comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
post incuenturus est fortior
meest. cuius non sum dignus
calciamenta portare: ipse
uos baptiz abit in spu scõ etigni.
Cuiusuenti labrum inma¬
nusua et permundabitareã
suam. et congregabit triticũ
suum inhorreum palcas
autem conburet igniinextin¬
guibili.
T uncuenitihs agalilaca in
iordanenadiohannem. ut
baptitareturabeo
lohanne sautem prohibebateũ
dicens. Igo ate debeobaptiza¬
riet tuuenis ad me. Respon¬
dens. uitemihs. dixitei.
Sine modo. sicenim decetnos
implere omnemiustitiam.
Tunc dimisiteum
Baptizatus. uitemilis con¬
festimascenditde aqua.
łtecceaperti s unt ei caeli et ui¬
dit spmdĩ descendentem sicut
columbam et uenientẽ suꝑse
Itecceuox decuaelis dicens.
hicest filius mcusdilectus inquo
mihi conplacui.

Expanded text:
enturus est fortior me est cuius non sum dignus calciamenta portare ipse vos baptizabit in Spiritu Sancto et igni cuius ventilabrum in manu sua et permundabit aream suam et congregabit triticum suum in horreum paleas autem conburet igni inextinguibili tunc venit Iesus a Galilaea in Iordanen ad Iohannem ut baptizaretur ab eo Iohannes autem prohibebat eum dicens ego a te debeo baptizari et tu venis ad me respondens autem Iesus dixit ei sine modo sic enim decet nos implere omnem iustitiam tunc dimisit eum baptizatus autem confestim ascendit de aqua et ecce aperti sunt ei caeli et vidit Spiritum Dei descendentem sicut columbam venientem super se et ecce vox de caelis dicens hic est Filius meus dilectus in quo mihi conplacui
Abbreviated transcription (Latin):
pus quod ex quisierit amagis.
Tunc adimpletum est quod dic¬
tum est perhieremiam prophetã
dicentem. Vox in ram a audita
est ploratus ctululatus multus.
rachelplorins filiossuos. et nolu¬
it consolariquia non sunt.
DEFUNCTOMIREM HE
in somnis iose phina egyptodicens.
Surgeetaccipepuerum et matrẽ
cius et uade interram irł.
de functi sunt enim quiquaere¬
bant animampueri. Qui surgens
accepit puerumet matremeius.
et uenit interramirł.
Audiens uitem quod archelaus
regnaretiniudaca proherodepa¬
tresuo timuit illo ire.
itammonitus in somnis. secessit
in partesgalileae. itueniens ha

Expanded text:
pus quod exquisierat a magis tunc adimpletum est quod dictum est per Hieremiam prophetam dicentem vox in Rama audita est ploratus et ululatus multus Rachel plorans filios suos et noluit consolari quia non sunt defuncto autem Herin somnis Ioseph in Aegypto dicens surge et accipe puerum et matrem eius et vade in terram Israhel defuncti sunt enim qui quaerebant animam pueri qui surgens accepit puerum et matrem eius et venit in terram Israhel audiens autem quod Archelaus regnaret in Iudaea pro Herode patre suo timuit illo ire et admonitus in somnis secessit in partes Galilaeae et veniens
Abbreviated transcription (Latin):
natareth. Utadimpleretur ꝗd
dictum est perprophetas qm̃na
t areus uocabitur.
Indibus autemillis uenitio¬
hannes baptista. praedicans in
deserto iude ac et dicens.
Paenitentia magite ad propin¬
quabi tenim ragnum caclorum.
Hicestenim quidictus est per
esuram prophetam dicentem.
Voxclamantis inde serto para¬
teuiam dñi rectas facite semi¬
tascius.
pscaute miohinnes habebat
uestimentum depiliscamelo¬
rum et conam pelliciam cir¬
cilumbossuos. Esca aute mei
crat locustae et mel siluestre.
Tunc exiebat ad eum hieroso¬
iymactomnis iudica etom̃is
regio circaiordanen et baptiza¬
bantur iniordane abco: confi¬
tentes peccata sua
Uidens autommultosphari¬
sacorum et sadducacorum ue¬
nientes ad baptis mumsuum.
dixiteis. Progeniesui pera¬
rumquis demonstrauit uobis
fugere a futurura
Facitcergo fructum dignum pae¬
nitenti&. et ne uelitis dicere
intrauos. patrem habemius
abraham. Dicocnim uobis.
Quoniam potense sids̃ delapi

Expanded text:
adimpleretur quod dictum est per prophetas quoniam Nazareus vocabitur in diebus autem illis venit Iohannes Baptista praedicans in deserto Iudaeae et dicens paenitentiam agite adpropinquavit enim regnum caelorum hic est enim qui dictus est per Esaiam prophetam dicentem vox clamantis in deserto parate viam Domini rectas facite semitas eius ipse autem Iohannes habebat vestimentum de pilis camelorum et zonam pelliciam circa lumbos suos esca autem eius erat lucustae et mel silvestre tunc exiebat ad eum Hierosolyma et omnis Iudaea et omnis regio circa Iordanen et baptizabantur in Iordane ab eo confitentes peccata sua videns autem multos Pharisaeorum et Sadducaeorum venientes ad baptismum suum dixit eis progenies viperarum quis demonstravit vobis fugere a futura ira facite ergo fructum dignum paenitentiae et ne velitis dicere intra vos patrem habemus Abraham dico enim vobis quoniam potest Deus
Abbreviated transcription (Latin):
dexterscandalizatte erueeũ
et proiceabste. Ix peditenim
tibi ut pereatunum membro¬
rumtuorum. quam totum
corpustuum mittatur in
gehennam. It sidexterama¬
nustua scandalizatte absci¬
deeam et proiceabste.
Expeditenim tibi ut pereat
unum membrorum tuorũ
quam totum corpustuum
eat ingehennam.
Dictum estautem. Quicumq
dimiserit uxorem suam
detillilibellumrepudii.
Igo autem dico uobis.
Quia omnis quidimiscrituxo¬
remsuam excepta fornicati¬
oniscausa. facitcam mõchari

Expanded text:
ndalizat te, erue eum et proice abs te. expedit tibi ut pereat unum membrorum tuorum, quam totum corpus tuum mittatur in gehennam. et si dextera manus tua scandalizat te, abscide eam et proice abs te. expedit tibi ut pereat unum membrorum tuorum, quam totum corpus tuum eat in gehennam. dictum est autem: quicumque dimiserit uxorem suam, det illi libellum repudii. ego autem dico uobis, quia omnis qui dimiserit uxorem suam excepta fornicationis
Abbreviated transcription (Latin):
quia fratertuus habet ali¬
quid aduersumte. relin¬
que ibimunus tuum ante.
altare. etuadeprius recon¬
ciliarefratrituo. et tuncue¬
nies offeresmunus tuum.¬

Expanded text:
quia frater tuus habet aliquid adversum te, relinque ibi munus tuum ad altare, et vade, prius reconciliare fratri tuo, et tunc veniens offeres munus tuum
Abbreviated transcription (Latin):
et taradethamar.
Phart sautemgenuit esrom.
łsrom autemgenuit aram.
Aram autemgenuit aminadab.
aminadab aut̃ genuit naasson.
Na asson aut emgenuit sabnon.
Salmonautem genuit boor
derachab.
Boo taut̃ genuit obedex ruth.
obebautem genuitiesse
lessc aut emgenuit dauid regem.
Dauidaut cmrexgenuit salo mo¬
nem excaquae fuituriac.
Salomonaut emgenui troboam.
Robo amautemgenuitabia.
abia autemgenuit asa
Asautem genuitiosaphat.
losaphat autem genuitioram:
loramautemgenuit oriam.
Otias autem genuitio atham.

Expanded text:
Thamar. Phares autem genuit Esrom. Esrom autem genuit Aram. Aram autem genuit Aminadab. Aminadab autem genuit Naasson. Naasson autem genuit Salmon. Salmon autem genuit Booz de Rahab. Booz autem genuit Obed ex Ruth. Obed autem genuit Jesse. Jesse autem genuit David regem. David autem rex genuit Salomonem ex ea quae fuit Uriae. Salomon autem genuit Roboam. Roboam autem genuit  Abia. Abia autem genuit Asa. Asa autem genuit Josaphat. Josaphat autem genuit Joram. Joram autem genuit Oziam. Ozias aute
Abbreviated transcription (Latin):
erum ad perdendum cum.
Quiconsurgens. accepitꝓuerũ
etmatremeius nocte et secessit
inacgrptum et eratibius que
ad obitum herodis. Vt adim¬
plerctur quod dictum est
ad nõ perprophetam dicentẽ
Exaegẏptouocaui filium mneũ.
Tunc herodes uidensqm̃ in lu¬
sus essetamagis. iratus. ẽ. ual¬
de. It mittensocciditomnes
pueros qui erant in bethlecmi
et in omnibus finibus eius

Expanded text:
erum ad perdendum eum. qui consurgens accepit puerum et matrem eius nocte et recessit in Aegyptum. et erat ibi usque ad obitum Herodis, ut adimpleretur quod dictum est a domino per prophetam dicentem: ex Aegypto uocaui filium meum. tunc Herodes uidens quoniam inlusus esset a magis iratus est ualde et mittens occidit omnes pueros qui erant in Bethleem et in omnibus f
Abbreviated transcription (Latin):
trelicta ciuitatenatareth
uenite thabitauit incaphar¬
naum maritimam. infinib
tabulon et nepthalim.
tumest peresaiam prophetã.
Terra ⁊ abulon et terranep¬
thalim uiamaris transior¬
danen galileae gentium po¬
pulus qui sedebat intene¬
bris lucemuidit magnam.
It sedentibus inregione et
um bramortis. luxorta c̃cis
Ex inde coepitihs̃ praedicare
et dicere. Paenitentiã agi¬
te. ad propinquabitenim
regnum caelorum.
mbulans autem iuxta
mare galileae uiditduos fr̃s:
simonem qui uocatur petrus.
ctandrcam fratrem cius mit¬
tentes rete in mare: erant

Expanded text:
relicta ciuitate Nazareth uenit et habitauit in Capharnaum maritimam in finibus Zabulon et Neptalin, tum est per Esaiam prophetam terra Zabulon et terra Nepthalim via maris trans Iordanen Galilaeae gentium populus qui sedebat in tenebris lucem vidit magnam et sedentibus in regione et umbra mortis lux orta est eis exinde coepit Iesus praedicare et dicere paenitentiam agite adpropinquavit enim regnum caelorum ambulans autem iuxta mare Galilaeae vidit duos fratres Simonem qui vocatur Petrus et Andream fratrem eius mittentes rete in m
Abbreviated transcription (Latin):
Toro babelaut̃ genuit abiud.
Abiud aut emgenuit eliachim.
Eliachimaut em genuitator.
Atorautem genuit sadoc
Sado cautemgenuit achim.
Achimautchgenuit eliud.
Eliud autemgenuit eleatar.
Eleat araut emgenuit matthan
Mãthan autem genuitiã cob
la cobautemgenuitiosephuirũ
mari a edequanatu s est ibs̃ in di¬
qui uocatur xp̃s.
Omne sergo generationes ab
abrahamusqueaddauidgene¬
rationes &iiIiota dauidusque¬

Expanded text:
autem genuit Abiud Abiud autem genuit Eliachim Eliachim autem genuit Azor Azor autem genuit Saddoc Saddoc autem genuit Achim Achim autem genuit Eliud Eliud autem genuit Eleazar Eleazar autem genuit Matthan Matthan autem genuit Iacob Iacob autem genuit Ioseph virum Mariae de qua natus est Iesus qui vocatur Christus omnes ergo generationes ab Abraham usque ad David generationes
Abbreviated transcription (Latin):
sumpsit eum diabolus in mon¬
tem excelsumualde. et osten¬
diteiomni a regnam undietglo¬
riameorum: et dixitilli
Hae comnutibidabo. sicadens
ad orauerisie. Tunc dicit
Scriptum estenim. dnm̃ dm̃
tuum ad orabis et illisoli
seruies.¬

Expanded text:
sumpsit eum diabolus in montem excelsum valde, et ostendit ei omnia regna mundi, et gloriam eorum. Et dixit illi: Haec omnia tibi dabo, si cadens adoraveris me. Tunc dicit scriptum est enim: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies
Abbreviated transcription (French):
Etcire uibat ihstotamgali¬
lacam. docensinsynagogis
eorum et praedicans euan¬
geliumregni. et sanansom
nem languorem et omnem
infirmitatemin populo.
Etabiit opiniocius intotam
syriam. etoptuleruntciom¬
nes malehabentes uariis
languoribus et tormentis
conpraehensos. et quidae¬
monia habebant et lunati
cos et paralrticos. et cura¬
uiteos. Et secutacsunt
cum turbacmultae degililea
et de capoli: et dehicro solrmis
et deiudaca ce de trinsiorda¬

Expanded text:
Et circuibat Jesus totam Galilaeam, docens in synagogis eorum, et praedicans Evangelium regni, et sanans nem languorem, et omnem infirmitatem in populo. Et abiit opinio ejus in totam Syriam; et obtulerunt ei omnes male habentes, variis languoribus et tormentis comprehensos, et qui daemonia habebant et lucos, et paralyticos, et curavit eos. Et secutae sunt eum turbae multae de Galilaea et Decapoli, et de Jerosolymis, et de Judaea, et de trans Jorda
Abbreviated transcription (Latin):
quod dictum estãõ per
prophetam dicentem
Faccuirgo muttrohabebit
et parietfilium et uocabunt
nomencius cmmanuhel.
quod est interpretatum no¬
biscumds̃. Ex surgens autem
io sephasomno fecit sicut cipre¬
cepitangelus dnĩ:
Et accepit coniugem suam
et non cognoscebattimdonec
pepcrit filium suum primo¬
genitum. et uocauit nomen
umergonatus essctihs̃ in
bethle cm iudae in diebus he¬
rodisregis. eace magiaborien¬
teuenerunt hicro solrmam
dicentes. Vbi est quinatus est
rexiudacorum ÷ Vidimus
enimstellam ciusinoriente
et uenimus adorarecum

Expanded text:
um est a Domino per prophetam dicentem ecce virgo in utero habebit et pariet filium et vocabunt nomen eius Emmanuhel quod est interpretatum Nobiscum Deus exsurgens autem Ioseph a somno fecit sicut praecepit ei angelus Domini et accepit coniugem suam et non cognoscebat eam donec peperit filium suum primogenitum et vocavit nomen cum ergo natus esset Iesus in Bethlerodis regis, ecce magi ab oriente uenerunt in Hierosolymam dicentes: ubi ost qui natus est rex Iudaeorum. uidimus enim stellam eius in orientem et uenimus adorare eum
Abbreviated transcription (Latin):
essedicit. Delaz ari resur¬
rectione.
Maria pedesihũ ungit etcapillis
suis ex tergit. ihs superasinũ
sedit. et uolentibusgrecisui¬
dercihm̃. Loquiturde grano
frumentiquod in terram
mittitur. Etuox decaelo
adihm̃. et quod multi ex prin
cipibuscrederentinihm.
sed propterpharisacos non
confiterentur.¬
edesdiscipulorum lauat. Deui¬
dae traditione et petrinegati¬
onepraedicit : et dedilectione
fratrum. Et quod ipsempa
tre et pater in ipsoest
Etdcobscruan dis mnandatis
tione etde promissione para¬
clrti. et omnia patrissua esse
et ceteramandata.
hsdiscipulos patri commendit
ihs aiuda traditur.
etresurrectiocius.

Expanded text:
esse dicit. De Lazari resuresse dicit. De Lazari resurrectione. Maria pedes Jesu unxit, et capillis suis extergit. Jesus super asinum sedet; et volentibus Graecis videre Jesum, loquitur de grano frumenti, quod in terram mittitur. Et vox de coelo ad Jesum, et quod mcipibus crediderunt in Domino, sed propter Pharisaeos non confitebanturPedes discipulorum lavat. De Judae traditione, et Petri negatione praedicit, et de dilectione fratrum, et quod ipse in Patre, et Pater in ipso, et de observandis mandatis tione, et de promissione Paracleti, et omnia Patris sua esse, et caetera mandata. 13. Jesus discipulos Patri commendat. Jesus a Juda traditur. et resurrectio ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃mcrescere. scautẽ minorari
hscummulieresamaritana
loquitur. Prophetaminpa¬
tria sua sinchonore non habe
rcessedicit, It regulifilium
amortere suscitat.
pud natatoriam bethsaid am
xxx octo annorum infirmita¬
tem hominissinat: acdicit
Scrutamini scripturas.
Et sicrederctis morsi. crederetis
forsitanet mihi
Dequinque panibus et duobus
piscibus et quod eum regem
facere uoluerunt.
ihs̃ supra mareambulat. et
demanna et panecaelestilo¬
quitur. acrecedentibus ab
codiscipulis: unumex duo¬
decimdiabolum dicit
cenophegia. ihs̃ mediodie
festo ascendensintemplum
iohannem. iohannesi hm̃ui¬
densagnum dĩdicit
Et andreas petrodicit. inueni¬
mus messiam
hs̃ ad caenam deaquauinum
fecit. de templonum mola¬
riosci rit. Solurtehoctẽ plũ
credentibu s idemclamat.
Si quissitit ueniatetbibat.
cummninis triset nichodemo
principes contendunt.
scesserespondit. Quodom̃is
peccatorseruussit. It quod
ihs̃ ante abraham sit.
intemplo. Seet patremunũ

Expanded text:
crescere, se autem minorari. 4. Jesus cum muliere Samaritana loquitur; prophetam in patria sua sine honore esse dicit, et reguli filium a morte resuscitat. 5. Apud natatoriam Bethesdam triginta et octo annorum infirmitatem hominis sanat, ac dicit: Scrutemini Scripturas; et: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. 6. De quinque panibus, et duobus piscibus, et quod eum regem facere voluerunt. Jesus super mare ambulat; et de manna et pane coelesti loquitur; ac recedentibus ab eo discipulis, unum ex duodecim diabolum dicit. 7. Scenopegiorum medio die festo ascendens in templumoannem. Joannes Jesum videns, Agnum Dei dicit, et Andreas Petro dicit: Invenimus Messiam. 2. Jesus ad coenam de aqua vinum facit; de templo nummularios ejicit: Solvite hoc templum credentibus idem clamat: Si quis sitit, veniat et bibat. Cum ministris et Nicodemo principes contendunt. se esse respondet. Quod omnis peccator servus sit, et quod Jesus ante Abraham sit. in templo, se et Patrem unum
Abbreviated transcription (Latin):
ginitati sin hoc duplextesti¬
monium in euangelio datur.
quod et praeceteris dilectus
adõdicitur: et huic matrem
suam decruce cominendauit
dñ sut uirginem uirgo serua¬
ret. Deniquem anifestans
in cuangelio quoderatipse in¬
corruptibilis uerbi opus in¬
choans solus uerbum carnẽ
factumesse: Neclumenate¬
nebris conpraehensum fuisse
testatur. Primum signum
ponens quod innuptiis fecit
dñs: ut os tendens quoderat
ipse legentibus demonstraret
Quo dubi dñs inuitatus deficere
nuptiarum uinum debeat.
ut etuet eribus inmutatis noua
omnia quac axp̃o instituuntur
appareant. Hoc autemcuange¬
lium scripsitinasi a postcaquam
in pathio sinsula a pocalrpsin
scripserat. Vtcui in principio
canonis incorruptibileprincipi¬
um ingenesictiam in corrupti¬
bilis finisperuirginem ina poca

Expanded text:
ginitatis in hoc duplex testimonium in Evangelio datur, quod et prae caeteris dilectus a Deo dicitur; et huic matsuam de cruce commendavit Dominus, ut virginem virgo servaret. Denique manifestius in Evangelio, quod ipse incurruptibilis Verbi opus inchoans, solus Verbum carnem factum esse, nec lumen a tenebris comprehensum fuisse testatur: primum signum ponens quod in nuptiis fecit Deus, ut ostendens quod erat, ipse legentibus demonstraret quod ubi Dominus invitatur, deficere nuptiarum vinum debeat, ut, veteribus immutatis, nova omnia quae a Christo instituuntur appareant. Hoc autem Evangelium scripsit in Asia, postea quam in Pathmos insula Apocalypsin scripserat, ut cui in principio canonis incorruptibile principium ingessit, etiam incorruptibilis finis per virginem in Apoca
Abbreviated transcription (Latin):
Egosum. A et .u.¬
It hicest iohannes quisciens suꝑ¬
uenis se dicm recessus sui. con¬
uocaitis discipulissuis inepheso.
permulta signorum ex perim̃ta
Descenden sinde fossum sepultu¬
raesuae locum. Factaoratione
positus est ad pitressuos.
Tamex trancus ad olore mortis
quama corruptione carnis in¬
uenituralienus. Tamen post
omne scuangelium scripsit.
ethocuirginidebebatur
Quorum tamen uel scriptorum
tempore dispositio uel librorũ
ordinatio. ideo persingula
anobis non exponitur. ut scien¬
tidesi derio conlocatio. et quae¬
rentibus fructus laboris. etdõ iiii
magisaruidoctrina scructur.

Expanded text:
um α et ω. Hic est Joannes, qui, sciens, supervenisse diem recessus sui, convocatis discipulis suis, in Epheso per multa signorum experimenta descendens in defossum sepulturae suae locum, facta oratione, positus est ad patres suos, tam extraneus a dolore mortis, quam a corruptione carnis invenitur alienus. Tamen post omnes Evangelium scripsit; et hoc Virgini debebatur: quorum tamen vel scriptorum in tempore dispositio, vel librorum ordinatio, ideo per singula nobis non exponitur, ut, sitienti desiderio dilato, et quaerentibus fructus laboris, et Deo magisterii doctrina servetur.
Abbreviated transcription (Latin):
XIIIS¬
edens innauiculaihs t urbis pa¬
de rizania intritico. degrano
sinapis defermento abscondi
parabolas dethes auro inagro.
debonamargarita. dereto
misso in mari prophetam in patril

Expanded text:
XIII. Sedens in navicula Jesus turbis pade zizania et tritico, de grano sinapis, de fermento absconso ae, de thesauro in agro, de bona margarita, de reti mi
Abbreviated transcription (Latin):
dam propriae scripserunt.
Equidem subiectorumtitulorum.
idestargumentum clara uero eo¬
rum naratiohaecest.liu
It enimper singulalo ca euangelio¬
rum quidam numerus uidetur
ad positus paulatimincipiens a
primo deinde secundo. postre¬
motres. et perordinem librorũ
finemusque pro grediens.
taque persingulosnumeros sub¬
putatio perminii distinctionẽ
inuenitur inserta. significans
cui decemtitulis ad positũs nu¬
Vclutisiquidem primumcertũ
est in primo. siuero insecundo.
et codem modo usque ad decem.
Siigiture uoluto unoqualicumq
dequattuore uangelii scuilibet
capitulo uelis insistere et scire
qui similia dixerint. et loca pro¬
priaagnoscere singulorum.
In quibus cadem sunt prolocuti
eius demsensus quem tenes
relegens propositum numerũ
quaesitumq cumintitulo
quein demonstrattituli subno¬
tatio. continuoscire poteris
ex superscriptionibus quas in
frontenotatas inuenies. qui

Expanded text:
dam proprie scripserunt. dam proprie scripserunt. Et quidem subjectorum titulorum id est argumentum, clara vero eorum narratio haec est: etenim per singula loca Evangeliorum quidam numerus videtur appositus, paulatim incipiens a primo, deinde secundo, postremo tertio, et per ordinem librorum ad finem usque progrediens. Itaque per singulos numeros supputatio, per lineae distinctionem invenitur inserta, significans cui de decem titulis appositus nuVeluti siquidem primum, certum est in primo. Si vero in secundo, et eodem modo usque ad decem. Si igitur evoluto uno qualicumque cum quatuor Evangeliis, cuilibet capitulo velis insistere, et rescire qui similia dixerint, et loca propria agnoscere singulorum, in quibus eadem sunt prolocuti ejusdem sensus quem tenes, relegens propositum numerum, quesitumque eum in titulo quem demonstrat tituli subnotatio, continuo scire potes ex suprascriptionibus, quas in fronte notatas invenies: qui
Abbreviated transcription (Latin):
Q uibuscunctis perspicue ostendit᷑
quattuortantum deberceuan¬
gelia suscipi. etomnes a pochrifo
rum nenias mortuis magis
hereticis quam ecclesiasticis¬
uiuis canendas.
mmonius quidam alexan¬
drinus magnostudio atquem
Adustria unum nobis proquat
sensus exceptosomnes similes con¬
tentosque mattheie uangelio qua¬
siadunum congestos adnexuit.
Itaut corundem quantum ad te¬
norempertinetlectionis sequens
ianstilus interruptus esseuido¬
atur. Verum ut saluo corpo¬
re siuetexe tuccterorum. hocest
cuangeliorum propriact familiaria
loca in quibus cadem similiterque
dixerunt scire possis acuere disserert
Acceptaoccasione expraedicti uiristu¬
dio. aliarationedecemnu mero tibi
titulos designauit.
Quorum primus quattuor in sccon¬
tinetnumeros in quibussimilia
abuni uersis dicta sunt.
Mattheo. marco. luca. iohanne.
Secundus in quibustres. matthe¬
us. marcus. lucas.
Sextus in quibus duo. mat̃. marcus.
Nonus inquibusduo. lucas. ioħ.
Decimus in quibus singulidequib¬

Expanded text:
Quibus cunctis perspicue ostenditur, quatuor tantum debere evangelia srum naenias mortuis magis haereticis, quam Ecclesiasticisvivis canendas. mmonius quidam Alexandrinus, magno studio atque industria unum nobis pro quatm sensus exceptos, omnes similes contextus Matthaei Evangelio quasi ad unum congestos, annexuit: ita ut eorumdem, quantum ad tenorem pertinet lectionis, sequens jam stylus interruptus esse videatur. Verum ut salvo corpore, sive textu caeterorum hic Evangeliorum propria et familiaria loca, in quibus eadem similiterque dixerunt, scire possis, ac vere disserere, accepta occasione ex praedicti viri studio, alia ratione decem numerorum tibi titulos designavi. Quorum primus, quatuor in se continet numeros, in quibus similia ab universis dicta sunt, Matthaeo, Marco, Luca, Joanne. Secundus, in quibus tres, Matthaeus, Marcus, Lucas. Sextus, in quibus duo, Matthaeus, Marcus. Nonus, in quibus duo, Lucas, Joannes. Decimus, in quibus singuli de qubus
Abbreviated transcription (Latin):
ex orsus est scribere liberge¬
nerationisihũ xp̃i filiida uid
filii abraham.
Secunda marcum in quo uoce leo¬
Pertiauituli quae cuangelis¬
tam lucam a tacharia sacendo¬
te sumpsissemitium praefi¬
gurat.
Quarta io hannem euangelistã
qui as sumptis pennis aquilȩ
etad altiora festinans deuer¬
bodĩ disputat. cet eraquaese¬
cuntur in cundẽ sen sũ ꝓficiun
Cruracoruim recta erpennati
scintillac aclam pades in mediodis¬
currentes. et rota in rotam.
et in singulis quattuor facies.
Vnde ctapocalipsis iohannis post
expositionem uigintiquattuor
seniorum. Qui tenentesertha¬
agnumdĩ.
ntroducit fulgora et tonitrua
et septem sp̃s discurrentes. et ma¬
reuitreum. et quattuor ani¬
malia plenaoculis dicens.
Animal primum. simileleoni.
et secundum simileuitulo.
et tertium simile homini.
et quartũ similea quileuolanti.
Et postpaululum. plena in quit¬
erantoculis. et requiem non ha¬
bebant die aonoctedicentia

Expanded text:
exorsus est scribere: Liber geexorsus est scribere: Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham . Secunda Marcum, in quo  Tertia vituli, quae evangelistam Lucam a Zacharia sacerdote sumpsisse initium praefigurat. Quarta Joannem evangelistam, qui assumptis pennis aquilae, et ad altiora festinans, de Verbo Dei disputat. Caetera quae sequuntur in eumdem sensum proficiunt. Crura eorum recta, et pennati c lampades in medio discurrentes, et rota in rota, et in singulis quatuor facies. Unde et Apocalypsis Joannis, post expositionem viginti quatuor seniorum qui tenentes cithaAgnum Dei, introducit fulgura, et tonitrua, et septem spiritus discurrentes, et mare vitreum et quatuor animalia plena oculis , dicens: Animal primum simile leoni, et secundum simile vitulo, et tertium simile homini, et quartum simile aquilae volanti. Et post paululum: Plena erant, inquit, oculis, et requiem non habebant die ac nocte, dicentia
Abbreviated transcription (Latin):
angelista que mihs amauit plu¬
rimum. qui superpectus dñi re¬
cumbens purissimadoctrinarũ
fluenta potauit. et quisolus
decrucemeruitaudire. ecce
matertua. Iscumes setinisia
etiam tunchereticorum semina
pullularent. cerenthi ebionis
etocterorum quinegantx p̃m in
est abomnibus penctuncasiae
epĩs et multarum eccłarum legati¬
onibus dediuinitate saluatoris
altius scribere. et ad ipsumutita
dicam dĩ uerbum non tam audaci
quam felicite meritate ꝓrũpere:
Vtecelesi astica narrat hystoria cũ
afritribus cogeretur ut scribe¬
ret. ita facturum serespondisse.
suindicto reiunio in commune
Quo expleto. reuelatione saturatꝰ.
in illud prohemium caeloueni¬
enseruetauit.
n principioerat uerbum. etuer¬
bumeratapud dm̃. et ds̃ eratuer
gelia multo inte pracdicta hiere
chihelis quo que uolum en probat
tuoranimalium et uultus eo¬
rum facies hominis. et facies
leonis. et facies uituli. et facies
significat quiqua sidehomine

Expanded text:
angelista, quem Jesu amavit pluangelista, quem Jesu amavit plurimum, qui supra pectus Domini recumbens , purissima doctrinarum fluenta potavit, et 5-6 qui solus de cruce meruit audire: Ecce mater tua . Is cum esset in Asia, et jam tunc haereticorum semina pullularent, Cerinthi, Ebionis, et caeterorum qui negant Christum in est ab omnibus pene tunc Asiae episcopis, et multarum Ecclesiarum legationibus, de divinitate Salvatoris altius scribere, et ad ipsum ut ita dicam Dei Verbum, non tam audaci, quam felici temeritate prorumpere. Et Ecclesiastica narrat historia, cum a fratribus cogeretur ut scriberet, ita facturum se respondisse, si indicto jejunio in commune quo expleto, revelatione saturatus, in illud prooemium coelo veniens eructavit: In principio erat Verbum, et Verbumgelia multo ante praedicta, Ezechchielis quoque volumen probat, tuor animalium: et vultus eorum facies hominis, et facies leonis, et facies vituli, et facies significat, qui quasi de homine
Abbreviated transcription (Latin):
habetalium exminionumerũ
discolorem. qui ad decemusque
procedens indicatpriornumerus
in quositcanone requirendus.
Cumigitur a perto codiceuerbiga
illud siucillud capitulum scite
uolueris cuius canonissit. statim
ex subiectonumero doceberis
Et recurrens ad principia inquibus
canonum est distincta congeries
codemque statim canone extitu¬
lo frontis inuento. illumquemquȩ¬
rebas numerum eius demeuange¬
listae quictipse ex inscriptione
signaturin uenies.
Atque euic inaceterorum tramiti¬
bus inspectis. quos iiumeros ero¬
gione habe int ad notabis.
Et cum scieris recurre sid uolumi¬
na singulorum. et sinemorareꝑ¬
dem. ueluicinadixerunt.

Expanded text:
habet alium ex minio numerum habet alium ex minio numerum discolorem, qui ad decem usque procedens, indicat prior numerus, in quo sit Canone requirendus. Cum igitur aperto codice, verbi gratia, illud sive illud capitulum scire volueris, cujus Canonis sit, statim ex subjecto numero doceberis, et recurrens ad principia, in quibus Canonum est distincta congeries, eodemque statim Canone ex titulo frontis invento, illum quem quaerebas numerum ejusdem Evangelistae, qui et ipse ex inscriptione signatur, invenies: atque e vicino caeterorum tramitibus inspectis, quos numeros e regione habeant, annotabis. Et cum scieris, recurres ad volumina singulorum, et sine mora repdem, vel vicina dixerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
putauerint addiderunt.
Ieldum eundem sensum alius alit̃
ex pressit. illequi unum cquat¬
tuor primum legerit: ad eius
exemplum ceteros quoque
aestima ueritemendin dos.
Indeaccidit ut apud nos mixta
sintomnia. et inmarcopllira
lucae atque marthei.
Rursum in matthoo iohanniset
maroi. et inceteris reliquorũ
quacmnalii spropria sunt inueni¬
umitaque canones legoris qui
subicctisunt confusionis erro¬
resublito ersimiliaomnium
scies. et singulis suaquacqueres¬
titues.
ncanone primo concordant quat¬
tuor. mattheus. marcus. luca.¬
iohannes.u
Insecundo tres. mattheus.
marcus. lucas.
Inquinto duo. mattheus. lucas.
Insexto duo. mattheus. marcus.
Inseptimoduo. mattheus. iohañ
Inoc tauoduo. lucas. marcus.
Innonoduo. lucas. iohannes.
Indecimopropria unusquisque
quac non habentur in aliis edide¬
runt.
S ingulis uero euangeliis ab uno inci¬
piens us que ad finem librorũ
disparnumerus incrossit lauia
Hic nigrocolore perscriptus subse

Expanded text:
putaverint, addiderunt. putaverint, addiderunt. Vel dum eumdem sensum alius aliter expressit, ille qui unum e quatuor primum legerat, ad ejus exemplum caeteros quoque aestimaverit emendandos. Unde accidit, ut apud nos mixta sint omnia, et in Marco plura Lucae atque Matthaei: rursum in Matthaeo plura Joannis et Marci, et in caeteris reliquorum quae aliis propria sunt, invenim itaque Canones legeris, qui subjecti sunt, confusionis errore sublato, et similia omnium scies, et singulis sua quaeque restitues. In Canone primo concordant quatuor, Matthaeus, Marcus, LucJoannes. In secundo tres, Matthaeus, Marcus, Lucas. In quinto duo, Matthaeus, Lucas. In sexto duo, Matthaeus, Marcus. In septimo duo, Matthaeus, Joannes. In octavo duo, Lucas, Marcus. In nono duo, Lucas, Joannes. In decimo propria unusquisque, quae non habentur in aliis, ediderunt. Singulis vero Evangeliis, ab uno incipiens usque ad finem librorum, dispar numerus increscit  Al. accrescit. Hic nigro colore praescriptus, sub se
Abbreviated transcription (Latin):
mento post septuagintain terpẽs
emendare quid licuit. Nec inno¬
uo profuitemendasse.
Cum multarumgentium linguis
scriptura ante trans latadoceat
falsaesse quaeaddita sunt.
gitur haec praesens pracfaciun¬
cula pollicctur quat tuor tantũ
cuangelia. quorumordo iste. ẽ.
M attheus. marcus. lucas. iohanñ.
codicumgrecorumemendata con¬
latione. sed ueterum quae ne
multum alectionis latine consu¬
ctudine discreparent. it acala¬
moimperauimus. ut histantum
quac sensum uidebantur muta¬
re correctis. reliquamanere
patcremur ut fuerant.
anones quoque quoscus ebius
caes ariensis ep̃salex an drinum
sequutus ammonium
indecemnumero sordinauit.
sicut in grecohabentur ex pressimꝰ.
Quod siquis decuriosis uolucritnos¬
sequac in euangeliis uel eadem
uelucina uelsola sint. eorum
distinctione cognoscat.
Sagnus siquidem hicin nr̃is codici¬
bus error inoleuit. dumquot
in cademre alius cuangelista
plusdixit. in alioquiaminus

Expanded text:
mento post Septuaginta Interpretes mento post Septuaginta Interpretes emendare quid licuit, nec in Novo profuit emendasse: cum multarum gentium linguis Scriptura ante translata, doceat falsa esse quae addita sunt. Igitur haec praesens praefatiuncula pollicetur quatuor tantum Evangelia, quorum ordo est iste, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, codicum Graecorum emendata collatione, sed Veterum. Quae ne multum a lectionis Latinae consuetudine discreparent, ita calamo temperavimus, ut his tantum quae sensum videbantur mutare, correctis, reliqua manere pateremur ut fuerant. Canones quoque, quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur, expressimus. Quod si quis de curiosis voluerit nosse, quae in Evangeliis, vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distinctione cognoscat. Magnus siquidem hic in nostris codicibus error inolevit, dum quod in eadem re alius Evangelista plus dixit, in alio quia minus
Abbreviated transcription (Latin):
tas est qua erendade pluribus
curnon adgrecamoriginem reuer¬
tentes. ea quac uelauitiosi sinter¬
praetib: male edita. uela prae¬
sumptoribus imperitis emenda¬
taperuersius. uela librariisdor¬
mitantibus. iut additassunt aut
mutita corrigimus: Ne queuero
egod cuctere disputo testamento
quodi scptuaginta senioribus in
grecam linguam uersum tertio
gradii ad nosusque peruenit.
Non quaero quidaquila quid simma¬
chussapiant quaretheodotion in¬
ternouos et ueteres medius ince¬
dat. Sit illauera interpracta¬
tio quama płi probauerunt.
Denouonuncloquortestamento
quod grecumesse non dubium ẽ:
Excepto apłomattheo qui primꝰ
iniudaca euangelium xp̃i hebra¬
icis litteri sedidit.
Hoccerte cum in nr̃o sermonedis¬
cordat. et diuersos riuulorum
tramites ducit. uno de fonteque¬
rendusest. Prac termitto eos
codices quos aluciano et esrcio
nuncupatos paucorum hominũ
asserit peruersa contentio.
Quibus utique Nec inueteri instru¬

Expanded text:
tas est quaerenda de pluribus: tas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi Hebraicis litteris edidit. Hoc certe cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit perversa contentio: quibus utique nec in veteri Instru
Abbreviated transcription (Latin):
BEATISSIMO
PAPALBA¬
Iouumopus facere me cogis exue¬
tere ut postexemplaria scriptu¬
rarumtotoorbedis persa quasi¬
quid am arbitersedeam. et quia
interseuariant quae sint illa
quaecum greca consentiant
ueritate decernam.
Pius libor sed periculosa praesũp¬
tio iudicare deceteris ipsumab
omnibusiudicandum. senis mu¬
tare linguam. et canescentem mun¬
dum ad initiaretrahere paruulor̃
usenimdoctus pariteruelindoct.
cum inmanus uolum enad sump¬
serit : eta saliuaquam seme linbibit
uiderit discre pare quodlectitat.
nonstatim erum patinuocem
Mefalsarium meclamans esse sacri¬
legum. Quiaudeam aliquid in
uet eribus libris addere. mutare
corrigere. Aduersus quamin¬
uidiam duplexciusa meconsolat᷑.
Q uodet tuqui summus sacerdoses
fieriiubes etuerumnones se quod
uariat et iammaledicorum testi¬
monio conprobatur.
Sicnim latinis exemplaribus fides
est adhibenda. respondeant
quibustotsunt exemplariapaenȩ
quod codices. Siaut emueri¬

Expanded text:
Beatissimo papae DaNovum opus facere me cogis ex veteri, ut post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasquidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem veri
Abbreviated transcription (Latin):
tase. Et dequibis puilus au. Qus
sine uge peccauerura: sine lege periblint
Resurgunt uero etum onĩs infideles. sed
actormentum nona iucuicium. Non
enin eoriim unc cuisa discutitur. quia
conspertu districtiuidicis. iam cumdip¬
nationae suae infidelitatis abscedunt.
Pro essionem ueto futriretinentes. sed p¬
fessionis operaum þabentes. redargu¬
untur ut pertant. Qui ueron unider
sacramenta tenuerunt: increpitionem
uidicis in extitmã oruminatione a¬

Expanded text:
t . Et de quibus Paulus ait: Qui sine lege peccaverunt, sine lege peribunt . Resurgunt ergo etiam omnes infideles, sed ad tormentum, non ad judicium. Non enim eorum tunc causa discutitur, quia ad conspectum districti judicis jam cum damnatiProfessionem vero fidei retinentes, sed professionis opera non habentes, redarguuntur ut pereant. Qui vero nec fidei sacramenta tenuerunt, increpationem judicis in extrema examinatione
Abbreviated transcription (Latin):
de patre añ tempora. ⁊ semꝑ
nasei de patre.s congruentiꝰ semꝑ
generatione auctor filu ẽ. ut iise
m  uuctustate ñ incorpꝰ animale
corpis animalis peccanoo meruis sc
Non ait aplo corpꝰ mortale ẽ ꝑꝑ pecca¬
tum s mortuũ. Illud .i ante pecea¬
tum mortale⁊ inmortale erat. qr po

Expanded text:
de Patre ante tempora, et semper nasci de Patre, sed congruentius semper generatione auctor Filii est, ut in sem a vetustate, non in corpus animale corporis animalis peccando meruisset. Non ait Apostolus: Corpus mortale est propter peccatum, sed mortuum. Illud enim ante peccatum mortale
Abbreviated transcription (Latin):
dfitem᷑. Eachis euident̃ ostendit᷑ ꝗ
carni moriture ñ eẽt unitꝰ. ñ inea
diceret᷑ iacinsse insepulchro. Aiã
gͥ ad infernum descendit. caro ĩ
sapĩȩ. illummabat infernx̃.s in
ferno ñ clauoebat᷑. Quis enĩ locꝰ
nec mors tribuenda ẽ. Inligno
enĩ caro. ñ illa oꝑatrix omniym
sub̃a diuina pendebat. Confite
iacusse in sepulchro .s incarne.
⁊ fuisse in inferno.ẜ inaĩa sola.

Expanded text:
. Ex his evidenter ostenditur, quod carni mortuae non esset unitus, non in ea diceretur jacuisse in sepulcro. Anima ergo ad infernum descendit, caro in sapientiae, illuminabat infernum, sed in inferno non claudebatur. Quis enim locus nec mors tribuenda est. In ligno enim caro, non illa operatrix omnium substantia divina pendebat. Confitemjacuisse in sepulcro, sed in carne sola, et fuisse in inferno, sed in anima sola.
Abbreviated transcription (Latin):
res exxillis cõposita. sit una ꝑsona
cũ u̾bo. ł sit uerbũ. s qr ex illis auobꝰ
tus ut fieret qͣternitas intrmitate.
Et qr ipsa ꝑsona u̾bi que erat pͥus
sine indum̃to. assumptione indu¬
m̃ti. ñ est diuisa ł mutata.s una
eadeq inmutata ꝑmansit. Qui scd̃m
habitũ dm hominẽ fcm̃ dñt. Acci¬
piendo enĩ hominẽ dictꝰ ẽ ds. fes ẽ¬

Expanded text:
it una persona cum Verbo, et sit Verbum, sed quia illis duobus tus, ut fieret quaternitas in Trinitate, et quia ipsa persona Verbi quae erat prius sine indumento, assumptione indumenti non est divisa vel mutata, sed una et eadem immutata permansit; qui secundum habitum Deum hominem factum dicunt, accipiendo enim hominem, dicitur Deus e
Abbreviated transcription (Latin):
alii. qͥ in ĩcarnatione u̾bi ñ so¬
lum ꝑsonã exnaturis cõpositã ne¬
gant. uerũ ⁊̃ hoĩe aliqͣm. siue ⁊̃ ali¬
qͣm sub̃am ibi exanima ⁊ carne cõ¬
positam ł factã diffitent᷑. s sic illa
nat᷑ae unita eẽ auint. ut ñ exillis
fieret. siue cõpon̾et᷑. S illis duobꝰ ue¬
lud indum̃to uerbũ dĩ uestiret᷑. ut
mortalium oculis ogruent̃ appare¬

Expanded text:
 et in incarnatione Verbi non solum personam ex naturis compositam negant; verum etiam hominem aliquem, vel aliquam substantiam ibi ex anima et carne compositam vel factam diffitentur; sed sic illa naturae una esse aiunt, ut non ex illis fieret sive componeretur; sed ex illis duobus velut indumento Verbum Dei vestiretur, ut mortalium oculis congruent
Abbreviated transcription (Latin):
sia perte diceretur. Scõri robur qua
instipulae molinem redigit quorum
lingua pruuis pecius illius cluris ictibus
tundit. Omnem quippe tunc fortitii di¬
nemsiiae iniquitatis exercens. quantose
abeis uinci spirtaliter dolet. tanto contra
eos arccius corporaliter preualet. Et
quianilse contraeorum spm p̃ualere con¬
siderat: in eoꝵ came crudeliatis suae
nis despictt quae se ꝑsupplicium desuꝑ
ueniens ferit. Inscrpiunaenim sacra
mallei nomine aliquandodiabolus
designatur : ꝑquemnunc delinquen¬
tium culpae feriuntur : aliquandouõ
ꝑcussio caelestis accipitur. que auel elec¬
tisuꝑ nos hictus sentiunt ut a prauis iti¬
neribus corgantur. Veliusta in rep¬
bos ꝑciut ut iamsupplicia ȩterna pie¬

Expanded text:
r: Sanctorum robur quasi in stipulae mollitiem redigit, quorum lingua prius pectus illius duris ictibus tutudit. Omnem quippe tunc fortitudinem suae iniquitatis exercens, quanto se ab eis vinci spiritaliter dolet, tanto atrocius contra eos corporaliter praevalet. Et quia nil se contra eorum spiritum praevalere considerat, in eorum carne crudelitatis suae nis despicit, quae se per supplicium desuper veniens ferit. In Scriptura enim sacra mallei nomine aliquando diabolus designatur, per quem nunc delinquentium culpae feriuntur; aliquando vero percussio coelestis accipitur, qua vel electi supernos ictus sentiunt, ut a pravis itineribus corrigantur, vel justa ira reprobos percutit, ut jam supplicia aeterna p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eos aduersanorum suꝑbientium pectora du¬
raconfringunt. Vnde et tolias inmanis¬
simus siufunde montr. qua singulari
sc̃ȩ ecclesiȩ lapide diabolita .esuudo
superatur. Leuiathanitaq iste qui acdam¬
nato illohomine aedsumpto quos libet for¬
tes ercles u e ueludinfirmor despie¬

Expanded text:
per eos adversariorum superbientium pectora duper eos adversariorum superbientium pectora dura confringunt. Unde et Golias immanissimus saxo fundae moritur , quia singulari sanctae Ecclesiae lapide diabolica celsitudo superatur. Leviathan itaque iste quia, damnato illo homine assumpto, quoslibet fortes Ecclesiae velut infirmos despi
Abbreviated transcription (Latin):
tam dñs dicit. In mutam in uob serpentes re¬
gulos. quibus non est incantatio. Ac sitdicer&.
Iustoudicio talibus uos inmundis spirtibus
traclam. quia uob̾ excuti ex ortatione predi¬
cantium sermone non ualeant. Quiau ero
leui athanistȩ a cordibus reproborum scẽ predi¬
licationis spiculis non mouetur. ipse etiam
scoꝵuirorum contemptus addicitur cum illi¬
figuratur: Fundanamque lumingirum
mitutur. sic de illa lapides excum. quibus
aduersaronim pectora feriantur. Itascã e¬
cclesia dum uolubilitate tempoꝵ ꝑtribu latio¬
num circiutum ducitur: fortes ex illã
uiri prodeunt: quibus quasi lapidis ictibus
iniquorim cordatundantur. Vnde et¬
ad prophetam debonis doctorib d̃s dicit.
Deudrabunt et deficient lapidibus fundae.
Scĩquippe doctores qui aduirtutem & alios
instruunt hostes deuorant dumeos contra
corpus suumꝑuim conuersationis inmutant
Quos lapidibus funde subiciunt. qui adum
fortes quosque in scã ecclesia uiros instruunt:

Expanded text:
tam dicit: « Immittam vobis serpentes regulos, quibus non est incantatio . Ac si diceret: Justo judicio talibus vos immundis spiritibus tradam, qui a vobis excuti exhortatione praediantium sermone non valeant. Quia vero Leviathan iste a cordibus reproborum sanctae praedicationis spiculis non movetur, ipse etiam sanctorum virorum contemptus adjicitur, cum illifiguratur? Funda namque dum in gyrum mittitur, sic de illa lapides exeunt quibus adversariorum pectora feriantur; ita sancta Ecclesia dum volubilitate temporum per tribulationum circuitum ducitur, fortes ex illa viri prodeunt quibus quasi lapideis ictibus iniquorum corda tundantur. Unde ad prophetam de bonis doctoribus Dominus dicit: Devorabunt, et subjicient lapidibus fundae . Sancti quippe doctores qui ad virtutem et alios instruunt, hostes devorant, dum eos intra corpus suum per vim conversionis immutant. Quos lapidibus fundae subjiciunt, quia dum fortes quosque in sancta Ecclesia viros instituunt,
Abbreviated transcription (Latin):
et quasi ipsam aimquam incullerat recip̃.
ipas gaulum dicitur. Quem ergo fructũ
habistis unc. in illis in quib nunc eru¬
bescnis: Ac sidiceretur. Quid se in al¬
uim flucturune prauitatis extuerum
quitiunt insemee ipsis fracti: untde ꝑ¬
uersos suos inflauerari: conuerios indi
consigicint. Racctae ita dicitur.
Et hic confranges tumentes fuictus tuos
Q uodueromhac conclusione maris.
secunilode hostiis ilicitur. more sacri
daqiãirũ serid dicta ꝓconsirmatione

Expanded text:
et quasi ipsam vim quam intulerat recipit, et quasi ipsam vim quam intulerat recipit, per Paulum dicitur: Quem ergo fructum habuistis tunc in illis in quibus nunc erubescitis ? Ac si diceretur: Quid se in altum fluctus vestrae pravitatis extulerunt, qui nunc in semetipsis fracti, unde perversos vos inflaverant, conversos inde confundunt? Recte itaque dicitur: Et hic confringes tumentes fluctus tuos. Quod vero in hac conclusione maris secundo de ostiis dicitur, more sacri eloquii, res semel dicta pro confirmatione
Abbreviated transcription (Latin):
aciptor os: secrẽ regnibenigie
comuote retdemptoris sunudaub.
pectata remutuntur eis & quotum
retinuentis ietena sum. Acsuillis
napertae cuceretur. Peruos ingrecdiẽt
adme: in quibus uos mit ipsos pan¬
ditas. et replentũr quibiis obsepatis.
Igitur ddummare sacuit: dñs uectẽ
& nostia opponit: quia abamaris
ti pricus cortibris dum ꝑsetiuionis
ocella se cblatat inmundo: dr̃ uni¬
genu suigłam predicatorum quuȩ
euis reuerentiamex altat. Et dum
nmnuteseiimisteria diuinao ioritu¬
dinis. frangit inimpiis fluctus fu¬
uenies & non procedes amplius : Qa
et quando ꝑsecutionis ꝓcella ꝓsiliat:
& quando conquieicat: Ne autm enx¬
agitata electos non exertecitsatnõn
moderata in prosurdum mergat.
tes extenditur : turbait mans tumor
sedatur. Ibiq: flucius suos mare fran¬
git: quia ad cognitionem uetitatisue¬
diens omne quodnequiter egia eru¬
bescit. Fracta quippe unda inse: eli¬
duur: quia uicia nequitia etsaenoer
cognitconem suortus acqusaturi

Expanded text:
acceptor Deus , secreta regni benigne cum voce Redemptoris sui audiunt: orum retinueritis, retenta sunt ? Ac si illis aperte diceretur: Per vos ingredientur ad me hi quibus vosmetipsos panditis; et repellentur quibus obseratis. Igitur dum mare saevit, Dominus vectem et ostia opponit, quia ab amaris et perfidis cordibus dum persecutionis procella se dilatat in mundo, Deus unigeniti sui gloriam praedicatorumque ejus reverentiam exaltat; et dum innotescit mysteria divinae fortitudinis, frangit in impiis fluctus fuenies et non procedes amplius. - Quia et quando persecutionis procella prosiliat, et quando conquiescat; ne aut non exagitata electos non exerceat, aut non moderata in profundum mergat. tes extsedatur; ibique fluctus suos mare frangit, quia ad cognitionem veritatis veniens, omne quod nequiter egit erubescit. Fracta quippe unda in se reliditur, quia victa nequitia etiam per cogitationem sui cordis accusatur;
Abbreviated transcription (Latin):
pcsuit: quia pris humanogeneri pre¬
tepadegis: & post morum nouę gratie
testa menium dedit. Seundo obiectis
hostid̃siuius maris impetum clausit
quia cosquos id oꝑseqiuum suicultus
adsuimpsit: Et prius ab idolis data
lege coheream. et post abintdlectu
carnali: gratiareuelata correxit. Se¬
cundo mare hostia accepit. quia huma¬
numgenus. prius ds̃ ab operib iniqui¬
tatis ꝓibut. post modum uero etiã
cognationis culpa constrnxit. Uide
amus quemamoduro primati
dũ. a sec undis hocmart os hostii
claudit. Ecces euu angeliũs dicit.
Audistis qui adictum antiqis. Non
mechaberis: ego autem diconobis quia

Expanded text:
umano generi praecepta legis, et postmodum novae gratiae testamentum dedit. Secundo objectis ostiis hujus maris impetum clausit, quia eos quos ad obsequium sui cultus assumpsit, et prius ab idolis data lege coercuit, et post ab intellectu carnali gratia revelata correxit. Secundo mare ostia accepit, quia humanum genus prius Deus ab operibus iniquitatis prohibuit, postmodum vero etiam a cogitationis culpa constrinxit. Videamus quemadmodum prima tuemadmodum secundis hoc mare Dominus ostiis claudat. Ecce in Evangelio dicit: Audistis quia dictum est antiquis: Non moechaberis; ego