comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
errauit. & ꝑperam gessit indignat᷑
& semetipsam acccisat. Ex qua in¬
dignatione accenditur in tiobis ignis
qitidam: quti uelcit agro sterili in¬
missus ex consumptis & excoctis radici¬
bus pessime uoluptatis. bono semini
tierbi dei fecundiorem cordis p̃parat
glebã. Puto atitẽ quod satis dignas ha¬
beatis carisas iracundiȩ. ex quibꝰ iustiffi¬
mus ignis iste calescat. Si consideretis
in quantos uos errores seduxit ignorã¬
t̾e malum. quantosq lapsus. & ad quãta
p̃ctpitia ad peccandum dedit. a quantis
uos bonis abstraxit. & in quȩ p̃cipita¬
itit mala. & quod ẽ suꝑ omia grauius
quod tios in futuro scłõ et̾ins penis

Expanded text:
erravit et perperam gessit, indignetur erravit et perperam gessit, indignetur et semetipsum accuset. Ex qua indignatione accenditur in nobis ignis quidam, qui velut agro sterili immissus, consumptis et excoctis radicibus pessimae voluntatis, bono semini verbo Dei fecundiorem cordis praeparet glebam. Puto autem quod satis dignas habeatis causas iracundiae, ex quibus justissimus ignis iste coalescat, si consideretis in quantos vos errores deduxerit ignorantiae malum, quantosque lapsus et quanta praecipitia ad peccandum dedit, a quantis vos bonis abstraxit, et in quae praecipitavit mala, et, quod est super omnia gravius, quod vos in futuro saeculo aeternis p
Abbreviated transcription (Latin):
quidem sic̃ t̾ra cultore neglecta sꝑi
nas & tribulos necessario ꝓducit.
ita senstis ur̾ longi temporis incuria
nitiltas oo noxias opimones retum &
intelligentias false scientie germina¬
tiit. opus est nunc multa diligentia
ad excolendum rus mentis ur̃e ut
id sermo ueritatis qui ẽ uerus o dili¬
gens cordis colonus adsiduis excolat
disciplinis. lleftrum gͦ est prebere ei¬
obedientiam & occupationes & sollici¬
tudines suꝑfluas amputare: ne bo¬
ntim semen uerbi necet norium ger¬
men. Potest enim fieri ut multi tẽ.¬
poris negligentiam breuis & assidua
reparet diligentra. Incertum namq
tem mors repentina ꝑueniat. & ob
hoc acrius innitendum est: ut duin
ẽ temporis spatium collecta male
constiettidinis uitia resecentur. Quod
ñ alit̾ facere poteritis nisi ut irasca¬
mini quodemimͦ aduersus nosinet ip¬
sos ꝓ his quȩ mutiliter gesfistis ac t᷑pi¬
ter. Hec enim ẽ iusta & necessarra ira
cundia: qua untisquisq in his quibͦ

Expanded text:
quidem sicut a cultore neglecta terra spinas et tribulos necessario producit, ita sensus vester longi temporis incuria multas et noxias opiniones rerum et intelligentias falsae scientiae germinavit, opus est nunc multa diligentia ad excolendum rus mentis vestrae, ut hoc sermo veritatis qui est verus et diligens cordis colonus assiduis excolat disciplinis. Vestrum ergo est praebere obedientiam et occupationes, ac sollicitudines superfluas amputare, ne bonum verbi semen enecet noxium germen: potest enim fieri ut multi temporis negligentiam, brevis et assidua reparet diligentia. Incertum namquetem mors repentina praeveniat; et ob hoc acrius innitendum est, ut dum est temporis spatium collecta malae consuetudinis vitia resecentur. Quod non aliter facere poteritis, nisi ut irascamini quodammodo adversum vosmetipsos pro his quae inutiliter gessistis, ac turpiter. Haec enim escundia, ut unusquisque in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bet. ceteraq elementa exibent ser¬
contra bonitatem conditoris fatigata
sceleribus impioram tuncuntur ele¬
menta & inde est quod aut terre
aut supra modum ardor solis incendit᷑.
uel imbrium auit rigorum uis unm̃sa
mortis facies diuersa ꝑcarrit. festi¬
nat enim creatura in impios moue
re umdictam dei. tamen bonitas repri¬
refrenat. ac sue misericordiȩ. obedire
cogit. magis quam peccatis hominum
oo sceleribus inflaminari. Expectat
enim pacientia dei dum in hoc corꝑe
sunt hominũ cont̾isionem. Quod sius¬
q ad exitum tutȩ in impietate ꝑstite¬
rint: tanc iam discedens amina quȩ
immortalis ẽ ꝓ impietatis stie ꝑseuerã¬
tia baet penas minoctales. Namq

Expanded text:
. caeteraque elementa exhibent sercontra bonitatem Conditoris fatigata sceleribus impiorum vincuntur 733 elementa; exinde est, quod aut terraeries temeratur, aut supra modum ardor solis incenditur, vel imbrium aut rigorum vis immensa mortis facies diversa percurrit; festina enim creatura in impios moveretur ad vindictam; Dei tamen bonitas reprirefrenat, ac suae misericordiae . . . . . . obedire magis quam peccatis hominum et sceleribus inflammari. Exspectat enim patientia Dei, dum in hoc corpore sunt, hominum conversionem, quod si usque ad exitum vitae in impietate perstiterint, tunc jam discedens anima, quae immortalis est, pro impietatis suae perseverantia luit p
Abbreviated transcription (Latin):
& in affectti habemꝰ. Esto. Cum ñ
poteris agnoscere quid fit de. quod
tamen ñ sit ds̃ ꝑ facile scire potcusti.
Nam quomͦ latere potuit hominẽ
qd̃ lignum. aut lapis aut es uel alia¬
huiꝰmodi materia ds̃ non sit : Quod
si in his q̃ facile dep̾hendere potuis¬
tis animum ad disccitiendũ noliustis
intendere: certũ ẽ quia & in agnitio¬
ne dei impediti estis. ñ inpossibilita¬
tis. s ignatie uitio. Nam si uoluissetis
ex his ipsis inutilibus simulacris ꝓfec¬
do accepissetis intelligentiȩ uram.
Certum ẽ enim quuia ꝑ ferrum fac¬
ta sunt simalacra. ferrum uͦ ꝑ ignẽ
confecttm ẽ. Qui ignis aqua extin¬
guitur. aqua autẽ ꝑ sp̃m motietur:

Expanded text:
 in affectu habemus. Esto, non potuistis cognoscere quis sit Deus, quid tamen non sit Deus perfacile scire potuistis. Nam quomodo latere potuit hominem, quod lignum aut lapis aut aes vel hujusmodi materia Deus non sit? Quod si in his quae facile deprehendere potuistis animum ad discutiendum voluistis intendere, certum est quia et in agnitione Dei impediti estis, non impossibilitatis sed ignaviae vitio, nam si voluissetis ex his ipsis inutilibus simulacris profecto accepissetis intelligentiae viam. Certum est, quia per ferrum facta sunt simulacra, ferrum vero per ignem confectum est. Qui ignis aqua exstinguitur, aqua autem per spiritum movetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝗͣ a bono deo datã cupiint eam
si fieri potest cum omnibus habere
cõmanem. etiã cum his qui oderunt
eos & ꝑsecuntur. Sciunt enim quia
peccati ipsorum cauisa ignorantia est.
ꝓpterea deniq ipse magister cum ab
his qͥ ignorabant eum duceretur ad
crucem: orabat patrem ꝓ interfectori¬
bus suis & dicebrit. Pater remitte eis
peccatum: non enim sciunt quid faci¬
unt. Imitantes ꝗtioq discipłi magistrũ.
etiã ipsi cum paterentur ꝓ interfecto
disciplina ẽ nob̃ orare etiam ꝓ interfec¬
toribus & ꝑsectitoribus nr̃is. quomͦ ñ
etiam parentum & ꝓpinquoꝵ ꝑsecatio¬
nes ferre & ꝓ conuersione eortim ora-¬
re debemuse Tum deinde etiam
nob̾ causa parentes diligendi ꝓ eo in¬
quit quod inte nr̃e habent᷑ actores.
Auctores quidem uite nr̃e parentes
ñ sunt: s ministri. Non enim tutã
p̃bent. s ingrediendi nob̾ ad hanc uitã
exibent ministeriũ. Auctor autẽ uite

Expanded text:
tanquam a bono Deo datam, cupiunt eam tanquam a bono Deo datam, cupiunt eam si fieri potest cum omnibus habere communem. Etiam cum his qui oderunt eos, et persequuntur. Sciunt enim quia peccatum ipsorum causa ignorantiae est. Propterea denique ipse Magister cum ab his qui ignorabant eum duceretur ad crucem, orabat Patrem pro interfectoribus suis, et dicebat: « Pater, dimitte eis peccatum, quia nesciunt quid faciunt . » Imitantes quoque discipuli magistrum, etiam ipsi cum paterentur, similiter prdisciplina nobis est orare etiam pro interfectoribus et persecutoribus nostris, quomodo non etiam parentum et propinquorum persecutiones ferre, et pro conversione eorum, orare credimur? Tum deinde etiam nobis causa parentes diligendi, pro eo, inquit, quia vitae nostrae videntur auctores. Auctores quidem vitae nostrae, parentes non sunt, sed ministri. Non enim vitam praebent, sed ingrediendi nobis ad hanc vitam exhibent ministerium, auctor autem vitae
Abbreviated transcription (Latin):
salutis causa filius uerbi gra qui sermo¬
nem receꝑit ueritatis a parentibus
separet᷑ incredulis aut rursum pater
separetura filio filia a matre. & ħ
modo inter ꝓpiquos & consanguine¬
os credentes atq incredulos scientiȩ
& ignorantiȩ ueritatisq & errorisptig¬
na consurgit: & ob hoc iterum in qͥt
qui nos misit. non ueni pacem nut¬
tere in terram s gladium. Quodsi
dicit aliquis & ꝗtiomͦ iustum uidot
separari filios a parentibus. Aaidi
quomͦ. Quia ficum ipsis in errore
ꝑmaneant. neq illis ꝓderunt. & ipsi¬
gͥ & ualde iustum ẽ. separari etm qͥ
saluari uult ab eo qui ñ uult. S eb
illud aduerte. quia ñ ex illis que
rectius intelligunt uenit ista seꝑatio
Illi enim uolunt esse pariter & ꝓdes¬
ꝓpͥe ignorantie uiciam. ut confatan
des ueritatis lacem ñ ferat habere
de ꝓtimo: & ideo ex illis ista nascit᷑
seꝑatio. Nam qui scientiam uerita¬
tis accipuuit. quia bonitatis plena ẽ:

Expanded text:
salutis causa filius verbi gratia qui sermosalutis causa filius verbi gratia qui sermonem receperit veri tatis a parentibus separetur incredulis, aut rursum, pater separetur a filio, aut filia a matre. Et hoc modo inter propinquos atque consanguineos credentes, atque incredulos, scientiae atque ignorantiae veritatisque et erroris pugna consistit. Et ob hoc iterum dicebat qui nos misit: « Non veni pacem mittere in terram, sed gladium . » Quod si dicit aliquis: Et quomodo justum videtur separari filios a parentibus ? Audi quomodo: quia cum ipsis si in errore permaneant, neque illis proderunt, et ipset valde justum est separari eum qui salvari vult ab eo qui non vult. Sed et illud adverte, quia non ex illis qui rectius intelligunt, venit ista separatio, illi enim volunt esse pariter et prodesest ignorantiae vitium, ut confutantem se, veritatis lucem non ferat habere de proximo. Et ideo ex illis ista nascitur separatio. Nam qui scientiam veritatis accipiunt, quia bonitatis plena est,
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃ ueritatis lum̃ effalsit: ignis iustis¬
sime indignationis accenditur. & iractin¬
diȩ deo placite inter uos consurgit in¬
cendrum. quo consamat᷑ & radicitus
intereat omne germen.si quod forte
intra uos male conctipiscentiȩ puillula¬
uit: Unde & ipse quii misit nos cũ
uenisset. & omnem mundum uidisset
ad malitiam declinasse: non continuo
pacem in erroribus posito dedit ne eũ
confirmaret in malis: s ignorantiȩ eiꝰ
ruinis scientiam ueritatis opposuit: ut
fiqui forte respicerent & lum̃ ueritatis
aspicerent deceptos se & in p̃cipitra er¬
roris abstractos merito dolerent. & tra¬
candiȩ salutaris ignem aduerstis decep¬
tricem sui conciꝑet ignorantiam. Obhoc
itaq dicebat. Ignem ueni mittere in
t̾ram. & quẽ uolo ut accendatur. Est
ergo puigna quedam. que gerenda nob
est in hac uita. Sermo enim ueritatis
& scientiȩ necessario separat homines
separari. Tale ergo aliqͥd est quod ait
ueritatis agnitio. Necesse ẽ enim ut

Expanded text:
itatis lumen effulsit, ignis justissimae indignationis accenditur, et iracundiae Deo placitae intra vos consurgit incendium, quo consumatur et radicitus intereat omne germen quod forte in terra malae concupiscentiae pullulavit? Unde et ipse qui misit nos cum venisset, et omnem mundum vidisset ad malitiam declinasse, non continuo ei pacem, in erroribus posito, dedit, ne eum confirmaret in malis, sed ignorantiae ejus ruinis scientiam veritatis opposuit, ut, si qui forte resipiscerent, et lumen veritatis aspicerent, deceptos se, et in praecipitia erroris abstractos merito dolerent, et iracundiae salutaris ignem adversum deceptricem suam conciperent ignorantiam. Ob hoc itaque dicebat: « Ignem veni mittere in terram, quem volo ut accendatur . » Est ergo pugna quaedam quae gerenda nobis est in hac vita. Sermo enim veritatis et scientiae necessario separat homines separari. Tale ergo aliquid est quod agit veritatis agnitio. Necesse est enim, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Demq ueteres egyptiorum qui de
celesti cursti & astrorum natur ra¬
tionem sibi uisi scnt repperisse. ob¬
nichilominus contumeliis nomen in¬
comunicabile subiecerunt. Nam aliĩ

Expanded text:
oque Egyptiorum, qui de celesti cursu et astrorum natura, rationem sibi visi sunt reperisse, nihilominus contumeliis nomen incommunicabile subiecerunt. Nam alii
Abbreviated transcription (Latin):
se multos iudices. terbi gratia p̃fectos.
confailes. tribtinos. & ceteras potestates.
simili arbitramur mͦ cum unus sit
maior omiũ decis. etram istos ad si¬
militudinẽ eartim quas diximis po¬
testatum. ordinatos esse in hoc mundo
deos. illi quidem maiori fubiectos:
nitis ueritatis ratione confutemini.
Dicitis quia locum cesaris teneat ds̃.
uent hii qui dictiit᷑ dii. Seruate gͦ
ut ꝓposustis exemplum cesaris. & sci¬
tote quia sicut nulli ex iudicibus. uel
ad ministiatoribus csaris. idest pre¬
fectis. uel ꝓconsalibus uidicibus
nel tribunis. fas ẽ cesaris. nomen im¬
poni. alioqui & ille si susceꝑit. & illi
ꝗui detulerint pariter interibunt.
ita & de hoc debetis aduertere. Os
si qui nomen dei alicui p̃ter ipsum
teriori sorte. quã ministri cesaris.
Hinc enĩ qui delinqͥt in cesarem. inte¬
ritum suscipiet temporalem: qͥ nͦ in

Expanded text:
se multos, tu dicis verbi gratia praefectos, consules, tribunos, et caeteras potestates. Similia arbitramur, modo cum unus sit major omnium Deus, et jam istos ad similitudinem earum quas diximus potestatum ordinatos esse in hoc mundo deos; illi quidem majori subjectos; apponitis veritatis rationibus confitemini. Dicitis siquidem: Cum Caesaris teneat Deus vent ii qui dicuntur dii, servate ergo, ut proposuistis, exemplum Caesaris; et scitote quia sicut nulli ex judicibus vel administratoribus, id est praefectis, vel proconsulibus, vel ducibus, vel tribunis fas est Caesaris nomen imponi, alioquin et ille qui susceperit, et illi qui detulerint, pariter interibunt: ita et de hoc debetis advertere. Quod si qui nomen Dei alicui, quam praeteteriorem forte quam ministri Caesaris. Hic enim qui delinquit in Caesarem, interitum suscipiet temporalem; qui vero in
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc autẽ ꝓuidentia dei factam ẽ. ut
agnitio bom huiꝰ etiã gentibus trad̾e¬
tur. & hii qui numꝗͣ de eo audie¬
rant nec a ꝓphetis didicerant agnos¬
cerent eã. illi uero qui cotidianis
meditatiombus eum agnouerant
ignorarent. Ecce enim ꝑ uos qui
nune p̃sentes estis. & desideratis au¬
dire doctͥnam fidei huiꝰ. & agnosc̾e
quis & quomodo os qualis. sit eiꝰ ad¬
tientꝰ ꝓphetica ueritas adimpletur.
phete. quia atiob̃ querandus esset
qui de eo numquã audissetis. & ideo
uidentes in nob̃ ipsis ꝓphetica dicta
cõpleri. huio uni recte creditis. hamc
recte expectatis. de hoo recte inqͥritis:
ut ñ solum expectetis etim. s & he¬
reditatem regni eiꝰ credentes conse.¬
quamini. scd̃m quod ipse dixit. quia
imnꝰqͥsq illius fit seruus. cui se ipse

Expanded text:
Hoc autem providentia Domini factum est, ut agnitio boni hujus etiam gentibus traderetur, et hi, qui nunquam de eo audierant, nec a prophetis didicerant, agnoscerent eum: illi vero qui quotidianis meditationibus evanuerant ignorarent. Ecce enim nunc per vos qui praesentes estis, et desideratis audire doctrinam fidei ejus, et agnoscere quis, et quomodo, et qualis sit ejus adventus, prophetica veritas adimpletur: edixerant quia a vobis quaerendus esset qui de eo nunquam audistis. Et ideo videntes in vobis ipsis prophetica dicta compleri, huic uni recte creditis, hunc recte exspectatis, de hoc recte inquiritis, ut non solum exspectetis eum, sed et haereditatem regni ejus credentes consequamini, secundum quod ipse dixit, quia unusquisque illius sit servus cui se ipse
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. qui & celi ac t̾re dñs ẽ. & ad
ipsus imnaginem ac similittidinem
reformate. sic̃ ipse uerus ꝓpheta do¬
cet diceus. Estote boni omiseri¬
cordes sic̃ & pater ur misericors ẽ.¬

Expanded text:
Dominum, qui et coeli ac terrae Dominus est. Et ad ipsius vos imaginem ac similitudinem reformate, sicut ipse verus Propheta docet dicens: « Estote boni et misericordes sicut et Pater vester coe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetasse uideret᷑. qd̾ a contͥbuili po¬
.D aduentuis ad salutẽ mundi fuerat
reꝓmissus. inderetur enim magis
consequentie ratio eẽ: ut fieret ꝗͣ
magnisicentia ꝓpħalis. Nunc autẽ
cum ꝓpħe dicunt omnem illam spem
que de salute mundi reꝓmittit᷑. &
tur ad gentes essc transferenda. iam
non scdm consequentiam rerum. s in¬
credibili quodam uaticinationis euen¬
tu. magnificentia ꝓphetica consirmã¬
tur Indei namq ex initio affore ali¬
qtiando hunc uiritm ꝑ quẽ cancta
reparant᷑. uerissima traditione sus¬
ceꝑant. & cotidie meditantes ac ꝓspi¬
cientes quando eius fieret aduentꝰ.
uͥ adesse etim uiderunt & signa ac
ꝓdigia sic̃ de eo scͥptum fuerat ad¬

Expanded text:
prophetasse videretur, quod a contribuli poprophetasse videretur, quod a contribuli po adventus ad salutem mundi fuerat repromissus, videtur enim magis consequens ratio esse ut hoc fieret quam magnificentia prophetalis. Nunc autem cum prophetae dicant omnem illam spem quae de salute mundi repromittitur,tur ad gentes esse transferenda, jam non secundum consequentiam rerum, sed incredibili quodam vaticinationis eventu, magnificentia prophetica confirmatur. Judaei namque ex initio affore aliquando hunc virum, per quem cuncta reparantur verissima traditione suscepererunt, et quotidie meditantes, ac perspicientes quando ejus fieret adventus, ubi adesse eum viderunt, et signa ac prodigia sicut de eo asc
Abbreviated transcription (Latin):
rcut. ut audistis stans puiblice sola ius¬
sione faciebat cecos uidere. surdos
atdire. fugabad demones. egris sani¬
tatem reddebat. & mortitis uitam.
Cumq nichil ei esset inpostibile.
etiam cogitationes hominum ꝓtu¬
debat. quod nrilli ẽ posfibile nͥ soli dõ.
Hic annuntiatut regnum. dei. cui
nos de ommbus quȩ dicebat tanquã
uero ꝓpħȩ credidimꝰ. firmitatẽ fidei
nr̃e non solum ex uerbis eiꝰ s & ex
oꝑibus asfumentes. quia & dicta le¬
gis quȩ ante multas generationes
nabantiur oo imagines gestorum moy¬
si. & ante ipstm patͥarche iacob. ipsiꝰ
ꝑ omia typum ferebat. Tempus
quoq aduentus eiꝰ hoc ẽ ipsum in qͦ
uenerat p̾dictum ab eis constat. &
suꝑ omnia quod est a gentibus ex¬
pectandꝰ sacris litteris comphenstim
est. que in eo pariter uniuersa cõple¬
ta funt. Quod autẽ iudeorum ꝓpħa
p̃dixit eum ã gentibus expectandũ:
supra modum in eo fidem ueri con
firmat. Si enim dixisset. a iudeis
expectandum ñ aliquid eximium.

Expanded text:
ruit, ut audistis, qui stans publice sola jussione faciebat caecos videre, surdos audire, fugabat daemones, aegris sanitatem reddebat, et mortuis vitam, cumque nihil esset ei impossibile etiam cogitationes hominum praevidebat, quod nulli est possibile nisi soli Deo; hic annuntiabat regnum Dei, cui nos de omnibus quae dicebat tanquam vero Prophetae credimus, firmitatem fidei nostrae non solum ex verbis ejus, sed ex operibus assumentes, qui dicta legis quam ante multas generationes nantur, et imaginem gestorum Moysi, et ante ipsum patriarchae Jacob ipsius per omnia typum ferebant. Tempus quoque adventus ejus, hoc est ipsum in quo venerat praedictum ab his constat, et super omnia quod esset a gentibus exspectandus sacris litteris comprehensum est. Quae in eo pariter universa completa sunt. Quod autem Judaeorum propheta praedixit eum a gentibus exspectandum, supra modum in eo fidem veram firmat. Si enim dixisset a Judaeis exspectandum, non aliquid eximium
Abbreviated transcription (Latin):
sit pahticeps inueniri subitiens sͥ
carms defideria & dñs eorum factꝰ.
ud ita demum etiã ipse frat domina¬
toris om̃itm iocunda possessio. Nã
qui ꝓmanet in malo & seruus ẽ ma¬
ligni. ñ potest effici portio boni. do¬
nec ꝑmanet in malo. qura ab utio
ut ante iam diximus. duo regira
statinit dt̃. & potestatẽ dedit unictu¬
q hominum. ut illius regni fiat poe¬
tio. cui se ad obediendum ipse subie¬
cerit. Et quia definitũ ẽ apud deũ
ũ posse unum hominem utriusq
regni esse seruum: omui staidio date
oꝑam. in boni regis fedus ac utra
concurrere. ꝓpter hoc etiam uerus
ꝓpħa cum esset presens nobiscum.
& quosdam ex diuitibus negligentes
erga dei cultam inderet: huiꝰ rei ita

Expanded text:
sit particeps inveniri, subjiciens sibi sit particeps inveniri, subjiciens sibi carnis desideria, et dominus eorum factus, ut ita demum etiam ipse fiat dominatoris omnium jucunda possessio. Nam qui permanet in malo et servus est mali, non potest effici portio boni, donec permanet in malo, quia ab initio, ut ante jam diximus, duo regna statuit Deus, et potestatem dedit unicuique hominum, ut illius regni fiat potio, cui se ad obediendum ipse subjecerit: et quia definitum est apud Deum non posse unum hominem utriusque regni esse servum, omni studio date operam in boni regis foedus ac jura concurrere. Propter hoc denique verus propheta cum esset praesens nobiscum, et quosdam ex divitibus negligentes erga Dei cultum viderit hujus rei, ita
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑtm delectatur. festinans ad futu¬
rum scłm mundo corde ob putra con¬
scientia ꝑuenire. nͥ etiã tudere deũ
regem omnium possit. His autem
omnibus carere nos & fratidari: so
la ignorantia facio. Dtim enĩ ignorant
homines. quantum boni habeat scien¬
tia. ignorantiȩ malum de se ñ paci¬
untur: exludi. nesciunt enim quã¬
ta sit in horum ꝑmuitatione diuer¬
sitas. Ppter quod consilitim do unicui¬
q discentium libenter prebere
atrem uerbo dei. & eum amore
ueritatis audire quȩ dicimus. ut
mens optimo semine̾ suscepto ꝑ bo¬
nos actus letos afferat fructas. Nã
si me docente ea quȩ ad salutẽ ꝑti¬
nent reciꝑe quis abnuit. & animo
prauis opimonibus occupato absti¬
nere ititar. ñ ex bonis. s ex semet¬
ipso habebit ꝑeundi causam. Debet
enim iusto iidicio examinare quȩ
dicimus . D intelligere quia uerba
loqtum ueritatis ut cognitis his q̃
stint ut fant. &o in bonis actibus di¬
rigons ittam stiã. regni celoeum pos¬

Expanded text:
tetur, festinans ad saeculum futurum mundo corde et pura conscientia pervenire, et etiam videre Deum Regem omnium possit. His autem omnibus carere nos, et fraudari sola facit ignorantia. Dum enim ignorant homines quantum boni habeat scientia, ignorantiae malum de se non patiuntur excludi. Nesciunt enim quanta sit in horum permutatione diversitas, pariter quod consilium do unicuique discenti, libenter praebere aurem verbo Dei, et cum amore veritatis Domini audire quae dicimus, ut mens, optimo semine suscepto, per bonos actus laetos afferat fructus. Nam si me docente ea quae ad salutem pertinent, recipere quis abnuit, et animo pravis opinionibus occupato obsistere nititur, non ex vobis, sed ex semetipso habebit pereundi causam. Debet enim justo judicio examinare quae dicimus, et intelligere quia verba loquimur veritatis, ut cognitis his quae sunt ut sunt, in bonis actibus dirigens viam suam regni coelorum pos
Abbreviated transcription (Latin):
his erroribus quibus dudum fuerit
accepit in ludibriis consũpsit erroꝵ.
Qui uͦ audiens hȩc libenter accepit.
& gratulit᷑ bonorum doctrinam sͥ¬
fuisse delatam. requirit intentius
& discere ñ desinit usq qͦ cognoscat
uere alitid seculum in quo bonis
p̃mia p̃parata sunt. Et cũ certus
de hoc fuerit grãs agens deo quod
sͥ ueritatis lum̃ ostenderit. de ce¬
tero dirigit actus stios in ommbꝰ
oꝑibꝰ bonis. quorum sibi in futuro
mercedem certus est p̃paratam de¬
mirans ꝑ omnia & stupens ceteroꝵ
hominam errores. & quod ante octi¬
los positam ueritatem nemo uideat.
Ipse tamen gaudens siꝑ diuitiis sa

Expanded text:
his erroribus quibus dudum fuerat his erroribus quibus dudum fuerat ndum accipit, in ludibriis consumpserit errorum. Qui vero audiens haec libenter accepit, et gratulanter bonorum sibi doctrinam fuisse delatam requirat intentius et discere non desinat usquequo cognoscat, si est vere aliud saeculum in quo bonis praemia praeparata sint, et cum certus de hoc fuerit, gratias agat Deo. Quod si veritatis lumen ostenderit de caetero dirigat actus suos in omnibus operibus bonis, quorum sibi in futuro mercedem certus est praeparatam demirans per omnia, et stupens caeterorum hominum errores, et quod ante oculos positam veritatem nemo videbat. Ip
Abbreviated transcription (Latin):
nortim ꝑgentibus ad ciuitatẽ salutis.
Siquis sane audiens sermonem ueri
ꝓpb̃ȩ uelit reciꝑe. aut nolit. & amꝑloc¬
tiones eius. idest mandata uite ha-¬
bet in fira potestate. Liberi enimar
bitrii sumus. Nam si hoc efset ut ait¬
dientes etm iam non haberent in
potestate aliud facere quã audierãt.
uis erat quedam nature ꝑ quam
libercim non esset ad aliam migrare
sententiã. Aut si rursus exaudienti¬
bus nulbas omnino reciꝑet. & hoc
nature uis erat. quȩ untim aliqͥd
fieri cogeret &s alt̾i parti ñ daret lo¬
cam. nunc autẽ quia liberum est
amino in quã uelit partẽ declinare
iudicium fuũ. & quã ꝓbanerit eligere
uiam: constat euidenter inesse hoĩs
arbitrii libertatẽ: Igitur pͥisꝗͣ audi¬
at quis qd̃ ei expedit certum ẽ quia
ignoret. &e ignorans ritilt & defiderat
quod ñ expcdit agere. Ppter quod
hoc non udicamꝰ. Cum uͦ audierit
causã erroris siti &o rationem ueri¬
tatis acceꝑit : tc̃ si ꝑmanserit in

Expanded text:
ntibus ad civitatem salutis. Si quis sane audiens sermonem veri Prophetae velit recipere aut nolit et amplecti onus ejus, id est mandata vitae habet in sua potestate, liberi enim sumus arbitrii. Nam si hoc esset ut audientes ea, jam non haberent in potestate aliud facere quam audierant; vis erat quaedam naturae per quam liberum non est ad aliam migrare sententiam, aut si rursus ex audientibus nullo omnino reciperet, et hoc naturae vis erat, quae aliquid unum cogeret fieri, et alteri parti non daret locum, nunc autem quia liberum est animo in quam velit partem declinare judicium suum, et quam probaverit eligere viam, constat evidenter inesse hominibus arbitrii libertatem, igitur priusquam audiat quis quod ei expedit, certum est quia ignoret, et ignorans vult, et desiderat quod non expedit agere, propter quod pro hoc non judicatur. Cum vero audierit causas erroris sui et rationem veritatis acceperit, tunc 10 si permanserit in
Abbreviated transcription (Latin):
ratione resccemtis. in his precipue qͥ
in aliquibus mintis rectis opinionibus
p̃uenti sunt: ꝑ quas qtiasi sub speciꝑ
alicuiꝰ scientie ignorantra in eis uehe¬
mentitis radicata ẽ. Nichil enim gͣiꝰ
quã si id quod ignorat quis s cire se cre¬
dat. & defendat tierum esse quod fal¬
suim ẽ. Quod tale ẽ quasi quis ebrius
sobritm tamen  ipse se putet ot
dici aceteris uelit. Ita funt gͦ o hiĩ qͥ
ignorantes quod uertim ẽ spetiem tam̃
alicuiꝰ scientiȩ tenent. & mala quasi
bona gerunt. adq ad ꝑnitiem qua¬
si ad salutẽ festinant. ꝓpter qued
ante omnia ꝓperandum ẽ ad agnitio¬
nem ucritatis ut possimtis quasi lu¬
mine nobis inde faccenso errorum
tenebras repellere. Grande enim
malum ẽ ut diximꝰ ignorantia. sed
quia substantiam ñ habet facile ab
bis qui stcidiosi sunt fugatur. Non
enim aliud quid ẽ ignorantia. nͥ non
agnouisse quod expedit. Ubi autem
agnoueritis: perit ignorantia. Queri¬

Expanded text:
ratione resecemus in his praecipue qui ratione resecemus in his praecipue qui in aliquibus minus rectis opinionibus praeventi sunt, per quas quasi sub specie alicujus scientiae ignorantia in his vehementius radicata est. Nihil enim est gravius quam si id quod ignorat quis, scire se credat et defendat verum esse quod falsum est, quod tale est, quale si quis ebrius sobrium se tamen et ipse putet, et dici a caeteris velit: ita sunt ergo et hi ignorantes quod verum est, speciem tamen alicujus scientiae tenent et mala quasi bona gerunt atque ad perniciem quasi ad salutem festinant, propter quod ante omnia properandum est ad agnitionem veritatis, ut possimus quasi lumine nobis inde accenso errorum tenebras depellere. Grande enim malum est, ut diximus, ignorantia, sed quia substantiam non habet facile ab his qui studiosi sunt effugatur. Non enim aliud est ignorantia, nisi non cognovisse quod expedit, ubi autem cognoveris perit ignorantia, quaeri
Abbreviated transcription (Latin):
bis demones cum pasfionibus quas
hominibris inuererant. transierunt
& fugati funt. Quia gͦ alii quidem
homines patiunttr. alii patientes
sanant. causa sine dtibio patiendi uel
curandi noscenda est. quã ñ aliam ẽẽ
quã pacientibus quidem infidelita¬
tis. curantibus uiero fidei monstrat᷑.
Infidelitas enim dum non credit fitu¬
rum dei itdicium peccandi licentiam
p̃bet. peccatũ uͦ hominem passionibꝰ
obnꝯtiũ faciti fides autẽ futurum
dĩ iudicium credens: contined homi¬
nes a peccato. Non peccantes uͦ ñ
nes fugare possant. Ex his ergo
omnibus colligitur quod origo dotius
mali ab ignorantia descendeit. & ipsa
fit malorum omniũ mater. Que in¬
curia quidem & ignaura gignitur.
negligentia uͦ alitur & atgetur atq
insensibus hominum radicatur. Quã
siqitis forte doceat effrigandam uelut
antiqͥs & horeditariis sedibtis moleste
& indignant̾ auellitur. Et ideo pau¬
lulum laborandum uob̃ ẽ. ut indeigan¬
tes ignorantie p̃sumptiones scientiȩ

Expanded text:
is daemones cum passionibus quas hominibus invexerant transierunt, et fugati sunt. Quia ergo alii quidem homines patiuntur, alii patientes sanant, causa sine dubio vel patiendi vel curandi noscenda est. Quae non alia esse quam patientibus quidem infidelitatis, curantibus vero fidei demonstratur; infidelitas enim, dum non credit futurum Domini judicium, peccandi licentiam praebet, peccatum vero hominem passionibus obnoxium facit. Fides autem futurum Dei judicium esse credens, continet homines a peccato. Non peccantes vero nnes fugare possunt. Ex his ergo omnibus colligitur quod origo totius mali ab ignorantia descendat, et ipsa sit omnium malorum mater, quae incuria quaedam et ignavia gignitur. Negligentia vero alitur et augetur atque in sensibus hominum radicatur, dum amatur: quam si quis forte doceat effugandam, velut antiquis et haereditariis sedibus moleste et indignanter avellitur. Et ideo paululum laborandum nobis est, ut indignantes ignorantiae praesumptiones scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. Ds creator omnitim ex intio
ad imaginem suã hominem fecit.
eiq dominationem t̾re marisq &o
rum ratio docet. Solas enim est
rationabilis. & consequens ẽ. ut ra¬
tio irrationabilibis dominetur.
Hio gͦ ab matio cum adhtic itsttis
esset. criais uitiis & omni fragilita¬
te suꝑior erat. llbi antẽ peccauit¬
sertius peccati: simul & fragilitati ef.¬
ficitur obnoxits. Quod id circo scͥptt̃
est ut scrant homines quia sicut ex
impietate passibiles facti sunt: itas
ꝑ pietatẽ possunt esse inpassibiles.
E non soltim in passibiles: uerum¬

Expanded text:
em creator omnium ex initio ad imaginem suam hominem fecit, eique dominationem terrae, marisque et rum ratio docet. Solus enim homo rationalis est, et consequens est, ut ratio irrationabilibus dominetur. Hic enim ab initio cum adhuc justus esset cunctis vitiis, et omni fragilitate superior erat, ubi autem peccavitservus peccati, simul et fragilitati efficitur debitor obnoxius. Quod idcirco scriptum est ut sciant homines quia sicut ex impietate passibiles facti sunt, ita per pietatem possunt esse impassibiles, et non solum impassibiles, verum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectio legis pax est: Ex peccatis enĩ¬
bella nascutur & certamina. lbiap̃t̃
peccatum ñ fit: pax est anime. Ulbi uͦ
rax est in disputationibus ueritatis:
in oꝑibus iusticiȩ inuenitur. Et symon.

Expanded text:
fectio legis, pax est. Ex peccatis bella nascuntur et certamina. Ubi autem peccatum non fit, pax est animae. Ubi autem pax est, in disputationibus veritas, in operibus justitia, invenitur. CAPUT XV.
Abbreviated transcription (Latin):
potestati. & arbitrio uniusctuꝰq per¬
nittitur. & hoc ipsorum est ꝓpriã.
Desiderium uͦ habere erga doctorẽ
ueritatis. hoc a patre celesti donatũ
ẽ: s salus in eo est uoluntatem eiꝰ
cuius amorem & desiderium deo
largiente conceꝑis facias. ne dicattir

Expanded text:
potestati et arbitrio uniuscujusque permittitur, et hoc ipsorum est proprium; desiderium vero habere erga doctorem veritatis, hoc a Patre coelesti donatum est. Sed salus in eo est ut voluntatem ejus cujus amorem et desiderium, Deo largiente, conc
Abbreviated transcription (Latin):
minus mͣ: p̃cepit nobis ut in quãcum¬
q ciuitatẽ uel domuni introierints:
dicamts. pax linic domni. Et si qui¬
dem fuerit inqͥt ibi filius pacis: ue¬
niet suꝑ eam pax ur̃a. Si uͦ ñ fuerit
pax nr̃a ad nos reuertetur. Exeuntes
autẽ de domo uel cinitate illa: ettã.
ptltierem qui adheserit pedibus ur̃is
excutiamus suꝑ eos. Colerabilitis atĩt
erit terre sodomoꝵ & gomorrceum in
die iudicii: quã illi cuutati uel domii.
Quod utiq ita demum fieri p̃cepit.
si prius in cinitate uel in domo uerita¬
tis sermo p̃diceti: ex quo uel recipi¬
entes ueritatis fidem filii pacis & filii
dei fiant. uel ñ recipientes arguantur
quasi inimici pacis de del. Ita ergo ob
nos magistͥri nr̃i instituta sectantes.
pacem primo ꝓponimus auditoribus.
ut absq ulla ꝑturbatione possit ura
salutis agnosci. Quod siqtis uerba
pacis ñ suscipit. neq ad quiescit ueri¬
tati: scimus adu̾stis etim pugnam uer¬
bi mouere. & arguere acritis confutã¬

Expanded text:
quamcunque civitatem aut domum introierimus, dicamus: « Pax huic domui. Et si quidem, inquit, fuerit tibi filius pacis, veniet super eum pax vestra. Si vero non fuerit, pax vestra ad vos revertetur. Exeuntes autem de domo vel de civitate illa, etiam pulverem quae adhaeserit pedibus vestris excutiatis super eos erit terrae Sodomorum et Gomorrhaeorum in die judicii, quam illi civitati vel domui . » Quod utique ita demum fieri praecepit, si prius in civitate vel domo veritatis sermo praedicetur, ex quo recipientes veritatis fidem filii pacis et filii Domini fiant, vel non recipientes arguant quasi inimici pacis et Domini. Ita ergo et nos magistri instituta sectantes pacem proponamus auditoribus, ut absque ulla perturbatione possit via salutis agnosci. Quod si quis pacis verba non suscipit, nequae acquiescit veritati, scimus adversus eum pugnam verbi movere, et arguere acrius confutan
Abbreviated transcription (Latin):
tis habemus ut uenientes ad ciuitatẽ
discamus pͥus quis in ea dignis sit ut
apud eũ cibum sumamus quantõma¬
fit cui immortalitatis uerba credenda
mus ne margaritas nr̃as mittamꝰi:
ante porcos. s & alias obcausas utile
ẽ. uiri huicis me habcre noticiam. Si
enim sciam quia in his de quibus
ñ potest daibitari quod bona sint:
emendatus ẽ: & inculpabilis hoc est
si sobriꝰ. si misericees. si iustas. si mitis.
& humanus ẽ. que utilia bona esse
nullus ambigit. tunc consequens ui¬
debitur. ut ei qui obtinet bona uir-¬
tutum. etiã quod deẽst fidei & scien¬
tiȩ conferat̃. & in quibus mactilari
peccatis inuolutus ꝑmanet o inqͥnatꝰ
ñ me oportet ei aliquid de secretiori¬
bus & remotis diuine scientiȩ ꝓloqui.
s magis ꝓtestari o contienire eũ ut
peccare desinat. & actus suos a uitiis
emendet. Quod si ingesserto sexͦꝓptio¬
cauerit nos dicere. quȩ eum minus
recte agentem. ñ oporteat atidire:
prudenter eum debemus eludere.

Expanded text:
tis habemus, ut venientes ad civitatem discamus prius, quis in ea dignus sit, ut apud eum cibum sumamus; quanto masit is, cui immortalitatis verba credenda mus, ne margaritas nostras mittamus ante porcos. Sed et ob alias causas utile est viri hujus habere me notitiam. Si enim sciam, quia in his de quibus non potest dubitari quod bona sint, emendatus est et inculpabilis hoc est, si sobrius, si misericors, si justus, si mitis, et humanus, quae utique bona esse nullus ambigit, tunc consequens videbitur, ut ei, qui obtinet bona virtutum, etiam quod deest fidei et scientiae conferatur, et in quibus maculari epeccatis involutus permanet et inquinatus, non me oportet ei aliquid de secretioribus et remotis divinae sententiae proloqui, sed magis protestari, et convenire eum, ut peccare desinat et actus suos a vitiis emendet. Quod si ingesserit se, et provocaverit, nos dicere, quae eum minus recte agentem non oportet audire, prudenter eum debemus eludere.
Abbreviated transcription (Latin):
pline. liduarum religiosarum curam
ut breuiter cotum dicam alterutrã
uos in quibtis res poposcerit sustenta¬
te. Deum colite qui creauit celum ob
terram. xp̃o credite. inuicem diligite
misericordes estote. ad omnes. Non
uerbo soltmi sed oꝑe & rebus implete

Expanded text:
e, viduarum religiosam curam ut breviter totum dicam alterutrum vos, in quibus res poposcerit, sustentate. Deum colite qui creavit coelum et terram, et Christo credite; invicem vos diligite et misericordes estote in omnes. Non verbo solo, sed opere et rebus replete
Abbreviated transcription (Latin):
Tecur ut exutus pͥoribus malis dere¬
liquo ꝓ bonis actibus heres celestium
det nomen suum. atq ab eo miste
ria audiat regni celorum. ieiniis fre¬
quentibus oꝑam impendat. ac semet¬
ipsum in omnibus ꝓbet. ut tribus his¬
mensibus confuĩmatis in dic festo pos¬
sit baptizari. Baptizabitur autẽ unꝰ¬
quisq ur̃m in ãmbus perhenubus
nomine trine beatitudins inuocato
suꝑ se: ꝑ unctus pͥmo oleo ꝑ orationẽ
sc̃ificato. ut ita demum ꝑ hec conse¬
cratus possit ꝑcipere de sanctis. So¬

Expanded text:
zari, exutus prioribus malis de reliquo pro bonis actibus haeres bonorum det nomen suum atque ab eo audiat mysteria regni coelorum, jejuniis frequentibus operam impendat, ac semetipsum in omnibus probet ut tribus mensibus jam consummando in die festo possit baptizari. Baptizetur autem unusquisque in aquis perennibus, nomine trinae beatitudinis invocato super se, perunctus primo oleo per orationem sanctificato, ut ita demum per hoc consecratus possit percipere locum cum s
Abbreviated transcription (Latin):
bonitate currentes. ut ipso duce usi
nullum tuȩ hitiꝰ ꝑatiamur erroiem.
Si enim ipsam sequentes ingredi me¬
ruerimis illam quo ꝑuenire catpimꝰ
duitatem. omĩa iam de quibus queri¬
tur ocalis iundebimus. tanquam here¬
des omnium facti. Intelligite itaq
uiam esse hunc utte nĩx cutrsum. tua¬
uͦ. ꝓpħam de quo dicitis. urbem. reg¬
num e̾ẽ in quore dit ommipotens pat̾.
quem solam uididoppasstint hiĩ qui
mundo sunt corde. Hoꝵ gͦ uob̃ diffici¬
lis uideatur htuiꝰ itlneris labor: ꝗuia
in fine eiꝰ requies erit. Nam ob ipse
uerus ꝓpħa ab initlo mundi ꝑ scłm
quiem. Adest enim nob̃ omnibus
diebꝰ & si quando necesse est apparet &s
corrigit nos ut obtemꝑantes fibi ꝑdueat

Expanded text:
ocitate currentes, ut ipso duce usi, nullum viae hujus patiamur errorem. Si enim ipsum sequentes ingredi meruerimus, illam quo pervenire cupimus civitatem, omnia jam de quibus quaeritur oculis videbimus tanquam haeredes omnium facti. Intelligite itaque viam esse hunc vitae nostrae cursum, viavero Prophetam, de quo dicimus, urbem regnum esse in quo residet omnipotens Pater, quem soli videre possunt hi qui mundo sunt corde. Non ergo nobis difficilis videatur hujus itineris labor, quia in fine ejus requies erit. Nam et ipse verus Propheta ab initio mundi per saeculum quiem. Adest enim nobis omnibus diebus, et si quando necesse est apparet, et corrigit nos, ut obtemperantes sibi ad vitam
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ut recte doceamur: regnum
uͦ ut quȩ sit merces posita laboris &
pacientiȩ nonerimꝰ in qua ẽ bonis qͥdẽ
eteruorum bonorum remuneratio.
his autẽ qͥ contra uoluntatẽ eiꝰ egerb.
ꝓ umuscaritisq gestis penarum digna
restitutio. Hic gͦ hoc ẽ inp̃senti uita
positos oportet uos agnoscere uolunta¬
quis uelit antecͣ actus suos emendet
de his requirere qͣñ potest inuenire:
stulta &o inefficax erit huiꝰcemodi in¬
quisitio. Temptis enim breue ẽ: & iui¬
ditium dei gestorum causam aget non
questionum. Ieo ante omnia queramiꝰ
quid nos aut qualiter agere oporteat.
ut eternam consequi intam meream᷑.
Nam si exignum hoc uite tempꝰ ꝑ ina¬
nes occupemiis & mitiles questiones :
mnanes sine dubio ob tiactri ab oꝑibcis
bonis ꝑgemus ad detim tibi indicitim

Expanded text:
quidem, ut recte agere doceamus; Regnum vero, ut quae sit merces posita laboris et patientiae noverimus, in quo est bonis quidem aeternorum bonorum remuneratio, his autem qui contra voluntatem ejus egerunt: pro uniuscujusque gestis poenarum digna restitutio, hic ergo, hoc est, in praesenti vita positos, oportet nos agnoscere voluntaquis velit antequam actus suos emendet, de his requirere quae non potest invenire, stulta et inefficax erit homini inquisitio. Tempus enim breve est, et judicium Dei gestorum causa agitur non questionum. Ideoque ante hoc omnia quaeramus, quod nos aut qualiter agere oporteat, ut aeternam vitam consequi mereamur. Nam si exiguum hoc tempus vitae per inanes occupemus et inutiles quaestiones, inanes sine dubio et vacui ab operibus bonis pergemus ad Dominum, ubi judic
Abbreviated transcription (Latin):
etenim res sirum temptis habet oo lo¬
cum oꝑtim. Hic loctis hoc temptis est
meritorum scłm futarum. Ne gͦ im¬
pediam ordinem locorum ac temporã
ꝑmutantes. pͥmo que fit dei iusticia re¬
quiramꝰ. ut tanꝗͣ iter acttiri habundan¬
ti matico bonis oꝑibtis repleam̃. quo
possimus. ad regnam dei tanꝗirã ad
ur bem maximam ꝑtenire. Detis enim
his qui recte sentiant ꝑ ipsa oꝑa incui¬
di quȩ fecit manifestus ẽ: ⁊psitis crea¬
turȩ sue usts testimonio. Et ideo cũ
de deo dispritatio ee̾ ñ debeat: de sola
nunc eiꝰ iusticia reqturamus & regno.

Expanded text:
tempus suum habet et locum. Operum hic locus est, tempus vero meritorum est saeculum futurum. Ne ergo impediamur, ordinem locorum ac temporum permutantes, primo quae sit Dei justitia requiramus, et tanquam iter acturi abundanti viatico bonis operibus repleamur, quo possimus ad regnum Domini tanquam ad urbem maximam pervenire. Deus enim his qui recte sentiunt per ipsa opera mundi quae facit manifestus est, ipsius creaturae suae utens testimonio, et ideo cum de Deo dubitatio esse non debeat, de sola nunc ejus justitia requiramus et regno.
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitates me disputante sollicit᷑ andi¬
tor exceꝑis. qͥ in p̃dicationibꝰ meis
uel uerboꝵ fuerit offitiũ uel actꝰ s &
qͥs me finis in hac urbe repperit sic
dixi oĩa qtiã potes breuit̾ cõpͣhensa. ad
ipsc̃i te destinare ñ pigeat. nec reuerea¬
ris ne focte multũ de meo exiti ꝯtͥstã¬
dꝰ sit: cã me ad ꝓpͥetates sustin̾e ñ am¬
bigat. Erit aut̃ eigͣnde solatiũ. si didi¬
cerit qd̾ pꝰ me ñ inꝑitꝰ uit aliqͥs auit
indoctꝰ atq ignoran dituni t̾bi mist̾iũ.

Expanded text:
sollicitus auditor exceperis, quique in praedicationibus meis vel verborum fuerit ordo vel actuum, sed et qui me finis in hac urbe repererit sicut dixi omnia qui potes breviter comprehensa ad ipsum te destinare non pigeat. Nec verearis ne forte multum de meo exitu contristandus sit cum id me pro pietate sustinere non ambigat. Erit autem ei grande solatium, si 5 didicerit quod post me non imperitus aliquis, aut indoctus, aut ignorans divini
Abbreviated transcription (Latin):
tire. & sũmꝯ studio fauorẽ ur̃m erga
eũ depend̾e: scientes qi ꝓpt̾ singlõs
uos ipsi magis soli infestatꝰ ẽ inuncꝰ.
& in⁊ psuĩ maiora suscitat bella. O
re om̃s parit̾ in ꝯsensu & unaninu¬
tate positas. ꝓpt̾ qco nos salitẽ
ꝯseqͥ & ille possit obtemꝑantibꝰ sibi uob̃
ꝓrmptiꝰ. inpositi on̾is pondꝰ uehere: q̃¬

Expanded text:
tire, et summo studio favorem verum erga ipsum dependere, scientes quia propter singulos vos ipsi magis soli infestat inimicus et in ipso majora suscitat bella. Opre omnes pariter consensu et unanimitate possitis. Propter quod et vos salutem consequi, et ille possit obtemperantibus sibi vobis promptius impositi oneris pondus evehere. Q
Abbreviated transcription (Latin):
atq stimmo studio niti: ut om̃s uite
huuꝰ occasiones abitias. ne fide uussor
Loccasione ꝓplexꝰ. Neq enĩ itidicem
aut cognitorẽ scłariũ negotioꝵ
. die te ordinare uult xp̃ce¬
utine E p̃focatꝰ p̃sentibꝰ hominũ
curis ñ Ipossis tierbo dei nacare

Expanded text:
et summo studio niti, ut omnes vitę huius occupationes abicias, ne fideiussor occasione perplexus. Neque enim iudicem aut cognitorem secularium negociorum hodie te ordinare vult Christus, ne, prefocatus presentibus hominum curis, non possis verbo Dei vacare
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑqͥrant. & plebi si forte igne. ait
indicent de his: ut & ipsi uisitent
eos. & q̃ necessaria st̃ p̃beant eis cũ
fecerint: ũ peccabũt. S &. dt pogxi¬
& cet̾a his similra q̃ ad cultũ eccsĩe¬
&o ad disciplinã eiꝰ ꝑmaneant diaco¬
nis care fit. Qui catecizant hocẽ
qͥ t̾bo instruunt: incipieu es pͥmo
oportet. ut &. ipsi instruti sint de
& instruit aĩas rudes ẽe̾ talẽ: ut ꝑ
ingenio discẽtium semetipsũ pofsit
aptare. & uerbi ordinẽ ꝓ audien¬
tis capacitate dirigere.

Expanded text:
t, et plebi si forte plebs ignorat indicent de his, ut et ipsi visitent eos, et quae necessaria sunt praebeant eis cum fecerint, non peccabunt. Sed et de peregriet caetera his similia quae ad cultum Ecclesiae et disciplinam ejus pertinent, diaconis curae sint. Qui catechizant, id est, qui verbo instruunt incipientes, primo oportet ut ipsi instructi sint, de et instruit animas rudes esse talem ut pro ingenio discentium, semetipsum possit aptare, et verbi ordinem pro audientis capacitate dirigere.
Abbreviated transcription (Latin):
siqͥdem sciant uicinũ fieri p̃cipitio &o
ꝓximũ ẽe̾ peccato: ut referant hec
ad ep̃m & cõmon̾i ab eo possit isqͥ in
p̃cipitiũ lapstis ẽ. uti reuocet᷑ & ñ cor¬
ruat in peccatũ. Negligentiores qͦsq
& eos qͥ rariꝰ ad audiendũ u̾bũ dĩ acce¬
dunt. nec sollicite ad ep̃i tͣctatũ quemi¬
unt. ipsi cõmoneant & hortent᷑. Si em̃
asfidui sc̃ ad audiendũ ñ solum uitȩ
et̾nȩ ex salubri cõmunione capient

Expanded text:
si quem videant vicinum fieri praecipitio et proximum esse peccato, ut referant haec ad episcopum, et commoneri ab eo possit is qui in praecipitium lapsurus est, uti revocetur, et non corruat in peccatum. Negligentiores quoque, et eos qui rarius ad audiendum verbum Dei accedunt, nec sollicite ad episcopi tractatum conveniunt, ipsi commoneant et hortentur. Si enim assidui sint ad audiendum, non solum vitae aeternae ex salubri commonitione c
Abbreviated transcription (Latin):
at officiũ. sine dtibio discipłi & auditoees
ignorantiȩ tenebris obuioluti in int̾itũ.
dem̾gẽt᷑. Uñ & ego dñe mi iacobe cũ hec
ab eo p̃cepta susceꝑim: necesse habui
implere qd̾ uisserat. indicãs tͥ & de his
ipsis simul & de ilł breuit̾ cõphendẽs q̃ ꝑ
singłas qͥsq urbes ingrediẽs aut in p̃dicatiõis
s̾mone ꝓtulerit aut ingestoꝵ uͥtute ꝑfec̾it:

Expanded text:
at, sine dubio discipuli et auditores ignorantiae tenebris obvoluti, in interitum demergentur. Unde et ego, mi domine Jacobe, cum haec ab eo praecepta susceperim, necesse habui implere quod jusserat, indicans tibi et de his ipsis, simul et de illis breviter comprehendens, quae per singulas quasque urbes digrediens, aut in praedicationis s
Abbreviated transcription (Latin):
sponse & amici sponsi ingenti
gatidio &t leticia ꝑfruemim. Si
u hec spõsa reꝑta fuerit maculata ꝑec.
forte ꝑ ur̃am negligentiã uel desidiã
cꝓp̃sserit ꝯtagio. setia peccati. Icirto
ꝙ sciꝑ oĩa sobrietatis & pudicitiş sol¬
licitudinẽ gerat. Ualde enĩ aptid dm̃
gͣue cͥmen ducit᷑ fornicatio. Cuiꝰ sp̃as
diligent̾ exponet: uerũptam̃ pͥma spẽs

Expanded text:
sponsae, et amici sponsi ingenti sponsae, et amici sponsi ingenti gaudio et laetitia perfruemini. Si vero sponsa haec reperta fuerit commaculata peccaforte per vestram negligentiam vel desidiam, obrepserit contagio saeva peccati. Idcirco ante omnia sobrietatis et pudicitiae sollicitudinem gerite. Valde enim apud Deum grave crimen ducitur fornicatio, cujus species diligenter exponet: verumtamen prima species
Abbreviated transcription (Latin):
moratumꝰ latent᷑ in repserit: ñ erube.¬
cat qͥ aĩȩ suȩ curã gerit ꝯfiteri hecei
qͥ p̃est: ut ab ipso ꝑ uerbũ dĩ & ꝯsiltũ
saltibre curet᷑: qͦ possit fide integra
& oꝑibꝰ bonis penas et̾ni ignis effug̾e.
&o ad ꝑpetue uitȩ p̃mia ꝑuentre. Dia¬

Expanded text:
moravimus, latenter irrepserit, non erubescat, qui anime sue curam gerit, confiteri hec huic, qui preest, ut ab ipso per verbum dei et consilium salubre curetur, quo possit fide integra et operibus bonis penam eterni ignis effugere et ad perpetua vite premia pervenire.
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit credentibꝰ sibi integrã aĩe
& corporis medicinã. Ulnde ur̃a fides
ut sciant etĩ se ipsos ab ipso saltiari.
Cũq om̃is maltitudo infirmantit̃
una uoce clamaret: hunc uerũ dm̃
quẽ petrus adnuntiat. fuibito inmen¬
fũ lumen gr̃e dĩ in medio plebis apa¬
rait: & ceperunt paralitici carrere
ad pedes petri sini. ceci recepto iusu
clamare:luidi restaurato gressu
gr̃as ag̾e. languentes recepta sanita¬
te gand̾e̾. Nonnulli etiã solo flatu
inuentes iam sine sensti oo sine uoce
recuꝑati st̃: om̃s qͦ lungtici & plemi
demoniis liberati fõ. Tantã itaq sp̃c¬

Expanded text:
ostendit sibi credentibus integram animae et corporis medicinam; unde vestra fides ut sciant etiam semetipsos ab ipso posse salvari. Cumque omnis multitudo infirmantium una voce clamaret hunc verum Deum quem Petrus annuntiat, subito immensum lumen gratiae Dei in medio plebis apparuit, et coeperunt paralytici currere ad pedes Petri sani, caeci recepto visu clamare, claudi restaurato gressu gratias agere, languentes recepta sanitate gaudere, nonnulli etiam solo flatu viventes, jam sine sensu et sine voce, recuperati sunt, omnes quoque lunatici et daemoniis pleni liberati sunt. Tantam itaque Sp