comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
proprie uxor prudens. Pigredo immictit
soporem : & anima dissoluta esuriet. Qui cu¬
stodit mandatum custodit animam sũam:
qui autẽ negligit uias suas mortificabitur
eneratur dño qui miseretur pauperis : &
uicissi tudinem sũam reddet ei. Erudi filiũ
tuum ne disperes : ad interfectionem autem
eius ne ponas animã tuam. Qui impatiens
est sustinebit damnum : & cum rx puerit
aliud apponet: Audi consilum & suscipe di¬
sciplinam : &sis sapiens in nouissimistiuis
Multae cogitationes incorde uiri: uoluntas
autem dñi permanebit. homo indigens mi¬
sericors ẽ : & melior pauper quamuir men¬
dax, Timor dñi aduitam : & in plenitudine
ad ossuum applicat eam. Pestilente flagel¬
lato : stultus sapientior erit. Si autem corri¬
pueris sapientem : intelliget disciplinam Iui
affligit patrem & fugit matrem : ignominio¬
sus erit & infelix. Non cesses fili audire doctri¬
nam : nec ignores sermones scientiae. Testis

Expanded text:
proprie uxor prudens. Pigredo immittit proprie uxor prudens. Pigredo immittit soporem, et anima dissoluta esuriet. Qui custodit mandatum, custodit animam suam: qui autem negligit vias suas, mortificabitur. Feneratur Domino qui miseretur pauperis: et vicissitudinem suam reddet ei: Erudi filium tuum, ne desperes: ad interfectionem autem ejus ne ponas animam tuam. Qui impatiens est, sustinebit damnum: et cum rapuerit, aliud apponet. Audi consilium, et suscipe disciplinam, ut sis sapiens in novissimis tuis. Multae cogitationes in corde viri: voluntas autem Domini permanebit. Homo indigens misericors est: et melior est pauper, quam vir mendax. Timor Domini ad vitam: et in plenitudine ad os suum applicat eam. Pestilente flagellato, stultus sapientior erit: si autem corripueris sapientem, intelliget disciplinam. Qui affligit patrem, et fugat matrem, ignominiosus est et infelix. Non cesses, fili, audire doctrinam, nec ignores sermones scientiae. Testis
Abbreviated transcription (Latin):
Stultitia hominis sũpplantat gressus eius : &
contra dm̃ feruet animo suo. Diuitiae addunt
amicos plurimos : a paupere autem & hu
quos habuit separantur Testis falsus non
erit impunitus : & qui mendacia loquitur ñ
effugiet. Multi colunt personam potentis
& amici sunt dona tribuentis. Pratres homi¬
nis pauperis oderunt eum : insuper & amici
procul recesserunt abeo. Qui tantum uerba
sectatur nichilhabebit : qui autẽ possessor ẽ
mentis diligit animam suam. Et custos pru¬
dentiae : inueniet bona. Testis falsus non erit
impunitus : & qui loquitur mendacia peribit
Non decent stultum deliciae: nec seruũ do¬
minari principibus Doc trina uiri perpati¬
entiam noscitur : & gloria eius est iniqua
praetergredi. Sicut fremitus leonis. ita &
regis ira : & sicut ros super herbam ita hilari¬
tas eius Dolor patris filius stultus : & tecta
iugiter perstillantia litigiosa mulier. Domus
& diuitiae dantur a parentibus : ad ño autẽ

Expanded text:
Stultitia hominis supplantat gressus ejus: et Stultitia hominis supplantat gressus ejus: et contra Deum fervet animo suo: Divitiae addunt amicos plurimos: a paupere autem et hi, quos habuit, separantur. Testis falsus non erit impunitus: et qui mendacia loquitur, non effugiet. Multi colunt personam potentis, et amici sunt dona tribuentis. Fratres hominis pauperis oderunt eum: insuper et amici procul recesserunt ab eo. Qui tantum verba sectatur, nihil habebit: qui autem possessor est mentis, diligit animam suam, et custos prudentiae inveniet bona. Testis falsus non erit impunitus: et qui loquitur mendacia, peribit. Non decent stultum deliciae, nec servum dominari principibus. Doctrina viri per patientiam noscitur: et gloria ejus est iniqua praetergredi. Sicut fremitus leonis, ita et regis ira: et sicut ros super herbam, ita hilaritas ejus. Dolor patris, filius stultus: et tecta jugiter perstillantia, litigiosa mulier, Domus, et divitiae dantur a patribus: a Domino autem
Abbreviated transcription (Latin):
strat & confusione dignũ. Sp̃s uiri susten¬
tat imbecillitatẽ suam : sp̃m uero ad ira¬
scendum facilem quis poterit sustinere :
Corprudens possidebit scientiam : & auris
sapientium quaeret doctrinam. Donum
hominis dilatat uiã eius: & ante principes
spatium ei facit Iustus prior est accusator
sui uenit amicus eius & inuestigabit eũ. Con¬
txxdictiones comprimit sors & interpoten¬
tes quoque diuidicat Frater qui adiuuat᷑
a fratre quasi ciuitas firma &iudicia qua¬
si uectes urbium. De fructu oris uiri reple¬
bitur uenter eius : & genimina labiorum il¬
lius saturabunt eum. Mors & uita in ma¬
nu linguae : qui diligunt eam comedent
fructus euis. Qui inuenit mulierem bo¬
nam inuenit bonum & hauriet iocundica¬
tem adño Cum obsecrationibus loquetur
pauper : & diues esfabitur rigide Vir ama
simplicitate sua : quam diues torquens labia
insipiens. Ubi non est scientia animae non
est bonum : & qui festinus est pedibus offendit

Expanded text:
strat, et confusione dignum. Spiritus viri sustenstrat, et confusione dignum. Spiritus viri sustentat imbecillitatem suam: spiritum vero ad irascendum facilem quis poterit sustinere? Cor prudens possidebit scientiam: et auris sapientium quaerit doctrinam. Donum hominis dilatat viam ejus, et ante principes spatium ei facit. Justus, prior est accusator sui: venit amicus ejus, et investigabit eum. Contradictiones comprimit sors, et inter potentes quoque dijudicat. Frater, qui adjuvatur a fratre, quasi civitas firma; et judicia quasi vectes urbium. De fructu oris viri replebitur venter ejus: et genimina labiorum ipsius saturabunt eum. Mors, et vita in manu linguae: qui diligunt eam, comedent fructus ejus. Qui invenit mulierem bonam, invenit bonum: et hauriet jucunditatem a Domino. Cum obsecrationibus loquetur pauper: et dives effabitur rigide. Vir amabsimplicitate sua, quam torquens labia sua insipiens. Ubi non est scientia animae, non est bonum: et qui festinus est pedibus, offendet.
Abbreviated transcription (Latin):
tempore erit ex probrabilis Non recipit
stultus uerba prudentiae : nisi ea dixerit
quae uersantur incorde eius. Impius cũ
in profundũ uenerit peccatorum contemnit :
sed sequitur eum ignominia & opprobrium
Aqua profunda uerba ex ore uiri : & torrens
redundans fons sapientiae. Accipere per¬
sonam impii inuidicio non est bonũ : ut de¬
clines a ueritate iudicii. labia stulti immi¬
scent se rixis : & os eius iurgia prouocat
os stulti contritio eius: & labia ipsius ruina
animae eius Verba bilinguis quasi simpli¬
cia & ipsa perueniunt usque ad interiora
uentris. Qui mollis & dissolutus est in ope
re suo frater est sua opera dissipantis
Turris fortissima nomen dñi : ad ipsam cur¬
rit iustus & ex altabitur: Substantia diuitis
urbs roboris eius & quasĩ murus ualidus
circundans eum. Ante quam conteratur
ex altaturcor hominis : & ante quamglo¬
rificetur humiliatur. Qui prius respon¬
det quã audiat: stultum se esse demon¬

Expanded text:
tempore erit exprobrabilis. Non recipit tempore erit exprobrabilis. Non recipit stultus verba prudentiae: nisi ea dixeris, quae versantur in corde ejus. Impius, cum in profundum venerit peccatorum, contemnit: sed sequitur eum ignominia et opprobrium. Aqua profunda verba ex ore viri: et torrens redundans fons sapientiae. Accipere personam impii non est bonum, ut declines a veritate judicii. Labia stulti miscent se rixis: et os ejus jurgia provocat. Os stulti contritio ejus: et labia ipsius, ruina animae ejus. Verba bilinguis, quasi simplicia: et ipsa perveniunt ad  Al. usque ad interiora ventris. Qui mollis et dissolutus est in ore suo, frater est sua opera dissipantis. turris fortissima nomen domini: ad ipsam currit iustus et exaltabitur. Et post II uersurbs roboris ejus, et quasi murus validus circumdans eum. Antequam conteratur, exaltatur cor hominis: et antequam glorificetur, humiliatur. Qui prius respondet quam audiat stultum se esse demon
Abbreviated transcription (Latin):
pientiam emere non possit: Om̃i tempore
diligit qui amicus est : & frater in angustiis
comprobatur. homo stultus plaudet mani¬
bus : cum spoponderit pro amico suo. Qui me¬
ditatur discordias diligit rixas: & qui exaltat
os suum quaerit ruinã. Qui peruersĩ cordis
est non inueniet bonum : & qui uertit linguã
incidet in malum. Natus est stultus inigno¬
miniam suam : sed nec pater in facuo laeta¬
bitur Animus gaudens aetatem floridam
facit : sp̃s tristis exiccat ossa. Munera de si¬
nu impius accipit : ut peruertat semitas iudi¬
cii. in facie prudentis lucet sapientia oculi
stultorum infinibus terrae. Ira patris filius
stultus : & dolor matris quae genuit eum
Non est bonum damnum inferre iusto : nec
percutere principem qui recta uidicat. Qui
moderatur sermones suos doctus & prudens
est̃ : & preciosi sp̃s uir eruditus Stultus quo¬
que si tacuerit sapiens reputabitur : &si com¬
quaerit qui uult recedere ab amico: omni

Expanded text:
pientiam emere non possit? Omni tempore pientiam emere non possit? Omni tempore diligit qui amicus est: et frater in angustiis comprobatur. Homo stultus plaudet manibus, cum spoponderit pro amico suo. Qui meditatur discordiam, dirigit rixas: et qui exaltat ostium, quaerit ruinam. Qui perversi cordis est, non inveniet bonum: et qui vertit linguam, incidet in malum. Natus est stultus in ignominiam suam: sed nec pater in fatuo laetabitur. Animus gaudens aetatem floridam facit: spiritus tristis exsiccat ossa. Munera de sinu impius accipit, ut pervertat semitas judicii. In facie prudentis lucet sapientia: oculi stultorum in finibus terrae. Ira patris, filius stultus: et dolor matris quae genuit eum. Non est bonum damnum inferre justo, nec percutere principem, qui recta judicat. Qui moderatur sermones suos, doctus et prudens est: et pretiosi spiritus vir eruditus. Stultus quoque si tacuerit, sapiens reputabitur: et si comquaerit qui vult recedere ab amico: omni
Abbreviated transcription (Latin):
Qui dispicit pauperem ex probraet factori
eius : & qui inruina lȩtatur alterius non erit
impunitus Corona senũ filii filiorum : & gła
filiorum patres eorũ. Nondecent stultum uer¬
ba composita : nec principem labium mentiens
Gemma gratissima ex pectatio procestolantis
quocunque seuerterit prudenter intelligit
Qui celat delictum quaerit amicitias : qui alte¬
ro sermone repetit: separat foederatos Plus
proficit correptio apud prudentẽ : quã centũ
plagae apud stultum. Semper uirgia quae¬
rit malus : angelus autẽ crudelis mittetur con¬
tra eum. Expedit magis ursae occurrere ra¬
ptis foctibus quam fatuo confidenti sibi in
stultitia sua Qui reddit mala probonis : non
recedet malum de domo eius. Qui dimit tit
aquã caput est uirgiorum : & ante quã pa¬
tiatur contumeliam iudicium deserit. Et¬
qui uistificat impium. & qui condemnat iu¬
stum ab ominabilis est uterque apud dñm
Quid prodest habere diuitias stulto cũ sa¬

Expanded text:
Qui despicit pauperem, exprobrat factori Qui despicit pauperem, exprobrat factori ejus: et qui ruina laetatur alterius, non erit impunitus. Corona senum filii filiorum; et gloria filiorum patres eorum. Non decent stultum verba composita; nec principem labium mentiens. Gemma gratissima, exspectatio praestolantis: quocumque se vertit, prudenter intelligit. Qui celat delictum, quaerit amicitias: qui altero sermone repetit, separat foederatos. Plus proficit correptio apud prudentem, quam centum plagae apud stultum. Semper jurgia quaerit malus: angelus autem crudelis mittetur contra eum. Expedit magis ursae occurrere raptis fetibus, quam fatuo confidenti sibi in stultitia sua. Qui reddit mala pro bonis, non recedet malum de domo ejus. Qui dimittit aquam, caput est jurgiorum: et antequam patiatur contumeliam, judicium deserit. Qui justificat impium, et qui condemnat justum, abominabilis est uterque apud Deum. Quid prodest stulto habere divitias, cum sa
Abbreviated transcription (Latin):
eius : & labiis illius addet gr̃am łauus mellis
uerba composita : dulcedo animae est sanitas
ossum. Esł uia quae uidetur homini recta & no¬
uissimum eius ducit ad mortem: Anima labo¬
rantis laborat sibi : quia compulit eum ossuũ
Vrimpuis fodit malum : & in labus euis ignis
ardescit. Pomo peruersus suscitat lites &
uerbosus sẽparat principes : Viriniquus la¬
ctat Amicum suum : & ducit eum peruiã non
bonam. Qui attonitis oculis cogitat praua:
mordens labia sua perficit malum. Corona
dignitatis senectus : quae inuiis iustitiae re¬
perietur. Melior est patiens uiro forti : &
qui dominatur animo suo expugnatore
urbium Sortes mittuntur insinum : sed a
cũ gaudio : quam domus plena uictimis cũ iur¬
gio Seruus sapiens dominabitur filiis stultis:
& inter fratres haereditatẽ diuidet. Sicut igne
probatur argentum & aurum camino itacor¬
da probat dñs Malus oboedit linguae iniquȩ
& fallax optemperat labiis mendacibus

Expanded text:
ejus: et labiis illius addet gratiam. Favus mellis, ejus: et labiis illius addet gratiam. Favus mellis, verba composita: dulcedo animae, sanitas ossium. Est via quae videtur homini recta: et novissima ejus ducunt ad mortem. Anima laborantis laborat sibi, quia compulit eum os suum. Vir impius fodit malum, et in labiis ejus ignis ardescit. Homo perversus suscitat lites: et verbosus separat principes. Vir iniquus lactat amicum suum: et ducit eum per viam non bonam. Qui attonitis oculis cogitat prava, mordens labia sua perficit malum. Corona dignitatis senectus, quae in viis justitiae reperietur. Melior est patiens viro forti: et qui dominatur animo suo, expugnatore urbium: Sortes mittuntur in sinum, sed a Dcum gaudio, quam domus plena victimis cum jurgio. Servus sapiens dominabitur filiis stultis, et inter fratres haereditatem dividet. Sicut igne probatur argentum, et aurum camino: ita corda probat Dominus. Malus obedit linguae iniquae, et fallax obtemperat labiis mendacibus.
Abbreviated transcription (Latin):
inuidicio non errabit os euis. Pondus & state¬
roc. iudicia dñi sunt: & opera euis om̃s lapi¬
des saeculi Ab ominabiles regi qui agunt im¬
pie : qñm iustitia firmatur solum Uoluntas
regum labia iusta : qui recta loquitur diriget᷑
indignatio regis nuntii mortis : &uir sapiens
placabit eum: In hilaritate uultus regis uita
& clementia eius quasi imber serotinus. Posside
sapientiam quia auro melior est : & ad qui¬
re prudentiam quia preciosior est argento
Semita ustorum declinat mala : custos animȩ
suae seruat uiam suam. Contritionem prae¬
cedit superbia : & ante riunam ex altatur
sp̃s Melius est humiliari cummitibus : quã
diuidere spolia cum superbis. Eruditus in
uerbo reperiet bona : & qui in dño sperat
beatus est. Qui sapiens corde est appellabit᷑
prudens : & qui dulcis eloquio maiora percipi¬
et Fons uitae eruditio possidentis: doc trina
stultorum fatuitas Corsapientis erudiet os

Expanded text:
in iudicio non errabit os eius. pondus et statein iudicio non errabit os eius. pondus et statera iudicia domini sunt, et opera eius omnes lapides saeculi. abominabiles regi qui agunt impie, quoniam iustitia firmatur solium. uoluntas regum labia iusta: qui recta loquitur, dirigetur. indignatio regis nuntius mortis, et uir sapiens placabit eam. in hilaritate uultus regis uita, et clementia eius quasi imber serotinus. posside sapientiam, quia auro melior est: et adquire prudentiam, quia pretiosior est argento. semita iustorum declinat mala: custos Animae suae seruat uiam suam. contritionem praecedit superbia, et ante ruinam exaltatur spiritus. melius est humiliari cum mitibus quam diuidere spolia cum superbis. eruditus in uerbo reperiet bona, et qui in domino sperat, beatuprudens: et qui dulcis eloquio, majora percipiet. Fons vitae eruditio possidentis, doctrina stultorum fatuitas. Cor sapientis erudiet os
Abbreviated transcription (Latin):
pationes uitae : in medio sapientium com¬
morabitur. Qui abicit disciplinam dispicit
animam suam : qui autem ad quiescit incre¬
pationib possessor est cordis : Limor d̃
disciplina sapientiae : & gloriam praece¬
dit humilitas. hominis est animum prae¬
parare : & dñi gubernare linguam Omnes
uiae hominum patent oculis eius sp̃uum
ponderator est dñs : Reuela dño opera
tua & dirigentur cogitationes tuae
Uniuersa propter semet ipsũm operatus
est dñs impium quoque addiem malum
Abominatio dñi est om̃is arrogans : etiamsi manu
admanum fuerit non erit in nocens Miseri¬
cordia & ueritate redimitur iniquitas : & in
timore dñi declinatur amalo: Cum placue¬
rint dño uiae hominis : in imicos quoque euis
conuertet ad pacẽ Melius est parum cũ iu¬
stitia : quã multi fructus cũ iniquitate Cor
hominis disponit uiam suam: sed dñi est di¬
rigere gressus eius. Ouunatio in labiis regis:

Expanded text:
pationes uitae, in medio sapientium compationes uitae, in medio sapientium commorabitur. qui abicit disciplinam, despicit animam suam: qui autem adquiescit increpationibus, possessor est cordis. timor domini disciplina sapientiae, et gloriam praecedit humilitas. Hominis est animum praeparare, et dei gubernare linguam. omnes uiae hominum patent oculis eius: spirituum ponderator est dominus. reuela domino opera tua, et dirigentur cogitationes tuae. uniuersa propter semet ipsum operatus est dominus, impium quoque ad diem malum. abominatio domini omnis adrogans: etiamsi manu ad manum fuerit, non erit innocens. misericordia et ueritate redimitur iniquitas, et in timore domini declinatur a malo. cum placuerint domino uiae hominis, inimicos quoque eius conuertet ad pacem. melius est parum cum iustitia quam multi fructus cum iniquitate. cor hominis disponit uiam suam, sed domini est dirigere gressus eius. diuinatio in labiis regis:
Abbreviated transcription (Latin):
cum odio: Vr iracundus prouocat rixas
qui patiens est mitigat sũscitatas. Iter pi¬
grorum quasi sepis spinarum uia iustorum
absque offendiculo. Filius sapiens laeti ficat
patrem : & stultus homo dispicit matrẽ suã
Stultitia gaudium stulto : &iur prudens diri¬
git gressus Dissipantur cogitationes ubi non
est consilium : ubi uero plures sunt consilia¬
ru confirmantur. Laetatur homo insententi¬
a oris sui: & sermo oportunus est optimis
Semita uitae sũper eruditum : ut declinet
de inferno nouissimo. Domos sũ perborum
demolietur dñs : & firmos faciet terminos
uiduae. Abominatio d̃i cogitationes ma¬
lae : & purus sermo pulcherrimus firmabi¬
tur ab eo. Conturbat domum suam qui sẽ¬
ctatur auaritiam : qui autẽ odit munera
uiuet Mens iusti meditatur oboedientiam :
os impiorum redundat malis. longe .ẽ. dñs
ab impiis : & orationes iustorum ex audiet
lux oculorum laetificat animam fama bo¬
na impinguat ossa. Auris quae audit incre¬

Expanded text:
cum odio. Vir iracundus provocat rixas: cum odio. Vir iracundus provocat rixas: qui patiens est, mitigat suscitatas. Iter pigrorum quasi sepes spinarum: via justorum absque offendicpatrem: et stultus homo despicit matrem suam. Stultitia gaudium stulto: et vir prudens diriget gressus suos. Dissipantur cogitationes ubi non est consilium: ubi vero plures sunt consiliarii, confirmantur. Laetatur homo in sententia oris sui: et sermo opportunus est optimus. Semita vitae super eruditum, ut declinet de inferno novissimo. Domum superborum demolietur Dominus: et firmos faciet terminos viduae. Abominatio Domini cogitationes malae: et purus sermo pulcherrimus firmabitur ab eo. Conturbat domum suam qui sequitur avaritiam: qui autem odit uiuet. mens iusti meditabitur oboedientiam: os impiorum redundat malis. longe est dominus ab impiis, et orationes iustorum exaudiet. lux oculorum laetificat animam: fama bona inpinguat ossa. auris, quae audit incre
Abbreviated transcription (Latin):
conteret sp̃m. Stultus irridet disciplinã pa¬
tris sui : qui autem custodit increpationes
astutior fiet. Domus iusti plurima fortitu¬
do : & in fructib impii conturbatio labia
sapientium disseminabunt scientiam : cor
stultorum dissimile erit: Uictimae impio¬
rum ab ominabiles dño: uota uistorum pla¬
cabilia Abominatio est dño uia impii : qui
sequitur iustitiam diligitur ab eo. Doctrina
mala deserentiuiam uitae : qui increpati¬
ones odit morietur. infernus & perditio coram
dño : quanto magis corda filiorum hominum
Non amat pestilens eum qui se corripit: nec
ad sapientes graditur. Corgaudens exhilarat
faciem : in maerore animi deicitur sp̃s Corsa¬
pientis quaerit doctrinam : & os stultorum pa¬
scitur imperitia Om̃s dies pauperis mali : se¬
cura mens quasĩ iuge conuiuium. Melius ẽ
parum cũ timore dñi : quam thesauri magni
& insatiabiles. Meluis est uocare ad olera
cum caritate : quam aduitulum saginatum

Expanded text:
conteret spiritum. Stultus irridet disciplinam paconteret spiritum. Stultus irridet disciplinam patris sui: qui autem custodit increpationes, astutior fiet. Domus justi plurima fortitudo, et in fructibus impii conturbatio. Labia sapientium disseminabunt scientiam: cor stultorum dissimile erit. Victimae impiorum abominabiles Domino: vota justorum placabilia. Abominatio est Domino via impii: qui sequitur justitiam, diligitur ab eo. Doctrina mala deserenti viam: qui increpationes odit, morietur. Infernus, et perditio coram Domino: quanto magis corda filiorum hominum! Non amat pestilens eum, qui se corripit: nec ad sapientes graditur. Cor gaudens exhilarat faciem: in moerore animi dejicitur spiritus. Cor sapientis quaerit doctrinam: et os stultorum pascitur imperitia. Omnes dies pauperis, mali: secura mens quasi juge convivium. Melius est parum cum timore Domini, quam thesauri magni et insatiabiles. Melius est vocare  Al. vocari ad olera cum charitate, quam ad vitulum saginatum
Abbreviated transcription (Latin):
& profert mendacia uersipellis. in timore
dm̃ fidutia fortitudinis: & filiis euis erit spes
Timor dñi fons uitae : ut declinet aruina
mortis In multitudine populi dignitas re¬
gis : & in paucitudine plebis ignominia prin¬
cipis: Qui patiens est multa gubernatur
prudentia : qui autem impatiens est exal¬
tat stultitiam suam. Uita carnium sanitas
cordis : putredo ossum inuidia. Qui calum¬
natur egentem ex probrat factori eius:
honorat autem eum qui miseretur paupe¬
ris in malitia sua expellitur impius : sperat
autem iustus in morte sua. incorde pru¬
dentis requiescit sapientia : & in doctos quo¬
que erudiet ustitia eleuat gentem mise¬
ros facit populos peccatum. Acceptus est re¬
gi minister intelligens : iracundiam eius inuti
tium ornat scientiam : os fatuorum ebullit.
stultitiam in om̃i loco. oculi dnĩ contemplan¬
tur bonos & malos. lingua placabilis li¬
gnum uitae : quae autem immoderata est

Expanded text:
et profert mendacia versipellis. In timore et profert mendacia versipellis. In timore Domini fiducia fortitudinis, et filiis ejus erit spes. Timor Domini fons vitae, ut declinent a ruina mortis. In multitudine populi dignitas regis: et in paucitate plebis ignominia principis. Qui patiens est, multa gubernatur prudentia: qui autem impatiens est, exaltat stultitiam suam. Vita carnium, sanitas cordis: putredo ossium, invidia. Qui calumniatur egentem, exprobrat factori ejus: honorat autem eum, qui miseretur pauperis. In malitia sua expelletur impius: sperat autem justus in morte sua: in corde prudentis requiescit sapientia, et indoctos quosque erudiet. Justitia elevat gentem: miseros facit populos peccatum. Acceptus est regi minister intelligens: iracundiam ejus inutiltium ornat scientiam: os fatuorum ebullit stultitiam. In omni loco oculi Domini contemplantur malos et bonos. Lingua placabilis, lignum vitae: quae autem immoderata est,
Abbreviated transcription (Latin):
Est uia quae uidetur homini iusta : nouis¬
sima autem eius deducunt ad mortem. Ri¬
sus dolore miscebitur : & extrema gaudii
luctus occupat. Uiis sus replebitur stultus:
& super eum erit uirbonus: Innocens cre¬
dit om̃i uerbo : astutus considerat gressus
suos Sapiens timet & declinat amalo : stul¬
tus transilit & confidit. Impatiens opera¬
bitur stultitiam : &uir uersũtus odiosus est
Possidebunt paruuli stultitiam : & astuti ex¬
pectabunt scientiam : Iacebunt mali ante bonos
& impii ante portas iustorum. Etiam proximo
suo pauper odiosus est : amici uero diuitum
multi. Qui despicit proximum suum peccat:
qui autẽ miseretur pauperis beatus erit : Iui¬
qui operantur malum. Miseri cordia & ue¬
ritas praeparant bona : in om̃i opere bono¬
erit abundantia. Ubi autem uerba sunt
plurima : ibi frequenter egestas. Corona sa¬
pientium diuitiae eorum : fatuitas stultorũ
imprudentia liberat animas testis fidelis:

Expanded text:
Est via, quae videtur homini justa: novisEst via, quae videtur homini justa: novissima autem ejus deducunt ad mortem. Risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat. Viis suis replebitur stultus, et super eum erit vir bonus. Innocens credit omni verbo: astutus considerat gressus suos. Sapiens timet, et declinat a malo. stultus transilit, et confidit. Impatiens operabitur stultitiam: et vir versutus odiosus est. Possidebunt parvuli stultitiam. et astuti exspectabunt scientiam: Jacebuut mali ante bonos: et impii ante portas justorum. Etiam proximo suo pauper odiosus erit: amici vero divitum multi. Qui despicit proximum suum, peccat: Qui autem miseretur pauperis, beatus erit. qui operantur malum: misericordia et veritas praeparant bona. In omni opere erit abundantia: ubi autem verba sunt plurima, ibi frequenter egestas. Corona sapientium, divitiae eorum: fatuitas stultorum, imprudentia. Liberat animas testis fidelis:
Abbreviated transcription (Latin):
cit uirgae odit filium sũum: qui autem dili¬
git illum in stanter erudit Iustus comedit
& replet animam suam uenter autem impr¬
orum insaturabilis . Sapiens mulier aedi¬
ficat domum suam : insipiens extructam quo¬
que destruet manibus: Ambulans secto itine¬
re & timens dm̃: dispicitur ab eo qui infami
graditur uia In ore stulti uirga superbiae :
labia sapientium custodiunt eos. Ubi non
sunt boues praesepe uacuum est : ubi autem
plurimae segetes ibi manifesta fortitudo bo¬
uis. Testis fidelis non mentietur: profert men
tiam & non inueniet : doctrina prudentium
facilis Uade contrauirum stultũ : & ne scit
labia prudentiae : sapientia. Callidi est in¬
telligere uiam suã & imprudentia stultorũ
errans. Stultus illudit peccatum : inter ui¬
stos morabitur gr̃a Cor quod nouit a mari¬
tudinẽ animae suae : ingaudio eius nonmi¬
scebitur extraneus. Domus impiorum dele¬
bitur : tabernacula uistorum germinabunt

Expanded text:
cit virgae, odit filium suum: qui autem dilicit virgae, odit filium suum: qui autem diligit illum, instanter erudit. Justus comedit, et replet animam suam: venter autem impiorum insaturabilis. Cap. XIV. Sapiens mulier aedificat domum suam, insipiens exstructam quoque destruet manibus. Ambulans recto itinere, et timens Deum, despicitur ab eo, qui infami graditur via. In ore stulti virga superbiae: labia autem sapientium custodiunt eos. Ubi non sunt boves, praesepe vacuum est; ubi autem plurimae segetes, ibi manifesta fortitudo bovis. Testis fidelis non mentitur: profert autetiam, et non inveniet: doctrina prudentium facilis. Vade contra virum stultum, et nescit labia prudentiae. Sapientia callidi est intelligere viam suam: et imprudentia stultorum errans. Stultus illudet peccatum, et inter justos morabitur gratia. Cor quod novit amaritudinem animae suae, in gaudio ejus non miscebitur extraneus. Domus impiorum delebitur: tabernacula vero justorum germinabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quae differtur affligit animam : lignũ uitae
desiderium ueniens. Iui de trahit alicui rei
ipse se in futurum obligat: qui autem timet
praeceptum in pace uersabitur. lex sapien¬
tis fons uitae : ut declinet aruina mortis
Doctrina bona dabit grãm : initinere contẽ¬
ptorum uorago Astutus om̃a agit cum
consilio : qui autẽ fatuus est aperit stultitiã
Nuntius impii cadet in malum : legatus fide¬
lis sanitas Egestas & ignominia ei qui deserit
disciplinam : qui autẽ ad quiescit arguenti
glorificabitur: Desiderium si compleatur de¬
lectat animam : de testantur stulti eos qui fu¬
giunt mala. Iui cum sapientib gracditursa¬
piens erit : amicus stultorũ efficietur similis
Peccatores persẽquitur malum : & uistis re¬
tribuentur bona Bonus relinquet haeredes
filios & nepotes : & custoditur iusto substan¬
tia peccatoris : Multi cibi innoualib patrũ :
& alii congregantur absque uidicio. Qui par¬

Expanded text:
quae differtur, adfligit animam: lignum uitae quae differtur, adfligit animam: lignum uitae desiderium ueniens. qui detrahit alicui rei, ipse se in futurum obligat: qui autem timet praeceptum, in pace uersabitur. lex sapienti fons uitae, ut declinet a ruina mortis. doctrina bona dabit gratiam: in itinere contemptorum uoragconsilio: qui autem fatuus est, aperit stultitiam. Nuntius impii cadet in malum. legatus fidelis sanitas. Egestas et ignominia ei qui deserit disciplinam: qui acquiescit arguenti, glorificabitur. Desiderium si compleatur, delectat animam: detestantur stulti eos, qui fugiunt mala. Qui cum sapientibus graditur, sapiens erit: amicus stultorum efficietur similis. Peccatores persequitur malum, et justis retribuentur bona. Bonus relinquit haeredes filios, et nepotes: et custoditur justo substantia peccatoris. Multi cibi in novalibus patrum: et aliis congregantur absque judicio. Qui par
Abbreviated transcription (Latin):
precium. insemita iustitiae uita : iter autem
ctrina patris : qui autem illusor est non au¬
dit cum arguitur. De fructu oris homo sati¬
abi turbonis : anima autẽ praeuaricatorũ
iniqua. Qui custodit ossuum custodit ani¬
mam suam : qui autem in consideratus ẽ ad
loquendum sentiet mala. Uult & nonuult
piger : anima autem operantium impingua¬
bitur. Uerbum mendax iustus decestabitur
impius autem confundit & confunditur. lu¬
stitia cus todit in nocentis uiam: impietas uero
peccatorem supplantat. Est quasi diues cum
mehil habeat : & est quasi pauper cum in mul¬
tis diuitiis sit. Redemptio animae uiri di¬
uitiae suae : qui autẽ pauper est increpati¬
onem non sustinet. Lux iustorum laetificat
lucerna autem impiorum extinguetur Inter
su perbos semper iurgia sunt : qui autem a¬
gunt cuncta consilio reguntur sãpientia: Sub¬
stantia festinata minuetur : quae autẽ pau¬
latim colligitur manu. multiplicabitur. Spes

Expanded text:
pretium. In semita justitiae, vita: iter autem pretium. In semita justitiae, vita: iter autem s sapiens, doctrina patris: qui autem illusor est, non audit cum arguitur. De fructu oris homo satiabitur bonis: anima autem praevaricatorum iniqua. Qui custodit os suum, custodit animam suam: qui autem inconsideratus est ad loquendum, sentiet mala. Vult et non vult piger: anima autem operantium impinguabitur. Verbum mendax justus detestabitur: impius autem confundit, et confundetur. Justitia custodit innocentis viam: impietas autem peccatorem supplnihil habeat, et est quasi pauper, cum in multis diuitiis sit. redemptio animae uiri diuitiae suae: qui autem pauper est, increpationem non sustinet. lux iustorum laetificat: lucerna autem impiorum extinguetur. inter superbos semper iurgia sunt: qui autem agunt cuncta consilio, reguntur sapientia. substantia festinata minuetur: quae autem paulatim colligitur manu, multiplicabitur. spes,
Abbreviated transcription (Latin):
quod nouit loquitur index iustitiae est̃ : qui
autem mentitur testis est fraudulentus
Est qui promittit & quasi gladio pungitur
conscientiae : lingua autem sapientiũ sani¬
tas est labium ueritatis firmum erit in perpe¬
tuum : qui autẽ testis est repentinus concinnat
linguam mendacii. Dolus incorde cogitantium
mala : qui autem in eunt pacis consilia. sequit᷑
eos gaudium Non contristabit iustum quicqͥd
ei acciderit : impii autẽ replebuntur malo
Abominatio est dño labia mendacia : qui au¬
tem fideliter agunt placent ei. homo uersũ¬
tus celat scientiam : &cor insipientium prouo¬
cat stultitiam. Manus fortium dominabit᷑ :
quae autem remissa est tributis seruiet. Mae¬
ror incorde uiri humiliabit eum : & sermone
bono laetificabitur. Qui negligit damnum
propter amicum iustus est : iter autem impi¬
orum decipiet eos: Non inueniet fraudulen¬
tus lucrum : & substantia hominis erit auri

Expanded text:
quod novit loquitur, index justitiae est: qui quod novit loquitur, index justitiae est: qui autem mentitur, testis est fraudulentus. Est qui promittit, et quasi gladio pungitur conscientiae: lingua autem sapientium santas est. Labium veritatis firmum erit in perpetuum: qui autem testis est repentinus, concinnat linguam mendacii. Dolus in corde cogitantium mala, qui autem ineunt pacis consilia, sequitur eos gaudium. Non contristabit justum quidquid ei acciderit: impii autem replebuntur malo. Abominatio Domino labia mendacia: qui autem fideliter agunt, placent ei. Homo versutus celat scientiam: et cor insipientium provocat stultitiam. Manus fortium dominabitur: quae autem remissa est, tributis serviet. Moeror in corde viri humiliabit illum, et sermone bono laetificabitur. Qui negligit damnum propter amicum, justus est: iter autem impiorum decipiet eos. Non inveniet fraudulentus lucrum: et substantia hominis erit auri
Abbreviated transcription (Latin):
res dignas gerit. Cogitationes iustorum ui¬
dicia : & consilia impiorum fraudulenta
Uerba impiorum insidiantur sanguini : os iu¬
storum liberaebit eos. Uerte impios & non
erunt : domus autem uistorum permanebit
Doctrina sua noscitur uir : qui autem uanus
& excors est patebit contemptui. Melior
est pauper & sufficiens sibi : quam glorio¬
sus & indigens pane. Nouit iustus animas
iumentorum sũorum : uiscera autem impio¬
rum crudelia. Qui operatur terram suam
saturabitur panibus : qui autem sectatur
otium stultissimus est. Desiderium impu
monimentum est pessimorum : yxdix autẽ
iustorum proficiet. Propter peccata labio¬
rum ruina proximat malo: effugiet autem
uistus de angustia. De fructu oris sui unus quis¬
que replebitur bonis : & uxta opera manu¬
um suarum retribuetur ei Uia stulti recta in
oculis eius : qui autem sapiens est audit consi¬
lia Fatuus statim indicat iroem suam : qui au¬
tem difsimulat muriam callidus est. Qui

Expanded text:
res dignas gerit: Cogitationes justorum jures dignas gerit: Cogitationes justorum judicia: et consilia impiorum fraudulenta. Verba impiorum insidiantur sanguini: os justorum liberabit eos. Verte impios, et non erunt: domus autem justorum permanebit. Doctrina sua noscetur vir: qui autem vanus et excors est, patebit contemptui. Melior est pauper et sufficiens sibi, quam gloriosus et indigens pane. Novit justus animam jumentorum suorum: viscera autem impiorum crudelia. Qui operatur terram suam, satiabitur panibus: qui autem sectatur otium, stultissimus est. ÷ Desiderium impii munimentum est pessimorum: radix autem justorum proficiet. Propter peccata labiorum ruina proximat malo: effugiet autem justus de angustia. De fructu oris sui unusquisque replebitur bonis, et juxta opera manuum suarum retribuetur ei. Via stulti recta in oculis ejus: qui autem sapiens est, audit consilia. Fatuus statim indicat iram suam: qui autem dissimulat injuriam, callidus est: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
est : praestolatio imporum furor Alu di¬
uidunt propria & diciores funt : alii rapi¬
unt non sua & semper in egestate sunt Ani¬
ma quae benedicit impinguabitur : & qui
in ebriat ipse quoque in ebriabitur. Qui abs¬
condit frumenta maledicetur in populis : be¬
ne dictio autẽ super caput uendentiũ. Bene
consurgit diluculo qui quaerit bona : qui au¬
tem inuestigator malorum est opprimetur
ab eis. Iui confidit in diuitiis suis corruet:
iusti autem quasi uirens folium germinabunt
Qui conturbat domum suam possidebit uen¬
tos : & qui stultus est seruiet sapienti Pructus
iusti lignum uitae : & qui suscipit animas sapi
diligit scientiam : qui autem odit increpatio¬
nes insipiens est. Quibonus est hauriet adño
grãm : qui autem confidit cogitationibus
suis impie agit. Non roborabitur homo exim¬
pietate : & redix iustorum non commouebi¬
tur. Mulier diligens corona est uiro sũo:
& putredo in ossibus eius quae confusione

Expanded text:
est: praestolatio impiorum furor. Alii diest: praestolatio impiorum furor. Alii dividunt propria, et ditiores fiunt: alii rapiunt non sua, et semper in egestate sunt. Anima, quae benedicit, impinguabitur: et qui inebriat, ipse quoque inebriabitur. Qui abscondit frumenta, maledicetur in populo: benedictio autem super caput vendentium. Bene consurgit diluculo qui quaerit bona: qui autem investigator malorum est, opprimetur ab eis. Qui confidit in divitiis suis, corruet: justi autem quasi virens folium germinabunt. Qui conturbat domum suam, possidet ventos: et qui stultus est, serviet sapienti. Fructus justorum lignum vidiligit scientiam: qui autem odit increpationes, insipiens est, Qui bonus est, hauriet a Domino gratiam: qui autem confidit in cogitationibus suis, impie agit. Non roborabitur homo ex impietate: et radix justorum non commovebitur. Mulier diligens, corona est viro suo: et putredo in ossibus ejus, quae confusione
Abbreviated transcription (Latin):
liberabuntur scientia In bonis iustorum exul¬
tabit ciuitas: & in perditione impiorũ erit
laudatio Benedictione iuistorum ex altabit᷑
ciuitas: & ore impiorum subuertetur Iui
despicit amicum suum indigens corde est
uir autem prudens tacebit Qui ambulat
fraudulenter reuelat archana : qui autẽ fi¬
delis est celat animi commissum. Ubi non ẽ
gubernator populus corruet : salus autẽ ubi
multa consilia: Affligetur malo qui fidem
facit pro extraeneo : qui autẽ cauet laqueos
securus erit. Mulier gratiosa inueniet glori¬
am: & robusti habebunt diuitias. Bene facit
animae suae uir misericors : qui autẽ crudelis
est & propinquos abicit impius facit opus in¬
stabile : seminanti autem iustitiam merces fi¬
delis Clementia praeparat uitam : & sectatio
bulant: Manu in manu non erit in nocens
malus : semen autẽ uistorum saluabitur : Cir¬
culus aureus innarib: suis mulier pulchroe
& fatua Desiderium uistorum om̃e bonum

Expanded text:
liberabuntur scientia. In bonis justorum exulliberabuntur scientia. In bonis justorum exultabit civitas: 171 et in perditione impiorum erit laudatio. Benedictione justorum exaltabitur civitas: et ore impiorum subvertetur. Qui decipit amicum suum, sitiens corde est: vir autem prudens tacebit. Qui ambulat fraudulenter, revelat arcana: qui autem fidelis est animi, celat commissum. Ubi non est gubernator, populus corruet: salus autem, ubi multa consilia. Affligetur malo, qui fidem facit pro extraneo: qui autem cavet laqueos, securus erit. Mulier gratiosa inveniet gloriam: et robusti habebunt divitias. Benefanimae suae vir misericors: qui autem crudelis est, et propinquos abjicit. Impius facit opus instabile: seminanti autem justitiam merces fidelis. Clementia praeparat vitam: et sectatio bulant. Manus in manu non erit innocens malus. semen autem justorum salvabitur. Circulus aureus in naribus suis: mulier pulchr Fili, desiderium justorum omne bonum
Abbreviated transcription (Latin):
nec dies & anni impiorum breuiabuntur. Ex¬
pectatio iustorum laetitia : spes autemimpio¬
rum peribit Fortitudo simplicis uia dm̃i: &
pauor his qui operantur malum iustus in ae¬
ternum non commouebitur. impii autem non
habitabunt interra Osiusti parturiet sapien¬
tiam : lingua prauorum peribit. labia uisti
dus aequum uoluntas euis. Ubi fuerit super¬
bia : ibi erit & contumelia. Ubi autem humi¬
litas ibi & sapientia. Simplicitas iustorũ diri¬
get eos : & supplantatio peruersorum uastabit
illos Non proderunt diuitiae in diȩ ultionis
iustitia autem liberabit amorte iustitia sim¬
plicis diriget uiam eius : & in impietate sua
corruet impius iustitia rectorum liberabit
eos & in insidiis suis capientur iniqui Mor¬
tuo homine impio. nulla erit ultra spes: & ex¬
pectatio sollicitorum peribit. Iustus de angu¬
stia liberatus est : & tradetur impius pro eo
Simulator ore decipit amicũ suum: iusti autẽ

Expanded text:
net dies: et anni impiorum breviabuntur. Exnet dies: et anni impiorum breviabuntur. Exspectatio justorum laetitia: spes autem impiorum peribit, Fortitudo simplicis via Domini: et pavor his, qui operantur malum. Justus in aeternum non commovebitur: impii autem non habitabunt super terram. Os justi parturiet sapientiam: lingua pravorum peribit. Labia justi dus aequum, voluntas ejus. Ubi fuerit superbia, ibi erit et contumelia. ubi autem humilitas, ibi et sapientia. Simplicitas justorum diriget eos: et supplantatio perversorum vastabit illos. Non proderunt divitiae in die ultionis: justitia autem liberabit a morte. Justitia simplicis diriget viam ejus: et in impietate sua corruet impius. Justitia rectorum liberabit eos: et in insidiis suis capientur iniqui. Mortuo homine impio, nulla erit ultra spes: et exspectatio sollicitorum peribit. Justus de angustia liberatus est: et tradetur impius pro eo. Simulator ore decipit amicum suu
Abbreviated transcription (Latin):
tem stulti confusioni proximum est Substan¬
tia diuitis urbs fortitudinis eus: pauor pau¬
perum egestas eorum. Opus iusti aduitam
fructus autem impii ad peccatum. Uia uitȩ
custodienti disciplinã : qui autem increpatio¬
nes relinquit errat. Abscondunt odium la¬
bia mendacia : qui profert contumeliam insi¬
piens est. In multiloquio peccatum non deerit
qui autem moderctur labia sua prudentissi¬
mus est: Argentum electum lingua iusti : cor
impiorum pronichilo. labia uisti erudiunt
plurimos : qui autẽ in docti sunt in cordis ege¬
state morientur. Benedictio dñi diuites facit:
nec sotiabitur eis afflictio. Quasi perrisum
stultus operatur scelus : sapientia autem est
uiro prudenti. Quod timet impius ueniet su¬
per eum : desiderium suum iustis dabitur
Quasi tempestas traensiens non erit impius:
iustus autem quasi fundamentum sempiter¬
num. Sicut acetum dentibus & fumus oculis:
sic piger his qui miserunt eum. Timor dñi appo¬

Expanded text:
tem stulti confusioni proximum est. Substantem stulti confusioni proximum est. Substantia divitis, urbs fortitudinis ejus: pavor pauperum, egestas eorum. Opus justi ad vitam: fructus autem impii ad peccatum. Via vitae, custodienti disciplinam: qui autem increpationes relinquit, errat. Abscondunt odium labia mendacia: qui profert contumeliam, insipiens est. In multiloquio peccatum non deerit; qui autem moderatur labia sua, prudentissimus est. Argentum electum, lingua justi: cor autem impiorum pro nihilo. Labia justi erudiunt plurimos: qui autem indocti sunt, in cordis egestate morientur. Benedictio Domini divites facit, nec sociabitur eis afflictio. Quasi per risum stultus operatur scelus: sapientia autem est viro prudentia. Quod timet impius, veniet super eum: desiderium suum justis dabitur. Quasi tempestas transiens, non erit impius: justus autem quasi fundamentum sempiternum. Sicut acetum dentibus, et fumus oculis, sic piger his qui miserunt eum. Timor Domini appo
Abbreviated transcription (Latin):
Filius sapiens lactificat patrem filius
uero stultus maestitia est matris suae. Non pro¬
derunt thesauri impietatis : iustitia uero libera¬
bit amorte Non affliget dñs fame animam
iusti : & insidias impiorum subuertet. Egestatẽ
operata est manus remissa : manus autem for¬
tium diuitias parat. Qui congregat in messe fi¬
lius sapiens est : qui autem stertit aestate. fili¬
us confusionis. Benedictio super caput iusti :
os autem impiorum operit iniquitãtem. Me¬
moria iuisti cum laudibus : & nomen impiorum
putrescet. Sapiens corde praecepta suscipiet :
stultus caeditur labiis. Qui ambulat simplici¬
ter. ambulat confidenter : qui autem de prauat
uias suas manifestus erit. Qui annuit oculo
dabit dolorem : stultus labiis uerberabitur
Uenauitae os uisti : & os impiorum operit ini¬
quitatẽ Odium suscitat rixas : & uniuersa de¬
licta operit caritas iIn labis sapientis inuenie¬
tur sapientia : & uirga in dorso eius qui indiget
corde Sapientes abscondunt scientiam : os au¬

Expanded text:
Filius sapiens laetificat patrem: filius vero stultus moestitia est matris suae. Non proderunt thesauri impietatis: justitia vero liberabit a morte. Non affliget Dominus fame animam justi, et insidias impiorum subvertet. Egestatem operata est manus remissa: ÷ manus autem fortium divitias parat. Qui congregat in messe, filius sapiens est: qui autem stertit aestate, filius confusionis. Benedictio Domini super caput justi: os autem impiorum operit iniquitatem. Memoria justi cum laudibus, et nomen impiorum putrescet. Sapiens corde praecepta suscipiestultus caeditur labiis. qui ambulat simpliciter, ambulat confidenter: qui autem deprauat uias suas, manifestus erit. qui annuit oculo, dabit dolorem: stultus labiis uerberabitur. uena uitae os iusti: et os impiorum operiet iniquitatem. odium suscitat rixas, et uniuersa delicta operit caritas. in labiis sapientis inuenietur sapientia, et uirga in dorso eius qui indiget corde. sapientes abscondunt s
Abbreviated transcription (Latin):
lenitatis. Considerans te ipsum ne &tu tempte¬
ris Alter alterius onera portate : & sic adim¬
plebitis legẽ xp̃i. Nam siquis existimat se ali¬
quid esse cum sit niebil. ipse se seducit Opus
autẽ suum probet unus quisque : & sic insemeti¬
pso tantum gloriam habebit & non in altero
Vnus quisque enim onus suũ portabit
Communicet autẽ is qui catecitatur uerbo
ei quise catecitat in om̃ibus bonis. Nolite
errare : ds̃ non irriditur Quae enim sẽmina¬
uerit homo: haec & metet: qm̃ qui seminat
incarne sua: decarne & metet corruptionẽ
qui autẽ seminat in sp̃ũ: de spũ metet uitam

Expanded text:
teris alter alterius onera portate et sic adimplebitis legem Christi nam si quis existimat se aliquid esse cum sit nihil ipse se seducit opus autem suum probet unusquisque et sic in semet ipso tantum gloriam habebit et non in altero unusquisque enim onus suum portabit communicet autem is qui catecizatur verbum ei qui se catecizat in omnibus bonis nolite errare Deus non inridetur quae enim seminaverit homo haec et metet quoniam qui seminat in carne sua de carne et metet corruptionem qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
In xp̃o enim ihũ neque circuncisio aliquid
ualet neque praeputium: sed noua creatura
Et quicunque hanc regulã secuti fuerint: pax
suꝑ illos & miscđa & super israbel dĩ. De
cactero nemo michi molestus sit. Ego enim
stigmata ihũ incorpore meo porto. Grã dñi
nr̃i ihũ xp̃i cum spiritu ur̃o fratres amen

Expanded text:
isto enim Jesu neque circumcisio aliquid ualet, neque preputium, sed noua Creaturaegulam secuti fuerint, pax super illos et misericordia et super Israel Dei. De caetero nemo mihi molestus sit. Ego enim stigmata Domini Jesu in corpore meo porto. Gratia Domini Jesu Christi cum spiritu vestro, fratres. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
huius modi: non est lex. Qui autẽ sunt xp̃i: car¬
nẽ suã crucifixerunt cũ uitus & concupiscen¬
tus. Sispũ uiuimus: spũ & ambulemus
Non efficiamur inanis głae cupidi: in uicẽ
ꝓuocantes inuicẽ in uidentes. Fr̃s &si prae¬
occupatus fuerit homo in aliquo delicto : uos

Expanded text:
modi non est lex. qui autem sunt Christi, carnem suam crucifixerunt cum uitiis et concupiscentiis. si spiritu uiuimus, spiritu et ambulemus. non efficiamur inanis gloriae cupidi, inuicem prouocantes,. inuicem inuidentes. Fratres, etsi praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, uos
Abbreviated transcription (Latin):
ustificamini : agrã excidistis Nos enĩ sp̃u exfi¬
de : spẽ iustitiae expectamus Nam in xp̃o ih̃u
neque cirtumaisio aliquid ualet neque praeputiũ:
sed fides quae ꝑ lcaritatẽ operatur. Curreba¬
tis bene quis uos impediuit ueritati non oboedi¬
re : Persuasio non est ex eo qui uocat uos Mo¬
dicum ferm̃tum. totã massam corrumpit. Ego
confido in uobis in dño: quod nichil aliud sapi¬
etis. Iui autẽ conturbat uos: portabit uidiciũ
quicunque est ille. Ego fr̃s si circuncisionẽ

Expanded text:
ustificamini a gratia excidistis nos enim spiritu ex fide spem iustitiae expectamus nam in Christo Iesu neque circumcisio aliquid valet neque praeputium sed fides quae per caritatem operatur currebatis bene quis vos inpedivit veritati non oboedire persuasio non est ex eo qui vocat vos modicum fermentum totam massam corrumpit ego confido in vobis in Domino quod nihil aliud sapietis qui autem conturbat vos portabit iudicium qu
Abbreviated transcription (Latin):
uite inuicẽ Omĩs enim lex: in uno sermone
impletur. Diliges proximum tuũ: sicut te ipsũ
Quod si inuicẽ mordetis & comeditis: uidete ne
ab inuicẽ consumamini. Dico autẽ Sp̃u am¬
bulcite : & desideria carnis non ꝑficietis. Caro
enim concupiscit aduersus sp̃m : sp̃s autẽ aduer

Expanded text:
uite inuicem. omnis enim lex in uno sermone inpletur: diliges proximum tuum sicut te ipsum. quod si inuicem mordetis et comeditis, uidete ne ab inuicem consumamini. dico autem: spiritu ambulate, et desideria carnis non perficietis. caro enim concupiscit aduersus spiritum,