comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sentirent. s sine fame suꝑ fluum
ehđet᷑ comele uñ putatt quidans
eus cibis ñ miliguis se añ ptiatũ
qr ñ pot̾ant esurire si non peccasseñs.
A qͦd dici pot̃ gͦd fames uere defec¬
tus ẽ ⁊ pena peccati. Est enĩ inmo¬
deratus appetitus edendi. cui ñ sub¬
iacuissee hõ si ñ peccasset. s ꝓculdu¬
bio peccar&. nͥ hunc defectũ cibo p̃¬
ueniret. Habebat enĩ naturalem
appetitũ ⁊ mod̾atũ cui ita satis faci¬
endu erat. nedefectum famis sen
indigebat. ita ñ exuitio eẽt s de
nat᷑a. Si hominis odicio in pͥnci¬
pio suo .i. inpͥmo parente aꝑfecto
inchoata. in subseq̃nti ꝓpagatione
Uttũ sic̃ statura corꝑis. ita ⁊̃ sensu nins

Expanded text:
sine fame superfluum videretur comedere: unde putant quidam eos cibis non indiguisse ante peccatum, quia non poterant esurire si non peccassent. Ad quod dici potest quod fames vere defectus est et poena peccati. Est enim immoderatus appetitus edendi, cui non subjacuisset homo si non peccasset; sed procul dubio peccaret nisi hunc defectum cibo praeveniret. Habebat enim naturalem appetitum et moderatum, cui ita satisfaciendum erat, ne defectum famis sentindigebat, ita non ex vitio esset, sed de natura, si hominis conditio in principio suo, id est, in primo parente a perfecto inchoata, in subsequenti propagatione 8. Utrum sicut statura corporis, ita etiam sensu mentis
Abbreviated transcription (Latin):
appetens: & socialem anglorimuitã
Miro ergo uidicio. inits fouram deiec¬
uonis inuenit : dumftrisse incul¬
mine potestatis extollit. Apostatie
quippe aungelosimils efficitur dum
homohominib esse similis delignatur.
S iosaul abhumilitatis merito. intumo¬
rem superbiae: culmine potestatis

Expanded text:
appetens, et socialem angelorum vitaappetens, et socialem angelorum vita. Miro ergo judicio intus foveam dejectionis invenit, dum foris se in culmine potestatis extollit. Apostatae quippe angelo similis efficitur, dum homo hominibus esse similis dedignatur. Sic Saul post humilitatis meritum, in tumorem superbiae culmine potestatis
Abbreviated transcription (Latin):
uonis intumeice. Et dumadusum
cuncta sub acent: dum aduotum uelo¬
cues uissa complentur : dumomines
subelit siquabene gesta sunt laudib
uettrum male gestis autem nulla aue¬
tontate comradicunt : dumplerumq
secductus ab his quae infra subduntur.
superse animus tollitur. Et dumfo¬
risin mensofauore circumdatur. int̾
ueritate uacuatur. Atq oblitus siin
uotes se spargitalienas. Talemq se
creda: qualem foris audit : non qualẽ
intus disterner debul. Subicctos dis¬
picit eosen cqualts sibimature ordine
mentis crecdit: cunctis seaetimar
empuus sapere: quibus se uidet
amplius posse. In quodam quippe
se consrtuit culmine. apud semet ipsũ.
qui ea quiceteris natura conditionis
constringitur ex equorespicere cete¬
ros dedignatur. Sicqr usq ad eius si¬
militudinem ducitur: De quoscriptũ ẽ.
Omnes sublime iudet: & ipse est rex
cuius excelsi sunt oculi & palpebre
eius in alta subrecte. Ad eius simili¬
nidinem ducitur. qui singulare culm̃

Expanded text:
tionis intumescit. Et dum ad usum cuncta subjacent, dum ad votum velociter jussa complentur, dum omnes subditi, si qua bene gesta sunt, laudibus efferunt, male gestis autem nulla auctoritate contradicunt; dum plerumque seductus ab his quae infra suppetunt, super se animus tollitur; et dum foris immenso favore circumdatur, intus veritate vacuatur, atque oblitus sui in voces se spargit alienas, talemque se credit qualem foris audit, non qualem intus discernere debuit. Subjectos despicit, eosque aequales sibi naturae ordine meritis credit. Cunctis se aestimat amplius sapere, qubius se videt amplius posse. In quodam quippe se constituit culmine apud semetipsum, et qui aequa caeteris naturae conditione constringitur, ex aequo respicere caeteros dedignatur; sicque usque ad ejus similitudinem ducitur, de quo scriptum est: Omne sublime videt, et ipse est rex cuius excelsi sunt oculi et palpebrae eius in alta subrectae generatiiae . Qui singulare culmen
Abbreviated transcription (Latin):
nis oculum ꝑdunt. Uitaminimsiã
discutere & ꝑscrutari disimutant. Sed
Sc̃osq se et̃ non quili auint. sed quiã
itadicuntur exstimant. Supuili autẽ
dĩ uidiuo seque ipsos intueri negleguat:
qua fidem sui meriti in adtes tatione
ponunt orisalieni. Cumugro subita ꝑ¬
cussione feriumur: in iquos se ueł
ucricuer fatori: uel sicui sunt de¬
p̃hendere omnino non possunt. quia
uideucer scõs se humana professione
oeidierunt. Bene ergodicitur. Neq
clamabunt cumuicti suerint. Spe
enimuacuatales se ante suꝑnum
uidice inuenire confidunt. quales
se hominib: innotuisse cognoscunt.
Seque ipsos miseri nec intormenta ad¬
prehendunt. Et dumaestimonium
falsae laudis aspiciunt: remedium
uere confessionis amitunt. Etiam
uiti ducuntur & nonclamant. ꝗa
humanae lauclis inartunitate supe¬
rati. scõs semisci um in peccato
moruintur pitant. Quib bene
ꝑpropheram dicitur. Redite pre¬

Expanded text:
nis oculum perdunt. Vitam enim suam et nis oculum perdunt. Vitam enim suam et discutere et perscrutari dissimulant, sed sanctosque se esse, non quia ita vivunt, sed quia ita dicuntur, existimant. Subtile autem Dei judicium, seque ipsos intueri negligunt, quia fidem sui meriti in attestatione ponunt oris alieni. Cum vero subita percussione feriuntur, iniquos se vel veraciter fateri, vel sicut sunt, deprehendere omnino non possunt, quia videlicet sanctos se humana professione crediderunt. Bene ergo dicitur: Neque clamabunt cum vincti fuerint. Spe enim vacua tales se ante supernum judicem venire confidunt, quales se hominibus innotuisse cognoscunt; seque ipsos miseri nec inter tormenta deprehendunt, et dum testimonium falsae laudis aspiciunt, remedium verae confessionis amittunt. Etiam vincti ducuntur, et non clamant, quia, humanae laudis importunitate superati, sanctos se miseri et cum in peccatis moriuntur putant. Quibus benper prophetam dicitur: Redite, prae
Abbreviated transcription (Latin):
ignorent: tales tamencupium a pidhu¬
mana iuclicia remanere: quales se studue¬
rant semꝑ ostendere. De prehensi ergoetiã
flagello ꝑcussionis eatremȩ quia confes¬
sionem puram uei aflicti ex erert neglegunt.
quasi uincticlamare contem pnunt. Sene
ego dicttur. Neque clamabunt cum
aluer potest. Omnis enim quicumq:
iniquus sit. diciscs ab hominib non ꝑ¬
timescit. Et simiquumse tacita cogi¬
tatione rep̃ hendu: tamendum sepias
sc̃m audire se cȩperit: hoc quod dose
intrinsetus tenebat amittit. Corquippe
exerius funcdit. Et quia libenter foris
faisum dese testimoniumrecipit: qualẽ
se iaus habeat ñ requirit. Unde sit
ut uacue laudis fomenta etiam cum de¬
fuerint querat. Et oblaus quod est.
bumanauidicia simulant : dumactiones
suas lauidib ignas intuentim ouilis
osteritant: oculta cumeis ustitia agitur.
ut quonituntur foris alios fallere. to
de se intus etiam ipsi fallantur. Nam
omnemcitase solliate inuestigatio¬

Expanded text:
ignorent, tales tamen cupiunt apud huignorent, tales tamen cupiunt apud humana judicia remanere, quales se studuerant semper ostendere. Deprehensi ergo etiam flagello percussionis extremae, quia confessionem puram vel afflicti exerere negligunt, quasi vincti clamare contemnunt. Bene rgo dicitur: Neque clamabunt cum aliter potest. Omnis enim qui, cum iniquus sit, dici sanctus ab hominibus non pertimescit, etsi iniquum se tacita cogitatione reprehendit, tamen dum saepius sanctum audire se coeperit, hoc quod de se intrinsecus tenebat amittit. Cor quippe exterius fundit, et quia libenter foris falsum de se testimonium recipit, qualem se intus habeat non requirit. Unde fit ut vacuae laudis fomenta etiam cum defuerint quaerat, et oblitus quod est ahumana judicia simulant, dum actiones suas laudibus dignas intuentium oculis ostentant, occulta cum eis justitia agitur, ut quo nituntur foris alios fallere, eo de se intus etiam ipsi fallantur. Nam omnem circa se sollicitae investigatio
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis iniquus quicumq iniquus sit: ses ui¬
derinon appetit: inflagello ꝑcussionis dep̃¬
hensus. faten quodiniquus sit. non enibes¬
scit. Qui uero iniqua agens humana de se
iudicia sola specie scĩtatis inter cipit : etam
cum sagelloperiuitur: in iquum se ꝓdere
nsugit. quia sis uirteri consueuit. Siquan¬
do itemgrauitr contatuir : iniquum se
uit suꝑficie tenus consitetur. quia inierna
sua detergere ueraci consessione confundit᷑.
euisi lilenuero sumus cum nutta correptio¬
ne casugamus. Qua siuincimur autem
cums ligeilo ꝑcussionis astringimur. Uinc
nigitur tanto clamamus altius : quanto.
in ꝑcussione positi: peccataueratius confie¬
mus. Apud aures quippe dĩ uox ualida
deuoia consessioẽ. Qiua ergosimulatores
quoq etiamcum ꝑcussionis flagella cor¬
npiunt : adẽstĩ sionem simplicem nonꝑ
ducunt. Eognoscienim peccatores refuiunt.
quia sci omnium oppinione strebantur.
Quamuis tos adetremumiam flagella fe¬
riant: quamius duciadetena supplici a ñ

Expanded text:
Omnis iniquus qui cum iniquus sit, sanctus videri non appetit, in flagelli percussione deprehensus, fateri quod iniquus sit non erubescit. Qui vero ijudicia sub specie sanctitatis incipit, etiam cum flagello percutitur, iniquum se prodere refugit, quia sanctus videri consuevit. Si quando autem graviter coarctatur, iniquum se vix superficie tenus confitetur, quia interna sua detegere veraci confessione confunditur. Quasi liberi vero sumus, cum nulla correptione castigamur; vincimur autem, cum flagello percussionis astringimur. Vincti igitur tanto 841 clamamus altius, quanto in percussione positi peccata nostra veracius confitemur. Apud aures quippe Dei vox valida devota confessio est. Quia ergo simulatores quosque, etiam cum percussionis flagella corripiunt, ad confessionem simplicem non perducunt cognosci enim peccatores refugiunt, quia sancti omnium opinione ferebantur, quamvis eos ad extremum jam flagella feriant, quamvis duci se ad aeterna supplicia non
Abbreviated transcription (Latin):
suos forushartam apparetis hominibus uisi:
intus atuem pleniestis hypocrisi & iniquitate.
oris eigo ostendentdoseruant: quae iuen¬
do ir pugnant. hatus ueromala cogitan¬
ies exaggeramt: que foris aliud super du¬
centes ocutrant. Ante tlistriciumitaque
uidiem. im excusationem de ignorintia
habere non possunt : quia tlum ante ocueos
oriinium omnem modum sc̃i tatis ostentant.
Apsisibi sunt testimonio quadene uiuere non

Expanded text:
vos foris quidem apparetis hominibus justi, intus autem pleni estis hypocrisi et iniquitate Foris ergo ostendendo servant quae vivendo intus impugnant. Intus vero mala cogitantes exaggerant quae foris aliud superducentes occultant. Apud districtum itaque judicem excusationem jam de ignorantia habere nohominum omnem modum sanctitatis ostentant, ipsi sibi sunt testimonio, quia bene vivere non
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. ⁊c̾. Nui dat intelligi qͦs ali¬
ciu ad̃o dimittunt᷑ pecẽa ñ diligen¬
ti inimieỹ.si tñ frĩ roganti qͥ inse
peccauit dimitit. S cũ pecc̃a ñ
dimittant᷑ alicui adulto nͥ carita¬
diligit immieũ. Quomͦ gͦ noĩe ꝓre¬
imi oĩs hõ intelligit᷑ insillo man¬

Expanded text:
., ubi dat intelligi quod alicui a Deo dimittuntur peccata non diligenti inimicum, si tamen fratri roganti qui in se peccavit, dimittit. Sed cum peccata non dimittantur alicui adulto, nisi charitadiligit inimicum. Quomodo ergo nomine proximi omnis ho
Abbreviated transcription (Latin):
audit᷑ in oratione dnĩca. ⁊ ħ reuera
gͣnde ẽ ⁊ eximie boĩtatis .s. ꝑfecte
dilig̾e inimieũ. lta ⁊ cũ diẽ imple¬
ri uerba illiꝰ sponsionis ab hoĩe ꝗͥ ñ
ita ꝓfecit ut diligat inimicũ de
dilectione ꝑfecta accipiendu est.

Expanded text:
era grande est et eximiae bonitatis, perfecte diligere inimicum. Ita et cum dicit impleri verba illius sponsionis ab homine qui non ita profecit ut diligat inimicum, de dilectione perfecta accipiendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ic solet queri qͥd potiꝰ sit płnsq
m̾iti dilige amicos an dilig̾e
inimicos. s hec cõparatio ĩplicitaᷤ
ẽ. Si enĩ oferat᷑ dilectio amicoꝵ
um̃ dilectioni amicoꝵ ⁊ ⁊̃ inini
quo uno hoie qͥ diligit simul
querat᷑ obscura ẽ responsio. qi de
motu m̃tis agit᷑ de qͦ ñ est nob̾
facile iudicium. an unꝰ nõe motꝰ
sit gͣ amicũ ⁊ inimiex̃. s gͣ ami¬
cũ qui uidet᷑ feruentior. Nee in¬
ogrue putatur melior ille qui ẽ
potior ubi ẽ ardentior ñ imꝓbe

Expanded text:
ic solet quaeri quid potius sit plurisque meriti, diligere amicos, an diligere inimicos. Sed haec comparatio implicita est. Si enim conferatur dilectio amicorum tantum dilectioni amicorum et etiam quo uno homine qui diligit simul quaeratur, obscura est responsio, quia de motu mentis agitur, de quo non est nobis facile judicium, an unus et idem motus sit erga amicum et inimicum, sed erga amicum, qui videtur ferventior; nec incongrue putatur melior qui est potior ubi est ardentior, non improbe
Abbreviated transcription (Latin):
cos dilige q̃ nichil mali iecert
eis. ⁊ inimicos ñ odire. S meliꝰ ẽ
ut. ntelligat᷑ om̃ibꝰ illo mandato
p̃cipi cunctos dilig̾e ĩ armicos
cui sensui attestantur suꝑi posite
auctoritates. ⁊ alię multe. liluo uͦ
lugi nouissime positõ de ꝑfecta ca¬
ritate dictũ intelligit᷑ que tm̃ e

Expanded text:
eos diligere qui nihil mali fecerunt eis, et inimicos non odire. Sed melius est ut intelligatur omnibus illo mandato praecipi cunctos diligere etiam inimicos; cui sensui attestantur superius positae auctoritates, et aliae multae. Illud vero August. novissime positum, de perfecta charitate di
Abbreviated transcription (Latin):
tinia. Perboriumrecta actio: ꝑglonã
uero suꝑnareubuuo designatur.Q
ergo obedire p̃cepus celestib student
cles suos inbono complent annosangli
Quia et cinum presentis temporisun
secio opere et consumationem suam
psicunt felic retributione. Siuero
hondudierint: transibunt ꝑgladium

Expanded text:
.---Per bonum recta actio, per gloriam vero superna retributio designatur. Qui ergo obedire praeceptis coelestibus student, dies suos in bono complent, annos in gloria, quia et cursum praesentis temporis in recto opere, et consummationem suam perficiunt felici retributione. Si vero non audierint, transibunt per gladium
Abbreviated transcription (Latin):
discipulis ex orabat dicens. Vtsciatis
quae sit spesuocationis eius: quae duu¬
iegione hereditatis eius inscĩs. Bene
uutem post ista subelitur. Indicabit
Vntifuerint. Cumenim supernam
gloriam magis amando cognoscimus.
tut malaquie egimus. graiuibra suisse
senumus. Ande & paulus post ꝓceptã
gratiam supernoꝵ. eaqrinse studia
uirtutum crediderat fuisse. iamscelera
cognoscebat cdicens. Quiprius blas¬

Expanded text:
discipulis exorabat, dicens: « Ut sciatis quae sit spes vocationis ejus, quae divitiae gloriae haereditatis ejus in sanctis . » Bene autem post ista subditur: Indicavit lenti fuerunt. Cum enim supernam gloriam magis amando cognocimus, tunc mala, quae egimus, graviora fuisse sentimus. Unde et Paulus post perceptam gratiam supernorum, ea quae in se studia virtutum crediderat fuisse, jam scelera cognoscebat dicens: « Qui prius fui blas
Abbreviated transcription (Latin):
sed quac mihi fuerunt: lucra haco arbi
quoq auremeorum ut corripiat & lo¬
quitur ut reuertantur abiniquitate.
lectum cognationis aperre. Reuela¬
ta uero aure unusquisq corripitur.
quandomtunsecus eternorum bonoꝵ
clesideruim ꝑcipit: et que male exirin¬
setus perpetnuut agnoscit. Potest uõ
in catenis & funib paupertatis poena
netiamtemporalis aflictionis imelligi.
Quia sacpae qui uibentis uerba non auediunt.
ferientus uerberib admonenptur: ut ad
borsa desideria saltim pęnetralunt.
quos premia noninuitant. Unde per

Expanded text:
Sed quae mihi fuerunt lucra, haec arbitquoque aurem eorum ut corripiat, et loquetur ut revertantur ab iniquitate. lectum cognitionis aperire; revelata vero aure unusquisque corripitur, quando intrinsecus aeternorum bonorum desiderium percipit, et quae mala extrinsecus perpetravit agnoscit Potest vero in catenis et funibus paupertatis poena etiam temporalis afflictionis intelligi, quia saepe qui jubentis verba non audiunt, ferientis verberibus admonentur, ut ad bona desideria saltem poenae trahant, quos praemia non invitant. Und
Abbreviated transcription (Latin):
cxiãenm sua uiro abscondert ẽ. quia
it si lam inqua sit uite qualitate consi¬
derat: adhuc tameri adquem sinem
tendat ignorat. Et si iam suptrna ap¬
petit et si plenis hec dendenis qui¬
si acdhuc ineisdem desideriis permai u¬

Expanded text:
ia enim sua viro abscondita est, quia etsi jam in qua sit vitae qualitate considerat, adhuc tamen, ad quem finem tendat, ignorat. Et si jam superna appetit, etsi plenis haec desideriis quaerit, adhuc si in eisdem desideriis permane
Abbreviated transcription (Latin):
ldem in libro .xiii. detͥ. Grã dĩ no¬
ut tanta unitate do uͦ ꝯiunctus
una cũ illo ꝑsona filiꝰ dĩ fieret. ul¬
lis ẽ p̃cedentibꝰ meritis assecutus.
dictũ ẽ. Uerbũ caro fcm̃ ẽ. Hyłr qͦ¬

Expanded text:
em in libro XIII De Trin. Gratia Dut in tanta unitate Deo vero conjunctus, una cum illo persona, Filius Dei fieret, ullis est praecedentibus meritis assecutus; dictum est: Verbum caro factum est. »
Abbreviated transcription (Latin):
ioiinemiut abangelis. Utiumq tam̃
si sernione discrepat. nicione concordat
Quia efseminatorunuutam angłi uulne¬
rant: dumnuntu ueritatis camraculis
sẽc pretru oris in punino. qruiaigitur
d dampntionor prolotum quies igit

Expanded text:
etur ab angelis; utrumque tamen, etsi sermone discrepat, ratione concordat. Quia effeminatorum vitam angeli vulnerant, dum nuntii veritatis eam jaculis sanctae praedicationis impugnant. Quia igitur de damnatione reproborum quid agat
Abbreviated transcription (Latin):
gustiasu a tripitur: etmmunu quis humi¬
lis dehic peregrinattonis iuae aflictone
uberaur Nam& adsidios hio tribuletio¬
nib: premitur: ut ad requirendum uero
consolinonisgaudium ꝓuocetur. Unde
& siqitiur
audrum tordis uerberum plagis aperire
camenim precepta despicimus. piadistra¬
tione nobiscumagitur.: ut flagilla timea¬

Expanded text:
gustia sua eripitur cum unusquisque humilis de hac peregrinationis suae afflictione liberatur. Nam et assiduis hic tribulationis premitur, ut ad requirendum verae consolationis gaudium provocetur. Unde et sequiturauditum cordis verberum plagis aperire. Cum enim praecepta despicimus, pia districtione nobiscum agitur, ut flagella timea
Abbreviated transcription (Latin):
us clamnatus homosu sceperto. Siautemgla¬
dinomine eius ira signatur. rectae monadp¬
hendere gladium. sedgladio app̃hendide¬
scribiturꝰ intanta quippotunc insani ett
ut clominar ornib appcteri neq iiam suae
irae cdominetur. Nosnamq: cumir hinu sum
iustitiae adsumimus gladiumtenem .&. quia
eam subequitate iusti uidici possidendomo¬
deramur. Ille autemquia ꝑabrunta furoris rapit̾.
non adp̃hendere gladium. seclagladoa d p̃¬
bendiphibetur. Nonenimirampossidens ten&
uõ ab adaersanomuniniur. Perhastumitulne¬
raiferimus. ꝑthoracem tegimur neuulne¬
remur. Quidigitur ꝑhastamnissuulneratio¬
nis iaculum. Quid ꝑthoracem nisi foriitudo
pauentiȩ designatur. leuathan ergoistieꝗ
ꝑ ad sumptumreprobum hominemmiromini¬
modae cradelitatis effrenatur ad prebenddi
gladiodicitur. Nam postensi on ernibmense
tunc sortitudinis exhib& quicquidneoter

Expanded text:
us damnatus homo susceperit. Si autem gladii nomine ejus ira signatur, recte non apprehendere gladium, sed a gladio apprehendi describitur. In tantam quippe tunc insaniam vertitur, ut dominari omnibus appetens, nequaquam suae irae dominetur. Nos namque cum iram in usu justitiae assumimus, gladium tenemus, quia eam sub aequitate judicii possidendo moderamur. Ille autem quia per abrupta furoris rapitur, non apprehendere gladium, sed a gladio apprehendi perhibetur. Non enim iram possidens tenet, vero ab adversario munimur. Per hastam vulnera inferimus, per thoracem tegimur ne vulneremur. Quid igitur per hastam nisi praedicationis jaculum, quid per thoracem nisi fortitudo patientiae designatur? Leviathan ergo iste, quia per assumptum reprobum hominem in ira omnimodae crudelitatis effrenatur, apprehendi a gladio dicitur. Nam per ostensionem immensae tunc
Abbreviated transcription (Latin):
de iaa predicantiumacum en obtund
et longinimitate patiensum destruat.
enimiustorumuitam supernagratia ses
non subsistit hastaquia preduatorum uirtur
frangitur. Non subsistit thorax. quia constan
tum patientia disrupta penctatur. Vnde
rum. et quasi lignum putridum aes. Quod su¬
periuis bistim dixerit. hoc inferius ferri apel¬
latione replicauit. Et quodihoracem ꝑtulit.:
hoc nirsuma eris commemoritionem signauit.
Fertumnamque acunur. ut aduersarius uulne¬
retur. Aes autemrubigine poene nulla consu¬
mitur. F erro ergo p̃dicationisiacula: aere
autem longanimitats constantia designat᷑
Unde acti sub aser speciȩ clescãt colena ꝑmos ser
nimen predicatioris accipitur sicut scriptũ ẽ
Calcia pedes inp̃paratione euangelu pacis
Quia ergopferrumurtus. ꝑ aesautem per¬
scuetintia exprimitur. ferrum et a es calcia¬
meum eis dicitur. dum predicauo illuis
acumine simul et constantiaminienit Pe
ferrim enimadu en santiamala penot
ꝑaesauum bonaquae ꝓposuut longanimger

Expanded text:
desit, et praedicantium acumen obtundat, et longanimitatem patientium destruat. Nisi enim justorum vitam superna gratia solidet, non subsistit hasta, quia praedicatorum virtus frangitur; non subsistit thorax, quia constantium patientia dirupta penetratur. Unde rum, et quasi lignum putridum aes. 19. Sperius hastam dixit, hoc inferius ferri appellatione replicavit; et quod thoracem protulit, hoc rursum aeris commemoratione signavit. Ferrum namque acuitur ut adversarius vulneretur, aes autem rubigine pene nulla consumitur. Ferro ergo praedicationis jacula, aere autem longanimitatis constantia designatur. Unde et nimen predicationis accipitur. sicut scriptum est: Calciati pedes in preparatione euvangelii pacis. Quia ergo per ferrum virtus. per aes autem perseverantia exprimitur, ferrum et aes calciamentum eius dicitur. dum predicatio illius acumine simul et constantia munitur. Per ferrum enim mala adversantia penetaes autem bona quae proposuit longanimiter
Abbreviated transcription (Latin):
pias h abere ñ poss: roma atq rauenna deuchenda curauit.
palia ⁊ mane ⁊ uesꝑe. itẽ nocturnis horis. ⁊ sacͥficii temꝑe quoad
puͥualtudo ꝑmiserat. impigre frequentabat. Curabatq magnoꝑ
s rest rine cõmonens nehd indecens aut sordidũ. aut inferri. aut in ea
mantre pmtterenti Sacroꝵ uasoꝵ ex auro ⁊ argento. nestim̃toꝵ ꝙ. sa¬
moralii tantã in eã copiã ꝓcaraint.: ut in sacͥficii celebrandis ne ia
al iumulũ ⁊ incomune cantaret. Cirea pauꝑes sustentandos ⁊ gͣcurã¬
doregioid face curancrit: uerũ tͣnsmaria in syriã ⁊ egyptũ. anꝙ af¬
tieam iherosolimis alexandris. atꝙ eathagimi. uͭ xp̃ianos in panꝑtare
ohar maxine tnsmarinoꝵ regũ amicitias expetens. ut xp̃ianis sub
tis sads ⁊ uenerabilib socis. aps r̾omã ȩccłiã beati pet̾ apłi. in cuꝰ do¬
iria magna uis pecimiȩ tã in auro ꝙ̃ in argento necnon ⁊ geiite

Expanded text:
liunde habere non posset, Romaliunde habere non posset, RomaEcclesiam et mane et vespere, item nocturnis horis et sacrificii tempore, quoad eum valitudo permiserat, impigre frequentabat, curabatque magnops creberrime commonens, ne quid indecens aut sordidum aut inferri aut in ea remanere permitterent. Sacrorum vasorum ex auro et argento, vestimentorumque sacerdotalium tantam in ea copiam procuravit, ut in sacrificiis celebrandis ne iannisi submissim et in commune cantaret. Circa pauperes sustentandos et grasuo regno id facere curaverit, verum trans maria in Syriam et Aegyptum atque Africam, Hierosolimis, Alexandriae, Kartagini, ubi christianos in paupertate ob hoc maxime transmarinorum regum amicitias expetens, ut christianis sbilibus locis apud Romam aecclesiam beati Petri apostoli, in cuius donaria magna vis pecuniae, tam in auro quam in argento, nec non et gemmis,
Abbreviated transcription (Latin):
Adeo quidẽ facudꝰ erat uit etiã dicaculus appareret. Arcor .¬
leos stiuidio ani uel ⁊ susie oluit earũig doctors plur mi
atat mnagnis asficiebat honorib In lisenla grãmatica petrũ pisanũ¬
pon sene au diait. Iu cetis disciplinis albmũ: cognom̃to alcuinium.
dtmmi pecptorẽ habuit. Apd̾ quẽ ⁊ rethorice ⁊ dialectice. p̃cipue tam̃
tmo m edrscenałe plurimũ ⁊ tẽꝑis ⁊ laboris imꝑtiut. Discebat ar¬
en omu taliar ⁊ nitentione sagaci sẏacrũ cur sũ curiosissime re¬
uhet łemitabat ⁊ scͥbere: tabulasq. ⁊ codices ad hoc inlecto sub oer¬
uaib irtum ferre sclebat: ut cũ uacuũ tempꝰ ess inanũ luterio¬
parcosint: as ꝓpt᷑ hoc plurimȩ pulctudinis basilicã aq̃sgrara ẽx¬
firit auroq ⁊ argento ⁊ luminarib atꝙ. ex ere solido cancellis
tunupo adornainit. Ad cui structurã. cũ colũpnat ⁊ marmora a¬

Expanded text:
Adeo quidem facundus erat ut etiam dicaculus appareret. Artes lAdeo quidem facundus erat ut etiam dicaculus appareret. Artes liberales studiosissime coluit, earumque doctores plurimum veneratus magnis adficiebat honoribus. In discenda gradiaconum senem audivit, in caeteris disciplinis Albinum cognomento Alcuinum itissimum, praeceptorem habuit: apud quem et rhetoricae et dialecticae, praecipueastronomiae ediscendae, plurimum et temporis et laboris impertivit. Discebat artem computandi, et intentione sagaci syderum cursus curiosissime rimabatur. Temptabat et scribere, tabulasque et codicellos ad hoc in lecto sub cervicalibus circumferre solebat, ut, cum vacuum tempus esset, manum litterietate coluit, ac propter hoc plurimae pulchritudinis basilicam Aquisgrani extruxit, auroque et argento et luminaribus atque ex aere solido cancellis et ianuis adornavit. Ad cuius structuram cum columnas et marmora a
Abbreviated transcription (Latin):
tum festiuitatib: tc̃ tam̃ cũ magno honiinũ numero. Cena cotidi
ferre solebant: qua ille libentiꝰ quã ullo alio cibo uescebat᷑. Int̃ aene¬
dũ: aut aliqͥd acroma. aut lectorẽ audiebat. Legebant᷑ ei hystrx ⁊
tiquoꝵ res gestȩ. Delectabat᷑ ⁊ libris scĩ augustini: p̃cipucq hs̃ qͥde
uitate di pͣtitulati st̃. Uiiii ⁊ omis potꝰ adeo parcꝰ in bibendo erat
suꝑ cenã raro plus quã ter biberet. Estate post aibũ meridians
pomoꝵ aliquid sumens ac semel bibens. depositis uestib ⁊ calcis¬
tis uelut noctu solitꝰ crat. duab aut tͥb horis qͣescebat. Noctib e
micos amuttebat: nerum eciã si comes palatii litẽ aliq̃u eils
dicet qͣ sine ei iussũ definiri ñ poss. statim litigantes intͥlus
impendit. In qͥb latinã ita didicit: ut eque illa ac pat̾a fingis e¬
re sit solitus. Grecam n meliꝰ intelligere. quã ꝓnimtiare ꝓule

Expanded text:
tantum festivitatibus, tunc tamen cum magno hominum numero. Caentantum festivitatibus, tunc tamen cum magno hominum numero. Caeninferre solebant, qua ille libentius quam ullo alio cibo vescebatur. Inter coenandum aut aliquod acroma aut lectorem audiebat. Legebantur ei hystoriae et antiquorum res gestae, delectabatur etiam libris sancti Augustini, precipucivitate Dei praetitulati sunt. Vini et omnis potus adeo parcus in bibendo erat, ut super caenam raro plus quam ter biberet. Aestate post cibum meridianum pomorum aliquid sumens, ac semel bibens, depositis vestibus et calciamentis, velut noctu solitus erat, duabus aut tribus horis quiescebat. Noctibus sic amicos admittebat, verum etiam, si comes palatii litem aliquam esse diceret quae sine eius iussu definiri non posset, statim litigantes introducs ediscendis operam impendit: in quibus Latinam ita didicit ut aeque illa ac patria lingua orare sit solitus, Grecam vero melius intellegere quam pronuntiare poterat.
Abbreviated transcription (Latin):
pmines lauarent᷑. Uestitu patͥo idest francico utebat᷑: ⁊ foris ad¬
pyꝰ camisiã lineã ⁊ feminalib lineis induebat᷑. Beiide tunicam
t limibo serico ambiebat᷑. ⁊ tibialia. tũ fasciolis crura. ⁊ pedes
mtros ac pectꝰ hyeme mumiebat. sago ueneto amiotꝰ. ⁊ gladio
amꝑ acinctꝰ. cui capulus ac balteus. ant aureus. aut argenteus
uissent. Pegͥna uͦ indum̃ta quãius pulcherruma respuebat: noc i
eis indui patiebat᷑. ercepto qd̵ rome semel adiiano pontifioe petenes
ta. ⁊ calciam̃tis gẽmatis. ⁊ fibula aurxa sagũ astringente. di adro
qͦ ex auro ⁊ gẽmis ornatꝰ inceclebat. Aliis autẽ dieb. habitꝰ qus p
⁊ cõmuni ⁊ plebeio abhorrebat. In cibo ⁊ potu temꝑans. s in potui
ꝑantior: quippe qͥebrietatẽ in qualicũq homine nedũ inse & sis
rimũ abominabat᷑. Cib q n adeo abstiuere poterat: ut sepe quertre
noria corpori suo esse ieiuma. Conuiuabat᷑ rarissime: ⁊ hoc p̃cipu

Expanded text:
na lavarentur. 23. Vestitu patrio, id est francisco , utebatur. Ad corpus camisam lineam et feminalibus lineis induebatur; deinde tunicam quae limbo serico ambiebatur, et tibialia; tum fasciolis crura, et pedesmeros ac pectus hyeme muniebat; sago veneto amictus, et gladio semper accinctus, cuius capulus ac balteus aut aureus aut argenteus nissent. Peregrina vero indumenta, quamvis pulcherrima, respuebat, nec umquam eis indui patiebatur, excepto quod Romae semel, Adriano pontifice petente, texta et calciamentis gemmatis, et fibula aurea sagum adstringente, diademate quoque ex auro et gemmis ornatus incedebat; aliis autem diebus habitus eius parum a communi et plebeio abhorrebat. 24. In cibo et potu temperans, sed in potu temperantior, quippe qui ebrietatem in qualicumque homine, nedum in se ac suis, plurimum abhominabatur. Cibo enim non adeo abstinere poterat, ut saepe quereretur, noxia corpori suo esse ieiunia. Convivabatur rarissime, et hoc praecipuis
Abbreviated transcription (Latin):
i constat esso cõpletũ. s ipmꝰ siqͥdt̃ haistulfũ regẽ pancoꝵ dierũ
asidtriũ negẽ quẽ longa obsidione fatigauerat in deditionem
rem restitueret. hrnoagausũ foroiuliam ducatꝰ p̾fectũ res uo¬
u aobentẽ oipͥmeret. totãq italiã sue ditioni subiugaret subac

Expanded text:
fine constat esse completum. Pippinus siquidem Haistulfum paucorum fine constat esse completum. Pippinus siquidem Haistulfum paucorum Desiderium regem, quem longa obsidione fatigaverat, in deditionem erepta restitueret, Hruodgausum , Foroiuliani ducatus praefectum, res novas molientem obprimeret, totamque Italiam suae ditioni subi
Abbreviated transcription (Latin):
am occupare. bellumq iã pene ꝑactum reparare temptauerat aqͥd¬
am reliquere. & Wasconiã petere coegit. Quẽ tam̃ ibi consistere ñ si¬
stiuens: tͣnsmisso amne garonna. lupwasconĩ duci ꝑ legatos mand
ꝑfugã reddat. Qd ni festinato faciat: bello sȩeũ expostulaturuin.
S lupus samori usus consilio. ñ solũ hunoldũ redditit. s etiã scipsit
cũ ꝓuintia au p̾erat eꝰ potestati ꝑmisit. Cõpositis in aquitama n
eoq bello finto: regni q socio iã reb humanis exempto. rogami ⁊ pͥ
Qd̾̃ pͥus qͥdẽ ⁊ a patre eiꝰ. stephano papa supplicante cũ magna difia¬
tate susceptũ ẽ: quia qͥdã e pͥmorib francoꝵ cũ qͥb consultars solele¬
adeo uoluntati eiꝰ rensi st̃ ut se regem deserturos. domũq reli
detrine compserũ .D. licet sibi os pat̾ belli suscipiendi similis ac

Expanded text:
iam occupare bellumque iam poene peractum reparare temptaverat, Aquiiam occupare bellumque iam poene peractum reparare temptaverat, Aquitaniam relinquere et Wasconiam petere coegit. Quem tamen ibi consistere non sustinens, transmisso amne Garonna Lupo Wasconum duci per legatos mandat ut perfugam reddat; quod ni festinato faciat, bello se eum expostulaturum. Sed Lupus saniori usus consilio non solum Hunoldum reddidit, sed etiam se ipsum ceoque bello finito, regni quoque sotio iam rebus humanis exempto, rogatu et prQuod prius quidem et a patre eius, Stephano papa supplicante, cum magna difficultate suspectum est, quia quidam e primoribus Francorum cum quibus consultare solebadeo voluntati eius renisi sunt, ut se regem deserturos domumque reditcelerrime completum. Sed licet sibi et patri belli suscipiendi similis ac
Abbreviated transcription (Latin):
se dicat habere noticiam. sebere ineptũ uidicans. ad actꝰ ⁊ moros aet¬
rasq uitȩ illiꝰ partes explicandas ac demonstrandas omissis inagite
transire disposui: ita tam̃ ut pͥmo res gestas ⁊ domi ⁊ foris. deme
res ⁊ studia eiꝰ. tũ de regni admnistratione ⁊ fine narrande. iichild¬
his qͣ cognitu uł digna uł nocessaria st̃ p̃termittã. Om̃ũ belloꝵ q
gessit pͥmo aquitanicũ a patre iichoatũ. s ñdũ finitũ. qͥa cito ꝑag
posse uidebat᷑ fue adhuc uiuo. etiã ⁊ auxiliũ ferre rogato susceipio
Cb licet eũ frr̃ ꝓmisso frustrass auxilio: susceptã expeditionẽ strer¬
issime erecutuis. ñ pͥus incepto desistere. aut semel suscepto laberi cab
uoluit: quã hoc qd̃ efficere moliebat᷑. ꝑseuerantia quadã ac ugitate ꝑ¬
cto fine concluderet. Nam hunoldũ qͥ post Waiferii mortem aquitat¬

Expanded text:
se dicat habere notitiam, scribere ineptum judicans; sed actus et mores, caetse dicat habere notitiam, scribere ineptum judicans; sed actus et mores, caeterasque vitae illius partes explicandas et demonstrandas, omissis incognitis, transire disposui: ita tamen ut primo res gestas et domi et foris, deinde mores et studia ejus, tunc de regni administratione et fine narrando, nihilque cognitu vel digna vel necessaria praetermittam omnium bellorum quae gessit. Primo Aquitaposse videbatur, fratre adhuc vivo etiam et auxilium ferre rogato, suscepit. Et licet eum frater promisso frustrasset auxilio, susceptam expeditionem strenuissime exsecutus non prius incepto desistere aut semel suscepto labori cedere voluit, quam hoc, quod efficere moliebatur, perseverantia quadam ac iugitate perfecto fine concluderet. Nam et Hunoldum, qui post Waifarii mortem Aquitan
Abbreviated transcription (Latin):
arlomaniꝰ p̃fuerat regendi gr̃a susceꝑunt. Susceptȩ sunt utri
onditiones. ⁊ pars regni diuisi iuxta modũ sibi ꝓpositũ ab u¬
tanq reepta ẽ. Mansitq ista quãiuis eũ sũma dũficultate con¬
cordia. multis ex parte karloinanm societatt̃ separare moliemib.
ut quidam cos etiam bello cõitere sint moditati. S in hoc plus¬
no uxor qꝰ  filii cũ quibrdã qui ex optinatũ eiꝰ nnnero pͥmores crad
italiam fuga petiit. & nullis existentib causis sp̃to mariti frc̃. sub asi¬
derii regis langobardoꝵ pat̾cimũ se cũ liberis suis contulit. Et katle¬
mamiꝰ quidẽ post administratũ cõmunit̾ bienino regnã morbo de¬
sit: karolus autẽ fr̃e defuncto consensu oĩũ francoꝵ aex constin
De cuiꝰ naniuitate atq infantia. uel etiã pueritia. qͥa noq scpts
usquã aliquid declaratũ ẽ. noq qͥsquã mͦ suꝑ esse inuenit᷑. qui he

Expanded text:
Karlomannus praeerat, regendi gratia susciperet. Susceptae sunt utrinque Karlomannus praeerat, regendi gratia susciperet. Susceptae sunt utrinque conditiones, et pars regni divisi iuxta modum sibi propositum ab utroque recepta est. Mansitque ista, quamvis cum summa difficultate, concordia, multis ex parte Karlomanni societatem separare molientibus, adeo ut quidam eos etiam bello committere sint meditati. Sed in hoc plus susanno uxor eius et filii, cum quibusdam qui ex optimatum eius numero primores erant, Italiam fuga petiit et nullis existentibus causis, spreto mariti fratre, sub Desiderii regis Langobardorum patrocinium se cum liberis suis contulit. Et Karlomannus quidem post administratum communiter biennio regnum morbo decessit; Karolus autem fratre defuncto consensu omnium Francorum rex constituitur. De cuius nativitate atque infantia vel etiam pueritia quia neque scriptis u
Abbreviated transcription (Latin):
strir nollent: ociuĩ qͥ maxime delectabat᷑ crebra salutatione int̾¬
finentes. locũ muitare compellunt. Nlam huiusce modi frequentiã
tĩ suo ꝓposito officere uidiss: relicto monte in samniũ ꝓuintiã ad
nonaerĩ scĩ beuedicti sitũ in castro cassino secessit. & ibi qd̵ reli¬
nũ erat temporalis uitȩ religiose conu̾sando cõpleuit. Piptnꝰ au¬
tu ꝑauctoritatẽ nomam pontificis ex p̃fecto palatii rex constitu¬
tius cum ꝑannos .xu. aut eo ampliꝰ francis solus imꝑaret. finito
qͥtamco bello qd̾ contͣ waiferum ducẽ aqͥtame ab eo susceptum. ꝑ
intimios noueni annos gerebat᷑. apd̾ parisius morbo aguȩ intercutiꝰ
iem obiit. suꝑstitib liberis. Rayolo ⁊ karlomanno: ad qͦs suocessio
igmi diuino nutu ꝑuenerat. Franci siquidẽ facto sollẽpint̾ gene¬
ali conuentui.: ambos sͥ reges constituunt. E karolus eã partem
quã pat̾ eoꝵ pipinꝰ tenuerat: karlomannꝰ uͦ eã cui patruus eoꝵ

Expanded text:
rire nollent, otium quo maxime delectabatur, crebra salutatione interrumpentes, locum mutare conpellunt. Nam huiuscemodi frequentiam cum suo proposito officere vidisset, relicto monte, in Samnium provintiam ad monasterium sancti Benedicti situm in castro Casino secessit, et ibi, quod reliquum erat temporalis vitae, religiose conversando complevit. 3.  auctoritatem Romani pontificis ex praefecto palatii rex constitutus, cum per annos 15 aut eo amplius Francis solus imperaret, finito Aquitanico bello, quod contra Waifarium, ducem Aquitaniae, ab eo susceptum, per continuos novem andiem obiit, superstitibus liberis Karlo et Karlomanno, ad quos successio regni divino nutu pervenerat. Franci siquidem facto sollemniter generali conventu ambos sibi reges constituunt, ea conditione praemquam pater eorum Pippinus tenuerat, Karlomannus vero eam, cui patruus eorum
Abbreviated transcription (Latin):
uisiones fierent: ⁊ erogatio elemosine ad plures ꝑuenre potuse
Capellam idest eccłiasticũ ministeriũ tam idqͣmi ipse fecit anq d¬
gregauit. quã quod ad eum ex pat̾na hereditate ꝑuenit. it mare
aut uasa aut libri aut aliaornam̃ta qͣ liq̃do constaret esdem a¬
le ab eo collata ñ futisse heo qͣ habere uellet. dato iusto estimaton
p̃cio emere ⁊ haberet. Similit̾ ⁊ de libris quoꝵ maguã in bibͥ¬
theca sua copiã congyegauit. statuiit ut abhis qͥ eos habe ⁊ uis
iusto p̃cio fuissent redempti. p̾cũq in pauꝑes erogatũ. Int eare
thesauros atq pecumã tres mensas argenteas. ⁊ auream uians
ditane continet. int̾ oetã donaria qͦuȩ ad hoc deputata sñt romã

Expanded text:
divisiones fierent, et erogatio elemosinae ad plures pervenire potuisset. divisiones fierent, et erogatio elemosinae ad plures pervenire potuisset. Capellam, id est aecclesiasticum ministerium, tum id quod ipse fecit atque congregavit, quam quod ad eum ex paterna hereditate pervenit, ut integrum irentur aut vasa aut libri aut alia ornamenta, quae liquido constaret eidem capellae ab eo conlata non fuisse, haec qui habere vellet, dato iustae aestimationis praetio, emeret et haberet. Similiter et de libris, quorum magnam in bibliotheca sua copiam congregavit, statuit, ut ab his qui eos habere vellent, iusto pretio fuissent redempti, praetiumque in pauperibus erogatum. Inter caeteros thesauros atque peccunias tres mensas argenteas et auream unam tinopolitanae continet, inter cetera donaria quae ad hoc deputata sunt, Romam
Abbreviated transcription (Latin):
cessariũ rudicaret. Post obitũ uͦ suũ. aut uoluntariã scłariũ rerini
carentiã. eadẽ pars.iiiͦi. subdiuisionib secaret᷑. ⁊ una qͥle earñ sur̃s
.xͥx. ⁊ uue partib adderetͣ: altera a filiis ac filiab sun filissq ac fili¬
b filioꝵ suoꝵ assũpta. iusta ⁊ rationabili int̾ eos partitione diuiio
inil mͦ noĩe elemosine in seruoꝵ ⁊ ancillarũ ufib palatii fami¬
tiũ sustentationẽ distributa ueniret. Ad hanc .iii. toqꝰ sumȩ poct¬
nem qͦ similit̃ ut oetẽ ex auro ⁊ argento constat. aduingi uolint
ex auis ⁊ ferro aliisq metallis uasa atq utensilia. cũ armis ⁊ u¬
b alioq aut p̃cioso aut uili ad uariosusus facto supelledili at sã
cortine. stragula. tapetia. filtra. coria. sagniata. ⁊ qͥcqd in caman
q uestiario. qus eo die fuiss inuentũ. ut ex hoc maiores ilhꝰ part̃e

Expanded text:
necessarium iudicaret. Post obitum vero suum aut voluntariam saecularium rerum necessarium iudicaret. Post obitum vero suum aut voluntariam saecularium rerum carentiam, eadem pars quattuor subdivisionibus secaret unae partibus adderetur, altera a filiis ac filiabus suis, filiisque ac filiabus filiorum suorum adsumpta, iusta et rationabili inter eos partitione dividersimili modo nomine elemosinae in servorum et ancillarum usibus palatii famulantium sustentationem distributa veniret. Ad hanc tertiam totius summae portionem, quae similiter ut ceterae ex auro et argento constat, adiungi voluit omnia ex aere et ferro aliisque metallis vasa atque utensilia cum armis et vestibus alioque, aut pretioso aut vili, ad varios usus facto suppellectili, ut sunt cortinae, stragula, tapetia, filtra , coria, sagmata, et quicquid in camera atque vestiario eius eo die fuisset inventum, ut ex hoc maiores illius partis
Abbreviated transcription (Latin):
siquãque metꝰpolim ꝑ manꝰ herectũ ⁊ amncoꝵ. suoꝵ elemosine uo
rũ chuisionũ que ex duab pͥmis partib facte st̃. ⁊ iuxta metropo
ciuiitatum minerił .xx.⁊ i esse noscunt᷑: inaqueq ab alteraa
esrat. semotim in suo repositorio cũ suꝑscͥptione cuntatis ad
quã ꝑferenda ẽ recondita iacet. Nomina ietropoleoꝵ ad quas eado
ele mosina siuie largitio facienda ẽ: hec st̃. Ronia. Rauenia. mehe¬
num. forũ iulii. gradus. colonia. magontiacus. niuianũ. qͦt salte bare
treueris senones. uesontio. lugdinũ. Rothomagꝰ. Remis. arclas uom
derantasia. ebrodunũ. burdegala. turones. biturie. Uiiiꝰ autẽ purtsi
integrã reseruari uoluit. talis ẽ iatio: ut illis duab ui supͣdictas u¬
ones distͥbutis. ⁊ sub sigillo recondits. Hec .iiͦiͦ. in usu cotidiano u̾sirta
uelut requã milla uoti obligatione a dñio possidentis alienatã esse at¬
ret. E hoc tã dii: quoad usq uel ille mansiss in corꝑe. uł usũ qͥ sibis

Expanded text:
unamquamque metropolim per manus heredum et amicorum elemosine noHarum divisionum, quae ex duabus primis partibus factae sunt et iuxta metropoleorum civitatum numerum XX et una esse noscuntur, unaquaeque ab altera sequestrata semotim in suo repositorio, cum superscriptione civitatis ad quam perferenda est, recondita iacet. Nomina metropoleorum ad quas eadem eleimosina sive largitio facienda est haec sunt: Roma, Ravenna, Mediolanum, Forum Iulii, Gradus, Colonia, Mogontiacus, Iuvavum quae et Salzburc, Treveri, Senones, Vesontio, Lugdunum, Ratumagus, Remi, Arelas, Vienna, Darantasia, Ebrodunum, Burdigala, Turones, Bituriges. Unius autem partis, quam integram reservari voluit, talis est ratio, ut, illis duabus in supradictas divisiones distributis et sub sigillo reconditis, haec tertia in usu cotidiano versaretur, velut res quam nulla voti obligatione a dominio possidentis alienatam esse constaret, et hoc tamdiu quoadusque vel ille mansisset in corpore vel usum eius sibi
Abbreviated transcription (Latin):
pma orline atq ratione ꝑficẽtur s etiã ut heredes sũi onĩi ambi¬
uis i einota qͣd ad se ꝑtinere deberet liqͥdo cognoscere. ⁊ sine lite atq
prenmone sua int̾ se cõpetenti partione diuidere potinssent. Hac
ntentione atq iposito omnẽ substantiã atꝙ suppellectilem sicam
pułe easdem partes subdiuidenao de duab partib xxi. partem¬

Expanded text:
a ordine atque ratione perficeretur, sed etiam ut haeredes sui, omni ambiguitate remota, quid ad se pertinere deberet liquido cognoscerent, et sine lite atque contentione sua inter se competenti partitione dividere potuissent. Hac igitur intentione atque proposito omnem substantiam atque supellectilem suam, deinde easdem partes subdividendo, de duabus partibus vigint
Abbreviated transcription (Latin):
onui due ab illo gesta st̃ belloꝵ p̃ter saxoincũ hiuis bello successit.
buidesiaet qͥd contra abaros siue hunos susceptũ ẽ. Qd̾ille ⁊ ani¬
asu qua cetã ⁊ longe maiori apparati adimnistrauit. Unam
pnͣ  e ii pannoniã. nam hanc ꝓuintiã ea gens tũ incolelati
inguinis effituã sit: testat᷑ uaeua omĩ habitatore pannomia. ⁊ lo
hni quo regia nagani erat. eta desertꝰ ut ne uestigiũ qͥdẽ ui
himane habitationis appareat. Tota in hoc bello hunoꝵ nobili
puuerti: tota gła decidit. Omis ꝑecuma ⁊ congesti ex longo tẽ¬
uri mhesauri direpti st̃: neq ullũ bellũ cont francos exortũ hu¬
maua porest memoria recordari. quo illi magis ditati ⁊ opib¬
uei sut. quiipe cũ usq in ia temꝑis pene panꝑes uid̾ent᷑. Tantũ
ari ⁊ argeni in regia reꝑtũ. tot spolia p̾ciosa in p̾liis sublata. uit
neo credi possit hoc francos iuste hunis eripise. qd̾ hum pͥus
abms gentib inquste eripuerunt. Duo tantũ ex ꝑcerib francoꝵ eo

Expanded text:
omnium, quae ab illo gesta sunt, bellorum praeter Saxonicum huic bello successit, illud videlicet, quod contra Avares sive Hunos susceptum est. Quod ille et animosius quam cetera et longe maiori apparatu administravit. Unamtamen per se in Pannonia, nam hanc provinciam ea gens tunc incolebat, sanguinis effusum sit, testatur vacua omni habitatore Pannonia, et locus in quo regia kagani erat ita desertus, ut nec vestigium quidem in eo humane habitationis appareat. Tota in hoc Hunorum nobilitas periit, tota gloria decidit. Omnis pecunia et congesti ex longo tempore thesauri direpti sunt. Neque ullum bellum contra Francos exortum humana potest memoria recordari, quo illi magis ditati sint, quippe cum usque in id temporis pene pauperes viderentur, tantum auri et argenti in regia repertum, merito credi possit, hoc Francos Hunis juste eripuisse, quod Huni prius aliis gentibus injuste eripuerunt. Duo tantum ex proceribus Francorum eo
Abbreviated transcription (Latin):
ost mortem patͥs cũ fr̃e regnũ partitꝰ. tanta patientia
multates ⁊ inuidiã eiꝰ tulit: ut omĩb mirũ uiderit᷑
ne ad iracundiã qͥdẽ ab eo ꝓuocari potuiss. Deinde cũn
hortatu filiã desiderii regis langobardoꝵ duxisset uroren
ntũ qua de causa post annũ eam repudiauit: ⁊ hildigardã de gen
nuasor p̾cipiis nobilitatis feminã in matͥmoniũ accepit. De qua
flidca ⁊oslam gernt. Habuit ⁊ alias. iii. filias. theoderadã.⁊
e n orcurrit᷑. Defuncta fastrada luidgardã alamannã dapxit: de
ena liberor tulit. N ost cuiꝰ mortẽ .iiiʳ.habuit concubinas: i aldel

Expanded text:
Post mortem patris cum fratre regnum partitus tanta patientia Post mortem patris cum fratre regnum partitus tanta patientia simultates et invidiam eius tulit, ut omnibus mirum videretur quod ne ad iracundiam quidem ab eo provocari potuisset. Deinde cum matris hortatu filiam Desiderii regis Langobardorum duxisset uxorem, incertum qua de causa post annum eam repudiavit et Hildigardam de gente Suaborum praecipuae nobilitatis feminam in matrimonium accepit; de qua  Gislam, genuit. Habuit et alias tres filias, Theoderadam etmemoriae non occurrit. Defuncta Fastrada, Liudgardam Alamannam duxit, de qua nihil liberorum tulit. Post cuius mortem tres habuit concubinas
Abbreviated transcription (Latin):
b uirta flumina qͦ degallia ⁊ de germania septemtrionalẽ
ut occeanũ. Eẜ qͥa northinanm gallicũ littꝰ atq germannicũ
dua infestatione uastabant. ꝑ om̃s portꝰ ⁊ ostia flriminũ qͣ naus
cipi quȩ in posse uidebant᷑. stationib ⁊ excubiis dispositis. neqꝰs
stis nabos: erire potuiss tali munitione ꝓhibuit. fecit idẽ a p¬
te meridiana in littore ꝑuintiȩ narbonensis ac sept unant ⁊t
etiã italie littore usq romã contͣ mauros nuꝑ pyraticã ȩxcrie
aggressos. Ac ꝑ hoc nullo graui dãpno uł a mauris italia. ułs
lia atq germania a northinannis. dieb suis affecta ẽ. ꝓpt̾ qu
centũ cellȩ ciuitas ⁊ ruriȩ ꝑ ꝑditionẽ a mauris capta atq nas¬
ta ẽ. ⁊ in frisia quedã insule̾ germanco lictori contiguȩ a nor¬
nis dep̃datȩ sunt. Talẽ eũ intuendo ⁊ ãpliando. simulq orna
uitã ꝑtinentia: iã ab hinc dicere exordiar.

Expanded text:
vibus iuxta flumina, quae et de Gallia et de Germania septentrionalem vibus iuxta flumina, quae et de Gallia et de Germania septentrionalem influunt oceanum; et quia Nortmanni Gallicum litus atque Germanicum assidua infestatione vastabant, per omnes portus et hostia fluminum, qui naves recipi posse videbantur, stationibus et excubiis dispositis, ne qua hostis exire potuisset, tali munitione prohibuit. Fecit idem a parte meridiana in littore provinciae Narbonensis ac Septimaniae, toto etiam Italiae littore usque Romam, contra Mauros nuper pyraticam exercere adgressos; ac per hoc nullo gravi damno vel a Mauris Italia vel Gallia atque Germania a Nordmannis diebus suis adfecta est, praeter quod Centumcellae civitas Etruriae per proditionem a Mauris capta atque vastata est, et in Frisia quaedam insulae Germanico litori contiguae a Nordmannis depraedatae sunt. Talem eum in tuendo et ampliando simulque ornando vitam pertinentia iam abhinc dicere exordiar.