comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mediũ fundũ scd̾m longitudinẽ a fine
usq ad finẽ archȩ porrigit᷑. Si enĩ archa
ȩccłiam significat: restat ut longitudo ar¬
chȩ longitudinẽ siguret ȩccł̃iȩ. Longitudo
autẽ ȩccłiȩ considerat᷑ in diuturnitate
tari dicitꝰ: quando
numerus creden¬
tiũ auget᷑: & multi ad fidẽ colli¬
gunt᷑. longitudo autẽ eiꝰ in ꝓlixitate
tempoꝵ consistit: quia de p̃teritis p̾sentia
ad futura se extendit. Tempꝰ autẽ longitu¬
dins eius ẽ ab initio mundi. usq ad finẽ¬
scłi: quia scã excłia infidelibꝰ suis ab initio
cepit. s usi in finẽ scłi durabit. Credimꝰ
enĩ nullũ tempꝰ ẽẽ ab inttio mundi usq
ad finẽ scłi: in quo ñ inuemant᷑ fideles xͥ.
Igit᷑ ⁊ona ista quȩ ꝓtendit᷑ a fine usꝙ ad fi¬
nẽ archȩ. designat cursũ temꝑis: ab initio
mundi usq ad finẽ scłi. Medietas autẽ eiꝰ
quȩ ẽ suꝑrus a capite archȩ. usq ad colũp¬

Expanded text:
medium fundum secundum longitudinem a fine usque ad finem arcae porrigitur. Si enim arca Ecclesiam significat, restat ut longitudo arcae longitudinem figuret Ecclesiae. Longitudo autem Ecclesiae consideratur in diuturnitate tari dicitur, quando numerus credentur, et multi ad fidem colliur. Longitudo autem ejus in prolixitate temporum consistit, qua de praeteritis per praesentia ad futura se extendit. Tempus autem longitudinis ejus est ab initio mundi usque ad finem, quia sancta Ecclesia in fidelibus suis ab initio coepit, et usque in finem saeculi durabit. Credimus enim nullum tempus esse ab initio mundi usque ad finem saeculi, in quo non inveniantur fideles Christi. Igitur zona ista, quae protenditur a fine usque ad finem arcae, designat cursum temporis ab initio mundi usque ad finem saeculi. Medietas autem ejus, quae est superius a capite arcae usque ad colum
Abbreviated transcription (Latin):
hac seala pͥmus liber ẽ. hic u̾sus autẽ ab
iio sursũ de foris distinguit᷑ tribꝰ gradibꝰ
qui significant tria in oꝑibꝰ dei admiranda:
uulelicet inmensitatẽ. pulchritudinẽ. uti¬
litatẽ. Inmensitas ad potentiã. pulchritudo
ad sapientiã: utilitas ad benignitatẽ ꝑtinet.
Quȩ siquis pleniꝰ nosse uoluerit: inspiriat
tractatũ quẽ fecimꝰ. qui intitulat᷑ de tribꝰ
diebꝰ. In scd̾a scala sic seribit᷑. Hic ascendt̃
hii qui ad institutionẽ recte uiuendi me¬
ditationi diuinȩ legis inuigilant: audien¬
tes scͥpturã dicentẽ. Ecce constitu re ut e¬

Expanded text:
est. Hic versus autem ab imo sursum distinguitur tribus gradibus, quod significat tria in operibus Dei admiranda, videlicet immensitatem, pulchritudinem, utilitatem. Immensitas ad potentiam, pulchritudo ad sapientiam, utilitas ad benignitatem pertinet. Quae si quis plenius nosse voluerit, inspiciat tractatum, quem fecimus, cui titulus est de tribus diebus. In secunda scala sic scribitur: Hic ascendunt ii qui ad institutionem recte vivendi meditationi divinae legis invigilant, audientes Scripturam dicentem: Ego constitui te ut e
Abbreviated transcription (Latin):
milit̾ tria sunt genera hominũ .i. homines
naturalis legis. hoĩes scripte legis: hoĩes gr̃ȩ.
homines naturalis legis dici possunt: qui so
concupiscentiã in qua nati sunt ambulant.
homines scͥptȩ legis: hii qui exterioribꝰ p̃ceptis
ad bene uiuendũ informant᷑. Homines grẽ
sunt. hii qui ꝑ aspirationẽ sp̃c scĩ afflati: & il¬

Expanded text:
unt genera hominum; id est homines naturalis legis, homines scriptae legis, homines gratiae. Homines naturalis legis dici possunt qui solconcupiscentiam in qua nati sunt ambulant. Homines scriptae legis sunt ii qui exterioribus praeceptis ad bene vivendum informantur. Homines gratiae sunt ii qui per inspirationem Spiritus sa
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes naturalis legis. & similit̾ hõĩes scͥptȩ
legis: & hoĩes grẽ tẽ erant. S hoĩes natura¬
lis legis tunc erant in ꝓpͥo: hoĩes uͦ scͥptȩ
legis. ꝙ hoĩes gr̃ȩ quasi in alieno. Tempꝰ enĩ
naturalis legis ꝓpͥe ꝑtinet ad hoĩes natu¬
ralis legis. qina illi tunc & numero plures.

Expanded text:
ore naturalis legis, et similiter homines scriptae legis, et homines gratiae tunc erant, sed homines naturalis legis tunc erant in proprio, homines scriptae legis, et homines gratiae, quasi in alieno. Tempus enim naturalis legis proprie pertinet ad homines naturalis legis, quia illi tunc et numero plures,
Abbreviated transcription (Latin):
mundo ineffabiles sunt delectationes. In hoc mundo
currunt homines. & plaudunt ad spectacula uam¬
tatis: in illo mundo ꝑ internum silentium ex ercen¬
tur. & iocundantur mundi coridle in contem platio¬

Expanded text:
mundo ineffabiles sunt delectationes. In hoc mundo mundo ineffabiles sunt delectationes. In hoc mundo currunt homines, et plaudunt ad spectacula vanitatis, in illo mundo per aeternum silentium exercentur, et jucundantur mundi corde in contemplatio
Abbreviated transcription (Latin):
pus effingit᷑: & concordia singłorũ explicat᷑.
bi autẽ quidã mundus huic p̃tereunti
& transitorio contrarius inuenit᷑: quia ea quȩ
in hoc mundo ꝑ diu̾sa temꝑa transeunt. in illo
mundo quasi in quodã eternitatis statu simul
consistunt. Ibi p̃teritis p̃sentia ñ succedunt. nec
tũ. nicħ timentes futurũ. habentes quod dili¬
gunt. uidentes qͦd concupiscunt. Et ideo for¬
tassis dixit apłs: p̃terit figura huiꝰ mundi.
forma huiꝰ mundi. species huiꝰ mundi. pulchri¬
tudo huiꝰ mundi: quia alt̃ mundꝰ ruiꝰ sigura
ñ p̃terit. cꝰ fõrma ñ transit. cꝰ species ñ marces¬
cit. cuiꝰ pulchritudo ñ deficit. Ille mundus
in isto mundo ẽ. & iste mundꝰ illo mundo mi¬
nor ẽ: quia ille capit quẽ caꝑe iste ñ potest.
Istũ mundũ uident ocłi carnis: illũ mundũ
intrinsetus contẽplant᷑ ocłi cordis. In isto mun¬
do habent oblectam̃ta sua homines: cum illo

Expanded text:
pus effingitur, et concordia singulorum explicatur. pus effingitur, et concordia singulorum explicatur. Ibi alter quidam mundus huic praetereunti et transitorio contrarius invenitur, quia ea quae in hoc mundo per diversa tempora transeunt, in illo mundo quasi in quodam aeternitatis statu simul consistunt. Ibi praeteritis praesentia non succedunt, nec tum, nihil timentes futurum, habentes quod diligunt, videntes quod concupiscunt, et ideo fortassis, dixit Apostolus: Praeterit figura hujus mundi , forma hujus mundi, species hujus mundi, pulchritudo hujus mundi, qui est alter mundus, cujus figura non praeterit, cujus forma non transit, cujus species non marcescit, cujus pulchritudo non deficit. Ille mundus in isto mundo est, et iste mundus illo mundo minor est, quia ille capit quem capere iste non potest. Istum mundum vident oculi carnis, illum mundum intrinsecus contemplantur oculi cordis. In isto mundo habent oblectamenta sua homines, in illo
Abbreviated transcription (Latin):
locus eiꝰ. & in syon habitatio eiꝰ: ubi confre¬
git potentias. arcũ. scutũ. gladiũ & bellũ.
ubi om̃ᷤ strepitus & tumultuatio longe abẽ:
Sustine me ut de multis pauca tibi dicam.
Hec archa similis ẽ apothecȩ om̃iũ delicia¬
rũ uarietate referrȩ. Nichil in ea quesie¬
ris. qͦd ñ inuenias: & cũ unũ inueneris.
multa tibi patefacta uidebis. Ibi uniu̾sa
oꝑa restaurationis nr̃e a pͥncipio mundi usq
ad finẽ plenissime continent᷑: & status uni¬
u̾salis eccłiȩ sigurat᷑. Ibi historia rerũ gesta¬
rũ texit᷑: ibi misteria sacram̃toꝵ inueniunt᷑.
ibi dispositi sunt gradus affectuũ. cogitati¬
onũ. meditationũ. contẽplationũ. bonorũ
quid agere. qͥd sꝑare debeamꝰ ostendit᷑.: ibi
forma uite hominis. & sũma ꝑfectionis con¬
tinet᷑. Ibi elucent occulta. ibi oꝑosa appa¬
rent facilia: & quȩ ꝑ se uideri poterant
minus congrua. in ordine suo considerata
ꝓbant᷑ idonea. Ibi quoddã uniu̾sitatis cor¬

Expanded text:
on habitatio ejus. Ibi confregit potentias arcuum, scutum, gladium et bellum ; unde omnis strepitus, et tumultuatio longe abest,Sustine me ut de multis pauca tibi dicam. Haec arca similis est apothecae omnium deliciarum varietate refertae. Nihil in ea quaesieris quod non invenias, et cum inveneris unum, multa tibi patefacta videbis. Ibi universa opera restaurationis nostrae a principio mundi usque ad finem plenissime continentur, et status universalis Ecclesiae figuratur. Ibi historia rerum gestarum texitur, ibi mysteria sacramentorum inveniuntur, ibi dispositi sunt gradus affectuum, cogitationum, meditationum, contemplationum, bonorum quid agere, quid sperare debeamus ostenditur. Ibi forma vitae hominis, et summa perfectionis continetur. Ibi elucent occulta, ibi operosa apparent facilia, et quae per se videri poterant minus congrua, in ordine suo considerata probantur idonea. Ibi quoddam universitatis cor
Abbreviated transcription (Latin):
mansione. simꝰ in unitate eccłiȩ: teneamus
rectã & inuiolatã fidẽ: & ipse ueniet ad
nos ut stet in medio nr̃i. congratulans bo¬
no incepto nr̃o paratꝰ adiuuare. & ad alti¬
ora erigere. ut sit unis in om̃ibꝰ. unꝰ int̾

Expanded text:
mansione, simus in unitate Ecclesiae, teneamus rectam et inviolatam fidem, et ipse veniet ad nos, ut stet in medio nostrum congratulans bono incoepto nostro, paratus adjuvare et ad altiora erigere, ut sit unus in omnibus, unus inter
Abbreviated transcription (Latin):
gia altitudinẽ archȩ metit᷑: quia in ꝓfectu
uirtutũ crescit dignitas meritoꝵ. Possumus
adhuc si uolumꝰ alit̃ altitudinẽ archȩ clistin¬
guere ut doctrina multiplex fiat. manente ea¬
dẽ ueritate. Nã & hoc admonitũ ẽẽ uolumus

Expanded text:
gia altitudinem arcae metitur, quia in profectu gia altitudinem arcae metitur, quia in profectu virtutum crescit dignitas meritorum. Possumus adhuc, si volumus, aliter altitudinem arcae distinguere, ut doctrina multiplex fiat manente eadem veritate. Nam ad hoc admonitum
Abbreviated transcription (Latin):
cogitat: & ꝓpositũ animi sui iu ea confirmat.
Qui rã ex deliberatione sequit᷑: atq in ei ꝑ
consensũ delectat᷑. Ideo gͦ mundtus in sacra
Similit̾ & circa horã terciã. & sextã & nonam. &
undecimã egressus: & uidens alios stantes mi¬
sit eos in uineã suã. Ad latitudinẽ archȩ ꝑti¬
net. in omnẽ terrã exiuit sonus eoꝵ: & in fi¬
nes orbis terrȩ uerba eorũ. Ad altitudinem
archȩ ꝑtinet. illuc enĩ ascendert̃ tribꝰ tribus
dm̃: testimoniũ isrł ad confitendũ nõi dñi.
Et ne ꝑ singłos eundo moras innectã: breuit̃ tͥ
quod dicendũ ẽ. In his tribꝰ dimensionibꝰ oĩs
diuma scͥptura continet᷑. historia enĩ longi¬
tudiẽ archȩ metit᷑: quia in serie rerũ gesta¬
rũ ordo temꝑis inuenit᷑. allegoria latitudinẽ
archȩ metit᷑: quia in participatione sacram̃to¬
rũ constat collectio popłoꝵ fideliũ. Tropolo¬

Expanded text:
cogitat, et propositum animi sui in ea confirmat. cogitat, et propositum animi sui in ea confirmat. Qui eam ex deliberatione sequitur, atque in ea per consesimiliter et circa horam tertiam, et sextam, et nonam, et undecimam egressus, et videns alios stantes misit eos in vineam suam . Ad latitudinem arcae pertinet: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verbo eorum . Ad altitudinem arcae pertinet. Illuc enim ascenderunt tribus, tribus Domini, testimonium Israel ad confitendum nomini Domini . Et ne per singula eundo mquod dicendum est. In his tribus dimensionibus omnis divina Scriptura continetur. Historia enim longitudinem arcae metitur, quia in serie rerum gestarum ordo temporis invenitur. Allegoria latitudinem arcae metitur, quia in participatione sacramentorum constat collectio populorum fidelium. Tropolo
Abbreviated transcription (Latin):
secure figat. diu extra custodiã internȩ medi¬
tationis morari reformidat: s si forte aliqũ ꝑ
cogitationẽ exierit: cito quasi colũba auolas
elongans ad solitudinẽ conscientiȩ redit ibiqꝙ¬
ex strepitu ext̾iori quasi in archa a fluctibus re¬
quiescit. Intelligamꝰ gͦ in nobis eẽ qͦd fuginꝰ
concupiscentiã & fidẽ. Concupiscentiã quã fu¬
gere debemꝰ: fidẽ quã debemꝰ app̃hendere.
De concupiscentia ascendere ut illã ꝓficiendo
relinquamꝰ: ꝑ fidẽ ascendere. ut illã tenendo
cupiscentiã diffiuimꝰ. & ita pre erẽdendo. ꝑ fidl̾
solidamur. & iccͥco diuina monita totiens cla¬
mant nobis & suadent mundũ fugere. ñ ut¬
q ut extra celũ ꝙ terrã exeamꝰ: s ut in concu¬
piscentia mundi ñ maneamꝰ. Quid ñ manea¬
mus: Quis manet in concupiscentia mundis
Qui delectationẽ animi sui in ea ponit:. Oan
ad explendã iugit̃ intendit. Qui ide ea assidue

Expanded text:
secure figat, diu extra custodiam internae medisecure figat, diu extra custodiam internae meditationis morari reformidat; sed si forte aliquando per cogitationem exiverit, cito quasi columba avolans, et elongans ad solitudinem conscientiae redit ubique a strepitu exteriori, quasi in arca a fluctibus requiescit. Intelligamus ergo in nobis esse quod fugimus, concupiscentiam, et fidem. Concupiscentiam quam fugere debemus; fidem, quam debemus apprehendere. De concupiscentia ascendere, ut illam proficiendo relinquamus; per fidem ascendere, ut illam tenendo cupiscentiam difluimus, et ista pie credendo per fidem solidamur. Et idcirco divina monita toties clamant nobis, et suadent mundum fugere, non utique ut extra coelum et terram exeamus, sed ut in concupiscentia mundi non maneamus. Quid est non maneamus? Quis manet in concupiscentia mundi? Qui delectationem animi sui in ea ponit, et ad eam explendam jugiter intendit. Qui de ea assidue
Abbreviated transcription (Latin):
homo ad cor suũ inueniet. ibi tẽpestuosũ
salũ. seuis inundantiũ passionũ. &. desid̾io¬
rũ malorũ ꝓcellis exagitari. quȩ totiens
animũ demersũ mergunt: quotiens eũ
ꝑ consensũ sibi subiciunt. In om̃i enĩ hoĩe
quandiu in hac uita corruptibili ui uit
ubi caro concupiseit ad u̾sus sp̃m hoc di¬
luuiũ ẽ: uł potius om̃is homo in hoc dilu¬
uio ẽ. s boni in eo sunt sicitt hi qui in mari
portant᷑ a nauibꝰ. maliuͦ ieo sunt. si c̃ nau¬
fragi qui uoluunt᷑ in fluctibꝰ. In bonis quos
aquȩ huiꝰ diluuii in hac uita minui incipus
& scãm lifferantiã grãrũ in singłis pb mins¬
ut decrescunt. Plene tñ nunquã exsiccar psꝰ
terra humani cordis. quandiu in hac uita
uiuunt: & ideo columba emissa ñ inuenit
hic ubi requiescat pes eiꝰ: s semꝑ ad archam
reuertit᷑. quia mens pura dũ in hoc mundo
nichil reperire pot̾. ubi affectionis suȩ pelẽ

Expanded text:
homo ad cor suum inveniet, ibi tempestuosum homo ad cor suum inveniet, ibi tempestuosum salum saevis mundantium passionum et desideriorum malorum procellis exagitari, quae toties animum deorsum mergunt, quoties eum per consensum sibi subjiciunt. In omni enim homine, quandiu in hac vita corruptibili vivit, ubi caro concupiscit adversus spiritum, hoc diluvium est; vel potius omnis homo in hoc diluvio est, sed boni in eo sunt sicut ii, qui in mari portantur a navibus, mali vero in eo sunt sicut naufragi, qui volvuntur in fluctibus. In bonis quidem aquae hujus diluvii in hac vita minui incipiunt, et secundum differentiam gratiarum in singulis plus minusve decrescunt, plene tamen nunquam exsiccari potest terra humani cordis, quandiu in hac vita vivunt. Et ideo columba emissa non invenit hic, ubi requiescat pes ejus, sed semper ad arcam revertitur, quia mens pura, dum in hoc mundo nihil reperire potest, ubi affectionis suae pedem
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentia huiꝰ mundi. in qua siquȩ de¬
lectationes inueniri possunt: multis ama¬
ritudinibꝰ asꝑsȩ sunt. quȩ scdđm affectum
carnalẽ deorsũ in corde nr̃o fluunt. Rep¬
tilia sunt carnales cogitationis diu̾sorũ
uitiorũ feditate deformes. Quas ddũ inor¬
dinate ad cor nr̃m admittimus: quasi qͥ¬
busdã monstruosis reptilibꝰ interiora re¬
plemus. Nauis ẽ archa illa spiritalis .i. fi
des nrã quȩ intrinsecus sursũ suspensa:
calcat concupiscentiã mundi. Naues
animȩ umȩ. una anima ꝓpt̃ unã fidẽ et
dilectionẽ: & una fides multe fides propt̃
multas fideles animas. quomͦ dictũ ẽ. fi̾des
tua te saluã fecit: ꝙ fides mea . & fides illiꝰ.
cũ tam̃ una sit fides catholica. Sola gͦ na¬
uis fidei mare transit. sola archa diluuiũ
euadit: & nos si saluari cupimꝰ ñ solũ ipsa
mus. Et nemo fidens conscientiȩ suȩ dicat.
quid michi cũ hac archa: Exsiccatũ ẽ in
foris ẽ nescit quid intꝰ agat᷑. s si redierit.

Expanded text:
cupiscentia hujus mundi, in qua si quae delectationes inveniri possunt multis amaritudinibus aspersae sunt, quae secundum affectum carnalem deorsum in corde nostro fluunt. Reptilia sunt carnales cogitationes diversorum vitiorum feditate deformes. Quas dum inordinate ad cor nostrum admittimus quasi quibusdam monstruosis reptilibus interiora nostra replemus. Navis est illa arca spiritualis, id est fides nostra, quae intrinsecus sursum suspensa calcat concupiscentiam mundi. Naves animae una anima propter unam fidem et dilectionem, et una fides multae fides propter multas animas fideles, quomodo dictum est. Fides tua te salvam fecit, et fides mea, et fides illius cum tamen una sit fides catholica. Sola ergo navis fidei mare transit, sola arca diluvium evadit, et nos si salvari cupimus non solum ipsa mus. Et nemo fidens conscientiae suae dicat. Quid mihi cum hac arca? Exsiccatum est in foris est, nescit quid intus agatur; sed si redierit
Abbreviated transcription (Latin):
hec archa dde qua tã multa dicunt᷑: & in qua
tã multiplices uiȩ scientiarũ continent᷑: Nun
bitat. qui dicebat. Uenite ad me om̃s qui
laboratis &ẜ onerati estis. & ego reficiã uos: &
inuenietis requiẽ animabꝰ ur̃is. Si enĩ labor

Expanded text:
haec arca, de qua tam multa dicuntur, et in qua tam multiplices viae scientiarum continentur? Nunqbitat, qui dicebat: Venite ad me omnes qui laboratis, et onerati estis, et ego reficiam vos, et invenietis requiem a
Abbreviated transcription (Latin):
sione oꝑa dei.Uel moralit̾ pͥma mansio ẽ
fides. scua mansio ẽ spes: t̃cia mansio ẽ cari¬
tas. Uel scd̾m a nagogen. pͥma mansio ẽ co¬
gitatio recta: scda mansio ẽ meditatio ꝓui¬
da. t̾cia mansio ẽ contẽplatio clara. U el
scd̾m oꝑationẽ. pͥma mansio ẽ scientia:
scd̾a mansio ẽ disciplina. t̾cia mansio ẽ bo¬
nitas. Uel scd̾m status differentes. pͥma¬

Expanded text:
sio est fides, secunda mansio est spes, tertia mansio est charitas. Vel secundum anagogem, prima mansio est cogitatio recta, secunda mansio est meditatio provida, tertia mansio est contemplatio clara. Vel secundum operationem, prima mansio est scientia, secunda mansio est disciplina, tertia mansio est boni
Abbreviated transcription (Latin):
deorsũ similit̾ in tres partes ȩquales diuido. Has
autẽ ternas partes partes supra. & ternas infra de¬
signant. latera mansionũ: ubi int̾secant ipsam
ronã scãm positionẽ plam. Igit᷑ facta hac diuisi¬
one pꝰ colũpnã pͥmũ in ipsa linea petrũ. & cura
ut ex una parte colũpnȩ .xii. patriarchȩ. & ex
tbrom sedentiũ. Et si cut .xii. patriarchȩ suꝑius
latitudinẽ archȩ continent. quia ab eis anti

Expanded text:
deorsum, similiter in tres partes aequales divido, has deorsum, similiter in tres partes aequales divido, has autem ternas partes supra, et ternas infra, designant latera mansionum, ubi intersecant ipsam zonam secundum positionem plani. Igitur facta hac divisione, post columnam primum in ipsa linea Petrum, et circut ex una parte columnae duodecim patriarchae, et ex throni sedentium. Et sicut duodecim patriarchae superius latitudinem arcae continent quia ab eis antiq
Abbreviated transcription (Latin):
hiir inde a dextris & a sinistris hoc mͦ dispo¬
no. Incipiens a dextro pariete scãm ordinẽ
generationis: ruben. quia pͥmogenitꝰ fuit pri¬
mũ scribo. Deinde symeon: deinde leui. Et
hii a dextris iudȩ collocant᷑. Hii quatuor fili
liȩ fuerunt. A sinistris uidȩ similit̃ scł̃m or¬
dinẽ gn̾ationis. pͥmũ scͥbit᷑ dan: demile nep¬
talim. hii filii balȩ: ancillȩ liȩ. Post neptalĩ
ponit᷑ gad: deinde aser. hii filii delpȩ: ancu¬
lȩ racͥel. Deinde isachar: deinde cabulon.
Hii ruosũ filii liȩ. Norissime ioseph: & pꝰ
cũ beniamin. Hii filii rachel. Post hȩc singł̾s
nominibꝰ suas imagines suꝑpono. semiplenas
a pectore sursũ: quales nonnũquã in tabulis
Deinde reu̾sus ad lincã generationis pꝰ iudam
achad: ez echias. manasses. ammon. iosias. helia¬
chim. ioachĩ. salatiel. ⁊orobabel. abiud. eliachim.
carnẽ. Post hec reliquã medietatẽ quȩ ẽ a colñpna

Expanded text:
hinc inde a dextris et a sinistris hoc modo dispohinc inde a dextris et a sinistris hoc modo dispono: Incipiens a dextro pariete secundum ordinem generationis, Ruben, quia primogenitus fuit, primum scribo; deinde Simeon, deinde Levi. Et hi a dextris Judae collocantur; hi quatuor filii Liae fuerunt. A sinistris Judae similiter secundum ordinem generationis primum scribitur Dan, deinde Nephthalin, hi filii Balae ancillae Rachelis. Post Nephthalin ponitur Gad, deinde Aser, hi filii Zelphae ancillae Liae. Deinde Issachar, deinde Zabulon, hi rursum filii Liae: deinde novissime Joseph, et post eum Benjamin, hi filii Rachel. Post haec singulis nominibus suas imagines superpono semiplenas, a pectore sursum, quales nonnunquam in tabulis Deinde reversus ad lineam generationis post Judam rdinem ponuntur Ezechias, Manasses, Amon, Josias, Eliachim, Joachim, Salathiel, Zorobabel, Abiud, Eliachim, carnem. Post haec reliquam medietatem, quae est a columna
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ idet̾mina tͦ. has autẽ generatio¬
nes talimodo dispono. Suꝑiorem
medietatẽ quȩẽ a colũpna sursũ
in tres partes equales diuido. & ita
unaqueq tercia sexta pars ẽ tocius
longitudinis. Hac diuisione facta¬
incipio sursũ a capite: & pͥmũ nom̃ ad ȩ
talit̃ scribo. In ipsa fronte archȩ facio par¬
uã quadraturã. ad significandas quatuor
partes mundi: deinde suꝑiori eiꝰ lateri
.i. orienti appono. a: hoc ẽ pͥmã litterã
nominis adȩ. Inferiori autem lateri id ẽ
incipit ab.a. ⁊ id̾o orienti appositũ ẽ .a.
latĩ apponit᷑.m. Cuiꝰ rei rationẽ quidã talem
tradunt. Dicunt enĩ qͦd recte pͥmus patens a
quatuor partibꝰ mundi nominis sui elementa
contraxit: qui ꝑ om̃s partes muncli in prole
sua diffundendus fuit. Post adã scđm lincĩ
generationis scͥbunt᷑. sech. enos. & ceñ: & hii¬
in pͥma parte collocant᷑. In scc̾a parte pͥmun
scͥbo iudã: & circa ipsũ reliquos patriarchas

Expanded text:
rationem determinatur. Has autem generationes tali modo dispono: superiorem medietatem, quae est a columna sursum, in tres partes aequales divido, et unaquaeque tertia sexta pars est totius longitudinis. CAP. Iincipio sursum a capite et primum nomen Adam taliter scribo. In ipsa fronte arcae facio parvam quadraturam ad figurandas quatuor partes mundi, deinde superiori ejus lateri, id est orienti appono A, hoc est primam litteram nominis Adam. Inferiori autem lateri, id est incipit ab a, et ideo orienti appositum est A; lateri apponitur M. Cujus rei rationem quidam talem tradunt: Dicunt enim quod recte primus parens a quatuor partibus mundi nominis sui elementa contraxit, qui per omnes partes mundi in prole sua diffundendus fuit. Post Adam secundum lineam generationis scribuntur Seth, Enos, Cainam, in prima parte collocantur. In secunda parte primo scribo Judam, et circa ipsum reliquos patriarchas
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibilit̾ oꝑat᷑. ̾bi gr̃a: ut unũ exemplũ
ponamꝰ. Mare rubrũ p̃figurauit baptisma.
quod nc̃ in sc̃a ȩccłia consecrat᷑: ipsũ autem
baptisma uisibile significat emundationẽ
criminũ. quã sp̃c sẽs sub sacram̃to quo cor¬
pora tingunt᷑ : inuisibilit̃ in animabꝰ oꝑa¬
tur. Mare rubrũ gͥ umbra & figura est.
baptisma autẽ aquȩ uisibilis. qͦd ñc habe¬
mus corpꝰ & res: emindatio uͦ peccatorũ
sp̃e & ueritas. Eit adhuc & alius modus
de quo suꝑus locuti sumus: ꝑ quẽ alti¬
tudinẽ archȩ distinguere possumꝰ. Opera
enĩ restaurationis partĩ ꝑ homines. partĩ

Expanded text:
invisibiliter operatur, verbi gratia ut unum exemplum invisibiliter operatur, verbi gratia ut unum exemplum ponamus: Mare Rubrum praefiguravit baptisma, quod nunc in sancta Ecclesia consecratur. Ipsum autem baptisma visibile significat emundationem criminum, quam Spiritus sanctus sub sacramento, quo corpora unguntur, invisibiliter in animabus operatur. Mare Rubrum igitur umbra et figura est; baptisma autem aquae visibilis, quod nunc habemus, corpus et res; emundatio vero peccatorum spiritus et veritas. Est adhuc, et alius modus, de quo superius locuti sumus, per quem altitudinem arcae distinguere possumus. Opera enim restaurationis parti
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ exercitationẽ: ut omnẽ scientiȩ uiã pru¬
dens animꝰ exꝑiat᷑. hoc tantũ obseruato: ite
nichil quod ueritati contrariũ sit. aut sentia¬
tur aut dicat᷑. Sicut gͦ archa in tres mansiones
distinguit᷑: ita etiã oꝑa restaurationis in tres
ordines distingunt᷑. In pͥmo ordine quasi in
pͥma mansione ẽ umbra: in scło ordine qua¬
si in sccła mansione ẽ corpꝰ. in t̾cio ordine qͣsi
in t̾cia mansione ẽ sp̃c. Uel si magis uis hoc mͦ
dicere. figura. res. ueritas: ut id̾e eẽ intelligas
tũ xp̃i sub lege naturali. & sub scripta lege cor¬
poralit̾ & mniisibilit̃ gesta sunt: ad p̃figu¬
randã ea quȩ nec postaduentũ xp̃i in temꝑe
grẽ corꝑalit̃. & uisibilit̾ gerunt᷑: quȩ ideo
umbra dicunt᷑. quia corꝑalia erant. & sigura
corꝑaliũ. Corpꝰ uocant᷑ ipsa nr̃a sacram̃ta: quȩ
ñc in ista ȩccłia uisibilit̃ gerunt᷑. Sp̃c autẽ
ẽ id quod grã dei sub uisibilibꝰ sacram̃tis.

Expanded text:
em scientiae viam prudens animus experiatur, hoc tantum observato, ut nihil quod veritati contrarium sit, aut sentiatur aut dicatur. Sicut ergo arca in tres mansiones distinguitur, ita etiam opera restaurationis in tres ordines distinguuntur. In primo ordine quasi in prima mansione est umbra. In secundo ordine quasi in secunda mansione est corpus. In tertio ordine quasi in tertia mansione est spiritus, vel, si mavis hoc modo dicere. Figura, res, veritas, ut idem intelligas essetum Christi sub lege naturali, et sub scripta lege corporaliter et visibiliter gesta sunt ad praefiguranda ea, quae nunc post adventum Christi in tempore gratiae corporaliter et visibiliter geruntur, quae ideo umbra dicuntur, quia corporalia erant et figura corporalium. Corpus vocantur ipsa nostra sacramenta, quae nunc in ista Ecclesia visibiliter geruntur. Spiritus autem est id quod gratia Dei sub visibilibus sacramentis
Abbreviated transcription (Latin):
de: Q uid illis ꝓdest nauẽ integrã habere.
ꝙ in fluctibꝰ naufragiũ ñ dicã pati. s spon¬
te facere: Quid ꝓdest ueritatẽ cognoscere.
s falsitatẽ diligere: Non sunt tales qui ue¬
re fideles sunt. Uis seire quales sint: Audi
qualis unus illoꝵ fuerit. & tales om̃s intel¬
lige. dissimiles enĩ eẽ ñ possunt: qui ueri¬
tate unũ sunt. audi gͦ quid de illo dicat᷑.
Lex dei eiꝰ in corde ipsiꝰ. hoc ẽ archã intus ha¬
bere. &. quia hoc fortassis ñ sufficit: audi
itum. In lege dm̃ uoluntas eiꝰ. hoc ẽ iu ar¬
cha habitare. hic ꝑfectꝰ ẽ qui diligit quod
eredit. ut habeat fidẽ oꝑantẽ ex dilectione.
quȩ mundũ uineit. Hȩc ẽ archa in qua
saluari nos oportet. quȩ ab aquis portari
potest. sub mergi autẽ om̃ino ñ potest: qͥa
hoc mundo uttit᷑. quid̃e ad necessitatẽ: s ñ
succũbit ei ꝑ cupiditatẽ. Hoc ẽ quod in
psalmo dicit᷑. Hoc mare . m. s spaciosum

Expanded text:
de? Quid illis prodest navem integram habere, de? Quid illis prodest navem integram habere, et in fluctibus naufragium, non dicam pati, sed sponte facere? Quid prodest veritatem cognoscere, et falsitatem diligere? Non sunt tales qui vere fideles sunt. Vis scire quales sint? Audi qualis unus illorum fuerit, et tales omnes intellige. Dissimiles enim esse non possunt, qui veritate unum sunt. Audi ergo quid de illo: Lex Dei ejus in corde ipsius , hoc est arcam intus habere, et quia hoc fortassis non sufficit. Audi iterum: In lege Domini voluntas ejus ; hoc est in arca habitare. Hic perfectus est, qui diligit quod credit, ut habeat fidem operantem ex dilectione, quae mundum vincit . Haec est arca, in qua nos salvari oportet, quae ab aquis portari potest, submergi autem omnino non potest, quia hoc mundo utitur quidem ad necessitatem, sed non succumbit ei per cupiditatem. Hoc est quod in psalmo dicitur: Ho
Abbreviated transcription (Latin):
ubi cogitatione conu̾sat᷑. Itaq hii qu delecta¬
nonẽ cordis sui in uanitate huiꝰ mundi con¬
slituunt: quãuis archã fidei habeant intꝰ.
tñ naufragi sunt. Ut taceã ceteros mundi
anatores quot modo luteratos cermmus qui
ȩcełiani intrant. & de sacram̃tis xp̃i partici¬
pant. In quoꝵ cordibꝰ sepius ẽ memoria
saturni & iouis. herculis aut martis. sine
achillis & hectoris. pollucis & castoris. socra¬
tis & platonis. & aristotilis. quã xp̃i & sc̃orũ
eius. Nugas poctarũ diligunt: & ueritatẽ
diuinarũ scripturarũ aut negligunt. aut.
quod peiꝰ ẽ irrident. & contẽpnunt. Uide¬
ant nc̃ quid eis ꝓsit foris ȩccłiã ingredi:
& iitꝰ in corde a fide fornicari. Ego eis ꝓ¬
nuntio quia illis infine sociandi sunt qͦs
nc̃ in cogitationibꝰ suis ꝑ affectũ cordis sibi
comungunt: & quoꝵ hic uitã ililigunt.
eoꝵ illic supplicii participes erunt. O ind
illis ꝓdest habere fidẽ: & ñ manere infi¬

Expanded text:
satur. Itaque ii, qui delectationem cordis sui in vanitate hujus mundi constituunt, quamvis arcam fidei habeant, intus tamen naufragi sunt. Ut autem taceam caeteros mundi amatores, quot modo litteratos cernimus, qui Ecclesiam intrant, et de sacramentis Christi participant, in quorum cordibus saepius est memoria Saturni et Jovis, Herculis et Martis, sive Achillis et Hectoris, Pollucis et Castoris, Socratis et Platonis et Aristotelis, quam Christi et sanctorum ejus? Nugas poetarum diligunt; et veritatem divinarum Scripturarum aut negligunt, aut quod pejus est! irrident, et contemnunt. Videant nunc quid eis prosit foris Ecclesiam ingredi, et intus in corde a fide fornicari. Ego eis pronuntio, quod illis in fine sociandi sunt, quos nunc in cogitationibus suis per affectum cordis sibi conjungunt, et quorum hic vitam diligunt, eorum illic supplici participes erunt. Quid illis prodest habere fidem, et non manere in fi
Abbreviated transcription (Latin):
ic considerare possumus tres mane
lios qui in diluuio & archã habent. ꝙ in ar¬
cha manent. In diluuio sine archa sunt infi¬
ãeles: quos carnis desideria inuoluunt. qui
pret̾ hanc uitã transitoriã aliã eẽ nesciunt.
n diluirio archã habent. s in ea ñ manent:
hi qui iã ꝑ fidẽ pꝰ huiꝰ mutabilitatis finem
mutabilitatẽ ẽẽ uenturã credere didicerunt:
si pꝰ habita hȩc temꝑaliũ rerũ delectationi a¬

Expanded text:
ic considerare possumus tres diffealios qui in diluvio et arcam habent, et in arca manent. In diluvio sine arca sunt infideles, quos carnalia desideria involvunt, qui praeter hanc vitam transitoriam aliam esse nesciunt. In diluvio arcam habent, sed in ea non manent hi qui jam per fidem post hujus mutabilitatis finem, vitam immutabilem esse venturam credere didicerunt, sed posthabita, temporalium rerum delectationi a
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdẽ scripturȩ .i. historia. allegoria. tro¬
pologia. quȩ singula iccͥco bina sut. qͥa
singła ad dilectionẽ dei & ꝓximi legenti¬
um ammos accendunt. Duȩ alȩ quȩ cor-¬
pus seraphin tegunt historia ẽ. quȩ per
uelam̃ litr̾ȩ mistiros tegit intellectus.

Expanded text:
 historia, allegoria, tropologia, quae singula idcirco bina sunt, quia singula ad dilectionem Dei et proximi, legentium animos accendunt. Duae alae quae corpus seraphin tegunt, historia est quae per velamen litterae mysticos tegit intellectus.
Abbreviated transcription (Latin):
ram ñ add ꝓpħiam referenda sunt. Duabus
alis uolabant. Istȩ duȩ alȩ quibꝰ uolabant
seraphin tropologiã significant: quia dum
ꝑ lectionẽ diuinȩ scripturȩ ad bona oꝑa m
strimur. quasi quibꝰdam alis ad alta sub¬
leuamur: quibꝰ etiã uolamꝰ alt̃ ad alt̾um
dũ ꝑ studiũ bonȩ oꝑationis nos inuicẽ exor¬
in celis ẽ głam amplificare satagamꝰ. Oaud ẽ
agnouimus intus in aꝑto predicare: his
breuit̾ explanatis ea quȩ secunt᷑ deinceps
tractare incipiamus. Restat enĩ ut postquã
ostendimus quid sibi uult quod capiit dm̃
& pedes dm̃. nobis ab condita ẽẽ leguntur:
etiã quid de reliquo corꝑe cogitandũ sit de¬
monstremus. Si gͦ capit dei dieimus cẽ
quod fuit ante constitutionẽ buiꝰ mundi.
et pedes eius quod futurũ ẽ pꝰ consũmationẽ
scłi: recte longitudinẽ corꝑis eiꝰ accipimus.
quod int̾ pͥncipiũ & finẽ mediũ ẽ. spatnum
temꝑis. Caput gͦ & pedes tegunt᷑: quia pͥma

Expanded text:
ram referenda sunt. Duabus alis volabant . Istae duae alae, quibus volabant seraphim, tropologiam significant, quia dum per lectionem divinae Scripturae ad bona opera instruimur, quasi quibusdam alis ad alta sublevamur. Quibus etiam volamus alter ad alterum, dum per studium bonae operationis nos invicem exhorin coelis est, gloriam amplificare satagimus. Quid esagnovimus intus, in aperto praedicare? His breviter explanatis ea, quae sequuntur, deinceps tractare incipiamus. Restat enim ut postquam ostendimus quid sibi vult, quod caput Domini, et pedes ejus nobis abscondita esse leguntur, etiam quid de reliquo corpore cogitandum sit demonstremus. Si ergo caput Dei dicimus esse quod fuit ante constitutionem hujus mundi, et pedes ejus quod futurum est post consummationem saeculi, recte longitudinem corporis ejus accipimus, quod inter principium et finem medium est spatium temporis. Caput ergo et pedes teguntur, quia prima
Abbreviated transcription (Latin):
escentis. & ideo suꝑ soliũ stamus nos. ds̃
sedet. quia ibi eẽ incipimꝰ ꝑ grãm: ubi ipse
ẽ ꝑ naturã. Similit̾ si ꝑ soliũ eternitatem
dei intelligimꝰ. nos suꝑ soliũ stamus. quia
ad eiꝰ inmortalitatẽ non nisi ꝑ mortis labo¬
rem ꝑuenire possumꝰ. & quia ex conditio.¬
ne sui obnoxii sumus: ex adoptione eterm¬
tatis heredes efficim᷑. Sex alȩ uni. ꝙ sex
alȩ altĩ .i. utrũq sex alas habebat: quȩ pron¬
ctȩ binȩ & binȩ tria paria alarũ faciunt.
duas extendit. alt̾um ad tegendũ caput
non suũ s dm̃. Alterã ad tegendos pedes
non suos s dñi. hoc ẽ scđ̃m par. Utrũꝙ¬
duabus uolat. alt̾ ad alt̃um: hoc ẽ terciũ
par. Si gͦ seraphin sacrã scripturã signi

Expanded text:
iescentis, et ideo super solium nos stamus. Deus iescentis, et ideo super solium nos stamus. Deus sedet, quia esse incipimus per gratiam, ubi ipse est per naturam. Similiter si per solium aeternitatem Dei intelligimus nos super solium stamus, quia ejus immortalitatem non nisi per mortis laborem pervenire possumus, et qui ex conditione fine obnoxii sumus, ex adoptione aeternitatis haeredes efficimur. Sex alae uni, et sex alae alteri , id est utrumque sex alas habebat, quae juncta binae et binae tria paria alarum faciunt. duas extendit, alteram ad tegendum caput non suum sed Domini, alteram ad tegendos pedes non suos sed Domini, hoc est secundum par. Utrumquduabus volat alter ad alterum, hoc est tertium par. Si ergo serap
Abbreviated transcription (Latin):
bui solet id quod ipsa incordibꝰ efficit audi¬
entiũ: hic dictũ t̃ seraphin stabant suꝑ illud.
Surgit enĩ: cum nos erigit. Ambulat: cũ
nos ꝓficere facit. Stat: cũ nos in bono ꝓ¬
posito figit. S inquirendũ ẽ quare suꝑ so
liũ sedere ds̃ ãr: & seraphin suꝑ solrũ sta¬
modis hoc soliũ interp̃tati sumus: scułm
utrũq modũ expositionẽ aptare debemꝰ.
Si gͦ ꝑ soliũ dei sp̃uales creaturas accipi¬
nec plentudo augeri possit. nec ȩterni¬
tas uariari. Mens uͦ humana quotiens per
cognitionẽ sacrȩ scͥpturȩ illuminata ad cele¬
stia contẽplanda subleuat᷑. si ipsos quoq an¬
gelorũ choros transcendens. uisq ad p̾sentiã
conditoris sui ꝓfecerit: suꝑ soliũ quidem
ascendit. s tũ stat. ñ sedet: quia illuc ꝓficis¬
cendo ꝑ laborẽ uenit. ubi ꝑ naturã manere
habuit stare namq laborantis ẽ. sedere qͥ

Expanded text:
bui solet quod ipsa in cordibus efficit audibui solet quod ipsa in cordibus efficit audientium, hoc dictum est: Seraphim stabant super illud. Surgit enim cum nos erigit, ambulat cum nos perficere facit, stat cum nos in bono proposito figit. Sed inquirendum est quare super solium Deus sedere dicitur, et seraphim super solium is interpretati 174 sumus; secundum utrumque modum expositionem adaptare debemus. Si ergo solium Dei, spirituales creaturas accipinec plenitudo augeri possit, nec aeternitas variari. Mens vero humana, quoties per cognitionem Scripturae fuerit illuminata, ad coelestia contemplanda sublevatur; si ipsos quoque angelorum choros transcendens, usque ad praesentiam sui Conditoris profecerit, super solium quidem ascendit, sed stat et non sedet: quia illuc proficiendo per laborem venit, ubi per naturam manere non habuit; stare namque la
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑalit̾ uoluit᷑ : infra eternitatẽ inuenit᷑.
In mensitas enĩ ȩternitatis. temꝑis angustias
infra se claudit: quia & pͥus temꝑe ẽ. quod
nunquã cȩpit. s posteriꝰ temꝑe quod finem
nescit. & supra tempꝰ ẽ quod mutabilitatem
non recipit. Seraphin stabant suꝑ illud.
Duo seraphin dduo sunt testamenta. Et prachrȩ
seraphin quod interp̃tat᷑ ardens. diumam
scripturã significat. quȩ eos quos ꝑ cognitio¬
nẽ pͥus illuminauerit: ꝑ amorẽ pꝰ modum
fortit ardere facit. dum enĩ menti nr̃ȩ quid
desiderare debeat ostendit: pͥus eam illumi-¬
nat. ac deinde ardentẽ reddit. Ardet gͦ. quia
ardentes facit. sicut alibi lucere dicit᷑ quia
iluminat. De hac enĩ petrus apłs ait. ha-¬
benus firmiorẽ ꝓpħicũ sermonẽ cui bene¬
facitis attendentes tanquã lucernȩ lucenti
in caliginoso loco. donec dies illucescat: et
lucifer oriat᷑ in cordibꝰ nr̃is. Et fortassis scõm
hanc similitudinẽ. qua ipsi scripturȩ attri¬

Expanded text:
tra et infra aeternitatem invenitur, immensitas enim aeternitatis temporales angustias intra se claudit, quia et prius tempore est, quod nunquam coepit, et posterius tempore, quod finem nescit. Et supra tempus est, quod mutabilitatem non recepit. Seraphim stabant super illud , Duo seraphim duo sun. Testamenta. Et pulchre seraphim, quod interpretatur ardens, divinam Scripturam significat, quae eos quos per cognitionem prius illuminaverit per amorem postmodum fortiter ardere facit. Dum enim menti nostrae quod desiderare debeat ostendit, prius eam illuminat, ac deinde ardentem facit. Ardet ergo quia ardentes facit, sicut alibi lucere dicitur quia illuminat, de hac enim, Petrus apostolus ait: Habemus firmiorem propheticum sermonem, cui benefacitis attendentes quasi luc donec dies illucescat, et lucifer oriatur in cordibus vestris . Et fortassis secundum hanc similitudinem qua ipsi Scripturae attri
Abbreviated transcription (Latin):
bet quo dictũ ẽ ad moysen. ñ poteris
uidere faciẽ meã. ñ enĩ uidebit me ho¬
mo & iuuet. Illa quippe plena cognitio di¬
uinitatis quȩ scĩs in eterna uita ꝓmittit᷑.: de
qua dicit apłs. uidebimꝰ eũ facie ad faciem:
s rursus. uł cũ cognoscã sic̃ & cognitꝰ sũ.
In hac adhuc mortalitate de gentibꝰ uelata ẽ
& abscondita. In illa autẽ ȩterna uita ñ ue¬
lata s reuelata ẽ. & manifesta sic̃ i nꝰ euangłio
ile beatis angłis testat᷑. angłi eorũ in celis sem¬
ꝑ uident faciẽ patris. Quia gͦ ad p̾̃sentem
tractatũ magis ꝑtinebat. ut facies nuda re-¬
maneret. uerba ꝓpħiş ñ mutantes. s pret̾¬
mittentes: ut uerũ sit quia meo nullum

Expanded text:
bet, quo dictum est ad Moysem: Non poteris bet, quo dictum est ad Moysem: Non poteris videre faciem meam. Non enim videbit me homo, et vivet . Illa quippe plena cognitio divinitatis, quae sanctis in aeterna vita promittitur, de qua dicit Apostolus: Videbimus eum facie ad faciem , et rursus: Tunc cognoscam sicut et cognitus sum . In hac adhuc mortalitate degentibus velata est, et abscondita. In illa autem vita aeterna non velata, sed revelata est et manifesta, sicut Dominus in Evangelio de beatis angelis testatur: Angeli eorum semper vident faciem Patris . Quia ergo ad praesentem tractatum magis pertinebat, ut facies nuda remaneret, verba prophetiae non mutantes, sed praetermittentes ut verum sit, quod nullum
Abbreviated transcription (Latin):
tis eiꝰ agnitionẽ quȩ ante om̃ia. & post¬
om̃ia ẽ. ꝑ illuminationẽ mentis pene¬
tramꝰ. S sciendũ ẽ quod alȩ extensȩ usꝙ
ad caput & pedes attingunt. s utrumꝙ
tangentes tegunt: quia quotiens ad eius
eternitatẽ cogitandã ꝑ excessũ mentis ra¬
pimur: nullũ in eo pͥncipiũ aut finem
inuenimus. Alã ad caput extendimꝰ. dũ
eũ ante om̃ia fuisse cogitamꝰ: s hac ead̾e
ala nobis caput eiꝰ uelamꝰ. quia qualit̾ in
eo nullũ sit pͥncipiũ comp̾hendere ñ ua¬
lemus. Alam ad pedes eiꝰ extendimꝰ. dum
cũ pꝰ om̃ia eẽ non temꝑe. s ȩternitate con¬
sideramꝰ: s pedes tegimus dñ meo finẽ
non inuenimꝰ. Tangendo gͦ caput eiꝰ et
pedes tegimus: quia quantomagis eius
eternitatẽ mens humana inuestigare
nitit᷑. tanto magis in cõprehensibilem
eũ cẽ mirat᷑. Q. uod autẽ in ysaia scrip¬
tũ non ẽ uelabant caput eiꝰ. s scͥptum ẽ.
uelabant faciẽ eiꝰ: eo modo intelligi de¬

Expanded text:
tis cognitionem, quae ante omnia est, per illuminationem mentis penetramus. Sed sciendum est quod alae extensae usque ad caput, etiam pedes attingunt, et utrumque tangentes tegunt; quia quoties ad ejus aeternitatem cogitandam, per excessum mentis rapimur, nullum in eo principium aut finem invenimus. Alas ad corpus extendimus, dum eum ante omnia fuisse cogitamus; sed his eisdeala nobis caput ejus velamus, quia qualiter in eo nullum sit principium comprehendere non valeamus. Alam ad pedes extendimus, dum eum post omnia esse non tempore, sed aeternitate consideramus. Sed pedes tegimus, dum in eo finem non invenimus. Tangendo ergo caput ejus, et pedes tegimus, quia quanto magis ejus aeternitatem mens humana investigare nititur, tanto magis incomprehensibilem esse miratur. Quod autem in Isaia scriptum non est velabant caput ejus, sed scriptum est: Velabant faciem ejus , eo modo intelligi de
Abbreviated transcription (Latin):
in eam habitare. Non enĩ sufficit si extra
nos in ea sumꝰ: si ñ etiã didicerimꝰ qualit̃
innobis eã habitare debeamꝰ. Ad quod
Terciũ. qualit̃ eam debeamꝰ habitare in nob̃.
S ecce dũ de una archa loqui ꝓponimus:
ita ꝑ consequentiã rerũ ducit᷑ mens nr̃a.
ut iã non de una tantũ. s de quatuor lo¬
quendũ nobis uideamꝰ. Equibꝰ duȩ uisi¬
biles ext̾ĩus uisibilit̾ factȩ sunt: duȩ au¬
tẽ inuisibiles ex inuisibili structura in¬
tus inuisibilit̾ fiunt. Prima ẽ. quã fecit
noe securibꝰ & dolabris. ex matĩa lignorũ
tores suos ex collectione popłorũ: inuna
fidei confessione. Tercia ẽ quã cotidie sa
pientia edificat incordibꝰ nr̃is : ex iugile¬
gis dei meditatione. Quarta ẽ quã mater
gr̃ã oꝑat᷑ in nobis ex consideratione mul¬
tarũ uirtutũ in una caritate. Prima ẽ in

Expanded text:
in ea habitare. Non enim sufficit si extra in ea habitare. Non enim sufficit si extra nos in ea sumus, si non etiam didicerimus qualiter in nobis habitare eam debeamus. Ad quod tertium qualiter eam debeamus habitare in nobis. Sed ecce dum de una arca loqui proponimus, ita per consequentiam rerum ducitur mens nostra, ut jam non de una tantum, sed de quatuor loquendum nobis videamus. E quibus duae visibiles exterius visibiliter factae sunt, duae autem invisibiles invisibili structura intus invisibiliter fiunt. Prima est, quam fecit Noe securibus et dolabris ex materia lignorum r praedicatores suos ex collectione populorum in una fidei confessione. Tertia, quam sapientia quotidie aedificat in cordibus nostris ex jugi legis Dei meditatione. Quarta est, quam mater gratia operatur in nobis ex confoederatione multarum virtutum in una
Abbreviated transcription (Latin):
habi tat in medio prauȩ nationis: & dũ
assultus infideliũ recipit: quasi quibꝰ dam
fluctibꝰ ꝓcellosis foris archa tundit᷑: dũ uͦ
a falsis frĩb tribulationẽ sustinet: quasi
quibꝰdã noxiis humoribꝰ intus corpꝰ tor¬
quet᷑. Quȩcunq gͦ corꝑi contraria sunt.
siue intꝰ siue extra sint: ñ sunt de corꝑe.
Q uod autẽ brachia dm̃ hinc inde cõplec¬
tunt᷑ om̃ia. hoc significat quod sub eiꝰ po¬
testate sunt unit̾sa. & nemo manũ eius
uel dexterã ad prenuũ: uł sinstram eius effuge¬
re potest ad supplicium. Cur amplius ergo¬
talem capitis potestatem agnouerunt: Ipse
remediũ. Ipse ẽ qui in mari uiã ponit:
quia corpꝰ suũ .i. ęccłiam suã quasi archã
indiluuio. sic intra huiꝰ uite ꝓcellas re¬
gens usq ad portũ quietis ȩternȩ ꝑiducit.
Si gͦ saluari rupimus. oportet nos intrare
hanc archam. u sicut supra dixi hanc archã
in nobis debemꝰ facere. ut possimꝰ intra nos

Expanded text:
habitat in medio pravae nationis, et dum assultus infidelium excipit, quasi quibusdam fluctibus procellosis foris arca tunditur; dum vero a falsis fratribus tribulationem sustinet, quasi quibusdam noxiis humoribus intus corpus torquetur. Quaecunque ergo corpori contraria sunt sive intus sive extra sint, non sunt de corpore. Quod autem brachia Domini hinc inde complectuntur omnia, hoc significat, quod sub ejus potestate sunt universa, et nemo manum ejus vel dextram ad praemium, vel sinistram ejus effugere potest ad supplicium. Cur ergo amplius talem capitis potestatem agnoverunt! Ipse remedium. Ipse qui in mari viam pquia corpus suum, id est Ecclesiam suam, quasi arcam in diluvio, sic inter hujus vitae procellas regens usque ad portum quietis aeternae perducit. Si ergo salvari cupimus, oportet nos intrare hanc arcam. Et sicut supra dixi, hanc, arcam in nobis debemus facere, ut possimus intra nos
Abbreviated transcription (Latin):
res. facit se ci familiarẽ.: frequent̃ in domo
eiꝰ conuersat᷑. & cũ his qui illi familiares ft̃.
Et si uiderit ea quȩ cirta eũ sunt honeste
s prudent̃ disponi: certior iam de uirtute
ipsius efficit᷑. st amore iã ilignũ iudicat. ciuꝰ
ꝓbiratis tam aꝑta se indicia inuenisse cognos¬
cit. Et nos gͦ inquiramꝰ ubi habitet iłs. ubi
domus eiꝰ sit: interrogemꝰ notos eiꝰ de ipso. Si
prudens ẽ si fidelis ẽ: laude dignus ẽ. Si do-

Expanded text:
facit se ei familiarem, frequenter in domo facit se ei familiarem, frequenter in domo ejus conversatur, et cum iis, qui illi familiares sunt. Et si viderit ea, quae circa ipsum sunt, honeste et prudenter disponi certior jam de virtute ipsius efficitur, et amore jam dignum judicat, cujus probitatis tam aperta se indicia invenisse cognoscit. Et nos igitur inquiramus ubi habitet Deus, ubi domus ejus sit, interrogemus notos ejus de ipso. Utrum prudens es
Abbreviated transcription (Latin):
uiter cruciat. S sponsus nr̃ postremo ui¬
nũ bonũ porrigit. dũ mentẽ quã sui
dulcedine amoris replere disponit. quandã
pͥus tribulationũ rõpunctione amaricari sinte
ut pꝰ gustũ amaritudinis auidiꝰ bibat᷑ sua¬
uissimũ poculũ caritatis. Et hoc ẽ primum
signũ quod iħc facit corã discipłis sus. & ere¬
dunt in eũ: quia inde peccator & penitens p¬
mũ de miscdia dei fidutiã habere incipit.
quod pꝰ longa meroris tedia. scĩ sp̃e consolatio
ipse colliget & stabiliet corda nr̃a. Ipse par
restituet: & continuã p̃parabit leticiam.
Nemo autẽ amare pot̾ quod nescit. & ideo
sidm̃ amare cupimꝰ. pͥmũ euĩ cognoscere
satagamꝰ: p̃cipue cũ ipse talis sit qui neque¬
at sciri & ñ amari. tanta ẽ enĩ speties pul¬
chritudinis eiꝰ. ut qui potuerit eũ uiddere
non possit ñ diligere. Homo qui uult alte¬
rius hominis secreta agnoscere. & suos mo¬

Expanded text:
viter cruciat. Sed sponsus noster postremo viviter cruciat. Sed sponsus noster postremo vinum bonum porrigit, dum mentem, quam sui dulcedine amoris replere disponit, quadam prius tribulationum compunctione amaricari sinit, ut post gustum amaritudinis avidius bibatur suavissimum poculum charitatis. Et hoc est primum signum quod Jesus fecit coram discipulis suis, et crediderunt in eum . Quia inde peccator et poenitens primum de misericordia Dei fiduciam habere incipit, quod est post longa moeroris taedia sancti Spiritus consolationipse colliget, et stabilitet corda nostra, ipse pacem restituet, et continuam praestabit laetitiam. Nemo autem amare potest quod nescit, et ideo si Deum amare cupimus primum eum cognoscere satagamus, praecipue cum ipse talis sit, qui nequeat sciri, et non amari. Tanta est enim species pulchritudinis ejus, ut qui eum potuerit videre, non possit non diligere. Homo qui vult alterius hominis mores et secreta agnoscere,