comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loneos ei tradidit centuriones. Cum in colloquium uentum ẽẽt: et cõue¬
nerant manum coniici: uolusenus arripuisset centurio uelut insueta re ꝑ¬
motus celeriter a familiaribꝰ prohibitus commii conficere hoĩem nõ potuit:
grauiter tamen primo ictu gladio percussit. Cum utrinq gladii districti
essent: non tam pugnandi ꝗͣ diffugiendi fuit utrorũq consilium nr̃oꝵ qͦd
mortifero uulnere commium credebant affectum: gallorum quod i¬
diis cognitis: plura ꝗͣuidebant existime̾bant. Quofacto cõmius statuisse di¬
cebatur: nunꝗͣ in conspectu cuiꝰꝗͣ romani uenire. Bellicosissimi gentibꝰ de¬
uictis cȩsar cum uideret nullam iam ẽẽ ciuitatem quȩ bellum id pararet qͦd
sibi resisteret: sed nõ nullis ex oppidis demigrare. ex agris effugere ad presens
periculum euitandum. plures in partes exercitum dimittere constituit

Expanded text:
idoneos ei tradit centuriones. Cum in colloquium ventum esset, et, ut conveidoneos ei tradit centuriones. Cum in colloquium ventum esset, et, ut convenerat, manum Commi Volusenus arripuisset, centurio vel insueta re permotus vel celeriter a familiaribus prohibitus Commi conficere hominem non potuit; graviter tamen primo ictu gladio caput percussit. Cum utrimque gladii destricti essent, non tam pugnandi quam diffugiendi fuit utrorumque consilium: nostrorum, quod mortifero vulnere Commium credebant adfectum; Gallorum, quod insidiis cognitis plura quam videbant extimescebant. Quo facto statuisse Commius dicebatur numquam in conspectum cuiusquam Romani venire. Bellicosissimis gentibus devictis Caesar, cum videret nullam iam esse civitatem quae bellum pararet quo sibi resisteret, sed nonnullos ex oppidis demigrare, ex agris diffugere ad praesens imperium evitandum, plures in partes exercitum dimittere constituit.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere se causam peccati facillime mortus delegari. Neminem uoͬ
tantum pollere: ut inuitis pͥncipibus resistente senatu: omnibus bonis re¬
pugnantibus infirma manu plebis bellum concitare et gerere posset:sed
tamen se contentum fore ea pena quam sibi ipsi contraxissent. Nocte inse¬
quenti legati/qui bellouacorum speculabantur euentum: obsides d¬
imperata faciunt. excepto commio quem timor prohibebat cuiꝰꝗͣ fidei suã
committere salutem. Nam superiore anno.T Labienus cesare in gallia
citeriore ius dicente: cum commium reperisset: solicitare ciuitates: et c̃¬
rationem contra cesarem infidelitatem eius: sine ulla perfidia iudicauit
comprimi posse: quem quia non arbitrabatur uocatum in castra uentuꝵ
ne tentando cautiorem faceret. C. uolusenum quadratum misit: qͥ cũ
ꝑ simulationem colloqui curaret interficiendum. Ad eam rem delectos

Expanded text:
atque intellegere se causam peccati facillime mortuis delegari. Neminem vero atque intellegere se causam peccati facillime mortuis delegari. Neminem vero tantum pollere, ut invitis principibus, resistente senatu, omnibus bonis repugnantibus infirma manu plebis bellum concitare et gerere posset. Sed tamen se contentum fore ea poena quam sibi ipsi contraxissent. Nocte insequenti legati respoimperata faciunt excepto Commio, quem timor prohibebat cuiusquam fidei suam committere salutem. Nam superiore anno Titus Labienus, Caesare in Gallia citeriore ius dicente, cum Commium comperisset sollicitare civitates et coniurationem contra Caesarem facere, infidelitatem eius sine ulla perfidia iudicavit comprimi posse. Quem quia non arbitrabatur vocatum in castra venturum, ne temptando cautiorem faceret, Gaium Volusenum Quadratum misit, qui eum per simulationem colloqui curaret interficiendum. Ad eam rem delectos
Abbreviated transcription (Latin):
silio: commius atrebas ad eos confugit germanos a quibus ad id bellum
auxilia mutuatus erat. Ceteri euestigio mittunt ad cȩsarem legatos. petũtq
ut ea pena sit contemptus ostium quam si sine dimicatione inferre integris
posset. pro sua clementia atq humanitate nunꝗͣ profecto ẽẽt illaturꝰ. Affli¬
ctas opes equestri prelio bellouacoꝵ esse. delectoꝵ peditum multa milia
interisse: uix refugisse nuncios cedis: tamen magnum ut in tanta calamitate
bellouacos eo prelio commodum esse consequutos: quod corbeus auctor be
concitator multitudinis esset interfectus. Nunꝗͣ enim senatum tantum ĩci¬
uitate illo uiuo quantum imꝑitam plebem potuisse. haec orantibus le
commemorat caesar eodem tempore superiore anno bellouacos ceterasque
gallie ciuitates suscepisse bellum pertinacissime. Hos ex omnibꝰ in sentẽtia
permansisse: neq ad sanitatem reliquoꝵ deditione esse perductos:scire

Expanded text:
silio Commius Atrebas ad eos confugit Germanos, a quibus ad id bellum silio Commius Atrebas ad eos confugit Germanos, a quibus ad id bellum auxilia mutuatus erat. Ceteri e vestigio mittunt ad Caesarem legatos petuntque, ut ea poena sit contentus hostium, quam si sine dimicatione inferre integris posset, pro sua clementia atque humanitate numquam profecto esset illaturus. Adflictas opes equestri proelio Bellovacorum esse; delectorum peditum multa milia interisse, vix refugisse nuntios caedis. Tamen magnum ut in tanta calamitate Bellovacos eo proelio commodum esse consecutos, quod Correus, auctor belli, concitator multitudinis, esset interfectus. Numquam enim senatum tantum in civitate illo vivo quantum imperitam plebem potuisse. Haec orantibus legatis commemorat Caesar: Eodem tempore superiore anno Bellovacos ceterasque Galliae civitates suscepisse bellum: pertinacissime hos ex omnibus in sententia permansisse neque ad sanitatem reliquorum deditione esse perductos. Scire
Abbreviated transcription (Latin):
ictus corbeus excedere prelio siluasq petere. aut inuitantibus nr̃is a
deditionem potuit adduci. quin fortissime preliando complures uulneran¬
do cogeret elatos iracundia uictores in se tela conicere. Tali modo re gesta
ecentibus p̃lii uestigiis ingressus caesar cum uictos tanta calamitate estim¬
ret ostes nuntio accepto locum castroꝵ relicturos: quae non longius ab ea cȩ¬
de abesse plus minus.Uiii. milibus dicebant᷑. tametsi flumine impeditũ
transitum uidebat: tamen exercitu traducto progredit᷑. At bellouaci ne¬
liquaeq ciuitates repente ex fuga paucis atq his uulneratis receptis. qͥ
iluarum beneficio casum euitauerant: omnibus aduersis cognita ca¬
mitate: interfecto corbeo: amisso equitatu: et fortissimis peditibus: cum
aduentare Romanos existi marent: concilio repente cantu tubaꝵ cõuocato
onclamant: legati obsidesq ad cesarem mittantur. hoc omnibꝰ probato c¬

Expanded text:
victus Correus excedere proelio silvasque petere aut invitantibus nostris ad victus Correus excedere proelio silvasque petere aut invitantibus nostris ad deditionem potuit adduci, quin fortissime proeliando compluresque vulnerando cogeret elatos iracundia victores in se tela conicere. Tali modo re gesta recentibus proeli vestigiis ingressus Caesar, cum victos tanta calamitate existimaret hostes nuntio accepto locum castrorum relicturos, quae non longius ab ea caede abesse plus minus octo milibus dicebantur, tametsi flumine impeditum transitum videbat, tamen exercitu traducto progreditur. At Bellovaci reliquaeque civitates repente ex fuga paucis atque his vulneratis receptis, qui silvarum beneficio casum evitaverant, omnibus adversis, cognita calamitate, interfecto Correo, amisso equitatu et fortissimis peditibus, cum adventare Romanos existimarent, concilio repente cantu tubarum convocato conclamant, legati obsidesque ad Caesarem mittantur. Hoc omnibus probato con
Abbreviated transcription (Latin):
r preliantur. Pugnatur aliquandiu pari contentione.Deinde ut rati
postulabat prelii. qui sustinuerant primos impetus insidiaꝵ hoc ip̃o sunt
iꝑiores: quod nullum ab insidiantibus imprudentes acceperant detri¬
mentum. Accedunt propius interim legiones: craebriq eodem tempore &
nostris et ostibus nuncii afferuntur: imperatorem instructis copiis adesse.
ua re cognita presidio cohortium confisi nostri acerrime preliant᷑. ne si
dius rem gessissent: uictoriae gloriam cõmunicasse cum legionibꝰ uiderẽ¬
tur. Ostes concidunt animis atque itineribus diuersis fugam q̃runt. ne¬
quicq̃ nam quibus difficultatibus locorum romanos claudere uoluer̃t
sis ipsi tenebant᷑. Uicti tamen perculsiq maiori parte amissa cõsternati ꝓ¬
ugiunt: partim siluis petitis. partim flumine: qui tamen in fuga a n¬
stris acriter insequentibus conficiuntur. Cum interim nulla calamitate

Expanded text:
ter proeliantur. Pugnatur aliquamdiu pari contentione; deinde, ut ratio ter proeliantur. Pugnatur aliquamdiu pari contentione; deinde, ut ratio postulabat proeli, qui sustinuerant primos impetus insidiarum hoc ipso fiunt superiores, quod nullum ab insidiantibus imprudentes acceperant detrimentum. Accedunt propius interim legiones, crebrique eodem tempore et nostris et hostibus nuntii adferuntur, imperatorem instructis copiis adesse. Qua re cognita praesidio cohortium confisi nostri acerrime proeliantur, ne, si tardius rem gessissent, victoriae gloriam communicasse cum legionibus viderentur; hostes concidunt animis atque itineribus diversis fugam quaerunt. Nequiquam: nam quibus difficultatibus locorum Romanos claudere voluerant, eis ipsi tenebantur. Victi tamen perculsique maiore parte amissa consternati profugiunt partim silvis petitis, partim flumine qui tamen in fuga a nostris acriter insequentibus conficiuntur, cum interim nulla calamitate
Abbreviated transcription (Latin):
subsequentibus legionibus nullam dimicationem recusarent. turmatĩ
in eum locum deuenerunt.quorum aduentu cum sibi corbeus oblatam
occasionem rei gerende existimaret: primis cum paucis se ostendit: atq in
proximas turmas impetum facit. Nostri constanter incursum sustinent in¬
diatorum: nec plures in unum locum conueniunt. quod plerũq: equestribu
prelus. cum propter aliquem timorem accidit: tum multitudine ip̃oꝵ detri¬
entum accipitur: cũ dispositis turmis inuicem rari preliarent᷑: neq ab late¬
ribus circũ ueniri suos paterentur. erumpunt ceteri corbeo preliante ex sil¬
uis. fit magna contentione diuersum prelium. Quod cum diuti pari marte
uretur. paulatim ex siluis instructa multitudo procedit peditũ: quȩ
stros coegit cedere equites: quibus celeriter subueniunt leuis armature
pedites quos ante legiones missas docui: turmisq nr̃oꝵ interpositis constã¬

Expanded text:
subsequentibus legionibus nullam dimicationem recusarent, turmatim subsequentibus legionibus nullam dimicationem recusarent, turmatim in eum locum devenerunt. Quorum adventu cum sibi Correus oblatam occasionem rei gerendae existimaret, primum cum paucis se ostendit atque in proximas turmas impetum fecit. Nostri constanter incursum sustinent insidiatorum neque plures in unum locum conveniunt; quod plerumque equestribus proeliis cum propter aliquem timorem accidit, tum multitudine ipsorum detrimentum accipitur. Cum dispositis turmis in vicem rari proeliarentur neque ab lateribus circumveniri suos paterentur, erumpunt ceteri Correo proeliante ex silvis. Fit magna contentione diversum proelium. Quod cum diutius pari Marte iniretur, paulatim ex silvis instructa multitudo procedit peditum, quae nostros coegit cedere equites. Quibus celeriter subveniunt levis armaturae pedites, quos ante legiones missos docui, turmisque nostrorum interpositi constan
Abbreviated transcription (Latin):
diis equites peditesq disponerent: magna detrimenta romanis in pa¬
lationibus inferebant. Quod cum craebrius accideret ex captiuo qͦdã
comperit caesar corbeum bellouacorum ducem fortissimoꝵ milia sex
peditum delegisse: eꝗtesq ex omni numero mille: quos in insidiis
loco collocarat: quem in locum propter copiam frumenti ac pabuli ro¬¬
manos missuros suspicaretur. Quo cognito consilio legiones plures ꝗͣ
solebat educit. equitatumq qua consuetudine pabulatoribꝰ mitte
presidio consuerat premittit. Nuic interponit auxilia leuis armatu¬
re. ipse cũ legionibus ꝗͣ potest maxime appropinquat. ostes insidiis dis¬
positi cũ sibi delegissent campum ad rem gerendam non ampliꝰ paten¬
tem in omnes partes passibus mille. siluis undiq aut impeditissimo flu¬
mine munitum uelut indagine hunc insidiis circumdederũt.F
rato ostium consilio nostra ad preliandum animo atq armis parati cũ

Expanded text:
diis equites peditesque disponerent, magna detrimenta Romanis in padiis equites peditesque disponerent, magna detrimenta Romanis in pabulationibus inferebant. Quod cum crebrius accideret, ex captivo quodam comperit Caesar Correum, Bellovacorum ducem, fortissimorum milia sex peditum delegisse equitesque ex omni numero mille, quos in insidiis eo loco collocaret, quem in locum propter copiam frumenti ac pabuli Romanos missuros suspicaretur. Quo cognito consilio legiones plures quam solebat educit equitatumque, qua consuetudine pabulatoribus mittere praesidio consuerat, praemittit: huic interponit auxilia levis armaturae; ipse cum legionibus quam potest maxime appropinquat. Hostes in insidiis dispositi, cum sibi delegissent campum ad rem gerendam non amplius patentem in omnes partes passibus mille, silvis undique aut impeditissimo flumine munitum, velut indagine hunc insidiis circumdederunt. Explorato hostium consilio nostri ad proeliandum animo atque armis parati, cum
Abbreviated transcription (Latin):
pore diei signo pronunciato uno tempore incenderunt. Ita continen
flãma copias omnes repente a conspectu texit romanoꝵ. Quod ubi acci¬
dit. barbari uehementissimo cursu fugerunt. Caesar et si discessum osti¬
um aĩ aduertere non poterat. incendus oppositis: tamen id consilium
cum fuga initium suspicaretur legiones promouit: et ad insequendũ
ipse ueritus insidias. ne forte in eodem loco sustinere ostis ato: elicere
stros in locum conaretur iniquum tardius procedit. Equites cũ intrar¬
summum iugum et flamam densissimam timerẽt: ac si qui cupidi int¬
uerant. uix suorum ipsi priores partes aĩaduerterent: equoꝵ insidias ue¬
riti liberam facultatem sui recipiendi bellouacis dederunt. Ita fugati¬
moris simul caliditatis plena: sine ullo detrimento milia non ampliu
cem progressi ostes munitissimo loco castra posuerunt. Ibi cum saepe insi¬

Expanded text:
pore diei signo pronuntiato uno tempore incenderunt. Ita continens pore diei signo pronuntiato uno tempore incenderunt. Ita continens flamma copias omnes repente a conspectu texit Romanorum. Quod ubi accidit, barbari vehementissimo cursu refugerunt. Caesar, etsi discessum hostium animadvertere non poterat incendiis oppositis, tamen id consilium cum fugae causa initum suspicaretur, legiones promovet, turmas mittit ad insequendum; ipse veritus insidias, ne forte in eodem loco subsistere hostis atque elicere nostros in locum conaretur iniquum, tardius procedit. Equites cum intrare fumum et flammam densissimam timerent ac, si qui cupidius intraverant, vix suorum ipsi priores partes animadverterent equorum, insidias veriti liberam facultatem sui recipiendi Bellovacis dederunt. Ita fuga timoris simul calliditatisque plena sine ullo detrimento milia non amplius decem progressi hostes loco munitissimo castra posuerunt. Inde cum saepe in insi
Abbreviated transcription (Latin):
i possent. Barbari confisi loci nat᷑a: cum dimicare nõ recusarẽt: si fort
romani subire collem conarent᷑. ac si ip̃i paulatim copias distributas dimit¬
tere nõ auderent: ne dispersi perturbarent in acie permanserunt.Quorũ
pertinacia cognita. Cesar.xx. cohortibus instructis. castrisq eo loco m¬
tis muniri iubet castra: ac solitis oꝑibus pro uallo legiones instructas col¬
ocat. equites frenatis eqͥs instatione disponit. Bellouaci cũ roman
ad insequendum paratos uiderent: neq pernoctare aut diuti ꝑmane̾ sine
ꝑiculo eodem loco possent tale cõsilium sui recipiendi ceperunt. Fasces
ut con sueuerant: nanq: in acie sedere gallos consuesse suꝑioribꝰ cõmen¬
riis cȩsaris declaratum est ꝑ manus stramentoꝵ ac uirgultoꝵ qͦrum sũma
erat ĩ castris copia inter se traditos ante aciem collocarunt. extremoq tẽ¬

Expanded text:
i possent. Barbari confisi loci natura, cum dimicare non recusarent, si forte i possent. Barbari confisi loci natura, cum dimicare non recusarent, si forte Romani subire collem conarentur, paulatim copias distributas dimittere non possent, ne dispersi perturbarentur, in acie permanserunt. Quorum pertinacia cognita Caesar XX cohortibus instructis castrisque eo loco metatis muniri iubet castra. Absolutis operibus pro vallo legiones instructas collocat, equites frenatis equis in statione disponit. Bellovaci, cum Romanos ad insequendum paratos viderent neque pernoctare aut diutius permanere sine periculo eodem loco possent, tale consilium sui recipiendi ceperunt. Fasces, ubi consederant namque in acie sedere Gallos consuesse superioribus commentariis Caesaris declaratum est, per manus stramentorum ac virgultorum, quorum summa erat in castris copia, inter se traditos ante aciem collocarunt extremoque tem
Abbreviated transcription (Latin):
ermes habebant: unaq reliqua impedimenta. Quorum perturbatum et co¬
sum dum explicant agmen: magna enim młtitudo carroꝵ ẽt expeditos seqͥ gallos
consueuit. Oppressi luce copias armatoꝵ in suis instruunt castris. ne pͥus roma¬
ni ꝑsequi se inciperent: ꝗͣ longius agmen impedimentoꝵ suoꝵ processisset
At caesar neq resistentes aggrediendos tanto collis ascensu iudicabat. neque
non usq eolegiones ad mouendas: ut discedere ex eoloco sine ꝑiculo barhari
militibus instantibus nõ possent. Ita cũ palude impedita a castris castra di¬
uiderent: quae transeundi difficultas celeritatem insequendi tardare: posset.
at id iugum quod trans paludem pene ad ostium castra pertineret: mediocri
ualle a castris eorum intercisum animaduerteret. pontibus palude cõstra¬
a legiones traducit: celeriterq in summam planiciem iugi perueĩt aa

Expanded text:
ermes habebant, unaque reliqua impedimenta. Quorum perturbatum et confuermes habebant, unaque reliqua impedimenta. Quorum perturbatum et confusum dum explicant agmen magna enim multitudo carrorum etiam expeditos sequi Gallos consuevit, oppressi luce copias armatorum pro suis instruunt castris, ne prius Romani persequi se inciperent quam longius agmen impedimentorum suorum processisset. At Caesar neque resistentes adgrediendos tanto collis ascensu iudicabat, neque non usque eo legiones admovendas ut discedere ex eo loco sine periculo barbari militibus instantibus non possent. Ita, cum palude impedita a castris castra divideret, quae transeundi difficultas celeritatem insequendi tardare posset, atque id iugum quod trans paludem paene ad hostium castra pertineret mediocri valle a castris eorum intercisum animum adverteret, pontibus palude constrata legiones traducit celeriterque in summam planitiem iugi pervenit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad uada transitusq fiebant paludis. Qua contentione germani. qͦs propterea
cesar traduxerat rhenum: ut equitibus interpositis preliarentur.: cũ constan¬
tius uniuersi paludem transissent: paucisq in resistendo interfectis pertinac
reliquam multitudinem ẽẽnt insecuti: perterriti non solum ii qui aut quomi¬
nus oppͥmebantur: aut eminus uulnerabant᷑: sed etiam qui longiꝰ subsidia
ĩ castra suorum reciperent: aut nonnulli pudore coacti longius profugerent.
Quorum ꝑiculo sic omnes copiae sunt perturbate ut uix iudicari posset utru
secundis minimisq rebus insolentiores an aduerso mediocri casu timidiores eẽnt.
Compluribus diebus idem castris consumptis: cum propius accessissetlegiones
et .c. trebonium legatum cognouissent: duces bellouacoꝵ ueriti similem obses¬
sionem Alexie noctu dimittunt eos: quos aetate aut uiribus inferiores aut in¬

Expanded text:
ad vada transitusque fiebant paludis. Qua contentione Germani, quos propterea ad vada transitusque fiebant paludis. Qua contentione Germani, quos propterea Caesar traduxerat Rhenum ut equitibus interpositi proeliarentur, cum constantius universi paludem transissent paucisque resistentibus interfectis pertinacius reliquam multitudinem essent insecuti, perterriti non solum ei qui aut comminus opprimebantur aut eminus vulnerabantur, sed etiam qui longius subsidiain castra suorum reciperent, aut nonnulli pudore coacti longius profugerent. Quorum periculo sic omnes copiae sunt perturbatae ut vix iudicari posset, utrum secundis minimisque rebus insolentiores an adverso mediocri casu timidiores essent. Compluribus diebus isdem in castris consumptis, cum propius accessisse legiones et Gaium Trebonium legatum cognossent, duces Bellovacorum veriti similem obsessionem Alesiae noctu dimittunt eos quos aut aetate aut viribus inferiores aut in
Abbreviated transcription (Latin):
nde circũ uentos aggrederentur. cuiꝰ mali sors incidit remis. quibus ille
es fungendi muneris uenerat: nam cum hi repente ostium equites aĩaduẽtis¬
sent: ac numero suꝑiores paucitatem contempsissent: cupidius insecuti pedi¬
bus undiq sunt circundati. Quofacto perturbati celerius ꝗͣ cõsuetudo fert
equestris prelii se receperunt: amisso uerisco principe ciuitatis prefecto eqͥtũ.
qui cum uix equo propter aetatem posset uti: tamen consuetudine galloꝵ neq
aetatis excusatione in suscipienda praefectura usus erat: neq dimicari sine se
uoluerat. In flamantur atq incitantur ostium animi secundo prelio pͥncipe
et frecto remoꝵ interfecto nostriq detrimento admonentur diliguis explor¬
tis locis stationes disponere: ac moderatius cedentem insequi ostem. Non in¬
termittuntur interim quotidiana prelia in conspectu utrorunq castroꝵ q

Expanded text:
nde circumventos aggrederentur. Cuius mali sors incidit Remis, quibus ille nde circumventos aggrederentur. Cuius mali sors incidit Remis, quibus ille dies fungendi muneris obvenerat. Namque hi, cum repente hostium equites animadvertissent ac numero superiores paucitatem contempsissent, cupidius insecuti peditibus undique sunt circumdati. Quo facto perturbati celerius quam consuetudo fert equestris proeli se receperunt amisso Vertisco, principe civitatis, praefecto equitum; qui cum vix equo propter aetatem posset uti, tamen consuetudine Gallorum neque aetatis excusatione in suscipienda praefectura usus erat neque dimicari sine se voluerat. Inflantur atque incitantur hostium animi secundo proelio, principe et praefecto Remorum interfecto, nostrique detrimento admonentur diligentius exploratis locis stationes disponere ac moderatius cedentem insequi hostem. Non intermittunt interim cotidiana proelia in conspectu utrorumque castrorum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
plures dies castris palude et locis natura munitis se tenere atq oppugnare
castra eoꝵ sine dimicatione perniciosa: nec locum munitionibus claudi nͥ
a maiori exercitu posse litteras ad trebonium mittit: ut q̃ celerrime posset
egionem .xiiii. que cum. ł sextio legato inbiturigibus hyemabat accersirea
itã cũ tribus legionibus magnis itineribus ad se ueniret. ipse inquites inuicem
remorum aclingonum: reliquarumq ciuitatum: quorum magnum numerũ
uocauerat: presidio pabulationibus mittit: qui subitas incursiones ostium¬
stinerent. quod cum quotidie fieret. ac iam cõsuetudine diligentia mimiret᷑.
quod plerunq accidit diuturnitate. bellouaci deiecta manu peditum cogn¬
tis stationibus quotidianis equitum nr̃oꝵ siluestribus locis insidias disponũt
eodemq eqͥtes postero die mittunt:qui primum elicerent nostros insidiis. de¬

Expanded text:
plplcastra eorum sine dimicatione perniciosa nec locum munitionibus claudi nisi a maiore exercitu posse, litteras ad Trebonium mittit, ut quam celerrime posset legionem XIII, quae cum T. Sextio legato in Biturigibus hiemabat, arcesseret atque ita cum tribus legionibus magnis itineribus ad se veniret; ipse equites in vicem Remorum ac Lingonum reliquarumque civitatum, quorum magnum numerum evocaverat, praesidio pabulationibus mittit, qui subitas hostium incursiones sustinerent. Quod cum cotidie fieret ac iam consuetudine diligentia minueretur, quod plerumque accidit diuturnitate, Bellovaci delecta manu peditum cognitis stationibus cotidianis equitum nostrorum silvestribus locis insidias disponunt eodemque equites postero die mittunt, qui primum elicerent nostros, dei
Abbreviated transcription (Latin):
duplex erat consilium. nanq et operum magnitudinẽ: et timorem suum spe¬
rabat. fiduciam barbaris illaturum. et cum pabulatum frumentatumq lon¬
us esset proficiscendum paruis castra munitione ipsa uidebat posse defe¬
di. Interim craebro paucis utrinq procurrentibus inter bina castra palude
interiecta contendebatur. Quam tamen paludem non nunꝗͣ aut ur̃a au-¬
lia aut gallorum germanorumq transibant: acriusq ostes inseq̃bantur
aut uicissim ostes eodem transgressi nostros longius summouebant. Ac-¬
cedebat autem quotidianis pabulationibus. id quod accidere erat nec
cum raris disiectisq ex aedificiis pabulum conepurerent. ut impediti locis
dispersis pabulatores circũuenirentur. Quae res et si mediocre detrimẽtũ
iumentoꝵ ac seruoꝵ nostris afferebat: tamen stultas cogitationes: barb
rum atq eo magis quod cõmius quem profectum ad auxilia germanoꝵ

Expanded text:
duplex erat consilium. Namque et operum magnitudinem et timorem suum speduplex erat consilium. Namque et operum magnitudinem et timorem suum sperabat fiduciam barbaris allaturum, et cum pabulatum frumentatumque longius esset proficiscendum, parvis copiis castra munitione ipsa videbat posse defendi. Interim crebro paucis utrimque procurrentibus inter bina castra palude interiecta contendebatur; quam tamen paludem nonnumquam aut nostra auxilia Gallorum Germanorumque transibant acriusque hostes insequebantur, aut vicissim hostes eadem transgressi nostros longius summovebant. Accidebat autem cotidianis pabulationibus id quod accidere erat necesse, cum raris disiectisque ex aedificiis pabulum conquireretur, ut impeditis locis dispersi pabulatores circumvenirentur; quae res, etsi mediocre detrimentum iumentorum ac servorum nostris adferebat, tamen stultas cogitationes incitabat barbarorum, atque eo magis, quod Commius, quem profectum ad auxilia Germanorum
Abbreviated transcription (Latin):
uiderunt: quorum erant ad cesarem plena fiducie consilia perlata siue cẽ¬
taminis ꝑiculo: siue subito aduentu: seu expectatione nostri consilii copias
instruunt pro castris: nec loco suꝑiore decedunt. Caesar et si dimicare o¬
uerat: tamen admiratus tantam multitudinem ostium ualle int̃missa
magis in altitudinem depressa ꝗͣ late patente castra castris ostium confert.
ec imperat uallo pedum.xii. munire. Loriculam pro hac ratione eiꝰ al¬
tudinis inedificari. fossam duplicem pedum denum quinum Lateribꝰ depri
directis. turres excitari crebras in altitudinem trium tabulatoꝵ ponti¬
bus traiectis constratisq coniungi. quorum frontes inmina loricula muni¬
rentur: ut ab ostibus duplici fossa duplici propugnatoꝵ ordine defendere
.quorum alter ex pontibus tutior altitudine esset. hoc audaciꝰ longiusq
us telis tegeretur. Portis fores altioresq turres imposuit. huiꝰ munitioĩs

Expanded text:
viderent, quorum erant ad Caesarem plena fiduciae consilia perlata, sive cerviderent, quorum erant ad Caesarem plena fiduciae consilia perlata, sive certaminis periculo sive subito adventu sive exspectatione nostri consili copias instruunt pro castris nec loco superiore decedunt. Caesar, etsi dimicare optaverat, tamen admiratus tantam multitudinem hostium valle intermissa magis in altitudinem depressa quam late patente castra castris hostium confert. Haec imperat vallo pedum XII muniri, loriculam pro hac ratione eius altitudinis inaedificari; fossam duplicem pedum denum quinum lateribus deprimi directis; turres excitari crebras in altitudinem trium tabulatorum, pontibus traiectis constratisque coniungi, quorum frontes viminea loricula munirentur; ut ab hostibus duplici fossa, duplici propugnatorum ordine defenderentur, quorum alter ex pontibus, quo tutior altitudine esset, hoc audacius longiusque us telis tegeretur. Portis fores altioresque turres imposuit. Huius munitionis
Abbreviated transcription (Latin):
remota ẽẽ iudicaret. omnibꝰ rebus inseruiendum statuit. quo celeriꝰ ostes cõ¬
tempta suorum paucitate proderent ĩ aciem. Singularis enim uirtutis
quae octauo iam stipendio: tamen in collatione reliquarum nondum eãdem
uetustatis ac uirtutis ceperat opinionem. ltaq consilio aduocato rebꝰ iis q̃ ad¬
trium legionum numero posset elicere ad dimicandum. Agminis ordinem
esent delate: omnibꝰ expositis aĩos multitudinis confirmat: si forte ostest
inde omnium impedimentoꝵ agmen: quod tum erat mediocre: ut in ex¬
peditionibus esse consueuit cogeret.xi. ne maioris multitudinis species ac¬
lere ostibus posset ꝗͣ ipsi depoposciscent. Hac ratione pene quadrato agm¬
ne instructo in conspectum ostium celeriꝰ opinione eorum eocercitũ addu¬
cit. cum repente instructa uelut acie certo gradu legiones accedere galli

Expanded text:
remota esse iudicaret, omnibus rebus inserviendum statuit, quo celerius hostis conremota esse iudicaret, omnibus rebus inserviendum statuit, quo celerius hostis contempta sua paucitate prodiret in aciem. Singularis enim virtutis quae octavo iam stipendio tamen in collatione reliquarum nondum eandem vetustatis ac virtutis ceperat opinionem. Itaque consilio advocato, rebus eis quatrium legionum numero posset elicere ad dimicandum, agminis ordinemessent delatae omnibus expositis animos multitudinis confirmat. Si forte hostes deinde omnium impedimentorum agmen, quod tamen erat mediocre, ut in expeditionibus esse consuevit, cogeret undecima, ne maioris multitudinis species accidere hostibus posset quam ipsi depoposcissent. Hac ratione paene quadrato agmine instructo in conspectum hostium celerius opinione eorum exercitum adducit. Cum repente instructas velut in acie certo gradu legiones accedere Galli
Abbreviated transcription (Latin):
e. Complures esse pͥncipes belli auctores. sed multitudinem maxime corb
obtemperare: quod ei summo odio ẽẽ nomen.po.Ro. intellexissent. Paucis t¬
ante diebus ex his castris Atrebatem cõmium discessisse. ad auxilia germano¬
rum adducenda quoꝵ et uicinitas propinqua et multitudo ẽẽt infinita
Constituissaũt̃ bellouacos omnium pͥncipum consensu: summa plebis cu¬
piditate. si ut diceretur caesar cum tribꝰ legionibus ueniret: offerrent se
dimicandum: ne miseriore ac duriore postea condicione cũ tot exercitu
decertare cogerentur. Si maiores copias adduceret in eo loco permanerẽt
quem elegissent. Pabulatione aũt quae propter anni tempus cũ exigu
tum deiecta ẽẽt: et frumẽtatione et reliquo commeatu ex insidiis prohiber̃
romanos. Quae caesar consentientibꝰ plurimis cum cognouisset: atq ea quȩ t¬
proponerentur consilia plena prudentiȩ: Longeq atemeĩtate barbarorũ

Expanded text:
se. Complures esse principes belli auctores, sed multitudinem maxime Correo se. Complures esse principes belli auctores, sed multitudinem maxime Correo obtemperare, quod ei summo esse odio nomen populi Romani intellexissent. Paucis ante diebus ex his castris Atrebatem Commium discessisse ad auxilia Germanorum adducenda; quorum et vicinitas propinqua et multitudo esset infinita. Constituisse autem Bellovacos omnium principum consensu, summa plebis cupiditate, si, ut diceretur, Caesar cum tribus legionibus veniret, offerre se ad dimicandum, ne miseriore ac duriore postea condicione cum toto exercitu decertare cogerentur; si maiores copias adduceret, in eo loco permanere quem delegissent, pabulatione autem, quae propter anni tempus cum exigua tum disiecta esset, et frumentatione et reliquo commeatu ex insidiis prohibere Romanos. Quae Caesar consentientibus pluribus cum cognosset atque ea quae proponerentur consilia plena prudentiae longeque a temeritate barbarorum
Abbreviated transcription (Latin):
tit ut in fines suessonum legiones duas quas habebat adduceret: alteramq ex
duabus a. L. labieno arcessit. Ita quantum hibernoꝵ opportunitas belliq
atio postulabat perpetuo suo labore inuicem legionibus expeditionum ini
iniungebat. Nis copiis coactis ad bellouacos proficiscitur: castrisq in eorum
finibus positis. equitum turmas dimittit. in omnes partes ad aliquos excipien¬
dos ex quibus ostium consilia cognoscer&: equites officio functi renunciant
paucos in edificiis ẽẽ inuentos: atq hos non qui agroꝵ colendoꝵ causa r̃man¬
loco multitudo ẽẽt bellouacoꝵ: quodq eẽt cõsilium eoꝵ inueniebat bello¬
ia cos omnes qui arma ferre possent: in unum locum cõuenisse itemq am¬
anos. aulurcos: caletos: liocasses: atrebatas. Locum castris excelsum in silua
circundata palude delegisse. impedimẽta omnia in ulteriores siluas cõtulis¬

Expanded text:
tit, ut in fines Suessionum legiones duas quas habebat adduceret, alteramque ex tit, ut in fines Suessionum legiones duas quas habebat adduceret, alteramque ex duabus ab Labieno arcessit. Ita, quantum hibernorum opportunitas bellique ratio postulabat, perpetuo suo labore in vicem legionibus expeditionum onus iniungebat. His copiis coactis ad Bellovacos proficiscitur castrisque in eorum finibus positis equitum turmas dimittit in omnes partes ad aliquos excipiendos ex quibus hostium consilia cognosceret. Equites officio functi renuntiant paucos in aedificiis esse inventos, atque hos, non qui agrorum colendorum causa remanloco multitudo esset Bellovacorum quodve esset consilium eorum, inveniebat Bellovacos omnes qui arma ferre possent in unum locum convenisse, itemque Ambianos, Aulercos, Caletos, Veliocasses, Atrebatas; locum castris excelsum in silva circumdata palude delegisse, impedimenta omnia in ulteriores silvas contulis
Abbreviated transcription (Latin):
infinitimas ciuitates. Caesar tempore anni difficillimo: cum satis haberet
conueĩentes manus dissipare: ne quod initium belli nasceret᷑. qͣntũq ĩ ratioẽ
se exploratum hr̃et. sub tempus estiuoꝵ. nullum summum bellũ posse c¬
flari. C. trebonium cum duabꝰ legionibus: quas secum habebat in hibernis ce¬¬
nabi collocauit. Ipse cũ crebris legationibus certior fieret bellouagos qui bel
gloria gallos omnes belgasq prestabant: finitimasq ciuitates duce corb
bellouaco et cõmio Atrebate eercitum cõparare: atq in unum locũ coeger̃
ut omni multitudine infines suessonum qui remis erant attributi facerent
npressionem. Pertinere aũt non tantum ad dignitatem: sed etiam ad sali¬
tem suam iudicaret. nullam calamitatem socios optime de re.pu. meĩtos acci¬
ere legionem exhibernis reuocat rursus.xi. Litteras aut ad .c. fabiũ mi¬

Expanded text:
in finitimas civitates. Caesar tempore anni difficillimo, cum satis haberet in finitimas civitates. Caesar tempore anni difficillimo, cum satis haberet convenientes manus dissipare, ne quod initium belli nasceretur, quantumque in ratione esset, exploratum haberet sub tempus aestivorum nullum summum bellum posse conflari, Gaium Trebonium cum duabus legionibus, quas secum habebat, in hibernis Cenabi collocavit; ipse, cum crebris legationibus Remorum certior fieret Bellovacos, qui belli gloria Gallos omnes Belgasque praestabant, finitimasque his civitates duce Correo Bellovaco et Commio Atrebate exercitus comparare atque in unum locum cogere, ut omni multitudine in fines Suessionum, qui Remis erant attributi, facerent impressionem, pertinere autem non tantum ad dignitatem sed etiam ad salutem suam iudicaret nullam calamitatem socios optime de re publica meritos accipere, legionem ex hibernis evocat rursus undecimam; litteras autem ad Gaium Fabium mit
Abbreviated transcription (Latin):
tes eẽt perlata calamitate ceteroꝵ ducti: carnutes uicis desertis: oppi¬
disq quae tollerandae hyemis causa constitutis: repente exiguis ad ne¬
cessitatem edificiis incolebant. Nuper enim deuicti complura oppida
imiserant. dispersi profugiunt. Caesar erumpentes eo maxime tempo
acerrimas tempestates cum subire milites nollent: in oppido carnutum
cenabo castra ponit: atq ĩ tecta partim galloꝵ: partimq cõiectis celeĩter
stramentis tentorioꝵ in tegendoꝵ gratia erãt in edificata milites contegit.
ꝑquites tamen et auxiliarios pedites in omnes partes mittit: quascũq petis¬
se dicebantur ostes. nec frustra. Nam plerunq magna preda potiti nostri
uertuntur. Oppressi carnutes hyemis difficultate terrore perculsi: cũ tecti
expulsi: nullo loco consistere diutius auderent: nec siluaꝵ presidio tempe¬
statibus durissimis tegi possent dispersi magna parte amissa suoꝵ dissipantur

Expanded text:
hostes esset perlata, calamitate ceterorum ducti Carnutes desertis vicis oppihostes esset perlata, calamitate ceterorum ducti Carnutes desertis vicis oppidisque, quae tolerandae hiemis causa constitutis repente exiguis ad necessitatem aedificiis incolebant nuper enim devicti complura oppida dimiserant, dispersi profugiunt. Caesar erumpentes eo maxime tempore acerrimas tempestates cum subire milites nollet, in oppido Carnutum Cenabo castra ponit atque in tecta partim Gallorum, partim quae coniectis celeriter stramentis tentoriorum integendorum gratia erant inaedificata, milites compegit. Equites tamen et auxiliarios pedites in omnes partes mittit quascumque petisse dicebantur hostes; nec frustra: nam plerumque magna praeda potiti nostri ertuntur. Oppressi Carnutes hiemis difficultate, terrore periculi, cum tectis expulsi nullo loco diutius consistere auderent nec silvarum praesidio tempestatibus durissimis tegi possent, dispersi magna parte amissa suorum dissipantur
Abbreviated transcription (Latin):
te et facile animos retinebat: et dubitantes terrore ad cõditiones pacis
reducebat. Tali conditione proposita bituriges cum sibi uiderent᷑ clemẽ¬
tiã cesaris reditum patere in eius amiciciam finitimasq ciuitates sine
ulla pena dedisse obsides atque in fidem receptas ẽẽ: idem fecerũt. Cesar
militibus pro tanto labore ac patientia qui brumalibus diebus itin¬
bus. difficillimis frigoribꝰ intolerandis studiosissime permanserãt in labo¬
re ducenos sextertios centurionibus duo milia num mum prede nomĩe
condonata pollicetur. Legionibꝰq in hiberna remissis: ipse se recipit die
xb. bibracte. ibi cũ ius diceret. bituriges ad eum legatos mittunt. auxiliũ
et ui. exx hibernis ab arare ducit: quas ibi collocatas explicandae rei frum̃¬
arie causa suꝑiore commentato demonstratum: ita cum duabus legi¬
nibus ad persequendos carnutes proficiscitur. Cũ fama eocercitus ad

Expanded text:
ritate et fideles amicos retinebat et dubitantes terrore ad condiciones pacis ritate et fideles amicos retinebat et dubitantes terrore ad condiciones pacis adducebat. Tali condicione proposita Bituriges, cum sibi viderent clementia Caesaris reditum patere in eius amicitiam finitimasque civitates sine ulla poena dedisse obsides atque in fidem receptas esse, idem fecerunt. Caesar militibus pro tanto labore ac patientia, qui brumalibus diebus itineribus difficillimis, frigoribus intolerandis studiosissime permanserant in labore, ducenos sestertios, centurionibus tot milia nummum praedae nomine condonanda pollicetur legionibusque in hiberna remissis ipse se recipit die XXXX Bibracte. Ibi cum ius diceret, Bituriges ad eum legatos mittunt auxilium et VI ex hibernis ab Arare educit, quas ibi collocatas explicandae rei frumentariae causa superiore commentario demonstratum est: ita cum duabus legionibus ad persequendos Carnutes proficiscitur. Cum fama exercitus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ra oppida herent: unius legionis non potuerunt cõtineri quin bellum pa¬¬
rarent: cõiurationesq facerent. Repentino aduentu caesaris accidit: qͦd
imparatis deiectisq accidere fuit necesse: ut sine timore ullo rura co-¬
lentes prius ab equitatu opprimerentur: ꝗͣ confugere in oppida posse
Namꝰ ẽt illud uulgare incursionibus ostium: signum quod incendiis ȩ¬
dificiorum intelligi consueuit: cȩsaris erat interdicto sublatum: ne aut
copia pabuli frumentiq si longius progredi uellent deficeret: aut o
incendiis terrerentur. Multis hominum milibus captis:bituriges qui
primum aduentum putauerant effugere romanoꝵ: in finitimas ciuita¬
tes aut pͥuatis hospitiis confisi: aut societate consilioꝵ cõfugerant frust.
Nam caesar maonis itineribus omnibus locis occurrit: ne dat illi ciuitati
spatium de aliena potius ꝗͣ de domestica salute cogitandi. Qua cele¬

Expanded text:
ra oppida haberent, unius legionis hibernis non potuerint contineri quin bellum para oppida haberent, unius legionis hibernis non potuerint contineri quin bellum pararent coniurationesque facerent. Repentino adventu Caesaris accidit, quod imparatis disiectisque accidere fuit necesse, ut sine timore ullo rura colentes prius ab equitatu opprimerentur quam confugere in oppida possent. Namque etiam illud vulgare incursionis hostium signum, quod incendiis aedificiorum intellegi consuevit, Caesaris erat interdicto sublatum, ne aut copia pabuli frumentique, si longius progredi vellet, deficeretur, aut hostes incendiis terrerentur. Multis hominum milibus captis perterriti Bituriges; qui primum adventum potuerant effugere Romanorum, in finitimas civitates aut privatis hospitiis confisi aut societate consiliorum confugerant. Frustra: nam Caesar magnis itineribus omnibus locis occurrit nec dat ulli civitati spatium de aliena potius quam de domestica salute cogitandi; qua cele
Abbreviated transcription (Latin):
sa afferebatur quod Gallis omnibꝰ cognitum eẽt neq ulla multitudine ĩ u
locum coacta resisti posse romanis. Nec si diuersa bella cõplures eodem tẽpo¬
re intulissent ciuitates. satis auxilii aut spatii aut copiaꝵ habiturum exer-¬
citum . p .r. ad omnia persequenda. Non ẽẽ aũt alicui ciuitati sortem in¬
commodi recusandam: si tali mora relique possent se uindicare in liberta¬
tem. Quae ne opinio galloꝵ confirmaretur cesar.M. Antonium questorẽ
sius praefecit hibernis: ipse equitatum presidio pridie Ras ianuarias ab op¬¬
pido bibracte proficiscit᷑ ad legionem .xii. quam non longe a finibꝰ heduoꝵ
collocauerat: in fimbꝰ biturigum: eiq adiungit legionem᷑ quae proxima fue¬
rat. binis cohortibus ad impedimenta tuenda relictis.Reliquum exer¬
tum in copiosissimos agros biturigum inducit. qui cum latos fines: et ꝗͣ plu¬

Expanded text:
sa adferebatur, quod Gallis omnibus cognitum esset neque ulla multitudine in unum sa adferebatur, quod Gallis omnibus cognitum esset neque ulla multitudine in unum locum coacta resisti posse Romanis, nec, si diversa bella complures eodem tempore intulissent civitates, satis auxili aut spati aut copiarum habiturum exercitum populi Romani ad omnia persequenda; non esse autem alicui civitati sortem incommodi recusandam, si tali mora reliquae possent se vindicare in libertatem. Quae ne opinio Gallorum confirmaretur, Caesar Marcum Antonium quaestorem suis praefecit hibernis; ipse equitum praesidio pridie Kal. Ianuarias ab oppido Bibracte proficiscitur ad legionem XIII, quam non longe a finibus Aeduorum collocaverat in finibus Biturigum, eique adiungit legionem XI, quae proxima fuerat. Binis cohortibus ad impedimenta tuenda relictis reliquum exercitum in copiosissimos agros Biturigum inducit, qui, cum latos fines et complu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ caesare cum facultas atq elegantia summa scribendi: tum uerissima scienti
suorum cõsiliorum explicandoꝵ. Mihi ne illud quidem accidit. ut Alexan-¬
drino atq affricano bello intenomnem quȩ bella quanꝗͣ ex parte nobis cesaĩs
sermone sunt nota tamen aliter audimus ea quae rerum nouitate aut adi¬
ratione nos capiunt. aliter quȩ testimonio sumus dicturi. Sed ego ne mirũ
dum omnes excusationis cãs colligo ne cũ caesare conferar hoc ipsum crimẽ
ogantiae subeo quod me iudicio cuiꝰꝗͣ existimem posse comparari. Uale.
NI Gallia deuicta caesar cũ a superiore aestate nullum bellã¬
di tẽpus intermisisset: milites hibernoꝵ qͥete reficere a tantis labori¬
bus uellet: cõplures eodem tempore ciuitates renouare belli cõsi¬
lia nunciabant᷑: cõiurationesq facere. Cuius rei uerisimilis cau¬

Expanded text:
in Caesare cum facultas atque elegantia summa scribendi, tum verissima scientia in Caesare cum facultas atque elegantia summa scribendi, tum verissima scientia suorum consiliorum explicandorum. Mihi ne illud quidem accidit, ut Alexandrino atque Africano bello interessem; quae bella quamquam ex parte nobis Caesaris sermone sunt nota, tamen aliter audimus ea, quae rerum novitate aut admiratione nos capiunt, aliter, quae pro testimonio sumus dicturi. Sed ego nimirum, dum omnes excusationis causas colligo ne cum Caesare conferar, hoc ipsum crimen arrogantiae subeo, quod me iudicio cuiusquam existimem posse cum Caesare comparari. Vale. Omni Gallia devicta Caesar cum a superiore aestate nullum bellandi tempus intermisisset militesque hibernorum quiete reficere a tantis laboribus vellet, complures eodem tempore civitates renovare belli consilia nuntiabantur coniurationesque facere. Cuius rei verisimilis cau
Abbreviated transcription (Latin):
precationem habere difficillimam suscepi Caesaris nostri cõmen¬
tarios rerum gestarum gallie nõ comparantibꝰ suꝑioribꝰ atq ĩse-¬
quẽtibus scriptis eius contexui. Nouissimũq imꝑfectum ab rebꝰ
gestis alexandrie confeci usq ad exitum nõ quidem ciuilis dissensionis: cuiꝰ
finem nullum uidemus. sed uite cesaris. Quos utinam qui legent scire possint
ꝙ̃ inuitus suscepim scribendos: quo facilius caream stulticiae atq: arroganti
crimine qui me mediis interposuerim cesaris scriptis. Constat enim int̃ om¬
nes. nihil tam operose eẽ perfectum. quod non hoꝵ elegantia cõmentarioꝵ
supetur. qui sunt aediti ne scientia tantarum rerum scriptoribus desit: adẽoq:
probantur omnium iudicio: ut prae repta non prebita facultas scriptoribꝰ uide¬
ne. ꝗͣ emendate nos etiam ꝗͣ facile ac celeriter eos perfeceit scimus. Erat aut

Expanded text:
precationem habere, rem difficillimam suscepi. Caesaris nostri commenprecationem habere, rem difficillimam suscepi. Caesaris nostri commentarios rerum gestarum Galliae, non comparantibus superioribus atque insequentibus eius scriptis, contexui novissimumque imperfectum ab rebus gestis Alexandriae confeci usque ad exitum non quidem civilis dissensionis, cuius finem nullum videmus, sed vitae Caesaris. Quos utinam qui legent scire possint quam invitus susceperim scribendos, qua facilius caream stultitiae atque arrogantiae crimine, qui me mediis interposuerim Caesaris scriptis. Constat enim inter omnes nihil tam operose ab aliis esse perfectum, quod non horum elegantia commentariorum superetur: qui sunt editi, ne scientia tantarum rerum scriptoribus deesset, adeoque probantur omnium iudicio ut praerepta, non praebita, facultas scriptoribus videnim, quam bene atque emendate, nos etiam, quam facile atque celeriter eos perfecerit scimus. Erat autem
Abbreviated transcription (Latin):
toto exercitui capita singula prede nomine distribuit. His rebꝰ cor¬
fectis in heduos proficiscitur. ciuitatem recepit. eo legati ab aruernis mis¬
si quae imperaret se facturos pollicentur. Imperat magnum numerũ obsi¬
dum. Legiones inhiberna mittit. captiuoꝵ circiter.xx. heduis aruer¬
reddit. F. Labienum cum duabus legionibus et equitatu in sequanos tꝰ¬
quam a finitimis bellouagis calamitatem accipiant. C. antistium reginũ
in ambibaretos. T sextium in bituriges.C. caninium rebilum in rutenos cũ
singulis legionibus mittit. Q: tullium ciceronem et .p.Sulpitium cabil
et matiscone ad ararim rei frumentarie c̃ã collocat. Ipse bibracti hyemar
constituit. his. litteris cognitis Romȩ dierum uiginti supplicatio redditur:
IOACTUS assiduis tuis uocibus balbe cum quotidiana mea re¬
cusatio nõ difficultatis excusationem. sed inertiae uideret᷑ de¬

Expanded text:
toto exercitui capita singula praedae nomine distribuit. His rebus contoto exercitui capita singula praedae nomine distribuit. His rebus confectis in Aeduos proficiscitur; civitatem recipit. Eo legati ab Arvernis missi quae imperaret se facturos pollicentur. Imperat magnum numerum obsidum. Legiones in hiberna mittit. Captivorum circiter vireddit. Titum Labienum duabus cum legionibus et equitatu in Sequanos quam ab finitimis Bellovacis calamitatem accipiant. Gaium Antistium Reginum in Ambivaretos, Titum Sextium in Bituriges, Gaium Caninium Rebilum in Rutenos cum singulis legionibus mittit. Quintum Tullium Ciceronem et Publium Sulpicium Cabilloni et Matiscone in Aeduis ad Ararim rei frumentariae causa collocat. Ipse Bibracte hiemare constituit. His litteris cognitis Romae dierum viginti supplicatio redditur. COMMENTARIUS OCTAVUS Coactus assiduis tuis vocibus, Balbe, cum cotidiana mea recusatio non difficultatis excusationem, sed inertiae videretur de