comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b toto uite nr̃e tempore continere disponi¬
mus. uel tacitis appetimur insidiis: uel
aliquando etiam ꝓximi ore pulsamur: qͥ
cum blandiens dicit. homo fortis es. man¬
duca et bibe et similis mane: iudendum
est ne nob̃ serpentis antiqui nescius uenena
ꝓpinet. Dicendumq. Non in pane solo ui¬
uit homo: s in omni uerbo dĩ. Uetum mł¬
ti concupiscentia carnis deuicta. mox auari¬
cia pulsantur. et aliquotiens etiam suꝑan¬
tur a deo. ut ꝓ oblatis munerib diabolum
ad orare non metuant. Quorum tibi pluri¬
mi continentiam laudant: maiores etiam
ꝑsone honorant. Dona tribuunt: fit ut uo¬
luptatum uictores fylargiria uincantur.
noscunt. non modo non execcentur et ar¬
gant. s et flexa ceruice adorent et suscipiant.
ẽẽ seruitutem. Qui et si hanc saluatoris exem¬
plo triumpharint: dñm uidelicet dm̃ suum
adorando. et pro eternis gaudiis illi soli ser¬
uiendo aderit. et tercia uane głe pestisq ui

Expanded text:
bus toto vitae nostrae tempore continere disponibus toto vitae nostrae tempore continere disponimus, vel tacitis appetimur insidiis, vel aliquando etiam proximi ore pulsamur. Qui cum blandiens dicit: Homo fortis es, manduca et bibe, et similis mane, videndum est ne nobis serpentis antiqui nescius venena propinet, dicendumque: Non in pane solo vivit homo, sed in omni verbo Dei . Verum multi, concupiscentia carnis devicta, mox avaritia pulsantur, et aliquoties etiam superantur, adeo ut pro oblatis muneribus diabolum adorare non metuant. Quorum ubi plurimi continentiam laudant, majores etiam personae honorant, dona tribuunt, fit ut voluptatum victores philargyria vincantur; noscunt, non modo non exsecrentur et arguant, sed et flexa cervice adorent et suspiciant. orum servitutem . Qui si et hanc Salvatoris exemplo triumpharint, Dominum videlicet Deum suum adorando, et pro aeternis gaudiis illi soli serviendo, aderit et tertia vanae gloriae vestis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quod in mundo est: concupiscentia carnis est.
et concupiscentia oculorum. et suꝑerbia uite
Et in euangelica parabola: trib solum ceꝓbi
negotiis. ab eterne uite dapib excluduntur.
łrunus inquit dixit uil. lam emi et necesse
habeo exire et uidere illam. Et alter dixit.
Iuga boum cini quinq et eo probare illa Et
alius dixit uxorem duxi. ideo non possum
uentre. Uxoris quippe appetitus. sicut et gula
ad concupiscentiam carns ꝑtinet. Uille emp¬
tio quȩ auaritia non caret. ad suꝑbiam uitȩ
respicit. Probatio quinq uigorum. id est cor¬
poralium rerum curiositas. quȩ ẽ uana gła.
ad concupiscentiam refertur oculorum. Nã
ꝑ oculos maxime curiositas preualet. Et his¬
quidem dominus quasi fortior facie ad fa-¬
ciem temptatur. Nos uero cum et ipsi per¬
cepto baptisinate gc̃a sp̃c heremum uir-¬
tutum adimus. cum ieunium quadrage¬
simale suscipimus. id ẽ ab in lecebris seculari¬

Expanded text:
quod in mundo est, concupiscentia carnis est, quod in mundo est, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et superbia vitae . Et in evangelica parabola tribus solum reprobi negotiis, ab aeternae vitae dapibus excluduntur. Primus inquit dixit: Villam emi, et necesse habeo exire, et videre illam. Et alter dixit: Juga boum emi quinque, et eo probare illa. Et alius dixit: Uxorem duxi, ideo non possum venire. Uxoris quippe appetitus, sicut et gula, ad concupiscentiam carnis pertinet. Villae emptio, quae avaritia non caret, ad superbiam vitae respicit. Probatio quinque jugorum, id est, corporalium rerum curiositas, quae est vana gloria, ad concupiscentiam refertur oculorum. Nam per oculos maxime curiositas prquidem Dominus quasi fortior facie ad faciem tentatur; nos vero cum et ipsi, percepto baptismate gratia Spiritus, eremum virtutum adimus, cum jejunium quadragesimale suscipimus, id est, ab illecebris saeculari
Abbreviated transcription (Latin):
mitatem: ne dm̃ temptare audeat quando
habet quod faciat ut quod cauere oportet
euadat. Et consuminata omni temptatiõe
diabolus recessit ab illo usq ad tempus. Uides
ipsum diabolum non ẽẽ in studio ꝑtinacem
cedere uere solẽre uirtuti: et sumuidere non
desinat tamen instare formidat quia freqͣn¬
tiuis refugit triumphari. Audito itaq dei
nomine: recessit inquit usq ad tempus. Postea
enim non temptaturus. s apecte pugnaturꝰ
aduenit: qͣmuis sepe antiquus hostis pꝰquã
menti nr̃e temptationum certamen ui flixe¬
rit ab ipso suo certamine ad tempus recedit
nonut late malitie finem prebeat s ut corda
que ꝑ quietem secura reddiderit. repente redi¬
ens facilius inopinatus irtumpat. Notandũ
autem. quod trib solis temptatoris fraudi¬
b expositis: omnem temptationem dixit
ẽe consuminatam. Quia iudelicet his om¬
nium uiciorum origines amplectuntur
et fortes: ioħe attestante qui ait. Quia õe

Expanded text:
mitatem, ne Deum tentare audeat, quando mitatem, ne Deum tentare audeat, quando habet quod faciat, ut quod cavere oportet evadat. Et consummata omni tentatione, diabolus recessit ab illo usque ad tempus. Vides ipsum diabolum non esse in studio pertinacem, cedere vero solere virtuti. Et si invidere non desinat, tamen instare formidat, quia frequentius refugit triumphari. Audito itaque Dei nomine, recessit inquit usque ad tempus. Postea enim non tentaturus, sed aperte pugnaturus advenit. Quamvis saepe antiquus hostis postquam menti nostrae tentationum certamen inflixerit, ab ipso suo certamine ad tempus recedit, non ut illatae malitiae finem praebeat, sed ut corda quae per quietem secura reddiderit, repente rediens, facilius inopinatus irrumpat. Notandum autem quod tribus solum tentatoris fraudibus expositis, omnem tentationem dicit esse consummatam. Quia videlicet his omnium vitiorum origines amplectuntur et fontes. Joanne attestante qui ait: Quia omne
Abbreviated transcription (Latin):
liquo exploraret ipse quantus c̾et. id est qͣm
multum apud dm̃ posset Quod uiciose fit
cum fit. Pertinet namq ad sanam docltinã:
quando habet quod facit homo non temp¬
tare dñm dm̃ suum. Neq enim iꝑse saluator ñ
poterat tueri discipulos suos quib tamen
ait. si uos ꝑsecuti sunt in una ciuitate: fugite
in aliam. cuiꝰ rei ꝑtior exemplum prebuit.
Nam cum potestatem haberet ponendi
anunam suam nec eam poneret uisi cum
uellet: in egyptum infans tameti portanti¬
b parentib fugit et ad diem festum non e¬
udenter s latentet ascendit: cum alias
palam loqueretur uideis irascentib. et de
inumicissimo animo audientib nec tamen
ualentib in eum mittere manus: quod non¬
dum uenerat hora eius. Qui ergo palam
dicendo. et arguendo. et tamen inimicorum
rabiem ualere aliquid in se non sinendo dĩ
demonsttabat potestatem: idem tamen fu¬
giendo. et latendo. hominis instruebat infir¬

Expanded text:
liquo exploraret ipse quantus esset, id est, quam liquo exploraret ipse quantus esset, id est, quam multum apud Deum posset. Quod vitiose fit, cum fit. Pertinet namque ad sanam doctrinam, quando habet quod faciat homo, non tetare Dominum Deum suum. Neque enim et ipse Salvator non poterat tueri discipulos suos, quibus tamen ait: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . Cujus rei prior exemplum praebuit. Nam cum potestatem haberet ponendi animam suam, nec eam poneret nisi cum vellet, in Aegyptum tamen infans portantibus parentibus fugit. Et ad diem festum non evidenter, sed latenter ascendit, cum alias palam loqueretur Judaeis irascentibus, et de inimicissimo animo audientibus, nec tamen valentibus in eum mittere manus, quia nondum venerat hora ejus. Qui ergo palam docendo et arguendo, et tamen inimicorum rabiem valere in se aliquid non sinendo, Dei demonstrabat potestatem, idem tamen fugiendo et latendo hominis instruebat infir
Abbreviated transcription (Latin):
te te inquit. Per suadere potest precipitare ñ
potest. Scriptum ẽ eni: quod angelis sius
mandauit de te : ut conseruent te. Et qr
in manib tollent te ne forte offendas ad
lapidem pedem tuum. hoc in nonogesimo
psalmo legius. Uerum ibi non de xp̃o s
diabolus scripturas. Certe si uere de saluatore
scriptum ẽe nouerat: debuerat et illud dicere
quod in eodem psalmo contra se sequitur. Su¬
ꝑ aspidem et basiliscum ambulabis et con¬
culcabis leonem et draconem. De angelorum
auxilio quasi ad infirmum loquitur: de sui
conculcatione quasi tergiuersator tacet. Et
respondens iħs : ait illi. Scciptum ẽ. Non
temptabis dñm dm̃ tuum. falsas de scriptu¬
ris diaboli sagitas: ueris scripturarum fran¬
git clipeis. Et notandum quod necessaria te¬
stimonia deuteronomio tantum ꝓtulerit:
ut scdẽ legis sacramenta monstraret Non
temptabis inquit dñm dm̃ tuum. Sugge¬
rebat enim tanquam homini: ut signo a¬

Expanded text:
te te, inquit: persuadere potest, praecipitare non te te, inquit: persuadere potest, praecipitare non potest. Scriptum est enim quod angelis suis mandavit de te, ut conservent te, et quia in manibus tollent te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum. Hoc in nonagesimo psalmo legimus. Verum ibi non de Christo,Scripturas diabolus. Certe si vere de Salvatore scriptum noverat, debuerat et illud dicere, quod in eodem psalmo contra se sequitur: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem . De angelorum auxilio quasi ad infirmum loquitur, de sui conculcatione quasi tergiversator tacet. Et respondens Jesus, ait illi: Dictum est: Non tentabis Dominum Deum tuum. Falsas de Scripturis diaboli sagittas, veris Scripturarum frangit clypeis. Et notandum quod necessaria testimonia de Deuteronomio tantum protulerit, ut secundae legis sacramenta monstraret. Non tentabis, inquit, Dominum Deum tuum. Suggerebatur enim tanquam homini, ut signo a
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur seruittis illa: que soli diuinitatis
cultui debita. neq ulli est participanda cre¬
atute. uñ et idolatre nuncupantur hii. qͥ.
tiota. preces. et sacrificia. que um deo debue¬
ranit idolis impendunt Iubemur etgo per
caritatem seriire inuicem. quod ẽ grece du¬
leum: iubemur uni deo seruire quod ẽ grece
latreusis. Unde dicitur et illi soli seriues quod
sumus citcuncisio. sp̃u dei seruentes: quod ẽ¬
in greco latreuontes. Et dixit illum in ihe¬
rłm: et statuit eum supra pinnaculum tem¬
pli ut quem gula uel auaricia suꝑare non
poterat: temptet uana gloria. si forte illum
uel ipsa uictorie sue iactantia deicere queat.
Et dixit illi. Si filius dei es: nuite te deorsum.
In omnib temptationib hoc agit diabola
ut intelligat si filius dei sit. S dñs sic respon¬
sionem temperat ut eum relinquat ambi¬
guum. Mite te deorsum. Uox est diaboli:
qua semꝑ om̃s deorsum cadere desidecat. Mit¬

Expanded text:
vocatur servitus illa, quae soli divinitatis vocatur servitus illa, quae soli divinitatis cultui debita, neque ulli est participanda creaturae. Unde et idololatrae nuncupantur hi qui vota, preces et sacrificia, quae uni Deo debuerant, idolis impendunt. Jubemur ergo per charitatem servire invicem, quod est Graece δουλεύειν, jubemur uni Deo servire, quod est Graece λατρεύειν. Unde dicitur: Et illi soli servies, quod sumus circumcisio, Spiritui Dei serin Graeco λατρεύοντες. Et duxit illum in Jerusalem, et statuit eum super pinnam templi. Ut quem gula vel avaritia superare non poterat, tentet et vana gloria, si forte illum, vel ipsa victoriae suae jactantia dejicere queat. Et dixit illi: Si Filius Dei es, mitte te hinc deorsum. In omnibus tentationibus hoc agit diabolus, ut intelligat si Filius Dei sit, sed Dominus sic responsionem temperat, ut eum relinquat ambiguum. Mitte te deorsum. Vox diaboli, qua semper omnes deorsum cadere desiderat. Mit
Abbreviated transcription (Latin):
regna dare diabolus. cum sciamus plerosq
scõs uiros ã deo reges factos. Sunquit ꝓci¬
dens adoraueris coram me. Ergo qui adoratu¬
rus est diabolum. ante corruit. Et respondenᷤ
iħe: dixit illi. Scriptum est: dominum dm̃
tuum adorabis. et illi soli seriues. Dicens dia¬
bolus saluatori. si procidens adorauetis me:
et contrario audit quod ipse magis adorare
eum debeat dñm et dm̃ suum. Querit forte
aliquis quomodo conueniat quod hic preci¬
pitut domino soli secuiendum apłi uerbo
qui dicit. S ꝑ caritatem seruite inuicem.
s hiuic facile grece lingue ex qua scriptura
translata est origo satis facit: in qua seruitus
duob modis ac diuetsa significatione solet
appellari. Dicitur enim lattia: dicitur et
dulra. S dulia intelligitur seruitus cõmu¬
nis: hoc ẽ siue deo: sitie homini. siue cuilibet
recum natura exhibita. Aqua etiam seruus
id est dulos: grece nomen accepit lattia autẽ

Expanded text:
regna dare diabolus, cum sciamus plerosque regna dare diabolus, cum sciamus plerosque sanctos viros a Deo reges factos. Si, inquit, procidens adoraveris coram me. Ergo qui adoraturus est diabolum, ante corruit. Et respondens Jesus dixit illi: Scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Dicens diabolus Salvatori: Si procidens adoraveris me, e contrario audit quod ipse magis adorare eum debeat Dominum et Deum suum. Quaerit forte aliquis quomodo conveniat quod hic praecipitur Domino soli serviendum, Apostoli verbo, qui dicit: Sed per charitatem servite invicem . Sed huic facile Graecae linguae, ex qua Scriptura translata est, origo satisfacit, in qua servitus duobus modis ac diversa significatione solet appellari. Dicitur enim λατρεία, dicitur et δουλεία. Sed dulia intelligitur servitus communis, hoc est, sive Deo, sive homini, sive cuilibet rerum natura exhibita; a qua etiam servus, id est, δοῦλος, Graece nomen accipit. Latria autem
Abbreviated transcription (Latin):
tun diabolus caput ẽ. et huiꝰ capitis menbra
sunt om̃s unqui. Quid ergo mirum si se per¬
misit ab illo in montem duci qui se ꝑtulit
etiam ãmenbris illiꝰ crucifigis Non ẽ ergo
indignum redemptori nr̃o quod temptari
uoluit: qui uenerat occidi. Iustum quippe
crat ut sic temptationes nr̃as sius temptatio¬
nib iunceret. sicut martem nr̃am uenerat
sua morte suꝑare Bene autem in momento
temporis secularia et temporalia monstrant᷑.
Non etum tam conspectus celeritas indicat᷑.
quam caduce fragilitas potestatis exptimi¬
tur. In momento enim cuncta illa poetere.¬
unt et sepe honor scłi abiit antequam uenetit.
Quid enim seli potest e̾e duiturnum. cũ ipsa
diuturna non sint scla: Et ait ei. Libi dabo¬
hanc potestatem uniuersam et głam eoꝵ
quia michi tradita sunt et cui uolo do illa.
erunt tua omnra. Arrogans et suꝑb etiam
hoc de iactantia loquitur: non quod in toto
mundo habeat potestatem. ut possit omĩa

Expanded text:
um diabolus caput est, et hujus capitis membra um diabolus caput est, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. Quid ergo mirum si se permisit ab illo in montem duci, qui se pertulit etiam a membris illius crucifigi? Non est ergo indignum Redemptori nostro, quod tentari voluit, qui venerat occidi. Justum quippe erat ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut mortem nostram venerat sua morte superare. Bene autem in momento temporis saecularia et temporalia monstrantur. Non enim tam conspectus celeritas indicatur, quam caducae fragilitas potestatis exprimitur. In momento enim cuncta illa praetereunt, et saepe honor saeculi abiit antequam venerit. Quid enim saeculi potest esse diuturnum, cum ipsa diuturna non sint saecula? Et ait: Tibi dabo potestatem hanc uniuersam et gloriam illorum, quia mihi tradita sunt, et cui uolo do illa. erunt tua omnia. Arrogans et superbus etiam hoc de jactantia loquitur, non quod in toto mundo habeat potestatem, ut possit omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis ergo non uestitur uerbo dei iste non
uint Alitet. Hostis nostet adhuc in hac uita
nos positos. quantomagis nos sibi rebellate
conspicit: tanto amplius expugnare conten¬
dit. Eos enim pulsate negligit: quos quieto
uire possidere se sentit. Contra nos uero eo ue¬
hementius incitatur quo ex corde nr̃o. quasi
ex iuire ꝓprie habitationis expellitur. Hoc e¬
tum in seipso dominus sub quadam dispeti¬
satione figurauit: quia diabolum non nisi
post baptisma se temptare ꝑmisit ut sig-¬
num nobis quoddam future conuersationis
uinueret: quod membra eius postquam ad
dm̃ ꝓficerent tunc acciores temptationum
insidias toleratent. Et duxit illum diabolus.
et ostendit illi omnia regna orbis tetre in mo¬
mento temporis. Cum ducttis a diabolo ds̃
homo narratur: mens refugit humane hoc
audire aures expauescunt. Cui tamen non
c̾e incredibilia ista cognoscimꝰ: si in illo et
alia facta pensamus. Cecte iniquorum omni¬

Expanded text:
Si quis ergo non vescitur verbo Dei, iste non Si quis ergo non vescitur verbo Dei, iste non vivit. Aliter, hostis noster adhuc in hac vita nos positos, quanto magis nos sibi rebellare conspicit, tanto amplius expugnare contendit; eos enim pulsare negligit quos quieto jure possidere se sentit. Contra nos vero eo vehementius incitatur, quo ex corde nostro quasi ex jure propriae habitationis expellitur. Hoc enim in seipso Dominus sub quadam dispensatione figuravit, qui diabolum non nisi post baptisma se tentare permisit, ut signum nobis quoddam futurae conversationis innueret, quod membra ejus postquam ad Deum proficerent, tunc acriores tentationum insidias tolerarent. Et duxit illum diabolus, et ostendit illi omnia regna orbis terrae, in momento temporis. Cum ductus a diabolo Deus homo narratur, mens refugit, humanae hoc audire aures expavescunt: cui tamen non esse incredibilia ista cognoscimus, si in illo et alia facta pensamus. Certe iniquorum omni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmissus adsumpsit. si daturum se regna
mundi ꝑhibuit. si quasi in panem uerten¬
dos lapides ostendit: mentem tamen medi¬
atoris dei et hominum. temptatione quassa¬
re non ualuit. Sic enim dignatus est hec ex¬
terius cuncta suscipere: uit tamen cius mens
int̾ius diuinitati sue inherens. in concussa ꝑ¬
maneret. Qui et si quando turbatus sp̃u infic¬
inuisse dicitur ipse diuinitus disponebat qͣn¬
tum ipse humatutus iurbaretur. Et respon¬
dit ad illum iħs. Scciptum ẽ quia non in pa¬
ne solouiuit homo: s in omni uerbo ãei. Ieo
sic respondit dominus: quia ꝓpositum ei erat
Simulq animadu̾tendum: quod nisi ieui¬
nare cepisset dominus temptandi occasio ñ
fusset diabolo sc̃m illud: fili accedens ad set¬
iuendum deo: prepara aiuimam tuam ad tẽp
tationem. S et ipsa responsio saluatoris: ho¬
minem fusse udicat qui temptatus est. Non
in pane solo uiuit homo: s in omni uerbo dĩ.

Expanded text:
permissus assumpsit, si daturum se regna permissus assumpsit, si daturum se regna mundi perhibuit, si quasi in panem vertendos lapides ostendit, mentem tamen Mediatoris Dei et hominum tentatione quassare non valuit. Sic enim dignatus est haec exterius cuncta suscipere, ut tamen ejus mens interius divinitati suae inhaerens inconcussa permaneret. Qui et si quando turbatus spiritu infremuisse dicitur, ipse divinitus disponebat, quantum ipse humanitus turbaretur. Et respondit ad illum Jesus: Scriptum est quia non in pane solo vivit homo, sed in omni verbo Dei. Ideo sic respondit Dominus, quia propositum ei erat Simulque animadvertendum quod nisi jejunare coepisset Dominus, tentandi occasio non fuisset diabolo. Secundum illud: Fili, accedens ad servitutem Dei, praepara animtationem . Sed et ipsa responsio Salvatoris hominem fuisse indicat, qui tentatus est: Non in pane solo vivit homo, sed in omni verbo Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
tum. ideo factum est. ne ab eo temptando pa¬
uens bostis auftigeret. quem cum tot signis
celestib preconattun tunc etiam uiris excel¬
lentissimis in abstinendo uideret equatum.
Esurit enum humilis d̃s homo: ne muico
mani generis: debellatorem suum inmun¬
dum uenisse cognouit unde et ꝑ obsessum
hominem dixio Quid nob̃ et tibi fili dei.
uenisti huc ante tempus torquere nos: Qui
tamen prius cum hunc passibilem cerneret.
cum posse se mortalia petpeti humanitatis
uideret omne quod eius de eius diuinitate
suspicatus est: ei fastu sue suꝑbie in dubitm
uenit. Nichil quippe nisi suꝑbum sapietis
dum ẽẽ: hunc humilem conspieit. et dm̃
ẽe dubitauit. Unde et ad temptationu
se argumenta conuertit. S non sicut nos
qui puri homines sumus. in ruente sepe tẽp¬
tatione concutimur: ita redemptoris nr̃i am¬
ma temptationis est necessitate turbata. ho¬
stis namq nr̃ et si in excelsum montem eum

Expanded text:
tum, ideo factum est, ne ab eo tentando patum, ideo factum est, ne ab eo tentando pavens tristis aufugeret, quem cum tot signis coelestibus praeconatum, tum etiam viris excellentissimis in abstinendo videret aequatum. Esuriit enim humilis Deus homo, ne inimico mani generis debellatorem suum in mundum venisse cognovit, unde et per obsessum hominem dixit: Quid nobis et tibi, Fili Dei, venisti huc ante tempus torquere nos ? Qui tamen prius cum hunc passibilem cerneret, cum posse mortalia perpeti humanitatis videret, omne quod de ejus divinitate suspicatus est, ei fastu suae superbiae in dubium venit. Nihil quippe, nisi superbum sapiens, dum esse hunc humilem conspicit, Deum esse dubitavit. Unde ad tentationum se argumenta convertit. Sed non sicut nos qui puri homines sumus, irruente saepe tentatione concutimur, ita Redemptoris nostri anima tentationis est necessitate turbata. Hostis namque noster, et si in excelsum montem eum
Abbreviated transcription (Latin):
lut clamabat. Abstinete uosã desidiis huius
scłi: manducans autem et bibens. quadragm¬
ta dieb post resurrectionem carnis uelut cla¬
mabat. Ecce uob̾cum sum usq ad consumma¬
tionem scłi. Ieuinium quippe est in tribulati¬
one certaminis: qm̃ qui inlagone est ab om¬
nib se abstinet. Cib autem est in spe pacis
quȩ ꝑfecta non erit. nisi corpus nrm cuius
expectamus redemptionem: induerit un¬
mortalitatem. Quod nondum adppiscendo
gloriamur. s sperando iam pascimut. Utrũq
apłs simul nos agere ostendit dicens. Spe gau¬
dentes. in tribulatione patientes. tamquam
illud eẽ in cibo: hoc ieuino. Simul enim
cum uiam domini carpunus: et a uanitate
presentis seculi ieuinamus. et fucturi ꝓmissio¬
ne reficimur: hic non apponentes cor. illic pas¬
centes sursum cor. Quod autem dominus
consummatis ieuinũ dieb esuriit. cum de mo¬
yse uel helia ieuinantib nichil tale sit scrip¬

Expanded text:
lut clamabat: Abstinete vos a desideriis hujus lut clamabat: Abstinete vos a desideriis hujus saeculi . Manducans autem et bibens quadraginta diebus post resurrectionem carnis velut clamabat: Ecce ego vobiscum sum, usque ad consummationem saeculi . Jejunium quippe est in tribulatione certaminis, quoniam qui in agone est, ab omnibus abstinens est. Cibus autem in spe pacis, quae perfecta non erit, nisi cum corpus nostrum, cujus exspectamus redemptionem, induerit immortalitatem, quod nondum adipiscendo gloriamur, sed sperando jam pascimur. Utrumque Apostolus simul nos agere ostendit, dicens: Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Tanquam illud esset in cibo, hoc in jejunio. Simul enim cum viam Domini carpimus, et a vanitate praesentis saeculi jejunamus, et futuri promissione reficimur, hic non apponentes cor, illic pascentes sursum cor. Quod autem Dominus consummatis jejunii diebus, esuriit, cum de Moyse, vel Elia jejunantibus nihil tale sit scrip
Abbreviated transcription (Latin):
confuiis atq contigua domince passioĩs
quia in ea significatur hȩc uita laboriosa.
cui opus est continentia. ut ab ipsius mun¬
di amicicia ieuinetur. Aliter. Ieuinauit
dominus cum temptaretur. ante mortẽ
cibo adbuc indigens: manducauit et
bibit cum glorificaretur post resurtectionem.
iam cibo non indigens. Hic etum ostendebat
nr̃m laborem in se. illic autem in nob̃ suam
consolationem quadtagenis dieb utrumq
definiens: quo numero quadragesimo huiꝰ
scłi significare uidetur excursus: in his qui
uocantur ꝑ grãm. ad eum qui non uenit le¬
gem soluere s ad implere. Decem amq pre¬
cepta sunt legis. iam gr̃a xp̃i diffusa ꝑ mun¬
dum. et quadriꝑtitus est mundus. Et decem
quadcuplicata quadraginta faciunt: qm̃
qui. redempti sunt ã domino. de regionib
congregauit eos: ab oriente et occidente. et¬
occidente et aquilone et mari. Ieuinans itaq
quadraguta dieb aute mortem carnis: ue¬

Expanded text:
confinis atque contigua dominicae passionis, confinis atque contigua dominicae passionis, quia in ea significatur haec vita laboriosa cui opus est continentia ut ab ipsius mundi amicitia jejunetur. Aliter, jejunavit Dominus cum tentaretur ante mortem, cibo adhuc indigens. Manducavit autem bibit cum glorificaretur post resurrectionem, jam cibo non indigens. Hic enim ostendebat in se laborem nostrum, illic autem in nobis suam consolationem, quadragenis diebus utrumque definiens. Quo numero quadragesima hujus saeculi significare videtur excursus in his qui vocantur per gratiam ad eum, qui non venit legem solvere, sed adimplere . Decem namque praecepta sunt legis jam gratia Christi diffusa per mundum, et quadripartitus est mundus, et decem quadruplicata quadraginta faciunt. Quoniam qui redempti sunt a Domino, de regionibus congregavit eos, ab oriente et occidente, et aquilone et mari . Jejunans itaque quadraginta diebus ante mortem carnis ve
Abbreviated transcription (Latin):
tatem putabat arguitur. Non ergo uir.¬
tute sp̃s mali. iħc agitur in desertum: s
uoliuitate sp̃s sui. Boni locum certamitus
quo aduersarium sternat. de uictoria cer¬
tus ingreditur: ubi nob̃ pariter ordinem
recte conuersandi premonstrat. ut post ac¬
ceptam udelicet in baptismo remissionem
mente scłm deserere: et quasi manna deser¬
ti sola eterne uite gaudia diseamus esuri¬
re. Et tuchil manducauit in illis dieb: et
consummatis illis esuriit. Quadragesima
ienuuorum habet auctoritatem. et in ue¬
terib libris ex ieuinio moysi et helie et ex
euangelio: quia totidem dieb dominus
ieuinauit. demonstrans euangelium non
dissentire ã lege et ꝓpħis. In ꝑsona quippe
moysi lex. in ꝑsona helie ꝓpħe accipiuntur.
Inter quos inmonte gloriosus apparuit: ut
cuidentius emineret quod de illo dic̃ apłs.
lestimonium habens a lege et ꝓpħis. In
qua autem parte anmi congruentius ob¬
seruatio quadragesime constitueretur. nͥ

Expanded text:
tatem putat, arguitur. Non ergo virtatem putat, arguitur. Non ergo virtute spiritus mali Jesus agitur in desertum, sed voluntate sui spiritus boni locum certaminis, quo adversarium sternat, de victoria certus ingreditur. Ubi nobis pariter ordinem recte conversandi praemonstrat, ut post acceptam videlicet in baptismo remissionem mente saeculum deserere, et quasi manna deserti sola aeternae vitae gaudia discamus esurire. Et nihil manducavit in illis diebus: et consummatis illis, esuriit. Quadragesima jejuniorum habet auctoritatem, et in veteribus libris ex jejunio Moysi et Eliae , et ex Evangelio, quia totidem diebus Dominus jejunavit, demonstrans Evangelium non dissentire a lege et prophetis. In persona quippe Moysi lex, in persona Eliae prophetae accipiuntur: inter quos in monte gloriosus apparuit, ut evidentius emineret quod de illo dicit Apostolus: Testimonium habens a lege et prophetis . In qua autem parte anni congruentius observatio Quadragesimae constitueretur, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiam sub baptisiatis sacramentis. et nc̃
laborantem temporaliter munit. et fu
sp̃t in desectum dieb quadraguita. Hec bap¬
titato dño confestim facta matheus marcus¬
ꝙ designant: quorum unus descripto eius
baptismate mox ita subiunxit. Lunc ihesus
ductus est in desertum ab sp̃u ut tempta¬
tetur a diabolo. Alter ita. Et statim sp̃e cx
pulit eum in deserto. et erat ibi quadraguita
dieb et quadraginta noctib. et temptabatur
ã satana. U crum ne cui ueniret in dubim
a quo eum sp̃u ductum siue expulsum di¬
cerent in desertum: consulte lucas primo
posuit. quia iħs plenus sp̃u sc̃o regressus
est ab iordane. Ac deinde intuilit. et agebatur
in sp̃u in desertum. ne quid contra eum ua¬
luisse sp̃s putaretur iminundus: qui plenꝰ
sp̃u scõ quo uolebat gradiendo queq uole¬
bat agebat. Nam et infra uibi manifeste
a diabolo assumptus siue statutus asseri¬
tut: non eius imbecillitas. s inimici su¬

Expanded text:
Ecclesiam sui baptismatis sacramentis, et nunc Ecclesiam sui baptismatis sacramentis, et nunc laborantem temporaliter munit, et finSpiritu in desertum diebus quadraginta. Haec baptizato Domino confestim facta Matthaeus Marcusque designant. Quorum unus, descripto ejus baptismate, mox ita subjunxit: Tunc Jesus ductus est in desertum a Spiritu ut tentaretur a diabolo . Alter ita: Et statim Spiritus expulit eum in desertum, et erat ibi quadraginta diebus et quadraginta noctibus, et tentabatur a Satana . Verum ne cui veniret in dubium a quo eum spiritu ductum, sive expulsum dicerent in desertum, consulte Lucas primo posuit, quia Jesus plenus Spiritu sancto regressus est a Jordane, ac deinde intulit, et agebatur in Spiritu in desertum, ne quid contra eum valuisse spiritus putaretur immundus, qui plenus Spiritu sancto, quo volebat gradiendo, quaeque volebat agebat. Nam et infra ubi manifeste a diabolo assumptus sive statutus asseritur, non ejus imbecillitas, sed inimici su
Abbreviated transcription (Latin):
tius eccłie sit sordes expiaturus: coruindem
quoq numerorum nustica cognatio decła¬
rat: quia iudelicet triginta cqualib suis
partib computata pariunt ampluis duo¬
decim : qui est patriarcharum it apłõrum
numerus. et fiunt quadraginta duo. ha¬
bent enun partes: tricesimam unam. qͥni¬
tam decimam duodecimam. tria sęxtam.
quinq quintam. sex terciam. decem dimi¬
diam. quindecun. que suntil uiticta: qua¬
draguita duo consummant. Ubi mistice
ut dixi innuitur totam eccłie ꝑfectionem
in xp̃i fide et gr̃a consistere: quȩ ã patriar¬
chis primo aguita. apostolorum est latius
uoce diffamata. Nec ẽe nomen credo aliud
sub celo. in quo oporteat sic nos saluos fi¬
cti: quiomodo in quadraginta duob. Atul¬
la est particula: que non equalib trecenna¬
rii numeri contineatur in partib. Trecen¬
narius ergo numerus sius partib quadra¬
gesimum complet. Et scłm: quia dominus

Expanded text:
tius sit Ecclesiae sordes expiaturus, eorumdem tius sit Ecclesiae sordes expiaturus, eorumdem quoque numerorum mystica cognatio declarat. Quia videlicet triginta aequalibus suis partibus computata pariunt amplius duodecim, qui est patriarcharum et apostolorum numerus, et fiunt quadraginta duo. Habent enim partes, tricesimam, unum; quintam decimam, duo; decimam, tria; sextam, quinque; quintam, sex; tertiam, decem; dimidiam, quindecim. Quae simul juncta, quadraginta duo consummant. Ubi mystice ut diximus innuitur totam Ecclesiae perfectionem in Christi fide et gratia consistere, quae a patriarchis primo agnita, apostolorum est latius voce diffamata. Nec esse nomen aliud sub coelo in quo oporteat nos salvos fieri , quomodo in quadraginta duobus nulla est particula quae non aequalibus tricenarii numeri contineatur in partibus. Tricenarius ergo numerus suis partibus quadragesimum complet et secundum, quia Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
licet debeat computari: intelligat eundem
nicbilominus numerum presens eccłie tem¬
pus quo domino cooꝑante in spem futuri
sabbati laborat intiare. Septies enu se¬
ni quadraginta duo faciunt. Et sex quidem
ad opera: septem uero ad requiem significan¬
dam ꝑtinere rarus qui dubitet Unde bene
ppł̃s de terra egypti saluatus: quadragin¬
ta quidem annos moratur in deserto. S
quia sub spe intrandi in requiem sedulus
exercetur septies sena id est quadraguita
duo uue artissime castra metatut. Quorum
ultimo dum iħ̃m ducem suscipit. mox aꝑ¬
tenebras abrabam credente concussit: adtie¬
mens in carne baptismi nob̃ lauacro celi ia.¬
nuas pandit. Et ipsi ꝑfecto uirtutum etir¬
su. in quo quod non uidemus sꝑantes per
pacientiam expectamus. sub eiusdem ut
dictum est numeri sacramento post sicca¬
tum xp̃o d̃tice leti fluuium. ꝓmissa patcie
celestis ꝑuememus ad regna. qui qm̃ ipso
quod tticenarius uichoauit baptismo to¬

Expanded text:
filio, debeat computari, intelligat eumdem filio, debeat computari, intelligat eumdem nihil ominus numerum praesens Ecclesiae tempus quo Domino cooperante in spem futuri Sabbati laborat, intimare. Septies enim seni quadraginta duo faciunt. Et sex quidem ad opera, septem vero ad requiem significandam pertinere, rarus est qui dubitet. Unde bene populus de terra Aegypti salvatus quadraginta quidem annos moratur in deserto, sed quia sub spe intrandi in requiem sedulus exercetur, septies sena, id est quadraginta duo viae arctissimae castrametatur. Quorum ultimo dum Jesum ducem suscipit, mox aptenebras Abraham credente discussit, adveniens in carne baptismi nobis lavacro coeli januas pandit. Et ipsi perfecto virtutum cursu, in quo quod non videmus sperantes, per patientiam exspectamus sub ejusdem ut dictum est numeri sacramento, post siccatum Christo duce laeti fluvium promissa patriae coelestis perveniemus ad regna. Qui quoniam ipso quod tricenarius inchoavit baptismo, to
Abbreviated transcription (Latin):
exprinitut cum dicimus unum. tria. quatu¬
or et cetera. s cum dicuntis. semel. bis. tet qͣtet.
Qua ꝓpter ut dixi ñ scpit̃ et undeci̾. s septies undetĩ sig¬
nificatur transgressio quȩ motti facta est ho¬
minis peccãtis. hoc est ꝑfectionis sue stabili¬
tatem transgredientis: eupiditate amplius
aliquid habendi Conuenienter gͥ undena-¬
tio septies multiplicato: ad numerũ septua¬
gesimum et septimum cuncta peocata ꝑue¬
niunt. In quo numeto etiam fit plerra temi¬
ssio peccatorum expiante nos carne sacerdo¬
tisnr̃i a quo nunc iste numerus incipit: et
reconciliante nos deo ad quem nunc iste nu
cie in hoc baptismo ubi numerus iste com¬
memoratut apparuit. Uerum premisse su¬
ꝑus expositioni si qui resultare uoluerit
dicendo: matheum non quadraginta u¬
nam. s quadraginta duas generationes
posuisse: quia uixta fidem paralipomenoi
iechonias ꝓ duab ꝑsonis. patre et filio sci

Expanded text:
exprimitur, cum dicimus unum, duo, tria, quatuexprimitur, cum dicimus unum, duo, tria, quatuor, etc., sed cum dicimus, semel, bis, ter, quater. Quapropter ut dixi non septem et undecim, sed septies undecim significatur transgressio, quae motu facta est hominis peccantis, hoc est perfectionis suae stabilitatem transgredientis cupiditate amplius aliquid habendi. Convenienter igitur undenario septies multiplicato, ad numerum septuagesimum et septimum cuncta peccata perveniunt. In quo numero etiam fit plena remissio peccatorum, expiante nos carne sacerdotis nostri, a quo nunc iste numerus incipit, et reconciliante nos Deo, ad quem nunc iste numcie in hoc baptismo, ubi numerus iste commemoratur, apparuit. Verum praemissae superius expositioni, si quis resultare voluerit, dicendo Matthaeum non quadraginta unam, sed quadraginta duas generationes posuisse, quia, juxta fidem Paralipomenon, Jechonias pro duabus personis, patre scilicet et
Abbreviated transcription (Latin):
se multiplicati ad id tamen ꝑueniunt
slam undecies septem uelsepties undeni:
septuaginta septem fiunt. Undecim autẽ
transgressionem denarii significant. S in
denario ꝑfectio beatitudinis significatur:
Unde est illud etiam: quod conducti ad iune¬
am. denario remunerantur: Quod fit cum
septenario creatura trinitati creatoris adiun¬
gitur: manifestum est quod trangressio de¬
narii peccatum significat ꝑ suꝑbiam plus
aliquid habere cupientis: et integritatem
ꝑfectionemq amittentis. Hoc autem septi¬
es propterea ducitur: ut motu hominis
facta significetur illa transgressio. Ternario
cium numero in corporea pars homitus sig¬
nificatur. Unde eł quod ex toto corde. et ex
tota anuna et ex tota mente. diligere iube¬
mur dm̃. Quaternario tiero: corpus. Mtil¬
tis enim modis quadriꝑtita inuenitur na
tura corporis. Ex his ergo coniunctis: homo
constas: Non absurde septenario numero
significatut. Motus autem in numetis non

Expanded text:
se multiplicati, ad tantum perveniunt; se multiplicati, ad tantum perveniunt; nam undecies septem vel septies undecim, septuaginta et septem fiunt. Undecim autem transgressionem denarii significant: ac si in denario perfectio beatitudinis significatur, unde est etiam illud, quod omnes conducti ad vineam, denario remunerantur , quod fit cum septenaria creatura Trinitati Creatoris adjungitur; manifestum est quod transgressio denarii peccatum significat per superbiam plus aliquid habere cupientis, et integritatem perfectionemque amittentis. Hoc autem septies propterea ducitur, ut motu hominis facta significetur illa transgressio. Ternario enim numero incorporea pars hominis significatur; unde est quod ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente jubemur diligere Deum : quaternario vero corpus; multitura corporis. Ex his ergo conjunctis homo constans, non absurde septenario numero significatur. Motus autem in numeris non
Abbreviated transcription (Latin):
matheum. excepto xp̃o. est quadragenariꝰ.
Qluia uero iusticie sue patris. quȩ nos expi¬
atos ab omni peccato purgatosq coniun¬
git. ut fiat quod ait apłs. qui autem ad he¬
ret domunio unus sp̃s est: ideo in eo numero.
qui est penes lucam. et ipse xp̃c ã quo incipit
enumeratio. et d̾s ad quem ꝑuenit connunie¬
Quo significatur omnium prorsus temissio:
et abolitio peccatorum. Nam et huiꝰ nume¬
ri mentionem dñs fecit: cum eum petrus de
dimittendis peccatis fratris interrogasset.
Ait enim. non solum septies. s septuagies
septies ce dimittendum. Unde recte creditur:¬
cominemoratione huiꝰnumeri omnia pec¬
cata iuississe dimitti. Nec temere dñs et fru¬
stra septuagesima et septuna generatione
uenit aboliturus omnia peccata: quia in
illo numero aliquid latet. quod ad signifi¬
cationem ꝑtineat omnium peccatorum.
hoc autem in undenario numero et septe¬
nario considerandum est: qui numeri per

Expanded text:
Matthaeum, excepto Christo, est quadragenarius. Matthaeum, excepto Christo, est quadragenarius. Quia vero justitiae suae Patrisque nos expiatos ab omni peccato et purgatos conjungit, ut fiat quod ait Apostolus: Qui autem adhaeret Domino, unus spiritus est , ideo in eo numero qui est penes Lucam, et ipse Christus a quo incipit enumeratio, et Deus ad quem pervenit, connumequo significatur omnium prorsus remissio et abolitio peccatorum. Nam et hujus numeri mentionem Dominus fecit, cum eum Petrus de dimittendis peccatis fratris interrogasset. Ait enim: non solum septies, sed septuagies septies esse dimittendum . Unde recte creditucommemoratione hujus numeri omnia peccata jussisse dimitti. Nec temere Dominus et frustra septuagesima et septima generatione venit aboliturus omnia peccata, nisi quia in illo numero aliquid latet, quod ad significationem pertineat omnium peccatorum. Hoc autem in undenario numero et septenario considerandu
Abbreviated transcription (Latin):
ratione. nec ceteris annis ad hebreum exem¬
plar emendatis. nongentos quadraguita
duos annos eiusdem describant etatis. Q
fuit mathusale. qui fuit enoch. sulchre ge¬
nerationum ordo abaptizato dei filio usq
ad dm̃ patrem ascendens. septuagesimo gra¬
du enoch habet: qui dilata morte translatus
est in paradisum. ut significet eos qui in gra¬
tiam adoptionis filiorum ex aqua ex sp̃u
scõ regenerantur interim post obsolutio¬
nem corporis eternam suscipiendos in re¬
quiem. Septuagenarius quippe numerus
ꝓpter septunam sabbati ad requiem eoꝵ
significandam: qui uiuante xp̃i gr̃a deca¬
logum legis impleuerint: aptissime con¬
gruit. et in tempore resurrectionis in demu¬
tabili dei sapientie contempbande. ꝑ secula
monstret ẽe uingendos. Qui fuit sech. qui
fuit adam. qui fuit dei. Quia xp̃i aliqua
iniquitas qui nullam habuit non ẽ utiq
contuncta ituquitatib hominum quas
in sua carne suscepit: ideo numertis penes

Expanded text:
ratione, nec caeteris annis ad Hebraeum exemratione, nec caeteris annis ad Hebraeum exemplar emendatis, nongentos quadraginta duos annos ejusdem describant aetatis. Qui fuit Mathusalae, qui fuit Enoch. Pulchre generationum ordo a baptizato Dei Filio usque ad Deum Patrem ascendens, septuagesimo gradu Enoch habet, qui dilata morte translatus est paradisum, ut significet eos qui in gratiam adoptionis filiorum ex aqua et Spiritu sancto regenerantur, interim, post absolutionem corporis, aeternam suscipiendos in requiem septuagenarius quippe numerus propter septimam Sabbati, ad requiem eorum significandam qui, juvante Christi gratia, decalogum legis impleverint, aptissime congruit et in tempore resurrectionis, indemutabili Dei sapientiae contemplandae per saecula monstret esse jungendos. Qui fuit Seth, qui fuit Adam, qui fuit Dei. Quia Christi aliqua iniquitas, qui nullam habuit, non est utique conjuncta iniquitatibus hominum, quas in sua carne suscepit; ideo numerus penes
Abbreviated transcription (Latin):
xat. Nomen et generatio caman. iuxta he¬
braicam ueritatem. neq in genesi. neq in uer¬
bis dierum inuenitur. s arfaxat sela. uel sale
filium. nullo interposito genuisse ꝑhibetur:
Sic enum habes. Porro arfaxat uixit trigin¬
ta annos. et genuit sale. Itemq in paralipo¬
menon. Arfaxat autem genuit sala. qui et
ipse genuit heber. Scito ergo beatum lu¬
cam banc generationem. de septuagurta
interpretum editione sumpsisse ub̃i scrip¬
tum est quod arfaxat centum trigunrta qͥn¬
q annorum genuerit cauan. et ipse cauian.
si uttumq uerum esse possit: ds̃ nouerit.
Nos simpliciter ammonemus lectorem tan¬
tam intet uitos ꝙ codices in serie tempoꝵ
ẽe disccepantiam: ut a diluiuo usq ad na¬
tiuitatem abrahe. in hebraica ueritate.
ta interpretum translatione. ducenti sep¬
tuaguita septem. tepꝑiantur esse compre¬
hensi et quod quidam cronographi medii ho¬
rium incedentes. ablata tantum cauian genc¬

Expanded text:
xat. Nomen et generatio Cainan juxta Hexat. Nomen et generatio Cainan juxta Hebraicam veritatem, neque in Genesi, neque in Verbis Dierum invenitur; sed Arphaxat Sela, vel Sale filium, nullo interposito genuisse perhibetur; sic enim habes: Porro Arphaxat vixit triginta annos, et genuit Sale . Itemque et Paralipomenon: Arphaxat autem genuit Sala, qui et ipse genuit Heber . Scito ergo beatum Lucam, hanc generationem de Septuaginta interpretum editione sumpsisse, ubi scriptum est, quod Arphaxat centum triginta quinque annorum genuerit Cainan, et ipse Cainan, si utrumque verum esse possit, Deus noverit. Nos simpliciter admonemus lectorem tantam inter utrosque codices in serie temporum esse discrepantiam, ut a diluvio usque ad nativitatem Abrahae in Hebraica veritate ta Interpretum translatione M septuaginta septem reperiantur esse comprehensi. Et quod quidam chronographi medii horum incedentes, ablata tantum Cainan gene
Abbreviated transcription (Latin):
cati: bec ẽ susceptio peccatorum. Quod aũ
addidit ut de peccato dampnaret peccatũ
in carne: bec est expratio peccatorum. Pro¬
inde matheus ab ipso dauid ꝑsalomonẽ
descendit: in cuiꝰ matre ille peccauit. Lu¬
cas uen ad ipsum dauid ꝑ nathan ascen¬
illuis expiauit. Qui fuit inquit nathan: qui
fuit dauid. qui fuit iesse. Ipse quoq nume¬
rus quem lucas ex sequitur. certissime prorsus
abolitionem indicat peccatorum. de q̃ suo loco
uidebis. Nec mireris si lucas a dauid usq
ad xp̃m plures successiones. matheus pauei¬
ores. boc est iste quadraginta quatuor. et
ille uiguiti octo posuit: cum ꝑ alias ꝑsona ᷤ.
generationem fatearis ẽe decursam Poͣtest
enun fieri: ut alii longenam transegeruit
uitam. alteruis uero generationis uiri in¬
matura etate decesseruit: cum uideamus
complures senes. cum suis nepotib iuuere.
alios uero uiros statun filiis obire susceptis.
Qui fuit zela. qui fuit cainan. qui fuit arfa¬

Expanded text:
cati, haec est susceptio peccatorum; quod autem cati, haec est susceptio peccatorum; quod autem addit: ut de peccato damnaret peccatum in carne, haec est expiatio peccatorum. proinde Mattheus ab ipso Dauid per Salomonem descendit, in cuius matre ille peccauit; Lucas uero ad ipsum Dauid per Nathan ascenillius expiauit. fuit David, qui fuit Jesse. Iste quoque numerus quem Lucas exsequitur, certissime prorsus abolitionem indicat peccatorum, de quo suo loco videbis. Nec mireris, si Lucas a David usque ad Christum plures successiones, Matthaeus pauciores: hoc est, iste quadraginta tres, ille viginti octo posuit, cum per alias personas generationem fatearis esse decursam. Potest enim fieri ut alii longaevam transegerint vitam, alterius vero generationis viri immatura aetate decesserint, cum videamus complures senes cum suis nepotibus vivere, alios vero viros statim filiis obire susceptis. Qui fuit Sela, qui fuit Cainan, qui fuit Arpha
Abbreviated transcription (Latin):
ubi eum uox de celo declarauit. ubi testimo¬
nium iobs ipse ꝑhibuit dicens. ecce qͥ tollit
peccata mundi. Ascendendo autem transiit
ad abraham. et ꝑuenit ad dm̃. cui munda¬
ti et expiati reconciliemur. Merito et ad op¬
tionis originem ipse suscepit. quia ꝑ adopti¬
onem efficimur filii dei. credendo in filiũ
dei. Per carnalem uero generationem: filiꝰ
dei potuis filiꝰ hominis factus est. Satis
autem demonstrauit non se ideo dixisse
iosepb filium heli quod de illo genicus.
s quod illi fuerit adoptatus. cum et ipsũ
adam filium dei dixit cum sit facitis a deo.
s ꝑ gr̃am quam pꝰea peccando amisit tan¬
quam filus inparadiso consticutus sit
Qua ꝓpter in generationib matbei signi¬
fiçacatur: nõrum susceptio peccatorum ã
dño xp̃o. in generationib autem lucȩ sig¬
dño xp̃o. ideo eas ille descendens enarrat:
iste ascendens. Quod etum dicit apłs misit
ds̃ filium suum in similitudine carnis pec¬

Expanded text:
ubi eum vox de coelo declaravit, ubi testimoubi eum vox de coelo declaravit, ubi testimonium Joannes ipse perhibuit, dicens: Ecce qui tollit peccata mundi. Ascendendo autem transit ad Abraham, et pervenit ad Deum, cui mundati et expiati reconciliamur. Merito et adoptionis originem ipse suscepit, quia per adoptionem efficimur filii Dei credendo in Filium Dei. Per carnalem vero generationem Filius Dei, potius filius hominis factus est. Satis autem demonstravit non se ideo dixisse Joseph Heli quod de illo genitus, sed quod illi fuerit adoptatus, cum et ipsum Adam filium Dei dixit, cum sit factus a Deo, sed per gratiam quam postea peccando amisit, tanquam filius in paradiso constitutus sit. Quapropter in generationibus Matthaei, significatur nostrorum susceptio peccatorum a domino Christo, in generationibus autem Lucae siga domino Christo. ideo eas ille descendens enarrat, iste ascendens. quod enim dicit apostolus: misit deus filium suum in similitudinem carnis pec
Abbreviated transcription (Latin):
ieuinium quib dieb quadraginta etiam
temptabatur a diabolo. quid aliud quã
ꝑ omne buiꝰ seculi tempus temptationem
nr̃ãm in sua carne quam de nr̃a mortali¬
tate assumere dignatus est prefigurans:
Idcirco autem iste numerus hane tempo¬
talem uitam tetrenamq significat: quia et
tempora annorum quadriptitis uicibus
currunt et mundus ipse quattior partib
terminatur. Quadraginta autem: quat᷑
habent decem. Porro ipsi decem: ab uno
usq ad quatuor progrediente numero cõ¬
summantur. Ad istam itaq mortalitatem
nob̃eum participandam: qua descendentẽ
xp̃m uoluit significare matheus. ideo ipsas
generationes ab abra ham usq ad ioseph. et
usq ad ipsius xp̃i natiuitatem descendendo
commemorauit ab uitio euangeliĩ sui. Lu¬
cas autem non ab uutio euangelq̃ sui. s ã
baptismo xp̃i generationes enarrat. nec des¬
cendendo s ascendendo. tanquam sacerdo¬
tem in expiandis peccatis magis adsignanᷤ

Expanded text:
ieiunium, quibus diebus quadraginta etiam ieiunium, quibus diebus quadraginta etiam temptabatur a diabolo, quid aliud quam per omne huius saecnostram in carne sua, quam de nostra mortalitate assumere dignatus est praefigurant? Idcirco autem iste numerus hanc temporalem vitam terrenamque significat, quia et tempora annorum quadripartitis vicibus currunt, et mundus ipse quatuor partibus terminatur. Quadraginta autem quater habent decem. Porro ipsa decem ab uno usque ad quatuor progrediente numero consummantur. Ad istam itaque mortalitatem nobiscum participandam, quia descendentem Christum voluit significare Matthaeus, ideo ipsas generationes ab Abraham usque ad Joseph, et usque ad ipsius Christi nativitatem descendendo commemoravit ab initio Evangelii sui. Lucas autem non ab initio Evangelii sui, sed a baptismo Christi generationes enarrat, nec descendendo sed ascendendo, tanquam sacerdotem in expiandis peccatis magis assignans,