comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. Et in terra penitus ñ parentes: quia
dũ hic uideri aliquid appetunt: nimirum
in hereticoꝵ typo diximꝰ: omino nil obstat. si
etiam de ꝑuersis atq carnalib quamuis in
recta fide positis sentiamꝰ. Neq enĩ scã electoꝵ
ȩccła solos sibi aduersarios deputat. qui ab eiꝰ
fide positi extra dissentiunt: sed eos quoq
qui uitam illius male uiuendo interius pre¬
munt. Contemplet igitur erũna irruentis
aduersitatis afflicta. quomodo ꝓsꝑitatis suȩ
tempore. iniquorũ & intra se uiuentiũ pra¬
uitate grauata sit: contemplet᷑. qđ exigentib
meritis quorundam ñ iniuste in illa uita
turbata sit omĩum. & dicat. Qui rodebant
in solitudine. squalentes calamitate & miseria.
Sicut in prima huiꝰ oꝑis parte prȩfatꝰ sum:
ꝓ uirtute contẽplationis. ñnunquã solet in¬
telligi solitudo mentis. S ed hoc in loco cum so¬
litudo ꝑ obiurgationẽ dicitur: quid aliud

Expanded text:
gitur: Et in terra penitus non parentes. - Quia gitur: Et in terra penitus non parentes. - Quia dum hic videri aliquid appetunt, nimirum in haereticorum typo diximus, omnino nil obstat si etiam de perversis atque carnalibus, quamvis in recta fide positis, sentiamus. Neque enim sancta electorum Ecclesia solos sibi adversarios deputat qui ab ejus fide positi extra dissentiunt, sed eos quoque qui vitam illius male vivendo interius premunt. Contempletur igitur aerumna irruentis adversitatis afflicta, quomodo prosperitatis suae tempore iniquorum et intra se viventium pravitate gravata sit. Contempletur quod exigentibus meritis quorumdam, non injuste in illa vita turbata sit omnium, et dicat: Qui rodebant in solitudine, squalentes calamitate et miseria. Sicut in prima hujus operis parte praefatus sum, per virtutem contemplationis nonnunquam solet intelligi solitudo mentis. Sed hoc in loco cum solitudo per objurgationem dicitur, quid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
tiam iactant: atq unde sibi peccata cotidie
etiam alios ꝑdendo congregant. inde se quasi
eẽ duces ad iustitiam exultant. Bene ergo
dicitur. Qui intͣ huiꝰcemodi lȩtabant᷑: & eẽ
sub sentib delitias computabant. Trahunt
enĩ quos ualent ad ꝑditionẽ suam: & sub pec¬
catis ẽẽ uel culpis culpas addere. credunt se
Suirtutũ opulentiam cõplere. Sequit᷑. F ilii¬
parentes: eorum uidelicet filii. qui fuerunt
Serrorũ magistri. Filii igitur dicunt᷑ non de
eoꝵ semine. sed de imitatione generati: qui do¬
cendo ꝑuersa. stulti fuerunt ꝑ ignorantiam:
uiuendo nequit᷑. ignobiles ꝑ actionem: qui
redemptori nr̃o nulla sapientiȩ. nulla uitȩ
cognitione coniuncti sunt. De quo salomo¬
nis uoce. in laude scẽ eccłȩ dicitur. Nobilis in
portis uir eius. Hii itaq quia ꝑuersa erran¬
tium exempla secuti sunt: filii stultorum &
ignobiliũ esse memorant᷑. Recte autẽ subiun¬

Expanded text:
tiam jactant; atque unde sibi peccata quotidie, tiam jactant; atque unde sibi peccata quotidie, etiam alios perdendo, congregant, inde se esse quasi duces ad justitiam exsultant. Bene ergo dicitur: Qui inter hujuscemodi laetabantur, et esse sub sentibus delicias computabant. Trahunt enim quos valent ad perditionem suam, et sub peccatis esse, vel culpis culpas addere credunt se virtutum opulentiam cumulare. CAPUT XIbilium. - Eorum videlicet filii qui fuerunt errorum magistri. Filii igitur dicuntur, non de eorum semine, sed de imitatione generati, qui docendo perversa stulti fuerunt per ignorantiam, vivendo nequiter ignobiles per actionem, qui Redemptori nostro, nulla sapientia, nulla vitae cognitione conjuncti sunt. De quo Salomonis voce in laude sanctae Ecclesiae dicitur: « Nobilis in portis vir ejus . » Hi itaque qui perversa errantium exempla secuti sunt, filii stultorum et ignobilium esse memorantur. Recte subjun
Abbreviated transcription (Latin):
eccła ab aduersariis ad modicũ depressa: cum
sibi audaces errantiũ mentes insultare conspe¬
xerit. quȩ eorũ conuersatio fuerit ad memo¬
tis ex frigore mentis conualuit: profecto in
torrentium desertis habitauit. Quia uero
aꝑta & libera ñ fuit : in cauernis latuit.
Quia autẽ plebem ñ fixam sed mobilem tẽ-¬
nuit: ñ suꝑ petram sed suꝑ glareã mansit.
modi lȩtabant᷑: & esse sub sentib delitias com¬
putabant. Quid nomine sentium: nisi eas
quas iam supra diximꝰ. punctiones intelligimꝰ
peccatorũ : Quia autẽ ꝑuersȩ mentes gauders¬
in iniquitatib quas flere debuerant. om̃s here¬
tici tanto se inani lȩtitia extollunt. quanto
magis ad peiora conualescunt: atq esse sub
sentib delitias deputant: quia inde in ꝑuersã
mentẽ ad gaudium subleuant. unde spinas
peccatorũ portant. Nam sĩ quando ad errorẽ
suum ualuerint quẽpiam trahere. sese ꝑ lȩti¬

Expanded text:
Ecclesia ab adversariis ad modicum depressa, cum Ecclesia ab adversariis ad modicum depressa, cum sibi audaces errantium mentes insultare conspexerit; quae eorum conversatio fuerit, ad memotis, ex frigore mentis convaluit, profecto in torrentium desertis habitavit. Quia vero aperta et libera non fuit, in cavernis latuit. Quia autem plebem non fixam, sed mobilem tenuit, non super petram, 648 sed super glaream mansit; modi laetabantur, et esse sub sentibus delicias computabant. - Quid nomine sentium, nisi eas quas supradiximus, punctiones intelligimus peccatorum? Quia autem perversae mentes gaudent iniquitatibus quas flere debuerunt, omnes haeretici tanto se inani laetitia extollunt, quantmagis ad pejora convalescunt; atque esse sub sentibus delicias deputant, quia inde perversam mentem ad gaudium sublevant, unde spinas peccatorum portant. Nam si quando ad errorem suum valuerint quempiam trahere, sese per laeti
Abbreviated transcription (Latin):
S nolite exire. E tce in penetralib: nolite ere¬
dere. Sicut enĩ fulgur exit ab oriente. &
paret usq in occidentẽ: ita erit & aduentus
filii hominis. Hoc itaq illic in penetralibus:
qđ hic dicit᷑ in cauernis. In cauernis ergo he¬
retici habitant: quia plerunq errorẽ suũ
secretis prȩdicationib occultant: ut quo se
doctorib prudentiorib q ñ indicant. eo ad
se uehiem̃tius imperitos trahant. Unde bene
etiam subinfert᷑. Uel suꝑ glaream. Glareã
quippe. illos minutissimos lapides dicimus.
quos aqua fluuialis trahit. Doctores igitur
ꝑuersorum dogmatũ suꝑ glaream habitant:
quia illas hominũ mentes trahunt. quae
nulla grauitatis stabilitate solidant᷑: quas
uelut de loco semꝑ ad locum flumina erroꝵ
dueunt. Unde & prȩdicator egregius. cum
auditores suos nͣ temporalit᷑ duci. sed forti
cuperet grauitate solidari: admonuit dicens.
Ut iam ñ simus paruuli fluetuantes: nec
circũferamur om̃i uento doctrinȩ. Dc̃a itaq

Expanded text:
ite credere. Sicut enim fulgur exit ab Oriente, et paret usque in Occidentem, ita erit et adventus Filii hominis . Hoc itaque illic in penetralibus, quod hic dicitur in cavernis. In cavernis ergo haeretici habitant, quia plerumque errorem suum secretis praedicationibus occultant, ut quo se doctioribus prudentioribusque non indicant, eo ad se vehementius imperitos trahant. Unde bene etiam subinfertur: Vel super glaream. Glaream quippe illos minutissimos lapides dicimus quos aqua fluvialis trahit. Doctores igitur perversorum dogmatum super glaream habitant, quia illas hominum mentes trahunt, quae nulla gravitatis stabilitate solidantur, quas velut de loco semper ad locum flumina errorum ducunt. Unde et praedicator egregius, cum auditores suos non temporaliter duci, sed forti cuperet gravitate solidari, admonuit dicens: Ut jam non simus parvuli fluctuantes, nec circumferamur omni vento doctrinae . Sancta itaque
Abbreviated transcription (Latin):
dũ hunc laborib fatigat. contumeliis lacerat:
ꝓfecto hunc ab om̃i uiciorũ rubigine uren¬
do purgat. S tultus ergo sapienti etiam
dominando seruit: quẽ ad meliorem statum
premendo ꝓuehit. Sic nonnunquã pupillis
dominis ad disciplinȩ magisteriũ serui p̾sunt.
terrent. premurte. & feriunt: & tamen esse
serui nullomodo desistunt: quia ad hoc ipsũ
ordinati sunt. ut ꝓficientib dominis. etiam
feriendo famulent᷑. Quia igitur mala rep¬
borum. bonos dũ eruciant purgant: utilita¬
ti iustorũ. militat etiam potestas iniquorũ.
Sead plerunq iusti tribulatione deprehensi.¬

Expanded text:
dum hunc laboribus fatigat, contumdum hunc laboribus fatigat, contumprofecto hunc ab omni vitiorum rubigine urendo purgat. Stultus ergo sapienti etiam dominando servit, quem ad meliorem statum premendo provehit; sic nonnunquam pupillis dominis ad disciplinae magisterium servi praesunt, terrent, premunt, feriunt; et tamen esse servi nullo modo desistunt, quia ad hoc ipsum ordinati sunt, ut proficientibus dominis etiam feriendo famulentur. Quia igitur mala reproborum bonos, dum cruciant, depurgant, utilitati justorum militat etiam potestas iniquorum. Sed plerumque justi tribulatione deprehensi
Abbreviated transcription (Latin):
ptet illũ in cogitationib illius. Iusti quippe
om̃ps ds̃ electorum suoꝵ aduersarios tempo¬
raliter ꝑmittit excrescere: ut ꝑ malorũ sȩui¬
tiam. purget᷑ uita bonorũ. N unquã quippe¬
dñs malos aduersus bonos eẽ ꝑmitteret: nisi
etiam quantũ ꝓdessent uideret. Ñ am dum
iniusti sęuiunt: iusti purgant᷑. Et utilitati
innocentiũ militat uita prauorũ: dũ hanc
& premendo humiliat. & humiliando semꝑ
ad melius format. Unde recte quoq ꝑ salo¬
monem dicit᷑. Qui stultus est: seruiet sapi¬
enti. Et tam̃ sȩpe conspicimꝰ sapientes sub ẽẽ.
stultos uero arcem dñi tenere: sapientes serui¬
liter obsequi. stultos tyrannica elatione do¬
minari. Quomodo igit᷑ diffinitione diuinȩ
sententiȩ sapienti stultus seruit: dũ plerunq
hunc iure tẽporalis dominis cõprimit Ded
sciendũ est: quia contra sapientis uitam dũ
stultus prȩminens terrorẽ potestatis exercet.

Expanded text:
ptet illum in cogitationibus illius et credat ptet illum in cogitationibus illius et credat omnipotens Deus electorum suorum adversarios temporaliter permittit excrescere, ut per malorum saevitiam purgetur vita bonorum. 52. UtiDominus adversos bonis esse permitteret, nisi etiam quantum prodessent videret. Nam dum injusti saeviunt, justi purgantur, et utilitati innocentium militat vita pravorum, dum hanc et premendo humiliat, et humiliando semper ad melius format. Unde recte quoque per Salomonem dicitur: Qui stultus est, serviet sapienti . Et tamen saepe conspicimus sapientes subesse, stultos vero arcem dominii tenere; sapientes serviliter obsequi, stultos tyrannica elatione dominari. Quomodo igitur definitione divinae sententiae sapienti stultus servit, dum plerumque hunc jure temporalis dominii comprimit? Sed sciendum est quia contra sapientis vitam, dum stultus praeeminens terrorem potestatis exercet,
Abbreviated transcription (Latin):
sperauit in dño. & confusus est: ꝑmansit in
mandatis eius & derelictus est: & quis in uo¬
cauit illũ. & despexit eum: qua ratione ncͣ
dicitur. ñ fuit qui ferret auxilium: nisi quia
omps ds̃ eos quos in ȩt̾num diligit. aliquan¬
do ad tempus relinquit: Unde scriptum est.
Ad punctũ in modico dereliqui tẽ: & in
miserationib magnis congregabo te. In mo¬
:mento indignationis abscondi faciem meam¬
S parumꝑ ate: & in miscda sempitͣna misertus
sum tui. Hinc etiam psalmista deprecatur
dicens. Non me derelinquas usq quaq. Dere¬
linqui igitur sese ad modicũ posse utiliter no¬
uerat : qui ne usq quaq relinqueret᷑ petebat.
Scos & enim suos dñs ueniendo adiuuat. dere¬
linquendo ꝓbat: donis firmat. tribulationib
temptat. Unde recte quoq ꝑ quendã sapientẽ
dicit᷑. In primis eligit eum: timorẽ & metum
& probationẽ inducit suꝑ illũ. Excruciauit
illum in tribulatione doctrinȩ suȩ. donec tem¬

Expanded text:
in Domino, et confusus est; permansit in mandatis ejus, et derelictus est? Et quis invocavit illum, et despexit eum ? Qua itaque ratione nunc dicitur: Non fuit qui ferret auxilium, nisi quia omnipotens Deus eos quos in aeternum diligit aliquando ad tempus relinquit? Unde scriptum est: Ad punctum in modico dereliqui te, et in miserationibus magnis congregabo te. In momento indignationis abscondi faciem meam parumper a te, et in misericordia sempiterna misertus sum tui . Hinc etiam Psalmista deprecabatur, dicens: Non me derelinquas usquequaque . Derelinqui igitur sese ad modicum posse utiliter noverat, qui ne usquequaque relinqueretur petebat. Sanctos etenim suos Dominus veniendo adjuvat, relinquendo probat; donis firmat, tribulationibus tentat. Unde recte quoque per quemdam sapientem t in primis eligit eum. timorem et metum et probationem inducet super illum et cruciabit illum in tribulatione doctrinae suae, donec tem
Abbreviated transcription (Latin):
quã ad extinctionẽ secant. Ex quib & apte
eorũ emittis manũ tuam: & si corruerint. ipse
saluabis. In quib ꝓfecto uerbis. hoc sollerter
debet intelligi: quod beatus iob dũ sua narrat.
in se alios transfigurat. Uelut enim de se spe¬
cialiter dicebat. eleuasti me & quasi super
uentũ ponens elisisti me ualide: scio qͥa morti¬
me traditurus es ubi constituta est domꝰ omni
uiuenti. & tam̃ non de se sed de aliis adiungit:
ueruntam̃ non ad consumptionẽ eoꝵ emit¬
tis manũ tuam. Dum enĩ de se loquens.
ratiocinando causas de aliis subdit: quã
multoꝵ ꝑsonas in se significet ostendit.
Manum itaq suam dñs ad consũptionẽ
peccantiũ ñ ummittit. cum feriendo a pec
catis corripit. & corruentes saluat. dum
cadentes ad culpam. in salutem corporis
uulnerat: ut ꝓstrati exterius. interius sur¬
gant. quatinus iacentes corpore. ad interi¬
orem statum redeant. qui stantes exterius

Expanded text:
quam ad exstinctionem secant. Ex quibus apte quam ad exstinctionem secant. Ex quibus apte eorum emittis manum tuam, et si corruerint ipse salvabis. - In quibus profecto verbis hoc solerter debet intein se alios transfigurat. Velut enim de se specialiter dicebat: Elevasti me, et quasi super ventum ponens elisisti me valide; scio quia morti trades me, ubi constituta est domus omni viventi; et tamen non de se, sed de aliis adjugit: Verumtamen non ad consumptionem eorum emittis manum tuam. Dum enim de se loquens ratiocinando causas de aliis subdit, quam multorum personas in se significet ostendit. Manum itaque suam Dominus ad consumptionem peccantium non emittit, cum feriendo a peccatis corripit, et corruentes salvat, dum cadentes ad culpam in salutem corporis vulnerat, ut prostrati exterius, interius surgant, quatenus jacentes corpore, ad interiorem statum redeant, qui stantes exterius
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis dicit᷑. Helias quidem uenturus est:
S & restituet omĩa. Uenit enim restituturus
om̃a: quia ad hoc nimirũ huic mundo resti¬
tuitur. ut & predicationis munera impleat.¬
& carnis debitum soluat. Quȩ tam̃ sci uiri
sententia iuxta allegoriȩ mysterium. sc̃ȩ ȩccłe
uocib ex ꝑsona congruit infirmorũ: qui fidẽ
uerbotenus tenent. sed contra prȩcepta fidei
suis desideriis famulant᷑. Ait enim. Scio qͥa
morti tradas me: ubi constituta domus est omni
uiuenti. Quia enĩ multos in se uoluptatibus
deditos conspicit. eoꝵ q iam interitum prȩscit.
pensat qđ in uanitate prȩsenti suis quidem
desideriis seruiunt: sed tam̃ ad mortis domũ
ꝑueniunt om̃s. qui in ea carnaliter uiuunt.
Sunt uero non nulli. qui in uoluntatũ suarũ
foueam corruunt: sed tam̃ ꝑ lamͣta pęniten¬
tiȩ. ab imis citius pedem reducant: quos suꝑ¬
nȩ ꝑcussionis uulnera. ad eruditionẽ potius.

Expanded text:
veritatis dicitur: Elias quidem venturus est, veritatis dicitur: Elias quidem venturus est, et restituet omnia . Veniet enim restituturus omnia, quia ad hoc nimirum huic mundo restituitur, ut et praedicationis munera impleat, et carnis debitum solvat. Quae tamen sancti viri sententia juxta allegoriae mysterium sanctae Ecclesiae vocibus ex persona congruit infirmorum, qui fidem verbo tenus tenent, sed contra praecepta fidei suis desideriis famulantur. Ait etenim: Scio quia morti trades me, ubi constituta domus est omni viventi. Quia enim multos in se voluptatibus deditos conspicit, eorumque jam interitum praescit, pensat quod in via vitae praesentis suis quidem desideriis serviunt, sed tamen ad mortis domum perveniunt omnes qui in ea carnaliter vivunt. Sunt vero nonnulli qui in voluptatum suarum foveam corruunt, sed tamen per lamenta poenitentiae ab imis citius pedem reducunt, quos supernae percussionis verbera ad eruditionem potius
Abbreviated transcription (Latin):
parte tractatum est: qd ante aduentũ dñi
ad inferni receptacula etiam iusti descende¬
rent. quãuis ñ in suppliciis sed in requie ser¬
uarentur. Qđ nunc testimoniis edocere ne.¬
gligimus: quia in ea iam sufficient᷑ ꝓbatum
putamꝰ. Hoc ergo qđ dicitur. scio quia morti
tradas me: ubi constituta domus est om̃i uiuen¬
ti: recte beato iob etiam iuxta historiam congru.¬
it. dum nimirũ constat. quia ante redemptoris
grͣam ad inferni claustra etiam iusti ducerent᷑.
Ipsa quippe inferni receptio. domus om̃ium
uuentiũ dicitur: quia nulliis huc uenit. qui
ante mediatoris aduentũ ñ illue ipsa corrupti¬
onis suȩ conditione ꝑtransiuit. Nullus huc
uenit: qui ad carnis morte̾ eiusdem corruptio¬
nis suȩ gressib ñ tetendit. De qua uidelicet
morte ꝑ psalmistam dicitur. Quis ẽ homo¬
S qui uiuit & ñ uidebit mortem: Nam & si
ad celum raptus helias ẽẽ ꝑhibetur: mortem
tam̃ distulit. ñ euasit. De ipso quippe. ore

Expanded text:
parte tractatum est quod ante adventum Domini ad inferni receptacula etiam justi descenderent, quamvis non in suppliciis, sed in requie servarentur. Quod nunc testimoniis edocere negligimus, quia in ea jam sufficienter probatum putamus. Hoc ergo quod dicitur: Scio quia morti trades me, ubi constituta domus est omni viventi, recte beato Job etiam juxta historiam congruit, dum nimirum constat quia ante Redemptoris gratiam ad inferni claustra etiam justi ducerentur. Ipsa quippe inferni receptio domus omnium viventium dicitur, quia nullus huc venit qui ante Mediatoris adventum non 669 illuc ipsa corruptionis suae conditione pertransiit, nullus huc venit qui ad carnis mortem ejusdem corruptionis suae gressibus non tetendit. De qua videlicet morte per Psalmistam dicitur: Quis est homo qui vivit, et non videbit mortem ? Nam etsi ad coelum raptus Elias esse perhibetur, mortem tamen distulit, non evasit. De ipso quippe ore
Abbreviated transcription (Latin):
qui: & digitũ suꝑponebant ori suo. Uocem
suam cohibebant duces: & lingua eorũ gut¬
turi suo adherebat. Nesi aꝑte dicat. Cum
predicare mͥ uoce publica licuit: omis qui
meȩ ueritati ñ fuit subiectus expauit. Illo
nanq tẽpore cũ scã ȩccła aduersitate premit᷑.
prauis quibq prȩdicatorib licentia locuti
S ait. Sed & lamiȩ nudauerunt mammam:
lactauerunt catulos suos. Quid nanq la¬
mias. nisi hereticos appellat. humanã quidẽ
faciem. sed beluina ꝑ impietatẽ corda gestan¬
tes: Qui tunc maminã nudant: quia er¬
rorem suũ libere predicant. Tunc catulos
lactant: quia male sequaces paruulorum
animas dũ ꝑuersa insinuant. ad impietatẽ
nutriendo confirmant. Sequit᷑. Auris¬

Expanded text:
um superponebant ori suo. Vocem suam duces cohibebant, et lingua eorum gutturi suo adhaerebat. Ac si aperte dicat: Cum praedicare mihi voce publica licuit, omnis me qui veritati non fuit subjectus expavit. Illo namque tempore cum sancta Ecclesia adversitate premitur, pravis quibusque praedicatoribus licentia locutio, ait: Sed et lamiae nudaverunt mammam, lactaverunt catulos suos . Quid namque lamias, nisi haereticos appellat, humanam quidem faciem, sed belluina per impietatem corda gestantes? Qui tunc mammam nudant, cum errorem suum libere praedicant. Tunc catulos lactant, quia male sequaces parvulorum animas dum perversa insinuant, ad impietatem nutriendo confirmant. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
tardare manũ subuenientis ȩstimant: cũ se
ꝑsequentiũ immanitas paulo longius angu¬
stat. Et concita quidem sunt ereptoris re¬
media: sed hoc qđ ab ereptore citius agitur.
dolori tardũ uidetur. Cũq adesse postulati¬
oni auxiliũ quęrit᷑. si uocem ñ statim sequit᷑:
quia desit ȩstimatur. Unde nunc dicit᷑. Et
ñ fuit qui ferret auxiliũ. Qua uidelicet in
uoce ipsa uis passionis exprimit᷑: quia suꝑnũ
auxilium & si adest quantũ ad ordinatam
ꝓuidentiam ꝓtectoris: deesse tam̃ creditur.
quantum ad concita uota patientis. Sequit᷑.¬

Expanded text:
tardam manum subvenientis aestimant, cum se persequentium immanitas paulo longius angustat. Et concita quidem sunt ereptoris remedia, sed hoc quod ab ereptore citius agitur, dolenti tardum videtur. Cumque adesse postulationi auxilium quaeritur, si vocem non statim sequitur, quia desit aestimatur. Unde nunc dicitur: Et non fuit qui ferret auxilium. Qua videlicet in voce ipsa vis passionis exprimitur, quia supernum auxilium, etsi ad est quantum ad ordinatam providentiam 662 protectoris, deesse tamen creditur quantum ad concita vota patientis. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
nrͣȩ iniustitiȩ illustrat᷑. Ad orientis ergo
dexteram calamitates surgunt: quia hu
quoq ad ꝑsecutionẽ ꝓsiliunt. qui electa
membra redemptoris nrͣi eẽ credebantur.¬
A qua uidelicet calamitates recte ilico asse.¬
rit surgere: quia dũ ñ erant extranei qui
ꝑsequunt᷑. ab eis repente mala & ilico fiunt.
Sin uero dextera hu qui ueracit᷑ fideles st̃
appellant᷑ calamitates ad dexterã orientis
surgunt: quia erũpente ꝑsecutionis artieu¬
lo. erudeles prauoꝵ impetus iusti patiunt᷑.

Expanded text:
trae injustitiae nox illustratur. Ad Orientis ergo trae injustitiae nox illustratur. Ad Orientis ergo dextram calamitates surgunt, quia hi quoque ad persecutionem prosiliunt, qui electa membra Redemptoris nostri esse credebantur. Quas videlicet calamitates recte illico asserit surgere, quia dum non erant extranei qui persequuntur, ab eis repente mala et illico fiunt. Si vero dextra hi qui veraciter fideles sunt appellantur, calamitates ad dextram Orientis surgunt, quia erumpente persecutionis articulo, crudeles pravorum impetus justi patiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
dilectus fuit. Sed quia ipse iudaicus popłs
modo ꝑditus. in fine est quandoq creditu¬
rus. ꝓpħa testante qui ait. reliquiȩ saluȩ
fient: satan a dextris suis dñs remouet di¬
cens. Increpet dñs inte satant. Et eiusdem
populi liberationem indicans. subdit. Qui
elegit iherłm. Qui nimirũ popłs quia
ad gehennȩ incendia ꝑfidia duce defluebat.
sed dum ad fidem reducit᷑. ab eodem ȩterni
ignis incendio liberat᷑: statim de eo illic
subdit᷑. Nunquid ñ iste est torris erutus
iudaica: ita hoc in loco dexterȩ uocabulo.
fidelis popłs sc̃ȩ ȩccłȩ designatur. Unde &
uenturus iudex hedos ad sinistrã. agnos ad
dexteram ponet. Sed cũ scãm ȩccłam aduer¬
sitatis tempore ipsi quoq lacescunt. qui fi¬
deles eẽ uidebant᷑: ei ꝓculdubio calamitates
dextera. orientis uocatur. De ipso quippe
eius capite scriptũ est. Oriens est nom̃ eiꝰ.
N am quia ab oriente lux surgit. recte
oriens dicitur: cuius iustitiȩ lumine. nox¬

Expanded text:
dilectus fuit. Sed quia ipse Judaicus populus, modo perditus, in fine est quandoque crediturus, propheta testante, qui ait: Reliquiae salvae fient , Satan a dextris suis Dominus removet, dicens: Increpet Dominus in te, Satan . Et ejusdem populi liberationem indicans, subdit: Quia eligit Jerusalem . Qui nimirum populus, quia ad gehennae incendia, perfidia duce, defluebat, sed 660 dum ad fidem reducitur ab eodem aeterni ignis incendio liberatur, statim de eo illic subditur: Nunquid non est iste torris erutus Judaica, ita hoc in loco dextrae vocabulo fidelis populus sanctae Ecclesiae designatur. Unde et venturus judex haedos ad sinistram, agnos ad dexteram ponet . Sed cum sanctam Ecclesiam adversitatis tempore ipsi quoque lacessunt qui fideles esse videbantur, ei procul dubio calamitates dextra Orientis vocatur. De ipso quippe ejusdem capite scriptum est: Oriens est nomen ejus . Nam quia ab Oriente lux surgit, recte Oriens dicitur cujus justitiae lumine nos
Abbreviated transcription (Latin):
& pręualuerunt: & ñ fuit qui ferret auxiliũ.
Dicat hȩc beatus iob de malignis spiritibus.
uidelicet hostib occultis: dicat uniuersa ȩccła
de prauis ꝑsequentib. scilicet aduersariis
aꝑtis. Ipsi quippe eius itinera dissipant: cũ
in quorundam infirmorũ mentib ueritatiᷤs
uias callida ꝑsuasione ꝑturbant. Ipsi insi¬
diantes prȩualent: cũ eos quos aꝑte ad malũ
trahere nequeunt. bona simulando ꝑuertuN.
Sed mirũ ualde est qđ subicit. ñ fuit qui fer¬
ret auxilium: cũ de diuino adiutorio psal¬
mista clamet. adiutor in oportunitatib in

Expanded text:
et praevaluerunt, et non fuit qui ferret auxilium. et praevaluerunt, et non fuit qui ferret auxilium. - Dicat haec beatus Job de malignis spiritibus, videlicet hostibus occultis. Dicat universa Ecclesia de pravis persequentibus, scilicet adversariis apertis. Ipsi quippe ejus itinera dissipant, cum in quorumdam infirmorum mentibus veritatis vias callida persuasione perturbant. Ipsi insidiantes praevalent, cum eos quos aperte ad malum trahere nequeunt, bona simulando pervertunt. Sed mirum valde quod subjicit: Non fuit qui ferret auxilium, cum de divino adjutorio Psalmista clamet: « Adjutor in opportunitatibus in
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ꝑ pedes ȩccłȩ : nisi extrema illius
membra signantur: Quȩ dum ad oꝑa
terrena deseruiunt. tanto celerius ab aduer¬
sarus falli possunt: quanto sublimia minꝰ
intelligunt. Hos itaq pedes aduersarii
illius. ad sui dogmatis errorem trahunt.
Subuersi pedes iuam tenere nequeunt: cũ
infirmi quiq ꝑsecutorũ suoꝵ uel ꝓmissio¬
nib ꝑsuasi. uel minis territi. uel cruciatib
fracti. ab itinere recto deuiant᷑. Bene autẽ¬
aduersariorũ semitȩ fluctib comparant᷑: cũ
dicit᷑. Et oppresserunt me quasi fluctibus
semitis suis: quia scilicet uita prauorũ inso¬
lenti inquietudine molesta. ad obruendam
ut ita dixerim nauim cordis. quasi tempesta s
illabit᷑. De qua uidelicet tempestate ꝑ salo¬
monem dicit᷑. Quasi tẽpestas transiens. ñ
Serit. impius. Cũq infirmus quisq ꝑuersos
florere conspicit: hunc in ꝑuersitatis pela¬
gus unda miserȩ imitationis mergit. Sequit᷑.¬
Dissipauerunt itinera mea. insidiati sunt mͥ.

Expanded text:
Quid per pedes Ecclesiae, nisi extrema illius membra signantur? Quae dum ad opera terrena deserviunt, tanto celerius ab adversariis falli possunt, quanto sublimia minus inteesia Dei ad sui dogmatis errorem trahunt. Subversi autem pedes viam tenere nequeunt, quia infirmi quique persecutorum suorum vel promissionibus persuasi, minis territi, vel cruciatibus fracti, ab itinere recto deviant; et cuadversariorum semitae fluctibus comparantur, cum dicitur: Et oppresserunt quasi fluctibus semitis suis, quia scilicet vita pravorum insolenti inquietudine molesta ad obruendam, ut ita dixerim, navem cordis quasi tempestas illabitur. De qua videlicet tempestate per Salomonem dicitur: Quasi tempestas transiens non erit impius . Cumque infirmus quisque perversos florere conspicit, hunc in perversitatis pelagus unda miserae imitationis mergit. SequitDissipaverunt itinera mea, insidiati sunt mihi
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝓ magno pensamus: ꝓ sinistro uero.
id quod despicimꝰ. Quod zacharias aꝑte
Sinsinuat dicens. Et ostendit michi iħm sa¬
cerdotem magnũ stantẽ coram angło dñi: &
satan stabat a dextris eius. ut aduersaret᷑ ei.
Qui ut patentius hoc qđ pręmisit ostende¬
ret secutus adiunxit. Et dixit dñs adsatan.
Increpet dñs in te satan. qui elegit iherłin.
Nunquid ñ iste est torris. erutus de igne:
Et iłic indutus erat uestib sordidis. Sordi¬
dis enim uestib iħc indutus est: quia qͥuis
alienus ab om̃i peccato. tam̃ in similitudinẽ
uenit carnis peccati. Cui aduenienti satan
a dextris stetit. Pro magno nanq dñs iuda¬
icum populũ. & pro nichilo gentes habere
uidebatur: sed post quã incarnatus apparu¬
it. gentilitas quȩ pro sinistro habita fuerat
credidit: iudaicus uero populus. ad ꝑfidiam
declinauit. Satan ergo illi a dextris stetit :
quia illũ ei populũ rapuit. qui dudum

Expanded text:
quod pro magno pensamus, pro sinistro vero quod pro magno pensamus, pro sinistro vero id quod despicimus; quod Zacharias aperte insinuat, dicens: Et ostendit mihi Jesum sacerdotem magnum, stantem coram angelo Domini, et Satan stabat a dextris ejus, ut adversaretur ei . Qui ut patentius hoc quod praemisit ostenderet, secutus adjunxit: Et dixit Dominus ad Satan: Increpet Dominus in te, Satan, qui elegit Jerusalem. Nunquid non est iste torris erutus de igne? Et Jesus indutus erat vestibus sordidis . Sordidis enim vestibus Jesus indutus erat, quia quamvis alienus ab omni peccato, tamen in similitudinem venit carnis peccati. Cui venienti Satan a dextris stetit. Pro magno namque Dominus Judaicum populum, et pro nihilo gentes habere videbatur. Sed postquam incarnatus apparuit, gentilitas quae pro sinistro habita fuerat credidit; Judaicus vero populus ad perfidiam declinavit. Satan ergo illi a dextris stetit, quia illum ei populum rapuit, qui dudum
Abbreviated transcription (Latin):
si ab eorum redargutione pro eorum amore
cessamus. Unde necesse est. ut aliquando
toleremus tacendo qđ sunt: quatinus in no¬
bis discant bene uiuendo quod nͣ̃ sunt. Quia
igitur sca ȩccła quȩ uerba sua semꝑ ꝑ caritatẽ
exerit. ea nonnunquã etiam ex caritate restrin¬
git dicat: frenũ posuit in os meum. Nesi aꝑte
fateatur dicens. Quia in quibdam ꝓuectũ
ñ uidi. prȩdicationis ab eis impetũ temperaui :
ut uitam mea̾ saltem ꝑ patientiam discerent.
cũ uerba mea admittere ꝑ oblatam prȩdicatio¬
nem nollent. S ed plus nobis hoc plerunq in
tribulationib dolet: qđ eas ab illis patimur.
in quib germano amore fidebamus. Unde &
calamitates surgerent: si a quib libet extra
bus quasi fidelib temptationẽ cruciamentoꝵ
patitur. quasi ad dexteram illi calamitates
oriuntur: quia hii qui sub xpͣi nomine mi¬
litant. xp̃i in ea nomen impugnant. Ipso
enĩ locutionis usu ꝓ dextro habere dicimus.

Expanded text:
si ab eorum redargutione pro eorum amore si ab eorum redargutione pro eorum amore cessamus. Unde necesse est ut aliquando toleremus tacendo quod sunt, quatenus in nobis discant bene vivendo quod non sunt. Quia igitur sancta Ecclesia, quae verba sua semper per charitatem exerit, ea etiam nonnunquam ex charitate restringit, dicat: Frenum posuit in os meum. Ac si aperte fateatur, dicens: Quia in quibusdam provectum non vidi praedicationis, ab eis impetum temperavi, ut vitam meam saltem per patientiam discerent, cum verba mea admittere per oblatam praedicationem nollent. Vet. XX. Sed plus nobis hoc plerumque in tribulationibus dolet, quod eas ab illis patimur, in quibus germano amore confidebamus. Unde et calamitates surgerent, si a quibuslibet extra bus quasi fidelibus tentationem cruciamentorum patitur, quasi ad dexteram illi calamitates oriuntur, quia hi qui sub Christi nomine militant Christi in ea nomen impugnant. Ipso enim locutionis usu pro dextro habere dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
Frenũ sibi silentii suꝑ impositũ scĩ uiri apud
dura repborum corda conspiciunt: qui ꝑ pro¬
phetam dicunt. Quomodo cantabimꝰ canticũ
dñi: in terra aliena: Frenũ poni etiã paulus
admonuit: qui discipulo prȩcepit dicens. He
reticum post primã & scdam correctionẽ deuita:
sciens quia subuersus est. qui eiusmodi est: &
delinquit. ꝓprio iudicio condẽpnatus. Sc̃i
quippe doctores. plerunq alta consideratione
resistentiũ corda conspiciunt: & dum ea dere¬
licta diuinitus uident. afflicti gementesq
conticescunt. Annon aliquando frenum
salomon doctorib imponit. qui dicit: noli ar¬
guere derisorem. ne oderit te : S ed si ab incre¬
patione iccirco reticemus. quia contra nos in¬
surgere derisoris odia formidamꝰ: nͣ iam lucra
dĩ sed nr̃a quȩrimꝰ. Qua in rẽ sciendum est:
quod nonnunquã cũ redarguunt᷑ praui. dete¬
riores existunt. Ipsis ergo & ñ nobis parcimus:

Expanded text:
Frenum silentii sibi superimpositum sancti viri apud Frenum silentii sibi superimpositum sancti viri apud dura reproborum corda conspiciunt, qui per Prophetam dicunt: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena ? Frenum poni etiam Paulus admonuit, qui discipulo praecepit, dicens: Hreticum post primam et 2am correpcionem devita sciens, quia subversus est, qui eiusmodi est!reticum post primam et 2am correpcionem devita dicio condemnatus . Sancti quippe doctores 659 plerumque alta consideratione resistentium corda conspiciunt, et dum ea derelicta divinitus vident, afflicti gementesque conticescunt. An non aliquando frenum Salomon doctoribus imponit, qui dicit: Noli arguere derisorem, ne oderit te . Sed si ab increpatione idcirco reticemus, quia contra nos insurgere derisoris odia formidamus, non jam lucra Dei, sed nostra quaerimus. Qua in re sciendum est quod nonnunquam cum redarguuntur pravi, deteriores existunt. Ipsis ergo et non nobis parcimus,
Abbreviated transcription (Latin):
quando ꝑ id qđ post flagellum sequit᷑. quo
consilio flagellamur uidemꝰ. Cũ peccata dñs
uidet. & tam̃ manũ ad uindictam ñ cõmo¬
uet: quasi clausam faretrã tenet. S ed feri¬
endo indicat: quantũ ei in nobis displicuit
hoc. qđ diu uiuendo tolerauit. Sc̃a itaq
electoꝵ ȩccła. tribulationib pressa. dicat.
Faretram enĩ suam aꝑuit. & afflixit me. Quȩ
aduersariorũ uoces insolentes sustinens: dum
cernit qđ eius prȩdicatio ñ admittit᷑. quorun¬
dam duritiam deserens. prȩdicationis suae
uerba moderat᷑. Perpendens & enĩ ꝑsecutores
suos ad exhortationis uocem deteriores existere:
magis eligit tacere. Cumq indignos qui
audiant conspicit: prȩdicationẽ suã obducto
silentio astringit. Unde apte subiungit.
Et frenum posuit in osmeũ. Frenum sibi
cebant. Uobis oportebat primũ loqui uerbũ
d̃i. sed qm̃ repellitis illud. & indignos uos iudi¬
catis ȩternȩ uitȩ: ecce conuertimur ad gentes.

Expanded text:
quando per id quod post flagellum sequitur quo consilio flagellamur videmus. Cum peccata Dominus videt, et tamen manum ad vindictam non commovet, quasi clausam pharetram tenet, sed feriendo indicat quantum ei in nobis displicuit hoc quod diu videndo toleravit. Sancta itaque electorum Ecclesia tribulationibus pressa dicat: Pharetram enim suam aperuit, et afflixit me. Quae adversariorum voces insolentes sustinens, dum cernit quod ejus praedicatio non admittitur, quorumdam duritiam deserens, praedicationis suae verba moderatur. Perpendens etenim persecutores suos ad exhortationis suae vocem deteriores emagis eligit tacere; cumque indignos qui audiunt conspicit, praedicationem suam obducto silentio astringit. Unde apte subjungitur: Et frenum posuit in os meum. - Ac si oqui verbum Dei, sed quoniam repellitis illud, et indignos vos judicatis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes .
Abbreviated transcription (Latin):
quia add eadem signa quȩ exhibent. nulla
humilitate concordant: recte subdit᷑. Et
uita ipsa putabant᷑ indigni. Uel certe om̃s
hereticos sc̃a ȩccła uita ipsa fatetur indignos:
quia nimirũ sub nomine xp̃i militant contͣ
nom̃ xp̃i. De quib adhuc subdit᷑. E gesta
te & fame steriles. Om̃s heretici dũ in sacro
eloquio plus secreta dĩ student ꝑscrutari quã
capiunt: fame sua steriles fiunt. Neq enim
ea quęrunt. ex quib semet ipsos ad humilita¬
tem erudiant. mores in tranquillitate dispo¬
nant. patientiã seruent. longanimitatẽ ex hi¬
beant: sed ea solummodo quȩ eos doctos ac
lo quaces demonstrent. Illa scire appetunt:
ex quib singularit᷑ eruditi uideant᷑. Plerunq
enim audacter de natura diuinitatis tractas :
cũ semet ipsos miseri nesciant. E gestate ergo
ac fame sua steriles fiunt. qui ea ꝑscrutari
desiderant: ex quib bonȩ uitȩ germina nͣ

Expanded text:
quia ad eadem signa quae exhibent nulla quia ad eadem signa quae exhibent nulla humilitate concordant, recte subditur: Et vita ipsa putabantur indigni. Vel certe omnes haereticos sancta Ecclesia vita ipsa fatetur indignos, quia nimirum sub nomine Christi militant contra nomen Christi. De quibus adhuc subditur: CAte et fame steriles. - Omnes haeretici dum in sacro eloquio plus secreta Dei student perscrutari quam capiunt, fame sua sterea quaerunt ex quibus semetipsos ad humilitatem erudiant, mores in tranquillitate disponant, patientiam servent, longanimitatem exhibeant; sed ea solummodo quae eos doctos atque loquaces demonstrent, illa scire appetunt ex quibus singulariter eruditi videantur. Plerumque enim audacter de natura divinitatis tractant, cum semetipsos miseri nesciant. Egestate ergo ac fame sua steriles fiunt, quia ea perscrutari desiderant, ex quibus bonae vitae germina non
Abbreviated transcription (Latin):
si qua fiant hereticorũ miracula despicit: qͥa
hȩc scitatis specie ñ esse cognoscit. Probatio
quippe sanctitatis ñ est signa facere: sed unũ¬
quenq ut se diligere. De dõ autem uera. de
ꝓximo uero meliora: quã de semet ipso sentire.¬
Nam quia uera uirtus in amore est. nͥ autẽ
in ostensione miraculi: ueritas demonstrat
quȩ ait. In hoc cognoscent om̃s quia mei di¬
scipuli estis: si dilectionẽ habueritis ad inui¬
cem. Qui enim nͣ ait in hoc cognoscit᷑ quia
discipuli mei estis si signa feceritis. sed ait si
dilectionẽ habueritis ad inuicem: aperte in¬
dicat. quia ueros dĩ famulos ñ miracula. sed
sola caritas probat. Testimoniũ ergo suꝑni
discipulatus: est donum frat̾nȩ dilectionis.
Quã uidelicet dilectionẽ. quia om̃s hereti¬
ei habere refugiunt. dum ab uniuersalis ȩccłȩ
unitate diuidunt᷑: iure de eis dicit᷑. Quorũ
uirtus manuũ michi erat pro nichilo. Et

Expanded text:
si qua fiant haereticorum miracula despicit, quia si qua fiant haereticorum miracula despicit, quia haec sanctitatis speciem non esse cognoscit. Probatio quippe sanctitatis non est signa facere, sed unumquemque ut se diligere; de Deo autem vera, de proximo vero meliora quam de semetNam quia vera virtus in amore est, non autem in ostensione miraculi, veritas demonstrat, quae ait: In hoc cognoscent omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem . Qui enim non ait: In hoc cognoscetur quia mei discipuli estis, si signa feceritis, sed ait: Si dilectionem habueritis ad invicem, aperte indicat quia veros Dei famulos non miracula, sed sola charitas probat. Testimonium ergo superni discipulatus est donum fraternae dilectionis. Quam videlicet dilectionem, quia omnes haeretici habere refugiunt, dum ab universalis Ecclesiae unitate dividuntur, jure de eis dicitur: Quorum virtus manuum erat mihi pro nihilo. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Suirtus manuum erat mͥ pro nichilo: & uita
Sipsa putabant᷑ indigni. Uirtus quippe
in manu est. magnitudo in operatione. Sed
ducitur: quia nullius eẽ meriti conspicit
uera fide ꝑdita quicquid oꝑantur. Carita¬
tem quippe dĩ & ꝓximi diuiserunt: qui &
de dõ falsa sentiunt. & a ꝓximis uirgando
diuidunt᷑. S ed uirtutem manuu̾ sine carita¬
te testatur prȩdicator egregius nichil ualere.
ci signa quoq ac miracula faciunt: sed ut
hic prȩmia afflictionis suȩ abstinentiȩq reci¬
piant. uidelicet laudes quas amauerunt.
Unde & redẽptoris uoce dicit᷑. Multi dicens
ꝓpħauimus. & in nomine tuo dȩmonia eieci¬
mus: & in tuo nomine uirtutes multas feci¬
mus: Et tunc confitebor illis. quia nun¬
quam noui uos: discedite a me qui oꝑami¬
ni iniquitatẽ. Qua nimirũ sententia qͥd
datur intelligi: nisi ut in om̃ib caritatis
humilitas. non autẽ debeant uirtutum
signa uenerari : Unde nunc scã ȩccła etiã¬

Expanded text:
irtus manuum erat mihi pro nihilo, et vita ipsa putabantur indigni. - Virtus quippe in manu est, magnitudo in operatione: sed ducitur, quia nullius evera fide perdita, quidquid operantur. Charitatem quippe Dei et proximi deserunt, qui et de Deo falsa sentiunt, et a proximis jurgando dividuntur. Sed virtutem manuum sine charitate testatur praedicator egregius nil valere, ci signa quoque ac miracula faciunt, sed ut hic praemia afflictionis suae abstinentiaeque recipiant, videlicet laudes, quas quaerunt. Unde et Redemptoris voce dicitur: Multi mihi omine tuo daemonia ejecimus, et in nomine tuo virtutes multas fecimus? Et tunc confitebor illis, quia nunquam novi vos, discedite a me, qui operamini iniquitatem . Qua nimirum sententia quid datur intelligi, nisi ut in hominibus charitas et humilitas, non autem debeant virtutum signa
Abbreviated transcription (Latin):
exierunt: sed ñ erant ex nobis. Nam si fuissers
ex nobis: ꝑmansissent utiq nobiscũ. Iuniores
ergo tempore scãm ȩccłam derident: cũ hu
qui ab ea egressi sunt. doctrinȩ eius uerba
despiciunt. De quib adhuc subdit᷑. Quoꝵ¬

Expanded text:
exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum . Juniores ergo tempore sanctam Ecclesiam irrident, cum hi qui ab ea egressi sunt doctrinae ejus verba despiciunt, de quibus adhuc subditu
Abbreviated transcription (Latin):
acturus eẽt ipse ꝓ dnõ. In regimine ergo popłi
utrunq moyses miscuit. ne disciplina deesset
iuxta utranq uirtutẽ dicit᷑. Cunq sederem
quasi rex circũstante exercitu: eram tam̃ me¬
rentium consolator. Sedere quippe circu̾stante
exercitu: uigor est ac disciplina regiminis.
Merentiũ uero corda consolari: ministeriũ¬
est pietatis. Sed quia intͣ hȩc necesse est ut expo¬
sitionis sermo ad spu̾alem intelligentiã recurrat:
sc̃a ȩccła ab aduersariis suis extremis tẽporibus
pręssa. reminiseit᷑ trans acti uira regiminis:
reminiseit᷑ & quanta affuctis exlibuerit
beneficia pietatis. Cuius uidelicet disciplina
& misecdã. tunc ã leuib irridet᷑: unde & sub¬
pore. Om̃s heretici ȩtati uniuersalis ȩccłȩ cõ¬
putati. uniores tempore congrue uocantur:
quia ipsi ab ea. nͣ autẽ ipsa egressa est ab illis.
Unde recte quoq ꝑ iohannẽ dicit᷑. A nobis

Expanded text:
acturus esset ipse pro Deo. In regimine ergo populi acturus esset ipse pro Deo. In regimine ergo populi utrumque Moyses miscuit, ut nec disciplina deesset juxta utramque virtutem dicitur: Quumque sederem quasi rex circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator. Sedere quippe circumstante exercitu, vigor est ac disciplina regiminis; moerentium vero corda consolari, ministerium pietatis. Sed quia inter haec necesse est ut expositionis sermo ad spiritalem intelligentiam recurrat, sancta Ecclesia, ab adversariis suis extremis temporibus pressa, reminiscitur transacti jura regiminis; reminiscitur et quanta afflictis exhibuerit beneficia pietatis. Cujus videlicet disciplina et misericordia tunc a levibus irridetur. Unde et subpore. - Omnes haeretici universali Ecclesiae comparati, juniores tempore congrue vocantur, quia ipsi ab ea, non autem ipsa egressa est ab illis. Unde recte quoque per Joannem dicitur: « A nobis
Abbreviated transcription (Latin):
quisq frẽm & amicũ & ꝓximũ suum. Ceci¬
deruntq in die illo: quasi uiginti tria mi¬
lia hominũ. Eece qui uitã omniũ etiam cũ
sua morte petut: ñ paucoꝵ uitam gladio ex¬
tinxit. Intus arsit ignib amoris: foras accen¬
sus est zelo seueritatis. Tanta fuit pietas. ut
se pro illis coram dño morti offerre ñ dubitar&:
tanta seueritas. ut eos quos diuinitus feriri ti¬
muerat. ipse iudicii gladio feriret. Sic amauit
eos quib prȩfuit. ut ꝓ eis nec sibi parceret: &
tam̃ delinquentes sic ꝑsecutus est quos amauit.
ut eos etiam dño parcente ꝓsterneret. Utrobiq
legatus fortis. utrobiq mediator admirabilis:
causam populi apud dm̃ precib. causam dĩ
apud populũ gladiis alligauit. Intus amans
diuinȩ irȩ supplicando obstitit: foris sȩuiens.
culpam feriendo consũpsit. Suecurrit citius
ds̃ fidelem famulũ suũ citius exaudiuit agen¬
tem ꝓ populo: quia uidit quid suꝑ populũ

Expanded text:
quisque fratrem et amicum et proximum suum; ceciquisque fratrem et amicum et proximum suum; cecideruntque in die illo quasi viginti tria millia hominum. Ecce, qui vitam omnium etiam cum sua morte petiit, paucorum vitam gladio exstinxit. Intus arsit ignibus amoris: foris accensus est zelo severitatis. Tanta fuit pietas, ut se pro illis coram Domino morti offerre non dubitaret; tanta severitas, ut eos, quos divinitus feriri timuerat, ipse judicii gladio feriret. Sic amavit eos, quibus praefuit, ut pro eis nec sibi parceret, et tamen delinquentes sic persecutus est, quos amavit, ut eos etiam Domino parcente prosterneret. Utrobique legatus fortis, utrobique mediator admirabilis, causam populi apud Deum precibus, causam Dei apud populum gladiis allegavit. Intus amans divinae irae supplicando obstitit: foris saeviens culpam feriendo consumpsit. Succurit citius nipotens Deus fidelem famulum suum citius exaudivit agentem pro populo, quia vidit, quid super populum
Abbreviated transcription (Latin):
entem. Certe cũ israheliticus popłs ante
dĩ oculos pęne inuenialem contraxisset
offensam. ita ut eius rector audiret. descen¬
de. peccauit popłs tuus. aesi ei diuina uox
diceret. qui in tali peccato lapsus est iam
m̃s non est: atq subiungeret. dimitte me
ut irascat᷑ furor m̃s contra eos & deleam eos.
faciamq te in gentem magnam: ille semel &
iterum ꝓ populo cui prȩerat obicem se ad
impetũ dĩ irascentis opponens ait. Aut di¬
mitte eis hanc noxam: aut si ñ facis. dele me
de libro tuo quẽ scripsisti. Pensemus ergo.
quib uiscerib eundem populum amauit:
pro cuiꝰ uita de libro uitȩ deleri se petut.
Sed tam̃ iste qui tanto eius populi amore
constringit᷑: contra eius culpas pensemus.
quanto zelo rectitudinis accendat᷑. Mox
lerentur obtinuit: ad eundem populum
ueniens ait. Ponat uir gladiũ suꝑ femur
suu̾. ua Item. Et redite de porta usq ad
portam ꝑ mediũ castrorum: & occidat unus¬

Expanded text:
entem. § 1. Certe quum Israeliticus populus ante entem. § 1. Certe quum Israeliticus populus ante Dei oculos paene inveniabilem contraxisset offensam, ita ut ejus rector audiret: Descende, peccavit populus tuus, ac si ei divina vox diceret: qui in tali peccato lapsus est, jam meus non est, atque subjungeret: Dimitte me, ut irascatur juror meus contra eos, et deleam eos, faciamque te in gentem magnam, ille semel et iterum pro populo, cui praeerat, obicem se ad impetum Dei irascentis opponens ait: Aut dimitte eis hanc noxam, aut si non facis, dele me de libro tuo, quem scripsisti. Pensemus ergo, quibus visceribus eumdem populum amavit, pro cujus vita de libro vitae deleri se petiit. Sed tamen iste, qui tanto ejus populi amore constringitur, contra ejus culpas pensemus quanto zelo rectitudinis accendatur. Mox ae veniam obtinuit, ad eundem populum veniens, ait: Ponat vir gladium suum super femur suum, ite et redite de porta usque ad portam per medium castrorum, et occidat unus
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. Per uinũ mundent᷑ putrida: ꝑ oleum
sananda foueant᷑. Miscenda est ergo leni¬
tas cũ seueritate. faciendũ quoddã ex utroq
temꝑamentũ : ut neq multa asꝑitate ex ulce¬
rentur subditi. neq nmia benignitate sol¬
uantur. Hoc nimirũ illa tabernaculi ar-¬
cha significat. in qua cũ tabulis uirgasimul
& manna est: quia cum scriptura saerae
scientiȩ in boni rectoris pectore si est uirga
districtionis. sit & manna dulcedinis. Hinc¬
etiam dauid ate. Uirga tua & baculus tuus.
ipsa me consolata sunt. Uirga enĩ ꝑcutimur:¬
& baculo sustentam᷑. Si ergo est districtio
uirgȩ quȩ feriat. sit & consolatio bacult quȩ
sustentat. Sit itaq amor. sed ñ emolliens:
sit uigor sed ñ exasperans. Sit zelus. sed ñ
immoderate sȩuiens: sit pietas. sed ñ plus ꝗͦ
expediat parcens. Intueri libet in moy si
pectore. miscd̾am cũ seueritate sociatam.
Uideamus amantem pie: & districte sȩui¬

Expanded text:
tatis; per vinum mundentur putrida, per oleum tatis; per vinum mundentur putrida, per oleum sananda foveantur. Miscenda est ergo lenitas cum severitate, faciendumque quoddam ex utraque temperamentum, ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate solvantur. Hoc nimirum illa tabernaculi arca significat, in qua cum tabulis virga simul et manna est, quia cum scripturae sacrae scientia in boni rectoris pdistrictionis, sit et manna dulcedinis. Hinc David ait: Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt . Virga enim percutimur, baculo sustentamur. virgae, quae feriat, sit et consolatio baculi, quae sustentet. Sit itaque amor, sed non emolliens; sit rigor, sed non exasperans; sit zelus, sed non immoderate saeviens; sit pietas, sed non plus quam expediat parcens. Intueri libet in Moysi pectore misericordiam cum severitate sociatam. Videamus amantem pie et districte saevi