comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ fenum ut bos comedit: & rore celi corpus¬
dinem aquilarum crescerent: & iingnes eius
quasi auzum. Igitur post finem dierum. ego
nabugodonosor. oculos meos ad celura leuari:
& sensus meus redditus ẽ michi. & aitissimo
benedixi: & uiuentẽ in sempit̃num laudani.
& głificaui: quia potestas eius potestas sempis¬
terna: & reguum eius ingenerationem & ge
nerationem. Et om̃s habitatores terre apud
Ieum in nichilun reputati sunt. ⁊¬
uxta uoluntatem enim suam facit. tam ii
uirtutib celi. quam in habitatorib terre
& tion ẽ qui tefistat manui eius: & dicat el.
quare fecisti: In ipso tempore seusus menis.
reuersus est ame: & ad lionorem regni mei
decorẽq puieni. Et figura mea reugsa ẽ
ad me: & optunates mei. & magispatus mei.
requisierunt me: & in regno iueo constitus
sum. & magnficentia amplior addita ẽ mͥ.¬
Nc̃ gͥ ego nabugodonosor. laudo. & magni¬
fico. & gli̾fico. regem celi: quia omnia oꝑa
cius uera. & uic erus indicia: & gradien¬

Expanded text:
 fenum, ut bos comedit, donec capdinem aquilarum crescerent, et ungues ejus, quasi avium. Igitur post finem dierum ego Nabuchodonosor oculos meos ad coelum levavi, et sensus meus redditus est mihi, et Altissimo benedixi, et viventem in sempiternum laudavi et glorificavi, quia potestas ejus potestas sempiterna, et regnunerationem, et omnes habitatores terrae apud eum in nihilum reputati sunt. Juxta voluntatem enim suam facit, tam in virtutibus coeli quam in habitatoribus terrae, et non est qui resistat manui ejus, et dicat ei: Quare fecisti? In ipso tempore sensus meus reversus est ad me, et ad honorem regni mei decoremque perveni, et figura mea reversa est ad me, et optimates mei et magistratus mei requisierunt me, et in regno meo restitutus sum, et magnificentia amplior addita est m ego Nabuchodonosor laudo, & magnifico, & glorifico Regem caeli: quia omnia opera ejus vera, & viae ejus judicia, & gradien
Abbreviated transcription (Latin):
qui spm̃ deoꝵ scõrum habet inse. & ma leb
paris tuiscientia & sapientia. iuent. ẽ
meo. Nam &e rex nabugodonosor pater lius.
principeat in agorum. in cantatoꝵ. ch. soeor.
& atuspicum. constituit cum. Pater inquani
turis orer. quia sp̃c amplior & prudentia. in¬
telligentia qi. interpretatio sominorum. &
ostensio secretorum. ac solutio ligatorum in¬
uente sunt ieo. hoc ẽ in danieleꝰ cin rex
imposint nomen balthasar: Nunc itaq da¬
mel uocetur: & int̾pretationem narrabit.
uiel coramrege: ad quẽ prefatus rex ait.
Tues damnel. defiluis captiuitatis uidȩ: quã
addurit pat̃ neus de uidea : Andiui dete.

Expanded text:
um deorum sanctorum habet in se: et in diebus patris tui scientia et sapientia inventae sunt in eo: Nam et rex Nabuchodonosor pater tuus, principem magorum, incantatorum, Chaldaeorum, et aruspicum constituit eum, pater, inquam, tuus, o rex: Quia spiritus amplior, et prudentia, intelligentiaque, interpretatio somniorum, et ostensio secretorum, ac solutio ligatorum, inventae sunt in eo, hoc est in Daniele: cui rex posuit nomen Baltassar, Nunc itaque Daniel vocetur, et interpretationem narrabit. niel coram rege. Ad quem praefatus rex ait: Tu es Daniel de filiis captivitatis Judae, quem adduxit rex pater meus de Judaea? Audivi de te,
Abbreviated transcription (Latin):
beret potestatem tercus in regno. Fadem
nocte inter fectus ẽ baldiasar rex chaldeus:
& darius medus successit inregnum. annos
ti. ut essent nicoto regno suo. & suꝑ eos p̾n¬
cipes tres: ex quib daniel unus erat: ut sa¬
trape illis redderent rationem. & rex non
sustineret molestiam. Igitur daniel supera¬
bat om̃s principes. & satrapas: quia sp̃c̃ di
amplior erat ineo.
orro rex cogitabat constituere eiu:
bant occasionem: ut inuenirent dameli ex
latere regis. Nullamq causam & suspitio¬
nem repperire potuerunt: eo quod fidelis
essetsomnns culpa & suspicio non inueniret᷑
ieo. Dixerunt ergo uiri ilh. Non inueni¬
emus daniel huic aliquam occasionem.
nisi forte in lege ̾ suti. Tunc pͥncipes &
satrape. subripuerunt regi: & sic locuti st̃
ei. Dari rex: iuet̃nu inne. Consilium rui¬
erunt cimcti principes regni. magistratus.
& satrape. senatores. & uidices. ut decretiun
imperatorium exeat & edictum: ut omnis
qui petierit aliquam petitionem. a quoc̃q

Expanded text:
atem tertius in regno suo. Eadem nocte interfectus est Baltassar rex Chaldaeus. Et Darius Medus successit in regnum annos ti, ut essent in toto regno suo. Et super eos principes tres, ex quibus Daniel unus erat: Ut satrapae illis redderent rationem, et rex non sustineret molestiam. Igitur Daniel superabat omnes principes et satrapas: quia spiritus Dei amplior erat in eo. Porro rex cogitabat constituere eum bant occasionem ut invenirent Danieli ex latere regis. Nullamque causam et suspicionem reperire potuerunt, eo quod fidelis esset, et omnis culpa et suspicio non inveniretur in eo. Dixerunt ergo viri illi: Non inveniemus Danieli huic aliquam occasionem, nisi forte in lege Dei sui. Tunc principes et satrapae surripuerunt regi, et sic locuti sunt ei: Dari rex, in aeternum vive: consilium inierunt cuncti principes regni, magistratus, et satrapae, senatores, et judices, ut decretum imperatorium exeat, et edictum: Ut omnis qui petierit aliquam petitionem a quocumque
Abbreviated transcription (Latin):
ut solutionẽ sominii indicarent michi.
T̃unc egrediebantur arioli. magi. chaldei.
& aruspices: & somnium narraui incon¬
spectu corum. & solutionem eius non in¬
dicauerunt michi: donec collega ingres¬
sus est n conspectu meo damel. cuuis
nomen baptarar sedm nomen di mei:
Qui hauet spm̃ deorum scorum insemet¬
ipso: Et sominum coram eo lociitus sum.
altasar princeps ariolorum.
quem ego scio qͦd spm̃ scorum deoꝵ
hapeas inte. & onnne sacramentum non
ẽ inpossibile tibi: Oesrones somniorum

Expanded text:
ut solutionem somnii indicarent mihi. Tunc ingrediebantur harioli, magi, Chaldaei, et aruspices, et somnium narravi in conspectu eorum: et solutionem ejus non indicaverunt mihi: Donec collega ingressus est in conspectu meo Daniel, cui nomen Baltassar secundum nomen Dei mei, qui habet spiritum deorum sanctorum in semetipso: et somnium coram ipso locutus sum. Baltassar, princeps hariolorum, quem ego scio quod spiritum sanctorum deorum habeas in te, et omne sacramentum non est impossibile tibi: Visiones somniorum
Abbreviated transcription (Latin):
tri tuo. Et ꝓpter magnificentiam quam de¬
derat ei: rinuersi ppłi trib. & lingue tre¬
mebant & metuebant cum. Quos uolebat
int̾ficiebat: & quos uolebat ꝑcutiebat. Quos
uolebat exaltabat: & quos uolebat humiliabat.
uando autẽ eleuatrun ẽ cor eius.i
& sp̃c illiuis offiriatus ẽ ad suꝑbiam:

Expanded text:
t propter magnificentiam, quam dederat ei, universi populi, Tribus, & linguae tremebant, & metuebant eum: quos volebat interficiebat: & quos volebat percutiebat, & quos volebat exaltabat, & quos volebat, humiliabat. v.20. Quando autem elevatum est cor ejus, & spiritus illius obfirmatus est ad superbiam
Abbreviated transcription (Latin):
sum tacitus cogitare quasi hora una:
& cogitationes eiꝰ cnturbabant eum. Res¬
pondens aute̾ rex: ait. Baithazar. somni¬
um & int̾pretatio eius. non conturbent te.
Respoudit balthazar: & dirit. Domine
iii. somnium his qui te oderunt: & inter¬
precatio eius hostib tuis sit.
Rborem quam iidisti sublimen. atq
idbustam. cuius altitudo ꝑtingit ad¬

Expanded text:
sum tacitus cogitare quasi hora una: sum tacitus cogitare quasi hora una: et cogitationes ejus conturbabant eum. Respondens autem rex ait: Baltassar, somnium et interpretatio ejus non conturbent te, Respondit Baltassar, et dixit: Domine mi, somnium his qui te oderunt, et interpretatio ejus hostibus tuis sit, Arborem quam vidisti sublimem atque robustam, cu
Abbreviated transcription (Latin):
meum: & eece iugil. & sc̃s de celo descen¬
dit. clamauit fortit̾. & sic ait. Sticcidite
arboreni. & precidite ramos eius: & excu¬
tite folia cus. & disꝑgite fructum eius:
fugiant bestie que subter eam sunt: &
uolueres de ramis eius. Uerumtamen
germen radicum cius. interra sunte: &
alligetur uinculo ferreo. & c̨reo. Inher¬
bis quȩ foris sunt rore celi tiugnatur: & c̃
feris pars eius. ui herba terre. Cor eius
ab humano commutetur: eo cor fere detͣ
ci: & septem tempora mutentur suꝑ eñ.
Inscutentia uigilum decretum ẽ. & serino
scorum & petitio: donee cognoscant tu¬
uentes. qm̃ dominatur ex celsus in regi¬
no hominum: & cuicumq uoluerit da¬
bit illud: & humilissimum hominem. con¬
sticuet suꝑ eum. Hoc somnium uich.
u ergo balthasar int̾pretationem
narra festinus: quia om̃s sapientes
regni mei. nonqueunt solutionem ed¬
cere michi. Tu autẽ potes: quia spẽ
deorum scõꝵ inte ẽ. Tunc damel cuiꝰ
nolnen balthasar. ceptt intraseniet ip¬

Expanded text:
eum, et ecce vigil et sanctus de coelo descendit. Clamavit fortiter, et sic ait: Succidite arborem, et praecidite ramos ejus: Excutite folia ejus, et dispergite fructum ejus: Fugiant bestiae quae subter eam sunt, et volucres de ramis ejus. Verumtamen germen radicum ejus in terra sinite, et alligetur vinculo ferreo et aereo, in herbis quae foris sunt, et rore coeli tingatur, et cum feris pars ejus in herba terrae. Cor ejus ab humano commutetur, et cor ferae detur ei: et septem tempora mutentur super eum. In sententia vigilum decretum est, et sermo sanctorum, et petitio: Donec cognoscant viventes, quoniam dominatur Excelsus in regno hominum; Et cuicumque voluerit, dabit illud, et humillimum hominem constituet super eum. Hoc somnium vidi u ergo, Baltassar, interpretationem narra festinus: quia omnes sapientes regni mei non queunt solutionem edicere mihi: Tu autem potes, quia spiritus deorum sanctorum in te est. Tunc Daniel, cujus nomen Baltassar, coepit intra semetip
Abbreviated transcription (Latin):
tempora mutabuntur suꝑ te: donec scias
quod dominet᷑ ercelsus. suꝑ reguum hominũ:
& cucumqr uoluerit det uiud. Quod autẽ
precepit. ut reluqueretur germen radicũ
cus. id ẽ arboris: regnum tibi manebit. post¬
quani cognoueris potestatem ẽẽ celestem.
Quam obrem rer. consilium meũ placeat tͥ:
& peccata tua elemonis redime. & iniquita¬
tes tuas intsericordus pauꝑun: forsitan igios
cat delictis tius. Onuna uenerunt suꝑ na¬
ost finem mensium duodecim. in aula
babylonis de ambulabat: responditq
rer & ait. Nonnehetẽ babylon magna. quã
edifi caui indomum regniꝰ in robore fortitu¬
diis uice. & ingła decoris in ei: Cum adhuc¬

Expanded text:
mutabuntur super te, donec scias quod dominetur Excelsus super regnum hominum, et cuicunque voluerit det illud. Quod autem praecepit ut relinqueretur germen radicum ejus, id est arboris, regnum tuum tibi manebit, postquam cognoveris potestatem esse coelestem. Quamobrem, rex, consilium meum placeat tibi, et peccata tua eleemosynis redime, et iniquitates tuas misericorcet delictis tuis. Omnia venerunt super Naost finem mensium duodecim, in aula Babylonis deambulabat. Responditque rex, et ait: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni, in robore fortitudi
Abbreviated transcription (Latin):
uniq addhuc ille loqueretur: ueu¬
nit alter & dixit. Ignis dĩ cecidit e celo:
& tactas oues puerosq consrmꝑsit. & effu
dego solus ut mnciarem tibi. Sed & ad huc¬
ulo loquente: uenit aluis & dixit. Chal¬
dei fecerunt tres curmas. & nuaser̃iuit
camelos & tulerunt eos: nec non ꝙ ꝑueros
ꝑcusserunt gadio. & ego fugi solus. ut nun

Expanded text:
ue adhuc ille loqueretur venit alter et dixit ignis Dei cecidit e caelo et tactas oves puerosque consumpsit et effugi ego solus ut nuntiarem tibi sed et illo adhuc loquente venit alius et dixit Chaldei fecerunt tres turmas et invaserunt camelos et tulerunt eos necnon et pueros percusserunt gladio
Abbreviated transcription (Latin):
& timens dñi. & recedeus amalo: Cui res¬
pondens sathan art. Nunquidfr ustra ti¬
met iob dm̃i: Nonue tu uallasti eum ac
domum eiꝰ: uniuersam qi substantiam ꝑ
circuitum: Oꝑib manuum eius bene¬
dixisti: & possessio eitis creuit interra.
S extende pauilulum manum tuam. &
tange cuncta quȩ possidet: uisi infacie
benedirerit tibi.

Expanded text:
 recedens a malo cui respondens Satan ait numquid frustra timet Iob Deum nonne tu vallasti eum ac domum eius universamque substantiam per circuitum operibus manuum eius benedixisti et possessio illius crevit in terra sed extende paululum manum tuam et tange cuncta quae possidet nisi in facie tua benedixerit tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Sapientia eiũ & discipliua timor dñi: & qd̾
beneplacitum ẽ illifides & mansuetudo.
& ad implebit thes auros illius. Ne fur
ris in credibilistimori diñ. & ue accesse¬
ris ad illum dipplici corde. Ne fueris
hẏpocrita in conspectu honiutiur. &
non scandaliraueris labus tius.
ctende in ulis ne forte cadas. &ad du¬
cas ani netuę in honorationem: e
reuelet dñs absconsatua: & in medio fỹ¬
nagoge elidẽt.. qũi accessisti maligne

Expanded text:
ia enim et disciplina timor Domini et quod beneplacitum est illi fides et mansuetudo et adimplebit thesauros illius non sis incredibilis timori Domini et ne accesseris ad illum duplici corde ne fueris hypocrita in conspectu hominum et non scandalizeris labiis tuis adtende in illis ne forte cadas et adducas animae tuae inhonorationem et revelet Deus absconsa tua et in medio synagogae elidat te quoniam accessi
Abbreviated transcription (Latin):
hominum quare posuisti me contrarium
cibi & factus sum michimet ipsigrarũs parce mi¬
chi domine nichil enim sunt dies mei. Cõmpatꝰ¬
Scio domine quia mora me traditurus es ĩoi ci¬
suitutã est omuis adomus iniuentium spero inte¬
domine quia uou ad consumptionem meame¬
mictis manum c̾uami & si mprofundum u̾iferni
dimersus fuero nde me li berabis.U. Si ascen¬
dero inceum tuislicꝰ es si dẽscendero uit infer¬
nimi. Inde me: QUersi est iniĩ etñm c̃ichara

Expanded text:
e posuisti me contrarium tibi, et factus sum mihimetipsi gravis? Parce mihi, Domine, nihil enim sunt dies mei. ComparaScio, Domine, quia morti me traditurus es, ubi constituta est omnis domus viventium; spero inDomine, quia non ad consumptionem meam emittis manum tuam, et si in profundo inferni demersus fuero, 861 inde me liberabis. Vers. Si ascendero in coelum, tu illic es, si descendero in infernum. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
actum ẽ autem cum quadã Ull¬
die uenissent filii dii. & starent co¬
ram dũo: uenisset quoq sathan iiter eos
et staret in conspectu euis: ut diceret
dũs ad sathan. Uude uenis : Qui res¬
pondeus ait. Circuius t̾ran: & ꝑ ambu¬

Expanded text:
actum est autem, cum quadam die venissent filii Dei, et starent coram Domino, venisset quoque Satanas inter eos, et staret in conspectu ejus, ut diceret Dominus ad Satanam: Unde venis? Qui respondens, ait: Circuivi terram, et
Abbreviated transcription (Latin):
wet scõnium editio lecitiami pbrnnio¬
rum. quia com nie est botim.
Iustitia enim commuuis e uirtus. t ido
chre aut̃ tempus quo fuit in ug oipsia
describitur: ne manis presenti taceat᷑.
S temipus siletur infantię: eoad̾ pre¬
sentia dñi. matris inutero roboatur:
qui infantie impedimenta uesauit. Et
ido in euuangłio nichil sim eo legiius.
nisi ortum eius & oraculum. eriitationẽ
iutero. nocem escrto. Neqi enim
ullam infantię iensit etatem: qui supra
naturam. su ra etatem. in utero sicus ma¬
tris amensuri ꝑfecte cepit etatis plenitu¬

Expanded text:
et sanctorum editio laetitiam plurimorum, quia conmune est bonum; iustitia enim conmunis est uirtus. et ideo chre autem tempus, quo fuit in utero propheta, describitur, ne Mariae praesentia taceatur, sed tempus siletur infantiae, eo quod praesentia domini matris in utero roboratur, qui infantiae inpedimenta nesciuit. et ideo in euangelio nihil super eo legimus nisi ortum eius et oraculum, exsultationem in utero, uocem in deserto. neque enim ullam infantiae sensit aetatem qui supra naturam, supra aetatem in utero situs matris a mensura perfectae coepit aetatis plenitu
Abbreviated transcription (Latin):
deo gͥ iħ̾m ad magisteritum celeste
mundo adhibendum. uenisse confessus
est: dñ cum ilo firisse. inuraculis prodentib¬
incellertt: nec dum tam̃ ipsimmi dm̃ ẽẽ cogno¬
uit. S quia quẽ magistrum uouerat uerita¬
tis. studiose docendus adut: merito ad agni¬
tionem diuinitatis eius. ꝑfecte doctus subut.
merito utrinsq natiuitatis eius. diuinȩ sci¬
licet & liumane. s & passionis atq ascer sionis
ipnus archana ꝑcepit: uec non etiam modũ

Expanded text:
esum ad magisterium coeleste mundo adhibendum venisse confessus est, Deum cum illo fuisse miraculis prodentibntellexit, necdum tamen ipsum Deum esse cognovit. Sed quia quem magistrum noverat veritatis, studiose docendus adiit, merito ad agnitionem divinitatis ejus perfecte doctus subiit, merito utriusque nativitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis atque ascensionis ipsius arcana
Abbreviated transcription (Latin):
distis. priuceps iudeorum uenit ad iłm
nocte. cupiens secreta eius alloquutione. ple¬
nius discere mysteria fidi. cuius apta osteu¬
sione signorum. Aliquatenus iam rudimeu¬
ta ꝑceperat. Qui qm̃ prudent̃ ea quȩ ab illo

Expanded text:
scilicet Judaeorum, venit ad Jesum nocte, cupiens secreta ejus allocutione, plenius discere mysteria fidei, cujus aperta ostensione signorum, aliquatenus jam rudimenta perceperat, qui quoniam prudenter ea quae ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
corpus eius. et sangumẽ eius bib̾e. Et qͥ
manducat meam carnem et bibit meum
sangunem: in me manet et ego in eo.
Hoc est ergo manducare illam escam. et
manentem n se habere. Ac ꝑ hoc qui nõ
manet in xp̃o: et in quo non manet xp̃s
p̾mat dencib sacramenta corporis et san¬
guinis xp̃i: sed magis tante rei sacramẽ¬
cum ad iudicium sibi manducat et bibit:
qui mminundus p̾simit ad xp̃i accedere sa¬
cramenta: que alius non digne sumit. ni

Expanded text:
orpus ejus et sanguinem bibere: Et qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem in me manet et ego in eo. Hoc est ergo manducare illam escam, et manentem in se habere. Ac per hoc qui non manet in Christo, et in quo non manet Christus, premat dentibus Sacramentum corporis et sanguinis Christi: sed magis tantae rei Sacramentum ad judicium sibi manducat et bibit, quia immundus praesumpsit ad Christi accedere Sac
Abbreviated transcription (Latin):
uuc ęxtitit quidani exparasitis eiꝰ.
qui diceret hanc ap̃ianam esse ab
infantia: & magicis artib ita occupatãᷤ
ut dicat ap̃m sponsum suti esse. Au
sa apparicione. eum grandi strepitu suis
eam cribunalib sisti precepit. Et pri¬
mo quidem. blandis eam sermonib secre¬
cius ꝓuocat: deiude terrorib pulsit. S
xp̃i uirgo. nec blanduento sedueitur. nec
terrore concutitur: s eodem uultu. eodẽ q¬
ammo. ꝑ seuerans: & terrentem similiter
sicut blandientem animo de ridebat.

Expanded text:
unc exstitit quidam ex parasitis ejus, qui diceret hanc christianam esse ab infantia, et magicis artibus ita occupatam, ut dicat Christum sponsum suum esse. 4. sa apparitione cum grandi strepitu, suis eam tribunalibus praecepit sisti. Et primo quidem blandis eam sermonibus secretius provocat, deinde terroribus pulsat. Sed virgo Christi nec blandimento seducitur, nec terrore concutitur: sed eodem vultu, eodem animo perseverans, et terrentem similiter sicut blandientem animo deridebat.
Abbreviated transcription (Latin):
udiens hȩc insanissuus iuuenis. amo¬
re carpicui ceco: & iut̾ angustias
anum & corporis. anbelo cruciatur
spũ. Inter hȩc lecto prosteruitur. & ꝑ
alta suspiria. amor amedicis aꝑitur.
Prunt uota patri. quȩ fuerant inuenta
amedicis: & eadem pat̾ua uoce quę fu¬
erant iam dicta afilio. ad petitionem
nirginis reuolituntur: Ab negat agues
beatissima: & se nullo pacto asserit pri¬
oris sponsi federa uiolare. Cumq pater
diceret infascib constitutus. se prefectu¬

Expanded text:
udiens insanissimus juvenis, amore carpitur caeco, et inter angustias animi et corporis anhelo cruciabatur spiritu. Inter haec lecto prosternitur, et per alta suspiria amor a medicis aperitur. Fiunt nota patri, quae fuerant inventa a medicis, et eadem paterna voce, quae fuerant jam dicta a filio, ad petitionem virginis revolvuntur. Abnegat Agnes beatissima, et se nullo pacto prioris asserit sponsi foedera violare. Cumque pater diceret in fascibus se constitutum praetu
Abbreviated transcription (Latin):
cit: eui angi seruiunt. cuuis pulchritu¬
ameui sol & luna mrautur: cutus odore
reriniscunt mortuiꝰ enius cactu con¬
Ip̃i soli seruo fidem: ipsi me toca deuoti¬
one comiuitto. Quem cum amauero
casta suui: eim tetigero munda sum. cũ
accepo uurgo sum. Nec deerunt post nup¬
tias filii. ubi partus siune dolore suecedit.
& fecunditas cotidiana cuiiulatur.

Expanded text:
serviunt, cujus pulchritudinem sol et luna mirantur, cujus odore reviviscunt mortui, cujus tactu conIpsi soli servo fidem meam, ipsi me tota devotione committo. Quem cum amavero, casta sum: cum tetigero, munda sum: cum accepero, virgo sum. Nec deerunt post nuptias filii, ubi partus sine dolore succedit, et fecunditas quotidiana cumulatur.
Abbreviated transcription (Latin):
offerit. & plitiora ꝓuntere. Deniq
detulerat secin preciosissima or nam̃¬
ta: que abcata agne. ueluti quedam¬
sunt stercor recusata. Unde factum ẽ:
ut uiuenis maiori urgeretur stimiilo.

Expanded text:
tere; denique detulerat secum pretiosissima ornamenta quae a beata Agnete veluti quaedam stercora sunt recusata. Unde factum est ut juvenis majori perurgeretur stimulo,
Abbreviated transcription (Latin):
Tputans eam meliora accipere uelle¬
ornamenta. ominum lapidum preci¬
si consensiun suum euis conrugio non negaret.
Adhec beata agnes tale iuueni fertur dedis¬
se responsum. Discede a me fomes pecca .i.
nutruncutum facinoris: pabulum mortis.
discede ame. quia iam abalio amatore pre¬
uenca sum: qui iichi satis meliora te obtulit
ornamenta. & anulo ficłi sue snbarratit me:
longe te melior. & genere &digiatate.

Expanded text:
t putans eam meliora velle accipere ornamenta, omnem lapidem pretisi consensum suum ejus conjugio non negasset. 3. Ad haec beata Agnes tale fertur juveni dedisse responsum: Discede a me, fomes peccati, nutrimentum facinoris, pabulum mortis: discede a me; quia jam ab alio amatore praeventa sum, qui mihi satis meliora obtulit ornamenta, et annulo fidei suae subarrhavit me, longe te nobilior et genere et dignitate.
Abbreviated transcription (Latin):
ctatis sue antio mortem perdidit & tutam
miue uit quia solũm uite᷑ dilexit ane¬
torcm. In fantia qͥtudem computabatu
ii anirs sede̾iat senectus mien t̾is iumen sa. Ea.¬
quidem iuuencula: s animo cana.
Puichia facie: s pulchrior fide. Quę¬

Expanded text:
etatis suae anno mortem perdidit, et vitam nvenit; quia solum vitae dilexit Atorem. Infantia quidem computabatur in annis, sed erat senectus mentis in mdem juvencula, sed animo cana. Pulchra facie, sed pulchrior fide, e
Abbreviated transcription (Latin):
turbe lecentur: inde sub¬
ieuentus panꝑes ap̃i. Omnes gͦ gratule¬
miuii indño: & ad edificationem uirgurũ.
qualit̾ passa sit agnes beatissima ad inc¬
moriam reuocemus. Tempore illo erat
quedam uirgo rome. nobili geuere orta:
natalib insignis. nomine agues. Que
certans contra principes & potestates
tenebrarum: tercio decimo etatis suc
mno. mortem ꝑtulit. & uitam in uenit:.
quia solum uitȩ ailexit auctorem.

Expanded text:
subleventur pauperes Christi. Omnes ergo gratulemur in Domino, et ad aedificationem virginum qualiter passa sit Agnes beatissima, ad memoriam revocemus. Tempore illo erat quaedam virgo Romae nobilibus orta natalibus, nomine Agnes, quae certans contra principes et potestates tenebrarum, tertiodecimo aetatis suae anno mortem perdidit, et vitam invenit; quia solum vitae dilexit Auctorem.
Abbreviated transcription (Latin):
tis qua defunctus efferebatui: puito ali¬
quem de sensib ee̾ corporeis. Qui emm
seminat int̾ fr̾s discordias: qui iniquitatẽ

Expanded text:
tis qua defunctus efferebatur, puto aliquem de sensibus esse corporeis, qui enim seminat inter fratres discordias, qui iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
qui creauit celum & ea quę millo sunt.
& terram & ea que uea sunt. & mare¬
& ea que mes sunt: quiapus am¬
pluis non erit. Sed iudieb. uocis septi¬
ii angłi cum ceꝑit tuba cauere: con¬
sum mabitur mysterium di. sicut euuan¬
gelizauit ꝑseruos suos ꝓpħas.¬

Expanded text:
elum et ea quae in illo sunt et terram et ea quae in ea sunt et mare et quae in eo sunt quia tempus amplius non erit sed in diebus vocis septimi angeli cum coeperit tuba canere et consummabitur mysterium Dei sicut evangelizavit per servos suos p
Abbreviated transcription (Latin):
cos eorum. Et siquis uoluerit eos lede¬
re: sic oportet eum occidi. Hi habent po¬
testatem claudendi celum: ne pluat dic¬
bus proplietie ipsorum.
t pocestatem habent suꝑ aquas con
uertendi eas insanguinem: & ꝑcu¬
tere terrani omni plaga. quotiescumqi
uolueruit. Et cumi fimerint testimoni¬
um sutini: bestia quę ascendit de abysso.
faciet aduersus illos bellum. & iuncet
eos. & occidet illos. Et iacebunt corpora¬
eorum in plateis ciuitatis maguę. quę
uocatur spiritalit̾ sodoma & egẏptus:
ubi & dñs eorum crucifiriis est.
t uidebunt de populis & tribubus.
& lingus & gentibi. corpora eorumt
ꝑ tres dies & dimidium: & corpora eorum
non sinent poni in monumentis. Et in
habitantes terram gaudebunt suꝑ ilus.
eos. qui inhabitant suꝑ terram. Et post
tres dies & dimidium. sp̃e uite ado iu¬
trauit in eos. & steterunt suꝑ pedes su

Expanded text:
cos eorum: et si quis voluerit eos laedecos eorum: et si quis voluerit eos laedere, sic oportet eum occidi. Hi habent potestatem claudendi coelum, ne pluat diebus prophetiae ipsorum: et potestatem habent super aquas convertendi eas in sanguinem, et percutere terram omni plaga, quotiescunque voluerint. Et cum finierint testimonium suum, bestia quae ascendet de abysso, faciet adversus illos bellum. Et vincet illos, et occidet illos. Et illorum in plateis civitatis magnae, quae vocatur spiritualiter Sodoma et Aegyptus, ubi et Dominus eorum crucifixus est. Et videbunt de populis, et tribubus, et linguis, et gentibus, corpora eorum tribus diebus, et dimidio, et corpora eorum non sinent poni in monumhabitantes terram gaudebunt super illicruciaverunt eos qui inhabitant super terram et post dies tres et dimidium spiritus vitae a Deo intravit in eos et steterunt sup
Abbreviated transcription (Latin):
cipẽ libellum aꝑcum de manu angeli:
stantis supraurare. & supra terram.
& abii ad angł̃iu dicens ei. ut daret mͥ
librimi: & dicit michi. Accipelib rum
& deuora illum. & faciet amaricare
uentrem tuum. sed more tuo erit aulee
canquaminel. Et accepi librum cle
manu angli̾. & de uoraui eiuun. & erat
in ore meo tanquam mel dulee.
t eum deuorassem eium: amaricatus
est uenter meus. & dicit michi. Opor¬
tet te iterum ꝓpħare. populis: & gentib.
& linguis & regib multis. Et datus est
micdi calamus similis uirgę. dicens.
Surge & inctire templum dei. & altare:
& ad orantes ineo. Atrium aute̾ quod
est foris templum. eice foras. & ne meti¬
aris cum. qm̃ datum ẽ gentib : & ei¬
uitatem scãm calcabunt. mensim qͥdra¬
c dabo duob testib ucis: & ꝓpħa¬
bunt dieb mille ducentisseraginta
amicti saccis. Hisunt duc oliue. & duo
candelabra. in conspectu dm̃i terre stan¬
tes. Et si quis uoluerit eos nocere. ignis
eriet de ore illorum: & deuorabit inum¬

Expanded text:
i stantis super mare, et super terram. Et abii ad angelum, dicens ei, ut daret mihi librum, et dixit mihi: Accipe librum, et devora illum: et faciet amaricare ventrem tuum, sed in ore tuo erit dulce tamquam mel et accepi librum de manu angeli et devoravi eum et erat in ore meo tamquam mel dulce et cum devorassem eum amaricatus est venter meus et dicunt mihi oportet te iterum prophetare populis et gentibus et linguis et regibus multis et datus est mihi calamus similis virgae dicens surge et metire templum Dei et altare et adorantes in eo atrium autem quod est foris templum eice foras et ne metieris eum quoniam datum est gentibus et civitatem sanctam calcabunt mensibus quadra dabo duobus testibus meis, et prophetabunt diebus mille ducentis sexaginta, amicti saccis. Hi sunt duae olivae, et duo candelabra in conspectu Domini terrae stantes. Et si quis voluerit eos nocere, ignis exiet de ore eorum, et devorabit inimi
Abbreviated transcription (Latin):
phureas. & capita equori: erant tanqsin
capita leonum. Et de ore ipsorum ꝓcedit
iguis. & fumus & sulpliur. Abhis tribus
plagis occisa ẽ tercia pars nominum: de
igne. & fumo. & sulpliure. qui procedeb.
ex ore ipsorum.
otestas enim equorum more ipsorum
est. & in caudis eorum. Namꝰ caude
illorum siues serpentib habentes capi¬
ta: & ni lus uocent. Et ceteri liomines
qui non sunt occisi. in lis plagis. neqr pe¬
intentiam egerunt. de oꝑib maniuitu
fuarum. ut uon adorarent demonia &
simulacra aurea. & argentea. & ętea. &
lapidea. & lignea: quȩ neq iudere pos

Expanded text:
phureas et capita equorum erant tamquam phureas et capita equorum erant tamquam capita leonum et de ore ipsorum procedit ignis et fumus et sulphur ab his tribus plagis occisa est tertia pars hominum de igne et fumo et sulphure qui procedebat ex ore ipsorum potestas enim equorum in ore eorum est et in caudis eorum nam caudae illorum similes serpentibus habentes capita et in his nocent et ceteri homines qui non sunt occisi in his plagis neque paenitentiam egerunt de operibus manuum suarum ut non adorarent daemonia et simulacra aurea et argentea et aerea et lapide
Abbreviated transcription (Latin):
auro. & facies earuni. sicut facies homi¬
num: & habebant capillos. sicut capillos
mulierum. & dentes earum sicut leonũ
eraut: & habebant loricas. sicut lori cas
ferreas. Et uox alarum earum. sicut uor
curruum equorum multoram: curren¬
cium in bellum.
t habebant caudas similes scorpionũ:
& ac ulei incaudis earum. Potestas
earum: nocere hominib mensib quinq.
Et habent suꝑ se regeni angłiu abyssi: cui
nomeu hebraice abaddon. grece autem
apollion: & latine habens nomen. ext̃ininans.
coruib alcaris aurci. quod ẽ aute oculosdi:
dicentem. serto angło. qui habebat tubam.
Solue quatuor angłos: qui alligati sunt¬
influmine magno eufraten. Ee soluti sunt
quatuor angłi qui parati erant in horan.
& diem. & mensem. & annum. ut occide¬
rent terciam partem hominum.
tnumerus equestris ererei¬
tus: ingies milies. dena milia audi¬
ui nũmerum eorum. Et ita uidi equos
intrisione: & qui sedebant suꝑ eos haben¬
tes loricas igneas. ethẏacintinas. & sul¬

Expanded text:
auro et facies earum sicut facies hominum et habebant capillos sicut capillos mulierum et dentes earum sicut leonum erant et habebant loricas sicut loricas ferreas et vox alarum earum sicut vox curruum equorum multorum currentium in bellum et habebant caudas similes scorpionum et aculei in caudis earum potestas earum nocere hominibus mensibus quinque et habebant super se regem angelum abyssi cui nomen hebraice Abaddon graece autem Apollyon et latine habet nomen Exterminans cornibus altaris aurei quod est ante oculos Dei dicentem sexto angelo qui habebat tubam solve quatflumine magno Eufrate et soluti sunt quattuor angeli qui parati erant in horam et diem et mensem et annum ut occiderent tertiam partem hominum et numerus equestris exercitus vicies milies dena milia audivi numerum eorum et ita vidi equos in visione et qui sedebant super eos habentes loricas igneas et hyacinthinas et sul
Abbreviated transcription (Latin):
iiii sua: & posuit pedem suum dextrũ
supra mare. sinistrum autem suꝑ terrã.
Et clamanit uoce magna: quemadmno¬
dum cum leo rugit. Et cum clamasset:
locrita sunt. septem tomtrua. uoces
suas. Et cuui locuta fuissent septem
thonitrua. uoces suas: ego seripturus
eram.
t audun uocem de celo dicentem.
Signa quę locuta sunt. septem to¬
initrua: & noli ea scriberc. Q angłi

Expanded text:
 et posuit pedem suum dextrum supra mare sinistrum autem super terram et clamavit voce magna quemadmdum cum leo rugit. Et cum clamasset, locuta sunt septem tonitrua voces suas. Et cum locuta fuissent septem tonitrua voces suas, ego scripturus eram: et audivi vocem de coelo dicentem mihi: Signa quae locuta sunt septem tonitrua, et nol
Abbreviated transcription (Latin):
ed miracula doniini & salnatoris nr̃i.
ficationem nobis aliquid innuant. Oꝑa
quippe cius & ꝑ potentiam aliud ostendunt:
& ꝑ myst̾i̾um aliud locuntur. Eoce enim
quis uxta hẏstoriam fuerit cecus iste ig¬
noramus: sed tamen quẽ ꝑ mysterim sig¬
iuficet nouimis. Cecum quippe ẽ genus
humanum. quod inparente primo a para¬
disi gaudis expulsum. claritatẽ suꝑne
lucis ignorans. dampnationis suc tenebras
patitur: sed tamen ꝑ redemptoris sui prę¬
sentiam illuminatur: ut & interne lucis
gaudia iam ꝑ desiderium uideat: atq
imia uitȩ boni operis gressus ponat.
mei. U Demine deus domiii in ab ralinu occuir¬
re nodie obsecro mieln & fae ninericodiam ettin do¬
propinquare hierreo dicitur: cecꝰ
illurminatur: Ihericho quippe: inter pre¬
tatur luna. Luna autem in sacro eloqͥo
ꝑdefectu ponitur caris: quia dum men¬
strius momentis decresctt: defectum nr̃e
mortalitatis designat. Dum igitur con¬
ditor nr̃ appropinquat hierico cecus ad

Expanded text:
ed miracula Domini et Salvatoris nostrificationem nobis aliquid innuant. Opera quippe ejus et per potentiam aliud ostendunt, et per mysterium aliud loquuntur. Ecce enim quis juxta historiam caecus iste fuerit ignoramus, sed tamen quem per mysterium significet novimus. Caecus quippe est genus humanum, quod in parente primo a paradisi gaudiis expulsum, claritatem supernae lucis ignorans, damnationis suae tenebras patitur; sed tamen per Redemptoris sui praesentiam illuminatur, ut internae lucis gaudia jam per desiderium videat, atque in via vitae boni operis gressus ponat. ixit: Domine, Deus domini mei Abraham, occurrmihi hodie, obsecro, et fac misericordiam cum dopropinquare Jesus dicitur, caecus illuminatur. Hiericho quippe interpretatur luna; luna autem in sacro eloquio pro defectu ponitur carnis, quia dum menstruis momentis decrescit, defectum nostrae mortalitatis designat. Dum igitur conditor noster appropinquat Hiericho, caecus ad
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: ut cum eun morientem sicut pre¬
dictum ẽ cernerent: etiam resurrecturũ
non dubitarent. Sed quia caruales adhuc
discipuli. nullo modo ualebant capere uer¬
ba mysterii: uenitur ad miraculum. Ante
ec n oculos cecus lumen recepit: ut qui
celestis mysterii uerba ñ caperent: eos ad
fidem celestia facta solidarent.

Expanded text:
ientem, sicut praedictum est, cernerent, etiam resurrecturum non dubitarent. Sed quia carnales adhuc discipuli nullo modo valebant capere verba mysterii, venitur ad miraculum. Ante eorum oculos caecus lumen recipit, ut qui coelestis mysterii verba non caperent, eos ad fidem coelestia facta solidarent.
Abbreviated transcription (Latin):
t tamen hunc quem dm̃ omina in¬
sensibilia elementa senserurt: adhuc
infidelium iudeorum corda diũ esse im¬
nune cognoscunt: & durrora saris scm¬
di ad penitendum nolunt: eumq con¬
fiteri abnegant: quem elementa ut diri¬
citurum ante prescierunt. & non solum
quia nasceretur nouerant: sed etiam ubi
nasceretur: Nam abherode requisiti. lo¬
cum natiuitatis eius exprimunt. quem
scͥpture auctoritate didicerunt: & testimo¬
nium proferunt. qͦd bechleem honorari
natiuitate nomi ducis ostenditur: ut ipsa
eorum scientia. & illis fieret testimonium
dampnationis: & uobis adiutorium cre¬
dulitatis. Quos ꝓfecto bene ysaae. cum
iacob filium suium benediceret designauit.
QuI & caligans oculis & ꝓphetans. inpre¬
senti filium non uidit. cui tam̃ in ulta
ti positum non agnouit.

Expanded text:
t tamen hunc, quem Dominum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt; eumque confiteri abnegant quem elementa, ut dixiciturum longe ante praescierunt. Et non solum quia nasceretur noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem de Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt quod Bethlehem honorari nativitate novi Ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret testimonium damnationis, et nobis adjutorium credulitatis. Judaicum populum bene Isaac, cum Jacob filium suum benediceret, designavit, quia caligantibus oculis et prophetans in praesenti filium non vidit, cui tam multa ti positum non agnovit.
Abbreviated transcription (Latin):
audqus gaudebo indño: & exultabit
anima iuea indõ meo. Quia indint
me uestimento salutis: & indumento iustitie
circumidedit me. Quasi sponsum decoratũ
corona: & quasi sponsam hornatami inouili¬
bus suis. Sicut enim terra profert germen
sugm. & sicut ortus se men suum gerim¬
ipt: sic dñs ds germinabit iustitiam & lax¬
dem. coram uniuersis gentibus. Propter
syon non tacebo: & ꝓpter incrusalem non

Expanded text:
audens gaudebo in Domino: et exultabit anima mea in Deo meo. Quia induit me vestimentum salutis: et indumento iustitie circumdedit me. Quasi sponsum decoratum corona: et quasi sponsam ornatam munilibus suis. Sicut enim terra profert germen suum; et sicut hortus semen suum germinat: sic Dominus Deus germinabit iustitiam et laudem coram universis gentibus. Propter Syon non tac
Abbreviated transcription (Latin):
ostis fr̃s knu. quia dies iste. qtu a nobis
in honorem dii ꝑ annos singulos cele¬
bratur:. ore cunctorum fidelium. epẏpha¬
na uenerabilit̾ nuncupatur. Et quia
grecum probatur ce̾ uocabulum: mul¬
cis ẽ latinis ii cognitum. Inde ẽ qͦd nomͣ
istud omĩs quidem latim dicunt: sed non
omnes inuenuuitur uosse quod dicunt.
Prouide bonum est ut cuncti qui diem
hodiernum epyphaniam irin cupant. &¬
cur hoc diciuit ignorant: sacramentum
diei huius. nominis interpretatione cogi¬
noscant. Debet enu diei huius sollemp¬
nitas a fidelibus celebrari: & ideo sollẽp̃¬
nitatis causa nor debet ignorar.¬

Expanded text:
issimi, quia dies iste qui a nobis in honorem Domini per annos singulos celebratur, ore cunctorum fidelium Epiphania venerabiliter nuncupatur. Et quia Graecum probatur esse vocabulum, multis est Latinis incognitum. Inde est quod nomen istud omnes quidem Latini dicunt, sed non omnes inveniuntur nosse quod dicunt. Proinde bonum est ut cuncti qui diem hodiernum Epiphaniam nuncupant, et cur hoc dicatur ignorant, sacramentum diei hujus nominis interpretatione cognoscant. Debet enim diei hujus solemnitas a fidelibus celebrari, et ideo solemnitatis causa non debet ignorar
Abbreviated transcription (Latin):
Inp̃c sempit̾ne ds̃ fidelium splendor
auimarum. qui hanc sollempnita¬
tem electionis gentium primitiis conse¬
crasti: imple mundun gła tua. & subdi¬
tis tibi ppłis ꝑluminis tui appare clarita¬

Expanded text:
ns sempiterne Deus, fidelium splendor animarum, qui hanc solemnitatem electionis gentium 144 primitiis consecrasti, imple mundum gloria tua, et subditis tibi populis per luminis tui appare clarita
Abbreviated transcription (Latin):
ed natiuitate regis nr̃i cognita hero¬
tles. ad callida argumenta conuer¬
titur. ne terreuo regno priuaretur Re¬
pinciari sibi ubi puer inuenirecur po¬
stulat: adorare uelle se simulat: ut quasi
hunc si inuenire possit extinguat. Sed
quanta est hirmaua malitia: contra con¬
silium diuinitatis: Scͥptum quippe est.
Nonest sapientia. non ẽ prudentia: ũ est
consilium contra dm̃i. Nam ea quȩ ap¬
paruit magos stella ꝑduxit. Natum re¬
gem repꝑerunt: munera deculerunt:¬
& ne redire adherodem debeant. in son¬
nis ainmonentur. Sicq fic: ut ih̾n
quem querit herodes in uenire ñ possit.
Cuius ꝑsona: qui alu quam hẏpochri¬
te designant᷑ : Qui dum ficte querunt:

Expanded text:
ed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Nam ea quae apparuit stella magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit. Cujus persona qui alii quam hypocritae des
Abbreviated transcription (Latin):
torib pastor creator omnũ. Horlis lieri. ues
impie xp̃m uenire quid tunes. ñ eripit morta¬
lia qui regna dat celestia. ibant mag quaue
uiderant stellam sequentes preuiam lumen
requirunt lumine diũ fatent᷑ nuuere. La

Expanded text:
toribus Pastor, creator omnium. Hostis Herodes impie, Christum venire quid times? 375 Non eripit mortalia, Qui regna dat coelestia. Ibant Magi, quam viderant, Stellam sequentes praeviam; Lumen requirunt lumine; Deum fatentur munere. Ka
Abbreviated transcription (Latin):
stis. celi regenato rex terre turbatus
est: quia uimirum terrena altitu¬
do confunditur: cum celestis celsitudo aꝑit᷑¬
Sed querendum nobis est. quidnam sit qͦd
redemptort nato pastorib in uuidea angłꝰ
apparuit: atq ad ad orandum hunc. ab orien¬
te magos non angłs sed stella ꝑduxit. quia
uidelicet iudeis tanquam ratione ntentib.
rationale animal id est angłs p̃dicare debiuui.
gentues uͦ quia uti ratione nesciebuant. ad cog¬
noscendum dnĩn. non ꝑ uocem sed psig na
fidelibus non infidelib : & istis signa tan¬
quami uifidelib non fidelib data sunt:
Et notandum. quod redemptorẽ nrm̃ cum
iaui ꝓuecte eẽt etatis. eisdem gentib apłi p̃¬
dicant: euuiq pariuilum & nec dum ꝑ hu¬
mam corꝑis officium loquentẽ. stella gen¬
tibus denunciat: quia nimirum rationis
ordo poscebat. ut loquentenz iam dum.
loquentes uobis p̃dicatores innotescerent:¬
& necdum loquentem. elementa muta p̃¬
dicarent.

Expanded text:
to rege coeli, rex terrae turbatus est, quia nimirum terrena altitudo confunditur cum coelestis celsitudo quaerendum nobis est quidnam sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente magos non angelus, sed stella perduxit? Quia videlicet Judaeis, tanquam ratione utentibus, rationale animal, id est angelus, praedicare debuit; gentiles vero, quia uti ratione nesciebant, ad cognoscendum Dominum non per vocem, sed per signa fidelibus, non infidelibus; et istis signa tanquam infidelibus, non fidelibus data sunt. Et notandum quod Redemptorem nostrum, cum jam perfectae esset aetatis, eisdem gentiliaedicant, eumque parvulum et necdum per humani corporis officium loquentem stella gentibus denuntiat. Quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem Dominum loquentes nobis praedicatores innotescerent, et necdum loquentem elementa muta praedicarent.
Abbreviated transcription (Latin):
ed momnib signis quę nel nascente
dño. uel moriente monstrata sunt:
considerandum nobis est. quanta fuerit
inquorumdam iudeoꝵ corde duritia: quę
huuc nec ꝑ prophetie donim. nec ꝑ mira¬
cula agnouit. Omiria quippe elementa:
auctorem suum uenisse testata sunt. Ut
enim de his quędam usu bumano loquarꝰ
deum hunc cęli cognouerunt: quia ꝑtinꝰ
stellam miserunt. Mare cognouit᷑: quia
sub plantis eius se calcabile prebuit. Terra
cognouit: quia eo moriente contremuit.
Sol cognouit: quia incis suȩ radios abscon¬
dit. Sara & parietes cognouerunt: quia
tempore mortis eius scissa sunt. Inferuus
cognouit: quia hosquos tenebat morcuos
reddidit. s¬

Expanded text:
in omnibus signis quae vel nascente Domino vel moriente monstrata sunt, considerandum nobis est quanta fuerit in quorumdam Judaeorum corde duritia, quae hunc nec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit.
Abbreviated transcription (Latin):
orum duorum parietum inus adductꝰ
quando gentilib magis nouum sydus appa¬
ruit. Iui fuerunt pͥmitię iudeoꝵ. isti fac¬
ti sunt primitie gentium. Illi de prorimo
ad ducti. isti delonge reducti. Ptope enim
erant uidei qui dm̃ colebant: longe erant.
gentes quȩ idolis seriebant. Hoc utiq sig¬
nificabant pastores. qui nascente dño ptope funt
inuenti: & magi qui sunt de longinquis parti¬
bus orientis adducti. Qui tamen uerentes.
cum ipsi uidei nou eẽnt regem iudeoꝵ se que¬
rere professi sunt: & ad ipsum adorandum se
uenisse direrunt. Ait enini ergłista: quia ma¬
gi aboriente uenerunt hierosolimã dicentes.
Ubi est qui natus est rex iuideorum: Uidinus
enim stellam eius ioriente: & uenintis ad orare¬

Expanded text:
orum duorum parietum unus adductusquando gentilibus Magis novum sidus apparuit. 3. Illi fuerunt primitiae Judaeorum, isti facti sunt primitiae gentium; illi de proximo adducti, isti de longinquo reducti. Prope enim erant Judaei qui Deum colebant, longe erant gentes quae idolis serviebant. Hoc utique significabant pastores, qui nascente Christo prope sunt inventi, et Magi, qui sunt de longinquis partibus adducti. Qui tamen venientes, cum ipsi Judaei non essent, regem Judaeorum se quaerere professi sunt, et ad ipsum adorandum se venisse dixerunt. Ait enim evangelista, quia Magi ab Oriente venerunt Hierosolymam dicentes: Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Vidimus enim stellam e
Abbreviated transcription (Latin):
sti sunt duo parietes qui ex diuerso uenr¬
runt: & in lapidem qui factus ẽ in caput
anguli. unitate fidei conuenerunt. Unus
paries ueuit exiudeis: alt̾ uenit exgentib.
Longe a se diuersi erant: quando diuersa
credebant. Positus ẽ in medio lapis angula¬
ris: qui ad se it unq parietem adduceret.
& utrumq nno nomine nuncuparet: e̾e̾nt q
unum cominunione uocabtili: qui fierent
inuna grã sacramenti. ꝑ xp̃m enim qui
est pax nr̃a faciens utrumiq unum. iudei
& gentiles facti sunt unum: quib fidi uiitaᷤ
unum indidit nominis xp̃iam uocabulumi.
Ad lapidem gͦ angularem uterq parres uenit:
& uerum angulam fidei unitas fecit.

Expanded text:
sti sunt duo parietes, qui ex diverso venerunt, et in lapidem qui factus est in caput anguli, in unitate fidei convenerunt. Unus paries venit ex Judaeis, alter venit ex gentibus. Longe a se diversi erant, quando diversa credebant: positus est in medio lapis angularis, qui ad se utrumque parietem duceret, et utrumque uno nomine nuncuparet, essentque unum communione vocabuli, qui fierent unum in una gratia sacramenti. Per Christum enim qui est pax nostra, faciens utraque unum , Judaei et gentiles facti sunt unum, quibus 559 fidei unitas unum indidit nominis Christiani vocabulum. Ad lapidem ergo angularem uterque paries venit, et verum angulum fidei unitas fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
unc gͦ diem sicut diximus: epẏpliani¬
uero: dicitur manifestatio. Tradit̾um a.r̾
tenenus a patrib. quod unigenitus ds̾.
post qm ẽ scdm carnem temporalit̃ natꝰ.
in isto die ẽ magi s uenientib manifestatꝰ.⁊
a quib est oblatis inunerib supplicit̾ adoratꝰ
Nam quia ipse ẽ ds̃. qui sibi inueteri testam̾¬
to pͥmitias offerri mandauit: idem ds ho¬
mo natus. gentium primicias suo cultiti
dedicatit. Apłi̾ca uͦ testatus. auctoritas.
quia uiius est ds̃ qui iustificat circumcisi
onem ex fide. & p̃pucium ꝑfidem: circum¬
cisionis nomine iudeos: preputii nomi¬
ue gentes indubitant̃ ostendens.

Expanded text:
Hunc ergo diem, sicut diximus, Epiphanivero interpretatur Manifestatio. Traditum autem tenemus a Patribus quod Unigenitus Dei, postquam est secundum carnem temporaliter natus, in isto die est Magis venientibus manifestatus, a quibus oblatis muneribus suppliciter est adoratus. Nam quia ipse est Deus qui sibi in Veteri Testamento primitias offerri mandavit, idem Deus homo natus gentium primitias suo cultui dedicavit. Apostolica vero testatur auctoritas, quia unus est Deus qui justificat circumcis onem ex fide, et praeputium per fidem : circumcisionis nomine Judaeos, praeputii nomine gentes indubitanter ostendens.