comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃qͥa ñ s̃: ñ addidit quia & similitudines
gͦ ẽ face idolum: aliud similitudinem.
Et siquidẽ dñs nos adea que dicenda
sunt illuminare dignet᷑: ego sic arbit᷑r¬
accipiendum: qͦd uerbi causa siquis
inquolibet metallo auri. uel argenti.
uel ligni uel lapidis faciat speciẽ qua¬
drupedis alicuius uel serpentis uel
auis. & statuat illamꝰ ad orandam : ñ
idolum sed similitudinẽ fecit. Uel etiã
si picturam adhoc ipsum statuat: nicħ¬
ominꝰ similitudinẽ fecisse dicendus est.
tẽ. qͥa idolum nichil est. fac̃ qͦd ñ est.
Qͥd ẽ autẽ qͦd ñ ẽ species ꝗͣ ñ uidit ocł s.
s: ipse sibi animꝰ fingit: uerbi gr̃a: ut
siquis humanis menbris caput canis
aut arietis formet: uel rursũ in uno
hominis habitu duas facies fingat:
aut humano pectori postremas par¬
tes equi aut piscis adiungat: hec &
is similia qͥ facit: ñ similitudinẽ sed
idolũ facit. Eacit enim qͦd ñ ẽ. nẽ ht̃
aliqͥd simile sui: & iccirco hec sciens

Expanded text:
udinem ergo est facere idolum, aliud similitudinem. Et siquidem Dominus nos ad ea quae dicenda sunt, illuminare dignetur, ego sic arbitraccipiendum quod, verbi causa, si quis in quolibet metallo auri, vel argenti, vel ligni, vel lapidis, faciet speciem quadrupedis alicujus, vel serpentis, vel avis, et statuam illam adorandam, non idolum, sed similitudinem fecit: vel etiam si picturam ad hoc ipsum statuat, nihilominus similitudinem fecisse dicendus est. tem quia idolum nihil est, facit quod non est. Quid est autem quod non est? Species quam non vidit oculus, sed ipse sibi animus pingit. Verbi gratia, ut si quis humanis membris caput canis aut arietis formet, vel rursum in uno hominis habitu duas facies fingat, aut humano pectori postremas partes equi et piscis adjungat. Haec et his similia qui facit, non similitudinem, sed idolum facit. Facit enim quod non est, nec habet aliquid simile sui; et idcirco haec sciens
Abbreviated transcription (Latin):
hanc qͣm diximꝰ ꝓ geniẽ. quomͦ ds̃ pec¬
cata patrũ reddat in filios. in t̾ciã &. iiͭiͬi.
ꝓgeniẽ: & in ipsos ñ reddat patres. Nich¬
enim de patrib dixit ds̃. Diab olꝰ gͦ qr pec¬
candi iam modũ excessit: sicut ꝓpħa dic̃.
quẽ admodũ uestimentum in sanguine
concretũ. ñ erit mundũ: ita & ipse non
erit mundus in hoc scło: neq corripit᷑ ꝓ
peccato neq flagellat᷑. Omnia nanq ei
seruata ĩ in futurũ. Unde & ipse sciens
sibi illud statutum tempꝰ esse penarũ:
dicebat ad saluatorẽ. Quid uenisti ante
tempꝰ torquere nos: Dum gͦ stat hic
mundus. peccata sua ñ recipit diabolꝰ
qui ẽ. peccantiũ pat̾. Reddunt᷑ autẽ in
filios: id est in eos qͦs genuit ꝑ peccatũ.
Et enim homines in carne posici corri¬
piunt᷑ a dño: uerberant᷑. flagellant᷑
Non uult enun dñs mortẽ peccatoris:
s ut reuertat᷑ & uiuat. Et ꝓpterea
benignꝰ ⁊ misericors dñs reddit peccã¬

Expanded text:
hanc quam diximus progeniem, quomodo Deus peccata patrum reddat in filios in tertiam et quartam progeniem, et in ipsos non reddat patres. Nihenim de patribus dixit. Diabolus ergo quia peccandi jam modum excessit, sicut propheta dicit, quemadmodum vestimentum in sanguine concretum, non erit mundum, ita et ipse non erit mundus in hoc saeculo, neque corripitur pro peccato, neque flagellatur. Omnia namque ei servata sunt in futurum. Unde et ipse sciens sibi illud statutum tempus esse poenarum, dicebat ad Salvatorem: Quid venisti ante tempus torquere nos ? Dum ergo stat hic mundus, peccata sua non recipit diabolus, qui est peccantium pater. Redduntur autem in filios, id est in eos quos genuit per peccatum. Etenim homines in carne positi corripiuntur a Domino, verberantur, flagellantur. Non enim vult Dominus mortem peccatoris, sed ut revertatur et vivat. Et propterea benignus et misericors Dominus reddit pecca
Abbreviated transcription (Latin):
simul abuirat & abicit. Et ñ solũ idolũ
fieri uetat: sed & similitudinẽ omniũ
que interra s̃. & in aquis & incelo.
Addit autẽ & dic̃. N on adorabis ea.
neq coles ea. Aliud est colere: aliud
adorare. Potest quis int̾dum. & in¬
uitꝰ adorare: sicut cum ñ nulł regib¬
scĩ qͥdã adulantes. cum eosin huimi stu¬
dia deditos uiderint adorare se si¬
mulant idola: cum incorde ipsorũ
certum sit quia nichil est idolũ. C.o¬
lere uͦ ẽ: toto his affectu & studio
mancipari. U trumq gͦ resecat sermo
diuinꝰ: ut neq affectu colas. neq sp̃e

Expanded text:
abjicit, et non solum idolum fieri vetat, sed et similitudinem omnium quae in terra sunt, et in aquis, et in coelo; addit autem et dicit: Non adorabis ea, neque coles . Aliud est colere, aliud adorare. Potest quis interdum et invitus adorare, sicut nonnulli regibus adulantes, cum eos in hujusmodi studia deditos viderint, adorare se simulant idola, cum in corde ipsorum certum sit quia nihil sit idolum. Colere vero est toto hic affectu et studio mancipari. Utrumque ergo resecat sermo divinus, ut neque affectu colas, neque specie
Abbreviated transcription (Latin):
tat gͦ te pꝰpeccatũ. & cõmonet te:
& inflagello & uirga te uisitat ꝓ
peccato qͦs tͥ diabolus pat̾ subgessit:
ut reddat illud tͥ in sinu idẽ dum in cor¬
pore degis: & sic complet᷑ reddi peccata
patrũ in sinus filiorum interciã & qͣrtam
ꝓ geniem. Deus enimzelans est: & aĩa
quã sibi despondit infide. ñ uult illam
ꝑ manere in contaminatione peccati: s
uult eam cito purgari. uult eã uelocit̾
abicere omnes in mundicias suaᷤ. si forte
subreptum est. Si uͦ ꝑ manet in pecca¬
ꝑ ꝓphetam: tunc seruant᷑ etiã ipsi
ad illam sapientie sententiã que dic̃:
Qm̃qͥdem uocabam & ñ aucdiebatis. s
irridebatis sermones meos: ita & ego ur̃a¬

Expanded text:
 peccatum et commonet te: et in flagello et in virga te visitat pro peccato, quod tibi diabolus pater subjecit, ut reddat illud tibi in signum, id est, dum in corpore degis: et sic completur, reddi peccata patrum in sinus filiorum in tertiam et quartam progeniem. Dominus enim zelans est et animam quam sibi despondit in fide, non vult illam permanere in contaminatione peccati, sed vult eam cito purgari, et velociter abjicere omnes immunditias suas, sicuti forte surreptum est. Si vero permanet in peccaper prophetam, tunc servantur etiam ipsi ad illam Sapientiae sententiam quae dicit: Quoniam quidem vocabam et non audiebatis, sed irridebatis sermones meos, itaque
Abbreviated transcription (Latin):
peccando ꝓ feceris. discedit ate telus
adierłm dr̃. Propterea discedit ⁊elus ms̃
et pietatẽ boni dei: q̃n uult misereri ĩdi¬
gnari se dicit & irasci. Sicut ꝑ ieremiam
dic̃: dolore & flagello castigabis. ierłm.
uti ne abscedat anima mea abste. Hec si¬

Expanded text:
contemnis, discedit a te zelus d: Propterea discedit zelus meus et pietatem Dei; quando vult misereri, indignari se dicit et irasci, sicut per Jeremiam dicit: Dolore et flagello castigaberis, Hierusalem, ut non abscedat anima mea a te .
Abbreviated transcription (Latin):
enim domꝰ adhuc. sed templũ esse deb&:
inquo habitet ds̃. Si gͦ acceptã grãm
negligat. & implicet se negotiis secula¬
et uindicat sibi domũ uacantẽ. Et ne
iterum possit expelli: alios secũ septẽ
sp̃s adhibet nequiores: & fuint nouis¬
sima huiꝰmiͦ hominis peiora pͥorib: Q a¬

Expanded text:
enim domus tantum, sed templum esse debet, in quo habitet Deus. Si ergo acceptam gratiam negligat, et implicet se negotiis saeculaet vendicat sibi domum vacantem. Et ne iterum possit expelli, alios secum septem spiritus adhibet nequiores se, et fiunt novissima hominis pejora prioribus.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipatum: ego dixi dii estis. & filii ex¬
celsi om̃s: uos autẽ ut homines morie¬
mini. & sic̃unꝰ depͥncipib cadetis: imitã¬
tes scilicet cliabolum: qͥ pͥnceps omniũ
tura. Tibi gͦ o płs isrł qui pars dei es.¬
non erunt inquit dui alii p̾tͥ me: quia uͦ¬

Expanded text:
: Ego dixi: Dii estis et filii Excelsi omnes. Vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis; imitantes scilicet diabolum, qui princeps omnium tura. Tibi ergo, o Israel, qui pars Dei enon erunt, inquit, tibi dii alii praeter me:
Abbreviated transcription (Latin):
anima illa depopło suo. Triplicis in¬
mundicie causas: hic legis lator exposuit:
unam ne carnes sacͥfitioꝵ aliqͣ immundi¬
cia contingant᷑: aliam ne his qͥ edit carnes
sacͥficii inmundus sit. ⁊ inmundicia eiꝰ in
ipso sit: terciã. qͦd ⁊ si carnes munde sint¬
⁊ ipse qui edit mundus sit: tam̃ ne conti¬
gerit aliquid in mundum uel apeccorib
uel ab auib uel exomnib que inmunda
uͥ carnes scẽ uerba intelligunt᷑ ẽẽ diuina.
huimodi habenda ẽ obseruatio: quia sepe
accidit mundas carnes contingi ab aliqͦ in¬
mundo: ut uerbi causa dicerim. siquis de dõ
tis mist̾io purum faciat sincerumq sermo-¬
nen: similit̾ ⁊ de omnib creaturis racio¬
nabilib tanquã adeo factis adhoc ut cape¬
rent ⁊ intelligerent eum ÷ ñ autẽ conseqͣn¬
ti myst̾io asserat. etiam carnis resurrecti¬
onem: Primꝰ quidem eiꝰ sermo qm̃ ꝑfecte
uͦ qͦd his addit. resurrectionẽ carnis negã¬
do. quia alienum a fide ẽ suꝑiorib iunctũ

Expanded text:
ibit de populis suis. Triplices immunditiae causas hic legislator exposuit: unam, ne carnes sacrificiorum aliqua immunditia contingantur; aliam ne is qui edit carnes sacrificii immundus sit, et immunditia ejus in ipso sit; tertiam, quod si carnes mundae sint et ipse qui edit mundus sit, tamen ne contigerit aliquid immundum, vel a pecoribus, vel ab avibus, vel ex omnibus quae immunda ubi carnes sanctae, verba intelliguntur esse divina, hujusmodi habenda est observatio, quia saepe accidit immundas carnes contingi ab aliquo immundo, ut verbi causa dixerim: Si quis de Deotis mysterio, purum faciat sincerumque sermonem, similiter et de omnibus creaturis rationabilibus, tanquam a Deo factis ad hoc ut caperent et intelligerent eum, non autem consequenti mysterio asserat etiam carnis resurrectionem: primus quidem ejus sermo, quoniam perfecte e sunt; hoc vero quod his addit resurrectionem carnis negando, quia alienum a fide est, superioribus junctum
Abbreviated transcription (Latin):
mundicie species. qua is qui mun¬
dus ẽ aliqͥd contingit in mundũ: ⁊
ñtam suo peccato ꝗ aliena con¬
tagione polluit̾: ut puta siquĩ societ᷑
amiciciis ⁊ consortio hominis libidi¬
nosi. uel iracundi. uel ad ult̾i: ut ip̃e
quidẽ ꝓpriis actib ñ inserat᷑ scelerib
eiꝰ: uideat tamen eum ⁊ intelligat.
qͦmͦ frẽm suum odit ⁊ homicida ẽ:
uel qͦmͦ insidiatur aliene mulieri

Expanded text:
munditiae species qua is qui mundus est aliquid contingit immundum, et non tam suo peccato quam aliena contagione polluitur, ut puta si quis societur amicitiis et consortio hominis lividi, vel iracundi, vel adulteri, et ipse quidem propriis actibus non inferatur sceleribus ejus; videat tamen eum et intelligat quomodo fratrem suum odit et homicida est, vel quomodo insidiatur alienae mulieri
Abbreviated transcription (Latin):
biduo puto duo testam̃ta posse intelligr:
inquib liceat omne uerbum qͦd addñm ꝑ¬
tinet. hoc ẽ enim sacͥfitium requiri. & dis¬
cuti: atq exipsis omnẽ rerũ scientiã capi.
Siquid autẽ suꝑfuerit qͦd ñ diuina scrip¬
tura dȩcernat: nullam aliam terciã scͥp
turã deb̾e ad auctoritatẽ scientie suscipi:
quia hec dies t̾cia nominat᷑: sed igni tra-
maxime cum id & apłs dicat. quia ex
parte scimꝰ. & exparte ꝓpħamꝰ. Cum ue¬
nerit autẽ qͦd ꝑfectum ẽ: destruentur
sa quȩ exparte sunt. Iste ẽ gͦ ignis: cui
que intercium diem suꝑfuer̃ĩt reseruare
debemꝰ. & ñ temeritate p̃sumpta assuma¬
mus nob̃ cunctorum scientiã: ut m̾ito
nob̾ dicat᷑ ab eodem apło: nescientes neq
que loqunt᷑. neq de qͥb affirmant: ne¬

Expanded text:
ii, puto duo Testamenta posse intelligi, in quibus liceat omne verbum quod ad Deum pertinet, hoc enim est sacrificium requiri et discuti, atque ex ipsis omnem rerum scientiam capi, si quid autem superfuerit quod non divina Scriptura decernat, nullam aliam scripturam tertiam debere auctoritate scientiae suscipi, quae hic dies tertia nominatur, sed igni tradamaxime cum id et Apostolus dicat: Quia ex parte scimus et ex parte prophetamus; cum venerit autem quod perfectum est, destruentur illa quae ex parte sunt . Iste est ergo ignis cui quae in tertium diem superfuerint servare debemus, et ut non temeritate praesumpta assumamus nobis cunctorum scientiam, ut merito nobis dicatur ab eodem Apostolo: Nescientes neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant.
Abbreviated transcription (Latin):
Potest gͦ fieri ⁊ in hoc loco. ut qͦd mã¬
dat᷑ nequis ad ipes comedat ex his
que dño offerunt᷑. hoc sit qͦd ⁊ dñs
dicit: Nequis scandalic̾et unum ex.
his minums. qui in me credunt. Qͦd
autẽ sanguis nullius ammał edi iubet᷑:
illud fortasse sic. qͦd de israbelitis dic̃
apłs: Dicis gͦ fracti sunt rami : ut ego inserar:
Bene Propt̃ incredulitatẽ fracii sũt: tu aut̃
fide stas. Noli altũ saꝑe: s time.
Et iterũ. Noli gloriari adu̾sus ramo ᷤ
qͦ scilicet casui eorũ nullus insultet:
ne forte sicut idẽ apłs dicit. ⁊ tu ex¬
cideris. ⁊ illi si ñ ꝑmanserint in in¬
credulitate: insere̾ntur. Sanguis autẽ.
puto qͦd popłs ille competent̾ intelliga¬
tur. Non enu exfide neq ex sp̃u abra¬
ham: s tantum ex sanguine eiꝰ descen¬

Expanded text:
Potest ergo fieri et in hoc loco, ut quod mandatur ne quis adipes edat ex his quae Domino offeruntur, hoc sit quod Dominus dicit: Ne quis scandalizet unum ex his minimis qui credunt in me . Quod autem sanguis nullius animalis edi jubetur, illud i, ut ego insererer, bene propter incredulitatem fracti sunt: tu autem fide stas. Noli altum sapere, sed time . Et iterum: Noli gloriari adversus ramos, quod scilicet casui eorum nullus insultet, ne forte sicut idem Apostolus dicit: Et tu excidaris, et illi si non permanserint in incredulitate, inserantur. Sanguis autem puto quod populus ille competenter intelligatur. Non enim ex fide neque ex spiritu Abraham, sed tantum ex sanguine ejus descen
Abbreviated transcription (Latin):
boum. & ouium. ⁊ caprarum ñ edetis:
Et adeps morticinorum. ⁊ affera cap¬
Omnis qui edet adipein expecorib ex
quib offeretis ab eis hostiã dnõ: ꝑibit
anima illa depopło suo. Et omnẽ san¬

Expanded text:
boum et ovium et caprarum non edetis, et adeps morticinorum et a fera capOmnis qui ederit adipem a pecoribus quae offeretis ab eis hostiam Domino, peribit anima illa de populo suo. Dixerat sup
Abbreviated transcription (Latin):
celebremꝰ: ñ inferm̃to uet̾i neq inferm̃to
malicie ⁊ neqͥtie : s marimis sinc̾itatis &
u̾itatis. Scdm in mundicie genꝰ ẽ: ne ip̃e
qui carnes edet inmundus sit: ⁊ mmũ¬
dicia eiꝰ in ipso sit. Quod hoc mͦ intelligi
pot̾. Uerbi grã. Si sit aliqͥs nature flo¬
rentis.⁊ ardentis ingenii: ñ continuo aptꝰ
udebitur. ad suscipienda uerbi  mẏ st̾i̾a:
Sed querit᷑ etiã hoc ut pͥus a ꝓ phanis
actib ⁊ in mundis oꝑib seꝑaret᷑: ⁊ ita de

Expanded text:
in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis . Secundum immunditiae genus est, ne ipse qui carnes edit immundus sit, et immunditia ejus in ipso sit, quod hoc modo intelligi potest verbi gratia, si sit aliquis naturae florentis et ardentis ingenii, non continuo aptus videbitur ad suscipienda verbi Dei mysteria; sed quaeritur etiam hoc, ut prius a profanis actibus et immundis operibus sepa
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ maiestatẽ: dicat: uidentes uidimꝰ.
tio int̾nos accedens enim adlegẽ
dĩ: necessario dicit: iuraui & statui:¬
ut custodiã mandata tua. Sed qͥd
petunt: Ne facias inqͥunt nobis

Expanded text:
ejus magnitudine dicat, Videntes vidimus tum inter nos; accedens enim ad legem Dei, necessario dicit, Juravi, et statui custodire mandata tua . Sed quid petunt? Ne facias nobis
Abbreviated transcription (Latin):
pactũ. ne facias nob̾ malũ: ⁊ cet̾a. Iste
cũ isaac: S aliqͣndo dissidet: aliqͣndo
at studiosorũ ⁊ sapientiũ scłi: qͥ perudi¬
tionẽ phylosophie. multa etiã exueri¬
tate comp̃hend̾int: intellig̾e potestis.

Expanded text:
ctum, ne facias nobis malum. Iste cum Isaac habet, sed aliquando dissidet, aliquando t studiosorum et sapientium saeculi, qui per eruditionem philosophiae multa etiam ex veritate comprehenderunt. Intellig
Abbreviated transcription (Latin):
Huius isaac duas nob figuras exposuit
apłs paulus. Unã qͣ dixit qͦd ismabel
quidẽ filius agar popłi scđm carnẽ:
isaac uͦ ppłi qui ex fide est formã te¬
neret: aliã qͣait: ñ dixit & seminib¬

Expanded text:
Hujus Isaac duas nobis figuras exposuit apostolus Paulus: unam qua dixit quod Ismahel quidem filius Agar, populi secundum carnem, Isaac vero populi qui ex fide est, formam teneret; aliam qua ait: Non dixit. Et seminib
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Possunt quidẽ isti tres qͥ pacẽ re¬
quirunt a uerbo dĩ. & p̃uenire cupiũt
pacto societatẽ eius figurã tenere ma-¬
gorũ. qui exorientis partib uenunt. eru¬
diti pat̾nis libris. & institutione maio¬
rũ: & dicunt: uidentes uidimꝰ natũ
regem: et uidimꝰ quia ds̃ est cum ip̃o:

Expanded text:
ni. Possunt quidem hi tres, qui pacem requirunt a verbo Dei, et praevenire cupiunt pacto societatem ejus, figuram tenere magorum, qui ex Orientis partibus veniunt eruditi paternis libris et institutione majorum, et dicunt, quia videntes vidimus natum regem, et vidimus, quia Deus es
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ inmolat᷑ in pascha: ipse dicit᷑: & ouũ
pastor ipse signat᷑: & pontifex. qͥ offert
sus. tanꝗͣ uerbũ dĩ. ipse appellat᷑: & tan¬
quã sapientia. ipse rursũ sponsa no¬
minat᷑ : sicut & ꝓpha dicit exꝑsona
ipsus. Tanqͣm sponso posuit mͥ mi

Expanded text:
qui immolatur in Pascha ipse dicitur, et ovium pastor ipse signatur, et pontifex qui offert sus tanquam verbum dei ipse appellatur et tanquam sapientia ipse rursum sponsa nominatur. Sicut et propheta dicit ex persona illius: “Tanquam sponso posuit michi
Abbreviated transcription (Latin):
dere⁊ qͦd duo alii cum abimelecb uene¬
dux exercitꝰ eius. Interp̃tat᷑ autẽ ocho¬
abimelech: pat̾ ms̃ rex. Quitres ut ego
gicã. fisicam. ethicam. id ẽ. rationalẽ. na¬
turalẽ. moralẽ. Rationalis est illa. que
dm̃ patrẽ omniũ confitet᷑ : ut est abime-¬
lech. Naturalis illa ẽ. que fixa ẽ & tenet
omnia uelut nature ipsius uirib nitẽs:
qͣm ꝓfitet᷑. ocotath qui dr̃ tenens. Mo¬
ralis ẽ. que est inore omniũ & ad om̃s ꝑ-¬
tinet: & ꝓ communiũ sunilitudine pre-¬
ceptorũ. in omniũ ore uersat᷑: qͣm desig

Expanded text:
dere, quod duo alii cum Abimelech venedere, quod duo alii cum Abimelech venedux exercitus ejus. Interpretatur autem OchoAbimelech pater meus rex. Qui tres, sicutgicam, physicam, ethicam, id est rationalem, naturalem et moralem. Rationalis est illa quae Deum patrem omnium confitetur, id est, Abimelech. Naturalis illa est quae fixa est et tenet omnia, velut naturae ipsius viribus nitens, quam profitetur Ochozat, qui dicitur tenens. Moralis est, quae in ore est omnium, et ad omnes pertinet, et per communem similitudinem praeceptorum in omnium
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ ẽẽ. neq semꝑ in pace. Nilosophia
enum neq in om̃ib legi dĩ contraria ẽ:
neq in omnib consonat. Multi enim phi¬
losophorum. unum esse dm qui cuncta cre¬
auerit scͥbunt : Eͤn hoc consentunt legi dĩ.
Aliqͣnti etiam hoc addiderunt: qͦd d̃s̃ cun¬
cta ꝑuerbum suum. & fec̾it & regat: &
uerbũ dĩ sit qͦ cuncta moderent᷑. In hoc
ñ solum legi. s & euuangłiis. consona scri¬
pene omnia que nr̃a sunt sentit. Dissidae
uͦ a nob̾: cum do dicit esse materiã. coe¬
ternã. dissidet. cum negat dm̃ curare
mortalia: s ꝓuidentiã eius supͣ lunaris
globis spatia cohiberi. Dissident anobiᷤ:
cum uitas nascentium stellarũ cursibus
pandunt: Dissident. cum ꝑpetuũ dic̃t
hunc mundũ: & nullo fine claudendum
Sed & alia plurima sunt: in quib nob̾ẽ
uel dissident. uel concordant. Et ideo
abimelech scdm hanc figurã aliqͣndo in
pace esse cum isaac: aliq̃n dissidere de¬
scõ qui hec se̾bit cure fuerit comp̃hen-¬

Expanded text:
neque semper in pace. Philosophia enim mundi neque in omnibus legi Dei contraria est, neque in omnibus consona; multi enim philosophorum unum esse Deum, qui cuncta creaverit, scripserunt. In hoc consentiunt legi Dei. Aliquanti etiam hoc addiderunt, quod Deus cuncta per Verbum suum et fecerit et regat, et Verbum Dei sit quo cuncta moderetur. In hoc non solum legi, sed et Evangeliis consona scripene omnia quae nostra sunt sentit. Dissidet vero a nobis, cum Deo dicit materiam coaeternam; dissidet, cum negat Deum curare mortalia, sed providentiam ejus super lunaris globi spatia cohiberi. Dissident a nobis, cum vitam nascentium stellarum cursibus pendunt; dissident, cum perpetuum dicunt hunc mundum, et nullo fine claudendum; sed et alia plurima sunt, in quibus nobiscum vel dissident, vel concAbimelech secundum hanc figuram aliquando in pace esse cum Isaac, aliquando dissidere deSancto, qui haec scripsit, curae fuerit comprehen
Abbreviated transcription (Latin):
bum dei. ñ solum in euangliis loqui:
In lege incipientes: in euuangłiis per-¬
Ascendit gͥ isaac ad puteũ iuram̃ti:
& apparuit illi dñs. Ascensionẽ legiᷤ¬
c̃ẽ: & eorũ que inibi diuina gerebãt᷑
obseqͥa. ꝑ otest & augmentũ ꝓpħar̃.
legis ascensio nominari & ꝓpterea
forte ad puteũ uiram̃ti ascendisse
dicit᷑: & ibi apparuisse ei dñs. Per ꝓpħas
enim iurauit dñs & ñ penitebit: qͦd ipse
sit sacerdos ineternum scđm ordinẽ mel¬
chisedech. Adputeum gͦ iuram̃ti uisusẽ ei
ds̃: sutura in eum ꝓmissa confirmans.
Et edificauit ibi altare isaac. & inuocaũ
nom̃ dñi: & fixit ibi tab̃naculũ suũ. Fo¬

Expanded text:
bum Dei, non solum in Evangeliis loqui, in lege incipientes, in Evangeliis perAscendit igitur Isaac ad puteum juramenti, et apparuit illi Dominus. Ascensionem legi, et eorum quae ibi divina gerebantur obsequia. Potest et augmentum prophetarum, legis ascensio nominari; et propterea forte ad puteum juramenti dicitur, et ibi apparuisse ei Dominum; per prophetas enim juravit Dominus, et non poenitebit, quod ipse sit sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Ad puteum ergo juramenti visus est ei Deus, futura in eum promissa confirmans. Et aedificavit ibi altare Domino, et invocato nomine Domini extendit ibi tabernaculu
Abbreviated transcription (Latin):
U̾bi gͦ tab̾naculũ ẽ : si e̾tiã figat᷑. sine
dubio resoluendũ ẽ. Ubi uͦ fundam̃ta ĩ.
& supͣ petͣm edificat᷑ domꝰ: nunꝗͣ resoluit᷑
cessat puteos fodiendo. donec oriat᷑ fonᷤ
aque uiue: ⁊ fluminis impetꝰ letificet
honorauerat abrahan: uenit nc̃ cum
amicis suis de geraris adysaac. Et dicit
illi isaac. Quid uenistis adme: Uoᷤ enĩ¬
me odistis: et eiecistis me auobis. Ad¬
hec illi respondent. Uidentes inqͥt ui¬

Expanded text:
Ubi ergo tabernaculum est, etiamsi figatur sine dubio resolvendum est; ubi vero fundamenta sunt, et supra petram aedificatur domus, numquam resolvitur umquam cessat puteos fodiendo, donec oriatur fons aquae vivae, et fluminis impetus laetificet honoraverat Abraham, venit nunc cum amicis suis de Geraris ad Isaac. Et dicit illis Isaac, Quid venistis ad me? Vos enim odistis me, et ejecistis me a vobis. At illi responde
Abbreviated transcription (Latin):
Nde. applicatur in monte or: qd int̃¬
pretatur montanus. Uenit enin admo¬
tem dei. uel ut ipse fiat mons uber.
ce coagulatus mons: uel ab eo qd semꝑ
in monte habitet. montanus dicat᷑.¬

Expanded text:
nde applicatur in monte Hor, quod interpretatur montanus. Venit enim ad montem Dei, ut fiat mons uber, mons coagulatus. Vel ab eo quod semper in monte Dei habitet, dicat
Abbreviated transcription (Latin):
benedix̃ illos unum qͣnq scdm benedie¬
tionẽ suã benedixit illos. Ceterũ in in¬
itiis uͥ conuocat eos pat̾. ñ qͣsi adbenedi¬
ctionẽ conuocat: s ita scͥptũ ẽ. Uocauit
autẽ iacob filios suos: & dixit. Congre
tum. neq futuror̃ sola p̃nunciatio qͣn
tũ mores uel ꝓpositũ eorũ. uel etiã qͦdã
ab eis gesta. nobilit̾ arguunt᷑. Que res
nobisꝰ triꝑtitã uti in aliis fecimꝰ expla¬
nationis mat̾iã subicit : ita ut benedi¬
ctiones bystorie locum seruent: ꝓpħia
uͦ mysticũ. quȩ dogma: ct̃r. morũ correp¬
tio & obuirgatio. moralẽ dirigat stilũ.

Expanded text:
benedixit illos, unumquemque secundum benedicbenedixit illos, unumquemque secundum benedictionem suam benedixit illos . Caeterum in initiis, ubi convocat eos pater, non quasi ad benedictionem vocat, sed ita scriptum est: Vocavit autem Jacob filios suos, et dixit: Congregtum, neque futurorum sola praenunciatio, qua vel mors, vel propositum eorum, vel etiam quaedam ab eis gesta notabiliter arguuntur. Quae res nobis et tripartitam, ut et in aliis fecimus, explanationis materiam subjicit, ita ut benedictiones Historiae locum servent: prophetia vero Mysticum, atque dogmaticum: morum correptio, et objurgat
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd in singulis quibq locis
ubi scͥptura de .xii. patͥarcbiᷤ
cominemorat: multa sit
in ipsa ordinis conscͥptione
diu̾sitas. Alius ordo est in ipsai eorũ nati-¬
uitate conscͥptꝰ: aliꝰ cum t̾rã egypti
una cũ patre suo isrł. & sobole posteri¬
tatis referunt᷑ intrare alius nẽ cũ bene¬
dictiones obituri parentis excipiunt:
alius cum egͤsse de egypto tͥb. uel in
gebal ꝓbenedictionib uł maledictionib
statuunt᷑ : alius etiam cũ diuisionem
t̾re hereditatis sorte suscipiunt: & in
tantũ ordo iste uariat᷑: ut int̾dum qͥdã
exipsis nec ad scͥpti inueniant᷑ innum̾o.
Q uod utiq certũ ẽ. ñ absq aliqͣ ratione
uariari: et extare causas ꝓbabiles. qͥb
in alio loc illȩ ꝓferat᷑. in alio uͦ alius
explicare: ue in benedictionib qͦ mortiᷤ
temꝑe a pitre suscipiunt. continentur:
Que quidem benedictiones. ex eo fortasse
solũm᷑ appellari poter̃. qͦd innouissimis
dr̃: & bec locutus est illis pat̾ eorũ. &

Expanded text:
quod in singulis quibusque locis, ubi Scriptura de duodecim Patriarchis commemorat, multa est in ipsa ordinis conscriptione diversitas. Alius ordo est in ipsa eorum nativitate conscriptus : alius cum terram Aegypti una cum patre suo Israele et sobole posteritatis referuntur intrare : alius nunc, cum benedictiones obituri parentis excipiunt : alius cum egressae de Aegypto tribus, vel in Gebal pro benedictionibus et maledictionibus statuuntur . Alius etiam cum divisionem terrae haereditatis sorte suscipiunt , et in tantum ordo iste variatur, ut interdum quidam ex ipsis nec adscripti inveniantur in numero, quod utique certum est, non absque aliqua ratione variari, et existere caussas probabiles, quibus in illo loco ille praeferatur, in alio vero alius explicare, quae in benedictionibus quas mortis tempore a patre suscipiunt, continentur: quae quidem Benedictiones, ex eo fortasse solummodo appellari poterunt, quod in novissimis dicitur: Et haec locutus est illis pater eorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
requiretur. Sed uideamꝰ ne forte &
illos homines occiderint. qͦs ꝑ suaser̃.
clamare: Sanguis illiꝰ suꝑ nos. & suꝑ
filios nr̃os. Et incupiditate sua sub¬
neruauer̃ taurũ. Taurũ appellari
filiũ dei. legimꝰ inscͥpt᷑ar̃ figuris.
In euuanglio nimir̃. uͥ scͥptum est
ex ꝑsona filii senioris dicentis ad patrẽ.
Ego semꝑ tecũ fui & mandatũ tuum
nunꝗͣ p̃teriui: Et nunꝙͣ dedisti mͥ
hedum. ut cum amicis meis epularer

Expanded text:
requiratur. Sed videamus, an forte et requiratur. Sed videamus, an forte et illos homines occiderint, quos persuaserunt clamare, Sanguis illius super nos et super filios nostros . Et in cupiditate sua subnervaverunt taurum. Taurum appellari Filium Dei, legimus in Scripturarum figuris, in Evangelio nimirum, ubi scriptum est bis sub persona filii senioris dicentis ad patrem, Ego semper tecum fui, et mandatum tuum nunquam praeterii, et nunquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis
Abbreviated transcription (Latin):
eorum culpare commissũ: qͦd emmor
filiũ sichẽ qͥ pꝰ sororis eorũ concubitum
familie isrł uoluerat sociari. fraude
& circumuentione iugularunt. ⁊ atq
me fecistis in hoc mundo: maledictũ
eorũ furori temeritatiq imp̃cat᷑ : & di¬
pote exipsis leuitas & sacerdotes fut᷑os.
posse uidet᷑ aptari: qͦd sy meon ⁊ leui
scͥbarum & phariseorum iudaici ppłi
possint ferre ꝑsonam. De quib oictũ
est : quia consilium fecer̃ scͥbe & phari¬
sei ut iħm tenerent. Deqͦ consilio dic̃
Num tͥ hoc uidet᷑ dicere: mundus
ego sum a sanguine huiꝰ. uͦisti. mundꝰ
ego  a sententia: quã de cernitis aduer¬
sus innocentẽ: quia in ira sua in qͥt
homines occiderunt: cum certũ sit
ante passionẽ dñi. neminẽ creden¬
tiũ ẽẽ punitũ: Nisi forte qͥs ipsis ascribat
etiam sanguinẽ ꝓpħarũ : quia & dñs
dicit. qͦd asanguine abel iusti. usq
ad sanguinẽ tacharie. omĩs qui effu
sus ẽ. sangius ustoꝵ ab ista gen̾atiõe

Expanded text:
eorum culpare commissum, quod Emmor filium Sychem, qui post sororis eorum concubitum, familiae Israel voluerat sociari, fraude et circumventione jugularunt, atque ome fecistis in hoc mundo . Maledictum ergo eorum furorem temeritate imprecatur, et dipote ex ipsis Levitas et Sacerdotes futuros, posse videtur aptari, quod Symeon et Levi Scribarum et Pharisaeorum Judaici populi possint ferre personas, de quibus scriptum 27 est: Quia consilium fecerunt Scribae et Pharisaei, ut Non tibi hoc videtur dicere, Mundus ego a sanguine justi hujus : mundus ego a sententia, quam decernitis adversum innocentem? Quia in ira sua, inquit, homines occiderunt, cum certum sit ante passionem Domini, nominem credentium esse punitum: nisi forte quis ipsis adscribat etiam sanguinem Prophetarum. Quia et Dominus dicit, Quod a sanguine Abel justi usque ad sanguinem Zachariae , omnis qui ab ipsa generatione
Abbreviated transcription (Latin):
de terra terrenꝰ & alibi si enim is qui
uidet᷑ nr̃ homo corrumpit᷑ : seđ qͥ intꝰ
est renouat᷑: hunc eundemq quiui¬
detur: ext̾iorem hominẽ apellans:
⁊ iterum dicit. quia ñ pͥmo qͦd sp̃uale ẽ.
s qͦd animale ẽ pͥmo gͦ omnis homo
in hoc mundo carnaliter uiuit: &
scłm carnẽ mouet᷑. Et pͥmꝰ est car¬
nalis motꝰ: inconcupiscentia libi¬
dinis. Qui cum pͥme iuuentutis tẽpꝰ¬
obsederit: durũ & temerariũ simł¬
& lasciuum uiuenẽ redlit: ascen¬
dentẽ etiã suꝑ cubile patris. & pol¬
luentẽ thorũ pat̾nũ: id est eciam
p̃cepta ⁊ monita naturalis legis
lex quedã naturał que arguit unũ¬
quenq peccantẽ : & malũ ei esse sug¬
gerit qͦd delĩquit. Cubile gͦ legishꝰ.
temereͥt ac sedẽ secreti eiꝰ maculat:
qui p̃ceps ⁊ infrenis fert᷑ ad uitia. Sy meõ¬

Expanded text:
de terra terrenus . Sed et alibi, Si enim qui de terra terrenus . Sed et alibi, Si enim qui videtur, noster homo corrumpitur; sed qui intus est, renovatur . Hunc eundem qui videtur, exteriorem hominem appellat. Et iterum dicit: Quia non primum quod spiritale est, sed quod animin hoc mundo carnaliter vivit, et secundum carnem movetur, et primus est carnalis motus in concupiscentia libidinis, quae cum primae juventutis obsederit tempus, durum et temerarium simreddit, ascendentem etiam super cubile patris et polluentem thorum paternum, id est, etiam praecepta et monita naturalis legis,lex quaedam naturalis, quae arguit unumquemque peccantem, et malum ei esse suggerit, quod delinquit. Cubile ergo Legis hujus temerat, ac sedem secreti ejus maculat, qui praeceps et infrenis fertur ad vitia. BE
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓpħa dic̃. Isrł pͥmogeniꝰ ms̃. Pti¬
mũ nanq uł data s̃ eloqͥadei. Quod
autẽ durꝰ fuerat ille pops et teme¬
rarius: scripture denunciant. Dicit
hic : durũ ẽ. Et item alibi de ipsis dic̃
Uos semꝑ dura ceruice: & incircumci¬
si corde. Patriuͦ dõ irrogauit in uiriaᷤ.:
cum conu̾tit ad eũ dorsũ ⁊ ñ faciẽ sliã:
Thoꝵ autẽ concubine patͥs ꝑolluit qͦm
ascendit: id est legem ueteris testam̃ti
qͣm sepe p̃dicando maculauit. Qͦ d
autẽ inconcubine ꝑsona lexuet̾is testa¬
menti ponat᷑: paulus edociit dicens.
Abraham duos filios habuit: unum
de ancilla. ⁊ unum de libera. Hec autẽ
sunt duo testamenta. Inqͦ agar que
concubina fuit: in uet̾is testam̃ti ponit᷑
Nͥpo. Una & enim erat ꝑfecta colũ
ba genitrici sue: que uirgo casta regi
ralis nobis in hoc ita tractabit᷑ locus.
Ruben interp̾tatꝰ ẽ amaiorib. filiu
qui uidet᷑. hoc ẽ uisibilis ⁊ carnalis:
ipse credo. deq̾ dicit apłs: pͥmꝰ homo

Expanded text:
a dicit: Israel primogenitus meus . Primis namque illis data sunt eloquia Dei. Quod autem durus fuerit ille populus et temerarius, Scripturae denunciant: dicit hic, durum est . Et item alibi de ipsis dicit: Vos semper dura cervice, et non circumcisi corde . Patri vero Deo irrogavit injurias, cum convertit ad eum dorsum suum, et non faciem suam . Thorum autem concubinae polluit, quem ascendit, id est, legem veteris Testamenti, quam saepe praevaricando maculavit. Quod autem in concubinae persona lex veteris Testamenti ponatur, Paulus edocuit dicens: Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera: haec autem sunt Testamenta , in quo Agar, quae concubina fuit, in veteris Testamenti ponitur typo. Una etenim erat perfecta columba 26 genitrixve, quae virgo casta, regiralis nobis in hoc ita tractabitur locus. Ruben interpretatus est majoribus, filius qui videtur, hoc est, visibilis et carnalis: ipse credo, de quo dicit Apostolus, Primus homo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dẽ lapidauit omnẽ substantiã suã:
occidisti illi uitulum saginatũ. Istũ gͦ
taurũ siue uitulũ. consilio suo sc̾be
& pharisei subneruasse dicunt᷑. Qoꝵ
maledictꝰ furor quia tem̾ariꝰ ẽ & ira
illorũ quia indurata ẽ. Duidã illo ᷤᷤ.
in iacob: & disꝑgã ilłos in isrł. Uidẽ¬
dum ÷ ne forte diuisio ista. que hic
commnemorat᷑. talis sit qͣlis & illa d̾
quã in euangłio legit᷑. qͥa cum uen̾it
dñs serui illiꝰ. diuidet eũ. partẽq

Expanded text:
apidavit omnem substantiam, occidisti illi vitulum saginatum istum . Ergo taurum, sive vitulum consilio suo Scribae et Pharisaei subnervasse dicuntur, quorum maledictus furor, quia temerarius est: et ira illorum, quia indurata est. Dividam illos in Jacob, et dispergam eos in Israel. Videndum est, ne forte divisio ista quae hic commemoratur, talis sit, qualis et illa de qua in Evangelio dicitur: Quia cum venerit dominus servi
Abbreviated transcription (Latin):
et tem̾ariꝰ. contumelias irrogasti. Tan¬
ꝙͣ aqͣ ñ efferuefas. Ascendisti enĩ suꝑ
cubile patris tur: & tr polluisti tho-¬
rum dͥ ascendisti. Incesti historia ne¬
minẽ latet: qͦmͦ ruben inconcubinã pa¬
tris efferbuerit flamma libidinis: &e
pat̾num maculauerit thorũ. Sed qͦd
ininitiis. laudis ei aliqͥd uidet᷑ adscri¬
bere dicens. tu uirtꝰ mea ⁊ id circo ͤ ut
grauiꝰ notet᷑ incͥmine: qui cum uirtꝰ
patris hab̾et᷑ ⁊initiũ filioꝵ. nesciit ser

Expanded text:
 temerarius: contumelias irrogasti, tanquam aqua non effervescas. Ascendisti enim super cubile patris tui, tunc polluisti thorum, ubi ascendisti . Incesti historia neminem latet, quomodo Ruben in concubinam patris sui efferbuerit flamma libidinis, et paternum maculaverit thorum . Sed quod in initiis, laudis ei aliquid videtur adscribere, dicens, Tu virtus mea, idcirco 25 ut gravius notetur in crimine, qui cum virtus patris haberetur, et initium fil
Abbreviated transcription (Latin):
uas cum tranfieris: applicabis
inthabatha: Thabatha interp̃tat᷑
hona Adbonum ergo. non nisi pꝰ temꝑ
Nde inquit applicuerunt inhebrona:
quod est transitus Transeunda namq
sunt om̃ia: quta ettã si adbonta ueni¬
as: oportet te admeliora transire: tisq¬
quo ad illud bonum ꝑuentas. in quo
semꝑ debeas ꝑmanere¬

Expanded text:
uas cum transieris, applicabis in Jetebatha: Jetebatha interpretatur bona; ad bonum ergo non nisi post nde applicuerunt in Hebrona, quod est transitus: transeunda enim sunt omnia, quod etiam si ad bona venias, oportet te ad meliora transire, usquequo ad illud bonum venias, in quo semper debeas permanere
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ. & ꝓpͥa sit: cum uͦ ad pfectum
uen̾imus ita ut idonei simꝰ. & alios doce̾.
tunc iam uirtutẽ ñ uxorẽ intͣ gremium
concludamꝰ: sed ut sororem etiã aliis uo¬
entiam sororem tuam esse. Scdm hoc
gͥ: & abraham sarram dicebat sororẽ
s ñ in corde mundo uoluit. Et uirtꝰ:
nͥ cum cordis mundicia ñ pot̾ conueni

Expanded text:
t. Cum vero ad perfectum venerimus, ut simus idonei et alios docere, non jam virtutem et uxorem intra gremium concludamus, sed ut sororem etiam aliis voentiam sororem tuam esse . Secundum hoc igitur Abraham Saraam sororem am habere, non in corde mundo; et virtus nonnisi cum cordis munditia potest conveni
Abbreviated transcription (Latin):
ta uidere concessũ est: Alii autem
oꝑta hec uideant: immo pociꝰ uela¬
ta hec inhumeris suis portent: Et
sacerdotes. sunt tñ ꝓximi sacerdoti¬
bus: inhumeris suis ista possunt
portare Alũ uͦ sarcinas suas &e mi¬
nisteria: nec inhumeris. ẜ in plaustẽ

Expanded text:
ta videre concessum est. Alii autem ta videre concessum est. Alii autem operta haec videant, imo potius velata haec in humeris suis portent. Et sacerdotes, sunt tamen proximi sacerdotibus, in humeris ergo suis possunt ista portare. Alii vero sarcinas suas et ministeria, nec in humeris sed in plaustris
Abbreviated transcription (Latin):
bus dã uelam̃tis opponit᷑: septima¬
omiũ iuidũ relinqͥt᷑ aut reuela¬
tum: Deniq addit᷑ etiã p̃ceptum.
huiꝰmodi: Nolite inquit ext̾mina.¬
re de tribu sua. plebem caath: quo
scilicet ex terminandos se scirent. si
mitterent: nisi unũ quodq eorum
priꝰ a sacerdotib fuisset obtectum:
Nc̃ cͦ redeamꝰ ad istud tabernacłm
sacerdos est cui uasa sacra id ẽ. mi¬
sterioꝵ sapientiȩ secreta cõmissa sur.
discat exhis ce obseruet quomͦ he
oporteat intra uelum consciencie
custodire. nec facile ꝓferre adpubli¬
nuda proferat. ne aꝑta ostendat et
penitus patentia: Alioquin homi¬
cidium ꝑpetrat: &e ex terminat ple¬
bem: Exterminat᷑ enĩ om̃is qͥ secre¬
ta & ineffabilia sacram̃ta contigerit:
nũdũ meritis & scientia in sacerdo¬
cii ordinem gradũq translatꝰ. Solis
enĩ filiis aaron sacerdotib scilicet.
ipsã archam testamenti. & mensam
&e candelabrũ. & si quid ẽ. eoꝵ quȩ
supͣ comprehendimꝰ: nuda ac reuela¬

Expanded text:
sdam velamentis apponitur, septimomnium nudum relinquitur aut revelatum. Denique additur etiam praeceptum hujusmodi. Nolite, inquit, exterminare de tribu sua plebem Caath. Quos scilicet exterminandos se esse scirent, si mitterent, nisi unumquodque eorum prius a sacerdotibus fuisset obtectum. Nunc ergo redeamus ad istud tabernaculusacerdos est, cui vasa sacra, id est, mysteriorum sapientiae secreta commissa sunt, discat ex his et observet quomodo haec oporteat intra velamen conscientiae custodire, nec facile proferre ad publinuda proferat, ne aperta ostendat, et penitus patientia, alioqui homicidium facit, et exterminat plebem. Et exterminatur enim omnis qui secreta et ineffabilia sacramenta contigerit, nondum meritis et scientia in sacerdotii ordinem gradumque translatus. Solis enim filiis Aaron, sacerdotibus scilicet, ipsam arcam testamenti et mensam et candelabrum, et si quid est eorum quae supra comprehendimus, nuda et revela
Abbreviated transcription (Latin):
ere gͦ nc̃. cuiꝰmodi diuisio efficitur
in officiis ministerii diuini : ce qͦmͦ
illa quid̃ que scĩficata sunt nõ im-¬
ponunt᷑ portanda ab anima libus
mutis: s racionales debent ẽẽ. hoĩes:
& in humeris suis portare uasa qͥb
malib imponunt᷑: S ce in ipsis est
aliqua differentia: Nam illi qͥ du-¬
riora &e grauiora obseruant mini-¬
steria: plura habent animalia: Qua¬
tuor enĩ plaustra dant᷑ filiis mera-¬
ri: filiis aut̃ gerson qui erant ꝓpe
filiis caath. duo tantũ plaustra suf-¬
ficiunt: Ea quib ostenditur. quod
oꝑib qͥdẽ duriorib &e ut ita dicã
crassiorib plures sunt qͥ ueluti an¬
animalia inseruiunt: ad ea uero qͣ
racionabilib ꝓcurant᷑ pauci: &e ex hiꝰ¬
qui minꝰ instructi aut eruditi sun.
mistica sunt & insecretis recondita.
&e solis sacerdotib patent: nõ solũ
nullus animalis accedit homo: s ce
neipsi qͥdẽ qͥ habere aliqͥd exercitii &e

Expanded text:
ere ergo nunc, hujusmodi divisio efficitur in officiis ministerii divini, et quomodo illa quidem quae sancta sunt non imponuntur portanda ab animalibus mutis, sed rationabiles esse debent homines, et in humeris suis portare vasa, quibmalibus imponuntur. Sed et in ipsis est aliqua differentia. Nam illi qui duriora et graviora observant ministeria, plura habent animalia. Quatuor enim plaustra dantur filiis Merari; filiis autem Gerson qui erant prope filios Caath, duo tantum plaustra sufficiunt. Ex quibus ostenditur, quod operibus quidem durioribus, et ut ita dicam crassioribus, plures sunt qui velut animales inserviunt: ad ea vero quae rationabilibus procurantur, pauci qui minus instructi aut eruditi videntur, mystica sunt et in secretis recondita, et solis sacerdotibus patent, non solum nullus animalis homo accedit, sed ne ipsi quidem qui hab
Abbreviated transcription (Latin):
isrł dicebat᷑. om̃is qui ꝓcedit ad p̾liũ
in filiis isrł: ita ce hic dicit᷑. om̃is qͥ
ꝓcedit administerium. ut faciat oꝑa
intabernacło testimonii: Post hec dr̃.
que sint oꝑa filioꝵ caath in medio
filioꝵ leui: scd̾m plebes suas. intaber¬
nacłõ testimonii Introibit inquit
aaron & filii eiꝰ. cũ eleuata fuerint.
castra: &e deponent uelum quo contegũ¬
tur scã: &e oꝑient exipso uelo archam
testamenti. Et post hec seꝑtem quedã
species enumerant᷑: que p̃cipiuntur
oꝑiri: Primo in loco. ut omniũ p̃ciosi¬
Qr ipsa archa testam̃ti oꝑiat᷑ uelo. quo¬
etiã priꝰ uelabat᷑: s &e pelle desuper
iacinctina tegat᷑: addit᷑ cẽ aliuo ue-¬
lam̃ desuꝑ iacinctinũ: Scđo in loco

Expanded text:
Israel dicebatur: Omnis qui procedit ad praelium in filiis Israel; ita et hic dicitur: Omnis qui procedit ad ministerium, ut faciat opera in tabernaculo testimonii. Post haec dicitur quae sint opera filiorum Caath, in medio filiorum Levi secundum plebes suas in tabernaculo testimonii. Introibit, inquit, Aaron et filii ejus cum elevata fuerint castra, et deponent velum quo teguntur sancta, et operient ex ipso velo arcam testamenti. Et post haec septem quaedam species enumerantur, quae praecipiuntur operiri. Primo in loco, ut omnium pretiosior arca ipsa testamenti operiatur velo quo prius velabatur, sed et pelle desuper hyacinthina tegatur; additur etiam aliud velamen desuper hyacinthinum. Secundo in loco
Abbreviated transcription (Latin):
numerꝰ in scͥpturis diuinis siqͥs obser¬
uet qd pͥncipalibꝰ qͥbdã causis
ascriptus sit: frequent̾ inueniet.
Nam .xxͣ. duo. pͥma apud hebre¬
os elem̃ta tradunt esse litt̾arũ:
plasto. usq ad iacob. ex cuiꝰ semi¬
ne inicium.xͦii. trib sumunt:
patres fuisse numerant᷑: Tradt̃
curis si quis diligentius ex seqͣ¬
tur: sub hoc numero cõsecrata.
repperiet: Propt̾ hoc gͦ & leuite.
id ẽ. qͥ deseruiunt deo: & pͥmo¬
geniti filioꝵ isrł: ãmirabili ħ¬
& sacrato numero titulant᷑. Is̾¬

Expanded text:
numerus, in Scripturis divinis si quis observaret, quod principalibus quibusdam causis ascriptus sit, frequenter inveniet. Nam viginti duo primo apud Hebraeos elementa tradunt esse litterarum. plasto Adam usque ad Jacob, ex cujus semine initium duodecim tribus sumunt, patres fuisse numerantur. Sed pturis si quis diligentius exsequatur, sub hoc numero consecrata reperiet. Propter hoc ergo et Levitae, id est, qui deserviunt Deo, et primogeniti filiorum Israel admirabili hoc sacratoqu
Abbreviated transcription (Latin):
numerant᷑ cẽ leuite. seorsũ: Non
enĩ fuerant recensiti cũ filiis isrb̃
reꝑti: ita ut neq ampliꝰ aliquid
neq minꝰ. hoc numero inuentũ sit:
leuite fuerant numerati: id ab uno
mensẽ ⁊ supͣ & inueniunt᷑ pͥmogenꝰ¬
iii. Putas ne ꝑ hec solã numeri uys¬
toriam docere nos uoluit moy ses
de nullũ ĩ his diuersitatibꝰ numeroꝵ
cõclusit solito sibi more misteri¬
um Nichane adetur mese

Expanded text:
Numerantur etiam Levitae seorsum; non enim fuerant recensiti cum filiis Israelreperti, ita ut neque amplius aliquid neque minus hoc numero inventum sit. Levitae fuerant numerati, id est, ab uno mense et supra. Et inveniuntur primogeni. Putasne per haec solam numerari historiam docere nos voluit Moyses, et nullum in his diversitatibus numerorum conclusit solito sibi more mysterium? Nihil ne videtur inesse
Abbreviated transcription (Latin):
absolutionis uiam facile cerno:
nͥ dñs uelam̃ illud impositum
a moyse his litt̾is. acdaꝑire no¬
bis dignet᷑ & auferre: Igͥ hu¬
mani generis in carne generatio.
sic̃ asserunt qͥ intalib ꝑiti st̃.
nouem quidẽ m̃sib continet᷑
inuulua: s non priꝰ moueri fer-¬
tur ad partũ. ꝗͣ &̃ decimi mensis
triduũ transeat: & ita inuenitur
mensib ce triduo m̃sis decĩmĩ
& tres dies isti. qͥb humano gene¬
ri inhunc mundũ p̃bet᷑ ingressꝰ:
om̃iũ simul creaturarũ raciõib
misticis sumina colligit᷑: in his
uero qui ex habundanti in pͥmogenitis
inueniuntur. isrł: &ẽ misteriũ humane
generationis exponitur: Post hec cum¬

Expanded text:
absolutionis viam facilem cerno, nisi Dominus velamen illud impositum in Moyse his litteris adaperire nobis dignetur et auferre. Igitur humani generis in carne generatio, sicut asserunt qui in talibus periti sunt, novem quidem mensibus continetur in vulva; sed non prius moveri fertur ad partum, quam etiam decimi mensis triduum transeat; et ita invenitur, mensibus et triduo mensis decimi ctuaginta tres dies isti quibus humano generi in hunc mundum praebetur ingressus. omnium simul creaturarum rationibus mysticis summa colligitur. In his vero quae ex abundanti in primogenitis inveniuntur Israel, etiam mysterium humanae generationis exponitur. Quia e
Abbreviated transcription (Latin):
Et alibi. Molas leonum confip̃gst dñs.
de poscitur. Manꝰ est anime uirtꝰ. que
tenere aliquid & constringere potest:
uelut sidicamꝰ. actꝰ eiꝰ. & fortitudo. &
pes: qͦ incedit adbona uel mala. Quia
gͦ si scandalũ patit᷑ anima. ñ solũ in fid̾.
ficant᷑: a pedes auferunt᷑ illiꝰ qͥ offendi¬
culum p̃buit: manꝰ quib ñ bene oꝑ¬
at᷑: Et pedes. quib ñbene incedit.
Recipiet etiam combusturã qͣ cõbussit:
gula hoc ostendit᷑: ut iste ꝑcussor om¬
nib decruncatꝰ menbris. a corpore ex¬
cidat᷑ eccłie ⁊ ut & cet̾i inquit uidenteᷤ
timorẽ habeant: & ñ faciant similit̾.¬
entes: ponat animã ꝓ anima. oculũ

Expanded text:
Et alibi: Molas leonum confringet DominuEt alibi: Molas leonum confringet Dominudeposcitur. Manus est animae virtus, quae tenere aliquid et constringere potest: velut si dicamus actus ejus et fortitudo, et pes quo incedit ad bona vel ad mala. Quia ergo si scandalum patiatur anima, non solum in fide, ficantur et pedes, auferuntur illius qui offendiculum praebuit manus, quibus non bene operatur, et pedes quibus non bene incedit. Recipiet etiam combusturam qua combussit, gula hoc ostenditur, ut iste percussor omnibus detruncatis membris, a corpore excidatur Ecclesiae: ut caeteri, inquit, videntes, timorem habeant, et non faciant similitentes, ponat animam pro anima, oculum
Abbreviated transcription (Latin):
fotassis etiam illud aptari: ut qui sͥ
consenis tanti scandali fuerit. ponat
animã suã ꝓ anima illiꝰ quẽ scandali¬
redeat. qͥm reparet̾᷑. qͦmͦ restituatur
adfidem. P onat etiã oculũ ꝓ oculo
Si ocłm lesit anime . id. ẽ. intellectũ
eiꝰ turbauit ÷ auferat᷑ oculus ipsus
ab eo qui excłiȩ p̃ ẽ: & intellectus il
lius tbulentꝰ & ferox qui scandalum
gn̾at. desecet᷑. Sel &e si dentẽ lesit
auditoris. quo suscipiens cibum uerbi. dĩ.
uel comminuere uel molarib terere. solitꝰ
erat: ut subtilẽ exhis aduentrẽ animȩ
tͣnsmitteret sensum: si hunc dentẽ ille ue¬
xauit et euellit: ut contentione ipsuis
ñ possit anima subtilit̾ & spiritalit̾ susci¬
pere uerbum dei: auferat᷑ abes dens eiꝰ qͥ
ñ bene scͥpturarũ comminuit & diuidit
cibos. Fortassis enim ꝑꝑ hoc & alibi dr̃ de¬
dño: Dentes peccatorũ contriuisti. Et
alibi nicħominus scribit᷑. Qui mandu¬
cat uuã acerbã: obstupiscent dentes eiꝰ.

Expanded text:
fortassis etiam illud aptari, ut qui sibi conscius tanti scandali fuerit, ponat animam suam pro anima illius, quem scandaliredeat, quomodo reparat etiam oculum pro oculo. Si oculum laesit animae, id est, intellectum ejus turbavit, auferatur oculus ipsius ab eo qui Ecclesiae praeest; et intellectus ejus, ille turbulentus et ferox, qui scandalum generat, desecetur. Sed et si dentem laesit auditoris, quo suscipiens cibum verbi Dei, vel comminuere, vel molaribus terere solitus erat, et subtilem ex his ad ventrem animae transmittere sensum, si hunc dentem ille vexavit et evellit, ut pro contentione ipsius non possit anima subtiliter et spiritualiter suscipere verbum Dei, auferatur dens ejus, qui non bene Scripturarum comminuit et dividit cibos. Fortassis enim propter hoc et alibi dicitur: Dentes peccatorum contrivisti . Et alibi nihilominus scribitur: Qui manducat uvam acerbam, obstupescent dentes ejus .
Abbreviated transcription (Latin):
ortͥens mulier oculum ꝑdat: aut den¬
cat᷑ in oculo. aut indente: & inde cau¬
Nunquid litigantib iuris adsistens
mulier. comburi potuit: ut combus¬
tura ꝓ combustura soluat᷑: Que tom̃

Expanded text:
ortiens mulier oculum perdit, aut dent in oculo aut in dente percusNunquid litigantibus viris assistens mulier comburi potuit, ut combustura pro combustura solvatur?