comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omnib bestiũ ꝑꝑ eminentiã ro̾nis. q̃uis serpens ñ rõnali
anima .s. lpũ diabolico possit sapientissimꝰ dici. N g̃ mi¬
rum si diabolus spũ sẽe in plens serpentem sicut uates in¬
plebat: sapientissimũ reddidat om̃iũ bestiarũ. quem tñ ad
tẽptandum ñ elegit diaboł s ꝑ qd̾ animal ꝑmissus fuit tẽp¬
natieos loquitur. Serpente enim uelud organo est. us
mouens naturam eiꝰ ad expͥmandos sonos u̾boꝵ. ⁊ signa qͥ¬
bi suam monstret uoluntatem. Sexpens s̾ nec u̾ba intelꝰ¬

Expanded text:
omnibus bestiis propter eminentiam rationis; quamvis serpens non rationali anima, sed spiritu diabolico possit sapientissimus dici. Non ergo mirum si diabolus spiritu suo implens serpentem, sicut vates implebat, sapientissimum reddiderat omnium bestiarum; quem tamen ad tentandum non elegit diabolus, sed per quod animal permissus fuit, tenel fanaticos loquitur. Serpente enim velut organo est usus, movens naturam ejus ad exprimendos sonos verborum et signa, quibus suam monstraret voluntatem. Serpens
Abbreviated transcription (Latin):
di atq archana excellenter scrutati sunt. suꝑ ħ qsi adu̾i¬
sa sep̃sisse uidentur. Aliĩ qͥdem tͣdid̾unt omĩa simł in matia
forma fuisse cͥata. ꝙ ab̃ sensisse uid̾tur. Aliĩ uͦ ħ magis ꝓba¬
uerunt atq asseruerunt. uͥ pͥmum mat̾ia rudis atq informis
modum uͭ ꝑ int̃ ualla sex dierum ex illa mat̾ia rerũ gorꝑaliũ

Expanded text:
i atque arcana excellenter scrutati sunt, super hoc quasi adversa scripsisse videntur. Alii quidem tradiderunt omnia simul in materia et forma fuisse creata, quod Aug. sensisse videtur. Alii vero hoc magis probaverunt ac asseruerunt, ut prima materia rudis atque informismodum vero per intervalla sex dierum ex illa materia rerum corporalium
Abbreviated transcription (Latin):
I aliqn uoluit. nec unꝗͣ ad iꝗͣ scĩa antmittit. E ueluntatem
licet ñ possit mͦ incarnari. ł resurg̾e. sicutt enĩ potuto olim
in carnari. ita ⁊ p̃ mͦ. eẽ in carnatus. in quo eiꝰd rei potentia¬
⁊ mõstrat᷑. it enĩ. olim sciuit se surrecturũ. ⁊ mͦ seit sore¬
surrexisse. nec est alia sc̾ia. illud olĩ seiuisse. ⁊ ħ mͦ seue. s ead
om̃ino. ⁊ sicut uoluit olim resurg̾e: ⁊ mͦ resurrexisse . ĩ quo:
unꝰ rei uoluntas. expͥmitur: ita potute olim nasci ⁊ resurg̾e.
posset. mͦ nasci. ⁊ resurgͥe: nõ eẽt id̾ passe. uba enĩ diu̾soꝵꝵ tẽ¬
poꝵ. diu̾sis ꝓ lata temporib. ⁊ diu̾sis ad iuncta. ad u̾biis eund̃
faciunt sensum. Utmͦ loquentes dnĩs. Iste p̃ leg̾e hodie. eras
aũ dicemꝰ. Iste p̃. lecisse. ł potuit leg̾e. hen. uͥ uniꝰ iei pota

Expanded text:
 aliquando voluit, nec unquam aliquam scientiam amittit, vel voluntatem licet non possit modo incarnari vel resurgere. Sicut enim potuit olim incarnari, ita et potest modo incarnatus esse; in quo ejusdem rei potentia monstratur. Ut enim olim scivit se resurrecturum, et modo scit se resurrexisse. Nec est alia scientia illud olim scivisse, et hoc modo scire, sed eadem omnino. Et sicut voluit olim resurgere, et modo resurrexisse, in quo unius rei voluntas exprimitur; ita potuit olim nasci et resurgereposset modo nasci et resurgere, non esset idem posse. Verba enim diversorum temporum diversis prolata temporibus, et diversis adjuncta adverbiis, eumdem faciunt sensum, ut modo loquentes dicimus: Iste potest legere hodie, cras autem dicemus: Iste potest legisse, vel: Potuit legere heri; u
Abbreviated transcription (Latin):
ic diligñter notandum ⁊ cum dicat. aug̾. solum dm̃
uere simplicẽ ẽẽ. cur dicat eundem multipliciter di
tem ac multitudinẽ. nominum. que de dõ dicantur qͣlixet mł¬
tiplicia sint. unũ tñ significant . s. diuinã naturam. ħ it non
ita accipiunt᷑. c̃ de illa in ꝯmutabili. et̾naq substãtia in cõꝑabi¬

Expanded text:
ic diligenter notandum est, cum dicat Aug., solum Deum vere simplicem esse, cur dicat eumdem multipliciter dictem ac multitudinem nominum quae de Deo dicuntur, quae licet multiplicia sint, unum tamen significant, scilicet divinam naturam. Haec enim non ita accipiuntur cum de illa incommutabili aeternaq
Abbreviated transcription (Latin):
que ÷ gͥ illa elongacõ: Sane exteriores tenebre intelligi posst̃
quedam malignitas odu ⁊ uoluntatis que tẽ crescet ĩ mẽntib re-¬
b aoeo afficient᷑: ⁊ t᷑babũt᷑ ut ab illis ad cogitand᷑ aͥd de dõ uix
aut raro ł ñ qͣm mentẽ Reuocẽt. ut qͥ nimio pond̾e p̾mit᷑: ad ẽo
stupescũt ⁊ tͦbant᷑ ut int̾im malt̾am cogitacionẽ ñ extendãt s
illuc tendit impetꝰ cogitõnis uͥ sentit᷑ uis doloeis. S in hͣ uita nlłs
adeo malus ÷: ut penitꝰ secludat᷑ acogitacõne dĩ. quinec ꝑdit apꝑ¬
ecitũ batitudinis. ⁊ quendã boni amoeẽ. quẽ nͣlr̃ ht̃ rõnał c̾at᷑a.

Expanded text:
ergo illa elongatio? Sane exteriores tenebrae intelligi possunt, quaedam malignitas odii et voluntatis, quae tunc excrescet in mentibus repbus adeo afficientur et turbabuntur, ut ab illis ad cogitandum aliquid de Deo vix, vel raro, vel nunquam mentem revocent. Ut qui nimio premuntur pondere, adeo stupescunt et turbantur, ut interim in aliam cogitationem non se extendant; sed illuc tendit impetus cogitationis, ubi sentitur vis doloris. Sed in hac vita nullus adeo malus est, ut penitus secludatur a cogitatione Dei, quia nec perdit appetitum beatitudinis, et quemdam boni amore
Abbreviated transcription (Latin):
uͥsario. Intior u̾ temptatio ẽ. qñ ininsibilit̾ malum nob
intͥnsecꝰ suggͥit᷑. ⁊ ħ tẽptatio aliqn fit ab hoste. aliqñ a
carne. Nam diabolus in uisibiliter mala suggͥte ⁊ excar¬
nis corruptione sub ortur motꝰ illicitꝰ ⁊ ttillatio pͣua.
Idq. tẽptatio que est. excarne. ñ fit snͥ pecc̾o: Que aut̃ ÷¬

Expanded text:
sario. Interior vero tentatio est quando invisibiliter malum nobis intrinsecus suggeritur, et haec tentatio aliquando fit ab hoste, aliquando a carne. Nam et diabolus invisibiliter mala suggerit, et ex carnis corruptione suboritur motus illicitus et titillatio parva. Ideoque tentatio quae ex carne est non fit sine peccato; quae aut
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ꝰ de nr̃o obpugnans. ꝯͣ nos roboratur. homo gͥ. qͥ sola
extiori tẽptatione pulsatꝰ cecidit: tanto gͣuiꝰ plectendus e¬
cet modicam cadendi occasionẽ ħuit. id eͥco ꝑ dĩ giãm iu¬
uali potuit ad ueniam. ũ qui ꝑ aliũ cecid̾at. ꝑ aliũ erig̾e¬
tur. qui gͦ incitatorem hu̾it ad malũ: ñ in iu̾ste reꝑatõ¬
rem huit ad bonũ. Diabolus uͦ quia sine alicuiꝰ temptatio¬
ne peccauit. ꝑ alium. ut surgeret: uniari ñ debuit. nec
ꝑ se potuit. ⁊id. in remediabile. peccm eiꝰ extitre. peccm uͦ
hominis. sic̃ ꝑ aliũ ħuit iniciũ: ita ꝑ aliũ ñ in congrue ħu¬
te remedium.:

Expanded text:
ns de nostro contra nos roboratur. Homo ergo qui sola exteriore tentatione pulsatus cecidit, tanto gravius plectendus equam, licet modicam, cadendi occasionem habuit, idcirco per gratiam juvari potuit ad veniam, ut quod per alium ceciderat, per alium erigeretur. Qui ergo incitatorem habuit ad malum, non injuste reparatorem habuit ad bonum. Diabolus vero quia sine alicujus tentatione peccavit, per alium ut surgeret juvari non debuit, nec per se potuit; et ideo irremediabile peccatum ejus extitit. Peccatum vero hominis sicut per alium habuit initium, ita per alium non incongrue habuit remedi
Abbreviated transcription (Latin):
confitendum: idq scoꝵ auctoritatib sit ꝯfirmatum. in ꝯͣ¬
nũ uidetur sentire ysidorꝰ dicens. Distinguendum est ĩ¬
⁊ tͥnitatem  unitatem. Est enim unitas:. simplex.⁊ sin¬
qłaris. tͥnitas uͦ multiplex: ⁊⁊ num̾abił. quia est. tͥnitas. tͥ
um unitas. Ecce unitatem dicit eẽ. singłarem. ⁊ tͥnitatẽ
multiplicem. ⁊ num̃abilem. s ad hoc dicimus quia singłarẽ
accepit. sicut alii accipiunt unim. multiplicem uͦ: ⁊ num̃a¬
bilem sicut alii dicunt: trigm.

Expanded text:
confitendum, idque sanctorum auctoritatibus sit confirmatum, in contrarium videtur sentire Isidor., dicens: Distinguendum est inter Trinitatem et unitatem: est enim unitas simplex et singularis, Trinitas vero multiplex et numerabilis; quia Trinitas est trium unitas. Ecce unitatem dicit esse singularem, et Trinitas multiplicem et numerabilem. Sed ad hoc dicimus, quia singularem accepit sicut et alii accipiunt unum; multiplicem vero et numerabilem, sicut alii dicunt trinum.
Abbreviated transcription (Latin):
possit. Sol quoq radios suos sine sui pollutione effundit
suꝑ loca ⁊ corꝑa ñ solum munda s ⁊̃ in munda ac sordi¬
bus fetẽtia. quoꝵ ectactu homines ac quedam alie res. in¬
siciuntur. sol uͦ radii in polluti. ⁊ in ꝯtaminati. ea ꝯtingñ¬
tes. existunt. Non ÷ gͥ mirandũ. si e̾entia diuina om̃ĩno
simplex. ⁊ ĩcõmutabił. omĩã replet loca. ⁊ om̃ib cͥaturis.
eentialtt̾ in est. nͨ tñ cuiusꝙͣ. rei sordib contaminetur. ł
contingat᷑. Un ab .i.l. d̾ nat᷑a bomi. Cũ ind̾o in quit sĩt¬

Expanded text:
possit. Sol quoque radios sine sui pollutione effundit super loca et corpora non solum munda, sed etiam immunda ac sordibus fetida, quorum contactu homines, et quaedam aliae res inficiuntur; solis vero radii impolluti et incontaminati ea contingentes existunt. Non est igitur mirandum, si essentia divina omnino simplex et incommutabilis omnia replet loca et omnibus creaturis essentialiter inest; nec tamen cujusquam rei sordibus contaminetur vel contingatur. Un
Abbreviated transcription (Latin):
tał nunc in uno: homine tẽptationis est ordo. ⁊ ꝓgͥssio qͣł oui¬
tẽ: in pͥmis p̾cessit parentib. Ut enĩ tunc serpens: mulieri¬
malum suasit: ip̃a quoq consensit: dein̾ uiro suo dd̾: sicq
ꝯsũmatũ est. peccm̃: ita:. ⁊ nunc in nob̃ ꝓserpente ẽ. sensuał
motꝰ anime. ꝓ muliere: inferior portio rõnis. ꝓ uiro: suꝑior r̾o¬

Expanded text:
 nunc in uno homine tentationis est ordo et progressio, qualitunc in primis praecessit parentibus. Ut enim tunc serpens malum suasit mulieri, ipsaque consensit; deinde viro suo dedit, sicque consummatum est peccatum; ita et nunc in nobis pro serpente est sensualis motus anim
Abbreviated transcription (Latin):
qr ut ait ab̃. in .l. d side ad petrum. breuit̾ aꝑiens quocͦ
intelligatur equalitas docet. Nullus hor alium aut prece¬
dit etͥnitate. aut excedit magnitudine. aut suꝑat potes¬
tate. quia nec filio nͨ spu sc̃o: quantum ad nature diuine
unitatem ꝑtinet: aue ant̾ior aire maior: est pat̾ nec filius:
spũ. sc̾o. Eternum qͥppe. ⁊ sine mitio est. ꝙ silius de ꝑatris na¬
ꝓcedit . Ob ħ gͦ. ties unũ recte credinꝰ: ⁊ am̃s deum. quia una
rum diuinitas. Ecce breuiter assignauit ab̃. in quo trrũ
ȩternitate aut magnitudine. aut potestate.

Expanded text:
us in libro De fide ad Petrum breviter aperiens quomodo intelligatur aequalitas, docet. Nullus horum alium aut praecedit aeternitate, aut excedit magnitudine, aut superat potestate; quia nec Filio nec Spiritu sancto, quantum ad divinae naturae unitatem pertinent, aut anterior, aut major est Pater; nec Filius Spiritu sancto. Aeternum quippe est et sine initio, quod Filius de Patris naprocedit. Ob hoc ergo tres unum recte credimus, et dicimus Deum, quia una personarum divinitas. Ecce breviter assignavit Aug. in quo trium aeternitate, aut magnitudine, aut potestate.
Abbreviated transcription (Latin):
magna est distantia. homines enun filiĩ dĩ sunt. factura . ñ na¬
tiuitatis ꝓͥetate. d̾s autem filius: originis ꝓͥetate filius est ⁊ u̾tta¬
te natiuitatis. ñ factura uł ad optione. ⁊ illi quidem. añ sunt
ꝙͣ di filii sint: fiunt enim filiĩ non nascuntur filũ dĩ. Uñ hyłr.
Solum dm natum originis ꝓͥetate: dei filium ostn̾dens int̾ ip̃m
dem. filii deo sumnis . s ꝑfecturam. fuimꝰ enim aliqn̾ filii iracũ
mur. ⁊ quia om̃e ꝗ fit : an̾ꝗͣ fiat ñ fuit. nos cum filiĩ ñ fuis dĩ
ñ nati: neq gen̾ati.s ad quisiti. Ad qͥuisiuit enim. nos ds̃ sibi.
ꝓͥ ẽtateͥs sienificationem cognoscimꝰ dici. Ex ad optione .ii. homo
est filius d̃i ñ ex gen̾atione neq ei ꝓͥ etas est. s nuncupatio ac ꝑ
Unigenitꝰ autem ds nec fuit aliqn ñee filius: nec fuit aliquid
añꝙͣ filius nec quicꝙͣ ipẽ nͥ filius. Atq ita. qui semꝑ ẽ. filius

Expanded text:
ael . Sed inter haec magna est distantia. Homines enim filii Dei sunt, factura, non nativitatis proprietate. Deus autem Filius, originis proprietate Filius est, et veritate nativitatis, non factura vel adoptione; et illi quidem ante sunt quam filii Dei sunt. Fiunt enim filii, non nascuntur filii Dei. Unde Hilarius solum Deum natum originis proprietate Dei Filium ostendens, inter ipsum idem filii Dei sumus, sed per facturam. Fuimus enim aliquando filii iracundmur. Et quia omne quod fit antequam fiat non fuit, nos cum filii non fuissemusnon nati, neque generati, sed acquisiti. Acquisivit enim nos Deus sibi, proprietatis significatione cognoscimus dici. Ex adoptione enim homo factus est Filius Dei, non ex generatione, neque ei proprietas est, sed nuncupatio: ac pUnigenitus autem Deus nec fuit aliquando non Filius, nec fuit aliquid antequam Filius, nec quidquam ipse nisi Filius, atque ita qui semper est Filius
Abbreviated transcription (Latin):
simul ꝓͥe dr̃ ẽe. solus ds. sicut solus sapiens. solus potens. sed
ñ uidetur deb̾e dici. a nob̃. u̾b nr̃is utentib nͥ uͥ sermo auctori¬
tatis occurrit. Solus pat̾ est d̾. uł pater est solus deus. ita de fi
sit dici. solus pat̾. uł solus filius. ⁊ sicsanda ẽ. illa sententia qua
a̾s. Itẽ in eod. Siquis. in t̾roget. pat̾ solus utrum sit ds: quo¬
mͦ respondebimus ñ eẽ nisi forte: ita dicamꝰ. ẽẽ quidem patreme¬
atq hic solum in parte. subiecti tm̃. acciꝑe quidã uolunt. In
parte uͦ p̾dicati si sit concedunt ꝙ pat est solus ds d exũbis ab.
indetur ostn̾di.ꝙ. ꝓͥe solus d̾s dici debeat. tota tͥnitas ⁊ ħ tͥnitã.¬

Expanded text:
itur esse solus Deus, sicut solus sapiens, solus potens. Sed non videtur debere dici a nobis, verbis nostris utentibus, nisi ubi sermo auctoritatis occurrit: Solus Pater est Deus, vel Pater est solus Deus; ita de Fiset dici solus Pater vel solus Filius, consideranda est illa sententia qua spiritum sanctum. si quis enim interroget, pater solus utrum sit deus, quomodo respondebitur non esse, nisi forte ita dicamus, esse quidem patreatque hic solum in parte subjecti tantum accipere quidam volunt; in parte vero praedicati si sit, concedunt quod Pater est solus Deus. Sed ex verbis Aug. videtur ostendi quod proprie solus Deus dici debeat tota Trinitas. Et ha
Abbreviated transcription (Latin):
aissi. Conũti ad am̃ suit ei earitati. ad ħere. Au̾t odio habe uł
muid̾e. In uidie namq mat̃ ÷ suꝑbia. qua uoluert̃ se parifica¬
re do. In conu̾sis qͣsi in spͣso reluc̃e. cep̃ dĩ:. sapientia qua illu¬
minati sunt. Au̾si si excecati sunt. ⁊ illi quidẽ conũsi sunt.⁊ il¬
luminati a d̃o gr̾a apposita. Ist uͦ sinre cetati ñ imissione mali¬
cies desertione gr̾e aqua d̾serci sunt non ita ꝙ p hbita sub¬

Expanded text:
Deum, fuit ei charitate adhaerere; averti, odio habere vel invidere. Invidiae namque mater est superbia, qua voluerunt se parificare Deo. In conversis quasi in speculo relucere coepit Dei sapientia qua illuminati sunt; aversi vero excaecati sunt. Et illi quidem conversi sunt et illuminati a Deo gratia apposita. Isti vero sunt excaecati non immissione malitiae, sed desertione gratiae a qua deserti sunt; non ita quod priu
Abbreviated transcription (Latin):
uitute. de q̃ scͥptũ ÷. qͥ facit peccatũ. seruus ÷ pec̾ci. longiꝰ
absistit. tanto in eligndo bonũ. lib̃rus ħt uidienũ. Nn̾ si di¬
ligñt̾ in spiciat᷑: lib̾um uid̾tur dici arbitũ quia sine coac¬
Te lib̃tatis arbiti diffa scdm̃ diu̾sa

Expanded text:
tum est, Joan. 8: Qui facit peccatum, servus est peccati, longius absistit, tanto in eligendo bonum liberius habet judicium. Unde si diligenter inspiciatur, liberum videtur dici arbitrium, quia sine coacDe lib
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fieri aliquid nͥ om̃ipotens s̃. uelit. uͥ ĩ cludit ⁊ bona ⁊ mala
omĩa qͥ fiunt. idq aꝑte distinguit qͦmͦ dm uelle dix̾it. ne eadmib¬
ne r̃celligͥet᷑ uelle hona ⁊ mala. subdens. uł sinendo ut fiat. ħ qͣnͣ¬
tũ ad mala diẽ. uł ipe̾ faciendo .ħ. quantũ ad bona. mala enim si¬
nit fr̃s ñ facit bona uͦ ipẽ facit. Iõq dixit eũ uelle quia. ⁊ uolen
mala. sinit. ⁊ uolens bona oꝑatur. ⁊ ob hoc ꝓmisso. ⁊ oꝑatio uo¬
luntas di dñr¬

Expanded text:
a omnia quae fiunt. Ideoque aperte distinguit quomodo Deum velle dixerit, ne eadem ratione intelligeretur velle bona et mala, subdens: Vel sinendo ut fiat, hoc quantum ad mala dicit; vel: Ipse faciendo, hoc quantum ad bona. Mala enim sinit fieri, sed non facit; bona vero ipse facit. Ideoque dixit eum velle, quia et nolens mala sinit, et volens bona operatur; et ob hoc permissio et operatio voluntas Dei d
Abbreviated transcription (Latin):
edu̾i d̃m hominibꝰ in corꝑalibꝰ inmaginib apparusse aptã¬
asserit ꝑ plexã qͥstionem ꝓponit. quam nͭ. ab soluit
querens utrum mn ilł corꝑalib apparitionibꝰ cͥatura aliqua
caretur ad illd opꝰ tm̃: in qua ds hominib appareret. an
angłi qui aute erant .i. mitt̾entur ut manentes in suis sp̃ alib̾
corꝑib assũm̃et excorpulenta inferioꝵ elem̃toꝵ. mat̾ia aliꝙͣ.
spem corꝑalem quã co aptatã tanꝗͣ aliꝙͣ uestem mutarent. in
tẽ oportuisse iudicauit humanis osiñdet᷑ aspectib an angłi
qui iã erant ita mittebantur ut ex. ꝑͦ. d̃ĩ loquerentur. as¬
sum̃tes corꝑalẽ spẽm dec̾atura corꝑea inusum minift̾ii sui
aut ip̃m corpꝰ suũ cui ñ subdeͣntur s subditũ regunt mmu¬
tandes atꝙ u̾ͥtentes in sp̃es quas uellent accõmodatas atq ap

Expanded text:
ed ubi Deum hominibus in corporalibus imaginibus apparuisse asserit, perplexam quaestionem proponit, quam nec absolvit, quaerens utrum in illis corporalibus apparitionibus creatura aliqua crearetur ad illud opus tantum, in qua Deus hominibus appareret: an ante erant ita mitterentur, ut manentes in suis spiritualibus corporibus assumerent ex corpulenta inferiorum elementorum materia aliquam speciem corporalem, quam coaptatam quasi aliquam vestem mutarent in qunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui; an ipsum corpus suum cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species quas vellent accommodatas atque ap
Abbreviated transcription (Latin):
qñ p̃ꝑabat celos: ad eram qñ appendebat fundamĩta t̾re. cũ eo erã.
cuncta ꝯponens. ⁊ delectabar ꝑsigłos dies Iudẽscorã eo. ecce aꝑtũ de
et̾na genitura: testimoniũ. qͦ ip̃a sapĩa ꝑhibet se: añ mundũ ꝯceptã
ẽẽ. ⁊ parturiri .i. genitã. ⁊ apud pr̃em et̾̃nalit̾ exist̾e. Ip̃a ĩ ialibi aita
Ego exore altissimi ꝑdii. pͥmogenita añ õẽ c̾aturã. Meͥchĩas qͦ ꝓħa.

Expanded text:
ta terrae, cum eo eram cuncta componens, et delectabar per singulos dies ludens coram eo. Ecce aptum de aeterna genitura testimonium; quo ipsa Sapientia perhibet se ante mundum conceptam esse et parturiri, id est, genitam, et apud Patrem aeternaliter existere. Ipsa etiam alibi ait : Ego ex ore Altissimi prodii, primogeni
Abbreviated transcription (Latin):
dͥc̃m : ii hac diffinitione uolens ã nolente disẽnet᷑. ⁊ sic ad
illos refert intencio qui in ꝑadiso fec̾unt originẽ mali nul¬
lo cogn̾te peccando .i. liba uoluntate. ꝙ ⁊ ꝯscientes ꝯͣ p̾ceptũ
fecunt. ⁊ ille tẽptator suasit i ħ fieret ñ cohegit nã qui nes¬
ciens peceauit ñ in ꝯgruent̾ nolens: peccasse dici pͥ. ꝙͣuis ⁊ ipẽ
Late e poruit .s. uoluntas fc̃i ibi fuit. ñ uoluntas pecei ꝙ tñͤ¬

Expanded text:
 ut hac definitione volens a nolente discerneretur, et sic ad illos referretur intentio, qui in paradiso fecerunt originem mali, nullo cogente, peccando, id est, libera voluntate; quia et scientes contra praeceptum fecerunt, et ille tentator suasit ut hoc fieret, non coegit. Nam qui nesciens peccavit, non incongruenter nolens peccasse dici potest; quamvis etate esse potuit; sed voluntas facti ibi fuit, non peccat
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ est. hoc enĩ ip̃m ꝙ subsistit: ⁊ loquitur a patre . i ãme
manans: ex ꝯsolatione. Item cirillus episcopꝰ: in epła nesto¬
s tñ ñ cͥ. alienꝰ ab eo. sp̃c ii. u̾itatis nominatur. ⁊ ꝓ fluit
abeo: sicut ex dõ patre. Ioh̃es quoq essostomꝰ. in omelia
qͣdam de expositione simboli: sic ait. Iste ÷. sp̃e .s. ꝓ cedẽs
de patre. ifilio. qui diuidit dona ꝓͥa. ꝑ ut uult. D in ali¬
a omelia credendum ÷. spm̃ .s. patͥs eeͥ. ⁊ filĩ. Istũ sp̃m.
.s. dm̃s pat̾ ⁊ filio. coeqͣlem . ⁊ ꝓcedentem de patre . ⁊ fi¬
lio ħ credite. ne collo quia mala corrũpant bonos in ores

Expanded text:
me est: hoc enim ipsum quod subsistit et loquitur, a Patre et a me manens ex consolatione. Item Cyrillus episcopus in Epistola Nestosed tamen non est alienus ab eo. Spiritus enim veritatis nominatur, et profluit ab eo sicut ex Deo Patre. Joannes quoque Chrys. in homilia quadam de Expositione symboli sic ait: Iste est Spiritus procedens de Patre et Filio, qui dividit dona propria prout vult. Idem in alia homil.: Credenmus Patri et Filio coaequalem, et procedentem de Patre et Filio. Haec credite, ne colloquia mala corrumpant bonos mores
Abbreviated transcription (Latin):
nascibilitatis natiuitatisq sensu: solitarius ds non est oppinan¬
dus. Discͥtio gͦ. ł distinctio ꝑsonarũ in scͥpturis posita est. in
nullo aũ. nature distinctio
ARiani nitebantur aþare
alterius
Sbst ancie prẽm alterius¬

Expanded text:
nascibilitatis nativitatisque sensu, solitarius Deus non est opinandus. Discretio ergo vel distinctio personarum in Scripturis posita est, in nullo autem naturae distinctio. 4. Ariani nitebantur probare alterius substantiae Patrem, alterius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ diabolus ꝓmittebat cognouit. ⁊ licet diuinitatis eqͣli¬
tatem ꝯ cupruerte. ñ t̾n ad̾o exarsit nͨ tanta est effectus ã¬
bitione sic̃ mulier q̃ illud fł posse putauit ⁊ iõ: magis il¬
lud ambiendo. suꝑbiute. Uirũ aũ aliq̃ forte ambitio¬
luerit. quia mulier de eo sũpta illud uoluit. sic̃ in qͥune

Expanded text:
cognovit. Et licet divinitatis aequalitatem concupierit, non tamen adeo exarsit, nec tanta est affectus ambitione sicut mulier, quae illud fieri posse putavit, et ideo magis illud ambiendo superbivit. Virum autem aliqua forte ambitiollud voluerit, quia mulier de eo sumpta illud voluit: sicut si, inquiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ sicut solus filius dr̃. u̾bum. ł ymago.ita ̃
ip̃ solus dr sapientia nata ł genita. Et iõ: queritur. u¬
trum ħ relatiue dicatur ⁊ s relatiue dr. an ẜ eand̾ relatio¬
cipiamꝰ cũ dr ubum . ac si dicatur nata sapientia. ut sit¬
⁊ filius. ⁊ imago. Et ħ duo cũ dicunt᷑ .i. nata sapientia. in

Expanded text:
 sicut solus Filius dicitur Verbum vel imago, ita etiam ipse solus dicitur Sapientia nata vel genita. Et ideo quaeritur utrum hoc relative dicatur; et, si relative dicitur, an secipiamus cum dicitur Verbum, ac si dicatur nata Sapientia, ut sit Filius et imago. Et haec duo cum dicuntur: Hic est nata Sapientia, in
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ naturã anxem nature siguificatam extimes. Non id̾ est.
enim natura ꝗ ties nature. sicut ñ idẽ est homo. ⁊ ꝙ homi¬
ñ id̾ ee. ꝑsonã. ⁊ naturam dei asserentes naturam dĩ ñ ẽẽ tres
ꝑs. intelligentes in his. p̾missis u̾b hyłr. ꝑ rem nature ꝑͦm ⁊¬
nomine nature. diuinam naturam. ⁊ iõ. dicunt hylarium:
in t̾rogasse heticum. Utrum ꝑ sp̃m dei putaret significa¬
tam eĩ. nat̾am. an rem nat᷑e. ut sic ostn̾deret. distinguen¬

Expanded text:
utrum naturam, an rem naturae significatam existimes. Non est enim idem natura quod res naturae: sicut non idem est homo et quod hominon idem esse personam et naturam Dei, asserentes naturam Dei non esse tres personas, intelligentes in his praemissis verbis Hilarii per rem nomine naturae divinam naturam. Et ideo dicunt Hilarium interrogasse haereticum utrum per Spiritum Dei putaret significatam esse naturam, an rem naturae; ut sic ostenderet distinguen
Abbreviated transcription (Latin):
Q iet qͥuisq factur᷑. his u̾b aꝑte ostñ dit̾. si diligent̃ in
in tendamꝰ. pͥscĩã dĩ: non ẽẽ ca ͫ maloꝵ: que p̾scit. quia non ea
pͥscit tanꝗͣ facturꝰ. nec tanꝗ̃. sua. s illoꝵ. qui sunt ea factu¬
ri:. ł habituri. ꝑsciuit gͦ illa. sola noticia. ñ bene placito
auctoritatis. Un̾ datur in telligi. ꝙ. ds ⁊ e conũso. p̾scit bona
tanꝙͣ sua. tanꝗͣ ea que facturꝰ ÷. ut in illa p̾sciendo simul fu¬
it. ip̃iꝰ noticia. ⁊ auctoritatis bñplacitũ¬

Expanded text:
is aperte ostenditur, si diligenter attendamus, praescientiam Dei non esse causam malorum quae praescit; quia non ea praescit tanquam facturum, nec tanquam sua, sed illorum qui sunt ea facturi vel habituri; praescivit ergo illa sola notitia, sed non beneplacito auctoritatis. Unde datur intelligi quod Deus, e converso, praescit bona tanquam sua, tanquam ea quae facturus est, ut illa praesciendo simul fuerit ipsius notitia, et auctoritatis beneplacitu
Abbreviated transcription (Latin):
oͣe ã die̾t intͦsse mundum. ñ tͣductiõe originis s simi¬
ille unus peccandi exẽplum ȩxtitit ħ male sensert̃ qͥdã hetici.
Airisse peccm̃ pͥme tͣnsgͥssionis ĩn alios hoiẽr ñ ꝓpagatione
s ĩminitatione tnͣsisse. Uñ. ⁊̃ in paruuł. nolu̾t ẽde ꝑ bapt̾m
solui originale pecc̾m: ꝙ ĩnascentibꝰ nullũ e̾e omĩno conten

Expanded text:
em dicunt intrasse in mundum, non traductione originis, sed siminibus ille unus peccandi exemplum extitit. Hoc male senserunt quidam haeretici, dixisse peccatum primae transgressionis in alios homines non propagatione, sed imitatione transisse. Unde etiam in parvulis nolunt credere per baptismum solvi orig
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾e ꝗͣ fac̃. Solent enĩ illi scrutatores dic̾e ꝙ ea qͥ fac̃. deus ñ
p̃. meliora fac̾e. & si poss facͥe ⁊ ñ fac̾et. inuidus e̾et. ⁊ nõ sume
bonꝰ. ⁊ ħ ex simili astruere coͣant᷑. Ait enĩ ab̃. in .l. qͥstionũ octo¬
nicħ enĩ do melius: debuit eqͣlẽ si enĩ uoluit ⁊ nõ potuit:. in¬
facit. ĩ uidus ÷. s ñ ualet huiꝰ similttudis inductio. quia filiũ
genuit. d sub̃a sua. Ioͥq si posset gign̾e eqͣlem. ⁊ ñ gign̾et: in uidus
eẽt. Alia uͦ. que nõ de sub̃a sua facit meliora facere .p̃. qu
questio

Expanded text:
facit Deus, non potest meliora facere, quia si posset facere, et non faceret, invidus esset, et non summe bonus. Et hoc ex simili astruere conantur; ait enim Aug. in lib. 83 Quaestnihil enim deo melius -- debuit aequalem. Si enim uoluit et non potuit, infacit, invidus est. Sed non valet hujus similitudinis inductio, quia Filium genuit de substantia sua. Ideoque si posset gignere aequalem et non gigneret, invidus esset; alia vero quae non de substantia sua facit, meliora facere potest. 2. Quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
est infilio: qͣ potinit gioni. q̃ ÷. ⁊ inꝑatre qua potuit gign̾e. s ꝯͣ ħ¬
alud posse eigm: aliã significes potentiã: qua pat̾ ÷ potens gign̾e. ⁊
aliã q̃ filius potens ÷ͥ gigni. falsuf ÷. in tellectꝰ. Si aũ dicas patrem pos¬
se hab̃e aliã ꝓetatẽ. siue notionẽ. qua genitorẽ. ⁊ filium aliam qua
qua filius ÷:¬

Expanded text:
est in Filio, qua potuit gigni, quae est in Patre, qua potuit gignere. Sed aliud posse gigni, aliam significas potentiam, qua Pater potens est gignere, et aliam, qua Filius potens est gigni, falsus est intellectus. Si autem dicas Patrem posse habere aliam proprietatem sive notionem, qua genitor est; et Filium aliam, quaqua Filius
Abbreviated transcription (Latin):
mala fien bonũ ÷. nõ sin̾ent᷑ mala abom̃ipotenti bono fie¬
ri n ħ eẽt bonum uͥ ea eẽcͥ:. ea rone dictũ eeͥ. asserunt: ꝙ ex mał
que fiunt deus bona dicit nͦ ip ꝑmitt̾ec ea fĩ. nisi d̾ his bene aliqͥd
talem. et̃. in tellign̾tiã ait. Is̃ om̃potens cui rerũ est sũma po¬
testas eum su̾me bonꝰ sit: nullo mͦ sineret aliqͥd mali ẽẽ ĩ
oꝑib suis. nͥ usq ade eẽt om̃ipotens. ⁊⁊ bonus ut bñfaceret ⁊
mala nlłã ꝑmitte exħ itaq sensu dictũ÷. ac uerũ ẽ. bonum
in bonũ cooꝑantur omnia. ⁊̃ mala: quia eis ꝓsunt que alus fa¬
cientib obsunt. Un ⁊̃ aliqͣndo in scͥptuia legitur. malũ appella¬

Expanded text:
Mala fieri bonum est, nec sinerentur mala ab Omnipotenti bono fieri, nisi hoc esset bonum, ut ea essent, ea ratione dictum esse asserunt, quia ex malis quae fiunt Deus bona elicit; nec ipse permitteret ea fieri nisi de eis boni aliquid talem intelligentiam, ait: Deus omnipotens, cui rerum est summa potestas, cum summe bonus sit, nullo modo sineret aliquid mali esse in operibus suis, nisi usque adeo esset omnipotens et bonus. ut benefaceret etiam mala nulla permittere. Ex hoc itaque sensu dictum est ac verum est: Bonum in bonum cooperantur omnia etiam mala, quia eis prosunt, quae aliis facientibus obsunt. Unde etiam aliquando in Scriptura legitur malum appella
Abbreviated transcription (Latin):
id̾ hylariꝰ. addit . in .U.l. eandẽ nat᷑ã ħt genitꝰ. quã ille qui genuit
tit : exuno. ac sic : in gen̾atiõe filiĩ.⁊ naturam suam. ut ita dicã
sequitur inde mutabił ds̃. in demutabilẽ giguens dm̃. nec nat᷑ã
suã deserit. ex u̾t mutabili dõ u̾t mutabił ddĩ ꝑfecta unitas na
tuitas. sub sistentẽ gͥ in eo : dĩ naturã intelligamꝰ.eum in dõ d̾s
un sit. nec p̾t̾ eũ qui est ds : quisꝗͣ d̾s alius sit. qr ip̃ dr̃: ⁊ in co
d̾̃s. Nate gͦ d̾i: patͥs u̾itas. in dõ filio eẽ docetur. cũ in eo ds intellisͥ
ẽẽ. qui dĩ ⁊. est it. unus. in uno.⁊ unus ab̃ uno.

Expanded text:
in lib. 5, circa finem: Eamdem naturam habet genitus, quam ille qui genuit; tit, et ex uno. Ac sic in generatione Filii et naturam suam, ut ita dicam, sequitur indemutabilis Deus indemutabilem Deum gignens, nec naturam suam deserit ex indemutabili Deo indemutabilis Dei perfecta nativitate mergo in eo Dei naturam intelligamus, cum in Deo Deus insit, nec praeter eum qui Deus est, quisquam Deus alius sit: quia ipse Deus, et in eo Deus. Naturae ergo Dei Patris veritas in Deo Filio esse docetur, cum in eo Deus intelligitur esse qui Deus est. Est enim unus in uno, et unus ab uno.
Abbreviated transcription (Latin):
in uteris mr̃pn s nõ iͣ ut iam połlit renasci. Si it resurect᷑os ẽẽ dy̾imꝰ:
de hus qui saminati fũt tollerari ꝑotest: ut cũq: od̾ crͣ. Informes uͦ quis nõ
poliuius ꝑire arbitret᷑ sicut semina que cõcepta nõ sũt: Serupulose qui¬
uita oculta que nõ dũ motib uuentis apareat. Negariit iux isse pueperia
que iõ menbratim exsecant᷑ ut eiciant᷑ ex uteris pregnanciũ ne mr̃es eciã
simcetua ibi relinqnt᷑ occidaut: inpudencia nimia uidet. Ex quo autẽ incip̃
hõ uuere ex illontaq: mori p. Moctuus uero ubic̃ꝙ illi mors ꝓotuit euenire¬
cunt᷑ ⁊ uiuũt quamlib cito megantur: aut resurectura negabũt᷑ aut re
tũt. et scł Ieꝵ. script̃ reliquit et unũ hõĩem duꝑlicẽ ac nõ pocius duosꝗ
fut᷑um erat si g̾emini nascerent᷑ resurect᷑os estimem᷑. Ita ⁊ cet̾a que nimia
deformitate monit᷑ dñr ad hũne nature figam resureccõne reuoeabũt᷑.¬

Expanded text:
in uteris matrum, sed non ita ut jam possint renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus, de his qui jam formati sunt tolerari potest utcumque quod dicitur. Informes vero quis non proclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerunt? Scrupulose quivita occulta quae nondum motibus viventis appareat. Negari enim vixisse puerperia, quae ideo membratim exsecantur, ut ejiciantur ex uteris praegnantium, ne matres etiam, si mortua ibi relinquantur, occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potescuntur et vivunt quamlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut vrunt, et sanctus Hieron. scriptum reliquit, ut unum hominem duplicem, ac non potius duos, quod futurum erat, si gemini nascerentur, resurrecturos existimemus. Ita et caetera quae nimia deformitate monstra dicuntur, ad humanae naturae figuram in resurrectione revocabunt
Abbreviated transcription (Latin):
nomen inflacionis ⁊ tumoris. un̾ humana ꝯscientia ad
dm ꝓrigore . ⁊ crudlitate. acced̾e metuit. Icͤo scͥptura tẽꝑauit
sermonem suũ spm benĩ nominans: ne crudeł putaretur
qui mitis erat. ñ ꝙ pr solus sit potens. uł mag̃ potens. ⁊ filiꝰ
solus sapiens ł mag̃ sapiens. ⁊ sp̃c .s. solus bonꝰ uł magis bo¬
nus. Nna ÷ gͦ potentia. sapientia: benignitas tͥum sicut u¬

Expanded text:
entia ad Deum pro rigore et crudelitate accedere metuit. Ideoque Scriptura temperavit sermonem suum, Spiritum bonum nominans, ne crudelis putaretur qui mitis erat; non quod Pater solus sit potens vel magis potens, et Filius solus sapiens vel magis sapiens, et Spiritus sanctus solus bonus
Abbreviated transcription (Latin):
et quia absonũ uide ᷑ ut pc̃ca dimissa it̾um ⁊ĩputent᷑. placet qͥbusd.¬
gͥtus: ita reus fit ut añ fuerat. Utriq parti questionis ꝓ̾ati fauent
doctores. Io alicͥ ꝑti nõ p̾udicans: studioso lẽdri iudiciũ relinqͦ addẽs
mͥ tutũ fore ac saluti ꝓinquũ sub mensa un̾oꝵ micaᷤᷤ edere
quid sit

Expanded text:
ed quia absonum videtur ut peccata dimissa iterum imputentur, placet quibusdgratus, ita reus fit ut ante fuerat. Utrique parti quaestionis probati favent doctores. Ideoque alicui parti non praejudicans, studioso lectori judicium relinquo, addens mihi tutum fore ac saluti propinquum, sub mensa dominorum micas edere. 3. Quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
iudicari quia ad cõspect̃ distͥcri iudicis cum aꝑta damnacõne sue fł¬
Incͣpacõnẽ iudic̃is in se fieri non ad̾iẽt qr infidelitatis sue cenebriᷤᷤ
p̾iudicati : eius quẽ despex̾ant inueccõne Redargui non merent᷑.
Illi saltem uerb̃a iudicis audiẽt.: qui eiꝰ fidem saltẽ u̾bo cenuert̃. Illi
autẽ in damnacõne sua: et̾ni iudicis nec uerba ꝑcipiũt: qui eiꝰ reue¬
renciam nͨ uerbo tenꝰ seruare uoluer̃t. ⁊ iõ illi uidicandrs. istinõ ut

Expanded text:
icari, quia ad conspectum districti judicis cum aperta damnatione suae inincrepationem judicis in se fieri non audient, quia infidelitatis suae tenebris praejudicati, ejus quem despexerant invectione redargui non merentur. Illi autem saltem verba judicis audient, qui ejus fidem saltem verbo tenuerunt. Illi autem in damnatione sua aeterni judicis nec verba percipient, qui ejus reverenti
Abbreviated transcription (Latin):
tione alt̾ius gr̾e. Ad ꝙ dmñs : quia resist̾e malo ⁊ nõ consenti¬
re tẽptationi: ñ feciss illim̃itũ ⁊ si ñ concessiss quia nicħ
a mitum est. aliq̃n si malũ ñ facimꝰ:. s resistimꝰ. Ibi dum¬
taxat  uͥ cansa subẽ. que nos id facͥe mouet. q ex pecei cor¬
ruptela ꝓni sunt ad lapsum gͥssus nr̃i. uͥ autẽ ñ int̾ ueñ
cã nos ad malum in pellens : ñ memur: si ab eo declina¬
m̾. De clinare enim a malo. semꝑ uitat penam. s ñ seꝑ
meretur palmam.

Expanded text:
entire tentationi, non fecisset illi meritum, etsi non consensisset, quia nihil autem meritum est aliquando si malum non facimus, sed resistimus; ibi duntaxat, ubi causa subest quae nos id facere movet, quia ex peccati corruptela proni sunt ad lapsum gressus nostri. Ubi autem non intervenit causa nos ad malum impellens, non meremur si ab eo declinam. Declinare enim a malo, semper vitat poenam, sed non semper meretur palmam.
Abbreviated transcription (Latin):
intensu̾s: in aliis remissius: oꝑatur. c̃ in singłis¬
oꝑatur. particłis corꝑis eentiałr sit. ita ⁊ deus
quos in habitat .i. in quib: ita est. ut faciat eos tẽplũ
suũ ⁊ hii tales cũ eo sunt iã exꝑte. s in batitudĩe ꝑfecte.
Mali uͦ ⁊ si ibi sint: uͥ ip̃e ÷. qui nusꝗͣ deẽ. ñ tñ sunt cũ eo.
Nñ a̾b suꝑ ioħẽ. ñ satis fuit dicere. uͥ ego sum : ⁊ illi sunt.
s addidit. mecum. quia ⁊ miseri possunt ẽẽ. uͥ ⁊ ille est. qͥ
nisꝗͣ deẽ. s beati cum illo: quia ñ sũit b̾ati: nͥ ereo. cum

Expanded text:
intensius, in aliis remissius operatur, cum in singulis particulis corporis essentialiter sit; ita et Deus quos inhabitat: scilicet in quibus ita est, ut suum; et ibi tales cum eo sunt jam ex parte, sed in beatitudine perfecte. Mali vero, etsi ibi sint ubi ipse est, qui nusquam deest, non tamen sunt cum eo.n. 17: Non satis fuit dicere: Ubi ego sum, et illi sint; sed addidit mecum, quia et ibi miseri possunt esse ubi et ille est, qui nusquam deest. Sed beati sunt cum illo, quia non sunt beati nisi ex eo quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ inelectis. qui sunt celũ: habitat ełs. & regnat qui
eiꝰ uoluntati de uoti optẽꝑant. Malos uͦ qui sunt t̾ra ui¬
dicii districtione calcat. Uñ ⁊̃. in .l. sapientie.d̾r. Tromuis sa¬
pientie aĩa iusti. quia in iustis specialius est. ꝗͣ ĩ alnis reb̾.
in quib tñ orm̃ib totus ẽ. qmadmd̃ anima. ut ait ãs̃.:¬

Expanded text:
 in electis, qui sunt coelum habitat Deus et regnat, qui ejus voluntati devote obtemperant; malos vero, qui sunt terra, judicii districtione calcat. Unde etiam in libro Sapientiae dicitur: Thronus sapientiae anima justi, quia in justis specialius est, quam in aliis rebus, in quibus tamen omnibus totus est, quemadmodum anima, ut ait
Abbreviated transcription (Latin):
crednd̾ om̃ipotẽs. aliquid uoluisse fiꝰ ꝙ factũ ñ sit. Sic ĩ intelligi¬
tur illud. illuminat om̃ẽ hominẽ uenientem in hunc mundũ.
N& nullus hominũ ⁊. qui ñ illuminetur . s quia nͥ ab ip̃o nullus
i lluminat᷑. ptͦct alio mͦ illud in telligi dum tnͥ cred̾e ñ cogam᷑.
omnipotentem aliquid uoluisse fi: factũq non ee. qui sine ulł
ambiguitatib siincelo. ⁊ int̾ra sicut ueritas cantat. omĩa qͥc̃q
uoluit fecit. ꝓfec̾to fac̾e ñ uoluit quetͥq ñ fecit. Exhis aꝑte os¬
tenditur qm̃ as ea uoluntate qͥ ipe̾ ÷ ñ uult aliquid sĩ. ꝙ ñ siat.
ut̃r mala dĩ uoluntate fiãt a

Expanded text:
ntelligitur illud Joan. 1: Illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum; non quia nullus hominum est qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. Potest et alio modo illud intelligi, dum tamen credere non cogamur Omnipotentem aliquid fieri voluisse, factumque non esse, qui sine ullis ambiguitatibus sive in coelo et in terra, sicut Veritas cantat, omnia quaecumque voluit fecit; profecto facere non voluit quaecumque non fecit. Ex his aperte ostenditur quod Deus ea voluntate quae ipse est, non vult aliquid fieri quod non fiat, u
Abbreviated transcription (Latin):
tia. ita ⁊ d dispositione. ⁊ d pdestinatione. que ẽ. diuina eẽn¬
tia obiciunt. Addunt quoq ⁊ alia ita dicentes. Si potuit ds
gͦ ñ e̾e. Item cum id̾ sit dõ. p̾sciũ eẽ. ⁊ dm̃ eẽ. si potuit ñ eẽ.
pͥscius. ⁊ potuit ñ eeꝰ. ds. potuit autꝰ ñ ee pͥscius: si potuit nł¬
quia potuit nulla facere:¬

Expanded text:
de dispositione et praedestinatione, quae est divina essentia, objiciunt. Addunt quoque et alia, ita loquentes: Si potuit Deus ergo non esse. Item, cum idem sit Deum praescium esse et Deum esse, si potuit non esse praescius, potuit non esse Deus. Potuit autem non esse praescius, si potuit nuquia potuit nulla facere
Abbreviated transcription (Latin):
In eo tñ fuisse seductũ cͥdi potest ꝙ ꝯmissum ueniale pu¬
tau̾it. qb̾ ꝑ ẽptoriũ erat. S nͨ pͥor seductꝰ fuit nec ĩ eo in¬
quo mulier. ut cͥcłet d̃m illud lignũ iõ. tang̾e ꝓhibu¬
isse : qm̃ si tang̾ẽt fierent sicut dũ. Ueruntamen p̾uarica¬
tor fuit ad̾a ut testatur apostolus. ꝑ otuit gͦ. aliqͣ elatio
m̃ti eiꝰ in ee illico pꝰ tĩptationem ex qua uoluit lignum¬
uetitũ exꝑiri: cum mulierem ñ uideret mortuã: esea il
fuisse ostn̾dat: dicens. In similitudinem p̾uaricationis ad:
siductũ tñ negat. ubiait. ad̾a ñ ÷ seductꝰ s mulier. Nñ ũ
terrogatꝰ ñ ait nrulier sedur̃ me. s ddit mͥ ⁊ comedi. Nu

Expanded text:
n seductum fuisse credi potest, quod commissum veniale putavit, quod peremptorium erat. Sed nec prior seductus fuit, nec in eo quo mulier, ut credisse, quoniam si tangerent fierent sicut dii. Verumtamen praevaricator fuit Adam, ut testatur Apostolus. Poterat enim aliqua elatio menti ejus inesse illico post tentationem, ex qua vetitum experiri, cum mulierem non videret mortuam esca illafuisse ostendat, dicens: In similitudinem praevaricationis Adae , seductum tamen negat, ubi ait: Adam non est seductus, sed mulier . Unde et interrogatus non ait: Mulier seduxit me, sed dedit mihi, et comedi. Mu
Abbreviated transcription (Latin):
i d̾ lignũ uld io tang̾e ꝓhibuerit.qr sciebat eos sitetigi.¬
sent sicut deos futuros tanꝗͣ eis diuinitatem in uid̾et qui
bati ñ pot̾at: sollicitauit aliqͥ exꝑiendi cupiditas: ẽ mulie¬
rem uideret accepta illa esca non essemortuam. nec tñ eũ

Expanded text:
 lignum illud ideo tangere prohibuerit, quia sciebat eos, si tetigissent, sicut deos futuros; tanquam eis divinitatem invideret, qui n poterat, sollicitauit aliqua experiendi cupiditas, cum mulierem uideret accepta illa esca non esse mortuam, secundum ea
Abbreviated transcription (Latin):
i mittitur. ac donatur. fidelibus. s que sit ista missio. siue
donatio. ł quomͦ fiat ꝯsid̾andum est.
premnt᷑ quidoã ad hãẽ ostẽ

Expanded text:
, id est, mittitur ac donatur fidelibus. Sed quae sit ista missio sive donatio, vel quomodo fiat, considerandum est. 2. Praemittitur quiddam ad hanc oste
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ p̃t̾itor̃ uier̃. horar̃. momentor̃. redeũtib õĩb que dimissa᷑ ft̃. ħ aũ¬
ut p̾ditimꝰ nõ sb̾ asserrõne bix̃. Qd̾ ostendr̃ ex eo qd̾ ait in eod̾ libro
sic. si ad babtismũ fictꝰ accedit diissa ft̾ ei pc̃a aut nõ dimissa. elig.¬
at qd̾ uolu̾it exte aꝑte cernis si tñ intẽ:dit ħ dixisse aub̾ũ nõ asserẽ.¬
do. S querendo ⁊ alicẽ opinionẽ referẽdo. Itẽ ił ait. tc̃ ualere icipit¬
Rabt̾s ad salutẽ cũ illa ficcõ uͦci cõfessione recessit que corde in mal¬
icia ꝑseuerante pc̃or̃ abblucõnẽ nõ sinebat fieri. Nõ g ficte accedenti

Expanded text:
e dimissa sunt. Hoc auut praediximus, non sub assertione dixit; quod ostenditur ex eo quod ait in eodem libro sic: Si ad baptismum fictus accedit, dimissa sunt ei peccata, aut non sunt dimissa; eligant quod voluerint. Ecce aperte cernis, si tamen attendis id dixisse Aug. non asserendo, sed quaerendo, et aliorum opinionem referendo. Idem baptismus, cum illa fictio veraci confessione recesserit; quae corde in malitia perseverante, peccatorum ablutionem non sinebat fieri. Non ergo ficte accedenti
Abbreviated transcription (Latin):
nos. subtic̾e quedã oportet ꝑꝑ calũpniantiũ insidias. q̃ catholici
ac pus lectorib secure credi possunt. St̾ & enim quedã que tan
te sunt religionis:: ⁊ auctoritatis ut eis nos oporteat semꝑ con¬
fitendo ac recipiendo in seruire. uerum silentio p̾t̾iti queunt
b̃um habeamus.
ad diusũ sit de patiẽ ⁊ eẽ filiũ.

Expanded text:
icos. Ita et nos subticere quaedam oportet propter calumniantium insidias, quae catholicis ac piis lectoribus secure credi possunt. Sunt etenim quaedam quae non tantae sunt religionis et auctoritatis, ut eis non oporteat semper confitendo ac recipiendo inservire, verum silentio aliquando praetberum habeamus. 5. An diversum sit esse Patrem et esse Filium.
Abbreviated transcription (Latin):
q÷ ip̃e genuit. nec d̾ nichilo nec d̾ aliqͣ iã facta conditaq mat̾u
s. d̾ se ip̃o id ꝙ ÷ ip̃e. Item. Ds̃ pat̾. qui uerissime se indicare aĩis
ꝯgnituris. ⁊ uoluit ⁊ potuit. ħ: ad se ip̃m in dic̾adũ genuit. ꝗ ÷ ipe
qui genuit᷑. Ecce aꝑte dicit. his u̾b̾: dm̃ patrẽ genuisse. illud ẜ ⁊pͥe¬
se. ad ꝗ iespondmꝰ illa u̾ba sic intellignda eẽ dicentes. pat̾ dͭ se ip̃o ge¬

Expanded text:
quod ipse est genuit; nec de nihilo, nec de aliqua jam facta conditaque materia, sed de seipso id quod ipse est. Item, Deus Pater, qui verissime se indicare animis cognituris et voluit et potuit, hoc ad seipsum indicandum genuit, quod est ipse qui genuit. Ecce aperte dicit his verbis Deum Patrem genuisse illud se. Ad quod respondemus illa verba sic intelligenda esse, dicentes: Pater de seipso ge
Abbreviated transcription (Latin):
mane seqũtis diei expletꝰ ÷. Nñ beda. oc̾cidente luce paulatim
⁊ pꝰ spaci im diurne longitudis inferiores ꝑtes subeunte fc̾m̾ ÷.
uesꝑe sicut nunc usitato cursu soł ħꝰ solet. fe̾m est. aũ mano
eade  suꝑ t̾rã reð̾unte ⁊ aliũ dien in choante & dies expletꝰ¬
e. unus .xx.iiii.horarũ fuitq nex illo tͥduo om̃ino tene oro¬
lux illa forte suꝑiores partes illustͣbat. ⁊ ad illum inationem ĩ¬
feriorem solem fiꝰ oportebat. isł potius ib̾: quia facto sole diei
fulgur actus est. Ampliori enim multo luce radiauit. dies p̾ea
tum. aut in ea ꝑte celi eẽ in qua sol est. ñꝙ. ip̃a sit sol s sic
ei unita ut disc̾ni non ualeat.:
an sono uocis. id d̾s dix̾it mu

Expanded text:
mane sequentis diei, expletus est. Unde Beda: Occidente luce, et paulatim mane sequentis diei, expletus est. Unde Beda: Occidente luce, et paulatim post spatium diurnae longitudinis inferiores partes subeunte, factum est vespere, sicut nunc usitato cursu solis fieri solet. Factum est autem mane eadem super terram redeunte, et alium diem inchoante, et dies expletuor horarum. Fuitque nox illo triduo omnino tenebrolux illa forte superiores partes illustrabat, et ad illuminationem inferiorum solem fieri oportebat. Vel potius ideo, quia facto sole diei fulgor auctus est. Ampliori enim multo luce radiavit dies posteatum, aut in ea parte coeli non esse in qua sol est; non quod ipsa sit sol, sed sic ei unita ut discerni non valeat. an sono
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥntis diei q÷ aurora. qͥnec plenã lucõ rec mmĩno tenebsͣ ħc.
Mant gͦ pͥmus dies ñ hũit: quia nec dies pͥcesserat qui seq̃ntis
el iei inicio tͥminaret᷑ ⁊ eo p̾cipue quia luce apparente mox sr
tirran ple.ius atq p̾clarꝰ dies extitt qui ñ  aurora. s aple¬
na luee ir. choauit. ⁊ mane sẽqntis diei. ꝯsũmatꝰ est. Un beda
suꝑ genesim. decebat ut dies ciuce inciꝑet.  in mane se¬
quen i dici terdet ut oꝑa dĩ luce in choasse. ⁊ in lucem
completa esse fignificarentur. Reliqui aũ dies mane hũe
distingũat᷑ atq ꝯputentur dies ãmane usq ad mane. pꝰ ea
uͦ in mist̾io sc̃m̃ est. ut dies conputentur a uesꝑa in uesꝑam.⁊
adiungatur dies p̾cedenti noct in computatione. cum iuxta
iatale odinem pͥce den dies seq̃nti nocti ad iungi dbeat. ꝙ
homo a luce ꝑ pecc̾m corruit intenebras ignorantie ⁊ pẽc̃cori.
autem lux iu dño. pͥmus itaq dies non ab aurora. s ãplena

Expanded text:
sequentis diei, quod aurora, quae nec plenam lucem, nec omnino tenebras ergo primus dies non habuit, quia nec dies praecesserat qui sequentis diei initio terminaretur, et eo praecipue quia, luce apparente, mox super terram plenus atque praeclarus dies exstitit, qui non ab aurora, sed a plena luce inchoavit, et mane sequentis diei consummatus est. Unde Beda super Genesim: « Decebat, ut dies a luce inciperet, et in mane sequentis diei tenderet, ut opera Dei a luce inchoasse, et in luce completa esse significaretur. Reliqui autem dies mane habdistinguatur atque computetur dies a mane usque ad mane. Postea vero in mysterio factum est ut dies computetur a vespera in vesperam, et adjungatur dies praenaturalem ordinem praecedens dies sequenti nocti adjungi debeat, quia homo a luce per peccatum corruit in tenebras ignorantiae et peccatorum, lucem
Abbreviated transcription (Latin):
confirmationem nͥ beatitudo accipiat᷑ u̾ ĩa dictum est: Iste sta¬
tꝰ in nocentie ⁊ bonitatis in qͦ conditi sunt. de cõu̾siõa ⁊ ast

Expanded text:
confirmationem, nisi beatitudo accipiatur, ut jam dictum est, ille status innocentiae et bonitatis in quo conditi sunt. DISTINCTIO V.
Abbreviated transcription (Latin):
ae ħ noĩe homousion quo latini tͣctatores freqͥnt̃ utũ tur.
ater inquit. ⁊ filius. unius sunt eiusdẽq sube. hoc est illd
homo usion. qd in concilio niceno adusus hetieos arrianos: ã
catholicis patͥb u̾itatis auctoritate firmatum est. &. pꝰ ea in con¬
cilio arriminensis ꝑꝑ nouitatem u̾bi minꝰ ꝙͣ potuit intellectã.
quã tñ fides antiqͣ peꝑ̾at. multis paucoꝵ fraud̃ deceptis hetica in¬
pietas. sub hẽtico inꝑatore constantino labefactare te̾ptauit s pͦ
ñ longum tempꝰ: libate. fidi. catholice pͥualente. pꝰ ꝗͣ infubum uis u̾bi
sicut d̾buit intellecta est. homousion illud eatholice sidĩ sanita¬
te. longe lateq d̾fensum ÷. ⁊ diffusum. Quid enim ÷ hõ usion ⁊

Expanded text:
c nomine homousion, quo Latini tractatores frequenter utuntur. ater, inquit, et Filius unius sunt ejusdemque substantiae. Hoc est illud homousion, quod in concilio Nicaeno adversus haereticos Arianos a catholicis Patribus Veritatis auctoritate firmatum est. Quod postea in concilio Ariminensi, propter novitatem verbi minus quam oportuit intellectum quam tamen fides antiqua pepererat, multis paucorum fraude deceptis, haeretica impietas sub haeretico imperatore Constantino labefactare tentavit. Sed post non longum tempus libertate fidei catholicae praevalente, postquam vis verbi sicut debuit intellecta est, homousion illud catholicae fidei sanitate longe lateque distensum est et diffusum. Quid enim est homousion,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊lp̃e s. ⁊ hii tres eadem potentia. ead̾ sapientia. ead bonitas
Un: apitur intͥnitate: sũma eẽ ꝑfectio. Si enim ibi de eet po¬
tentia. ł sapĩa. uł bonitas . ñ eẽc sumĩ bonũ. s quia ibi est. ꝑ¬
fecta potentia. infinita sapientia. in ꝯpͥhensibił bonitas. recte
solent ħ nomina distincte ad ꝑsonas referri. ut pͥtͥ potentia.¬

Expanded text:
et hi tres eadem potentia eadem sapientia, eadem bonitas. Unde aperitur in Trinitate summa esse perfectio. Si enim ibi deesset potentia, vel sapientia, vel bonitas, non esset summum bonum. Sed quia ibi est perfecta potentia, infinita sapientia, incomprehensibilis bonitas, recte solent haec nomina distincte ad personas referri, ut Patri potentia