comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatis testimonia: & iniquitatem suam
quenq agnoscere. & cognitam uoce confessions
aperire. At contra usitatũ humani gene¬
ris uicium est: & libendo peccatũ committere.
& cõmissum negando abscondere: & conuictũ
defendendo multiplicare. Ex illo quippe lap¬
su primi hominis hȩc augmenta nequitiȩ du
cimus: ex quo ipsam radicem traximꝰ culpȩ.
Sicnanq ille dũ lignum uetitum contigisset:
abscondit se a facie dñi int̾ ligna paradysi. In
qua absconsione scilicet quia dm̃ latere ñ poterat.
nͣ latendi effectus describitur. sed effectus putat᷑:
quia cũ argueret᷑ a dño quod de ligno uetito
Scontigisset. ilico respondit. Mulier quã dedisti
sociam mͥ. ipsa michi. de ligno & comedi. Ipsa
quoq mulier inquisita respondit. S erpens dece¬
pit me. & comedi. Ad hoc quippe requisiti fue¬
rant: ut peccatũ qđ trans grediendo cõmiserant.
confitendo delerent. Unde & serpens ille ꝑsuasor
qui ñ erat reuocandus ad ueniam: ñ est de culpa

Expanded text:
humilitatis testimonia sunt, et iniquitatem suam quemque cognoscere, et cognitam voce confessionis aperire. At contra usitatum humani generis vitium est, et labendo peccatum committere, et commissum negando defendere, et convictum defendendo multiplicare. Ex illo quippe lapsu primi hominis haec augmenta nequiticimus, ex quo ipsam radicem traximus culpae. Sic namque ille dum lignum vetitum contigisset, abscondit se a facie Domini inter ligna paradisi. In qua absconsione, scilicet quia Deum latere non poterat, non latendi effectus describitur, sed affectus notatur. quod cum argueretur a Domino, quod de ligno vetito contigisset, illico respondet: Mulier quam dedisti mihi sociam, ipsa mihi dedit de ligno, et comedi . Ipsa quoque mulier inquisita, respondit: Serpens decepit me, et comedi. Ad hoc quippe requisiti fuerant, ut peccatum quod transgrediendo commiserant, confitendo delerent. Unde et serpens ille persuasor, qui non erat revocandus ad veniam, non est de culpa
Abbreviated transcription (Latin):
aliquod ab eo uidere fieri. Ubi & subditur.
Interrogabat autẽ eum multis sermonibris :
at ipse nil illi respondebat. Tacens uero dñs
quã sit despectus ostenditur: eũ illie ꝓtinus
subinfertur. Spreuit autẽ illum herodes eũ
Sexercitu suo: & illusit. Qđ uidelicet factum
oportet nos audientes discere: ut quotiens au¬
ditores nrͣi nr̃a uolunt quasi laudanda cogno¬
scere. nͥ autem sua ꝑuersa mutare. omĩno tace¬
amus: ne si ostentationis studio uerbum d̃i lo¬
quimur. & illorũ culpa quȩ erat esse ñ desinat.
& nr̃a quȩ ñ erat fiat. Dicat fortasse aliquis
Vnde nouimꝰ. quo corde quis audiat: Sed
multa sunt quȩ audientis animum ꝓdunt :
maxime si auditores nr̃i & semꝑ laudent qđ
audiunt. & nunquã quod laudant sequunt᷑.¬

Expanded text:
ab eo fieri. Unde et subditur: Interrogabat autem illum multis sermonibus. At ipse nihil illi respondebat . Tacens vero Dominus quam sit despectus ostenditur, cum illic protinus subinfertur: Sprevit autem illum Herodes cum exercitu suo et illusit . Quod videlicet factum oportet nos audientes discere, ut quoties auditores nostri nostra volunt quasi laudanda cognoscere, non autem sua perversa mutare, omnino taceamus, ne si ostentationis studio verbum loquimur, et illorum culpa quae erat esse non desinat, et nostra quae non erat fiat. Dicat fortasse aliquis: Unde novimus quo corde quis audiat? Sed multa sunt quae audientis animum produnt, maxime si auditores nostri et semper laudant quod audiunt, et nunquam quod laudant sequunt
Abbreviated transcription (Latin):
denegat. Aesi patent᷑ dicat. Ego mea opera
tanquam mea nͥ ꝓfero: quia auctoris sui gra¬
tiam negare conuincit᷑. quisquis sibi tribuit
qđ oꝑatur. Unde & ꝓtinus subdit. Quȩ est¬
iniquitas maxima: & negatio contra dm̃ altis¬
simum : Liquet enim quia illũ negat: cuius
despecta gr̃a sibi uires boni oꝑis arrogat. Qđ
recte quoq & iniquitas maxima uocatur:
qmͣ om̃e peccatũ quod ex infirmitate ẽ spem
nequaquã ꝑdit: quia a suꝑno iudice ueniã
requirit. Prȩsumptio autẽ uirtutis ꝓpriȩ:
tanto grauius in desꝑatione est. quanto
longius ab humilitate. Cunq uires sibi
tribuit oꝑis: ad adiutorium ñ recurrit au¬
ctoris. Fitq ut eo grauius peccator pereat:
quo & ipsum hoc quia est peccator ignorat.

Expanded text:
denegat. Ac si patenter dicat: Ego mea opera denegat. Ac si patenter dicat: Ego mea opera tanquam mea non profero, quia auctoris sui gratiam negare convincitur, quisquis sibi tribuit quod operatur. Unde etiniquitas maxima, et negatio contra Deum altissimum. Liquet enim quia illum negat, cujus despecta gratia sibi vires boni operis arrogat. Quod recte quoque et iniquitas maxima vocatur, quia omne peccatum quod ex infirmitate est, spem nequaquam perdit, quia a superno Judice veniam requirit. Praesumptio autem virtutis propriae tanto gravius in desperatione est quanto longius ab humilitate. Cumque vires sibi tribuit operis, ad adjutorium non recurrit auctoris; fitque ut eo gravius peccator pereat, quo et ipsum hoc, quia est peccator, ignorat.
Abbreviated transcription (Latin):
se editos. & nͣ uirtute ꝓpria. sed prȩueniente
suꝑna grͣa ad meliora se uota uel oꝑa cõmu¬
tatos: & quicquid sibi mali inesse cognoseunt
de mortali ꝓpagine sentiunt meritũ. Quic¬
quid uero in se boni inspiciunt. immortalis
gr̃ȩ cognoscunt donum: eiq de accepto mune¬
re debitores fiunt. qui & prȩueniendo dedit
eis bonũ uelle quod noluerant: & sub seqͥndo¬
concessit bonũ posse qđ uolunt. U̾nde bene
ꝑ iohannẽ dicitur. Adorauerunt uiuentẽ
in scła scłorum: mittentes coronas suas ante¬
S thronum dĩ. Coronas nanq suas ante thro¬
num dñi mittere est: certaminũ suoꝵ uicto¬
rias nͣ sibi tribuere sed auctori: ut illum refe¬
rant głam laudis. a quo se sciunt uires acce¬
pisse certaminis. Beatus ergo iob qui sie bona
quȩ oꝑatus est narrat. ut tam̃ hȩc suȩ oꝑatio¬
ni non tribuat. sed ad auctoris laudẽ recur-¬
rat: manũ suam ore suo osculatum fuisse se

Expanded text:
se editos, et non virtute propria, sed praeveniente se editos, et non virtute propria, sed praeveniente superna gratia ad meliora se vota vel opera commutatos; et quidquid sibi mali inesse cognoscunt, de mortali propagine sentiunt meritum; quidquid vero in se boni inspiciunt, immortalis gratiae cognoscunt donum, eique de accepto munere debitores fiunt, qui et praeveniendo dedit eis bonum velle quod noluerunt, et subsequendoconcessit bonum posse quod volunt. Unde bene per Joannem dicitur: Adoraverunt viventem in saecula saeculorum, mittentes coronas suas ante thronum Domini . Coronas namque suas ante thronum Domini mittere est certaminum suorum victorias non sibi tribuere, sed auctori, ut ad illum referant gloriam laudis, a quo se sciunt vires accepisse certaminis. Beatus ergo Job, quia sic bona quae operatus est narrat, ut tamen haec suae operationi non tribuat, sed ad auctoris laudem recurrat, manum suam ore suo osculatum fuisse se
Abbreviated transcription (Latin):
eor meũ. Et quia plerunq inconsiderata mens
dum transitorio fauori ñ renititur: ad hoc usq
ꝑtrahitur. ut laudet ipsa qd̃ facit. conditione
quȩ prȩmissa est qua dicitur. sic congrue subin¬
Per manũ quippe. oꝑatio. ꝑ os autẽ locutio de¬
signatur: sicut ꝑ salomonẽ dicit᷑. Abscondit
piger manũ suam sub ascella sua: & laborat
si ad os suum porrigat eam. Pigro labor est
manũ suam ad os porrigere: quia desidiosus
quisq prȩdicator. nec hoc uult oꝑari qđ dicit.
Manũ quippe ados porrigere est: uoci suae¬
opere concordare. Manum ergo suã osculat᷑
ore suo. qui laudat qđ facit: & testimonio ꝓpͥȩ
locutionis. sibi uirtutẽ tribuit oꝑis. Qua in
re quis despicitur: nisi is qui ipsa operandi
munera largitur: Vnde bene ꝑ egregium
prȩdicatorem dicit᷑. Quid autẽ habes qđ
ñ accepisti : Si autẽ accepisti: quis gloriaris¬
quasi ñ acceperis : Sc̃i autẽ uiri sciunt post
primi parentis lapsum de corruptibili stirpe

Expanded text:
et. X. Et quia plerumque inconsiderata mens, dum transitorio favori non renititur, ad hoc usque pertrahitur, ut laudet ipsa quod facit, conditioni quae praemissa est quasi congrue subinPer manum quippe operatio, per os autem locutio designatur, sicut per Salomonem dicitur: « Abscondit piger manum suam sub ascella sua, et laborat si ad os suum porrigit eam manum suam porrigere, quia desidiosus quisque praedicator nec hoc vult operari quod dicit. Manum quippe ad os porrigere, est opere concordare. Manum ergo suam osculatur ore suo, qui laudat quod facit, et testimonio propriae locutionis sibi virtutem tribuit operis. Qua in re quis despicitur, nisi is qui ipsa operandi munera largitur? Unde bene per egregium praedicatorem dicitur: Quid autem habes, quod non accepisti? Si autem uas ante thronum . Sancti autem viri sciunt post primi parentis lapsum de corruptibili stirpe
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo intentio humanȩ laudis int̾.¬
serit. Quod cum iam post modum tar.¬
deq discerno: inuenio me aliter agere.
quod scio me aliter inchoasse. Sic enim
sȩpe intentionem nr̃am dum ante dei
oculos recte incipitur. occulte subiuncta.
& eam uelut in itinere comprehendens
sicut pro necessitate quidem cibus su¬
mitur. sed in ipso esu dum furtim gu¬
la subripit. edend delectatio ꝑmiscetur.
Unde plerunꝙ contingit: ut refectio¬
nem corporis quam salutis causa cȩpi¬
mus. causa uoluptatis expleamus.
Fatendum est igitur. quod rectam
quiden intentionem nr̃am. quȩ soli
dõ placere appetit: nonnunquam

Expanded text:
quomodo intentio humanae laudis interquomodo intentio humanae laudis interserit. Quod cum jam postmodum tardeque discerno, invenio me aliter agere quod scio me aliter inchoasse. Sic enim saepe intentionem nostram, dum ante Dei oculos recte incipitur, occulte subjuncta, et eam velut in itinere comprehendens,sicut pro necessitate quidem cibus sumitur, sed in ipso esu, dum furtim gula subripit, edendi delectatio permiscetur; unde plerumque contingit ut refectionem corporis, quam salutis causa coepimus, causa voluptatis expleamus. Fatendum est igitur quod rectam quidem intentionem nostram, quae soli Deo placere appetit, nonnunquam
Abbreviated transcription (Latin):
etiam cum recte loqui conatur: extra
semet ipsam spargitur. Integritatẽ nanq
animi dum cogitantur uerba qualiter
proferantur : quia trahunt extrinsecus
minuunt. Igitur ã publico locutionis
redeundum est ad incuriam cordis. ut
quasi in quodam concilio consultationis
ad me ipsum discernendum conuocem
cogitationes mentis: quatinus ibi uideã
ne aut incaute mala. aut bona ñ bene
dixerim.Tunc enim bene dicitur bo¬
num: cum is qui dicit soli ei a quo acci¬
pit. ꝑ id appetit placere quod dicit.
Et quidem mala me aliqua & si dixisse
non inuenio: tam̃ quia omnino non
dixerim ñ defendo. Bona uero si qua
diuinitus accipiens dixi: meo uidelicet
uicio. minus me bene dixisse profiteor.
Nam ad me intrinsecus rediens. postpo¬
sitis uerborum foliis. postpositis senten¬
tiarum ramis. dum ipsam subtiliter
radicem meȩ intentionis inspicio: dõ
quidem ex ea me summopere placere
uoluisse cognosco. sed eidem intentioni
quia dõ placere studeo. furtim se nescio

Expanded text:
etiam cum recte loqui conatur, extra semetipsam spargitur. Integritatem namque animi, dum cogitantur verba qualiter proferantur, quia trahunt extrinsecus, minuunt. Igitur a publico locutionis redeundum est ad curiam cordis, ut quasi in quodam concilio consultationis ad me ipsum discernendum convocem cogitationes mentis, 174 quatenus ibi videam ne aut incaute mala aut bona non bene dixerim. Tunc enim bene dicitur bonum, cum is qui dicit, soli ei a quo accepit, per id appetit placere quod dicit. Et quidem mala me aliqua, etsi dixisse non invenio, tamen quia omnino non dixerim, non defendo. Bona vero si qua divinitus accipiens dixi, meo videlicet vitio minus me bene dixisse profiteor. Nam ad me intrinsecus rediens, postpositis verborum foliis, postpositis sententiarum ramis, dum ipsam subtiliter radicem meae intentionis inspicio, Deo quidem ex ea me summopere placere voluisse cognosco; sed eidem intentioni qua Deo placere studeo, furtim se nescio
Abbreviated transcription (Latin):
a quo se creata ẽẽ meminerunt. Cur ergo
tantummodo de inferiorib loquens ait :¬
quia de leuiathan loquit᷑. qui iam ñ in
etherei cęli sede continetur. cuncta quae
sub celo sunt asserit sua eẽ: ut eum quoq
qui de cęlo cecidit. suȩ edoceat potestati
seruire. Acsi diceret. Le uiathan iste
beatitudinẽ quidem meam ꝑdidit. sed
dominium ñ euasit: quia & ipsȩ miehi
potestates inseruiunt. quȩ michi prauis
actionib aduersant᷑. S equitur. N on

Expanded text:
a quo se creata esse meminerunt. Cur ergo a quo se creata esse meminerunt. Cur ergo tantummodo de inferioribus loquens aitquia de Leviathan loquitur, qui jam non in aetherei coeli sede continetur, cuncta quae sub coelo sunt asserit sua esse, ut eum quoque qui de coelo cecidit, suae doceat potestati servire, ac si diceret: Leviathan iste beatitudinem quidem meam perdidit, sed dominium non evasit, quia et ipsae mihi potestates inserviunt quae mihi pravis actionibus adversantur. Sequi
Abbreviated transcription (Latin):
Acsi aꝑte diceretur. Ad parcendũ reꝓbis
nulla ratione compellor: quia eis debitor
ex sua actione non teneor. Iccirco enim ne¬
quaquã cȩlestis patriȩ prȩmia ȩt̃na ꝑcipi¬
unt: quia ea nunc dum ꝓmereri poterant.
ex libero arbitrio contempserunt. Quod
uidelicet liberum arbitrium in bono format᷑
electis: cũ eorum mens a terrenis desideruis
I gr̃a aspirante suspendit᷑. Bonũ quippe qđ
uoluntatẽ. Si enim dĩ ñ est: unde ei in
ȩt̾num grãs agimus : Rursum si nr̃m ñ
est: unde nobis retribui prȩmia speramus :
Quia ergo ñ immerito gr̃as agimꝰ: scimꝰ
quod eius munere p̃uenimur. Et rursum
quia ñ immerito retributionẽ quęrimus :
scimus quod subsequente libero arbitrio.
bona elegimus quȩ ageremus. Sequitur.
Om̃a quȩ sub cęlo sunt. mea sunt. Omĩ¬
bus liquet. quod ñ solum ea quȩ sub celo
sunt. sed ipsa quoq quȩ suꝑ cȩlos condita
cȩlestia uocant᷑. eius uoluntati seruiunt:

Expanded text:
Ac si aperte diceretur: Ad parcendum reprobis Ac si aperte diceretur: Ad parcendum reprobis nulla ratione compellor, quia eis debitor ex sua actione non teneor. Idcirco enim nequaquam coelestis patriae praemia aeterna percipiunt, quia ea nunc dum promereri poterant, ex libero arbitrio contempserunt. Quod videlicet liberum arelectis, cum eorum mens a terrenis desideriis gratia aspirante suspenditur. Bonum quippe, quod voluntatem. Si enim Dei non est, unde ei in aeternum gratias agimus? Rursum si nostrum non est, ubi nobis retribui praemia speramus? Quia ergo non immerito gratias agimus, scimus quod ejus munere praevenimur; et rursum, quia non immerito retributionem quaerimus, scimus quod subsbona elegimus quae ageremus. Sequitur: Omnia quae sub coelo sunt mea sunt. Omnibus liquet quod non solum ea quae sub coelo sunt, sed ipsa quoque quae super coelos condita coelestia vocantur ejus voluntati serviunt
Abbreviated transcription (Latin):
tando prȩuenimus: ubi qđ rursum ꝑ pau¬
lum tam subtilit̃ dicitur. ut om̃is de se hu¬
manȩ menti fiducia ab ipsa cordis radice suc¬
cidatur cũ ait: ñ quia sufficientes simus cogi¬
tare aliquid ã nobis quasi ex nobis. sed suffici¬
entia nr̃a ex dõ est: Nemo ergo dm̃ meritis
prȩuenit. ut tenere eum quasi debitorem
possit: sed miro modo ȩquus omĩb conditor.
&. quosdam prȩelegit: & quosdam in suis rẽ¬
probis morib iuste derelinquit. Nec tam̃
electis suis pietatem sine iustitia exhibet:
quia hic eos duris afflictionib p̃mit. Nec
rursum reꝓbis iustitiam sine miscda exercet :
quia hic ęquanimit̃ tolerat. quos quandoq
imꝑpetuum dampnat. Si ergo &. electi prȩ¬
uenientẽ se grãm sequuntur. & reꝓbi iuxta
quod merentur accipiunt : & de miseđia
inueniunt electi qđ laudent. & de iustitia
ñ habent reprobi quod accusent: bene itaq
dicitur. Quis ante dedit mͥ. ut reddam ei:

Expanded text:
tando praevenimus, ubi est quod rursum per Pautando praevenimus, ubi est quod rursum per Paulum tam salubriter dicitur, ut omnis de se humanae mentis fiducia ab ipsa cordis radice succidatur, cum ait: Non quia sufficientes simus cogitare aliquid a nobis quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est ? Nemo ergo Deum meritis praevenit, ut tenere eum quasi debitorem post: « Miro modo aequus omnibus conditor, et quosdam praeelegit, et quosdam in suis reprobis moribus juste derelinquit. Nec tunc electis suis pietatem sine justitia exhibet, quia hic eos duris afflictionibus premit: nec rursum reprobis justitiam sine misericordia exercet, quia hic aequanimiter tolerat quos quandoque in perpetuum damnat. Si ergo et electi praevenientem se gratiam sequuntur, et reprobi juxta quod merentur accipiunt, et de misericordia inveniunt electi quod laudent, et de justitia non habent reprobi quod accusent. Bene itaque dicitur: Quis ante dedit mihi, ut reddam ei?
Abbreviated transcription (Latin):
respuo. ñ iniuste derelinquo.Nemo quippe¬
ut diuina illum gr̃a subsequatur : prius ali¬
quid contulit dõ. Nam si nos dm̃ bene ope¬
rando prȩuenimus: ubi est quod ꝓpħa ait.
miscdã eius prȩueniet mee Si quid nos bonȩ
operationis dedimꝰ. ut eius grãm mereremur:
ubi est qđ paulus apłs dicit. gr̃a salui facti
estis ꝑfidem. & hoc non ex uobis. dĩ donum
est. ñ ex operib ur̃is: Si nr̃a dilectio dm̃
prȩuenit: ubi est qđ iohannes apłs dicit. ñ
quia nos dilexerimus dm̃: sed qm̃ ipse prior
dilexit nos: Ubi est quod ꝑ osee dñs dicit:
diligam eos spontanee : Si sine eius munere
nr̃a uirtute dm̃ sequimur : ubi est quod ꝑ
euangeliũ ueritas ꝓtestatur dicens. sine me
nichil potestis facere : Ubi est qđ ait. nemo
potest uenire ad me: nisi pater qui misit me
traxerit eum: Ubi quod iterum dicit: ñ
uos me elegistis. sed ego elegi uos: Si saltem¬
dona bonorum oꝑum uirtute nr̃a bene cogi¬

Expanded text:
respuo non injuste derelinquo.respuo non injuste derelinquo.ut divina illum gratia subsequatur, prius aliquid contulit Deo. Nam si nos Deum bene operando praevenimus, ubi est quod propheta ait: Misericordia ejus praeveniet me ? Si quid nos bonae operationis dedimus, ut ejus gratiam mereremur, ubi est quod Paulus apostolus dicit: Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est, non ex operibus ? Si nostra dilectio Deum praevenit, ubi est quod Joannes apostolus dicit: Non quia nos dilexerimus Deum, sed quoniam ipse prior dilexit nos ? Ubi est quod per Osee Dominus dicit: Diligam eos spontanee ? Si sine ejus munere nostra virtute Deum sequimur, ubi est quod per Evangelium Veritas protestatur, dicens: Sine me nihil potestis facere ? Ubi est quod ait: Nemo potest venire ad me nisi Pater, qui misit me, traxerit eum ? Ubi quod iterum dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos ? Si saltemdona bonorum 126 operum virtute nostra bene cogi
Abbreviated transcription (Latin):
anmouet. Sed audientes ista. acsi ꝓtinus que¬
reremur dño dicentes: dñe qui leuiathan
istum tantȩ ẽẽ fortitudinis ñ ignoras. eũ in
certamine infirmitatis nr̃ȩ cur suscitas:
bo eum. Et uelut si mox a nobis rationis cau¬
sa quȩreret᷑. quomodo eũ ñ quasi crudelis
suscitas: quẽ scimus quia tantos inuadere
& deuorare ꝑmittas: statim subdidit dicens.
Quis enim resistere potest uultui meo. &
quis ante dedit michi ut reddam eie Quib
duob uersibus. & uirtutẽ suȩ potentiȩ. &
om̃e pondus rationis expleuit. Nam ꝓpter
potentiam dixit. quis enim resistere potest
uultui meo: & ꝓpter rationem subdidit.
quis ante dedit michi. ut reddam ei. Nesi
diceret. N on eũ quasi crudelis suscito: quia
de eius fortitudine & electos meos potenter
eripio. & rursum reprobos ñ iniuste sed ra¬
tionabilit̃ dampno. Id est & eos quos benigne
eligo. eripere mirabilit̾ possum: & eos quos

Expanded text:
movet. Sed audientes ista, ac si protinus quemovet. Sed audientes ista, ac si protinus quereremur, Domino dicentes: Domine, qui Leviathan istum tantae esse fortitudinis non ignoras, eum in certamine infirmitatis nostrae cur suscitas? bo eum. - Et velut si mox a nobis rationis causa quaereretur, quomodo eum non quasi crudelis suscitas, quem scimus quia tantos invadere et devorare permittis? statim subditur dicens: Quis enim resistere potest vultui meo? et: quis ante dedit mihi ut reddam ei? Quibus duobus versibus, et virtutem suae potentiae, et omne pondus rationis explevit. Nam propter potentiam 86 dixit, Quis enim resistere potest vultui meo? et propter rationem subdidit, Quis ante dedit mihi ut reddam ei? Ac si diceret: Non enim quasi crudelis suscito, quia de ejus fortitudine et electos meos potenter eripio, et rursum reprobos non injuste, sed rationabiliter damno; id est, et eos quos benigne eligo, eripere mirabiliter possum, et eos quos
Abbreviated transcription (Latin):
rat: mutata suggestione cor illius in ma¬
licia inflammat. Quia ergo ad eũ belua
uenire ñ ualuit: draco uenit. Illum uene¬
no maliciȩ corrumpere ñ ualet: sed tamen
bona sua eius oculis opponit. & cor illius
in suꝑbia extollit. Huic ergo ut draco sub¬
ripere ñ ualuit: sed tam̃ adducto fantas¬
mate inanis głȩ. coram cogitationis eius
optutib quasi auis uolauit. Quȩ nimi¬
rum auis tanto contra nos immanius ex¬
tollitur: quanto nulla naturȩ suȩ infir¬
mitate prȩpeditur. Quia enim carnis
morte ñ premitur. & redemptorem nr̃m
carne mortalem uidit: altiore fastu elatio¬
nis intumuit. Sed ubi contra auctorem
suũ penna se suꝑbiȩ extulit. ibi laqueum
suȩ mortis inuenit. Nam ea eius carnis
morte prostratus est: quã expetut elatus.
auie Quasi aui quippe dñs illusit: dũ
ei in passione unigeniti filii ostendit escã:¬
uita nunc iustis cotidie in cruciatib bellũ

Expanded text:
rat, mutata suggestione cor illius in marat, mutata suggestione cor illius in malitiam inflammat. Quia ergo ad eum venire bellua non valuit, draco venit. Illum veneno malitiae corrumpere non valet, sed tamen bona sua ejus oculis opponit, et cor illius in superbiam extollit. Huic ergo ut draco subrepere non valuit, sed tamen adducto phantasmate inanis gloriae, coram cogitationis ejus obtutibus quasi avis volavit. Quae nimirum avis tanto contra nos immanius extollitur, quanto nulla naturae suae infirmitate praepeditur. Quia enim carnis morte non premitur, et Redemptorem nostrum carne mortalem vidit, altiori fastu elationis intumuit; sed ubi contra auctorem suum penna se superbiae extulit, ibi laqueum suae mortis invenit. Nam ea ejus carnis morte prostratus est, quam expetiit elatus; avi? Quasi avi quippe Dominus illusit, dum ei in passione unigeniti Filii sui ostendit escavita nunc justis quotidie in cruciatibus bellum
Abbreviated transcription (Latin):
serpens ẽ. Quia autẽ nonnunquam ꝑ
indomitam suꝑbiam se etiam lucis angłm
simulat: auis est. Humanũ & enĩ genus.
quamuis inexplicabili iniquitatis arte
lacessiat. trib tam̃ uicus ualde temptat:
ut uidelicet alios sibi ꝑ luxuriam. alios per
maliciam. alios ꝑ suꝑbiam subdat. Non¬
ergo immerito in eo qd agere nititur. ex
ipso actionum suarũ nomine uocatur: cũ
iumentum. draco. uel auis dicitur. In eis
quippe quos ad stultitiam luxuriȩ excitat:
iumentũ est. In eis quos ad nocendi maliciã
inflammat: draco ẽ. In eis autem quos
in fastu suꝑbiȩ quasi alta sapientes eleuat.
auis est. In illis uero quos pariter in luxu¬
tum. draco. simul & auis existit. Per tot
nanq ad eorum cor se species intulit: in
quot eos nequitias implicauit. Multarũ
igitur rerum nomine uocatur: quia ante
deceptorum mentes in uarias formarum
species uertitur. Cum enĩ hunc ꝑ carnis
luxuriam temptat. sed tam̃ minime supe¬

Expanded text:
serpens est; quia autem nonnunquam per serpens est; quia autem nonnunquam per indomitam superbiam se etiam lucis angelum simulat, avis est. Humanum etenim genus quamvis inexplicabili iniquitatis arte lacessat, tribus tamen vitiis valde tentat, ut videlicet alios sibi per luxuriam, alios per malitiam, alios per superbiam subdat. ergo immerito in eo quod agere nititur ex ipso suarum actionum nomine vocatur, cum jumentum, draco, vel avis dicitur. In eis quippe quos ad stultitiam luxuriae excitat, jumentum est; in eis quos ad nocendi malitiam inflammat, draco est; in eis autem quos in fastum superbiae quasi alta sapientes elevat, avis est; in illis vero quos pariter in luxuentum, 1095 draco, simul et avis existit. Per tot namque ad deceptorum cor se species intulit, in quot eos nequitias implicavit. Multarum igitur rerum nomine vocatur, quia ante deceptorum mentes in varias formarum species vertitur. Cum enim hunc per carnis luxuriam tentat, et tamen minime supe
Abbreviated transcription (Latin):
sicut bos fenum comedere ꝑhibet᷑. Leui¬
athan ergo qui hamo capitur : ꝓculdu¬
bio serpens in aquis innotescit᷑. Nunc
uero ad auis similitudinẽ ducitur cum
dicitur: nunquid illudes ei quasi aui:
Cur ergo belua uel ium̃tum: cur draco.
cur auis appelletur indagemus. Gitius
enim nomina eius agnoscimus ⁊ si tergi¬
uersationis illius astutiam subtiliter ex-¬
ploremus. De cȩlo quippe ad terrã uenit:
& ad spem cȩlestium nulla iam respiratio¬
ne se erigit. Irrationale ergo & quadrupe
animal est: ꝑ actionis immundȩ fatuitatẽ.
Draco. ꝑ nocendi maliciam. Auis. per
subtilis naturȩ leuitatẽ. Quia enim hoc
quod contra se agit ignorat. bruto sensu
belua est. Quia maliciose nobis nocere
appetit. draco est. Quia uero de naturȩ
suȩ subtilitate suꝑbe extollitur: auis est.
Rursum quia in hoc qđ iniq agit ad
utilitatem nr̃am diuina uirtute possidet᷑:
iumentũ est. Quia uero latent̃ mordet :

Expanded text:
sicut bos fenum comedere perhibetur. Levisicut bos fenum comedere perhibetur. Leviathan vero, quia hamo capitur, procul dubio serpens in aquis innotescitur. Nunc vero ad avis similitudinem ducitur, cum dicitur: Nunquid illudes ei quasi avi? Cur ergo bellua, vel jumentum, cur draco, cur avis appelletur, indagemus. Citius enim nomina ejus agnoscimus, si tergiversationis illius astutiam subtiliter exploremus. De coelo quippe ad terram venit, et ad spem coelestium nulla jam respiratione se erigit. Irrationale ergo et quadrupes animal est per actionis immundae fatuitatem, draco per nocendi malitiam, avis per subtilis naturae levitatem. Quia enim hoc quod contra se agit ignorat, bruto sensu bellua est; quia malitiose nobis nocere appetit, draco est; quia vero de naturae suae subtilitate superbe extollitur, avis est. Rursum, quia in hoc quod inique agit ad utilitatem nostram divina virtute possidetur, jumentum est; quia vero latenter mordet,
Abbreviated transcription (Latin):
in illis inspiciunt suppliciũ qd euaserunt.
Ita enĩ tunc pulchra erit uniuersitas: dũ
& gehenna iuste cruciat impios. & ȩterna
felicitas iuste remunerat pios. Sicut enim
niger color in pictura substernit᷑. ut suꝑ¬
iectus albus uel rubeus pulchrior osten¬
datur : ita tunc etiam malos bene ordi¬
nans ds̃ feliciora exhibet gaudia beatorũ:
ostensis ante eoꝵ oculos supplicus repborũ.
Et quamuis illud ex uisione dñica eorũ
gaudium ñ sit quo crescat: magis tamen
auctori suo ẽẽ se debitores sentiunt. quan¬
& hic temptatio leuiathan istius. & illic
dampnatio ꝓficit. sempiternus seruus est:
dum dĩ laudib nesciens seruit: & illic eiꝰ
pęna iusta. & hic uoluntas iniusta. Sequit᷑.
qđ aduersarius nr̃ prius behemoth. post¬
modum leuiathian dicitur: nunc uero
aui in ꝑditionis suȩ illusione comparatur:
Behemoth quippe ut diximus belua int̃¬
pretatur. quȩ quadrupes ostenditur: dũ

Expanded text:
in illis inspiciunt supplicium quod evaserunt. in illis inspiciunt supplicium quod evaserunt. Ita enim tunc pulchra erit universitas, dum et gehenna juste cruciat impios, et aeterna felicitas juste remunerat pios. Sicut enim niger color in pictura substernitur, ut superjectus albus vel rubeus pulchrior ostendatur, ita tunc etiam malos bene ordinans Deus, feliciora exhibet gaudia beatorum, ostensis ante eorum oculos suppliciis reproborum. Et quamvis illud ex visione dominica eorum gaudium non sit quod crescat, magis tamen auctori suo esse se debitores sentiunt, quanet hic tentatio Leviathan istius, et illic damnatio proficit, sempiternus servus est dum Dei laudibus nesciens servit, et illic poena ejus justa, et hic voluntas injusta.quod adversarius noster prius Behemoth, postmodum Leviathan dicitur, nunc vero avi in perditionis suae illusione comparatur? Behemoth, quippe, ut diximus, bellua interpretatur, quae quadrupes ostenditur, dum
Abbreviated transcription (Latin):
& temptando nesciens probet. Sed quia tañ¬
diu in hac uita electorum usib seruit. quañ¬
diu maliciȩ suȩ nequitiam temptationib
exercere potuerit: hoc autẽ in loco a dño
ñ solum ex pacto seruus. sed sempiternus
seruus accipi dicitur: inuestigare compelli¬
mur quomodo & post prȩsentis uitȩ termi¬
num. seruire eũ dño in ꝑpetuũ demonstre¬
mus. Neq enĩ tunc iustos cȩlesti felicitate
pollentes. adhuc temptare ꝑmittitur. cũ
ante eorum oculos ȩternis gehennȩ ignib
mancipatur : quia nequaquã in illa suꝑ¬
na patria temptationib erudiendi sunt:
in qua iam ꝓ temptationũ laborib remu¬
nerantur. Sed tunc leuiathan iste cũ suo
corpore reꝓbis uidelicet omnib flammis
ultricib traditur: quib sine fine cruciet᷑.
Quos scilicet cruciatus dum iusti conspi¬
ciunt. in dĩ laudib crescunt: quia & in
se cernunt bonũ quo remunerati sunt: &

Expanded text:
in tentando nesciens probet. in tentando nesciens probet. diu in hac vita electorum usibus servit, quandiu malitiae suae nequitiam tentationibus exercere potuerit, hoc autem in loco a Domino non solum ex pacto servus, sed sempiternus servus accipi dicitur, investigare compellimur quomodo et post praesentis vitae terminum servire eum in perpetuum Domino demonstremus. Neque enim tunc justos coelesti felicitate pollentes adhuc tentare permittitur, cum ante eorum oculos aeternis gehennae ignibus mancipatur, quia nequaquam 1094 in illa superna patria tentationibus erudiendi sunt, in qua jam pro tentationum laboribus remunerantur. Sed tunc Leviathan iste cum suo corpore, reprobis videlicet omnibus, flammis ultricibus traditur, quibus sine fine crucietur. Quos scilicet cruciatus dum justi conspiciunt, in Dei laudibus crescunt, quia et in se cernunt bonum quo remunerati sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
uel iuste ꝑmittit. Hȩc ipsa ergo tẽptationis
licentia pactum uocatur: in qua & desideri¬
um tẽptatoris agitur: & tam̃ ꝑ eam miro
modo uoluntas iusti dispensatoris implet᷑.
Erudiendos enĩ sicut & nuꝑ diximꝰ electos
suos dñs sepe temptatori subicit: sicut post
paradysi claustra. post tertii cęli secreta.
ne reuelationũ magnitudine paulus extolli¬
potuisset: ei satanȩ angłs datus est. Sed ut p̃-¬
fati sumus. ipsa hac temptatione disponitur:
ut qui elati perire poterant. humiliati a ꝑ¬
ditione seruent᷑. Secreto ergo dispensationis
ordine. unde sȩuire ꝑmittitur iniquitas dia¬
boli: inde pie ꝑficitur benignitas dei. Et
bene ex hoc pacto qd cum dño ferire dicit᷑.
seruus accipi ꝑhibetur: quia inde obtem¬
perat nutib suꝑnȩ gr̃ẽ. unde exercet iram
nequissimȩ uoluntatis suȩ. S eruus ergo ex
pacto est: qui dũ uoluntatẽ suam implere
ut electos dĩ sicut dictum ẽ uolens temptet.

Expanded text:
vel juste permittit. Haec ipsa ergo tentationis vel juste permittit. Haec ipsa ergo tentationis licentia pactum vocatur, in qua etdesiderium tentatoris agitur, et tamen per eam miro modo voluntas justi dispensatoris impletur. Erudiendos enim, sicut nuper diximus, electos suos Dominus saepe tentatori subjicit, sicut post paradisi claustra, post tertii coeli secreta, ne revelationum magnitudine Paulus extolpotuisset, ei Satanae angelus datus est . Sed, ut praefati sumus, ipsa hac tentatione disponitur, ut qui elati perire poterant, humiliati a perditione serventur. Secreto ergo dispensationis ordine, unde saevire permittitur iniquitas diaboli, inde pie perficitur benignitas Dei. Et bene ex hoc pacto quod cum Domino ferire dicitur, servus accipi perhibetur, quia inde obtemperat nutibus supernae gratiae, unde exercet iram nequissimae voluntatis suae. Vet. XIX. Servus ergo ex pacto est, qui dum voluntatem suam implere ut electos Dei, sicut dictum est, volens tentet,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ membra eius uidelicet reprobi sero ela¬
Tunc etiam dño ꝑ membra sua mollia loque¬
tur: quando multi ex eius corpore dixerint.¬
Stuo nomine uirtutes multas fecimꝰe Mol¬
lia quidem deprecantes dicunt. cum eius
nomini replicant quȩ fecerunt: sed duro
corde illa cũ facerent in sua laude rapuert̃.
Unde mox audiunt. nescio qui estis. Sequit᷑.
ut mecum: Et accipies eum seruum sem
sollerter intuendum ẽ: quod pactum cũ
dño leuiathan iste feriat: ut sempit̃nus
ab eo seruus habeatur. In pacto nanq di¬
scordantiũ partium uoluntas implet᷑: ut
ad uotum suũ quȩq ꝑueniat. & iurgia de¬
siderato fine concludat. Antiquus itaq
hostis a sinceritate diuinȩ innocentiȩ maliciȩ
suȩ succensus face discordat: sed ab eius iu¬
dicio etiam discordando ñ discrepat. Nam
uiros iustos semꝑ maliuole temptare appe¬
tit: sed tam̃ hoc dñs uel misericordit̃ fieri.

Expanded text:
cum membra ejus, videlicet reprobi, sero clacum membra ejus, videlicet reprobi, sero claTunc etiam Domino per membra sua mollia loquetur, quando multi ex ejus corpore dicturi s nomine tuo virtutes multas fecimus ? Mollia quidem deprecantes dicunt, cum ejus nomine replicant quae fecerunt, sed duro corde illa cum facerent, in suam laudem rapuerunt. Unde mox audiunt: Nescio qui estis . Sequiturut mecum: Et accipies eum servum sempsolerter intuendum est quod pactum cum Domino Leviathan iste feriat, ut sempiternus ab eo servus habeatur. In pacto enim, discordantium partium voluntas impletur, ut ad votum suum quaeque perveniat, et jurgia desiderato fine concludat. Antiquus itaque hostis a sinceritate divinae innocentiae malitiae suae face succensus discordat, sed ab ejus judicio etiam discordando non discrepat; nam viros justos semper malevole tentare appetit, sed tamen hoc Dominus vel misericorditer fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
glutit amitit. Qđ quia ñ humana sed di¬
uina ꝓuidentia agitur. ut utilitati iustorũ
ipsa uetusti aduersarii astutia suffragetur:
quatinus cũ electos temptat. eos magis tem¬
ptando custodiat. bene ad beatum iob dicit᷑:
aut armilla ꝑforabis maxillam eius: subau¬
dis ut ego. qui ꝓuide cuncta disponens. ele¬
ctos meos inde robustius integritati custo¬
dio: unde eos ꝑ maxillam leuiathan istius
labefactari aliquo modo ab integritate per¬
ad te preces: aut loquet᷑ tibi mollia : Sub¬
audis. ut michi : Si enim ad ꝑsonã filii¬
hȩc uerba referunt᷑: incarnato ei mollia lo¬
quebatur cũ diceret: scio qui sis. sẽs dĩ. Ad
quẽ leuiathan iste multiplicauit preces: cũ
ꝑ subditam sibi legionem dixit. Si eicis nos :
mitte nos in gregem porcorum. Quamuis
intelligi aptius potest: quia ad dñm preces
multiplicat. cũ extremi die iudicii. iniqui
qui eius corpus sunt. sibi parci deprecantur:

Expanded text:
glutit amittit. Quod quia non humana sed diglutit amittit. Quod quia non humana sed divina providentia agitur, ut utilitati justorum ipsa vetusti adversarii astutia suffragetur, quatenus cum electos tentat, eos magis tentando custodiat, bene ad beatum Job dicitur: Aut armilla perforabis maxillam ejus? Subaudis ut ego, qui provide cuncta disponens, electos meos inde robustius in integritate custodio, unde eos per maxillam Leviathan istius labefactari aliquo modo ab integritate perad te preces, aut loquetur tibi mollia? - Subaudis, ut mihaec verba referantur, incarnato ei mollia loquebatur cum diceret: Scio quia sis sanctus Dei . Ad quem Leviathan iste multiplicavit preces, cum per subditam sibi legionem dixit: Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum . Quamvis intelligi potest apertius, quia ad Dominum preces multiplicat, cum extremi die judicii iniqui qui ejus corpus sunt sibi parci deprecantur,
Abbreviated transcription (Latin):
re poterat: temptatus ẽ ne periret. Tempta¬
tio ergo illa ñ uorago uiciorum. sed custodia
meritorum fuit: quia leuiathan iste fatigan¬
do eum in afflictione contriuit: sed non in
culpam capiendo deuorauit. Elatos autẽ
in sc̃ĩtate uiros ñ amitteret: nisi temptaret.
Scĩ quippe ñ essent: qui de scĩtatis gloria
suꝑbirent. Et tanto sub eius iure caderent.
quanto se in suis uirtutib eleuarent. S ed
miro dispositionis ordine. dũ temptantur
humiliant᷑: dũ uero humiliant᷑. eius ẽẽ iam
desinunt. Bene ergo maxilla behemoth istius
ꝑforata dicitur: quia electos dĩ unde conte¬
rit inde amittit: unde temptat ut perdat.
agit inde ne pereant. Antiquus itaq hostis
occultis dĩ dispensationib seruiens. scorum
animas ad interitũ temptat uolens: sed ad
regnum tẽptando seruat inuitꝰ. Maxilla
ergo eius ꝑforata est: quia eos quos tẽptan¬
do id est mandendo conterit. quasi cum de¬

Expanded text:
re poterat, tentatus est ne periret. Tentare poterat, tentatus est ne periret. Tentatio ergo illa non vorago vitiorum, sed custodia meritorum fuit, quia Leviathan iste fatigando eum in afflictione contrivit, sed non in culpa capiendo devoravit. Elatos autem in sanctitate viros non amitteret, nisi tentaret. Sancti quippe non essent, qui de sanctitatis gloria superbirent, et tanto sub ejus jure caderent, quanto se in suis virtutibus elevarent. Sed miro dispensationis ordine dum tentantur humiliantur, dum humiliantur ejus esse jam desinunt. Bene ergo maxilla Behemoth istius perforata dicitur, quia electos Dei unde conterit, inde amittit; unde tentat ut perdat, agit inde ne pereant. Antiquus itaque hostis, occultis Dei dispensationibus serviens, sanctorum animas ad interitum tentat volens, sed ad regnum tentando servat invitus. Maxilla ergo ejus perforata est, quia eos quos tentando, id est mandendo conterit, quasi cum de
Abbreviated transcription (Latin):
pleriq hominũ quo in multis corruunt.
artius ligant᷑. Cunq eos behemoth istẽ. ex
uno uicio ꝑcutit ut cõncidant: ex alio qͦq¬
illigat ne surgat. Consideret itaq homo
cum quo aduersario bellum gerat: & si iam
se in aliquo deliquisse ꝑpendit. saltem ad
culpam ꝑtrahi ex culpa ꝑtimescat: ut studi¬
ose uitentur uulnera. quib frequent̃ intẽr¬
ficit. Quia ualde rarum ẽ quod hostis nr̃
la tam̃ behemoth istius ꝑforata intelligi &
aliter potest: ut in ore tenere dicatur. non
quos iam ꝑfecte peccato implicat. sed quos
adhuc peccati ꝑsuasionib temptat: quatinꝰ
ei quemlibet mandere sit: de peccati eũ dele¬
ctatione temptare. Mandendũ quidem. sed
ñ deglutiendũ acceperat paulum: quando
illum post tot reuelationũ sublimia. stimu¬
lis carnis agitabat. Tunc ergo cũ contra illũ
licentiam temptationis accepit: in maxilla
eũ tenuit. sed ꝑforata. Qui uero elatus peri¬

Expanded text:
plerique hominum quia in multis corruunt, plerique hominum quia in multis corruunt, arctius ligantur. Cumque eos antiquus hostis ex uno vitio percutit ut concidant, ex alio quoque ligat ne surgant. Consideret itaque homo cum quo adversario bellum gerat. Et si jam se in aliquo deliquisse perpendit, saltem ad culpam pertrahi ex culpa pertimescat, ut studiose vitentur vulnera, quibus frequenter interficiet: quia valde rarum est, quod hostis noster la tamen Behemoth istius perforata intelligi et aliter potest, ut in ore tenere dicatur non quos jam perfecte peccato implicavit, sed quos adhuc peccati persuasionibus tentat, quatenus ei quemlibet mandere sit de peccati eum delectatione tentare. Mandendum quidem, sed non deglutiendum acceperat Paulum, quando illum post tot revelationum sublimia stimulis carnis agitabat . Tunc ergo cum contra illum licentiam tentationis accepit, in maxilla eum tenuit, sed perforata. Qui vero elatus peri
Abbreviated transcription (Latin):
crediderunt. Pia ergo dñi dispensatione la¬
xatus. ñ nunquã behemoth iste de culpa ad
culpam tralit: & dũ plus ꝑcutit. inde eũ
quẽ cȩperat amittit: atq unde uicisse cer¬
nitur. inde superat᷑. Considerare libet intͣ
munitũ grę sinum: quanto ds̃ miscđȩ fauo¬
re nos continet. Ecce qui de uirtute se ex̃¬
tulit: ꝑ uicium ad humilitatẽ redit. Qui
uero acceptis uirtutib extollit᷑: ñ gladio
sed ut ita dixerim medicamento uulneratur.
Quid est enĩ uirtus: nisi medicam̃tũ : Et
quid ẽ uicium: nisi uulnuse Quia ergo
nos de medicam̃to uulnus facimꝰ. facit ille
de uulnere medicam̃tum: ut qui uirtute
ꝑcutimur. uicio curem᷑. Nos nanq uirtutũ
dona xetorquemꝰ in usum uiciorum. ille uicio
rum illecebras assumit in arcem uirtutum.
Et salutis statum ꝑcutit ut seruet: ut qui
humilitatẽ currentes fugimꝰ. ei saltẽ caden¬
tes hereamus. Sed int̾ hȩc sciendum est: qđ

Expanded text:
crediderant. Pia ergo Domini dispensatione lacrediderant. Pia ergo Domini dispensatione laxatus nonnunquam malignus spiritus de culpa ad culpam trahit, et dum plus percutit, inde eum, quem ceperat, amittit: atque unde vicisse cernitur, inde superatur. Considerare libet intra munitum gratiae sinum, quanto Deus misericordiae favore nos continet. Ecce qui de virtute se extollit, per vitium ad humilitatem redit. Qui vero acceptis virtutibus extollitur, non gladio, sed, ut ita dixerim, medicamento vulneratur. Quid enim virtus, nisi medicamentum? Et quid est vitium, nisi vulnus? Quia ergo nos de medicamento vulnus facimus, facit ille de vulnere medicamentum; ut qui virtute percutimur, vitio curemur. Nos namque virtutum dona retorquemus inrum illecebras assumit in arcem virtutum et salutis statum percutit, ut servet; ut qui humilitatem curantis fugimus, ei saltem cadentes haereamus. Sed inter haec sciendum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
fieri citius credimus: breuiter respondemꝰ.
N onnulli enĩ ꝑ accepta dona uirtutum.
ꝑ impensam grãm bonorũ oꝑum in suꝑbiȩ
uicium cadunt: sed tam̃ quo ceciderint ñ
agnoscunt. Proinde contra eos hostis anti¬
quus. quia iam interius dominatur. etiam
exterius sȩuire ꝑmittit᷑: ut qui in cogita¬
tione elati sunt. ꝑ carnis luxuriã ꝓsternant᷑.
Scimus autẽ quia aliquando minus est in
corporis corruptiones cadere: quã cogita¬
tione tacita ex deliberata elatione peccare.
Sed quo minus turpis suꝑbia credit᷑: minus
uitat᷑. Luxuriam uero eo magis erubescunt
homines: quo simul om̃s turpem nouerunt.
Unde fit plerunq ut ñnulli post suꝑbiam
in luxuriam corruentes. ex aꝑto casu malũ
culpȩ latentis erubescant: & tunc etiam
maiora corrigunt. cũ prostrati in minimis
grauius confundunt᷑. Reos enim se int̃ mi¬
nora conspiciunt: qui se liberos int̾ grauiora

Expanded text:
fieri citius credimus, breviter respondemus, fieri citius credimus, breviter respondemus, nonnulli enim per accepta dona virtutum, per impensam gratiam bonorum operum in superbiae vitium cadunt; sed tamen quomodo ceciderunt, non agnoscunt. Proinde contra eos hostis antiquus, qui jam interius dominatur, exterius etiam saevire permittitur, ut qui in cogitatione elati sunt, per carnis luxuriam prosternantur. Scimus autem quia aliquando minus est in corporis corruptionem cadere, quam cogitatione tacita, et deliberata elatione peccare: sed cum minus turpis superbia creditur, minus vitatur. Luxuriam vero eo magis erubescunt homines, quo simul omnes turpem noverunt. Unde fit plerumque, ut nonnulli post superbiam in luxuriam corruentes, ex aperto casu malum culpae latentis erubescant: et tunc etiam majora corrigunt, cum prostrati in minimis gravius confunduntur: reos enim se inter minora conspiciunt, qui se liberos inter graviora
Abbreviated transcription (Latin):
gitur : ut una sine altera inutilit̾ habeat᷑.
In peccatoris itaq pectore incessant̃ debet
spes & formido coniungi: quia in cassum
miscdam sperat. si ñ etiam iustitiã timeat.
Incassum iustitiã metuit. si non etiam de
miscda confidit. Loco igit᷑ pignoris mola
suꝑior aut inferior tolli ꝓhibetur: quia qͥ
peccatori prȩdicat. tanta dispensatione cõ¬
ponere prȩdicationẽ debet: ut nec derelicta
spe timorem subtrahat. nec subtracta spe in
solo timore derelinquat. Mola enĩ suꝑior
aut inferior tollitur: si ꝑ prȩdicantis linguã
in peccatoris pectore aut timor abspe. aut
spes a timore diuidat᷑. Sed quia exigente¬
causa dauid ad mediũ deducto tanti faci¬
noris memoriã fecimus. lectoris fortasse ani¬
mus mouetur : cur om̃ps ds̃ eos quos in ꝑ¬
petuum eligit. quos ad donorum quoq
sp̃ualium culm̃ assumit. illesos a corporali¬
bus uiciis ñ custodit. Unde quia satis¬

Expanded text:
guntur, ut una sine altera inutiliter habeatur. guntur, ut una sine altera inutiliter habeatur. In peccatoris itaque pectore incessanter debet spes et formido conjungi, quia incassum misericordiam sperat, si non etiam justitiam timeat; incassum justitiam metuit, si non etiam de misericordia confidat. Loco igitur pignoris mola superior aut inferior tolli prohibetur, quia qui peccatori praedicat, tanta dispensatione componere praedicationem debet, ut nec derelicta spe timorem subtrahat, nec subtracta spe, in solo eum timore derelinquat. Mola enim superior aut inferior tollitur, si per praedicantis linguam in peccatoris pectore aut timor a spe, aut spes a timore dividatur. causa, David ad medium deducto, tanti facinoris memoriam fecimus, lectoris fortasse animus movetur, cur omnipotens Deus eos, quos in perpetuum elegit, quos ad donorum quoque spiritualium culmen assumit, illaesos a corporalibus vitiis non custodit? Unde quia satis
Abbreviated transcription (Latin):
retulit. & diuerso modo: suꝑbos quidem¬
ad humilitatis formidinẽ. humiles uero
ad spei fiduciam reuocauit. O in estimabi¬
le noui generis medicam̃tum. quod uno
eodemq ordine positum. & premendo tu-
mentia exsiccat: & subleuando arentia in¬
fundit. De maiorũ nos lapsu terruit: sed
ꝑbientes reprimit: & ne ad desperationem
admonet dicens. N on accipies loco pigno¬
ris. superiorem aut inferiorem molam.
Accipere nanq aliquando dicimus auferre:
unde & aues illȩ quȩ rapiendis sunt auibus¬
auidę. accipitres uocant᷑. Unde & paulus
apłs dicit. Sustinetis enim si quis deuorat.
si quis accipit. Nesi diceret: si quis rapit.
Pignus uero debitoris est. confessio peccato¬
ris. A debitore enim pignus accipit᷑: eũ ã
peccatore iam peccati confessio tenetur.
Superior autẽ & inferior mola est: spes
& timor. Spes quippe ad alta subuehit:
timor autẽ cor inferius premit. Sed mola
superior & inferior ita sibi necessario iun¬

Expanded text:
retulit, et diverso modo suretulit, et diverso modo suad humilitatis fortitudinem, humiles vero ad spei fiduciam revocavit. O inaestimabile novi generis medicamentum, quod uno eodemque ordine positum, mentia exsiccat, et sublevando arentia infundit! De majorum nos lapsu terruit, sed ia et superbientes reprimit, et ne ad desperationem admonet, dicens: Non accipies loco pignoris suaccipere namque aliquando dicimus auferre. Unde et aves illae quae rapiendi sunt avidae accipitres vocantur. Unde et apostolus Paulus dicit: Sustinetis enim, si quis devorat, si quis accipit . Ac si diceret si quis rapit. Pignus vero debitoris est confessio peccatoris. A debitore enim pignus accipitur, cum a peccatore jam confessio peccati tenetur. Superior autem et inferior mola est spes et timor. 2. Spes quippe ad alta subvehit, timor autem cor inferius premit. Sed mola superior et inferior ita sibi necessario jun
Abbreviated transcription (Latin):
udicantis terreat. quẽ ad fiduciam ueniȩ
gr̃a parcentis inuitat. Hinc enĩ ꝑ quen¬
dam sapientẽ dicit᷑. Ne dixeris miseratio¬
nes dñi multȩ: peccatorum meorũ non
memorabit᷑. Pietatem nanq eius ꝓtinus
& iustitiam subdit. dicens. Iiscđa enim
& ira ab illo. Diuina itaq clem̃tia maxil¬
lam behemoth istius ꝑforans. ubiq huma¬
no generi & misericordit̃ & potent̃ occurrit:
quia nec libero admonitionẽ prȩcauendi
tacuit. nec capto remedium fugiendi sub¬
traxit. Ad hoc quippe in scriptura sacra
uirorũ talium. id est dauid & petri peccata
sunt indita: ut ruina maiorum. sit caute
& pęnitentia insinuat᷑ & uenia: ut spes pe¬
reuntium sit recuperatio ꝑditorum. De
statu ergo suo. dauid cadente nemo suꝑbiat:
de lapsu etiam suo. dauid surgente nemo
desperet. Ecce quã mirabiliter scriptura
sacra eodem uerbo suꝑbos premit: quo uer¬
bo humiles leuat. Unam nanq rem gestam

Expanded text:
judicantis terreat, quem ad fiduciam veniae judicantis terreat, quem ad fiduciam veniae gratia parcentis invitat. Hinc enim per quemdam sapientem dicitur: Ne dixeris, Miserationes Domini multae sunt, peccatorum meorum non memorabitur . Pietatem namque ejus protinus, et justitiam subdit, dicens: Misericordia enim et ira ab illo . Divina itaque clementia maxillam Behemoth istius perforans, ubique humano generi et misericorditer et potenter occurrit, quia nec libero admonitionem praecavendi tacuit, nec capto remedium fugiendi subtraxit. Ad hoc quippe in Scriptura sacra virorum talium, id est David et Petri, peccata st poenitentia insinuatur et venia, ut spes pereuntium sit recuperatio perditorum. De statu ergo suo David cadente nemo superbiat, de lapsu etiam suo David surgente nemo desperet. Ecce quam mirabiliter Scriptura sacra eodem verbo hubo humiles levat. Unam namque rem gestam