comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
remotumẽ: a sensibus nos¬
tris. Quonam modolux
illa quaedies appellata .ẽ.
uelcir cutu suo uelcontrac¬
tione & emisione sicorpo¬
ralis est. uices diurnar noc¬
turnas que per egerit: uel
si spiritales . ẽ: condendis
creaturis omnibus praesen¬
tata sit. suaqueipsa prȩsentia
diem noc tem uero absentia
ues peram: initium absentiȩ
ma neinitia praesentiȩ fece¬
rit quam ut in re a pesta c̃¬
tra diuinȩ scripturȩ uerba
conemur. dicendo aliud ẽẽ
diem septimum. quã illius
diei quem fecit ds̃. septimam
rep&itionemꝰ aliꝰquin aut
non cre auitds̃ diem septimum :
Laliquio creauit post
iisar sexdier id est ipsumdiẽ
septi mum salsum que erit
quod scriptũ .ẽ. in secto di¬
e consumas se omnia ope¬
ra sua. & inseptimo requi¬
euisse ab omnibus operib
suis: quod utiq quoniam
falsum eẽ. non potest:
restat ut praesentia lucis
illius quemdiem ds̃ fecit ꝑ
omnia eius opera rep&ita
sit Quotiens dies nomina¬

Expanded text:
remotum est a sensibus nosremotum est a sensibus nostris, quonam modo lux illa, quae dies appellata est, uel circuitu suo uel contractione et emissione, si corporalis est, uices diurnas nocturnasque peregerit uel, si spiritalis est, condendis creaturis omnibus praesentata sit suaque ipsa praesentia diem, noctem uero absentia, uesperam initio absentiae, mane initio praesentiae fecerit, quam ut in re aperta contra diuinae scripturae uerba conemur dicendo aliud esse diem septimum quam illius diei, quem fecit deus, septimam repetitionem. alioquin aut non creauit deus diem septimum aut aliquid creauit post illos sex dies, id et ipsum diem septimum; falsumque erit, quod scriptum est, in sexto die consummasse omnia opera sua et in septimo requieuisse ab omnibus operibus suis. quod utique quoniam falsum esse non potest, restat, ut praesentia lucis illius, quem diem deus fecit, per omnia eius opera repetita sit, quotiens dies nomina
Abbreviated transcription (Latin):
es : rediens. quȩ condita
est. quando uocauit ds̃ lu¬
cemdiem & tenebra suo¬
go ad eam ques tionẽ rela¬
bimur. dequa in primoli¬
bro exisse uideba mur.
utitem qua eramus quomdo
circuire potu erit lux adex¬
hibendam diurnam noctur¬
nam que uicissi tudinem.
non solum antequam caeli
luminaria. sed antequam
ipsum caelum quod firma-¬
mentum appellatũ . ẽ. fac¬
tum ess& ⁊ ante quaide¬
nique ulla species terrae
uel marisq̃circutum lucis
ammitter& sequente noc¬
te unde illa transiss& çu¬
ius quȩstionis difficultate
conpulsi: ausisumus. discep¬
tationem nr̃am quasi ad
hanc termina resententiã.
ut diceremus illam lucem
que primitus factoe estcon¬
formationẽ eẽ. creaturae
spiritalis noctẽ uero ad¬
huc formandam in reliqͥs
operibus rerum materiem
quȩ fuerat instituta. cum
in principio fecit ds̃ caelũ
facer& diemste nuncdii
septimi consideratione
comintiniti: facilius. ẽ. ut
nos ignorare fateamur qđ

Expanded text:
es rediens, quae condita es rediens, quae condita est, quando uocauit deus lucem diem et tenebrasgo ad eam quaestionem relabimur, de qua in primo libro exisse uidebamur, ut item quaeramus, quomodo circuire potuerit lux ad exhibendam diurnam nocturnamque uicissitudinem, non solum antequam caeli luminaria, sed antequam ipsum caelum, quod firmamentum appellatum est, factum esset, antequam denique ulla species terrae uel maris, quae circuitum lucis admitteret sequente nocte, unde illa transisset. cuius quaestionis diificultate conpulsi ausi sumus disceptationem nostram quasi ad hanc terminare sententiam, ut diceremus illam lucem, quae primitus facta est, conformationem esse creaturae spiritalis, noctem uero adhuc formandam in reliquis operibus rerum materiem, quae fuerat instituta, cum in principio fecit deus caelum faceret diem. sed nunc diei septimi consideratione commoniti facilius est, ut nos ignorare fateamur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
in eodem septimo requieuit.
Q uomo ergo requieuit indie
quem non creauit. aut
quo modo eum post sexdies
continuo creauit. cum
sexto die consumauerit
omnia quȩ cre auit. nec a¬
liquid septimodiecre auerit :
sed in eo potius ab omni bus
quȩcre auerat requieuert.:
anunum tantu modo diẽ
creauit ds̃ ut eius rep&itio¬
nemulti qui dicuntur dies
pra&erirent atque tras¬
currerent : nec opus erat ut
septimumdiem crearet. qui a
illius quem cre auerat.
septima rep&itio. hunc utiq
facebat Lucem quipped equa
scriptum .ẽ. & dixit dr̃ fiatlux̧
& facta ẽ lux discreuitate¬
nebris: eamquȩ uocauit diem.
& tenebras uocauit noc tẽ :
Tuncitaqueds̃ diem fecit :
cuius rep&itionem scriptura
appellat secundum diem:
deinde tertium: & usque ad
sextum. quo consũ mauit
ds̃ opera sua. atqueinde
illius diei primitus creati:
septima rep&itio. septimi
dieiromen accepitanquo
requi euit ds̃: Ac perhoc
nulla creatura est septimꝰ
dier: nisi eadem ipsa septi¬

Expanded text:
in eodem septimo requieuit. in eodem septimo requieuit. quomodo ergo requieuit in die, quem non creauit? aut quomodo eum post sex dies continuo creauit, cum sexto die consummauerit omnia, quae creauit, nec aliquid septimo die creauerit, sed in eo potius ab omnibus, quae creauerat, requieuerit ? an unum tantummodo diem creauit deus, ut eius repetitione multi, qui dicuntur dies, praeterirent atque transcurrerent, nec opus erat, ut septimum diem crearet, quia illius, quem creauerat, septima repetitio hunc utique faciebat? lucem quippe, de qua scriptum est: et dixit deus: fiat lux . et facta est lux, discreuit a tenebris eamque uocauit diem et tenebras uocauit noctem. tunc itaque deus diem fecit, cuius repetitionem scriptura appellat secundum diem, deinde tertium et usque ad sextum. quo consummauit deus opera sua: atque inde illius diei primitus creati septima repetitio septimi diei nomen accepit, in quo requieuit deus. ac per hoc nulla creatura est septimus dies, nisi eadem ipsa septi
Abbreviated transcription (Latin):
gatur inseipsodr̃ requi euisse
ab omnibus operibus suisq̃fec̃.
Cumscriptũ sit . & requieuit
ds̃ in die septimo: non enim
septimus : utrum creau
est aliqua antemporis. tan¬
tum modo spatium : sed & iã
temporis spatium creaturȩ
temporali concreatum est.
hac perhoc &ipsum sinedu¬
bio creatura ẽ ⁊ nequeͬ ulla¬
tempora uel sunt uelerse
potuerunt uel poterunt:
quorũ ds̃ nonsit creator. ac
perhoc & istũ septimum diẽ
sitempus .ẽ. quicreauit. nisi
omnium tẽporum creator:
sed illi sexdies cum quibus uel
inquibus creaturis creati
sint: superior scriptura e
scaẽ sermo indicat. quocir¬
ca inhis diebus septem quo¬
rum species nota nobis. ẽ
qui requidem ipsa pra&ere¬
unt. sed aliis succedentib
nomina sua quodam modo
tradunt. Vt illi sexdies
priori uando creatisunt:
sepamum autẽ diem qui
nomine sabbatinuncupat :
quando ds̃ creauerit non
uidemus zin ipso quippedi¬
e non fecit aliquid: immo ab
eir quȩ sex diebus fecerat.

Expanded text:
gatur in seipso Deus requievisse gatur in seipso Deus requievisse ab omnibus operibus suis quae fecit; cum scriptum sit, Et requievit Deus in die septimo. Non enim dies septimus? utrum creatura est aliqua, an temporis tantummodo spatium? Sed etiam temporis spatium creaturae temporali concreatum est; ac per hoc et ipsum sine dubio creatura est. Neque tempora uel sunt uel esse potuerunt uel poterunt, quorum deus non sit creator . ac per hoc et istum septimum diem, si tempus est, quis creauit, nisi omnium temporum creator? sed illi sex dies cum quibus uel in quibus creaturis creati sint, superior scripturae sanctae sermo indicat. quocirca in his diebus septem, quorum species nota nobis est, qui re quidem ipsa praetereunt, sed aliis succedentibus nomina sua quodammodo tradunt, ut illi sex dies primi quando creati sint; septimum autem diem, qui nomine sabbati nuncupatur, quando deus creauerit, non uidemus. in ipso quippe die non fecit aliquid, immo ab eis, quae sex diebus fecerat.
Abbreviated transcription (Latin):
sit quantum existimo in¬
tellegi: sed ali quanto dif¬
ficilius explicari ut non
creaturȩ sed &iã sibi re¬
qui esdĩ septimodiei mane
habuerit sineues pera idẽ
initium sin& ermino: sienĩ
itadicer&ur requieuit ds̃
indie septimo nec addere¬
tur ab omnibus operibus
suis que fecit: frustra hu¬
ius qui&is initiũ quȩ rere¬
mus: non enimincipit
ds̃ requiescere. cuius requies
sine initio. sine termino sempi¬
terna est: sed quoniã ab omni¬
bus operibus suis que fecit eis
non egendo requieuit: intel¬
legitur requies quidem dinec
cepta nec terminata: requies
autem eius ab omnibur ope¬
ribus suis quȩ fecit exeo coep¬
ta ẽ. exquo illa perfecit: ne¬
que enim operibus suis non
egendo requi euis s& : prius quã
essent. quibus nec perfectis
eguiss : & quia eis omninonũ¬
quam egu ut nec istabeati¬
tudo. qua non eis eg& tam¬
quam proficiendo perfici& :¬
ideo septimodiei nulla uespe
po test digna que considera¬
tione mou&. quomodo intelle¬

Expanded text:
sit, quantum existimo, insit, quantum existimo, intellegi, sed aliquanto difficilius explicari, ut non creaturae, sed etiam sibi requies dei septimo die mane habuerit sine uespera, id est initium sine termino. si enim ita diceretur: requieuit deus in die septimo, nec adderetur: ab omnibus operibus suis, quae fecit, frustra huius quietis initium quaereremus. non enim incipit deus requiescere, cuius requies sine initio, sine termino sempiterna est. sed quoniam ab omnibus operibus suis, quae fecit, eis non egendo requieuit, intellegitur requies quidem dei nec coepta nec terminata; requies autem eius ab omnibus operibus suis. quae fecit, ex eo coepta est, ex quo illa perfecit. neque enim operibus suis non egendo requieuisset, priusquam essent, quibus nec perfectis eguisset; et quia eis omnino numquam . eguit nec ista beatitudo, qua non eis eget, tamquam proideo septimo diei nulla vesperpotest, dignaque consideratione movet, quomodo intelli
Abbreviated transcription (Latin):
imum dist&: Initium aũ
creaturȩ : in qui & ecreatores
illo mane significatum ar¬
bitror: quod factũ ẽ. post
ues perã sextidiei: non enĩ
poss& in eo nisi ꝑ fectare¬
quiescere. Pro in desefto
die consumatis omnibus
facta queues pera. factũ
ẽ & ma ne: quo inciper&
consũmata creatura in il¬
lo a quofactir ẽ requies¬
cere : quo initio eũ inseip¬
so requi es centẽ. ubi & ip¬
sa re quies cerepos s& in¬
uenit:tanto stabiliur at¬
que firmius : quanto ipsa
illius non ille huius eguit
at qui&em suã : sed quoniã
quid quid erit uniuersa
creatura quibus lib& mu¬
tationibus suis: non ittiq
nihilerit: id eo creatura u¬
niuersa increatore suo sẽ¬
permanebit: hac ꝑ hoc post
illud mane. nulla de inde
uespera fuit: hoc diximus
cur septimus dier inquore¬
qui euit ds̃ ab omnibus ope¬
def ribur suis mane habuerit
post ues perã sexti uespe¬
ram uero non habuerit:
Est aliud quod de acre ma¬
gis proprie melius que pos¬

Expanded text:
rimum distet. Initium ergo rimum distet. Initium ergo creaturae in quiete creatoris illo mane significatum arbitror, quod factum est post uesperam sexti diei ; non enim posset in eo nisi perfecta requiescere . proinde sexto die consummatis omnibus factaque uespera factum est et mane, quo inciperet consummata creatura in illo, a quo facta est requiescere. quo initio eum in se ipso requiescentem ubi et ipsa requiescere posset inuenit, tanto stabilius atque firmius, quanto ipsa illius, non ille huius eguit ad quietem suam. sed quoniam quidquid erit uniuersa creatura quibuslibet mutationibus suis non utique nihil erit, ideo creatura uniuersa in creatore suo semper manebit; ac per hoc post illud mane nulla deinde uespera fuit. . Hoc diximus, cur septimus dies, in quo requieuit deus ab omnibus operibus suis, mane habuerit post uesperam sexti, uesperam uero non habuerit. Est aliud, quod de hac re magis proprie meliusque pos
Abbreviated transcription (Latin):
uest quod ipsesibi est Nec
initium eidem ipsi habere:
nec terminum consũma¬
te autem creaturȩ habere
initium: eandem requiem
dĩ: quoniã reicuius que ꝑ¬
fectio non tã inuniuerso
cuius pars est: quã in eo
aquo ẽ: in quo & ipsum
uniuer sum est: prosui
generis modulo stabilitor
ut quies cat : id ẽ. ut sui mo¬
menti ordinẽ tene at ac
perhoc ipsa uniuer sitas
indõ .ẽ. non sicut ds̃ sedtar
ita ut ei qui es propria sta¬
bilitates non sit. nisi in illius
qui &e. qui nihil p̃terse appe¬
tit quo ad eptorequi escat:
&ideodum ipseman& inse.
quid quid exillo ẽ r& orqu&
ad seut omnis creatura
in sehabeat naturaesuae
terminum: quo non sit qa
ipse est. in illo autẽ qui& is
locum quo seru& quod ipsa
ẽ : scio quod non proprie
dixerim locumꝰ nam propͥ¬
e dicitur inspatiis: quȩ cor¬
poribus occupantur : sed
quia & ipsa corpora non
manent in loco. nisi quo
sui ponderis tam quã appe¬
titu perueniunt: ut eo
conpestore quiescant.

Expanded text:
est quod ipse sibi est, nec est quod ipse sibi est, nec initium eidem ipsi habere nec terminum, consummatae autem creaturae habere initium eandem requiem dei, quoniam rei cuiusque perfectio non tam in uniuerso, cuius pars est, quam in eo, a quo est, in quo et ipsum uniuersum est. pro sui generis modulo stabilitur, ut quiescat, id est, ut sui momenti ordinem teneat. ac per hoc ipsa uniuersitas cin deo est, non sicut deus, sed tamen ita, ut ei quies propriae stabilitatis non sit, nisi in illius quiete, qui nihil praeter se adpetit, quo adepto requiescat. et ideo, dum ipse manet in se, quidquid ex illo est retorquet ad se, ut omnis creatura in se habeat naturae suae terminum, quo non sit, quod ipse est, in illo autem quietis locum, quo seruet, quod ipsa est. scio, quod non proprie dixerim locum; nam proprie dicitur in spatiis, quae corporibus occupantur . sed quia et ipsa corpora non manent in loco, nisi quo sui ponderis tamquam adpetitu perueniunt, ut eo conperto requiescant,
Abbreviated transcription (Latin):
silendum fuit: quia idempri¬
mus ẽ adquem reditur. a quo
rursus ebdo madis series
ordiatur : Vn probabilius
est istos quidem sep temdies
illorum nominibus &nu¬
mero alios atque alios sim&
succedentes currendo tem¬
poralia peragere spatia:
illos autẽ primos seedies
in expesta nobis atquem
usitata specie in ipsis rerũ
conditionibus explicatos
inquibus & uespera & ma¬
ne. sicut ipsalux & tenebre
id estdies & nox: Noneam¬
o uicissi tudinem prebuer̃.
quam praebent isti persolis
circuitus. quod cestede illis
tribus fateri cogimur. qui
ante condita luminaria
commerati atque nume¬
ratisunt. acperhoc qualis¬
cumque in eis uespera.
& mane fuerit: nullo modo
tamen opinandum .ẽ. eoma¬
ne quod post sextidiei uespe¬
ramfactũ ẽ. initium acce¬
pisse requiemdĩ n& ẽporale
aliquod bonum illia &erni¬
tati Qeo mutabilitati acci¬
disse uanitate temeratia
sus cipicemus. sed illã quidẽ
requiem dĩ qua inseipsore¬
qui escit eo quebonobeatus

Expanded text:
silendum fuit, quia idem prisilendum fuit, quia idem primus est, ad quem reditur, a quo rursus hebdomadis series ordiatur. unde probabilius est istos quidem septem dies illorum nominibus et numero alios atque alios sibimet succedentes currendo tempillos autem primos sex dies inexperta nobis atque inusitata specie in ipsis rerum conditionibus explicatos; in quibus et vespera et mane sicut ipsa lux et tenebrae, id est dies et nox, non eam vicissitudinem praebuerunt, quam praebent isti per solis circuitus: quod certe de illis tribus fateri cogimur, qui ante condita luminaria commemorati atque numerati sunt. 34. Ac per hoc qualiscumque in eis vespera et mane fuerit, nullo modo tamen opinandum ene, quod post sexti diei uesperam factum est, initium accepisse requiem dei ne tempoaliquod bonum illi aeternitati et incommutabilitati accidisse vanitate temeraria suspicemur: sed illam quidem requiem Dei, qua in seipso requiescit eoque bono beatus
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ. in illo enim uiuimus
& mouemur & sumus: & quia
& si una quȩque pars. potest
eẽ in toto cuius pars est: ip¬
sum tamen totũ non est.
nisi in illo. a quo conditum
est &ideo non absur de in¬
tellegitus. secto die conple¬
to post eius uesperã factũ
mane non quo significare¬
tur initium condenda e
alterius creaturae. sicut
inc&eris. sed quod significa¬
r&ur initium manendi
& qui escendi totius quod
conditũ est. in illius qͣui con¬
didit quȩ quies dõ: nec ini
ridem creature coepitama¬
ne. sed nullo uerpere ter¬
minatur ⁊Nam sunc&e¬
ris diebus uespera & ma¬
ne. talium tem. porum
ui cesignificant qui alia nune
perhaec cotidiana as pati¬
a peragunt᷑ : non uideo
quid prohibuerit &sep¬
timum diem uespera
Noctem que eius demmane
concludere. ut similit̃
rum rep&ionen& merises
& anni & secula peragun¬
tur sut mane. quod pone¬
r&ur post uesperam sep¬
timi hoc ess& initium oc¬
ta uidieĩ de quo iam de inceps

Expanded text:
dictum est: In illo enim vivimus, dictum est: In illo enim vivimus, et movemur, et sumus. Quia et si unaquaeque pars potest esse in toto, cuius pars est, ipsum tamen totum non est nisi in illo, a quo conditum est. et ideo non absurde intellegitur sexto die conpleto post eius uesperam factum mane, non quo significaretur initium condendae alterius creaturae, sicut in ceteris, sed quo significaretur initium manendi et quiescendi totius, quod conditum est, in illius quiete, qui condidit. quae quies deo nec initeidem creaturae coepit a mane, sed nullo uespere terminatur. Nam si in ceteris diebus uespera et mane talium temporum uices significant, qualia nunc per haec cotidiana spatia peraguntur, non uideo, quid prohibuerit et septimum diem uespera noctemque eiusdem mane concludere, ut similiterrum repetitione menses et anni et saecula peraguntur, ut mane, quod poneretur post uesperam septimi, hoc esset initium octaui diei, de quo iam deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ea quȩ factas̃ ac per
hoc requi esdĩ non ipsidõs
rerum abeo conditarum
perfectioneinchoatur
ut in illo incipiat requescere
quod ab illo perficitur. Min eo
habere mane. in suo enim genere
tam quam uespera terminatũ
ẽ: sed indõ uesperã habereiam
non potest. quia non erit ali¬
quid illa perfectione perfec¬
tius in illis enimdiebus quib
omnia creabant᷑ uesperam
terminũ condita creature
ma ne autem initium condex¬
de alteraus accipiebamus:
ac perhoc quintidiei uespe¬
ra terminus est condite quis¬
todie creature: mane autẽ
quod post ipsam ues peram
factum ẽ: initium. est con¬
dendae sextodie creaturȩ.
qua condita. tamquam eius
terminus factaẽ uespera:
& quia nihil aliud conden¬
dum restiterat: ita postillã
ues peram. mane factum est.
dae alterius crea turȩ sed
nequeeni caelum & ter
&omniaque in eissunt. um¬
uersa scilic& spiritalis corpo¬
ralisque creatura inscipsa
man&: sedutique in illo dequo

Expanded text:
sicut ea, quae facta sunt. ac per sicut ea, quae facta sunt. ac per hoc requies dei non ipsi deo, sed rerum ab eo conditarum perfectioni inchoatur, ut in illo incipiat requiescere, quod ab illo perficitur, et in eo habere mane — in suo enim genere tamquam uespera terminatum est — sed in deo uesperam habere iam non potest, quia non erit aliquid illa perfectione perfectius.. In illis enim diebus, quibus omnia creabantur, uesperam terminum conditae creaturae, mane autem initium condendae alterius accipiebamus. ac per hoc quinti diei uespera terminus est conditae quinto die creaturae, mane autem, quod post ipsam uesperam factum est, initium est condendae sexto die creaturae, qua condita tamquam eius terminus facta est uespera. et quia nihil aliud condendum restiterat, ita post illam uesperam mane factum est, dae alterius creaturae, sed nquit coelum et terra, et omnia quae in eis sunt, universa scilicet spiritalis corporalisque creatura in seipsa manet, sed utique in illo de quo
Abbreviated transcription (Latin):
qui euit: Vnde non operis
sed qui &is diem sci ficauit.
quia non haec faciendo. sed
eis que fecit non egendo sedbe¬
atum intimauit: quid ergo
tam humile ac facile affa¬
tu & quid tam sublime. at¬
que arduum cogitatu quã
ds̃ requi escens ab omnibus
operibus suis quae fecit .¬
& ubi requies cens nisuinseip¬
so qui ab eatus non nisi seipso¬
quando. nisi semper. Indiebus
autem quibus rerum quas con¬
didit consumatio narratur.
& abeis qui& is dĩ ordo distin¬
guitur. quando nisi inseptimo
diae qui earũ sequitur
perfectionẽ : aperfectis enĩ
requiescit quinec ꝑfectis eg&
quobeatior esse possit. Et
quod apud illum quidẽ quie¬
ti eius nec mane necues¬
pera ẽ: quia nec aperitur
initio. nec claudit᷑ fine. per¬
fectis aut operibus eius ma¬
nehab& & uespera non hab&
Perfecta qui ppecreatura
hab& quoddã initium su¬
aecon uersionis ad qui&ẽ
creatoris sui: sed illa non
hab& finem quasiter¬
minum ꝑfectionis suae

Expanded text:
quieuit. unde non operis, quieuit. unde non operis, sed quietis diem sanctificauit, quia non haec faciendo, sed eis, quae fecit, non egendo se beatum intimauit. Quid ergo tam humile ac facile adfatu et quid tam sublime atque arduum cogitatu quam deus requiescens ab omnibus operibus suis, quae fecit? et ubi requiescens nisi in se ipso, quia beatus nonnisi se ipsoquando, nisi semper? in diebus autem, quibus rerum, quas condidit, consummatio narratur et ab eis quietis dei ordo distinguitur, quando, nisi in septimo die, qui earum sequitur perfectionem? a perfectis enim requiescit, qui nec perfectis eget, quo beatior esse possit. Et quod apud illum quidem quieti eius nec mane nec uespera est, quia nec aperitur initio nec clauditur fine, perfectis autem operibus eius mane habet et uesperam non habet, perfecta quippe creatura habet quoddam initium suae conuersionis ad quietem creatoris sui, sed illa non habet finem quasi terminum perfectionis suae,
Abbreviated transcription (Latin):
da quade monstrar&ur nec
perfectis beatifica recre¬
aturis proculdubiodi es
erat in hac commendati
dam ut & nos in illo req¬
escamus. neque enimsi¬
ab o peribus nostris requi¬
escamus in nobis. sicut ip¬
se requi euit inseabo perib
suis: in quodam quippe in¬
commutabilibono requies¬
ceredemus quod ille nobis
est quinos fecit̾ haecerit
igitur sum maminima e que
superba & uere pia requies
nr̃a. ut sicut ipserequieuit
ab omnibus operibus suis
quia non ei opera sua sed ip¬
sesibibonum . ẽ. quobeatus
est: ĩtae t nos ab omnibus
operibus non tantũ nostrir
uerum &iam ipsius. non nisi
in illo requi&urus nos esse
u unra. Vt &iam sicpostbo¬
na opera sua ipsere quescat cu
postbona opera
quȩ abillo iustificatifeceremus
in senobis requiem prestat:
Magnum e enim nobis ab illo
extitis se: sed maius erit in
illo qui eiusse sicut ipse non
ideobeatus ẽ. quia ha ec fecit.
sed quia &iã factis non egens
insepotius quaminipsis re¬

Expanded text:
da, qua demonstraretur nec da, qua demonstraretur nec perfectis beatificari creaturis, procul dubio dies erat in hac commendatioiscendam, ut et nos in illo requiescamus. Neque enim siab operibus nostris requiescamus in nobis, sicut ipse requieuit in se ab operibus suis. in quodam quippe incommutabili bono requiescere debemus, quod ille nobis est, qui nos fecit. haec erit igitur summa minimeque superba et uere pia requies nostra, ut, sicut ipse requieuit ab omnibus operibus suis, quia non ei opera sua, sed ipse sibi bonum est, quo beatus est, ita et nos ab omnibus operibus non tantum nostris, uerum etiam ipsius nonnisi in illo requieturos nos esse quam nostra, ut etiam sic post bona opera sua ipse requiescat, cum post bona opera, quae ab illo iustificati fecerimus, in se nobis requiem praestat. magnum est enim nobis ab illo extitisse, sed maius erit in illo quieuisse, sicut ipse non ideo beatus est, quia haec fecit, sed quia etiam factis non egens in se potius quam in ipsis re
Abbreviated transcription (Latin):
suis quaȩ fecit: quibus
autem bonis laudabilit̃
non eger& sinulla fecis¬
s&. nam &iam sicdicipos¬
s. nullis egens bonis non
a factis inse ipso requies¬
cendo uerum omninonul¬
la faciendo sedbona face¬
re sinon poss nulla e&
potentia sia utem poset
nec facer& magna ess&
inuidentia. quia ergo est
omnipotens & bonus om¬
nia ualdebo nafecit.
quia uero scipso bono persec¬
te beatus est abonisque fec̃
in se ipsorequieuit. eascilic&
requi e: aquanum quã reces¬
sit sed sidicer&ur requieius¬
sea faciendis nihil aliud quã
non fecisse intelleger&ur:
Nisia utem dicer&ur requi¬
eussea factis non eis egereq̃
secit minus commendar&
quo itaque dia hoc com men¬
dari opostuis se. nisi septimo
in tellegit : quisquis senaru
numeri perfectionẽ dequa
supralocuti sumus. ꝑfectio¬
nicreature congruenter
adhibitam recolit sienim
senario numero perficien¬
da fuerat creatura. sicuti
perfecta ẽ ea quae requies
dĩ nobis erat commendan¬

Expanded text:
suis, quae fecit. quibus suis, quae fecit. quibus autem bonis laudabiliter non egeret, si nulla fecisset? nam etiam sic dici posset nullis egens bonis, non a factis in se ipso requiescendo, uerum omnino nulla faciendo. sed bona facere si non posset, nulla esset potentia; si autem posset nec faceret, magna esset inuidentia. quia ergo est omnipotens et bonus, omnia ualde bona fecit; quia uero se ipso bono perfecte beatus est, ab omnibus, quae fecit, in se ipso requieuit, ea scilicet requie, a qua numquam recessit. sed si diceretur requieuisse a faciendis. nihil aliud quam non fecisse intellegeretur: nisi autem diceretur requieuisse a factis, non eis egere, quae fecit, minus commendaretur. Quo itaque die hoc commendari oportuisse nisi septimo? intellegit quisquis senarii numeri perfectionem, de qua supra locuti sumus. perfectioni creaturae congruenter adhibitam recolit. si enim senario numero perficienda fuerat creatura, sicuti perfecta est, eaque requies dei nobis erat commendan
Abbreviated transcription (Latin):
tir auctũ eius gaudium
ui der&ur sed eum quo ab
ipsis inseipso requi euit
&i prequidem num quã
ista requiecaruit. sed
mandam non deputauit
diem. nisi quiꝑ fectionem
rerum omnium sequeba¬
tur namqui semꝑ est qui¬
&us tunc nobis requieuit
cum serequi euis se mons¬
trauit. illud quoque ad¬
tendendum ẽ. quod dĩ re¬
quiem quadese ipsobeatus
est nobis insinua rioposte¬
bat: ut intellegamus
quo modo dicatur &iam
re quies cere in nobis quod
non dicitur nisi cum in
serequiem praestat &
nobis. Requies igit᷑
dĩ recte in telle gentib
ea .ẽ: quanullius indi¬
g& bono. &ideo cesta &
nobis in illo est quia nos
beatificamur bono quod
ipse .ẽ. non ipsebono qđ
nos sumus nam & nosali¬
quod bonum abillo sumus
quifecit omniabo na ualde
in quibus fecit & nos. por¬
ro alia resbona pr&̧er
ipsum nulla ẽ: quam ip¬
se non fecit ac perhoc nul¬
lo pra&erse aliobo no ege
quibonoquod fecit non
mmeg&. Haec .ẽ. eius requi¬
es ab omnibus operibus

Expanded text:
tis auctum eius gaudium tis auctum eius gaudium uideretur, sed eum, quo ab ipsis in se ipso requieuit. et ipse quidem numquam ista requie caruit, sed mandam non deputauit diem, nisi qui perfectionem rerum omnium sequebatur. nam qui semper est quietus, tunc nobis requieuit, cum se requieuisse monstrauit. Illud quoque adtendendum est, quod dei requiem, qua de se ipso beatus est, nobis insinuari oportebat, ut intellegamus, quomodo dicatur etiam requiescere in nobis: quod non dicitur, nisi cum in se requiem praestat et nobis. requies igitur dei recte intellegentibus ea est, qua nullius indiget bono; et ideo certa et nobis in illo est, quia et nos beatificamur bono, quod ipse est, non ipse bono, quod nos sumus. nam et nos aliquod bonum ab illo sumus, qui fecit omnia bona ualde, in quibus fecit et nos. porro alia res bona praeter ipsum nulla est, quam ipse non fecit; ac per hoc nullo praeter se alio bono indiget, qui bono, quod fecit, non eget. haec est eius requies ab omnibus operibus
Abbreviated transcription (Latin):
s& hoc omnino istascriptu¬
ra non poner& dicamsane
quodsentio haec duo indu¬
bi tata praeloquens. uec
dm̃ post laborẽ desideratũ¬
ue negotii sui finem tempo¬
rali quadamrequie delec¬
tatum nechas litteras aue¬
toritatetanta meritoprȩ¬
minentes frustra falsoque
dixisse. ꝗuod ds̃ ab omni¬
bus operibus suis. quae fec̃
in septimodie requi euerit
eaq causae eundem diem scĩ¬
fica uerit. nimirum ergo quia
uitium est. & infirmitasani¬
mae lta suis operib: delecta¬
ri ut potius in eis quam inse
requiescat abeis Cũ procul
dubio melius aliqua
nobis ds̃ perham scriptus
quadicitur requieuis se ab
omnibus operibus suis quȩ
fecit. nullo operesuo sic de¬
lectatus quasi faciendi eius
eguerit uel minor futurus
eidebeat. quod ẽ. ẽ ipse autẽ
nulli quod exipso est debeat
quod beatus .ẽ. serebus quas
fecit diligendo praeposuit.
non scĩ ficans diem quo ea
facienda inchoauit. Nec
illum quo ea perfecit ne
illis uel faciendis uelfac¬

Expanded text:
set, hoc omnino ista scriptuset, hoc omnino ista scriptura non poneret. dicam sane, quod sentio, haec duo indubitata praeloquens nec deum uelut post laborem desideratumue negotii sui finem temporali quadam requie delectatum nec has litteras auctoritate tanta merito praeminentes frustra falsoque dixisse, quod deus ab omnibus operibus suis, quae fecit, in septimo die requieuerit eaque causa eundem diem sanctificauerit. Nimirum ergo, quia uitium est et infirmitas animae ita suis operibus delectari, ut potius in eis quam in se requiescat ab eis, cum procul dubio melius aliquidnobis deus per hanc scripturam, qua dicitur requieuisse ab omnibus operibus suis, quae fecit, nullo opere suo sic delectatus, quasi faciendi eius eguerit, uel minor futurus,ei debeat, quod est, ipse autem nulli. quod ex ipso est, debeat, quod beatus est, se rebus, quas fecit, diligendo praeposuit, non sanctificans diem, quo ea facienda inchoauit, nec illum, quo ea perfecit, ne illis uel faciendis uel fac
Abbreviated transcription (Latin):
operibus suis nam nus quã
omnium ses dierum quib
creata s̃ omnia legitura liquid
sc̃ ficasse. necante ipsos sex dies
ubiscriptum ẽ In principio fecit
ds̃ caelũ & terrã additum est
& scĩ ficauit sed dicmistum in
quore quieuit ab omnibus ope¬
ribus suis quae fecit uoluit
scĩ ficare tam quã & acud ipsũ
quinihil inoperesuo laborat
plus quies quam operatioua¬
leat. Hoc quidem in hominib
euangelium nobis intimat.
ubi saluator noster meliorẽ
partem dicit mariae quod
sedens ad pedes eius requies¬
cebat in uerbo eius quam mar
hta epr opter obsequium quo
eiministrabat circamulta oc¬
cupatae & lic& bonum opus
operantis. uerum hoc in dõ
quomodo sit uel intellega¬
t᷑ difficile dictumẽ &iamsi
cogitatu aliquantulum at¬
tingipotest. Cur ds̃ sũ ficaue¬
rit diem qui&is suae quinullut̃
scĩ ficauerit operis sui. Necip¬
escere dĩ qualesit . Cuius hu¬
manaementis acies assequi
pocest. quod ta men nisi es¬

Expanded text:
operibus suis. Nam nusquam operibus suis. Nam nusquam omnium sex dierum, quibus creata sunt omnia, legitur aliquid sanctificasse. nec ante ipsos sex dies, ubi scriptum est: in principio fecit deus caelum et terram, additum est: et sanctificauit, sed diem istum, in quo requieuit ab omnibus operibus suis, quae fecit, uoluit sanctificare, tamquam et apud ipsum, qui nihil in opere suo laborat, plus quies quam operatio ualeat. hoc quidem in hominibus euangelium nobis intimat, ubi saluator noster meliorem partem dicit Mariae, quod sedens ad pedes eius requiescebat in uerbo eius, quam Marthae quamuis propter obsequium, quo ei ministrabat, circa multa occupatae et licet bonum opus operantis. uerum hoc in deo quomodo sit uel intellegatur, difficile dictu est, etiamsi cogitatu aliquantulum adtingi potest, cur deus sanctificauerit diem quietis suae, qui nullum sanctificauerit operis sui, nec ipescere dei quale sit, cuius humanae mentis acies adsequi potest? quod tamen nisi es
Abbreviated transcription (Latin):
dam mandauit hebreopo¬
pulo unum diemobseruan¬
dum quotam carnaliter
agebant ut eodiesa lutem
nrãm dm̃ uidentes opera¬
ri criminarent ur. acsic eis
deo pere patris rectissime
res ponder& cum quo &ip¬
seo perabatur a equaliter
non solum creature uni¬
uerse amministrationem
sed &iã ipsam nr̃am salu¬
tem: Iamuero tempore
gratiae reuelate obserua¬
tio illa sabbati quȩ unius
diei uocatione figurabat̃
ablata ẽ. ab obseruatione
fidelium in ea quippegra¬
qnum quod non acceperit
loriatur ita enimtã quã
diesabbati hoc ẽ. dominicȩ
cessationis insepulturasus¬
cipiens atque in tellegens
baptis misa cramentum qͥ¬
escit apristinis operibus s
cat quisimul &operatur &
quies cit &creatura pbens
congruã gubernationem
ipseneccon creauit defes¬
sus nec cũ cessauit refectur
est. sed nos uoluit ꝑscrip¬
turã suã adqui&is ex osta¬
ri desiderium intimando
nobis eum diem sescĩ ficas¬
se inquo qui euit ab omnib

Expanded text:
andam mandavit Hebraeo poandam mandavit Hebraeo populo unum diem observandum : quod tam carnaliter agebant, ut eo die salutem nostram Dominum videntes operari criminarentur, ac si eis de opere Patris rectissime responderet, cum quo et ipse operabatur aequaliter, non solum creaturae universae administrationem, sed etiam ipsam nostram salutem. Jam vero tempore gratiae revelatae, observatio illa sabbati, quae unius diei vacatione figurabatur, ablata est ab observatione fidelium. In ea quippe grabonum quod non acceperit, gloriatur: ita enim tanquam diem sabbati, hoc est Dominicae cessationis in sepultura, suscipiens atque intelligens Baptismi sacramentum, quiescit a pristinis operibus sucat, qui simul et operatur, et quiescit, et creaturae praebens congruam gubernationem, ipse nec cum creavit defessus, nec cum cessavit refectus est; sed nos voluit per Scripturam suam ad quietis exhortari desiderium, intimando nobis eum diem se sanctificasse, in quo quievit ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
quam ipse non ob aliud in illo
sumus nisiquia idoperat᷑
&hoc ẽ. opus eius qd con¬
tin& omnia & quo eiussa¬
pientia ꝑtendit a fine
us que ad finem fostiter
&dis ponit omnia suaui¬
ter : Per quamdis positi¬
onemiin illo uiuimus &
mouemus & sumus: un¬
de colligitur quod si hoc
opus suum rebus slibtraxerit :
nec uiuemus. nec mouebimur
nec erimus clar& igitur ne
uno quidem diecessas sedm̃
ab opereregendiquẽ creauit.
nec motus suos naturales
quibus aguntur atqueuege¬
tantur ut omninonature
sint & in eo quod sunt pro
suo quȩque genere mane¬
ant ilico amitterent⁊
& ẽẽ aliquid omnidesine¬
rent: sieis subtraler& us
motus ille sapientia e di quo
disponit omnia sua uites.
ua propter. sic accipimus
dm̃ requi euis seab omnib
operibus suis quae fecitut
iamnouam naturã ulteri¬
us ullam conder& nonut
quȩ condiderat continere
& guuerna recessar&. un¬
de &illud uerum ẽ: quod in
septimodie requie uit dr̃ &
illud quod usque nunc ope

Expanded text:
quam ipse, non ob aliud in illo quam ipse, non ob aliud in illo sumus, nisi quia id operatur, et hoc est opus eius, quo continet omnia et quo eius sapientia pertendit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter, per quam dispositionem in illo uiuimus et mouemur et sumus. unde conligitur, quod, si hoc opus suum rebus subtraxerit, nec uiuemus nec mouebimur nec erimus. claret igitur ne uno quidem die cessasse deum ab opere regendi, quae creauit, ne motus suos naturales, quibus aguntur atque uegetantur, ut omnino naturae sint et in eo, quod sunt, pro suo quaeque genere maneant, ilico amitterent et esse aliquid omnino desinerent, si eis subtraheretur motus ille sapientiae dei, quo disponit omnia suauiter. quapropter sic accipimus deum requieuisse ab omnibus operibus suis, quae fecit, ut iam nouam naturam ulterius ea quae condiderat, continere et gubernare cessaret. Unde et illud verum est, quod in septimo die requievit Deus; et illud, quod usque nunc oper
Abbreviated transcription (Latin):
cotinuationẽ quandam
tinuationẽ acciperemus
aliter autẽ cogit intellegi
cumait usque nunc .⁊ exillo
scilic& quocuncta cum con¬
der& operatus ẽ & quods¬
criptum .ẽ. desapientia eĩ
ꝑtingit a fineus ad finem
fostiter & dis ponit omna
suauiter: Dequa item scrip¬
tum ẽ. quod motus eius agi¬
lior. celerior quesit omni¬
bus motibus satis appar&
recte in tuentibus hunc
ipsum in conparabilem &
in effabilem & sipossit in¬
tellegi stabilem motũ suũ
rebus eam praebere sua¬
uiter disponendis quo uti¬
que subtracto siabhac ope¬
ratione cessauerit eas con¬
tinuo perituras. Et illud
quod ait apostolus. cum dm̃
athene ensibus praecar&.
in illo uiuimus & mouemur
& sumus liquide cogitatũ
quantũ huma namens uale
ad iuuat hanc sententi am
quacre dimus & dicimus
dm̃ in his que creauit inde¬
sinenter operari: neque
enim tã quamsubstantia
eius sic in illosumus quẽ¬
amm odum dictum est qđ
habeat uitã insem& ipso
sed utiquecum aliud sumus

Expanded text:
continuationem quandam continuationem quandam tinuationem acciperemus, aliter autem cogit intellegi, cum ait: usque nunc, ex illo scilicet, quo cuncta cum conderet operatus est. et quod scriptum est de sapientia eius: pertingit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter, de qua item scriptum est, quod motus eius agilior celeriorque sit omnibus motibus: satis adparet recte intuentibus hunc ipsum inconparabilem et ineffabilem, et si possit intellegi, stabilem motum suum rebus eam praebere suauiter disponendis, quo utique subtracto, si ab hac operatione cessauerit, eas continuo perituras. et illud, quod ait apostolus, cum deum Atheniensibus praedicaret: in illo uiuimus et mouemur et sumus, liquide cogitatum, quantum humana mens ualet, adiuuat hanc sententiam, qua credimus et dicimus deum in his, quae creauit, indesinenter operari. neque enim tamquam substantia eius sic in illo sumus, quemadmodum dictum est, quod habeat uitam in semet ipso, sed utique, cum aliud sumus
Abbreviated transcription (Latin):
modo pręnuntiare aboperib
suis. in unodiere quieuit. dein¬
cepsoperaturus ordinem sȩ¬
culorum: ut & illud uerũ
dicer&ur. pater meur usque
nunc operatur: potest &iã
intellegidm̃ requieuis se
a condendis generibus cre¬
aturȩ : qui a ultra iam non
condidit aliqua genera no¬
ua deinceps autem usquenunc.
& ultra opera eorun demge¬
nerum amministrationem
que tunc instituta sunt. non
diderat gubernatione ceste¬
r& alioquin continuo dibeue¬
rentur: creatoris nam que po¬
tentia & omnipotentis atꝙ
omnitenentis uistus causa
subsistendi ẽ. omnicreaturȩ :
quȩ uistus ab eis quecreata sunt
regendis si aliquandocessar&
simul & illorũ cessar& species.
omnisque natura conder&
neque enim sicut struc tor
edium cumfabricauerit abs¬
cedit. atque illocessante at¬
que abscedente statopus ei :
i tamundus uelictu oculi sta¬
repoterit. sieids̃ regimen
sui substraxerit. Pro in¬
de & quod dñs ait. pater
meus usque nunc operat᷑.

Expanded text:
modo praenuntiare ab operibus modo praenuntiare ab operibus suis in uno die requieuit, deinceps operaturus ordinem saeculorum, ut et illud uerum diceretur: pater meus usque nunc operatur? Potest etiam intellegi deum requieuisse a condendis generibus creaturae, quia ultra iam non condidit aliqua genera noua, deinceps autem usque nunc et ultra operari eorundem generum administrationem, quae tunc instituta sunt, non condiderat gubernatione cessaret, alioquin continuo dilaberentur. creatoris namque potentia et omnipotentis atque omnitenentis uirtus causa subsistendi est omni creaturae: quae uirtus ab eis, quae creata sunt, regendis si aliquando cessaret, simul et illorum cessaret species omnisque natura concideret. neque enim, sicut structor aedium, cum fabricauerit, abscedit, atque illo cessante atque abscedente stat opus eius, ita mundus uel ictu oculi stare poterit, si ei deus regimen sui subtraxerit. Proinde et quod dominus ait: pater meus usque modo operatur,
Abbreviated transcription (Latin):
operatur &ego operor⁊ eis enib
horespondit : qui propter requi¬
emdi scripturȩ huius auctori¬
tate antiquitus commendatã
sabbatum ab eonon obseruara
qua erebantur: & dici quidem
probabiliter potest obseruan¬
dum sabbatũ iudeir fuis sep̃¬
ceptum inumbra futuri: quȩ
specialem requiem figurar&
qua inds̃ exemplohuius qui¬
&is suefidelibus bonaopera
facientibus arcana significa¬
tione pollicebatur: Cuius
nisiquando uoluit passus ẽ
&iam sepultura sua mysteri¬
um confirmauit: ipso quippe
diesabati requieuit in sepul¬
chro: eum que. totum diem ha¬
buit scaẽ cuiusdã uacatio¬
nis postea quamses todie id ẽ
paras ceue quemdicunt sex¬
tam sabbati consumauit om¬
nia opera sua. cum deillo
que scripta sunt in ipsocru¬
cis patibulo conplerentur
Nam & hoc uerbo ususẽ: quan¬
do ait consumatũ ẽ. & in¬
clinato capite redidit spma
quid ergo mirum. sids̃ istum
diem quo erat xp̃s insepultu¬
ra qui &urur. uolens &iã hoc

Expanded text:
operatur, et ego operor. eis enim operatur, et ego operor. eis enim hoc respondit, qui propter requiem dei scripturae huius auctoritate antiquitus commendatam sabbatum ab eo non obseruari querebantur. et dici quidem probabiliter potest obseruandum sabbatum Iudaeis fuisse praeceptum in umbra futuri, quae spiritalem requiem figuraret, quam deus exemplo huius quietis suae fidelibus bona opera facientibus arcana significatione pollicebatur. cuius nisi quando uoluit passus est, etiam sepultura sua mysterium confirmauit. ipso quippe die sabbati requieuit in sepulcro eumque totum diem habuit sanctae cuiusdam uacationis, posteaquam sexto die, id est parasceue, quam dicunt sextam sabbati, consummauit omnia opera sua, cum de illo quae scripta sunt in ipso crucis patibulo conplerentur. nam et hoc uerbo usus est quando ait: consummatum est; et inclinato capite tradidit spiritum. quid ergo mirum, si deus istum diem, quo erat Christus in sepultura quieturus, uolens etiam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nec in eis aliquid dicipo test
nos creas seillodonante utere¬
a remus: & ideo dictũ esse con¬
sum mauit ds̃ in diesexto ope¬
ra sua quȩ fecit quia ut a nobis
consumarentur ipseprestitit
Ita & quod dictum .ẽ. requi¬
euit ds̃ indieseptimo abom¬
nibus operibus suis que fecit :
non utique nram requiem
quam concedente ipso adep
cperibus ut prius omniaq̃
scripta sunt facta monstra¬
rentur adeindesi opus est
&iam aliquid significasse
doceantur: recte quippe
dicitur ⁊ sicut ds̃ postopera
suabona requieuit: ita &
nos post opera nr̃a bona.
requi e turos sed ob hoc &iã
recte flagitatur utquem¬
am modũ disputatũ deope¬
ribus dĩ quae ipsi urtẽ satir
appar&: it adere qui edĩ
satis disseratur. quae pro¬
proprieipsius demonstre¬
tur: Qua prop teriustis¬
simaratione conpellemur
indagare : siualea mus atq
eloqui quo modo utrumq
sĩuerum & quod hic scriptũ
dicit ipse perquem facta sunt
omnia. patermesirque nunc pa¬

Expanded text:
nec in eis aliquid dici potest nec in eis aliquid dici potest nos creasse illo donante, ut crearemus, et ideo dictum esse: consummauit deus in die sexto opera sua, quae fecit. quia, ut a nobis consummarentur, ipse praestitit: ita et quod dictum est: requieuit deus in die septimo ab omnibus operibus suis, quae fecit, non utique nostram requiem. quam concedente ipso adeptoperibus, ut prius omnia, quae scripta sunt, facta monstrentur et deinde, si opus est, etiam aliquid significasse doceantur. recte quippe dicitur, sicut deus post opera sua bona requieuit, ita et nos post opera nostra bona requieturos: sed ob hoc etiam recte flagitatur. ut, quemadmodum disputatum est de operibus dei, quae ipsius esse satis adparet, ita de requie dei satis disseratur, quae proprie ipsius demonstratur. Quapropter iustissima ratione conpellimur indagare, si ualeamus, atque eloqui, quomodo utrumque sit uerum, et quod hic scriptum dicit ipse. per quem facta sunt mnia. pater meus usque modo
Abbreviated transcription (Latin):
praecipuelaudanda ac predi¬
canda ẽ ⁊hoc genera loquu¬
mdotionis Pursus idemapos¬
tolus mirabiliter usus est
ubi ait nunc autẽ cognos¬
centes dm̃ immo cognitra
dõ : ne que enĩ tunc eos cog¬
noueratds: pra e cognitos
uidelic& ante constitutio¬
nẽmundi⁊ sed quia tuncip¬
si eum illius munere. non suo
merito uel facultate cogno¬
uerant: maluit tropiceloqͥ
ut tunc ab illo cognitos dice¬
r& cumcis cognos cendum
seprestitit. & uerbũ corrige¬
re qua si hoc minus rectedix¬
erit quod propriae dixerat.
quã sinere ut hoc sibi arro¬
garent sepotuis se quod eis
posse illedonauerat : Hic
ergo intellectus in eo quod
positum ẽ.. requi euis sedm̃
abomnibus operibus suis.
foste suffȩcerit : sed noshinue
sententiaescripturarum cõn¬
siderationẽ surcepta urgue¬
mur quȩ rere quomodo &
ipserequies cerepotuerit
quamuis requiesua nobis in¬
sinuata sperare ãmonu erit
in serequiem nrãm futurum:
nia sextodi e consũmauit

Expanded text:
praecipue laudanda ac praedipraecipue laudanda ac praedicanda est. Hoc genere locutionis rursum idem apostolus mirabiliter • usus est, ubi ait: nunc autem cognoscentes deum, immo cogniti a deo. neque enim tunc eos cognouerat deus, praecognitos uidelicet ante constitutionem mundi; sed quia tunc eum ipsi illius munere. non suo merito uel facultate cognouerant, maluit tropice loqui, ut tunc ab illo cognitos diceret, cum eis cognoscendum se praestitit, et uerbum corrigere, quasi hoc minus recte dixerit, quod proprie dixerat, quam sinere, ut hoc sibi adrogarent se potuisse, quod eis posse ille donauerat. Hic ergo intellectus in eo, quod positum est requieuisse deum ab omnibus operibus suis, forte suffecerit; sed nos huius sententiae scripturarum consideratione suscepta urguemur quaerere, quonam modo et ipse requiescere potuerit, quamuis requie sua nobis insinuata sperare admonuerit in se requiem nostram futuram. nia sexto die consummauit,
Abbreviated transcription (Latin):
bemus: quod inscriptura ei
non legimus: exhoc locutio¬
nis modo arbitror. dictum
tionis: neque enĩ ipsa sp̃s sc̃ĩ
qua est quid quid ipse est subs¬
tantia con trista ripotest:
cum habeat a& ernam atque
in cõmutabilem beatitudinẽ
magis que sit ipsa a&erna &¬
in commutabilis beatitudo
sed quia ita in stis habitaut
cosimpleat carita te. quane¬
cesse .ẽ. ui homines extem¬
poregaudeant. profecto fi¬
delium & bonis operibus: &
ideo necesse ẽ. &iam con¬
tristetur labsu uel pecca¬
tis eorum: de quorũ fide acpi¬
&ate gaudeba t: qua&ris¬
tia laudabilis. ẽ : quia uenit
esdilectione quam sp̃s sc̃s
in fundit propterea ipsedñs
dicitur contristari: ab eis qui
sicagunt uteorũ factis con¬
tristentur scĩ ⁊ non obaliud
nisiquia spm̃ scm̃ habent
quo donotã bonisunt. uteos
malima estificent: hiima xi¬
me: quos bonos fuisse siue no¬
uerunt. siue crediderunt:
que profecto tristitia ñ solũ
non cul panda: uerum &iam

Expanded text:
bemus, quod in scriptura eius bemus, quod in scriptura eius non legimus. Ex hoc locutionis modo arbitror dictum tionis. neque enim ipsa spiritus sancti, qua est quidquid ipse est, substantia contristari potest, cum habeat aeternam atque incommutabilem beatitudinem magisque sit ipsa aeterna incommutabilis beatitudo. sed quia ita in sanctis habitat, ut eos inpleat caritate, qua necesse est, ut homines ex tempore gaudeant prouectu fidelium et bonis operibus, et ideo necesse est etiam contristentur lapsu uel peccatis eorum, de quorum fide ac pietate gaudebant — quae tristitia laudabilis est, quia uenit ex dilectione, quam spiritus sanctus infundit - propterea ipse spiritus dicitur contristari ab eis, qui sic agunt, ut eorum factis contristentur sancti, non ob aliud, nisi quia spiritum sanctum habent: quo dono tam boni sunt, ut eos mali maestificent, hi maxime, quos bonos fuisse siue nouerunt siue crediderunt. quae profecto tristitia non solum non culpanda, uerum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quid restar ut intelle¬
nisi fostecreatur ae. ra¬
nale in qua & hominem
uit. Inse ipsorequiem prae¬
buisse post eius perfectionẽ
funditur caritas incordib
nostris. ut illuc feramur
app&itu desiderii quocũ
uenerimus. requies camus
idẽ nihilaliud requiram
sicut enim recdicitur ds
facere quid quid ipsom nob
operante ferimus : itaro c¬
tedicitur ds̃ requiescere.
cum eius munere requies¬
cimus: hoc quidem rec te
intellegimus: quia &ue¬
rumẽ. & non magnaein¬
tentionis indig& ut uide¬
amus itadici requi esce
redm̃ Gum re quies cere
nos facit. sicut dici tͥcognoscere
udante non nouerat .
atamendicit abrahȩnune cog¬
noui quoniam times dm̃subi
quid aliud accipimus nisinune
feci ut co nosceres ꝓ his lo¬
cutionum modiscum ea q̃
non accidunt dõtã quã illi
accidant loquimur: eum fa¬
cere cognos cimus. ut nobis
accidant eadĩtaxat quae
laudabilia sunt. &hequan¬
tum scripturarũ usus amit¬
tit. neque enim teerenos
aliquid talededõ dicerede¬

Expanded text:
quid restat, ut intellenisi forte creaturae rationali, in qua et hominem creauit, in se ipso requiem praebuisse post eius perfectionem funditur caritas in cordibus nostris, ut illuc feramur adpetitu desiderii, quo cum uenerimus requiescamus, id est nihil amplius requiramus? sicut enim recte dicitur deus facere, quidquid ipso in nobis operante fecerimus, ita recte dicitur deus requiescere, cum eius munere requiescimus. Hoc quidem recte intellegimus, quia et uerum est et non magnae intentionis indiget, ut uideamus ita dici requiescere deum, cum requiescere nos facit, sicut dicitur cognoscered ante non nouerat, et tamen dicit Abrahae: nunc cognoui, quoniam times deum: ubi quid aliud accipimus, nisi: nunc feci, ut cognosceres? his locutionum modis. cum ea, quae non accidunt deo, tamquam illi accidant loquimur, eum facere agnoscimus, ut nobis accidant, ea dumtaxat, quae laudabilia sunt, et haec quantum scripturarum usus admittit. neque enim temere nos aliquid de deo tale dicere de