comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit: domunculam setus orato¬
rium quã a matre impetrau̾at in¬
greditur: uestes adusus baptizato¬
rum in nõie scẽ trinitatis pia frau¬
de componit corpus qr uehementer¬
suũ affligens. die noctuq dñm la
crimis deprecat᷑. ne a sccietate sãcta¬
rum uirginũ alienaret᷑. nec alii spõ¬
so qͣm dño xp̃o sociaretur. Exaudiũ¬
tur preces uirginis: nuptie quas
int̾ quindecim dies. mat̾ filie para¬
bat differunt᷑: iuuenis cui despon¬
dere cupiebat ne ueniret ꝑ multos
dies prepedit᷑.
ret. et iam de uita desꝑaret:
uocat uirginem filiam suam. dat
ei aurum ⁊ argentũ. uestimenta p̾¬
ciosa. p̾dia. uillas. seruos. et ancil¬
las: et om̃ia que habebat pret̾ illa
que pauꝑib in presenti pro remedio
aĩe sue distribuit. et que in usus ser¬
uoꝵ et ancillarum dei in cenobiis do¬
mino famulantium delegauit. De¬
functa u̾o matre atq in predicta uil¬
la curtissolra atq in eccłia sancte

Expanded text:
suscipit, domunculam secus oratosuscipit, domunculam secus oratorium, quam a matre impetraverat, ingreditur; vestes ad usus baptizatorum in nomine sanctae Trinitatis pia fraude componit, corpusque suum vehementer affligens; die noctuque Dominum cum lacrymis deprecatur, ne a societate sanctarum virginum alienaretur, nec alii sponso quam Domino Christo sociaretur. Exaudiuntur preces virginis, nuptiae, quas intra quindecim dies mater filiae parabat, differuntur: juvenis, cui despondere parabat, ne veniret per multos dies praepeditur. ret et jam de vita desperaret, vocat virginem filiam suam, dat ei aurum et argentum, vestimenta pretiosa, praedia, villas, servos, et ancillas, et omnia quae habebat, praeter illa quae pauperibus in praesenti pro remedio animae suae distribuit, et quae in usus servorum et ancillarum Dei, in coenobiis Domino famulantium, delegavit. Defuncta vero matre, atque in praedicta villa Curtissolra, et in ecclesia sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta eccliam sibi daret licentiã habi¬
tandi: dicens non sibi congruũ int̾
iuros ac mulieres setulares conuersa¬
ri. Memorat etiam genitrici sue qͣmͣ
sancte qͣm religiose soror sua ualde¬
trudis in monastĩo se haberet: quali¬
ter ancillas xp̃i de seculo conu̾sas in¬
struendo moneret: qm sublimia coti¬
die de regno celoꝵ ammonens edoc̾et.
Dum talia matri uirgo referret: et
ea matri grata satis estimaret: illa
non modo sibi non placita. s etiã mul¬
tum onerosa demonstrans. irata com¬
minata est ei plagas. si de talib ultͣ
sibi facere sermonem auderet. Uirgo¬
uero sapiens non solum illius minas
pacienter sustinuit. s etiam uerbera
sustinere parata prident̃ siluit. Ma-¬
ter autẽ optima linteamina profe-¬
rens. filie tradidit: et ut inde spon¬
salia sibi uestimenta prepararet im¬
ꝑauit: disponens eam in proximo no-¬
bili cuidam iuueni lege nuptiaꝵ
copulari. Uirgo ergo linteamina

Expanded text:
juxta ecclesiam, sibi daret licentiam habijuxta ecclesiam, sibi daret licentiam habitandi, dicens non sibi congruum inter viros et mulieres saeculares conversari. Memorat etiam genitrici suae quam sancte, quam religiose soror sua Waldetrudis in monasterio se haberet, qualiter ancillas Christi de saeculo conversas instruendo moneret, quam sublimia quotidie de regno coelorum admonens edoceret. Dum talia matri virgo referret, et ea matri grata satis aestimaret, illa non modo sibi non placita, sed etiam multum onerosa demonstrans, irata comminata est ei plagas, si de talibus ultra sibi facere sermonem auderet. Virgo sapiens non solum illius minas patienter sustinuit, sed etiam verbera sustinere parata, prudenter siluit. Mater autem, optima linteamina proferens, filiae tradidit, et ut inde sponsalia sibi vestimenta praepararet, imperavit, disponens eam in proximo nobili cuidam juveni lege nuptiarum copulari. Virgo linteamina
Abbreviated transcription (Latin):
strantes: s non facile discerneres q̃
magis harum eligeret ad pedes dñi
sedere: cum hoc utraq satag̾et. et cu¬
ris exteriorib in uita deseruiret.
erat: et ecce mater illarũ femi¬
nea suspecta sollicitudine. ne filie su-¬
e uirginis animum soror eius alie¬
naret a seculo: sacrumqz uelamen
ad monast̾ium: reuocat ad se filiam
uirginem. Peata u̾o Waldetrudis in¬
uita quidem remittit sororem. ne ma¬
trem offendat: s obnixe deprecando
exhortatur eam. ut a scło se faciat
ꝓrsus alienam: immortali se prepa¬
ret sponso. qmͣ citius ualeret ad ceno¬
bium reu̾tatur. Illa mesta ualefaciẽs
sorori reu̾titur ad matrem: que tũc
morabatur in p̾dio suo quod nuncu¬
patur curtis solra. Non autẽ imme¬
mor iuxta scripturam honorandos eẽ
parentes. bone indolis puella condecen¬
tem reu̾entiam exhibet matri: humi¬
liat se ad pedes eius: deprecatur cum
lacrimis. ut in habitaculo quod erat

Expanded text:
strantes, sed non facile discerneres quae strantes, sed non facile discerneres quae magis harum eligeret ad pedes illius sedere, cum id utraque satageret, et curis exterioribus invita deserviret . poris, et ecce mater illarum, feminea suspecta sollicitudine, ne filiae suae virginis animum soror ejus alienaret a saeculo, sacrumque velamen ad monasterium, revocat ad se filiam virginem. B. Waldetrudis invita quidem remittit sororem, ne matrem offendat, sed obnixe deprecando exhortatur eam ut a saeculo faciat se prorsus alienam, immortali se praeparet Sponso; quam citius valeret, ad coenobium revertatur. Illa moesta, valefaciens sorori, revertitur ad matrem, quae tum morabatur in praedio suo quod nuncupatur Curtissolra. Non autem immemor, juxta Scripturam, honorandos esse parentes, bonae indolis puella condecentem reverentiam exhibet matri, humiliat se ad pedes ejus, deprecatur eam lacrymis, ut in habitaculo quod erat
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet religionis de manu beati aut
ep̃r: qui tunc int̾ alios sacerdotes dei¬
eo tempore florentes. ouili dominico
non segniter inuigilabat. Igitur ex
inspiratione diuina famula dei Ual¬
detrudis memor sue karissime sororis
aldegundis: et ualde metuens ne uin¬
exoptans toto desiderio secum illam
habere sociam in habitu sancte con¬
b illius congregationis: misit littas
matri. postulans cum obsecratione
sororem sibi destinari: setum aliqͣm¬
diu illam dicens uelle demorari: non
parum consolationis ex illius presẽ¬
tia uideri sibi conferri: qͣndo matri
mater. filiam dirigit: et quib erat
una mens dño seruiendi. fit etiam
una domus oportunt simul habitã¬
di. Quis digne potest effari. qͣntum
edificationis ex mutua collocutõne
acquisierĩt. qnͣtum exemplũ operatio¬
nis bone ceteris sororib ex sua conu̾¬
satione prebuerint:Cerneres illas
ex eungelio sorores martham et ma-¬
riam dño saluatori certatim mini-¬

Expanded text:
scilicet religionis, de manu beati Autbscilicet religionis, de manu beati Autbe pontificis, qui tunc, inter alios Dei sacerdotes eo tempore florentes, ovili Dominico non segniter invigilabat. Igitur ex inspiratione divina famula Dei Waldetrudis, memor suae charissinae sororis Aldegundis, et valde metuens ne vinexoptans toto desiderio secum illam habere sociam in habitu sanctae con conversationis, misit litteras matri, postulans cum obsecratione sororem sibi destinari, secum aliquandiu illam dicens velle demorari: non parum consolationis ex illius praesentia videri sibi conferri: quando matri mater; filiam dirigit; et quibus erat vana mens Domino serviendi, fit etiam una domus opportune simul habitandi. Quis digne posset effari quantum aedificationis ex mutua collocutione acquisierint, quantumque exemplum operationis bonae caeteris sororibus ex sua conversatione praebuerint? Cerneres illas ex Evangelio sorores, Martham et Mariam, Domino Salvatori certatim mini
Abbreviated transcription (Latin):
scebat. In respondendo cautissima. mi¬
tis om̃ib: int̾ nobiles humilis. iuni¬
orib uelut equalis. In partitate cibi
et potus in tantũ abstinentie dedita:
ut sibi nulla sodalium equiperari
Ed dum animus tenere uir¬
ginis assidue mat̾nis fatiga¬
retur blanclimentis: ut de suscipiendo
sponso uoluntati parentũ satisfac̾et.
quib quidem non obedire uidebatur
incongruũ obediendo u̾o plus eos
niciosissimũ: ꝓuidentia diuine mi¬
serationis taliter eam liberauit. ab
huiusmodi periculo temptationis.
Soror ip̃ius memorata superius be¬
ata Waldetrudis ob amorem sancte
religionis a uiro suo pari consensu
iam seuncta fuerat: illoq religio¬
se in monastĩo quod dicit᷑ altus mons
conu̾sante: ip̃a monast̾ium sancti¬
monialium consilio uen̾abilis ui¬
ri gyslani. in monte qui uocabatur
castrorum locus edificau̾at: ibiq cũ
tione dulcit̾ animũ pascebat. Susce¬
pat autẽ sacrum uelamen: habitũ

Expanded text:
scebat: in respondendo cautissima, miscebat: in respondendo cautissima, mitis omnibus, inter nobiles humilis, minoribus velut aequalis; in parcitate cibi et potus intantum abstinentiae dedita, ut sibi nulla sodalium aequiparari Sed dum animus tenerae virginis assidue maternis fatigaretur blandimentis, ut de suscipiendo sponso voluntati parentum satisfaceret; quibus quidem non obedire videbatur incongruum, obediendo vero plus eos niciosissimum; providentiae divinae miseratio, taliter eam liberavit ab hujusmodi periculo tentationis. Soror ipsius, memorata superius, beata Waldetrudis, ob amorem sanctae religionis, a viro suo pari consensu jam sejuncta fuerat; illoque religiose in monasterio quod dicitur Altus Mons, conversante, ipsa monasterium sanctimonialium, consilio venerabilis viri Gisleni, in monte, qui vocabatur Castrorumlocus, aedificaverat: ibique cum tione dulciter animum pascebat. Susceperat autem sacrum velamen, habitum
Abbreviated transcription (Latin):
blandiris: Quid tot suasoriis u̾bis
oneras animum meum: Non am¬
plius tibi celabo uoluntatem meã:
desiderium meum iam ãte cliu ĩ cor¬
de meo conceptum patefaciam. Tu
michi nescio quem pauꝑem memo¬
ras sponsum: s ego talem ac tam
diuitem sponsum concupisco: cuiꝰ
predia sunt celum et terra. ⁊ mare:
cuius fundi nunqͣm deficiunt: cuiꝰ
diuitie cotidie crescunt. et nunqͣm
minuunt᷑. Si potes mater talẽ mͥ
q̃re sponsũ non hominẽ peccatorem.
petulantem. ac cito moriturum. Hor
audiens mater: licet non posset men¬
tem uirginis a sua constantia amo¬
u̾e: feminea tamen importunitate
sepe repetebat:ammonens filiam de
nuptiarum condictõne. Sed qͥd. In¬
cassum u̾ba fundebat: puelle mẽtẽ
in xp̃o fundatam quasi turrim nõ
casuram frustra pulsabat. Dñm xp̃m
hunc adamau̾at: hũc esuriens sitie¬
bat. hunc sitiens esuriebat. Misi̾cor¬
dem in pauperes animum gerebat: cli¬
uinis lectionib mentem assidue pa¬

Expanded text:
blandiris? Quid tot suasoriis verbis blandiris? Quid tot suasoriis verbis oneras animum meum? Non amplius tibi celabo voluntatem meam, desiderium meum jam ante diu in corde meo conceptum patefaciam. Tu mihi nescio quem pauperem memoras sponsum; sed ego talem ac tam divitem sponsum concupisco, cujus praedia sunt coelum, et terra, et mare cujus fundi nunquam deficient, cujus divitiae semper crescunt et nunquam minuuntur. Si potes, mater, talem mihi accipe sponsum, non hominem peccatorem, petulantem, ac cito moriturum. Hoc audiens mater, licet non posset mentem virginis a sua constantia dimovere, feminea tamen importunitate, saepe repetebat, admonens filiam de nuptiarum conditione. Sed quid? incassum verba fundebat: puellae mentem in Christo fundatam, quasi turrim non casuram, frustra pulsabat: Dominum Chhunc adamaverat, hunc esuriens sitiebat, hunc sitiens esuriebat. Misericordem in pauperes animum gerebat, divinis lectionibus mentem assidue pa
Abbreviated transcription (Latin):
et ab eo gloriosum et mirabile suum
nomen eẽ audiret.
ginis iam eam tradere mari-¬
to disponerent: aduocat mater filiã.
predulcib hortatur alloquiis ne sibi
uoluntatẽ suam abscondat. Patris
ac suum indicat desideriũ: ut scd̃m
sui gen̾is dignitatem. generosũ nõ
recuset accipere sponsum. Monstrat
familie nuniositatẽ: predioꝵ am̃pli¬
tudinem: fundos. rerũ habundãtiã.
gazas diuiciarum copia refertas: tu¬
iusdam iuuenis diuicias. nobilitatẽ.
pulchritudinem ei blandiendo pretẽ¬
dit. Huiusmodi blandimentis ĩstat
mater: animum filie ad suam uo¬
luntatẽ conatur inflectere. Igitur al¬
degundis honesta morib. esoquio su¬
auis. frequens in diuina lectione.
ac sedula in diuina scripture me¬
ditatione: quẽ sponsum elig̾et. quẽ
cordis amore gestaret. dñm udelic
totam iam deuou̾at: tali sumpta oc¬
casione iam amplius occultare ne-¬
quibat. Quil inquit o domina ge¬
nitrix. mat̾ dulcissima. quid michi

Expanded text:
et ab eo gloriosum et mirabile suum et ab eo gloriosum et mirabile suum esse nomen audiret.ginis jam cam tradere marito disponerent, advocat mater filiam, praedulcibus hortatur alloquiis, ne sibi voluntatem suam abscondat. Patris ac suum indicat desiderium, uti, secundum sui generis dignitatem, generosum non recuset accipere sponsum. Monstrat familiae numerositatem, praediorum amplitudinem, fundos, rerum abundantiam, gazas divitiarum copia refertas, cujusdam juvenis divitias, nobilitatem, pulchritudinem ei blandiendo praetendit. Hujusmodi blanditiis instat mater, animum filiae ad suam voluntatem, conatur inflectere. Igitur, Aldegundis, honesta moribus, eloquio suavis, frequens in divina lectione, ac sedula in sanctae Scripturae meditatione, quem sponsum eligeret, quem cordis amore gestaret, Dominum videltotam jam devoverat, tali sumpta occasione amplius occultare nequibat. Quid, inquit, o domina genitrix, mater dulcissima, quid mihi
Abbreviated transcription (Latin):
gura regni dei sibi apparentem. In
cunctis huius modi reuelationibus
uirgo prudens. magis magisq se
humiliabat: regno dei ꝓpior fiebat:
Si quis autem istius modi uisioneᷤᷤ
plenius nosse desid̾at. uitam ip̃ius
reuoluat: de qua nos pauca decerpẽ¬
tes. noticiam tantũmͦ rerũ indicare
summati conamur: scire cupien¬
tib qͣnti m̾iti sit hec uirgo que totiẽs
angelicis recreabatur consolationib.
scd̃m ordinatissimam creatoris dispẽ¬
sationem: qui nouit unicuiq cõgru¬
entem adhibere dulcedinis sue mode¬
rationem. Et ut harũ seriem mani¬
festationũ iam terminemus: beata
uirgo aldegundis de uirtute in uirtu¬
tem progrediens. in tantam sanctita¬
tis celsitidinem a dño meruit subli-¬
mari: ut non solum in somnis aut
ꝑ extasim frequent̾. s etiam uigilan¬
ti manifeste angłs appareret: famili¬
are colloquiũ de ꝓposito conseruande
uirginitatis exhiberet: uirgo sancta
nomen eius fiducialiter int̾rogaret.

Expanded text:
gura regni Dei sibi apparentem. In gura regni Dei sibi apparentem. In cunctis hujusmodi revelationibus virgo prudens magis magisque se humiliabat, regno Dei proprior fiebat, Si quis autem istiusmodi visiones plenius nosse desiderat, Vitam ipsius revolvat, de qua nos pauca decerpentes, notitiam tantummodo rerum indicare summatim conamur scire cupientibus quanti meriti sit haec virgo, quae toties angelicis recreabatur consolationibus, secundum ordinatissimam Creatoris dispensationem, qui novit unicuique congruentem adhibere dulcedinis suae moderationem. Et, ut harum seriem manifestationum jam terminemus, beata virgo Aldegundis de virtute in virtutem progrediens, in tantam sanctitatis celsitudinem a Domino meruit sublimari, ut non solum in summis, aut per exstasim frequenter, sed etiam vigilanti manifeste angelus appareret, familiare colloquium de proposito conservandae virginitatis exhiberet, virgo sancta nomen ejus fiducialiter interrogaret,
Abbreviated transcription (Latin):
do xp̃m in specie pueri speciosissimi
cernit afferentem sibi stolam candi¬
dam. palmam q uictorie. Nunc etiã
erigitur in spem celestium: dum au¬
dit per uisum se futuram eẽ in socie¬
nes. aspicit dyabolum inuidie faci¬
b ardentem. de sua tristem electõne:
tum angelum dei sese cohortantem
ut ꝑseu̾et in uirginitate. et longe
se faciat a setuli uanitate. Huiꝰmo¬
di uisionib non mediocrit̾ consola¬
ta. de die in diem in amore uirtutũ
ꝓficiebat: et ut ꝑseuerando magis ꝓ¬
ficeret cotidie. maiora uidebat. Si qͥ¬
dem apparet ei puella quasi de itin̾e
ueniens:⁊ a dei genitrice se missam
affirmans: ut quod uellet postula¬
ret. At illa mox alacrit̾ respondit. id
se desiderare quod dñs uellet: xp̃i q
uoluntatem in se fieri p̾optare. uidit
frequent̾ scõs angłos exhortantes se:
uidit et beatum petrũ ammonentẽ
se de regno dei. Conspicit etiam dñm
iħm xp̃m in specie solis ⁊ lune: in fi¬

Expanded text:
do Christum in specie pueri speciosissimi do Christum in specie pueri speciosissimi cernit afferentem sibi stolam candidam, palmamque victoriae; nunc etiam erigitur in spem coelestium, dum audit per visum se futuram in socienes aspicit diabolum, invidiae facibus ardentem, de sua tristem electione: tum angelum Dei sese cohortantem, ut perseveret in virginitate, et longe se faciat a saeculi vanitate. Hujusmodi visionibus non mediocriter recreata, de die in diem in amore virtutum proficiebat, et ut perseverando magis proficeret, quotidie majora videbat. Siquidem apparet ei puella, quasi de itinere veniens, et a Dei genitrice se missam affirmans, ut quod vellet postularet. At illa mox alacriter respondit, id se desiderare, quod Dominus vellet, Christique voluntatem in se fieri praeoptare. Vidit frequenter angelos exhortantes se: vidit beatum Petrum, admonentem se de regno Dei. Conspexit etiam Dominum Christum, in specie solis et lunae, in f
Abbreviated transcription (Latin):
nera perciꝑe: quas ip̃a describens ab¬
bati cuidam religioso nomine sobi-¬
no de monastĩo niuialensi cõmisit.
Quas et si quidam minus digne
pensantes que legunt uel audiunt
suꝑfluas aut non credendas ẽẽ pu¬
tant. nulli tamen sapienti mirũ
aut incredibile uidetur. si puella dõ
toto seruiens affectu frequentib scõ¬
rum angłoꝵ uisionib seu ugilans
seu dormiens pascebatur. cum econ¬
tra quelibet anima spurcitiis luxu¬
rie negligẽt dedita. demonicis non¬
nunqͣm illusionib deludatur. Igit᷑
ut breuiter ea uisa comprehend̾a¬
mus: audiuit quadam nocte sibi
ꝓmitti per uisionem in estimabiles
diuicias: quas primo terrenas esti¬
mans. statim in sp̃u sibi promitti
celestes agnouit. Deinde ꝑ uisum
in sublime rapta. monentem audi¬
uit aliquem ut caduca postponens.
facilius adipiscatur celestia: modo de¬
niq uocem audiuit. non aliũ tibi
queras sponsum qm dei filium: mo¬

Expanded text:
nera percipere: quas ipsa describens, abnera percipere: quas ipsa describens, abbati cuidam religioso, nomine Sobino, de monasterio Nivialensi, commisit. Quas etsi quidam, minus digne pensantes quae legunt vel audiunt, superfluas aut non credendas esse putant, nulli tamen sapienti mirum aut incredibile videtur, si puella Dei toto deserviens affectu, frequentibus sanctorum angelorum visionibus, seu vigilans, seu dormiens, pascebatur: cum econtra quaelibet anima spurcitiis luxuriae negligenter dedita, daemonicis nonnunquam illusionibus deludatur. Igitur, ut breviter ea visa comprehendamus, audivit quadam nocte sibi promitti per visionem inaestimabiles divitias: quas primo terrenas aestimans, statim in spiritu sibi promitti coelestes agnovit. Deinde per visum in sublime rapta, monentem audit aliquem, ut caduca postponens, facilius adipiscatur coelestia: modo denique vocem audit: Non alium tibi quaeras sponsum, quam Dei Filium: mo
Abbreviated transcription (Latin):
uiomensis. audoenus rotomagen-¬
sis. gysianus ab athenis adueniẽs
pegrinus in galliam: ⁊ alii plures¬
in eccłia tamqͣm in celo luminaria
partes orbis occidentales irradiabãt.
et multos tam predicatione qͣm exẽ¬
plo uite. in uiam salutis deducebãt.
Puellula u̾o aldegundis parentum
cura diligent̾ enutrita. diuina gr̃ã
procurante sacris litt̾is imbuta est:
quarum scientia ualde proficiens ac
dozmata xp̃iane religionis animo
complectens: amore celestis sponsi
iam in ip̃is puellarib annis uehe¬
ment̾ fraglare cepit. Parentes enĩ
eius quamqͣm suꝑbi fastu sangui¬
nis eẽnt eleuati: xp̃iani tamen no¬
minis memores. quod gerebant. fi¬
liam suam ita scd̃m dei timorem
educarunt: ut in ip̃a iam tenera e¬
tate. dño xp̃o magis qm seculo pla¬
cẽ desideraret.
Nterea dum adhuc eẽt in domo
parentum: celesti frequent̾ suspen¬
sa contemplatione. modo uigilans.
uelante. cepit multa uisionũ ge¬

Expanded text:
iomensis, Audoenus Rothomageniomensis, Audoenus Rothomagensis, Gislenus ab Athenis peregrinus adveniens in Galliam, et alii plurin Ecclesia tanquam in coelo clara luminaria, partes orbis occidentales irradiabant, et multos tam praedicatione quam exemplo vitae in viam salutis deducebant. 4. Puella vero Aldegundis, parentum cura diligenter enutrita, divina gratia procurante, sacris litteris est imbuta: quarum scientia valde proficiens, ac dogmata Christianae religionis animo complectens, amore coelestis sponsi jam in ipsis puellaribus annis vehementer flagrare coepit. Parentes enim illius, quanquam superbi fastu sanguinis essent elati, Christiani tamen nominis memores quod gerebant, filiam suam ita secundum Dei timorem educarunt, ut in ipsa jam tenera aetate Domino Christo magis quam saeculo placere desideraret. 5. Interea dum adhuc esset in domo parentum, coelesti frequenter suspensa contemplatione, modo vigilans, velante, coepit multa visionum ge
Abbreviated transcription (Latin):
ce incarnationis
circiter euoluto:
sexcentesimo
tricesimo. circa hec
tempora nõ lon¬
ge multum. romane sedi aplice apo-¬
stolire presidentib per successiones
pontificib. honorio. seũino. Iohanne.
theodoro. martino. imꝑante apud cõ¬
stantinopolim eracho: in francia
regnante dagoberto filio lotharii qͥ
quartus erat᷑ a clodoueo quem san¬
ctus remigius baptizauit. orta est
in pago hayonẽsi uirgo aldegundis
ex regali prosapia: patre Walberto.
matre bertilia. Cuius soror Waldetru¬
dis maior natu. cuidam satis illustͥ
uiro maldegario cognomento uincẽ¬
tio legitime fu̾at copulata: qui post¬
ea diuinitus inspiratus et exortatõe
religiosoꝵ uiroꝵ animatus. spreuit
mundum: secutus est toto corde sal¬
uatorem ih̃m xp̃m. Eo tempore mł¬
ti religiosi uiri dñice uinee studio¬
sissimi cultores amandus traiecten¬
sium ep̃c. uelut ymbrifera nubes
circumquaq pluendo discurrens.
arnulphus metensiũ. autbertus ca-¬
meracensiũ pontifices. eligius no-¬

Expanded text:
e Incarnationis circiter evoluto sexcentesimo tricesimo, circa haec tempora non longe multum Romanae sedi apostolicae praesidentibus per successiones pontificibus, Honorio, Severino, Joanne, Theodoro, Martino, imperante apud Constantinopolim Heraclio, in Francia regnante Dagoberto, filio Clotarii, qui quartus erat a Clodoveo, quem S. Remigius baptizavit, orta est in pago Hainoensi virgo Aldegundis ex regali prosapia, patre Walberto, matre Bertilia. Cujus soror Waldetrudis major natu, cuidam satis illustri viro Maldegario, cognomento Vincentio, legitime fuerat copulata: qui postea divinitus inspiratus, et exhortatione religiosorum virorum animatus, sprevit mundum, secutus est toto corde Salvatorem Jesum Christum. Eo tempore multi religiosi viri, Dominicae vineae studiosissimi cultores, Amandus Trajectensium episcopus, velut imbrifera nubes circumquaque pluendo discurrens; Arnulphus Metensium, Autbertus Cameracensium pontifices, Eligius Nov
Abbreviated transcription (Latin):
beati presulis amandi. et auxilio da¬
goberti regis cum duabz sororis sue
beate Waldetrudis filiab semetip̃am
contradidit: atq multis aliis ibi secũ
in sancte religionis habitu congregatis.
in sancta conu̾satione permansit: cun¬
ctisq se uidentib exemplum bonorũ
operũ dignum imitatione reliquit.
Erat autem famula dñi xp̃i fidelit̾
sponso suo deseruiens in humilitate:
in obedientia. in pacientia. corpus ie¬
iuniis attenuans:pernoctans in ui¬
giliis et orationibz. longanimis ĩ spe.
domesticis suis mansueta: modesta
colloquendo. seu res eccłie conseruan¬
do. benigna distribuendo.
uas autẽ neptes filias sororis

Expanded text:
beati praesulis Amandi, et auxilio Dabeati praesulis Amandi, et auxilio Dagoberti regis, cum duabus sororis suae beatae Waldetrudis filiabus semetipsam contradidit, atque multis aliis ibi secum in sanctae religionis habitu congregatis, in sancta conversatione permansit, cunctisque se videntibus exemplum bonorum operum dignum imitatione reliquit. Erat enim famula Dei fideliter Sponso suo deserviens in humilitate, in obedientia, in patientia, corpus jejuniis attenuans, pernoctans in vigiliis et orationibus, longanimis in spe, domesticis suis mansueta, modesta colloquendo, seu res ecclesiae conservando, benigna distribuendo. 16. Duas autem neptes, filias sororis
Abbreviated transcription (Latin):
eata igitur aldegunlis de alto¬
monte reu̾sa in locum ubi pri¬
us latuerat. quem ip̃a melbodiũ no¬
minau̾at. qui locus adhuc desertus
erat: cepit sagacissime locum excole¬
re. ueprib et arbustis radicitus ex-¬
stirpatis habitacula construere: ser¬
uos ⁊ ancillas dei ibidem congregare.
Deniq post edificium. ibi eccł̃iam in
honore et memoria sc̃ẽ dei genitricis
marie: in qua laudes diuinas. ⁊ ora¬
tionum uota. cotidie ꝑsoluebat. Tunc
setuli huius diuicias pro nichilo re-¬
putans. predia sua et facultates. et
omĩa ornamenta que sibi parentes
reliquerant. ad loca scõꝵ legalit̾ distri-¬
buit. et pauꝑibz erogauit: ut illam
perfectionem attingeret. unde dñs di¬
cit. si uis perfectus eẽ. uade uende om̃ia
que habes et da pauperibz. ⁊ ueni seq̃re
me. Locum u̾o ubi mat̾ et pater eius
sepulti fuerant. in melius reparauit:
et ibi duodecim sanctimoniales ad ser¬
uiendum xp̃o domino constituit. In
supradicto u̾o loco melbodio consilio

Expanded text:
eata igitur Aldegundis, de Altomonte reversa in locum ubi prius latuerat, quem ipsa Melbodium nominaverat, qui locus adhuc desertus erat, coepit sagacissime locum excolere, vepribus et arbustis radicitus exstirpatis, habitacula construere, servos et ancillas Dei ibidem congregare. Denique post haec aedificavit ibi ecclesiam in honore et memoria sanctae Dei genitricis Mariae, in qua laudes divinas et orationum vota quotidie persolvebat. Tunc saeculi hujus divitias pro nihilo reputans, praedia sua et facultates et omnia ornamenta, quae sibi parentes reliquerant, ad loca sanctorum legaliter distribuit et pauperibus erogavit, ut illam perfectionem attingeret unde Dominus dicit: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et veni, et sequere me . Locum vero, ubi mater et pater ejus sepulti fuerant in melius reparavit, et ibidem duodecim sanctimoniales ad serviendum Christo Domino constituit. In supradicto vero loco Melbodio, consilio
Abbreviated transcription (Latin):
puerum. Cognoscis litt̾as has fratͤ:
Qui ait ad eum. Etiam scẽ dei: ma¬
nuscripta mea est. Et disrumpens
manuscriptam sc̃s basilius: ꝑduxit
eum ad eccl̃iam. et dignum fecit
magnam: refrigerauit omnẽ ppłm.
Et docens puerum at instruens seu
dans ei regulam decentẽ: reddidit e¬
um mulieri eius intacibili ore glo¬
rificantem et laudantem dm̃. Aniẽ.

Expanded text:
puerum: Cognoscis litterulas has, frater? puerum: Cognoscis litterulas has, frater? Qui ait ad eum: Etiam, sancte Dei, manuscripta mea est. Et disrumpens manuscriptam sanctus Basilius, perduxit eum ad ecclesiam, et dignum fecit em magnam, refrigeravit omnem populum, et ducens puerum ac instruens, seu dans ei regulam decentem, reddidit eum mulieri ejus intacibili ore glorificantem et laudantem Deum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbissime et animarũ corruptor. pa¬
ter tenebrarum et ꝑditionis: ñ suf¬
ficit tibi tua ꝑditio. qua te et eos qͥ
sub te sunt affecisti. nisi etiam et
dei mei temptes plasma. Dyabolꝰ
autem dixit. ad illum. Preiuidicas
me basili: ita ut plurimi ex nobis
dixit ad eum. Increpet te deus dyabo¬
le. Qui respondens dixit ad eũ. Sasi¬
li: preiudicas me. Non abii ego ad
eum: sed ip̃e uenit ad me. Abnega¬
uit xp̃m: et professus est mͥ. Et ecce
manuscriptum habeo: et in die iu¬
dicii ad cõmunem iudicem eum du¬
co. Sanctus dei dixit. Benedictus do-¬
minus deus m̃s: non deflectet ꝓpls̃
iste manus de altitudine celi: donet
reddas manuscriptũ. Et conu̾tens
se dixit pplõ. Erigite manus in ce
lum: clamantes cum latrimis ky
ab om̃ib uisum uenit: et impositũ
est manib memorabilis prĩs nr̃i.
et pastoris. Suscipiens autem et gͣ
tias agens deo gauisus factus est
ualde: et coram om̃i ppło dixit ad

Expanded text:
probissime, et animarum corruptor, paprobissime, et animarum corruptor, pater tenebrarum et perditionis, non sufficit tibi tua perditio, qua te et eos qui sub te sunt affecisti, nisi etiam et Dei mei tentes plasma? Diabolus autem dixit ad eum: Praejudicas me, Basili. Ita ut plurimi ex nobis Dei ait ad eum: Increpat te Dominus, diabole. Qui respondens ait ad eum: Basili, praejudicas me, non abii ego ad eum, sed ipse venit ad me. Abnegavit Christum, et professus est mihi. Et ecce manuscriptum habeo, et in die judicii ad communem judicem eum duco. Sanctus Dei dixit: Benedictus Dominus Deus meus, non deflectet populus iste manus de altitudine coeli, donec reddas manuscriptum. Et convertens se dixit populo: Erigite manus ve clamantes cum lacrymis, Kyab omnibus visa venit, et imposita est manibus memorabilis nostri Patris et pastoris. Suscipiens autem eam, et gratias agens Deo, gavisus factus est valde, et coram omni populo dixit ad
Abbreviated transcription (Latin):
amabilem populum: et dixit eis.
filioli mei dilectissimi: om̃s gͣtias
agamus dño. Ette enim ouem ꝑdi¬
tam debet pastor bonus in humeris
reportare: et offerre eccl̃ie. Quappt̾
debitum est et uos ugiliam facere
nocte. et postulare eius benignita¬
tem: ut non uincat corruptor ani¬
marum etiam in hoc facto. Et ala¬
crit̾ ppło congregato. ꝑ omnem noc¬
tem postulauerunt deum cũ bono
pastore: cum lacrimis clamantes
pro eo. kyrie eleyson. Et mature cũ
om̃i multitudine ppłi. accessit sc̃s¬
ad puerũ: et tenens dexteram ma¬
num eius. ducebat illum in scãm
dei eccł̃iam cum psalmis ⁊ ymnis.
Et ecce dyabolus cum om̃i uͥtute¬
aduenit: et inuisibilit̾ apprehendẽs
puerũ. conabatur eum rapere de
manu scĩ. Et cepit clamare puer.
Scẽ dei adiuua me. Et tanta im¬
probus instantia aggresus ẽ: ut
etiam memorabilem uirũ compel¬
leret trahens puerum. Conu̾sus er¬
go sanctus ad dyabolum. dixit. Im¬

Expanded text:
amabilem populum, et dixit eis: amabilem populum, et dixit eis: Filioli mei dilectissimi, omnes gratias agatis Domino. Ecce enim ovem perditam debet pastor bonus in humeris reportare et offerre Ecclesiae. Quapropter debitum est et nos vigiliam facere nocte, ac postulare ejus benignitatem, ut non vincat corruptor animarum etiam in hoc facto. Et alacriter populo coaggerato, per omnem noctem postulaverunt Deum cum bono pastore, cum lacrymis clamantes pro eo: Kyrie, eleison. Et mature cum omni multitudine populi accepit sanctus puerum, et tenens dexteram manum ejus, ducebat illum in sanctam Dei ecclesiam cum psalmis et hymnis. Et ecce diabolus omniuadvenit, et invisibiliter apprehendens puerum, conabatur rapere eum de manu sancti. Et coepit clamare puer: Sancte Dei, adjuva me. Et tanta improbus instantia aggressus est, ut etiam memorabilem virum compelleret, trahens puerum. Conversus ergo sanctus ad diabolum, dixit: Im
Abbreviated transcription (Latin):
meam. Et continuo apprehendẽs ma¬
num eius. faciensq xp̃i signũ ĩ ip̃o
et orans: redusit eum in uno loco
int̾ioris sacri ꝑiboli. Et dans ei regu¬
lam: conlaborabat ei per tres dies.
Post quos uisitauit eum et dixit
ei. Quomͦ habes fili; Dicit ad eũ¬
In magna sum dñe defectione. Sc̃e
dei: non fero clamores eoꝵ. et iacu-
causantur me dicentes. Tu uenisti
Noli timere fili: tantum crede. Et
dans ei modicam escam: faciensq¬
suꝑ eum iterum xp̃i signaculum
at orans. reclusit eum. Et post pau
cos dies uisitauit eum. et dicit. Qͦ¬
modo hales fili: Dicit ei. Pdat̾ scẽ
alonge clamores eoꝵ audio ⁊ mi¬
nas: s non uideo eos. Et iterum
dans ei escam et orans: claudensq
ostium abiit. Et quadragesimo die
beo scẽ dei. Uicli enim te hodie pug
Mox ergo sanctus scd̃m consuetu¬
dinem faciens orationem eduxit e¬
um: et adduxit in dormitoriũ suũ.
Mane autem fcõ. uocauit sacrum
clerum. et monast̾ia. et omnẽ xp̃o

Expanded text:
meam. Et continuo apprehendens mameam. Et continuo apprehendens manum ejus, faciensque Christi signum in ipso et orans, reclusit eum in uno loco interioris sacri periboli. Et dans ei regulam, collaborabat ei per tres dies. Post quos visitavit eum, et dicit ei: Quomodo habes, fili? Dicit ad euIn magna sum defectione, sancte Dei. Non fero clamores eorum et terrocausantur dicentes: ‘Tu uenisti “Noli timere, fili, tantum crede.” Dansque ei modicam escam fecit super eum Christi signaculum et orans recos dies visitavit eum, et dicit: Quomodo habes, fili? Dicit ei: Pater a longe clamores eorum audio et minas, sed non video eos. Et iterum dans ei escam et orans, claudensque ostium abiit. Et quadragesimo die beo, sancte Dei. Vidi enim te hodie in vMox ergo sanctus secundum consuetudinem faciens orationem, eduxit eum, et adduxit in dormitorium suum. Mane autem facto vocavit sacrum clerum, et monasteria, et omnem Christo
Abbreviated transcription (Latin):
clamans. Miserere mei miserere
scẽ dei: miserere mei discipłẽ xp̃i.
que cũ demonib causam egi. Mise¬
rere mͥ: mise̾re ꝓpriũ prẽm non ha¬
benti. Et docuit eum rerum gesta¬
rum ordinem. Sanctus autẽ dei
uocans puerum: sciscitatꝰ est ab eo.
si ista in hunc modũ se haberẽt. Qͥ
ad sc̃m cum lacrimis ait. Etiam scẽ
dei: si ego siluero. oꝑa mea clamabt̃.
Et narrauit ei etiam ip̃e a principio
usq ad finem: consequentem diabo¬
li malam oꝑationẽ. Tũc dicit ei sc̃s̃
Uis reu̾ti ad dñm deum nr̃m: Ad
quem puer. Utiq uolo: s non ua¬
leo. Dicit ei. Quare:Respondit.
scripto abnegaui xp̃m: et ꝓtessus
sum dyabolo. Dicit ei. Non sit tibi
cure. Benignus est deus noster. et
recipiet te penitentẽ: compatitur e¬
nim maliciis nr̃is. Et iactans se
puella ad pedes sci. eunͣgłice dex̾cata
est eum dicens. Discipule xp̃i dei no¬
stri: qͣntum potes adiuua nos. Dicit
ad puerum. Credis saluariꝰ. Qͥ ait.
Credo dñe: adiuua incredulitatem

Expanded text:
clamans: Miserere mihi miserae, sancte Dei, miserere mihi, discipule Domini, quae cum daemonibus causam egi; miserere mihi miserae proprium patrem non obaudienti. Et docet ei rerum gestarum ordinem. Sanctus autem Dei vocans puerum, sciscitatus est ab eo si ista in hunc modum se habent. Qui ad sanctum cum lacrymis ait: Etiam, sancte Dei, si ego siluero, opera mea clamabunt, et enarrat ei etiam ipse a principio usque ad finem consequentem diaboli malam operationem. Tunc dicit ei sanctus: Vis reverti ad Dominum Deum nostrum? Ad quem puer: Utique volo, sed non valeo. Dicit ei: Quare? Respondit puer: Scripto abnegavi Christum, et professus sum diabolo. Dicit ei: Non sit tibi curae, benignus est Deus noster, et recipiet te poenitentem; compatitur enim malitiis nostris. Et jactans se puella ad pedes sancti, evangelice deprecata est eum dicens: Discipule Christi Dei nostri, quantum potes adjuva nos. Dicit ad puerum sanctus: Credis salvari? Qui ait: Credo, Domine, adjuva incredulitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Iterum ad contumelias reuerteris ba¬
sili: Non decet te. Dicit ei sanctꝰ. De¬
cet me pro iusto et bono etiam mori.
stenes epularum imꝑatoris famili
et loquens blasphemias fecit barba¬
tariis cogitare: non dogmenta diui¬
na decoquere. Qui mox confusus ob
de iudica inter eos. s non scd̃m im¬
moderatum amorem ppłi tui: quia¬

Expanded text:
terum ad contumelias reverteris, o Basili. Non decet te. Et ille: Decet me pro justitia etiam mori. ctus epularum imperatoris, fautor t loquens pro eis, fecit barbatariis regis cogitare, non dogmata divina decoquere. Qui mox confusus tact judica inter eos, sed non secundum immoderatum amorem populi. Abie
Abbreviated transcription (Latin):
rogauit autem causam adoratõnis.
derunt in templo. Tunc basilius gra-
brum. et fecit columbam ex auro
mus portionem. appendens eam suꝑ¬
scãm mensam in figura scẽ illius
columbe que apparuit in iordane su¬
ꝑ baptizatũ dñm. Hoc autem fcõ:

Expanded text:
rogavit causam adorationis ed viderunt in templo. Tunc Basilius extene, fecit columbam de auro portionem, suspendens super sanctam mensam, instar sanctae illius columbae quae apparuit in Jordane Domino baptizato. Hoc autem facto,
Abbreviated transcription (Latin):
se ip̃am exponere. concredens pater
precepit fieri desid̾ium puelle: ne exi¬
tiali se traheret morti. Et adduxit
q eis omnem substanciam suam
dixit filie sue. Uale filia. uere mise¬
ra. Multum enim planges penitẽs
in nouissimo. qnͣdo nichil habebis
re immortalib et uiuificis myste¬
riis: et dicunt misere coniugi eiꝰ.
Scis quia uir tuus quem elegisti
non est xp̃ianus: s ꝑegrinus fidei
et alienus: Tenebrarum ergo et do-
et percutere pectus ac clamare. Ne-¬
mo non obediens parentibz saluus
fuit uiqͣm. Quis annuntiabit
patri meo meam confusionẽ: Heu
michi misere: in qͣntam profundi¬
tatem ꝑditionis descendi. Cur na¬
ta sum: Et nata: cur ꝯtinuo rap-¬
ta non fui: Ista ergo lamentari.
eam discens erratissimꝰ uir eiꝰ. acc᷑¬
rit ad eam: contendens non haberi
ita u̾itatẽ. Ila u̾o in consolationẽ
ueniente suasibilibz eius sermoni¬
b: dixit ad eum. Si uis michi satis
facere et misere anime mee: crasti¬

Expanded text:
seipsam exponere, concredens pater seipsam exponere, concredens pater praecepit fieri desiderium puellae, ne exitiali se traderet morti. Et adduxit m, dansque eis omnem substantiam suam dixit filiae suae: Vale, filia vere misera; multum enim planges poenitens in novissimo quando nihil habes ret immortalia et viriis. Et dicunt miserae 660 conjugi ejus: Scis quia vir tuus, quem elegisti, non est Christianus, sed peregrinus fidei et alienus? Tenebrarum ergo et doloet percutere pectus ac clamare: Nemo non obediens parentibus salvus fuit unquam. Quis annuntiabit patri meo meam confusionem? Heu mihi miserae, in quantam profunditatem perditionis descendi! Cur nata sum, et nata continuo rapta non fui? Ista ergo lamentari eam discens erratissimus vir ejus, accucurrit ad eam contendens non haberi ita veritatem. Illa autem in consolationem veniente suadibilibus ejus sermonibus, dixit ad eum: Si vis satis mihi facere et miserae animae meae, crasti
Abbreviated transcription (Latin):
animarũ corruptor. draco tortuosus:
misit qui st̃ super fornicationem
Miserere uiscerib tius. Ostende in
me unigenitam tuã pat̾nũ amo¬
rem: et coniunge me puero quem
amo. Si autem hoc non uis farẽ.
uidebis me post modicum morientẽ
amara morte: et sermonem dabis
ꝓ me in die iudicii deo. Pater autẽ
cum lacrimis dicebat. Heu mͥ pecta¬
tori: quid conuenit misere filie mee:
Quis meum thesaurũ furatus est:
Quis meam inquinauit filiam:
Quis dulce lumen oculoꝵ meorũ
bere sponso. et angeloꝵ cohabitatͥtẽ
saluari sꝑabam: tu autẽ in amorẽ
senectutem meam cum dolore ad
inferos: neq nobilitatẽ parentum
autem illa reputans que a pr̃e dice¬
bantur: instabat clamans. Pater
mi. aut fac desideriũ meũ: aut post
modicum morientẽ uidebis me. Pa¬
ter autẽ in magna defectione factꝰ.
ac ĩmẽsurabilitate tristicie absortꝰ.
et amicoꝵ consiliis credulus. hortã¬
tiũ eum deferre uoluntati eius: aut

Expanded text:
animarum corruptor draco tortuosus animarum corruptor draco tortuosus misit qui sunt super fornicationem miserere visceribus tuis, ostende in me unigenitam tuam paternum amorem, et conjunge me puero quem amo. Si autem hoc non vis facere, videbis me post modicum morientem amara morte, et sermonem dabis pro me in die judicii Deo. Pater autem cum lacrymis dicebat: Heu mihi peccatori, quid convenit miserae meae filiae? quis meum thesaurum furatus est? quis meam iniquavit filiam? quis dulce lumen oculorum meorum bere sponso Christo, et angelorum cohabitatricem salvari sperabam, tu autem in amorem senectutem meam cum tribulatione ad inferos, neque nobilitatem parentum ad nihilum reputans quae a patre dicebantur, instabat clamans: Pater mi, aut fac desiderium meum, aut post modicum morientem videbis me. Pater ergo in magna defectione factus, ac immensurabilitate tristitiae absorptus, et amicorum consiliis credulus, hortantium ei deferre voluntatem ejus, aut
Abbreviated transcription (Latin):
continuo astiterunt ei principes pote¬
statis tenebrarum: et spiritalia ne¬
quitie. Et apprehendentes errantem.
cum gaudio magno duxerunt illũ
ubi erat diabolus: et ostenderunt ei
ip̃m sedentem in sede alta. et in cir-¬
cuitu eius malignitatis sp̃c stãtes:
Et suscipiens missas a malefico lit¬
teras: dixit ad miserum. Credis ĩ me:
Qui ait. Credo. Et abnegas xp̃m tu¬
um: Qui respondit. Ab nego. Dicit
ei diabolus. Perfidi estis uos xp̃ia¬
ni: et qͣndoquidẽ opus me habetis. ue¬
nitis ad me: qnͣdo consecuti estis desi¬
derium ur̃m negatis me. et acce den
mus ac clementissimus suscipit uos
S fac michi manu scriptã xp̃i tui ⁊
baptismatis abrenũtiationẽ uolũ¬
tariam: et que in me est in secula
uoluntariam professionem.⁊ quod
mecum sis in die iudicii condelectãs
michi in p̾paratis tormentis et̾nis:
et ego statim desid̾ium tuũ adĩpleo.
Qui disposuit ꝓpria manu scripiũ
sicut quesitũ fuit. Statim autem

Expanded text:
continuo astiterunt 659 ei principes potecontinuo astiterunt 659 ei principes potestatis tenebrarum spiritalia nequitiae, et apprehendentes errantem cum gaudio magno, duxerunt eum ubi erat diabolus, et ostenderunt ei ipsum sedentem in sede alta, et in circuitu ejus malignitatis spiritus stantes, et suscipiens missas a malefico litteras dixit ad miserum: Credis in me? Qui ait: Credo. Et: Negas Christum tuum? Qui respondit: Nego. Dicit ei diabolus: Perfidi estis vos Christiani, et quando quidem opus me habetis, venitis ad me; quandoquidem consequimini desiderium vestrum, negatis me, et acceditisus ac clementissimus, et suscipit vos. Sed fac mihi manuscriptam Christi tui et baptismatis abrenuntiationem voluntariam, et quae in me est in saecula voluntariam professionem, et quia mecum sis in die judicii condelectans mihi in praeparatis aeternis tormentis, et ego statim desiderium tuum adimpleo. Qui disposuit propria manu scriptum sicut quaesitus fuit. Statim autem
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ faciam. Et ait acd eum. Abrenũ¬
tias xp̃o in scripto: Dixit ei. Etiam.
Iniquitatis autem oꝑator dicit ei.
Si in isto paratus extit̾is: cooꝑator¬
tibi fiam. Qui ait ad eum Paratꝰ
sum: tantum consequar desid̾iũ me¬
um. Et faciens iniquitatis minist̾
epłam ad dyabolum: misit ad illum
habentem sensum istũ. Quoniãqui¬
dem mi dñe et procurator oportet
festinare me a xp̃ianoꝵ religione
abstrahere. et tue adducere uolunta¬
ti. ut multiplicetur pars tua: misi tͥ
hunc qui presentes meas defert litte¬
ras. cupiditate in puellam exarsũ:
et postulo eum actionẽ istam conse-¬
qui. ut et in isto glorier. et cum ml¬
ta alacritate congregem placitores
tuos. Et dans ei eplam dixit. Uade
scd̃m talẽ horam noctis: et sta suꝑ
monumentũ gentilis: et exalta car¬
tam in aere: et astabunt tibi qui
debent te ducere dyabolo. Qui alacͥ¬
ter hoc faciens. iactauit miserã uo-¬
cem: inuocans dyaboli auxiliũ. Et

Expanded text:
mihi faciam. Et ait ad eum: Abrenunmihi faciam. Et ait ad eum: Abrenuntias Christo in scripto? Dixit ei: Etiam. Iniquitatis autem operator dicit ei: Si in isto paratus exstiteris, cooperator fiam. Qui ait ad eum: Paratus sum, tantum consequar desiderium. Et faciens malignitatis minister epistolam ad diabolum, misit ad illum habentem sensum istum: Quoniam quidem, mi domine et procurator, oportet festinare me a Christianorum religione abstrahere, et tuae adducere voluntati, ut multiplicetur pars tua, misi tibi hunc qui praesentes meas defert litteras, cupiditate in puellam exarsum, et postulo eum actionem istam consequi, ut et in isto glorier, et cum multa alacritate congregem placitores tuos. Et dans ei epistolam dixit: Vade secundum talem horam noctis, sta super monumentum gentilis, et exalte chartam in aere, et astabunt tibi qui debent ducere te diabolo. Qui alacriter hoc faciens, jactavit miseram vocem invocans diaboli auxilium. Et
Abbreviated transcription (Latin):
lladius autem ip̃ius sc̃issime
memorie uisor et minist̾ factꝰ
ab eo ꝑfectorum miraculoꝵ. et suc-¬
cessor sedis post obitũ iam clc̃e me-¬
morie aplice basilii. uir mirabilis
et in om̃i urtute decoratus: enar¬
rauit mͥ quia senator quidam fidelis
nomine ꝓterius abiit ad scã et ue-¬
nerabilia loca. ibi filiam suam con¬
secrare ac in uno de beneactionalib
domib monast̾ioꝵ mittere: atq sacͥ¬
ficium deo offerre uolens. S ab ini¬
tio homicida dyabolus. inuidens di¬
uine uoluntati:mouit unum de
sius seruis. et incendit ad puelle a¬
morem. Is autem cum fuisset huiꝰ¬
modi inchoationis indignus. et nõ
audens appropinquare ad ꝓpositum.
alloquit᷑ unum abhominandorum
incantatoꝵ: ꝓmittens se si merue-¬
rit dominari ip̃i puelle multã ei
tribuere auri qͣntitatem. Maleficꝰ
u̾o dixit ad eum. E homo. ego in
mitto te ad meum ꝓcuratorẽ diabo¬
lum: et ip̃e ꝑficiet uoluntatẽ tuã.
Qui ait ad eum. Quecũq dix̾is

Expanded text:
lladius autem, ipsius sanctissimae memoriae visor et minister factus ab eo perfectorum miraculorum, et successor sedis post obitum jam dictae memoriae apostolicae Basilii, vir mirabilis, et in omni virtute decoratus, enarravit mihi quia senator quidam fidelis, nomine Proterius, abiit ad sancta et venerabilia loca, et ibi filiam suam consecrare, ac in uno de bene actionalibus domibus monasteriorum mittere, atque sacrificium Deo offerre volens. Sed ab initio homicida diabolus, invidens divinae voluntati, movit unum de servis suis, et incendit ad puellae amorem. Is autem cum fuisset hujusmodi inchoationis indignus, et non audens appropinquare ad propositum, alloquitur unum abominandorum incantatorum, promittens se, si meruerit dominari ipsius puellae, multam ei tribuere auri quantitatem. Maleficus vero dixit ad eum: O homo, ego in mitto te ad meum procuratorem diabolum, et ipse perficiet tuam voluntatem. Qui ait ad eum: Quaecunque dixeris
Abbreviated transcription (Latin):
et quia dixit eam deifer pater nost̾
ram clamans et clicens. Sc̃ẽ dei ora
pro me peccatrice: quia magnas et
om̃ib dixit ei. Extende pannũ int̾
brachia tua. Et cum extendisset ius-¬
sit effunli carbones de turibulo in
pannũ. Et suꝑponens incensũ am-
tib in domum presbit̾i: obiuauit¬

Expanded text:
etiam quod dixerat ei deifer Pater nosterram, clamans et dicens: Sancte Dei, ora pro me peccatrice, quia magna et mbus dixit ei: Extende pannum inter brachia tua. Et cum extendisset, jussit effundi carbones de thuribulo in pannum, superponens incensum; nobis in domum presbyteri, obviavit
Abbreviated transcription (Latin):
signum non fuit fcm̃ sicut fie¬
ri erat solitũ: mou̾i udelitet colũbã
que cum sacramento dñico pendebat
suꝑ altare. semper ad exaltatonem sci
sacrificii mou̾i solens. Et cogitante
eo quid hoc ẽẽt uidit unũ uentilan-¬
tiũ diaconem innuentẽ mulieri in¬
clinate deorsum. et tnͣsponens eam de
altari iuxta eccłiam iussit custodiri:
et ita uidens scĩ sp̃t aduentũ hortatꝰ
est omnẽ ppłm septem lieb ibidem

Expanded text:
signum non fuit factum sicut erat solitum, moveri videlicet columbam, quae cum sacramento Dominico pendebat super altare, semper ad exaltationem sancti sacrificii moveri ter solens. Et cogitante eo quid hoc esset, vidit unum ventilantium diaconem innuentem mulieri inclinatae deorsum; et transponens eum de altari, infra ecclesiam jussit custodiri; et ita videns sancti Spiritus adventum, hortatus est omnem populum septem diebus ibidem
Abbreviated transcription (Latin):
tutib tius habe et obedientiam. Et¬
ad scm̃ minist̾ium. Et tempore ex
cantib autem nobis et gratias a¬
gentib dño: abiuimus in domũ
presbitĩ. Et accipientes escam: dixit
ei sanctus dei. Enarra michi unde
tibi thesaurus iste: et que est uita
tua. Dicit presbit̾. Ego sc̃e dei sum
peccator: subditus publicis tͥbutis.
habens iuga boum duo. Unum qͥdẽ
ego mino. alterum u̾o mertennarius

Expanded text:
tudiis tuis habeto obedientiam. Coad sanctam missam, et tempore exacantes autem, et gratias agentes Domino, ivimus in domum presbyteri, et sumentes escam, dixit illi sanctus Dei: Refer mihi unde tibi thesaurus iste, et quae est vita tua? Dixit ei presbyter: Ego, sancte Dei, peccator sum, subjacens publicis tributis. Habeo juga boum duo, unum quidem ego duco, alterum autem mercenarius
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑator dixit. Suꝑfilosophatus sũ
te obasili. Qui respondit ei. Utinam
filosophareris. Et obtulit ei ꝓ bene-¬
dictione. tres ordeaceos panes. Imꝑa-¬
dicens. Hordeum enim pabulum ẽ
comedimꝰ obtulimus tͥ: tu autẽ ex¬

Expanded text:
Iulianus dixit: «Superphilosophatus sum te, o Basilii». Cui Basilius: «Vtinam philosophaueris!». Et obtulit ei pro benedictione tres ordeaceos panes. Adicens: «Ordeum pabulum est comedimus obtulimus tibi; tu ue
Abbreviated transcription (Latin):
annuntians ĩpiam mortem iuliani
les cum armorũ uasis. et lancea
ualide ac t̾ribili ĩpetu ꝑfodit eũ ⁊ nus¬
qͣm cõparuit subito abscedẽs. Ip̃e u̾o
miserrimus diram atqz borribilem¬

Expanded text:
annuntiat eis mortem impii les cum armis suis et lancea ualide et terribili impetu perfodit eum et nusquam conparuit, subito ascendens. Ipse uero miserrimus deum