comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
riũ : responderemꝰ Tardũ & quȩcũq: similia Cũ auc̃¬
querit᷑ qͥd sit contrariũ ei qđ ẽ : recte respondetur
Quod non .ẽ. Sed ꝑ tẽporalẽ ut dixi dispensationẽ.
qm̃ ad nr̃am salutẽ & reparãtionẽ oꝑante dĩ be¬
nignitate ab illa in cõmutabili dĩ sapientia. natu¬
ra mutabilis nr̃a suscep̃ta ẽ : tẽporaliũ rerũ salu¬
brit ꝓnob gestarũ adiungimꝰ fidẽ credentes in eũ
Dono enĩ dĩ hoc ẽ. scõspũ concessa nobẽ tanta humili¬
tas tanti dĩ ut totũ hominẽ susciꝑe dignaret᷑ inuter
uirginis: mat̃nũ corpꝰ integrũ inhabitans integrũ
deserens Cui tẽporali dispensationi multis modis in¬
sidiant᷑ heretici. Sed qͥsquis tenuerit catholicã fidẽ :
ut totũ hominẽ credat uerbo dĩ eẽ susceptũ id ẽ corpꝰ.
Animã spm̃: satis contra illos munitꝰ ẽ. Quippe cũ
ista susceptio ꝓsalute nr̃a sit gesta. Cauendũ ẽ. Aut̃

Expanded text:
rium, responderemus tardum, et quaecumqrium, responderemus tardum, et quaecumqquaeritur, quid sit contrarium ei quod est, recte respondetur: quod non est. Sed per temporalem, ut dixi, dispensationem quoniam ad nostram salutem et reparationem operante dei benignitate ab illa incommutabili dei sapientia natura mutabilis nostra suscepta est, temporalium rerum salubriter pro nobis gestarum adiungimus fidem, credentes Dono enim Dei, hoc est, sancto Spiritu concessa nobis est tanta humilitas tanti Dei, ut totum hominem suscipere dignaretur in utero virginis, maternum corpus integrum inhabitans, integrum deserens. Cui temporali dispensationi multis modis insidiantur haeretici. Sed si quis tenuerit catholicam fidem, ut totum hominem credat a Verbo Dei esse susceptum, id est corpus, animam, spiritum, satis contra illos munitus est. Quippe cum ista susceptio pro salute nostra sit gesta, cavendum est
Abbreviated transcription (Latin):
unicꝰnatꝰ ẽ : id existens qđ pat̃ ẽ ds̃ dedõ lum̃ delumi
m̃uerũ qđ illuminat omem hominẽ uenientẽ in hunc
mundũ Ad dimꝰ itaq fidei rerũ ȩt̃naꝵ etiã tẽporalẽ dis¬
salute dignatꝰ ẽ. Nã scđm ĩd qđ unigenitꝰ ẽ difiliꝰ. ñ potest
& uariecatũ Nec aliunde arbitror manere illud : qđ fa¬
mulosuo morsi tale nom̃ suũ insinuauit . Nã cũ ab eo quȩ¬
rer& si se popłs adquẽ mutebat᷑ contẽner&. aquo se
dicer& ee missũ : responsũ dicentis accepit. E gosũ qͥ sũ
sit me aduos. Ex quo iã spũalib: animis patere confido
nullã naturã dõ ẽẽ contrariã. Sienĩ ille ẽ ⁊ desolodõ
ꝓpriȩ dici potest hoc uerbũ. qđ enĩ uere ẽ in cõmuta¬
erit qđ nondũ ẽ. Ni dnlgͦhabet ds̃ contrariũ Si eaũ
quȩ reret᷑ a nob̵ quid sit albo contrariũ : responde¬
remꝰ Nigrũ Si quȩreret᷑ quid sit calido contrariũ:
responderemꝰ Frigidũ. Si quȩ reret᷑ qͥd ueloai contra¬

Expanded text:
unicus natus est, id existens, quod pater est, deus de deo, lumen de luminmen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum. addimus itaqsalute dignatus est. nam secundum id, quod unigenitus est dei filius, non potest et uarietate. nec aliunde arbitror manare illud, quod famulo suo Moysi tale nomen suum insinuauit. nam cum ab eo quaereret, si se populus, ad quem mittebatur, contemneret, a quo se diceret esse missum, responsum dicentis accepit: ego sum, qui susrahel: qui est, misit me ad uos. Ex quo iam spiritalibus animis patere confido nullam naturam deo esse posse contrariam. si enim ille est et de solo deo proprie dici potest hoc uerbum — quod enim uere est, incommutaerit, quod nondum est — nihil habet deus contrarium. si enim quaereretur a nobis, quid sit albo contrarium, responderemus nigrum; si quaereretur, quid sit calido contrarium, responderemus frigidum; si quaereretur, quid sit ueloci contra
Abbreviated transcription (Latin):
de singulis & dicat᷑ nob̵ dsẽ pat̃ : respondebimꝰ ds Si quȩrat᷑
utrũ dssit filiꝰ: hoc respondebimꝰ Nec sifuerit despũscota¬
lis int̃rogatio aliud eũ eẽ debemꝰ respondere quã dm̃: uehe¬
m̃t̃ cauentes sic acciꝑe quomꝰ dehominib dictũ ẽ. di estis. ñ
enĩ st̃ nature lit̃ dii: quicunq st̃ facti atq conditi expatre

Expanded text:
singulis et dicatur nobis: deus est pater? Respondebimus: deus. si quaeratur, utrum deus sit filius, hoc respondebimus. nec si fuerit de spiritu sancto talis interrogatio, aliud eum esse debemus respondere quam deum, uehementer cauentes sic accipere, quomodo de hominibus dictum est: dii estis. non enim sunt naturaliter dii, quicumque sunt facti atque cond
Abbreviated transcription (Latin):
lex inuno sermone impleta .ẽ. in eo qđ scriptũ ẽ. diliges ꝓximũ
tuũ tanquã te ipsũ. Deinde si ẽ aliqͣ differentia int̃regnantes
⁊ ñ regnantes oporte tam̃ ut in uno regnosint om̃s. ne in
hostiũ aut in alienoꝵ numero deputent᷑. Om̃s enĩ romani
romanũ regnũ possident : quãuis ñ om̃s in eo regnent. sed
cȩteris regnantib: pareant. Non aut̃ aita płs qui talia a¬
gunt son regnabunt cũ dõ : sed regnũ dĩ non possidebunđ
q̃d etũ decarne & sangiune dictũ ẽ : caro & sanguis regnũ dĩ
ñ possidebit qr corruptibile hoc induet u corruptionẽ ⁊ mor¬
tale hoc indu& immortalitatẽ utĩ ñ caro & singuis sed exam¬
mali corpore sp̃ualis corporis habitũ naturaq mereatuni
Vel illa eostreat ultima uidicia iudicis nrĩ quã ꝓpterea nunc
A perire uoluit ut ab eiꝰ fidelib p̃aueat᷑. dans metuentibi
se significitionẽ ut fugant a facieartꝰ Exceptis em̃ eis qͥcũ

Expanded text:
 scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum . Deinde si est aliqua differentia inter regnantes et non regnantes; oportet tamen ut in uno regno sint omnes, ne in hostium aut alienorum numero deputentur. Omnes enim Romani Romanum regnum possident; quamvis non omnes in eo regnent, sed caeteris regnantibus pareant. Non autem ait Apostolus, Qui talia agunt, non regnabunt cum Deo; sed regnum Dei non possidebunt. Quod etiam de carne et sanguine dictum est, Caro et sanguis reia corruptibile hoc induet incorruptionem, et mortale hoc induet immortalitatem ; ut jam non caro et sanguis, sed ex animali corpore spiritualis corporis habitum naturamque mereatur. Vel illa eos terreat ultima sententia judicis nostri, quam propterea nunc aperiri voluit, ut ab ejus fidelibus praecaveatur; dans metuentibus se significationem, ut fugiant a facie arcus . Exceptis enim eis qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
utiq holocauscis ñ delectaberis. Sacrificiũ dõ sp̃s con¬
tribulatꝰ cor contritũ & humiliatũ dsñspernit Non
solũ igit᷑ de uote optulit: sed etiã ista dicendo quid of¬
ferri oporter& ostendit. Non enĩ suffict mores in meliꝰ
cõmutare & a factis malis recedere : nisi etiã dehis quȩ
facta st̃ satis fiat dño ꝑpęnitentiȩ dolorẽ ꝑ humilicatis
gemitũ ꝑ contriti cordis sacrificiũ coopantib: elemo

Expanded text:
s contribulatus: cor contritum et humiliatum Deus non spernit . Non solum ergo devote obtulit, sed etiam ista dicendo quid offerri oporteret ostendit. Non enim sufficit mores in melius commutare, et a factis malis recedere; nisi etiam de his quae facta sunt, satisfiat Deo per poenitentiae dolorem, per humilitatis gemitum, per contriti
Abbreviated transcription (Latin):
erimine nominant᷑ Nongͦilli quos monemꝰ agere peni¬
tentiã quexaent sibi comites ad suppliciũ: neegaudeant
qe plures inueniunt Noneñ ꝓpt̃ ea minꝰ arlebanto si
cumultis ardebunt Nonẽ etũ hoc sanitatis certũ consi¬
lu sed maliuolentiȩ uanũ solatiũ. Anforte aiten¬
dunc multos etiã in ipsis honorib ecłastias p̃posicoꝵ¬

Expanded text:
ilitudo. Non ergo illi, quos monemus agere poenitentiam, quaerant sibi comites ad supplicium; nec gaudeant quia plures inveniunt. Non enim propterea minus ardebunt, quia cum multis ardebunt. Non est enim hoc sanitatis certum consilium, sed malevolentiae vanum solatium. An forte attendunt multos etiam in ipsis honoribus ecclesiastic
Abbreviated transcription (Latin):
dȩ debere contẽnere qr multos foteo
Aeluertit ⁊ nouit ad sacram̃ta altaris accedere qͥoꝵ
talia crimina nignorat. Multi enĩ corrigunt᷑ upe¬
trus multi tolerant᷑ ut iudas multi nesciunt᷑ doneo
ueniat dñs ⁊illuminet abscondita tenebraꝵ & mani¬
festabit cogitationes cordis Nã pleriq prropt̾ea uoluẽ
Accusare : dũ se ꝑillos oupiua excusare Pleriq aut̃
boni x p̃iani ꝓpcea tacent ⁊ suffer alioꝵ petata due
nouer qr docum̃tis sepe deserunt᷑ ut ea quȩ ipsi sciuit¬

Expanded text:
e debere contemnere, quia multos forte advertit et novit ad Sacramenta altaris accedere, quorum talia crimina non ignorat. Multi enim corriguntur, ut Petrus: multi tolerantur, ut Judas: multi nesciuntur, donec veniat Dominus, qui illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet cogitationes cordis . Nam plerique propterea nolunt alios accusare, dum se per illos cupiunt excusare. Plerique autem boni christiani propterea tacent, et sufferunt aliorum peccata quae noverunt, quia documentis saepe deseruntu
Abbreviated transcription (Latin):
sic nosqr om̃ia ita cõpleta st sic̃ ea in libris legimꝰ. qui longe anteqꝗͣ
hec implerent᷑ conscriptist ubi omia futura dicebant᷑ & p̃sentia
iã uident᷑ aedificam ad fidẽ : ut etiã illa quȩ restant sustinen¬
tes & ꝑseuerantes indño sine dubitatione uentura credamꝰ. siquȩ
ad huc tribulationes futurȩ in eisdẽ scripturis legunt᷑. Et ipse ul¬
timꝰ ⁊ iudicii dies ubi om̃s ciues ambaꝵ illarũ ciuitatũ receptis
corporib surrecturi sc : ⁊ rationẽ uite suȩ ante cribunal xp̃i iu

Expanded text:
sic nos quia omnia ista ita completa sunt, sicut ea in libris legimus qui longe antequam sic nos quia omnia ista ita completa sunt, sicut ea in libris legimus qui longe antequam haec implerentur conscripti sunt, ubi omnia futura dicebantur, et praesentia jam videntur, aedificamur ad fidem, ut etiam illa quae restant sustinentes et perseverantes in Domino, sine dubitatione ventura credamus. Siquidem adhuc tribulationes futurae in eisdem scriptis leguntur, et ipsi ultimus judicii dies, ubi omnes cives ambarum illarum civitatum receptis corporibus surrecturi sunt, et rationem vitae suae ante tri
Abbreviated transcription (Latin):
lta illos tanquã milites illos aut̃ tanquã stipendiarios piuntia¬
les apłica doetrina constituit in serens eis x pm̃uelut lapidem
uerso uenientes de iudeis uidelica atq gentib germana
aritate copularent᷑. Sed postea grauiores & crebriores ꝑsequu¬
tiones ex incredulis gentib aduersus xp̃i eccłam surrexer̃ &
implebat᷑ in dies singulos uerbũ dñĩp̃dicentis. Ecce ego muto
uos uluc oues inmedio luporũ. Sed illa uitis quȩ ꝑ orbẽ t̃raꝵ
sic̃ de illa ꝓphetatũ ⁊ ab ipso dño p̃ntiatũ erat fructuosospalmi¬
tes diffundebat : tanto pullulabat apliꝰ quanto ueriorẽ martrꝵ
sanguine rigabat᷑. Quib ꝑ om̃s tras innumerabilit̃ ꝓfidei ueri¬
tatẽ morientib : etiã ipsa ꝑsequentia regna cesser̃ & ad xpm̃
& exea p̃ciderent᷑ infructuosa sariñta quib hereses & scsmata ꝑlo

Expanded text:
Ita illos tanquam milites, illos autem tanquam stipendiarios provinciaIta illos tanquam milites, illos autem tanquam stipendiarios provinciales apostolica doctrina constituit, inserens eis Christum velut lapidem verso venientes, de Judaeis videlicet atque gentibus germana charitate copularentur. Sed postea graviores et crebriores persecutiones ex incredulis gentibus adversus Christi Ecclesiam surrexerunt, et implebatur in dies singulos verbum Domini praedicentis: « Ecce ego mitto vos velut oves in medio luporum . Sed illa vitis quae per orbem terrarum sicut de illa prophetatum, et ab ipso Domino praenuntiatum erat, fructuosos palmites diffundebat, tanto pullulabat amplius, quanto uberiore martyrum sanguine rigabatur. Quibus per omnes terras innumerabiliter pro fidei veritate morientibus, etiam ipsa persequentia regna cesserunt, et ad et ex ea praeciderentur infructuosa sarmenta, quibus haereses et schismata per loc
Abbreviated transcription (Latin):
suarũ ante pedes a płorũ ponebant : ut ipsi distribuerent sicut um
cuiq opuserat Viuentesq in xp̃ina dilectione concorditer
non dicebant aliqͥo suũ : sed erant illis om̃ia cõmunia & anima
p̃dicaret᷑ & imiarent᷑ etã ipsi patientiã dm̃ sui qr quui eosinan¬
suet passus fuerat mansue factos ꝓse pati iubebat Ex ipsis scõꝵ
psequutorib fuerat etiã apłs paulus : & in xp̃ia nos iaxime
euangłiũ p̃dicar& grauiora ꝑpessus ꝓ nomine xp̃i. quã fece¬
rat contra nom̃ xp̃i. Eccłas aut̃ constituens ꝑ om̃s gentesqua
euangłiũ seminabut impense p̃cipiebat ut qm̃ ipsi exidolorũ
cultu uenientes & ad unũ dm̃ colendũ rudes : ñ facile poteraNT
reb: susuenditis & distributis seruire dõ. oblationes facerent
in pauꝑes scõꝵ qͥ erant in eccłiis iudeȩ quȩ xpõ crediderant

Expanded text:
suarum ante pedes apostolorum ponebant; ut ipsi distribuerent unicuique, suarum ante pedes apostolorum ponebant; ut ipsi distribuerent unicuique, prout opus erat, viventesque in Christiana dilectione concorditer, non dicebant aliquid suum, sed erant illis omnia communia, et animapraedicaretur, et imitarentur etiam ipsi patientiam Domini sui: quia qui eos mansuetus passus fuerat, mansuefactos pro se pati jubebat. 43. Ex ipsis sanctorum persecutoribus fuerat etiam apostolus Paulus, et in Christianos maxime Evangelium praedicaret: graviora perpessus pro nomine Christi quam fecerat contra nomen Christi. Ecclesias autem constituens per omnes gentes quo Evangelium seminabat, impense praecipiebat ut quoniam ipsi ex idolorum cultu vehementes ad unum Dominum colendum rudes non facile poterant rebus suis venditis et distributis servire Deo, oblationes facerent in pauperes sanctorum qui erant in ecclesiis Judae quae Christo crediderant.
Abbreviated transcription (Latin):
rent udei tanta signa fieri in eiꝰ nomine quẽ part̃ ꝑ inuidiã par¬
t̃ĩ perrorẽ crucifixer̃ . Aii irritatist̃ ad ꝑsequendos p̃dicatores eius
Apłos alii uͦ id ipsũ ampliꝰ ad mirantes qđ in eiꝰ nomine quẽ ue¬
lutia se opp̃ssũ & uictũ risserant. tanta miracula fierent: pȩniten¬
do conũsi credider̃ in eũ milia iudeoꝵ Nonerantiã illi tẽporalia
beneficia t̃renoꝵq regnũ desiderantes adõ. nec ꝓmissũ regẽ xpm̃
carnalit̃ expeccantes sed imiortalit̃ intelligentes & diligentes
quipipsis ab ipsis tanta mortalit̃ ꝑtulit & eisusq ad scusangiuinis
peccaa donauit : & immortilititẽ a se sꝑandã & desiderandã
exẽplosue resurrectionis ostendit. Itaq ũ uetis hominis trena¬
desideria mortificantes & spũalis uitȩ noutate flagrantes sicurt
p̃cepat in euangłio dñs uendeba ÷ omia quȩ habebant & p̃tia rerũ

Expanded text:
rent Judaei tanta signa fieri in ejus nomine, partim per invidiam, parrent Judaei tanta signa fieri in ejus nomine, partim per invidiam, partim per errorem crucifixerunt: alii irritati sunt ad persequendos praedicatores ejus apostolos, alii vero idipsum amplius admirantes quod in ejus nomine quem veluti a se oppressum et vinctum riserant, tanta miracula fierent, poenitendo conversi crediderunt in eum millia Judaeorum. Non erant jam illi temporalia beneficia terrenumque regnum desiderantes a Deo, nec promissum regem Christum carnaliter exspectantes: sed immortaliter intelligentes et diligentes eum qui pro ipsis ab ipsis tanta mortaliter pertulit, et eis usque ad sui sanguinis peccata donavit, et immortalitatem a se sperandam et desiderandam exemplo suae resurrectionis ostendit. Itaqdesideria mortificantes, et spiritualis vitae novitate flagrantes, sicut praeceperat in Evangelio Dominus, vendebant omnia quae habebant, et pretia rerum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs & dix̃ in euanglio & suo manifestauit exẽplo Nã & po¬
płsisrł ex die quo primũ pascha in imagine celebrar̃.
ouẽ occidentes & manducantes: cuiꝰ sanguine postes eoꝵ
ad salutis tutelã signatist. Ex ipso gͦ dĩẽ quinqua gesimꝰ
dies impletꝰ ẽ: & legẽ acceꝑunt scriptã digitodi. quo no¬
mine iã diximꝰ signĩficare sp̃m̃ scm : sic̃ postdñi passionẽ
& resurrectionẽ qđ ẽ uerũ pasdia quinqͣ gesimo die ipse
sp̃s sc̃ disciplis missus ẽ noniã lapideis cabulis corda dura
significans sed cũ eẽnt inunũ locũ congregati in ipsa ierłm factꝰ
ẽ subito decȩlo sonꝰ qͣsi ferret᷑ flatꝰ uehemens & uisȩ st̃ illis lin¬
uenerant suã linguã quisq cognoscer& : Adillã enĩ ciuitatẽ ex
tes in eiꝰ nomine multa signa faciebant : ita ut quendã mortuum
transeunte petro umbra eiꝰ tetigerit& resurrexerit. Sed cũ uioe¬

Expanded text:
Dominus et dixit in Evangelio , et suo manifestavit exemplo. Nam et poDominus et dixit in Evangelio , et suo manifestavit exemplo. Nam et populus Israel ex die quo primum pascha in imagine celebrarunt, ovem occidentes et manducantes, cujus sanguine postes eorum ad salutis tutelam signati sunt ; ex ipso ergo die quinquagesimus dies impletus est, et legem acceperunt scriptam digito Dei , quo nomine jam diximus significari Spiritum sanctum : sicut post Domini passionem et resurrectionem, quod est verum pascha, quinquagesimo die ipse Spiritus sanctus discipulis missus est: non jam lapideis tabulis corda dura significans; sed cum essent unum in locum congregati in ipsa Jerusalem, factus est subito de coelo sonus, quasi ferretur flatus vehemens, et visae sunt illis lintatem ex tes in ejus nomine multa signa faciebant, ita ut quemdam mortuum transeunte Petro umbra ejus tetigerit et resurrexerit. Sed cum vide
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ mutꝰ loquutꝰ ẽ & surdus audiuit. Uinctꝰ ẽ : qui de in fir¬
mitatũ uinculis soluit. Flagellatꝰ ẽ. qui om̃iũ doloꝵ flagel
la de hominũ corporib expulit. Crucifixus ẽ: qui cruciat᷑
nr̃os finiuit. Mortuus ẽ : qͥ mortuos suscitauit . Sed & resur¬
rexit nunquã moriturꝰ : ne ab illo quisquã sic discer& mortẽ
contẽnere . quasi nunquã fucurꝰ Inde confirmatis discipłis.
cõpletis a resurrectione quinqͣginta dieb : misit eis spm̃ scm̃
Promiserat enĩ ꝑquẽ diffusa caritas in cordib eoꝵ : non solũ
sine onere sed etiã cũ iocunditate legẽ possent implere quȩ
data ẽ. uidȩis indecẽ p̃ceptis . qđ ap̃pellant de calogum.
Quȩ rursus ad duo redigunt᷑ ut diligamꝰ dm̃ extotõ corde.¬
& extota anima ex tota m̃te : & diligamꝰ pximũ sic̃ nos met¬
ipsos Nã in duob p̃ceptis totã legẽ ꝓpħasq pendere : i pe

Expanded text:
quem mutus locutus est et surdus audivit: vinctus est, qui de infirquem mutus locutus est et surdus audivit: vinctus est, qui de infirmitatum vinculis la de hominum corporibus expulit. Crucifixus est, qui cruciatus nostros finivit. Mortuus est, qui mortuos suscitavit. Sed et resurrexit nunquam moriturus, ne ab illo quisquam sic disceret mortem contemnere, quasi nunquam moriturus. Inde confirmatis discipulis it in coelum: et completis a resurrectione quinquaginta diebus misit eis Spiritum sanctum. promiserat enim, per quem diffusa charitate in cordibus eorum, non solum sine onere, sed etiam cum jucunditate legem possent implere. Quae data est Judaeis in decem praeceptis, quod appellant decalogum. Quae rursus ad duo rediguntur, ut diligamus Deum ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente; et diligamus proximum sicut nos ip
Abbreviated transcription (Latin):
strar&. ł tomia t̃rena mala sustinuit quȩ sustinenda p̃cie¬
bat : ut neq in illis quereret᷑ felicitas neq in istis infelia¬
tas timeret᷑. Natꝰ enĩ dematre quȩ quãuis a uiro intacta
concepit sẽꝑq in tacta ꝑmanserit iuirgo concipiens iungo
pariens uirgo mariens tam̃ fabro desponsata erat om̃nẽ
tro ũ carnalis nobilitatis extinx̃. Natꝰ etiã inciuitate
bethlet̃ quȩ int̃om̃s iudȩ ciuicates ita erat exigua ut hodieq
nequis quã cũ in eũ creder& detrenis diuitiis audere extolli
Noluit rex abhominib fieri : q hummilitatis ostendebat
uiã miseris quos ab eo suꝑbia seꝑauerat quãuis sȩpit̃nũ eius
regnũ uniusi creatura testet᷑. Esuriuit qͥoñis pascit : sitiuit ꝑ
uẽ creat᷑ om̃is potꝰ Et qͥ spũalit̃ panis ẽ esurientiũ. fonsq sici¬
entiũ abitinere t̃restrifatigatꝰ ẽ. qui se ipsũ nob uã fecit
incelũ. Velut obmutuit & obsurduit cora conuitiantib ꝑ

Expanded text:
straret; et omnia terrena sustinuit mala, quae sustinenda praecipiebat: ut neque in illis quaereretur felicitas, neque in istis infelicitas timeretur. Natus enim de matre quae quamvis a viro intacta conceperit, semperque intacta permanserit, virgo concipiens, virgo pariens, virgo moriens, tamen fabro desponsata erat, omnem typhum carnalis nobilitatis exstinxit. Natus etiam in civitate Bethlehem, quae inter omnes Judaeae civitates ita erat exigua, ut hodieque ne quisquam cum in eum crederet, de terrenis divitiis auderet extolli. Noluit rex ab hominibus fieri; quia humilitatis ostendebat viam miseris, quos ab eo superbia separaverat: quamvis sempiternum ejus regnum universa creatura testetur. Esurivit, qui omnes pascit; sitivit, per quem creatur omnis potus, et qui spiritualiter panis est esurientium fonsque sitientium: ab itinere terrestri fatigatus est, qui se ipsum nobis viam fecit in coelum: velut obmutuit et obsurduit coram conviciantibus, per
Abbreviated transcription (Latin):
multos qui appellant᷑ xp̃iani. hȩc omia mala oꝑariquȩ breuit̃
cõmemoraui : & aliquanto fortasse grauiora facere homines
nonignorts quos nostiappellari xp̃ianos. Sedsi hoc animo fecisti
ut quasi securus talia facis : multũ erras: Nec tibi ꝓderit nom̃ xp̃i.
cũ cȩꝑit ille seuerissime iudicare : qui priꝰ dignatꝰ ẽ miseri cordissi¬
me subuenire. Prȩdixit enĩ ista : & ait in euangelio Non om̃is qͥ
tatẽ patris mei. Multi dicent mͥ in illa die : dñe dñe in nomine
tuomanducauimꝰ & bibimꝰ Omib: gͦ qui intalib: oꝑib ꝑseuerant
dãnatiofinis ẽ. Cũ gͦ uideris multos ñ solũ hȩc facere sed etiã de¬
fendere atq suadere : tene te adlegẽ di & non sequaris p̃uarica¬
tores eiꝰ Non enĩ scđm illorũ sensũ : sed scđm illiꝰ ueritatẽ iudiabe

Expanded text:
multos qui appellantur christiani, haec omnia mala operari, quae breviter multos qui appellantur christiani, haec omnia mala operari, quae breviter commemoravi. Et aliquando fortasse graviora facere homines non ignoras, quos nosti appellari christianos. Sed si hoc animo venisti, ut quasi securus talia facias, multum erras: nec tibi proderit nomen Christi, cum coeperit ille severissime judicare, qui prius dignatus est misericordissime subvenire. Praedixit enim ista, et ait in Evangelio: Non omnis qutatem Patris mei. Multi dicent mihi in illa die, Domine, Domine, in nomine tuo manducavimus et bibimus . Omnibus ergo qui in talibus operibus perseverant, damnatio finis est. Cum ergo videris multos non solum haec facere, sed etiam defendere atque suadere, tene te ad legem Dei, et non sequaris praevaricatores ejus. Non enim secundum illorum sensum, sed secundum illius veritatem jud
Abbreviated transcription (Latin):
mero eoꝵ multi ꝓficunt & ad placendũ dõ miserati am¬
mas suas magno impetu conuertunt᷑ Non eñ om̃s sibi ꝑ
patientiã di thesaurizant irã indie irȩ iustiiudici eiꝰ: sed
multos eadẽ or̃ipotentis patientia ꝑducit ad salubrimũ
penitentiȩ dolorẽ. Qđ donec fiat: exercet᷑ ꝑeos illorũ qui iã reo¬
tã uiã tenent non solũ tolerantia sed etiã miscđia. Multos gͦ
uisurus es ebriosos auaros fraudatores aleatores adulteros
fornicatores remedia sacrilega sibialligantes pcantatorb
& mathematicis uł quarũ lib& impiarũ artiũ
diuinatorib: deditos : Añĩ aduersurus etiã qđ illȩ tũbȩ im¬
pleant eccłas ꝑ dies festos xp̃ianoꝵ: quȩ implent ⁊ theatra ꝑ
dies solẽnes paganorũ. Ethȩc uidendo : ad imitandũ tẽptabe¬
ris: Et quid dicã : Videbis qđ etiã nc̃iã utiq nosti non enĩ nescis

Expanded text:
mero eorum multi proficiunt, et ad placendum Deo miserati animero eorum multi proficiunt, et ad placendum Deo miserati animas suas, magno impetu convertuntur. Non enim omnes sibi per patientiam Dei thesaurizant iram in die irae justi judicii ejus: sed multos eadem Omnipotentis patientia perducit ad saluberrimum poenitentiae dolorem . Quod donec fiat, exercetur per eos illorum qui jam rectam viam tenent, non solum tolerantia, sed etiam misericordia. Multos ergo visurus es ebriosos, avaros, fraudatores, aleatores, adulteros, fornicatores, remedia sacrilega sibi alligantes, praecantatoribus et mathematicis vel quarumlibet impiarum artium divinatoribus deditos. Animadversurus etiam quod illae turbae impleant ecclesias per dies festos Christianorum, quae implent et theatra per dies solemnes Paganorum; et haec videndo ad imitandum tentaberis. Et quid dicam, videbis, quod etiam nunc jam utique nosti? non enim nescis
Abbreviated transcription (Latin):
aliunde hostis ille subrepat qui adsolatiũ male uolentissĩmũ
dãnationis suȩ cũ qͥb dã net᷑ inquirit Non enĩ ꝑeos solos qui
xp̃ianũ nom̃ oder̃ & dolent eo nomine occupatũ ẽẽ orbem
t̃parũ & adhuc simula cris & dȩ momoꝵ curiositatib seruire
desiderant audet ille tẽptare xp̃ianos sed etiã ꝑ eos quos
paulo ante cõmemoraumꝰ de unitate eccłȩ uelut putata uitȩ
p̃cisos qheretici uł scismatici dicunt᷑ Conat᷑ etiã id quidẽ in¬
c̃dũ sed tam̃ id etiã aliquando conat᷑ & ꝑiudȩos tẽptareatq:
seducere. Sed maxime cauendũ ẽ. ne ꝑ homines quist in
ipsa catholica eccła. quos uelut paleã usq ad tẽpus uenti¬
lationis suȩ sustinet unꝰ quisq tẽptet᷑ & decipiat᷑ Propt̃ea¬
enĩ ds̃ patiens ẽ in illos : ut & suoꝵ electoꝵ fidẽ atq pruoen¬
tiã ꝑ illoꝵ ꝑuersitatẽ exercendo confirmet: Et quia denu¬

Expanded text:
aliunde hostis ille subrepat, qui ad solatium malevolentissimum aliunde hostis ille subrepat, qui ad solatium malevolentissimum damnationis suae, cum quibus damnetur inquirit. Non enim per eos solos qui christianum nomen oderunt, et dolent eo nomine occupatum esse orbem terrarum, et adhuc simulacris et daemoniorum curiositatibus servire desiderant, audet ille tentare christianos: sed etiam per eos quos paulo ante commemoravimus, de unitate Ecclesiae, velut putata vite, praecisos, qui haeretici vel schismatici dicuntur, conatur etiam id quidem interdum. Sed tamen id etiam aliquando conatur et per Judaeos tentare, atque seducere. Sed maxime cavendum est ne per homines qui sunt in ipsa catholica Ecclesia, quos velut paleam usque ad tempus ventilationis suae sustinet, unusquisque tentetenim Deus patiens est in illos, ut et suorum electorum fidem atque prudentiam per illorum perversitatem exercendo confirmet; et quia de nu
Abbreviated transcription (Latin):
ardesce a mort & desiderio sẽpit̃nȩ uitȩ scõrũ: ubi ner qperosa
erit accio mer retͥes desidiosa. lausere dĩsine fastideors¬
ne de fecu Mullũ in amimo tediũ nullus labor inempore
nulla indigenta nec tua cui subueniride sideres inee poxi¬
mi cui subuenire festines Om̃s delitiȩ dseru & societas
sceciuitatis in illo & deillo sapient beatȩq uiuentis Efficie¬
m̃ eni sic̃ ab illo ꝓmissũ sꝑamꝰ & expeccamꝰ ae quale sang lis
đi & cũ cis parit᷑ illatrimtate ꝑfrucmͣ iã ꝑspeciẽ inqua nẽ¬
ꝓfidẽ ambulamꝰ Credimꝰ enĩ qđ non uidemꝰ ut ipsis meri¬
tis fidei et ũ uidere qđ credimꝰ & inhȩrere meream᷑: Vltaetͦ¬
nemꝰ sed contẽ platione purissima & ardentissima in illo si¬
lentio sorbeam᷑ H lȩc tene fixa in corde tuo & inuoca din cuicre¬
disut tueat᷑ te aduersus tẽptationes diaboli & esto cautꝰ ne tibi

Expanded text:
ardesce amore atque desiderio sempiternae vitae sanctorum, ubi nec operosa ardesce amore atque desiderio sempiternae vitae sanctorum, ubi nec operosa erit actio, nec requies desidiosa; laus erit Dei sine fastidio, sine defectu, nullum in animo taedium, nullus labor in corpore; nulla indigentia, nec tua cui subvenire desideres, nec proximi cui subvenire festines; omnes deliciae Deus erit: et societas sanctae civitatis, in illo, et de illo sapienter beateque viventis. Efficiemur enim sicut ab illo promissum speramus et exspectamus, aequales angelis Dei: et cum eis pariter illa Trinitate per fidem ambulamus . Credimus enim quod non videmus, ut ipsis meritis fidei etiam videre quod credimus et inhaerere mereamur; ut aequnemus, sed contemplatione purissima et ardentissima in illo silentio sorbeamus. 48. Haec tene fixa in corde tuo, et invoca Deum cui credis, ut tueatur te adversus tentationes diaboli: et esto cautus, ne tibi
Abbreviated transcription (Latin):
increm̃tis in istã magnitudinẽ formãq surrexit : Nur¬
quid gͦ difficle ẽ dõ qui etiã aggeres nubiũ ex occulto in
momito contrahit & contegitcȩlũ in ictu tẽporis reddere
istã quantitatẽ corporis tiuĩ sic̃ erat. qui eã facere potuit
si non erat : Crede gͦ fortit̃ & in concussȩ qr om̃ia quȩ ui¬
dent᷑ qͣsi pereundõ humanis oculis subtradi salua & inte¬
gra sc omũ potentiȩ dĩ : qui ea cũ uoluerit sine ulla mora
& difficultate reparabit eadũ taxat quȩ iustitia eiꝰ reparan¬
da cẽ iudicat ut in hiscorporib reddant homines factoꝵ
suoꝵ rationẽ in quib: ea fecer̃ & in his mereant᷑ aut cõmu¬
tationẽ cȩlestis in corruptionis ꝓmeritis pietatis: aut cor¬
ruptibilẽ corporis conditionẽ ꝓmeritis iniquitatis: Non
mena ubi nec tortores deficiunt nec tortimoriuntio
quib sine fine mors ẽ non pose incrucatib mori & ex¬

Expanded text:
incrementis in istam magnitudinem formamque surrexit? Nunincrementis in istam magnitudinem formamque surrexit? Nunquid ergo difficile est Deo, qui etiam aggeres nubium ex occulto in momento contrahit, et contegit coelum in ictu temporis, reddere istam quantitatem corporis tui sicut erat, qui eam facere potuit sicut non erat? Crede ergo fortiter et inconcusse quia omnia quae videntur quasi pereundo humanis oculis subtrahit, salva et integra sunt omnipotentiae Dei; qui ea cum voluerit sine ulla mora et difficultate reparabit, ea duntaxat quae justitiae jus reparanda esse judicat, ut in his corporibus reddant homines factorum suorum rationem, in quibus ea fecerunt, et in his mereantur aut commutationem coelestis incorruptionis pro meritis pietatis, aut corruptibilem corporis conditionem pro meritis iniquitatis: non rmenta, ubi nec tortores deficiunt, nec torti moriuntur, quibus sine fine mors est non posse in cruciatibus mori. Et ex
Abbreviated transcription (Latin):
setũ: illis aut̃ penã et̃nã cũ diabolo. Sed sic̃ nullũ gaudiũ
rerũ tẽporaliũ ex aliqͣ parte simile potest inueniri gau¬
diouitȩ ȩt̃nȩ quã sci accepturi st̃ : ita nullus cruciat᷑ pȩnaꝵ¬
tẽporaliũ potest sẽpit̾nis iniquoꝵ cruciatib companaeri
Itaq fr̃ confirmate ipsũ in eł nomine atq: ad iutorio cui
credis aduersus linguis eoꝵ qͥfidẽ nr̃am irrident . dequib:
diabolus seductoriã uerba loquit: maxime uolens irri¬
dere fidẽ resurrectionis Sed exte ipso crede futurũ te
eẽ cũ fueris quandocũ ante non fueris nc̃ eẽ teuides
Vbi enĩ eratista moles corporis tui & ista forma m̃brorũq
cõpago ante paucos annos priꝰquã natꝰ uł etiã priusqua
in mãtris utero conceptꝰ esses : ubi erat hec moles & hȩc sta¬
tura corporis tui : Nonne deocultis huiꝰ creaturȩ secrets
dñodo inuisibilit̃ formantȩ ꝓcessit inlucẽ. certisq etitũ

Expanded text:
aeternum: illis autem poenam aeternam cum diabolo; sed sicut nullum gaudium rerum temporalium ex aliqua parte simile potest inveniri gaudio vitae aeternae quam sancti accepturi sunt, ita nullus cruciatus temporalium poenarum potest sempiternis iniquorum cruciatibus comparari. Itaque, frater, confirma teipsum in ejus nomine atque adjutorio cui credis, adversus linguas eorum qui fidem nostram irrident, de quibus diabolus seductoria verba loquitur, maxime volens irridere fidem resurrectionis. Sed ex te ipso crede futurum te esse cum futuris, quando cum ante non fueris, nunc esse te vides. Ubi enim erat ista moles corporis tui, et ista forma membrorumque compago ante paucos annos, priusquam natus, vel etiam priusquam in matris utero conceptus esses? Ubi erat haec moles, et haec statura corporis tui? Nonne de occultis hujus creaturae secretis Domino Deo invisibiliter formante processit in lucem, certisque aetatum
Abbreviated transcription (Latin):
cȩtera quȩ saluo dĩ nr̃i cultu constitutionis humanȩ prin¬
cipib reddimꝰ quando & ipse dñs ut nob̵ huiꝰ sanȩ doctri¬
ne p̃ber& exẽplũ. ꝓ capite hominis quo erat indutꝰ. tributũ¬
les dñis suis tẽporaelib ȩquanimit̃ fidelit̃q: seruire : quosiu¬
dicaturi st̃ siusq infinẽ iniquos inuenerint. aut cũ quib: aeq̃¬
lit̃ regnaturi st̃ sidilli aduerũ dm̃ conuersi fuerint: Omib:
tam̃ p̃cipit᷑ seruire humanis potestatib: Atq t̃renis : quo usq post¬
tẽpꝰprȩfinitũ qđ significant Ixx, Anni ab istiꝰ scłi confusone tanq̃¬
de captiuitate babrlomȩ sic̃ ierłm liberet᷑ eccła. Excuiꝰ captiuita

Expanded text:
et caetera quae salvo Dei nostri cultu, constitutionis humanae prinet caetera quae salvo Dei nostri cultu, constitutionis humanae principibus reddimus; quando et ipse Dominus, ut nobis hujus sanae doctrinae praeberet exempluominis suis temporalibus aequanimiter fideliterque servire, quos iudicaturi sunt, si usque in finem iniquos invenerint, aut cum quibus regnaturi sunt, si et illi ad verum Deum conversi fuerint. Omnibus tamen precipitur servire humanis potestatibus atque ttempus praefinitum, quod significant septuaginta anni, ab istius saeculi confusione, tanqude captivitate Babyloniae, sicut Hierusalem liberetur Ecclesia. » Et
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio separandis paulo ante iã diximꝰ Illa gͦ captiuitas ie¬
rusalẽ ciuitatis & ille popłs inbabyloniã duct᷑: ad seruitu
tẽ ire iubet᷑ ad ño ꝑieremiã illiꝰ tẽporis ꝓpħam. Et extiter̃
reges babyloniȩ sub quib: illi seruebant qͥ exeorũ occasio¬
nẽ cõmotiquib: dã miraculis cognoscerent & colerent & coli
iuberent unũ uerũ dm̃ qui condidit uniuersam creaturam.
Iussi sc̃ aut̃ & orare peis aquib: captiui tenebant᷑ & in eoꝵ pace
pacẽ spare adgignendos filios & domos ȩdificandas & plan¬
tandos hortos & uineas Post septuaginta aut̃ annos: ꝓmutit᷑
eis abilla captiuitate libatio. Hoc̃ aut̃ totũ ÷ figurȩ signifi
turã fuisse subregib: huiꝰ scłi. Dicit enĩ & apłica doctrina ut
om̃is anima sublimiorib potestatib subdita sit & ut reddaN
om̃ib omĩa: cui tributũ tributũ. cui uectigal uectigal &

Expanded text:
judicio separandis, paulo ante jam diximus, Illa ergo captivitas Hiejudicio separandis, paulo ante jam diximus, Illa ergo captivitas Hierusalem civitatis, et ille populus in Babyloniam ductus ad servitutem ire jubetur a Domino per Jeremiam illius temporis prophetam. Et exstiterunt reges Babyloniae, sub quibus illi serviebant, qui ex eorum occasione commoti quibusdam miraculis cognoscerent et colerent et coli juberent unum verum Deum, qui condidit universam creaturam . Jussi sunt autem et orare pro eis a quibus captivi tenebantur, et in eorum pace pacem sperare, ad gignendos filios, et domos aedificandas, et plantandos hortos et vineas. Post septuaginta autem annos promittitur eis ab illa captivitate liberatio . Hoc autem totum figurate signifituram fuisse sub regibus hujus saeculi. Dicit enim et apostolica doctrina, ut omnis anima sublimioribus potestatibus subdita sit; et ut reddantur omnibus omnia; cui tributum, tributum; cui vectigal, vectigal ;
Abbreviated transcription (Latin):
rist̃ & om̃s sc̃ificati sp̃s : etia quicũq in excelsis cȩloꝵ partib
pia deuotione obtẽ ꝑantdõ. nec iitant᷑ impiã diaboli suꝑbiã
guntur sumi angli & uerbũ hominẽ assumens ut eoregereaT
& homines qͥ simul om̃s cũ illo in ȩt̃na pace regnabunt. Ad
nuit rex dauio : decuiꝰ semine scđm carnẽ uenir& ueris simꝰ rex
nr̃ dñsiħs xp̃s qͥ ẽ suꝑ om̃ia ds̃ benedictꝰ inscła Multa in illa
sc̃is libris paulatĩ discere poteris. Post aliquot tam̃ generatio¬
nes : ostendit aliũ typũ adrẽ maxime ꝑtinentẽ : Nã captiua¬
ta ẽ. illa ciuitas & multa pars eiꝰ educta in babyloniã. Sicut
Aut̃ ierłm significat ciuitatẽ societatẽq scoꝵ sic babylonia
sĩo. De qͥb duab: ciuitatib: ab exordio generis humani. usq
infinẽ scłi ꝑmixtȩ tẽpoꝵ uarietate cũrrentib & ultimo

Expanded text:
ri sunt; et omnes sanctificati spiritus, etiam quicumque in excelsis coelorum partibus ri sunt; et omnes sanctificati spiritus, etiam quicumque in excelsis coelorum partibus pia devotione obtemperant Deo, nec imitantur impiam diaboli superbiam guntur summi Angeli, et Verbum hominem assumens ut eo regerentur et homines, qui simul omnes cum illo in aeterna pace regnabunt. Ad nuit rex David, de cujus semine secundum carnem veniret verissimus rexristus, « qui est super omnia Deus benedictus in saecula. » Multa in illa , quae in sanctis libris paulatim poteris discere. Post aliquot tamen generationes ostendit alium typum ad rem maxime pertinentem. Nam captivata est illa civitas et multa pars ejus ducta in Babyloniam. Sicut autem Hierusalem significat civitatem societatemque sanctorum, sic Babylonia sio. De quibus duabus civitatibus ab exordio generis humani usque in finem saeculi, permixta temporum varietate currentibus et ultimo
Abbreviated transcription (Latin):
gẽ nonerant impleturi . corporalia qͥppe dona desiderantes
adño : magis carnalitimore quã spũali caritate tenebant᷑
Legẽ aut̃ ñimplec: nisi caritas . Idõ multis sacram̃tis uisbilib
oneratist qͦ seruili iugo p̃merent᷑ in obseruationib ciboꝵ & in
sacrificiis animaliũ & aliis innumerabilib : quȩ tam̃ signa
bant᷑ ad congruentũ tẽporis : Amultitudine uͦ carnaliũ : tantũ¬
modo obseruabant᷑ non intelligebaNT Permulta itaq & uarta
signa rerũ futuraꝵ quas longũ ẽ. om̃s cõmemorare & eas nunc
in eccła uidemꝰ impleri : ꝑꝓductꝰ ẽ ille popłs ad t̃rã ꝓmissionis
ubi tẽporalit̃ carnalitq regnar&: ꝓmodo desiderii sui. qđ
tam̃ regnũ t̃renũ : regnispualis imaginẽ gessit. Ibi ierusalẽ
conditã ẽ. famosissima ciuita sdĩ. seruiens insigno liberȩ ciuitatis:
Cuiꝰ ciues st̃ om̃s scificati homines qui fuer̃ & qui st̃ & qui futu¬

Expanded text:
gem non erant impleturi. Corporalia quippe dona desiderantes gem non erant impleturi. Corporalia quippe dona desiderantes a Domino, magis carnali timore quam spirituali charitate tenebantur: legem autem non implet nisi charitas. Ideo multis sacramentis visibilibus onerati sunt, quo servili jugo premerentur, in observationibus ciborum et in sacbantur ad congruentiam temporis. A multitudine vero carnalium tantummodo observabantur, non intelligebantur. Per multa itaque et varia signa rerum futurarum quas longum est omnes commemorare, et eas nunc in Ecclesia videmus impleri, perductus est ille populus ad terram promissionis, ubi temporaliter carnaliterque regnaret, pro modo desiderii sui, quod tamen regnum terrenum regni spiritalis imaginem gessit. Ibi Hierusalem condita est famosissima civitas Dei, serviens in signo liberae civitatis qcujus cives sunt omnes sanctificati homines, qui fuerunt, et qui sunt, et qui futu
Abbreviated transcription (Latin):
lignisacram̃tũ. Nã uirga ꝑcussit morses: ut illud miraculũ
fuer& Vtrũq signũ ẽ sci baptisini ꝑ qđ fideles innouã utã
st oue occiđe ⁊manducare & desinguine eiꝰ postes suos si¬
gnare & hoc celebrre om̃i anno & appellare pascdhoa
dñ Manifestissime qͥppe ꝓphetia dedño ihũ xp̃odic̃¬
qr tanquã ouis adimmolandũ ductꝰ ẽ cuꝰ passionis &
crucis signo in fronte hodie tanquã in poste signandus es
Neq enĩ ds forma corporis de finit᷑ẽ nee sic in illo m̃bra & digis
caritatis indigitis aut̃ maxime appar& quȩdã diuisio : nec tam̃
ab uniate p̃cisio Siuȩ ꝓpt̃ea siuȩ ꝓpt̃ aliã quãcuq causã sp̃s
sc̃s appellatꝰ ẽ digitꝰdi Non tam̃ cũ hoc audimꝰ humani corꝑis
forma cogitandã ẽ Accepit gͦ ille popłs legẽ digito dĩ scriptã
intabulis lapideis ad signĩficandã duritiã cordis illoꝵ qđ le¬

Expanded text:
ligni sacramentum. Nam virga percussit Moyses, ut illud miraculum ligni sacramentum. Nam virga percussit Moyses, ut illud miraculum fieret. Utrumque signum est sancti Baptismi, per quod fideles in novam vitam sunt ovem occidere et manducare, et de sanguine ejus postes suos signare, et hoc celebrare omni anno, et appellare Pascha Domini. Manifestissime quippe prophetia de Domino Jesu C tanquam ovis ad immolandum ductus est . Cujus passionis et crucis signo in fronte hodie tanquam in poste signandus es,Neque enim Deus forma corporis definitus est, nec sic in illo membra et digicharitatis, in digitis autem maxime apparet quaedam divisio, nec tamen ab unitate praecisio; sive propterea, sive propter aliam quamcumque causam Spiritus sanctus appellatus est digitus Dei, non tamen, cum hoc audimus, humani corporis forma cogitanda est. Accepit ergo ille populus legem digito Dei scriptam in tabulis sane lapideis, ad significandam duritiam cordis illorum, quod le
Abbreviated transcription (Latin):
equale & coȩt̃nũ patriꝑ qđ facta st omia homo ꝓpt̃ nos factꝰẽ
ut totiꝰ eccłȩ tanquã totiꝰ corporis caput ẽ& Sed uelut totus
homodũ nascit᷑ etiã simanũ innascendo p̃mitat tam̃ uniuerso
corpori sub capite coniuncta atq cõpacta ẽ que ad modũ etiã
non nulli in ipsis patriarcdiis adhuꝰ ipsi reisignũ manu p̃mis
rissimo & grauissimis laborib: eruditꝰ quȩ siuit libatorẽ dm̃
Etmissus ẽ eis de ipso popłosc̃s dĩ seruus morses: qui in uirtute
dĩ magnis miraculis t̃rens tñ cimpiã gentẽ egiptioꝵ. eduxit
inde popłm dĩ ꝑmare rubrũ ubi discedens aqua uiã p̃buie
transeuntib: Aegyptiia ut̃ cũ eos ꝑsequerent᷑ : redeuntib: ins
fluctib demersi extincti st̃. Ita que admodũ ꝑdiluuiũ aquis
t̃ra purgata ẽ. aneqͥtia peccatoꝵ. qui tñc in illa inundatione
deleti st & iusti euaser̃ ꝑlignũ sic exegypto exiens popłs dĩ.
ꝑaquas it̃ uenit quib: ipsoꝵ hostes consũptist̃ Nec ibi defuit

Expanded text:
per quod facta sunt omnia, homo propter nos factus est, ut totius Ecclesiae tanquam totius corporis caput esset. Sed velut totus homo dum nascitur, etiamsi manum in nascendo praemittat, tamen universo corpori sub capite conjuncta atque compacta est; quemadmodum etiam nonnulli in ipsis patriarchis ad hujus ipsius rei signum manu praemissrissimo: et gravissimis laboribus eruditus, quaesivit liberatorem Dominum, et missus est eis unus de ipso populo sanctus Dei servus Moyses, qui in virtute Dei magnis miraculis terrens tunc impiam gentem Aegyptiorum, eduxit inde populum Dei per mare Rubrum; ubi descendens aqua viam praebuit transeuntibus: Aegyptii autem cum eos persequerentur, redeuntibus in se fluctibus demersi exstincti sunt. Ita quemadmodum per diluvium aquis terra purgata est a nequitia peccatorum, qui tunc in illa inundatione deleti sunt, et justi evaserunt per lignum: sic ex Aegypto exiens populus Dei, per aquas iter invenit, quibus ipsorum hostes consumpti sunt. Nec ibi defuit
Abbreviated transcription (Latin):
fecit arcã indiliuno inde scđa ẽ usq ad abralã qui pater
electꝰ ẽ om̃iũ quidẽ gentiũ qͥ fidẽ ipsius imitarent᷑ sed tam̃
expgenie carnis suȩ futuri popłi iudȩoꝵ quiante xp̃ianã¬

Expanded text:
fecit arcam in diluvio. Inde secunda est usque ad Abraham, qui pater fecit arcam in diluvio. Inde secunda est usque ad Abraham, qui pater electus est omnium quidem gentium, quae fidem iex propagine carnis suae futuri populi Judaeorum: qui ante fi
Abbreviated transcription (Latin):
gri cultura : dĩ aedificatio estis : Et post annos quidẽ Ixx quos
mystice ꝓphecauerat ieremias ut fine tẽpoꝵ p̃figurar& ta¬
m̃ut isa figura integraret᷑ facta ẽ in uerłm restitutio edifica¬
tionis tẽplidĩ. Sed qr totũ figurate agebat᷑ : ñ erat firma pax
rii facti Ex illo sane tẽpore ex qͦ trã ꝓmissionis acceper̃ & reges
habe coeꝑunt : ne in aliqͦ regũ suoꝵ cõpletũ eẽ arbi trarent᷑ qđ eis
phetis: usq ad tẽpus captiuitatis in babyloniã. Et in ipsa captiui
phetarent. Et postea quã tẽplũ transactis septuaginta annis resti¬
tutũ ẽ tantas pr̃ssuras ⁊ calamitates a regib gentiũ iudei ppes¬
si st : ut intelligerent ñdũ uenisse libatorẽ quẽ ñ spualit̃ lib̵a¬
turũ intelligebant sed pliberatione carnalidesiderabant¬
seractis gͦ quinq a etatib scłi quarũ prima ẽ abinitio generis
humani : idẽ ab adã qui primꝰ homo factꝰ ẽ usq ad noe qui

Expanded text:
gricultura, Dei aedificatio estis . » Et post annos quidem septuaginta, quos mystice prophetaverat Jeremias ut finem temporum praefiguraret, tamen ut ipsa figura integraretur, facta est in Hierusalem restitutio aedificationis templi Dei; sed quia totum figurate agebatur, non erat firma pax rii facti, ex illo sane tempore ex quo terram promissionis acceperunt, et reges habere coeperunt: ne in aliquo regum suorum completum esse arbitrarentur quod eis prophetis usque ad tempus captivitatis in Babyloniam; et in ipsa captivitphetarent. Et postea quam templum transactis septuaginta annis restitutum est; tantas pressuras et calamitates a regibus gentium Judaei perpessi sunt, ut intelligerent nondum venisse liberatorem, quem non spiritaliter liberaturuPeractis ergo quinque aetatibus saeculi, quarum prima est ab initio generis humani, id est, ab Adam qui primus homo factus est, usque ad Noe, qui
Abbreviated transcription (Latin):
duarȩatũ eminent inueterib libris Reliquaꝵ aut̃ triũ etiã
euanglio declarant᷑ cũ carnalis origo dñĩ ihũ xp̃i c̃õme morat᷑
Nã t̃tia ẽ ab abrahã usq ad dauid regẽ Quarta adauid usq
adillã captiuitatẽ qͦ popłs di in babyloniã transmigrauit
om̃ib gentib nequisquã dm̃nisi gratis coler& : non uisibili
p̃mia seruitutissuȩ & p̃sentis uitã felicitatẽ. sed sola uiã
Aet̃nã inqͣ ipsõdõ frueret᷑ ab illo desi dertens ut hac sexa ȩa¬
te menshumana renouet᷑ ad imaginẽ dĩ: sic̃ sexta die homo
fact e adimaginẽ dĩ ̃unc enĩ & ł ex implet᷑ dũ non cupidi¬
tate rerũ tẽporaliũ. sed caritate illiꝰ qͥ p̃cepit. fiunt quȩcunq
p̃cepit uis aut̃ ñ reamare affeccet iustissimũ & misericor¬
dissimũ dm̃ qͥ prior sicamauit in iustissimos & suꝑbisfimos
homines ut ꝓpt̃ eos muter& unicũ filiũ ꝑquẽ fecit onmnia
qui non sui mutatione sed hominis assũptione homo factꝰ non so¬

Expanded text:
duarum aetatum eminent in veteribus Libris: reliquarum autem trium in Evangelio etiam declarantur, cum carnalis origo Domini Jesu Christi commemoratur . Nam tertia est ab Abraham usque ad David regem: quarta a David usque ad illam captivitatem qua populus Dei in Babyloniam transmigravit: omnibus gentibus: ne quisquam Deum nisi gratis coleret, non visibilia praemia servitutis suae et praesentis vitae felicitatem, sed solam vitam aeternam, in qua ipso Deo frueretur, ab illo desiderans; ut hac sexta aetate mens humana renovetur ad imaginem Dei, sicut sexta die homo factus est ad imaginem Dei . Tunc enim et lex impletur, dum non cupiditate rerum temporalium, sed charitate praecepit. Quis autem non redamare affectet justissimum et misericordissimum Dominum, qui prior sic amavit justissimos et superbissimos homines, ut propter eos mitteret unicum Filium, per quem fecit omnia: qui non sui mutatione, sed hominis assumptione homo factus non so
Abbreviated transcription (Latin):
rũ actiones : pregib: ꝓ om̃b: hominib: & om̃ib: qui in sublimita¬
te st̃ ut securã & tranquillã uitã agamꝰ cũ om̃ĩ pietate & cariate
taq ꝑ ipsos data pax ẽ eccłȩ quã uis tẽporalis tranquillitas tẽpo¬
ralis adȩficandas spũalit̃ domos & plantandos hortos & uineas
Nã ecce modo ꝑ istũ sermonẽ aedificamꝰ atq plantamꝰ & hoc fit¬

Expanded text:
ibus qui in sublimitate sunt, ut securam et tranquillam vitam agamus cum omni pietate et charitate . Itaque per ipsos data pax est Ecclesiae, quamvis temporalis, tranquillitas temporalis ad aedificandas spiritualiter domos et plantandos hortos et vineas. Nam et ecce te modo per istum sermonem aedificamus atque plantam
Abbreviated transcription (Latin):
docentes te inte xeris: Sed suꝑior uersus suꝑ qͦs om̃s docentes intel¬
ligatos tenoit id ẽ suꝑ inimicos : Et rursũ hic qui nc̃ ẽ uersus inferior
qui inimici sint dedarat id ẽ. om̃s docentes. Claues enĩ secȩloꝵ habȩ ꝓfi¬
tent᷑ & doctores eẽ selegis gloriant᷑. It cũ om̃ia legis testimonia aduen
tũ dm̃ nr̃i ihuxp̃i testent᷑ suꝑ doctores suos ꝓpħa intelligit: qr unige¬
nitũ dĩ filiũ in carneuenturũ testimonia eiꝰ oreditans sẽꝑ expectet. Õ fe¬
lix discipłi intelligentia. o doctoꝵ miserabilis ĩperitia. Docentes nesciunc
& incelligunt qͥ docent᷑. Carec aut̃ ꝓpħa uitio iactantiȩ. Intelligentiȩ enuĩ
p̃stantĩ unde adeptꝰ eẽ ostendit Nã suꝑiꝰ ait qđ suꝑ inimicos suos pru
nature diuersitate soleat acciđẽ ut discipłs prudentior sit magisero tam̃
hoc ipsũ diligentiȩ suȩ ⁊ studii sui eẽ demonstrat. Ait enĩ. Suꝑ semores

Expanded text:
docentes intellexeris ? sed superior uersus, super quos omnes docentes se intellegat, ostendit, id est super inimicos. et rursum hic, qui nunc est uersus inferior, qui inimici sint, declarat, id est omnes docentes. claues enim se caelorum habere profitentur et doctores esse se legis gloriantur. et cum omnia legis testimonia aduenores suos Propheta intelligit: quia unigenitum Dei filium in carne venturum, testimonia ejus meditans, semper expectet. O felix discipuli intelligentia! o doctorum mirabilis imperitia! Docentes nesciunt; et intelligunt qui docentur. Caret autem Propheta vitio jactantiae: intelligentiae enim praestantiam undnaturae diversitate soleat accidere, ut discipulus prudentior sit magistro; tamen hoc ipsum diligentiae suae et studii esse demonstrat. Ait enim, VERS