comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum: Siergo nunc tempus ẽ fidei
sclus autem animarum merces ẽ
fidei: quis dubit& in fide quaeper
dilectionem operatur per agendũ
diem atq: in finem fidei recipiendã
eẽ mercedem: Nonsolum redemp¬
tionem corporis nr̃i dequadicit a poł
paulus : uerum &iam salutem ani¬
marum nr̃arum. Dequadicit apł
p&rus: Vtriusq: enim reifelicitas:
Istotempore atque in istamortdi¬
tacte inspepotius hab&ur : quã in
r&en&ur : Verum hoc inter ẽ quod
exterior homonr̃ id est corpus ad¬
huc corrum pitur. In terior cutem
id est conima iam renouatur dedie
indiem: Itet quece sicut in morteli¬
tactem carnis: & salutem animarũ
futuram expectamus: Quam uis
iam pignore accepto salui facti esse
dicamur it a comnium noticiam
quacecũq unigenitus audiuit apatre
futuram spera redebemus: quamuis
uos mȩ elegistis inquid sed ego elegi¬
uos: Haec ẽ illa in efstibilis gratia
Quidenim ercimnus quaendoxp̃m non¬
dum elegeramus & ideonon diligdo¬

Expanded text:
rum . Si ergo nunc tempus est fidei, rum . Si ergo nunc tempus est fidei, salus autem animarum merces est fidei; quis dubitet in fide, quae per dilectionem operatur , peragendum diem, atque in fine dici recipiendam esse mercedem, non solum redemptionem corporis nostri, de qua dicit apostolus Paulus ; verum etiam salutem animarum nostrarum, de qua dicit Apostolus Petrus? Utriusque enim rei felicitas isto tempore atque in hac mortalitate in spe potius habetur, quam in re tenetur. Verum hoc interest, quod exterior noster homo, id est corpus, adhuc corrumpitur; interior autem, id est anima, jam renovatur de die in diem . Itaque sicut immortalitatem carnis et salutem animarum futuram exspectamus, quamvis jam pignore accepto salvi facti esse dicamur; ita omnium notitiam quaecumque Unigenitus audivit a Patre, futuram sperare debemus, quamvis vos me elegistis, inquit, sed ego vos elegi. Haec est illa ineffabiQuid enim eramus quando Christum nondum elegeramus, et ideo non diligeb
Abbreviated transcription (Latin):
desmeos: Nec ait fossuri sunt. uelut p̃¬
teritadicens: & ecc tam en futura pre¬
dicens: It a & hoc locoait. omnia seno¬
tec fecis sediscipulis : quacesenouit nota
ẽẽ facturum: In illa plenitudine scien¬
ticce dequadicit aepostł: Cumccutem
uenerit quod perfectum ẽ. quod ex par¬
te est euacuabitur: Ibi quip pedicit
Nuncstio ex parte : tunc cutem cognos¬
cam sicut &ego cognitus sum Et nunc
perspeculum in enigmate : tunc aut
faciae ad faciem : Ncem & ipsere postł
sad uos nosdicit factos perlauacrum
regenerationis : quit amen alio loco
speinquid sal ui factisumus Spescũt
quaceuid &ur : non ẽ spes. Quod enim
uid & quis: quid sperat: siautem quod
non uidemus speramus : per pacienti¬
am expectamus Vnde &iam quo
apostoł p&rus : in quemmodo in quid
non uidentes creditis: Quem cum uide¬
ritis exultabitis gaudio inennarra¬
bili & honorato: percipientes mer¬
cedem fidei: sad utem animarũ ur̃a¬

Expanded text:
 meas et pedes meos ; nec ait, fossuri sunt; velut pr meas et pedes meos ; nec ait, fossuri sunt; velut praeterita dicens, et ea tamen futura praedicens: ita et hoc loco ait omnia se nota fecisse discipulis, quae se novit nota esse facturum in illa plenitudine scientiae, de qua dicit Apostolus, Cum autem venerit quod perfectum est, quod ex parte estNunc scio ex parte; tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum. Et nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Nam et ipse Apostolus salvos nos dicit factos per lavacrum regenerationis , qui tamen alio loco: Spe, inquit, salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes. Quod enim videt quis, quid sperat? Si autenon videmus speramus, per patientiam exspectamus . Unde etiam ejus coapostolus Petrus: In quem modo, inquit, non videntes creditis; quem cum videritis, exsultabitis gaudio inenarrabili et honorato, percipientes mercedem fidei, salutem animarum vestra
Abbreviated transcription (Latin):
sed sp̃m qui ex dõ est: ut sciamus quae
adõ donata sunt nob: Ab ipso quic quid
boni ẽ donatur: Ergo quia & hoc
bonum est ab ipso utiquae donatur
ut sciatur. A quo bonum omnedon&ur:
ut omnino de omnibus bonis gloriatur :
q: ccudiui a patremeo notafeciuobis:
Quis enim ccudeat ad firmareuel crede¬
reullum hominem scireomnia quaecũq:
apactrecudiuit. unigenitus filius quan¬
donec hoc quidem quis quam capit quo¬
modo ccudiat apatreullum uerbum:
cum ipsesit pactris unicum uerbum
quid quod acliquando potest in hocipso
tamen sermone quem postcaenam cen¬
tepcessionem ad discipulos habuit
multec inquid habeo uobis dicere. sed
non potestis illaportaremodo: Quo
igitur pacto intellecturi sumus omnia
eum nota fecis sediscipulis quaecumq
audiui apatre : Cum propter ecquace¬
dam multanondicat. quia scit eosmo¬
do porta renon posse. Sednimirum
quod facturus ẽ fecisse sedicit: quicc

Expanded text:
sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ab ipso quidquid boni est, donatur. Ergo quia et hoc bonum est, ab ipso utique donatur ut sciatur a quo bonum omne donetur; ut omnino de omnibus bonis, qui gloriatur, que audivi a Patre meo, nota feci vobis. Quis enim audeat affirmare vel credere ullum hominum scire omnia quaecumque a Patre audivit unigenitus Filius; quando ne hoc quidem quisquam capit, quomodo a Patre audiat ullum verbum, cum ipse sit Patris unicum Verbum? Quid, quod aliquanto post, in hoc ipso tamen sermone, quem post coenam ante passionem ad discipulos habuit, Multa, inquit, habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo ? Quo igitur pacto intellecturi sumus omnia eum nota fecisse discipulis, quaecumque audivit a Patre, cum propterea quaedam multa non dicat, quia scit eos modo portare non posse? Sed nimirum quod facturus est, fecisse se dicit, qui ea
Abbreviated transcription (Latin):
seruus ꝑtinens ad timorem forcis a carita¬
temittenđd: De quo alibidicit seruus non
man& in domo in a&ernum: filius autem
man& in a&ernum: Qm̃ itaquededit nob
potestatem filios difieri ut non serui. sed
filii simus: Vt miro quodam & in affabili
sed tamen ueromodo serui non serui eẽ pos¬
simus: Seruiscilic& timore casto ad quẽ
pertin&. seruus non manens indomo in¬
a&ernum: Vt autem tades serui : non
seruisimus dñm facere scimus : Hoc ser
uus illcenescit : quinescit quid faciat
dñseius: & cum aliquid bonifac̃ sic ex¬
tollitur quacsi hoc ipsefaciat non dñs eius:¬
& gloriatus in senon in dño gloriatur :
Cum seipsed eceperit: quia sic gloriatur
qua si non acceperit: Nos autem lm̃i:
ut amicidñĩ eẽ possimus: quid dñs nr̃
faciat sciamus: Non solum enim homi¬
nes uerum & iam iustos ipsefacitnos & ñ
ipsinos: & ut hosciamus quis nisi ipsefa¬
cit : Nonenim sp̃m huius mundi accepimꝰ

Expanded text:
servus pertinens ad timorem foras a charitaservus pertinens ad timorem foras a charitate mittendum, de quo alibi dicit, Servus non manet in domo in aeternum; filius autem manet in aeternum . Quoniam itaque dedit nobis potestatem filios Dei fieri , non servi, sed filii simus: ut miro quodam et ineffabili, sed tamen vero modo, servi non servi esse possimus; servi scilicet timore casto, ad quem pertinet seraeternum. Ut autem tales servi non servi simus, Dominum facere sciamus. Hoc autem servus ille nescit, qui nescit quid faciat Dominus ejus; et cum aliquid boni facit, sic extollitur quasi hoc ipse faciat, non Dominus ejus; et in se, non in Domino gloriatur, cum se ipse deceperit, quia sic gloriatur, quasi non acceperit . Nos autem, charissimi, ut amici Domini esse possimus, quid noster Dominus faciat sciamus. Non solum enim homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Et ut hoc sciamus, quis nisi ipse facit? Non enim spiritum hujus mundi accepimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos todes non facit nisi dñs: Et ꝑhoc
ad eius amicitiam pertinemus: Sicut
enim duo sunt timores qui faciunt duo
generatimentium : sic duccesunt ser¬
uitutes quace faciunt duo genera ser¬
uorum : Est timor quem perfecta
caritas forit smittit: & est aliusti¬
mor castus. permanens in słm scđi:
Illum timorem quinon ẽ in caritate :
ad tendebat aposto lus cum dicebat:
Non enim accepistis sp̃m seruitutis. Ite¬
rum intimorem: Illum autem timorẽ
castum ad tendebat cum dicebeet
Noli altum scpere. sed time: In illotimore
quemforas caritasmittit: est &iam seruitus
simulforas cumipsotimore mittenđ : Utrũ¬
quae dnum iunxit a postolus. hoc est & ser¬
uitutem & timorem dicendo: Nonenim
accepistis sp̃m seruitutis i terum intimorẽ :¬
Ad hanc seruitutem seruum pertinentẽ
intuebatur & dñs dicens: Iamnondico uos
seruos. quia seruus nescit quid faciat dñs
eius : Non illa eutiq seruus ad timorem

Expanded text:
ipsos tales non facit nisi Dominus, et per hoc ipsos tales non facit nisi Dominus, et per hoc ad ejus amicitiam pertinemus. Sicut enim duo sunt timores, qui faciunt duo genera timentium; sic duae sunt servitutes, quae faciunt duo genera servorum. Est timor quem perfecta charitas foras mittit , et est alius timor castus permanens in saeculum saeculi . Illum timorem qui non est in charitate, attendebat Apostolus, cum dicebat: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore . Illum autem timorem castum attendebat, cum dicebat: Noli altum sapere, sed time . In illo timore quem foras charitas mittit, est etiam servitus simul foras cum ipso timore mittenda: utrumque enim junxit Apostolus, hoc est servitutem et timorem, dicendo, Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Ad hanc servitutem servum pertinentem intuebatur et Dominus dicens, Jam non dico vos servos; quia servus nejus. Non ille utique servus ad timorem
Abbreviated transcription (Latin):
ait : lam non dico uos seruos uesiquiur
hoc dixerit: doc& : Quia seruusin quid
nescit quid faciat dñscius: Nam quid¬
nam seruo suobono & probato dñseius
non &iam sua secr&ae committit quid
e enim qđ ait. seruus nescit quid faciat
dñsei: uerum ẽ nescit quid faciat:
Num quid nescit &iam quid praecipiat
nam si & hocnescit. quomodoseruit:
Aut quomodo seruus ẽ qui non seruit:
& tamen ipseds̃ loquitur : uos a micimei
estis si feceritis quae ego praecipio uob:
Iamnon dico uos seruos: Orem mirabi¬
lem cumser uire nom possumus nisi p̃cep¬
ta dñi fecerimus: quomodo p̃cepta fa¬
ciendo serui nonerimus: si seruus non
ero p̃cepta faciendo &nisi p̃cepta fecero
seruire non potero : ergo seruiendo ser¬
uus nonero : Intellegamus fr̃s. in tel¬
legamus & hoc in nobis faciatut in tel¬
legamus: faciat &iam ut intellecta
faciamus: Hoc autem siscimus pro¬
fecto scimus quod facit dñs: quia nos

Expanded text:
ait: Jam non dico vos servos? et cur ait: Jam non dico vos servos? et cur hoc dixerit docet: Quia servus, inquit, nescit quid faciat dominus ejus. Nunquidnam servo bono et probato dominus ejus non etiam sua secreta committit? Quid est ergo quod ait: Servus nescit quid faciat dominus ejus? Verum esto nescit quid faciat, nunquid nescit etiam quid praecipiat? Nam et si hoc nescit, quomodo servit? aut quomodo servus est, qui non servit? Et tamen ipse Deus loquitur: Vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Jam non dico vos servos. O rem mirabilem! Cum servire non possimus, nisi praecepta Domini fecerimus, quomodo praecepta faciendo servi non erimus? Si servus non ero praecepta faciendo, et nisi praecepta fecero, servire non potero; ergo serviendo servus non ero. 3. Intelligamus, fratres, intelligamus, et hoc in nobis Dominus faciat ut intelligamus, faciat etiam ut intellecta faciamus. Hoc autem si scimus, profecto scimus quod facit Dominus, quia nos
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciatis ad serui officium pertinere
praecepta sui dñi facere : Alio loco
seruosuti queobiur gat dicens: Quid
quuedico : cum ergo dicitis inquid dñe
ius sccfaciendo. quid dicatis ostendite :
Non neseruo oboedienti ipsedicturus ẽ.
Euge ser uebone qm̃ in pccucis fuisti fide¬
lis super multate constituam intra ingau¬
dium dñitui Potestigitur eẽ & seruus
& cemicus quiser uus ẽbonus: Sed qđ
sequitur adtendtmus: Iam nondico
uos seruos quia seruus nescit quid faciat
dñs eius: Quomodo ergo intellecturi
sumus & seruum & amicum ẽẽ seruum
bonum cumdicaet: Iamnon dicouos
seruos : quiccseruus nescit quid faciat
dñs eius : It a nomen constituit amici
ut cuferat serui : Nonut in uno utrũ¬
q manecet sed ut al terum altero de¬
cedente succedat: Quid ẽ hoc sita
necum praccepta dñi fecerimus serui
noncrimus. Iteene tunc ser ui noneti¬
mus quan doboniserui fuerimus : et
quis potest contradicere ueritdi tuñriȩ

Expanded text:
ut sciatis ad servorum officium pertinere ut sciatis ad servorum officium pertinere praecepta sui Domini facere, alio loco servos utique objurgat dicens: Quid citis quae dico ? Cum ergo dicitis, inquit, Domine, jussa faciendo quid dicatis ostNonne servo obedienti ipse dicturus est, Euge, serve bone, quia in paucis fuisti fidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium Domini tui ? Potest igitur esse servus et amicus, qui servus est bonus. 2. Sed quod sequitur attendamus. Jam non dico vos servodominus ejus. Quomodo ergo intellecturi sumus, et servum et amicum esse servum bonum, cum dicat, Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus? Ita nomen constituit amici, ut auferat servi; non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero decedecum praecepta Domini fecerimus, servi erimus? Itane tunc servi non erimus, quando boni servi fuerimus? Et quis potest contradicere Veritati, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ens mox in seoccidit & mortem : nos eus
morteliberemur amorte: Illius caroñ
uidit corruptionem : nr̃a post corrup¬
tionem in finescłi ꝑ illum indu&ur in cor¬
tuptionem: Ille nobis nonindiguitut nos
scduos facera : nos sineillo nihil possimus
facere : Illae senobis p̃buit pclmitibus
uitam nos habere p̃ter illum non pos¬
sicut &e xp̃s dilexitnos & tradidit sema¬
ipsum pronobis: Maciorem quippe
hienc dilet tionem nemohaba : quim¬
ut cnimam suam ponaet quis proami¬
cissuis: Eum que sic imitemur piccoboe¬
dientia : ut einos comparare nulla pre¬
men dccss& caritatem quam exhibuit
nobis moriendo pronobis: at̃ quaedixis¬
s& : maciorem hac dilectionem nemoha¬
bet ut ammain suam ponat quis pro
amicissuis: Vos inquid amicimei eftis
si feceritis quae ego praecipio uobis:
Magnadignatio cum seruus bonus ẽẽ¬
non possit : nisi praeceptadñi suifecerit:
hinc amicos suosuoluit intellegi. unde
bonis serui possunt probari: Sed ut

Expanded text:
ens mox in se occidit mortem; nos in ejus ens mox in se occidit mortem; nos in ejus morte liberamur a morte: illius caro non vidit corruptionem ; nostra post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit ut nos salvos faceret; nos sine illo nihil possumus facere: ille se nobis palmitibus praebuet vitem; nos habere praeter illum non possicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . Majorem quippe hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eumque sic imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praemendasset charitatem quam exhibuit nobis moriendo pro nobis, atque dixisset, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: Vos, inquit, amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Magnanon possit nisi praecepta Domini sui fecerit, hinc amicos suos voluit intelligi, unde boni servi possunt probari. Sed, ut
Abbreviated transcription (Latin):
bus ponere: Sicut enim ait aposł p&rus
xp̃s pronobis passus est relinquensno¬
bis exemplum: ut sequamur uestigia eius:
hoc est telia praeparare: Hoc becttimar¬
teres ardenti dilectione fecerunt. quorũ
si non in aniter memorias calebramus
At quec ein conuiuio quo & ipsisaturatis
adm̃ enscem dñi accedimus: oport& ut quẽ
quippe ad ipsammensam : non siceos cõ¬
memoramus : quem aed modum aliosqui
in pacerequi escunt : ut &iam pro eisore¬
mus : sed magis pronobis ut eorum uestigi¬
is herecmus: quia impleuerunt ipsicari¬
tcetem qua dñs dixit eẽ non possemaciorẽ:
Tedia enim suis fractribus ex hibuerunt:
queliadedñi mensccpceriter acceperunt:
Nequehoc ita dictumsit: quasi propte¬
reted ño x p̃opacres essepossumus si proillo
us quetid san guinem incer tyrium duxeri¬
mus: Ille potestatem habuit ponendi
animam sucm &i terum sumendietim:
nosccutem nec quantum uolumus uiuimꝰ
et morimur & iccm sinolumus: Illcemor¬

Expanded text:
bus ponere? Sicut enim ait etiam aposbus ponere? Sicut enim ait etiam apostus pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Hoc est talia praeparare. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo et ipsi saturati sunt, ad mensam Domini accedimus, oportet, ut quequippe ad ipsam mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis ut ipsi pro nobis, ut eorum vestigiis adhaereamus; quia impleverunt ipsi charitatem qua Dominus dixit non posse esse majorem. Talia enim suis fratribus exhibuerunt, qualia de Domini mensa pariter acceperunt. 2. Neque hoc ita dictum sit, quasi propterea Domino Christo pares esse possimus, si pro illo usque ad sanguinem martyrium duxerimus. Ille potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; nos autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille mori
Abbreviated transcription (Latin):
suis: Quia superius dixerat hoc ẽ manda¬
tum meum ut diligatis in uicem sicut di¬
lexiuos : Quibus uerbis ad didit quo dnunc
audistis: Maiorem hanc dilectionem
nemo hab&. ut animain suam ponat quis
proamicissuis: fit ex hoc consequens quod
idem iste euangelis taio hannes inepisto¬
diligente sutiq inuicem sicut ipsenos dile¬
xit : qui pronobis animam suam posuit :
Nimirum hoc est quod legitur in prouer¬
biis salomonis: si sederis caenare admen¬
sam potentis considerans intellege
qua ead ponuntur tibi. & sic mittema¬
num tucm. sciens qm̃ tadia oport&te
praeparare : Nam quaemensa ẽ poten¬
tis : nisiundesumitur corpus & sanguis
Et quid ẽ cedeam sed ere nisi humi liter
accedere. &quid ẽ considerare et in¬
tellegere quaettd ponantur tibi nisi dig¬
nae tantam gratiam cogittre. Et quid
est sic mitteremanum ut scias quiate¬
lia o port& te praeparare : nisi qđi cem
dixi. quia sicut prono bis xp̃s anim ãsuã
posuit : sic & nos debemus animas profratri¬

Expanded text:
suis. Quia ergo superius dixerat: Hoc est mandatum meum ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, quibus verbis addidit quod nunc audistis: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis, fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistodiligentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi; et sic mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Nam quae mensa est potentis, nisi unde sumitur corpus et sanguis? Et quid est ad eam sedere, nisi humiliter accedere? Et quid est considerare et intelligere quae apponuntur tibi, nisi digne tantam gratiam cogitare? Et quid est sic mittere manum, ut scias quia talia te oportet praeparare, nisi quod jam dixi, quia sicut pro nobis Christus animam suam posuit, sic et nos debemus animas pro fratri
Abbreviated transcription (Latin):
tigare meminerint: Nam sequitun:
Lucerna corporistui : ẽoculustuus.
Corpus quippedicit: opera quaepa¬
lamcunctis appareñ: Oculum uero
ipsammenti sintentionem quaeo peratur :
Et decuius merito ea demoperalucis.
ante tenebrarum sint opera discernun¬
tur: sicut ipse consequenter exposuit
dicens: Si oculustuus fuerit simplex
totum corpustuum lucidumerit SI
autemnequam fuerit : etiam corpustu¬
um tenebrosum erit: Sunquit pura
rectaque intentione quae potes agere
bona studueris : lucis profecto sunto pe¬
ra quae facis etiam sicoram hominib
in perfectionisaliquit habere uideant᷑
Qm̃ diligentibus dm̃ omnia cooperan¬
tur in bonum : his qui secundam propo
situm uocati sunt sc̃i: Si autem peruer¬
saest intentio quae precedit: prauum ẽ
omneopus quod sequitur. quamuis recrũ
eẽ uideatur Videergo nelumen quod
inte est tenebrȩsint : hoc est neipsa cordis in¬
tentio quaelum enest animȩ. uitiorum

Expanded text:
tigare meminerint; nam sequitur: tigare meminerint; nam sequitur: Lucerna corporis tui est oculus tuus. Corpus quippe dicit opera quae palam cunctis apparent, oculus vero ipsam mentis intentionem operatur, et de cujus merito eadem opera, lucis an tenebrarum sint opera, discernuntur, sicut ipse consequenter exposuit, dicens: Si oculus tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit. Si autem nequam fuerit, etiam corpus tuum tenebrosum erit. Si, inquit, pura rectaque intentione quae potes agere bona studueris, lucis profecto sunt opera quae facis, etiamsi coram hominibus imperfectionis aliquid habere videantur. Quoniam diligentibus Deum, omnia cooperantur in bonum, hsitum vocati sunt sancti . Si autem perversa est intentio quae praecedit, pravum est omne opus quod sequitur, quamvis rectum esse videatur. Vide ergo ne lumen quod in te est tenebrae sint. Hoc est, ne ipsa cordis intentio quae lumen est animae, vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
eseipso dñs haecloquitur
ostendens et si supradixe¬
rit nullum generationi
nequam nisi signumionae
dandum: nequa quam tamen
lucissuae claritatem fidelibus occul¬
canddm : Ipsequippe lucernam accen¬
dit: quitest amhumanenaturae flam¬
ma suaediuinitatisimpleuit: Quam pro¬
fecto lucernam nec credentibus ab sconde¬
re. nec modio supponere: hoc est submensu¬
ralegis includere. uel in traunius iudeae
gentis terminos ioluit uoluit cohibere :
S ed supra candelabruminquit. ut qui
ingrediuntur lumenuideant : Candela¬
brum ecclesiamdicit cuilucernam suꝑ¬
posuit : quia nr̃i sinfrontibus fidem suae
in carnationis ad fixit . Vt qui ex clesiam
fideliter ingrediuoluerint : lumen ueri¬
iatis palam queant intueri Quasenten¬
tiaiudacorum quoq: proceres condemp¬
nat quisigna quȩrentes exterius : aper¬
tamlucis ianuam noluerint intrarecre¬
dendo : Denique precipit. nec operatan¬
tummodo sed ut cogitationes ec ipsa seti¬
amcordis intentiones mundare. et cas¬

Expanded text:
seipso Dominus haec loquitur, ostendens etsi supra dixerit nullum generationi nequam nisi signum Jonae dandum, nequaquam tamen lucis suae claritatem fidelibus occultandam. Ipse quippe lucernam accendit, qui testam humanae naturae flamma suae divinitatis implevit. Quam profecto lucernam nec credentibus abscondere, nec modio supponere, hoc est sub mensura legis includere, vel intra unius Judaeae gentis terminos voluit cohibere. Sed supra candelabrum, inquit, ut qui ingrediuntur, lumen videant. Candelabrum Ecclesiam dicit, cui lucernam superposuit, quia nostris in frontibus fidem suae incarnationis affixit, ut qui Ecclesiam fideliter ingredi voluerint, lumen veritatis palam queant intueri. Qua sententia Judaeorum quoque proceres condemnat, qui signa quaerentes exterius, apertam lucis januam noluerint intrare credendo. Denique praecipit ne opera tantummodo, sed et cogitationes et ipsas etiam cordis intentiones mundare et cas
Abbreviated transcription (Latin):
et sicut lucerna fulgoris in luminabitee
Totum corpus nr̃m omnia opera nrã
dicit: quia et apłs membranrã nuncupat
quaeda mopera quae in probat et mortifi¬
candde precipitdicens. Mortificate
ergo membra urã quae sunt supert̃ram
fornicationem inmunditiam. libidinẽ
etceteratalia: Si igitur ipsebonum bona
intentione patraueris. no habensintua
conscientia. aliquã partem tenebro seco¬
gitationis. etiamsi contigerit aliquem
proximorum tuabonaactione noceri
Verbi gratia aut depecunia quãatein¬
digens et petensacceperat facere uelp̃a
aliquidmali aut de uerbo ex hortationis
quo errantem corrigere uolebas. forte
pernitiosius orare stuta menpertuo
simplici eclucido corde hic et infutu¬
rolucis gratiadonaberis. Haec con¬
traho pocrisinpharisaeorum subdolȩ
signa quaerentium speciali terdicca
no siux ta sensum moralem generaliter in¬

Expanded text:
e. Totum corpus nostrum omnia nostra opera dicit, quia et Apostolus membra nostra nuncupat quaedam opera, quae improbat, et mortificanda praecipit dicens: Mortificate ergo membra vestra, quae sunt super terram, fornicationem, immunditiam, libidinem , et caetera talia. Si igitur ipse bonum bona intentione patraveris, non habens in tua conscientia aliquam partem tenebrosae cogitationis, etiamsi contigerit aliquem proximorum tua bona actione noceri, verbi gratia, aut de pecunia quam a te indigens et petens acceperat, facere vel pati aliquid mali, aut de verbo exhortationis quo errantem corrigere volebas, forte perniciosius errare, tu tamen pro tuo simplici et lucido corde et hic et in futuro, lucis gratia donaberis. Haec contra hypocrisin Pharisaeorum subdole signa quaerentium specialiter dicta, nos juxta sensum moralem generaliter in
Abbreviated transcription (Latin):
gendo etoperando aliis predicant : quasi
duplicatum denegotio lucrum repor¬
tant: Beneautem alia quinque uel abia
duo inlucrum uenisse referuntur. quia
dumutriq: sexui predicatio impenditur.
quasi acceptatalenta geminantur: Sed
his quiunum ealentum acceperat : abiens
fodit in terra: et abscondit pecuniam
domini sui : Talentum in terra absconde¬
reest: acceptũ ingenium interrenis acci¬
bus implicare : Lucrum spiritale non
querere : cor a terrenis cogitationibus
num quam leuare : Sunt namq: non nulli
quid onumintellegentiae perciperunt.
sediamensola quaec arnis sunt sapiunt:
De quibus perprophet amdicitur: Sa¬
pientes sunt ut faciant mala. beneautẽ
facere nesciunt: Sed dñs quitalent a cop
tulit. rationem positurus redit. quiahis
quł muncspiritalia donatribuit. distrie¬
te iniudicio merita ex quirit Quidquisq
accepit consideret : et quod lucrumde ac¬
ceptis reportet penset Seruus quigemi¬

Expanded text:
gendo et operando aliis praedicant, quasi gendo et operando aliis praedicant, quasi duplicatum de negotio lucrum reportant. Bene autem alia quinque, vel alia duo in lucrum venisse referuntur: quia dum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta talenta geminantur. Sed is qui unum talentum acceperat, abiens fodit in terram, et abscondit pecuniam domini sui. Talentum in terra abscondere, est acceptum ingenium in terrenis actibus implicare, lucrum spirituale non quaerere, cor a terrenis cogitationibus nunquam levare. Sunt namque nonnulli qui donum intelligentiae perceperunt, sed tamen sola quae carnis sunt sapiunt; de quibus per prophetam loquitur: Sapientes sunt, ut faciant mala ; bene autem facere nesciunt. 78 Sed dominus qtulit, rationem positurus redit, quia is qui nunc spiritalia dona distribuit, districte in judicio merita exquirit, quid quisquis accepit considerat, et quod lucrum de acceptis reportet, pensat. » Conside
Abbreviated transcription (Latin):
quetalenta : aliue roduo : alii uero com¬
misitunum: Quinq et enimfunt corpo¬
ris sensus: uidelicet uisus auditus gustus :
odoratus et tactus Quinq igitur calen¬
tisdonum: quinque sensuum : idẽ exteri¬
orscientia exprimitur : Duobus uero :¬
intellectus et operatio designatur. ⁊¬
Vnͥus autẽ talenti nomine : intellectus
tantum modo designatur : Sedhis qui
quinq: talenta acceperat : alia quin que
lucratus est : Quia sunt non nulli quiqua
si interna acmistica penetrarenesciunt:
prointentione tamen supernepatriae :
docentrecta quos possunt: deipsis exte¬
rioribus quae acceperunt : Dum quese
a carnis peculantia a terrenarum re¬
rumambitu atq auisibilium uolupta¬
te custodiunt:: ab his etiam alios animo¬
nendo conpescunt : Et sunt non nulli
qui quasi duobustalentis ditati in tel¬
lectum atq: operationem percipiunt:
subtilia de internis intellegunt : mira de
exterioribus operantur : Cumq intelle¬

Expanded text:
que talenta, alii duo, alii que talenta, alii duo, alii misit unum. Quinque enim sunt corporis sensus, videlicet visus, auditus, gustus, odoratus et tactus. Quinque igitur talentis donum quinque sensuum, id est exterior scientia exprimitur, duobus vero intellectus et operatio designatur. Unius autem talenti nomine intellectus tantummodo designatur. Sed is qui quinque talenta acceperat, alia quinque lucratus est; quia nonnulli sunt qui, etsi interna ac mystica penetrare nesciunt, pro intentione tamen supernae patriae, docent recta quae possunt, de ipsis exterioribus quae acceperunt; dumque se a carnis petulantia, a terrenarum rerum ambitu, atque visibilium voluptate custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt. Et sunt nonnulli qui quasi duobus talentis ditati intellectum atque operationem percipiunt, subtilia de internis intelligunt, mira in exterioribus operantur. Cumque et intelli
Abbreviated transcription (Latin):
Iconsiderare nos ad monet: ne nos
quiplus cȩteris cacorss in hoc mundo ac¬
cepissealiquid cernimur : ab auctore
mundi grauius in de iudicemur : Cũ
enimaugentur dona : rationes etiam
crescunt᷑ donorum : Tanto ergo eẽ
humilior atq: ad seruiendum prump¬
tior quisq: debet exmunere : quantũ
seobligateiẽ. eẽ conspicit in red den¬
dorationem: Eccehomo quiper egre
proficiscitur seruos suosuocat Feisq
ad negotium talenta partitur .:: Post
multum uero temporis. positurus rati¬
onemreuertitur : B eneautem proad¬
posta to lucro remunerat : seruũ uero
abono opere torpentem damnat :
Quis itaq: istehomo est qui peregrepro¬
ficiscitur: nisi redemptor noster qui
in ea carnequam adsum̃pserat. ab iit
incaelum: Carnis etiam locus pro¬
priae terra est :⁊ quae quasi peregrina
ducitur : dumꝑ redemptor em nr̃m
incaelocollocatur : Sed homo iste
peregre proficiscens seruis bonasua
tradidit: quia fidelibussuis spirita¬
liadona concessit : Ecuniquidem. quin¬

Expanded text:
considerare nos admonet, ne nos, qui plus caeteris in hoc mundo accepisse aliquid cernimur ab auctore mundi, gravius inde judicemur. Cum enim augentur dona, rationes etiam crescunt donorum. Tanto ergo esse humilior atque ad serviendum 1464 promptior quisque debet ex munere, quanto se obligatiorem esse conspicit in reddenda ratione. Ecce homo qui peregre proficiscitur, servos suos vocat, eisque ad negotium talenta partitur. Post multum vero temporis positurus rationem revertitur, bene operantes pro apportato lucro remunerat, servum vero a bono opere torpentem damnat. Quis itaque iste homo est qui peregre proficiscitur, nisi Redemptor noster, qui in ea carne quam assumpserat abiit in coelum? Carnis enim locus proprius terra est, quae quasi ad peregrina ducitur, dum per Redemptorem nostrum in coelo collocatur. Sed homo iste peregre proficiscens servis suis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritalia dona concessit. Et uni quidem quin
Abbreviated transcription (Latin):
taperscipsum. Nemoautem potest ali¬
quid sineipso: Xp̃snamq cumpatre et
spusc̃o non sunt tresdii sed unus ds̃
Sequoscriptumest Benedictus dnsds
israhel qui fecit mirabilia solus. Nemo
ergo alius fecit. quaecumque in eisope¬
quid eorum fecit. ipso faciente fecit
Haec autem ipse nonillis facientibus fe¬

Expanded text:
ta per seipsum; nemo autem potest alita per seipsum; nemo autem potest aliquid sine ipso. Christus namque cum Patre et Spiritu sancto, non sunt tres dii, sed unus Deus, de quo scriptum est, Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit mirabilia solus . Nemo ergo alius fecit quaecumque opequid eorum fecit, ipso faciente fecit; haec autem ipse non illis facientibus fe
Abbreviated transcription (Latin):
est fr̃s nisiut uere caritatis affectumim¬
pendamus fratribus nulla in cordema¬
litiamaneat : Considerat omp̃sds̃ erga
proximum caritatem nram. ut nr̃is im¬
pendatiniquitatibus pietatem suamit
Mementote quod monemur dimitte
et dimittetur uobis. Ecccetdebetur
nobis etdebemus. dimittamus ergo qđ
debetur nobis. ut dimittatur quod debet
a nobis: Sed adhaec mens renitatur.
et uult implere. quod audit. et tamen
reluctatur : Ad marerris tumbam
consistimus. quiad caeleste regnum
ex qua morte peruenerit scimus: Nos
si prox p̃ocorpus non ponimus. saltim
animum uincamus: Placaturdsistosa¬
crificio ad probat iniudicio pietatis suas.
uictoriam pacis nrãe: Certa men nr̃i cor¬
disaspicit. et qui potest uincentes remu¬
nerat. Nuncdecertantes iuuat: Per¬

Expanded text:
est, fratres, nisi ut verae charitatis affectum imest, fratres, nisi ut verae charitatis affectum impendamus fratribus? Nulla in corde malitia maneat. Consideret omnipotens Deus erga proximum charitatem nostram, ut nostris impendat iniquitatibus pietatem suam. Mementote quod monemur: Dimittite, et dimittetur vobis . Ecce debetur nobis, et debemus. Dimittamus ergo quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. Sed ad haec mens renititur, et vult implere quod audit, et tamen reluctatur. Ad martyris tumbam consistimus, qui ad coeleste regnum ex qua morte pervenerit scimus. Nos si pro Christo corpus non ponimus, saltem animum vincamus. Placaturrificio, adprobat in iudicio pietatis suae victoriam pacis nostrę, certamen nostri cordis aspicit, et qui post vincentes remunerat, nunc decertantes iuvat. E
Abbreviated transcription (Latin):
micis nr̃is impendimus. sed hanc ex pre¬
ceptione potius fundimus. quam̃ ex cari¬
tate: Nametuitam in imicorum petimus
et tamen ne ex audiam urtimemus. sed
quia internus iudex. mentem potius quam
uerba considerat. proinimico nilpostolat.
qui pro eo ex caritatenonorat: Sed ecce
inimicus grauiter deliquit damna intulit
iuuantes laesit. amantes persecutus est.
Recinenda haecessent: siremittenda nob
delictanon essent: Aduocatus et enim
nr̃ precem nobis incausa nr̃a conposuit
et ipseciusdem causaeiudex est quia duo¬
catus: Preci autem quẽm composuit
conditionem in seruitdicens. Dimitteno¬
bis debitanr̃a. sicut et nosdimittimus de¬
bitoribus nr̃is. Et nos metipsos hocdicen
do amplius ligamus. Autfortcsseha ne¬
conditionem in oratione intermittimus.
et aduocatus nr̃ precem quam composuit
non recognoscit. Atq apud seprotinus
dicit Scio quidmonui non estipsaora¬
tio quam feci. Quidergo nobisagendũ

Expanded text:
micis nostris impendimus, 1565 sed hanc ex praemicis nostris impendimus, 1565 sed hanc ex praeceptione potius fundimus quam ex charitate. Nam et vitam inimicorum petimus, et tamen ne exaudiamur timemus. Sed quia internus iudex mentem potius quam verba considerat, pro inimico nihil postulat, qui pro eo ex caritate non orat. Sed ecce nobis inimicus graviter deliquit, damna intulit, iuvantes laesit, amantes persecutus est. Retinenda haec essent, si remittenda nobis / delicta non essent. Advocatus etenim noster precem nobis in causa nostra composuit, et ipse eiusdem causae iudex est, qui advocatus. Preci autem, quam composuit, condicionem inseruit, dicens: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus ndo amplius ligamus; aut fortasse conditionem hanc in oratione intermittimus, et advocatus noster precem quam composuit non recognoscit, atque apud se protinus dicit: Scio quid monui, non est ipsa oratio quam feci. Quid ergo nobis agendum
Abbreviated transcription (Latin):
suae meritum. minime contempno.
Quidergo est quod morses et samuhel
ceteris patribus in postulatione prae¬
feruntur : nisi quod duo hitantum modo
incuncta testamenti uecerisseriae etiã
proinimicissuis leguntur ex orasse :
Vnus apopulo lapi dibus impeditur
et tamen prolapidatore suo dnm̃ de¬
precatur. Alter ex principatudeici¬
tur. ec ta menpetitus ut exoraret fate¬
turdicens: Absit ame hoc peccatum in
dño. quominus cessemorarepro uobis:
Si mosses et samuhel stecer int corã
me non estanima mea ad populum istũ.
Acsi a pertedicat. Nec illos modo proa¬
micis audio. quosmagnȩ uirtutis meri¬
to orareetiam proinimicisscio: Virtus
ergouereorationis est. clsicudo caritatis
Ettunc quisq: quod reccepetit ad ipis¬
citur. cum eius animus in petitione nec
inimiciodio fuscatur. sed plerumq re¬
luctantem animum uincimus. etiam cum
proinimicis oramus: Fundit os procad¬
uersariis precem. sed ut inã corteneat
amorem: Nam saepe et orationem ini¬

Expanded text:
suae meritum minime contemno. suae meritum minime contemno. Quid ergo est quod Moyses et Samuel caeteris patribus in postulatione praeferuntur, nin cuncta Testamenti Veteris serie etiam pro inimicis suis leguntur exorasse. Unus a populo lapidibus impetitur, et tamen pro lapidatoribus suis Dominam deprecatur-alter ex principatu dejicitur, et tamen petitus, ut exoraret, fatetur, dicens: Absit a me hoc peccatum in Domino, quominus cessem orare pro vobis. « Si Moyses et Samuel steterint coram me, non est anima mea ad populum istum . Ac si aperte dicat; Nec illos modo pro amicis audio, quos magnae virtutis merito orare etiam pro inimicis scio. Virtus ergo verae orationis est celsitudo charitatis. Et tunc quisque quod recte petit, adipiscitur, cum ejus animus in petitione nec inimici odio fuscatur. Sed plerumque reluctantem animum vincimus, si etiam pro inimicis oramus. Effundit os pro adversariis precem, sed utinam cor teneat amorem. Nam saepe et orationem pro ini
Abbreviated transcription (Latin):
imicus. Et t amenrogaturds̃. ut oc¬
cidat inimicum: Quis quis itaque
sic orat. in ipsius precibus. contra
condicorem pugnat: Vnde ec sub
iudȩ despeciedicitur : fiatoratio eius in
peccatum: Oratio quippe in peccato est.
illapetere quae prohibet ip̃sequi pecitur.
Hinc ueritas dicit : Cumstatis ad orandũ
remittite siquid habetis in cordibus
uris. Quam uirtutem remissionis a per¬
tiu sostendimus siunum testi monium tes¬
tamenti ueteris proferamus. Certe cum
iudea conditor issui iustitiam culpis exigen¬
tibus offendisset : prophotcãsuum ab ora¬
tione dñs prohibens dicit̃ : Non ad sumas
laudem ẽtorationem proeis : Si morfes
et samuhel saeterint coramme. non est
anima meaad populumistũ: Quid est
quod intermissis rellctisq tot patrib:
solimorses et samuhel ad mediũ dedu¬
cuntur : Quorum mira obtinendi uirtus
ostenditur. dumnec ipsiposse incercede¬
redicuntur : Acsia perte dñsdicat. Nec
illos audio quos propt̃magnũ pecitionis

Expanded text:
imicus , et tamen rogatur Deus ut ocimicus , et tamen rogatur Deus ut occidat inimicum. Quisquis itaque sic orat, in ipsis suis precibus contra conditorem pugnat. Unde et sub Judae specie dicitur: Fiat oratio ejus in peccatum . Oratio quippe in peccatum est illa petere quae prohibet ipse qui petitur. 8. Hinc Veritas dicit: Cum statis ad orandum, remittite si quid habetis in cordibus vestris . Quam virtutem remissionis apertius ostendimus, si unum testimonium Testamenti Veteris proferamus. Certe cum Judaea conditoris sui justitiam culpis exigentibus offendisset, prophetam suum ab oratione Dominus prohibens, dicit: Non assumas laudem et orationem pro eis . Si Moyses et Samuel steterint coram me, non est anima mea ad populum istum . Quid est quod intermissis relictisque tot patribus, soli Moyses et Samuel ad medium deducuntur, quorum mira obtinendi virtus ostenditur, dum nec ipsi posse intercedere dicuntur? Ac si aperte Dominus dicat: Nec illos audio quos propter magnum petitionis
Abbreviated transcription (Latin):
trris conuenistis ⁊ genua flectitis. pectꝰ
tunditis. uocesorationis ac confessio¬
nis emittitis facciem lacrimis rigatis.
sed pensa tequaeso petitiones urãs: Vide¬
tesiin nomineihũ petitis. id estsigaudia
enimihũ ihm̃non quaeritis. siin aeter¬
nitatis templo inportune protempo¬
rclibus oratis: Ecce alius in oratione
quaerituxorem. Alius petit uillam.
Alius postulat uestem: Alius dacrisibi
deprecaturalimentum : Et quidem
cum haec desunt. ab omni potentidõ
petenda sunt. sed meminisse conti¬
nuae debemus. quod exmandato eius¬
dem nr̃i redemptoris accepimus:
Quaertreprimum regnum dĩ etius¬
titiam eius. et haecomnia adicientur
uobis: Et haecitaque abihũ petere.
non est errare. sitamen nonnimie
petantur : Sed adhuc quod est graui
us: Alius postulat mortem inimici
eumq: quemgladio non potest. per
sequitur oratione : Et uiuit ad huc
quimaledicitur. et tamen is quima¬
ledicit iamde morteillius reus tene¬
tur : lubet autem ds̃ ut diligatur in¬

Expanded text:
tyris convenistis, genua flectitis, pectus tunditis, voces orationis ac confessionis emittitis, faciem lacrymis rigatis. Sed pensate, quaeso, petitiones vestras; videte si in nomine Jesu petitis, id est si gaudia enim Jesu Jesum non quaeritis, si in aeternitatis templo importune pro temporalibus oratis. Ecce alius in oratione quaerit uxorem, alius petit villam, alius postulat vestem, alius dari sibi deprecatur alimentum. Et quidem cum haec desunt, ab omnipotenti Deo petenda sunt. Sed meminisse continuo debemus quod ex mandato ejusdem nostri Redemptoris accepimus, Quaerite primum regnum Dei, et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . Et haec itaque a Jesu petere non est errare, si tamen non nimie petantur. Sus, alius postulat mortem inimici: eum persequitur oratione. Et vivit adhuc qui maledicitur, et tamen is qui maledicit jam de morte illius reus tenetur. Jubet autem Deus ut diligatur in
Abbreviated transcription (Latin):
mundus ecdesic: & totus mundus odit
ecclesiam: Mundus igitur. õditmundũ:
Inimicus: reconciliatum: Damnactus
saluactum: In quincctus : mundatum:
tis nundus quod suum ertet diliger&
continuo subiecit: Quia uero demundo
non estis. sed ego elegiuos demundo : pt̃¬
ett odit uosmundus: Ergo & ipsuin de
erant unde ut non essent᷑ : electi sunt
inde: Non meritis suis : quorum nulla
bona praccesserant opera: Non ñc̃¬
tura qua& ote fuerat perliberum ar¬
bitrium in ipsec radiceuicia Sed gra¬
tuitta: hoc est uera gratia: Quicce¬
nim demundo mundum elegit: fecit
quod eliger& nominuenit: Menien¬
Simeper secuti sunt : & uospersequer¬
tur: si sermonem meum seruauer̃.:
& ur̃m seruabunt: Dicendo autem
non ẽ seruus maior dño suo : Non ne
euidenter ostendit quem admodum
intellegere debecmus quod superius
dixerat : iam non dico uos seruos:

Expanded text:
mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum. t diligeret; continuo subjecit, Quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla bona praecesserant opera; non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit: quisi me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt. Dicendo autem, Non est servus major domino suo, nonne evidenter ostendit quemadmodum intelligere debeamus quod superius dixerat, Jam non dico vos s
Abbreviated transcription (Latin):
tidiequid accepit Eccenam que iam
iux taest. et illequi peregre profectus
dehacterra in quonatus est longedisces¬
sit Sed profeccoreuertitur. ut deta¬
lentis rationesponat. Quiasi abona
operatione corpescimus deipsisdo¬
nis quae contulit nos districtiu siudicat
Consideremusergo quid accepimus
atq in eorum erogatione uigilemus
Nullanos abspiritalio pere terrena
cura impediat nes uin terracalentum
absconditur talenti dñsa diracundiã
prouocetur: Piger et eninseruuscũ
iamiudex culpas examinat. talentũ
de terraleuat: Quia sunt plerique
hunt quando iam peranim aduersio¬
nem iudicis ad aeternum supplicium
trahuntur: Anteergo talentinr̃ĩpo¬
nendaratione uigilemus. utcumiam
iudex adferiendumim minet. lucrũ
nos quod fecimus excuset.

Expanded text:
tidie quid accepit. Ecce namque jam tidie quid accepit. Ecce namque jam juxta est ut ille qui peregre profectus de hac terra in qua natus est longe discessit; sed profecto revertitur, ut de talentis rationes ponat, quia si a bona actione torpescimus, de ipsis donis quae contulit nos districtius judicat. Consideremus ergo quae accepimus, atque in eorum erogatione vigilemus. Nulla nos a spiritali opere terrena cura impediat, ne si in terra talentum absconditur, talenti dominus ad iracundiam provocetur. Piger etenim servus, cum jam culpas judex examinat, talentum de terra levat, quia sunt plerique hunt, quando jam per animadversionem Judicis ad aeternum supplicium trahuntur. Ante ergo de talenti nostri ponenda ratione vigilemus, ut cum jam Judex ad feriendum imminet, lucrum nos quod fecimus excuset.
Abbreviated transcription (Latin):
terrenam sub stantiam accepit. eroga¬
tionem talenti debet exrebus. Alius nec
incernorum intellegentiam necrerũ
affluentiam accepit. sed tamendidicit
artem quapascitur. ipsa arsei in talenta
acceptione reputabitur: Alius nihil
horum ad secutus est. sed camenfortasse
familiaritatis locum apud diui temme¬
ruit. talentũ profecto familiaritatis
accepit Siergonihileipro indigentib:
loquitur. protalentiretentione dam¬
natur : Habensigitur intlleccum. cu¬
ret omninonetaceat: Habensrerumaf¬
fluentiam uigilet nea misericordiae
largitate corpescat: Habensartemqua
regitur magnoperestudeat utusum
atq utilitatem illius cum proximo par¬
tiatur: H abensloquendi locum apud
diuitem damnationem proretentota¬
lento timeat sicumualet non apud eum
propauperibus intercedat: Tantum
quippeabuno quo quenrm uenturusiu¬
dex exigit quantum dedit: Vtergo de
talenti sui rationibus red deunt ed ño
quisq: securussit. cumtremorepenset co¬

Expanded text:
terrenam substantiam accepit, erogaterrenam substantiam accepit, erogationem talenti debet ex rebus. Alius nec internorum intelligentiam, nec rerum affluentiam accepit, sed tamen didicit artem qua pascitur, ipsa ars ei in talenti acceptione reputatur. Alius nihil horum assecutus est, sed tamen fortasse familiaritatis locum apud divitem meruit, talentum profecto familiaritatis accepit. Si ergo nihil ei pro indigentibus loquitur, pro talenti retentione damnatur. Habens ergo intellectum curet omnino ne taccat, habens rerum affluentiam vigilet ne a misericordiae largitate torpescat, habens artem qua regitur magnopere studeat ut usum atque utilitatem illius cum proximo partiatur, habens loquendi locum apud divitem damnationem pro retento talento timeat, si, cum valet, non apud eum pro pauperibus intercedit. Tantum quippe ab unoquoque nostrum venturus judex exiget quantum dedit. Ut ergo de talenti sui rationibus, redeunte Domino, quisque securus sit, cum tremore penset quo
Abbreviated transcription (Latin):
habere auferetur abeo: Habenti autem
dabitur. et abundabit. quiaquisquis ca¬
ritatem habet. et iam dona alia percipit.
Quis quis caritatem non habet. etiam dona
quae percipisseuidebatur amittit: Vn.¬
denecesseest fr̃smei ut peromne quod
agitis. erga caritatis cus codiam uigiletis
Caritas autem uera est. et amicum dilige¬
reindm̃. et inimicum diligere propter
dm̃. Quamquisquis non habet. omne
bonum amittit quodhabet: et talentum
ciuod acesperat priuatur. et iuxtadomi¬
nicam sententiam in exteriores tenebras
mittetur: Perpoenam quippe in exte
te in interiores tenebrascecidit: Illicco¬
actus patitur tenebras ultionis. qui hicli¬
benter sustinuit tenebrasuoluptatis Sci¬
endum uero est quod nulluspiger abhanc
talenti acceptionesecurus est. Nullus
nam queest quiueraciterdicat. talentum
minime accepi. Non est unde ponererati¬
onem cogar: Talenti enim nomine cui¬
libet pauperi etiam hocipsum reputabi¬
tur. quod uel minimum accepit: Alius

Expanded text:
habere auferetur ab eo. Habenti namque habere auferetur ab eo. Habenti namque dabitur, et abundabit, quia quisquis charitatem habet etiam dona alia percipit. Quisquis charitatem non habet etiam dona quae percepisse videbatur amittit. Unde necesse est, fratres agimus, erga charitatis studia vigilemus. Charitas autem vera est et amicum diligere in Deo, et inimicum diligere propter Deum, quam quisquis non habet omne bonum amittit quod habet, et talento quod acceperat privatur et juxta Dominicam sentemittitur. Per poenam quippe in exterte in interiores tenebras cecidit; et illic coactus patitur tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit tenebras voluptatis. 7. Sciendum vero est quod nullus piger ab hac talenti acceptione securus est. Nullus namque est qui veraciter dicat: Talentum minime accepi, non est unde rationes ponere cogar. Talenti enim nomine cuilibet pauperi etiam hoc ipsum reputabitur, quod vel minimum accepit. Alius