comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cato ⁊ pena. ⁊ substantia mea tanqͣm nichilũ est
ante te .i. qui uidet nich. eẽ. hanc substantiã ante
te uidet. ubi ocłi tui st̃ uidet. non uͥ humani .i.
erit nichil. ẽ. Ueruntam̃. qͣsi dic̾et. qmuis tanta
tͣnsiliui qͣmius et̾nis inbio. Ueruitamen dum
hic uiuo ubi tot scandala sc̃. ubi tẽptatio est
uniu̾sa uanitas. t̃. omnis hõ uiuens. ⁊ tͣnsilienᷤ
⁊ herens .i. aduniu̾sam uanitatẽ adhuc ꝑ¬
titnt. quia omnia subsole uanitas st̃. subso¬
le.ẽ. omne uisibile inuisibilia autẽ ñ sc̃ sub
sole .i. fides. spes. caritas. Hȩc habet idithũ ult᷑
solem cuiꝰ conu̾satio inceł.ẽ. Uel ita. licet mensu.¬
rabiles sint dies. licet nichil substantia sit. Ue¬
inrationabili creatura que scđm diu̾soᷤ uniuer.¬
gregationẽ. ¶Ueruntam̃ in ymaginem

Expanded text:
cato et poena. Et substantia mea tanquam nihilum est ante te, id est qui vidit nihil esse hanc substantiam, ante te videt, ubi oculi tui sunt, videt, non ubi humani, id est erit. Aug. Verumtamen, quasi dicat, quamvis tanta transilivi, quamvis aeternis inhio, verumtamen, dum hic vivo, ubi tot scandala sunt, ubi tentatio est, universa vanitas est omnis homo vivens, et transiliens, et haerens, id est ad universam vanitatem adhuc itas, sub sole est omne visibile. Invisibilia autem non sunt sub sole, id est fides, spes, charitas. Hic habet Idithun ultra solem, cujus conversatio in coelis est . Vel ita, licet mensurabiles sint dies, licet substantia nihil sit, vein rationabili creatura, quae secundum diversos univerggeratio
Abbreviated transcription (Latin):
lus. Si enĩ malus. ẽ. inscłarib uanus. ẽ. Si uͦ bonꝰ:
ei cum xp̃o uolenti. ẽẽ. uana.ẽ. hec uita. hõ dico
uiuens inħ mundo. Aliter totum ab illo loco.
Obmutui uł obsurlui. Et dicit iste tͣnsilieus
se tacuisse bona dumtimet ne loquat᷑ mala. ⁊ hoc¬

Expanded text:
aribus vanus est. Si vero bonus, ei cum Christo volenti esse vana est haec vita. Homo dico vivens in hoc mundo. Aliter totum ab illo loco, obmutui, vel, obsurdui. Et dicit iste transiliens se tacuisse, bona, dum timet ne loquatur mala. Ego
Abbreviated transcription (Latin):
hominib plac̾e noluit. confractis ossib duo¬
rũ latͦnum. qui cum eo fuerunt crucifixi.
Sibi bomi displicent cum carnẽ castigant.
mali sibi placent. confusi st̃ qm̃ ds̃ spreuit
eo ᷤᷤ. hoc specialit̾ adlit̾am deiudeis qui & lo¬
cum ꝑdiderunt ꝓ quo xp̃m occiderunt. It¬
generalit̾ de mał omnib ⁊ ponit p̾t̾itũ ꝓfu
turo confusi st̃ .i. confundent᷑. quia a regno

Expanded text:
hominibus placere noluit, contractis ossibus duorum, qui cum eo fuerunt crucifixi . Boni sibi displicent, cum carnem castigant; mali sibi placent. Confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos. Hoc specialiter ad litteram de Judaeis, quia locum perdiderunt pro quo generaliter malis. Et ponit praeteritum pro futuro. Confusi sunt, id est confundentur quia a regno
Abbreviated transcription (Latin):
ri ut sit dignus psalmista qui hȩc referat sa¬
enuim quis intelligit. Uel ita continua. qͣsi.
seruus tuus custodit uidicia s timeo ne qui¬
busdam scił occiper. qͦ inuius ea custodiam.
Quis enim intelligit delicta: scił omnia.
licta oinnia nullus in telligit. quia sic̃ tene¬
bre ocłos obuoluunt. ita delicta mentẽ non
surunt uidert lucẽ. uł se. ideoq orat ꝓdelic¬
tis subdens ab occultis quasi ut possim in¬
telligere ⁊ te saudare. Odñe munda me
nis. Occulta st̃ originalia. ⁊ etiam que secreta
noluntate oriuntur. quȩ multis ante effec.¬
tum rei celantur. que si forte noscunt᷑. ut di¬
cit salomon. noneas post concupiscencias.¬

Expanded text:
ri, ut sit dignus Psalmista qui haec referat saenim quis intelligit? Vel ita continua, quasi dicat: Servus tuus custodit judicia, sed timeo ne quibusdam praeoccuper, quo minus ea custodiam. Quis enim intelligit delicta, scilicet omnlicta omnia nullus intelligit. Aug. Quia sicut tenebrae oculos involvunt, ita delicta mentem non sinunt videre, vel lucem, vel se, ideoque orat pro delictis subdens, 40 ab occultis, quasi dicat: Ut possim intelligere et te laudare, o Domine, munda me nis. Occulta sunt originalia, et etiam quae secreta voluntate oriuntur, multis ante effectum rei celantur quae si forte noscuntur, ut dicit Salomon, non eas post concupiscentias
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ genus bumanum. quia nasceris deadam.
Exadam enim fc̃ĩ sumꝰ om̃s. ⁊ quotqͦt ꝓcreaue¬
⁊ ipsi creati st̃. Uespete itaq cepit post meridiem.
ubi lux sapientie apeccante homine recessit. qͣn¬
do ⁊ morte dampnatus. ẽ. ⁊ extunc durat fletus.
qͣmdiu in laborib ⁊ tẽptationib popłs dei expec¬
sa miseria hominis. incipiens aduesꝑum ade qͦ
peccauit. ⁊ lux int̾ior abeo recessit. demorabit᷑ .i. diu
⁊ in multis morabitur. diuquia non mox. ẽ. tota
restitutio tͣdito dño ⁊ in multis. quia om̃s exeo
nascimur inpeccato ⁊ pena. dico demorabit᷑ usq¬

Expanded text:
ergo, genus humanum, quia nasceris de Adam. ergo, genus humanum, quia nasceris de Adam. Ex Adam enim facti sumus omnes, et quotquot procreaveipsi creati sunt. Vespere itaque coepit post meridiem, ubi lux sapientiae a peccante homine recessit, quando et morte damnatus est. Et ex tunc durat fletus, et durabit, quandiu in laboribus et tentationibus populus Dei exspecsa miseria hominis, incipiens ad vesperum Adae, quo peccavit, et lux interior ab eo recessit. Demorabitur, Gl. int. id est diu et in multis morabitur; diu, quia non mox est tota restitutio tradito Domino, et in multis, quia omnes ex eo nascimur in peccato et poena, Demorabitu
Abbreviated transcription (Latin):
alia duo ħ mͦ. quia ira. ẽ. mnindignatione eiꝰ. idtoq
aduesꝑum demorabit᷑ fletus. ⁊ quia uita. ẽ. in uo¬
luntate eiꝰ. ideo admatutinũ erit leticia. ꝓsequere
ordinẽ lit̾e. ⁊ uerboꝵ expositionẽ sic. Ira ꝓcessit ex
eiꝰ indignatione. ⁊ illa ira non. ẽ. breuis unmo lon¬
ga. quia fletus .i. omnimoda hominis miseria. tã
culpe qm pene incipiens. aduesꝑũ ade. tam tẽpo¬
ris qͣm pectoris demorabit᷑ usq ad matutinũ. Ue¬
sꝑe enim.ẽ. qͣndo sol in occasum declinat. quo tẽpo¬
cie ⁊ lumen pectoꝵ abeo occidit uergente tunc in
occasum sole temporis. Unde ingenesim. Cum
deambłaret dñs inparadisũ adauram post me-¬
riduem tim uit adam ⁊ abscondit se. Iam ille
peccator tegebat. se int̾ ligna paradisi. nolebat
udere faciem dei. ad quam gaudere consueuerat.
Occidit illi sol iusticie. non gaudebat ad p̾sentiam
dei. Inde inchoata ẽ. omnis uita ista mortał.
Dies uersus. ẽ. innoctẽ. leticia infletum. De fle

Expanded text:
ira est in indignatione ejus, ideo ad vesperum demorabitur fletus. Et quia vita est in voluntate ejus, ideo ad matutinum erit laetitia. Persequere ordinem litterae, et verborum expositionem sic: Ira processit ex ejus indignatione, et illa ira non est brevis, imo longa. Quia, fletus id est omnimoda hominis miseria, tam culpae quam poenae, incipiens, ad vesperum, Adae tam temporis quam pectoris, demorabitur, usque ad matutinum. Vespera enim est quando sol in occasum declinat, quo tempo sol justitiae, et lumen pectorum ab eo occidit, vergente tunc in occasum sole temporis. Unde in Genesi: Cum deambularet Dominus in paradiso ad auram post meridiem, timuit Adam, et abscondit se . Jam ille peccator tegebat se inter ligna paradisi, nolebat videre faciem Dei, ad quam gaudere consueverat. Occiderat illi sol justitiae, non gaudebat ad praesentiam Dei. Inde inchoata est omnis vita ista mortalis, dies versus est in noctem, laetitia in fletum. Defle
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis.⁊ amine inp̾senti. ⁊ corporis infuturo.
Xp̃c enĩ cuiꝰ actio nr̃a. c̃. instructio. non sine miste.¬
riĩ celebris ratione. in hoc uespere quo peccauit
adam. sepeliri uoluit. ⁊ mane resurg̾e. ⁊ hoc ma
non ꝓsua culpa. s ꝓ nob̃ qui uesꝑe sumꝰ sepulti
in paradiso .i. ꝑpeccatum ade cõmissum uesꝑe in
paradiso. sepulti sumꝰ inculpa ⁊ inpena. mane
surrexit ut nos mane surgamꝰ. qͦd .ẽ. qñ lix gr̃e
orrtur homini inmente. Mane t̾cie diei resur¬
texit. ita ⁊ nos resurgimꝰ die t̾cio .i. intẽpore grẽ
qͦd. ẽ. post tempꝰ ante legẽ. ⁊ sub lege. Quod gͦ tͥlrio
illo ostñdit. capͥ tuũ in se. hoc tͥduo scłi ostñdetur
inte. Sienim scłm cogites unꝰ dies. ẽ. ante legẽ Scd̾s
sublege. tcĩ subgr̃a.⁊ hoc.ẽ. fletus incipiens adues¬
resurrectionẽ ⁊ tunc erit homini leticia. Uel adueᷤ¬
apłi ⁊ mulieres infletu morabant᷑. ⁊ gemitu. ⁊ adma¬
tutinũ fuit leticia. qͥa mane uenientes adsepulcrũ

Expanded text:
rectionis, et animae in praesenti, et corporis in futuro. Christus enim cujus actio nostra est instructio, non sine mysterii celebris ratione in hoc vespere quo peccavit Adam, sepeliri voluit, et mane resurgere, et hoc mnon pro sua culpa, sed pro nobis, qui vespere sumus sepulti in paradiso, id est per peccatum Adae commissum. Vespere in paradiso sepulti sumus in culpa et in poena. Mane surrexit, ut nos mane surgamus, quod est quando lux gratiae oritur homini in mente. Mane tertii diei resurrexit, ita et nos surgimus die tertio, id est in tempore gratiae quod est post tempus ante legem, et sub lege. Quod ergo triduo illo ostendit caput tuum in se, hoc triduo saeculi ostendetur in te. Si enim saeculum cogites, unus dies est ante legem, secundus sub lege, tertius sub gratia. Et hoc est fletus incipiens, ad vesresurrectionem, et tunc erit laetitia. Vel, ad vesi et mulieres in fletu et gemitu morabantur. Et ad matutinum laetitia. Quia mane venientes ad sepulcrum,
Abbreviated transcription (Latin):
cie eꝰñ.ẽ. aliqͥs nͥ innoceñ: adhoc utitur int̾oga¬
tione dicens. Quis ascendet. qͣsi magno ni¬
dunt ⁊ pauciores ꝑmanent. Multi enim
ascendunt. qui ñ ꝑseuerant. Deinde p̾misse
int̾rogatiomi respondet dicens.
nnocens manib ⁊ mundo corde: qui non

Expanded text:
tiae ejus non est aliquis nisi innocens. Et ad hoc utitur interrogatione dicens, quis ascendet? Hier. quasi dicat magno nidunt, et pauciores permanent. Multi enim ascendunt, qui non perseverant. Deinde praemissae interrogationi respondet, dicens: Innocens manib
Abbreviated transcription (Latin):
caducis. qͦd psalmꝰ intñdit. Quasi diceret. illi
irruunt ⁊ occidt̃. Ueruntam̃ uosboni. qͣsi. in
alto positi misereamini eoꝵ. qͦs pͥus time¬
batis. ⁊ excaritate dicite. Uani sc̃ silii homi¬
nũ. Uł ita continua. ego sic monui. scił sꝑa¬
te effundite. Ueruntam̃ uani ⁊c̾. Uel ita urn¬
& menddaces sc̃ fili homuiũ instateris .i. inrec¬
titudine scͥpturarum quia ꝑu̾tunt scͥpturas. qͥb

Expanded text:
dere: quod psalmus intendit. Quasi dicat: Illi irruunt et occidunt; verumtamen, vos boni, quasi in alto positi, misereamini eorum quos prius timebatis, et ex charitate dicite: Vani sunt filii hominum. Vel ita continua: ego sic monui, scilicet sperate, effundite. Verumtamen vani, etc. Vel ita junt mendaces sunt filii hominum in stateris, id est in rectitudine Scripturarum, quia pervertunt Scripturas
Abbreviated transcription (Latin):
quis ponderib quib ementes decipiunt. Uñ
salomon. Pondus ⁊ pondus. mensura ⁊ mensu¬
ra. minor scił qͥ uendaᷤ ⁊ maior qͣ emas. Utrumq¬
ẽ. ab hominabile apud dm̃. Statutia dolosa ab
hominabił. ẽ. deo. ⁊ pondus equum uoluntas¬
eiꝰ. De ntraq seutentia simul ꝓcedit᷑ hoc mͦ ad¬
stñtes indipsum .i. inunum deuanitate. & sienĩ
uani st̃ insuis ꝑu̾sis studiis: deuanitate tam̃
munũ st̃. Unde uulpeᷤ quas colligauit samson
ad succendendũ messes alienigenarũ inpost̾i̾orib
conueniebant. facies uͦ diu̾sas herebant. heretici
enim uulpib similes inpͣuitate erroris conue¬
niunt. s contraria tradentes. ⁊ adu̾sus se ipsos
dimicantes uicto riam eccłs faciunt. Uel ita.
& agit de ypochritis qui sc̃ aliud. ⁊ aliud uideri
uolunt. & hoc. ẽ. Filii hominum st̃ mendaceᷤ.

Expanded text:
quis ponderibus, quibus ementes decipiunt. Unde Salomon: Pondus et pondus, mensura et mensura, minor, scilicet qua vendas; et major, qua emas. Utrumque abominabile est apud Deum , et item: Stementes decipiunt. Unde Salomon: Pondus et pondus, mensura et mensura, minor, scilicet qua vendas; et major, qua emas. Utrumquin unum de vanitate. Etsi enim varii sunt in suis perversis studiis, de vanitate tamen in unum sunt. Unde vulpes, quas colligavit Samson ad succendendum messes alienigenarum, in posterioribus conveniebant, facies vero diversas habebant. . Haeretici enim vulpibus similes in pravitate erroris conveniunt; sed contraria tradentes, et adversus seipsos dimicantes, victoriam Ecclesiae faciunt. Vel ita, et agit de hypocritis, qui aliud sunt, et aliud videri volunt. Et hoc est filii h
Abbreviated transcription (Latin):
Uel ita continua scd̃m aliam lit̾am. reduxisti
me: ego autẽ confitebor tͥ inuasi psalmi. uel
psalmoꝵ: psalmi pulchre dicunt᷑ uasa ueri¬
tatis. qͣsi. sp̃ualia dolia. uinum dñi seruantia.
& est. confitebor tibi. ods̃ ueritatẽ tuam .i. quod
uere ds̃ est. etiã inuasis psalmi .i. indecantatio¬
ne psalmoꝵ. qui st̃ uasa ueritatis. & inua.¬
siꝰ psalmi .i. inuiuificatione sp̃c. Uas enim
psalmi. psalt̾ium est. scił organũ. quod asur¬
sum sonat. qͦ significat᷑ sp̃c. quia iã spe suctexit
cum eo. Cychara abinferiori. ⁊ significat corpꝰ.
qͦd etiam resurget. Unde subdit. & psallam tͥ

Expanded text:
el ita continua, secundum aliam litteram: Reduxisti me, ego autem confitebor tibi in vasis psalmi vel psalmorum. Psalmi pulchre dicuntur vasa veritatis, quasi spiritualia dolia vinum Domini servantia. Et est, confitebor tibi, o Deus, veritatem tuam, id est quod vere Deus es, et in vasis psalmi, id est in decantatione psalmorum, qui sunt vasa veritatis; vel, in vasis psalmi, id est in vivificatione spiritus. Vas enim psalmi psalterium est, scilicet organum quod a sursum sonat, quo significatur spiritus, qui spe jam surrexit cum Christo; cithara ab inferiori, et significat corpus, quod e
Abbreviated transcription (Latin):
s timebo ego. Abaltitudine diei .i. ab altitu¬
dine illoꝵ qui me conculcant qui alti sc̃ non¬
apotentia eiͤ adhoramdata. qͣsi. ñ altitudo
diei mundus. ẽ. i. mundana altitudo ubi. ẽ
suꝑbie tumor. ut autẽ grauior sit .i. eẽ ostñdat᷑
tͥbulatio dicit se asuꝑbis conculcari ñ timebo
s potiꝰ ego spabo inte .i. inquo nulli spantiti.¬
mendum est. Uel aliter potest legi. ⁊ distingui
litt̾a. manente eodem sensu. qͣsi dic̾et. Concul¬
multi bellantes adu̾sum me timebo ab altitu¬
dine diei: Non. s sꝑabo inte. Uel scd̾m aliã lit̾am.¬
que. ẽ. conculcauert̃ me inunici mei tota die ab
altitudine diei. ħͥ distingue. Sequit᷑. Qm̃ mul¬
ti qui debellant me timebunt. ego audẽ inte
sꝑabo. hȩc lit̾a sic exponit᷑. Conculcauert̃ me

Expanded text:
 timebo ego ab altitudine diei, id est ab altitudine illorum qui me conculcant, qui alti sunpotentia ejus ad horam data, quasi non altitudo diei mundus est, id est mundana altitudo, ubi est superbiae timor. Ut autem gravior esse ostendatur tribulatio, dicit se a superbis conculcari. Non timebo, sed potius ego sperabo in te, in quo nulli speranti timendum est. Vel aliter potest legi et distingui littera manente eodem sensu. Quasi dicat: Conculmulti bellantes, sunt, adversum me, timebo ab altitudine diei? non. Sed sperabo in te. Vel ita secundum aliam litteram: Conculvaverunt me inimici mei tota die ab altitudine diei. Hic distingue, quoniam multi qui debellant me, timebunt; ego vero in te sperabo. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc ñ merito
quidẽ meo faciunt. s quia st̃ inimici mei. qui
scił longe st̃ ascĩs. Hiĩ st̃ mͣenbra diabłi ⁊ isti
conculcauert̃ me. qͣsi pedib uuam. tota die
dico miserere mei ⁊ necesse. ẽ. ut misereariᷤ.
qm̃ multi hellantes stetert̃ adu̾sum me. ⁊ ip¬
si idem fcĩ st̃ alti. ⁊ ñ dictam̃. s die. bal¬

Expanded text:
Et hoc merito non quidem meo faciunt, sed quia sunt inimici mei, qui scilicet longe sunt a sanctis. Hi sunt membra diaboli. Et isti conculcaverunt me, quasi pedibus uvam. Tota die dico miserere, et necesse est ut miserearis, quoniam multi bellantes steterunt adversum me, et ipsi iidem sunt alti. Non diu tamen, sed die.
Abbreviated transcription (Latin):
licet & saluator sit. Ueruntam̃ ds̃ confringet
uł conquassabit. uł hic ut humilient᷑. uł in
fut᷑o ut intartara trudant᷑. capita .i. suꝑbiam
inimicoꝵ suoꝵ. uł auctores iudaice sedicioniˢ.
uł auctores heresum. scił heresiarras. ⁊ confrin¬

Expanded text:
licet salvator sit, verumtamen Deus confringet, vel conquassabit, vel hic ut humilientur: vel in futuro, ut in tartara trudantur; capita, id est superbiam, inimicorum suorum. Vel auctores Judaicae seditionis, vel auctores haeresium, scilice
Abbreviated transcription (Latin):
tium ruentiũ indelictis suis. inquib saltẽ debe.¬
illud. Insipiens cogitatio. qͦ ꝑcluxit adculpas.
Uel confringet u̾ticẽ capilli .i. u̾sucias mani¬
um qͦstionũ. St̃ enim qͥtales minutiaᷤᷤ calũp¬
matum querunt uͭ etiam capillos ꝑscrutari
uideant᷑. u̾ticem dico hominum ꝑambulan¬
tium indelictis suis. Hec ñ mutant᷑. Dixit¬

Expanded text:
tium ruentium, in delictis suis, in quibus saltem debeillud: Insipiens cogitatio, quae perduxit ad culpas. Vel, confringet verticem capilli, id est versutias inanium quaestionum. Sunt enim qui tales minutias calumniarum quaerunt, ut etiam capillos perscrutari videantur. Verticem dico hominum perambulantium in delictis suis. Hoc non mutatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore ꝓsꝑitatis. scił ⁊ aduersitatis. qͦd non tĩpore
pͥoris uultus .i. uet̾is sacrificiĩ fiebat. qndo carnales
ꝓcarnalib seriuebant. Nota qͦd hunc uersiculum
causa. ẽ. ⁊ mat̾ia laudandi dm̃ dilectione intentis
suna. ⁊ soluis eiꝰ laus. ẽ. inore meo. utalios instruã.
quid nisi humił. humilitatẽ cõmendans ait. &¬

Expanded text:
tempore, prosperitatis et adversitatis, quod non tempore prioris vultus, id est veteris sacrificii fiebat, quando carnales pro carnalibus serviebant. Nota quod hunc versiculum causa est et materia laudandi Dominum dilectione intentissiod. et laus ejus erit in ore meo ut alios instruam. quit nisi humilis humilitatem commendans,
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ meũ non habebitis uitam et̾nam. Esti¬
mauerunt illi quod particulatĩ carnẽ daret. ad
manducandũ dicentes. Quom᷑ potest hic. carnem
suam dare nob̾ admanducandũ. Durus. t̃. hic ser.¬

Expanded text:
sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis ; aestisanguinem meum, non habebitis vitam in vobis ; aestimaverunt illi quod particulatim carnem daret ad manducandum, dicentes: Quomodo hic potest nobis carnem suam dare ad manducandum? Durus est hic ser
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfigurationẽ furoris euasit. Mutauit enim uiil.¬
tum suum coram ipsis. ⁊ affectabat ⁊ timpanria.
bat adhostia ciuitatis.⁊ ferebat᷑ manib suis. ⁊ ꝓci¬
debat adhostia porte.⁊ saliue decurrebant suꝑbar.¬
bam eiꝰ. Quem cum uidisset rex achis: ait serius.
Ut quid mͥ istum arrepticitũ ad duxistis. non quod
intraturꝰ. ẽ. indomum meam. ⁊ sic illum dimisit.
ꝓiciens illum. ⁊ abiit inde incolumis dauid. Ad
hanc hystoriam uidetur ꝑtinere titulus. nec discor¬
dat. nisi qͦd qui hic dr̃ abymelech. idem ꝓpͥe achis
sola bistoria narrari. omnia enim infigura contin.¬
tus mutatio: mutationẽ uet̾is sacrificii innouum
pretat᷑ pals mei regnum. ⁊ significat uideos qͥ
erant regnũ pals sui. scił dauid qͥ fuit pat̾ xp̃i scdđm¬
uero interpretatur quomodo est p eR
quod significant᷑ tardi discipłi. quib cum diceret
dũs. Nisi manducaueritis carnem meã. ⁊ biberitis

Expanded text:
per figurationem furoris evasit Aug. Mutavit enim vulper figurationem furoris evasit Aug. Mutavit enim vultum suum coram Achis, et affectabat et tympanferebatur manibus suis, et procidebat ad ostia portae, et salivae decurrebant super barbam ejus. Quem cum vidisset rex Achis, ait servis: Ut quid mihi istum abreptitium adduxistis? Nunquid intraturus est domum meam? Et sic illum dimisit, projiciens illum, et abiit inde David incolumis . Ad hanc historiam videtur pertinere titulus: nec discordat, nisi quod qui hic dicitur Abimelech, idem proprie Achsola historia narrari. Omnia enim in figura contintus mutatio mutationem veteris sacrificii in novumpretatur patris mei regnum , et significat Judaeos, qui erant regnum patris sui, scilivero interpretatur quomodo est, per quod significantur tardi illi discipuli, quibus cum diceret Dominus: Nisi manducaveritis carnem meam, et biberitis
Abbreviated transcription (Latin):
Tytulus iste atentos facit.⁊ pulsantes desiderat.
Et.ẽ. tractus de hystoria libri regum. ubi scciptũ
est. Quod cum fugeret dauid saul ꝑsecutorem suũ.
contulit se ad achis regem geth .i. cuiusdam gentis
uicine regno iudeoꝵ. ubi latitauit ut ꝑsecutorem¬
suum saul euitaret. Suggestum. t̃. autem regi. qͦd
illum apud se haberet. quia magnam receꝑar głam
inpopło iudeoꝵ. ⁊ dictum .ẽ. illi. Iste. ẽ. dauid cui
choꝵ fecerunt mulieres isrłitae dicentes. Saul ꝑcus¬
sit mille. ⁊ dauid decem milia. Quib auditis da¬
uid sensit in iudeam. ⁊ timuit regem. Cum enim
ꝓpt̾ hanc głam inuidere cepie illi sauil. ualde me¬
tuendũ erat dauid. ne ⁊ illt ixx. ad quem confuge¬
rat uellet oppͥmere eum. quem posset deuicino ho¬
stem hab̃e. si saluum eum sertiaret. ailquem etiã
saul nuntios mĩtebat. quib achis traderet dauid.
ut adse ducerent eum quẽ uolebat intͥficere. s mi¬
scłia dei ꝓuidente. ⁊ uiam euadendi monstrante.

Expanded text:
Titulus iste attentos facit, et pulsantes desiderat. Et est tractus de historia libri Regum, ubi scriptum est quod cum fugeret David Saulem persecutorem suum, contulit se ad Achis regem Gech, id est cujusdam gentis vicinae regno Judaeorum, ibique latitabat ut persecutorem Saul evitaret. Suggestum est autem illi regni quod illum apud se haberet, qui magnam receperat gloriam in populo Judaeorum. Et dictum est illi: Iste est David cui chorum fecerunt mulieres Israelitae, dicentes: Saul percussit mille, et David decem millia . Quibus auditis David sensit invidiam, et timuit regem. Cum enim propter hanc gloriam invidere coeperit illi Saul, valde metuendum erat David ne et ille rex ad quem confugerat vellet opprimere eum quem posset de vicino hostem habere, si salvum servaret. Hier. Ad quem etiam Saul nuntios miserat, quibus Achis traderet David, ut ad se ducerent eum, quem volebat occidere; sed misericordia Dei providente, et viam evadendi monstrante,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ achis. ⁊ abymelech dimiserunt dauid.⁊ abiit .i. il¬
li ignari discipłi. ⁊ alũ udei duimiserunt xp̃m. ꝓ
mutato sacrificio. ⁊ abierunt retro. ⁊ xp̃c abiit spi¬
patet. qui muta uit uultum suũ corã abymelech.¬

Expanded text:
Et Achis, vel Abimelech, dimisit eum, David. Et abiit, id est ilEt Achis, vel Abimelech, dimisit eum, David. Et abiit, id est illi ignari discipuli dimiserunt Christum, pro mutato sacrificio, et abierunt retro. Vel Christus apatet
Abbreviated transcription (Latin):
tem. ⁊ tẏmpanitabat. qͥa extensus. ẽ. incruce. sicut
corium inligno. ⁊ hoc adhostium ciuitatis .i. ad cor
ret. ferebatur manib suis. qͦd non adlit̾ã potest ac¬
cipi. s tunc manib ferebatur. cũ corpꝰ⁊ sangunem
suum incena apłis porrex̃. in quo humilitatem
hominib cõmendauit. Saliue decurrebant in
barbam .i. uerba infantilia ⁊ infirma dicentis.
hoc.ẽ. corpꝰ meum. Tegebant uirtutẽ illiꝰ que ꝑ
barbam intelligitur. ⁊ ꝑ hec omnia ꝓcidebat se ad
hostiam porte .i. humiliabat se adiniciũ fidei nr̃e.
hostium enĩ porte iniciũ. ẽ. fidei unde incipit es¬
clesia. ⁊ ꝑuenit ad speciem. Et est sensꝰ tituli. Psal.
⁊ in eo xp̃ianus. Uerba enim huiꝰ psalmi. ⁊ menbriᷤᷤ
⁊ capiti contieniunt. Psalmꝰ dico agens de hoc quod
inctna corpus ⁊ sanguinem suũ discipłis docens
humilitatẽ cõmendauit. Mutauit dico coram ab
⁊ coram achis mutauit .i. coram discipłis ignaris.

Expanded text:
tem, et tympanizabat, quia extensus in cruce sicut corium in ligno. Et hoc ad ostia civitatis, id est ret, ferebatur manibus suis, quod non ad litteram potest accipi; sed tunc manibus ferebatur, cum corpus et sanguinem suum in Coena apostolis porrexit, in quo humilitatem hominibus commendavit. Salivae decurrebant in barbam, id est verba infantilia, et infirma dicentis: Hoc est corpus meum , tegebant virtutem ejus, quae per barbam intelligitur. Et per haec omnia procidebat ad ostia portae, id est humiliabat se ad initium fidei nostrae; ostium enim portae initium est fidei, unde incipit Ecclesia, et pervenit ad speciem. Et est sensus tituli: Gl.et in eo Christianus. Verba enim hujus psalmi, et membris et capiti conveniunt. Psalmus dico agens de hoc quod in Coena corpus suum et sanguinem discipulis docens humilitatem commendavit. Mutavit dico coram Abim coram Achis mutavit, id est coram ignaris discipulis.
Abbreviated transcription (Latin):
loco. Qm̃ sagrte. ⁊c̾. ⁊ dicit sagiteas uerba dei. que pe.¬
netrant corda homuũ.⁊ insigunt uulnꝰ amoris non
luioris. Unde sponsa incanticis ait. Uuluerata
sũ caritate. hec infixa cordi penitũtis faciunt. eñ
recordari sabbati et̾ni. Quasi diceret. Nearguas.
qm sagittt tue infixe sc̃ mͥ .i. u̾ba tua meo cordi in¬

Expanded text:
loco: Quoniam sagittae, et dicit sagittas verba Dei, quae penetrant corda hominum, et infigunt vulnus amoris, non livoris. Unde sponsa in Canticis ait: Vulnerata sum charitate. Haec infixa cordi poenitentis, faciunt eum recordari Sabbati aeterni. Quasi dicat: Ne arguas, quoniam sagittae tuae infixae s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ confirmasti suꝑ me manũ tuã. scił uindictã qͥa
qͦͣa amo ñ habeo ⁊ ita ñ ẽ. sanitas incarne mea .i.
cognosco non eẽ. salutẽ. carnis cõparatione fururi.
di faciem ire .i. qͦd ininaris ne uideam irã. timore
future ite. sic t̾retur iste ut ũ sit sanitas incarne.
more uerecundi famuli. qui futuris flagellis iam¬
affligit᷑. ⁊ non. ẽ. pax ossib meis. qͣsi. grauis dolor

Expanded text:
asti super me manum tuam, scilicet vindictam, quia quod amo non habeo. Et ita, non est sanitas in carne mea, id est cognosco non esse salutem carnis, comparatione futuri. di faciem irae, id est quia minaris ne videam iram, timore futurae irae sic terretur iste ut non sit sanitas in carne, more verecundi famuli, qui futuris flagellis affligitur. Et non est pax ossibus meis, quasi dicat, gravis dolor
Abbreviated transcription (Latin):
onꝰ. ⁊c̾ .i. quia iniqͥtas eleuauit caput mei suꝑbi. con¬
tra dm̃. ds̃ grauauit eum mole penarũ. ut fasce¬
qͦdam. ⁊ cõp̾ssit ne iam erigat᷑. Et nota qͦd congrue
dicit. nuquitates suꝑ se grauatas. quia iniqͥtates
que leues st̃ ⁊ dulces. dum fiunt afflictionib one
co. Non est pax. Ubi ostendit afflictionẽ anime post
ostnͣsam infirinitatẽ caruis.⁊ est. Non. ẽ. sanitas in

Expanded text:
 contra Deum, Deus gravavit eum mole poenarum, ut fasce, et compressit ne jam erigatur. Etiam nota quod congrue dicit iniquitates super se gravatas, quia iniquitates quae leves sunt et dulces, dum fiunt afflictionibus onerco, non est pax, ubi ostendit afflictionem animae post ostensam infirmitatem carnis. Et est, non est sanitas in
Abbreviated transcription (Latin):
lacum .i. delacu inferni. ubi anime peccatoꝵ: st̃.
ne sicut illi p̾ceps caderẽ in mortẽ. Ieius.
sallite dño scĩ eiꝰ: ⁊ confitemim memone sc̃ĩtatis

Expanded text:
lacum. Id est, de lacu inferni, ubi animae peccatorum sunt, ne, sicut illi, praeceps caderem in mortem. VEde lacu inferni, ubi animae peccatorum sunt, ne, sicut illi, praeceps caderem in mortem. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
in lacum .i. abhis ꝑseq̃ntib qui descendunt in
scłi. ꝓfunditatẽ. Lacus enim.ẽ. ꝓ funditaᷤ scłi.
scił habundantia luxurie. ⁊ nequicie. Qui gͦ libi¬
dinib se inmergunt. ⁊ t̾renis desideriis. ipsi desc̃n¬
dunt in lacũ. Tales xp̃m ꝑsecuti st̃. s abhis iam¬
saluatꝰ ẽ. in resur  rectione. ne ampliꝰ cum eis sit.
uł saluasti me adescendñtib in lacũ .i. aconditio

Expanded text:
id est ab his persequentibus, qui descendunt in saeculi profunditatem. Lacus enim est profunditas saeculi, scilicet abundantia luxuriae et nequitiae. Qui ergo libidinibus se immergunt et terrenis desideriis, ipsi descendunt in lacum. Tales Christum persecuti sunt, sed ab his salvatus est in resurrectione, ne amplius cum eis sit. Vel, Salvasti me a descendentibus in lacum, id est, a conditio
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd mał euenturũ sit infinẽ. ⁊ timebunt .i. tũt
sibi ne: ipsi cadant ⁊ infut᷑o suꝑ eum ridebu
.i. irrisione dignum iudicabunt. hic uͦ flent.
nunc enu ambulant ut petrꝰ ait intendenteᷤ
ad ꝓpħicum sermonem. qͣsi. ad lucernã innocte
dum est quia innocte agitur tunc uͦ dies erit.¬
⁊ ideo tunc ridebunt suꝑ eum. quia non erit tẽ
locus correstionis. ⁊ dicent ecce homo ñ ds̃ qui
non posuit dm̃ adiutorẽ suum. s se dm̃ fecit

Expanded text:
s eventurum sit in finem; et timebunt, id est timent sibi ne et ipsi cadant, et in futuro super eum ridebunt, id est irrisione dignum indicabunt. Hic vero flent, nunc enim ambulant, ut Petrus ait: Intendentes ad propheticum sermonem, quasi ad lucernam in nocte, dum est modo, quia in nocte agitur. Tunc vero erit dies, et ideo tunc ridebunt super eum, quia non erit tunc locus correctionis, et dicent: Ecce homo, non Deus, Qui non posuit Deum adjutorem suum, sed se deum fecit
Abbreviated transcription (Latin):
rant. ⁊ t̾cena uolebant: ñ et̾na. ñ hereditatẽ
noui testamenti. cuiꝰ fides etiam tune qͣndo
uelabat᷑ in electis erat. mͦ uͦ qͣndo. ẽ. reuelata:
non .ẽ. in multis uocatis. Multi enim uoca
quia non faciebant oꝑa. Qui enum uere cre¬
dit: oꝑa fidei facit. Unde ⁊ fides dr̃. eo quod
fiant dicta. Unde dicit. negfideles habiti sc̃ in

Expanded text:
rant, et terrena volebant, non aeterna, non haereditatem Novi Testamenti, cujus fides, etiam tunc quando velabatur, in electis erat, modo vero, quando est revelata, non est in multis vocatis. Multi enim vocatquia non faciebant opera. Qui enim vere credit, opera facit. Unde et fides dicitur eo quod fiant dicta. Ante dicit: Nec fideles habiti sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
matim dicit: quȩ uideis ds̃ fecit. tam̃ ingra¬
tis sibi. & sic si non eis ꝓdest: tam̃ filiis. ne fi¬
ant sic̃ patres. Et notandum. quod pͥus in ho¬
mine ds̃ locutus.ẽ. Nam u̾ba ddei fuerunt
p̾dicta. iam hõ ipse loquit᷑. Uerba enim homi¬
nis st̃ ista. Qnta audiuimꝰ. Illud p̾ceptum
dix̃ ds̃ ex se. ne eiꝰ locutio. in homine post eũ
loquenti contẽpneret᷑. Ammiratiue gͦ diõ:
qͣnta ꝓpt̾ multitudinẽ audiuimꝰ inuet̾i te¬
stamento. p̾dicta ⁊ cognouimꝰ ea in nouo te¬
stamento impleta. ⁊ aqͥb audiuimꝰ: Eicce
patres nr̃i narrauert᷑ nob̾. sic̃ moyses ⁊ ꝓpħe.
quod etiam iste p̾uidet. scił quod patres nar¬
rauerunt filiis .

Expanded text:
matim dicit, quae Judaeis Deus fecit: tamen ingratis sibi, et sic, si non eis, prodest tamen filiis, ne fiant sicmine Deus locutus est. Nam verba Dei fuerunt praedicta; jam homo ipse loquitur. Verba enim hominis sunt ista: Quanta audivimus. Illud praedictum dixit Deus ex se, ne ejus locutio in homine post eum loquente contemneretur, admirative ergo dicit: Quanta propter multitudinem, audivimus, in Veteri Testamento praedicta, et cognovimus ea in Novo Testamento impleta. Et a quibus audivimus? ecce, patres nostri narraverunt nobis, sicut Moyses et prophetae, quod etiam iste praevidet, scilicet quod patres narraverunt filiis.
Abbreviated transcription (Latin):
si. miscłia ⁊ affectu. in pauꝑem. Uel sic ali¬
os decipit. quia ocłi eiꝰ respiciunt crndelit̾
ẽ regnum᷑ maxime ꝑsequit᷑. ⁊ ipse insidiat᷑
in abscondito. quia ille nescit qui decipitur.
ipse existens quasi leo. ꝓpt̾ uim inspelunca
stñti. inspelunca. quia in eo uis ⁊ dolus oꝑabi¬
tur. Uis. in imꝑio: dolus inmiracuł. Hȩc est
t̾cia ꝑsecutio. cõposita exui: ⁊ fraude. Due enĩ

Expanded text:
icordia et affectu in pauperem. Vel alios sic decipit, quia oculi ejus respiciunt crudeliter elorum, maxime persequetur. Et ipse insidiatur in abscondito, quia ille nescit qui decipitur. Ipse dico, existens quasi leo propter vim in spelunca stenti in spelunca, quia in eo vis et dolus operabitur, vis, in imperio; dolus, in miraculis. Haec est tertia persecutio, composita ex vi et fraude. Duae enim
Abbreviated transcription (Latin):
Celestium qui.ẽ. uob̃cum carne assumpta. Ac
si diceret. Emianuel ꝓpͥum nom̃ supponendo.¬
ter diffinit quid sit xp̃c dum dicit. Dñs uirtu¬
tũ nob̾cum. qͣsi. qui misit olim angłos iã ipse ue¬
nit. ⁊ est nob̾cũ. ⁊ ꝑhoc. ẽ. susceptor nrͣ. Nullagͦ
t̾reat infirmitas. nr̃. utiq non nisi filioꝵ crucis
tanta nob̾ dabit qͣnta dedit iacob. nonenim illiꝰ
enite & ui

Expanded text:
Cassiod. qui est nobiscum 100 carne assumpta, ac si diceret: Emmanuel, proprium nomen supponendo.ter diffinit quid sit Christus, dum dicit, Dominus virtutum, nobiscum. Quasi dicat: Qui misit olim angelos, jam ipse venit. Et est nobiscum, et per hoc susceptor est. Nulla ergo terreat infirmitas noster dedit quanta dedit Jacob: non enim illius enite et vi
Abbreviated transcription (Latin):
nis ostñditur. Hactenꝰ dixit que passus est.
iquid orauit. Ecce. iam quare passus . ẽ. qui
ne de audita passione turbent᷑ corda fideliũ.
q̃ q̃ quertite quo fructua hoe putes.
laudabo te opat̾. non in parte s inmedio eccłȩ
ꝓ qua passus sum. s que est ea: ubicũq time¬
tur ds̃. ⁊ laudatur ibi. eccła est semen iacob.
semen isił. ẽ. eccł̃a. Unde subdit. ⁊ ouos.¬

Expanded text:
nis ostenditur. Hactenus dixit quae passus est, et quid oravit. Ecce jam quare passus, qui nis fructus, ne de audita passione turbetur corda fidelium, quasi quis quaereret. Quo fructu haec pateris? laudabo te, O Pater, non in parte, sed in medio Ecclesiae pro qua passus sum. Sed quae est ea? Ubicunque timetur Deus et laudatur, ibi Ecclesia est. Semen Jacob, semen Israel est Ecclesia. Unde subdit: Et o vos
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ . i. pͥmitiui. scił omnium gentiũ congre¬
gati st̃ .i. conuenerunt inunũ credendo cum deo
delapidib. quasi. expulsis uideis gentes abocci¬
dente ⁊ oriente uenientes infilioᷤᷤ abrahe succedẽ
habentes ꝓmissionẽ. unde sequit᷑. qͣm dii. qͣsi idõ¬

Expanded text:
tantum, id est primitivi omnium gentium, congregati sunt, id est, convenerunt credendo cum Deo de lapidibus . Quasi dicat: Expulsis Judaeis gentes ab oriente et ab occidente venientes, in filios Abrahae succedunt habentes promissionem . Unde sequitur, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
dixit quid iustus faciat bonis. hic dicit quid
etiam pluet suꝑ pecc̃ores laqueos. Iel ita un¬
ge. dico qui diligit iniqͥtatẽ odit animã suã.
& hoc effectus indicat: quia dñs pluet laq̃.
nis ꝓpħis. de quib laquei manant. cũ male
intelligunt᷑ eoꝵ doctrine. s hos laqueos ñ
pluit dñs. nisi his qui pecc̃ores st̃. Unde aliis
odor uite inuitã: aliis odor mortis in mortẽ.
Om̃s gͦ siue boni siue mali: qui u̾bo dei am¬
mas irrigant: nub es dici posst̃. dequib plu¬
it dñs suꝑ peccatores ut inde in excusabiles¬
sint. que pluuia: est ill ͤ laqueus. quia uł
non sane intelligunt. uł oꝑe ñ cõplent.
Deinde pena blasphemoꝵ describit᷑ cum
t᷑o .i. ultima illa seꝑatio auistis. sint pars
mensirram meritoꝵ. Et notat᷑ hic ordo
penarũ. quas paciunt᷑ iniqui. Pruno e
nini cupiditatis uastant᷑. Inde maloꝵ oꝑ¬
um fetore abiciunt᷑ a scĩs. Inde mergun
de p̃senti potest accipi. Sp̃s ꝓcellarũ .i. tu¬

Expanded text:
dixit quid justus faciat bonis. Alcuin. Hic dicit quid etiam pluet super peccatores laqueos. Vel ita junge: Dico qui diligit iniquitatem, odit animam suam, et hoc effectus indicat, quia Dominus pluet laqueos, nis prophetis, de quibus laquei manant, cum male intelliguntur eorum doctrinae; sed hos laqueos non pluit Dominus nisi his qui peccatores sunt. Unde aliis sumus odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem . Omnes ergo sive boni sive mali, qui verbo Dei animas irrigant, nubes dici possunt, de quibus pluit Dominus super peccatores, ut inde sint inexcusabiles. Quae pluvia est illis laqueus, quia vel non sane intelligunt, vel opere non complent. Deinde poena blasphemorum describitur, cum turo, id est ultima illa separatio a justis, sunt pars Et notatur hic ordo poenarum quas patiuntur iniqui. Primo enim igne cupiditatis vastantur: inde malorum operum fetore abjiciuntur a sanctis, inde merguntde praesenti potest accipi, spiritus procellarum,
Abbreviated transcription (Latin):
exp̃dictis eueniunt. que st̃ quassatio inmicoꝵ
conu̾siones peccantium. martyria ab utroq
mendat igit᷑ gr̃ani. quia nullus saluus nisi ꝑeũ
saluos facit. quos tñ non est mirũ mori. cum
etiamͣ . dñi fuerit exitꝰ mortis. & hoc est. ipse est
ds̃ saluos facienddi. S nedicas cur gͦ morimur:
patiꝰ patient̾ fer mortẽ. non in digemꝰ si more¬
ris. quia ⁊ dĩ dñi qui sine peccato. ẽ. fuit exitꝰ
ab hac uita. ñ aliꝰ fuit qͣm mortis qͣm nos lib̾at.
Uoluntate tñ mortuus. ẽ. ne hõ tueret mor

Expanded text:
ex supradictis eveniunt: conquassatio inimicorum, conversiones peccantium; martyria ab utroque mendat hic gratiam, quia nullus salvus, nisi per eum. Salvos facit, quos tamen non est mirum mori, cum Domini Domini fuerit exitus mortis, et hoc est, ipse est Deus salvos faciendi. Sed ne dicas, cur ergo morimur? potius patienter fer mortem, non indigneris si morieris, quia, et Domini Domini, qui sine peccato fuit, exitus, ab hac vita non alius fuit quam mortis, qua nos liberat. Voluntate tamen mortuu
Abbreviated transcription (Latin):
dolorẽ inp̾cepto.i. formas dolorem meũ quem
intulisti. Dolor enim aliꝰ .ẽ. informis. aliꝰ
formatus informis qͥ non em̃dat hominẽ. forma¬
tus uͦ. ẽ. qͥ eruditionis formã prestat. ⁊ tał dolor
ẽ. p̾ceptum .i. uicẽ p̾cepti ⁊ imagiuẽ habet quia

Expanded text:
o ; id est formas dolorem meum, quem intulisti. Dolor enim alius informis, alius formatus: Informis, qui non emendat hominem; formatus vero est, qui eruditionis formam praestat; et talis dolor est praeceptu
Abbreviated transcription (Latin):
.i. aforti potentia tua ego defeci. ⁊ hoc inincrepatio.¬
Uidelicet. obsurdui. qͣsi diceret. dedisti me oliꝓbri¬
um insipienti. ad cuiꝰ conuicia ego obsurdui ⁊ ñ
noli me ext̾minare. tantũ cede me ut ꝓficiã. non
cum arguis me defeci. arguere autẽ tuũ.ẽ. ꝓpt̾
iniquitatẽ erudire. Uñ sequit᷑. ꝓpt̾ iniquitatẽ qͥsi
diceret. defeci arguis. s sine causa ñ est qͦd defeci. ⁊
infirmꝰ sum immo ꝓpt̾ inqͥtatẽ. ⁊ in hoc erudisti
hominẽ. alia lit̾a non dampnasti. Quasi diceret.

Expanded text:
 forti potentia tua ego defeci in hoc in increpatiovidelicet obsurdui, Hier. quasi dicat: Dedisti me opprobrium insipienti, ad cujus convicia, ego obsurdui et nonoli me exterminare, tantum cede ut proficiam, non Aug. id est cum arguis me defeci. Arguere autem tuum est propter iniquitatem erudire: Unde sequitur: Propter iniquitatem. Quasi dicat: Quia defeci, arguis; sed non sine causa est quod defeci et infirmus sum, imo propter iniquitatem. Et in hoc, erudisti hominem. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
mortis xp̃i hoc mͦ. Ueniat illi laqueus captiuitatis
quẽ ignorat ⁊ captio qͣm absconderunt mͥ app̃henttat
eos .i. similit̾ caprantur atito ⁊ uaspasiano exinꝓu¬
sosierit me ceꝑunt.⁊ inlaqueũ mortiᷤ cadant in ipsum.
scilicet quẽ mͥ parauerunt .i. eodem mͦ int̾ficiantur.
sicut me int̾fecerunt. ⁊ ita euenit. Quidam enim fue¬
runt capti. ⁊ quidam int̾fecti de eis. uł. inbono po¬
eis demorte xp̃i ꝓuenire. qͣsi. quia parauer̃t mͥ mor¬
tẽ. ⁊ exea. Ueniat illi laqueus quem ignorat .i. laque

Expanded text:
mortis Christi, hoc modo: Veniat illi laqueus captivitatis, mortis Christi, hoc modo: Veniat illi laqueus captivitatis, quem ignorat, et captio quam abscondit mihi apprehendat eum, id est similiter capiatur a Tito et Vespasiano, ex improviso, sicut me ceperunt; et in laqueum mortis cadat in ipsum, scilicet quem mihi paraverunt. Eodem modo interficiantur, sicut me interficiunt. Et ita evenit. Quidam enim fuerunt capti, et quidam interfecti. Vel in bono poeis de morte Christi provenire. Quasi dicat: Paraverunt mihi mortem, et ex ea veniat ille laqueus quem ignor
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse suus laqueus teneat illos. Ecce
Inde nocet᷑ eiᷤ. unde nocere uoluert̃. Uñ addit. & cap¬
tio qͣm absconderunt app̃hendat eos ut uincuł pec
catoꝵ suoꝵ constͥngantur. quem cõmiserunt occul
tanqͣm si quisqͣm ueneni calicem. p̾pararet alicui.
⁊ oblitus liberet pͥmo. ita fc̃m. ẽ. udeis. qui laqueum
parauerunt ipsi xp̃o. inquem inciderunt. Nemo enĩ
malus est qui ñ sibi pͥus noceat. Sic. ẽẽ. putato mali.
igni. pͥus ardet. nisi ardeat. ñ incenditaliud. Uerbi
gr̃ã. cum faculeram apositionis igni. pͥo ardet. ut
aliud possit incendere. Ita gͦ malicia ꝓcedit exte &
fundit ramũ ledit. ubi radicẽ habet nouledit: Equi¬
dem dico quod malicia tua. ut alt̾i ñ noceat fieri potest.
Ut autẽ tͥ non noceat fieri ñ potest. Uel scł̃maliã lit̾am.
in laqueum mortis cadat in ipsum. scił neutralit̾ .i. ex¬
hoc ipso quia mͥ parant laqueũ cadant int̾us. uł de
pena ex̾ior potest accipi. qua punitist̃ uidei. ꝓpeccatẽ

Expanded text:
ipse suus laqueus teneat illos. Ecce inde nocetur eis, unde nocere voluerunt. Unde subdit, et captio quam abscondit apprehendat eum, ut funiccatorum constringantur, quae contulerunt occulttanquam si quisquam veneni calicem praeparet alicui, et oblitus biberet. Ita factum est Judaeis, qui laqueum paraverunt ipsi Christo: in quem inciderunt. Nemo enim malus est, qui non prius sibi noceat. Sic enim putato malitiigni, prius ardet: nisi ardeat, non incendit aliud. Verbi gratia, cum faculam apponis igni, prius ardet ut aliud possit incendere: ita ergo malitia procedit ex te, et fundit ramum, laedit; ubi radicem habet, non laedit. Equidem dico, quod malitia tua ut alteri non noceat, fleri potest; ut autem tibi non noceat, non potest. Vel secundum aliam litteram, in laqueum cadat in ipsum, neutralitehoc ipso quod mihi parant laqueum, cadant interius. Vel de poena exteriori potest accipi, qua puniti sunt Judaei, pro peccato
Abbreviated transcription (Latin):
mines int̾dũ ñ sum̾e uindictã de iniuritͤ
sibi illatis. quia timent laborare uł irasci.
Sic̃ ⁊ iste impiꝰ dedeo putat qͦd ñ ualeat.
ds̃ tot mala punire. sine labore tira. Sen¬
Sꝰ autẽ iste ꝓnuntiationẽ querit. In qua
sierratum fu̾it: obscuratur sens̾. Sicut enĩ
dixit impiꝰ. non requiret ds̃. quasi. dõ labo¬
rem ⁊ iram consideret. uͭ tra. iũ das eos in
manus tuas. id. ẽ. quasi laborare ⁊ irasci
timeat. ⁊ ideo parcat eis ne puniendo eos: la¬
boret. ⁊ turbetur ira sic̃ aliqndo faciunt
homines dissimulata uindicta ne labo¬
rent uł irascantur. Et. ẽ. sensꝰ. Dixit anti¬
xp̃c. non requiret ds̃ mala que facio. ⁊ dixit.
qͦd tu ods̃: uides. id .ẽ. sustines mala.⁊ inpu¬
uita dimittis. ideo: q̃m tu laborẽ ⁊ dolorẽ. uł
iram consideras. ut tradas eos inmanus tuaᷤ.
id.t̃. quia times laborare ⁊ irasci. si eõ punia.
s nunc quid timet hoc: absit.¬

Expanded text:
homines interdum non sumere vindictam de universis sibi illatis, quia timent laborare, vel irasci: sic et iste impius de Deo putat quod non valeat Deus tot mala punire sine labore et ira. Sensus autem iste pronuntiationem quaerit, in qua, si erratum fuerit, obscuratur. Sic enim dixit impius: Non requiret Deus, quasi Deus laborem et iram consideret, ut tradat eos in manus suas, id est quasi laborare et irasci timeat. Et ideo parcat eis, ne puniendo eos laboret, et turbetur ira sicut aliquando faciunt homines, dissimulata vindicta ne laborent vel irascantur. Et est sensus. Dixit Antichristus: Non requiret Deus mala quae facio. Et dixit quod tu, o Deus, vides, id est, sustines mala, et impunita dimittis. Ideo quoniam tu laborem et dolorem, vel iram consideras, ut tradas eos in manus tuas, id est, quia times laborare et irasci, si eos punias. Sed nunquid times hoc? absit
Abbreviated transcription (Latin):
Quarta pars. ubi dicit qͦmͦ contͣ eum bonus¬
se habeat. Et nota quia huc usq fuit uituꝑatio
illiꝰ partiᷤ. Hic uͦ est laus contrarie partis. Ecce ꝑ¬
fecta demonstratio. quasi dic̾et. mali sꝑant indi¬
uitiis. Ego autẽ dicit popłs fideł qui sũ in domo
dei .i. inęcłia sic̃ oliua que hieme ⁊ estate uirit frue¬
tifera de cuiꝰ g̾mine. xp̃c est. Popłs dei est ista oliua
de qua fracti sunt suꝑbi rami .i. iudei ⁊ insertus ẽ.
humił oleast̾ degentib. Ego inqͣm qui sum oliua
sꝑaui inmiscłia dei. Ille scił doech indiuiciis. ego¬
confirmet qͣm fundatus est inamore regni celoꝵ
Uel ita. sꝑaui ininiscdia dei nonͭ ͤ eisipiscenda. s¬

Expanded text:
Quarta pars, ubi dicit quomodo contra eum se bonus habeat. Et nota quia hucusque fuit vituperatio illius partis. Hic vero est laus contrariae partis. Ecce perfecta demonstratio Quid dicat: Mali sperant in divitiis, ego autem, dicit populus fidelis, qui sum in domo Dei, id est Ecclesia, sicut oliva, quae hieme et aestate viret, fructifera, de cujus germine Christus est. Populus Dei est ista oliva, de qua fracti sunt superbi rami, id est Judaei, et insertus est humilis oleaster de gentibus. . Ego, inquam, qui sum oliva. Speravi in misericordia Dei, ille scilicet, Doeg in divitiis. Mconfirmet quam fundatus est in amore regni coelorum. Vel ita, Speravi in misericordia Dei, non ad terrena
Abbreviated transcription (Latin):
stum. ẽ. ac sidiceret. institie tut dñe consentio¬
que mͥ placet.⁊ si eoꝵ pena non delecter ⁊ scd̃m
nequitiam adinuentionũ ipsoꝵ. da illis. Ma-¬
lignitatem affectionum ipsoꝵ daillis. quia ma¬
la affectanteᷤᷤ bona inuenire non possc̃. nec uariat᷑
sensꝰ apͥori ⁊ repetit. ut notet ꝑtinaciã malignita.¬

Expanded text:
justum est, ac si dicat: Justitiae tuae, Domine, consentioquae mihi placet, et si eorum poena non delecter. Et secundum nequitiam adiventionum ipsorum da illis. Glignitatem affectionum ipsorum, quia mala affectantes bona invenire non possunt. Nec variatur sensus a priori. Et repetit ut notet pertinaciam malignita
Abbreviated transcription (Latin):
ligitur paulus. ⁊ urbs roma. Hoc autem
dicit cont᷑ quosdã. qui dixerunt plures
fuisse psalmoꝵ scriptores uł auctores.
eo qͦd nomina eoꝵ intituł habeant᷑. ut
asaph. eman.⁊ ethan. Idithum. qͦd ꝓmi
sterioꝵ significatiõe. quȩ exint̾pretatio¬
nib nominũ ꝑcipit᷑. fc̃m. e̾ẽ. in libro ostñ
s positio nominũ: rationi seruit miste¬
rioꝵ. De.xp̃o. Ecce de qͦ agunt soliloqͥa.
de.xp̃o toto. id est capite ⁊ corpore. Mate
sus ⁊ sponsa. Intentio: homines inadam
de formatoᷤᷤ: xp̃o nouo homini conforma¬
re. Modꝰ tractandi tał est. qnͣdoq agit s̃¬

Expanded text:
ligitur Paulus, et Urbs Roma. Haec autem dicit contra quosdam qui dixerunt plures fuisse psalmorum scriptores, vel auctores, eo quod eorum nomina in titulis habeantur, ut Asaph, Heman, Ethan et Idithum, quod pro mysteriorum significatione quae ex interpretationibus nominum percipitur factum esse in libro ostendrunt, sed positio nominum rationi servit mysteriorum. De Christo. Ecce de quo agunt Soliloquia, de Christo toto, id est de capite et corpore. Matercet sponsus et sponsa. Intentio, homines, in Adam deformatos, Christo novo homini conformare. Modus tractandi talis est. Quandoque agit
Abbreviated transcription (Latin):
uem intrat᷑ in ddomũ: ita ꝑ congruas titu¬
loꝵ expositiones: subiectoꝵ clarescit in¬
telligñtia psalmoꝵ. Hec autẽ circa totũ
librum ad uertenda sunt.
ret᷑ hec autẽ in singłis psalmis que¬
dam speci alia consid̾anda st̃. De pͥ¬

Expanded text:
vem intratur in domum, ita per congruas tituvem intratur in domum, ita per congruas titulorum expositiones, subjectorum clarescit intelligentia psalmorum. Haec autem circa totum librum advertenda sunt. Praeter haec autem in singulis psalmis quaedam specialia consideranda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo ꝑtͣnsũptionẽ. ut qnͣdoq utitur uo¬
ce menbroꝵ. sic̃ ibi. longe asalute uer¬
ꝑfectoᷤ. aliqͣndo scdm in ꝑfectoᷤᷤ. int̾dũ
scđm malos qui st̃ ineccła. corpore. non
m̾ito.ẜ De ordine quoq psalmoꝵ.
qͥ aserie hystorie discordant queri solet.
qͣre scilicet non st̃ eo ordini dispositi qͦ
cõpositi. qͦd ñ. e̾ẽ. liquet. cũ hystoria de
qua agitur in miserere mei ds. p̃cesserit
illud de quo agitur. in dñe quid multi¬
plicati st̃. ⁊ benedictus dñs ds̃ m̃s qͥ docet
manꝰ meaᷤ ad p̾liũ. ante ambos p̃dicto ᷤ psal¬
mos editus fuerit. Ad qͦd dr̃. qͦd ⁊ si in
quib dã possit reddi ratio ordinis. non
tam̃ inomnib. Neq tam̃ sine ratione
ita dispositi sunt. Esdras namq ꝓ pħa.
qui psalt̾iũ. ⁊ totã bibliotecã ababiloni
conbustam instinctu sp̃s scĩ reforma¬
uit. eodem sp̃u reuelante psalmos ita
disposuit. eisdemq titulos apposuit. qui
sunt quasi claues psalmoꝵ. Sic̃ enĩ ꝑcla¬

Expanded text:
quando per transsumptionem, ut quando utitur voce membrorum, sicut ibi: « Longe a salute meperfectos, aliquando secundum imperfectos, interdum secundum malos qui sunt in Ecclesia corpore, non e. De ordine quoque psalmorum, qui a serie historiae discordant quaeri solet, quare scilicet non sunt eo ordine dispositi quo compositi. Quod non esse liquet, cum historia de qua agitur, in Miserere mei, Deus , praecesserit illud, de quo agitur, in Domine quid multiplicati sunt . Et: Benedictus Dominus Deus meus qui docet manus meas, etc. , ante ambos praedictos psalmos editus fuerit. Ad quod dicitur, quia si in quibusdam possit reddi ratio ordinis, non tamen in omnibus. Neque tamen sine ratione ita dispositi sunt. Esdras namque propheta, qui Psalterium et totam bibliothecam a Babyloniis combustam instinctu Spiritus sancti reformavit, eodem Spiritu revelante, psalmos ita disposuit, eisdem et titulos apposuit, qui sunt quasi claves psalmorum, Sicut enim per cla