comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enit die pentecostes sp̃s sc̃s in cen¬
tum uiginti homines congrega-¬
tos. in quib & apłi om̃s erant: qui il-¬
lo adimpleti cum linguis om̃ium gen¬
tium loquerent᷑: plures ex his qui ad¬
erant tanto miracło stupefacti. qͣn¬
doquidẽ uidunt loquente petro tã
magnum atq diuinum misteriũ
ꝑhiberi de xp̃o. ut ille qui occisus ab
cis int̃ mortuos deputabat᷑. resurre¬
xisse & uiuere ꝓbaretur: compuncti
corde conu̾si sunt: & tanti sanguinis
tam ĩpie atq un manit̃ fusi. indulgen¬
tiã ꝑceꝑunt: ipso redempti sanguine
quẽ fudunt. Xp̃i enim sanguis sic
fusu sẽ. Hoc gͦ intuens dñs: dicebat.
Odio habuerunt me gratis.

Expanded text:
enim die Pentecostes Spiritus sanctus in centum viginti homines congregatos, in quibus apostoli omnes erant; qui illo adimpleti, cum linguis omnium gentium loquerentur, plures ex his qui aderant tanto miraculo stupefacti quandoquidem viderunt loquente Petro tam magnum atque divinum testimonium perhiberi de Christo, ut ille, qui occisus ab eis, inter mortuos deputabatur, resurrexisse et vivere probaretur, compuncti corde, conversi sunt, et tanti sanguinis tam impie atque immaniter fusi indulgentiam perceperunt, ipso redempti sanguine quem fuderunt . Christi enim sanguis sic fusus est. Haec ergo intuens Dominus dicebat: Odio habuerunt me gratis.
Abbreviated transcription (Latin):
gressusq ẽ hyram de tyro ut
uideret oppida quȩ dederat
ei salomon: & ñ placuerunt ei. Et
ait. Hecine sunt ciuitates quas de¬
disti michi frater: & appellauit cas
t̃ram chabiil: usq in diẽ hanc. Mi¬
sit quoq hyram ad regẽ salomonẽ:
centum uiginti talenta auri. Hȩc
est sũma expensarum quã obtulit
rex salomon ad ȩdificandũ domũ
diũ & domum suã: & mello. & mu¬
zer. Pharao rex egipti ascendit & cȩpit

Expanded text:
gressusque est Hiram de Tyro ut videret oppida quae dederat ei Salomon et non placuerunt ei et ait haecine sunt civitates quas dedisti mihi frater et appellavit eas terram Chabul usque in diem hanc misit quoque Hiram ad regem centum viginti talenta auri haec est summa expensarum quam obtulit rex Salomon ad aedificandam domum Domini et domum suam et Mello et muzer
Abbreviated transcription (Latin):
est. & tam̃ odissent et filium & patrẽ.
hoc ẽ & eum qui missus ẽ. & eũ a qͦ
missus ẽ. de quib om̃ib in aliis ser¬
monib iam disseruimꝰ: ad hoc ꝑue¬
nit ubi ait. ut impleat᷑ sermo qui
in lege eoꝵ scriptus ẽ. quia odio ha¬
buerunt me gratis. Deinde tanqͣm
consequent̃ adiunxit: unde nẽ dis-¬
putare suscepimꝰ. Cũ autẽ uenerit
paraclit᷑ quẽ ego mittã uob̃ a patre
spm̃ ueritatis qui a patre ꝓcedit:

Expanded text:
amen odissent et Filium et Patrem, hoc est, et eum qui missus est, et eum a quo missus est, de quibus omnibus in aliis sermonibus jam disseruimus; ad hoc pervenit ubi ait, Ut adimpleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis. Deinde tanquam consequenter adjunxit, unde modo disputare suscepimus: « Cum autem venerit Paracletus quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis qui a Patre procedit,
Abbreviated transcription (Latin):
uiderunt & oðunt & me & patrẽ
meum. s ut impleat᷑ sermo qui in
lege eoꝵ scriptꝰ ẽ. quia odio habue¬
runt me gratis: An quia paraclitꝰ¬
quando uenit sp̃s ueritatis eos qui in¬
derunt et odunt. testimonio manife¬
stiore conuicit: Immo uͦ aliquos ex
tione conũtit. Hoc ut ita intelligamꝰ:
ita factum eẽ recolimꝰ.

Expanded text:
oderunt et me et Patrem meum: sed ut impleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis? » An quia Paracletquando venit, Spiritus veritatis, eos qui viderunt et oderunt, testimonio manifestiore convicit? Imo vero etiam aliquos ex tione convertit. Hoc ut ita intelligamus, ita factum esse recolimus.
Abbreviated transcription (Latin):
n resurrectione neq nubent neq
nubent᷑. Latina consuetudo. greco
idiomati ñ respondet. Nub̃e enim
ꝓpͥe dicunt᷑ mulicres: & uiri uxores
ducere: s nos simplicit̃ dictum in¬
telligamꝰ. qđ nub̃e de uiris. & nubi
de uxorib scriptum sit. Sic in resur¬
rectione ñ nubent neq nubentur.
Resurgent gͦ corpora: quȩ possunt
nube & nubi. Nemo quippe dicit
habent membra genitalia. qd̾ non
nubant neq nubant᷑: s de his qui
cum possint nub̃e. tam̃ alia ratio.¬
ne ñ nubunt. Qđ autẽ infert᷑. s st̃
sicut angli dĩ in celo: spiritalis reꝓ¬
mittitur conu̾satio. De resurrectio

Expanded text:
n resurrectione enim neque nubent, neque nubentur. Latina consuetudo Graeco idiomati non respondet. Nubere enim proprie dicuntur mulieres, et viri uxores ducere. Sed nos simpliciter dictum intelligamus, quod nubere de viris, et nubi de uxoribus scriptum sit. Si in resurrectione non nubent neque nubentur, resurgent ergo corpora quae possunt nubere et nubi. Nemo quippe dicit habent membra genitalia, quod non nubant, neque nubantur, sed de his qui, cum possint nubere, tamen alia ratione non nubunt. Quod autem infertur, Sed sunt sicut angeli Dei in coelo , spiritalis repromittitur conversatio. Sunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
Ad comꝓbandã resurrectionis ue¬
ritatẽ multo aliis manifestiorib
exemplis uti potuit: e quib ẽ illud.
suscitabunt᷑ mortui: & resurgent
qui in sepulchris sunt. Et in alio
loco. Multi dormientiũ de terrȩ
puluere consurgent: alii in uitã.¬

Expanded text:
Ad comprobandam resurrectionis veritatem multo aliis manifestioribus exemplis uti potuit, e quibus est et illud: Suscitabuntur mortui, et resurgent qui in sepulcris sunt. Et in alio loco: Multi dormientium de terrae pulvere consurgent, alii in vita
Abbreviated transcription (Latin):
minib auditur. Qui etiã in deserto
clamat: quia derelictȩ ac destitiitȩ
iudeȩ solatium redemptoris annun¬
ciat. Quid autẽ clamet insinuat:
cum subiungit. Dirigite uiã dnĩ:
sicut dixit ysaias ꝓpħa. Uia dñi ad
cor dirigit᷑: cum ueritatis sermo hu¬
militer auditur. Nia dni ad cor diri¬
gitur: cum ad p̃ceptum uita p̃para¬
tur. Unde scriptum ẽ.Si quis dili-

Expanded text:
mnibus auditur; qui etiam in deserto clamat, quia derelictae ac destitutae Judaeae, solatium redemptoris annuntiat. Quid autem clamet insinuat, cum subjungit: Dirigite viam Domini, sicut dixit Isaias propheta. Via Domini ad cor dirigitur, cum veritatis sermo humiliter auditur. Via Domini ad cor dirigitur, cum ad praeceptum vita praeparatur. Unde scriptum est: Si quis di
Abbreviated transcription (Latin):
oħs igit᷑ in sp̃u helias erat: in ꝑsona
helias ñ erat. Qđ gͦ dñs fatetur de spũ:
hoc iohannes denegat de ꝑsona: qͥa
& ustum sic erat. ut et discipłis sentẽ
corpore responderet. Contrarium gͦ¬
s tam̃ a ueritatis tramite ñ recessit.
Qui cum se etiã ꝓpħam negat. quia
uidelicet ñ solum poterat redemptorẽ
p̃dicere. s etiam demonstrare: quis-¬
nã sit continuo expͥmit dũ subum¬
git. Ego uox clamantis in deserto.
u̾bum patris uocat᷑. ioħe attestante
qui ait. In principio erat uerbum:
u̾bum. Et ex ipsa ur̃a locutione co-¬
gnoscitis: quia pͥus uox sonat: ut u̾¬
bum postmodum possit audiri. Io¬

Expanded text:
s igitur in spiritu Elias erat, in persona Elias non erat. Quod ergo Dominus fatetur de spiritu, hoc Joannes denegat de persona, quia et justum sic erat, ut et discipulis Dominucorpore responderet. Prsed tamen a veritatis tramite non recessit. 2. Qui cum se etiam prophetam negat, quia videlicet non solum poterat Redemptorem praedicare, sed etiam demonstrare, quisnam sit continuo exprimit, dum subjungit: Ego vox clamantis in deserto. Verbum Patris vocatur, Joanne attestantequi ait: In principio erat Verbum, Verbum . Et ex ipsa nostra locutione cognoscimus quia prius vox sonat, ut verbum postmodum possit audiri. Jo
Abbreviated transcription (Latin):
nere gr̃ȩ renascentis: utrũq genus
purificationis subire dignatus ẽ: &
circũcisus uidelicet a parentib octa-¬
ua die natiuitatis: & ⁊rigesimo ȩta-¬
tis anno baptizatus a ioħe: ĩmo etiã
tcium salutaris hostiȩ munꝰ ipse tẽ¬
pli dñs ꝓ se ñ respuit offerri uuiiꝰ die
dehinc tricesima tc̃ia. dnũ opitulante
ur̃a caritas auditura simul ẽ. & cele¬
bratura mysterium. Cuncta in quam
& legalis & euangłicȩ purisicationis
genera. qui nullo indiguit dñs susci¬
pere ñ despexit: ut et consummandȩ
iam legis decreta suo tempore doceret
ẽẽ saluberrima: & aduenientis euan¬
gelii cunctis fidelib ostendet eque
subeunda remedia.

Expanded text:
nere gratiae renascentis: utrumque genus purificationis subire dignatus est, et circumcisus videlicet a parentibus octava die nativitatis, et tricesimo aetatis anno baptizatus a Joanne, imo etiam tertium salutaris hostiae munus ipse templi Dominus pro se non respuit offerri. Cujus die dehinc tricesima tertia, Domino opitulante, vestra charitas auditura simul est et celebratura mysterium. Cuncta, inquam, et legalis et evangelicae purificationis genera, qui nullo indiguit, Dominus suscipere non despexit, et  Al., ut consummandae jam legis decreta suo tempore doceret esse saluberrima, et advenentis Evangelii cunctis fidelibus ostenderet aeque subeunda remedia.
Abbreviated transcription (Latin):
donis celestib quasi a se hȩc ẽẽnt extu¬
lit: s ut magis magisq donis eẽt apta
diuinis. in custodiam humilitatis gres¬
sũ m̃tis fixit: ita euangłizanti sibi ar-¬
changło respondens. Ecce ancilla dñi:
fiat michi scđm u̾bum tuũ. Wt uͦ ex
hodierna lectione audiuimꝰ: eandẽ
quã angło exhibuerat humilitatẽ. ho¬
minib quoq curauit exhibere: & qd
maioris ẽ uirtutis. hoc etiã minoribꝰ:¬

Expanded text:
donis coelestibus quasi a se haec essent extudonis coelestibus quasi a se haec essent extulit: sed ut magis magisque donis esset apta divinis, in custodia humilitatis gressum mentis fixit, ita evangelizanti sibi archangelo respondens: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Ut vero ex hodierna lectione audivimus, eamdem, quam angelo exhibuerat humilitatem, hominibus quoque curavit exhihere, et quod majoris est virtutis, hoc etiam minorib
Abbreviated transcription (Latin):
demptionis nr̃e nobis semꝑ ueneranda
pͥmordia p̃dicat: & salutaria semꝑ imi¬
tandȩ humilitatis remedia comm̃dat.
Nã quia peste suꝑbiȩ attactum genus
humanum ꝑierat: decebat ut medi-¬
cam̃tum humilitatis quo sanaret᷑ pri¬
ma mox incipientis salutis tempora
p̃tendent. Et quia ꝑ temeritatẽ sedu-¬
ctȩ mulieris. mors in mundũ introie
sequiis. Prior gͦ nob̃ beata dĩ genitrix.
ad sublimitatẽ patriȩ cȩlestis iter osten¬
dit humilitatis: ñ minꝰ religionis qͣm
castiratis exemplo uenerabił. Si quidẽ
gła iurginei & intemerati corporis. qͣ¬
lis sit uita supnę ciuitatis ad quã suspi¬
ramꝰ insinuat. ubi neq nubent neq
nubent᷑: s sunt sicut angłi dĩ in cęlis.
atq iuitute. m̃tis eximia. qua ad hanc
ꝑtingere debeamꝰ indicat. Nãq sicut p̃¬
cedente sc̃i euangłii lectione cognouimꝰ:
post qͣm anglica uisione & allocutione
meruit sublimari: post qͣm se celesti onꝰ¬
tandã partu didicit: nequaquã se de

Expanded text:
demptionis nostrae nobis semper veneranda primordia praedicat, et salutaria semper imitandae humilitatis remedia commendat. Nam quia peste superbiae attactum genus humanum perierat, decebat ut medicamentum humilitatis quo sanaretur, prima mox incipientis salutis tempora praetenderent. Et quia per temeritatem seductae mulieris mors in mundum introier praevenirent obsequiis. Prior ergo nobis beata Dei genitrix ad sublimitatem patriae coelestis iter ostendit humilitatis, non minus religionis, quam castitatis exemplo venerabilis. Siquidem gloria virginei et intemerati corporis qualis sit vita supernae civitatis, ad quam suspiramus, insinuat, ubi neque nubent neque nubentur, sed sunt sicut angeli Dei in coelis, ac virtutem mentis eximiam, qua ad hancndicat. Namque sicut praecedente sancti Evangelii lectione cognovimus, postquam angelica visione et allocutione meruit sublimari, postquam se coelesti onustandam partu didicit, nequaquam se de
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ: in quo maxime & fides catholica
roboratur: & patris & filii &e sp̃s scĩ
una diuinitatis substantia compro
aliorum distet editio: lectoris pru¬
dentiȩ derelinquo. S tu uirgo xpĩ
eustochium. dum a me impensiꝰ scri¬
pturȩ ueritatẽ inquiris: meã quodã
modo senectutẽ inuidoꝵ dentib cor¬
rodendam exponis: qui me falsari¬
um corruptorẽq sc̃arum ꝓnunci-¬
ant scripturarum. S ego in tali oꝑe
nec emuloꝵ meoꝵ inuidentiã ꝑtimes

Expanded text:
: in quo maxime et fides Catholica roboratur, et Patris et Filii ac Spiritus sancti una divinitatis substantia comprobaliorum distet editio, lectoris prudentiae derelinquo. Sed tu, virgo Christi Eustochium, dum a me impensius Scripturae veritatem inquiris, meam quodam modo senectutem invidorum dentibus corrodendam exponis; qui me falsarium corruptoremque sanctarum pronuntiant Scripturarum. Sed ego in tali opere nec aemulorum meorum invidentiam pertimes
Abbreviated transcription (Latin):
rietas impugnaret: illo p̃cipue lo¬
co. ubi de unitate trinitatis in pͥma
ioh̃is epła positum legimꝰ: in qua eti¬
am ab infidelib translatorib mul-¬
tum erratum eẽ a fidei ueritate cõ¬
ꝑimus: triũ tantũmodo uocabula.
hoc ẽ aquȩ. sanguinis. & sp̃s in ipsa

Expanded text:
rietates impugnarent: illo praecipue loco ubi de unitate Trinitatis in prima Joannis Epistola positum legimus. In qua etiam ab infidelibus translatoribus multum erratum esse a fidei veritate comperimus: trium tantum vocabula, hoc est, aquae, sanguinis, et spiritus,
Abbreviated transcription (Latin):
in ordine cȩterarum. S sicut euan¬
gelistas dudum ad ueritatis lineã
correximus: ita has ꝓprio ordini. dõ
nos iuuante reddidimꝰ. Est enim pͥ¬
ma earum una iacobr. petri duȩ:
ioħis tres. & iudȩ una. Quȩ si ut ab
eis digestȩ sunt. ita quoq ab inter¬
p̃tib fidelit̃ in latinum eloquium¬
u̾terentur: nec ambiguitatẽ legen

Expanded text:
in ordine caeterarum. Sed sicut evangelistas dudum ad veritatis lineam correximus: ita has proprio ordini, Deo nos juvante, reddidimus. Est enim prima earum una Jacobi, Petri duae, Joannis tres, et Judae una. Quae si, ut ab eis digestae sunt, ita quoque ab interpretibus fideliter in Latinum verterentur eloquium, nec ambiguit
Abbreviated transcription (Latin):
cul: & sibilabit ad eũ de finib t̃rȩ:
& ecce festinus uelocit ueniet: ñ ẽ defi¬
ciens neq lahorans in eo. Non dormita¬
bit neq dormiet: neq soluet᷑ cingulũ
renũ eiꝰ: nec rumpet᷑ corrigia calciam̃ti
eius. Sagittȩ eiꝰ acutȩ: & om̃s arcus eiꝰ ex¬
tenti. Ungule equoꝵ eiꝰ ut silex: & rotȩ
eiꝰ quasi impetꝰ tempestatis. Rugitꝰ eius

Expanded text:
ul et sibilabit ad eum de finibus terrae et ecce festinus velociter veniet non est deficiens neque laborans in eo non dormitabit neque dormiet neque solvetur cingulum renum eius nec rumpetur corrigia calciamenti eius sagittae eius acutae et omnes arcus eius extenti ungulae equorum eius ut silex et rotae eius quasi impetus temp
Abbreviated transcription (Latin):
ut custodiant u̾bum dĩ: isti om̃s sen¬
sus suos petra spũalis exercitii se osten¬
dunt habere circũcisos. Petrinis enim
cultris circũcisionẽ fieri legimꝰ. Petra au¬
tẽ erat xp̃c: cuis fide. spe. & caritate
ñ solum in baptismate. s in om̃ĩ ꝓrsꝰ
actione. deuota purificantur corda bo¬
noꝵ. Quȩ et ipsa cotidiana nr̃a circũci¬
sio idz continua cordis mundatio. sẽꝑ
octaui diei sacram̃tum celebrare. non
desistit: quia nos ini exemplum dña
resurrectionis quȩ octaua die id poss
septimã sabbati facta ẽ. scĩficare con

Expanded text:
ut custodiant verbum Dei, isti omnes suout custodiant verbum Dei, isti omnes suos sensus petra spiritualis exercitii se ostendunt habere circumcisos. Petrinis quippe cultris circumcisionem fieri legimus: petra autem erat Christus, cujus fide, spe et charitate, non solum in baptismate, sed in omni prorsus actione devota purificantur corda bonorum. Quae et ipsa quotidiana nostra circumcisio, id est continua cordis mundatio, semper octavae diei sacramentum celebrare non desistit, quia nos in exemplum Dominicae resurrectionis, quae octava die, id est post septimam sabbati, facta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa redarguit dicens. Uȩ qui poten¬
tes estis ad bibendum uinum: & uiri
fortes ad miscendã ebrietatẽ. Incucũ¬
cisi olfactu & tactu: qui unguento &
uariis odorib sunt delibuti: qͥ sequun¬
tur amplexus meretricis asꝑgentis cu¬
bile suum myrra & aloe. & cynamomo.
Incircũcisi sunt gressibꝰ: de quib psai¬
mista cominemorat. Contritio & infe¬
licitas in uiis eoꝵ: & uiã pacis ñ cogno¬
uerunt. At qui om̃i custodia seruant
suum cor. qui au̾tunt ocłos suos ne
uideant uanitatẽ: qui sepiunt au¬
res suas spinis. ne audiant linguã ne¬
quã: qui gustant & uident qͣm suauis
ẽ dñs. qͣm beatus uir qui sꝑat in eum:
qui custodiunt uias suas ut ñ delinqͣnt
in lingua sua: qui donec suꝑ est alitꝰ
in eis. & sp̃s dĩ in narib eoꝵ ñ loquunt
labiis iniquitatẽ: nec lingua eoꝵ me-¬
ditatur m̃dacium: qui leuant manꝰ
suas ad mandata dĩ quȩ diligunt: qͥ
ab om̃i uia mala ꝓhibent pedes suos.

Expanded text:
 dicens: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem . Incircumcisi olfactu et tactu, qui unguento et variis odoribus sunt delibuti; qui sequuntur amplexus meretricis, aspergentes cubile suum myrrha, et aloe et cinnamomo. Incircumcisi gressibus, de quibus Psalmista commemorat: Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt . At qui omni custodia servant suum cor, qui avertunt oculos suos ne videant vanitatem, qui sepiunt aures suas spinis, ne audiant linguam nequam, qui gustant et vident quam suavis est Dominus, quam beati viri qui sperant in eo, qui custodiunt vias suas ut non delinquant in lingua sua, qui donec superest halitus in eis, et Spiritus Dei in naribus eorum, non loquuntur labiis iniquitatem, nec lingua eorum meditatur mendacium, qui levant manus suas ad mandata Dei quae diligunt, qui ab omni via mala prohibent pedes suos
Abbreviated transcription (Latin):
in illa unitate ñ fuit ista commumo:
quia hoc ẽ ibi omĩa hab̾e qđ semper
existere. Nulla ibi tempora: nulli gra¬
dus. nullȩ differentie cogitent᷑. Et si
nemo de dõ potest explicare qđ est:
nemo audeat affirmare qđ ñ ẽ. Excu¬
sabiliꝰ enim ẽ de natura in effabili ñ
eloqui digna: qͣm diffinire contraria.
Quicquid itaq de sempit̃na & in cõ¬
mutabili gła patris pia possunt corda
conciꝑe: hoc simul & de filio & de
spũ scõ inseparabilit̃ atq indifferen-¬
ter intelligunt. Ideo enim hanc bea¬
tam trinitatẽ unum confitem᷑ dm̃:
quia in his trib ꝑsonis. nec substantiȩ.
nec potentiȩ. nec uoluntatis. nec oꝑa¬
tionis ẽ ulla diu̾sitas.

Expanded text:
in illa Trinitate non fuit ista communio, quia hoc est ibi omnia habere, quod semper existere. Nulla 299 ibi tempora, nulli gradus, nullae differentiae cogitentur: et si nemo de Deo potest explicare quod est, nemo audeat affirmare quod non est. Excusabilius enim est de natura ineffabili non eloqui digna, quam definire contraria. Quidquid itaque de sempiterna et incommutabili gloria Patris pia possunt corda concipere, hoc simul et de Filio, et de Spiritu sancto inseparabiliter atque indifferenter intelligant. Ideo enim hanc beatam Trinitatem unum confitemur Deum, quia in his tribus personis nec substantiae, nec potentiae, nec voluntatis, nec operationis est ulla diversitas.
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ. nisi qđ iccirco dñs tunc dis¬
cipłos increpauit cum corporaliter
reliquit: ut u̾ba quȩ recedens dice¬
ret. in corde audientium artiꝰ imp̃s¬
sa remanerent: Increpata eoꝵ du¬
ricia: quid admonendo dicat audi¬
amus. Euntes in mundũ uniuer¬
sum: p̃dicate euangłium om̃i crea¬
turȩ. Nũquid fr̃s mei sc̃m euange¬
lium uł insensatis reb uł brutis
ammalib fuerat p̃dicandum ⁊ ut
de eo discipłis dicatur. p̃dicate om̃i
creaturȩ : Sed om̃is creature nomi¬
ne: signatur homo. Sunt nãq lapi-¬
des: s nec uiuunt nec sentiunt. St̃
herbȩ & arbusta: uiuunt quidẽ.
s ñ sentiunt. Uiuunt dico ñ ꝑ ani¬

Expanded text:
s tunc discipulos increpavit, cum eos corporaliter reliquit, ut verba quae recedens diceret in corde audientium arctius impressa remanerent? Increpata igitur eorum duritia, quid admonendo dicat, audiamus: Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae. 2. Nunquid, fratres mei, sanctum Evangelium vel insensatis rebus, vel brutis animalibus fuerat praedicandum, ut de eo discipulis dicatur: Praedicate omni creaturae? Sed omnis creaturae nomine signatur homo. Sunt namque lapides, sed nec vivunt, nec sentiunt. Sunt herbae et arbusta; vivunt quidem, sed non sentiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
damnationis suꝑba reppulissec. S
cum discipłos ad p̃dicandũ ueritas
mittit: quid aliud in mundo facit.
nisi grana seminis spargit: Et pau¬
ca grana mittit in semine: ut mul-¬
tarum messium fruges recipiat ex
nr̃a fide. Neq & enim in uniu̾sum
mundum tanta fidelium messis ex-¬
urgeret: si de manu dni suꝑ ratio¬
nalẽ t̾ram illa electa grana predican¬
tium non uenissent.

Expanded text:
testimonium superba repulisset. Sed testimonium superba repulisset. Sed cum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, quid aliud in mundo facit, nisi grana seminis spargit? Et pauca grana mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide. Neque enim in universo mundo tanta fidelium messis exsurgeret, si de manu Domini super rationalem terram illa electa grana praedicantium non venisset.
Abbreviated transcription (Latin):
apides itaq sunt: s ñ uiuuii.
Arbusta autẽ sunt: uiuunt s ñ
sentiunt. Bruta uͦ animalia sunt:
uiuunt: sentiunt: s ñ discernunt.
Angłi & enim sunt: uiuunt ⁊ sen¬
tiunt: & discernunt. Omĩs autẽ
creature: aliquid habet homo. Ha¬
bet nãq cominune ẽẽ cũ lapidibꝰ:
uiuere cum arborib: sentire cum
animalib: intelligere cum angłis.
Si gͥ cominune aliquid habet cũ
om̃ĩ creatura homo: iuxta aliquid
om̃is creatura homo. Om̃i gͦ creat᷑e
p̃dicatur euanglium cũ soli homi
m p̃dicatur: quia ille udelicet do¬
cetur. ꝓpt̾ quẽ in terra cuncta creata
sunt. & a quo omĩa ꝑ quandã simili¬
tudinẽ aliena ñ sunt. Potest etiã om¬
nis creature nomine. om̃is natio gen¬
tium designari. Ante etenim dictũ
fuerat in uiam gentium ne abieritis:
nunc autẽ dicitur p̃dicate euangłi¬
um om̃i creaturȩ: ut scilicet priꝰ a
iudȩa apłorum repulsa p̃dicatio:
tunc nobis in adiutorium fieret:
cum hanc illa ad destimonium suę

Expanded text:
apides itaque sunt, sed non vivunt. Arbusta autem sunt, et vivunt, sed non sentiunt. Bruta vero animalia sunt, vivunt, sentiunt, sed non discernunt. Angeli etenim sunt, vivunt, sentiunt, et discernunt. Omnis autem creaturae aliquid habet homo. Habet namque commune esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum animalibus, intelligere cum angelis. Si ergo commune habet aliquid cum omni creatura homo, juxta aliquid omnis creatura est homo. Omni ergo creaturae praedicatur Evangelium, cum soli homini praedicatur, quia ille videlicet docetur, propter quem in terra cuncta creata sunt, et a quo omnia per quamdam similitudinem aliena non sunt. Potest etiam omnis creaturae nomine, omnis natio gentium designari. Ante etenim dictum fuerat: In viam gentium ne abieritis . Nunc autem dicitur, Praedicate omni creaturae, ut scilicet prius a Judaea apostolorum repulsa praedicatio tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae
Abbreviated transcription (Latin):
eum ab ocłis eoꝵ. Notate u̾ba: signa¬
te misteria. Conuescens eleuatus ẽ.
Comedit & ascendit: ut uidelicet
ꝑ effectum comestionis: ueritas pa¬
tesceret carnis. Marcus uͦ priꝰ qͣm dñs¬

Expanded text:
. Notate verba, signate mysteria. Convescens elevatus est. Comedit, et ascendit, ut videlicet per effectum comestionis veritas patesceret carnis. Marcus vero priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
N dieb illis surrexit mathathias fi¬
liꝰ ioħis filii symeonis sacerdos. ex fi¬
liis ioarim ab ierłm: & consedit in
monte modin.Et huic erant filii
quinq: iohannã qui cognominaba¬
tur gaddis. et sym on qui cogno¬
minabat᷑ thasi. et iudas qui uocaba¬
tur machabeus⁊ & eleazarus qui
cognominabat᷑ abaron: & ionathas
bant mala quȩ fiebant in poplo
onẽ ciuitatis sc̃ẽ: & sedere illic cum
datur in manꝰ inimicoꝵ: Scã in ma¬
nib extraneoꝵ facta sunt: tẽplũ
eiꝰ sicut homo ignobilis: uasa głȩ¬

Expanded text:
urrexit Matthathias filius Iohannis filii Simeonis sacerdos ex filiis Ioarim ab Hierusalem et consedit in monte Modin et habebat filios quinque Iohannan qui cognominabatur Gaddis et Simeon qui cognominabatur Thasi et Iudas qui vocabatur Macchabeus et Eleazarus qui cognominabatur Abaron et Ionathas runt mala quae fiebant in populoonem civitatis sanctae et sedere illic cum datur in manibus inimicorum sancta in manu extraneorum facta sunt templum eius sicut homo ignobilis vasa glo
Abbreviated transcription (Latin):
ma iusti. Hinc ꝑ psalmistã de scĩs p̃¬
dicatorib dr̃. Cȩli enarrant głam
dĩ. Regnum gͦ cęloꝵ ẽ eccłia iusto¬
rum: quia dum eoꝵ corda in t̃ra
nil ambiunt: ꝑ hoc qđ ad suꝑna
suspirant. iam in eis dñs quasi in cȩ¬
lestib regnat. Dicat᷑ gͦ. Simile est
regnum cȩloꝵ homini regi: qui fe¬
cit nuptias filio suo. Iã intelligit᷑
caritas ur̃a: quis ẽ rex regis filii pat̃:
Ille nimirum: cui psalmista ait.
Ds̃ iudicium tuum regi da: & iu¬
sticiã tuã filio regis. Qu̾i fecit nu¬
ptias filio suo. Tẽ enĩ ds̃ pat̾ dõ fi¬
lio nuptias fecit: qͣndo hunc in ute¬
ro uirginis humanȩ naturȩ con¬
iunxit: quando dm̃ ante scła fie¬
S quia ex duab ꝑsonis fieri solet
ista coniunctio: absit hoc ab intel¬
lectib nr̃is. ut ꝑsonã dĩ & hominis
redemptoris nr̃i uĩu xp̃i ex duab
ꝑsonis credamꝰ unitã. Ex duab qͥp¬
peatq in duab hunc naturis exi¬
stere dicimꝰ: s ex duab ꝑsonis com-¬

Expanded text:
 Psalmistam de sanctis praedicatoribus dicitur: Coeli enarrant gloriam Dei . Regnum ergo coelorum est Ecclesia justorum, quia dum eorum corda in terra nil ambiunt, per hoc quod ad superna suspirant, jam in eis Dominus quasi in coelestibus regnat. Dicatur ergo: Simile est regnum coelorum homini regi, qui fecit nuptias filio suo. 3. Jam intelligit charitas ille nimirum cui per Psalmistam ait: Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis, qui fecit nuptias filio suo . In hoc Pater regi Filio nuptias fecit, qro Virginis humanae naturae conjunxit, quando Deum ante saecula fieSed quia ex duabus personis fieri solet ista conjunctio, absit hoc ab intellectibus nostris, ut personam Dei et hominis Redemptoris nostri Jesu Christi ex duabus personis credamus unitam. Ex duabus quippe atque in duabus hunc naturis existere dicimus; sed ex duabus personis com
Abbreviated transcription (Latin):
fert᷑: & innumera illi captiuitatis
uasa rapiuntur.
enunciat᷑ atrocissimo p̃doni a
popłis omium nationũ om̃iũq
linguarum: e nullũ iã genꝰ homi¬
num reꝑitur: qđ ñ iam tyrannicis
legib reluctetur: dum ꝑ om̃s fines
t̾rarum regeneranda in xp̃o multo¬
rian milium milia p̃parant᷑: &. ap¬
ꝓpinquante nouȩ creaturȩ ortu.
spũalis nequit a ab his quos posside¬
bat extrudit᷑ tremit gͦ expoliati ho-¬
stis impius furor  norum querit.
lucrum: quia ius ꝑdit antiquum.
Captat in defessus & ꝑuigil si quas
reꝑerit oues a sacris gregib negligen¬
tius euagantes: quas ꝑ deuia uolu¬
ptatum & ꝑ deuexa luxuriȩ in diu̾¬
soria mortis indiicat. Inflammat
itaq iras: nutrit odia: acuit cupidi¬
tates: irridet continentiã: incitat
deat: qui nec ab ipso dño nr̃o rãu
xp̃o conatus suȩ fraudis abstinuit:
Nam sicut euangłica patefecit histo¬
mitatis nr̃e in se recepisset esuriẽ: ga¬

Expanded text:
fertur, et innumera illi captivitatis fertur, et innumera illi captivitatis vasa rapiuntur. Renuntiatur atrocissimo praedoni a populis omnium nationum, omniumque linguarum, et nullum jam genus hominum reperitur, quod non tyrannicis legibus reluctetur, dum per omnes fines terrarum regeneranda in Christo multorum millium millia praeparantur; et appropinquante novae creaturae ortu, spiritalis nequitia ab iis quos possidebat extruditur. Fremit ergo exspoliati hostis impius furor, et novum quaerit lucrum, quia jus perdidit antiquum. Captat indefessus et pervigil, si quas reperiat oves a sacris gregibus negligentius evagantes, quas per procliva voluptatum et per devexa luxuriae in diversoria mortis inducat. Inflammat itaque iras, nutrit odia, acuit cupiditates, irridet continentiam, incitat deat, qui nec ab ipso Domino nostro Jesu Christo conatus suae fraudis abstinuit? Nam, sicut 150 evangelica patefecit histomitatis nostrae in se recepisset esuriem, ga
Abbreviated transcription (Latin):
mi tam ꝑfectus & sc̃s ẽ. ut ꝑfe¬
ctior sanctiorq ẽẽ ñ possit: omnes
sine differentia graduum. sine dis-¬
cretione meritoꝵ. ab his in quȩ ꝑue¬
nimus in ea quȩ ñdum app̃hendimꝰ
pia auiditate curramꝰ: & ad m̃surã
consuetudinis nrẽ necessariis aliqͥd
addamꝰ augm̃tis. Parũ enim religio¬
sus alio tempore demonstrat᷑: qui
in his dieb ñ religiosior inuenitur.
Unde oportune aurib nr̃is lectio apłi¬
cȩ p̃dicationis insonuit: dicens. Ecce
nunc tempꝰ acceptabile: ecce nc̃ dies
salutis. Quid enim acceptiꝰ hoc ten
pore: quid salubriꝰ his dieb: in qͥb
tutum ꝓfectus auget᷑: Semꝑ quidẽ
tibi o anima xp̃ĩana uigilandum
contra salutis tuȩ adu̾sarium fuit:⁊
ne ullus pateret locus temptatoris
insidiis. s mͦ tͥ maior cautio. & sol¬
licitior est assum̃da prudentia: qͣn-¬
do idẽ hostis tuus acriori seuit inui¬
dia. Nunc enim in toto mundo põ¬
testas ei antiquȩ dominationis au-¬

Expanded text:
mi, tam perfectus et sanctus est, ut perfectior sanctiorque esse non possit, omnes simul sine differentia graduum, sine discretione meritorum, ab iis in quae pervenimus, in ea quae nondum apprehendimus, pia aviditate curramus, et ad mensuram consuetudinis nostrae necessariis aliquid addamus augmentis. Parum enim religiosus alio tempore demonstratur, qui in his diebus non religiosior invenitur. CAP. II. Unde opportune auribus nostris lectio apostolicae praedicationis insonuit, dicens: 149 Ecce nunc tempus acceptum, ecce nunc dies salutis . Quid esalubrius his diebus, in quibus tutum profectus augetur? Semper quidem tibi, o anima Christiana, vigilandum contra salutis tuae adversarium fuit, ne ullus pateret locus tentatoris insidiis; sed modo tibi major cautio et sollicitior est adhibenda prudentia, quando idem hostis tuus acriori saevit invidia. Nunc enim in toto mundo potestas ei antiquae dominationis au
Abbreviated transcription (Latin):
ciant. Martires significant: s mar¬
tirũ ꝑsecutores ꝓbant᷑. Apli &e mar-¬
cutionẽ ꝑtulerunt. Non maledixe¬
runt: s maledicta sustinuerunt.
Non blasphemauert̃ dm̃: s ablas-¬
phematorib int̾fecti sunt. Isti autẽ
iniquissimi: omĩa irreligiosa imple¬
re curarunt. Scõs ꝑsequunt᷑: fideles
oppͥmunt: dm̃ etiã si ñ u̾bis. moribꝰ
blasphemant. Propt̃ea ex fructib eo¬
gunt de spinis uuas: aut de tribulis
ficus: Manifeste dñs ꝑ hanc similitu¬
dinẽ declarauit. quia nullus pru¬
dentium ad spinas ꝑgens. uuarum
exinde dulcedinẽ querat: aut suꝑ
tribulos incedens. exinde ficoꝵ colli¬
gat suauitatẽ.

Expanded text:
tiant; martyres magnificant, sed martiant; martyres magnificant, sed martyrum persecutores probantur. Apostoli et marcutionem pertulerunt; non maledixerunt, sed maledicta sustinuerunt; non blasphemaverunt Dominum, sed a blasphematoribus interfecti sunt. Iste autem iniquissimi omnia irreligiosa implere curarunt; sanctos persequuntur, fideles opprimunt, Dominum etiam si non verbis, moribus blasphemant. Sed tamen quibgunt de spinis uvas aut de tribulis ficus? Manifeste Dominus per hanc similitudinem declaravit quia nullus prudentium ad spinas pergens, uvarum exinde dulcedinem quaerit; aut super tribulos incedens, exinde ficorum colligit suavitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
post discessum meũ introibunt in
upi graues nominant᷑ om̃s in¬
fideles heretici: qui grauit scam ec¬
clesiã oppͥmunt et ꝑsequunt᷑. uel
molestare frequentant: qui sine
miscłia raꝑe & coaceruare ñ desinuñ.
Aliqͣndo pecuniȩ irruunt alienȩ:
aliqͣndo in ipsos pecuniarũ dños:
multomagis etiã satagunt animas
raꝑe: & secum miserabilit̃ in ꝑditi-¬
onẽ deducere. Et uestitũ ouiũ hab̃e
dicunt᷑. qđ nom̃ habeant. xp̃ianita¬
tis: uł quia simulant se ministros
iusticie: figurã religiositatis m̃tien-¬
tes. Per xp̃ianum itãq nom̃ multos
seducere nitunt᷑: dulcib sermonib
multis scandalu n inferentes. Isti
sunt de quib ite ũ ait apłs. Per su¬
os dulces sermones & blandos: se¬
ducunt corda innocentiũ. Le .xii.¬
x fructib eoꝵ cognoscetis eos.
Nolite ad uultũ attende sed
ad oꝑa: nolite uestim̃tum consida¬
re: s in spicite figurã fallaciȩ. Apłoᷤᷤ
p̃dicant: s apłis contraria annun¬

Expanded text:
um meum introibunt in vero graves nominantur omnes infideles haeretici, qui graviter sanctam Ecclesiam opprimunt et persequuntur, vel molestare frequentant, qui sine misericordia rapere et coacervare non desinunt. Aliquando pecuniae irruunt alienae, aliquando in ipsos pecuniarum dominos. Multo magis etiam satagunt animas rapere, et secum miserabiliter in perditionem deducere. Et vestitum ovium habere dicuntur, quod nomen habeant Christianitatis, vel quia assimilant se ministris justitiae, figuram religiositatis mentientes. Per Christianum itaque nomen multos seducere nituntur, dulcibus sermonibus multis scandalum inferentes. Isti sunt de quibus iterum ait Apostolus: Per suos dulces sermones et blandos seducunt corda innocentium .fructibus eorum cognoscetis eos. Hoc est, nolite ad vultum attendere, sed ad opera. Nolite vestimentum considerare, sed inspicite figuram fallaciae. Apostolos praedicant, sed apostolis contraria annun
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dicens. Attendite a falsis ꝓpħis. At-¬
tendite diligentiꝰ: obseruate cautiꝰ.
ut ñ seducamin⁊ ut ñ circũuenia¬
mini ÷ ut ñ fallamini. Attendite gͦ
hoc ẽ considate quia ñ sunt oues.
s lupi in uestum̃to ouium: quia
ñ sunt religiosi s irreligiosi in figu¬
ra religiositatis: qd̃ ñ sunt xpĩam s
ueritate uacui. xpĩanoꝵ ꝑsecutores.

Expanded text:
 Attendite a falsis prophetis; attendite diligentius, observate cautius, ut non seducamini, ut non circumveniamini, ut non fallamini. Attendite ergo, id est, considerate quia non sunt oves, sed lupi in vestimento ovium; quia non sunt religiosi sed irreligiosi in figura religiositatis: quod non sunt Christiani, sed veritate vacui Christianorum persecutores.
Abbreviated transcription (Latin):
audieris. suspitio tibi ñ subeat nupti¬
arum: s recordare consuetudines scri¬
pturarum: qđ sponsi uiri. & sponse
uocentur uxores. Et a transmigratio¬
ne babilonis usq ad xp̃m: generatio¬
nes quatuordecim. Numera a iecho¬
nia usq ad ioseph: & inuenies genera¬
tiones quatuordecim. Quarta decima
uͦ generatio: in ipsum xp̃m reputabi¬
tur. Xp̃i autẽ generatio sic erat. Que¬
rat diligens lector & dicat: cũ ioseph
non sit pat̃ dñi saluatoris: quid ꝑtinet
ad dñm generationis ordo deductus
usq ad ioseph: Cui respondebimus
pͥmum ẽẽ consuetudinis scripturarũ
ut mulierum in generationib ordo¬
ñ texatur. deuide ex una tribu fuis¬
se ioseph & mariam. unde & ex lege
eam acciꝑe cogebatur ut ꝓpinquã:
& qđ simul censentur in bethleem.
uti ex una uidelicet stirpe generati.

Expanded text:
audieris, suspicio tibi non subeat nuptiarum; sed recordare consuetudinis Scripturarum, quod sponsi viri, et sponsae vocentur uxores. Et a transmigratione Babylonis usque ad Christum, generationes quatuordecim. Numera a Jechonia usque ad Joseph, et invenies generationes tredecim. Quarta decima ergo generatio in ipsum Christum reputabitur. Christi autem generatio sic erat. Quaerat diligens lector et dicat: Cum Joseph non sit pater Domini Salvatoris, 12 quid pertinet ad Dominum generationis ordo deductus usque ad Joseph? Cui respondebimus primum, non esse consuetudinis Scripturarum, ut mulierum in generationibus ordo texatur. Deinde ex una tribu fuisse Joseph et Mariam: unde ex Lege eam accipere cogebatur ut propinquam, et quod simul censetur in Bethleem, ut de una videlicet stirpe generati.
Abbreviated transcription (Latin):
sequens ꝑ .c. & .n. scribitur. Qđ scrip¬
toꝵ uicio & longitudine tempoꝵ apd̃
grecos latinosq confusum ẽ. Iacob
autẽ: genuit ioseph. Hoc loco obicit
nobis uilianus augustꝰ dissonantiã
euangłistarum: cur euangłista ma-¬
theus ioseph dixerit filium iacob. &
lucas eum appellauerit heli: ñ intel¬
ligens consuetudinẽ scripturarum.
qd̃ alt̃ scdm naturã. alt̃ scđm legẽ
ei pat̾ sit. Scimꝰ enim hoc ꝑ moysen
dõ iubente p̃ceptum: ut si fr̃ aut ꝓ¬
pinquus absq lib̃is mortuus fuerit:
aliꝰ eius accipiat uxorẽ. ad suscitandũ
sem̃ frĩs uł ꝓpinqui sui. Suꝑ hoc et
affricanus tempoꝵ scriptor. & euse-¬
bius cȩsariensis: in libris diafonias¬

Expanded text:
ur: quod scriptorum vitio, et longitudine temporum, apud Graecos Latinosque confusum est. Jacob autem genuit Joseph. Hoc loco objecit nobis Julianus Augustus dissonantiam Evangelistarum, cur evangelista Matthaeus Joseph dixerint filium Jacob: et Lucas eum filium appellarit Heli; non intelligens consuetudinem Scripturarum, quod alter secundum naturam, alter secundum Legem ei pater sit. Scimus enim hoc per Moysen Deo jubente praeceptum, ut si frater aut propinquus absque liberis mortuus fuerit, alius ejus accipiat uxorem ad suscitandum semen fratris vel propinqui sui . Super hoc et Africanus temporum scriptor et Eusebius Caesariensis in libris
Abbreviated transcription (Latin):
filii abraham. Ordo p̃posterꝰ: s neces¬
sarie commutatus. Si enim pͥmum
posuisset abraham & postea dauid.
rursus ei repetendus fuerat abrahã.
ut generationis series texeretur. Ideo
autẽ ceteris pret̾missis. hoꝵ filiũ nun¬
cupauit: quia ad hos tantum facta
ẽ de xp̃o reꝓmissio. Ad abraham. in
semine inquit tuo benedicent᷑ om̃s
de thamar. Notandum in genealo-¬
gia saluatoris nullã scãrum assumi
mulierum: s eas quas scriptura rep̃-¬
hendit: ut qui ꝓpt̃ peccatores uene¬
rat: de peccatricib nascens. omĩum
peccata deleret. Unde & in conseqͤͣnti

Expanded text:
filii Abraham. Ordo praeposterus, sed necessarie commutatus. Si enim primum posuisset Abraham, et postea David, rursus ei repetendus foret Abraham, ut generationis series retexeretur. Ideo autem caeteris praetermissis, horum filium nuncupavit, quia ad hos tantum facta est de Christo repromissio: ad Abraham: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes de Thamar. Notandum in genealogia Salvatoris, nullam sanctarum assumi mulierum, sed eas quas Scriptura reprehendit, ut qui propter peccatores venerat, de peccatricibus nascens, omnium, peccata dele
Abbreviated transcription (Latin):
de enim sciebat anima ꝓpħalis: oꝑa
dĩ omnẽ meditationẽ humane m̃tis
excedere. Propt̃. qđ sapientissimꝰ patri¬
archa. mortalis sensus conclusus an¬
gustiis: quȩ inuestigare ñ poterat mi¬
rabatur. Quis gͦ hominum discutere
aut inquirere audeat: tant᷑ qđ ꝓpħa
miratur: Mirab. ia inquit oꝑa tua:
& anima mea nouit ualde. Hoc ipsũ
enim qđ in comp̃hensibilis ẽ ds̃: ani¬
ma eius nouerat: caro sentire ñ po¬
terat. Om̃is gͦ qui oꝑa dĩ magis uult.
examinare quam crede: ñ sequitur
amme sensum. s carnis errorẽ. Et
ideo frs ñ discutiamꝰ qualit̃ ds̃ de
dõ natus ẽ: s credamus: nec retra¬
ccemꝰ partum uirginis s miremur.
ut unigenitum dĩ dm̃ & hominẽ
confitentes. inoffensã teneam cȩle¬
stis fidei ueritatẽ.

Expanded text:
de enim sciebat anima prophetalis opera de enim sciebat anima prophetalis opera Dei omnem meditationem humanae mentis excedere, propter quod sapientissimus patriarcha, mortalis sensus conclusus angustiis, quae investigare non poterat mirabatur . . . Hoaut inquirere audeat, tantus quod propheta miratur? Mirabilia, inquit, opera tua, et anima mea novit valde. Hoc ipsum enim quod incomprehensibilis est Deus, anima ejus noverat, caro sentire non poterat. Omnis ergo, qui opera Dei magis vult examinare quam credere, non sequitur animae sensum, sed errorem: et ideo, fratres, non discutiamus, qualiter Deus de Deo natus est, sed credamus; nec retractemus partum virginis, sed miremur, ut Unigenitum Dei Deum et hominem confitentes inoffensam teneamus coelestis fidei veritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
modo etiã de t̾ra homo: de mascło
femina: itẽq ꝑ feminã masculus:
quid illud ẽ post omĩa qđ lum̃ gig¬
nit ac tenebras: qđ uitã facit ac mor¬
tẽ. Si gͦ te ipsum o homo & quȩ ꝓpt̃
te facta sunt. qualit̃ aut unde sint
facta comp̃hendere ñ uales: qua p̃¬
sumptione quaue. stulticia tuum
ipsiꝰ atq omĩum discutis creatorẽ:
Natum gͦ de dõ patre dm̃n: eundẽq
hominẽ factum de uirgine confite¬
mur. S hec carissimi. rationi cȩca st̃:
fidei manifesta. Tunc enim parte ex
aliqua indefinitȩ maiestatis eiꝰ pote¬
rimus imm̃sa rimari: si adu̾tam us
quant᷑ qualis ue sit ds̃ a nob ñ posse
cognosci: ut ait dñs ad moysen. Lu
autẽ ñ poteris uidere faciẽ meã. id:
ñ potes carnalib ocłis meã sicut ẽ.
inspicere deitatẽ. Beatꝰ nãq dauid
uirtutẽ omĩpotentiȩ eiꝰ intendens:
clamabat dicens. Mirabilia oꝑa tua
dñe: & anima mea nouit. ualde. Ual¬

Expanded text:
omodo etiam de terra homo, de masculo omodo etiam de terra homo, de masculo femina, itemque per feminam masculus; quid illud est post omnia, quod lumen gignit ac tenebras, quod vitam facit ac mortem? Si ergo te ipsum, o homo, et quae propter te facta sunt, qualiter, aut unde sint facta comprehendere non vales: qua praesumptione quave stultitia tuum ipsius, atque omnium discutis Creatorem? Natum ergo de Deo Patre Deum, eumdemque hominem factum de virgine confitemur. Sed haec, carissimi, rationi caeca sunt, fidei manaliqua indefinitae majestatis ejus poterimus immensa rimari, si advertamus qualis quantusque sit Deus a nobis non posse cognosci, ut ait Dominus ad Moysen: Tu autem non poteris videre faciem meam, id est, non potes carnalibus oculis meam, sicuti est, inspicere deitatem. Beatus namque David virtutem omnipotentiae ejus intendens, clamabat, dicens: Mirabilia opera tua, Domine, et anima mea novit valde. Val
Abbreviated transcription (Latin):
atq in sese hominẽ unum eẽ uoluit
dĩ. Generationẽ gͦ eius quis en arra¬
bit: Rs. generatio xp̃i si uarrari non
potest: credi potest. Si lingua defic̃it.
fides ꝓficit. Magnus enim ꝓfectus
fudei ẽ: cum tantum de dõ suo con¬
cipit: qͣntum sermo non potest par¬
turire. Cauete dilectissimi: ne qͣndo
uos de his incredulitas moueat: qͥa
si homo ñ ualet explicare qđ sentit:
ds̃ sine dubio potuit implere qđ uo¬
luit. Et ꝑabsurdum ẽ fr̃s: ut ineffa¬
bilẽ dm̃ infirmissimo fragilitatis nr̃e
sermone pensemꝰ. Dem̃tiẽ res ẽ: ut
oꝑationẽ maiestatis imm̃sȩ. int̃
exigua corruptibilis oris nr̃i co¬
nemur u̾ba conclude. Quomͦ enim
comp̃hendere potest homo dm̃: fa¬
ctus ingenitum: mortalis ȩt̾num:
Si inuestigare niteris qualit ds̃ in
hominẽ. uł homo transiuit in dm̃:
inuestiga pͥus si potes qͦm᷑ ex nichilo
factus ẽ mundus: cęlum unde re¬
splenduit: aquarum liquor: terre
soliditas. qua ratione subsistunt: qͦ¬

Expanded text:
nem unum esse voluit Deum. Generationem ergo ejus quis enarrabit ? Fratres, generatio Christi si narrari non potest, credi potest. Si lingua deficit, fides proficit. Magnus enim profectus est fidei, cum tantum de Deo suo concipit, quantum sermo non potest parturire. Cavete, dilectissimi, ne quando vos de his incredulitas moveat, quia si homo non valet explicare quod sentit, Deus sine dubio potest implere, quod voluit. Et perabsurdum est, fratres, ut ineffabilem Deum infirmissimo fragilitatis nostrae sermone pensemus. Amentiae res est, ut operationes majestatis immensae inter exigua corruptibilis oris nostri conemur verba concludere. Quomodo enim comprehendere potest homo 28 Deum, factus ingenitum, mortalis aeternum? Si investigare niteris, qualiter Deus in hominem, vel homo transivit in Deum; investiga prius, si potes, quomodo ex nihilo factus est mundus, coelum unde resplenduit, aquarum liquor, terrae soliditas qua ratione subsistunt; qu
Abbreviated transcription (Latin):
hic sine exemplo. Ibi natus ut condet
uitam: hic factus ut tolleret mortẽ.
Ibi patri natus: hic hominib ꝓcrea¬
tus. Illa natiuitate hominẽ fecit:
hac generatione hominẽ liberauit.
Utramq fr̃s generationẽ eius ñ pos¬
se narrari: sententia hec una comple¬
ctitur. Illa enim ẽ ante hominẽ: ista
supra hominẽ. Illa incogitabilis: ista
mirabilis. Cum autẽ duas xp̃i doce¬
mur natiuitates: ñ bĩs asseritur dĩ
filius natus: s gemina in uno dĩ filio
confirmatur eẽ substantia. Ibi qd̃
erat natus ẽ: hic qđ ñ erat factus ẽ.
Ait de his beatissimꝰ euangłista ioħs.
In pͥncipio erat u̾bum: & uerbũ erat
apud dm̃: & ds̃ erat u̾bum. Et iterũ.
&̾ uerbum caro factum ẽ. Igitur ds̃
qui apud dm̃ erat ꝓdiuit a dõ. & ca¬
ro dĩ quȩ in dõ ñ erat: ꝓcessit ex fe

Expanded text:
hic sine exemplo. Ibi natus ut conderet hic sine exemplo. Ibi natus ut conderet vitam, hic factus ut tolleret mortem. Ibi Patri natus, hic hominibus procreatus. Illa nativitate hominem fecit, hac generatione hominem liberavit; utramque, fratres, generationem ejus non posse narrari sententia haec una complectitur. Illa enim est ante hominem, ista supra hominem. Illa incogitabilis, ista mirabilis. Cum autem duas Christi docemur nativitates, non bis asseritur Dei Filius natus, sed gemina in uno Dei Filio confirmatur esse substantia. Ibi quod erat, natus est; hic quod non erat, factus est. Ait de his beatus evangelista Joannes : In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Et iterum: Et Verbum caro factum est. Igitur Deus, qui apud Deum erat, prodivit a Deo, et caro Dei, quae in Deo n
Abbreviated transcription (Latin):
natus ẽ: nos renati. Hodie sal¬
uator mundi ꝑ matrẽ nascendi tẽpꝰ
accepit: qui de patris natiuitate ñ
habet tempꝰ. Hodie ꝑ hominẽ filius
dei ingssus ẽ mundum: cuiꝰ manu
ante hominẽ factꝰ ẽ mundus. Hodie
habitator cęli uenit ad t̾ras: qui ter¬
rarum incolas euocaret ad cęlum.
Mirabilis inquit ds̃ in scĩs suis. Si in
scĩs suis mirabilis ds̃: qͦmͦ ñ in seipso
mirabilis: Si mirabilis in ioħe quẽ
nasci de patre senissimo & sterili de
matre p̃cepit: quantomagis in se ẽ
mirabilis. qui ut nr̃e conditionẽ car¬
nis indueret. nouum uirgini & con¬
ceptum dedit & partum: Ait sc̃s aba¬
cuc ꝓpha. Dnẽ audiui auditionẽ tu¬
am & timui: consideraui oꝑa tua &
expaui. Quis ñ expauescat & metu¬
at tanti ꝓfunditatẽ mysterii: qͣndo¬
quidẽ unus idẽq sine conceptione
natus ẽ ds. & sine creante factus ẽ
homo: Duas in xp̃o generationes
semet ipso genuit ds̃: hic eũ uirgo
dõ oꝑante concepit. Ibi sine initio:

Expanded text:
natus est, nos renati. Hodie Salvator mundi per matrem nascendi tempus accepit, qui de Patre nativitatis non habet tempus. Hodie per hominem Filius Dei ingressus est mundum, cujus manu ante hominem factus est mundus. Hodie habitator coeli venit ad terras, qui terrarum incolas evocaret ad coelum. Mirabilis, inquit, Deus in sanctis suis . Si in sanctis suis mirabilis Deus, quomodo non in se ipso mirabilis? Si mirabilis in Joanne, quem nasci de Patre senissimo et sterili de matre praecepit, quanto magis in se est mirabilis, qui, ut nostrae conditionis carnem indueret, novum virgini et conceptum dedit et partum. Ait S. Habacuc propheta : Domine, audivi auditionem tuam, et timui; consideravi opera tua, et expavi. Quis non expavescat et metuat tanti profunditatem mysterii, quandoquidem unus idemque 27 sine conceptione natus est Deus, et sine creante factus est homo. Duas in Christo generationes semetipso genuit Deus: hic eum virgo Deo operante concepit. Ibi sine initio,
Abbreviated transcription (Latin):
anni. & placuit dõ ut mitteret᷑ nee¬
mias a rege ꝑsidis: nepotes sacerdo¬
tum illoꝵ qui absconderant. misit
ad requirendum ignẽ. Et sicut nar-¬
rauerunt nobis: ñ inuenerunt ignẽ
s aquã crassã. Et uissit eos haurire:
& afferre sibi. Et sacrificia quȩ impo¬
sita erant. uissit sacerdos neemias asꝑ¬
gi aqua ipsa: & ligna. & que erant
suꝑposita. Utq hoc factum ẽ. & tẽpꝰ
affuit quod sol refulsit qui priꝰ erat

Expanded text:
it Deo ut mitteretur Neemias a rege Persidis nepotes sacerdotum illorum qui absconderant misit ad requirendum ignem et sicut narraverunt nobis non invenerunt ignem sed aquam crassam et iussit eos haurire et adferre sibi et sacrificia quae inposita erant iussit sacerdos Neemias aspargi aqua ipsa et ligna et quae erant superposita utque hoc factum est et tempus adfuit quo sol refulsit qui prius er
Abbreviated transcription (Latin):
& enim post hiemalis rigoris frigi¬
dam quodã modo sepulturã. pullu¬
lare elem̃ta omĩa festinant : ut re¬
surgente dno & ipsa resurgere uide¬
antur. Nã utiq ex resurrectione. xp̃i¬
iũu. aer salubrior sol candidior: tra¬
ẽ fecundior. Ex eo surculus uirescit
in fruticẽ: herba crescit in segetẽ:
uinea dilatatur in palmitẽ. Si igit᷑
cum reflorescit xp̃i caro. omĩa flori-¬
b uestiunt᷑: necesse ẽ ut homo ali-

Expanded text:
 enim post hiemalis rigoris frigidam quo- dammodo sepulturam pullulare elementa 188 omnia festinarunt, ut, resurgente Domino, et ipsa consurgerent. Nam utique ex resurrectione Christi aer salubrior est, sol candidior, terra fecundior: ex eo surculus crescit in fruticem, herba crescit in segetem, vinea pubescit in palmitem. Si igitur cum reflorescit Christi caro, omnia floribus vestiuntur: nec