comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mis ꝑiculũ latrocinio ac rapacitate mutua tem¬
perabant. augentes externas domesticis mortib cla¬
des donec omĩs regio totius cibi sustentaculo excepto
nationis qͣdringentesimo uicesimo quarto. theodosius i¬
nior post honoriũ qͣdragesimꝰ qͥntꝰ ab augusto regnũ
suscipiens.aͣx. & sex annis tenuit. Cuiꝰ anno imperii oe¬
tauo. palladius ad scottos in xp̃m credentes apontifice
us fuit: t̾ciũ cũ simmacho gessit consulatũ. Adhunc
Et in ꝓcessu epłȩ: ita suas calamitates explicant. Re¬
pellunt barbari ad mare: repellit mare ad barbaros.
nt̃ hec oriunt᷑ duo genera funerũ: aut iugulamur
aut mergim᷑. Neq hȩc tam̃ agentes: qͥcquã ab illo auxi¬
lii impetrare quiuerunt. ut pote qͥ grauissimis eo
cupatꝰ. Et qͣnuis anno ante hunc ꝓximo bleda atcilȩ
frĩs suisit interemptꝰ insidiis: attila tam̃ ipse adeo
intolerabilis remansit hostis rei publicȩ ut totã pene

Expanded text:
mis periculum latrocinio ac rapacitate mutua temmis periculum latrocinio ac rapacitate mutua temperabant, augentes, externas domesticis motibus clades, donec omnis regio totius cibi sustentaculo, excepto nationis quadringentesimo vigesimo tertio, Theodosius Junior post Honorium quadragesimus quintus ab Augusto regnum suscipiens viginti et sex annos tenuit; cujus anno imperii octavo Palladius ad Scottos in Christum credentes a pontifice us fuit, tertio cum Symmacho gessit consulatum. Ad hanc et in processu epistolae, ita suas calamitates explicant: « Repellunt Barbari ad mare, repellit mare ad Barbaros; inter haec oriuntur duo genera funerum, aut jugulamur, aut mergimur. » Neque haec tamen agentes quicquam ab illo auxilii impetrare quiverunt, utpote qui gravissimis eo cupatus. Et quamvis anno ante hunc proximo Bledla Attilae fratris sui sit interemptus insidiis, Attila tamen ipse adeo intolerabilis reipublicae remansit hostis, ut totam pene
Abbreviated transcription (Latin):
hodie intuentib clarũ ẽ. Quo mox condito. dant for¬
emplaria armorũ. Sed & inlittore oceani admeri¬
diẽ quo naues eorũ habebant᷑ qͥa & inde barbarorũ
irruptio timebat᷑: turres ꝑ int̾ualla ad ꝓfectũ
maris collocant. & ualedicunt sociis: tanquã ultra
non reuersuri. Quib ad sua remeantib: cognita
scotti pictiq reditus denegatione. redeunt confe¬
stim ipsi: & solito confidentiores facti. omnẽ aqͥlo
usq capessunt. Statuit᷑ ad hȩc in edito arcis acies
segnis. ubi trem̃ti corde. stupida mente: die noctũq
marcebat. At contͣ ñ cessant uicinata hostiũ tela.
gnaui ꝓpugnatores miserrime de muris tracti solo
allidebant᷑. Quid plura: Relictis ciuitatib ac muro
ges: cunctis crudeliores priorib Sicut enĩ agni afe¬
ris: ita miseri ciues discerpunt᷑ abhostib Unde aman¬
sionib ac possessiunculis suis eiecti. imminens sibi fa¬

Expanded text:
hodie intuentibus clarum est: quo mox condito dant forhodie intuentibus clarum est: quo mox condito dant for Al., instruendorum exemplaria armorum. Sed et in litore Oceani ad Meridiem quo naves eorum habebantur, quia et inde Barbarorum inruptio timebantur, turres per intervalla ad prospectum maris collocant, et valedicunt sociis tanquam ultra non reversuri. Quibus ad sua remeantibus, cognita Scotti Pictique reditus denegatione, redeunt confestim ipsi, et solito confidentiores facti omnem Aquilonusque capessunt. Statuitur ad haec in edito arcies segnis, ubi trementi corde stupida die  Al., diu noctuque marcebat. At contra non cessant uncinata hostium tela: ignavi propugnatores miserrime de muris tracti solo adlidebantur. Quid plura? relictis civitatibus ac muro,ges cunctis crudeliores prioribus. Sicut enim agni a feris, ita miseri cives discerpuntur ab hostibus: unde a mansionibus ac possessiunculis suis ejecti, imminens sibi fa
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ imꝓbitate obrutũ uilesceret. Rursũ mit¬
tit᷑ legio. quȩ inopinata tẽpore autũm adueniens.
magnas hostiũ strages dedit. eosq qͥ euadere pote¬
rant om̃s tͣnsmaria fugauit. qͥ prius anniuersarias
solebant. Tum Romani denunciauere britonib ñ se
ultra obeorũ defensionẽ tã laboriosis expeditionib
posse fatigari. ipsos potius monent arma corriperi
&e certandi cũ hostib studiũ subire qͥ ñ aliã obeausã quã
si ipsi inertia soluerent᷑ eis possent. ẽẽ. fortiores: Quin
etiã qͥa e hoc sociis quos derelinquere cogebant᷑ aliqͥd
cõmodi allaturũ putabant. murũ amari ad mare rec¬
to tramite in t̃ urbes quȩ ibidẽ obmetũ hostiũ facte fu¬
erant. ubi&e seuerus qͦndã uallũ fecerat firmo de lapi-
de locarunt. Quẽ uidelicet murũ hactenꝰ famosũ atq
odecim altũ. recta aboriente inoccasũ linea. ut usq

Expanded text:
gentium improbitate obrutum vilesceret. Rursum mitgentium improbitate obrutum vilesceret. Rursum mittitur legio, quae inopinata tempore autumni adveniens magnas hostium strages dedit, eosque qui evadere poterant omnes trans maria fugavit, qui prius anniversarias solebant. Tum Romani denunciavere Brittonibus, non se ultra ob eorum defensionem tam laboriosis expeditionibus posse fatigari: ipsos potius monent arma corripere et certandi cum hostibus studium subire, qui non aliam ob causam quam si ipsi inertia solverentur eis possent esse fortiores. Quin etiam, quod et hoc sociis quos derelinquere cogebantur aliquid commodi adlaturum putabant, murum a mari ad mare recto tramite inter urbes quae ibidem ob metum hostium factae fuerant, ubi et Severus quondam vallum fecerat, firmo de lapide conlocarunt: quem videlicet murum hactenus  Al., vidimodecim altum, recta ab Oriente in Occasum linea, ut usque
Abbreviated transcription (Latin):
pote nullũ tantioperis artificẽ habentes. ad nichil
utilem statuunt. Fecerunt autẽ eũ int duo freta uł
sinꝰ de qͥb diximꝰ maris ꝑ milia passuũ plurima. ut
ubi aquarũ munitio deerat. ibi presidio ualli fi¬
nes suos abhostiũ irruptione defenderent. Cuiꝰ oꝑis
ibidem facti. id÷ ualli latissimi & altissimi. usq hi¬
die certissima uestigia cernere licet. Incipit autẽ
duorũ ferme miliũ spacio amonasterio aebber cur¬
nig ad occidentẽ. in loco qͥ sermone pictorũ peanui¬
hel lingua autẽ anglorũ. penneltun appellat᷑. &¬
natur. Uerũ pͥores inimici ut Romanũ militẽ ab¬
isse conspexerant. mox aduecti nauib irrũpunt
t̃minos. ceduntq omĩa. & quasi maturã segetẽ obuia
quȩq metunt. calcant. tͣnͣseunt. Unde rursũ mit
ne penitꝰ misera patria deleret᷑: ne nom̃ romane
ꝓuincie qͦd apud eos tã diu claruerat. ex terarum

Expanded text:
pote nullum tanti operis artificem habentes, ad nihil pote nullum tanti operis artificem habentes, ad nihil utilem statuunt. Fecerunt autem eum inter duo freta vel sinus de quibus diximus maris, per millia passuum plurima: ut ubi aquarum munitio deerat, ibi praesidio valli fines suos ab hostium inruptione defenderent: cujus operis ibidem facti, id est, valli latissimi et altissimi usque hodie certissima vestigia cernere licet. Incipit autem duorum ferme milium spatio a monasterio Aebercurnig ad Occidentem, in loco qui sermone Pictorum Peanfahet, lingua autem Anglorum Penneltun appellatur; et uith. Verum priores inimici ut Romanum militem abisse conspexerant, mox advecti navibus inrumpunt terminos, caeduntque omnia, et quasi maturam segetem obvia quaeque metunt, calcant, transeunt: unde rursum mittne penitus misera patria deleretur, ne nomen Romanae provinciae quod apud eos tam diu claruerat, exterarum
Abbreviated transcription (Latin):
ad se inuicẽ ꝑtingere ñ possint. Orientalis habet in me-¬
dio sui urbem guidilh. occidentalis supra se hoc. ẽ. ad
dexterã sui habet urbẽ alcluith. qͦd lingua eorũ sig¬
nificat petrã cluith. Est autẽ iuxta fluuiũ nominis
illius. Obharũ gͦ infestationẽ gentiũ britones legatos
gitabant. subiectionẽq continuã. dũ modo hostis im¬
minens longius arceret᷑ ꝓmittebant. Quib mox
legio destinat᷑ armata. Quȩ ubi insulã aduecta &
congressa. ẽ. cũ hostib magnã eorũ multitudinẽ
sternens. cȩteros sociorũ finib expulit. eosq interim
adirissima depressione liberatos. hortata .ẽ. instru¬
ere inter duo maria tnsinsulã murũ qͥ arcendis
hostib posset esse p̾sidio. sicq domũ cũ triũpho ma¬
gno reuersa. ẽ. At insulani murũ quẽ iussi fue¬
rant ñ tam lapidib quã cespitib construentes. ut¬

Expanded text:
ad se invicem pertingere non possint. Orientalis habet in mead se invicem pertingere non possint. Orientalis habet in medio sui urbem Giudi  Al., Guidi, Occidentalis supra se, hoc est, ad dexteram sui habet urbem Alcluith, quod lingua eorum significat petram Cluith; est enim juxta fluvium nominis illius. Ob harum ergo infestationem gentium, Brittones legatos gitabant, subjectionemque continuam dummodo hostis imminens longius arceretur, promittebant. Quibus mox legio destinatur armata, quae ubi in insulam advecta et congressa est cum hostibus, magnam eorum multitudinem sternens, caeteros sociorum finibus expulit: eosque interim a dirissima depressione liberatos hortata est instruere inter duo maria trans insulam murum qui arcendis hostibus posset esse praesidio: sicque domum cum triumpho magno reversa est. At insulani murum quem jussi fuerant, non tam lapidibus quam cespitibus construentes, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gerontius comes suus apud uiennã int̾fecit. fracta
inbritannia regnare cessarunt: post annos ferme qͣd¬
ringentos septuaginta. ex qͦsaius iylius cesar eandẽ in¬
sulã adiit. Habitabant autẽ intra uallũ qͦd seuerum
tnsinsulã fecisse cõmemorauimꝰ adplagã meridianã.
qͦd ciuitates. pharus. pontes & stratȩ ibidẽ factȩ usq ho¬
britonũ om̃i armato milite. militarib copiis uniuer¬
sis. tota floridȩ iuuentutis alacritate spoliata. quȩ
tirannorũ temeritate abducta nusquã ultra domũ re-¬
dut predȩ tantũ patuit: ut pote omĩs bellici usus pror¬
sus ignara Deniq subito duab gentib tnͣsmarinis ue¬
hement̾ seuis. id÷ scottorũ acircio. pictorũ abaquilone.
multos stupet gemitq ꝑ annos. Transmarinas autẽ
dicimꝰ has gentes. non qͦ extra britanniã eẽnt. positȩ
dentali britannie partes longe lateq irrũpit. quãuis

Expanded text:
Gerontius comes suus apud Viennam interfecit. Fracta Gerontius comes suus apud Viennam interfecit. Fracta  Brittania regnare cessarunt, post annos ferme quadringentos septuaginta ex quo Gaius Julius Caesar eandem insulam adiit. Habitabant autem intra vallum quod Severum trans insulam fecisse commemoravimus, ad plagam Meridianam, quod civitates, Brittonum, omni armato milite, militaribus copiis universis, tota floridae juventutis alacritate, spoliata quae tyrannorum temeritate abducta nusquam ultra domum rediit, praedae tantum patuit, utpote omnis bellici usus prorsus ignara: denique subito duabus gentibus transmarinis vehementer saevis, Scottorum a Circio, Pictorum ab Aquilone, multos stupet gemitque per annos. Transmarinas autem dicimus has gentes, non quod extra Brittaniam essent positae; dentali, Britanniae terras longe lateque inrumpit, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
Aut huic cãpano gramine corda tumet XI ANNOd¬
incarnatione dñĩ & dringentesimo septimo: tenenti
imꝑiũ honorio augusto filio theodosii minoris loco
abaugusto qͣd ragesimo qͣrto. ante bienniũ Romanȩ
irruptionis quȩ ꝑhalaricũ regẽ gothorũ factal
cũ gentes alanorũ. sueuorũ. uuandalorũ. multȩq
cũ ħis aliȩ ꝓtritis francis. tͣnsito rheno totas ꝑgal¬
lias seuirent. apud britannias gratianꝰ municeps
tyrannꝰ creat᷑ & occidit᷑. Huꝰiꝰ loc: constantinꝰ ex infin
militia ꝓpt̃ solã sp̃e nominis sine merito uirtutis
eligit᷑. Qui continuo ut inuasit imꝑiũ ingallias tͥn¬
sittꝰ ubi sepe ab arbaris incertis fȩderib illusus. de¬
trim̃to magis rei publicȩ fuit. Unde mox iubente
honorio. constantius comes ingalliã cũ exercitu ꝓ¬
fectꝰ. apud arelatẽ ciuitatẽ eũ clausit. cępit. occidit
constantẽq filiũ eiꝰ quẽ ex monacho cesarem fecerat.

Expanded text:
Aut hic Campano gramine corda tumet. CAAut hic Campano gramine corda tumet. CAIncarnatione Domini quadringentesimo septimo, tenente imperium Honorio Augusto filio Theodosii minore, loco ab Augusto quadragesimo quarto, ante biennium Romanae inruptionis quae per Alaricum regem Gothorum facta est, cum gentes Alanorum, Suevorum, Vandalorum, multaeque cum his aliae protritis Francis, transito Hreno, totas per Gallias saevirent, apud Brittanias Gratianus municeps tyrannus creatur et occiditur. Hujus loco Constantinus ex infima militia, propter solam spem nominis sine merito virtutis eligitur: qui continuo ut invasit imperium in Gallias transiit; ibi saepe a barbaris incertis foederibus inlusus detrimento magis reipublicae fuit: unde mox jubente Honorio Constantius comes in Galliam cum exercitu profectus, apud Arelatem civitatem eum clausit, cepit, occidit: Constantemque filium ejus quem ex monacho Caesarem fecerat,
Abbreviated transcription (Latin):
dosii cũ fr̃e honorio qͣdragesimꝰ tercius ab augusto reg¬
nũ suscipiens. tenuit annos tredeci. Cuiꝰ tẽporib pela¬
gius brito contra auxiliũ gr̃ȩ suꝑnȩ uenena suȩ ꝑfi¬
diȩ longe lateq disꝑsit: utens cõoperatore iuliano de
cãpania. quẽ dudũ amissi ep̃atꝰ intẽꝑans cupido ex agi¬
tabat. Quib sc̃s aosos⁊ inꝰ sic̃ & cȩt̾i patres or thodoxi
multis sententiarũ catholicarũ milib responderunt
nec eorũ tam̃ dem̃tiã corrigere ualebant. s qͦd grauiꝰ:
correcta eorũ uesania magis augescere contͣdicendo.
quã fauendo ueritati uoluit emendari. Qđ pulchre
uersib heroicis ꝓsper rethor insinuat: cũ ait. Contra
ausustinũ narrat᷑ serpere qͥdã Scriptor. quẽ dudũ li¬
uor adurit edax. Quis caput obscuris obtectũ ut¬
cunq cauernis: Tollere humo miserũ ꝓpulit angu¬
culũ. Aut hunc fruge sua ȩquorei pauere britanni

Expanded text:
dosii cum fratre Honorio, quadragesimus tertius ab Augusto regdosii cum fratre Honorio, quadragesimus tertius ab Augusto regnum suscipiens, tenuit annos tredecim. Cujus temporibus Pelagius Britto contra auxilium gratiae supernae venena suae perfidiae longe lateque dispersit, utens cooperatore Juliano de Campania, quem dudum amissi episcopatus intemperans cupido exagitabat: quibus sanctus Augustinus sicut et caeteri Patres orthodoxi multis sententiarum catholicarum millibus responderunt, nec eorum tamen dementiam corrigere valebant: sed quod gravius est correpta eorum vesania magis augescere contradicendo quam favendo veritati voluit emundari: quod pulchre versibus heroicis Prosper rhetor insinuat, cum ait: Contra Augustinum narratur serpere quidam Scriptor, quem dudum livor adurit edax. Quis caput obscuris contectum utcunque cavernis Tollere humo miserum propulit anguiculum? Aut hunc fruge sua aequorei pavere Britani,
Abbreviated transcription (Latin):
septimo. gratianꝰ qͣdragesimꝰ abaugusto. post mortem
ualentis sex annis imperiũ tenuit: qͣmuis iã dudũ an¬
tea cũ Patruo yalente. & cũ ualentiniano fr̃e regnaret.
Qui cũ afflictũ & pene collapsũ rei publice statũ uideret:
Theodosiũ hispanũ uirũ restituende rei publice ne¬
cessitate apud sirmiã purpura induit. orientisq &
traciȩ simul imꝑio prefecit᷑ nͥ contra sacram̃ti fidem
ꝑtirannidẽ emersisset inbritanniã. in uitꝰ ꝓpemo¬
dũ abexercitu imꝑator creatꝰ ingalliã transiit. Ibiq
Gratianũ augustum subita incursione ꝑ t̾ritũ. atq
initaliã transire meditantẽ. dolis circũuentũ int̾ fe¬
cit: frẽmq eiꝰ ualentinianũ augustũ italia expulit.
Ualentinianꝰ inorientẽ refugiens. atheodosio pat̾na
pietate susceptꝰ. mox etiã imꝑio restitutꝰ. ẽ. clauso
uidelicet intra muros aquileiȩ. capto atq occiso ab¬

Expanded text:
septimo Gratianus quadragesimus ab Augusto, post mortem septimo Gratianus quadragesimus ab Augusto, post mortem Valentis sex annis imperium tenuit; quamvis jamdudum antea cum Patruo Valente, et cum Valentiniano fratre regnaret: qui cum adflictum et pene conlapsum reipublicae statum videret, Theodosium Hispanum virum, restituendae reipublicae necessitate apud Syrmium purpura induit, Orientisque et Thraciae simul praefecit tyrannidem emersisset, in Britannia invitus propemodum ab exercitu imperator creatus, in Galliam transiit, ibique Gratianum Augustum subita incursione perterritum, atque in Italiam transire meditantem, dolis circumventum interfecit, fratremque ejus Valentinianum Augustum Italia expulit. Valentinianpietate susceptus, mox etiam imperio restitutus est: clauso videlicet intra muros Aquileiae,  Al. add. e
Abbreviated transcription (Latin):
uesaniȩ. quȩ corrupto orbe toto hanc etiã insulam
extra orbem tã longe remotã. ueneno sui infecit er¬
roris. Et hac quasi uia pestilentiȩ trans oceanũ pate¬
facta: non mora om̃is se lues hereseos cuiusq insulȩ
noui semꝑ aliqͥd audire gaudenti. & nichil cerci
firmit᷑ optinenti infudit. His tẽ porib constantius
qͥ uiuente diocletiano galliã hispaniãq regebat. uir
te obiit. Hic constantinũ filiũ ex concubina helena
creatũ: imꝑatorẽ galliarũ reliqͥt. Scribit autẽ eutro¬
pius. qͦd constantinꝰ inbritannia creatꝰ imꝑator: pa¬
tri in regnũ successerit. Cuiꝰ tẽporib arriana here¬
sis exorta & innicena sy nodo detecta atq dãpnata. ni¬
chilominꝰ exitiabile ꝑfidiȩ suę uirus ut diximꝰ ñ so¬
lũ totius orbis. sed & insularũ ȩccłiis aspersit. uiiii.¬
NNo ab incarnatione dñi trecentesimo septuagesimo

Expanded text:
vesaniae, quae corrupto orbe toto, hanc etiam insulam vesaniae, quae corrupto orbe toto, hanc etiam insulam extra orbem tam longe remotam veneno sui infecit erroris: et hac quasi via pestilentiae trans Oceanum patefacta, non mora omnis se lues haereseos cujusque, insulae novi semper aliquid audire gaudenti et nihil certi firmiter obtinenti infudit. His temporibus Constantinus qui vivente Diocletiano Galliam Hispaniamque regebat CCCte  Al., mortem obiit. Hic Constantinum filium ex concubina Helena creatum imperatorem Galliarum reliquit. Scribit autem Eutropius, quod Constantinus in Brittania creatus imperator, patri in regnum successerit: cujus temporibus Arriana haeresis exorta et in Nicaena synodo detecta atque damnata, nihilominus exitiabile perfidiae suae virus, ut diximus, non solum orbis totius, sed et insularum Ecclesiis aspersit. nno ab Incarnatione Domini trecentesimo septuagesimo
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ uerolamiũ. quȩ nc̃ agente anglorũ uerlamacestir
siue uueclingua cester appellat᷑. Ubi post ea redeunte
tẽporũ xp̃ianorũ serenitate. ȩccła ẽ. mirandi operis
atq eiꝰ marty rio condigna extructa. Inqͦ uidelicet loci.
usq adhanc diem curatio infirmorũ. & frequentiũ ope¬
ratio uirtutũ celebrari ñ desinit. Passi sunt autẽ ea tẽ¬
pestate aaron & iulius legionũ urbis ciues. aliiq utri¬
usq sexꝰ indiuersis locis ꝑplures. qͥ diuersis cruciatib
torti. & in audita mẽbrorũ discerptione lacerati. ani¬
mas ad suꝑne ciuitatis gaudia ꝑfecto agone misert̃.¬
fideles xp̃i qͥ se tẽpore discriminis insiluis ac deser¬
dant. construunt. ꝑficiunt. ac ueluti uictricia signa
passim ꝓpalant. Dies festos celebrant. sacra mundo corde
atq ore conficiunt. Mansitq hȩc in eccłiis xp̃i quȩ
erant inbritannia pax: usq ad tẽpora arrianȩ

Expanded text:
tatem Verolamium, quae nunc a gente Anglorum Verlamacaestir tatem Verolamium, quae nunc a gente Anglorum Verlamacaestir sive Vaetlingacaestir appellatur, ubi postea redeunte temporum Christianorum serenitate ecclesia est mirandi operis, atque ejus martyrio condigna exstructa. In quo videlicet loco usque ad hanc diem curatio infirmorum et frequentium operatio virtutum celebrari non desinit. Passi sunt ea tempestate Aaron et Julius legionum urbis cives, aliique utriusque sexus diversis in locis perplures, qui diversis cruciatibus torti et inaudita membrorum discerptione lacerati, animas ad supernae civitatis gaudia perfecto agone miserfideles Christi qui se tempore discriminis silvis ac deserdant, construunt, perficiunt, ac veluti vitricia signa passim propalant, dies festos celebrant, sacra mundo corde atque ore conficiunt: mansitque haec in Ecclesiis Christi quae erant in Brittania pax usque ad tempora Arrianae
Abbreviated transcription (Latin):
martyri obsequiũ detulisse. Neq enĩfieri poterat.
ut in arduo montis cacumine martyr aquã s influ-¬
uio ñ reliquerat peteret. si hoc opportunũ esse ñ ui¬
deret. Qui uidelicet fluuius ministerio ꝑsoluto.
deuotione cõpleta: officii testimoniũ relinquens.
simꝰ ibidem. accepit coronã uitȩ. quã reꝓmisit ds̃ dili-¬
Decollatꝰ. ẽ. ibi etiã miles ille: qͥ antea suꝑno nutu cor¬
reptus sc̃m dĩ confessorem ferire recusauit. De qͦ nimi¬
rũ constat. qͥa & si fonte baptismatis ñ . ẽ. ablutꝰ. sui tam̃
sanguinis lauacͥro mundatꝰ. ac regnicęlestis dignꝰ fa¬
ctus ingressu. Tỹ uidex tanta miraculorũ cęlestiũ no¬
uitate ꝑcussus. cessari mox aꝑsecutione p̾cepit. honorẽ
referre incipiens cedi scõrum ꝑ quã eos opinabat᷑ priꝰ
axp̃ianȩ fidei posse deuotione cessare. Passus. ẽ. aut̃
beatꝰ Albanꝰ die decimo lcalendarũ iuliarũ iuxta ciui¬

Expanded text:
martyri obsequium detulisse: neque enim fieri poterat martyri obsequium detulisse: neque enim fieri poterat ut in arduo montis cacumine martyr aquam quam in fluvio non reliquerat, peteret, si hoc opportunum esse non videret. Qui videlicet fluvius ministerio persoluto, devotione completa officii testimonium relinquens, simus ibidem accepit coronam vitae quam repromisit Deus diliDecollatus est ibi tum etiam miles ille, qui antea superno nutu correptus sanctum Dei confessorem ferire recusavit: de quo nimirum constat, quia etsi fonte baptismatis non est ablutus, sui tamen est sanguinis lavacro mundatus ac regni coelestis dignus factus est ingressu. Tum judex tanta miraculorum coelestium novitate perculsus, cessari mox a persecutione praecepit, honorem referre incipiens caedi sanctorum, per quam eos opinabatur prius a Christianae fidei posse devotione cessare. Passus est autem beatus Albanus die decimo Kalendarum Juliarum, juxta civi
Abbreviated transcription (Latin):
siderans. ut cũ martyre uł ꝓmartyre quẽ ꝑcutere ui¬
debatur: ipse potius mereretur ꝑcuti. Dũ gͦ is exꝑsecu.¬
tore factꝰ esset collega ueritatis & fidei . ac iacente ferro
int̾ carnifices esset iusta cunctatio. montẽ cũ turbis re¬
uerentissimꝰ dei confessor ascendit. Qui opportune letꝰ
gr̃a decentissima. qͥngentis fere passib abarena sitꝰ. ẽ. ua¬
riis herbarũ florib depictꝰ immo usquequaq uestitus.
inquo nichil repente arduũ. nichil preceps. nichil abrup¬
tũ. quẽ laterib longe lateq deductũ. in modũ ȩquoris
natura cõplanat. dignũ uidelicet eũ ꝓinsita sibi specie
uenustatis. iam olim reddens. qͥ beati marty ris cruore
dicaret᷑. In huiꝰ gͦ uertice sc̃s albanꝰ dari sibi adeo aquã
rogauit.Statimq incluso meatu ante pedes eiꝰ fons
pennis exortus. ẽ. ut om̃s agnoscerent etiã torrentẽ

Expanded text:
siderans ut cum martyre vel pro martyre quem percutere jusiderans ut cum martyre vel pro martyre quem percutere jubebatur, ipse potius mereretur percuti. Dum ergo is ex persecutore factus esset collega veritatis et fidei, ac jacente ferro esset inter carnifices justa cunctatio, montem cum turbis reverentissimus Dei confessor ascendit: qui opportune laetus, gratia decentissima, quingentis fere passibus ab harena situs est, variis herbarum floribus depictus, immo usquequaque vestitus, in quo nihil repente arduum, nihil praeceps, nihil abruptum, quem lateribus longe lateque deductum in modum aequoris natura complanat, dignum videlicet eum, pro insita sibi specie venustatis, jam olim reddens qui beati martyris cruore dicaretur. In hujus ergo vertice sanctus Albanus dari sibi a Deo aquam rogavit, statimque incluso meatu ante pedes ejus fons perennis exortus est, ut omnes agnoscerent etiam torrentem
Abbreviated transcription (Latin):
dus erat meatu rapidissimo diuidebat᷑ uiditq ibi ñ
paruã hominũ multitudinẽ utriusq sexus. conditionis di¬
uersȩ & ȩtatis: quȩ sine dubio diuinitatis instinctu ad obse¬
quiũ beatissimi confessoris ac martyris uocabatur. & ita
fluminis ipsius occupabat pontẽ: ut intra uesperã transi¬
re uix posset. Deniq cunctis pene egressis: uidex sine ob¬
sequio inciuitate substiterat. situr sc̃s albanꝰ cui ar-¬
dens inerat deuotio mentis admar tyriũ ocius ꝑuenire.
accessit ad torrentẽ. & dirigens ad cęlũ oculos ilico siccato
alueo uidit undã suis cessisse ac uiã dedisse uestigiis. Qđ
cũ int̾ alios etiã ipse carnifex qͥ eũ ꝑcussurus erat uidis¬
set. festinauit ei ubi ad locũ destinatũ morti uenerat oc¬
currere: diuino nimirũ admonitꝰ instinctu. ꝓiectoq
ense quẽ strictũ tenuerat. pedib eiꝰ aduoluit᷑. multũ de-¬

Expanded text:
dus erat, meatu rapidissimo dividebatur: viditque ibi non dus erat, meatu rapidissimo dividebatur: viditque ibi non parvam hominum multitudinem utriusque sexus, conditionis diversae, et aetatis, quae sine dubio, divinitatis instinctu ad obsequium beatissimi confessoris ac martyris vocabatur, et ita fluminis ipsius occupabat pontem ut intra vesperam transire vix posset. Denique cunctis pene egressis, judex sine obsequio in civitate substiterat. Igitur sanctus Albanus cui ardens inerat devotio mentis ad martyrium ocius pervenire, accessit ad torrentem, et dirigens ad coelum oculos, illico siccato alveo, vidit undam suis cessisse ac viam dedisse vestigiis. Quod cum inter alios etiam ipse carnifex qui eum percussurus erat, vidisset, festinavit ei ubi ad locum destinatum morti venerat occurrere.: divino nimirum admonitus instinctu, projectoque ense quem strictum tenuerat, pedibus ejus advolvitur, multum de
Abbreviated transcription (Latin):
iam me. e̾ẽ. xp̃ianisq officiis uacare cognosce. Ait uidex.
Nom̃ tuũ quero: qͦd sine mora mͥ insinua. At ille. Albanꝰ
inqͥt aparentib uocor. & dm̃ uiuu ac uerũ qͥ uniuersa
creauit adoro semꝑ & colo. Tx̃ iudex repletꝰ iracundia dix̃.
Siuis ꝑennis uitȩ felicitate ꝑfrui: diis magnis sacrifica¬
re ne differas. Albanꝰ respondit. Sacrificia hȩc quȩ auob̃
redddunt᷑ demonib. nec auxiliari subiectis possunt. nec
supplicantiũ sibi desideria uł uota cõplere. qͥn immo qͥ¬
cunq his sacrificia simulac̾ris obtulerit: et̾nas inferni
penas ꝓmercede recipiet. His audicis uidex. nmio fu¬
rore cõmotus : cedi scm dĩ confessorem atortorib prece¬
pit. autumans se uerberib quã uerbis ñ poterat cordis eꝰ
pacient̾ hȩc ꝓdño. inimo gaudent̾ ferebat. At ubi iudex
tẽ duceret᷑ ꝑuenit ad flum̃ qͦd muro & arena ubi ferien¬

Expanded text:
jam me esse, Christianisque officiis vacare cognosce. Ait judex: jam me esse, Christianisque officiis vacare cognosce. Ait judex: Nomen tuum quaero, quod sine mora mihi insinua. Et ille: Albanus, inquit, a parentibus vocor, et Deum verum ac vivum qui universa creavit adoro semper et colo. Tum judex repletus iracundia dixit: Si vis perennis vitae felicitate perfrui, diis magnis sacrificare ne differas. Albanus respondit: Sacrificia haec quae a vobis redduntur daemonibus, nec auxiliari subjectis possunt, nec supplicantium sibi desideria vel vota complere. Quinimmo quicumque his sacrificia simulacris obtulerit, aeternas inferni poenas pro mercede recipiet. His auditis judex nimio furore commotus, caedi sanctum Dei confessorem a tortoribus praecepit, autumans se verberibus, quam verbis non poterat, cordis ejpatienter haec pro Domino, immo gaudenter ferebat. At ubi judex tem duceretur, pervenit ad flumen quod muro et harena ubi ferien
Abbreviated transcription (Latin):
albanꝰ adducebatur aris assistere. ac demonib hostias of¬
ferre Cũq uidisset albanũ: mox ira succensus nimia. qͦd se
ultroile ꝓhospite quẽ susceperat militib offerre ac dis-¬
crimini dare presũpsisset: ad simulacra demonũ qͥb
assistebat eũ ussit ꝑtrahi. qͥa rebellẽ inquiens ac sacrile¬
gũ celare quã militib reddere maluisti: ut contẽptor diuũ
meritã blasphemiȩ suȩ pȩnã lueret. quȩcũq illi debe-¬
bant᷑ supplicia tu soluere habes: si acultu nr̃ȩ religionis
discedere tẽptas. At Sc̃s albanꝰ qͥ se ultro ꝑsȩcutorib fidei
xp̃ianũ esse ꝓdiderat: nequã quã minas pͥncipis metuit.
s accinctꝰ armis militiȩ spũalis. palã se iussis illius pare¬
re nolle ꝓnunciabat. Tum iudex. Cuiꝰ in qͥt familiȩ uł gene¬
nitꝰ: Sed si ueritatẽ religionis audire desideras. xp̃ianũ

Expanded text:
Albanus adducebatur, aris adsistere ac daemonibus hostias ofAlbanus adducebatur, aris adsistere ac daemonibus hostias offerre, numque vidisset Albanum, mox ira succensus nimia quod se ille ultro pro hospite quem susceperat militibus offerre ac discrimini dare praesumpsisset, ad simulacra daemonum quibus adsistebat eum jussit pertrahi: Quia rebellem, inquiens, ac sacrilegum celare quam militibus reddere maluisti, ut contemptor divum meritam blasphemiae suae poenam lueret, quaecumque illi debebantur supplicia tu solvere habes, si a cultu nostrae religionis discedere tentas. At sanctus Albanus qui se ultro persecutoribus fidei Christianum esse prodiderat, nequaquam minas principis metuit; sed accinctus armis militiae spiritalis, palam jussis illius parere nolle pronunciabat. Tum judex: Cujus, inquit, familiae vel genenitus? sed si veritatem religionis audire desideras, Christianum
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s Albatꝰ. de quo prb̃r fortunat᷑ in laude uirginũ. cũ
beatorũ martrũ qͥ de toto orbe addnm uenirent:
ricũ quendã ꝑ secutores fugientẽ hospitio recepit. Qũe
dũ orationib continuis ac uigiliis die noctuq studere
conspiceret. subito diuina gr̃a respectꝰ: exemplũ fidei ac
pietatis illius cȩpit emulari. ac salutarib eiꝰ exhorta¬
tionib paulatim edoctꝰ: relictis y dolatriȩ tenebris.
xp̃ianꝰ integro ex corde factꝰ. ẽ. Cũq p̃fatꝰ clericus ali¬
qͦt dieb apud eũ hospitaret᷑: ꝑuenit ad aures nefandi
pͥncipis confessorẽ. xp̃i cui necdũ fuerat locꝰ martyrii
deputatꝰ. penes albanũ latere. Unde statim iussit mi¬
lites eũ diligentius inquirere. Qui cũ ad tuguriũ
martyris ꝑuenirent. mox se sc̃s albanꝰ ꝓhospite ac
magistro suo ipsius habitu id ÷ cara calla qua indue¬
bat᷑ indutꝰ militib exhibuit. atq ad iudice uinctꝰ
ꝑductꝰ ẽ. Contigit autẽ iudicẽ ea hora qua adeum

Expanded text:
s CCCV, de quo presbyter Fortunatus in Laude virginum, cum beatorum martyrum qui de toto orbe ad Dominum venirricum quemdam persecutores fugientem hospitio recepit: quem dum orationibus continuis ac vigiliis die  Al., diu noctuque studere conspiceret, subito divina gratia respectus exemplum fidei ac pietatis illius coepit aemulari, ac salutaribus ejus exhortationibus paulatim edoctus, relictis idolatriae tenebris Christianus integro ex corde factus est. Cumque praefatus clericus aliquot diebus apud eum hospitaretur, pervenit ad aures nefandi principis confessorem Christi cui necdum fuerat locus martyrii deputatus, penes Albanum latere. Unde statim jussit milites eum diligentius inquirere. Qui cum ad tugurium martyris pervenissent, mox se sanctus Albanus pro hospite ac magistro suo, ipsius habitu, id est, caracalla qua vestiebatur indutus, militibus exhibuit, atque ad judicem vinctus perductus est. Contigit autem judicem ea hora qua ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
aliquaten coleranda. ẽ: ita inhis fortit̃ in sequenda qͥ ñ
neris magna interiacet. ut ep̃i ñ facile ualeant conue¬
stant: S fr̃nitatẽ tuã ita uolumꝰ ep̃os ordinare. ut
ipsi sibi ep̃i longo int̃uallo minime disiungant᷑: qua¬
tinꝰ nulla sit necessitas ut in ordinatione ep̃i pastores
qͦq alii quorũ p̾sentia ualde utilis. ẽ. facile ñ possint
sibi locis ordinati: ꝑomĩa ep̃orũ ordinatio sine aggre¬
gadis trib uł qͣttuor ep̃is fieri ñ debet. Nã in ipsis reb
spũalibꝰ ut sapient̃ & mature disponant᷑ exemplũ tra¬
here areb etiã carnalib possumꝰ. Certe enĩdũ coniugia
inmundo celebrant᷑. coniugati qͦq conuocant᷑: ut qͥ inuia
iam coniugii p̾cessert̃. in subsequentis qͦq copulȩ gaudio

Expanded text:
aliquatenus toleranda est, ita in his fortiter insequenda, qui non aliquatenus toleranda est, ita in his fortiter insequenda, qui non neris magna interjacet, ut episcopi non facile valeant convestant? Sed fraternitatem tuam ita volumus episcopos ordinare , ut ipsi sibi episcopi longo intervallo minime disjungantur; quatenus nulla sit necessitas, ut in ordinatione episcopi, pastores quoque alii quorum praesentia valde est utilis, facile debeant n propinquis sibi locis ordinati, per omnia episcoporum ordinatio sine aggregatis tribus vel quatuor episcopis fieri non debet. Nam in ipsis rebus spiritalibus, ut sapienter et mature disponantur, exemplum trahere a rebus etiam carnalibus possumus. Certe enim dum conjugia in mundo celebrantur, conjugati quique convocantur, ut qui in via jam conjugii praecesserunt in subsequenti quoque
Abbreviated transcription (Latin):
paꝑo sanguine fudit. Quia uͦ sunt multi inanglor ũ geu¬
ter uͦ dar acihuc in infidelitate. eent huic nefando coniu¬
gio dicunt admixti: ad fidẽ uenientes ad monendi st̃
ut se abstineant. & graue hoc. ẽẽ peccatũ cognoscattio
trementtũ eĩ iudiciũ timeant. ne ꝓcarnali dilectione
corporis & sanguinis dñi cõmunione pͥuandi st̃. ne in
eis illa ulcisci uideant᷑. inqͥb se ꝑignorantiã ante laua¬
chrũ baptismatis astruxert̃. In hoc enĩ tp̃re scã ȩccła¬
quȩdã ꝑferuorẽ corrigit. quȩdã ꝑmansuetudinẽ tolerat
quȩdã ꝑ considationẽ dissimulat: atq: ita portat & dissi¬
mulat᷑ ut sepe malũ qd aduersat᷑: por tando &e dissimu¬
landdo cõpescat. Om̃s autẽ qͥ adfidẽ ueniunt admonendi
sunt: ne tale aliqͥd audeant ꝑ petrare. Si qͥ autẽ ꝑpetra¬
uerint: corporis & sanguinis dñi cõmunione pͥuandi
sunt. Cuia sicut in his qͥ ꝑignorantiã fecerunt. culpa

Expanded text:
o sanguinem fudit. Quia vero sunt multi in Anglorum gente qui, dum adhuc in infidelitate essent, huic nefando conjugio dicuntur admixti, ad fidem venientes admonendi sunt ut se abstineant, et grave hoc esse peccatum cognoscant. Tremendum Dei judicium timeant, ne pro carnali dilectione corporis ac sanguinis Domini communione privandi sunt, ne in eis illa ulcisci videantur, in quibus se per ignorantiam ante lavacrum baptismatis adstrinxerunt. In hoc enim tempore sa corrigit, quaedam per mansuetudinem tolerat, quaedam per considerationem dissimulat, atque ita portat et dissimulat, ut saepe malum quod adversatur portando et dissimulando compescat. Omnes autem qui ad fidem veniunt, admonendi sunt, ne tale aliquid audeant perpetrare. Si qui autem perpetraverint, corporis et sanguinis Domini communione privandi sunt: quia sicut in his qui per ignorantiam fecerunt, culpa
Abbreviated transcription (Latin):
pło p̃cepit: ut mixtꝰ uir mulieri & lauari aqua debe¬
at: & ante solis occasũ eccłam non intrare. Qͦd tam̃ in¬
telligi spũalit̃ potest. Quia mulieri uir miscet᷑: qͣndo illi¬
citȩ concupiscentiȩ animꝰ incogitatione ꝑdelectationẽ

Expanded text:
pulo praecepit, ut mistus vir mulieri, et lavari aqua debepulo praecepit, ut mistus vir mulieri, et lavari aqua debeat, et ante solis occasum ecclesiam non intrare. Quod intelligi spiritaliter potest quia mulieri vir miscetur quando illicitae concupiscentiae a
Abbreviated transcription (Latin):
sententia puniat᷑. Nã cũ multalex uelut immunda man¬
ducari ꝓhibeat: in eugłio tam̃ dñs dic̃. Non qͦd intrat in
os coinquinat hominẽ. s quȩ exeunt decorde illa sunt quȩ
Excorde exeunt cogitationes malȩ. Ubi ub̃tim indicatũ ẽ
qͥa illud abom̃ ipotenti dõ pollutũ. eẽ. in oꝑe ostendit᷑
qͦd expollutȩ cogitationis radice generat᷑. Vnde paulos qͦꝗ
apłs dicit. Om̃ia munda mundis. coinquinatis autẽ & in¬
fidelib nichil. ẽ. mundũ. Atq mox eidẽ causã coinquinatio
nis annuncians subiungit. Coinquinata sunt enĩ & mens
eorũ & conscientia. Si gͦ eicib immundꝰ ñ. ẽ: cuiꝰ mens im¬
munda ñ fuerit. cur qͦd munda m̃te mulier ex natura
patit᷑. ei in immundiciã reputetur: Uir aut̃ẽ cũ ꝓpͥa con¬
iuge dormiens: nisi lotꝰ aqua intrare eccłam ñ debet.
S neq lotꝰ aqua intrare statim debet. Lex autẽ ueteri po¬

Expanded text:
sententia puniatur. Nam cum multa lex velut immunda mansententia puniatur. Nam cum multa lex velut immunda manducare prohibeat, in Evangelio tamen Dominus dicit: Non quod intrat in os, coinquinat hominem, sed quae exeunt de cordEx corde exeunt cogitationes malae . Ubi ubertim indicatum est, quia illud ab omnipotente Deo pollutum esse in opere ostenditur, quod ex pollutae cogitationis radice generatur. Unde Paulus quoque apostolus dicit: Omnia munda mundis, coinquinatis autem et infidelibus nihil est mundum. Atque mox ejusdem coinquinationis causam annuntians, subjungit: Coinquinatae sunt enim eorum et mens et conscientia. Si ergo ei cibus immundus non est, cujus mens immunda non fuerit, 1160 cur quod munda mente mulier ex natura patitur, ei in immunditiam reputetur? Vir autem cum propria conjuge dormiens, nisi lotus aqua intrare ecclesiam non debet, sed neque lotus intrare statim debet. Lex autem veteri po
Abbreviated transcription (Latin):
sepe sine culpa agit᷑ qđ uenit exculpa. Unde etiã cũ esu¬
rimꝰ sine culpa comedimꝰ: quib exculpa pͥmi hominis
factũ ẽ ut esuriremꝰ. Menstrua enĩ consuetudo mulie¬
rib ñ aliqua culpa. ẽ: uidelicet qͥa naturalit̾ accedit.
s tam̃ qͦd natura ipsa ita uitiata est. ut etiã sine uolun¬
cognoscat. & homo qͥ culpã sponte ꝑpetrauit. reatũ
culpe portet inuitꝰ. Atq idõ femine cũ semet ipsas
considant. & inmenstrua consuetudine ad sacram̃tũ
dñici corporis & sanguinis accedere ñ p̾sumunt. de
sua recta considatione laudande sunt.dũ uͦ ꝑcipien'¬
di ex religiose uitȩ consuetudinȩ eiusdẽ mysterii
amore rapiunt᷑: repͥmende sic̃ p̃diximꝰ ñ st̃. Sic̃ enĩ
intestam̃to ueteri exteriora opera obseruant᷑: ita in
testam̃to nouo ñ ta qđ exterius agit᷑. quã qđ interiꝰ
cogitatur sollicita intentione attendit᷑. ut subtili

Expanded text:
saepe sine culpa agitur, quod venit ex culpa. Unde etiam cum esusaepe sine culpa agitur, quod venit ex culpa. Unde etiam cum esurimus, sine culpa comedimus, quibus ex culpa primi hominis factum est, ut esuriamus. Menstrua enim consuetudo mulieribus non aliqua culpa est, videlicet qui naturaliter accidit. Sed tamen quod natura ipsa ita vitiata est, ut etiam sine volupcognoscat: et homo qui culpam sponte perpetravit, reatum culpae portet invitus. Sicut iconsiderant, et quae menstrua consuetudine ad sacramentum Dominici corporis et sanguinis accedere non praesumunt, de sua recta consuetudine laudandae sunt. Cum vero percipiendi ex religiosae vitae consuetudine ejusdem mysterii amore rapiuntur, reprimendae, sicut praediximus, non sunt. Sicut enim in Testamento Veteri exterNovo Testamento non tam quod exterius agitur, quam id quod interius cogitatur, sollicita intentione attenditur, ut subtili
Abbreviated transcription (Latin):
patit᷑ ei ñ liceat dñi ȩccłam intrare.⁊ Sed dicis. Illã
infirmitas cõpulit: has uͦ de qͥb loquim᷑ consuetudo
mortali carne patimꝰ ex infirmitate naturȩ . ẽ. digno
de iudicio post culp̃a ordinatũ. Esurire nãq. sitire
estuare. algere. la sescere. ex infirmitate nature .ẽ.
& qͥd: aliud contra famẽ alim̃ta contra sitĩ potũ. contra
estũ auras. contra frigus uestẽ. contra lassitudinẽ re
explorare: feminis itaq & mȩnstruus sui sanguinis
manti concedit᷑. cur ñ concedat᷑ cunctis mulierib quȩ
naturȩ suȩ uitio in firmant᷑ Sc̃ȩ autẽ cõmunionis
my steru: in hisdẽ dieb ꝑcipere ñ debet ꝓhiberi.Si
autẽ ex ueneratione magna ꝑciꝑe ñ p̃sumit. laudan¬
da ẽ: sed si ꝑceꝑit ñ iudicanð̾a. Bonarũ qͥppe mentiuĩ:
& ibi aliquo mͦ culpas suas agnoscere ubi culpa ñ est: qͥa

Expanded text:
patitur, ei non liceat Domini ecclesiam intrare? Sed dicis: Illam patitur, ei non liceat Domini ecclesiam intrare? Sed dicis: Illam infirmitas compulit; has vero de quibus loquimur, consuetudo mortali carne patimur ex infirmitate naturae, est digno Dei judicio post culpam ordinatum. Esurire namque, sitire, aestuare, algere, lassescere, ex infirmitate naturae est. Et quid est aliud, contra famem alimenta, contra sitim potum, contra aestum auras, contra frigus vestem, contra lassitudinem reqexplorare? Feminae itaque et menstruus sui sanguinis manti conceditur, cur non concedatur cunctis mulieribus, quae naturae suae vitio infirmantur? Sanctae autem communionis mysterium in eisdem diebus percipere non debet prohiberi. Si autem ex veneratione magna percipere non praesumit, laudanda est; sed si perceperit, non judicanda. Bonarum quippe mentium est etiam ibi aliquo modo culpas suas agnoscere
Abbreviated transcription (Latin):
incontinentiȩ uidet᷑ inuentũ: qͥa dũ se continere noꝰ¬
luerint. despiciunt lactare qͦs gignunt. Hȩ itaq quȩ
filios suos expraua consuetudine aliis ad nutriendũ tra¬
dunt: nisi purgationis tẽpus tnͣsierit. uiris suis ñde¬
bent admisceri. Qͥppe qͥa & sine partꝰ causa cũ in consu¬
etis menstruis detinent᷑ uiris suis misceri ꝓhibent᷑.
ita ut morte lex sacra feriat. siqͥs uir ad menstruatã
mulierẽ accedat. Quȩ tam̃ mulier dũ consuetudiñe
menstruã patit᷑. ꝓhiberi ȩccłam intrare ñ debet. qͥa
ei naturȩ suꝑfluitas inculpã ñ ualet reputari. & ꝓ
hoc qͦd inuit̾a patitur iustũ ñ ẽ ut ingressu eccłȩ
sanguinis. post tergũ dñi humilit̾ ueniens uestĩti ei
fimbriã tetigit: atq ab ea statim sua infirmitas reces¬
sit. Si gͦ influxu sanguinis posita laudabilit̃ potuit
dnĩ uestim̃tũ tangere. cur quȩ menstruã sanguinis

Expanded text:
incontinentiae videtur inventum, quia dum se continere noincontinentiae videtur inventum, quia dum se continere nolunt, despiciunt lactare quos gignunt. Hae itaque quae filios suos ex prava consuetudine aliis ad nutriendum tradunt, nisi purgationis tempus transierit, viris suis non debent admisceri, quippe quia et sine partus causa, cum consuetis menstruis detinentur, viris suis misceri prohibeantur, ita ut morte lex sacra feriat si quis vir ad menstruatam mulierem accedat . Quae tamen mulier dum ex consuetudine menstrua patitur, prohiberi ecclesiam intrare non debet, quia ei naturae superfluitas in culpam non valet imputari, et per hoc quod invita patitur, justum non est ut ingressu ecclesiae sanguinis, post tergum Domini humiliter veniens, vestimenti ejus fimbriam tetigit, atque ab ea statim sua infirmitas recessit . Si ergo in fluxu sanguinis posita, laudabiliter potuit Domini vestimentum tangere, cur quae menstruam sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
ta sex debeat abstinere. Qd tam̃ sciendũ. ẽ: qͥa in miste¬
rio accipit᷑. Nã si hora eadẽ qͣ genuerit actura gr̃as ex
enĩ carnis ñ dolor inculpa . ẽ. Incarnis autẽ cõmixtione
matri om̃iũ dicit᷑. Indolorib paries. Si itaq en ixã mu¬
lierẽ ꝓhibemꝰ ȩcclam intrare: ipsã ei penã suã inculpã de¬
putamꝰ Baptizari autẽ uł enixã mulierẽ. uł hoc qd ge
magna discretione ꝓuidenda. ẽ: ita qͥb mors ĩminet sine
ulla dilatione offerenda. Ne dũ adhuc tẽpꝰ ad p̃bendũ re¬
dep̃tionis mysteriũ querit᷑ int̾ueniente paululũ mor
inueniri ñ ualeat qͥ redimat᷑. Ad eiꝰ uͦ concubitũ uir suis
accedere ñ debet: donec qͥ gignit᷑ ablactet᷑. Praua autẽ in
coniugatorũ morib consuetudo surrex̃: ut muliȩres
filios quos gignunt nutrire contẽpnant. eosq aliis mu¬
lierib adnutriendũ tradant. Qd uidelicet ex sola causa

Expanded text:
ta sex debeat abstinere. Quod tamen sciendum est quia in mysteta sex debeat abstinere. Quod tamen sciendum est quia in mysterio accipitur. Nam si hora eadem qua genuerit, actura gratias etenim carnis, non dolor in culpa est. In carnis autem commixtione matri omnium dicitur: In doloribus paries . Si itaque enixam mulierem prohibemus ecclesiam intrare, ipsam ei poenam suam in culpam deputamus. Baptizari autem vel enixam mulierem, vel hoc qmagna discretione providenda est, ita his quibus mors imminet sine ulla dilatione offerenda, ne dum adhuc tempus ad praebendum redemptionis mysterium quaeritur, interveniente paululum mora, inveniri non valeat qui redimatur. Ad ejus vero concubitum vir accedere non de bet quousque qui gignitur ablactetur. Prava autem in conjugatorum moribus consuetudo surrexit ut mulieres filios quos gignunt nutrire contemnant, eosque aliis mulieribus ad nutriendum tradant. Quod videlicet ex sola causa
Abbreviated transcription (Latin):
ormambigo fr̃nitatẽ tuã. ee requisitacui iã responsũ
reddidisse me arbitror. S hoc qd ipse eicere iosentire potu¬
isti redo qa mea apud te uolueris responsione uti& fir¬
mari. Mulier & enĩ pregnans cur ñ debeat baptitari. cũ
nait ante dei om̃ipotentis ocłos culpa aliqͣ fecunditas car-¬
nis: Nacũ pͥmi parentes nr̃i inparadyso deliquissent.
noluit: & ĩmortalitatẽ homini ꝓpeccato suo abstulit. &
tam̃ ꝓbenignitate suȩ pietatis fȩcunditatẽ ei sobolis re¬
seruauit. Qđ gͦ naturȩ humanȩ exom̃ipotentis dei dono
seruatũ .ẽ. qͣ ratione poterit a sacri baptismatis gr̃a ꝓhi¬
beriꝰ In illo qͥppe misterio in qͦ om̃is culpa funditꝰ extin¬
guit᷑ ualde stultũ ẽ. si donũ gr̃ȩ eiꝰ contradicere posse
uideat᷑. Cũ uͦ enixa fuerit mulier. post qͦt dies debeat ȩc¬
clłam intrare: testam̃ti ueteris p̃ceptione didicisti. ut ꝓ
mascło dieb triginta trib. ꝓfemina autẽ dieb sexagin¬

Expanded text:
on ambigo fraternitatem tuam esse requisitam, cui jam et responsum reddidisse me arbitror. Sed hoc quod ipse dicere, et sentire potuisti, credo quia mea apud te volueris responsione firmari. Mulier enim praegnans, cur non debeat baptizari, cum non sit ante omnipotentis Dei oculos culpa aliqua fecunditas carnis? Nam cum primi parentes nostri in paradiso deliquissent, noluit, et immortalitatem homini pro peccato suo abstulit, et tamen per benignitatem suae pietatis fecunditatem ei sobolis reservavit. Quod ergo naturae humanae ex omnipotentis Dei dono servatum est, qua ratione poterit a sacri baptismatis gratia prohiberi? in illo quippe mysterio, in quo omnis culpa funditus exstinguitur, valde stultum, si donum gratiae contradicere posse videatur. Cum vero enixa fuerit mulier post quot debeat dies ecclesiam intrare, Testamenti Veteris praeceptione didicisti, ut pro masculo diebus triginta tribus, pro femina autem diebus sexagin
Abbreviated transcription (Latin):
insacris eloqui is inuenit᷑. qͦd huic capitulo contradicere
les cũ ꝓpinqͥs sibi coniugio copulari. & nouercis & cog¬
lex inRomana re publica ꝑmittit: ut siue frꝰ & soror
seu duorũ fr̃m germanorũ. uł duarũ sororũ filius & fi¬
lia misceat᷑. S ex ꝑim̃to didicimꝰ ex tali coniugio sobolẽ
ñ posse succrescere: & sacra lex ꝓhibet cognationis tur¬
pitudinẽ reuelare. Vnde necesse.ẽ: ut ĩa t̾cia uł qͣrta
generatio fideliũ licent̃ sibi iungi debeat. Nã scđa quã
diximꝰ: a se om̃i modo debet abstinere. Cũ nouerca autẽ
misceri graue. ẽ. facinꝰ: qͥa inlege scriptũ. ẽ: turpitudi¬
nẽ patris tui ñ reuelab̾. Neq enĩ patris turpitudinẽ
ne una. qͥ turpitudinẽ nouercȩ quȩ una caro cũ patrę
fuit: reuelare pͣsũpserit. ꝓfecto patris turpitudinẽ
reuelauit. Cũ cognata qͦq misceri ꝓhibitũ. ẽ: quȩ ꝑ

Expanded text:
in sacris eloquiis invenitur quod huic capitulo contradicere in sacris eloquiis invenitur quod huic capitulo contradicere ant cum propinquis sibi conjugio copulari? et novercis et coglex in Romana republica permittit, ut sive frater et soror, seu duorum fratrum germanorum vel duarum sororum filius et filia misceantur. Sed experimento didicimus ex tali conjuis turpitudinem revelare. Unde necesse est ut jam tertia vel quarta generatio fidelium licenter sibi jungi debeat. Nam secunda quam diximus a se omnimodo debet abstinere. Cum noverca autem misceri grave est facinus, quia et in lege scriptum est: Turpitudinem patris ne una , qui turpitudinem novercae, quae una caro cum patre fuit, revelare praesumpserit, profecto patris turpitudinem revelavit. Cum cognata quoque misceri prohibitum est, quae per
Abbreviated transcription (Latin):
alii qͥ hac in re ex inopia delinquunt. Vnde necesse ẽ. ut
nius corrigant᷑. &cũ paulo districtius agit᷑. ex harita
te agendũ. ẽ. & ñ ex furore: qͥa ipsi hoc prestat᷑ qͥ corri¬
gitur. ne gehennȩ ignib tradat᷑. Sic enĩ nos fidelib
tenere disciplinã debemꝰ sicut boni patres carnalib¬
U0
filiis solent: qͦs & ꝓculpis uerberib feriunt. & tam̃
ipsos qͦs dolorib affligunt: hab̾e hȩredes quer̃t. & quȩ
possident ipsis seruant: qͦs irati insequi uidebant᷑. Hec
gͦ lcaritas inmente tenenda. ẽ: & ipsa modũ correctionis
dictat. ita ut mens extra rationis regulã om̃ino nichil fa
reddere debeant.S absit ut eccła cũ augm̃to recipiat.
qͦd de t̾renis reb uidet᷑ amittere: & lucra de uanis que
rere augustinꝰ. Si debeant duo germani fr̃s singulas
sorores accipere. quȩ sunt ab illis longa ꝓgenie gene-

Expanded text:
alii 1153 qui hac in re ex inopia delinquunt. Unde necesse est ut alii 1153 qui hac in re ex inopia delinquunt. Unde necesse est ut viuste agendum est, et non ex furore: quia ipsi hoc praestatur qui corrigitur, ne gehennae ignibus tradatur. Sic enim nos fidelibus tenere disciplinam debemus, sicut boni patres carnalibus filiis solent, quos et pro culpis verberibus feriunt, et tamen ipsos quos doloribus adfligunt habere heredes quaerunt; et quae possident ipsis servant quos irati insequi videntur. Haec ergo caritas in mente tenenda est, et ipsa modum correptionis dictat  Al., dictet, ita ut mens extra rationis regulam omnino nihil facreddere debeant. Sed absit ut Ecclesia cum augmento recipiat quod de terrenis rebus videtur amittere, et lucra de  Augustini. Si debeant duo germani fratres singulas sorores accipere, quae sunt ab illis longa progenie gene