comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec de auspiciis. aut auguriis romana reg¬
na creuer̃t. s acceptum tempꝰ certo fine cu¬
stodiunt: Cet̾m & regulus auspicia serua¬
uit. & captꝰ ẽ & mancinꝰ religionem tenu¬
it. & sub ugum missꝰ ẽ & paulus ullos
edaces habuit. & apd̃ cannas tam̃ cesus ẽ.
Naius cesar ne ante brumam in affri¬
cam nauigia transmitteret. auguriis
sp̃uit. eo facilius & nauigauit & uicit.
Horum autẽ ratio ẽ illa quȩ fallit & de¬
cipit. & p̾stigiis cecantib u̾itatẽ stultũ
& ꝓdigum uulgͦ inducit Sp̃c st̃ insin¬
ceri & uagi. qui posteaꝗͣ terrenis uiciis
immersi sunt. & auigore cȩlesti t̾reno
contagio recessert̾: ñ desinant ꝑditi ꝑd̾e.
ndepͤuati errorem pͣuitatis in fundere.
Hos & poetȩ demones norunt. ⁊ socrates
instruui se & regi ad arbitrtum demonis
p̃dicabat. & magis inde ẽ ad ꝑniciosa tił
ludicra potentat᷑. quorum tam̃ p̃cipuus
sostenes formam ueri di negat conspici

Expanded text:
nec de auspiciis aut auguriis Romana regnec de auspiciis aut auguriis Romana regna creuerunt, sed acceptum tempus certo fine custodiunt. ceterum et Regulus auspicia seruauit et captus est, et Mancinus religionem tenuit et sub iugum missus est: pullos edaces habuit Paulus et apud Cannas tamen caesus est, Gaius Caesar, ne ante brumam in Africam nauigia transmitteret, auguriis spreuit: eo facilius et nauigauit et uicit. Horam autem omnium ratio est illa, quae fallit et decipit et praestigiis caecantibus ueritatem stultum et prodigum uulgus inducit. spiritus sunt insinceri et uagi, qui posteaquam terrenis uitiis inmersi sunt et a uigore caelesti terreno contagio recesserunt, non desinunt perditi perdere et deprauati errorem prauitatis infundere. hos et poetae daemonas norunt et Socrates instrui se et regi ad arbitrium daemonii praedicabat, et magis inde est ad perniciosa uel ludicra potentatus: quorum tamen praecipuus Ostanes et formam ueri Dei negat conspici
Abbreviated transcription (Latin):
ua: qmͣ apud homerum uulnerata Reg¬
na autem ñ m̃ito accidunt. s sorte tiari¬
antur. C eterum imꝑium ante tenuer̃t.
siri & ꝑse. & grecos & egyptios regnassecog¬
nouim: Ita uicib potestatũ romanis qͦ
ut & cet̾is imꝑandi tempꝰ obuenit. Cet̾m
si ad originem redeas: erubescas. Popłs
de sceleratis ⁊ nocentib congregat᷑. ꝙ asilo
ꝯgregato facit numerum impunitas sce¬
lerum: Nunc ut rex ipse principatum ha-¬
beat ad crimina. fit romulꝰ parricida. atq
ut matͥmonium faciat. rem concordiȩ ꝑ dis¬
cordias auspicatur. Rapunt. ferociunt.
fallunt ad copiam ciuitatis augendam:
Nuptiȩ sunt illis rupta hospicii fȩdera. et¬
ceris bella crudelia. Est & gradꝰ sũmͦꝰ in ro¬
manis honorib consulat᷑: Sic ꝯfulatũ cepis¬
se uidem ut regnum: filios int̾ficit brut᷑
ut crescat. de suffragio sceleris ꝯm̃datio
dignitatis: Hon gͦ de religionib sc̃itatis.

Expanded text:
ua, quam apud Homerum uulnerata. Regua, quam apud Homerum uulnerata. Regna autem non merito accidunt, sed sorte uariantur. ceterum imperium ante tenuerunt Syri et Persae: et Graecos et Aegyptios regnasse cognouimus. ita uicibus potestatum Romanis quoque ut et ceteris imperandi tempus obuenit. ceterum si ad originem redeas, erubescas. populus de sceleratis et nocentibus congregatur et asylo constituto facit numerum inpunitas inum: nunc ut rex ipse principatum habeat ad crimina, fit Romulus parricida, adque ut matrimonium faciat, rem concordiae per discordias auspicatur. rapiunt, ferociunt, fallunt ad copiam ciuitatis augendam: nuptiae sunt illis rupta hospitii ceris bella crudelia. est et gradus . summus in Romanis honoribus consulatus. sic consulatum coepisse uidemus at regnum: filios interficit Brutus, ut crescat de suffragio sceleris commendatio dignitatis. non ergo de religionibus sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
forte iupit̾ fenuit. aut partͦ in unone
defecit: Cur uero dõs ꝓ romanis putas¬
posse qd̾ uideas nichil ꝓ suis adũsus eoꝵ
arma ualuisse : Romanorum enim u̾na¬
culos deos nouimꝰ: E st romulꝰ peierante
ꝓculo deus factꝰ. ⁊picus ⁊ tiberinꝰ ⁊pilumnꝰ
& consus. quem dm̃ fraudis uelud ꝯsilioꝵ
dm̃ coli romulꝰ uoluit. postqm in raptũ
sabinar̃ ꝑfidia ꝓuenit. eam quoq cloaci¬
nam taciꝰ inuenit. & coluit. Pauorẽ hos¬
tilius atq pallorem mox a nescio qͦ febris
dedicata ÷. Auca ⁊ flora meretͥces fuerũt.
hii dii romani. Ceterum mars traciꝰ iu
piter creticus ⁊ uino uł argua uł samia.
uł penia. & diana taurican deorũ mater
ydea. & egyptia portenta ñ numina. quȩ
utiq si quid potestatis habuissent: se &
sua regna seruassent: Plane sunt apud ro¬
manos & uicti penates qͦs eneas ꝓfugͦ ad¬
uexit Est & uenꝰ calua. multo hic tͦpiꝰ cal¬

Expanded text:
forte Iuppiter senuit aut partus in Iunone forte Iuppiter senuit aut partus in Iunone defecit? Cur uero deos putas pro Romanis posse, quos uideas nihil pro suis aduersus eorum arma ualuisse? Romanorum enim uernaculos deos nouimus. est Romulus perierante Proculo deus factus, et Picus et Tiberinus et Pilumnus et Consus, quem deum fraudis uelut consiliorum deum coli Romulus uoluit, postquam in raptum Sabinarum perfidia prouenit. deam quoque Cloacinam Tatius inuenit et coluit , Pauorem Hostilius adque Pallorem. mox a nescio quo Febris dedicata et Acca et Flora meretrices. hi dii Romani. ceterum Mars Thracius et Iuppiter Creticus et Iuno uel Argiua uel Samia uel Poena et Diana Taurica et deum mater Idaea et Aegyptia portenta, non numina: quae utique si quid potestatis habuissent, sua ac suorum regna seruassent. plane sunt apud Romanos et uicti penates, quos Aeneas profugus aduexit: est et Venus calua, multo hic turpius cal
Abbreviated transcription (Latin):
in italia pͥmꝰ instituit. inde erariũ sat᷑¬
ni uocitatur. nam rusticitatis hic cul-¬
dor fuit. inde falcem ferens pingitur.
Hc̃ fugatũ hospicio ianꝰ exceꝑat. de cuiꝰ
nomine ianiculum dictũ÷. ⁊ m̃sis ianu¬
arius institut᷑ :. Ipse bifrons expͥmit᷑.
qd̾ in medio constitut᷑ annum incipi¬
entem pariter ac recedentẽ spectare
iudeatur. Mauri uͦ manifeste reges
colunt. nec ullo uelam̃to hoc nom̃ ob¬
texunt: Inde ꝑgentes ꝯ ꝓuincias sin¬
gulas. uaria deorum religio mutat᷑.
dũ ñ unus ab om̃ib ds̃ colit᷑. s ꝓpria cuiq
maiorum suorum cult᷑a seruat᷑. Hoc ita ẽẽ
alexander magnus insigni uolumine ad
matrem suam scͥpsit. metu sue potestatis
ꝓditum sͥ ab om̃ib aliis hominib a sacer-¬
dote secretum. qd̃ maiorum & regũ me-¬
moria seruata sit. Inde colendi & sacͥfi-¬
candi ritꝰ inoleuit Si autẽ aliqnͣdo dii
nati sunt. cur ñ hodieq nascunt᷑: nisi

Expanded text:
in Italia primus instituit : inde aerarium Saturin Italia primus instituit : inde aerarium Saturni uocitatur. et rusticitatis hic cultor fuit: inde ferens falcem pingitur. hunc fugatum hospitio Ianus exceperat, de cuius nomine Ianiculum dictum est et mensis Ianuarius institutus est. ipse bifrons exprimitur, quod in medio constitutus annum incipientem pariter et recedentem sectari uideatur. Mauri uero manifeste reges colunt nec ullo uelamento hoc nomen obtexunt. Inde per gentes et prouincias singulas uaria deorum religio mutatur, dum non unus ab omnibus Deus colitur, sed propria cuique maiorum suorum cultura seruatur. hoc ita esse Alexander magnus insigni uolumine ad matrem suam scripsit, metu suae potestatis proditum sibi de diis hominibus a sacerdote secretum, quod maiorum et regum memoria seruata sit. inde colendi et sacrificandi ritus inoleuit. si autem aliquando dii nati sunt, cur non hodieque nascuntur? nisi
Abbreviated transcription (Latin):
eos ñ ẽẽ qͦs colit uulgͦ. hinc notũ
ẽ. Beges otim fuerunt. qͥ ob rega¬
lem memoriam apud suos coli. ptꝰmodũ
etiam in morte ceꝑunt: Proinde illis in¬
stituta templa. inde ad defunctorũ uultꝰ
ꝑ imaginem detinendos exp̃ssa simulachra.
& ĩmolabant hostias. & dies festos dando
honore celebrabant: In de postis facta st̃
sacra. ꝗ̃ pͥmis fuerant adsumpta solatia.
Nam & uideamꝰ an stet apud singulos
hȩc u̾itas. Melicertes ⁊ leucothoe p̃cipitant᷑
in maria ⁊ fiunt postiodum maris nu¬
mina. Castores alt̾nis moriunt᷑: ut uiuan.
Esculapiꝰ ut in dm̃ surgat fulminatur.
Hercules ut hominem exuat echneis ig¬
nib concrematur: Apollo admeti pecus
pauit. laomedonti muros neptunꝰ insti-¬
tuit. nec mercedem oꝑis infelix struc-¬
tor accepit Antrum ioius in creta dr̃.
& sepulchrum eiꝰ ostendit᷑ . ab eo sat᷑¬
num fugatum manifestum÷. Inde la¬
tium de latebra eius nom̃ accepit. hic
litteras impͥmere. hic signare nũmos

Expanded text:
eos non esse, quos colit uulgus, hinc notum est. reges olim fuerunt, qu ob regalem memoriam coli apud suos postmodum etiam in morte coeperant. inde illis instituta templa, inde ad defunctorum uultus per imaginem detinendos expressa simulacra et immolabant hostias et dies festos dando honore celebrabant. inde posteris facta sunt sacra, quae primis fuerant adsumpta solacia. et uideamus, an sit et haec apud singulos ueritas. Melicertes et Leucothea praecipitantur in maria et fiunt postmodum maris numina, Castores alternis moriuntur ut uiuant, Aesculapius ut in deum surgat, fulminatur, Hercules ut hominem exuat, Oetaeis ignibus concrematur. Apollo Admeto pecus pauit, Laomedonti muros Neptunus instituit nec mercedem operis infelix instructor accepit. antrum Iouis in Creta uisitur et sepulcrum eius ostenditur, et ab eo Saturnum fugatum manifestum est: inde Latium de latebra eius nomen accepit. hic literas inprimere, hic signare nummos
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ discipłi magistro & d̾o monente dif¬
fusi precepta in salutem darent. ab errore
tenebrarum ad uitam lucis adducerent. ce¬
cos & ignaros agnitione ueritatis oculare:. At
ne eẽt ꝓbatio minꝰ solida. & de xp̃o delicata
confessio. ꝑ torm̃ta. ꝑ cruces. ꝑmulta pȩna¬
cis. s & passionis testimonio ꝓbaret᷑ Hc̃¬
gͥ comitam᷑ hc̃ sequim᷑. hc̃ habemꝰ itiñis
ducem. lucis pͥncipem. salutis auctorem.
celum pariter ⁊ patrem querentib & cre¬

Expanded text:
uero discipuli magistro et Deo monente difuero discipuli magistro et Deo monente diffusi praecepta in salutem dare, ab errore tenebrarum ad uiam lucis adducere, caecos et ignaros ad agnitionem ueritatis oculare. Ac ne esset probatio minus solida et de Christo delicata confessio, per tormenta, per cruces, per multa poenacis sed et passionis testimonio praedic comitamur, hunc sequimur, hunc habemus itineris ducem, lucis principem, salutis auctorem, caelum pariter et patrem quaerentibus et cre
Abbreviated transcription (Latin):
to. qui t̃e ex parte romana syriã ꝓcura¬
bat tradiderunt. crucem eius & mort̾e
suffragiis uiolentib ⁊ꝑtinacib flagi¬
tabant: hoc eos facturos & ipse p̃dixe¬
rat. & ꝓpħarum om̃ium testimoniũ
sic ante p̃cesserat. oportere illũ pati ñ¬
ut sentiret mortem. s ut uinceret & c̃
passus eẽt denuo ad suꝑos regredi. ut
uim diuinȩ maiestatis ostenderet: Ei¬
demitaq rerum cursus impleuit Nã
& crucifixꝰ p̃uento carnificis officio spm̃
sponte dimisit. & die t̾cio rursus amor¬
tuis sponte surrex̃ Apparuit discipłis
suis talis ut fuerat. ad cognoscendũ se ui¬
instrui possent. & discerent q̃ docerent
Tc̃ in cȩlum circũfusa nube sublatꝰ ÷ ut
hominem quem dilexit. qͦm induit. qm
amorte ꝓtexit. ad patrem uictor impo¬
neret: Iam uenturꝰ e cȩlo ad pęnam dia-¬
boli. & adcensuram gen̾is humani. ul¬
toris uigore⁊ iudicis potestate. ꝑ orbem

Expanded text:
to, qui tunc ex parte Romana Syriam procurato, qui tunc ex parte Romana Syriam procurabat, tradiderunt, crucem ejus et mortem suffragiis violentis ac pertinacibus flagitantes. XIV. Hoc eos facturos et ipse praedixerat, et Prophetarum omnium testimonium sic ante praecesserat, oportere illum patiut sentiret mortem sed ut uinceret, et cum passus esset, ad superos denuo regredi, ut uim diuinae maiestatis ostenderet. fidem itaque rerum cursus inpleuit. nam et crucifixus praeuento carnificis officio spiritum sponte dimisit et die tertio rursus a mortuis sponte surrexit. apparuit discipulis suis talis ut fuerat, agnoscendum se uiinstrui possent et discerent, quae docerent. tunc in caelum circumfusa nube sublatus est, ut hominem, quem dilexit, quem induit, quem a morte protexit, ad patrem uictor inponeret, iam uenturus e caelo ad poenam diaboli et ad censuram generis humani ultoris uigore et iudicis potestate: per orbem
Abbreviated transcription (Latin):
tib annuntiabat᷑. s significato duplici
eiꝰ aduentu uno qui exercicio & exemplo
hominis fungeret᷑. alt̾e qui dm̃ fatet᷑
ñ intelligendo pͥmum aduentum qͥ in
passione p̃cessit occultꝰ. unum tantum
credunt qui erit in potestate manifestꝰ.
Q̾ autẽ hoc udeorum ppłs intelligere
non potuit. delictorum m̾itum fuit:
Sicerant sapientiȩ s intelligentiȩ ce-¬
citatemutati. ut qui uita indigni eẽnt.
haberent uitam ante ocłos nec uid̾ent:
dicta. u̾bo & uocis imꝑio demonia de ho¬
minib excuteret paraliticos restͥngeret
leꝓsos purgaret. illuminaret cecos. clodis
gressum daret. mortuos rursus anima¬
ret.cogeret sͥ elem̃ta famulari. seruire
uentos. maria obedire. inferos ced̾e. iu-¬
dei qui illum crediderant hominẽ tan¬
tum de humilitate carnis & corporis
existimabant magum. de licentia po¬
testatis. hc̃ magistri eorũ atq pͥmores
hoc ẽ qͦs & doctrina ille & sap̃ia reuin¬

Expanded text:
tibus adnuntiabatur. sed significato duplici tibus adnuntiabatur. sed significato duplici eius aduentu, uno qui exercitio et exemplo hominis fungeretur, altero qui Deum fateretur, non intellegendo primum aduentum, quod in passione praecessit occultus, unum tantum credunt qui erit in potestate manifestus. quod autem hoc Iudaeorum populus intellegere non potuit, delictorum meritum fuit: sic erant sapientiae et intellegentiae caecitate multati, ut qui uita indigni essent, haberent uitam ante oculos nec uiderent. dicta, verbo et vocis imperio daemonia de hominibus excuteret, paralyticos restringeret, leprosos purgaret, illuminaret caecos, claudis gressum daret, mortuos rursus animaret, cogeret sibi clementa famulari, servire ventos, maria obedire, inferos cedere, Judaei, qui illum crediderant hominem tantum de humilitate carnis et corporis, existimabant magum de licentia potestatis. Hunc magistri eorum atque primores, hoc est, quos et doctrina ille et sapientia revin
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s uult. si d̾s dederit: Atq ħ ẽ sũma
delicti nolle agnoscere quem ignorat᷑
Iudeis pͥmum fuit apd̾ dm̃ gr̃a. Sie
olim iusti erant. sic maiores eorum religi¬
onib obediebant. S illi negligentes & in
disciplinati ptͦ modum factin fiducia patr̃o
inflati. dum diuina p̃cepta contẽpnunt.
datam sͥ grãm ꝑdider̃t Qmͣ fu̾it illis uͦ¬
ꝓphana uita. q̃ contracta sit uiolatȩ religi¬
omis offensa. ipsi quoq testant᷑. qui & si
uoce tacent. exitu confitent᷑. disꝑsi & pala¬
bundi uagant᷑ soli. & celi sui ꝓfugi ꝑ ali¬
ena hospicia iactantur Necñ ds ante p̃¬
dixerat fore. ut uergente scło & mundi
indulgentiam de diuinis muñib hauri-¬
humani gen̾is p̃dicabatur. hic ẽ uirt᷑
dei. hic ẽ ratio. bic sap̃ia eius & gła. Hic
in uirginem elabit᷑. carnem sp̃u scõ eooꝑ¬
ante induit᷑. ds cũ homine miscet᷑. Hic
minem induit. qͣm ꝑducat ad patrem:
turum. Nam hoc illis semꝑ ꝓpħis monen¬

Expanded text:
 et si Deus dederit: at quae est haec summa delicti, nolle agnoscere quem ignorare Iudaeis primum erat apud Deum gratia. sic olim iusti erant, sic maiores eorum religionibus oboediebant. disciplinati et superbi postmodum facti, et fiducia patrum inflati, dum diuina praecepta contemnunt, datam sibi gratiam perdiderunt. quam fuerit illis profana uita, quae contracta sit uiolatae religionis offensa, ipsi quoque testantur, qui etsi uoce tacent, exitu confitentur: dispersi et palabundi uagantur, soli et caeli sui profugi per hospitia aliena iactantur. Nec non Deus ante praedixerat, fore ut uergente saeculo et mundi indulgentiam de diuinis muneribus haurihumani generis praedicabatur. Hic est virtus Dei, hic ratio, hic sapientia eius et gloria: hic in uirginem delabitur, carnem Spiritus sanctus induitur, Deus cum homine miscetur. hicminem induit, quem perducat ad patrem. turum: nam hic illis semper prophetis monen
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ xp̃c d̾s uenturus ẽẽt illuminator et
saluator generis humani.
Qd̃ cum aprincipio filius dei fuisset. gene¬
rari autem haberet scđm carnem: Giui
Qd̃ hoc futurum ee̾t signum natiuitatis
eiꝰ. ut de uirgine nasceret᷑ hõn d̾s hominis
& dei filius:¬
Qd̃ & homo n d̾s xp̃c ex utroq genere c̃cre¬
tus. ut mediator ẽẽ inter nos & pater
Qd̃ de semine dd̾ scđm carnemnasci ha-¬
beret.
xII
Qd̃ in bethleem nasceretur:.
XIII
Qd̾ humilis in pͥmo aduentu suo ueniret
Qd̾ ipse dictꝰ sit ouis & agnꝰ qui occidi ha¬
beret. & de sacram̃to passionis:
Qd̃ idem lapis dictꝰ sit.
xuII
Qd̾ deinde idem lapis mons fieret. & imple

Expanded text:
Deus uenturus esset inluminator et saluator generis humani. VIII. Quod cum a principio filius Dei fuisset, generari denuo haberet secundum carnem. VIIII. Quod hoc futurum esset signum natiuitatis eius, ut de uirgine nasceretur homo et Deus, hominis et Dei filiusod et homo et Deus Christus ex utroque genere concretus, ut mediator esse inter nos et patrem Quod de semine Dauid secundum carnem nasci haberet. XII. Quod in Bethleem nasceretur. XIII. Quod humilis in primo adventu suo ueniret.od ipse dictus sit ouis et agnus, qui occidi haberet, et de sacramento passionis. Quod idem et lapis dictus sit. XVII. Quod deinde idem lapis mon
Abbreviated transcription (Latin):
timotheum.i. Si quis autem suorum & maxͤ
domesticorum ñ agit curam. fidem denegat:
& est det̾ior infideli: De hoc ipso apd̃ ysaiam.
Si uidis nudum uesti: & domesticos seminis
tui ñ despexeris: De quib domesticis in eunͣ¬
glio dictum ẽ. Si patremfamilias dixerunt
beelzebub. qnͣtomagis domesticos eiꝰ: Lxxiii.
aiorem natu non temere accusandỹ¬

Expanded text:
Timotheum prima: Si quis autem suorum et maxime domesticorum non agit curam, fidem denegat et est deterior infideli. Item apud Esaiam: Si uideris nudum, uesti et domesticos seminis tui non despexeris. De quibus domesticis in euangelio dictum est: Si patremfamilias dixerunt Beelzebul, quanto magis domesticos eius. MAIOREM NATV NON TEMERE ACCVSAND
Abbreviated transcription (Latin):
nec sp̃c nec eccłiȩ tenuerunt unitatem.
qnͣtum potui breuit̃ cucurri. quib o
desidio tuo satisfacerem. & te mag̃ ac
magis collegii nr̃i & corporis societati
conungerem: Si autem tͥ ueniendi adnos
oportunitas & facultas fu̾it. plura in com¬
mune conferre & ub̃ius ac plenuis insa¬
lutarem concordiam pacient̾ tcͣtare po¬

Expanded text:
nec spiritus nec Ecclesiae tenuerunt unitatem. XXX. nec spiritus nec Ecclesiae tenuerunt unitatem. XXX. quantum potui breviter decucurri, quibus et desiderio tuo satisfacerem, et te magis ac magis collegii et corporis nostri societati conjungerem. Si autem tibi veniendi ad nos opportunitas et facultas fuerit, plura in commune conferre et uberius ac plenius quae in salutarem concordiam faciant tractare po
Abbreviated transcription (Latin):
cas: Mat̾iam de excellentib silus merca-¬
re fr̃. carinam p̃ualidis & erectis roborib
intexe. clauo. funib & uelis ut fabricetur
atq armetur nauis oꝑare. s cum hec fece¬
ris. ac penitendi uiam. ut cum in scͥp
delitate dum fructꝰ penitentiȩ int̾cidi¬
tur: penitentia ipsa tollat᷑. Qd̾ si inue¬
nimꝰ apenitentia agenda neminẽ de
ricors & pius ẽ. his ꝑsacerdotes eius pacẽ¬
dare posse concedi. ammittendꝰ ẽ plangen¬
tium gemit᷑ & penitentie fructꝰ dolenti¬
b ñ negandꝰ. & quia apd̃ inferos confes¬
sio ñ ẽ: nec exhomologesis illic fieri po¬
test. qui ex toto corde penituerint & ro¬
gauerint. in eccł̃iam interim suscipi de
bent. & in ipsa domino reseruari. qui
ad eccłiam suam uentur de illis utiq
quos in ea inuenerit intꝰ iudicabit. Apo¬
statȩ uͦ & desertores uł adu̾sarii & hos-¬
tes. & xp̃i eccłiam dissipantes. nec si occi

Expanded text:
cas: « Materiam de excellentibus sylvis mercacas: « Materiam de excellentibus sylvis mercare, frater; carinam praevalidis et electis roboribus intexe, clavo, funibus, velis, ut fabricetur atque armetur navis, operare: sed cum haec feceris ac poenitendi viam, ut cum in Scripdelitate, dum fructus poenitentiae intercipitur, poenitentia ipsa tollatur. Quod si invenimus a poenitentia agenda neminem debricors et pius est, per sacerdotes ejus pacem posse concedi, admittendus est plangentium gemitus, et poenitentiae fructus dolentibus non negandus. Et quia apud inferos confessio non est, nec exomologesis illic fieri potest, qui ex toto corde poenituerint et rogaverint in Ecclesiam debent interius suscipi et in ipsa Domino reservari, qui ad Ecclesiam suam venturus de illis utique quos in ea intus invenerit judicabit. Apostatae vero et desertores, vel adversarii et hostes et Christi Ecclesiam dissipantes, nec si occisi
Abbreviated transcription (Latin):
in peccato suo morietur. Qd̃ legentes sci-¬
licet & tenentes. neminem putamꝰ afru¬
ctu satisfationis & spe pacis arcendũ. cũ
sciam uixta scͥpturarum diuinarũ. fidẽ
auctore & hortatore ipso deo. & ad agen¬
dam penitentiam peccatores redigi. &
omiserorum lam̃tantium caduca de¬
ceptio. o heretice institutionis inesficax
& uana traditio. hortari ad satisfac̾tioĩs
penitentiam. & subtrahere de fatisfati-¬
licto tuo largiter & freqnter oꝑare. sed
extra eccłiam post om̃ia ista morieris
Quȩcumq ad pacem ꝑtinent facies. sed
nullam pacem quam queris acciples:
Quis ñ statim ꝑeat: Quis ñ ipsa desꝑa¬
tione deficiat: Quis ñ animum suum
aꝓposito lam̃tationis au̾tat: Oꝑaritu
putas rusticum posse. si dixeris. agrum
pericia omnis rusticitatis exerce. culturis
diligenter insiste. s nullam messem me-
de arborib poma decerpes. uelsi ei cui do¬
minum & usum nauium fuadeas & di-¬

Expanded text:
in peccato suo morietur. quod legentes sciin peccato suo morietur. quod legentes scilicet et tenentes neminem putamctu satisfactionis et spe pacis arcendum, cum sciamus juxta Scripturarum divinarum fidem, auctore et hortatore ipso Deo, et ad agendam poenitentiam peccatores redigi, eto miserorum lamentantium et amentium caduca deceptio! o haereticae institutionis inefficax et vana traditio! hortari ad satisfactionis poenitentiam et subtrahere de satisfactilicto tuo largiter et frequenter operare, sed extra Ecclesiam post omnia ista morieris; quaecumque ad pacem pertinent facies, sed nullam pacem, quam quaeris, accipies. » Quis non statim pereat, quis non ipsa desperatione deficiat, quis non animum suum a proposito lamentationis avertat? Operari tu putas rusticum posse, si dixeris: « Agrum peritia omni rusticitatis exerce, culturis diligenter insiste; sed nullam messem metede arboribus poma decerpes. » Vel si ei cui dominium et usum navium suadens di
Abbreviated transcription (Latin):
& singłi simꝰ templum dei. quisq adult̾i¬
o templum dei uiolat. dm̃ uiolat. Et qͥ
in peccatis cõmittendis uoluntatem dia-¬
boli facit demoniis & ydolis seruit. Ne¬
q enim mala facta de sc̃o sp̃u ueniunt.
sde adu̾sarii instictu. & de immundo
spu natȩ concupiscentiȩ contͣ dm̃ facere.
&̃ diabolo seruire compellunt. Ita fit:
ut si peccato alt̾ius inquinari alterum di¬
cunt. & ydolatriam delinquentis adñ de¬
linquentem transire sua asseueratione c̃¬
tendunt. excusare se scđm suam uocem ñ
possunt abydolatriȩ crimine. cum constet
de apłica ꝓbatione mechos & fraudatores
quib illi communicant ydolatres eẽ Nob̃
autem scđm fidem nr̃am. & diuinȩ p̾di¬
cationis datam formam ẽpetit ratiou̾ita-¬
tis. unumquemq in peccato suo ipsum te¬
neri. nec posse altĩn ꝓ alt̾o reum fieri cũ
Etiterum: Non morientur patres ꝓfiliis.
& filii non morientur ꝓ patͥb. unusqͥsq

Expanded text:
et singuli simus templum Dei, quisque adulteriet singuli simus templum Dei, quisque adulterio templum Dei uiolat Deum uiolat, et qui in peccatis committendis uoluntatem diaboli facit daemoniis et idolis seruit. neque enim mala facta de sancto spiritu ueniunt, sed de aduersarii instinctu et de inmundo spiritu natae concupiscentiae contra Deum facere et diabolo seruire conpellunt. ita fit ut si peccato alterius inquinari alterum dicunt et idololatriam delinquentis ad non delinquentem transire sua. adseueratione contendunt, excusari secundum suam uocem non possint ab idololatriae crimine, cum constet de apostolica probatione moechos et fraudatores quibus illi communicant idololatras esse. nobis autem secundum fidem nostram et diuinae praedicationis datam formam conpetit ratio ueritatis unumquemque in peccato suo ipsum teneri nec posse alium pro altero reum fieri, cum rit. et iterum: non morientur patres. pro filiis et filii non morientur pro patribus. unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
et dei templum detestabili colluuione iuolas¬
set. ficut apl̃s dicit: Om̃e peccatum qͦdcũq
fecerit homo: extra corpꝰ ẽ Qui autẽ me¬
chatur: in corpꝰ suum peccat: Quib tam̃
& ipsis penitentia concedit᷑. ꝙ lam̃tandi&
satisfaciendi spes relinquit᷑ scđm ipsum
aduos lugeam multos ex his qui ante
peccauert̃ & ñ egerunt penitentiam in
immundiciis quas fecert̾. & fornicatiõib
& libidinib. Nec sibi in hoc noui heretici
blandiantur. qd sedicant ydolatͥs ñ com¬
municare. quando sint apd̃ illos & adult̾i
scitote intelligentes. quia om̃is fornca-¬
tor. aut imnmundꝰ aut fraudator qd̾ ẽydo¬
latria. ñ ht̃ hereditatem in regnoxp̃i et¬
dei & iterum Mortificate itaq m̃bra
ur̃a quȩ terrena sunt. exponentes forni¬
cationem. immundiciam. & concupis-¬
centiam malam. & cupiditatem. quȩ st̃
ydolorum seruitꝰ. ꝓpt̾ quȩ uenit ira dei.
Nam cum corpora nr̃a membra sint xͥ.

Expanded text:
et Dei templum detestabili colluvione violavet Dei templum detestabili colluvione violaverit, sicut apostolus dicit: omne peccatum quodcumque fecerit homo, extra corpus est: qui autem moechatur, in corpus suum peccat. quibus tamen et ipsis paenitentia conceditur et lamentandi ac satisfaciendi spes relinquitur secundum iad uos lugeam multos ex his qui ante peccauerunt et non egerunt paenitentiam de inmunditiis quas fecerunt et fornicationibus et libidinibus. Nec sibi in hoc noui haeretici blandiantur quod se dicant idololatris non communicare, quando sint apud illos et adulteri scitote intellegentes quia omnis fornicator aut inmundus aut fraudator, quod est idololatria, nDei . Et iterum: Mortificate itaque membra vestra quae in terra sunt, exponentes fornicationem, immunditiam et concupiscentiam malam et cupiditatem, quae sunt idolorum seruitus, propter quae uenit ira Dei. nam cum corpora nostra membra sint Christi
Abbreviated transcription (Latin):
netur atritico separare Cumq apłsdi¬
cat. In domo autem magna non solũ ua¬
sa aurea sunt & argentea: s & lignea & fi¬
ctilia aurea & argentea uasa uideatur
eligere. lignea uͦ & fictilia contempnere.
abicere. dampnare. qnͣdo ñ nͥ in die dñi
uasa lignea diuuini ardoris incendio con
crementur. & fictilia ab eo cui data ẽ fer¬
rea uirga frangant᷑ : Aut si se cordis et re¬
nis scrutatorem constituit & iudicem
ꝑ om̃ia eqͣliter iudicet. & cum sciat scͥp¬
tum eẽ. ecce sanus factꝰ es iam noli pec¬
care ne quid tͥ deterus fiat fraudatores
& mechos a latere ato a comitatu suo
separet. quando multo & grauior et
peior fit mechia quam libellatici caula cũ
hic necessitate ille uoluntate peccauit. Hic
estimat sͥ satis ẽẽ qd̾ ut non sacrificaret er¬
rore deceptꝰ sit: ille matͥmonii expugnator
alieni. uł lupanaria ingressus adcloacam
& cȩnosam uoraginem uulgi. scĩficatũ corpꝰ

Expanded text:
netur a tritico separare, cumque apostolus dinetur a tritico separare, cumque apostolus dicat: in domo autem magna non solum uasa aurea sunt et argentea, sed et lignea et fictilia, aurea et argentea uasa uideatur eligere, lignea uero et fictilia contemnere abicere damnare, quando non nisi die Domini uasa lignea diuini ardoris incendcrementur, et fictilia ab eo cui data est ferrea virga frangantur . XXVI. Aut si se cordis et renis scrutatorem constituit et judicem, per omnia aequaliter judicet; et cum sciat scriptum esse, Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne quid tibi deterius fiat , fraudatores et moechos a latere atque a comitatu suo separet, quando multo et gravior et pejor sit moechi quam libellatici causa, cum hic necessitate, ille voluntate peccaverit, hic existimans sibi satis esse quod non sacrificaverit, errore deceptus sit, ille matrimonii expugnator alieni, vel lupanar ingressus ad cloacam et coenosam voraginem vulgi, sanctificatum corpus
Abbreviated transcription (Latin):
autem tenere ñ posset &̃ si ipse ep̃c priꝰ
factꝰ uolu̾it a coẽporum suorum corpore
& ab eccłiȩ unitate desciscere. qnͣdo apłs¬
apl̃s admoneat ut inuicem nosmet ipsos
sustineamꝰ. ne ab unitate qmͣ dñs consti¬
tuit recedam & dicat. Sustinentes iniu¬
cem in dilectione satis agentes. & seruare
unitatem sp̃c in coniunctione pacis. Q¬
autem nec unitatem sp̃c nec coniunctio¬
nem pacis seruat. & se ab eccłiȩ uincło
atq a sacerdotum collegio separat: ep̃i
nec potestatem potest habere nec hono¬
rem. qui ep̃atꝰ nec unitatem uoluit te¬
nere nec pacem Tc̃ deide qnͣtꝰ arrogan¬
tiȩ tumor ẽ. qͣnta humanitatis & leni¬
tatis obliuio. arrogantiȩ suȩ qnͣta iacta¬
tio. ut quis aut audeat. aut face̾ posse se
credat. qd̾ nec apłis concessit dñs. ut zi¬
zania afrum̃to separarent.putet se pos¬
se discern̾e aut qͣi ipsi palam ferre. et
aream purgare concessum sit: paleas co¬

Expanded text:
autem tenere non posset, etiam si episcopus prius autem tenere non posset, etiam si episcopus prius factus a coepiscoporum suorum corpore et ab Ecclesiae unitate descisceret, quando Apostolus admoneat ut invicem nosmetipsos sustineamus, ne ab unitate quam Deus constituit recedamus, et dicat: Sustinentes invicem in dilectione, satis agentes servare unitatem spiritus in conjunctione pacis . Qui ergo nec unitatem spiritus nec coniunctionem pacis obseruat et se ab ecclesiae uinculo adque a sacerdotum collegio separat, episcopi nec potestatem potest habere nec honorem qui episcopatus nec unitatem uoluit tenere nec pacem. Tunc deinde quantus adrogantiae twqior est, quajita humilitatis et lenitatis obliuio, adrogantiae suae quanta iactatio, ut quis aut audeat aut facere posse se credat quod nec apostolis concessit Dominus, at zizania a frumento putet se posse discernere ant quasi ipsi palam ferre et aream purgare concessum sit, paleas co
Abbreviated transcription (Latin):
desertorib ꝑ ambitum nititur. & cũ sit
axp̃o una eccłia. ꝑ totum mundum in
multorum concordi numerositate diffusꝰ
ille post dei traditionem. post conexam
& ubiq coniunctam catholicȩ eccłiȩ uni¬
tatem. humanam conetur eccłiam facẽ.
& ꝑ płimas ciuitates nouos suos apłos
mittat. ut quedam recentia institutioĩs
suȩ fundam̃ta constituat. Cumq iam pͥ-¬
dem ꝑ om̃s ꝓuincias & urbes singłas
ordinati sint ep̃i. in etate antiqͥ. infide
integri. in pressura ꝓbati. ĩ ꝑsecutiõe ꝓs¬
cͥpti: ille suꝑ eos creare alios pseudo ep̃os
audeat. quasi possit aut totum orbem
noui conat᷑ obstinatione ꝑagrare. aut
eccłiastici corporis compaginem discor¬
diȩ sue seminatione rescind̾e. nesciens
scismaticos semꝑ inter inicia feruere.
increm̃ta uero habere non posse. nec
augere qd̾ illicite ceꝑint. s statim cum
praua sua emulatione deficere E p̃atum

Expanded text:
desertoribus per ambitum nititur, et cum sit desertoribus per ambitum nititur, et cum sit a Christo una Ecclesia per totum mundum in s episcoporum multorum concordi numerositate diffusus, ille post Dei traditionem, post connexam et ubique conjunctam catholicae Ecclesiae unitatem humanam conetur Ecclesiam facere, et per plurimas civitates novos Apostolos suos mittat, ut quaedam recentia institutionis suae fundamenta constituat, cumque jam pridem per omnes provincias et per urbes singulas ordinati sint episcopi in aetate antiqui, in fide integri, in pressura probati, in persecutione proscripti, ille super eos creare alios pseudoepiscopos audeat. Quasi possit aut totum orbem novi conatus obstinatione peragrare aut Ecclesiastici corporis compaginem discordiae suae seminatione rescindere, nesciens schismaticos semper inter initia fervere, incrementa vero habere non posse nec augere quod illicite coeperint, sed statim cum prava sua aemulatione deficere, episcopatum
Abbreviated transcription (Latin):
et suꝑb ẽ: iram sibi & penam iudicii
in delictorum suorum toto corde & ma¬
nifesta lam̃tationis suȩ confessione de¬
stantes ꝓhibendos omnino censuimꝰ¬
ab spe commmunicationis et pacis. si mm
firmitate atq in ꝑicło ceꝑint dep̃cari.
quia rogare illos ñ delicti penitentia. s
mortis urgentis ammonitio compellit:
Nec dignus ẽ in morte acciꝑe solatiũ: qͥ
se ñ cogitauit ẽẽ moriturum: Qd̃ uͦ ad
quo desid̾asti tͥ scribi quam heresim in¬
troduxisset. scias nos pͥmo in loco nec cu-¬
riosos ẽẽ deb̾e quid ille doceat cum foris
doceat:. Quisq ille ẽ. & qualiscũq ẽ: xp̃i-¬
anus ñ est qui in xp̃i eccłia ñ est: Iactet
se licet. & phylosophiam uel eloquentiã
suam suꝑb uocib p̃dicet. qui nec fr̃nam
karitatem eccłiastica unitate tenuit.
etiam qd̃ prius fuerat amisit. Hisi ep̾c
tibi uidetur. qui ep̃o in eccłia a sexdecim
epĩs fc̃o. adulter atq extraneus ep̃c fieri a¬

Expanded text:
et superbus est, iram sibi et poenam iudicii et superbus est, iram sibi et poenam iudicii m delictorum suorum toto corde et manifesta lamentationis suae professione testantes prohibendos omnino censuimua spe communicationis et pacis, si in infirmitate adque in periculo coeperint deprecari, quia rogare illos non delicti paeniteutia sed mortis urgentis admonitio conpellit, nec dignus est ia morte accipere solacium qui se non cogitauit esse moriturum. Qvoa nero ad quo desiderasti tibi seribi quam haeresim introduxisset, scias nos primo in loco nec curiosos esse debere quid ille doceat, cum foris doceat. quisque ille est et qualiscumque est, christianus non est qui in Christi ecclesia non est. iactet se licet et philosophiam uel eloquentiam suam superbis uocibus praedicet, qui nec fraternam caritatem nec ecclesiasticam unitatem tenuit etiam quod prius fuerat amisit nisi si episcopus tibi uidetur qui episcopo in ecclesia a sedecim coepiscopis facto adulter adque extraneus ep
Abbreviated transcription (Latin):
neqm. scitis bona data dare filiis ur̃is. qnͣ¬
tomagis pater ur̃ celestis dabit bona
poscentib eum: Comparat hic dñs car¬
nalem patrem. & dei patͥs ȩt̾nam largãq
pietatem: Qd̾̃ si iste in terris neq pater
offensus grauit̾ afilio peccatore & malo.
si tam̃ eundem postmodum uid̾it refor¬
matum. & depositis pͥorib uitȩ delictis.
ad sobrios & bonos mores. & ad innocen¬
tiȩ disciplinam penitentiȩ dolore correp-¬
tum gaudet & gratulat᷑: & susceptũ qͣm
ante ꝓiecerat cum uoto pat̾nȩ exultatio¬
nis amplectit᷑. qnͣtomagis unus ille et
uerꝰ pater bonus. misericors & pius.ĩmo¬
& ipsa bonitas & miscd̃ia & pietas letat᷑
inpenitentia filiorum suorum. nec ir̃a
penitentib aut plangentib & lam̃tan¬
tib penam cõminat᷑. s ueniam magis
& indulgentiam pollicet᷑: Uñ dñs in
cungłio beatos dicit plangentes: qr qͥ
plangit miscđiam ꝓuocat: Qui ꝑuicax

Expanded text:
nequam, scitis bona data dare filiis vestris, quanequam, scitis bona data dare filiis vestris, quanto magis Pater vester coelestis dabit bona poscentibus eum ? Comparat hic Dnalem patrem, et Dei Patris aeternam largamque pietatem. Quod si iste in terris nequam pater offensus graviter a filio peccatore et malo, si tamen eum postmodum viderit reformatum, et depositis prioris vitae delictis, ad sobrios et bonos mores, ad innocentiae disciplinam paenitentiae dolore correctum, gaudet et gratulatur et susceptum quem ante proiecerat cum uoto paternae exultationis amplectitur: quanto magis unus ille et uerus pater bonus misericors et pius, immo ipse bonitas et misericordia et pietas, laetatur in paenitentia filiorum suorum nec iram paenitentibus aut plangentibus et lamentantibus poenam comminatur, sed ueniam magis et indulgentiam pollicetur. unde Dominus in euangelio beatos dicit plangentes, quia qui plangit misericordiam prouocat: qui peruicax
Abbreviated transcription (Latin):
cum scͥptum sit d̾s mortem ñ fecit. neo
letat᷑ inꝑdicione uiuorum: utiq qui
neminem uult ꝑire. cupit peccatores
penitentiam agere: & ꝑ penitentiam
denuo aduitam redire. Ideo ꝑ iohel ꝓ-¬
dicit dominus ds ur. reũtimini ad me
ex toto corde ur̃o. simulq & ieiunio et
fletu & planctu. et discindite corda ur̃a
& non uestim̃ta ur̃a. & reu̾timini ad
dñm dm̃ ur̃m quia misericors & pius
ẽ. & patiens. & multȩ miserationis & qͥ
sententiam flectat adu̾sus maliciã ir¬
rogatam. In psalmis etiam legimꝰ cen¬
suram pariter & clem̃tiam dei cõminan¬
tis simul atq parcentis. punientis ut cor¬
rigat. & cum corrigerit reseruantis. Ui¬
sitabo inquit in uirga iniquitates eoꝵ.
& inflagellis delicta eorum. mĩam autẽ
dens ait. Quis ẽ ex uob̃ homo quem si
petierit filius eius panem. lapidem por-¬
rigat illi: Aut si piscem postulau̾it. ser¬
pentem illi porrigat: Sigͦ uos cum sitis

Expanded text:
cum scriptum sit: Deus mortem non fecit nec cum scriptum sit: Deus mortem non fecit nec laetatur in perditione . uiuorum, utique qui neminem uult perire cupit peccatores paenitentiam agere et per paenitentiam denuo ad uitam redire. ideo et per Iohel prdicit Dominus Deus uester: reuertimini ad me ex toto corde uestro simulque et ieiunio et fletu et planctu, et discindite corda uestra et non uestimenta uestra, et reuertimini adDeum vestrum, quia misericors et pius est et patiens et multae miserationis, et qui sententiam flectat, adversus malitiam irrogatam. In Psalmis etiam legimus censuram pariter et clementiam Dei comminantis simul atque parcentis, punientis ut corrigat, et cum correxerit reservantis. Visitabo, inquit, in virga facinora eorum, et in flagellis delicta eorum. Misericordiadens ait: Quis est ex vobis homo quem si petierit filius ejus panem, lapidem porrigat illi; aut si piscem postulaverit, serpentem illi porrigat? Si ergo vos, cum sitis
Abbreviated transcription (Latin):
q ab illa morte qmͣ semel xp̃i sangius
extuycit. & aqua nos salutaris baptismi
& redemptoris nr̃i gr̃a lib̾auit: s ab ea
quȩ ꝑ delicta post modum serpit. Alio
item loco penitentiȩ tempꝰ datur. & pę¬
nitentiam non agenti dñs comminat᷑.
Habeo inquit adu̾sus te multa. qͦo
uxorem tuam iez abel que se dixit ꝓ-¬
phetam sinis docere. & seducere seruos
meos. fornicari & manducare de sacͥficiis.
& dedi illi tempus ut penitentiam a-¬
geret: & peniteri ñ uult a fornicatiõe
sua. Ecce mitto eam in lectum. & qui
cum ea fornicati sunt in maximam tri¬
bulationem. nisi penitentiam egerint
ab oꝑib sius: Qd̃ utiq adpęnitentiam
dominꝰ non hortaretur. nisi qr peniten¬
tib indulgentiam pollicet᷑. & in eunͣ¬
glio: Dico inquit uob̃ sic erit gaudiũ
in cȩlo suꝑ uno peccatore penitentiã
agente. qmͣ suꝑ nonaginta nouem ui¬
stos quib ñ ẽ opus penitentia. Nam

Expanded text:
utique ab illa morte quam semel Christi sanguis utique ab illa morte quam semel Christi sanguis extinxit, et a qua nos salutaris Baptismi et Redemptoris nostri gratia liberavit, sed et ab ea quae per delicta postmodum serpit. Alio item loco poenitentiae tempus datur, et poenitentiam non agenti Dominus comminatur: Habeo, inquit, adversus te multa, quod uxorem tuam Jezabel, quae se dicit propheten, sinis docere et seducere servos meos, fornicari et manducare de sacrificiis, et dedi illi tempus ut poenitentiam ageret, et poenitere non vult a fornicatione sua. Ecce mitto eam in lectum, et qui cum ea fornicati sunt in maximam tribulationem, nisi poenitentiam gesserint ab operibus suis . Quos utique ad poenitentiam Dominus non hortaretur, nisi quia poenitentibus indulgentiam pollicetur. Et in Evangelio: Dico, inquit, vobis, sic erit gaudium in caelo super peccatore paenitentiam agente quam super nonaginta nouem iustis quibus non est opus paenitentia. nam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdam de ep̃is istic in ꝓuincia nr̃a dan¬
dam pacem mechis non putauert. et
intotum penitentiȩ locum contͣadul¬
teria cluserunt. ñ tam̃ a coep̾orum su-¬
orum collegio recesser̃t. aut catholice
eccłiȩ unitatem uł duriciȩ uł censu¬
rȩ suȩ obstinatione ruꝑunt: & quia
apud alios adult̾is pax dabat᷑. qui non
dabat de eccłia separaret᷑. manente con¬
cordiȩ uincło. & ꝑseuerante catholicȩ
eccłiȩ indiuiduo sacram̃to. Actũ suũ
disponit & dirigit unusqͥsq ep̃c.
rationem ꝓpositi sui dño redditurͦ.
Miror autem quosdam sic obstina¬
tos ẽẽ. ut dandam ñ putent lapsis
penitentiam. aut penitentib existimẽt
ueniam denegandam. cum scͥptum sit¬
Mem̃to unde cecid̾is & age pęnitenti¬
amr. & fac pͥora oꝑa Qd̃ utiq ei dicit᷑.
Quem constet cecidisse: & quem dñs
hortatur ꝑoꝑa rursus exurgere. quia scͥp¬
tum ẽ: elemosina amorte lib̾at. & titi-

Expanded text:
quidam de episcopis istic in prouincia nostra danquidam de episcopis istic in prouincia nostra dandam pacem moechis non putauerunt et in totum paenitentiae locum contra adulteria cluserunt. non tamen a coepiscoporum suorum collegio recesserunt aut catholicae ecclesiae unitatem uel duritiae uel censurae suae obstinatione ruperunt, ut quia apud alios adulteris pax dabatur, qui non dabat de ecclesia separaretur. manente concordiae uinculo et perseuerante catholicae ecclesiae indiuiduo sacramento, actum suum disponit, et dirigit unusquisque episcopus rationem propositi sui Domino redditurus. Miror autem quosdam sic obstinatos esse ut dandam non putent lapsis paenitentiam aut paenitentibus existiment ueniam denegandam, cum scMemento unde excideris, et age poenitentiam, et fac priora opera . Utique ei dicitur, quem constet excidisse, et quem Dominus hortatur per opera rursus exsurgere, quia scriptum est: Eleemosyna a morte liberat ; et non
Abbreviated transcription (Latin):
sit penitentia. & qd̾ penitentib spes pacis
obiecta Manet uere fidentium robur.
immobile. & apd̃ tim̃tes ac diligentes
corde toto dominum. stabilis & fortis
ꝑseuerat integritas: Nam & mechis a
nob penitentiȩ tempꝰ concedit᷑. ⁊ pax
datur Non tam̃ iccirco uirgiitas in
ecłia deficit. aut continentiȩ ꝓpositũ
głosum ꝑ aliena peccata languescit: Clo-¬
ret eccl̃ia tot uirginib coronata. ⁊ cas-¬
titas ac pudicicia tenorem głe suȩ seruat.
Nec quia adultero penitentia & uenia
laxatur: continentiȩ uigor frangit᷑. a¬
liud ẽ ad ueniam stare. aliud ad głam
puenire: aluid missum in carcerem
ñ exire inde. donec soluat nouissimũ
quadrantem. aliud statim fidei & uir¬
tutis acciꝑe mercedem. aliud ꝓpeccatis
longo dolore cruciatum emundari
& purgari dui igne. aliud peccata oĩa
dere indiem iudicii ad sententiam do¬
mini: aliud statu adomino corona¬
ri Et quidem apd̾ antecessores nr̃os.

Expanded text:
sit paenitentia et quod paenitentibus spes pacis sit paenitentia et quod paenitentibus spes pacis oblata. manet uere fidentium robur inmobile et apud timentes ac diligentes corde toto Deum stabilis et fortis perseuerat integritas. nam et moechis a nobis paenitentiae tempus conceditur et pax datur. non tamen idcirco uirginitas in ecclesia deficit aut continentiae propositum gloriosum per aliena peccata languescit. floret ecclesia tot uirginibus coronata et castitas ac pudicitia tenorem gloriae suae seruat nec quia adultero paenitentia et uenia laxatur, continentiae uigor frangitur. aliud est ad ueniam stare, aliud ad gloriam peruenire, aliud missum in carcerem non exire inde donec soluat nouissimum quadrantem, aliud statim fidei et uirtutis accipere mercedem, aliud pro peccatis longo dolore cruciatum emundari et purgari diu igne, aliud peccata omnia dere in die iudicii ad sententiam Domini, aliud statim a Domino coronari. Et quidem apud antecessores nostros
Abbreviated transcription (Latin):
& deprecatorem ꝓ peccatis nr̃is ꝓbat di-¬
cens Filioli mei. ista scͥpsi uob̃ ne delin-¬
quatis. & si quis deliquerit: aduooa¬
tum habemꝰ apud patrem iħ̃m xp̃m
ẽẽmͦ. xp̃c ꝓ nob̃ mortuus ẽ: multomag̃
nc iustificati in sanguine ipsius. libabi¬
m᷑ ꝑ illum abira Cuius pietatẽ & cle-¬
m̃tiam cogitantes. ñ acerbi adeo & du¬
ri.nec infouendis fr̃ib inhumani esse
debem. s dolere cum dolentib. flere cũ
adeo immittes & ꝑtinaces ad eorum pe-¬
nitentiam retundendam. nec iterum so¬
luti & faciles ad communionem teme¬
re laxandam: Iacet ecce saucius fr̾abad¬
u̾sario in acie uulnerat᷑ inde diabolus
occide conat᷑ quem uulnerauit. hinc
xp̃c hortat᷑ ne in totum ꝑeat quem re-¬
demit: Cui de duob assistimꝰ. In cuius
partib stamꝰ: Utrum ne diabolo faue¬
mus ut ꝑimat. & semianimem frntrẽ
ratum de adu̾sarii faucib rapimꝰ hc̃. ut
curatum deo iudici reseruems. Nec putes
aut martyria deficere. qd̾ lapsis lapsata

Expanded text:
et deprecatorem pro peccatis nostris probet dicens: filioli mei, ista scribo uobis ne delinquatis: etsi qui deliquerit, aduocatum habemus apud patrem legum pro nobis mortuus est, multo magis nunc iustificati in sanguine illius eliberabimur per illum ab ira. Cuius pietatem et clementiam cogitantes, non acerbi adeo nee duri nec m fouendis fratribus inhumani esse debemus, sed dolere cum dolentibus et cum fleadeo inmites et pertinaces ad eorum paenitentiam retundendam nec iterum soluti et faciles ad communicationem temere laxandam. iacet ecce saucius frater ab aduersario in acie uulneratus. inde diabolus conatur occidere quem uulnerauit, hinc Christus hortatur ne in totum pereat quem redemit. cui de duobus adsistimus, in cuius parte stamus? utrumne diabolo fauemus ut perimat, et semianimem fratrem ratum de aduersarii faucibus rapimus, hunc curatum Deo iudici reseruamus? Nec putes,aut martyria deficere quod lapsis laxata
Abbreviated transcription (Latin):
multorum ꝓuid̾ndum putarem. & nõ
ab his non recedere quȩ semel in concilio
nr̃o de cominuni collatione placuer̾t. qͣuis
multa multorum uocib uentilentur.
& m̃dacia adu̾sum sacerdotes dei. de diabo¬
li ore ꝓlata. ad rumpendam catholicȩ uni-¬
tatis concordiam ubiq iactent᷑ S te opor¬
tet ut bonum fr̃em atq unanunem con¬
sacerdotem. ñ qͥd maligni atq apostatȩ di-¬
cant facile susciꝑe. s quid collegȩ tui mo-¬
desti & graries uiri faciant de uitȩ & dis
gȩ nr̃i. ut cornelium nob̃cũ ueriꝰ noueris.
ñ de malignorum & detrahentiũ m̃dacio.
rum testimonio. quorum numerꝰ uniu̾sꝰ
ꝑ totum mundum concordi unanimita¬
cunctis laudabili p̃dicatione c̃mendat.
ñ iste ad ep̃atum subito ꝑuenit. s ꝑoĩa
eccłiastica officia ꝓmotͦ. & in diuinisad
cerdocii sublime fastigium cunctis reli
gionis gradib ascendit: Tõ deinde ep̃atũ
ipsum nec postulauit nec uoluit. nec ui

Expanded text:
multorum prouidendum putasse, et nunc multorum prouidendum putasse, et nunc ab his non recedere quae semel in concilio nostro de communi conlatione placuerunt, quamuis multa multorum uocibus uentilentur et mendacia aduersus sacerdotes Dei de diaboli ore prolata ad rumpendam catholicae unitatis concordiam ubique iactentur. sed te oportet ut bonum fratrem adque unanimem consacerdotem, non quid maligni adque apostatae dicant facile suscipere, sed quid collegae tui modesti et graues uiri faciant de uitae et disgae nostri, ut Cornelium nobiscum uerius noueris, non de malignorum et detrahentium mendacio, rum testimonio quorum numerus uniuersus per totum mundum concordi unanimitacunctis laudabili praedicatione commendat, non iste ad episcopatum subito peruenit, sed per omnia ecclesiastica officia promotus et in diuinis adus ad sacerdotii sublime fastigium cunctis religionis gradibus ascendit. Tum deinde episcopatum ipsum nec postulavit, nec voluit, nec,
Abbreviated transcription (Latin):
na clem̃tia. & examinarentur causȩ et
uoluntates. & necessitates singłorũ. scđ̾m
qd̾ libello continetur. quem ad te ꝑuenis¬
se confido. uͥ singła placitorum capita c̃¬
scͥpta sunt: Ac siminus sufficiens ep̃orũ
in affrica numerus uidebat᷑. etiam romã
suꝑ hac re scripsimꝰ ad cornelium collegã
nr̃m. qui & ipse cum płimis coep̾is nr̃is
habito consilio in eandem nob̃ sententiã
pari gͣuitate & pari mod̾amine consen¬
sit: Se quo tͥ necesse nc̃ fuit scribere.
ut scias me nichil leuiter egisse. s scd̃m
qd̾ litteris meis fueram ante complexꝰ.
om̃ia ad cõmune concilii nr̃i consilium
distulisse. & nemini quidem ex lapsis
pͥus cõmunicasse. quando adhuc erat uñ
ñ tantum indulgentiam s & coronam
lapsus acciꝑet: Costea tñsic̃ & collegii
concordia. & colligende fr̃nitatis. ac me¬
dendi uulneris utilitas exigebat. neces¬
sitati temporum succubuisse. & saluti

Expanded text:
rna clementia et examinarentur causae et rna clementia et examinarentur causae et uolontates et necessitates singulorum, secundum quod libello continetur quem ad te peruenisse confido, ubi singula placitorum capita conscripta sunt. ac si minus sufficiens episcoporum in Africa numerus uidebatur, etiam Romam super hac re scripsimus ad Cornelium collegam nostrum, qui et ipse cum plurimis coepiscopis habito concilio in eandem nobiscum sententiam pari grauitate et salubri moderatione consensit. De quo tibi necesse nunc fuit scribere, ut scias me nihil leuiter egisse, sed secundum quod litteris meis fueram ante conplexus, omnia ad commune concilii nostri consilium distulisse et nemini quidem ex lapsis prius communicasse, quando adhuc erat unde non tantum indulgentiam sed et coronam lapsus acciperet, postea tamen, sicut et collegii concordia et conligendae fraternitatis ac medendi uulneris utilitas exigebat necessitate temporum succubuisse et saluti