comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ratina nomine ab aliis eiectam collec¬
git. et in horto suo posuit. Infusaq: sae¬
pius aquad ño incrementũ danteuiue¬
refecit. Dequacespite infirminon
solum auferentes atq bibentes her¬
bamsanabantur. Verum etiã fidelis
super eam oratio suffragium mere¬
batur. Quae posteaper incuriam.
uirgine migrante deperiit. Deniq
ad sepulchrũ eius multa e uir tutes
ostensaesunt. Nam quartanariiuł
diuersis febrib aegroti. ut ad beatũ
tumulum fideliter attingunt. pro¬
tinus hauriunt sanitatẽ. Valentini¬
anusigitur cantor cui supra memini¬
mus qui nunc prbhabetur. cũdiaco¬
natus fungeretur officium. atipo
quarta nocorripitur. Acper multos
dies inmagna defectione laborans ffac¬
tum .ẽ aut̃ ut indieaccensus. huius
febris loca scã circuire disponeret orans:
Veniensq: ad huius scĩsepulchrũ. pros¬
tratus ait. Memorestomeibeatis
sime acscẽ sacerdos. a te enim edocatus
doctus acprouocatussum. memor esto

Expanded text:
ratina nomine ab aliis eiectam colleratina nomine ab aliis eiectam collegit et in orto suo posuit, infusaque saepius aqua, Domino incrementum dante, vivere fecit. De qua cespite infirmi non solum auferentes atque bibentes herbam, sanabantur, verum etiam fidelis super eam oratio suffragium merebatur. Quae postea per incuriam, virgine migrante, deperiit. Denique ad sepulchrum eine multae virtutes ostensae sunt. Nam quartanarii vel diversis febribus aegroti, ut ad beatum tumulum fideliter attingunt, protinus hauriunt sanitatem. Valentinianus igitur cantor, cui supra meminimus, qui nunc presbiter habetur, cum diaconatus fungeretur officium, a typo quartano corripitur, ac per multos dies in magna defectione laborans. Factum est autem, ut in die accensus huius febris loca sancta circuire disponeret orans, veniensque ad huius sancti sepulchrum, prostratus ait: 'Memsime ac sancte sacerdos. A te enim educatus, doctus ac provocatus sum; memor esto
Abbreviated transcription (Latin):
lit. Dum haec agerentur : rogatio
tur: lacuit aut̃ inec desi atriduoassi¬
duo instante psallentio. cũ magnafre¬
quentia populi. Epis aut̃ quarta die
aduenientib eum deecdesi aleua uer
et portantes in scĩ laurentiba silicam
sepeliunt. Iamuero in exsequiis eius
quantus planctus. quantipopuliad¬
fuere enarrariuix potest. Mulieres
cumlucubribus indumentis. tã quam
siui ros perdidissent: similiter et uiri
obtecto capite. ut in ex sequiis uxorũ
facere mos .ẽ. Ipsiquoq ida eiaccen¬
sis lampadibus. plangendo proseque¬
bantur. Omnes tamen populiuna
uocedicebant. Vae nobis qui postac
die. nũ quam similem merebimur ha¬
bereponti ficẽ. Et quia ut diximus
prouintiales longedistabant. Nec ce¬
lerius uenire potuerant ut mos rusticor
habetur glebã superbeatũ corpus posue¬
refideles quo ab aestunonintu mesceret
quã cespitẽ post eius ex sequiaf mulier
quaedã etuere utego diligenter in¬
quisiui uirgo puris sima et deuota dõ me¬

Expanded text:
lit. Dum haec agerentur, rogatilit. Dum haec agerentur, rogatitur. Jacuit autem in ecclesia triduo, 1176 assiduo instante psallentio cum magna frequentia populi. Episcopis autem quarta die advenientibus, eum de ecclesia levaverunt, et portantes in sancti Laurentii basilicam, ibi sepeliunt. Jam vero in exsequiis ejus quantus planetus, quanti populi adfuere, enarrari vix potest: mucum lucubribus indumentis, tamquam si viros perdidissent, similiter et viri, obtecto capite, ut in exsequiis uxorum facere mos est, ipsi quoque Iudaei, accensis lampadibus, plangendo prosequebantur. Omnes tamen populi una voce dicebant: 'Vae nobis, qui post hac die numquam similem merebimur habere pontificem'. Et quia, ut diximus, conprovintiales longe distabant nec celerius venire potuerant, ut mos rusticorum habetur, glebam super beatum corpus posuere fideles, quo ab aestu non intumesceret. Quam cespitem post eius exsequias mulier quaedam et vere, ut ego diligenter inquisivi, virgo purissima et devota Deo Me
Abbreviated transcription (Latin):
dño post triduũ migraturum. Conuo¬
catpopulum et omnibus confracto
panec õmunionẽ. scã acpia uoluntate
largitur. Adueniente aut̃ dietertia
quaeerat dominicadies. quacinbus
aruernis. inmanẽ intulitductumal¬
biscente caelo. inter rogat quidinec¬
clesiapsallerent. Dixerunt bene¬
dictionem eospsallere. At illepsal¬
mum quinqua gesimum et benedictio¬
nemdecantatam. uel alleliuatico cum
capitello expleto. consum mauit ma¬
tutinos. Quoper functus officio ait
ulaledicimus uobis fr̃s. Et haec dicens
extensis membris. sp̃mcaelo intentũ.
p̃misit ad dñm. Transuit aut̃ aetatis
suaeanno sexagesimo quinto episco¬
patus uero sui septimo etui gesimoan¬
no Exinđ ablutus atq uestitus. in
ecclesiam defertur donec conprou¬
tiales ad eum sepeliendum conueni¬
rent. Magnum enimibimiraculũ
ostensum populis fuit. quod sc̃sdĩad¬
tracto dextropede infere trosemali¬
udlatus quoderat uersus altari contu¬

Expanded text:
Domino, post triduum migraturum, convoDomino, post triduum migraturum, convocat populum et omnibus, confracto pane, communionem sancta ac pia voluntate largitur. Adveniente autem die tertia, quae erat dominica dies, qua civibus Arvernis inmanem intulit luctum, albiscente iam caelo, interrogat, quid in eclesia psallerent. Dixerunt, benedictionem eos psallere. At ille, psalmum quinquagesimum et benedictionem decantatam, vel alleluiatico cum capitello expleto, consummavit matutinos. Quo perfuncto officio, ait: 'Vale dicimus vobis, fratres'. Et haec dicens, extensis membris, spiritum caelo intentum praemisit ad Dominum. Transiit autem aetatis suae anno sexagesimo quinto, episcopatus vero sui septimo et vigesimo anno. Exinde ablutus atque vestitus in eclesiam defertur, donec conprovintiales ad eum sepeliendum convenirent. Magnum enim ibi miraculum ostensum populis fuit, quod sanctus Dei, adtracto dextro pede in feretro, se in aliud latus, quod erat versus altari, contu
Abbreviated transcription (Latin):
Nullusq teuiuente . in regione ista ab hac
stragedeperiet. Nunc aut̃ nolimetu¬
ere. Post octo uero annos expletos
migrabis a scło Quod postea manifes¬
tum fuit. Expergefactus autem
et do gratias prohac consolationeagens
quod ꝑcaelestem nuntium conforta¬
redignatus .ẽ. Nogationes illas ins¬
tituit ut mediaquadragesima psallẽ
do adbasilicãbeatiluliani martrrisitine
repestriuenirent. sunt aut̃ in hocitene¬
re quasistadia ccclt. Cum a ut̃ regio¬
nesa las ut diximus lues illa consumeret
ad ciuitatẽ aruernã scĩ galli in terceden¬
te orationinonattigit. Vnde egonon
paruã censeo gratiã. qui hoc meruit ut
pastor positus . oues suas deuorari. defen¬
dente dño. non uideret.
Cedueniamus adillud tempus. cum
eũ dñs dehoc mundo ius sit ad sumi
Cum grauatus in commodo decubaret
ita febre interna omnia membra eius de¬
pauit . ut capillos uel barbamsimul
amitteret. Sciens aut̃ se reuelante

Expanded text:
nullusque te vivente in regione ista ab hac nullusque te vivente in regione ista ab hac strage deperibit. Nunc autem noli metuere, post octo vero annos expletos migrabis a saeculo. Quod postea manifestum fuit. Expergefactus autem, et Deo gratias pro hac consolatione agens, quod per coelestem nuntium confortari dignatus est, rogationes illas instituit, ut media Quaddo ad basilicam beati Iuliani martyris itinere pedestri venirent. Sunt autem in hoc itenere quasi stadia 360. Cum antem regiones alias, ut diximus, lues illa consumeret, ad civitatem Arvernam, sancti Galli intercedente oratione, non attigit. Unde ego non parvam censeo gratiam, qui hoc meruit, ut pastor positus, oves suas devorari, defendente Domino, non videret 7. Sed veniamus ad illud tempus, cum eum Dominus de hoc mundo iussit adsumi. Cum gravatus incommodo decubaret, ita febris interna omnia membra eius depavit, ut capillos vel barbam simul amitteret. Sciens autem, se, revelante
Abbreviated transcription (Latin):
euangelia conp̃hensa apertaq: in ob¬
uiamseignis obtulit. Quae contrapa¬
rata protinus ad aspectum eius ita om¬
neincendium . ẽ. extinctũ ut nec fauil¬
laequidem . in eoigneae remansis sent.
ubeius aut̃ tempore. magnoter¬
raemotu. aruernaciuitas ẽ. con¬
cussa sed cur hoc acciderit. igno¬
ramus:: hoctamenscimus. quod nullũ
expopulolaesit. Cum aut̃ lues illa
quã inguinariamuocant perdiuersas
regiones daesȩuiret . et maxime tunc
arela tensimprouintiã depopularet
sc̃sgallus non tantũ prosequantũ pro
populosuo trepidus erat. Cumq: die
noctuq dñm de p̃caretur. ut uiuens
plebemsuã uastari non cerneret. per
iusum noctis apparuit eiangelus dñi
quitã caesari .ẽ quam uestem insimi¬
litudine niuis candidã efferebat
Et ait adeum. Bene enute .o. sacer¬
dos prospectat diuina pietas propopulo
tuo supplicantem. Ideoq neti meas exau¬
dita ẽ. enimoratiotua. Et ecceeriscũ
populotuo ab hac infirmitate liberatꝰ

Expanded text:
Evangelia comprehensa, apertaque in obEvangelia comprehensa, apertaque in obviam se igni obtulit. Qua contra parata, protinus ad aspectum ejus ita omne incendium est exstinctum, ut nec favillae quidem in eo igneae remansissent. Sub ejus autem tempore magno terraemotu Arverna civitas est concussa, sed cur hoc acciderit ignoramus. Hoc tamen scimus quod nullum ex populo laesit. Cum autem lues illa, quam inguinariam vocant, per diversas regiones desaeviret, et maxime tunc Arelatensem provinciam depopularet, sanctus Gallus non tantum pro se quantum pro populo suo trepidus erat: cumque die noctuque Dominum deprecaretur, ut vivens plebem suam vastari non cerneret, per visum noctis apparuit ei angelus Domini, qui tam caesariem quam vestem in similitudinem nivis candidam efferebat, et ait ad eum: Bene enim te, o Sacerdos, prospectat divina pietas pro populo tuo supplicantem; ideoque ne timeas, exaudita est enim oratio tua, et ecce eris cum populo tuo ab hac infirmitate liberatus:
Abbreviated transcription (Latin):
dominica. dicente saepedicto pontisi¬
cemissas iussit eum abire. Nunc in¬
quit in nomine dñi quoduolueris ex¬
plicabis. Quod cum fecisset intantũ
uox eius p̃lara ẽ. ut ab omnib: lau¬
daretur. Obeatum uirum cuitalis
rratia concessa ẽ. Vt sicut animae
ita ettum eo uoces hominũ sub eius po¬
testate consisterent. quas etcũ uoluit
cantu prohibuit. etcumlibuit. can¬
tare permisit.
raefttit enimds̃. et alia mira
cula magna perillum. Nãcum
iulianus defensor pr deinceps
dulcissimȩ uoluntatis. homo aquar¬
tanoti pocorreptus. grauiter crucia¬
retur. lectulũ scĩ sacerdotis expetut
inquo decubans. a lectuaria ipsa coo¬
pertus paululũ obdormiens. itasana¬
tus . ẽ. ut nec confractus postea ab hac
infirmitate fuisset
umaut̃ aruerna ciuitas maxi¬
moincendio cremaretur. et
hoc ses comperisset. ingressus eccle¬
siam. diutis simednm̃ a ñte sc̃maltare
cum lacrimis exorauit. Surgensq

Expanded text:
dominica, dicente saepe dicto pontifidominica, dicente saepe dicto pontifice missas, iussit eum abire: 'Nunc', inquid, 'in nomine Domini quod volueris explicabis'. Quod cum fecisset, in tantum vox eius praeclara est, ut ab omnibus laudaretur. O beatum virum, cui talis gratia concessa est, ut sicut animae ita et cum eo voces hominum sub eius potestate consisterent, quas et, cum voluit, cantu prohibuit et, cum libuit, cantare permisit. 6. Praestitit enim Deus et alia miracula magna per illum. Nam cum Julianus Defensor, presbyter deinceps, dulcissimae voluntatis homo, a quartano typo correptus graviter cruciaretur, 1174 lectulum sancti Sacerdotis expetiit; in quo decubans, a lectuaria ipse coopertus, paululum obdormiens, ita sanatus est, ut nec contactus quidem postea ab hac infirmitate fuisset. Cum autem Arverna civitas maximo incendio cremaretur, et hoc Sanctus comperisset, ingressus ecclesiam diutissime Dominum ante sanctum altare cum lacrymis exoravit, surgensque,
Abbreviated transcription (Latin):
copatum iamelectus. iã incathedra
positus. lãcuncta parata ut benedi¬
ceretur ep̃s. ita subito contraeumom¬
nispopulus consurrexit : ut uixuuuis
bem incriminato ab iniquis marco epo
et in exiliumtruso. magnus ep̃orũ con¬
uentus ẽ Ad gregatus childebertho
regeiubente. inquasi nodo cognoscen¬
tes beatiep̃ihoc eẽ. uacuum quod
contraeum fuerat musitatũ. eum
ciuitati et cathedrae suae refatuum.
uocalis abiit. Cumq ep̃o aliomissas
dicente diãcille propter lactantiam
potiusquã propterditimorẽ cantari
uelet : ascõgallo prohibebatur diceme
sibi : sineinquit fili: Quando dño iubent
nos celebra uerimus sollemnia tunce
tucanere debes: Nunoenes clericico¬
cinnant. qui consecrat missas. At
ille et tunc seposse pronuntiat. Cui
sacerdos facut libet Nam quod uolu¬
eris non explebis. Ille quoq: negle¬
gens mandatum pontificis ab iit . Et
ta deformiter cecinit. ut ab omnibus
inrideretur. Adueniente aut̃ alia

Expanded text:
copatum jam electus, jam in cathedra copatum jam electus, jam in cathedra positus, jam cuncta parata essent ut benediceretur episcopus, ita subito contra eum omnis pobem, incriminato ab iniquis Marco episcopo et in exilium truso, magnus episcoporum conventus est adgregatus, Childebertho rege iubente; in qua synodo cognoscentes beati episcopi, hoc esse vacuum quod contra eum fuerat musitatum, eum civitati et cathedrae suae restituuntvocalis, abiit. Cumque, episcopo alio missas dicente, diaconus ille propter iactantiam potius quam propter Dei timorem cantare velet, a sancto Gallo prohibebatur, dicente sibi: 'Sine', inquid, 'fili, quando, Domino iubente, nos celebraverimus solemnia, tunc et tu canere debes. Nunc eius clerici concinant, qui consecrat missas'. At ille, et tunc se posse, pronuntiat. Cui sacerdos: 'Fac, ut libet; nam quod volueris non explebis'. Ille quoque neglegens mandatum pontificis, abiit et tam deformiter cecinit, ut ab omnibus inrideretur. Adveniente autem alia
Abbreviated transcription (Latin):
retur. ad diuersas iniurias sustinendas:
Vnde factum .ẽ. ut a prbo suo in conuiuio
percussus incapite. ita se quietum red di¬
derit : ut nec sermonem quidem asperũ
respondisset : sed omnia quae ei acce¬
debant. patienter ferens: indĩ hocar
bitrio aquose peteb enutririiactabat:
Namete uodius quidam exsenatori¬
bus prb. cuminconuiuio ecdesiae
eũ multis calumniis atq conuitiis la¬
cessisset: Confurgens sacerdos. lo¬
cabasilicarum scãrum circuibat.:
Tamen cum haec euodio fuis set per¬
latum posteum cursu uelocidire¬
gens. et seante pedes eius in iplimi
platea prosternens. ueniã petut : de¬
praecans ut eum oratio eius cũ omni¬
potente iudice non fuscaret.: Atille
benigne eum collegens cuncta quaelo¬
cutus fuerat clementer indulsit : Eumn
arguens ne haec ultra contrasacerdo¬
tem dñi auderet appetere : quia io¬
se episcopatum nũquã promereret᷑
accipere. quod postea probauit eum¬
tus: Nam cumingabalitano adepis¬

Expanded text:
retur ad diversae iniurias sustenendas. retur ad diversae iniurias sustenendas. Unde factum est, ut a presbitero suo in convivio percussus in capite ita se quietum reddiderit, ut nec sermonem quidem asperum respondisset; sed omnia quae ei accedebant patienbitrio, a quo se petebat enutriri, jactabat. Nam et Evodius quidam ex senatoribus presbyter, cum in convivio ecclesiae eum multis calumniis atque conviciis lacessisset, consurgens Sacerdos loca basilicarum sanctarum circuibat: tamen cum hoc Evodio fuisset perlatum, post eum cursu veloci dirigens, et se ante pedes ejus in ipsa platea prosternens, veniam petiit, deprecans ut eum oratio ejus cum omnipotente Judice non fuscaret. At ille benigne eum colligens, cuncta quae locutus fuerat clementer indulsit, eum arguens ne haec ultra contra sacerdotes Domini auderet appetere, quia ipse episcopatum nunquam promereretur 1173 accipere. Quod postea probavit eventus. Nam cum in Gabalitano ad epis
Abbreviated transcription (Latin):
letarentur obhonorem gallifuturi
ep̃i quodita factum .ẽ. Nam re¬
ferreerat solitus non amplius donasse¬
se proepiscopatu quamunum trean¬
tem cocoquiseruiuit ad prandium :
Post haec rexdatis ad solatium eius
duobus epĩs: aruernis eum direxit.
Clericus uero ille qui suꝑspondam
latus cius inliserat . uiuentius nomine.
adoccur sumpontificis secundum uer¬
bumillius properat. nonsine magnopu¬
dore : et se simulq: equum quemiusse¬
rat rep̃sentat: In gressiss : ut risinbal¬
neb̵ dolorem lateris quemabinpulsu
superbia eeius clerici incurrerat. clem̃t̃
in properat : MHagnã ex hoc eungerens
uerecundiam non cũ ira sed tantumioco
spiritalidelectans: Igitur ex indecum
multo psallentio inciuitatem suscipitur
et insua ecdesia ep̃s ordinatur.
amuero adsumpto episcopatu: tanta
humilitate Tantaq caritate cum
omnib: usus ẽ. ut abomnib: dilegeretꝰ
Patientiã uero ultra hominũ mores ha¬
bens Ita ut sidicifas ẽ morsi cõmpara¬

Expanded text:
laetarentur ob honorem Galli futuri laetarentur ob honorem Galli futuri episcopi. Quod ita factum est. Nam referre erat solitus, non amplius donasse pro episcopatu quam unum treantem coco, qui servivit ad prandium. Post haec rex, datis ad solatium eius duobus episcopis, Arvernis eum direxit. Clericus vero ille qui super spondam latus eius inliserat Viventius nomine ad occursum pontificis secundum verbum illius properat non sine magno pudore et se simulque equum quem iusserat repraesentat. Ingressis utrisque in balneo, dolorem latent, quem ab inpulsu superbiae eius clerici incurrerat, clementer inproperat, magnam ex hoc ei ingerens verecundiam, non cum ira, sed tantum ioco spiritali delectans. Igitur exinde cum multo psallentio in civitatem suscipitur et in sua eclesia episcopus ordinatur. 4 Iam vero adsumpto episcopatu, tanta humilitate tantaque caritate cum omnibus usus est, ut ab omnibus dilegeretur. Patientiam vero ultra hominum mores habens, ita ut, si dici fas est, Moysi conpara
Abbreviated transcription (Latin):
tumgallum: Audifiliconsilium meũ :
nolipenitus retardare : seduadea d rogẽ
Et nuntia ei quachic contigerint:
Et si ei inspirat dñs ut tibi hoc sacerdo¬
tium largiatur magnasdõ referimꝰ
gratias. Sin aliud: ueleiquior dina¬
tus fuerit cõnmendaris: Ille uero abi¬
ens: quaedebeato quintia no contige¬
rant reginuntiauit : Tunc etiam
et a prunculus treuerorum ep̃s tran¬
sut : Congregatiq: clericiciuitatis illi¬
us ad theodoricũ regem scm̃ gallum pe¬
tebant ep̃m: Quibilleait. Abscedite
et alium requirite : gallum enim diac
alibi habeo distinatum : Tunc elegen¬
uerni uero clericicum consensu insipien¬
tium facto et multa munera adregẽ
uenerunt : lãtunc germenilludini¬
quum coeperat fructificare iit sacer¬
dotium aut uinderetur a regibus aut
compararetur aclericis: Tunchiau¬
diunt a rege : quod scm̃gallum habitu¬
ius sit rex ut datis depublico expensis
ciues inuitarentur ad aepulum : et

Expanded text:
tum Gallum: 'Audi, fili, consilium meum. tum Gallum: 'Audi, fili, consilium meum. Noli penitus retardare, sed vade ad regem et nuntia ei quae hic contigerint. Et si ei inspirat Dominus, ut tibi hoc sacerdotium largiatur, magnas Deo referimus gratias; sin aliud, vel ei qui ordinatus fuerit commendaris'. Ille vero abiens, quae de beato Quintiano contigerant regi nuntiavit. Tunc etiam et Aprunculus Treverorum episcopus transiit; congregatique clerici civitatis illius, ad Theodoricum regem sanctum Gallum petebant episcopum. Quibus ille ait: 'Abscedite et alium requerite; Gallum enim diaconem alibi habeo distinatum'. Tunc elegenverni vero clerici cum consensu insipientium facto et multa munera ad regem venerunt. Iam tunc germen illud iniquum coeperat fructificare, ut sacerdotium aut vinderetur a regibus aut conpararetur a clericis. Tunc hii audiunt a rege, quod sanctum Gallum habitum ordinatum, iussit rex, ut, datis de publico expensis, cives invitarentur ad aepulum et
Abbreviated transcription (Latin):
apudurbem aruernã eotem poremora¬
batur : Ciues aut̃ aruernis. addomum
inpetrati prbi eius demabunculi conue¬
nerunt : Conqua erentes deobitus a cer¬
dotis : Et quuncius locum deberet sub¬
ftitui requlȩrentes. Quod diutissime
pertractantes regressus ẽ unusquisq
ad semetipsum: Postquorum discessum
sc̃sgallus uocat unum eclericis : Et iñ ru¬
ente insespũscõ. ait. Quidhi musitant :
quid cursitan : Quid retractant :: uacu¬
um. ẽ inquit opus eorum: Ego ero ep̃s.
mihi dñs hunchonorem largire digna¬
bitur Tuuero cum mere direde p̃sen¬
tia regis audieris. accipeequum deces¬
soris meistratum : Et egrediens in obuiã
exhibemihi. Quod suaudire dispexe¬
ris: cauene tẽ in posterum paeniteat:
Cumq: haec loqueretur : superlectu¬
lum de cumbebat : Tunciratus con¬
traeum lericus: cũmulta ex probã¬
ret : elisum super spondam lecti latus
eius laesit. turbidusq discessit : Quo
dscedente : ait in petratus prb. ad bea¬

Expanded text:
apud urbem Arvernam eo tempore moraapud urbem Arvernam eo tempore morabatur. Cives autem Arverni ad domum Inpetrati presbiteri, eiusdem abunculi, convenerunt, conquaerentes de obitu sacerdotis et, qui in eius locum deberet substitui, requerentes. Quod diutissime pertractantes, regressus est unusquisque ad semetipsum. Post quorum discessum sanctas Gallus vocat unum e clericis, et inruente in se Spiritu sancto, ait: 'Quid hii musitant? quid cursitant? quid retractant? Vacuum est', inquid, 'opus eorum! Ego ero episcopus; mihi Dominus hunc honorem largire dignabitur! Tu vero cum me redire de praesentia regis audieris, accipe equum decessoris mei stratam, et egrediens in obviam, exhibe mihi. Quod si audire dispexeris, cave, ne te in poeterum paeneteat'. Cumque haec loqueretur, super lectulum decumbebat. Tunc iratus contra eum clericus, cum multa exprobaret, elisum super spondam lecti latus eius laesit, turbidusque discessit. Quo discedente, ait Inpetratus presbiter ad bea
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ibi fanum quod dã diuersis ornam̃¬
tis refertum : in quo barbaries proxima
libamina exhibens usq ad uomitum cibo
potuq replebatur: ibiq et simula craut
dm̃adorans: membra secundum quod
unum quemq: dolor attigis set siculpe¬
bat inligno. Quodubis csgallus audiuit
satim illuc cumuno tantum clericopro¬
perat: Accensoq: igne. cumnullus ex
stultis paganis ad eẽt ad fanum ad pli¬
cat ac succendit Atilli uidentes fumũ
de lubri ad caelumusq: conscendere a ue¬
torem incenduquaerunt Inuentumq:
euaginatis gladiis prosequuntur Ille
uero infugam conuersus aulȩraȩgiae se¬
se condidit: Verum postquam rexquie
acta fuerant paganis manantibus
recognouit. blandis eos sermonibus
liniuit. Et sic eorum furore min pro¬
bummitigauit: Referreenimsaepe
erat solitus uirbeatus haeccũ lacri¬
mis et dicebat : Vae mihi : qui non per¬
stetrutin haccausa finirer : fungebat᷑
eotempore diaconatus officium De

Expanded text:
autem ibi fanum quoddam diversis ornameautem ibi fanum quoddam diversis ornamentis refertum, in quo barbaries proxima libamina exhibens, usque ad vomitum cibo potuque replebatur; ibique et simulacra ut deum adorans, membra, secundum quod unumquemque dolor attigisset, sculpebat in ligno. Quod ubi sanctus Gallus audivit, statim illuc cum uno tantum clerico properat, accensoque igne, cum nullus ex stultis paganis adesset, ad fanum adplicat ac succendit. At illi videntes fumum delubri ad caelum usque conscendere, auctorem incendii quaerunt inventumque evaginatis gladiis prosequuntur. Die vero in fugam versus, aulae se regiae condidit. Verum postquam rex quae acta fuerant, paganis minantibus, recognovit, blandis eos sermonibus linivit et sic eorum furorem inprobum mitigavit. Referre enim saepe erat solitus vir beatus haec cum lacrimis et dicebat: 'Vae mihi, quia non persteti, ut in hac causa finirer'. Fungebatur enim eo tempore diaconatus officium. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
bens assidue: Delectans ieiumis et
abstinens se multum acibis : Quem
cum beatus quintianus ep̃s ad eunđe
monasterium ueniens. cantantem
audisset non eum permisit ultra
illuc retineri: sed secum ad ciuitatẽ
adduxit : Et ut caelestis pater in
dulcedine spirita linutriuit: Cumq
defuncto patre. uox eius magis ac ma¬
gis dieadueniente conponeret᷑. atq
idem in populis maximum haberet
amorem : nuntiauerunt haec the¬
odoricoregi: Quemdicto citius
arcessitum tanta dilectione excoluit
ut eumpropriofilio plus amaret : Are¬
gina aut̃ eius similiamore diligebatur.
Non solum prohonestate uocis. sed etiã
procastimonia corporis :: Nam tunc
theodoricus rex. exciuib: aruernis
clericos multos adduxit : Quos treue¬
ricae eccłe adred dendum famulatum
dño ius sit ad sistere : Beatum ueroral¬
lum : a se nequaquam passus .ẽ. separari
Vnde factum ẽ ut e unte rege inam¬
pinã urbem et ipse abi retsimul Eratꝰ

Expanded text:
bens assiduae, delectans ieiuniis et bens assiduae, delectans ieiuniis et abstenens se multum a cibis. Quem cum beatus Quintianus episcopus ad eundem monasterium veniens cantantem audisset, non eum permisit ultra illuc reteneri, sed secum ad civitatem adduxit et ut caelestis pater in dulcedine spiritali nutrivit. Cumque, defuncto patre, vox eius magis ac magis, die adveniente, conponeret, atque idem in populis maximum haberet amorem, nuntiaverunt haec Theodorico regi; quem dicto citius arcessitum tanta dilectione excoluit, ut eum proprio filio plus amaret; a regina autem eius simili amore dilegebatur non solum pro honestate vocis, sed etiam pro castimonia corporis. Nam tunc Theodoricus rex ex civibus Arvernis clericos multos adduxit, quos Trevericae eclesiae ad reddendum famulatum Domino iussit adsistere; beatum vero Gallum a se nequaquam passus est separari. Unde factum est, ut, eunte rege in Agripinam urbem, et ipse abiret simul. Erat
Abbreviated transcription (Latin):
gat genus et patriam : Ille uero gallũ
seuocitarepronuntiat. ciuemaruernũ.
georgifilium senatoris : Quem abba
ut cognouit de prima progenieeẽ
progenitum ait benedesideras fili
Sed primũ oportet. haec inpatris
tuideferrinottiã. Et si hocilleuo¬
luerit faciã quede poscis. Deniq
abba prohaccausa nuntiosmittit ad
patrem: inter rogantes. quid depu¬
ero obseruar iiuberet. At illeparũ¬
per contristatus ait. Primo geni¬
tus inquit meus erat mihi: etideo cũ
uolui coniugio copulari : sed sicum
dñs ad suum dignatur ad scire seruiti¬
um. illius magis. quã nostrauoluntas
fiat: Et adiecit : Quic quid uobis in¬
fans dõ inspirante suggesserit : adim¬
plete : Tuncabba ista nuntiis referen¬
tibus dicens. puerum clericum fecit
Erat aut̃ egregia ecastitatis . et tã quã
senior nihilperuersae appetens
Aocis. seetiã iuuenilib: cohibebat
habens mirae dulcedinis uocem cũ
meditatione suaui : lectioni incum¬

Expanded text:
gat genus et patriam. Ille vero Gallum gat genus et patriam. Ille vero Gallum se vocitare pronuntiat, civem Arvernum, Georgi filium senatoris. Quem abba ut cognovit de prima progenie esse progenitum, ait: 'Bene desideras, fili, sed primum oportet haec in patris tui deferri notitiam; et si hoc ille voluerit, faciam quae deposcis'. Denique abba pro hac causa nuntios mittit ad patrem, interrogantes, quid de puero observari iuberet. At ille parumper contristatus, ait: 'Primogenitus', inquid, 'erat mihi, et ideo eum volui coniugio copulari; sed si eum Dominus ad suum dignatur adscire servitium, illius magis quam nostra voluntas fiat'. Et adiecit: 'Quicquid vobis infans, Deo inspirante, suggesserit, adimplete'. 2. Tunc abba ista, nuntiis referentibus, discens, puerum clericum fecit Erat autem egregiae castitatis et tamquam senior nihil perversae appetens, a iocis se etiam iuvenilibus cohibebat, habens mirae dulcedinis vocem cum modulatione suavi, lectioni incum
Abbreviated transcription (Latin):
subegit. Sciebat enimiuuenilis feruo¬
ris flammas : non aliter possedeuince¬
renisi censurae canonicae et disciplinae
seueris simȩ subderetur. sciebat enim se
abhumilitate scłi ad altiora subleuatu¬
rum. et perpatientiã tolerationis ad il¬
lam excelsi apicis gloriam euecturum.
quod postea probauit euentus
deuotus dõ eẽ coepit. diligensq ex
tota animadñm et ea qua edõ dilecta eẽ
nouerat. diligebat. Patereius georgi¬
us nomine. mater ueroleo cadia abstir¬
pe uet tie pagatidiscendens quẽ lug¬
dunopassum. eusebutestatur historia
Quita de primoribus senatoribus fuer
ut ingallus. nihilinueniatur eẽ gene¬
rosius atq: nobilius. Cumq: ei pater
cuius damsenatoris filiam quaerereue¬
lit ille ad sumpto secum un opuerulo
monas terium cronosensi mexpetut
sextositum ab aruerna urbemiliario
suppliciter abbatemexorans. ut eico¬
mã capitis tondere dignaretur. Atille
uidens pudentiam atq: elegentiam
pueri nomeneninquȩ ret. interro¬

Expanded text:
subegit. Sciebat enim, iuvenilis fervoris flammas non aliter posse devincere, nisi censurae canonicae et disciplinae severissimae subderetur. Sciebat enim, se ab humilitate saeculi ad altiora sublevaturum et per patientiam tolerationis ad illam excelsi apicis gloriam evecturum. Quod postea probavit eventus.devotas Deo esse coepit, diligensque ex tota anima Dominum, et ea quae Deo dilecta esse noverat dilegebat. Pater eius Georgius nomine, mater vero Leucadia ab stirpe Vetti Epagati discendens, quem Lugduno passum Eusebi testatur historia. Qui ita de primoribus senatoribus fuerunt, ut in Galliis nihil inveniatur esse generosius atque nobilius. Cumque ei pater cuiusdam senatoris filiam quaerere velit, ille, adsumpto secum uno puerulo, monasterium Crononensim expetiit, sexto situm ab Arverna urbe miliario, suppliciter abbatem exorans, ut ei comam capitis tondere dignaretur. At ille videns prudentiam atque elegantiam pueri, nomen inquaerit, interro
Abbreviated transcription (Latin):
ro. Vndefit ut dumgaudet pompis
scłietuanis honorib: oblectari nihil
eidemansuris dignitatib in memoriã
reuocetur. Necrespicit adeaquae
nonuidentur. dummodo illaqua
satiari animumputat. in oportune
possed eat. Sed sunt quise dehis nexi¬
bus tamquã auis demuscipulis euo¬
lantes et ad altioratendentes. men¬
tis a lacrioris ingenio absoluerunt ac
relictis exosisq terrenis facultatibus
totis seuirib: ad illaquae sunt caelesta
aptauerunt. sicut scs gallus incola
Aruerna eurbis quem dĩcultu abstra¬
here nom potuit. nec splendor generis
Nec celsitudo senatorii ordinis. necopo¬
lentia facultatis quemse parare adĩamo¬
renon potuit. Nec dilecto patris. non
matris blanditiae . Non amornutricũ
Non obsecundatio baiolorum. sed his
omnibus promhilo deductis. et tãquã
stercus exosis: dĩsedilectione diseoffi¬
ciououens. monasterialise districtione

Expanded text:
ro. Unde fit, ut, dum gaudet pompis ro. Unde fit, ut, dum gaudet pompis saeculi et vanis honoribus oblectari, nihil ei de mansuris dignitatibus in memoriam revocetur; nec respicit ad ea quae non videntur, dummodo illa qua satiari animum putat inoportune possedeat. Sed sunt qui se de his nexibus, tamquam avis de muscipulis evolantes et ad altiora tendentes, mentis alacrioris ingenio absolverunt, ac relictis exorisque terrenis facultatibus, totis se viribus ad illa quae sunt caelestia aptaverunt, sicut sanctus Gallus incola Arvernae urbis, quem a Dei cultu abstrahere non potuit nec splendor generis nec celsitudo senatorii ordinis nec opolentia facultatis; quem separare a Dei amore non potuit non dilectio patris, non matris blanditiae, non amor nutricum, non obsecundatio baiolarum; sed his omnibus pro nihilo deductis et tamquam stercus exosis, Dei se dilectioni, Dei se officio vovens, monasteriali se districtione
Abbreviated transcription (Latin):
dobremsim monas terium habebatur
reclausus. Quicum summa festinatio¬
nemonachum excellulasua ad fratrẽ
dirigens hortatus ẽ dicens Oporte
tedilectissi mefrater. insidus diabolire¬
sistereui riliter. Et nihildeillius dolos¬
tate pauescere. sed omnia quaeintule¬
rit oratione assidua acsignumcrucis
econtraob positum euincere. Quia
talibus semꝑ temptationib: seruosdi
nitititur expugnare: senuitaut̃
uirbeatus et impletobonio periscur¬
sumigrauit Ad dnm̃. Cinus nunctu¬
mulum saepius diuinis glorificat
uirtutibus. haec tantum des cõui¬
rocognouimus. Non diuidicantes
alios quimaiorade eo cognouerun
siuoluerintaliqua in eius laudẽ
conscribere
obilitatis mundanaesafa
litibus forumpulsat rapinis pascit᷑
calumnis delectatur rubiginosi au¬
ritalenta desiderat. Et dumparua
possedereuidetur ut ad glomeret
plurima magis accenditur. Inge¬
ritq: ei congeries auri sitim ardua
possedendi. sicut prudentius ait. Au
rinamq famis parturit maior ab au¬

Expanded text:
dobrensim monasterium habebatur dobrensim monasterium habebatur reclausus. Qui cum summa festinatione monachum ex cellula sua ad fratrem dirigens, hortatus est, dicens: 'Oportet te, dilectissime frater, insidiis diaboli resistere viriliter et nihil de illius dolositate pavescere, sed omnia quae intulerit oratione assidua ac signum crucis econtra obpositum evincere, quia talibus semper temptationibus servos Dei nititur expugnare'. Senuit autem vir beatus, et impleto boni operis cursu, migravit ad Dominum, cuius nunc tumulum saepius divinis glorificatur virtutibus. Haec tantum de sancto viro cognovimus, non diiudicantes alios qui maiora de eo cognoverunt, si voluerint aliqua in eius laude conscribereobilitatis mundanae fastlitibus forum pulsat, rapinis pascitur, calumniis delectatur, rubiginosi auri talenta desiderat; et dum parva possidere videtur, ut agglomeret plurima magis accenditur, ingeritque ei congeries auri sitim arduam possidendi, sicut Prri namque famis parto fit maior ab au
Abbreviated transcription (Latin):
rexetdestratusuo. accurrit adbeati
confessoris aduentum illoq: tacentem
cunctos quos repetebat captiuos ab¬
soluit. et reliquos deinceps ut uoluit.
sic recepit. Duplex ibi beneficium dño
cooperante largitus. Et illos a morte
eruit. Et hosauigo captiuitatis exe¬
mit. Vereut egocredo et fides mea ẽ
qui a constat ab boc periculos aluatos
quasi suscitatos a mortuis. Nec hoc p̃¬
terire uolui. quod eum diabolus di¬
uersis machinis conatus inludere
Cumuideret semhilei possenocere
cusibilib: illum proelus. ẽ ad gressus
Nam noctequadã dum sesoporide¬
disset. subito ex ꝑgefactus. uiditcel¬
lulam suam qua si incendio concreman
Ex surgensq perterritus . ostium pet¬
it . Quen cum resera renequiret in
oradone prosternitur. acsignum salu¬
tarecoram seetcircum sefaciens. protinꝰ
phantasia flammarum que apparue¬
rateuanuit . Cogno uitq haec diabd
fuis sefallaciam Idq statimre uelanit̃
beato protasio quid tunc a pudcambi¬

Expanded text:
rex de stratu suo, accurrit ad beati rex de stratu suo, accurrit ad beati confessoris adventum, illoque tacente, cunctos quos repetebat captivos absolvit et reliquos deinceps, ut voloit, sic recepit. Duplex ibi beneficium, Domino cooperante, largitus, et illos a morte eruit et hos a iugo captivitatis exemit. Vere, ut ego credo, et fides mea est, quia constat, ab hoc periculo salvatos quasi suscitatos a mortuis. 3. Nec hoc praeterire volui, quod eum diabolus diversis machinis conatus inludere, cum videret se nihil ei posse nocere, visibilibus illum proeliis est adgressus. Nam nocte quadam, dum se sopori dedisset, subito expergefactus, vidit cellulam suam quasi incendio concremari; exsurgensque perterritus, ostium petiit. Quem cum reserare nequiret, in oratione prosternitur, ac signum salutare coram se et circa se faciens, protinus phantasia flammarum quae apparuerat evanuit, cognovitque, haec diaboli fuisse fallatiam. Idque statim revelatum est beato Protasio, qui tunc apud Cambi
Abbreviated transcription (Latin):
honore mei prodĩ reuerentia inpende¬
bat. Quod illediuersis modis excu¬
sans ad serebat. hoc non possefieri
Qui a inquit nechora debita eẽt. nec
regidignum p̃buis set occursum. Et
quod his omnibus potius erat. necdũ
ad hucdñ opsalmorum decantationẽ
debitam exsoluis set sed his sepositis
uieum conpulit. Adlatumq iuasculũ
quo potio tenebatur. rogat ut eũ
sc̃s inposita prius manu scĩ ficaret
Quie leuata dexteracum signumcru¬
cis inposuis set uasculum scinditur
medium acuinum quodinfratene¬
batur. cum in menso serpente terrae
diffunditur. Quod cernentes qui
aderant metuex territi ad pedes
beatiuiri decidunt. lambuntuesti¬
gia. osculantur et plantas. mirant᷑
omnes uirtutem senis. mirantur et
seab iniqui anguis uirus diuinitus
fuis ses aluatos. Ad istud miraculum
concurrit omnis exercitus. uallat
multitudo omnis beatum uirum cu¬
piens eius fimbrias manutangereet¬
sio sculo honorare non potuit. Exilit

Expanded text:
honorem ei pro Dei reverentia inpendehonorem ei pro Dei reverentia inpendebat. Quod ille diversis modis excusans, adserebat, hoc non posse fieri, quia, inquid, nec hora debita esset, nec regi dignum praebuisset occursum et, quod his omnibus potius erat, necdum adhuc Domino psalmorum decantationem debitam exsolvisset. Sed, his sepositis, vi eum conpulit, adlatumque vasculum quo potio tenebatur, rogat, ut eum sanctus, inposita prius manu, sanctificaret. Qui elevata dextera cum signum crucis inposuisset, vasculum scinditur medium, ac vinum quod infra tenebatur cum inmenso serpente terrae diffunditur. Quod cernentes qui aderant, metu exterriti, ad pedes beati viri decidunt, lambunt vestigia, osculantur et plantas; mirantur omnes virtutem senis, mirantur et se ab iniqui anguis virus divinitus fuisse salvatos. Ad istud miraculum concurrit omnis exercitus, vallat multitudo omnis beatam virum, capiens eius fimbrias vel mann tangere, etsi· osculo honorare non potuit. Exilit et
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Ex quoiterum ad sumptum li¬
quorem. arentes gengiuas. parum¬
perinficeret. Quaeres quã quam pa¬
latum aridumumectaret. tamen
maiorem tormentum addita corpo¬
ris sitepstabat . salenimut nullioc¬
culitur. magis ardoremsitis con¬
citat quamex tinguat. sed huic tribu¬
entedño arcebatur abeo His dieb
theo doricus ingressusaruernum
terminum . omnia exterminabat
cunctadeuastat. Cumq in artho¬
nensis uiciprata castrametas set
antedictus senex adoccursumeius
properat quasipopulorogaturus
Ingres susq: cartramane rege ad huc
intencoriis dormiente. sigiualdi pa¬
pilionem . quitunc primus cum eoha¬
bebatur adgressus . ẽ. Et dum de hac
captiuitate conquiritur. sigiualdus
ut ab lutis aquamanib: merum dig¬
naretur accipere. dep̃catur dicens
MHagnum mihihodiegaudium com¬
modumq: diuina pietas p̃stat. sun¬
fratentorii mei septa facta oratione
potum dignaris accipere. Audie¬
ratenm famã scĩtatis eius. id circo et

Expanded text:
bat, ex quo, iterum adsumptum libat, ex quo, iterum adsumptum liquorem, arentes gengivas parumper inficeret. Quae res quamquam palatum aridum umectaret, tamen maiorem tormentum, addita corporis site, praestabat. Sal enim, ut nulli occulitur, magis ardorem sitis concitat quam extinguat, sed huic, tribuente Domino, arcebatur ab eo. 2. His diebus Theodoricus ingressus Arvernum terminum, omnia exterminabat, cuncta devastabat. Cumque in Arthonensis vici prata castra metasset, antedictus senex ad occursum eine properat, quasi pro populo rogaturus. Ingressusque castra mane, rege adhuc in tentoriis dormiente, Sigivaldi papilionem, qui tunc primus cum eo habebatur, adgressus est; et dum de hac captivitate conqueritur, Sigivaldus, ut, ablutis aqua manibus, merum dignaretur accipere, deprecatur, dicens: 'Magnum mihi hodie gaudium commodumque divina pietas praestat, si infra tentorii mei septa, facta oratione, potum dignaris accipere'. Audierat enim famam sanctitatis eius, idcirco et
Abbreviated transcription (Latin):
red deinquit me excusatum. Cũq¬
excusatus redditus fuisset. et domi¬
nus eius reducere eum domiuelit . Ita
caecatus ẽ ut nihilpenitus possitag¬
noscere. Cernens aut̃ segrauibus do¬
lorib affici abbatem uocat dicens
supplica quae sopromed ñm etaccipe
buncseruum a deius cultum. forsitan
promerebor reciperelumen amissũ
tunc abba uocatum beatum ait in¬
pone quae somanustuas superoculos
euis. Cumq: illere futaret tandem
abbatis deuictus p̃cib super oculos do¬
minisuisignumbeata ecrucis inposuit
statimq: disrupta caligines edatodolo¬
rep̃stina eredditus ẽ sanitati Atuero
exindebeatus portianus clericus fac¬
tus tanto uirtutiscumulo .ẽ. p̃latus
ut decedente abbate. ipse succederet
Quifertur aestiuotempore. cum
ardorsolis uicaloris suicuncta con¬
sumeret. et etiamcorporaquae robus¬
tiora potuciboq erant. ab aestudefa¬
tigaret hicieiuniis perditum omnẽ
aborehumorem salea estuansrumina¬

Expanded text:
Redde, inquit, me excusatum. CumqRedde, inquit, me excusatum. Cumqexcusatus redditus fuisset, et dominus eius reducere eum domi velit, ita caecatus est, ut nihil penitus possit agnoscere. Cernens autem, se gravibus doloribus affici, abbatem vocat, dicens: 'Supplica, quaeso, pro me Dominum et accipe hunc servum ad eius cultum; forsitan promerebor recipere lumen amissum'. Tunc abba, vocatum beatum, ait: 'Inpone, quaeso, manus tuas super oculos eius'. Cumque ille refutaret, tandem abbatis devictus precibus, super oculos domini sui signum beatae crucis inposuit, statimque, disrupta caligine, sedato dolore, praestinae redditus est sanitati. At vero exin beatus Portianus clericus factus, tanto virtutis cumulo est praelatus, ut, decedente abbate, ipse succederet. Qui fertur aestivo tempore, cum ardor solis vi caloris sui cuncta consumeret et etiam corpora quae robustiora potu ciboque erant ab aestu defatigaret, hic, ieiuniis perditum omnem ab ore humorem, salem aestuans rumina
Abbreviated transcription (Latin):
aegestate incaelo quos candere non
potuit terrenumimperium. Vt ac¬
cedat illic rusticus. quo accederenonne¬
ruit purpuratus. Sic nunc debeato por¬
tiano abbate quem non modo deonere
mundaniserui tueruit . Verũ etiammir¬
nis uirtutib sublimauit atq post̃ mun¬
dumet sp̃ssuras scłi in requie a eterna
constituit. Locauitq euminter angelo¬
rumchoros dequib: excelsus ẽ domi¬
nus ille terrenus. Beatis simusigitur
portianus ab in eunte aetate dm̃quae
rerecaelisemperactiam interterrena
seruitia conabatur. hic enimseruus
fertur fuis secuius dã barba riidemcũ
plerumq: ad monas terium confugi¬
ret . et eum dominosuo abbareddẽ¬
ret excusatum. Ad extremum fugi¬
ens dominus eius deuestigiosequitur
et abbatem calumniaricoepit repu¬
tans quod ipse eum seducer et nesibi
suus famulus deseruiret: Cumq:
deconsuetudine ut eumred deret calũ¬
nando abbatem insisteret. dicitabba
portiano. Quiduis ut faciã: Et ille

Expanded text:
aegestate in caelo, quo scandere non aegestate in caelo, quo scandere non potuit terrenum imperium; ut accedat illuc rusticus, quo accedere non meruit purpuratus. Sic nunc de beato Portiano abbate, quem non modo de onere mundani servitii eruit, verum etiam magnis virtutibus sublimavit atque post mundum et praessuras saeculi in requie aeterna constituit; locavitque eum inter angelorum choros, de quibus exclusus est dominus ille terrenus. 1. Beatissimus igitur Portianus ab ineurere coeli semper, etiam inter terrena servitia, conabatur. Sic enim servus fertur fuisse cujusdam barbari, iisque cum plerumque ad monasterium confugeret, ut eum domino suo abbas redderet excusatum: ad extremum fugiens, dominus ejus de vestigio sequitur, et abbatem calumniari coepit, reputans quod ipse eum seduceret ne sibi suus famulus deserviret. Cumque de consuetudine ut eum redderet calumniando abbatem insisteret, dicit abbas Portiano: Quid vis ut faciam? Et ille:
Abbreviated transcription (Latin):
Et sepultus .ẽ inbasilica scĩstephani
ad leuã altaris. Ad cuius nunctumu¬
lum plerumq quartanorum febris
mine indulgeat quantaq eis¬
dem profideli seruitiobenignitatis ope
conpenset. Magna quidem sepollice¬
tur redditurum incaelo. sed quaeac¬
cepturi sunt plerumq hoc declarat
insȩculo Namsa epius deseruis libe¬
ros. Deliberis efficit gloriosos. Iuxta
illud psal mographidictum suscitans
aterra inopemet destercor eerigens
pauperem. ut collocet eum cũ princi¬
pibus populisui. De hoc etanna helca¬
nae ait. saturatiprius propaneselo
locauerunt et famelicisaturati sunt
Exhocet ipsa redemptoris nr̃ĩ genetrix
uirgo maria dicebat. deposuit potentes
desede. et exaltauit humiles. sic et ip¬
sed ñs in euangelio ait. erunt primi
nouissimi. et nouis simiprimi. Inlicet
ergo amore suo diuina mis ericordia
in opumut deparuis. magnos. statuat
acde infimis unigeniti sui faciattobe¬
redes. Pficitenim de hac munda na

Expanded text:
et sepultus est in basilica sancti Stephani et sepultus est in basilica sancti Stephani ad levam altaris, ad cuius nunc tumulum plerumque quartanorum febris, mine indulgeat, quantaque eisdem pro fideli servitio benignitatis ope conpenset, magna quidem se pollicetur redditurum in caelo, sed quae accepturi sunt plerumque hoc declarat in saeculo. Nam saepius de servis liberos, de liberis efficit gloriosos iuxta illud psalmographi dictum: Suscitans a terra inopem et de stercore erigens pauperem, ut collocet eum cum principibus populi sui. De hoc et Anna, uxor Helcanae, ait: Saturati prius pro pane se locaverunt, et familici saturati eunt. Ex hoc et ipsa Redemptoris nostri genetrix virgo Maria dicebat: Deposuit potentes de sede et exaltavit humiles. Sic et ipse Dominus in euangelio ait: Erunt primi novissimi et novissimi primi. Inlicet ergo amore suo divina misericordia corda· inopum, ut de parvis magnos statuat ac de infimis Unigeniti sui faciat coheredes. Praefecit enim de hac mundana
Abbreviated transcription (Latin):
conuersi dep̃catifuerint faciem tuã
ex audidnẽ et dimit tepeccatapopu¬
litui. Et dapluuiam terraequam
dedistipopulotuo ad possedendum.¬
Cumq: psalleredeuotis si mecoepis¬
sent. penetrauit excelsae potentiae
aures humilis oratio confessoris
Et ec cecontenebratum: ẽ caelum
ac nubibus obtectum. Et priusquã
porta murbis ad tingerent discen¬
dit pluuia euehemens supunuersa
terram illam. It aut omnes mirarentur
acdicerent. Ad p̃ces haecbeatiuiri
fuis sel argitum. senuit aut̃ sacerdos
dĩ et intantũ inaetate prouectus. ẽ.
ut sputosoristerrã proicere nonuale¬
ret. Sed a dhibitum labis trulionem
in eosalibasoris exponeret . Non caliga¬
uit oculus eius. nec in mutatum ẽ cor
auiis dĩ. Non seposuit uultum paupe¬
ris. nec metuit personã potentis. sed
una eademq: ei fuit in omnib: scã liber¬
tas. Vtita suspiceret penulam paupe¬
ris acsiueneraretur togã in drtisena¬
toris. Obut aut̃ perfectus inscĩtate.

Expanded text:
conversi deprecati fuerint faciem tuam; conversi deprecati fuerint faciem tuam; exaudi, Domine, et dimitte peccata populi tui, et da pluviam terrae, quam dedistiCumque psallere devotissime coepissent, penetravit excelsae potentiae aures humilis oratio confessoris; et ecce contenebratum est caelum ac nubibus obtectum; et priusquam portam urbis attingerent, discendit pluvia vehemens super universam terram illam, ita ut omnes mirarentur ac dicerent, ad preces haec beati viri fuisse largitum. 5. Senuit autem sacerdos Dei et in tantum in aetate provectus est, ut sputos oris terram proicere non valeret, sed, adhibitum labiis truclionem, in eo salibas oris exponeret. Non caligavit oculus eius, nec inmutatum est cor eius a viis Dei; non seposuit vultum pauperis nec metuit personam potentis, sed una eademque ei fuit in omnibus sancta libertas, ut ita susciperet penulam pauperis, acsi veneraretur togam incliti senatoris. Obiit autem perfectus in sanctitate
Abbreviated transcription (Latin):
ad propinquans. inmissis inos eius
digitis personamredditabsolutam.
Multaetaliamiracula uirbeatus
operatus ẽ. Et oratione factasa epius
quae petis set ad dñm obtenebat porro
in aruerno quod amtempore. cũmas¬
na siccitas consumeret. Et arentibus
herbis. nulla penitus iumentis. pabu¬
laremanerent: Et sc̃s dirogationes
illas quae ante ascensionem dñi
aguntur. deuotissimecelebraret.
Die tertia cumiamportamciuitatis
ad propinquarent sug gerunt ciut
ipseantephonã dignaretur in ponere
Dicentes situbeate pontifex deuote
antephonã in posueris confidimus
descĩtate tua quod protinus nobis dñs
pluuiam dignabitur benignapictate
largire. At ille prostratus supercili
cium suum in ipsa platea diutis si mecũ
fletuor auit. Exsurgensaut̃ ante¬
phonam quam petebant ut uirtus
fuit in posuit. Verba aut̃ eius exilla
salamonicaeorationis edita. haec
erant: sic lausocaelopluuia enon fu¬
erint. propter peccatapopuli. ut

Expanded text:
adpropinquans, inmissis in os eius adpropinquans, inmissis in os eius digitis, personam reddit absolutam. Multa et alia miracula vir beatus operatus est, et oratione facta, saepius quae petisset ad Dominum obtenebat. Porro in Arverno quodam tempore cum magna siccitas cuncta consumeret, et arentibus herbis, nulla penitus iumentis pabula remanerent, et sanctus Dei rogationes illas, quae ante ascensionem dominicam aguntur, devotissime caelebraret, die tertia, cum iam portam civitatis adpropinquarent, suggerunt ei, ut ipse antephonam dignaretur inponere, dicentes: 'Si tu, beate pontifex, devote antephonam inposueris, confidimus de sanctitate tua, quod protinus nobis Dominus pluviam dignabitur benigna pietate largire'. At ille prcium suum, in ipsa platea diutissime 1164 cum fletu oravit. Exsurgens autem antiphonam quam petebant, ut virtus fuit, imposuit: verba autem ejus ex illa Salomonicae orationis edita haec erant: Si clauso coelo pluviae non fuerint propter peccata populi, et