comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dinem. Nȩcnon etiã uirgã aaron. id ÷ sũmi ueriq pon¬
tificis nrĩ iħu xp̃i salutare uexillũ. immortalis memoriȩ
semꝑ uiriditate frondescens. Hȩc nanq ÷ uirga. quȩ postea¬
quã de iesse radice succisa est. uiuacius mortificata reuireset
Hęc aut̃ om̃ĩa. duob cherubin id ÷ historicȩ & spualis scientiȩ
plenitudine ꝓtegentur. Cherubin enĩ int̾precat᷑ scientiȩ mul¬
titudo. quȩ ꝓpiciatoriũ dĩ id ÷ placiditatem pectoris tui ui¬
git᷑ ꝓtegent. & a cunctis sp̃ualiũ nequiciarũ incursibus
obũbrabunt. & ita mens tua ñ solũ in arcã diuini testam̃ti
uerũ etiã in regnũ sacerdotale ꝓuecta. ꝑ indissolubilem
puritatis affectũ quodã modo absorta spualib disciplinis.
illud implebit pontificale mandatũ. qđ a legis latore ita p̃¬
cipit᷑. & de scĩs non egredietur. ne polluat scuariũ dĩ. Id:

Expanded text:
dinem: nec non etiam uirgam Aaron, id est summi uerique pondinem: nec non etiam uirgam Aaron, id est summi uerique pontificis nostri Iesu Christi salutare uexillum, inmortalis memoriae semper uiriditate frondescens. haec namque est uirga quae poeteaquam de Iesse radice succisa est ninaeins mortificata reuirescit. haec autem omnia duobus Cherubin, id est historicae et spiritalis scientiae plenitudine protegentur. Cherubin enim interpretatur scientiae multitudo: quae propitiatorium dei, id est placiditatem pectoris tui iugiter protegent et a ounotis spiritaliom nequitirum incursibus obumbrabunt. et ita mens tua non solum in arcam diuini testamenti, uerum etiam in regnum sacerdotale prouecta per indissolubilem puritatis affectum quodammodo absorta spiritalibus disciplinis illud inplebit pontificale mandatum, quod a legialatore ita praecipitur: et de sanctis non egredietur, ne polluat sanctuarium dei, id est
Abbreviated transcription (Latin):
sibile nanq ÷. immundã mentẽ donũ scientiȩ spualis ad ipisci
Et iccirco om̃i cautione deuita. netͥ. ꝑstudiũ lectionis. non
scientiȩ lum̃ nec illa ꝑpetua quȩ ꝑ illuminationẽ doctrinȩ
ꝓmittit᷑ gła. sed instrum̃ta ꝑditionis de arrogantiȩ uanita¬
te nascantur. Deinde hoctͥ ÷ omimodis enitendũ. ut expul¬
sa om̃i sollicitudine & cogitatione t̾rena. assiduũ te ac potiꝰ
iugẽ saciȩ ꝓ̃beas lectioni. donec continua meditatione im
buat mentẽ tuã. & quasi insimilitudinẽ sui formet. arcã
quodã modo exea faciens testam̃ti. habentẽ scilicet in sẽ duas
tabulas lapideas. id÷ duplicis instrum̃ti ꝑpetuã firmitatẽ.
Urnam quoq aureã. hoc ÷ memoriã purã atq sincerã. que
reconditũ inse manna ꝑpetua tenacitate conseruet. sp̃ualiũ
scilicet sensuũ & angłici illius panis ꝑennẽ cȩlestẽq dulce¬

Expanded text:
sibile namque est inmundam mentem donum scientiae spiritalis adipisci. sibile namque est inmundam mentem donum scientiae spiritalis adipisci. et idcirco omni cautione deuita, ae tibi per studium lectionis non scientiae lumen nec illa perpetua quae per inluminationem doctrinae promittitur gloria, sed instrumenta perditionis de adrogantiae uanitate nascantur. deinde hoc tibi est omnimodis enitendum, ut expulsa omni sollicitudine et cogitatione terrena adsiduum te ac potius iugem sacrae praebeas lectioni, donec continua medibuat mentem tuam, et quasi in similitudinem sui formet, arcam quodammodo ex ea faciens testamenti, habentem scilicet in se duas tabulas lapideas, id est duplicis Instrumenti perpetuam firmitatem. urnam quoque auream, hoc est memoriam puram atque sinceram, quae reconditum in se manna perpetua tenacitate conseruet, spiritalium scilicet sensuum et angelici illius panis perennem caelestemque dulce
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sũpserit. consequens ꝓfecto ÷ ut ñ iã minimꝰ in regnocȩloꝵ.
ac sermonis affluentiã consecuti. quia possunt ea quȩ uo¬
luerint ornate copioseq disserere. scientiã sp̃ualẽ possidere
credunt᷑. abiis qui uim eiꝰ & qualitatẽ discernere non nouer̃.
Auud nanq ÷. facilitatẽ oris & nitorẽ habere sermonis. & aliud
uenas ac medullas celestiũ intrare dictoꝵ. ac ꝓfunda & abs¬
condita sacram̃ta purissima cordis ocło contẽplari. Qđ nullatenꝰ
humana doctrina nec eruditio scłaris. sed sola puritas m̃tis ꝑ
illuminationẽ scĩ sp̃s obtinebit. festinandũ gͥtͥ est si adueram
scripturarũ uis scientiã ꝑuenire. ut humilitatẽ cordis immo¬
bilẽ primitꝰ consequaris: quȩ te ñ ad illã quȩ inflat. sed adeã
quȩ illuminat scientiã. caritatis consũ matione ꝑducat. Impos¬

Expanded text:
praesumpserit consequens profecto est ut non iam minimus in regno caelorum, praesumpserit consequens profecto est ut non iam minimus in regno caelorum, ac sermonis afluentiam consecuti, quia possunt ea quae noluerint ornate copioseque disserere, scientiam spiritalem possidere creduntur ab his qui uim eius et qualitatem disoernere non nouerunt. aliud namque est facilitatem oris et nitorem habere sermonis et aliud uenas ac medullas caelestium intrare dictorum ac profunda et abscondita sacramenta pnrissimo cordis oculo contemplari, quod nullatenus humana doctrins nec cruditie saocularissed sola puritas mentis per inluminationem spiritas possidebit. Festinandum igitur tibi set si ad ueram scripturarum u scientiam peruenire, ut humilitatem cordis inmobilem primitus consequaris, quae te m ad illam quae inflat, sed ad eam quae inluminat scientiam caritatis consummatione perducat. inpos
Abbreviated transcription (Latin):
sequet᷑. Esto gͦ ꝑ omĩa citꝰ ad audiendũ. tardus aut ad loquendũ.¬
ne cadat intẽ illud qđ notat᷑ a salomone. Si uideris uirũ ueloẽ
i uerbis: scito qͥa spẽ habet insipiens magis quã ille. Nec quen¬
qua uerb̾ docere p̃sumas: qđ oꝑe ante ñ feceris. hunc enĩ ordi¬
Ne Nostenere debere. etiã exẽplis suis dñs nr̃ instituit. de quo
ita dr̃. Quȩ coepit iħc facere & docere. Caue gͥ. neate actũ ꝓsi¬
uens addocendũ. in illoꝵ numero deputeris de qͥb in ȩuangło
ans ad disciptos loquit᷑. Quȩ dicunt seruate & facite. scđm u
opa eoꝵ nolite facere. dicunt enĩ & ñ faciunt. Alligant aut̃ Ø¬
uera grauia & importabilia. & imponunt ea suꝑ humeros ho¬
minũ. ipsi aut̃ digito suo nolunt ea mouere. Si enĩ ille qͥ unũ
mandatũ minimũ soluens. docuerit sic homines. minimus
uocabit᷑ in regno cȩlorũ: qͥ multa & maiora neglegens docere

Expanded text:
nsequetur. Esto ergo per omnia citus ad audiendum, tardus autem ad loquendunsequetur. Esto ergo per omnia citus ad audiendum, tardus autem ad loquendune cadat in te illud quod notatur a Salomone: Si videris virum velocem in verbis, scito quia spem habet insipiens magis quam ille . Nec quemquam verbis docere praesumas, quod opere ante non feceris. Hunc enim nos ordinem tenere debere, etiam exemplis suis Dominus noster instituit, de quo ita dicitur: Quae coepit Jesus facere et docere . Cave ergo ne ante actum prosiliens ad docendum, in illorum numero deputeris, de quibus in Evangelio Dominus ad discipulos suos loquitur: Quae dicunt vobis servate et facite, secuo eorum nolite facere: dicunt enim et non faciunt. Alligant autem onera gravia et importabilia, et imponunt ea super humeros hominum; ipsi autem digito suo nolunmandatum minimum soluens docuerit sic homines, minimus uocabitur in regno caelorum, qui multa et maiora neglegens docere
Abbreviated transcription (Latin):
rĩ tui labor uana elatione casset᷑. ut inducas sũmũ orttio
pe labor hominis. inore ipsius Et ut om̃iũ senioꝵ insticuta at̃
sententias intento corde & quasi muto ore suscipias. ac diligent᷑
in petore tuo condens ad ꝑficienda ea potiꝰ quã addocenciua
festines. Ex hoc enĩ coenodoxiȩ ꝑniciosa p̃sũptio. exillo ut
fructꝰ spũalis scientiȩ pullulabunt. Hichil itaq in collatione
senioꝵ ꝓferre audeas. nisi qđ int̾rogare te aut ignoratio noci¬
tura aut ratio necessariȩ cognitionis impulerit᷑. ut qͥdã uanȩ
głe amore distenti. ꝓ ostensione doctrinȩ ea quȩ optime nor̃
untrogare se simulant. Impossibile : eni. eũ qͥ ꝓposito aug̃ ner¬
de laudis humanȩ. studio lectionis insistit. donũ uere scienti:
& maxime suꝑbie uitiis obliget᷑. Et ita in actuali atq ethici eꝰ¬
gressione ꝓstratꝰ. scientiã spualẽ quȩ exea nascitur minime c̃¬

Expanded text:
rii tui labor uana elatione cassetur, ut indicas summum ori tuo rii tui labor uana elatione cassetur, ut indicas summum ori tuo pe labor hominis in ore ipsius , et ut omnium seniorum instituta atque sententias intento corde et quasi muto ore suscipias; ac diligenter in pectore tuo condens, ad perficienda ea potius quam ad docenda festines. Ex hoc enim cenodoxiae perniciosa praesumptio, ex illo autem fructus spiritalis scientiae pullulabunt. Nihil itaque in collatione seniorum proferre audeas, nisi quod interrogare te aut ignoratio nocitura, aut ratio necessariae cognitionis impulerit, ut quidam vanae gloriae amore distenti, pro ostentatione doctrinae, ea quae optime norunt interrogare se simulant. Impossibile enim est eum qui proposito acquirendae laudis humanae, studio lectionis insistit, donum verae scientiaet maxime superbiae vitiis obligetur, et ita in actuali atque ethica congressione prostratus, scientiam spiritalem quae ex ea nascitur minime co
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃mio consequunt᷑. Non enĩ a meditatione legis intelligenia
sed de fructu oꝑis ad quirentes. cũ psalmographocanunt. a
mandatis tuis intellexi: & ex coctis passionib uniuersis. fi¬
ducialit̾ dicunt. P sallã & intelligã in uia immaculata. Ille eni
psallens intelligit quȩ canunt᷑: qͥ inuia immaculata gressu
puri cordis inñitit᷑. & iccircosi scientiȩ sp̃uali sacrũ in corde
ur̃ uultis tabernaculũ p̃parare: ab om̃iũ uos uitioꝵ contagions
purgate. & curis scłi p̃sentis exute. Impossibile nanq est.
animã quȩ mundanis uł tenuit᷑ distentionib occupat᷑. do
nũ scientiȩ ꝓ mereri. ł generatricẽ spũaliũ sensuũ. aut teni¬
cẽ sacrarũ fieri lactionũ Obseruate gͥ in primis. & maxino
tu ioħs cui magis ad custodienda hȩc quȩ dicturus su⁊ xar
adhuc ad olescentior suffragat᷑. ne studiũ lectionis ac deside¬

Expanded text:
in praemio consequuntur. non enim a meditatione legis intellegentiam, in praemio consequuntur. non enim a meditatione legis intellegentiam, sed de fructu operis adquirentes cum psalmographo canunt: a mandatis tuis intellexi, et excoctis passionibus uniuersis fiducialiter dicunt: psallam, et intellegam in uia inmaculata. ille enim psallens intelleget quae canuntur, qui in uia inmaculata gressu puri cordis innititur. et idcirco si scientiae spiritalis sacrum in corde uestro uultis tabernaculum praeparare, ab omnium nos uitiorum contagione purgate et curis saeculi praesentis exuite. inpossibile namque est animam, qucem spiritalium sensuum aut tenacem sacrarum fieri lectionum. obseruate igitur in primis, et maxime tn, Iohannes, cui magis ad cnstodienda haec quae dicturus sum aetas adhuc adulescentior suffragatur, ne studium lectionis ac deside
Abbreviated transcription (Latin):
a un esti Qua ꝙꝓ pt̃ si uob̾ cura est ad spũ alis scientie lum̃
nꝰ manes iactantieꝰ uitio sed emĩdationis grã ꝑuenire: illiꝰ pͥmũ
beatitudinis cupiditate f lãmamini de quadictũ ÷ beati mun¬
do corde qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. ut etiã adillã dequa angłs
a& danis olẽ iuit puenire possitis. Qui aiit docti fuerint᷑ ful¬
gebunt sic̃ splendor firmam̃ti. Et qͥ ad iusticiã erudiunt multos
quasi stelle in ꝑpetuas ȩcñitates. & in alio ꝓpħa. Iiluminat uob
lum̃ scientiȩ. dũ tẽpꝰ est. Tenentes itaq illã quã habere uos sen¬
tio diligentiã lectionis: omĩ studio festinate. actualẽ iđ sen
tdncã qu̾ã pͥmũ adintegrũ app̃hendere disciplinã. Absq hac
nanq. illa quã diximꝰ theoretica puritas ñ potest a pp̃hend¬
quã ĩi tantũ qͥ ñ alioꝵ docentũ uerbis sed ꝓpriorũ actuũ un¬
tute ꝑfecti sunt. post multa oꝑũ ac laborũ stipendia iã quaisi

Expanded text:
unus est. Quapropter si uobis curae est ad spiritalis scientiae lumen non inanis iactantiae uitio, sed emundationis gratia peruenire, illius primum beatitudinis cupiditate flammamini de qua dictum est: beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, ut etiam ad illam de qua angelus ad Danihelem aitperuenire possitis: qui autem docti fuerint, fulgebunt sicquasi stellae in perpetuas aeternitates, et in alio propheta: inluminate uobis lumen scientiae dum tempus est. tenentes itaque illam quam habere uos sentio diligentiam lectionis omni studio festinate actualem, id est ethicam quam primum ad integrum conprehendere disciplinam. absque hac namque illa quam diximquam hi tantum qui non aliorum docentum uerbis, sed propriorum actuum uirtute perfecti sunt post multa operum ac laborum stipendia iam quasi
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ prius ora clausisset. ne uł parũ damni ꝑ incuriã eiꝰ
ꝓximꝰ sustineret. Et cũ hȩc qͦq abbati ioħi necdũ ad cõparatio¬
nẽ tantȩ giẽ qua eũ sibi pręlatũ. eẽ. cernebat. idonea uide¬
rent᷑. atq ab eo quidnã esset illud qđ tantȩ grȩ̃ meritis con¬
ferri posset sciscitans scrutaret᷑: ille reuerentia tã sollicitȩ in¬
quisitionis astrictꝰ. uxorẽ se parentũ ui imꝑioq compulsũ
cũ ꝓfiteri monachũ uellet. ante duodecĩ annos accepisse c̃fessus
.ẽ. quã nemine etiã nunc conscio. sororis loco a se uirginem
custodiri. Qđ factũ cũ audisset senex. tanta est ad miratione
ꝑmotꝰ: ut corã ipso publice ꝓclamaret. ñ immerito dȩmonẽ
qͥ se despexerat. illiꝰ ñ tolerasse p̃sentiã: cuiꝰ ipse uirtutẽ ñ solũ in
iuuentutis ardore. sed ne nc̃ qͥdẽ sine discrimine castitatis aude¬

Expanded text:
eorum prius ora clausisset, ne uel parum damni per incuriam eius eorum prius ora clausisset, ne uel parum damni per incuriam eius proximus sustineret. et cum haec quoque abbati Iohanni necdum ad conparationem tantae gratiae, qua eum sibi praelatum esse cernebat, idonea uiderentur atque ab eo, quidnam esset illud quod tantae gratiae meritis conferri posset, sciscitans scrutaretur, ille reuerentia tam sollicitae inquisitionis adstrictus uxorem se parentum ui imperioque conpulsum, cum profiteri monachum uellet, ante duodecim est, quam, nemine etiam nunc conscio, sororis loco a se virginem custodiri testabatur. Quod factum cum audisset senex, tanta est admiratione permotus, ut coram ipso publice proclamaret: Non immerito daemonem qui se despexerat, illius non tolerasse praesentiam, cujus ipse virtutem non solum in juventutis ardore, sed ne nunc quidem sine discrimine castitatis aude
Abbreviated transcription (Latin):
dentẽ grãm senex ñ mediocrit admiratꝰ. eoq amplius
obstupescens qđ eũ habitu cerneret scłari: coepit̾ abeo
uitȩ ac ꝓfessionis eiꝰ ordinẽ diligent̃ inquirere. Cũq ille
scłare se atq uxorio uinculo colligatũ. ẽẽ. dixisset: beatꝰ
ioħs excellentiã uirtutis eiꝰ & grȩ mente ꝑtractans. quȩnã
illi esset conuersatio attentuis explorabat. Iile se rusticũ
& cotidiano manuũ oꝑe uictũ quęrere. nec ullius boni
ẽẽ. se consciũ testabatur. nisi qđ nunquã ante ad ruris oꝑa
mane exercenda ꝓcederet. neq uesꝑe domũ reuerteretur.
nisi in eccła ꝓ cotidianȩ uitȩ cõmeatli. largitori eiꝰ dõ grãs
retulisset. Heq se unquã de fructib suis aliqͥd usurpasse.
nisi prius dõ primicias eorũ ac decimas obtulisset. Et nimꝙ
se boues suos ꝑ alienȩ messis trans duxisse confiniũ. nisi

Expanded text:
dentem gratiam senex non mediocriter admiratus eoque amplius dentem gratiam senex non mediocriter admiratus eoque amplius obstupescens, quod eum habitu cerneret saeculari, coepit ab eo uitae ae professionis eius ordinem diligenter inquirere. oumque ille saecularem se atque uxorio uinculo conligatum esse dixisset, beatus Iobannes excellentiam uirtutis eius et gratiae mente pertractans quaenam illi esset conuersatio adtentius explorabat. ille se rusticum et cotidiano maauain opere uictum quaerere- nec ullius boni esse se conscium testabatur, nisi quod numquam ante ad ruris opera mane exercenda procederet neque uespere domum reuerteretur, nisi in ecclesia pro cotidianae uitae commeatu largitori eius deo gratias rettulisset, neque se umquam de fructibus suis aliquid usurpasse, nisi prius deo primitias eorum ac decimas obtulisset, et numquam se boues suos per alienae messis transduxisse confinium, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sit inqualibet ꝓfessione ꝑfectus. Absq illo nanq dispendio
quo feriri monachũ diximꝰ qͥ mobilitate m̃tis ad studia cupit
transire diuersa: etiã hinc periculũ mortis incurrit᷑. qđñnunq
que ñ nullis bene cesserant. ꝑniciosa abaliis sentiurt᷑ Nã ut¬
quidda exepli grã ꝓferamꝰ: uelut siquis illã uiri illiꝰ imitari
uirtittẽ uelit qua solet abbas ioħs ñ adimitationis formulã
sed tantũmodo ꝓ admiratione ꝓferre. Nã quidã ueniens ad
p̾dictũ senẽ habitu seculari. cũ ei quasdã frugũ suarũ prii¬
micias detiilisset: ferocissimo quendã demonĩo arreptũ ibi¬
dẽ repperit. Qui cũ abbatis ioħis obtestationes ac piixepta
despiciens. testaret᷑ nunquã se ad illius imꝑiũ de corpore
qđ obsederat migraturũ: huiꝰ aduentu ꝑterritꝰ. cũ reue¬
rentissima nominis illiꝰ inclamatione discessit. Cuiꝰ tã eui¬

Expanded text:
sit in qualibet professione perfectus. Absque illo namque dispendio, sit in qualibet professione perfectus. Absque illo namque dispendio, quo feriri monachum diximus qui mobilitate mentis ad studia cupit transire diuersa, etiam hinc periculum mortis incurritur, quod nonquae nonnullis bene cesserant quiddam exempli gratia proferamus, velut si quis illam viri illius imitari virtutem velit, quam solet abbas Joannes, non ad imitationis formulam, sed tantummodo pro admiratione proferre. Nam quidam veniens ad praedictum senem habitu saeculari, cum ei quasdam frugum suarum primitias detulisset, ferocissimo quendam daemonio arreptum ibidem repperit. qui cum abbatis Iohannis obtestationes ac praecepta despiciens testaretur numquam se ad illius imperium de corpore quod obsederat migraturum, huius aduentu perterritus cum reuerentissima nominis illius inclamatione discessit cuius tam eui
Abbreviated transcription (Latin):
in hilaritate. Nec enĩ ulla membra. alioꝵ sibi membrorũ
possunt ministeria uindicare. quia nec ocłi manuũ. nec
om̃s linguis loquunt᷑. ñ om̃s int̾p̾tant᷑. Solent enĩ ii qͥ nec¬
dũ sunt in illa quã arripuer̃ ꝓfessione fundati. cũ audie¬
rint quosdã in diuersis studi is ac uirtutib predicari. ita
eoꝵ laude succendi. ut imitari eoꝵ ꝓtinꝰ gestiant disciplinã
In quo irritos necessario impendit conatꝰ humana fragilitas
Impossibile nanq est. unũ eundẽq hominẽ simul uni¬
uersis quas suꝑius cõp̃hendi. fulgere uirtutib. Quassiqͥs
uoluerit parit̾ affectare : in id incidere eũ necesse ÷. ut
dũ om̃s sequit᷑ nullã integre consequat᷑. magisq ex hac im¬
mutatione ac uarietate dispendiũ capiat quã ꝓfectũ. Mul¬
tis enĩ ui is ad dm̃ tenditur. & idõ unusquisq illã quã semel
arripuit. irreuocabili cursus sui intentione conficiat. ut

Expanded text:
it perfectum. Nec enim nulla membra aliorum sibi membrorum possunt ministeria vindicare, quia nec oculi manuum, nec omnes linguis loquuntur, non omnes interpretantur: solent enim hi qui necdum sunt in illa quam arripuerunt professione fundati, cum audierint quosdam in diversis studiis ac virtutibus praedicari, ita eorum laude succendi, ut imitari eorum in quo inritos necessario inpendit conatus humana fragilitas. inpossibile namque est unum eundemque hominem aimnl uniuersis quas superius. conprehendi fulgere uirtutibus. quas si quis uoluerit pariter affectare, in id incidere eam necesse est, ut dum omnes sequitur nullam integre consequatur magisque ex hac inmutatione ac uarietate dispendium capiat quam profectum. multis enim uiis ad deum tenditur, et ideo unusquisque illam quam semel arripuit inrenooabili cursus sui intentione conficiat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
inapor Qm̃ ipse dñs iniussũ. in uoce archangłi & intuba dĩ descen¬
Qet de cȩlo. & mortui qͥ in xp̃o sunt resurgent᷑ primi. Qua exhor¬
tationis specie. a nagoges figura p̃fert᷑. Doctrina uͦ. simplicem
hystorice expositionis ordinẽ pandit: in qua nullus occult ioobus¬
tellectus nisi qͥ uerbis resonat c̃tinet᷑ sic̃÷ illud Iradidi eni uobis

Expanded text:
se Dominus in jussu et in voce archangeli, et in tuba Dei descendet de coelo; et mortui qui in Christo sunt, resurgent primi . Qua exhortationis specie anagoges figura praefertur. Doctrina vero simplicem historiae expositionis ordinem pandit, in qua nullus occultior intellectus, nisi qui verbis resonat, continetur, sicut est illud: Tradidi enim vobis
Abbreviated transcription (Latin):
diuidit᷑. id÷ in hystoricã int̾pretationẽ & intelligentiã spualem
Unde etiã salomon cũ ȩccłȩ multiformẽ grãm enumerasset: adi&
Om̃s enĩ qͥ apud eã sunt. uestiti sunt duplicit̾: Spũalis aut̃ scieniȩ
genera sunt tria. Iropologia. allegoria. anagoge. De qͥb in ꝓuerbus
ita dr̃. Iu aut̃ describe tͥ eã triplicit᷑ suꝑ latitudinẽ cordis tui. itaq
hystoria. preteritarũ ac uisibiliũ agnitionẽ complectit᷑ rerum.
Quȩ ita ab apło replicat᷑. Scriptũ ÷ enĩ quia abrahã duos filios habut¬

Expanded text:
, id est in historicam interpretationem et intellegentiam spiritalem. unde etiam Salomon cum ecclesiae multiformem gratiam enumerasset, adiecit: omnes enim qui apud eam sunt nestiti sunt dupliciter. spiritalis autem scientiae genera sunt tria, tropologia, allegoria, anagoge, de quibus in Prouerbiis ita dicitur: tu autem describe tibi ea tripliciter super latitudinem cordis tui. itaque historia praeteritarum ac uisibilium agnitionem conplectitur rerum, quae ita ab apostolo replicat
Abbreviated transcription (Latin):
plicem largitatẽ beatꝰ apłs mente ꝑtractans. & in quo ddã imm̃¬
sũ atq int̾minabil& pietatis dĩ pelagus se incidisse conspi¬
ciens : exclamauit. Oaltitudo diuitiarũ sapientiȩ & scientię
dĩ. Quã inscrutabilia iudicia dĩ. & inuestigabiles uiȩ eiꝰ. Quis
enĩ cognouit sensũ dñi : Huiꝰ gͦ scientiȩ admirationẽ quã ille
talis ac tantꝰ gentiũ magister expauit. euacuare conabit᷑: qͥsq
posse metiri. Nã qui ad plenũ dispensationes dĩ quib salutem
in hominib oꝑatur. uł mente concipe uł disserere se posse con¬
fidit : ꝓculdubio impugnans apłicȩ sententię ueritatẽ. scruta¬
bilia dĩ. eẽ. iudicia & uestigabiles uias eiꝰ ꝓphana ꝓnunciabit au¬
dacia. ipso quoq dño hȩc ad eos ita testante. Non enĩ cogitationes

Expanded text:
plicem largitatem beatus apostolus mente pertractans et in quoddam inmeplicem largitatem beatus apostolus mente pertractans et in quoddam inmensum atque interminabile pietatis dei pelagus se incidisse conspiciens exclamauit: o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei: quam inscrutabilia iudicia dei et inuestigabiles uiae eii Spiritus Domini. Hujus ergo scientiae admirationem quam ille talis ac tantus gentium magister expavit, evacuare conabitur quisque posse metiri. Nam qui ad plenum dispensationes Dei quibus salutem in hominibus operatur, vel mente concipere, vel ore disserere se posse confidit, procul dubio impugnans Apostolicae sententiae veritatem, scrutabilia Dei esse judicia et scrutabiles vias ejus profana pronuntiavit audacia, ipso quoque Domino haec ad eos ita testante: Non enim cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ stipis sꝑantẽ solatia. insꝑatȩ salutis premi ĩs locupletant. di¬
poterimꝰ aduertere. diuersis atq innu meris modis & inscrutabi¬
lib uiis dm̃ salutẽ humani generis ꝓcurare. & quorundã qͥdẽ
uolentiũ ac sitientiũ cursũ ad maiorẽ incitare flagrantiã. quosdã
uͦ etiã nolentes inuitosq compellere. & nunc quidẽ ut implean¬
tur ea quȩ utilit̾ a nobis desiderata ꝑspexerit adiuuare. nunc uͦ
etiã ipsius scĩ desiderii inspirare principia. & ł initiũ boni
saluatorẽ sed etiã ad iutorẽ ac susceptorẽ dñm ꝓclamamꝰ In eo
enĩ qđ prior aduocat & ignorantes nos atq inuitos attrahit
ad salutẽ : ꝓtector atq saluator est. In eo aut̃ qđ annitentibus
nobis opẽ ferre. refugientesq suscipe ac munire consueuit: susce¬
ptor ac refugiũ nominatur. Deniq hanc dispensationis dĩ multi¬

Expanded text:
mae stipis sperantem solacia insperatae salutis praemiis locupletant dimae stipis sperantem solacia insperatae salutis praemiis locupletant dipoterimus advertere, diversis atque innumeris modis, et inscrutabilibus viis, Deum salutem humani generis procurare; et quorumdam quidem volentium ac sitientium cursum ad majorem incitare flagrantiam, quosdam vero etiam nolentes invitosque compellere: et nunc quidem, ut impleantur ea quae utiliter a nobis desiderata conspexerit, adjuvare; nunc vero etiam ipsius sancti desiderii inspirare principia; et vel initium bosaluatorem, sed etiam adiutorem ac susceptorem dominum proclamamus. in eo enim quod prior aduocat et ignorantes nos atque inuitos adtrahit ad salutem, protector atque saluator est, in eo autem quod adnitentibus nobis opem ferre refugientesque suscipere ac munire consueuit, susceptor ac refugium nominatur. denique hanc dispensationis dei multi
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ frustra decũbens. de aquȩ̨ illius motu sꝑauerat medicinã mu¬
nificentiã ultron& largitatis ostendit. Nã cũ uolens eũ ad salutis
remelia ꝓuocare. dixisset ei. uis sanꝰ fieri. cũq ille de humani
aditorii in opia quereret᷑ ac dicer& hominẽ non habeo ut cũ tur¬
bata fuerit aqua mittat me inpiscinã: incredulitati eiꝰ & ignoran¬
tiȩ ueniã tribuens. pristinȩ eũ sanitati ñ illa qua sꝑauerat uia
sed qua uoluit dñs miseratione restituit dicens. Surge. tolle lec¬
tũ tuũ. & uade indomũ tuã. Et qͥd mirũ si hȩc dñi potestate ge¬
sta narrant᷑. cũ similia etiã ꝑseruossuos diuina gr̃ã fuerit oꝑata:
Ingredientib nanq tẽplũ petro & ioħe. cũ ille claudus exutero ma¬
tris qͥ gressũ penitꝰ ignorabat. ȩlemosinã postularet: illiñ uilia
hȩra quȩ poscebat infirmꝰ sed gressus officia largiunt᷑. & paruissi¬

Expanded text:
nem frustra decumbens de aquae illius motu sperauerat medicinam, munem frustra decumbens de aquae illius motu sperauerat medicinam, munificentiam uHroneae largitatis ostendit. nam cum uolens eum ad salutis remedia prouocare dixisset ei: uis sanus fieri? cumque ille de humani adiutorii inopia quereretur ac diceret: hominem non habeo ut cum turbata fuerit aqua mittat me in piscinam, incredulitati eius et ignorantiae ueniam tribuens pristinae eum sanitati non illa qua sperauerat uia, sed qua uoluit dominus miseratione restituit dicens: surge, tolle lectum tuum et uade in domum tuam. et quid mirum si haec domini potestate gesta narrentur, cum similia etiam per seruos suos diuina gratia fuerit operata? ingredientibus namque templum Petro et Iohanne cum ille claudus ex utero matris, qui gressum penitus ignorabat, elemosynam postularet, illi non uilia aera quae poscebat infirmus, sed gressus officia largiuntur et paruiesi
Abbreviated transcription (Latin):
cuit na pͥsentia corporali que ad modũ ille crediderat loetales morbos.
ftebriũ seđ uerbo diuinȩ suȩ potestatis exclusit dicens. Uade. filiꝰ ainis
uinit. Quã suꝑ abundantiã grẽ. etiã inilliꝰ paralitici curatione dũm
logimꝰ effudisse. cui languoris sui tantũ quo corpꝰ fuerat resolui¬
tũ remedtia poscent. anime prius ingerit sospitatẽ dicens Constans
esto fili. dimittunt᷑ tͥ peccatatua. Post qd ñ credentib scribis posse
eũ remitere humana peccata: ad confutandã incredulitatẽ eoꝵ. etiã
mebra eiꝰ paraby seos ualitudine resoluta. potestatis suȩ sermone re¬
strinx̃ dicens. Quid cogitatis mala incordib urĩs: Quid÷ faciliꝰ
dicere remittunt᷑ tͥ peccata. andicere surge & ambula: ut sciatis
aut̃ quia filiꝰ hominis potestatẽ hab& int̾rã dimittendi peccata: tunc
ait paralytico. Surge. tolle lectũ tuũ. & uade in domũ tuã Si

Expanded text:
cuit nec praesentia corporali, quemadmocuit nec praesentia corporali, quemadmomorbos, sed verbo suae potestatis exclusit, dicens: Vade, filius tuus vivit . Quam superabundantiam gratiae, etiam in illius paralytici curatione Dominum legimus effudisse, cum ei languoris sui tantum quo corpus fuerat resolutum remedia poscenti, animae prius ingerit sospitatem, dicens: Constans esto, fili, dimittuntur tibi peccata tua . Post quod, non credentibus Scribis posse eum remittere humana peccata, ad confundendam incredulitatem eorum, etiam membra ejus paralyseos valetudine resoluta, potestatis suae sermone restrinxit, dicens: Quid cogitatis mala in cordibus vestris? Quid est facilius dicere: Remittuntur tibi peccata, aut dicere: Surge, et ambula? Ut sciatis autem quia filius hominis potestatem habet in terra dimittendi peccata, tunc ait paralytico: surge, tolle lectum tuum et uade in domum tuam. si
Abbreviated transcription (Latin):
uis. & rursũ alteri. fides tua te saluũ fecit. Nemo aũt estimet
hȩc a nobis obhoc fuisse ꝓlata: ut nitam᷑ astruere. sũmã salutis innꝗẽ
fidei conditione consistere scãm quorundã ꝓphanã opinionẽ. qͥtotũ libo
aditrio deputantes. gram dĩ dispensari scdmmeritũ unĩ cuĩq definiunt.¬
S et̃ ab soluta plane ꝓnunciamꝰ sententia. etiã exuberare grãm dĩ & trans¬
gredi interdũ humanȩ infidelitatis angustias. Qđm illo euuanglico
segulo fac tũ fuisse reminiscim᷑. Qui dũ facilius credit egrotantẽ filiũ
sui posse curari quã mortuũ suscitari: prȩsentiã dñi festinꝰ mplorat.
dicens Dñe. descende priusquã moriat᷑ filius ms. Cuiꝰ infidelitacẽ
lic& his sermonibꝰ xẽc arguerit. nisi signa & ꝓdigia uideritis not
creditis: tam̃ ñ scđ̾m infirmitatẽ fidei eiꝰ grãm suȩ diuinitatis exer¬

Expanded text:
uis, et rursum alteri: fides tua te saluum fecit. Nemo autem aestimet uis, et rursum alteri: fides tua te saluum fecit. Nemo autem aestimet haec a nobis eb hoc fuisse prolata, ut nitamur adstruece summam salutis in nostrae fidei dicione consistere secundum quorundam profanam opiaionem, qui totum libero arbitrio deputantes gretiam dei dispeasari secundum meritum uniuscuiusque definiunt: eed absoluta plane pronuntiamus sententia etiam exuberare gratiam dei et transgredi humanae interdum infidelitatis angusto factum fuisse regulo reminiscimur, qui dum facilius credit aegrotantem filium suum posse curari, quam mortuum suscitari, praesentiam Domini festinus implorat, dicens: Domine, descende priusquam moriatur filius meus . Cujus infidelitatem lieat his sermonibus Chrietus arguerit: nisi signa et prodigia uideritis, non creditis, tamen non secundum infirmitatem fidei eius gratiam suae diuinitatis exer
Abbreviated transcription (Latin):
aliis spontaneã prestitit medicinã. Alios hortatꝰ ÷ ut sꝑarent dicens.
uis sanꝰ fieri: ali is ñ sꝑantib ultro ingessit auxiliũ. Alioꝵ deside¬
ria priusquã uoluntati eoꝵ satis facen&e explorauit dicens. quid uul¬
tis ut faciã uobis: alii ignoranti uiã qua id qđ concupierat obtinere
benignꝰ ostendit. Si credideris inqͥt. uidebis głam dĩ Int̾ alios ita uir¬
tutẽ curationũ affluent̃ effudit. ut de eis ȩuangłista cõmemoret.
& curauit om̃s languidos eoꝵ: int̾ alios uͦ immensa illa beneficioꝵ
xp̃i abissus ita opturata est ut dicat᷑. &ñ poterat int̾ illos iħs facere
uirtutes: ꝓpt̾ incredulitatem illoꝵ. & ita largitas dĩ scđm capacita¬
tẽ humanȩ fidei etiã ipsa format᷑: ut huic quid ẽ dicat. scđm fidẽ
tuã fiattͥ. alii uͦ. uade & sicut credidisti fiattͥ. alii aut̃ fiattͥ sic̃

Expanded text:
aliis spontaneam praestitit medicinam: aliee hortatus est ut sperarent dicens: aliis spontaneam praestitit medicinam: aliee hortatus est ut sperarent dicens: nis sanus fieri? aliis non sperautibus ultre ingessit auxilium: aliorum desideris, priusquam uoluntati eorum satisfaceret, explorauit dicens: quid uultis ut faciam uebis? alii ignoraati Wam, qua id quod concupierat obtineret, benignus ostendit si credideris, inquiens, uidebis gleriam dei: inter alioe ita uirtntem curatioanum afinenter effudit, ut de eis euangelista conmemeret: et curanit omnes languidos eorum: inter alios naro inmensa illa beneficiorum Christi abyssus ita obturata eet, ntdkatar: et npn poterat inter illos Iesus facere uirtutee propter incrednlitatem illorum. et ita largitas dei eeeundum capacitatem humanae fidei etiam ipsa fotuam fiat tibi, illi uero: uade, et sicut eredidisti fiat tibi, alii autem: fiat tibi sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtit : ut ipsas quoq curationes ñ scđ̾m uniformẽ maiestatis suȩ poten¬
tiã. sed scđm mensurã fidei inqua unumquenq repꝑit. uł sic̃ uni¬
cuiq ipse partitꝰ ÷. maluerit exercere. Credentem nanq qđ ad
emundationẽ leprȩ suę. uoluntas xp̃i sola sufficerae: solo uolun¬
tatis suȩ curauit assensu. dicens. Uolo. mundare. Alteri dep̾canti
ut adueniens ꝑ impositionẽ manꝰ suȩ. defunctã filiã suscitaret.
ingressus domũ eiꝰ. eodẽ modo quo ille sperauerat. id qđ roga¬
batur indulsit. Ali i credenti sũmã salutis in uerbi eiꝰ ꝓ̃ceptione con¬
sistere ac respondenti. dic tantũ uerbũ & sanabit᷑ puer m̃s: ꝑ sermo¬
nis imꝑiũ resolutos artꝰ pristino robore solidauit dicens. Uade. & sicut
sanitatis dona largitꝰ est. Alioꝵ morbis medelã rogatus indulsit.

Expanded text:
pertit, ut ipsas quoque cnrationes non secundum uniformem maiestatis suae potenpertit, ut ipsas quoque cnrationes non secundum uniformem maiestatis suae potentiam, sed secundum mensuram fidei, in qua unumquemque repperit uel sicut unicuique ipse partitus est, maluerit exercere. credentem namque, quod ad emundationem leprae suae uoluntas Christi sola sufficeret, solo uoluntatis suae curauit adsensu dicens : uolo, mundare: alteri deprecanti ut adueniens per inpositionem manus suae defunctam SUam suscitaret, ingressus domum eius eodem mode quo ille sperauerai id quod rogabatur indulsit: alii credenti summam salutis ia aelbi sius praeceptione consistere ac respondenti: die tantum uerbo, et sanabitur pner mens, per sermonis imperiom resolutos artus priatino robore solidauit dicens: made, et sicut im sanitatis dona largitus est: aliorum morbis medellam rogatus indolsit:
Abbreviated transcription (Latin):
nanq ac petrũ ceterosq apłos nichil de salutis suȩ remedio
cogitantes. spontanea grę suȩ dignatione praelegit. Tacheũ
ad conspectũ se dñi fidelit̾ exten dentẽ. & exi guitatẽ statur
suȩ sicomori celsitudine subleuantẽ. ñ solũ suscipit. uerũ etiã
benedictione cohabitationis illustrat. Inuitũ ac regrahentẽ attra¬
hit paulũ. Aliũ ita ꝓ̃cipit sibi insepa rabilit̾ inhęrere. ut ei postu¬
lanti breuissimas ꝓ sepultura patris ñ concedat inducias: Cornelio
p̃cib & ȩlemosinis iugit̃ insistenti. uelut remunerationis uice uia sa¬
lutis ostendit᷑. eiq angłi uisitatione p̾cipit᷑. ut accersiens petrũ. uer¬
ba salutis ab eo quib una cũ omib suis saluaret᷑ agnoscat. & ita mul¬
tiformis illa sapientia dĩ. salutẽ hominũ multiplici atq inscrutabili
pietate dispensat. ac scđ̾m capacitatẽ uniꝰcuiꝰq grãm suȩ largitatis im¬

Expanded text:
namque ac Petrum caeterosque apostolos, nihil de salutis suae remedionamque ac Petrum caeterosque apostolos, nihil de salutis suae remediocogitantes spontanea gratiae suae dignatione praelegit: Zacchaeum ad conspectum se domini fideliter extendentem et exiguitatem staturae suae sycomori celsitudine subleuantem non solum suscipit, uerum etiam benedictione cohabitationis inlustrat: inuitum ac repugnantem adtrahit Paulum: alium ita praecipit sibi inseparabiliter inhaerere, ut ei postulanti breuissimas pro sepultura patris non concedat indutias: Cornelio precibus et elemosynis iugiter insistenti uelut remunerationis uice uia salutis ostenditur eique angeli uisitatione praecipitur, ut accersiens Petrum uerba salutis ab eo quibus una cam omnibus suis saluaretur agnoscat. et ita multiformis illa sapientia dei salutem hominum multiplici atque inscrutabili pietate dispensat ac secundum capacitatem uniuscuiusque gratiam suae largitatis in
Abbreviated transcription (Latin):
paululũ derelictũ sititubantẽ uiderit ꝓti nꝰ app̾hendit. nutan¬
tem suscipit. lapsũ erigiti & uł airet casu uł etiã decidere leuit̃
sinens eleuat post ruinã. cũ aut̃ eũ ad puͬritiã uł adolescentiȩ
ac iuuentutis ꝑduxerit robur. quȩdã etiã pondera uł labores qͥb
ñ opprimat᷑ sed exerceat᷑ in iungit. & cũ emulis decertare ꝑmit¬
tit: quanto magis cȩlestis ille om̃iũ pat̾ nouit quẽ sinu gr̃ȩ suȩ
gestet. quẽ liberȩ uoluntatis arbitrio inconspectu suo exerceat
aduirtutẽ. & tam̃ ad iuuat laborantẽ. exaudit uocantẽ. ñ re¬
linquit querentẽ. eripit de ꝑiculo int̾dũ etiã nescientẽ : ꝑ quȩ
euident̃ ostenditur. in scrutabilia. &ẽ. iudicia dĩ & inuestiga
biles uias illiꝰ. quib ad salutẽ humanũ attrahit genꝰ. Qđ etiã
euuangłicarũ uocationũ exemplis possumꝰ approbare. Andreã

Expanded text:
paululum derelictum si titubantem uiderit protinus adprehendit, nutanpaululum derelictum si titubantem uiderit protinus adprehendit, nutantem suscipit, lapsum erigit et uel arcet a casu uel etiam decidere leuiter sinens eleuat post ruinam, cum autem eum ad pueritiam uel adulescentiae ac iuuentatia perduxerit robur, quaedam etiam pondera uel labores quibus non obprimatur sed exerceatur iniungit et cum aemulis decertare permittit: quanto magis caelestis ille omnium pater nouit quem sinu gratiae suae gestet, quem liberae uoluntatis arbitrio in conspectu suo exer-25 ceat ad uirtutem, et tamen adiuuat laborantem, exaudit uocantem, non relinquit quaerentem, eripit de periculo interdum etiam nescientem. Per quae euidenter ostebiles vias ejus , quibus ad salutem humanum attrahit genus. Quod etiam evangelicarum vocationum exemplis possumus approbare. Andream
Abbreviated transcription (Latin):
faciat inimicos. inquib ł grãm dĩ uictor ł infirmitatẽ suã
supatꝰ intelligat. & ita discat ñ de sua fortitudine sed de diui¬
no semꝑ sꝑare suffragio. atq ad suũ iugit̾ recurrere ꝓtec torẽ.
& ut hoc ñ nr̃a coniectura. sed euidentiorib ad huc scripturȩ
testimoniis comꝓbetur: illud qđ in ihesu naue legit᷑ retracte¬
mꝰ. Has inquit gentes dimisit dñs ac disꝑdere nolu̾it. ut in eis
experiret᷑ isrłem utrũ custo diret mandata dñi dĩ sui. & ut
haberent consuetudinẽ cũ hostib ꝓ̾liandr. & ut in comparabili
creatoris nr̃i clementię. morale aliquid ñ ꝓ ęqualitate pietatis
sed exaliqua indulgentiȩ similitudine cõparemꝰ: si nutrix pia
atq sollicita diu sinu paruulũ gestat. ut quandoq ingredi
doceat. & primũ quidẽ eũ reptarẽ ꝑmittit. dehinc erectũ ut
alternis passib innitatur dexterȩ suȩ uirtute sustentat. mox

Expanded text:
faciat inimicos, in quibus uel gratiam dei uictor uel infirmitatem suam faciat inimicos, in quibus uel gratiam dei uictor uel infirmitatem suam superatus intellegat et ita discat non de sua fortitudine, sed de diuino semper sperare suffragio atque suum iugiter recurrere protectorem. et ut hoc non nostra coniectura, sed euidentioribus adhuc scripturae diuinae testimoniis adprobetur, illud quod in Iesu Naue legitur retractemus: has, inquit, gentes dimisit dominus ac disperdere noluit, ut in eis experiretur Israhelem, utrum custodiret mandata domini dei sui, et ut haberent consuetudinem cum hostibus proeliandi. et ut incooparabili creatoris nostri clementiae mortale aliquid non pro aequalitate pietatis, sed ex aliqua indulgentiae similitudine conparemus: si nutrII pia atque sollicita diu paruulum sinu gestat, at quandoque ingredi doceat, et primum quidem eum reptare permittit, dein erectum ut alternis passibus innitatur dexterae suae uirtute sustentat, mox
Abbreviated transcription (Latin):
utiq nouerat ꝑcepta grã uł stare ꝑindustriã. uł cadere ꝑneglegen¬
tiam posse. Cũ aut̃ infert. tẽptatio uos ñ app̃hendit nͥ humana:
infirmitatẽ eoꝵ & inconstantiã necdũ robustę mentis exꝓbrat. qua
adhuc sp̃ualiũ nequiciarũ turbinib ñ poterant impugnari. ad¬
uersũ quas se ipsũ ł illos ꝑfectos nouerat cotidie dimicare. deqͥb
ad ephesios dicit. lã ñ ÷ nobis colluctatio aduersus carnẽ & sanguinem.
sed aqduersus principatꝰ. aduersus potestates. aduersus mundi
pec tores tenebrarũ harũ. contra sp̃ualia nequiciȩ incelestibus. Cũ
pocestis: non utiq optat nẽ eos tẽptari dñs ꝑmitterae. sed ne su¬
pra id qͥđ sustinere poterant tẽptarent᷑. Illud enĩ indicat hu¬
mani arbitrii facultatẽ. hoc uͦ dñi grãm. tẽptationũ luctami¬
defendat. ut ñ etiã ꝓpriis eũ conatib congredi aduersũ spuales

Expanded text:
utique nouerat percepta gratia uel stare per industriam uel cadere per neglegenutique nouerat percepta gratia uel stare per industriam uel cadere per neglegentiam posse. cum autem infert: tem ptatio uos non adprehendit nisi humana, infirmitatem eofum et inconstantiam necdum robustae mentis exprobrat, qua adhuc spiritalium nequitiarum turbinibus non poterant inpugnari, aduersum quos se ipsum uel illos perfectos nouerat cotidie dimicare, de quibus ad Ephesios dicit: iam non est nobis conluctatio aduersus carnem et sanguinem, sed aduersus princrectores tenebrarum harum, contra spiritalia nequitiae in caelestibus. cum a id quod potestis, non utique optat ne eos dominus temptari permitteret, sed1 ne supra id quod sustinere poterant temptarentur. illud enim indibat humani arbitrii facultatem; hoc uero domini gratiam temtationum luctamidefendat non etiam propriis eum conatibus congredi aduersus spiritales
Abbreviated transcription (Latin):
aut somniatoris. quia tẽptans tẽp̾tat te dñs d̃s tuus. utrũ diligas
eũ in toto corde tuo & custodias mandata illius an non. Quid gͦ
Cũ istũ ꝓpħam aut somniatorẽ surgere ꝑmiserit ds̃. itane eos
locũ quo suis uirib cũ tẽptatore confligant. libero eoꝵ reseru&
arbitrio: & quid eos necesse est ł tẽptari. quos ita infirmos nouit
ac fragiles. ut nequaquã uirtute sua ualeant resistere tẽptatori:
Sed utiq nectẽptari eos iusticia dnĩ ꝑ misesset: nisi parẽ eis resistendi
scisset in esse uircutẽ. qua possent guitatis iudicio in utrãq merito
ł rei ł laudabiles iudicari. łale ÷ & illud qđ ab apło dr̃. Itaq qui sẽ¬
humana. fidelis aut̃ ds̃ qͥ ñ ꝑmittat uos tẽptari suꝑ id qđ potestis.
sed facie̾t cũ tẽptatione & exitũ. ut sustinere possitis. Cũ enĩ dicit.
qui stat uideat ne cadat: sollicitã reddit arbitri i libertatẽ. quam

Expanded text:
quia temptans temptat be dominus deus tuus. utrum diligas eam in toto corde tuo et custodias mandata illius an non. quid ergo? cum istum prophetam aut somniatorem surgere permiserit deus, itane eos,nullum penitus locum, quo suis uiribus cum temptatore confligant, libero, eorum reseruet arbitrio? et quid eos necesse est uel temptari, quos ita infirmos nouit acfragiles, ut nequaquam uirtute sua ualeant resistere temptatori P sed utique nec temptari eos iustitia domini permisisset, nisi parem in eis resistendi scisset inesse uirtutem, qua possent aequitatis indicio in utroque merito uel rei uel laudabiles iudicari. tale est et illud quod ab apostolo ditemptari supra id quod potestis, sed faciat cum temptatione et exitum, ut sustinere possitis. cum enim dicit: qui stat, uideat ne cadat, sollicitam reddit arbitrii libertatem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
nec p̃sentis quȩstus sed ȩt̾norũ retributionẽ expetit premiorũ
certo ordine atq ratione subsistit: Cuiꝰ quidẽ duplex scientia
.ẽ. Prima eracricat. id ÷ actualis. quȩ emendatione morũ
& uitioꝵ purgatione ꝑficit᷑. Altera uͦ. et̾io eñ ⁊ iłti: id⁊ quę¬

Expanded text:
nec praesentes quaestus, sed aeternorum retributionem expetit praemiorum, nec praesentes quaestus, sed aeternorum retributionem expetit praemiorum, certo ordine ac ratione subsistit. eains quidem duplex scientia est: prima πρακτική, id est actualis, quae emendatione morum et uitiorum purgatione perficitur : altera
Abbreviated transcription (Latin):
sunc tĩe manducabitis: ad plenũ humano sensu ac fetione
ñ potest ut arbitior comp̃hendi.  oc nos beatꝰ deiene
confirmatos cibo laborẽ fecit tanti itineris non sentie
abbatis hESTERΟTIS pnclari in om̃ib: sũma scili¬
entie uiri institutio subsequat᷑. Qui cũ sacrarũ sen¬
pturarũ nos aliqͥ memoriȩ cõmendasse. & eoꝵ intel¬
ligentiã desiderare senfisset : talib nos adorsus est
uerbis. Multa quidẽ scientiarũ in hoc mundo sunt
genera. Tanta siquidẽ eirũ. quanta & artiũ disciplinarũq
uarietas est. Sed cũ om̃s. aut omĩno utiles sint aut p̾sentis tan¬
tũ uite cõmodis ꝓsint: nulla ÷ tam̃ quȩ ñ habeat ꝓpriũ doctri¬
nę sue ordinẽ atq rationẽ. ꝑ quã ab expetentib possit attingi
Si gͦ illȩ artes ad insinuationẽ sui. certis ac ꝓpriis lineis di¬
rigunt᷑: quanto magis religionis niẽ disciplina atq ꝓfessio
qu̾e ad contẽplanda inuisibiliũ saciamentoꝵ tendit archana.

Expanded text:
scribatur arbitrio. ad plenum humano sensu ac ratione non potest conprehendi. Hoc nos beatus Chaeremon confirmatos cibo laborem fecit tam inuii itineris non sentire. abbatis Nesterotis praeclari in omnibus summaeque scientiae uiri institutio sabsequatur. qui eam sacrarum scripturarum nos aliqua memoriae conmendasse et eorum intellegentverbis: Multa quidem scientiarum in hoc mundo sunt genera, tanta siquidem earum quanta et artium disciplinarumque varietas est. Sed cum omnes aut omnino inutiles sint, aut praesentis tantum vitae commodis prosint, nulla est tamen quae non habeat proprium doctrinae suae ordinem atque rationem, per quam ab expetentibus possit adtingi. si ergo illae artos ad insinuationem sui certis ac propriis lineis diriguntur, quanto magis religionis nostrae disciplina atque professio, quae ad contemplanda inuisibilium sacramentorum tendit arcana
Abbreviated transcription (Latin):
patriarchã & loth dño placuisse. & nuꝑ beatũ machariũ singu¬
laris mansuetudinis ac pacientiȩ uirũ. qͥ xenodochio ita apuo
alexandriã ꝓ̃fuit. ut nulli eoꝵ qͥ solitudinis secreta sectati sunt
inferior sit credendus. Quidã eligentes egrotantiũ curã. aii
int̾cessionẽ quȩ ꝓmiseris atq oppressis impendit᷑ exequentes
aut doctrinȩ instantes. aut ȩlemosinã paupib largientes
int̾ magnos ac sũ mos uiros ꝓ affectu suo ac pietatẽ uiguer
positũ qđ elegit siue grãm quã accepit. sũmo studio ac dili¬
gentia adoꝑis arrepti ꝑfectionẽ ꝑuenire festinet. & aliorũ
quidẽ laudans ad miransq uirtutes nequaquã a sua quã
semel elegit ꝓfessione discedat. sciens scđm apłm unũ qͥ¬

Expanded text:
patriarcham et Loth domino placuisse et nuper beatum Macarium singupatriarcham et Loth domino placuisse et nuper beatum Macarium singularis mansuetAlexandriam praefuit, ut nulli eorum qui solitudinis secreta sectati sunt, inferior sit credendus. Quidam eligentes aegrotantium curam, alii intercessionem quae pro miseris atque oppressis impenditur, exsequentes, aut doctrinae instantes, aut eleemosynam pauperibus largientes, inter magnos ac summos viros, pro affectu suo ac pietate viguerunpropositum quod elegit, sive gratiam quam accepit, summo studio ac diligentia ad operis arrepti perfectionem pervenire festinet; et aliorum quidem laudans admiransque virtutes, nequaquam a sua quam semel elegit professione discedat, sciens, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
Unde liquido patet. difficilius conuelli atq eradicari inolitas cor¬
poris atq animȩ passiones: quã spũales extrui plantariq uir
erga multas ꝓfessiones studiaq diuidit᷑. Quidã enĩ sũmã in¬
tentionis suȩ erga heremi secreta & cordis constituunt puritatẽ.
ut in p̾teritis heliã & heliseũ. nr̃isq tẽporib beatũ antoniũ
aliosq eiꝰdẽ ꝓpositi sectatores. familiarissime dõ ꝑsilentium
solitudinis cohȩsisse cognoscimꝰ. Quidã erga institutionẽ fr̃m
& puigilẽ coenobioꝵ curã. om̃em studii sui sollicitudinẽ dedi¬
derunt. ut nuꝑ beatũ ioħem qͥ inuicinia ciuitatis cui nom̃ ÷
thinuis. grandi coenobio ꝓ̃ fuit. ac ñnullos eiꝰdẽ meriti uiros
apłicis etiã signis meminimꝰ claruisse. Quosdã xenodochii &
susceptionis piũ delectat obseqͥũ. ꝑ qd etiã in p̃teritis ab rahã

Expanded text:
unde liquido patet difficilius conuelli atque eradicari inolitas corunde liquido patet difficilius conuelli atque eradicari inolitas corporis atque animae passiones quam spiritales extrui plantarique uirerga multas professiones studiaque diuiditur. quidam enim summam intentionis suae erga heremi secreta et cordis constituunt puritatem, ut in praeteritis Heliam et Helisaeum nostrisque temporibus beatum Antonium aliosque eiusdem propositi sectatores familiarissime deo per silentium solitudinis cohaesisse cognoscimus. quidam erga institntionem fratrum et peruigilem coenobiorum curam omnem studii sui sollicitudinem dediderunt, ut nuper abbatem Iohannem, qui in uicinia ciuitatis cui nomen est Thmuis grandi coenobio praefuit, ac nonnullos eiusdem meriti uiros stolicis etiam signis meminimus claruisse. quosdam xenodochii et susceptionis pium delectat obsequium, per quod etiam in praeteritis Abraham