comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ se in lumine ꝙ fr̾em suũ odit. in tenebris est usq adhuc.
Ria fr̾s mei. Qmͣdiu dicamus uobis diligite inimicos:
uidete qd̃ penis estr. ne adhuc fr̃s oderitis. Si fr̃s solum ama¬
retis. nondũ essetis ꝑ fecti. Si aucem fr̃s oditis. quid estis: ui
estis: Respitiat unusquisq cor suum. non teneat odium ꝯͣ
frẽm pro aliquo uerbo duro. pro ꝯtentione t̾re. ne fiat tra
Quisquis enim odit frẽm suũ: non dicat qr in lumine a¬
bulat. Quid cdixi᷑ Non dicat qr in xp̃o ambulat. Qui dicit
se ẽẽ. in lumine & odit fr̾e̾m suũ: in tenebris est usq adhuc.
Nescio. Quis ex pagano factus est xp̃ianus: Intendite. Ecce
tenebre erat: qũ paganus erat. Modo iam xp̃iamus factus
d̾o gr̃as. om̃s gratulantur. Recitatur apłe gratulans. fuistis
aliqñ tenebre. nũc autẽ lux in dño. Adorabat ydola. adorat¬
deum. Adorabat quem fecit. adorat ẽum qͣui fecit. Mutatus
est deo gratias. om̃s gratulantur. xp̾ani. Quire: Quia iam ado¬

Expanded text:
sque adhuc. Eia, fratres mei, quamdiu dicemus vobis, Diligite inimicos ? Videte, quod pejus est, ne adhuc fratres oderitis. Si fratres solum amaretis, nondum essetis perfecti: si autem fratres oditis, quid estis? ubi estis? Respiciat unusquisque cor suum: non teneat odium contra fratrem pro aliquo verbo duro; pro contentione terrae, ne fiat terra. Quisquis enim odit fratrem suum, non dicat quia in lumine ambulat. Quid dixi? non dicat quia in Christo ambulat. Qui dicit se esse in luce, et odit fratrem suum, in tenebris est usque adhuc. Nescio quis enim ex pagano factus est christianus; intendite: ecce in tenebris erat, quando paganus erat; modo jam christianus factus est; Deo gratias, omnes gratulantur: recitatur Apostolus gratulans. Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino. Adorabat idola, adoratDeum; adorabat quae fecit, adorat qui eum fecit. Mutatus est; Deo gratias, omnes gratulantur Christiani. Quare? Quia jam ado
Abbreviated transcription (Latin):
ĩc: qr impleuit iinu̾sam suꝑficiẽ terre. Ꝙ de illo dicit para¬
tus in cacumiine montium. Mons est suꝑ cacumina õiũ
gentium. Et ꝯgͥgabuntur ad eum inquid om̃s gentes. Quis eririt
in hoc monte: Quis frangit faciem offendendo in illo: Quis
ignorat cruitatem suꝑ montem. constitutã: S nolite mirar
qr ignoratur ab istis qui oderunt fr̃s. qr in tenebris ambulãt
& nesciunt quo eant qr tenebre eccecauerunt ocłos eoꝵ. Mon¬
tem non uident nolo mireris. Oclos non habent. Unde ocłos
habent: Quia tenebre excecauerũt eos. unde ꝓbannus qr frͣs
oderunt: Quia cum offenduntur in afris. seꝑant se ab or¬
be t̾rarũ. qr non tolerant pro pace xp̃i quos infamant. ꝙu
tolerant pro parte donati quos dampnant: Exꝑlicit ome¬
o.E uobis filioli. qr remittunt᷑ peccata ꝑ nomen

Expanded text:
sic, quia implevit universam faciem terrae; et de illo dicitur, Parasic, quia implevit universam faciem terrae; et de illo dicitur, Paratus in cacumine montium. Mons est super cacumina omnium montium. Et congregabuntur, inquit, ad eum omnes gentes . Quis errat in hoc monte? Quis frangit faciem offendendo in illum? Quis ignorat civitatem super montem constitutam? Sed nolite mirari quia ignoratur ab istis qui oderunt fratres: quia in tenebris ambulant, et nesciunt quo eant; quia tenebrae excaecaverunt oculos eorum. Montem non vident: nolo mireris, oculos non habent. Unde oculos non habent? Quia tenebrae excaecaverunt eos. Unde probamus? Quia fratres oderunt, quia cum offenduntur in Afris, separant se ab orbe terrarum quia non tolerant pro pace Christi quos infamant, et tolerant pro parte Donatiquos damnant. TRACTbo vobis, fil
Abbreviated transcription (Latin):
manifesta: honne tenet om̃s gentes: Nonne impletur qd̃ ante
tot annos ꝓmissũ est abrahe in semine eius benedici om̃s gentesi
Um fideliũ ꝓmissum est. ĩ milib fideliũ mundꝰ impletus est. Eexe
mons implens umu̾sam suꝑficiẽ terre. ecce ciuitas de qua dic¬
tum est.dIon potest ciliitas abscondi suꝑ montẽ posita. Illiañ
offendunt in montẽ. ꝙ. dñ eis dicitur ascendite. non est mons
dicunt. Et faciliꝰ ilłne̾s taciẽ inpugunt: quam illuc habitacłm
querant. Ysaias hest̾n̾a die lectus est. Quisquis ur̃m ugilabat ĩ
ocłis tm̃ s aure. nec aure corꝑis saure cordis adu̾tit. Erit in no
aum. Quid tam manifestũ quam monse s sunt qr montes
ignoti. qr in una parte terrarũ sunt positi. Quis ur̃m nouit
olimpũ monteme Quomodo ibi qui habitant gibam nrãm
non norunt: In partib sunt isti montes. Ille autẽ mons non

Expanded text:
manifesta? nonne tenuit omnes gentes? nonne impletur quod ante manifesta? nonne tenuit omnes gentes? nonne impletur quod ante tot annos promissum est Abrahae, in semine ejus benedici omnes gentes ? Uni fideli promissum est, et millibus fidelium mundus impletus est. Ecce mons implens universam faciem terrae: ecce civitas de qua dictum est, Non potest civitas abscondi super montem constituta . Illi autem offendunt in montem. Et cum eis dicitur, Ascendite; Non est mons, dicunt; et facilius illuc faciem impingunt, quam illic habitaculum quaerunt. Isaias hesterna die lectus est; quisquis vestrum vigilabat, non oculis tantum, sed aure, nec aure corporis, sed aure cordis, advertit, Erit in novumine montium. Quid tam manifestum quam mons? Sed sunt et montes ignoti, quia in una parte terrarum positi sunt. Quis vestrum novit Olympum montem? quomodo ibi qui habitant, Giddabam nostrum non norunt. In partibus sunt isti montes. Ille autem mons non
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a ẽ lex. xp̃i. eundẽ audi apłm ꝯmendantẽ ipsam legẽ. Inui¬
cem inqͥd onera ur̃a portate: & sic adimplebitis legem xp̃i.
Nam qui odit fr̾em suũ in tenebris est. & in tenebris am¬
bulat. & nescit quo eat. Magna res fr̃s. Attendite rogamꝰ
uos. Qui odit frẽm suũ in tenebris est. ꝙ mn tenebͥs¬
ambulat. ꝙ nescit quo eat. qm̃ tenebre ercecauerunt ocłoᷤᷤ
eius. Quid tam cecum qm isti qui oderunt fr̃s : Ham ut no¬
ueritis quia ceci sunt: in montem offenderunt. Eadem dico
ne uobis excidant. Nonne lapis ille qui precisus est de mõ¬
ydoloꝵ & demonioꝵ : Nonne ille lapis creuit & factus est mõs
maginiis & impleuit uniuersum orbem terrarũ. Nũquid di
ecce luna. ecce ubi est. Et sunt ibi qui non ualent intend̾e aciẽ.
ꝙ dicunt. ubi : Ertenditur illis digitus ut uideant. Aliqñ dũ
erubescunt ne ceci putentur. dicunt se uidisse qd̾ non uideri
Nũqͥd sic ostendimus eccłiam fr̃s mei᷑ honne aꝑta est: homie

Expanded text:
um commendantem ipsam legem: Invicem, inquit, onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . 13. Nam qui odit fratrem suum, in tenebris est, et in tenebris ambulat, et nescit quo eat. Magna res, fratres; attendite, rogamus vos. Qui odit fratrem suum, in tenebris ambulat, et nescit quo eat; quoniam tenebrae excaecaverunt oculos ejus. Quid tam caecum, quam isti qui oderunt fratres? Nam ut noveritis quia caeci sunt, in montem offenderunt. Eadem dico, ne vobis excidant. Nonne lapis iste qui praecisus est de monidolorum et daemoniorum? Nonne ille lapis crevit, et factus est mons magnus, et implevit universum orbem terrarum ? Numquid digm novam, dicunt, Ecce luna, ecce ubi est: et si sunt ibi qui non valeant intendere aciem, et dicant, Ubi? intenditur illis digitus ut videant. Aliquando dum erubescunt ne caeci putentur, dicunt se vidisse quod non viderunt. Numquid sic ostendimus Ecclesiam, fratres mei? Nonne aperta est? nonne
Abbreviated transcription (Latin):
ab his qui ud̾ant cũ displic̾et ipsum testimoniũ hõib
ad u̾sus quos dicebatur passi sunt. Omĩa que passi sunt
testes sumus. Ubi uiderunt: In manifestatione. Quid÷
in mamfestatione: In sole .i. in hac luce. unde autẽ potuit
uideri in soles qui fecit solem: nisi qr in sole posuit taber¬
nacłm sim̃. & ipse tãqͣm sponsus ꝓcedens de thalamo
suo. exultauit ut gigas ad currendam uiam: Ille autem
sol qui fecit solem̃. ille ante luciferum ante oĩa siclera.
folem uident: ipsum tab̾nacłm suũ in sole posuit .i. cap
nem suam in manifestatione huius lucis ostendit.ꝙ
illnus sponsi thalamus fuit ut̾us uirgins. qr in illo ut
urginali onincti duo sponsus & sponsa ð̾ponsus: uer¬
bum dponsa ẽ.cano. qr scriptũ est. Et erunt duo in carne¬
Et psaias optime memunt unũ esse sponsos duos. Lo¬
quitui enim ex ꝑsona xp̃i qe dicit.Sicut sponso
mposuit inichi mitram. ꝙ sicut sponsam ornauit

Expanded text:
ab his qui viderunt, cum displiceret ipsum testimonium hominibus ab his qui viderunt, cum displiceret ipsum testimonium hominibus adversus quos dicebatur, passi sunt omnia quae passi sunt inquit, et testes sumus. Ubi viderunt? In manifestatione. Quid est, in manifestatione? In sole, id est in hac luce. Unde autem potuit videri in sole qui fecit solem, nisi quia in sole posuit tabernaculum suum, et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam ? Ille ante solem qui fecit solem, ille ante luciferum, ante omnia sidera, solem vident; ipsum tabernaculum suum in sole posuit, id est carnem suam in manifestatione hujus lucis ostendit: et illius sponsi thalamus fuit uterus Virginis, quia in illo utero virginali conjuncti sunt duo, sponsus et sponsa, sponsus Verbum et sponsa Et Isaias optime meminit unum esse sponsos duos. Loquitur enim ex persona Christi, et dicit: Sicut sponso imposuit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit
Abbreviated transcription (Latin):
ne. qr in manifestatione posita est. ut resque solo corde
uideri potest. uid̾etur qr ocłis. ut corda sanaret. Solo en
corde uidetur uerbum. Caro autem: ocłis corꝑalib uiᷤ¬
tur. Erat unde uid̾emus carnem. s non erat unde ui¬
d̾emus uerbum. tãctum est uerbum caro quam uid
possemus. ut sanaretur in nobis unde uerbum uid¬
mus. R uidimus in quid ꝙ testes sumus. forte aliqus
fratrum nesciunt qui grece non nouerunt qtuid s
testes grece.& usitatum est nomen õĩb ꝙ reuigio sũ
Quos enim testes latine dicimus: grece mantires su
Quis autem non audiuit martires. aut in curus.x
ors non cotidie habitat nomen martirumi Atq utinam sic
habitet & in corde. ut passiones martirũ iutent᷑. non eos
calcib ꝑsequantirr. Ergo hoc clixit. uidimus ꝙ testes sumꝰ
Uidemus & martires sumus. Testimonium enĩ dicendo
es eo qd̾ uiderunt. & testimoniũ dicendo ex eo qd̾ auclie r t̃.

Expanded text:
ne; quia in manifestatione posita est, ut res quae solo corde ne; quia in manifestatione posita est, ut res quae solo corde videri potest, videretur et oculis, ut corda sanaret. Solo enim corde videtur Verbum: caro autem et oculis corporalibus videtur. Erat unde videremus carnem, sed non erat unde videremus Verbum: factum est Verbum caro, quam videre possemus, ut sanaretur in nobis unde Verbum videremus. 2. Et vidimus, et testes sumus. Forte aliqui fratrum nesciunt, qui graece non norunt, quid sint testes graece: et usitatum nomen est omnibus et religiosum; quos enim testes latine dicimus, graece martyres sunt. Quis autem non audivit martyres, aut in cujus christiani ore non quotidie habitat nomen martyrum? Atque utinam sic habitet et in corde, ut passiones martyrum imitemur, non eos calcibus persequamur. Ergo hoc dixit, Vidimus, et testes sumus: Vidimus, et martyres sumus. Testimonium enim dicendo ex eo quod viderunt, et testimonium dicendo ex eo quod audierunt
Abbreviated transcription (Latin):
uod erat ab initio. qd audiuimus ꝙ qd̃ uidimus
ocłis nr̃is. & manus nr̃e tractauerunt de uerbo
uite. Quis est qui manib tractet uerbũ. nisi qr uerbum
caro factũ est ꝙ habitauit in nobis: Hoc autem uerb
quod caro factum est: ut manib tractaretur. cepit ẽẽ
caro ex uirgine mariad non tunc cepit uerbum.qr
qd̾ erat ab initio: lixit. uidete si non atestatur epła sua
eugłio suo ubi modo audistis. In principio erat uerbũ.
& uerbum erat apud lm. forte de uerbo uite sic quisq
accipiat. quasi locutionem quandam de xp̃o. non ipsit¬
corpus xp̃i qd̃ manib tractatum est. Uide quod
tur. Et ipsa uita manifestata est. Ap̃c gͦ
uerbum uite. Et unde manifestata est.
Erat enim ab mitio. s non erat manifestata
Manifestata autem erat angłis uidentib & tamquan
ꝑane suo cibantib. S qͥd ait script᷑a: Panem angłoꝵ
manducauit homo. Ergo manifestatã ipsa uita in car¬

Expanded text:
rat ab initio, quod audivimus, et quod vidimus oculis nostris, et manus nostrae tractaverunt de Verbo vitae. Quis est qui manibus tractat Verbum, nisi quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis? Hoc autem Verbum quod caro factum est, ut manibus tractaretur, coepit esse caro ex virgine Maria: sed non tunc coepit Verbum, quia quod erat ab initio dixit. Videte si non attestatur Epistola sua Evangelio suo, ubi modo audistis, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum . Forte de Verbo vitae sic quisque accipiat quasi locutionem quamdam de Christo, non ipcorpus Christi quod manibus tractatum est. Videte quid sequatur: Et ipsa vita manifestata est. Christus ergo Verbum vitae. Et unde manifestata est? Erat enim ab initio; sed non erat manifestata hominibus: manifestata autem erat Angelis videntibus, et tanquam pane suo cibantibus. Sed quid ait Scriptura? Panem Angelorum manducavit homo . Ergo manifestata est ipsa vita in car
Abbreviated transcription (Latin):
sotietatem habeatis nobiscum. Et quid magnum sotiet¬
tem habere cum hominib: Holite ꝯtempnere. Uidete
quid addat. Bt societas nr̃a sit cum deo ꝑatre & iħu xp̃o
filio enis. Et hec inquid scribimus uobis. ut gaudium

Expanded text:
societatem habeatis nobiscum. Et quid magnum societasocietatem habeatis nobiscum. Et quid magnum societatem habere cum hominibus? Noli contemnere; vide quid addat: Et societas nostra sit cum Deo Patre, et Jesu Christo Filio ejus. Et haec, inquit, scribimus vobis, ut gaud
Abbreviated transcription (Latin):
non audiuimus. Minus ergo sumus felices. qmͣ illi qui qp¬
uiderunt ꝙ audierunt: Et quom adiungit: ut uos sotie¬
tatem habeatis nobiscum: Illi uiderunt nos non uridi¬
mus. & tamen sotiĩ sumus: qr fidem ꝯmunẽ tenemus
Nam & quidam non uidendo non credidit. & palpare
uoluit: & sic credere. ⁊ ait. Hon credam. nisi digitos meo
misero in locum clauoꝵ. & ei catrices erus tetigero. Et p̾¬
buit se ex temꝑe palpandum manib hominũ: qui sẽꝑ
se p̾bet uidendum aspectib angłoꝵ. Et palpauit ille dis¬
cipulus. ꝙ exclamauit. Dñs meis q deus meus. Quia te¬
tigit hominẽ. ꝯfessus est deum. ꝙ dñs ꝯsolans nos qui
xp̃m iam in celo sedentem manib contrectare non pos¬
sumus. s fide ꝯtingere ait illi. Quia uidisti me creoidist
beati qui non uiderunt & crediderunt. Nos descripti
sumus. nos designati sumus. Fiat gͦ in nobis beatitudo
quam dñs p̾dixit futuram. firmiter teneamus qd̃ non
uidemus. qr illi nuntiant qui uioerunt. ut & uos inqͥd

Expanded text:
m illi qui viderunt et audierunt? Et quomodo adjungit, Ut et vos societatem habeatis nobiscum? Illi viderunt, nos non vidimus, et tamen socii sumus; quia fidem communem tenemus. Nam et quidam videndo non credidit, et palpare voluit, et sic credere, et ait: Non credam nisi digitos meos misero in locum clavorum, et cicatrices ejus tetigero. Et praebuit se ex tempore palpandum manibus hominum, qui semper se praebet videndum aspectibus Angelorum: et palpavit ille discipulus et exclamavit, Dominus meus et Deus meus. Quia tetigit hominem, confessus est Deum. Et Dominus consolans nos qui ipsum jam in coelo sedentem manu contrectare non possumus, sed fide contingere, ait illi: Quia vidisti, credidisti; beati qui non vident et credunt . Nos descripti sumus, nos designati sumus. Fiat ergo in nobis beatitudo quam Dominus praedixit futuram: firme teneamus quod non videmus; quia illi nuntiant qui viderunt. Ut et vos, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
luit se ponere nimero peccatoꝵ ut haberet ad uocatũ xp̃s
qmͣ ponere se ꝓ xp̃o aduocatũ. ꝙ inueniri inter dãpnan¬
fecit hoc qui tenuit: scisma non fecit. unde enim fac̾ba sẽ
scismata: Cñ clicunt homines iusti sumus. cum dict hoĩes
nos sc̃ificamꝰ inmudos nos iustificamus ĩpios. nos petimꝰ¬

Expanded text:
luit se ponere in numero peccatorum, ut haberet advocatum Christum, luit se ponere in numero peccatorum, ut haberet advocatum Christum, quam ponere se pro Christo advocatum, et inveniri inter damnanfecit; hoc qui tenuit, schisma non fecit. Unde enim facta sunt schismata? Cum dicunt homines, Nos justi sumus; cum dicunt homines, Nos sanctificamus immundos, nos justificamus impios, nos petim
Abbreviated transcription (Latin):
nos ab omni iniquitate. tollit tibi malam securitatem ꝙ
inserit utilem timorẽ. Male uis ẽẽ. securus. sollicitus esto
diamus. filioli mei. hec scribo uobis ut non peccxtis. S forte
subrepit de uita humana peccatum. Quid gͦ fiet: Iam desꝑs¬
tio erit: audi. St siquid inquid peccauerit: ad uocatũ habemꝰ
Iue est ergo ad uocatus: la oꝑam tu ne pecces. Si de infirmitate
inte subrepserit. peccatum: ꝯtinuo uide. ꝯtinuo displiceat. ꝯtit
dampna. & cum dãpnaueris: securus ad iudicẽ uenies Ibi
aduocatũ habes. Noli timere. ne ꝑdas causam ꝯfessionis tue
Si enim aliqñ in hac uita cõmittit se homo diserte lingue
&e non perit. ꝯmittis te uerbo & periturus es: Clama adie¬
catũ habemꝰ ad patrem. Uidete ipsum iohannẽ seruanti
hum ilitatẽ. Certe uir nistus erat ꝙ magnus: qui de pec¬
tore dñi mistĩoꝵ. secreta uibebat. Ille qui uibendo de pectoꝵ
s o xp̃m posuit non se. & habemus dixit. non habetis. Ma¬

Expanded text:
nos ab omni iniquitate: tollit tibi malam securitatem, et inserit utilem timorem. Male vis esse securus, sollicitus esto.? Filioli mei, haec scribo vobis, ut non peccetis. Sed forte subrepit de vita humana peccatum: quid ergo fiet? Quid? jam desperatio erit? Audi: Et si quis, inquit, peccaverit, advocatum habemus e est ergo advocatus; da operam tu ne pecces: si de infirmitate vitae subrepserit peccatum, continuo vide, continuo displiceat, continuo damna; et cum damnaveris, securus ad judicem venies. Ibi habes advocatum; noli timere ne perdas causam confessionis tuae. Si enim aliquando in hac vita committit se homo disertae linquae, et non perit; committis te Verbo, et periturus es? Clama, Advocatum habemus ad Patrem. 8. Videte ipsum Joannem servantem humilitatem. Certe vir justus erat et magnus, qui de pectore Domini mysteriorum secreta bibebat; ille, ille qui bibendo de pectoresed et Christum posuit, non se; et habemus dixit, non, habetis. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
fecit anulum. ñne in ipso sponsi dono adultera amina deprehend̾̃it᷑. qͣm¬
uis hoc amaret qd̃ dedit sponsus: Certe hoc amaret qd̃ dedit sponsus: tñ
si diceret sufficit mͥ anultis iste. iam illiꝰ faciem nolo uidere. qualis eẽt:
nulum pro sponso tuo. & nolis uidere sponsũ tuum. ad hoc tͥ arram dedit
ut ñ te oppignaret s auerteret. Ad hoc utiq arram dat sponsus: ut in ar¬
ra sua ipse ametur. Ergo dedit tͥ ds omĩa ista. Ama illum qui fecit. plus est
qd̾ tͥ uult dare id est se ipsum qui ista fecit. Si ant̾ amaueris hec quãius
illa fecerit ds̃. & neglexeris ereatorem. & amaueris mundum: Mundus enĩ¬

Expanded text:
fecit annulum; nonne in ipso dono sponsi adultera anima deprehenderetur, quamfecit annulum; nonne in ipso dono sponsi adultera anima deprehenderetur, quamvis hoc amaret quod dedit sponsus? Certe hoc amaret quod dedit sponsus: tamen si diceret, Sufficit mihi annulus iste, jam illius faciem nolo videre; qualis esset? nnulum pro sponso tuo, et nolis videre sponsum tuum; ad hoc tibi arrham dedit, ut non te oppigneraret, sed averteret. Ad hoc utique arrham dat sponsus, ut in arrha sua ipse ametur. Ergo dedit tibi Deus omnia ista, ama illum qui fecit. Plus est quod tibi vult dare, id est, seipsum, qui ista fecit. Si autem amaveris haec, quamvis illa Deus fecerit, et neglexeris Creatorem, et amaveris mundum; non
Abbreviated transcription (Latin):
ds: idẽ celum & terram. mare. solem. lunam & stellas. om̃ia ornam̃ta
celoꝵ. Que enĩ st̃ ornam̃ta maris: Omĩa repentia. Que terre: Amina¬
lia. arbores. tolatilia. Ista st̃ in mundo: ds̾ illa fecit. Quare gͦ ñ amem
crior est ille qui ista formauit: Intendat caritas irã. Similitudinib enĩ
poctestis instrui: ne subrepat uobis sathanas dicens qd̃ dicere solet. Bene
nobis sit in creatura di. Quare illa fecit nͥ ut nobis bene sit: Et in eb¬
antur & pereunt. & obli inscunt᷑ creatorem suum. Dum ñ temꝑanter
s cupide utunt᷑ ereatis: creator contẽpnitur. De talib dieit apłs. Colu¬
erunt & seruiert̾ creature pocius ꝙͣ. ereatori. qui est benedictus in scła.
Non te ꝓhibet d̾s amare ista: s ñ diligere ad beatitudinem. s approbar
et landare ut ames ereatorem. Quemadmodũ fr̃s si sponsus faceret spon¬
se sue anulum & illa acceptũ anlum plus diligeret ꝙͣ. sponsum. qui illi

Expanded text:
d est, coelum et terram, mare, solem, lunam, stellas, omnia ornamenta coelorum. Quae sunt ornamenta maris? Omnia repentia. Quae terrae? Animalia, arbores, volatilia. Ista sunt in mundo, Deus illa fecit. Quare ergo non amem st ille pulchrior qui ista formavit? Intendat Charitas vestra. Similitudinibus enim potestis instrui: ne subrepat vobis satanas, dicens quod solet dicere. Bene vobis sit in creatura Dei; quare illa Tecit, nisi ut bene vobis sit? Et inebriantur, et pereunt, et obliviscuntur Creatorem suum: dum non temperanter, sed cupide utuntur creatis, Creator contemnitur. De talibus dicit Apostolus: Coluerunt et servierunt creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula . Non te prohibet Deus amare ista, sed non diligere ad beatitudinem; sed approbare et laudare ut ames Creatorem. Quemadmodum, fratres, si sponsus faceret sponsae suae annulum, et illa acceptum annulum plus diligeret quam sponsum qui illi
Abbreviated transcription (Latin):
datum uetus dixit: Qd̃ habebatis inquid ab mitio. Ideo gͦ
uetus. quia iam illud audistis. Alioquin contrarius erit do
mino. uibi dñs ait. Mandatũ nouũ do uobis: ut uos inuicẽ
diligatis. S mandatũ uetus quare: Non qr ad hoĩem uet̾em
ꝑtinet. S quare: Qd̾ habebatis ab initio. Mandatũ uetus ẽ:
uerbum qd̃ audistis. Ideo gͦ uetus. qr iam illud audistis. Et
ipsum nouum ostendit dicens. Iterum mandatũ nouũ
seribo uobis. ⁊ on alterum s idem ipsum qd̾ lixit uetus: idẽ
est & nouum. Quare: Qd̾ est uerũ in ipso & in nobis Nam
quare uetus non audistis: Quia iam illud noueratis. Quare
autem nouũ: Quia tenebre transierunt. ꝙr lux uera iam
lucet. Boce unde nouum. Quia tenebre ad uet̾em hoĩem.¬

Expanded text:
datum vetus dixit? Quod habebatis, inquit, ab initio. Ideo ergo datum vetus dixit? Quod habebatis, inquit, ab initio. Ideo ergo vetus, quia jam illud audistis: alioquin contrarius emino, ubi ait: Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Sed mandatum vetus quare? non quia ad veterem hominem pertinet. Sed quare? quod habebatis ab initio. Mandatum vetus, verbum quod audistis. Ideo ergo vetus, quia jam audistis. Et ipsum novum ostendit dicens: Iterum mandatum novum scribo vobis. Non alterum, sed idem ipsum quod dixi vetus, idem est novum. Quare? Quod est verum in ipso, et in nobis. Jam quare vetus audistis? Quia jam illud noveratis. Quare autem novum? Quia jam tenebrae transierunt, et lux vera jam lucet. Ecce unde novum: quia tenebrae ad veterem hominem
Abbreviated transcription (Latin):
enim dixit. pater uiuant isti multo temꝑe. me quidẽ occidut̃
s ipsi uiuant. S quid ait: Ignosce illis. qm̃ nesciunt quid faq¬
unt. Mortem sempit̾nam ab eis expellebat. prece miscdiss¬
ma. & potentia prestantissima. Multi ex eis crediderunt. ꝙ di¬
missus est eis sanguis fusus xp̃i. primo fuderunt cum se¬
uirent: biberunt cum crederent. In hoc cognoscimꝰ qr in ipso
sumus: si in ipso ꝑfecti fuermus. De ipsa ꝑfectione diligent
inimicoꝵ. dñs admonẽs ait. Estote gͦ uos ꝑfecti: sicut ce pat̾
u̾r celestis ꝑfectus est. Qui ergo dicit se in ipso manere. deb
sicut ille ambulauit ꝙ ille ambulare. Qͦmͦ fr̃s: quid nos i¬
lauit & ipse ambulare. forte hoc monet ut ambulemus in
mari. Absit hoc. Ergo ambulemus in uia iustitie. in qua ui
iam ꝯmemoraui. fixus in cruce erat: q in ipsa uia ambi¬
ciunt quid faciunt. Si gͦ didiceris orare ꝓ mimico tuo am

Expanded text:
enim dixit, Pater, vivant isti multo tempore; me quidem occidunt, enim dixit, Pater, vivant isti multo tempore; me quidem occidunt, sed ipsi vivant. Sed quid ait? Ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Mortem sempiternam ab eis expellebat, prece misericordissima, et potentia praestantissima. Multi ex eis crediderunt, et dimissus est eis fusus sanguis Christi. Primo fuderunt cum saevirent, nunc biberunt cum crederent. In hoc cognoscimus quia in ipso sumus, si in ipso perfecti fuerimus. De ipsa perfectione diligendorum inimicorum Dominus admonens ait: Estote ergo vos perfecti, sicut et Pater vester coelestis perfectus est . Qui ergo dicit se in ipso manere, debet sicut ipse ambulavit et ipse ambulare. Quomodo, fratres? Quid nos mole ambulavit et ipse ambulare. Forte hoc nos monet, ut ambulemus in mari? Absit. Hoc ergo, ut ambulemus in via justitiae. In qua via? Jam commemoravi. Fixus in cruce erat, et in ipsa via ambuunt. Sic ergo, si didiceris orare pro inimico tuo, am
Abbreviated transcription (Latin):
dilectio deiNtende euͣgłiũ. si non hoc est mandatũ. Wanda¬
tum inquid nouum do uobis. ut uos inuicem diligatis. In hoc
cognosermus qr in ipso suus. si ipso ꝑfecti fuerimus. Perfe¬
tos in dilectione uocat. Que est ꝑfectio dilectioꝵ Et inimicos
diligere.ꝙ ad hoc dilig̾e̾ ut sint fr̾s. Non enim dilectio nr̃a can¬
nalis esse debeti Optare alicui salutẽ tempalem: bonũ est. Si
si desit. aĩa tuta sit. Oꝑtas alicui amico tuo uitam: bene facis.
Gaudes de morte inmici tui: male facis. Set forte amco tuo in¬
ta ił.ia quam optas inutilis est. ꝙ inimico tuo mors de qua
gaudes utilis funit. Incertũ est utrũ alicui sit utilis uita ista.
an mutilis. uita uero que est apud dm̃. sine dubio utilis est
Sic dilige mimicos tuos: ut fr̾s optes. Sic dilige mimicos. ut ip
societatem tuam uocentur. Sic enim dilexit ille: qui in cruo
pendens ait. Pater ignosce illis. qr nesciunt quid faciunt. Nes

Expanded text:
tio Dei. Attende Evangelium, si non est hoc mandatum: Mandatum, inquit, novum do vobis, ut vos invicem diligatis . In hoc cognoscimus quia in ipso sumus, si in ipso perfecti fuerimus. Perfectos in dilectione vocat: quae est perfectio dilectionis? Et inimicos diligere, et ad hoc diligere, ut sint fratres. Non enim dilectio nostra carnalis esse debet. Optare alicui salutem temporalem, bonum est; sed et si desit, anima tuta sit. Optas alicui amico tuo vitam? bene facis. Gaudes de morte inimici tui? male facis. Sed forte et amico tuo vita illa quam optas inutilis est, et inimico tuo mors de qua gaudes utilis fuit. Incertum est utrum alicui sit utilis vita ista, an inutilis; vita vero quae est apud Deum, sine dubio utilis est. Sic dilige inimicos tuos, ut fratres optes; sic dilige inimicos tuos, ut in societatem tuam vocentur. Sic enim dilexit ille qui in cruce pendens ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Neque
Abbreviated transcription (Latin):
le. Quis enim auderet dicere. qr in d̾o sunt tenebre: Aut
quid est ipsa lux. aut quid sunt tenebre: Ne forte talia di¬
cat que ad ocłos istos nr̃os ꝑtineant: d̾s lux est ait. Nescio
qui sit Sol lux est & luna lux est. & lucerna lux est. Al¬
quid clebet esse longe his manis longeq p̾stantius. longe
suꝑeminentius. Quantũ deus acreatura. qnͣtum ꝯditor a
ꝯditione. qͣnͣtũ sapientia ab eo qd̾ factũ est ꝑ sapientiã.
longe ultra omnia debet esse lux ista. Et forte incini ei
erimus: si que sit lux ista ꝯnouerminus. ꝙ ad eam nos

Expanded text:
lae. Quis enim auderet dicere quia in Deo sunt tenebrae? Aut lae. Quis enim auderet dicere quia in Deo sunt tenebrae? Aut quid est ipsa lux? aut quid sunt tenebrae? ne forte talia dicat, quae ad oculos istos nostros pertineant. Deus lux est: ait nescio quis, Et sol lux est, et luna lux est, et lucerna lux est. Aliquid debet esse longe his majus, longe praestantius, longeque supereminentius. Quantum Deus a creatura, quantum conditor a conditione, quantum sapientia ab eo quod factum est per sapientiam, longe ultra omnia debet esse lux ista. Et forte vicini ei erimus, si quae sit lux ista cognoverimus, et ad eam nos
Abbreviated transcription (Latin):
cietate: in ipsa caritate. in ipsa iinitate. Et hȩc est in qͥd¬
annuntiatio. quam audiuimus ab eo. & ad nuntiamus uo¬
bis. Quid est hoc : Ipsi uiderunt. contrectauerunt manib
uerbum uite. Ab mitio erat. ad tempus uisibilis est fai¬
tus: & palpabilis unicus filius dei. Ad qm rem uenit.
uel quid nobis ñuntiauit: ñouũ. Quod docere uoluit:
Quare fecit hoc qd̃ fecit. ut uerbum caro fieret. ut d̾s
suꝑ oĩa indigna ab hominib pateretur. & alapas eoꝵ
sustineret de manib quas ipse formauit. Quid uoluit
docere. quid uoluit oftend̾e. quid uoluit annuntiare: uidea¬
mus. ⁊lam sine fructu precepti: auditio rei geste. Quia
tu audias inde. Quid uoluit cloc̾e quid anmũtiare: Audi
Quia d̾s lux est inquid. ⁊ tenebre meo non sunt ulle.
Adhuc lucem quidẽ nominauit s obscura sunt uerba.
Somim est nobis ut ipsa lux quam nominauit illus¬
tret corda nostia. & uideamus quid clixit. Hoc est qd̾ an¬
nuntiamnis. qr deus lux est & tenebre in eo non sunt ul¬

Expanded text:
e, in ipsa unitate. 4. Et haec est annuntiatio quam audivimus ab eo, et annuntiamus vobis. Quid est hoc? Ipsi viderunt, contrectaverunt manibus Verbum vitae: ab initio erat, ad tempus visibilis et palpabilis factus est unicus Filius Dei. Ad quam rem venit, vel quid nobis novum nuntiavit? Quid docere voluit? Quare fecit hoc quod fecit, ut Verbum caro fieret, ut Deus super omnia indigna ab hominibus pateretur, ut alapas eorum sustineret de manibus quas ipse formavit? Quid voluit doceret? quid voluit ostendere? quid voluit annuntiare? Audiamus: nam sine fructu praecepti, auditio rei gestae, quiatu audis, vide. Quid voluit docere? quid annuntiare? Audi: Quia Deus lux est, inquit, et tenebrae in eo non sunt ullae. Adhuc lucem quidem nominavit, sed obscura sunt verba: bonum est nobis ut ipsa lux quam nominavit, illustret corda nostra, et videamus quid dixit. Hoc est quod annuntiamus, quia Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ul
Abbreviated transcription (Latin):
talis dilectio eius est. Terram diligis: terra eris. Dm̃ diligis: qͥd cdicam:
D̾s eris. Non audeo dicere ex me: scripturas audiamus. Ego dixi dii
estis: & filii altissimi om̃s. Si gͦ uultis eẽ dii & filii altissimi: nolite dili¬
gere mundum: neq ea que st̃ in mundo. Si quis dilexerit mundũ:
ñ est caritas patris in illo. Quia om̃ĩa que st̃ in mundo: desid̾ia carnis
est. & desid̾ium ocłoꝵ. & ambitio scłi. que ñ est ex patre. s ex mundo.
id est ab hominib dilectorib mundi. Et mundus transit: & desid̾ia
eiꝰ transeunt. Qui aut̃ facit uoluntatem di manet in eternum. sicut
et ds̃ manet in eternum

Expanded text:
s dilectio est. Terram diligis? terra eris. Deum diligis? quid dicam? deus eris? Non audeo dicere ex me, Scripturas audiamus: Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes . Si ergo vultis esse dii et filii Altissimi, nolite ailigere mundum, nec ea quae sunt in mundo. Si quis dilexerit mundum, non est charitas Patris in illo. Quia omnia quae sunt in mundo, desiderium carnis est, et desiderium oculorum, et ambitio saeculi, quae non est ex Patre, sed ex mundo: id est, ab hominibus dilectoribus mundi. Et mundus transit, et desideria ejus: qui autem facit voluntatem Dei, manet in aeternum, sicut et Deus ma
Abbreviated transcription (Latin):
ocłis tm̃ s aure. nec aure corꝑis s aure cordis adu̾tit. Erit in no¬
uissimis dieb manifestus mons dm̃i. paratus in cacumine moͣ¬
tium. Quid tam manifestũ quam mons: s sunt qr montes
ignoti. qr in una parte terrarũ sunt positi. Quis ur̃m nouit
olimpũ montem: Quomodo ibi qui habitant gibam nrãm
non norunt: In partib sunt isti montes. Ille autẽ mons non
sic: qr impleuit uiu̾sam suꝑficiẽ terre. Q de illo dicit para¬
tus in cacumine montium. Mons est suꝑ cacumina õiũ
gentium. Et ꝯgͥgabuntur ad eum inquid om̃s gentes. Quis errat
in hoc monte: Quis frangit faciem offendendo in illo: Quis
ignorat cruitatem suꝑ montem constitutã: S nolite mirari.
qr ignoratur ab istis qui oderunt fr̃s. qr in tenebris ambulãt
& nesciunt quo eant qr tenebre eccecauerunt ocłos eoꝵ. Mon¬
tem non uident nolo mireris. Ocłos non habent. Unde ocłos ñ

Expanded text:
oculis tantum, sed aure, nec aure corporis, sed aure cordis, advertit, Erit in nooculis tantum, sed aure, nec aure corporis, sed aure cordis, advertit, Erit in novissimis diebus manifestus mons domus Domini, paratus in cacumine montium. Quid tam manifestum quam mons? Sed sunt et montes ignoti, quia in una parte terrarum positi sunt. Quis vestrum novit Olympum montem? quomodo ibi qui habitant, Giddabam nostrum non norunt. In partibus sunt isti montes. Ille autem mons non sic, quia implevit universam faciem terrae; et de illo dicitur, Paratus in cacumine montium. Mons est super cacumina omnium montium. Et congregabuntur, inquit, ad eum omnes gentes . Quis errat in hoc monte? Quis frangit faciem offendendo in illum? Quis ignorat civitatem super montem constitutam? Sed nolite mirari quia ignoratur ab istis qui oderunt fratres: quia in tenebris ambulant, et nesciunt quo eant; quia tenebrae excaecaverunt oculos eorum. Montem non vident: nolo mireris, oculos non habent. Unde oculos non
Abbreviated transcription (Latin):
tritur &r crescit ꝙ ꝑmanet. Item quibdam sic esse
debet tãquam flãma ad fomitẽ. ut si non ardebat:
accedente sermone accendatur. In quibdã enim nu¬
tritur qd̾ est. in quibdam accenditur si deest. ut om̃s
in una karitate gaudeamus. Ubi autem karitas: ibi
pax. Et ubi humilitas. ibi caritas. Iam ipsũ audiamꝰ.
ꝙ ad eiꝰ uerba que dñs suggerit. uobis ẽtiam ut uene
tot annos ꝓmissũ est abrahe in semine eius benedici om̃s gentes:
Um fideliũ ꝓmissum est. ĩ milib fideliũ mundꝰ impletus est. Ecce
mons implens umu̾sam suꝑficiẽ terre. ecce ciuitas de qua dic¬
tum est.Non potest ciuitas abscondi suꝑ montẽ posita. Illi aũ
offendunt in montẽ. ꝙ cũ eis dicitur ascendite. non est mons
dicunt. Et faciliꝰ illuc faciẽ inpugunt: quam illuc habitacłm
querant. Ysaias hestna die lectus est. Quisquis ur̃m uigilabat ñ

Expanded text:
tritur, et crescit, et permanet. Item quibusdam sic esse tritur, et crescit, et permanet. Item quibusdam sic esse debet, tanquam flamma ad fomitem; ut si non ardebat, accedente sermone accendatur. In quibusdam enim nutritur quod est, in quibusdam accenditur si deest; ut omnes in una charitate gaudeamus. Ubi autem charitas, ibi pax; et ubi humilitas, ibi charitas. Jam ipsum audiamus; et ad ejus verba, quae Dominus suggerit, etiam vobis ut benetot annos promissum est Abrahae, in semine ejus benedici omnes gentes ? Uni fideli promissum est, et millibus fidelium mundus impletus est. Ecce mons implens universam faciem terrae: ecce civitas de qua dictum est, Non potest civitas abscondi super montem constituta . Illi autem offendunt in montem. Et cum eis dicitur, Ascendite; Non est mons, dicunt; et facilius illuc faciem impingunt, quam illic habitaculum quaerunt. Isaias hesterna die lectus est; quisquis vestrum vigilabat, non
Abbreviated transcription (Latin):
eminit sanctitas uestra euͣgłium scd̃m io¬
hannem ex ordine lectionum nos solere
tractare. s minc interꝑosita est sollempni¬
tas sc̃oꝵ dierum. quib certas ex euͣgłio lectiones oporte
in eccłia recitari. Que ita sunt annue. ut alie ẽẽ non
possint. Ordo ille quem susceꝑamus necessitate pau¬
lulum intermissus est: non amissus. Cum autem
cogitarem quid scd̾m hẏlaritatẽ presentium die rũ
ꝑ hanc ebdomadam uobiscum de scripturis agerem.
quantum dñs donare dignatur. qd̃ possit
mn istis septem uel octo dieb finiri. oceͣ¬
rit michi epła beati iohis: ut cuius euͣ¬
głm paululũ intermismnus. eius epłam tractando
ab eo non recedamus. Presertim qr in ipsa epła sa¬
tis dulcis om̃ib quib samim est palatum cordis ubi
sapiat panis dei. ꝙ satis memorabile in sca eccłia d̾i.
haritas maxime cõmendatur. Locitus est multa: ꝙ
ꝓpe omnia de haritate. Qui habet in se unde audiat.
necesse est gaudeat ad qd̾ audit. Sic enim erit ista lectõ:

Expanded text:
eminit Sanctitas vestra Evangelium secundum Joannem ex ordine lectionum nos solere tractare: sed quia nunc interposita est solemnitas sanctorum dierum, quibus certas ex Evangelio lectiones oportet in Ecclesia recitari, quae ita sunt annuae, ut aliae esse non possint; ordo ille quem susceperamus, necessitate paululum intermissus est, non amissus. Cum autem cogitarem quid secundum hilaritatem praesentium dierum per hanc hebdomadam vobiscum de Scripturis agerem, quantum Dominus donare dignatur, quod posset in istis septem vel octo diebus finiri, occurrit mihi Epistola beati Joannis: ut cujus Evangelium paululum intermisimus, ejus Epistolam tractando ab eo non recedamus; praesertim quia in ipsa Epistola satis dulci omnibus quibus sanum est palatum cordis, ubi sapiat panis Dei, et satis memorabili in sancta Ecclesia Dei, maxime Charitas commendatur. Locutus est multa, et prope omnia de Charitate. Qui habet in se unde audiat, necesse est gaudeat ad quod audit. Sic enim illi erit lectio i
Abbreviated transcription (Latin):
impios ingeniosos. & ad eã ꝑuenire diligentes ꝙr pios. qmͣ¬
uis ingenio tardiores. Non enĩ datũ est illud talentũ ei qui
acceꝑat duo. habet enĩ qr hoc qui iã in actione ꝙ cogitatiõe
bene uiuit. s ei qui acceꝑat .u. Nondũ enĩ habet ad et̾na cõ

Expanded text:
impios ingeniosos, et ad eam pervenire diligentes, et pios, quaimpios ingeniosos, et ad eam pervenire diligentes, et pios, quamvis ingenio tardiores. Non enim datum est illud talentum ei qui acceperat duo habet enim et hoc, qui jam in actione et in cognitione bene vivit sed ei qui acceperat quinque. Nondum enim habet ad
Abbreviated transcription (Latin):
eã in sudario obligatã. aut in t̾ra obrutã .i. delicatis & suꝑfluiᷤ
rebus ac t̾renis cupiditatib ĩuolutã & op̾ssã. ligabunt᷑ gͦ his
manꝰ & pedes ⁊ mittent᷑ in tenebras ext̾iores. ibi erit fletꝰ
&r stridor dentiũ. nõ q ipsa dilexerũt. Quis enĩ hec diligat.
s qr illa q̃ dilexert̃ initia istoꝵ st̃. ꝙr necessario dilectores
suos ad ista ꝑducũt. Qui enĩ mag̃ amãt ire qm redire. aut
ꝑuenire: in lõginquiora mittendi sunt. qm̃ caro sunt. ꝙ
sp̃c ãbulans q nõ reu̾tens. Qui uͦ bene utit᷑ uł ipsis .u. sensibꝰ
corporis ad credenda & p̾dicanda oꝑa dei.ꝙ nutriendã ca¬
ritatẽ ipsius. uł actione uł cogitatione ad pacificandã na¬
talentũ qd male utenti aufertur: illi datur qui talentis
.U. bene usus est. nõ qr tranferri potest acimien intelligẽ¬
tie. s ita significatũ est posse hoc amitt̾e negligentes &

Expanded text:
eam in sudario obligatam , aut in terra obrutam, id est, delicatis et superfluis eam in sudario obligatam , aut in terra obrutam, id est, delicatis et superfluis rebus, aut terrenis cupiditatibus involutam et opmanus et pedes, et mittentur in tenebras exteriores: ibi erit ploratus et stridor dentium , non quia ipsa dilexerunt, quis enim hoc diligat, sed quia illa quae dilexerunt initia istorum sunt, et necessario dilectores suos ad ista perducunt; qui enim magis amant ire quam redire, aut pervenire, in longinquiora mittendi sunt, Quoniam caro sunt, et spiritus ambulans, et non revertens . Qui vero bene utuntur vel ipsis quinque sensibus corporis ad credenda et praedicanda opera Dei, et nutriendam charitatem ipsius vel actione et cognitione, ad pacificandam natalentum, quod male utenti aufertur, illi datur qui talentis quinque bene usus est , non quia transferri potest acumen intelligentiae, sed ita significatum est posse hoc amittere negligentes, et
Abbreviated transcription (Latin):
significare arbritor qd̃ ligantur ei manꝰ & pedes .i. faci¬
litas oĩs aufertur oꝑandi. Et qui sitire ꝙ esurire uolut.¬
& in libidinẽ ardescere ⁊ defatigari. ut libent̾ eoant &
bibant ꝙ ꝯcũbãt ꝙr clormiãt: amant indigentiã qd̾ est
initiũ sũmoꝵ doloꝵ Perficiet᷑ gͦ in eis qd̾ amant. ut ibi
sint ubi est ploratus & stridor oentiũ. Plures enĩ sunt
qui hec oĩa initia simul cdiligiut ꝙ quoꝵ inta est
spectare. contend̾e. manducare. bib̾e. cõcũbere. dormire.ꝙ.
in cogitatione sua nichil aliud qmͣ fanthasmata que de ta¬
li uita colligũt ãplexari. & ex eoꝵ fallatia suꝑstitiones uel
impietatis regłas figẽ qͥb decipiunt᷑. & quib inherent etiã¬
si ab illecebris carnis se abstinere conentur. qr ñ bene utunt᷑
talento sibi ꝯmisso .i. mentis acie qua uidentur om̃s qui doc¬
tiaut urbani aut faceti no minanturr. excellere.s habent

Expanded text:
significare arbitror, quod ligantur ei manus et pedes, id est, facisignificare arbitror, quod ligantur ei manus et pedes, id est, facilitas omnis aufertur oet in libidinem ardescere et defatigari, ut libenter edant, et bibant, et concumbant, et dormiant, amant indigentiam, quod est initium summorum dolorum. Perficietur ergo in eis quod amant, ut ibi eis sit ploratus et stridor dentium. Plures enim sunt, qui haec omnia initia simul diligunt, et quorum vita est spectare, contendere, manducare, bibere, concumbere, dormire, et in cogitatione sua nihil aliud, quam phantasmata, quae de tali vita colligunt, amplexari, et ex eorum fallacia superstitionis vel impietatis regulas figere, quibus decipiuntur, et quibus inhaerent, etiamsi ab illecebris carnis conentur abstinere, quia non bene utuntur talento sibi commisso, id est, mentis acie, qua videntur omnes, qui docti, aut urbani, aut faceti nominantur, excellere; sed habent
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝯnitio ꝑfitietur. qr ex parte nũc scimꝰ. eũ aut̃ uenerit
cũ illo sumꝰ in uia. Et tota sanitas qr nulla indigen¬
tia ꝙr nulla fatigatio aderit corpori. qr corruptibile hoc.
tẽꝑe atq ordine suo quo resurrectõ carnis futura est:
induetur in corruptione. Nõ mirũ aũ si hoc clabit᷑ his
qui in ꝯnitione solã amãt ueritatẽ. ꝙ in actõe solam
pacem ⁊ in corpore solã sanitatẽ. Hoc enĩ in eis ꝑfitiet᷑
post hanc uitã: qd̃ in hac uita plus diligũt. Qui gͦ ma
magis appetãt. quib ad ꝯfpicienda ꝙ diligenda intelligi¬
bilia ꝯmemorari debuerũt: dabunt᷑ eis ext̾iores tenebre
Harũ quippe initiũ ẽ: carnis prudentia. ⁊ seusuũ corpo¬
reoꝵ inbecillitas. Et qui certaminib delectant᷑: aliena¬
buntur a pace. ꝙ sũmis difficultatib inplicabuntur. Ini¬
tiũ enĩ sũme difficultatis est bellũ atq ꝯtentio. Et hoc

Expanded text:
et cognitio perficietur, quia ex parte nunc scimus: cum autem venerit et cognitio perficietur, quia ex parte nunc scimus: cum autem venerit cum illo sumus in via: et tota sanitas, et nulla indigentia, et nulla fatigatio aderit corpori: quia corruptibile hoc tempore atque ordine suo quo resurrectio carnis futura est, induetur incorruptione . Non mirum autem si hoc dabitur his qui in cognitione solam veritatem amant, et in actione solam pacem, et in corpore solam sanitatem. Hoc enim in eis perficietur post hanc vitam, quod in hac vita plus diligunt. CAPUT LIV.magis appetant, quibus ad conspicienda et diligenda intelligibilia commemorari debuerunt, dabuntur eis exteriores tenebrae. Harum quippe initium est carnis prudentia, et sensuum corporeorum imbecillitas. Et qui certaminibus delectantur, alienabuntur a pace, et summis difficultatibus implicabuntur. Initium enim summae difficultatis est bellum atque contentio. Et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rando. uitium gͦ anime ẽ ꝙ fecit. ⁊ difficultas ex uitio pena ẽ quã
patit᷑. ⁊ ħ ẽ totum malũ. Facere aũ ⁊ pati ñ ẽ sub̾a. Quaꝓpt̾ sub̾a ma
lum ñ ẽ. Sic enĩ nͨ aqua malum ẽ. nͨ animal ꝙ iuuit in aere.nã iste
mersꝰ patit᷑. Stilus ferreus alia parte qua sc̃bamus. alia qua delea¬
mus a fabre factꝰ ẽ. ⁊ in suo gen̾e pulcher ⁊ in usum nr̃m accomino¬
millo mͦ stilus fecerit malũ. cũ ipsum factũ iure uituꝑet᷑. Quod si cor¬
rigat ubi erit malumcꝰ Si qͥs meridianũ repente solẽ intueat᷑. reꝑ¬
ammositati ciuꝰq. & hoc qͣntũ in hac uita q̃ut sentiũt.
Postremo etiã quietẽ corporis. abstinendo ab his reb sine
quib agi hec uita potest. Ita gustãt qm suauis est dñs
nec erit dubiũ quid post hanc uitã fut᷑um sit. ꝙ ꝑfec¬
tionis sue fide spe ꝑ caritatẽ nutͥunt᷑. Post hãc aũ uitã

Expanded text:
rando. Vitium ergo animae est, quod fecit, et difficultas ex vitio poena est, quam rando. Vitium ergo animae est, quod fecit, et difficultas ex vitio poena est, quam patitur. Et lum. Sic enim nec aqua malum est, nec animal, quod vivit in aere; nam istamersus patitur. Stilus ferreus alia parte, qua scribamus, alia, qua deleamus, a fabro factus est, et in suo genere pulcher, et ad usum nostrum accommonullo modo stilum malum fecerit, eum ipsum factum jure vituperetur. Quod si corrigat, ubi erit malum? Si quis repente meridianum solem intueatur, reanimositati cujusquam, et hoc quantum in hac vita queunt: sentiunt postremo etiam quietem corporis abstinendo ab his rebus sine quibus agi haec vita potest. Ita gustant quam suavis est Dominus , nec erit eis dubium quid post hanc vitam futurum sit, et perfectionis suae fide, spe, et charitate nutriuntur; post hanc autem vitam
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑ seipsa posst̃ uitiari. ꝙ ꝑ seipsa nichils̃. ꝑ ipsum aut̃ partim
ñ uitiantur. partim uitiata sanantur. Est uitium pͥmum anime rõna¬
sis ad egena. a firmitate ad infirina. Non gͦ a bono substantiali
ad malum substantiale. q nulla sub̾a malum ẽ. s a bono et̾no ad
temporale bonum. a bono spũali ad bonum carnale. a bono intel¬
ligibili ad bonum sensibile. a bono summo ad bonum infirmum.
Est gͥ quoddã bonum. ꝙ si diligat anima rõnalis peccat. qr infra il¬
cando diligit᷑. Non gͥ arbor illa malum ẽ q̃ in medio paradisi plã¬
tata scbitur: s diuini p̃cepti transgressio. Que cũ ꝯsequentẽ hi
iustam dampnationẽ contingit ex illa arbore que ꝯtra uetitũ tacta
ẽ. dinoscentia honi ⁊ mali. q cũ suo pecc̃o anima fuerit implicata:
luendo penas discit qͥd int̾sit int̾ p̃ceptum ꝙ custodire noluit. ⁊ pec¬
catum ꝗ fecit. atq hoc mͦ malum ꝙ cauendo ñ didicit: discit senti

Expanded text:
quae per seipsa possunt vitiari, quia per seipsa nihil sunt: per ipsum autem partim non vitiantur, partim vitiata sanantur. CAPUT XX.-- Unde asis ad egena, a firmitate ad infirma. Non ergo a bono substantiali ad malum substantiale, quia nulla substantia malum est, sed a bono aeterno ad bonum temporale, a bono spirituali ad bonum carnale, a bono intelligibili ad bonum sensibile, a bono summo ad bonum infimum. Est igitur quoddam bonum, quod si diligat anima rationalis, peccat, quia infra ilcando diligitur. Non ergo arbor illa malum est, quae in medio paradiso plantata esse scribitur, sed divini praecepti transgressio, quae cum consequentem habet justam damnationem, contingit ex illa arbore, quae contra vetitum tacta est, dignoscentia boni et mali, quia cum suo peccato anima fuerit implicata, luendo poenas discit, quid intersit inter praeceptum, quod custodire noluit, et peccatum, quod fecit; atque hoc modo malum, quod cavendo non didicit, discit sentie
Abbreviated transcription (Latin):
priorib tẽꝑil non fuit: s quia posteriorib hoc nomen accepit.
om̃ia que uitiant̃ ⁊ morumt᷑ bona ẽẽ quamꝙͣ ipsumuitium ⁊ mors
ipsa malum sit. Nisi enĩ salute aliqua priuarent᷑: ñ eis noceret
iritium uel mors. Sed si ñ noceret uitium uel mors: nullomͦ eẽt
uitium. Si gͦ saluti aduersatur uitium ⁊ nullo dubitante salus bo

Expanded text:
prioribus temporibus non fuit, sed quia posterioribus hoc nomen accepit. prioribus temporibus non fuit, sed quia posterioribus hoc nomen accepit. omnia quae vitiantur et moriuntur, bona esse, quanquam ipsum vitium, et ipsa mors, malum sit. Nisi enim salute aliqua privarentur, non eis noceret vitium vel mors: sed si non noceret vitium, nullo modo esset vitium. Si ergo saluti adversatur vitium, et nullo dubitante
Abbreviated transcription (Latin):
seruiamus. nec euanescamꝰ in cogitationib nr̃is. & perfecta religio
est. Creaturã quippe uno noĩe utrãq idest spũalem corꝑalẽq signi¬
ficaui restat qd̾ ibi dixi aut fantasmata sua. ꝓpt̾ qđ hic dixi nec
xp̃iana religio quam cognoscere ac sequi securissima &. certiᷤ¬
sima salus est. sed̾mi hoc nom̃ dictũ est non sccdm ipsam rẽ cuiꝰ
hoc nom̃ est. Nam res ipsa que nc̃ xp̃iaua religio nucupatur erat
& aput antiquos. nec fuit ab initio generis humani quousq xp̃s¬
ipse ueniret in carne. unde uera religio que iã erat cepit apel¬
lari xp̃iana. Cũ enim eũ post resurrectionẽ ascensionenq in ce¬
lum cepissent apłi predicare ⁊ pluruni credicierint primũ apd̃
antiochiam sicut scriptũ est appellati sunt discipuli xp̃ĩam.
Proppterea dixi hec est nr̃is tẽꝑibus xp̃iana religio. non quia

Expanded text:
seruiamus nec euanescamus in cogitationibus nostris, et perfecta religio seruiamus nec euanescamus in cogitationibus nostris, et perfecta religio est. creaturam quippe uno nomine utramque, id est spiritalem corporalemque, significaui. restat, quod ibi dixi: aut fantasmata sua, propter quod hic dixi: nec ribus Christiana religio, quam cognoscere ac sequi securissima et certissima salus est, secundum hoc nomen dictum est, non secundum ipsam rem, cuius hoc nomen est. nam res ipsa, quae nunc Christiana religio nuncupatur, erat et apud antiquos nec defuit ab initio generis humani, quousque Christus ueniret in carne, unde uera religio, quae iam erat, coepit appellari Christiana. cum enim eum post resurrectionem ascensionemque in caelum coepissent apostoli praedicare et plurimi crederent, primum apud Antiochiam, sicut scriptum est, appellati sunt discipuli Christiani. propterea dixi: haec est nostris temporibus Christiana religio, non quia