comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sequunt᷑. Traddunt hebrei qđ depositus de querui petierit sibi inducias
antequã perimeret᷑ ut faceret sibi titulum obmemoriam sui eo qđ ñ ha¬
beret filium talem qui regno dignꝰ eẽt. Putabat enĩ filios suos ñ solũ
regno indignos. uerum etiã ob peccatum qđ inpatrem gesserat
presentriuio⁊ indignos. Idõq titulũ erexit in quo manum dicit᷑ de¬
fixisse & figuram manꝰ suȩ expressisse. & obhoc titulũ hoc iͦuocari.¬
Manus absalon. Qd uͦ legitur. & ꝓiecerunt eum in saltũ infoueam
grandem. & comportauerunt suꝑ eũ aceruum lapidũ magnum
nimis: ꝓ iectũ eu in saltũ id ẽ. inforieã hebrei dicunt. eo qđ gladio
peremptus erat lapidib obrui deberet. quippe quia sceleratũsimꝰ
erat & geminę neci obrgrius. uidelicet qui & patrem corda leu¬
gis preceptũde honorarit. & curpitudinẽ eiuis reuelarat. Ael qũẽ
sabitẽ achimaas dixit. Non eris nuncius in hac die. sed nun¬

Expanded text:
sequuntur. Tradunt Hebraei quod depositus de quercu petierit sibi inducias antequam perimeretur, ut faceret sibi titulum ob memoriam sui, eo quod non haberet filium talem, qui regno dignus esset. Putabat enim filios suos non solum regno indignos, verum etiam ob peccatum suum quod in patrem gesserat, praesenti vita indignos. In quo titulo manum dicitur defixisse, et figuram manus suae expressisse, et ob hoc titulum hoc modo vocarim . Quod vero legitur: Et projecerunt eum in saltum in foveam grandem, et comportaverunt super eum acervum lapidum magnum nimis: projectum eum in saltum Hebraei dicunt, eo quod gladio peremptus, lapidibus obrui deberet: quippe quia sceleratissimus erat, et geminae neci obnoxius, scilicet qui et patrem contra legis praeceptum valde dehonorarit, et turpitudinem ejus revelarit. Ad quem Joab, id est, Achimaas, dixit: Non eris nuntius in hac die, sed nun
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ ñ affirmando sed negando ꝓnunciandũ. ẽ. Q est sensus. Miscdia. ẽ.
aut dici debet qđ dauid amicũ tuũ dimisisti. & cũ eo ñ istiꝰ Cũq¬
fugerit om̃is popłs quicũ .eo. ẽ: ꝑcutiã regẽ desolatũ. & reducã uniuer¬
sũ popłm quomͦ om̃s reuerti solent. Scilicet sicut reuerti solent
ii quiamisso inproelio rege reuertunt᷑. sic umuersus popłs ispł re¬
uertet᷑ adte. Et cũ ceciderit unꝰ quilibet inpͥncipio. audiet quicunq
audierit & dicet. Facta ẽ. plaga inpopło qui sequebat᷑ absalon. & for¬
tissimꝰ qͥsq cuiꝰ ẽ. cor quasileonis. pauore soluetꝰ. Inhebreo ita habet᷑.

Expanded text:
quod non affirmando, sed negando pronuntiandum est; et est sensus: Misericordia est quod non affirmando, sed negando pronuntiandum est; et est sensus: Misericordia est aut dici debet, quod David amicum tuum dimisisti, et cum eo non isti. Cerit omnis populus, qui cum eo est, percutiam regem desolatum, et reducam universum populum, quomodo omnes reverti solent. » Scilicet sicut reverti solent hi qui, amisso in praelio rege, revertuntur, sicut universus populus Israel revertetur ad te. « Et cum ceciderit unus quilibet in principio, audiet quicunque audierit, et dicet: Facta est plaga in populo qui sequebatur Absalom; et fortissimus quique, cujus res est quasi leonis, pavore solvetur. » In Hebraeo it
Abbreviated transcription (Latin):
ut dñs ab abiathar sacerdote consuleret᷑ quo uersus dauid ire deberet
scendisse autẽ abiathar dicit᷑. id .ẽ. orasse. Ꝙ quia oraculum diuinũ ñ ei
responsum. ẽ: iccirco insubsequentib dixit dauid ut reportaret᷑ archa
dĩ inurbem. Quid m & uobis filii saruiȩ Dimittite ut maledicat.
amputabo caput eiꝰ: & dauid ad abisai & ad ioab respondit dicens. Qͥd
mͥ & uobis filii saruie: Ac sidiceret. Nunqͥd uultis interficere istũ
cat. quare sic fecerit: Subaudit᷑. quare sic fecerit ñ dñs. sed semeiꝰ Semei
qͥ maledixit dauid. ipse.ẽ. nabat pat̾ ierohoam qui filiꝰ iemini dr̃. & in
zelo domꝰ saul maledicebat dauid. Nomen uͦ aui eiꝰ iemini fuit & ipse¬
semei extribu ephraim filii ioseph extitit. Undeidem semei ad dauid dicit
grã adamicũ tuũ. In hebreo legit᷑. Hȩc .ẽ. in qͥt miscdia ad amicũtuũ:

Expanded text:
ut Dominus ab Abiathar sacerdote consuleretur, quo versus David ire deberet. ut Dominus ab Abiathar sacerdote consuleretur, quo versus David ire deberet. Ascendisse autem Abiathar dicitur, id est, orasse. Et quia oraculo divino non ei responsum est, idcirco in subsequentibus dicit David, ut reportaretur arca Dei in urbem. Quid mihi et vobis, filii Sarviae? Dimittite ut maledicat. amputabo caput ejus: et David ad Abisai, et Joab respondit dicens: Quid mihi et vobis, filii Sarviae? Ac si diceret: Numquid vultis interficere istum,cat, quare sic fecerit: subauditur, quare sic fecerit non Dominus, sed Semei. Semei qui maledicebat David, ipse est Nabat pater Jeroboam, qui filius Gemini dicitur: et in zelo domSemei ex tribu Ephraim filii Joseph exstitit, unde et idem Semei ad David: « gratia ad amicum tuum? » In Hebraeo legitur: « Haec est, inquit, misericordia ad amicum tuum, »
Abbreviated transcription (Latin):
monstret᷑ diuinã ultionẽ suscitari suꝑ dauid eo qđ abimelech sacerdotẽ fe¬
fellerit. & ꝓpt̃ eũ tot sacerdotum cędes facta fuerit. Caue lector plerosq
mendosos codices inquib scriptũ inuenit᷑ post .iiiͦi. ñ post qͥd raginta annos.
iuͦ quis contentiosus eosdẽ. iiIͬI. annos astruere uoluerit ab eo tempore
quo absalon ammon frẽm suũ interfecit usq ad illud tempꝰ ꝗͦ patri di¬
xit. uadã & reddã uota mea quȩ uoui dnõ inhebron: ꝑspicue se errare
sidiligent̾ ꝑscrutatꝰ fuerit inueniet. cũ utiq absalon int̾fecto ammon
ingessur apud tolomay regẽ trib annis. & inierłm inde reuocatꝰ
ñ uiso patre duob moratꝰ fuerit annis. & sexto anno faciẽ patris ui¬
derit. & contra eũ ꝑ duellionem prȩparauerit. Uotũ nanq se uouisse men¬
tiendo dixit. id .ẽ. orationẽ facturũ in loco in quo requiescunt abraham
e̾et om̃is popłs qui egressus fuerat deciuitate. Idõ archam dĩ deposuisse dicunt᷑

Expanded text:
monstretur divinam ultionem suscitari super David, eo quod Ahimelech sacerdotem fefellerit, et propter eum tot sacerdotum caedes facta fuerit. Cave, lector, plerosque mendosos codices, in quibus scriptum invenitur, post quatuor, non post quadraginta annos. Si quis vero contentiosus eosdem quatuor annos astruere voluerit, ab eo tempore quo Absalom Ammon fratrem suum interfecit, usque ad illud tempus quo patri dixit: « Vadam et reddam vota mea, quae vovi Domino in Hebron, » perspicue se errare, si diligenter perscrutatus fuerit, inveniet, cum utique Absalom, interfecto Ammon, in Gessur apud Tolmai regem tribus annis, et in Jerusalem, inde revocatus non viso patre, duobus moratus fuerit annis, et sexto anno faciem patris viderit, et contra eum perduellionem praeparaverit. Votum namque se vovisse mentiendo dixit, id est orationem facturum in loco, quo requiescunt Abraham, esset omnis populus qui egressus fuerat de civitate. Ideo arcam Dei deposuisse dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
lomay pat̾ fuit maacha matris absalon. Quã dicunt hebreia
dauid in proelio captã. & cesarie & unguib prȩcisis scd̾m legẽ
esiauit itaq rex dauid ꝑsequi absalon. Inhebreo legit᷑:. Fessauit
itaaut e exire post absalon. Uoluisie idem dauid exĩre ꝓhuibetꝰ ut
rasui cere absalon sed ꝑ tractans incorde suo qł quotiens eũ uide¬
retitoiens dolorẽ mortis ammon ei ad memoriã reduceret: iccirco
cessasse dr̃ exire post absalon. subaudit᷑ ut eũ ad ꝓha reuocaret
postquã noluit exire post absalon ut reduceret eũ & udeuec
idem ab salon reduciut uideret᷑ abeo semꝑ mors ammon filii
sui animo ei occurrebat. Siue alit̾ consolatꝰ fuisse suꝑ ammon
interitu dr. eo qđ nouerat eũ flagitiosũ & dignũ morte. meritoq peris¬

Expanded text:
lmai pater fuit Maacha matris Absalom, quam dicunt Hebraei a lmai pater fuit Maacha matris Absalom, quam dicunt Hebraei a David in praelio captam , et caesarie et unguibus praecisis, secundum legem Cessavit itaque David rex persequi Absalon. » In Hebraeo legitur: « Cessavit rex exire post Absalom. Voluisse idem David exire perhibetur, ut reduceret Absalom. Sed pertractans in corde suo, quod quoties eum videret, toties dolorem mortis Amnon ei ad memoriam reduceret, idcirco cessasse dicitur exire pospostquam voluit exire post Absalon ut reduceret eum, et viderm putabatur idem Absalon reduci, ut videretur ab eo, semper mors Ammon filii sui animo ejus occurrebat. Sive aliter consolatus fuisse super Ammon interitu dicitur, eo quod noverat eum flagitiosum et dignum morte, meritoque periis
Abbreviated transcription (Latin):
miscdiam gratuitã qua eũ diligere dignatꝰ: cum utiq eiꝰ dilectione
emiscł̾ra indignꝰ existeret. quẽ constabat manzer esse. Dimicaui
aduersum rabba. & capienda ẽ. urbs aquarũ. Notandũ qđ in hebreo
quarido cũ adiectione nominũ pͥdͭ rabbat scpibit᷑. sicut .eꝰ. rabbat fi¬
uorũ ammon. Quando uͦ sine adiectione noĩnũ: ñ rabbat sed rab¬
li ser ibit᷑. Cũq dimicasset: cepit eã & tulit diadema melchom
de apite eꝰ Melchom interp̃tat᷑ rex eorũ. Rex eorũ uocat᷑ idolĩ
illo quibic uocat᷑ melchom. cuiꝰ diadematis aurũ & gẽmas conflasse &
purgasse dicit᷑ cdauid scdm legẽ. & fecisse inde sibi diadema. qđ hic
suꝑ eos ferrata carpenta. diuisitq cultris: & transduxit inty po
laterũ. Serrauit enĩ eos ferratis carpentis & diuisit cultris sicut
lateres diuidi solent qui expaleis & luto conficiunt᷑. Porro ab
salon fugiens abiit ad tolomay filiũ amiud regem gessur. Tho¬

Expanded text:
iam gratuitam, qua eum diligere dignatus est: cum utique ejus dilectione et misericordia indignus existeret, quem constabat mamzerem esse. Dimicavi adversum Rabba, et capienda est urbs aquarum. Notandum quod in Hebraeo, quando cum adjectione nominum ponitur Rabbath, sicut est Rabbath filiorum Ammon. Quando vero sine adjectione nominum, non Rabbath, sed Rabba scribitur. Cumque dimicasset, cepit eam, et tulit diadema Melchom de capite ejus. Melchom interpretatur rex eorum. Rex eorum vocatur idolum illorum, quod hic vocatur Melchom; cujus diadematis aurum et gemmas conflasse et purgasse dicitur David secundum legem; et fecisse inde sibi diadema, quod hic super eos ferrata carpenta, divisitque cultris et transduxit in typo laterum. Serravit enim eos ferratis carpentis, et divisit cultris, sicut lateres dividi solent, qui ex paleis et luto conficiuntur. Porro Absalon fugiens abiit ad Tholmai filium Amibur Ms. Amui regem Gessur. Tho
Abbreviated transcription (Latin):
conscꝰ fuerit factũ ẽ gͣ. Nertente anno eo tempore quo colennecis abner
bella ꝓcedere. inisit dauid io ab & seruos suos cum eo & cetera. I nhebrs o
talegit : Eo tempore quo reges adbella ꝓcesserant. miste daiud ioro¬
oe etera: Hos treges dicit qui ꝓcesserunt contradauid inpugna sclas eeabe¬
gem roob & istob & soba & maacha qui utiq reges fyriȩ fuerunt &. puc¬
nare uoluerunt conductimercede arege moabꝰ contra aauict: aquo
triumphati ẽẽ legunt᷑. Et dixit dauid. Honnie ista ẽ. bed isabee fuia
heliam uxor uriȩ etheiꝰ heliã filius fuit achitophel. & uocauit uriã
dauid ut comederet corã se & biberet. & mnebriauit eũ. Icdrco inebri¬
asse eũ dicit᷑ ut saltẽ ebriꝰ indomũ sua descenderet. Ueruntam qni

Expanded text:
os tradet. « Factum est ergo, vertente anno eo tempore quo solent reges ad bella procedere, misit David Joab, et servos suos cum eo, » et caetera. In Hebraeo ita legitur: « Eo tempore, quo reges ad bella processerant, misit David Joab, etc. » Hos reges dixit, qui processerunt contra David in pugnam, scilicet regem Roob et Istob et Soba, et Maacha, qui utique reges Syriae fuerunt et pugnare voluerunt: conducti mercede a rege Moab contra David, triumphati esse leguntur. Et dixit David: Nonne ista est Bethsabee filia Eliam, uxor Uriae Aethaei? Eliam filius fuit Achitophel. Et vocavit Uriam David, ut comederet coram se, et biberet, et inebriavit eum. Idcirco inebriasse eum dicitur, ut saltem ebrius in domum suam descenderet. Verumtamen quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Uit uir unus de ramathami sophun de monte epbrami.  nom̃i
cius helchana fiulius iero am fili elui fili chout filii suꝑl eo dra¬
intelliguntur tribꝰ regia uidelicet & sacerdotalis Qi & pater el cans
de ei ibui fuerit leui liber paralippomenon plenissine dlore qͥ
iuore tus ge nealogie illus usq ad leui ꝑducrturi matr̃e dira

Expanded text:
onte Ephraim, et nomen ejus Elcana, filius Jeroam, filii Eliu, filii Thou, filii Suph Ephrae intelliguntur tribus: regalis videlicet, et sacerdotalis. Quod Pater Elcanae de tribu fuerit Levi, liber Paralipomenon plenissime docet, in quo series genealogiae illius usque ad Levi perducitur . Matrem
Abbreviated transcription (Latin):
disunt. Inhebreo habet᷑. suꝑ excelsa tua. Qꝰ est sensus. Osaul głlos
isrł suꝑ excelsa tua interfecti sunt. quia inpeccato inoboedieeities
tus una tetũ periert̃ I noboedientia nanꝙ tua ꝓidolis idiẽ ꝓexceluis
repintatae sibt e iliud inlibro samuelis. Melior ẽ enĩ oboetlies¬

Expanded text:
cti sunt. In Hebraeo habetur, super excelsa tua. Et est sensus: O Saul, gloriosi cti sunt. In Hebraeo habetur, super excelsa tua. Et est sensus: O Saul, gloriosi Israel super excelsa tua interfecti sunt, quia in peccato inobedientiae tuae una tecum perierunt. Inobedientia namque tua pro idolis, id est, excelsis rep
Abbreviated transcription (Latin):
cur alibi legat᷑ iesui. & alibi abinadab. Iesui enĩ interp̃tat᷑ equalis.
saul male agendo adquisiuit. ut talit̾ una cũ filiis perimeret᷑. Indie
& idumeus unũ . ẽ. quia filiꝰ pͥmogenitꝰ esau eliphat fuit. & huiꝰ filiꝰ a¬
malech. Diadema autẽ & armillam quȩ dauid detulit. apatre doech
uida arcũ. E cce scriptũ. ẽ. in libro iustorũ. Et dixit subaudit᷑ da¬
uid ut doceret subaudit᷑ dĩ filios uida arcũ reges uidelicet uda
doceret fortitudinẽ scilicet ut fortes & intentiessent intimore
dñi & in p̃ceptis dĩ. ne ꝑ inoboedientiã reges uida a fortitudine & ti¬
đ autẽ ait ecce scriptũ ẽ. in libro iustorũ liber iustorũ liber sami¬
dis ẽ. ubi continent᷑ ꝓphȩ iusti samuel uidelicet. gad & nathan
inquorũ libro scriptum. ẽẽ. ꝑhibet᷑ qualit̾ saul recedens a timore.

Expanded text:
cur alibi legitur Jesui, et alibi Abinadab? Jesui enim interpretatur aequalis. cur alibi legitur Jesui, et alibi Abinadab? Jesui enim interpretatur aequalis. Saul male agendo acquisivit, ut taliter una cum filiis perimeretur. IN LIet Idumaeus unum est, quia filius primogenitus Esau Elifar fuit, et hujus filius Amalech. Diadema autem et armillam quae David detulit, a patre Doech Juda arcum: Ecce scriptum est in libro Justorum. Et dixit, subauditur David, ut doceret, subauditur Deus, filios Juda arcum, reges videlicet Juda doceret fortitudinem, scilicet ut fortes et intenti essent in timore Domini, et in praeceptis Dei, ne per inobedientiam reges Juda a fortitudine et tiQuod autem ait: Ecce scriptum est in libro Justorum: liber Justorum, liber Samuelis est, ubi continentur Prophetae justi, Samuel videlicet, Gad et Mathan: in quorum libro scriptum esse perhibetur, qualiter Saul recedens a timore D
Abbreviated transcription (Latin):
sisse ad sarcinas dicit fuisse. Ait enĩita. Nequa pars erit descen¬
dentis ad proeliũ & remanentis ad sarcinas. Non ait qui lassi re¬
manserunt ad sarcinas. sed absolute remanentes ad sarcinas. quia
silassi remansissent. nihil eis dari deberet de prȩds precio. Qd
cũ uidisset armiger uidelicet qđ mortuus esset saul: irruit etiã
ipse suꝑ gladiũ suũ. & mortuus.ẽ. cũ eo. Arinigerũ istũ hebrei
doech id umeũ fuisse dicunt: qui cernens saul mortuũ. se ipsũ
obmetũ dauid interenit. Mortuus ẽ. gͦ saul & tres filii eiꝰ &e
armiger illius. & uniuersi uiri eiꝰ. U iri isti pueri & domestici eiꝰ intelligen¬
disunt. Hitres filii saul cũ eo interfecti sunt. Ionathan. abinadabqui
& iesui. melchisua. Is boseth autẽ domierat. qui anno quo saul Rex
nare coepisset. Unde colligitꝰ᷑ saul .xl. annos regnasset Quȩrendũ. ẽ.¬

Expanded text:
sisse ad sarcinas, dicit fuisse. Ait enim ita: Aequa pars erit descensisse ad sarcinas, dicit fuisse. Ait enim ita: Aequa pars erit descendentis ad praelium, et remanentis ad sarcinas. Non ait, qui lassi remanserunt ad sarcinas; sed absolute, remanentis ad sarcinas; quia si lassi remansissent, nulla eis deberetur de praedis portio. Quod cum vidisset armiger ejus, videlicet quod mortuus esset Saul, irruit etiam ipse super gladium suum, et mortuus est cum eo. Armigerum istum Hebraei Doech Idumaeum dicunt fuisse, qui cernens Saul mortuum, seipsum ob metum David interemit. Mortuus est ergo Saul, et tres filii ejus, armiger illius, et universi viri ejus. Viri isti, pueri domestici ejus intelligendi sunt. Hi tres filii Saul cum eo interfecti sunt, Jonathan, Abinadab, qui et Jesui, et Melchisua. Isboseth autem domi erat, qui anno, quo Saul rex r, cum regnare coepisset: unde colligitur Saul quadraginta annos regnasse. Quaerendum
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquã respondebat. Hi  ꝓ pħȩ dicunt᷑ fuisse discipuli samuelis.
quib ꝓph̾antib iunxit se saul & ꝓpħauit. Quęrite mͥ mulierẽ
habentẽ phytonẽ. & uadã adeã & sciscitabor ꝑ illam. N ullo acce¬
pto saul diuinitꝰ responso. conuertit᷑ ad phytones. Quãuis gͦ le
gat᷑ saul erasisse magos & ariolos de terra. hanc tamen mulierẽ¬
habentẽ phytonẽ hebrei matrẽ fuisse abner filii ner autumant
& ꝓpt̾ eundẽ abner ne perimeret᷑ cũ cȩderis phy tonissis absconsam
& reseruatã fuisse. Neq audiet uos qͥsqu̾a de sermone hoc. Equa enĩ pars
erit descendentis ad proeliũ. & remanentis ad sarcinas. Cũ inlatins
codicib legat᷑ lassos qͦsdã substitisse ad sarcinas. & inhebreo habeat᷑
iussos fuisse ut residerent ad sarcinas: locus hic monstrat hebrai¬
cam ueritatẽ in hoc loco sequi debere: qui ñ lassos sed ussos reman¬

Expanded text:
nequaquam respondebat. Hi Prophetae dicuntur fuisse discipuli Samuelis, nequaquam respondebat. Hi Prophetae dicuntur fuisse discipuli Samuelis, quibus prophetantibus junxit se Saul, et prophetavit. Quaerite mihi mulierem habentem Pythonem, et vadam ad eam, et suscitabor per illam. Nullo accepto divinitus Saul responso, convertitur ad Pythones. Quamvis ergo Saul legatur erasisse magos et hariolos de terra: hanc tamen mulierem Hebraei matrem fuisse Abner filii Ner autumant, et propter eumdem Abner, ne perimeretur cum caeteris Pythonissis, absconsam et reservatam fuisse. Nec audiet vos quisquam de sermone hoc. Aequa enim pars erit descendentis ad praelium, et remanentis ad sarcinas. Cum in Latinis codicibus legatur, lassos quosdam substitisse ad sarcinas: et in Hebraeo habeatur, jussos fuisse, ut residerent ad sarcinas: locus hic monstrat, Hebraicam veritatem in hoc loco sequi debere, quae non lassos, sed jussos reman
Abbreviated transcription (Latin):
bitabant᷑ interra antiquitꝰ. hi pagiñ erant sub potestate achis. Habitari
depredationes ꝑpessi. Samuel autẽ mortuus. ẽ: & fleuit eũ omĩs isrł.
& sepelierunt eũ inrama urbe sua. Supra nanq dicit᷑ sepultꝰ fuisse
indomo sua inrama. Indomo sua. infamilia uidelicet & cognatione
sua. Querit᷑ nanq cũ suꝑiꝰ iam mortuus legat᷑. cur hic repetat᷑ mor¬
tuus. Mortuus hic ut hebrei uolunt. resuscitationis suȩ causa repecit᷑.
onsuluitq dñm. & ñ respondit eineq ꝑ somnia neq ꝑsacerdotes. Hebreus
idem hebrei asserunt. eo qđ ieiunando & orando poscebant oraculũ sibi
fieri digͣnũ. & ds̃ illis ꝑ somnia reuelabat ea quę futura erant. qđ in hoc
loco minime saul fecisse legit᷑. Per doctrinã. ꝑ ephot scilicet qđ sacer¬
dos inpectore portabat Neq ꝑ ꝓpħas. quia illis consulentib dñs¬

Expanded text:
bitabantur in terra antiquitus. Hi pagi non erant sub potestate Achis. Habitati bitabantur in terra antiquitus. Hi pagi non erant sub potestate Achis. Habitati depraedationes perpessi. Samuel autem mortuus est, flevitque eum omnis Israel. Et sepelierunt eum in Rama urbe sua. Supra namque dicitur sepultus fuisse in domo sua in Rama. In domo sua, in familia videlicet et cognatione sua. Quaeritur namque, cum superius jam mortuus legatur, cur hic repetatur mortuus. Mortuus hic, ut Hebraei volunt, resuscitationis suae causa repetitur. Consuluitque Dominum: et non respondit ei, neque per somnia, neque per sacerdotes. Hidem Hebraei asserunt, eo quod jejunando et orando, poscebant oraculum sibi fieri divinum, et Dominus illis per somnia revelabat ea quae futura erant quod in hoc loco minime Saul fecisse legitur. Per doctrinam, per ephod scilicet, quod sacerdos in pectore
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cognouit eã idem falthi. quia si cognouisset eã nunquã clauid sibi
postea eã sociasset. quia inlege penitꝰ huimodi ꝓhibet᷑ coitꝰ. Idem nanq
falthi de gallim. id ẽ. de inundatione erat. Inundatio hȩc lex intel
acule michol ei dat᷑. faltin id ẽ. euadens interp̃tat᷑. Quando uͦ
uadens adeo dicit᷑. quia custodiuit eũ ne tangeret eã ne fieret trans¬
gressor legis. Secutusq est eã uir siuis plorans usq baurim. Plorasiȩ
dicit᷑ p̾gaudio eo qđ dñs eũ custodisset ne eã tangeret. Ait autẽ
dauid adahimelecb ȩcheũ & ad abisai filiũ saruĩȩ frẽm ioab
dicens. Quis descendet mecũ: A himelech ipse. ẽ. urias. Urias gͦ interp̃tat᷑
lux mea dñs. Ahimelech interp̃tat᷑ fr̃ m̃s rex. Et ascendit dauid & uiri eiꝰ.
& agebant predas de gessuri & de gezri. & de amalechitis. Hi enĩ pagi ha¬

Expanded text:
non cognovit eam; id est, Phalti: quoniam si cognovisset eam, numquam David sibi non cognovit eam; id est, Phalti: quoniam si cognovisset eam, numquam David sibi eam postea sociasset, quia in lege penitus hujusmodi prohibetur coitus. Idem namque Phalti de Gallim, id est, de inundatione erat. Inundatio, hoc est, Gallia Saule Michol ei datur, Phalti, id est, evadens, interpretatur. Quando vero Evadens a Deo dicitur, quia custodivit eum, ne tangeret eam, ne fieret transgressor legis. Secutusque est eam vir suus plorans usque ad Bahurim . Plorasse dicitur prae gaudio, eo quod Dominus eum custodisset, ne eam tangeret. Ait autem David ad Ahimelech Ethaeum et Abisai filium Sarviae fratrem Joab, dicens: Quis descendet mecum? Ahimelech ipse est Urias. Urias ergo interpretatur, lux mea Deus. Ahimelech interpretatur, frater meus rex. Et ascendit David, et viri ejus, et agebant praedas de Gessuri, et de Getri, et de Amalecitis. Hi enim pagi ha
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ cuitate habitabat. ñ insolitudine. Uere frustra seruaui oĩa quȩ
huiꝰ erant: & ñ periit quicquã de cunctis quȩ adeũ ꝑtinebant. &
reididit mͥmalũ ꝓbono. Tunc nanq ei reddidit malũ ꝓ hono ꝗdo
blasphemauit eũ conuitiando & dixit .Qs ẽ. dauid. & qͥĩ ẽ. fill ilar
odie increuert᷑ serui qͥ fuguint dominos suos Et nc̃ fi̾ant sicut nabal
inimici tui & qui quęrunt dño meo malũ. fĩant inqͥt sicut nabal
ut pereant sicut nabal instulticia sua. Cũ gͦ fecerit dñs tͥ dño meo
omiia quȩ locutꝰ .ẽ. hona dete. & cqͣstrtuerit te ducẽ isrł ñ erit tͥ hoc in
singultiĩ. Non erit inqͥt hoc tͥ insingultũ ut mͦ effundas sanguinẽ naba
& ꝓpt̃ hoc flendũ tͥ sit & poenitendũ. Saul autẽ dedit michol filiã suã
urorem dauid. falthi filio lais quierat de gallim. Ut hebrei tradunt

Expanded text:
enim civitate habitabat, non in solitudine. Vere frustra servavi omnia, quae enim civitate habitabat, non in solitudine. Vere frustra servavi omnia, quae hujus erant, et non periit quicquam de cunctis, quae ad eum pertinebant, et reddidit mihi malum pro bono. Tunc quippe ei reddidit malum pro bono, quando blasphemavit eum conviciando, et dixit: Quis est David, et quis est filius Isai? Hodie increverunt servi, qui fugerunt dominos suos . Et nunc fiant sicut Nabal inimici tui; et qui quaerunt Domino meo malum. Fiant, inquit, sicut Nabal, ut pereant sicut Nabal in stultitia sua. Cum ergo fecerit Dominus tibi Domino meo omnia quae locutus est bona de te, et constituerit te ducem Israel, non erit tibi hoc in singultum. Non erit, inquit, tibi hoc in singultum: ut modo effundas sanguinem Nabal, et propter hoc flendum tibi sit et poenitendum. Saul autem dedit filiam suam Michol uxorem David, Phalti filio Lais, qui erat de Gallim. Ut Hebraei tradunt,
Abbreviated transcription (Latin):
descendet saul sicut auduit seruus tuus: dnẽ dĩ isrł indica seruo tuo.
Et ait dñs. Descendet. Acsidiceret. Si hic steteris descendet. & qđ ait. si
tradent me uiri ceilȩ inmanꝰ eiꝰ. & dñs dixit. tradent: iste. ẽ. sensus.
S i descenderit saul & hic te inuenerit: tradent. Porro eo tempore
qͥ fugerant abrathar filiꝰ achimelech addauid inceila. ephot secũ ha-¬
bens descenderat. E phot illud erat qđ moy ses iubente dño fecerat
corã gad ꝓ pħa & abiathar sacerdote. qͥ portabat ephot. Iuit gͦ saul
& socis eiꝰ adquęrendũ. & nunciatũ. ẽ. dauid. Statimq descendit ad
petrã. & uersabat᷑ indeserto maon. Descendisse ad petrã dr̃. id ẽ. ad
cutissimũ locũ inqͦ ea quȩ sibi oneri & grauia erant reposuit. & ipse
uersabat᷑ indeserto maon. quo sibi siiffuigi patebat. Erat autẽ uir qͥspiã
in solitudine maon. hebreus hoc inloco ñ habet insolitudine. Inmaon

Expanded text:
descendet Saul sicut audivit servus tuus, Domine Deus Israel, indica servo tuo. descendet Saul sicut audivit servus tuus, Domine Deus Israel, indica servo tuo. Et ait Dominus, descendet. Ac si diceret: si hic steteris, descendet. Et quod ait: Si tradent me viri Ceilae: et Dominus ait: tradent: iste est sensus: Si descenderit Saul, et hic te invenerit, tradent. Porro eo tempore, quo fugerat Abiathar filius Ahimelech ad David in Ceila, ephod secum habens descenderat: ephod illud erat, quod Moyses, jubente Domino, fecerat: coram Gad Propheta, et Abiathar Sacerdote, qui portabatet socii ejus ad quaerendum. Et nuntiatum est David, statimque descendit ad petram, et versabatur in deserto Maon. Descendisse ad petram dicitur, id est, ad tutissimum locum, in quo ea, quae sibi oneri et gravia erant, reposuit. Et ipse versabatur in deserto Maon, quo sibi suffugium patebat. Erat autem vir quispiam in solitudine Maon. Hebraeus hoc in loco non habet, in solitudine. In Maon
Abbreviated transcription (Latin):
nhebreo legit᷑. obligatꝰ inconspectu dnĩ. Obligatꝰ idem doech idumeuᷤ
erat uoto. quose obligauerat aliqͦt dieb in taber naculo dnĩ immoratu-¬
rum. & orationi uacaturũ. Dixitq gad ꝓpħa addauid. Noli ma¬
nere inpresidio. ꝓ ficiscere & uade int̾ram uida. Miro mͦ hic intro¬
ducit᷑ gad ꝓpħa. cum inp̃cedentib eiꝰ nulla facta fuerit mentio
ic itaq hic introducit᷑. sicut helias ꝓpħa in loco ubi dicit᷑. Et dixit
helias thesbites de habitatorib galaad. Exore itaq dñi gad ꝓpħa
dauid dixit ut ñ moraret᷑ intergentes & interra polluta. sed int̾ra
uida rediret. & ibi uxta uoluntatẽ dñi ꝑ secutionem inimicorũ
ephot lineo . In hebreo habet᷑ portantes ephot᷑ lineũ. Aiuint hebrei
ñ om̃s ephot lineũ portasie. sed tales eos fuisse qͥ utiq digni & id one
essent ad portandũ ephot lineũ. Si tradent me uiri ceilȩ inmanꝰ eiꝰ. & si

Expanded text:
In Hebraeo dicitur, obligatus in conspectu Domini. Obligatus idem Doech Idumaeus In Hebraeo dicitur, obligatus in conspectu Domini. Obligatus idem Doech Idumaeus erat voto, quo se obligaverat aliquot diebus in tabernaculo Domini immoraturum, et orationi vacaturum. Dixitque Gad Propheta ad David: Noli manere in praesidio. Proficiscere et vade in terram Juda. Miro modo hic introducitur Gad Propheta, cum in praecedent hic introducitur, sicut Elias Propheta in loco ubi dicitur: Et dixit Elias Thesbites de habitatoribus Galaad . Ex ore itaque Domini Gad propheta David dixit, ut non moraretur inter gentes et in terra polluta, sed in terram Juda rediret, et ibi juxta voluntatem Domini persecutionem inimicorum nque viros vestitos ephod lineo. In Hebraeo habetur: portantes ephod lineum. Aiunt Hebraei, non omnes ephod lineum portasse, sed tales eos fuisse, qui utique digni et idonei essent ad portandum ephod. Si tradent meviri Ceilae in manus ejus, et si
Abbreviated transcription (Latin):
& puerisui quos in illũ & illum locũ conduxisse dixerat. mundi essent
dauid uͦ enigmãce pluralit̃ de se ipso respondit dicens. & fuerunt uasa
puerorum scã. scilicet a concubitu conuigali. Qd uͦ ait. Porro uia hȩc pol¬
luta ẽ: & inhebreo legit᷑. porro uia hȩc laica . ẽ: sic ẽ. intelligendum. ura hȩc
laica est. ac sidiceret. In lege p̾ceptum .ẽ. ut extraneus ñcomedat exeis.
& tu interrogas utrum mundi sint pueri. quietiã simundi essent. ne¬
quaquam eis uesci deberent: Iccirco uiaest laica. quia tu laicalit᷑ int̾rogas
Qł uͦ sequit᷑ sed & ipsa hodie scĩficabit᷑ inuasis. ipsam utiq inuasis id . ẽ.
inmente sua scificari dicit. quia nisi necessitate corporis & periculo ui¬
tȩ urgente: nequaquã uesceret᷑ eis. Non tam̃ aꝑte eosdem legit᷑ dauid
panes comedisse. Tradunt hebrei nequaquam dauid eosdem panes

Expanded text:
et pueri sui, quos in illum, et in illum locum conduxisse se dixerat, mundi essent. et pueri sui, quos in illum, et in illum locum conduxisse se dixerat, mundi essent. David vero aenigmatice pluraliter de seipso respondit, dicens: Et fuerunt vasa puerorum sancta, a concubitu conjugali. Quod vero ait, porro via haec polluta est, et in Hebraeo legitur, porro via haec laica est, sic est intelligendum: via haec laica est, ac si diceret: in lege praeceptum est, ut extraneus non comedat ex eis: et tu interrogas utrum mundi sint pueri, qui etiam, si mundi essent, nequaquam eis vesci deberent. Idcirco via haec est laica, quia tu laicaliter interrogas. Quod vero sequitur: Sed et ipsa hodie sanctificabitur in vasis: ipsa utique in vasis, id est, in mente sua sanctificari dicitur: quia nisi necessitate corporis et periculo vitae urgente, nequaquam vesceretur eis; non tamen aperte eosdem legitur David panes comedisse. Tradunt Hebraei nequaquam David eos comedisse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphasse coram samuele dicat᷑. Quã quęstionẽ hebrei his duob modis
soluunt. Aut ñ uidit eũ. quia quando iunctus. ẽ. saul cuneo ꝓ¬
pharũ abscondit se samuel ne uideret᷑ abeo. aut ñ uidit eũ indu¬
tũ habitu regio. quo indutꝰ erat quando dictũ ẽ ñ uidit eũ usq in
diem mortis suȩ. sub audit᷑ indutũ habitu regio. Ex poliasse uͦ se
ñ om̃ib uestimentis. sed regalib tantum intelligendũ. ẽ. Et sit dñs¬
tecum. sicut fuit cum patre meo. Id.ẽ. sullime faciat regnũ tuũ sicut
sullime fecit patris mei regnũ. & si uixero facies mecũ miscdiã dñĩ
ut scilicet sccłs sim in regno tuo. Et si mortuus fuero ñ auferes miscđia
tuã a domo meausq insempit̾nũ. Uenit autẽ dauid innobe ad achi-¬
melech sacerdotẽ. Achi melech ipse . ẽ. ara filius achitob filii finees filii
heli & fuerunt uasa puerorũ scã. Achimelech int̾rogat utrum dauid

Expanded text:
 Hebraei his duobus modis solvunt. Aut non vidit eum, quia quando junctus est Saul cuneo prophetarum, abscondit se Samuel ne videretur ab eo; aut non vidit eum indutum habitu regio quo indutus erat quando dictum est: « Non vidit eum usque in diem mortis suae; » subauditur, « indutum habitu regio. » Exspoliasse vero se non omnibus vestimentis, sed regalibus intelligendum est. Itecum sicut fuit cum patre meo, id est, sublime faciat regnum tuum, sicut sublime fecit patris mei regnum. Et si vixero, facias mihi misericordiam Domini, ut scilicet sim secundum in regno tuo: et si mortuus fuero, non auferes misericordiam tuam a domo mea usque in sempiternum. Venit autem David in Nobe ad Ahimelech sacerdotem. Ahimelec ipse est Aja filius Ahitob, filii Phinees, filii Heli. Et fuerunt vasa puerorum sancta. Ahimelech interrogat utrum David
Abbreviated transcription (Latin):
& quando tondebat᷑ capillus eiꝰ semel manno tondebat᷑. Inhebreo ita legitꝰ.
& quando tondebat᷑ caput eiꝰ statuto aut̃e tempore tondebat᷑ quia gra¬
uabat eũ cęsaries: ponderabat capillos capitis sui ducentis sidis ponde¬
re publico. Non eñĩ semel manno ut latini codices habent tondebatꝰ
caput eiꝰ sed statuto tẽpore. icd .ẽ. detriginta intriginta dieb Post
quadraginta aurẽ annos. dixit absalon ad regẽ. Uadã & reddam
uota mea quȩ uoui dño in hebron. Quadragesimꝰ agebat᷑ annꝰ exeo
tempore quo saul nobe ciuitatẽ cũ sacerdotib octoginta qͥnq ꝓͥpt̃
dauid interemit. & iccirco hic ilem qͦdragesimꝰ annꝰ ponitur ut¬

Expanded text:
capillus, semel autem in anno tondebatur. In Hebraeo ita legitur: capillus, semel autem in anno tondebatur. In Hebraeo ita legitur: Et quando tondebatur caput ejus. Statuto autem tempore tondebatur: quia gravabat eum caesaries. Ponderabat capillos capitis sui ducentis siclis pondere publico. Non enim semel in anno, ut Latini codices habent, tondebatur caput ejus: sed statuto tempore, id est, de triginta in tringinta diebus. Post quadraginta autem annos dixit Absalom ad regem: Vadam et reddam vota mea, quae vovi Domino in Hebron. Quadragesimus agebatur annus ex eo temDavid interemit . Et idcirco hic idem quadragesimus annus ponitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nis adulciscendũ. Dixitq mulier. Quare cogitasti istius modi rẽ
contra popłm dĩ. & locutꝰ. ẽ. rex uerbũ istud ut peccet. & ñ reducat
eiectum suũ: Exhoc loco demonstrat᷑ illud ꝗł paulo suꝑiꝰ dic̾tũ ẽ.
essauit dauid rex exire post absalon. id ẽ. cessauit ut ñi exiret᷑ abali¬
quo & ñ reduceret᷑ absalon. Inde ait mulier. & locutꝰ. ẽ. rex uerbũ
istud ut peccet. & ñ reducat eiectũ suũ. Qđ uͦait. quare cogitasti
istius modirẽ contra popłm dnĩ. Popłm dñi uocat eundẽ absalon siue
eos qui cũ illo erant. qui quasi captiui & iecti erant. ꝓeo qđ ñ reduceren᷑
adhereditatẽ dĩ. ne forte coactidiis alienis int̾ra aliena seruirent
Iec uult dĩ perire animã. sed retractat cogitans ne pereat penitꝰ
qui abiectꝰ .ẽ. Ac si diceret. Ds̃ peccatores qͥ ad iabolo captiui de tinentꝰ
ut ad se conuertant᷑ uocat. & tu qui eũ imitari debescurita ñagisꝰ

Expanded text:
usmodi rem contra populum Dei, et locutus est rex verbum istud ut peccet, et non reducat ejectum suum. » Ex hoc loco demonstratur illud quod superius dictum est: « Cessavit David rex exire post Absalom, » id est, cessavit ut non exiretur ab aliquo et non reduceret Absalom. Inde ait mulier: « Et locutus est rex verbum illud ut peccet, et non reducat ejectum suum. » Quod vero ait: « Quare cogitasti istiusmodi rem contra populum Dei? » Populum Dei vocat eumdem Absalom, sive eos qui cum illo erant: qui quasi captivi et ejecti erant, et quod non reducerentur ad haereditatem Dei, ne forte coacti diis alienis in terra aliena servirent. « Nec vult perire Deus animam, sed retractat cogitans ne pereat penitus qui abjectus est. » Ac si diceret: Deus peccatores qui a diabolo captivi detinentur, ut ad se convertan
Abbreviated transcription (Latin):
ccrcidu si ha ad st estosi s icut iussisti dñe mirex seruo tuo hefuciet ser¬
uustisila a miphibosech comedec suꝑ mensã tuã Notandĩeqđ in
habrcosuꝑ mensa mea legat᷑. quia in hoc loco defectꝰẽ & nece saria
subaudiio Quando enidixit siba sicut iussisti dñe mirex seruo
tuosic facset serinis duus: subaudiendũ .ẽ. dauid dixisse. & miphi¬
bust h comedet iuꝑ mensã mea quiasi unꝰ de filis regis. Dixitq daunid

Expanded text:
iet servus tuus, et Miphiboseth comedet super mensam tuam. Notandum quod in Hebraeo super mensam meam legatur: quia in hoc loco defectus est, et necessaria subauditio. Quando enim dixit Siba: sicut jussisti, Domine mi rex, servo tuo, sic faciet servus tuus: subaudiendum est David dixisse, et Miphiboseth comedet super mensam meam, quasi unus de filiis regis. Dixitque David
Abbreviated transcription (Latin):
Cur estis nouissimi ad reducendũ regem indomũ suã : & hic sub
om̃is isrł ad eum iã ꝑuenisset. ita dicens: Sermo autẽ om̃is ispł
ꝑuenit ad regem indomo eiꝰ. Duriꝰ autẽ responderunt uiri uda
uiris isrł. & hic defectꝰ.ẽ. Dicunt᷑ enĩ respondisse uiri uida ad uiros
isrł eo qđ mentirent᷑. & ñ facerent᷑ obamorem regis sicut asserebant
qub uerbis seba filuis bocri uur iemineus cecuit bucmaat i adcerrent ẽ.

Expanded text:
Cur estis novissimi ad reducendum regem in domum suam? Et hic subCur estis novissimi ad reducendum regem in domum suam? Et hic subomnis Israel ad eum jam pervenisset, ita dicens: Sermo autem omnis Israel pervenit ad regem in domo ejus. Durius autem responderunt viri Juda viris Israel. Et hic defectus est. Dicuntur enim respondisse viri Juda ad viros Israel: eo quod mentirentur, et non facerent hoc ob amorem regis, sicut asserebant. Pro quibus verbis Siba filius Bocri, vir Jemineus cecinit buccina, et ait: Non est
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ iordanẽ. om̃sq uiros dauid cum eoꝰ Ꝙ respondit om̃is uir̃ uida ad
uiros isrł. Quia ꝓprior.ẽ. mͥrex. Est em̃ihic defectꝰ. & hȩc subauditio
Decem partib ego summaior apud regem. magisq ad me ꝑtinet clauid qũa
ad te. In hebreo ita legit᷑. Decem partes mͥ sunt apud regẽ. magisq egom
dauid quamtu. Decem partes uiro isrł erant. id .ẽ. decem trib &
iccirco magis se indauid esse dicit quã uiroꝰ uida. Cur mͥ fecisti in
iuriã: Uiri isrł querunt᷑ eo qđ ñ expectauerit eos trib iuda ad
reducendum regem. Nonne sermo m̃s prior fuit ut reducerẽ regẽ
meũ.  Sermo eiꝰ por fuit ad reducendum regẽ. sicut supͣ dicitꝰ in eo¬
loco ubiscribit᷑. Sermo autẽ om̃is ifrł ꝑuenit ad regẽ indomo eiꝰ. sub¬
audit᷑. ut eũ reducerent. Qđ & maiorib natuiuda mandasse
dauid ꝑ sadoc & abiathar sacerdotes legitꝰ hoc mͦ dicens. Loquimini
ad maiores natu iuda dicentes. Cur uen̾itis nouissimi. Hebreus.

Expanded text:
d cum eo? Et respondit omnis vir Juda ad viros Israel: quia propior est mihi rex. Est enim hic defectus, et haec subauditio: Decem partibus ego sum major apud regem, magisque ad me pertinet David, quam ad te. In Hebraeo ita legitur: Decem partes mihi sunt apud regem, magisque ego in David quam tu. Decem vero partes Israel erant, id est, decem tribus: et idcirco magis se in David esse dicunt, quam viros Judaibi injuriam queruntur, eo quod non exspectaverit eos tribus Juda ad reducendum regem. Nonne sermo meus prior fuit, ut reducerem regem meum? Sermo ejus prior fuit ad reducendum regem: sicut in ermo autem omnis Israel pervenit ad regem in domo ejus; subauditur, ut eum reducerent: quod et majoribus natu Juda mandasse David per Sadoc et Abiathar sacerdotes legitur, hoc modo, dicens: Loquimini ad majores natu Juda, dicentes: Cur venitis novissimi? Hebraeus:
Abbreviated transcription (Latin):
norũ ꝓmerob quã saul dedit ad rieli molothitȩ. & postea ꝓ michol du
centa. & quãuis ñ aꝑte dicat᷑ ꝓmerob saul prȩputia phy listinorũ dauidͥ
dedisse. tamen qui prȩcedentia & subsequentia ꝑlegerit & scrutatꝰ
fuerit inueniet eũ bis sauli preputia pħylistinor dedisse. Potest
etiã & talit̾ intelligi. Induab reb gener m̃s eris hodie. Quia ego quȩsius
ate centum preputia phy listinorũ. & tuobtulisti ducenta. Ego autẽ
egrediens stabo iuxta patrem meum inagro ubi ti fueris. & ego loquar dete
ad patrem meũ. & qđ cunq uidero annunciabo tͥ. Descensurũ nanq sau¬
lem ineundem agrum ionathan dauid dixerat. & ut meodẽ agro da¬
uid absconderet᷑ collocutum int̾ eos fuerat. inqũe agrũ crebro saul cons¬
liandigrã conuenire solebat. ubi etiã condictũ fuerat ut occideret᷑
dauid qđ & ionathan indicauerat dauid. Et expoliauit se etiã uestim̃¬

Expanded text:
norum pro Merob, quam Saul dedit Hadrieli Molathitae, et postea norum pro Merob, quam Saul dedit Hadrieli Molathitae, et postea centa. Et quamvis non aperte dicatur pro Merob Saul praeputia Philistinorum David dedisse: tamen qui praecedentia et subsequentia perlegerit, et perscrutatus fuerit, inveniet eum bis Sauli praeputia Philistinorum dedisse. Potest etiam et aliter intelligi. In duabus rebus gener meus eris hodie, quia ego quaesivi a te centum praeputia Philistinorum, et tu obtulisti ducenta. Ego autem egrediens stabo juxta patrem meum in agro ubi tu fueris, et ego loquar de te ad patrem meum, et quodcumque videro, nuntiabo tibi. Descensurum namque Saulem in eumdem agrum Jonathan, David dixerat, et ut in eodem agro David absconderetur, collocutum inter eos fuerat. In quem agrum crebro Saul consiliandi gratia convenire solebat, ubi etiam constitutum fuerat, ut occideretur David, quod et Jonathan indicaverat David. Et exspoliavit se etiam Saul vestime
Abbreviated transcription (Latin):
anima tua rex si noui. Scđm illud locutionis genꝰ hoc dictũ. ẽ. qͦ dictũ ẽ.
illud. Benedixit naboth dõ & regi. Ac sidiceret. Nonuiuat anima tua
rex si noui. Alit̃. Uideam mortem tuã si noui. ꝑ ost diem autẽ alterũ in¬
uasit sp̃s dñĩ malus saul. & ꝓpħabat inmedio domꝰ suȩ. More arrepti
na retulisse. Et egrediebat᷑ dauid & ingrediebat᷑ in conspectui popłi
Q uando egrediebant᷑ inpugnã. ipse pͥmꝰ more regio egrediebat᷑ inconspectis
eor & regrediebat᷑. Dixitq saul. Dabo eã illi ut fiat ei inscandalũ. ut sit
suꝑ eũ manꝰ phy listinor. His duob periculis saul dauid putaiit interimi pos¬
preputiorũ phy listinor ꝓpt̃ quȩ adipiscenda phylisteos bello erat aggres¬
surꝰ. Dixit gͦ saul ad clauid. Indiiab reb gener m̃s eris hodie. Induab
reb generũ eũ sibi futurũ dicit. quia iã ei attulerat prȩputia phylisti

Expanded text:
anima tua, rex, si novi. Secundum illud locutionis genus hoc dictum est, quo dictum est anima tua, rex, si novi. Secundum illud locutionis genus hoc dictum est, quo dictum est illud: Benedixit Naboth Deo et regi ; ac si diceret, non vivat anima tua, rex, si novi. Aliter, videam mortem tuam, si novi. Post diem autem alterum invasit Spiritus Dei malus Saul, et prophetabat in medio domus suae. More arreptitna retulisse. Et egrediebatur David, et ingrediebatur in conspectu populi. Quando egrediebantur in pugnam, ipse primus more regio egrediebatur in conspectu eorum, et regrediebatur. Dixitque Saul: Dabo eam illi, ut fiat illi in scandalum, ut sit super eum manus Philistinorum. His duobus periculis Saul David putavit interimi pospraeputiorum Philistinorum, propter quae adipiscenda, Philistaeos erat bello aggressurus. Dixit ergo Saul ad David: In duabus rebus gener meus eris hodie. In duabus rebus generum eum sibi futurum dicit: quia jam ei
Abbreviated transcription (Latin):
scribit᷑. ñ ionathan. Et fr̃s tuos uisitabis si recte agant. & cum quib
ordinati sunt disce. In hebreo ita habet᷑. Et fr̃s tuos uisitabis si recte
agant. & pignera eorum tolles. Pignera in hoc loco hebrei libellũ
repudii intelligunt Sic autẽ usum gentis illiuis fuisse ferunt. ut
quando abeis ibat᷑ inpugnã libellos repudii uxorib suisdarent.
ut si contigisset uirum inproelio capi & incaptiuitatẽ duci. mulier
eiꝰ expestatis trib annis siuir eiꝰ ñ rediissec aliũ duxisset uirum. Quare
uenisti. & quare de reliquisti pauculas oues illas indeserto: Ego noui sup¬
biam tuam & nequiciã cordis tui. Nosse se dicit illius suꝑbiã & nequicia cordis
anticipatio ẽ qđ postea fecit. Arma uͦ eiꝰ id.ẽ. phylistei. non est intelligen¬
dum qđ in suo posuerit tabernaculo. sed intabernaculo dñi. de quo tabna¬
culo postea hȩc ab achimeleth sacerdote accepit. Dixitq ab ner. Uuiit

Expanded text:
scribitur, non Jonathan. Et fratres tuos visitabis si recte agant: et cum quibus ordinati sunt, disce. In Hebraeo ita habetur: Et fratres tuos visitabis, si recte agant: et pignora eorum tolles. Pignora in hoc loco Hebraei libellos repudii intelligunt. Siquidem usum illius gentis fuisse ferunt, ut quando ibatur ab eis in pugnam, libellos repudii uxoribus suis darent: ut si contigisset virum in praelio capi, et in captivitatem duci, mulier ejus exspectatis tribus annis, si vir ejus non redisset, alium duceret virum. Quare venisti, et quare dereliquisti pauculas oves illas in deserto? Ego novi superbiam tuam et nequitiam cordis tui. Nosse se dicit illius superbiam et nequitiam cordis: anticipatio est, quod postea fecit. Arma vero ejus, id est, Philistaei, non est intelligendum quod in suo posuerit tabernaculo, sed in tabernaculo Domini, de quo tabernaculo postea haec ab Abimelech sacerdote suscepit. Dixitque Abner: Vivat
Abbreviated transcription (Latin):
uibetur : Cur etiam ñ candem legem innobis isrlitis seruas que maliẽ¬
nigenis olim seruata ẽ. Hanc mulierem iudei ⁊ata filiamaser filbi
Mcob intelligunt. & qđ se matrem dixerit ita dicens tu quęris euer¬
tere matrem isrł iccirco dixit quia multorũ annorũ erat i iam
autemauirites erat sacerdos dauid idẽ magitesi siqauoꝵ lĩ idr̃¬

Expanded text:
ubetur? Cur etiam non eamdem legem in nobis Israelitis servas, quae in alienigenis olim servata est? Hanc mulierem Judaei, Zaram, filiam Aser, filii Jacob intelligunt: et quod se matrem dixerit, ita dicens: Tu quaeris evertere matrem Israel. Idcirco matrem, quia multorum annorum erat. Ira autem Jairites erat sacerdos David: id est, magister: sicut alibi
Abbreviated transcription (Latin):
abhebreis duob soluit᷑ modis. Dicunt enĩ quia dauid sex men-¬
sib absalon filium suũ fugerit: merito eosdẽ sex menses a sũma
menses ñ supputari in regno eiꝰ. Ex eo nanq tempore regnas¬
se eũ dicunt in hebron ex quo de uictis amalechitis de spoliis eoꝵ
misit dona seniorib uida his qui erant in hebron & his qui
erant inbechel & reliquis qui erant mhis locis inquib cõmoratꝰ
fuerat dauid ipse & uii eiꝰ. Dictũq ẽ. addauid abeis. Honin
&e. arbitrat᷑ & qͦs bello aggressurus sicut cȩcos & claudos. se
triumphaturũ puitat. Iccireo dicit᷑ in ꝓuerbio: Cetus &e daud̾¬
domum audorũ & cecorũ. quã diu cȩcus & daudus intro fuerant

Expanded text:
ab Hebraeis duobus solvitur modis. Dicunt enim quia David sex mensibus Absalon filium suum fugerit: merito eosdem sex menses a summa menses non supputari in regno ejus. Ex eo namque tempore illum regnasse dicunt in Hebron, ex quo, devictis Amalecitis, de spoliis eorum misit dona senioribus Juda, his qui erant in Hebron, et his qui erant in Bethel, et reliquis qui erant in his locis in quibus commoratus fuerat Daesse arbitratur, et quos bello aggressurus, sicut claudos et caecos se triumphaturum putat. « Idcirco dicitur in proverbio: Caecus et clauddomum claudorum et caecorum, quandiu caecus et claudus intro fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
iccirco domino dr̃ & cũ sanguine comedisse. Edificauit autem dnõ al¬
tare. Tuncq primum cȩpit edificare altare dño Hebreus ñ habet
primum. Querendũ itaq ẽ. cũ antea legat᷑ edificasse altare quando
asamuele increpatus. ẽ. cur hic dicat᷑. tunc cepit ȩdificare altare dño
dificasse itaq antea legit᷑ altare: sed quia inoboedient illud edifica¬
uit. ñ dño edificasse intelligit᷑. hic autem quia inoboedient᷑ & rete
illud edificauit. dnõ edificasse ꝑ hibet᷑. Dixitq saul. Applicate hic

Expanded text:
nguine comedisse. Aedificavit autem Saul alnguine comedisse. Aedificavit autem Saul altare Domino. Tunc primum coepit aedificare altare Domino. Hebraeus non habet primum. Quaerendum itaque cum antea legatur aedificasse altare, quando a Samuele increpatus est, cur hic dicatur, tunc coepit aedificare altare Domino. Aedificasse itaque antea legitur altare: sed quia inobedienter illud aedificavit, non Domino aedificasse intelligitur. Hic autem quia obedienter et recte illu
Abbreviated transcription (Latin):
cumsuis inpręlio. Q̾ uersus adp̃dam tulit oues & boues & uitulos &
mactauerunt int̾ra. comeditq popłs cũ sanguine. Non fecit
popłs irritum uramentũ quo eos saul ad iurauerat dicens. ma¬
ledictꝰ uir qui comederit panẽ usq aduesperam: doneculciscar
me de inunicis meis quia uictoria iam pot itierant. Sed peccas¬
se dño & cũ sanguine comedisse dicunt᷑. quia contra legis prȩ¬
ceptum antequa sacrificium uesꝑtinũ ꝑ ageret᷑ comeder unt
Sicitaq usus erat: ut quando homicidiũ abeis aut in suis aut
uictimis ñ obtulerunt ad scũarium sacerdotib iuxta legis p̃cept̃i adi¬
pem & sanguinem. cũ uidelicet scũariũ secũ haberent. Quando los
uidelicet uictimũ quas adsuos esiis prȩparabant. Quando ii scũ ar ui
presens erat sanguis hostiarũ suꝑ altare dñi iubet fundi. sicuatũ
illud in libro deuteronomii.Sanguinẽ hostiarũ tuarũ fundes iu
altari. carnib autem ipse uesceris. Qd pfatus nfecit popłs. & peccate¬

Expanded text:
praelio. Et versus ad praedam; tulit oves et boves, et vitulos, et mactaverunt in terra, comeditque populus cum sanguine. Non fecit populum irritum juramentum, quo eos Saul adjuraverat, dicens: Maledictus vir, qui comederit panem usque ad vesperam, donec ulciscar me de inimicis meis: quia victoria jam potiti erant: sed peccasse Domino et cum sanguine comedisse dicuntur: quia contra legis praeceptum antequam sacrificium vespertinum perageretur, comederunt. Sic itaque usus erat, ut quando homicidium ab eis, aut in suis, aut victimis, non obtulerunt ad sanctuarium sacerdotibus juxta legis praeceptum adipem et sanguinem, cum videlicet sanctuarium secum haberent. Quando locuvidelicet victimis quas ad suos esus praeparabant. Quando vero sanctuarium praesens erat, sanguis hostiarum super altare Domini jubetur fundi, sicut est illud in libro Deuteronomii: Sanguinem hostiarum tuarum fundes in altari: carnibus autem ipse vesceris: quod praefatus tamen non fec