comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tione latius digesta sunt: ob memoriã conseruandã
breuiter recapitulari placuit. ANNo gͥ ante in¬
carnatione dnicã sexagesimo. gaius iulius cesar pͥmꝰ Romanorũ britan¬
niã bello pulsauit & uicit: nec tam̃ ibi regnũ optinere poture
Anno abincarnatione dñi . xl .ui. claudius scds Romanorũ britannias ad

Expanded text:
tione latius digesta sunt, ob memoriam conservandam, breviter recapitulari placuit. Anno igitur ante incarnationem Dominicam sexagesimo, Gaius Julius Caesar, primus Romanorum, Brittanias bello pulsavit, et vicit; nec tamen ibi regnum potuit obtinere. Anno ab incarnatione Domini 46, Claudius, secundus R
Abbreviated transcription (Latin):
Uigilanti uͦ m̃te pensandũ ẽ qͦd insyna monte dñs ad¬
lierib p̾cepit. Q si illic ubi dñs ꝑ creaturã subditã ho¬
minib loquebat᷑. tanta ꝓuisione. ẽ. mundicia corpo.¬
ris requisita. ut qui uerba dĩ ꝑciꝑent mulierib mixti
ñ ee̾nt. qͣntomagis mulieres quȩ corpus dĩ om̃ipoten¬
tis accipiunt. custodire inse mundiciã carnis ddebent
ne ipsa inestimabilis mysterii magnitudine gra
accipent. Quos omnino ñ accipent: nͥ prus mundos eos
dauid amulierib fateretur. Tunc autẽ uir qͥ post ad¬
mixtionẽ coniugis lotꝰ aqua fuerit. etiã sacre cõmu¬
nionis mysteriũ ualet acciꝑe: cũ ei iuxta p̃finitã

Expanded text:
Vigilanti vero mente pensandum est, quod in Sina monte DVigilanti vero mente pensandum est, quod in Sina monte Dlieribus praecepit . Et si illic ubi Dominus per creaturam subditam hominibus loquebatur, tanta provisione est munditia corporis requisita, ut qui verba Dei reciperent mulieribus misti non essent, quanto magis mulieres, quae corpus Domini omnipotentis accipiunt cusne ipsa inaestimabilis mysterii magnitudine gravacciperent, quos omnino non acciperent, nisi prius mundos eos David a mulieribus fateretur? Tunc autem vir qui post admixtionem conjugis lotus aqua fuerit, etiam sacrae communionis mysterium valet
Abbreviated transcription (Latin):
suent iqllaaens incontẽplationis se lucẽ sispender de
ira suuocłm turbatũ cdolebat. Quia ũ male acta de¬
orsua insequit᷑ confundi atꝙ turbaria sumorũ contepla¬
dron rogabatur et laudabilis gͦ. e contra uitiũ atitum̃
bao. Gportea itad legitima carnis copulort cabes ꝓrus
lat ñ uolurtas & carnis cõmixtio creandorũ liberorũ
sit gran satis factio uitiorũ Siqͥs uͦ suã coniugẽ neu
gr̃a utte. iste ꝓfecto siue de ingressu ȩcele. seu de su¬
ande sobolis s uoluptas dñat᷑ inoꝑe cõmixtionis. ha¬
bent coniuges etiã de sua cõmix̾cione qͦd defleant.
Hoc enĩ concedit eis sca p̾dicatio. & tam̃ de ipsa conces¬
sione metu animũ concutit. Nã cũ Paylys apłs dice¬
rete qͥ se contineri ñ potest habeat uxorẽ suam: sta¬
tim subiungere curauit. Hoc autẽ dico scđm indul¬
gentiã. n scdm imꝑiũ. Hon enĩ indulget᷑ qđ licet: qͥa
iustũ ẽ. Qđ gͥ indulgeri dix̃: culpã. eẽ demonstrauit.

Expanded text:
uilla mens in contemplationis se lucem suspendere, in ira suum oculum turbatum dolebat: quia dum male acta deorsum insequitur, confundi atque turbari a summorum contemplatione cogebatur. Et laudabilis ergo est ira contra vitium, et tamen 2. Oportet itaque, legitima carnis copula ut causa prolis sit, non voluptatis, et carnis commixtio creandorum liberorum sit gratia, non satisfactio vitiorum. Si quis ergo sua conjuge, non atia utitur, iste profecto de ingressu ecclesiae, seu de suandae sobolis, sed voluptas dominatur in opere commistionis, habent conjuges etiam de sua commistione quod defleant. Hoc enim eis concedit sancta praedicatio, et tamen de ipsa concessione metu animum concutit. Nam cum Paulus apostolus diceret: Qui se continere non potest, habeat uxorem suam, statim subjungere curavit: Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium. Non enim indulgetur quod licetavit.
Abbreviated transcription (Latin):
glorũ fidẽ xp̃i suscepisse. ac se ep̃m factũ. ẽẽ. referrent.
simul & de eis quȩ necessariȩ uidebant᷑ questionib eiꝰ
consulta flagitans. Hec mora congrua quesitui responsa

Expanded text:
glorum fidem Christi suscepisse, ac se episcopum factum esse reglorum fidem Christi suscepisse, ac se episcopum factum esse resimul et de eis, quae necessariae videbantur quaestionibus ejus consulta flagitans: nec mora congrua questui responsa
Abbreviated transcription (Latin):
dilicentiã acciꝑent᷑. At ubi ipse etiã int̾ alios delectatus
uita mundissima scõrũ & ꝓmissis eorũ suauissimis. quȩ
uera. ẽe miraculorũ qͦq multorũ ostensione firmaue¬
rant credens baptiratꝰ. ẽ: cȩpere plures & ñ pauci cotidie
adaudiendũ uerbũ confluere. ac relicto gentilitatis ritu
conuersioni ita congratulatꝰ. eẽ. Rex ꝑhibet᷑: ut nullũ
tam̃ cogeret ad xp̃ianismũ s tantumͦ credentes artiori
dilectione quasi conciues sibi regni cȩlestis amplecteret᷑.
Didicerat enĩ a doctorib auctoribꝰq suȩ salutis. seruitiũ
ap̃i uoluntariũ ñ coacticiũ ẽẽ. deb̾e. Nec distulit qͥn etiã
ipsis doctorib suis locũ sedis eorũ gradui congruũ ita
uersis specieb possessiones conferret.xXUII.¬
ciuitatis ȩtherio iuxta qͦd iussa scĩ Patris Gregorii acce
petrũ monachũ: qͥ beato pontifici Gregorio gentẽ an¬

Expanded text:
di licentiam acciperent. At ubi ipse etiam inter alios delectatus di licentiam acciperent. At ubi ipse etiam inter alios delectatus vita mundissima sanctorum, et promissis eorum suavissimis, quae vera esse miraculorum quoque multorum ostensione firmaverant, credens baptizatus est, coepere plures ad audiendum verbum confluere, ac relicto gentilitatis ritu,conversioni ita congratulatus esse rex perhibetur, ut nullum tamen cogeret ad Christianismum; sed tantummodo credentes arctiori dilectione, quasi concives sibi regni caelestis, amplecteretur. Didicerat enim a doctoribus auctoribusque suae salutis, servitium Christi voluntarium, non coactitium esse debere. Nec distulit, quin etiam ipsis doctoribus suis locum sedis eorum gradui congruum, in versis speciebus possessiones conferret.civitatis Aetherio, juxta quod jussa sancti Patris Gregorii accepPetrum monachum, qui beato pontifici Gregorio gentem An
Abbreviated transcription (Latin):
tari orationib uidelicet assiduis. iugiluis ac ieiunus
seru endo uerbũ uitȩ qͥb poterant p̃dicando. cuncta
Suimundi uelut aliena sꝑnendo. ea tantũ quȩ iuctui
necessaria uidebant᷑ abeis quos docebant accipiendo scuđ̃mn
ea qua docebant ipsi ꝑom̃ia uiuendo & paratũ adpatien¬
dũ aduersa quȩq uł etiã moriendũ ꝓea quã pꝰdicabant
ueritate animũ habendo. Qͥd mora: Credidert̃ ñ nulli
& baptizabant᷑. mirantes simplicitatẽ in nocentis uite.
ac dulcedinẽ doctrinȩ eorũ cȩlestis. Erat autẽ ꝓpe ipsam
cuistatẽ Aomente eccła in honorẽ s c̃ĩ martinsi antiquitꝰ
facta dũ adhuc Romani britanniã incolerent. inqua re-¬
gina quã a pianã fuisse p̃diximꝰ orare consueuerat. Inhaȩ¬
g & ipsi pͥmo conuenire. psallere. orare. missas facere . p¬
dicare & baptitare ceꝑunt. donec rege ad fidẽ conuerso
maiorẽ p̃dicandi ꝑ omĩa & eccłas fabricandi uł restauran¬

Expanded text:
 orationibus, videlicet, assiduis, vigiliis, ac jejuniis serviendo, verbum vitae quibus poterant praedicando, cuncta hujus mundi velut aliena spernendo, ea tantum quae victui necessaria videbantur, ab eis quos docebant, accipiendo, secundum ea quae docebant ipsi per omnia vivendo, et paratum ad patiendum adversa quaeque, vel etiam ad moriendum pro ea quam praedicabant veritate, animum habendo. Quid mora? Crediderunt nonnulli, et baptizabantur, mirantes simplicitatem innocentis vitae, ac dulcedinem doctrinae eorum caelestis. Erat autem prope ipsam civitatem ad Orientem Ecclesia in honorem sancti Martini antiquitus facta, dum adhuc Romani Brittaniam incolerent, in qua regina, quam Christianam fuisse praediximus, orare consueverat. In hac ergo et ipsi primo convenire, psallere, orare, missas facere, praedicare et baptizare coeperunt; donec rege ad fidem converso, majorem praedicandi per omnia, et ecclesias fabricandi vel restauran
Abbreviated transcription (Latin):
lia misceat᷑. S ex ꝑim̃to didicimꝰ ex tali coniugio sobolẽ
ñ posse succrescere: & sacra lex ꝓhibet cognationis tur¬
pitudinẽ reuelare. Vnde necesse.ẽ: ut ĩa t̾cia uł qͣrta
generatio fideliũ licent̃ sibi iungi debeat. Nã scđa quã
diximꝰ: a se om̃i modo debet abstinere. Cũ nouerca autẽ
misceri graue. ẽ. facinꝰ: qͥa inlege scriptũ. ẽ: turpitudi¬
nẽ patris tui ñ reuelab̾. Neq enĩ patris turpitudinẽ
ne una. qͥ turpitudinẽ nouercȩ quȩ una caro cũ patrę
fuit: reuelare pͣsũpserit. ꝓfecto patris turpitudinẽ
reuelauit. Cũ cognata qͦq misceri ꝓhibitũ. ẽ: quȩ ꝑ
iunctionẽ pͥorem caro fris facta fuerit. ꝙꝓ qua re etiã
ioħes baptista capite truncatꝰ. ẽ: & scõ martyrio con¬

Expanded text:
lia misceantur. Sed experimento didicimus ex tali conjulia misceantur. Sed experimento didicimus ex tali conjuis turpitudinem revelare. Unde necesse est ut jam tertia vel quarta generatio fidelium licenter sibi jungi debeat. Nam secunda quam diximus a se omnimodo debet abstinere. Cum noverca autem misceri grave est facinus, quia et in lege scriptum est: Turpitudinem patris ne una, qui turpitudinem novercae, quae una caro cum patre fuit, revelare praesumpserit, profecto patris turpitudinem revelavit. Cum cognata quoque misceri prohibitum est, quae per conjunctionem priorem caro fratris facta est. Pro qua re etiam Joannes Baptista capite truncatus est, et sancto martyrio co
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. ne gehennȩ ignib tradat᷑. Sic enĩ nos fidelib
tenere disciplinã debemꝰ sicut boni patres carnalib¬
U0
filiis solent: qͦs & ꝓculpis uerberib feriunt. & tam̃
ipsos qͦs dolorib affligunt: hab̾e hȩredes quer̃t. & quȩ
possident ipsis seruant: qͦs irati insequi uidebant᷑. Hec
gͦ lcaritas inmente tenenda. ẽ: & ipsa modũ correctionis
dictat. ita ut mens extra rationis regulã om̃ino nichil fa
reddere debeant.S absit ut eccła cũ augm̃to recipiat.
qͦd de t̾renis reb uidet᷑ amittere: & lucra de uanis que
rere augustinꝰ. Si debeant duo germani fr̃s singulas
sorores accipere. quȩ sunt ab illis longa ꝓgenie gene-
insacris eloqui is inuenit᷑. qͦd huic capitulo contradicere
les cũ ꝓpinqͥs sibi coniugio copulari. & nouercis & cog¬
lex inRomana re publica ꝑmittit: ut siue frꝰ & soror
seu duorũ fr̃m germanorũ. uł duarũ sororũ filius & fi¬

Expanded text:
gitur, ne gehennae ignibus tradatur. Sic enim nos fidelibus gitur, ne gehennae ignibus tradatur. Sic enim nos fidelibus tenere disciplinam debemus, sicut boni patres carnalibus filiis solent, quos et pro culpis verberibus feriunt, et tamen ipsos quos doloribus adfligunt habere heredes quaerunt; et quae possident ipsis servant quos irati insequi videntur. Haec ergo caritas in mente tenenda est, et ipsa modum correptionis dictat  Al., dictet, ita ut mens extra rationis regulam omnino nihil facreddere debeant. Sed absit ut Ecclesia cum augmento recipiat quod de terrenis rebus videtur amittere, et lucra de  Augustini. Si debeant duo germani fratres singulas sorores accipere, quae sunt ab illis longa progenie genein sacris eloquiis invenitur quod huic capitulo contradicere ant cum propinquis sibi conjugio copulari? et novercis et coglex in Romana republica permittit, ut sive frater et soror, seu duorum fratrum germanorum vel duarum sororum filius et fi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ una sit fides sint eccłarũ diuersȩ consuetudines. &
altera consuetudo missarũ inscã Romana ȩccła. atꝙ
tua Romanȩ eccłȩ consuetudinẽ: inqua se meminit
nutritã. S mͥ placet ut siue in Romana siue ingallia¬
rũ seu inqualibet ȩccła aliqͥd inuenisti. qͦd plus om̃ipo¬
tenti dõ possit placere sollicite eligas: & in anglorũ ȩc¬
cła quȩ adhuc adfidẽ noua. ẽ. institutione. p̃cipua quȩ
de multis eccłiis colligere potiusti infundas. Non enĩ ꝓ
locis res s ꝓbonis reb loca amanda sunt. Ea singłis gͦ
quibꝰq eccłiis. quȩ pia. quȩ religiosa. quȩ recta sunt eli¬
ge: & hȩc quasi infasciculũ collecta apud anglorũ m̃tes
gi. St̃ enĩ qͥdã qͥ habentes subsidia furtũ ꝑpetrant. & st̃
alii qͥ hac in re ex inopia delinquunt. Vnde necesse ẽ. ut
nius corrigant᷑. &cũ paulo districtius agit᷑. ex harita
te agendũ. ẽ. & ñ ex furore: qͥa ipsi hoc prestat᷑ qͥ corri¬

Expanded text:
Cum una sit fides sunt Ecclesiarum diversae consuetudines, et altera consuetudo missarum in Romana Ecclesia, atque tua Romanae Ecclesiae consuetudinem in qua se meminit nutritam; sed mihi placet ut sive in Romana, sive in Galliarum, seu in qualibet Ecclesia aliquid invenisti quod plus omnipotenti Deo possit placere, sollicite eligas, et in Anglorum Ecclesia, quae adhuc ad fidem nova est, institutione praecipua, quae de multis Eccclesiis colligere potuisti, infundas; non enim pro locis res, sed pro bonis rebus loca amanda sunt. Ex singulis ergo quibusque Ecclesiis quae pia, quae religiosa, quae recta sunt elige, et haec quasi in fasciculum collecta, apud Anglorum mentes gi. Sunt enim quidam qui habentes subsidia furtum perpetrant et sunt alii 1153 qui hac in re ex inopia delinquunt. Unde necesse est ut viuste agendum est, et non ex furore: quia ipsi hoc praestatur qui corri
Abbreviated transcription (Latin):
randꝰ pontifex ad etheriũ arelatensẽ archi ep̃m. ut as
quaru̾iste ẽ textꝰ. Reuerentissimo & scĩssimo fr̃i ethe¬
rio coep̃o Gregonꝰ seruus seruorũ dĩ. Licet apud Sacer¬
dotes habentes dõ placitã haritatẽ. religiosi uiri nulliu
comendatione indigeant: qͥa tam̃ aptũ tepꝰ se scribendi

Expanded text:
randus pontifex ad Etherium Arelatensem episcopum DCXVI,quarum iste est textus: « Reverentissimo et sanctissimo fratri Etherio coepiscopo, Gregorius servus servorum Dei. « Licet apud sacerdotes habentes Deo placitam caritatem religiosi viri nullius commendatione indigeant; quia tamen apt
Abbreviated transcription (Latin):
& ut ego mͥ uideor ꝑspexisse ea quȩ uos uera & optima
credebatis. nob̾ qͦq cõmunicare desideratis. nolumꝰ mo¬
lesti ẽẽ. uob̾. qͥn potius benigno uos hospitio reciꝑe. &
quecunq uictui ur̃o st̃ necessaria ministrare curamꝰ.
N ec tam̃ ꝓhibemꝰ: qͥn om̃s qͦs potestis fidei ur̃ȩ religionis
p̾dicando societis. Dedit gͦ eis mansionẽ inciuitate doro¬
bernensi quȩ imꝑii sui totiꝰ erat metropolis. eisq ut
ꝓmiserat cũ ad ministratione uictꝰ tẽporalis. licentiã
quoq predicandi ñ abstulit. Fert᷑ autẽ qͥa ap ꝓpinqͣntes
ciuitati dorobernensi more suo cũ cruce scã & i magine

Expanded text:
et ut ego mihi videor perspexisse, ea quae vos vera et optima et ut ego mihi videor perspexisse, ea quae vos vera et optima credebatis, nobis quoque communicare desiderastis; nolumus molesti esse vobis: quin potius benigno vos hospitio recipere, et quae victui sunt vestro necessaria, ministrare curamus: nec prohibemus quin omnes quos potestis fidei vestrae religionis praedicando societis. » Dedit ergo eis mansionem in civitate Doruvernensi, quae imperii sui totius erat metropolis, eisque, ut promiserat, cum administratione victus temporalis, licentiam quoque praedicandi non abstulit. Fertur autem quia adpropinquantes civitati, more suo cum cruce sancta, et imagine
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianȩ religionis ꝑuenerat. ut pote qͥ & uxorẽ habebat
xp̃ianã degente francorũ. reginã uocabulo berctã.:
religionis suȩ cũ ep̃o quẽ ei adiutorẽ fidei dederant no
aysustinũ cũ sociis ad suũ ibidẽ aduenire colloquiũ. Ca¬
uerat enĩ ne in aliquã domũ ad se introirent. uetere
usus augurio: nẽ suꝑuentu suo siqͥd maleficȩ artis ha-¬
buissent. eũ superando deciperent. At illi ñ dȩ monica
depictã. lȩtaniasq canentes ꝓsua simul & eorũ ꝓpt̃¬
qͦs & ad qͦs uenerant salute ȩt̾na dño supplicabant.
Cũq ad uissionẽ regis residentes uerbũ ei uitȩ una cũ
om̃ib qͥ ad erant eiꝰ comitib p̾dicarent: respondit rex
s qͥa noua st̃ & incerta. ñ his possũ assensũ tribuere. re¬
lictis eis quȩ tanto tẽpore cũ om̃i anglorũ gente serua¬
ui. Uerũ qͥa de longe in regnũ meũ peregrini uenistis.

Expanded text:
Christianae religionis pervenerat, utpote qui et uxorem habebat Christianae religionis pervenerat, utpote qui et uxorem habebat Christianam de gente Francorum regia, vocabulo Bercta  Areligionis suae cum episcopo quem ei adjutorem fidei dederant, noAugustinum cum sociis ad suum ibidem advenire colloquium. Caverat enim ne in aliquam domum ad se introirent, vetere usus augurio, ne subuissent, eum decipiendo superarent. At illi non daemonica, depictam, litaniasque canentes, pro sua simul et eorum propter quos venerant salute aeterno Domino supplicabant. Cumque ad jussionem regis residentes, verbum ei vitae una cum omnibus qui aderant ejus comitibus praedicarent, respondit ille sed quia nova sunt et incerta, non his possum assensum tribuere, relictis eis quae tanto tempore cum omni Anglorum gente servavi. Verum quia de longe huc peregrini venistis,
Abbreviated transcription (Latin):
meridian & septẽptrionales anglorũ popłi dirimunt᷑
finres amꝑii tetendat. ẜst autẽ adorientalẽ cantiȩ pla¬
garanatos insula ñ modica. id÷ magnitudinis uixta
consuetudinẽ estimationis anglorũ familiarũ sescenta¬
rui quã acontinenti t̾ra secernt fluuiꝰ uuant sumuqͥ ẽ.
latitudinis circit̃ triũ stadiorũ & duob tantũ in locis ẽ.
tͣnsmeabilis. Utrũq enĩ caput ꝓtendit in mare. In hac
gͦ applicuit seruus dei augustinꝰ & socii eiꝰ uiriit fert̃
ferme qͥd raginta. Acceperunt autẽ precipiente beato
papaoregorio de gente francorũ inter p̃tes: & mittenis
adedilberctũ mandauit se uenisse de Roma ac nunciũ
ferre optimũ. qͥsibi obtẽꝑantib ȩt̾na incelis gaudia. &
regnũ sine fine cũ deo uiuo & uero futurũ sine ulla
dũbietate ꝓmitteret. Qui hȩc audiens. manere illos
in ea quã adierant insula. & eis necessaria ministrari. do'¬
nec uideret qͥd eis faceret iussit. Nã & antea fama ade ũ

Expanded text:
Meridiani et Septentrionales Anglorum populi dirimuntur, fines imperii tetenderat. Est autem ad Orientalem Cantiae plagam Tanatos insula non modica, id est, magnitudinis juxta consuetudinem aestimationis Anglorum, familiarum sexcentarum, quam a continenti terra secernit fluvius Vantsumu, qui est latitudinis circiter trium stadiorum, et duobus tantum in locis est transmeabilis: utrumque enim caput protendit in mare. In hac ergo adplicuit servus Domini Augustinus, et socii ejus viri ut ferunt ferme quadraginta. Acceperunt autem, praecipiente beato papa Gregorio, de gente Francorum interpretes, et mittens ad Aedilberctum, mandavit se venisse de Roma, ac nuncium ferre optimum, qui sibi obtemperantibus, aeterna in caelis gaudia, et regnum sine fine cum Deo vivo et vero futurum, sine udubitatione promitteret. Qui, haec audiens, manere illos in ea quam adierant insula, et eis necessaria ministrari donec videret quid eis faceret, jussit. Nam et antea fama ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
orũ paleis ex spolia. & in ȩccłȩ corpus monendo & ꝑsua¬
dendo qͣsi mandendo conuerte Quicqͥd uͦ ex auctoritate
agendũ. ẽ: cum p̾dicto arelatensi ep̃o agatur. ne pret̃¬
mitti possit hoc qͦd antiqua patrũ institutio inuenit
docti doceantur. infirmi ꝑsuasione roborentur. ꝑuersi¬
debeat baptitari. aut post quã genuerit post qritũ tep̃i possit eoꝰ¬
dom inture ant etia ne morte poccupetur qͦd gemuer te post
qa iies trocliceat sacri baptismatis sacramẽta ꝑcapenti aem
post qntu cep huic uir suus possit in carnus copulatione
coni ungi aut si menstrua consuecudine tenetͥ. an eeclam¬

Expanded text:
orum paleis exspolia, et in Ecclesiae corpus monendo, et persuaorum paleis exspolia, et in Ecclesiae corpus monendo, et persuadendo, quasi mandendo converte. Quidquid vero ex auctoritate agendum est, cum praedicto Arelatensi episcopo agatur, ne praetermitti possit 1157 hoc quod antiqua Patrum institutio invenit.docti doceantur, infirmi debeat baptizari? aut postquam genuerit, post quantum tempus possit ecclesiam intrare. Aut etiam ne morte praeoccupetur quod genuerit, post quot dies hoc liceat sacri baptismatis sacramenta percipere. Aut post quantum temporis huic vir suus possit in carnis copulatione conjungi. Aut si menstrua consuetudine tenetur, an eccl
Abbreviated transcription (Latin):
epis nullã tͥ auctoritatẽ tribuimꝰ. qͥa abantiquis p̃decesso¬
rũ meorũ tẽporib palliũ arelatensis ep̃s accepit. quẽ nos
pͥuare auctoritate ꝑcepta minime debemꝰ. Si gͥ contin¬
gat ut fr̃nitas tua adgalliarũ ꝓuinciã tͣnseat. cũ eodẽ
arelatensi ep̃o debet agere. qualit̃ siqua sunt uitia in
ep̃is corrigant᷑. Qui si forte indisciplinȩ uigore tepidus
ex istat: tuȩ fr̃nitatis ⁊ elo accendendus est. Cui etiã epłas
abep̃orũ morib cõpescat. Ipse autẽ ex auctoritate ꝓpria
ep̃os galliarũ iudicare ñ poteris: sed suadendo. blandien¬
do bona qͦq tua oꝑa eorũ imitationi monstrando. pra¬
uorũ m̃tes ad sc̃itatis studia reforma. Quia scriptũ ẽ
inlege. ꝑalienã messẽ tͣnsiens falcẽ mittere ñ debet
s. manu spicas conterere & manducare. falcẽ tf iudicii
mittere ñ debes in ea segete:quȩ alteri uidetur. ẽẽ com¬
missa. Sed ꝑ affectũ boni oꝑis frum̃ta dnĩca uitiorũ su¬

Expanded text:
uis praedecessorum meorum temporibus pallium Arelatensis episcopus accepit, quem nos privare auctoritate percepta minime debemus. Si igitur contingat ut fraternitas tua ad Galliarum provincias transeat, cum eodem Arelatensi episcopo debet agere, qualiter si qua sunt in episcopis vitia corrigantur. Qui si forte in disciplinae vigore tepidus existat, tuae fraternitatis zelo accendendus est. Cui etiam epistolas ab episcoporum moribus compescatis. Ipse autem auctoritate propria episcopos Galliarum judicare non poteris; sed suadendo, blandiendo, bona quoque tua opera eorum imitationi monstrando, pravorum mentes ad sanctitatis studia reformando, quia scriptum est in lege: Per alienam messem transiens falcem mittere non debet; sed manu spicas conterere, et manducare. Falcem ergo judicii mittere non potes in eam segetem, quae alteri videtur esse commissa; sed per affectum boni operis frumenta dominica vitiorum su
Abbreviated transcription (Latin):
genebat qa her inq̃d Eam uerbis napsa a deonortione
coniugũ radaui tate nominat s ipsam uidelicet ug¬
copuatẽ adugirtion is. Sunt enĩ multa lient si aͥsereti¬
limaa &e camincioru actu aliquateñ fecdam̃ soc̃ Epen
tascen cdo cuup as eionsequim &e tnqllitate ianobanumi

Expanded text:
en verbis non ipsam admistionem conjugum iniquitatem nominat, sed ipsam videlicet voluptatem admistionis. Sunt enim multa licita ac legitima, et tamen in eorum actu aliquatenus foedamur, sicut saepe irascendo culpas insequimur, et tranquillitatem in nobi
Abbreviated transcription (Latin):
ueat. dignũ se congregatione fr̃m estimare ñ debet. qͥ se
grauari ꝑnequitiã prauȩ uoluntatis uidet. Quanuis de
hac re diuersȩ hominũ nationes diuersa sentiant. atq
alia custodire uideant᷑. Romanorũ tam̃ semꝑ abantiqͥo.¬
rib usus fuit. post admixtionẽ ꝓpͥȩ coniugis. & lauac̾ri
purificationẽ querere. & ab ingressu eccłȩ paululũ re-¬
uerent̃ abstinere. Nec hȩc dicentes: culpã deputamꝰ. ẽẽ.
coniugiũ. S qͥa ipsa licita admixtio coniugis sine uo¬
luptate carnis fieri ñ potest. asacriloci ingressu absti
nendũ. ẽ: qͥa uoluptas ipsa sine culpa. ẽẽ nullatenꝰ po

Expanded text:
num se congregationi fratrum aestimare non debet, qui se gravari per nequitiam pravae voluptatis videt. Quamvis de hac re diversae hominum nationes diversa sentiant, atque alia custodire videantur, Romanorum tamen semper ab antiquioribus usus fuit, post admistionem propriae conjugis, et lavacri purificationem quaerere, et ab ingressu ecclesiae paululum reverenter abstinere. Nec haec dicentes culpam deputamus esse conjugium, sed quia ipsa licita admistio conjugis sine voluptate carnis fieri non pnendum, quia voluptas ipsa sine culpa nullatenus
Abbreviated transcription (Latin):
tens litteras. in opus eos uerbi diuino confisos auxilio
ꝓficisci suadet. Quarũ uidelicet litterarũ ista .ẽ. forma
REGO ISseruus seruorũ dĩ seruis dĩ nr̃i. Quia melius
fuerat bona ñ inciꝑe. quã abhis quȩ cepta sunt cogitatione
retrorsũ redire: sũ mostudio dilectissimi filii oportet.
ut opus bonũ qͦd auxiliante dño cepistis impleatis. Nec
labor uos gͦ itineris. nec maledicorũ hominũ linguȩ
deterreant᷑. sed om̃i instantia om̃iq feruore quȩ incho¬
astis dõ auctore ꝑagite scientes qͦd laborẽ magnũ ma¬
ior et̃ne retributionis gła sequit᷑. Rȩmeanti autẽ augu¬
stino p̃posito ur̃o quẽ & abbatẽ uob̾ constituimꝰ inõĩb
humilit᷑ obȩdite scientes hoc ur̃is animab ꝑ om̃ia ꝓ¬
futurũ qͥc qͥd auob̾ fuerit in eꝰ admonitione̾ cõpletum
etna me patria uidere concedat. quatinꝰ & si uob̾cũ la¬

Expanded text:
tens litteras, in opus eos verbi, divino confisos auxilio, tens litteras, in opus eos verbi, divino confisos auxilio, proficisci suadet. Quarum videlicet litterarum ista est forma: Gregorius servus servorum Dei, servis Domini nostri. « Quia melius fuerat bona non incipere, quam ab his quae coepta sunt cogitatione retrorsum redire, summo studio, dilectissimi filii, oportet ut opus bonum quod, auxiliante Domino, coepistis, impleatis. Nec labor vos ergo itineris, nec maledicorum hominum linguae deterreant: sed omni instantia, omnique fervore, quae inchoastis, Deo auctore, peragite: scientes quod laborem magnum major aeternae retributionis gloria sequitur. Remeanti autem Augustino praeposito vestro, quem et abbatem vobis constituimus, in omnibus humiliter obedite: scientes hoc vestris animabus per omnia profuturum, quidquid a vobis fuerit in ejus admonitione completumaeterna me patria videre concedat. Quatenus et si vobiscum la
Abbreviated transcription (Latin):
nuit. Cuiꝰ anno regni decimo. GRESORIUS uir doctrina
& actione p̃cipuus pontificatũ Romanȩ & apłicȩ sedis
sortitus. rexit annos tredecĩ. menses sex & dies decẽ.
Qui diuino admonitꝰ instinctu. anno qͣrto decimo eiꝰdẽ
pͥncipis. aduentꝰ uͦ anglorũ inbritanniã anno circit᷑
centesimo qͥnqͣgesimo. misit seruũ dĩ aggustinũ & alios
plures cũ eo monachos tim̃tes dm̃ p̃dicare uerbũ dei
genti anglorũ. Qui cũ uissis pontificalib obtẽꝑantes
confecissent: ꝑculsi timore inerti redire domũ po¬
tius quã barbarã. ferã incredulãq gentẽ. cuiꝰ ne lin¬
guã qͥdẽ nossent. adire cogitabant. & hoc. e̾ẽ. tutius
cõmuni consilio decernebant. Nec mora augustinũ
quẽ eis ep̃m ordinandũ si abanglis suscipent᷑ dispo¬
suerat domũ remittunt. qͥ ab eatobregorio humili suppli¬
catu optineret ne tã ꝑiculosã. tã laboriosã. tã incertã ꝑe¬
grinationẽ adire deberent. Quib ille exortatorias mit¬

Expanded text:
nuit. Cujus anno regni decimo DXCII Gregorius, vir doctrina et actione praecipuus, pontificatum Romanae et apostolicae sedis sortitus, rexit annos tredecim menses sex, et dies decem; qui divino admonitus instinctu anno decimo quarto ejusdem principis, adventus vero Anglorum in Britanniam anno circiter centesimo quinquagesimo, misit servum Dei Augustinum, et alios plures cum eo monachos timentes Dominum, praedicare verbum Dei genti Anglorum. Qui cum jussis pontificalibus obtemperantconfecissent, perculsi timore inerti, redire domum potius, quam barbaram, feram, incredulamque gentem, cujus ne linguam quidem nossent, adire cogitabant, et hoc esse tutius communi consilio decernebant. Nec mora, Augustinum, quem eis episcopum ordinandum si ab Anglis susciperentur disposuerat, domum remittunt, qui a beato Gregorio humili supplicatu obtineret ne tam periculosam, tam laboriosam, tam incertam peregrinationem adire deberent. Quibus ille exhortatorias mit
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis ac iusticiȩ moderamina concussa ac subuersa
sunt. ut earũ ñ dicã uestigiũ. sed ne memoria qͥdẽ p̾t̃ in
bili sermone describit: & hoc addebant. ut nunquã
genti saxonũ siue anglorũ secũ britanniã incolenti
uerbũ fidei p̾dicando cõmitterent. S ñ tam̃ diuina
pietas plebẽ suã quã p̾sciuit deseruit: qͥ multo digniores
genti memorate precones ueritati ꝑ quos crederet destina

Expanded text:
veritatis ac justitiae moderamina concussa ac subversa veritatis ac justitiae moderamina concussa ac subversa sunt, ut earum non dicam vestigium, sed ne memoria quidem, praetebili sermone describit, et hoc addebant  Al., addebat, ut nunquam genti Saxonum sive Anglorum secum Brittaniam incolenti, verbum fidei praedicando committerent. Sed non tamen divina pietas plebem suam, quam praescivit, deseruit, quin multo digniores genti memoratae praecones veritatis, per quos crederet, destina
Abbreviated transcription (Latin):
armoricanȩ gentis supplicaturus aduenit. ibiq aua¬
lentiniano & placida matre ipsius sũma reuerentia
susceptꝰ migrauit ad xp̃m. Cuiꝰ corpꝰ honorifico agmine
comitantib. uirtutũ oꝑib suã defert᷑ adurbem. Nec
multo post ualentinianus aboetii patricii quẽ occidat
satellitib interimit᷑. anno imperii marciani sexto.
cũ quo simul hesperiũ regnũ concidit. xx ii.¬
Nterea britannie cessatũ qͥdẽ. ẽ. parũꝑ abexternis.
s: ñ aciuilib bellis. Manebant ex t̃minia ciuitatũ ab
hoste dirutarũ. ac desertarũ. Pugnabant contra
inuicẽ qͥ hostẽ euaserant ciues. At tam̃ recente adhuc me¬
moria calamitatis & cladis inflictȩ. seruabant ut cunq
reges. sacerdotes. priuati & optimates. suũ q: ordinẽ. At
illis decedentib cũ suscessis set ȩtas tẽpestatis illius nes¬
cia & p̃sentis solũ serenitatis statũ ex ꝑta: ita cuncta

Expanded text:
Armoricanae gentis supplicaturus advenit, ibique a VaArmoricanae gentis supplicaturus advenit, ibique a Valentiniano, et Placidia matre ipsius summa reverentia susceptus, migravit ad Christum. Cujus corpus honorifico agmine comitantibus virtutum operibus, suam defertur ad urbem. Nec multo post Valentinianus ab Aetii patricii quem occiderat satellitibus interimitur, anno imperii Marciani sexto, cum quo simul Hesperium concidit  Brittaniae cessatum quidem est parumper ab externis, sed non a civilibus bellis. Manebant exterminia civitatum ab hoste dirutarum ac desertarum, pugnabant contra invicem qui hostem evaserant cives. Attamen recente adhuc memoria calamitatis et cladis inflictae servabant utcumque reges, sacerdotes, privati, et optimates suum quique ordinem. At illis decedentibus, cum successisset aetas tempestatis illius nescia, et praesentis solum serenitatis statum experta, ita cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
miscđiam ad diuinã clementiã contulerunt: statĩq
adolescentẽ beatꝰ GER masꝰ sedẽ cõpulit. attrectat po¬
plitẽ debilitate curuatũ. & ꝑ tota infirmitatis spacia
medicabilis dextra ꝑcurrit. salubrẽq tactũ sanitas
festina subsequit᷑. Ariditas sucũ nerui officia rece¬
pert̃. & inconspectu om̃iũ filio incolumitas. patri
filius restituit᷑. Implent᷑ popłi stupore miraculi: &
inpectorib om̃iũ fides catholica inculcata firmat᷑.
Predicatio de inde ad plebẽ de p̾uaricationis emenda¬
tione conuertit᷑. om̃iũq sententia prauitatis aucto¬
res qui erant expulsi insula sacerdotib adducunt᷑.
ad medit̾ranea deferendi. & ut regio absolutione. &
illi em̃datione fruerent᷑. factũq ẽ. ut in illis locis. multo
exeo tẽpore fides intemerata ꝑduraret. Itaq cõpositis
om̃ib: beati Sacerdotes ea qua uenerant ꝓsperitate
rediert̃. Porrobermanꝰ post hec adrauennã ꝓpace

Expanded text:
iam ad divinam clementiam contulerunt: statimque adolescentem beatus Germanus sedere compulit, adtrectat poplitem debilitate curvatum, et per tota infirmitatis spatia medicabilis dextera percurrit, salubremque tactum sanitas festina subsequitur, ariditas succum, nervi officia receperunt, et in conspectu omnium filio incolumitas, patri filius restituitur. Implentur populi stupore miraculi, et in pectoribus omnium fides catholica inculcata firmatur. Praedicatio deinde ad plebem de praevaricationis emendatione convertitur, omniumque sententia pravitatis auctores qui erant expulsi insula, sacerdotibus adducuntur ad Mediterranea deferendi, ut et regio absolutione et illi emendatione fruerentur. Factumque est ut in illis locis multo ex eo tempore fides intemerata perduraret. Itaque, compositis omnibus, beati sacerdotes ea qua venerant prosperitate redierunt. Porro Germanus post haec ad Ravennam pro pace
Abbreviated transcription (Latin):
miscunt: trepidationiq in iectȩ uix sufficere peciã ꝑmeitas
cressebat: Passim fugiunt. arma ꝓiciunt: gaudentes uł nu¬
aacorpora eripuisse discrimimi. Plures etiã timore pͥcipites:
intueat & uictoriȩ concessȩ ociosus spectator efficit᷑. Spolia col¬
ligunt᷑ ex posita: & cȩlestis palme gaudia religiosus miles am¬
plectit᷑ Triumphant pontifices: hostib fusis sine sanguine.
riuiphant uictoria fide optenta: ñ uirib Cõposita itaq
insula securitate multiplici. suꝑatisq hostib uł inuisibi¬
lib uł carne conspicuis: reditũ moliunt᷑ pontifices. Quib
tnqͥlla nauigationẽ & merita ꝓpria & int̾cessio beati mar¬
&ris albani parauert̃. quietosq eos suorũ desideriis felix

Expanded text:
miscunt, trepidationique injectae vix sufficere pedum pernicitas miscunt, trepidationique injectae vix sufficere pedum pernicitas credebatur: passim fugiunt, arma projiciunt, gaudentes vel nuda corpora eripuisse discrimini: plures etiam timore praecipitesintuetur, et victoriae concessae otiosus spectator efficitur. Spolia colliguntur exposita, et caelestis palmae gaudia miles religiosus amplectitur. Triumphant pontifices hostibus fusis sine sanguine, triumphant victoria fide obtenta, non viribus. Composita itaque insula securitate multiplici, superatisque hostibus vel invisibilibus vel carne conspicuis, reditum moliuntur pontifices. Quibus tranquillam navigationem, et merita propria et intercessio beati martyris Albani paraverunt, quietosque eos suorum desideriis felix
Abbreviated transcription (Latin):
coponit᷑ atq in expeditione cãpestri instar ciuitatis ap¬
tatur. Madidus baptismate ꝓcedit exercitꝰ. fides inpopło¬
feruet. & contrito armorũ p̾sidio diuinitatis ex pectat᷑
auxiliũ. Institutio uł forma castitatis hostib nunciat᷑
alacritate festinant. Quorũ tñ aduentꝰ exploratione cog
noscit᷑ Cũq emensa solennitate paschali recens de laua:¬
cͥro pars maior exercitꝰ arma capere & bellũ tẽptaret¬
circũiecta ꝑcurrit. & eregione qua hostiũ sꝑabat᷑ aduentꝰ
uallẽ circundatã mediis montib intuet᷑. Quo in loco no¬
uũ cõponit exercitũ: ipse dux agminis. & iã aderat
feror hostiũ multitudo. quã apꝓpinqͣre intuebant᷑ in in¬
sidiis constituti Qũ subito bermanꝰ signifer uniuersos
admonet. p̃dicat ut uoci suȩ uno clamore respondeant
securisq hostib qͥse insꝑatos adesse confiderent: alleluia

Expanded text:
componitur, atque in expeditione campestri instra civitatis apcomponitur, atque in expeditione campestri instra civitatis aptatur. Madibus baptismate procedit exercitus, fides rum  Al., armatorum praesidio, divinitatis expectatur auxilium. Institutio vel forma castitatis  Al., castrorumalacritate fesnoscitur. Cumque, emensa sollemnitate paschali, recens de lavacro pars maior exercitus arma capere et bellum parare tcircumivallem circumdatam mediis montibus intuetur. Quo in loco novum componit exercitum, ipse dux agminis. Et jam aderat ferox hostium multitudo, quam adpropinquare intuebantur in insidiis constituti. Tum subito Germanus signifer universos admonet, et praedicat ut voci suae uno clamore respondeant; securisque hostibus qui se insperatos adesse confiderent, Alleluiam  Al., alleluia
Abbreviated transcription (Latin):
stere firmis uestigiis imꝑabat. Post quã horã ita fugatis
dolorib recepit pristinã sanitatẽ: ut die reddito itineris
Nterea saxones pictiq
bellũ aduersus britones iunctis uirib suscepert̃: qͥs eaqe
necessitas in castra contraxerat. Et enĩ cũ trepidi partes suas
pene impares udicarent. scõrũ auxiliũ antistitũ petiert
qͥ ꝓ missũ maturantes aduentũ: pauentib tantũ fiduciȩ
contulert̃: ut accessisse maximꝰ crederet᷑ exercit᷑. Itaq a¬
plicis ducib xp̃s militabat in castris. Aderant etiã qͣd rage¬
sime uenerabiles dies. qͦs religiosiores reddebat p̃sentia
sacerdotũ. intantũ ut cotidianis p̃dicationib insticuti.
certatim popłi ad grãm baptismatis conuolarent. Nã ma¬
xima exercitus multitudo undã lauacri salutaris expetit
& ȩccła ad diem resurrectionis dñicȩ frondib contexea

Expanded text:
stere firmis vestigiis imperabat. Post quam horam ita, fugatis stere firmis vestigiis imperabat. Post quam horam ita, fugatis doloribus, recepit pristinam sanitatem, ut, die reddito, itineris nterea Saxbellum adversum Brittones junctis viribus susceperunt, quos eadem necessitas in castra contraxerat: et cum trepidi partes suas pene inpares judicarent, sanctorum antistitum auxilium petierunt: qui promissum maturantes adventum, tantum paventibus fiduciae contulerunt, ut accessisse maximus crederetur exercitus. Itaque apostolicis ducibus Christus militabat in castris. Aderant etiam Quadragesimae venerabiles dies, quos religiosiores reddebat praesentia sacerdotum, in tantum ut cotidianis praedicationibus instituti, certatim populi ad gratiam baptismatis convolarent. Nam maxima exercitus multitudo undam lavacri salutaris expetiit, et ecclesia ad diem Resurrectionis dominicae frondibus contexta
Abbreviated transcription (Latin):
passus. ẽ. At multitudo om̃is desperatione ꝑt̾rita. obuiã
currit incendio. S ut dĩ potentia manifestior appareret.
qͥcqͥd custodire tẽptauerat turba consumit᷑: qͦd uero iacens
& infirmꝰ defenderat. reserato hospitio sc̃ĩ uiri ex pauescens
flãma transiliuit. ultra citraq deseuiens. & int̾ globos flã¬
mantis incendii. incolume tab̾naculũ qͦd habitator inclu¬
sus seruabat emicuit. Exultat turba miraculo: & uictã
se diuinis uirtutib gratulat᷑. Excubabat dieb ac noctib
ante tuguriũ pauꝑis uulgus sine numero. hi animas cu¬
rari: hi cupientes corpora.Referri nequeunt que xp̃s
oꝑabatur infamulo. qͥ uirtutes faciebat infirmꝰ. & cũ de¬
bilitati suȩ nichil remedii pateret᷑ adhiberi. quadã no¬
cte candentẽ nueis uestib uidit sibi adesse ꝑsonã quẽ
manu extensa iacentem uideretur attollere. eũq consi-¬

Expanded text:
passus est. At multitudo omnis desperatione perterrita, obviam passus est. At multitudo omnis desperatione perterrita, obviam currit incendio. Sed ut Dei potentia manifestior appareret, quidquid custodire tentaverat turba, consumitur; quod vero jacens et infirmus defenderat, reserato  Al., reservato hospitio sancti viri, expavescens flamma transilimantis incendii incolome tabernaculum, quod habitator inclusus servabat, emicuit. Exultat turba miraculo et victam se divinis virtutibus gratulatur. Excubabat diebus ac noctibus ante tugurium pauperis turba sine numero, hi animas curare cupientes, hi corpora. Referri nequeunt, quae Christus operabatur in famulo, qui virtutes faciebat infirmus; et cum debilitati suae nihil remedii pateretur adhiberi, quadam nocte candentem niveis vestibus vidit sibi adesse personam, quae manu extensa iacentem videretur adtollere eumque consi
Abbreviated transcription (Latin):
opportunũ. ut mẽbra scõrũ exdiuersis regionib
collecta qͦs pares meritis receperat cȩlũ. sepulchri qͦq uniꝰ
teneret hospitiũ. Quib depositis honorifice atq sociatis
de loco ipso ubi beati marty ris effusus erat sanguis massã
pulueris secũ portaturus abstulit inqua apparebat cruo¬
re seruato rubuisse martyrũ cedẽ ꝑsecutore pallente.
Quib ita gestis: innumera hominũ eodẽ die ad dnm̃ turba
casualib laqueis p̃paratis. germaniq pedẽ lapsus occasio¬
ne contriuit. ignorans merita illius sic̃ iob beatissimi af¬
flictione corporis ꝓpaganda. & dũ aliqͣndiu in loco uno¬
infirmitatis necessitate deneret᷑: inuicina qua manebat
casula exarsit. incendiũ. Qd consũptis domib quȩ illic pa-¬
flabris stimulantib ferebat᷑. Concursus om̃iũ adantisti
euaderet. Quib increpatis. moueri se fidei p̾sũptione ñ

Expanded text:
opportunum ut membra sanctorum ex diversis regionibus opportunum ut membra sanctorum ex diversis regionibus collecta, quos pares meritis receperat caelum, sepulcri quoque unius teneret hospitium. Quibus depositis honorifice, atque sociatis, de loco ipso, ubi beati martyris effusus erat sanguis, massam pulveris secum portaturus abstulit, in qua apparebat, cruore servato, rubuisse martyrum caedem, persecutore pallente. Quibus ita gestis, innumera hominum eodem die ad Dominum turba casualibus laqueis praeparatis, Germani pedem lapsus occasione contrivit, ignorans merita illius, sicut Job beatissimi, afflictione corporis propaganda: et dum aliquandiu uno in loco infirmitatis necessitate teneretur, in vicina qua manebat casula exarsit incendium: quod consumptis domibus quae illic paflabris stimulantibus ferebatur. Concursus omnium ad antistium quod imminebat evaderet: quibus increpatis, moveri se, fidei praesumptione non
Abbreviated transcription (Latin):
uo subito quidã tribuniciȩ potestatis cũ coniuge
ꝓcedit inmediũ: filiã dece annorũ cecã curandã sacer¬
dotib offerens. quã illi aduersariis offerri p̃cepert̾.
Sed hi conscientia puniente de t̃riti. iungunt cũ paren¬
tib preces: & curationẽ paruulȩ a sacerdotib de pcant
Qui inclinatos animo aduersarios intuentes. orationẽ
breuit̃ fundunt. ac deinde Germanꝰ spũ sco plenꝰ trin
euacuatos tenebris: lum̃ ueritatis impleuit. Exus¬
tant parentes: miraculũ popłs contremiscit. Post
quã diẽ. ita exanimis om̃iũ suasio iniqua deleta .ẽ
ut sacerdotũ doctrinã sitientib desideriis secta¬
rentur. Cõpressa itaq ꝑuersitate dãnabili. eiꝰq aucti¬
rib confutatis: atq animis om̃ium fidei puritate
compositis. sacerdotes beatũ albanũ marty rẽ aue
om̃iũ apostolorũ diuersorũq martrrũ secũ reli¬
quias habens. facta oratione iussit reuelli sepul¬
chrũ p̃ciosa ibidẽ munera conditurꝰ. arbitrans

Expanded text:
cum conjuge procedit in medium, filiam decem annorum caecam curandam sacerdotibus offerens, quam illi adversariis offerri praeceperunt: sed hi conscientia puniente deterriti, jungunt cum parentibus preces, et curationem parvulae a sacerdotibus deprecantur: qui inclinatos animo adversarios intuentes, orationem breviter fundunt: ac deinde Germanus plenus Spiritu evacuatos tenebris lumen veritatis implevit. Exultant parentes, miraculum populus contremiscit: post quam diem ita ex animis omnium suasio iniqua deleta est, ut sacerdotum doctrinam sitientibus desideriis sectarentur. Compressa itaque perversitate damnabili, ejusque auctoribus confutatis, atque animis omnium fidei puritate compositis, sacerdotes beatum Albanum martyrem, actuomnium apostolorum, diversorumque martyrum secum reliquias habens, facta oratione, jussit revelli sepulcrum, pretiosa ibidem munera conditurus; arbitrans
Abbreviated transcription (Latin):
fieri portiones. Eesponsio ẜregorii papȩ urbis Ro¬
testat᷑. quã te bene nosse dubiũ ñ. ẽ: & specialit̃ beaci
Pauli ad motheũ epłȩ. in qͥb eũ erudire studuit :¬
qualit̾ indomo dei conuersari debuisset. Mos autẽ sedis
apłicȩ.ẽ. ordinatis epis p̾cepta tradere. ut ex om̃i stipen¬
dio qđ accedit: qͣttuor debeant fieri portiones. Una ui¬
delicet ep̃o & familiȩ ꝓpt̾ hospitalitatẽ atq susceptionẽ
alia clero: t̾cia pauꝑib qͣrta eccłiis reparandis. Sed¬
qͥa fr̃nitas tua monasterii regłis erudita seorsũ fieri
ñ debet aclericis suis. in eccła anglorũ quȩ auctore dõ
nuꝑ adhuc ad fidẽ ꝑducta. ẽ: hanc debet conuersatio¬
nẽ instituere. quȩ in initio nascentis ȩccłȩ fuit patrib
nr̃is. inquib nullus eorũ ex his quȩ possidebant ali¬
qͥd suũ. ẽẽ. dicebat. sed erant eis omia cõmunia. Siqͥ
uͦ sunt clerici extra sacros canones constituti qͥ se con¬

Expanded text:
onsio Gregorii papae urbis Rotestatur, quam te bene nosse dubium non est, et specialiter beati Pauli ad Timotheum Epistolae, in quibus eum erudire studuit qualiter in domo Dei conversari debuisset. Mos autem sedis apostolicae est, ordinatis episcopis praecepta tradere, ut in omni stipendio quod accedit, quatuor debeant fieri portiones; una videlicet episcopo et familiae propter hospitalitatem, atque susceptionem; alia clero; tertia pauperibus; quarta ecctua fraternitas monasterii regulis erudita seorsum vivere non debet a clericis suis in Ecclesia Anglorum, quae auctore Deo nuper ad fidem perducta est: hanc debet conversationem instituere, quae in initio nascentis Ecclesiae fuit patribus nostris; in quibus nullus eorum ex his quae possidebant, aliquid suum esse dicebat, sed erant eis omnia communia. Si qui vero sunt clerici extra sacros ordines constituti, qui se con
Abbreviated transcription (Latin):
uita certabant. MXI. Nec multo int̾posito tẽpore nun¬
ciat᷑ ex eadẽ insula pelagianã ꝑuersitatẽ iterato paucis
auctorib dilatari rur̃susq ad beatũ uirũ p̃ces sacerdo¬
tũ om̃iũ deferunt᷑. ut causã dei quã prius optinuerat
tutaret᷑. Quorũ peticioni festinꝰ obtẽꝑat. Nanq adiuncto
sibi seuero totius sc̃ĩtatis uiro qͥ erat discipłs beatissimi
patris lupi trecasinorũ ep̃i. & tunc treueris ordinatꝰ ep̃s
gentib pͥmȩ germaniȩ uerbũ p̾dicabat. mare conscendit.
& consentientib elementis tͣnqͥllo nauigio britannias
elasius quidã regionis illius pͥmꝰ inoccursũ scõrũ sine
ulla manifesti nuncii relatione ꝓperaret. exhibens secũ
filiũ quẽ in ipso flore adolescentiȩ debilitas dolenda dãp¬
nauerat. Erat enĩ arescentib neruis. contracto poplite:
cui ꝑsiccitatẽ cruris usus uestigii negabant᷑. Hunc ela-¬
siũ tota ꝓuincia subsequit᷑. Ueniunt sacerdotes. occurrit

Expanded text:
itueret; nec multo interposito tempore, nuntiatur ex eadem insula, Pelagianam perversitatem iterato paucis auctoribus dilatari. Rursusque ad beatissimum virum preces sacerdotum omnium deferuntur, ut causam Dei, quod prius obtinuerat, tutaretur. Quorum petitioni festinus obtemperat. Namque adjuncto sibi Severo, totius sanctitatis viro qui erat discipulus beatissimi patris Lupi, Trecassenorum episcopi, et tunc Treviris ordinatus episcopus, gentibus primae Germaniae verbum praedicabat, mare conscendit, et consentientibus elementis, tranquillo navigio Britannias Elafius quidam regionis illius primus in occursum sanctorum sine ulla manifesti nuntii relatione properaverit, exhibens secum filium, quem in ipso flore adulescentiae debilitas dolenda damnaverat. Erat enim arescentibus nervis, contracto poplite, cui per siccitatem crurae usus vestigii negabatur. Hunc Elafium provincia tota subsequitur; veniunt sacerdotes, occurrit
Abbreviated transcription (Latin):
tis qͣdraginta obsidib: cesari sese dedit. Qͦđ exem¬
plũ secutȩ urbes aliȩ cõplures: infedus romanori
uenerunt. Hisdẽ de monstrantib cesar oppidum
crassobellauni int̾ duas paludes sitũ. optentu insuꝑ silua¬
rũ munitũ om̃ibq reb confertissimũ tandẽ graui pugna
cępit. Er in cesar abritannis reuersꝰ ingalliã. post quã legio¬
nes in hib̾nia misit. repentinis bellorũ tumultib undiq

Expanded text:
tis quadraginta obsidibus Caesari sese dedidit. quod exemtis quadraginta obsidibus Caesari sese dedidit. quod exemplum secutae urbes aliae conplures in foedus Romanorum uenerunt isdemque demonstrantibus Caesar oppidum Cassouellauni inter duas paludes situm, obtentu insuper siluarum munitum omnibusque rebus confertissimum tandem graui pugna cepit. Exim Caesar a Britannis reuersus in Galliam postquam legiones in hiberna misit, repentinis bellorum tumultibus undique
Abbreviated transcription (Latin):
choris stantes tẽpestate correptȩ uł colꝰise int̾ se. ul are¬
nis illisȩ ac dissolute sunt: exqͥb qd raginta pierunt
ceterȩ cũ magna difficultate reparatȩ sunt. Cȩsaris enͥ¬
tatꝰ pͥmo congressu abritannis uictꝰ: ibiq labienꝰ ti ibu
occisus . ẽ. Scd̾o prelio cũ magno suorũ diserimine. uictos
britannos infugã conuertit. Inde ad flum tamensem
immensa hostiũ multitudo consederat . ripãq flumi¬
is ac pene totũ subaqua uadd ÷ acitissimis sudib pre¬
struxerat. Quarũ uestigiaui emusq hodiȩ¬
uisunt & uidet᷑ etantib qͦd in gul arũ in modũ hu¬
mani femoris grose & circũ fusȩ plulo immobiliter
dep̾hensum ac uitatũ .ẽ barbari legionũ impetu n¬
ferentei. siluis sese abdidere unde crebris eruptionib
romanos grauit᷑ ac sepe lacerabant. Interea tri¬
nouantũ firmissima ciuttas cũ andragio duce da¬

Expanded text:
choris stantes, tempestate correptae, vel conlisae inter se, vel arechoris stantes, tempestate correptae, vel conlisae inter se, vel arenis inlisae ac dissolutae sunt: ex quibus quadraginta perierunt, caeterae cum magna difficultate reparatae sunt. Caesaris equitatus primo congressu a Brittanis victus, ibique Labienus tribunus occisus est: secundo praelio cum magno suorum discrimine victos Brittanos in fugam vertit: inde ad flumen Tamesimimmensa hostium multitudo consederat, ripamque fluminis ac pene totum sub aqua vadum acutissimis sudibus praestruxerat: quarum vestigia sudiidetur inspectantibus quod singulae earum ad modum humani femoris grossae, et circumfusae plumbo immobiliter depferentes siluis sese abdidere, unde crebris eruptionibus Romanos grauiter ac saepe lacerabant. interea Trinobantum firmissima ciuitas cum Mandubragio duce da