comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
natione uisoꝵ carnaliũ Date mͥ qui uideat. Om̃is unius pͥncipiũ
non. ẽẽ. nisi unũ solũ. aquo sit omne unũ siue idimpleat siue
non impleat. qui uideat date. non qui litig&. non qui uideri uelit
se uedere quod nonuid&. date qͥresistat sensib carnis & plagis
quib ꝑ illos in anima ũapulauit. Quiresistat consuetudini
hominũ resistat laudib hominũ qͥ conpungatur incubili suo. Qui
refculpat sp̃m suũ. qͥ non foris diligat uanitates. & quȩrat menda¬
cia . qui iã nouerit sibi dicere. siuna roma ẽ. quã circa tiberĩ nescio
quis romulus dr̃ condidisse. falsa. ẽ. ista quã cogitans fingo Non
eñĩ. ẽ. ipsa necibi sũ animo: nã quid agatur ibi mͦ utiq scirẽ: si
unus. ẽ. sol. falsus ẽ. iste quẽ cogitans fingo. Hã ille curricula sua
certis locis & temporib ꝑagit. Istũ ego ubi uolo. & quando uolo con¬

Expanded text:
natione visorum carnalium. Date mihi qui videat omnis unius principium natione visorum carnalium. Date mihi qui videat omnis unius principium non esse, nisi unum solum a quo sit omne unum, sive illud impleat, sive non impleat. Qui videat date, non qui litiget, non qui videri velit se videre quod non videt. Date qui resistat sensibus carnis, et plagis quibus per illos in anima vapulavit: qui resistat consuetudini hominum, resistat laudibus hominum, qui compungatur in cubili suo, qui resculpat suum spiritum, qui non foris diligat vanitates, et quaerat mendacia ; qui jam sibi noverit dicere: Si una Roma est, quam circa Tiberim nescio quis Romulus dicitur condidisse, falsa est ista quam cogitans fingo: non enim est ipsa, nec ibi sum animo; nam quid ibi agatur modo, utique scirem. Si unus est sol, falsus est iste quem cogitans fingo: nam ille curricula sua certis locis et temporibus peragit; istum ego ubi volo, et quando volo con
Abbreviated transcription (Latin):
su & quod deor su. ẽ sursũ regno çeloꝵ aptus non erit Non
E sũma quȩ ramus in infimis ñ ec ipsis infimis inuideamus
Indicemis ea: necũ ipsis iudicemur: id ẽ tantũ eis cribuamus
quantũ species meretur extremã necũ in nouissimis prima
quereͥmas a primis in nouissima numeremur. Quod nihil ipsis
nouissimis ob ẽ seđ nob̵ plirimũ. Hec ideo diuinȩ ꝓuidentiȩ
admuustratio minuis decora fit.: quia & inusti iuste & fȩdi
pulhre ordinantur: Et siꝓpt̃ea nos fallit rerũ uisibiliũ pulchri¬
tudo quia unitate continetur & non impl& unitatẽ. intelligamnꝰ
quippe corpus uerũ corpus ẽ: sed falsa unitas. Hon em̃ sũmȩ
imĩ ẽ. aut in tantũ id imitatur ut impleat: & tamen nec
corpus ipsũ. eẽt. nisi ut cũq unũ. ẽẽt. Porro ut cũq unũ. ẽẽ
non poss&. ñisi ab eo quod sũmȩ imũ. ẽ. idhaber&
o animȩ ꝑuicaces date mͥ qui uideat sine ulla imagi¬

Expanded text:
sum, et quod deorsum est sursum, regno coelorum aptus non erit. Non sum, et quod deorsum est sursum, regno coelorum aptus non erit. Non ergo summa quaeramus in infimis, nec ipsis infimis inhaereamus. Judicemus ea, ne cum ipsis judicemur; id est, tantum eis tribuamus, quantum species meretur extrema, ne cum in novissimis prima quaerimus, a primis inter novissima numeremur. Quod nihil ipsis novissimis obest, sed nobis plurimum. Nec ideo divinae providentiae administratio minus decora fit; quia et injusti juste, et foedi pulchre ordinantur. Et si propterea nos fallit rerum visibilium pulchritudo, quia unitate continetur, et non implet unitatem; intelligamus, quippe corpus verum corpus est, sed falsa unitas. Non enim summe unum est, aut in tantum id imitatur ut impleat: et tamen nec corpus ipsum esset, nisi utcumque unum esset. Porro utcumque unum esse non posset, nisi ab eo quod summe unum est, id haberet. 64. O animae pervicaces, date mihi qui videat sine ulla imagi
Abbreviated transcription (Latin):
etiã nonpucetur. eẽ. quod non.ẽ: nec fallit sed neĩpsi qͥdẽ
oculi fallunt: Non eñĩ renuntiare animo possunt. nisi
affectionẽ suã: quod si non solũ ipsi sed om̃s corporis sensus
Ita nintiant ut afficiuntur: quid abeis amplius exigere debea-¬
mus ienoro. Tolle itaq uanitantes: & nulla erit uanitas.
Siquis remũ inaqua frangi opinatur. & cũ inde aufertur inte:¬
rari non malũ hab& inter nuntiũ. sed malus.ẽ. uidex Nam
ille ꝓsua nat᷑a non potiuit alit̃ in aqua sentire: nec aliter
debuit. Si eñi aliud . ẽ. aer. aliud. ẽ. aqua: iustũ. ẽ. ut aliter
inaere aliter in aqua sentiatur: Quare uid& oculus recte
adhoc enĩ factus. ẽ. ut tantũ ualeat: sed animus ꝑuersȩ¬
indicat. Cui ad contemplandã sũmã pulchritudinẽ
mens non oculus factus ẽ Ille autẽ uult mentẽ conuertere
adcorpora: oculos addm̃. Querit eñi intelligere carna¬

Expanded text:
etiam non putetur esse quod non est, nec fallit. 62. Sed ne ipsi quidem etiam non putetur esse quod non est, nec fallit. 62. Sed ne ipsi quidem oculi fallunt; non enim renuntiare possunt animo nisi affectionem suam. Quod si non solum ipsi, sed etiam omnes corporis sensus ita renuntiant ut afficiuntur; quid ab eis amplius exigere debeamus ignoro. Tolle itaque vanitantes, et nulla erit vanitas. Si quis remum frangi in aqua opinatur, et cum inde aufertur integrari; non malum habet internuntium, sed malus est judex. Nam ille pro sua natura non potuit aliter in aqua sentire, nec aliter debuit: si enim aliud est aer, aliud aqua, justum est ut aliter in aere, aliter in aqua sentiatur. Quare oculus recte; ad hoc enim factus est ut tantum videat: sed animus perverse, cui ad contemplandam summam pulchritudinem mens, non oculus factus est. Ille autem vult mentem convertere ad corpora, oculos ad Deum. Quaerit enim intelligere carna
Abbreviated transcription (Latin):
credendũ mentientib Ne incidamus inuanitates uanitantiũ. sed
quȩrendũ potius cũ ideo mentiantur quia eã uidentur ostendere
oculis carneis cũ illa mente pura uideatur: utrũ intantũ menti¬
antur inquantũ ei similia sunt: an inquantũ eã non assequunt᷑
Nã si assequerentur: qđ imitantur implerent: Si autẽ implerens¬
omni mͦ. eẽnt similia. Si omni mͦ. eẽnt. similia: nihil inter illam
naturã & istã inter.eẽt Quod suta. ẽẽt: non eã mentirentur id.
enĩ essent quod illa. ẽ: nec mentiuntur tamen diligentius consi de¬
rantib quia ille mentitur qui uult uideri qđ non. ẽ: Iuod
autẽ non uolens aliud putatur quã. ẽ: non mentitur sed
fallit tamen Nã ita discernitur mentiens a fallente: quia
in .ẽ. om̃i mentienti uoluntas fallendi etiã si ei non credat᷑
F allens autẽ. eẽ. non potest qui non fallit Ergo corporea
species quia nullã uoluntatẽ hab& non mentitur. Si uͦ

Expanded text:
credendum mentientibus, ne incidamus in vanitates vanitantium: sed quaerendum potius est, cum ideo mentiantur, quia eam videntur ostendere oculis carneis, cum illa mente pura videatur, utrum in tantum mentiantur, in quantum ei similia sunt, an in quantum eam non assequuntur. Nam si assequerentur, quod imitantur implerent. Si autem implerenomnino essent similia. Si omnino essent similia, nihil inter illam naturam et istam interesset. Quod si ita esset, non eam mentirentur: id enim essent quod illa est. Nec tamen mentiuntur diligentius considerantibus: quia ille mentitur qui vult videri id quod non est; quod autem non volens aliud putatur quam est, non mentitur, sed fallit tantum. Nam ita discernitur mentiens a fallente, quod inest omni mentienti voluntas fallendi, etiamsi non ei credatur: fallens autem esse non potest, qui non fallit. Ergo corporea species, quia nullam voluntatem habet, non mentitur: si vero
Abbreviated transcription (Latin):
generib: ita tribuant᷑ ut ad sumissũ intelligenter.
ad tẽꝑa tũ libent̃ ad grande ꝑtineat obędient̃ au¬
diri. sedsic potiꝰ ut hȩctria sẽꝑ intendat. Et quantum
potestaga t ut iãcũ in illoꝵ singulo qͦq uersat᷑.
Nolumꝰ enĩ fastidiri etiã qđ sumisse dicimꝰ ac ꝑ hoc
uolumꝰ ñ solũ intelligent̃. uerũ enãlibent̃ audiri.
uid aut̃ agimꝰ diuinis testimoniis docendo qđ dicim̃
nisiobedient̃ audiam id ÷ ut credat᷑ eis opitulante
illo cindicc̃ ẽ. testimoniatua crediti factas̃ ualde.
qͥdetiã querit nisi credr q : aliqͥd licet sĩmis seloqͥo discen¬
tibꝰ narrit: & qͥscũ uelit audire nisi audicorẽ ñ nulla etiam
suauitate detineat: nãsi ñ incelligat᷑ qͥsn esciat noclibenteũ
posse necobȩdient̃ audiri : plerũq: dictio ipsa submnissa . iũ

Expanded text:
generibus ita tribuantur, ut ad submissum intelligenter, generibus ita tribuantur, ut ad submissum intelligenter, ad temperatum libenter, ad grande pertineat obedienter audiri; sed sic potius ut haec tria semper intendat, et quantum potest agat, etiam cum in illorum singulo quoque versatur. Nolumus enim fastidiri, etiam quod submisse dicimus; ac per hoc volumus non solum intelligenter, verum etiam libenter audiri. Quid autem agimus, divinis testimoniis docendo quod dicimus, nisi ut obedienter audiamur, id est ut credatur eis, opitulante illo cui dictum est, Testimonia tua credita facta sunt valde ? Quid etiam cupit nisi credi, qui aliquid, licet submisso eloquio, discentibus narrat? et quis eum velit audire, nisi auditorem nonnulla etiam suavitate detineat? Nam si non intelligatur, quis nesciat nec libenter eum posse, nec obedienter audiri? Plerumque autem dictio ipsa submissa, du
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ẽ eloquens aptead ꝑsuasionẽ.: Sed nisi ꝑsuadeat :
ad finẽ ñ ꝑuenit eloquentiȩ . Persuadetaut̃ in sũmissogene¬
re uera eẽ q̃dic̃ Persuad et in genere tẽꝑato pulchrȩ
ornateq: sedicere. qͦfine nob̵ qͥdopꝰ ẽ: appetant eũ qͥ longo
ubinec docendꝰ. necaliqͥd agendũ mouend. sedtan¬
tũmͦ ẽ delectanđ auditor Nos uͦistũ finẽ referamꝰ
ad alcerũ finẽ. ut scilicet qđ efficere uolumꝰ cũ grandit̃
dicimꝰ. hoc etã isto uelimꝰ. idẽ ud onã morũ diligantur.
uł deuitent᷑ mala. Siabhac actione ñsic alienis homi
ꝑseuerent. ita fit ut iã tẽꝑati generis ornatu ñ iactant̃
sed prudent̃ ut am᷑ Non eiꝰ fine c̃tentiqͦ tantũm delectat᷑
auditor sed hoc potiꝰ agentes ut iãipso adbonũ qđ ꝑ
eũ qͥsipient̃ dic̃. sietiã eloquent̃ uult dicere. idagere
deb̾e ut intelligent̃. ut lib̾ent᷑. utobe dient̃ audiat᷑.
ñ sicaccipienda s tanquã singula illis trib: dicendi

Expanded text:
dem eloquens apte ad persuasionem, sed nisi persuadeat, ad finem non pervenit eloquentiae. Persuadet autem in submisso genere vera esse quae dicit; perornateque se dicere: quo fine nobis quid opus est? Appetant eum qui linguubi nec docendus, nec ad aliquid agendum movendus, sed tantummodo est delectandus auditor. Nos vero istum finem referamus ad alterum finem, ut scilicet quod efficere volumus, cum granditer dicimus, hoc etiam isto velimus, id est, ut bona morum diligantur, vel devitentur mala; si ab hac actione non sic alieni sunt hominperseverent. Ita fit ut etiam temperati generis ornatu, non jactanter, sed prudenter utamur: non ejus fine contenti, quo tantummodo delectatur auditor; sed hoc potius agentes, ut etiam ipso ad bonum quod eum qui sapienter dicit, si etiam eloquenter vult dicere, id agere debere, ut intelligenter, ut libenter, ut obedienter audiatur, non sic accipienda sunt tanquam singula illis tribus dicendi
Abbreviated transcription (Latin):
linguȩ eẽ. arbitror: quã sensũ aliquẽ altiorẽ:
llud etiã qđ iã auferre ñ possumꝰ deore cantantiũ¬
popłorũ suꝑ ipsũ autẽ flori& sc̃ĩficatio mea :
nihil ꝓfecto sententiȩ detrahit̃. auditortam̃
peritior inallet hoc corrigi. ut ñ floriet sed flo¬
rebit diceret᷑ nec qͥcquã impedit corrertionẽ.
nisi consuetudo cantantiũ: Ista ergo facile etiã
contẽni possunt : siqͥs ea cauere noluerit. quȩ
sano intellectu nihil detrahunt: At uͦ illud qđ
ait apłs. qđ stultũ ẽ. dĩ sapientius . ẽ. hominib:
& qđ infirmũ ẽ dĩ. fortius ẽ. hominib: siqͥsineo

Expanded text:
linguae esse arbitror, quam sensum aliquem altiorem. linguae esse arbitror, quam sensum aliquem altiorem. Illud etiam quod jam auferre non possumus de ore cantantiupopulorum, Super ipsum autem floriet sanctificatio mea , nihil profecto sententiae detrahit: auditor tamen peritior mallet hoc corrigi, ut non floriet, sed florebit diceretur; nec quidquam impedit correctionem, nisi consuetudo cantantium. Ista ergo facile etiam contemni possunt, si quis ea cavere noluerit, quae sano intellectui nihil detrahunt. At vero illud quod ait Apostolus, Quod stultum est Dei, sapientius est hominibus; et quod infirmum est Dei, fortius
Abbreviated transcription (Latin):
nisi uerbũ ñ eis litteris uł sono enuntiatũ. qͦ ab eis
qantenos latine locutisunt. enuntiari solet :
utrũ autẽ ignoscere ꝓducta ancorrepta tertia
sillaba dicaturꝰ ñ multũ curat: qui peccatis
suis dm̃ ut ignoscat petit. qͦlibet mͦ illud uerbũ
sonare potuerit : Quid . ẽ. ergo integritas
locutionis. nisi aliene consuetudinis conser¬
uatio loquentiũ ueterũ auctoritate firmat&
Sedtam̃ eo magis inde offenduntur homines
quo infirmiores sunt Et eos infirmiores
quo doctiores uideri uolunt. non rerũ scien¬
tia quaȩ dificat. sed signorũ quañ in flari
om̃ino difficile . ẽ. cũ & ipsarerũ scientia sȩpe
ceruicẽ erigat. nisi dominico reprimatur
iugo : Quid enĩ ob ẽ. intellectori qđ itascrip¬
tũ ẽ. quȩ ẽ. terra inqua isti insidunt suꝑ eam.
sibona. ẽ annequã : & quȩsciuitates in qͥb: ipsi
in habitant in ipsis : quã locutionẽ magisalienȩ

Expanded text:
nisi verbum non eis litteris vel sono enuntiatum, quo ab eis nisi verbum non eis litteris vel sono enuntiatum, quo ab eis qui latine ante nos locuti sunt, enuntiari solet? Utrum enim Ignoscere producta an correpta tertia syllaba dicatur, non multum curat qui peccatis suis Deum ut ignoscat petit, quolibet modo illud verbum sonare potuerit. Quid est ergo integritas locutionis, nisi alienae consuetudinis conservatio, loquentium veterum auctoritate firmatae. 20. Sed tamen eo magis inde offenduntur homines, quo infirmiores sunt; et eo sunt infirmiores, quo doctiores videri volunt, non rerum scientia qua aedificamur, sed signorum qua non inflari omnino difficile est, cum et ipsa rerum scientia saepe cervicem erigat, nisi dominico reprimatur jugo. Quid enim obest intellectori, quod ita scriptum est: Quae est terra in qua isti insidunt super eam, si bona est an nequam; et quae sunt civitates in quibus ipsi inhabitant in ipsis ? Quam locutionem magis alienae
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsq facultate atq uidicio conantur eloqͥ
ñ apparet isi in ealingua inspicia⁊t᷑ quã int̃p̃¬
tantur: & plerũq a sensu auctoris deuius aberrat
int̃pres. si nonsit doctissimꝰ. aut linguarũ illarũ
exqͥb in latinã scripturã ꝑuenit petenda cog¬
nitio ẽ: aut habende int̃p̃tationes eoꝵ qͥse uerb
nimis obstrinxer̃ . ñ quia sufficiunt. sedut exeis
transferuntur : quȩ om̃ino in latinȩ linguȩ usũ
siqͥs consuetudinẽ ueterũ qͥlatinȩ locutis̃ tenere
uoluerit transire ñp̃ ossint : quȩ aliqͣndo intel¬
lectui nihil adimunt. sed offendunt tam̃ eos
qͥplus delectantur reb cũ etiã in earũ signis
sua quȩdã seruat᷑ integratas: Nã solo ecismus
qͥdr̃ nihil aliud ẽ quã cũ uerba ñ ea lege sibi
coaptantur quaco aptauer̃ qͥpriores nobis
ñ sine auctoritate aliqua locutis : Utrũ enim
int̃homines anint̃ hominib: dicat᷑. adrerũ
ñꝑtinet cognitorẽ : Itẽ barbarismꝰ qͥd aliud ẽ

Expanded text:
que facultate atque judicio conantur eloqui, non apparet, nisi in ea lingua inspiciatur quam interpretantur; et plerumque a sensu auctoris devius aberrat interpres, si non sit doctissimus: aut linguarum illarum, ex quibus in latinam Scriptura pervenit, petenda cognitio est; aut habendae interpretationes eorum qui se verbis nimis obstrinxerunt; non quia sufficiunt, sed ut ex eitransferuntur, quae omnino in latinae linguae usum, si quis consuetudinem veterum qui latine locuti sunt, tenere voluerit, transire non possunt. Quae aliquando intellectui nihil adimunt, sed offendunt tamen eos qui plus delectantur rebus, cum etiam in earum signis sua quaedam servatur integritas. Nam soloecismus qui dicitur, nihil aliud est quam cum verba non ea lege sibi coaptantur, qua coaptaverunt qui priores nobis non sine auctoritate aliqua locuti sunt. Utrum enim Inter homines, an, Inter hominibus dicatur, ad rerum non pertinet cognitorem. Item barbarismus quid aliud est,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ stultũ ẽ dĩ sapientius . ẽ. hominũ. & qđ infir¬
mũ ẽ. dĩ fortius ẽ. hominũ. iret qͥdem uigilan¬
tis lectoris intentio insententiȩ ueritatẽ sed tam̃
aliqͥs tardior aut ñ intelligeret. aut etã ꝑuerse
intelligeret : Nonenĩ tantũ uitiosa locutio ẽ. in la¬
tina lingua talis. uerũ & inambiguitatẽ cadit.
ut quasi hominũ stultũ. uł hominũ infirmum
sapientius uł fortius uideat᷑ eẽ. quãdĩ. quãquã
& illud sapientius ẽ. hominib: ñcaret ambiguo.
etiã sisoloecismo caret᷑: Utrũ enĩ his hominib
ab eo qđ ẽ. huic homini anhis hominib ab eo
qđ ẽ. ab hoc homine dictũ sit : ñ apparet nisi illu¬
minatione sententiȩ: Melius itaq dr̃. sapientius ẽ
quã homines: & fortius. ẽ. quã homines: Deambi¬
guis autẽ signis postloquemur : nunc de incog¬
nitis agimꝰ. quorũ due formȩ s̃. quantũ ad uerba
ꝑtinec: Nãq aut ignotũ uerbũ facit hȩrere

Expanded text:
 stultum est Dei, sapientius est hominum; et quod infirmum est Dei, fortius est hominum; iret quidem vigilantis lectoris intentio in sententiae veritatem, sed tamen aliquis tardior aut non intelligeret, aut etiam perverse intelligeret. Non enim tantum vitiosa locutio est in latina lingua talis, verum et in ambiguitatem cadit; ut quasi hominum stultum vel hominum infirmum sapientius vel fortius videatur esse quam Dei. Quanquam et illud, sapientius est hominibus, non caret ambiguo, etiamsi soloecismo caret. Utrum enim his hominibus ab eo quod est, Huic homini; an his hominibus ab eo quod est, Ab hoc homine, dictum sit, non apparet nisi illuminatione sententiae. Melius itaque dicitur, Sapientius est quam homines, et fortius est quam homines. guis autem signis post loquemur; nunc de incognitis agimus, quorum duae formae sunt, quantum ad verba pertinet. Namque aut ignotum verbum facit haerere
Abbreviated transcription (Latin):
ibros dedoctrina xp̃iana cũ imꝑficcos cõperissẽ ꝑ ficere
malui: quã eis sicrelictis ad alia retractanda transire.
Cõpleuigͦ tertiũ qͥscriptꝰ fuerat usq ad eũ locũ ubi cõ¬
memoratũ ẽ. ex euangelio testimoniũ demuliere quȩ
taretur: ad didietã nouissimũ librũ. & in quatuor libris
opꝰ illud impleui. Quorũ pͥmitres adiuuant ut scripturȩ
intelligantur : quarcꝰ autẽ qͦmꝰ quȩ incelligimꝰ ꝓferen¬
dasint. In scđo sane librodeauctore libriquã plures
uocant sapiendiã salomonis qđ etiã ipsũ sic̃ eccłasticũ
ihesusfilius suachscripserit. ñita c̃stare ut a medictũ ẽ.
Postea didici & om̃inꝯꝓlubilius cõperi. ñet̃. hunc eiꝰ
auccorẽ. Ubiaut̃ dixi hisxliiͦii. libris testam̃ti
ueteris t̃minat̃ auctoritas. ex consuetudine quaiã
detur appellare testam̃tũ uecꝰ: nisi qđ datũ ẽ. in
monte syna. Et in eo qđ dixi detẽporũ historia scm̃
ambrosiũ soluisse questionẽ. tanquã coetanei¬

Expanded text:
ibros de doctrina Christiana cum inperfectos conperissem, perficere malui quam eis sic relictis ad alia retractanda transire. conpleui ergo tertium, qui scriptus fuerat usque ad eum. locum, ubi commemoratum est ex euangelio testimonium de muliere, quataretur. addidi etiam nouissimum librum et quattuor libris opus illud inpleui, quorum primi tres adiuuant, ut scripturae intellegantur, quartus autem, quomodo quae intellegimus proferenda sint. In secundo sane libro de auctore libri, quem plures uocant Sapientiam Salomonis, quod etiam ipsum sicut Ecclesiasticum Iesus Sirach scripserit, non ita constare, ut a me dictum est, postea didici et omnino probabilius conperi non esse hunc eius auctorem. ubi autem dixi: his ueteris terminatur auctoritas, ex consuetudine, qua iadetur appellare testamentum uetus, nisi quod datum est in monte Sina. et in eo, quod dixi: de temporum historia sanctum Ambrosium soluisse quaestionem, tamquam coa
Abbreviated transcription (Latin):
N olo minor metimeat: despiciatq maior
Uiue memor mortis: itẽ uiue memor salutis
Tristia cuncta exuꝑas: aut animo aut amico
Tu bene si qͥd facias: nec meminisse fas est
Quȩ benefacta accipias: ꝑpetuo memento
Grata senectus hominis: quae parilis iuuem ntȩ
Illa iiuenta ẽ. gratior. quȩ similis senoctae
Turpe quid ausurus: te sine teste time
Vita perit : mortis gła non moritur
Quod facturus eris: dicere distuleris
Crux est: si metuas uincere quod nequeas
Hil nimiũ: satis hoc: nesit & hoc nimium
Cumuere obiurges: sic inimice iuuas
Cum falso laudes: tunc & annce noces

Expanded text:
Nolo minor me timeat, dispiciatque major. Vive memor mortis, uti sis memor et salutis; Tristia cuncta exsuperans aut animo, aut amico. Tu bene si quid facias, non meminisse fas est. Quae bene facta accipias, perpetuo memento. Grata senectus homini, quae parilis juventae, Illa juventa est gravior, quae similis senectae. Turpe quid ausurus, te sine teste time: Vita perit, mortis gloria non moritur. Quod fcrux est, si metuas, vineere quod nequeas. nil nimium. satis hoc, ne sit et hoc nimium. cum vere obiurgas, sic inimice iuvas: cum falso laudas, tunc et amice noces
Abbreviated transcription (Latin):
repentina salutis eius rei quã male utendo anima corrup¬
tionib obnoxiauit: quid autẽ . ẽ. dolor qđ dr̃ animꝗ̧ nisi
carere mutabilib rebus quib fruebatur. aut fruise
posse sperabat. &hoc. ẽ. totũ quod dicit᷑ malũ: id est
peccatũ & pęna peccati. Si autẽ dũ in hoc stadio uitȩ
humanȩ anima degit. uincat eas quas aduersũ se nu¬
triuit cupiditates fruendo mortalib. & ad eas uincendas
gr̃a dĩ se aduiuari credat. mente illi seruiens & bona
uoluntate : sine dubitatione reparabitur. & amultis
mutabilib ad unũ in cõmutabile reuertetur. reforma¬
ta ꝑsapientiã non formatã. sed ꝑ quã formantur uni
homo sp̃italis om̃ia iudicans. ut ipse anemine iudicet᷑.
diligens dñm dm̃ suũ intoto corde & intota anima& in
cora mente & diligens ꝓximũ suũ non carnaliter. sed
canquã se ipsũ Se autẽ sp̃ualit̃ diligit: qui extoto

Expanded text:
repentina salutis ejus rei, quam male utendo anima corruptionibus noxiavit? Quid autem dolor, qui dicitur animi, nisi carere mutabilibus rebus, quibus fruebatur, aut frui se posse sperabat? Hoc est totum, quod dicitur malum, id est peccatum, et poena peccati. 24. Si autem dum in hoc stadio vitae humanae anima degit, vincat eas quas adversum se nutrivit cupiditates fruendo mortalibus, et ad eas vincendas gratia Dei se adjuvari credat, mente illi serviens et bona voluntate; sine dubitatione reparabitur, et a multis mutabilibus ad unum incommutabile revertetur, reformata per Sapientiam non formatam, sed per quam formantur univhomo spiritualis omnia judicans, ut ipse a nemine judicetur , diligens Dominum Deum suum in toto corde suo, in tota anima, in tota mente, et diligens proximum suum non carnaliter, sed tanquam seipsum. Se autem spiritualiter diligit, qui ex toto
Abbreviated transcription (Latin):
cul pauerit. si animũ eorũ iã uerbiiunx auctoritas. figu¬
ratã locutionẽ putent: Non autẽ p̃cipit scriptura
nisicaritatẽ necculpat nisi cupiditatẽ. & eomͦ in format
mores hominũ : Itẽ sianimũ p̃occupauit alicu ierroris
opinio qͥcqͥd alit̃ as seruerit scriptura. figuratũ homi¬
nes arbitrant᷑ : ñ autẽ asferit nisi catholicã fidẽ reb
p̃teritis & fucuris & p̃sentibis : Preteritorũ narratio ẽ :
futurorũ p̃nuntiatio p̃sentiũ de monstratio : Sedom̃ia

Expanded text:
culpauerit, si animum eorum iam uerbi uinxit auctoritas, figuratam locutionem putent. non autem praecipit scriptura nisi caritatem nec culpat nisi cupiditatem et eo modo informat mores hominum. item si animum praeoccupauit alicuius erroris opinio, quidquid aliter asseruerit scriptura, figuratum homines arbitrentur. non autem asserit nisi catholicam fidem rebus praeteritis et futuris et praesentibus: praeteritorum narratio est, futurorum praenuntiat
Abbreviated transcription (Latin):
agit indomita cupiditas ad corrũ pendũ animũ acq
corpussuũ. fligitiũ uocat᷑: Qđ autt̃ agit ut alterinoceat
gici prioris : Quȩcũ exinaniuerint animũ & adqͣndã
egestatt̃ ꝑduxerint :̃ infacinora ꝓsilitur. qͥb: remoue¬
ant᷑ impedim̃ta coflagitiorũ aut adium̃ taquȩ rant᷑
Itẽ qđ agit caritas. qđ sib ꝓpsit. utilita sest: Qđaute agnt

Expanded text:
agit indomita cupiditas ad corrumpendum animum et corpus suum, flagitium uocatur; quod autem agit, ut alteri noceat,gitia priora sunt. quae cum exinaniuerint animum et ad quandam egestatem perduxerint, in facinora prosilitur, quibus remoueantur impedimenta flagitiorum ant adiumenta quaerantur. item quod agit caritas q
Abbreviated transcription (Latin):
ceciderit: a caritate necessẽ. ẽ. cadat
Non eñĩ potest diligere: qđ . eẽ. ñcredit¬
Porro si &e credit &diligit. bene agendo
& p̃ceptis moꝵ bonoꝵ optẽperando. effi¬
cit ut etiã sper& sẽ adid qđ diligit esse
uenturũ. Itaq tria hȩc s. qͥb & scientia
om̃is & ꝓphetia militat: fides. spes. caritas
Sed fidei succedit spes: quã uidebimꝰ. Et
spei succedit beatitudo ipsa: ad quã per¬
uenturi sumꝰ. Caritas aũt: etiã his de¬
cedentib augebit᷑ potiꝰ. Si enĩ crede.¬
ndo diligimꝰ qđ nondũ uidemͦ. quan

Expanded text:
ceciderit, a charitate etiam necesse est cadat; ceciderit, a charitate etiam necesse est cadat; non enim potest diligere quod esse non creditporro si et credit et diligit, bene agendo et praeceptis morum bonorum obtemperando efficit, ut etiam speret se ad id quod diligit esse venturum. Itaque tria haec sunt, quibus et scientia omnis et prophetia militat, fides, spes, cSed fidei succedet species, quam uidebimus, speciei succedet beatitudo ipsa, ad quam peruenturi sumus; caritas autem etiam istis decedentibus augebitur potius. si enim credendo diligimus quod nondum uid
Abbreviated transcription (Latin):
cere cȩperã. siea sententia fallit᷑ qͣedi¬
fic& caritatẽ quȩ finis p̃cepti. ẽ: ita fallit᷑.
acsi qͥsqͣ errore deserens uiã eo tam̃ ꝑ a
gr̃ũ ꝑgat. quo etiã uia illa ꝑducit. Corri¬
gendꝰ .ẽ. tam̃. & quã sit utiliꝰ uiã ñ deserere
demonstrandũ. ẽ. ne consuetudine deui¬
andi. etiã intransuersũ aut ꝑuersũ ire¬
Cx cogat᷑. Asserendo enĩ temere qđ ille ñsen¬
tit quẽ legit: plerũq in currit in alia quȩ
illi sententiȩ contexere nequeat. Quȩ
siuera &certa eẽ consentit: illud ñ possit
uerũ eẽ qđ senserat Fitq in eo nescio¬
quomꝰ ut amando sententiã suã scriptu¬
rȩ incipiat offensior eẽ : quã sibi. Quod
malũ siserpere siuerit: euertet᷑ exeo.
ꝑfidẽ enĩ ãbulamꝰ . ñ ꝑspetiem. Titubabit
aũt fides: sidiumarũ seripturarũ uacil¬
lat auctoritas. Porro fide titubante: ca¬
ritas etiã ipsa languescit. Nã sia fide qͥsq

Expanded text:
cere coeperam, si ea sententia fallitur, qua aedicere coeperam, si ea sententia fallitur, qua aedificet caritatem, quae finis praecepti est, ita fallitur, ac si quisquam errore deserens uiam eo tamen per agrum pergat, quo etiam uia illa perducit. corrigendus est tamen et quam sit utilius uiam non deserere demonstrandum est, ne consuetudine deuiandi etiam in transuersum aut peruersum ire cogatur. Asserendo enim temere quod ille non sensit quem legit, plerumque incurrit in alia quae illi sententiae contexere nequeat. quae si uera et certa esse contendit, illud non possit . uerum esse quod senserat fitqquomodo, ut amando sententiam suam, Scripturae incipiat offensior esse quam sibi. Quod malum si serpere siverit, evertetur ex eo. Per fidem enim ambulamus, non per speciem ; titubabit autem fides, si divinarum Scripturarum vacillat auctoritas: porro fide titubante, charitas etiam ipsa languescit. Nam si a fide quisque
Abbreviated transcription (Latin):
ficet istã gemimã caritatẽ dĩ & picimi: ñ¬
dũ intellex. Iuisqͥs uͦ talẽ ide sententiã
dircerit. ut huic ȩdificandȩ caritati sit
utilis. nec tam̃ hoc dixeritꝰ qđ ille quẽ
legit eo loco sensisse ꝓbabit᷑. ñꝑnitiose
fallit᷑. nec omnino m̃tit᷑ In .ẽ. qͥppe iñ
tiente uoluntas falsa dicendi. Et ideo
multos inueninꝰ qͥ m̃tri uelint qͥ aũt
falli neminẽ Cũ igit᷑ hoc sciens homo
facut. illud nesciens patit᷑ satis appi
deri aliqͣndo eẽ imiqͥtatẽ Nemo enĩ m¬
tiens meo qđ m̃tit᷑ seruat fidẽ Hahoc
utiq uult ut cui m̃tit᷑ fidẽ sibi habeat
quã tam̃ ei m̃tiendo ñseruat. Om̃is aũt
fidei uiolator iniquus ẽ. Aut igit᷑ miqͥ¬
tis aliqnͣ ᷤ ẽ. utilis. qđ fieri ñpotest aut
m̃datũ sẽꝑ mutile .ẽ. Sed sĩqͥs inscrip¬
turis aliud sentit quã ille qͥ scripsit :
illis ñm̃tientib: fallit᷑: Sedtam ut di¬

Expanded text:
ficet istam geminam charitatem Dei et proximi, noficet istam geminam charitatem Dei et proximi, nondum intellexit. Quisquis vero talem inde sententiam duxerit, ut huic aedificandae charitati sit utilis, nec tamen hoc dixerit quod ille quem legit eo loco sensisse probabitur, non perniciose fallitur, nec omnino mentitur. Inest quippe in mentiente voluntas falsa dicendi: et ideo multos invenimus, qui mentiri velint; qui autem falli, neminem. Cum igitur hoc sciens homo faciat, illud nesciens patiatur, satis inderi utilem aliquando esse iniquitatem. nemo enim mentiens in eo quod mentitur seruat fidem; nam hoc utique uult, ut cui mentitur fidem sibi habeat, quam tamen ei mentiendo non seruat. omnis autem fidei uiolator iniquus est. aut igitur iniquitas aliquando est utilis, quod fieri non potest, aut mendacium semper inutile est. sed quisquis in scripturis aliud sentit quam ille qui scripsit, illis non mentientibus fallitur, sed tamen, ut di
Abbreviated transcription (Latin):
in cõmutabili bono ꝑmanere possimo
Eaqͦ intelligit᷑ qͥa nulla res mura tenere
nos debeat quando nec ipse dñs in quin¬
d̃ uia nrã eẽ dignatꝰ .ẽ. tenere nos uolu¬
erit sed transire: nereb tẽporalib quã¬
uis ab illo ꝓsalute nr̃a susceptis egestis
hereamꝰ infirmit̃ sed ꝑ eas potiꝰ curramꝰ
alacrit̃ : ut ad eũ ipsũ qͥ nrãm naturã atẽ¬
poralib libauit. & collocauit ad dexte¬
rã patris: ꝓuehi atq ꝑuehi mereamur
Om̃iũ igit᷑ quȩdicta sunt exqͦ dereb:¬
tractamꝰ. haec sũma. ẽ ut intelligat᷑ legis
& finis eẽ dilectio rei qua fruendũ. ẽ.
&rei quȩ nob̃ cũ ea refri potest Quia ut
se qͥsq diligat: p̃cepto ñopus .ẽ. Hoc ergo
dilectione &delectatione: sed transitoria
quorũ lib& instrum̃toꝵ. Aut siqͥđ congru¬
entiꝰ dici potest. ut ea qͥb ferim ꝓpt̃ illud
ras diumas ułquãlib& earũ partẽ intelle¬
xisse sibi uidet᷑: ita ut eo intellectu nȩdi¬

Expanded text:
incommutabili bono permanere possimus. ex quo intellegitur, quia nulla res in uia tenere nos debeat, quando nec ipse dominus, in quantum uia nostra esse dignatus est, tenere nos uoluerit, sed transire, ne rebus temporalibus, quamuis ab illo pro salute nostra susceptis et gestis haereamus infirmiter, sed per eas potius curramus alacriter, ut ad eum ipsum, qui nostram naturam a temporalibus liberauit et collocauit ad dexteram patris, prouehi atque peruehi mereamur. Omnium igitur, quae dicta sunt, ex quo de rebtractamus, haec summa est, ut intellegatur legis et finis esse dilectio rei qua fruendum est, et rei quae nobiscum ea re frui potest: quia ut se quisque diligat, praecepto non opus est. Hoc ergo dilectione et delectatione, sed transitoria quorumlibet instrumentorum; aut si quid congruentius dici potras divinas vel quamlibet earum partem intellexisse sibi videtur, ita ut eo intellectu non aedi
Abbreviated transcription (Latin):
mus: Ille quippe qͥñsolũ ꝑuenientib:
possessionẽ. sed etũ uiã p̃bere se uoluit
uenientib ad pͥncipiũ uiarũ uoluit
carnẽ assumere. Unde . ẽ. etiã illud.
Dñs creauit me inpͥncipio uiarũ suarũ :
ut inde mciperent qͥ uellent uenire.
Apłs igit᷑ quã uis adhuc ãbular& inuia.
& ad palmã suꝑnę uocationis sequeret᷑
uocantẽ dm̃: tam̃ ea quȩ retro s̃ obli¬
uiscens & inea quȩ ante sunt extentꝰ :
iã pͥncipiũ uiarũ transierat. hoc. ẽ eo

Expanded text:
mus. ille quippe qui non solum peruenientibus possessionem sed etiam uiam se praebere uoluit uenientibus, ad principium uiarum noluit carnem assumere. unde est etiam illud: dominus creauit me principium uiarum suarum, ut inde inciperent qui uellent uenire. apostolus igitur, quamuis adhuc ambularet in uia et ad palmam supernae uocationis sequeretur uocantem dominum, tamen ea quae retro sunt obliuiscens et in ea quae ante sunt extentus iam principium
Abbreviated transcription (Latin):
acceper̃ ut sint . Ille igit᷑ usus qͥdr̃ dĩ quo nob̾
utit᷑: ñ ad eiꝰ sed adrãm utilitatẽ refertur.
adeiꝰ aũt tantũ mͦ bonitatẽ. Cuiꝰ aũt nos
miserem᷑. & cui consulimꝰ. ad eiꝰ quidẽ utili¬
tatẽ id facimꝰ. eãq intuem᷑. Sed nescio quo¬
mͦ etiã nr̃a fit consequens. cũ eã miscđiã
quã impendimꝰ egenti. sine mercede ñ
reliquit ds̃. Haec aũt merces sũma. ẽ.
ut ipso ꝑfruam. & om̃s qͥeo fruim᷑ : nob̃
etiã muicẽ impso ꝑfruam᷑. Nã sĩ in nob̃

Expanded text:
quo nobis utitur, non ad ejus, sed ad nostram utilitatem refertur, ad ejus autem tantummodo bonitatem. Cujus autem nos miseremur, et cui consulimus, ad ejus quidem utilitatem id facimus, eamque intuemur; sed nescio quomodo etiam nostra fit consequens, cum eam misericordiam quam impendimus egenti, sine mercede non relinquit Deus. Haec autem merces summa est ut ipso perfruamur, et omnes qui eo fruimur, nobis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nra m̃datio caruerit. tunc & n diligimꝰ qđ non ẽ
diligendũ. & recte uiuendo id sꝑamꝰ ut nullomͦ
spesnrã fallatur. Propterea dereb: continentib
fidẽ quantũ stẽꝑe satis eẽ. arbitratussũ dicere
uolui: quiã in aliis uoluminib siue ꝑalios siue
ꝑnos: multa iãdicta sunt. Modus itaq sit iste
librihuiꝰ. Cetera. designis. quantũ ds̃ dederit

Expanded text:
nostra mendacio caruerit, tunc et non diligimus quod non est nostra mendacio caruerit, tunc et non diligimus quod non est diligendum, et recte vivendo id speramus, ut nullo modo spes nostra fallatur. Propterea de rebus continentibus fidem, quantum pro tempore satis esse arbitratus sum, dicere volui, quia in aliis voluminibus, sive per alios sive per nos multa jam dicta sunt. Modus itaque sit iste libri hujus. Caetera de signis, quantum Dominus dederit,
Abbreviated transcription (Latin):
tenentes. ea quȩs̃ exparte ñquerant łfec¬
tũ sane: quantũ in hac uita potest. Nã in c̃o¬
paratione futurȩ uitȩ : nullius iusti & scĩ ẽ.
uita ista ꝑfecta. Ideo manent inquit fides.
spes. caritas. triahec. maior autẽ horũ: caritas
Quna & cũ quisq ad eterna ꝑuenerit: duob
istis decedentib caritas auctior. & certior
permanebit. Qua ꝓpt̾ cũ quisq cognouent
finẽ p̃cepti eẽ caritatẽ de corde puro. & conscien
tia bona & fide ñficta. omnẽ: intellectũ diui¬
narũ scripturarũ ad istatria relaturus : ad trac¬
tationẽ illorũ librorũ securus accedat. Cũenĩ
diceret caritas : ad didit decorde puro. ut nihil
aliud quã id qđ diligendũ ẽ. diligatur. Cons¬
cientiã uero bonã: coniunxit ꝓpt̃ spem
lle enĩse adid qđ credit & diligit ꝑuenturũ
eẽ. desperat. cui male conscientiȩ scrupulus
in est. Tercio: & fide in qͥt ñ ficta : Sienĩ fides

Expanded text:
tenentes ea quae sunt ex parte non quaerant: perfectenentes ea quae sunt ex parte non quaerant: perfectum sane, quantum in hac uita potest; nam in comparatione futurae uitae nullius iusti est et sancti uita ista perfecta. ideo: manent, inquit, fides, spes, caritas, tria haec: maior autem horum est caritas, quia et cum quisque ad aeterna peruenerit, duobus istis decedentibus caritas auctior et certior permanebit. Quapropter cum quisque cognouerit finem praecepti esse caritatem de cordetia bona, et fide non ficta , omnem intellectum divinarum Scripturarum ad ista tria relaturus, ad tractationem illorum Librorum securus accedat. Cum enim diceret, charitas, addidit, de corde puro, ut nihil aliud quam id quod diligendum est, diligatur. Conscientiam vero bonam conjunxit propter spem: ille enim se ad id quod credit et diligit perventurum esse desperat, cui malae conscientiae scrupulus inest. Tertio, et fide, inquit, non ficta. Si enim fides
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝑuenerimꝰ : Int̾ tẽporalia qͥppe atq
ȩt̾ha hoc int̾.ẽ. qđ tẽporale aliqͥd plus
diligit᷑ ante qͣm habeat᷑ Uilescit aũt
cũ aduenerit Non enĩ satiat animã.
cui uera .ẽ. &certa sedes aeternitas.
Aet̃nũ aut̃ ardentiꝰ diligit᷑ ad eptũ. qũa
desideratũ. Nulli enĩ desideranti cori¬
cedit᷑ plus deillo existimare: quã sẽ hab&
ut ei uilescat cũminꝰ inuenerit Sedquan¬
tũ qͥsq ueniens existimare potuerit.: plus
ꝑueniens muenturus. ẽ. Homo itaq fide¬
& spe &caritate subnixcus. eaq in concusse
retinens: ñ indiget scripturis niñ ad alios
instruendos. Itaq multi ꝑhȩc tria: etiã
insolitudme sine codicib uiuunt. Unde¬
millis arbitror iã impletũ. eẽ. qđ dictũ. ẽ.
Siue ꝓphetiȩ euacuabunt᷑. siue linguȩ̨ ces¬
sabunt. siue scientia euacuabit᷑. Iuib doñ
quasi machinis tanta fidei & spei & caritatis
in eis surrex̃ inst̃ructio: ut ꝑfectũ aliqͥd

Expanded text:
 inter temporalia quippe atque aeterna hoc interest, quod temporale aliquid plus diligitur, antequam habeatur, uilescit autem, cum aduenerit — non enim satiat animam, cui uera est et certa sedes aeternitatis — aeternum autem ardentius diligitur adeptum quam desideratum. nulli enim desideranti conceditur plus de illo existimare quam se habet, ut ei uilescat, cum minus inuenerit, sed quantum quisque ueniens existimare potuerit, plus perueniens inuenturus est. Homo itaque fide, spe et caritate subnixus eaque incretinens, non indiget Scripturis, nisi ad alios forte instruendos. Ita multi per haec tria etiam in solitudine sine codicibin illis arbitror iam impletum esse quod dictum est: siue prophetiae, euacuabuntur, sine linguae, cessabunt, siue scientia, euacuabitur, quibus tamen quasi machinis tanta fidei et spei et caritatis in eis surrexit instructio, ut perfectum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiȩ recte ꝓximꝰ dr̃ : manifestũ .ẽ. hoc
p̃cepto qͦ iubem᷑ diligere ꝓxiũ etiã scõs
angłos contineri. aqͥb tanta nob̵ miscđiȩ im¬
pendimt᷑ officia : quanta multis seripturarum
diumarũ locis animaduertere facile .ẽ. Eaqͦ
semi uiuo iacenti mina afflicto. & relicto ala¬
tromb Et ꝓpħ&a inoratione ait. Sic̃ poci¬
mũ sic̃ frẽm nr̃m: ita cõplacebã. Sedqm̃ ex¬
cellentior ac supͣ nrãm naturã . ẽ. duna sub¬
stantia: p̃ceptũ qͦ diligamꝰ dm̃. a pocimi di¬
lectione distinctũ. ẽ. Ille enĩ nob̾ p̃bet¬

Expanded text:
icordiae, recte proximus dicitur; manifestum est hoc praecepto quo jubemur diligere proximum, etiam sanctos Angelos contineri, a quibus tanta nobis misericordiae impenduntur officia, quanta multis divinarum Scripturarum locis animadvertere facile est. Ex quo semivivo jacenti in via afflicto et relicto a latronibus. Et propheta in oratione ait: Sicut proximum, sicut fratrem nostrum, ita complacebam . Sed quoniam excellentior ac supra nostram naturam est divina substantia, praeceptum quo diligamus Deum, a proximi dilectione distinctu
Abbreviated transcription (Latin):
dinis nr̃ę in homine auit mangło collo¬
arrogant sibi : atq inse aliorũ sp̃e gau¬
dent constitui. Sc̃s aũt homo & sc̃s angłs.
etiã fessos nos atq inse ad quiescere &̾
remanere cupientes reficiunt potius.
aut eo sũptu quẽ ꝓpt̾ nos. aut illo etiã
quẽ ꝓpt̃ se acceper̃ Acceper̃ tam̃ atq
ita refectos millũ ire cõpellunt: quo fruentes pa¬

Expanded text:
dinis nostrae in homine vel in angelo colloarrogant sibi, atque in se aliorum spem gaudent constitui. Sanctus autem homo et sanctus angelus etiam fessos nos atque in se acquiescere et remanere cupientes, reficiunt potius, aut eo sumptu quem propter nos, aut illo etiam quem propter se acceperunt, acceperunt tamen; atque ita refectos in illum ire compellunt, quo fruentes pa
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ tantũ qua efficim᷑ beati. ceteris uͦ utendũ
Diligit enĩ nos ds̃. & multũ nob̾ dilectionẽ eiꝰ
erga nos diuma scriptura cõm̃dat. Iuo¬
modo ergo diligit ut nob̵ utat᷑. an ut fruat᷑ :
Sed si fruit᷑: eg& bono nr̃o qđ nemo sanus
dixerit. Om̃e enĩ bonũ nr̃m: uł ipse. uł a¬
bipso. ẽ Cui aũt obscurũ uł dubiũ. ẽ. ñ
egere lucẽ rerũ harũ nitore. quas ipse il¬

Expanded text:
utendum. Diligit enim nos Deus, et multum nobis dilectionem ejus erga nos divina Scriptura commendat: quomodo ergo diligit? ut nobis utatur, an ut fruatur? Sed si fruitur, eget bono nostro, quod nemo sanus dixerit. Omne enim bonum nostrum vel ipse, vel ab ipso est: cui autem obscurum vel dubium est, non egere lucem rerum harum nitore quas ipsa il
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ diligat. Sedneq sic utit᷑: ut
nos. Nã nos res quib utimͦ. adid refe¬
rimꝰ : ut dĩ bonitate ꝑfruam᷑. Ds̃ uero ad
suã bonitatẽ usũ nr̃m refert. Iuia enim
bonꝰ ẽ : sumꝰ. ain quantũ summꝰ boni sunꝰ

Expanded text:
do utatur. 35. Sed neque sic utitur ut nos: nam nos res quibus utimur ad id referimus, ut Dei bonitate perfruamur; Deus vero ad suam bonitatem usum nostrum refert. Quia enim bonus est, sumus; et in quantum sumus, boni sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
tiet᷑ accendit. Neq enĩ hȩc humana industria cõposita.
sed diuinam̃te s fasa. & sapient̃ & eloquent̃ ñ intenta
ineloquentiã sapientia. sed asapientia ñ recedente
eloquentia. Sienĩ sicqͥdã di sercissimiatq a cutissimi
uiriuidẽ acdicere potuer̃. eaq ueluit oratoria

Expanded text:
cietur accendit. Neque enim haec humana industria composita, cietur accendit. Neque enim haec humana industria composita, sed divina mente sunt fusa et sapienter et eloquenter, non intenta in eloquentiam sapientia sed a sapientia non recedente eloquentia. Si enim, sicut quidam disertissimi atque acutissimi viri videre ac dicere potuerunt, ea quae velut oratoria
Abbreviated transcription (Latin):
sisuspensis duob pͥorib: m̃bris. circuitꝰ t̃tio finiat᷑
Iã uͦ qđ hisom̃ibi adicit᷑. & nihil padebant᷑̃ suꝑ contritone
ioseph. siue continuatĩdicat᷑ ut unũ sit m̃brũ. siuedeaentꝰ
suspendat᷑. & nihil patiebant᷑. posthanc distinctionẽ infe¬
rat̃ suꝑ contritione ioseph. atq sitͥm̃bris circuitꝰ Miro
decore ñdictũ ẽ. nihil patiebant᷑ suꝑ contria one fr̃is
eiꝰ nomine. cuiꝰ ex fr̃ib fama p̃clara ẽ uł in mał quȩ pen¬
dit uł in bonis querependit . Iste terte cropꝰ ubuoseph
quẽcũq frẽm facit intelligi. nescio utrũ illa quãdidi¬
cimꝰ & docuimꝰ arte tradatur quã sit tam̃ pulcher
& quẽ ad modũ afficiat legentesatq: intelligentes
neant ad p̃cepta eloquentiȩ. in hoc ipsõloco quẽ ꝓ¬
exẽplo posuimꝰ possunt reperiri. Sitdbonũ auditorẽ
ñ tã sidiligent̃ discutiat᷑ instruit. quã si ardent̃ ꝓnun¬

Expanded text:
si suspensis duobus prioribus membris circumitus tertio finiatur. si suspensis duobus prioribus membris circumitus tertio finiatur. Iam vero quid his omnibus adiicitur? Et nihil patiebantur super contriIoseph, sive continuatim dicatur, ut unum sit membrum, sive decentius suspendatur, Et nihil patiebantur, et post hanc distinctionem inferatur Super contritione Ioseph, atque sit bimembris circumitus: miro decore non dictum est, Nihil patiebantur super contritione fratris; ejus nomine, cujus ex fratribus fama praeclara est, vel in malis quae pendit, vel in bonis quae rependit. Iste certe tropus ubi Joseph quemcumque fratrem facit intelligi, nescio utrum illa quam didicimus et docuimus, arte tradatur. Quam sit tamen pulcher, et quemadmodum afficiat legentes atque intelligentes, nent ad praecepta eloquexemplo posuimus, possunt reperiri. Sed bonum auditorem non tam si diligenter discutiatur instruit, quam si ardenter pronun
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is qͥcomeditis agnũ degrege quitulos demedio
arm̃ti. Qđ siita diceret eet qͥdem & hocpł ulcrũ
utabuno ꝓnomine repetito om̃ia sexm̃bra decur¬
rerent. & ꝓnuntiantis uoce singula fmirentur.
sed pulchriꝰ factũ ẽ. ut eidẽ ꝓnomini eẽnt. bina sub¬
nexa. quȩ tressententias explicar̃. Unã ad captiui¬
tatis p̃mintiationẽ qͥ seꝑati estis inhemmalũ. & ap¬
ꝓpinqͣtis solio inqͥtatis. Alterã ad libidinẽ qͥd ormitis

Expanded text:
ditis agnum de grege, et vitulos de medio armenti. Quod si ita diceretur, esse quidem et hoc pulchrum ut ab uno pronomine repetito omnia sex membra decurrerent, et pronuntiantis voce singula finirentur; sed pulchrius factum est ut eidem pronomini essent bina subnexa, quae tres sententias explicarent: unam, ad captivitatis praenuntiationem, « qui separati estis in diem malum et appropinquatis s
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ decusatĩ notat᷑ aliud a pđgrecos aliudapđ̃
latino sualet: ñ natura sed placito & consen¬
sione significandi & ideo qͥutrãq: ling uã
nouit si ho mñgreco uelit aliquid significare
scribendo ñ in ea significatione ponie hanc
luterã inqua eã ponit cũ hominis cribit latino
& be cauno eodẽ sono apđgrecos literȩ. apđ
latinos holeris nom̃ est. & cũ dico lege in his duabi
syllibis. aliud grecus. aliud latim̾ntelligit: Sic̃ ergo
hȩoñis significationes ꝓsuȩ cuiꝰq societatis consen¬
sione animos mouent. & quia diuersa consensioẽ.
diuersȩ mouent. nec ideo consenser̃ in eas homines
qr ũ ualebant adsignificationẽ. sedideo ualent
qr consenser̃ in eas. sic etiã illa signa qͥb ꝑniciosa
qui & antequã obseruent. & post ea quã obseruata
signa tenuerint. id agunt neudeant uolatus.
aut audiant uoces auiũ. quia nulla ista signa sunt :

Expanded text:
quae deousatim notatur, aliud apud Graecos, aliud apud quae deousatim notatur, aliud apud Graecos, aliud apud Latinos ualet, non natura, sed placito et consensione significandi, et ideo qui utramque linguam nouit, si homini Graeco uelit aliquid significare scribendo, non in ea significatione ponit hanc litteram, in qua eam ponit, eum homini soribit Latino; et beta uno eodemque sono apud Graecos litterae, apud Latinos holeris nomen est; et cum dico: "lege", in his duabus syllabis aliud Graecus, aliud Latinus intellegit - sicut ergo hae omnes significationes pro sua cuiusque societatis confessione animos mouent et, quia diuersa confessio est, diuerse monent, nec ideo consenserunt in eas homines, quia iam ualebant ad significationem, sed ideo ualent, quia consenserunt in eas: sic etiam illa signa, quibus pernicqui et antequam obseruent et posteaquam obseruata signa tenuerint, id agunt, ne uideant uolatus aut audiant noces auium, quia nulla ista signa sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sic etiã deqͥbq nascentib uł qͦqͦmͦ diuinȩ ꝓuiden¬
tiȩ aministratione existentib reb multi multa
humanis suspitionib quasi regularit̃ coniectata
luteris mandauer̃ si forte in solite acciderint.
tanqiã simula partat. aut fulmine aliqͥd ꝑcu¬
tiat᷑ quȩ dm̃ia tantũ ualent qͣntũ p̃sũptione
animorũ qͣsi cõmuni qͣdã lingua cũ dȩmonib
sȩderatas. quȩ tam̃ plenas̃ om̃ia pestiftrȩ
curiositatis cruciantis sollicitu dinis inortiferȩ
seruitutis: Non enĩ qr ualebant añĩ aduer
sas. sed anĩ aduertendo atq signando factũ ẽ
ut ualerent. & ideo diuersis diuerse ꝓueniunt :¬
scđn cogitationes & p̃sũptiones suas : Illienĩ
sp̃s qd ecipere uolunt tali aꝓcurant cuiq
qualib eũ irretitũ ꝑsuspitiones & consensiones
eiꝰ uident : Sic̃ enĩ ũbi grã. una figura literȩ

Expanded text:
sic etiam de quibusque nascentibus uel quoquo modo diuinae prouidensic etiam de quibusque nascentibus uel quoquo modo diuinae prouidentiae administratione exsistentibus rebus multi multa humanis suspicionibus quasi regulariter coniectata litteris mandauerunt, si forte insolite acciderint, tamquam si mula pariat aut fulmine aliquid percutiatur. Quae omnia tantum ualent, quantum praesumtione animorum quasi communi quadam lingua cum daemonibus foederata sunt. quae tamen plena sunt omnia pestiferae curiositatis, cruciantis sollicitudinis, mortiferae seruitutis. non enim quia ualebant, animaduersa sunt, sed animaduertendo atque signando factum est, ut ualerent, et ideo diuersis diuerse proueniunt secundum cogitationes et praesumtiones suas. illi enim spiritus, qui decipere uolunt, talia procurant cuique, qualibus eum irretitum per suspiciones et consensiones eius uident. sicut enim uerbi gratia una figura litterae,