comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uera pudicicia infideł cũ fide¬
li. S uera negatur cẽ pudicicia.
non quod infideliũ coniugiũ
non sit uerũ. s qr ñ ht̃ illud tri¬
plex bonũ qd excusat coitũ ⁊ me¬
retur p̃miũ. Itẽ. Illud apłi. om̃e
qd̾ ñ ẽ ex fide peccm̃ ẽ. non ita in¬
telligendũ ẽ. ut qͥcqͥd fit ab infi

Expanded text:
vera pudicitia infidelis cum fideli. Sed vera negatur esse pudicitia, non quod infidelium conjugium non sit verum, sed quia non habet illud triplex bonum, quod excusat coitum, et meritur praemium. Item illud Apostoli: Omne quod non est ex fide, peccatum est, non ita intelligendum est, u
Abbreviated transcription (Latin):
na nasceretur et uiritin assume¬
ret: ut ita utriusq sexus libera¬
tio ostenderetur. Unde augus
iutroq syru debuit apparere.
Ergo quia uirum oportebat sus¬
cipere. qui sexus honorabilior ẽ
consequens erat ut feminei sex
lib̾atio hinc appareret. quod ille

Expanded text:
na nasceretur, et virum assumena nasceretur, et virum assumeret, ita ut utriusque sexus liberatio ostenderetur. Unde August., in utroque sexu debuit apparere; ergo quia virum oportebat suscipere, qui sexus honorabilior est, consequens erat ut feminei sexus liberatio hinc appareret, quod ille
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ꝓbare conantur eã
et unitam uerbo posse peccare
quia liberum arbitrium hab.
et ita potest flecti in utranq par¬
tem. Quod friuolum est: cum et
angłi liberum arbitrium ha¬
beant. et tamen gr̃a ad eo sunt
confirmati ut peccare neq̃ant.
sp̃s est datus sine mensura: In¬
dueunt quoq auctoritatem
ad ꝓbandum idem. Scriptũ ẽ
enim in libro sapientie. Qui po¬
tuit transgredi ꝙs non est trans¬
gressus: et facere mala et nonfecit.
Sed hoc accipiendum est scđin
membra: uel partim de capite.
partim de inembris. De caprte:
non est transgressus. et non fec̃
malum. De membris: potuit tͣns¬
gredi. et facere malum. Sids̃ potu¬
it ãssumere hominem in sexui mui
olet etiam queri quã liebri.¬
uis curiose a non nullis: si
ds̃ humanam naturam potuit
assumere scđin muliebrem sexũ.
Quidam arbitrantur cum po¬
tuisse assumere hominem in fe¬
mineo sexi: ut assumpsit in ui¬
rili. Sed oportunus atq conue¬
mentius factum est ut de femi¬

Expanded text:
bare conantur etiam eam unitam Verbo posse peccare, quia liberum arbitrium habet, et ita potest flecti in utramque partem, quod frivolum est; cum et angeli liberum arbitrium habeant, et tamen gratia a Deo sunt confirmati ut peccare nequeant; cui Spiritus est datus sine mensura. Inducunt quoque auctoritatem ad probandum idem. Scriptum est enim in libro Sapien.: Qui potuit transgredi, et non est transgressus; facere malum, et non fecit. Sed hoc accipiendum est secundum membra, vel partim de capite, partim de membris. De capite, non est transgressus, et non fecit malum. De membris, potuit transgredi, et facere malum. 5. Si Deus potuerit assumere hominem in sexu muliebri. Solet etiam quaeri, quamvis curiose, a nonnullis, si Deus humanam naturam potuit assumere secundum muliebrem sexum. Quidam arbitrantur eum potuisse assumere hominem in femineo sexu, ut assumpsit in virili. Sed opportunius atque convenientius factum est, ut de femi
Abbreviated transcription (Latin):
oc etiã sciendum ẽ. qd̃ quac̃ꝙ
arte uerboꝵ quis iuret. ds̃
tamen qui conscientie testis est
ita hoc accipit sicut ille cuiiu¬
ratur intelligit. Duplicit̃ autem
reus fit: qui et nomen dei in ua¬
num assumit. & ꝓximũ in dolo
capit. De illo qͥ cogit aliꝗͥ uirare.

Expanded text:
oc etiam sciendum est, quod quacumque arte verborum quis juret, Deus tamen qui conscientiae testis est, ita hoc accipit, sicut ille cui juratur intelligit. Dupliciter autem reus fit, qui et nomen Dei in vanum assumit, et proximum dolo capit. 11. De illo qui cogit aliquem jurare.
Abbreviated transcription (Latin):
ostiarũ idem & ianitoresst̃.
qui in neteri testam̃to elec¬
tisunt ad custodiam templi:
ut non ingrederetur in illud
umund̾. Dicti aũ hostiarii. eo
quod p̃sint hostũs templi. Ipsi
enim tenentes clauẽ. oia intus
extraꝙ custodiunt. atq inter
bonos et malos habentes uidi¬
cium. dignos recipunt. indig¬
nos respuunt. Unde ꝙ eis cñ or¬
dinantur claues eccłie dantur
rationem deo reddituri ꝑ reb
que clauib istis recludunt᷑. Hoc
officiũ dñs in sua ꝑsona susce¬
pit: qñ flagello de fumcłis fac¬
to uenddentes ⁊ em̃tes de tẽplo¬

Expanded text:
Ostiarii iidem et janitores sunt, qui in veteri Testamento electi sunt ad custodiam templi, ut non ingrederetur in illud immundus. Dicti autem ostiarii, eo quod praesint ostiis templi. Ipsi enim tenentes clavem, omnia intus et extra custodiunt, atque inter bonos et malos habentes judicium, dignos recipiunt, indignos respuunt. Unde et eis, cum ordinantur, claves Ecclesiae dantur rationem Deo reddituri pro rebus quae clavibus istis recluduntur. Hoc officium Dominus in sua persona suscepit, quando, flagello de funiculis facto, vendentes et ementes
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Hinc usus moleute. ut qͥ
diuinis cultib mancipantur.
& alii qͥdã discipłi xp̃i hoc fece¬
runt. Recte gͦ in quiblibet gra¬
dib constituti. clici uocantur.
Quoꝵ noĩa. ⁊ rationes nomi¬
nũ ysidorꝰ exponens ait. Gie¬

Expanded text:
bant. Hinc usus inolevit, ut qui bant. Hinc usus inolevit, ut qui divinis cultibus mancipantur, et alii quidam discipuli Christi hoc fecerunt. Recte ergo in quibuslibet gradibus constituti, clerici vocantur, quorum nomina et rationes nominum Isidorus exponens, ait, i
Abbreviated transcription (Latin):
comi. sacerdotes. Om̃s tñ cderici
nocant᷑ .ĩ. sortiti. De corona ⁊ ton¬
ẽ. quo signant᷑ in partẽ
sortis ministerũ diumi. Coro¬
na regale decꝰ significat: ⁊ ser¬
uire deo regnare ẽ. Uñ minis¬
tri eccłie reges eẽ debent ut
se ⁊ alios regant: quib petrꝰ
ait. Uos estis genꝰ electum. rea¬
le sac̾dotiũ. ⁊ cet̾a. Sũmitas ca¬
pitis destiꝑ nudat᷑. ut eoꝵ mens
ad dm̃ libera monstret᷑. q̃ reue¬
lata facie głam dei contẽplet᷑.
Suminitas enĩ capitis ẽ tini¬
uentia mentis: demudatio capi¬
tis ẽ reuelatio mentis. Clericus
enim. secretoꝵ dei non ignartis
cẽ debet. Tondentur ã capillius¬
ꝙ: ad reuelationẽ sensuũ. scilicet
ocłoꝵ ⁊ auriũ: ut uicia in corde
&. oꝑe pullulantia doceant᷑ pre¬
cidenda. ne ad audiendũ & intel
na. Tonsure aũ eccłiastice usus
a nazareis exortus uidet᷑: qui
priꝰ crine seruato. demiq ob
uite ꝯtinentiã caput radeban.
et capillos inigne sacͥficũ pone¬

Expanded text:
clerici vocantur, id est, sortiti. Corona est quo signantur in partem sortis ministerii divini. Corona regale decus significat, quia servire Deo regnare est. Unde ministri Ecclesiae reges esse debent, ut se et alios regant; quibus Petrus ait, 1, 2: Vos estis genus electum, regale sacerdotium, etc. Summitas capitis desuper nudatur, ut eorum mens ad Dominum libera monstretur, quae revelata facie gloriam Dei contempletur. Summitas enim capitis est eminentia mentis. Denudatio capitis est revelatio mentis. Clericus enim secretorum Dei non ignarus esse debet. Tondentur etiam capilli usque ad revelationem sensuum, scilicet, oculorum et aurium, ut vitia in corde et opere pullulantia doceantur praecidenda, ne ad audiendum et intelna. Tonsurae autem ecclesiasticae usus a Nazareis exortus videtur, qui prius crine servato, deinde ob vitae continentiam caput radebant, et capillos in igne sacrificii pone
Abbreviated transcription (Latin):
mis. inconuerse & malterabiliter
unite sunt ad inuicem nature. ne¬
q diuina distante a ꝓpria simpli¬
citate. neq humana. aut conuersa
in cleitatis naturam. aut in non

Expanded text:
ntia. Inconverse enim et inalterabiliter unitae sunt adinvicem naturae, neque divina distante a propria simplicitate, neque humana, aut conversa in divinitatis naturam, aut in non
Abbreviated transcription (Latin):
et autem in hunc modum de¬
terminant: quia cum dicitur
aliud uerbum dei. aliud homo. si¬
tie alia substantia ds̃. alia homo.
alteriꝰ nature significatur xp̃c ẽẽ
in quantum est homo. & alteruis
in quantum est as̃: & alirid natuiti¬

Expanded text:
ec autem in hunc modum determinant, quia cum dicitur: aliud Verbum Dei, aliud homo, sive alia substantia Deus, alia homo; alterius naturae significatur Christus esse, in quantum est homo, et alterius, in quantum est Deus: et aliud natu
Abbreviated transcription (Latin):
iło s & exꝑiendo aĩa ignis torm̃¬
us dr̃ in inferno sepultus. cuiꝰ
te. latarũ ut intingat extre¬
num digiti sui inaqͣ ũt refri.¬
geret linguã meã. qr crucior
in hac flamina. Dũ gͦ peccorem
diuitem damnatũ inignibus
ueritas ꝑhibet. quis sapiens re¬
ꝓbor aĩas teneri ignib neget.
precipue cum humanã aĩam
corporis similitutins̃ hab̾e do¬
dinẽ corꝑis et corporaliũ oĩo
membroꝵ quisqͥs renuit: pot̃
negare aĩam ẽẽ que in sõnis ui¬
det uł ambulare se uł sedere.
uł huc atq illuc gressu uł etiã
inde si hanc similitudinẽ etiã
apud inferos gerit. non corꝑalẽ
s corpori fimilẽ: ita c̃ in locis
uidetur ẽe non corporalib s cor¬
poraliũ similib. siue in requie
siue in dolorib. In cassian etiã¬
uoluminib legit᷑ qd̾ ñ fint ocio¬
se neq nicħ non sentiant: cum
diues ille minferno se flãma
cruciari clamat. Uñ ꝓbatur ᷤ
scił spe. tristicia. gaudio ac metu

Expanded text:
iam experiendo anima ignis tormeus dicitur in inferno sepultus; cujus te Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam, quia crucior in hac fdivitem damnatum in ignibus Veritas perhibet, quis sapiens reproborum animas teneri ignibus neget? Praecipue, cum humanam animam corporis similitudinem habere dodinem corporis et corporalium omnino membrorum quisquis renuit, potest negare animam esse, quae in somnis uidet uel ambulare se uel sedere uel hac atque iliac gressu aut etiam inde, si hanc similitudinem etiam apud inferos gerit non corporalem, sed corpori similem, ita etiam in locis uidetur esse non corporalibus, sed corporalium similibus sine in requie siue in doloribus. Quamquam etvoluminibus legitur quod non sint otiosae, neque nihil sentiant, cum dives ille in inferno se flamma cruciari clamet. Unde probatur anscilicet, spe, tristitia, gaudio ac metu
Abbreviated transcription (Latin):
ã sp̃s corporeos posse pena corporał
ignis affligi. si sp̃s hominrũ ipsi¬
ctiã incorporei & nc̃ potuert̃ in¬
cludi corporalib m̃bris. ⁊ tunc
poterunt corpoꝵ suoꝵ uinctis
insolubilit̃ alligari: behenna il¬
la que stagnũ ignis & sulphuris
dicta ẽ corporeus ignis erit. ⁊ cru¬
ciabit. damnatoꝵ corꝑa homi¬
num uł demonũ. s solida homi¬
num. aerea demonũ. Unꝰ enim
utrisq ignis erit. ut ueritas ait.

Expanded text:
corporeos posse poena corporalis ignis affligi, si spiritus hominum etiam incorporei, et nunc potuerunt includi corporalibus membris, et tunc poterunt corporum suorum vinculis insolubiliter alligari? Gehenna illa quae stagnum ignis et sulphuris dicta est, corporeus ignis erit, et cruciabit damnatorum corpora vel hominum, vel daemonum; sed solida hominum, aerea daemonum. Unus enim utrisque ignis erit, ut Veritas ait.
Abbreviated transcription (Latin):
aĩas igne materiali in cor¬
põrib cruciandas: queri solet
an ĩterum añ resũptionẽ corpoꝵ
aĩe defunctoꝵ reꝓboꝵ mat̾iali
igne crem̃tur. De hoc uilianus
toletane eccłie ep̃s gregorii dic

Expanded text:
animas igne materiali in corporibus cruciandas, quaeri solet an interim ante resurrectionem corporum animae defunctorum reproborum materiali igne crementur. De hoc Julianus, Tole
Abbreviated transcription (Latin):
ita ait. Oceurrit de abortuus
fetib questio. qui iã nati sunt
in uteris matrũ. s ñ ita ut iã
possint. renasci. Sienĩ resurrec¬
turos eos dixerim᷑. de his qͥ iam
formati sunt tołari pot̃ utc̃q¬

Expanded text:
 85: Occurrit de abortivis foetibus quaestio, qui jam nati sunt in uteris matrum, sed non ita ut jam possint renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus, de his qui jam formati sunt tolerari potest utc
Abbreviated transcription (Latin):
arbitret᷑. sic̃ semina que ꝯcepta
non fuert̃ : Scrupulose quidẽ
int̃ doctores queri ac disputari
pot̾. qñ incipit hõ in ut̾o uiu̾e.
an sit quedã uita occulta q̃ non¬
dum motib uiuentis appareat.
Negari enĩ upxisse puerꝑia que
ideo mẽbratĩ exsecant᷑ ut eician¬
tur ex ut̾is p̾gnantiũ ne mat᷑s
cs̃ si mortua ibi relinqͣnt᷑ occidãt:
imprudentia nimia uidetur.
Ex quo aũ incipit hõ uiuere.
ex illo utiq iã mori pot̾. Morti¬
euenire: quomͦ ad resurrectio¬
nem ñ ꝑtineat reꝑire nequeo.
aut resurrectum negabuntur.
aut ita resurrectura credenda
sunt: s potiꝰ correcta em̃dataq
nat᷑a. Absit enĩ ut illũ. dimẽbrẽ
quẽ nꝑ natũ in oriente frs si

Expanded text:
arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerunt? Scrupulose quidem inter doctores quaeri ac disputari t, quando incipit homo in utero vivere, an sit quaedam vita occulta quae nondum motibus viventis appareat. Negari enim vixisse puerperia, quae ideo membratim exsecantur, ut ejiciantur ex uteris praegnantium, ne matres etiam, si mortua ibi relinquantur, occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest; mortuevenire, quomodo ad resurrectionem non pertineat reperire nequeo. aut resurrectura negabuntur, aut ita resurrectura credenda sunt, sed potius correcta eorum emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem, quem nuper natum in Ori
Abbreviated transcription (Latin):
Quod sanis eẽt ad officiũ: egro¬
tis ẽ ad remediũ. Infirmitas enĩ
incontinentie que ẽ in carne
ꝑ pecẽm mortua: ne eaddat in
ruinã flagicioꝵ. excipit᷑ hones¬
tate nuptiaꝵ. Si ñ peccassent pri¬
mi hoĩes sine carnis incentiuo
ac feruore libidinis ipsi acfuc¬
cessores eoꝵ ꝯuenirent. & sic̃ re¬
munerabile ẽ aliqd bonũ opus.
sic ⁊ coitus eoꝵ bon̾ tẽt ⁊ remu¬

Expanded text:
cium, aegrotis est ad remedium. Infirmitas enim incontinentiae, quae est in carne per peccatum mortua, ne cadat in ruinam flagitiorum, excipitur honestate nuptiarum. Si vero non peccassent primi homines, sine carnis incentivo ac fervore libidinis ipsi ac successores eorum convenirent. Et sicut remunerabile est aliquod bonum opus, sic coitus eorum bonus esset et remu
Abbreviated transcription (Latin):
gii aũ institutio ctuplex ẽ.
Una añ pecc̾m facta t̃ ad offici
tm in paradiso. uͥ: eẽt thorus
immaculatus & nuptie hono¬
rabiles: ex qͥb sine ardort ꝯcipe¬
rent. sine dolore parerent. Alt̾a
post pecẽm ad remediũ facta ex¬
tra paradisum ꝓpt̃ illicitũ motũ
deuitandum. Prima: ut natura
multiplicaret᷑. Soła: ut natura
exciꝑetur. q uictũ cohibet᷑. Nam
et añ pecc̃m dixit ds̃. crescite &
multiplicamini: et post peccm̃.
omnib pene hominib ꝑdilu¬
uiũ ꝯsũptis. Qd̃ nͦ ante peocatũ
institutũ fuerte comrigiũ ad

Expanded text:
lex est. Una ante peccatum ad officium facta est in paradiso, ubi esset thorus immaculatus, et nuptiae honorabiles, ex quibus sine ardore conciperent, sine dolore parerent; altera post peccatum ad remedium facta extra paradisum, propter illicitum motum devitandum. Prima, ut natura multiplicaretur; secunda, ut natura exciperetur, et vitium cohiberetur. Nam et ante peccatum dixit Deus Gen. 1: Crescite et multiplicamini; et post peccatum, omnibus pene hominibus per diluvium consumptis. Quod vero ante peccatum institutum fuerit conjugium ad
Abbreviated transcription (Latin):
catur ex pͥma desponsationis
fide: quã ꝯcubitu ñ agnou̾at
nec fuerat agniturus. Nec ꝑierat
nec m̃dax manserat ꝯiugis ap¬
pellatio: uͥ nec fuerat. nec fut᷑a
erat carnis ulla cõmixtio. ꝓpt̃
qd̃ fidele ꝯiugiũ ambo paren¬
tes xͥ uocari meruer̃t: ñ solum
carne. Ex his cuident᷑ insinuat᷑.
qd̃ ex tẽꝑe quo int̃cedit ꝯsensꝰ
uoluntariꝰ ac maritał qͥ solus

Expanded text:
catur ex prima desponsationis fide, quam concubitu nec cognouerat nec fuerat cogniturus; nec perierat nec mpellatio, ubi non fuerat, nec futura erat carnis ulla commixtio. Propter quod fidele conjugium, ambo parentes Christi vocari meruerunt, non solum carne. Ex his evidenter insinuatur quod ex tempore quo intercedit consensus voluntarius ac maritalis qui solus
Abbreviated transcription (Latin):
apłice sedis iam talia contigis¬
quarũ ep̃is ab hac apłica sede uo¬
lentib scire utrũ uiri ⁊ muli¬
eres redirent ad ꝓpͥum thorũ.
bone memorie scĩ patres. iulius.
cipis eccłia ꝓhibentes talia res¬
cripsert ⁊ confirmalier̃t. ut
nullomͦ se in coniugio recipeg̃¬

Expanded text:
Apostolicae Sedis, jam talia contigisquarum episcopis ab hac Apostolica Sede volentibus scire utrum viri ac mulieres redirent ad proprium thorum, beatae memoriae sancti pacipis Ecclesia praesidentes, talia rescripserunt et confirmaverunt: ut nullo modo se in conjugio recip
Abbreviated transcription (Latin):
nuerit ad confirmationẽ: sepa¬
ret᷑ asua uxore ⁊ aliã nunꝗͣ acci¬
piat. ħ aũ uł ad t̾rorem dicta
sunt: non qr ita eẽt faciendum.
s qr ne aliud fieret summopere
cauendũ: uł de ilł intelligen¬
dũ qui priꝰ filios suos de fonte
susccperunt uicissim ꝗͣ fierent

Expanded text:
nuerit ad Confirmationem, separetur ab uxore sua, et aliam nunquam accipiat. Haec autem vel ad terrorem dicta sunt, non quod ita esset faciendum, sed ne illud fieret summopere cavendum; vel de illis est intelligendum, qui prius filios suos vicissim de fonte susceperunt quam fierent
Abbreviated transcription (Latin):
sicut extͣ uisibilit̾̃ ꝑ misterium.
Si autem dicatur in nõib. ñ ẽ
ibi sacram̃tũ: quia ñ seruatur

Expanded text:
sicut extra visibiliter per ministerium. Si autem dicatur in nominibus, non est ibi sacramentum, quia non servatur
Abbreviated transcription (Latin):
id etiã corde cõp̃hendas. Et si sp̃m
Ex quo indicat nos recte posse bap¬
lexisti in noĩe xp̃i uerum baptiᷤᷤ¬
ma tradi: uͥ nichilominꝰ insimi¬
ari uidet᷑ uerũ baptisma dari
tatis teneat: que tͥnitas in quo¬
libet hoꝵ nominũ intelligit᷑.
Si aũ aliquis ꝑu̾se credens. ⁊ erro¬
rem inducere intendens uirũ
de trib tm̃ nuncupet: ñ ĩpleũ
misternum. Quod uͦ ait nomina¬
tis trib uacuum ẽẽ misterium
sentiat de potentia alicuiꝰ horũ.
non credens unã potentiã triũ:
intelligendũ ẽ hoc suꝑ eũ quiñ
intendit nec credit baptizare. qͥ
non tñ caret fide. s etiã intentio¬
nem baptizandi non ht̃. Qui gͦ¬

Expanded text:
id etiam corde comprehendas. Et si Spiriex quo indicat nos recte posse baplexisti in nomine Christi verum Baptisma tradi: unde nihilominus insinuari videtur verum Baptisma dari tatis teneat, quae Trinitas in quolibet horum nominum intelligitur. Si autem aliquis perverse credens, et errorem inducere intendens, unum de tribus tantum nuncupet, non complet mysterium. Quod vero ait, nominatis tribus vacuum esse mysterium, sentiat de potentia alicujus horum, non credens unam potentiam trium, intelligendum est hoc super eum qui non intnon tantum caret fide, sed etiam intentionem baptizandi non habet. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsunt lam̃ta. & cet̾a: ⁊ illud. nichil
ualet. ⁊ cet̾a. Si eisi replicent᷑ pecc̃a.
nicħ ualet ad salutẽ tił ad ueniã
in finẽ p̃cedens lamentũ: qr nicħ
relinquit᷑ de uite mundicia. qr
aut pecc̃a dimissa redeunt ut
quibdam placet cũ replicantur.
uł si ñ redeunt. eis tñ deletis ꝓpt̃
ingratitudinẽ ita reus & ĩmun¬
dus ꝯstituit᷑ cũ adhuc expediendis
implicat᷑. ac si iã deleta redirent.
De hoc tñ. scił an pecc̃ã redeant:
pꝰ pleniꝰ agemꝰ. Similit̃ nicħ ua¬
let ad salutẽ obtinendã uł ad
mundiciã uite habendã. ueniã

Expanded text:
d, nihil valet, etc. Si enim replicentur peccata, nihil valet ad salutem vel ad veniam in fine praecedens lamentum, quia nihil relinquitur de vitae munditia: quia aut peccata dimissa redeunt, ut quibusdam placet, cum replicantur; vel si non redeunt, eis tamen deletis propter ingratitudinem ita reus et immundus constituitur, cum adhuc in expiandis implicatur, ac si jam deleta redirent. De hoc tamen, scilicet an peccata redeant, post plenius agemus. Similiter nihil valet ad salutem obtinendam, vel ad m
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uirtꝰ qͣ cõmissa mala cũ
emendationis ꝓposito plangimꝰ
& odimꝰ. ⁊ plangenda ulteri com¬
mittere nolumus: qr sic penitentia
uera ẽ in aĩo dołe ⁊ odire uicia.
Uñ illa u̾ba p̃missa. penitere est
ante acta defłe. ⁊ flenda ñ cõmit¬
ttre. recte sic accipi posst̃. ut non
cõmutat uoluntate uł oꝑe flencda.
Qd̃ innuit᷑ ex u̾b̃ ꝯsequentib: Nã
qui sic alia deplorat.⁊ ceta. Hinc¬

Expanded text:
el gratia qua commissa mala cum emendationis proposito plangimus et odimus, et plangenda ulterius committere nolumus, quia poenitentia vera, est in animo dolere, et odire vitia. Unde illa verba praemissa, poenitere est anteacta deflere, et flenda non committere; recte sic accipi possunt, ut non acommittat voluntate vel opere flenda, quod innuitur ex verbis consequentibus, nam qui sic alia deplorat
Abbreviated transcription (Latin):
Penitentia ẽ quedã dolentis um¬
sisse. Et infra. sontinue aolendũ
ẽ de peccõ qd̾: declarat ipsa dicti¬
onis uirtus. Penitere enĩ ẽ penã
tenere: ut semꝑ puniat in se
ulciscendo qd commisit petcan¬
do. Ille penam tenet: qͥ semper
uindicat qd̾ commisisse dolet.
enm dolor finitur: deficit ꝙ peni¬
tentia. Si uͦ penitentia finit᷑. qtrid
relinquit᷑ de uenia: Tandu gau¬
deat & sꝑet de gr̃a: quandui susterł¬
tatur apenitentia. Dicit enĩ dñs.
uade.⁊ ampliꝰ noli peccare. Non
dix̃ non pecces: s ne uoluntas
peccandi in te oriat᷑. Qd̃ quomͦ ser-¬
uabitur. nͥ dolor inpenitentia con¬
tinue custodiat᷑: Hic semꝑ dole¬
at.& de dolore gaudear ⁊ ñ sit sa¬
tis qd̃ doleat. s ex fide doleat. et
non semꝑ doluisse doleat. Deter¬
imnatio intelligentie dictorũ.

Expanded text:
Poenitentia est quaedam dolentis visisse. Et item : Continue dolendum est de peccato, quod declarat ipsa dictionis virtus. Poenitentia enim est poenam tenere, ut semper puniat, in se ulciscendo, quod commisit peccando. Ille poenam tenet, qui semper vindicat, quod commisisse dolet. ta? Ubi enim dolor finitur, deficit et poenitentia. 315 Si vero poenitentia finitur, quid relinquitur de venia? Tam diu gaudeat et speret de gratia, quamdiu sustentatur a poenitentia. Dicit enim Dominus: Vade et amplius noli peccare; non dixit, ne pecces, sed nec voluntas peccandi in te oriatur. Quod quomodo servabitur, nisi dolor in poenitentia continue custodiatur? Sed semper doleat, et de dolore gaudeat; et non sit satis quod doleat, sed ex fide doleat, et non semper doluisse doleat. 2. Determinatio intelligentiae dictorum.
Abbreviated transcription (Latin):
sequens culpañ inquinat. Illus
enĩ fructꝰ ẽ uitatio gehenne: et
adeptio głe. Mortificat᷑ enĩ illa
penitentia. & alia anteacta bona
ꝑ sequens pecc̃m. ut ñ sortiant᷑
mercedẽ quã meruer̃t cũ fiereñ.
& ꝗͣ hab̾ent si pecc̃m ñ succełet.
S & si de peccõ fucctaenti peni¬
tentia agatur: &e penitentia q̃
p̃cessit. & alia anteacta bona reui¬
iuscunt. s illa tm̃ que ex caritate ꝓ¬
dierunt. Illa enĩ sola inuasunt᷑:
que in cartrate fiunt. Iaeo ꝙ si ꝑ
seq̃ntia pect̃a mortificant᷑: ꝑ sub¬
seq̃ntẽ penitentiã reuinisc̾e pꝰft̃.

Expanded text:
sequens culpa inquinat. Illius sequens culpa inquinat. Illius enim fructus est vitatio gehennae, et adeptio gloriae. Mortificantur enim illa poenitentia et alia anteacta bona per sequens peccatum, ut non sortiantur merceet quam haberent si peccatum non succederet. Sed et si de peccato succedenti poenitentia agatur, et poenitentia quae praecessit, et alia anteacta bona reviviscunt; sed illa tantum quae ex charitate prodierunt: Illa enim sola viva sunt, quae ex charitate fiunt. Ideoque si per sequentia peccata mortificantur, per subsequent
Abbreviated transcription (Latin):
sinis cotidie redim̃da. In meluisẽ
enĩ uita mutanda. ⁊ ꝑ elemosinas
de pecc̃is p̃teritis. ⁊ ꝓpiciandꝰ ẽ ds̃.
non ad hoc emĩdus quodã mͦ. ut ea
semꝑ liceat impune cõmitt̾e. Nemi¬
nienĩ dedit laxam̃tũ peccandi. ⁊ si
miserando deleat cõmissa peccata.
si non satisfactio ꝯgrua negligat᷑.
Itẽ piꝰ papa. Nicħ ꝓdest homini ie¬
iunare & orare. ⁊ alia religioĩs oꝑa
ag̾̃e: nͥ mens ab inqͥtate reuocet᷑.
Quigͦ a mał sic m̃tẽ reuocat ut
cõmissa plangat. & plangenda com¬
mittere non uelit. nec satisfacere
negligat: ue̾ penitet. Nec iõ ñ est
uera penitentia: qr forte post ñ
de ꝓposito s casu uł infirmitate
pcccabit. Ille aũ irrisor ẽ & ñ pe¬
nitens: qui sic cõmissa plangit.
ut plangenda uoluntate uł oꝑe
tem. quia ẽ mom̃itanea ñ ꝑseue.¬
rans. Itẽ illud. mnanis ẽ peniten¬
tia quã sequens culpa coinqͥnat:
sic intelligendũ ẽ. In anisẽ. scilicet
carens fructu illiꝰ penitentie: quẽ

Expanded text:
is redimenda. In melius est enim vita mutanda et per eleemosynas de peccatis praeteritis propitiandus est Deus, non ad hoc emendus quodammodo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi, etsi miserando deleat commissa peccata, si non satisfactio congrua negligatur. Item Pius papa: Nihil prodest homini jejunare et orare, et alia religionis opera agere, nisi mens ab iniquitate revocetur. Qui ergo a malis sic mentem revocat, ut commissa plangat, et plangenda committere non velit, nec satisfacere negligit, vere poenitet. Nec ideo non est vera poenitentia, quia forte post non de proposito, sed casu, vel infirmitate, peccabit. Ille autem irrisor est et non poenitens, qui sic commissa plangit, ut plangenda voluntate vel opetem, quia est momentanea, non perseverans. Item illud: Inanis est poenitentia quam sequens culpa coinquinat, sic intelligendum est: Inanis est, scilicet carens fructu illius poenitentiae quam
Abbreviated transcription (Latin):
mosina ẽ ueniã petentib oĩo ig¬
noscere. Ex his aliisꝙ p̃missis iã
facile ẽ intellig̾e: que ꝓ uenialib
sit exhibenda satisfactio.Suffrc̃
enĩ dñica oratio cũ ieuinio ali¬
quo & elemosinis. sic tñ ut p̃ce¬
dat ꝯtritio aliqͣntula. ⁊ addat᷑
ꝯfessio si assit facultas. De qͣ ꝯfes¬
sione pꝰ tͣctabit᷑. Pr̃o gͣuiorib uero
peccis ħã. in satisfactione adhiben¬
da sunt. s multo uehem̃tiꝰ atq

Expanded text:
mosyna est veniam petentibus omnino ignoscere. Ex his aliisque praemissis jam facile est intelligere quae pro venialibus sit exhibenda satisfactio. Sufficit enim Dominica oratio cum jejunio et eleemosynis: sic tamen ut praecedat contritio aliquantula, et addatur confessio, si adsit facultas; de qua confessione post tractabitur. Pro gravioribus vero peccatis haec etiam in satisfactione adhibenda sunt, sed multo vehementius atque
Abbreviated transcription (Latin):
e his eistdem timoribꝰ. ciali:¬
latius disputat augustimiᷤ
dicens. Cepit aliqiis credere diẽ
iudicii. Si cepit credere: cepit
et timere. Sed quia adhuc timet.
nondum ht̃ fiduciam in die iu
non timeret: ꝑfecta enim caritas fa¬
ceret ꝑfectam iusticiam. & ñ habe¬
ret quare timeret. immo hab̾et
quare desideraret. ut transeat ini¬
quitas et ut ueniat regnũ dei.
Ergo timor non ẽ in caritate. Sed
in qua caritate: Non in uicho¬
ata. In qua gͦ: In ꝑfecta. ꝑfecta
inquit caritas: foras mittit timo¬
rem. Ergo incipiat timor: quia
inicium sapientie timor dñi. Ti¬
mor quasi locum preparat carita¬
ti. Cum autem ceꝑit caritas habi¬
tare: pellitur timor qui ei prepa-¬
rauit locum. Quantum enĩ illa
crescit. illa decrescit: & quantum
illa fit interior. timor pellitur
foras. Maior caritas: minor timor.
Minor caritas: maior timor. Si
autem nullus est timor: non est
qua intret caritas. Sicut iuidemꝰ
ꝑ secam introduci linum qͣndo
aliquid suitur. seta prius iitrat.

Expanded text:
e his eisdem timoribus latius disputat August. dicens: Coepit aliquis credere diem judicii; si coepit credere, coepit et timere. Sed quia adhuc timet, nondum habet fiduciam in die judnon timeret; perfecta enim charitas faceret perfectam justitiam, et non haberet unde timeret, imo haberet quasi desideraret ut transeat iniquitas, et veniat regnum Dei; ergo timor non est in charitate. Sed in qua charitate? Non in inchoata. In qua ergo? In perfecta, perfecta ergo charitas foras mittit timorem; ergo incipiat timor, quia initium sapientiae, timor Domini. Timor enim quasi locum praeparat charitati. Cum autem coeperit charitas habitare, pellitur timor qui ei praeparavit locum. Quantum enim illa crescit, ille decrescit; et quantum illa fit interior, timor pellitur foras; major charitas, minor timor; minor charitas, major timor. Si autem nullus est timor, non est qua intret charitas, sicut videmus per setam introduci linum quando aliquid suitur; seta prius intrat, et
Abbreviated transcription (Latin):
si nonsit coactio ibi uł dolus.
obligatio illa u̾boꝵ quib con¬
sentiunt dicentes. accipio te
inuirũ.⁊ ego de in uxorẽ. ma¬
trimoniũ facit. Auctoritatib¬

Expanded text:
si non sit coactio ibi vel dolus, obligatio illa verborum quibus consentiunt dicentes: Accipio te invirum, et ego te in uxorem, Matrimonium facit. 4. Auctoritatib
Abbreviated transcription (Latin):
tue reddetur. dũ tñ totũ ex quo
constituta fuerat restituta re¬
sumeret: ita ds̃ mirabiliteꝵ
atq ineffabilit̾ artifex de toto
quo caro nr̃a extiterat. eã mira¬
bili cełitate restituet. nec aliqͥd
attinebit ad eiꝰ reintegͣtionem.
utrũ capilli ad capillos redeant.

Expanded text:
tuae redderetur; dum tamen totum ex quo tuae redderetur; dum tamen totum ex quo constituta fuerat, restituta resumeret; ita Deus, mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto quo caro nostra extiterat eam mirabili celeritate restituet, nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem, utrum capilli ad capill
Abbreviated transcription (Latin):
materies de qua mortaliũ
creatur caro: s in quẽlibet pul¬
uerẽ cinerẽ ue soluatur. in qͦs¬
libet alitus aurasq diffugiat.
carnẽ ꝙ mutat᷑. illi aĩe puncto
tẽporis reddit. que illam pͥmitꝰ
ut hõ fieret. cresc̾e̾t. uiu̾e̾t. aĩa¬
uit. Ipsagͥ t̾rena materies que
discelente aĩa fit cacdauer. nõ
ita resurrectione reparabitur.
ut ea que dilabuntur. & in abiaᷤᷤ
atq alias rerũ species u̾tuntur.
cum ad corpꝰ redeant ũn dilap
sa sunt. ad easdẽ q corꝑis partes
uͥ fuer̃t redire necesse sit. Alio¬
quin si capillis reddit qd̾ tã crebra
tonsura detraxit. srunguib qͦd
totiens decerpsit exectio: immo
derata & indecens cogitantibus
quẽadmodũ si statua cuiꝰlibet
solubił metalli igne liquesce̾t
uł ꝯtereret᷑ in puluerẽ. uł con¬
funderet᷑ in massam. ⁊ eã uel¬
let artifex rursum ex illiꝰ ma¬
ttria & qͣntitate reparare. nicħ
int̾eĩt ad eiꝰ integͥtatẽ que par¬
ticula materie cui mẽbro sta¬

Expanded text:
materies de qua mortalium creatur caro, sed in quemlibet pulverem cineremve solvatur, in quoslibet alitus aurasque diffugiat,carnem quoque mutetur, illi animae puncto temporis redit, quae illa primitus, ut homo fieret, cresceret, animaitaque terrena materies, quae discedente anima fit cadaver, non ita in resurrectione reparabitur, ut ea quae dilabuntur, et in alias atque alias rerum aliarum species vertuntur, cum ad corpus redeant unde dilasa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt, redire necesse sit. Alioquin si capillus redit, quem tam crebra tonsura detraxit; si unguibus, quos toties depressit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli igne liquesceret, vel contereretur in pulverem, vel confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursum ex illius materia et quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cui membro sta
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ꝑierat nutet᷑ in carnẽ ⁊ in
partes alias corꝑis reuocet᷑: curan¬
te artificis ꝓuidentia ne qͥd inde¬
cens fiat. Indecoꝵ quippe aliquid
cebit. qr nec fut᷑ũ ẽ siñ decebit.
Qd̃ sc̃i sine oĩ defurmitate resgeÑ.

Expanded text:
ierat, mutetur in carnem, et in partes alias corporis revocetur; curante artificis providentia ne quid indecens fiat. Indecorum quippe aliquid cebit, quia nec futurum est, si non decebit. 3. Quod sancti sine omni deformitate resurgent.
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie. quedã bonitati atcͥbuau᷑.
inscripturis facile ẽ repire. Et de
miscłia quidem et iusticia ma¬
nnifestũ ẽ: de bouitate uͦ ⁊ miscd̾ia
ad bonttatẽ uͦ non solũ illa. sed
facturam ⁊gub̾nationẽ natu¬
raliũ: ita dicens. Ad̾ mĩam ꝑti¬

Expanded text:
ustitiae, quaedam bonitati attribuantur, in Scripturis facile est reperire. Et de misericordia quidem et justitia manifestum est; de bonitate vero et misericordia Ad bonitatem vero non solum illa, sed facturam et gubernationem naturalium, ita dicens: Ad miseri
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa: uͥ nulla ẽ miseria. In t̾ra
hominis abuncdat miseria: et
indigent tñ regente dño. Om̃ia
ꝙ in felicitate: qr sine illo mise.¬
ri non sulleuant᷑. felix ñ regit᷑.

Expanded text:
ia, ubi nulla est miseria; et in terra hominis abundat miseria, et indigent tamen regente Domino. Omnia  et felicia, quia sine illo miser non sublevatur, felix non regit
Abbreviated transcription (Latin):
ost sacram̃tũ baptisim & con¬
firmationis: seqͥtur eucha¬
ristie sacram̃tũ. ꝑ baptismũ mun¬
dam: ꝑ eucharistiam in bono con¬
firmam̃. Bapĩs: estus uicioꝵ extin¬
guit. Fucharistia: sp̃ualit̃ reficit.
Uñ & excellent̃ dr̃ eucharistia .i. bo¬

Expanded text:
sacramentum Baptismi et Confirmationis sequitur Eucharistiae sacramentum. Per Baptismum mundamur, per Eucharistiam in bono consummamur. Baptismus aestus vitiorum extinguit, Eucharistia spiritualiter reficit. Unde excellenter Eucharistia di
Abbreviated transcription (Latin):
brei. Ita hoc celeste manna ũ nͥ re¬
natis p̃stari debet. Panis ille corꝑał
popłm antiquũ ad t̾rã ꝓmissionis
ꝑ descitum edip̃e: ħ osca celestis fide¬
les huius scłi desertũ transeuntes
in celo subuehit. Uñ recte maticũ
appellatur: qr inina nos reficiens
usq in patriam deducit. Sicut gͦ
nimari rubro figura baptismmi p̃¬
cessit. ita in inanna significatio
dñici corꝑis. ħ dio sacramenta
demonstrata sunt. uͥ de lat̾e xp̃i
sanguis & aqͣ fluxerunt: qr xp̃c

Expanded text:
. Ita hoc coeleste manna, non nisi renatis praestari debet. Panis ille corporalis populum antiquum ad terram promissionis per desertum eduxit. Haec esca coelestis fideles hujus seculi per desertum transeuntes in coelum subvehit. Unde recte viaticum appellatur, quia in via nos reficiens, usque in patriam deducit. Sicut ergo in mari Rubro figura Baptismi praecessit, ita in manna significatio dominici corporis. Haec duo sacramenta demonstrata sunt ubi de latere Christi sanguis et aqua profluxerunt, quia C
Abbreviated transcription (Latin):
ligionis pari noto corporaliter
tione. soactus enĩ consensus qui
nec consensus appallari debet
tis tue conugio ꝗͣ te cuidã mi¬
liti daturũ necessitatis instante
articulo sub fidei pollicitatiõe
omnino ut dr̃ renuit. ⁊ mead̾
ut uiro illi se ꝓrsus de neget
nupturã. neqͣquã eã inuitam
ac renitentẽ eiusdẽ uiri cogas
coniugio copulari. Ideoq si ucrũ
qd ipse coactus & dolens filiam
tem rai naldo desponsauit: qm̃
legũ & canionũ auctoritas talia
sponsalia ñ apꝓbat. ne ignoran¬
tib leges & canones nimis durũ
uideatur. ita sententiã tẽꝑamus.
ut si pͥnceps cũ assensu filie id
qd̃ inceptũ ẽ ꝑficere uoluerit.
concedamus. Sin aũ: legatus
nr̃ utͣsq partes audiat. ⁊ si m¬
chil fuerit ex parte rainaldi
qd̃ ampliꝰ impediat. ab ipso ior¬
clane sacͣmentũ qͦ ꝯstent hec que
dicta sunt accipiat. ⁊ nos cano¬
nũ ac legũ scͥpta seq̃ntes. dein¬
ceps non ꝓhibemꝰ quin alii utro

Expanded text:
ligionis pari voto corporaliter tione. Coactus enim consensus qui nec consensus appellari debettis tuae conjugio quam te cuidam militi daturum necessitatis instante articulo sub fidei pollicitatione omnino ut dicitur renuit, et in eadem ut viro illi se prorsus deneget nupturam, nequaquam eam invitam ac renitentem ejusdem viri cogas conjugio copulari. Idem, ibid., capquod ipse coactus et dolens filiam tem, Raynaldo desponsaverit; quoniam legum et canonum auctoritas talia sponsalia non approbat, ne ignorantibus leges et canones nimis durum videatur, ita sententiam temperamus, ut si princeps cum assensu filiae id quod coeptum est perficere voluerit, concedamus. Sin autem, legatus noster utrasque partes audiat; et si nihil fuerit ex parte Raynaldi quod amplius impediat, ab ipso Jordane sacramentum, quo constent haec quae dicta sunt, accipiat. Et nos canonum et legum scripta sequentes, deinceps non prohibemus quin alii viro,
Abbreviated transcription (Latin):
ti oocoacti conuineti sunt. si pꝰca
ab aliquo tr̃poris spacio sinecon¬
tradictione s q̃rimonia coha¬
bitauerint: facultate disceden¬
di uł reclamandi habita con¬
sentire uident᷑. ⁊ consensus il¬
le consequens supplet qd̾ p̃ce¬
dens coactio tulcrat. Consen
contͣilicit: scm illud. In spon¬
salib eoꝵ consensus exigendꝰ ẽ.
quoꝵ in nuptuĩs desideratur.
Intelligitur tñ semꝑ filia patri¬
Item. Sponsalia sic̃ nuptie ꝯsensu
fiunt conthentiũ: & iõ sic̃ ĩnup¬
tiis. ita ꝙ in sponsalib simł filiã
consentire oportet. que si patris
uoluntati non repugnat. con¬
sentire intelligitur. De errore qͥ

Expanded text:
ti et coacte conjuncti sunt, si postea ab aliquo tempore sine contradictione et querimonia cohabitaverint facultate discedendi vel reclamandi habita, consentire videntur; et consensus ille consequens supplet quod praecedens coactio tulerat. 2. In lcontradicit: secundum illud: In sponsalibus eorum consensus exigendus est, quorum in nuptiis desideratur. Intelligitur tamen patri filia iisdem. Sponsalia sicut nuptiae consensu fiunt contrabentium, et ideo sicut nuptiis, ita sponsalibus filiafamilias consentire oportet. Quae patris voluntati non repugnat, consentire intelligitur. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
apłs docet timotheo scribens.
Hi cum ordinant᷑. solus ep̃s eis
manum imponit. qr ad mi¬
nisteriũ applicant᷑: ponit eis
orariũ .i. stolam suꝑ leuũ hu¬
merum. ut ꝑ hoc intelligaN
se accepisse iugũ dm̃ suaue. qͦ
ad sinistrã ꝑtinentia diuino¬

Expanded text:
Apostolus docet Timotheo scribens. Apostolus docet Timotheo scribens. Hi cum ordinantur, solus episcopus eis manum imponit, quia ad ministerium applicantur. Ponit eis orarium, id est stolam, super laevum humerum, ut per hoc intelligant se accepisse jugum Domini suave; quo ad sinistra
Abbreviated transcription (Latin):
oblationes quoq inferre & dis¬
ponere in altari. Componere
Nam sicut lectorib uetus testa¬
mentũ: ita d̾iaconib nouũ
p̃dicare p̃ceptũ ẽ. Ad ip̃m etiã
ꝑtinet officiũ p̃cũ: ⁊ recitatio
cathecumin oꝵ nominũ. Ipse
p̃mouet aures hr̃e ad dm̃. Ipse
donat pacẽ: & ipse annuntiat.
Qd̃ aũ huic ortim a moyse sta¬
tutũ est: hoc etiã in nouo tes¬
tam̃to rep̃sentat᷑. cũ diacono
suꝑ leuũ humerũ stola ponit᷑.
et casula in dieb ieninii cõpli¬
catur: qr quicqͥd laboris & susti¬
nentie in hac uita tołatur. qͣsi
in leua portatur. donee in dex
atur. Hic ordo ab apłis ẽ cele¬
bratus: qñ ut legitur in ac¬
tib apłicis septem uiros ple¬
nos sp̃u scõ ad hoc officiũ elege¬
runt. et oratione p̃missa ma¬
nus eumposuerunt. Uñ ⁊ con¬
suetudo moleuit. ut in om̃i
columne assistant. Hisunt .uii.
angłi tuba canentes in apo¬
calipsi: qui qͣles ẽe debeant.

Expanded text:
oblationes quoque inferre et disoblationes quoque inferre et disponere in altari; componere Nam sicut lectoribus vetus Testamentum, ita diaconibus novum praedicare praeceptum est. Ad ipsum etiam pertinet officium precum, et recitatio catechumenorum nominum. Ipse praemonet aures habere ad Dominum; ipse donat pacem et ipse annuntiat. Quod autem huic ordini a Moyse statutum est, hoc etiam in novo Testamento repraesentatur, cum diacono super laevum humerum stola ponitur, et casula in diebus jejunii complicatur; quia quidquid laboris et sustinentiae in hac vita toleratur, quasi in laeva portatur, donec in dextatur . Hic ordo ab apostolis celebratus est, quando, ut legitur in Actibus apostolorum, septem viros plenos Spiritu sancto ad hoc officium elegerunt, et oratione praemissa manus eis imposuerunt. Unde et consuetudo inolevit, ut in omni columnae, assistant. II sunt septem angeli tuba canentes in Apocalypsi, qui quales esse debeant
Abbreviated transcription (Latin):
tum tenet locũ: ꝓpt̾ sena¬
rũ ꝑfectionẽ. Hic ordo inuet̾i
testam̃to a tribu leui nomen
ordinationẽ aaron ⁊ filiox eiꝰ.
ꝓrsus trib leui ad duum cultꝰ
ministeria ordinaret᷑ ꝙ ꝯsecra¬
retur dño. ⁊ seruirent ꝓ ifrł
enã aaron ⁊ filiis eiꝰ in tab̾nacło:
ipsiq gestarent archã & tab̾¬
nacłm. & omnia uasa eiꝰ. ⁊ in cir¬
cuitu tab̾nacłi excubarent. et
intͣntes portando tab̾nacło ipsi
deponerent. rursũ q cõponerent.
Auiginti uͦ annis ⁊ supͣ iussi
sunt seruire in tabnacło: quã
regulã in nouo testam̃to scĩ pa¬
tres constituert̃. qr ħ etas ad fe¬
renda onera ẽ robusta. Leuite
gͦ ex nomine auctoris uocati
sunt. De leui enĩ leuite exorti
sunt: a quib in tẽplo mistici
Hi grece diacones. latine mini¬
stri dicunt᷑: qr sicut insacer¬
dote consecratio. ita in diaco¬
no ministerii dispensatio ha¬
betur. Ad diaconũ ꝑtinet assi¬
stere sacerdotib. ⁊ ministrare
crismate. in patena ⁊ calice:

Expanded text:
tum tenet locum, propter senarii perfectionem. Hic ordo in veteri Testamento a tribu Levi nomen ordinationem Aaron et filiorum ejus, prorsus tribus Levi ad divini cultus ministeria ordinaretur et consecraretuis ejus in tabernaculo; ipsique gestarent arcam et tabernaculum, et omnia vasa ejus; et in circuitu tabernaculi excubarent, et in transportando tabernaculo ipsi deponerent, rursumque componerent . A viginti quoque annis et supra jussi sunt servire in tabernaculo, quam regulam in novo Testamento sancti Patres constituerunt, quia haec aetas ad onera ferenda est robusta. Levitae ergo ex nomine auctoris vocati sunt. De Levi enim Levitae exorti sunt, a quibus in templo mystici Hi Graece diacones, Latine ministri dicuntur, quia sicut in sacerdote consecratio, ita et in diacono ministerii dispensatio habetur. Ad diaconum pertinet assistere sacerdotibus, et ministrare tismo, in Chrismate, in patena, et calice,
Abbreviated transcription (Latin):
añ quã ordinentur ꝓbent᷑ ut
docet apłs. ⁊ sic ministrent:
nullũ crimͣ habentes. Hoc of
discipłis dispensauit. ⁊ qͣndo
apłos dormitantes ad or̃onẽ

Expanded text:
antequam ordinentur, probentur, ut docet Apostolus, et sic ministrent, nullum crimen habentes. Hoc offdiscipulis dispensavit, et quando apostolos dormientes ad rationem
Abbreviated transcription (Latin):
cepto dñi. quo uibet fidelẽ nõ
comungi infideli. ⁊ si ꝯuincti
fuerint separari. Legit᷑ enĩ qd̾
alienigenas. ꝑ quas ibant ad de¬
os alienos. ñ ille ꝑ maritos acqͥ¬
rebant᷑ aco. Recte hoc p̃cepit. qr
ꝑ moysen uisserat dñs ne quis
uxorẽ alienigenã duceret. Me¬
rito gͦ quas duxerant dño ꝓhi¬
bente. año iubente dimiserun:
dum matͥmoniũ qd̾ extͣ decretũ
¶dĩ factũ
ẽ. s cum cognoscit᷑ eĩndandum:
ut qñ fideł copulat᷑ infideli. S¬

Expanded text:
aecepto Domini, quo jubet fidelem non aecepto Domini, quo jubet fidelem non jungi infideli, et si conjuncti fuerint separari. Legitur enim quoalienigenas, per quas ibant ad deos alienos; non illae per maritos acquirebantur Deo. Recte hoc praecipit, quia per Moysen jusserat Dominus ne quis uxorem alienigenam duceret. Merito ergo quas duxerant Domino prohibente, Domino jubente dimiserunt;dum matrimonium, quod extra decretum Dei factum est; sed cum cognoscitur, emendandum, ut quando fidelis infideli
Abbreviated transcription (Latin):
Intelligis ne quid dicã: Atten¬
de ut rem ipsã diligentiꝰ expla¬
nẽ. Ecce coniuges duo uniꝰ fu
sunt. N ulla de his questio est
testam̃ti ⁊ noui. qͦ ꝓhibet᷑ fide¬
lis cũ infideli copulare ꝯuigiũ.
Iam funt conuges: & ambo ad¬
huc sunt infideles. Tales sunt ad¬
huc qͣles coniuncti sunt. Uenitq
euangłii p̃dicator. credidit eoꝵ
unus uł tina: s ita ut infidelis
cũ fideli habitare consentiat. N
iubet dñs ut fideł infidelẽ dimit¬
tat taltr̃ comunctũ. Nẽc apłs
iubet ut ñ dimitat. s ꝯsulit:
ut si qͥs alit̃ agat ñ sit tͣnsgres¬
sor. Monet gͦ qd̾ ẽ lueͣndi occa¬
sio: cũ poss licite relinquere.
s non expedit. Tunc enĩ ñ expe¬
dit id qd̾ licitũ ẽ. qñ ꝑmittitur
delis ab in fideli: quã ñ ꝓhibet
dñs quia corã illo ñ ẽ iniusta.
s apłs ne fiat consilio caritatis
suadet. ut nemo in ea re iussi
strat᷑ int̾ infideles conugrum
ẽẽ.⁊ consiliũ apłi ñ obuiare p̃¬

Expanded text:
Intelligis ne quid dicam? Attende, ut rem ipsam diligentius explanem. Ecce conjuges duo unius insunt; nulla de his quaestio est Testamenti, quo prohibetur fidelis cum infideli copulare conjugium. Jam sunt conjuges, et ambo adhuc sunt infideles. Tales sunt adhuc quales conjuncti sunt. Venitque Evangelii praedicator, credidit eorum unus vel una, sed ita ut infidelis cum fideli habitare consentiat, non jubet Dominus ut fidelis infidelem dimittat, taliter conjunctum. Nec Apostolus jubet ut non dimittat, sed consulit ut si quis aliter agat, non sit transgres. Monet ergo quod est lucrandi occasio, cum posset licite relinquere, sed non expedit. Tunc enim non expedit id quod licitum est, quando permittitur delis ab infideli, quam non prohibet Dominus, quia coram illo non est injusta; sed Apostolus ne fiat, consilio charitatis suadet, ut nemo in ea re jussiostratur inter infideles conjugium esse, et consilium Apostoli non obviare pr
Abbreviated transcription (Latin):
ctos gentiles gentilib cõꝑit con¬
iugib. Ex qͥb si ñ ambo crełent.
s unꝰ uł una. ⁊ infideł cũ fideli
consentiret habitare: nec phib̃i
a dño debuit fideł infidelẽ dunit¬
tere. nec iuberi. Ideo non ꝓhib̃i.
qr iusticia ꝑmittit a fornicante.¬
⁊ infidelis hoĩs formeatio ẽ ma.¬
cia cum coniuge dici pot̃. quia
omne qd̾ ñẽ ex fide pecẽm ẽ: qͣuis
uerã fideł habeat pudiciciã etiã
cũ infideli coniuge que ñ ht̃ ue¬
rã. Icdeo aũ nec iuberi: qr nec¬
contͣ iussionẽ dñi gentiles fu¬
erunt ambo comuncti. Licitũ
gͦ erat ꝑ iusticiã fideli infidelẽ
dimtitere: s licitũ ñ erat faci¬
endũ ꝓpt̾ lib̾am beniuolentiã.
ẜuident᷑ apparet & int̃ infideles

Expanded text:
tos gentiles gentilibus comperit conjugibus; ex quibus si non ambo crederent, sed unus vel una, et infidelis cum fideli consentiret habitare, nec prohiberi a Domino debuit fidelis infidelem dimittere nec juberi. Ideo non prohiberi, quia justitia permittit a fornicant infidelis hominis fornicatio est matia cum coniuge dici potest, quia omne quod non est ex fide, peccatum est: quamuis ueram fidelis habeat pudicitiam etiam cum infideli coniuge, qui non habet ueram. ideo autem nec iuberi decontra jussionem Domini gentiles fuerunt ambo conjuncti. Licitum ergo erat per justitiam fideli infidelem dimittere; sed licitum non erat faciendum, propter liberam benevolentiam. Evidenter apparet et inter infi
Abbreviated transcription (Latin):
ubicunq ẽ sołm hominem. ibi
est homo. Tempore autem mor¬
tis et ubiq erat scđm dm̃. & in
sepulchro scdm hominem. & in
inferno scđm hominem: sed in
quia carni tantum. & in inferno
erat homo. quia humanitati
unitus. s non toti. qͥa anime
tantum. Sed si in inferno anue
t̃m. et in sepulchro carni tm̃ uni¬
tus erat: gͦ nec in inferno unitꝰ
erat anime & carni. nec in sepul
una eadem q unione unitꝰ erat
amime in inferno. & carni in
sepulchro. Et sic erat. illis duob
tunc separatis unitus: sicut an¬
te separationem. idest ante mor¬
tem. Ad hoc autem opponitur.
Si xp̃c animam tm̃ uel carnem
tm̃ assumpsisset. non fuisset ue¬
rus homo: sed ꝓpt̃ utriusq as¬
sumptionem uerus homo fuit.
SSic gͦ ubi carnem & animã sibi
unitam non habebat: uerus
homo ibi non erat. S tempore
mortis nusquam illa duo umi
ta habebat: quia nec in sepul¬
chro. nec in inferno. nec alibi.
Nusquam gͦ erat homo. Ad

Expanded text:
ubicumque est secundum hominem, ibi ubicumque est secundum hominem, ibi homo est. Tempore autem mortis et ubique erat secundum Deum, et in sepulcro secundum hominem, et in inferno secundum hominem; sed in quia carni tantum; et in inferno erat homo, quia humanitati unitus, sed non toti, quia animae tantum. Sed si in inferno animae tantum, et in sepulcro carni tantum unitus erat: ergo nec in inferno unitus erat animae et carni, nec in sepulcuna eademque unione unitus erat animae in inferno, et carni in sepulcro. Et sic erat illis duobus tunc separatis unitus, sicut ante separationem, id est, ante mortem. Ad hoc autem opponitur. Si Christus animam tantum vel carnem tantum assumpsisset, non fuisset verus homo, sed propter utriusque assumptionem verus homo fuit. Sic ergo ubi carnem et animam sibi unitam non habebat, verus homo ibi non erat. Sed tempore mortis nusquam illa duo vere unita habebat, quia nec in sepulcro, nec in inferno, nec alibi; nusquam ergo erat homo. Ad