comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
porantes gerinina sua. Nichil aluid istis
caiicis docemur fr̃. quam ascendere:
sed ascendere incorde. maffectu bono.
infide. & spe. & caritate in desiderio ꝑ¬
petuitatis. & uite eterne. Sic ascendit᷑.
Congruit nos discere. quomodo ascen¬
dendum sit. Quanta terribiliora. lecta
de cuglio audiuit caritas ur̃a.¬

Expanded text:
portantes germina sua» . 3. Nihil aliud istis portantes germina sua» . 3. Nihil aliud istis canticis docemur, fratres, quam ascendere; sed ascendere in corde, in affectu bono, in fide, spe et charitate, in desiderio perpetuitatis et vitae aeternae. Sic ascenditur. Congruit nos dicere quomodo ascendendum sit. Quanta terribiliora lecta de Evangelio audivit Charitas
Abbreviated transcription (Latin):
ocuit autem ipse dñs
a conualle plorationis ascendendum:
quando ꝑ nobis humiliari usq ad mortẽ
crucis. & pati dignatus ẽ. Hoc cremplum
non relinquamus. Istam conuallem plo¬
rationis: martyres intellererunt. Llude
incellererunt: Unde: Quia & ipsi de
conualle plorationis. ut coronarentur as¬
cenderunt. Congruit & hodierno diei
psalmus iste: canticum graduum. De illis
enim dictum ẽ. E untes ibant & flebant.
nuttentes semia sua. Hec est conuailis
plorationis. ubi aflentib mittuntur semina.
Quȩ sunt autem semina: Bona aꝑa.
nista tribulatione terrena. qui benc
oꝑatur in conualle plorationis: similis ẽ
homini seminantiꝑ hymem. Nunquid
frigore ab opere decerretur: Sic pressu¬
ris mundi non debenus a bono opere de¬
terreri: quia uides quid sequitui Fur¬
tes inquit ibant & flebant. mittentes semi¬
na sua. Uaide miseri si semꝑ flebant: ual¬
de miseri. si nunquam de lacrinis liberandi.
ed uide quid sequitur. Uemeu¬
tes autem uenient ineruitatione:

Expanded text:
ocuit autem ipse Dominus a convalle plorationis ascendendum, quando pro nobis humiliari usque ad mortem crucis et pati dignatus est. Hoc exemplum non relinquamus: istam convallem plorationis martyres intellexerunt. Unde intellexerunt? unde? Quia et ipsi de convalle plorationis, ut coronarentur, ascenderunt. 2. Congruit et hodierno diei psalmus iste «Canticum graduum:» de illis enim dictum est, «Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua.» Haec est convallis plorationis, ubi a flentibus mittuntur semina. Quae sunt autem semina? Bona opera in ista tribulatione terrena. Qui bene operatur in convalle plorationis, similis est homini seminanti per hiemem. Numquid frigore ab opere deterretur? Sic pressuris mundi non debemus a bono opere deterreri; quia vides quid sequitur: «Euntes,» inquit, «ibant et flebant, mittentes semina sua.» Valde miseri, si semper flebant; valde miseri, si nunquam de lacrymis liberandi. Sed vide quid sequitur: «Venientes autem venient in exsultatione,
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ qui in deserti regione multitudinem
ppłi. tua uirtute saciasti: in hinus quoq
scłi transcuntis excursuꝰ uictum nobis spiri¬
tualem nedeficiamus impende .ꝑ.¬
um his qui oderunt pa¬
cem eram pacificus. Uerura ut au
bare quam uera cantetis. nisi ce¬
peritis facere quod cantatis. Quantũlibet
illud dicam. quomodolibet exponam. qua¬
lib cumq uerbis uer sem: non uitrat incor
cius. in quo non est opuis eius. Incipite age¬
re: & uidece quid loquaniur. Tunc ad sin¬
gula uerba lacrime profiuent: tunc psalmꝰ
cantatur: & facit cor quoo in psalmo cantat᷑.
uani nulti eii iuui sonant uoce & corde

Expanded text:
s qui in deserti regione multitudinem populi tua virtute satiasti, in hujus quoque saeculi transeuntis excursu victum nobis spiritalem, ne deficiamus, impende.um his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Verum ut audbare quam vera cantetis, nisi coeperitis facere quod cantatis. Quantumlibet illud dicam, quomodolibet exponam, qualibuscumque verbis versem, non intrat in cor ejus in quo non est opus ejus. Incipite agere, et videte quid loquamur. Tunc ad singula verba lacrymae profluunt, tunc Psalmus cantatur, et facit cor quod in Psalmo cantatur. Quam multi enim sonant voce, et corde
Abbreviated transcription (Latin):
cce enim ꝓpinquante pascha die.
festo iudeorum: sequentem se multi¬
tudinem. dñs uerbo salutis. & ope curationis
erigebat. Nam sicut alius euglista scribit.
loquebatur illis de regno dĩ. & eos qui cura
indigebant sanabat: eademq doctrina &
sanacione completa paucis de cibarus ha¬
bundantissime refocit.

Expanded text:
cce enim appropinquante Pascha, die festo Judaeorum, sequentem se multitudinem Dominus verbo salutis pariter et ope curationis erigebat. Nam sicut alius evangelista scribit, loquebatur illis de regno Dei, et eos qui cura indigebant sanabat, eademque doctrina et sanatione completa, paucis de cibariis abundantissime refecit.
Abbreviated transcription (Latin):
cti. ꝓpinquante pascha die festo ur̃e
redemptionis. adiuncta frm̃ caterua do¬
munum toto corde sequamur: quo actio¬
nuii itinere ingressus sit. diligentissime
ontemplemur: ⁊ ut uestigia eius sequi
mercanur. Qui enun dieit se in illo mane¬
re: debet sieut ille ambulauit & ipse am¬
bulare. Quicquid in nobis imperitię no¬
centis ii esse dep̾henderimus: crebra
uerhi ulius autlitione tergamus.
Uos qua transituri estis iordanem edificate¬
nitare domino de in idibus qu̾os ferrum non
s gt & offerte super n uisꝰ hiolo cau̾¬
sta & hostias ꝑa ci ficas de
uestro. Cumq intraueritis terram quam¬
ucquid uicu temptantis. morbi uide¬
licet spiricalis. nos uiteruis uastare
senserimius: solice pietatis illius munere
postuicins emundari. Sed & si ieuinos
nos celestis uitę dulcedine conspererimus.
cius grãm flagicennis. ut necessarie nos com¬
punctionis. & cecerarum uirtutum spiri¬
talium donis saciare dignetur: quatinus
tempore sacro sc̃e resurrectionis. interitis

Expanded text:
cti propinquante Pascha die festo nostrae redemptionis, adjuncta fratrum caterva Dominum toto corde sequamur, quoque actionum itinere ingressus sit diligentissime contemplemur, ut vestigia ejus sequi mereamur. Qui enim dicit, se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare. Quidquid in nobis imperitiae nocentis inesse deprehenderimus, crebra verbi illius auditione tergamus, Vos qui transituri estis Jordanem, aedificatealtare Domino de lapidibus quos ferrum non tetigit, et offerte super illud holocauset hostias pacificas Deo vestro. Vers. Cumque intraveritis terram, quamquidquid vitii tentantis morbi, videlicet spiritualis, nos interius vastare senserimus, solitae pietatis illius munere postulemus emundari. Sed etsi ei unitos nos coelestis vitae dulcedine conspexerimus, ejus gratiam flagitemus: ut necessariae nos compunctionis et caeterarum virtutum spiritualium donis satiare dignetur, quatenus tempore sacrosanctae resurrectionis illius interius
Abbreviated transcription (Latin):
signa quȩ faciebat. suꝑ his qtii infirmatan¬
tur. Et rel.
ui signa & miracula dm̃ ac saluatoris¬
nr̃i. recte cum legunt uel audiunt ac¬
cipiunt: non tam in his quidforis stupeant
attendunt: quͥi qͥd horũ cremplo ipsi age¬
re. quid in luis misticum perpendere debe¬
ant inspiciunt.

Expanded text:
gna quae faciebat super his, qui infirmabantur, etc. Qui signa et miracula Domini ac Salvatoris recte, cum legunt vel audiunt, accipiunt, non tam in his quid foris stupeant attendunt, quam quid horum exemplo intus agere, quid in his mysticum perpendere debeant inspiciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
minti sunt: & quani inuilti tacent labus
sie cor hominis ad aures łi. Multi clauso
ore eraudinntur: & mnulti inmagnes cla¬
morib non graudiuntur. Affecti orare
debemus & dicere: multum peregrinata
ẽ amuina mea.
um hns qui oderunt pacem eram pa¬
cificus. Quid enim alud dicinus
istis liereticis: nisi cognoscite pacem. Ama¬
te pacem.: Iustos uos dicitis. Si iusti esse¬
tis: inter paleami grana genieretis. Nam
uera grana siuit: ido tolerant paleara. do¬
nec uentuletur area: quia uit̾ paleã clamant.
Heuine quod incolatus meus longinquris
factus ẽ: liabitaui cuni tabernaculis cedor:¬

Expanded text:
muti sunt? Et quam multi tacent labiissic cor hominis ad aures Dei. Multi clauso ore exaudiuntur, et multi in magnis clamoribus non exaudiuntur. Affectibus orare debemus, et dicere, «Multum peregrinata est anima mea: cum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Quid enim aliud dicimus istis haeriticis, nisi, Cognoscite pacem, amate pacem? Justos vos dicitis. Sed si justi essetis, inter paleam grana gemeretis. Nam vera grana sunt; ideo tolerant paleam, donec ventiletur area; quia inter paleam clamant, «Heu me, quod incolatus meus longinquus factus est! inhabitavi cum tabernaculis Cedar
Abbreviated transcription (Latin):
nhabicatu inquit cumpa¬
leis. S q omodo de palea multus fumus
exiit: sic cedar tenebre. In habitaui eiu
taber naculis cedar: multum peregrina¬
ta est anuna mea. Frumentorum uox ẽ.
int̾ paleas gementium. Hec lo quimurꝰ
illis qui oderunt pacem & diciunis: cum
his qui oderunt pacem eram pacificus.
Qui sunt qui oderunt pacem: Qui con¬
scindunt unitatem. Si eium pacem non
odissent: in uuitate mansissent.
 uidelicet ꝓpterea se separaueruut
ut iusti essent: ut non haberent mixtos in ui¬
stos. Aut nr̃a est ista uor: aut illorum. Eli¬
ge cuius sit. Catholica dicit. Nonẽ dunit¬
t̾enda uintas: non ẽ p̃cidenda eccłia dĩ.
udicabit ds̃ de malis & bonis postea: si nẽ
mali a boiis separari non possunt. ferendi
sunt ad tempus mali. In area nobiscum
esse possunt: in horreo non possunt. Et
forte hodie qui uiali apparent: eras boni
erunt. Et qui de bonitate hodie suꝑbiunt:
cras mali inueniuntur.

Expanded text:
nhabitavi, inquit, cum paleis. Sed quomodo de palea multus fumus exit, sic de Cedar tenebrae. «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar: multum peregrinata est anima mea.» Frumentorum vox est, inter paleas gementium. Haec loquimur illis qui oderunt pacem; et dicimus, «Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Qui sunt qui oderunt pacem? Qui conscindunt unitatem. Si enim pacem non odissent, in unitate mansissent. Sed videlicet propterea se separaverunt, ut justi essent, ut non haberent mixtos injustos. Aut nostra est ista vox, aut illorum; elige cujus sit. Catholica dicit: Non est dimittenda unitas, non est praecidenda Ecclesia Dei. Judicabit Deus de malis et bonis postea. Si nunc mali a bonis separari non possunt, ferendi sunt ad tempus: mali in area nobiscum esse possunt, in horreo non possunt. Et forte hodie qui mali apparent, cras boni erunt; et qui de bonitate hodie superbiunt, cras mali invenientur.
Abbreviated transcription (Latin):
derunt uobis in egypto: & dici ut educam
uos. de afflctione egẏpti. interram chananei
ad terram fluendem lacte & melle: & audient
uocem tuam. Ingredierisq tu & seniores istł
ad regem egypti: & dices ad eum. Dũs ds liebre¬
orum uocauit nos. Ibimus mam trium dic¬
rum ꝑsolitudinem: ut immuoleurtis dño deo
nr̃o. Sed egoscio. quod non dimittec uos rer
egypti ut eatis: nisi ꝑ manum ualidam.¬

Expanded text:
i ut educam vos de adflictione Aegypti in terram Chananei ad terram fluentem lacte et melle et audient vocem tuam ingredierisque tu et seniores Israhel ad regem Aegypti et dices ad eum Dominus Deus Hebraeorum vocavit nos ibimus viam trium dierum per solitudinem ut immolemus Domino Deo nostro sed ego scio quod non dimittet vos rex Aegypti ut eatis nisi per manum validam
Abbreviated transcription (Latin):
ius exhibeat audiamus. Amen dico
nobis: quod p̃cinget se & faciet illos discomi¬
bere: & transiens ministrabit illis. Precin¬
get se: id ẽ ad retributionem preparat. Ba
ciet illos discumbere: id est inet̾na quiete
foueri. Discumbere quippe nr̃ui: in reg

Expanded text:
us exhibeat audiamus: Amen dico vobis quod praecinget se, et faciet eos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est ad retributionem praeparabit; et faciet illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in reg
Abbreviated transcription (Latin):
ninagua autẽ domo. non solum sunt uasa au¬
rea & argentea: sed & lignea & fictilia. Et quę¬
dain quideni in bonorem: quedam autem
incontumeliam. Siquis ergo emnundauerit
Iuuenilia autẽ desideria fuge. Sectare uero
iustitiam. fidemi. caritatẽ. paceui: cum lnsqͥ
inuocant dnm̃. de corde purd. Stultas autẽ

Expanded text:
non solum sunt vasa aurea et argentea sed et lignea et fictilia et quaedam quidem in honorem quaedam autem in contumeliam si quis ergo emundaverit siuvenilia autem desideria fuge sectare vero iustitiam fidem caritatem pacem cum his qui invocant Dominum de co
Abbreviated transcription (Latin):
uemad modum autem iamines. &
mambres restiterunt moysi: ita &
hi resistunt ueritati. Homines corrupti
mente. reprobi cirta fidem. s ultra non
proficient. Insipientia enini eoꝵ manife¬
sta erit omnib: sicut & illorum fuit. Tu¬

Expanded text:
uemadmodum autem Jamnes & Mambres restiterunt Moysi; ita & hi resistunt veritati, homines corrupti mente, reprobi circa fidem; sed ultra non proficient: insipientia enim eorum manifesta erit omnibus, sicut & illorum fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
agne deus potentis. qui exaquus orcum genus partim̃¬
remittis gargiti partun leuas iliaera. U mersa lum¬
plus imprinens. subuecta celis irrogans. ut stir¬
pe una ꝓdita diu̾sa rapiant loca. Largire cuue¬
tis seruulis. quos mundat unda sanguinis. nes¬
cire lapsus criminum. nec ferre mortis tediun:
It culpa nullum depͥmat. nullum leuet iactan¬
tia. elisa mens ne concidat. elaca mens ne corruat.
inaiestatem tuã supplicit̾ dep̃camt: ut
y. pulsis de cordib nr̃is peccatoꝵ teuebris. ad
ueram lucem quȩ xp̃c est nos facias euenire.¬

Expanded text:
agne Deus potentie, Qui ex aquis ortum genus, Partimremittis gurgiti, Partim lebas in aere. Dimersa limfis imprimens, Subvecta celis inrogans, Ut stirpe una prodita Diversa rapiant loca. Largire cunctis servulis, Quos mundat unda sanguinis, Nescire lapsum criminum Nec ferre mortis tedium. Ut culpa nullum deprimat, Nullum lebet iactantia, Elisa mens ne concidat, Elata mens ne corruat. Majestatem tuam suppliciter deprecamur, ut, expulsis de cordibus nostris peccatorum tenebris, ad veram lucem, quae Christus est, nos facias pervenire.
Abbreviated transcription (Latin):
uiten tatis unitas. oiben potentet qui reguocaid̾e ł¬
lendum cantica. que excutrutes ꝓfosinus. Nam lec¬
culo coi surgnitus noctis qrarto tempore ut
flagitemius itulnerum. a te medelã omnium.
Quo fraude quicquid demorũ. ninoctib deli¬
quiuns. absterggistus celieus cuc̨ potestas gl
Nc crpꝰ adsit sordidumi. nec tors instet cordis

Expanded text:
initatis unitas, Orbem potenter qui regis, laudum cantica, Quae excubantes psallimus. Nam lectulo consurgimus, Noctis quieto tempore, Ut flagitemus vulnerum A te medelam omnium. Quo fraude quicquid daemonum In noctibus deliquimus, Abstergat illud coelitus Tuae potestas gloriae. Ne corpus adsit
Abbreviated transcription (Latin):
diuimus. dñs & redemptor nr̃ uumi¬
uente suȩ passiouis articulo. discipulis & głam
ascensionis. qua ipse post mortem & resur¬
rectionem erat clarificandus. & aduentum
sp̃c sc̃i. quo illi erant illustrand patefecit:
quatimis instante hora passionis eiusdem
niimis proilus morte dolerent. quẽ post
mortem ad cęlos subleuandum non dubita¬
rent. miinus de sua desolatione trepidarent.
dos esse sperarent.
Deus canticum nouum cantabo ti bi alle¬
liia in psalteri o decem cordarum psallam tiꝰ¬
bi aleluia alle suia. Quidas salutem re¬
gibus qui redennsti daind sernum tuum de gla

Expanded text:
divimus, Dominus ac Redemptor noster, imminente suae passionis articulo, discipulis et gloriam ascensionis, qua ipse post mortem et resurrectionem erat clarificandus, et adventum Spiritus sancti, quo illi erant illustrandi, patefecit, quatenus instante hora passionis ejusdem, minus pro illius morte dolerent, quem post mortem ad coelos sublevandum non dubitarent; minus de sua desolatione trepidarent, dos esse sperarent.Deus, canticum novum cantabo tibi, alleluia, in psalterio decem chordarum psallam tibi, allel., allel. Vers. Qui dat salutem regibus, qui redemit David servum suum de gla
Abbreviated transcription (Latin):
mant nomen bonumꝰ: quod inuocatum est
suꝑ uos: Si tamen legem ꝑficitis regalem.
scađni scripturas. diliges proruntm cuum sic̃
te ipsum: benefacitis. Si autem ꝑsonas acci¬
pitis. peccatum oꝑamini: redarguti alege
quasi trausgessores.

Expanded text:
mant bonum nomen, quod inuocatum est super uos? si tamen legem perficitis regalem secundum scripturas: diliges proximum tuum sicut te ipsum, bene facitis. si autem personas accipitis, peccatum operamini, redarguti a lege quasi transgressores.
Abbreviated transcription (Latin):
do. diuites infidẽ. & heredes regni quod¬
repidinisit diligentib se : Uos autem er¬
honorastis pauperem. Non ne dintes
ꝑ potentiam oppͥmunt uos. & ipsi tra¬
hunt uos ad uidicia: N on ne ipfi blasphe

Expanded text:
do diuites in fide et heredes regni quoddens diligentibus se ? uos autem exhonorastis pauperem. nonne diuites per potentiam opprimunt nos, et ipsi trahunt uos ad iudicia? nonne. ipsi blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
lantem. Qui bene filius uiricus matris suȩ
fuisse ꝑhibetui: quia licet e multis colle¬
cta ꝑsonis. uua sit ꝑfecta & immaculata
nirgo mrat̾ eccłia. singul quiq tamen
fidelium. unuiersalis se eccłie filios rec

Expanded text:
lantem. Qui bene filius unicus matris suae fuisse perhibent, quia licet e multis collecta personis, una sit perfecta et immaculata virgo, mater Ecclesia, singuli quique tamen fideliu
Abbreviated transcription (Latin):
guum in aqmͣ. et amaritudinem suam
aquarum natura deposuit qmͣ infusa
subito gratia temꝑauit.
extussum est ferrum de securi. et sta¬
tun mnim̾sum est. Rogauit elyseum qͥ
amiserat fertum. Misit etiam elyseus
lignum in aqmͣ et ferrum natauit. U¬
tiq etiam hoc preter naturam fc̃m cog¬
nouimus. Grauior est enun ferri species:
qmͣ aquarum liquor.

Expanded text:
gnum in aquam, et amaritudinem suam aquarum natura deposuit , quam infusa subito gratia temperavitis prophetarum excussum est ferrum de securi, et statim mersum est. Rogavit Elisaeum, qui amiserat ferrum: misit etiam Elisaeus lignum in aquam, et ferrum natavit . Utique et hoc praeter naturam factum cognoscimus; gravior est enim ferri species, quam aquarum liquor.
Abbreviated transcription (Latin):
celerius foras fundit: quanto adhumanos
oculos ꝑ ostensum pallorem exit. Et ple¬
rumq sit: ut quod causa dĩ agi creditur:⁊
ꝓsolis humanis fauorib agatur. Quod
bene symon ille significat: qui intientus
in itinere. crucem dominicam in angariã
portat.

Expanded text:
celerius foras fundit, quanto ad humanos oculos per ostensum pallorem exit. Et plerumque fit, ut quod causa Dei agi creditur, pro solis humanis favoribus agatur. Quod bene Simon ille significat, qui inventus in itinere, crucem dominicam in angariam portat.
Abbreviated transcription (Latin):
uit namq idem aigulfus uenerabilis
uir. & deo omni modo placere gestiens.
Qui quantę scitatis fuerit. ciiusue uirtu¬
tis. fiuis probatit: in quo orniis laus se¬
Et canitui. Nauiq cum bons polieret
Iibi. & in monasterio lirmensi obbo¬
norum siudium oꝑumi. peceretur ali¬
quantisꝑ erempli gr̃a remorari: acontra¬
rus religionis diume insidias ꝑpessris: ad
Cuius etiam passio: penes nes habetur.¬

Expanded text:
Fuit namque idem Aigulfus venerabilis vir et Deo omnimodo placere gestiens: qui quantae sanctitatis fuerit cujusve virtutis, finis probavit, in quo omnis laus secure canitur. Namque cum bonis polleret operibus, et in monasterio Lirinensi ob bonorum studium operum peteretur aliquantisper exempli gratia remorari, a contrariis religioni divinae insidias perpessus, ad cujus etiam passio penes nos habetur
Abbreviated transcription (Latin):
ecordansqi quia isdem Incolũbe.¬
uenerabilis pat̾. oraculo diuino ammno¬
nitus prospiciensq futuros casus. predire¬
rit illud monasterium funditis euerten¬
dum: & quod ille spiritalib oculis. iste o¬
culis patratum carneis conspiciebat: mni¬
sit ad predictam prouinciam unum ex
conmmulitonib suis. nomine aigulfu
monachum. Sic namq sibi fuisse reuela¬
tum diinitus dicebat: ut predictus uir
illuc ꝑgens. corpus iam dicti transferret be¬
insplendore cliorusce lucis habere uideretur itidit
gerinam anitam capuani episcopi inspera ignea
ab angelis in celum deferri. Factum ẽ ut reuereutis

Expanded text:
recordansque quia isdem venerabilis Pater, oraculo divino admonitus praevidensque futuros casus, praedixerit illud monasterium funditus evertendum, et quod ille spiritualibus oculis, iste oculis patratum carneis conspiciebat, misit ad praedictam provinciam unum ex commilitonibus nomine Aigulfum monachum. Sic namque sibi fuisse revelatum divinitus dicebat, ut praedictus vir illuc pergens, corpus jam dicti transferret Bein splendore coruscae lucis habere videretur, vidit Germani animam Capuani episcopi in sphaera ignea ab angelis in coelum deferri. Vers. Factumque es
Abbreviated transcription (Latin):
est situni ꝓpe menia urbis aurelianẽlis: ut
uonasterium ordii monastico congruers.
sibi liceret constituere iagro fioriacensi.
datis ꝓ eodem agro mminutua in cissitudine
predns. quȩ sibi aparentibi iure heredi¬
cario relicta possidebat. Nam isdem ager
Loriacensis scilicet: reggalis tunc fiscus
erat.

Expanded text:
est situm prope moenia urbis Aurelianae, ut est situm prope moenia urbis Aurelianae, ut monasterium ordini monastico congruens sibi liceret construere in agro Floriacensi, datis pro eodem agro in mutua vicissitudine praediis quae sibi a parentibus jure haereditario relicta possidebat. Namque idem ager Floriacensis scilicet regalis tunc fiscus erat.
Abbreviated transcription (Latin):
nes enim dominicas ab ouilib ex¬
dusas: diuersa cede lacerans. o uilia
ani euertebat: ita ut inheremi uastitatẽ.
loca prius desiderabilia conuersa uuiderent᷑.
ude int̾ cetera facinora sua. monasterium
erimu patris benedicti depopulans: reb
omuib in habitabile reddidit. Quod quo¬
modo acciderit: Tgenti beati gregorii scđm
dialogorum librum clai umi est. Qui om̃i
inus scissimi uiri oꝑa claro stilo prosecu¬
omuib. idem monasterrum euersi
ac itaq patrata euersione. & multis
effiuentib annorum curriculis. idẽ
locus adlieremum redactus. cepit esse fe¬
rarum qui prius fuerat habitatio hiomi¬
num: usquequo regni francorũ gub̾na¬
cula ad eptus est elodoner ĩ filins dagobti.
Quiq ut erat uir nobuisamu. rerum
amnnnstratione publicarum miro cal¬
lebat ingenio. Idem etiam rex cum egre¬
gus poleret morib. petitionib q instis
& seruitio cłi aptis assensum preberet.
int̾pellatus est a bone memorie uiro leo¬
debodo. patre monasterii ici anam quod

Expanded text:
es enim Dominicas ab ovilibus exclusas diversa caede lacerans ovilia Domini evertebat, ita ut in eremi vastitatem loca prius desiderabilia conversa viderentur. Unde inter caetera facinora sua monasterium eximii Patris Benedicti depopulans, rebus omnibus inhabitabile reddidit. Quod quomodo contigerit, legenti B. Gregorii secundum Dialogorum librum clarum est: qui omnia hujus sanctissimi viri opera claro stylo persecuomnibus idem monasterium eversum Hac itaque patrata eversione et multis effluentibus annorum curriculis, idem locus ad eremum redactus coepit esse ferarum, qui prius fuerat habitatio hominum, usquequo regni Francorum gubernacula adeptus est Chlodoveus filius Dagoberti, qui ut erat vir nobilissimus rerum administratione publicarum miro callebat ingenio. Idem etiam rex cum egregiis polleret moribus petitionibusque justis et servitio Dei aptis assensum praeberet, interpellatus est a bonae memoriae viro Leodebodo Patre monasterii S. Aniani, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uibis auilitis rer: libentissime eius precib
annuit: & desiderium illius quod di di¬
litione crcuerat. compleri iudicauit. Igitur
abutrus q partib mutue cominutationes
facte siuit: meniorato abbate daute. quod
co. agellum quendam floriacum cognonima¬
tum. cum appendicus suis: haud longe alit¬
tore ligeris. Quod testamentum mutue in¬
cisficutinis: usq hodic mardniuis publicis.
nr̃i resernatur monasterii. Dñe ñ aspicus
peccata mea s fidem huiꝰlioninis qui rogat resuscitari
filtum suum & redde in hoc corpusculo anniam quã
ciuisti & completa oratione reuixit & sanum reddicit
patri suo. Et regrehiente aninra cor pusculum ome
contremuit s subocubis onnium qui aderant uans

Expanded text:
uibus auditis rex libentissime ejus precibus annuit, et desiderium illius quod diu dilatione creverat compleri judicavit. Igitur ab utrisque partibus mutuae commutationes factae sunt, memorato abbate dante quod aeo agellum quemdam Floriacum cognominatum cum appendiciis suis haud longe a littore Ligeris. Quod testamentum mutuae vicissitudinis usque hodie in archivis publicis nostri reservatur monasterii. Praedictus peccata mea, sed fidem hujus hominis, qui rogat resuscitari filium suum; et redde in hoc corpusculo animam quam tulisti. Et completa Oratione revixit, et sanum reddidit patri suo. Vers. Et regrediente anima ita corpusculum omne contremuit, et sub oculis omnium qui aderant vivus
Abbreviated transcription (Latin):
um diu
gens longobardorum an¬
fidelitatis sue tenebris ñ¬
carere uoluisset. & uigũ
dĩi ferre de crectans eos
qui ferebant impugnare
decreuisser: italiam ne
eam dominto subiugandi. Cuius incolas oc¬
culto ds̃ iudicio: eius muctoni tradidit fe¬
feriendos. Quȩ gens longe lateq sue cedis
extendens crudelitatem. beneuentanani
aggressa ẽ expugnare prouuiciam. Cuius
urbes terrȩ coequans. monasteria ullasqi
depopulans: non minimas xp̃ianoꝵ strages

Expanded text:
um diu gens Langobardorum infidelitatis suae tenebris carere noluisset, et jugum Domini ferre detrectans eos qui ferebant impugnare decrevisset, Italiam veneam dominio subjugandi, cujus incolas occultum Dei judicium ejus mucroni tradidit feriendos. Quae gens longe lateque suae caedis extendens crudelitatem, Beneventanam aggressa est expugnare provinciam, cujus urbes terrae coaequans, monasteria villasque depopulans, non minimas Christianorum strages
Abbreviated transcription (Latin):
ad sedes: iam dictus ante inummolus gregi.¬
sibi comimissi custodias optine seruans.
& lectiom assidue studium dans: int̾cetera
tistitis: quomodo sẽs ac dõ dilectus benedie¬
tus. agonis sui cursum. in beueuentana ꝓ¬

Expanded text:
ad sedes, jamdictus Mummolus gregiad sedes, jamdictus Mummolus gregis commissi custodias optime servans et lectioni assidue studium dans, inter caetera tistitis, quomodo sanctus ac Deo dilectus Benedictus agonis sui cursum in Beneventana p
Abbreviated transcription (Latin):
Inito consilio ueuenun uino miscuere quo accepto sig¬
nauuit sie q confractum ẽ ac si prosigno lapidem dediss.
negotio pacto. nequaquam oblitus sui
destinationem desiderii: in supra dicto agello.
cepit edificare ntiles habitationes monachis.
Quod opris sagaci insistens inadustria airifico
consummauit effectu. Edificansq ibi basil¬
cam inhonore sc̃i petri. Itemq aliam niho¬
nore scẽ maris: dño dedicari uolutt. Mor
etiam ut p̃parata habitatio non manis eẽt.
atq s̃ine habitatorib. collebit ibi deu
quam plures ad dño sermendum sub uor¬
na regule inuere preparatos. patrem qi
& abbatem his prefecit. nomine nunimolũ.
Qui quamdiu reb humanis int̾fuit: ut ido¬
neus pastor. greg sibi commisso sollicite cu¬
miscitere quo oblato signauit sic qi consractum est
ac si prosigno lapioem dedisset. Intellexit protinus
uit dĩ quia potum mortis habuerat quod poitare¬
anuis. supradictus leodebodus corpore
emptus. sicut credimus celicas recessisset

Expanded text:
inito consilio venenum vino miscuere; quo accepto signavit, sicque confractum est, ac si pro signo lapidem dedisset. negotio peracto nequaquam oblitus suae destinationem desiderii, in supradicto agello coepit aedificare habitationes utiles monachis. Quod opus sagaci insistens industria, mirifico consummavit effectu: aedificansque ibi basilicam in honore S. Petri, itemque aliam in honore S. Mariae Domino dedicari voluit. Mox etiam tunc praeparata habitatio ut ne inanis esset atque sine habitatoribus, collegit ibidem quamplures ad Domino serviendum sub norma regulae vivere paratos, Patremque et Abbatem his praefecit nomine Mummolum, qui quandiu, rebus humanis interfuit, ut idoneus pastor gregis sibi commissi sollicite cumiscuere; quo accepto signavit, sicque confractum est, ac si pro signo lapidem dedisset. Vers. Intellexit protinus vir Dei, quia potum mortis habuerat, quod non potannis supradictus Leodebodus corpore exemptus sicut credimus coelicas recessisset
Abbreviated transcription (Latin):
nus quisq inqua uocatione uoca łc .iͦ.¬
tus est: in ea ꝑmianeat. Seruus uocatus
es. nousit tͥ cure: sed & si potes liber fieri. ma¬
gisutere. Qui enim indũo uocatus ẽ. sertius:
lb̾tus ẽ dñi. Simaiter qui liber uocatus est:
seruus ẽ xꝑi. Precio empti estis: uolite fieri
serui hominum. Unusquisq iuquo uoca¬
tus est frat̃: in hoc ꝑuianeat apud dñi: De
uirginib autẽ preceptum dñi ñ habeo. consi

Expanded text:
nusquisque in qua vocatione vocatus est, in ea permaneat. Servus vocatus es? non sit tibi curae: sed si potes fieri liber, magis utere. Qui enim in Domino vocatus est servus, libertus est Domini: similiter qui liber vocatus est, servus est Christi. Pretio empti estis, nolite fieri servi hominum. Unusquisque in quo vocatus est, fratres, in hoc permaneat apud Deum. De virginibus autem praeceptum Domini non hab
Abbreviated transcription (Latin):
uod si infidelis discedit: discedat. .iii.¬
Non ẽ enim seruituti subiectus: frat̃
arit soror in euismodi. In pace aut̃ uocant
uocauit nos ds̃. Unde enim scis mulier: si
inrum saluum facies: Aut unde scis uir
si mulierem saluam facies. Nisi unicuiq sic̃
diuisit dñs & linumquemq sicut uocauit
dñs. ita ambulet: & sicut in omnib eccłus
doceo: Circuincisus aliquis uocatiis est.
non adducat p̃puicium. In prepucio aliquis
uocatus est: non circuicidatur. Circumcisio
nichil ẽ. & p̃pucitim nichil ẽ: sed obseruatio

Expanded text:
uod si infidelis discedit, discedat. non est enim seruituti subiectus frater aut soror in eiusmodi, in pace autem uocauit nos deus. unde enim scis, mulier, si uirum saluum facies? aut unde scis, uir, si mulierem saluam facies? nisi unicuique sicut diuisit dominus, unumquemque sicut uocauit deus, ita ambulet: sicut in omnibus ecclesiis doceo. circumcisus aliquis uocatus est? non adducat praeputium. in praeputio aliquis uocatus est? non circumcidatur. circumcisio nihil est, et praeputium nihil est, sed obseruatio
Abbreviated transcription (Latin):
umq comedissent: dixerunt ad abra¬
ham. Ubi est sarra uxor tua: Ille
respondit. Ecce intabernaculo est.
Cui dixit. Reuertans ueniam ad te ten¬
pore isto uita comite: & habebit filium
sarra uror tua. Quo audito sarra: risit
post ostium tabernaculi. Frant autem
ambo senes. ꝓuecteq etatis: & desierant
sarre ficri muliebria. quę risit occulte
irit autem dũs ad abraliam. Quare
risit sarta dicens. num uere paritu¬
ra sũ anꝰ: Nunquid deo est quiequam
difficile: Iuxta condictum reuertar
adte. hoc eodem tempore uita comite:
& habebit sarra filium. Negauit q¬
sarra dicens. non risi terrore ꝑterrita.
Dũs autem. Non est inquit ita. sed risisti.
Cum ergo surrexissent inde uiri. direre¬
runt oculos contra sodoniam: & abraliã
simul gradiebatur deducens eos.
irit q dñs. Non celare potero abra¬
ham quȩ gesturus sum. cum futu

Expanded text:
umque comedissent dixerunt ad eum ubi est Sarra uxor tua ille respondit ecce in tabernaculo est cui dixit revertens veniam ad te tempore isto vita comite et habebit filium Sarra uxor tua quo audito Sarra risit post ostium tabernaculi erant autem ambo senes provectaeque aetatis et desierant Sarrae fieri muliebria quae risit occulte Dixit autem Dominus ad Abraham: Quare risit Sara uxor tua, dicens: Num vere paritura sum anus? Nunquid Deo quidquam est difficile? juxta condictum revertar ad te hoc eodem tempore, vita comite, et habebit Sara filium. Negavit Sara, dicens: Non risi: timore perterrita. Dominus autem: Non est, inquit, ita: sed risisti. Cum ergo surrexissent inde viri, direxerunt oculos suos contra Sodomam: et Abraham simul gradiebatur, deducens eos. Dixitque Dominus: Num celare potero Abraham, quae gesturus sum: cum futu
Abbreviated transcription (Latin):
pparuit autem ei dñs. in conualle mam¬
Ut sedenti in ostio tabernaculi sui.
inpso feruore diei. Cumq eleuasset oeu¬
los. apparuerunt ei tres uiri: stantes pro
in occursum eorum. de ostio tabernaculi
& adorauit interra & dirit. Dñe si inue¬
in gr̃am in oculistius. ne transeas seruũ

Expanded text:
pparuit autem ei Dominus in convalle Mamre sedenti in ostio tabernaculi sui, in ipso fervore diei. Cumque elevasset oculos, apparuerunt ei tres viri stantes proptin occursum eorum de ostio tabernaculi, et adoravit in terram: Et dixit: Domine, si inveni gratiam in oculis tuis, ne transeas servum
Abbreviated transcription (Latin):
cor ur̃m. postea transsibitis. iecireo enun
dediastis ad seruum ur̃m. Qui dixert̃.
fac ut loquitus es.
estinauit abraham intabernacuilum
ad sarram: dixitq ei. Accelera tria
sata simile cominisce: & fac subcinerici¬
os panes. Ipse uero ad armentum eucurrit.
& tulit inde uitulum teuerrimum & op¬
timum: dedit q puero. Qui festinauit.
& corit illum. Tulit quoq butrrum &
coraui eis: ipse uero stabat uirta eos sub
arbore.

Expanded text:
transibitis; idcirco enim declinastis ad servum vestrum. Qui dixerunt: Fac ut locutus es. Festinavit Abraham in tabernaculum ad Saram, dixitque ei: Accelera tria sata similae commiscens, et fac subcinericios panes. Ipse vero ad armentum cucurrit, et tulit inde vitulum tenerrimum et optimum, deditque puero, qui festinavit, et coxit illum. Tulit quoque butyrum et coram eis, ipse uero stabat iuxta eos sub arbore.
Abbreviated transcription (Latin):
tait ds̃ ad abraliam. Sarra uror tua pari
et tibi filium: uocabisq nomen eiꝰ ysaac.
Et constituam pactum meñ illi infedus
sempit̾num: & senum eius post eum. suꝑ
ysmahiel quoq exandite. Ecce benedi¬
cam ei. & augebo. & multiplicabo eũ ualde.
Duodecimi duces generabit: & faciam illũ
ingentem magnam. sctum uͦ meum sta¬
tuam ad ysaac. quem pa riet tibi sarra.
tempore isto. in anno altero. Cumqi fun¬
tus esset sermo loquentis cuiui eo: ascendit
cłs ab abraham.
ulit autẽ abralam ysinahelem filiumt
suum. & om̃s uernaculos domus suę.
umuersosq quos emerat. cuuctos mares
ex onnibi uiris domus suȩ : & circumci¬
dit carnem preputu eoꝵ statim in ipsa
die: sicut preceperat ei dñs. Abraham
nouagirta nouem erat annorum. quan¬
do circiuncidit carnem p̃pucii sui: & ys¬

Expanded text:
et ait Deus ad Abraham Sarra uxor tua paret ait Deus ad Abraham Sarra uxor tua paret tibi filium, uocabisque nomem eius Isaac. Et constituam pactum meum illi in foedus sempiternum, et femini eius post eum. Super Ismael quoque exaudiui te, ecce benedicam ei, et multiplicabo eum ualde.duodecim duces generabit et faciam illum in gentem magnam pactum vero meum statuam ad Isaac quem pariet tibi Sarra tempore isto in anno altero cumque finitus esset sermo loquentis cum eo ascendit Deus ab Abraham tulit autem Abraham Ismahelem filium suum et omnes vernaculos domus suae universosque quos emerat cunctos mares ex omnibus viris domus suae et circumcidit carnem die, sicut praeceperat ei Deus. Abraham nonaginta et novem erat annorum quando circumcidit carnem praeputii sui. Et Is
Abbreviated transcription (Latin):
custodies pactum ineun: & sementuũ
post te ingnerationib suis. Hoc est pactũ
quod obseruabitis inter  & uos. &s nen
tuum postte. Circunciattur ex uobis om¬
ne masculmum. & circum cidetis caruem
preputii ur̃i: ut sit insigium federis inter
me &uos.
nfans octodierim circunicigetur in uob̾:
omne masculinum ingenerationibi urĩs.
tam uernaculus quam empticius circum¬
cidetur. & quicumq ñ fuerit de stirpe
ura. Eritq pactum meum in carne ura:
infedus eternum. Masculus cuius cirẽci sa
caro non fuerit preputu: delebitur amina
illa de ppło suo: quia pactum meum irri¬
tum fecit.
irit quoq ds̃ ad abrahaui. Sarrai ux¬
orem tuam non uocabis sarrai: sed sar¬
iam. Et benedicam ei: & ex ilia dabo tibi fi¬
lium. cui benedicturus sum. Eritq innati¬
ones: & reges populorum orientur ex eo.
Cecidit abraham. in facie. & risit: dicens in
corde suo. Putasne centenario nascetur fili¬
us:  sarra nonagenaria parut: Dix̃q
ad dm̃. Utiuam ysmaliel uitiat coram ce

Expanded text:
custodies pactum meum, et semen tuum post te in generationibus suis. Hoc est, quod obseruabitis inter me et uos, et semen tuum post te. Circumcidetur ex uobis omne masculinum, et circumcidetis carnem praeputii uestri: ut sit in signum foederis inter me et vos. Infans octo dierum circumcidetur in vobis. Omne masculinum in generationibus vestris, tam vernaculus quam emptitius circumcidetur, et quicumque non fuerit de stirpe vestra; eritque pactum meum in carne vestra in foedus aeternum. Masculus cujus praeputii caro non fuerit circumcisa, delebitur anima illa de populo suo quia pactum meum irritum fecit dixit quoque Deus ad Abraham Sarai uxorem tuam non vocabis Sarai sed Sarram et benedicam ei et ex illa dabo tibi filium cui benedicturus sum eritque in nationes et reges populorum orientur ex eo cecidit Abraham in faciem et risit dicens in corde suo putasne centenario nascetur filius et Sarra nonagenaria pariet dixitque ad Deum utinam Ismahel vivat coram te
Abbreviated transcription (Latin):
ta & ser ainorum erat: quando peperit ei
agar ẏsina helem. Postquam uͦ nonaginta
& nouem annorum esse ceperat: apparuit
eidñs dixit q ad eum. Ego d̾s ompt̃: am¬
bula coram me. & esto ꝑfectus. Ponam q fe¬
dus meum inter me & te. &e multiplicabo
ecidit abram pronus infaciem: dixitq
ei ds. Ego sum. & pactum meum te¬
cum: erisq pater multar um gentium.
nec ultra uocabitur nomen tuum abram.
sed appellaberis abraham: quia patrem
uultarum gentium constitui te. Faciãq te
crescere uehementissime: & pouam ingen¬
tib regesq ex te egredientur: ꝙ statuam

Expanded text:
ta et sex annorum erat, quando peperit ei Agar Ismahelem postquam vero nonaginta et novem annorum esse coeperat apparuit ei Dominus dixitque ad eum ego Deus omnipotens ambula coram me et esto perfectus ponamque foedus meum inter me et te et multiplicabo ecidit Abram pronus in faciem dixitque ei Deus ego sum et pactum meum tecum erisque pater multarum gentium nec ultra vocabitur nomen tuum Abram sed appellaberis Abraham quia patrem multarum gentium constitui te faciamque te crescere vehementissime et ponam in gentibus regesq
Abbreviated transcription (Latin):
mendicans ẽẽ describitur. Ipsa & enimn
ueritas dicit. Ego sum uia. Qui ergo et̃
nę claritatem lucis nescit: cecus est: S
si iam in redemptorem credidit: urta
uiam sedet. Si autem iam credidit. sed ut
eternam lucem recipiat rogare dissimulat.
atq a precib cessat: cecus quidem iurta
uiam sedet: sed mninime mendicat. Si uͣ

Expanded text:
m Veritas dicit: Ego sum via . Qui ergo aeternae lucis claritatem nescit, caecus est; sed si jam 1441 in Redemptorem credit, juxta viam sedet; si autem jam credit, sed ut aeternam lucem recipiat rogare dissimulat, atque a precibus cessat, caecus quidem juxta viam sedet, sed minime mendicat. Si vero
Abbreviated transcription (Latin):
dinem in xp̃i corpore: cum p̾ter naturam
que sepulta est. Uere ergo illius car¬
nis sacramentum est. Ipse clamat dominꝰ
nr iħs: hoc est corpus meũ. Ante bñdictio¬
nem u̾borum celestium alia species nomina¬
tur: post consecrationem corpus significat᷑.
Ipse dicit sangumem suum ante consecrati¬
onem aliud dicitur. post consecrationẽ san¬
gius xp̃i nuncupatur. Tu dicis amen: hoc

Expanded text:
dinem in Christi corpore, cum praeter naturam quae sepulta est: vere ergo carnis illius sacramentum est. 54. Ipse clamat Dominus Jesus: Hoc est corpus meum . Ante benedictionem verborum coelestium alia species nominatur, post consecrationem corpus significatur . Ipse dicit sanguinem 340 suum. Ante consecrationem aliud dicitur, post consecrationem sanguis nuncupatur. Et tu dicis: Amen, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Si tralutur ait aliquis: in uitus uenit. Si
intutus uenit uet credit. Si uon credit: sĩ
sed credendo: nec motu corpouis. secd
uoluntate cordis accedimus. Ido illa musi¬
erquȩ fimbriam tetigit: magis cetigit quam
turba quę presset. Ideo diric dñs. Quis ine
tetigit: Et mirantis discipuli: duerunt.
Turba te compruit. & dicis quis me tetigit:
Et ile repecunt. Tetigit me aliquis. Illa tan¬
an. tui da p̃unt. Quis c̃ tetigitꝰ uisi credidit :
Qnae & mulieri illi post resurtectionem dixit:
uolenti se mittere ad pedes eiuis. Noli me tan¬
gere: nuudum enini ascendi ad patrem meũ.
Quod uides. hoc solum me esse putas. Noli mie
cangere. Quid ẽ hoc: Si hoc solum me eise
pucas. quod tibi appareo. noli sic credere.
hoc est noli me tangere. Adrenti ignis.¬

Expanded text:
enit. Si invitus venit, nec credit; si non credit, nec sed credendo: nec motu corporis, sed voluntate cordis accedimus. Ideo illa mulier quae fimbriam tetigit, magis tetigit quam turba quae pressit. Ideo Dominus dixit, Quis me tetigit? . Et mirantes discipuli, dixerunt: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille repetivit: Tetigit me aliquis. Illa tangit, turba premit. Quid est tetigit, nisi credidit? Unde et mulieri illi post resurrectionem dixit volenti se mittere ad pedes ejus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Quod vides, hoc solum me esse putas; noli me tangere. Quid est? Hoc solum me esse putas quod tibi appareo, noli sic credere: hoc est, Noli me tangere; nondum eni
Abbreviated transcription (Latin):
suis. Nemo pocest uenire adme: nisi pacer
qui misit me crarerit eum. Et Rele.¬
agna gr̃e cominendatio. Nemo uenit
uisi tractus. Quem tralat & quemi
nontrahat: quare illum trahat. illum non
trahat. noli uelle nudicare. si nontus erra¬
re. Semel accipe. & intellige. Nonlum tra¬
heris: ora ut trabaris. Quid lnc dict̾nius
fres: Si trahimur ad. axp̃m: ergo inuiti credi¬
mus. Ergo molentia adhbetur: non tro¬
luntas ercitatur. Intrare quisquam eccłiam
potestuolens. accedere ad altare potest nolens.
accipere sacrauientum potest uolens: crede¬
autem non potest nisi uolens. S icorporcredit᷑.
crederetur: fieret in uolentibi⁊ Epe quies
Et quid sequitur. Ore autẽ confessio
fit ad salutem. De raclice cordis: surgit ista
confessio. Aliquando audis confitentem:
& uescis credentem. S nec debes uocare con¬
fitentem: quem uidicas non credentem.
Hoc ẽ autem confiteri: dicere qͦd habes in
corde. Si autem aliud in corde habes. au¬
inuitus facit: qui autem trahit᷑. tanqͣm

Expanded text:
est venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum. Magna gratiae commendatio! Nemo venit nisi tractus. Quem trahat et quem non trahat, quare illum trahat et illum non trahat, noli velle judicare, si non vis errare. Semel accipe, et intellige: nondum traheris? ora ut traharis. Quid hic dicimus, tres? Si trahimur ad Christum, ergo inviti credimus; ergo violentia adhibetur, non voluntas excitatur. Intrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest nolens: credee non potest nisi volens. Si corpore crederetur, fieret in nolentibus: sed non coEt quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis credentem. Sed nec debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, dicere quod habes in corde: si autem aliud in corde habes, alfacit invitus, qui autem trahitur, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
sub alia significatione dictum uirgam.
tis cum. Illa seductionis ẽ: hec ꝓbationis.
crumq ergo accipiendum ẽ a dño
a płis dictum: & ue nec uirgam fer¬
rent: & ut non nisi uirgam ferrent. Cũ
eniui scdm matħim diceret eis. nolite pos¬
sidere aurum. neq argentum & cetera:
continuo sub iecit. dignus ẽ oꝑarius cibo
stio. Uude satis ostenditur. cur eos possidẽ
ac ferre uoluerit: non quod necessaria
non sint. substent᷑ioni huius uite. sed qͥa
sic eos mictebat. ut eis hec deb̾ent ininistra¬
ri abillis. quib enugłmu credentib anirun¬
ciarent. Claret autem hȩc non ita prece¬
pisse dñm. canqhi euuangłiste uiuere ali¬
unde non debeant. quam eis prebenti¬
bus quib annunciarent enuangłium:
Alioquin contra hoc preceptum fecit apłs.
qui uictum demamium suarum labori¬
bus transigebat. ne cuiqm grauis esset
sed potestatem dedisse. inqua scirent sibi

Expanded text:
sub alia significatione dictam virgam, sub alia significatione dictam virgam, i diligitis eum . » Illa, seductionis est: haec, probationis. Utrumque ergo accipiendum est a Domino is dictum, ut nec virgam ferrent, et ut non nisi virgam ferrent. Cum enim secundum Matthaeum diceret eis, Nolite possidere aurum et argentum, etc., continuo subjecit, Dignus est operarius cibo suo . Unde satis ostendit, cur haec eos possidere ac ferre noluerit, non quod necessaria non sint sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi monstraret ab eis quibus evangelium credentibus annuntiarent. Claret autem haec ita non praecepisse Dominum, tanquam evangelistae vivere aliunde non debeant, quam eis praebentibus quibus annuntiant evangelium. Alioquin contra haec praeceptum fecit Apostolus, qui victum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam gravis esset , sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ommia demonia: & ut langnores cura¬
rent. Et misit illos predicare regnum dĩ: &
sanare u firmos. Et Rel̾e.
Uncessa primum potestate signorum
misit predicare regnumdi: ut promis¬
sorum magnitudini. accestaretur etiam mag¬
intudo factorum: fidera q uerbis daret uir¬
tus ostensa: & noua facerent. qui noua pre¬
dicarent. Unde nẽ quoq cum fidelium nu¬
merositas excreuit. intra scam eccłiam mul¬
tifunt qui uitam uirtutum tenent. &
signa uirtutum non habent: quia frustra
miraculum foris ostendit᷑. si de est quod
intus oꝑecur. Nan uirta magistri gentiũ
uocem: lingue insigirum sunt non fide¬
lib sed infidelibus.
t ait ad illos. Niclul tuleritis nuia.
neq peram. neq panem. neq pecu¬
nam: neq duas timicas habeatis. Solet
queri quomodo matħs & lucas commenio¬
rant dixisse dnm discipulis. ut nec uirgã
ferrent: cum dicat mareꝰ. & precepit eis
nequid tollerent inuia. nisi uirgam tan¬
tum. Quod ita soluitur: ut intelliganitis

Expanded text:
monia, et ut languores curarent, et misit illos praedicare regnum Dei, et sanare infirmos, etc. Concessa primum potestate signorum, misit praedicare regnum Dei, ut promissorum magnitudini attestaretur etiam magnitudo factorum, fidemque vel bis daret virtus ostensa, et nova facerent quia nova praedicarent. Unde nunc quoque cum fidelium numerositas excrevit, intra sanctam Ecclesiam multi sunt, qui vitam virtutum tenent, et signa virtutum non habent, quia frustra miraculum foris ostenditur, si deest quod intus operetur. Nam, juxta Magistri gentium vocem, linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . Et aineque peram, neque panem, neque pecuniam, neque duas tunicas habeatis. » Solet quaeri quomodo Matthaeus et Lucas commemoraverint dixisse Dominum discipulis ut nec virgam ferrent, cum dicat Marcus: « Et praecepit eis ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum ? » Quod ita solvitur, ut intelligamus
Abbreviated transcription (Latin):
inhodierna lectione. Dic unt ergo paga¬
ni: bene inumus. Si ꝑ ostiũ ñ incrant᷑
quid prodest eis unde głantur: Adhoc
enim debet unicuiq p̃rodesse benc iuue¬
re: ut detur illi semꝑ uiuere. Nam ciu
non datur semꝑ uiuere: quid prodest
bene unuere: Quia nec uene uiuere
dicendi sunt: qui finer heue uinen¬
di uel cecitate uescunt. uel inflatione
contempnunt. Non ẽ autẽ cinquã
spes uera. & certa semꝑ iuuendi. nisi

Expanded text:
in hodierna lectione. Dicant ergo Pagain hodierna lectione. Dicant ergo Pagani: Bene vivimus. Si per ostium non intrant, quid prodest eis unde gloriantur? Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper vivere: nam cui non datur semper vivere, quid prodest bene vivere? Quia nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper vivendi, nisi