comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ in diuinis scripturis splendent. certa atq purissima s̃: Cũ uͦ ad opiniones homi¬
nũ & questiones in anissimas ueniunt. ambiguis altc̃ationũ fluctib agitant᷑: ut qđ
psalmodiã canit nobilitate ueritatis ornat᷑. Dũ ad fabulas ineptas & blafema se uer¬
ba conuerterit. ab honore ꝓbitatis excludit᷑ sc̃ apłs iacob: ait. Ex ipso ore benedicimꝰ
tus ẽ. hȩc mundanarũ artiũ periti. qͦs tam̃ multo posteriꝰ aib exordio diuinorũ li¬
broꝵ extitisse manifestũ ẽ. ad collectiones argum̃toꝵ quȩ greci topica dicunt. &
d artẽ dỹ alecticã & rethoricã transtuler̃ : ut cunctis euident̃ appareat p
tauer̃. Hȩc in lectionib: sacris tanquã clarissima sidera relucent. & si¬
ficantias rerũ utillimis compendus decent̃ illuminant: quȩ nos breuit̃ locis aptissi¬
mis ammonebimꝰ : qm res ipse commodissime deducent᷑ ad mediũ : ꝑ quas concepti

Expanded text:
ndo in divinis Scripturis splendent, certa atque purissima sunt; cum vero ad opiniones hominum et quaestiones inanissimas veniunt, ambiguis altercationum fluctibus agitantur; ut quod nostra dum psalmodiam canit, nobilitate veritatis ornatur; cum ad fabulas ineptas et blasphema se verba converterit, ab honore probitatis excluditur; sicut apostolus Jacobus dicit: Ex ipso ore benedicimusnem Dei factus est . Haec mundanarum artium periti, quos tamen multo posterius ab exordio divinorum librorum exstitisse manifestum est, ad collectiones argumentorum, quae Graeci topica dicunt, et ad artem dialecticam et rhetoricam transtulerunt; ut cunctis evidenter appareat, um esse putaverunt. Haec in lectionibus sacris tanquam clarissima sidera relucent, et significantias rerum utilissimis compendiis decenter illuminant. Quae nos breviter locis aptissimis admonebimus, quoniam res ipsae commodissime deducentur ad medium, per quas concepti
Abbreviated transcription (Latin):
cicatrices meȩ: a faciȩ insipientiȩ meȩ. Nec illud qđ incentesimo pͥmo psalmo dic̃. Quia cinerẽ
sic̃ panẽ manclucabã : & potũ meũ cũ fletu miscebã. Nec illud qđ incentesimo uigesimo non o
dic̃. De ꝓfundis clamaui ad te dñẽ. Nec illud qđ incentesimo qͣdragesimo sccło dic̃. Quia ꝑsecutꝰ
ẽ. inimicꝰ animã meã: humiliauit int̾ra uitã meã. Collocauit me in obscuro sic̃ mortuos scłi
m̃tissimo uidice: ut ꝑmisccłiã ipsiꝰ ablutꝰ sordib om̃iũ peccatoꝵ redlat᷑ omĩno mundissimꝰ.
Sic̃ magister optimꝰ. et cdistrictas alibi satisfactiones fortiorib uirib dedit. & infirmis ista tẽ-¬
a c̃cessit: quȩ merito pia mat̾ elegit ȩccłia: ut filios suos al grãm blanclissime ̃¬

Expanded text:
uia cinerem tanquam panem manducabam, et potum meum cum fletu temperabam . Non illud quod in centesimo vigesimo nono dicit: De profundis clamavi ad te, Domine . Nec illud quod in centesimo quadragesimo secundo: Quia persecutus est inimicus animam meam, humiliavit in terra vitam meam. Collocavit me in obscuro sicut mortuos saecmentissimo judice ut per misericordiam ipsius ablutus, sordibus omnium peccatorum reddatur omnino mundissimus. Sic magister optimus et districtas alibi satisfactiones fortioribus viribus dedit, et infirmis ista temperata concessit: quae merito pia mater elegit Ecclesia, ut filios suos ad gratiam blandissimae
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ pęnitentiȩ munera petituros. Illud plane uideamꝰ: qͥd .ẽ. hoc qđ frequenti mec¬
tatione hunc psalmũ licet iterare. nec nob̃ impedit ad honores ȩccłiasticos expetendos: si uero
a sac̃lote supͣ nos pęnitentiȩ uota dicat᷑: qm̃ ex ꝑsona dñi dat᷑. iuste a canonib ultra uetam̃
ut pęnitentiã unũ quẽq & apđ se uigit̃ liceat agere: & qͣndo ꝑsac̃dotẽ clata fuerit. ñ nos ꝑ¬
mittat ulteriꝰ ad eccłiasticos honores accede. Huiꝰ aut̃ nec numerꝰ uacat. Pertinet enĩ ael annũ
iubͤeleũ : qͥ apđ hebreos. c̃tractꝰ ueteres. obligationesq soluebat: quẽ in leuitico dñs annũ
& psalmꝰ hic calculo qͥnqͣgesimo c̃stitutꝰ: si corde puro dicat᷑. delicta dissoluit: cirogra
nr̃e obligationis euacuat᷑ & nos a debitis delictoꝵ tanꝗͣ remissionis annꝰ pres

Expanded text:
e poenitentiae munera petituros. Illud plane videamus, quid est hoc quod nos frequenti meditatione hunc psalmum licet iterare, nec nobis impedit ad honores ecclesiasticos expetendos; si vero a sacerdote supra nos poenitentiae voto dicatur: quoniam ex persona datur, juste a canonibus vetamur ultrut poenitentiam unumquemque et apud se jugiter liceat agere, et quando per sacerdotem data fuerit, non nos permittat ulterius ad ecclesiasticos honores accedere. Hujus autem nec numerus vacat; pertinet enim ad annum jubilaeum, qui apud Hebraeos contractus veteres obligationesque solvebat, quem in Levitico Dominus annum et psalmus hic calculo quinquagesimo constitutus, si corde puro dicatur, delicta dissolvit, chirographum nostrae obligationis evacuat, et nos a debitis delictorum tanquam remissionis annus, praes
Abbreviated transcription (Latin):
rex potens. et inꝓpħali culmine c̃stitutꝰ. tanꝗͣ extremꝰ hominũ sua festinauerit peccata deflere:
inde. qͥa post absolutionis ꝓmissionẽ. tanta se c̃strinx̃ necessitate lacrimarũ. qͥsi ei
fuisset ignotũ. Electũ .ẽ. pla̾ne tẽporatũ et expeditũ supplicationis genꝰ: qł om̃is ȩtas uere sa¬
piens debeat appetere: & ad subitũ festinant̾ possit implere. Non enĩ hic ut incȩteris pęniten-¬

Expanded text:
rex potens et in prophetali culmine constitutus, tanquam extremus hominum sua festinaverit peccata deflere. rex potens et in prophetali culmine constitutus, tanquam extremus hominum sua festinaverit peccata deflere. Deinde quia post absolutionis promissionem tanta se constrinxit necessitate lacrymarum, quasi ei minime fuisset ignotum. Electum est plane temperatum et expeditum supplicationis genus, quod omnis aetas vere sapiens debeat appetere, et ad subitum festinanter possit implere. Non enim hic ut in caeteris poenitent
Abbreviated transcription (Latin):
ulcissimꝰ nimis emanauit psalmꝰ: de amore c̃punctionis fonte descendens. Sed quid
lacrimarũ isrłiticũ popłm. tunc ꝓfuclisse creclamꝰ u̾bi tanta pͥnceps afflictione
plangebat: Iuis enĩ illo flente ñ fleret: Quis cdlolente ñ gemeret᷑ qͥndo ꝓgẽmato cha-¬
demate rex cinerẽ gestabat incapite: Canꝰ puluere: ñ ȩtate. Noluit enĩ se uideri
forinsecꝰ ornatũ : qͥ intꝰ se nouerat eẽ foedissimũ. Pulchrior sordib suis: qͥ pompã scłi respuit in
delictis: Dolor uniꝰ corlis fuit nimirũ correctio ciuitatis: qͥndo insanie crim̃ incurrit. qͥ tc̃ lȩtꝰ. ẽẽ.
p̃sũpsit. felix ꝓfecto ter qͣt̾q ciuitas: ubi & scłidñs dõ pęnitere meruit. & głiã crucifixionis
rex cȩlestis accepit. hinc ẽ. qđ dũ in hoc libro septẽ psalmi pęnitentiũ eẽ cloceant᷑: eccłiarũ usu
receptũ . ẽ. ut qͦtiens peccatoꝵ uenia petit̾. ꝑ istũ magis dño supplicet᷑ : ñ immerito. Primũ. qm̃

Expanded text:
ulcissimus nimis emanavit psalmus, de amaro compunctionis fonte descendens. Sed quid lacrymarum Israeliticum populum tunc profudisse credamus, ubi tanta princeps afflictione plangebat? Quis enim illo flente non fleret? Quis dolente non gemeret, quando pro gemmato diademate rex cinerem gestabat in capite, canus pulvere, non aetate? Noluit enim se videri forinsecus ornatum, qui se intus noverat esse foedissimum: pulchrior sordibus suis, qui pompam saeculi respuit in defictis. Dolor unius cordis fuit nimirum correctio civitatis, quando insaniae crimen incurrit, qui tunc laetus esse praesumpsit. Felix profecto Rex coelestis accepit. Hinc est quod dum in hoc libro septem psalmi poenitentium esse doceantur, Ecclesiarum usu receptum est; ut quoties peccatorum venia petitur, per istum magis Domino supplicetur, non immerito. Primum quoni
Abbreviated transcription (Latin):
dita ÷ scđm mensurã gr̃a donationis xp̃i. Sequit᷑ & enim qui noncredunt inhabitare
dñs d̃s. Nic sũbo audiendum eos conuertit: ut nobis possit uerbis integris constare
sententia sam qui non credunt in habitare: id÷ qui ad dnĩ negligunt penitralia
puenire: ut in domo eius cum fidelib habitare prȩua leant: Dñs ds eos conuerrit.
qui fidem sua humano generi miseratus in clulg&e. Ipsa ÷ grã quȩ grates elaturn¬

Expanded text:
ram donationis Christi . Sequitur, etenim qui non credunt inhabitare, Dominus Deus. Hic subaudiendum est, eos convertit, ut nobis possit verbis integris constare sententia. Nam Qui non credunt inhabitare, id est qui ad Domini negligunt penetralia pervenire, ut in domo ejus cum fidelibus habitare praevaleant, Dominus Deus eos convertit, qui fidem suam humano generi miseratus indulget. Ipsa enim est gratia qu
Abbreviated transcription (Latin):
ne pluant super eam imbrem. Multis enĩ significationib sermo iste repletus ẽ
ne nubes illas intelligeres aereas: clicit. mirabilis dĩ inscĩs suis: Siue in angłis
siue in hominib qui eius iussionib obsecundant. Iterũ geminat els̃ israhel:

Expanded text:
ne pluant super eam imbrem . Multis enim significationibus sermo iste repletus est; ne pluant super eam imbrem . Multis enim significationibus sermo iste repletus est; ne nubes illas intelligeres aereas, dicit: Mirabilis Deus in sanctis suis, sive in angelis, sive in hominibus, qui ejus jus
Abbreviated transcription (Latin):
ibilem. Sic & qui illi clat honorem: sibi conquirit sine dubio dignitatem. Sup
israel dum dicit᷑. ȩccłia catholica significatur: inqua uere cdeus conspicitur. dũ
recta side sentitur. Israel enĩ: interpretat᷑ uir uidens clm̃. Qua ꝓpt̃. alibi non po¬
ist uideri: nisi ibi ubi ei probat᷑ uerissime populus confiteri. Sequit᷑. Mag¬
centia eius & uirtus eius innubib. Magnificentia pertm& adillud quia semꝑ
magna facit: uirtus. qm̃ imperio eius famulat᷑ effectus. Omma enĩ facit quaȩ
uult inçelo & interra. Sed ista magnificentia & uirtus dñ in nubib. ee̾.dicit᷑
non inistis uisibilib quȩ aut aquas depluunt. aut corpulenta qualitate elensan.¬
tur: sed aliquas potestates designat superna ratione pollentes. quȩ uisis clm̃i
intellectuali conditione famulant᷑: clequib dictũ ÷: m anclabo nubibus meis.

Expanded text:
dabilem; sic et qui illi dat honorem sibi conquirit sine dubio dignitatem. Super dabilem; sic et qui illi dat honorem sibi conquirit sine dubio dignitatem. Super Israel dum dicitur, Ecclesia catholica significatur, in qua Deus vere conspicitur, dum recta fide sentitur. Israel enim interpretatur vir videns Deum. Quapropter alibi non potest videri, nisi ibi ubi ei probatur verissime populus confiteri. Sequitur, magnificentia ejus, et virtus ejus in nubibus. Magnificentia pertinet ad illud, quia semper magna facit; virtus, quoniam imperio ejus famulatur effectus. Omnia enim facit quae vult in coelo et in terra . Sed ista magnificentia et virtus Domini in nubibus esse dicitur, non in istis visibilibus, quae aut aquas depluunt, aut corpulenta qualitate densantur; sed aliquas potestates designat superna ratione pollentes, quae jussis Domini intellectuali conditione famulantur; de quibus dictum est: Mandabo nubibus meis,
Abbreviated transcription (Latin):
guinẽ introiit semel inscã. ȩterna redemptione inuenta. & iterum. Non enĩ in manu¬
ta scã iħs intront exemplaria ueroꝵ : sed ipsum cȩlum: ut appareat nuncu
dĩ pronobis. Sic igit᷑ actus iste magnificus. quinunc ꝑ gaudia preclara describit᷑.
illi tabernaculo congrue prefiguratus. eẽ. monstratur. Sequit᷑. Ecce dabi uocẽ suam.
cem uirtutis suȩ. hoc multis modis intelligi potest. dedit uocem suam: quan
paralitico dix̃ surge & ambula: Quando lazarũ suscitauit: quando dȩmonibus ut
obsessos relinquerent imperauit. Dabit etiam uocẽ uirtutis suę: quando in nouissimo
clie ut resurgat humanũ genus eclixerit. Quid enĩ fortius quã reuocare fa
ad corpꝰ mobile uiuamq substanciam. & naturã illam mortalitatis. ad eternȩ
& uirtus eius innubibus. Adhuc impsis exortationib ꝑseuerat. Cum enĩ cłate ho-¬
norẽ cdõ: ipsi magis ut honorent᷑ hortatus. ẽ. Nam qui dõ lat laudes: se facit. cẽ. lau¬

Expanded text:
 Non enim in manufacta sancta Jesus introivit exemplaria verorum; sed in ipsum coelum, ut appareat nunc vultui Dei pro nobis . Sic igitur actus iste magnificus, qui nunc per gaudia praeclara describitur, illo tabernaculo congrue praefiguratus esse monstratur. Sequitur, ecce dabit vocem suam, vocem virtutis suae. Hoc multis modis intelligi potest. Dedit vocem suam, quando paralytico dixit: Surge et ambula; quando Lazarum suscitavit, quando daemonibus ut obsessos relinquerent imperavit. Dabit etiam vocem virtutis suae, quando in novissimo die, ut resurgat humanum genus edixerit. Quid enim fortius quam revocare favillas ad corpus mobile, vivamque substantiam, et naturam illam mortalitatis ad aeternae ejus et virtus ejus in nubibus. Adhuc in ipsis exhortationibus perseverat. Cum enim dicit: Date honorem Deo, ipsi magis ut honorentur hortatus est; nam qui Deo dat laudes se fecit esse lau
Abbreviated transcription (Latin):
suasione decipiunt. Uaccȩ quoq popłoꝵ sunt mulieres ductili uolunta
cluclant᷑ hi qui ꝓbati sunt argento: disꝑge gentes quȩ bella uolunt. Utilitas illiꝰ
increpationis ostensa ÷ : quia clũ falsitas arguit᷑. nichil ominꝰ ueritas cõꝓbatur.
Oportet enĩ feras siluarũ increpare: cauros abicere: uaccas popłoꝵ inuehere:
ut hi qui probati sunt. id ÷ qͦs caritas spĩtalis clecͤtis sordib uiciorũ uelut argen-¬
tũ munclissimũ aclammȩ priritatẽ usq ꝑdux̃ corroborent᷑ atq ꝑficiant. Adiec.¬
ta ÷ quoq sententia. quȩ clissipar& hereticos. Ipsi sunt enĩ gentes quȩ bella uo-

Expanded text:
persuasione decipiunt. Vaccae quoque populorum sunt mulieres ductili voluntate persuasione decipiunt. Vaccae quoque populorum sunt mulieres ductili voluntate cludantur hi qui probati sunt argento: disperge gentes quae bella volunt. Utilitas illius increpationis ostensa est, quia dum falsitas arguitur, nihilominus veritas comprobatur. Oportet enim feras silvarum increpare, tauros abjicere, vaccas populorum invehere; ut hi qui approbati sunt, id est quos charitas spiritualis, decoctis sordibus vitiorum, velut argentum mundissimum, ad animae puritatem usque perduxit, corroborentur atque proficiant. Adjecta est quoque sente
Abbreviated transcription (Latin):
puritatẽ : quando iã uenit᷑ ad p̃miũ : quando granas g̃regant᷑ apaleis : & una fit
hierłm mat̾ omĩũ. qui sub xp̃i lege uixer̃. Reges utroq possumꝰ acciꝑe: quia
& ipsi imꝑatores offer̃ seipsos dõ munera: siue fideles homines qui suũ corpus
uisio pacis ÷ & discordantiũ hereticoꝵ non miscet᷑ aduersitas. Increpa feras
siluarũ: conciliũ tauroꝵ inter uaccas popłoꝵ. Ut illa sc̃a credulitas confessionis
umine firmaret᷑ : dic̃ ꝓpħa: increpa feras siluarũ: id ÷ argue suꝑbos homu
& feroces. quimpraua ꝑsuasione consistunt: ut istoꝵ inuectio ficleliũ sit solidata
munitio ꝓiniquis enĩ hominib uel diabolo feras ponit: sic̃ in alio psalmo dicit᷑.
rmminauit eam aper de silua : & singularis ferus depatꝰ : eam. Addilit: conc
erecta ceruice seducunt animas in nocentes. & ad suũ gregem trahunt quos infelici

Expanded text:
puritatem, quando jam venitur ad praemium, quando grana segregantur a paleis, et una fit puritatem, quando jam venitur ad praemium, quando grana segregantur a paleis, et una fit Jerusalem mater omnium qui sub Christi lege vixerunt. Reges utrumque possumus accipere, quia et ipsi imperatores offerunt seipsos Deo munera; sive fideles homines, qui suum corpusvisio pacis est, et discordantium haereticorum nonsilvarum; concilium taurorum inter vaccas populorum. Ut illa sancta credulitas confessionis munimine firmaretur, dicit propheta: Increpa feras silvarum, id est argue superbos homines et feroces, qui in prava persuasione consistunt, ut istorum invectio fidelium sit solidata munitio. Pro iniquis enim hominibus vel diabolo feras ponit, sicut in alio psalmo dicitur: Exterminavit eam aper de silva, et singularis ferus depastus est erecta cervice seducunt animas innocentes, et ad suum gregem trahunt, quos infelici
Abbreviated transcription (Latin):
illam de adrientu clñi beatissimã p̃dicationẽ : qͣsi iam in estimabili accepto munere
ad patrc̃ ꝓpħa conuertit᷑ dicens m anclꝰ ds̃ uirtuti tuȩ: turtus enĩ patris xp̃c ÷ dñs
sic̃ apłs dic̃: xp̃m dĩ uirtutem & lĩ sapientiã. Manda: adꝑsonarũ ꝑtinet clistinctio¬
nem. Namunũ uelle illis ÷: unũ posse perpetue. Quid autẽ mandet᷑: edicit confirma
cqđ oꝑatus in nobis. Magna petitio : ut confirm& ds̃ innobis fidem suam
quã clonare dignatus :. Opꝰenĩ dñi fuit. ut cȩca gentilitas lumine ueritatis af-¬
flata. uerũ dñm saluatorẽ cognoscere potuisset: scłm illud apłi: benedictus ds̃
& elegit nos ante constitutionẽ mundi: ut eẽmꝰ. scĩ & immaculati in ipso. Atẽplo
offerri: hc a templo hierusalẽ dic̃. ichilominꝰ offerenda. A templo ergo hierłm
offer̃ reges munera : qui mȩccłia dĩ recta conuersatione uiuentes. sui cordis offer̃

Expanded text:
illam de adventu Domini beatissimam praedicationem, quasi jam inaestimabili accepto munere ad Patrem propheta convertitur dicens: Manda, Deus, virtuti tuae. Virtus enim Patris, Chrisicit: Christum Dei virtutem et Dei sapientiam . Manda ad personarum pertinet distinctionem; nam unum velle illis est, unum posse perpetue. Quid autem mandetur, edicit, Confirma hoc, Deus, quod operatus es in nobis. Magna petitio, ut confirmet Deus in nobis fidem suam, quam donare dignatus est. Opus enim Domini fuit, ut caeca gentilitas lumine veritatis afflata, verum Dominum Salvatorem cognoscere potuisset, secundum illud Apostoli: Benedictus Deus, et elegit nos ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati in ipso . Vers. 3offerri, hic a templo Jerusalem dicit nihilominus offerenda. A templo ergo Jerusalem offerunt reges munera, qui in Ecclesia Dei recta conversatione viventes, sui cordis offerunt
Abbreviated transcription (Latin):
legunt᷑ originẽ & hi om̃s pͥncipes bene apellati sunt: qͥa eos honore ac pͥmatu lignis.¬
simos fideliũ turba sequebat᷑. dicunt᷑ enĩ pͥncipes & qͥreges ñ sunt : sic̃ in exodo le-¬
E indedicacione tabernaculi. quo modo obtuler dona duodecĩ pͥncipes. si
de singulis trrib srael. Congruit autẽ ipsorũ qͦq nominũ significationes eclicere:¬

Expanded text:
leguntur originem. Et hi omnes principes bene appellati sunt, quia eos honore ac primatu dignisleguntur originem. Et hi omnes principes bene appellati sunt, quia eos honore ac primatu dignissimos fidelium turba sequebatur. Dicuntur enim principes et qui reges non sunt, sicut in Exodo legitur in dedicatione tabernaculi, quomodo obtulerint dona duodecim principes, singuli de singulis tribubus Israel . Congruit autem ipsorum quoque nominum significationes edicere
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dix̃ psallendũ ee̾. beniamin paulũ designat apłm: qͥ fuit de tribu benia¬
min. Ipse enĩ dic̃. Nam & ego israelita sum. ex semine habrahȩ. tribu beniamin.
Adolescentior in pauore: quia lic& ȩtate fuerit adolescens. sic̃ in actib apłorũ
inpassione beati stephani lucas dicit: & falsi testes deposuer̃ uestim̃ta sua secus
pecles cuicdã adolescentis nomine sauli:
saule saule quid me ꝑsequeris. Adolescens aut̃ ab adlendo. id÷ a crescendo dic-¬
tus :÷ Principes iuda dñm indicat saluatorẽ : qͥ de tribu udã descendit: sicut
iohes inapocalipsi dic̃: ucit leo detribu uiclã radix dauid. Ad didit duces coꝵ
sed & adillos aptancdum ÷ qͥ ᷤᷤ dic̃ inferius. pͥncipes rabulon. pͥncipes neptalim.:
ion & nepthalim. trib fuer̃ iudaico popło constitutȩ: unde reliqͥ apłi trahere

Expanded text:
ubi dixit psallendum esse. Benjamin Paulum designat apostolum, qui fuit de tribu Benjaubi dixit psallendum esse. Benjamin Paulum designat apostolum, qui fuit de tribu Benjamin; ipse enim dicit: Nam et ego Israelita sum ex semine Abraham, de tribu Benjamin . Adolescentior in pavore, quia scilicet aetate fuit adolescens, sicut in Actibus apostolorum in passione beati Stephani Lucas dicit: Et falsi testes deposuerunt vestimenta sua secus pedes cujusdam adolescentis nomine Sauli .Saule, Saule, quid me persequeris ? Adolescens autem ab adolendo, id est a crescendo dictus est. Principes Juda, Dominum indicat Salvatorem, qui de tribu Juda descendit, sicut Joannes in Apocalypsi dicit: Vicit Leo de tribu Juda, radix David . Addidit, duces eoret ad illos aptandum est quos dixit inferius, principes Zabulon, principes Nephthalim. Zabulon et Nephthalim tribus fuerunt Judaico populo constitutae, unde reliqui apostoli trahere
Abbreviated transcription (Latin):
eccłus benecdicite dñm dm̃: qͥa ñ ꝑcliuersa conuenticula paganorũ. neꝙ heretico¬
rũ speluncis: sed inȩccłia catholica chñs benedici deb&. ubi recta fides : &uera
confessio. Ibi enĩ iustȩ lauclat᷑: ubi non maledicit᷑. Nam quomodo ab illo laudem
suscipiat: qui se impia suꝑstiti one commaculat: Sȩquit᷑ de fontib israel de
ceteras nationes emanauit. sons qruippe a foriendo dictus: qđ corpora nr̃a la¬
seripturarui diuinarũ. e̾e. diximꝰ: quando hȩbrea nomina ad aliquod misteriũ
significationis interserit dubiũ quippe non ÷ om̃s ꝓpħas ȩuangłice predica:¬
tionis beatũ tempꝰ optasse: qđ nc̃ psalmografus uehement̃ affectans. ꝑ nomina
tribuũ. & chm̃m xp̃m. & ipsos indicasse ꝓbat᷑ apłos. Ibi beniamin adolescentior
in pauore: ibi scilic& in templo hierusalem. ubi uerba dñi paulus auduit. quod
& textus actuũ apłorũ eiudent̃ enarrat: siue ut qͥdam uolunt ibi: in ȩccłia

Expanded text:
 per diversa conventicula paganorum, neque haereticorum speluncas, sed in Ecclesia catholica Dominus benedici debet, ubi recta fides est, et vera confessio. Ibi enim jure laudatur, ubi non maledicitur. Nam quomodo ab illo laudem suscipiat, qui se impia superstitione 224 commaculat? Sequitur, de fontibus Israel, de caeteras nationes emanavit. Fons quippe a fovendo dictus est, quod corpora nostra laScripturarum divinarum esse diximus, quando Hebraea nomina ad aliquod mysterium significationis interserit. Dubium quippe non est omnes prophetas evangelicae praedicationis beatum tempus optasse; quod nunc Psalmigraphus vehinum Christum et ipsos indicasse probatur apostolos. Ibi Benjamin adolescentior in pavore. Ibi, scilicet in templo Jerusalem, ubi verba Domini Paulus audivit; quod et textus Actuum apostolorum evidenter enarrat. Sive, ut quidam volunt, ibi, in Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
quoq uertices capillorũ ꝑ ambulare ac ꝑscrutari posse uideantur: significans
rsutias in anium questionũ. quȩ pro futura deser̃. & necessarra de testab
disputatione ꝑquir: & ut eorũ studia in ania compbar&: addidit: indelictis
suis : ubi cogitatio insipiens fuit. quȩ ꝑclux̃ ad cuhoas: ut sunt manichei.
cillianistȩ. donatistȩ. montani. & cȩteri qui se cȩnosi logmatis fecorib¬

Expanded text:
ipsos vertices capillorum perambulare ac perscrutari posse videantur: significans versutias inanium quaestionum, quae profutura deserunt, et non necessaria detestabili disputatione perquirunt. Et ut eorum studia inania comprobaret, addidit, in delictis suis: ubi cogitatio insipiens fuit, quae perduxit ad culpas; ut sunt Manichaei, Priscilianistae, Donatistae, Montani, et caeteri qui se coenosi dogmatis fetorib
Abbreviated transcription (Latin):
dete malos operarios: & mbono: sicut hic positũ ÷ : de quib ait ineuangłio Ca¬¬
nanea:utiq dñe : nam & canes eclunt demicis quȩ cadunt demensa dñorum
iorũ: & inalio psalmo positũ ÷: conuertent᷑ ad uesꝑam. & famem patien
ut canes. Isti enim canes. ꝓ clño latrare non cdesinunt: domũq eius cautissima
ipsum aqͦ fieri potuiss&: adiec̃: id ÷ ab ipso. Abipso utiq dño: qui amara mutar
indulcedinem: tristiciã uertit ingaudiũ: egritudines detestabiles insalutẽ.
sus: incarnationẽ significat dnĩ saluatoris. Dicit eni: uisi sunt gressus tui ds̃.
siue ꝑ assumpti corporis formã. siue uestigia prȩdicacionis: quib ille inno¬

Expanded text:
videte malos operarios videte malos operarios quae cadunt de mensa dominorum suorum ; et in alio psalmo dictum est: Convertentur ad vesperam, et famem patientur ut canes . Isti enim canes pro Domino latrare non desinunt, domumque ejus cautissima ipsum a quo fieri potuisset, adjecit, id est, ab ipso. Ab ipso utique Domino, qui amara mutat in dulcedinem, tristitiam vertit in gaudium, aegritudines detestabiles in salutem.versus incarnationem significat Domini Salvatoris. Dicit enim: Visi sunt gressus tui, Deus, sive per assumpti corporis
Abbreviated transcription (Latin):
lucila. cunctã nob abrogat questionẽ. dix̃ dñs. Iueramus qͥd dixerit
nescio quã magna ꝓmissio ÷ quam dñs pollicetur. basan interpretat᷑ siccitas:
quȩ humanũ genus possederat ariditate peccati : sed eam dñs conuertit ad
uiriclitatem suã. dum illi fluuios salutis infudit. & germinare fecit uite fruc¬
tum. quȩ prius inferebat exiciũ. Adiecit: conuertam de ꝓfundis maris: sci¬
lic& popłos quos de mundi istius ꝓfundo liberauit. Mare enim mundum
istum debere suscipi. frequenti lectione iam notũ ÷. qui & gustu amarus
erat exꝓfundis maris. nunc adquid perducat᷑ exponit utiq ut pes
eius. id÷ actio boni propositi usq ad sanguinẽ gloriosi martẏru ꝑuenir&.
nqui ante gradiebat᷑ inuoluptuoso mari. post ambulare fecit insangi
quod ÷ durũ iter carni. sed beata uia animȩ: quam ipso miserante transimus:
orũ exinimicis Canes & inmalo ponunt᷑. sicut ait apłs: uiclete cane

Expanded text:
am nobis abrogat quaestionem. Dixit Dominus. Quaeramus quid dixerit, quia nescio quam magna promissio est quam Dominus pollicetur. Basan interpretatur siccitas, quae humanum genus possederat ariditate peccati; sed eam Dominus convertit ad viriditatem suam, dum illi fluvios salutis infudit, et germinare fecit vitae fructum, quae prius inferebat exitium. Adjecit, convertam de profundis maris, scilicet populos quos de mundi istius profundo liberavit. Mare enim mundum istum debere suscipi, frequenti lectione jam notum est, qui et gustu amarerat ex profundis maris, nunc ad quid perducatur exponit; utique ut pes ejus, id est, actio boni propositi usque ad sanguinem gloriosi martyrii perveniret. Nam qui ante gradiebatur in voluptuoso mari, post ambulare fecit in sanguine, quod est durum iter carni, sed beata via est animae, quam, ipso miserante, transimus, tuorum ex inimicis ab ipso. Canes et in malo ponuntur, sicut Apostolus ait: Videte canes,
Abbreviated transcription (Latin):
rant. P reuener̃ pͥncipes coniuncti psallentib in medio iuuienũ tympanis¬
triarũ. Principes apłos significat. qui & pͥncipes sunt credentiũ popłoꝵ. & preue.¬
ner̃ om̃s inscĩtate doctrine: & iclõ duces effecti sune: qͥa ipsos sunt post ea subsecta
Addidit coniuncti psallentib Necrederes paucos fuisse. coniunctã qͦq multitudi¬
nem psallentiũ conuenient̃ aclum x̃ : qui iam laudes dñi non uoce tantũ. seda
bonis actib ꝑsonarent. Sequit᷑. Inmedio iuuenũ tẏmpanis triarũ. Ne sexum
femieũ crederes. e̾e. contemptũ : inmecho lic̃ istud actũ iuiuenũ tympanis¬
triarum : id ÷ iuuencularũ. prima ȩtate florentiũ. quȩ tẏmpana sua. hoc: corporis
tensionẽ ad elnĩ laudes głiamq uerter̃: macerantes se ieiunus carnis que magis
afflictione gaudentes: quod hodie que inmultis uirginib cliuina uirdus operatꝰ:
Aliuero tympanis triarũ ȩccłiarũ intelligi uoluer̃: quarũ atria uelit  tympanũ¬

Expanded text:
ipes conjuncti psallentibus in medio juvenum tympanistriarum. Principes apostolos significat, qui et principes sunt credentium populorum, et praevenerunt omnes in sanctitate doctrinae: et ideo duces effecti sunt, quia ipsos sunt populi postea subsecuti. Addidit, conjuncti psallentibus: ne crederes paucos fuisse, conjunctam quoque multitudinem psallentium convenienter adjunxit, qui jam laudes Domini non voce tantum, sed et bonis actibus personarent. Sequitur, in medio juvenum tympanistriarum. Ne sexum femineum crederes esse contemptum, in medio dicit istum actum juvenum tympanistriarum, id est juvencularum prima aetate florentium, quae tympana sua, hoc est corporis tensionem ad Domini laudes gloriamque verterunt, macerantes se jejuniis, carnisque magis afflictione gaudentes; quod hodieque in multis virginibus divina virtus operatur. Alii vero tympanistriarum, ecclesiarum intelligi voluerunt, quarum atria velut qu
Abbreviated transcription (Latin):
insyna inscõ. Syna mons : deserti. in quo moyses legem accepit: interp̃tat᷑q man¬
datũ : ubi reuera dñs requiescit : qm̃ inscĩs mancdatis. eius sol& p̃sentia contueri.
cendit in altũ. captiuã duxit captiuitatem. Quam pulchrȩ ꝑideam figu
triumphatoris actus ipse describitur. lelea ẽ. enĩ species: cumrem futurã uelut
oculis offerentes. motum animi concitamus. Ille enĩ crucifixus descendit ad inferos:
& liberato s captiuitate ꝑdux̃ al cȩlos. el ecesse enĩ fuit mortem ꝑire: cuiꝰ regnum

Expanded text:
in Sina in sancto. Sina mons est deserti in quo Moyses legem accepit, interpretaturque manin Sina in sancto. Sina mons est deserti in quo Moyses legem accepit, interpretaturque mandatum, ubi revera Dominus requiescit, quoniam in sanctis mandatis ejus solet praesentia contuercendit in altum, captivam duxit captivitatem. Quam pulchre per ideam figuram triumphatoris actus describitur! Idea est enim species, cum rem futuram velut oculis offerentes motum animi concitamus. Ille enim crucifixus descendit ad inferos, et liberatos a captivitate perduxit ad coelos. Necesse enim fuit mortem perire, cujus regn
Abbreviated transcription (Latin):
clecem milium multiplex: milia lȩtantiũ dñs iillis insyna in scõ. Consuet
÷ scripturȩ diuinȩ allegoricȩ loqui: ut cũ aliud dicat. aliud uelit intelligi: qđ
in hoc psalmo positũ frequenter inuenies Vnde hic significat᷑ currus hominum
cta coprilatio: quia ita scõs caritas uincit. sicut loris & ugis animalia s¬
antur. Vnde & dñs ait. Iugum meũ suaue ÷ : & onus meũ leue:. Scõꝵ ergo una-¬
nitas currus ÷ dñi: quẽ ille uelut auriga insid&. & aluoluntatis suȩ mini¬
riũ salutari lege moderat᷑. Sel ut istũ currũ ostender& non ȩquis deditũ. sed
humanis cogitationib attributum : aitͣ decem miliũ multiplex: quod bene ad
inumeros popłos. non ad ȩquos noscitur pertinere. Sub unxit milia le¬
tium: qđ utiq deficdelib intelligi deb&  & ut ostenderet᷑ lȩtitiȩ plenitudo: ait dñs
millis : qui magnȩ exultationis ÷ cumulus. & bonorã omiũ dulcedo mirabilis. Seq̃t̃

Expanded text:
ecem millium multiplex, millia laetantium: Dominus in illis in Sina in sancto. Consuetudo est Scripturae divinae allegorice loqui, ut cum aliud dicat, aliud velit intelligi; quod in hoc psalmo positum frequenter invenies. Unde hic currus significatur hominum juncta copulatio, quia ita sanctos charitas vincit, sicut loris et jugis animalia sociantur. Unde et Dominus ait: Jugum meum suave est, et onus meus leve est . Saimitas currus est Domini, quia ille velut auriga insidet, et ad voluntatis suae ministerium salutari lege moderatur. Sed ut istum cursum ostenderet non equis deditum, sed humanis cogitationibus attributum, ait: Decem millium multiplex. Quod bene ad innumeros populos, non ad equos, noscitur pertinere. Subjunxit: Millia laetantium, quod utique de fidelibus debet intelligi. Et ut ostenderetur laetitiae plenitudo, ait, Dominus in illis, qui magnae exsultationis est cumulus, et bonorum omnium dulcedo mirabilis. Sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
cria fandexire: qđ pulchre arbitror ẽe suibiunctũ : ne himana causar cura
infirmitas. quare morior: quare deficio: adhibita ÷ quȩrelis nr̃is magna curan¬
tior am̃ exitus mortis. Exitus mortis ÷ elm̃: hoc ÷ resurrectio uotiua sidelum.
Reuera exitus illi sigularis acmirabilis fuit: quia & ipse abinferis egressusita
& nos incde suo munere prestitit exire. U erumtam̃ ds̃ conquassauit capita

Expanded text:
tua facit exire. Quod pulchre arbitror esse subjunctum, ne humana causaretur tua facit exire. Quod pulchre arbitror esse subjunctum, ne humana causaretur infirmitas, quare morior? quare deficio? Adhibita est querelis nostris magna curatio: Domini exitus mortis. Exitus mortis est Domini, hoc est resurrectio votiva fidelium. Revera exitus illi singularis ac mirabilis fuit, quia et ipse ab inferis egressus est, et nos inde suo munere praestitit exire. Vers. 25. Verumtamen Deus
Abbreviated transcription (Latin):
illam descriptonẽ brecius quidẽ. sed magna dicitur itius. Benedictus lñs declie in
diem id cunctis dieb om̃iq tempore benedicꝰdus ÷ qui ascendit in altum. aptiuã
lue captiuitatẽ dedit dona hominib Ipse etiam prosperũ iter facice nobas. Eter
quippe cursum uitȩ significat: qui iam prosper effectus÷ qm̃ redemipotor ̃ fuũe
mundus agnouit. Adiecit ds̃ salutaris nr̃: ut mollus eleprospero alubitar& idinero
minsur salutaris : dñs xp̃c: dhcant michi quos spectacula humana delectant. quud tale
ineditionib pomposis consulũ uident huc animos. huc ora deflectano u stod salent᷑¬
ierl corde ꝑspiciunt unde non ad fugitiuam lȩtitiam. sed adexultationẽ destinent᷑
onem. ad quarcum uenit ingressum: ubi dicit. quem admodũ morte suabos effecerit
dins. qui as cencdlit in altum. & fecit illa quȩ clicta sunt. deniq sic sequitur. oenmi
exitus mortis Exitus mortis qui lño fuit: ipse nos liberat. ipse amorus perpe¬

Expanded text:
illam descriptionem, brevis quidem, sed magna dicitur laus. Benedictus Dominus de die in diem, id est cunctis diebus omnique tempore benedicendus est. Qui ascendit in altum, captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus, ipse etiam, prosperum iter faciet nobis. Iter quippe cursum vitae significat qui jam prosper effectus est, quoniam Redemptorem suum mundus agnovit. Adjecit, Deus salutaris noster, ut nullus de prospero dubiminus Christus. Dicant mihi quos spectacula humana delectant, quid tale in editionibus pomposis consulum videant? Huc animos, huc ora deflectant, illud salutariter corde respiciant: unde non ad fugitivam laetitiam, sed ad exsultationem destinentonem, ad quartum venit ingressum, ubi dicit quemadmodum morte sua nos salvos effecerit.natus est, qui ascendit in alium, et fecit illa quae dicta sunt. Denique sic sequitur, et Domini exitus mortis. Exitus mortis qui Domino fuit, ipse nos liberat, ipse a morte perpe
Abbreviated transcription (Latin):
amplius agros fecundant. Fluuius qui non ore. sed magis aurib hauriatur: fluuius
qui potetur mente non corpore : fluuius qui sine aliquo humore semꝑ irriguus. ẽ.
puros sensus in ebrians. & peccatis ȩbrios ad sobrietatem mentis ad chicens. aqua quȩ
simul sitim collit & famẽ : quȩ non digestionib effunditur : sed percepta semꝑ auget᷑.
Oremus: ut iste nos fluuius sine intermissione possideat. Non erimus arena sterilis
sed fȩcundus: si beneficio dñ alueus eius nos semꝑ teneat occupatos. Memento tam̃.
qđ hic psalmus ascensionem dñi mirabili precȩteris fulgore descripsit

Expanded text:
amplius agros fecundant. Fluvius qui non ore, sed magis auribus hauriatur; fluvius amplius agros fecundant. Fluvius qui non ore, sed magis auribus hauriatur; fluvius qui potetur mente, non corpore; fluvius qui sine aliquo humore semper irriguus est, puros sensus inebrians, et peccatis ebrios ad sobrietatem mentis adducens. Aqua quae simul sitim tollit et famem, quae non digestionibus 226 effunditur, sed percepta semper augetur. Oremus ut iste nos fluvius sine intermissione possideat. Non erimus arena sterilis, sed ager fecundus, si beneficio Domini alveus ejus nos semper teneat occupatos. Memento tamen quod hic psalmus ascensionem Domini mirabili prae caeteris fulgore descripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
& fortitulinẽ plebi suȩ. benedictus ds̃. N equis de humana inbecillitate dif¬
fider&. nec se creder& ad tanta prȩmia peruenire: uera ei promissione fir¬
matur: quia dñs clabit fidelib suis uirtutem patientiȩ & fidei fortitudinẽ.
ut possint ael eterna premia peruenire. It ut designar& euidentius quia
possit clare quȩ superiꝰ lixit: acddidit᷑ beneclictus els. iel ÷ qui om̃iu ore
semper que debeat benediciꝰ ut sicut numquã beneficus cessat. ita & benedictiones
semper accipiat. Non enĩ duob uerbis laudem eius credamus breuiter explicandam.
Nam & qui scripturas medi tatur benedicit dñm: & qui iussaipsius. scã oꝑatione
complererit benedicit dñm: & qui ei fideliter confitetur cͥb̃m benedicit. Sic fit ut bre.¬
uis ista laudatio: totus uitȩ nr̃ȩ tempore sub assiduitate soluatur. CoNCIU SIO. Currit
copiosus psalmus ingentium more fluuiorum: quiquantũ plus terras occupant. tanto

Expanded text:
 plebi ed., plebis suae, benedictus Deus. Ne quis de humana imbecillitate diffideret, nec se crederet ad tanta praemia pervenire, veraci promissione firmatur, quia Dominus dabit fidelibus suis virtutem patientiae, et fidei fortitudinem, ut possint ad aeterna praemia pervenire. Et ut designaret evidentius qui possit dare quae superius dixit, addidit, benedictus Deus, id est, qui omnium ore semperque debeat benedici, ut sicut nunquam beneficiis cessat, ita et benedictiones semper accipiat. Non enim duobus verbis laudem ejus credamus breviter explicandam; nam et qui Scripturas ejus meditatur, benedicit Dominum; et qui jussa ipsius sancta operatione compleverit, benedicit Dominum; et qui ei fideliter confitetur, benedicit Dominum. Sic fit ut brevis ista laudatio, totius vitae nostrae tempore sub assiduitate solvatur. Conclusio psalmi. Cucurrit copiosus psalmus ingentium more fluviorum, qui quantum plus terras occupant, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
celos inienies: dum legat᷑. iprincipio fecit ełs celum & terrã: cum tamen
pluraliter dicti & cȩli legant᷑. & terrȩ modus iste locutionis latius pat&. nt
abusiue singularẽ ꝓ plurali numero dicamus. & pluralẽ ꝓsingulari. Aborient
uero qđ drxit: hierosolimã euident̃ ostendit quȩ est in orientis partib collo¬
cata unde clñs apłis uidentib ascendit ad cȩlos: terra multis plena miraculis.
ubi fidelium creclulitas plus aspectib quã lectionib eruclitur. dequa puledix̧
acuere leo pat̃ apłicus dix̃: & qđ alibi non lic& eredi. ibi non potest iudeni
quid eñ laborat intellectos. cuius ÷ magister aspectus: & eur lecta uelaudita

Expanded text:
coelos dictos invenies, dum legitur: In principio fecit Deus coelum et terram, cum tamen coelos dictos invenies, dum legitur: In principio fecit Deus coelum et terram, cum tamen pluraliter dicti coeli legantur et terrae. Modus enim iste locutionis latius patet, ut abusive singularia plurali numero dicamus, et pluralia sivero quod dixit, Jerosolymam evidenter ostendit, quae est in Orientis partibus collocata: unde Dominus, apostolis videntibus, ascendit ad coelos: terra multis plena miraculis, ubi fidelium credulitas plus aspectibus quam lectionibus eruditur. De qua pulchre ad vere Leo pater apostolicus dixit: Et quod alibi non licet non credi, ibi non potest non videri. Quid enim laborat intellectus, cui est magister aspectus? Et cur lecta vel audita
Abbreviated transcription (Latin):
deo tradere: quatinꝰ uicta floreat. quȩ in sua libertate sordebat. Regna t̾rȩ:
dicens enim regna terrȩ. omne genus humanũ significare uoluit: quia lic&¬
sine gentes quȩ non habeant reges. tam̃ hoc uerbo concludit᷑. quicquid gen¬
eium. e̾e. sentitur. Quod clicit cantate: aclammȩ respicit puritatẽ. Psallite. ad oꝑas
rum ab oriente: ecce clabit uocẽ suã. uocem uirtutis suȩ. P ost quinti chapsal.¬
matis interposiotionẽ ꝓpħa uenit ad sextam partẽ. ammonens ficleles ut deo
psallant qui resurrexit amortuis. rlam cui elõ psallerent. exponit᷑: qui ascendit
super cȩlos cȩlorũ. Oñs utiq iħs: quidecȩlo descendit ad liberandã infirmitatẽ
nr̃e naturȩ : ipse etiã suꝑ cȩlorum cȩlos ascenclit: qui sed& ad dex deram patris.
Vonsi derandũ est aut̃. qđ frequenter inscripturis diuinis plurali numero

Expanded text:
Deo tradere, quatenus victa floreat, quae in sua libertate sordebat. Vers. 37. RegDeo tradere, quatenus victa floreat, quae in sua libertate sordebat. Vers. 37. RegDicens enim, Regna terrae, omne genus humanum significare sint gentes, quae non habeant reges, tamen hoc verbo concluditur, quidquid gentium esse sentitur; quod dicitur, cantate, ad animae respicit puritatem; psallite, ad opera rum ab Oriente: ecce dabit vocem suam, vocem virtutis suae. Post quinti diapsalmatis interpositionem propheta venit ad sextam partem, admonens fideles ut Deo psallant, qui resurrexit a mortuis. Nam cui Deo psallerent exponitur, qui ascendit super coelos coelorum, Dominus utique Jesus, qui de coelo descendit ad liberandam infiretiam super coelorum coelos ascendit, qui sedet ad dexteram Patris. Considerandum est autem, quod frequenter in Scripturis divinis plurali numero
Abbreviated transcription (Latin):
onib captiuent annnas in nocentẽs. O fer̃ uelocit̃ exegipto: etopia festinet manꝰ
dare cdeo. Nongrauat & hunc uersum scđm trans lationẽ patris heronimi reciꝑe:
qru & ꝓpter hebraicã ueritatẽ sequendus ÷. & nexũ nobis ambiguitatis ab soluit.:
Legyptus ȩthipia: pro incolarũ suorũ tenebrosa nigredine semꝑ in malo po-¬
nuntur quȩ figura dicit᷑ sinechdoce: id ÷ aparte totũ. Significat enĩ mundũ
quielensis cenebris uiciorũ a diabolo premebat᷑ obnoxius. Elc dñi clarificatus
lumine: acdeternȩ uitȩ meruit munera peruenire. Common& ergo propha
gentiũ po̾płos. ut offerant uelocit̾ ex ȩgypto munera dõ. hoc ÷ animas suas
mundana sorde prrgatas. Aethopia quoq festin& manus clare clõ. Metafora
abellantib tracta: quine crudeliter intereant. manus suas uictorib dederꝰ
ut aͣnis clepositis periculũ mortis euadint. Sic & aethiopia cõmonet᷑ ne se tarda

Expanded text:
festinat manus dare Deo. Non gravat et hunc versum secundum translationem Patris Hieronymi recipere, qui et propter Hebraicam veritatem sequendus est, et nexum nobis ambiguitatis absolvit. Aegyptus et Aethiopia pro incolarum suorum tenebrosa nigredine semper in malo ponuntur. Quae figura dicitur synecdoche, id est a parte totum; significat enim mundum, qui densis tenebris 225 vitiorum diabolo premebatur obnoxius. Hic Domini clarificatus lumine ad aeternae vitae meruit munera pervenire. Commonet ergo propheta gentium populos ut offerant velociter ex Aegypto Deo munera, hoc est animas suas mundana sorde purgatas. Aethiopia quoque festinet manus dare Deo. Metaphora a bellantibus tracta, qui, ne crudeliter intereant, manus suas victoribus dedunt, ut, armis depositis, periculum mortis evadant: sic Aethiopia commonetur ne se tardet
Abbreviated transcription (Latin):
credi uoluit. Ipse ÷ enim qui expatre ante scła natus ÷ qui mutero uirginis cuio¬
nem nr̃e mortalitatis assumpsit: h omo usion patri sccłm dicunitatẽ. h omo usion
quoq nobis scđm humanitatẽ: in uisibilis deitate. factus ÷ humanitate uisibilis
pati homo propter nos dignatus est. per se in passibilis dexis: non suminitatem
cdiuinttatis imminuens sed humanitatem carnis exaltans. hooc scã prophetia dicie:
oc euangeliorum frequenter textus insinuat᷑ h oc ꝑtotum munclũ bea
eccłia: ut a catholica fide ille cognoscatur extrensus. qui tali non fuerit stabili¬
tate fundatus. Memento preterea qđ hic quartus psalmus: ẽ: ex his quosdecluab
naturis locuturos. eẽ. prediximꝰ.¬

Expanded text:
credi voluit. Ipse est enim qui ex Patre ante saecula natus est, qui in utero Virginis carcredi voluit. Ipse est enim qui ex Patre ante saecula natus est, qui in utero Virginis carnem nostrae mortalitatis assumpsit, homousion Patri secundum divinitatem, homousion quoque nobis secundum humanitatem, invisibilis deitate, factus est humanitate visibilis. Pati homo propter nos dignatus est, per se impassibilis Deus, non summitatem divinitatis imminuens, sed humilitatem carnis exaltans. Hoc sancta prophetia dicit, hoc Evangeliorum frequenter textus insinuat, hoc per totum mundum beata canit Ecclesia, ut a catholica fide ille cognoscatur extraneus, qui tali non fuerit stabilitate fundatus. Memento praeterea quod hic quartus est psalmus ex his quos de duabus naturis locuturos esse praediximu
Abbreviated transcription (Latin):
replere clignatur. Adiecit fiat fut. Optantis ÷ quidem dicere fiat sed nimiumn desi¬
derantis ipsa repetere. Quod magis aclmysterium aliquorum psalinorum positum
ꝑluacere sectiones. Mlagnificus psabmus: quem geminata uora secuga sunt. Aduentus enim
dm̃ : ominino cdebuit desicleranter optari. Sunzio psalori. Perpendamus auditores
eximii contra eutychis & nestorii bella nefaria. olim nobis arma recte fidei fuisse
ꝓuisa: ut induabus naturis uerissimis atq ꝑfectis in una ꝑsona existere. & ꝑmanere
tantȩ auctoritatis robore commonemur. Nam cum utramq naturam in hoc psalno
re ꝑramus ex pressam. cutychis prauum clogina unam naturam defendentes e:¬
re ppellitur : cum uero una ꝑsona xpĩ dñi predicatur: nestorũ uenena climna̾t:
Quia cum hic psalmus dua soꝑationes dicat. unam tamen dñi xp̃i cognoseit᷑ pre-¬
dicare ꝑsonã. Non enim quicquam plurali numero dixit: quuia unum filium

Expanded text:
plere dignatur. Adjecit, fiat, fiat. Optantis est quidem dicere fiat, sed nimium desiderantis ipsum repetere. Quod magis ad mysterium aliquorum psalmorum positum perducere sectiones. Magnificus psalmus, quem geminata vota secuta sunt; adventus enim Domini omnino debuit desideranter optari. 244 Conclusio psalmi. Perpendamus, auditores eximii, contra Eutychis et Nestorii bella nefaria olim nobis arma rectae fidei fuisse provisa; ut in duabus naturis verissimis atque perfectis in una persona existere et permanertantae auctoritatis robore commonemur. Nam cum utramque naturam in hoc psalmo reperiamus expressam, Eutychis pravum dogma unam naturam defendentis expellitur. Cum vero una persona Christi Domini praedicatur, Nestorii venena damnantur, quia cum hic psalmus duas operationes dicat, unam tamen Domini Christi cognoscitur praedicare personam. Non enim quidquam plurali numero dixit, quia unum Filium
Abbreviated transcription (Latin):
uis ille uoluntarię sacrificasse dño uderetur. deris tamen concesserit quȩ ꝓfutura
cognorut. Exomib quippe tribulationibus: uirtute dñi ꝓpheta se testatur
eneptum: quod uaque inmundo isto accilere non potest. nisi eis qui in clñi dile¬
cione psistunt. Suꝑ inimicos autem eius ripheos respexit oculus dñi quando
cos cogtationes nefarias minime complere permisit. frequenter enum ꝓpitiuseds
ini qda nos non permitat efficere: ut conpuncti debeamus cle nr̃is erroribus
sipplicare : qicut saulus est ꝓhibitus: cum a sacerdotib clamascum mi¬
cerectur ut ȩccłam xp̃i sȩuissima persecutione uastaret. Sagna si quideme proes

Expanded text:
quamvis ille voluntarie sacrificasse Domino videretur, Deus tamen concesserat quae profutura quamvis ille voluntarie sacrificasse Domino videretur, Deus tamen concesserat quae profutura cognovit. Ex omnibus quippe tribulationibus virtute Domini propheta se testatur ereptum; quod utique in mundo isto accidere non potest, nisi eis qui in Domini dilectione persistunt. Super inimicos autem ejus Ziphaeos respexit oculus Domini, quando eos cogitationes nefarias minime complere permisit. Frequenter enim propitius Deus iniqua nos non permittit efficere; ut compuncti debeamus de nostris erroribus supplicare; sicut est Saulus prohibitus, cum a sacerdotibus ad Damascum mitteretur ut Ecclesiam Christi saevissima persecutione vastaret . Magna siquidem pro
Abbreviated transcription (Latin):
non cius amore rogat. sed potentiam ipsius rerum aliquarum necesstate. de precatur.
Sorr ificare autem uoluntariȩ chño est. puritatem bone uoluntas offerreia seopuon
hoc tantum colere illum. timere uel amare. qđ ds̃ est. quod creator. quo el rerum
ominium. pius probatur. eẽ cdspositor. Sacrificant etiam uoluntariȩ deo. qui inten
angustas passionum iugiter gratias agunt: sicut uir sc̃s iob fecisse memorat. dequit
& confitebor nomini tuo dñe. qm̃ bonum ẽ Congrue nimis ael superiora responelit. ut
incuius uurtute saluus fuerat factus: eius nomini hostiam confessionis offerret. son-¬
fiteri enimbic laudare significat: quia uerbum istud sicut sepe diximus omonimũ ẽ.
Sededicdlit Am bonum est. Illum enĩ uelle lauclare. in estimabile bonum est s unde &
infine reddidit causã orationis: ita nunc subicit rationem confessionis suȩ. ut qua

Expanded text:
non ejus amore rogat, sed potentiam ipsius rerum aliquarum necessitate deprecatur. non ejus amore rogat, sed potentiam ipsius rerum aliquarum necessitate deprecatur. Sacrificare autem voluntarie Domino est, puritatem bonae voluntatis offerre; et propter hoc tantum illum colere, timere, vel amare quod Deus est, quod creator, quod rerum omnium pius probatur esse dispositor. Sacrificant etiam voluntarie Deo qui inter angustias passionum jugiter gratias agunt; sicut vir sanctus Job fecisse memoratur. Sequitur, et confitebor nomini tuo, Domine, quoniam bonum est. Congrue nimis ad superiora respondit; ut in cujus virtute salvus fuerat factus, ejus nomini hostiam confessionis offerret. Confiteri enim hic, laudare significat; quia verbum istud sicut saepe diximus homonymum est. Addidit, quoniam bonum est; illum enim velle laudare, inaestimabile bonum est, unde et in fine reddidit causas orationis, ita nunc subjicit rationem confessionis suae; ut 182