comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te diffidut Cur eiũ nõ ĩpsis
porissimũ relinquãa ulcistendi
lotũ si eos posse aliquid arba /¬
trant᷑ Q̾netiã putant illoꝵ
idine accidisse ut pdones
turet sciuẽ nõ tam ira ꝙ̃ me¬
tu ne si deoꝵ diuriã nõ unioi¬
cauerint ꝓpois expetant pene
incredibili st uanitate qui
nocituros sibi deos putãt obalie/¬
na scelera qui ipsis a quibus
uiolati spoliatiq sunt pse ip̃os
melil noce potuerut/ At eñ
sepe ip̃i quoꝙ in fat̾legos uni-¬
dicaueriũ Potest id uel casu
accidisse quod aliquando nõ sꝑ
Sed eñ paulo post quomodo acci/¬
derit ostendam Runc interim
quero tur illa tot ⁊ tanta sacre/¬
legia in dixiusio nõn uindicane/¬
⁊ unt quia nõ furto sed palam
iudibrio deõs habuit  Curhue
tam potentẽ sacrilegum a templĩ
a termioniis ab ymagnubus stũs
non aignerunt l Cur eciõ sat̾s
rebus ablatis ꝓspere naingaũt¬
¶ Quod ioco iõt testatus est
didicãt deos nclil esse. Quid

Expanded text:
te diffidunt. Cur enim illis te diffidunt. Cur enim illis potissimum non relinquant ulciscendi sui locum, si eos posse aliquid arbitrantur? Quin etiam putant illorum numine accidisse, ut praedones tur; et saeviunt non tam ira, quam metu, ne si deorum injuriam non vindicaverint, ipsos expetant poenae; incredibili scilicet vanitate, qui nocituros sibi deos putent ob aliena scelera, qui ipsis, a quibus violati spoliatique sunt, per seipsos nihil nocere potuerunt. at enim saepe ipsi quoque in sacrilegos uindica.uerunt. potpst id uel casu accidisse, quod aliquando, non semper, sed tamen paulo post quomodo id acciderit ostendam. nunc interim quaero cur illi tot ac tanta sacrilegia in Dionysio non uindicauerint, qui non furtim, sed palam ludibrio deos habuit. cur hunc tam potentem sacrilegum a templis a caerimoniis ab imaginibus suis non arcuerunt? cur etiam sacris rebus ablatis prospere nauigauit? quod ioco ipse testatus est,didicerat deos nihil esse. quid
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ lyyeme faigidum laner̃
uero utriq tempori aꝑtũ Idẽ
auream barbam de trahens estu /¬
lapio incongrirens ⁊ diquũ
uẽ ait cum apollo pater eius
niberbis adhuc esset et lens
priorem filiũ ꝙͣ patiẽ barbatũ
uideri Item pateras et epimas
⁊ ꝓua quedam sigilla q̃ sinm¬
lacior protentꝭ mambus tene¬
bant᷑ detiolebat et accpere se
illa nõ auferre dicebat / par quẽ
eiũ stultum eẽ ⁊ ingratũ nolle
accipẽ abhus ultra poirigẽtibꝰ
a quibus bone sibi honiẽr pta/¬
rent᷑ lrec ille fecit imprine qr
rex ⁊ uictor fuit qͣn etiõ eum
secuta est solita fel icias uixit
ciũ usq ad seuectutẽ regnũq
ꝑ manus filio eradidit i Ineo
agituo quia homies sacrilegia
uindicare nõ potuerũt̾ oportuit
deos ipos sui uindices ẽẽ At si
eriulis quid tale cõmiserit huic
ciuces et quitquid excogitare
iratis et furẽtibus licẽt Sed
cum puniut̃ ipõs depłsensorin
siculegio ip̃o de deoꝵ suor ptã¬

Expanded text:
aureum, hieme frigidum, laneum aureum, hieme frigidum, laneum uero utrique tempori aptum. idem auream barbain detrahens Aesculapio incongruens et inicum esse ait, cum Apollo pater eius inberbis adhuc esset ac leuis, priorem filium quam patrem barbatum uideri. item pateras et exuuias et parua quaedam sigilla, quae simlacrorum protentis manibus tenebantur, detrahebat et accipere se illa, non auferre dicebat: perquam enim stultum esse et ingratum nolle accipere ab iis ultro porrigentibus, a quibus bona sibi homines precarentur. haec ille fecit inpune, quia rex et uictor fuit, quin etiam secuta est eum solita felicitas: uixit enim usque ad senectutem regnumque per manus filio tradidit. in eo igitur, quia homines sacrilegia uindicare non poterant, oportuit deos ipsos sui uindices esse. at si humilis quid tale commiserit, huic cruces, et quidquid excogitare iratis et furentibus licet. Sed cum puniunt deprehensos in sacrilegio, ipsi de deorum suorum potesta
Abbreviated transcription (Latin):
ex auro atq ebore ꝑfritas
nchil aliuid r̃ẽ quam grãdes
puxas nõ a uirgnubus q̃rs
lusibus uenia dãu pt̃ potat
Sreu a uarbatis homũbus cõꝰ¬
setratas Merito igit᷑ etiam
senũ sculticiũ seneta deusit
Non in quid bis pru sumꝰ ut
uulgo dicit᷑ sed semꝑ uerũ
hoc intest quod maiora noc
Iudimꝰ Sigo hũe ludicribus
⁊ ornatis se grandibuis pupis
unguenta et chura ⁊ odores
inse̾runt hiis opiinar ⁊ xiu/¬
gues hostias mimolant Sauba
est quid os sed carens officio
denciũ hũs xeplos ⁊ indinẽ/¬
ta p̃tiosa quibus usus uela/¬
minis nullus est / Lnis aurũ
et argentũ conseciant q̃ tam
nõ hnt qui accipiũt quã qui
dyonisius sticilis tyrãnus
post uictoriã grecia potitus
deos tales contempsit spoliaut
illusit En quid̃ saculegia
sua ieculail iocularibus etiõ
dictꝭ ꝓsequebatur Nam cum
Iou olimpio aureũ amiculũ
detraxisset / laueũ iussit impo¬
in dicent Esta te esse grane

Expanded text:
ex auro atque ebore perfectas ex auro atque ebore perfectas nihil aliut esse quam grandes pupas non a uirginibus, quaj-um lusibus uenia dari potest, sed a barbatis hominibus consecra.tas. merito igitur etiam Renum stultitiam Seneca deridet. non inquit bis pueri sumus ut uulgo dicitur, sed semper: uerum hoc interest, quod maiora nos ludimus. ergo his ludicris et ornatis et grandibus pupis unguenta et tura et odores inferunt, his opimas et pingues hostias immolant, quibus est quidem os, sed carens officio dentium, his peplos et indumenta pretiosa, quibus usus uelaminis nullus est, his aurum et argentum consecrant, quae tam non habent qui accipiunt quam qui Dionysius Siciliae tyrannus post uictoriam Graecia potitus deos tales contempsit spoliauit inlusit, siquidem sacrilegia sua iocularibus etiam dictis prosequebatur. nam cum Ioui Olympio aureum amiculum detraxisset, laneum iussit inponi dicens aestate graue esse
Abbreviated transcription (Latin):
exornant quasi ex chũs rebꝰ
ullam possit capere uolupta¬
tem Qaui usus est p̃ciosaꝵ
munoꝵ nichil sencientibut
An ille qui mortiuir / pari
end roe defamictor corpora
odoribus ac uestibus pciosis
illicita ⁊ conuoluta humi cõ¬
dunt . quã deos honorant , qui
neq cum fierent senciebant neq
cum colunt᷑ scuit nec cni senst̃
consecracõe sumpserut Nõ place¬
bat ꝑfio ꝙ aurca uasa templit
infeiant᷑ suꝑuacuũ putanti cẽ
inter religiones. qđ nõ sancti¬
tatis sed auaricie sit instrimuẽtũ
Illa eñ sacius est deo quẽ rcẽ
colas infeur ꝑmune composes¬
tum uis faꝵq aĩe sanctos q
recessus mẽtꝭ et in coctũ gn̾go
pectus honesto Egregie sapi-¬
eut̾q sensit uerũ allud ⁊idicu/¬
le subdidit hoc eẽ aurũ in
templis ꝙ sut ueni̾ donate
a uirgno pur quas ille ob
munuciem forte conteiuserit
Non uidebat eiũ simulatra
ipõ et effigies deoꝵ policleti
et enfranoris et fidie manu

Expanded text:
exornant, quasi uero ex his rebus exornant, quasi uero ex his rebus ullam possint capere uoluptatem. qui usus est pretiosorum munerum nihil sentientibus? an ille qui mortuis? pari enim ratione defunctorum corpora odoribus ac uestibus pretiosis inlita. et conuoluta humi condunt qua deos honorant, qui neque cum fierent sentiebant neque cum coluntur sciunt; nec enim sensum consecratione sumpserunt. non placcbat Persio quod aurea. uasa templis inferantur, superuacuum putanti esse inter religiones quod non sanctitatis, sed auaritiae sit instrumentum. illa enim satius est deo, quem recte colas, inferre pro munere compositum ius fasque animo sanctosque recessus mentis et incoctum generoso pectus honesto. egregie sapienterque sensit. uerum illut ridicule subdidit, hoc esse aurum in templis, quod sint Veneri donatae a uirgine pupae; quas ille ob minutiem fortasse contemserit. non uidebat enim simulacra ipsa et effigies deorum Polycleti et Euphranoris et Phidiae manu
Abbreviated transcription (Latin):
opinant᷑/ demiis poeta maxiinq
homo in ceterꝭ prudens in hoc
solo nõ poetior sed amlũ desi¬
pit cum in illis emẽdatissis̃
libris etiẽ fieri hoc iubet Et
custos furũ atq auiũ adfalse
sua ligna helles ponciaci
ẜuet eͥntela papil Adorant
gͦ mortalia ut a mortalibut.
facta frangͥi cñi cremari ꝑur
possunt Nam et tectis sepe
labentibus sepe cõminui selẽt
et consimpta incẽdio dilabũt᷑
magnntudo subuenerit aut custo¬
dia diligeus sepscrit in predam
furibus cedum Que igitur
insama est ea tnnc̾ pro quibus
aut runc aut ignes aut furta
cur multa sunt nisi a colẽtib
uindicẽtur/ ubi ergo ueritas
est uõi nulla uis adhibeu
de religioni ubi nichil quod
uiolari possit apparet ubi sat̾/
legiũ fiere nõ potest Guitqͣd
ait̃ ecꝭiõ manibusq subrectum
est id uero quia fragile est
ab oñ roẽ omortalitatꝭ alienũ/
est l frustra ergo hoien auro
ebore gẽmis deos epcoliũ et

Expanded text:
opinantur. demque poeta maximus, opinantur. demque poeta maximus, homo in cetens prudens, in hoc solo non poetice, sed aniliter desipit, cum in illis emendatissimis libris etiam fieri hoc iubet: et custos furum atque auium cum falce saligna Hellespontiaci seruet tutela Priapi. adorant ergo mortalia aut a mortalibus facta: frangi enim cremari perire possunt. nam et tectis uetustate labentibus saepe comminui solent et consumpta incendio dilabuntur magnitudo subvenerit, aut custodia diligens sepserit in praedam furibus cedunt. Quae igitur insania est, ea timere, pro quibus aut ruinae, aut ignes, aut furta tur, inulta sunt, nisi a colentibus vindicentur? Ubi ergo veritas est? ubi nulla vis adhiberi potest Religioni; ubi nihil, quod violari possilegium fieri non potest. quidquid autem oculis manibusque subiectum est, id uero quia fragile est, ab omni ratione immortalitatis alienum est. frustra igitur homines auro ebore gemmis deos excolunt et
Abbreviated transcription (Latin):
unq nõ frustra Nanet aues
⁊ ex mutis pene onñt celum
sident / Sed nobis ꝓp datum
est celum rigidis ac stantibꝰ
intueri ut religionẽ ibe q̃rama
ut de u cuiꝰ illa sedes est qm
oculis nõ possimꝰ aiõ complet¬
tem᷑ Quod ꝓfecto nõ facit qui
es aut lapidem q̃sunt tra ue¬
merat᷑ Est auẽ prauissimũ cũ
rĩ ut dicerent quid sit Notã¬
uox ciceronis est utinã tam facile
uer̃a iuenure possem ꝙͣ falsã
comũtere Qd quia uirer huãne
cindicionis excedit eius offici
facultas nobis at̾buta est qui¬
ut õmo ne fierent Idcirto apd̾
oracĩ papus ita loquit᷑ dłi
trũdtus xrã ficulius mutile᷑
lignũ cum faber icertut.
scampnũ facerat ne rapum
maluit ee̾ deuni deus inde ego
furũ auiũq maꝑima sornidoͣ
Quis nõ sig hoc tanto custo¬
de securus fures eñ tant
sculti sunt ut poapi tentignnẽ
enneaẽ cum aues ixe quas ter
ut satyrici carmis scriptor de¬
risit hdmi uanitatẽ/ Ucrãhn

Expanded text:
utique non frustra. nam et aues utique non frustra. nam et aues et ex mutis paene omnia caelum uident, sed nobis proprie datum est caelum rigidis ac stantibus intueri, ut religionem ibi quaeramus, ut deum, cuius illa sedes est, quoniam oculis non possumus, animo contemplemur: quod profecto non facit qui aes aut lapidem, quae sunt terrena, ueneratur. est autem prauissimum, cum runt, ut dicerent quid sit. nota Ciceronis uox est: utinam tam facile uera inuenire possem quam falsa conuincere. quod quia uires humanae condicioiiis excedit, eius officii facultas nobis adtributa est, quiut omnino ne fierent? idcirco aput Horatium Priapus ita loquitur: olim truncus eram ficulnus, inutile lignum cam faber incertus scamnum faceretne Priapum, maluit esse deum. deus inde ego, furum auiumque maxima formido. quis non sit hoc tanto custode securus? fures enim tam stulti sunt, ut Priapi tentiginem timeant, cum aues ipsae, quas terrut satirici carminis scriptor derisit hominum uanitatem, uerum u
Abbreviated transcription (Latin):
bras et homm ebcecare mẽtes
ne lucẽ uideant nedemq in
telũ aspiciãt at naturã corporꝭ
sui ẜuent Icam cũ ceteri aian¬
res pl̃i s corporibus in humũ
sreit̾ent qr iõnes ac sapiam̃
Nõ acceperũt / nobis auẽstatus
dectus sublmnus uultꝰ ab artifi/¬
ce deo datus est Apparet istan
religiones deorũ non esse roĩs
lumane quia curuant celeste
aũal ad ueneranda Rena. ꝑa/¬
reus end noster ille uiuis et
solus cum Ringet hoieũs id est
aĩal intelligens ⁊ rõnis
capaꝵ cum uero exlumo suble¬
uaruni ad conte inplacoers sui
artificꝭ erepit Qeuod optime
inhemõsus poeta signauit
Pronaq cũ spectent aĩalia eetã
terram Oe honũ sublime dedͭ
colũq uidere ussit et Rectos
ad sydera tollere uultus/ hũic
uerlũ ꝙ suisimi spectet/ Ip̃ĩ
ergo sibi remĩ̃ciant seq hom
noĩ abdicãt qui nõ sursũ aspi/¬
te idipiũ qd reite siumꝰ sine
causa hõi altributid putant
spectare nos celũ deus uoluit

Expanded text:
bras et hominum caecare mentes, bras et hominum caecare mentes, ne lucem uideant, ne denique in caelum aspiciant ac naturam corporis sui seruent? nam cum ceterae animantes pronis corporibus in humum spectent, quia rationem ac sapientiam non acceperunt, nobis autem status rectus, sublimis uultus ab artifice deo datus sit, apparet istas religiones deorum non esse rationis humanae, quia curuant caeleste animal ad ueneranda terrena. parens enim noster ille unus et solus cum fingeret hominem id est animal intellegens et rationis capax, eum uero ex humo subleuatum ad contemplationem sui artificis erexit. quod optime ingeniosus poeta signauit: pronaque cum spectent animalia cetera terram, os homini sublime dedit caelumque uidere iussit et erectos ad sidera tollere uultus. hinc uerunt, quod sursum spectet. ipsi ergo sibi renuntiant seque hominum nomine abdicant qui non sursum aspite id ipsum quod recti sumus sine causa homini adtributum putant. spectare nos caelum deus uoluit
Abbreviated transcription (Latin):
momiorus hom̃relabitur cid
bencficiis eius fruc̾tes hono¬
rom dare diñe indulgẽtie de¬
bent/ It uero si qua lictias
Si morbor pestisera uis ĩtu¬
buit Si alimẽta frugibꝰ lõgua¬
fca ficcitas deuegaret Si
seua tempestas di grãdo in¬
gruat ad deũ confugit᷑ adeo
petit᷑ auxilud deus ut subue/¬
mat oracido Si quie in mari
uento semlẽte iactat᷑ hunc duo¬
cat S. quis aliqua ui afflic¬
tat᷑ hunc pociue implorat
Sr quis ad extremd̃ mendicã¬
di necessitatem deductus
uictũ p̃tibus expostit deum
sunt Postꝙͣ metus dese¬
rũt ⁊⁊ picula recesseriũ tum
uero alatres addcoꝵtempla cõ¬
curiut luo libãt hos sinctifi¬
cant hos corouiant deũ aut̃
quẽ in ip̃a necessitate imꝑło¬
rauerot ne uerbo quid̃ grãs
agunt Adeo eprecũ ꝓspitate
oulia Sic impretas adũsus
deũ nastit᷑ Qua nam istud
ex causa fieri putenꝰ iusreẽ
ribus gaudeat cur unũ ac ꝑpe¬
tuũ sit opus obfundere tene¬

Expanded text:
memoria hominum elabitur, cum memoria hominum elabitur, cum beneficiis eius fruentes honorem dare diuinae indulgentiae debent. at uero si qua necessitsi morborum pestifera uis incubuit, si alimenta frugibus longa siccitas denegauit, si saeua tempestas, si grando ingruit., ad deum confugitur, a deo petitur auxilium, deus ut subueniat oratur. si quis in mari uento saeuiente iactatur, hunc inuocat, si quis aliqua ui adflictatur, hunc potius inplorat, si quis ad extremam mendicandi necessitatem deductus uictum precibus exposcit, deumsunt: postquam metus deseruit et pericula recesserunt, tum uero alacres ad deorum templa concurrunt, his libant, his sacrificant, hos coronant. deo autem quem in ipsa necessitate implorauerant, ne uerbo quidem gratias agunt. adeo ex rerum prosperitate omnia sic inpietas aduersus deum nascitur. quanam istut ex causa fieri putemus nisi esribus gaudeat, cui unum ac perpetuum sit opus offundere tene
Abbreviated transcription (Latin):
namꝙͣ primo
libro religiones deoro
fulsas esse monstrane/¬
rii quod lñ quornui
uarios dissmulesq cultus ꝑ unud̾¬
sam tram consensus hom̃y gulta
ꝑsuasiont suscixit mortales fue¬
rint fuetiq uita dnũe necessi¬
tati morte concesserint tamen
ue qua dubitatio relinquat᷑ Is
quibus decexti honneis ⁊ Iomiy
deos rẽ crediderut et postmedũ
ꝑsuasione inuetõta ĩsuscextis
prauissime religiombus ꝑsene¬
rauerit Gestioeiũ cõuictis
mnanibus ⁊ homĩ imxia uanita/¬
te debecta singłaris dei asserere
marestatem Suscipions utili
⁊ maiuis efficiũ renocandi hores
a p̃is itmeribus ⁊ in gram̃se /¬
cum ipor reducendi nese ut
despiciãt neue se inf̾mos et
suꝑuacuos et nichil ⁊ frustra
ommo natos pucent q̃ opimo
plerosqz ad uicia compeleit
cum Iurãt et cum optant ⁊ cumi
gitis agmit nõ Inẽ aut deotꝰ
multos sed deum noĩant Adeo¬
ip̃a ueritas cogente natura
rtiã ab ĩi tit pectoribus crupit
Quodquid̃ nõ facuĩt in prosẜis¬

Expanded text:
am primo libro religiones deorum falsas esse monstrauerim, quod ii quorum uarios dissimilesque cultus per uniuersam terram consensus hominum stulta persuasione suscepit, mortales fuerint functique uita diuinae necessitati morte concesserint, tamen ne qua dubitatio relinquatur, hquibus decepti homines et primitus deos esse crediderint et postmodum persuasione inueterata in susceptis prauissime religionibus perseuerauerint. gestio enim conuictis inanus et hominum inpia uanitate detecta singulariestatem, suscipiens utilius et maius officium reuocandi homines a prauis itineribus et in gratiam secum ipsos reducendi, ne se, utdespiciant neue se infirmos et superuacuos et nihili et frustra omnino natos putent, quae opinio plerosque ad uitia compellit. cum iurant et cum optant et cum gratias agunt, non Iouem aut deos multos, sed deum nominant: adeo ueritas ipsa cogente natura etiam ab inuitis pectoribus erumpit. quod quidem non faciunt in prosperis
Abbreviated transcription (Latin):
neq aquam neq ẽram que quid
salsa nõ sunt Namn t̾re rõnicar/¬
in spũ iius in calore uitale
Sed neq sanguis a corpore
recerni pr̃ sieut huõr a t̾ra
ueq color uitalis aspũ sicut
ignis ab aere Adeo rerũ on
duo pola repudtur elementa
quorꝓ om̃is racio in nr̃ corpis¬
fites fictõe conclusa est. Ex
rebus ergo duõsis ⁊ repugio/¬
aibus homo factus est sicut
ip̃e mũdus ex luce ⁊ renebs
uita at morte q̃ duo mt
se pugnare in homie pcepit
uersetur Si aut corpusꝰ uice¬
rit aiam ditioniq subretitꝰ sit
in tenebris sempit̾is ⁊ ĩmor /
te auꝰ nõ ra uis est ut d̃¬
iustas aĩs extinguat om̃o sed
mortẽ scdam̃ noĩõuing q̃ est
⁊ ip̃a ꝑꝑ etua sicut ⁊⁊ ĩmorta/¬

Expanded text:
uam neque terram. quae quidem falsa non sunt: nam terrae ratio in carin spiritu, ignis in calore uitali. sed neque sanguis a corpore secerni potest sicut umor a terra neque calor uitalis a spiritu sicut ignis ab aere: adeo rerum omnium duo sola reperiuntur elementa, quorum omnis ratio in nostri corporis fictione conclusa est. ex rebus ergo diuersis ac repugnantibus homo factus est sicut ipse mundus ex luce ac tenebris, ex uita et morte: quae duo inter se pugnare in homine praeceuersetur, si autem corpus uicerit animam dicionique subiecerit, sit in tenebris sempiternis et in morte. cuius non ea uis est ut iniustas animas extinguat omnino, sed mortem secundam nominamus, quae est et ipsa perpetua. sicut et inmorta
Abbreviated transcription (Latin):
marestatis hre credunt᷑ Adeo rili/¬
gio eoꝵ nichie est aliud ꝙ̃ quod cu-¬
piditas humana niratuo ⁊ lec
sunt ⁊eligiories quas sibbi a maio/¬
ubus siis traditas ꝑtinacissime
tueri ac deffende̾ ꝓseuerant nret cõs /¬
deront quales sunt sed exhot ꝓba¬

Expanded text:
maiestatis habere creduntur: adeo relimaiestatis habere creduntur: adeo religio eorum nihil est aliut quam quod cupiditas humana miratur. hae sunt religiones, quas sibi a maioribus suis tra<ditas pertinacissime tueri ac defendere perseuerant, uec considerant quales sint, sed ex hoc ue
Abbreviated transcription (Latin):
re delectant᷑ hoꝵ pulc̾tudo¬
et ac intor ꝓstingit oculos net
ulã religionem putant insi.
illa nõ fulserint Itaq sub obtẽ/¬
tu deoro auaricia ⁊ cupiditas
colit᷑ Creduẽ cnũ deos guare
quitquid api concupistiũ / quit¬
quid est ꝓp̃t qd furta ⁊ homi¬
cidia et latrocina seuuũ cotidit¬
ꝓpr̃ qd bella ꝑtotĩ orbẽ ppłos
urbesq subideunt Consetrant
triço dii mamebias ⁊ rapmas
suas quos certe pccesse est ĩ¬
Retillos eẽ ac sũme uirtutꝭ
ex ptes si subieti sunt cupĩ¬
dicaribus Cuo ciũ belestes
eos puteniꝰ. si desiderent aqͥd
de dra uel bratos si aliqua re
indigrant uel incorruptos si
uoł uptati habent es in quib
appetendis cupiditat homi nõ
igit᷑ ad uos nõ tam religionis
cboris aspitiãt ut insignes la/¬
pillis el coloribus uester uoel
discincta gẽnuis fulgẽtibus pocula
insaciabili contemplacõe contractent
et quanto fum̃t ornaciora templa
⁊ pultora siimulacia tanto pluo

Expanded text:
re delectantur. horum pulchritudore delectantur. horum pulchritudo ac nitor praestringit oculos nec ullam religionem putant ubicumque illa non fulserint. itaque sub obtentu deorum auaritia et cupiditas colitur. credunt enim deos amare quidquid ipsi concupiscunt, quidquid est propter quod furta et homicidia et latrocinia cottidir quod bella per totum orbem populos urbesque subuertunt. consecrant ergo diis manubias et rapinas suas, quos certe necesse est inbecillos esse ac summae uirtutis expertes, si subiecti sunt cupiditatibus. cur enim caelestes eos putemus, si desiderant aliquid de terra, uel beatos, si aliqua re indigent., uel incorruptos, si uoluptati habent ea in quibus adpetendis cupiditas hominum non itur ad deos non tam religionis eboris aspiciant, ut insignes lapillis et coloribus uestes uel distincta gemmis fulgentibus pocula insatiabili contemplatione contrectent. et quanto fuerint ornatiora templa et pulchriora simulacra, tanto plus
Abbreviated transcription (Latin):
hũe seusum nec insi a corpore
rer similitudinẽ gerat mũdus
miuirũ ip̃i docent cum factũ eẽ
nõ difficent᷑ ut rẽt dũs et hoĩb
quase corẽ domus Si ergo est coꝰ¬
kuctus ut donns net ip̃e deus
est nec elemẽto q̃ sunt ꝑges
eie quia ireq domus hre / domi ꝰ¬
mũ sui pt̃ neq illa de quibus
domius eõstat Non tantũ erꝙo¬
ueritate sed etiã uarbis suis
reũtidtur Sicut eiũ domus
in usum habitandi facta ꝑse
mcgil sentit dñõq subiecta
est qui eam fecit aut incolit
Ita nũdus pse nchil sencieẽ
factor deo subiacet que en iiusũ
sur fecit/ duplici ergo racione
peccat᷑ ab insipiẽtibus ꝓmũ
ꝙ plemẽta id est dei oꝑa deo ỹre/¬
riũ deinde ꝙ elemẽtoꝵ ipsoro
figuras huona spetie compheu¬
gas colunt Nai solis luneqs
mant. Item ignis et terir s⁊
maris q̃ illi uultanũ uestetm
neptuñ uocant nec elenẽtꝭ
y magiño cupiditas tenet ut
iam uuiliora dicãt᷑ illa q̃ uera
sunt Auro stz ⁊ gẽmus et eto¬

Expanded text:
 sensum nec nisi a corpore rei similitudinem gerit mundus? nimirum ipsi docent, cum factum esse non diffitentur, ut esset diis et hominibus quasi communis domus. si ergo est constructus ut domus, nec ipse deus est nec elementa, quae sunt partes eius, quia neque domus habere dominium sui potest neque illa de quibus domus coveritate, sed etiam verbis suis revincuntur. Sicut enim domus, in usum habitandi facta, per se nihil sentit, dominoque subjecta est, qui eam fecit, aut incolit: ita mundus per se nihil sentiens factori deo subiacet, qui eum in usum sui fecit. Duplici ergo ratione peccatur ab insipientibus, primum quod elementa id est dei opera deo praeferunt, deinde quod elementorum ipsorum figuras humana specie conprehensas colunt. nam solis lunaeque mant, item ignis et terrae et maris, quae illi Vulcanum Vestam Neptunum uocant, nec elementis imaginum cupiditas tenet, ut iam uiliora ducantur illa quae uera sunt: auro scilicet et gemmis et ebo
Abbreviated transcription (Latin):
rere in ram scrlus rẽ dicatur
ito credicur eis passim tanꝙp cogni¬
te ueritati/ / demq apud cycero¬
nem sic dicit Cocta lucilio ha¬
bes balbe quid cocta quid pontifex
senciat ⁊ fac niẽ eyx intelligam
quid eu sencias Ate eĩ phõ rõ¬
nem relegionis acape̾ debeo Naios¬
ribus aut̃ nriẽ etio nulla rõne
reddita rõnis est credre Si credis
cur ergo racionẽ requiris que
pt efficere ne Redas Sm rõnẽ
requiris ⁊ querendam putas gͦ
nõ tredis. Iar ent̃ q̃ris ut uam
sequare cum inuoneus docet
ergo te racio non esse ueras ⁊eli
giones deoꝵ Qaud facies maio¬
res ne potius au racionẽ seq̃¬
ris q̃ quid̃ tibi nõ ab alio insinũ¬
ata sed ate ip̃o iuẽta et elata
ost cum om̃e religiones ⁊ adiatus
st te distede̾ ab iustiturio ⁊ auc̃te

Expanded text:
rere in eam scelus esse ducatur. itaque creditur ei passim tamquam cognitae ueritati. denique aput Ciceronem sic dicit Cotta Lucilio: habes, Balbe, quid Cotta, quid pontifex sentiat. fac nunc ego intellegam quid tu sentias: a te enim philoionem religionis accipere debeo, maioribus autem nostris etiam nulla ratione reddita. credere. si credis, cur ergo rationem requiris, quae potest efficere ne credas? sin rationem quaerendam putas, ergo non credis: ideo enim quaeris, ut eam sequare, cum inueneris. docet ecce tc ratio nou esse ueras deorum religiones: quid facies? maioresne potius an rationem sequeris, quae quidem tibi non ab alio insinuata, sed a te ipso inuenta et elata est, cum omnes religiones radicitus s, discede
Abbreviated transcription (Latin):
est sed assimꝑtiones falit h̃bꝰ
argimẽta concludunt quia ncq
mu̾dus gnãe hoiem̃ Neq homo
niudi pars est Nam hoicm̃ a
bncipio idemdeus fecit qui et
mũdum ⁊ nõ est pars inũdi
homo sicut corpotꝭ membrũd.
Potest end mũdus eẽ sine hoie
sicut urbe ⁊ domus It qaã qñ
domus uiuꝰ homĩs habitaculu
est ⁊ uibe unius ppłi Sic et
mudus demitiliũ tocius geneit
illi dummi student ad quod falsõ
homo et sensibilis est mũdus
quia homo sentit/ ergo quia mor/¬
talis est homo. mortalis fit et
mũdus necesse est nec tanl̃
mortalis sed et om̃ibus morbit
passiombusq subiectus / Et
econtrario si deuer est mnũdus
et ꝑtes ciit utiq dmortales
sunt Ergo et homo deus est
quia ꝑs est ut digitꝭ iũdi si
des ⁊ cebera gne bestiaꝵ et aniũ
⁊ pistiũ quĩ ⁊ illa cor modo
se nciũt el nnũdi ꝑtes sunt At
hoc tolle rabile est nam et het
colunt egipcii sed res eo ꝑue/¬
int ut et rane ⁊ culices et
formiet dii ec̃ uideant᷑ quiad̃

Expanded text:
it, sed adsumtiones falsae quibus argumenta concludunt, quia neque mundus generat hominem neque homo mundi pars est. nam hominem a principio idem deus fecit qui et mundum, et non est pars mundi homo sicut corporis membrum: potest enim mundus esse sine homine sicut urbs et domus. atquin ut domus unius hominis hat urbs unius populi; sic et mundus domicilium totius generis illi, dum student id, quod falso homo, et sensibilis est mundus, quia homo sentit: ergo quia mortalis est homo, mortalis sit et mundus necesse est; nec tantum mortalis, sed et omnibus morbis et passionibus subjectus. Et e contrario: Si Deus est mundus, et partes ejus utique immortales sunt; ergo et homo Deus est, quia pars est ut dicitis mundi. Si des et cetera genera bestiarum et auium et piscium, quoniam et illa eodem modo sentiunt et mundi partes sunt. at hoc tolerabile est; nam et haec colunt Aegyptii. sed res eo peruenit ut et ranae et culices et formicae dii esse uideantur, quia et
Abbreviated transcription (Latin):
ce sopie stude̾ puitant que seusit
bdeo lulo illo ut honore tene/¬
Barrũ depellerent institura hus
reñd libr̃d quofenomena bñte
comprchendit hĩis tribus uersib
nocte En s fur nõ potest ut
stelle dii sint argo ne sol quid
sed magnitudine ꝙ si dii non¬
sunt Ergo net celũ quidam in
quo illa onno cõtmẽtur Smill
modo si era quam calcama quõ
subignmꝰ ⁊ codumꝰ ad uictum
deus nõ est nec campt quid̃
ac mõtes dni erũt Si hii nd̃
sunt ergo ne celluis quidam¬
unuu̾sa deuus uotari potest/
Item si adͦ. que fruit aĩmer¬
bus ad usumbibendi aut
lauandi deus nõ est ne fontes
quid ex quibus aqua fllut
Si fantes nõ sunt nec flũ
quid̃ qui de sontibus callu¬
nõ sunt ergo ⁊ mare qued
ex flm̃bus constat deus hũ
nõ potest Q si neq ocłum
neq t̃ra neq mare ħ mũdi
ꝑces sunt dn cẽ possunt
ergo ne mũdus quid̃ totus
est deus quem id ipsi stoy¬
a et aiantem ⁊ sapientem ẽẽ

Expanded text:
sapieutiae studere se putant, qui sensit sapieutiae studere se putant, qui sensit a deo lumina illa ut horrorem tenebrarum depellerent instituta! is eum librum quo Phaenomena. breuiter conprehendit his tribus uersibusnocti. quodsi fieri non potest ut stellae dii sint, ergo ne sol quidem sed magnitudine. quodsi sunt hi, ergo nec coelum quidem, in quo illa omnia continentur. Simili modo si terra quam calcamus, quam subigimus et colimus ad victum, deus non est, nec campi quidem ac montes dii erunt; si hi dii non sunt, ergo nec tellus universa deus videri potest. Item si aqua quae servit animantibus ad usum bibendi aut lavandi deus non est, nec fontes quidem ex quibus aqua profluit. Si fontes dii non sunt, nec flumina quidem quae de fontibus cnon sunt, ergo mare quod ex fluminibus constat deus haberi non potest. quodsi neque caelum neque terra neque mare, quae mundi partes sunt, dii esse possunt, ergo ne mundus quidem totus deus est, quem idem ipsi Stoici et animantem et sapientem esse
Abbreviated transcription (Latin):
utiq dies fuisset Item. motꝰ
astra nõ haberent quis dubitat
sempit̾nam nocten futuram
fuisse i ded ut diei ac noctꝭ
uices ueut̾ moueri ea uoluit
⁊ tan uarie mouer ut non
modo lucꝭ atq terebraꝵ mu/¬
tue uicissitudures ficrent
quibus laboris ⁊ quietis alt̾ua
spatia constarent sed eciam
frugoris ⁊ caloris ut diu̾sor
temporũ uis ac ptas generã¬
dis uel maturandis fringibꝰ
conueniret Quain salerciain
diuine maiestatis in machinã¬
dis itmeribus astror quia
pħiũ nõ uidebant ar̃lia esse
sidera putaneriũ tamꝙ̃ pedibꝰ
⁊ sponte nõ dñia racione pce/¬
derent Cur aut̃ illa excogita¬
uerit deus quis nẽ iurelligit
stilicet ne iolis lure de cedente
imiũ ceta nop tetris atq
horrẽtibus tenebris ingrauestã
noceretq uiuẽtibus / Itaq et
celum smil nira uarietate
distipint et benebras nuiltꝭ n
murisq liũbus temꝑauu euẽ
to naso prindentius ꝙͣłs ille qui

Expanded text:
utique dies esset. item si motus utique dies esset. item si motus astra non haberent, quis dubitat sempiternam noctem futuram fuisse? sed nt diei ac noctis uices essent, moueri ea uoluit et tam uarie moueri, ut non modo lucis atque tenebrarum mutuae uicissitudines fierent, quibus laboris et quietis alterna spatia constarent, sed etiam frigoris et caloris, ut diuersorum temporum uis ac potestas uel generandis uel maturandis frugibus conueniret. quam sollertiam diuinae potestatis in machmandis itineribus astrorum quia philosophi non uidebant, animalia esse sidera putauerunt, tamquam pedibus et sponte, non diuina ratione procederent. cur autem ilia excogitauerit deus, quis non intellegit? scilicet ne solis lumine decedente nimium caeca nox taetris atque horrentibus tenebris ingrauesceret noceretque uiuentibus. itaque et caelum simul mira uarietate distinxit et tenebras ipsas multisdentius quam illi qui
Abbreviated transcription (Latin):
artifex sit illa disposuit sit ma¬
chmatus est ut psxatia cer
dña ⁊ amirabili ⁊acoẽ decus¬
ieront/ ad efficiendũ suicedẽtiũ
sibi temporũ uarietater/An
archimeindex siculus cõtano
ere similitudinẽ mũdi ac fi¬
gurã potuit machinari in
quo Ita solẽ lumãq composut
ut meqͣles motus ⁊ celestibq
simules conu̾siombus singlis
quasi diebus efficerent / et nõ
modo accessus solus ac retessq
url incremẽta dimiqmedẽsq
lie uerũ eciã scellaꝵ uil
in errancud uel uagarũ dispa/¬
res cursus orbs orbis ille dum
uritituo exhiberet dei engo
illa uera nõ potuit machmnori
⁊ efficẽ q̃ potuit solercia hoiõ
scoytus si astroꝵ fignras in illo
eie pictas affictasq uidissẽt
suo illa consilio moueri dicẽt
ac nõ potus artificis ingeno
Inest ergo sideribus racio
ad pagẽdos meatus suos api¬
ta sed dei est illa racio qui
et fecit ⁊ regit omia nõ ipõro
syderũ q̃ mouent̾ i Ram si
Iolen stare uoluisset ꝑꝑetuus

Expanded text:
artifex, sic illa disposuit, sic machinatus est, ut per spatia coeli divina et admirabili ratione decurrerent, ad efficiendas succedentium sibi temporum varietates. An Archimedes Siculus concavo aere similitudinem mundi ac figuram potuit machinari, in quo ita solem ac lunam composuit, ut inaequales motus, et coelestibus similes conversionibus, singulis quasi diebus efficerent, et non modo accessus solis et recessus, uel incrementa deminutionesque lunae, uerum etiam stellarum uel! inerrantium uel uagarum dispares cursus orbis ille dum uertitur exhiberet, deus ergo illa uera non potuit machinari et efficere quae potuit sollertia hominis Stoicus si astrorum figuras in illo aere pictas effictasque uidisset, suo illa consilio moueri diceret ac non potius artificis ingenio? inest ergo sideribus ratio ad peragendos meatus suos apta, sed dei est illa ratio qui et fecit et regit omnia, non ipsorum siderum quae mouentur. nam si solem stare uo! uisset, perpetuus
Abbreviated transcription (Latin):
excitabitur ad ueu cognicoem̃
quia nulla est hom iocũdior
uoluxtas. et erit Iam celestꝭ
disciplmne sapiencia dignuk
qui ad cognostenda cetera petã
libens ac paratus auyserit

Expanded text:
tabitur ad ueri cognitionem, qua nulla est homini iucundior uoluptas, et erit iam caelestis disciplinae sapientia dignus, qui ad cognoscenda cetera libens ac paratus accesserit
Abbreviated transcription (Latin):
epistimauit ẽẽ uolũtarios
camꝙͣ nõ possont tam disposi /¬
ce tan ordinate moueri insi
sensus ilis messet officn su
sciens Oꝙͣ difficilis est ix̃no/¬
rantibus ueritas ⁊ d faicilis
scientibus Sa motus inquit
astror fortuitu nõ sunt ince il
aliud restat nsi ut uolũtarh
sunt Innuo uero ut nõ iẽ fortu/¬
tos maĩfestũ est ita ut net uol¬

Expanded text:
existimavitexistimavitam non possent tam disposite, tam ordinate moveri, nisi sensus illis inesset officii sui sciens. O quam difficilis est ignorantibus veritas, et quam facilis scientibus! Si motus, inquit, astrorum fortuiti non sunt, nihil aliud restat, nisi ut voluntarii sint; immo vero, ut non esse fortuitos ma
Abbreviated transcription (Latin):
cistis Illi end̃ solẽ atq limã
uos etiã sidera deos putatis
Trcidite igit᷑ nobis scellarꝭ
nuisteria ut aras at templã
singlis erigamiꝰ ut scianq
quoꝙq ritu quo die colamꝰ
quibus noĩbus quibus xtĩb
aduocemiꝰ insi forte nullo dist/¬
min̾e tam i̾mia̾biles tã mi¬
mitos deos aceruañ colere
debenꝰ Qand quod argimẽtid
ulud quo colligiũ unu̾ste te¬
lestia deos eẽ in contra riũ
ualet Nam si deos idtirco
eẽ opmãtur qui r̾tos ⁊ racio¬
nabiles cursus hũt eirant
Ex hoc ciũ apparet deos
non iẽ ꝙ exerbitare illis
a pstitis itineribus nõ licet
Cetcrũ si dñ ecut̃ huc atq
iblut passa sane ulla ne¬
cessitate ferrent᷑ sicut aiañ¬
ces in t̾ra quaꝵ quia sunt
libere uolũtates huc atq
iblut uagant᷑ utlib ⁊ quo
uolũtarius sed necessarius qr
pstitutis legibus officusq deẜ̾¬
mũt  Sed cum disputaret
de cuosibus fiderũ quos exipõ
reiũ ⁊ temporũ congruẽtia
intelĩgebat nõ rẽ fortuitor

Expanded text:
cistis. illi enim solem atque lunam, uos etiam sidera deos putatis. tradite igitur nobis stellarum mysteria, ut aras ac templa singulis erigamus, ut sciamus quo quamque ritu, quo die colamus, quibus nominibus, quibus precibus aduocemus: nisi forte nullo discrimine tam innumerabiles, tam minutos deos aceruatim colere debemus. quid quod argumentum iliud, quo colligunt uniuersa caelestia deos esse, in contrarium ualet? nam si deos idcirco esse opinantur, quia certos et rationabiles cursus habent, errant. ex hoc enim apparet deos non esse, quod exorbitare illis a praestitutis itineribus non licet. ceterum si dii essent, huc atque illuc passim sine ulla necessitate ferrentur sicut anima-ntes in terra, quarum quia liberae sunt uoluntates, huc atque illuc uagantur ut libuit, et quo voluntarius, sed necessarius, quia praestitutis legibus officiisque deserviunt. Sed cum disputaret de cursibus siderum, quos ex ipsa rerum ac temporum congruentia intelligebat non esse fortuitos,
Abbreviated transcription (Latin):
derrs cultus uẽ ceperut Sit uĩ¬
tas fucata medacio est et illud
quod a deo factũ ferebat᷑ homĩ
qui opus diinũ mitatꝰ est
cepit astribi Ceterũ fictio ueri
ac uiui hois e limo der est
Quod ħmes quoq tradit qui
nõ tantũ horenĩ ad ymagnẽ
dei faitũ cẽ dixit a deo / sedeciã
illud explanore temptauit ꝙͣsus¬
tili rõne singla queq in corꝑe
honũt membra sormauũ cum
eor nichil sit qd non cantũs
ad u̾sus necessitatẽ quantum
ad pulc̾tudinẽ ualeat / Id uero
scorai cum de prudencia disserũt
fatẽ conant᷑ Et secutꝰ uos tul¬
lius pliũbus quid locis sed
iñ materiõ tam copiglam et ube¬
ram fructũ contingit /, quam
nuꝑ ꝓpriũ de ea re librũad
demetomiũ auditorẽ meum
scripsi ⁊ Illud hoc loco pc̃cure
nõ possum quod errãtes quid
iauit dicens semꝑ fuisse inũdũ
itaq ⁊ huõnũ genus ⁊ cetera
q̃ in eo sunt miciũ nõ hir̃
aiolia q̃ ante nõ fuũt eẽ ici-¬

Expanded text:
deorum cultus esse coeperunt. sic uerideorum cultus esse coeperunt. sic ueritas fucata. mendacio est et illut quod a deo factum ferebatur, homini, qui opus diuinum imitatus est, coepit adscribi. ceterum fictio ueri ac uiui hominis e limo dei est. quod Hermes quoque tradit, qui non tantum hominem ad imaginem dei factum esse dixit a deo, sed etiam illut explanare temptauit, quam subtili ratione singula quaeque in corpore hominis membra. formauerit, cum eorum nihil sit quod non tantundem ad usus necessitatem quantum ad pulchritudinem ualeat.. id uero etiam Stoici cum de prouidentia disserunt, facere cona.ntur et secutus eos Tullius pluribus quidem locis, sed tamen materiam tam copiosam et uberem strictim contingit. quam nuper proprium de ea re librum ad Demetrianum auditorem meum scripsi. illut hoc loco praeterire non possum quod errantes quidarauit dicens semper fuisse mundum: itaque et humanum genus et cetera quae in eo sunt initium non habere, animalia quae ante non fuerint esse inci
Abbreviated transcription (Latin):
ẜmone consencĩ Si ergo catha¬
clismus ideo factas est ut mali¬
cia q̃ ꝓ nimã mulcitudinẽ inere¬
uerat ꝑderet᷑ quõ fictor homie
ꝓmechbus fuit cuis filiũ denta¬
lionẽ idem ip̃i obiusticiã solũ
dicit̃ eẽ ẜuatum ⁊ Quomodo
uiuis gdus ⁊ una ꝓgemes
orbem terie tam celerĩt hoĩbꝰ
potuit implere Sed uidelicet
hoc quoq sit corruperiũ ut
illud suꝑius cum ignorarent
⁊ quo tempore cathaclismut
sit factus in terra ⁊ quis ob
iusticiã meruerit gne huãno
ꝑemite saluari et quõ ⁊ cum
quibus ser uatus sit que õmã
ꝓplretier litte̾ docent. Appenet
rugo eẽ flm̃ quod de opificio
piecher narrant  uerun
quia portag dixerim nõ omio
mẽtiri fole̾ sed fignois inuolue̾
⁊ obsturare q̃ dicant nõ dico
teũ sunulachrũ honus̃ formas¬
se de molle ac pngui luto ab
eoq pmo natã ẽẽ artẽ staruas
⁊ scimulatia fingendi. Si quid̃
Iois temporibus frait. quibus
uniũ tampla constitui et noua

Expanded text:
mone consentiunt. si ergo cataclysmus ideo factus est, ut malitia quae per nimiam multitudinem increuerat perderetur, quomodo fictor hominis Prometheus fuit, cuius filium Deucalionem idem ipsi ob iustitiam solum dicunt esse seruatum? quomodo unus gradus et una progenies orbem terrae tam celeriter potuit hominibus inplere? sed uidelicet hoc quoque sic corruperunt ut illut superius, cum ignorarent et quo tempore cataclysmus sit factus in terra et quis ob iustitiam meruerit genere humano pereunte seruari et quomodo aut cum quibus seruatus sit: quae omnia propheticae litterae docent. apparet ergo esse falsum quod de opi- Scio Promethei narrant. uerum quia poetas dixeram non omnino mentiri solere, sed figuris inuoluere et obscurare quae dicant, non dico ea simulacrum hominis formasse de molli ac pingui luto ab eoque primo natam esse artem statuas et simulacra fingendi, siquidem Iouis temporibus fuit, quibus primum templa constitui et noui
Abbreviated transcription (Latin):
constructꝰ est aians̃ enr̃ non
construt᷑ sed nastit᷑ Et si est
edificatꝰ sit utuꝙ tamꝙͣ dorus
tanꝙͣ nals est erio aliquis
artifex mũdi deus et seorsum
erit ĩdũdus qui factus est seor /¬
sum ille qui fecit Iam illud ꝙͣ
repugnans ⁊ absurdumi ꝙ crum
colestes ignes cetõq mũdi
elemẽta / deos eẽ affirment
dii sunt / Nr̃dus ergo non¬
deus sed donnitiliũ deoꝵ est
Shi uero inũdus deus est ergo
illa omĩa q̃ sunt in eo nõ dii t
sed dei mẽbra q̃ utiq sola nouẽ
dei accipe̾ nõ possunt slet eñ

Expanded text:
st; animans enim non construitur, sed nascitur. Et si est aedificatus sic utique tamquam domus, tamquam navis; est ergo aliquis artifex mundi Deus; et seorsum erit mundus, qui factus est, seorsum ille, qui fecit. Jam illud quam repugnans et absurdum, quod cum coelestes ignes caeteraque mundi elementa deos affirment,dii sunt, deus, sed domicilium deorum est. si uero mundus deus est, ergo illa omnia quae sunt in eo non dii sunt, sed dei membra, quae utique sola dei nomen accipere non possunt.. nec enim
Abbreviated transcription (Latin):
adiutores in bello fuerut Item
Iour la prio iout moliom Iour
casio ⁊ q̃ suit in euddem mod̾
Gille ascutissut excogitauit
ut s sibi honorẽ diuinũ et hespi¬
tibus ꝑꝑctiud nomẽ acquireret
tum religione cõuiẽtum Gau/¬
debant crggo illi ⁊ huic imperio
eius libenẽ obseq̃bant᷑ ⁊ noĩe
sui grã ritꝰ ãmios et sesta
celebrabant Suuule queddam
inscicilia fecit eneas cũ condite
uibi aceste hospitꝭ nouie impo¬
suit ut eã postind letꝰ ac
libens a cestes diligẽt augeret
ornaret/ hot modo religionẽ
cultus sui ꝑ orbẽ terre Iuxit
semõuit et exemplũ ceterꝭ
admitand̃ dedit siue ugitts

Expanded text:
adiutores in bello fuerunt; item adiutores in bello fuerunt; item Ioui Laprio, Ioui Molioni, Ioui Casio et quae sunt in eundem modum. quod ille astutissime excogitauit, ut et sibi honorem diuinum et hospitibus suis perpetuum nomen adquireret cum religione coniunctum. gaudebant ergo illi et huic imperio eius libenter obsequebantur et nominis sui gratia ritus annuos et festa celebrabant. simile quiddam in Sicilia fecit Aeneas, cum conditae urbi Acestae hospitis nomen inposuit, ut eam postmodum laetus ac libens Acestes diligeret augeret ornaret. hoc modo religionem cultus sui per orbem terrae Iuppiter seminauit et exemplum ceteris ad imitandum dedit. siue
Abbreviated transcription (Latin):
rices ait melyseum cretẽsium
regem pmũ dus sacrificasse. ac
ritus nouos sacroꝵq pompas
introduxisse humns duas fuiir
fileas. amaltheam ⁊ melisso
q̃ Iouẽ puirũ capnolacte ac
nelle iit̾erũ unde poetica
illa sabula orignrẽ sumpsit apes
aduclasse atq os piũ melle cõ¬
plesse Melyssam uero a piẽ
pͥmã saẽdotem matre magne
constitutã unde adhuc matris
antistites melysse noie mr̃tu¬
pant᷑ a Iystoria uero sacra testat᷑
ixm̃ Ionẽ posti rerũ potitus
sit in tancã uenisse insolenciã
ut ip̃e sibi faua in locis multꝭ
constituit Nam cum tras ciocui¬
res inquõcumꝙ regionẽ uenat̃
ugẽ spncipes ue ppłõꝵ hospicio
sibi ⁊ amicicia copulabãt Et
cũ aquoꝙ digredẽtur iubebat
se fauũ creari hospitꝭ sui nouue
quasi ut posset amnticie ac fede/¬
ue amore conẜuar Sit consta¬
cuta siũ templa Ioi ataburio
Iom labriãdo Ataburur cũ
⁊ labriandus haxiter xiꝰ atq

Expanded text:
ικη̆ς ait Melissea Cretensium ικη̆ς ait Melissea Cretensium regem primum diis sacrificasse ac ritus nouos sacrorumque pompas introduxisse; huius duas fuisse filias, Amaltheam et Melissam, quae Iouem puerum caprino lacte ac melle nutrierint — unde poetica illa fabula originem sumpsit apes aduolasse atque os pueri melle complesse —; Melissam uero a patre primam sacerdotem Matri Magnae constitutam, unde adhuc eiusdem Matris antistites Melissae nuncupentur. Historia uero Sacra testatur ipsum Iouem postquam rerum potitus sit, in tantam uenisse insolentiam, ut ipse sibi fana in multis locis constituerit. nam cum terras circumiret, ut in quamque regionem uenerat, reges principesue populorum hospitio sibi et amicitia copulabat et cum a quoque digrederetur, iubebat sibi fanum creari hospitis sui nomine, quasi ut posset amicitiae ac foederis memoria conseruari. sic constituta sunt templa Ioui Ataburio, Ioui Labryandio: Ataburus enim et Labryandus hospites eius atque
Abbreviated transcription (Latin):
credunt signis cor messem ae¬
uis ꝑgula pitors ueri ichil
omia ficta/ Preta quid̃ stul¬
cos homiẽs̃ infantibus comꝑauit
At eio pulto imprudẽciores
rẽ dicam/. Illi eñ suimelachra
hoieñ putãt eẽ hñ deos illos
etas facit putare quod non
est hos sculticia Illi utiqzbre¬
ui desiñt falli horũ uanitas
⁊ durat semꝑ ⁊ trescit/ Sacra
liberi puẽ pmuo orphens
induxit in greciã Pmusq ee¬
lebraũit in mõte boetie thebis
ubi liber natus est ꝓxino Quu
cum frequẽter citare᷑ cantu
ꝑsonaret. cytheron appellatꝰ
est Easacra etiõ nũt orphica
noĩam᷑ in quibus ip̃e pnẽ ea
dilacãtus ⁊ carptus est/ Et
fuit ꝑrad̃ fere tempora quibꝰ
fane si quis etate pcessert
annes lacmuus pamusq regna¬
uerũt Ipẽ patres eoꝵ fan
⁊ loromedon quo regnance orpheq
cum orgonantꝭ adiliensiũ litus
accessit is procedamꝰ ergo ulteriꝰ
⁊ quercoamꝰ quis om̃o colendorĩ
deoꝵ spmus auctor extiterit didi

Expanded text:
credunt signis cor inesse in ahecredunt signis cor inesse in ahenis. Pergula pictorum; veri nihil: omnia ficta Poeta quidem stultos homines infantibus comparavit. At ego multo imprudentiores esse dico. Illi enim simulacra homines putant esse, hi deos. Illos aetas facit putare quod non est, hos stultitia. Illi utique brevi desinunt falli, horum vanitas et durat, et semper crescit. Sacra Liberi Patris primus Orpheus induxit in Graeciam, primusque celebravit in monte Boeotiae Thebis, ubi Liber natus est, proximo, qui cum frequenter citharae cantu personaret, Citeron appellatus est. Ea sacra etiamnunc Orphica nominantur, in quibus ipse postea dilaceratus, et carptus est, et fuit per eadem fere tempora, quibus Faunus. Sed quis aetate praecesserit, annos Latinus Priamusque regnarunt, item patres eorum Faunus et Laomedon, quo regnante Orpheus cum Argonautis ad Iliensium litus accessit. procedamus igitur ulterius et quaeramus, quis omnino colendorum deorum primus auctor extiterit. Didy
Abbreviated transcription (Latin):
tuã noãtam ꝙ mulicribus
fata cane̾ cõsueniss/ ut famu
uiris Eund uarir st̾bit tãte
ꝓudicicie fuisse ut nemo illã
qͥ adiuxerit prẽt̃ suũ uirs
mas uiderit nec nomẽ eius
audierit Idcirco illi mulieres
in aꝑto fabricãt ⁊ bonã deam
nõiant. Et craspus clodiꝰ
ni eo libro quẽ grece stosit
refere, fant hanc urpore fuisse
q̃ quia contra morẽ dẽcusq re¬
gui, clã unu ollam cebibe¬
rat et ebria facta erat uirgt
myrtas a uiro usq ad morteẽ
cesa/ postra uero cũ eñfrĩ
sau penitẽt̾ ac desideriũ eius
fene nõ posset dĩnũ illi ho¬
norem deculisse idcioco in sa¬
cris rius obuolutũ unu ain¬
phorã pom Reliquit eigo pester¬
spiciut̃ /. Nam lucilius cormii
sculticiã qui simulacra deos pu/¬
tant c̃ẽ deridet hiis uersibus
Ceiricolas larnas fauni quas
poupillũ q iustitue̾ nime tre¬
ũt has. hic om̃iã poinit / ut
p̃ueri infantes credunt signa
dit i ͭ  onnã ficta uera putat

Expanded text:
tuam nominatam, quod mulieribus tuam nominatam, quod mulieribus fata canere consuesset ut Faunus uiris. eandem Varro scribit tantae pudicitiae fuisse, ut nemo illam quoad uixerit praeter suum uirum mas uiderit nec nomen eius audierit. idcirco illi mulieres in operto sacrificant et Bonam Deam nominant. et Sextus Clodius in eo libro quem Graece scripsit, refert Fauni hanc uxorem fuisse; quae quia contra morem decusque regium clam uini ollam ebiberat et ebria facta erat, uirgis myrteis a uiro ad mortem usque caesam; postea uero cum eum facti sui paeniteret ac desiderium eius ferre non posset, diuinum illi honorem detulisse; idcirco in sacris eius obuolutam uini amphoram poni. reliquit ergo posterspiciunt. Nam Lucilius eorum stultitiam, qui simulacra deos putant esse, deridet his versibus: Terricolas Lamias Fauni, quas Pompiliique Instituere Numae, tremit has; hic omnia ponit. Ut pueri infantes credunt signa sic isti omnia ficta Vera putant;
Abbreviated transcription (Latin):
Cornelio et beluo consulibus
asossoribut ꝙr in alt̾a corpꝰ inme
fuit in altã rextemi latii libri
E Iure poncifitꝭ Item greti
cotide de disciplina sapĩe st̃pti
quibus religiones nb̃itar eas
modo puc̃is ip̃e instutuciat si
om̃o pterea dissoluit Qͣre ad
senaro delata decetũ est ut hnĩ
libii abelerent᷑ ita eos pũtus
petiluus p̃tor urbanno dcõle¬
une ip̃łe coucremauit insipiẽ¬
ter id quid̃. Quid eñ ꝓsant
libros eẽ cuiubustos cum hoc
ipm̃ qd sunt iõ cõbusti qr rea
⁊eligiomibus derogabant me/¬
morie fit traditũ./ Nemo
ero nsenatu tut nõ stulussi¬
epire Ita dũ uolunt etiam
posteris appbare quõta pretate
defenderm̃t religiones auctẽ
religionũ ipõr uestando nrꝰ¬
unerẽ Sed ut ponꝑiliur
apud rõnos institutor ineptars
femui in latio. qui et sacurno
auo nefania sacra coustituit
⁊ pitũ prem̃ mẽ deos honora¬
int ⁊ sororẽ suam sentã faui/¬
nã uande̾q cõuigẽ conseciauit
Quã gabius lassus tradit fa/¬

Expanded text:
sulibus a fossoribus, quarum in altera corpus Numae fuit, in altera septem Latini libri de iure pontificio, item Graeci totidem de disciplina sapientiae scripti, quibus religiones non eas modo quas ipse instituerat, sed omnes praeterea dissoluit. qua re ad senatum delata decretum est, ut hi libri abolerentur. ita eos Quintus Petilius praetor urbanus in contione populi concremauit. insipienter id quidem: quid enim profuit libros esse combustos, cum hoc ipsum, quod sunt ideo combusti, quia religionibus derogabant, memoriae sit traditum? nemo ergo tunc in senatu non stultissiexire. ita dum uolunt etiam posteris adprobare quanta pietate defenderint religiones, auctoritatem religionum ipsarum testando minuerunt. sed ut Pompilius aput Romanos institutor ineptarum Faunus in Latio, qui et Saturno auo nefaria sacra constituit et Picum patrem inter deos honorauit et sororem suam Fentam Faunam eandemque coniugem consecrauit; quam Gauius Bassus tradit Fa