comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uob modis: peccatum cõmittitur. Ioest aut
ui cupiditatis: aut metu timoris. dum uel
quisq uult adipisci quod cupit. uł timet
ne incurrat quod metuit. Quatuor modis cõmitti¬
sione mentis. defensione elationis. Oꝑe: nunc laten¬
ter. nunc palam. nunc consuetudine. nunc despera¬
tione. Istis gͦ gradib et corde delinquitur: et oꝑe
malicia ꝑpetratur. Trib modis peccatum geritur
hoc ẽ ignorantia. infirmitate. industria. ꝑiculo
autẽ pęnarum diuerso. Ignorantiȩ namq modo
peccauit in paradiso eua: sicut apłc ait. Uir ñ ẽ se¬
ductus: mulier autem seducta in preuaricatione
fuit. Ergo peccauit ignorantia: adam uͦ industria
quia non seductus. s sciens prudensq peccauit. qi
uero seducitur: quid consentiat eudent̃ ignorat.
De infirmitate autem petrus deliquit: quando
ad mecum interrogantis ancillȩ xp̃m negauit.
Unde et post peccatum: amarissime fleuit. Grauiꝰ
re. Grauiꝰq industria: qͣm infirmitate peccare. In¬

Expanded text:
uobus modis peccatum committitur, id est, aut vi cupiditatis, aut metu timoris, dum vel quisque vult adipisci quod cupit, vel timet ne incurrat quod metuit. 2. Quatuor modis committisione mentis, defensione elationis. Opere: nunc latenter, nunc palam, nunc consuetudine, nunc desperatione. Istis ergo 216 gradibus et corde delinquitur, et opere malitia perpetratur. 3. Tribus modis peccatum geritur, hoc est, ignorantia, infirmitate, industria; periculo autem poenarum diverso. Ignorantiae namque modo peccavit Eva in paradiso , sicut Apostolus ait: Vir non est seductus, mulier autem seducta in praevaricatione fuit . Ergo Eva peccavit ignorantia, Adam vero industria, quia non seductus, sed sciens prudensque peccavit. Qui vero seducitur, quid consentiat evidenter ignorat. De infirmitate autem Petrus deliquit, quando ad metum interrogantis ancillae Christum negavit; unde et post peccatum amarissime flevit . 4. Gravius re; graviusque industria quam infirmitate peccare. In
Abbreviated transcription (Latin):
nisteria. Sollicitudo parrochiarum.
rit sacerdoti. ipse inquirit parrochias cum
nissione ep̃i: et ornam̃ta uł res basilicarũ
uł parrochiarũ gesta lib̃tatum eccłiastica¬
rum. ep̃o idẽ refert. collectam peccuniam
de cõmunione ipse accipit. et ep̃o defert.
et cetera quedam ep̃alis ꝓuidente ministe.¬
ria sub ep̃o quasi in partẽ curȩ aduocatus.
in causis ȩccłiasticis dispensat¬

Expanded text:
nisteria. Sollicitudo parochiarum etrit sacerdoti, ipse inquirit parjussione episcopi, et ornamenta, vel res basilicarum vel parochiarum: gesta libertatum ecclesiasticarum episcopo idem refert. Collectam pecuniam de communione ipse accipit, et eet caetera quaedam episcopalis providentiae ministeria sub episcopo quasi in partem curae advocatus, in causis ecclesiasticis exa
Abbreviated transcription (Latin):
iudicantur et ꝑeunt: opponitur illi ordini ꝑfectoꝵ
inquo sunt hi qui non iudicantur et regnant. Quartꝰ
ordo eorum qui non iudieantur et regnant: opponit᷑
illi contrario ordini. in quo illi sunt qui non iudican

Expanded text:
judicantur et pereunt, opponitur illi ordini perfectorum, judicantur et pereunt, opponitur illi ordini perfectorum, in quo sunt hi, qui non judicantur et regnant. Tertius ordo eorum qui non judicantur et regnant opponitur illi contrario ordini in quo illi sunt qui non judicant
Abbreviated transcription (Latin):
uidebunt ut doleant: diuinitatem uͦ eius non uide¬
bunt ne gaudeant. Quibꝰ enim diuinitas ostenditur
utiq ad gaudiuiti demonstratur. ꝓ diuersitate consci¬
entiarum: et mitis apparebit iniudicio xp̃c electis. et
terribilis reꝓbis. Nlam qualem quisq concientiã tulerit.
talem et iudicem habebit: ut manente in sua tranquil¬
litate xp̃o illis solis terribilis appareat: quos conscientia
in malis accusat. Duȩ sunt differentiȩ uł ordines homi¬
num inuidicio: hoc ẽ electoꝵ et reꝓboꝵ. Qui tamen
diuiduntur in quatuor. Efectoꝵ ordo umus ẽ qui cum
dũo iudicat: et alius qui iudicatur. Utriq tam̃ cum xͦ
regnabt̃. Similit̃ ordo reꝓboꝵ partitur in duobꝰ: dũ
hi qui utra ȩccłiam sunt mali iudicandi st̃ et dampnan-¬
di. Qui uͦ extra eccłiam inuenddi siuit: non sunt tudicau
tur et ꝑeunt: opponit᷑ illi ordini bonoꝵ de quo sunt
qui iudicantur et regnant. Seds ordo eorũ qui non

Expanded text:
videbunt, ut doleant, divinitatem vero ejus non videvidebunt, ut doleant, divinitatem vero ejus non videbunt, ne gaudeant. Quibus enim divinitas ostenditur, utique ad gaudium demonstratur. 9. Pro diversitate conscientiarum et mitis apparebit in judicio 186 Christus electis, et terribilis reprobis. Nam qualem quisque conscientiam tulerit, tale et judicium habebit; ut, manente in sua tranquillitate Christo, illis solis terribilis appareat, quos conscientia in malis accusat. 10. Duae sunt differentiae vel ordines hominum in judicio, id est, electorum et reproborum; qui tamendividuntur in quatuor. Perfectorum ordo unus est, qui cum Domino judicat, et alius qui judicatur, utrique tamen cum Christo regnabunt. Similiter ordo reproborum partitur in duobus, dum hi qui intra Ecclesiam sunt mali, judicandi sunt et damnandi; qui vero extra Ecclesiam invenitur et pereunt, opponitur illi ordini bonorum, de quo sunt qui judicantur et regnant. Secundus eorum ordo qui non
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sis. ꝓpt̃ quod etiam opus orationẽ cõsura¬
mat. orans ut exaudiantur inibi iusta peten¬
tes. qm̃ opus hominis sine diuino adiutorio
eẽ. fructuosũ eẽ ñ potest. Nouissime comple¬
ta expiatione pontifex ad altare comu̾titur.
quod reliquũ ẽ de aqua pitrificationis ad
basim ei effundens. quasi comiiitens dõ qđ
suꝑẽ. uires suas extendens in ꝓfectione sacri
misterii. Dehinc altare lintheo extergitur.¬
Attare xp̃e est. suꝑ quẽ offerimus patri nr̃e
deuocionis munus. Lintheũ caro eius tonsi¬
onib passionum ad candorẽ incorruptionis
ꝑducti. Incensum orationes scõꝵ significat.
nitudo in capite precessit. dehinc participatio
ad mempra defluxit. ꝓpt̃ hoc a sacrato altari
ti cruces in parietib crismantur. quia spua
sterium ꝑ nn. mundi partes cum fide tͥnita¬
tis predicarent. Candidum uelam̃ quo post
consecrationẽ altare oꝑitur. głam incorrup¬

Expanded text:
universis. Propter quod etiam opus oratione consumuniversis. Propter quod etiam opus oratione consummat, orans ut exaudiantur ibi justa petentes; quoniam opus hominis sine divino adjutorio esse potest, fructuosum esse non potest. Novissime completa expiatione pontifex ad altare convertitur, quod reliquum est de aqua purificationis ad basim ejus effundens, quasi committens Deo quod super est vires suas excedens in perfectione sacri ministerii. Dehinc linteo Altare Christus est, super quem offerimus Patri nostrae devotionis munus. Linteum caro ejus tunsionibus passionis ad candorem incorruptionis perducta. Incensum orationes sanctorum significat; nitudo in capite praecessit. Dehinc participatio ad membra defluxit. Propter hoc a sacrato altari duodecim cruces in parietibus chrismantur, quia spiristerium per quatuor mundi partes cum fide Trinitatis praedicarent. Candidum velamen, quo post consecrationem altare operitur, gloriam incorrup
Abbreviated transcription (Latin):
ad bona oꝑa et ad luctam contra inuisibiles
hostes accingunt. et quia de fuis uirib minꝰ
presumunt. diuinum auxilium sibi adeẽ
deposcunt. In quo quia certantiũ labor expͥmi¬
tur. quasi int̾ suspiria et gnittꝰ nondũ alle¬
luia nominat᷑. Post hȩc aqua benedicitur.
cum sale et cinere. addito uino aquȩ mixto.
aqua popłs ẽ. sal doctͥna. cinis passionis xp̃i
memoria. uinum aquȩ mixtum. xp̃c ds̃ et
nomo. uinum diuinitas. aqua mortalitas. Sic
enim popłs sanctificatur. doctͥna fidei et memo¬
ria passionis xp̃i. unitus capiti suo dõ et nomi¬
ni. Post hec ȩccłia int̾ius aqua scĩficata asꝑgit᷑.
ut et intꝰ et exterius anima scĩficanda osten¬
datur. Asꝑsorium ysopi. humilitatẽ xp̃i sig¬
nificat qua asꝑsa scã mundatur ȩccłia. Cir¬
cuit pontifex altare et eccłam totam asꝑgen¬
do. quasi om̃s lustrando. et curam impendendo
omnib uerbo et exemplo cõmunem se prebens

Expanded text:
ad bona opera et ad luctam contra invisibiles ad bona opera et ad luctam contra invisibiles hostes accingunt; et quia de suis viribus minus praesumunt, divinum auxilium sibi adesse deposcunt. In quo quia certantium labor exprimitur, quasi inter suspiria et gemitus, nondum alleluia nominatur. Post haec aqua benedicitur cum sale et cinere, addito vino aqua misto. Aqua populus est, sal doctrina, cinis passionis Christi memoria, vinum aqua mistum, corpus Deus et homo. Vinum divinitas, aqua morenim populus sanctificatur doctrina fidei et memoria passionis Christi: unitus capiti suo Deo et homini. Post haec Ecclesia intus aqua sanctificata aspergitur, ut et intus et exterius anima sanctificanda ostendatur. Aspersorium hyssopi humilitatem Christi significat, qua aspersa sancta mundatur Ecclesia. Circuit pontifex altare, et ecclesiam totam aspergendo, quasi omnes lustrando, et curam imponendo omnibus verbo et exemplo communem se praebens
Abbreviated transcription (Latin):
lis et rudis popłs pͥma ac simplici doctͥna fidĩ
sinistrũ occidentis : formam crucis expͥmit. quȩ
mentib hominũ ꝑ fidem euangłice predicati¬
onis impͥmitur. Et quia pͥmum fides iniude¬
is fuit. et postea ad gentes transiuit. et rursum
in fine eum plenitudo gentium intrauerit.
tunc omis isrł saluus erit. Utriusq gͦ popłi
collectionẽ. hi duo u̾sus significant. incrucis
effigie compacti. Hoc ẽ quod iacob filios iosepb
benedicens. cancellatis manib formam crucis
expͥmens. dextram manũ suꝑ caput effraun
et sinistram suꝑ caput manasse possuit. quia
pͥori popło abiecto. iunior ad dexterã collo¬
catus ẽ. Cambuea siue uirga pastoralis. qͣ
seriptura figuratur.: ministeriũ significat
doctorũ. quoꝵ studio et p̃dicatione. et con¬
uersio gentium facta ẽ. et ꝑficienda ẽ iudeorũ.
Quod stans ante altare dñi aduitoriũ uocat.
significat eos qui precepta fidĩ cognitione. se

Expanded text:
lis et rudis populus prima ac simplici doctrina fidei lis et rudis populus prima ac simplici doctrina fidei sinistrum occidentis, formam crucis exprimit, quae mentibus hominum per fidem Evangelicae praedicationis imprimitur; et quia primum fides in Judaeis fuit, et postea ad gentes transivit, et rursum in fine plenitudo gentium intraverit; tunc omnis Israel salvus erit . Utriusque ergo populi collectionem hi duo versus significant in crucis effigie compacti; hoc est quod Jacob filios Joseph benedicens, cancellatis manibus formam crucis exprimens; dextram manum super caput Ephraim, et sinistram super caput Manasse posuit; quia priori populo abjecto, junior ad dexteram collocatus est . Cambuca sive virga pastoralis qua Scriptura figuratur, ministerium significat doctorum, quorum studio et praedicatione et conversio gentium facta est, et perficienda est Judaeorum. Quod stans ante altare, Deum in adjutorium vocat, signifi
Abbreviated transcription (Latin):
ulta in his omnib latent ꝓfunda mi¬
steria. ex quib pauca ad memoriã exci¬
peccatorum. Sal sermo diuinus. inerepatione
mordens et condiens corda insipida. Trina as¬
ꝑsio: trina immersio ẽ purificandi ꝑ aquam.
mundi partes illuminantes. et crucis misteriũ
ꝑ totum mundũ efferentes. Pontifex xp̃e est.
Uirga potestas. Trina suꝑliminaris ꝑcussio.
cȩli. t̾rȩ. inferni. dñatio. lnt̾rogatio inclusi. ig¬
norantia popłi. Aꝑtio ostii : sublatio peccati.
imprecatur. quia xp̃c mundũ ingrediens. pa¬
cem int̾ dñi et hominẽ fecit. Estratus ꝓ scĩfi¬
catione domꝰ orat. et xp̃c numiliatus ꝓ disci¬
pulis et ꝓcredituris omnib patrem orabat
dicens. Pat̃ scĩfica eos in nomine tuo. Surgẽs
autem ad orationẽ popłm non salutat. qm̃ qͥ
uecdum scĩficati sunt applaudendum non ẽ
ipsis. s orandum ꝓ ipsis. Descriptio alphabeti
simplex doctͥna fidei. Pauim̃tum cor humanũ.
In pauimĩto alphabetũ describit᷑. quando carna¬

Expanded text:
ulta in his omnibus latent profunda mysteria, ex quibus pauca ad memoriam excipeccatorum. Sal, sermo divinus increpatione mordens et condiens corda insipida. Trina aspersio trina mersio est purificandi per aquam. uatuor mundi partes illuminantes, et crucis mysterium per totum mundum deferentes. Pontifex Christus est; virga, potestas; trina superliminaris percussio, coeli terraeque, et inferni dominatio. Interrogatio inclusi, ignorantia populi; apertio ostii, sublatio peccati. imprecatur, quia Christus mundum ingrediens pacem inter Deum et hominem facit. Prostratus pro sanctificatione domus orat, et Christus humiliatus pro discipulis edicens: Pater, sanctifica eos in nomine tuo . Surgens autem ab oratione populum non salutat, quoniam qui nondum sanctificati sunt, applaudendum non est ipsis, sed orandum pro ipsis. Descriptio alphabeti, simplex doctrina fidei. Pavimentum, cor humanum. In pavimento alphabetum describitur, quando carna
Abbreviated transcription (Latin):
est abrenuntiationem diuitiarum. Iuste nã¬
q sequebatur ut largiretur signa: qui opes cõ¬
tempserat. Quid hac paupertate ditius : Qͥd
hac uirtute pauperus: Testimonium gͦ uir¬
tutis: secutura est professio paupertatis. Un¬
de et apłs loquebatur. Tamquam nichil ha¬
bentes: et omnia possidentes. Quid igitur
hac pauꝑtate ditius: argentum ⁊ aurum ñ
habeo. S quid habet. qui argentum non ha¬
bet: Eloquium uehemens: eloquium igne p᷑¬
gatum. Qui aurum non habet: fidem ht̃.
quod ita in abscondito ẽ: ut illud iudeatur
prouidens hominib natura dampnasse nec
ex posuisse rem successuram oculos cupidorũ.
atq ut aduiue̾retur pauꝑtas difficultate pnͣ¬
darum diuitiarum: cum labore fecit q̃ri
ꝗ En olurais inueniri. Ergo uideamus qͥ

Expanded text:
est abrenuntiationem divitiarum. Juste namest abrenuntiationem divitiarum. Juste namque sequebatur, ut largiretur signa, qui opes contempserat. Quid hac paupertate ditius? quid hac virtute pauperius? Testimonium ergo virtutis secutura est professio paupertatis. Unde et Apostolus loquebatur, Tanquam nihil habentes, et omnia possidentes . Quid igitur hac paupertate ditius? Argentum et aurum non habeo. Sed quid habet, qui argentum non habet? Eloquium vehemens, eloquium igne purgatum: qui aurum non habet, fidem habetquod ita est in abscondito; ut illud videatur providens hominibus natura damnasse, nec exposuisse rem succensuram oculos cupidorum: atque ut adjuvaretur paupertas difficultate parandarum divitiarum, cum labore fecit quaeri, quod noluerat inveniri. Ergo videamus: q
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑm patrocinio p̃dicatio apo¬
stolorum mumatur: lecti¬
o quam audistis ex posuit:
ascendentes inquit petrus &
iohannes in templum: materiem sermo
m .i. predicationi ingressum ꝑ signa pre¬
pararunt. Precede quippe stupor debuiti
ut mirande rei expositio seaueretur. ful¬
gur ergo signoꝵ: populoꝵ corda ꝑ cussit.
Nam erat quidam a natiuitate sua clau¬
dis. qui portabatur manib: et mendi¬
cabat inquit ad speciosam portam tem¬
pli. Qui cum ingredientes uidisset aplos¬
elemosinam ex more poscebat. S cum in eũ
conuertissent intuitum: nichil ille claudus.
ultra notum solam̃ opperiens. credidit afflu-¬
turam utilem de apłoꝵ manib largitatem:
S petrus apłs ait ad eum. Intende in nos. Qͥs
cũ respexisset : argentum inquit et aurum
Neq enim ꝑtinebat anrẽ cum uirtutũm di¬
uitie sequerentur. ut census pauꝑies narra¬
retur: nisi ipsam uirtutem uoluisset apłs
cum sui attestanione proferre. Ne enim mi¬
rareris possessorem uirtutum: ante professus

Expanded text:
m patrocinio praedicatio Apostolorum muniatur, lectio quam audistis exposuit. Ascendentes, inquit, Petrus et Joannes in templum, materiam sermoni, id est, praedicationi ingressum, per signa praepararunt. Praecedere quippe stupor debuit, ut mirandae rei expositio sequeretur. Fulgor ergo signorum populorum corda percussit. Nam erat quidam a nativitate sua claudus, qui portabatur manibus, et mendicabat, inquit, ad Speciosam portam templi: qui cum ingredientes vidisset Aposeleemosynam ex more poscebat. Sed cum in eum convertissent intuitum, nihil claudus ultra notum solamen opperiens, credidit affluituram vilem de Apostolorum manibus largitatem. Sed Petrus apostolus ait ad eum, Intende in nos. Quos cum respexisset, Argentum, inquit, et aurumNeque enim pertinebat ad rem, cum virtutum divitiae sequerentur, ut census pauperies narraretur, nisi ipsam virtutem voluisset Apostolus cum sui attestatione proferre. Ne enim mirareris possessorem virtutum, ante professus
Abbreviated transcription (Latin):
ad terram reꝓmissionis uocari. et ex malis quȩ in
egipto paciebantur discedere. et ad ꝓmissam patriã
festinare. Iniqui dum constantiam
iusti in ꝑsecutionib suis aspictunt: mentis confusio¬
ne tabescunt. Et dum aduersa ostendunt nec uin¬
cunt: tantitudem suȩ ꝑuersitatis insania confundũ¬
tur. Stulti contra bonos studium assumunt. Quib
duni ꝓsꝑitas elucet. iactanter de suis meritis głant᷑
et bonoꝵ atq iustorum afflictionib detrahunt. Dil̃q
eis aduersa contigerint: mox ad blasphenuam pusil¬
lanimitate animi conuertuntur. Quidam simplici¬
um nescientes dispensationem dei malorum profecti¬
bis seandalitantur : dicentes urcta ꝓph̃am. Quare
uia impiorum ꝓsꝑatur. bene est omnib qui preua¬
ricant᷑ et iniq agunt: Qui gͦ hoc dicunt: non nu¬
rentur quod prauorum hominum temporalem et
caducam felicitatem aspiciunt. s magis nouissima

Expanded text:
ad terram repromissionis vocari, et ex malis quae in ad terram repromissionis vocari, et ex malis quae in Aegypto patiebatur discedere, et ad promissam patriam festinare. 11. Iniqui, dum constantiam justi in persecutionibus suis aspiciunt, mentis confusione tabescunt. Et dum adversa ostentant, 352 nec vincunt, tandem de suae perversitatis insania confunduntur. 12. Stulti contra bonos studium semper assumunt, quibus dum prosperitas elucet, jactanter de suis meritis gloriantur, et bonorum atque justorum afflictionibus detrahunt; dumque eis adversa contigerint, mox ad blasphemiam pusillanimitate animi convertuntur. 13. Quidam simplicium nescientes dispensationem Dei, in malorum profectibus scandalizantur, dicentes, juxta prophetam: Quare via impiorum prosperatur, bene est omnibus qui praevaricantur et inique agunt ? Qui ergo hoc dicunt, non mirentur quod pravorum hominum temporalem et caducam felicitatem aspiciunt; sed magis novissima
Abbreviated transcription (Latin):
de eodem assur. Ipse autem non sic arbitratur: s
ad conterendum grauatum ẽ cor eius. atrocem
suꝑ eos diuinum furorem uenturum: qui existunt
ꝑsecitores et uolenti fidelibus. Consolaudo enim
ꝑ ꝓpħam deus suos. ita iudicare ꝓmittit. Aduer¬
sus eos inquit qui iudicauerunt te ego iudicabo
et cibabo hostes tuos carnibꝰ suis et quasi a musto
sanguine suo inebriabuntur. Habet aliquẽ usũ
et malorum iniquitas: quod electos dei fuis morib̾
lanant. Ac ꝑ hoc uita impiorum sibi deperit: iusto¬
rum autem non ꝑit s ꝓficit. dum eos mali ꝑ tribu¬
lationes exercitium ad presentem odiendam uitã
et futuram desiderandam erudiunt. Interdum enĩ
prodest ꝑuersorum prauitas utilitati iustorum:
dum eos malicia sua erudiunt et ad regna cȩlorum
requi renda molestia temꝑali impellitnt. Probatur
hoc exemplo ifraheliticȩ plebis: quȩ tunc durius
agebatur inegipto. quando oportebat eam ꝑ moysen

Expanded text:
de eodem Assur. Ipse aude eodem Assur. Ipse auad conterendum paratum est cor ejus. 8. Atrocem super eos divinum furorem venturum, qui existunt persecutores et violenti fidelibus. Consolando enim per prophetam Deus suos, ita judicare promittit adversarios: Eos, inquit, qui judicaverunt te, ego judicabo; et cibabo hostes tuos carnibus suis, et quasi a musto, sanguine suo inebriabuntur. . 9. Habet aliquem usum et malorum iniquitas, quod electos Dei suis morsibus laniant, ac per hoc vita impiorum sibi deperit; justorum autem non perit, sed proficit, dum eos mali per tribulationis exercitium ad praesentem odiendam vitam et futuram desiderandam erudiunt. 10. Interdum enim prodest perversorum pravitas utilitati justorum, dum eos malitia sua erudiunt et ad regna coelorum requirenda molestia temporali impellunt. Probatur hoc exemplis Israeliticae plebis, quae tunc durius agebatur in Aegypto , quando oportebat eam per Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑmittit. Inde est quod scriptum ẽ ꝑ ꝓpħam.
Si erit malum quod dñs uon fecit. Ueruntamen
quod iniqui mala ex uoluntate querunt. idcirco
ds̃ ꝑficiendi dat potestatem ꝑ suam bonam uolun¬
tatem: quia de nr̃o malo ipse multa oꝑatur bona.
Quidam cum dei uoluntati refistunt: nescientes con¬
silium dei faciunt. Quo noueris sic dõ subiecta ẽẽ
omnia: ut et ipsi qui eius dispositioni aduersan
uita boni nidicantur a malis: ut iterum in illa
uita mali iudicentur a bonis. Siue ut etiam sit
hic bouis temporalis afflictio: et illtc ȩt̃na rentͥo¬
neratio. Idcirco sunt necessarii mali: ut quociens
boni offendunt flagellentur ab illis. Hinc ẽ quod
assur uirgam furoris sui testatur dñs. Sed quoci¬
ens ita fit: de dei indignatione procedit. ut deus
ꝑ illos in eos seuiat. quos flagellando emendare
desiderat. Sed ille iustissima uoluntate. illq uero
sepe crudeli intentione. Sicut ꝑ ꝓpħam dicitur

Expanded text:
qui permittit. Inde est quod scriptum est per prophetam: qui permittit. Inde est quod scriptum est per prophetam: Si erit malum, quod Dominus non fecit. Veruntamen quod iniqui mala expetunt voluntate, idcirco Deus perficiendi dat potestatem per suam bonam voluntatem quia de nostro malo ipse multa operatur bona. Quidam cum Dei voluntati resistunt, nescientes consilium Dei faciunt, quod noverint sic Deo subjecta esse omnia, ut et ipsi qui ejus dispositioni resisterevita boni judicantur a malis, ut iterum in illa vita mali judicentur a bonis: sive ut etiam sit hic bonis temporalis afflictio, et illic aeterna remuneratio. Idcirco sunt necessarii mali, ut quoties boni offendunt, flagellentur ab illis. Hinc est quod Assur virgam furoris sui testatur Dominus. Sed quoties ita fit, de Dei indignatione procedit, ut Deus per illos in eos saeviat, quos flagellando emendare desiderat. Sed ille justissima voluntate, illi vero saepe crudeli intentione: sicut per prophetam dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
tunc se serant grauiori dignoᷤ sententia: quando
preualnerint his quos nocere uoluerint. Nam tanto
atrotius futuro supplicio condem nandi sunt: qͣnto
hic fortius contra miserorum uitani inualuerint.
dudiant iudices et qui presunt popłis: quia pro
temporalib molestiis quas plebibus ingerunt ȩt̃¬
no inceudio crernabuntur. testante domniuo ꝑ isaiã
di eos in manutua. Non posuisti eis miscđiam.
ad grauasti iugum tuum ualde. descende in pul¬
uerem. sede. tace. Intra in tenebras. Ueniet suꝑ te
malum et nescies. et irruet suꝑ te calamitas. quam
non poteris expiare. Uenieħ̃ suꝑ te repente miseria.
quami nesciᷤᷤ. Magis mala facientib qͣm mala paci¬
entib dolere debemꝰ. Illi enim praua faciendo in
matum ꝓficrunt: isti paciendo a malo corrigunt᷑.
Deus autẽ ꝑ malas uoluntates alioꝵ in aliis multa
nequaqͣm potest impleri: nisi deus dederit potesta¬
tem. Nam dum homines dõ ꝑmttente malum
quod concupiscut ꝑficiunt: ipse dicitur facere

Expanded text:
tunc se sciant graviori dignos sententia, quando praevaluerint his quibus nocere voluerint. Nam tanto atrocius futuro supplicio condemnandi sunt, quanto hic fortius contra miserorum vitam invaluerint. 2. Audiant judices, et qui praesunt populis, quia pro temporalibus molestiis, quas plebibus ingerunt, aeterno incendio cremabuntur, testante Domino per Isaiamdi eos in manu tua; non posuisti eis misericordiam, sed aggravasti jugum tuum valde. Descende in pulvere, sede, tace et intra in tenebras. Veniet super te malum, et nescies; et irruet super te calamitas quam non poteris expiare. Veniet super te repente miseria quam nescis » . 3. Magis mala facientibus quam mala patientibus dolere debemus. Illi enim prava faciendo in malum proficiunt; isti patiendo a malo corriguntur. Deus autem per malas voluntates aliorum in aliis multa nequaquam potest impleri, nisi Deus dederit potestatem. Nam dum homines, Deo permittente, malum quod concupiscunt perficiunt, ipse dicitur facere
Abbreviated transcription (Latin):
sa. intus uero plena sunt ossib mortuorum. Ita et uos
foris quidem apparetis hominib iusti: intus uero
pleni estis auaricia et iniquitate. Duplicit dampnan¬
tur inpochritȩ : siue ꝑ occulta iniquitate siue ꝑ aꝑ¬
ta simulatione. Ex illo enim condempnant᷑ quia mi¬
qui sunt: ex isto quia ostendunt quod non sunt. Non
semꝑ latent hypocrite. Nam et si in principio sui qui
dam non pateant: prius tam̃ qͣm uita eoꝵ finiat᷑.
qͣm simulate uixerint deteguntur. Omne enim
sincerum ꝑmanet. Nam quȩ simulata sunt: di¬
uturna eẽ non possunt. Non eoꝵ desꝑanda ẽ salus
qui ad hunc aliquid terrenum sapunt: dum pos¬
sint et moccultis agere unde iustificentur. hi enĩ
meliores sunt hẏpocritis: eo quod mali sint in aꝑto.
et in occulto boni. Hypocritȩ uͦ in occulto mali sunt.
et boni se palam ostendunt. hy pocritam iustus ar-¬
guere ꝓhibetur. ne deterior castigat᷑ existat. dicen¬

Expanded text:
sa, intus vero sunt plena ossibus mortuorum , » ita et vos sa, intus vero sunt plena ossibus mortuorum , » ita et vos foris quidem apparetis hominibus justi, intus vero pleni estis avaritia et iniquitate. Dupliciter damnantur hypocritae, sive pro occulta iniquitate, sive pro aperta simulatione. Ex illo enim condemnantur quia iniqui sunt, ex isto quia ostendunt quod non sunt. Non semper latent hypocritae, quia etsi in pridam non pateant, prius tamen quam vita eorum finiatur quam simulate vixerint deteguntur. Omne enim sincerum permanet: nam quae simulata sunt diuturna esse non possunt. 7. Non eorum desperanda est salus, qui adhuc aliquid terrenum sapiunt, dum possint et in occultis agere unde justificentur. Hi enim meliores sunt hypocritis, eo quod mali sint in aperto, et in occulto boni. Hypocritae vero in occulto mali sunt, et bonos se palam ostendunt. 8. Hypocritam justus arguere prohibetur, ne deterior castigatus existat, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
uitam non habet. Et quos ꝑ sermouem do¬
etrinȩ genuerit: non fouit exemplis sed de¬
serit: quia quos uerbo edificat. uita et morib̾ destru¬
it. Hypoeritȩ simulatores dicuntur: quia iusti non¬
ẽẽ querunt. s tantum uideri cupiunt. hi mala aq̃t
et bona ꝓfitentur. ꝑ ostentationem quippe boui ap¬
parent: ꝑ actionem uero mali existunt. Omnia
possunt asimplicib uicia ꝑpetrari: simulatio ue¬
ro et inpocrisis non cõmittitur. nisi amale astutis
ꝑ calliditatẽ ualentibꝰ uicia sub pecie uirtutũ celare
et non uera sc̃itati obicere. Sc̃i non solum gła supra
modum suum omnino non appetunt: s etiam
hoc ipsum uideri resugiunt quod ẽẽ meruerunt. hy¬
pochritȩ autẽ maliciam siuam occulte agentes: ante
oculos hominum quadam innocentiȩ scĩtate se ue¬
stuunt. ut uenerentur. Quibꝰ bene diuina uoce dr.
Ue uobis hypochritȩ : quia similes facti estis sepulchris
dealbatis. quȩ faris quidem apparent hominibꝰ specio¬

Expanded text:
itam non habet; et quos per sermonem doctrinae genuerit non fovet exemplis, sed deserit, quia quos verbis aedificat, vita et moribus destruit. Hypocritae simulatores dicuntur, qui justi esse non quaerunt, sed tantum videri cupiunt. Hi mala agunt, et bona profitentur. Per ostentationem quippe boni apparent, per actionem vero mali existunt. Omnia possunt ex simplicibus vitia perpetrari, simulatio et hypocrisis non committitur, nisi a male astutis, per calliditatem valentibus vitia sub specie virtutum celare, et non veram sanctitatem objicere. Sancti non solum gloriam supra modum suum omnino non appetunt, sed etiam hoc ipsum videri refugiunt quod esse meruerunt. Hypocritae autem malitiam suam occulte agentes, ante oculos hominum quadam innocentiae sanctitate se vestiunt ut venerentur. Quibus bene divina voce dicitur: « Vae vobis, hypocritae, quia similes facti estis sepulcris dealbatis, qui foris quidem apparent hominibus specio
Abbreviated transcription (Latin):
tate dĩ nostri et in moute sc̃o eius : hoc ẽ infide
et caritate in eccłia uidelicet sc̃a et int̃ fideles
ẽẽ ꝑhibetur. Sacram̃tum autẽ coniugii habẽt:
qui pari consensu ad eam quȩ a dõ int̃ mascu¬
lum et feminã instituta ẽ societatẽ: indiui-¬
se adinuioẽ conseruandam conuenerunt. Sa

Expanded text:
 et in monte sancto ejus. Hoc est in fide et charitate, in Ecclesia videlicet sancta, et inter fideles esse perhibetur. Sacramentum autem conjugii habent, qui pari consensu ad eam quae a Deo inter masculum et feminam instituta est societatem indivise adinvicem con
Abbreviated transcription (Latin):
cita carnis cõmixtio caueatur. alterum id ẽ
spes ꝓlis ut ꝓ ͣ eam licita carnis cõmixtio exer¬
atur sic̃ ipsum officrum carualis cõmereũ ab
conigio ab ẽe potest. tta etiam ipsum conu
gium sine nis quȩ ad officium carnalis cõmer¬
cũ ꝑtinent ẽẽ potest. Quanuis ut diccum ẽ
fide careat minus sincerum: si autẽ spe ꝓus
careat. minus fructuosum inueniatur. fides
enim fructũ habet. in castitate pudicitiȩ
coniugat: spes ꝓlis fructum habet in usu
fecunditatis. Coniugiũ autẽ in ipsa socie¬
tate maritali sacram̃tũ ẽ. et idõ sicut socie¬
tas utroq uiuente non diuiditur. ita et sa¬
cramitum societatis coniugalis. quandiu con¬
uigium constat: ab ipso non seꝑatur. In quo
nidelicet coniugio sacramentum foris ẽ indi¬
insa societas. res sacram̃ti intus adimucem
Nagrans ꝑseuerant̃ animor carteas. Saera¬
f̃tum foris ad xpm et eccłiam. res sacrart̃ai

Expanded text:
cita carnis commistio caveatur; alterum, id est cita carnis commistio caveatur; alterum, id est spes prolis, ut propter eam licita carnis commistio exerceatur; sicut ipsum officium carnalis commercii a conjugio abesse potest, ita etiamgium sine iis quae ad officium carnalis commercii pertinent esse potest, quamvis, ut dictum est, si fide careat, minus sincerum; si autem spe prolis careat, minus fructuosum inveniatur. Fides enim fructum habet in castitate pudicitiae conjugalis. Spes prolis fructum habet in usu fecunditatis. Conjugium autem in ipsa societate maritali sacramentum est; et ideo sicut ipsa societas utroque vivente non dividitur, ita et sacramentum societatis conjugalis quandiu conjugium constat, ab ipso non separatur. In quo videlicet conjugio sacramentum foris est indivisa societas; res sacramenti intus adinvicem flagrans perseveranter animorum charitas. Sacramentum foris ad Christum et Ecclesiam, res sacramenti
Abbreviated transcription (Latin):
nigiu maltero sincerius in altero fruetuose
appareat. uibi aute ñ assunt. aut cul pabilius
art iinfructuosius ꝓbetur. et tam̃ coniugiũ
ee non desistat. Sacram̃tũ autẽ tta insepara¬
bue e uidetur ut sine ilio omuino coniugiu
ee non possit. Unde aug̾. Uiq adeo fedus nuip¬
tiale ciudam sacram̃ti res ẽ ut nec seꝑationẽ
irritum fiat: quia uuente uiro aquo re¬
liera e mechatur si alteri nupserit. Hoc au¬
quounama sa cramentum adhiberetur quod
inconcussum manet: quia int̾ueniente diuor¬
cio. non obeliretur nuptialis confederatio ita
ut coniuges sint seꝑari. Nam qui duo sunt¬
duo sunt diu̾sa coniugium quod constat in
legitima societate. et comugii officium qđ
constat in carnis cõmixuone. et in altero qͥdẽ
id ẽ in coniugio sacramentum ẽ. ad alterũ uͦ
id ẽ ad officium coniugii. fides et spes ꝓlis ꝑti¬
nere uidetur: unum idem fides ut ꝑ eam uli¬

Expanded text:
jugium in altero sincerius, in altero fructuosius jugium in altero sincerius, in altero fructuosius appareat; ubi autem non adsunt, aut culpabilius, aut infructuosius probetur, et tamen conjugium esse non desistat. Sacramentum autem ita inseparabile esse videtur, ut sine illo omnino conjugium esse non possit. Unde Augustinus: Usque adeo foedus nuptiale cujusdam sacramenti res est, ut nec separatione irritum fiat; quia, vivente viro a quo relicta est, moechatur, si alteri nupserit. Hoc auquoddam sacramentum adhiberetur, quod inconcussum manet, quia interveniente divortio non aboletur nuptialis confoederatio, ita ut conjuges sint etiam separati. Nam quia duo sunt diversa, conjugium quod constat in legitima societate, et conjugii officium quod constat in carnis commistione; et in altero quidem, id est conjugio sacramentum est; ad alterum vero, id est ad officium conjugii, fides et spes prolis pertinere videtur. Unum, id est fides ut per eam illi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fides coniugii ẽ preter marttalem co¬
pulam aliam nescire: et uiolatio fidei
huius adulteriũ cõmittere: patet qđ
hoc bonum coniugio ita adheret. ut siquidẽ
adsit ex eo coniugium ampliꝰ cõmendetur: si
non adsit non tam̃ coniugii sacramentũ ad¬
nichiletur. Que enim adultera ẽ non ideo con¬
ninx non ẽ quia adultera ẽ. ĩmo si coniunx
non cẽt. adultera eẽ posset. Non enim adul¬
terium ẽ nisi cum fides thori legitimi uiolatur
quod utiq cum fit culpa cõmittitur: saeram̃tũ
non causatur. Simuit̾ si spes ꝓlis est in eo qđ
deuote expectatur. amant̃ suscipitur. religiose
nutritur. non dubium ẽ. et hoc quoq bonum
oñ connigio sine coniugib omĩb semꝑ adeẽ ñ
posse. Quomͦ enim ab ulis proles patur. qui
uł pari uoto continentiã eustodiunt. siue ꝓ
etatis aefectũ amplius generare non posfunts
Itaq duo hec id est fides et spes ꝓlis ita coniugi¬
um comitantur: ut ubi quidem assunt. con¬

Expanded text:
 fides conjugii est praeter maritalem copulam aliam nescire, et violatio fidei hujus adulterium committere, patet quod hoc bonum ita conjugio adhaeret, ut si quidem adsit ex eo amplius conjugium commendetur, si non adsit non tamen conjugii sacramentum annihiletur. Quae enim adultera est non ideo conjux non est, quia adultera est; imo si conjux non esset, adultera esse non posset. Non enim adulterium est, nisi cum fides tori legitimi violatur; quod utique cum fit, culpa committitur, sacramentum non cassatur. Similiter si spes prolis est in eo quod devote exspectatur, amanter suscipitur, religiose nutritur, non dubium est et hoc quoque bonum omni conjugio, sive conjugibus omnibus semper adesse non posse. Quomodo enim ab illis proles speratur qui vel pari voto continentiam custodiunt, sive pro aetatis defectu amplius generare non possunt? Itaque duo haec, id est fides et spes prolis, ita conjugium comitantur ut, ubi quidem adsunt, con
Abbreviated transcription (Latin):
de manu domini mala quare non suscrpiamꝰ : Iste ñ
seꝑatur adõ s conungitur: quanlibet atroci angu¬
stia torqueatur. Multa iustus aduersa manima pati-¬
tur instigatione demonũ. S talib temptamentis
perire uitȩ ecernȩ non potest: quia pius dominus
ad dampnationem culpȩ non reputat. quod de suȩ
maiestatis ꝑmissu nolens qui patitur portat. Nam ibi
peccamus: ubi cupiditatẽ uł uoluntatem deflectimꝰ.
Ubi uero uiolent̃ addicimur: et si facinus aut flagi¬
cium non ẽ miseria tam̃ ꝓ flagitio et facinore est.S
qui deum ꝓ urogata laudat miseria: cõmissiᷤᷤ ꝓcul
dubio caret facinoril
UI. De temptam̃tis somnioꝵ

Expanded text:
de manu Domini, mala quare non suscipiamus ? iste non de manu Domini, mala quare non suscipiamus ? iste non separatur a Deo, sed conjungitur, quamlibet atroci angustia torqueatur. 37. Multa justus adversa in anima patitur instigatione daemonum, sed talibus tentamentis perire vitae aeternae non potest, quia pius Dominus ad damnationem culpae non reputat quod de suae majestatis permissu nolens qui patitur portat. Nam ibi peccamus ubi cupiditate vel voluntate deflectimus. Ubi vero violenter addicimur, etsi facinus aut flagitium non est, miseria tamen pro flagitio et facinore est. Sed qui Deum pro irrogata laudat miseria, commisso procul dubio caret facinore. CAPUT VI. De tentamentis somnio
Abbreviated transcription (Latin):
interitum carnis: ut spiritꝰ saluus sit. Utile enim ẽ
quosdam peccantes ut in anima saluentur. satane
corporaliter deputari: quatenꝰ expresenti corre¬
tem potestati demonũ ad emendationẽ deputant᷑.
quidam uͦ despecti. ad solam ꝑditionem tradint᷑.
Nunqͣm uacat diabolus aduersus hominem iustũ.
Aut enim tribulationes cordis illi exaggerat: aut
dolores corpors suscitat. Hinc ẽ quod apłc paulus
ait. Datus est michi stimulus carnis: angłs satanȩ
qui me colafiret. Sepe iusti mentem uariis uexatio¬
num dolorib iis demonum cruciat: unde interdũ
usq ad desperationis angustiam choartatur. ꝑmanen¬
ti autẽ in dei amore anime. et ipsa talis angustia ꝓfi
cit ad meritũ. Nam siue in animo siue in corpore
ꝑ intinctum immundoꝵ spirituum qualibet adu̾¬
sa iustus patiatur: ex dei utiq ꝑmisso id patitur.
catꝰ ꝓ corporis passione iob dixit. Si bona suscepunꝰ

Expanded text:
interitum carnis, ut spiritus salvus sit . Utile est enim interitum carnis, ut spiritus salvus sit . Utile est enim quosdam peccantes, ut in anima salventur, Satanae corporaliter deputari, quatenus ex praesenti corretem potestati daemonum ad emendationem deputantur; quidam vero despecti ad solam perditionem traduntur. 35. Nunquam vacat diabolus adversus hominem justum. Aut enim tribulationes cordis illi exaggerat, aut dolores corporis suscitat. Hinc est, quod Apostolus ait: Datus est mihi stimulus carnis angelus Satanae, qui me colaphizet . 36. Saepe mentem justi variis vexationum doloribus vis daemonum cruciat; unde interdum usque ad desperationis angustiam 275 coarctatur. Permanenti autem in Dei amore animae et ipsa talis angustia ad meritum proficit. Nam sive in animo, sive in corpore, per instinctum immundorum spirituum quaelibet adversa justus patiatur, ex Dei utique permissu id patitur. cat quod pro corporis passione Job dixit: Si bona suscepimus
Abbreviated transcription (Latin):
scđm homines eẽ uidentur:: Ac ꝑ hoc qui de bonaꝵ
numero ꝑetint. apud homines electi: apud dm̃ fe
num exisfint. Cum diabolus iam deglutisse diettur.
quem iam ꝑfecto scelere deuorasse uidetur. Fum uͦ
quem non deglutiuit oꝑis ꝑfectione. s tem ptationũ
illecebris mordet ut deuoret. adhuc quasi in maxil¬
la mandit. Unde et paulus habet stimulos carius
quib humilietur: non habet peccandi ꝑfectionẽ
qua deglutiatur. Os diaboli: uerba sunt eius. Uer¬
la uꝰ eius inspirationes occultȩ sunt: quib corda ho¬
milrum alloquens. occultis urit cupiditatib Qui¬
dam ob incorrigibilem iniquitatẽ quia sponte ñ
corriguntur. immundiꝰ spiritibꝰ uexandi tradunt᷑.
ut arripiendi eos demones corporalit̃ habeant po¬
testatem terrorib q eorum afflicti humilientur¬
pentceant et saluentur. Sic̃ et apłe corinthiis scri¬
bens dicit. Tradere huius modi hominẽ satane in

Expanded text:
secundum homines esse videntur? Ac per haec, qui de bonorum secundum homines esse videntur? Ac per haec, qui de bonorum numero pereunt, apud homines electi, apud Dnum existunt. Tum diabolus jam deglutisse dicitur quem jam perfecto scelere devorasse videtur. Eum vero quem non deglutivit operis perfectione, sed tentationum illecebris mordet ut devoret, adhuc quasi in maxilla mandit. Unde et Paulus habet stimulos carnis quibus humilietur, non habet peccandi perfectionem qua deglutiatur. Os diaboli verba ejus sunt; verba vero ejus inspirationes occultae sunt, quibus corda hominum alloquens occultis urit cupiditatibus. Quidam ob incorrigibilem iniquitatem, quia sponte non corriguntur, immundis spiritibus vexandi traduntur ut arripiendi eos daemones corporaliter habeant potestatem, terroribusqpoeniteant et salventur, sicut et Apostolus Corinthiis scribens, dicit: Tradere hujusmodi Satanae in
Abbreviated transcription (Latin):
Unde auis ẽ : hoc ẽ fuꝑbiȩ ruina. Undiq eni i dolos
preparat: quousq inueniat uiam ꝑ quam incautũ
decipiat. Altud ẽ intrare in mentẽ cuiꝰqͣm diabolum:
aliud uero in habitare. Ilam et in cordib scorum¬
diabolis ingreditur. dnm malas suggestiones insinu¬
at: s non habitat iueis. quia in suo corpore non eos
transaueit. Qui uͦ in eius corpore sunt in ipsis in ha¬
bitant: quia ipsi sunt templum eius. Et si subripi¬
at mentib electorum diabolus: non tam̃ in eis re¬
quiescit sic̃ in cordibꝰ reꝓboꝵ. Ilam calore fidei mox
excitatur: ut exeat ab eleccis. Nonnulli quos iam
auido ore diabolus deuoratierat rursus diuini uidi
eñ occulta miseratione ab euis ore eripiuntur: et sa¬
lati resticuunt᷑. Nam sepe multos quos antiquus ho¬
stis luxuriȩ uoragine mersos tenuit: potentia diui
scriptum sit de illo. Fęnum sicut bos comedte.
nisi quia i oculis dei fenum sunt. qui electus cibus

Expanded text:
unde avis est, hoc est, superbiae ruina. Undique enim dolos unde avis est, hoc est, superbiae ruina. Undique enim dolos praeparat, quousque inveniat viam per quam incautum decipiat. 29. Aliud est intrare mentem cujusquam diabolum, aliud vero inhabitare. Nam et in cordibus sanctorum ingreditur, dum malas suggestiones insinuat; sed non habitat in eis, quia in suo cotraducit. Qui vero in corpore ejus sunt, ipsos inhabitat, quia ipsi sunt templum ejus. Etsi subripiat mentibus electorum diabolus, non autem in eis requiescit, sicut in cordibus reproborum. Nam calore fidei mox excitatur, ut exeat ab electis. Nonnulli, quos jam avido ore diabolus devoravecii occulta miseratione ab ejus ore eripiuntur, et saluti restituuntur. Nam saepe multos, quos antiquus hostis luxuriae voragine immersos tenuit, potentia divinscriptum sit de illo: Fenum sicut bos comedet, nisi quod in oculis Dei fenum sunt qui electus cibus
Abbreviated transcription (Latin):
io quod tolerat pugnet. Ilani si consꝑsioni cedit᷑.
temptationi uł uicio nequaqͣm resistitur. Ideo
diabolus in sacris eloquis beemoth .i. animal di
citur. quia de celis lapsus ad terras cecidit. Idõ
leuiatham .i. serpens de aquis uocatur: quia i
hui scłi mare uolubili uersatur astucia. Aius uͦ
ꝓptea nominat᷑: quia ꝑ suꝑbiam ad alta sustoͥlit᷑.
Et recte his tribus nocabulis appellatur: quia ꝓ
suo merito aeren quasi auis ꝓ carcere meruit.
terrani ut animal prittum sit. serpens ut in
huius scłi mare. insana iaccetur fluctuatione. Ex eo
enim quod ꝑ menibra sua diabolus oꝑatur. sortitur
uocabula: ita ut quod singuli agunt ineitante illo
ipse nominetur ex eo. Quem enim non decipit diabo¬
lus : Unde animalẽ ÷ hoo ẽ ꝑ carnis luxuriam tem¬
ptat. Unde serpens est: hoc ẽ cupiditatis ac nocendi
malicia. Quem autẽ nec sic decipit. insidiatur.

Expanded text:
id quod tolerat pugnet. Nam si consparsioni ceditur, id quod tolerat pugnet. Nam si consparsioni ceditur, tentationi vel vitio nequaquam resistitur. Ideo diacitur, quia de coelis lapsus ad terras cecidit. Ideo Leviathan, id est, serpens de aquis, quia in hujus saeculi mari volubili versatur astutia. Avis vero propterea nominatur, quia per superbiam ad alta sustollitur. Et recte his tribus vocabulis appellatur, quia pro suo merito aerem, quasi avis, pro carcere meruit; terram, ut animal brutum sit; serpens, ut in hujus saeculi mari insana jactetur fluctuatione. 273 28. Ex eo enim quod per membra sua diabolus operatur, sortitur vocabula: ita ut quod singuli agunt, incitante illo, ipse nominetur ex eo. Quem enim non decipit diabolus? Unde animal est, hoc est, per carnis luxuriam tentat; unde serpens est, hoc est, cupiditatis ac nocendi malitia. Quem autem nec sic decipit, insidiatur ei;
Abbreviated transcription (Latin):
temptauerit. sine ꝑieulo exire non possit. Ueluti si
uires hoc facere: quod si feceris pecres. si non feceris
reus ꝑuirii sis. In tanto gͦ mali diserimine ut eua¬
dendi aditus pateat: minora poeius eligenda sunt.
ut maiora uitentur. Diabolus quando decipere quẽ¬
qͣm querit prius naturam imiscuiꝰq intendit:
et inde se applieat. unde aptum houinẽ ad peccan¬
dum inspexerit. Ex ea parte homines diabolus temꝑ¬
tat. qua eos excrescente humore facile uidiuari ad
uicia conspicit: ut sułm humoris conspersionem ad¬
hbeat et temptationẽ. Lege balaã qui in figura dia¬
boli contra popłm dei ex ea parte precepit ꝑuiciosos¬
pretendere laqueos: ex qua sensit eos ficilius eẽ lap¬
suros. Naui et qui aquam alicubi dedueit: non eã
per aliam partem intitit. nisi ubi impetum eius
intendit. Fullus culpam ñ existimet quani excon
sꝑsione ꝓpria sustinet: s quantum ualet contra

Expanded text:
tentaverit, sine periculo exire non possit, veluti si tentaverit, sine periculo exire non possit, veluti si ures hoc facere, quod si feceris, pecces; si non feceris, reus perjurii sis. In tanto ergo mali discrimine, ut evadendi aditus pateat, minora potius eligenda sunt, ut majora vitentur. 24. Diabolus, quando decipere quemquam quaerit, prius naturam uniuscujusque intendit, et inde se applidum inspexerit. Ex ea parte homines diabolus tentat, qua eos per excrescentem humorem facile inclinari ad vitia conspicit, ut secundum humoris conspersionem adhibeat et tentationem. Lege Balaam, qui in figura diaboli contra poppraetendere laqueos, ex qua facilius sensit eos esse lapsuros . Nam et quia alicubi deducit, non eam per aliam partem mittit, nisi ubi ejus impetum intendit. Nullus culpam non existimet, quam ex propria passione sustinet, sed quantum valet contra
Abbreviated transcription (Latin):
moth caudam suam quasi cedrus astringit. Nlus con¬
tra eos diabolum diuersis temptationib insistere. qui
possunt et aliis sua utilitate ꝓdesse: ut dum illi in¬
pediuatur. non ꝓficiant qui docendi sunt. Malig¬
ni sp̃ẽ hoc quod intra nos mundare cupimus: sine
intermissione temptant iterum sordidare. Sancti
et quicquid in semet ipsis terrenuim sentiunt. inde¬
sinenter oꝑib bonis exhauruint. ut de intimis pu¬
tes rȩꝓboꝵ ꝑtemptando deludit. Ilunc enim ꝓmiᷤᷤ¬
sis decipit. nunc reb transitoriis quasi necessariis
illicit. nunc etiam ipsa infriħ supplicia. quasi le¬
uia et transitoria suggerit: quatinus miserorum
corda in cupiditatẽ lasciuiamq dissoluat. secũq
ad tartara ducat. Argumenta machinationum
maloꝵq cogitationum semina qua in cordib ho¬
minum diabolus fundit: ita sepe undiq captam
implicant mentem. ut ex qua parte euadere quisq

Expanded text:
moth caudam suam, quasi cedrus, astringit . 271 20. Plus conmoth caudam suam, quasi cedrus, astringit . 271 20. Plus contra eos diabolus diversis tentationibus insistit, qui possunt et aliis sua utilitate prodesse, ut, dum illi impediuntur, non proficiant qui docendi sunt. 21. Maligni spiritus hoc, quod intra nos mundare cupimus, sine intermissione tentant iterum sordidare. Sancti unt, et quidquid in semetipsis terrenum sentiunt, indesinenter operibus sanctis exhauriunt, ut de intimis pus praetentando deludit. Nunc enim promissis decipit; nunc rebus transitoriis, quasi necessariis, illicit; nunc etiam ipsa inferni supplicia, quasi levia, et transitoria, suggerit; quatenus miserorum corda in cupiditatem, lasciviamque dissolvat, secumque ad tartara ducat. 23. Argumenta machinationum malarumque cogitationum semina, quae in cordibus hominum diabolus fundit, ita saepe undique captam implicant mentem, ut ex qua parte evadere quisque
Abbreviated transcription (Latin):
rum hominen quem diabolus in eursir prȩteritȩ uite
ñ decipit: innouissimis supplantare disponit. Proinde
quamus quisq sit iustus: nunqͣm necesse ẽ ut sit in
hac uita secut᷑. S semꝑ humilis caueat: semꝑq ne
infinem corruat sollicit᷑ ꝑtimescat. Diabolus suis fa¬
ctoribꝰ blanditur: dei uͦ seruis molitur temptamen¬
ta contraria. exemplo dñi qui se post baptismum
passus ẽ a diabolo  temptari. Diabolus sanctos homi¬
nes non tenendo possidet: s temptando ꝑsequitur.
Nam quia non in eis intrisecus regnat: contra eos
extrisecus pugnat. Et quia interiꝰ amisit diñ: exte¬
riꝰ commoriet bellum. Tunc contra eum quem possidet
diabolus acriꝰ seuit: quando se uirtute diuina ab
eo expellendum coguoscit. Unde mumindus spirttus
tunc decerpit grauius puerum in quo inhabitat.
quando ad xp̃i imperium exire conatus est. Quod fa¬
ctum et ad iob uerba respicit: ubi in nouissimis behe¬

Expanded text:
rum hominem, quem diabolus in cursu praeteritae vitae rum hominem, quem diabolus in cursu praeteritae vitae non decepit, in novissimis supplantare disponit. Proinde quamvis quisque sit justus, nunquam necesse est ut sit in hac vita securus; sed semper humilis caveat, semperque, ne in fine corruat, sollicitus pertimescat. 17. Diabolus suis fautoribus blanditur, Dei vero servis molitur tentamenta contraria, exemplo Domini, qui se post baptismum passus est a diabolo tentari . 18. Diabolus sanctos omnes non tenendo possidet, sed tentando persequitur. Nam quia non in eis intrinsecus regnat, contra eos extrinsecus pugnat. Et qui interius amisit dominium, exterius commovet bellum. 19. Tunc contra eum quem possidet diabolus acrius saevit, quando se virtute divina ab eo expellendum cognoscit. Unde immundus spiritus tunc discerpsit gravius puerum in quo habitabat, quando ad Christi imperium exire ab eo coactus est . Quod factum et ab Job verba respicit, ubi in novissimis Behe