comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
legis moysi serui mei quam mandaui
ei inchareb. ad omcm isrł p̃cepta et
iudicium. opartune cõmemorat post
declaratum futurũ tam magnitm
int̾ obseruatores legis cõtĩptores ꝙ
disctimen. Simul etiam ut discant
int̾ bonos & malos ipsa discretio. Non
enim frustra idem dñs ait uideis.
Si crederetis moꝑsi : crederetis & mͥ.
De me enim ille scͥpsit. Cũ aũ ãmonu¬
isset ut ieminissent legis moꝑsi
qm̃ p̃uidebat eos multo adhuc cẽ¬
pore ñ eam spũalit̃ sic̃ oportuerat
concepturos: continuo subiecit. Etoe
ego mittam uobis helyam cesbitẽ
anteqͣm ueniat dies dñi magnus &
illustris. qui conuertit cor patͥs ad
filium. & cor hominis ad ꝓximum
suum: ne forte ueniens ꝑcutiã t̾rã
penitus. ẜ hunc hebxam magnum
mirabilemq ꝓpħam exposita sͥ lege
ultimo tempore ante indicium. iu¬
sttum cẽ creditutos odeberrunũ. ẽ
insermonibꝰ cordibꝰq fidelium. Ipse
quippe ante aduentũ uidicis salua¬
dous ñ inmerito sꝑatur eẽ uentu¬

Expanded text:
legis Moysi serui mei, quam mandaui ei in Choreb ad omnem Israel, praecepta et iudicia opportune commemorat post declaratum futurum tam magnum inter obseruatores legis contemtoresque discrimen; simul etiam ut discant inter bonos et malos ipsa discretio. Non enim frustra idem Dominus aitludaeis: Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit. Carnisset, ut meminissent legis Mosi — quoniam praeuidebat eos multo adhuc tempore non eam spiritaliter, sicut oportuerat, accepturos — continuo subiecit: et ecce ego mittam uobis Helian Tesbiten, antequam ueniat dies domini magnus et inlustris, qui conuertet cor patris ad filium et cor hominis ad proximum suum, ne forte ueniens percutiam terram penitus. per hunc Heliam magnum mirabilemque prophetam exposita sibi lege ultimo temporum ante iudicium Iustrum, esse credituros, celeberrimum est in sermonibus cordibusque fidelium. Ipse quippe ante aduentum iudicis Saluatoris non inmerito speratur esse uentu
Abbreviated transcription (Latin):
ostendere iram & demonstͤ¬
re potũtiam suam attulit in mł¬
ta patientia. uasa ux quȩ ꝑfecta
sũt̃ in ꝑditionẽ : subauditur tu
qͥs es qui respondeas dõ: ut recur¬
rente sententia ad uerba suꝑiora.
iste sit sensus. Si uolens ds̃ osten¬
dere iram. attulit uasa irȩ. tu qͥs
es. qͥ respondeas dõ. Non aũ solum
uoleus ostendere potentiam suam:
s etiam qͦd sẽquitur. ut notas ta¬
cer& diuitias głe suȩ in uasa mise¬
ricordiȩ. quȩ p̃p̃arauit ingłam.
Quid eium ꝓdest uasis ꝑfectis
net. ut ordinate disꝑdat. utaturꝙ¬
illis ad instrum̃tum salutis eorũ.
quorũ miseretur : S illis utiq
ꝓdest. ad quorum salutem sic illis

Expanded text:
 demonstrare potentiam suam, attulit in multa patientia vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem: subauditur, Tu quis es, qui respondeas Deo? ut recurrente sententia ad verba superiora, iste sit sensus: Si volens Deus ostendere iram, attulit vasa irae; tu quis es, qui respondeas Deo? Non autem sovolens ostendere potentiam suam, sed etiam quod sequitur, ut notas faciat divitias gloriae suae in vasa misericordiae, quae praeparavit in gloriam. Quid enim prodest, vasis aptis net, ut ordinate disperdat, utaturque eis ad instrumentum salutis eorum quorum miseretur? Sed illis utique prodest ad quorum salutem sic illis
Abbreviated transcription (Latin):
potes non habere malitiam: uel
octis illam. Cum enim octisti illam:
uis tͥ suppetit ut aliquit boni facias.
Est cnim peccatum in mortali ccipete.
s quid dicit apłs : ⁊ Ion regnet peccatũ
iurõ mortali corpore acdobedienctũ de
sicderiis enis. Quando incipit non eẽͦ
Quando cõplebirrir ui nobis qͦd ait:
cum corruptibile hoc uctuerit incortup¬
tionem. & mortale hoc induerit unino¬
talitatem. Antequam noc fiat. ẽ. delecta:¬
tio inquitatis incorpore: s maior .ẽ. de¬
lectatio uoluptatis uerbi sapientiȩ dei
uiuce peccatum & uoluptatem eius.
Peccatum & iuiquitatem ocleris. ut uin¬
gas te cdõ qui tecum illud oderit. lam
conuinctus mente legi cdei mente strui
legi clei: & si carne ꝓptẽa seruis legi pec¬
cati quia sũt in te delectationes quiecłã
carnales. Tunc nulle erunt: quando

Expanded text:
potes, non habere malitiam? vel oderis illam. Cum enim odisti illam, vix tibi subrepit, ut aliquid mali facias. Est enim peccatum in mortali corpore. Sed quid dicit Apostolus? Non regnet peccatum in vestro mortali corposideriis ejus . Quando incipit non esse? Quando complebitur in nobis quod ait: Cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem . Antequam hoc fiat, est delectatio iniquitatis in corpore; sed major est delectatio voluptatis verbi sapVince peccatum et voluntatem ejus. Peccatum et iniquitatem oderis, ut jungas te Deo qui tecum illud oderit. Jam conjunctus mente legi Dei, mente servis legi Dei. Et si carne propterea servis legi peccati , quia sunt in te delectationes quaedam carnales, tunc nullae erunt quando
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ꝑfectio boni: quando consumptio
mali. Illud nũnum: hoc erit nullum.
Quod si iista mortalitate spandum
putannis. fallumir. Tunc enu erit quã¬
domois ñerit: ⁊ ibi erit uͥ uita e t̃na
erit. Iu illo enun scło ⁊ millo regno erit
⁊u̾erit sapientiȩ amor suũmtis. continẽ¬

Expanded text:
etiam perfectio boni, quando consumptio etiam perfectio boni, quando consumptio mali: illud summum, hoc erit nullum. quod si in ista mortalitate sperandum putamus, fallimur. tunc enim erit, quando mors non erit; et ibi erit, ubi uita aeterna erit. in illo enim saeculo et in illo regno erit et ubi erit sapientiae amor summus, continen
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt gͦ in nobis cdesictia inala. qͥbꝰ cõsen¬
tiendo uiriimus male: sũt in nob̾ cõcu¬
piscentiş peccatoꝵ qͥbꝰ non obȩdiendo.
ñ ꝑficimus malũ: s eas habendo ñctũ
ꝑficus bonum. Utrumꝙ osbendit
concupiscit᷑: nec malum hic ꝑfici quan¬
do tali cõcupiscentiȩ non obecdit᷑. Iuud
qͥppe ostendit uͥait. Uelle adiacet mͥ:
dicit. non i acdiacere facere bonum. s
ꝑficere: neq hic dicit cõcupisceutias car¬
nis ne habueritis. s ne ꝑseceritis. fi̾nt
itaq innobis concupiscentiȩ male. quã¬
do id qͦd nonlicet libet: s non ꝑsicum¬
tur. cum legi dĩ mente seruiente. libi¬
dines continentur. Et bonumisit cũ
id qͦa male libet. uincente bona delecta¬
tione non sit. s boni ꝑfectio nou implet᷑:
quãdui legi peccati carne seruiente libi¬
cdo illicit. Et quannus cõtineat᷑. tamen
mouetur: non enim opus eẽt ut cõti¬
neretur nͥ moueretur. Erit quandoq

Expanded text:
sunt ergo in nobis desideria mala, quibus non consensunt ergo in nobis desideria mala, quibus non consentiendo non uiuimus male. sunt in nobis concupiscentiae peccatorum, quibus non oboediendo non perficimus malum, sed eas habendo nondum perficimus bonum. utrumque ostendit concupiscitur, nec malum hic perfici, quando tali concupiscentiae non oboeditur. illud quippe ostendit ubi ait: uelle adiacet mihi, dicit non sibi adiacere facere bonum, sed perficere; neque hic dicit: concupiscentias carnis ne habueritis, sed ne perfeceritis. fiunt itaque in nobis concupiscentiae malae, quando id quod non licet libet; sed non perficiuntur, cum legi dei mente seruiente libidines continentur. et bonum fit, cum id, quod male libet, uincente bona delectatione non fit; sed boni perfectio non inpletur, quamdiu legi peccati carne seruiente libido inlicit et quamuis contineatur, tamen mouetur. non enim opus esset ut contineretur, si non moueretur. erit quandoque
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Scio inqͥt qi non habitat in me. hoc
qr uitium carnis inre bona ñ ẽ.
bonum: qͦd cũ eẽ cdestuerit. caro erit.
s iam uitiata uł uitiosa nonerit. Qm
tam̃ ad nram ꝑtiuere naturam ide
doctor ostendit. pͥus dicendo. scio qr
ñ habitat inme. qͦd ut exponeret.¬
addicdit. hoc. ẽ in carne mea bonũ
De itaq dicit eẽ carnem suam. Non
gͦ ipsa .ẽ. inimica. Nam & quando eiꝰ
uiciis resistit᷑. ipsa amat᷑: qr ipsacu¬
ratur. Nemo enim uiquã carnem
⁊ alio loco ait. Igit᷑ ipse ego mente
seriuo legi ctĩ. carne aũ legi pecrati. Aucdiãt.
qͥ aures habent: gͥ ipse ego. Ego nĩte. ego
carme: s uĩte seruio legidĩ. carne aũ legi
peccati. Quomodo carne legi peccati: Nũ
qͥd concupiscentiȩ cõsentiendo carnali:
absit. S motus desideriorũ illic habeudo:
qͦs habere nolebat. ⁊ tam̃ habebat: s cis
non cõsenticudo. m̃te seruiebat legi ctĩ.¬
⁊ tenebat m̃bra ne fierent arma peccati

Expanded text:
cio, inquit, quia non habitat in me, hoc uitium carnis in re bona non est bonum: quod cum esse destiterit, caro erit, sed iam uitiata uel uitiosa non erit. quam tamen ad nostram pertinere naturam idem doctor ostendit prius dicendo: scio, quia non habitat in me, qaddidit. « Hoc est in carne mea, bonum. » Se itaque dicit carnem suam: non ergo ipsa est inimica. Nam et quando ejus uitiis resistitur, ipsa amatur, quia ipsa curatur. nemo enim umquam carnem  dicit. et alio loco ait: igitur ipse ego mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. audiant qui aures habent: igitur ipse ego, ego mente, ego carne; sed mente seruio legi dei, carne autem legi pequid concupiscentiae consentiendo carnali? absit; sed motus desideriorum illic habendo, quos habere nolebat et tamen habebat; sed eis non consentiendo mente seruiebat legi dei et tenebat membra, ne fierent arma peccati.
Abbreviated transcription (Latin):
U ult dłs ut fiãt qͥ nc̃ nascu̾t᷑ amici.
U ult hoi̾es aliud qͣm cognatos sͥ dici.
Illas. urorci. istos uult cẽ maritos.
Sic diffusus amor. sic res ħ publica cͤuit.
uS ic mũdꝰ discers qͣsita pace qͥtuit.
Ut sac̃ subxͦ dilectio porrigitit᷑.
Femina subxͥ sic nub̃e lege iubet᷑.

Expanded text:
Vult Deus ut fiant qui non nascuntur amici, Vult homines alios quam cognatos sibi dici. Illas uxores, istos vult esse maritos. Sic diffusus amor, sic res haec publica crevit; Sic mundus discors quaesita pace quievit. Ut sacra sub Christo dilectio porrigeretur, Femina sub Christi sic nubere lege jubet
Abbreviated transcription (Latin):
h esert̃ parit̾ udut ulmo płima uitiꝰ.
nꝰ enĩ multis ad ꝓlẽ sufficielat
lib una uiris ñ qͣ gen̾aret egebat.
ic ppłm dnĩ peꝑere sacix mulieres.
U ñ cͤandꝰ erat suus ille redmptor⁊ heres.
Iiliꝰ aduẽtꝰ conubia pͥma redux̃.
Iñ nec asfinis nec ꝓrima sangͥne nupsit.
Nã descẽdẽtes ab eadẽ stitpe ligant᷑
Primitate sua. cariq dͥ gen̾ant᷑.
Ni ãplexꝰ ciᷤ adhonestũ p̃stat amorẽ.

Expanded text:
Haeserunt pariter, velut ulmo plurima vitis. Non enim multis ad prolem sufficiebat; Pluribus una viris non quo generaret egebat. Sic populum Domini peperere sacrae mulieres, Unde creandus erat suus ille Redemptor et haeres. Illius adventus connubia prima reduxit; Inde nec affinis, nec proxima sanguine nupsit; Nam descendentes ab eadem stirpe ligantur Proximitate sua, charique sibi generantur; Nil amplexus eis ad honestu
Abbreviated transcription (Latin):
Ut cognatos ⁊ affines uniret ꝯrugium.
karitate pͥmȩ ꝓlis fuit necessarium.
Ut augẽt caritatẽ nuptie sub gra tia.
Ad ext̾nos tͣnsiert̾ sacͤ matͥmonia.
Ex his t̾bꝰ sacͣmtis quȩ st̃ dicta breuiꝰ.
Sequers u̾ ꝰ psequet᷑ ⁊ ostendet plenꝰ
Melchisedech dño

Expanded text:
Ut cognatos et affines uniret conjugium, Raritate primae prolis fuit necessarium: Ut augerent charitatem nuptiae sub gratia, Ad externos transierunt sacra matrimonaffines uniret conjugium, Raritate primae prolis fuit necessarium: Ut augerent charitatem nuptiae sub gratia, Ad externos transierunt sacra matrimonia.
Abbreviated transcription (Latin):
Sanguinis & carius erpiat ipsa caro.
Pbñ defunctis. qͦrũ purgatior unus
Illa refert grates. suplicat ista dõ.
Hostia ꝓustis laus. ẽ ꝓ iustificandis¬
Mentio. ꝓreliquis causam agit alt̾ius.
Fit cibus hic ex pane caro. ds ex elem̃to.
Misttrio simplex. utilitate criplex.
F it cibꝰ hic oiuis in ligno. leo fortiᷤᷤ ĩutna.
Ales ad astra uolans. rex suꝑ astͣ secdẽs.
Neue putes illi tumulũue crucẽus d̾ct
Ipse calix cumulũ denotat. ata crucẽ.

Expanded text:
Sanguinis et carnis expiat ipsa caro. Pro bene defunctis, quorum purgatior unus  Illa refert grates, supplicat ista Deo. Hostia Cautio pro reliquis, causam agit alterius. Fit cibus hic ex pane caro, Deus ex elemento, Mysterio simplex, utilitate triplex. Fit cibus hic ovis in ligno, leo fortis in urna, Ales ad astra volans, rex super astra sedens. Neve putes illi tumulumve crucemve deesse, Ipse calix tumulum denotat, ara crucem.
Abbreviated transcription (Latin):
luerũt. Qͥs. ẽ. qui saluat᷑ gratis.
In quo ñinuenit saluator qͦd co-¬
ronet. s qͦd dãpnet. Non inuenit
merita houorum. s inuenit meri¬
ta supplicioꝵ. Si agat tãqͣm uera¬
cit̾ ex regula legis ꝓposita : dãp̃nã¬
dus.ẽ. peccator. Hac regula si ager&s:
quẽ liberaret: Om̃s peccatores in¬
hoc ait apłs. Onĩs enĩ peccauert᷑.
dĩ: Ut ipse liber&. non tu. Qͥa
tu te liberare non potes. indige

Expanded text:
gratis? In quo non invenit Salvator quod coronet, sed quod damnet; non invenit merita bonorum, sed invenit merita suppliciorum. Si agat tanquam veraciter ex regula Legis proposita, damnandus est peccator. Hac regula si ageret, quem liberaret? Omnes peccatores inHoc ait Apostolus: Omnes enim peccaverunt, Dei? Ut ipse liberet, non tu: quia tu te liberare non potes, indiges
Abbreviated transcription (Latin):
st enĩ iusticia dĩ : quȩ & nr̃a
sit. cũ donat᷑ nobis. Ideo aũ
dĩ iusticia dt : ne homo se putet
a se ipso habere iusticiã. Sic enĩ
dicit apłs paulus. Credenti in eũ
qͥ iustificat impium. Quid .ẽ. qͥ
iustificat impium Qͥ ex impio
facit iustũ. deputat᷑ fides eius
ad iusticiã. Iudei uͦ qr suis uiribꝰ
se putabãt implere posse iustici

Expanded text:
st enim justitia Dei, quae et nostra fit, cum donatur nobis. Ideo autem Dei justitia dicitur, ne homo se putet a seipso habere justitiam. Sic enim dicit apostolus Paulus: Credenti in eum qui justificat impium quid est, qui justificat impium? qui ex impio facit justum deputatur fides ejus ad justitiam . Judaei vero quia suis viribus se putabant implere posse just
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ocauit uocatione cde quactictũt̃
sine penitãtia sut dona ⁊ uocatio ał.
Namq unslia quȩ falli mutariꝙ tion
pot̃ p̃icientia. oꝑa sua cdisponere. icl
omĩno nec alitid qͥcquam. ẽ. p̃destina

Expanded text:
vocavit vocatione illa de qua dictum est, sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei. Nam in sua, quae falli mutarique non potest, praescientia opera sua disponere, in Domino nec aliud quidquam est praedestina
Abbreviated transcription (Latin):
ͥ mũscutũ quo repellit̾ iumicus. des¬
perationem salutis suggerens multi¬
tudine tribulationim⁊ temptationũ.

Expanded text:
mum scutum, quo repellitur inimicus desperationem salutis suggerens multitudine tribulationum et tentationum.
Abbreviated transcription (Latin):
stinos Bona ⁊ enim uoluntas dt p̃c̃e¬
dit bonam uolintars nrałm. ut pec¬
catores uocet inperitntiam. ⁊ ipa
sut̃ arma quili expugnat᷑ innincus.
contra quẽ cdicit᷑. Quis accusabit ad¬
uerstis electos dr ᷑ͦ Et. Si ds̃ ꝓ nobm t̃
quis contranosͦ Qui ingento filio¬

Expanded text:
sti nos; bona enim voluntas Dei praecedit bonam voluntatem nostram, ut peccatores vocet in poenitentiam. Et ipsa sunt arma quibus expugnatur inimicus, contra quem dicitur: Quis accusabit adversus electos Dei? et, Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui un
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ ꝓpͥo filio non peꝑcit: ẜ ꝓ nobis
omĩli tractidit eum: quomodo ũ
& cum illo omĩa nobis clonauit
Quod aũ factum nobis annuntiat᷑.
hoc futurum ostendebat᷑ & autiquis
iustis: ut ꝑ eandem fidem etiam ipsi

Expanded text:
io non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum, quomodo non et cum illo nobis omnia donavit ? Quod autem factum nobis annuntiatur, hoc futurum ostendebatur et antiquis justis, ut per eamdem fidem etiam ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ꝑsuacdenctum siut. quantũ uos
diligeret ds: nc despatione non au¬
deremus erigi in eum. Quales autt̃
dilererit. ostendi oportebat. ne tan¬
quam cle meritis nrĩs suꝑbientes
magis ab eo resiliremus. & in nr̃a
fartitutine magis deficeremus:
ac ꝑ hoc nobiscum egit. ut ꝑ eius forti¬
tucdinem potius ꝓficeremus: atꝙ ita
in infirmitate humilitatis ꝑficeret᷑
uirtus caritatis. Hoc significat inpsal¬
mo uͥait. Pliuuam uoluntariam segre¬
gabis dõ hereditati tuȩ. & infirmata ẽ
tu uͦ psecistieam. Pluiuam qͥppe uolun
tariam non nͥ grãm uult intelligi ñ
meritis recititam. s gratis clatam. un¬
do & grã nominat᷑. Decdtit enĩ eam non
qr digni eramus. s qi uoluit. Hoc cogno¬
soentes non ficdentes in nobis erunus:
& hoc ẽ infirmari. Ipse uͦ ꝓficit nos. qͥ
ctiam. ⁊ paulo apło dirit. Suificit
tͥ grã mead nam uirtus uisirmita¬
te ꝑfint᷑. Pmuadenctũ gͦ erat homini
quantum nos dilererit cds : & quales

Expanded text:
nobis persuadendum fuit, quantum nos diligeret Deus, ne desperatione non auderemus erigi in eum. Quales autem dilexerit, ostendi oportebat, ne tanquam de meritis nostris superbientes, magis ab eo resiliremus et in nostra fortitudine magis deficeremus: ac per hoc egit nobiscum, ut per ejus fortitudinem potius proficeremus, atque ita in infirmitate humilitatis perficeretur virtus charitatis. Hoc significat in Psalmo, ubi ait: Pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae; et infirmata est, tu vero perfecisti eam lt intelligi, non meritis redditam, sed gratis datam, unde et gratia nominatur: dedit enim eam, non quia digni eramus, sed quia voluit. Hoc cognoscentes, non fidentes in nobis erimus; et hoc est infirmari. Ipse vero perficit nos, qui etiam Paulo apostolo dixit: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Persuadendum ergo erat homini quantum nos dilexerit Deus, et quales
Abbreviated transcription (Latin):
ciam cum sinitari deberent. Nos it¬
ridetis qͥ sꝑamus etña. quȩ cum uent¬
tĩt non transibunt. qr nec ipa uenit̃t
s semꝑmanent. Nos ari ad illa uetiie¬
mus cũ ꝑuiam cdnĩcam ista quę tran¬
seunt transierimus. A uob̃ uͦ tempora¬
lia nec sparialiquando desinunt. et
tam̃ crebro sꝑata uos sallunt. Honces¬
sant uos inflãmnare futura corrumpe¬
re uenientia. torquere transtuntia.
Nonne ipsasũt quȩ concupita mar¬
descunt. ad epta uiilescunt: amissa ua¬
nescunt: Utimut tis ⁊ nos sodin pere¬
grmatiotuis npẽ necesuitteni: s noni
mcis ganctia nrã sigiinus. ne illis laben¬
tib subruamur. Utunur enim hoc mun¬
do tamquã nonuteutes ut ueniamus ad
eum qͥ fecit huuc mnunctum. ⁊ meo uiaue¬
amus euiset̃nitate ꝑfruentes. Quid ẽ aũ¬
qͦd dicitis. quis huc inde uenit. ⁊ qͥd apud
tuseros geratur. qͥs hominib indicauit:
Et hinc uobis os clausit. qui mortuum¬
die quarto resuscitauit. ⁊ ultra nou mo¬

Expanded text:
eritis. Nos irridetis, quia speramus aeterna: quae cum venerint, non transibunt; quia nec ipsa veniunt, sed semper manent: nos autem ad illa veniemus, cum per viam dominicam ista quae transeunt transierimus. A vobis vero temporalia nec sperari aliquando desinunt, et tamen crebro sperata vos fallunt: nec cessant vos inflammare ventura, corrumpere venientia, torquere transeuntia. Nonne ipsa sunt quae concupita inardescunt, adepta vilescunt, amissa vanescunt? Utimur eis et nos secundum peregrinationis nostrae necessitatem: sed non in eis gaudia nostra figimus, ne illis labentibus subruamur. Utimur enim hoc mundo tanquam non utentes , ut veniamus ad eum qui fecit hunc mundum, et in eo maneamus, ejus aeternitate perquod dicitis, Quis huc inde venit, et quid apud inferos geratur, quis hominibus indicavit? Et hinc vobis os clausit, qui mortuum quarta die resuscitavit , et ultra non mo
Abbreviated transcription (Latin):
oblationem ⁊ hostiam dõ in odorem suaui¬
tatis. Sic gͦ pat᷑ ꝓpͥofilio non peꝑcit s ꝓno
bis omĩb tradictit eum. ut ⁊ ipse filius
ꝓpt̾ forinam serui. inohꝓbrium hominũ
⁊ abiectionem plebis. in contumelias. in
flagella. inmortem crucis. Docuit nos erẽ¬
plo suȩ passionif cũ quanta patientia in
illo ambulemtis. ⁊ firmauit nos exemplo
suȩ resurretionis quid ab illo paricates
sꝑare debeamus. Si enł qͥd ñ uidcintis
sꝑantus ꝑ patientiã expectamus. Quot
ñ uidemus qͥde sꝑamus. s corpus sumus
illius capitis inqͦ umꝑfictum .c̃. qͦd sꝑa¬
mus. Deillo enĩcdictum . ẽ. qͦt sit caput
corporis eccł: pͥmogenitus ipse pͥmatũ
tenens. Et dt nobis dictuno ẽ. uosantẽ
sꝑamus ꝑ paticutiã erpectamus. stcurr

Expanded text:
o in odorem suavitatis . Sic ergo Pater proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, ut et ipse Filius propter formam servi in opprobrium hominum et abjectionem plebis, in contumeliam, in flagella, in mortem crucis docuit nos exemplo passionis, cum quanta patientia in illo ambulemus: et firmavit nos exemplo suae resurrectionis, quid ab illo patienter sperare debeamus. Si enim quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus. Quod non videmus quidem, speramus: sed corpus sumus illius capitis, in quo jam perfectum est quod speramus. De illo enim dictum est quod ipse sit caput corporis Ecclesiae, primogenitus, ipse primatum tenens . Et de nobis scriptum est: Vos autem s
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus sꝑanus ꝑ patientiã ex pecta¬
itis clicit alio loco. Spe gaudentes in
tribulatione patientes. Habentes gͦ talẽ
spem. multafictucia utamur. Ssermonr̃
in grã sit conditus sale. ut sciamus quem¬
adinoctũ opoeteat unicuiq respondere.
Dicendum. ẽ enum eis: qͥ cũ ꝑdidissent
uł nũquã suscepissent sustientiã. nob̾

Expanded text:
videmus speramus, per patientiam exspectamus; dicit alio loco, Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Habentes ergo talem spem, multa fiducia utamur : et sermo noster in gratia conditus sit sale, ut sciamus quemadmodum oporteat unicuique respondere . Dicendum est enim eis qui cum perdidissent, vel nunquam suscepissent sustinentiam, nobis
Abbreviated transcription (Latin):
amus: ut in reuit rectione gaulamus.
Ita enim uerum ẽ. qdflagallat omẽm̃
filtum quẽ recipit ut nec ꝓpͥo filiostio
Intuentes gͦ eum qͥsine peccati merito fla¬
gllatus .ẽ. qͥmortiuis.ẽ. ꝓpt̃ delicta nt̃a
⁊ resuiterit ꝓpt̃ iustisicationemi nrãm.
ñ timeamus neabiciamur flagellati s

Expanded text:
amus, ut in resurrectione gaudeamus. Ita enim verum est quod flagellat omnem filium quem recipit, ut nec Unico suo Intuentes ergo eum, qui sine peccati merito flagellatus est, qui mortuus est propter delicta nostra. et resurrexit propter justificationem nostram , non timeam
Abbreviated transcription (Latin):
gum lene.ẽ. ⁊ sarcina leuis. Itad ꝑpe mites.
atq mansucti. non solũ cõiolationes eius ama¬
intis. s etiam flagella eius tãquã bonifilii to¬
lerabitis. ut qm̃ qͦd non uidetis sꝑatis. ꝑ pati¬
entiã expectetis. Sic agite. sic ambulare. In
xp̃o enim ambulatis qͥ dicit ego fũ iaes
Quomodo in illo ambulandũ sit cadat
non solum etus uerbo. s ctiam eius eni¬
plo. huic enim ꝓpͥo filio non peꝑcit pat̃.
si ꝓnobis omĩl tradicdit eumr nonutiq
nolentem neq recusantẽ. s parit̃ uolen¬
tem. qr una . ẽ. uoluntas patͥs ⁊ filiĩ sodin
equalitatem fcimȩ dĩ inquacił cẽt. non¬

Expanded text:
pe mites atque mansueti non solum consolationes ejus amabitis, sed etiam flagella ejus tanquam boni filii tolerabitis; ut quoniam quod non videtis speratis, per patientiam exspectetis. Sic agite, sic ambulate. In Christo enim ambulatis, qui dixit: Ego sum via . Quomodo in illo ambulandum sit, discite, non solum ejus verbo, sed etiam ejus exemplo. Huic enim proprio Filio non pepercit Pater, sed pro nobis omnibus tradidit illum : non utique nolentem, neque recusantem, sed pariter volentem; quia una est voluntas Patris et Filii secundum aequalitatem formae D
Abbreviated transcription (Latin):
factisumuis. Adoptiogͦ pleua filiorũ
in redẽptione fiet etiam corporis nrĩ.
pͥmitias itaꝙ spc̃ nunc habemus un¬
cde iam filii cdĩre iplã facti sumus. Ince¬
teris uͦ spe sicut salui sicut innouati.
ita ⁊ filii clei. Re aũ ipsa qr ñdum salui.
icdeo noucdũ plene uinouati. nondũ
etiamfilii dĩ s filii scłi. Proficimus gͦ
inrenouationẽ iustamq uitam ꝑ qͦd
tus ⁊ scłisumus: ⁊ ꝑficietur qͦt filii di
⁊ spũrenouati sumus. Unde icłẽ ioh̃s.
Oilectissimi inqͥt filis cdĩ sumus. ⁊ ñdũ
apparuit qͦderunus. Quidẽ. hoc su
erimus inre᷑ bam sequit᷑ ⁊ dicit.
Scimus qi cũ apparuerit similes ei
erunus: qm̃ uidebunus eum sicuti
pͥmitias habentes sp̃c: ⁊ adhuc dis¬
similes ñumus ꝑ reliquias uetustatis.
ꝓuide in quantum similes intantũ
tegenerante spũ filii dĩ inquantił
aũ clissumles. intantum filii carins¬
⁊ scłi᷑ cdotiec totum transeat in ad¬
optioneui. ⁊ notisit peccator. ⁊ que¬

Expanded text:
ctamus. Adoptio ergo plena filiorum in redemptione fiet etiam corporis nostri. primitias itaque spiritus nunc habemus, unde iam filii dei re ipsa facti sumus; in ceteris uero spe sicut salui, sicut innouati ita et filii dei, re autem ipsa quia nondum salui, ideo nondum plene innouati, nondum etiam filii dei, sed filii saeculi. proficimus ergo in renouationem iustamque uitam per quod nis et saeculi sumus, et perficietur quod filii dei et spiritu renati sumus. unde idem Iohannes: dilectissimi, inquit, filii dei sumus, et nondum apparuit quod erimus. quid est hoc \'serimus in re? nam sequitur et dicit: scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus cum sicuti primitias habentes spiritus et adhuc dissimiles sumus per reliquias uetustatis. proinde in quantum similes, in tantum regenerante spiritu filii dei, in quantum autem dissimiles, in tantum filii carns: donec totum transeat in adoptionem, et non sit peccator, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
as prauas: cũ cniam uitilit a gentibus
⁊ corde consinraro ctm̃nsustinentib.
filii sempitne moitis infultare non ces¬
sant. iactantes suas celicias tempoialis
quȩ ad tempus obatilcant fauces corũ
postea uͦ amariores felle inuement eas.
uersus ẽ. ⁊ indicauit uera eẽ quȩ creditis:
Eace nos imirãrum uoluptatũ saticiate
letamur. qr qͦd uidemus sꝑamus : uosautẽ
in labaribus continentiȩ cruciammi crectẽ¬
do qͦd non uidetis. Deinde subiungunt
qͦd cõmemoiauit apłs. Manctuceinus ⁊ bi¬
bamus. tras enim moriemur. S uide quid
ipse cauentum monuerit. Carrumpunt
inqͥt mores bonos colloquia mala. Sobrii
yeuertatur spes ⁊ encruetur patientia.
⁊diuertatis inuias prauas : inmo uͦ mites
atq mansueti tenete uias rectas quas uos cdñs
docet. cde quil plalimista cticit. diriget mi¬
tes inuidicio. cdocebit mansuetos uias suas.
Patientiã quippe inlaboribus huiris uitȩ.

Expanded text:
as pravas . Cum etiam viriliter agentibus as pravas . Cum etiam viriliter agentibus et corde confortato Deum sustinentibus, filii sempiternae mortis insultare non cessant jactantes suas delicias temporales, quae ad tempus obdulcant fauces eorum, postea vero amariores felle invenient eas. versus est, et indicavit vera esse quae creditis? Ecce nos in nostrarum voluptatum satietate laetamur, quia quod videmus, speramus: vos autem in laboribus continentiae cruciamini, credendo quod non videtis. Deinde subjungunt quod commemoravit Apostolus: Manducemus et bibamus: cras enim moriemur. Sed videte quid ipse cavendum monuerit: Corrumpunt, inquit, mores bonos colloquia mala. Sobrii evertatur spes, enervetur patientia, et divertatis in vias pravas. Imo vero mites atque mansueti tenete vias rectas, quas vos docet Dominus: de quibus Psalmus dicit, Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas . Patientiam quippe in laboribus hujus vitae,
Abbreviated transcription (Latin):
patientiam expectamus. Hinc uobis
exhortatorium ⁊ consolatorium p̃bere
sermonem. ãmonet nos ipse dĩ nr̃. cui
mea in t̾rauuentium: Ipse inquã qͥ spes
nrã. ẽ. in tr̃a uiuentiũ iubet ut loqua¬
mur in hac tramouentium. ut non
tespiciatis quȩ uidentur. s quȩ ñ uidẽ¬
tur. Quȩ enĩ uident᷑ temporalia funt.
quȩ aũ non uident᷑ etña. Quia gͦ quod
non uiclemus sꝑamus. ⁊ ꝑparientiam
expectamus. meritonobis in psalmo dici¬
tur. Sustine ctnm̃ uirilit̾ age ⁊ confente¬
tur cor tuum. ⁊ sustine dñm. Mundie¬
nimꝓmissa semꝑ fallunt. dei uͦꝰ ꝓmissa
numquam fallunt. S qr munctus quod
pollicet᷑. inc uidet᷑ datuirus ictẽ in hac t᷑¬
ramorientiũ. inqua nunc sumus. dĩ aũ
qͦd pollicetur. intrautuentium nobis
daturus .ẽ. multi fatigant᷑ expectare
ueracent ⁊ nerubescũt amare fallaoẽ.
De tatib dicit scͥptura. Ue his qͥ ꝑdicle¬
rũt sustincntiam. ⁊ diuerteriait inui¬

Expanded text:
patientiam exspectamus. Hinc vobis exhortatorium et consolatorium praebere sermonem admonet nos ipse Dominus Deus mea in terra viventium . Ipse, inquam, qui spes nostra est in terra viventium, jubet ut vos alloquamur in hac terra morientium; ut non respiciatis quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim videntur, temporalia sunt; quae autem non videntur, aeterna Quia ergo quod non videmus speramus, et per patientiam exspectamus; merito nobis in Psalmo dicitur, Sustine Dominum, viriliter age, et confortetur cor tuum, et sustine Dominum . Mundi enim promissa semper fallunt; Dei autem promissa nunquam fallunt. Sed quia mundus quod pollicetur, hic videtur daturus, id est, in hac terra morientium, in qua nunc sumus; Deus autem quod pollicetur, in terra viventium nobis daturus est: multi fatigantur exspectare veracem, et non erubescunt amare fallacem. De talibus dicit Scriptura: Vae his qui perdiderunt sustinentiam, et diverterunt in vi
Abbreviated transcription (Latin):
tur. conera desuꝑ sententia ubi
cdictum. ẽ. ut ñ uideant oculis
& intelligant corde qr & hic utiq
ctictum ẽ. ut ñ intelligant. &¬
ipsa enim conuersio de illius grã
.ẽ: cui ctrͣ. ds̃ uirtutum cõuerte
nos. An forte & hoc de suꝑnȩ me¬
dicinȩ miscłia factum. ẽ. intelli¬
bȩ uoluntatis erant. & sitã rusti¬
ciam: st ituere uolebant. ad hoc
desererent᷑ ut excecarent᷑. ad hoc
excecarent᷑ ut offenderent in la¬
pidem offensionis. & impleret᷑
facies corum ignominia. atq ita
humiliati quererent nom̃ dñi.
& ñ suã qua inflat᷑ suꝑbus. s u¬
sticiã dĩ qua iustificat᷑ impius.
hoc enim multis corum ꝓfecit
ibonum. qui de suo scelere
compuncti in xpm̃ postea cre¬
diderunt. Pro quib a ipse ꝗ¬
orauerat dicens. Pat̃ ignosce illis.
qr uesciunt quid faciũt. De qua

Expanded text:
tur, connexa desuper sententia, ubi dictum est, Ut non videant oculis, et intelligant corde: quia et hic utique dictum est, ut non intelligant; et ipsa enim conversio de illius gratia est, cui dicitur: Deus virtutum converte nos . An forte et hoc de supernae medicinae misericordia factum intellie voluntatis erant, et suam justitiam constituere volebant, ad hoc desererentur, ut excaecarentur; ad hoc excaecarentur, ut offenderent in lapidem offensionis, et impleretur facies eorum ignominia; atque ita humiliati quaererent nomen Domini, et non suam qua inflatur superbus, sed justitiam Dei qua justificatur impius? Hoc enim multis eorum profecit in bonum, qui de suo scelere compuncti, in Christum postea crediderunt: pro quibus et ipse oraverat dicens, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid
Abbreviated transcription (Latin):
ut ignorantes dĩ iusticiam et
fide s tamꝗͣ ex oꝑib tumuert̃.
ipso suo tumore cecati. offende¬
rũt in lapidem offensionis. Sic
aũ dictum . ẽ. ñ poterant. ubi
intelligendũ.ẽ. qͦd nolebant.
quẽ ad moctũ dictum . ẽ. de dño
dõ nr̃o. si ñ crectimꝰ ille fidelis

Expanded text:
tes Dei justitiam, sufide, sed tanquam ex operibus tumuerunt; ipso suo tumore caecati, offenderunt in lapidem offensionis. Sic autem dictum est non poterant, ubi intelligendum est quod nolebant; quemadmodum dictum est de Domino Deo nostro, Si non credimus, ille fi
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim hoc saltu de diabolo
dicit᷑ s de dõ. qͦd ipsa ꝓpħica scͥp¬
tura testatur. slam sĩ arbitre¬
mur hoc dictum de diabolo
qͦd excecauit oculos eorum. et
cor incdurauit. laborandum. ẽ.
qͦmͦ illoꝵ culpam. qr ñ credide¬
rut̃ possimus ostendere. de qͥbꝰ
dicitur. ñ poterant credere.
deinde qͥd respondebimꝰ de alio
ꝓpħȩ ipsius testimonio. qͦa po¬
suit apłs paulus dicens. qͦd que¬
rebat isrł. hoc ñ . ẽ. consecutus.
electio aũ consecuta.ẽ. ceteri uͦ¬

Expanded text:
Non enim saltem hoc de diabolo dicitur, sed de Deo, quod ipsa prophetica Scriptura testatur. Nam si arbitremur hoc dictum de diabolo, quod excaecavit oculos eorum, et cor induravit; laborandum est quomodo illorum culpam, quia non crediderunt, possimus ostendere, de quibus dicitur, non poterant credere. Deinde quid respondebimus de alio prophetae ipsius testimonio, quod posuit Paulus apostolus dicens: Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus; electio au
Abbreviated transcription (Latin):
fidelitatẽ iudeorum. P̃rectixisse
tam̃. nonfccisse. Non enim ꝓpt̃ca
ta. ñ sua ñ ciuiusquã alterius. s
ipsorum. Quaꝓpt̾ si ea quȩ ille
p̃sciuit ipsorum. ñ sũt ipsorum:
ñ uera ille p̃sciuit. S q illius
p̃scientia falli ñ pot : sine cdubio
ñ alius. s ipsi peccant. qͦs dõ pec¬
caturos eẽ p̃sciuit. fecerũt gͦ
peccatũ uidei. qͦd eos facere ñcom¬
pulit cui peccatũ non placet: sed
facturos eẽ p̃ctirit. quẽ nichil lat&.
Et ideo si ñ malum s bonũ face¬
re uoluissent. ñ ꝓhiberent᷑. & hoc¬

Expanded text:
fidelitatem Judaeorum, praedixisse tamen, non fecisse. Non enim propterta, non sua; non cujusquam alterius, sed ipsorum. Quapropter si ea quae ille praescivit ipsornon vere illa praescivit. Sed quia illius praescientia falli non potest, sine dubio non alius, sed ipsi peccant, quos Deus peccaturos esse praescivit. Fecerunt ergo peccatum Judaei, quod eos facere non compulit cui peccatum non placet, sed facturos esse praedixit quem nihil latet. Et ideo si non malum, sed bonum facere voluissent, non prohiberentur,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut hic sonniat. Eos enĩ uole¬
bat refellere doctor gentiũ qui
putabãt genti tantũmꝰ uicdem.
ñ etiam incircũcisis gentibꝰ mnã¬
gelum p̃dicandũ. Quod uolẽs
ostendere ñ ad iuideos tantum
s ad om̃s gentes ꝑtinere. prius
ꝓposuit testimoniũ de ꝓpha᷑ e¬
rit omĩs qͥ inuocauerit nomen
dñi saluus erit. Ac deinde cũ di¬
xissit. qͥtłi aũ inuocabt̃ in quem
ñ crediderũt. aut qͦmͦ credent¬
ei quem ñ audierũt: continuo
subiunxit. Quomodo aũ aucdient
sine p̃cticante : Aut quomͦ p̃dica¬
bũt nͥ mittant᷑ : ita refutans eos
qͥ negabant ad incircũcisas gen¬
tes p̃ticatores xp̃i eẽ mittendos.

Expanded text:
sicut hic somniat. Eos enim volebat refellere Doctor Gentium, qui putabant genti tantummodo Judaeorum, non etiam incircumcisis Gentibus Evangelium praedicandum. Quod volens ostendere, non ad Judaeos tantum, sed ad omnes gentes pertinere, prius posuit testimonium de propheta, Erit, omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit: ac deinde cum dixisset, Quomodo autem invocabunt in quem non crediderunt? aut quomodo credent quem non audierunt? continuo subjunxit, Quomodo autem audient sine praedicante? aut quomodo praedicabunt, nisi mittantur ? Ita refutans eos qui negabant ad incircumcisas gentes praedicatores Christi esse mittendos.
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ se musitant & uͥ pos¬
turbulenta disceptatione con¬
tenctũt dicentes. Quid fecert̃
uidei. uel quȩ culpa eorum fuit.
si necesse erat ut sermo ꝑstȩ¬

Expanded text:
inter se mussitant, et ubi posturbulenta disceptatione contendunt, dicentes: Quid fecerunt Judaei, vel quae culpa eorum fuit, si necesse erat, ut sermo
Abbreviated transcription (Latin):
uiis erit. Propt̃ hoc oratio. Sed
apłs cum ad ipsam gram cõmen¬
dandam hoc ꝓpħicum cõinemo¬
rasset testimoniũ. cõtinuo sub¬
iecit. Quomͦ aũ inuocabt̃ in qͣm
non credidert̃. ꝓpt̃ hoc symbo¬
lum in his tuob intuere tria
illa. fides credit. spes & caritas o¬
rant. S sine fide et̃ ñ possunt.
Ac ꝑ hoc. & fides orat. ꝓptea qͥꝑ¬
pe dictũ .s̃. Quomͦ gͦ inuocabũt

Expanded text:
II, 32: propter hoc oratio. Sed Apostolus cum ad ipsam gratiam commendandam hoc propheticum commemorasset testimonium, continuo subjecit, Quomodo autem invocabunt, in quem non crediderunt ? propter hoc Symbolum. In his duobus tria illa intuere: fides credit, spes et charitas orant. Sed sine fide esse non possunt; ac per hoc et fides orat. Propterea quippe dictum est, Quomodo invocabunt
Abbreviated transcription (Latin):
mutari homines in meluis ñ pos¬
sunt. s quãcdui talia sapiunt. non
possunt credere. hinc excecantur
& incturant᷑ : qr negando diuinũ
actiutoriũ ñ adiuant᷑. Hoc de¬

Expanded text:
mutari homines in melius non possunt, sed quandiu talia sapiunt, non possunt credere. Hinc excaecantur et indurantur, quia negando divinum adjutorium non adjuvantur. C
Abbreviated transcription (Latin):
uat iuste facit. qr omĩa ñ te¬
meritate s uidicio facit. Potro
si iudicia scõrum iusta sunt. qͣn¬
tomagis sanctificantis & ustifi¬
cantis dei : Iusta gͦ sũt : s occul¬
ta. Ideo cum questiones huuis¬
mocti in mectio uenerint. qua¬
re alius sic. alius aũ sic. quare il¬
le dõ descrente excecet᷑. ille dõ
adiuuante illuminet᷑ : ñ nob̾
iudicium de iudicio tanti iu¬
dicis usur pemus. s contremi¬
scentes erclamemꝰ cum apło.
O altitudo cliuitiarũ sapientie.
& scientiȩ clĩ. quã inscrutabilia
sũt iudicia eis. & inuestigabi¬
les uiȩ eius. Unde dictum. ẽ.¬
& in psalmo. Iucticia tua sicut
ad hanc̾ penetrandã altitudinẽ.
ad hanc abyssum discutiendã.
ad inscrutabilia scrutanda expec¬
tatio ur̃ẽ caritatis inpingat. Ag¬
nosco modulum neum: sentire
mͥ uideor etiam moctulum ur̃m
Altius . ẽ. hoc incrementis meis.
& fartius uirib meis. puto qr &
ur̃is. Simul gͦ audiamꝰ ãm̃onẽ¬

Expanded text:
vat, juste facit: quia omnia non tevat, juste facit: quia omnia non temeritate, sed judicio facit. Porro si judicia sanctorum justa sunt, quanto magis sanctificantis et justificantis Dei? Justa ergo sunt, sed occulta. Ideo cum quaestiones hujusmodi in medium venerint, quare alius sic, alius autem sic; quare ille Deo deserente excaecetur, ille Deo adjuvante illuminetur: non nobis judicium de judicio tanti judicis usurpemus, sed contremiscentes exclamemus cum Apostolo, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Unde dictum est in Psalmo, Judicia tua, sicut , fratres, ad hanc penetrandam altitudinem, ad hanc abyssum discutiendam, ad inscrutabilia perscrutanda, expectatio vestrae Charitatis impingat. Agnosco modulum meum, sentire mihi videor etiam modulum vestrum. Altius est hoc incrementis meis, et fortius viribus meis; puto quia et vestris. Simul ergo audiamus admonen
Abbreviated transcription (Latin):
sitam questionẽ. Nempe quã
ꝓfunda sit cernitis: s respon¬
demus ut possumus. Non po¬
terant credere: qr hoc ꝓpħa ꝑ¬
cẽ p̃sciuit. Quare aũ ñ poterãt
si a me querat᷑: cito responcdeo.
qr nolebant. Malam qͥppe eoꝵ
sconcti futura ñ possunt. Sed
aliam causam inquis dicit ꝓ¬
pheta. non uoluntatis illorũ.
Quam causam dicit ppħa ñ¬
illis dẽ spm̃ cõpunctionis.
oculos ut ñ uideant. & aures
ut ñ auctiant. & excecauit
oculos eorum. & indurauit
eoꝵ cor. Etiam hoc eorum uolun¬
tatẽ meruisse respondeo. Sic enĩ
ercetat ds sic obcturat. deseren¬
do & ñ adiuuando. Quod occul¬
to iudicio facere pot̃: iniquo ñ
pot̾̃. hoc omĩno pietas religiosoꝵ
inconcussum debet inuiolatũ¬
q seruare. sic̃ apłs cum eandẽ
ipsam tractaret difficillimam
questionẽ. qͥd gͦ dicimꝰ in qͥt. nũ¬
qͥd iniquitas ap̃ dm̃.  Absit. Si
gͦ absit ut sit iniquitas ap̃dm̃
siue quando actiuuat. miscdĩ¬
ter facit. siue quando ñ adiu¬

Expanded text:
sitam quaestionem, nempe quam profunda sit cernitis: sed respondemus ut possumus. Non poterant credere, quia hoc Iesse praescivit. Quare autem non poterant, si a me quaeratur, cito respondeo, quia nolebant: malam quippe eorscondi futura non possunt. Sed aliam causam, inquis, dicit Propheta non voluntatis eorum. Quam causam dicit Pillis Deus spiritum compunctionis; oculos, ut non videant, et aures, ut non audiant, et excaecavit oculos eorum, et induravit cor eorum. Etiam hoc eorum voluntatem meruisse respondeo. Sic enim excaecat, sic obdurat Deus, deserendo et non adjuvando: quod occulto judicio facere postest, iniquo non potest. Hoc omnino pietas religiosorum inconcussum debet inviolatumque servare; sicut Apostolus, cum eamdem ipsam tractaret difficillimam quaestionem, Quid ergo dicemus, inquit? numquid iniquitas apud Deum? Absit . Si ergo absit ut sit iniquitas apud Deum; sive quando adjuvat, misericorditer facit; sive quando non adju
Abbreviated transcription (Latin):
fidentia deiecit in negligentiã.
Illi dicunt. ut qͥd rogamnus dm̃
ne uincam̃ temptatione. qͦd in
nrã. ẽ potestate. Isti dicunt. ut¬
qͥd conamur bene uiuere. qͦd
in dĩ ẽ. potestate. O dnẽ o pater
qͥ es incelis ne nos inferas in quam¬
lib& istarum temptationũ. s li¬
bera nos amalo. Audiamꝰ dim̃
dicentem. rogaui ꝓte petre ut.
ñ deficiat fides tua. ne sic eristi¬
memus fidem nram̃ eẽ inlibe¬
ro arbitrio. ut diuino ñ egeat
adiutorio. Audiamꝰ & euangeli¬
stam dicentẽ. dedit eis potesta¬
tem filios dei fieri. ne omĩtio
eristimemꝰ in nrã potestate ñ
eẽ qͦd credimꝰ. Uerũtam̃ in utͦq
illius beneficia cognoscamꝰ. Nã
& agencdȩ st̃ gr̃e qr data .ẽ. pote¬
stas: & orandum ne succumbat
infirmitas. Ipsa .ẽ. fides quȩ ꝑ
dilectionẽ oꝑatur. sicut eius.
m̃furam dñs unicuiq partitꝰ

Expanded text:
fidentia dejecit in negligentiam. fidentia dejecit in negligentiam. Illi dicunt: Utquid rogamus Deum ne vincamur tentatione, quod in nostra est potestate? Isti dicunt: Utquid conamur bene vivere, quod in Dei est potestate? O Domine, o Pater qui es in coelis, ne nos inferas in quamlibet istarum tentationum, sed libera nos a malo ! Audiamus Dominum dicentem, Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua ; ne sic existimemus fidem nostram esse in libero arbitrio, ut divino non egeat adjutorio. Audiamus et Evangelistam dicentem, Dedit eis potestatem filios Dei fieri ; ne omnino existimemus in nostra potestate non esse quod credimus: verumtamen in utroque illius beneficia cognoscamus. Nam et agendae sunt gratiae, quia data est potestas; et orandum, ne succumbat infirmitas . Ipsa est fides quae per dilectionem operatur, sicut ejus mensuram Dominus cuique partitus
Abbreviated transcription (Latin):
sapimus. id qͦq nobis dẽ reuela¬
bit. Peruenimꝰ aũ inuiam fidĩ.
hanc ꝑseuerantissime teneamꝰ.
Ipsa ꝑducit ad cubiculum regis
magnis et p̃cipuis electis disci¬
pulis inuidebat quando dice¬
bat. Multa habeo uobis cdicere
s ñ potestis illa portare modo.
ꝓficiendum .c̃. ut sut corda
nrã capacia eatum rerum. qͣs
capere mͦ ñ possumꝰ. Quod si
nos ultimus dies ꝑficientes in¬
uenerit: ibi discimus. qͥd hic
non potuimꝰ. Si quis aũ istam qͥsti¬
onem liquidius & melius nouit
se posse & confidit exponere. absit
ut ñ sim paratior discere quã doce¬
re. Tantum ne audeat quisquã
liberum arbitrium sic defende¬
re. ut nobis orationẽ qua dicimꝰ
ne nos inferas in temptationẽ.
conetur auferre. Rursus ne qͥs¬
quã neget uoluntatis arbitriũ.
& audeat excusare peccatum.
facere debeamꝰ. & adiuuantem
ut implere possimus. Nam &
quosdam nimia suȩ uoluntatis
fictucia extulit in suꝑbiam. et
qͦscdam nimia suȩ uoluntatis dif¬

Expanded text:
bis Deus revelabit . Pervenimus autem in viam fidei, hanc perseverantissime teneamus: ipsa perducet ad cubiculum regis,magnis et praecipue electis discipulis invidebat, quando dicebat, Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo . crescendum est, ut sint corda nostra capacia earum rerum quas capere modo non possumus. Quod si nos ultimus dies proficientes invenerit, ibi discemus quod hic non potuimus. 8. Si quis autem istam quaestionem liquidius et melius novit se posse et confidit exponere, absit ut non sim paratior discere quam docere. Tantum ne audeat quisquam liberum arbitrium sic defendere, ut nobis orationem qua dicimus, Ne nos inferas in tentationem, conetur auferre: rursus, ne quisquam neget voluntatis arbitrium, et audeat excusare peccatum. facere debeamus, et adjuvantem ut implere possimus. Nam et quosdam nimia suae voluntatis fiducia extulit in superbiam; et quosdam nimia suae voluntatis dif
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe caro peccati. in qua om̃s ad cla¬
mpnationẽ nascuntur & una est
caro insimilitutinẽ carnis peccati.
ꝑ quam om̃s achap̃natione liberã¬
tur. Hec ita dictum ẽ. om̃s nelut
qtq nasinif incarne peccati icde¬
ipsi om̃s munclari intelligant᷑ per
carnem similem carm peccati: non
nentes adgenerationem conubii
carnalis ñ nascunt᷑ nͥ in carne pec¬
cati. & om̃s ꝑtinentes ad generati¬
onem conubii spãlis non mutidan¬
.tur. nͥ ꝑ carnem similem carnns pec¬
.cati. Hoc .ẽ. illi ꝑ acdam ad condẽp¬
nationem: isti ꝑ xp̃m ad iustifica

Expanded text:
quippe caro peccati, in qua omnes ad damnationem nascuntur, et una est caro in similitudine carnis peccati, per quam omnes a damnatione liberantur. nec ita dictum est omnes, uelut quicumque nascuntur in carne peccati, ideipsi omnes mundari intellegantur per carnem similem carni peccati-non nentes ad generationem conubii carnalis non nascuntur nisi in carne peccati et omnes pertinentes ad generationem conubii spiritalis non mundantur nisi per carnem similem carni peccati; hoc est: illi per Adam ad condemnat
Abbreviated transcription (Latin):
dõ iucter ẽ. Ac ꝑhoc & gratis ab to
ciatur grã: & usto enus inalip̃ uidi¬
cio demonstratut. quid ineis qͥbus
clatur conserat grã. Non itaq ñ¬
lberat misericas cls̃ de tamdebita ꝑ¬
ditione ut si inde nemunem liberaret
non eẽt iniustus. Ex uno qͥppe omẽs
incondep̃nationem non iniustam.
gͦ liberatur gram cdiligat: qͥ non libe¬
tatur. clebitum agnoscat. Si inremit¬
tendo debitum bonitas. in erigendo
equitas intelligitur. nusquam eẽ ap̃

Expanded text:
 judex est. Ac per hoc et gratis ab eo datur gratia; et justo ejus in aliis judicio demonstratur, quid in eis quibus datur conferat gratia. Non itaque siliberat misericors Deus de tam debita perditione, ut si inde neminem liberaret, non esset injustus. Ex uno quippe omnes in condemnationem non injustam ergo liberatur, gratiam diligat, qui non liberatur, debitum agnoscat. Si in remittendo debito bonitas, in exigendo aequitas intelligitur, nusquam esse apud
Abbreviated transcription (Latin):
merita cõpulerunt. Nuntum enim
natos apłs cum de rebecce geminis
loqueretur nichil egisse dicit boni uł
mali. ut non eroꝑibuis quib in illis
alt̃ distinguebatur ab altero. s er uo¬
cante diceretur. minori seruiturum
eẽ maiorem. His gͥ armissime consti¬
tutis. situm. reconditum. atq abdi¬
tum t̃ in occultis oꝑibus dr̃ ut nec
scͥpturarum diuinatũ manitesto
eloquio cdeclatetur ĩtrum ꝓptea ni¬
cil boni uel mali. nundũ nati egisse
credendi suit : qr non ex aliis ꝓpaga¬
tas. s mar ex nichilo creatas animas
singuli accipiũt : an qr cum eẽnt
origialit inparentib acdhuc ipsi
nulli erant qͥ suas & apͥas uitas agerẽt.
Iua tam̃ sit fides salua. qua credunꝰ
nullum hominũ siue maiaris. siue
paruule quamilile & recentis eratis.
liberari a contagio martis antiquȩ.¬
& obligatione parati qͦa pͥma nati¬

Expanded text:
merita compulerunt; nondum enim merita compulerunt; nondum enim natos apostolus. cum de Rebeccae geminis loqueretur, nihil egisse dicit boni uel mali, ut non ex operibus, quibus nullis alter distinguebatur ab altero, sed ex uocante diceretur minori seruiturum esse maiorem. His igitur firmissime constitutis si tam reconditum atque abditum est in occultis operibus dei. ut nec scripturarum diuinarum manifesto eloquio declaretur, utrum propterea nihil boni uel mali nondum nati egisse credendi sint, quia non ex aliis propagatas sed mox ex nihilo creatas animas singuli accipiunt, an quia, cum essent originaliter in parentibus. adhuc ipsi nulli erant. qui suas et proprias uitas agerent. illa tamen sit fides salua, qua credimus nullum hominum sine maioris siue paruulae quamlibet et recentis aetatis liberari a contagione mortis antiquae et obligatione peccati, quod p