comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑. Qd utiq ñ fieret: nͥ suauit̃
dice̾nt᷑. In popło aut̃ gͣui. de quo
dictũ: dõ. in popło gͣui laudabo
te. nec illa suauitas delectabił. ẽ.
qͥa ñ qͥd̃ imqͣ dicunt᷑. s exigua
⁊ fragilia bona spumeo uerboꝵ
ambitu ornant᷑. qͣli nec mag¬
na. nec stabilia decent̃ ⁊ gͣuit̃
ornarent᷑. est tale aliqͥd in epła¬
beati cipͥan. qͦd idõ puto uł ac¬
cidisse. uł consulto factũ. ẽe. ut
sciret᷑ a post̾is. quã linguã doctͥ¬
nȩ xp̃ianȩ sanitas ab ista re-¬
dundantia reuocauerit.⁊ ad
eloq̃ntiã gͣuiorẽ modestiorẽq
restͥnxerit: qͣł in eiꝰ conseqͣntib
litt̾is. secure amat᷑. religione ap¬
petit᷑. s difficillime ĩplet᷑. Ait
gͦ qͦdã loco. Petamꝰ hanc sedem.
dant secessũ uicina secreta. ubi
dũ erratici palmitis lapsꝰ pendu¬
lis nexib ꝑ harundines baiu las
reppunt. uiteã porticũ fundea¬
tecta fecer̃. Non dicunt᷑ ista. nͥ mi¬
rabilit̃ affluentissima fecunditate

Expanded text:
d utique non fieret, nisi suaviter dicerentur. 31. In populo autem gravi, de quo dictum est Deo, In populo gravi laudabo te , nec illa suavitas delectabilis est, qua non quidem iniqua dicuntur, sed exigua et fragilia bona spumeo verborum ambitu ornantur, quali nec magna atque stabilia decenter et graviter ornarentur. Est tale aliquid in epi Cypriani, quod ideo puto vel accidisse, vel consulto factum esse, ut sciretur a posteris, quam linguam doctrinae christianae sanitas ab ista redundantia revocaverit, et ad eloquentiam graviorem modestioremque restrinxerit; qualis in ejus consequentibus litteris secure amatur, religiose appetitur, sed difficillime impletur. Ait ergo quodam loco: Petamus hanc sedem: dant secessum vicina secreta; ubi dum erratici palmitum lapsus pendulis nexibus per arundines bajulas repunt, viteam porticum frondeatecta fecerunt . Non dicuntur ista nisi mirabiliter affluentissima fecunditate
Abbreviated transcription (Latin):
reddid̾unt. Non enĩ ait. qͥ separati
estisin diẽ malũ. qͥa apꝓpinquatis
solio iniqͥtatis. qͥ dormias in lects
eburneis. qͥ laseniitis in stratiꝰᷤ ur̃is.
qͥ comeditis agnũ de grege. et
uitulos de medio arm̃ti. Qd̾
si ita dice̾tur. esset qͥdẽ & hoc
pulchrũ ⁊ ab unoꝓ nominere¬
petito. om̃ia sex decurrerent m̃b
⁊ pñtiantis uõce singła finirent᷑.
s pulchriꝰ factũ ÷. ut eidẽ ꝓno

Expanded text:
Non enim ait: Qui separati estis in diem malum, qui appropinquatis solio iniquitatis, qui dormitis in lectis eburneis, qui lascivitis in stratis vestris, qui comeditis agnum de grege, et vitulos de medio armenti. Quod si ita diceretur, esse quidem et hoc pulchrum ut ab uno pronomine repetito omnia sex membra decurrerent, et pronuntiantis voce singula finirentur; sed pulchrius factum est ut eidem pro
Abbreviated transcription (Latin):
ñne dic̃ ep̃m iuxta doctrinã
ut potens sit in doctͥna sena.
⁊ c̃tͣdicentes redarguere: ibi
etiã dic̃. tu uͦ loq̃re quȩ decet
sanã doctͥnã. senes sobrios. eẽ.
& exhortare. ⁊ increpa cũ om̃i
t̃ꝑio. nemo te contẽpnat. ad mo

Expanded text:
uxta doctrinam ut potens sit in doctrina sana et contradicentes redarguere ? Ibi etiam dicit: Tu vero loquere quae decent sanam doctrinam, senes sobrios esse , et exhortare, et increpa cum omni imperio. Nemo te contemna
Abbreviated transcription (Latin):
unũ sit m̃brũ. siue decentiꝰ
suspendat᷑. & nchil patie¬
bant᷑. pꝰ hanc distinetionẽ
inferat᷑. suꝑ ꝯtͥtione ioseph.
atq sit bn ñbris circuitꝰ. miro
decore ñ dictũ. ẽ. nichil patie¬
uł in malis quȩ pendit. uł
in bonis quȩ rependit. Iste
certe tͦpus. uͥ ioseph qͣncũq
frẽm facit intelligi. nescio
utrũ illa ꝙͣ didicimꝰ. ⁊ do¬
cuimꝰ arte tͣdat᷑. Iuã sit
tam̃ pulcher & qͦadmodũ
afficiat legentes. atq intel¬
ligentes. ñ opus ÷ ciuꝗͣ dici. si ipse
ñ sentit. Et plura qͥdẽ qͦ ꝑtineant
ad p̃cepta eloq̃ntie. in hoc ipso loco.
quẽ ꝓ exẽplo posuimꝰ. posst̃ reꝑiri.
Si bonũ auditorẽ. ñ tãsi diligenter
discutiat᷑. instruit: ꝙͣ si ardent̃ ꝓ¬
ñtiet᷑. accendit. Neq enĩ hec hu¬
mana indust̾a cõposita. s dun-¬
na m̃te st̃ fusa. ⁊ sapient̃.⁊ eloq̃nt̃.
ñ intenta in eloq̃ntiã sapientia.
s a sapientia ñ recedente elo q̃ntia.

Expanded text:
sit membrum, sive decentius suspendatur, Et nihil patiebantur, et post hanc distinctionem inferatur Super contritione Ioseph, atque sit bimembris circumitus: miro decore non dictum est, Nihil patievel in malis quae pendit, vel in bonis quae rependit. Iste certe tropus ubi Joseph quemcumque fratrem facit intelligi, nescio utrum illa quam didicimus et docuimus, arte tradatur. Quam sit tamen pulcher, et quemadmodum afficiat legentes atque intelligentes, non opus est cuiquam dici, si ipse non sentit. 21. Et plura quidem, quae pertinent ad praecepta eloquentiae, in hoc ipso loco, quem pro exemplo posuimus, possunt reperiri. Sed bonum auditorem, non tam si diligenter discutiatur, instruitronuncietur accendit. Neque enim haec humana industria composita, sed divina mente sunt fusa et sapienter et eloquenter, non intenta in eloquentiam sapientia sed a sapientia non recedente eloquentia.
Abbreviated transcription (Latin):
cat instruendꝰ: Porro cũ laudat᷑ ds̃
siue de ipso. siue de oꝑib suis. qͣnta
facies pulchrȩ ac splendidȩ dictiõis
oborit᷑ ei qͥ potest. qͣntũ potest lauda¬
re: Quẽ nemo conuement̃ laudat.
siue demonia. siue q̃cũq creatina.
Qͣntũ hoc malũ sit. atq ut ab hoc
malo auertant᷑ hoĩes: debet irtq
gndit̃ dici. Submisse dictiõis exem¬
Sub lege uolentes. eẽ. legẽ ñ auditis:
ancilla: scd̾m carnẽ natꝰ ÷. qͥ aut̃ de lib̾a:

Expanded text:
cat, instruendus? Porro cum laudatur Deus cat, instruendus? Porro cum laudatur Deus sive de seipso sive de operibus suis, quanta facies pulchrae et splendidae dictionis oboritur ei qui potest quantum potest, laudare quem nemo convenienter laudat, sive daemonia, sive quaecunque creatura, quantum hoc malum sit, atque ut ab hoc malo avertantur homines, debet utique granditer dici. Submissae dictionis exemsub Lege volentes esse, Legem non auditis? ancill
Abbreviated transcription (Latin):
un lissima. ẽ. idõ minimũ aliqͥd
atq inlissimũ dñs ait. qͦd eũ qui
ded̾it discipło eiꝰ. ñ ꝑdet mercedẽ
suã. Ant uͦ qͣndo iste doctor in ec¬
clesia facit ind̾ sermonẽ. parũ ali¬
qͥd debet existimare se dicẽ. & idõ
ñ tẽꝑate. ñ gͣndit̃. s submisse. sibi
dicendũ. eẽ : Nonne qͣndo accidit.
de illa aqͣfrigida quȩdã flãma surrȩx̃.
quȩ etiã frigida hõnĩpectora. ad m̃iȩ
oꝑa facienda. spe celestis mercedis ac
rerũ dictor esse magnarũ. ñ semꝑ
eas debet gndit̃ dicẽ. s submisse. cũ
qͥ hoc ag̾e debent. nec tam̃uolunt:¬
tunc ea q̃ magna st̃. dicenda st̃ gͣn-¬
dit̃. ⁊ ad flectendos animoscongruent᷑.
ut conu̾tat᷑: impellit᷑. Qd enĩ deo
sa disputatione ag̾e. ut res ad dioᷤ¬
cendĩ difficił. qͣntũ dat᷑ possit intel¬
ligi : Nũqͥd ħ ornam̃ta. ⁊ ñ docu¬
m̃ta q̃runtur : Nũqͥd ut aliqͥdagat.
est flectendꝰ auditor. ⁊ ñ potiꝰ ut dis¬

Expanded text:
 aliquid atque vilissimum Dominus ait, quod eum qui dederit discipulo ejus, non perdet mercedem suam : aut vero quando iste doctor in Ecclesia facit inde sermonem, parvum aliquid debet existimare se dicere; et ideo non temperate, non granditer, sed submisse sibi esse dicendum. Nonne quando accidit ude illa aqua frigida quaedam flamma surrexit , quae etiam frigida hominum pectora, ad misericordiae opera facienda, spe coelestis mercedis accrerum dictor esse magnarum, non semper eas debet granditer dicere, sed submisse, cum qui hoc agetunc ea quae magna sunt, dicenda sunt granditer, et ad flectendos animos congruenter. ut convertatur impellitur. Quid enim sa disputatione agere, ut res ad dignoscendum difficilis, quantum dator possit intelligi? Nunquid hîc ornamenta, et non documenta quaeruntur? Nunquid ut aliquid agat, est flectendus auditor: et non potius ut dis
Abbreviated transcription (Latin):
hõib p̃cipiendũ. qͥd uł queadmo¬
dũ doceant. si doctores sp̃s effic̃ sp̃s.
potest dic̾e̾. nec orandũ nob. eẽ.
qa dñs ait. Scit pat̃ ur̃. qͥd uob neces¬
sarĩ sit. pͥusꝗͣ petatis ab eo. aut apłm
paulũ. timotheo ⁊ tito ñ debuisse
aliis. Quas tres apłicas epłas ante
ocłos habe debet. cui÷ in ȩccłia¬
ꝑsona doctoris ĩ posita. Honne
in pͥma ad timotheũ legit᷑. anñ¬
tia hec.⁊ doce: Quȩ aut̃ sint: supͣ
dictũ .ẽ. Nonne ibi. ẽ. seniorẽ ne
increpaueris. s obsecra ut patrẽ:
Nne in scd̾a ei dr̃. formã habe uer¬
boꝵ sanoꝵ quȩ a me audisti : ĩne ibi
ei dr̃. satis age te ipsũ ꝓbabilẽ oꝑa¬
riũ exhibens dõ ñ erubescentem
uerbũ ueritatis recte tractantem:
ubi ÷̃ & illud. p̃dica u̾bũ. insta
oportune ĩportune. argue. ob¬
secͣ. increpa: in om̃i longami

Expanded text:
hominibus praecipiendum quid, vel quemadmodum doceant, si doctores sanctus efficit Spiritus, potest dicere nec orandum nobis esse, quia Dominus ait, Scit pater vester quid vobis necessarium sit, prius quam petatis ab eo ; aut apostolum Paulum Timotheo et Tito non debuisse aliis. Quas tres apostolicas Epistolas ante oculos habere debet, cui est in Ecclesia doctoris persona imposita. Nonne in prima ad Timotheum legitur: Annuntia haec et doce ? quae autem sint, supra dictum est. Nonne ibi est: Seniorem ne increpaveris, sed obsecra ut patrem ? Nonne in secunda ei dicitur: Formam habe verborum sanorum, quae a me audisti ? Nonne ibi ei dicitur: Satis age, teipsum probabilem operarium exhibens Deo, non erubescentem, verbum veritatis recte tractantem ? Ibi est et illud: Praedica verbum, insta opportune, importune; argue, obsecra, increpa in omni l
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃os tãꝗͣ meruditos ⁊ eloqͥtionisig¬
naros. uolut docti. disertiq ꝯtẽpnt.
si aliqͥd eis tale. uł in tales dicendũ¬
eloqͥo aures sobriȩ plꝰ desidẽnt : Primo
ipsa inuectio. qͣsi sopitis sensib. ut eui¬
gilarent. qͦ fremitu illisa ÷. Ue uob̃
qui opulenti estis in syon.⁊ ꝯficlitis
inmonte samarie obtimates ca¬
pita popłoꝵ. ingdientos põpatice
domũ isrł. Deinde ut beneficiis
dĩ. qͥ ens ampla spatia regni dedit.
ostendat ingͣcos. qm̃ confidebant
in monte samariȩ. uͥ utiq ydola
colebant᷑. tͣnsite in qͥt in chalan¬
ne. & uidete. & ite in emath ma¬
gnã .⁊ descendite in geth palesti.¬
tior t̃minꝰ eoꝵ t̃mino ur̃o. ẽ. Simul
etiã cũ ista dicunt᷑. locori nõib tãꝗͣ.
luminib ornat᷑ eloqͥũ. qͦ st̃ syon.
samaria. chalanne. ein athmag¬
na ⁊ geth palestinoꝵ. Deind̾ u̾ba
quȩ his adiungunt᷑ locis. decentissi¬
me uariant᷑. opulenti estis. ⁊ ꝯfi¬
ditis. tͣnsite .ite. descendite. con

Expanded text:
ros, tanquam ineruditos et locutionis ignaros, velut docti disertique contemnunt, si aliquid eis tale vel in tales dicendueloquio aures sobriae plus desiderent? Primo ipsa invectio, quasi sopitis sensibus ut evigilarent, quo fremitu illisa est? Vae qui opulenti estis in Sion, et confiditis in monte Samariae, optimates capita populorum, ingredientes pompatice domum Israel! Dein, de ut beneficiis Dei, qui eis ampla spatia regni dedit, ostendat ingratos, quoniam confidebant in monte Samariae, ubi utique idola colebantur, Transite, inquit, in Chalanne, et videte, et ite inde in Emath magnam, et descendite in Geth Palaestimino vestro est. Simul etiam cum ista dicuntur, locorum nominibus tanquam luminibus ornatur eloquium, quae sunt Sion, Samaria, Chalanne, Emath magna, et Geth Palaestinorum. Deinde verba quae his adjunguntur locis, decentissime variantur: Opulenti estis, confiditis, transite, ite, descendite. 18.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ tbut in simplicitate. qui p̃est
in sollicituidine. qͥ miseret᷑ in ha¬
laritate. dilectio sine si mulati¬
one. odio habentes malũ. ad he¬
rentes bono. Caritatẽ fr̃nitatis
ĩmucẽ diligentes. honore muttuo
p̃uenientes. studio ñ pigri. sp̃u
feruentes. dño seruientes. spe gau¬
dentes. in tͥbulatione patientes
orationi instantes. necessitatibis

Expanded text:
buit in simplicitate, qui praeest in solicitudine, qui miseretur in hilaritate. Dilectio sine simulatione, odio habentes malum, adhaerentes bono, charitate fraternitatis invicem diligentes, honore mutuo praevenientes, studio non pigri, spiritu ferventes, Domino servientes, spe gaudentes, in tribulatione patientes, orationi insta
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dr̃ si ñ ita dr̃ ut agat᷑. Oportet
igͥ eloq̃ntẽ eccłiasticũ. qͥͣndo suadet
aliqͥd qđ agendũ. ẽ. ñ solũ docere ut
instriiat. ⁊ delectare ut teneat. ueriĩ
etiã flect̾e: ut uincat. Iile qͥppe iã
remanet ad consensionẽ flec tendꝰ
elo q̃ntiȩ gͣnditate in qͦ id ñ egit.
usq ad eiꝰ confessionẽ demonstͣta
ueritas. adiuncta etiã suauitate
dictioĩs. cuisuauitati tantũ oꝑȩ ĩ¬
pensũ.ẽ. ab hõĩb. ut ñ solũ non
facienda. uerũ etiã fugienda ao
detestanda tot ⁊ tanta mala.
atq turpia q̃ malis ⁊ turpib di¬
sertissime ꝑsuasa st̃. ñ ut eis con-¬
sentiat᷑. s sola delectatiõis grale
etitent᷑. Ait̾tat aut̃ ds̃ ab ȩccłia
plausũ dediint manib sins. ⁊ plebs
mea dilex̃ sic. &̃ qͥd facietis infutu¬
rum: Geloq̃ntia tanto t̃ribibior
qͣnto purior ⁊ qͣnto solidior tarao
nebemior. O uere securis ꝯxidens
pere hinc enĩ ueri similes uesbũ¬

Expanded text:
 discitur ut agatur. Oportet igitur eloquentem ecclesiasticum, quando suadet aliquid quod agendum est, non solum docere ut instruat, et delectare ut teneat, verum etiam flectere ut vincat. Ipse quippe jam remanet ad consensionem flectendus eloquentiae granditate, in quo id non egit usque ad ejus confessionem demonstrata veritas, adjuncta etiam suavitate dictionis. Cpensum est ab hominibus, ut non solum non facienda, verum etiam fugienda ac detestanda tot et tanta mala atque turpia, quae malis et turpibus disertissime persuasa sunt, non ut eis consentiatur, sed sola delectationis gratia, lectitentur. Avertat autem Deus ab Ecclesia plausum dederunt manibus suis, et plebs mea dilexit sic. Et quid facietis in futurum ? O eloquentia tanto terribilior, quanto purior; et quanto solidior, tanto vehementior! O vere securis concidens petras! huic enim rei simile es
Abbreviated transcription (Latin):
Ad enĩ ꝓdest loqͥtiõis integͥtas. qͣm
ñ seqͥt᷑ intellectꝰ audientis. cũ lo¬
qͣndi om̃o nulła sit causa. si qͦd lo¬
quim̃ ñ intelligt̃. ꝓpt̃ qͦs. ut intel¬
ligant. loqͥmur: quigͦ docet : iu¬
tabit u̾ba oĩa quȩ ñ docent. Et
siꝓ eis alia quȩ intelligunt᷑ inte¬
gra potest dic̾e̾. id magis eligit.
Si aut̃ ñ potest. siue qͥa ñ ft̃. si¬
ue qͥa in p̾sentia ñ occurr̃. utitur
etiã uerb̾minꝰ integͥs. dũ tam̃ res¬

Expanded text:
d enim prodest locutionis integritas, quam non sequitur intellectus audientis, cum loquendi omnino nulla sit causa, sed quod loquitur non intelligunt, propter quos ut intelligant loquimur? Qui ergo docet, vitabit omnia verba quae non docent. Et si pro his aliqua, quae intelliguntur integra potest dicere, id magis eliget. Si autem non potest, sive quia non sunt, sive in praesentia non occurrunt, utetur etiam verb
Abbreviated transcription (Latin):
tentũ. uł docilẽ ꝓemio face̾. Isti
aut̃ ñ nouer̃ illa falsa breuit aꝑte
ueri similiã. & isti uera sic enarra¬
re ut audire tedeat intelligere
ñ pateat. crede postremo ñ libeat.
Ili fallacib arguntas ueritatẽ oꝑ¬
pugnent᷑ asserant falsitatẽ Isti
nec uera defende. nee falsa ualeant
refutare. Inli animos audientiũ
in errorẽ mouentes. ĩpellentes quȩ
dicendo t̾reant. contͥstent. exhila¬
rent. ex hortent᷑ ardent̃. Isti ꝓ ueri¬
tate lenti. frigidiq dormitent .
Qstta desipiat. ut hoc sapiat : Cũ gͦ¬
posita sit in medio facultaseloquis.
quȩ ad ꝑsuadenda scu pͣua. seurecta.
ualet plurimũ. cur ñ bonoꝵ studio
cõparat᷑. ut militet ueritati. si eã
mali ad optinendas ꝑuersas. uanasq
causas. in usus imqͥtatis ⁊ erroris isur¬

Expanded text:
e; isti autem non noverint? illi falsa breviter, aperte, verisimiliter; et isti vera sic narrent, ut audire taedeat, intelligere non pateat, credere postremo non libeat? illi fallacibus argumentis veritatem oppugnent, asserant falsitatem; isti nec vera defendere, nec falsa valeant refutare? illi animos audientium in errorem moventes impellentesque dicendo terreant, contristent, exhilarent, exhortentur ardenter; isti pro veritate, lenti frigidique dormitent? Quis ita desipiat, ut hoc sapiat? Cum ergo sit in medio posita facultas eloquii, quae ad persuadenda seu prava seu recta valet plurimum; cur non bonorum studio comparatur, ut militet veritati, si eam mali ad obtinendas perversas vanasque causas in usus iniquitatis et erroris usur
Abbreviated transcription (Latin):
lũ. Uidet᷑ en ĩ ubi atc.⁊si imꝑitꝰ
sermone.s ñ scientia. qͣsi conce¬
dendo detrectatorib sit loqtus.
ñtãꝗ id uerũ agnosceret confiten¬
do. Si aut̃ dixisset. ĩꝑitꝰ qͣd̾ sermone.
s ñ scientia: nullomͦ aliud posset
intelligi. Scientiã plane ñ concta
d ꝓfiteri: sine qͥ. eẽ. doctor gentiũ
ñ ualeret. Certe si qͥd eiꝰ ꝓferimꝰ ad
exemplũ eloqͣntiȩ ex illis epłis.
utiq ꝓferimꝰ. qͣs etiã ipsi obtrecta¬
tores eiꝰ. qͥ sermonẽ p̃sentes contẽp¬
tibilẽ putari uolebant. gͣues.⁊
fortes. eẽ. confessi st̃. Dicendũ gͦ¬

Expanded text:
si imperitus sermone, sed non scientia , quasi concedendo obtrectatoribus sic locutus, non tanquam id verum agnosceret, confitendo. Si autem dixisset, Imperitus quidem sermone, sed non scientia, nullo modo aliud posset intelligi. Scientiam plane non cunctatus est profiteri, sine qua esse doctor Gentium non valeret. Certe si quid ejus proferimus ad exemplum eloquentiae, ex illis Epistolis utique proferimus, quas etiam ipsi obtrectatores ejus, qui sermonem praesentis contemptibilem putari volebant, graves et fortes esse confessi s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħarũ. uͥ ꝑ tropologiã multa
obtegunt᷑. quȩ qͣntomagis trans-¬
latis uerb̃ uident᷑ oꝑiri. tantoma¬
gis cũ fuerint aꝑta dulcescunt.
S hoc loco tale aliqͥd cõmemorare
debeo.uͥ quȩ dicta st̃ ñ cogar
expone̾. s cõm̃dẽ tantũ qͦmͦ
dicta sint. ⁊ ex illiꝰꝓphȩ libro.
potissimũ hoc fatiam. qͥ se pa¬
storẽ. uł arm̃tariũ fuisse dicit.
atq inde diuinitꝰ ab latũ atq
missũ. ut dĩ popło ꝓpharet.
hoc alit̃ uident᷑ ñ nulla chixisse. ut
ad spiritalẽ sensũ scritandũ. magis
admoneret᷑ lectoris intentio.
unde etiã obscuriora ñ milla. qͥa
magis tropica ft̃ eoꝵ. s sic̃ ex hebre¬
o. in latinũ eloqͥã prbro ineronimo
utͥusq linguȩ ꝑito int̾p̃tante tͣns

Expanded text:
arum, ubi per tropologiam multa obteguntur. Quae quanto magis translatis verbis videntur operiri, tanto magis cum fuerint aperta dulcescunt. Sed hoc loco tale aliquid commemorare debeo, ubi quae dicta sunt non cogar exponere, sed commendem tantum quomodo dicta sint. Et ex illius prophetae libro potissimum hoc faciam, qui se pastorem vel armentarium fuisse dicit, atque inde divinitus ablatum atque missum, ut Dei populo prophetaret .hoc aliter videntur nonnulla dixisse, ut ad spiritualem sensum scrutandum magis admoneretur lectoris intentio; unde etiam obscuriora nonnulla, quia magis tropica, sunt eorum: sed sicut ex hebraeo in latinum eloquium, presbytero Hieronymo utriusque linguae perito interpretante, t
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ÷ benedictꝰ in scła: qͥa ñ m̃tior
Ac deind̾. qͦmͦ ꝑiclitatꝰ fuerit.
⁊ qͦm euaserit: breuissime
narrat. Longũ ÷ cȩt̾a ꝑsequi.
uł in aliis sc̃arũ scripturarũ
locis ista monstrare. Qd si etiã
figuras loqͥtioĩs quȩ illa arte
tͣclunt᷑. in his saltẽ qͦ de apłi
eloqͥo cõmemoraui. ostende
uoluissẽ. ñne faciliꝰ graues
hõies menimiũ. qͣm quisqͣm
stidiosoꝵ sibi sufficientẽ pu-¬
taret: Hec oĩa q̈ndo a magis¬
tris dooont᷑ ꝓ magno habent᷑.
magno emunt᷑ magna iactati¬
one uendunt᷑. Quã iactationẽ
etiã ego redolere uereor dũ
ista sic dissero.S male doctis
hõib respondendũ fuit. qͥ nr̃os au-¬
ctores contẽpnendos putant.
qͣnimis isti diligunt eloq̃n¬

Expanded text:
 benedictus in secula, quod non mentior. Ac deinde quomodo periclitatus fuerit, et quomodo evaserit, brevissime narrat. Longum est caetera persequi, vel in aliis sanctarum Scripturarum locis ista monstrare. Quid si etiam figuras locutionis, quae illa arte traduntur iis saltem, quae de Apostoli eloquio commemoravi, ostendere voluissem? Nonne facilus graves homines me nimium, quam quisquam studiosorum sibi sufficientem putarent? Haec omnia quando a magistris docentur, pro magno habentur, magno emuntur pretio, magna jactatione venduntur. Quam jactationem etiam ego redolere vereor, dum ista sic dissero. Sed male doctis minibus respondendum fuit, qui nostros auctores contemnendos putant, quam nimis isti diligunt, eloq
Abbreviated transcription (Latin):
qunĩ. nec inclinat assensũ ꝓpt̃
que solũ cũ aliqͥd suadet᷑ reb
qͥ dicunt᷑ i ningilat dicentisunten¬
tio
Si enĩ talia docent᷑. q̃ crede uel
nosse sufficiat. nichil ÷ aliuid ens
consentire: nͥ confit̾i uera. ẽẽ. Cũ
uͦ id docet᷑ qd̾ agendũ .ẽ. & idõ docet᷑¬

Expanded text:
quium, nec inclinat assensum, propter quium, nec inclinat assensum, propter quem solum, cum aliquid suadetur, rebus quae dicuntur invigilat dicentis intentio? Si enim talia docentur quae credere vel nosse sufficiat, nihil est aliud eis consentire, nisi confiteri vera esse. Cum vero id docetur quod agendum e
Abbreviated transcription (Latin):
sit: ñ agunt. Ac ꝑ hoc. docẽ
necessitatis :. Posfc̃ enĩ hoĩes
⁊ agere. ⁊ ñ agere qͦd sciunt.
Qs aut̃ dixerit eos agẽ debe
qd nesciunt : et idõ. flectere
lectanti consentit auditor
duo ꝓder si ei desit hoc t̃oiũ.
S neq delectare necessitatis
est: qndo qͥd̾ eũ dicendo uera
monstͣnt᷑. qd̾ ad officiũ docen
diꝓtinet. ñ eloqͥo agit᷑. neq
hoc at tendit᷑. ut uł ipsa. uł i¬
patefacta atq conuicta. Neq
enĩ delectant qͥa falsa st̃. sed ꝗr
falsa esse uerũ.ẽ. delectat.⁊di¬
ctio qͣ hoc uerũ. eẽ monstͣtũ ÷
ꝓpt̃ eos aut̃ quib fastidientib
n placet ueritas. si alio qͦcũq mͦ.¬
s si eomͦ dicat᷑ ut placeat. ⁊ ser¬
mo dicentis datꝰ ÷ in eloquentia
Non paruusetiã delectationi locꝰ
que tam̃ adhuc ñ sufficit duris.
qs neo intellexisse. nec docentiᷤᷤ
eloqͣtione deleotatos. eẽ ꝓfuent.
Ad enĩ hȩc duo confer̃ homini.
ꝗͣ ⁊ confitet᷑ uerũ. ⁊ collaudatelo¬

Expanded text:
 agunt. Ac per hoc docere necessitatis est. Possunt enim homines et agere et non agere quod sciunt. Quis autem dixerit eos agere debere quod nesciunt? Et ideo flectere lectanti consentit auditor.duo proderunt, si desit hoc tertium? Sed neque delectare necessitatis est: quandoquidem cum dicendo vera monstrantur, quod ad officium docendi pertinet, non eloquio agitur, neque hoc attenditur, ut vel ipsa vel ipatefacta atque convicta. Neque enim delectant, quia falsa sunt; sed quia falsa esse verum est, delectat et dictio qua hocpter eos autem quibus fastidientibus non placet veritas, si alio quocumque modo, nisi eo modo dicatur, ut placeat et sermo dicentis, datus est in eloquentia non parvus etiam delectationi locus. Quae tamen addita non sufficit duris, quos nec intellexisse, nec docentis elocutione delectatos esse profuerit. Quid enim haec duo conferunt homini, qui et confitetur verum, et collaudat elo
Abbreviated transcription (Latin):
infirmat᷑. ⁊ ego ñ infirmer ͦ As scan¬
dalitat᷑. ⁊ ego ñ uror: Si głari opor¬
det: in his q̃ infirmitãtis meȩ ft̃
głabor. Qnta sapientia ista sint di¬
cta. ingilantes uident. qͣnto uͦ etiam
eloq̃ntiȩ cucurrerint flum ine. ⁊ qͥ
st̃cit: adu̾tit. Porro aut̃ qͥ nouit: ag¬
noscit. qd̾ ea cȩsa quȩ cõmata greci
uocant. & m̃bra. ⁊ circuitꝰ. de quib
paulo ante disserui. cũ decentissima

Expanded text:
scandalizatur, et ego non uror? Si gloriari oportet in iis quae infirmitatis meae sunt, gloriabor. Quanta sapientia ista sint dicta, vigilantes vident: quanta vero eloquentia cucurrerint flumine, et qui stertit advertit. Porro autem qui novit, agnoscit, quod ea caesa, quae commota Graeci vocant, et membra et circumitus, de quibus pau
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥta sit eloq̃ntia. ñ negamus.
Scͥbens ad corinthios. in scđa
epła recdarguit qͦsclã qͥ erant
ex iudeis pseudo apłi. ei q de¬
tͣhebant. ⁊ qm̃ se ipsũ p̃dicare
pientiã łͥbuens. qͣ sapient̃ dic̃.
ꝗͣq eloq̃nt̃. S comes sapientiȩ.
dux eloq̃ntiȩ illã seq̃ns. istam
p̃cedens.: ⁊ scq̃ntẽ ñ respuens:
iterũ dico. inqͥt. ne qͥs me existim et
insipientẽ esse. alioqͥn uelut in¬
sipientẽ suscipite me. ut iego
mochieũqͥd głari. qd̾ loqͦr ñ loquor

Expanded text:
secuta sit eloquentia, non negamus. Scribens ad Corinthios in secunda epistola redarguit quosdam, qui erant ex Iudaeis pseudoapostoli, eique detrahebant. Et quoniam seipsum praedicare pientiam tribuens, quam sapienter dicit, quamque eloquenter? Sed comes sapientiae, dux eloquentiae: illam sequens, istam praecedens, et sequentem non respuens. Iterum dico, inquit, ne quis me existimet insipientem esse, alioquin velut insipientem suscipite me, ut et ego modicum quid glorier. Quod loquor non loquo
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i m̃bra. ⁊ cęsa. greci aut̃ cola et
cntuitꝰ. quẽ perlodon illi appellant.
cuiꝰ mbra suspendunt᷑ uoce dicentiᷤ.
doneo ultimo finiat᷑. Nã eoꝵ quȩ
p̃cedunt circuitũ. m̃brũ ÷ illud pͥ¬
mũ: qm̃ tͥbulatio patientiã oꝑat᷑.
Sod̾m: patientia aut̃ ꝓ bationem.
Terciũ: ꝓbatio uͦ spem. Deinde sub¬
iungit᷑ ipse circuitꝰ qͥ tͥb ꝑagitur
m̃bris. quoꝵ pͥmũ ÷. spes aut̃ non
confundit. Scd̾m : qm̃ caritas dĩ
diffusa ÷ in cordib nr̃is. Terciĩ : ꝑ

Expanded text:
Graeci autem κῶλα et circuitus, quem περίοδον illi appellant, cujus membra suspenduntur voce dicentis, donec ultimo finiatur. Nam eorum quae praecedunt circuitum, membrum illud uoniam tribulatio patientiam operatur; secundum, patientia autem probationem; tertium, probatio vero spem. Deinde subjungitur ipse circuitus, qui tribus peragitur membris, quorum primum est, spes autem non confundit; secundum, quia charitas Dei diffusa
Abbreviated transcription (Latin):
õiũ eccłiarũ. & hinc duo m̃bͣ. ꝑ¬
ꝑcontationes sub iungit. Iuis
infirmat᷑.⁊ ego ñ infirmor
ꝯs scandalizat᷑. ⁊ ego ñ uror:
Postremo totꝰ iste. qͣsi anhelans
locus bim̃bri circitii t̃minat᷑.
Si głari oportet: in his quȩ in¬
firmitatis meȩ st̃. głabor. Qd̾¬

Expanded text:
 hinc duo membra percontatione subiungit: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Postremo totus iste quasi anhelans locus, bimembri circuitu terminatur: Si gloriari oportet in iis, quae infirmitatis meae sunt, gloriabor. Q
Abbreviated transcription (Latin):
cesa responsione reddunt᷑ tͥatrib
hebrei st̃: ⁊ ego. Isrłitȩ st̃: ⁊ ego. Sem̃
ab rahȩ ft̃: ⁊ ego. qͣrto aut̃ cȩso simili
int̃rogatione podito. ñ alteriꝰ cȩsi .s
m̃bri oppositio respondet. Mmistri
lã cesa qͣtuor seq̃ntia remota decen¬
tissima int̾rogatione fundunt᷑.
In laborib płimis. in carcerib ha¬
bundantiꝰ. in plagis supͣ modũ. in
mortib sepiꝰ. Deind int̃ponit᷑ bre-

Expanded text:
one redduntur, tria tribus, Hebraei sunt? et ego. Israelitae sunt? et ego. Semen Abrahae sunt? et ego. Quarto autem caeso simili interrogatione posito, non alterius caesi, sed membri oppositione respondet, Ministri Jam caesa quatuor sequentia, remota decentissime interrogatione funduntur, In laboribus plurimum, in carceribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus saepius. Dein
Abbreviated transcription (Latin):
est nob̃. Hȩc si qͥs. ut ita dixerĩ. ĩꝑite
ꝑitꝰ artis eloq̃ntiȩ p̃cepta. apłm seqͥtũ
fiusse contendat. ñne a xp̃ianis do¬
ctis. indoctisq q̃ri debet᷑: & cam̃ ag¬
noscit᷑ hic figura. qͦ dimax grece¬

Expanded text:
s, ut ita dixerim, imperite peritus artis eloquentiae praecepta Apostolum secutum fuisse contendat, nonne a Christianis doctis indoctisque ridebitur? Et tamen agnoscitur hic figura, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nob erudiendis. ⁊ ab hoc scło pͣuo. in be¬
atũ scłm tͣnfferendis. ꝓuidentia diui¬
na ꝓindit. S ñ ipsa ine płꝰꝙͣ dici potest
in illa eloq̃ñtia delectant. q̃ st̃ hiꝰ uiris
cũ oratorib gentiliũ poetiᷤᷤue cõmunia
Iuud magis admniror ⁊ stitpeo. qd̾ ista nr̃a
elo q̃ntia ita usist. ꝑ alt̾am ꝗͣdã eloq̃ntiã
suã. ut nec de esset eis. nec emineret in
eis. Qͥa eã nec ĩpbari ab illis. nec ostenta¬
ri oportebat. Quoꝵ alterũ fieret. si ui¬
daret᷑. alterũ putari posset. si facile ag¬
nosceret᷑. Qin qͥb forte locis agnoscit᷑
a doctis tales res dicunt᷑. ut uerba qͥb
dicunt᷑. ñ a dicente adhibita. s ip¬
sis reb uelut sponte subiucta uide¬
ant᷑. qͣsi sap̃ĩam de domosua. id ÷ pe¬
ctore sapientis ꝓced̾e intelligas.⁊ tã¬
qͣm inseparabilẽ famulã etiã ñ uoca¬

Expanded text:
oc saeculo pravo in beatum saeculum transferendis, providentia divina providit. Sed non ipsa me plus quam dici potest in illa eloquentia delectant, quae sunt his viris cum oratoribus Gentilium poetisve communia: illud magis admiror et stupeo, quod ista nostra eloquentia ita usi sunt per alteram quamdam eloquentiam suam, ut nec deesset eis, nec emineret in eis: quia eam nec improbari ab illis, nec ostentari oportebat; quorum alterum fieret, si vitaretur; alterum putari posset, si facile agnosceretur. Et in quibus forte locis agnoscitur a doctis, tales res dicuntur, ut verba quibus dicuntur, non a dicente adhibita, sed ipsis rebus velut sponte subjuncta videantur: quasi sapientiam de domo sua, id est, pectore sapientis procedere intelligas, et tanquam inseparabilem famulam etiam non voca
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sꝰ eã defendemꝰ: exercuit.
& scd̾m id qd̾ ait apłs. opordet he¬
reses ẽẽ. ut ꝓbati manifesti fiant
in uob̾. multo uigilantiores. di¬
ligentioresq reddidit. ut adu̾t̾emꝰ
in scͥpt᷑is sõis. qͦd istũ tichoniũ mmꝰ
actentũ. minꝰq sine hoste solli¬
citũ fugit. etiã ipsã scłt fidẽ. do¬
partit᷑. Ex qͣ sententia: qͥb dã

Expanded text:
ercuit et secundum id quod ait apostolus: oportet haereses esse, ut probati manifesti fiant in uobis, multo uigilantiores diligentioresque reddidit, ut aduerteremus in scripturis sanctis quod istum Tyconium minus attentum minusque sine hoste sollicitum fugit, etiam ipsam scilicet fidem dopartitur. ex qua sent
Abbreviated transcription (Latin):
salub̃rima auctoritate fecer̃. sapientes t̃mmͦ.
an eloq̃ntes etiã ñcupan di fc̃. Quȩ qͥd̃ q̃stio
apd me ipsũ. ⁊ apd eos qͥ mecũ qͦd dico sen¬
tiunt : facillime seluit᷑. Nã uͥ eos in telligo:
intellgt̃ qͦd illi loqͥnt᷑. simul intellig̾e̾. ñ
griat eloq̃ntis: ita ÷ q̃dã. q̃ uiros sũma
auctoritate dignissimos. planeq diumos:
decet. Hac iłli loqͣti ft̃. nec ipsos decet alia.
nec alios ipsa. ipsis enĩ congruit. Alios aut̃
ꝗͣto uidet᷑ humlior. tanto altiꝰ. ñ uento¬
sitate. s soliditate tͣnscendit. Ubi uͦ ñ cos
Ipsa qͦ obscuritas diumoꝵ salubriũq dicteꝵ
tali eloq̃ntiȩ miscenda suerat. in qͥ ꝓsiccre
nr̃ intellectꝰ. ñ solũ inuentione. uerũ ae̾iã

Expanded text:
saluberrima saluberrima an eloquentes nuncupandi sint. Quae quidem quaestio apud meipsum, et apud eos qui mecum quod dico sentiunt, facillime solvitur. Nam ubi eos intelligo, intelligunt quod illi loquuntur, simul intelligere non gruat eloquentis: ita est quaedam, quae viros summa auctoritate dignissimos planeque divinos decet. Hac illi locuti sunt, nec ipsos decet alia, nec alios ipsa: ipsis enim congruit; alios autem, quanto videtur humilior, tanto altius non ventositate, sed soliditate transcendit. Ubi vero non eos Ipsa quoque obscuritas divinorum salubriumque dictorum tali eloquentiae miscenda fuerat, in qua proficere noster intell
Abbreviated transcription (Latin):
stris artis rethorioe uacare p̃cipio: si
tam̃ hii qͥ legunt᷑ ⁊ audiunt᷑. ñ solũ
eloq̃nt̃. s etiã sapient̃ dixisse. uł di¬
cẽ. ueraci p̃dicatione laudant᷑. Iuib¬
enĩ eloq̃nt̃ dicunt suainit̃. qͥa sap ient᷑
salubrit᷑ audiunt᷑. Propt̃ qd̾ ñ ait sc̃pt᷑a.
multitudo eloq̃ntiũ. s multitudo
sapientiũ: sanitas ÷ orbis t̾rarum.
Sic̃ aut̃ sepe sum̃da sc̃ ⁊ amara salubria:
ita sẽꝑ uitanda ÷ ꝑnitiosa dulcedo.S salu¬
brisuauitate. uł suaui salubritate qͥd meliꝰ :
Qnto enĩ magis illic appetit᷑ suaurtas: tanto
faciliꝰ salubritas ꝓdest. St̃ gͦ eccłiasticiumi.
qͥ diuma eloqͥa ñ solũ sapient̃. s eloq̃nt̃ etiã
tc̃tauer̃. qͥb legendis magis ñ sufficit tẽpus.
ꝗͣ de esse ipsi studentib ⁊ uacantib possunt.
hic aliqͥs forsitan q̃rit. utrũ auctores nr̃i
quoꝵ scͥpta diuimtꝰ inspirata. cͥanonẽ nob̃

Expanded text:
stris artis rhetoricae vacare praecipio, si stris artis rhetoricae vacare praecipio, si tamen hi qui legunt et audiuntur, non solum eloquenter, sed etiam sapienter dixisse, vel dicere veraci penim eloquenter dicunt, suaviter; qui sapienter, salubriter audiuntur. Propter quod non ait Scriptura, Multitudo eloquentium; sed, Multitudo sapientium sanitas est orbis terrarum . Sicut autem saepe sumenda sunt et amara salubria, ita semper vitanda est perniciosa dulcedo. Sed salubri suavitate, vel suavi salubritate quid melius? Quanto enim magis illic appetitur suavitas, tanto facilius salubritas prodest. Sunt ergo ecclesiastici viri qui divina eloquia non solum sapienter, sed eloquenter etiatractaverunt: quibus legendis magis non sufficit tempus, quam deesse ipsi studentibus et vacantibus possunt. Hic aliquis forsitan quaerit, Utrum authores nostri, quorum scripta divinitus inspirata, canonem nobis
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰue ꝓfecit. Non dico in eis multũ
legendis. memoriȩq mandandis.
s bene intelligendis. ⁊ diligent᷑
earũ sensib indagandis. St̃ enĩ qͥ
eas legt̃.⁊ neglig̃t̃. Legt̃ ut teneant.
negligt̃ ne intelligant. Ah longe
sine dubio p̃ferendist̃ qͥ uerba earũ
minꝰ tenent.⁊ cor earũ. sui cordis
ocłis uident. S utͥsq ille melior. qͥ
⁊ uolet eas dicet. ⁊ sic̃ oportet intel¬
ligit. Huic gͦ qͥ sapient̃ debet diceie.
etiã cũ ñ potest eloqͤnt̃. uerba scͥpt᷑arũ
tenere maxime necessariũ. ẽ. Qnto
enĩ se pauꝑiorẽ cerit in suis: tanto
eũ oportet in istis eẽ ditiorẽ. ut qͦd
dixerit sins uerbis. ꝓbet ex illis. ⁊ qͥ
ꝓpͥis uerb̾ minor erat: magnoꝵ testi¬
monio qͦdãm crescat. Probando enĩ
delectat. qͥminꝰ potest delectare di¬
cendo. Porro qͥ ñ solũ sapient̃. uerũ ã
si utrũq potuerit. ad legendos. uel
andiendos ⁊ exercitatione iitandos

Expanded text:
minusve profecit: non dico in eis multum minusve profecit: non dico in eis multum legendis, memoriaeque mandandis, sed bene intelligendis, et diligenter earum sensibus indagandis. Sunt enim qui eas legunt, et negligunt: legunt ut teneant, negligunt ne intelligant. Quibus longe sine dubio praeferendi sunt, qui verba earum minus tenent, et cor earum sui cordis oculis vident. Sed utrisque ille melior, qui et cum volet eas dicit, et sicut oportet intelligit. Huic ergo, qui sapienter debet dicere, etiam quod non potest, eloquenter verba Scripturarum tenere, maxime necessarium est. Quanto enim se pauperiorem cernit in suis, tanto eum oportet in istis esse ditiorem, ut quod dixerit suis verbis, probet ex illis: et qui propriis verbis minor erat, magnorum testimonio quodammodo crescat. probando enim delectat, qui minus potest delectare dicendo. Porro qui non solum sapienter, verum etiam si utrumque potuerit, ad legendos vel audiendos et exercitatione imitandos
Abbreviated transcription (Latin):
dixi. om̃s fere hoĩes. in hisquę lo¬
qͣnt᷑ arguunt. face̾ ñ qͥescunt. S cũ
faciant alii obtunse. deformit̃. fri-¬
gide. alii acute. ornate. uehem̃t̃
illũ ad hoc opꝰ unde agimꝰ. iã oportet
accedẽ. qͥ potest disputare. uł dic̾e
sapient̃. etiã si ñ potest elaq̃nt̃. ut ꝓ¬
si et eloq̃nt᷑ posset dice̾. Quͦ affluit
insipienti eloq̃ntia. tanto magiꝰ
cauendꝰ ÷. qͣnto magis ab eo in his
quȩ audire in utile.ẽ. delectatur
auditor & eũ qm̃ diserte dic̾e au
cendo. docendã putant. Fassi sunt
miũ obesse plerũq. ꝓ desseñquã.
Si hoc gͦ illi qͥ p̃cepta eloq̃ntiȩ tͣdi¬
der̃ in eisdẽ libris in qͥb id egerunt.
ueritate instigante. coacti st̃ ꝯfiteri.
uerã. hoc ÷ suꝑnã. quȩ a patre
luminũ descendit sapientiã nes¬
cientes. ꝗͣtomagis nos ñ aliud sen¬
tire debemꝰ. qͥ huiꝰ sap̃iȩ filii & mi¬
istͥ sumꝰ. Sapient̃ aut̃ dic̃ hͦ tanto
magis uł minꝰ qͣnto in scͥpt̃is scĩs mag̃

Expanded text:
ere homines in iis quae loquendo agunt, facere non quiescunt. Sed cum alii faciant obtuse, deformiter, frigide, alii acute, ornate, vehementer illum ad hoc opus unde agimus, iam oportet accedere, qui potest disputare vel dicere sapienter, etiamsi non potest eloquenter, ut psi et eloquenter posset dicere. Qui vero affluit insipienti eloquentia, tanto magis cavendus est, quanto magis ab eo in iis quae audire inutile est, delectatur auditor, et eum quoniam diserte dicere audcendam putarunt: fassi sunt mium obesse plerumque, prodesse nunquam . Si ergo hoc illi qui praecepta eloquentiae tradiderunt, in eisdem libris in quibus id egerveritate instigante coacti sunt confiteri, veram, hoc est, supernam, quae a patre luminum descendit, sapientiam nescientes: quanto magis nos non aliud sentire debemus, qui huius sapientiae filii et ministri sumus? Sapienter autem dicit hoc tanto magis vel minus, quanto in Scripturis sanctis magis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ canitis ad uocẽ psalterii. ĩꝑi¬
tiã qͦq eoꝵ. aliis quodã mͦ indi¬
cauit. adningens. sic̃ dauid. pu
tauer̃ se hab̃e uerba cantici.
bibentes inphialis uniũ. & ob¬
timo unguento delibuti. tͥ a
hec meliꝰ ꝓñtiant᷑. si suspensisdu¬
ob pͥorib m̃bris. circintꝰ tc̃io fir¬
nichil patiebant᷑ suꝑ ꝯtͥtione

Expanded text:
Qui canitis ad vocem psalterii, imperiQui canitis ad vocem psalterii, imperitiam quoque eorum aliis quodammodo indicavit, adjungens, Staverunt se habere vasa cantici, bibentes in phialis vinum, et optimo unguento delibuti. » Tria haec melius pronuntiantur, si, suspensis duobus prioribus membris circuitus, tertio finnihil patiebantur
Abbreviated transcription (Latin):
lasciuitis insttͣis ur̃is. Ad uoraci¬
tatẽ uͦ t̃ciã ꝑtinentẽ. qͥ comeditiᷤᷤ
agnũ de grege. & uitulos de me¬
dio arm̃ti. ut in potestatesit ꝓ¬
ñtiantis. utrũ singła finiat. et
m̃bra sint sex. an pͥmũ & terciũ.
⁊ qͥntũ uoce suspendat. ⁊ scđm
pͥmo. qͣrtũ t̃cio. sextũ qͥnto. co¬
nec tendo : tres bim̃bres circuttꝰ
decentissime faciat. unũ: qͦ cala-¬
mitas ĩminens. alterũ: qͦ lectꝰ
ĩpurus. t̃ciũ: qͦ ꝓdiga m̃sa mon¬
stret᷑. Deind̃ luxuriosã remordet
acrit̃ uoluptatẽ. uͥ cũ dixisset.
qͥ canitis ad uocẽ psalt̾ũ. qm̃ po¬
test exerceri sapient̾ a sapientib
musica. mirabili decore dicendi.
inuectiõis ĩpetu relaxato. ⁊ ñ
ad illos. s d̾ illis iã loq̃ns. ut nos
musicã sapiencis a minsica luxu¬
riantis diftinguere cõmoneret: ñ ait
qͥ canias ad uocẽ psalterii. & sic̃
dauid. putatis uos habe uasa
cantici. s cũ illud ad illos dyxis¬
sec. qͦd luxuriosi audire debent.

Expanded text:
stris. Ad voracitatem vero tertium pertinentem, Qui comeditis agnum de grege, et vitulos de medio armenti: ut in potestate sit pronunciantis, utrum singula finiat, ut membra sint sex, an primum et tertium et quintum voce suspendat, et secundum primo, quartum tertio, sextum quinto connectendo, tres bimembres circuitus decentissime faciat: unum, quo calamitas imminens: alterum, quo lectus impurus: tertium quo prodiga mensa monstretur. Deinde luxuriosam remordet aurium voluptatem. Ubi cum dixisset, Qui canitis ad vocem psalterii, quoniam potest exerceri sapienter a sapientibus musica, mirabili decore dicendi, invectionis impetu relaxato, et non ad illos, sed de illis jam loquens, ut nos musicam sapientis a musica luxuriantis distinguere commoneret, non ait, Qui canitis ad vocem psalterii, et sicut David putatis vos habere vasa cantici: sed cum illud ad illos dixisset, quod luxuriosi audire deberent,
Abbreviated transcription (Latin):
oc opusnr̃m qd̾ scribit᷑
de doctͥna xͥana. in duo
quȩdã fuerã pͥma distributiõe
partitꝰ. Nã pꝰ ꝓemiũ qͦ respondi
eis. qͥ hoc fuerant rep̃hensuri.
tio scͥpt᷑ariĩ. modꝰ inuemencdi
quȩ intelligenda ft̃. ⁊ modꝰ ꝓ
ferondi qͤ intellecta st̃. De
imieniendo : pͥus. de ꝓferendo:
pꝰea disseremꝰ. Quia gͦ de inue¬
mendo multa iã diximꝰ ⁊ tria
de hac una parte uolumina ab:
rendo. pauca dicamꝰ. ut si fieri po¬
tũq hoc opꝰqͣtuor uoluminib t̃¬
minet᷑. Rimo itaq expectationẽ
legentiũ qͥ forte me pucant reꝙ¬

Expanded text:
oc opus nostrum quod inscribitur de Doctrina Christiana, in duo quaedam fueram prima distributione partitus. Nam post prooemium, quo respondi eis qui hoc fuerant reprehensuri: tio Scripturarum; modus inveniendi quae intellita sunt. De inveniendo prius, de proferendo postea disseremus. Quia ergo de inveniendo multa jam diximus, et tria de hac una parte volumina absorendo pauca dicemus; ut, si fieri potumque hoc opus quatuor voluminibus terminetur. 2. Primo itaque exspectationem legentiu
Abbreviated transcription (Latin):
linguȩ soller aissima ꝯ suetudo fit illa:
que facundia uł eloq̃ntia nominat᷑. extͣ
istas litt̾as nĩas. seposito ad hoc ꝯgruo
deporis spatio. apta ⁊ ꝯuenientxta¬
te discenda ft eis qͥ hoc celerit̃ posst̃.
ha ⁊ ipsos romanȩ pͥncipes eloq̃ntiȩ
ñ piguit dic̾e. qd̾ hanc artẽ insi quis
orto possit. ñꝗͣ õmo possit ꝑ discere.¬

Expanded text:
linguae solertissima consuetudo, fit illa quae facundia vel eloquentia nominatur, extra istas litteras nostras, seposito ad hoc congruo temporis spatio, apta et convenienti aetate discenda sunt eis qui hoc celeriter possunt. Nam et ipsos Romanae principes eloquentiae non piguit dicere quod hanc artem nisi quis cito possit, nunquam omnino possit perdiscere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓaciat uentꝰ a facie t̃rȩ. Heȩ autẽ
om̃s regłȩ. excepta una quȩ uocat᷑
de ꝓmissis ⁊ lege: aliud ex alio faci¬
unt intelligi. qd ÷ ꝓpͥũ tropicȩ loqͦti¬
onis. quȩ latiꝰpatet: ꝙͣut possit ut
⁊ si nom̃ ipsiꝰ tropiin loq̃ndi arte ñ
inuenit᷑: tͦpiea loqͥtio ÷. Iuȩ cũ fit. uͥ
fieri solet: sinc labore seqͥtur intelleciꝰ.
Cũ uͦ. nͥ ñ solet: laborat᷑ ut intelligat᷑.
ab aliis maiꝰ. ab aliis minꝰ. sic̃ magis.
minꝰue dona ft̃ dĩ in ingeniis hominũ.
uł adiutoria tͥbinint᷑. Ainde sic̃ in erbis
ꝓpͥis. de qͥb suꝑiꝰ disputauimꝰ. uͥ resut
sic̃ in tͣns latis quȩ faciunt tͦpicas loqͣtiões.
uͥ aliud ex alio intelligendũ. ẽ: de qͥb:
Inic usq qͣtũ uisũ ÷ satis eginꝰ. ñ solũ
admonendi st̃ stuliosi uenerabiliũ litte¬
rarũ. ut in script᷑is scĩs gen̾a loqͥtionũ
sciant. ⁊ qͦmͦ apd eas aliqͥd dici soleat. iiigi¬
cessariũ. orent ut intelligant. In eis qͥp¬

Expanded text:
projicit ventus a facie terrae. Hae autem omnes regulae, excepta una quae vocatur de Promissis et Lege, aliud ex alio faciunt intelligi, quod est proprium tropicae locutionis, quae latius patet quam ut possit, utetsi nomen ipsius tropi in loquendi arte non inuenitur, tropica locutio est. quae cum fit, ubi fieri solet, sine labore sequitur intellectus; cum uero, ubi non solet, laboratur, ut intellegatur, ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magis minusue dona dei sunt in ingeniis hominum uel adiutoria tribuuntur. proinde sicut in uerbis propriis, de quibus superius disputauimus, ubi res ut sic in translatis, quae faciunt tropicas locutiones, ubi aliud ex alio intellegendum est, de quibus huc usque, quantum uisum est, satis egimus, non solum admonendi sunt studiosi uenerabilium litterarum, ut in scripturis sanctis genera locutionum sciant et quomodo apud eas diime necessarium, orent ut intelligant. In eis quip
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in illa hora. tõ putant᷑ ista seruan¬
da. cũ fuerit dñs reuelatꝰ. nͥ ad in¬
telligendã recapitulationẽ sensus
legentis inuigilet. adiuuante alia
clamauit. filii : nouissima hora est.
Tempꝰ tͦ ipsũ qͦ ȩuangłiũ p̃dicatur.
qͦusq dñs reuelet᷑. hora ÷ in qͣ oporaet
ista seruari. qͥa et ipsa reuelatio
dm̃ ad eandẽ horã ꝑtinet. qͦ die
indicis terminabitur. . Uii.¬
Septima tichomi regła. ẽ eadẽ
que postrema. de diabolo ⁊ eiꝰ
corpore. Est enĩ & ipse capitt ĩpoꝵ.
qͥ st̃ eiꝰ quodã mͦ corpis. ituri cũ illo
in regno ⁊ gła sempit̃na. Sic̃ gͦmpͥ
ma regła quã uooat de dño ⁊ eiꝰ cor¬
pore. uigilandũ ÷ ut intelligat᷑.

Expanded text:
hora, tunc putantur ista seruanda, cum fuerit dominus reuelatus, nisi ad intellegendam recapitulationem sensus legentis inuigilet, adiuuante alia huc tempore clamauit: filii, nouissima hora est. tempus ergo ipsum, quo euangelium praedicatur, quousque dominus reueletur, hora est, in qua oportet ista seruari, quia et ipsa reuelatio domini ad eandem horam pertinet, quae die iudicii terminabitur. Septima Tyconii regula est eadque postrema de diabolo et ejus corpore: est enim et ipse caput impiorum, qui sunt ejus quodammodo corpus, ituri cum illo in regno et gloria sempiterna. Sicut ergo in prima regula, quam vocat de Domino et ejus corpore; vigilandum est ut intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
hõis. qͦ rouelabit᷑. Illa hora: qͥ erit in
tecto ⁊ uasa eiꝰ in domo. ñ descen¬
det tołłe illa. & qͥ in agro: similit̃
ñ reu̾tet᷑ recͦ. meminerit uxori loch.
Dũ qͥd cũ dñs fuerit reuelatꝰ. tc̃ ft̃
ista seruanda. ne qͥsꝗͣ retͦ respiciat.
id ÷ uitã p̃t̃itã cin reñtiauit in qͥrat.

Expanded text:
it in tecto et uasa eius in domo, non descendat tollere illa; et qui in agro, similiter non reuertatur retro. meminerit uxoris Loth. numquid cum dominus fuerit reuelatus, tunc ista seruanda, ne quisquam retro respiciat, id est uitam praeteritam, cui renuntiauit, inquirat,
Abbreviated transcription (Latin):
eccłe miscentur: donec unꝰqͣsq de urta
exeat. uł a frum̃to palea uentilabro
ultimo separet᷑. Qd enĩ scriptũ ÷ apd
Usaiam. qͦmͦ cecidit de celo lucifer
mane oriens. ⁊ cet̾a: quȩ sub figura
regis babi loniȩ. de eadẽ ꝑsona. uel
ad eandẽ ꝑsonã dicta ft̃. in ipsa contex¬
tione sermonis. de diabolo utiq in¬
telligunt᷑. & tam̃ qd̃ ibi dictũ ÷. contͥ¬
ts.ẽ. ꝯtͥcꝰ÷ in t̾ra qͥ mittit ad om̃s g̃s.
ñ totũ ipsi capiti ꝯgrint. Hã si mittat

Expanded text:
Ecclesiae, donec unusquisque de hac vita exeat, vel a frumento palea ventilabro ultimo separetur . Quod enim scriptum est apud Isaiam, Quomodo cecidit de coelo Lucifer mane oriens , et caetera, quae sub figura regis Babyloniae de eadem persona, vel ad eamdem personam dicta sunt in ipsa contextione sermonis, de diabolo utique intelliguntur; et tamen quod ibi dictum est, Contritus est in terra, qui mittit ad omnes gentes, non tot
Abbreviated transcription (Latin):
Et erat õĩs t̃ra labiũ unũ ⁊ uox una
õĩb latent̃ narratione redeiinte.
ut dic̾et᷑ qͦmͦ factũ sit ait ex una
õiũ lingͣ fuerint diuisi ꝑ multas.
Et ꝯtinno de illa t̾ris ȩdificatione
narrat᷑. uͥ hȩc eis iudicio diuino in
recapitulatio etiã obscuriꝰ. sic̃ in
euangłio dic̃ dñs. die qͦ exiit loth
de sodomis. pluit ignẽ de cȩlo.⁊ ꝑ¬

Expanded text:
uox una omnibus, latenter narratione redeunte, ut diceretur quomodo factum sit, ut ex una omnium lingua fuerint diuisi per multas, et continuo de illa turris aedificatione narratur, ubi haec eis iudicio diuino ingrecapitulatio etiam obscurius. sicut in euangelio dominus dicit: die, quo exiit Loth a Sodomis, pluit ignem de c
Abbreviated transcription (Latin):
cia sua. In hono panis: ego sum panis
uiuus: qui de cȩlo descendi. In malo¬
panis: panes occultos in libent editis.
Sic ⁊ alia plurima. Et hȩc quidquȩ
cõmemoraui. nitaie dubiam signifi.¬
cationẽ gerunt: quia exempli gr̃a
cõmemorari ũ nisi manifesta dechue¬
runt. Sunt aũ quȩ incertum sit in
quam partem accipi debeant: sicut
calix in manu dñi uini meri plenus
mixto. Incertum. ẽ. enĩ utrum iram
cd̃i significet. nonusq ad nouissimam
penam. id est usqͣ fecem. an potius
grãm scͥpturarum a iuideis ad gentes
tͣnseuntem. quia inclinauit ex hoc in
hoc. remanentib apud nos obseruati.¬
otib quas carnalit̾ sapiunt: quia fex eiꝰ
non .ẽ. exinanita. Cum uͦ res eadem ñ in
contͣria. sed tantum in uia significatio¬
ne ponitur: illud ẽ exemplo quod aqua
popłm significat. sic̃ in apocalipsi legimus.¬

Expanded text:
tia sua . In bono panis, Ego sum panis tia sua . In bono panis, Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi ; in malo, Panes occultos libenter edite : sic et alia plurima. Et haec quidem quae commemoravi, minime dubiam significationem gerunt, quia exempli gratia commemorari nonnisi manifesta debuerunt. Sunt autem quae incertum sit in quam partem accipi debeant, sicut, Calix in manu Domini vini meri plenus est mixto. Incertum est enim utrum iram Dei significet non usque ad novissimam poenam, id est usque ad faecem; an potius gratiam Scripturarum a Judaeis ad Gentes transeuntem, quia inclinavit ex hoc in hoc, remanentibus apud Judaeos observationibus quas carnaliter sapiunt, quia faex ejus non est exinanita . Cum vero res eadem non in contraria, sed tantum in diversa significatione ponitur, illud est in exemplum, quod aqua et populum significat, sicut in Apocalypsi legimus