comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
principes om̃s scĩ ut deos uenerant᷑. Bebitor
hec fieret toto uisu se p̃parauere. Debito¬
tuplũ acciperent exeis ex magna parte
habebunt. Debitores sunt eiscelũ & t̾rã
& om̃is creatura quia qđ tã excellent̃ in¬
mutata sunt ut hoc fieret suis m̃tis fe¬
stinauerunt. ¶ Elie & enoch securitas eẽt
eis timoris auxietas. Qui ita securi sunt qđ
nec mortẽ nec aliqđ infortumũ timebt.
& hec omnia nonꝗͣ amittere. pauebunt.

Expanded text:
principes, omnes sancti ut Deos venerabuntur! Debitor hoc fieret, toto adnisu se praeparavere. Debitotuplum perceperunt, ex ei ex magna parte habebunt. Debitoret omnis creatura, quia quod tam excellenter immutata sunt, ut hoc fieret, suis meritis festinaverunt. Eliae et Enoch securitas esset eis timoris anxietas quia ita securi sunt, quod nec mortem nec aliquod infortunium timebunt; et haec om
Abbreviated transcription (Latin):
memoraui & pła habebunt e m aieran¬
dri ampla potentia: eẽt ilł augusta custo¬
dia. Nempe illoꝵ tã efficax erit potentia
aut si aliud celũ ⁊ aliã terrã facere uelint
possint potent̃. Sunt enĩ filii dei. & coheres¬
xp̃i. & deo dii. Uñ dr̃. Ego dixi dii estis.
Et qͥa dii sunt oĩa q̃ uolunt possunt. D
Et si possunt qͣre ñ aluid celũ fatuint c̾¬
M̾ Deus nicb̃ inꝑfectũ reliqͥd qui oĩa inm̃¬
sura & nũo & pondere absoluit. Et si ipsi

Expanded text:
memoravi, et plura habebunt. Alexandri ampla potentia esset illis angusta custodia. Nempe illorum tam efficax erit potentia, ut si aliud coelum facere vellent, potenter possent. Sunt enim Filii Dei, et cohaereideo dii, ut dicitur: Ego dixi, dii estis . Et quia dii sunt. omnia quae volunt possunt. D. Et si possunt, quare non aliud coelum faciunt? --M. Deus nihil imperfectum reliquit: quia omnia in mensura, numero et pon
Abbreviated transcription (Latin):
uidere uestes spetiosas p̃clara edifitia c̾uere
dulcẽ cantũ. Sermonẽ concinniũ organa.
liras.citharas. ⁊ talia audire. Timiama.
alias diu̾si pigm̃ti spes odorare uaruis epuł
deliciari. blanda. & mollia tͣctare multã pe¬
cuniã & uariã suꝑlectilẽ posside. ħ oĩa illis
infinite redundant. Qqͣlẽ uoluptatẽ iusus
ipsi habebunt. qͥ ita clausis ꝗ aꝑtis ocłis uide¬
bunt qͥb singła m̃bra ut ocłs soł er̃t qͥ regẽ
gte in decore suo c̾nent õs scõs int̾ius & ex¬

Expanded text:
uere vestes pretiosas, praeclara aedificia cernere, dulcem cantum, sermonem concinnum, organa, lyras, citharas, et talia audire; thymiamata, et alias diversi pigmenti species odorare; variis epulis deliciari; blanda et mollia tractare; multam pecuniam et variam supellectilem possidere; haec omnia illis infinite redundant. O qualem voluptatem visus ipsi habebunt, qui ita clausis sicut apertis oculis videbunt! Quibus singula membra, ut oculus solis erunt, qui Regem gloriae in decore suo cernent;
Abbreviated transcription (Latin):
splendidior ꝗ solconfig̾ant᷑ : & ds ineis ut
intemplis habitat necesse ẽ ait templa
dei magis ꝑspicua sint qͣ sol głe habeat.
Ecce quat scõꝵ pulchritudo. ẜ A sahel agi¬
litas eẽt ibi pigͣ tarditas. Sane ipsi ita¬
ueloces sunt. ut ꝗͣ cito oriens sol occidentẽ
suo radio tangit tam cito aboriente inoc¬
cidentẽ uenire possunt. Et ꝗͣ cito ocłs se
eleuans uisũ ad celũ dirigit tã cito de ee¬
lo adt̾rã & de terra ad celũ relabi poter̃t
hoc ce enĩ angłi facere possunt qͥb & ipsi
coeqͣles erunt. Ut đr. Erunt eqͣles angłi
dei. E cce qͣt illoꝵ uelocitas.  s ansonis
ualitudo erit ibi inualitudo. Nempe illoꝵ
tat erit ualentia: ut si montes ⁊ oẽm molẽ
t̾re pede u̾t̾e uellent ualent̃ possent & tã
facile ꝗ nc̃ uidẽ hoc enĩ nemo dubitat agłos

Expanded text:
splendidius quam sol, configurantur; et Deus in eis, ut in templis, habitat; necesse est ut templa Dei magis perspicua sint quam sol. Ecce qualis sanctorum pulchritudo. Asael agilitas esset ibi pigra tarditas. Sane ipsi veloces sunt ut quam cito oriens sol occidentem suo radio tangit, tam cito ab oriente in occidentem venire possint, et quam cito oculus se elevans visum ad coelum dirigit, tam cito ad terram de coelo, de terra ad coelum relabi poterunt: hoc etenim angeli facere possunt, quibus ipsi coaequales erunt, ut dicitur: Erunt aequales angelis Dei . Ecce qualis illorum velocitas Samsonis valetudo esset ibi invaletudo: nempe illorum talis erit valentia, ut si montes et omnem molem terrae pede vertere vellent; valenter possent, et tam facile, quam nunc videre: hoc enim nemo dubit
Abbreviated transcription (Latin):
cia eos copulabit qͦs ds ut filios amabit.
Et ipsi dm̃ plusꝗͣ se ipsos diligent. & om̃is
sos diligent M̾ lelii & scipionis concordia
eẽt ilł concordia. Sane c̃cordia illoꝵ ẽ. ut
ocłoꝵ quo unius aspicis mox se alt̃ illuc
flectit. Q uicqͥd aliquid illoꝵ uolet hoc ds
hoc angłi hoc om̃s scĩ uolunt D̾ Eya si

Expanded text:
s Deus ut filios suos amat, et ipsi Deum plus quam seipsos diligunt, et omnes sos diligunt. Laelii et Scipionis concordia esset illis discordia. Sane concordia illorum est ut oculorum: quo unus aspicit, mox se alter illuc flectit: quidquid aliquis illorum volet, hoc Deus, hoc angeli, hoc omn essancti volent. D. Eia, si
Abbreviated transcription (Latin):
neutr̃ nͥ qđ alt̃ uoluit. D Oineffabił.¬
nus alexander qui asiã. africã. europã. sibi po¬
tent̃ subiugauit. D O sublimitas M̾ Qͥd
si in omnib ab omnib ita honorareris ut
ioseph abegiptiis quẽ adorauerunt ut dm.
D̾ Ocelsitudo M̾ Quid si in omnib hisita
securus ẽẽs ut helias & enoc. D̾ O magnitu¬
pente initinere. ad regñ rapit᷑. D̾ Omaiestas.¬
bundaret. Nonne duplex gaudiũ haberes.
D̾Omm̃sa delectacio m̃ Quid si multos
amicos haberes & nichilominus his bonis af¬
fluerent ñne tot gaudia hab̃es. D̾ Om
enarrabilitas. ita & ego delector in sermonib
tus sicut in oĩb diuitiis. Michi uidet᷑ qđ
siqͥs q̃dã ex his ñ dico omĩa hab̾et dignior

Expanded text:
neuter nisi quod alter voluit? D. O ineffabiut Alexander Magnus, qui Asiam, Africam, Europam, sibi potenter subjugavit? D. O sublimitas!--M. Quid si insuper ab omnibus ita honorareris, ut Joseph ab Aegyptiis, quem adoraverunt ut Dominum? D. O celsitudo!--M. Quid si in his omnibus ita securus esses ut Elias et Enoch? D. O magnitupente in itinere ad regnum rapitur? D. O majestas!--bundaret; nonne duplex gaudium haberes? D. O immensa delectatio!--M. Quid si multos amicos haberes, et nihilominus his bonis affluerent, nonne tot gaudia haberes? D. O inenarrabilitas! Ita ego delector in sermonibus tuis, sicut in omnibus divitiis. Mihi videtur quod si quis quaedam ex his, non dico omnia, haberet; dignior
Abbreviated transcription (Latin):
ita delectabił fauus de ore tuo. distillans re
focillat aĩam. S om̃i c̃parabilit̃ beati qͥ adtã
ineffabilia bona s̃ p̃destinati.¬
magna insipientia. Porro ipsi oĩ sapientia
affluent ⁊ oẽm scientiã de ipso fonte sapientie
haurient. Omnia qͥppe p̃t̾ita. p̃sentia. ⁊ si qͣ

Expanded text:
ita delectabilis favus de ore tuo distillans meam refocillat animam. Sed o incomparabiliter beati, qui ad tam ineffabilia bona sunt praedestinatimagna insipientia. Porro ipsis omnis sapientia affluit: omnem scientiam de ipso fonte sapientiae hauriunt. Omnia quippe praeterita, praesentia, et si qua
Abbreviated transcription (Latin):
Aug̾ti lib̃tas ibi ẽẽt captiuitas. Qͥ potuit ca¬
pi. ligari. claudi. Illoꝵ uͦ tał ẽ. lib̾tas ut oĩa
obstantia penetrare ualeant & nulla creat᷑a
eos retiñe q̃at. sic̃ sepulchrũ corpꝰ dñi tenere
nuis dausis intͣret. hinc ipsi c̃figurabunt᷑.
paradisi. alt̾a maior celestis regni. Quarũ
qͥa neutr̃ exꝑtisumꝰ : de eis cõꝑationẽ dare
nescimꝰ. Et due sunt miserie. Una nunor e¬
huiꝰ mundi. alt̾a maior inferni. Ex qͥb qͥa
unã cotidie exiꝑim᷑ cõꝑationẽ deñ exꝑta¬

Expanded text:
atoris libertas esset ibi captivitas: qui potuit capi, ligari, claudi. Illorum vero talis est libertas, ut omnia obstantia penetrare valeant, et nulla creatura eos retinere queat; sicut sepulcrum corpus Domini tenere nuis clausis intraret. Huic ipsi configurabuntur.paradisi, altera major coelestis regni. Quarum quia neutram experti sumus, de eis comparationem dare nescimus. Et duae sunt miseriae: una minor hujus mundi, altera major inferni. E quibus quia unam quotidie ex
Abbreviated transcription (Latin):
gustus illoꝵ ubi epulent᷑ & exultent in con¬
spectu dñi. & c̃ apparuerit gła dñi satiabũ¬
t᷑. ⁊ abub̃tate domꝰ eius inebriabunt᷑. Uo
magna dulcedo dulcedinis diuitiaꝵ ubi
ingaudio dñi suꝑ oĩa bona sua constituet᷑
Ecce tales sunt delitie bonoꝵ. Moysi sanitas
si temptares inpet̾e ferro. ñ plus posses noc̃e
ꝗͣ nc̃ radiũ soł secare. Tał ẽ. sanitas iustoꝵ.¬

Expanded text:
bi epulabuntur et exsultabunt in conspectu Dei ; et cum apparuerit gloria Dei saturabuntur, et ab ubertate domus ejus inebriabuntur! Vomagna multitudo dulcedinis divitiarum, ubi in gaudio Domini super omnia bona sua constituentur. Ecce tales sunt deliciae sanctorum. Moysis sanitas si tentares impetere ferro, non plus posses laedere quam nunc radium solis secare; talis est sanitas justo
Abbreviated transcription (Latin):
si lege excellentius exuꝑant᷑. A solonis nãq
formositas ibi ẽẽt de formitas. Porro illoꝵ
speciositas erit ut soł claritas. Ut dr̾. ful¬
gebunt iusti sic̃ sol. qͥ tc̃ septuplo plusꝗͣ nc̃
fulgescunt ut eis ꝓmittit᷑. Reformabit
corpꝰ humilitatis nr̃e configuratũ corꝑis cla¬
ritatis sue. Nemo dubitat qͥn corpꝰ xp̃i cla

Expanded text:
 longe excellentius exuberant. Absalonis namque formositas ibi esset deformitas. Porro illorum speciositas erit ut solis claritas, ut dicitur: Fulgebunt justi sicut sol , qui tunc septuplo plus quam nunc fulgescet. Et hoc eis promittitur: Reformabit corpus humilitatis nostrae configuratum corpori claritati
Abbreviated transcription (Latin):
crudelit̃ impugnasse: D Noui. MC redis ẽe.
eos iucelo ÷ d̾ Credo. MSi gͥ tu adhuc corrup
corruptione & fiagilitate lib̃i erunt. Non tam̃¬
nc̃ inde uerecundant᷑ s magis de sua saluatio
c̃gͣtulant᷑ quib omĩa etiã ipsa peccata inbo¬
ñ cooꝑent᷑. Et sic̃ medicꝰ magis de desꝑato e¬
groto. sieũ saluerit laudat᷑ ita deus de illoꝵ¬

Expanded text:
crudeliter impugnasse? D. Novi.--M. Credis eos crudeliter impugnasse? D. Novi.--M. Credis eos esse in coelo? D. Credo.--M. Si igitur tu adhuc corruptcorruptione et fragilitate liberi erunt? Non tamen inde nunc verecundantur, sed magis de sua salvationcongratulantur, quibus omnia, etiam ipsa peccata, in bonum cooperantur. Et sicut medicus magis de desperato aegre, si eum sanaverit laudatur, ita Deus uberi
Abbreviated transcription (Latin):
tasti ł dixisti. aut aliqͥd h̃o siue bot̃ siue ma¬
lũ intellectualit̃ cognoscent. D̾ Qui tc̃ ualet
confessio. & penitentia pecc̃oꝵ. si ñ delebunt᷑¬
& si ipsi debent feda. & impia & tͦpia flagi¬
tia nr̃a scire. que etiã ex horrescere cogita¬
re M Quid abhotreres : Quidtimes:
Auereris qđ defactis tius ibi confundaris :
Defedissimis & tpissimis actib tuis confes¬
sis ⁊ penitentia locis ñ plꝰ uere cũdabis. qͣ
siqͥs nc̃ tibi uarraret q̃ olim gessisti ĩ cuiꝰ
nec plus erubrices ꝗͣ si uuln̾ib inp̃lio acceptis ꝑ¬
fecte sanatꝰ cẽs. Nicħ ẽ. aliud peccata dimittere
uł deb̾e quã ñ punire ꝑ penitentiã & c̃fessionẽ
remittunt᷑. s de dei & sc̃oꝵ scientia ñ ꝗͦ delebun
tur. D̾ uellem hec mͦ exemplo ꝓbari : M̃ Non¬
qͥd scis qđ dauid. homicidiũ. & ad ulteriũ ꝑpe¬
tͣuit. D̾ Scio M̃ Non nosti mariam pecratricem
fuisse petrũ xp̃m ꝑ uirio ab negasse paulũ eccłiã

Expanded text:
tasti, vel dixisti, aut aliquis homo, sive bonum, sive malum, indelebiliter cognoscent. D. Quid tunc valet confessio, et poenitentia peccatorum, si non delebuntur; et si ipsi debent turpia et foeda flagitia nostra scire, quae etiam exhorrescimus cogitare?--M. Quid abhorres? quid times? An vereris quod de tuis factis ibi confundaris? De foedissimis et turpissimis actibus tuis confessis et poenitentia lotis non plus verecundaberis, quam si quis nunc narraret tibi quae olim gessisti in cunis: nec plus erubesces, quam si vulneribus in praelio acceptis perfecte sanatus esses. Nihil est aliud peccata dimittere vel delere, quam non punire: per poenitentiam et confessionem remittuntur: sed de Dei et sanctorum scientiac exemplo probari?--M. Nunquid scis quod David homicidium et adulterium perpetravit? D. Scio.--M. Num nosti Mariam peccatricem fuisse, Petrum Christum perjurio abnegasse, Paulum Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
ile rogandus. ẽ: cui dr̃ in psalmo. Dñs illrum¬
natio mea & salus mea: ut illuminatio detra
e scdm morem eceliȩ ut agat᷑. plerumq in¬
firmitates ñ agit᷑: quia & pudor timor est
displicendi. dũ plus delectat hominũ aestima¬
tio: quã iusticia qua se quisq humiliat
penitendo. Unde ñ solum cum agit᷑ peniten¬
tia. uerum &eiam ut agat᷑ cͦum miscd̾ia ne¬
cessaria est. Auoquin: ñ diceret apłs deqͥbꝰoã¬
ne forte det illis d̃s penitentiam. Et ut pe¬
trus amare fleret. p̃misit euangłista &
ait. Respexit eum dñsi

Expanded text:
ille rogandus est, cui dicitur in Psalmo, Dominus illumille rogandus est, cui dicitur in Psalmo, Dominus illuminatio mea et salus mea ; ut illuminatio detrahest secundum morem Ecclesiae cur agatur, plerumque infirmitate non agitur; quia et pudor timor est displicendi, dum plus delectat hominum existimatio, quam justitia qua se quisque humiliat poenitendo. Unde non solum cum agitur poenitentia, verum etiam ut agatur, Dei misericordia necessaria est. Alioquin non diceret AposNe forte det illis Deus poenitentiam , » et ut Petrus amare fleret, praemisit evangelista et ait: « Respexit eum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
oc nunc dicam: quod
quidẽ & inaliis opusculoꝵ meoꝵ locis sepe
iam dixi. Duab ex causis peccamꝰ: aut ñdũ
uidendo qđ facere debeamꝰ. aut ñ faciendo
quod debere fieri iam uidemꝰ. Quoꝵ duoꝵ
illud ignorantiȩ malum ẽ: hoc infirmita¬
tis. Contra quam quidẽ: pugnare nos conue¬
uit. S ꝓfecto uincim᷑. nisi diuini tꝰ adiuue¬
mͣͦ: ut ñ solum uideamꝰ quid faciendum sit.
s &iam accedente sanitate.delectatio ius¬
ticiȩ uincat in nobis earum rerum delec¬
tationes. quas ł habere cupiendo. ł amittere
metuendo. scientesq uidentes peccamꝰ. lam non solũ
peccatores quod eramꝰ oeiam cum ꝑ ignorantiam
peccabamꝰ uerum &iam legis p̃uaricatores. cum
quod ñ faciendum ẽẽ iam scimꝰ. Qua ppt̃ ñ solum
si peccauimꝰ ut ignoseat ꝓpt̃ qđ dicimꝰ dimitte no¬
bis debita nr̃a sicut & nos dimittimꝰ debitorib
nr̃is. uerum ceriam ne peccemꝰ ut regat: ꝓpter
quod dieimnꝰ. ne nos inferas in temptationem.

Expanded text:
oc nunc dicam, quod quidem et in aliis opusculorum meorum locis saepe jam dixi. Duabus ex causis peccamus, aut nondum videndo quid facere debeamus, aut non faciendo quod debere fieri jam videmus. Quorum duorum illud ignorantiae malum est, hoc infirmitatis. Contra quae quidem pugnare nos convenit, sed profecto vincimur, nisi divinitus adjuvemur, ut non solum videamus quid faciendum sit, sed etiam accedente sanitate delectatio justitiae vincat in nobis earum rerum delectationes, quas vel habere cupiendo, vel amittere metuendo, scientes videntesque peccamus; jam non solum peccatores, quod eramus etiam cum per ignorantiam peccabamus, verum etiam legis praevaricatores, cum quod non faciendum esse jam scimus. Quapropter non solum si peccavimus ut ignoscat, propter quod dicimus, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; verum etiam ne peccemus ut regat, propter quod dicimus, Ne nos inferas in tentationem ;
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ĩs. Quȩ utrum aliquid ꝓfec̃tus habeant: uos ꝓbabitis. Interim copiam multam
exemplorum afferent. Nam proppe omuia maiorum ȩxempla. plurinia queq di¬
c̃ta. his tribus inclusa libris tenentur: ut si sermo nichil deferat gr̃e. series
tamen uetustatis quodam compenidio expressa. plurimum instruẽtionis

Expanded text:
vestris: quae utrum aliquid profectus habeant, vos probabitis; interim copiam multam vestris: quae utrum aliquid profectus habeant, vos probabitis; interim copiam multam exemplorum offerunt: nam prope omnia Majorum exempla, plurima quoque dicta his tribus inclusa libris tenentur; ut et si sermo nihil deferat gratiae, series tamen vetustatis quodam compendio expressa plurimum instructionis
Abbreviated transcription (Latin):
bilioꝵ: quam qui amiticiam leserit. Undȩ ꝓͥditoreni dominus noc gratissimũ
inuenit quo eius contempnaret ꝑfidiam: quod gr̃ȩ uicem non representaue
rit : eonuiuiis auntiere. uenemim malitie miseuerit. Itaq sicait. Tu uͦ nomo uiam¬
mis dux meus ⁊ ntͦais meus: qui semꝑ mecum dulces capiebas cibos. Hoc ẽ. Non
potest sustineri istuci. quia unanunis appestasti eum: qui tibi cdonauerat gr̃am.
Nani si inuiieus menis maledixisset nuieli. sustinuissem utiq: et ab eo qui me
oderat ab sconclerem me. Ininneus uitari potest. amicus non potestest: sunsidiari
uelit. Illum cauemus cui non comnuttimus consilia nr̃a: hune cauere non possu.¬
mis. cui commisimus. Itaq ad aceruandam peccati inuridiam non cdixit. tu uero
ion detulissent. ignoscere his ꝑ amicum maluit: ut amicitie suffragium remis.¬
ĩo fieret peccatorum. Itaq rogauit iob: et dñs ignouit. Profuit illis amiticia:

Expanded text:
bilior, quam qui amicitiam laeserit. Unde in proditore Dominus hoc gravissimum bilior, quam qui amicitiam laeserit. Unde in proditore Dominus hoc gravissimum invenit, quod ejus condemnaret perfidiam, quod gratiae vicem non rconviviis amicitiae venenum malitiae miscuerit. Itaque sic ait: Tu vero homo unanimis, dux meus et notus meus, qui semper mecum dulces capiebas cibos ! Hoc est, non potest sustineri istud, quia unanimis appetisti eum, qui tibi donaverat gratiam: Nam si inimicus meus maledixisset mihi, sustinuissem utique ; et ab eo 142 qui me oderat, absconderem me. Inimicus vitari potest, amicus non potest, si insidiari velit. Illum cavemus cui non committimus consilia nostra: hunc cavere non possumus, cui commisimus. Itaque ad acervandam peccati invidiam non dixit: Tu vero non detulissent, ignoscere his per amicum maluit, ut amicitiae suffragium remissio fieret peccatorum. Itaque rogavit Job, et Dominus ignovit. Profuit illis amicitia,
Abbreviated transcription (Latin):
huius amictia inuiia uacat. Quid anmcitia p̃ciosius. que angł̃is communis. et
piant uos in et̃na rab̃nacula fua. Ipse nos dens amicos ex seruulis facit: sicut ipse ait
lam uos amiei mei estis. si feceritis que ego precipio uob̃. Dedit formam amiticie
quam sequamur: ut fatiamis amiei uoluntatem. ut aperianius secreta nr̃a aniico.
que cunq in pec̃tore habemus: ⁊ illius areliana non ignorenus. Estendẽmus illi nos
pec̃tus nrm̃: u ille nob̾ apiã situm. Ideo inquit uos dlaxi anticos: qui a omnia que¬
cunq audiui a patre meo nota feci uobis. Nichil ergo occultat amicus. siuerus ẽ
Effundit animum situm: sicut effundebat misteria patris cdominus iħc. Ergo qui
facit mancdatum dei. amieus enis est. hoc honoratur nomine. Qui est. unanimꝰ
ipse amieus ẽ eo quod unitas animorum inamicis sit. Neti quisquam detesta¬

Expanded text:
hujus amicitia invidia vacat. 135. Quid amicitia pretiosius, quae angelis communis et hhujus amicitia invidia vacat. 135. Quid amicitia pretiosius, quae angelis communis et hpiant vos in aeterna tabernacula sua . Ipse nos Deus amicos ex servulis facit, sicut ipse 141 ait: Jam vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis . Dedit formam amicitiae quam sequamur, ut faciamus amici voluntatem, utaperiamus secreta nostra amico quaecumque in pectore habemus, et illius arcana non ignoremus. Ostendamus illi nos pectus nostrum, et ille nobis aperiat suum. Ideo, inquit, vos dixi amicos, quia omnia quaecumque audivi a Patre meo, nota feci vobis . Nihil ergo occultat amicus, si verus est: effundit animum suum, sicut effundebat mysteria Patris Dominus Jesus. 136. Ergo qui facit mandata Dei, amicus est; et hoc honoratur nomine. Qui est unanimis, ipse amicus est: quod unitas animorum in amicis sit: neque quisquam detesta
Abbreviated transcription (Latin):
sit: neq obiurgatio contumeliosa. Sicut enim adulationis fugitans
amiticia debet ẽẽ: ita enim aliena insolentia. Quid ẽ. enim anneus.
nisi consors amoris c ad quem animum tirum adiungas atq applicesi uta miscens
ut unum uelis fieri ex duobus. Cui te tanquam alteri tibi commitas: aquo niehs
timeas. nichil ipse cõmmo di tui causa inlonestum petas. Non enim uectigalis
amiticia ẽ: sed pleua decoris. plena gr̃e. Uirtus ẽ enim mamiticia non questus: quia
non pecuma paritur sea grã. Nec lecitatione p̃tiorum: secl concertatione bennua.¬
lentie. Beniq meliores sunt amiticie inopum: plerumq quam diuitum. Et freq¬
uenter diuites sine aicis sunt: quibus abundant pauꝑes. Non est enim uera
amiticia amiticia: ubi ẽ fallax actulatio. Toeuit Diuitibus itat: pleriq asenatorie¬
gratificantur: erga pauꝑem nemo simulator est. Uerum. ẽ. quicquid defercur pauꝑi.

Expanded text:
sit, neque objurgatio contumeliosa; sicut enim adulationis fugitans sit, neque objurgatio contumeliosa; sicut enim adulationis fugitans amicitia debet esse, ita etiam aliena insolentiae. Quid est enim amicus, nisi consors amoris, ad quem animum tuum adjungas atque applices, et ita misceas, ut unum velis fieri ex duobus, cui te tamquam alteri tibi committas, a quo nihil timeas, nihil ipse commodi tui causa inhonestum petas? Non enim vectigalis amicitia est, sed plena decoris, plena gratiae. Virtus est enim amicitia, non quaestus; quia non pecunia paritur, sed gratia: nec licitatione pretiorum, sed concertatione benevolentiae. 134. Denique meliores amicitiae sunt inopum plerumque quam divitum: et frequenter divites sine amicis sunt, quibus abundant pauperes. Non est enim vera amicitia, ubi est fallax adulatio. Divitibus itaque pleriqrum est quidquid defertur pauperi,
Abbreviated transcription (Latin):
mittas secreta pec̾toris tui. ut colloces tibi fidelem uirum qurimꝓsꝑis gra.¬
tuletur tibi. intristibus compatiatur. inꝑ secutionisus adhortetur. Quam boni
amnci hebrei pueri: quos asiri amore nec fornacis ardentis flamma cdiuisit.
De quo loco ut suꝑuis diximus: bene ait sẽs dauid. Saul et ionatdia seci-¬
amiticie fructus: non ut fides ꝓpter amiticiam destruatiur. Non potest
euim homini amicus ẽẽ. qui deo fuerit infidus. Pietatis eustos amiticia ẽ: et
etiualitatis magistra. ut suꝑior inferiori se ęxibeat equalem. inferior suꝑiori.
Inter disꝑares enim mores: non potest c̾ẽ. amiticia. Et ideo conuenire sibi utri¬
usq debet grã. Nec auẽtoritas desit inferiori sires poposcerit: nec humilitas
suꝑiori. Fuctiat quasi patrem. quasiequalem. et ille quasi amicus mone-¬
at. ob iurget. no n iac̃tantie studio. serl affectiis caritatis. Neq monitio asꝑa

Expanded text:
mittas secretum pectoris tui; ut colloces tibi fidelem virum, qui in prosperis gramittas secretum pectoris tui; ut colloces tibi fidelem virum, qui in prosperis gratuletur tibi, in tristibus compatiatur, in persecutionibus adhortetur. Quam boni amici Hebraei pueri, quos a sui amore nec fornacis ardentis flamma divisit ! De quo supra diximus . Bene ait sanctus David: Saul et Jonathas speciamicitiae fructus, ut non fides propter amicitiam destruatur. Non potest enim homini amicus esse, qui Deo fuerit infidus. Pietatis custos amicitia est, et aequalitatis magistra; ut superior inferiori se exhibeat aequalem, inferior superiori. Inter dispares enim mores non potest esse amicitia; et ideo convenire sibi utriusque debet gratia. Nec auctoritas desit inferiori, si res poposcerit, nec humilitas superiori. Audiat quasi parem, quasi aequalem: et ille quasi amicus moneat, objurget, non jactantiae studio, sed affectu charitatis. 133. Neque monitio aspera
Abbreviated transcription (Latin):
Et si mala michi euenerut ꝓpter amicum sustineo. I aduersis enim. ainieus ꝓbatur.
Namin ꝓsꝑis: amici omnes uidentur. Sed ut in aduersis amici patientia et toleran-¬
tia necessaria est: sic inꝑsꝑis auc̃toritas congrua ẽ: ut insolentiam extollentis seami-¬
ci reprimat &ẽ redarguat. Quam pulchre in atuersis positus iob dicit. Miseremi-¬
n mei annei: nnseremim. Non quasi abiecta uox ista ẽ: sed quasi censoria. Nã
eni inuste arguitur abamicis: respont. Miserenum mei anrei: hoc ẽ misediã
debetis facere. Opprimitis autem uos et impugnatis hominem: cuius erumnis
conpati ꝓ amiticia uos oportebat. Seruate igitur filii initam eum fratribus
amititiam: quia nichil ẽ inrebus humanis pulchrius. Solatium quippe uite huiꝰ
est ut lubeas eui pectus aperias tuum. cum quo archana participes: eui com-¬

Expanded text:
Etsi mala mihi evenerint propter amicum, sustineo . In adversis enim amicus probatur; Etsi mala mihi evenerint propter amicum, sustineo . In adversis enim amicus probatur; nam in prosperis amici omnes videntur. Sed ut in adversis amici patientia et tolerantia necessaria, sic in prosperis auctoritas congrua est; ut insolentiam extollentis se amici reprimat et redarguat. 130. Quam pulchre in adversis positus Job dicit: Miseremini mei, amici, miseremini . Non quasi abjecta vox ista est, sed quasi censoria. Nam cum injuste argueretur ab amicis, respondit: Miseremini mei, amici; hoc est, misericordiam debetis facere: opprimitis autem vos et impugnatis hominem, cujus aerumnis compati 140 pro amicitia vos oportebat. 131. Servate igitur, filii, initam cum fratribus amicitiam, qua nihil est in rebus humanis pulchrius. Solatium quippe vitae hujus est, ut habeas cui pectus aperias tuum, cum quo arcana participes, cui com
Abbreviated transcription (Latin):
amicus inedicam̃tum ẽ uite: immortalitatis grã. Defer amico ut equali. Nec te pude.¬
at ut preuenias amicum officiti. Amicitia enimnescit suꝑbiam. Ideo enim
sapiens dicit. Amicum salutare non erubescas: nec deseras amicum mnecesi.¬
tate. nec derelinquas etim. neq destituas: qm̃ amicitia uite adiumentũ.ẽ
Ideo uiea onera nr̃a portamis: sicut apłs docuit. Dicit enimins quos eiꝰ¬
dem corporis complera.ẽ. caritas. Et enim si amiei. sccłe res amicos ad uiu¬
uant. cur non et maduersis aimcireb amicorum ad ium̃tum suppetat.
suuemus consilio. conferannis studia. comꝑatiamur affec̃tu. Si necesse ẽ:
toleremus ꝓpter anneum etiam asꝑa. Pleriumq inimncitie subenn
sunt: propter annci innocentiam. Sepe obtrectationes. Si restiteritis uel responderis cum
amicus arguitur ⁊ aceusatur: nec tẽ penteat eiusmnocti offensfionis. Iusti enim mois ẽ

Expanded text:
amicus medicamentum est vitae, et immortalitatis gratia , Defer amico ut aequali, nec te pudeamicus medicamentum est vitae, et immortalitatis gratia , Defer amico ut aequali, nec te pudeat ut praevenias amicum officio; amicitia enim nescit superbiam. Ideo enim Sapiens dicit: Amicum salutare non erubescas . Nec deseras amicum in necessitate, nec derelinquas eum, neque destituas; quoniam amicitia vitae adjumentum est. Ideo onera nostra portemus, sicut Apostolus docuit ; dicit enim his quos ejusdem corporis complexa est charitas. Etenim si amici secundae res amicos adjuvant, cur non et in adversis amici rebus amicorum adjumentum suppetat? Juvemus consilio, conferamus studia, compatiamur affectu. 129. Si necesse est, toleremus propter amicum etiam aspera. Plerumque inimicitiae subeundae sunt propter amici innocentiam, saepe obtrectationes, si restiteris vel responderis, cum amicus arguitur et accusatur. Nec te poeniteat ejusmodi offensionis; justi enim vox est:
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis dicere testnuonum: Nonquid p̃ponderare debet amicitia religiom
p̃ponderare aritati ciuium: In his amen ipsis rebus requrenda ẽ ueritas cestimo¬
mĩ. ne amieus appetatur amici ꝑfidia.enius fide ab solui debeat. Ancns itaq ren
norio gratficare debet. neq in nocenti insicdiari. Sane sinecesse sit dicere testimon¬
um. si quid in amico uitũ eognouerit corripere occulte: sinon audierit
corripe palam. Suut enim bone correptiones: et plerumq. meliores quam tacita am¬
citia. Et sileti seputet amicus tuus: tam̃ coripe : et si amaritudo coreptions
aminum eius uilieret: tu tam̃ coripe ne uercaris. Colerabiliora sunt emin amei
uuinera: quam ad ulantium oscula. Errantem igitur anncum coripe. innocen
tem anieum ne deseras. Constans enim debet eẽ. amicitia. ꝑseuerare maffecti. non
u amico. ut fidelis sit tibi: et capias ex eo uite tue iocunditatem. Fidelis enĩ

Expanded text:
aliquis dicere testimonium? Numquid praeponderare debet amicitia religioni, aliquis dicere testimonium? Numquid praeponderare debet amicitia religioni, praeponderare charitati civium? 139 In his tamen ipsis rebus requirenda est veritas testimonii; ne amicus appetatur amici perfidia, cujus fide absolvi debeat. Amicus itaque neque noxio gratificari debet, neque innocenti insidiari. 127. Sane si necesse sit dicere testimonium, si quid in amico vitii cognoverit, corripere occulte; si non aucorripe palam. Sunt enim bonae correctiones, et plerumque meliores, quam tacita amicitia. Etsi laedi se putet amicus, tu tamen corripe. Etsi amaritudo correptionis animum ejus vulneret, tu tamen corripe. Tolerabiliora enim sunt amici vulnera, quam adulantium oscula. Errantem igitur amicum cotem amicum ne deseras. Constans enim debet esse amicitia, perseverare in affectu; non m amico, ut fidelis sit tibi et capias ex eo vitae tua jucunditatem. Fidelis enim
Abbreviated transcription (Latin):
sequi. Qualis fuit ionathe: qui ꝓpietate nec offensam prĩs. nec salutis ꝑicu¬
lumi refugiebat. Qualis fuit abimelecdi: qui ꝓhospitalitatis gr̃ẽ officiis necem
potius sui quam ꝓditionem fugientis amici subeundem arbitrabatur. Nichil
igitur p̃ferendum honestati: que tamen ne anicitie stuclio p̃tereatur. etiam hoc
seriptura admonet de amicitia. Sunt enim plereq pylosophorum questiones.
utrum amici causam quisquam contra patriam sentire neene debeant. ut
amieo debeat. ut anneo obeslat: utrum operteat. ut fidem desrat. dũ maulx
atq intendit anici comoditatib. Et scriptura quidem ait. Claua. et guadi
et sagitta ferrita: sc homo ẽ testiunonium daus falsum actuersus ainteuinsiaĩ
Sed considera quid astruat: nec testiunonium rephendit cdiẽtum in amnis
sed falsum testimonium. Quid enim si dei causa: Quiad si patrie cogatir

Expanded text:
sequi. Qualis fuit Jonathae, qui pro pietate nec offensam patris, nec salutis pericusequi. Qualis fuit Jonathae, qui pro pietate nec offensam patris, nec salutis periculum refugiebat . Qualis fuit Abimelech, qui pro hospitalis gratiae officiis necem potius sui, quam proditionem fugientis amici, subeundam arbitrabatur . Cigitur praeferendum honestati, quae tamen ne amicitiae studio praetereatur, etiam hoc Scriptura admonet de amicitia. Sunt enim pleraeque philosophorum quaestiones: utrum amici causa quisquam contra patriam sentire necne debeat, ut 3amico obediat? Utrum oporteat ut fidem deserat, dum indulget atque intendit amici commoditatibus? 126. Et Scriptura quidem ait: Clava, et gladius, et sagitta ferrata, sic homo est testimonium dans falsum adversus amicum suum . Sed considera quid astruat. Non testimonium reprehendit dictum in amicum, sed falsum testimonium. Quid enim si Dei causa, quid si patriae cogatur
Abbreviated transcription (Latin):
ntiam fecit. annone uilitatem recdidit: ut scd̃m ꝓpħ̃icum dictum. m̃sura
similaginis siclo. & due mensure hordei pari p̃tio constarent. In hac leticia
plebis. nuntius ille in quo requi escebat rex constitutus inporta. int̾ exuen¬
tium festinationem cẽremeantium exultationem conculcatus aplebe. mortu¬
erat decorum atq honestum morti se obtulit. nec immiti regis trepidauit
furorem: Ipse quoq rex ꝑsarum fẽzox atq tumido corde. tam decorum uicdi¬
cauit inditũ insicdiarum que sibi parate forent grã representare. populuq
liberum aseruitite eriꝑe. eruere neci: nec partere ei quitam indecora suas-
tracdͥdit: quod de honestatum se eus fraudulentis consiliis ammaduertis-
set. Ea enm amicitia ꝓbabilis: que honestatem tuetur. Preferenda sane
opibus. honoribtis. potestatibus. Nonestati uero preferri non solet: sed honestatẽ

Expanded text:
ntiam fecit, annonae vilitatem reddidit secundum propheticum dictum; ut mensura ntiam fecit, annonae vilitatem reddidit secundum propheticum dictum; ut mensura similaginis siclo, et duae mensurae hordei pari pretio constarent. In hac laetitia plebis nuntius ille in quo requiescebat rex, contritus inter exeuntium festinationem et remeantium exsultationem, conculcatus a plebe, mortuerat decorum atque honestum, morti se obtulit, nec immitis regis trepidavit furorem ? Ipse quoque rex Persarum ferox, atque tumido corde, tamen decorum judicavit indici insidiarum quae sibi paratae forent, gratiam repraesentare, populumque liberum a servitute eripere, eruere neci, nec parcere ei, qui tam indecora suasistradidit, quod dehonestatum se ejus fraudulentis consiliis animadvertisset . 124. Ea enim amicitia probabilis, quae honestatem tuetur, praeferenda sane opibus, honoribus, potestatibus: honestati vero praeferri non solet, sed honestatem
Abbreviated transcription (Latin):
litimulus. Et abirat st sori qđ tex istł insotietatẽ aduocasset p̃lũ regẽ egr̃pti es
rege amorcorum et fugerunt diluculo. relinguentes tab̾nacula sua: qrĩ uerela¬
tur ne inpiusui aduentu nouorum oppr imnerentur hostium. et comunctis regũ iurib
non possent resistere. Ia cogitum samarie erat: qm̃ uic̃ti metu et fame tabidi. nec
sedemus: & morunur. si ingrediemur urbem moriemur fane: si manemꝰ
nic millum subsidium uiuendi suppett nobis. Eamus in castris sorie. aut compend.¬
un mots tret: ait salutis remedium. Perrererunt itaq et in trauerunt estrr. et
eate ꝯmimanuda hostium. Ingressi tabernacula primum reꝑtis alim̃tis fugauer
famem: dleinde auri et argenti quantum potuerunt diripuerunt. Et cum
soli precle incumbereit: disposuerunt tam̃ nintiare regi fugisse s̃ros. quia id ho¬
nestum arbitrabantur: quam represso inditio fouere fraudis rapinam. Quo indicio
egresus. ẽ popiluis: et diripuit castra sirie. Et comineatus hostium abuncda.¬

Expanded text:
li tumultus: et arbitrati sunt Syri quod rex Israel in societatem advocasset praelii regem Aegypti, et regem Amorrhaeorum: et fugerunt diluculo relinquentes tabernacula sua; quoniam verebantur ne improviso adventu novorum opprimerentur hostium, et conjunctis regum viribus non possent resistere. Id incognitum Samariae erat, quoniam victi metu, et fame tabidi, nec sedemus, et morimur. Si ingredimur urbem, moriemur fame; si manemus hic, nullum subsidium vivendi suppetit nobis: eamus in castra Syriae, aut compendium mortis erit, aut salutis remedium. Perrexerunt itaque, et intraverunt in castra: et ecce omnia nuda hostium. Ingressi tabernacula, primum repertis alimentis fugaverunt famem, deinde auri et argenti quantum potuerunt, diripuerunt. Et cum soli praedae incumberent, disposuerunt tamen nuntiare regi fugisse Syros; quia id honestum arbitrabantur, quam represso indicio fovere fraudis rapinam. 122. Quo indicio egressus est populus, et diripuit castra Syriae, et commeatus hostium abunda
Abbreviated transcription (Latin):
tobias filius tobis poseret ut sibi aaretur puella: resyondit lege qͥdem
ipsi eam deberi canquam ꝓpinqͦ. sed dedisse se eam iam sex uiris. et
oñs cos ẽẽ mortuos. lustus itaq uir plus alienis timebat: et malebait
inmiptam sibi manere filiã. quã ꝓpter mitias eius extraneos ꝑiditari.
Quam breuiter ab soluit omines questiones pͥs losophorim. Illi diuitiis crac̃¬
tant domorum. cegenda anꝓdenda auenditore uideantur. Nr̃. nec filie uitu
celanda arbitratus.ẽ. Et certe non ipse affec̃tabat ut eam traderet: sed roga¬
batur. Quanto utiq iste honestior sit illis dubitare non possumus: si confe¬
rants quanto p̾̃stantior sit filie caissa quam rei uenalis pecinria. Considẽ¬
corem. Nullis enim aduersis honestas impetitur: que inbis eminet &e
magis p̃cellit quam imꝓsꝑis. Inter uincula itaq inter arma. flammas.

Expanded text:
Tobis filius Tobis posceret ut sibi daretur puella, respondit lege quidem Tobis filius Tobis posceret ut sibi daretur puella, respondit lege quidem ipsi eam deberi tamquam propinquo, sed dedisse se eam jam sex viris, et omnes eos esse mortuos. Justus itaque vir plus alienis timebat, et malebat innuptam sibi manere filiam, quam propter nuptias ejus extraneos periclitari . 97. Quam breviter absolvit omnes quaestiones philosophorum. Illi de vitiis tractant domorum, tegenda an prodenda a venditore videantur: noster iste nec filiae vitia celanda arbitratus est. Et certe non ipse affectabat ut eam traderet, sed rogabatur. Quanto utique iste honestior sit illis, dubitare non possumus, si conferamus quanto praestantior sit filiae causa, quam rei venalis pecunia. 132 CAcorem. Nullis enim adversis honestas impeditur, quae in his eminet, et magis praecellit quam in prosperis. Inter vincula itaque, inter arma, flammas,
Abbreviated transcription (Latin):
qui quasi serpens exaltatus incruce. medicinam uulneribus infudit humanis.
unde & ipse dñs ait. Sicut morses exaltauit serpentẽ indeserto: ita exaltari
oportet filrum hominis. Deniq et alterum signum ad dnm̃ irĩm ꝑtenet. qđ ferit
sicut nix. Iterum misit. et ꝓtulit eam: & erat sicut carnis humane syecies.
Significans domini itiũ primum fulgorem diuinitatis. post ea susceptio.¬
nem carnis: inqua fide credẽ omnes gentes popłosq oporteret. Merͣito manum
credidit euidentibus: post ea flagellatusorabat ut ueniam mereretur.
Quantus igitur honestatis affectus eẽ. debeat. et his ꝓbatus et eo maxime
qllod se obiciebat ꝓppło dicens. ut remitteret popło deus: aut certe de-
niense in uitaret inopes. ragit el p̃cipue. qui contemplatione hones-¬
taris eumi rog recur ut fililiam stiam inconiugium daret. uitia quoq fii
non tacebat. ne circumueniret petitorem uideretur tacendo. Itaq cũ

Expanded text:
qui quasi serpens exaltatus in cruce, medicinam vulneribus infudit humanis. qui quasi serpens exaltatus in cruce, medicinam vulneribus infudit humanis. Unde et ipse Dominus ait: Sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis . 95. Denique et alterum signum ad Dominum Jesum pertinet, quodsicut nix. Iterum misit, et protulit eam, et erat sicut carnis humanae species ; significans Domini Jesu primum fulgorem Divinitatis, postea susceptionem carnis, in qua fide credere omnes gentes populosque oporteret. Merito manum credidit evidentibus, postea flagellatus orabat, ut veniam mereretur. Quantus igitur honestatis affectus esse debeat, ex his probatur, et eo maxime quod se objiciebat pro populo, dicens ut remitteret populo Deus, aut certe de mensae invitaret inopes . Raguel praecipue, qui contemplatione honestatis, cum rogaretur ut filiam suam in conjugium daret, vitia quoque filiae non tacebat; ne circumvenire petitorem videretur tacendo. Itaque cum
Abbreviated transcription (Latin):
aegiptiorum: cum hebreorium omnis ẽct. inofensa ꝓ genes. Rogatur mos ses:
it his quoq finem exitus daret. Orauit: et impetrauit. In illo p̃dicandum
quod afrauidis consortio temꝑauerit: in hoc mirabile. qñ diuinitus initenta¬
ta supplicia. et uirtute ꝓpria etiam abhoste detorserit. Uere nimium sicut
scriptum est. mansuetus et mitis. sciebat quod fidem rex non serlauerit. ꝓ¬
missi tamen honestum putabat. ut rogatus oraret. lecus benediceret. appetitus
remitteret. Proiecit uirgam. et serpens factus . ẽ. qui de uorauit serpentes
egiptiorũ significans quod uerbum caro fieret. que serpentis diriuenena
uacuarit ꝑ remissionem et indulgentiam peccatorum. Uirga ẽ enim uerbum
directum. regale plenum potestatis: insigne: imperii. Uirga serpens facta ẽ:
qrã qui erat filius dei exdõ patre natus. filius hominis factus ẽ. natus exuirgine:

Expanded text:
Aegypti, cum Hebraeorum omnis esset inoffensa progenies. Rogatus Moyses, Aegypti, cum Hebraeorum omnis esset inoffensa progenies. Rogatus Moyses, ut his quoque finem exitiis daret, oravit et impetravit . In illo praedicandum, quod a fraudis consortio temperaverit: in hoc mirabile quoniam divinitus intentata supplicia virtute propria etiam ab hoste detorserit, vere nimium, sicut scriptum est, mansuetus et mitis. Sciebat quod fidem rex non servaret promissis; tamen honestum putabat ut rogatus oraret, laesus benediceret, appetitus remitteret . 94. Projecit virgam, et serpens factus est, qui devoravit serpentes Aegyptiorum : significans quod Verbum caro fieret, quae serpentis diri venena 131 vacuaret per remissionem et indulgentiam peccatorum. Virga est enim Verbum directum, regale, plenum potestatis, insigne imperii. Virga serpens facta est, quoniam qui erat Filius Dei ex Deo Patre natus, Filius hominis factus est, natus ex Virgine:
Abbreviated transcription (Latin):
eium adhosftem remiserit. t̃ reuera p̃clarum. ut qui uirtutis certam̃ suscepat
nolle fraude uincere. Non enim inuic̃toria honestatem ponebat: sed ipsam inctoriã
bat egipti rex popłorum cdimittere patrum. Dixit mosses sacerdoti aaron: ut
er tenderet uirgam suam stiꝑ om̃s aquas egipti. Extendit aaron. et conuersa
c̃. aquas fluminis insanguinem: et nemo poterat brb̃e aquam. Om̃q egcq.¬
ti siti peribant. Sincera auttem fluenta. patribus abundabant. Lac̃tauerunt
fauillam incelum. et fac̃ta sunt ulcera et uesite cadentes in hominibus & quadm¬
pedibus. Deduxerunt granamem igne flammeo: contrita erant suprat̾ram
omnia. Nogauit moy ses: et uniuersa insuam gr̃am reuerterunt.
Grando sedata ẽ sanata ulcera: potus solitos flumina prebuerunt. hte
ram ciligantibus tenebris oꝑta erat terra ꝑtriduum: exquo moyses
m anum leuauerat et tenebras infuderat. Moriebatur omine primogenttum

Expanded text:
eum ad hostem remiserit. Et revera praeclarum, ut qui virtutis certamen susceperat eum ad hostem remiserit. Et revera praeclarum, ut qui virtutis certamen susceperat nollet fraude vincere. Non enim in victoria honestatem ponebat, sed ipsam, nisi honebat Aegypti rex populum dimittere patrum. Dixit Moyses sacerdoti Aaron, ut extenderet virgam suam super omnes aquas Aegypti. Extendit Aaron, et conversa est aqua fluminis in sanguinem, et nemo poterat bibere aquam, omnesque Aegyptii siti peribant: sincera autem fluenta patribus abundabant . Jactaverunt favillam in coelum, et facta sunt ulcera, et vesicae candentes in hominibus et quadrupedibus . Deduxerunt grandinem in igne flammeo, contrita erant super terram omnia. Rogavit Moyses, et universa in suam gratiam reverterunt: grando sedata est, sanata ulcera, solitos potus flumina praebuerunt . 93. Iterum caligantibus tenebris operta erat terra per triduum, ex quo Moyses manum levaverat, et tenebras infuderat . Moriebatur omne primogenitum
Abbreviated transcription (Latin):
sed horestecem saluti pretulit. Et̃ tam̃ quid utilius. quam quoa pasioms
uiro seõ adtuerit głiamẽ sc̃a quoq susanna denuntiatio siusi cesimnomis ara.
cum hine se uidẽt urgeri periculo. inde oprobrio: naliut honesta morte uatari
oprobrium. quam studio salutis turpemuitam suibire acsistimere. Itaq cdum
honestati intendit.etiam uitam reseruauit. que si id quod sibi iuidehatur aoiucã
utile p̃optauisset non cantam reportasset gł̃am imino etiam id quod non solũ
inutile sed etiam periculosum foret. penam criminis forsitam non euasisset
Aduertimus igitur. quia id quod turpe c̃ non potest ẽẽ. utile. neq rursus
ia quoa honestum ẽ iutile quia complexit honestatis ẽ semꝑ utilitas: et ut ili¬
tati honestais. Memorabile fer̃ rechores. quod dux romanorum eum ad eum¬
adluer sarii regis medicus uenisset. pollicens daturũ se regi uenenum. inmnẽtĩ

Expanded text:
sed honestatem saluti praetulit. Et tamen quid utilius quam quod passionis sed honestatem saluti praetulit. Et tamen quid utilius quam quod passionis viro sancto advexit gloriam? 90. Sancta quoque Susanna denuntiato falsi testimonii terrore, cum hinc se videret urgeri 130 periculo, inde opprobrio, maluit honesta morte vitare opprobrium, quam studio salutis turpem vitam subire ac sustinere. Itaque dum honestati intendit, etiam vitam reservavit: quae si id quod sibi videbatur ad vitam utile praeoptavisset, non tantam reportasset gloriam: immo etiam id quod non solum inutile, sed etiam periculosum foret, poenam criminis forsitan non evasisset . Advertimus igitur quia id quod turpe est, non possit esse utile: neque rursus id quod honestum est, inutile; quia complex honestatis est semper utilitas, et utilitatis honestas. adversarii regis medicus venisset, pollicens daturum se regi venenum, vinctum
Abbreviated transcription (Latin):
quam licet possint necare: nou possent tam̃ ñ erubescere. Eliseus atit̾ non
frade deceptos. licet sedl potestate domini ꝑcussos. maltut tam̃ seruare
quam ꝑdere: quia decorum foret hosti parere. et ad uersario donariutã:
quam potuisset aufferre nisi peꝑcisset. Liquet igitur id quod decorum
est semꝑ utile. Nam et uidih sc̃a de coro contemptu ꝓprie salutis soluit
obsidionis ꝑiculum: et publicam honestatem ꝓpria acquisiuit utili¬
tate. ẜliseus gloriosius ignouit̃ quam ꝑculit: et utilius reseruauit hostes
quã ceꝑat. Quid autem aliud iob̃s. nisi honestatẽ considerauit. ut in¬
honestas inuptias etiam in rege non posset. ꝑ peti dicens. non tͥ licet
illam uxorem haberes Potuit tacere. nisi idecoꝵ sibi iudicassec
mortis metum uerum non dicere. inelinare regi ꝓpħicam auẽtoritatẽ
adusationem subtȩrere. Sciebat utiꝙ monturum sibi cẽ quia regi aduersabatur:

Expanded text:
quam licet possent negare, non possent tamen non erubescere: Elisaeus autem non quam licet possent negare, non possent tamen non erubescere: Elisaeus autem non fraude, deceptos licet, sed potestate Domini percussos, maluit tamen servare quam perdere; quia decorum foret hosti parcere, et adversario donare vitam, quam potuisset auferre nisi pepercisset. 88. Liquet igitur id quod decorum est, semper esse utile. Nam et Judith sancta decoro contemptu propriae salutis solvit obsidionis periculum, et publicam honestate propria acquisivit utilitatem: et Elisaeus gloriosius ignovit, quam perculit: et utilius reservavit hostes quos ceperat. 89. Quid autem aliud Joannes nisi honestatem consideravit? ut inhonestas nuptias etiam in rege non posset perpeti, dicens: Non licet tibi illam uxorem habere . Potuit tacere, nisi indecorum sibi judicasset mortis metu verum non dicere, inclinare regi propheticam auctoritatem, adulationem subtexere. Sciebat utique moriturum se esse, quia regi adversabatur:
Abbreviated transcription (Latin):
uenerat. captiuum iutroduxit insamariam. euius oculos cecitate ob¬
durerat. et dixit. dñe aꝑi oculos eorumn ut uideant. et uiderunt:
Itaq cum rex isrł ꝑcutere ingressos uellet. eamq sibi dari a ꝓpħa facul¬
tatem posceret: respondit non ꝑcutiendos. quorum captiuitatem
non ẽẽt. manu oꝑatus armisq bellicis. sed magis subsidio alim̃torum
iuuandos. Deniq epularibus refecti copiis. minquam post ea uiterram
ssrł. pyratt syrie reuertendum putarunt. Quanto hoc fublunius quam
illud grecorum. qd cum diio popłi aduersum se de gła imꝑiq decer-¬
tarent. et alter ex his haberet copiam quem adiodum naues alterius po-¬
puli elanculo exureret turpe credidit: maluitq minus posse houeste qu̾a
plus turpiter. Et isti quidem sine flagitio hoc facere nequibant: ut eos
quos consim̃di beelli ꝑsiei gr̃a iusocietatem conuenerant. hac fraude deciꝑent:

Expanded text:
venerat, captivum introduxit in Samariam, cujus oculos caecitate obvenerat, captivum introduxit in Samariam, cujus oculos caecitate obduxerat, et dixit: Domine, aperi oculos eorum, ut videant, et viderunt ? Itaque cum rex Israel percutere ingressos vellet, eamque sibi dari a propheta facultatem posceret; respondit non percutiendos, quorum captivitatem non esset manu operatus, armisque bellicis, sed magis subsidio alimentorum juvandos. Denique epularibus refecti copiis, numquam postea in terram Israel piratae Syriae revertendum putarunt. 87. Quanto hoc sublimius, quam illud Graecorum quod cum duo populi adversum se de gloria imperioque decertarent, et alter ex his haberet copiam quemadmodum naves alterius populi clanculo exureret, turpe credidit: maluitque minus posse honeste, quam plus turpiter. Et isti quidem sine flagitio hoc facere nequibant, ut eos qui consummandi belli Persici gratia in societatem convenerant, hac fraude deciperent;