comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tulissẽ: pio mendatio asserebã. Sicqz
ex dei tr̃a cũ scã preda: per multarum
uiarũ diuortia. cũ gaudio et timore:
ad hospitiũ reuersi suntus. Scmqz bi
clementis caput: non quanta debiumꝰ.
sed quanta ausi fuimus et potuimus
ueneratiõe: in capessa domus nr̃e occul¬
te reposuimus. Postea uero aliqͣntulũ
dubitantes. et de facto nr̃o cerciorari
uolentes: nullã ausi sumus facere mẽ¬
tionẽ a die dĩca ramis palmarũ usq̃
ad parasceuem: sed taciti super hec
ꝑmansmmus. Illa uero passionis doͥce
die ꝑmutato habitu. et pedites cum¬
aliis uisitantib sc̃i: quasi ꝑegrim. ad
predictã abbatiã deueninus: et non
solum ad adorandum. sed potius ad
furandũ aliud caput. qd̾ relictũ fue¬
rat: uersus altare uiam direximus.
Qd uidentes moͣchi multi. post nos cur¬
rẽtes: Usq ad armariolũ nobiscum
pariter deuenerũt. Uixqz multa
precũ instancia: scũarium qd̾ intꝰ

Expanded text:
tulisse pro mendacio asserebam. Sicque tulisse pro mendacio asserebam. Sicque ex Dei gratia cum sancta praeda per multarum viarum divortia, cum gaudio et timore ad hospitium reversi sumus, sanctumque beati Clementis caput, non quanta debuimus, sed quanta ausi fuimus et potuimus, veneratione, in capella domus nostrae occulte reposuimus. Postea vero aliquantulum dubitantes, et de facto nostro certiorari volentes, nullam ausi sumus facere mentionem a die Dominica in Ramis Palmarum usque ad parasceven, sed taciti super haec permansimus. Illa vero passionis Dominicae die permutato habitu, et pedites visitantibus sancti, quasi peregrini ad praedictam abbatiam devenimus: et non solum ad adorandum, sed potius ad furandum aliud caput quod relictum fuerat, versus altare viam direximus. Quod viventes monachi multi post nos currentes, usque ad armariolum nobiscum pariter devenerunt. Vixque multa precum instantia, sanctuarium quod intus
Abbreviated transcription (Latin):
q cũ mochis in porta remanes. detiaẽ¬
di causa. sotiũ meũ dñm pontiu. ad
implendũ qd̾ q̃rebamus: intꝰ misi.
Ille igit᷑. monachũ quendã quasi cus¬
tode monastern retro portã dormientẽ
ꝓspicies: ad negotiũ implendũ festi¬
nauit. Et ex dei ꝑmissione de duobz
capitib scõꝵ. q̃ i amario cetro al¬
tare cõtinebant᷑. beati clementis ca¬
put attulit. Considerauit em̃ quod
illud erat sc̃i clemẽtis. de quo p̃sbr̃
mẽtũ acceꝑat. Wicq cũ gaudio equos
nr̃os ascendentes: cũ festinatiõe abbatiã
exiuimꝰ. Comꝑientes uero mochi qͥd̾
factũ fuerat. cũ magno enclatu post¬
nos currẽtes: barbarũqz suaꝵ. ⁊ capi¬
tũ pilos dirũpentes: reliquias scas
nos furtũ rapuisse clamabãt. Ego
aũt dalmatius pontiũ sotiũ meũ cito
p̃cedẽ cõmonẽs ad retardandos mona¬
chos habenas reprimes. smũ meũ ua¬
cuũ illis ostendẽs: nos nichil eis abs¬

Expanded text:
que cum Monachis in porta remanens, detinenque cum Monachis in porta remanens, detinendi causa, socium meum domnum Pontium, ad implendum quod quærebamus, intus misi. Ille igitur Monachum quendam quasi custodem Monasterij retro portam dormientem perspiciens, ad negotium implendum festinauit. Et ex Dei permissione, de duobus capitibus Sanctorum, quæ in armariolo retro altare continebantur, beati Clementis caput attulit. Considerauit enim quod illud erat S. Clementis, de quo Presbyter mentum acceperat. Sicque cum gaudio equos nostros ascendentes, cum festinatione Abbatiam exiuimus. Comperientes vero Monachi quod factum fuerat, cunos currentes, barbarumque suarum et capitum pilos dirumpentes, reliquias sanctas nos furtim rapuisse clamabant. Ego autem Dalmatius Pontium socium meum cito praecedere commonens, ad retardandos monachos habenas reprimens, sinum meum vacuum illis ostendens, nos nihil eis abs
Abbreviated transcription (Latin):
eo colloquẽs. et aspectũ eius ad contu¬
endas ymagines retorquẽs. faciebam
eũ uagari; ne posset uidere que p̃sbr
facturus erat. Tunc p̾sbr cũ tremore
accedens. ad beati clemẽtis caput. nõ
e ausus totũ assumere: sed mentũ cũ
max illis caute auulsit: capite delito.
Hiis faitis cũ iam extra porta abfa¬
tie essemus: interrogaui eto dalmatius
sacerdotẽ: quid fecisset. Ipe respondit:
se de reliquiis sufficienter accepisse. Qe¬
snu iterũ ab eo utrũ ne totũ caput ha¬
beret. Respondit. Non: sed tantũ metũ
cũ maxillis. Cõmotus ergo: dixit
illi. Nichil fecisti. Ite contentꝰ eo qͥd̾
habetis: ego ⁊ socius meus pontius ui¬
debimus quid facere poterimus. Sic
itaq issis recedẽtib: nos duo ad mo¬
nasteriũ reuersi sumus. NN onaichis
ergo qui in porta er̃at. q̃rentib ad qͥd
regrederem᷑. ego dalmatius cirothecas
meas. in eccli̾a reliquisse respondi. Sic¬

Expanded text:
eo colloquens, & aspectum eius ad contueo colloquens, & aspectum eius ad contuendas imagines retorquens, faciebam eum vagari, ne posset videre quæ Presbyter facturus erat. Tūc Presbyter cum tremore accedens ad beati Clementis caput, non est ausus totum assumere, sed mentum cum maxillis caute auulsit, capite derelicto. His factis, cum iam extra portam Abbatiæ essemus, interrogaui ego Dalmatius sacerdotem quid fecisset: Ipse respondit se de reliquiis sufficienter accepisse. Quæsiui iterum ab eo, vtrumne totum caput haberet: Respondit, Non, sed tantum mentum cum maxillis. Commotus ergo dixi illi, Nihil fecisti, Ite contenti eo quod habetis; Ego, & socius meus Pontius videbimus quid facere poterimus. Sic itaque illis recedentibus nos duo ad Monasterium reuersi sumus. Monachis ergo, qui in porta erant, quærentibus ad quid regrederemur, Ego Dalmatius chirotecas meas in Ecclesia reliquisse respondi: Sic
Abbreviated transcription (Latin):
sertam capsule. in qua depicta erat yma¬
go sancti clementis: et suũ propriũ no¬
men. grece scriptũ: scilicet o agros cle¬
mentios. quõd latine dicit᷑. sunctꝰ cle¬
mens. Est aũt abbatia illa in qua
beati clemẽtis caput cõtinebat᷑ magne
auctoritatis in eade ciuitate que grece
dicit᷑ trenta folia. latine uero int̾preta¬
tur rosa. Qualiter uero caput sc̃i cle¬
mentis habuimus. paucis non possumꝰ
explanare uerbis. breuiter tamen q̃daĩ
insinuabimus. Tunc accessimus ad
monachos loci illius cotãtes ut nobie
scõrum reliquias: causa oromis osten¬
derent. Issi uero quendã clericũ nobis
tradiderũt qui nos custõdiret. et ea q̃
petebamus ostenderet. Ego aũt dal¬
matius predicto sacerdoti. ⁊ cuidam
monacho cisterciensi qui nobiscum
erat. dans oportumtatẽ ꝑagendi nego¬
tiũ: pro quo ueneranus clericũ qui nos
issuc adduxerat: per diuersa eccłie soca
mecũ deducebam. de multis aliis cum

Expanded text:
sertam capsulæ, in qua depicta erat imasertam capsulæ, in qua depicta erat imago Sancti Clementis, & suum proprium nomen Grece scriptum, scilicet, ὁ ἅγιος Κλεέντιος, quod Latine dicitur sanctus Clemens. Est autem Abbatia illa, in qua beati Clementis caput continebatur, magnæ authoritatis, in eadem ciuitate, quæ Græce dicitur Trentafolia, Latine vero interpretatur Rosa. Qualiter vero caput sancti Clementis habuimus, paucis non possumus explanare verbis: breuiter tamen quædam insinuabimus. Tunc accessimus ad Monachos loci illius, rogantes vt nobis Sanctorum reliquias causa orationis ostenderent. Illi vero quendam Clericum nobis tradiderunt, qui nos custodiret, & ea quæ petebamus ostenderet. Ego autem Dalmatius prædicto Sacerdoti, & cuidam Monacho Cisterciensi, qui nobiscum erat, dans opportunitatem peragendi negotium pro quo veneramus, Clericum, qui nos illuc adduxerat, per diuersa Ecclesiæ loca mecum deducebam, de multis aliis cum
Abbreviated transcription (Latin):
capuane eccliẽ cardinalem. qmpari
uoce et equali cõcordia: ii in p̾cextis
dederũt. Ut unde cunqz possem habere
scõrum reliquias absq uenalitate:
qͥa lex mhibet. Ut nemo martires dis¬
trahat: nemo mercet᷑. et in soco religio¬
lore ad laudẽ dei. et ip̃orũ scõꝵ quoꝵ
reliquie haberentur; honorifice depone¬
rem. Quop̾cepto recepto. cepto cexi
oꝑi instãter ardentius: effectin mãdare
quod in uoto cõcexera. Et per totam
hyemem cõstant inopolim usq in ra¬
ims palmarũ hyemantes: studium
nr̃m apposumꝰ. Accidit quĩdẽ in np̃ã
dm̃ca. dũ inter ꝓr̃adia cẽmus. et de
corum reliquis sermocinarem̃ quidã sa¬
cerdos nõie marcellus: Uir religiosus.
territori cabilonensis indigena. dixͭ
sescire honorables cuiuisdain sc̃i reliquias
uidesicet caput beati clementis. Et
nos scicitati sumꝰ ab eo: quomodo de his
certus erat. Et respondẽs se uidisse ba¬
ractea criseam. idest laminã aurẽa. in¬

Expanded text:
Capuanae Ecclesiae cardinalem, qui pari Capuanae Ecclesiae cardinalem, qui pari voce et aequali concordia mihi in praeceptis dederunt, ut undecunque possem habere sanctorum reliquias absque venalitate, quia lex inhibet ut nemo martyres distrahat, nemo mercetur; et in loco religiosiore ad laudem Dei et ipsorum sanctorum, quorum reliquiae haberentur, honorifice deponerem. Quo praecepto recepto, coepto coepi operi instanter ardentius effectui mandare quod in voto conceperam: et per totam hiemem Constantinopoli usque in Ramis palmarum hiemantes, studium rum apposuimus. Accidit quidem in ipsa Dominica, dum inter prandia essemus, & de Sanctorum reliquiis sermocinaremur, quidam sacerdos nomine Marcellus, vir religiosus, territorij Cabilonensis indigena, dixit se scire honorabiles cuiusdam Sancti reliquias, videlicet caput beati Clementis. Et nos sciscitati sumus ab eo, quomodo de his certus erat. Et respondens, se vidisse barreteam criseam, id est laminam auream in
Abbreviated transcription (Latin):
tot terrena et marina ꝑiclã subierã a¬
mittere: cõuersus ad dmii cũ lacͥmis:
cepi orare dicens. Illustra faciẽ tũa
dñe suyer seruũ tuũ. et doce ͫ ustifica¬
tioes tuas. et inspirare dignare ali
quod factũ seruo tuo: quod equipoleat
uoto cepto: nec cõpleto. Sit q tibi
ꝑeque grãtũ. Ut mee renunerationis
nummũ non amictã. Et ut reuera
reor: exaũdiuit dñs uoce fletus mei:
et oronẽ mẽã suscepit. Et innatũ
ẽ idest cõceptũ diuinitus ĩ mẽte ma
ut de reliquiis sanctis. quorũ ibi tãta
erat copia: quõd uiliꝰ ibi tractarent᷑.
de eis in trausmarinis deferrem partib.
sciens qͥd quanto lonttrꝰ eoꝵ reliquie de¬
ferentur: tanto clariꝰ. gliã et laus coꝵ
lonttius clarescerẽt. Et dũ talia in
ammo meo uoluerẽ: cõcepi in mẽte mea.
ut consulerẽ uenerabiles et religiosos
uiros: eccsie romane cardinales. dõn¬
um uidelicet benedictũ: Donnũ petrũ

Expanded text:
tot terrena et marina pericula subieram, atot terrena et marina pericula subieram, amitterem, conversus ad Dominum cum lacrymis coepi orare, dicens: Illustra faciem tuam, Domine, super servum tuum, et doce me justificationes tuas ; et inspirarquod factum seruo tuo, quod æquipolleat voto cœpto, nec completo: sitque tibi per-æque gratum, vt meæ remunerationis nummum non amittam. Et vt reuera reor, exaudiuit Dominus vocem fletus mei, & orationem meam suscepit. Et innatum est, id est conceptum diuinitus in mente mea, vt de reliquiis sanctorum, quorum ibi tanta erat copia, quod vilius ibi tractarentur, de eis in transmarinis deferrem partibus; sciens qferrentur, tanto clarius gloria et laus eorum longius clarescerent. Et dum talia in animo meo volverem, concepi in mente mea, ut consulerem venerabiles et religiosos viros, Ecclesiae Romanae cardinales, domnum videlicet Benedictum, domnum Petrum
Abbreviated transcription (Latin):
de palatio fugere cõpulerũt. Quo deiec¬
to: comtẽflandrensẽ pro eo imꝑatore cõs¬
tituerũt: ciiitate obtẽta. Quapropter
idẽ predutꝰ dalmatius. eo quõd ihrlm
adire non potãt: deliberauit cũ sociosuo.
caliter caput beati clementis pie fura
ri posset: quod caput audierat a qͣdam
ĩperatore amari constantinopolim c̃ẽ
trãslatũ: et in loco celebriori reposuisse.
Q d̾ quomodo deo concedente: Dalma¬
tius predictũ sancti caput clementis
obtinuerit: ip̃o narrante audite. &.¬
go dalmatius de serciaco.
et sõtius meus pontius de
busseria a thessalonica recedentes: pro¬
posueramꝰ terrã therosobimitaña uisitare.
Sed illuc ꝑuenire non potuimius:
ꝓpter ĩminẽtiã uentoꝵ processã. La¬
boranus itaqz per sex ebdomadas suꝑ
mare. Landẽ angustia uẽtoꝵ cõpulsi:
constantinopolim iterũ applicuinus.
Cumqz illuc quasi in dolore et tristi¬
uerens ne fructus tanti laboris: per qͥs

Expanded text:
de palatio fugere compulerunt. Quo deiecde palatio fugere compulerunt. Quo deiecto Comitem Flandrensem pro Imperatore constituerunt, ciuitate obtenta. Quapropter idem prædictus Dalmatius, eo quod Hierusalem adire non poterat, deliberauit cum socio suo qualiter caput beati Cri posset. Quod caput audierat a quodam imperatore a mari Constantinopolim esse translatum, et in loco celebriori reposuisse. Quod quomodo, Deo concedente, Dalmatius praedictum sancti caput Clementis obtinuerit, ipso narrante, audite. Ego Dalmatius de Serciaco, et socius meus Pontius de Busseria, e Thessalonica recedentes, proposueramus terram Hierosolymitanam visitare; sed illuc pervenire non potuimus, propter imminentium ventorum procellam. Laboravimus itaque per sex hebdomadas super mare. Tandem angustia ventorum compulsi, Constantinopolim iterum applicuimus. Cumque illuc quasi in dolore et tristiquissem, verens ne fructus tanti laboris, pro quo
Abbreviated transcription (Latin):
ex longo tpre concedeᷤᷤ uoluerũt. Tan¬
dema labetinto eõꝵ siberãti: inciderũt
in cacipdĩ imꝑatoris cõstãtinopolitam.
Q dolens. de aduẽtu eoꝵi tristiciã cor¬
dis. facta lẽtitia celauit: diu in auxi¬
liũ sibi falsĩs persũaliõnib detinuit.
tipits negorio suo non utiimpator.
sed ut perfidus stipendia que eis promise¬
rat mentitus ẽ. Et efferatus in eis nõ
solum ab urbe sed etiã a regno: eos bello
expessẽ satagebat. At tãm franci inter
incudẽ et malleũ constititi: ad solitã
dei clementĩa recurrẽtes: Diuinũ mmi¬
plorãtes auxiliũ. anmati a deo qui po¬
tens est in prelio: grecos tantumodo
plebe pedctũ ante ortũ aurore aggredit᷑.
Greci uerodiuino nutu terga uertentes.
in fugtã uersi sunt: et unus de nr̃is:¬
centũ: et centũ decẽ milia: ꝑsequebãt᷑.
Franci aũt persequẽtes trucidando fu¬
itiẽtes. ciuitatẽ obtinuerũt. et imꝑatore

Expanded text:
ex longo tempore concedere voluerunt. Tanex longo tempore concedere voluerunt. Tandem a labyrintho eorum liberati, inciderunt in Carybdim imperatoris Constantinopolitani: qui dolens de adventu eorum, tristitiam cordis ficta laetitia celavit, diu in auxilium sibi falsis persuasionibus detinuit, et peracto negotio suo, non ut imperator, sed ut perfidus, stipendia, quae eis promiserat mentitus est. Et efferatis eis, non solum ab urbe, sed etiam a regno eos bello expellere satagebat. At tamen Franci inter incudem et malleum constituti, ad solitam Dei clementiam recurrentes, divinum implorantes auxilium, animati a Deo, qui potens est in praelio , Graecos tantummodo plebs peditum ante ortum aurorae aggreditur. Graeci vero divino nutu terga vertentes, in fugam versi sunt, et unus de nostris centum decem milia persequebatur. Franci autem persequentes, trucidando fugientes, ciuitatem obtinuerunt, & Imperatorem
Abbreviated transcription (Latin):
suerũt. Ixc. suprãdicta deliber̃as: comes
buduinus flandrẽsis accersito comite
scĩ pauli: et quã plures alios barones
de gallia. de anglia. de alimãnia. et
de uniũsĩs mũdi prouinciis: recolẽs
q̃d deus m multitudine sed in paucis
saluare solitus ẽ: iactãs in dño cogita¬
tũ suũ: iter iherosolimitanũ arripuit.
Cui dñs i auxilio et consilio dedit
comitẽ scilicet marchionẽ montis fer¬
rati. cuius laus et potestas: ubiqz ter¬
rarũ predicatur. Duxit etĩa secũ
plurimos religiosos ¶ uic sãcro comi¬
tatin. iuxit se quidã miles noĩe dal¬
macius de serciaco; Uir nobilis ⁊ ual¬
de litterat᷑. Qi sibi associauit quendã
militẽ noĩe põtiũ de busseria: uirum
fidelem et bonũ sociũ. Hn parcter cum
p̾dicto exercitu iter arripuerũt: atqz
uenetiã deuenerũt. et a ueneticis de¬
nenatis: dolose recepti sunt. Qitra¬
sitũ eis neq naulo. neq aliquo p̾cio:

Expanded text:
suerunt. Haec supradicta deliberans comes suerunt. Haec supradicta deliberans comes Balduinus Flandrensis, accersito comite Sancti Pauli, et quampluribus aliis baronibus, de Gallia, de Anglia, de Alamannia et de universis mundi provinciis; recolens quod Deus non in multitudine, sed in paucis salvare solitus est; jactans in Domino cogitatum suum, iter Hierosolymitanum arripuit. Cui Dominus in auxilio et consilio dedit comitem, scilicet marchionem Montis-Ferrati, cujus laus et potestas ubique terrarum praedicatur. Duxit etiam secum amplurimos religiosos. Huic sacro comitatui junxit se quidam miles, nomine Dalmacius de Serciaco, vir nobilis et valde litteratus, qui sibi associavit quemdam militem nomine Pontium de Busseria, virum fidelem et bonum socium. Hi pariter cum praedicto exercitu iter arripuerunt, atque Venetiam devenerunt, et a Veneticis venenatis dolose recepti sunt: qui transitum eis neque naulo neque aliquo pretio
Abbreviated transcription (Latin):
nebilo eũ susceperũt: cogita si potes.
Cũqz ille et sui obtata potirentur
arena: rex munera maioribz largitꝰ ẽ
uictualiũ. et pauperib elemosinas dis¬
tribuit. Fioisqz tentoriis et papilio¬
nib distensis: auitate ex magna
parte obsedit. Et statim direxit nũ¬
cios ad reg̃ẽ angloꝵ qui cyprũ obti¬
nuerat. ibiqz adhuc morabat᷑. Ut citis¬
sime ueniret; Deferens ei in hoc qd̾ eo
absente urbem nolebat attẽptare. Qͥ
concitꝰ cũ magno exercitu ⁊ rettio ap¬
paratu ueniens: dupplicato gaudio
circũdederũt urbem. Quã post mul¬
tos labores auxiliãte eo qmi solo clã
cuntatem ceperũt. Tuntqz samelici sa¬
turati sũt. ⁊ eẽtes spoliis ditati. ⁊ cuir¬
tas cũ magnotriũpso obtẽpta ẽ: quã
si nũc nõ haberemus nusꝙͣ inpartibus
illis tutũ portũ inuenicemꝰ. Ded zelo
inuidie reges discordes effẽcti. ab ĩuicẽ
discẽdẽtes iter iherosolmmutaniũ post po¬

Expanded text:
jubilo eum susceperint, cogita, si potes. jubilo eum susceperint, cogita, si potes. Cumque ille et sui oblata potirentur arena, rex munera majoribus largitus est victualium, et pauperibus eleemosynas distribuit, fixisque tentoriis et papilionibus distensis civitatem ex magna parte obsedit: et statim direxit nuntios ad regem Anglorum, qui Cyprum obtinuerat, ibique adhuc morabatur, ut citissime veniret, deferens ei in hoc, quod, eo absente, urbem nolebat attentare. Qui concitus cum magno exercitu et regio apparatu veniens, duplicato gaudio circumdederunt urbem; quam post multos labores, auxiliante eo, qui solo . tatem ceperunt. Tuncque famelici saturati sunt, et egentes spoliis ditati, et civitas cum magno triumpho obtenta est. Quam si nunc non haberemus, nusquam in partibus illis tutum portum inveniremus. Sed zelo invidiae reges discordes effecti, ab invicem discedentes, iter Hierosolymitanum postpo
Abbreviated transcription (Latin):
dosori additur. et ꝓre timore clama¬
uccũt estimantes auxiliũ satracenorũ
uenire ãd urbem. tãm miserũt qͣudam
trierem obuia eis ut explorarent q nã
gens esset. Cũqz ꝓpius accessissent.
substiterũt timentes quousq cogno¬
uerũt uela regia: et cruces in pris
affixas: et uocati ab eis fiducialius
accesserũt. Et cũ rem didicissẽt: Ut
erat: repleti gaudio reflexis abenis.
equi lignei citissime uolantes ad lit¬
tora redeut. ibi ppłs̃ inhabat aũdire
rumores. At issi anteqͣm terrã attin¬
gerẽt: clamare cepẽrut. A dñũtiamꝰ
uobis gaudĩu magnũ qd̾ erit di po¬
pulo. quia uenit rex fracoꝵ libãre uos
de manib ĩimicoꝵ ur̃oꝵ. Quo au¬
dito adtollũt aĩos palmasq̃z ad sỹ¬
dera tendũt. Rigantes genas lacͥiis¬
quas magintudo letiaie fũderat. Sta¬
tunqz rex appulit ãd portũ. Cui oc¬
currentes cũ tympanis et choris.
cytharis. quanto ttaũdio. ymo quãto

Expanded text:
dolori additur, et prae timore clamadolori additur, et prae timore clamaverunt, aestimantes auxilium Saracenorum venire ad urbem, tamen miserunt quamdam triremem obviam eis, ut explorarent quaenam gens esset. Cumque propius accessissent, substiterunt timentes, quousque cognoverunt vela regia et cruces in proris affixas, et vocati ab eis fiducialius accesserunt. Et cum rem didicissent ut erat, repleti gaudio, reflexis habenis equi lignei, citissime volantes ad littora redeunt. Ibi populus inhiabat audire rumores. At illi antequam terram attingerent, clamare cœperunt; Adnunciamus vobis gaudium magnum quod erit omni populo, quia venit Rex Francorum liberare vos de manibus inimicorum vestrorum. Quo audito Adtollunt animos, palmasque ad sydera tenduquas magnitudo laetitiae fundebat. Statimque rex appulit ad portum. Cui occurrentes cum tympanis, et choris, et citharis, quanto gaudio, imo quanto
Abbreviated transcription (Latin):
bo inter eos: durissime durat. De¬
runtamen ciuitas achon: dei auxilio
ab eis recuꝑata ẽ: quã ciuitate que
uulgo acrhe dicctur. paulo ante sar¬
racem nobis uiolent̾ abstulerãt: ẜ
multiplices falange pegrinoꝵ zelo
dei maria tranffretantes eandem
ciuitatẽ obsederũt. sed illi illico a sã¬
ladino obsessi sunt. Cumq ciuitatẽ
ante se ĩpugnarẽt a saladmo a tergo
impugnabant᷑. sed ip̃i fecerãt uallum
inter se: et illũ. ne in eos facile irruere
posset. Carebãt quĩdẽ uictualib. eo
quõd nulla negociatio uictualium:
peruenire ad eos posset. Igitur famis
multo anguore tabescebãt. ita quod
non de salute aĩarũ. sed corporũ despe¬
rarẽt. Ued misericors ⁊ miserator dñs
qm dat escam timẽtibz se ⁊ implet õẽ
aiãl benẽdictione. aꝑuit eis mãnũ
suã. et prospiciẽtes in mari eminus
diderũt classem rettis fracorũ maria
sulcante. Tũc pauor pauori ⁊ dolor

Expanded text:
bo inter eos durissime durat. Vebo inter eos durissime durat. Verumtamen civitas Achon Dei auxilio ab eis occupata est, quam civitatem, quae vulgo Acre dicitur, paulo ante Saraceni nobis violenter abstulerant, sed multiplices phalangae peregrinorum zelo Dei maria transfretantes, eamdem civitatem obsederunt, sed illi illico a Saladino obsessi sunt. Cumque civitatem ante se impugnarent, a Saladino a tergo impugnabantur, sed ipsi fecerant vallum inter se, et illum, ne in eos facile irruere posset. Carebant quidem victualibus, eo quod nulla negotiatio victualium pervenire ad eos posset. Igitur, fame multo angore tabescebant; ita quod non de salute animarum, sed corporum desperarent. Sed misericors et miserator Dominus, qui dat escam timentibus se , et implet omne animal benedictione , aperuit eis manum suam, et prospicientes in mari eminus viderunt classem regis Francorum maria sulcantem. Tunc pavor pavori, et dolor
Abbreviated transcription (Latin):
de iure reuocauit. Et ut ab indi¬
gnis indigniorib in eorũ inuriã
ciuitatẽ sũa tradidit ad tẽpus sci¬
licet saladmo ⁊ barbaris gentibz. sic.ͭ
olim archã testamenti abstulit a filiis
israel: et tradidit in manus philis¬
tinoꝵ tpre helysacerdotis: prostrata in¬
numera multitudĩe iudeoꝵ. Gosidetãs
itaqz bal̃duinus illustris comes flan¬
drie. quõd rex fr̃acoꝵ. rexqz angłorũ.
hanc scam ciuitatẽ prẽdictã. nctu dei
concitati. recuꝑare putauerũt. sed in¬
udia dixbosi que homine de paradi¬
Io deiecit: discordes effecti. dũ alter
alterũ fastu regio suꝑare cõtenderet:
et in siꝑbia elati. alter alteri sẽ pre¬
ferre interetur; Deus qui suꝑbis resis¬
tit. de medio eoꝵ se subtraxit: quia
in scissura mentiũ deus non ħĩtat.
ideoq opus ceptũ imperfectũ reliq̃rũt.
et discordia que tũc ab eis cõcepta ẽ.
prodolor pro pcc̃o illo. ad huc dũ ⁊ scri¬

Expanded text:
de iure reuocauit: & vt ab indide iure reuocauit: & vt ab indignis, indignioribus, in eorum iniuriam, ciuitatem suam tradidit, ad tempus scilicet, Saladino & barbaris gentibus. Sic & olim arcam Testamenti abstulit a filiiIsrael, et tradidit in manus Philistinorum, tempore Heli sacerdotis, prostrata innumera multitudine Judaeorum. Considerans itaque Balduinus illustris comes Flandriae, quod rex Francorum, rexque Anglorum hanc sanctam civitatem praedictam, nutu Dei concitati recuperare putaverunt, sed invidia diaboli, qui hominem de paradiso dejecit, discordes effecit; dum alter alterum fastu regio superare contenderet, et in superbia elati, alter alteri se praeferre niteretur: Deus, qui superbis resistit , de medio eorum se subtraxit, quia in scissura mentium Deus non habitat: ideoque opus coeptum imperfectum reliquerunt, et discordia quae tunc ab eis concepta est, proh dolor! pro peccato illo, adhuc dum et scri
Abbreviated transcription (Latin):
breuiter intimãtes: qua iusta occasione.
et a quib caput sancti clemẽtis: a cõs¬
tãtinopoli clumacũ translatũ ẽ. Itaq
sciendũ ẽ: quõd plebs iherosolimis di¬
missa. ex diu̾sis collecta. genere lingua¬
rũ diuersis moribz. et uita dissimiles.
nulla affinitate. uel cõsanguinitate cõ¬
iuĩcti erat. Ideoq alter alteri fidem nõ
subelut. sed alter alteri detrahebact.
Et sc̃a sc̃orũ sibi a do cõmissa. obliti
beneficiorũ dei. luxuriose uiuendo. in¬
digne tractabãt. rapins ⁊ furtis ĩhi¬
antes. Pegrmos uero qui a mundi
fmibz illuc uenerãt ãdorare. in loco
ubistẽterũt pedes eius. qui pro nobis
ibidẽ pati dignatus ẽ: dolosificabãt.
et qd̾ moris est cauponũ ł taberna¬
riorũ pocusa uenenata. aliquãdo eis
porrigebãt: ut eis latenter extinctis.
eoꝵ suppeslectili: pro sibero uterent.
arbitrio. Hac per hoc: dñs donũ qd̃
eis dederat: ob ingratitudinẽ eoꝵ

Expanded text:
breviter intimantes, qua justa occasione, breviter intimantes, qua justa occasione, et a quibus caput S. Clementis a Constantinopoli Cluniacum translatum est. Itaque sciendum est, quod plebs Hierosolymis dimissa, ex diuersis collecta, genere linguarum, diuersis moribus, & vita dissimiles, nulla affinitate vel consanguinitate coniuncti erant. Ideoque alter alteri fidem non habebat, sed alter alteri detrahebat. Et Sancta Sanctorum sibi a Deo commissa, obliti beneficiorum Dei, luxuriose viuendo, indigne tractabant, rapinis & furtis inhiantes. Peregrinos vero, qui a mundi finibus illuc venerant adorare, in loco vbi steterunt pedes eius qui pro nobis ibidem pati dignatus est, dolosificabāt; & quod moris est cauponum, & tabernariorum, pocula venenata aliquando eis porrigebant, vt eis latenter extinctis, eorum supellectili pro libero vterentur arbitrio. Propter hoc Dominus donum, quod eis dederat, ob ingratitudinem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
maria tranffetauerũt: prouĩcias sar¬
racenoꝵ uastauerũt. ciuitates ⁊ castel¬
la fregerũt. turcos occiderũt et tran¬
sierũt de gente in gentẽ. et de regno
ãd ppł asterũ. et uenerũt antiochiã
ea dño se protegẽte ihrlm obsederunt.
et cũ multo conamie auxilio dei eam
occupauerũt: infidos sarracenos ne¬
cauerũt: ciuitatẽ a spurciciis ydoloꝵ
mũdauerũt. regem ibi cõstituerunt.
priarchã ordinauerũt. et ꝓsebẽ ibidẽ
ãd inhĩtandam et custodiendã ciucta¬
tem dimiserũt. Populus uero pro¬
cerũ ad alias regiões custini dimino
ubiciendas. cũ ip̃o rette iherosolimitano
profecti sũt. Nec uos prgeat hec om̃ia
me breuiter epilogasse. amenũ est em̃
dĩa sc̃ire: que si sc̃ire desideratis. Histo¬
riã therosolimitanã inspicite: que luce
clarius cũ scripta ẽ ab eo qui om̃ib his
casib interfũt. Nũc uero ad mõder¬
nos et ad mõderna tp̃ra stilũ uertamus

Expanded text:
, transfretauerunt, Prouincias Sar, transfretauerunt, Prouincias Sarracenorum vastauerunt, ciuitates & castella fregerunt, Turcos occiderunt, & transierunt de gente in gētem, & de regno ad populum alterum, & venerunt Antiochiam, ea, Domino se protegente, Hierusalem obsederunt, et multo conamine, auxilio Dei eam occupaverunt, infidos Saracenos necaverunt, civitatem a spurcitiis idolorum mundaverunt, regem ibi constituerunt, patriarcham ordinaverunt, et plebem ibidem ad inhabitandam et custodiendam civitatem dimiserunt. Populus vero procerum ad alias regiones, cultui divino subjiciendas, cum ipso rege Hierosolymitano profecti sunt. Nec vos pigeat haec omnia me breviter epilogasse: amoenum est enim omnia scire, quae si scire desideratis, historiam Hierosolymitanam inspicite, quae luce clarius conscripta est ab eo qui omnibus his casibus interfuit. Nunc vero ad modernos, et ad moderna tempora stylum vertamus,
Abbreviated transcription (Latin):
et xp̃ĩane religiom reddetur: Ut ab
eis de glorificaretur et honorficaret᷑
Ubi deus multa pro eis passus fuerat.
Obhoc: ꝑegrinationẽ gr̃a illustrandi
gallias aggressus est: et uemẽs aluer¬
ma apud clarũ montẽ celebre cele¬
brauit conciliũ. Ibiq p̾cepit prima
pro redeptiõe aĩarũ suarũ. iter iheroso¬
limitanũ arriꝑent: ad recuꝑandũ locũ.
ubi deus oꝑatus est salũtẽ nr̃am: et
redeptionem nr̃am. Nec etiã ꝑtimes¬
cerẽt ꝑicusa terrea ues marina recor¬
dãtes quantũ laboris ibi pro nobis
deus sustinuit. Hac de causa eo tpre
deuotissimus comes flandrensis. mo¬
nitus instinctu dino et dux normã¬
nie. ⁊ comes sancti egidii. nec nõ et
clarissimus prĩcexs boimundus ⁊ ade¬
marus ep̃c podiensis. atqz ẽpc̃ albari¬
ensis. et ep̃c inuariensis. dm̃s isti di¬
uino spũ hortati. sime rege et ĩꝑatore
ad liberandã scam̃ ciuitatẽ xp̃o duce¬

Expanded text:
et Christianae religioni redderetur, ut ab et Christianae religioni redderetur, ut ab eis Deus glorificaretur et honorificaretur; ubi Deus multa pro eis passus fuerat. Ob hoc peregrinationem, gratia lustrandi Gallias, aggressus est, et veniens Alverniam apud Clarummontem, celebre celebravit concilium: ibique praecepit primatpro redemptione animarum suarum iter Hierosolymitanum arriperent, ad recuperandum locum, vbi Deus operatus est salutem nostram, & redemptionem nostram: Nec etiam pertimescerent pericula terrea, vel marina, recordantes quantum laboris ibi pro nobis Deus sustinuit. Hac de causa eo tempore deuotissimus Comes Flandrēsis monitus instinctu diuino, & Dux Normanniæ, & Comes S. Ægidij, nec non & clarissimus Princeps Boymundus, & Ademarus Episcopus Podiensis, atque Episcopus Albariensis, & Episcopus Iuuariensis, Omnes isti diuino spiritu hortati, sine Rege & Imperatore, ad liberandam sanctam ciuitatem, Christo Duce
Abbreviated transcription (Latin):
sianũ cõpletũ est: qui non solũ usq̃
ad solũ ciuitate destruxerũt ⁊ ĩhabi¬
tantes indeos trucidauerũt: ⁊ .xxxͣ. ex
eis pro uno argenteo uendiderũt. Uer¬
so. ordine: quia dñs .xxx. argenteis
ab eis fuerat emptꝰ. Rursusqz eandẽ
ciuitate. helius adrianus iosepho nar¬
rante: funditus subuertit. Ded qͦmo
deniceps a quib reedificata uel regna¬
ta fuerit. usqz ad tẽpus mislesimi no¬
nagesimi nom ãmi. nã ab incarnatiõe
dñi. anno milleno centeno sed minus
uno. ihrłm franci capĩt uirtute po¬
tenti. Quere hystorias. et muemes.
Huius aũt captiuitatis captione. uel
ereptionẽ de manu paganoꝵ: causa
extit urbanus pͣp.iiͦ. uir religiosissimꝰ
et reuerentissimus. quẽ dina disposi¬
tio de claustro clumacensi elegit ẽn¬
in sacerdõte sibi. et in culmine summi
pontificatus constituit. Hic celesti de¬
siderio afflatus cexit deliberare. ꝯͣ¬
liter ciuitas scã ihrlm: ab ĩmundis
et nefandis hom̃ĩb liberata. upĩanis

Expanded text:
 qui non solum usque ad solum civitatem destruxerunt, et inhabitantes Judaeos trucidaverunt, et triginta ex eis pro uno argenteo vendiderunt, verso ordine quia Dominus triginta argenteis ab eis fuerat emptus; rursusque eamdem civitatem Aelius Adrianus, Josepho narrante, funditus subvertit; sed quomodo deinceps et a quibus aedificata vel regnata fuerit, usque ad tempus millesimi nonagesimi noni anni, nam ab Incarnatione Domini Anno milleno centeno, sed minus uno Hierusalem Franci capiunt virtute potenti. quaere historias, et invenies. Hujus autem captivitatis, captionis vel ereptionis de manu paganorum, causa exstitit Urbanus papa secundus, vir religiosissimus et reverentissimus, quem divina dispositio de claustro Cluniacensi elegit in sacerdotem sibi, et in culmine summi pontificatus constituit. Hic coelesti desiderio afflatus, coepit deliberare qualiter civitas sancta Hierusalem ab immundis et nefandis hominibus liberata, Christianis
Abbreviated transcription (Latin):
dem fideliũ. et ãd
augendam deuotio¬
nem aũdientiũ quo¬
mõdo uel qualiter. uel a quibz factũ
est. uel que fuit causa huius transla¬
tioms: pro mõdulo sensuli mei pre¬
sentib et futuris notificare stũdin.
IIuius facti causa fuit. captio sancte
ciuitatis therosolime. que plurie ᷤᷤ ⁊ plu¬
rib capta. ynmo plerumqz a plerisqz
usq ad solum ẽ dirita. Huius ciui¬
tatis casus et clades. que pro pccĩs
ĩtolarũ passa est: aũdire nõ est cõ¬
tẽpneñdũ. quia in ipsa fides et salus
seu rẽdẽptio nr̃a sũpserũt exordium.
atqz perfectionẽ. quia ibi operatus ẽ
dñs salutẽ nr̃am in medio terre.
hystoriis ꝙ prophetis. ubi
cõditoris nostri miracula et fortia
facta patrũ narrantur. quõd cõmina¬
tio exĩdii quã dñs aduersus ihrlmi.
per uaticima prophetarũ mandauãt.

Expanded text:
dem fidelium, et ad augendam devotionem audientium, quomodo vel qualiter, vel a quibus factum est, vel quae fuit causa hujus translationis, pro modulo sensuli mei, praesentibus et futuris certificare studui. Hujus facti causa fuit captio sanctae civitatis Hierosolymae, quae pluries a pluribus est capta, imo plerumque a plerisque vsque ad solum est diruta. Huius ciuitatis casus & clades, quas pro peccatis incolarum passa est, audire non est contemnendum, quia in ipsa fides & salus, seu redemptio nostra sumpserunt exordium atque perfectionem, quia Ibi operatus est Dominus salutem nostram in medio terræ.historiis atque prophetis, ubi conditoris nostri miracula, et fortia facta patrum narrantur, quod comminatio excidii, quam Dominus adversus Hierusalem per vaticinia prophetarum manda
Abbreviated transcription (Latin):
nabuzardã princeps militie sue. nõ
solum ciuitate ihrlm expoliauit sed
etiã muros destruxit. et a lumpnos
eius in babiloniã captinos trãsduxit.
Hunis prẽdicte ciuitatis riunas. ihx¬
remias quãdeuplici planoit alphufeto
que postea sub cyro rethe persarũ honori¬
ficabiliter rehedificata est. Leginus
etiã in euuantelio. quõd cũ dñs per
mẽdĩa trãsiret ciuitãte: quidã ex dis¬
cipulis eins ait illi. Muigister aspice
quales lapĩdes et quales structure mu¬
ri eius: cui dñs ait. Uideᷤ has magͣs
ẽdificationes: non relinquet᷑ laxis suꝑ
lapĩdẽ qui non destruatur. Qd̾ uerbũ

Expanded text:
Nabuzardan princeps militiæ suæ non solum ciuitatem Hierusalem expoliauerit, sed etiam muros destruxerit, & alumnos eius Babyloniam captiuos trāsduxerit. Huius prædictæ ciuitatis ruinas Hieremias quadruplici planxit alphabeto, quæ postea sub Cyro Rege Persarum honorificabiliter reædificata est. Legimus etiam in Euangelio, quod cum Dominus per mediam transiret ciuitatem, quidam ex discipulis eius ait illi, Magister, aspice quales lapides, & quales structuræ muri eius. Cui Dominus ait, Vides has magnas ædificationes? non relinquetur lapis super lapidem, qui non destruatur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
celebrari cothidie uña missã cũ nota.
elemosina fit ibidem suꝑuemẽtib ꝓut
uidetur priori uel monachis.
tem p̾oratus de luziaco et de semeleyo.¬
debet ẽẽ cum p̾ore. et ante umonẽ erat
in quolz unus monachus cũ priore. et
debent celebrari cothidie unã missam
et debet fieri oĩ die clemosma in luziaco
et fuit facta dicta unio. anno . cC. sep

Expanded text:
celebrare cotidie vnam Missam cum nota. Eleemosyna fit ibidem superuenientibus prout videtur Priori, & Monachis. Prioratus de Lusiaco & de Semelaiodebet ibi esse cū Priore, & ante vnionem erat in quolibet vnus Monachus cum Priore, & debent celebrare cotidie vnam Missam, & debet fieri omni die eleemosyna in Lusiaco, & fuit facta dicta vnio, anno
Abbreviated transcription (Latin):
licis memorie facundissimus et elo¬
quẽtissimus sapientia et morib mi¬
rabiliter et ornatus. rexit istã ec¬
clesiam et totũ ordinẽ per .xxii. ãnos
in magna pace et tranquillitate. et
ea q̃ inferius cõtinẽtur acquisucit.¬

Expanded text:
licis memoriæ facundissimus, & eloquentissimus, scientia & moribus mirabiliter ornatus, rexit istam Ecclesiam & totum ordinem per XIII. annos in magna pace & tranquillitate, & ea quæ inferius continentur, acquisiuit
Abbreviated transcription (Latin):
fecit orologiũ nouũ qd̾ est in ma¬
iori eccłia cluñ. Item dedit cõuẽtin
uña magña ymaginẽ uirgtis ma.
argentẽã que est supra maius astare
clun. ponderantem.lx̃. marchas ar¬
genti. Item dedit cõuentui octo per¬
uas ymagines argeteas. Uidelicet
ymagines bte marie uirgis. btoꝵ
petri et pauli. andree et iacobi. apos¬
et hugonis abbatum. Item̃ ĩuenãt
anteꝙͣ discedet de partib istis. ui¬
delicet anteꝙͣ dimitteret eccliam
dimisit. Ite augmẽtauit turrim
ro et cooptura. et dta timpana
ibidem repom fecit. Ite in sin anime¬

Expanded text:
 est in maiori Ecclesia Cluniacensi. Item dedit Conuentui vnam magnam imaginem Virginis Mariæ, argenteam, quæ est supra maius altare Cluniac. ponderantem lx. marchas argenti. Item dedit Conuentui octo paruas imagines argenteas, videlicet imagines beatæ Mariæ Virginis, beatorum Petri & Pauli, Andreæ, & Iacobi, bea& Hugonis Abbatum. Item inuenerat antequam discederet de partibus istis, videlicet antequam dimitteret Ecclesiadimisit. Item augmentauit turrim ro & coopertura, & dicta tympana ibidem reponi fecit. Insupe
Abbreviated transcription (Latin):
trãquillitate et totũ ordinẽ. Postea
ppͣr. relinq̃ndo magna pecuniaꝵ sum¬
mã suo abbati successori. q̃ sibi debe¬
batur in ordine clam ꝑ modũ arre¬
rattioꝵ ad fm̃e ut eccliã perdicta

Expanded text:
totum Ordinem. Et cum nsem, reliquit magnam pecuniarum summam suo Abbati successori, quæ sibi debebatur in Ordine Cluniacensi, ad finem vt Ecclesia per dicta
Abbreviated transcription (Latin):
non ibi aliuscuuiscunq persone uiolencia constituat᷑ ordinãdut
sed ab ipã congregacione laci secundum tnuorem da et institu¬
rionem legislatoris benedicti pater qui sibi preesse debeat
eligatur atq ad eum ordmnandũ qualistumnq illit plaruerit ex̃s

Expanded text:
non ibi alius cujuscumque violentia constituatur ordinandus, non ibi alius cujuscumque violentia constituatur ordinandus, sed ab ipsa Congregatione loci secūdum timorem Dei, & institutionem Legislatoris Benedicti, Pater, qui sibi præesse debeat, eligatur, atque ad eum ordinandum qualiscunque illis placuerit Episcopus
Abbreviated transcription (Latin):
cordia excludatur sed oleo medicamenti salutaris fouendus bemgui¬
ter colligatur Quia et instum sic est ut in domo uietatis et
uisio tribuatur dilectio sancte fuiterintatis et ad uemiã cõfugiẽs
pctõri non negetur medicamentum indulgenue et salutis Sit
aũt om̃ibus ibi aduementibus causa salutis hic ⁊ imperpetuũ
Diuine miserationis et pietatis refugĩ et aplice benedictionis
et absolucionis presidiũ Hanc eciã uobũ prerogatiuã cõcedimꝰ
ut quisquis ad uos aliem monastern monachus pro uite melioratõe
trausierit licenter recipiat᷑ remotis prioris loci quermionus ut
largiente dnõ salutis quam querere uidetur apud uos potiatur
effectu Clericos quoqz regulares quos canouicos uotant qui uel
in locis suis saluari non possins uel pro neccessitatib ad uefira¬
admictendi religiomi urẽ licenciam impartinr Decerimus
preterea et ommino constiturꝰ ut predicti loci obemnte albẽ

Expanded text:
cordia excludatur, sed oleo medicamenti salutaris fovendus benignicordia excludatur, sed oleo medicamenti salutaris fovendus benigniter colligatur, quia et justum sic est, ut in domo pietatis et justo præbeatur dilectio sanctæ fraternitatis, et ad veniam confugienti peccatori non negetur medicamentum indulgentiæ et salutis. Sit autem et omnibus ibi advenientibus causa salutis hîc et in perpetuum, divinæ miserationis et pietatis refugium, et Apostolicæ benedictionis et absolutivt quisquis ad vos alieni Monasterij Monachus pro vitæ melioratione transierit, licenter recipiatur, remotis Prioris loci querimoniis, vt largiente Domino salutis, quam quærere videtur, apud vos potiatur effectu. Clericos quoque regulares, quos Canonicos vocant, qui vel in locis suis saluari non possunt, vel pro necessitatibus ad admittendi, Religioni vestræ, licentiam impartimur. Decernimus præterea, et omninó constituimus, ut prædicti loci obeunte Abbate,
Abbreviated transcription (Latin):
diuina solẽnter telebrandi licenciam consequantur ꝯciliarũ ueu
sen altariũ consenationes al expũ in quor diecesibus sunt locoꝵ ur̃oꝵ¬
ficẽ ucciꝑiant si quidem gratis ac sine pranitate uoluerut exhile
Alioqum a catholice quem malueritis exõ consetratõnũ ip̃aꝵ sacra¬
menta suscixiant decernimꝰ eciam et illuis cuius uice qͣntur indigii
fumgimur muctoritate sancimꝰ At isdem locus et loca et subdicta
omnbus ob falutem confugientibus suit imfericordis sums suit tocius
pnetatus et salutis portus Oytineat in hu locũ iustus nec repellat᷑
penitere uolens iiquus prebectur inuocentibus caritas mutue frater¬
intatis nec negetur offensis syes salutis et indulgencia pietatis
Et si aliquis cumistimq obligatus anathemate eũdem locum
uel loca ei subdicta expecierit sine pro corporis sepultura seu alteru¬
sue utilitatis ac salutis gratia mnuuis a uena et optata miseri¬

Expanded text:
divina solemniter celebrandi licentiam consequantur. Ecclesiarum verò, divina solemniter celebrandi licentiam consequantur. Ecclesiarum verò, seu Altarium consecrationes ab Episcopis in quorum diœcesibus sunt, locores accipiant. Siquidem gratis ac sine pravitate voluerint exhibere, alioquin à Catholico, quem malueritis, Episcopo consecrationum ipsarum Sacramenta suscipiant. Decernimus etiam, et illius cujus vice, quamvis indigni fungimur, authoritate sancimus, ut idem locus et loca ei subdita omnibus ob salutem confugientibus sint misericordiæ sinus, sint totius pietatis et salutis portus, obtineat in eis locum justus, nec repellatur pœnitere volens injustus, præbeatur innocentibus caritas mutuæ fraternitatis, non negetur offensis spes salutis et indulgentia pietatis. Et si aliquis etiam cujuscumque obligatus anathemate eundem locum vel loca ei subdita expetierit, sive pro corporis sepultura, seu alterius utilitatis ac salutis gratia, minimè à venia et optata miseri
Abbreviated transcription (Latin):
ullurs ciuri seuq persone obligatione prosemdatur a setrabiber
concesse lilertatis yrtefiar. Non igitur frẽs tui ac monacha ben
untulo teneantu astripti Q si quis stieras hero noftrar
pariuiam rorariti face presum serit auctõ beati petra arle cui
condtor omniũ ligandi atq soluendi potestatẽ cõmisit et nr̃a ip̃i monachui
absoligaitur et is quicimq sit qui aplice sedis filiũ ligare siue ma¬
ledicẽ contra decretũ nr̃m uoluit maledictione perpotua liget᷑ auatbe¬
matiretur et condempnetur Si qua uero competens racio aduersu
quemꝙͣ nouerit et hoc aliter determinari uel diffuri nequiuerit
indiciũ aplĩtum quod nulli premdiciũ pretende̾ patit᷑ surer liec pa¬
cionter prestoletur et humiliter requiratur liceat quasz uobis et
frĩbus uestris ubitũq positus ecclĩas in manibus ur̃is tenere eaꝵ q
fructus et beneficia ꝑcipere In eclũs presbrõs ad uolũtatẽ uestram

Expanded text:
ullius cujuscunque personæ obligatione proscindatur à se cujuslibet ullius cujuscunque personæ obligatione proscindatur à se cujuslibet concessa libertatis potestas. Non igitur Fratres tui, ac Monachi, ubvinculo teneantur astricti. Quod si quis, sciens hanc nostram paginam contra hoc facere præsumpseconditor omnium ligandi, atque solvendi potestatem commisit, et nostrâ, ipsi Monachi absolvantur: et is, quicunque sit, qui Apostolicæ Sedis filium ligare, sive maledicere, contra decretum nostrum voluit, maledictione ipsa ligetur, anathematizetur, et condemnetur. Si qua verò competens ratio adversus quemquam, et hoc aliter determinari, vel definiri nequiverit, judicium Apostolicum, quod nulli præjudicium prætendere patitur, super hoc patienter præstoletur, et humiliter requiratur. Liceat quoque vobis, et Fratribus vestris ubicunque positis, Ecclesias in manibus vestris tenere, earum fructus, et beneficia percipere, in Ecclesiis Presbyteros ad voluntatem vestram
Abbreviated transcription (Latin):
reldruore uiaeitnt uel inosterũ d abimaui sine terre sie esliũt
siut detime et qquecunq quorũcimq sideliũ beneficia absq Allurr
contraditions eñ magna quiete et securitate tur et tui possideatis
et rer te uimner se successores tui imperietuũ Recnon sub diuuim
indicii promulgacione et confirmatione et auathematis interdictõe
corroborantes decermmꝰ ut nullus exũs seu quilibet socerdotũ in
eddem uenerabili cenobio neq omnino in aliquo loco huic suldicto¬
pro aliqua ordinacione seu consecratione altaris uel egł̃ie ꝓbrõrũ
uel prioribus eidem cenobio subdtis iuitatus fuerit uenire ad
agendum presinat sed liceat mona chis tuis ubicumq posi tubi
tumscimq uoluerint ordinationis gradum fustiyere ubicimq tibi
et ullis uestris successoribus placuerit Interdicunss au tem
sub sinubi anathematis promulganione ẽt neq clumatũ ad
loca ãci p rotarencia ullus cuustimq epistoyi uel sacerdotis

Expanded text:
 vel in posterùm dabuntur, sive Terræ, sive Ecclesiæ, sive Decimæ, et quæcunque quorumcunque fidelium beneficia, absque ullius contradictione, cum magna quiete, et securitate, tu, et tui possideatis et per te universi successores tui in perpetuum: Necnon, sub divini judicii promulgatione, et confirmatione, et anathematis interdictione corroborantes decernimus, ut nullus Episcopus, seu quilibet Sacerdotum, in eodem venerabili Cœnobio, neque omninò in aliquo loco huic subdipro aliqua ordinatione seu consecratione Altaris, vel Ecclesiæ, Presbvel Prioribus eidem Cœnobio subditis inuitatus fuerit, venire ad agendum præsumat. Sed liceat Monachis tuis vbicumque positis, cuiuscumque voluerint ordinationis gradum suscipere vbicumque tibi, & illis, vestrisque successoribus placuerit. Interdicimus autem sub simili anathematis promulgatione, vt neque Cluniacum, neque loca ad id pertinentia vbicumque Episcopi vel sacerdotis
Abbreviated transcription (Latin):
ata in se dirissir⁊. xxertus. st seripture sacre sentencã dicenti. Horĩe¬
dum est mrde in mauris de umentis Et quia nequecia eius nõ oculta
sed publica non cũ turore sed e u audacea deum prouocauerat nõ latẽter
sed publice non tantũ mensitiliter sed eciã uisililiter terubile factua est
crianens prinixilus in eyemꝑlui Iam cum salẽm die matistom i
proprio palacio Risdisset eum q multitudo tam nulitum quam diuersi
ordinis cirtĩ. staret Repente ignotus homo equo insidens. per ostrũ palacni
miressus om̃ibus conseicientibus et acmurantitus esq ad ip̃m equitãde
peruent Cuuoiz et astaret se et uelle colloqui dicens ut surgeret ac se
sequeretur non tant moiuit ꝙͣ inperant At ille iuisibili potencia
conferictus pec ia esstere uileus surrexit atqr Isq ad hostiũ domus

Expanded text:
atque in se dirissime expertus est Scripturae sacrae sententiam dicentis: Horrenatque in se dirissime expertus est Scripturae sacrae sententiam dicentis: Horrendum est incidere in manus Dei viventis . Et quia nequitia ejus non occulta, sed publica, non cum timore, sed cum audacia Deum provocaverat, non latenter, sed publice; non tantum invisibiliter, sed etiam visibiliter, terribile factus est tyrannis principibus in exemplum. Nam cum solemni die Matisconi in proprio palatio resedisset, eumque multitudo tam militum quam diversi ordinis circumstaret, repente ignotus homo equo insidens per ostium palatii ingressus, omnibus conspicientibus et admirantibus, usque ad ipsum equitando pervenit. Cumque ei astaret, se ei velle colloqui dicens, ut surgeret ac se sequeretur, non tam monuit quam imperavit. At ille invisibili potentia constrictus, nec jam resistere valens, surre
Abbreviated transcription (Latin):
excorcebat Longe enĩ exsuyerans aliorum predonum nequiciam
cũ sũis possessiomibus sibi tyrauiuca molencia subingabat Ilam
canonicos de ecclesus ipõt eciã monachos de monasterus suis
eiciens terras omnes redditus om̃s et quecimq eis ad huius uite
subsidiũ a maioribus data fuerant ininisericorditer abstulit iuriq
proprio manciyant Ostendimitur ad huc ab incoles anluiaꝵ
ecalĩarum euime ex quibut᷑ ipc̃ sacie deligioius cultores oiiens
uenerabilia loca ummpotenti deo religiose seriuẽtium multitudine referta
ir. heren solitudiĩe u degit Ita se tolum dc̃o sobtralens mundo dedicans
gehenne et tremendorum dei iundicior oblitus ut enuãgelitus ille iidex
nec deum inuelat nee hommñe Ierebatur Cũqz diu concessa potestate
abusus roudie se ix̃r deterior fieret nulla iz iam ioes correctionis enis gyi¬
steret iram aldus siem se onompotentis dei iom non reuocaudam comunoint

Expanded text:
exercebat. Longe enim exsuperans aliorum praedonum nequitiam,exercebat. Longe enim exsuperans aliorum praedonum nequitiam,cum suis possessionibus sibi tyrannica violentia subjugabat. Nam canonicos de ecclesiis, ipsos etiam monachos de monasteriis suis ejiciens, terras omnes, redditus omnes et quaecunque eis ad hujus vitae subsidium a majoribus data fuerant, immisericorditer abstulit, jurique proprio mancipavit. Ostenduntur adhuc ab incolis antiquarum ecclesiarum ruinae, ex quibus ipse sacrae religionis cultores ejiciens, venerabilia loca, omnipotenti Deo religiose servientium multitudine referta, in eremi solitudinem redegit. Ita se totum Deo subtrahens, mundo dedicans, gehennae et tremendorum Dei judiciorum oblitus, ut evangelicus ille judex, nec Deum timebat, nec hominem verebatur . Cumque diu concessa potestate abusus, quotidie seipso deterior fieret, nullaque jam spes correctionis ejus existeret, iram adversum se omnipotentis Dei jam non revocandam commovit,