comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
surusẽ. similitud inẽ pharisaeoꝵ. Nonqua si discipuł¬
sed quasi temptator accedit. uirstudiosus & sapiens
& iã si discere aliquid uult. magis doc& dũ prudent̃ inter¬
rogat sunt aliqui nimia facillitatẽ uerborũ ꝑaudatia
edis ser̃ aliis qđ ipsi non intellegunt
isidord. Debono
interrogato tacieo melius ẽ enim reticere in ꝓpis quã
res pondere. Ci prianđ Ille melius dor& qui cotidie
crescit & ꝓ ficit discendo meliora neq enĩ ꝓprius suerit
Punc enidemũ sermoe ratio salutaris efficacit̃ discitur
si pacienter qđ discit audit̃. Disciplina custus speirecep¬
taculũ fideidux̃. It ineris salutaris fomenac negotiũ
bone indolis magistra uirt utes facit inxpomanere.
semꝑ ac iugiter dõ uiuere ad ꝓmissa caelesna& diuina
p̃mia ꝑuenire. Qusebius dex̃ Neq enĩ dignũ ẽ. philoso

Expanded text:
surus est, in similitudinem Pharisaeorum non quasi discipusurus est, in similitudinem Pharisaeorum non quasi discipused quasi tentator accedit. Vir studiosus et sapiens, etiam si discere aliquid vult, magis docet dum prudenter interrogat. Sunt aliqui qui nimia facilitate verborum per audaciam edisserunt aliis quod ipsi non intelligunt. ISIDORUS. De bono interrogatus, taceo: melius est enim reticere improbis quam respondere. CYPRIANUS. Ille melius docet qui quotidie crescit, et proficit discendo meliora. Neque enim idoneus potTunc enim demum sermo et ratio salutaris efficaciter discitur, si patienter quod discitur, auditur. Disciplina custos spei, receptaculum fidei, dux itineris salutaris, fomentum ac negotium bonae indolis, magistra virtutis, facit in Christo manere semper, ac jugiter Deo vivere, ad promissa coeletia et divina praemia pervenire. EUSEBIUS. Neque enim dignum e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝥerrũ ferro acuaur & homo exacu& faciẽ amicisui
iesus filius sirachđ. Siẽ tibi intellectus responde ꝑxi¬
motuo si nau te manus tua suꝑostuum. Ne capiaris uer¬
bo indisciplinato & confundaris. Sieronimđ. Caue
neante magister quã discipuł. antemilis uellis ẽẽ quã
tiro . Eauenesine doctore ingrediaris uia. Quã num¬
quã ingressus es : & parte altera declinans errurem
paciaris. Plusq aut minꝰ ambules quã necesse ẽ & cur¬
rens lasseris aut morẽ faciens obdormias. Nulla arsabsq
magis trodidicitur. Multo tempore quod doceas nec
redas laudatorib: tuis immo in risorib: autẽ nec ac cõmo¬
dis. Non ad petas maiora uirib: tuis quã melius est hi
humilior ibi tutũ ꝑgere quã pendulo gradu in altiorib
fruc tuare. Nonerudit pat̃ filiũ nisi quã amat non cor¬
rigit magister discipulũ nisi eum quẽ ardenti or is cernit
ingenii. Quicũq id qđ in t̾rogat nouit non uoto discen¬
di sed studio cognoscendi agnoscerit ille. qui respon¬

Expanded text:
um ferro acuitur, et homo exacuet faciem amici sui. JESUS SIRACH. Si est tibi intellectus, responde proximo tuo . Sin autem sit manus tua super os tuum, ne capiaris verbo indisciplinato, et confundaris . HIERONYMUS. Cave ne ante magister sis quam discipulus, ante miles velis esse quam tiro. Cave ne sine doctore ingrediaris viam quam nunquam ingressus es; et parte altera declinans, errorem patiaris, et plus ambules quam necesse est; et currens laxeris, aut moras faciens dormias. Nulla ars absque magistro discitur. Multo temporredas laudatoribus tuis, immo inrisoribus aurem ne des. Non appetas majora viribus tuis, quia melius est in humilioribus pergere, quam pendulo gradu in altioribus fluctuare. Non erudit pater filium, nisi quem amat: nec corrigit magister discipulum, nisi eum quem ardentioris cernit ingenii. Quicunque interrogat non vodi, sed studio cognoscendi, an noverit ille, qui respon
Abbreviated transcription (Latin):
frequent quod non ex uoluntate datur. quod enim ex
propria p̃statur uoluntate cum omni ueritatedo.¬
natur CReGð Tantũ ergo eẽ humilior quisq de¬
b& exmunere quantũ seob legatiorem . eẽ
conspicit in redaenda ratione quiergo sacros¬
tii quando inquinis rehus non solum nullã pecunia
non debemus recusire uitae istius manus quol dedit
nobis ds̃ si hominis data reiciamus contumelio sasu¬
mus quia quantum magis seruare debemus quod adõ

Expanded text:
frequenter, quod non ex voluntate datur: quod enim ex propria voluntate praestatur, cum omni voluntate donatur. GREGORIUS. Tantum ergo esse humilior quisque debet ex munere, quantum obligatiorem esse se conspicit in reddenda rationetit, quando in divinis rebus non solum ullam pecuniam, Non debemus recusare vitae istius munus, quod dedit nobis Deus. Si hominibus data rejiciamus, contumeliosi sumus; quanto magis servare debemus quod a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
iesus filius sirachdixit. filii in bonis nondesque¬
relam & in omnidatum nondes tristitia uerbimali
mnis plaga tristitiam cordis. ẽ tristitia nondes.a¬
nimetuae. Iocunditas cordis haec .ẽ. uita hominis.
Tristitia expelleate multos enim occidit tristitia.
& non .ẽ. utilitas milla. Cor prauum dabit tristitiã
& homo peritus resistit illi. Atristitia enim festinat.
mors. tristitia cordis flectit ceruicem. onde¬
deris intristitia cortuum sed repelle ea ate. Uisi¬
dorusdixit . Uis autẽ numquam . eẽ tristis bene
ui ue secreta conscientia tristitiam leuiter susti¬
net. Uona uita gaudium semꝑhabet conscientia
autẽ rei semꝑ inpoenaẽ. Peus animus num quã sec uris
ẽ. sicut inuestimento tinea. & uermis deuorat lignũ¬

Expanded text:
JESUS SIRACH. Fili, in bonis non des querelam, et in omni dato non des tristitiam verbi mali . Omnis plaga tristitia cordis est. Tristitiam non des animae tuae. Jucunditas cordis, haec vita hominis est . Tristitiam expelle a te, multos enim occidit tristitia, et non est utilitas in illa . Cor pravum dabit tristitiam, et homo peritus resistit illi . Ad tristitiam enim festinat mors. Tristitia cordis flectit cervicem . Non dederis in tristitiam cor tuum, sed repelle eam a te . ISIDORUS. Vis autem nunquam esse tristis? bene vive. Secreta conscientia tristitiam leviter sustinet. Bona vita gaudium semper habet. Conscientia autem rei semper in poena est. Reus animus nunquam securus est. Sicut vestiment
Abbreviated transcription (Latin):
đ Demalo alieno ostuum non co inquinis. uit iatua
non aliena adtende. Detua igitur correctione
esto sollicitus. Detua salute & emendatione esto
adtentus. Quod ad tequoq non ꝑtinet noli inquere¬
re sed interselocuntur. homines cognoscerenum¬
quam desideres . Noli querere quod quis dicat.
uel fatiat euita curiosi tatẽ obmitte curamq ad
causam tuã non ꝑtinet. Curiositas periculosa
p̃sumptio ẽ multialiorũ uitia discernunt sua
non aspitiunt. & cũ ipsi maximis criminib: tene¬
antur obnaxii minima peccata fratrib nonde¬
mit tunt. Sepeq: aduersa in aliis indicamus in
nob nociua. eẽ minus sentimꝰ facilius uitia unius¬
cuiusq: quã uirtutes intendimꝰ. Nequid boni
quis gesserit agnoscere sed quid maliges sit ꝑ¬
scrutamur. Eritaũ ille apuddm condempnat᷑
qui aduersus innocentẽ falsũ testimoniũ uł dic̃
uel dicentib credit in ꝓbi iudices obponunt fal¬

Expanded text:
US. De malo alieno os tuum non coinquines. Vitia tua, US. De malo alieno os tuum non coinquines. Vitia tua, non aliena attende. De tua igitur correctione esto sollicitus. De tua igitur salute et emendatione esto attentus. Quod ad te non pertinet, noli inquirere. Quod inter se loquuntur homines, cognoscere nunquam desideres. Noli quaerere quid quisque dicat vel faciat. Evita curiositatem, omitte curam quae ad causam tuam non pertinet. Curiositas periculosa praesumptio est. Multi aliorum vitia discernunt, sua non aspiciunt: et cum ipsi maximis criminibus teneantur obnoxii, minima peccata fratribus non dimittunt. Saepe adversa in aliis indicamus, quae in nobis nociva esse minus sentimus. Facilius vitia uniuscujusque quam virtutes intendimus. Non quid boni quis gesserit agnoscere, sed quid mali gesserit perscrutamur. Erit autem ille apud Deum condemnatus, qui adversus innocentem falsum testimonium vel dicit, vel dicentibus credit. Improbi judices opponunt fal
Abbreviated transcription (Latin):
aut triũ testiũ stabit omne uerbum. Calomon¬
đ. Quiautẽ inuestigatur malorũ .ẽ. obp̃mit. Hies
filius si rachdixit. Insuꝑ uacuis rebus noliscru
quod non obliuiscemurdũ aliena curamus.
ieronimđ. Quiꝓficere studet non consideret
quidmalum alii faciunt sed quidbonũ ille facere
debeat. Caueat igitur conmittere qui rep̃hen¬
dere uult sufficit nob dep̃sentib: huius scłi an
gustiis cogitare quid neces se . ẽ. sensum ad incertu
& fut ura dextera contendere. que aut consequi
non possumus aut cito inuenta ꝑdamus. Quiergo
defut uris nos cogitare ꝓhibuit. concessit de p̃
contra malitiã huius scłi p̃sens habere certam̃¬
brosius d. Tamdiuenĩquis pecca ta sua que nos se
uis ipse specialiter rep̃hendat sed inscipso quod lu¬
geat. Vregorđ. Nos ergotant ũminus debemus
aliena corda audaciter rep̃hendere quantũ scimꝰ¬
bras in lustrare. Neꝑ fectu diluere aliena delic¬
ta non ualeat que ad huc ꝓpria deuastant. Hisidor¬

Expanded text:
mne verbum . SALOMON. Qui autem investigator malorum est, opprimetur . JESUS SIRACH. In supervacuis rebus noli scruquod nostra obliviscimur, dum aliena scrutamur. HIERONYMUS. Qui proficere studet, non consideret quod malum alii faciant, sed quod bonum ille facere debeat. Committere igitur caveat, qui reprehendere vult. Sufficit nobis de praesentibus hujus saeculi angustiis cogitare; quid necesse est sensum ad incerta et futura extendere, quae aut consequi non possumus aut forsitan cito inuenta perdamde futuris nos cogitare prohibuit, concessit curare. Sufficit nobis contra malitiam hujus saeculi praesens habere certamara est. Tandiu enim quis peccata sua, quae nosse, liis ipse specialiter reprehendat, sed de seipso quod lugeat. GREGORIUS. Nos ergo tantum minus debemus aliena corda audaciter reprehendere, quantum non pbras illustrare. Nec profecto diluere aliena delicta valet, quem adhuc propria devastant. ISIDOR
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑinanes occupemus & inutilis questiones in anes
rũ nr̃oꝵ fi&. Uregoriusđ Qm̃s hereticidm̃ de
fenderenituntur offendunt. ereticorum sa¬
crifitia accepta. eẽ. dõnequeunt. Hisidor dix̃
Innulla causa contendas qui contentiolites paratꝰ.
Contentio lites. rixasgignit. Contentio fauces

Expanded text:
inanes occupemus et inutiles quaestiones, inanes rum nostrorum fiet. GREGORIUS. Omnes haeretici dum Deum defendere nituntur, offendunt. Haereticorum sacrificia accepta esse Deo nequeunt. ISIDORUS. In nulla causa contendas, quia contecontentio rixas gignit, contentio faces o
Abbreviated transcription (Latin):
uitam. Omnis diuina ꝑcussio aut purgatiouitae
p̃sentis .ẽ. aut in itium pone sequentes: Nam quib:¬
illuc ꝑficitur ut in his quiomnino non corregunt᷑
p̃cidentiũ ꝓcussio flagellorũ sequentium sit initiũ
tormentorũ. Quib: dam secre todĩ iuditio hic
male .ẽ. illic bene scilic& ut dum hic castigati cor¬
reguntur ad a&ernã dampnationem liberentur.
tes & flagellare in hac uita incipiunt & interna
ꝑcussione dampnantur. Murmurare inflagellis
dĩ peccator homo non deb& quiamaxime ꝑhoc quod
corripitur emendatur. Vnusquisq autem tuncle¬
uius portat quod patitur sisua dis cusserit mala
ꝓquib illi in fertur retributio iusta. Iustus in¬

Expanded text:
vitam. Omnis divina percussio aut purgatio vitae vitam. Omnis divina percussio aut purgatio vitae praesentis est, aut initium poenae sequentis. Nam quibuillic perficitur: ut in illis qui omnino non corriguntur, praecedentium percussio flagellorum sequentium sit initium tormentorum. Quibusdam, secreto Dei judicio, hic male est, illic bene: scilicet ut dum hic castigati corriguntur, ab aeterna damnatione liberentur; tes, et flagellari in hac vita incipiunt, et in aeterna passione damnantur. MuDei peccator homo non debet, quia maxime per hoc quod corripitur emendatur. Unusquisque autem tunc levius portat quod patitur, si sua discusserit mala pro quibus illi infertur retributio justa. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
totemporalia flagella ad aderna ꝓfitrunt gaudia.
deoq: & iustus & in poenis gaudere & impius in ꝓsperi¬
tatib: lugere deb&. neq: iusto neq: reꝓbo di misericor¬
diã abstrahit. bonus hic ꝑ afflictionem iudicat & il¬
luc remunerat ꝑmiserationem . & malus hic tolle¬
rat ꝑtemporalem clementiam & illuc punit ꝑ a&er¬
nã iustitiã. In hanc enim uitam ds̃ parcit impius &
tamen non parcit electis. In illa parcit electis: non
tamen parcit iniquis. Quantum quisq: aut incorpore
aut inmente. flagella sustina tantum sein fineremu¬
erari speret. Qum enim multa dampnabilia
reꝓbi commissis se uideantur des pecti adõ ꝑcus¬
sio .ẽ. diuina unã hibona par tẽ quaꝑcutimur carne
ut emendemus. Alteraquauul neramur conscien¬
tia excaritate ut dm̃ ardentius diligamus. s ideo¬
iustorum flagellat. nedum iustitia suꝑbiens cadat.
la gellum nãq: tunc diluit culpam cm mutauerit

Expanded text:
tis temporalia flagella ad aeterna proficiunt gaudia: tis temporalia flagella ad aeterna proficiunt gaudia: ideoque et justus in poenis gaudere, et impius in prosperitate lugere debet. Neque justo, neque reprobo, Deus misericordiam abstrahit. Bonos hic per afflictionem judicat, ut illic remuneret per miserationem: et malos hic remunerat per temporalem clementiam, et illic punit per aeternam justitiam. In hac enim vita Deus parcit impiis, et tamen non parcit electis. In illa parcet electis, non tamen parcet iniquis. Quantum quisque aut in corpore aut in mente flagella sustinet, tantum se in finem remunerari speret. Dum enim multa damnabilia reprobi commisisse videantur despecti a Deo, nusio divina. Una in bonam partem, qua percutimur carne, ut emendemur. Altera, qua vulneramur conscientia ex charitate, ut Deum ardentius diligamus. 2. Gejustum flagellat, ne de justitia superbiens cadat. Flagellum namque tunc delebit culpam, cum mutaverit
Abbreviated transcription (Latin):
festet᷑. Agustin dĩx. Qui hoc mundo flagella re non me¬
rebitur in in fernumtor quebitur. Cum enĩ ad dnm̃ fla¬
gellabimur sic & patienter ex cipimus & humiliter gratias
agimus simale fuerimus peccatorum. Indulgentiam
accipiemus. si autem boni a&ernam beatitudinem
consequimur. Hieronimus dixit. qui se mel reci¬
pit mala sua inuita sua non eosdem cruciatus patet᷑
inmorte quos.ẽ. passus inuita. ultoq melius . ẽ. sto¬
machodolore quãmente. Cauendum .ẽ. uulnus qđ
tibus non irascitur dr̃. Medicus sices sauerit: cu¬
rare disperat. Cregorđ. diuina dis pensat ione agit᷑
ut ꝓlixiora uitia egrotatio ꝓlixior ex urat. Disidor¬
dixit. Reuertens enĩ ds̃ hominem crutiat quem
peccantem deseruierat flagellando iterũ uisitat.
rdinata ẽ misericordiadĩ que prius hic hominem
ꝑflagella apeccato emundat. & postea ab a&erna sub¬
plitioliberat. Is dic̃. Electus enindĩ dolorib: uita ehui
ad teretur ut ꝑfectionẽ uitae futurae lucretur . Ius¬

Expanded text:
festetur . AUGUSTINUS. Qui in hoc mundo flagellari non merebitur, in inferno torquebitur. Cum enim a Domino flagellamur, si patienter accipimus, et humiliter gratias agimus; si mali fuerimus, peccatorum indulgentiam accipiemus; si autem boni, aeternam beatitudinem consequemur. HIERONYMUS. Qui semel recipit malum in vita sua, non eosdem cruciatus patitur in morte quos est passus in vita. Multoque melius est stomachum dolere quam mentem. tibus irascitur Deus. Medicus si cessaverit curare, desperat. GREGORIUS. Divina dispensatione agitur, ubi prolixiora vitia, aegrotatio prolixior exurat. ISIDORUS. Revertens enim Deus hominem cruciat: quem peccantem deseruerat, flagellando iterum visitat. Ordinata est miseratio Dei, quae prius hic hominem per flagella a peccato emendat, et postea ab aeterno supplicio liberat. Electus enim Dei, doloribus vitae istius atteritur, ut perfectionem vitae futurae lucretur. Jus
Abbreviated transcription (Latin):
teposuer̃ noli ex tolli estomillis quasi unus ex ipsis.
Regnũ agente ingente trans fertur ꝓpt̃ in iustitias. &
in iurias  contumelias. Et diuersosdolos sedes du¬
cum suꝑborũ destrux̃ dĩ & sedere fecit mitis ꝑ illum.
Dieronimꝰ dix̃. Non la&ificamur ad laudes humanũ. nec
uituperationes eorũ ex pauiscamus. Dõ enĩ placere
curantes minas hominũ poenitus nontimemui:

Expanded text:
illis, quasi unus ex illis . Regnum a gente ingentem transfertur, propter injustitias, et injurias, et contumelias, et diversos dolos . Sedes ducum superborum destruxit Deus, et sedere fecit mites pro illis . HIERONYMUS. Non laetificemur ad laudes humanas, nec vituperationes eorum expavescamus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non
Abbreviated transcription (Latin):
care sub magnomoderamine pastores ecclȩ uł ab soluere
studeant uł legere. Vtrum iuste aniuste obleg& pasto
Pastoris tam̃ sententia gregitim̃da ẽ. nehis qui sub. ẽ. & cũ
in iuste sorsitã ligat᷑ ipsamobligationis suȩ sententia ex
aliacul pamereatur. Pastor ergo uł absoluere indis
ligaretimeat uł in iuste nec pastor is sui iuditiũ timere
rep̃hendat

Expanded text:
 sub magno moderamine pastores aecclesiae solvere studeant aut ligare. Sed utrum iuste an iniuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timenda est, ne is qui subest, et cum iniuste forsitan Ligatur, ipsam obligationis suae sententiam ex alia culpa mereatur. Pastor ergo vel indiscrete abso, ligari timeat iniuste nec pastoris sui iudicium temere reprehendat
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Discite amequiamitis sum & humi¬
liscorde Leatimites qm̃ ipsi possidebt ternĩ
auł apłđ Corripite inquietos consolan ipusilla¬
nimes. Omnẽ ostendentẽ mansuetud inẽ ad om̃s
homines. Salo mondix. Inlusores dñs dirid&
mansuetis dabit gratiã. Quimollis & dissoluti
ẽ inoperesuo frat̃ẽ sua opera dissi pantes . Cũ enĩ
sit timida nequitia dattestimonic̃ condempna¬
tiones. semꝑenĩ p̃sumit seua turbata conscientia.
iesus filius sirachdxx̃. homo linguosus & teme¬
rarius in uerbo suo odibilis ẽ in mansue tudi

Expanded text:
sum et humilis corde . Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram PAULUS. Corripite inquietos consolamini pusillanimes, omnem ostendentes mansuetudinem ad omnes homines . SALOMON. Illusores Dominus deridet, mansuetis dabit gratiam . Qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis . Cum enim sit timida nequitia, dat testimonium condemnationis . Semper enim praesumit saeva turbata conscientia . JESUS SIRACH. Homo linguosus et temerarius in verbo suo odibilis est. AUGUSTI
Abbreviated transcription (Latin):
Ndic̃ Munera excae cant oculos sapientiũ.
I& mutant uerba iustorum. alomondixit.
Munera desinu impiis accipitur ut ꝑuertat
semitas iuuitii nondes alienis honoremtuum.
ie sus filius sirachdixit. Donec accipiant osculant᷑
manus dantes & in ꝓmissionib: humiliant uoces suas¬

Expanded text:
 Munera excaecant oculos sapientum, et immulant verba justorum SALOMON. Munera de sinu impius accipit, ut pervertat semitas judicii . Non des alieno honorem tuum . JESUS SIRACH. Donec accipiant, osculantur manus dantis, et in promissionib
Abbreviated transcription (Latin):
rit ex eius ad siduaetate usolocutionis exemploo
peris accipit : ut accendatur in amore ueritatis. Qui
alios ad in iquitatẽ suadendum ꝑtrahunt ins. met ip¬
sis ministerio demonum ad in iquitatẽ suscipiunt
quã uis ꝑnaturã demones non sint. cã enĩ ecclesii
in carnalib ampla .ẽ. in sp̃i talib: angusta. Ueq enim
ualde laudabileẽ. bonum ẽe cũ bonis sedbonum . eẽ cũ
malis. Sic ut enim grauioris culpe est interbonos bo¬
num non .ẽẽ. Itamense .ẽ. p̃coniibonũ &iam inter ma¬
los bonam extetisse. Hisidor đ sicut obtandum ẽ.
ut bonipacem habeant inuicẽ si obtandum ut mali
in inuicem sint discordes. Hii qui suꝑnam patriam
desiderant. Non solum malorum mori sed & consortia
fugiunt si fueris socius conuersat ionis bonorum &
eris &uir tutes eorum. Similis enim simili coniugiso¬
let. Periculo sum ẽ uitam cummalis ducere ꝑnitio¬
sum est. Cumhis qui prauȩ uoluntate sunt sociarȩ
elius ẽ enim haberemalorum odio quã consortio.

Expanded text:
ret, ex ejus assiduitate et usu locutionis exemplum operis boni accipit, ut accendatur in amorem charitatis. Qui alios ad iniquitatem suadendo pertrahunt, in semetipsis ministerium daemonum ob iniquitatem suscipiunt, quamvis per naturam daemones non sint. Sancta enim Ecclesia in carnalibus ampla est, in spiritualibus angusta. Neque enim valde laudabile est bonum esse cum bonis, sed bonum esse cum malis. Sicut enim gravioris culpae est inter bonos bonum non esse, ita immensi praeconii est bonum etiam inter malos bonum exstitisse. ISIDORUS. Sicut enim optandum est ut boni pacem habeant ad invicem, sic optandum est ut mali ad invicem sint discordes. Hi qui supernam patriam desiderant, non solum malorum mores sed et consortia fugiant. Si fueris socius conversationis bonorum, eris et virtutis eorum. Similis enim simili conjungi solet. Periculum vere est vitam cum malis ducere, perniciosum est cum his qui pravae voluntatis sunt sociari. Melius est habere malorum odium quam consortium.
Abbreviated transcription (Latin):
Iniquus pͥmortẽ ducit᷑ crutiandus. Iustus uero dormit
deploran di sunt. In mortẽ quamiseros infernus ex
hac uita recepit. Non quos caelestis aula laetifican
uł casus intulerit uł dĩ uoluntas signauerit. Dedi¬

Expanded text:
Iniquus post mortem ducitur cruciandus, justus vero dormit Iniquus post mortem ducitur cruciandus, justus vero dormit deplorandi sunt in morte, quos miseros infernus ex hac vita recipit, non quos coelestis aula laetificansvel casus intulerit, vel Dei voluntas signaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
iusti cum laudib: & nomen impiorũ putrescit. Nor¬
tuo hominẽ impionulla erit ultras pes. Hie sus filu¬
si rachdixit. Mortuo non ꝓhibeas gratiã. Cũ
lugentib: ambula non tepigeat uisitarẽ. In firmum
ex his enim indilectionẽ uersaberis. Nolidemortuo
gaudere sciens qm̃ om̃s morimur. Qm̃s potentatis
breuis uita breuẽ languorẽ p̃cedit medicus sic&rȩx
hodie ẽ. & crasmorietur. Cum enĩ morie turhomo
hereditabit serpentes & bestias &uermes. Modica
tui distribue hereditatem tuã.  ili in mortuum
ꝓduclacrimas & quasi ira passus Incipe plorare. Hiero¬
mꝰdix. Qui in hoc temporemoritur non tã plangenđ ẽ.
quod hacluce caruit quãquã gratulandumei quod tan¬
tis malis euasit. GREUA dix̃ sicut elestus beatitu¬
do la&ificat ita credinecesse . ẽ. quod addiẽ exitus sui ig¬
nsreꝓbus exurat. Cunc malignus sp̃s ingrediente
anima sua operarequirunt t unc mala quaesuaser̃
repleant ut sotiam ad tormenta trahant. Hisidorđ

Expanded text:
iorum putrescit . Mortuo homine impio, nulla erit ultra spes . JESUS SIRACH. Mortuo non prohibeas gratiam . Cum lugentibus ambula, non te pigeat visitare infirmum . Ex his enim in dilectione versaberis . Noli de mortuos . Omnis potentatus brevis vita: brevem languorem praecidit medicus . Sic et rex hodie est, et cras morietur . Cum enim moritur homo, haereditabit serpentes, et bestias et vermes . Modicutui distribue haereditatem tuam . Fili, in mortuum produc lacrymas, et quasi dira passus incipe plorare . HIERONYMUS. Qui in hoc tempore moritur, non tam plangendus est quod hac luce caruerit, quam congratulandus est quod de tantis malis evaserit. GREGORIUS. Sicut electos beatitudo laetificat, ita credi necesse est, quia die exitus sui ignis reprobos exurat. Tunc maligni spiritus egrediente anima, sua opera requirunt: tunc mala quae suaserunt, replicant, ut secum eam ad tormenta trahant. ISIDORUS.
Abbreviated transcription (Latin):
te & prudentia custodi&te fruabitte. Custode
legẽ atq consilium et erit uita anima&uae & gratia
faucibustuis. Via stultierit inoculis eius. Quiaũt
sapiens ẽ. audit consilia qui autẽ iniunt pacis con¬
silia sequitur eas gaudium. Qui autẽ agunt cunc¬
ta cum consilio reguntur sapientia. Astutus om̃a
agit cum consilio dissipantur cogitationis ubi
non .ẽ consiliũ ubi uero plures sunt. consiliarii
confirmantur cogitationes consiliis roborantur
igubernaculis tractanda sunt bella & erit salus
ubi multa consilia sunt sic̃ aqua ꝓfunda sic consi¬
sit tibi unus demille Cum fatuis ne consilio habeas
nonenim poterunt diligere nisiq: ipsis placuerit Cora
ex traneo nefacis consilio non omni homini cortuũ
manfestis neforte auferat tibigratiã & conuincietur tibi
ingua sapientis quasi diluurum in habundauit & consi¬
lium illius sicut fonis uitae permanet. Ioramentum
lineum conligatũ fundamentũ aedifitii dis soluitur¬

Expanded text:
te, et prudentia servabit te . Custodi te, et prudentia servabit te . Custodi legem atque judicium, et erit vita animae tuae, gloria faucibus tuis . Via stulti recta in oculis ejus . Qui autem sapiens est, audit consilia . Qui ineunt pacis consilia, sequetur eos gaudium. Qui autem agunt cuncta cum consilio, aguntur sapientia . Astutus omnia agit cum consilio . Dissipantur cogitationes ubi non est consilium . Ubi vero plures sunt consiliarii, confirmantur . Cogitationes consiliis confirmantur, et gubernaculis tractanda sunt bella . Erit salus ubi multa consilia sunt . Sicut aqua profunda, sic consirius sit tibi unus de mille . Cum fatuis ne consilium habeas . Non enim poterunt diligere, nisi quae ipsis placent . Coram extraneo ne facias consilium . Non omni homini cor tuum manifestes, ne forte auferat tibi gratiam, et convicietur tibi . Lingua sapientis quasi diluvium abundabit, et consilium ejus sicut fons vitae est . Loramentum ligneum colligatum
Abbreviated transcription (Latin):
nullauim excluditur nullo tempore aboletur. Libi¬
cumq se uert& tempus illi firmissima ẽ. Pari sunt
amici qui osq ad sinem existunt cari. Quos enĩ aliq
conglutinatus caritatẽ habuer̃ postquã ad culmen
honoris uenerint amicus habere despitiunt. Illa
solam bene uolentiã scilic& ut gratis am& amantem
lerũq amicitia ex necessitate uel indigentianasci¬
tur ut sit ꝑquẽ quisq quod desiderat consequatur.
lle auit̃ amicitiã ueraciter quarrit quinihilagepo¬
cam ad petit. Nã illi ex inopia breuis & fugata ista
quã habere desierit. Melius. ẽ in inimicitias
hominum infideliũ subire ꝑp&uas quã dõ inof¬
fensis amicitiis noxium ꝓuocare. Sicae ciderit
iimicustuus noli gratu lare. Non la&eris suꝑ ini¬
mici interitum ne suꝑueniat. intesimilia. Quie¬
nim gaudet. inimici casucito incidit in illo
ut opus dissoluetur. si uero exdõ .ẽ. non poterit
dis soluere. Salomondixit. Consilium custodi&

Expanded text:
nulla vi excluditur, nullo tempore aboletur: ubinulla vi excluditur, nullo tempore aboletur: ubicunque se verterit tempus, illa firmissima est. Rari sunt amici, qui usque ad finem existant chari. Quos enim aliqui conglutinatos charitate habuerunt, postquam ad culmen honoris venerint, amicos habere despiciunt. Illa solam benevolentiam, scilicet, ut gratis amet amantem. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigentia nascitur, ut sit per quem quisque quod desiderat, consequatur. Ille autem veraciter amicitiam quaerit, qui nihil ageneam appetit. Nam illa ex inopia brevis et fucata, ista quam habere desierit. Melius est inimicitias hominum infidelium subire perpetuas, quam Dei offensam amicitiis noxiis provocare. Si ceciderit inimicus tuus, noli gratulari. Non laeteris super inimici interitum, ne superveniant in te similia. Qui enim gaudet inimici casu, cito incidit in illumaut opus, dissolvetur . Si vero ex Deo est, non potest dissolvi . SALOMON. Consilium custodiet
Abbreviated transcription (Latin):
turbabit amicos & in medio pacem habentium in mt¬
tit. in imicitiam. Non statuas in imicum tuum
paenes te nec sedeas addexteram tuam infocte conuer¬
Maliuolus uero animus contristatur si eius in imicis
correptus e uaserit poenã. Hieronimd in imieg
enim non resqueritur sed uoluntas. Sc̃s amor in¬
pacientiã non hab& falsus rumo cito obprimitur
uoscaritas iungit terrarum longitudo non seperat
rΩD Tunc enim ueraciter fidelus sumus si quod
uerbis ꝓmittimus operib: ad implemus quienim
inimicogladio non potest ꝑsequi ꝑ sequitur orationt̃
sidorus dex̃. Tunc uere amicus amat si non ꝓse sed
ꝓdõ ametur: Qui enim in temperanter amicũ amat
prose magis illũ non ꝓdõ amat sepe ꝑsimulationem
amnicitia collegitur. Est qui non potuit aꝑ tedeci¬
micum aliqua aduersitate ꝑcussum. Nũ enim ad¬
uersa ꝓcedunt amicus fraudolentus detegitur statimq
despicit quam sedi ligere simulauit. Amicitia certa

Expanded text:
turbabit amicum, et in medio pacem habentium immiturbabit amicum, et in medio pacem habentium immitnec sedeat ad dexteram tuam . AUMalevolus vero animus contristatur, si ejus inimicus correptus evaserit. HIERONYMUS. In amicis enim non res quaeritur, sed voluntas. Sanctus amor impatientiam non habet, falsus amor cito opprimitur. Quos charitas jungit, terrarum longitudo non separat. GREGORIUS. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus, opere adimplemus. Qui enim inimicum gladio non potest persequi, persequatur oratione. ISIDORUS. Tunc vere amicus amatur, si non pro se, sed pro Deo ametur. Qui enim intemperanter amicum amat, pro se magis illum, non pro Deo amat. Saepe per simulationem amicitia colligitur, ut qui non potuit aperte decimicum aliqua adversitate percussum. Unde enim adversa procedunt, amicus fraudulentus detegitur, statimque despicit quem se diligere simulavit. Amicitia certa
Abbreviated transcription (Latin):
a faciae illius nomne ab scondam & sima lamihi obuene¬
rint ꝑ illum sustinebo.eatus qui inuenit amicum
uerum quide nudat arcana amiciꝑdit. fidẽ & non inur¬
ni& a micum ad animam suã enudare autẽ amici
misteria disperatio estanimae. Cũ amico tuo confir¬
ma uerbum & fideliter age cum illo. & in omnitempaee
inuenies quod tibi necessarium ẽ. stamicussolo
nomine amicus non obliuiscaris. amicitui in animo
tuo & non in memor sis illius in operibustuis. quitim&
tuo & cum sapientib & prudentib: tracta noncredis
in imi cotuo ia&ernum. Sicut enĩ eramentum eru¬
ginauit malitia illius in labiis suis indulcatur inimi¬
cus & incordesuo insidiatur ut subuertat te hifoua
in oculistus lacrimatur inimicus & quasi ad ianuã
subfodeat. Plantas tuas caput suum uouebit & mil¬
tas ussurrans commutauit uultum suum in oculis
suis lacrimatur inimicus. Et si in uenerittempis
non saciabitur sanguine. Si incurrerint tibimala
inuenies inimicumtuum illic priorem. Nec cator

Expanded text:
a facie illius non me abscondam: et si mala mihi evenerint per illum, sustine . Beatus qui invenit amicum verum . Qui denudat arcana amici, perdit fidem, et non inveniet amicum ad animam suam . Denudare autem amici mysteria, desperatio est animae . Cum amico tuo confirma verbum, et fideliter age cum illo, et omni tempore invenies quod tibi necessarium est . Est amicus solo nomine amicus . Non obliviscaris amici tui in animo tuo, et non immemor sis illius in operibus tuis . Qui timtuo, et cum sapientibus tracta . Non credas inimico tuo in aeternum . Sicut enim aeramentum aeruginabit malitia illius . In labiis suis indulcat inimicus, et in corde suo insidiatur, ut subvertat te in foveam . In oculis tuis lacrymatur inimicus, et quasi adjuvans suffodiet plantas tuas. Caput suum movebit, et multa susurrans commutabit vultum suum. In oculis tuis lacrymatur inimicus, et si invenerit tempus, non satiabitur sanguine . Si incurrerint tibi mala, invenies illic inimicum tuum priorem . Peccator
Abbreviated transcription (Latin):
t absi ne consiliũ cumuiro religioso tractande scĩ¬
tate & cumiusto de iustitia. Cor bonũ consilustatue
anteomnem ac tuum consilium stabilesit Cill¬
dĩx Consiliatorẽ animum in habitat quidolens ad
p̃sentib a daeternã festinant. Hisidorus dix̃. Ante
factũ cogita diu ante opus p̃meditarediu quod uis
agerediu ex quire diu : ꝓba & sic facias. umdiu
cogitaueris tunc fac quod ꝓbaueris. Pasilius¬
dex̃. Inomni opere quod cogitas facere primũ cog
ex aminare & si ẽ rectũ eorãdõ ꝑfice illuð. Siuero
ꝑuer sum fuerit reꝑtum amputa illud LXUI¬

Expanded text:
te absconde consilium . Cum viro religioso tracta de sanctitate, et cum justo de justitia. Cor bonum consilia statuet. Ante omnem actum tuum consilium stabile sit. GREGORIUS. Consiliatorem animus inhabitat, qui dolens de praesentibus ad aeterna festinat. ISIDORUS. Ante factum cogita, ante tempus meditare diu, quid vis agere diu exquire, proba, et sic facies: cum diu cogitaveris, tunc fac quod probaveris. BASILIUS. In omni opere quexamina; et si est rectum coram Deo, perfice illud, si vero adversum fuerit repertum, amputa illud ab a
Abbreviated transcription (Latin):
ti quitim& &operatur iustitiam acceptus. ẽ illi.
alo mondix̃. Accipere ꝑsonã impii non .ẽ.bonũ ut de¬
clines aueritatem iudiciu quidicit impio iustuser
maledicent ei populi & detestabuntur eum trib: &
qui arguumt laudabuntur eum & suꝑ ipsus ueniet be¬
nedistio. qui cognoscit inauditio faciem non facit bene
iesus filius si rachdix̃. Non accipias ꝑsonã ut delinquas
noli resistere contra faciem potentis. Sic̃ ab homina¬

Expanded text:
cceptus est illi . SALOMON. Accipere personam impii, non est bonum, ut declines a veritate judicii . Qui dicit impio: Justus es, maledicent ei populi, et detestabuntur eum tribus: et qui arguunt eum laudabuntur, et super ipsos veniet benedictio . Qui cognoscit in judicio faciem, non facit bene . JESUS SIRACH. Non accipias personam ut delinquas . Non resiste contra faciem potentis
Abbreviated transcription (Latin):
nem indicas indomumtuam. Multienĩ sunt insi
diȩ dolosi non agnoscitur inbonis amicus & non abs¬
conditur inmalis inimicus. Amico & inimico noli
enarrare sensumtuũ & si. ẽ. tibi delictum nolidenu¬
dare. Eudi& enĩte & custo di& te & quasi defendens¬
peccatumodi&te. ud isti uerbum aduersus pxi¬
mũ tuum conmoratur. Intesidens qm nontedis rum

Expanded text:
nem inducas in domum tuam . Multae enim sunt insidiae nem inducas in domum tuam . Multae enim sunt insidiae diaboli dolosi . Non agnoscitur in bonis amicus, et non absconditur in malis inimicus . Amico et inimico noli narrare sensum tuum, et si est tibi delictum, noli nudare: audiersus: Audisti uerbum aduersus proximum: commoriatur in te fidens quoniam non te disrum
Abbreviated transcription (Latin):
amico tuo uade are uertere & cras dab otibi cũstatĩ
possis dare. Nemoliaris amicotuomalũ cum ille inte
habeat fidutiam. Quides picit ami cũ suum indigens
corde ẽ. micidiuitum multi causam tuã tracta
cum amicotuo & secreto extranea nereuelis: sicut
quimittit lanceas & sagittas inmortẽ sicuir qui frau¬
dolenter noc& amicosuo : Nolifieri proamicoinimi¬
cus ꝓximo. Hiesus filius si rachdixit uerbumdul¬
ee multiplicat amicos & mitigat inimicos. Si possides
amieum intemptationem possidecum & non facileore¬
das illi Csen amicus quie greditit ad inimicitia
stautem amicus socius mense & non ꝑmanet indiȩ
micus fidelis ꝓtectio fortis qui autem inuenit illũ
inuenit thes durum.mico fideli nulla ẽ. conpara
tio. Amicus fulelis medicamentum uitae & in mor¬
talitatis. Quimetuunt dnm inueniunt amicũ fide¬
lem. Nederelinquis amicũ anticũ nouus enim non
erit similis illi. Vinũ nouũ.micus nouus uete¬
rescat & cum suauitate bibes illud non omnẽ homi¬

Expanded text:
ertere, et cras dabo tibi, cum statim possis dare . Ne moliaris amico tuo malum, cum ille in te habeat fiduciam . Qui despicit amicum suum, indigens corde est . Amici divitum multi. Causam tuam tracta cum amico tuo, et secretum extraneo non reveles . Sicut qui mittit lanceas et sagittas in mortem, sic vir qui fraudulenter nocet amico suo . Noli fieri pro amico inimicus proximo . JESUS SIRACH. Verbum dulce multiplicat amicos, et mitigat inimicos . Si possides amicum, in tentatione posside eum, et ne facile credas illi . Est autem amicus socius mensae, qui non permanebit in die fidelis protectio fortis: qui autem inuenit illum, inuenit thesaurum. amico fideli nulla est contio . Amicus fidelis medicamentum vitae est et immortalitatis . Qui metuunt Dominum, inveniunt amicum fidelem . Non derelinquas amicum antiquum: novus enim non erit similis illi . Vinum novum amicus novus: si veterascit, cum suavitate bibes illud . Non omnem homi
Abbreviated transcription (Latin):
lata placent dõ aduersio paruulorũ interfiti& eos.
ntellegite par uuli astutiam & insipientes animaduer¬
tite. Relinquite in fantiã & uiuite & ambulate ꝑuias
prudentiae.x studiistuis intellegit᷑ puersimun¬
da& recta sunt opera eius. Coronadignitatis senec¬
tusq: inuiis iustitiae reperietur. Exultatio inue¬
nium fortitudo eorũ & digitas senum canities. Uies¬
filius si rachđ. Que eñĩ iniuuent utetua non congrȩ¬
gasti &e quomodo inuenies ea insenectute: filiia i¬
uentute tua excipe᷑ doc trina &usq ad canos inue¬
nies sapientiã. Corona senũ multa peritia & gloria
eorũtimordĩ. Fili inuitatua tempta animã tuam
&si fuerit nequã nondes illi potestatẽ non enĩ omnib:
omnia expediunt. CRedix. Quo adusq & enim
infirmisum continere nos m& ipsos debemus nedum
in a&atẽ sed qui insensu ꝑ fectus ẽ nontibi obestpuerilis
a&as si fueris mente ꝑseccu nec senib: ꝓderit a& as

Expanded text:
a placens Deo . Adversio parvulorum interficiet eos . Intelligite parvuli astutiam, et insipientes animadvertite . Relinquite infantiam, et vivite, et ambulate per vias prudentiae . Ex studiis suis intelligit puer, si munda sunt et recta opera ejus. Corona dignitatis senectus, quae in viis justitiae reperietur . Exsultatio juvenum fortitudo eorum, et dignitas senum canities . JESUS SIRACH. Quae enim in juventute non congregasti, quomodo invenies ea in senectute? Fili, a juventute excipe doctrinam, et usque ad canos invenies sapientiam . Corona senum multa peritia, et gloria eorum timor Domini. Fili, in vita tua tenta animam tuam: et si fuerit nequam, non des illi potestatem: non enim omnibus omnia expediunt . GREGORIUS. Quoadusque enim infirmi sumus, continere nosmetipsos debemus, ne dum in aetate, sed qui in sensu perfectus est; non enim tibi obest puerilis aetas, si fueris mente perfectus; nec senilis
Abbreviated transcription (Latin):
testis oculus nontimere. Disidorđ. non .ẽ ꝑsona in
iuditio consideranda sed causa. Plus uenerantur
homines in hoc scło ꝓtemporalia potentia quã preue¬
rentia scĩ tatis suscipiunt enim quod magis sunt di¬
uites. Et quod homines sunt. omnino. despitiunt cau¬
sam respace non ꝑsonam . LX. DEITI NCRO¬
e spatiosa ẽ uia quȩducit ad ꝑditionẽ & multis¬
qui intrant ꝑ ea. Quã angusta .ẽ. uia. & deficilis quaȩ duc it
ad ui tã & paucisunt qui inueniunt eam. auł apłdixit.
Videte itaq fr̃s quomodo caute ambuletis non quasi insi¬
pientes sed ut sapientes.ressus rectus facitepedib: uris

Expanded text:
testis oculos non timere? ISIDORUS. Non est persona in judicio consideranda, sed causa. Plus venerantur homines in hoc saeculo pro temporali potentia, quam pro reverentia sanctitatis. Suspiciunt enim quod magis sunt divites: et quod homines sunt, omnino non respiciunt. Causam respice, non personam. CAPUT LIX. De itinereet spatiosa est via quae ducit ad perditionem, et multi squi intrant per eam . Quam angusta est via et difficilis quae ducit ad vitam, pauci sunt qui inveniunt eam . PAULUS. Videte itaque quomodo caute ambuletis, non quasi insipientes, sed ut sapientes . Gressus rectos facite pedibu
Abbreviated transcription (Latin):
ui&uae stabilientur. Auerte pedẽ tuu amalo uia senĩq:
addextris sunt nouit dñr. Pespicit dñs uias hominum
& om̃s gressus illius considerat. Iteraũ impiorũ deci¬
pi& eos. Virprudens dirig& gressus cum placueritidĩo
uiae hominis inimici quoq: eius conuertentur ad pa¬
cem esus filius sirachdõx. Nonuentiles te in omne
uentum & non eas in omnem uiam : Cum audacenoneas ii
uia nesorte grauat mala sua inte. Inruinanon eas &¬
non offendis in lapidis QNDIX Melius ẽ enimꝑ
fec tam uitam querenti in it ineremori quã neꝓficisci qui¬
demad ꝑ fectionẽ querendam. regoriusđ stultos uia¬
torem qui iitinere a moena prata conspientiens. obli¬
uiscitur quod tenebat. In offenso pede iter nram agit᷑
ns̃ dicit. lucerna cor pocistui estoculustuus. gi ocu¬
lustuus fuerit simplex totum corpustuum lucidũ

Expanded text:
tuum a malo: vias enim quae a dextris sunt, novit Dominus . Respicit Dominus vias hominis, et omnes gressus illius considerat . Iter autem impiorum decipiet eos . Vir prudens diriget gressus . Dum placuerint Domino viae hominis, inimici quoque ejus convertentur ad pacem . JESUS SIRACH. Non ventiles te in omnem ventum, et non eas in omnem viam . Cum audace non eas in via, ne forte gravet mala sua in te . In via ruinae non eas,non offendas in lapides . ORIGENES. Melius est enim perfectam vitam quaerenti in itinere mori, quam nec proficisci quidem ad perfectionem quaerendam. GREGORIUS. Stultus viator est qui, in itinere amoena prata conspiciens, obliviscitur quo tendebat. Inoffenso pede iter nostrum agius. CHRISTUS. Lucerna corporis tui est oculus tuus. Si oculus tuus fuerit si
Abbreviated transcription (Latin):
concessis.  non inreb: salutarib: sed in usib: prauis
utuntur. Caue honores quos te neresi neculpa
non potes sublimitas honerum magnitudo scelerum . ẽ.
ocautem hab& tantũ bonum possessio p̃sentiã rerũ siui¬
iora sunt. Diuenim cumreb: nr̃is durare non possumis
quia aut nos illas moriendo deserimus. a ut illenos uiuen¬
tes deserunt. Potestas citoruinã patitur numquã men¬
tis requiem haba quicuris terrenis sesubdit semꝑ requi¬
emmentis habebis siante mundicuras abiceris. ualde
rerum .ẽ. ut quidiuitias possident ad requiẽ tendant:
Est aelatio pauperum quos nec diuitiae eleuant & uo¬
luntas i eis sola suꝑbia esthis & si opes desunt ꝓpt̃ men¬
tis tamentumorem plusquam suꝑbi diuites condemp¬

Expanded text:
concessis non in rebus salutaribus, sed in usibus pravis concessis non in rebus salutaribus, sed in usibus pravis utuntur. Cave honores quos sine culpa tenere non potes. Sublimitas honorum, magnitudo scelerum est. Hoc habet tamen bonum possessio praesentium rerum, si vijora sunt. Diu enim cum rebus nostris durare non possumus, quia aut nos illas moriendo deserimus, aut illae nos morientes deserunt. Potestas cito ruinam patitur. Nunquam mentis requiem habet qui curis terrenis se subdit. Semper requiem mentis habebitis, si ante mundi curam reliqueritis. Valde rarum est, ut qui divitias possident, ad requiem tendant. Est elatio pauperum quos nec divitiae elevant, et voluntas in eis sola superbia est. His etsi opes desunt, propter mentis tamen tumorem, plus quam superbi divites condem
Abbreviated transcription (Latin):
absorbente ꝓfundo cruciandi a&ernis gehenne incen¬
diis deputantur. Quantum quisq: amplius seculariꝰb:
honorib: dignitate sublimatur. Tantum grauius cu¬
animae deuitare grauatus. quanto magis occupationẽ
nam transit gloriã : Qui uero praue regnũ exercent.
post uestem fulgentẽ & lumine laþillor ũ nudi & miseri
ad inferna tor quendi descendum ꝓmalitia plebis & iã
reges mutantur & quiante uidebant᷑ eẽ. bonraccepto
regofiunt iniqui quorumdã suꝑbos diuites rerum:
copia facitelatos. Non sunt opes inuitio sed uoluntas
am crimen in rebusnon .ẽ sed in usu agentis. Nonis¬
donis bene ut untur. quidiuitias sibi concessas in reb
salutarib ꝑfruuntur. Fonis male ut untur quiaut iuuste
ꝓtemporali lucro iudicant. aut aliquidboni ꝓuaneglo¬
ma ad petito faciunt. Malis maleut unt᷑ qui aut iuste
utuntur quilux uriã carnis coniugalis honestateres¬
tringunt grauit̃ indm̃ delinquunt quidiuitias adõ

Expanded text:
absorbente profundo, cruciandi aeternis gehennae incenabsorbente profundo, cruciandi aeternis gehennae incendiis deputantur. Quanto quisque amplius saecularis honoris dignitate sublimatur, tanto gravius cuanimus devitare quietus, quanto magis occupatione nam transit gloriam. Qui vero regnum prave exercent, propter vestem fulgentem, et nitorem lapillorum, nudi et miseri ad inferna torquendi descendunt. Pro malitia plebis etiam reges mutantur: et qui ante videbantur esse boni, accepto regno fiunt iniqui. Quosdam superbos divites copia rerum facit elatos. Non sunt opes in vitio, sed voluntas. Nam crimen in rebus non est, sed in usu agentis. Bonis bene utuntur, qui divitias sibi concessas in rebus salutaribus perfruuntur. Bonis male utuntur qui aut juste pro temporali lucro judicant, aut aliquid boni pro vanae gloriae appetitu faciunt. Malis male utuntur qui utuntur qui luxuriam carnis conjugali honestate restringunt. Graviter in Deum delinquunt qui divitiis a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
nima nr̃a possessionum ꝓcuration&m deuineta. ẽ. de
dõ lil cogitare non possumus regorius dix̃. Terre¬
pul cbricudo confunditur cumcelsitudo caelestis a¬
peritur in hoc scło potens quilib& si fructum non haba
bone operatianis tiam in pedimentum p̃stat ceteris In po¬
pulo plus nomina diuitum quam pauperum scire :
solas eni rectum habundantia tant q̃ magis diuino timore
montem soluero q̃uantomagis hane exegit diuer sacogi¬
tare. Amulorendo lorem mente cõmo urnt dampnana¬
iora. Num quã quippe sinẽ dolore adnit tetur nisi quoo
sine amaiore possedecur. Quis quis temporalia ac de¬
fectiua sequitur occasum petit. Quis quis uero suꝑ¬
na de siderat quid in oriente habitet demonstrat
iprianus dixit. Poenam de ad uersis mundi ille sentit
cuila&itia & gloria omnis inmundo ẽ. Illeint᷑ meret¬
& deflet si sibi malesit in scło cuibene non potest. et̃. post
de potentiae gloria rerum habundantia gestiun re¬
pente hora quã nesciunt in ꝓuisu exiturapiuntur atq

Expanded text:
curatione devincta est, de Deo libere cogitare non possumus. GREGORIUS. Terrena altitudo confunditur, cum celsitudo coelestis aperitur. In hoc saeculo potens quilibet si fructum non habeat bonae operationis, etiam impedimentum praestat caeteris. In populo plus solent nomina divitum quam pauperum sciri. Solet enim eorum abundantia tanto magis divino timore mentem solvere, quanto magis hanc erigit diversa cogitare. Ad majorem dolorem mentem commovent damna majora. Nunquam quippe sine dolore amittitur, nisi in coelis est . Quisquis temporalia ac defectiva sequitur, occasum petit; quisquis vero superna desiderat, quia in Oriente habitet, demonstratringi. poenam de aduersis mundi ille sentit cui et laetitia et gloria omnis in mundo est. ille maeret et deflet, si sibi male sit in saeculo, cui bene non potest esse post de potentiae gloria rerum abundantiam gestiunt, repentina hora quam nesciunt, improviso exitu rapiuntur, atque
Abbreviated transcription (Latin):
Ialo mondõx. Habefidutiã in d̃o ex toto cordetuo. ne
pauras repentino terrore & inruentes tibi potentias
impiorũ: Oñs enĩerit in latere tuo & custodiet pedẽ
tuum necapiaris . Eruditus in uerbo reperi& bona
& qui in d̃o speratbeatus ẽ. Hieronimđ Felices sunt
quib ds̃ spes .ẽ. & omne opus oratio absq noticia cre¬
desideria dignanter in flammat haec quandoq ad ꝑfectio¬
nem roborat. Hisidoc usdox̃. In omni operetuodi auxi¬
lium posce. Iosobus dyx̃. Necesse ẽ ad eẽ diuinũ ubi hũma¬
num cessat auxilium. LXUIII. DESENIB CLIUI¬

Expanded text:
LOMON. Habe fiduciam in Domino Deo tuo . Ne paveas repentino terrore, ad irruentes tibi potentias impiorum . Dominus erit in latere tuo, et custodiet pedem tuum ne capiaris . Eruditus in verbo reperiet bona: et qui in Domino sperat, beatus est . HIERONYMUS. Felices sunt quibus Deus spes est, et omne opus operatio. Absque notitia Crerfectorum desideria dignatur inflammare, eos quandoque ad imperfectionem roborat. ISIDORUS. In omni opere tuo Dei auxilium posce. JOSEPHUS. Necesse est adesse divinum, ubi humanum cessat auxilium. CAPUT LXVII. De senibu
Abbreviated transcription (Latin):
uersio ẽ ipsius. Qiuideris sensatum euigila adillũ
ex uisu cognoscitur uir & ab occursu ficiei cognos¬
citur sensatus.on.ẽ. sensus ubihabundat amari¬
tudo amictus corporis & risusdentiũ & ingressus ho¬
minis enuntiant de illo in labis sensati inueniturgra¬
tia. Tacitus & sensatus honorabitur.eruate ab in¬
sensato ut non molestiã habeas deflecte ab insensato
& inuenies requiẽ & non exacer uaberis instultitiã
illius. Pungens oculum deducit lacrimas & qui
pungit cor ꝓfert sensum. Inmedio insensa torum
serua uerbum tempori. ab uno sensato in habiturpa¬
tri & a tribus impiis deseritur in sensum sit tibi cogi¬

Expanded text:
evigila ad illum . Ex visu cognoscitur vir, et ab occursu faciei cognoscitur sensatus. Non est sensus ubi abundat amaritudo . Amictus corporis, et risus dentum, et ingressus hominis enuntiant de illo . In labiis sensati invenitur gratia . Tacitus et sensatus honorabitur. Serva ab insensato, ut non modestiam habeas . Deflecte ab insensato, et invenies requiem, et non exacerbaberis in stultitia illius . Pungens oculum deduxit ad lacrymas: et qui pungit cor, profert sensum . In medio insensatorum serva verbum temporibus . Ab uno sensato inhabitabitur patria, et a tribus impiis deseretur. In praeceptis Dei cogi
Abbreviated transcription (Latin):
dxx. quid magis potesi p̃s tari seruo quã eẽ cum dño
satis diues . ẽ. quipanem non indiget nimiũ potens qui
qualem cupis ergate eẽ dnm talis esto ipsecontra ser¬
uum tuum . IIII DECONSORIIUI NURI¬

Expanded text:
US. Quid majus potest praestari servo quam esse cum domino? US. Quid majus potest praestari servo quam esse cum domino? Satis dives est qui pane non indiget. Nimium potens est qui Qualem cupis erga te esse Dominum, talis esto ipse contra servum tuum. CAPUT LXII. De consortio