comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sus corruit ⁊ mortiuis est Quod uidentes franci. nunio
rũt. ⁊ ita reu̾si sunt. Locharius hec aucliẽs: uxorem fr̃is sit
accepit in cõuigium gundeugã noĩe. filiosq clodomiri or¬
ꝑhanos. theodoailum. gunthariũ. ⁊ lodaldum. clochildis
⁊ cheob̾tus filius eius ⁊ lothariꝰ rex cum francoꝵ ex̃citu re¬
gnũ transeuntes in toringiam dirigunt contͣ ermenfri¬
dum rogem toringoꝵ. Hec audlientes tor ingi fossatos fe¬
cerũt sub dolo desuꝑ cooꝑientes eos cespitib. Cũq aoi
lũ ibidem cõuenissẽt intelligentes qd equi eo beon

Expanded text:
sus corruit, et mortuus est. Quod videntes Franci, nimio runt, et ita reversi sunt. Chlotarius haec audiens, uxorem fratris sui accepit in conjugium, Gundeucam nomine. Filios quoque Chlodomiri orphanos, Theudoaldum, Guntharium, et Chlodoaldum, Chrothildis et Theudebertus, filius eius, et Chlotharius rex cum Francorum exercitu Renum transeuntes, in Toringam dirigunt contra Ermenfredum regem Toringorum. Haec audientes Toringi, fossatos fecerunt sub dolo, desuper cooperuerunt cispitibus. Cumque ad bellum ibidem pervenissent, intellegentes, quod equi
Abbreviated transcription (Latin):
antiphonatim ex om̃ib: qd̃ ante ñ fiebat nͥ tm̃ epła¬
bi pauli ⁊ sc̃m enuangłium recitabat᷑ Ex hoc insti¬
tuto: excerpti de psalmis introitꝰ. gradualia. offerto
ria añ sacrificiũ oratõnes int̾ cõmunicãdũ cũ mo¬
dulatõe ad missam in eccłia romana cantari ceꝑ¬
unt. Theodosius ꝑ ardaburiũ ductu angłi ioh̃em
tiranuũ oppͥmit. Rome int̾ echiũ ⁊ bonefaciũ ex
rei militaris gła orta inuiclia rei publice ꝑturit dis

Expanded text:
antiphonatim ex omnibus, quod ante non fiebat, sed tantum epistola et evangelium recitabantur. Ex hoc instituto excerpti de psalmis introitus, gradualia, oria ante sacrificium, communiones inter communicandum cum modulatione ad missam in aecclesia Romana cantari ceperunt. Theodosius per Ardaburium ductu angeli Johannem tyrannum opprimit. Romae inter Etium et Bonefacium ex rei militaris gloria orta invidia, rei publicae parturit dis
Abbreviated transcription (Latin):
bire ꝑmitt̾et horrendum nefas reputans. si quod na¬
tura cõmune mslituit. hoc sibi homo puuatum usur
pare uelit. Ubi autem illa defecissent que ex iure eccłie
minist̾io panꝑum cõpetere possent thesauros eccłie quos
multiplices parau̾at iussit distribui. docens ad hoc orna¬
tissima queꝙ cccłias possid̾e ut tempore felicitatis sint
honestati temꝑe uͦ necessitatis sint utilitati. Prefatuis¬

Expanded text:
bire sivit, immane horrendumque nefas reputans, si quod natura commune constituit, hoc velit homo ceu prhabere. Ubi vero illa defecerunt quae ex jure Ecclesiae ministerio pauperum competere potuissent, thesauros ecclesiae, quos ipse multiplices paraverat, jubet distribui: docens ex hoc ornatissima quaeque ecclesias possidere, ut tempore felicitatis sint honestati, tempore vero necessitatis sint utilitati. Cantu
Abbreviated transcription (Latin):
Anocentii uita ⁊ fama ⁊ scĩa digna sumino sac̾dotio
habebatur. Setrus autem leonis adhunc honoris api¬
cem ambiens a suis fautoribus p̃cio corruptis nomi¬
natus est anacletus. Congregauerat sane opes innu-
int̾. Iusuꝑ ⁊ patͥni cenilus ampla congeries eastenus sul¬
lem plebem armau̾at. Quibus erogatis conca leora¬
gum ĩ ornamentis eccłie ab ip̃is eiulsis altaribua.E
cum calices frangde ⁊ crucifixos aureos menbuertn. P¬

Expanded text:
nocentii vita, fama, et scientia digna summo sacerdotio habebatur Petrus autem Leonis ad hunc honoris apicem ambiens, a suis fautoribus pretio corruptis nominatus est Anacletus. Congregavit quidem opes tam t. Insuper et paterni census ampla congeries eatenus siglem plebem armaverat. Quibus erogatis, donaria regum in ornamentis ecclesiae ab ipsis evulsit altaribus. Et cum calices frangere, et crucifixos aureos membratim d
Abbreviated transcription (Latin):
uocentius aurelianis honorifice a ludonics rege
corum susceptus ẽ. Inde carnotum dedlustus et a
gaufrido carnotensi epo magnarum urtutins a
bellumontem fundatur sub abb̾ate primo alexi
auiro uenerabili rob̾to de oandos. Eronoctie olend¬

Expanded text:
i Innocentius Aurelianis honorifice a Ludovico rege Francorum susceptus est. Inde Carnotum deductus est a Gaufrido Carnotensium episcopo, magnarum virtutum viro, obium apud Bellum montem fundatur sub abbate primo Alexandro, a viro venerabili Roberto de Candoe. 1131. Syn
Abbreviated transcription (Latin):
ut intelligent. ut libent̾. ut obeclient᷑ aucdiatur et ħ
se posse sipotuerit ⁊ in auantum potuerit pietate mag
orationum cuã oratorum facultate ñ dubitet: ut orando
ꝓ se ac ꝓ illis quos allo cuiturus est sit orator anteqiuam
dictor. Iẜa itaq hora iani ut clicat accedens: priusciuam
in obedient̾ autliatur auantacuniq granditate dictõms
maius pondus uita dicentis. Nam qui sapient̾ ⁊ elocuẽt᷑
dicit. necuut̃ autem uiuit: eruclit auidem multos dis

Expanded text:
ut intelligenter, ut libenter, ut obedienter audiatur: et haec se posse, si potuerit, et in quantum potuerit, pietate magis orationum, quam oratorum facultate non dubitet; ut orando pro se, ac pro illis quos est allocuturus, sit orator antequam dictor. Ipsa hora jam ut dicat accedens, priusquam e obedienter audiatur, quantacumque granditate dictionis majus pondus vita dicentis. Nam qui sapienter et eloquenter dicit, vivit autem nequiter, erudit quidem multos dis
Abbreviated transcription (Latin):
Sic aut̃ doctoreligat bonam uitam ut ⁊̃ bonam ñ negli¬
gat famam. s ꝓuideat bona coram d̾o ⁊ homimibus auan¬
tum pof: illum timendo his consulendo. In ip̃o sĩnone ⁊̃¬
malit rebus placere qm ũbis nec existimet dia melius: ñͥ
qd̾ dicitur ĩus nec docto ũbis seruiat. s ũba doctori. xbis¬

Expanded text:
Sic namque eligit bonam vitam, ut etiam bonam non negligat famam, sed provideat bona coram Deo et hominibus , quantum potest, illum timendo, his consulendo. In ipso etiam sermone malit rebus placere quam verbis; nec aestimet dici melius, nisi quod dicitur verius; nec doctor verbis serviat, sed verba doctori.
Abbreviated transcription (Latin):
ui affuit insipienti eloauentia: tanto magis cauẽ¬
dus ẽ quanto magis ĩ his que autdire inutile ẽ.
rreq mandandisc s bñ intelligentlis ⁊ diligent̾ eaꝵ
sensibus indagandis. Sunt eni quieas legunt: ⁊ ne¬
gligunt legunt ut tencant negligunt ut intessigant
Auibus longe sine clubio p̃ferendisunt qui ũba eaꝵ
inmna tenent.⁊ cor eaꝵ sui cordis odis uident. S utsq
ille melior aui ⁊ c̃ uult eas clicit: ⁊ sicut opoitet intelli

Expanded text:
inquit, insipienti eloquentia, tanto magis cavendus est, quanto magis ab eo in his quae audire inutile est, riaeque mandandis, sed bene intelligendis, et diligenter earum sensibus indagandis. Sunt enim qui eas legunt, et negligunt; legunt ut teneant, negligunt ne intelligant. Quibus longe sine dubio praeferendi sunt qui verba earum minus tenent, et cor earum sui cordis oculis vident. Sed utrisque ille me
Abbreviated transcription (Latin):
unc franci qui qͦndam ad hylꝑicum seniorẽ aspexe
ietis ⁊ frẽm tuũ int̾ficete nolueris: uuius ⁊ uictor reclies
audire neglexit ¶ Unc fredegundis memor artiũ sua
inebriauit duos pu̾os tornacenses: dixit ꝙ eis. Ite ad cu¬
neũ sẏgib̾ti. ⁊ assimulate ut eũ supͣ uos regem eleuare
debeatis ⁊ int̾ficite eum. Se euadere pocueritis uini: ego
mirifice honorabo uos ⁊ sobolem ur̃am. Si aũt corrueri¬
tis: ego pro uob̾ elemosinas młdas ꝑ locas sc̃oꝵ tribuam.

Expanded text:
unc Franci, qui quondam ad Childebertum seniorem aspexerieris, et fratrem tuum interficere nolueris, vivus et victor redis; audire neglexiinebriavit duos pueros Tarwanenses, dixitque eis: Ite ad cuneum Sigiberti, et assimulate ut eum supra vos in regem elevare debeatis, eumque interficite. Si evaderitis vivi, ego mirifice honorabo vos, et sobolem vestram; si autem corrueritis, ego pro vobis eleemosynas multas per loca sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
adem sui rectuis sane ratio ietorquet ad głam cdli
udiagoie nec post natos lye nec post geminos
saos beale s postͣ uatiuitatem failiouun ⁊elphe
statim leguntur inuente. Ad filios nãq lye
uoluptates ad filios bale cogitationes ad filios

Expanded text:
laudem sui, rectius sane ratio retorquet ad gloriam Deilaudem sui, rectius sane ratio retorquet ad gloriam Deidragorae, nec post natos tot Liae, nec post geminos liberos Balae, sed post nativitatem filiorum Zelphae statim leguntur inventae. Ad filios namque Liae voluntates, ad filios Balae cogitationes, ad filios
Abbreviated transcription (Latin):
id ꝑfectam obedĩam conualesceret nisi eum gad et
asex. idest amor abstinentie ⁊ patĩe ad contemptum
uoluptatis uł ad tolerantiam tribulationis ani
asꝑa tolerare. Sed si semel anunus amore abstinẽ
abedientiam absq ulla contraclictione sesubdit
a queq pro dei amore etiam pro me ip̃o appeto curũ
magis hoc ex aduncta obedientia ad maions m̾iti
głam tolero. Recte gͦ post natum gad ⁊ aser ruben
exire dicitur quia timor dñi ex uoluntaria abstinẽ¬
sia ⁊ patĩa ad omnem obeclientiam roboratur. sed¬
dñ sꝑeitur qui nulla molestia nulla inopia a stu¬
d obedientie p̾peclitur: Nec sunt mandragore qͣs
rilen inuenit quas ab ip̃o mat̾ eius lya accipit qñ¬
nauoragoras s mandragorarum partem petit. nã
risa iul sibi ex eis ult̾ius reseruari uoluit. Sic
lus hominis dur spiritali dulcetrine tangitur
alcquid prius de humana laude contuipierat li¬
ut̃ obluuscitur. In hunc modum mandiagore

Expanded text:
perfectam obedientiam convalescere, nisi eum Gad et Aser id est amor abstinentiae et patientiae ad contemptum voluptatis, vel ad tolerantiam tribulationis animaspera tolerare. Sed, si semel animus amore abstinentobedientiam absque ulla contradictione se subdit. era quaeque pro Dei amore etiam per memetipsum appeto, cur non magis haec ex adjuncta obedientia ad majoris meriti gloriam tolero? Recte ergo post natum Gad et Aser Ruben exire dicitur, quia timor Domini ex voluntaria abstinentia et patientia ad omnem obedientiam roboratur. e spargitur, qui nulla modestia, nulla inopia a studio obedientiae praepeditur? Hae sunt mandragorae quas Ruben invenit, quas ab ipso mater ejus Lia accepit. Qmandragoras, sed mandragorarum partem petat: nam uberius accensa, nihil sibi ex eis ulterius reservari voluit. Sic nimirum mens hominis dum spirituali dulcedine tangitur, quidquid prius de humana laude concupierat libenter obliviscitur. In hunc modum mandragorae
Abbreviated transcription (Latin):
expediti. Quid tu came ie gilb̾u. quiad tu petuniose loculos ꝓdito¬
ris tolus: Non sic impie ñ sic ingredieris. artissimũ foramẽ acus hi

Expanded text:
e est. Quid tu, camele, gibbum; quid tu, pecuniose, proditoris loculos tollis? Non sic, impie, non sic ingredieris. Foramen acus hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
spetat officium ferire ꝙ lex melicat ferieutlumr. uñ et
antiaiuuitꝰ illi cuiꝰ manu iudex inocens nocentem punit
cumi les eladius ĩmin̾et dicebatur obtempa legi ꝓ arui¬
trio uł lotemi imple. Ut uł sic mansusetuto. leoro mpr¬
menli rei tsticiam mitigaret. Cum gͥ milites ãt mar
corpuis publice potestatis illius puntipis manius sangĩ
plene sunt. Quiꝰ ofticiales et milites uł inuocentiinã

Expanded text:
spectat officium ferire, quem lex judicat feriendum. Unde et spectat officium ferire, quem lex judicat feriendum. Unde et antiquitus illi, cujus manu judex innocens nocentem punit, cum gladius immineret, dicebatur: Obtempera legis arbitrio, vel legem imple, ut vel sic mansuetudo verborum puniendi rei tristitiam mitigaret. Cum ergo milites sint manus corporis publicae potestatis, illius principis manus sanguine plenae sunt, cujus offi
Abbreviated transcription (Latin):
calus cũ hominio l̃i aui ab omnib hominio suis exid̃
unocentiam. Cum ꝑiculo igitur innocentie nemo auꝙ̃
cebet adem nec abbati monach nec pat filiꝰ nec dño ser¬
uis uce marito uxor. Est e principis ꝓuide i puris ne
mles suus ꝑdat inmocentiam ꝓdefensione ier pubsi re
siuie q res publica salua ẽẽ ñ potest. Slus eñ ille prnceps
bonus ẽ ⁊ iudex incorruptꝰ cũ sña ex contemplatõe
assidua ꝓmago ẽ equitatis Est enim publice equitatis
uindex ⁊ equitatis seruus ⁊ ĩ eo ꝑsonã publica gͥit qd̾ oiũ
inurias et dampna corrigit ⁊ crummina omnia meclia
eqquitate punit. Euiꝰ officũ ẽ ilł qui nmiũ ꝑpsst̾ płimũ ꝓ¬
desie ⁊ aui noc̾e delid̾ant płimũ adu̾sari. uñ ⁊ i satra scuꝑ¬
tura columbe eladiꝰappropat᷑ quia sme felle rixat᷑ sine ira¬
auclia fit ⁊ cum diicat amaritueliiẽ nuliam recipit
Nam ut ait acero orator egregius sicut lex ꝑlequtur cul

Expanded text:
nio Dei, qui ab omnibus hominibus suis exigit innocentiam. Cum periculo ergo innocentiae nemo cuiquam debet fidem, nec abbati monachus, nec patri filius, domino servus, nec marito uxor. Est igitur principis providere in primis, ne miles suam perdat innocentiam pro defensione rei publice, sine qua res publica salua esse non potest. Solus enim ille princeps bonus est et iudex incorruptus cuius sententia ex contemplatione assidua, imago est equitatis. Est enim publice equitatis iudex et equitatis servus et in ea personam publicam gerit, quod omnium iniurias et damna corrigit et crimina omnia media equitate punit; cuius officium est, illis qui minimum rodesse, et qui nocere desiderant, plurimum adversari. Unde et in sacra Scriptura columbae gladius appellatur , quia sine felle rixatur, sine iracundia ferit; et cum dimicat, amaritudinem nullam recipit. Nam, ut ait Cicero orator egregius, « sicut lex persequitur culp
Abbreviated transcription (Latin):
quodqr ꝑpositum puncupxs suos. Romani lices imitentur camillos
⁊ m̾itum. sios autem habeamus ꝓpositi nõi puncipes: paulum anto¬
niun. hylaronem. macharium. Et ut ad scripturarum anstori
tatem redeam: nr̃ princeps helpas. nr̃ helyseus. nr̃i duces filii ꝓphaꝵ
tudines hominum ⁊ officia ⁊ salutatõnos ⁊ conuua. ułuti qͣsd̾ã
it uilis ⁊ uesꝑtinus cibus bolera ⁊ legumina int̾oum piscicłos
ꝓ sũmis ducas deliciis. Qui xp̃m desid̾at ⁊ illo pane uescitur
ã ciuerit magnoꝵe de quam p̃ciosis cibis st̃tus conficiat. Quicquid
post gulam ñ sentitur. idem t̾ sit ꝙ panis et legumina. Habes ad¬
u̾sum iouinianum libros: de contemptu uentris et guituris ple¬
uius disserentes. Semꝑ ĩ manu tua sacra sit lectõ. Ereciuent̾ oran
culos ⁊ gulosas ⁊ palpantes adulatores: quasi hostes fuge. Hu¬

Expanded text:
quodque propositum principes suos: Romani principes imitentur Camillos,et meritum. Nos autem habeamus propositi nostri principes, Paulum, Antonium, Hilarionem, Macharium. tatem redeam, noster princeps Helias, noster Helisaeus, nostri duces filii prophetudines hominum et officia et salutationes et conuiuia ueluti quasdam t uespertinus cibus holera et legumina interdumque pisciculos pro summis ducas deliciis. qui Christum desiderat et illo pane uescitur, non quaerit magnopere, quam de pretiosis cibis stercus conficiat. quicquid post gulam non sentitur, idem tibi sit, quod panis et legumina. habes aduersus Iouinianum libros de contemptu uentris et gutturis plenius disserentes. semper in manu tua sacra sit lectio, frequenter orandculos et gloriolas et palpantes adulatores quasi hostes fuge.
Abbreviated transcription (Latin):
Nolurespic̾e ad phałas ⁊ nomina uana catonum. Ego te maiu
muis ⁊ ĩ cute noui esse xͥanum. Grande ẽ ñ uideri: ⁊ nescio qͦmͦ
plus placẽt mundo qui xp̃o displicent.Nui. Qd̾ dicis uitanda

Expanded text:
noli aspicere ad phaleras et nomina uana Catonum. ego te, inquit, noli aspicere ad phaleras et nomina uana Catonum. ego te, inquit, intus et in cute noui. esse Christianum grande est, non uideri. et nescio quomodo plus placent mundo, quae Christo displicent. haec non
Abbreviated transcription (Latin):
contemptu monachus esse cepisti᷑ Soror p̾cipue mr̃onarum
declinet collo quia: ne int̾ siccas uestes ⁊ gẽmas circumsedentiũ
feminaꝵ se sordidatam aut soleat aut miret᷑ quia altum ꝓpositi
famosus tuorum aͦndam dispensator: alienam peccumam distri
machin̾is dolos. ⁊ serpentis astuciam ne aliorum supplant̾is insidiis
Quem sensĩs tibi aut semper aũ crebio demĩmis ioqiuentem ex¬
cepta esa ciue indifferent̃ omnibus patet: institorem potuis hẽto
quam monachum. Pret̾ uictum ⁊ uestitum ⁊ manifestas noc̃ia¬
tes nichil ciuquam tribuas ne filiorum panem ames comedãt
Uum xp̃i templum aĩa credentis est. Illam exoina: illam uesti
illi offer donaria: ĩ illa xp̃msuscipe. Que utilitas ꝑietes fulge̾
gẽmis. et xp̃m ĩ paupere fame mori. Iamñsunt tua aiue possides:¬
.i. ne nimodãto iudicio rem pauꝑum teibuas ñ paupibus et
secundum ecm̃ piudentissimi uiri lib̾alitate lib̾alitas ꝑeat

Expanded text:
contemptu monachus esse coepisti? soror praecipue tua matronarum declinet colloquia nec inter sericas uestes et gemmas circumsedentium feminarum se sordidatam aut doleat aut miretur, quia alterum propfamosus tuorum quondam dispensator alienam pecuniam distribmachineris dolos, et serpentis astutiam, ne aliorum supplanteris insidiis.quem senseris tibi aut semper aut crebro de nummis loquentem excepta elemosyna, quae indifferenter omnibus patet, institorem potius habeto quam monachum. praeter uictum et uestitum et manifestas necessitates nihil cuiquam tribuas, ne filiorum panem canes comedant. Uerum Christi templum anima credentis est: illam exorna, illam uesti, illi offer donaria, in illa Christum suscipe. quae utilitas parietes fulgere gemmis et Christum in paupere fame mori? iam non sunt tua, quae possidesest, ne inmoderato iudicio rem pauperum tribuas non pauperibus et secundum dictum prudentissimi uiri liberalitate liberalitas pereat.
Abbreviated transcription (Latin):
iͥmint intssctu. instrum̃ta sut̃ hec tam uiciorum qͣm uͥtutun
srendus est aũ nouicius sit habere corpꝰ suũ sicut egrum
cõmendatũ. cui etiam mnulta uolenti inutilia sũt negan¬
A unsia uͦ etiã uolenti ingerenda. Sic de eo agere quasi de nõ
lios eiꝰ aquo p̾cio magno ep̃ti sumꝰ. ut głificemus ⁊ portemus

Expanded text:
praeeminet intellectu, instrumenta sunt haec tam vitiorum quam virtutum. endus est sic habere corpus suum, sicut aegrotum commendatum, cui etiam multum volenti inutilia sunt neganda, utilia vero etiam nolenti ingerenda. Sic de eo agere, sicut de non suo, sed ejus a quo pretio magno empti sumus, ut glorificemus eum
Abbreviated transcription (Latin):
egiũ dist̾minant. Nam ⁊ qui aliquo tend̾it. si unam et¬
rectam tenu̾t uiam cito ꝑuenit quo tendit. ⁊ itin̾s et
laboris facit finern. si uero multas aggreditur uradi
eriat. nec laboris alic̃n finem facit. q error nõ ht finẽ. Si¬
gͦ ad sanitatẽ festinas uide ut nil uł modicũ de temetip̃o
agẽ p̾sumas. medico cõsulto. aquo si oꝑam medicantro
expectis necͤce est utułiis semꝑ tim̃ ei detegere nõ eru¬
bescas. Enbesce. s tũ reuela totum. nec abscondas. sũt
enĩ ⁊ͥ ꝯfitendo sicut fabulam en arrant pecc̃oꝵ suorum
qͣnto sanitati uidet᷑ ꝓpriqͥor tanto ab ea fit remotior

Expanded text:
sterminant. Nam et qui aliquo pergit, si unam certam tenuerit viam, cito perveniet quo tendit, et itineris, et laboris faciet finem. Si vero multas aggreditur vias, errat, nec laboris aliquando finem facit; quia error finem go ad sanitatem festinas, vide ut nil, vel modicum de temetipso agere praesumas medico inconsulto; a quo si operam medicantis exspectas, necesse est ut vulnus tuum semper ei detegere non erubescas. Erubesce, sed tamen revela totum, nec abscondas. Sunt enim qui confitendo quasi fabulam enarrant suorum quanto sanitati videtur esse propinquior, tanto ab ea fit remotior
Abbreviated transcription (Latin):
sua bene cõuenit. diues est. ⁊ qͥcunq bonam uolũtatẽ habri¬
eriti secum ht quicqͥd ei ad bñ uiuend̾ opus est. Quuis bo¬
ne uoluntati nõ semꝑ credi expedit s frenanda est. s regẽda.
⁊ maxiine ĩ inciprente. Regat scẽ obeĩe regula boniam uolũ¬
tatẽ. illa uͦ corpꝰ. Noceat ilid̾ posse consistere in loco. cellam pi¬
ti. secũꝙ morari. qd̾ in ꝑficiente bone ꝯpositõnis iniciũ est.
⁊ c̾tum bone spei argum̃tũ Impossibile enim est hoĩem fideliter
figere in uno aĩmũ suũ. qui nõ pͥus alicui loco ꝑseueranter
affixerit corpꝰ suũ. Nam qui egritudinẽ aninu inigiaudo de lo¬
coad locum effuge̾ nititur. sic est. sicut qui fugit uinbram: tor¬
poris sui. Seip̃m fugit. Se tp̃m circunfert. locum mutat
nõ aniiũ. sumd̾ ubiꝙ sȩ inuenit. nisi qd̾ det̾iorem facit
nũ mobilitas. Sicut lede̾ solet egrum qui cutũ feiendo¬

Expanded text:
voluntatem habuerit, secum habet quidquid ad bene vivendum ei opus est: quamvis bonae voluntati non semper credi expedit, sed frenanda est, sed regenda est, et maxime in incipiente. Regat sanctae obedientiae regula bonam voluntatem; illa vero corpus, et doceat illud posse consistere in loco, cellam pati, secumque morari: quod in proficiente bonae compositionis initium est, et certum bonae spei argumentum. Impossibile enim est hominem fideliter figere in uno animum suum, qui non prius alicui loco perseveranter affixerit corpus suum. Nam qui aegritudinem animi migrando de loco ad locum effugere nititur, sic est sicut qui fugit umbram corporis sui: seipsum fugit, seipsum circumfert: locum mutat, non animum. Eumdem ubique se invenit: nisi quod deteriorem facit ipsa mobilitas; sicut laedere solet aegrum
Abbreviated transcription (Latin):
Prinũ qͥdem extra totidianũ orationũ sacrificiũ uei ͭ ͫ
lectionis studiũ cotidiane cõscientie discutioni emendatõni
cõpositioni. pars sua diei neganda nõ est. deiide oꝑandum est
manib aliquid qd̃ iuiũgitur. nõ tam qd̾ aĩnũ delectando ad ho¬
ram detineat. qͣm qd̃ spũalib studiis dilectionem confirmet. et
nutriat. in quo remittatur ad horam aĩmus. nõ relaxetur. Sn
se facile animꝰ mox ut sibi ad se ip̃m redeund̾ uisum fue̾it. ex¬
pediat absꝙ cõtrou̾sia inherentis uoluntatis absq contagio
cõtracte delectatõnis. uł ⁊̃ memorie pmaginantis. Nemo siqͥd̾e
ad consciãm redire amat post actionem. quĩ ad agencdum ab
piscentiam suam inuenit ibi de ipã cõcupiscentia uł suaues
delectatõnes. uł graues corrosiones. Qui uͦ iam eam uicit.ꝙͣ¬
diu tñ ueri boni maior cõcupiscentia uł delectatio mentem
eiꝰ nõ optimierit. cum extosa quadam uoluntate gestorum

Expanded text:
m extra quotidianum orationum sacrificium, vel lectionis studium, quotidianae conscientiae discussioni, emendationi, morum compositioni pars sua diei neganda non est. Deinde operandum est aliquid manibus quod injungitur, non tam quod animum delectando ad horam detineat, quam quod spiritualibus studiis delectationem conservet et nutriat; in quo remittatur ad horam animus, non resolvatur: unde se facile mox, ut sibi ad seipsum redeundum esse visum fuerit, expediat, sine controversia inhibentis voluntatis, absque contagio contractae delectationis, vel memoriae imaginantis. Non ead eam redire amat post actionem, qui recta intentionepiscentiam suam, invenit ibi de ipsa concupiscentia sua vel suaves delectationes, vel graves corrosiones; et inde multdiu tamen veri boni major concupiscentia, vel major delectatio mentem ejus non obtinuerit, cum exosa quadam voluptate, gestorum,
Abbreviated transcription (Latin):
plina bone uoluntatis. nec eis lascuure uacat a pondere la¬
boris. ⁊ subacti ⁊ humiłiati in obsecͥum sp̃s docentur ei cõ¬
ꝑat cito ꝑmod̾ timoris ⁊ amoris quẽ h̃t ad dm̃ quẽcũꝙ ꝑ
didit au̾sa. ⁊ ubi ceꝑit sp̃s reformari ad ymagiuẽ condi¬
toris sui. mox reflorescens caro ex uoluntate sua incipit
reformari reformato spũi. Nam ⁊ contͣ sensum suũ incipit eã
p̾cedere rectorem suũ. Delectatõnes eñĩ nõ ꝑdimꝰ s mutamiꝰ¬
facillimũ qͥ ipe ⁊ delectabise esset adiuncto amoris dei condi
Rusticꝰ cduros ħt ueruos. fortes lacertos. Exc̾citatõ hoc fecit sine
eũ corpere mollestit. uoluntas facit usum usus ext̾citiũ. ex¬
titiũ uires ĩ omi labore subniiistiat. Aucdiat hoc animalis
hõ qui iam incipit corpꝰ suũ subdere spũi. ⁊ ad aptare semet¬

Expanded text:
plinam bonae voluntatis, nec lascivire eis vacat a pondere laboris, et subacti et humiliati in obsequium spiritus docentur conmoris et amoris quem habet ad Deum, quaecunque perdidit aversa: et ubi coeperit spiritus reformari ad imaginem conditoris sui, mox etiam reflorescens caro ex voluntate sua incipit conformari reformato spiritui. Nam et contra sensum suum incipit eam dit praecedere rectorem suum. Delectationes enim non perdimus, sed mutamFacillimum quippe et delectabile esset adjuncto amoris Dei condimRusticus duros habet nervos, fortes lacertos: exercitatio 211 hoc facit. Sine eum torpere; mollescit. Voluntas facit usum, usus exercitium, exercitium vires in omni labore subministrat. 24. Sed redeamushomo, qui jam incipit corpus suum subdere spiritui, et adaptare semet
Abbreviated transcription (Latin):
bie ꝓcedit iuicquis fors appiet uitioru m. solus ueru
uitatis notam iugerit corpori. et extior lups uaiti dou
⁊ dũs ꝓ ꝓpħam sanguiem ii pcco inorientiũm de nam
p̾latorum reqͥrendum esse iuiuetur. quomͦ ab̃es iniasu¬
id rep̾hendit. in qͦ se esse rep̾hensibilem conficlit. Si qulẽ
humanitas est omium niqͦ sibi quisꝙ iuclulget alis na
uehem̃ter urasci. dicam dicam p̾sumptionis dicai s uenuĩ
dicam. Quomͦ lux inuudi obtenebrata est. Q uomod les
t̾re iũfatuatũ est: Quoꝵ nob̾ uita uia uite debuit esb¬
duces cecorum. Quod enĩm ut cet̾a taceat specinen humil¬
tatis est cum tanta pompa ⁊ ecuitatu incedere. tantis hõĩ¬
nũ criuitorũ stipari obseqͥs. qͣtinus duobꝰ ep̃s umꝰ abis
sufficiat tałitudo. Mentior si nõ uieli asbatem hc̃. equos ⁊
eo ampliꝰ in suo lucere comitatu. Hicas siuideas tnͣsentĩs
nõ patres esse monasti̾orum. sed dnõs castelloriu. ñ qide

Expanded text:
procedit, quidquid 538 foris apparet vitiorum. Vanum cor vanitatis notam ingerit corpori; et exterior superfluitas per prophetam sanguinem in peccato morientium de manu pastorum requirendum esse minetur , quomodo abbates noser reprehendit, in quo se esse irreprehensibilem non confidit. Siquidem humanitatis est omnium, in quo sibi quisque indulget, aliis non vehementer irasci. Dicam, dicam; praesumtuosus dicar, sed verum dicam. Quomodo lux mundi obtenebrata est? quomodo sal terrae infatuatum est? Quorum nobis vita, via vitae debuit esduces caecorum. Quod enim ut caetera taceam specimen humilitatis est, cum tanta pompa et equitatu incedere, tantis hominum crinitorum stipari obsequiis; quatenus duobus episcopissufficiat? Mentior, si non vidi abbatem sexaginta equos, et eo amplius in suo ducere comitatu. Dicas, si videas eos transeuntes, non patres esse monasteriorum, sed dominos castellorum; non rectores
Abbreviated transcription (Latin):
deseitũ ubi nõ ualeant inueturi ncͣcia. Au nõ posset cal̃
uasculo ⁊ aqua manib mergi ⁊ uimiũ bibi.: du uoꝰ pos
ardens lucere luc̾ua nisi iituo qid̃ portas candelaba. et
hoc aureo uł argenteo. lu nõ posset dormiii nisi luꝑ us¬
onũ ⁊ iumentoꝵ. cur uł ad solacium malinodiscũ¬
ueuiam ad maiora seo ideo uisa minora qr usiatide
uutto oratoriorura ĩmensas altitudines eliplius
ĩ moderatas iongitucłines supuacuas la piiugau¬
tituclines. sumptuosas depolitiones. curio as doen diarẽ¬

Expanded text:
aleant inveniri necessaria. Annon posset eodem vasculo et aqua manibus vergi, et vinum bibi? Annon posset ardens lucere lucerna, nisi in tuo quod portas candelabro, et hoc aureo, vel argenteo? Annon posset dormiri, nisi super vaonum ac jumentorum, cur, vel ad solatium maliveniam ad majora, sed ideo visa minora, quia usitatiora. Omitto oratoriorum immensas altitudines, immoderatas longitudines, supervacuas latitudines, sumptuosas depolitiones, curiosas depi
Abbreviated transcription (Latin):
nõ qd̾ repellat Erigus. s quod suꝑbire repeslat. ñ deni
iusta reglam qd̾ uiliꝰ conparati potest. s quod uenustius ĩno
uaniꝰ ostentari. Heu me miseriua qͣlemtunꝙ monachũ. ꝰ
ad huc uiuo uidere ad id deuenĩte ordinem nr̃m. orainẽ scul
aͥ pͥmiꝰ fuit in eccłi̾a. ũto a quo cepit eccłia: Quo uliꝰ intetia
ihrłm mat̾ nrã. siue ob decorem castitatis. siue xot caritatis
ardorem. Cuiꝰ apłi insticutores. cuiꝰ hui qͦs pulus tam sepe
scõs applłat. inchoatores extiterunt. Siuidebatu ut scratũ¬
iat. Sane ubi tantũ qd̾ opis erat accipiebatur. ibi ꝓtuldubno
nichꝰ ociosum ad mitebatur. Q nͣto magis nicħ curiotũ en¬
solidorũ parabatur ad equitanclum: Non illic arbitror ual
de curatũ esse. de p̾cio. de colore. de cultu uestimentorum.

Expanded text:
od superbire compellat: non denique juxta Regulam, « quod vilius comparari potest » , sed quod venustius, imo vanius ostentari. Heu me miserum qualemcunque monachum! cur adhuc vivo videre ad id devenisse Ordinem nostrum, Ordinem scilicet qui primus fuit in Ecclesia, imo a quo coepit Ecclesia; quo nullus ialem mater nostra, sive ob decorem castitatis, sive propter charitatis ardorem; cujus Apostoli institutores, cujus hi, quos Paulus tam saepe sanctos appellat, inchoatores exstiterunt? Et quidem intidubio otiosum admittebatur: quanto magis nihil curiosusolidorum mula parabatur ad equitandum? de curatum fuisse de pretio, de colore, de cultu vestimentorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Dem sc̃s clum alpes ytalie conscend̾et. qͥbdam m̃cato¬
rib associatꝰ iudit int̾ alios quẽoam claudũ ⁊ sennẽ
qui torrentẽ tnͣsire ñ pot̾at de montib decurrẽtem.
Huiꝰ fascem uir sanctꝰ arripiens ꝓpriis hun̾us tũs¬
uice tnͣsposuit. Eoce nura uirtus caritatis q̃ scõ uus
tãtam uim contulit: ut quẽ tanta ieiunioꝵ in eclia fa
nobłis rusticũ etate ⁊ debłitate grauissimũ fasce pͥus tnͣs¬

Expanded text:
e cum Alpes Ytalie coscenderet quibusdam mercatoribus sociatus, uidit inter alios quendam claudum et senem qui torrentem transire non poterat de montibus decurrentem. Huius fascem uir sanctus arripiens propriis humeris tuice transposuit. Ecce mira uirtus caritatis que sancto uiro tantam uim contulit ut quem tanta ieiunorum inedia fatinobilis rusticum etate et debilitate grauissimum fasce prius trans
Abbreviated transcription (Latin):
ostendas uł de illorum numo qui uidentur dati ĩ
lucem gentium ñ magis de sublimi fumantem ꝙͣ
flamunautem. Et si lumẽ qd̾ in te ẽ inquit tenebre
sunt quante sunt tenebre: Iisi tu illos forte qd̃ ñ
queat. Memiu̾it tñ qui sibi usq huc forte ꝑuenisse
iudetur eundem exigi scĩtatis gratlum ⁊ ab ethinco
an ñ nulites suis iubentur contenti fore stipendiis
ut salui fiant. Mainũ uͦ eccl̃ie doctou si sit sicut un̾
militum aut c̾te qd̃ ad illorum impperium ppħ̃a lo¬
quitur. sicut ppłs ita ⁊ sac̃dos fu̾it. Quem item das nͥ
contentum necessariis contemptorem suꝑfluorum:
Lex est tamen p̾sixa ab apłis apłorum successoribus
uictum ⁊ uestitum hñtes inquiunt hus contenti si¬
mus. ubi forma ħ: In libris c̾mmus eã s ñ in uiris
ce. Nec ꝑfectionis hus gradus ꝑfectus carere ⁊ necessariis
paratus est at gratis istud. u̾tinam suꝑflus ponat᷑
modus utinã ñ cupianius in infinitum. sptimus¬

Expanded text:
ostendas vel de illorum numero, qui videntur dati in lucem gentium, non magis de sublimi fumantem, quam flammantem? Et si lumen quod in te est, inquit, tenebrae sunt, quantae sunt tenebrae? Nisi tu illos forte quod nontineat. Meminerit tamen, qui sibi usque huc forte pervenisse videtur, eumdem exigi sanctitatis gradum et ab ethnico. An non milites suis jubentur contenti forte stipendiis, ut salvi fiant? Magnum vero Ecclesiae doctori, si sit sicut unus militum: aut certe quod ad illorum improperium propheta loquitur sicut populus, ita et sacerdos fuerit! contentum necessariis, contemptorem superfluorum? Lex est tamen praefixa ab Apostolis Apostolorum successoribus: Victum et vestitum habentes, inquiunt, his contenti simus . Ubi forma haec? In libris cernimus eam, sed non in virisce. Nec perfectionis is gradus. Perfectus carere et necessariis paratus est. At gratis istud. Utinam superfluis ponatur modus! utinam non cupiamus in infinitum! Sed qu
Abbreviated transcription (Latin):
capies: uisi pulsau̾is ĩportune panẽ ñ accipies sacram̃ti: An
ñ ⁊ uidet᷑ esse uolentia cum caro uult esse ad̾ d̾s est. ⁊ illum¬
ocłos tuos pinge qm ocłus ñ uidit. Qualis erit illa glies cũ tͥ
maria mat̾ dñi chous occurret cemitata uirgineis: cum post
plexꝰ. Tunc ⁊ ip̃e sponsus occͣret: ⁊ dicet. Surge ꝓspera amica¬

Expanded text:
capies. Nisi pulsaveris importune, panem non accipies Sacramenti. AN NON TIBI VIDETUR VIOLENTIA, cum caro cupit esse quod Deus est: et illucor hominis ascendit. qualis erit illa dies, cum tibi Maria, mater domini, choris occurret comitata uirgineis, cum post plexus. Tunc et ipse sponsus occurret, et dicet: « Surge, veni
Abbreviated transcription (Latin):
famulos aut famulas hr̃e secum uolunt s licos hr̃e
si possunt cuua nolunt. Hũ sunt auorum thalamus
oi camisia delicatior alba. Ecce quomodo obscuratũ ẽ
disꝑsi sunt ĩ capite omniũ platearum quia dum ꝑ
uitam mundam ⁊ oratõẽm int̾ ẽẽ ĩ contemplatione
d̾i seuꝑ debuerant ꝑ uitam repbam foris passim uacãt
Ecriampene uulla est secularis uite actio auam sac̾¬
dres xp̃i ũ administrent nulła mundi negotia in
qubuis inmistri altaris ñ se occupent nulla rerum ĩꝑ¬
litas qua monathic̃ ordose ũ implicet. pene iuslla illece¬
bris uite blanlicies qua se castitas sanctimonalium
ñ maculet. Sanstuarii gͦ lapides disꝑsi sunt ĩ plate¬
is cum religiosi quiq lata mundi iti̾a sectantur. Et
ñ solum ĩ plateis s in captte omnium platearum
p̃lati subditos diligent̾ custodiant. subditi p̾latis be¬
ingne obecliant. deuoti sint senos laboriosi. uiuenes

Expanded text:
famulas aut famulos habere secum volunt, sed clericos habere famulas aut famulos habere secum volunt, sed clericos habere non possunt, quia nolunt. Hi sunt, quorum thalamus or; camisia delicatior alba. Ecce quomodo obscuratum est in capite omnium platearum, qui dum per vitam et orationem intus esse in contemplatione Dei semper debuerant, per vitam reprobam foris passim vacant. Ecce jam pene nulla est saecularis vitae actio, quam sacerdotes Christi non administrent; nulla mundi negotia, in quibus ministri altaris se non occupent; nulla rerum improbitas, qua monachicus ordo se non implicet; pene nulla illecebrae vitae blandities, qua se castitas sanctimonialium non commaculet. Sanctuarii ergo lapides dispersi sunt in plateis, cum religiosi quique lata mundi itinera sectantur. Et non solum in plateis, sed in capite omnium platearum praelati subditos diligenter custodiant, subditi praelatis benigne obediant, devoti sint senes, laboriosi juvenes,
Abbreviated transcription (Latin):
scedo iȩitur ad altare uanus curiosus uoluptas
suboitus: Sunt ⁊̃ multi alii ĩ scło aui ñ tantius
uani curiosi ⁊ uoluptuosi s etiam cum ambitione
cum deuocione accedunt ad mensam xp̃i aui ⁊̃ ñ ail¬
bent nul sc alicuud iecertutos sparent. Acesdit a d. ͥ
pus ⁊ pullites crucifigentes. Accedunt ⁊ cotilie ad cor¬
qui xĩi religiosi. accedunt ⁊ ꝑu̾si sacerdotes quiea que
osa uitilrao ensam xp̃i offeriuit ĩ mensa diabo¬
S ira est alea fati. In ilsa deum inuocant in ista ꝑiurãt
o rouum orationiuacant s lusibus exultant. legemd̃ĩ
unt nec eliscient uatãtes ocio cõmessationibus et
euetatibus student t̾renis inhiant t̾rena sapiunt.
asioui in platersĩ eccłia rari. Tareli ad inuestigandam
allim pccous parati ad incimrenda uestigia sepous
uelaciores ad congregandos canes cuiam adconuocando
paupes libentius porrigunt panem cani quam pauꝑl
olures seruiunt eis ad mensam ad missam nuillus

Expanded text:
cedo igitur ad altare vanus, curiosus, voluptati subditus. Sunt etiam multi alii in saeculo, qui non tantum vani, curiosi et voluptuosi, sed etiam cum ambitione, non cum devotione accedunt ad mensam Christi, quieipsos aliquid accepturos sperarent. Accessit ad Jesum  milites crucifigentes . Accedunt quotidie ad corpus Christi religiosi, accedunt et perversi sacerdotes, qui ea, quae offeruntur ad mensam Christi, offerunt in mensa diaboli. Ipsa est alea fati, in illa Deum invocant, in ista perjurant, non enim orationi vacant, sed lusibus exsultant, legem Dei nec sciunt, nec discunt, vacantes otio, comessationibus et ebrietatibus student, terrenis inhiant, terrena sapiunt; assidui in plateis, in ecclesia rari, tardi ad investigandam culpam peccatoris, parati ad inquirenda vestigia leporis, velociores ad congregandos canes, quam ad convocandos pauperes; libentius porrigunt panem cani, quam pauperi; plures serviunt eis ad mensam, ad missam nullus;
Abbreviated transcription (Latin):
Nc̃ nicħ nͥ ordĩs statuta ꝑstpũt ñc nich nͥ fabulas audires.
Nunc albas nunc nigras. nunc metlio colore colora¬
tat delestantur habere cappas. Nunc uilis placet ħitꝰ
ninc mediocris. nunc suꝑluus. Nunc dant illis oła
pastum acuia pitum nunc uͦ exciuisitis ferculis nũ
diu̾sis poculis utiuitur nunc laborant nunc labor clis¬
plicet amant subesse ut possint p̾esse. Hec est inecuia¬

Expanded text:
nc nihil nisi ordinis statuta perstrepunt, nunc nihil nisi fabulas audire volunt. nc nihil nisi ordinis statuta perstrepunt, nunc nihil nisi fabulas audire volunt. Nunc albas, nunc nigras, nunc medio colore coloratas delectantur habere cappas, nunc vilis placet habitus, nunc mediocris, nunc superfluus. Nunc dant illis olera pastum, aqua potum, nunc vero exquisitis ferculis, nunc diversis poculis utuntur. Nunc laborant, nunc labor displicet. Amant subesse. ut possint praeesse, honores fu
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ hec .iiii. uirtutum munimina constitutꝰ
Non enim ad carnis uoluptatem ñ ad mundi ua¬
uitatem ñ ad odium ꝓximi ñ ad contemptũ tłi p̃
columpnarum disponintur. Ex contemptu et¬
enim sui xii columpnarum ordo ꝓcedit. scilicet
humiliatõ cordis ⁊ affuctio carnis. sermo humilis
abiectie uestis. abus tenuis ponclus iaboris amor
subiectionis. contemptus honoris laudem fugere
que mens cogita manus oꝑantur. Sio salomon ĩ
templo celaturas ꝓminentes fecisse legitur. Pro¬
minent celature dum mentis cogiteitõnes ext̾ius
apparent ĩ exemplo ⁊ oꝑatione. S quomodo polum¬
tur cñ tribulationis adu̾sitate feriuntur. Qd̃ po¬
quidam qui minc affuctione carit macerantur.
nuine ad carnis uoluptatem reu̾tuntur. Sepe ingi¬
lant aliis dormientibus s sepius douniunt alus ui¬
eilantibus. Nunc humlici nimc sicblima. nunc blã¬
da nuncasꝑa locuintur. nunc de fc̃ĩbꝰ ñc de ꝑentibꝰ głant᷑¬

Expanded text:
inter haec quatuor virtutum munimina manet constitutus. Non enim ad carnis voluptatem, non ad mundi vanitatem, non ad odium proximi, non ad contemptum Dei. columnarum disponuntur. Ex contemptu etenim sui duodecim columnarum ordo procedit, scilicet humiliatio cordis, et afflictio carnis, sermo humilis, abjectio vestis, cibus tenuis, pondus laboris, amor subjectionis, contemptus honoris, laudem fugere, quae mens cogitat, manus operatur. Sic Salomon in templo caelaturas prominentes fecisse legitur . Prominent caelaturae, dum mentis cogitationes exterius apparent in exemplo et operatione. Sed quomodo poliuntur? Quando tribulationis adversitate feriuntur. Quod poquidam, qui nunc afflictione carnis macerantur, nunc ad carnis voluptatem revertuntur, saepe vigilant aliis dormientibus, sed saepius dormiunt aliis vigilantibus. Nunc humilia, nunc sublimia, nunc blanda, nunc aspera loquuntur, nunc de fratribus, nunc de parentibus g
Abbreviated transcription (Latin):
mme claustrum comtemplatio dicitur ĩ cuiꝰ si¬
Qnu dum se recipit animus sola celestia meclita¬
tur separatur a t̾renis a turba cogitatõnum dulces
huiꝰ claustri ambitus uirtutum columpnus decorat᷑
iustentatur patĩe basibus ad reguiam iusticie qua.¬
natir uirtutum coadiacentibus officinis munit᷑
nuo boni oꝑis claustri septa formsecus ambiunt᷑
ue clauso silentii ostio uage mentis gressus cohibẽt

Expanded text:
mae claustrum contemplatio dicitur, in cujus sinum dum se recipit animus, sola coelestia meditatur, separatur a terrenis, a turba cogitationum carnalius claustri ambitus, virtutum columnis decoratur, sustentatur patientiae basibus, ac regula justitiae quadratur, virtutum coadjacentibus officinis munitur, muro boni operis, claustri septa forinsecus ambiuntur, quae clauso silentii ostio vagae mentis gressum prohibent.
Abbreviated transcription (Latin):
enea argentea ⁊ aurea fortitudo ĩ opere claritas ĩ ser¬
mone fulgor in mente. Qui ĩ hus tribus patĩam seruat
quasi basis aurea uircutum structuram armit᷑ portat
lignea comburitur lapidea gelu frangitur pictauͦ
uichil portat s ab alio sustentatur Hec est patĩa¬

Expanded text:
em tenet: fortitudo in opere, claritas in sermone, fulgor in mente. Qui in his tribus patientiam servat, quasi basis auream virtutum structuram firmiter portatlignea comburitur, lapidea gelu frangitur. Picta vero nihil portat, sed ab alio sustentatur. Haec i
Abbreviated transcription (Latin):
Hic cassianꝰ olim ex nobłi gen̾e in alexandria urbe na
mens qui successerat iuliano a postate elegit eũ cũ clamã¬
te ppło in ortensi ur̃be ep̃m S cũ eam aliqͣmdiũ in om̃i
prosꝑante deo usꝙ ad massiliam nauigauit. ⁊ inde seui¬
ente h̾eticoꝵ ⁊ paganoꝵ ꝑsecutõne augusticdunũ ꝑue¬
nit a scõ simplicio ep̃o gratant̾ exceptus ad petitionẽ ip̃i¬
us simplicii cum eo ꝑtͥenniũ mansit. Quarto anno sc̃s
simpliciꝰ migͣuit ad clñm ⁊ om̃is clerꝰ ⁊ ppłs cassianum

Expanded text:
i Cassianus episcopus ex nobili genere in Alexandria urbe natmens qui successerat Iuliano apostate elegit eum conclamante populo in Hortensi urbe episcopum. Sed cum eam aliquamdiu in omni properante deo usque ad Massiliam nauigauit et inde seuiente hereticorum et paganorum persecutione Augustodunum peruenit et a sancto Simplicio episcopo gratanter exceptus ad petitionem ipsius Simplicii cum eo per triennium mansit. Quarto anno sanctus Simplicius migrauit ad dominum et omnis clerus et populus Cassianum
Abbreviated transcription (Latin):
flectere. contimio eum ludibrio et confusione hab̾ndum. Sed
⁊ ip̃e uir sauctus intelligens ouilleraaum sib⁊ ex d̃irecto obni¬
ti. alicqͥutiens eum reciproco sermonis extursu ita sius ĩtri¬
tauit. et illa queauit obiectionib. ut om̃ib manifestum ei¬
eret. quod nõ solum ꝓprus uteretur uiribris et disertitudli¬
ne. uerum quod insuꝑabilis esset ingenũ: et eloquente.
Cumꝙ tam in expositõne cause sue Catalit

Expanded text:
flectere, continuo eum ludibrio et confusioni habendum. Sed flectere, continuo eum ludibrio et confusioni habendum. Sed et ipse sanctus intelligens Guillelmum sibi ex directo obniti, aliquoties eum reciproco sermonis excursu ita suis intricavit et illaqueavit objectionibus, ut omnibus manifestum fieret, quod non solum propriis uteretur viribus et disertitudine, verum etiam, quod insuperabilis esset ingenii et eloquentiae. Cumque tam in expositione causae suae,
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudines ille legerentur. ꝙ qui legebat ꝓͥmum pro¬
tionem plenius elucidare & detegere: ostendens ꝙ conũi¬
cens ex decretis. et legibris. in quib et inqͣntis quod ꝓmĩ¬
tiatum fuerat. scõrum patrum canorub obiuaret. qntũq
discrimen eccłie dei immineret. si rex qd̾ iitendebat obti¬
neret. Similr q ad singulas capitulas cłuo papa eum lib̾nt̾
auliente. et assertiones eius diligenter ꝑ singula notan¬
te. Cardinales tamen. qui agere accepta pecunua paitem eius
sbuebant. multam uexatõnem beato uuo in sua causa presti
re satagens. ad singula insurgebat. seq ei obiciebat. inulta ꝓpo¬
nens et multa inquirens que uir uenerabilis uelut fila arene¬
arum sine difficultate et hesitatõne. uł soluelat uł cq uncetat
Putabat enim idem guillermꝰ quod arthiep̃t oratõne uteretur
aliena. ⁊ nõ ꝓpria. et si posset eum atramite sui sermonis de¬

Expanded text:
consuedines illae legerentur, et qui legebat primum proconsuedines illae legerentur, et qui legebat primum protionem plenius elucidare et detegere; ostendens et convincens ex decretis et legibus, in quibus et quantis quod pronuntiatum fuerat, sanctorum Patrum canonibus obviaret, quantumque discrimen Ecclesiae Dei immineret, si rex quod intendebat obtineret. Similiter fecit ad singula capitula domino papa eum libenter audiente et assertiones ejus diligenter per singula notante. Cardinales tamen, qui accepta a rege pecunia partes ejus fovebant, multam vexationem beato viro in sua causa praestire satagens, ad singula insurgebat; seque ei objiciebat multa proponens, et multa inquirens, quae vir venerabilis sicut fila aranearum sine diffiPutabat enim idem Guillelmus, quod archiepiscopus oratione uteretur aliena, et non propria; et quia, si posset eum a tramite sui sermonis de
Abbreviated transcription (Latin):
acum exulauit. Et post apul scãm colunbam in sumptibꝰ
alexandrum. afferens secum consuerudines regis anglie
scriptas: ꝓpter quaͥs exulabat. eas ꝙ teneas in manib tar¬
tam explicatam et expansam ante pedes eius posuit dicẽs.
Ecce pater. sacre ĩmo sacrilege consuetudines regis ãglie
canonibꝰ et decretis. et eriam ip̃orum t̾renorum p̾ncipum¬
legibꝰ aduerse. pro quibꝰ exilium cogimur sustinere. Ut eas
sancte pat̾nitati uestre ostenderemꝰ. ꝙ consilium suꝑ hiis
haberemꝰ: aduenimus. Iubeat igitur si placet scĩtas uestͣ
eas legi & audiri. Quisqͥs enim ista audierit. mirum est
si non tinniant ambe aures eius auclientes a xpĩanis cõ¬
tra legem xp̃ianitatis agi. et dampnatis scõrum patrum
uen̾andis
in stitutis. nonas mauditas tyrannorum ueterum p̾sũp¬
tas abusiones in eccsĩa introduci. Hec cum flexis genibus
dixisset. iubente pͣp surrexit. setit ꝙ in medio curcũ stante
eum turba cłicorum suorum. Cumꝙ ad p̾ceptum dñi ppe

Expanded text:
acum deguit et post apud Sanctam Columbam in suptibus Alexandrum III, afferens secum consuetudines regis Angliae scriptas, propter quas exsulabat. Eas igitur tenens in manibus chartam explicatam et expansam ante pedes ejus posuit, dicens: « Ecce, pater, sacrae, imo sacrilegae consuetudines regis Angliae; canonibus et decretis, et etiam ipsorum terrenorum plegibus adversae, pro quibus exsilium sustinere cogimur; ut eas sanctae paternitati tuae ostenderemus et consilium super eis haberemus, advenimus: Jubeat igitur, si placet, sanctitas tua eas legi et audiri. Quisquis enim ista audierit, mirum est si non tinniant ambae aures ejus, audiens a Christianis contra legem Christianitatis agi et damnatis sanctorum Patrum venerandis institutis novas et inauditas veterum tyrannorum praesumptas abusiones in Ecclesiam Dei introduci. » Haec cum genibus flexis dixisset, jubente apostolico surrexit et stetit in medio circumstante eum turba clericorum suorum. Cumque ad praeceptum domini papae
Abbreviated transcription (Latin):
repleuerat ut in omnibus opera creatons
miranda ꝯsiderant: maxima etiam erga aiitas
affluerat pietatis teneritucline creaturas. intrr
alias tumen ilłas precipue diligebat. quasurlł
ta ouiculas simplicioris ⁊ mansuetioris nanius
uidebat quarum etiam nominibus cristuan
ob aliquam similitudinem figurari in sappni¬
ris audierat.Ram tempore quodam porins¬
chiam auchone cuni fiatre paulo quem ibidemmi¬
iistrum ꝯstituerat trausiens quendam hprmiun
⁊ caprarum uidit in pascuis non modicum ꝑree
ad cuius intuitum grauiter ingemisons diat
ad fratiem. None uides hanc soia ouinan ut¬

Expanded text:
repleverat, ut in omnibus opera Creatoris miranda considerans, maxima etiam erga cunctas afflueret pietatis teneritudine creaturas. Inter alias tamen illas praecipue diligebat, quas, ut puta oviculas, simplicioris et mansuetioris naturae videbat, quarum etiam nominibus Christum ob aliquam similitudinem figurari in Scripturis audierat. Nam tempore quodam per Marchiam Anconae cum fratre Paulo, quem ibidem ministrum constituerat, transiens, quemdam hircorum et caprarum vidit in pascuis non modicum gregem, Ad cuius intuitum graviter ingemiscens, dixit ad fratrem: "Nonne vides hanc solam ovicu
Abbreviated transcription (Latin):
uir: s date locũ ire .s. aliene. Hoc ẽ ñ sint corda uĩa sic ĩpacĩe
ao pusillamimitatis angustiis coartata ut uiolentas ⁊ motõ¬
tõis ꝓcellas cum irruerint sustin̾e ũ possint. s dilatamini ĩ
cordibus ur̃is suscipientes adũsos iracundie fluctus ĩ illis ex¬
inuens ur̃a amplitudine longaminitatis ac pacĩe clilatata ha¬
beat consiliorum salutares recensus: ĩ qiuib receptus qͦdam¬
mͦ acq diffusus tet̾bmus iracunie fumus ꝓtinus euauescat
uł ita c̾te intelligendum ẽ. Damus locum ire quociens ꝯiuo¬
tõni alsius humili atq tranquilla mente succumbimus ⁊
quodam mͦ dignos nos cualib iniurta ꝓfitentes ĩpatĩe seui¬
entis obseciumur. C et̾um hii qui ita sensum apłice ꝑfec¬
tõius ilmant ut locum ire illos dare existiment qui ab iras¬
cente discedunt: uidentur mͥ dissentõnũ fomitem ñ abscidẽ¬

Expanded text:
is, sed date locum irae, hoc est, non sint corda vestra sic impatientiae ac pusillanimitatis angustiis coarctata, ut violentam commotionis procellam cum irruerit sustinere non possint, sed dilatamini in cordibus vestris suscipientes adversos iracundiae fluctus in illis, exestra amplitudine longanimitatis ac patientiae dilatata, habeat in se consiliorum salutares recessus, in quibus receptus quodammodo atque diffusus teterrimus iracundiae fumus protinus evanescat. Vel certe ita intelligendum est: Damus locum irae, quotiens commotioni alterius humili atque tranquilla mente subcumbimus et quodammodo dignos nos qualibet iniuria profitentes inpatientiae saeuientis obsequimur. ceterum hi qui ita sensum apostolicae perfectionis inclinant, ut locum irae illos dare existiment qui ab irascente discedunt, uidentur mihi dissensionum fomitem non abscide