comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cata fecĩt: ⁊uista oꝑa. s diuersis remꝑibus
utraq fecisse. Nisi a bonus foret qn bona fe¬
cit: non seminasse interra diceret᷑ bona. De¬
structis gͦ malis post oꝑabona ꝯmissis: pri-¬
orabona in caritate .s. fasta que seq̃ntia ma¬
la mortificauerant. penitentiade illis malis
habita iuiuficant᷑ ⁊ remunerant᷑. un apłẽ¬
Iacientes fundamentum penitentie ab oꝑib
mortius. oꝑa mortua nominans: priora bo¬
na sig̾cat. que ꝓ sequens pect̾merant mortua
qr hũ peccando priora bona irrita secerunt.
hec sicut peccando fiunt irrita: ita ꝑpeniten¬
tiam reuuuscunt: ⁊ ad meritum eternitatis
ꝓdesse incipiunt. Similit̾ ⁊ illud. Bonum
amat ds quod plantauit in peccante. ĩ illo
.s. qui post bonum illud: peccauit. non simul
peccans ⁊ beneoꝑans extitit. qr talis hominiᷤ
opus non diligeret deus ad remunerationẽ
otest ⁊ accipi deoꝑib bonis queab ali¬

Expanded text:
cata fecerit et justa opera; sed diversis temporibus cata fecerit et justa opera; sed diversis temporibus utraque fecisse. Nisi enim bonus foret quando bona fecit, non seminasse diceretur in terra bona. Destructis ergo malis post opera bona commissis, priora bona, in charitate, scilicet facta, quae sequentia mala mortificaverunt, poenitentia de illis malis habita vivificantur et remunerantur. Undeacientes fundamentum poenitentiae ab operibus mortuis; opera mortua nominans, priora bona significat, quae per sequens peccatum erant mortua, quia hi peccando priora bona irrita fecerunt. Haec sicut peccando fiunt irrita, ita per poenitentiam reviviscunt, et ad meritum aeternitatis prodesse incipiunt. Similiter et illud bonum amat Deus quod plantavit in peccante, in illo scilicet qui post illud bonum peccavit; non simul peccans et bonum operans extitit; quia talis hominis opus non diligeret Deus ad remunerationem. Potest etiam accipi de bonis operibus quae ab ali
Abbreviated transcription (Latin):
uibusdam tñ uidetur fuisse tiffactio.¬
satisfactio. s infructuosa. dum in pecc̾o
altero ꝑsistit. ꝑcipiet᷑ aũ fructus eius incipi¬
etq ꝓficere: cum peccati alterius penituĩt.
Tunc it utrumq dimittit᷑ pecc̃m ⁊ satisfac¬
tio precedens uiuificat᷑: que fuerat mortu¬
a. sicut bap̾s illi qui ficte accedit: tunc pͥmi¬
tus ualet cum fictio amente recedit ꝓpeni¬
tentiam. ⁊in huius opinionis mununtum
neret bona: ⁊ cum destruit quod suum non
inuenit. diligit bonum quod in peccante
peccata quemquã facere aliqua iusta oꝑa: ñ
est tam iniustusd̾s ut ꝑꝑ multa mala obli-¬
uiscat᷑ paucorum bonorum. s faciet eum me¬
tere ⁊ inhorrea ꝯgregare que inbona t̾ra se¬
minauit. ¶S hec dicta intelligimus de illo qͥ
in carirate quodam tp̃re bona facit: ⁊ bonus ÷.
alio uͦ tp̃e malus est: ⁊ multa peccata facit. Ñ
gͦ intelligendum ÷ eum int̾ multa peccata o¬
ꝑa iustafecisse. qͣi simul eobemq temꝑe pec¬

Expanded text:
uibusdam tamen videtur fuisse satisfactio, sed infructuosa, dum in peccato altero persistit; percipietur tamen fructus ejus, incipietque proficere, cum peccati alterius poenituerit. Tunc enim utrumque dimittitur peccatum, et satisfactio praecedens vivificatur, quae fuerat mortua; sicut Baptismus illi qui ficte accedit tunc primum valet, cum fictio a mente recedit per poenitentiam. Et in hujus opinionis munimentuneret bona; et cum destruxerit quod suum non invenit, diligat bonum quod in peccante peccata quemquam facere aliqua justa opera, non est tam injustus Deus, ut propter multa mala obliviscatur paucorum bonorum; sed faciet ea metere et in horrea congregare, quae in terra bona seminavit. Sed haec dicta intelligimus de illo qui in charitate quodam tempore bona facit et bonus est, alio vero tempore malus est et multa peccata facit. Non ergo intelligendum est eum inter multa peccata, justa opera fecisse, quasi simul eodemque tempore pec
Abbreviated transcription (Latin):
desiceret humanũ. ⁊ io publici muneris gr̃a¬
non cupiditate uiuendi. s officio ꝯsulendi. ut
rifeminis ure nuptiarum officiosum fuit ui¬
3. ris scĩs: non libidinosum. Quod enum cibus ad
salutem hor̃nis hoc est ꝯtubitus ad salutem humani
gni̾s. ⁊ utrumq non est sine delectatione car¬
nali. Que t̾n modificata ⁊ refrenante temꝑan¬
tia in usum naturalem redacta: libido esse non
potest. Quod aũ in sustentandouitam illicitus
est cibus: hoc est in querenda ꝓle fornicariꝰ uel
illicinus ꝯcubitus: ⁊ quod est in cibo licito ĩmo¬

Expanded text:
deficeret humanum; et ideo publici muneris gradeficeret humanum; et ideo publici muneris granon cupiditate vivendi, sed officio consulendi, ut ri feminis jure nuptiarum officiosum fuit sanctis viris, non libidinosum. Quod enim est cibus ad salutem hominis, hoc est concubitus ad salutem humani generis, et utrumque non est sine delectatione carnali; quae tamen modificata, et refrenante temperantia in usum naturalem redacta, libido esse non potest. Quod autem in sustentando vitam illicitus est cibus, hoc est in quaerenda prole fornicarius vel illicitus concubitus; et quod est in cibo licito immo
Abbreviated transcription (Latin):
entib semen suum miscebant᷑. non ꝯcupiscen¬
tia ꝑficiende uoluptatis. s ꝓuidentia ꝓpagã¬
de successionis. Sicut apłi auditorib suis ad¬
mirantib doctrinam suam ꝯdelectabant᷑ nõ
auiditate ꝯsequende laudis: s caritate semi¬
iusti officio ꝓpagandi nuptias ꝯtrabebant.
non uictilibidine. s ductipietate. qui multo
castius habebat quam nunc unam quilibet
istorum: in quib uidemus qͦd sccdłm ueniam
ꝯcedit apl̃s. Habebant it ead in oꝑe generan.¬
pariam. Intragͦ ad ancillã meam ut filium
facias exea. ⁊ita factum ÷. Considera primũ
quod abraham añ legem moysi: sañeuuange¬
gem preuenit. Nondum i int̾dictum uide¬
bat᷑. Scdo ꝯsidera quod non ardore aliquo ua-¬
ge succensus libidinis. non petulantĩ forme
habuit thorum. s studio querende posti̾tatiᷤᷤ
⁊ ꝓpagande sobolis. Adhuc post diluiium
raritas erat gni̾s humani. erat ⁊̃ raritas reli¬

Expanded text:
entibus semen suum miscebantur, non concupiscenentibus semen suum miscebantur, non concupiscentia perficiendae voluptatis, sed providentia propagandae successionis; sicut Apostoli auditoribus suis admirantibus doctrinam suam condelectabantur, non aviditate consequendae laudis, sed charitate semijusti officio propagandi nuptias contrahebant, non victi libidine, sed ducti pietate; qui multo castius habebat, quam nunc unam quilibet istorum in quibus videmus quod secundum veniam concedit Apostolus. Habebant enim eas in opere generanDominus ut non pariam. Intra ergo ad ancillam meam, ut filium facias ex ea; et ita factum est. Considera primum quod Abraham ante legem Moysi et ante Evangeed legem praevenit. Nondum enim interdictum videbatur. Secundo considera quod non ardore aliquo vagae succensus libidinis, non petulantis formae habuit thorum; sed studio quaerendae posteritatis, et propagandae sobolis. Adhuc post diluvium raritas erat humani generis; erat etiam reli
Abbreviated transcription (Latin):
Iacob ⁊̃ liberis ⁊ ancillis secopulauit: I filie
loth᷑ patre ebriouse sunt. Cum i cet̾is in ydo¬
latria relictis abraham ⁊ filios eius in peculi
cunditate mulierum: ppłi dei multiplicatio
querebat᷑. qr insuccessione sanguinis erat suc¬
cessio religionis. yn ⁊̃ in lege maledicta exat
sterilis que non relinquebat semen suꝑ t̾rã.¬
hinc ⁊ sacerdotib ꝯiugiadecreta sunt. qrĩ suc¬
cessione familie successio est officii. Nongͥ abͣ¬
ham uel iacob deliquit. qr pret̾ uxorem filios
ex ancilla quesiuit. Nec illorum exemplo pret̾
ꝯiugale debitum fecunditatem in aliqua lic
alicuiquerere. cum illorum ꝯugia nostrorũ
equent᷑ uirginitati. Iͥ moderatus usus ꝯiugii
bant᷑. neq contra naturam hoc faciebant. cum
non lasciuiendi causa s gignendi: ħ facerent.
nec contramorem qr eo temꝑe ea faciebant. nec
petc̃m non erat. Sic patriarche ꝯiugib excipi¬

Expanded text:
Jacob etiam liberis et ancillis se copulavit; et filiae Jacob etiam liberis et ancillis se copulavit; et filiae Loth patre ebrio usae sunt. Cum enim caeteris in idololatria relictis, Abraham et filios ejus in peculiacunditate mulierum populi Dei multiplicatio quaerebatur, quia in successione sanguinis erat successio religionis. Unde etiam in lege maledicta erat sterilis, quae non relinquebat semen super tHinc etiam sacerdotibus conjugia decreta sunt, quia in successione familiae successio est officii. Non ergo Abraham vel Jacob deliquit, quia praeter uxorem filios ex ancilla quaesivit; nec tamen illorum exemplo praeter conjugale debitum fecunditatem in aliqua licet alicui quaerere, cum illorum conjugia nostrorum aequentur virginitati, et immoderatus usus conjugii bantur; nec contra naturam hoc faciebant, cum non lasciviendi causa, sed gignendi hoc facerent; nec contra morem, quia eo tempore ea fiebant; nec crimen non erat. Sic patriarchae conjugibus excipi
Abbreviated transcription (Latin):
uerit᷑ hic de antiquis patrib qui plureᷤᷤ
simul legunt᷑ habuisse uxores uł ꝯcubi¬
nas:. utrum peccaui̾nt. Ad quod dicimus ꝓ
uarietate tp̃m uaria inuenit᷑ dispensatio ꝯdi¬
ost̾m ꝑomnem successionem tp̃m ꝯtraheret᷑:
ꝯiugium. si primi homines in obedientia ꝑsti¬
tissent. Post eorum u̾o̾ copulam filii ⁊ filie eoꝵ
matͥmonio ꝯiuncti sunt. s unus unit̾m. Ido
au̾ fr̃s sororib tunc sunt copulati. qr non erãt
alie mulieres uel uiri: quib ade filie uł filii:
iungerent᷑. Primus omniũ lamech legit᷑ simł
habuisse duas uxores:⁊ hoc in eo arguit᷑. qr ꝓ
expletione carnalis uoluptatis id fecisse ꝑhibe¬
tur. Posteauo̾ cum iam pene om̃s homines fal¬
sis dis seruirent: paucis in cultu dei ꝑmanen¬
tib: ꝯsultum est adeo plures in matrimoniỹ
copulare ÷ͥ. ne illis paucis deficientib cułtus
⁊ noticiadei deficeret. Uñ abrahãm uiuente
uxore ad ancillam intrauit. ⁊ex ea genuit.

Expanded text:
eritur hic de antiquis patribus, qui plures simul leguntur habuisse uxores vel concubinas, utrum peccaverint. Ad quod dicimus, pro varietate temporum varia invenitur dispensatio Cotantum per omnem successionem temporum contraheretur conjugium, si primi homines in obedientia perstitissent. Post eorum vero copulam filii et filiae eorum matrimonio conjuncti sunt, sed unus uni tantum. Ideo autem fratres sororibus tunc sunt copulati. quia non erant aliae mulieres vel viri, quibus Adae filii vel filiae jungerentur. Primus omnium Lamech duas legitur simul habuisse uxores; et hoc in eo arguitur, quia pro expletione carnalis voluptatis id fecisse perhibetur. Postea vero cum jam pene omnes homines falsis diis servirent, paucis in cultu Dei permanentibus, consultum est a Deo plures in matrimonio copulare sibi, ne illis paucis deficientibus, cultus et notitia Dei deficeret. Unde Abraham vivente uxore ad ancillam intravit, et ex ea genuit.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dei: ꝯfirmat᷑ ꝯiugium. Attende hec predictiᷤ con¬
traria posse uidi. itaut sibi ambr̃ contradic̾e uide¬
atur.S distinguendum ÷ hic aliud esse dimittere
uolentem cohabitare. aluid dimitti ꝑꝑdmab il¬
lo qui horret nomen xp̃i. Ibi lex beniuosentie ñ
seruat᷑. hic ui̾tas custodit᷑. ⁊ ĩo cum liceat dimitt̃e
uolentem cohabitare: non t̾n uiuente ea: aliam
ducere. Discedentem uo̾ sequi ñ oportet:⁊ ea uiuen¬
te aliam duc̾e licet. S hoc non ÷ intelligendũ nͥ¬

Expanded text:
 Determinatio. Attende haec praedictis contraria posse videri, ita ut sibi Ambros. contradicere videatur. Sed distinguendum est hic aliud esse dimittere volentem cohabitare, aliud dimitti propter Deum ab illo qui horret nomen Christi. Ibi lex benevolentiae non servatur, hic veritas custoditur. Et ideo cum liceat dimittere volentem cohabitare, non tamen ea vivente aliam ducere licet. Discedentem vero sequi non oportet: et ea vivente aliam ducere licet. S
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis ã fideli discedat. anliceat fideli aliam
uucere. Uidet᷑ auctoritas testari quod uiuente illa¬
⁊ alt̾am ducere non ualeat. Ambrꝵ it u̾ba apłi expo¬
nens ait. Alioqͥn si disceditis ab inuicẽ ⁊ uolentes
cohabitare dimititis. ⁊ aliis uos copulatis: adult̾i
estis: ⁊ filii uri qui de hac copula nastunt᷑. ĩ mũdi
Crimina it p̃o bap̃o soluunt᷑ non ꝯiugia. Set eoͣ¬

Expanded text:
fidelis a fideli discedat, an liceat fideli aliam ducere. Videtur auctoritas testari quod illa vivente alteram ducere non valeat. Ambros. enim verba Ap 5: Alioquin si disceditis ab invicem, et volentes cohabitare dimittitis, et aliis vos copulatis, adulteri estis; et filii vestri qui de copula nascuntur, immundi, id Crimina enim in Baptismo solvuntur, non conjugia. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dilectio dei inmutabilis sit. ⁊ iõ
non intendit᷑ uel remittit᷑: si querit᷑ q̃
sit r̾o dicti cum dicit᷑ mag̃ uel minꝰ diligẽ
hocquã illud: ⁊ cumdicit᷑ omniadiligere.
dicimus dilectionem dei sicut pacẽ ex suꝑa
earõne dici omnia diligi a deo que fecit: qr¬
tumoꝑa eius sunt. nec tunc uel prius uel
amplius placuerunt ei cum facta sunt . s¬
⁊ antequã fierent. ĩmo ab et̃no omĩa pla¬
cuerunt ei. non muiꝰ quã postquã esse ce¬
perunt. Quod uͦ rõnales creaturas .i. homi¬
nes uel angłos. alios magis alios muiꝰ dili¬
gere dicit᷑. non mutabilitatẽ caritatis eiuᷤ
sig̾cat. s quot alios ad maiora bona. alios
ad minora dilexit. alios ad misłiores usus.
alios: ad minus bonos. Omniabona nr̃a
 ex eius dilectione nobis ꝓueniunt Electo¬
rum gͦ alios magis alios minꝰ dilexit ab et̃¬
no: rdiligit ⁊̃ nunc. qr aliis maiora aliis
minora ex dilectione sua preparauit bona.
aliisq maiora ⁊ aliis minora bona ꝯfert in

Expanded text:
autem dilectio Dei immutabilis sit, et ideo non intenditur, vel remittitur, si quaeritur quae sit ratio dicti cum dicitur magis vel minus diligere hoc quam illud, et cum dicitur Deus omnia diligere, dicimus dilectionem Dei sicut pacem exsuperaea ratione dici omnia diligi a Deo quae fecit, qtum opera ejus sunt, nec tunc vel prius vel amplius placuerunt ei cum facta sunt, scilicet antequam fierent, imo ab aeterno omnia placuerunt ei, non minus quam postquam esse coeperunt. Quod vero rationales creaturas, id est, homines vel angelos, alios magis, alios minus diligere dicitur, non mutabilitatem charitatis ejus significat, sed quod alios ad majora bona, alios ad minora dilexit; alios ad meliores usus, alios ad minus bonos. Omnia enim bona nostra ex ejus dilectione nobis proveniunt. Electorum ergo alios magis, alios minus dilexit ab aeterno, et diligit etiam nunc, quia aliis majora, aliis minora ex dilectione sua praeparavit bona; aliisque majora, et aliis minora bona confert ex
Abbreviated transcription (Latin):
olet hic queri. cum primus homo fi
mortale ⁊ in mortale corpus habuerit.
utrum ex ꝯditione nature ipsiꝰ corꝑis habu¬
erit utrũq : an alt̾m beneficium ess gracie.
potest qͦd altm̃ habebat in natura corꝑis .l.
ex ligno uite .s. ex dono gr̃e. Uñ ac̃. suꝑ genesĩ.

Expanded text:
olet hic quaeri, cum homo primus mortale et immortale corpus habuerit, utrum ex conditione naturae ipsius corporis habuerit utrumque; an alterum beneficium esset gratiaepotest quia alterum habebat in natura corporis, id est, ex ligno vitae, scilicet ex dono gratiae. Unde August.
Abbreviated transcription (Latin):
de ligno uite. non de conditione nature. Mor¬
talis erat conditione corporis aĩalis. Imortaliᷤ.
beneficio ꝯditoris. Non u inmortale erat qͦd
omnino mori non posset. Qd nonerit: nisi cũ
fuerit spũale. Aꝑte dicit: qͦd non ex natura
s ex ligno uite habebat posse nonmori. ꝓpt̃
hoc: aliqui dicunt. qͦd nisi illo ligno uteret᷑:
nõ semꝑ uiuẽt. qr peccar⁊. Peccaret it si illo
ligno non uteret᷑. qr p̃ceptũ ei erat: ut ꝯmede¬
ret de omni ligno paradisi. nisi de ligno scĩe¬
3 boni ⁊ mali. Sicut gͦ peccauit comedendo qͦd
erat ꝓhibitum: ita ⁊̃ pectaret. si non ꝯmed̾et
Iquod erat iuissum
.Si ñ foret p̃ceptũ uͥ de il¬
lo ligno ederet. ⁊ aliis ñ illo utẽt᷑: an pꝰs ñ mori.

Expanded text:
. Mortalis erat de conditione corporis animalis, immortalis beneficio Conditoris. Non enim immortale erat quod omnino mori non posset, quod non erit nisi cum fuerit spirituale. Aperte dicit quod non ex natura, sed ex ligno vitae habebat posse non mori. Propter hoc aliqui dicunt quod nisi illo ligno vitae uteretur, non semper viveret, quia peccaret. Peccaret enim si illo ligno non uteretur, quia praeceptum erat ei ut comederet de omni ligno paradisi, nisi de ligno scientiae boni et mali. Sicut ergo peccavit comedendo quod erat prohibitum, ita etiam peccaret si non commederet quod erat jussum. 3. Si non foret praeceptum ut de illo ligno comederet,
Abbreviated transcription (Latin):
tractatib que premissis aduersari
uident᷑. Nam suꝑ illũ socũ psalmi. clama¬
sic dicens. Quomͦ boc dicit qui pect̃m ñ
fecit. nec inuent᷑ est dolus in oreeius÷
enĩ sui .i. eccłie gerebat ꝑsonam. sicut
⁊ alibi cum dixit. Transeat a mecalixis¬
te. ꝓ nobis loquit᷑. nisi forte putet᷑. idti¬
pati: t̾cia die resurrecturꝰ. cum arderet
paulus dissolui ⁊ esse cum xp̃o. Non it
turꝰ timet mortẽ: S infirmitatẽ nr̃ã
representans ꝓ suis infirmiᷤ qͥ timent
mori: ħ dixit. uox illoꝵ erat. Ieꝵ ⁊̃ ait̃.

Expanded text:
tranctatibus, quae praemissis adversari videntur. Nam super illum locum psal. 21: Clamase, dicens sic: Quomodo hoc dicit, qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus enim sui id est Ecclesiae gerebat personam. Sicut et alibi, cum dixit: Transeat a me calix iste pro nobis loquitur. Nisi forte putetur tipati, tertia die resurrecturus, cum arderet Paulus dissolvi et esse cum Christo. Non est turus timet mortem. Sed infirmitatem nostram repraesentans, pro suis infirmis qui timent mor
Abbreviated transcription (Latin):
in libro de fide ad petrum breuit̃ aꝑiens
qͦm intelligat᷑ eqͣlitas: docet. Nullus horũ
alium aut p̃cedit et̾uitate. aut excedit ma¬
gnitudine. aut suꝑat potestate. qr nec fili¬
o. nec sp̃u scõ qͣntũ ad nat᷑e diuine unitatẽ
ꝑtinet. aut anterior aut maior ẽ pat̾ nec
filius sp̃n scõ. Et̾nũ quippe ⁊ sine mitio est.
qͦd filius de pr̃is nat᷑a extitit. ⁊ et̾nũ at sine
dit. Ob ħ gͦ tres unũ recte credimꝰ ⁊ dicimus
deum. qr una ꝓrsus et̾nitas. una ĩmensitaᷤ
una nat᷑alit̾ ẽ tͥum ꝑsonarũ diuinit᷑as. Ec̃
lit aut et̾nitate. aut magnitudmne. aut
potestate.
Qd̾ et̾nitas ⁊ magnitudo. ⁊ potñtia. ĩ

Expanded text:
in libro De fide ad Petrum breviter aperiens quomodo intelligatur aequalitas, docet. Nullus horum alium aut praecedit aeternitate, aut excedit magnitudine, aut superat potestate; quia nec Filio nec Spiritu sancto, quantum ad divinae naturae unitatem pertinent, aut anterior, aut major est Pater; nec Filius Spiritu sancto. Aeternum quippe est et sine initio, quod Filius de Patris natura exstitit, et aeternum ac sine dit. Ob hoc ergo tres unum recte credimus, et dicimus Deum, quia una prorsus aeternitas, una immensitas, una naturaliter est trium personarum divinitas. Ecce lit, aut aeternitate, aut magnitudine, aut potestate. 2. Quod aeternitas et magnitudo et potestas i
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ ad dm̃: nulia ẽ. ⁊ siqͥ cõꝑationũ erempla¬
⁊ int̾dũ afferunt᷑. nemo ea estimet absolute
inse rõis ꝑfectionẽ ꝯtin̾e. Nõ enĩ hũano sen¬
sude dõ loqñdũ ẽ.
d̾ ꝑꝑ res cͤatas id̾ dirit.
non idem ẽ nat᷑a. ⁊c̃.

Expanded text:
norum ad Deum nulla est; et si qua comparationum exempla interdum afferuntur, nemo ea existimet absolute in se rationis perfectionem continere. Non enim humano sensu de Deo loquendum est. res creatas illud dixerit: Non idem est natura
Abbreviated transcription (Latin):
uellet. Hĩo dicta ÷ aqua. qr oĩa q̃ in t̾ranas¬
cunt᷑. siue aĩalia siue arbores uł herbe. ⁊ siłi¬
a: ab humore incipiũt formari atq nutͥri.
hus om̃ib uocabulis uocata ÷ illa informis
mͣ. ut res ignota notis uocabulis insinuaret᷑
nulla sp̃e cerniac tractari potãt .i. noĩb uisi¬
paruuloꝵ qui minꝰ idonei sunt inuisibilia
ꝯprehñd̾e. ⁊ tunc erant tenebre .i. lucis absen¬
Itia. Non it tenebre aliqͥd sũt. s ipsa lucis ab¬
sentia. sicut silentiũ non aliqua res est. s ubi
sonꝰ non ÷ silentiũ dr᷑. ⁊ nuditas nõ aliqua res
est. s in corꝑe ubi tegumentũ ñ ÷: nuditas dr᷑¬
Qsensu tenebre dicãt᷑ ñ eẽ aliqͥd ⁊ qͦ dicãt᷑ ẽẽ ab

Expanded text:
eo dicta est aqua, quia omnia quae in terra nascuntur sive animalia, sive arbores, vel herbae et similia, ab humore incipiunt formari atque nutriri. His omnibus vocabulis vocata est illa informis materia, ut res ignota notis vocabulis insinuareturnulla specie cerni ac tractari poterat, id esparvulorum qui minus idonei sunt invisibilia apprehendere, et tunc erant tenebrae, id est lucis absentia. Non enim tenebrae aliquid sunt, sed ipsa lucis absentia, sicut silentium sonus non est, silentium dicitur. Et nuditas aliqua res non est, sed in corpore ubi tegumentum non est, nuditas dQuo sensu tenebrae dicantur non esse aliquid, et quo dicantur esse a
Abbreviated transcription (Latin):
dominris uoluerit colligere filios ierłm. ⁊¬
erit. s potus illa quidem filios suos. ab
ipso colligi noluit. qua tamen nosente fi¬
lios euis cossegit ipse. omnes quos uoluit
quia in celo.⁊ in terra non quedam uolu¬
it. ⁊ fecit. quedam uͦ uoluit ⁊ non fecit. S¬
omnia quecunque uoluit fecit. ut sit sen¬
sus. Quociens uolui congregare filios tuos
⁊ noluisti .i. quotquot congregani. uolũ¬
tate mea semꝑ efficaci: te noleite feci. Eece
ineuidenti positum est quia illa domi.¬
ni uerba suꝑiorib non repugnant.

Expanded text:
colligere filios Jerecit? An potius illa filios suos ab ipso colligi noluit? Sed ea quoque nolente filios ejus collegit ipse quos voluit: quia in coelo et in terra, non quaedam voluit, et fecit, quaedam vero voluit, et non fecit, somnia quaecumque voluit fecit; ut sit sensus: Quoties volui congregare filios tuos, et noluisti? id est: Quotquot congregavi mea voluntate semper efficaci, te nolente feci. Ecce in evidenti positum est quod illa Domini verba superioribus non repugnant.
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ quid̃: ut dũ homo insensibilib reb q̃ nͣ
do subicit. Exhac humilitate ⁊ obetientia:
d̾o mag̃ placeat: ⁊ aput eũ mereat᷑. tuiꝰ imꝑio
salutemquerit ĩ inferiorib se: ⁊ si ñ abilł. s ꝑ
illa ad eo. ꝓt̾̃ erudicionẽ ⁊̃ instituta sunt ut
ꝑid qͦd foris in sp̃e uisibilicernit᷑. ad ĩuisibilẽ
uirtutẽ queintꝰ ÷ agnoscenda mens erudiat᷑.
homo it qui añ petẽm sine medio d̾m uideb̾at
ꝑ pecc̃m adeo hebuit: ut nequeat diuina caꝑe
nisi humanis ex̃citat᷑. ꝓpt̾ ex̾citõnẽ similit̾ ĩ¬
stituta sunt. qr cũ homo ociosus ẽe ñ possit: ꝓ¬
ponit᷑ euitilis ⁊ salubris ex̾citatio insacͣmtiᷤ.
quauanã ⁊ noxiam declinet occupationẽ.
Non it faciłe capit᷑ a temptatore: qͥ bonouacat¬

Expanded text:
liationem quidem ut dum homo insensibilibus rebus quaedo subjicit, ex hac humilitate et obedientia Deo magis placeat, et apud eum mereatur; cujus imperio salutem quaerit in inferioribus se, etsi non ab illis, sed per illa a Deo. Propter eruditionem etiam instituta sunt, ut per id quod foris in specie visibili cernitur, ad invisibilem virtutem quae intus est cognoscendam mens erudiatur. Homo enim qui ante peccatum sine medio Deum videbat, per peccatum adeo hebuit, ut nequaquam divina quetionem similiter instituta sunt, quia cum homo otiosus esse non possit, proponitur ei utilis et salubris exercitatio in sacramentis, qua vanam et noxiam declinet occupationem. Non enim facile capitur a tentatore, qui bono vacat
Abbreviated transcription (Latin):
tionem hoĩem accepisse ꝑspicuum ÷. cũ nõ
ipse creator uel angłs aliquis. s homo om¬
nib animalib nomina imposuerit. Ut ostũ¬
deret᷑ quod singłorum noticiã homo ipse ha¬
buit. Que enim propter illum creata erãt
⁊ ab illo regenda ⁊ disponenda: horũomni.¬
um deus illi ⁊ scientiam tribuit ⁊ ꝓuidentiã.
atq curam reliquit. Qͥaut ait apłs non est cura
deo de bobus. Quorũ aliorumq animalium
d̃s homini curam reliquit: ⁊ ꝓuidentiam. ut
dominationi eiꝰ subicerent᷑. ⁊ rõne illius gub̾¬
narent᷑. ut sciret illis netessaria ꝓuidere. a qͥ¬
⁊bus emolumentũ debebat reciꝑe. Hanc aut̃
scientiã homo peccando non ꝑdidit. sicut nec
illam: qua carnis necessaria ꝓuident᷑. ⁊ ictir¬
co inscriptura homo de huiꝰmodi non erudit᷑.
s de scientia anime quam pectãdo amisit.
De cognitiõe creatoriᷤ.

Expanded text:
m hominem accepisse perspicuum est, cum non ipse Creator vel angelus aliquis, sed homo omnibus animantibus nomina imposuerit; ut ostenderetur quod singulorum notitiam homo ipse habuerit. Quae enim propter illum creata erant, et ab illo regenda, et disponenda erant, houm Deus illi et scientiam tribuit, et providentiam atque curam reliquDeo de bobus. Quorum aliorumque animalium Deus homini curam reliquit et providentiam, ut dominationi ejus subjicerentur, et ratione illius gubernarentur; ut sciret illis necessaria providere a quibus emolumentum debebat recipere. Hanc autem scientiam homo peccando non perdidit, sicut nec illam qua carnis necessaria provideretur. Et idcirco in Scriptura homo de hujusmodi non eruditur, sed de scientia animae quam peccando amisit. s. Cog
Abbreviated transcription (Latin):
illam ĩmortalitatis ⁊ impassibilita¬
tũ głam ⁊ nominis manifestationẽ sine
omni mĩto habere potuit: sane dici pot̃
qr humanã nat᷑am ita głoriosam susciꝑpe
potuit sicut ĩ resurrectione extitit. nom̃¬
q suũ ⁊ alit̾ hominib manifestare potu¬
it. s homo passibilis esse non potuit situt
fuit. ⁊ ad illam głam sine mĩto ꝑuenire
Potuit quidẽ ꝑuenire ad illam sine mĩ¬
to passionis. qr potuit ꝯsumpta mortali¬
tate ĩ mortalitatis głam uestiri. s ñ sine
mĩto iusticie ⁊ caritatis aliarũq uͥtutũ
Non enĩ xp̃s homo esse potuit. in quo płe¬
nitudo uirtutũ ⁊ gr̃e nonfiũt. Nec uͥtu¬
tes ẽi inesse potuerunt cilicio mortasitati
induto quin ꝑ eas mereret᷑. Habens ghas
uirtutes scd̾m hominẽ passibilẽ ac morta¬
lem non potuit non mereri glam ĩ morta.¬
litatis. Nongͥ potuit fc̃s mortalis sine me¬
rito głamͥ passibilitatis ⁊ inmortasitatis
ac manifestationẽ dei nominis ꝯseqͥ. Potu¬

Expanded text:
illam immortalitatis et impassibilitatis gloriam, et nominis Dei manifestationem, sine omni merito habere potuerit, sane dici potest quia humanam naturam ita gloriosam suscipere potuit, sicut in resurrectione extitit. Nomenque suum etiam aliter hominibus manifestare potuit; sed homo passibilis esse non potuit sicut fuit, et ad illam gloriam sine merito pervenire. Potuit quidem pervenire ad illam sine merito passionis, quia potuit consumpta mortalitate immortalitatis gloria vestiri, sed non sine merito justitiae et charitatis, aliarumque virtutum. Non enim Christus homo esse potuit, in quo plenitudo virtutum et gratiae non fuerit. Nec virtutes ei inesse potuerunt cilicio mortalitatis induto, quin per eas mereretur. Habens ergo has virtutes secundum hominem passibilem ac mortalem non potuit non mereri gloriam immortalitatis. Non ergo potuit factus mortalis sine merito gloriam impassibilitatis et immortalitatis ac manifestationem Dei nominis consequi. Potu
Abbreviated transcription (Latin):
peccata dimissa it̾m imputent᷑: placet
quibusdam neminem ꝓ peccatis dimissis se¬
mel: it̾m adeo puniri. S io dicunt᷑ dimis¬
sa redire ⁊ imputare: qr ꝑꝑ ingratitudinem
ita reus ⁊ peccator ꝯstituit᷑: ut ante fuãt. Utq
parti questionis ꝓbati fauent doctores. Io¬
q alicui parti non preuidicans: studioso le¬
ctoriiudicium relinquo. addens mͥtutum
fore ac saluti ꝓpinquum sub mensadominoꝵ
micasedere
Quid sit hic sacram̾̃tum ⁊ res.

Expanded text:
peccata dimissa iterum imputentur, placet quibusdam neminem pro peccatis semel dimissis iterum a Deo puniri; sed ideo dicuntur dimissa redire et imputari, quia propter ingratitudinem ita reus et peccator constituparti quaestionis probati favent doctores. Ideoque alicui parti non praejudicans, studioso lectori judicium relinquo, addens mihi tutum fore ac saluti propinquum, sub mensa dominorum micas edere. 3. Quid sit hic sacramentum et res.
Abbreviated transcription (Latin):
Ret̾ea sciendum est xp̃m scb̃m hominẽ
abipsa ceptione: gr̃e plenitudinẽ re¬
cepisse.cui sp̃s datus est ñ ad m̃suram. ⁊ in
quo plenitudo diuinitatis corꝑalit habi¬
tat. Ita uͦ habitat ut ait aũ. ad dardanum¬
quod omni gr̃a płenus ÷. Non ita ħabitat
in scĩs. ut ⁊ in nr̃o corꝑe inest sensus singu¬
sis membris. s non inqͣntũ in capire. Ibi a¬
⁊ uisus ÷. ⁊ audit᷑. ⁊ olfactus. ⁊ gustus ⁊ tac¬
tus. Incetĩs aũ solis est tactus. Ita ⁊ in xp̃o
habitat omnis płenitudo diuinitatis. qr
ille ÷ caput in quo sunt omnes sensus. In
scĩs uero quasi solus tactus est. quib dat᷑¬
non scd̃m essentiã. s scd̃m similitudinẽ. qr
numꝗͣ illam eandẽ essentialit᷑. s similẽ ac¬
ꝰ ceꝑunt grãm. puer gͦille plenus sapĩa ⁊
gr̃a fuit ab ipsa ꝯceptione. unde ierẽmi¬
as recte dicit. Nouũ faciet dñs suꝑ terrã.
musier circumdabit uirũ. qr in u̾t̃õ uir¬

Expanded text:
erea sciendum est Christum secundum hominem ab ipsa conceptione gratiae plenitudinem recepisse, cui Spiritus datus est non ad mensuram, in quo plenitudo divinitatis corporaliter habitat . Ita vero habitat, ut ait Auguquod omni gratia plenus est. Non ita habitat in sanctis. Ut in nostro corpore inest sensus singulis membris, sed non quantum in capite ibi enim visus est, et auditus, et olfactus, et gustustus, in caeteris autem solus est tactus. Ita et in Christo habitat omnis plenitudo divinitatis, quia ille est caput, in quo sunt omnes sensus; in sanctis vero quasi solus tactus est, quibus dat secundum similitudinem, quia nunquam illam eamdem essentialiter similem acceperunt gratiam. Puer ergo ille plenus sapientia et gratia fuit ab ipsa conceptione. Unde Hieron. recte dicit: Novum facit Dominus super terram; mulier circumdabit virum, quia in utero Vir
Abbreviated transcription (Latin):
eũ. Ysaias qͦ dic̃ se audisse seraphin claman
nitatem significat. Pħ quod subdit. dñs ds̃:
unitatẽ ẽẽntie: Dauid qͦ et̾nã filii gñatiõẽ
aꝑte insinuat: ex ꝑsona filii dicẽs Dñs dix̃
dit me in unitio uiarũ suarũ. añ ꝗͣ quicꝗͣ
fieret. apͥncipio. ab et̾no ordinata sum. anqͣ
t̾ra fieret. necdũ erãt ab isłi. ⁊ ego iã ꝯcepta
eram. necdũ fontes. necdũ montes aut colles.
⁊ ego parturiebar ad huc t̾rã non fec̾at. &
cardines orbis t̾re. Qñ p̾parabat celos aderã.
cta cõponẽs. ⁊ delectabar ꝑ singłos dies ludẽs
corã eo. Ecce aꝑtũ de et̾na genit᷑a testimoni¬
um. quo ip̃a sapĩa ꝑhibet se añmũdũ ꝯcep¬
tã eẽ.⁊ parturiri .i. genitã. ⁊ apud pr̃em et̾¬
bethleem effrata paruulus es in nilib ui.¬
da. exte egrediet᷑ qui sit dñator in isrł. ⁊ egͤs¬
sus eiꝰ ab mnitio. adieb et̾nitatis.
Specialia testimonia de spiritu sancto.

Expanded text:
e dicit c. 6 se audisse Seraphim clamantinitatem significat; per hoc quod subdit Dominus Deus, unitatem essentiae. David quoque aeternam Filii generationem aperte insinuat ex persona Filii dicens : Dominus dixit dit me ab initio viarum suarum; antequam quidquam faceret a principio, ab aeterno ordinata sum; antequam terra fieret, necdum erant abyssi, et ego jam concepta eram: necdum fontes, necdum montes aut colles, et ego parturiebar; adhuc terram non fecerat, et cardines orbis terrae, quando praeparabat coelos, aderam; cta componens, et delectabar per singulos dies ludens coram eo. Ecce aptum de aeterna genitura testimonium; quo ipsa Sapientia perhibet se ante mundum conceptam esse et parturiri, id est, genitam, et apud Patrem aeteBethleem Ephrata, parvulus es in millibus Juda: ex te egredietur qui sit dominator in Israel; et egressus ejus ab initio a diebus aeternitatis. 7. Specialia testimonia de Spiritu sancto.
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ ꝗͣ supͣ accipiens uti ⁊ frui. sic dicit.
Uti ẽ assume aliqͥd: in facultatẽ uoluntatis.
frui aũ ẽ: uti cum gaudio. non adhuc sper: s
iam rei. Ideoq om̃is qui fruit᷑: utit᷑. Assumit
enini aliqͥd in facultatẽ uoluntatis: cũ fine
delectationis. non aũ oĩs qui utit᷑. ⁊ fruit᷑. si

Expanded text:
aliter quam supra accipiens uti et frui, sic dicit: Uti est assumere aliquid in facultatem voluntatis. Frui autem est, uti cum gaudio, non adhuc spei, sed jam rei; ideoque omnis qui fruitur, utitur; assumit enim aliquid in facultatem voluntatis cum fine delectationis. Non autem omnis qui u
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃ dr̃e illos frui tm̃: qͥ in re gaudent ñ iã
in spe. ⁊ ita in hac uita non uidem᷑ frui: s
tiñ uti: ubi gaudemꝰ in spe. cũ supͣdictũ sit:
frui ẽe amore inher̾e alicui rei: ꝓpt̾ se. qͣlit̃
⁊̃ hͥ multi adherẽt dõ. Det̾minatio eoꝵ q̃¬

Expanded text:
tur Aug. dicere illos frui tantum qui in re gaudent, non jam in spe: et ita in hac vita non videmur frui, sed tantum uti, ubi gaudemus in spe; cum supra dictum sit, frui esse amore inhaerere alicui rei propter se: qualiter etiam hic multi adh
Abbreviated transcription (Latin):
diuidimꝰ : Numqͥd cum ineo imaginẽ dei
crucẽq ueneram᷑ diuidimꝰ eũ : apłs certe qͥ
de eo dixit qm ⁊ si crucifixus est ex infirmi¬
capatẽ. diuidimus eũ: Non enĩ ipse deus
ũbum ꝓ anima rõnali. ⁊ intellectus capa¬
ci in carne sua fuit. s animã rõnalẽ ⁊ in¬
tellectus capacẽ:⁊ ip̃am humanã. ⁊ eiꝰdẽ

Expanded text:
dividimus? Numquid cum in eo imaginem Dei, crucemque veneramur, dividimus eum? Apostolus certe, qui de eo dixit: Quoniam etsi crucifixus est ex infirmicapacem, dividimus eum ? 76. Non enim ipse Deus Verbum pro anima rationabili et intellectus capaci in carne sua fuit, sed animam rationabilem et intellectus capacem, et ipsam humanam, et ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ dixit ysaias Q d patrẽ puer nescieb̾at
aut matrẽ. Scriptũ ÷ enĩ. priꝰquã sciat pu¬
er patrẽ aut matrẽ. accipiet spolia sama
rie. Sapĩam enĩ dei futura ⁊ occulta nõ
fallunt. Exꝑs aũ agnitionis infantia: ꝑ
humanã utiq imprudentiã qͦd adħuc ñ
os principales sensus aut geminã sapĩam¬

Expanded text:
sensum Esaias dixit, patrem puer nesciebat aut matrem? Scriptum est enim: Priusquam sciat puer patrem aut matrem, accipiet virtutem Damafutura et occulta non fallunt: expers autem agnitionis infantia, per humanam utique imprudentiam, quod adhuc non dos principales sensus aut geminam sapi
Abbreviated transcription (Latin):
cogente nullo ad asiquid uel non admitt̃n¬
dum: uel adipistendũ. Huiꝰ dicti causam
aꝑiens ⁊ intelligentiam pandens in li. re
sos referret᷑ intentio: qui in paradiso fece¬
runt originem mali. nullo cogente peccan
do .i. libera uoluntate.qr ⁊ scientes contra
preceptum fecerunt. ⁊ ille temprator sua¬
sit ut hoc fieret: non coegit. Nam qui ne¬
sciens peccauit non incongruent̃ no lens
peccasse dici potest. Quamuis ⁊ ipse qͦd nes¬
ciens fecit: uolens tam̃ fecit. Ita nec tale pec¬
catum sine uoluntate esse potuit. s uosun¬
tas facti ibi fuit: non uosuntas peccati. qͦd
tam̃ factum: fuit pecc̃m. hoc enĩ factum÷
. quod fieri non debuit. Quisquis aut̃ scienᷤ
peccat si potest cogenti a peccat᷑ sine pecca¬
to resistere: nec tam̃ facit. utiq uolenᷤ pec¬
cat qr qui potest resistere: non cogit᷑ ced̃e.
Quapꝑ pecc̃m sine uoluntate esse nõ posse
uerissimũ ÷. Ex hiis liquet qualit̾ suꝑio¬
ra accipienda sint.
Quod masa uoluntas ÷

Expanded text:
cogente nullo, ad aliquid vel non admittendum, vel adipiscendum. Hujus dicti causam aperiens, et intelligentiam pandens, in lib. Rlos referretur intentio, qui in paradiso fecerunt originem mali, nullo cogente, peccando, id est, libera voluntate; quia et scientes contra praeceptum fecerunt, et ille tentator suasit ut hoc fieret, non coegit. Nam qui nesciens peccavit, non incongruenter nolens peccasse dici potest; quamvis et ipse quidem nesciens fecit, volens tamen fecit. Ita nec tale peccatum sine voluntate esse potuit; sed voluntas facti ibi fuit, non peccati voluntas, quod tamen factum fuit peccatum; hoc enim factum est quod fieri non debuit. Quisquis autem sciens peccat, si potest cogenti ad peccatum sine peccato resistere, nec tamen facit, utique volens peccat; quia qui potest resistere, non cogitur cedere, quapropter peccatum sine voluntate esse non posse verissimum est. Ex his liquet qualiter superiora accipienda sint. 6. Quod mala voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃: qmͣ dixit ex deo. Deus gͦ ex deo: ẽ. dile¬
ctio. tem. in eod̾. Ioħs uolens de hac re
nobis. Sp̃s itaq sc̃s de qͦ dedit nobis: facit
nos indes man̾e. ⁊ ip̃m in nobis. ħaũ facit
dilectio. ipse ẽ. gͥ ds̃: dilectio. Ipse gͦ signifi¬

Expanded text:
Deum quam dixit ex Deo. Deus ergo ex Deo est dilectio. » Item in eodem: Joannes volens de hac re aque Spiritus, de quo dedit nobis, facit nos in Deo manere, et ipsum in nobis, hoc autem facit dilectio. Ipse est igitur Deus dilectio. Deni
Abbreviated transcription (Latin):
lectissimi diligamꝰ inuicẽ. qr dilectio ex dõ
ẽ. ⁊ oĩs qui diligit: ex dõ natus ẽ. ⁊ cognouit
dm̃. Qui non diligit: non cognouit dm̃. qr
d̃s dilectio ẽ. Ista ꝯtextio satis aꝑte declarat:
p̃dicari. Cum gͦ de dilectione diligimꝰ frẽm:
de dõ diligimus frẽm. nec fieri p̃: ut eand̾
dilectionẽ ñ p̃cipue diligamꝰ: qͣ frẽm dili¬

Expanded text:
igamus invicem, quia dilectio ex Deo est, et omnis qui diligit, ex Deo natus est, et cognovit Deum. Qui non diligit non cognovit Deum, quia Deus dilectio est. Ista contextio satis aperte declarat aedicari. Cum ergo de dilectione diligimus fratrem, de Deo diligimus fratrem: nec fieri potest ut eamdem dilectionem non praecipue diligamus, qua fratrem dili
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯseqñs gͦ ẽ. ut p̃cipne dm̃ diligat. Item.
t̾rarũ querentes eũ qͥ ẽ apud nos: si nos e̾e¬
uelimꝰ apud eũ : Nemo dicat. non noui qͥ
diligam. diligat frẽm. ⁊ diligat eandẽ di
lectionẽ. Magis enĩ nouit dilectionẽ qͣ dili¬
git: ꝗͣ frẽm quẽ diligit. Ecce iam potest

Expanded text:
ens ergo est, ut praecipue Deum diligat. Item iterrarum, quaerentes eum, qui est apud nos, si nos velimus esse apud eum? Nemo dicat non novi quid diligam. Diligat fratrem, lectionem. magis enim nouit dilectionem, qua diligit, quam fratrem, quem diligit. ecce iam potest
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in quare sit. Ex bona enum re ortum. ⁊ ĩ
bona consistere: premissis testimoniis com¬
Sibonum malũ ẽẽ dicimꝰ: incidimus in il
nullatenus dicere debemus bonũ esse ma¬
lũ. ⁊ econũso. hoc aũ ab̃. in eodẽ li. det̾minat¬
S dicens. Id quod dictum ÷ in ꝓpheta intelli¬
gendũ esse de ipsis rebus quib homine̾ ma¬
li sunt: non de hominib unde qui adul¬
terium dicit bonum: in eum cadit illa pro¬
phetica detestatio.⁊ in eum qui dicit malũ
ẽẽ hominem. uel bonũ esse iniquum. Q
enĩ dicit hominẽ in quantũ hominẽ ma¬
deiculpat quod ÷ homo. ⁊ uicium hominiͦ
laudat quod est iniquitas

Expanded text:
et in qua re sit. Ex bona enim re ortum, et in re bona consistere praemissis testimoniis comSi bonum malum esse dicimus, incidimus in illnullatenus dicere debemus bonum esse malum, et e converso. Hoc autem August., in eodem lib. determinat, dicens: Id quod dictum est in prophetia, intelligendum est de ipsis rebus quibus homines mali sunt, non de hominibus. Unde qui adulterium dicit bonum, in eum cadit illa prophetica detestatio; et in eum qui dicit malum hominem bonum, vel bonum esse iniquum. Qui enim dicit hominem, in quantum homo est, maDei culpat, quod est homo: et vitium hominis laudat, quod est iniquitas.
Abbreviated transcription (Latin):
ruis modis ꝯsueuit loqui. ⁊non est dei no-¬
luntas diuersa. s locutio diuersa est. de
uoluntate. quia nomine uoluntatis di¬
uersa accipit. Nam uoluntas uere ac ꝓ¬
prie dicitur que in ipso est ⁊ ipsuis ẽẽn¬
tia est. ⁊ hec una est. nec multiplicitatem
recipit. nec mutabilitatem. que mexple-

Expanded text:
 non est Dei voluntas diversa, sed locutio diversa est de voluntate, quia nomine voluntatis diversa accipit. Nam voluntas vere ac proprie dicitur quae in ipso est, et ipsius essentia est; et haec una est, nec multiplicitatem recipit, nec mutabilitatem, quae inexpleta
Abbreviated transcription (Latin):
eus enĩñẽ magnus ea magnitudine
que ñ ẽ s pe. ut qͣi particeps eiꝰ sit. Alio¬
qͥn maior eẽt illa magnundo qͣd̃s. dõ aũ
ñ ẽ aliqͥd maius. Ea gͥ magnitudine ma¬
gnus ẽ qͣ ip̃e ẽ. Iõq nec tres magnitudineᷤ
dm̃s: s unam magnitudinẽ. nec tres mag¬
uos. s unũ magnũ. qr non partitipatione
magnitudinis deus magnus ẽ. s se ip̃o mag

Expanded text:
eus enim non est magnus ea magnitudine, quae non est quod ipse, ut quasi particeps ejus sit; alioquin major esset illa magnitudo quam Deus. Deo autem non est aliquid majus; ea ergo magnitudine magnus est, qua ipse est. Ideoque nec tres magnitudines dicimus, sed unam magnitudinem; nec tres magnos, sed unum magnum, quia non participatione magnit
Abbreviated transcription (Latin):
on sine causa qͦq dormienti subtract
uiro potiꝰ quã uigilanti detracta ÷ co¬
sta. dequa mulier in adiutorium gnãtionis
iuiro ÷ formata. s it nullã in eo sensisse mon
straret᷑ penã. ⁊ diuine simul potñcie opꝰ mi¬
rabile ostenderet᷑. que hominis dormientis
latus aꝑuit. nec eum tam̃ a quiete soporisex
ri dormientis formata ÷: ita eccłia ex sacra
dim̾imur ãpenis. atq ablumur a culpis.

Expanded text:
on sine causa dormienti quoque viro potius quam vigilanti detracta est costa, de qua mulier in adjutorium generationis viro est formata; scilicet, ut nullam in eo sensisse poenam monstraretur, et divinae simul potentiae opus mirabile ostenderetur, quae hominis dormientis latus aperuit, nec eum tamen a quiete soporis exri dormientis formata est, ita Ecclesia ex sacramdimimur a poenis atque abluimur a culpis.
Abbreviated transcription (Latin):
agendũ ÷. ubi pͥus ꝯsiderandũ ÷ anħ
dõna uirtutes sint. Scdo: an in futuro de¬
situra sint uł omĩa. uł horũ aliqua. dem̃.
an u xp̃o fuĩnt: cuncta ħ dona Hdona uir¬
tutes esse nec in futuro desitura: amb̾r ostñ¬
dit. ea .uii. fore uirtutes dicens ⁊ in angeliᷤ¬
habundantissime esse sic. Ciuitas di illaierłm¬
celestis non meatualiciũ fluuũ terrestris: a
tib redundantiꝰ uidet᷑ effluere płeno .uii. uͥ¬
tutũ spũalium feruens meatu. Si it fluuiꝰ
mentis archana tamquã inferiora ꝑstrin¬
gat. celestem illam angłorũ naturam effusi¬
ore quadã sanctificõnum ubertate letificat:
Deinde scĩficationes exponens subdit. hu̾aũ
sc̃ificationib sig̃cat᷑ płenitudo .uii. spualiũ
uirtutum quas enumãuit ysaias dicens.

Expanded text:
agendum est; ubi prius considerandum est an haec dona virtutes sint; secundo, an in futuro desitura sint, vel omnia, vel horum aliqua; deinde, an in Christo fuerint cuncta haec dona. Haec dona virtutes esse, nec in futuro desitura Ambrosius ostendit, ea septem fore virtutes dicens, et in angelabundantissime esse, sic lib. 1 de Spircoelestis, non meatu alicujus fluvii terrestris abltibus redundantius videtur effluere, pleno septem virtutum spiritualium fervens meatu. Si enim fluvimentis arcana tanquam inferiora perstringat, coelestem illam angelorum naturam effusiore quadam sanctificationum ubertate laetificat! Deinde sanctificationctificationibus, signatur plenitudo septem spiritualium virtutum, quas enumerat Isaias , dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
uib fatile ẽ nobis respond̃e. s indig¬
nũ responsione uidet᷑ quod dicunt.
Omne namq uerũ a deo est ut ait aũs.
aspũ scõ ẽ. Cum itaq uerũ sit. qͦd mala fi¬
la fiunt. a deo ẽ. S non iñ sequit᷑ qͦs a deo
sit ut mala fiant. Si aũ hoc dret᷑. auc̃¬
tor maloꝵ deus ẽẽ intelligeret᷑. quod ex si¬
mili maifeste faisum oftñdit᷑. Deus ꝓhi¬
bet furtum fieri. s furtũ furi uerum ẽ.
gͦ ꝓhibet uerum. non sequit᷑.
nis approbat illoꝵ qui dicunt deum ñ

Expanded text:
uibus facile est nobis respondere; sed indignum responsione videtur quod dicunt. Omne namque verum a Deo est, ut ait Aug., sancto est. Cum itaque verum sit quod mala fila fiunt, a Deo est: sed non inde sequitur quod a Deo sit ut mala fiant. Si enim hoc diceretur, auctor malorum Deus esse intelligeretur; quod ex simili manifeste falsum ostenditur: Deus prohibet furtum fieri: sed furtum fieri verum est; ergo prohibet verum: non sequitur. quaestionis approbat illorum qui dicunt Deum n
Abbreviated transcription (Latin):
uiq gͥ supraposita que dicuntur
scõm tropum dei uoluntas. quia si¬
gna sunt diuie uoluntatis. que una est
⁊ umutabilis .s. dei beneplacitum. Ideo¬
q diligenter distinguat lector ubi de uo¬
luntate dei scriptura commemorat. iux¬
ta quem modum accipi oporteat. Utrum
.s ꝓ beneplacito dei: an ꝓ aliquo signo eiꝰ.
Magna enim est adhibenda discretio: in
cognitionem diuine uoluntatis. quia be
neplacitum est dei: uoluntas enis ⁊ signũ
beneplaciti enis: dicitur uoluntas eius.
S beneplacitum enis eternum est. signũ
uero beneplaciti eiis: non. ⁊ consonat rer̃
effectib beneplacitum ipsuis. ⁊ ꝑsi effectꝰ¬
⁊̃ rerum: Abillo non discordant: Fit enĩom¬
ne quod beneplacito uult fieri. ⁊ omne qͦd
mult non fieri: nequaqͣm fit. Non ita añ ẽ
de signis. quia precepit dens multis ea q̃
non facuuit. ⁊ prohibet que non cauent.¬

Expanded text:
ue ergo supra posita sunt quae dicuntur secundum tropum Dei voluntas, quia signa sunt divinae voluntatis, quae una est et immutabilis, scilicet Dei beneplacitum. Ideoque diligenter distinguat lector ubi de voluntate Dei Scriptura commemorat, juxta quem modum accipi oporteat, utrum pro beneplacito Dei an pro aliquo signorum ejus. Magna enim est adhibenda discretio in cognitione divinae voluntatis, quia et beneplacitum Dei est voluntas ejus, et signum beneplaciti ejus dicitur voluntas ejus. Sed beneplacitum ejus aeternum est, signum vero beneplaciti ejus non, et consonat rerum effectibus beneplacitum ipsius, et ipsi effectus rerum ab illo non discordant. Fit enim omne quod beneplacito vult fieri; et omne quod non vult fieri, nequaquam fit. Non ita autem est de signis, quia praecepit Deus multis ea quae non faciunt, et prohibet quae non cavent
Abbreviated transcription (Latin):
catum ÷: pena est. Qd si est: tunc inquant̃
corruptio est. ⁊ non inquantũ peccatum est
cum non sit nisibonũ pret̃ quam in eo qͦd pec¬
catum ÷. b̾ inquantũ bonũ ÷: corruptio uel
priuatioboni ÷. Ad quod ⁊̃ ipsi dicunt actũ¬

Expanded text:
catum est, poena est. Quod si est, tunc in quantucatum est, poena est. Quod si est, tunc in quantucorruptio est, et non in quantum peccatum est, cum non sit bonum, praeterquam in eo quod peccatum est; ergo in quantum bonum est, corruptio vel privatio boni
Abbreviated transcription (Latin):
uel non credere.⁊ huiꝰmodi. Ad quod dicũt.
hiis ⁊ hui̾m᷑ dictionib que uident᷑ priua¬
tiones simpliciter notare: ⁊ nichil ponere.
qr ꝑ negationem dicunt᷑: uere aliqua po¬
ni. actusq ꝑ eas sig̃cari. Ita ⁊̃ cum dicitur¬
Non ire ad eccl̃am malum est. non euntis
ꝓpositum. hoc est enim declinare ãbono. ⁊
ideo malum est. sicut econũso declinare ã
maso bonum est. Sicut gͥ declinatio a ma¬
malum uitandi. Non enim potest ẽe bonũ
qd omnino nichil ÷: ita declinatio abono
li :⁊ scd̃m hoc: uera est ⁊ generalis illa pec¬
cati mortalis descͥptio quam supra posuit
ar̃. Potest ⁊̃ queri ab eisdem cum pecc̃m
sit ut supradictũ ÷ priuatio uel corruptio
boni. ⁊ omnis actus malus sit pecc̾m: utrum
sit priuatio uel corruptio boni: inquantũ
pecc̃m est uel non. Si enĩ inquantũ pecc̾m ÷
corruptio boni ÷. cum corruptio uel priua¬
tio boni pena sit homini. Inquantũ gͥ pec¬

Expanded text:
vel non credere et hujusmodi. Ad quod dicunt, vel non credere et hujusmodi. Ad quod dicunt, his atque hujusmodi dictionibus quae videntur prtiones simpliciter notare, et nihil ponere, quia per negationem dicuntur, vere aliqua poni, actusque per eas significari. Non credNon ire ad ecclesiam malum est; non euntis la vel propositum; hoc est enim declinare a bono, et ideo malum est; sicut, e converso, declinare a malo, bonum est. Sicut ergo declinatio a mamalum non enim potest esse bonum quod omnino nihil est, ita declinatio a bonoli. Et secundum hoc vera est et generalis illa peccati mortalis descriptio, quam supra posuit. Potest etiam quaeri ab eisdem, cum peccatum sit, ut supra dictum est, privatio vel corruptio boni, et omnis actus malus sit peccatum; utrum sit privatio vel corruptio boni in quantum peccatum est; vel non. Si enim in quantum peccatum est, corruptio boni est, cum corruptio vel privatio boni poena sit homini; in quantum ergo pec