comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intra uelam̃ conscientiȩ custodire uł facile ꝓ¬
ferre adpublicũ aut si res poscit profetre:
& inferiorib idẽ inꝑitiorib tradere. ne nu¬
da ꝓferat. ne aꝑta ostendat. & penitus
patentia: alioquin homicidiũ facit. &
ext̾minat plebem. Ext̾minat᷑ enĩ qui se
creta & ineffabilia sacram̃ta contigerit.
nͣdũ meritis & scientia in sacerdotii ordinẽ
gradũq translatꝰ. Solis enĩ filiis aaron.
sacerdotib scilicet. ipsam archam cestam̃ti.
& mensã & candelabrũ. & siquidẽ eorum
tent. E filii quide chaat. qm̃ ipsi licet.
non sint sacerdotes. sunt tam̃ ꝓximi sa¬
cerdotib in humeris suis possunt ista
portare. alii uero sacinas suas & ministia:
nec in humeris s inpaustris ponunt.

Expanded text:
intra velamen conscientiae custodire, nec facile prointra velamen conscientiae custodire, nec facile proferre ad publicum; aut si res poscit proferre, et inferioribus, id est, imperitioribus tradere, ne nuda proferat, ne aperta ostendat, et penitus patientia, alioqui homicidium facit, et exterminat plebem. Et exterminatur enim omnis qui secreta et ineffabilia sacramenta contigerit, nondum meritis et scientia in sacerdotii ordinem gradumque translatus. Solis enim filiis Aaron, sacerdotibus scilicet, ipsam arcam testamenti et mensam et candelabrum, et si quid est eorum tent. Et filii quidem Caath licet ipsi non sint sacerdotes, sunt tamen proximi sacerdotibus, in humeris ergo suis possunt ista portare. Alii vero sarcinas suas et ministeria, nec in humeris sed in plaustris ponunt.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciosior ipsa archa testam̃ti oꝑiatur
uelo quo pͥus uelabat᷑. s & pelle desuꝑ
iacinctina degebat᷑. Addit᷑ etiam aliud
uelamen desuꝑ iacinctinũ. Scdo in lo¬
co mensa oꝑit᷑. tc̃io candelabrũ. quarto
altare aureũ. quinto uasa ministũ. sexto
oꝑimentũ altaris cũ quib d̃a uelam̃tis
oꝑitur: septimo in loco oꝑit᷑ & labrum.
& nichil horũ omniũ nudũ relinquit᷑.
aut reuelatũ. Deniq addit᷑ etiã p̃eeptũ
huimodi. Nolite inquit ext̾minare de tri¬
bu sua plebem cabat. Quo scilicet exter¬
minandos ẽẽ se scirent. si forte ad hȩc
mouenda manus mitterent. nisi unuͣ¬
quodq eoiũ pͥus asacerdotib fuisset
obtectum. N unc ergo redeamus adistus
tab̾nacłm ecclie d̃i uiuentis. & udeamus
quomodo hȩc singula obseruari oporteat.
in ȩccłia di a sacerdotib xp̃i. Siquis uere
sacerdos ẽ. cui uasa sacra. idẽ misterioꝵ
sapientie secreta commissa sint: discat
ex his & obseruet quomodo hec oporteat

Expanded text:
testamenti operiatur velo quo prius velabatur, sed et pelle desuper hyacinthina tegatur; additur etiam aliud velamen desuper hyacinthinum. Secundo in loco mensa operitur, tertio candelabrum, quarto altare aureum, quinto vasa ministerii, sexto operimentum altaris cum quibusdam velamentis apponitur, septimo locet nihil horum omnium nudum relinquitur aut revelatum. Denique additur etiam praeceptum hujusmodi. Nolite, inquit, exterminare de tribu sua plebem Caath. Quos scilicet exterminandos se esse scirent, si forte ad haec manus suas movenda mitterent, nisi unumquodque eorum prius a sacerdotibus fuisset obtectum. Nunc ergo redeamus ad istud tabernaculum Ecclesiae Dei viventis, et videamus quomodo haec singula observari oporteat in Ecclesia Dei a sacerdotibus Christi. Si quis vero sacerdos est, cui vasa sacra, id est, mysteriorum sapientiae secreta commissa sunt, discat ex his et observet quomodo haec oporteat
Abbreviated transcription (Latin):
etiam leuitȩ seorsum: non enim fuerant
recensiti cum filuis: isrł: & habet᷑ eorum
segregatus quida ac pͣcipius p̃cet̾is numerꝰ
quo referuntur om̃s simul. xxduo milia
reꝑti. ita ut neq amplius aliquid nec mi¬
nus hoc numero iraientũ sit. post hȩc p̃¬
cepit dñs numerari etiam pͥmogenitos
filioꝵ isrł. eodem ordine quo leuitȩ fue¬
rant numerati: idẽ abuno mense & supͣ.
& inueniunt᷑ primogeniti filioꝵ isrł.¬
xxͣ duo milia. & ducenti septuaginta tres.
Putas ne ꝑhanc solam numeri historiam
docere nos uoluit moyses & nullũ in his
diuersitatib numerorũ conclusit solito
sibi more misterium: Nichil ne uidetur
in eẽ rationis. quod adłcenti septuaginta
tres tantum habundare dicuntur in pri¬
milia. neq habundare quicquam. neq
numerus. in scripturis diuinis. siquis
obseruet quod principalib. quib dã cau¬
sis asscriptus sit. frequent̾ inueniet. Nã
plasto adam usq adiacob excuius semi¬
ne initium duodecĩ tribus sumunt:

Expanded text:
etiam Levitae seorsum; non enim fuerant recensiti cum filiis Israel: et habetur eorum segregatus quidem ac praecipuus prae caeteris numerus quo referuntur omnes simul viginti duo millia reperti, ita ut neque amplius aliquid neque minus hoc numero inventum sit. Post haec praecepit Dominus numerari etiam primogenitos filiorum Israel, eodem ordine quo Levitae fuerant numerati, id est, ab uno mense et supra. Et inveniuntur primogeniti filiorum Isr duo millia ducenti septuaginta tres. Putasne per haec solam numerari historiam docere nos voluit Moyses, et nullum in his diversitatibus numerorum conclusit solito sibi more mysterium? Nihil ne videtur inesse rationis, quod ducenti septuaginta tres tantum abundare dicuntur in priti duo neque abundare quisquam, neque numerus, in Scripturis divinis si quis observaret, quod principalibus quibusdam causis ascriptus sit, frequenter inveniet. Nam plasto Adam usque ad Jacob, ex cujus semine initium duodecim tribus sumunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mistĩo absconditã quã nemo pͥncipũ huiꝰ
mundi cognouit. Uides quomodo intꝰ
ẽ. & int̾na atq archana diuinȩ sapiendiȩ
penetrat paulus cũ hec dicit. Cum aũ
ꝓcedit ad ppłm: audi quid loquitur.
Om̃is sermo malus de ore ur̃o ñ ꝓcedat:¬

Expanded text:
uam nemo principum hujus mundi cognovit . Vides quomodo intus est et interna atque arcana divinae sapientiae penetrat Paulus, cum haec loquitur? Cum autem procedit ad populum, audi quid loquitur: Omnis sermo malus non procedat
Abbreviated transcription (Latin):
in sco sp̃u. demonib templa fecisse. aut im¬
piis mulierib flexisse latera sua: Etiam
ille ꝓpħa qui int̾cio regnoꝵ libro inbethel
mittebat᷑ adnõ: in spũ utiq dĩ uerba lo¬
non manducare panẽ inbethel: ꝓpt̾ quod
& a leone ꝑumit᷑. S longum ẽ ire ꝑsingła
Ego aut̾ licet non usquequaq ꝓnuntiẽ:
puto tam̃ quod innͣnullis etiam cõmunib
hominũ gestis. quȩ quãuis peccato care
cato. nec tam̃ tempore illo quo coniuga¬
les actus geruntur. p̃sentia scĩ sp̃c dabi¬
tur: etiam si ꝓpħa eẽ uideatur qui officio
generationis obsequit᷑. S & alia plura
sunt: inquib sola sibi sufficit uis hu¬
mana. & neq res indiget. neq decet

Expanded text:
in sancto Spiritu daemonibus templa fecisse, aut imin sancto Spiritu daemonibus templa fecisse, aut impiis mulieribus flexisse latera sua. Etiam ille propheta, qui in tertio regnorum libro in Bethel mittebatur a Domino, in Spiritu utique Dei verba lonon manducare panem in Bethel: propter quod et a leone perimitur . Sed longum est ire per singulos. Ego autem licet non usquequaque pronuntiem, puto tamen quod in nonnullis etiam communibus hominum gestis, quae quamvis peccato non careacato, ne tamen tempori illi, quo conjugales actus geruntur, praesentia Spiritus sancti dabitur, etiam si propheta esse videatur, qui officio generationis obsequitur. Sed alia plura sunt, in quibus sola sibi sufficit vis humana, et neque res indiget, neque decet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓducemus uobis aquã ͦ In his enĩ dietis:
dam fragilitate. respondit dicens. N ũ¬
quid poterimus uobis depetia hac edu¬
cere aquã: Quia ergo peccatũ ei inhis
uerbis reputat᷑ a dnõ. certũ est quod hec
cum loqueretur non despu scõ locutus
sit: s de sp̃u peccati. Quod si scripture
testimonio cantus ꝓpħa moyses ostendit᷑
non habuisse. peccati scilleet tempore:
certũ est quia dereliquis ꝓpħis similis
forma tenenda sit. Quid aut̃ & de dauid
dicam. qui ꝓspũ scõ tanꝙͣ. qui ase possit
auferri. orat ne auferat᷑. & dicit. ne ꝓicias
me a facie tua. & sp̃m scm tuũ ne auferas
ame: In sequentib uero tanquã ꝓculpa
ablatũ a se młnus reposcit: & dicit.
Redde mͥ lȩticiã salutaris tui: & spũ
pͥncipali confirma me. Quid uero etiã
de salomone comemorẽ: Quem utiq ne¬
mo dicet. aut sine sc̃o spu iudicasse iudicia.
uel templũ dño construxisse: aut rursus

Expanded text:
producimus vobis aquam? In his enim dictis producimus vobis aquam? In his enim dictis ffidentiae cujusdam fragilitate respondit dicens: Nunquid poterimus vobis de petra hac educere aquam? Quia ergo peccatum ei in his verbis reputatur a Domino, certum est quod haec cum loqueretur, non de Spiritu sancto locutus sit, sed de spiritu peccati. Quod si Scripturae testimonio tantus propheta Moyses ostenditur non habuisse, peccati scilicet tempore, certum est quia et de reliquis prophetis similis forma tenenda sit. Quid autem de David dicam, qui Spiritu sancto tanquam possit auferri, orat ne auferatur et dicit: Ne projicias me a facie tua, et spiritum tuum ne auferas a me . In sequentibus vero tanquam pro culpa ablatum a se munus reposcit et dicit: Redde mihi laetitiam salutaris tui: et spiritu principali confirma me . Quid vero etiam de Salomone commemorem, quem nemo utique dicet, aut sine Spiritu sancto judicasse judicia; vel templum Domino construxisse; aut rursus
Abbreviated transcription (Latin):
didisset & manentẽ in eo: nichil p̃cipuũ
aceteris habere uideret᷑. N unc aut̃ addi¬
dit & manentẽ in eo. ut hoc eẽt signi in
saluatore. quod in nullo alio possit ostendi:
de nullo enĩ scriptũ ẽ. quia mansit in eo
sp̃c sc̃s. Ec ne quis me putet in hoc deroga¬
re ꝓpħis. sciunt ipsi quia non eis derogo:
enĩ singuli dicta sua & inueniunt quia
de nullo alio dictũ ẽ quia peccatũ non fec̃.
nec inuentꝰ ẽ dolus inore eius. Quia enĩ
solus ẽ qui peccatũ non fecit. iceuro in ip
dequo singulare aliquid & eximiũ dicitur.
hoc quod supͣ diximus quia peccatũ ñ fec̃.
constat om̃s reliquos fuisse sub peccato.
Si om̃s necessario. & ꝓpħas. E quomodo
conuenit : ut temꝑe peccati mansisse in eis
dicamus sp̃m scm̃ : Aut si tibi incredi
sem quẽ habemꝰ inmanib reuertamur.
qui utiq maximꝰ ẽ & eximius ꝓpħarum.
Ipse deseribit & testimoniũ dat de semet¬
ipso: quia peceauerit ineo quod dix̃ Audi¬
te me increduli. Nunquid de petra ista

Expanded text:
in eo, nihil praecipuum a caeteris habere videretur. Nunc autem addidit et manentem in eo, ut esset hoc signi in Salvatore, quod in nullo alio possit ostendi. Denuo enim scriptum est quia manserit in eo Spiritus sanctus. Et ne quis putet me in hoc derogare prophetis, sciunt ipsi, quia non ipsis derogo, enim singuli dicta sua, et inveniunt, quod de nullo alio dictum est, quia peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Quia enim solus est qui peccatum non de quo singulare aliquid et eximium dicitur, hoc quod supra diximus, quia peccatum non fecit, constat reliquos omnes fuisse sub peccato. Si omnes, necessario et prophetas. Et quomodo convenit, ut tempore peccati mansisse in eis dicamus Spiritum sanctum? Aut si tibi incredibsen quem habemus in manibus revertamur, qui utique maximus est, et eximius prophetarum. Ipse describit et testimonium dat de semetipso, quia peccaverit in eo quod dixit: Audite me, increduli: Nunquid de petra ista
Abbreviated transcription (Latin):
nunc ad illã plebem. & uide quanta ẽ in
ea lepra peccati. quanta intelligentiȩ caligo.
quanta obseruantiȩ feditas. quanta tur¬
pitudo conspectus. Ueruntam̃ hȩc lepra
non ꝑpetrio manet. s ubi septimana com¬
pleri ceꝑit: munda reuocabit᷑ ad castra. In
fine enĩ mundi cũ plenitudo gentium in¬
troierit. tunc etiã om̃is isrł saluabitur.
& tunc ẽ cũ cessabit lepra de facie mariȩ.
recipiet enĩ decus fidei. & splendorẽ. xp̃i
agnitionis accipiet. & restituet᷑ uultus eiꝰ.
cũ fiet ut̾q unus grex & unus pastor inqͦ

Expanded text:
nunc ad illam plebem, et vide quanta in illa nunc ad illam plebem, et vide quanta in illa est lepra peccati, quanta intelligentiae caligo, quanta observantiae foeditas, quanta turpitudo conspectus. Verumtamen haec lepra non perpetuo permanet, sed ubi septimana compleri coeperit mundi, revocabitur ad castra. In fine enim mundi cum plenitudo gentium introierit, tunc etiam omnis Israel salvabitur : et tunc est cum cessabit lepra de facie Mariae. Recipiet enim decus fidei, et splendorem Christi agnitionis accipiet, et restituetur vultus ejus, cum fiet uterque unus
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ formã habuisse ppłi prioris. moysen .i.
legem dñi transisse ad conubiũ ethypis¬
se huiꝰ. quȩ exgentib congregata ẽ. Hanc
ergo moyses idẽ lex spũalis accepit uxorẽ.
& ꝓhoc facto maria quȩ nunc sẏnago¬
ga ẽ in dignat᷑. & detrahit una cũ aaron.
cũ sacerdotib scilicet & phariseis Dero¬
gat gͦ usq in hodiernũ moyse nobiscum
posito plebs illa & turpis ei uidetur. qr
circunci sionẽ carnis non docet apud nos.
nec obseruationẽ sabbati. nec neomeniȩ.
nec sacrificia sanguinis. s circuncisionẽ
cordis. & peccandi otium. diesq festos
in arimis sinceritatis & ueritatis. & sa¬
crificia laudis & non iam peccudũ s
uitioꝵ cedi uictimas monet. Iudicat gͦ
dehis ds & nuptias echyopissȩ confir¬
mat & mossen quidẽ libent̾ cum ea
habitare ꝑmittit ac requiescere: mariã
uero eicit extra castra. & porto facit a tab̃¬
naculo testimonii cũqua eicit᷑ etiã aaron.
inspũ aut̃ & lepsa efficitur maria. Aspice

Expanded text:
mus formam habuisse plebis prioris: Moysen, id est legem Domini transisse ad connubium Aethiopissae hujus, quae ex gentibus congregata est. Hanc ergo Moyses, id est, lex spiritalis accepit uxorem, et pro hoc facto Maria, quae Synagoga est, indignatur et detrahit una cum Aaron, cum sacerdotibus scilicet et Pharisaeis. Derogat usque in hodiernum diem Moysi nobiscum posito plebs illa; et turpis ei videtur, quia circumcisionem carnis non docet apud nos, ne observationem sabbati, nec neomeniae, nec sacrificia sanguinis, sed circumcisionem cordis et precandi otium, diesque festos in azymis sinceritatis et veritatis, et sacrificia laudis, et non jam pecudum, sed vitiorum caedi victimas monet. Judicat ergo de his Deus, et nuptias Aethiopissae confirmat. Et Moysen quidem libenter cum ea habitare sinit et requiescere: Mariam vero ejicit extra castra, et porro facit a tabernaculo testimonii, cum non ejicitur etiam Aaron; insuper autem et lepra afficitur Maria. Aspice
Abbreviated transcription (Latin):
lxxͣ. semorib sp̃m non ita intelligas
cuerit portiones: & ita unicuiq senioꝵ¬
bas exiguã particulã ded̾it. Impium
ẽ ita intelligere naturã sp̃e scĩ. S hoc
modo figurã mistici huiꝰ sermonis aduer¬
te: quasi moyses & sp̃c qͥerat in moy se cla¬
rissimi cuiꝰdã luminis fuerit lucerna. ex
qua .lxxͣ. alias lucernas accendit ds̃:
adquas ita pͥncipalis illius luminis
splendor aduenerit. ut origo ipsalumi¬
nis nichil dampni ex cõmertio diriuati¬
onis acceꝑit. Et hoc modo pie intelligit᷑
quod scriptũ ẽ. quia abstułit dñs de spũ

Expanded text:
 spiritum non ita intelligas cuerit portiones et ita unicuique seniorum exiguam particulam dederit. Impium est ita intelligere naturam Spiritus sancti. Sed hoc modo figuram mystici hujus sermonis adverte: quasi Moyses et Spiritus qui erat in Moyse clarissimi cujusdam luminis fuerit lucerna, ex qua septuaginta alias lucernas accenderit Deus; ad quas ita principalis illius luminis splendor advenerit, ut origo ipsius luminis nihil damni ex commercio derivationis acceperit. Et hoc modo pie intelligitur quod scriptum est, quia abstulit Dominus de Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
De exut inqͥt moyses ad ppłm & locutꝰ ẽ
uerba dñi. Donec uerba di audit moy¬
ses & abipso docetur. intus ẽ: & in interi¬
orib consistit. atq in secreto habetur.
Ubi uero turbis loquitur. & ppło minis¬
trat. ei qui intus non potest stare. exire
adeuͣ foras. Quid ergo forme talis continet
sermos Quod om̃is doctor & magister
ȩccliȩ si deꝓfundiorib misteriis aliquid
moueat si archanũ qͥd & reconditũ dedi sapientia.
ꝓferat int̾ ꝑfectos. donec in ꝓfundis sen¬
sib uersat᷑. intus eẽ & in interiorib con¬
sistere dicendus ẽ. Cum uero loquitur
adturbas. & ea ꝓfert quȩ sufficiant. his
qui foris sunt. & quȩ potest uulgus au¬
dire foris dicit᷑ exisse. & loqui ad̃ ppłm
uerba dñi hoc uideo & paulũ fecisse.

Expanded text:
Et exiit, inquit, Moyses ad populum, et locutus est verba Domini. Donec verba Dei audit Moyses et ab ipso docetur, intus est et in interioribus consistit, atque in secretis habetur. Ubi vero turbis loquitur et populo ministrat, ei qui intus non potest stare, exire dicitur foras. Quid ergo formae et talis continet sermo, nisi quod omnis doctor et magister Ecclesiae, si de profundioribus mysteriis aliquid moveat, si arcanum quid reconditum de Dei sapientia proferat inter perfectos, donec in profundis sensibus versatur, intus esse et in interioribus consistere dicendus est. Cum vero ergo loquitur ad turbas, et ea profert quae sufficiunt his qui foris sunt, et quae potest vulgus audire, foras dicitur, et loqui ad populum verba Domini. Hoc vid
Abbreviated transcription (Latin):
presentiam ad ẽẽ sp̃c sci. S in hec ꝑ exces¬
sum quendã incurrimus: dũ oftendere
uolumus suꝑ solũ dñm & saluatorẽ meũ
scĩs sicut & in septuaginta seniorib aquib
uerbi huiꝰ ꝓcessit exordrũ requieuisse tantũ

Expanded text:
praesentiam sancti Spiritus. Sed in haec per excessum quemdam incurrimus, dum ostendere volumus, super solum Dominum et Salvatorem meum sanctis, sicut et in Septuaginta senioribus, a quibus verbi hujus processit
Abbreviated transcription (Latin):
eũ sp̃c dĩ. S uide: quia supra nullũ aliũ
sp̃c dĩ requieuisse septemplici hac iurtute
describit᷑. ꝑ quod sine dubio ipsa illa di¬
uini sp̃c substantia quȩ quia uno nomine
non poterat. diuersis uocabulis explana¬
tur: requiescere suꝑ uirgã quȩ destirpe
iesse ꝓcedere ꝓpħatur: habeo & aliud tes¬
timoniũ: quo docere possũ in dnͣo & sallla
& longe alit̾ requieuisse quam refertur
in ceteris. Dicit enĩ ioħes baptista de eo.
Qui misit me baptitare in aqua: ille
michi dixit. Suꝑ quẽ uideris sp̃m scm̃
descendentem & manentẽ in eo: ipse est.

Expanded text:
us Domini. Sed vide quia supra nullum alium Spiritus Dei requievisse septemplici virtute describitur. Per quod sine dubio ipsa illa divini Spiritus substantia; quae quia uno nomine non poterat dici, diversis vocabulis explanatur, requiescere super virgam, quae de stirpe Jesse procederet, prophetatur. Habeo et aliud testimonium, quo docere possim in Domino salvatoet longe aliter requievisse quam fertur in caeteris. Dicit Joannes Baptista de eo: Qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem videris Spiritum Dei descendentem et manentem in
Abbreviated transcription (Latin):
tate. requieuit sp̃c sc̃s: continuo & oꝑat᷑ in eis:
nec otiũ patit᷑. ubi oꝑandi maderiã digna sup¬
peditat. dit enĩ scriptura. Ee requieuit in
ꝓpħauerunt requieuit sp̃c sc̃s : nec tam̃ in
aliquo ipsoꝵ ita requieuit sicut in saluato¬
re: ꝓpt̾ quod & scriptum ẽ deeo. Quia ex¬
ibit uirga de radice iesse. & flos deradice
sapientiȩ & intellectus. sp̃e consilii & for

Expanded text:
tate requievit Spiritus sanctus, continuo et operatur in eis; tate requievit Spiritus sanctus, continuo et operatur in eis; nec otium patitur, ubi operandi materia digna suppeditat. Ait enim Scriptura: Et requievit in prophetaverunt requievit Spiritus sanctus, nec tamen in aliquo ipsorum ita requievit, sicut in Salvatore. Propter quod et scriptum est de eo: Quia exivit virga de radice Jesse, et flos de radice sp
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt om̃s. Requiescere spm̃ non in
quib cũq hominib legimus: s in scĩs
& beatis. Requiescit enĩ sp̃c dĩ inhis qͥ
cant animas suas apeccato. sicut econ¬
trario non inhabitat incorpore subdito
peccatis. etiam si habitauit aliquando
enĩ peccati tempore ad eẽ in corde unius¬
cuiꝰq sp̃m malũ. & agere partes suas:
cui utiq cum locus datur & recipitur
a nobis ꝑcogitadiones malas. & concu¬
piscentias pessimas: contristatus & ut
ita dicam coangustatus: fugatur de
nobis spẽ sc̃s. Propt̾ quod & apłs sciens
hec ita accedere. monebat dicens. No¬
lite contristare sp̃m stm̃. in quo estis signati
in diem redemptionis. Igitur peccantes cõ¬
requiem ei paramus in nobis. Unde & q̃
nunc ait de septuaginta prb̃ris: & requieuit.
ineis sp̃c: laudẽ uite eoꝵ & turtutis ex¬
posuit. Deniq quia ꝓpuritate cordis eorũ &
sinceritate mentis atq intelligentiȩ capaci¬

Expanded text:
erunt omnes. Requiescere Spiritum non in quibuscunque hominibus legimus, sed in beatis et sanctis. Requiescit enim Spiritus Dei in his qui cant animas suas a peccato. Sicut e contrario ille qui habitat in corpore subdito peccatis, etiamsi habitabit aliquando enim peccati tempore adesse in corde uniuscujusque spiritum malum, et agere partes suas. Cui utique cum locus datur, et recipitur a nobis per cogitationes malas, et per concupiscentias pessimas contristatus, et ut ita dicam coangustatus, fugatur de nobis Spiritus sanctus. Propter quod et Apostolus, sciens haec ita accidere, monebat dicens: Nolite contristare Spiritum sanctum, in quo signati estis in die redemptionis . Igitur peccantes conrequiem ei paramus in nobis. Unde et quod nunc ait de septuaginta presbyteris, quia requievit in eis Spiritus, laudem vitae eorum et virtutes exposuit. Denique quia pro puritate cordis eorum et sinceritate mentis, atque intelligentiae capaci
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsq uir uxorẽ suã habeat. & unaq̃q mulier
uirũ suũ habeat. ħ & siqua huiꝰmodi st̃.
paułꝰ sedm moysi formã foias exieisad ppłm. loqͥt᷑.
S uideamus & alud capitulũ inquo re¬
fertur quod septuaginta iuros elegerit
moyses ex seniorib ppłi. & habuerit eos
ante tab̾naculũ testimonii& despu moy¬
si accipiens dñs. ded̾it septuaginta se¬
niorib & cum requieuisset inquit

Expanded text:
que vir uxorem habeat, et unaquaeque mulier virum suum habeat . Haec et si qua hujusmodi sunt Paulus, secundum Moysi formam foras exiens, ad populum loquitur. Sed videamus et aliud capitulum, in quo refertur quod septuaginta elegerit viros Moyses ex senioribus Israel, et habuerit eos ante tabernaculum testimonii et de Spiritu Moysi accipiens Deus, dederit septuaginta senioribus. Et dum requievisset, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
fructuũ agit. qui gaudiũ metit p̃cipuȩ
sisi mul metat & pacẽ: pacientiã boni¬
tatẽ. man suetudinẽ. aliosq horũ simi¬
les fructus si colligat: dignissime nouoꝵ
fructuũ festiuitatẽ dño agit.
Cum deinde sequit᷑ festiuitas
septimana S icut enĩ int̾ dies septimus
quisq dies obseruat᷑ sabbatũ. & ẽ festiui¬
tas: ita & int̾ menses. septimus quisq
mensis. sabbatũ ẽ mensiũ. Agit ergo in
eo festiuitas. quȩ dicit᷑ sabbata sabbatoꝵ.
& fit indie pͥma mensis memoria tubaꝵ.¬
S qͥs ẽ qui festiuitatẽ gerat memoriȩ
tubarũ. nisi qui pot̾ scripturas ꝓpħicas
& euangłicas atq apłicas q̃ ueluti cȩlestẽ qͣnd̾a
ꝑsonant tubã mandare memoriȩ. & in-¬
tia thesaurũ sui cordis recondere: Qui
ergo hȩc facit. & inlege dñi meditatur
sunt ꝓpb̃ȩ. & ppsallens dicere. canite in
mitio mensis tuba. indie in signi sollẽp¬

Expanded text:
fructuum agit, qui gaudium metit; praecipue fructuum agit, qui gaudium metit; praecipue qui simul metat et pacem et patientiam, et bonitatem et mansuetudinem, aliosque horum similes fructus colligat, dignissime novorum fructuum festivitatem Domino aget. Tunc deinde sequitur festivitas Septimanorum. Sicut enim iquique dies observatur sabbatum, et est festivitas, ita et inter menses, septimus quique mensis, sabbatum mensium. Agitur ergo in eo festivitas quae dicitur Sabbata Sabbatorum; et fit in die pSed quis est qui festivitatem gerat memoriae tubarum, nisi qui potest scripturas propheticas et evangelicas atque apostolicas, quae velut coelesti quadam personant tuba, mandare memoriae, et intra thesaurum cordis sui recondere? Qui ergo haec facit et in lege Domini meditatur sunt prophetae, et psallens dicere: « Canite in initio mensis tuba, in die insignis solem
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit ager & diligent̾ excultꝰ att admaturita¬
tẽ ꝑuenerit seges. tunc infructuum
ꝑfeccione festiuitas dñi gerit᷑. Si ergo
& tu ius nouorum diem festum agere
cũ. dõ. uide qͦm semines. aut ubi semines. ut
possis tales metere fructus. exquibus
letari facias dm̃. & agere diem festum.
Quod alit̾ implere non pot̾is nisi au¬
dias apłm dicentẽ. Qui seminat in
spũ: de spuͣ metet uitã et̾nam. Si sic
semines & fic metas: uere diem festũ
agis nouoꝵ. Ppt̾ea deniq & ꝓpħa ãmo¬
& uolite seminare suꝑ spinas. Quigͦ
cor suũ & int̾iorẽ hominẽ renouat de
die indiẽ: iste sibi innouat noualia &
non seminat suꝑspinas. s suꝑ t̾ram bo¬
nã: quȩ reddat ei fructũ tricessimũ. aut
sexagesimũ. aut centesimũ. Iste ergo est
qui in spũ seminat: & colligit fruetus
sp̃e. Fr̾uctus aut̃ sp̃e: pͥmus omniũ ẽ.
gaudiũ. &c merito diem festũ nouorum

Expanded text:
fuerit ager, diligenter excultus, atque ad maturitafuerit ager, diligenter excultus, atque ad maturitatem pervenerit seges, tunc in fructuum perfectione festivitas Domini geritur. Si ergo et tu vis novorum diem festum agere cum Domino, vide quomodo semines, aut ubi semines, ut possis tales metere fructus, ex quibus laetari facias Deum, et agere diem festum. Quod aliter implere non poteris, nisi audias Apostolum dicentem: « Qui seminat in spiritu, de spiritu metet vitam aeternam . » Si sic semines, et sic metas, vere diem festum agis novorum. Propterea denique et propheta admoet nolite seminare super spinas . » Qui ergo cor suum et interiorem hominem renovat de die in diem, iste sibi innovat novalia, et non seminat super spinas, sed super terram bonam, quae reddat ei fructum tricentesimum aut sexagesimum aut centesimum . Iste ergo est, qui in spiritu seminat et colligit fructus spiritus. Fructus autem spiritus primus omnium est gaudium . Et merito diem festum novorum
Abbreviated transcription (Latin):
spũ infermentet᷑ anima: & intumescat
ad flagiaia. Hec non uult ẽẽ manima ds̃.
& tale fermentũ nisi abiecerimꝰ de domo
animȩ nr̃e. merito ext̾minabim᷑. S ne
contempnas etiã si paruã uideris intra
te fermentari malitiã: quia modicum
fermentũ totã massã corrũpit. Ec ideo
neq deparuo peccato negligas. qmͣ ex
uno peccato. generat᷑ & aliud. Sicut enĩ
ex iusticia generat᷑ iusticia. & ex eastitate
eastitas. siquis enĩ pͥmo tenuit̾ castus
ẽẽ ceꝑit. accepto castitatis fermento. cas¬
tior cotidie efficit᷑. ita & qui semel intra
se licet paruũ malitaȩ reposuerit ferm̃tũ.
cotidie insemetipso nequior efficit᷑ & det̾ior.
& ideo siuis agere atimoꝵ festi uitatem.
eũ deo: ne paruũ quidẽ malitiȩ ferm̃
tum intrate residere partiaris.u
P ost hanc sequitur sexta festiuitas
que dicit᷑ nouoꝵ: idẽ cũ pͥmitie denouis¬
fructib offerunt᷑. Ubi enĩ seminatus

Expanded text:
spiritu infirmetur anima, et intumescat spiritu infirmetur anima, et intumescat ad flagitia. Haec non vult animam esse Deus, et tale fermentum si abjecerimus de domo animae nostrae, merito exterminabimur. Sed ne contemnas, etiam si parvam videris intra te fermentari malitiam, quia modicum fermentum totam massam corrumpit . Et ideo neque de parvo peccato negligas, quoniam ex uno peccato generatur et aliud. Sicut enim ex justitia generatur justitia, ex castitate castitas. Si quis enim primo tenuiter castus esse coeperit, excepto castitatis fermento, quotidie castior efficitur, ita et qui semel intra se licet parum malitiae reposuerit fermentum, quotidie semetipso nequior efficitur ac deterior. Et ideo si vis agere azymorum festivitatem cum Deo, ne parum quidem malitiae fetum intra te residere patiaris. Post hanc sequitur sexta festivitas, quae dicitur Novorum, id est, primitiae de novis offeruntur. Ubi enim seminatus
Abbreviated transcription (Latin):
purificato. ille uere festiuitatis pasche
immolat sacrificiũ. & diem festum
agit cũ deo. & eũ angłis eius.
ost hanc immo continuata
huic festiuitas sequit᷑ atimoꝵ. Quã
merito celebrabis. si ext̾mines om̃e fer¬
mentũ malitiȩ. & nequitiȩ abanima
tua. & axima sinceritatis ueritatisq
custodias. Neq enĩ putandũ ẽ om̃ipo¬
centẽ dm̃ leges hominib ꝓferm̃to
scribere. & ꝓpterea iubere ext̾minari a¬
nimã de ppło. siqua forte parum aliqͥd
fermenti huius ex far ma consꝑsi indo¬
mo sua habere dephendat᷑ eamq eurã
magnoꝵe fuisse diuinȩ maiestati qua
fermenti huiꝰ causa intantũ se dicat of¬
fendi: ut animã quã ipse adimaginem
& similitudinẽ suã fecit. ext̾minari ꝓ
hoc uibeat & euerti. Non michi uidetur
hec diuimis legib digna eẽ intelligentia.
S illud magis ẽ quod horrescet. &. merito
horrescit ds: si malitiȩ. si irȩ si nequitiȩ

Expanded text:
purificato, ille vere festivitates paschae purificato, ille vere festivitates paschae immolat sacrificium, et diem festum agit cum Deo et cum angelis ejus. Post hanc imo continuata huic festivitas sequitur azymorum, quam merito celebrabis, si extermines omne fermentum malitiae et nequitiae ab anima tua, et azyma sinceritatis veritatisque custodias . Neque enim putandum est omnipotentem Deum leges hominibus pro fermento scribere, et per ea jubere exterminari animam de populo; si qua forte parum aliquid fermenti hujus ex farina conspersi in domo sua habuisse deprehendantur, eamque curam magnopere fuisse divinae majestati qua fermenti hujus causa intantum se dicat offendi, ut animam, quam ipse ad imaginem et similitudinem suam fecit, exterminari pro hoc jubeat et everti. Non mihi videtur haec divinis legibus divina esse intelligentia, sed illud majus est quod horrescit, et merito horrescit Deus, si malitiae, si irae, si nequitiae
Abbreviated transcription (Latin):
uata iugulabit.
Iuarto in loco ponit᷑ int̾ festiuitates
di pasche sollempnitas: inqua festi¬
uitate agnus oecidit᷑. S uide tu agnũ
uerũ. agnũ dĩ. agnũ qui tollit peccata
medai̾t earnes agni: nos aut̃ comedamꝰ
carnẽ uerbi d̃i. Ip̃se enim dixit. Ni si
comederitis carnẽ meã. non habebits
uitã inuobis ip̃sis. hoc quod modo lo¬
quim. carnes sunt uerbi di. si tam̃ ñ
quasi in firmis olera. aut quasi pueris
lactis alimoniã ꝓferamꝰ si ꝑfecta lo¬
quim᷑. si robusta. si fortia: carnes nobis
uerbi di apponimus comedendas. U¬
bi enĩ misticus sermo. ubi dogmatieus
& trinitatis fide repletus ꝓfectur. ac
solidus. ubi futuri scłi amoto uelami¬
ne litterȩ legis. sꝑalis sacramenta
pandunt᷑. ubi spes anime a uulsa
det̾ris. iactat᷑ incęlos & in illis collo¬
cat᷑. que oculus non uidit. nec auris
audiuit nec incor hominis ascendert᷑.
hec om̃ia carnes sunt uerbidi. Quib
qui pot̾ ꝑfecto intellectu uesei.&. corde

Expanded text:
ata jugulabit. Quarto in loco ponitur inter festivitates Dei Paschae solemnitas, in qua festivitate agnus occiditur. Sed vide tu Agnum verum, Agnum Dei, Agnum qui tollit peccata medant carnes agni, nos autem comedamus carnem verbi Dei. Ipse enim dixit: « Nisi comederitis carnes meas, non habebitis vitam in vobis ipsis . » Hoc quod modo loquimur carnes sunt verbi Dei, si tamen non quasi infirmis olera, aut quasi pueris lactis alimoniam praeferam: si perfecta loquimur, si robusta, si fortia, carnes vobis verbi Dei apponimus comedendas. Ubi enim mysticus sermo, ubi dogmaticus et Trinitatis fide repletus profertur ac solidus, ubi futuri saeculi, amoto velamine litterae, legis spiritalis sacramenta panduntur, ubi spes animae a vulsa de terris jactatur in coelos, et in illis collocatur « quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt , » haec omnia carnes sunt verbi Dei, qui potest perfecto intellectu vesci et corde
Abbreviated transcription (Latin):
noua efficit᷑. cũ abiecerit ueterẽ homi¬
nẽ. & induta fuerit nouũ qui scđm
dm̃ creatus ẽ: atq ita merito innoua¬
tionis sollempnitatẽ. quȩ ẽ neomeniȩ
festiuitas geret. Tunc deniq ẽ. qnͣ
neq uiderineq conp̃hendi humanis
aspectib potest. Anima enĩ cũ totã
se sociauerit deo: & insplendorẽ lucis
eius tota concesserit. nichilq om̃ino
t̾renum cogitat. nichil mundanum
requirit. nec hominib placere studet.
s. totam se sapientiȩ lumini. totam ca¬
effecta: quomodo cerni abhominibus.
aut humanis pot̾ aspectib app̃hendi:
Animalis namq homo. intellig̾e &.
discerNere non pot̾ sꝑalem. E ideo di¬
guissime diem festũ aget: & hostiam
neomeniȩ dño ut pote ꝑ ipsum inno

Expanded text:
nova efficitur, cum abjecerit veterem hominova efficitur, cum abjecerit veterem hominem, et induta fuerit novum, qui secundum Deum creatus est: ita merito innovationis solemnitatem, quae est neomeniae festivitas, gerit. Tunc denique est, quando neque videri neque comprehendi humanis aspectibus potest. Anima enim cum totam se sociaverit Domino, et in splendorem lucis ejus tota concesserit, nihilque omnino terrenum cogitat, nihil mundanum requirit, nec hominibus placere studet, sed totam se sapientiae lumini, totam caeffecta, quomodo cerni ab hominibus, aut humanis potest aspectibus apprehendi? Animalis namque homo intelligere, discernere non potest spiritalem; et ideo dignissime diem festum agit, et hostiam neomeniae Domino, ut pote per ipsum inno
Abbreviated transcription (Latin):
dicit̾ noua luna. Est ergo & ista festius¬
tas: cũ luna innouat᷑. Noua aut̃ dicit᷑
cum soli ꝓxima fuerit effecta: & ualde
ei conuincta. ita ut subelaritate eius
lateat. S mirum fortasse uideat᷑. immo
suꝑfluũ lex diuina mandare. Quid
enĩ religioni conducit lunȩ nouȩ idẽ
cũ coniungit᷑ soli & adheret ei. obser¬
uare festiuitatẽ: Hec si scdm litteram
considerent᷑: non tam religiosa quam¬
suꝑsticiosa uidebunt᷑. S sciebat apłs
di susceꝑunt dicebat. Nemo ergo uos
iudicet incibo. aut potu. aut parte
diei festi. aut neomenie aut sabbato:
quȩ sunt umbra futurorũ. Si ergo um
supra explicauimꝰ: & neomenia umbra
futuroꝵ ẽ. certum ẽ quia & ceterȩ festiui¬
tates simlit̾ umbre sunt futurorum
S nunc deneomenia uideamꝰ. Diximꝰ
quod neomenie festiuitas appellat᷑. cũ
luna in nouari ceꝑit. & soli ꝓxima fieri.
sius replet̾. iuncta fuerit. & penitꝰ ei
uitatem neomeniȩ agit. Tunc enim

Expanded text:
dicitur nova luna. Est ergo et ista festivitas, cum luna innovatur. Nova autem dicitur, cum soli proxima fuerit effecta, et valde ei conjuncta, ita ut sub claritate ejus lateat. Sed mirum fortasse videatur, imo superfluum lex divina mandare. Quid enim religionis conducit lunae novae, id est, cum conjungitur soli et adhaeret ei, observare festivitatem? Haec si secundum litteram considerentsuperstitiosa videbuntur. Sed sciebat Apostolus Dei susceperunt, dicebat: « Nemo ergo vos judicet in cibo aut in potu aut in parte diei festi aut neomenia aut sabbato, quae sunt umbrae futurorum . » Si ergo umb viribus supra explicavimus; et neomenia umbra futurorum est: certum est quia et caeterae festivitates similiter umbrae sunt futurorum. Sed nunc de neomenia videamus. Diximus quia neomeniae festivitas appellatur, cum luna innovari coeperit et soli proxima fieri psius repletur, juncta fuerit, et penitus ei vitatem neomeni
Abbreviated transcription (Latin):
substantias ꝓtulit quantas sibi sciebat
ut pote rerũ conditor adꝑfectionem
mundi posse sufficere s usq ad consum¬
mationẽ scłi. ab earũ ꝓuisione & dispen¬
satione non cessat. Erit ergo uerũ sab¬
batum in quo requiescet d̾s abom̃ib
oꝑib suis. scłm uenturũ: tune eum au¬
fugiet dolor & tristicia & gemitꝰ. & erit
omĩa & mom̃ib ds̃. In quo sabbato con¬
cedat etiam nobis d̾s diem festũ agere
secum. & cum scĩs angłis suis festa celȩ¬
brare. offerentes sacrificium. laudis: &
reddentes altissimo uota nr̃a que hic¬
& sacrificium nrm indesinens dequo
supra ex posuimꝰ. melus offeret᷑ Tunc
enĩ melius in desinent̾ assistere anima
poterit deo: & offerre sacrificiũ laudis.
ꝑ pontificẽ magnũ qui ẽ sacerdos magnꝰ¬

Expanded text:
substantias protulit, quantas sibi sciebat ut pote rerum conditor, ad perfectionem mundi posse sufficere: sed usque ad consummationem saeculi, ab earum provisione et dispensatione non cessat. Erit ergo verum sabbatum, in quo requiesceret Deus ab omnibus operibus suis, saeculum futurum, tunc cum aufugiet dolor et tristitia et gemitus, et erit omnia et in omnibus Deus. In quo sabbato concedat etiam nobis Deus diem festum agere secum, cum sanctis angelis suis festa celebrare; offerentes sacrificium laudis, et reddentes Altissimo vota net sacrificium indesinens, de quo supra exposuimus melius offeretur: tunc enim melius indesinenter assistere anima poterit Deo et offerre sacrificium laudis per pontificem magnum, qui est sacerdos in
Abbreviated transcription (Latin):
ginta & nouẽ inmontib descendens
aduallẽ hanc nr̃am. uallem lacrimaꝵ.
& querens inuenit. atq impositã hu¬
meris sius reportauit: & illi numero
qui in suꝑiorib saluus manebat ad¬
iunxit. Iste aut̃ assur qui in fine om¬
nium dicitur ꝑiturus: nescio si aliqnͣ
aut queri possit. aut inueniri. Perit
enim. non errore s iudicio: nec lapsu
motus. s ꝑseuerantia obduratur. Qđ¬

Expanded text:
dens ad vallem, hanc nostram vallem lacrymarum, et requirens invenit, atque impositam humeris suis reportavit, et illi numero, qui in superioribus salvus manebat, adjunxit. Iste autem Assur, qui in fine omnium dicitur periturus, nescio aliquando aut quaeri possit, aut inveniri. Perit ergo non errore, sed judicio; nec lapsu motus, sed perseverantia perduratus.
Abbreviated transcription (Latin):
ei thamna concubina sua. huiꝰ pater
ẽ eliphat. qui int̾pretat᷑ d̾s me disꝑsit:
mat̾ aut̃ thamnaᷤ q̃ & ipsa pͥmo quidẽ
ẽ degener: deinde interpretat᷑ defectio
cõmota. E necessario utiq qui abhis
talib gignit᷑ hostis ẽ isrł: ablingens
uel declinans ppłm. Primus enĩ ipse
hebreos egressos ex egypto bello aggres¬
sus ẽ in raphidin: tunc cũ moy ses ait
ad iħm. elige tibi uiros. & exi. &. confli¬
ge cũ amalech crastino. Ee ecce ego in
uertice collis: & uirga di in manu mea
erit & fecit iħc sicut dixit ei moyses:
& conflixit cum amalech. Mos ses
aut̾ & aaron. & ur: ascenderunt inuer¬
ticẽ collis. E factũ ẽ ut cũ leuaret ma¬
nus moyses. inualesceret isrł: cũ aut̃
deponeret manus suas. inualescebat
amalech. Ec pꝰ pauca. iterũ scriptũ
eius gladio deiecerit. Tunc dñs dixit
admossen. Conscribe hec admemoriã
in libro. &. da inaurib iħu: quia delens
delebo memoriã a malech desub cȩlo.

Expanded text:
 pater est Eliphaz, qui interpretatur Deus me dispersit. Mater autem Thamnas, quae et ipsa primo quidem est deneger, deinde interpretatur defectio commota. Et necessario utique, qui ab his talibus gignitur, hostis est Israel, vel declinans populum. Primus enim ipse Haebraeos egressos ex Aegypto, bello aggressus est in Raphidim, tunc cum Moyses ait ad Jesum: Elige tibi viros et exi, et conflige cum Amalec crastino; et ecce ego sto in vertice collis, et virga Dei in manu mea erit. Et fecit Jesus sicut dixit ei Moyses, et conflixit cum Amalec. Moyses autem et Aaron, et Hur, ascenderunt in verticem collis. Et factum est ut cum levaret manus Moyses, invalesceret Israel. Cum autem deponeret manus suas, invalescebat Amalech . Et post pauca iterum scriptum ejus gladio dejecerit, tunc cum Dominus dixerit ad Moysen: Conscribe haec ad memoriam in libro; et da in auribus Jesu, quia delens delebo memoriam Amalec de sub coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
fieret. uel ut discerent non blasphemare.
Piburtetiam ipsi abeo. qui potestatem
habet ꝑdere ingehennam. Dicit᷑ enĩ
eis a uisto uidice. Ite in ignẽ et̾num.
quẽ p̃parauit ds diabolo & angłis eiꝰ.
Ibi ergo ꝑibit assur. & quidẽ ꝑiit ali¬
quando. & una oius excentũ ouib: sed

Expanded text:
fiat, vel ut discerent non blasphemare. fiat, vel ut discerent non blasphemare. Peribit enim ipse ab eo, qui potestatem habet perdere in gehennam. Dicitur enim eis a justo judice: Ite in ignem aeternum, quem praeparavit Deus diabolo et angelis ejus . Ibi ergo peribit Assur. Et quidem prout aliquand
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsi parit̾ ꝑibunt. Hebrei. transe¬
untes interpretant᷑. Iste eigo ipse ppłs.
etiam hebreus dicitur. quia transit de
egypto adtram repmissionis: detene¬
bris adlucem. demorte aduitam. Sed
qm̃ hȩc ut diximus. non sine agone. nͣ
sine magno certamine pot̾ĩt obtinere.
ipse ab aduersario uerberatur. Affligent
ergo etiam ipsi assyrii hebreos. hoc est
ppłm dĩ. sicut affligunt᷑ abeis. S ipsi .i.
assyrii cũ hȩc fecerint. & cũ iures suas
om̃s hebreos affligendo effuderint. sta¬
tim etiam ipsi ꝑibunt. Quod ergo ait
& affligent hebreos. & ipsi parit̾ ꝑibunt
non ita accipiendũ ẽ. quasi parit̾ cum
hebreis ꝑibunt assyrũ. s parit̾ idest
statim ut hȩc fecerint. ut hebreos affli¬
gerint etiam ipsi ꝑibunt. Parit̾ enĩ
grecus sermo ꝓstatim ponit. Hic ergo
erit finis omniũ. ut & assur cuitra¬
debant᷑ hii qui delinquebant ex ppło
dĩ. uel in int̾itum carnis. ut sp̃c saluus

Expanded text:
et ipsi pariter peribunt. Hebraei transeet ipsi pariter peribunt. Hebraei transeuntes interpretantur. Iste ergo ipse populus etiam Hebraeus dicitur, quia transit de Aegypto ad terram repromissionis, de tenebris ad lucem, de morte ad vitam. Sed quoniam haec, ut diximus, non sine agone, non sine magno certamine poterit obtinere, ipse ab adversario verberatur. Affligent ergo ipsi etiam Assyrii Hebraeos, hoc est, populum Dei, sicut affliguntur ab eis. Sed ipsi, id est, Assyrii, cum haec fecerint, et cum vires suas omnes erga Hebraeos affligendos effuderint, statim etiam peribunt ipsi. Quod ergo ait: Et affligent Hebraeos, et ipsi pariter peribunt, non ita accipiendum est, quasi pariter cum Hebraeis peribunt et Assyrii; sed pariter, id est, statim ut haec fecerint, ut Hebraeos afflixerint, etiam ipsi peribunt. Pariter enim Graecus sermo pro statim ponit. Hic ergo erit finis omnium ut et Assur, cui credebantur hi qui delinquebant ex populo Dei, vel in interitum carnis, et spiritus salvus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑibunt. Quod ꝑsingula ꝑ parabolam
loqui dicit᷑ balaam legenti incitit pu¬
dorem. nequid inhis quȩ dicuntur. qua
ꝑ parabolã s scd̾m litterã dictũ putet.
dit ergo. O quis uiuet: cum fecerit hec
ds: Hic uitam. non hanc cõmunẽ. s il¬
lam nominat. quȩ scđ̃m dm est. E hoc
ẽ quod dicit. quia cũ hec om̃ia fient.
cum oriet᷑ astrũ exiacob & surrexerit ho¬
mo ex isrł. & deleuerit amalech & semͣ
demonũ subiecerit potestatẽ. quis erit
ille tam beatus.tam felix. qui hȩc uideat.
hoc ẽ qui sentiat & intelligat & credat.
quod hȩc ita fecerit d̃s: Et exibunt
demanib citiorum: & affligent assyrios.
Citii int̾pretant᷑ plaga finis. hii ergo
plagam quȩ in fine scłi impiis ueniet
effugiunt. ipsi affligent assyrios. hoc ẽ
hii quib inagone pietatis positis con¬
teret ds sachanan sub pedes. ipsi affli¬
gent assyrios: demonũ scilicet gentẽ.
Calcabunt namq suꝑ serpentes & scor¬
piones. & suꝑ omnẽ uirtutẽ inimici:

Expanded text:
ibunt. Quod per singula per parabolam loqui dicitur Balaam, legenti incutit pudorem, ne quid in his quae dicuntur, non quasi in parabola, sed secundum litteram dictum putet. Ait ergo: O quis vivet cum fecerit haec Deus? Hic vitam non hanc communem, sed illam nominat quae secunda est. Et hoc est quod dicit, quia dum haec omnia fient, cum orietur astrum ex Jacob, et surrexit homo de Israel, et deleverit Amalec, et semen daemonum subjecerit potestatem, quis erit ille tam beatus, tam felix, qui haec videat, hoc est, qui sentiat et intelligat et credat, quia haec ita fecerit Deus? de manibus Citiorum, et affligent Assyrios. Citii interpretantur plaga finis. Hi ergo plagam quae in fine saeculi impiis veniet effugiunt, ipsi affligent Assyrios: hoc est, hi qui in agone pietatis positi conterent Satanam sub pedibus, ipsi affligent Assyrios, daemonum scilicet gentem. Calcabunt namque super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici;
Abbreviated transcription (Latin):
utiq cum uenia accipiendũ ẽ. Habet
enĩ unaqueq lingua aliquid ꝓprie-¬
tatis: quod apud alias linguas uici¬
osum uideat᷑. Et hic ergo & coniunc̃¬
tio. quasi habundans habenda est. &
suꝑflua. Caueat ergo cineus qui in¬
t̃pretat᷑ possidens. caueat in quã etiã
si possideat & ꝓmereatur istam gr̃am
ut ineccłia xp̃i sit: ne forte astutia
beor circunueniat eũ. & declinet ad
dogiata praua & ꝑuersa. & obhoc tra¬
datur assyriis. Qui enĩ blasphemant
in ȩccłia positi. traduntur sathanȩ : sic̃
phigelus. & hermogenes. dequibus
sathane: ut discant non blasphemare.
Propt̾ea ergo assyriis tradit᷑. qui decli-¬
nauerit inhereticã blasphemiã: quia
assyrii. int̾pretant᷑ dirigentes: & ob
hoc tradunt᷑ eis. qui tradunt᷑. ut non
ꝑeant. neq ut penitus int̾eant. s ut
dirigantur. & corrigantur. & sieut¬

Expanded text:
utique cum venia accipiendum est. Habet utique cum venia accipiendum est. Habet enim unaquaeque lingua aliquid proprietatis, quod apud alias linguas vitiosum videatur. Et hic ergo et conjunctio quasi abundans habenda est et superflua. Caveat ergo Cinaeus, qui interpretatur possidens, caveat, inquam, etiam si possideat et promereatur istam gratiam, ut in Ecclesia Christi sit, ne forte astutia Beor circumveniat eum, et declinet ad dogmata prava et perversa, et ab hoc tradatur Assyriis. Qui enim blasphemant in Ecclesia positi, traduntur Satanae: sicut Phigelus et Hermogenes, de quibus Satanae, ut discant non blasphemare . Propterea ergo Assyriis traditur, quia declinaverit in haereticam blasphemiam, quia Assyrii interpretantur dirigentes. Et ob hoc traduntur eis, qui traduntur non ut pereant, neque ut penitus intereant, sed ut dirigantur et corrigantur, et si
Abbreviated transcription (Latin):
tio eius. si ponat nidũ suũ inpetra.
Petra: xp̃c ẽ. Si ergo ponat nidũ
suũ inpetra: ualida ẽ habitatio eiꝰ.
si tam̃ non fiat ei beor nidus astutiȩ
Beor pat̾ ẽ balaam: Qui potest acci¬
pi inꝑsona hereticoꝵ. nt hoc dici
uideat᷑. quod saluus eẽ possit cineus.
si ponat inpetra nidũ suũ. hoc ẽ si
in xp̃o collocet spem suã: & non eũ¬
hereticorum circundet & circunscribat
astutia. Nlam si hoc fuerit nichil ei
ꝓderit quod inpetra qui ẽ xp̃c collo¬
catꝰ uidetur. Ab assyriis enĩ captiua¬
bit᷑. malignis scilicet iurtutib quȩ eos
captiuos ducunt. & in potestatẽ accipi¬
unt. quos hereticus error in uoluerit.
Uidetur sane scđm hac expositionem
quam decineo edidimus. & coniunctio
int̾turbare sensũ. S sciendũ quia uer¬
naculũ ẽ hebreȩ linguȩ & coniunctio¬
ne frequent̾ uti. ita ut int̾dum habun¬
det etiam in non necessariis ut in nr̃a
apparet lingua & uideat᷑ inserta. quod

Expanded text:
tio ejus, si ponat nidum suum in petra. tio ejus, si ponat nidum suum in petra. Petra Christus est. Si ergo ponat nidum suum in petra, valida est habitatio ejus, si tamen non fiat ei Beor, nidus astutiae. Beor pater est Balaam, qui potest accipi in persona haereticorum: ut hoc dici videatur, quod salvus possit esse Cinaeus, si ponat in petra nidum suum, hoc est in Christo collocet spem suam, et non cuereticorum circumdet et circumscribat astutia. Nam si hoc fuerit, nihil ei proderit, quod in petra, qui est Christus, collocatus videtur. Ab Assyriis enim captivabitur, malignis scilicet virtutibus quae eos captivos ducunt, et in potestatem accipiunt, quos haereticus erroribus involverit. Videtur sane, secundum hanc expositionem quam de Cinaeo edidimus, et conjunctio interturbare sensum. Sed sciendum est quod vernaculum est Hebraeae linguae et conjunctione frequenter uti, ita ut interdum abundet et in necessariis, ut in nostra apparere lingua videatur inserta. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
semen eorum ꝑibit. Semen eoꝵ est
ꝑsuasio & doctrina. qua docuerunt
homines declinare adeo. Istud ẽ sem̃
malũ. & doctrina pessima: non ipsi in
quib seminatũ ẽ ꝑibt̃. Ipsienĩ cum
conuersi ingemuerint: salui erunt.
& uide si non talis expositio etiam illis
conuenient̾ obsistat: qui dm legis ue¬
lut duritiȩ & crudelitatis accusant.
qui non solũ gentẽ amalech. s & sem̃
eius ꝓnuntiet ꝑiturũ: cum gens quidẽ
ad sꝑales nequitias referat᷑. semen uero
eius doctrina suꝑstitionũ gentilium
& cultus ydoloꝵ atq om̃is secta. quȩ
adeo ppłm declinare suadeat exponat᷑.
Commemorat aut ppb̃a pꝰ amalecb¬
cineũ dicens. Ꝙ uidens cineũ assu-¬
habitatio tua. & si posueris inpetra
nidũ tuũ. & si fuerit tibi beor nidus
astutie. assyrii captiuum te ducent.
Uidetur michi. quod cineũ ñ ualde
culpabilit̾ nominet. Ipse ẽ enim:
cui & insuꝑiorib dicebat saul. Dis
nunc dicit᷑. quia ualida sit habita¬

Expanded text:
semen eorum peribit. Semen eorum est rsuasio et doctrina, qua docuerunt homines declinare a Deo. Istud ergo semen malum, et doctrina pessima, non ipsi in quibus seminatum est, peribunt. Ipsi enim cum conversi ingemuerint, salvi erunt. Et vide, si non talis expositio, etiam illis convenienter obsistat, qui Deum legis velut duritiae et crudelitatis accusant; qui non solum gentem Amalec, sed et semen ejus pronuntiet periturum, cum gens quidem ad spiritales nequitias referatur, semen vero ejus, doctrina supersitionum gentilium, et cultus idolorum, atque omnis secta, quae a Deo rio, in populo qui declinat a Deo et gentilis efficitur, initium est Amalec: habet: Si posueris in petra nidum tuum, et fuerit tibi Beor nidus astutiae, Assyrii captivum te ducent. Videtur mihi quod Cinaeum non valde culpabiliter nominet. Ipse est enim cui in superioribus dicebat Saul: Discet nunc dicitur, quia valida sit habita