comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuilideus cumsis bibere a me poscis. quȩ
sum mulier samaritana: non enĩ cou¬
tuntur iudei. samaritanis: Uidetis alieni¬
genam: omnino uasculis eorũ non utebant᷑:
łtquia ferebat secũ mulier uasculũ unde
aquã haurir&. eomirata est: quia iudeus
petebat ab eabibere : qđ non solebant
facere iuditi. Ille autem quibibere quȩ¬
rebat: fidem ipsius mulieris si tiebat
Beniq audi: quis petat bibere. Respondit
iħs: & dixit ei Siscires donũdĩ. & quis. ẽ.
qͥdicit tibi damihibibere : tuforsitan
petisses abeo . & dediss& tibi aquã uiuã
Recit bibere: & ꝓmit tiebibere. Eg& qͣsi
accepturus : et afluit tanquã saciaturus
Siscires inquit donũdĩ. Sonũ dei est. sp̃s
sc̃s. Sed adhuc mulieri tecteloquitur.
& paulatim intrat incor fortasis iam
docet. Quid enĩ ista hortatione suauius.
etbenignius : siscires donũ dĩ. et scires
qͥest quidicit tibi damihi bibere: tu
peteres etdaret tibi aquã uiuã hoc

Expanded text:
eus cum sis, bibere a me poscis, quae sum mulier Samaritana? Non enim coutuntur Judaei Samaritanis. » Videtis alienigenas: omnino vasculis eorum Judaei non utebantur. Et quia ferebat secum mulier vasculum unde aquam hauriret, eo mirata est, quia Judaeus petebat ab ea bibere, quod non solebant facere Judaei. Ille autem qui bibere quaerebat, fidem ipsius mulieris sitiebat. 12. Denique audi quis petat bibere. Respondit Jesus, et dixit ei: Si scires donum Dei, et quis est qui dicit tibi, Da mihi bibere, tu forsitan petisses ab eo, et dedisset tibi aquam vivam. Petit bibere, et promittit bibere. Eget quasi accepturus, et affluit tanquam satiaturus. Si scires, inquit, donum Dei. Donum Dei est Spiritus sanctus. Sed adhuc mulieri tecte loquitur, et paulatim intrat in cor. Fortassis jam docet. Quid enim ista hortatione suavius et benignius? Si scires donum Dei, et scires quis est qui dicit tibi, Da mihi bibere, tu forsitan peteres, et daret tibi aquam vivam: huc
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ gaudiũ amplius erit: & maloꝵ
torm̃ta grauiora. quando cũ corpore
fideles: om̃s tam̃ adhuc infine acceptu
ri qđ ꝓmisit ds̃  missa enĩẽ. resurrectio
&iã carnis. mortis consũptio: uita ȩt̃na
cũ angłis: hoc om̃s simul accepturi sumꝰ
Nam reqͥem quȩ continuo pꝰmortẽ dat̾:
si ea dignus. ẽ. tunc accipit qͥsq cũ morit᷑:
Priores: acceper̃ patriarchȩ: blidete qͦ
requiescunt Posteriores: ꝓpħȩ Recen¬
tius apłi: multo recentiores scĩ mar¬
trres Cotidie boni fideles: & alii inista

Expanded text:
bonorum gaudium amplius erit, et malorum bonorum gaudium amplius erit, et malorum tormenta graviora; quando cum corpore fideles; omnes tamen adhuc in fine acceptu Promissa est enim resurrectio etiam carnis, mortis consumptio, vita aeterna cum angelis. Hoc omnes simul accepturi sumus. Nam requiem quae continuo post mortem datur, si ea dignus est, tunc accipit quisque cum moritur. Priores acceperunt patriarchae: videte ex quo requiescunt, posteriores prophetae, recentius apostoli, multo recentiores sancti martyres, quotidie boni fideles. Et alii in ista
Abbreviated transcription (Latin):
quentia. ita ut eiugilans dormire time¬
at. ne ad ipsa iterũ redeat: sic uñusqͥsq
hominũ. cum causa sua dormit. cũ cau¬
sa sua surgit: Qint̾. ẽ. quali custodia
quisq recipiatur. ad udicem postea ꝓ¬
ducendus. Nam &receptiones incustodia:
ꝓmeritis causarũ adhibentur : Alios iu¬
bentur custodire lictores. humanum
& mite officium.atq ciuile: alii tra¬
duntur obtionib : alii mittunt᷑ in car¬
cerẽ : & in ipso carcere ñ om̃s. s ꝓmeri¬
tis grauiũ causarũ. inima carceris contru¬
duntur: Sicut gͦ diuersȩ custodiȩ agen¬
tiũ inofficio: sic diuersȩ custodiȩ mor¬
Receptas ẽ. pauꝑ. ⁊receptꝰ÷ diues: Sed
ille insinu habrahȩ. ille ubi sitir& &
guttã ñ inuenir& Habent gͦ om̃sani¬
me. ut ex hac occasione instruam Kari¬
tem ur̃am: habent om̃s animȩ cũ de
scło exierint diũsas receptiones suas.
habent gaudiũ bone⁊ malȩ torm̃ta:
Ged cũ facta fuerit resurrectio. bo

Expanded text:
quentia, ita ut evigilans dormire timequentia, ita ut evigilans dormire timeat, ne ad ipsa iterum hominum cum causa sua dormit, cum causa sua surgit: et interest quali custodia quisque recipiatur, ad judicem postea producendus. Nam et receptiones in custodiam pro meritis causarum adhibentur. Alios jubentur custodire lictores, humanum et mite officium atque civile: alii traduntur optionibus, alii mittuntur in carcerem, et ipso carcere non omnes, sed pro meritis graviorum causarum, in ima carceris contruduntur. Sicut ergo diversae custodiae agentium in officio, sic diversae custodiae morReceptus est pauper, receptus est dives, sed ille in sinu Abrahae, ille ubi sitiret, et guttam non inveniret . Habent ergo omnes animae, ut ex hac occasione instruam charitatem vestram, habent omnes animae, cum de saeculo exierint, diversas receptiones suas. Habent gaudium bonae, malae tormenta: Sed cum facta fuerit resurrectio, et
Abbreviated transcription (Latin):
nentur adie: & ꝑhorarũ p̃dicationẽ.
credat mundus indiem. hoc ergo ait
de cõpendio: me seqͥ mini. siñ uultis
offendere. &post hoc : dix̃ eis Latarꝰ
amicꝰ nr̃t dormit : sed uadout somno
excitẽ eum. Ulerum dix̃. Sormibus
mortuus erat: & dñodor iebat. hom̃¬
nib mortuus erat: qui eum suscitare
ñ poterant. Nam dñs tanta facilitate
excitabat desepulcho: quanta tu
ñ excitas dormientem delecto. Engo
scđm potentiam suam dixit dormien¬
tem: quia & alii mortui dicti s inscrꝑ
scripturis sepe dormientes: Sicut
apłs dicit. Dedormientib autem nolo
uos ignorare fr̃s : ut ñ contristemini
sicut cȩteri qͥ spem ñ habent. Idõ &
ipse dormientes eos appellauit: quia
resurrecturos p̃nunciauit. Dormit gͦ
om̃is mortiuis. & bonus & malus ÷ed
quomodo int̃ ẽ. in ipsis qͥ cotidie dor¬
miunt & exsurgunt. quid qͥsq uideat
in sõnis. alii sentiunt lȩta sõma. aluitor¬

Expanded text:
nentur a die, et per horarum praedicationem nentur a die, et per horarum praedicationem credat mundus in diem. Hoc ergo ait de compendio, Me sequimini, si non vultis offendere. 9. Et post hoc dicit eis: Lazarus amicus noster dormit; sed vado, ut a somno emortuus erat, Domino dormiebat. Hominibus mortuus erat, qui eum suscitare non poterant: nam Dominus tanta facilitate suscitabat de sepulcro, quanta tu non excitas dormientem de lecto. Ergo secundum potentiam suam dixit dormientem, quia et alii mortui dicti sunt in Scripturis saepe dormientes, sicut Apostolus dicit: De dormientibus autem nolo vos ignorare, fratres, ut non contristemini, sicut et caeteri qui spem non habent . Ideo et ipse dormientes appellavit, quia resurrecturos praenuntiavit. Dormit ergo omnis mortuus, et bonus et malus. Sed quomodo interest in ipsis qui quotidie dormiunt et exsurgunt, quid quisque videat in somnis: alii sentiunt laeta somnia, alii tor
Abbreviated transcription (Latin):
discipłi magistro. seruid nõ. egroti me¬
dico: corripuit eos &ait. Nonne duo¬
decim horȩ s̃ diei. c Siquis ambulauerit
indie: ñ offendit. NNe sequimini: si non
uultis offendere. Nolite mihi consiliũ
dare : quos ame consiliũ oport& acciꝑe
Quo ergo ꝑtin&. nonne duodecĩ horȩ s̃
diei: Quia ut se diẽ. eẽ. ostender&.
duodecĩ discipł s elegit. Si ego sũ inqͥt
dies & uos horȩ: nũqͥd horȩ diei consiliũ
dant. Horȩ diẽ sequntur : ñ horas dies
Si ergo illi horȩ. qͥd ibi iudas.  Et ipse
int̃ duodecĩhoraᷤ. Si hora erat: lucebat.
Si lucebat: qͦmodo diẽ ad mortem tra-¬
debat: Sed dñs in hoc uerbo ñ ipsũ iu¬
dã: sed successorem ipsius p̃uidebat.
Iuda cadente. successit mathias: & duo-¬
denarius numerus mansit . Non ergo
frustra duodecĩ discipułos elegit dñs:
nisi quia ipse spał. ẽ dies. Sequantur
ergo horȩ diem: p̃dicent horȩ diem
horȩ illus trentur adie᷑. horȩ illumi¬

Expanded text:
discipuli magistro, servi Domino, aegroti mediscipuli magistro, servi Domino, aegroti medico; corripuit eos, et ait, Nonne duodecim horae sunt diei? Si quis ambulaverit in die, non offendit. Me sequimini, si non vultis offendere: nolite mihi consilium dare, quos a me consilium oportet accipere. Quo ergo pertinet, Nonne duodecim horae sunt diei? Quia ut diem se esse ostenderet, duodecim discipulos elegit. Si ego sum, inquit, dies, et vos horae, numquid horae diei consilium dant? Horae diem sequuntur, non dies horas. Si ergo illi horae, quid ibi Judas? Et ipse inter duodecim horas? Si hora erat, lucebat; si lucebat, quomodo diem ad mortem tradebat? Sed Dominus in hoc verbo non ipsum Judam, sed successorem ipsius praevidebat. Juda enim cadente successit Matthias, et duodenarius numerus mansit . Non ergo frustra duodecim discipulos elegit Dominus, nisi quia ipse spiritualis est dies. Sequantur ergo horae diem, praedicent horae diem, horae illustrentur a die, horae illumi
Abbreviated transcription (Latin):
sed quȩ hominũ. & paulo ante confi¬
tens filiũ dĩ: laudem merueruerat.
dixerat beatus es: illi dicit. redi re¬
tro satana. Quibeatus. ñ ase erat. Sed
unde : quia ñ tibi reuelauit caro &
sangus: sed pat̾ m̃s qͥ incęlis :. Ecce
unde beatus :Non de tuo sed demeo:
Non qi pat̃ ego: sed quia omĩa quę
hab& pat̃. mea s̃ Sibeatus de ipsius
dñi. Satanas decuius: ibi dicit Ratio¬
nem qͥppe reddit beatitudinis ut di¬
cerd̾: ñ caro & sanguis tibi reuelauit
hoc. sed pat̾ m̃s qui incelis ÷: hec ẽ cau¬
sa beatitudinis tuȩ Qđ uero dixit.
redi post me satana: audi &iam huius
rei causam. Non enĩ sapis quȩ dĩ sunt . s
quȩ si hominis: Nemo gͦ se palp&
Desuo gꝰ satinas : : Dedĩbeatus ÷ Quid
ẽ. enĩ desuo. nisi depeccato suo Tolle
peccatũ : qđ ÷ tuũ Iustitia inqͥt demeo
est. Quid enĩ habes qđ ñ accepisti:
Cũ gͦ uellent dare consilium enis dõ.

Expanded text:
sed quae hominum. Et paulo ante confised quae hominum. Et paulo ante confitens Filium Dei laudem meruerat: dixerat, Beatus es; illi dicit, Redi retro, satanas: quia beatus a se non erat, Sed unde? Quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est. Ecce unde beatus, non de tuo, sed de meo. Non quia Pater ego, sed quia omnia quae habet Pater, mea sunt . Si beatus de ipsius Domini; satanas de cujus? Ibi dicit: rationem quippe reddidit beatitudinis, ut diceret, Non caro et sanguis tibi revelavit hoc, sed Pater meus qui in coelis est: haec est causa beatitudinis tuae. Quod vero dixi, Redi post me, satanas, audi etiam hujus rei causam: Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae sunt hominis. Nemo ergo se palpet; de suo satanas est, de Dei beatus est. Quid est enim de suo, nisi de peccato suo? Tolle peccatum, quod est tuum? Justitia, inquit, de meo est. Quid enim habes quod non accepisti ? Cum ergo vellent dare consilium homines Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
rebant te lapidare iudȩi. & it̃um ua¬
dis illuc : Respondit ih̃s. Nonne xii
horȩ s̃ diei : Quid sibi uult ista respd¬
te lapident: & dñf? Nonne duodecĩ
indie ñ offendit: quia lucẽ huiꝰmun¬
di uid&: Si aut̃ ãbulauerit in nocte
offendit: quia lux ñ ÷ in eo: De die qͥ¬
dem locutꝰ. ẽ: sed in nr̃a intelligentia
quasi ad huc nox ẽ. Inuocemus diem.
ut expellat noc tema nob̾: & cor lumi¬
ne suo nr̃m illustr&. Quid enĩ dñs di¬
cere uoluit.: quantũ mihi uid&ur.
sententiȩ: redarguere uoluit illoꝵ
dubitationem & infidelitatem. bloluer̃
enĩ consiliũ dare dñõ nemoreretur:
qͥ uenerat mori: ne ipsi morerent᷑. Sic
& iã qͦdã alio loco sc̃s petrus diligens
dñm. sed adhuc ñ plene intelligens
cur ueniss& : timuit nemoreretur.
& uitȩ displicuit: id ÷ ipsi dũo. Nãcũ in¬
dicar& discipulꝰ qͥd eẽt. hierusolimis
retro me satana : non enĩ sapis quȩ dĩ si

Expanded text:
rebant te lapidare Judaei, et iterum varebant te lapidare Judaei, et iterum vadis illuc? Respondit Jesus: Nonne duodecim horae sunt diei? Quid sibi vult ista responte lapident? Et Dominus: Nonne duodecim in die, non offendit, quia lucem hujus mundi videt: si autem ambulaverit in nocte, offendit, quia lux non est in eo. De die quidem locutus est, sed in nostra intelligentia quasi adhuc nox est. Invocemus diem, ut expellat noctem, et cor lumine illustret. Quid enim Dominus dicere voluit? Quantum mihi visententiae, redarguere voluit illorum dubitationem et infidelitatem. Voluerunt enim consilium dare Domino ne moreretur, qui venerat mori, ne ipsi morerentur. Sic etiam quodam alio loco Petrus sanctus diligens Dominum, sed adhuc non plene intelligens cur venisset, timuit ne moreretur, et vitae displicuit, id est, ipsi Domino: nam cum indicaret discipulis quod esset Jerosolymis retro, Satana; non enim sapis quae Dei sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
blt głificetur filius dĩ Infirmitas gͦ
głificetur filius dĩ ꝑ eam. Perquam.
ꝑ illã infirmitatẽ. Biligebat autẽ iħs¬
martham & mariam sororem eius : &
latarum . Ille languens: illȩ tristes:
Om̃s dilecti. Sidilegebat eos & lan¬
guentium saluator. immo & iã mortu-¬
oꝵ suscitator: & tristium consolator:
Ut autem audiuit quia infirmabat᷑:
tunc quidẽ mansit in eodem loco duob
dieb Nunciauer̃ gͦ illi: mansit illic
ille Tandiu tempus ductũ. ẽ : quousq
quatriduũ compleret᷑. Non frustra:
nisi quia forte. immo quia certe & ipse
numerꝰ dierũ: intimat aliqđ sacram̃tũ.
Deinde post hȩc : dicit discipłis suis
łamus inuidȩã nerum: Ubi pene fuerat
lapidatꝰ : Qui ꝓptea inde decessisse ui-¬
debatur : ne lapidar Discessit enĩ.
ut homo: Sed mredeundo quasi oblitꝰ
infirmitatis. ostendit potestatem. tamꝰ
inqͥt inuideam. Deinde hoc dicto: ui¬
dete quẽ ad modũ discipuli t̾riti fuer̃
Dicunt ei discipuli. Rabi. nunc quȩ

Expanded text:
ficetur Filius Dei. Infirmitas ergo glorificetur Filius Dei per eam. Per quam? Per illam infirmitatem. 7. Diligebat autem JesMartham, et sororem ejus Mariam, et Lazarum. Ille languens, illae tristes, omnes dilecti: sed diligebat eos et languentium salvator, imo etiam mortuorum suscitator, et tristium consolator. Ut ergo audivit quia infirmabatur, tunc quidem mansit in eodem loco duobus diebus. Nuntiaverunt ergo illi; mansit illic ille: tamdiu tempus ductum est, quousque quatriduum compleretur. Non frustra, nisi quia forte, imo quia certe et ipse numerus dierum intimat aliquod sacramentum. Deinde post haec dicit iterum discipulis suis, Eamus in Judaeam: ubi pene fuerat lapidatus, qui propterea inde discessisse videbatur, ne lapidaretur. Discessit enim ut homo; sed in redeundo quasi oblitus infirmitatem, ostendit potestatem. Eamus, inquit, in Judaeam. 8. Deinde hoc dicto, videte quemadmodum discipuli territi fuerint. Dicunt ei discipuli: Rabbi, nunc qu
Abbreviated transcription (Latin):
głificatio ipsius : ñ ipsũ axit. sed b¬
nob ꝓfuit. Hoc gͦ ait. ñ ÷ ad mortem.
quia & ipsa mors ñ erat ad mortẽ. sed
potius admiraculum ÷ Quo facto. cre¬
derent homines inxp̃m. & uitarent
uerã mortẽ. Sane uidete quẽ ad mo¬
dũ tanquã ex obliquo dñs dm̃se dix̃¬
inquit ñ .ẽ. ad mortem: sed ꝓgła dĩ¬

Expanded text:
glorificatio ipsius non ipsum auxit, sed nobis profuit. Hoc ergo ait: Non est ad mortem, quia ipsa mors non est ad mortem, sed potius ad miraculum: quo facto crederent homines in Christum, et vitarent veram mortem. Sane videte quemadmodum tanquam ex obliquo Dominus Deum se dixinquit, non est ad mortem, sed pro
Abbreviated transcription (Latin):
Ille distulit sanare: ut poss& resuscita
Quid gͦ nunciauer̃ sorores eius. & Dne :
ecce quemamas infirmatur . Non dixer̃.
ueni: Amanti enĩ. tantũ modo nunciandũ
fuit: Nonausȩ s̃ dicere: ueniisana: Non
ausȩ sdicere. ibi iube: & hicfi&. Curenĩ
ñ & iste. sifides illius centurionis ĩdelauait
ait enĩ. Non sũ dignꝰ ut intres subteo¬
tũ meũ: sed tantũ dic ũbo & sanabie̾
puerm̃s. Nihil hoꝵ istȩ : Sed tantũ¬
modo: ecce quẽ amas infirmatur
Sufficit: ut noueris. Non enĩ amd &
batur : audiat eum dicentem Non
ueni uocare iustos: sed peccatores. Si
em̃ peccatores ds̃ non amar& : decęlo¬

Expanded text:
Ille distulit sanare, ut posset resuscitare. Ille distulit sanare, ut posset resuscitare. Quid ergo nuntiaverunt sorores ejus? Domine, ecce quem amas, infirmatur. Non dixerunt Veni; amanti enim tantummodo nuntiandum fuit. Non ausae sunt dicere Veni et sana. Non ausae sunt dicere: ibi jube, et hic fiet. Cur enim non hoc et iste, si fides illius centurionis, inde laudatur? Ait enim: Non sum dignus ut intres sub tectum meum; sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus . Nihil horum iste, sed tantummodo: Domine, ecce quem amas, infirmatur. Sufficit ut noveris, non enim amas, et omino sic amatur? Audiat eum dicentem: Non veni vocare justos, sed peccatores . Si enim peccatores Dominus non amaret, simil
Abbreviated transcription (Latin):
resuscitata ÷ quã fr̃ eius. Demagna malȩ
consuetudinis mole: libata ẽ Erat enĩ
famosa peccatrix: & de illa dictũ ẽ.
Bimittent᷑ ei peccata multa: qm̃ dilex̃
multum. Uidemus multos. nouimꝰ mul¬
tos: nemo desper&: nemo dese p̃sumã
Et desperare malũ. ẽ &de se p̃sumere
Sic noli desperare : ut eligas de quo de
latari resurrectio. legamꝰ itaq iam. & qm̃
multa in hac lectione manifesta sunt:
expositionem in singulis ñ queramꝰ. ut
necessaria ꝑtractemus. Erat autem
& discessit trans iordanem. ubi ioħs bap¬
tizabat. Ibi gͦ dño constituto. infirma
bat̾ in bethania lazarus. qđ castellũ
erat ꝓiximũ hierlisolimis Maria aũ
erat quȩ unx̃ dnm̃ ungento. & ext̃sit
pedes eiꝰ capillis suis: cuiꝰ fr̃latarus in¬
firmabatur. Miser̃ gͦ sorores eiꝰ ad eum:
dicentes: Iam intelligimus. quo miserunt.
AUbi erat dñs: Qm̃ absens erat. trans ior¬
danem scilic& Miser̃ ad dñm. nuncian¬
ut uenir&. et eũ ab egritud ine liberar&.

Expanded text:
suscitata est quam frater ejus: de magna malae consuetudinis mole est liberata. Erat enim famosa peccatrix: et de illa dictum est, Dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Videmus multos, novimus multos: nemo desperet, nemo de se praesumat. Et desperare malum est, et de se praesumere. Sic noli desperare, ut eligas de quo debLazari resurrectio. Legamus itaque jam; et quoniam multa in hac lectione manifesta sunt, expositionem in singulis non quaeramus, ut necessaria pertractemus. Erat autem t discessit trans Jordanem ubi Joannes baptizabat . Ibi ergo Domino consbatur in Bethania Lazarus, quod castellum erat proximum Hierosolymis. Maria autem erat quae unxerat Dominum unguento, et extersit pedes ejus capillis suis, cujus frater Lazarus infirmabatur. Miserunt ergo sorores ejus ad eum dicentes. Jam intelligimus quo miserunt, ubi erat Dominus: quoniam absens erat, trans Jordanem scilicet. Miserunt ad Dominum, nuntiantur, veniret, et eum ab aegritudine liberaret.
Abbreviated transcription (Latin):
& qodit animã suam in hoc mundo : in in¬
tam ȩt̃nã custodit eam. Ergo qđ supͣ
dictũ. ẽ. qͥ amat. sub intelligit᷑ in hoc
mundo: ipse itaq ꝑd&. Quiautẽ odit.
utiq in hoc mundo i nuitam ȩt̾nã cͥtodi&
cam Magna & mira sententia: quẽ ad
modũ sit hom̾nis inanimã amor
ut pereat: udiũ nepereat. Simale
amaueris. tunc odisti: Si bene ođis.
tunc amasti. Felices qͥoder̃ custodien¬
do : neꝑdant amando. Sed uide netibi¬
subrepat ut te ipsũ uelis int̾imere : sic
intelligendo. qđ debes odisse in hoc
mundo animã tuã. Hinc enĩ qͥdã malig

Expanded text:
 odit animam suam in hoc mundo, in vita aeterna custodit eam. Ergo quod supra dictum est, qui amat subintelligitur in hoc mundo, ipse itaque perdet. Qui autem odit utique in hoc mundo, in vita aeterna custodit eam. Magnmodum sit hominis amor in animam suam ut pereat; odium, ne pereat. Si male amaveris, tunc odisti; si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam. Hinc enim quidam malig
Abbreviated transcription (Latin):
m& ipsũ. factꝰ oboediens usq ad mortẽ.
mortẽ aũt crucis. Non itaq amittit
diuinitatẽ: quando nos doc& humi¬
litatem In illa patri . ẽ. equalis. in hac
nobis similis Per qđ patri ẽ. equalis nos
ut essemꝰ creauit : ꝑ qđ nob̵ ẽ similis ne
ꝑiremꝰ redemit has ei laudes. tba dicebat
Osanna. benedictꝰ qͥuenit in nomine dm̃:
rex isrł Quam crucẽ m̃tis inuidentia
Sed fuit d nõ regẽ. eẽ. isrł. Quid mag¬
num fuit regi scłoꝵ regem fieri hominũ.

Expanded text:
metipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Non itaque amittit divinitatem, quando nos docet humilitatem. In illa Patri est aequalis, in hac nobis similis. Per quod Patri est aequalis, nos ut essemus creavit. Per quod nobis est similis, ne periremus redemit. Has ei laudes turba dicebat: Hosanna, benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel. Quam vocem mentis invidentia Sed quid fuit Domino Regem esse Israel, qui magnum fuit Regi saeculorum, Regem fieri hominum?
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑ & dicit ioħs: hoc ergo gaudium
meum impletum. ẽ: Qđ. ẽ. gaudium
ipsius : atgaudeat ad uocẽ sponsi: imple¬
tum est in me habeo gratiam meam:
plus mihi non adsumo: ne & qđ accepi
amittam: est hoc gaudium: gaudio gau¬
det. ꝓpter uocem sponsi. Intellͥgat ergo
homo non se debere gaudere de sapien¬
tia sua: sed de sapientia quã accepit
adõ: Nihil plus quęrat : & non amit¬
tłt quod inuenit: Multi enĩ ideo factis
qđ notũ est dĩ ait. manifestũ . ẽ. illis:
Ds enĩ illis manifestauit: deqͥbusdam
ingratis impiis. Audite quiddicat:
deus enĩ illis manifestauit: Inuisi bilia
enim eiꝰ acreatura mundiꝑea quȩ
facta sunt. intellecta conspiciuntur

Expanded text:
sequitur, et dicit Joannes, Hoc ergo gaudium sequitur, et dicit Joannes, Hoc ergo gaudium meum impletum est. Quod est gaudium ipsius? Ut gaudeat ad vocem sponsi. Impletum est in me, habeo gratiam meam, plus mihi non assumo, ne et quod accepi amittam. Quod est hoc gaudium? Gaudio gaudet propter vocem sponsi. Intelligat ergo homo non se gaudere debere de sapientia sua, sed de sapientia quam accepit a Deo. Nihil plus quaerat, et non amittit quod invenit. Multi enim ideo facti sunt quod notum est Dei, ait, manifestum est illis: Deus enim illis manifestavit. » De quibusdam ingratis, impiis, audite quid dicat: « Deus enim illis manifestavit. Invisibilia enim ejus, a creatura mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspi
Abbreviated transcription (Latin):
nibus : & erĩ quãuis nemo exsurredcit maior-
Iohannẽ innatis muli erum: unus tamen
et ipse exhis quinati sunt exmulieribus:
Num̃ quid conparandus. ẽ. ei. quiquia
uoluit natus . ẽ. & ideo nouo partũ. quia
nouus natus : Ambȩ enĩ generationes dñi
inusitte tȩsunt : ec diuina & humana.
Diuina non hab& matrem: humana
non hab& patrem: Ergo unus decȩ teris
iohannes. sed tamen maioris gratiȩ.
ita ut innatis mulierum nemo exsur ge¬
ret maior illo:antam testificationem
cat sponsum se amicum sponsi Mondig¬
num tamen soluere corrigiam calcia¬
menti ipsius: hinc audiuit: Iam multa
Karitas urã qđ sequitur uideamus:
Aliquantũ enĩ sp̃issum . ẽ. ad intelle¬
gendum: sed qm̃ dicit ipse ioħs. quia
non potest homo accipere quicquam.
quid non intellexerimus. rogemus
eũ qͥdat decȩlo. quia homines sumus.
& non possumus accipere qͥcquã. nisi ille
dederit . qui homo non est: Hoc ergo

Expanded text:
nibus. Etenim quamvis nemo exsurrexerit major nibus. Etenim quamvis nemo exsurrexerit major Joanne in natis mulierum , unus tamen et ipse ex his qui nati sunt ex mulieribus. Numquid comparandus est ei qui, quia voluit, natus est; et ideo novo partu, quia novus natus? Ambae enim generationes Domini inusitatae sunt, et divina et humana: divina non habet matrem, humana non habet patrem. Ergo unus de caeteris Joannes, sed tamen majoris gratiae, ita ut in natis mulierum nemo exsurgeret major illo, tantam testificationem cat sponsum, se amicum sponsi, non dignum tamen solvere corrigiam calceamenti ipsius. Hinc audivit jam multa Charitas vestra: quod sequitur videamus; aliquantum enim spissum est ad intelligendum. Sed quoniam dicit ipse Joannes, quia non potest homo accipere quidquam, qeum qui dat de coelo: quia homines sumus, et non possumus accipere quidquam, nisi ille dederit qui homo non est. 3. Hoc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ante illũ.. Quia bet sponsam: sponsus
est.: Amicus autẽ sponsi qui stat. et
audit eũ : & gaudio gaudet ꝓpt̾ uocem
sponsi: Non sibigaudium fecit dese
Quienĩ uult gaudere dese. tristis erit
Qui autẽ uult dedõ gaudere. semꝑ gaude¬
bit: quia ds̃ sempiter nus. ẽ. Mis habere gau¬
dium sempiter num : inhere illi qui sempiter¬
nus. ẽ: Talem sediait ioħs ꝓpter uocem
sponsi. gaud& amicus sponsi. ait: N on ꝓpter
uocẽ suã : & stat & audit eum : siergo cadit :
non audit eum: Deillo enĩ quodam qͥcecidit.
dictum.ẽ: & inueritate non stecit de
diabolo dictum.ẽ: ergostare debet amicꝰ
sponsi & audire : quid est stare. ꝑ manere
ingrã eius quã accepit. & audit uocẽ: ad
quã gaudeat: sic erat ioħs nouerat unde
gaudebat: Nonsibi ałrogabat. qđ ipse
nonerat: Sciebat inluminatum se: non
inluminatorẽ. Erat autẽ lumen uerum
ait euangelista : qđ inluminat omẽm homi¬
nem uenientẽ in hunc mundum: Siergo

Expanded text:
bet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi » . Non sibi gaudium fecit de se. Qui enim vult gaudere de se, tristis erit: qui autem de Deo vult gaudere, semper gaudebit; quia Deus sempiternus est. Vis habere gaudium sempiternum? Inhaere illi qui sempiternus est. Talem se dixit Joannes. Propter vocem sponsi gaudet amicus sponsi, ait, non propter vocem suam: et stat, et audit eum. Si ergo cadit, non audit eum: de illo enim quodam qui cecidit, dictum est, Et in veritate non stetit ; de diabolo dictum est. Ergo stare debet amicus sponsi et audire. Quid est stare? Permanere in gratia ejus quam accepit. Et audit vocem ad quam gaudeat. Sic erat Joannes: noverat unde gaudebat, non sibi arrogabat quod ipse non erat; sciebat illuminatum se, non illuminatorem. Erat autem lumen verum, ait Evangelista, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Si erg
Abbreviated transcription (Latin):
Leetio ista descõ euangelioexcel
amicus sponsi nos docet. ut distingamus
quid intersit inter hominem hominem.
mis sus ante ipsum. i lluminatus ab illo: qui
lumen est. De iohanne enĩ dictũ est.
non erat ille lũmen. sed ut testimoniũ
ꝑ hiberet delumine: Potest quidem
dicilumen: et benedicitur & ipse lumen:
sed illuminatũ nion i lluminans.
Aliud est enĩ lumen qd illuminat: aluto
lum̃ qđ illuminatur : Nam & oculi nr̃i
lumina dicuntur : et tam̃ in tenebris
patent & non uident : Lumen autẽ il¬
luminans. seipso lumen. ẽ: & sibi lumen
est Non indiget alio lumine ut lucere
possit: sed ipso indigent cętera ut lu¬
ceant: Confessus ergo ẽ. lohannes. sicut
audistis: quia cũ discipulos multos face¬
ret iħs. & ꝑferre tur ad eũ ueluti ut
instigare tur : quasi in uido enim nar¬
rauerunt Ecce ille facit plures
discipłos. quã tu : Ille confes sus . ẽ. quid
es set: & inde meruit ad ipsum ꝑtinere :
quia non est ausus sedicere qđ est ille:¬

Expanded text:
Lectio ista de sancto Evangelio excelamicus sponsi, nos docet; ut distinguamus quid intersit inter hominem hominem, missus ante ipsum; illuminatus ab illo qui lumen est. De Joanne enim dictum est, Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine . Potest quidem dici lumen, et bene dicitur et ipse lumen; sed illuminatum, non illuminans. Aliud est enim lumen quod illuminat, et aliud lumen quod illuminatur: nam et oculi nostri lumina dicuntur, et tamen in tenebris patent, et non vident. Lumen autem illuminans a seipso lumen est, et sibi lumen est, et non indiget alio lumine ut lucere possit, sed ipso indigent caetera ut luceant. 2. Confessus est ergo Joannes, sicut audistis, quia cum discipulos multos faceret Jesus, et perferretur ad eum veluti ut instigaretur; quasi invido enim narraverunt, Ecce ille facit plures discipulos quam tu: ille confessus est quid esset, et inde meruit ad ipsum pertinere, quia non est ausus se dicere q
Abbreviated transcription (Latin):
neq quirigat. sed qui incrementũ dat
ds̃: It qͥsquã nrmdicit quia aliquid.ẽ :
sidixerimus quia aliqͥd sumus. et non
illigłam dederimꝰ : adulteri sumꝰ : nos
amari uolumꝰ non sponsum: Uos xp̃mdi¬
ligite. et nosin illo: inqͦ & uos anobis diligi¬
mini: inuicẽ sediligant membra : sed omĩa
subcapite uiuant. Dolore quidem fr̃s mei
multa coactussum dicere: & pauca didea :
lectionem finire non potui: aderit dñs
ut oportune finiatur : Noliuenĩ amplius
honerare corda urã. quȩ uolo uacare gemi¬
tibus & orationibus: ꝓhis qui adhuc sur di
sunt & non intelligunt Ex pucit. oMI¬

Expanded text:
neque qui rigat, sed qui incrementum dat neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Et quisquam nostrum dicit quia aliquid est? Si dixerimus quia aliquid sumus, et non illi gloriam dederimus, adulteri sumus; nos amari volumus, non sponsum. Vos Christum diligite, et nos in illo, in quo et vos a nobis diligimini. Invicem se diligant membra, sed omnia sub capite vivant. Dolore quidem, fratres mei, multa coactus sum dicere, et parva dixi: lectionem finire non potui, aderit Dominus ut opportune finiatur. Nolui enim amplius onerare corda vestra, quae volo vacare gemitibus, et orationibus pro his qui adhuc surdi sunt, et non intelligunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Sed unde gaudebant: quia nomina ipsoꝵ
scripta erant incaelo: Nam et redeuntib
discipuli: Ecce dñe in nomine tuo: etiã
demonia nobis subiecta sunt: beneqͥdẽ
confessi sunt : de tuler̃ honorem nominis
xp̃i: & tamen quid ait eis: Nolite in hoc
gloriari quia daemonia uobis subiecta
sunt: Sed gaudete quia nomina urã
scripta sunt in cęlo: letrus dę monia exdu¬
dit nescio qu&a nicula uidua. nescio qͥs
homo qualiscũq laicus. habens Karitatẽ
tenens in tegritatẽ fidei: Nonfacit hoc:
petrus incorpore oculos : & ille in cor¬
pore digitus. ẽ: Ineo tamen corpore. ẽ
Inquopetrus : & siminus ualet digitus
quamoculus : Rion est p̃cisus a corpore
Melius. c̃e. digitũ &. eẽ. incorpore.
quã esse oculũ. et euelli decor pore:
lro inde fr̃s mei ne mouos fallat: hemouos
seducat: amate pacẽ xp̃i : quia prouo¬
bis crucifixus est cumdeus es sec:
Laulus dicit. neq quiplantat . ẽ. aliquid

Expanded text:
sed unde gaudebant? Quia nomina eorum sed unde gaudebant? Quia nomina eorum erant scripta in coelo. Nam et redeuntibusdiscipuli, Ecce, Domine, in nomine tuo etiam daemonia nobis subjecta sunt. Bene quidem confessi sunt, detulerunt honorem nomini Christi; et tamen quid ait eis? Nolite in hoc gloriari, quia daemonia vobis subjecta sunt; sed gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in coelo . Petrus daemonia exclusit; nescio quae anicula vidua, nescio quis homo qualiscumque laicus habens charitatem, tenens integritatem fidei, non facit hoc: Petrus in corpore oculus est, ille in corpore digitus; in eo tamen corpore est, in quo et Petrus; et si minus valet digitus quam oculus, non est tamen praecisus a corpore. Melius est esse digitum et esse in corpore, quam esse oculum et evelli de corpore. 18. Proinde, fratres mei, nemo vos fallat, nemo vos seducat: amate pacem Christi, qui pro vobis crucifixus est, cum Deus esset. Paulus dicit, Neque qui plantat est aliquid,
Abbreviated transcription (Latin):
las uendat: & pontius fecit miraculũ : edona¬
tus orauit: & respondit ei de cęlodeus.
lrimo aut falluntur autfallunt: postremo
caritatem: crederẽ : sinon diuisisset unitatẽ :
Nam & contra istos ut sic loquar mirabiliarios.
mus. Aliquando enĩ & desertor terret ꝓun nꝰ¬
cialem . sedutrum in castrissit. et aliquid illi
ꝓsit caracter ille in qͦsignatus est. Eloc ad¬
tendit. quiter reri & seduci non uult:
Teneamus ergo unitatemfr̃smei : p̃ter unita¬
tem: & qui facit miraculanibil est:
Inunitate enĩ erat popls isrł: et non faciebat
miracula: Prȩcer unitatẽ erant magi farao¬¬
nis: et faciebait similia moysy popłs isrł ut
dixi: non faciebant: herant salui apud
dm̃: qui faciebant. anqui non faciebant:
letrus apłs resuscitauit mor tuum: simon
magus fecit multa: Erant ibi qͥdã xp̃i¬
ani. qui non poterant facere. nec qđ faci¬
ebat petrus: Nec qđ faciebat symon:

Expanded text:
las vendat. Et Pontius fecit miraculum; et Donalas vendat. Et Pontius fecit miraculum; et Donatus oravit, et respondit ei Deus de coelo. Primo, aut falluntur aut fallunt. Postremo,m habuerit charitatem. Crederem, si non divisisset unitatem. Nam et contra istos, ut sic loquar, mirabiliarios mus. Aliquando enim et desertor terret provincialem; sed utrum in castris sit, et aliquid illi prosit character ille in quo signatus est, hoc attendit qui terreri et seduci non vult. Teneamus ergo unitatem, fratres mei: praeter unitatem, et qui facit miracula nihil est. In unitate enim erat populus Israel, et non faciebat miracula: praeter unitatem erant magi Pharaonis, et faciebant similia Moysi . Populus Israel, ut dixi, non faciebat: qui erant salvi apud Deum; qui faciebant, an qui non faciebant? Petrus apostolus resuscitavit mortuum ; Simon Magus fecit multa : erant ibi quidam christiani qui non poterant facere, nec quod faciebat Petrus, nec quod faciebat Simon;
Abbreviated transcription (Latin):
sponsus ẽ. Amicꝰ autẽ sponsi stat. & taidit eum:
Sedsi stares & cudires eũ etnoncaderes. ut audi¬
reste: audiendo enĩ eum stares: & audires:
Namloqueris: & tibi caput inflas: Ego inquit
ecda si sponsasum. si arras accepi. sip̃tio sangui¬
nis illius redempta sum: audio uocẽ sponsi:
It uocẽ amici sponsi tunc audiosi sponso meo
det głã. non si bi:dicat amicus: qui habet spon¬
sam sponsus est: Amicus autemsponsi stat & au¬
dit eum. ecgaudio gaudet ꝓpter uocem sponsi:
Eccehabes sacramenta: & ego concedohabesfor¬
man: sed sarmentũ es deuite p̃tͦisum: u formã os.¬
tendis . egoradicẽ quaero: deforma fructus non exit:
nisi ubiest radix: Ub̾i autẽ radix nisi incarita¬
teꝰ Maudi formã sarmentorum: pcculus loqt᷑:
Sisciam inquit omĩa sacramenta & habeam
omnem ꝓfetiam. & omẽm fidem. et quantã
fidem : ita utmontes transferam: Karitatem
autẽ non habeam : nihilsum: Nemo gͦ uobis fabu¬

Expanded text:
sponsus est; amicus autem sponsi stat et audit eum. sponsus est; amicus autem sponsi stat et audit eum. Sed o si stares et audires eum, et non caderes ut audires te! Audiendo enim eum, stares et audires: nam loqueris, et tibi caput inflas. Ego, inquit Ecclesia, si sponsa sum, si arrhas accepi, si pretio sanguinis illius redempta sum, audio vocem sponsi; et vocem amici sponsi tunc audio, si sponso meo det gloriam, non sibi. Dicat amicus, Qui habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi. Ecce habes Sacramenta, et ego concedo. Habes formam, sed sarmentum es de vite praecisum; tu formam ostendis, ego radicem quaero: de forma fructus non exit, nisi ubi est radix; ubi autem est radix, nisi in charitate? Et audi formam sarmentorum; Paulus loquatur: Si sciam, inquit, omnia sacramenta, et habeam omnem prophetiam et omnem fidem et quantam fidem?, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum . 17. Nemo ergo vobis fabu
Abbreviated transcription (Latin):
dunt unitatem Id .ẽ. tunicã illã caritatis: quio
stciunt : disertisunt Multi int̃ illos magnę
linguȩ. flumina linguarum: Numquid angelice
loquuntur: audiant amicũ sponsi: telantem
sponso. nonsibi: Silinguis hominũ loquar et con¬
gelorũ. caritatẽ autẽ non habeam. factus sum ut
ȩramentum sonans : & cimbalum tinniens:
Sed quidicunt: habemꝰ baptismũ: habes: sed
non tuum. Aliud . ẽ. habere : aliud dominari:
Baptismum habes: quia accepisti ut baptizator
sis accepisti tãquã in luminatus : sitamen a te
non tenebratus: & quando das minister das.
non posessor. Preco clamas: non uidex. Ier p̃co¬
nem loquitur iudex: et in actis tamen non scri¬
bitur Precodixit. sed udex dixit: Proinde
uide si cuum est qđ das potestate Siautẽ acce¬
pisti: confitere cũ amico sponsi. non potest homo
accipere quicquã. nisi datũ fuerit ei decȩlo
Confitere cũ amicosponsi: qui hab& sponsam.

Expanded text:
dunt unitatem, id est, tunicam illam charitatis. Quid dunt unitatem, id est, tunicam illam charitatis. Quid faciunt? Diserti sunt multi inter illos, magnae linguae, flumina linguarum. Numquid angelice loquuntur? Audiant amicum sponsi zelantem sponso, non sibi: Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum ut aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens . 16. Sed quid dicunt? Habemus Baptismum. Habes, sed non tuum. Aliud est habere, aliud dominari. Baptismum habes, quia accepisti ut baptizatus sis, accepisti tanquam illuminatus; si tamen a te non tenebratus: et quando das, minister das, non possessor; praeco clamas, non judex. Per praeconem loquitur judex, et in actis tamen non scribitur, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Proinde vide si tuum est quod das, potestate. Si autem accepisti, confitere cum amico sponsi, Non potest homo accipere quidquam, nisi datum fuerit ei de coelo. Confitere cum amico sponsi, Qui habet sponsam,
Abbreviated transcription (Latin):
buntur et conuertent᷑ ad dnm. uniũsi fine ster¬
rae : & adorabunt inc̃specstuerꝰuniũsȩ patriȩ
gentiu: qm̃ ipsius. ẽ. regnũ. & ipse domina¬
bitur gentiũ: Ecceqͥdemit: ecce. qm̃ rex
om̃is tre ds est sponsus tuus: Quid ergo. ad pan¬
nos uisdeducitalem diuitẽ: agnosce: totũemit.¬
& tudicis partem hic habes: Spͥlaceres sponso:
osi non corruptit loquereris. et corrupta q̃d peius
est: Corde non corpore: amas hominẽ ꝓxp̃o. amas
dicentem egobaptizo: amicũ sponsi non audisdicen¬
tem. hic.ẽ. qͥbaptizat : Non audis dicentẽ. qui hab&
sponscon sponsus. ẽ: Egoñ habeo sponsam dixxit: sed
quidsum : Amicus autẽ sponsi quistat et audit eum:
gaudio gaudet ꝓpter uocẽ sponsi: Iudenter ergo
fr̃smei nhil prodest istis seruare uirginitatem :
habere continentiã : demosinasdare. omĩa illa quȩ
laudantur in eccła nihil illisprosunt: quia conscin¬

Expanded text:
buntur et convertentur ad Dominum universi fines terbuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae; et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium: quoniam ipsius est regnum, et ipse dominabitur gentium . Ecce quid emit. Ecce quoniam rex omnis terrae Deus est sponsus tuus. Quid ergo ad pannos vis deduci talem divitem? Agnosce: totum emit, et tu dicis, Partem hic habes. O si placeres sponso, o si non corrupta loquereris, et corrupta, quod pejus est, corde, non corpore! Amas hominem pro Christo, amas dicentem, Ego baptizo: amicum sponsi non audis dicentem, Hic est qui baptizat; non audis dicentem, Qui habet sponsam, sponsus est. Ego non habeo sponsam, dixit: sed quid sum? Amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi . 15. Evidenter ergo, fratres mei, nihil prodest istis servare virginitatem, habere continentiam, eleemosynas dare; omnia illa quae laudantur in Ecclesia, nihil illis prosunt: quia conscin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutores Nonconsci derunt: Xp̃iani.¬
xp̃i anã eccłam diuidunt ĩ sed qͥd dicã
fr̃s. aꝑte uideamꝰ qͥdȩmerit: ibi enĩ de:¬
dit. ibi p̃tiũ dedit: proquanto dedit sꝰ
Siꝑ africa dedit. simus donatistȩ. et
non appellemur. Donat istȩ. sed xp̃iani:
quia xp̃s solã africã emit quãquã &
hic. non solũ donat iste : sed non tacuit
in cõmer ciosuo: qđ emerit: secit tabulas
dõ grãs. non nos fefellit: opus. ẽ. ut audi¬
at illa sponsa: & ibi intelligit cuiuouerit
uirginitatẽ ibi inipsopsalmo ubi dictũ.ẽ.
foder manꝰ meas &pedes meos: dinumera¬
uerunt omĩa ossa mea. ebi passio dñi
aꝑtissime declarat᷑: qpsalmꝰ. omĩ annolegit᷑
nouissima ebdomada. intento uniuersõ
popło. lmminente passione xp̃i: & apud nos
& apud illos psalmus iste legitur: Intendi¬
te frẽsmei. quid ibi emit. recitent᷑ tabules
cõmerciales: qdibiemit audite : Cõmemora¬

Expanded text:
persecutores non consciderunt: christipersecutores non consciderunt: christiani Ecclesiam dividunt. 14. Sed quid dicam, fratres? Aperte videamus quid emerit. Ibi enim emit, ubi pretium dedit. Pro quanto dedit? Si pro Africa dedit, simus Donatistae, et non appellemur Donatistae, sed Christiani; quia Christus solam Africam emit: quanquam et hic non soli Donatistae. Sed non tacuit in commercio suo quid emerit. Fecit tabulas: Deo gratias, non nos fefellit. Opus est ut audiat illa sponsa, et ibi intelligat cui voverit virginitatem. Ibi in ipso psalmo ubi dictum est, Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea; ubi passio Domini apertissime declaratur: qui psalmus omni anno legitur novissima hebdomada intento universo populo, imminente passione Christi, et apud nos, et apud illos psalmus iste legitur. Intendite, fratres, quid ibi emit; recitentur tabulae commerciales; quid ibi emit, audite: Commemora
Abbreviated transcription (Latin):
emit: Dide quanti emerit: ut intella¬
guinẽ fudit: Ubi fudit sanguinẽ suũ:
inpassione. Nonne sponso tuo cantas.
aut cantare te fingis. quando emptus
est totus orbis foder̃ manus meas & pe¬
des. dinumerauer̃ omĩa ossa mea
Ipsiuͦ considerauer̃ & conspexer̃ me.
diuiser̃ sibi uestimenta mea. et suꝑ ues
timentũmeũ miser̃ sortemꝰ Sponsaes.
agnosce uestẽ sponsi tui: Suꝑquã uestẽ.
mis sa est sors: Anterroga euangelium :
Uide cui desponsata sis: uide aquo
arras accipias In terroga euangeliũ:
Uide qͥd tibi dicat laipas sione dt̃as:
Erat ibi tunica : uideamus qͣlis: desuꝑ con
texta: De super teceta tunica. quid signi¬
ficat. Nisi karitatẽ: desuper texeta tunica
qͥosigruficat. nisi unitatẽ: Hanc tu¬
nicã ad tende: quã nec ꝑsecutores xp̃i
diuiserunt : Ait enĩ: dixcer̃ intrase:
Nondiuidamꝰ eam: sed sortẽ suꝑ eã mitta¬
mus Ecce unde audistipsalmũ: uestem

Expanded text:
emit. Vide quanti emerit, ut intelliemit. Vide quanti emerit, ut intelliguinem dedit. Ubi dedit, ubi fudit sanguinem suum? In passione. Nonne sponso tuo cantas, aut cantare te fingis, quando emptus est totus orbis: Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea: ipsi vero consideraverunt, et conspexerunt me; diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam miserunt sortem? Sponsa es, agnosce vestem sponsi tui. Super quam vestem missa est sors? Interroga Evangelium; vide cui desponsata sis, vide a quo arrhas accipias. Interroga Evangelium; vide quid tibi dicat in passione Domini. Erat ibi tunica: videamus qualis: desuper texta. Desuper texta tunica quid significat, nisi charitatem? desuper texta tunica quid significat, nisi unitatem? Hanc tunicam attende, quam nec persecutores Christi diviserunt. Ait enim: Dixerunt inter se, Non dividamus eam, sed sortem super eam mittamus . Ecce unde audistis Psalmum. Vestem
Abbreviated transcription (Latin):
ginitatẽ timebat ille : qͥ telabat sponsc̃
a serpente corrũpi: Sicut enĩ mẽbrum cor¬
poris uiolat᷑ in quodam loco: sic seductio
lingua uiolat uirginitatẽ cordis inm̃te:
Noncorrumpatur : quȩ non uult sinecausa
tenere corporis uirginitatem. Quid ergo
dicã fr̃s: &t heretici habent uirgines: et
multȩ sunt uirgines hȩreticorũ: Uideamꝰ
sisponsum amant. uit uirginitas ista custo¬
diatur: Cuicustodit᷑ : xep̃o inquit:
Uideamꝰ si xp̃o: Nondonato : Uideamꝰ :
cui seruatur ista uirginitas Citoꝓbare
potestis: Ecce ostendo sponsum quia ipse
se ostendit: per hib& illi testimonium
ioħs. hic est qͥbaptizat : O̾tu uirgo.
si sponso huic seruas uirginitatẽ tuam.
quare curris ad eum qͥdicit. ego bapti¬
zo. cũ amicus sponsi tuidicat. hic est
qͥbaptizat: Deinde sponsus tuus totũ
orbẽ tenet: quare tu in parte corrũpe¬
ris : quis. ẽ. sponsus : qm̃ rex om̃is terrȩ
ds̃. Ipse sponsus tuus totũ tenet : quia totũ

Expanded text:
ginitatem timebat ille, qui zelabat sponso, a serpente corrumpi. Sicut enim membrum corporis violatur in quodam loco, sic seductio linguae violat virginitatem cordis. In mente non corrumpatur, quae non vult sine causa tenere corporis virginitatem. 13. Quid ergo dicam, fratres? Et haeretici habent virgines, et multae sunt virgines haereticorum. Videamus si sponsum amant, ut virginitas ista custodiatur. Cui custoditur? Christo, inquit. Videamus si Christo, non Donato: videamus cui servetur ista virginitas; cito probare poteritis. Ecce ostendo sponsum, quia ipse se ostendit: perhibet illi testimonium Joannes, Hic est qui baptizat. O tu virgo, si sponso huic servas virginitatem tuam, quare curris ad eum qui dicit, Ego baptizo; cum amicus sponsi tui dicat, Hic est qui baptizat? Deinde sponsus tuus totum orbem tenet; quare tu in parte corrumperis? Quis est sponsus? Quoniam rex omnis terrae Deus . Ipse sponsus tuus totum tenet, quia totum
Abbreviated transcription (Latin):
derit. Lac infantiae. dematre suxit.¬
nae uini. Quia creuit ergo iħs
&etate carnis Ad eo forte
dictũ . ẽ. illum oportet crescere : me
autem minui: Sed quare & hoc:
Sex menses interse habebant: pariter creue¬¬
runt : Etsidiutius ante mortem uellet dñs
senescere poterant: Quare gͦ illũ oportet
crescit:. iã abipsa atate uergere incipiunt
homines : & declinare ad grauiorẽ atatem.
& inde ad senectutem: Sed & si pueri eẽnt.
ambo non diceret. illũ oportet crescere
me autẽ minui : secdiceret: simul nosopor¬
tet crescere. Nunc autem. xtere. annoꝵ

Expanded text:
derit, lac infantiae de matre suxitderit, lac infantiae de matre suxit: quia crevit ergo Jesus aetate carnis, ideo forte dictum est, Illum oportet crescere, me autem minui. Sed quare et hoc?sex menses inter se habebant , pariter creverant; et si diutius ante mortem Dominus nostsenescere poterant: quare ergo, Illum oportet crescit? Jam ab ipsa aetate vergere incipiunt homines, et declinare ad graviorem aetatem, et inde ad senectutem. Sed et si pueri essent ambo, non diceret, Illum oportet crescere, me autem minui; sed diceret, Simul nos oportet crescere. Nunc autem triginta annor
Abbreviated transcription (Latin):
incogitationib suis : et obscuratũ. ẽ.
insipiens cor eorum: Bicentes enĩ
se. ẽẽ. sapientes : stulti factisunt: Sienĩ
dm̃ cognouerant: simul cogoiouerant.
quia non eos fecerat sapientes. nisi ds̃:
Nonergo sibi tribuerent qđ ase non ha¬
bebant : sed ei aqͦ acceperant: Non au¬
tem agendo gratias : insipientes fac¬
tisunt: Ergo ds̃ qđ dederat gratis:
tulit ingratis : Noluit. eẽ hoc ioħs
gratus. ẽẽ. uoluit: Confessus est ac¬
cepisse seͥ: & gaudere sediato :¬
ꝓpter uocẽ sponsi. et ait̾ : hoc ergo
Illum oportet crescere: meautem minui:
Quid . ẽ. hocꝰ Illum oport& exaltari :
meautem humili ari: Quomodocres¬
cit iħs. quomoto crescit: ds̃ ꝑfectus
non crescit: Ds autẽ: neo crescit nec mi¬
nuitur : Sienĩ crescit. ꝑfectus non est:
Siminuitur: deus non . ẽ: Iħs autem ds.
quo modo crescit : si ad atatem : quia
dignatus.ẽ. esse homo. & fuit puer:
& cumsit uerbumdĩ. in fans inp̃sẽpe
iacuit: Et cũ ipse matrem suam condi¬

Expanded text:
tionibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum: dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt » . Si enim Deum cognoverant, simul cognoverant quia non eos fecerat sapientes nisi Deus. Non ergo sibi tribuerent quod a se non habebant, sed ei a quo acceperant. Non autem agendo gratias insipientes facti sunt. Ergo Deus quod dederat gratis, tulit ingratis. Noluit esse hoc Joannes, gratus esse voluit: confessus est accepisse se, et gaudere se dixit propter voceIllum oportet crescere, me auQuid est hoc? Illum oportet exaltari, me autem humiliari. Quomodo crescit Jesus? quomodo crescit Deus? Perfectus non crescit. Deus autem nec crescit, nec minuitur. Si enim crescit, perfectus non est: si minuitur, Deus non est. Jesus autem Deus quomodo crescit? Si ad aetatem, quia dignatus est esse homo, et fuit puer; et cum sit Verbum Dei, infans in praesepi jacuit, et cum ipse matrem suam condi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc in uerbo greco planius ẽ: Nam
in latina lingua plerumq dicimus
hominẽ lib̾ari. qđ ad lib̾tatẽ ñ ꝑti¬
n&. sed tantũ ad salutẽ: Sicut qͥsqã
dr̃ lib̾ari ab infirmitate. usitate
hoc ũbũ ut diceret ueritas li̾abit uos
ut ingreca lingua nemo dubit& eum
delib̾tate dixisse. Deniq & iudei sic
intellexer̃ : & responder̃ ei Mon illi
qui iam crediderant. sed qui intur

Expanded text:
Hoc in verbo graeco planius est. Nam Hoc in verbo graeco planius est. Nam in latina consuetudine plerumque dicimus hominem liberari, quod ad libertatem non pertinet, sed tantum ad salutem: sicut quisquam dicitur liberari ab infirmitate; usitate hoc verbum, ut diceret, Et veritas liberabit vos, ut in graeca lingua nemo dubitet eum de libertate dixisse. 2. Denique et Judaei sic intellexerunt, et responderunt ei: non illi qui jam credi