comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se diceret electũ : qr doctrina eiꝰ meruit eligi:
uices. ñ quȩ siuit ꝑ oratorẽ piscatorẽ : sed de
piscatore lucratꝰ ẽ ĩ ꝑatorẽ: Magnꝰ crprianus
orator: sed prior petrus piscator. ꝑquẽ postea
crederet: ñ tantũ orator. sed &iam ĩꝑator.
Nullus nobilis primo electus est nullꝰ doctus:
qr infirma mundi elegit ds̃ ut c̃funderet fortia.
Erat aut̃ iste magnꝰ: & sine dolo. hoc solo ñ elec
ipsa. doctrina legis ueniebat. Qđ c̃audiret anata¬
reth scrutatꝰ enĩ erat scripturas. & sciebat qr
inde erat expectandus saluator: qđ ñ facile
alii scribȩ & pharisȩi nouerant. Iste gͦ doctis¬
simꝰ legis. c̃audiss& philipũ dicentẽ. inuenimꝰ
iħm quẽ scripsit morses in lege & ꝓhete. anaza.¬
rith filiũ ioseph: ille qͥ optime scripturas noue¬
rat. audito nomine anatareth: erectꝰ ẽ. in speni
& dix̃. Anarareth potest aliꝗͥd boni. eẽ: Iam
cetera de ipso uideamꝰ. Ecce uere isrłita: in qͦ

Expanded text:
se diceret electum, quia doctrina ejus meruit eligi. vices, non quaesivit per oratorem piscatorem; sed de piscatore lucratus est imperatorem. Magnus Cyprianus orator, sed prior Petrus piscator, per quem postea crederet non tantum orator, sed et imperator. Nullus nobilis primo electus est, nullus doctus; quia infirma mundi elegit Deus, ut confunderet fortia. Erat ergo iste magnus et sine dolo: hoc solo non elecipsa doctrina Legis veniebat, quod cum audisset a Nazareth: scrutatus enim erat Scripturas, et sciebat quia inde erat expectandus Salvator, quod non facile alii Scribae et Pharisaei noverant: iste ergo doctissimus Legis, cum audisset Philippum dicentem, Invenimus Jesum, quem scripsit Moyses in Lege, et Prophetae, a Nazareth, filium Joseph; ille qui optime Scripturas noverat, audito nomine Nazareth, erectus est in spem, et dixit, A Nazareth potest aliquid boni esse. 18. Jam caetera de ipso videamus, Ecce vere Israelita, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
philippũ. Sed miscđia sua ante te uidit:
Nũquid nos uenimꝰ ȩgroti ad medicũ. & ñ
medicꝰ ad ȩgrotos: Nonne ouis illa perierat.
& relictis nonaginta nouẽ pastor. quȩsiũ illã.

Expanded text:
Philippum. Sed misericordia sua ante te vidit, Numquid nos venimus aegroti ad medicum, et non medicus ad aegrotos? Nonne ovis illa perierat, et relictis nonaginta novem pastor quaesivit illa
Abbreviated transcription (Latin):
Ueni & uide. Et uidit iħs nathanahelẽ uenien¬
tẽ ad se : & dic̃ de eo. Ecce uere is rahelita: in
qͦ dolus ñ ẽ. Magnũ testimoniũ boc nec
andreȩ dictũ. nec petro dictũ. nec philippo
qđ dictũ ẽ. denathanahele Ecce uere isrłita:
in qͦ dolus ñ est . Quid gͦ facimꝰ fr̃s: deberet

Expanded text:
elem venientem ad se, et dicit de eo: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Magnum testimonium! hoc nec Andreae dictum, nec Petro dictum, nec Philippo, quod dictum est de Nathanaele: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. 17. Quid ergo facimus, fratres? Deberet
Abbreviated transcription (Latin):
nã & sic sol& ꝓnunciari. anazareth potest aliqͥd
bonieẽ: Seqͥt᷑ enĩ uox philipi : & dic̃. Qeni & uide.
Ambas ꝓnuntiationes. potest ista uox sequi
Siue sic ꝓnuncies. tanꝗ c̃firmans. anax areth
potest aliqͥ boni eẽ: & ille ueni & uide: Siue sic
dubitans & totũ int̾rogans. anazareth potest
aliqͥd boni. et̃ : nemi & uide. Eũ gͦ siue illo
modo siue isto ꝓnunciet᷑. ñ repugnent ũba
sequentia. Prm̃ . ẽ. quertre. Quid potius intel¬
ligamꝰ in his ũb Qualis fuerit nathanahel iste:
in sequentib ꝓbamꝰ. Audite quał fuerit. Dñs
ipse ꝑ hib& testimoniũ. Magnꝰ dns: cognitus
testimonio ioħis. Beatus nathanahel: cognitus
testimonio ueritatis. Quia dñs & si testimonio
ioħis cõm̃daret᷑ ipse sibi ꝑ hibebat testimoniũ
qr suffic̃ sibi ad testimoniũ ueritas Sed quia
ueritatẽ ñ poterant capere homines: ꝑ lucer¬

Expanded text:
ri, A Nazareth potest aliquid boni esse? Sequitur enim vox Philippi, et dicit, Veni, et vide. Ambas autem pronuntiationes potest ista vox sequi, sive sic pronunties tanquam confirmans, A Nazareth potest aliquid boni esse; et ille, Veni, et vide: sive sic dubitans, et totum interrogans, A Nazareth potest aliquid boni esse? Veni, et vide. Cum ergo sive illo modo, sive isto pronuntietur, non repugnent verba sequentia; nostrum est quaerere quid potius intelligamus in his verbis. 16. Qualis fuerit Nathanael iste, in sequentibus probamus. Audite qualis fuerit: Dominus ipse perhibet testimonium. Magnus Dominus cognitus testimonio Joannis: beatus Nathanael cognitus testimonio veritatis. Quia Dominus etsi testimonio Joannis non commendaretur, ipse sibi perhibebat testimonium; quia sufficit sibi ad testimonium suum veritas. Sed quia veritatem non poterant capere homines, per lucer
Abbreviated transcription (Latin):
Vidit eũ dñs. deq dictũ. ẽ : Qui sedebant
sub ũbra mortis. lum̃ ortũ .ẽ cis. Quid gͦ
dictũ ẽ nathanaheli: Dicismͥ. Onathanabel
unde me nosti: Modo iã loqueris mecum :
qr uocauitte philipus. lã quẽ uocauit ꝑ¬

Expanded text:
Vidit eum Dominus, de quo dictum est, Qui sedebant Vidit eum Dominus, de quo dictum est, Qui sedebant sub umbra mortis, lumen ortum est eis . Quid ergo dictum est Nathanaeli? Dicis mihi, o Nathanael, Unde me nosti? Modo jam loqueris mecum, quia vocavit te Philippus. Jam quem vocavit
Abbreviated transcription (Latin):
Rabbi : tues filiusdĩ : tues rex isrł. Aliqͥd mag¬
nũ potuit nathana hel iste intelligere. in eo qđ
dictũ ẽ c̃esses subfici arbore uidite : pͥusꝗ te
philipꝰ uocaret: Nã talẽ uocẽ ꝓculit: tues filiꝰ
dĩ tues rex isrł. Qualẽ tanto post p&rus qͣn¬
do eidñs ait beatꝰ es srmon bariona qe ñ tibi
rtuelauit caro & sanguis: sed pat̾ mĩ qͥ ẽ in
cęlo. Et ibi nominauit p&rã: & laudauit
fundam̃tũ eccłȩ in ista fide. Iic iã dicꝰtuos
filius di tues rex isrł. unde : quia dictũ ẽ
ei: Antꝗ te philipꝰ uocaret c̃ esses sub arbore
fici: uidite. Querandũ. ẽ: an aliqͥd signifi¬
c& ista arbor fici. Audite enĩ fr̃s mei: In¬
uenimꝰ arborẽ fici maledictã : quia sola folu
habuit & fructũ ñ habuit. In origine huma¬
ni gtneris adã & eua c̃peccauissent : deficul:¬
nes foliis. subcintoria sibi fecer̃: folia gͦ ficul:¬
neȩ: intelligunt᷑ peccata. Erat aut̃ nathana¬
hel sub arbore fici: tanꝗ subũ bra mortis

Expanded text:
Rabbi, tu es Filius Dei, tu es rex Israel. Aliquid magnum potuit Nathanael iste intelligere, in eo quod dictum est, Cum esses sub fici arbore, vidi te, priusquam te Philippus vocaret. Nam talem vocem protulit, Tu es Filius Dei, tu es rex Israel; qualem tanto post Petrus, quando ei Dominus ait, Beatus es Simon Bar Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui est in coelo . Et ibi nominavit petram, et laudavit firmamentum Ecclesiae in ista fide. Hic jam dicit, Tu es Filius Dei, tu es rex Israel. Unde? Quia dictum est ei, Antequam te Philippus vocaret, cum esses sub arbore fici, vidi te. 21. Quaerendum est, an aliquid significet ista arbor fici. Audite enim, fratres mei: Invenimus arborem fici maledictam, quia sola folia habuit, et fructum non habuit . In origine humani generis Adam et Eva cum peccassent, de foliis ficulneis succinctoria sibi fecerunt : folia ergo ficulnea intelliguntur peccata. Erat autem Nathanael sub arbore fici, tanquam sub umbra mortis.
Abbreviated transcription (Latin):
ponis maledictũ maledicto reddere
sam nauis ꝓpͥnquat naufragio. Excita
xp̃s dormit innaui. Incorde enĩ tuo
somnus: xpĩ obliuio fidei. Nã si excites
xp̃m. id ÷ recolas fidem. qͥd tibi dicit
tanꝗ uigilans xp̃c incorde tuo: Ego
audiui demoniũ habes : ꝓ eis oraui
Audit dñs & patitur: audit seruus &
indignat᷑ sed uindicari uis. Quidem̃
ego Iã sũ uindicatus : Sicũ tibi hȩc
loquit᷑ fides tua: quasi imꝑat uentis
& fluctib & fit tranqͥllitas magna
minis quem p̃mit magnã moles & c̃¬
suetudo peccati. incorde hominis trans¬
gressoris &iã scĩ euangłi. contẽptoris
penarũ atnar̃. fremat xp̃c̃: incre¬
p& se homo. Audi ad huc Eleuit ape
fleat seꝰ homo. Quare enĩ fleuit xpẽ
nisi quia flere hominem dociutic
Quare fremuiit & turbauit sem& ip¬
sũ nisi quia fides hominis sibi merito
displicentis. fremere quodã modo de
oentie poenitendi cedat esuissiecũ
sic ꝑdicus. hominem quast nesit ess

Expanded text:
ponis maledictum maledicto reddere, ponis maledictum maledicto reddere, jam navis propinquat naufragio; excita ras, quia Christus dormit in navi. In corde enim tuo somnus Christi, oblivio fidei. Nam si excites Christum, id est recolas fidem, quid tibi dicit tanquam vigilans Christus in corde tuo? Ego audivi, Daemonium habes , et pro eis oravi: audit Dominus, et patitur; audit servus, et indignatur! Sed vindicari vis. Quid enim? ego jam sum vindicatus? Cum tibi haec loquitur fides tua, quasi imperatur ventis et fluctibus, et fit tranquillitas magna.minis quem premit magna moles et consuetudo peccati, in corde hominis transgressoris etiam sancti Evangelii, contemptoris poenarum aeternarum, fremat Christus, increpet se homo. Audi adhuc: flevit Christus, fleat se homo. Quare enim flevit Christus, nisi quia flere hominem docuit? Quare fremuit et turbavit semetipsum, nisi quia fides hominis sibi merito displicentis olentiae poenitendi cedat consuetudo psic perditum hominem, quasi nescit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ÷ ergo qđ tbat sem& ipsum
xpe. nisi ut signific&e tibi quomodo
turbari tũ debeas cũ tanta mole
peccati grauaris & p̃meris : Attendis¬
tienĩte. uidisti te reum. cõputastiti¬
bi illud feci. & peꝑcit mihids̃. illud
cõmisi. & distulit me : euangeliũ au¬
diiii & contẽpsi: baptitatus sũ. & itũ
ad eadẽ reuolut̾ sũ: qͥd facio : quo eo:
unde euado Quando ista dicis. ia
fremit xp̃c̃: quia fides fremit inuo¬
ce frem̃is: appar& spes resurgentis
Si fides in nobis: xp̃c̃ in nobis. Quid
allud qđ dormiebat innaui &cũ
piclitarent᷑ discipłi. iã ĩminente
naufragio. ad eũ accesser̃. & excita¬
tis& fluctib: & facta÷ tranqulli¬
tas magna. Sic & tii. Intrant uenti
cor tuĩ: utiq ubi nauigas. ubi hanc ui¬
tam tanquã ꝓcellosum & ꝑiculosum
pelagus transis. intrant uenti. moues
fluctus: t̃bant nauim. Quis uenti
audisti conuicium: irasceris. Conui¬
ciũ uentus ÷: iracundia fluctus est
serilitaris: disponis respondere : dis¬

Expanded text:
Quid est ergo quod turbat semetipsum Christus, nisi ut significet tibi, quomodo turbari tu debeas, cum peccati gravaris et premeris? Attendisti enim te, vidisti te reum, computasti tibi: Illud feci, et pepercit mihi Deus; illud commisi, et distulit me; Evangelium audivi, et contempsi; baptizatus sum, et iterum ad eadem revolutus sum: quid facio? quo eo? unde evado? Quando ista dicis, jam fremit Christus; quia fides fremit. In voce frementis apparet spes resurgentis.si fides in nobis, Christus in nobis. Quid est illud quod dormiebat in navi: et cum periclitarentur discipuli, jam imminente naufragio accessertis et fluctibus, et facta est tranquillitas magna . Sic et tu: intrant venti cor tuum, utique ubi navigas, ubi hanc vitam tanquam procellosum et periculosum pelagus transis; intrant venti, movent fluctus, turbant navim. Qui sunt venti? Audisti convicium, irasceris; convicium ventus est, iracundia fluctus est: periclitaris, disponis respondere, dis
Abbreviated transcription (Latin):
binus et quĩe aidi dicturum iudicio
ñ uos uideo in illa iustitia quã noui
Sic & hc. tãquã nesciens talem pec¬
catorem : dix̃ ubi posuistis eũ. Talis
ẽ. uox dĩ in paradiso p̾ea quam homo
peccauit: Adã ubi es: Bicunt ei. Dñe.
ueni & uide. Quid ÷ uide. Miserere
llid& enĩ dñs : quando miseretur
Unde illi dr̃. Vide humilitatẽ meã
& laborẽ meũ : & dimitte om̃ia pec¬
cata mea. Lacrimatus ÷ iħis. Pixer̃¬
Quidã autẽ dixer̃ exipsis. Non pote¬
rat hic qͥ aperuit oculos cȩci nati fa¬
cere ut hic ñ moreretur : Qui noluit
facere ut ñ moreret᷑ plus ÷ qđ fac¬
turus : ut mortuus suscitet᷑ Ih se
reus sub lege. Scitis enĩ qua lex quȩ
datat iudeis : in lapide scripta÷ onis
aũt rei sublege s Bene uiuentes÷¬

Expanded text:
inum audi dicturum in judicio,non vos video in illa justitia quam novi. Sic et hic tanquam nesciens talem peccatorem, dixit, Ubi posuistis eum? Talis est vox Dei in paradiso posteaquam homo peccavit, Adam, ubi es ? Dicunt ei: Domine, veni, et vide. Quid est, vide? Miserere. Videt enim Dominus, quando mUnde illi dicitur: « Vide humilitatem meam et laborem meum, et dimitte omnia peccata mea. » « Lacrymatus est Christus. DixerQuidam autem dixerunt ex ipsis: Non poterat hic, qui aperit oculos caeci nati, facere ut hic non moreretur? » Qui noluit facere ut non moreretur, plus est quod facturus est, ut mortuus suscitetur. « Jereus sub lege. Scitis enim quia lex quae data est Judaeis, in lapide scripta est: omnes autem rei sub lege sunt. Bene viventes
Abbreviated transcription (Latin):
nas de monioꝵ. Malus catholicus non
uult bene uiuere. Corripis &iã inte¬
riorem frẽm tu um: tecũ man& in
domo & ꝑditas uias quęrit: Aestuas
quomodo corrigas. ut de illo bonã rati¬
onem dnõ amboꝵ reddas Quantȩ
undiq rixarũ necessitates. Plerũq ho¬
mo tedio affectus : dicit apud seipsum.
Quid mihi .ẽ. pati contradictores: Pati
eos. qui reddunt mala ꝓbonis. Ego uo¬
lo consulere : illi uolunt perire. Consu¬
mo uitam meã. litigando : Pacem ñ habeo.
inimicos insuꝑ facio quos amicos hab̾e
deberem si beniuolentiã consulentis at ten¬
derent. Quid mihi ẽ. ista ꝑp&i.  redeã
ad me: metũ ero dm̃ meũ in uocabo
Redi adit ipsum : ibi inuenis rixam:
Si coepisti dm̃ sequi: ibi inuenis rixam
Quam rixam inquis inuenio. Caro con
carnem Ecce tu ipse es. ecce tu soluses.
ecce tetum es. ecce aliũ nullũ hominẽ
pateris : Sed uides aliam legem in m̃bris
tuis. repugnantem legim̃tis tuȩ. &

Expanded text:
nas daemoniorum: malus catholicus non nas daemoniorum: malus catholicus non vult bene vivere, corripis etiam interiorem fratrem tuum: tecum manet in domo, et perditas vias quaerit; aestuas quomodo corrigas, ut de illo bonam rationem Domino amborum reddas. Quantae undique rixarum necessitates? Plerumque homo taedio affectus, dicit apud semetipsum: Quid mihi est pati contradictores, pati eos qui reddunt mala pro bonis? Ego volo consulere, illi volunt perire: consumo vitam meam litigando; pacem non habeo: inimicos insuper facio, quos amicos habere deberem, si benevolentiam consulentis attenderent: quid mihi est ista perpeti? redeam ad me, mecum ero, Deum meum invocabo. Redi ad teipsum, ibi invenis rixam: si coepisti Deum sequi, ibi invenis rixam. Quam rixam, inquis, invenio? Caro conccarnem . Ecce tu ipse es, ecce tu solus es, ecce tecum es, ecce alium nullum hominem pateris: sed vides aliam legem in membris tuis, repugnantem legi mentis tuae, et
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde dolent pedes: aniubente auari¬
tia ꝑasꝑa cucurrerunt.: Sed dĩ uerbũ:
sanauit & claudos Ecce inquis sanos ha¬
beo pedes : sed ipsãm uiam ñ uideo Illu¬
minauit & cȩcos: hoc totũ ꝑfidem: Quan¬
diu peregrinamur ddnõ. manentes in
corpore. Cũ aut̃ ꝑ ambula uerimus uiã.
& ad ipsam patriam uenerimus. quid
erit nobis lȩtius: Quid erit nob beti¬
us.  Quia nihil pacatius : nihil enim
adũsus hominem rebellabit: Nunc uero
fr̃s.: difficile sine rixa sumus: ad concor¬
diam quidem uocati sumus : Iubemur
pacem habere int̃ nos Ad hoc conandũ
.ẽ. om̃ibusq nitendũ uirib : ut aliquando
ueniamus adꝑfectissimã pacem. Modo aut̃
litigamus plerũq cũ eis. quib consu¬
lere uolumus. Ille errat. tu uis du¬
cere aduiam: resistit tibiꝰ litigas: re¬
sistit paganus. disputas contra erro¬
res idoloꝵ & demonioꝵ : Resistit he¬
reticus : disputas contra alias doctri¬

Expanded text:
Unde dolent pedes? an jubente avariUnde dolent pedes? an jubente avaritia per aspera cucurrerunt? Sed Dei Verbum sanavit et claudos. Ecce, inquis, sanos habeo pedes, sed ipsam viam non video. Illuminavit et caecos. 10. Hoc totum per fidem, quamdiu peregrinamur a Domino, manentes in corpore: cum autem perambulaverimus viam, et ad ipsam patriam venerimus, quid erit nobis laetius? quid erit nobis beatius? Quia nihil pacatius: nihil enim adversus hominem rebellabit. Nunc vero, fratres, difficile sine rixa sumus. Ad concordiam quidem vocati sumus, jubemur pacem habere inter nos; ad hoc conandum est, omnibusque nitendum viribus, ut aliquando veniamus ad perfectissimam pacem: modo autem litigamus plerumque cum eis quibus consulere volumus. Ille errat, tu vis ducere ad viam; resistit tibi, litigas: resistit paganus, disputas contra errores idolorum et daemoniorum: resistit haereticus, disputas contra alias doctri
Abbreviated transcription (Latin):
& ñdũ apparuit quid erimus. Scimus
quia cũ apparuerit similes ei erimus : qm̃uide¬
bimus eũ sicuti. est. Hȩc ẽ. magna ꝓmissio
Siamas: sequere. Amo inquis : sed qua se¬
quor Si dixisset tibi dñs ds̃tuus ego
sũ ueritas & uita: desiderans ueritatem.
concupiscens uitam. uiã qua ad hȩc ꝑueni¬
Magna res. ẽ. ueritas: magna res uita: si eẽt
quomo illuc ꝑueniret anima mea
Queris qua: Audi eũ dicentem primo
Igosumuia: Antequã diceret tibi. quo.
p̃misit qua : Egosũ inquit uia: quo. uia.
& ueritas & uita. Primo dixi quauenias:
Postea dixi. quo uenias. Ego sum uia.
ego sũ ueritas: ego uia manens apud pa¬
trem ueritas & uita : induensse carne.
factus .ẽ. uia. Non tibi dr̃ labora quȩ¬
rendo uiã. ut ꝑuenias adueritate &
uitã : Non hoc tibi dicitur. Piger sur¬
ge: uia ipsa ad teuenit: & desõno dor¬
mientẽ te excitauit Si tam̃ te excita¬
uit : surge ambula. Forte conaris ambu¬
lare. & non potes : quia dolent pedes

Expanded text:
imus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est . Haec est magna promissio; si amas, sequere. Amo, inquis; sed qua sequor? Si dixisset tibi Dominus Deus tuus, Ego sum veritas et vita; desiderans veritatem, concupiscens vitam, viam qua ad haec perveniMagna res veritas, magna res vita; si esset quomodo illuc perveniret anima mea! Quaeris qua? audi eum dicentem primo, Ego sum via. Antequam diceret tibi quo, praemisit qua: Ego sum, inquit, via. Quo via? Et veritas et vita. Primo dixit qua venias, postea dixit quo venias. Ego sum via, ego sum veritas, ego vita. Manens apud Patrem, veritas et vita: induens se carnem, factus est via. Non tibi dicitur, Labora quaerendo viam, ut pervenias ad veritatem et vitam; non hoc tibi dicitur. Piger, surge; via ipsa ad te venit, et te de somno dormientem excitavit, si tamen excitavit: surge, et ambula. Forte conaris ambulare, et non potes, quia dolent pedes.
Abbreviated transcription (Latin):
Ueritas de t̾ra orta ẽ. Ipse autẽ dixit
Egosũ uia: & ueritas & uita. Ueritate
ꝑfruemur. cũ uiderimus facie ad faciẽ:
quia & hoc ꝓmitatur nob̾. nã quis au¬
deret sperare qđ ds̃ ñ dignatꝰ. ẽ. uel polli¬
ceri uł dare.  Uidebimus facie ad faciẽ
Apłs dicit. Nunc scio exparte: nunc in enig¬
mate ꝑspeculũ : tunc autẽ faciẽ ad faciẽ :

Expanded text:
eritas de terra orta est : ipse autem dixit, Ego sum via, veritas et vita . Veritate perfruemur, cum viderimus facie ad faciem; quia et hoc promittitur nobis. Nam quis auderet sperare quod Deus non dignatus esset vel polliceri vel dare? Videbimus facie ad faciem. Apostolus dicit: Nunc scio ex parte, nunc in aenigmate per speculum,
Abbreviated transcription (Latin):
desideremꝰ qđ ꝓmisit i edicat nobis in
iudicio suo: fecisti qđ uissi: ut
expetas qđ ꝓmisi:
& sinu capaciore quȩrat comp̃henđe qđ
oculus ñ uidit. nec auris audiuit. nec
incor hominis ascendit. Desiderari po¬
test: concupisci potest: suspirari in illud
potest : digne cogitari. & ũb explicari

Expanded text:
desideremus, quod promisit; ne dicat nobis in desideremus, quod promisit; ne dicat nobis in judicio suo, Fecisti enim quod jussi, ut expetas quod promisi? e quaerat comprehendere quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Desiderari potest, concupisci potest, suspirari in illud potest: digne cogitari, et verbis explicari
Abbreviated transcription (Latin):
te scłi huius : Trans actis terroribus
tẽptationũ. ⁊ suꝑato illo leone. qui noc¬
te rugiens circuit quȩrens quẽ deuor&.
mane astabo tibi. & contemplabo
Nunc uero quid putamꝰ fr̃s huic tẽpori
congruere : nisi qđ rursus inpsalmo dr̃.
lauabo ꝑsingulas noctes lectũ meum.
lacrimis meis stratũ meũ rigabo:
Persingulas noctes inquit flebo: desi¬
đio lucis ardebo: Uid& dñs desideriũ meũ.
qm̃ dicit illi alt̃ psalmus Ante te. ẽ ome
desideriũ meũ : & gemitus m̃s ñ ẽ. abscon¬
ditus ate. Cesideras aurũ : uideri potest
Quȩrens enĩ aurũ : manifestus eris ho¬
minibus. desideras frum̃tũ: int̾rogas
qđ desĩderas. Indicas te desiderasse
dm̃ : quis uid& nisi ds̃ & a quo enĩpetis dm̃
sicut panem. sic̃ aquã. sic̃ aurũ & argentũ.
sic̃ frum̃tũ: a quo p&is dm̃ nisi adõ. e
Ipse p&itur asc ipsõ : qui ꝓmittit seipsum
x. Faciamꝰ qđ iussit. ne impudenti fronte

Expanded text:
te saeculi hujus, transactis tertoribus te saeculi hujus, transactis tertoribus tentationum, superato illo leone qui nocte rugiens circuit, quem devoret quaerens . Mane astabo tibi, et contemplabor. Nunc vero quid putamus, fratres huic tempori congruere, nisi quod rursus in Psalmo dicitur, Lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo ? Per singulas noctes, inquit, flebo: desiderio lucis ardebo. Videt Dominus desiderium meum; quoniam dicit illi alter psalmus, Ante te est omne desiderium meum, et gemitus meus a te non est absconditus . Desideras aurum? videri potes; quaerens enim aurum manifestus eris hominibus. Desideras frumentum? interrogas re ad id quod desideras, indicas. Desideras Deum? quis videt, nisi Deus? A quo enim petis Deum, sicut panem, sicut aquam, sicut aurum, sicut argentum, sicut frumentum? A quo petis Deum, nisi a Deo? Ipse petitur a seipso,  faciamus quod jussit, ne impudenti fronte
Abbreviated transcription (Latin):
nubem ñ omĩb apparebat : ꝑ sapientiȩ potes¬
tatem omĩa tenebat. Ts tuus. ubiq totꝰ
ẽ: siñ abipso facias casum : nũquã a te ipse
facit occasum. Quiergo me inquit sequit᷑.
ñ ambulat intenebris : sed habebit lum̃
uitȩ. Qđ ꝓmisit: futuri tẽporis uerbo po¬
suit. Non enĩait hab&. sed habebit in qͥt
lum̃ uitȩ : Nec ait tam̃ qui me sequetur:
sed qui me sequitur. In eo qđ facere de¬
bemus p̃sens tẽpus posuit : qđ autẽ ꝓmi¬
sit facientibus. futuri tẽporis uerbo signi¬
ficauit. Qui sequitur: habebit. Modo
sequitur : post habebit. Modo sequit᷑
ꝑfidem: post habebit ꝑspetiem
Quandiu enim sumus incorpore ait apłs.
peregrinam ad nõ. ꝑfidẽ enĩ ambulamꝰ.
ñ ꝑspeciem. Quando ꝑspetiem : cum
habuerimꝰ lum̃ uitȩ : tũ ad illã uisionẽ
uenerimus : quando nox ista transierit:
Deillo quippe die qui exorturus est:
dictũ .ẽ. Mane astabo tibi : & contem¬
plabo. Quid ẽ. mane  transacta noc¬

Expanded text:
bem non omnibus apparebat, per sapientiae potestatem omnia tenebat. Deus tuus ubique totus est: si non ab illo facias casum, nunquam a te ipse facit occasum. 7. Qui ergo me, inquit, sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Quod promisit, futuri temporis verbo posuit: non enim ait, habet; sed, habebit, inquit, lumen vitae. Nec ait tamen, qui sequetur me; sed, qui sequitur me. In eo quod facere debemus, praesens tempus posuit: quod autem promisit facientibus, futuri temporis verbo significavit. Qui sequitur habebit. Modo sequitur, post habebit: modo sequitur per fidem, post habebit per speciem. Quamdiu enim sumus in corpore, ait Apostolus, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non per speciem . Quando per speciem? Cum habuerimus lumen vitae, cum ad illam visionem venerimus, quando nox ista transierit. De illo quippe die qui exorturus est, dictum est, Mane astabo tibi, et contemplabor . Quid est, mane? Transacta noc
Abbreviated transcription (Latin):
dñs solul cõpeditos. dñs erig& elisos
& quid sequntur soluti & erecti. nisi lum̃
aquo audiunt . Ego sũ lux mundi: qui
sequi t᷑ me ñ ãbulatͥ intenebris. Quia
dominus illuminat cȩcos: Illuminatur
ergo modo fr̃s: habentes collyriũ fidĩ
Precessit enĩ eius saliua cũ t̾ra: unde in¬
ungueretur qui cȩcus. ẽ. natus. Et nos
de adã cętinati sumus: illo illuminante
opus habemus. miscuit saliuã cũ t̾ra.

Expanded text:
Dominus solvit compeditos, Dominus erigit elisos Dominus solvit compeditos, Dominus erigit elisos . 9. Et quid sequuntur soluti et erecti, nisi lumen a quo audiunt, Ego sum lumen mundi: qui me sequitur, non ambulabit in tenebris? quia Dominus illuminat caecos. Illuminamur ergo modo, fratres, habentes collyrium fidei. Praecessit enim ejus saliva cum terra, unde inungeretur qui caecus est natus . Et nos de Adam caeci nati sumus, et illo illuminante opus habemus. Mi
Abbreviated transcription (Latin):
est apud te .ẽ. fons uitȩ : Audiuit qͥdã
uade uende omĩa quȩ habes. & da
pauꝑibus. & habebis thesaurum incȩ¬
lo & ueni sequere me: Tristis absces¬
sit : ñ .ẽ. sequutus. Quesiuit magist¬
trũ bonũ : int̾pellauit doctorem: &
contempsit docentem. Tristis abscessit:
ligatus cupiditatibus suis. Tristis abs¬
cessit : habens grandem sarcmnã aua-¬
riciȩ suꝑ humeros suos. Laborabat:
aestuabat: & qui ab illo sarcinã depo¬
sed deserendus. Postea uero quã dñs ꝑ
euangeliũ clamauit. uenite ad me om̃s
qui laboratis & honerati estis. & ego uos
reficiã. tollite iugũ meũ suꝑuos. & dis¬
cite a me quia mitis sũ & humilis corde:
quã multi fecer̃. audito euangelio : qđ
exore ipsius auditũ diues ille non fecit:
Ergo modo faciamus: sequamur dnm :
soluamus cõpedes. quib ĩpedimur sẽqui:
& quis idoneus soluere tales nodos. nisi
ille ad uu& cui dictũ ẽ. disrupistiuin¬
cula meaͫ Dequo alius psalmus dicit:

Expanded text:
 Audivit quidam, Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me. Tristis abscessit, non est secutus: quaesivit magistrum bonum, interpellavit doctorem, et contempsit docentem: tristis abscessit, ligatus cupiditatibus suis; tristis abscessit, habens grandem sarcinam avaritiae super humeros suos . Laborabat, aestuabat; et qui ab illo sarcinam deposed deserendus. Postea vero quam Dominus per Evangelium clamavit, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam; tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde : quam multi fecerunt audito Evangelio, quod ex ore ipsius auditum dives ille non fecit? Ergo modo faciamus, sequamur Dominum; solvamus compedes quibus impedimur sequi. Et quis idoneus solvere tales nodos, nisi ille adjuvet cui dictum est, Disrupisti vincula mea ? De quo alius psalmus dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
sitii in c̃trariam partem ꝑgas ñ quã
ille tendit: Sequendo eum ꝓfecto er¬
rabis. & ꝑꝓ oriente. occidentẽ tenebis
Tu eũ int̾rasquaris errabis . Nauta si
eum inmari sequatur. errabit. Postre¬
mo uid&ur tibi sequende̾. eẽ solem :¬
& tendis &iã ipse ad occidentem. quo
& ille tendit. Uideamus cũ occiderit.
si ñ ambulabis intenebris. Uide quem¬
ad modũ & sinolueris eũ tũ deserere. ipse¬

Expanded text:
si tu in contrariam partem pergas, non qua si tu in contrariam partem pergas, non qua ille tendit, sequendo eum profecto errabis, et pro oriente occidentem tenebis. Tu eum in terra si sequaris, errabis: nauta si eum in mari sequatur, errabit. Postremo videtur tibi sequendum esse solem, et tendis etiam ipse ad occidentem, quo et ille tendit: videamus cum occiderit, si non ambulabis in tenebris. Vide quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
labit intenebris. sed habebit lum̃:
addidit enĩ uitȩ: sicut ibi dictũ ẽ. qm̃
apudte ẽ. fons uitȩ. Uidete itaq fr̃s
mei : quomodo uerba dnĩ cũ illius psal¬
mi ueritate concordant. & ibi lumen
positũ .ẽ. cũ fonte uitȩ: &ad nõ dictũ . ẽ.
lum̃ uitȩ . Inistis autẽ usib corporalib
altud . ẽ. lum̃ aliud fons. Tontẽ fauces
quȩr̃ : lum̃ oculi. Quando sitimus.
quȩrimus fontem: Quando intenebris
sumus quȩrimus lum̃: & si forte si¬
tiamus. lum̃ accendimus. ut ad fontẽ
ueniamus. Non .ẽ. sic apud dm̃ Qđ¬
lumen .ẽ. : hoc ẽ fons. Qui tibiluc&
ut uideas: ipse tibi manat ut bibas
Uidetis ergo fr̃s mei. uid etis suntus ui¬
getis. quale lumen. ẽ de quo dñs dicit :
Quime sequitur ñ ambulabit intene¬
bris : sequere istum solem : Videamus
siñ ambulabis intenebris. Ecce oriendo
exit ate: ille cursu suo ad orientem per¬
git : tibi forte adorientẽ ꝓfectio. e ni¬

Expanded text:
labit in tenebris, sed habebit lumen; labit in tenebris, sed habebit lumen; addidit enim, vitae; sicut ibi dictum est, Quoniam apud te fons vitae: Videte itaque fratres mei, quomodo verba Domini cum illius psalmi veritate concordant: et ibi lumen positum est cum fonte vitae, et a Domino dictum est lumen vitae. In istis autem usibus corporalibus aliud est lumen, aliud fons: fontem fauces quaerunt, lumen oculi: quando sitimus quaerimus fontem; quando in tenebris sumus, quaerimus lumen; et si forte nocte sitiamus, lumen accendimus ut ad fontem veniamus. Non sic apud Deum: qlumen est, hoc est fons; qui tibi lucet ut videas, ipse tibi manat ut bibas. 6. Videtis ergo, fratres mei, videtis, si intus videtis, quale hoc lumen est de quo Dominus dicit, Qui me sequitur, non ambulabit in tenebris. Sequere istum solem, videamus si non ambulabis in tenebris. Ecce oriundo exit ad te: ille cursu suo ad occidentem pergit; tibi forte ad orientem profectio est: ni
Abbreviated transcription (Latin):
nimus inde ad psalmum: Quo consi.¬
derato: uenimus interim dnm̃ fontẽ
uitȩ : bibe : & uiue. Apud te inquit
fons uitȩ. Ideo sub ũbraculx alarum
tuarum sperant filii hominũ : inei¬
briari isto fonte querentes: sed delu¬
mine dicebamus Sequerȩ ergo. Nã
ꝓpheta cũ dixis s& apud te ẽfons uitȩ
sequtus ad uix̃ in lumine tuo uidebimꝰ
lum̃ : dm̃ dedõ. Lum̃. delumine: Ehoc
lumen: factũ ẽ solis lum̃: Et lum̃ qđ
fecit solem sub quo fecit & nos. factũ est
subsole ꝓpt̃ nos. Tactũ .ẽ. inquã ꝓpter
nos subsole lum̃: qđ fecit solem Noli
contẽpnere nubem carnis. Nube tegit :
ñ ut obcuretur. sed ut tẽperetur
loquens ergo ꝑnubem carnis Lum̃ inde¬
ficiens: lum̃ sapientiȩ Lum̃ sapientiȩ ait
hominib Egosũ luxmundi. Quisequitur
me ñ ãbulat intenebris: sed habebit lum̃
uitȩ. Quomodo te abstulit aboculis car¬
nis & reuocauit ad oculos cordis.  Nbenĩ
suffłcit dicere. Quime sequit᷑ n ãbu¬

Expanded text:
nimus inde ad Psalmum, quo considerato, invenimus interim Dominum fontem vitae. Bibe et vive. Apud te, inquit, fons vitae: ideo sub umbraculo alarum tuarum sperant filii hominum, inebriari isto fonte quaerentes. Sed de lumine dicebamus. Sequere ergo: nam Propheta cum dixisset, Apud te fons vitae, secutus adjunxit, In lumine tuo videbimus lumen ; Deum de Deo, lumen de lumine. Per hoc lumen factum est solis lumen: et lumen quod fecit solem, sub quo fecit et nos, factum est sub sole propter nos. Factum est, inquam, propter nos sub sole lumen quod fecit solem. Noli contemnere nubem carnis: nube tegitur, non ut obscuretur, sed ut temperetur. 5. Loquens ergo per nubem carnis lumen indeficiens, lumen sapientiae, ait hominibus, Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Quomodo te abstulit ab oculis carnis, et revocavit ad oculos cordis? Non enim sufficit dicere, Qui me sequitur, non ambu
Abbreviated transcription (Latin):
poreo t̃minatur : quic quidlo¬
ci spatio continetur. uł quanta¬
lib& mole diffunditur : decor¬
de tuo figm̃tum tale dispereat
Cogita si potes pulchritudinẽ
sapientiȩ: occurrat tibi pulchri¬
tudo iustitie. Forma . ẽ. statu¬
ra .ẽ. color ẽ. ÷ nihil hoꝵ ẽ : &
tam̃ .ẽ. Nã sinon. eẽt nec ama¬
retur. nec merito laudar&ur :
Nec amata. nec laudata: corde.
moribusq teneretur. Nunc uͦ
fiunt homines sapientes. unde
fierent. nisi ess& sapientia :
Porro autem ohomo. si sapienti¬
am tuam uidere carnis.e
oculis ñ potes. nec tali imaginati¬
one cogitare. quali corporalia co¬
gitantur : sapientiȩ dĩ audes in¬
gerere humani corporis formam
Q uid gͦ dicimus fr̃s: quomodo locutus ẽ
pat filio qm̃ filius ait. sicut docuit me
pat̃ hȩc loquor: locutus ẽ illi. Quando
docuit pat̾ filiũ uerba fecit. ⁊ quomodotu

Expanded text:
poreo terminatur, quidquid loporeo terminatur, quidquid loci spatio continetur, vel quantalibet mole diffunditur; de corde tuo figmentum tale dispereat. Cogita, si potes, pulchritudinem sapientiae, occurrat tibi pulchritudo justitiae. Forma est? statura est? color est? Nihil horum est, et tamen est: nam si non esset, nec amaretur, nec merito laudaretur, nec amata nec laudata corde moribusque teneretur: nunc vero fiunt homines sapientes; unde fierent, nisi esset sapientia? Porro autem, o homo, si sapientiam tuam videre carnis oculis non potes, nec tali imaginatione cogitare quali corporalia cogitantur, sapientiae Dei audes ingerere humani corporis formam? 5. Quid ergo dicimus, fratres? Quomodo locutus est Pater Filio, quoniam Filius ait Sicut docuit me Pater, haec loquor? Locutus est illi? Quando docuit Pater Filium, verba fecit, quomodo tu
Abbreviated transcription (Latin):
serui. quã accepit unigenitus
filius : cum ũbũ caro factũ ẽ.
ut habitar& innobis sbi nonte
ꝓhibeo humana infirmitas co¬
gitare qđ nosti: ĩmo &iã con¬
pello si fides inte uera ẽ Talẽ
xp̃m cogita: sed ex maria uir¬
gine. ñ de dõ patre ẽ alẽ cogita
infans fuit creuit ut homo
ambulauit ut homo esuriuit.
sitiuit ut homo. dormiuit. post
tremo passus ut homo suspen¬
sus in ligno occisus. sepultus ut
homo ⁊ neadem forma resurrex̃.
in eadem forma ante oculos
discipuloꝵ ascendit incelum:
in eadem forma uenturus est
ad iudicium. Angeloꝵ enĩuox
est ineuangelio exp̃ssa: Sic ue¬
ni& quomodo eũ uidetis euntẽ
incelum. Q uando ergo defor¬
ma serui cogitas. in xp̃o huma¬
nã effigiemꝰ cogita. si est inte
fides. Quando aut̃ cogitas. in
principio erat uerbũ. & uerbũ
erat apud dm̃. & ds̃ erat ũbũ.
pereat de corde tuo omĩs huma¬
na figuratio: pellatur de cogita¬
tionibus tuis quicquid fine cor¬

Expanded text:
servi, quam accepit unigenitus servi, quam accepit unigenitus Filius, cum Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis . Ibi non te prohibeo, humana infirmitas, cogitare quod nosti; imo etiam compello. Si fides in te vera est, talem Christum cogita: sed ex Maria virgine, non de Deo Patre talem cogita. Infans fuit, crevit ut homo, ambulavit ut homo, esurivit, sitivit ut homo, dormivit ut homo, postremo passus ut homo, suspensus in ligno, occisus, sepultus ut homo; in eadem forma resurrexit, in eadem forma ante oculos discipulorum ascendit in coelum, in eadem forma venturus est ad judicium. Angelorum enim vox est in Evangelio expressa: Sic veniet quomodo eum vidistis euntem in coelum . Quando ergo de forma servi cogitas in Christo, humanam effigiem cogita, si est in te fides: quando autem cogitas, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , pereat de corde tuo omnis humana figuratio: pellatur de cogitationibus tuis quidquid fine cor
Abbreviated transcription (Latin):
dequo ẽ: sat̃ aut̃ . ẽ. sed ñ ẽ. dequo .ẽ.
Qđ ergo addidit. sicut docuit me pat̾
hȩc loquor nemini urm obrepat cogi¬
tatio carnalis fr̃s mei Non enĩ potest
huma infirmitas cogitare : nisi qđ con¬
sueuit facere uł audire. Nolite ergo
uob quasi duos homines ante oculos po¬
nere unũ patrẽ. alterũ filium. loꝗntẽ
patrem ad filium. sicut facistu quando
uerba aliqua dicis filio tuo.
monenseum. & instruens eũ qͦmo¬
doloquatur. ut quȩcũq audiuit
ate cõmend& memoriȩ: cũ co¬
mendauerit memoriȩ ꝓferat¬
& lingua. distinguat ꝑsona̾s in¬
ferat aurib alienis. qđ ꝑcepit
insuis Nolite ita cogitare. ne
incorde ur̃o idola fabric&is.
Iumanã formã. humanoꝵ lini¬
am̃ta m̃broꝵ. figuram carnis
humanȩ Sensus istos conspicuos:
staturam. motusq corporis. linguę
officium: distinctiones sonoꝵ :
Nolite in illa trinitate cogi¬
tare nisi qđ ꝑtin& ad formam

Expanded text:
de quo est; Pater autem est, sed non est de quo est. 4. de quo est; Pater autem est, sed non est de quo est. 4. Quod ergo addidit, Sicut docuit me Pater, haec loquor; nemini vestrum obrepat cogitatio carnalis, fratres mei. Non enim potest humana infirmitas cogitare, nisi quod consuevit facere vel audire. Nolite ergo vobis quasi duos homines ante oculos ponere, unum patrem, alterum filium, et loquentem patrem ad filium: sicut facis tu, quando verba aliqua dicis filio tuo, monens eum et instruens eum quomodo loquatur, ut quaecumque audivit a te, commendet memoriae; cum commendaverit memoriae, proferat et lingua, distinguat per sonos, inferat auribus alienis quod percepit in suis. Nolite ita cogitare, ne in corde vestro idola fabricetis. Humanam formam, humanorum lineamenta membrorum, figuram carnis humanae, sensus istos conspicuos, staturam motusque corporis, linguae officium, distinctiones sonorum, nolite in illa Trinitate cogitare, nisi quod pertinet ad formam
Abbreviated transcription (Latin):
eo qđ dixit. tunc cognoscetis quia ego
sum sub intrar& error sabellianor ũ
hoc ÷ patri passianoꝵ. quẽ uob errorẽ
cõmendaui ñtenendum sed cauendum.
eoꝵ scilic& qui dixer̃. ipse.ẽ. pater. ipse
ẽ filius: Nuo s̃ nomina. sed resuna ⁊ ꝓpt̃
istum ergo cauendũ errorẽ. cũ dixiss&
dñs tunc cognoscetis quia ego sum ne
ipse intelliger&ur pat̃ : continuo subiurx̃ :
& ame ipso facio nihil: sed sicut docuit᷑
me pat̃. hȩc loquor. Iã gudere cȩperat
sabellianus erroris sui occasione cõꝑta sed
staeti ũse tanquã in obscuro extulit̾. seqͥ¬
tis sententiȩ luce confusus. ẽ Putaueras
cum esse patrẽ qͣdix̃ egosum : audi qua
filius ẽ Ameipso facionihil: Quid ⁊ame¬
ipso facionihil Ame ipso nonsum filius
enĩ depatre ẽ ds̃: Pat̃ aũt non ẽ. defilio
dedõ łilius ẽ. lum̃ delumine : pat̾ aũt
lum̃ sed ñ delumine Filius ẽ sed ẽ

Expanded text:
eo quod dixit, Tunc cognoscetis quia ego eo quod dixit, Tunc cognoscetis quia ego sum, subintraret error Sabellianorum, hoc est Patripassianorum, quem vobis errorem commendavi non tenendum, sed cavendum, eorum scilicet qui dixerunt, Ipse est Pater, ipse est Filius; duo sunt nomina, sed res una: propter istum ergo cavendum errorem cum dixisset Dominus, Tunc cognoscetis quia ego sum; ne ipse intelligeretur Pater, continuo subjunxit, Et a meipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor. Jam gaudere coeperat sabellianus, erroris sui occasione comperta: statim ut se tanquam in obscuro extulit, sequentis sententiae luce confusus est. Putaveras eum esse Patrem, quia dixit, Ego sum: audi quia Filius est, Et a meipso facio nihil. Quid est, A meipso facio nihil? A meipso non sum. Filius enim de Patre est Deus; Pater autem non est de Filio de Deo: Filius est lumen de lumine; Pater autem lumen, sed non de lumine: Filius est, sed est
Abbreviated transcription (Latin):
in eum : & ñdum exaltatus erat fili¬
us hominis. Exaltationem quippe
dicit passionis. ñglorificationis.
Crucis. ñ celi᷑ Quia & ibi exaltatus
est. quando pependit in ligno.
Sed illa exaltatio. humiliatio fuit.
ẽunc enĩ factus ÷ oboediens. usq ad
mortem crucis. hoc oportebat im¬
pleri ꝑ eoꝵ manus. qui postea fueran
credituri: quib dicit. Cũ exaltauẽ¬
ritis filium hominis. tunc cognos¬
cetis quia ego sum. Quare hoc. nisi
ut nemo desperar& in quocũq sce.¬
lere male sibi conscius: quando
uidebat eis donari homicidium. qui
occiderant xpm̃. Ihos ergo in illa
turba agnoscens dñs. dixitͣ Cum
exaltaueritis filium hominis. tñc
cognoscetis quia ego sum Iam nostis
quid sit sum nec assidue repeten¬
dũ.ẽ. ne pariat restanta fastidi¬
um. Recolite illud ego sum qͥsũ
& qui ẽ misit me : & agnoscetis qͥd
dictum sit. tunc scietis quia ego
dñs sicut filius loquebatur. he forte in

Expanded text:
in eum, et nondum exaltatus erat Filiin eum, et nondum exaltatus erat Filius hominis. Exaltationem quippe dicit passionis, non glorificationis; crucis, non coeli: quia et ibi exaltatus est, quando pependit in ligno. Sed illa exaltatio humiliatio fuit. Tunc enim factus est obediens usque ad mortem crucis . Hoc oportebat impleri per eorum manus qui postea fuerant credituri, quibus dicit, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Quare hoc, nisi ut nemo desperaret in quocumque scelere male sibi conscius, quando videbat eis donari homicidium qui occiderant Christum? 3. Hos ergo in illa turba agnoscens Dominus, dixit, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Jam nostis quid sit sum; nec assidue repetendum est, ne pariat res tanta fastidium. Recolite illud, Ego sum qui sum, et Qui est, misit me ; et agnoscetis, quid dictum sit, Tunc scietis quia ego Dominus sicut Filius loquebatur, ne forte in
Abbreviated transcription (Latin):
ipse cũ cȩteris scĩs suis ante constitu¬
tionẽ mundi p̃sciendo elegerat :
post passionẽ suam . eẽ. credituros
psi sunt illi quos assidue cõmenda¬
mus : & ad imitationem cũ magna
exortatione ꝓponimus Misso enim
desuꝑ spũ scõ post dñi passionem&
resurrectionem. & ascensionem :
cũ miracula fierent in eiꝰ nomine.
quẽ tãquã mortuũ ꝑsequentes iu¬
dei contẽpserant. conpuncti sunt
corde: & qͥ seuientes eũ occider̃.
mutati credider̃ : Et quem sangui¬
nem seuiendo fuder̃. credendo bi¬
berunt. illa tria milia. & illa quinq
milia uideoꝵ: quos ibi uidebat
quando dicebat. Cũ exaltaueritis
filiũ hominis. tunc cognoscetis quia
ego sum: Tãquã dicens: differo cog¬
nitionem urãm : ut impleam passio¬
nem meam. Ordine ur̃o. cognoscetis
quissim. Non quia om̃is tunc erant
credituri exhͥs quȩ audiebant: id .ẽ.
post dñi passionem. Nã paulo postait.
Hec eo loquente. multi crediderunt

Expanded text:
ipse cum caeteris sanctis suis ante constituipse cum caeteris sanctis suis ante constitutionem mundi praesciendo elegerat, post passionem suam esse credituros. Ipsi sunt illi quos assidue commendamus, et ad imitationem cum magna exhortatione proponimus. Misso enim desuper Spiritu sancto post Domini passionem et resurrectionem et ascensionem, cum miracula fierent in ejus nomintanquam mortuum persequentes Judaei contempserunt, compuncti sunt corde ; et qui saevientes occiderunt, mutati crediderunt; et quem sanguinem saeviendo fuderunt, credendo biberunt ; illa tria millia, et illa quinque millia Judaeorum , quos ibi videbat, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Tanquam dicens, Differo cognitionem vestram, ut impleam passionem meam: ordine vestro cognoscetis qui sim. Non quia omnes tunc erant credituri ex iis qui audiebant, id est, post passionem Domini: nam paulo post dicit, Haec eo loquente, multi crediderunt
Abbreviated transcription (Latin):
detis in manib. iã multa audiuit ca¬
ritas ur̃a : quȩ dõdonante sicut potu¬
imus disputauimus : Cõmendantes
uobis maxime istũ euangelistam.
dedñi diuinitate scđm quam ȩquał
ẽ patri & filius unicus dĩ. loqui ele¬
gisse : & ꝓpt̾ea aquilȩ comparatum.
nulla quippe auis: altius uolare ꝑ¬
hnb&ur. Proinde quȩ exordine subse¬
quitur. sicut ea dñs tractare dona¬
uerit: intentissime audite: loqͣuti sumꝰ
uobis dep̃cedenti lectione: insinuan¬
tes quomodo intelligatur. Pater
uerax. filius ueritas. Cũ aut̃ dixis¬
s& dñs iħs uerax ẽ. qͥ memisit: non
intellexer̃ uidei qđ depatre illis dice¬
r& : & ait illis. qđ modo cũ legeret᷑
audistis Cum exaltaueritis filiũ
hominis. tunc cognoscetis quia egosũ.
Et ameipso facio nihil. sed sicut do¬
cuit me pat̃. hȩc loquor. Quid ÷ hoc:
Nihil enĩ aliud uid&ur dixisse. ni¬
si eos post passionem suam cognituros
quis. eẽt. Proculdubio ergo uidebat
ibi aliquos quos ipse nouerat. quos

Expanded text:
detis in manibus, jam multa audivit Charitas vestra, quae Deo donante sicut potuimus disputavimus, commendantes vobis maxime istum evangelistam de Domini divinitate, secundum quam aequalis est Patri et Filius unicus Dei, loqui elegisse, et propterea aquilae comparatum: nulla quippe avis volare altius perhibetur. Proinde quae ex ordine subsequuntur, sicut ea Dominus tractare donaverit, intentissime audite. 2. Locuti sumus vobis de praecedenti lectione, insinuantes quomodo intelligatur Pater verax, Filius veritas. Cum autem dixisset Dominus Jesus, Verax est qui me misit , non intellexerunt Judaei quod de Patre illis diceret. Et ait illis quod modo cum legeretur audistis: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum, et a meipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor. Quid est hoc? Nihil enim aliud videtur dixisse, nisi eos post passionem suam cognituros quis esset. Procul dubio ergo videbat ibi aliquos, quos ipse noverat, quos
Abbreviated transcription (Latin):
hoc : modo inquit detemplo contẽpto
contendant udȩi. & nos demonte con¬
tendimus: Cum ille uenerit. & montẽ
spern&. & templũ euertet: Docebit
nos ista omĩa: ut in spu etueritate noue¬
rimus ad orare Sciebat quis eã poss&
docere : sediam docentem necdum ag¬
noscebat. Iamgͦ digna erat: cuimani-¬
festaretur Messias autem: unctus est
Unctus grece. xp̃c. ẽ : hebraice mes¬
siasest. Unde & punice. messe dicitur
unge Cognatȩ quippe sunt linguę
iste. & ui cinȩ : hebraica punica. et
sẏra Ergo dicit ei mulier Scio quia
messias uenit : qui dicitur xp̃s: Cum
gͦ uenerit: ille nobis ad nuntiabit omĩa
Dicit ei iħs. Egosum quilo quor tecum
socauit uirum suum. factus est uir¬
eius capud mulieris: factus est xp̃s capud
uiri limmulier ordinatur infide: & regit᷑
bene uictura Postea quã audiuit hoc egosũ¬
quiloquor tecum. iam ultra quid dicer&.
mulieri cuidixerat crede mim  & con¬
tinuo uener̃ discipuli. & mirabantur

Expanded text:
hoc? Modo, inquit, de templo hoc? Modo, inquit, de templo contendunt Judaei, et nos 504 de monte contendimus: cum ille venerit, et montem spernet, et templum evertet; docebit nos iste omnia, ut in spiritu et veritate noverimus adorare. Sciebat quis eam posset docere, sed jam docentem nondum agnoscebat. Jam ergo digna erat cui manifestaretur. Messias autem unctus est; unctus graece Christus est; hebraice Messias est: unde et punice, Messe dicitur unge. Cognatae quippe sunt linguae istae et vicinae, hebraica, punica, et syra. 28. Ergo dicit ei mulier, Scio quia Messias veniet, qui dicitur Christus: cum ergo venerit ille, nobis annuntiabit omnia. DiVocavit virum suum, factus est vir caput mulieris, factus est Christus caput viri. Jam mulier ordinatur in fide, et regitur bene qui loquor tecum, » jam ultra quid diceret?mulieri, cui dixerat: « Crede mihi. » « Et continuo venerunt discipuli, et mirabantur
Abbreviated transcription (Latin):
quęris aliquẽ locũ altum. aliquẽ locum
inte ora Sed prius estotemplum dĩ : quia
ille intẽplosuo exaudi et orantẽ Ueni&
ergo hora. et nunc est : quando ueri adora¬
tores ad orabunt patrem. in spu & ueritate
Nos ad oramus qđ scimus : uos addoratis
qđ nescitis. qm̃ salus ex uidaeis est
Multũ dedit udȩis: sed noli istos reꝓbos
accipere Parietem illũ accipe. cui
iunctus est alius: ut pacati in lapide
Unus enĩ paries aiudȩis. unus agentib:
longe a se isti parietes. sed donec inan-¬
gulo conuingantur Alienigenȩ autẽ
tis dei. Seđdm hoc ergo dictũ est:
nos ad oramus qđ scimus. Ex ꝑsona qͥdẽ
iudȩorũ dictum est: sed non omĩum iudȩ¬
orum Non reproborum iudeorum. sed
sua uendi derunt. et p̃tia rerum suarũ
ad pedes apłoꝵ posuerunt. Non reppu-¬
lit enim deus plebẽ suam: qu& p̃sciuit:
Adiuit hoc mulier ista: & addidit
ille nobisomĩa de monstrabit. Quidest

Expanded text:
quaeris aliquem locum altum, aliquem locum quaeris aliquem locum altum, aliquem locum in te ora. Sed prius esto templum Dei, quia ille in templo suo exaudiet orantem. 26. Venit ergo hora, et nunc est, quando veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate. Nos adoramus quod scimus, vos adoratis quod nescitis; quoniam salus ex Judaeis est. Multum dedit Judaeis: sed noli istos reprobos accipere. Parietem illum accipe cui adjunctus est alius, ut pacati in lapide Unus enim paries a Judaeis, unus a Gentibus: longe a se isti parietes, sed donec in angulo conjungantur. Alienigenae autem tis Dei, secundum hoc ergo dictum est, « nos adoramus quod scimus. » Ex persona quidem Judaeorum dictum est, sed non omnium Judaeorum, non reproborum Judaeorum, sedsua vendiderunt, et pretia rerum suarum ad pedes apostolorum posuerunt . Non repulit enim Deus plebem suam quam praescivit. Audivit hoc mulier ista, et addiditum ergo venerit, ille nobis omnia demonstrabit. Quid est