comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meliorem se arbitrans. eẽ. quam ille qui iam
baptizatus ẽ : dedignet᷑ uenire ad baptismũ
dicens: Hoc sum accepturus quod habet ille &
ille. & ꝓ ponat sibi eos quos contemnit. & qua¬
si sordeat illi hoc acciꝑe. quod acceꝑunt inferio¬
res. quia iam uidetur ie sibi melior: & tamen
om̃a peccata supra illum sunt: Et nisi uexerit
ad saluttre baptismũ. ubi peccata soluunt᷑ cum
om̃i excellentia sua: non potest intrare in regnũ
cȩlorum: Sed ut illã excellentiã inuitaret dãs
ad baptismũ suum. ut peccata illi dimitterentur.
uenit ipe ad baptismũ serui sui: & cum ipse non
haberet quod ei dimitteret᷑. nec quid in illo lauare¬
tur . suscepit aseruo baptismũ: & tanquã allocutꝰ
ẽ filium suꝑbientẽ. & extollentẽ se. ac dedignantẽ
forte accipere cum idiotis. uxde ei salus uenire pos
sit: & quasi dicens: quantũ te extendis. quantum
extollis.ͣ quanta ẽ excellentia tua. quanta gratia

Expanded text:
meliorem se esse arbitrans quam ille qui jam meliorem se esse arbitrans quam ille qui jam baptizatus est, dedignetur venire ad Baptismum, dicens, Hoc sum accepturus quod habet ille et ille; et proponat sibi illos quos contemnit, et quasi sordeat illi hoc accipere quod acceperunt inferiores, quia jam videtur ipse sibi melior: et tamen omnia peccata super illum sunt, et nisi venerit ad salutarem Baptismum, ubi peccata solvuntur, cum omni excellentia sua non potest intrare in regnum coelorum. Sed ut illam excellentiam invitaret. Dominus ad baptismum suum, ut peccata illi dimitterentur, venit ipse ad baptismum servi sui; et cum ipse non haberet quod ei dimitteretur, nec quod in illo lavaretur, suscepit a servo baptismum; et tanquam allocutus est filium superbientem et extollentem se, ac dedignantem forte accipere cum idiotis unde ei possit salus venire, et quasi dicens: Quantum te extendis? quantum extollis? quanta est excellentia tua? quanta gratia
Abbreviated transcription (Latin):
duõ nasci opus erat dño crucifigi gpus erat
dno mori : bpuserat dno sepeliri:ͦ Si ergo tan¬
tã suscepit ꝓ nob̾ humilitatẽ. baptismũ non erat
suscepturus: & quid ꝓfuit quia suscepit bap¬
tismũ serui.  ut tu nonde diguareris suscipere.
baptismũ doũ: Iitendat Karitas ur̃a: futuri
erant in eccła aliqui. excelsioris grãe catecumixi
Fit autem aliquando ut uideas cathecuminũ
abstiaentẽ ab om̃i concubitu : ualefacientẽ
scł oͣ reuuntiantẽ. om̃ib quȩ possidebat: distri¬
buentẽ pauꝑibus: Et cathecuminus est. ĩnstructꝰ.
&iam forte doctrina salutari suꝑ multos fideles:
timendum ẽ huic. ne dicat apud sem& ipum de
baptismo scõ. quo peccata dimittunt᷑ : Quid plus
accepturiis sum: Ecce ego melior sum illo fide¬
li. & illo fideli. Cogitans fideles aut coniugatos
aut forte idiotas. aut habentes & possidentes
res suas. quas ipe distribuit iam pauꝑib : &

Expanded text:
Domino nasci? opus erat Domino crucifigi? opus erat Domino nasci? opus erat Domino crucifigi? opus erat Domino mori? opus erat Domino sepeliri? Si ergo tantam suscepit pro nobis humilitatem, baptismum non erat suscepturus? Et quid profuit quia suscepit baptismum servi? Ut tu non dedignareris suscipere baptismum Domini. Intendat Charitas vestra. Futuri erant aliqui in Ecclesia excelsiorideas catechumenum abstinentem ab omni concubitu, valefacientem saeculo, renuntiantem omnibus quae possidebat, distribuentem pauperibus; et catechumenus est, instructus etiam forte doctrina salutari supra multos fideles. Timendum est huic ne dicat apud semetipsum de Baptismate sancto quo peccata dimittuntur: Quid plus accepturus sum? Ecce ego melior sum illo fideli et illo fideli: cogitans fideles aut conjugatos, aut forte idiotas, aut habentes et possidentes res suas, quas ipse distribuit jam pauperibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
& manentẽ suꝑ eum: hic ẽ qui baptitat in
spũ scõ. & ego uidi. & testimonium ꝑhibui:
quia hic est filius dĩ. Intendat modicum & ari¬
ut baptizaret in aqua: & uesitum ẽ Quare : ut
manifestaretur israeli: Dixit: quid ꝓfuit
baptismus iohannis fratres: si ꝓfuit aliquid.
& modo maner&: & baptitarent᷑ homines ba¬
ptismo iohannis: & sic uenurent ad baptismum
xp̃i. Sed quid ait : ut manifestaretur isra¬
eli idẽ ipi isrł. populo isrł Ut manifes¬
taret᷑ xp̃s uenuit baptizare in aqua: accepit
mrsterium baptismi ioħ.is in aqua. pęnitenti¬
ae. parare uiã dão: hon existens dĩs. At ubi
cognitus ẽ dũs : suꝑ fluo ei uia parabat᷑ : qͥa
cognoscentib se ipse factus est uia: ltaq non
durauit dui. baptismus iohannis. Sed quo¬
modo demonstratus ẽ dãs humilis: ut id eo
acciper& baptismum iohannes: in quobaptiza¬
retur ipse dñs: & opus erat dño baptizari:
& ego interrogans. cito respondeo: Opus erat

Expanded text:
 super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto: et ego vidi, et testimonium perhibui quia hic est Filius Dei. » Intendat modicum Charienim ut baptizaret in aqua. Quaesitum est quare? Ut manifestaretur Israeli, dixit. Quid profuit baptismus Joannis? Fratres mei, si profuit aliquid, et modo maneret, et baptizarentur homines baptismo Joannis; et sic venirent ad baptismum Christi. Sed quid ait? Ut manifestaretur Israeli: id est, ipsi Israel, populo Israel ut manifestaretur Christus, venit baptizare in aqua. Accepit ministerium baptismatis Joannes, in aqua poenitentiae parare viam Domino, non existens Dominus: at ubi cognitus est Dominus, superfluo ei via parabatur; quia cognoscentibus se ipse factus est via: itaque non duravit diu baptismus Joannis. Sed quomodo demonstratus est Dominus? Humilis; ut ideo acciperet baptisma Joannes, in quo baptizaretur ipse Dominus. 13. Et opus erat Domino baptizari? Et ego interrogans cito respondeo: Opus erat
Abbreviated transcription (Latin):
tur luce superiore Tam superior illalux
quamens inluminatur : dsest. Erat enim
uerum lumen qd inluminat omẽm homi¬
nem uenientẽ in hunc mundum. Talis lux.
erat xp̃c Talis lux cũ muliere loquebat᷑.
et ill e in tellectus non aderat. qͥ illaluce
inluminaretur Rec tantũ ꝑfunderetur :
uerũ etiam frueretur Ergo dñs tanquã
diceret. inlustrare uolo. & non ad est
quem: uoca inquit uirũ tuũ Adhibe in¬
tellectum. ꝑ quem docearis: corrigaris:
Trgo constitue animam excepto intellec¬
tu tanquã fe minã: intellectum autemha¬
bere tanquã uirum Sed isteuir non regit
bene feminã suã : nisi a superiore cũ regitur
Caputtenim mulieris uir: capud autem
uiri xp̃c Loquebatur capud uiricũ femina.
etnon erat uir & tanquam dicer& dñs. Ad¬
hibe capudtuum. ut ille suscipiat capue suũ
Ergo uoca uirum tuum. & ueni huc. Id est ad

Expanded text:
tur luce superiore. Jam superior illa lux, tur luce superiore. Jam superior illa lux, qua mens humana illuminatur, Deus est; Erat enim verum lumen, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Talis lux Christus erat, talis lux cum muliere loquebatur: et illa intellectu non aderat, qui illa luce illuminaretur, nec tantum perfunderetur, verum etiam frueretur. Ergo Dominus tanquam diceret, Illustrare volo, et non adest quem; Voca, inquit, virum tuum: adhibe intellectum per quem docearis, quo regaris. Ergo constitue animam excepto intellectu tanquam feminam: intellectum autem habere, tanquam virum. Sed iste vir non bene regit feminam suam, nisi cum a superiore regitur. Caput enim mulieris vir, caput autem viri Christus . Loquebatur caput viri cum femina, et non aderat vir. Et tanquam diceret Dominus, Adhibe caput tuum ut ille suscipiat caput suum: ergo voca virum tuum, et veni huc; id est, ad
Abbreviated transcription (Latin):
intellectus tuus: uoca uirum tuum
Nolite. cẽ. sicut equus & mulus: quib
non est intellectus. Ergo frẽsmei.
animam habere. & intellectum non
habere. hoc est non adhibere. nec
seđm eum uiuere: bestialis est uita
Est enim in nobis quiddam bestiale. qͦ incar¬
ne uiuimus: sed intellectu regendum est
Motus enĩ animȩ scđm carnem se mouentis.
et indelitias carnales in moderate diffluere
cupientis: regit desuper intellectus Qui
deb& diciuir quiregit. anqui regitur:
ꝓcul dubio cumordinata uita est: intellec¬
tus animã regit. ad ipsam animamꝑtinens
Non enĩ aliquid aliud est quã anima. fed
aliquid animȩ est intellectus: quomodo non
aliquid aliud quã caro est oculus. sed aliqͥd
carnis est oculus. Cũ autem aliquid carnis
luce ꝑ fundi possunt: lucem sentire non pos¬
sunt Solus eaoculus et ꝑfunditur: etper¬
fruitur. Sic in anima nrã est quiddam.
qđ intellectus uocatur : qđ ipsum animȩ
qđ intellectus et inens dicitur. inlumina¬

Expanded text:
intellectus tuus, Voca virum tuum. Noli esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Ergo, fratres mei, animam habere, et intellectum non habere, hoc est, non adhibere, nec secundum eum vivere, bestialis est vita. Est enim in nobis quiddam bestiale quo in carne vivimus, sed intellectu regendum est. Motus enim animae secundum carnem se moventis, et in delicias carnales immoderate diffluere cupientis, regit desuper intellectus. Qui debet dici vir? qui regit, an qui regitur? Procul dubio cum ordinata vita est, intellectus animam regit, ad ipsam animam pertinens. Non enim aliquid aliud est quam anima, sed aliquid animae est intellectus: quomodo non aliquid aliud quam caro est oculus, sed aliquid carnis est oculus. Cum autem carnis aliquid luce perfundi possunt, lucem sentire non possunt; solus ea oculus et perfunditur et perfruitur. Sic in anima nostra quiddam est quod intellectus vocatur. Hoc ipsum animae quod intellectus et mens dicitur, illumina
Abbreviated transcription (Latin):
estis recolite : & qͥñ affuistis. s ad estif Attendite
qͦmꝰdo dic̃ filius ego ñ iudico eũ. c̃dicat alio loco. pat̃¬
ñiudicat que quã. s iudiciũ om̃e dedit filio: nisi qi in¬

Expanded text:
estis, recolite; et qui non adfuistis, sed adestis, audite estis, recolite; et qui non adfuistis, sed adestis, audite quomodo dicit Filius, Ego non judico eum; cnon judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, nisi quod in
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ ur̃m qͥ incels:. Non tam̃ eis dix̃. uos lux uenis¬
tis in mundũ : ut om̃is eredit in uos: in tenebris ñisineat
Nusꝗ hoc legi posse c̃firmo Lumna gͦ s̃ om̃s scĩ. s cre¬
dendo ab eo illum nant᷑. aqͦ siqͥs recesserit. tenebrabit᷑:
Lum̃ aut̃ illud qͦ illumnant᷑. a se receđe ñ potest: quia
in cõmutabile om̃ino ẽ:: Credimꝰ gͦ lumni illuminto.¬
sic̃ ꝓpħȩ. sic̃ apło. Sed idõ illi credimꝰ. ut ñ in ipsum
credamꝰ qđ illum nat᷑. s c̃illo credamꝰ in illud lum̃.
aqͦ illum nat᷑ : Vt & nos illum nem̃ ñ ab illo s c̃illo.
aqͦ ille : Cũ aũt dic̃. ut om̃is qͥ credit in me in tenebris
ñ maneat : satis manifestat om̃s se in tenebris inuenisse :
Sed nemeis tenebris maneant inqͥb inuentis. de¬
bent crede in lucẽ quȩ uenit inmundũ : quia ꝑ illã
custodierit: ego ñ iudico eũ. Mem̃tote quȩ uos
audisse insuꝑiorib: lectionib: noui. & qͥobliti forte

Expanded text:
trum qui in coelis est : non tamen eis dixit, Vos lux venistis in mundum, ut omnis qui credit in vos, in tenebris non maneat. Nusquam hoc legi posse confirmo. Lumina ergo sunt omnes sancti; sed credendo ab eo illuminantur, a quo si quis recesserit tenebrabitur. Lumen autem illud quo illuminantur, a se recedere non potest; quia incommutabile omnino est. Credimsicut apostolo: sed ideo illi credimus, ut non in ipsum credamus quod illuminatur, sed cum illo credamus in illud lumen a quo illuminatur; ut et nos illuminemur, non ab illo, sed cum illo a quo ille. Cum autem dicit, Ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat; satis manifestat omnes se in tenebris invenisse: sed ne in eis tenebris maneant in quibus inventi sunt, debent credere in lucem quae venit in mundum, quia per illam custodierit, ego non judico eum. Mementote quae vos audisse in superioribus lectionibus novi; et qui obliti forte
Abbreviated transcription (Latin):
nuid& me. s eũ qͥ misit me : sic̃ dixerat qͥcrit in
me ñ credit inme s meũ qͥ misit me: Illud n. dix̃.
nesicut uidebat᷑ credet᷑ tantũmͦdo filus honis. ⁊
Hoc aut̃ dix̃. ut patri credet᷑ ȩqualis. Qire¬
dit inme in qͥt: ñcredit in hoc qđ uid& me . cre¬
dit ineũ qͥmisit me : Aut c̃credit inpatrẽ. qbi
ȩqualẽ genuitme . Non qͦmꝰdo me uid&. Ie
credat in me. qͦmodo meũ qͥmisit me: Vlsqeo
enĩ nihil distat int̾ eũ & me : ut qͥme uido
deat eũ qͥ misit me. Apłos suos certe: ipsẽs¬

Expanded text:
idet me, sed eum qui misit me; sicut dixerat, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me? Illud namque dixit, ne sicut videbatur, crederetur tantummodo filius hominis: hoc autem dixit, ut Patri crederetur aequalis. Qui credit in me, inquit, non credit in hoc quod videt me, sed credit in eum qui misit me. Aut cum credit in Patrem qui sibi aequalem genuit me; non quomodo me videt, sed sic credat in me, quomodo in eum qui misit me: usque adeo enim nihil distat inter eum et me, ut qui me videt videat eum qui me misit. Apostolos suos certe ipse
Abbreviated transcription (Latin):
misit: quiadĩs honorat᷑ inseruo. & pat̃ infilio: sedĩ
tãquã infilio. dñs tanquã inseruo. Pilius aut̃ unigeni
recte dicere potuit: credite indm̃ & in me credite.
Et qđ nunc ait. qͥcredit mnme ñ credit inme. s in eũ
qͥmisit me.Non ase abstulit credentis fidẽ. s noluit
informa serui remanere credentẽ : qm̃ c̃qͥsq credit¬

Expanded text:
rvo, et pater in filio: sed pater tanquam in filio, dominus tanquam in servo. Filius autem unigenitus recte dicere potuit, Credite in Deum, et in me credite ; et quod nunc ait, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me. Non a se abstulit fidem credentis, sed noluit in forma servi remanere credentem: quoniam c
Abbreviated transcription (Latin):
et᷑nitatẽ : ipse illã sic audit loquentẽ. sicue
ei dix̃ pat̃ qđ loqueret᷑. Excitauit nos ad
magnũ de sideriũ interioris dulcedinis suȩ:
sed crescendo capimꝰ: ambulando crescimꝰ ⁊
ꝓficiendo ambulamus. ut ꝑuenire possimꝰ am̃¬

Expanded text:
aeternitatem, ipse illam sic audit loquentem, sicut aeternitatem, ipse illam sic audit loquentem, sicut ei dixit Pater quod loqueretur. Excitavit nos ad magnum desiderium interioris dulcedinis suae: sed crescendo capimus, ambulando crescimus, proficiendo ambulamus, ut pervenire possim
Abbreviated transcription (Latin):
filia. Sicut dedit uitã filio: ñ qđ nesciebat ł ñ ha¬
bebat: sed qđ ipse filius erat. Quid ÷ aut̃ sicut
dixitd ̃mihi sic loquor. nisi ũbũ loquor:
Ita ille dix̃ ut uergx: ita iste lo qͥt᷑ ut ueritas.
Uerax autẽ : genuit ueritatẽ. Quid ergo
im dicer& ueritati. Non enĩ in ꝑfecta
erat ueritas: cui uerũ aliqͥd adderetur
Dix̃ ergo ueritati : quia genuit ueritatẽ
Porro ipsa ueritas sic loqͥt᷑ ut dictũ ẽ
sed intelligentib qͦs doc&. ut nata est
Vt autẽ crederent homines qđ intelligere
ñdũ ualent exore carnis. uerba sonuer̃
& abier̃. t̾rans uolantes soni strepuer̃. ꝑ actis
morulis tẽpoꝵ suoꝵ. Sed res ipsȩ quar̃ sig¬
na sunt soni traiectȩ. qͦdãmꝰdo in eoꝵ memoriã
qͥ audier̃ & iã ad nos ꝑlitteras quȩ uisibilia
signa sunt ꝑuener̃. Nonsic loquitur ueritas:
intelligentib mentib loquitur intuf: Sine¬
uoce instruit: intelligibililuce ꝑfundit
Qui ergo potest in ea uidere natiuitatis eiꝰ

Expanded text:
Filio, sicut dedit vitam Filio: non quod nesciebat, vel non habebat, sed quod ipse Filius erat. Quid est autem: Sicut dixit mihi, sic loquor, nisi verbum loquor? Ita ille dixit ut verax, ita iste loquitur ut veritas. Verax autem genuit veritatem. Quid ergo jam diceret veritati? Non enim imperfecta erat veritas cui verbum aliquod adderetur; dixit ergo veritati quia veritatem genuit. Porro ipsa Veritas sic loquitur ut ei dictum est, sed intelligentibus quos docet ut nata est; ut autem crederent homines quod intelligere nondum valent, ex ore carnis verba sonuerunt, et abierunt transvolantis soni peractis morulis temporum suorum. Sed res ipsae quarum signa sunt soni, tractae quodammodo in eorum memoriam qui audierunt, etiam ad nos per litteras quae visibilia signa sunt, pervenerunt. Non sic loquitur veritas: intelligentibus mentibus intus loquitur, sine sono instruit, intelligibili luce perfundit. Qui ergo potest in ea videre nativitatis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tantũ ualeat scłm. ut deleat de cordib ur̃is.
qđ ibi scribit sp̃s dĩ. Non tantũ ualeant spinȩ
curarũ. ut offocent sem̃ qđ seminatur in uob:
Quare enĩ cogim̾ eandẽ repetere. nisi quia de
memoria cordis ur̃i securi ñ sumꝰ: Siergo solus
dñs baptitatꝰ eẽt baptismo ioħis. ñ deeẽnt quisic
eum habent. ut putarent baptismũ ioħis maiorẽ
eẽ quã. ẽ. baptismꝰ xp̃i. Nicerent enĩ: Uisq. ad eo
ille baptismꝰ maioraẽ: ut solus xp̃s eo baptiz ari¬

Expanded text:
non tantum valeat saeculum, ut deleat e cordibus vestris quod ibi scripsit Spiritus Dei; non tantum valeant spinae curarum, ut effocent semen quod seminatur in vobis: quare enim cogimur eadem repetere, nisi quia de memoria cordis vestri securi non sumus? si ergo solus Dominus baptizatus esset baptismo Joannis, non deessent qui sic eum haberent, ut putarent baptismum Joannis majorem esse, quam est baptismus Christi. Dicerent enim: Usque adeo illud baptisma majus e
Abbreviated transcription (Latin):
uice sua tranferr& a se baptirandi potestatẽ:
& c̃stituer& in aliqͦ seruo suo: & tantã ui daret
eẽt baptizatorũ. a qͦ se baptitatos agnoscerent.
Moluit ergo: seruum ponere spẽ inseruo. Idõq
tanquã ipsa potestas: Baptirauit autẽdñs
tanꝗ potestas. Intendite: & potuit hanc po

Expanded text:
vice sua, et transferre a se baptizandi potestatem, et constituere in aliquo servo suo, et tantam vim dare esset baptizatorum, a quo se baptizatos agnoscerent. Noluit ergo servum ponere spem in servo. Ideoqutanquam ipsa potestas: baptizavit autem Dominus tanquam potestas. Intendite. Et potuit hanc
Abbreviated transcription (Latin):
eẽnt baptisii. quot eẽnt serui: eltqͦ modo dicꝰ¬
tꝰ ẽ. baptismꝰ ioħis sic dicer&ur baptismꝰ p&ri.
baptismꝰ pauli. baptismꝰ iacobi. baptismꝰ tomae.
bartholomei. mathei: Ille enĩ baptismꝰ: ioħ is
dictꝰ ẽ: Sed forte aliqͥs existit: & dicit ꝓba nob̃:

Expanded text:
essent baptismi quot essent servi; ut quomodo dictum est baptisma Joannis, sic diceretur baptisma Petri, sic baptisma Pauli, sic baptisma Jacobi, baptisma Thomae, Matthaei, Bartholomaei: illud enim baptisma Joannis dictum est. Sed forte aliquis resistit, et dic
Abbreviated transcription (Latin):
testatẽ. Baptismꝰ enĩ talis. ẽ. qualis ẽ. ille in cuiꝰ
potestate dat᷑: ñ qualis ille ẽ ꝑcuiꝰ ministerium
datur. Talis erat baptismꝰ ioħis. qualis ioħs.
Baptismꝰ iustus tanquã iusti. tam̃ hominis
Sed quia acceperat adõ istã grãm & tantamgr̃a.
ut dignꝰ eẽt p̃ire iudicẽ. & eũ digito ostendere.
& iplere uocẽ ꝓphetiȩ illius RRiox clamantis¬

Expanded text:
statem. Baptisma enim tale est, qualis est ille in cujus potestate datur; non qualis est ille per cujus ministerium datur. Talis erat baptismus Joannis, qualis Joannes: baptismus justus tanquam justi, tamen hominis; sed qui acceperat a Domino istam gratiam, et tantam gratiam, ut dignus esset praeire judicem, et eum digito ostendere, et implere vocem p
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hoc ergo accepit baptismũ aioħe : ut accipiens
qđ inferius erat ab inferiore. ad id qđ suꝑius erat
hortaretur inferiores. Sed quare ñ solus ipse
baptitatꝰ .ẽ. a ioħe. si ad hoc miss erat ioħs. ꝑ quẽ
baptitaret᷑ xp̃s ut pararet uiã dnõ. id ẽ ipsi xp̃o:
& hoc iã diximꝰ : sed cõmemoraniꝰ. quia necessa

Expanded text:
Joanne. 5. Ad hoc ergo accepit baptismum a Joanne, ut accipiens quod inferius erat ab inferiore, ad id quod superius erat hortaretur inferiores. Sed quare non solus ipse baptizatus est a Joanne, si ad hoc missus erat Joannes, per quem baptizaretur Christus, ut pararet viam Domino, id est ipsi Christo? Et hoc jam diximus; se
Abbreviated transcription (Latin):
illũ : ut acciper& baptismũ : qui baptismꝰ ipius
diceret᷑. Accepit qͥdẽ : Non enĩ a se poss& aliqͥd.
Sienĩ a se quis loqͥt᷑ m̃daciũ : de suo loqͥtur
&unde accepit. nisi ab ipso dño iħu xp̃o : Ab illo
ut baptizare poss& accepit: quẽ postea baptita¬
uit. Nolite mirari. sic enĩ fecit hoc xp̃s in ioħe:

Expanded text:
cciperet baptismum, qui baptismus illius diceretur. Accepit quidem; non enim a se posset aliquid: si enim a se quis loquitur, mendacium de suo loquitur. Et unde accepit, nisi a Domino Jesu Christo? Ab illo ut baptizare posset accepit, quem postea baptizavit. Nolite mirari: sic enim hoc fecit Christus in Joanne,
Abbreviated transcription (Latin):
s& eũ quẽ ñ nouerat : an ut plenius noss& quẽ
iã nouerat. Si enĩ exomĩ parte ñ noss& : ñ ueni-¬
enti ad fluuiũ ut baptizaret᷑ dicer&:. E go ate
debeo baptizari. & tu uenis adme: Nouerat gͦ:
quando aũt colũba descendit : ia baptirato
dnõ & a qua ascendente: At si ille qui eũ misit
dix̃. suꝑ quẽ uideris spm̃ descententẽ sic̃ co¬
lũbã & manentẽ suꝑeũ. ipse.ẽ. qͥbaptitat in
spũ scõꝵ Et ñ nouerat eũ: sea colũba descenden¬
te cogouit eũ. Colũba uero tunc descendit.
quando dñs ab aqua ascendit. Iunc aũt cogno¬
uerat iołis dñm. quando ad eum dñs aquam
uenibat: Manifestat᷑ nob quia ioħs scđm aliqͥd¬

Expanded text:
et eum quem non noverat, an ut plenius nosset quem jam noverat? Si enim omni ex parte non nosset, non venienti ad fluvium ut baptizaretur diceret, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me ? noverat ergo. Quando autem columba descendit? Jam baptizato Domino, et ab aqua ascendente. At si ille qui eum misit, dixit, Super quem videris Spiritum descendentem sicut columbam, et manentem super eum, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto; et non noverat eum, sed columba descendente cognovit eum; columba vero tunc descendit, quando Dominus ab aqua ascendit; tunc autem cognoverat Joannes Dominum, quando ad eum Dominus ad aquam veniebat: manifestatur nobis quia Joa
Abbreviated transcription (Latin):
baptismũ xp̃i quȩsier. Ergo xp̃o sufficit bap¬
tismꝰ ioħis. Quomodo ñ sufficeret: quando nec ip¬
tismũ suũ. suscepit baptisinũ serui: & ne p̃pone¬
ret̾ baptismꝰ serui baptismodni. baptizati sunt
alii baptismo conserui: Sed qui baptirati sunt
baptismo c̃ serui: oportebat ut baptirarent᷑
baptismo dnĩ. Iui aũt baptitant᷑ baptismo do¬

Expanded text:
baptismum Christi quaesierunt. Ergo Christo suffecit baptismus Joannis. Quomodo non sufficeret, quando nec iptismum suum, suscepit baptismum servi. Et ne praeponeretur baptismus servi baptismo Domini, baptizati sunt alii baptismate conservi. Sed qu baptizati sunt baptismate conservi, oportebat ut baptizarentur baptism
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat. aliqͥd ñ nouerat Prm̃ ẽ. ergo quȩrere :¬
qͥd ineo ioħs ñdũ nouerat. et ꝑ colũbã didicit:
Quare missꝰ ẽ. ioħs baptizans: Iã memini me.
quantũ potui dixisse karitati ur̃ȩ: Si enĩ baptis¬
mꝰ ioħis necessariꝰ erat saluti nr̃ȩ: & modo debu¬
it exerceri Non enĩ modo ñ saluant᷑ homines.
autimodo ñ plures saluant᷑ aut alia salus tunc¬
salus est. Sed quare miss: ẽ ioħs baptitans: quia
oportebat baptizari xp̃m. Iare oportebat bapti¬
tari xp̃m. Quare oportuit nasci xpm̃: Quare
oportuit crucifigi xpm̃: Sienĩ uiã humilitatas
demonstraturꝰ aduenerat. et seipsũ facturꝰ ipsã
Auctoritatẽ dare baptismosuo hinc dignatꝰ ẽ:

Expanded text:
quaerere quid in eo Joannes nondum noverat, et per columbam didicit. 3. Quare missus est Joannes baptizans? Jam memini me quantum potui dixisse Charitati vestrae. Si enim baptismus Joannis necessarius erat saluti nostrae; et modo debuit exerceri. Non enim modo non salvantur homines, aut non modo plures salvantur, aut alia tunc salus erateadem nobis salus est. Sed quare missus est Joannes baptizans? Quia oportebat baptizari Christum. Quare oportebat baptizari Christum? Quare oportuit nasci Christum? quare oportuit crucifigi Christum? Si enim viam humilitatis demonstraturus advenerat, et seipsum facturus ipsamAuctoritatem dare baptismo suo hinc dignatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
nũmus instrum̃tũ ꝑegrinationis: ñ
irritam̃tũ cupiditatis: Quo utaris
ad necessitatẽ. iñ quo fruaris ad de¬
lectationẽ. Dm̃ ama : si aliquid inte
egit qđ audis & laudas Utere mun
do: ñ te capiat mundus Qđ intrasti
it̃ agis. exi turus uenisti. ñ reman¬
surus Iter agis: stabulum est hec
uita : utere nũmo. quomo uator
dimissurus. ñ ꝑmansurus: Sitales
fueritis. erigite cor qui potestis
& audite me: Sitales fueritis. adeiꝰ
ꝓmissa uenietis Non enĩ multum
ẽ aduos: quia magna eiꝰ manꝰ ẽ qͥuos
uocauit. Uocauit: inuocetur: dicat᷑
illi. Uocastinos: inuocamꝰ te. Ecce
audiuimꝰ uocantem. ⁊audi inuocantes :
ꝑdiic quo ꝓmisisti: ꝑfice qđ inchoasti
Noli deserere munera tua. molide

Expanded text:
nummus instrumentum peregrinationis, non nummus instrumentum peregrinationis, non irritamentum cupiditatis; quo utaris ad necessitatem, non quo fruaris ad delectationem. Deum ama, si aliquid in te egit quod audis et laudas. Utere mundo, non te capiat mundus. Quod intrasti, iter agis, exiturus venisti, non remansurus: iter agis, stabulum est haec vita. Utere nummo, quomodo viator dimissurus, non permansurus. Si tales fueritis, erigite cor qui potestis, et audite me: si tales fueritis, ad ejus promissa venietis. Non enim multum est ad vos, quia magna est manus ejus qui vos vocavit. Vocavit, invocetur; dicatur illi: Vocasti nos, invocamus te; ecce audivimus vocantem, audi invocantes: perduc quo promisisti, perfice quod inchoasti; noli deserere munera tua, noli de
Abbreviated transcription (Latin):
sicut cȩsar nũmũ suum. Ideo ait.
Reddite cȩsari quȩ cȩsariss: & dõ
Tunc ergo exprim&ur ueritas in nob
Quiddicam karitati ur̃ȩ. Osicor ẽẽt
qualit̾cũq suspirans. in illã effabilẽ
głam : O siperegrinationem nrãm
ingemitu sentiremus & scłm ñ ama¬
remꝰ & ad eum qͥ nos uocauit piam̃te
ꝑp&uo pulsaremus.: Desiderium :
sinꝰ cordisẽ. Capiemꝰ: si desideriũ
qantũ pos sumus extendamus hoc
nob̵cũ agit scriptura diuina.hoc
congregatio popłoꝵ: hoc celebratio
sacram̃toꝵ: hoc baptismꝰ sc̃s. hoc
cantica laudis dĩ: hoc ipsa nr̃a dis¬
putatio: ut hoc desideriũ ñ solũ semi
sumere. qđ oculus ñ uidit. nec auris
audiuit. nec incor hominis ascendit
Sed amate mecũ : Non amat multũ
nũmũ : qui amat dm̃. Et ego palpa-¬
ui infirmitatẽ: ñ ausus sũ dicere ñ
amat nũmũ. sed ñ multũ amat ñmũ:
quasi amandus sit nũmus. sed non
multum. Osi digne dm̃ amemus.
nũmos omino ñ amabimus. Erit tibi

Expanded text:
sicut Caesar nummum suum; ideo ait, Reddite Caesari quae Caesaris sunt, etTunc ergo exprimetur veritas in nobis. 10. Quid dicam Charitati vestrae? O si cor esset qualitercumque suspirans in illam ineffabilem gloriam! O si peregrinationem nostram in gemitu sentiremus, et saeculum non amaremus, et ad eum qui nos vocavit, pia mente perpetuo pulsaremus! Desiderium, sinus cordis est; capiemus, si desiderium quantum possumus extendamus. Hoc nobiscum agit Scriptura divina, hoc congregatio populorum, hoc celebratio sacramentorum, hoc baptismus sanctus, hoc cantica laudis Dei, hoc ipsa nostra disputatio, ut hoc desiderium non solum semisumere quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Sed amate mecum. Non amat multum nummum, qui amat Deum. Et ego palpavi infirmitatem, non ausus sum dicere, Non amat nummum; sed, non multum amat nummum: quasi amandus sit nummus, sed non multum. O si Deum digne amemus, nummos omnino non amabimus! Erit tibi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. cũ sacauerit nos qđ legitur in
psalmo Signatũ ẽ. suꝑ nos. lum̃ uultꝰ
tui dnẽ Monetȩ dĩ sumꝰ. nũmus
athesauro oberrauimus: errore de¬
tritũ ẽ. qđ in nob̾ fuerat ĩpressum
uenit qͥ reform&. quia ipse formaue¬
rat: querit & ipse nũmum suum.¬

Expanded text:
tem, cum satiaverit nos, quod legitur in Psalmo, Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Moneta Dei sumus, nummus a thesauro oberravimus. Errore detritum est quod in nobis fuerat impressum; venit qui reformet, quia ipse formaverat: quaerit et ipse nummum suum
Abbreviated transcription (Latin):
ti credider̃ in nomine eiꝰ. Et qͥd seqͥt᷑ Ipse
aut̃ iħs: ñ credebat semet ipsũ cis ꝗd
sibi gͦ hoc uult᷑. Illi credebant in nomi¬
ne ei: & ipse iħs̃ ñ credebat semet ipsũ
eis anforte ñ crediderant ei. & fingebant
sẽ credidisse. & ꝓpt̃ea iħs ñ se credebat
eis Sedñ diceret euangelista multi cre¬
dider in nomine tiꝰ: misi. nerũ illis testo¬
moniũ ꝑhiber& Magna gͦ res. & nifra res
ut nasceret᷑ tantũ & ñ moreret᷑: quic quid
uellet faceret. quia omp̃is patris filiꝰ omp̃s
eũ tenere discessit abeis: Loqͥt᷑ euangelitt
Et c̃ uoluissent eũ deu̾tice mantis p̃cipita¬
rt : discersit abeis illes bt quando ue.¬
ner̃ ad eũ conp̃hendendũ. iã uenditum
auida traditore.: cũ ille putaret in po¬
testate se habere tradere magistrũ suũ & dnm̃
siiũ : & ibi ostendit dns uoluntate se pati. non
nec essitate. Nã cũ eũ cõp̃hendere iudei uolius¬
sent : dix̃ illis. Quid quęritis: Et illi dixer̃¬

Expanded text:
i crediderunt in nomine ejus: et quid sequitur? Ipse autem Jesus non credebat semetipsum eis. Quid sibi ergo hoc vult, Illi credebant in nomine ejus; et, Ipse Jesus non credebat semetipsum eis? An forte non crediderant ei, et fingebant se credidisse, et propterea Jesus non se credebat eis; Sed non diceret Evangelista, Multi crediderunt in nomine ejus, nisi verum illis testimonium perhiberet. Magna ergo res, et mira res:ut nasceretur tantum, et non moreretur, et quidquid vellet, faceret; quia omnipotentis Patris Filius omnipotens eum tenere, discessit ab eis; loquitur Evangelium: Et cum voluissent eum de vertice montis praecipitare, discessit ab eis illaesus . Et quando venerunt ad eum comprehendendum, jam venditum a Juda traditore, cum ille putaret in potestate se habere, tradere magistrum et Dominum suum; et ibi ostendit Dominus voluntate se pati, non necessitate. Nam cum eum comprehendere Judaei voluissent, dixit illis: Quem quaeritis? At illi dixer
Abbreviated transcription (Latin):
portune nob̵ dñs ꝓcurauit hodierno
dic : lectionishuiꝰ ordinẽ. Nã quia
exordine euangeliũ scđm ioħem c̃siderare
atq tractare suscepimꝰ: credo qđ ad uerterit
Raritas urã Oportune gͦ occurrit ut hodie
audieritis ex euangelio quia nisiqͥs renatus
fuerit exaqua & spũ. ñ uidebit regnũ dĩ
Ic̃pꝰ ẽ. enĩ ut uos exortem qͥ ad huc estisca¬
tcumini : qui sic credidistis in xpm̃. ut adhc
urã peccata portetis. Nulłe aut̃ regnũ cę¬
loꝵ uidebit. oncratus peccatis. Quia nisi
remissa fuerint. ñ regnabit c̃xp̃o. Bimitti aũt
ñ possunt : nisi ei quirenatꝰ fuerit exa qua
& spũ sco. Sed omia ũba quẽ ad modũ se
habeant adũtamꝰ: ut hic inueniant qui
prigri s. quanta sollicitudine sibi festnan¬
dũ sit. ad honꝰ deponendũ: Quasi ferrent
aliquã sarc inã grauẽ. aut lapides. aut lig¬
na. aut alicuiꝰ &iã lucri: si frum̃tũ por¬
tarent. siuinũ. si pecuniã : currerent ut.
deponerent onera. Portant sarcinã pecca¬

Expanded text:
portune nobis Dominus procuravit hodierno die lectionis hujus ordinem: nam quia ex ordine Evangelium secundum Joannem considerare atque tractare suscepimus, credo quod adverterit Charitas vestra. Opportune ergo occurrit ut hodie audiretis ex Evangelio, quia Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non videbit regnum Dei. Tempus est enim ut vos exhortemur, qui adhuc estis catechumeni: qui sic credidistis in Christum, ut adhuc vestra peccata portetis. Nullus autem regnum coelorum videbit oneratus peccatis; quia nisi cui dimissa fuerint, non regnabit cum Christo: dimitti autem non possunt, nisi ei qui renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto. Sed omnia verba quemadmodum se habeant advertamus, ut hic inveniant qui pigri sunt, quanta sollicitudine sibi festinandum sit ad onus deponendum. Quia si ferrent aliquam sarcinam gravem, aut lapidis, aut ligni, aut alicujus etiam lucri, si frumentum portarent, si vinum, si pecuniam, currerent ut deponerent onera: portant sarcinam pecca
Abbreviated transcription (Latin):
s.ẽ miscđe fuit Traditus ẽ enĩ ꝓpt̃ delicta
nr̃a: & resurrex ꝓpt̃ iustificationẽ nrãm.
Audi ũba ipsius. Potestatẽ habeo ponendi ani¬
mã meã: & potestatẽ habeo iterũ sumendi eã.
Nemo tollit eã ame: sed ego pono eã ameipso.
& iteru̾ sumã eã. Cũ gͦ haberet tantã potestatẽ
cũ eã dictis p̃dicarot. factis ostenderet: quid

Expanded text:
iae fuit. Traditus est enim propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Audi verba ipsius: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me, sed ego pono illam a meipso, ut iterum sumam eam . Cum ergo haberet tantam potestatem, cum eam dictis praedicaret, factis ostenderet; quid
Abbreviated transcription (Latin):
Exposuit euangelista: qͥd dñs dixerit
Hoc autẽ inqt dix̃: significans qua
morte clarificaturus et̃t dm̃ Ad hoc gͦ
ꝑtin& pasce oues meas. ut ponas animam
tuã ꝓ oiub meis. Iã illud qđ ait sicut
nouit me pat̃ & ego agnosco patrẽ.
qͥs nescit: Ipse enĩ agnoscit patrem
ꝑse. nos ꝑillũ: quia ipse ꝑse agnoscit
nouimus: quia & nos ꝑ illũ. hoc nouimus:
quia & hoc ꝑillum nouimus Ipse enĩdix̃.¬

Expanded text:
dixerit: Hoc autem inquit, dixit, significans qua morte clarificaturus esset Deum . Ad hoc ergo pertinet, Pasce oves meas: ut ponas animam tuam pro ovibus meis. 3. Jam illud quod ait, Sicut novit me Pater, et ego agnosco Patrem, quis nescit? Ipse enim agnoscit Patrem per se, nos per illum. Quia ipse per se agnoscit, novimus: quia et nos per illum, etiam hoc novimus; quia et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cider̃. Qui cecider̃ ad unã uocẽ xp̃i mo¬
rituri: quid facitnt subuoce iudicaturꝰ¬
Nonglent᷑ iudei quasi p̃ualuerint. ipse
posuit animã suã. Ego dormiui dicit:
nostis palmum. Ego dormuui. & sõnum
Modo psalmus ipse lectus. ẽ: modo au¬
diuimus ego dormiui & sõnũ coepi. & ex¬
surrexi. qͦm̃ dñs suscep̃ me. Quid ergo
ẽ. dormiui.: quiauolui dormiui. gid
ẽ dormiui: mortuus sum. Nonne dormͥ¬
uit qui quando uoluit desepulchro tãꝗ
de lecto surrex̃  Sed amat dare głam
patri. ut nos edific& głam dare creatori
Nã qđ addidit exsurrexi qm̃ drĩs suscipi&
me: putatis hic quasi uirtutẽ eiꝰ defecisse.
ut ꝑpotestatẽ suam mori potuerit ꝑ potes¬
tatem suã resurgere ñ potuiss& : Sic enĩ
uidentur sonare hȩc uerba: ñ intentius

Expanded text:
ciderunt. Qui ceciderunt ad unam vocem Christi mociderunt. Qui ceciderunt ad unam vocem Christi morituri, quid facient sub voce Non glorientur Judaei, quasi praevaluerint; ipse posuit animam suam. Ego dormivi, dicit. Nostis Psalmum: Ego dormivi, et somnum. Modo Psalmus ipse lectus est, modo audivimus: Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me. Quid est, Ego dormivi? Quia volui, dormivi. Quid est, dormivi? Mortuus sum. Nonne dormivit, qui quando voluit, de sepulcro tanquam de lecto surrexit? Sed amat dare gloriam Patri, ut nos aedificet gloriam dare Creatori. Nam quod addidit, exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me; putatis hic quasi virtutem ejus defecisse, ut per potestatem suam mori potuerit, per potestatem suam resurgere non potuerit? Sic enim videntur sonare verba non intentius
Abbreviated transcription (Latin):
Si autẽ ꝓprietates discutias rerum.
quas uidere consussti: nec p&ra. ẽ qd
rus & sine sensu ñ. ẽ: nec ostiũ ẽ. qͣu ñ eũ
fab fecit: nec lapis angularis. ẽ qua
ñ ẽ. astructore cõpositus: inec pastor
ẽ quia custos ouiũ quadrupedũ ñ. ẽ
net leo .ẽ. quia fera ñ. ẽ nec agnus est
quia pecus ñ ẽ. Omĩa ergo ista
ꝑsimlitudinem. Quid ergo ꝓprie .o
In principio erat uerbũ: & uerbũ erat
apud dm̃. &dserat uerbum. Quid de
homine qui apparuit: & uerbum
caro factũ . ẽ : & habitauit in nobis
Audi & cȩtera. ꝓpt̾ea me pat̾ diligit
inqͥt: quia ego pono animã meã. & ite¬
rũ sumo eam. Quid ait: ꝓpt̾ea me pat̾
diligit: quia morior ut resurgam
cũ magno enĩ ponde. dictũ . ẽ. ego
Quia ego pono inqͥt : pono animã meã
nere animã meã. qͥd seuiendo facturis:
Vna responsione ꝓstratis: quando eis
dictũ .ẽ. Quẽ quęritis dixer̃. Iħm:
& ait eis . Ego sum. Redier̃ retro: & ce¬

Expanded text:
erum quas videre consuesti; nec petra est, quia durus et sine sensu non est; nec ostium est, quia faber eum non fecit; nec lapis angularis est, quia non est ab structore compositus; nec pastor est, quia custos ovium quadrupedum non est; nec leo est, quia fera non est; nec agnus est, quia pecus non est. Omnia ergo ista per similitudinem. Quid ergo proprie? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quid de homine qui apparuit? Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 7. Audi et caetera. Propterea me Pater diligit, inqrum sumo eam. « Quid ait: Propterea me Pater diligit? Quia morior, ut resurgam. Cum magno enim pondere dictum est: Ego. Quia ego, inquit, pono animam meam. nere animam meam, quid saeviendo facturi sunt? Una responsione prostrati sunt, quando eis dictum est: Quem quaeritis ? Dixerunt, Jesum; et ait eis: Ego sum: redierunt retro, et ce
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. nonsũ missus nisi adouesquȩ perier̃ doꝰ¬
mus isrł: nisi quia p̃sentiã corporalem
suã ñ exhibuit. nisi popło isrł: Ad gen¬
tes ñ ꝑrexit ipse s misit: Adpopł muero
nebant. maius iudicium sumerent.
quia p̃sentia. ẽ. illis exhibita. Ipse dñs ibi
fuit: ibi matrẽ elegit: ibi concipi. ibi nas¬
Ci ibi sanguinem fundere uoluit: Ibi
sunt uestĩgia eius: modo ad orat ubi
nouissime stetit: unde ascendit incȩlũ:
Adgentes autẽ misit. Sed forte aliqͥs
arbitratur. qm̃ ñ ipse ad nos uenit .s
misit ad nos: ñ nos audisse uocẽ ipsius.
sed uocẽ eoꝵ quos mistt: absit. Pellatur
ista cogitatio: de cordib nr̃is. Et in his
quos misit: ipse erat. Ipsum paulũ audi
quẽ misit. Ad gentes enĩ p̃cipue pau
ñ de se sed deillo: Anuultis experim¬

Expanded text:
ergo, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt doergo, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel; nisi quia praesentiam suam corporalem non exhibuit nisi populo Israel? Ad Gentes non perrexit ipse, sed misit: ad populum vero nebant, majus judicium sumerent, quia et praesentia est illis exhibita. Ipse Dominus ibi fuit, ibi matrem elegit; ibi concipi, ibi nasci, ibi sanguinem fundere voluit; ibi sunt vestigia ejus, modo adorantur, ubi novissime stetit, unde ascendit in coelum: ad Gentes autem misit. 5. Sed forte aliquis arbitratur, quoniam non ipse ad nos venit, sed misit ad nos, non nos audisse vocem ipsius, sed vocem eorum quos misit. Absit; pellatur ista cogitatio de cordibus vestris: et in his quos misit ipse erat. Ipsum Paulum audi quem misit; ad Gentes enim praecipue Paulnon de se, sed de illo, An vultis acci
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc sibi ipse ꝓprie tenuit: qua intrens
oues. Deniq paulus apłs boni pastoris ĩple¬
bat officiũ. quando xp̃m p̃dicabat. quia
ꝑ ostiũ intrabat: A tubi oues indisciplinatȩ
ñ qua intͣrent ut congregarentur. sed
qua errarent ut diuiderent᷑. dicentes
alii ego sũ pauli. egͥo sũ scephȩ. alii ego
apollo. alii ego xp̃i : expauescens ad eos
qd ixer̃ ego sum pauli. tanquã clamans
assidue soletis audire. Multũ enĩ cõm̃¬
dauimꝰ unũ ouile. p̃dicantes unitatem :
ꝓprie dixerit dñs: satis appar&. loquelu-¬
tur enĩ apud iuideos: Missus autẽ fue¬
rit ad ipsos uidȩof Non ꝓpt̃ quosdã im¬
mani odio ꝑtinaces. & ꝑseuerantes inte¬
nebris. sed ꝓpt̃ qͦsdã in ipsa gente qͣs
dicit oues suas : Deqͥbus ait Nonsũ mis¬
sus. nisi adoues quȩ perier̃ domꝰ isrł
Nouerat & iã eos intui̾ba furentiũ: & p̃¬
udebat inpace credentium. Quid ergo

Expanded text:
hoc sibi ipse proprium tenuit, qua intrent hoc sibi ipse proprium tenuit, qua intrent oves. Denique Paulus apostolus boni pastoris implebat officium, quando Christum praedicabat, quia per ostium intrabat. At ubi oves indisciplinatae non qua intrarent ut congregarentur, sed qua errarent ut dividerentur, dicentes, alii, Ego sum Pauli; alii, Ego sum Cephae; alii, Ego Apollo; alii, Ego Christi: expavescens ad eos qui dixerunt, Ego sum Pauli, tanquam clamans assidue soletis audire: multum enim commendavimus unum ovile, praedicantes unitatem, uproprie dixerit Dominus, satis apparet. Loquebatur enim apud Judaeos, missus autem fuerat ad ipsos Judaeos, non propter quosdam immani odio pertinaces et perseverantes in tenebris, sed propter quosdam in ipsa gente quas dicit oves suas: de quibus ait, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Noverat etiam eos in turba furentium, et praevidebat in pace credentium. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃saut xp̃mp̃dicat. quia seipsũ p̃dicat:
& idõ pastor ꝑseipsũ intrat: lum̃ cum
alia monstrat quȩ uidentur inlumine:
Nũqͥd aliquo alio indig& ut monstret᷑
lumen: Ergo & alia de monstrat: & se¬
ipsum. Quecũq intelligimꝰ: intellectu
intelligimus. & ipsũ intellectũ unde.
nisi intellectu intelligimus.: Nũqͥd sic
oculo carnis & alia uides & ipsũ: Quaius
enĩ uideant homines oculissuis: ñ tam̃
uident oculos suos Oculus carnis alia
sip̃dicat se: Et p̃dicando intrat adte:
oꝑse intrat adte. & ad patrem. Ipse .ẽ.
ostium: quia ñ .ẽ. qua ueniatur ad pꝰtrẽ.
nisi ꝑ ipsum Vnus enĩ ds & unus medi¬
ator dĩ& hominũ. homoxp̃c iħs. Uer¬
ba multa dicuntur. Hȩc ipsa quȩ dixi:
utiq uerbo dixi. Si uelim dicere & ipsũ
nisi ꝑuerbũ. Adiuuante dño: exemplo
abundabimus. Tenete gͦ quomodo
Nã & petrus pastor. & paulus pastor.
& cȩteri apłi pastores. & boni ep̃i pas¬
tores: Ostiũ uero. nemo nr̃m se dicit

Expanded text:
hristum praedicat, quia seipsum praedicat; et ideo pastor per seipsum intrat. Lumen cum alia monstrat quae videntur in lumine, numquid aliquo alio indiget ut monstretur? Lumen ergo et alia demonstrat et seipsum. Quaecumque intelligimus, intellectu intelligimus; et ipsum intellectum unde, nisi intellectu, intelligimus? Numquid sic oculo carnis et alia vides et ipsum? Quamvis enim videant homines oculis suis, non tamen vident oculos suos. Oculus carnis alia Si praedicat se, et praedicando intrat ad te, per se intrat ad te. Et ad Patrem ipse est ostium; quia non est qua veniatur ad Patrem, nisi per ipsum. Unus enim Deus et unus mediator Dei et hominum, homo Christubo multa dicuntur: haec ipsa quae dixi, utique verbo dixi. Si velim dicere et ipsum nisi per verbum. Adjuvante Domino exemplis abundavimus. Tenete ergo quomodnam et Petrus pastor, et Paulus pastor, et caeteri Apostoli pastores, et boni episcopi pastores. Ostium vero nemo nostrum se dicit;
Abbreviated transcription (Latin):
Ui sermonem dninr̃i ñsolum li¬
bent̃. sed &iam diligent̃ au¬
distis: ꝓmissionis nr̃e ꝓcul dubio
meministis Ipsa qͥppe lectio euangelica.
& hodie lecta ẽ. quȩ lecta fuerat ꝓxi
ꝓ inde quȩ iam dicta s̃atq tractata.
hodie ñ quȩrimꝰ ne adhuc eadẽ repeten¬
do ad illa quȩ ñdum dictas ꝑuenire
ne dñi quisit pastor bonus: & quemad¬
modũ pastores boni m̃bra s̃ eiuf & idõ
sit pastor unus. Nostis quis sit mercenna¬
rius ferendus : qus lupus & fures. & latrones
cauendi: quȩ sunt oues. qͥd sit ostrum. quo
& oues ingrediunt᷑ : & pastor qͦmodo sit¬

Expanded text:
ui sermonem Dei nostri non solum libenter, sed etiam diligenter auditis, promissionis nostrae procul dubio meministis. Ipsa quippe lectio evangelica et hodie lecta est, quae lecta fuerat proximProinde quae jam dicta atque tractata sunt, hodie non quaerimus; ne adhuc eadem repetendo, ad illa quae nondum dicta sunt pervenire ne Domini, qui sit pastor bonus, et quemadmodum pastores boni membra sint eius, et ideo sit unus pastor bonus. Nostis, quis sit mercennarius ferendus, qui lupus et fures et latrones cavendi, quae sint oves; quod sit hostium, qua et oves ingrediuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ñs exhocouili. id .ẽ. de popło isył:
Oport& me & illas adducere. Ergo &
meã audient. Ecce & ꝑuos ipseloqͥtur.
& ꝑ eos quos mittit uox eiꝰ auditur: ut
sit unũ ouile & unus pastor. Duobus
istis gregib tãquã duob parietibus:
factus .ẽ. lapis angularis. Ergo & ostiũ
.ẽ: & lapis angularis. Omña ꝑsimilitudi¬
nem: nihil hor ꝓpriȩ. Iã enĩ dixi
& cõm̃daui uehem̃t: & qͥ capiunt. sa¬
piunt ÷ Immo qͥ sapiunt: capiunt : Ẽtqͥ
ñdũ sapiunt ĩntellectu fide teneant.
qđ intelligere ñdũ possunt. Persimi
tẽ ñ est. Persimilitudinẽ & petra ẽ. xp̃c.¬

Expanded text:
 de populo Israel: oportet me et illas adducere. Ergo et meam audient. Ecce et per suos ipse loquitur, et per eos quos mittit vox ejus auditur. Ut sit unum ovile et unus pastor. Duobus istis gregibus tanquam duobus parietibus, factus est lapis angularis . Ergo et ostium est, et lapis angularis: omnia per similitudinem, nihil horum proprie. 6. Jam enim dixi, et commendavi vehementer, et qui capiunt sapiunt, imo qui sapiunt capiunt; et qui nondum intellectu sapiunt, fide teneant quod intelligere nondum possunt. Per simirietatem non est. Per similitudinem et Petra est C
Abbreviated transcription (Latin):
unus fecit : & tam̃ si illi qui fecer̃
membra eius sunt. idem ipse unꝰ
hoc fecit: Ipse enĩ potuit facere
sine illis : ipsi sine illo unde potuer̃
cum ipse dixerit. sine me nihil
potestis facere. Hinc autẽ osten¬
dimus. qđ & alii fecerint: Quia

Expanded text:
unus hoc fecit: et tamen si illi qui fecerunt unus hoc fecit: et tamen si illi qui fecerunt membra ejus sunt, idem ipse unus hoc fecit. Ipse enim potuit facere sine illis; ipsi sine illo unde potuerunt, cum ipse dixerit, Sine me nihil potestis facere ? Hinc autem ostendimus quod et alii fecerint, quia
Abbreviated transcription (Latin):
& pastorẽ se eẽ. dixit: & ostium: Et
pastorem bonum dix̃ intrare ꝑostium:
quomodo ipse ꝑseipsũ intr&. Si enĩ
nemo pastor bonus. ẽ. nisi qui ꝑostiũ
intrat. & ipse.ẽ. p̃cipue pastor bonus.
& ipse. ẽ. ostium: In telligere ñ possũ.
nisi & ipsũ ꝑse ipsũ ad oues suas intrare.
& uocẽ suã illisdare ut sequa̾tur eum. ⁊¬
easq intrantes & exeuntes pascua inue¬
nire. qđ ẽ. uita et̾na. Cito ergo dico.
ego querens intrare aduos id .ẽ. ad cor
partem conabor ascendere. Xp̃c itaq
Non ad parietes urõs. sed ad corda
audistis: Quia oues xp̃i estis. sangu
Ille quippe emit: qͥ p̃ciosum sangui¬
nem fudit. Preciosus sanguis ẽ. illus :¬
sine peccato. Fecit tam̃ ipse &iam su¬
oꝵ sanguinem preciosũ: ꝓ qͥb dedit
sanguinis p̃cium: Nam suoꝵ sangu̾teẽ
ñ facer& preciosũ. ñ dicer&ur. Re¬
ciosa ẽ. in conspectu dni. mors scõꝵ
eius Itaq & iã qđ ait. pastor bonus
animã suam ponit ꝓoũib suis. ñ ipse

Expanded text:
et pastorem se esse dixit, et ostium, et pastorem bonum dixit intrare per ostium, quomodo ipse per seipsum intret. Si enim nemo pastor bonus est, nisi qui per ostium intrat, et ipse est praecipue pastor bonus, et ipse est ostium; intelligere non possum, nisi et ipsum per seipsum ad oves suas intrare, et vocem suam illis dare ut sequantur eum, easque intrantes et exeuntes pascua invenire, quod est vita aeterna. 2. Cito ergo dico. Ego quaerens intrare ad vos, id est ad cor partem conabor ascendere. Christus itnon ad parietes vestros, sed ad corda audistis? Quia oves Christi estis, sanguiIlle quippe emit, qui pretiosum sanguinem fudit: pretiosus sanguis est illius sine peccato. Fecit tamen ipse etiam suorum sanguinem pretiosum, pro quibus dedit sanguinis pretium: nam si suorum sanguinem non faceret pretiosum, non diceretur, Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Itaque etiam quod ait, Pastor bonus animam suam ponit pro ovibus, non ipse
Abbreviated transcription (Latin):
potentis: sapient̃ intellige quȩ
apponentur tibi: & mitte manũ tuam.
sciens quia talia te opportet p̃parare
suensa potentisquȩ sit : nostis Ibi ẽ
corpus & sanguis xp̃i. Qui accedit ad
talem mensam p̃par& talia. łtqͥdẽ.
p̃par& talia.  Quomodo ipse ꝓ
nobis animã suam posuit : sic & nos de¬
petro quẽ uolebat facere pastorem
bonum ñ in ipso p&̾ro. sed incorpore
suo: ait. Petre amas me  pasce oues
meas Inoc semel. hoc iterum: hoc ter¬
tio : usq ad eius tristitiam. Et cũ tantũ¬
interrogass& dñs. quantum int̾rogan¬

Expanded text:
nter intellige quae apponuntur tibi: et mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Mensa potentis quae sit, nostis; ibi est corpus et sanguis Christi: qui accedit ad talem mensam, praeparet talia. Et quid est, praeparet talia? Quomodo ipse pro nobis animam suam posuit, sic et nos dePetro quem facere volebat pastorem bonum, non in ipso Petro, sed in corpore suo ait: Petre, amas me? pasce oves meas. Hoc semel, hoc iterum, hoc tertio usque ad ejus tristitiam. Et cum tantuinterrogasset Dominus, quantum interrogan
Abbreviated transcription (Latin):
pti : & cum fecissent sibi imaginẽ uituli : ad orauerunt
& dixer̃. Hi sunt du tui isrł: qui te lib̾auerunt de
terra ȩgẏpti. Quam cito obliti tam manifestã grãm :
Quib. ergo modis teneret᷑ populus talis. nisi pro¬
missis carnalib: ea iubent᷑ in decalogo legis quae
& nob̾: sed non ea ꝓmittunt᷑ quae nob̵̃ Nob̃ qͥd
ꝓmittit᷑ uita aetña. Haec ẽ aut̃ uita & t̾̃na. ut

Expanded text:
pti? Et cum fecissent sibi imaginem vituli, adoraverunt, pti? Et cum fecissent sibi imaginem vituli, adoraverunt, t dixerunt, Hi sunt dii tui, Israel, qui te liberaverunt de terra Aegypti . Quam cito obliti tam manifestam gratiam! Quibus ergo modis teneretur populus talis, nisi promissis carnalibus? 20. Ea ibi jubentur in decalogo Legis quae et nobis; sed non ea promittuntur quae nobis. Nobis quid promittitur? Vita aeterna. Haec est autem vit