comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quidã arbitrant᷑ generalẽ esse contͣ
om̃em orbem ꝓphetiã : & qͦd uastitas
babylonis & assyriȩ ciuitatũ. tẏpus
sit consũmationis mundi. Quib ne¬
qua quã contradicimꝰ. Sciamꝰ tam̃
hic om̃em terrã assiriorũ proprie sig¬
nificari: & uniuersas gentes socias re¬
gis assẏrii demonstratas. Quicquid
autẽ a dño decretum ÷ nullius uircu¬
te ꝓhibetur: & extentam manũ eius.
& ad ꝓcutiendũ paratam. nemo pote¬
rit cohercere. In anno quo mortuus
est rex achat factum ÷ onus istud.
Quatuor reges uidee. tĩtulo propħȩ
legimus. ẽẽ. p̃positos. Oriam. ioathã
achat. & et echiam: singulos sibi &¬
or dine & sobole succedentes. Quoꝵ
oziam mortuũ supra legimꝰ. referen¬
te isaia. Anno quo mortuus ÷ rex ori¬
as. uidi dñm sedentẽ suꝑ soliũ excel¬
sum &e eleuatũ. Ex quo intelligimꝰ &¬

Expanded text:
quidam arbitrantur generalem esse contra quidam arbitrantur generalem esse contra omnem orbem prophetiam, et quod vastitas Babylonis et Assyriae civitatis typus sit consummationis mundi. Quibus nequaquam contradicimus, dum sciamus, hic omnem terram Assyriorum proprie significari, et universas gentes socias regis Assyrii demonstratas. Quidquid autem a Domino decretum est, nullius virtute prohibetur. Et extentam manum ejus, et ad percutiendum paratam, nemo poterit coercere. 182 Anno quo mortuus est rex Achaz, factum est onus istud. Quatuor reges Judaeae titulo Prophetae legimus esse praepositos: Oziam, Joatham, Achaz, et Ezechiam, singulos sibi ordine et sobole succedentes, quorum Oziam mortuum supra legimus, referente Isaia: Anno quo mortuus est rex Ozias, vidi Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum. Ex quo intelligim
Abbreviated transcription (Latin):
riorum & chaldeȩ seminariũ disꝑden¬
dum: tam̃ ut non timeatis uicinam
captiuitatẽ. uirat dñs cui etiã non
iuranti credendũ est. qͦd sua estimati¬
o non fallatur: & qͦd m̃te concepit. ir¬
ritum ñ fiat. Hoc autẽ humano loqͥ¬
tur affectu: quod scilicet ñ fallatur.
qui falli ñ potest. Conteram inquit
assiriũ in terra mea : & in montib meis
conculcabo eũ. Una aut̃ẽ nocte centỹ
octoginta quinq milia exercitus as¬
siriorũ: angło uastante deleta sunt.
Et auferetur ab his qui auferebantur
um quo om̃ib imminebat: & pondꝰ
quo p̃mebantur in ipsũ potius retru¬
detur. fugiente enĩ rege assiriorum
in terrã sũam. liber cũ popłi reliqͥis
egressus. ẽ. et echias. Hoc consiliũ qͦd
cogitauit suꝑ om̃em terrã: & hȩc est
manus extenta suꝑ uniuersas gentes.
Dñs enĩ exercituũ decreuit: & quis
poterit infirmare : & manus eiꝰ exten
ta: & quis auertet eam: Hunc locũ

Expanded text:
riorum et Chaldaeae seminarium disperdenriorum et Chaldaeae seminarium disperdendum: tamen ut non timeatis vicinam captivitatem, jurat Dominus cui etiam non juranti credendum est quod sua aestimatio non fallatur, et quod mente conceperit, irritum non fiat. Hoc autem humano loquitur affectu, quod scilicet non fallatur qui falli non potest: Conteram, inquit, Assyrium in terra mea, et in montibus meis conculcabo eum. Una enim nocte centum octoginta quinque millia exercitus Assyriorum Angelo vastante deleta sunt . Et auferetur ab his qui obsidebantur um quod omnibus imminebat, et pondus quo premebantur, in ipsum potius retrudetur. Fugiente enim Assyriorum rege in terram suam, liber cum populi reliquiis egressus est Ezechias. Hoc consilium quod cogitavi super omnem terram, et haec est manus extenta super universas gentes. Dominus enim exercituum decrevit, et quis poterit infirmare? Et manus ejus e qui avertet eam? Hoc loco
Abbreviated transcription (Latin):
rum. & uere completũ esse qͦd isaiȩ
uocib cãnitur. scopabo eã inscopã
terens. Exceptis enĩ muris coctilib
qui ꝓpt̾ bestias concludendas post
annos plurimos instaurantur: om̃e
in mediũ solitudo . ẽ. Iurauit dñs ex¬
ercituũ. dicens. si non ut putaui ita
erit. & quomꝰ mente tractaui sic eue¬
niet: ut conteram assiriũ in terra mea
& in montib meis conculcem eũ: & au¬
feretur ab eis uigum eiꝰ. & onus eius
abhumero eorũ tollet᷑. Reuertit᷑¬
ad p̃sentia. hoc. ẽ. ad senna cherib
regem assyriorũ. qui samariã iude¬
amq uastauit. & excepta ierusalẽ
deleuit ꝑcircuitũ om̃ia. & longe post
futuris uicina consociat: ut immineis
auferatur metus. quia dicere poterant
audientes. Nos p̃sentem ꝑpetim᷑ ob¬
sidionẽ. ĩste multis post scłis uentura
ꝓmittit. Est gͥ ordo prophetiȩ. Quan¬
quã post annos plurimos babylon des¬
truenda sit. & om̃e penitus stirpis assi¬

Expanded text:
rum, et vere completum esse quod nunc Isaiae rum, et vere completum esse quod nunc Isaiae vocibus canitur: Scopabo eam in scopa terens; exceptis enim muris coctilibus, qui propter bestias concludendas post 181 annos plurimos instaurantur, omne in medio spatium solitudo est. Juravit Dominus exercituum, dierit, et quomodo mente tractavi, sic eveniet, ut conteram Assyrium in terra mea et in montibus meis conculcem eum. Et auferetur ab eis iugum eius, et onus illius ab humero eorum tolletur. Hec omniad praesentia, hoc est, ad Sennacherib regem Assyriorum, qui Samariam Judaeamque vastavit, et excepta Jerusalem, delevit per circuitum omnia; et longe post futuris vicilia consociat, ut imminens auferatur metus: quia dicere poterant audientes: Nos praesentem perpatimur obsidionem, iste multis post saeculis ventura promittit. Est igitur ordo prophetiae, quamquam post annos plurimos Babylon destruenda sit, et omne penitus stirpis Assy
Abbreviated transcription (Latin):
inscopa terens. dicit dñs exercituũ.
Babylonẽ fuisse potentissimã. &¬
campestrib ꝑ quã druplũ sitam. ab an¬
gulo usq ad angulũ muri sed ecĩ mi¬
lia teniusse passuũ. id ÷ semel ꝑ circu¬
itum sexaginta quatuor: refert ero¬
dotus. & multi alii qui grecas histori¬
as conscripser̃. Arx autẽ id ÷ capito¬
liũ illius urbis: est turris quȩ edifica¬
ta post diluuiũ. in altitudinẽ quatu¬
or milia dicitur tenere passuũ. pau¬
latim delato in angustias coartata.
ut pondus imminens facilius a latio¬
ribus sustentet᷑. Describunt ibi tem¬
pla. ẽẽ. marmorea. aureas statuas.
plateas lapidib auroq fugentes:
& multa alia quȩ pęne uideant᷑
incredibilia. Hoc totũ narrauimꝰ:
ut ostenderemꝰ quod ad iram dĩ om̃is
potentia polluta sit. & fauillȩ &
cineri comparetur. Si licẽret introi¬
re barbaras nationes. & uidere tantȩ
urbis extrema uestigia: uideremus
possessionẽ hercͥcii & paludes aqua¬

Expanded text:
s, dicit Dominus exercituum. Babylonem fuisse potentissimam, campestribus per quadrum sitam, ab angulo usque ad angulum muri, sedecim millia tenuisse passuum, id est, simul per circuitum sexaginta quatuor, refert Herodotus, et multi alii qui Graecas historias conscripserunt. Arx autem, id est, Capitolium illius urbis, est turris quae aedificata post diluvium, in altitudine quatuor millia dicitur tenere passuum, paulatim de lato in angustias coarctata, ut pondus imminens facilius a latioribus sustentetur. Describunt ibi templa marmorea, aureas statuas, plateas lapidibus auroque fulgentes, et multa alia quae pene videantur incredibilia. Hoc totum narravimus, ut ostenderemus quod ad iram Dei omnis potentia pulvis sit, et favillae et cineri comparetur. Si liceret introire barbaras nationes, et videre tantae urbis extrema vestigia, videremus possessionem hericii, et paludes aqua
Abbreviated transcription (Latin):
statoris: quia sicut puliuis cito transi¬
bit & depopulator uniuersȩ terrȩ qͥ
conculcabat eam & suis pedibus subi¬
ciebat: aura flante disperiet. Quidã
locũ hunc male de antixp̃o interpre¬
tantur ut putent scõs eo temꝑe ꝓpter
uicinia urbis ierosolimȩ ad arabas
transituros. & uunc eis p̃cipi ne pro¬
dant fugientes ad se. & p̃parabitur
in miscđia solium & sed ebit suꝑ illud
in ueritate in tabernaculum dauid.

Expanded text:
statoris, quia sicut pulvis cito transistatoris, quia sicut pulvis cito transibit: et depopulator universae terrae, qui conculcabat eam, 190 et suis pedibus subjiciebat, aura flante disperiet. Quidam locum hunc male de Antichristo interpretantur, ut putent Sanctos eo tempore propter viciniam urbis Hierosolymae ad Arabas transituros, et nunc eis praecipi, ne prodant fugientes ad se. Et praeparabitur in misericordia solium, et sedebit super illud in veritate, in tabernaculo David,
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Transcensũ autẽ & hic ponens cap¬
tiuitatẽ significat. Ini consiliũ. coge
concilium. pone quasi noctem umbrã
tuã in meridie: absconde fugientes.
&uagos ne prodas. Habitabunt apud
te profugi mei: moab esto latibulum
eorũ. a facie uastatoris. finitus est enĩ
puluis. consummatus est miser. defe¬
cit qui conculcabat terrã. Pro mise¬
ro in hebraico legit᷑ sod: quod potest
& uastator intelligi. Loquitur autẽ
ad moab ut consilium salutis inueniat:
& senibus congregatis cogat salutare
consiliũ. Uis inquit saliuis esse & dei
miscđiam ꝑmereri. in clara luce & in
aꝑta fuga popłi mei: tu quasi nox &
umbra esto. suscipe fugientes. uagosq
ne prodas. Et hoc quare dixerit: sta¬
tim infert. Habitabunt iuixta te pro¬
fugi mei. Uastata enĩ ierłm & om̃i iu¬
dea quȩ confinis est moabitis: ad te
popłs m̃s transinigrabit. Esto igitur
latibulũ eorũ. nec timeas impetũ ua¬

Expanded text:
rum. Transcensum autem et hic ponens, caprum. Transcensum autem et hic ponens, captivitatem significat. Ini consilium, coge cotuam in meridie. Absconde fugientes et vagos ne prodas: habitabunt apud te profugii mei. Moab esto latibulum eorum: a facie vastatoris. Finitus est enim pulvis: consummatus est miser: defecit qui conculcabat terram. Pro misero in Hebraico legitur SOD  , quod potest et vastator intelligi. Loquitur autem ad Moab, ut consilium salutis inveniat, et senibus congregatis, cogat salutare concilium. Vis, inquit, salvus esse, et Dei misericordiam promereri? In clara luce, et aperta fuga populi mei, tu quasi nox et umbra esto, suscipe fugientes, vagosque ne prodas. Et hoc quare dixerit, statim infert: Habitabunt apud te profugi mei. Vastata enim Jerusalem, et omni Judaea quae confinis est Moabitis, ad te meus populus transmigrabit. Esto igitur latibulum eorum, nec timeas impetum va
Abbreviated transcription (Latin):
o. Et est sensus. Omoab inquã desȩui¬
turus est leo. & de qua ne reliquiȩ qui¬
dem saluari poterunt: habeto sola¬
cium. egredietur de te agnus imma¬
culatris. qui tollat peccata mundi: qͥ
dominetur in orbe terrarũ: de petra
hoc est de ruth. quȩ mariti morte ui¬
duata. de booz genuit obech. & de
obeth iesse. & de iesse dauid. & de da¬
uid xp̃m. Montẽ autẽ filiȩ syon
aut ipsam urbẽ ierosolimã interpre¬
tabimur: aut iuxta sacratã intelli¬
gentiã. eccłiam quȩ sit in uirtutum
culmine constituta. Et erit sic̃ auis
fugiens. & pulli de nido auolantes. sic
erunt filiȩ moab in transcensu arnon.
Redit ad ordinẽ quẽ ceperat. Cum
posuero inquit his qui fugerint de
moab & reliquiis terrȩ. leonẽ sȩuissi¬
mũ. qui eorũ artus ossaq confringat:
tunc pauidi a uolabunt. & om̃s filiȩ
idest uillȩ & urbes ꝓuntiȩ moab.
intranscensu arnon migrabunt: qui
est terminus amorreorũ & moabita¬

Expanded text:
o. Et est sensus: O Moab, in quam desaevio. Et est sensus: O Moab, in quam desaeviturus est leo, et de qua ne reliquiae quidem salvari poterunt, habeto solatium hoc: Egredietur de te Agnus immaculatus qui tollat peccata mundi, qui dominetur in orbe terrarum. De petra deserti, hoc est, de Ruth, quae mariti morte viduata, de Booz genuit Obed et de Obed Jesse, et de Jesse David, et de David Christum. Montem autem filiae Sion, aut ipsam urbem Hierosolymam interpretabimur, aut juxta sacratam intelligentiam, Ecclesiam, quae sit in virtutum culmine constituta. Et erit, sicut avis fugiens, et pulli de nido avolantes, sic erunt filiae Moab in transcensu Arnon. Redit ad ordinem quem ceperat: Cum posuero, inquit, his qui fugerint de Moab, et reliquiis terrae leonem saevissimum, qui eorum artus, ossaque confringat, tunc pavidi avolabunt, et omnes filiae, id est, villae, et urbes provinciae Moab, in transcensu Arnon migrabunt, qui est terminus Amorrhaeorum, et Moabita
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ suꝑ dibon additamenta: his qui
fugerint de moab leonẽ & reliquiis
terix. Nequis scriptoris uitiũ putet:
& errorem dum emendare uult faciat.
tur. dibon fłens. inclito utroq nomi¬
ne ꝓpt̾ latices qui tacite fluant.
Usque hodie indifferent̃ & dimon &¬
ponam suꝑ dibon additam̃ta. & questi¬
onem facere uidebatur quid esset:
sequenti uersiculo demonstrauit diceis.
his qui fugerint de moab leonẽ & reliqͥ¬
is terrȩ: ut etiã qui fuga lapsi sunt abe¬
stus consumantur. Quanquã & ꝑ meta¬
foran leonem regẽ hostium possumus in¬
telligere: ut potentiã eius quasi rugi-¬
cũ nemo possit euadere. Emitte agnũ
dominatorẽ terrȩ de petra deserti: ad
montẽ filiȩ sion. Quod interp̃tamur
non ÷ historia sed ꝓphetia. Omĩs autẽ
prophetia in enigmatib in uoluitur. &
p̃cisis sententiis dum de alio loquit᷑
transit ad aliud: ne si ordinem scrip¬
tura conseruet. ñ sit uaticiniũ sed rati¬

Expanded text:
enim super Dibon additamenta his qui enim super Dibon additamenta his qui fugerint de Moab leonem, et reliquiis terrae. Ne quis Scriptoris vitium putet, et errorem emendare dum vult, faciat, tur; Dibon, fluens; indito utroque nomine propter latices, qui tacite fluant. Usque hodie indifferenter et Dimon Ponam super Dibon additamenta, et quaestionem facere videbatur, quid esset, sequenti versiculo demonstravit dicens: His qui fugerint de Moab leonem, et reliquiis terrae: ut etiam qui fuga lapsi sunt, a bestiis consumantur. Quamquam et per metaphoram leonem, regem hostium possumus intelligere, ut potentiam ejus quasi rugitum nemo possit evadere. Cap. XVI Emitte Agnum, dominatorem terrae, de petra deserti ad montem filiae Sionnon est Historia, 189 sed prophetia. Omnis autem prophetia aenigmatibus involvitur, et praecisis sententiis, dum de alio loquitur, transit ad aliud: ne si ordinem Scriptura conservet, non sit vaticinium, sed narrati
Abbreviated transcription (Latin):
cent eos. Ero salicibus in hebreo legimꝰ
arabim. quod possunt & arabes intel¬
ligi. & legi orbim idest uilla in finibus
eorũ sita cuius aplerisq accolȩ. in mon¬
te oreb heliȩ pbuisse alim̃ta dicuntur.
Quod nom̃ ꝓpt̃ ambiguitatẽ transfer¬
campestria uersum. Iuxta operis mag
nitudinem: erit uisitatio. Uisitationẽ
hic non ꝓ remedio. sed ꝓplaga accipe.
na. De quib & dauid. Insalicib in me¬
dio eius suspendimꝰ organa nr̃a: siue
uallem arabiȩ ꝑquam ꝑgitur ad assy¬
rios. Sm̃ circũibit clamor terminos
moab. Usq ad gallim ululatus eius. &̃
usq ad puteum helim clamor eius.¬
Eadem ꝓpe om̃ia: ce ieremĩas scribit.
Sunt autẽ urbes & loca moabitarum:
in quibus clamor & heiulatio captiui
popli describitur. Quia aquę dibon
repletȩ sunt sanguine. Ubi prius erat
luxuria propt̃ irriguos agros & fontes
iugit̃ emanantes: ꝓ mulcitudine int̃¬
fectorũ. riui sanguinis fluent. Ponam

Expanded text:
cent eos. Pro salicibus in Hebraeo legimus 188 cent eos. Pro salicibus in Hebraeo legimus 188 ARABIM  , quod potest et Arabes intelligi, et legi ORBIM  , id est, villa in finibus eorum sita, cujus a plerisque accolae in monte Oreb Eliae praebuisse alimenta dicuntur: quod nomen propter ambiguitatem transfercampestrnitudinem erit visitatio. Visitationem hic non pro remedio, sed pro plaga accipe. na, de quibus et David: « In salicibus in medio ejus suspendimus organa nostra . » Sive vallem Arabiae, per quam pergitur ad Assyiam circumiit clamor terminum Moab usque ad Gallim ululatus eius et usque ad puteum Helim clamor eiusEadem prope omnia, et Jeremias scribit. Sunt autem urbes, et loca Moabitarum, in quibus clamor, et ejulatio captivi populi describitur. Quia aquae Dibon repletae sunt sanguine. Ubi prius erat luxuria propter irriguos agros, et fontes jugiter emanantes, ibi prae multitudine interfectorum rivi sanguinis fluent. Ponam
Abbreviated transcription (Latin):
cari. & in uia oronaim clamorẽ contriti¬
onis leuabunt. Rursum ieremias. Uox
clamoris oronaim: uastitas & contritio
corũ esse nomina: quȩ defecerunt tran¬
sinigrantes. Aquȩ enĩ nemrim. deser¬
tȩ erunt. Hoc oppidũ suꝑ mare mor¬
tuum ÷: salsis aquis & obhoc ipsũ ste¬
rilibus. Siue autẽ allusit ad nomen.
siue qͦd ante ñ fuerat: p̃uanitate ac¬
cidit ut aquȩ etiã in amaritudinem
uerterentur. Quia aruit herba. defe¬
cit germen: iuror om̃is interut. Non
ut quidã putant. uere ꝓpt̾ steriles
nemrim aquas om̃is herba exaruit: sed
metaforan scriptura loquitur. Et est
sensus. In cuncto moab aquȩ nemrim
erunt salsȩ & amarȩ: & quomͦ ibi nulla
herba pullulat: sic totam ꝓiuntiam
siccitas consequitur. id ÷ asegor usque
oronaim. afinibus usq ad fines. Id ip¬
sum ieremias. Aquȩ nemrim pessimȩ
erunt: scđ̾m magnitudinẽ operis &
uisitatio eorũ: ad torrentẽ salicũ du¬

Expanded text:
cari. Et in via Oronaim clamorem contriticari. Et in via Oronaim clamorem contritionis levabunt. Rursum Jeremias: Vox clamoris Oronaim, vastitas, et contritio corum esse nomina, quae deserunt transmigrantes. Aquae enim Nemrim desertae erunt. Hoc oppidum super mare Mortuum est, salsis aquis, et ob hoc ipsum sterilibus. Sive autem allusit ad nomen, sive quod ante non fuerat, post vastitatem accidit, ut etiam aquae in amaritudinem verterentur. Quia aruit herba, defecit germen, viror omnis interiit. Non ut quidam putant, vere propter steriles Nemrim aquas omnis herba exaruit, sed per metaphoram Scriptura loquitur. Et est sensus, in cuncto Moab aquae Nemrim erunt salsae et amarae; quomodo ibi nulla herba pullulat, sic totam provinciam siccitas consequetur, id est, a Segor usque ad Oronaim, a finibus usque fines. Id ipsum Jeremias: Aquae Nemrim pessimae erunt . Secundum magnitudinem operis, et visitatio eorum: ad torrentem salicum du
Abbreviated transcription (Latin):
di Ad ipsum ieremias. Propterea cor
meũ ad moab quasi tibia resonabit.
Uectes eius usq ad segor uitulã cons¬
onum hebraicarũ diximus. &e nunc
breuit̃ ad notamꝰ: quod ipsa sit quin¬
ad preces loth parua seruata. ẽ. ap¬
pellaturq bala. id ÷ absorta: tra¬
dentib hebreis quod tercio terrę
motu prostrata sit. Ipsa ÷ quȩ ho¬
die sẏro sermone uocatur ⁊oora: he¬
braice segor. utroq paruula. Possu¬
mus uitulam consternantẽ. ꝓpfecta¬
ȩtate accipe. Sicut eiũ tricesimus annus
in hominib ĩta in pecudib ac iumentis.
tercius robustissimꝰ est. Uectes quoq ꝓ
terminis & robore intellige: eo qͦd segor
in finib moabitarũ sita sit. diuidens ab
eis terrã philistiim. ꝑascensũ enĩ luit.
flens ascendet. Et ieremias. ꝑ ascensum
luit. plorans ascendet in fletum. Intelli¬
gimus autẽ cluũ esse itineris qͦd ducit
ad assirios. & ꝑ hoc captiuitatẽ signifi¬

Expanded text:
Idipsum Jeremias ait: Propterea cor Idipsum Jeremias ait: Propterea cor meum ad Moab quasi tibia resonabit. Vectes ejus usque ad Segor vitulam cononum Hebraicarum diximus, et nunc breviter annotamus, quod ipsa sit quinad preces Lot parva servata est. Appellaturque Bala, id est, absorpta, tradentibus Hebraeis, quod tertio terrae motu prostrata sit. Ipsa est quae hodie Syro sermone vocatur Zoora , Hebraeo Segor, utroque parvula. Possumus vitulam conternantem pro perfecta aetate accipere. Sicut enim tricesimus annus in hominibus, ita in pecudibus ac jumentis tertius robustissimus est. Vectes quoque pro terminis, et robore intellige, eo quod Segor in finibus Moabitarum sita sit, dividens ab eis terram Philisthiim. Per ascensum enim Luith flens ascendet. Et Jeremias: Per ascensum Luith plorans ascendet in fletum. Intelligimus autem clivum esse itineris quod ducit ad Assyrios, et per hoc captivitatem signifi
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc gͦ indicat qͦdusq ad extremos fine ᷤ:
ululatus ꝓuintiȩ ꝑsonabunt. Unde
el eale & iasan: dederunt uocem suã¬
Suꝑ hoc expediti moab ululabunt.
anima eius ululabit sib. Uerbum he¬
braicum eluse ꝓ quo aquila exonos.
id ÷ expeditos & exertis humeris. sim¬
machus accinctos interp̃tatus est:
quidã putant ñ uiros sed nom̃ urbis
intelligi. quȩ hodie appellat᷑ elusa.
& est inmoabi̾tis partib sita. Possumus
aut̃ & hoc dĩcere qͦd uniuersa pugnato¬
rum forticudo corruerit: & mutius fle¬
tibus om̃is terra resonarit. Sin autem
eluse ut aquila uoluit exertis hume¬
ris intelligunt᷑: ille nobis sensus sug¬
geritur. quod ad plangendum cuncci
nudauerint pectora. Cor meũ ad mo¬
ab clamabit. Propħa loquit᷑ dolentis
affectu uł quod hosti quoq creditura
sit in quo tot mala suꝑueniant: uel
qͦd tantis calamitatib sint oppͥmen¬
Iut petiã inimicis miserabiles Fi ant.

Expanded text:
Hoc ergo indicat, quod usque ad extremos fines Hoc ergo indicat, quod usque ad extremos fines ululatus provinciae personabunt. Unde Eleale et Jasan dederunt vocem sua hoc expediti Moab ululabunt, anima ejus ululabit sibi. Verbum Hebraicum ELUSE  , pro quo Aquila ἐξώμους, id est, expeditos, et exertis humeris, Symmachus accinctos interpretatus est, quidam putant non viros, sed nomen urbis intelligi, quae hodie appellatur Eluza, et est in Moabitidis partibus sita. Possumus autem et hoc dicere, quod universa pugnatorum fortitudo corruerit, et mutuis fletibus omnis terra resonarit. Sin autem Eluse, ut Aquila voluit, exertis humeris intelligantur, ille nobis sensus suggeritur, quod ad plangendum cuncti nudaverint pectora. Cor meum ad Moab clamabit. Propheta loquitur dolentis affectu, vel quod hostes quoque creatura Dei sint, in quos tot mala superveniant: vel quod tantis calamitatibus opprimendi, ut etiam inimicis miserabiles fiant.
Abbreviated transcription (Latin):
indiciũ fuit. ꝑ hȩc gͦ magnitudo me¬
roris ostenditur. ĩeremias contra moab
eadem conclamante. Om̃e caput calui¬
tium: & om̃is barba radetur. In cunctis
manib colligatio. & suꝑ om̃e dorsum
ciliciũ. In triuiis eius accincti sunt sac¬
co: suꝑ tecta eius ⁊ in platẽis. eius om̃is
ululatus descendet infletum. Non er̃
pruatȩ lacrimȩ. publicum luctũ: pu¬
blica lam̃ta resonabunt. Nec matro¬
na. nec uirgines. nec ȩtas parua pue¬
rorum: nec fracti senũ gressus tenebun¬
tur domibus. Pudorem & inbecillita¬
tem extrema captiuitas nesciet. Cla¬
mabit esebon & eleale. Nomina ciui¬
tatum moabiticȩ prouintiȩ. quarum
esebon urbs fuit quondã regis amorre¬
orum: de qua idem ieremias. Ignis e¬
gressus ÷ de esebon: & flamma de medio
contra esebon ait cogitauerunt mala:
usq ad iasa audita ÷ uox eorũ. Urbs
iasa mortuo mari imminet: ubi est
terminus prouintiȩ moabitarum.

Expanded text:
indicium fuit. Per haec ergo magnitudo moeindicium fuit. Per haec ergo magnitudo moeroris ostenditur, Jeremia contra Moab eadem conclamante: Omne caput calvitium, et omnis barba radetur, et in cunctis manibus colligatio, et super omne dorsum cilicium . In triviis ejus accincti sunt sacco; super tecta ejus, et in plateis ejus omnis ululatus descendet in fletum. Non erunt privatae 186 lacrymae, publicum luctum publica lamenta resonabunt; nec matronae, nec virgines, nec aetas parva puerorum, nec fracti senum gressus tenebuntur domibus, pudorem et imbecillitatem extrema captivitas nesciet. Clamabit Esebon et Eleale. Nomina civitatum Moabiticae provinciae, quarum Esebon urbs fuit quondam regis Amorrhaeorum, de qua idem Jeremias, Ignis egressus est de Esebon, et flamma de medio n, contra Esebon, ait, cogitaverunt mala Usque Jaza audita est vox eorum. Urbs Jaza Mortuo mari imminet, ubi est terminus provinciae Moabitarum.
Abbreviated transcription (Latin):
conceptus. ẽ. Nisi forte noctẽ ꝓ mag¬
nitudine terroris accipimꝰ. & creden¬
dum quia sibi confidebat in muris.:
insidiis eam & cuniculis fuisse supe¬
ratam. Audiui quendã areopoliten
sed & om̃is ciuitas testis. ẽ: motu t̃re
magno in mea infantia quando tõti¬
us orbis litus transgressa sunt maria
eadem nocte muros urbis istius cor¬
ruisse. Ascendit domus &e dibon ad
excelsa in planctum: suꝑ nabo ⁊ suꝑ
medaba moab ululauit. Ne molestum
tibi sit quod ꝑhistorię uiam gradior:
ut enĩ hoc facerem ipse uoluisti. Sub au¬
ditur autẽ domus regia & urbs dibon
ad idola. quȩ in edibus posita sunt as¬
cendit: suꝑ nabo & suꝑ medaba nobiles
ciuitates. ululauit uniuersa prouintia.
Innabo enĩ erat chamos idolum conse¬
cratum: qͦd alio nomine appellatur
beelphegor. In cunctis capitibus eiꝰ cal¬
uitium: om̃is barba radetur. Apud an¬
tiquos barbȩ capitisq rasura: luctus

Expanded text:
conceptus est. Nisi forte noctem pro magconceptus est. Nisi forte noctem pro magnitudine terroris accipimus: et credendum, quia sibi confidebat in muris, insidiis eam, et cuniculis fuisse superatam. Audivi quemdam Areapolitem, sed et omnis civitas testis est, motuterrae magno in mea infantia, quando totius orbis littus transgressa sunt maria, eadem nocte muros urbis istius corruisse. Ascendit domus, et Dibon ad excelsa in planctum super Nabo, et super Medaba Moab ululabit. Ne molestum tibi sit quod per historiae viam gradior, ut enim hoc facerem, ipse voluisti. Subauditur autem, domus regia, et urbs Dibon ad idola quae in editis posita sunt ascendit: super Nabo, et super Medaba, nobiles civitates, ululabit universa provincia. In Nabo enim erat Chamos idolum consecratum, quod alio nomine appellatur Beelphegor. In cunctis capitibus ejus calvitium, omnis barba radetur. Apud antiquos barbae capitisque rasura luctus
Abbreviated transcription (Latin):
immutatus. Et in alio loco. Quo modo
fracta est uirga fortis baculus glorio¬
sus. Et post modicũ. Audiuimꝰ suꝑ¬
biam moab: suꝑbus est ualde. Sublimi¬
tatem eius & arrogantiã. & suꝑbiam¬
babylonem & philistum ꝓpħa uatici¬
natus est. quod oppresserit popłm iu¬
dȩorũ: ita nunc uastitas p̃dicitur mo¬
abitarum. id ÷ arabiȩ ab assyriis &
babylonis. Abutraq enim gente
uastati sunt: & eo temꝑe. quo senna¬
cherib captiuũ duxit isrł. & quando¬
nabuchodonosor subuertit ierusalẽ.
Insultauerat enĩ adutrũq hostem
ephraim & iude dicente ieremia.
Allidet manũ moab in uomitu suo.
&erit in derisum etiã ipse. fuit enĩ
tibi in risum isrł: quasi int̃ fures reppe¬
risses eum. Propt̃ uerba ergo tua. quȩ
aduersus illũ locutus es: captiuus
duceris. Quod autẽ ait nocte uastata
est ar moab conticuit: decorum in¬
iectionis principiũ. ut uastaretur in
tenebris. qui de incestu patris nocte

Expanded text:
immutatus. Et in alio loco : Quomodo immutatus. Et in alio loco : Quomodo fracta est virga fortis, baculus gloriosus? Et post modicum: Audivimus superbiam Moab, superbus est valde. Sublimitatem ejus, et arrogantiam, et superbiamBabylonem et Philisthiim propheta vaticinatus est, quod oppresserunt populum Judaeorum, ita nunc vastitas praedicitur Moabitarum, id est Arabiae, ab Assyriis et Babyloniis, ab utraque enim gente vastati sunt: et eo tempore quo Sennacherib captivum duxit Israel, Nabuchodonosor subvertit Jerusalem . Insultaverat enim ad utramque hostem Ephraim et Judae, dicente Jeremia: Allidet manum Moab in vomitu suo, et erit in derisum etiam ipse. Fuit enim in derisum tibi Israel, quasi inter fures reperisses eum . Propter verba ergo tua, quae adversus illum locutus es, captivus duceris. Quod autem ait: Nocte vastata est AR, Moab conticuit, decorum invectionis principium, ut vastaretur in tenebris; qui de incestu patris nocte
Abbreviated transcription (Latin):
De onere ⁊ pondere semel dixisse suf¬
ficiat. hoc tantũ breuit̃ ammoneo.
quod onus semꝑ tristia consequant᷑.
Uisionem autẽ uł statim lȩta : uel in
fine lȩta post tristia. Moab ꝓuintia
est arabum. in qua fuit balȩ filius be¬
or. qui conduxit ariolum balaam de
mesopotamia. ut malediceret israeli.
ubi & initiatus ÷ popłs beelphegor.
huius metrõpolis ar. ciuitas. quȩ ho¬
die ex hebreo & greco sermone composi¬
ta. ariõpolis nuncupatur. non ut ple¬
riq estimant. qͦd areos id ÷ martis sit¬
ciuitas. Interp̃tatur autẽ ar anteidi¬
cosi: id ÷ aduersarius. Quantȩ autem
fuerit potentiȩ: ieremias ꝓtestatur
dicens. Non ÷ ultra exultatio in moab.
Et it̾m. habuisti fidutiam in muniti¬
onibus tuis. & in thesauris. Et iterũ.
fertilis fuit moab ab ad olescentia sua
& requieuit in finib suis: nec transfu¬
sus est de uase inuas & in transmigrati¬
tionem non abiit: idcirco ꝑmansit
gustus eius in eo. &odor eius non est

Expanded text:
De onere, et pondere semel dixisse sufficiat. Hoc tantum breviter admoneo, quod onus semper tristia consequantur. Visionem autem vel statim laeta, vel in fine laeta post tristia. Moab provincia est Arabum, in qua fuit Balac filius Beor ; qui conduxit hariolum Balaam de Mesopotamia, ut malediceret Israel, ubi et initiatus est populus Beelphegor . Hujus metropolis civitas AR  , quae hodie ex Hebraeo et Graeco sermone composita Areopolis nuncupatur; non ut plerique existimant quod ἄρεος, id est, Martis civitas sit. Interpretatur autem Ar et ἀντίδικος, id est adversarius. Quantae autem fuerit potentiae, Jeremias testatur , dicens: Non est ultra exsultatio in Moab. Et iterum: Habuisti fiduciam in munitionibus tuis, et in thesauris tuis. Et iterum: Fertilis fuit Moab ab adolescentia sua, et requievit in faecibus suis, nec transfusus est de vase in vas, et in transmigrationem non abiit, et idcirco permansit gustus ejus in eo, et odor ejus non est
Abbreviated transcription (Latin):
pultus iacebis. Alii uͦ locũ istum sic
interp̃tant᷑. Om̃s animȩ apud inferos
aliquã requiem accipient : tu solus
in extremas tenebras religaberis. om̃i¬
um enĩ operieris sanguine. & uniuer¬
sorũ cruor te p̃met. uelut inuolutũ
sanie mortuoꝵ. Symmachus hunc
locũ sic transtulit. Etiã cũ his qui oc¬
ciduntur in bello: non mereberis ha¬
bere consortiũ sepulturȩ. Pro eo aut̃
quod nos diximꝰ quasi stirps inutilis.
& in hebrȩo legitur chanaser neptͥa:

Expanded text:
pultus jacebis. Alii vero locum istum sic pultus jacebis. Alii vero locum istum sic interpretantur: Omnes animae apud inferos aliquam requiem accipient, tu solus in extremas tenebras religaberis. Omnium enim operieris sanguine, et universorum te cruor premet velut obvolutum sanie mortuorum. Symmachus hunc locum sic transtulit: Etiam cum his qui occiduntur in bello, non mereberis habere consortium sepulturae. Pro eo autem quod nos diximus, quasi stirps inutilis, et in Hebraeo legitur: C
Abbreviated transcription (Latin):
carcere. nec sufficerent miseris cate¬
nȩ: nisi illos & tenebrarũ horror in¬
cluderet. Om̃s reges gentiũ uniuersi
dormier̃ in gła. uir in domo sua: tu
autẽ piectus es de sepulchro tuo qͣsi
stirps inutilis. pollutus & obuolutus:
qui interfecti sunt gladio & descende¬
runt ad fundam̃ta laci. quasi cada¬
uer putridũ non habebis consortium
neq cũ eis in sepultura. Narrant he
brei huiuscemodi fabulã. Cuil mero¬
dach qui patre suo nab ucho donosor
uiuente. ꝑ septem annos int̃ bestias
ante regn̾auerat: post quã ille resti¬
tutus in regnũ est. usq ad mortẽ pa¬
tris cũ ioachim rege iudeȩ in uincu¬
lis fuit. Quo mortuo cũ rursus in re¬
gnum succẽderet & non susciperetur
a principib qͥ metuebant ne uiueret
qui dicebatur extinctus. ut fidem
patris mortui faceret: aꝑuit sepul¬
chrũ. & cadauer eius unco & funib¬
traxit. Et est sensus. Sepultis om̃ibus
qui ate interfecti sunt: tu solus inse¬

Expanded text:
carcere: et non sufficerent miseris catecarcere: et non sufficerent miseris catenae, nisi illos et tenebrarum horror includeret. Omnes reges gentiam, universi dormierunt in gloria vir in domo sua tu autem proiectus es de sepulchro tuo quasi stirps inutilis pollutus et obvolutus qui interfecti sunt gladio et descenderunt ad fundamenta laci quasi cadaver putridum non habebis consortium neque cum eis in sepultura braei hujusmodi fabulam. Evilmerodach qui, patre suo Nabuchodonosor vivente per septem annos inter bestias, ante regnaverat, postquam ille restitutus in regno est, usque ad mortem patris cum Joachim rege Judae in vinculis fuit: quo mortuo, cum rursus in regnum succederet, et non susciperetur a principibus, qui metuebant ne viveret qui dicebatur exstinctus; ut fidem patris mortui faceret, aperuit sepulcrum, et cadaver ejus unco et funibtraxit. 179 Et est sensus: Sepultis omnibus qui a te interfecti sunt, tu solus inse
Abbreviated transcription (Latin):
templo ubi dĩ ura sunt condita. &
in laterib aquilonis: id ÷ in ierłm.
Scriptum ÷ enĩ: monti syon. latera
aquilonis. Nec suffecerat suꝑbiȩ eiꝰ
desiderare cęlestia: nisi ad tantam
prorupisset insaniam. ut dĩ sibi simi¬
litudinẽ iundicaret. Ueruntam̃ ad
infernũ detraheris. in ꝓfundũ laci.
Qui ꝑsuꝑbiam dixerat. in cęlũ ascen¬
nificat laci ꝓfunditas: ꝓ quo in euange¬
lio tenebras exteriores legimꝰ. ubi ÷ fle¬
tus & stridor dentiũ. Qui te uiderint
ad te inclinabuntur. teq prospicient:
sub auditur dicentes. Nunquid iste . ẽ.
uir qui conturbauit terrã. qui con¬
cussit regna. qui posuit orbem desertũ.
& urbes eius destruxitꝰ Uinctis eius ñ
aꝑuit carcerẽ. Et hȩc uox insultanti¬
um est atq mirantiũ: quomͦ. uastator
om̃ium. & ipse uastatus sit. Quod aut̃
ait. uinctis eius ñ aꝑuit carcerẽ: mag¬
nitudo crudelitatis & impietatis ex¬
primitur: ut etiã uinctos teneret in

Expanded text:
Templo, ubi Dei jura sunt condita, et Templo, ubi Dei jura sunt condita, et in lateribus Aquilonis, id est, in Jerusalem. Scriptum est enim: Montes Sion latera Aquilonis . Nec suffecerat superbiae ejus desiderare coelestia, nisi ad tantam prorupisset insaniam, ut Dei sibi similitudinem vindicaret. Verumtamen ad infernum detraheris in profundum laci. Qui per superbiam dixerat: In coelum ascennificat laci profunditas, pro quo in Evangelio tenebras exteriores legimus, ubi est fletus et stridor dentium . Qui te viderint, ad te inclinabuntur, teque prospicient subauditur dicentes: Numquid iste est vir qui conturbavit terram, qui concussit regna, qui posuit orbem desertum, et urbes ejus destruxit; vinctis ejus non aperuit carcerem? Et haec vox insultantium est atque mirantium, quomodo vastator omnium et ipse vastatus sit. Quod autem ait: Vinctis ejus non aperuit carcerem? magnitudo crudelitatis et impietatis exprimitur, ut etiam vinctos teneret in
Abbreviated transcription (Latin):
meũ. sed ebo in monte testam̃ti in la¬
terib aquilonis: ascendam suꝑ altitu¬
dinem nubiũ. ero similis altissimo.
Pro eo qͦd nos interp̃tati sumꝰ obfacilita¬
tem intelligentiȩ. quomͦ cȩcidisti de
cęlo lucifer qui mane oriebaris: IN
hebraico ut uerbũ exprimamus ad
uerbum. legitur : quomͦ cȩcidisti de cȩ¬
lo: ulula fili diluculi. Significatur
autẽ aliis uerbis lucifer. & dicitur
qͦd flere debeat & lugere qͥ quondã
sic fuerit gloriosus: ut fulgori luci¬
feri comparatus sit. Sicut inquit
lucifer discutiens tenebras. ardens
& rutilus illucescit: sic & tuds ꝓgres¬
sus in popto publico. claro sideri simi¬
lis uidebatur. Sed cecidisti in terrã
gentiũ uulnerator qui ꝑsuꝑbiam lo¬
quebaris. tantã potentiã consecutus
sum: ut cęlum michi restet. ⁊ sidera¬
aut sub pedib meis suꝑna debeant
subiacere. Quod uidei cęlũ & astra
dĩ se uolunt intelligi: eo qͦd sequit᷑.
Sedebo in monte testam̃ti idest in

Expanded text:
sedebo in monte testamenti in lateribus Aquilonis; ascendam super altitudinem nubium, ero similis Altissimo. Pro eo quod nos interpretati sumus ob facilitatem intelligentiae: Quomodo cecidisti de coelo, lucifer, qui mane oriebaris, in Hebraico, ut verbum exprimamus ad verbum, legitur: Quomodo cecidisti de coelo, ulula fili diluculi. Significatur autem aliis verbis lucifer; et dicitur ei quod flere debeat et lugere, qui quondam sic fuerit gloriosus, ut fulgori luciferi comparatus sit. Sicut, inquit, lucifer discutiens tenebras, ardens et rutilus illucescit; sic et tuus progressus in populos et publicum claro sideri similis videbatur; sed cecidisti in terram gentium vulnerator, qui per superbiam loquebaris: Tantam potentiam consecutus sum, 178 ut coelum mihi restet et sidera ut sub pedibus meis superna debeant subjacere. Quamquam Judaei coelum et astra Dei se velint intelligi, ex eo quod sequitur: Sedebo in monte testamenti, id est, in
Abbreviated transcription (Latin):
sofonias plenius loquit᷑. Lauda filia
sion. iubila tu isrł. letare & exulta in
om̃i corde filia ierłm: Quia abstulit
dñs iudiciũ tuũ. auertit in imicos tu¬
os. Significat autẽ tempus. quo cyrus
rex ꝑsarum: captiuum popłm ierłm
redire ꝑmisit. Lege et re librum agge
bel. & iħu sacerdote magno. etra &e ne¬
emia. altare. templũ. mũriq extructi
sunt. Adiungetur aduena ad eos. ad
iungetur domui ia cob ⁊ tenebunt eos

Expanded text:
Sophonias plenius loquitur: Lauda, filia Sophonias plenius loquitur: Lauda, filia Sion; jubila, Israel; laetare et exsulta in omni corde, filia Jerusalem: quia abstulit Dominus judicium tuum: avertit inimicos tuos . Significat autem tempus quo Cyrus rex Persarum captivum populum Jerusalem redire permisit. Lege Esdrae librum , Aggbel, et Jesu sacerdote magno, et Esdra, et Neemia, altare, Templum, murique urbis exstructi sunt. Adjungetur advena ad eos, et adhaerebit domui Jacob, et tenebunt eos
Abbreviated transcription (Latin):
ta onocentauros transtulerunt.
nos aut demones. aut monstra quȩ
dam. uł certe dracones magnos inter¬
p̃tati sumus. qui christati sunt & uo¬
lantes. ꝑ quȩ om̃ia uastitatis & solitu¬
dinis signa monstrant᷑: quod tanta
sit depopulatio urbis quondã poten¬
tissime. ut p̃multitudine demonũ
ac bestiarum. nullus in eam audeat
pastorũ. id est deserti appetitor in¬
trare. Didicimꝰ a quodã fr̃e elamita
qui de illis finibus egrediens nunc
ierosolimis uitam exigit monacho¬
rum: ueenationes regias. ẽẽ. in babi¬
lone. & om̃is generis bestias muroꝵ
eius tantũ ambitu coerceri. Prope
est ut ueniat tempus eius: & dies eiꝰ
non elongabuntar. Instare diẽ tem¬
pus: quo ab hoste capienda sit. Post
captiuitatẽ quippe ierłm: ñ mul¬
tum tempus in medio. & a medis ꝑ¬
sisq uastata. ẽ. Miserebitur enĩ dñs ia¬
cob. & eliget adhuc de isrł: & requi es¬
cere eos faciet suꝑ humũ suam. De hoc

Expanded text:
ta onocentauros transtulerunt. ta onocentauros transtulerunt. nos aut ddam, vel certe dracones magnos interpretabimur, qui cristati sunt et volantes. Per quae omnia vastitatis et solitudinis signa monstrantur: quod tanta sit depopulatio urbis quondam potentissimae, ut prae multitudine daemonum ac bestiarum nullus in eam audeat pastorum, id est, deserti appetitor intrare. Didicimus a quodam fratre Elamita, qui de illis finibus egrediens, nunc Jerosolymis vitam exigit monachorum, venationes regias esse in Babylone, et omnis generis bestias murorum ejus tantum ambitu coerceri. Cap. XIV Prope est ut veniat tempus ejus: et dies ejus non elongabuntur. Instare dicit tempus quo ab hostibus capienda sit. Post captivitatem quippe Jerusalem, non multum tempus in medio, et a Medis Persisque vastata est Miserebitur enim Dominus Jacob, et eliget adhuc de Israel, et requiescere eos faciet super humum suam. De hoc
Abbreviated transcription (Latin):
draconibus. & habitabunt ibi strutio
nes. & pilosi saltabunt ibi: responde¬
buntq u̾lulȩ in edibus eius. ⁊ sirenȩ
in debris uoluptatis. In tantum babi¬
lon uastata erit atq deserta: ut nec
pascue quidẽ armentorũ. & pecoꝵ
utilis sit. Non enĩ tendet ibi arabs
sarracenusq tentoria. nec pastores pꝰ
uestigia gregũ fessi labore quiescent.
sed int̃ parietinas & angustias uete¬
rum ruinarũ. habitabunt. S.Fm. qͦd
soli septuaginta bestias transtuler̃: alii
ipsũ uom̃ quod apud hebreos scriptũ
est uolentes genera demonũ intelligi.
uel fantasmata. Et replebunt᷑ in quit
domus ut nos diximꝰ draconib Ut aqͥ¬
la transtulit tẏphonibus. ut sỹmina¬
chus ohim. ipsũ uerbũ hebraicũ expͥ¬
mens . lxx. uero ut theodotio clamores
homines : quol nonnulli fatuos ficari¬
os uocant. aut demonũ genera intelli
gunt. Pro ululis quoq om̃s ipsũ uer¬
bum hebraicũ hihim: soli septua gin¬

Expanded text:
ddnes | et pilosi saltabunt ibi; respondebunt ululae in aedibus ejus, et Sirenae in delubris voluptatis. In tantum Babylon vastata erit atque deserta, ut ne ad pascua quidem armentorum et pecorum utilis sit. Non enim tendet ibi Arabs Saracenusque tentoria, nec pastores post vestigia gregum fessi labore quiescent: sed inter parietinas et angustias veterum ruinarum habitabunt SIIM  : soli LXX bestias transtulerunt: alii ipso nomine quod apud Hebraeos scriptum est, volentes genera daemonum intelligi vel phantasmata. Et replebuntur, inquit, domus, ut nos diximus, draconibus: ut Aquila transtulit, typhonibus, ut Symmachus OHIM  , ipsum verbum Hebraicum exprimens: LXX vero et Theodotio clamores, homines, quos nonnulli Fatuos ficarios vocant, aut daemonum ggunt. Pro ululis quoque omnes ipsum verbum Hebraicum soli Septuagin
Abbreviated transcription (Latin):
minora quã corꝑa. & p̃gnantes uteri
secabuntur : elidenturq infantes. &
adubera pressos filios crudelis uictor
occidit. Et erit. babylon illa głosa in re¬
gnis. inclita insuꝑbia chaldȩorũ: sicut
subuertit ds̃ sodomã & gomorram. ñ
habitabitur usq infinem: & non fun¬
dabitur usq ad generationẽ & gene¬
rationem. Audiuimus medos. audiui¬
mus babrlonẽ: auduumꝰ inclitam suꝑ¬
biam chaldȩoꝵ. Nolumus intelligere
qͦd fuit: ⁊ quęrimꝰ audire quod ñ fuit.
& hȩc dicimus. ñ quod tropologicam
intelligentiã condemnemꝰ: sed qͦ sp̃ua¬
lis interp̃tatio sequi debeat ordinem
prophecia babylonis explecur. Et si¬
cut subuertit ds sodomã & gomorrã.
sic & ista sub uersa. non habitabitur
in eternum. Pro illa enĩ seleutiam &
tesifontem urbes ꝑsarum inclitas fe¬
cerunt. Nec ponet ibi tentoria a rabi¬
a. nec pastores requiescent: sed erunt
ibi bestie. & replebuntur domus eorũ

Expanded text:
minora quam corpora, et praegnantium uteri minora quam corpora, et praegnantium uteri secabuntur, elidenturque infantes, et ad ubera pressos filios crudelis victor occidet. Et erit Babylon illa gloriosa in regnis, inclyta in superbia Chaldaeorum: sicut subvertit Dominus Sodomam et Gomorrham: non habitabitur usque in finem, et non fundabitur usque in generationem et generationem. Audivimus Medos, audivimus Babylonem, audivimus inclytam in superbia Chaldaeorum: nolumus intelligere quod fuit, et quaerimus audire quod non fuit. Et haec dicimus, non quod tropologicam intelligentiam condemnemus, sed quod spiritualis interpretatio sequi debeat ordinem prophetia Babylonis expletur: et sicut subvertit Deus Sodomam et Gomorrham: sic et ista subversa non habitabitur in aeternum. Pro illa enim Seleuciam et Ctesiphontem urbes Persarum inclytas fecerunt. Nec ponet ibi tentoria Arabs; nec pastores requiescent ibi: sed erunt ibi bestiae, replebuntur domus eorum
Abbreviated transcription (Latin):
retribuet tibi retributionẽ tuã quam
retribiusti nobis. Beatus qui tenebit: &̾
allidet paruulos tuos ad petrã. Tanta
erit urbis uastitas & uictorũ seuitia. ut
nec innocenti parcatur ętati. & cuncte
domoꝵ diripiant᷑ opes: & in conspectu
maritali uxorũ uioletur pudititia.
Ecce ego suscitabo suꝑ eos medos. qui ar¬
gentum ñ requirant. neq aurũ uelint.
Aꝑtum est qͦd latebat. nequaquã fortes¬
& gigantes angeli intelligendi sunt &
dȩmones. sed medorũ gens quorũ prin¬
ceps darius. primus babyloniorũ des¬
truxit imꝑium. occiso balthasar nepo¬
te nabugo donosor. qui eiulmero da ch
filius fuit. Iantã autẽ scribit medoꝵ
ꝑsarumq seuitiã. ut ardõre sanguiniᷤ
effundendi. aurũ argentumq contem¬
nant: & oblatas opes ꝓ luto reputent.
Sed sagittis paruulos interficient. & la¬
ctantib uteri non miserebunt᷑ & suꝑ
filios non parcet oculus eorũ. Interficien
tur paruuli. quorũ uulnera erunt non

Expanded text:
retributionem tuam, quam retribuisti nobis. Beatus qui tenebit et allidet parvulos tuos ad petram . Tanta erit urbis vastitas et victorum saevitia, ut nec innoxiae parcatur aetati, ut cunctae domorum diripiantur opes, et in conspectu maritali uxorum violetur pudicitia. Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui argentum non quaerant, neque aurum velint. Apertum est qet gigantes angeli intelligendi sunt et daemones, sed Medorum gens, quorum princeps Darius primus Babyloniorum destruxit imperium, occiso Balthasar nepote Nabuchodonosor, qui Evilmerodach filius fuit. Tantam autem scribit Medorum Persarumque saevitiam, ut ardore sanguinis effundendaurum argentumque contemnant, et oblatas opes pro luto reputesed sagittis parvulos interficient, et lactentibus uteri non miserebuntur, et super filios non parcet oculus eorum. Et ertur parvuli, quorum vulnera erunt non
Abbreviated transcription (Latin):
uisitet᷑ : quidã putant. ñ de babylonis
runa. sed de mundi consũmatione
qui & hebraice dicitur thebel. & grece¬
oibroyal eNN babylon intelligenda sit.
tatã sonat. Et habitata ꝓpt̃ ingentem
popłi multitudinẽ babylon dicitur: ũt
ubi prius fuerat innumerabilis turba po¬
puloꝵ: ibi sit uastitas & habitatio besti¬
arum. Preciosior erit uir auro: & homo
mundo obrizo. Causa manifesta quare
ds̃ uisitet oibcoyaieNN idest babylonis
mala: ut habitatore deserta redigatur
insolitudinẽ. Preciosum aut̃ dicitur o¬
inne qͦd rarum ÷: quomͦ & supre uixta
historiam ꝓhominũ raritate apprehen

Expanded text:
visitetur, quidam putant non de Babylonis visitetur, quidam putant non de Babylonis ruina, sed de mundi consummatione qui Hebraice dicitur THEBEL  , eοἰκουμένη, Babylon intelligenda sit. tatam sonat; et habitata propter ingentem populi multitudinem Babylon dicitur: ut ubi prius fuerat innumerabilis turba populorum, ibi sit vastitas et habitatio bestiarum. Pretiosior erit vir auro, et homo mundo obrizo. Causa manifesta quare Deus visitet οἰκουμένην, id est, Babylonis mala: ut habitatore deserta redigatur in solitudinem. Pretiosum autem dicitur omne quod rarum est; quomodo et supra juxta Historiam, pro hominum
Abbreviated transcription (Latin):
bratus. ẽ. sol in ortu suo. &e luna ñsplen¬
debit lumine suo. Uerbum hebraicum¬
chyile .lxx. oriona transtuler̃. He¬
brȩus quoq quo ego p̃ceptore usus sum.
arcturũ interp̃tatus. ẽ. Nos generali¬
mus. Est autẽ sensus: qͦd cũ dies dñi
crudelis aduenerit: & furor eius uni¬
uersa uastarit: prȩ timoris magnitudi¬
ne mortalib cuncta tenebrescant. & sol
ipse & luna astraq rutilantia. suũ ui¬
deantur negare fulgorẽ. Unde & cęlũ
sacco induitur. quod scilicet tenebrę
cuncta oꝑͥant. & p̃mentib malis nichil
aliud sentiunt homines. nisi quod mens
uidere compellit. Et uisitabo suꝑ orbi ᷤᷤ
mala. & controc impios iniquitatẽ eoꝵ:
& requiescere faciam suꝑbiam infideli¬
um. & arrogantiã fortium humiliabo.
Et ex hoc loco & ex suꝑiori. ubi seriptũ
est qͦd ob tenebrescat sol in ortu suo &
luna caligine compleatur. & stellȩ ful¬
gorem retrabant. & totius orbis iniqͥtas

Expanded text:
bratus est sol in ortu suo, et luna non splenbratus est sol in ortu suo, et luna non splendebit lumine suo. Et viCHISILE   LXX ὠρίωνα transtulerunt. Hebraeus, quo ego praeceptore usus sum, Arcturum interpretatus est. Nos generalimus. Est autem sensus, quod cum dies Domini crudelis advenerit, et furor ejus universa vastarit, prae timoris magnitudine mortalibus cuncta tenebrescant, et sol ipse et luna astraque rutilantia suum videantur negare fulgorem. Unde et coelum sacco induitur, quod scilicet tenebrae cuncta operiant, et prementibus malis, nihil aliud sentiant homines, nisi quod mens videre compellit. Et visitabo super orbis mala, et contra impios iniquitatem eorum: et quiescere faciam superbiam infidelium, et arrogantiam fortium humiliabo. Ex hoc loco et ex superiore, ubi scriptum est, quod obtenebrescat sol in ortu suo, et luna caligine compleatur, et stellae fulgorem retrabant, et totius orbis iniquitas
Abbreviated transcription (Latin):
pebit: facies combustȩ uultus eorum.
Hoc expositione ñ indiget: sed breuit̃
indicat᷑ quod tantũ maloꝵ pondus in¬
cumbat. ut pugnatoꝵ babylonis sol¬
uantur manus. & cor pauore languescat:
&in morem parturientiũ feminarum
dolor torqueat uiscera: & unusquisq
alterius quęrat auxiliũ. luridã faciẽ
pallore circunferens. Naturale. ẽ. enĩ
putemꝰ. Ecce dies dñi ueniet crudelis
& indignationis plenus. & irȩ furorisq
adponendã terrã insilitudinẽ.: & pec¬
catores eius conterendos de ea. Crude¬
lem diem uocat non meriti sui sed popłi.
Non ÷ enĩ crudelis qui crudeles uigu¬
lat sed quia crudelis pacientib esse
uid eatur. Nam latro suspensus in pa¬
tibulum: crudelem iu̾dicẽ putat. Si¬
mulq solitudo.⁊ uastitas terrę babylo¬
niȩ nuntiatur. ⁊ causa uastitatis expo¬
faciunt. Qm̃ stellȩ cęli & splendor ea¬
rum. ñ expandent̃ lumen suũ : ob tene¬

Expanded text:
pebit: facies combustae vultus eorum. pebit: facies combustae vultus eorum. Hoc expositione non indiget: sed breviter indicatur, quod tantum malorum pondus incumbat, ut pugnatorum Babylonis solvatur manus, et cor pavore languescat, et in morem parturientium feminarum dolor torqueat viscera, et unusquisque alterius quaerat auxilium, luridam faciem pallore circumferens: naturale est enim, putemus. Ecce dies Domini venit crudelis et indignationis plenus, et irae furorisque, ad ponendum terram in solitudinem, et peccatores ejus conterendos de ea. Crudelem diem vocat, non merito sui, sed populi. Non est enim crudelis qui crudeles jugulat: sed quod crudelis patientibus esse videatur. Nam et latro suspensus patibulo, crudelem judicem putat. Simulque solitudo et vastitas terrae Babyloniae nuntiatur: et causa vastitatis expoam stellae coeli, et splendor earum, non expaudent lumen suum: Obtene