comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rent. ille deo supliciter adorato cuncta eorum
machinamenta subuerteret. S et ipse moyses.
tamquam parem sibi. nec in eadem nuraculorũ
potencia suꝑiorem set plane dum deum oñnũ
E hominem ꝓpter homines factũ uenturũ pͥ¬
uunciauerunt. Qui ꝓpterea ⁊ ipse talia facere
uoluit ne ẽẽt. ab surdũ que ꝑillos fecerat.
si ipse non faceret.S tam̃ q aliquid ꝓpͥum fa¬
cere debuit. nasci deuirgine. a mortuis resur¬
gere. incelum ascendere. ħ deo qui parũ pu¬
tat quid plus expectet. ignoro. Arbitror em̾
talia flagitari: qualia gerens hominem face¬
re debuit. Nã in principio erat uerbũ. et
uerbũ erat apud deum. ꝙ deus erat ue̾bũ. Et
om̃ia ꝑ ipsum facta ĩ. Num homine assũpto a¬
remꝰ ꝑque factus ẽ. mnundus̾ s nec maior mu̾¬
dus nec isti equał. in hoc mundo fieri poss.
Si autem munorem faceret infra istũ: simi¬
liter hoc quoq parũ putaretur. Quia gͦ non¬
oportebat ut nouũ faceret inundũ: noua

Expanded text:
rent, ille deo simpliciter inuocato cuncta eorum machinamenta subuerteret. sed et ipse Moyses tamquam parem sibi nec in eadem miraculorum potentia superiorem sed plane dominum deum omnium et hominem propter homines factum uenturum praenuntiauerunt. qui propterea et ipse talia facere uoluit, ne esset absurdum, qui per illos fecerat, si ipse non faceret. sed tamen et aliquid proprium facere debuit, nasci de uirgine, a mortuis resurgere, in caelum ascendere. hoc deo qui parum putat, quid plus expectet, ignoro. Arbitror enim talia flagitari, qualia gerens hominem facere debuit. nam in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum et omnia per ipsum facta sunt. num homine adsumpto aremus, per quem factus est mundus? sed nec maior mudus, nec isti aequalis in hoc mundo fieri posset. Si autem minorem faceret infra istum, similiter hoc quoque parum putaretur. Quia ergooportebat ut novum faceret mundum, nova
Abbreviated transcription (Latin):
cur em̃ ad monentur orare ꝓinimicis nr̃is.
utiq nolentib pie uiuere. nͥ ut d̾s in illis oꝑet᷑
et uelle: Itẽq cur admonemͣ petere ut accipi¬
ricordia dĩ p̃ueniat eos sic̃ p̃tienit nos. Oramus
autẽ ꝓnobis. ut miscd̾ia eiꝰ sub se quaturnos.

Expanded text:
nemur orare pro inimicis nostris , utique nolentibus pie vivere, nisi ut Deus in illis operetur et velle? Itemque cur admonemur petere ut accipiricordia Dei praeveniat eos, sicut praevenit et nos: oramus autem pro nobis, ut misericordia ejus subsequatur nos.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas hominis ac ꝑ hoc sirecte dictũẽ. ñ uolẽtis
hominis. s miserentis ÷ dei. qr iduoluntas hominis
implet. Porro sinullus dicere xꝑ̃ianus audebit. ñ
miserentis ẽ oĩ s uolentis ẽ hominis. neapło aꝑtis¬
sime cõtra dicat: restat ut ꝓptͣaa recte dictũ in¬
telligat᷑ ñ uolentis neq currentis s miserentis ẽ.
dĩ. ut totũ detͣ deo: qui hominis uoluntatẽ bonã¬

Expanded text:
voluntas hominis: ac per hoc si recte dictum est, Non volentis hominis, sed miserentis est Dei, quia id voluntas hominis  non implet? Porro si nullus dicere christianus audebit, Non miserentis est Dei, sed volentis est hominis, ne Apostolo apertissime contradicat; restat ut propterea recte dictum intelligatur, Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, ut totum De
Abbreviated transcription (Latin):
mitur ⁊ liberat᷑ amalo qm cũeis qͦdã mͦ re¬
dit ingr̃am pꝰ inimiticias. qͣs intͣ homines
⁊ sc̃os angłos peccata fecer̃. ⁊er ipsa homnũ re¬
dẽptione ruinȩ illiꝰ angelice detrimͣ̃ta re¬
parant᷑. & utiq nouer̾ sc̃i angłi docti de do.
cuiꝰ ueritatis ȩt̃na contẽplatione beatis. qͣn¬
tinumeri supplem̃tũ degenere huma¬
no integritas illiꝰ ciuitatis expectet. ꝓptͣ¬

Expanded text:
ur et liberatur a malo, quia cum eis quodammodo reditur in gratiam post inimicitias, quas inter homines et sanctos angelos peccata fecerunt, et ex ipsa hominum redemptione ruinae illius angelicae damna reantur. Et utique noverunt Angeli sancti docti de Deo, cujus veritatis aeterna contemplatione beati sunt, quanti numeri supplementum de genere humano integritas illius civitatis exspectet. P
Abbreviated transcription (Latin):
in malo: unde illudẽ. Qui autẽ mala eger᷑:
in resurrectinẽ iudicii. Aliquando inbono.
scđm quod dictũ ẽ. Is in nomine tuo saluu
mefac: & in uirtute tua iudicame. ꝑ iudi¬
ciũ quippe dĩ fit ipsa bonarũ malaru᷑q
malis. boni ad dert̃am segregent᷑. ꝓpter
direrit uelut exponẽs. & discerne in qͥt

Expanded text:
in malo; unde illud est: Qui autem male egerunt, in resurrectionem judicii , aliquando et in bono, secundum quod dictum est. Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me . Per judicium quippe Dei fit ipsa bonorum malorumqumalis, boni ad dexteram segregentur, proptdixerit velut exponens: Et discerne, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
alios antecedit. om̃ib tam̃ gr̃ȩ dĩ participande dat po¬
testatẽ. siue illi formandi sint adhuc siue reforman¬
di. siue recolligendi: siue ad mittendi. Carnales aut̃
suos idẽ. uiuentes aut sentientes carnalit᷑. tã quam
paleas tolerat: qͥb inaera frum̃ta tuciorasunt donec
talib tegminib exuantur. S quia inhae aera ꝓuo
luntate quisq uł palea uł frumͣtũ ẽ. tamdiu sustine-¬
tur peccatũ aut errror cuius libet. donec aut accusa-¬
torẽ inueniat : aut prauã opinionẽ pertinaci aui-¬
mositate defendat. Erclusi autẽ aut penitendo rede-¬
unt aut in neqͥciã ma de liberi defluunt: ad admo¬
nitionẽ nr̃e diligentie. aut scima faciunt ad exer¬
citacionem nr̃e pacientie: aut eresem aliquã gignũt.
ad eram̃ siue occasionẽ nr̃e intelligentie hiisũt

Expanded text:
alios antecedit: omnibus tamen gratiae Dei participandae dat poalios antecedit: omnibus tamen gratiae Dei participandae dat potestatem; sive illi formandi sint adhuc, sive reformandi, sive recolligendi, sive admittendi. Carnales autem suos, id est viventes aut sentientes carnaliter, tanquam paleas tolerat, quibus in area frumenta tutiora sunt, donec talibus tegminibus exuantur. Sed quia in hac area pro voluntate quisque vel palea, vel frumentum est, tamdiu sustinetur peccatum aut error cujuslibet, donec aut accusatorem inveniat, aut pravam opinionem pertinaci animositate defendat. Exclusi autem aut poenitendo redeunt, aut in nequitiam male liberi defluunt, ad admonitionem nostrae diligentiae; aut schisma faciunt, ad exercitationem nostrae patientiae; aut haeresim aliquam gignunt, ad examen sive occasionem nostrae intell
Abbreviated transcription (Latin):
lia iuisibilia bona deillo expectantes: rudim̃ta
noui ppłi ab humilitate surgentia. in ipsis suis
scripturis numia securitate noluerunt ad u̾tere.
atq ita inueteri homine remanserunt. Que cũ
ita sint: neq in confusione paganorũ neq inpur¬
gam̃tis hereticorũ neq in langore scis maticorũ.
neq incecitate iudeorũ querenda religioẽ: s apud
eos solos. qui ⁊pͣiam catholici uel orto dari nominan¬
tur: idẽ. integritatis custodes ⁊ recta sectantes. he
enĩ eccłia catholica ꝑtotũ orbem ualide lateq dis¬
fusa. om̃ib errantib utitur ad ꝓuectõs suos etade¬
orum correctionem. cũ eiugilare uoluerint. U titur
enĩ gentib ad mathexiam oꝑationis sue. hereticis
ad ꝓbationẽ doctrinȩ sue. scis maticis ad socum̃tum
stabilitatis suȩ: iudeis ad conparationẽ priseritudinis
sue. Alios gͦ inuitat. alios ercludit. alios relinquit.¬

Expanded text:
lia et uisibilia bona de illo exspectantes rudimenta lia et uisibilia bona de illo exspectantes rudimenta noui populi ab humilitate surgentia in ipsis suis scripturis nimia securitate noluerunt aduertere atque ita in uetere homine remanserunt. quae cum ita sint, neque in confusione paganorum neque in purgamentis haereticorum neque in languore schismaticorum neque in caecitate Iudaeorum quaerenda religio est, sed apud eos solos qui christiani catholici uel orthodoxi nominantur, id est integritatis custodes et recta sectantes. Haec enim ecclesia catholica per totum orbem ualide lateque diffusa omnibus errantibus utitur ad prouectus suos et ad eorum correctionem, cum euigilare uoluerint. utitur enim gentilibus ad materiam operationis suae, haereticis ad probationem doctrinae suae, schismaticis ad documentum stabilitatis suae, Iudaeis ad comparationem pulchritudinis suae. alios ergo inuitat, alios e
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunicant. Quod in illis minus mirandũ: eorumẽ.
qui quoq sacramentoꝵ ritu dispares e̾e. uoluerunt.
sicut nescio qͥserpentini appellant᷑. sic̃ manicherꝰ
Sic̃ alii nonꝰ ulli s in illis magis añ aduertendum
hoc magisq predicandũ. qͥ paria sacram̃ta celebran¬
tes tam̃ qͥa sententia dispares sũt. ⁊errores suos am¬
mosius oeffendere quã caucius corrigere maluerũt.
exclusi cat holica cõmumone. ⁊ a participatione ^ quã uis
pariũ sacram̃torũ ꝓpͥa uocabula ꝓpͥosq conuentus ñ
insermone: tantũ s ȩtiã in suꝑsticione meruerunt :
ut fotiniani. ⁊ arriani. multiq pͣterea. Nã dehis qͥs
scismata fecerũt: alia questio ẽ. Posset eñi eos ara
dñi ca usq ad tempus ultime uentilationis ueludͥ
paleas sustinere. nͥ uento suꝑbie nimia leuitate ces¬
sissent: ⁊ sese a nobis ultro separassent. Iudei uͦ
quã uis uni om̃ipotenti supplicent deo. sola tẽpora.¬

Expanded text:
communicant. Quod in illis minus mirandum est, qui eorum quoque sacramentorum ritu dispares esse voluerunt: sicut nescio qui Serpentini appellantur, sicut Manichaei, sicut alii nonnulli; sed in illis magis animadvertendum hoc magisque praedicandum, qui paria sacramenta celebrantes, tamen quia sententia dispares sunt, et errores suos animosius defendere quam cautius corrigere maluerunt, exclusi a catholica communione et a participatione, quamvis parium sacramentorum propria vocabulin sermone tantum sed etiam in superstitione meruerunt, ut Photiniani et Ariani multique praeterea; nam de his qui schismata fecerunt alia quaestio est. posset enim eos area dominica usque ad tempus ultimae uentilationis uelut paleas sustinere, nisi uento superbiae nimia leuitate cessissent et sese a nobis ultro separassent. Iudaei uero quamuis uni omnipotenti deo supplicent, sola tamen tempora
Abbreviated transcription (Latin):
niane. quid deuera religione sentirem: tempiis neͣ
e̾e. arbitratus sum. post quã tuas acerrimas intͣ¬
rogationes. sine ullo certo fine fluctuare ea cari¬
tate qua tibi obstrictus sum: dntiꝰ sustinere
nonpossem. Repudiatis gͥ om̃ibus quineq insa¬
cris philiso phantur. nec philosophia consecrantur:
shis qui uł praua opimone. uł aliqua sunultate suꝑ

Expanded text:
niane, quid de vera religione sentirem , tempus nunc niane, quid de vera religione sentirem , tempus nunc esse arbitratus sum, postquam tuas acerrimas interrogationes, sine ullo certo fine fluctuare, ea charitate qua tibi obstrictus sum, diutius sustinere non possem. Repudiatis igitur omnibus qui neque in sacris philosophantur, nec in philosophia consecrantur; et iis qui vel prava opinione, vel aliqua simultate su
Abbreviated transcription (Latin):
de ppło xp̃iano: etiã bonos uiros. Quã contumeliam
uł iniuriã suã cũ patientissime ꝓ ęccłiȩ pace tulerĩt
neq ullas nouitates uł scis macis uł heresis. moliti
fuerint. docebunt homines. quã uͦ affectu ⁊ quanta
sinceritate caritatis deo seruienou̾ sit. Tali u
gͥ uirorũ ꝓpositũ ẽ. aut sedatis remeare turbinib.
aut si idnͣsinãt᷑. uł eadẽ tẽpestate ꝑseuerante uł
ne sue reditu talis aut seuior oriatur. tenent
uoluntatĩ consulendi : ętiã eis ipsis quorũ mo¬
tib perturbationib q cesser̾. sine ulla conuen¬
tidoꝵ segregatione usq ad morte̾ defendentes
i cestimonio uiuantes: eã fidẽ quã inecłia chatho¬
lica p̃dicari sciunt. hoscoronat in occulto. pat᷑ ĩ occulto
uidens. Rarũ hoc genus uidet᷑: s tamͣ erẽpla
non desunt. Immo plurasũt: quã credi pocest.
Ita om̃ib generib hominum ⁊ exemplarum ad
animarum curationẽ & ad institucionẽ spiritalis

Expanded text:
e christiana, etiam bonos viros Quam contumeliam vel injuriam suam cum patientissime pro Ecclesiae pace tulerint, neque ullas novitates vel schismatis vel haeresis moliti fuerint, docebunt homines quam vero affectu, et quanta sinceritate charitatis Deo serviendum sit. Talium ergo virorum propositum est, aut sedatis remeare turbinibus; aut si id non sinantur, vel eadem tempestate perseverante, vel ne suo reditu talis aut saevior oriatur; tenent voluntatem consulendi etiam eis ipsis quorum motibus perturbationibusque cesserunt, sine ulla conventiculorum segregatione usque ad mortem defendentes, et testimonio juvantes eam fidem quam in Ecclesia catholica praedicari sciunt. Hos coronat in occulto Pater, in occulto videns. Rarum hoc videtur genus, sed tamen exempla non desunt: imo plura sunt quam credi potest. Ita omnibus generibus hominum et exemplorum ad animarum curationem, et ad institutionem spiritualis
Abbreviated transcription (Latin):
siue m̃ciat᷑. Ut cũ falli ꝗͣ. m̃tiri minus sit malũ. qͣntũ
ꝑtinet ad hominis uoluntatẽ: tam̃ longe sit tolerabiliꝰ¬
in his quȩ a religione sunt seiuncta m̃tiri. qũa in his sine

Expanded text:
r, vel mentiatur, ut cum falli quam mentiri minus sit malum, quantum pertinet ad hominis voluntatem, tamen longe sit tolerabilius, in quae a religione sunt sejuncta mentiri, quam in his sine
Abbreviated transcription (Latin):
erut᷑is p̃gnantiũ. nematres qͦ simortua ibi relĩ¬
qͣnt᷑ occidãt impudentia nimia uidet᷑. Ex quo autͣ
ĩcipit homo uiuere erillo utiq iã mori potest. Mor¬
resurectionẽ ñꝑtineat mortuorũ reperire non
possuoi.

Expanded text:
ibi relinquantur occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Morresurrectionem non pertineat mortuorum reperire non possum.
Abbreviated transcription (Latin):
que c̃cepta ñ fuerint: s quis negare audeat
asi ad firmare naudeat id acturã resurrecti¬
onẽ. ut quid quid forme defuit ĩpleat᷑ at ep
ita᷑ desit ꝑfectio quȩ accessura erat tpͣr. quẽ ad mo¬
dũ ner̃ uicia quȩ accefserũt tẽprͣ. ut neq in eo qd̾
aptũ ⁊ congruũ dies allaturi fuerãt nat᷑a frauoe

Expanded text:
quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accessura erat tempore, quemadmodum non erunt vitia quae accesserant tempore: ut neque in eo quod aptum et congruum dies al
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si ñtalia in apt̾a consuetudinẽ ĩa uenert. ut his
ñ solu excomuncare alique̾ laicũ ñ audeamꝰ. s uec
clericũ degradare. Unde cũ erponerẽ ante aliquot
annos epłam aogala t has. in eo ipło ioco ubi ait apłi.
timeo uos neforte sine eaiusa laborauert̃ ĩ tiobis:
erclamare cõpussus sũ. Ue peccatis hominũ qͣsola
iusicta ex orrescimꝰ. Usitata uero ꝓquibus ablu¬
endis filii dĩ sanguis esfusust quã uis tã magna sit᷑
ut om̃ino clãdi contra se faciãt regnũ dĩ. sepe uiuẽ¬
od oia tolerre: sepe tolerando nͣulla etiã faee cogi¬
m atq utinã odñe nõia que ñpotuerimꝰ ꝓhibere¬
faciamꝰ S uereor utrũ me ĩ moderatꝰ dolor ĩ caute
aliquid conpulerit dice. hoc nc̃ dicã quod quidem
⁊ ĩaliis epꝰculerũ meorũ locis sȩꝑe iã diri. duobus
modis scausis peccauimꝰ. aut ndũ uidendo qrioͥd
fac̾e debeamꝰ: aut ñ faciendo qͦd debere fieri ĩa ui¬

Expanded text:
 consuetudinem jam venerunt, ut pro his non solum excommunicare aliquem laicum non audeamus, sed nec clericum degradare. Unde cum exponerem ante aliquot annos Epistolam ad Galatas, in eo ipso loco ubi ait Apostolus: Timeo ne forte sine causa laboraverim in vobis , exclamat: « Vae peccatis hominum, quae sola inusitata inhorrescimus, usitata vero, pro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam magna sint, ut omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe videndo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur. Atque utinafaciamus. Sed videro utrum me immoderatus dolor incaute aliquid compulerit dicere. Hoc nunc dicam, quod quidem et in aliis opusculorum meorum locis saepe jam dixi: Duabus ex causis peccamus, aut nondum videndo quid facere debeamus, aut non faciendo quod debere fieri jam vi
Abbreviated transcription (Latin):
uideamꝰ qͥd faciendũ sit. s ȩtiã accedente sanitate
selectacio iusticiȩ uindicat ĩ nob̾ earũ rerũ de¬
lectationes quas uł hab̾e cupiendo. uł amittere
metuendo. scientes uidentesq peccauimꝰ. ac nͣ
solũ peccatores quod eramꝰ etiã cũ ꝑ ignorantiam
peccabamꝰ. uerũ etiã legis pͣuaricatores. cũ id nͣ
facimꝰ. quod faciendũ e̾e. ĩa nouimus. ł facimꝰ qͦd¬

Expanded text:
tate delectatio justitiae vincat in nobis earum rerum delectationes, quas vel habere cupiendo, vel amittere metuendo scientes videntesque peccamus; jam non solum peccatores, quod eramus etiam cum per ignorantiam peccabamus, verum etiam legis praevaricatores, cum id non facimus quod faciendum esse jam novimus, vel facimus q
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ p̾ciperet᷑. qͥd horũ ciciꝰ crederemus: Quomͦ ñ
faterem᷑ duo ĩ corporea quã unu corporeũ alterũq ĩ¬
corporeũ faciliuꝰ potuisse misceri. si tam̃ ñ ĩ digne ad
ista mixtionis uł mixture nom̃ ad mittitur ꝓpt̾ cõsu¬
etudinẽ corporaliũ rerũ longe alit se habencium
alit̾ q notarũ  Uerbũ gͥ dei idem que dĩ filius patri co
et̾mis. eadẽq uirtꝰ & sapiencia dĩ. a suꝑno fine creatu¬
re racionalis usq ad infimũ finẽ creature corporalis
fortiter idisponens omĩa suauĩt p̃sens ⁊ latens nus ꝗͣ
concdusa. nus quã discissa. nus ꝗͣ tumida s mole sine u¬
biq tota: longe alio mͦ qͦ dã quã eo qͦ creaturis ceteris
adẽ. suscep̃ homin̾ẽ. se q et illo fecit unũ cħm xpii me

Expanded text:
 crederemus? Quomodo non fateremur duo incorporea, quam unum corporeum alterumque incorporeum facilius potuisse misceri? si tamen non indigne ad ista mixtionis vel mixturae nomen admittitur, propter consuetudinem corporalium rerum, longe aliter se habentium aliterqaeternus, eademque Virtus et Sapientia Dei , a superno fine creaturae rationalis usque ad infimum finem creaturae corporalisfortiter et disponens omnia suauiter praesens et latens nusquam conclusa, nusquam discissa, nusquam tumida sed sine mole ubique tota longe alio modo quodam quam eo, quo creaturis ceteris adest, suscepit hominem seque et illo fecit unum Ie
Abbreviated transcription (Latin):
cõmonui uos elemosinã dandã. ꝑ quã uobis mũ¬
saie̾ent om̃ia. S ue uob̾ qui decimatis mtã.⁊i
rutã. ⁊ om̃e olus. has eñi noui elemosinas ur̃as
nec de illis me nͣc uos ad monuisse arbitremi¬
ni. ⁊ pͣt̾itis iudicuiet caritatẽ dĩ. qua elemosina
posit᷑is ab om̃i ĩquinamto int̾iori mũdari. ut uob̾

Expanded text:
os eleemosynam dandam, per quam vobis munda sint omnia: sed vae vobis, Quia decimatis mentam et rutam et omne olus; has enim novi eleemosynas vestras, ne de illis me nunc vos admonuisse arbitremini. Et praeteritis judicium et charitatem Dei. Qua eleemosyna possetis ab omni inquinamento interiore mu
Abbreviated transcription (Latin):
rib uiuant̾ q̃ nec diluant penitendo. nec elemo¬
sinis redimant s in eis usq adhuiꝰ uite ultimũ
oiẽ ꝑtinacissime ꝑseuerent salui fut᷑i ꝑignẽ licet
ꝓ magnituoine facinoꝵ flagicioꝵq diuturno ñ
tam̃ ęt̾no igne punire. S qͥ ħ credunt. ⁊ tam̃ ca¬
tholicis̃ : humana quadã beniuolentia mͥ falli ui¬
dent᷑ Nã script᷑a di uina aliutł consulta respon¬
dit. Librũ aut̃ de hac question c̃ scripsi. euiꝰ ti

Expanded text:
ribus vivant, quae nec diluant poenitendo, nec eleemosynis redimant, sed in eis usque ad hujus vitae ultimum diem pertinacissime perseverent, salvi futuri per ignem; licet pro magnitudine facinorum flagitiorumque diuturno, non tamen aeterno igne puniri. Sed qui hoc credunt, et tamen catholici sunt, humana quadam benevolentia mihi falli videntur: nam Scriptura divina aliud consulta respondet. Librum autem de ha
Abbreviated transcription (Latin):
uicẽ fraudare nͥ ex consensu ad tẽpꝰ ut uace¬
tis oracioni. ⁊ itũ in idipsũ reu̾timini neuos
tẽptet satanas ꝓpt̾ ĩtẽꝑentia urãm. Quos pu
tam posset. ñ e̾e. p̃eccãtũ misceri scilicet coniu¬
gi nõ filioꝵ ꝓ creandorũ causa quod bonu̾ẽ.
nuptĩale: sed canalis etiã uoluptatiᷤ. aut for¬
nicatiõnis. siue adult̾ii. siue cuiꝰ qua adtius in¬
mu̾dicre mortiferũ malu̾ quod turpet etiã
diee̾. quoo potest tẽptante satana libido ꝓtra¬
here. incontinentiã. sebilitet infirmitas. Posset¬
gͦ. ut dixi hoc putari ñ ẽe̾. peccatũ nͥ addidisset

Expanded text:
uicem fraudare nisi ex consensu ad tempus, ut uaceuicem fraudare nisi ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi et iterum ad ipsum estote, ne uos temptet satanas propter intemperantiam uestram. hoc autari posset non esse peccatum, misceri scilicet conjugi non filiorum procreandorum causa, quod bonum est nuptiale, sed carnalis etiam voluptatis; ut fornicationis, sive adulterii, sive cujusquam alterius immunditiae mortiferum malum, quod turpe est etiam dicere, quo potest tentante satana libido pertrahere, incontinentium devitet infirmitas. Possetgo, ut dixi, hoc putari non esse peccatum, nisi addidisset
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑. Mũdate quȩintꝰ fũt: et quȩ foris s̃ mñda er̃t.
Seo neistas elemosinas quẽ fi unt qe fruetib
t̃re repuisse uideret᷑. hee inq̃uit opor tuit face¬
id udiciũ. ⁊ Raritatẽ dĩ ulla no omittere.
id ÷ elemosinas fructuũ t̾renorũ. Nõ gͦ se fal¬
lat. qui ꝑelemosinas ꝗͣ. libet largissimas frue
emere existimãt ĩ facinoꝵ in manitate ac fla¬
giciorũ neqͥtia ꝑmanendi. Nonsolũ eñi hec
faciũt: s ita diligũt ut ineis sẽ ꝑ optent tã¬
tũ si possint impune uersari. qui auͣt dili¬
git iniquitatẽ odit animã suaͣ. & qui odit
animã suã: ñ÷ misericors s crudelis. Dilige̾¬
do eã quippe scdm scłm. odit eã. scdm dm̃
Si ergo uellet dare elemosinã. ꝑ quã illi
qui ñ eget. Idõ dictũ. Misericordia eiꝰ pͣue¬
U E sunt aut̃ leuia. quȩ grauia pẽccata.
ñ humano s diuino sunt pensanda ui¬
dicio. Uidemꝰ eñi que dã ab ipsis qͦ apłisa
ignoscendo fuisse conceissa quale illud÷ qd̃

Expanded text:
« Mundate quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt: » sed ne istas eleemosynas, quae fiunt de fructibus terrae, respuisse videretur: « Haec, inquit, oportuit facejudicium et charitatem Dei; et illa non omittere , » id est eleemosynas fructuum terrenorum. Non ergo se fallant, qui per eleemosynas quamlibet largissimas fructemere existimant in facinorum immunitate ac flagitiorum nequitia permanendo. Non solum enim haec faciunt, sed ita diligunt, ut in eis semper optent tantum si possint impunegit iniquitatem, odit animam suam; et qui odit animam suam, non est misericors sed crudelis. Diligendo eam quippe secundum saeculum, odit eam secundum Deum; si ergo vellet ei dare eleemosynam, per quam illi qui non eget. Ideo dictum est: « Misericordia ejus praeuae sint autem levia, quae gravia peccata, non humano, sed divino sunt pensanda judicio. Videmus enim quaedam ab ipsis quoque Apostolis ignoscendo fuisse concessa: quale illud est quod
Abbreviated transcription (Latin):
amore possessa sunt. S qm̃ alt̾ut᷑ condicione ꝓposi¬
ta. eis pociꝰ carere mallet ꝙͣ.⁊p̃o. nectimore amit̾¬
tendi talia deserit. xp̃m. qͣ uis doleat dĩ amittit.
saluus: quide̾ sic tam̃ qͣsi ꝑ igne̾. quia urit eũ
neq cͣstmit fundamͣti stabilitate. atq in corrupti¬
incredibile nͣ nutrũ ita sit queri potest. ⁊ aut
inueniri aut lat̃eñnullos ficeles ꝑ ignẽ quendã
purgatoriũ quanto magis minus ue bona ꝑeuncia
dilerer᷑. tanto tardiꝰ citiꝰq saluari. Nontam̃ tales de
qualib dictũ ÷ quod regnũ sĩ ñpossidebuͣt nisi
c̃uenient᷑ penitentib eadẽ crimina remittant᷑.
Cõuenient᷑ aut̃ diril ͭ steriles in elemosinis nͣsĩt.
quib tantũ tribuit script᷑a diuina ut earum
tantũmͦ fructũ se inͥputaturũ p̃nuntiet dñs
dertris. & earũ tantũmͦ sterilitatẽ sinistris quã

Expanded text:
amore possessa sunt. Sed quoniam alterutra conditione proposita, eis potius carere mallet quam Christo, nec timore amittendi talia deserit Christum, quamvis doleat cum amittit, salvus est quidem, sic tamen quasi per ignem: quia urit eum neque consumit fundamenti stabilitate atque incorruptiincredibile non est, et utrum ita sit, quaeri potest: et aut inveniri, aut latere, nonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tqualibus dictum est quod regnum Dei non possidebunt, nisi convenienter poenitentibus eadem crimina remittantur. Convenienter autem dixi, ut steriles in eleemosynis non sint, quibus tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputaturum praenuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo sterilitatem sinistris; q
Abbreviated transcription (Latin):
miscdiã facientes. Propt̾ quẽ ilectionis ordinẽ die¬
s eos quod forinsecꝰ selaualunt. intꝰ aut̃ inpina ⁊iniqͥ¬
taite pleni erant. admonẽs quandã elemosinã quã
abi homo debet pͥmitꝰ dare. ũt̾iora mundare.
Ueruntam̃ ĩ quid quod suꝑt oate elemosinã nec
ce omia mũda sunt uob̾. Ie ĩde ut ostenderet¬

Expanded text:
ntes. Propter quem dilectionis ordinem dicset eos quod forinsecus se lavabant, intus autem rapina et iniquitate pleni erant, admonens quadam eleemosyna, quam sibi homo debet primitus dare, interiora mundari: Verumtamen, inquit, quod superest, date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾it fides saluare eũ: Porro aut̃ si homo sceleratꝰ
ꝓpt̃ fidẽ solã perigne̾ saluabit᷑. ⁊ sic÷ acci piendũ qͦd
ait apłs paulus. ipse auͣt saluus erit sic tam̃ qͦsi
ꝑ ignẽ. pot̾it gͦ saluare sine oꝑib fioes: & falsum
erit quod dirit eiꝰ coapłs iacob. falsũ erit ⁊ illud qd̃

Expanded text:
obi II, 17, 14? Porro autem si homo sceleratus propter fidem solam per ignem salvabitur, et sic est accipiendum quod ait beatus Paulus, Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem; poterit ergo salvare sine operibus fides, et falsum erit quod dixit
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ gr̾a noluissent: ⁊ tam̃ uerũ ẽ. quod audier᷑.
date elemosinã ⁊ ecce om̃na mudasuͣt uobis
qui eñi uult ordinate dare elemosinã: a se¬
ipso debet inciꝑe. ⁊ eã sibi pͥmu dare. Est
eñi elemosina opꝰ miscđie. Uerissimeq dic¬
tũ ÷. Miserere anime tue place̾s dõ. ꝓptͣ ħre¬

Expanded text:
Et tamen verum est quod audierant, Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. Qui enim vult ordinate dare eleemosynam, a seipso debet incipere, et eam sibi primum dare. Est enim eleemosyna opus misericordiae, verissimeque dictum est: Miserere animae tuae placens Deo . Pr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯunt aũt queleiustma putarentur nͥ inseriptu¬
rns demonstrarent᷑ opinione gͣuiora. Quis eñi di¬
cente fri suo fatue: reu̾ gehenne putaret. nisi
ueritas diceret: Cui tam̃ uulneri subgee̾. conti¬
nuo medicinã. p̃ceptũ fr̃ne resconciliationi ad¬
niusges oner qͥppe ait. gi gͦ offeres munus tuu̾ ad
altare : ⁊ ibi reco: datus fueris qr frͣ tuus habet¬
magnu̾i peceatũ sit dies obseruare. ⁊ m̃ses. ⁊ annos.
nte pora. sic̃ obseruat᷑. quicertis dieb siue mͣsibus.
siue annis uolunt ł nolunt aliqͥs inchoare. eo qd
seđm uanas doctrinas hominũ faiusta ł ĩfiusta er¬
istimẽt tẽpora. hͥ huiꝰ mali magnituoinẽ excimore
apłi pensaremꝰ: quitalib ait. Timeo uos neforte

Expanded text:
uaedam quae levissima putarentur, nisi in Scripturis demonstrarentur opinione graviora. Quis enim dicentem fratri suo, Fatue, reum gehennae putaret, nisi Veritas diceret? Cui tamen vulneri subjecit continuo medicinam, praeceptum fraternae reconciliationis adjungens: mox quippe ait, Si ergo offers munus tuum ad altaremagnum peccatum sit dies observare, et menses, et annos, et tempora sicut observant qui certis diebus, sive mensibus, sive annis volunt et nolunt aliquid inchoare, eo quod secundum vanas doctrinas hominum fausta vel infausta existiment tempora, nisi hujus mali magnitudinem ex timore Apostoli pensare
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ erit uita sine morte. sine errore u̾itas. sine ꝑt̾bato̾e felit᷑as:
neqͣquam dubitare debemꝰ. rerum que ad nos ꝑtinent
bonarum causam ñ esse. iisi bonitate̾ dei. Ma¬
larũ uͦ ab immutabili bono. deficiente bomi muta
ẽ creaturȩ rationalis malũ. Id ẽ pͥmapͥuatioboni.¬
de ĩde iam ȩtiã nolentib subintrauit ignorantia re¬
rũ agendarũ & concupiscentia nariaru᷑i: quib comi¬
tes sub ĩferunt᷑ eror et dolor. Quȩ duo mala quanoo
imminentia sentiunt᷑. ea fugicantis animi motus.
uocat᷑ metꝰ. porro animus cũ adispistit᷑ cõcupita.
quã uis ꝑnitiosa uł mania: qm̃ iderrore ñsentit:
foncib om̃is miseria nat᷑e rationalis emanat.:¬

Expanded text:
ubi erit vita sine morte, sine errore veritas, sine perturbatione felicitas: ubi erit vita sine morte, sine errore veritas, sine perturbatione felicitas: nequaquam dubitare debemus, rerum quae ad nos pertinent bonarum causam non esse nisi bonitatem Dei; malarum vero ab immutabest creaturae rationalis malum, id est, pdeinde jam etiam nolentibus subintravit ignorantia rerum agendarum, et concupiscentia noxiarum; quibus comites subinferuntur error et dolor: quae duo mala quando imminentia sentiuntur, ea fugitantis animi motus vocatur metus. Porro animus cum adipiscitur concupita, quamvis perniciosa vel inania, quoniam id errore non sentit, fontibus omnis miseria naturae rationalis emanat.
Abbreviated transcription (Latin):
menciendo. Possumꝰ enĩ & furando aliqndo ꝓd. eẽ. si
pauꝑ cui palam dat᷑ sentit cõmodũ ⁊ diues cui clam
tollitur ñ sentit incomodũ. Nec idõ tale f urtũ qͥsqͣm
dixerit ñ eẽ. peccatũ. Possumꝰ et ad ulterando si aliqͣ nͥ
ad hoc ei consentiat᷑ appareat amando moritura. et si
uixerit penitendo purganda. nec idõ peccatũ negabit᷑.
tale adultiũ. Si aut̃ mĩto nob̾ placet castitas. qͥd offen¬
dit᷑ uitas ut ꝓpt̾ alienam utilitatẽ illa ñ uiolet᷑ adulte¬
rando & iuolet᷑ ista mentiendo : Plurimũ qͥdẽ ad bonũ
ꝓfecisse hominis. qͥ ñ nͥ ꝓ salute hominis m̃tiunt᷑. ñ ẽ.
negandũ. S ĩ eoꝵ tali ꝓfecto mĩto laudat᷑. uł ȩtiã tẽꝑa¬
lit̾ remunerat᷑ beniuolentia ñ fallatia. Quȩ ut ignos
enĩ ampliꝰ. ẽ: a malo .ẽ. Eropt̃ qđ malũ qͥa subriꝑe
in hac mortalitate ñ desinit: ȩtiã ipsi coheredes xͥ dicut̃.
et malarũ. qͣntũ uiȩ satis. ẽ. qͦ nos ꝑducat ad regnũ:

Expanded text:
mentiendo. Possumus enim et furando, si pauper cui palam datur, sentit commodum, et dives cui clam tollitur, non sentit incommodum: nec ideo tale furtum quisquam dixerit non esse peccatum. Possumus et adulterando, si aliqua, nisi ad hoc ei consentiatur, appareat amando moritura, et si vixerit, poenitendo purganda: nec ideo peccatum negabitur tale adulterium. Si autem merito nobis placet castitas, quid offendit veritas, ut propter alienam utilitatem illa non violetur adulterando, et violetur ista mentiendo? Plurimum quidem ad bonum profecisse homines, qui non nisi pro salute hominis mentiuntur, non est negandum: sed in eorum tali profectu merito laudatur, vel etiam temporaliter remuneratur benevolentia, non fallacia, quae ut ignoscaenim amplius est, a malo est . Propter quod malum, quia subrepere in hac mortalitate non desinit, etiam ipsi cohaeredes Christi dicunt, et malarum, quantum viae satis est quae nos perducat ad regnum,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥt᷑: sciens autẽ uoluntatẽ m̃titur. Nõ consid̾atis itaq
rebꝰ ipsis de qͥbꝰ aliqͥd dr̃. s sola intentione dicentis. melior
⁊ qͥ nesciens falsum dic̃ qm̃ id uerũ putat: qũa qͥ m̃cien¬
di animũ sciens gerit. nesciens uerum ẽẽ qđ dicit. Ille
nãq aliud nͣ habet in animo: aliud in u̾bo. Huc uͦ quale¬
cũq ꝑse ipsũ sit qͦd ab eo drͣ. aliud tam̃ clausũ in pectore

Expanded text:
autem voluntate mentitur. Non consideratis itaque rebus ipsis de quibus aliquid dicitur, sed sola intentione dicentis, melior est qui nesciens falsum dicit, quoniam id verum putat, quam qui mentiendi animum sciens gerit, nesciens verum esse quod dicit. Ille namque non aliud habet in animo, aliud in verbo: huic vero qualecumque per se ipsum sit quod ab eo dicitur, aliud tamen clausum in pectore,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑuirare. ⁊ de reb ad dĩ cultũ ꝑtinentibꝰ. ac de ip¬
sa dĩ natura falsũ aliquid dicere ñnumꝗͣ bonũ piumq
opus ẽẽ contendant. Michi autẽ uidet᷑ peccatũ ẽẽ qͥdẽ
om̃e mͣdatiũ. s multũ inter esse. quo animo. ⁊ de quibꝰ
rebꝰ qͥsq mentiat᷑. Nõ enĩ sic peccat ille qͥ cõsulendi. qͦmͦ
ille qͥ nocendi uoluntate m̃titur. Aut uͦ tantũ nocet qͥ
uiatorẽ mentiendo in diu̾sum it᷑ mitcit. qͣntũ is qͥuiam
uitȩ mendacio fallente deprauat. Nemo sane m̃tiens
÷ ñ fallit ipse. s fallit᷑. Non itaq m̃dacũ. s aliqͣndo teme¬
ritatis arguendus ÷: qͥ falsa in cautius credita ꝑueris ha¬
bet. Potiꝰ qi contrario quantũ in ipso ẽ. ille m̃titur: qͥ diẽ
uerũ qđ putat falsũ. Quantũ enĩ ad animã eiꝰ atcinet.

Expanded text:
rare, et de rebus ad Dei cultum pertinentibus ac de ipsa Dei natura falsum aliquid dicere, nonnunquam bonum piumque opus esse contendant. Mihi autem videtur peccatum quidem esse omne mendacium, sed multum interesse quo animo et quibus de rebus quisque mentiatur. Non enim sic peccat ille qui consulendi, quomodo ille qui nocendi voluntate mentitur: aut vero tantum nocet qui viatorem mentiendo in diversum iter mittit, quantum is qui viam vitae mendacio fallente depravat. Nemo sane mentiensn fallit ipse, sed fallitur. Non itaque mendacii, sed aliquando temeritatis arguendus est, qui falsa incautius credita pro veris habet. Potiusque e contrario, quantum in ipso est, ille mentitur, qui dicit verum quod putat falsum. Quantum enim ad animum ejus attinet,
Abbreviated transcription (Latin):
rasset testimoniũ: cõtinuo subiecit. Iuomodo autem
inuocabunt inqu̾e ñ credider̃: ꝓ ptͣ hoc simbolũ. In bis
duobꝰ: tria illa intuere. Fides credit. spes ⁊ caritas orant.
S sine fide eẽ ñpossunt. ac ꝑ hoc ⁊ fides orat. ꝓpt̾ea qͥppe dic¬
tũ ẽ. Iuomͦ inuocabunt in qu̾e ñ credider̃.

Expanded text:
continuo subjecit, Quomodo autem invocabunt, in quem non crediderunt ? propter hoc Symbolum. In his duobus tria illa intuere: fides credit, spes et charitas orant. Sed sine fide esse non possunt; ac per hoc et fides orat. Propterea quippe dictum est, Quomodo invocabunt, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
Ro pħa osee. ita ante p̃nunciauit. Ego inquit
capiam &e uadam. tollã. &e non ẽ qui eruat.
Uadens reuertar ad locum meũ. idẽ. ad celeste regͣnũ.
Et infra. De manu inquit mortis lib̾abo eos. de mor
te redimã illos. Ero mors tua omors. ero morsus

Expanded text:
 per Osee ita ante praenuntiavit: Ego, inquit, ego capiam, et vadam; tollam, et non est qui eruat; vadens revertar ad locum meum; id est, ad coeleste solium. Et infra: te redimam eos: et ero mors tua, o mors: ero morsus
Abbreviated transcription (Latin):
dñi uiuos iudicandos. non iustos tantum &e pec¬
catores uidicari. sic̃ dio̾dorus significari putat. s iuuos
eos qui incarne inueniendi sunte. Qui adhuc martuns¬
cteduntur uel mmitandi sicut uolunt alis iec suscita¬
ti continio uel reformati cummortius uidicentur.
ost resurrectionem &e uidicim auuuar
non eredamus testitutionẽ futunã. quam orige¬
nes delirit ut demones uel impis homines post toiu¬
cr eati si ntreiscane digntatem. uel musti uastortun
socuetate donentur. es quos hoc diune conuemit ꝓs¬
erati ne quad ex racionabilibus pereat creaturibs
quolibit madosaluentur. s: nos credimus ipst uudi

Expanded text:
uos judicandos, non justos tantum ac peccatores judicari, sicut Diodorus significari putat, sed vivos eos qui in carne inveniendi sunt dicitcreduntur, vel immutandi, sicut alii volunt, ut suscitati continuo vel reformati cum ante mortuis judicentur. Post resurrectionem et judicium non credamus restitutionem futuram, qua Origenes delirat, ut daemones vel impii homines post tormcreati sunt, dignitatem; vel isti justorum societate donentur, eo quod hoc divinae conveniat pietati, ne quid ex rationalibus pereat creaturis, sed quolibet modo salventur. Sed nos credamus ipsi judici
Abbreviated transcription (Latin):
oti duas animas dicimus ẽẽ in uno homine.
sic̃ iacobus et alii sirorũ disputatores scribũt.
unam animalẽ qua animetur corpus & mixta sangͥ¬
nisit. et altam spũalẽ quȩ rationẽ ministret. s dm̃s
soc ietate sua uiuificet. et semet ipsã sua ratione
disponat habens in se libertatẽ arbitris ut in sua
coxdimus habere animam substãtialẽ. quȩ erata
corpe uuuit et rationẽ suam atq ingenia uiuant¬

Expanded text:
 duas animas esse dicimus in uno homine,  duas animas esse dicimus in uno homine, sicut Jacobus et alii Syrorum disputatores scribunt, unam animalem qua animetur corpus, et immixta sit sanguini, et alteram spiritalem quae rationem ministret; sed dicimus societate vivificet, et semetipsam sua ratione disponat: habens in se libertatem arbitrii, ut in suacredimus habere animam substantialem, quae et exuta corpore vivit, et sensus suos atque ingenia viva
Abbreviated transcription (Latin):
tiprincipis ereuut d̃ cȩlum et terramet aqiub
eꝓnichiuos et cum ad huc tenebrȩ ipsam aquam
ocuuiltarent. et aquam terram absconderet. facti
ciola di uolunao s. haberet in quibus mͣulta ante
e̾ . et om̃ia implet atq constringit. idõq in uisibi¬
lis om̃ibus creaturis. quod in corporeus ẽ
Reatiuna omnis corporea angłi et uirtutes ome¬
caliter circum scribunt. sicut̾ anima humana quȩ
carne clauditur: et demones qui ꝑsubstantiam an-
n mortales credimus intellectuales naturas. quȩ
carne carent. nec habent quo cadant. ut resurrec¬
tione egeant post riunam.
naturas. nec simul crratas. sicut origenes fin¬
git neq corꝑibus per coitum seminant᷑. sicut lucife¬
ram &e cirillus. et alii latinorũ p̃sumptores affirmãt.¬
cio coagulari in uulua: & conpingi atq formari.¬
mato iam corꝑe animam creari & in fundr̃ ut ui¬
uat in ut̃o homo. ex anima constans et corꝑe. et egͤ¬
diatur iuuus ex ut̾o plenꝰ humana substantia¬

Expanded text:
principio creavit Deus coelum et terram et aquam ex nihilo. Et cum adhuc tenebrae ipsam aquam occultarent, et aqua terram absconderet, facti tiosa Dei bonitas, sed haberet in quibus per multa ante est, et omnia implet atque constringit; ideo invisibilis omnibus creaturis, quia incorporeus est. Creatura omnis corporea, angeli et omnes coecaliter circumscribuntur, sicut et anima humana quae carne clauditur, et daemones qui per sImmortales credimus intellectuales naturas quae carne carent, nec habent quo cadant, ut resurrectione egeant post ruinam. naturas, nec simul creatas, sicut Origenes fingit; neque cum corporibus per coitum seminantur, sicut Luciferiani, et Cyrillus et aliqui Latinorum pcio coagulari in vulva, et compingi atque formarimato jam corpore animam creari et infundi, ut vivat in utero homo ex anima constans et corpore, et egrediatur vivus ex utero plenus humana substantia
Abbreviated transcription (Latin):
dit ultiꝰ moderatione miserationis suȩ. ne illi
quib regenerationis grͣa nõ confert᷑. nimia
sarcina inipsa sua et̃na dampnatione pͣmerẽ¬
tur. si cogerent᷑ ab inicio generis humani
om̃iũ p̃cedentiũ parentũ suoꝵ originalit᷑
peccata cõtͣhere. ⁊ penas ꝓeis debitas pendere.
an aliud aliquid deretanta in scripturis scis
diligentiꝰ ꝑ scrutatis adq tractatis ualeat łño
ualeat reꝑiri: temere adfirmare ñ audeo. Illutd̃¬

Expanded text:
dit ulterius moderatione miserationis suae, ne illi quibus regenerationis gratia non confertur, nimia sarcina in ipsa sua aeterna damnatione premerentur, si cogerentur ab initio generis humani omnium praecedentium parentum suorum originaliter peccata contrahere, et poenas pro eis debitas pendere: an aliud aliquid de re tanta, Scripturis sanctis diligentius perscrutatis atque tractatis, valeat vel non valeat reperiri, temere affirmare non audeo. CAPUT X
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitates due. una scilicet xpͣi: alt̾a diaboli. una
bonoꝵ : alt̾a malorũ. Utraq tam̃: uangłoꝵ ⁊ homi¬
nũ. istis uoluntas: illis facultas. ñ poterit e̾e. ulla pec¬
candi Pulla conditio moriendi. Istis inęt̾na uita uere
feliciterq uiuentib : ilis in felicit̾ inȩterna morte
sine moriendi potestate durantib qm utriq sine
sine. S inbeatituoine isti. inmiseria uoro illi: alliꝰ¬

Expanded text:
scilicet Christi, altera diaboli; una bonorum, altera malorum; utraque tamen et angelorum et hominum. Istis voluntas, illis facultas non poterit ulla esse peccandi vel ulla conditio moriendi. Istis in aeterna vita vere feliciterque viventibus, illis infeliciter in aeterna morte sine moriendi potestate durantibus, quando utrique sine fine, sed in beatitudine isti, in miseria vero illi,
Abbreviated transcription (Latin):
ciendo. Hec dubitandũ ÷. dm̃ fac̾e bene ȩcĩa sinendo
fieri: quecũq fiunt male. Noͣ enͣi hoc : nͥ iusto uidicio
sinit. et ꝓfecto bonu̾s om̃e quod iustũẽ. qũa uis
s etiã sint unala. bonu̾t. Nã nͥ e̾e̾t. hoc bonũ. ut
e̾ent. ⁊ mala. nullo mͦ c̾e̾ si nerent᷑. ab om̃i pocente
bono. Cui ꝓcul dubio quantũ facile ẽ. quod uult fa¬
ere tantũ facile qd ñ uult e̾e̾. ñ sinere. hoc nͥ credamꝰ
ꝑiclitat᷑ ipsũ nr̃e confessionis iniciũ: quanos dm pa¬
trẽ om̃ipotentẽ credere confiteiur. Neq eñ obali
nec uoluntate cuiuspiã creat̾e uoluntatis om̃ipstis

Expanded text:
le. Nec dubitandum est Deum facere bene, etiam sinendo fieri quaecumque fiunt male. Non enim hoc nisi justo judicio sinit; et profecto bonum est omne quod justum est. Quamvis sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum, ut essent et mala, nullo modo esse sinerentur ab omnipotente bono: cui procul dubio quam facile est quod vult facere, tam facile est quod non vult esse non sinere. Hoc nisi credamus, periclitatur ipsum nostrae Confessionis initium, qua nos in Deum Patrem omnipotentem credere confinec uoluntate cuiuspiam creaturae uoluntatis omnipotentis
Abbreviated transcription (Latin):
niꝰ: ita ⁊ illic omͣs homines om̃e hominũ genus.
intelligere possumꝰ. et quocũq alio mͦ ĩtelligi
podest sũ catñ credere ñ cogamur aliquid om̃ipo¬
centẽ uoluisse fieri factũq nͣ e̾e̾. qui si ne ullis
cantat. om̃ia quecũq uoluit fec̃. ꝓ fecto face̾
noluit. qued eũq non fecit.

Expanded text:
nes, omne hominum genus intelligere possumus: et quocumque alio modo intelligi potest, dum tamen credere non cogamur aliquid omnipotentem Deum voluisse fieri, factumque non esse; qui sine ullis cantat, omnia quaecumque voluit, fecit, , profecto facere noluit quodcumque non fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝑtinere. potest qui hoc puta et ꝑturbari. si uniᷤᷤ
medicus alia ꝑministros suos inbecilliorib alia
ꝑse ipsum ualentiorib precipiat ad reparandam
ul obtinendam salutem. Ut enim ars medicine
cũ eadem maneat. neq ullo pacto ipsa mutetur:
mutat tamen preceptum lãg̾entib. quia mu¬
tabilis⁊ nr̃a ualitudo: ita diuina ꝓuidentia cum
sit ipsa om̃ino in cõmutabilis. mutabili tamen

Expanded text:
que pertinere; potest qui hoc putat perturbari, si unus que pertinere; potest qui hoc putat perturbari, si unus medicus alia per ministros suos imbecillioribus, alia per seipsum valentioribus praecipiat ad reparandam, vel obtinendam salutem. Ut enim ars medicinae, cum eadem maneat, neque ullo pacto ipsa mutetur, mutat tamen praecepta languentibus, quia mutabilis est nostra valetudo: ita divina providentia, cum sit ipsa omnino incommutabilis, mutabili tamen
Abbreviated transcription (Latin):
choatur caritate ꝑficitur: ppłs timore constictus tẽ¬
pore seruitutis. inueteri lege i ultis sacramentis
ouerabatur. Hoc eñ utile talib erat ad desiderandam
uenit ab ipsa dĩ sapientia homine assũpto. u inliber¬
tate uecati sumus. pauca sacramenta saluberrima
constituta sunt que satietatem xp̃iani ppłi hoc ÷
sub uno deo libere multitudinis centinerent. Multa
uero que ppło hebreo hoc ÷ sub eodem uno deo con¬
pedite multitudini imposita erant. ab actione
remota sunt: infide atq interpretatione man
serunt. Ita nec seruiliter alligant. ⁊ exercent
liberalit᷑ animum. Quisquis autem idõ negat
utrumq testamentum abuno deo eẽ. posse. quia
nenͣtur: potest dicere non posse fieri. ut pater fami¬
dum ad optare dignatur. Si autem precepta uicę
mouent. quod inuetere lege minora sunt. in ȩuan¬
głio maiora : udõ putatur non ad unum dm̃ utra¬

Expanded text:
choatur, caritate perficitur, populus timore constrictus temchoatur, caritate perficitur, populus timore constrictus tempore seruitutis in uetere lege multis sacramentis onerabatur. hoc enim utile talibus erat ad desiderandam uenit ab ipsa dei sapientia homine assumto et in libertatem uocati sumus, pauca sacramenta saluberrima constituta sunt, quae societatem christiani populi, hoc est sub uno deo liberae multitudinis continerent. multa uero quae populo Hebraeo, hoc est sub eodem uno deo compeditae multitudini imposita erant, ab actione remserunt. Ita nunc nec serviliter alligant, et exercent liberaliter animum. 34. Quisquis autem ideo negat utrumque Testamentum ab uno Deo esse posse, quia nentur; potest dicere non posse fieri ut unus paterfamidum adoptare dignatur. Si autem praecepta vitae movent, quod in veteri Lege minora sunt, in Evangelio majora, et ideo putatur non ad unum Deum utra
Abbreviated transcription (Latin):
suo siue ad uindictam peccatorum. siue ad hominis
liherationẽ. quamq facile corpus animo seruiat cum
ipse subitiatur dõ. Quib ꝑfectis non solum nulla
sub stantia malumẽ. quos fieri numquam potest: s
etiã nullo malo afficitur. quod fieri ꝑpeccatum ⁊uin-¬
dictam potuit. & hec ÷ disciplina naturalis ꝓpͣianis¬
minus intelligentib plena fide. digna intelligenti¬
b autem om̃i errore purgata. Iam uero ipse tocus doc¬
trine modus partim similitudinib indictis. infactis.
insacram̃tis. ad om̃em anime instructionẽ erercita¬
cionemq accomodatis. quid aliud quam rationalis
discipline regulam impleuit: Nam ⁊ misteriorum
expositatio ad ea dirigitur: que apertissime dictasũt.
Et si ea tantum e̾ent que facillime intelliguntur.
nec studiose que reretur: nec suauiter inueniretur
non c̾ent signacula ueritatis: satis cum crgnitione
accio conueniret. N ũc uero qmͣ pietas timore in¬

Expanded text:
suo siue ad uindictam peccatorum siue suo siue ad uindictam peccatorum siue liberationem, quamque facile corpus animae serviat, cum ipsa subjicitur Deo. Quibus perfectis non solum nulla substantia malum est, quod fieri nunquam potest; sed etiam nullo malo afficitur, quod fieri per peccatum et vindictam potuit. Et haec est disciplina naturalisminus intellegentibus plena fide digna, intellegentibus autem omni errore purgata. Iam uero ipse totius doctrinin sacramentis, ad omnem animae instructionem exercitationemque accommodatus, quid aliud quam rationalis disciplinae regulam implevit? Nam et mysteriorum expositio ad ea dirigitur, quae apertissime dicta sunt. Et si ea tantum essent quae facillime intelliguntur, nec studiose quaereretur, nec suaviter inveniretur  in sacramentis non essent signacula veritatis, satis cum cognitione actio conueniret. nunc uero quoniam pietas timore in
Abbreviated transcription (Latin):
inhiabant. ⁊ rer fieri noluit. Carnales filios magnĩ
bonum putabant: tale coniugium ꝓlemq cont̾esit.¬
Contumelias suꝑbissime horrebant: om̃e genus con¬
tumelirum sustinuit. Iniurias intolerabies ẽẽ arbi¬
trabantur. que maior inuiria. quam iustum in no¬
centem q dampnari : Dolores corporis ex secrabantur:
flagellitus. atq crutiatus ẽ. Mori metuebant: morte
mustatus ẽ. Ignominiosissimum mortis genus crucẽ
pucabant: crucifiriis ẽ. Om̃ia que habere cupientes
non recte uplebamus: carendo uile fecit. Om̃ia que
uitare cupientes. abstudio deuiabamus. ꝑpetiendo deie¬
cit. N on eñi ullum peccatum cõmitti potest: nisi oum
appetuntur ea que ille contẽpsit: aut fugiuntur. que
ille sustinuit. Tota itaque uita eiꝰ int̾ris ꝑhominem
quem suscipere dignatus ẽ. disciplina moꝵ fuit.
Resurrectio uero eiꝰ amortuis nichil hominis ꝑi-¬
re nature. cum om̃ia salua sunt dõ. indicauit

Expanded text:
inhiabant: rex fieri noluit; carnales filios magnum inhiabant: rex fieri noluit; carnales filios magnum bonum putabant: tale coniugium prolemque contemsitcontumelias superbissime horrebant: omne genus contumeliarum sustinuit; iniurias intolerabiles esse arbitrabantur: quae maior iniuria quam iustum innocentemque damnari? dolores cOrporis execrabantur: flagellatus atque cruciatus est; mori metuebant: morte multatus est; ignominiosissimum mortis genus crucem putabant: crucifixus est; omnia quae habere cupientes non recte uiuebamus carendo uilefecit; omnia quae uitare cupientes ab studio deuiabamus ueritatis perpetiendo deiecit. non enim ullum peccatum committi potest nisi dum appetuntur ea quae ille contemsit aut fugiuntur quae ille sustinuit. tota itaque uita eius in terris per hominem, quem suscipere dignatus est, disciplina morum fuit. resurrectio uero eius a mortuis nihil hominis perire naturae, cum omnia salua sunt deo, satis indicauit,