comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ habeatis. Non potuit enim pro nobis
breuior et cercior et liquidior ferri sententia:
Quid ergo dixit cum hoc obiceremus ͤ Sic nͣ
p̃udicant isti eiciliano: quomodo nec illi p¬
mano. Et ille defensor illoꝵ nec causa causa.
dum. uerum. Non enim sciuit quod dixit:
s caiphe similis cum esset pontipbex pro¬
phetauit nec. causa carise p̃uidicat: nec ꝑso¬
na ꝑsone. Si nec causa causa: nec ꝑsona ꝑ¬
sone p̃iudicat. Ergo unusquisq suam sar
cinam portat. Eat nunc et obiciat tibi ceci¬
lianuim. ñ tibi cuicumq homini. s orbi ipsi
terrarum obęciat cecilianum. quod c̃ facit.
in nocentem obic̃ itnoceritib Prosus gesta
indicant liquidissimȩ. Purgatus est cecilianꝰ:
s fac eum non purgatum. fac criminosum in¬
uentum. Audi uocem tuam ab orbe terrarum.
nec causa cause: neo ꝑsona ꝑsone p̃udicat: Ani¬
ma heretica. insanabilis. animosa. cum tu in
te sententiam dicas. iudicem quid accusas: Si

Expanded text:
semper habeatis. Non potuit enim pro nobis semper habeatis. Non potuit enim pro nobis brevior, et certior, et liquidior ferri sententia. Quid ergo dixit, cum hoc objiceremus: Sic non praejudicant isti Caeciliano, quomodo nec illi Primiano. Et ille defensor illorum: Nec causa causdum, verum! Non enim scivit quid dixit; sed Caiphae similis, cum esset pontifex prophetavit : Nec causa causae praejudicat, nec persona personae. Si nec causa causae, nec persona personae praejudicat, ergo unusquisque sarcinam suam portat. Eat nunc et objiciat tibi Caecilianum: non tibi cuicumque homini, sed ipsi orbi terrarum objiciat Caecilianum. Quod cum facit, innocentem objicit innocentibus. Prorsus Gesta indicabunt liquidissime. Purgatus est Caecilianus. Sed fac eum non purgatum, fac criminosum inventum; audi vocem tuam ab orbe terrarum: Nec causa causae, nec persona personae praejudicat. Anima haeretica, insanabilis, animosa, cum tu in te sententiam dicas, judicem quid accusas? Si
Abbreviated transcription (Latin):
est inquiunt cecilianus: damnatus ẽ. semel
absens. ter ab solutus est p̃sens. Respondimus
eis et homines indot̾ibiles quantũ potuimus.
breuit̃ de suis factis admonuimus et diximus.
Quid recitatis contra cecilianũ concilium sep¬
tuaginta ep̃oꝵ sententias in absentem ꝓ feren¬
tium: Plures prolate sunt amaximia nistaꝵ
concilio. contra absentem primianum. Dixi¬
mus absens abillis dampnatus est cecilianus:
ab sens ab istis dannatus primianus. Quorͦ
isti ñ p̃uidicant absenti primiano. sic et illi
pre uidicare non potuer̃ absenti ciciliano. qͥd¬
eos putatis in hac angustia respondisse: Qͥ a
enim dicerent : qua euaderent inclusi retib
ueritatis  Ut hec rena uolent̃ rumperent:
quod direrunt breuit̃ et absolute pronobis.
Et quidem multa et pene omnia pro nobis
sicut gesta indicabunt.: que iam proponenda
caritas ur̃a leccura ẽ. S hoc loco rogo uos
et obsecro ꝑxp̃m: ut teneatis. cdicatis. inoie

Expanded text:
est, inquiunt, Caecilianus. Danatus est semel est, inquiunt, Caecilianus. Danatus est semel absens, ter absolutus est praesens. Respondimus eis; et homines indociles, quantum potuimus, breviter de suis factis admonuimus, et diximus: Quid recitatis contra Caecilianum concilium septuaginta episcoporum, sententias in absentem proferentium? Plures prolatae sunt a Maximianistarum concilio contra absentem Primianum. Diximus: Absens ab illis damnatus est Caeciliamus, absens ab istis damnatus est Primianus. Quomodo isti non praejudicant absenti Primiano, sic et illi praejudicare non potuerunt absenti Caeciliano. eos putatis in hac angustia respondisse? Quid enim dicerent? Qua evaderent inclusi retibus veritatis? Ut haec retia violenter rumperent, quid dixerunt breviter et absolute pro nobis? Et quidem multa, et pene omnia pro nobis, sicut Gesta indicabunt, quae jam proponenda vestra Charitas lectura est. Sed hoc loco rogo vos, et obsecro per Christum, ut teneatis, dicatis, in ore
Abbreviated transcription (Latin):
potuerunt enisi sunt. affuit dñs uic̃ sereni¬
tas eus nebulas eoꝵ. Et uidete quomodo ne¬
scientes absoluerunt ecclesiam orbis trarũ.
eiuius cominunione gaudemus qualescũq
in ea simus. non ipsos ł eam tuemur. defen¬
dimus. optinemus. arram dominicam defen¬
dendo pro area dominica clamo. Tu quis in
ea sim nolo cures. Sentilabrum expecto. no¬
lo inquam hoc cures. aut si curare iis: nolo
cũ lite eurare. ut possis frm̃ tuum sanare: Cu¬
ra paleam si potes. s triticum noli relinquere:
si paleam curare ñ potes. Eorcutiuntur aliqũ¬
et paleȩ de area dominica. et int̾dũ et grana
s non longe Sunt autem operarii boni. cir¬
eũ eunt aream. et ea que foris sunt excussa
quib dam mundatoriis trahunt et reuocant
inaream. Et si trahendo et si cogendo munda¬
toria instrumenta sunt leges iste mundane.
Reuoca etiam cum tra trabe triticum: ne
propt̃ terram pereat triticum: damnatus

Expanded text:
potuerunt, enisi sunt. Adfuit Dominus, vicit serenipotuerunt, enisi sunt. Adfuit Dominus, vicit serenitas ejus nebulas eorum. Et videte quomodo nescientes absolverunt Ecclesiam orbis terrarum, cujus communione gaudemus, qualescumque in ea simus. Non ipsos nos, sed ipsam tuemur, defendimus, obtinemus, aream dominicam defendendo, pro area dominica clamo. Tu quis in ea sim, nolo cures: ventilabrum exspecto . Nolo, inquam, hoc cures: aut si curare vis, noli cum lite curare, ut possis fratrem sanare. Cura paleam, si potes: sed triticum noli relinquere, si paleam curare non potes. Excutiuntur aliquando de area dominica et paleae; interdum et grana, sed non longe. Sunt autem operarii boni, circumeunt aream, et ea quae foris excussa sunt, quibusdam mundatoriis trahunt et revocant in aream, etsi trahendo, etsi cogendo. Mundatoria instrumenta sunt leges istae mundanae. Revoca, etiam cum terra trahe triticum, ne propter terram pereat triticum. Damnatus
Abbreviated transcription (Latin):
peres. Et quomodo inquis ferrem quem noui¬
malum: nonne melius ipsum ferres. quam te
foras efferres: Ecce quomodo feres aitenderes
apłm dicentem. Unusquisq proprium onis
portabit. liberaret te ista sententia. Non .ti.
cum illo communicares auaritiam: s cominu¬
icares cum illo xp̃i mensam. Et quid tibi ob¬
esset. sicũ illo commnunicares aͥ mensam : a płs
dicit. Qui enim mandutat et bibit iudigne:
udicium sibi manducat et bibit. Sibi non
tibi. Sane si uidex es uidicandi potestatem ac¬
cepisti ecclesiastica regła. si apud te accusatur.
si ueris documentis testibq conuincitur: co¬
herce. corripe. ex communica. degrada. Sic ui¬
gilex tolerantia: ut ñ dormiat disciplina.¬
natus est. Aquib : Primo absens. deinde atra¬
ditorib innocens. Alligata sunt ista. gestis
inserta probata sunt. eneruare quidẽ uires
ueritatis conati sunt: et in aniũ nebulis ꝑ¬
secutioni eius serentatem nebulare quan̾tũ

Expanded text:
peres. Et quomodo, inquisperes. Et quomodo, inquismalum? Nonne melius ipsum ferres, quam te foras efferres? Ecce quomodo ferres, attenderes Apostolum dicentem: Unusquisque proprium onus portabit, liberaret te ista sententia. Non enim cum illo communicares avaritiam, sed communicares cum illo Christi mensam. Et quid tibi obesset si cum illo communicares Christi mensam? aposdicit: Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Sibi, non tibi. Sane si judex es, si judicandi potestatem accepisti, ecclesiastica regula, si apud te accusatur, si veris documentis testibusque convincitur, coerce, corripe, excommunica, degrada. Sic vigilet tolerantia, ut non dormiat disciplinanatus? A quibus? Primo absens, deinde a Traditoribus innocens. Allegata sunt ista, Gestis inserta, probata sunt. Enervare quidem vires veritatis conati sunt, et inanium nebulis prosecutionum ejus serenitatem nebulare, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
portamus sarcinas urãs: idõ uobis non com¬
municamus. Maiores Portant sarcinas diui¬
sionis: maiores portant saroinas p̃cisionis: Sar¬
cinas schismatis. sarcinas heresis. sarcinas dis¬
sensionis. sarcinas ammositatis. sarcinas fal¬
soꝵ testimonioꝵ. sarcinas calummosarũ cri¬
minationum. Istas sarcinas conati sumus et
conamur deponere. de humeris frm nostroꝵ
Illi amant illas tenentes ad se: minores ẽẽ no¬
lunt. quia ipsis sarcinis tumuerunt. Nam &
qui ponit sarcinam quam gestabat collo. qͣsi
minor fit: s pondus posuit non staturã. S
Quasi hoc tibi dicam. ueni communca pecca¬
tis alienis. Non hoc dico. Noui quid dicat
apłs. S illud dico propt̃ peccata aliena. Si
uera essent et non tua magis essent. gregem
dei mirtum ouib et hedis non desereres. areã
dominicam quandiu palea trituratur. non
relinqueres. Retia dominica quandui malos
et bonos. pisces adlitus trabunt: non disrũ¬

Expanded text:
portamus sarcinas vestras, ideo vobis non comportamus sarcinas vestras, ideo vobis non communicamus. Majores isti portant sarcinas divisionis, majores portant sarcinas praecisionis, sarcinas schismatis, sarcinas haeresis, sarcinas dissensionis, sarcinas animositatis, sarcinas falsorum testimoniorum, sarcinas calumniosarum criminationum. Istas sarcinas conati sumus, et conamur deponere de humeris fratrum nostrorum. Illi amant illas tenentes ad se, minores esse nolunt, quia ipsis sarcinis tumuerunt. Nam et qui ponit sarcinam, quam gestabat collo, quasi minor fit; sed pondus posuit, non staturam. 11.Quasi hoc tibi dicam: Veni, communica peccatis alienis. Non hoc dico, novi quid dicat Apostolus: sed illud dico. Propter peccata aliena, si vera essent, et non tua magis essent, gregem Dei mixtum ovibus et haedis non desereres; aream dominicam, quamdiu palea trituratur, non relinqueres; retia dominica quamdiu bonos et malos pisces ad littus trahunt, non disrum
Abbreviated transcription (Latin):
tias. Si bene intendas: onus ẽ. Ille alterum o¬
nus habet: tu alterum. Porta cum illo et por¬
tet tecum: ut inuicem onera ur̃a portetis. Qd
est onus pauꝑtatis: non habere. Quid est o¬
nus duntiarum : plusquam opus est habere
Et ille oneratus ẽ: et ni oneratus es. Porta c̃
illo ñ habere. portet tecũ plus habere: ut fi¬
ant equales sarcine ur̃e. Si enim dederis in¬
digenti: minius illi ñ habenti onus ipsius
ꝙ erat non habere Si ei dederis.incipit ha¬
here: minutum ẽ. illi onus quod uocatur ñ
habere. Minuit et ipse onus tuum: quod uo¬
catur plus habere: Duo ambulatis uiam dei:
inpegrinatione huius seculi. Tu portabas sũp¬
tus magnos suꝑfluos: ille autẽ sũptus non ha¬
bebat. ad hesit tibi comes tuus eẽ. desiderans.
Noli negligere. noli spernere. noli relinquere.
Non uides quantũ portes. Nichil portanti
et non habenti: da inde alicd. Et comitem
adiuuabis: et te releuabis. Apłica sententia

Expanded text:
tias. Si bene intendas, onus est. Ille alterum otias. Si bene intendas, onus est. Ille alterum onus habet, tu alterum. Porta cum illo, et portet tecum, ut invicem onera vestra portetis. Quod est onus paupertatis? Non habere. Quod est divitiarum onus? Plus quam opus est habere. Et ille oneratus est, et tu oneratus es. Porta cum illo non habere, portet tecum plus habere; ut fiant aequales sarcinae vestrae. Si enim dederis indigenti, minuis illi non habenti onus ipsius, quod erat non habere: si ei dederis, incipit habere; minutum est illi onus, quod vocatur non habere: minuit et ipse onus tuum, quod vocatur plus habere. Duo ambulatis viam Dei in peregrinatione hujus saeculi: tu portabas sumptus magnos superfluos; ille autem sumptus non habebat: adhaesit tibi, comes tuus esse desiderans; noli negligere, noli spernere, noli relinquere. Non vides quantum portes? Nihil portanti et non habenti da inde aliquid, et comitem adjuvabis, et te relevabis. Apostolica sententia
Abbreviated transcription (Latin):
quisq proprium omis portabit. Alem̃to apłi
ut securus accedas. unusquisq ꝓpͥum ͦnus
portabit. Tantum modo non tͥ dicat porta
meum. Nam si cum illo cominunicare uolue¬
ris a uariciam: omis non minuit. s duo gra¬
uabuntur. Potet gͦ sarcinam suam: q tu tuã.
lem sarcinam excussit: alteram imposuit. Ex¬
cussit cupiditatis: imposuit caritatis. Ergo
scdm cupiditates malas: unusquisq suam
sarcinam portat. Malus malam: bonus bo
inuicem onera ur̃a portate. Habens enim sar¬
cinam x. unde portes cum altero omis propͥũ.
Pauꝑ est. diues ẽ: onus illius pauꝑtas est. Tu
tale onus non habes: uide ne forte cum te
int̃pellauerit pauꝑtas. dicas unus quisq
proprium onus portabit. Hic alterũ p̃ceptũ
audi. Inuicem onera ur̃a portate. Paupertas
non ẽ onus meum: s ẽ. onus frĩs mei. Uide
ne duitie sint maius onus tuum. Nam non
habes onus pauꝑtatem: s habes onus diui¬

Expanded text:
quisque proprium onus portabit. Memento Apostoli, quisque proprium onus portabit. Memento Apostoli, ut securus accedas: Unusquisque proprium onus portabit. Tantummodo non tibi dicat, Porta mecum. Nam si cum illo communicare volueris avaritiam, onus non minuetur, sed duo gravabuntur. Portet ergo sarcinam suam, et tu tuam: lem sarcinam excussit, alteram imposuit; excussit cupiditatis, imposuit charitatis. Ergo secundum cupiditates malas unusquisque sarcinam suam portat, malus malam, bonus bonInvïcem onera vestra portate. Habes enim sarcinam Christi; unde portes cum altero onus proprium. Pauper est, dives es: onus illius paupertas est; tu tale onus non habes. Vide ne forte cum te interpellaverit pauper, tu dicas, Unusquïsque onus proprium portabit. Hic alterum praeceptum audi: Invïcem onera vestra portate. Paupertas non est onus meum, sed est onus fratris mei. Vide ne divitiae sint majus onus tuum. Nam non habes onus paupertatem, sed habes onus divi
Abbreviated transcription (Latin):
rũ: ut apprehendant ueram uitam Audisti.
agnouisti. didicisti. fecisti. fac quod facis. noli
pigrescere. noli cessare. Qui ꝑseuerauerit usq
infinem: Hic saluus erit: Bene fecisti homini
ingratus est homo. non te peniteat benefe¬
cisse: ne fundas penitendo. quod implesti mi¬
serando. Dic incorde tuo. Non uidet iste in
quem feci: uidet ille propt̃ quẽ feci. Quia si¬
uderet iste. si ingratus non eẽt. sibi potius
quam michi prodesset ad dm̃ me teneam.
quem non latet q. facio. Non solum quod fa¬
cio: s etiam quo corde facio. Illum sꝑem retͣ¬
butorem: qui facti mei non querit testem: Fał
es et forte inpopulo dĩ stat iuxta te auarus. ra¬
ptor in hians reb alienis. quem nosti talem
et fidelis est uel potius fidelis uocatur. Non
eum potes de ecclesia pellere: Non habes aliquẽ
aditum castigandi & corrigendi corripere. acce¬
ssu rus est tecum ad altare. Noli timere. unus¬

Expanded text:
rum, ut adprehendant ueram urum, ut adprehendant ueram uagnovisti, didicisti, tenuisti, fecisti. Fac quod facis, noli pigrescere, noli cessare. Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Bene fecisti homini, ingratus est homo: non te poeniteat bene fecisse, ne fundas poenitendo quod implesti miserando: dic in corde tuo, Non videt iste in quem feci, videt ille propter quem feci; quia iste si videret, si ingratus non esset, sibi potius quam mihi prodesset. Ad Deum me teneam, quem non latet quod facio; non solum quod facio, sed etiam quod corde facio: illum sperem retributorem, qui facti mei non quaerit testem. Talis es, et forte in populo Dei stat juxta te avarus raptor, inhians rebus alienis. Quem nosti talem, et fidelis est, vel potius fidelis vocatur, non eum potes de ecclesia pellere, non habes aliquem aditum castigando et corripiendo corrigere, accessurus est tecum ad altare: noli timere; Unus
Abbreviated transcription (Latin):
ista mitem reddunt. Et uide quia oneratus
non eris: si ipsum audieris. Iugum enim meũ
lene est: et sarcina mea leuis ẽ. quid ẽ. leuis
est: Quid si habet pondus:s minus. Plus
habet auaricia. s minus iusticia. Nolo sic in¬
telligas. hec sarcina non ẽ. pondus onerati: s
ale sunt uolatori. habent enim ⁊ aues penna¬
rum suarum sarcinas Et quid dicimus: por¬
tant illas : portant. Portant illas in terra:
uiculam onerant penne. et detrahas onus
hoc: interra rema nebit cui subuenire uolui¬
sti. Porta ergo penas pacis: alas accipe carita¬
tis. Hec est sarcina: sic implebitis legẽ xp̃i.
auarus intrat. nosti illum auarum. stat tecũ.
etͣ ñ es auarus. s etiam misericors. Das pauꝑi
& habes: non in hias in ea que ñ habes. Audiᷤᷤ¬
di. ñ suꝑbe saꝑe. nec sperare inincerto diuiti¬
arum: s indõ uiuo qui p̃stat nobis omnia
saurizent sibi fundam̃tum bonum infutu¬

Expanded text:
istae mitem reddunt. Et vide quia oneratus istae mitem reddunt. Et vide quia oneratus non eris, si ipsum audieris. Jugum enim meum lene est, et sarcina mea levis est . Quid est, levis est? Quid si habet pondus, sed minus? plus habet avaritia, minus justitia? Nolo sic intelligas. Haec sarcina non est pondus onerati, sed alae sunt volaturi. Habent enim et aves pennarum suarum sarcinas. Et quid dicimus? Portant illas, et portantur. Portant illas in terra, viculam onerant pennae, et detrahas onus hoc; in terra remanebit, cui subvenire voluisti. Porta ergo pennas pacis, alas accipe charitatis. Haec est sarcina, sic implebitur lex Christi.avarus intrat: nosti illum avarum, stat tecum, et tu non es avarus; sed etiam misericors, das pauperi quod habes, non inhias in ea quae non habes; audin superbire nec sperare in incerto diuitiarum, sed in deo uiuo, qui praestat nobis omnia saurizent sibi fundamentum bonum in futu
Abbreviated transcription (Latin):
et ds̃ erat uerbum. Et omnia ꝑ ipsum fac¬
ta sunt. Numquid hoc ab eo poterimus¬
discere mundum fabricare. luminib imple¬
re. diei noctisq uicissitudines ordinare dem¬
pora et secula iubere ꝑcur here. seminibus
ium tribuere. ammalib terram replere: Ni¬
chil horum nos iubet discere magist̃ cele¬
eris. In eo ꝙ homo ẽ: audi ut ititeris. Nis¬
cite inquit a me: non mundũ fabricare
et crearo naturas. nec illa quidẽ alia que
hic latens ds̃ homo manifestus effcit. Nec ip¬
sa dicit. Discite a me febrem ab egrotantibus
pellere fugare demonia: mortuos suscitare. uẽ¬
tis et fructib imperare. super aquas ambula¬
re. nec hoc dicit. discite ame. Hec enim dedit
quibdam discipulis suis: quibusdam non de¬
dit. Hoc autem discite ame: omnib dicit.
ab hoc precepto: nem se excuset. Discite a
me qm̃ mitis sum et humilis corde. quare du¬
bitas hanc sarcinam ferre.S hec sarcina gra

Expanded text:
et Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facet Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt ? Numquid hoc ab eo discere poterimus, mundum fabricare, coelum luminibus implere, diei noctisque, vicissitudines ordinare, tempora et saecula jubere percurrere, seminibus vim tribuere, animalibus terram replere? Nihil horum nos jubet discere magister coeleeris; in eo quod homo est, audi ut imiteris. Discite, inquit, a me; non mundum fabricare, et creare naturas: nec illa quidem alia quae hic latens Deus, homo manifestus effecit; nec ipsa dicit, Discite a me febres ab aegrotantibus pellere, fugare daemonia, mortuos suscitare, ventis et fluctibus imperare, super aquas ambulare: nec hoc dicit, Discite a me. Haec enim dedit quibusdam discipulis suis, quibusdam non dedit: hoc autem, Discite a me, omnibus dicit; ab hoc praecepto nemo se excuset, Discite a me quoniam mitis sum, et humilis corde. Quare dubitas hanc sarcinam ferre? Haec sarcina grav
Abbreviated transcription (Latin):
sarcinis exeunt auari in gressi sunt: auari
discedunt. Ego loquendo contra istas sarci¬
nas laboraui. Si clamatis: ponite quod por¬
tatis. Postremo me nolite audire: Imperato¬
nisi laborͣe desinatis: Uultis ad me currere: s
cum grauib sarcinis non potestis. Uenite in¬
quit ad me qui labotis & onerati estis: et ego
uos reficiam. No ueniam p̃t̃itoꝵ peccatoꝵ:
tollam quod p̃mebat oculos ur̃os sanaboꝙ.
nocuit humeris ur̃is. Tollam quidẽ sarcinas:
s in anes sacinas non duniitam. Tollam sarei¬
nas malas: et imponam bonas. Cum eiim
dixisset et ego uos reficiam. ad uinxit. Tolli¬
te uigum meum suꝑuos. Male te subiuga¬
uerat cupiditas. salubrit̃ te sub iuget cari¬
te a me. Si uob̾ uluit humanum qualec̃q
magisterium: discite a me xp̃c damat ma¬
gister. unicus dei filius. solus. uerax. uerus.
ueritas clamat. Discite ame. quid: quia in pͥn¬
cipio erat uerbum. et uerbũ erat ap̃ deum

Expanded text:
sarcinis exeunt: avari ingressi sunt, avari sarcinis exeunt: avari ingressi sunt, avari discedunt. Ego loquendo contra istas sarcinas laboravi. Si clamatis, ponite quod portatis. Postremo me nolite audire; Imperatonisi laborare desinatis. Vultis ad me currere, sed cum gravibus sarcinis non potestis. Venite, inquit, ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam. Do veniam praeteritorum peccatorum, tollam quod premebat oculos vestros, sanabo quod nocuit humeris vestris. Tollam quidem sarcinas, sed inanes a sarcinis non dimittam: tollam sarcinas malas, et imponam bonas. Cum enim dixisset, Et ego vos reficiam; adjunxit, Tollite jugum meum super vos. Male te subjugaverat cupiditas, salubriter te subjuget charite a me. Si vobis viluit humanum qualecumque magisterium, discite a me. Christus clamat magister, unicus Dei Filius, solus verax, verus, veritas clamat, Discite a me. Quid? Quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
iubent. Pigricia dic̃ dormi: auaritia dic̃ sur¬
ge. Pigritia dic̃ noli pati frigidos dies: auari¬
cia dicit. tolera inmari etiam tempestates.
Iua dic̃ quiesce: ila non sinit quiescere. ui¬
bet ñ solum procede: s et nauiga trans
mare. Quere terras quas ignoras: merces
inindiam de portande sunt. Non nosti lin¬
gam indoꝵ : s intelligibilis uidetur sermo
auaricie. Ulenies ignotus ad ignotum: Das:
accipis. emis. portas ꝑ iclitatus ꝑuenisti: cũ
periculis redis. Exclamas inmari exagitatꝰ
tempestate: ds lib̾a me. Non audis respondẽ¬
tem qua re misi te ͤ auaritia iussit tibi ut ad¬
quireres quod non habebas. Ego tͥ ussi ut
sine labore ante ostium tuũ pãuꝑi dares qd̃
habebas. Illa te ad indos misit ad reportandũ
regnum celoꝵ. laboras iniussione auarioie. in
uissione mea ñ laboras. Ambo iussimus: non
modo contra ipsas sarcinas loquenti. sub ipsis
posita exclamant. Cum sarcinis intrãt. cum

Expanded text:
jubent. Pigritia dicit, Dormi: avaritia dicit, Surjubent. Pigritia dicit, Dormi: avaritia dicit, Surge. Pigritia dicit, Noli pati frigidos dies: avaritia dicit, Tolera in mari etiam tempestates. Illa dicit, Quiesce; illa non sinit quiescere. Jubet, non solum, Procede; sed et, Naviga trans mare, quaere terras quas ignoras. Merces in Indiam deportandae sunt: non nosti linguam Indorum, sed intelligibilis videtur sermo avaritiae. Venies ignotus ad ignotum; das, accipis, emis, portas; periclitatus pervenisti, cum periculis redis, exclamas in mari exagitatus tempestate, Deus, libera me. Non audis respondentem, Quare? Misi te? Avaritia tibi jussit ut acquireres quod non habebas: ego tibi jussi ut sine labore ante ostium tuum pauperi dares quod habebas. Illa te ad Indos misit ad reportandum regnum coelorum. Laboras in jussione avaritiae, in jussione mea uon laboras. Ambo jussimus; non modo contra ipsas sarcinas loquenti sub ipsis positi exclamant? Cum sarcinis intrarunt, cum
Abbreviated transcription (Latin):
et uarietatem harũ disserere sarcinarum:
Tam̃ pauca inde cominemoremus: et de his
ceta comectemus. Ulide hominẽ oneratum
sarcina auariciȩ. uide illũ subhac sarcina
sudantem. anhelantem. sicientem: et laborã-¬
do sarcinam ad dentem. Quid expectas õ
auare. amplectens onus tuum. et cathenis
cupiditatis alligans malam sarcinam sub
humeris tuis : quid expectas: quid laboras:
quid inhias : quid ꝯcupiscis: nempe saciare
auariciam. Ouota in ania. et facta nequissi¬
ma. E xpectas gͦ saciare auariciam: Illa te
potest p̃mere. tu illam non potes saciare
An forte non ẽ. grauis usq adeo sub hac sar¬
cuta sensum etiã perdidisti. Non ẽ. grauis
auaricia. Quare te gͦ de somno excitat. que
aliquando te q iã dormire non sinit Et
fortasse habes cũ illa alterum onus pigri¬
cie: et ista duo nequissima sareina secũq
pugnantia p̾munt te. et dilaniant te: Ñ
enim paria imperant: non enim similia

Expanded text:
et varietatem harum disserere sarcinarum? et varietatem harum disserere sarcinarum? Tamen inde pauca commemoremus, et de his caetera conjectemus. Vide hominem oneratum sarcina avaritiae, vide illum sub hac sarcina sudantem, anhelantem, sitientem, et laborando sarcinam addentem. Quid exspectas, o avare, amplectens onus tuum, et catenis cupiditatis alligans malam sarcinam sub humeros tuos? Quid exspectas? quid laboras? quid inhias? quid concupiscis? Nempe satiare avaritiam. O vota inania et facta nequissima! Exspectas ergo satiare avaritiam? Illa te potest premere, tu illam non potes satiare. An forte non est gravis? Usque adeo sub hac sarcina sensum etiam perdidisti? Non est gravis avaritia? Quare ergo te de somno excitat, quae te aliquando etiam dormire non sinit? Et fortasse habes cum illa alterum onus pigritiae, et ista duo nequissima onera secumque pugnantia premunt te, et dilaniant te. Non enim paria imperant, non enim similia
Abbreviated transcription (Latin):
distinctum est: et quantũ existimo mani¬
festationem ueritatis non impediuit. Nã
et breuit audistis: et cito in tellexistis. Cor¬
da nr̃ã non uidi: s testes cordis uoces audiui.
Iam gͦ tam quam de intellectis securi: aliquan¬
to latius disseramus. Non ut intelligendum
insinuetur: s ut quod intellectum ẽ. cõm̃det᷑.
Has de testabilium onerum sarcinas portan¬
tib hominib et sub eis frustra sudantib. do¬
minus dicit enite ad me om̃s qui labora¬
tis et onerati estis: et ego uos reficiam. Quo¬
modo reficit peccatis oneratos. nisi indulgẽ¬
tia peccatoꝵ: Concionator mundi de qua¬
dam specula excelse auctoritatis exclamat.
Audi genus humanum. audite filii adã. au
di laboriosum et infructuosum. uidõ laborẽ
ur̃m. uidete donum meũ Scio laboratis et o¬
nerati estis: et qđẽ miserius ꝑnitiosas sarci¬
nas ur̃is humeris alligatis: Ad ħ qđ peius ẽ.
onera addi uob̃ petitis non de poni. Quis

Expanded text:
distinctum est: et quantum existimo, manidistinctum est: et quantum existimo, manifestationem veritatis non impedivit. Nam et breviter audistis, et cito intellexistis. Corda vestra non vidi: sed testes cordis voces audivi. Jam ergo tanquam de intellectis securi, aliquanto latius disseramus; non ut intelligendum insinuetur, sed ut quod intellectum est, commendetur. Has detestabilium onerum sarcinas portantibus hominibus, et sub eis frustra sudantibus, Dominus dicit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Quomodo reficit peccatis oneratos, nisi indulgentia peccatorum? Concionator mundi, de quadam specula excelsae auctoritatis exclamat: Audi, genus humanum; audite, filii Adam; audi, genus laboriosum et infructuosum: video laborem vestrum, videte donum meum. Scio, laboratis et onerati estis; et quod est miserius, perniciosas sarcinas, vestris humeris alligatis: ad haec, quod pejus est, onera addi vobis petitis, non deponi. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
quisq autẽ onus propͥum portabit. Iam
enim occurrit sensib ur̃is si unusquisq
proprium omis portabit. quomodo dicit. in¬
uicem onera portate. nisi quia onera distin¬
guenda sunt : ne sibi contraria loqui putet᷑
apłs. non enim longe. non enĩ in alia epła.
non enim in hac ipsa longe suꝑus aut infe¬
rius: s in eo ipso loco. ita ut sibi suit eadẽ
uerba contigua. utrũq posuit: Et quia unꝰ
alter. nec proicit alterum: et alia sunt onera
in quib recte dicis fr̃i porto tec̃. aut᷑ ꝑte.
Si ergo distinctionis opus ẽ: non ẽ. facilis
intellectus. Contra eos gͦ qui putabant pos¬
se hominem contaminari alienis peccatis.
respondebit apłs. Unus quisq propͥũ omis
portabit. Item contra eos quib ꝑ hoc possit
negligentia sub intrare: ut quasi securi fac¬
ti quod non contaminarentur alienis pecca¬
tis. neminem curarent corrigere: inuicem
onera ur̃a portate. Breuit̃ dictũ. breuit᷑q

Expanded text:
squisque autem proprium onus portabit. Jam squisque autem proprium onus portabit. Jam ergo occurit sensibus vestris, Si unusquisque onus proprium portabit, quomodo dicit, Invicem onera vestra portate? Nisi quia onera distinguenda sunt, ne sibi contraria loqui putetur Apostolus. Non enim longe, non enim in alia Epistola, non enim in hac ipsa longe superius aut inferius; sed in eo ipso loco, ita ut sibi sint eadem verba contigua, utrumque posuit, et quia unusalter, nec projicit in alterum; et alia sunt onera, in quibus recte dicis fratri, Porto tecum, aut Porto pro te. Si ergo distinctione opus est, non est facilis intellectus. Contra eos ergo qui putabant posse hominem contaminari peccatis alienis, respondit Apostolus, Unusquisque onus proprium portabit. Item, contra eos quibus per hoc possit negligentia subintrare, ut quasi securi facti quod non contaminarentur peccatis alienis, neminem curarent corrigere, Invicem onera vestra portate. Breviter dictum, breviterque
Abbreviated transcription (Latin):
onera nr̃a portemus. Et
in eo ipso quo nos admonet ut inuicem onera
nr̃a portemus: quo fructu id faciamus osten¬
dit adiungens et dicens. Et sic ad implebitis
legem aꝑĩ. Que non implebitur: nisi iniicẽ
onera nra portemus. Que sint ista onera. et
quemad modum portanda sunt. qm̃ quidẽ õs
pro nrĩs uirib conari debemus implere legẽ
xp̃i: adiuuante domino conabor ostendere:
quid me demonstraturum esse proposui: Me¬
mento ͭ ut erigatis: et cum reddidero ñ peta¬
tis. hoc me demonstratur̃ esse propo sui ad¬
uiuande domino intentionẽ meã. et ꝑro me
orationes urã . que sint onera. que inuicem
nos iubet ut portemus apostolus: et quem¬
ad modum portanda sint. hoc si fecerimus
illud ubi fructum posuit: sua sponte. conse¬
Obscure enim apłs locutus ẽ. ut tu coneris
ex ponere: que sint ista onera. ł quemad mo¬
dum inuicem sustinenda. Est illic questio q̃
nos cogit onera distinguere. Et in ipso quip¬
pe capitulo lectionis habes ibi positum: unꝰ¬

Expanded text:
onera nostra portemus: et in eo ipso quo nos admonet, ut invicem onera nostra portemus, quo fructu id faciamus ostendit, adjungens et dicens, Et sic adimplebitis legem Christi: quae non implebitur, nisi invicem onera nostra portemus. Quae sint onera ista, et quemadmodum portanda sint, quoniam quidem omnes pro nostris viribus conari debemus implere legem Christi, adjuvante Domino conabor ostendere. Quod me demonstraturum esse proposui, mementote ut exigatis: et cum reddidero, non petatis. Hoc me demonstraturum esse proposui, adjuvante Domino intentionem meam et pro me orationes vestras, quae sint onera quae invicem nos jubet ut portemus Apostolus, et quemadmodum portanda sint. Hoc si fecerimus, illud ubi fructum posuit, sua sponte conseObscure enim apostolus locutus est, ut tu coneris exponere quae sint ista onera, vel quemadmodum invicem sustinenda? Est illic quaestio, quae nos cogit onera distinguere. Et in ipso quippe capitulo lectionis habes ibi positum, Unu
Abbreviated transcription (Latin):
ante altare manib aquã prebere. Hi cũ ordi-¬
nantur sicut sacerdotes et leuitȩ manus im¬
possitionẽ ñ accipiunt. s tantũ calicẽ uacuũ.
et patenã uacuam de manu ep̃i. De manu
uͦ archidiaconi. urceolũ cum aquamanile
sacerdos et leuita. tractaturi diuina sacram̃¬
ta. Hot officio usus est dñs quando facta cena
cum discipłis. linteo se p̃emxit. et mittens aquã
ipellum pedes discipłorum lauit. et lintheo
exterxit.¬

Expanded text:
ante altare manibus aquam prebere.ʼ Omniante altare manibus aquam prebere.ʼ Omninantur sicut sacerdotes et levitae manus impositionem non accipiunt, sed tantum calicem vacuum et patenam vacuam de manu episcopi. De manu vero archidiaconi urceolum cum aqua manilesacerdos et levita tractaturi divina sacramenta. Hoc officio usus est Dominus, quando facta coena cum discipulis linteo se praecinxit, et mittens aquam in pelvim pedes discipulorum lavit, et linteo extersit
Abbreviated transcription (Latin):
ointo loco ordo ẽ subdiaconorum. qui
apud grecos ypodiaconi uocabantur.
Isti sunt qui in esdra nathanei. id est
in humilitate año seruientes appellantur¬
ex quo ordine fuit ille nathanael qui in eu̾głio
satuatorẽ confiteri. et ab ipso meruit collaudari:¬
Ecce uere ifrahelita: in quo dolus non ẽ. Ipsi ser¬
uiunt leuitis: et uasa corꝑis et sanguinis xp̃i ipsis
ad altaria offerunt: et iterum referunt. De quib
quidẽ patrib placuit. ut qui sacra misteria con¬
trectant. legẽ obseruent continentiȩ: sic̃ scriptũ
est. Mundamini qui fertis uasa dm̃. Hi in tem¬
plo dei oblationes suscipiunt a popło. Ad istorũ
etiam ꝓuisionẽ ꝑtinet. tantum de oblationib
ponere in altari: quantũ sufficere possit popło
dĩ. Similit̃ ipsi corꝑales palles. et substratorias
lauare et aquam in baptismum u̾gere debent.
urceum quoq et aquȩmanilẽ et manut̃giũ
tenere. ep̃o et presbitero et leuitis. ꝓ lauandis

Expanded text:
into loco est ordo subdiaconorum qui apud Graecos ὑπο διάκονοι vocantur. Isti sunt qui in Esdra Nathanei, id est in humilitate Domino servientes appellanturum ordine fuit ille Nathanael, qui in Evangelio Salvatorem confiteri, et ab ipso meruit collaudariEcce vere Israelita, in quo dolus non est . Isti subserviunt levitis, et vasa corporis et sanguinis Christi ipsis ad altare deferunt, et iterum referunt. De quibus quidem Patribus placuit, ut qui sacra mysteria contrectant, legem observent continentiae, sicut scriptum est: Mundamini qui fertis vasa Domini . Hi in templo Domini oblationes suscipiunt a populis. Ad istorum provisionem pertinet tantum de oblationibus ponere in altari, quantum sufficere possit populo Dei. Similiter ipsi corporales pallas et substratoria lavare, et aquam in baptisterium vergere debent; urceum quoque et aqutenere, episcopo presbitero et leuitis pro lauandis
Abbreviated transcription (Latin):
tib deseri a dõ: quatenus suȩ infirinitatis conscii.
ad humilitatẽ redeant. et humiles post casum exi-¬
stant. Nonnulli falsa opinione arrogantiȩ se ẽẽ ꝑ¬
fectos existimant dum non sint: quia obortis tempta¬
tionib innotescunt. Tanto quisq fit ueritati uici¬
nior: quanto se eẽ longiꝰ ab ea fuerit arbitrat᷑. Hȩc¬
ocłos quibꝰ deus uideri poterat claudit. Sic̃ solis ra¬
dius dum conspicitur acies oculi hebetat᷑: sic et qui
immoderate alta de se scrutatur. ab intentione ue¬
ri obtunditur. Sic̃ aquila exalto ad escas collabit᷑.
sic homo de alto bonȩ conuersationis. ꝑ carnalem
appetitum ad inferiora demergitur.

Expanded text:
tibus deseri a Deo, quatenus suae infirmitatis conscii tibus deseri a Deo, quatenus suae infirmitatis conscii ad humilitatem redeant, et humiles post casum existant. Nonnulli falsa opinione arrogantiae se esseter plangunt, de infirmitate validius per humilitatemfectos existimant, dum non sint qui obortis tentationibus innotescunt. 16. Tanto quisque fit veritati vicinior, quanto se esse longius ab ea fuerit arbitratus. Hoculos quibus Deus videri poterit dividit. Sicut solis radius dum conspicitur, acies oculi hebetatur, sic et qui immoderate altiora sibi scrutatur, ab intentione veri obtunditur. Sicut aquila ex alto ad escas collabsic homo de alto bonae conversationis per vanae gloriae appetitum ad inferiora demergitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Optina ẽ illa discretio: ut et nota sint oꝑa nr̃a ad dĩ
augendam głam et occulta ꝓ elatione uitanda hu¬
mana. Ille autem debet bonum publeare quod agit:
qui ꝑfecta humilitate fundat᷑. nulla iam elatione
contingitur. Nam his qui se intelligit adhuc amore
laudis pulsari. facta bonain occulto agat: ne forte qđ
mutabilitatẽ corrigere: aliquando tumore tangun¬
tur elationis. suȩ conscii accione iusticie. Sed ab huiꝰ
subreptionis uialo: humilitatis compunctione pur¬
gantur. Uiri sc̃ĩ noununqͣm quosdam de se audientes
instruunt: et tam̃ in his alta se consideratione custo¬
diunt. ne dumi alios aterrena intentione erigunt.
ipsi at̾rene laudis appetitu demergantur. Quidam
ꝑ incautam uirtutum iactantiam relabuntur ad
uitia: et quidam dum uiciorum impulsum freqͣn¬
ter plangunt. de infrmitate ipsa ꝑ humilitatem¬
ualidius comialescunt. Plerumq utile ẽ arrogan-¬

Expanded text:
10. Optima est illa discretio, ut et nota sint opera nostra ad Dei 10. Optima est illa discretio, ut et nota sint opera nostra ad Dei augendam gloriam, et occulta pro elatione vitanda humana. Ille autem debet publicare bonum, quod agit, qui, perfecta humilitate fundatus, nulla jam elatione contingitur. Nam qui se intelligit adhuc amore laudis pulsari, facta bona in occulto agat, ne forte quomutabilitatem corrigere, aliquando tumore tanguntur elationis suae conscii 312 actionis justitiae, sed ab hujus subreptionis malo humilitatis compunctione purgantur. 12. Viri sancti nonnunquam quosdam de se audientes instruunt, et tamen in his alta se consideratione custodiunt, ne dum alios a terrena intentione erigunt, ipsi in terrenae laudis appetitu demergantur. 13. Quidam per incautam virtutum jactantiam relabuntur ad vitia; et quidam, dum vitiorum impulsum freqter plangunt, de infirmitate validius per humilitatem convalescunt. Plerumque utile est arrogan
Abbreviated transcription (Latin):
Semꝑ suam aspiciant feditatẽ qui uane głȩ fauo¬
res diligunt: et ꝑdisse bonum opꝰ doleatt. quod ꝓ
humana ostentatione fecerunt. Amatꝰ uane głe
subinde illi uires uanitatis prauus appecitus au-¬
get. Boni oꝑis inchoatio non debet citius palam
ad hominum cognicionem uenire: ne dum bo¬
ni inchoatio humanis oculis referatur. a uirtu¬
te ꝑfectionis manescat cȩptio scĩtatis. Ante matu¬
ritatis enim tempꝰ messes florentes cito ꝑeunt:
germinaq in utilia fiunt. Uirtutes sc̃oꝵ: ꝑ osten¬
tationes appetitum dñio demonum unmundoꝵ
subiciunt᷑. Sic̃ ezechias rex qui diuicias suas cal¬
deis ꝑ iactantiã ꝓdidit: et ꝓpterea ꝑituras ꝑ ꝓ
pħam audiuit. Ut significaret dei seruitm uircu¬
tes suas dum uane głȩ studio ꝓdiderte ꝑdere: et
statim demones suoꝵ oꝑum dños facere. sic̃ ille ꝑ
ostentationem chaldeos rerimi suarum dños fecit.

Expanded text:
Semper suam aspiciant foeditatem, qui vanae gloriae favoSemper suam aspiciant foeditatem, qui vanae gloriae favores diligunt, et perdidisse bonum opus doleant, quod pro humana ostentatione fecerunt. 7. Amator vanaesubinde illi vires vanitatis pravus appetitus auget. 8. Boni operis inchoatio non debet citius palam ad hominum cognitionem venire, ne dum boni inchoatio humanis oculis reseratur, a virtute perfectionis inanescat coeptio sanctitatis. Ante maturitatis enim tempus messes florentes cito pereunt, germinaque eorum inutilia fiunt. 9. Virtutes sanctorum per ostentationis appetitum dominio daemonum immundorum subjiciuntur, sicut Ezechias rex, qui divitias suas Chaldaeis per jactantiam prodidit, et propterea perituras per prophetam audivit, ut significaret Dei servum virtutes suas, dum vanae gloriae studio prodiderit, perdere, et statim daemones suorum operum dominos facere, sicut ille per ostentationem Chaldaeos rerum suarum dominos fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
am in faccis qͣm indictis: cauiendam eẽ iactan¬
tiam. Flenda tam̃ ruma sibi quẽquã magis
qͣm dõ placere: et laudem ab hominib com¬
parare. Uanus et erroris ẽ animꝰ plenus famam appe¬
tere: et ad capiendam terrenam laudem stadium
dare. Circumspice temet ipsum homo: nichilq t̃
arroges quȩ inte sunt preter peccatum. Non decli¬
nat ad dexteram: qui non sibi s deo tribuit bona
quȩ agit. Neq ad sinistram se uertit: qui de diuina
indulgentia peccandi licentiam non presumit. hoc
ẽ quod natura expectat delectari in laudib. s tunc
recte sim dõ. non in se quisq laudetur. sic̃ scriptũ
ẽ. In dño laudabitur anima mea. Sepe uanam głã
contempnendo in aliud genus elationis ineiditur
dum iu se quisq głatur ꝑ eo quod contempnat ab
hominibꝰ laudẽ. Quibꝰ dam concessum ẽ tantundẽ
bene agere et fructum boni oꝑis non habere: qđ
ipsi sibi auferunt ꝑ studium humanȩ iactantie.

Expanded text:
am in factis quam in dictis cavendam esse jactantiam; flendam tamen ruinam, qua sibi quemquam magis quam Deo placere, et laudem ab hominibus comparare. 2. Vanus, et erroris est animus plenus, famam appetere et ad capiendam terrenam laudem studium dare. Circumspice temetipsum, homo, nihilque tibi arroges, quae in te sunt praeter peccatum. Non declinat ad dexteram, qui non sibi, sed Deo tribuit bona quae agit; neque ad sinistram se vertit, qui de divina indulgentia peccandi licentiam non praesumit. Hoc . Verum est quod natura expetit delectari in laudibus; sed 311 tunc recte, si in Deo, non in se quisque laudetur, sicut scriptum est: In Domino laudabitur anima mea . 4. Saepe vanam gloriam contemnendo, in aliud genus elationis inciditur, dum in se quis gloriatur, pro eo quod contemnat ab hominibus laudem. 5. Quibusdam concessum est tantumdem bene agere, et fructum boni operis non habere, quod ipsi sibi auferunt per studium humanae jactantiae. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
nifestũ ẽ autẽ quod pͥmis temporib om̃ĩs un¬
ctio crifmatis ꝑ solos pontisices fiebat. S et
pꝰtea qm institutũ ẽ. ut baptizatũ sacerdos
inuertice liniat. consignatio tam̃ frontis sous
pontificib reseruatur. Solus enim porttifex
frontẽ consignare ac lini re potest. et sp̃m

Expanded text:
nifestum est autem quod primis temporibus omnis unnifestum est autem quod primis temporibus omnis unctio chrismatis per solos pontifices fiebat. Sed et posteaquam institutum est, ut baptizatum sacerdos in vertice liniat, consignatio tamen frontis solis pontificibus reservatur. Solus enim pontifex frontem consignare et linire potest, et Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
i gestis pontisicalib legitur. qđ siluester pa-¬
pa instituit ut baptizatum presbit in uertioe
ꝑ absentiã ep̃i et difficultatẽ eum consequendi
sine manꝰ impositione baptizatum ab hac
uita migrare contingeret : qđ quidẽ oumino
ꝑicłosum ẽẽt. Quia sic̃ in baptismo remissio
ꝑeccatoꝵ accipit᷑. ita ꝑ manꝰ impositioniẽ spẽ
paclitꝰ datur. Illic gr̃a tribuit᷑ ad peccatorum
remissionẽ: hic gr̃a datur ad confirmationẽ
Quid autẽ ꝓdest si a lapsu erigeris. nisi etiã
ad standum confirmeris. pt̃ea timendũ ẽ
his qui ꝑ negligentiam amittunt ep̃i presen¬
tiam. et ñ suscipiunt manus impositionem.
ne forte ꝓptea dampnent᷑ : quia festinare de-¬
buerunt dum potuerunt. ꝓpt̃ eosemĩ qͥ arti¬
cło temporis preueniunt᷑. instituta ẽ illa qua
sacerdos baptixatũ statim in uertice lunt.
sacri crismatis unctio. ut in hoc ipso ostendat᷑
sit: cum tam sollicite uniu̾sis cauetur. ne
forte sine ipso ab hac uita subtrahantur. Ma¬

Expanded text:
 gestis pontificalibus legitur quod Sylvester papa constituit ut baptizatum presbyter in verticper absentiam episcopi, et difficultatem eum consequendi, sine manus impositione baptizatum ab hac vita migrare contingeret. Quod quidem omnino periculosum esset. Quia sicut in baptismo remissio peccatorum accipitur, ita per manus impositionem Spiritus Paracletus datur; illic gratia attribuitur ad remissionem peccatorum, hic gratia datur ad confirmationem. Quid autem prodest si a lapsu erigeris, nisi etiam ad standum confirmeris? Propterea timendum est iis qui per negligentiam amittunt episcopi praesentiam, et non suscipiunt manus impositionem, ne forte propterea damnentur; quia festinare debuerunt dum potuerunt. Propter eos enim qui articulo temporis praeveniuntur, instituta est illa qua sacerdos baptizatum statim in vertice linit, sacri chrismatis unctio, ut in hoc ipso ostendaturlutem, cum tam sollicite universis cavetur ne forte sine ipso ab hac vita subtrahantur. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotali dignitate potiri. Aduttimũ dat᷑
cereus accensus in manu eiꝰ. quatruus implere
doceat᷑ illud euangłicum quo dicitur. Sic lu¬
ceat lux nr̃a coram horminib ut uideant ur̃a
bona õꝑa. et głificent patrẽ ur̃m qui moelis ẽ.
hanc qͥ lampadem si in extinguibilem seruau̾it.
int̃ uirgines sapientes cum sponso celesti ad nip¬
tias introibit.

Expanded text:
sacerdotali dignitate potiri. Ad ultimum datur sacerdotali dignitate potiri. Ad ultimum datur cereus accensus in manum ejus, quatenus implere doceatur illud evangelicum quo dicitur: Sic luceat lux vestra coram hominibus ut videant vestra bona opera, et glorificen. Patrem vestrum qui in coelis est . Hanc igitur lampadem si inexstinguibilem servaverit, inter virgines sapientes cum sponso coelesti ad nuptia introibit.
Abbreviated transcription (Latin):
hac gͥ fidei responsione trina mersione a sordi¬
b uetustatis abluitur : et nouũ hominem
indutus. triduanȩ morti xp̃i consepelit᷑. sicẽ
ait apłe. Quicũq in xp̃o baptizati sum̾: in
morte ipsius baptitati sumꝰ. Conse pulti enĩ¬
sum̾ ꝑ baptismũ in mortẽ : ut quomͦ xp̃c resur¬
rexit a mortuis. ita et nos in nouitate uitȩ
ambulemus. Trina eum immersio: trina
õ ẽ cogitationis. locutionis. et oꝑationis emun¬
datio. Completis autẽ baptismi sacram̃tis. pꝰ¬
qͣm baptiratus a fonte ascencendit. sacro cͥsina¬
merito deinceps xpianus appelletur. choeres
regni et głȩ sacra unctione effectus. Ex inde
tradit᷑ xp̃imo uestis candida. ut qͥ pͥmȩ nati¬
uitatis decorẽ. uetustatis pannis obfuscauerat.
habitu generationis głȩ p̃ferat. indum̃tum.
Tegit᷑ etiã pꝰ sacrã unctionẽ eiꝰ caput uelami
ne sacro. ut intelligat se diademate regni et

Expanded text:
hac igitur fidei responsione, trina mersione a sordihac igitur fidei responsione, trina mersione a sordibus vetustatis abluitur, et novum hominem indutus triduanae morti Christi consepelitur, sicut ait Apostolus: Quicunque in Christo baptizati sumus, in morte ipsius baptiper baptismum in mortem, ut quomodo Christus resurrexit a mortuis, ita et nos in novitate vitae ambulemus . Trina enim immersio, trina est cogitationis, locutionis et operationis emundatio. Completis autem baptismi sacramentis, postquam baptizatus a fonte ascendit, sacro chrismamerito deinceps Christianus appelletur, cohaeres regni et gloriae sacra unctione effectus. Exinde traditur Christiano vestis candida, ut qui primae nativitatis decorem vetustatis pannis obfuscaverat, habitu regenerationis, gloriae praeferat indumentum. Tegitur etiam post sacram unctionem ejus caput sacro velamine, ut intelligat se diademate regni et
Abbreviated transcription (Latin):
is qͥ completis: uenit saceridos ad fontem
consecrat᷑ fons in nomine patris et filii et
sp̃e scĩ. ut sanctitas sacram̃ti ñ ex eo qͥ mi¬
nistrat. s ex eo qui scĩficat. constare sciautur.
sic̃ scͥptũ ẽ hic ẽ qui baptizat. Sic enĩ nec a bono
meliꝰ datur. nec amalo peiꝰ accipit᷑: quia scĩtas
sacram̃ti dĩ. non in merito ministrantiũ. s scĩ¬
ficantis uirtute ꝑficit᷑. Tradit᷑ etiam nouȩ ui¬
tȩ auditorib simbolũ fidei in quo apłicȩ doctͥnȩ
forma consistit. Postremo oblatꝰ ad baptismum
paruulus. et int̾rogatꝰ a sacerdote. si abrenun
iniqͥtate obligatꝰ est: aliena fide et confessione
soluatur. Post abrenuntiationẽ factam ungit᷑
oleo sacro in pectore. tanqͣm muniatur adu̾sus¬
hostem ne ei deinceps inmunda et noxia ꝑsuade
possit. Ungit᷑ et int̃ scapulas. uͥ uigor portandi
oneris ẽ: ut fortitudinẽ accipiat ad portandũ
licam. remissionẽ peccatoꝵ et uitã ȩt̃nam. Sub

Expanded text:
is ergo completis, venit sacerdos ad fontem: consecratur fons In nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti; ut sanctitas sacramenti non ex eo qui ministrat, sed ex eo qui sanctificat constare sciatur, sicut scriptum est: Hic est qui baptizat . Sic enim nec a bono melius datur, nec a malo pejus accipitur, quia sanctitas sacramenti non in merito ministrantium, sed ificantis virtute perficitur. Traditur etiam novae vitae auditoribus symbolum fidei, in quo apostolicae doctrinae forma consistit. Postremo oblatus ad baptismum parvulus, et interrogatus a sacerdote an abrenuntiniquitate obligatus est, aliena fide et confessione salvatur. Post abrenuntiationem factam, ungitur oleo sacro in pectore tanqhostem invisibilem, ne ei immunda et noxia persuadeat desideria. Ungitur et inter scapulas, ubi est vigor portandi oneris, ut fortitudinem accipiat ad portandum licam, remissionem peccatorum et vitam aeternam. Sub
Abbreviated transcription (Latin):
uni omina sacram̃ta post peceatum ec
ꝓpt̃ peccatum sumpserint exordium.
peccatum legitur institutum non tam̃ ad re¬
medium s ad officium. In coniugio autẽ hȩc
pͥmin considanda funt et discernenda. Origo
et iustitutio. eum modo et causis sus. et eius¬
sđm tempus et locusi et ritꝰ uariatio.

Expanded text:
um omnia sacramenta post peccatum et propter peccatum sumpserint exordium, tum etiam ante peccatum legitur institutum, non tamen ad remedium, sed ad officium. In conjugio autem haec primum consideranda sunt et discernenda: origo et institutio cum modo et causis suis, et secundum tempus, et locus, et ritus variatio.