comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlos & descende : qm̃ ifta fieri nisi inclinata diuina poteftate
non poterant. Inclinatio enim cęlorũ fuit: quando ad hominem li¬
berandũ. honor supernorũ uirtusq descendit. Montes hic superbos
homines debemus accipere: & diabolica iniquitate prȩtumidos. Quos
dñs tetigit: quando eis cõpunctionem piȩ conuersionis attribuit.
fumigauerunt autem: dũ crebris suspiriis continuisq gemitib sua
peccata plorauerunt. Crassus enim fumꝰ ore uomitur: cũ se in planctũ
uitalem mortalis corporis cõpago cõmouerit. Corusca coruscationes
tuas & dissipabis eos: emitte sagittas tuas & conturbabis cos. Ecce
iam xp̃i dicitur bellũ: & quem ad modũ diabolica turba fuerit supe-¬
rata narratur. Sed quamuis coruscationib & sagitas dicat esse pug¬
natũ: petra tamen hoc fecit. qui est dñs xp̃c. Uenit a contrario in
frontem diaboli: qm̃ semper mandatis eiꝰ aduersus est. Confracta est fross

Expanded text:
coelos, et descende: quoniam ista fieri nisi inclinata divina potestate coelos, et descende: quoniam ista fieri nisi inclinata divina potestate non poterant. Inclinatio enim coelorum fuit, quando ad hominem liberandum honor supernorum virtusque descendit. Montes hic superbos homines debemus accipere, et diabolica iniquitate praetumidos, quos Dominus tetigit, quando eis compunctionem piae conversionis attribuit. Fumigaverunt autem, dum  ed., quando crebris suspiriis continuisque gemitibus sua peccata ploraverunt. Crassus enim fumus ore vomitur, cum se in planctum vitalem mortalis corporis compago commoverit. Vers. 6. Corusca corussipabis eos; emitte sagittas tuas, et conturbabis eos. Ecce jam Christi dicitur bellum, et quemadmodum diabolica turba fuerit superata narratur. Sed quamvis coruscationibus et sagittis dicat esse pugnatum, petra tamen hoc fecit, qui est Dominus Christus. Venit a contrario in frontem diaboli, quoniam semper mandatis ejus adversus est. Confracta est frons
Abbreviated transcription (Latin):
mortalis fuit: sed post quã femina suggerente peccauit. factus est ua¬
nitati similis: qm̃ & mutabilis. & mortalis effectus eft. Clanũ enĩ
dicimus illud: quod de sua substantia cadens. in auras tenues eua¬
nescit: ut fumus. ut umbra. Cuius rei cõparationem ipse dedit: di¬
cens: dies eius sicut umbra pretereunt. Merito: quando umbra
uidetur quidem: sed firmitatem non habet permanendi. Nam dis¬
cedente corpore per quod fit: ipsa quoq euanescit. ac disperit
Talis ergo est post peccatũ adȩ. hominũ uita: nisi beneficio dñi
illam sententiã paulo latius aperiens. quã superius breuiter di¬
xit idest quod innotiufti ei. Tunc utiq aspectu innotuit homini.
quando in humilitate scȩ incarnationis apparuit: quia cũ in for¬
ma dei maneret essetq deo patri coȩternus. atq equalis: ex ina¬
niuit se ipsũ. formã serui accipiens. Unde merito dicitur inclina

Expanded text:
mortalis fuit; sed postquam femina suggerente peccavit, factus est vamortalis fuit; sed postquam femina suggerente peccavit, factus est vanitati similis, quoniam et mutabilis et mortalis effectus est. Vanum enim illud dicimus, quod de sua substantia cadens, in auras tenues evanescit, ut fumus, ut umbra. Cujus rei ipse comparationem dedit, dicens: Dies ejus sicut umbra praetereunt. Merito quando umbra videtur, videtur quidem, sed firmitatem non habet permanendi; nam discedente corpore per quod fit, ipsa quoque evanescit ac disperit. Talis ergo est post peccatum Adae hominum vita, nisi beneficio Domini illam sententiam paulo latius aperiens, quam superius breviter dixit, id est quod innotuisti ei. Tunc utique aspectu innotuit homini, quando in humilitate sanctae incarnationis apparuit: quia cum in forma Dei maneret, essetque Deo Patri coaeternus atque aequalis, exinanivit seipsum, formam servi accipiens . Unde merito dicitur: Inclina
Abbreviated transcription (Latin):
liquidam resolutus: qui habere non potest firmitatem. Qua propter.
quid est homo : sub interrogatione & despectu ꝓnuntiandũ est. Huic
infertur laudatiua responsio: quod in liusti ei. Quale eft enim ut
ille cęli terreq fabricator. per assumpti corporis ueritatem usq ad
hominũ dignatus fuerit uenire notitiam: & rectis fide innotuerit.
mestimabile deitatis archanũ. Quȩ figura dicitur erothesis: ideft
opposita a contrario interrogatio. Simili modo interrogandũ est. aut
filius hominise item respondeatur. qm̃ reputas eum÷ utiq in oiub
tus: in numero predeftinatorũ: in illa hierusalem beata: ubi semper
iusti de dñi contemplatione gaudebunt. Homo uanitati similis factus
est : dies eius sicut umbra pretereunt. Exponit definitiue. quod supe¬
rius breuiter dixit: quid eft homo e id est uanitati similis factus. non
plasmatus. Adam enim quando creatus est. uerax. simplex. purus. im¬

Expanded text:
liquidam resolutus, qui habere non potest firmitatem. Quapropter liquidam resolutus, qui habere non potest firmitatem. Quapropter quid est homo? sub interrogatione et despectu pronuntiandum est. Huic infertur laudativa responsio, quod innotuisti ei. Quale est enim, ut ille coeli terraeque fabricator per assumpti corporis veritatem, usque ad hominum dignatus fuerit venire notitiam, et rectis fide innotuerit inaestimabile deitatis arcanum? Quae figura dicitur erotesis, id est opposita a contrario interrogatio. Simili modo interrogandum est: aut filius hominis? Idem respondeatur, quoniam reputas eum; utique in ovibus tuis, in numero praedestinatorum, in illa Jerusalem beata ubi semper justi de Domini contemplatione gaudebunt. Vers. 4. Homo vanitati similis factus est; dies ejus sicut umbra praetereunt. Exponit definitive quod superius breviter dixit: Quid est homo? id est vanitati similis factus, non plasmatus. Adam enim quando creatus est, verax, simplex, purus, im
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. Unde singulis nominib decenter ex pressũ eft: quod ei fue¬
rat dñi largitate concessum. Et uide quid sequitur. Et in ipso spe¬
rabo. Post tanta beneficia. uir sc̃s scit atali spe non esse cessandum
sed quanto plus ab eo acceperat. tanto magis amplius erpecebat.
Addidit: subiciens populos sub me. Siue hocdicit de futuro qua
populis imperaturus erat siue magis populos sibi memorat
subdendos. quos in sp̃u uidebat semini suo. idest. xp̃o dño
subiugandos: sicut in scdõ psalmo ait: postula ame & dabo
innotuisti ei aut filius hominis: qm̃ reputas eum. Audia¬
mus regem plus suis motib imperantem: ut post tot infig¬
nia uirtutũ. tanta gratia dñi ꝓtectus. nonsolũ se fateatur exi¬
guum: sed etiam humanũ genus diuinis beneficiis per se de¬
monstret indignum. Annullat enim. cũ dicit. quid est homo s̾
quasi puluis qui uento flante trañfertur: quasi limus in t̾rã

Expanded text:
cepit. Unde singulis nominibus decenter expressum est, quod ei fuecepit. Unde singulis nominibus decenter expressum est, quod ei fuerat Domini largitate concessum. Et vide quid sequitur: et in ipso sperabo. Post tanta beneficia vir sanctus scivit a tali spe non esse cessandum; sed quanto plus ab eo acceperat, tanto magis amplius expetebat. Addidit, subjiciens populos sub me. Sive hoc de futuro dicit, quia populis imperaturus erat; sive magis populos sibi memorat esse subdendos, quos in spiritu videbat semini suo, id est, Christo Domino subjugandos, sicut in secundo psalmo ait: Postula a me et dabinnotuisti ei, aut filius hominis? quoniam reputas eum. Audiamus regem plus suis motibus imperantem; ut post tot insignia virtutum tanta gratia Domini protectus, non solum se fateatur exiguum, sed etiam humanum genus divinis beneficiis per se demonstret indignum. Annulat enim cum dicit: Quid est homo? quasi pulvis qui vento flante transfertur: quasi limus in terram
Abbreviated transcription (Latin):
Hisericordia mea & refugium meum : susceptor meus & liberator nĩs.
Protector m̃s. & in ipso sperabio: subiciens populos sub me. Nomina ifta
de beneficiis collatis sine dubitatione uenerunt: ut quia multiplices
causas in uno psalmo retexere ꝓlixũ fuitꝰ breuitatis cõpendio ꝓde¬
rentur. Quȩ figura dicitur hypoteusis: quando uerba diuersa. causis
singulis ap̃ta redduntur. Miscdĩam quippe cũ ipso fecit dñs. quando ei
de fratrib suis ultimum. per samuhelem ꝓpħam ad regale culmen
elegit: refugium. quando contra tam i inmanissimũ hostem consiliũ
dedit: ut eum petra deiceret cũ quo non poterat armorũ pondere
dimicare. Susceptor fuit. quando eũ fecit in generũ a saulȩ suscipi: ut
suo dño iungeretur: qui prius fuerat seruitii conditione subiectus.
Liberator fuit dũ eũ a periculo regiȩ indignationis eripuit: ꝓtec¬
tor. quando in spelunca latens. in saulem regem ius ultionis ac¬

Expanded text:
refugium meum; susceptor meus et liberator meus; protector meus, et in ipso speravi: subjiciens populos sub me. Nomina ista de beneficiis collatis sine dubitatione venerunt; ut quia multiplices causas in uno psalmo retexere prolixum fuit, brevitatis compendio proderentur. Quae figura dicitur hypozeuxis, quando diversa verba causis singulis apta redduntur. Misericordiam quippe cum ipso fecit Dominus, quando eum de fratribus suis ultimum per Samuelem prophetam ad regale culmen elegit. Refugium, quando contra tam immanissimum hostem consilium dedit, ut eum petra dejiceret cum quo non poterat armorum pondere dimicare. Susceptor fuit, quando eum fecit a Saule in generum suscipi, ut suo Domino jungeretur, qui prius fuerat servientium conditione subjectus. Liberator fuit, dum eum a periculo regiae indignationis eripuit. Protector, quando in spelunca latens in Saulem regem jus ultionis ac
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam scĩssimȩ ueritatis. Definit enim ueraciter. quis sit beatus populus:
scilicet. cuius est dñs ds̃ eius. Dicendo cuius eft dñs: om̃s scõs uiros sig¬
nificat. & ꝓbabili se conuersatione tractantes. Illorũ enim dñs non dici-
bent xp̃m : qui & eius serui specialiter nuncupantur. Addidit quoq
deus eius: id est quib ꝓpicius ẽẽ dignatur. Sepe enim sic legimus a
ficlelib dictũ : deus meus. & dñs meus. łlam si nos serui eius integre
dicimur: ille dñs noster ueraciter nuncupatur. Sic paucis uerbis. be¬
ti populi definitio plenissima ueritate cõpleta eft.
CONCLUSIO

Expanded text:
ipsam sanctissimae veritatis. Definit enim veraciter qui sit beatus populus; ipsam sanctissimae veritatis. Definit enim veraciter qui sit beatus populus; scilicet, cujus est Dominus Deus ejus. Dicendo, cujus est Dominus, sanctos viros significat, et probabili se conversatione tractantes. Illorum enim Dominus non dicbent Christum, qui et ejus servi specialiter nuncupantur. Addidit quoque, Deus ejus, id est quibus propitius esse dignatur. Saepe enim sic legimus a fidelibus dictum: Deus meus, et Dominus meus . Nam si nos servi ejus integre dicimur, ille Dominus noster veraciter nuncupatur. Sic paucis verbis beati populi definitio plenissima veritate completa est. Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
quando dictio gradatim ad superiora conscendit. B eatũ dixerunt populum
cui hȩc sunt: beatus populus cuius est dñs deus eius. Hic uersus. duas qui¬
dem: setͥ diuersas ꝓbatur continere sententias. Vna ͤ eorũ qui sibi uidentur
felices : altera uero beatorũ. Ait enim̃ Beatũ dixerunt populũ cui hȩc suas:
scilicet superiora quȩ dicta sunt. Sic iudicant: qui ueritatis discipuli non
fuerunt. Mundi diuitias preferunt: & cȩlestia regna contempnunt: beati¬
tudinem putantes. aut oues fȩtosas uidere: aut boues crassissimos possidere
Audite male persuasi: audite dementes : in sinistra poni. quȩ putatis
esfe magnifica. Sic enim de sapientia legitur. In dextera eius anni uitȩ.
in siniftra eius diuitiȩ & gła. Audiamus nunc quid dicatur de turba fi¬
delium. Beatus populus cuius est dñs deus eius. Post illam irrisionem quȩ
de sceleratis facta est: uenit ad penitralia sapientiȩ: hoc eft ad uocem

Expanded text:
 Vers. 17. Beatum dixerunt populum cui haec sunt; beatus populus cujus est Dominus Deus ejus. Hic versus duas quidem, sed diversas probatur continere sententias. Una est eorum qui sibi videntur felices, altera vero beatorum. Ait enim: Beatum dixerunt populum cui haec sunt; scilicet superiora quae dicta sunt. Sic judicant qui veritatis discipuli non fuerunt, mundi divitias praeferunt, et coelestia regna contemnunt: beatitudinem putantes, aut oves fetosas aspicere, aut boves crassissimos possidere. Audite, male persuasi; audite, dementes, in sinistra poni quae putatis esse magnifica. Sic enim de sapientia legitur: In dextera ejus anni vitae; in sinistra ejus divitiae et gloria . Audiamus nunc quid dicatur de turba fidelium: Beatus populus cujus est Dominus Deus ejus. Post illam irrisionem quae de sceleratis facta est, venit ad penetralia sapientiae, hoc est ad vocem
Abbreviated transcription (Latin):
deratȩ uictoriȩ consequeretur effectuᷤ. Hon enĩ exeretdio armorũ
Aut aliqua prelusione constat imbutũ: sed hosti suo subito apparu¬
it egregius. : qui etiam in domo patris sui pridem uidebatur eẽ
despectus. Sequitur. Et digitos meos ad bellum. Sicut superiꝰ manꝰ¬
operationem: ita & hic digitos salutaria consilia possumus fortassis
aduertere : quȩ de corde nr̃o ueliit quidam radii ꝓsiliuit: dũ aliqͣ
subtilitate causas necessarias optinere contendunt. łft enun iftud nomen
multarũ significationd: sed pro locorũ diuersitate accipiendĩ ẽẽ cognoscit᷑
tus dei est. quem sp̃m scm̃ patres intelligere uoluerunt: tam ibi. acce¬
pit autem moyses duas tabulas scriptas digito der: & cȩtera que in
hunc modũ reperies esse uariata. Siue idem significat digitos meos
ad bellũ: quod manus meas ad prȩlium. Quȩ figura dicitur grece epi¬

Expanded text:
deratae victoriae consequeretur effectus. Non enim exercitio armorum deratae victoriae consequeretur effectus. Non enim exercitio armorum aut aliqua praelusione constat imbutum; sed hosti suo subito apparuit egregius, qui etiam in domo patris sui pridem videbatur esse despectus. Sequitur, et digitos meos ad bellum. Sicut superius manuoperationem, ita et hic 484 digitos salutaria consilia possumus fortassis advertere, quae de corde nostro velut quidam radii prosiliunt, dum aliqua subtilitate causas necessarias obtinere contendunt. Est enim istud nomen multarum significationum, sed pro locorum diversitate accipiendum esse cognosciturtus Dei est ; quem Spiritum sanctum Patres intelligere voluerunt. Item ibi: Accepit autem Moyses duas tabulas scriptas digito Dei ; et caetera quae in hunc modum reperies esse variata. Sive idem significat, digitos meos ad bellum, quod, manus meas ad praelium. Quae figura dicitur epi
Abbreviated transcription (Latin):
atq mirabiles redderentur.DIUISION OSALMI.
ost interfectionem goliȩ quã mystica diximus operatione
cõpletam: in prima parte.ꝓpheta grãs agit. dño. peraeti bel¬
li discrimine se fuisse liberatũ: deprecans ut cito dñi declaretur
aduentus. per quem diabolus uictus est: & quasi sp̃ualis belli qđ
golias figuraliter gessit est secuta perfectio. Tunc enĩ fideles sunt
a magno discrimine liberati. Scda. in nouo & ueteri testamento ꝓpħa
dño se psallere cõpromitat᷑: liberatus a pessimis inimicis. qui beatitu¬
dinem suam in scłi istuis felicitate posuerunt: beatos autem illos
tantũ definiens quorũ est dñs deus eorum
quando maxime insolens peccãt humanitas. nulla se ꝓ¬
p̃rie presumptionis elatione iactauit: sed dñi uirtutib totũ aꝑ¬
plicans. laudes eius deuo exultatione concelebrat. Iam quȩ sit causa
benedictionis adiecit. Qui docet manus meas ad prȩlium. Docuit
manus eius ad pręlium: quando sic oportune omnia fecit. ut desi¬

Expanded text:
atque mirabiles redderentur. Divisio psalmi. Post interfectionem Goliae quam mystica diximus operatione completam, in prima parte propheta Domino gratias agit, peracti belli discrimine se fuisse liberatum: deprecans ut cito Domini declaretur adventus, per quem diabolus victus est, et quasi spiritualis belli quod Golias figuraliter gessit, est secuta perfectio: tunc enim fideles sunt a magno discrimine liberati. Secunda in Novo et Veteri Testamento propheta Domini se psallere compromittit, liberatus a pessimis inimicis, qui beatitudinem suam in saeculi istius felicitate posuerunt; beatos autem illos tantum definiens quorum est Dominus Deus eorquando maxime insolens peccat humanitas, nulla se propriae praesumptionis elatione jactavit; sed Domini virtutibus totum applicans, laudes ejus devota exsultatione concelebrat. Nam quae sit causa benedictionis adjecit: Qui docet manus meas ad praelium. Docuit manus ejus ad praelium, quando sic opportune omnia fecit, ut desi
Abbreviated transcription (Latin):
Aetendens prius adhumanã in becillitatẽ nusquã sibi reperit adiutorẽ.
sed conuersus ad clnm. statim qͦd opitulari poss& inuenit. dicẽ enĩ nisi
qͥa dñs aduiuisso me: in illã foueã ꝓtinꝰ ineidissẽ. in qua peccatores cer-¬
tũ ẽ. posse demergi ͥ hoc. ẽ. paulominꝰ habitauerat in inferno
anima mea. Uanis enĩ ꝑsuasionib potuiss& decipi: nisi meruissa ad nõ
H ic beneficiũ celerrime confessionis ostenditur: ut cũ se lapsũ dicer&:
statĩ munera diuina sentir&. Iui felici sorte lib̾atus: in de reatũ euade
p̃ualuit: qͥa culpã iudici ñ negauit. Sic petrus cũ uocatus gressib suis
calcar& undas maris expauit: sed idõ cito meruit liberari. qͥa infirmi
mamcis er ipure. quẽ disficlentia cauenda mergebat. T antũ eñi ualce iu
prancipus ac ce lenta confesio ut ante in clulgentia subuenat qua poena

Expanded text:
Attendens prius ad humanam imbecillitatem, nusquam sibi reperit adjutorem; sed conversus ad Dominum, statim quod opitulari posset, invenit. Dicit enim, Nisi quia Dominus adjuvit me, in illam foveam protinus incidissem in qua peccatores certum est posse demergi; hoc est, paulo minus habitaverat in inferno anima mea. Vanis enim persuasionibus potuisset decipi, nisi meruisset a DomiHic beneficium celerrimae confessionis ostenditur, ut cum se lapsum diceret, statim munera divina sentiret; qui felici sorte liberatus, inde reatum evadere praevaluit, quia culpam Judici non negavit. Sic Petrus cum vocatus gressibus suis calcaret undas maris, expavit ; sed ideo cito meruit liberari, quia infirmimanus eripuit, quem diffidentia cavenda mergebat. Tantum enim valet in principiis accelerata confessio, ut ante indulgentia subveniat, quam poena
Abbreviated transcription (Latin):
Ad terciã partẽ : in qua sibi contra malignos sp̃s. solũ dm̃ ad iuitorẽ. eẽ
testatur. & quia nullus .ẽ. hominũ qui ꝓpͥis uirib aduersus eos conflie-¬
tare p̃ualeat: interrogatiue legendũ ẽ. quis exurg& mͥ: Ielẽ. nemo
prome acluersũ demones certaturus as sistit dũ eis potius homines
mali imitationib obsequant᷑. Aduersari enĩ. hostis . ẽ ñ sequacis. Addi-¬
dit. Aut qͥs stabit mecũ aduersus oꝑantes iniqͥtatẽ: quasi in acie cer¬
taturꝰ ⁊ qͦͣsi diuersis iaculis uulnerandus. iut ñ manus inserendo uincat.
sed aduictoriã magis patiendo ꝑueniat. Istud enĩ tale certamen est:
ut uincat qͥ sustin&: & ꝑlat ille qͥ uulnerat. Quẽ sensũ & apłs dicit.
on .ẽ. nob̵ colluctatio aduersus carnẽ & sanguinẽ : sed aduersus pͥncipes

Expanded text:
alignos spiritus solum Deum adjutorem esse testatur. Et quia nullus est hominum qui propriis viribus adversus eos conflictare praevaleat, interrogative legendum est: Quis exsurget mihi? id est, nemo pro me adversum daemones certaturus assistit, dum eos potius homines malis imitationibus subsequantur. Adversari enim hostis est, non sequacis. Addidit, aut quis stabit mecum adversus operantes iniquitatem? Quasi in acie certaturus, quasi diversis jaculis vulnerandus; ut non manus inserendo vincat, sed ad victoriam magis patiendo perveniat. Istud enim tale certamen est, ut vincat qui sustinet, et perdat ille qui vulnerat. Quem sensum et Apostolus dicit: Non
Abbreviated transcription (Latin):
alienos : ubi in corp̃hensibi lẽ pęnã sustinent mali: eũ tarto munebni
rededuntur extranei¬
espiciamꝰ hunc psalmũ.
quo decore resplendeat: quẽ aclmodũ illi murmurationi competent
obiectus ẽ qua maxime laborat humanitas. Nullus inuideat prtu¬
ris nullus felices astim&. qͥ sub xt̾nitate dampnandi st̃. Amemꝰ potius
afflictiones: quȩ faciunt ꝑpetuo felices. Nã si amarã medici pocionẽ
ñ respuimꝰ ut meream temporalẽ susciꝑe sospitatẽ: qͥs istud sane sñtis¬

Expanded text:
alienos, ubi incomprehensibilem poenam sustinent mali, cum a tanto munere alienos, ubi incomprehensibilem poenam sustinent mali, cum a tanto munere redduntur extranciamus hunc psalmum quo decore resplendeat: quemadmodum illi murmurationi competenter objectus est, qua maxime laborat humanitas. Nullus invideat perituris; nullus felices aestimet qui sub aeternitate damnandi sunt. Amemus potius afflictiones, quae faciunt perpetuo felices. Nam si amaram medici potionem non respuimus, ut mereamur temporale
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores dñe. usq q̃ peccatores głiabunt᷑: ita nc̃ ponendo. & factus ẽ michi
dlñs in refugiũ. & ds̃ m̃s in auxiliũ spei mea. causã totiꝰ hesitationis abscȩ dit
Icce omis dubitatio saluberrimo fine curata: Nã illos quos dicebat᷑ dñs
ñ uide neq intelligere: oportuno tẽpore retribu&e illis oꝑatones suas.
S ed intelligamꝰ quid sit qͦd dic̃. & redel& illis clñs iniqͥtatẽ ipsoꝵ idẽ. re¬
tribua malis scłm uota nequitiae su& ñ scđm illud bonũ qͦd iuelestẽ
facere nescientes. Nã qͥ scĩssuos ꝑseq̾int᷑ ad cȩloꝵ qͥdẽ regna transitt¬
tunt : sed crecdunt se ꝑclere. qͦs statuerunt iniqua uoluntate truci¬
clare. Serũ isti tales in illa parte iuclicandi st̃: in qua maliciã con¬
cepisse noscunt᷑ & nota qͦd hoc nom̃ malicia om̃iũ criminũ capaxi
ee dicas. Slã sicut caritas multifarias uirtutes contin&. ita malicia
erimina diuersa complectit᷑. disꝑl& eos. id ẽ. a suo regno efficiet

Expanded text:
peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur? ita nunc ponendo, Et factus est mihi Dominus in refugEcce omnis dubitatio saluberrimo fine curata est. Nam illos quos dicebatur Dominus non videre, neque intelligere, opportuno tempore retribuet illis operationes suas. Sed intelligamus quid sit quod dicit, et reddet illis iniquitatem ipsorum, id est retribuet malis secundum vota facere nescientes. Nam qui sanctissimos persequuntur, ad coelorum quidem regna transmittunt; sed credunt se perdere, quos statuerint iniqua voluntate trucidare. Verum isti tales in illa parte judicandi sunt, in qua malitiam concepisse noscuntur. Et nota quod hoc nomen malitiae omnium criminum capax esse dicatur. Nam sicut charitas multifarias virtutes continet, ita malitia crimina diversa complectitur. Disperdet eos, id est, a suo regno efficiet
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ suꝑius dixerat ut mitiges eũ : nunc asserit nonẽẽ. repellendũ. quẽ ꝓpt̃
coronale p̃miũ paruo tẽpore cõmemorat᷑ fgtatũ. Plebẽ uero suã clesignat
fide lissimos x pĩanos: qui ad dñm pura mentis intentione festinant. Sequit᷑
& herecditatẽ suã ñ derelinqu&. hereditas . ẽ. humana: quȩ ad successorẽ.
pͥoris dñi migratione transfertur. Nam hereclitas xp̃i lic& sit eius sanguine
conquisita: nũꝗͥ suũ ꝑdit auctorẽ: sed cũ ipso nichilominꝰ possidet᷑. Quo adusq¬
uisticia conuertat᷑ in udictũ & qui tenent eã : om̃s qui recto st̃ corde. Ius¬
ticia hominũ tunc conuertit᷑ in iudiciũ: qͥndo apłi. uel qͥ eorũ meritis pro-¬
ximant᷑ sic̃ eis ꝓmissũ .ẽ. in euangłio. sederint suꝑ cluodecim sedes rudi¬
care cũ xp̃o. Ista eiũ iusticia fideliũ. quȩ in hoc munclo examini subia-

Expanded text:
e repellendum, quem propter coronale praemium parvo tempore commemorat esse fatigatum. Plebem vero suam designat fidelissimos Christianos, qui ad Dominum pura mentis intentione festinant. Sequitur, et haereditatem suam non derelinquet. Haereditas est humana, quae ad successorem prioris Domini migratione transfertur. Nam haereditas Christi, licet sit ejus sanguine conquisita, nunquam suum perdit auctorem, sed cum ipso nihilominus possidetur. Versomnes qui recto sunt corde. Justitia hominum tunc convertitur in judicium, quando apostoli, vel qui eorum meritis proximantur sicut eis promissum est in Evangelio sederint super duodecim sedes judicare cum Christo. Ista enim justitia fidelium, quae in hoc mundo examini subja
Abbreviated transcription (Latin):
celoer. fiñ gerteũ aduertimꝰ plasmare. Unde & sigulũ bene solamnꝰ uasogni
clocene sormatorẽ Nã & ille qͥ mentit᷑ aliqͥo sibi uidet pose confing enaseru
boc ueobũ monltes reb apponit᷑: sed congrue tunc inteillge to qudo causis
aut qͦd sequnt̃ sub ex ecratione legendũ ẽ. & sanguine in noceretẽ condeonabt
guiss ois̃c elerb datũ ẽ im pbitas hominũ uirtutibi tribuere qi rec adalepnab¬
guis em pelolũ pecit̃ sci cinlaus & obsequiũ deousdeiofferr osoe & ad

Expanded text:
e; unde et figulum bene solemus vasorum dicere formatorem; nam et ille qui mentitur, aliquid sibi videtur posse confingere. Unde hoc verbum multis rebus apponitur; sed congrue tunc intelligitur, quando causis autem quod sequitur, sub exsecratione legendum est, et sanguinem innocentem condemnabunt; ut quod sceleribus datum est, improbitas hominum virtutibus tribuere non recuset. Sanguis enim pro dolore petitur sancti, cui laus et obsequium debuisset offe
Abbreviated transcription (Latin):
qna graut uulneratu. & duris calamitatib plenũ. rationẽ fundere conuiemnie¬
du ulsi loprmmeret ucirndigentie necossitas abstueret Ia cũ dios. uorã dñoei
dli ollat or or iot intellis. quȩ de sacculis anime. ante pedes : etios quusiquu eo
metalli copia fundat᷑. Nix enĩ rep eries sicut quidã deciti ut orantu ouiquã. uon
aliquat cnoue andien cogitationis oc currat obftaculũ: q intentioue quarin

Expanded text:
r vulneratum, et duris calamitatibus plenum, orationem fundere conveniendia ulla comprimeret, nec indigentiae necessitas abstineret. Nam cum dicit, coram Domino, talem orationem vult intelligi, quae de sacculis animae ante pedes regios quasi aurei metalli copia decora fundatur. Vix enim reperies sicut quidam dixit ut oranti cuiquam non aliquid inane et alienae cogitationis incurrat obstaculum, et inten
Abbreviated transcription (Latin):
cons umatiꝰ sicds eulantadib inteedere compbant. Egent un moe seło sed suen
locupletes qconslicus unciui sed uirtutib pleni. despecti hominibo. sed accerta
coroner̃ ota hic pauꝑ sine nomine introdueit᷑ ad loquendũ solieee rea cõr
um sat. om̃s sibi paugeres axp̃i cognoscerent attributũ. Animo ibis. genreei coũ¬
dendũ est hunc ꝑ salinu. quartũ ec̃ ex his qui notant᷑ oratio. quanius penitesitiõ
quntt᷑ et uidett᷑. Sciendũ est plane. orationũ duo eẽ. genera: unũ quando. dñs xp̃e¬

Expanded text:
lamitatibus intercedere comprobantur. Egent in hoc saeculo, sed sunt locupletes Deo; vitiis vacui, sed virtutibus pleni; despecti hominibus, sed acceptaa sint posita, hic pauper sine nomine introducitur ad loquendum; scilicet ut cum uni datur, omnes sibi pauperes Christi cognoscerent attributum. Animo praeterea condendum est hunc psalmum quartum esse ex his qui notantur Oratio, quamvis poenitentium quintus esse videatur. Sciendum est plane orationum duo esse genera. Unum quando D
Abbreviated transcription (Latin):
significantiã ducunt Eueracit᷑ intelligunt qͥd in p̃figuratione diet in&e
conoscunt &ido uerba eccłix in hoc psalmo debemꝰ accipe: que nobis
eoguo sabbati futurã reqem cognoscitur intimare. oł Uisdo no dicer
le simo in fresita ecelion loquit: bonũ ee. memorans laued es edño diecpe
qmon sipierstu &utreligiosu ꝓfitet᷑ modis om̃ib ignorare. scđo cpec¬
catoresi sieut fenũ uelocit asserit. ee ꝑituros: tertio iustos diec florere
ut palma crescere aut̃ sic̃ ea dros libani: ut ꝑtinaces metu corrigato
& deuioti felici pollicitatione congaudeant Bonũ est comsiter. diõ¬

Expanded text:
antiam ducunt, et veraciter intelligunt quod in praefiguratione dictum esse cognoscunt. Et ideo verba Ecclesiae in hoc psalmo debemus accipere, quae nobis per diem sabbati futuram requiem cognoscitur intimare. Divisio psalmi. Primo ingressu Ecclesia loquitur, bonum esse commemorans laudes Domino dicere, quod insipientem et irreligiosum profitetur modis omnibus ignorare. Secundo peccatores sicut fenum velociter asserit esse perituros. Tertio dicit justos florere ut palmam, crescere autem sicut cedros Libani: ut et pertinaces metus corrigat, et devoti felici pollicitatione congaudeant. Expositio
Abbreviated transcription (Latin):
iniquus p̃sũptionis suȩ memor ẽ. diuinae uictoriȩ. Ipse qͥppe & in nob uincit
qui eũ inse ꝓpͥa uirtute suꝑ auit. dicat̃ ergo a nob̶ post om̃s accꝰ dici. noc¬
tis aduentu : ognoscat nos ipsius. eẽ. cuise recolit ante cessisse. Nec fru-¬
stra tantã głiã psalmi huiꝰ intali numero aestimo collocatã quȩ tertrina
reuolutione cdenarii ad om̃ipotentẽ atq indiuusibilẽ cognoscit᷑ tendẽ

Expanded text:
cit, qui eum et in se propria virtute superavit. Dicatur ergo a nobis post omnes actus diei noctis adventu; cognoscat nos ipsius esse, cui se recolit ante cessisse. Nec frustra tantam gloriam psalmi hujus in tali numero aestimo collocatam, quae ter trina revolutione denarii ad omnipotentem atque indivisibilem cognoscitur tendere
Abbreviated transcription (Latin):
ubi iam locu tribulatio ñ habebit. Longitudine dierũ adimplebo eũ
& ostendã illi salutare icũ. Adhuc ex eqiiit᷑ p̃mia: quȩ ꝓmittit beato
Longitudo enĩ dierũ uita &terna ẽ: quã nullus tminat finis. sed infirmam̃to
suo stabili robore ꝑseuerat. Sequit᷑ cotiꝰ p̃mi finis qͥ ñ hab& finẽ. Noue ao¬
& ostendã illi salutare meũ: hoc ẽ enĩ qͥd ficlelib insũma remuneratione pro-¬
iet᷑ : quia salutarẽ chĩm xp̃m contuent᷑. Apparens eni ille & coredis illumina¬
tione conspectus ⁊ totã sp̃e iustorũ desideriũq conplebit. Sic & ipse inȩuanit¬
gbo Sene credentib pollicet᷑ ostenlã me ipsũ illis Hoc enĩ ut quidã uolunt¬

Expanded text:
. Longitudine dierum adimplebo eum, et ostendam illi salutare meum. Adhuc exsequitur praemia quae promittit beato. Longitudo enim dierum vita aeterna est, quam nullus terminat finis; sed in firmamento suo stabili robore perseverat. Sequitur totius praemii finis, qui non habet finem, et ostendam illi salutare meum. Hoc est enim quod fidelibus in summa remuneratione promittitur, quia salutarem Christum Dominum contuentur. Apparens enim ille et cordis illuminatione conspectus, totam spem justorum desideriumque complebit. Sic se et ipse in Evangelio bene credentibus pollicetur: Osten
Abbreviated transcription (Latin):
beneficio reddim̃ libi. qͥ ꝑ nos sumꝰ pecatorũ nexib obligati. Iose
eni cantat inpsalmo: qͥ omnẽ uitã suã in grãrũ accione constituit.
Dies aut̃ sabbati reqͥes interp̃tat᷑: ꝑ quc̃ cõmonem̃ ab om̃i praua ac¬
tione cessare  & feriatos animos auiciis relde opũ cȩlestiũ scitate¬
ꝯ anc recte nidei s̃ colunt. cũ obseruantiã eiꝰ adintellectũ ittere ncanstu

Expanded text:
us peccatorum nexibus obligati. Ipse enim cantat in psalmo, qui omnem vitam suam in gratiarum actione constituit. Dies autem sabbati requies interpretatur, per quam commonemur ab omni prava actione cessare, et feriatos animos a vitiis reddere operum coelestium sanctitate. Hanc recte Judaei non colunt, cum o
Abbreviated transcription (Latin):
humani generis salutem non desinit indicare. Prima igttur narratione. dñi
xp̃i uerba refert. quibus patri suo cognoscitur promisisse. requiem se nul¬
latenus sumere. nisi uere religionis affectũ humanis pectoribus infudisset:
secunda narratione dicit esse cognitũ. quod ueraciter fuerat a dño saluatore
pollicitũ ÷ preces suas adiciens: ut cito aduentũ salutarem prebeat: quia adhuc
uenturi temporis dilatione pendebat. Tercia parte ꝓmissionem quȩ illi a patre
facta fuerat perhibet esse complendam: ut fructus uteri uirginalis thronũ
sedeat dominationis aeternum: quatinus eccłam eus benedicat pauperes
pascat sacerdotes glorificet: & potestatem eus prodiicat: inimicos induat
uerborũ ipsorũ significatione copiosus.

Expanded text:
humani generis salutem non desinit indicare. Prima igitur narratione Domini humani generis salutem non desinit indicare. Prima igitur narratione Domini Christi verba refert, quibus Patri suo cognoscitur promisisse requiem se nullatenus sumere, nisi verae religionis affectum humanis pectoribus infudisset. Secunda narratione dicit esse cognitum, quod veraciter fuerat a Domino Salvatore pollicitum, preces suas adjiciens, ut cito adventum salutarem praebeat, qui adhuc venturi temporis dilatione pendebat. Tertia parte promissionem quae illi a Patre facta fuerat, perhibet esse complendam, ut fructus uteri virginalis thronum sedeat dominationis aeternum, quatenus Ecclesiam ejus benedicat, pauperes pascat, sacerdotes glorificet, et potestatem ejus perducat, inimicos induat verborum ipsorum significatione copiosus.
Abbreviated transcription (Latin):
um prophetã omnia cantica graduum. ad prouectũ spei celsioris
euexerit istud tamen eum omnimodis eleuauit: quia in carnatio¬
nis dñice sacramenta describit. Dignũ enim fuerat. ut post duode¬
narium apostolorũ numerũ. tanquam caput omnium ipse tertius decimu
adueniret: quem non arbitor persone prophetice posse congruere: quia glo¬
ria tanta psalmi. nisi dño xp̃o rationabiliter alteri non potest applicari.
Nec enim ille humilis qui actenus clamauerat de profundis. subito se in
tantam laudem potuisset erigere: ut humanũ modum uideretur excedere.
Qua propter. dauid ille desiderabilis. ille manu fortis. hic a nobis intelli-¬
gendis est: in quo & humilitas assumpte incarnationis conuenit: & omni¬
potentia deitatis excellit. DI UISIO ESAL MI.
uai frequenter propheta in psalmis de incarnatione dñi fuerit
locutis in hoc maxime gradu. tantũ mysterium euidenter edi¬
cit: ut merito ualuisset ad gloriam perfectionis ascendere qui

Expanded text:
Cum prophetam omnia cantica graduum ad provectum spei celsioris evexerint, istud tamen eum omnimodis elevavit, quia incarnationis dominicae sacramenta describit. Dignum enim fuerat ut post duodenarium apostolorum numerum, tanquam caput omnium ipse tertius decimus adveniret, quem non arbitror personae propheticae posse congruere, quia gloria tanti psalmi nisi Domino Christo rationabiliter alteri non potest applicari. Nec enim ille humilis, qui hactenus clamaverat de profundis, subito se in tantam laudem potuisset erigere, ut humanum modum videretur excedere. Quapropter David ille desiderabilis, ille manu fortis hic a nobis intelligendus est, in quo et humilitas assumptae incarnationis convenit, et omnipotentia Deitatis excellit. Divisio psalmi. Cum frequenter propheta in psalmis de incarnatione Domini fuerit locutus, in hoc maxime gradu tantum mysterium evidenter edicit; ut merito valuisset ad gloriam perfectionis ascendere, qui
Abbreviated transcription (Latin):
fectissimȩ humilitatis. Seda ẽfidentia miscłue dñi. qua fideles sẽꝑ hab̾e ꝓficuũ ẽ Tercia:
petit᷑ ut a peccatis eiꝰ suũ dñs aue̾rtat aspectũ sed ipsũ potius scã trinitas miserata respiciat. Quar¬
a sub uingit om̃s peccatores ad desideriũ supplicationis magis ac magis animando. stã ingens illi o¬
remitteret᷑ inqͥtas. Qunta parte causa memorat᷑ eccłȩ. quȩ ꝑ eiꝰ erat sem̃ aduentu dñ construenda
ubiuã lȩtus atari eiꝰ offerendos uitulos pollicet᷑ Sic & suppliciatio deuota cduditine uenerreiolu tia

Expanded text:
e Domini, quam fideles semper habere proficuum est. Tertia petitur, ut a peccatis ejus suum Dominus avertat aspectum, sed ipsum potius sancta Trinitas miserata respiciat. Quarta subjungit omnes peccatores ad desiderium supplicationis magis ac magis animandos, si tam ingens illi remitteretur iniquitas. Quinta parte causa memoratur Ecclesiae, quae per ejus erat semen adventu Domini construenda: ubi jam laetus altari ejus offerendos vitulos pollicetur. Sic et supplicatio devota concluditur, et ventura
Abbreviated transcription (Latin):
ne uix poterat aliena sustinere. Uulgo mos ẽ. perata sua callidis allegationib eitusare: Rex aut̃ po¬
tentissimꝰ inc̃spectu om̃iũ se potius elegit ad dici. c̃stituens se reum. cuiꝰ c̃sueuerat popłs formidare
udiciũ Qua ꝓpt̃ idõ adño absolui meruit: qm̃ sua uicia ñ defendit O peccata in rebus lȩtissimis plus
cauenda. In saulis ꝑsecutione numerosas uirtutes exercuit: qui positus in regni securitate delcquie
Quo facto : docem᷑ felicitatẽ mundi istius ñ oportere ꝑquiri. qͦ ando magesu afflictione ꝓficit᷑¬
in ꝓsꝑitate peccat᷑ Meminisse aut̃ debemꝰ in hoc psalmo statũ. ẽẽ qui dr̃ c̃cessio. Concessio ẽ. eñi
reus ñ id qđ fec̃ aliqua ctertatione defendit. Sed ut ignoscat᷑ postulat absolui¬

Expanded text:
ne vix ferre poterat aliena. Vulgo mos est peccata sua callidis allegationibus excusare; rex autem pone vix ferre poterat aliena. Vulgo mos est peccata sua callidis allegationibus excusare; rex autem potentissimus in conspectu omnium se potius elegit addicere: constituens se reum, cujus consueverat populus formidare judicium. Quapropter ideo a Domino absolvi meruit, quia sua vitia non defendit. O peccata in rebus laetissimis plus cavenda. In Saulis persecutione numerosas virtutes exercuit, qui positus in regni securitate peccavit. Quo facto docemur felicitatem mundi istius non oportere perquiri, quando magis in afflictione proficititate peccatur. Meminisse autem debemus in hoc psalmo statum esse, qui dicitur concessio. Concessio est enim, cum reus non id quod fecit aliqua concertatione defendit, sed ut ignoscatur postulat absolu
Abbreviated transcription (Latin):
ret sospitatẽ. Quanta rogo beato uiro inagnitione culpȩ suȩ fuit humilitas. cui tanta ẽ. post ue¬
niã in satisfactione constantia : Peregrinũ & insolitũ illic adulterii fuisse crimen ostendit᷑. qđ tan¬
ta m̃tis intentione deflet᷑. latronis quidẽ: nos inuitat repentina c̃fessio: petri lacrimas: subito
gaudemꝰ fuisse respectas . b landit᷑ nobis : mom̃tanea humilitas publicani: dauid aut̃ diesua pec¬
cata ꝓlixius nitit᷑ deg̃gere : dedit unde se generalitꝰ p̾osset absoluere: fectq ut lacrimȩ suȩ. dũ et¬
ꝑ posteroꝵ ora decurrunt. nulla tẽporis ꝓlixitate siccent᷑. Consideremꝰ & iã. quȩ fuerit humilitas
principis. uox quasi priuata c̃t̃riut : & iratus ẽ. potius sibi. qui se cognoruit uista obu¬
tione culpari. Iam ingentiũ popłoꝵ roctor. sibi erat uehem̃tissimꝰ t̾ror: exigens a se pęnas. quas uissie¬

Expanded text:
ret sospitatem. Quanta, rogo, beato viro in agnitione culpae suae fuit humilitas, cui tanta est post veret sospitatem. Quanta, rogo, beato viro in agnitione culpae suae fuit humilitas, cui tanta est post veniam in satisfactione constantia? Peregrinum et insolitum illic adulterii fuisse crimen ostenditur, quod tanta mentis intentione defletur. Latronis quidem nos invitat repentina confessio, Petri lacrymas subito gaudemus fuisse respectas, blanditur nobis momentanea humilitas publicani; David autem, dum sua peccata nititur prolixius detergere, dedit unde se generalitas possit absolvere; fecitque ut lacrymae suae, dum per posteriorum ora decurrunt, nulla temporis prolixitate siccentur. Consideremus etiam quae fuerit humilitasterruit, et iratus est potius sibi, qui se cognovit justa objurgatione culpari. Tam ingentium populorum rector sibi erat vehementissimus tortor, exigens a se poenas quas jussio
Abbreviated transcription (Latin):
tat aptatũ. dñi xp̃i fortasse dic̃ imaginẽ. Et siẽ illa dũ in fonte cedron lauaret᷑. exuta uestib su¬
is daud placiit. & ad regios meruit uenire cõplexus. maritusq eiꝰ principali uissione truci¬
datus ẽ ita & eccła id ẽ cg̃regatio fideliũ ꝑ lauacrũ sacri baptismatis mundatis sordib perea
carent᷑ dñi futura mysteria : & spualit̃ ad magnũ sagram̃tũ ꝓbaret᷑ referri. qđ int̃ hom̃ines
culpabilit̃ iudebat᷑ admita. Nã & oscȩ ꝓpħ x. iussit ds̃ ixorẽ sibi accipere meretricẽ : ut sigͥnifi¬
cant᷑ eccła gentiũ peccatis suis sordida c̃iunctione dñi eẽ mundanda. Hoc & t̃un uida & thamar
De hac & iã figura. dauid et bet̾sabee. sc̃is Augustinꝰ in libris quos aduersus faustũ manicheũ
scripsit: int̾ alia diligentissime disputauit. Vnde siue ista similitudo. siue alia fuerit. ualde.
mundo ꝓfuit : qđ talit̃ satis facturꝰ errauit: ut de uniꝰ tẽporali uulnere. generalit ȩtnã sume¬

Expanded text:
tat aptatum, Domini Christi portasse dicit imaginem. Et sicut illa, dum in fonte Cedron lavaretur, exuta vestibus David placuit, et ad regios est compulsa venire complexus, maritusque ejus principali jussione trucidatus est; ita et Ecclesia, id est congregatio fidelium per lavacrum sacri baptismatis mundatis sordibus peccacarentur Domini futura mysteria; et spiritualiter ad magnum sacramentum probaretur referri, quod inter homines culpabiliter videbatur admitti. Nam et Osee prophetae jussit Deus uxorem sibi accipere meretricem ; ut significaretur Ecclesia gentium peccatis suis sordida, conjunctione Domini esse mundanda. Hoc etiam in Juda et Thamar rsum Faustum Manichaeum scripsit , inter alia diligentissime disputavit. Unde sive ista similitudo, sive alia fuerit, valde mundo profuit, quod taliter satisfacturus erravit; ut de unius temporali vulnere generalitas aeternam sume
Abbreviated transcription (Latin):
sed sp̃u scõ acti. locuti st̃ scĩ dĩ homines: primo ordine alloquit᷑ uniuersitatẽ.
ut sacrificia ei deuota m̃te ꝑsoluant: Secundo septifaria narratione ꝑ uari¬
as allusiones. eiuidẽ sp̃s scĩ sub magno p̃conio uirtutes enumerat: qđ
sũ specialit̃ ꝑtinere frequenti lectione declarat᷑. Sed utrũq unã potentiã
patris & filii & sp̃s scĩ eẽ cognoueris: Tercio loco in habitare dic̃ trinitatẽ sco
baptismati : & uirtutẽ & benedictionẽ dare dñm. qui ex eo renatus fuerit

Expanded text:
sed Spiritu sancto acti, locuti sunt sancti Dei homines . Primo ordine alloquitur universitatem, ut sacrificia ei devota mente persolvant. Secundo septifaria narratione, per varias allusiones ejusdem Spiritus sancti sub magno praeconio virtutes enumerat, quod ad ipsum specialiter pertinere frequenti lectione declaratur. Sed ut untus sancti esse cognosceres, tertio loco inhabitare dicit Trinitatem in sancto baptismate, et virtutem et benedictionem dare Dominum, qui ex eo renatus fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
abolo gaudiũ ꝓuenit̾ ex xp̃o. Vnde & apłs dic̃. Sic̃ ꝑ in oboedientiã uniꝰ hominis peccato¬
res constititi st̃ multi: ita & ꝑ uniꝰ obȩdientiã. iusti constituent᷑ multi. In ipso itaq capite
psalmi huiꝰ. definitio beati uiri. tanquã pulcherrimũ nob̵ gloriosi regis diadema res¬
plendet: oratio breuis & lucida : quȩ rẽ ꝓpositã diuersis modis qͥd sit ostendit. Sed ho
principiũ : duas species definitionũ euident̃ ampleetit᷑. In pͥorib qͥppe uersib duob

Expanded text:
abolo, gaudium provenit ex Christo. Unde et Aposabolo, gaudium provenit ex Christo. Unde et Apostuentur multi . In ipso itaque capite psalmi hujus, definitio beati viri tanquam pulcherrimum nobis gloriosi regis diadema resplendet. Oratio brevis et lucida, quae rem propositam diversis modis quid sit ostendit. Sed hoc principium duas species definitionum evidenter complectitur. In prioribus quippe versibus duobus
Abbreviated transcription (Latin):
textus psalmi huiꝰ: ꝓpħa referente narrat᷑. In pͥma parte. uita sc̃ȩ in¬
carnati¬
onis exponit: qm̃ si ad maiestatẽ xp̃i solam uelis referre quȩ de eo dicunt᷑. neque
conuenire. Secunda uͦ peccatoꝵ neqͥtias. in futuro udicio debitas recipere
memorat ultiones : ut p̃missa gratius possemꝰ accipere: cuiꝰ uidebant᷑ subsequentia
formidari. Respice qͦq intentionẽ eiꝰ: qũa constat maxime ꝑquirendã. Idõ in pͥncipus
beatitudo dñi saluatoris edicit᷑. ut humano generi uitalia exempla prestent᷑ : qͥ tinꝰ
sic̃ nobis homo terrenꝰ contulit morte: ita cȩlestis ueniens daret salutẽ. In pͥncipus enĩ fuit
durissima conditio decepto: s post aduenit homini gloriosa redẽptio. Primo illata ẽ ign¬
miniosa captiuitas. deinde secuta ẽ. uotiua libertas. Expulsus homo de paradyso: s re¬
ceptus in cȩlũ: ꝑdidit in terra beatitudinẽ: s angłos meret᷑ habere consortes. Luetus ex di¬

Expanded text:
In prima parte vitam sanctae incarnationis exponit: quoniam si ad majestatem Christi solam velis referre quae de eo dicuntur, nequeunt convenire. Secunda vero peccatorum nequitias in futuro judicio debitas recipere commemorat ultiones; ut praemissa gratius possemus accipere, cujus videbantur subsequentia formidari. Respice quoque intentionem ejus, quam constat maxime perquirendam. Ideo in principiis beatitudo 12 Domini Salvatoris edicitur, ut humano generi vitalia exempla praestentur; quatenus sicut nobis homo terrenus contulit mortem, ita coelestis veniens daret salutem. In principiis enim fuit durissima conditio decepto, sed post advenit homini gloriosa redemptio. Primo illata est ignominiosa captivitas, deinde secuta est votiva libertas. Expulsus homo de paradiso, sed receptus est in coelum. Perdidit in terra beatitudinem, sed angelos merebitur habere consortes. Luctus ex di
Abbreviated transcription (Latin):
le quo scriptura dicit. qͥ peccatũ ñ fecit. nec dolus inuentus ẽ. in ore eiꝰ.
Merito gͦ ad xp̃m dñm refert᷑. qͥ ñ abiit in consilio impioꝵi nec in uia pec¬
atoꝵ stetit: & in cathedra pestilentiȩ ñ sedit: & cȩtera. Mirabilis oro
tis reuera dispositio: ut ab ipso nob̾ psalmoꝵ ꝓueniret initiũ quẽ salutarẽ ia¬
nuã constat eẽ. cęloꝵ. Qua ꝓpt̾ intrare cũ sũmo gaudio festinemꝰ ubi patentẽ
inuã ipsũ aduocatũ nr̃m eẽ. cognoscimꝰ. sic̃ ait apłs. Non enĩ habemꝰ po
qͥ ñ possit compati infirmitatib: nr̃is. Et paulo post. Ad eamꝰ gͦ cũ fidutia thro¬
nũ gr̃ae eiꝰ : ut miscđiã consequam᷑. & gr̃am inueniamꝰ in auxilio oportuno.
tia introire meream᷑. Et idõ sic̃ p̃fati sumꝰ diuisio facienda ẽ: quȩ si recte adhi¬

Expanded text:
de quo Scriptura dicit: Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus de quo Scriptura dicit: Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus in via peccatorum stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit , etc. Mirabilis ordo, coelestis revera dispositio, ut ab ipso nobis psalmorum proveniret initium, quem salutarem januam constat esse coelorum. Quapropter intrare cum summo gaudio festinemus, ubi patentem januam, ipsum Advocatum nostrum esse cognoscimus, sicut ait Apostolus: Non enim habemus Poronum gratiae ejus, ut misericordiam consequamur, et gratiam inveniamus in auxilio opportuno . s nostri palatia introire mereamur. Et ideo, sicut praefati sumus, divisio facienda est, quae si recte adhi
Abbreviated transcription (Latin):
qđ & loquor uobis. Nã licet & alii psalmi de ipso multa dicant: nemo
sunt cuncta respiciunt: merito caput scĩ oꝑis ponit᷑: qͥ princeps rerũ om̃iũ ẽẽ.
nonstrat᷑. Quicqͥd enĩ aut de p̃teritis instruit. aut de p̃sentib monet. aut de fu¬
iris efficit cautiores : om̃a ad institutionẽ beati uiri ꝑtinentꝰ quȩ liber iste d¬
rus ẽ. Nã quidã tituli. qͥdã p̃fationis locũ eũ tenere dixer̃. Sed licet a qͥbusdã om̃i
dixerimꝰ om̃i beato posse congruere : iã ñ constat illud qđ dr̃ in psalmo. om̃is
homo mendax. Vel illud qđ iob meminit. Nullus mundus ante te: nec infans cuiꝰ
ẽ. uniꝰ diei uita suꝑ terrã. & alibi. In ueritate nemo genitus ẽ. qͥ non impie ges¬
sit: & de confitentib qͥ ñ deliquit. Vel illud. Iustitia iusti sic ẽ. apđte : sic̃ pannus
menstruate. Qua ꝓpt̃ ñ om̃i beato potest hȩc sententia conuenire : nisi illi tantũ

Expanded text:
 praeponi. Nam licet et alii psalmi de ipso multa dicant, nemo sunt, cuncta resmonstratur. Quidquid enim aut de praeteritis instruit, aut de praesentibus monet, aut de futuris efficit cautiores, omnia ad institutionem beati viri pertinent, quae liber iste dicturus est. Nam quidam tituli, quidam praefationis locum eum tenere dixerunt. Sed licet a quibusdam omnidixerimus omni beato posse congruere, jam non constat illud quod dicitur in psalmo: Omnis homo mendax ; vel illud quod Job meminit: Nullus mundus ante te, nec infans cujus est unius diei vita super terram ; et alibi: In veritate nemo de genitis e non deliquit; vel istud: Justitia justi sic est apud te sicut pannus menstruatae . Quapropter non omni beato potest haec sententia convenire, nisi illi tantum
Abbreviated transcription (Latin):
adño ab solui meruit: qm̃ sua uicia ñ defendit. O peccata inreb lȩtissimis plus cauenda
Insaulis ꝑsecutione numerosas uirtutes exercuit: qͥ positꝰ in regni securitate deliquit
Quo facto docem̃ felicitatẽ muncli istius ñ oportere ꝑquiri: qͣndo magis in afflictione ꝓficit᷑
et inꝑspitate peccat᷑. Maminisse aut̃ debemꝰ in hoc psalmo statũ. eẽ. qͥdr̃ c̃cessio. Conbessioi¬

Expanded text:
a Domino absolvi meruit, quia sua vitia non defendit. O peccata in rebus laetissimis plus cavenda. a Domino absolvi meruit, quia sua vitia non defendit. O peccata in rebus laetissimis plus cavenda. In Saulis persecutione numerosas virtutes exercuit, qui positus in regni securitate peccavit. Quo facto docemur felicitatem mundi istius non oportere perquiri, quando magis in afflictione proficitur, et in prosperitate peccatur. Meminisse autem debemus in hoc psalmo statum esse, qui dicitur concessio