comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arcam qui honorem dederat recognoscit.
Coram dõ egit uilia uel extrema: ut illa
ex humilitate solidaret. quȩ coram homi¬
nib gesserat fortia. Quid de eius factis
ab aliis sentiatur ignoro: ego dauid plus
saltantẽ stupeo. quam pugnantẽ. Pugnan¬
do quippe hostes subdidit: saltando autẽ
coram dño semecipsum uicit. Quẽ michol
saul filia adhuc ex tumore regii generis
insana cũ humiliatũ despiceret dicens.
quã gloriosus fuit hodie rex isrł discoo¬
periens se ante ancillas seruorum suorum:
& nudatus ẽ quasi si nudetur unꝰ de seurris:
elegit me potius quã patrem tuum. Ac
paulo post ait. Et ludam & uilior fiam.
plusquã factus sum: eroq humilis in ocu¬
lis meis. Aesi apte dicat. Uilescere coram
hominib appeto: quia seruare mͥ coram
dõ genium ꝑ humilitatẽ quȩro. Sunt uͦ
non nulli. qui de semet ipsis humilia sentiu&s:
quia in honorib positi nichil se esse nisi
puluerẽ fauillamq ꝑpendunt. Sed tam̃

Expanded text:
arcam, qui honorem dederat, recognoscit. arcam, qui honorem dederat, recognoscit. Coram Deo egit debilia vel extrema, ut illa ex humilitate solidaret, quae coram hominibus gesserat fortia. Quid de ejus factis ab aliis sentiatur ignoro, ego David plus saltantem stupeo quam pugnantem. Pugnando quippe hostes subdidit, saltando autem coram Domino semetipsum vicit. Quem Michol filia Saul adhuc ex tumore regii generis insana, cum humiliatum despiceret, dicens: Quam gloriosus fuit hodie rex Israel, discooperiens se ante ancillas servorum suorum et nudatus est quasi si nudetur unus de scurris elegit me potius quam patrem tuum . Ac paulo post ait: Et ludam, et vilior fiam plusquam factus sum, eroque humilis in oculis meis. Ac si aperte dicat: Vilescere coram hominibus appeto, quia servare me coram Domino ingenuum per humilitatem quaero. Sunt vero nonnulli qui de sequia in honoribus positi nihil se esse, nisi pulverem favillamque, perpendunt; sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
in his omnib quã forti se humilitate ser¬
uabat. Quẽ enim nͣ extolleret ora leonũ
frangere. ursorum brachia dissipare. despe¬
ctis priorib fr̃ib eligi. rȩꝓbato rege ad re¬
gni gubernacula ungi: timendũ cunctis
uno lapide goliam sternere. a rege ꝓposi¬
ta extinetis allophilis numerosa prȩputia
reportare: ꝓmissum tandem regnum ꝑ¬
cipere. cunctumq israheliticũ populum
sine ulla contradictione possidere: Et
tam̃ cum arcam dĩ iherłm reuocat: quasi
oblitus prȩlatum se om̃ibus. admixtus
populis ante arcam saltat. Et quia co¬
ram arca saltare ut creditur uulgi mos
fuerat: rex se in diuino obsequio ꝑsalta¬
tum rotat. E cce quẽ ds̃ cunctis singularit᷑
prȩculit: sese sub dño & exȩquando mi¬
nimis. & abiecta exhibendo contempnit.
Non potestas regni ad memoriã reducit᷑.
nͣ̃ subiectoꝵ oculis saltando uilescere metuit:
non se honore prȩlatum cȩteris ante eius

Expanded text:
in his omnibus quam forti se humilitate serin his omnibus quam forti se humilitate servabat . Quem enim non extolleret ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis prioribus fratribus eligi, reprobato rege ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis uno lapide Goliam sternere, a rege proposita, extinctis Allophylis, numerosa praeputia reportare, promissum tandem regnum cipere, cunctumque Israeliticum populum sine ulla contradictione possidere? Et tamen cum arcam Dei in Jerusalem revocat, quasi oblitus praelatum se omnibus, admistus populis ante arcam saltat. Et quia coram arca saltare, ut creditur, vulgi mos fuerat, rex sese in divino obsequio per saltum rotat. Ecce quem Dominus cunctis singulariter praetulit, sese sub Domino et exaequando minimis, et abjecta exhibendo contemnit. Non potestas regni ad memoriam reducitur, non subjectorum oculis saltando vilescere metuit, non se honore praelatum caeteris ante ejus
Abbreviated transcription (Latin):
acceptȩ diuitiȩ egenis fratrib largiunt᷑.
Quia ergo sȩpe ꝑ ipsa dona quȩ se ꝑciꝑe
exultat a manu dantis incautus animus
elongat. uigilanti ꝓuisione curandũ est:
ut & prius subigant᷑ uicia. & post sub cir.¬
cumspectione dona teneant᷑. Nam si in
eis mens incaute se deserit. nͣ ꝑ hȩc aduta
subuehitur: sed quasi ꝓ anteactis laborib
remunerata reꝓbatur. Unde fit etiam
ut accepta uirtus dũ in usu transitoriȩ
laudis assumit᷑: quia uicio militat. uirtꝰ
nͣ sit. Quia enim origo uirtutis humili¬
tas est. illa in nobis uirtus ueracit᷑ pullu¬
lat: quȩ in radice ꝓpria id est in humilita¬
te ꝑdurat. Aqua nimirũ si abscidit᷑ arescit:
quia uiuificantẽ se in intimis humorem
heliu dicitur. ñ audebunt contemplari
om̃s qui sibi uidentur ẽẽ sapientes. occulta
cordis elatio repbatur: intueri libet qͣnta
uircutum munera dauid ꝑceperat. atq

Expanded text:
acceptae divitiae egenis fratribus largiuntur. acceptae divitiae egenis fratribus largiuntur. Quia ergo saepe per ipsa dona, quae se percipere exsultat, a manu dantis incautus animus elongat, vigilanti provisione curandum est, ut et prius subigantur vitia, et post sub circumspectione dona teneantur. Nam si in eis mens incaute se deserit, non per haec adjuta subvehitur, sed quasi pro anteactis laboribus remunerata reprobatur. Unde fit etiam ut accepta virtus, dum in usu transitoriae laudis assumitur, quia vitio militat, virtus non sit. Quia enim origo virtutis humilitum est, illa in nobis virtus veraciter pullulat, que in radice propria, id est in humilitate, perdurat, a qua nimirum, si abscinditur, arescit, quia vivificantem se in infimis humorem Eliu dicitur, Non audebunt contemplari omnes qui sibi videntur esse sapientes, occulta cordis elatio reprobatur, intueri libet quanta virtutum munera David perceperat, atque
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia ẽẽ nequeat. Quȩ & si uirtute
locutionis fulgeat: elationis tam̃ uelami¬
ne cor loquentis obscurat. Alia nanq
Bona & enim sũma sunt: spes. fides. cari¬
tas: quȩ cũ ueracit᷑ habentur. in malo
flecti ñ possunt. Bona autẽ sunt media:
ꝓphetia. doctrina. curationum uirtus. &
cȩtera. quȩ ita int̾ utrunq sunt posita:
ut aliquando ꝑ hȩc sola ȩterna patria.
aliquando uero gła terrena requiratur.
Medias ergo has uirtutes dicimus: quas
ad quodcunq mens appetit inclinamus.
Quib ꝑceptis ita uti animꝰ. sicut t̾renis
diuitus potest. Per terrenas nãq diuitias.
alii in gle ostentatione suꝑbiunt: alii
erga ꝓximorum indigentiã. ministeria¬
pietatis operant᷑. Cum ꝑ doctrinam gͥ
atq ꝓphetiam laus exterior quęrit᷑: quasi
ꝑ corporales diuitias terrenȩ głȩ culmen
ambitur. Cũ uero doctrina atq ꝓphetia
lucrandis animab impenditur: quasi

Expanded text:
sapientia esse nequeat. Quae etsi virtute sapientia esse nequeat. Quae etsi virtute locutionis fulgeat, elationis tamen velamine cor loquentis obscurat. 76. Alia boBona enim summa sunt, fides, spes, charitas. Quae cum veraciter habentur, in malum inflecti non possunt. Bona autem sunt media, prophetia, doctrina, curationum virtus, et caetera , quae ita inter utrumque sunt posita, ut aliquando per haec sola aeterna patria, aliquando vero gloria terrena requiratur. Medias ergo has virtutes dicimus, quas ad quodcunque mens appetit inclinamus. Quibus perceptis ita uti animus sicut terrenis divitiis potest. Per terrenas namque divitias alii in gloriae ostentatione superbiunt, alii erga pietatis operantur. Cum per doctrinam igitur, atque prophetiam laus exterior quaeritur, quasi per corporales divitias terrenae gloriae culmen ambitur. Cum vero doctrina, atque prophetia lucrandis animabus impenditur, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
uiros. eos qui ad intelligentiam sunt fortes
appellat. Et notandũ quod ñ ait. & non
audebunt contemplari sapientes: sed qͥ
sibi uidentur eẽ sapientes. Quib uideli¬
cet uerbis. peritos quidem. sed arroganteᷤᷤ
insinuat. Heliu ergo dum multa fortit᷑
sentit: in locutionis suȩ fine se tetigit.
Uiri nanq arrogantes & docti cũ recte
ñ uiuunt. sed tam̃ recta dicere doctrinȩ
impulsionib compellunt᷑. ipsi dampna¬
tionis suȩ aliquo modo prȩcones fiunt:
quia dũ ea quȩ agere respuunt pͣdicantes
insinuant. suis se uocib dampnantescla¬
mant. Contra quos bene ꝑ psalmistam
dicitur. Conuersi sunt in arcũ ꝑuersum.
Arcus quippe ꝑuersus: ipsum a quo ten¬
ditur ꝑcutit. In dictis autẽ siuis arrogan¬
tium linguȩ arcui ꝑuerso sunt similes:
quia dum contra elationẽ uerba faciunt.
in suis auctorib sagittas figunt. Unde
summa cura ꝓuidendũ est: ne accepta
sapientia cum ignorantiȩ tenebras illu¬
minat. lum̃ humilitatis tollat: & iam

Expanded text:
viros eos qui ad intelligentiam sunt fortes appellat. Et notandum quod non ait: Et non audebunt contemplari sapientes; sed, Qui sibi videntur esse sapientes. Quibus videlicet verbis peritos quidem, sed arrogantes insinuat. Eliu ergo dum multa fortiter sentit, in locutionis suae fine se tetigit. Viri namque arrogantes et docti cum recte non vivunt, sed tamen recta dicere doctrinae impulsionibus compelluntur, ipsi damnationis suae aliquomodo praecones fiunt, quia dum ea quae agere respuunt praedicantes insinuant, suis 888 se vocibus damnatos clamant. Contra quos bene per Psalmistam dicitur: Conversi sunt in arcum perversum . Arcus quippe perversus ipsum a quo intenditur percutit. In dictis autem suis arrogantium linguae arcui perverso sunt similes, quia dum contra elationem verba faciunt in suis auctoribus sagittas figunt. Unde summa cura providendum est ne accepta sapientia, cum ignorantiae tenebras illuminat, lumen humilitatis tollat, et jam
Abbreviated transcription (Latin):
rari possumus: sed ꝑscrutari nullatenus
ualemus. U̾nde & bene nunc ab heliu sub¬
tem ÷ Acsi dicat. Cuius ꝑserutari actio
ñ potest: quo pacto reprehendi potest:
N emo enĩ bene iudicat qđ ignorat. Tanto
ergo debemus sub eius iudicis silendo qui¬
escere: quanto & rationem iudiciorum illiꝰ
cecinerunt uiri. In scriptura sacra aliqͣn¬
do uiri angeli: aliquando autẽ ꝑfecte uites¬

Expanded text:
rari possumus, sed perscrutari nullatenus rari possumus, sed perscrutari nullatenus valemus. Unde et bene nunc ab Eliu subtem? - Ac si dicatur: Cujus perscrutari actio non potest, quo pacto reprehendi potest? Nemo enim bene judicat quod ignorat. Tanto ergo debemus sub ejus judiciis silendo quiescere, quanto et rationem judiciorum illius cecinerunt viri. - In Scriptura sacra aliquando viri angeli, aliquando autem perfectae vit
Abbreviated transcription (Latin):
estimationẽ. nisi patriarcharum celsitudinẽ.
nisi cunctoꝵ hominũ mensuram transcen¬
deret: eum qui ẽ suꝑ homines ñ inueniret.
Transire ergo est uigiles. etiam eos quos mi¬
ratur anima in eius cõparatione post pone¬
re. Et tunc is qui quȩrebat᷑ cernitur: si
homo quidem. sed tam̃ extra mensuras ho¬
minũ credatur. Unde bene nunc dicitur.
Nullus ei similis in legis latoribus. Sed is
uidelieet ꝑ infirmitatẽ carnis nr̃is optutib
apparens. dũ alios repbat. alios uocat: mira
iudicia exhibuit. quȩ a nobis & eogitari pos¬
sint. & comp̃hendi ñ possint. Ait nanq. In
iudicium ego in hunc mundũ ueni. ut qui
Sñ uident uideant. & qui uident cȩci fiant.
Et rursum. Confiteor tibi pater dñe cȩli
& terrȩ: quia abscondisti hȩc a sapientib
& prudentib & reuelasti ea paruulis. In
quib nimirũ iudiciis iudȩa repellit᷑: genti¬
litas aggregatur. Qd uidelicet factum mi¬

Expanded text:
aestimationem, nisi patriarcharum celsitudinem, aestimationem, nisi patriarcharum celsitudinem, nisi cunctorum hominum mensuram transcenderet, eum qui est super homines non inveniret. Transire ergo est vigiles, etiam eos quos miratur anima in ejus comparatione postponere. Et tunc is qui quaerebatur, cernitur, si homo quidem, sed tamen extra mensuras hominum credatur. Unde bene nunc dicitur: Nullus ei similis in legislatoribus. Sed is videlicet per infirmitatem carnis nostris obtutibus apparens, dum alios reprobat, alios vocat, mira judicia exhibuit, quae a nobis et cogitari possint, et comprehendi non possint. Ait 855 namque: In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant . Et rursum: Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . In quibus nimirum judiciis Judaea repellitur, gentilitas aggregatur. Quod videlicet factum mi
Abbreviated transcription (Latin):
ctulo ꝑ noctes quȩxitur: quia intra seere¬
ta cordis cubilia in tribulatione sp̃c deside¬
ratur. Quẽ tam̃ quȩrens sponsa non
inuenit: quia electa quȩq anima iam
quidem amoris eius facib flagrat: sed
adhuic quȩsiti negatur species. ut amantis
desiderium crescat. Et quasi in siti aqua
subtrahitur: ut eiusdem sitis estus augea¬
tur. Et quo hanc diutius sitiens desiderat:
eo quandoq cũ inuenerit auidius sumat.
Sed hanc quȩrentẽ uigiles inueniunt
eamq uulnerant. & eius pallium tollunt:
quia unanquanq animã redemptoris siui
iam speciem requirentem eum solliciti
doctores inueniunt. hanc ꝑ predicationis
uerbũ cȩlestis amoris spiculis uulnerant.¬
& si quod ei adhuc de uetusta conuersati¬
one tegien inest subtrahunt: ut quo
exuta ab huiꝰ mundi onere reddit᷑. eo is
qui quęrit᷑ ab illa citius inueniat᷑. Bene
autẽ subditur. paululũ cum ꝑtransissem
eos. inueni quẽ diligit anima mea. Quia
uisionis eius mens auida. nisi ꝓpħarum

Expanded text:
ctes in lectulo quaeritur, quia intra secreta cordis cubilia in tribulatione spiritus desideratur. Quem tamen quaerens sponsa non invenit, quia electa quaeque anima jam quidem amoris ejus facibus flagrat, sed adhuc quaesita negatur species, ut amantis desiderium crescat; et quasi in siti aqua subtrahitur, ut ejusdem sitis aestus augeatur, et quo hanc diutius sitiens desiderat, eo quandoque cum invenerit avidius sumat. Sed hanc quaerentem vigiles inveniunt, eamque vulnerant, et ejus pallium tollunt, quia unamquamque animam redemptoris sui jam speciem requirentem, cum solliciti doctores inveniunt, hanc per praedicationis verbum coelestis amoris spiculis vulnerant, et si quod ei adhuc de vetusta conversatione tegmen inest, subtrahunt, ut quo exuta ab hujus mundi onere redditur, eo is qui quaeritur, ab illa citius inveniatur. Bene autem subditur: Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea. Quia visionis ejus mens avida, nisi prophetarum
Abbreviated transcription (Latin):
phetarum fuit. Sed hoc de saule cur di¬
cimus: cũ ex uisione angeli accepisse u̾bal
rationabilia & asinam nouerimꝰe Sed
sicut irrationabile animal rationis uͣba
edidit. nec tam̃ ad ꝑmutationem naturȩ
rationalis accessit: ita sȩpe quilibet indi¬
damen ad ꝓmerendam scitatis głam non
ꝑtingit: ut & supra se loquendo emineat.
& infra se uiuendo torpescat. Unde nunc
heliu redemptoris nr̃i aduentũ humilem
nͣ humilis conspicit: & eum ꝓphetando
prȩdicat. quẽ elatis morib impugnat

Expanded text:
phetarum fuit . Sed hoc de Saule cur diphetarum fuit . Sed hoc de Saule cur dicimus, cum ex visione angeli accepisse verba rationabilia et asinam noverimus ? Sed sicut irrationale animal rationis verba edidit, nec tamen ad permutationem naturae rationalis accessit, ita saepe quilibet inditamen ad promerendam sanctitatis gloriam non pertingit, ut et supra se loquendo emineat, et infra se vivendo torpescat. Unde nunc Eliu Redemptoris nostri adventum humilem non humilis conspicit, et eum prophetando praedicat, quem elatis moribus impugnat,
Abbreviated transcription (Latin):
UISOUS
de magnis di¬
ctis arrogan¬
tium sumere
scientiam ni¬
titur: ꝓuide¬
re sollerter
debet. ne hoc
quod eorum scientia
altum tumet imitetur: nẽ
cũ uirtutũ uerbis morum uicia colligat.
& in eo quod loquendi notitiam assequit᷑.
iuuendi se imperitia transfigat. Hos nãq
cũ fortia dicere audimus. sed tam̃ de dictis
fortib tumere conspicimꝰ: quasi doetrinȩ
ortum ingressi. de spinis rosas attingimus.
Disereta ergo nobis sollicitudine opus est.¬
& carpere quod redolet. & cauere quod
pungit: ne si fortasse imꝓuide dictorum
flos legitur. incauta legentis manꝰ morũ
spina laceretur. Neliu itaq doctus & ar¬
rogans ꝓfert aliquando quod mulceat:
aliquando qđ pungat. Sic igit᷑ sumen¬
dum est de eius doctrina quod fraglat:
ut tam sollicite cauendũ sit de ȩlatione
qdđ uulnerat. Qui multa quidem suꝑius
moralit᷑ intulit: sed in uerbis sequentib
ad sola se ꝓphetiȩ archana sustulit. Ima
sp̃u potuit: cũ saul etiam in numero ꝓ¬

Expanded text:
uisquis de magnis dictis arrogantium sumere scientiam nititur, providere solerter debet, ne hoc quod eorum scientia altum tumet, imitetur, ne cum virtutum verbis morum vitia colligat, et in eo quod loquendi notitiam assequitur, vivendi se imperitia transfigat. Hos namque cum fortia dicere audimus, sed tamen de dictis fortibus tumere conspicimus, quasi doctrinae hortum ingressi, de spinis rosas attingimus. Discreta ergo nobis sollicitudine opus est, et carpere quod redolet, et cavere quod pungit, ne si fortasse improvide dictorum flos legitur, incauta legentis manus morum spina laceretur. Eliu itaque doctus et arrogans profert aliquando quod redoleat, aliquando quod pungat. Sic igitur sumendum est de ejus doctrina quod fragrat, ut tamen sollicite cavendum sit de elatione quod vulnerat. Qui multa quidem superius moraliter intulit, sed in verbis sequentibus ad sola se prophetiae arcana sustulit. Ima spiritu potuit, cum Saul etiam in numero pro
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ poterit ferre qui despicit: si hoc & ille in
uerbere ꝑtulit. qui ꝑ timorem pͣuidit: Un¬
de summoꝑe formidandũ est nobis. illud tantȩ
districtionis examen. Constat autẽ. quia in
hac uita cũ ꝑcutit. si ꝑcussionẽ correptio seqͥ¬
tur. disciplina patris est. ñ ira iudicis : amor
corrigentis est. nͨ districtio punientis. E x
ipso ergo prȩsenti uerbere: iudicia ȩterna
pensanda sunt. Hinc & enim ꝑpendere. hinc¬
summopere considerare debemus: quomodo
feratur illa quȩ reprobat. si ferri modo uix
ualet eius ira quȩ purgat.

Expanded text:
Dei poterit ferre, qui despicit, si hoc et ille in Dei poterit ferre, qui despicit, si hoc et ille in verbere pertulit, qui per timorem praevidit? Unde summopere formidandum nobis est illud tantae districtionis examen? Constat autem quia in hac vita, cum percutit, si percussionem correctio sequitur, disciplina patris est, non ira judicis; amor corrigentis est, non districtio punientis. Ex ipso ergo praesenti verbere judicia aeterna pensanda sunt. Hinc enim perpendere summopere debemus, quomodo feratur illa quae reprobat, si ferri modo vix valet ejus ira quae purgat.
Abbreviated transcription (Latin):
pondus eius ferre ñ potui: qm̃ qui extremi iu¬
dicu aduentũ intenta mente considerat. ꝓ¬
fecto uidet. quia tantus pauor imminet:
quantũ ñ solum tunc uidere. sed se etia nunc
prȩuidere ꝑtimescat. Consideratione nanq
tanti terroris. metu animꝰ palpitat: & inten¬
tionis suȩ oculos declinans. intueri quod p̾ui¬
det recusat. Bene ergo dicitur. & pondus
eius ferre ñ potui: quia cũ suꝑnȩ maiestatis
uim ad iudiciũ uenientis terroremq tanti¬
examinis considerando animꝰ conat᷑ exquire¬
re: mox ad semet ipsum refugiens. sese expa¬
uescit inuenisse. Sed int̾ hȩc sciendum est:
quia beatus iob ista de se loquit᷑ laudatus
& flagellatus. Si igitur saltem ad meritoꝵ
ꝓuectum ita ꝑcussus est qui sic timuit: quo¬
modo feriendus est qui contepnit: Quomͦ
depressura sunt dĩ iudicia eos qui se eleuant:
si & illos ad tempus deprimunt. qui hȩc semꝑ
in humilitate formidant: Quomͦ pondus

Expanded text:
pondus ejus ferre non potui, quoniam qui extremi jupondus ejus ferre non potui, quoniam qui extremi judicii adventum intenta mente considerat, profecto videt quia tantus pavor imminet, quantum non solum tunc videre, sed se etiam nunc praevidere pertimescat. Consideratione namque tanti terroris metu animus palpitat, et intentionis suae oculos declinans, intueri quod praevidet recusat. Bene ergo dicitur: Et pondus ejus ferre non potui, quia cum supernae majestatis vim ad judicium venientis terroremqexaminis considerando animus conatur exquirere, mox ad semetipsum refugiens, sese expavescit invenisse. Sed inter haec pensandum est quia beatus Job ista de se loquitur, laudatus et flagellatus. Si igitur ad meritorum profectum ita percussus est qui sic timuit, quomodo feriendus est qui contemnit? Quomodo depressura sunt Dei judicia eos qui se elevant, si et illos ad tempus deprimunt qui haec semper in humilitate formidant? Quomodo pondus
Abbreviated transcription (Latin):
pestas quippe cũ oritur. prius lenes undȩ. &
post modũ uolumina maiora concitant᷑: ad
extremũ fluctus se in alta erigunt. & nauigan¬
tes quosq ipsa sua altitudine subuertunt.
Siesic nimirũ extrema illa ꝓperat: quȩ uni.¬
uersum mundũ subruat tempestas anima¬
rum. Nunc enĩ bellis & cladib. quasi qui¬
busdam undis sua nobis exordia ostendit: &
quanto ad finem cotidie ꝓpinquiores efficim᷑:
tanto grauiora irruere tribulationũ uolumi¬
na uidemꝰ. Ad extremũ uero cõmotis om̃ib
elementis suꝑnus iudex ueniens. finẽ om̃iũ
apportat: quia uidelicet tunc tempestas
fluctũ in cęlũ leuat. Unde & dicit᷑. Adhuc
modicũ. & ego mouebo ñ solum terrã. sed
Setiam cȩlũ. Quã scilicet tempestatẽ. quia
sc̃i uiri uigilant᷑ aspiciunt. quasi tumentes
suꝑ se cotidie fluctus expauescunt: atq ex
his tribulationib quȩ mundũ feriunt. pręui¬

Expanded text:
pestas quippe cum oritur, prius lenes undae, et pestas quippe cum oritur, prius lenes undae, et postmodum volumina majora concitantur; ad extremum fluctus se in alta erigunt, et navigantes quosque ipsa sua altitudine subvertunt. Sic sic nimirum extrema illa properat, quae universum mundum 696 subruat tempestas animarum. Nunc enim bellis et cladibus quasi quibusdam undis sua nobis exordia ostendit, et quanto ad finem quotidie propinquiores efficimur, tanto graviora irruere tribulationum volumina videmus. Ad extremum vero commotis omnibus elementis, supernus judex veniens finem omnium apportat, quia videlicet tunc tempestas fluctus in coelum levat. Unde et dicitur: Adhuc modicum, et ego movebo non solum terram, sed etiam coelum . Quam scilicet tempestatem quia sancti viri vigilanter aspiciunt quasi tumentes super se quotidie fluctus expavescunt, atque ex his tribulationibus quae mundum feriunt praevi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ cum tumentes desuꝑ imminent. cunq eã
quã deferunt morte̾ minant᷑: nulla tunc
nauigantib cura rerũ temporaliũ. nulla car¬
nis delectatio ad ment̾e reducit᷑. Ea ipsa qͦq
ex naui ꝓiciunt: ꝓ quib longa nauigia sum¬
pserunt. Cunctȩ res in despectum mentis
ueniunt. amore uiuendi. Quasi gͦ tumentes
suꝑ se fluctus dm̃ metuit: qui dũ ueram uitã
desiderat. om̃a despexit quȩ hic possidens
portat. Nam uelut tempestate de prehensi
pondus nauis abicimus: quando ab oppͣssa
mente desideria terrena remouemꝰ. Fitq ut
subleuata nauis enatet. quȩ mergebat᷑ onerata:
quia nimirũ curȩ quȩ in hac uita depͥmuN.
mentẽ in ꝓfundum trahunt. Quȩ uidelicet
mens tanto altius intͣ temptationũ fluctus
attollit᷑: quanto sollicitius ab huiꝰ scłi cogita¬
tione uacuatur. Est uero & allud. quod de
maris concussione. debeat sollert̃ intueri. Tem¬

Expanded text:
enim cum tument, desuper imminent; cumque eam enim cum tument, desuper imminent; cumque eam quam deferunt mortem minantur, nulla tunc navigantibus cura rerum temporalium, nulla carnis delectatio ad mentem reducitur. Ea ipsa quoque ex navi projiciunt, pro quibus longa navigia sumpserunt, cunctae res in despectum mentis veniunt, amore vivendi. Quasi ergo tumentes super se fluctus Ddesiderat, omnia despicit quae hic possidens portat. Nam velut tempestate deprehensi pondus navis abjicimus, quando ab oppressa mente desideria terrena removemus. Fitque ut sublevata navis enatet, quae mergebatur onerata, quia nimirum curae quae in hac vita deprimunt mentem in profundum trahunt. Quae videlicet mens tanto altius inter tentationum fluctus attollitur, quanto sollicitius ab hujus saeculi cogitatione vacuatur. Est vero et aliud quod de maris concussione debeat solerter intueri. Tem
Abbreviated transcription (Latin):
dente subiungitur. & brachiũ meũ cum suis
ossib conteratur : quia nimirũ cuncta nr̃a
operatio. cũ quib libet uideatur ẽẽ uirtutib
soluitur: nisi ꝑ caritatis uinculũ patientia
seruetur. Sua enim bona ꝑdit oꝑa: qui alie¬
na mala renuit ꝑpeti. Feruore quippe ira¬
cundi sp̃c lesus quisq a dilectione resilit: &
cũ se exterius grauare ñ tolerat. intus se per
amissum lum̃ caritatis obscurat. Nec uidet
iam quo tendat pedem bom oꝑis: qui oculũ
ꝑdidit dilectionis. Sed sci uiri humerus a
iunctura sua ñ cadit: quia uidelicet eius
dilectio a socialis uitȩ concordia ꝑ impatien¬
tiam ñ recedit. eiusq brachium minime fran¬
gitur: quia om̃is eius oꝑatio in coniunctione
humeri. id est in caritatis conexione custodit᷑.
Sed quia consideratione bona hȩc tanta egerit.
atq a malis om̃ib sese abstinuerit: adiungit
Apauore tantȩ similitudinis. pensemꝰ si possumꝰ:
quantũ in sco uiro fuerit uis timoris. Fluctus

Expanded text:
dente, subjungitur: Et brachium meum cum ossibus suis conteratur: 695 quia nimirum cuncta nostra operatio, cum quibuslibet videatur esse virtutibus, solvitur, nisi per charitatis vinculum patientia conservetur. Sua enim bona perdit operari qui aliena mala renuit perpeti. Fervore quippe iracundi spiritus laesus quisque a dilectione resilit, et cum se exterius gravari non tolerat, intus se per amissum lumen charitatis obscurat; nec videt jam quo tendat pedem boni operis, qui oculum perdidit dilectionis. Sed sancti viri humerus a junctura sua non cadit, quia videlicet ejus dilectio a socialis vitae concordia per impatientiam non recedit. Ejusque brachium minime frangitur, quia omnis ejus operatio in conjunctione humeri, id est in charitatis connexione custoditur, Sed qua consideratione bona haec tanta egerit, atque a malis omnibus sese abstinuerit, adjungit avore tantae similitudinis pensemus, si possimus, quantus in sancto viro timor fuerit. Fluctus
Abbreviated transcription (Latin):
ad uotum se pauꝑib concurrisse manifestat:
necesse est ut quęramꝰ. ne lum̃ miscdȩ. datio¬
nis tarditate fuscauerit. Unde subiungit.
Et si oculos uiduȩ expectare feci. Petentẽ
se uiduam expectare noluit: ut ñ solum
ex munere sed etiam ex cele ritate muneris
bonorũ oꝑum merita augeret. Unde alias
scriptum est. Ne dicas amico tuo uade &
reuertere & cras dabo tibi: eũ stati possis
uitȩ suȩ celsitudine̾ narrans. & multa sunt
& mira quȩ dixit: sed quia plerunq huma¬
na mens renuit bona credere quȩ nescit
operari. maledicti sibi sententiam ꝓtinus
subicit: si qua horum quȩ dixerat opere nͣ

Expanded text:
ad votum se pauperibus concurrisse manifestat, ad votum se pauperibus concurrisse manifestat, necesse est ut quaeramus ne lumen misericordiae dationis tarditate fuscaverit. Unde subjungit: Et oculos viduae expectare feci. Petentem se viduam exspectare noluit, ut non solum ex munere, sed etiam ex celeritate muneris, bonorum operum merita augeret. Unde alias scriptum est: Ne dicas amico tuo, vade et revertere, cras dabo tibi, cum statim possis vitae suae celsitudinem narrans, et multa sunt et mira quae dixit. Sed quia plerumque humana mens renuit bona credere, quae nescit operari, maledicti sibi sententiam protinus subjicit, si qua horum quae dixerat opere non
Abbreviated transcription (Latin):
ret: An quia in scriptura sacra dici pauꝑes
humiles solent: ea sola ȩstimanda sunt quia
accipere pauꝑes uolunt quȩ humiles petunt:
Et ꝓculdubio oportet ut incunctant᷑ detur.
quicquid cũ uera humilitate requiritur:
id est quod ñ ex desiderio sed ex necessitate
postulatur. Nam ualde suꝑbire est: extra
metas ino piȩ aliquid desiderare. Unde &
S& non accipitis. eo qđ male petatis. Quia
ergo illi sunt ueraciter. pauperes. qͥ inflati
suꝑbiȩ spͣu non sunt. quos aꝑte ueritas expri¬
mit cum dicit. beati pauperes sp̃u: recte
nunc ꝑ scm uirum dicitur. si negaui quod
uolebant pauꝑibus: qm̃ qui ea uolunt quȩ
ꝓfecto liquet qđ eis non expediunt. eo ipso
ñ sunt. Sed beatus iob dum pauperes hu¬
miles appellat. quicquid ab eo acciꝑe pauꝑ
uoluit ñ negauit: quia ueracit᷑ quisq hu-¬
milis qđ non putauit oportere nec uoluit.
Sed eũ largitatẽ mentis suȩ indicat. quia

Expanded text:
ret, an, quia in Scriptura sacrafici pauperes ret, an, quia in Scriptura sacrafici pauperes humiles solent, ea sola aestimanda sunt, quae accipere pauperes volunt, quae humiles petunt? Et procul dubio oportet ut incunctanter detur quidquid cum vera humilitate requiritur, id est, quod non ex desiderio, sed ex necessitate postulatur. Nam valde jam superbire est, extra metas inopiae aliquid desiderare. Unde etet non accipitis, eo quod male petatis . » Quia ergo illi sunt veraciter pauperes, qui inflati superbiae spiritu non sunt, quos aperte Veritas exprimit, cum dicit: « Beati pauperes spiritu , » recte nunc per sanctum virum dicitur: Si negavi, quod volebant, pauperibus, quoniam qui ea volunt quae profecto liquet quod eis non expediunt, eo ipso n sunt. Sed beatus Job dum pauperes humiles appellat, quidquid ab eo accipere pauper voluit, non negavit, quia veraciter quisque humilis quod non potuit oportere, nec voluit.Sed cum largitatem mentis suae indicat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
altitudinẽ reuelationis. tempera memoria
conditionis. Ex eo ergo colligendum est:
quanta cõmunis naturȩ memoria in corde
deprimi debeat. terrenȩ potestatis tumor:
si ex humanitatis uocabulo agitur. ne co xuii¬
gitationis elatio ex secretis cȩlestib generet᷑.
Cuius uidelicet humanitatis bene beatus
iob semꝑ recordationẽ tenuit. qͥ ait. Nun¬
quid nͣ in utero fecit me qui & illũ ope-¬
ratus est: & formauit in uulua unuse
Aesi aꝑte dicat. Ciur ñ ȩque debeamus in
cuius libet negotii iudicio discuti: qui ꝑ con-¬
ditoris potentiã sumus ȩqualit᷑ facti: Sed
quia castitatis eius atq humilitatis acta co-¬
gnouimus: nunc liberalitatis oꝑa cognosca¬
peribus: & oculos uiduȩ expectare feci.
Per hȩc dicta. uir sc̃s ostenditur ñ solum
ad inopiam pauꝑibus: sed etiam ad haben¬
di desiderium deseruisse. S ed quid si ipsa uel¬
lent pauperes quȩ fortasse accipere ñ expedi¬

Expanded text:
altitudinem revelationis tempera memoria altitudinem revelationis tempera memoria conditionis. Ex eo ergo colligendum est quanta communis naturae memoria in corde deprimi debeat terrenae potestatis tumor, si ex humanitatis vocabulo agitur, ne cogitationis elatio ex secretis coelestibus generetur. Cujus videlicet humanitatis bene beatus Job semper recordationem tenuit, qui aitn in utero fecit me, qui et illum operatus est, et formavit in vulva unus? Ac si aperte dicat: Cur non aeque debeamus in cujuslibet negotii judicio discuti, qui per conditoris potentiam sumus aequaliter facti? Sed quia castitatis ejus atque humilitatis acta cognovimus, nunc liberalitatis opera cognoscaperibus, et oculos viduae exspectare feci. - Per haec dicta sanctus ostenditur non solum ad opiam inopiam pauperibus, sed etiam ad habendi desiderium deseruisse. Sed quid, si ipsa vellent pauperes quae fortasse accipere non expedi
Abbreviated transcription (Latin):
credunt: si ab eisꝓ merito fortasse ordinis
pluris ȩstimentur. Hinc est enĩ qđ primꝰ
pastor ȩccłȩ cũ adorante se cornelio suꝑ se
sibi honorem uideret oblatũ: ad ȩqualitatẽ
conditionis suȩ citius recurrit dicens. Surge.¬
& ego homo sum. Quis enĩ nesciat quod
conditori suo homo debeat & nͣ homini pro¬
sterni: Quia ergo humiliari sibi plusquã¬
debuit ꝓximũ uidit. ne ultra humanitatis
metas mens intumesceret. ẽẽ se hominẽ reco¬
gnouit: quatinus illati sibi honoris elationẽ
frangeret ex considerata ȩqualitate conditioni.
Hinc a iohanne angłs adoratus: creaturã
se ẽẽ cognoscit dicens. Uide ne feceris: conser¬
uus tuus sum & frm tuorũ. Hinc ꝓpħa cũ
ad uidenda sublimia rapitur. filius homi¬
nis uocatur: ut ductus ad cȩlestia hominẽ
se ẽẽ meminerit. Acsi ei diuina uox uerbis
aꝑtiorib admoneat dicens. Memͣto quid
sis. ne de his ad quȩ raperis extollaris: sed

Expanded text:
credunt, si ab eis pro merito fortasse ordinis credunt, si ab eis pro merito fortasse ordinis pluris aestimentur. Hinc est enim quod primus pastor Ecclesiae, cum, adorante se Cornelio, super se sibi honorem videret oblatum ad aequalitatem conditionis suae citius recurrit, dicens: Surge, et ipse ego homo sum . Quis enim nesciat quod conditori suo homo debeat et non homini prosterni? Quia ergo humiliari sibi pludebuit proximum vidit, ne ultra humanitatis metas mens intumesceret, esse se hominem recognovit, quatenus illati sibi honoris elationem frangeret ex considerata aequalitate conditionis. Hinc a Joanne angelus adoratus, creaturam se esse cognovit, dicens: Vide ne feceris; conservus tuus sum, et fratrum tuorum Apoc. ad videnda sublimia rapitur, filius hominis vocatur , ut ductus ad coelestia, hominem se esse meminerit. Ac si eum divina vox verbis apertioribus admoneat dicens: Memento quid sis, ne de his ad quae raperis extollaris, sed
Abbreviated transcription (Latin):
libus. ñ autẽ cȩteris hominib natura pręlatꝰ
est: & iccireo ei dicitur. ut ab animalib & nͣ
ab homine tumeatur: quia contra naturam
suꝑbire est: ab ȩquali uelle timeri. quamuis
plerunq a subditis etiam sc̃ĩ uiri timeri ap̃¬
petunt: sed quando ab eisdem subditis dm̃
timeri minime deprehendunt. ut humana
saltem formidine peccare metuant: qui diui¬
na iudicia ñ formidant. N equaquã ergo
prȩpositi ex hoc quęsito timore suꝑbiunt:
in quo ñ suam głam. sed subditorũ iustitiã
quȩrunt. In eo enim qđ metũ sibi ã ꝑuerse
uiuentib exigunt. quasi ñ hominibus sed
brutis animalib dominant᷑: quia uidelic&
ex qua parte bestiales sunt subditi. ex ea de¬
bent etiam formidini iacere substrati. Cũ¬
uero deest uiciũ qđ corrigatur. nͣ de excel¬
lentia potestatis. sed de ȩqualitate conditio¬
nis gaudent: & nͣ solum ab eis metui. sed
etiam plusquã necesse est honorari refugiu&s.
Neq enĩ leue se ꝑpeti dampnũ humilitatiᷤ

Expanded text:
libus, non autem ceteris hominibus natura prelatus est, et idcirco ei dicitur ut ab animalibus et non ab hominibus timeatur, quia contra naturam superbie est ab equali veplerumque a subditis etiam sancti viri timeri appetunt, sed quando ab eisdem subditis Deum minime timeri deprehendunt, ut humana saltem formidine peccare metuant, qui divina judicia non formidant. Nequaquam ergo praepositi ex hoc quaesito timore superbiunt, in quo non suam gloriam, sed subditorum justitiam quaerunt. In eo enim quod metum sibi a perverse viventibus ebrutis animalibus dominantur, quia videlicet, ex qua parte bestiales sunt, subditi ex ea debent etiam formidini jacere substrati. vero deest vitium quod corrigatur, non de excellentia potestatis, sed de aequalitate conditionis gaudent; et non solum ab eis metui, sed etiam plus quam necesse est honorari refugiunt. Neque enim leve se perpeti damnum humilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
flamma ñ extinguit᷑. in cassum quȩlibet uir¬
exarsit ab ira mea. & ardebit usq ad inferos
deorsum: cõmedit terram & nascentia eius.
Ignis quippe terram atq eius nascentia cõme¬
dit: cũ libido carnem atq ꝑ hanc om̃a bene
acta consumit. Nam quicquid prodit ex
fruge rectitudinis: hoc nmirũ concremat
flamma corruptionis. Dicat ergo. Ignis ẽ
usq ad ꝑditionẽ deuorans. & om̃a eradicans
genimina: quia si corruptionis malo non
resistitur. & illa ꝓculdubio pereunt. quae
bona uidebant᷑. S ed solent nonnullos ad
humilis fuit. Sed sc̃s uir cũ alta uirtutum
teneat. quã de se humilia sentiat. repente
subire cum seruo meo & ancilla mea: cum di¬
sceptarent aduersum me. Qui enĩ iudicari
cũ seruis ancillisq ñ renuit: liquido indicat.
qdđ contra nullũ unquã ꝓximum apud se tu¬
midus fuit. Inter hȩc aute̾ libet intueri: uitã
suam in om̃ib quanta uir sc̃s discretione cu¬

Expanded text:
flamma non exstinguitur, incassum quaelibet virflamma non exstinguitur, incassum quaelibet virexarsit ab ira mea, et ardebit usque ad inferos deorsum: comedit terram et nascentia eiuIgnis quippe terram atque ejus nascentia comedit, cum libido carnem atque per hanc omnia bene acta consumit. Nam quidquid prodit ex fruge rectitudinis, hoc nimirum concremat flamma corruptiusque ad perditionem devorans, et omnia eradicans genimina, quia si corruptionis malo non resistitur, et illa procul dubio pereunt quae bona videbantur. Sed solent nonnullos ad humilis fuit. Sed sanctus vir cum alta virtutum teneat, quam de se humilia sentiat, repente judicium cum servo meo et ancilla mea, cum disceptarent adversum me. - Qui enim judicari cum servis ancillisque non renuit, liquido indicat quod contra nullum unquam proximum apud se tumidus fuit. Inter haec autem libet inquiri vitam suam in omnibus quanta vir sanctus discretione cu
Abbreviated transcription (Latin):
dixerimus quia peccatũ non habemꝰ: nos ipsos
seducimꝰ. & ueritas in nobis ñ est: In qua ui¬
delicet peccatorũ & criminũ distinctione pen-
polluunt. nam crimina extingunt. Unde
beatus iob crim̃ luxuriȩ definiens ait. Ignis
est usq ad ꝑditionẽ deuorans: quia nimirũ
reatus facinoris ñ usq ad inquinationẽ macu¬
quȩlibet alia fuerint bona oꝑa. si luxuriae
scelus ñ abluitur. immensitate huiꝰ eriminis
dicans genimina. O enimina quippe sunt
animȩ. oꝑationes bonȩ. Cui tam̃ si ꝑuerso
ordine caro dominat᷑. igne luxuriȩ omnia
bene ꝓlata concremantur. N ulla quippe¬
ante omĩpotentis dĩ oculos iustitiȩ pietatisq
sunt opera: quȩ corruptionis contagio mon¬
strantur inmunda. Quid enĩ prodest si pie
quisquã necessitati compatit᷑ ꝓximi. quan¬
do impie semet ipsum destruit habitationẽ
dĩ : Si ergo ꝑ cordis munditiam libidinis

Expanded text:
dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est? » In qua videlicpolluunt, crimina vero extingunt. Unde beatus Iob crimen luxuriae diffiniens ait: Ignis est usque ad perditionem devorans, quia nimirum reatus facinoris non usqalibet alia fuerint bonorum operum studia, si luxuriae scelus non abluitur, immensitate hujus criminis dicans genimina. Genimina quippe sunt animę operationes bonae. Cui tamen, si perverso ordine caro dominatur, igne luxuriae omnia bene ante omnipotentis Dei oculos justitiae pietatisque sunt opera, quae corruptionis contagio monstrantur immunda. Quid enim prodest si pie quisquam necessitati compatitur proximi, quando impie semetipsum destruit habitationem Dei? Si ergo per cordis munditiam libidinis
Abbreviated transcription (Latin):
quanta culpa nunc etiam post preceptum in
grauib delinquit᷑. cũ tanta laude antea a
grauib abstinebatur. Qui hoc si unquam
fecerit: eandem culpam uerti sibi expetit in
pęnam dicens. Scortum sit alterius uxor
mea: & suꝑ illam incuruent᷑ alii. Et quia¬
plerunq hoc qđ faciendo ñ ꝑpendimꝰ. quam
graue sit patiendo pensamus: eiusdem um
facinoris qđ se pati si reus sit debere denun¬
tiat. exprimendo manifestat dicens. Hoc enĩ¬
nefas est & iniquitas maxima: ignis est usq
ad ꝑditionem deuorans. & omĩa eradicans
genimina. Hoc int̾ peccatũ distat & crimen:
qđ om̃e crimen peccatum est. & nͣ tamen om̃e
peccatum crimen. Et in hac uita multi sine
crimine: nullus uero ẽẽ sine peccatis ualet.
Unde & prȩdicator sc̃s cũ uirum dignum gr̃ã
sacerdotali describeret: nequaquã dixit sine
peccato. sed siquis sine crimine est. Quis ue xmii¬
ro ẽẽ sine peccato ualet. cũ iohannes dicat. si

Expanded text:
tanta culpa nunc etiam post praeceptum in tanta culpa nunc etiam post praeceptum in gravibus delinquitur, cum quanta laude antea a gravibus abstinebatur. Qui si hoc unquam fecerit, eamdem culpam verti sibi expetit in acula usque scortum sit alterius uxor mea et super illam incuruentur alii. Item iplerumque hoc quod faciendo non perpendimus quam grave sit, patiendo pensamus ejusdem vim facinoris quod se pati, si reus sit, debere denuntiat, exprimendo manifestat, dicens: VEnefas est, et iniquitas maxima. Ignis est usque ad perditionem devorans, et omnia eradicans genimina. - Hoc inter peccatum distat et crimen, quod omne crimen peccatum est, non tamen omne peccatum crimen. Et in hac vita multi sine crimine, nullus vero esse sine peccatis valet. Unde et praedicator sanctus cum virum dignum gratia sacerdotali describeret, nequaquam dixit, si quis sine peccato, sed « si quis sine crimine est . » Quis vero esse sine peccato valeat, cum Joannes dicat: « Si
Abbreviated transcription (Latin):
deceptum est cor meũ suꝑ mulierem: nec co¬
gitasse uir scs de fornicationis macula demon¬
stratur. Per hoc autẽ qđ subicit. & si ad osti¬
um inimici mei insidiatus sum: patenter
innotescit. quod a reatu adulterii liber fuit.
Sed ad hȩc fortasse aliquis dicat. Quid
de se mirũ sc̃s uir asserit. si nͣ solum ab adul¬
terii crimine. uerũ etiam a fornicationis in¬
quinatione se liberum seruauit: Hȩc autẽ
paruipendimꝰ: si uirtutũ eius tempora mini¬
me pensamus. Necdum enĩ ad restrictionẽ
carnis reuelatȩ gr̃ȩ districtior censura ꝓcesse¬
rat: quȩ ñ solum corporis. sed & cordis lasciui¬
am reprehendit. N ecdũ multoꝵ continen¬
tium castitatis bona imitanda ꝓdierant: &
tam beatus iob exempla munditiȩ quȩ ñ acce¬
perat tradebat. Amultis autẽ nunc etiam
post ꝓhibitionẽ dĩ÷ carnis immunditia perpe-¬
tratur. H inc ergo colligendũ est : quia cum

Expanded text:
deceptum est cor meum super muliere, neque codeceptum est cor meum super muliere, neque cogitasse vir sanctus de fornicationis macula demonstratur. Per hoc autem quod subjicit: Et si ad ostium amici mei insiditatus sum, patenter innotescit quod a reatu adulterii liber fuit. Sed ad haec fortasse aliquis dicat: Quid de se mirum sanctus vir asserit, si non solum ab adulterii crimine, verum etiam a fornicationis inquinatione se liberum servavit? Haec autem parvipendimus, si virtutum ejus tempora minime pensamus. Necdum enim ad restrictionem carnis revelatae gratiae districtior censura processerat, quae non solum corporis, sed et cordis lasciviam reprehendit. Necdum multorum continentium castitatis bona imitanda prodierant, et tamen beatus Job exempla munditiae, quae non acceperat, tradebat. A multis autem nunc etiam post prohibitionem Dei carnis immunditia perpetratur. Hinc ergo colligendum est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
reatu adulterii nequaquã discrepet culpa for¬
nicationis. cũ ueritas dicat. qui uiderit muli¬
erem ad concupiscendũ eam. iam mechatus ẽ
eam in corde suo: quia greco uerbo mechus
adulter dicitur. cũ non aliena coniunx sed
mulier uideri ꝑhibetur. aꝑte ueritas osten¬
dit: quia etiam solo uisu cũ turpit᷑ uel innu¬
pta concupiscit᷑. adulterium ꝑpetrat᷑. Qđ
tamen plerunq ex loco uel ordine concupi¬
scentis discernitur: quia sic hunc in sacro elo
quio studiosa concupiscentia. sicut illũ adulte¬
ris inquinat culpa. In ꝑsonis tamen ñ dissi¬
milibus. isdem luxuriȩ distinguit᷑ reatus : in
quib fornicationis culpa quia ab adulterii
reatu discernit᷑. prȩdicatoris egregii lingua
testatur: quȩ inter cȩtera asserit dicens. Neq
fornicarii. neq idolis seruientes. neq adulteri.
regnum dĩ possidebunt. Qd enim disiunctȩ
reatui sententiȩ subdidit. qmͣ ualde a se dissĩ¬
dat ostendit. Per hoc ergo qđ dicitur. non

Expanded text:
reatu adulterii nequaquam discrepat culpa fornicationis, cum Veritas dicat: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo. Quia Graeco verbo moechus adulter dicitur, cum non aliena conjux, sed mulier videri prohibetur, aperte Veritas ostendit quia etiam solo visu cum turpiter vel innupta concupiscitur, adulterium perpetratur. Quod tamen plerumque ex loco vel ordine concupiscentis discernitur, quia scilicet sic hunc in sacro ordine studiosa concupiscentia, sicut illum adulterii inquinat culpa. In personis tamen non dissimilibus idem luxuriae distinguitur reatus, in quibus fornicationis culpa, quia ab adulterii reatu discernitur, praedicatoris egregii lingua testatur, qui inter caetera asserit, dicens: Neque fornicarii, neque idolis servientes, neque adulteri, regnum Dei possidebunt . Quod enim disjuncto reatui sententiam subdit, quam valde a se dissideat ostendit. Per hoc ergo quod dicitur: Si
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit. adiungit. humerus m̃s a iunctura
sua cadat: quia nimirũ qui patientiam
seruare contẽpnit. socialem uitam citius ꝑ
impatientiã deserit. Aiunctura enĩ humerus
cadit: cũ aduersitatis aliquid animus ferre¬
nͣ ualens. frat̾nam concordiam relinquit. Et
quasi membrũ separat᷑ a corpore: cum is qui
oꝑari bona poterat. a bonorũ omniũ abscidi¬
tur uniuersitate. Neq enim seruari unquã
concordia: nisi ꝑ solam patientiam ualet.
Crebro nanq in humana actione nascitur:
unde mentes hominũ uicissim a sua unitate
ac dilectione separent᷑. Et nisi add aduersa
toleranda se animus prȩparet: ꝓculdubio
humerus corpori ñ inheret. Hinc & enim

Expanded text:
fecerit, adjungit: Humerus meus a junctura fecerit, adjungit: Humerus meus a junctura sua cadat. Quia nimirum qui patientiam servare contempsit, socialem vitam citius per impatientiam deserit. A junctura etenim humerus cadit, cum adversitatis aliquid ferre animus non valens, fraternam concordiam relinquit: et quasi membrum separatur a corpore, cum is qui operari bona poterat, a bonorum omnium abscinditur universitate. Neque enim unquam concordia nisi per solam patientiam valet. Crebro namque in humana actione nascitur, unde mentes hominum vicissim a sua unitate ac dilectione separentur; et nisi ad adversa toleranda se animus praeparet, procul dubio h
Abbreviated transcription (Latin):
Sconterat᷑. Quia oꝑatio corporea ꝑ hume¬
rum ac brachiũ agitur: bona quȩ ore ꝓtu¬
lit. si opere nͣ impleuit. cadere sibi humerũ
& conteri brachium exoptat. Nesi aperte
dicat. Si ea quȩ dixi operari renui. ipsum
quod mͥ ad oꝑandum datum est corporis
membrum ꝑdam: ut uidelicet decidat ã
corpore qđ exercere uolui ad utilitatem.
Si uero hȩc maledicti sententia ad sp̃ualẽ
est intelligentiam referenda: liquet profe.¬
cto qđ brachium corpori ꝑ humerũ iun¬
gitur. Et sicut ꝑ brachium bona opera¬
tio: ita ꝑ humerũ socialis uitȩ coniunctio
designatur. Unde ꝓpħa quoq intuens
scõs uniuersalis ȩccłȩ populos dõ concordit᷑
seruituros. ait. Et seruient ei humero uno.
In eo ergo qdđ ait. si leuaui suꝑ pupillum
manũ meam. cũ uiderent me in portam
suꝑiorem. miram uirtutẽ patientiȩ seruasse
se asserit: qui grauari se ã ꝑsonis minimis
nec contra hoc quod sibi iuste competere
poterat declinauit. Qđ tam si minime

Expanded text:
otest.---Quia operatio corporea per humerum ac brachium agitur, bona quae ore protulit, si opere non implevit, cadere sibi humerum et conteri brachium exoptat. Ac si aperte dicat: Si ea quae dixi operari renui, ipsum quod mihi ad operandum datum est corporis membrum perdam, ut videlicet cadat a corpore, quod exercere nolui ad utilitatem. Si vero haec maledicti sententia ad spiritualem est intelligentiam referenda, liquet profecto quod brachium corpori per humerum jungitur. Et sicut per brachium bona operatio, ita per humerum socialis vitae conjunctio designatur. Unde propheta quoque intuens sanctos universalis Eccleservituros, ait: « Et servient in humero uno . » In eo ergo quod dicit: « Si levavi super pupillum manum meam, cum viderem me in porta superiorem, » miram virtutem patientiae servasse se asserit, qui gravari se personis minimis, nec contra hoc quod sibi juste competere poterat, declinavit. Quod tamen si minime
Abbreviated transcription (Latin):
homines natura ȩquales genuit: sed uarian¬
te meritorũ ordine. alios aliis dispensatio oc¬
culta post ponit. Ipsa autẽ diuersitas quȩ
accessit ex uicio. recte est diuinis iudiciis ordi¬
nata: ut quia om̃is homo iter uitę ȩquȩ nͣ
graditur. alter ab altero regatur. Scĩ autẽ
uiri dũ prȩsunt. ñ in se potestatem ordinis.
sed ȩqualitatẽ conditionis attendunt: nec
reges hominũ : quã pastores peccorũ fuisse
memorant᷑. Et cũ noe dñs filiisq eiꝰ diceret.

Expanded text:
homines natura aequales genuit; sed varianhomines natura aequales genuit; sed variante meritorum ordine, alios aliis dispensatio occulta postponit. Ipsa autem diversitas quae accessit ex vitio, recte est divinis judiciis ordinata, ut quia omnis homo iter vitae aeque non graditur, alter ab altero regatur. Sancti autem viri cum praesunt, non in se potestatem ordinis, sed aequalitatem conditionis attendunt; nec reges hominum quam pecorum pastores fuisse memorantur. Unde et cum Noe Dominus filiisque ejus