comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sumens dicitur. ut consu̾mat innobis. si suꝑ fundam̃tũ xp̃i ȩdificauerimꝰ fenũ.
ligna. stipulam. Ecce ego adducam suꝑ uos gentẽ de longinquo domꝰ isi ł¬
intelliges quid loquat᷑. Pharetra eius quasi sepulchrũ patens. uniuersi fortes.
& comedet segetes cuas. & panẽ tuũ deuorabit. Filios tuos & filias tuas come¬
det. gregẽ cuum & ariñta tua comedet: uineam & ficũ tuã. & conteret urbes
munitas tuas in quibus cuhabes fiduciam gladio. Ueruntam̃ indiebus illis
ait dñs. non faciam uos inconsummationẽ. Nequaquã post multo tẽpore¬
nec ut falso creditis: ꝓpħȩ uobis loquentur inuentũ. sed nc̃ iam adducã suꝑ
uos gentẽ babylonioꝵ quȩ ueniet de longinquo. ꝓquo inhebreo scriptum ẽ.
etham. gentẽ antiquã. cuiꝰ quondã dñatus ẽ nẽbroth gigas. ciuꝰ ignorabis lin¬
guã. siue ut in hebreo scriptũ ẽ. nec incelliges qđ loquat᷑. Est enĩ maloꝵ solatiũ

Expanded text:
sumens dicitur, ut consumat in nobis, si super fundamentum Christi aedificaverimus, ligna, fenum, stipulam . Ecce ego adducam super vos gentem de longinquo, domus Israintelleges, quid loquatur. Pharetra eius quasi sepulcrum patens, universi fortes, et comedet segetes tuas et panem tuum; devorabit filios tuos et filias tuas; comedet gregem tuum et armenta tua, comedet uineam tuam et ficum tuam et conteret urbes munitas tuas, in quibus tu habes f fiduciam, gladio. uerumtamen in diebus illis, ait, non faciam uos in consumtionem. \'Nequaquam multo ponec. ut falso creditis, prophetae uobis loquentur in uentum, sed iam nunc adducam super uos gentem Babyloniorum, quae ueniet de longinquo, gentem robuis linguam siue\' — ut in Hebraeo scriptum est - \'nec intelleges, quid loquatur; est enim malorum solacium,
Abbreviated transcription (Latin):
quendi grãm tribuat. Porro iezechiel librũ deuorat & intꝰ & foris scrip¬
tũ.tam sacram̃ta diuina quã simplicẽ historaam continentẽ: hieremiȩ os tan¬
gitur & dñi uerba tribuunt᷑. ut confidentiã accepisset p̃dicandi. Pulchreq uixta
litterã manꝰ mittit᷑. ut humanoꝵ artiũ uidens similitudinẽ. tanctũ manꝰ non
reformidet. Ecce constitui te hodie suꝑ gentes & suꝑ regna. ut euellas & destru¬
as & disꝑdas & dissipes & edifices & plantes. Noc qđ nos de hebraico addimꝰ dissipeᷤ
siue deponas. inseptuaginta ñ habetur. Et considerandũ. qđ quatuor tristibus
nec plantari optima. nisi eradicarent᷑ pessima. Om̃is enĩ plantatio quã ñplan¬
tauit celestis pat̾. eradicabit᷑. Et ȩdificatio quȩ suꝑ petrã ñ hab&. fundam̃tũ¬

Expanded text:
quendi gratiam tribuat. porro Hiezechiel librum deuorat et intus et foris scripquendi gratiam tribuat. porro Hiezechiel librum deuorat et intus et foris scriptum, tam sacramenta diuina quam simplicem historiam continentem. Hieremiae os tangitur et domini uerba tribuuntur, ut confidentiam accipiat praedicandi. pulchreque iuxta litteram manus mittitur, ut humanorum artuum uidens similitudinem tactum manus non reformidet. Ecce ego constitui te hodie super gentes et super regna, ut euellas as, et disperdas, et dissipes, et aedifices, et plantes. Hoc quod nos de Hebraico addidimus, dissipes, sive deponas, in Septuaginta non habetur. Et considerandum quod quatuor tristibus nec plantari optima, nisi eradicarentur pessima. Omnis enim plantatio, quam non plantavit coelestis Pater, eradicabitur: et aedificatio qu
Abbreviated transcription (Latin):
Non consideres multitudinẽ eoꝵ. ad qͦs & contͣ qͦs locuturꝰ es. sed me qͥ tecũ
sũ. ut eruã te dicit dñs. Non qͦ ꝓpħa ꝑsecutionibꝰ & angustiis careat. qͥppe
cũ legamꝰ eũ multa ꝑpessũ. s ut potens omĩa suꝑet. nec cȩdat angustiȩ Et
misit dñs manũ suã & tetigit os meũ. & dix̃ dñs ad me. Ecce dedi u̾ba mea
in ore tuo. Not̾andũ qđ hic mauꝰ mittit᷑ dĩ quȩ tangat os ꝓpħȩ & dicat᷑
ei. ecce dedi u̾ba mea inore tuo:. In ysaia aut̃ scriptũ sit. & inisłus ẽ ad me
unꝰ de seraphim. & in manu habebat carbonẽ quẽ for cipe tulerat de altari.
& tetigit os meũ & dix̃. ecce tetigĩiste labia tiia & auferet inic¬
cata tuamundabit. Ibi enĩ quia solidȩ & ꝑfectȩ
ȩtatis erat. & ipse
manu s forcipe & carbone tangat os eiꝰ & iinquitates auferat & mundet

Expanded text:
Nec consideres multitudinem eorum ad quos et contra quos locuturus es: sed me, qui tecum Nec consideres multitudinem eorum ad quos et contra quos locuturus es: sed me, qui tecum s\', liberat autem dominus, non quo propheta persecutionibus et angustiis careat, quippe cum legamus eum multa perpessum, sed ut patiens omnia superet nec cedat angustiae. Et misit dominus manum suam et tetigit os meum et dixit dominus ad me: ecce ego dedi uerba mea in ore tuo. Notandum quod hic manus mittatur dei, quae tangat os prophetae, et dicatur ei: ecce dedi uerba mea in ore tuo, in Isaia autem scriptum sit: et missus est unus ad me de seraphim et in manu habebat carbonem, quem forcipe tulerat de altari, et tetigit os meum et dixit: ecce tetigit iste labia tua et auferet iniquitates et peccata tua mundabit. ibi enim, quia solidae et perfectae aetatis erat et ipse manu, sed forcipe et carbone tangat os eius et iniquitates auferat et mundet
Abbreviated transcription (Latin):
intelligunt. qui ꝓpͥe ꝓpħa gentiũ suit. & ꝑ apłos uocauit om̃s nationes. Iste¬
enĩ uere pͥꝰꝗͣ inut̾o uirginali formaret᷑. & anteꝗͣ exiret de uulua matris sc̃ifica¬
dñe ds̃. ecce nescio loqui. qͥa puer ego sũ. Septuaginta. Et dixi. Dnẽ ds̃ nescio
loqui. quia iuuenis sũ. Detestat᷑ officiũ qđ ꝓetate ñ potest sustinere. eadẽ uecun¬
dia qua & moyses cũ tenius & gracilis uocis eẽ se dicit. s ille quasi magnȩ robusteq
etatis corripitur. huic pueritiȩ dat᷑ uenia. quȩ uerecundia & pudore decorat᷑.
t dix̃ dñs ad me. Noli dicere puer sũ. qm̃ ad om̃ia quȩ mittã te ibis. & uniu̾sa
quȩcũq mandauero tibi loqueris Netimeas a facie eoꝵ. quia tecũ ego sũ ut
eruã te dicit dñs. Ne etatẽ inqͥt consideres. Alio enĩ ꝓpħa loquente didicisti.
cani hominis sapientia eiꝰ. Tuȩ sit tam̃ tantũ uoluntatis ut ꝑgas. me habe¬
bis comitẽ quo cuncta adiuuante complebis. Aꝑi os tuũ. & implebo illud.

Expanded text:
intellegunt, qui proprie propheta gentium fuit et per apostolos uocauenim vere priusquam in utero virginali formaretur, et antequam exiret de vulva matris, sanctificadeus, ecce nescio loqui, quia puer ego sum. LXX: et dixi, o domine deus, nescio loqui, quia iuuenis sum. Detestatur officium. quod pro aetate non potest sustinere, eadem uerecundia, qua et Moses tenuis et gracilis uocis esse se dicit. sed ille quasi magnae robustaeque aetatis corripitur, huic pueritiae datur uenia, quae uerecundia et pudore decoratur. Et dixit dominus ad me: noli dicere: puer sum, quoniam ad omnia, quae mittam te, ibis et uniuersa, quaecumque manda uero tibi, loqueris. ne timeas a facie eruam te, dicit Dominus. Ne aetatem, inquit, consideres; alio enim propheta loquente, didicisti: nis sunt sapientia ejus : tuae sit tantum voluntatis ut pergas; me habebis comitem, quo cuncta adjuvante complebis: aperi os tuum et implebo illud .
Abbreviated transcription (Latin):
trada gladio: ut mortẽ & irã dĩ nullus effugiat. Aui ad synago¬
gã referunt. quȩ infirmata est ut ȩccłiȩ crescer& multitudo: uix¬
ta illud qđ scriptũ est. Sterilis peperit septẽ siue plurmos: et
quȩ multos habebat liberos infirmata ẽ. Unde & occidit ei sol ius¬
titiȩ. in cuiꝰ pennis ẽ sanitas. & idcirco ȩt̃na confusione cooꝑta est.
ꝑdens popłm suũ gladio spiritali. Uae mͥ mat̾ mea: quare geniusti
me. uirũ rixę suie uidicii. uirũ discordiȩ suie qui uidicer in uniũsa
terra. Potest hoc synodochĩcõs de hierenna intelligi. quod ñ in toto
orbe terrarũ. sed in terra uidea sit iudicatꝰ. Uere autẽ dño competit

Expanded text:
, \'populum tradam gladio, ut mortem et iram dei nullus effugiat\'. alii ad synago, \'populum tradam gladio, ut mortem et iram dei nullus effugiat\'. alii ad synagogam referunt. quae infirmata est, ut ecclesiae cresceret multitudo iuxta illud, quod scriptum est: sterilis peperit septem — siue plurimos - et, quae multos habebat liberos, infirmata est. unde et occidit ei sol iustitiae, in cuius pinnis est sanitas, et idcirco aeterna confusione cooperta est perdens populum suum gladio spi ritali. Uae mihi, mater mea, quare genuisti me uirum rixae — sine iudicii —, uirum discordiae - sine qui indicer — in uniuersa terra? Potest hoc συνεκδοχικω̄ς de Hieremia intellegi, quod non in toto orbe terrarum, sed in terra Judaea s
Abbreviated transcription (Latin):
tatorẽ meridie. Misi ꝑ ciuitates repente terrorẽ. diuersis messis se
minibus cupit ds̃ saluare peccantes: ut qui contempserant blandi¬
entẽ. tumeant comminantẽ. Uiduę multiplicatę sunt suꝑ arenam
maris interfectis uiris. matres perditis liberis sensere uastantem:
ñ in nocte & ꝑ insidias sed clara luce. ut ostendat aptam in¬
uim aduersari fortioris.: Misi inquit suꝑ ciuitates. haut dubi¬
ũ quin uidȩ & popłi peccatoris repente terrorẽ. ut quantũ
fuerit subitũ malũ. tanto difficilius esset effugiũ. Infirmata ẽ
rimos. defecit anima eiꝰ. Occidit ei sol cũ adhuc esset dies. confusa ẽ
meoꝵ ait dñs. Sepe diximꝰ uerbũ hebraicũ sabaun: uel septim
uel iuramentũ sonare uel plurimos: unde & diuersa ẽ int̾preta¬
tio. Aquila & theodotion septẽ transtulerunt. simmacus pluri¬
mos. Quȩ igit᷑ erat diues liberis. orbata subito facta est. & clara

Expanded text:
tatorem mertatorem merminibus cupit Deus salvare peccantes: ut qui contempserant blandientem, timeant comminantem. Viduae multiplicatae sunt super arenam maris, interfectis viris; matres, perditis liberis, sensere vastantem, non in nocte et per insidias, sed clara luce: ut ostendat apertam vim adversarii fortioris. Misi, inquit, super civitates, haud dubium quin Juda, et populi peccatoris, repente terrorem: ut quanto fuit subitum malum, tanto difficilius esset effugium. Infirmata est rimos; defecit anima ejus: occidit ei sol, cum adhuc esset dies aut medius m in us. Saepe diximus uerbum Hebraicum \'saba\' uel \'septem\' uel \'iuramentum\' sonare uel \'plurimos\'. unde et diuersa est interpretatio Aquila, LXX et Theodotione \'septem\' transferentibus, Symmacho \'plurimos\'. quae igitur erat diues liberis, orba subito facta est et clara
Abbreviated transcription (Latin):
nullus misereͣt᷑ hierłm: nec contristet᷑ ꝓ ea : nec ꝓ pace illius obsecr&
beret: econtrario retro uersa sit. & aegẏptias carnes desideraret.
Pro quo septuaginta transtulerunt. nequaquã ultra dimittã eos. Manꝰ
extenta. ꝑcutientis indiciũ est. Interfectio peccatorũ. irã significat
consummatã. Qđ autẽ intulit laboraui rogans siue rogatus. dupli
cem sensum hab&. quod iam defecerit ds crebro eis ignoscendo: & lassus
uersi. Quid ꝓdest me sepius rogare. cũ a uiis suis pessimis non re-¬
uertant᷑ neq agant pęnitentiã : Disꝑsi enĩ eos quasi uentilabro. ut
purgarẽ areã meã. & disꝑsi in portis terrȩ. ut inferni quodãmodo
calcarent limina. Et interfeci & ꝑdidi populũ meũ: ut coacti malo¬
rũ necessitate. impendentia uitarent mala. Multiplicatȩ mͥ sunt
uiduȩ eius suꝑ arenã maris: induxi eas suꝑ matrẽ adolescentis uas¬

Expanded text:
nullus misereatur Jerusalem, nec contristetur pro ea, nec pro pace illius obsecretnullus misereatur Jerusalem, nec contristetur pro ea, nec pro pace illius obsecretbuerit, e contrario retroversa sit, et Aegyptias carnes desiderarit. pro quo LXX transtulerunt: nequaquam ultra dimittam eos. Manus extenta, percutientis indicium est: interfectio peccatorum, iram significat consummatam. Quod autem intulit: Laboravi rogatus, sive rogans, duplicem habet sensum, quod jam defecerit Deus, crebro eis ignoscendo, et lassus uersi. \'Quid prodest saepius me rogari, cum a uiis suis pessimis non reuertantur nec agant paenitentiam? dispersi enim eos quasi uentilabro, ut purgarem aream meam, et dispersi in portis terrae, ut inferni quodammodo calcarent limina, et interfeci et perdidi populum meum, ut coacti malorum necessitate inpendentia uitarent mala\\ Multiplicatae sunt mihi uiduae eius super harenam maris, induxi eis super matrem adulescentis uas
Abbreviated transcription (Latin):
dunt ad posteros: sicut dauid & ceterorũ. sic peccatortĩ flagitia. sili.¬
beri. nepotesq similia gesserint: ad posteros ꝑueniunt. Quod autẽ
t dabo eis infer orẽ siue consummationẽ & angustiã uniuersis¬
nis terrȩ: & sub babyloniis ex parte completũ est: & nunc implet᷑ ex
toto. quando pessimũ regẽ. & qui repleuerit hies¬
hierusalẽ a porta usq
ad portã cruore iustoꝵ. popłs imitatꝰ est impius. Ex quo disci¬
mꝰ regũ & principũ & prepositoꝵ scelere. pi¬
popłos plerũq deleri.
Quis enĩ miserebit᷑ tui hierłm: aut
quis contristabit᷑ pro te:
aut quis ibit ad rogandũ pro pace tua: Nullus enĩ offenso dõ potest
pro flagitiis rogare peccantiũ. quia nec tam clemens potest creaturȩ
quã conditor. nec ita alienꝰ externis quomodo dñs parcere.
Tu dereliquisti me dicit dñs. retrorsũ abisti. Causa reddit quare

Expanded text:
dunt ad posteros, sicut David et caeterorum: sic peccatorum flagitia, si lidunt ad posteros, sicut David et caeterorum: sic peccatorum flagitia, si liberi nepotesque similia gesserint, ad posteros perveniunt. Quod autem dicit: Dabo eos in fervorem, sive commotionem et angustias universae terrae, et sub Babyloniis ex parte completum est, et nunc expletur in toto, quando pessimum regem, et qui repleverit Jerusalem a porta usque ad portam cruore justorum, populus imitatus est impius. Ex quo discregum ac principum, et praepositorum scelere, populos plerumque deleri. Quis enim miserebitur tui, Jerusalem? aut quis contristabitur pro te? aut quis ibit ad rogandum pro pace tua? Nullum enim potest, offenso Deo, pro flagitiis rogare peccantium; quia nec tam clemens potest creatura quam conditor esse, nec ita alienus externis, quomodo Dominus suis parcere. Tu dereliquisti me, dicit Dominus: retrorsum abiisti. Causa redditur, quare
Abbreviated transcription (Latin):
Et uisitabo suꝑ eos quattuor species dicit dñs: gladiũ ad occisionem. &
canes ad lacerandũ: & uolatilia celi & bestias terrȩ ad deuorandũ &
dissipandũ. Quattuor plagas quibus ꝑcussus est popłs udȩorum.
etiã hiezechielis prophetia demonstrat. gladiũ pestilentiã. & famem.
bestias. & captiuitatẽ. Inter bestias quoq canes quoq & uolatilia intel¬
ligi. & quibus ad laceranda & deuoranda & disfipanda corpora
tradita sunt. Neq enĩ fieri poterat: ut creatore neglecto. non uni
creatura consurgeret in peccatores. Et dabo eos in feruorei
siue cõmutationes& angustias. uniuersis regnis terrȩ. ꝓpt̾ manas¬
sen filiũ ezechiȩ regis uda e. super om̃ib quȩ fecit in hierusalem.
Legimꝰ in dierũ uolumine manassen post captiuitatẽ & pęnitentiam
reuersũ in hierusalẽ & regnasse. Sed qͦmͦ sanctoꝵ merita descen¬

Expanded text:
Et visitabo super eos quatuor species, dicit Dominus: gladium ad occisionem, et Et visitabo super eos quatuor species, dicit Dominus: gladium ad occisionem, et canes ad lacerandum, et volatilia coeli et bestias terrae ad devorandum et dissipandum. » Quatuor plagas, quibus traditus est populus Judaeorum, etiam Ezechielis prophetia demonstrat : gladium, pestilentiam, famem, bestias et captivitatem. Inter bestias autem canes quoque et volatilia intellige, quibus ad laceranda et devoranda et dissipanda corpora tradita sunt. Neque enim fieri poterat ut, creatore neglecto, non universa creatura consurgeret in peccatores. « Et dabo eos in fervorem  sive commotionem et angustias universis regnis terrae propter Manassen filium Ezechiae regis Juda, super omnibus quae fecit in Jerusalem. Legimus in Dierum volumine, Manassen post captivitatem et poenitentiam reversum in Jerusalem atque regnasse . Sed quomodo sanctorum merita descen
Abbreviated transcription (Latin):
boni est: sine te cuiꝰ est dari non potest. Dicimus hoc & contra¬
hereticos qui pluuiã doctrinarũ tribuere non possut. Et cũ
se cȩlos essẽ ꝓmittant. & de se scriptũ glorient᷑. celi enarrant glo¬
riam dĩ. tam̃ ñ possunt ẏmbres dare doctrinȩ.: Solus ẽ enĩ ds̃ qui
suũ instruat poplm̃. & diuersitates gr̃ȩ tribuat expectantibus se.
impendentem auertisse sententiã. Et si inquit illi adstiterint uel in
ctu meo uel contra me. quorũ uni dixit ds̃. dimitte me & pi¬
cutiam popłm istum. tam̃ ñ exaudiã. qm̃ consumpta sunt scelera de
a dõ peccatores. sed uoluntate: quamquã legamꝰ & adam & caim eiec¬
tos esse a facie dñi. Qđ si dixerint ad te quo egrediem᷑: dices ad eos.
Nȩc dicit dñs. Qui ad mortẽ. ad mortẽ: & qui ad gladiũ. ad gladiũ:¬
et qui ad famẽ. ad famem: & qui ad captiuitatẽ. ad captiuitatẽ.

Expanded text:
boni est, sine te, cuiboni est, sine te, cuihaereticos, qui pluviam doctrinarum tribuere non possunt: et cum se coelos esse promittant, et de se scriptum glorientur: « Coeli enarrant gloriam dei, tamen non possunt imbres donare doctrinae. solus est enim deus, qui suum instruat populum et diuersitates gratiae tribuat exspectantibus se.  populo restitisse et iam inpendentem auertisse sententiam. \'etsi\', inquit, \'illi steterint uel in conspectu meo uel contra me\' — quorum uni dixit deus: dimitte me et percutiam populum istum —, \'tamen non exaudiam, quoniam consummata sunt scelera populi a deo peccatores, sed uoluntate, quamquam legamus et Adam et Cain eiectos esse a facie dei. Quodsi dixerint ad te: quo egrediemur?, dices ad eos: haec dicit dominus: qui ad mortem, ad morteet qui ad famem, ad famem; et qui ad captivitatem, ad captivitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
contumeliã. Solii gl̃ȩ tuȩ recordare: nesirritũ facias fedus tuũ nobis.¬
cũ. Soliũ głȩ dĩ. non solũ arbitremur templũ uidȩ qđ sepe destructũ est.
sed omẽm scm̃. in quo urxeta illud quod scriptũ est. thronũ interra alli.¬
sisti. tunc allidit᷑ atq destruit᷑. quando multitudine peccatoꝵ offenderit
dnm̃. Sed tam̃ qui sua culpa perit. & dni clementia sustentat᷑. quȩ mu-¬
tat᷑ seueritate sententiş: si irritũ fatiat dñs pactũ suũ. quo nos sal¬
uos facturꝰ eẽ pollicitꝰ est. Numqͥd sunt in sculptilibus gentiũ qͥ
pluant: aut celi possunt dare ẏmbres: Nonne tu es dñe as nr̃ quẽ
expectauimꝰ : Tu enĩ fecisti om̃ia hȩc. Post multos uariosq sermo.¬
nes redit ad titulũ ꝓphetiȩ in quo scriptũ ẽ. qđ factũ ẽ uerbum
dñi ad hieremiã de sermonibus siccitatis. Ergo qđ dicit istud est :
ta conuertimꝰ. tu da pluuiã tuã. tua enĩ sunt omia. Et quicquia

Expanded text:
 solii gloriae tuae! recordare, ne irritum facias. foedus tuum no b biscum! Solium gloriae dei non solum arbitremur templum Iudaeae, quod saepe destructum est, sed omnem sanctum, in quo iuxta illud, quod scriptum est: thronum eius in terram allisisti, tunc alliditur atque destruitur, quando multitudine peccatorum offenderit deum; sed tamen, qui sua culpa periit, domini clementia sustentatur, quae mutatur seueritate sententiae, si irritum faciat dominus pactum suum, quo nos saluos futuros esse pollicitus est. Numquid sunt in sculptilibus gentium, qui pluant, aut caeli possunt dare imbres? nonne tu es, domine deus, quem exspectauimus? tu enim fecisti omnia haec. Post multos uariosque sermones redit ad titulum prophetiae, in quo scriptum est: quod factum est uerbum domini ad Hieremiam de sermonibus siccitatis. ergo quod dicit, hoc est: ta conuertimus, tu da pluuiam tuam! tua enim sunt omnia et, quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
na & thus. ꝙ inferent oblationẽ siue laudẽ in domũ dñi. Si
autẽ audieritis me ut scĩficetis diem sabbati. & ne portetis onus
& ne inferatis ꝑ portas hierłm in die sabbati. succendã ignen
in portis eius. & deuorabit domus hierłm & non extinguetur.
Ne prȩceptũ sabbati instauratũ per hieremiam in frusta discer¬
perem. totum ponere placuit. ut simul om̃a cognoscamus.
Custodit animã suã. qui ñ pertat pondera peccatorũ in die
quictis & sabbati. nec infert ea ꝑ portas hierusalẽ. quas uir¬
tutes debemus accipere. Et nolite inquit eicere onera de do¬
mibus urĩs. non enim portanda sunt. sed pęnitus abitienda
Et om̃e opus ñ facietis. uel ser nle. uel illud ae quo scriptũ er. nes
randũ. de quo saluator loquit᷑ dꝑamini opus quod ñ perit. S̃.¬
ficate incuit diem sabbati. ut om̃e tempus uitȩ nr̃e in scĩficatione¬
ducamui. sicut fecerunt patres nr̃i. abrahã. isaac. & ia eoh.

Expanded text:
ent oblationem  sive laudem, in domum Domini. Si autem non audieritis me, ut sanctificetis diem sabbati, et non portetis onus, et ne inferatis per portas Hierusalem in die sabbati, succendam ignem in portis ejus, et devorabit domos Hierusalem, et non exstinguetur. » Ne praeceptum sabbati instauratum per Jeremiam in frustra discerperem, totum ponere plcustodit animam suam, qui non portat pondera peccatorum in die quietis et sabbati nec infert ea per portas Hierusalem. quas uirtutes debemus accipere. et nolite, inquit, eicere onera de domibus uestris — non enim portanda sunt, sed penitus abicienda — et omne opus ne faciatis uel seruile uel illud, de quo scriptum est: escrandum, de quo saluator loquitur: opera. mini opus, quod non perit?\' sanctificate, inducamus, sicut fecerunt patres nostri Abraham, Isaac, et Jacob.
Abbreviated transcription (Latin):
cet: de quib dixit. & seruietis ibi diis alienis. Quicquid gͦ
peccamꝰ. quicqͥd die ac nocte facimꝰ: & malorũ oꝑum ꝑpetra¬
mꝰ. imperiũ est dęmonũ. qui nunquã nobis dant requiem:
& semꝑ impellunt delictis augere delicta. & cumulũ facere
peccatorũ. Propterea ecce dies ueniunt dicit dñs. & non dice¬
tur ultra uiuit dñs qui eduxit filios isrł de terra aegẏpti. sed
uiuit dñs qui eduxit filios isrł de terra aquilonis. & de uniuer

Expanded text:
cet, de quibus dixit: et seruietis ibi dis alienis. quicquid ergo cet, de quibus dixit: et seruietis ibi dis alienis. quicquid ergo peccamus, quicquid die et nocte facimus et malorum operum perpetramus, imperium est daemonum, qui numquam nobis dant requiem et semper inpellunt delictis augere delicta et cumulum facere peccatorum. Propterea ecce dies ueniunt, dicit dominus, et non dicetur ultra: uiuit dominus, qui eduxit filios Israhel de terra Aegypti, sed: uiuit dominus, qui eduxit filios Israhel de terra aq
Abbreviated transcription (Latin):
ducere. causa ꝑspicua ẽ. quod obsidione uicina. pestilentia.
& gladio. & fame. uniuersi intereant. & tantꝰ sit numerus
ut suꝑ his qui patribus peiora peccauerint. iusta supplicia de¬
ferantur. E cce enim ambulat unusquisq post prauitatẽ cor¬
dis sui mali. ut me non audiat. Et eiciã uos de terrahac.
in terrã quã ignoratis uos & patres ur̃i. & seruietis ibi du
alienis die ac nocte : qui non dabunt uobis requiẽ. Semel
a dño derelicti. faciunt ea quȩ non competunt: ut ua.¬
dant post desideria cordis siũ mali: de quo exeunt co¬
gitationes pessimȩ. & idcirco de ȩccł̃a separantur. ut uadant
in t̾rã longinquã. quã nec ipsi nec patres eoꝵ nouerant. prius¬
quã peccarent: ut ibi seruiant dus alienis qui ñ sunt dii. sed
dieb flagiciis. & in noctib libidini seruiant. Qui ñ dabunt
inquit uobis requiem. Haut dubiũ quin falsos deos signifi.¬

Expanded text:
ducere, causa perspicua est, quod obsidione uicina pestilentia ducere, causa perspicua est, quod obsidione uicina pestilentia et gladio et fame uniuersi intereant et tantus sit numerusut super his, qui patribus peiora peccauerint, iusta supplicia deferantur. Ecce enim ambulat unusquisque post prauitatem cordis sui mali, ut me non audiat. et eiciam uos de terra hac in terram, quam ignoratis uos et patres uestri, et seruietis ibi dis alienis die ac nocte, qui non dabunt uobis requiem . Semel a domino derelicti faciunt ea, quae non conpetunt, ut uadant post desideria cordis sui mali, de quo exeunt cogitationes pessimae, et idcirco de ecclesia separantur, ut uadant in terram longinquam, quam nec ipsi nec patres eorum nouerant, priusquam peccarent, ut ibi seruiant dis alienis, qui non sunt di, sed diebus flagitiis et in noctibus libidini seruiunt. qui non dabunt, inquit, uobis requiem; hau dubium, quin falsos deos signifi
Abbreviated transcription (Latin):
uxoris quoq ac liberoꝵ miseriis torqueatur: quanto magis apłs
uib& quia adbreuiatũ tempus est. & imminet consũmatio: ut
iã qui habent uxores sic sint quasi non habentes. Unde si
noui heretici reprehensio. qua docuimꝰ digamiã & trigamiã ñ ex
lege descendere. sed ex indulgentia. Aluid est enĩ facere qđ ꝑse bonũ
sit. aliud ideo concedi ne peiora facias. Dicit enĩ & ipse causas. cur
uelit adolescentulas uiduas nubere. inferens. lam enĩ quedã earũ
abierunt retro post satanan. Simulq prȩceptorũ incontinentiȩ.
& ꝑpetuȩ castitatis & ȩqualẽ se blasphemans dõ. laudat trina
quaternaq coniugia quae ego ñ tam coniugia dicã. quã miseri¬
arũ solacia. & extremã tabulã naufragoꝵ. si forte tribuit in¬
dulgentiã amazonibus suis. ut usq ad decrepitã senectutem
bella libidinũ experiantur. Cur autẽ ꝓpħa arceat᷑ uxorem

Expanded text:
uxoris quoque ac liberorum miseriis torqueatur, quanto magis apostolus uxoris quoque ac liberorum miseriis torqueatur, quanto magis apostolus iubet, quia adbreuiatum tempus est et imminet consummatio, ut etiam, qui habent uxores, sic sint, quasi non habeant! unde superflua noui heretici reprehensio, qua docuimus digamiam et trigamiam non ex lege descendere, sed ex indulgentia. aliud est enim facere, quod per se bonum sit, aliud ideo concedi, ne peiora facias., dicit enim et ipse causas, cur uelit adulescentulas uiduas nubere, inferens: iam enim quaedam earum abierunt retro satanan. simulque praeceptor continentiae et perpetuae castitatis et aequalem se blasphemans deo laudat trina quaternaque coniugia, quae ego non tam coniugia dicam quam miseriarum solacia et extremam tabulam naufragorum; nisi forte tribuit indulgentiam amazonibus suis, ut usque ad decrepitam senectutem bella libidinum experiantur. cur autem propheta arceatur uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
te de inanu pessimoꝵ siue pestilentiũ. & redimã te uel meo sangui¬
ne. uel in p̃sentiarũ meo auxilio. Consideremus quantũ merce¬
dis habeat sermo doctoris. si ualuerit ab errore quenquã libera¬
re: & de peccantiũ numero educere. Et factũ est uerbũ dñi ad me
dicens. Non accipies uxorẽ. & ñ erunt tͥ filii ꝙ filiȩ in loco isto: qͥa¬
hec dicit dñs suꝑ filios & filias quȩ generantur in loco isto. & super
matres eoꝵ quȩ genuerunt eos: & suꝑ patres eoꝵ de quoꝵ stirpe sunt
iati in t̾ra hac. Mortibus egrotantiũ morientur. ñ plange
sepelientur. In sterquilinium suꝑ faciem terrae erunt: gladio &
fame consumentur. & erunt cadauera eoꝵ in ȩscã uolatilibus cęli.
& bestiis terrȩ. Si tempore imminentis captiuitatis uetat᷑ ꝓpħa
uxorẽ ducere: ne tribulationẽ carnis habeat. & suꝑ dolorẽ ꝓpriũ

Expanded text:
te de manu pessimorum siue pestilentium et redimam te uel meo sanguite de manu pessimorum siue pestilentium et redimam te uel meo sanguine uel in praesentiarum meo auxilio\'. consideremus, quantam mercedem habeat sermo doctoris, si ualuerit ab, errore quempiam liberare et de peccantium numero educere! Et factum est uerbum domini ad me dicens: noli accipere uxorem et non sint tibi filii et filiae in loco istohaec dicit Dominus, super filios et filias, quae generantur in loco isto, et super matres eorum, quae genuerunt eos, et super patres eorum, de quorum stirpe sunt nati: in terra hac mortibus aegrotationum morientur, non plangegladio et fame consumentur et erunt cadauera eorum in escam uolatili bus caeli et bestiis terrae. Si tempore imminentis captinitatis uetatur propheta uxorem ducere, ne tribulationem carnis habeat et super dolorem proprium
Abbreviated transcription (Latin):
liberabo te de manu pessumorũ. & redimã te de manu fortiũ suie
pestilentiũ. Manifestũ est quod superiora nequaquã hierusalẽ
sed ꝓpħa dixerit. cui respondit dñs. si conuerteris a peccatis
popłm. & ego de tribulatione conuertã te in lȩtitiã. & stabis an.¬
te faciem meã sicut angłi stant in conspectu dĩ. cotidie udentes
faciẽ illius : & si separaueris p̃ciosum a uili. quasi os meũ eris.
Hec putes inquit boni operis ñ ẽẽ mercedẽ. si scõs quosq meos de
numero peccantiũ. tuis sermonib segregaueris. eris quasi os me¬
ũ. & meis prȩceptis copulaberis. Debent enĩ illi imitatores tui
ẽẽ.: & non tu eoꝵ. Ne  formides & dicas. quare factꝰ ẽ dolor meus
perpetuus: & plaga mea fortis siue desperabilis. ut me desperẽ
posse curari: dabo enĩ te quasi murũ aereũ atq fortissimũ: ut con¬
tra aduersariũ omĩ refistas robore: & me habeas aduitorẽ. ut liberẽ

Expanded text:
iberabo te de manu pessimorum, et redimam te de manu fortium  sive pestilentium. » Manifestum est quod superiora nequaquam Jerusalem, sed propheta dixerit. Cui respondit Dominus: Si converteris a peccatis populum, et ego de tribulatione convertam te in laetitiam, et stabis ante faciem meam, sicut angeli stant in conspectu Dei, quotidie videntes faciem illius et, si separaueris pretiosum a uili, quasi os meum eris. nec putes\', inquit, <boni operis non esse mereedem; si sanctos quosque meos de numero peccantium tuis sermonibus segregaris, eris quasi os meum et meis praeceptis copulaberis. debent enim illi imitatores tui esse et non tu eorum. nec reformides et dicas: quare factus est dolor meus perpetuus et plaga mea fortis siue desperabilis, ut me desperem posse curari? dabo enim te quasi murum aeneum atque fortissimum, ut contra aduersarium omni resistas robore et me habeas adiutorem et liberem
Abbreviated transcription (Latin):
est bonũ. sed econtra turbatio. ut ubi prius fuerat cultus dĩ atq tran-¬
quillitas. ibi sedicionis & hostili fremitu om̃a compleant᷑. Si quando gͦ
patres nostri eadem dementia. dĩ precepta neglegimꝰ : & impleta est in
nobis mensura maiorũ. ut quicquid illis defuerat. nr̃o cuinulo cõpleret᷑.
unde & iudȩ dicit᷑. I n memoriã redeat iniquitas patrũ eiꝰ in conspectu

Expanded text:
est bonum, sed econtra turbatio, ut. ubi prius fuerat cultus dei atque tranest bonum, sed econtra turbatio, ut. ubi prius fuerat cultus dei atque tranquillitas, ibi seditionibus et hostili fremitu omnia conplerentur\'. si quando ergo et patres nostri eadem dementia dei praecepta negleximus et impleta est in nobis mensura maiorum, ut, quicquid illis defuerat, nostro cumulo compleretur\'. unde et de Iuda dicitur: in memoriam redeat iniquitas patrum eius in conspect
Abbreviated transcription (Latin):
plebe & ignobili uulgo dicere: cũ ꝓphetȩ quoq & saceradotes qui alis. ꝓspera ꝓphetabant
& qui debebant legis apire mandata ipsi ierunt in trã quã ignorabant: s captiuitatis sus¬
gentiã eoꝵ sit ulla securitas. qdđ & eos scandalirent qui foris sunt. & eos qui intꝰ fame in¬
terire patiant᷑: & quia auctores fuerint peccati. sint cruciatuũ socii. Humqͥd. piciens
ab iecisti uidã: aut sẏon abominata ẽ anima tua: Quare gͦ ꝑcussiti nos ita ut nulla
sit santas: E xpectauimꝰ pacẽ & ñ est bonũ. & tempꝰ curationis & ecce turbatio. Mi¬
rat᷑ ꝓpheta qd uidam & hierłm. duarũ uidelicet tribuũ regnũ. in quo era religio dĩ
& templi cerimonie. añs tam repente. piecerat. & tanta repente ꝑcusserit plaga: ut
nulla possit adhiberi medicina. Eoe pectauimꝰ inquit pacẽ s tempus eurationis &s nulũ

Expanded text:
plebe et ignobili uulgo dicere, cum prophetae quoque et sacerdotes, qui aliis prospera prophetabant plebe et ignobili uulgo dicere, cum prophetae quoque et sacerdotes, qui aliis prospera prophetabant et qui debebant legis aperire mandata, ipsi ierint in terram, quam ignorabant, et captiuitatis susgentiam eorum sit ulla securitas: quod et eos scandalizent, qui foris sunt, et eos qui intus, fame interire patiantur; et qui auctores fuerint peccandi, sint cruciatuum socii. « Nunquid projiciens abjecisti Judam, aut Sion abominata est anima tua? Quare ergo percussisti nos, ita ut nulla sit sanitas? exspectauimus pacem, et non est bonum, et tempus curationis. et ecce turbatio! Miratur propheta, quod ludam et Hierusalem, duarum uidelicet tribuum regnum, in quo erat religio dei et templi caerimoniae, dominus tam repente proiecerit et tanta percusserit plaga, ut nulla possit adhiberi medicina. \'exspectauimus\' inquit, pacem et tempus curationis, et nullum
Abbreviated transcription (Latin):
ueant pscudo ꝓphietȩ qui ꝓspera ꝓmittendo supplantant populũ di: ne ipsi percant os
tis. Et ipsi enũ ꝓphete & popłs ucoresq eoꝵ fili & filie omisq generatio absq. ullo polli¬
citore in serquiliniũ erit: Quanti iacent in uiis hierłm. quantos ernimꝰ insepultos rer¬
cipere mala sua: quȩ dño offendente pacient᷑. Et dices ad eos uerbũ istud. Deducant ocu¬
popłs mei: plaga pessima uebement᷑. Duplicit̃ hic locus intelligit᷑. qđ uel ipie adõ plan:¬
gat popłim suũ. c ocili eiꝰ flere ñ cessent : uel certe impler& ut popłoꝵ ocisi lacrinis
fluant. nec lcue esse qd̃ plangendũ sit. cũ uirgo silia popłi cont̾cione maxima: asplas a
intolerabiu ꝑcussa stt. Aui ex ꝑsona ꝓpbetȩ hȩc dici arbitrant᷑. Si egressus fuero ae
cussa. popłsq deletꝰ. Si enĩ inquit foras exire uoluero int̾fectos uidebo. si ingredi ciui¬
tatẽ atrenuatos & ossib ure herentes. famis necessitate conspiciã. Et quid mirũ hoc de

Expanded text:
ueant pseudoprophetae, qui prospera promittendo supplantant populum dei, ne et ipsi pereant et tiae. et ipsi enim prophetae et populus uxoresque eorum et filii et filiae omnisque generatio absque ullo pollinctore in sterquilinium erit. quanti iacent in uiis Hierusalem! quantos cernimus insepultos recipere mala sua, quae domino effundente patiuntur! Et dices ad eos uerbum istud: deducant ocupopuli mei, plaga pessima uehementer. Dupliciter hic locus intellegitur, quod uel ipse deus plangat populum suum et oculi eius flere non cessent uel certe imperet, ut populorum oculi lacrimis fluant: nec leue esse, quod plangendum sit, cum uirgo filia populi sui contritione maxima et plaga intolerabili percussa sit. alii ex persona prophetae haec dici arbitrantur. Si egressus fuero ad cussa populusque deletus. <si enim\', inquit, \'foras exire uoluero, interfectos uidebo: si ingredi ciuitatem, attenuatos et ossibus uix haerentes famis necessitate conspiciam\'. et quid mirum hoc de
Abbreviated transcription (Latin):
terra quam ignorabas. qm̃ ignẽ succendisti in furore meo usq
in ȩternũ ardebit. Et hȩc ut reor in lxx ñ habetitur: eadem
ut reor causa quam supradiximus. ne scilic& in eos ȩterna sen
tentia ꝑmaneret. Reli̾queris ait sola ab hereditate tua quã
dedi tibi. & seruire te faciã inimicis tuis in t̾ra quã ignoras.
uel sub babiloniis uel ut uerius est sub romanis. Ipsi enim¬
qui ignis furoris eius ardebit in ȩternũ. Pud&s me contentio¬
nis nr̃orũ. qui hebraicã arguunt ueritatẽ. Iudei contra se le¬
gunt. & quod prose sit nescit ȩccła. Unde nos qui sumꝰ filii
apłorũ. recordamur iniquitatũ prioris popłi. & iuste eos per-¬
pessos esse testaiur. Possunt autẽ excelsa quȩ hebraice dicuntur
bamoth. & contra hereticos accipi. qui posuerunt in excelsũ ossuũ.¬

Expanded text:
terra quam ignoras quoniam ignem succendisti in furore meo usque terra quam ignoras quoniam ignem succendisti in furore meo usque in aeternum ut reor causa quam supratentia permaneret. relinqueris, ait, sola ab hereditate tua, quam dedi tibi, et seruire te faciam inimicis tuis in terra, quam ignoras, uel sub Babyloniis uel, ut est qui ignis furoris ejus ardebit in aeternum. Pudet me contentionis nostrorum, qui Hebraicam veritatem arguunt. Judaei contra se legunt, et quid pro se sit, nescit Ecclesia. Unde nos, qui sumus filii apostolorum, recordemur iniquitatum prioris populi, et juste eos perpessos esse testamur. Possunt autem excelsa, quae Hebraice dicuntur bamoth et contra haereticos accipi, qui posuerunt in coelum
Abbreviated transcription (Latin):
hab& & leuitatẽ. ut absq ullo impedimento scribi possit ineo
stilo ferreo. ut dura ferri materies scribat in duriori tabula
adamantina: & duret qđ scriptũ est in ꝑpetuũ. Ipsi enĩ dixe¬
runt. sanguis eius suꝑ nos & suꝑ filios nrõs. Unde exaratũ
siue insculptũ est. & in cornibus altariũ siue ararũ eorũ: ut
oꝑa sacrilegii in ȩtermã memoriã ꝑseuerent. Si autem hoc
ita est: ibi illud quod anus delira confingit. posse hominẽ sine
peccato esse si uelit. & facilia di esse mandata.: Cum recordati
fuerint filii eorũ ararũ suarũ & lucorũ lignorũq frondentiũ
in montibus excelsis sacrificantes in agro. fortitudinẽ tuã &
om̃s thesauros tuos in direptionẽ dabo. Excelsa tua ꝓpter
peccata in unuiersis finibus tuis. & relinqueris sola ab here¬
ditate tua quã dedi tibi. & seruire te faciam inimicis tuis in

Expanded text:
habeat et leuitatem, ut absque ullo inpedimento scribi possit in eo habeat et leuitatem, ut absque ullo inpedimento scribi possit in eo stilo ferreo, ut dura ferri materies scribat in duriore tabula adamantina et duret, quod scriptum est, in perpetuum. ipsi enim dixerunt: sanguis eius super nos et super filios nostros. unde et exaratum siue insculptum est in cornibus altarium — uel ararum — eorum, ut opera sacrilegii in aeternam memoriam perseuerent. si autem hoc ita est, ubi illud, quod anus delira confingit posse hominem sine peccato esse, si uelit, et facilia dei esse mandata? Cum recordati fuerint filii eorum ararum suarum et lucorum lignorumque frondentium in montibus excelsis sacromnes thesauros tuos in direptionem dabo excelsa tua propter peccata in universis finibus tuis et relinqueris sola ab hereditate tua quam dedi tibi et servire te faciam inimicis tuis in
Abbreviated transcription (Latin):
& cetera. quod cur a septuaginta pret̾missũ sit nescio. nisi
forsitan pepercerunt popło suo. sicut & in isaia fecisse cos mani¬
festũ est. ut est illud. quiescite gͦ ab homine. cuius spiritus in
naribus eius. quia excelsus reputatꝰ est ipse: multaq huiuisce¬
modi. quȩ si uoluero cuncta digerere. ñ dicã lbro sed libris
opus erit. Gentiũ peccata deleta sunt: quȩ conuersȩ ad dnm̃
ab extremis terrȩ. audierunt illud. laudate dnm̃ om̃s gentes.
moysen. dimitte me ut interficiam popłm istũ. & faciam te
ingentẽ magnã. Peccatũ autẽ iuda indelebile. atq ut ita dicam.
nulla ratione abolendũ. scriptũ est stilo ferreo in ungue adaman¬
tino. qui hebraice dicitur sãmir̃. ñ quo ullus unguis sit. qui ap¬
pellatur samir. sed quod lapis adamantinus qui ex eo quod indo¬
mitus sit ꝙ infrangibilis. hoc nomen accipit. Iantũ nitorem

Expanded text:
et cetera. quod cur a LXX praetermissum sit, nescio, nisi et cetera. quod cur a LXX praetermissum sit, nescio, nisi forsitan pepercerunt populo suo, sicut et in Isaia eos fecisse manifestum est: quiescite ergo ab homine, cuius spiritus in naribus eius, quia excelsus reputatus est ipse; multaque huiuscemodi, quae si uoluero cuncta digerere, non dicam libro, sed libris opus erit. gentium peccata deleta sunt, quia conuersae ad dominum ab extremis terrae audierunt illud: laudate dominum, omnes gentes, Mosen: dimitte me, ut interficiam populum istum, et faciam te gentem magnam. peccatum autem Iuda indelebile atque, ut ita dicam, nulla ratione abolendum, scriptum est stilo ferreo in ungue adamantino, qui Hebraice dicitur \'samir\', non quo ullus ungues sit, qui appelletur \'samir\', sed quo lapis adamantinus, qui ex eo, quod indomitus sit et infrangibilis, hoc nomen accepit, tantum nitorem
Abbreviated transcription (Latin):
quunt᷑ quȩ uenerunt ad saluatorẽ. ab extremis terrȩ. sugil¬
lantes ignorantiã tam suã quã mdiorũ suorũ. qui putaue¬
runt ab homine fieri deos. cũ di sit homines facere. Ecce
Manus aĩ per quã cuncta oꝑatꝰ ẽ. & uirtꝰ de qua dixit apłs. xp̃c
pleta. Pulcreq dixit. ostendã eis ꝑ uicẽ hanc. O stendã autẽ
manifeste. & ñ ut prius in umbra & imagine & uaticinio fu¬
turorũ. ut postquã cognouerint sciant nom̃ tuũ. audiantq
a filio. pater manifestaui nomen tuũ hominibus. Peccatum¬
uida scriptũ est stilo ferreo: in ungue adamantino. exala¬
tũ suꝑ latitudinẽ cordis eoꝵ siue in pectore cordis eorũ. & in
cornibus altariũ suie ararũ eorũ. De gentibus quȩ ad dñm
conuersȩ fuerant supra dictũ est. ecce ego ostendam eis ꝑ uicẽ
peccatũ uida scriptũ est stilo ferreo in ungue adamantiuo

Expanded text:
quuntur , quae venerunt ad Salvatorem ab extremis terrae, suggilquuntur , quae venerunt ad Salvatorem ab extremis terrae, suggillantes ignorantiam tam suam quam majorum suorum, quia putaverunt ab homine fieri deos, cum Dei sit homines facere. Idcirco ecce manupleta. Pulchreque dixit: « Ostendam eis per vicem hanc; » ostendam autem manifeste, et non ut prius in umbra, et imagine, et vaticinio futurorum: ut postquam cognoverint, sciant nomen meum, audientque a Filio: « Pater, manifestavi nomen tuum hominibus . » CAPUIuda scriptum est stilo ferreo in ungue adamantino, exaratum super latitudinem cordis eorum — siue in pectore cordis eorum — et in cornibus altarium — siue ararum — eorum. De gentibus, quae ad dominum conuersae fuerant, supra dictum est: ecce ego ostendam eis per uicepeccatum Iuda scriptum est stilo ferreo in ungue adamantino
Abbreviated transcription (Latin):
torio altissimi. in protectione dĩ celi cõmorabit᷑. Dies autem
tribulationis siue malorũ. illa intelligenda est de qua dicit
apostolus. Ut eriper& de presenti scło nequã: &. redimentes tem¬
pus qm̃ dies mali sunt. Ed te gentes uenient ab extremis t̾rȩ.¬
& dicent. Uere mendatiũ possederunt patres nostri: uanitatem
quȩ eis ñ profuit. Lxx. Ad te gentes uenient ab extremis trȩ.
& dicent. Quomͦ falsa possederunt patres nr̃i idola. & non est
in eis utilitas : Postquã eiectus est isrł. & a piscatoribus uena¬
toribusq translatus. consequenter uocatur ad fidẽ gentiũ
multitudo. & confitet᷑ se siue patres suos in pͥore errore uer-¬
satos. Qui autẽ dicunt. uere falsa possederunt patres nr̃i. ido¬
la in quib nulla est utilitas confitent᷑ falsa esse. atq transeu
faciet sibi homo deos: St ipsi non sunt dii. Et hoc gentes lo¬

Expanded text:
torio Altissimi, in protectione Dei coeli commorabitur . » Dies autem torio Altissimi, in protectione Dei coeli commorabitur . » Dies autem tribulationis sive malorum, illa intelligenda est de qua dicit et Apostolus: « Ut eriperet nos de praesenti saeculo nequam; » et « Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt . « Ad te gentes venient ab exet dicent: u ere mendacium possederunt patres nostri, uanitatem, quae eis non pro fuit. LXX: ad te gentes uenient t ab extremis terrae et dicent: quomodo falsa possederunt patres nostri idola et non est in eis utilitas! Postquam eiectus est Israhei et a piscatoribus uenatoribusque translatus, consequenter uocatur ad fidem gentium multitudo et confitetur se siue patres suos in priore errore uersatos. qui autem dicunt: ‛quomodo falsa : possederunt patres nostri idola, in quibus nulla est utilitas!\', confitentur uera esse, ad quae faciet sibi homo deos, et ipsi non sunt dii? Et hoc gentes lo
Abbreviated transcription (Latin):
hebraico positũ sit primũ. & lxx editione pret̾missũ. Quan¬
do autẽ dicit reddã primũ. duplices iniquitates & peccata eorũ.
sub ostendit. qđ postquã receperint mala. recepturi sint & bona.
Hi autẽ qui postea transferendi sunt. contaminauerunt t̾ram
dñi in morticinis idolorũ suorũ. & abominationibus suis imple¬
uerunt hereditatẽ eius. ut om̃is mundus subditus fiat dõ. & ne¬
quaquã suo merito. sed illius miscđa conseruetur. Quod hic de
hebraico posuimus. ñ sunt absconditȩ a facie mea. in lax non
habetur. Dñe fortitudo mea & robur meũ. & refugiũ meũ in
die tribulationis. siue malorũ. Omĩs hominũ fortitudo sine
d̃i uirtute. quȩ xp̃c est: in becilla reputat᷑ ꝙ nihil. Unde confu¬
giendũ ad dm̃ atq dicendũ est. dñe refugiũ tu factꝰ es nobis in
generatione & generationẽ. & in alio loco. qui habitat in adui¬

Expanded text:
Hebraico positum sit \'primum\' et in LXX editione praetermissum. quanHebraico positum sit \'primum\' et in LXX editione praetermissum. quando autem dicit: reddam primum duplices iniquitates et peccata eorum, subostendit, quod, postquam receperint mala, recepturi sint et bona. hi autem, qui postea transferendi sunt, contaminauerunt terram domini in morticinis idolorum suorum et abominationibus suis impleuerunt hereditatem eius, ut omnis mundus subditus fiat deo et nequaquam suo merito, sed illius misericordia conseruetur. quod hic de Hebraico posuimus: non sunt absconditae a facie mea, in LXX non habetur. Domine, fortitudo mea et robur meum et refugium meum in die tribulationis siue maloDei virtute, quae Christus est, imbecilla reputatur et nihili. Unde confugiendum ad Deum atque dicendum est: « Domine, refugium factus es nobis in generatione et generatione . » Et in alio loco: « Qui habitat in adju
Abbreviated transcription (Latin):
propħam putant. Quia supra dixerat. reducam eos in t̾rã suã
quã dedi patribus eoꝵ : nunc ostendit quomͦ reducendi sunt.
qł primũ mittat apłos: quib saluator dicit. uenite post me
faciã uos piscatores hominũ : & postea uenatores qu
ȩccłasticos uiros. uel angłos possumꝰ accipere: qui postquã consũ¬
mationis tempus aduenerit. uenent᷑ scõs quosq de montibus
doginatũ excelsoꝵ: & de collib bonoꝵ oꝑum. & de cauernis
petrarũ. apłis. & apostolicis uiris. Non solũ enĩ xp̃c petra. sed et
petro apło donauit. ut uocaretur petra. in cuius sensib requies¬
centes. recte dicuntur tramlati esse de petra. Ostenditq uel
apłos uel eos qui post uenandi sunt habuisse peccata. & recepis¬
se duplices iniquitates suas. Seruus enĩ qui scit uoluntatem
dñi sui. & non facit eã: uapulabit multũ. Sciendũq qđ in

Expanded text:
prophetam putant. Quia enim supra dixerat: Reducam eos in terram suam, prophetam putant. Quia enim supra dixerat: Reducam eos in terram suam, quam dedi patribus eorum; nunc ostendit, quomodo reducendi sunt, quod primum mittat apostolos, quibus saluator dixit: uenite post me et faciam uospiscatores hominum, et postea uenatores, quos uel ecclesiasticos uiros uel angelos possumus accipere, qui, postquam consummationis tempus aduenerit, uenentur sanctos quosque de montibus dogmatum excelsorum et de collibus bonorum operum et de cauernis petrarum, apostolis et apostolicis uiris. non solum enim Christus petra, sed et retro apostolo donauit, ut uocaretur petra, in cuius sensibus requiescentes recte dicuntur translati esse de petra. ostenditque uel apostolos uel eos, qui postea uenandi sunt, habuisse peccata et recepisse duplices iniquitates suas. seruus enim, qui scit uoluntatem domini sui et non facit eam, uapulabit multum. sciendumque, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
tores multos dicit dñs. & piscabunt᷑ eos: & post hȩc mit tam
eis multos uenatores. & uenabunt᷑ eos de om̃i monte. & de omĩ
colle. & de cauernis petrarũ. quia oculi mei suꝑ om̃s uias eoꝵ.
eorũ ab oculis meis. Et reddam primũ duplices iniquitates
ticinis idolorũ suoꝵ. & abominationibus suis impleuerunt
hereditatẽ meã. Diuersa huius capituli interp̃tatio est. ludei
enim autumant significari chaldeos. qui sub piscatorũ nomi¬
ne describunt᷑ : & postea romanos qui uenatorib cõparantur.
& de montib collibusq & cauernis petrarũ. infelicẽ popłm
sunt uenati. Hoc autẽ dñs fecisse dicit. quia respexerit uias eoꝵ
& reddiderit iniquitates quib contaminauerunt trã: simula¬
cra uenerantes. & abominationib idoloꝵ polluerint heredita.¬
tẽ eius. Nr̃i autẽ rectus & melius. hȩc de futuro uaticinatũ¬

Expanded text:
tores multos, dicit Dominus, et piscabuntur eos. Et post haec mittam tores multos, dicit Dominus, et piscabuntur eos. Et post haec mittam eis multos venatores, et venabuntur eos de omni monte, et de omni colle, et de cavernis petrarum, quia oculi mei super omnes vias eoeorum ab oculis meis. Et reddam primum duplices iniquitates ticinis idolorum suorum et abominationibus suis impleuerunt hereditatem meam. Diuersa huius capituli interpretatio est. Iudaei enim autumant significari Chaldaeos, qui sub piscatorum nomine describuntur, et postea Romanos. qui uenatoribus comparantur et de montibus collibusque et cauernis petrarum infelicem populum sunt uenati. hoc autem dominus fecisse se dicit, quia respexerit uias eorum et reddiderit iniquitates, quibus contaminauerant terram simulacra uenerantes, et abominationibus idolorum polluerint hereditatem eius. nostri autem rectius et meims