comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ quib in illis tipus ꝓcesserit crederemꝰ. In¬
tetrogauerunt autem illum dicentes. Precep¬
tor quando hȩc erunt. et quod signum cum
fieti incipient. quia laudantib quib dam
cdificationes templi. dñs palam responderat
hec omia fors destruenda: discipuli secreto¬
eo sedente suꝑ montem oluicti. sicut mathe̾
marchusꝙ testantur: demptis et signa p̾¬
dicte destructionis int̾rogant. Qui dixit
Uiãete ne seducamim. Multi enim uenient
ui nomine meo dicentes quia ego sum. et
tempris appropinquatt. nolite gͦ ire p̾t
illos. Multi immuiente ihecosolinoꝵ ex¬
cidio pͥncipes extitẽre. qui se ee̾ xp̃os. tem¬
pusꝙ lib̃tatis iam iamq appropinquati
teferrent. Multi in eccłia ipsis etiam tempo¬
rib apłorum heresiarcheas ꝓdiete. qui inter
alia plurima u̾itati contraria diem dñi
tessalonicenses damnat. Multi in nomine xͥ
gus. cui sicut in actib apłoꝵ legimus aus-¬

Expanded text:
pro quibus in illis typus praecesserit, crederemus. Inpro quibus in illis typus praecesserit, crederemus. Interrogaverunt autem illum, dicentes: Praeceptor, quando haec erunt? Et quod signum cum fieri incipient? Quia laudantibus quibusdam aedificationes templi Dominus palam responderat haec omnia fore destruenda, discipuli secreto sedente eo super montem Oliveti, sicut Matthaeus Marcusque testantur, tempus et signa praedictae destructionis interrogant. Qui dixit: Videte, ne seducamini. Multi enim venient in nomine meo dicentes, Quia ego sum et empus appropinquavit. Nolite ergo ire post illos. Multi imminente Jerosolymorum excidio, principes exstitere, qui se esse christos, tempusque libertatis jamjamque appropinquare referrent. Multi in Eccribus apostolorum haeresiarchae prodiere, qui, inter alia plurima, veritati contraria, diem Domi Epistola ad Thessalonicenses damnat. Multi in nomine Chrgus: cui, sicut in Actibus apostolorum legimus, aus
Abbreviated transcription (Latin):
celestis appatuit. et in templo illo non re¬
mansit lapis suꝑ lapidem. Erat prius pon¬
tifex sanguine tauror & hircoꝵ purificans
ppłm. s ec quo uenit uerus pontifex qͥ san¬
guine suo purificatet credentes. nusquam ẽ
ille pontifex prior. nec ullus ei telictus est
locus. Altare fuit prius uͥ sactificia celebrant᷑.
s ut uenit uerus agnus qui se ipsum obtulit
hostiam deo. cuncta illa uelut ꝓ tempore
posita cessauerunt. Propterea sane diuma
dispensatio ꝓctirauit: ut ciuitas ipsa. et tẽ¬
plum. et omnia illa pariter subuerterentur.
ne quis forte adhuc pariuilus et lactans in
fide si iuderit illa constare: dum sacrificioꝵ
titum. dum ministerioꝵ ordinem attonitus
stuperet: ipso diuersarum formarum raꝑe¬
tur intuctu. S ꝓtudens ds̃ infirmitati ur̃e.
et uolens multiplicati eccłiam suam. omĩa
illa subũti fecit. et penitus auferri: ut sine
ulla cunctatione illis cessantib bȩc ẽe uera

Expanded text:
coelestis apparuit, et in templo illo non recoelestis apparuit, et in templo illo non remansit lapis super lapidem. Erat prius pontifex, sanguine taurorum et hircorum purificans populum; sed ex quo venit verus Pontifex, qui sanguine suo purificaret credentes , nusquam est ille pontifex prior, nec ullus ei relictus est locus. Altare fuit prius, et sacrificia celebrabantur; sed ut venit verus agnus qui seipsum obtulit hostiam Deo , cuncta illa velut pro tempore posita cessaverunt. Propterea sane divina dispensatio procuravit ut et civitas ipsa, et templum, et omnia illa pariter subverterentur, ne qui forte adhuc parvulus et lactens in fide, si viderit illa constare, dum sacrificiorum ritum, dum ministeriorum ordinem attonitus stupet, ipso diversarum formarum raperetur intuitu. Sed providens Deus infirmitati nostrae, et volens multiplicari Ecclesiam suam, omnia illa subverti fecit, et penitus auferri, ut sine ulla cunctatione illis cessantibus, haec esse vera,
Abbreviated transcription (Latin):
abluendis hostiis parati quo deniq in nume
ta uasoꝵ electionis milia. ad montem templi
deferantur. Soluitur argillosa terra. que in
campestri regione duitius hec occulta tege¬
bat: hoc ẽ imminente p̃conio domunce pas¬
sionis ꝑ quam recondita dudum littere ue¬
lamento eccłie sacramenta patescerent. La¬
bi paulatim. et destrui iam incipit illa ce¬
lestium occultatrix umbra secretoꝵ: rẽcte
urde post oblationem uidue pauꝑis id est
eccłie fidem. dñi ore laudatam. euangelista
secutus adiunxit. Et quibdam dicentib de
templo. quod lapidib bonis et dotus ẽet¬
exornatum: dixit. Hȩc quȩ uidetis. uenient
dies in quib non relinquettt lapis suꝑ lapi¬
dem qui non destruatur. Erat namq priꝰ
illa ierłm urbs illa magna regalis: ubi
templum famosissimum deo fuerat tx¬
tructum. Post ea nͦ quam tienit ille qui erat
uertim templum dĩ et celestis iecłm. cepit
aꝑire nusteria: deleta ẽ illa terrena ubi

Expanded text:
abluendis hostiis parati quo innumera deniquabluendis hostiis parati quo innumera denique vasorum electionis millia ad montem templi deferantur, solvitur argillosa terra, quae in campestri regione diutius haec occulta tegebat. Hoc est, imminente praeconio dominicae passionis, per quam recondita dudum litterae velamento Ecclesiae sacramenta patescerent, labat paulatim, et destrui jam incipit illa coelestium occultatrix umbra secretorum. Unde recte post oblationem viduae pauperis, id est, Ecclesiae fidem Domini ore laudatam, Evangelista secutus adjunxit: Et quibusdam dicentibus de templo quod lapidibus bonis et donis exornatum esset dixit: Haec quae videtis, venient dies, in quibus non relinquetur lapis super lapidem, qui non destruatur. Erat namque prius Jerusalem urbs illa magna regalis, ubi templum famosissimum Deo fuerat exstructum. Postea vero quam venit ille qui erat verum templum Dei, et coelestis Jerusalem coepit aperire mysteria, deleta est illa terrena ubi
Abbreviated transcription (Latin):
in argillosa terra. Qiti enun omnia uasa non
ductili s fũsili oꝑe fecit: pruis nimitum ad
similttudinem cuiꝰq uasis figmentum luti
formabat. necessarium quidem. donec opus
uasis expleretur. Uetum postea non modo
nullis usib aptum. s etiam ut ꝑfecto uasis
appareret absq ulla dubietate erat frangen¬
dum. Quasi gͦ forma de argilla. cerimonie
legales antececlunt: ut dona u̾itatis cuan¬
gelice. quasi uasa de aurichalco succedant
composita ꝓ tempore. Testa uilis atteratur.
ut fulgor ornamenti ꝑmansibilis qui late¬
bat ostendebatur. Cinis uitule qui inquina¬
tos sc̃ificabat tollatur. et cruxxp̃i quȩ mun¬
dum redimat ptedicetur. et incumbente tẽ¬
pore quo mare eneum cuiꝰ unda uiuificatrice
cuncti eccłiam intraturi baptizentur. quo co¬
lumne legis gemine que lilia ꝓ capite gestan¬
tes. xp̃o deuotatum ianuam huic inde fir¬
ment ouium. quo bisquim luteres oꝑum nr̃oꝵ

Expanded text:
in argillosa terra. Qui enim omnia sua vasa non in argillosa terra. Qui enim omnia sua vasa non ductili, sed fusili opere fecit, prius nimirum ad similitudinem cujusque vasis figmentum luti formabat, necessarium quidem, donec opus vasis expleretur: verum postea non modo nullis usibus aptum, sed etiam ut profectio vasis appareret, absque ulla dubietate frangendum. Quasi ergo forma de argilla caeremoniae legales antecedunt, ut dona veritatis evangelicae quasi vasa de aurichalco succedant. Composita pro tempore testa vilis atteratur, ut fulgor ornamenti permansibilis qui latebat ostendatur. Cinis vitulae qui inquinatos sanctificabat tollatur, et crux dum redimat, praedicetur. Incumbente tempore, quo mare aeneum, cujus unda vivificatrice cuncti Ecclesiam intraturi baptizentur, quo columnae legis geminae, quae lilia pro capite gestantes, Christo devotarum januam hinc inde firment ovium, quo bis quini lateres operum nostrorum
Abbreviated transcription (Latin):
peccatori. Et alibi. fortitudinem meam ad te
custodiam. quia ds̃ susceptor m̃s es. ds̃ m̃s mi¬
um sapientissimus tex salomoi
in figura xp̃i et eccłie templum
dño conderet: hoc quoq inter
cetera non in decentib figtta¬
tum premonebat exemplis. quod aduenien¬
te tandem et apparente terum illarum que
tunc umbratice signabantur u̾itate ac luce
mox omnis illa umbratilis ut ita dicam &
unaginaria compositio tiporum e̾ẽt penitus
auferenda. Post factam namq: de lapide. lig¬
no. et auro in comparandi oꝑis domum: mi¬
sit et in figuram credituri de gentib ppłi.
dubium quin illius qui supra duosnũmos
in garo filacium mittendo plus omnib mi¬
sisse laudatur. De tribu inquit neptalim.
patre tirio artificem erarium. et plenum
sapientia et intelligentia et doctrina. Oĩa
autem uasa que fecit hyram regi salomo¬
ni in domo domini: de aurichalco erant.
In campestri regione iordanis fudit ea rex:

Expanded text:
peccatori . Et alibi: Fortitudinem meam ad te peccatori . Et alibi: Fortitudinem meam ad te custodiam, quia tu Deus susceptor meus es, Deus mCum sapientissimus regum Salomon, in figuram Christi et Ecclesiae templum Domino conderet, hoc quoque inter caetera non indecentibus figurarum praemonebat exemplis, quod adveniente tandem, et apparente rerum illarum, quae tunc umbratice signabantur veritate ac luce, mox omnis illa umbratilis, ut ita dicam, et imaginaria compositio typorum esset penitus auferenda. Post factam namque de lapide, ligno, et auro incomparandi operis domum, misit, et, in figuram credituri de gentibus populduae ; haud dubium quin illius, quae supra duos nummos in gazophylacium mittendo, plus omnibus misisse laudatur. De tribu, inquit, Nephtalim, patre Tyrio, artificem aerarium, et plenum sapientia, et intelligentia, et doctrina . Omnia autem vasa quae fecit Hiram regi Salomoni in domo Domini, de aurichalco erant. In campestri regione Jordanis fudit ea rex,
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam mundi diuitias abiecit. Uidua
uero. quia uir eius ꝑ ea mortem ꝑtulit. et nc̃
in celi penetralib ab etus oculis occultus: qͣi
in parte alterius regionis uiuit. Hec in garo¬
filacium eta minuta duo mitit. quia in
conspectu diuine maiestatis quia nr̃i oꝑis
oblationes quasi certo munere conscripta
et consignata seruantur: Siue dilectionem
dei et ꝓximi seu fidei orationisꝙ sua munera
defert: que considetata ꝓprie fragilitatis mi¬
nitta. s merito pie deuotionis accepta. cunc
hi ex abundantia sibi miserunt in munera
dei. bec autem ex eo qd̾ deest illi omnem uic¬
tum suum quem habuit misit. Ex abuindan¬
tia sibi iudeus mittit in muneta. qui de uis¬
ticia sua presumenis hec apud se orat. Ds̃ grãs
ago tibi. quia non sum sicut ceteri hominũ
raptores. inuisti. et cetera. Omnem autem
uictum suum eccłia in dĩ munera mittit:
que omne quod uiuit non sui meriti s dĩ ẽe
muneris intelligit dicens. Ds̃ ꝓpituis esto mͥ

Expanded text:
ndi divitias abjecit. Vidua vero, quia vir ejus pro ea mortem pertulit, et nunc in coeli penetralibus ab ejus oculis occultus, quasi in parte alterius regionis vivit. Haec in gazophylacium aera minuta duo mittit, quia in conspectum divinae Majestatis, qua nostri operis oblationes quasi certo numero conscripta et consignata servantur, sive dilectionem Dei et proximi, seu fidei orationisque suae munera defert, quae consideratu propriae fragilitatis minuta, sed merito piae devotionis accepta, cuncthi ex abundantia sibi miserunt in munera Dei. Haec autem ex eo quod deest illi, omnem victum suum quem habuit misit. Ex abundantia sibi Judaeus mittit in munera Dei, qui de justitia sua praesumens, haec apud se orat: Deus gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti, etc. . Omnem autem victum suum Ecclesia in Dei munera mittit, quae omne quod vivit, non sui meriti, sed Dei esse muneris intelligit, dicens: Deus, propitius esto mihi
Abbreviated transcription (Latin):
tacentib lapides et saxa. regem qui uenit
in nomine domini magno clamore cane¬
bant: emisit enum sp̃m. et ecce terra mota
est. & petre scisse sunt et monumenta aꝑta
sunt. Quemq homines. uel timore ut ꝑfi¬
dia confiteri trepidabant: hunc durissima
ctiam elementa dm̃ mundi. ac dm̃ aꝑto ore
predicant. uetum altiori misterio. gentitm
nationes incredulas: aliquando ac duri¬
cordes lapidum nomine demonstrat. quib
ablato corde lapideo. dedit cor carneum. hoc
est sensibile & humanum. quo dm̃ creatorem¬
q suum eredere. laudare & cernere possent.
Et si ergo turbe tacuerint hominum. lapi¬
des clamabunt. quia cecitas ex parte conti¬
git in ifrł: donec plenitudo gentim intra¬
ret et sic omns isrł saluis fieret. Et ut ap¬
propinquauit uidens cuitatem fleuit su¬
ꝑ illam: dicens. quia si cognouisses et tu.
Quod flente dño illa ierosolimorum subuet¬
sio describatur que a uespasiano. et tito. to¬

Expanded text:
tacentibus, lapides et saxa Regem qui venit tacentibus, lapides et saxa Regem qui venit in nomine Domini magno clamore canebant. Emisit enim spiritum, et ecce terra mota est, et petrae scissae sunt, et monumenta aperta sunt: quemque homines vel timore vel perfidia confiteri trepidant, hunc durissima etiam elementa Deum mundi ac Dominum aperto ore praedicant. Verum altiori mysterio gentium nationes incredulas aliquando ac duricordes lapidum nomine demonstrat, quibus ablato corde lapideo dedit cor carneum , hoc est, sensibile et humanum, quo Deum Creatoremque suum credere, laudare, et cernere possent. Etsi ergo turbae tacuerint hominum, lapides clamabunt, quia caecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Et ut appropinquavit, videns civitatem, flevit super illam, diceus: Quia si cognovisses et tu. Quod flente Domino illa Jerosolymorum subversio describatur, quae a Vespasiano et Tito Ro
Abbreviated transcription (Latin):
di ꝓpiciatio. & hominum uidelicet et angelo¬
tum. unluxit pulchre sibi inuicem in eus
laude dispensationis. celestia simul & terre¬
na concumunt. Qd̾ enim nascente celestiũ
uirtitum agmina dm̃i laudantia decan¬
tant. gła in excelsis deo. et in tetra pax ho¬
cipe triumphatuto. moxq se celis reddituro.
mortales uicem laudis depromunt. pax in
celo. et gla in excelsis. Et quidam phariseoꝵ
de turbis: dixetunt ad illum. Magister.
increpa discipulos tuos. Mira inuidorum
dementia. quem magistrum appellandũ
non dubitant. Quia uera docentem noue¬
rant. huius ipsi discipulos quasi melius
edocti redarguendos autumant. eumq
corrigete quos instituit suadent. quẽ sig¬
nis approbantib dm̃ clarescere uident. Qui¬
b ipse ait. Dico uob̃. quia si isti tacuerint
lapides clamabunt. Ctucifixo dño stabant
om̃s noti euis alonge. dm̃ consiteri tue¬
bant. quem fixum ligno iudebant. S his

Expanded text:
di propitiatio et hominum, videlicet, et angelodi propitiatio et hominum, videlicet, et angelorum illuxit, pulchre sibi invicem in ejus laude dispensationis coelestia simul et terrena concinunt. Quo enim nascente coelestium virtutum agmina, Deum laudantia decantant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hocipe triumphaturo, moxque se coelis reddituro, mortales vicem laudis reponunt: Pax in coelo, et gloria in excelsis. Et quidam Pharisaeorum de turbis dixerunt ad illum: Magister, increpa discipulos tuos. Mira invidorum dementia, quem Magistrum appellandum non dubitant, quia vera docentem noverant, hujus ipsi discipulos, quasi melius edocti redarguendos autumant, eumque corrigere, quos instituit, suadent, quem signis approbantibus Deum clarescere vident. Quibus ipse ait: Dico vobis quia si hi tacuerint, lapides clamabunt. Crucifixo Domino stabant omnes noti ejus a longe, Deum confiteri timebant, quem fixum ligno videbant, sed, his
Abbreviated transcription (Latin):
accipiendum est. ut in nomine dĩ patris
intelligatur. qͣmuis possit intelligi etiã
in nomine suo. quia & iꝑse dñs est unde
ait. ego ueni in nomine patris mei. et non sus¬
cepistis me. Alius ueniet in nomine suo. hẽ
suscipietis. Humilitatis enim magister est
xp̃c qui humiliauit semet ipsum factus obe¬
diens usꝙ ad mortem. Non itaq amittit di¬
iunitatem: quando nos docet humilitatẽ.
llon autem rex isrł xp̃c ad exigendum tri¬
bittum uel ferro exerettum armandum
hostes q uisibiliter debellandos: s rex iscł
quod mentes regat quod ineternum con¬
sulat. quod in regnum celortĩ credentes.
sperantes. amantesq ꝑducat. Dei ergo filiꝰ
equalis patri uerbum ꝑ quod facta sunt
omnia. quod rex ẽe uoluit isrł: dignatio est
non pmotio. Miserationis indicium ẽ non
potestatis augmentum. Qui enim appellatꝰ
est in terra tex uideorum: in celis ẽ tex ange¬
lorum. Uerum quia xp̃c in carne. totius mũ¬

Expanded text:
accipiendum est, ut in nomine Patris accipiendum est, ut in nomine Patris intelligatur, quamvis possit habere intelligentiam, in nomine suo. Quia et ipse Dominus est, undeait: « Ego veni in nomine Patris mei, et non suscepistis me: alius veniet in nomine suo, hunc suscipietis . » HumiliChristus, qui humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem . Non itaque amittit divinitatem, quando nos docet humilitatem. Non autem Rex Israel Christus ad exigendum tributum, vel ferro exercitum armandum, hostesque visibiliter debellandos, sed Rex Israel, quod mentes regat, quod in aeternum consulat, quod in regnum coelorum credentes, sperantes, amantesque perducat. Dei ergo Filius aequalis Patri, verbum per quod facta sunt omnia, quod Rex esse voluit Israel, dignatio est, non promotio, miserationis indicium est, non potestatis augmentum. Qui enim appellatus est in terra Rex Judaeorum, in coelis est Dominus angelorum. Verum quia Christus in carne totius mun
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nuꝑ facta erat: stupebant testioni¬
um phibente turba que erat cum eo qͣndo
illum uocatut de monumento: & susetta¬
uit a mortius. Nam & ꝓpterea obiuam
uenit ei turba. quia audierunt cum fecis¬
se hoc signtum. slotandum est enim ñ nẽ
ptinum uementem de galilea saluatorẽ.
id ẽ ante quinq dies pasche ierłm adisse. s
anno precerito mense septimo illuc ad diẽ
festum scenophegie uenisse. sicut ioħs memo¬
rat & exinde sex mensib continius. hoc est
usq ad diem pasche quo passus est modo ie¬
tosolunis signa fecisse et docusse. modo mon¬
tem oluiarum ascendisse. modo uidea expul¬
sum iordanem abisse. modo in ciuitate de¬
serti quȩ dr̃ effrem mansisse cum ddiscipulis.
nunquam tamen ꝑ id temporis galileam
fuisse reuersum. Suꝑ omnib gͦ quas eum
tanto tempore fecisse uid̾ant uirtittib. tur
be laudant dm̃ dicentes. Benedictus autẽ¬
qui uenit rex in nomine domim. sic potius¬

Expanded text:
quae nuper facta erat, stupebant: testimoniquae nuper facta erat, stupebant: testimonium perhibente turba, quae erat cum eo, quando illum vocavit de monumento et suscitavit a mortuis . Nvenit ei turba quia audierunt eum fecisse hoc signum. Notandum est enim non nunc primum venientem de Galilaea Salvatorem, id est, ante quinque dies Paschae Hierusalem adisse, sed anno praeterito mense septimo illic ad diem festum Scenopegiae venisse, sicut Joannes memorat, et exinde sex mensibus continuis, hoc est, usque ad diem Paschae quo passus est, modo Hierosolymis signa fecisse, et docuisse, modo montem Olivarum ascendisse, modo Judaea expulsum trans Jordanem abisse, modo in civitate deserti, quae dicitur Effrem, mansisse cum discipulis, nunquam tamen id temporis Galilaeam fuisse reversum . Super omnibus ergo, quas eum tanto tempore fecisse viderant, virtutibus, turbae Deum laudant, dicentes: Benedictus qui venit Rex in nomine Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ba sternebant uestimenta sua i ua: posst̃
ꝑ eos etiam hii designati qui ęxempla mar¬
tirum secuti. corpora sua ꝑ abstinentiam
edomant ut dño iter ad mentem parent:
uel exempla bona sequentib prebeant. Et cũ
apptopiquaret iam ad descessum montis
oliueti ceꝑunt om̃s turbe descendentium.
gaudentes laudate dm̃ cum magna uoce. Des¬
cendente de monte olitiarum dño. gauden¬
tes laudantes q turbe simul & ipsi descen¬
dunt: quia humiliato sua sponte mised̾ie
auctore. necesse est inquam eos qui mnisccdia
pħmũ indigent humilitatis eius uestigia
semet ipsum factus obediens patri usq ad
mortem: mortem autem ctucis. Necesse¬
est humiliemtit & ipsi sub potenti matiti
euis. ut exaltati meteamur in tempore iu¬
sitationis. Siꝑ omnib quas uiderant iur¬
tutib dicentes. Benedictus qui uenit rex in
nomine dm̃i. Multas quidem uirtutes dñi
uiderant: s maxime lazari resurrectionẽ

Expanded text:
ba sternebant vestimenta sua in via, possunt ba sternebant vestimenta sua in via, possunt per eos etiam hi designari, qui exempla martyrum secuti, corpora sua per abstinentiam edomant, ut Domino iter ad mentem parent, vel exempla bona sequentibus praebeant. Et cum appropinquaret jam ad descensum montis Oliveti, coeperunt omnes turbae descendentium gaudentes laudacendente de monte Olivarum Domino, gaudentes laudantesque turbae simul et ipsae descendunt. Quia humiliato sua sponte misericordiae auctore, necesse est eos qui misericordia plurimum indigent, humilitatis ejus vestigia semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis , humiliemur et ipsi sub potenti manu ejus, ut exaltari mereamur in tempore visitationis. Super omnibus quas viderant virtutibus dicentes: Benedictus qui venit Rex in nomine Domini. Multas quidem virtutes Domini viderant, sed maxime Lazari resuscitationem,
Abbreviated transcription (Latin):
credentium cetus qui dm̃ portet corde addu¬
citur. Et iactantes uestimenta sua supra
pullum: imposuetunt th̃m. Uestimenta apo¬
stolorum. uel doctrina uirtutum. uel edissertio
scriptutatum. uel certe eccłiasticorum dog¬
matum uarietates intelligi possunt: quib
illi corda hominum ante nuda & frigida. qͦ
xp̃o sessore digna fiant operint. Eunte aũ
illo: sternebant uestimenta sua rnitia. sor¬
stermnt. qui prior se corporis exuentes amic¬
tu: iuam simpliciorib dĩfamulis suo sangu¬
ne parant. tit uidelicet in offenso gressu men¬
tis ierosolimam quo ihe ducit incedant. Ihs
enim asellum sedens: ierłm tencdit: quando
uel unuis cuiꝰq fidelis animam regens. uide¬
licet uimentum situm ad pacis intime iusio¬
nem ducit. uel ctiam cum sc̃e eccłie uniu̾salit̾
prẽsidet eamq in suiꝑne pacis desidecium ac¬
cendit. Quia uero tuxta alios enangelistas.
non discipuli tantum. s & plurimi de tut¬

Expanded text:
credentium coetus, qui Deum corde portet, adducredentium coetus, qui Deum corde portet, adducitur. Et jactantes vestimenta sua supra pullum, imposuerunt Jesum. Vestimenta apostolorum, vel doctrina virtutum, vel edissertio Scripturarum, vel certe ecclesiasticorum dogmatum varietates intelligi possunt, quibus illi corda hominum ante nuda et frigida, quo Christo sessore digna fiant, operiunt. Eunte autem illo substernebant vestimenta sua in via. Porsternunt, quia proprii se corporis exuentes amictu, viam simplicioribus Dei famulis suo sanguine parant, ut videlicet inoffenso gressu mentis, Jerosolyma quo Jesus ducit, incedant. Jesus enim asellum sedens Jerusalem tendit, quando vel uniuscujusque fidelis animam regens, videlicet jumentum suum ad pacis intimae visionem ducit, vel etiam cum sanctae Ecclesiae universaliter praesidet, eamque in supernae pacis desiderium accendit. Quia vero juxta alios evangelistas, non discipuli tantum, sed et plurimi de tur
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃uum. ad uarios diuersos q miser rapta¬
batur errores. ad sinulacra mita prout
ducebatur incẽdens. Deniq uernacula qua¬
dam scripture consuetudine commune ẽe
ur. qd̾ immundum est: sicut et ad petrũ
uox de celo dixit Qd̾ ds̃ mundauit tu com¬
mune ne dixeris. quia qui sc̃s̃ est: soluis dĩ
est. et cum nullo communis est. Qui autẽ per¬
cator est & unmundus: multoꝵ est. Otilti
enim demones possident eum. et ideo com¬
munis appellatur. At illi dixerunt. quia do¬
minus eum necessarium ht̃. Et duxetunt
illum ad th̃m. Qui soluendum pullũ ꝯtra¬
dixerant. audito nomine dñi quiescunt: quia
magistri errorum qui uenientib ad salutẽ
gentium doctorib obsistebant eatenus suas
tenebras defendere. donec miraculis attestan¬
tib ueti possessoris. ac dñi uurtus emmcuit. at
postquam fidei dominice potestas cedentib¬
passim adu̾satiorum querelis effulsit. libet

Expanded text:
spirituum ad varios diversosque miser raptaspirituum ad varios diversosque miser raptabatur errores ad simulacra muta, prout ducebatur, incedens. Denique vernacula quadam Scripturae consuetudine commune esse dicitur quod immundum est, sicut et ad Petrum vox de coelo dicit: Quod Deus mundavit, tu commune ne dixeris . Quia qui sanctus est, solius Dei est, et cum nullo ei communis est. Qui autem peccator est et immundus, multorum est. Multi enim daemones possident eum, et ideo communis appellatur. At illi dixerunt: Quia Dominus eum necessarium habet. Et duxerunt illum ad Jesum. Qui solvendo pullo contradixerant, audito Domini nomine quiescunt, quia magistri errorum, qui venientibus ad salutem gentium doctoribus obsistebant, eatenus suas tenebras defendere, donec, miraculis attestantibus, veri possessoris ac domini virtus emicuit. At postquam fidei dominicae potestas apparuiorum querelis, liber
Abbreviated transcription (Latin):
tam. ut eiusdem etiam gettis hebtee si pe¬
nituerit. non desperandam monstret ẽe sa¬
lutem. Solutte inquit: & adducite. Quecũq
cium folueritis suꝑ terram: erunt soluta
et ureclis. Abietunt autem qui missi erant.
et anutnerunt sicut diẽ illis stantem pul¬
lum. Marcus scribit pullum ante ianuã
foris in buuo inuentum. Ianua aũ ipse ẽ¬
qui. att ego sum ranua omnium. Per me si
quis inttauerit saluabitur: et ingredietut.
et egredietur et pascua inueniet. Quib uite
pascuis iste pullus. id ẽ ppls gentium care¬
bat quando adhuc longe ab hac ianua m
birio ligatus stabat. Et recte in buuo: quia
non unram certus utte fideiq uiam tenebat.
s plures dubiosq sectarum colles sequebatur
etroneus. De quib apte subiungitut. Soluen¬
tib autem illis pullum: dixertnt dm̃ eius
ad illos. Quid soluttis pullum: Multos qͥp¬
pe habebat dños qui non uno dogiati et
suꝑsticiomi deditus. s ꝑ libitu unmundorũ

Expanded text:
tam, ut ejusdem etiam gentis Hebraeae, si poetam, ut ejusdem etiam gentis Hebraeae, si poenituerit, non desperandam monstret esse salutem. Solvite, inquit, et adducite. Quaecunque enim solveritis super terram, erunt soluta et in coelis . Abierunt autem qui missi erant, et invenerunt, sicut dixit illis, stantem pullum. Marcus scribit, pullum ante januam foris in bivio inventum. Janua autem ipse qui ait: Ego sum janua ovium; per me si quis introierit salvabitur, et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet . Quibus vitae pascuis iste pullus, id est, populus gentium carebat, quando adhuc extra hanc januam in bivio ligatus stabat. Et recte in bivio, quia non unam certus vitae fideique viam tenebat, sed plures dubiosque sectarum calles sequebatur erroneus. De quibus apte subjungitur: Solventibus autem illis pullum, dixerunt domini ejus ad illos: Quid solvitis pullum? Multos quippe habebat dominos, qui non uno dogmati et superstitioni deditus, sed pro libitu immundorum
Abbreviated transcription (Latin):
na quoq cum pullo alligata repꝑitur. Asina
quippe que subuigalis fuit & edomita uigũ
legis traxerat synagogam significat pullus
asine lascuuis & liber. ppłm nationum demon¬
strat. Cui nemo unquam hominum sedit: id
est nemo rationabiluim doctorum frenum
correptionis. quo uel linguam ã malo cohi¬
bere: uel in artam uite uiam ite cogeretit
Nemo indumenta salutis quib sp̃naliter
calefieret utilia suadendo contulerat. Sedet
namq illi homo: si quis ratione ittens eius
stulta depͥmendo corrigeret. unde non in merito.
duo discipuli ad exhibenda dño anunalia des¬
tinati uixta parabole suꝑioris exemplũ. duo
predicatorum oedines. unus in gentes. alter in
circuncisione directus intelligi possunt Et
notandum quod tres euangeliste qui greco
sermone scripsere. pullum tantum mͦ comine¬
morant. matheus uero solus qui hebteis he¬
breo suum euangłium descripsit eloquio:
asinam quoq solitam. et dño refert adduc¬

Expanded text:
na quoque cum pullo alligata reperitur. Asina na quoque cum pullo alligata reperitur. Asina quippe, quae subjugalis fuit, et edomita jugum legis traxerat, synagogam significat: pullus asinae lascivus et liber, populum nationum demonstrat. Cui nemo unquam hominum sedit, id est, nemo rationabilium doctorum frenum correptionis, quo vel linguam a malo cohibere, vel in arctam vitae viam ire cogeretur, nemo indumenta salutis, quibus spiritaliter calefieret, utilia suadendo contulerat. Sederet namque illi homo, si qui ratione utens ejus stulta deprimendo corrigeret. Unde non immerito possunt duo discipuli ad exhibenda Domino animalia destinati, juxta parabolae superioris exemplum, duo praedicatorum ordines, unus in gentes, alter in circumcisionem directus intelligi. Et notandum quod tres evangelistae qui Graeco sermone scripsere, pullum tantummodo commemorant; Matthaeus vero solus, qui Hebraeis Hebraeoque suum Evangelium descripsit eloquio, asinam quoque solutam et Domino refert adduc
Abbreviated transcription (Latin):
mat. et quia idem lumen sub modio poni no¬
luit. misit disciptilos in castellum quod ꝯtra
cos erat. id est doctores. qui indocta ac barba¬
ra totius orbis littera quasi contra posita
castelli menia euangelizando penetrarent.
destinare curauit. Recte autem duoantitirn¬
tur: siue ꝓptet scientiam ueritatis: et mun¬
diciam oꝑis. seu ꝓpter gemine dilectionis dĩ
iudelicet & pximi: sacramentum toto orbe
predicandum. In quo introeitntes: inuenie¬
tis pullum asine alligatum. cui nemo unꝗͣ.
hominum sedit. Soluite illum: et adducite.
Et si quis uos interrogauerit quãre soluitis:
sic dicetis ei. quia dñs oꝑa eius desiderat.
Introeuntes in mundum predicatores inue-¬
nerunt ppłm nationum ꝑfidie uinculis in¬
reittum: funculis enim peccatorum suorũ
unusquisq constrictus erat. nec solum nati¬
onum s et uideorum. Om̃s enim peccauet̃t
et egent gła dĩ. Unde bene apud matheum asi¬

Expanded text:
mat. Et quia idem lumen sub modio poni nomat. Et quia idem lumen sub modio poni noluit, misit discipulos in castellum, quod contra eos erat, id est, doctores, qui indocta ac barbara totius orbis littora, quasi contra positi castelli moenia Evangelizando penetrarent, destinare curavit. Recte autem duo mittuntur, sive propter scientiam veritatis, et munditiam operis, seu propter geminae dilectionis, Dei videlicet et proximi, sacramentum, toto orbe praedicandum. In quod introeuntes, invenietis pullum asinae alligatum, cui nemo unquam hominum sedit. Solvite illum, et adducite. Et si quis vos interrogaverit quare solvitis, sic dicetis ei: Quia Dominus opera ejus desiderat. Introeuntes mundum praedicatores invenerunt populum nationum perfidiae vinculis irretitum. Funiculis enim peccatorum suorum unusquisque constrictus erat, nec solum nationum, sed et Judaeorum. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Unde bene apud Matthaeum asi
Abbreviated transcription (Latin):
bechphage erat uiculus sac̾dotum: in monte
oluieti. Bechania quoq uillula siue cuutas in
latere montis euisdem. quasi stadiis quindetĩ
ab iecłm sicut ioħ̃s cuangelista manifestat.
ubi latarus est suscitatus a mortuis: cuiꝰ & mo¬
numentum eccłia nunc ibidem constructa de
domus obedientie dr̃. Quas ierosolina uentu¬
tus saluator. presentie sue dignatione sublima¬
uit: quia multos ante passionem suam docen¬
do. donis pie confessionis. et obedientie spũa¬
lis impleuit. Que pulchre cuutates in monte
oluieti posite referuntur: hoc est in ipso dño.
qui nos uictione spnalium catisiatum. et
stientie puetatisq luce resouet Unde alibi eum
diceret non potest cuitas abscondi supra mon¬
tem posita: continuo subiecit. Neq accendunt
lucernam et ponunt eam sub modio s supet¬
candelabrum quia idem mons oliueti id est
summus sp̃ualium distributor gr̃arum qui
ciuitatem suam ut emineat exaltat. Hanc
quoq oleo exultationis uͥ lucere possit inflam¬

Expanded text:
Bethphage erat viculus sacerdotum in monte Oliveti; Bethania quoque villula sive civitas in latere montis ejusdem, quasi stadiis quindecim ab Hierusalem, sicut Joannes evangelista manifestat, ubi Lazarus suscitatus est a mortuis, cujus et monumentum ecclesia nunc ibidem constructa demdomus obedientiae dicitur: quas Jerosolymam venturus Salvator praesentiae suae dignatione sublimavit, quia multos ante passionem suam docendo donis piae confessionis et obedientiae spiritalis implevit. Quae pulchrae civitates in monte Oliveti positae referuntur, id est, in ipso Domino, qui nos unctione spiritalium charismatum, et scientiae pietatisque luce refovet. Unde alibi cum diceret: Non potest civitas abscondi supra montem posita; continuo subjecit: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio ; quia idem mons Oliveti, id est summus spiritalium distributor gratiarum, qui civitatem suam, ut emineat, exaltat, hanc quoque oleo exsultationis, ut lucere possit, inflam
Abbreviated transcription (Latin):
Magistet: bene dixisti. Et amplius not au¬
debat eum quisquam interrogare. Ptinci¬
pes autem sac̾dotum saducei et sctibe que¬
tentes occasionem calumnie. et uerbum ali¬
quod inuenire quod pateret insidiis. quia in
sermonib confictati sunt. ultra non interro¬
gant: s aꝑtissime comp̾hensum romane tra¬
dunt potestati. Ex quo intelligunus uenena
inuidie posse quidem suꝑari: s difficile conqͥ¬
escere. Dixit autẽ ad illos. Quomͦ dicunt xp̃m
filium dauid ẽẽ. et ipse daiuid dicit in libro
psalmoꝵ. Dixit dñs dño meo sede adextris

Expanded text:
s non audebant eum quidquam interrogare. Principes sacerdotum, Sadducaei, et scribae quaerentes occasionem calumniae, et verbum aliquod invenire quod pateret insidiis, quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus venena invidiae posse quidem superari, sed difficile conquiescere. Dixit autem ad illos: Quomodo dicunt Christum Filium David esse, et ipse David dicit in libro Psalmorum: Dixit D
Abbreviated transcription (Latin):
ne scͥptum etat: hoc ẽ. qd̾ idem apłs subsecu¬
tus ad nectit. Et omis lingua confiteat᷑: quia
tħc xp̃s in gła dĩ ẽ patris. Quantum uͦ ad lit¬
titam. he tres lingne ibi preceteris eminebant.
hebrea ꝓpter udeos in lege głantes. greca ꝓptet
gentium sapientes. Latina ꝓpter romanos. mł¬
tis ac pene omnib iam tunc gentib imꝑan¬
tes. Ueluit noluit gͦ uidei omne mundi regnũ
omnis mundana sapientia. omĩa diuine le¬
gis sacramenta testantur: quia iħc tex uide¬
orum ẽ. Hoc ẽ imꝑator credentium ⁊ consiten¬

Expanded text:
ne scriptum erat, hoc est, quod idem Apostolus subsecune scriptum erat, hoc est, quod idem Apostolus subsecutus annectit: Et omnis lingua confiteatur quiatus in gloria est Dei Patris . Quantum vero ad litteram, hae tres linguae ibi prae caeteris eminebant, Hebraea, propter Judaeos in lege gloriantes, Graeca, propter gentium sapientes, Latina, propter Romanos, multis ac pene omnibus jam tunc gentibus imperantes. Velint nolint, ergo Judaei, omne mundi regnum, omnis mundana sapientia, omnia divinae legis sacramenta testantur, quia Jesus rex Judaeorum est, hoc est, imperator credentium et confiten
Abbreviated transcription (Latin):
tes dñm potauerunt: quem eoꝵ suggestione
morti ttadiderunt. Et notandum qd̾ uidei
uocabulum xp̃i ⁊ filti dĩ scͥpture sibi auctori¬
tate creditum. blasphemantes irrident:
milites uero ut pote scripturaꝵ nescg. ñ xp̃o
dĩ electo. s regi uideoꝵ insultant. Erat autem
et suꝑscͥptio scripta suꝑ illum: littetis grecis
et latinis.⁊ hebraicis: hic ẽ rex itideoꝵ. Pul¬
s supra crucem ponitur. quia licet in cruce
ꝓ nob hominis infirmitate dolebat. supet
crucem tamen tegis maiestate sulgebat,¬
Qui apte etiam qͥa tex simul ⁊ sac̾dos est: cũ
ȩtimiam patri sue carnis hostiam in altari
crucis offerret: regis quoꝙ qua preditus erat
ttulo dignitatem pretendit. ut cunctis legete.
hoc ẽ audire ⁊ credsre uolentib innotescat qr
suum ꝑ crucem non ꝑdiderit. s confitmatierit
potius ⁊ corroborarit imꝑium. Uñ ⁊ apłs. cũ
ignominiam crucis descripsisset ad unxit.
Nam quod hoc nomen. hebraice grece ⁊ lati¬

Expanded text:
estione morti tradiderunt. Et notandum, quod Judaei vocabulum Christi et filii Dei Scripturae sibi auctoritate creditum blasphemantes irrident. Milites vero ut pote Scripturarum nescii, non Christo Dei electo, sed regi Judaeorum insultant. Erat autem et superscriptio scripta super illum litteris Graecis et Latinis et Hebraicis: Hic est rex Judaeorum. Pulsed supra crucem ponitur: quia licet in cruce pro nobis hominis infirmitate dolebat, super crucem tamen regis majestate fulgebatQui apte etiam, quia rex simul et sacerdos est, cum eximiam Patris suae carnis hostiam in altare crucis offerret, regis quoque, quia praeditus erat titulo, dignitatem praetendit. Ut cunctis legere, hoc est audire et credere, volentibus innotescat, qui suum per crucem non perdiderit, sed confirmarit potius et corroborarit imperium. Unde et Apostolus cum ignominiam crucis descripsisset, adjunxit: Nam quod hoc nomen Hebraice, Graece et Lati
Abbreviated transcription (Latin):
que dei sunt deo: quẽ admodum cesar a uo¬
bis exigit impressionem unagiuis sue sic
et ds̃. ut quẽ ad modum illi redlitur num¬
mus. sic deo anima lumine uultus eiꝰ illu¬
strata. atq signata. Unde psalmista. Sig¬
natum ẽ inquit in nobis lumen uultus tui
dñe. hoc quippe lumen uultus ẽ totum ho¬
minis et uerum bonum. quod non octilis
s mente conspicitur. Signatum autẽ dix̃
in nobis. tanquã denarius signatur regis
imagine. homo enim factus est ad imagi¬
nem et similitudinem dĩ. quam peccando
corriipit. Bonum ergo cuis est uetum atq
eternum. si renascendo signetur. Et non po
tuerunt uerbum euis. reprehendere coram
plebe et mirati in responsis euis tacuerunt
Qui credere debuerant ad tanta m sapien¬
tiam mirati sunt: quod calliditas eorum
insidiandi non inuenisset locum. Accesseẽt
autem quidam saduceorum ad tħm: qui ne¬
gant ce resurrectionem. Due erant hereses
in iudeis. una phariseorum. et altera sadti¬

Expanded text:
quae Dei sunt Deo. Quemadmodum Caesar a voquae Dei sunt Deo. Quemadmodum Caesar a vobis exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus, ut quemadmodum illi redditur nummus, sic Deo anima lumine vultus ejus illustrata atque signata. Unde Psalmista: Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine . Hoc quoque lumen est totum hominis et verum bonum quod non oculis, sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei, quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum, si renastuerunt verbum ejus reprehendere coram plebe, et mirati in responsis ejus tacuerunt. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam, mirati sunt quod calliditas eorum insidiandi non invenisset locum. Accesserunt autem quidam Sadducaeorum qui negant esse resurrectionem. Duae erant haereses in Judaeis, una Pharisaeorum et altera Saddu
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ostendite inquit mͥ denarium. hoc est
genus nũmi. quod ꝓ decem nũmis imputa¬
batur: et habebat imaginem cesaris. Qui
autem putant int̾rogationem saluatoris
ignorantiam ẽe et non dispensationem: dis¬
cant ex ꝑresenti loco. quod utiq potuetit sei¬
re iħs cuius imago ẽẽt in nũmmo. s int̾co¬
gat ut ad sermonem eorum competentet
respondeat. Respond̃entes dicerunt. Cesaris.
Et ait illis. Redddite gͦ quȩ cesaris sunt cesa¬
ri. et que dĩ sunt deo. Cesarem non putemꝰ
sub quo et passus ẽ dñs. Om̃s autem reges
romani a ptimo gaio cesare qui imꝑim
arcipuerat: cesares appellati sunt forro¬
quod ait reddite quȩ sunt cesaris cesari. id est
numinum. tributum. et peccuniam. et que
sunt dei deo. decimas. pͥmitias. oblationes.
ac uictimas sentiamus: quomodo et ipse
reddit tributa pro se & pecro. et deo reddit
que dei sunt : patris faciens uoluntatem.
Aliter. Reddite quȩ sunt cesaris cesati. et

Expanded text:
tur. Ostendite mihi, inquit, denarium. Hoc est tur. Ostendite mihi, inquit, denarium. Hoc est genus nummi quod pro decem nummis imputabatur, et habebat imaginem Caesaris. Qui autem putant interrogationem Salvatoris ignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex praesenti loco quod utique potuerit scire Jesus, cujus imago esset in nummo. Sed interrogat, ut ad sermonem eorum competenter respondeat. Respondentes dixerunt: Caesaris. Et ait illis: Reddite ergo quae Caesaris sunt Caesari, et quae Dei sunt Dsub quo et passus est Dominus. Omnes autem reges Romani a primo C. Caesare, qui imperium arripuerat, Caesares appellati sunt. Porroquod ait, Reddite quae sunt Caesaris, Caesari, id est, nummum, tributum, et pecuniam. Et quae sunt Dei, Deo, decimas et primitias, et oblationes, ac victimas sentiamus, quomodo et ipse reddit tributa pro se, et Petro; et Deo reddit, quae Dei sunt, faciens Patris voluntatem. Aliter: Reddite quae Caesaris sunt Caesari, et
Abbreviated transcription (Latin):
solueret: et pͥmitiua daret. et cetera quȩ in le¬
ge scripta sunt. humanis legib subiacere
Cuiꝰ seditionis adeo fomes intialuit. ut pꝰt
dñi passionem insistentib sibi romanis. pa¬
triam. gentem. et regnum nobile illud eũ
sua religione templum. umo ipsam lucem
ꝑdere quam tributa pendere maluerunt.
Et interrogauerunt illum dicentes. Ma¬
gister scius quia recte dicis. et doces. et
non accipis ꝑsonam. s in u̾itate uiam dĩ do¬
ces. licet nobis dare tributum cesari an nõ:
blanda et fraudulenta utterrogatio. Illuc
puocat respondentem: ut magis dm̃ quam
cesarem timeat. et dicat non debere tributa
solui. ut statim audientes ministri presidis
qui uixta alios euangłistas affuisse legunt᷑
seditionis contra tomanos pͥncipem teneant.
Consid̾ans autem dolum illorum: dpẽ ad
eos. Quid me temptatis: Ostendite m dena¬
rium cuius habet imaginem et in scͥptionẽ.
Sapientia semꝑ sapienter agit: ut sius po¬
tissimum temptatores sermonib confuten¬

Expanded text:
eret, et primitiva daret, et caetera quae in lege scripta sunt , humanis legibus subjacere. Cujus seditionis adeo fomes invaluit, ut post Domini passionem insistentibus sibi Romanis, patriam, gentem et regnum, nobile illud cum sua religione templum, imo ipsam lucem perdere, quam tributa pendere maluerint. Et interrogaverunt illum, dicentes: Magister, scimus quia recte dicis, et doces; et non accipis personam, sed in veritate viam Dei doces. Licet nobis tributum dare Caesari, an non? Blanda et fraudulenta interrogatio illuc provocat respondentem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut statim audientes ministri praesidis, qui juxta alios evangelistas adfuisse leguntur, seditionis contra Romanos principem teneant. Considerans autem dolum illorum, dixit ad eos: Quid me tentatis? ostendite mihi denarium, cujus habet imaginem et inscriptionem. Sapientia semper sapienter agit, ut suis potissimum tentatores sermonibus confuten
Abbreviated transcription (Latin):
cupiebant. Quinq autem dies ante pascha.
id ẽ a decima luna usꝙ ad quartam decimnã.
Agnum siue hedum immolaturi seruabant.
quia licet etiam tunc euis sanguinem sitirent.
ne .al.mo tam̃ in eum misit manus. quia
nõ dum uenerat. Hora eius. agniun ser¬
uabarit qui libenter euis dictis auscultabãt
aliquid ex ore eius ut accusarent eum. At uͦ
quarta decima die completa. id ẽ declinata
in uesꝑam. postqͣm corporis et sanguinis ce
lebranda discipulis sacramenta contͣdidit.
uenientib qui eum comphensum iuncirent
cepit impleri quod sequitur. & immolabit
tum omnis multitudo filiorum isrł ad ues¬
ꝑam. Stabant autem uuxta crucem tħu
non solum impiĩ qui mortem euis deride¬
rent s etiam scĩ qui lugẽtent. Hec paucis
ꝑstruixisse libuit: quomon̾emꝰ lectorem
omnia que deinceps ad passionem usq do¬
mini sequuntur. ad agni in domo recenti.
et ad occasionem parati ꝑtinere figuram.¬

Expanded text:
cupiebant. Quinque autem dies ante Pascha, cupiebant. Quinque autem dies ante Pascha, id est, a decima luna usque ad quartam decimam, agnum sive haedum immolaturi servabant. Quia licet etiam tunc ejus sanguinem sitirent, nemo tamen in eum misit manus, quia necdum venerat hora ejus. Agnum servabant, qui libenter ejus dictis auscultabant;aliquid ex ore ejus ut accusarent eum. At vero quarta decima die completa, id est, declinata in vesperam, postquam corporis et sanguinis sui celebranda discipulis sacramenta contradidit, venientibus qui eum comprehensum vincirent, coepit impleri quod sequitur: Et immolabit eum omnis multitudo filiorum Israel ad vesperam . Stabant enim juxta crucem Jesum non solum impii qui mortem ejus deriderent, sed etiam sancti qui lugerent. Haec paucis perstrinxisse libuit, quo moneremus lectorem omnia quae deinceps ad passionem usque Domini sequuntur, ad agni in domo retenti et ad occisionem parati pertinere figuram.
Abbreviated transcription (Latin):
ideo tħm ꝑdere querebant. quia suo magi¬
sterio neglecto. plures ad eum audiendum
confluere cernebant. libet interea. paucis
intueri. quam pulchre legalis umbra pas¬
che nr̃o uero pasche in quo immolatus est
concordet. Decimo inquit die mensis pͥmi tollat
unusquisq aguum ꝑ familias domus sue:
uixta quem ritum tollctis & hedum. et ser¬
uabitis eum usq ad quartam decimam di-¬
em eiusdem mensis. Decima enun die mensis
ptuni. id ẽ ante quinq dies pasche sicut io¬
hannes euangelista testatur: egrediens oĩs
ppłs in montem oluiarum. tulit in de dñm.
qui agnus est quia uenit ut peccata tolleret
it peccatum in eo non ẽ. Hedus: quia peccato
in simulatus ẽ. Agnum domi intulerunt.
qui gaudentes canebant. benedictus qͥ uenit
tex in nomine dñi. Hedum qui contra zelan¬
tes aiebant magister merepa discipłos tuos.
agnum ppłs omnis qui suspensus erat au¬
diens illum. Hedum pͥncipes: qui eum ꝑdete

Expanded text:
ideo Jesum perdere quaerebant, quia suo magiideo Jesum perdere quaerebant, quia suo magisterio neglecto plures ad eum audiendum confluere cernebant. Libet interea paucis intueri quam pulchre legalis umbra Paschae, nostro vero Paschae in quo immolatus est  ratione concordet. Decima, inquit, die mensis primi tollat unusquisque agnum per familias domus suae. Juxta quem ritum tolletis et haedum, et servabitis eum usque ad quartum decimum diem ejusdem mensis . Decima enim die mensis primi, id est, ante quinque dies Paschae, sicut Joannes evangelista testatur, egrediens omnis populus in montem Olivarum, tulit inde Dominum. Qui agnus est, quia venit ut peccata tolleret, et peccatum in eo non est, haedus, quia peccati insimulatus est. Agnum domi intulerunt, qui gaudentes canebant: Benedictus qui venit Rex in nomine Domini; haedum, qui contra zelantes aiebant: Magister, increpa discipulos tuos; agnum, populus omnis qui suspensus erat audiens illum; haedum, principes qui eum perdere
Abbreviated transcription (Latin):
latronum est: quando relicta innocentia.
et simplicitate sc̃ĩtatis illud conatur agere
unde ualeat ꝓximis nocere. S quia contra
ꝑu̾sa hec omnia uerbis redemptoris nr̃i
ꝑ sacras paginas indesinenter instrumur.
nunc usq hoc agitut quod factum fuisse ꝑ¬
hibetur cum dr̃. Et erat docens cotidie in
templo. Cum enim mentem fidelium ad
cauenda mala subtiliter erudit. cotidie m̾¬
tas in templo docet Principes autem sac̾ão¬
tum et scribe & pͥncipes plebis querebant il¬
lum ꝑdere: & non inueniebant quid fac̾ent
illi. Uel quia cotidie docebat in templo. u
quia latrones eicerat de templo. uel quia ni¬
mens illo quasi rex & dñs a tanta credenti¬
um turba laudem himni celestis accepit:
inuidi pͥncipes eum ꝑdere querebant. Om̃is
enuim ppłs suspensus erat audiens illum
Duob modis potest intelligi quia uel timin¬
tes ppłi tumultum. non inueniebant quod
facerent iħu quem ꝑdere deposuerunt:⁊

Expanded text:
latronis est, quando, relicta innocentia latronis est, quando, relicta innocentia et simplicitate sanctitatis, illud cognatur agere unde valeat proximis nocere. Sed quia contra perversa haec omnia verbis Redemptoris nostri per sacras paginas indesinenter instruimur, nunc usque hoc agitur quod factum fuisse perhibetur, cum dicitur: Et erat docens quotidie in templo. Cum enim mentem fidelium ad cavenda mala subtiliter erudit, quotidie Veritas in templo docet. Principes autem sacerdotum, et scribae, et principes plebis quaerebant illum perdere, et non inveniebant quid failli. Vel quia quotidie docebat in templo, vel quia latrones ejecerat de templo, vel quia veniens illo quasi Rex et Dominus, a tanta credentium turba laudem hymni coelestis accepit, invidi principes eum perdere quaerebant. Omnis enim populus suspensus erat audiens illum. Duobus modis potest intelligi, quia vel timenter populi tumultum non inveniebant quid facerent Jesu quem perdere disposuerunt; vel