comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lixi fecit sic alia plima nunc recentiores ĩstituerũt grecis nõibus. grecas de¬
clinationes potiꝰ dare qd̾ tñ ip̃ nõ semꝑ fieri põt.. Nichi aũt placet latinam
rõnem sequi quousq patitu decor. Neq eĩ ia calipsone dix̾am ut Iunonem
ꝙ̃ꝙ̃ secutus antiquos cesar utitur bac rõne declinandi s auctoritat̃e cõsu¬
etudo suꝑauit. ĩ ceteris que poterũt eodem modo nõ indecenter efferu ꝗ
Simplices uoces pͥma positione .i. nã sua constant. coposite aũt p̃positio.¬
nbus subiunguntur. ut ĩnocens du ne pugnantib int̾ se duabus qualo
est ĩꝑteritus alioquin possunt aliqñ cõtinuari due ut ĩ cõpositꝰ. recõ¬
ditus. et quo cicero utitur sub absurdu aut e duobus qͣi cõporibus coa¬
lescunt ut maleficus. Nam ex tribus nr̃e utiq lingue nõ cõcesẜim ꝙͣuis

Expanded text:
i et Achilli fecit, sic alia plurima. nunc recentiores instituerunt Graecis nominibus Graecas dei et Achilli fecit, sic alia plurima. nunc recentiores instituerunt Graecis nominibus Graecas declinationes potius dare, quod tamen ipsum non semper fieri potest. mihi autem placet Latinam rationem sequi, quousque patitur decor. neque enim iam calypsonem dixerim ut Iunonem, quanquam secutus antiquos, C. Caesar utitur hac ratione declinandi. sed auctoritatem consuetudo superavit. in ceteris, quae poterunt utroque modo non indecenter efferri, qui simplices voces prima positione id est natura sua constant, compositae aut praepositionibus subiunguntur ut innocens dum ne pugnantibus inter se duabus, quale est inperterritus; alioqui possunt aliquando continuari duae ut incompositus, reconditus et quo Cicero utitur subabsurdum , aut e duobus quasi corporibus coalescunt, ut maleficus. nam ex tribus nostrae utique linguae non concesserim; quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
latiuus qu̾e illi nõ habent paꝵ cõueniat uno casu nr̃o quinq grecis
uti. Quĩ ẽt laudet uirtute eoꝵ qui potentiore face̾ lingua latinã stu¬
debant nec alienis egere ĩstitutis fatebantur. Inde castore media silła
dem quas castor lr̃as exit. et ut palemo ac telamo ac plato. Nam sic
eu cicero appellat dicerentur retinuerũt. qr latini ꝙ o et n lr̃is fi¬
niretur nõ reꝑiebant nec ĩ a quide atq .s lr̃as exire temẽ̾ masculina
greca noĩa recto casu patiebantur. Iteoq ⁊ apud celiu legimus. pelia cĩ¬
cinatus et apud messala bene fecit euthia et apud ciceronem herma¬
gora nec miremur ꝙ ob antiquoꝵ plerisq henea et anchise sit dictus. Nam
minarẽtur Inde olimpo et tiramno acutam media silła dederunt q duabus longis
sequentibue. I pͥmam breuem acui noster ẜmo nõ patitur. Sic gr̃s achili u

Expanded text:
lativus, quem illi non habent, parum conveniat uno casu nostro quinque Graecis lativus, quem illi non habent, parum conveniat uno casu nostro quinque Graecis uti; quin etiam laudet virtutem eorum, qui potentiorem facere linguam Latinam studebant, nec alienis egere institutis fatebantur. inde Castorem media syllabdem quas Castor litteras exit; et ut palaemo ac Telamo et Plato nam sic eum Cicero quoque appellat dicerentur, retinuerunt, quia Latinum, quod o et n litteris finiretur, non reperieBant. ne in a quidem atque s litteras exire temere masculina Graeca nomina recto casu patiebantur, ideoque et apud Caelium legimus Pelia cincinnatus et apud Messalam bene fecit Euthia et apud Ciceronem Hermagora , ne miremur, quod ab antiquorum plerisque Aenea ut Anchisa sit dictus. nam minarentur. inde Olympo et tyranno acutam syllabam mediam dederunt, quia duabus longis insequentibus primam brevem acui noster sermo non patitur. sic genitivus vlix
Abbreviated transcription (Latin):
multa uenerunt. Taceo de tuscis et sabinies et p̃nestinis ꝙ. Na ut
roꝵ sermone utentem uetiu lucilius ĩ sectatur ꝙ̃ admodu polio dep̃hendit
ĩ liuio pͥataui nato licet oĩa ytalica ꝓ romanis habea płima gallice uoluerũt
ut trneda ac p̃cor Ritũ quoq quoꝵ altero cicero tamen altero oratius uti¬
tur. Et mappam quoq cicero usitatꝰ nomen poeni sibi u̾idicãt et gurdos
quos pro stolidis uulguͣs ex hispania duxisse origine audiui. Sed hec di¬
uisio mea ad grecũ ẜmone p̃cipue ꝑtinet. Nam et maxima expte iñ ro¬
manus conu̾sue est et confessis qͦ grecis utimur u̾bis ubi nr̃a desunt sĩc̃
illi a nobis nõnũꝙͣ mutuantur. Inde illa questio exoritur an eadem rone
ꝑ casus duci externa qua nr̃a conueniat. At̾ si repias gramaticũ uet̾e
amatore neget ꝗcꝙͣ ex latina r̃one mutandũ qr cũ sit apud nos casus ab¬

Expanded text:
multa venerunt. taceo de Tuscis et Sabinis et Praenestinis quoque; nam ut multa venerunt. taceo de Tuscis et Sabinis et Praenestinis quoque; nam ut eorum sermone utentem Vettium Lucilius insectatur, quemadmodum Pollio reprehendit in Livio Patavinitatem, licet omnia Italica pro Romanis habeam. plurima gallica evaluerunt ut raeda ac petorritum, quorum altero tamen Cicero altero Horatius utitur. et mappam circo quoque usitatum nomen Poeni sibi vindicant, et gurdos, quos pro stolidis accipit vulgus, ex Hispania duxisse originem audivi. sed haec divisio mea ad Graecum sermonem praecipue pertinet, nam et maxima ex parte Romanus inde conversus est et confessis quoque Graecis utimur verbis, ubi nostra desunt, sicut illi a nobis nonnunquam mutuantur. inde illa quaestio exoritur, an eadem ratione per casus duci externa qua nostra conveniat. ac si reperias grammaticum veterum amatorem, neget quidquam ex Latina ratione mutandum, quia, cum sit apud nos casus ab
Abbreviated transcription (Latin):
ut tragedia tihestes ⁊ ludifloralia ac magalensia ꝙͣꝙͣ hec sequenti tp̃r
ĩ terciderit nunꝙͣ aliter autorib dicta. cemata igitur noĩabuntur
frequentiora quidem apud poetas s oratorib qͦ ꝓmissa Uerũ scema fe¬
re habebit aliqua or̃one ut docebimꝰ eo que pauloante pͥmisimue.
loco sed id qͦ quod scema uocẽ si ab aliquo ꝑ ĩprudentia factu erit so¬
loecismi uitio nõ carebit ĩ eadem sp̃e sunt s scemate carent ut supra
dixi noĩa femenina quibus mares utuntur et neutralia quibus femi¬
ne. Hactenus soloccismo neq eĩ arte gramatica cõponẽ aggressi su¬
mue s cũ ĩ ordinẽ õccuizeret in honorata trãsire nolumus ¶ Hoc
amplui ut ĩstitutu ordinẽ sequar uerba aut latina aut pegrina sũt
Pegrina poro ex oĩbus ꝓpe dixim gentibus ut hoĩes ut instituta etia

Expanded text:
ut tragoedia Thyestes et ludi Floralia ac Megalensia, quanquam haec sequenti tempore ut tragoedia Thyestes et ludi Floralia ac Megalensia, quanquam haec sequenti tempore interciderunt numquam aliter a veteribus dicta. schemata igitur nominabuntur, frequentiora quidem apud poetas sed oratoribus quoque permissa. verum schema fere habebit aliquam rationem, ut docebimus eo, quem paulo ante promisimus, loco. sed id quoque, quod schema vocatur, si ab aliquo per imprudentiam factum erit, soloecismi vitio non carebit. in eadem specie sunt sed schemate carent, ut supra dixi, nomina feminina, quibus mares utuntur, et neutralia, quibus feminae. hactenus de soloecismo. neque enim artem grammaticam componere aggressi sumus, sed cum in ordinem incurreret, inhonoratam transire noluimus. hoc amplius, ut institutum ordinem sequar, verba aut Latina aut peregrina sunt. peregrina porro ex omnibus prope dixerim gentibus ut homines, ut instituta etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tradere satis nõ est. ne ita demũ uitiu credat esse puer si pro alia pona¬
tur alia ut uerbu iꝰbi nomen esse debuerit uel aduerbiu ubi ꝓnomen
et similia. Nam sunt queda cognata ut dñt .i. eiusdem gnis ĩ quibus.
qui alia sp̃e ꝙͣ oportet utetur nõ minus ꝙͣ ip̃o gn̾e ꝓmutato deliquerit.
sam et an ⁊ aut cõuĩctiones sunt. Maletu inte̾roges hic aut ille sit.
Et ne ac non aduerbia qui cũ dicat ꝓ illo ne feceris nõ feceris ĩ ide
incidat uitiu qr alteꝵ negͣandi est alteꝵ uetãdi hoc amplius intro
et intus loci aduerbia eo tñ ĩtus ⁊ introrsu soloccismi sunt eidem ĩdi¬
uersitatĩ ꝓnõiu ĩteriectionũ prepositionu accidunt. Est et soloecisiꝰ
ĩ orone cõp̃hensionis unius sequentiu ac prioꝵ ĩter se ĩcõueniene. po¬
sitio. Queda tamẽ et faciem soloecismi habent ⁊ dici uitiosa nõ possũt

Expanded text:
tradere satis non est, ne ita demum vitium esse credat puer, si pro alia ponatradere satis non est, ne ita demum vitium esse credat puer, si pro alia ponatur alia, ut verbum, ubi nomen esse debuerit, vel adverbium, ubi pronomen, et similia. nam sunt quaedam cognata, ut dicunt, id est eiusdem generis, in quibus, qui alia specie quam oportet utetur, non minus quam ipso genere permutato deliquerit. nam et an et aut coniunctiones sunt, male tamen interroges, hic aut ille sit; et ne ac non adverbia; qui tamen dicat pro illo ne feceris non feceris, in idem incidat vitium, quia alterum negandi est alterum vetandi. hoc amplius intro et intus loci adverbia, eo tamen intus et intro sum soloecismi sunt. eadem in diversitate pronominum, interiectionum, praepositionum accident; est etiam soloecismus in oratione comprehensionis unius sequentium ac priorum inter se inconveniens position. quaedam tamen et faciem soloecismi habent et dici vitiosa non possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
co ꝓnunciet. Quidna lutuis certa ũcia stati pͥmi libri. Tenuere ĩquit ar¬
tem sabini et mox ĩ aduersu romani subierut Et qu̾e potiꝰ ego ꝙͣ.M. tuliu
sequar qui ĩ oratore nõ rep̃hendo inꝗt scriꝑsere scripserũt esse uerius sen¬
tio. Similiter ne ĩ uocabulis et nõibus fit soloccismus gn̾ẽ nũo ꝓprie añt
casibus ꝯcquid eoꝵ huic alteri succedet huic ꝑti subiugatur licet ꝑ cõꝑa¬
ꝓnoĩe in tegro positu sit diminuitũ. Ego dubito an id ĩ ꝓpriu potius appel¬
latione sigͣne eĩ deerat soloecisii. Porzo uitiu nõ est ĩ sensu s ĩ cõple¬
xu. In participio ꝑ genus et casu ut ĩ uocabulo ꝑ tpra ut ĩ uerbo ꝑnũ¬
mõi errore. Ideo inu quodq genus nũ casus habet que oĩa recipiunt
huiꝰ mõi errore fiunt soloecismi et quidã plimi ꝑ ꝑtes or̃onis. Sed id

Expanded text:
aeco pronuntiet. quid ? non Livius circa initia statim primi libri, tenuere , inquit, araeco pronuntiet. quid ? non Livius circa initia statim primi libri, tenuere , inquit, arcem Sabini? et mox, in adversum Romani subiere? sed quem potius ego quam M. Tullium sequar? qui in Oratore, non reprehendo, inquit, scripsere; scripserunt esse verius sentio. similiter in vocabulis et nominibus fit soloecismus genere, numero, proprie autem casibus, quidquid horum alteri succedet. huic parti subiungatur licet per compaismum putent quia pro nomine integro positum sit deminutum. ego dubito, an id improprium potius appellem, significatione enim deerrat; soloecismi porro uitium non est in sensu sed in complexu. in participio per genus et casum, ut in vocabulo, per tempora, u pronomen quoque genus, numerum, casus habet, quae omnia recipiunt huiusmodi errorem. fiunt soloecismi et quidem plurimi per partes orationis; sed id
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓu aion quoq appellari eodem modo posse imitatio sine controuer¬
sia est cum aliud ꝑro alio ponitur. Id ꝑ omnes partes. orationies
deprehendimue frequentissime in uerbo quia plurima huic accidũt
Ideoq in eo fiunt soloecismi per genera tempora modos personas
siue quia status eoe dĩci seu qualitates placet uel sex uel ut alii di¬
cunt octo. Nam totidem uitiorum erunt forme in quot species. ⁊
quodq de quibus supradictum est diuisis. Preterea numeros. in
quibue. noc singularem ac pluralem habemus i greci et Abilon
ꝙͣ ꝙ̃ fuerunt qui nobis qͣ adicerent dualem scripse re legere quod deuitande as¬
ꝑitatis gr̃a molitu est ut apud ueteres pro male me reris male mererem
ideoq uocant duale millo solo gn̾ẽ consistit cu apud grecos et uerbi tota fere
ratione et ĩ nõibus fere dep̃hendatur ⁊ sic qͦ rarissimus sit eiur usus apd̾
nostroꝵ u̾õ nemine hec obẜuatio reꝑitur qui eꝯͣrio deuenẽ locos et con

Expanded text:
 eodem appellari modo posse. immutatio sine controversia est, cum aliud pro alio ponitur. id per omnes orationis partes deprehendimus, frequentissime in verbo, quia plurima huic accidunt; ideoque in eo fiunt soloecismi per genera, tempora, personas, modos, sive cui status eos dici seu qualitates placet, vel sex vel, ut alii volunt, octo;—nam totidem vitiorum erunt formae, in quot species eorum quidque, de quibus supra dictum est, diviseris praeterea numeros, in quibus nos singularem ac pluralem habemus Graeci et δυϊκόν. quanquam fuerunt, qui nobis quoque adiicerent dualem scripsere, legere; quod evitandae asperitatis gratia mollitum est, ut apud veteres pro male mereris, male merere. ideoque quod vocant dualem, in illo solo genere consistit, cum apud Graecos et in verbi tota fere ratione et in nominibus deprehendatur, et sic quoque rarissimus eius sit usus, apud nostrorum vero neminem haec
Abbreviated transcription (Latin):
uini mficialem et alte ⁊ iudiculem. Inficials qu̾e nos dicimus cõiecturalem cu
biiciunt cam uiridiciali que renduq arbitrantu iustu ne sit sacrilegiu appel¬
lati quod ebiciatu uel furtu uł amencia qua opione pamphilus fuit. S qͣlitatẽ
in plura partitus est. plurimi dencepe. mutatis tantu nõibus in rem de qua
tum sit factu esse quid aut nõ sit. Si nõ ełł certu cõitetura sit. Si est certu
reliqui status. Nam idem dicit appolodorus cu q̃one aut ĩ rebue. ex̃ posctis
quibus comectura explicatu uit ĩ nr̃is opionibus cristimet positam quoꝵ ill̾

Expanded text:
unum infitialem, alterum iuridicialem. infitialis est, quem dicimus coniecturalem, cuunum infitialem, alterum iuridicialem. infitialis est, quem dicimus coniecturalem, cubiiciunt eam iuridiciali, quaerendumque arbitrantur iustumne sit, sacrilegium appellari quod obiiciatur vel furtum vel amentiam. qua in opinione Pamphilus fuit, sed qualitatem in plura partitus est; plurimi deinceps, mutatis tantum nominibus, in rem de qua constet, et in rem de qua certum sit factum esse quid aut non sit; si non est certum, coniectura sit, si certum est, reliqui status. nam idem dicit Apollodorus, cum quaestionem aut in rebus extra positis, quibus coniectura explicatur, aut in nostris opini
Abbreviated transcription (Latin):
usꝙ̃ repire potui. Rationem tamen hanc secuti dicuntu ꝙ res om̃s signis col¬
liguntu: qm̃ licet qualitatis quoq solum statu faciunt. q ubicunq qualis. sit cu¬
iusq rei na quẽi potest s utrocũq m̃o sequatu suma confusio Nam nchil ĩtest
unum qui statũ faciat an nullu si oms cause sunt coditionis cuisdem Coie¬
ctuta dicta est a cõiectu .i. directione quadam ratiois. ad ueritatem. Unde et
somnior atq ominu inte:p̃tes cõicctores uocamus. Appellatũ tamẽ est hoc
genus uarie sicut seqñtib apparebit.
Uerunt qui duos status ficerent. Archiedemus cõiectunailem ꝯ fititi¬
uum exclusa qualitate q sic de ea queri cristimabat. quid ess mi¬
quu quid iniustui quid audiente nõ esset quod uocat de codem et¬
p alio.hanc diu̾sa sin̾a eor fuit qui duos quidem status esse uolucrũt .s. ⁊

Expanded text:
usquam reperire potui. rationem tamen hanc secuti dicuntur, quod res omnis signis colusquam reperire potui. rationem tamen hanc secuti dicuntur, quod res omnis signis colligeretur. quo modo licet qualitatis quoque solum statum faciant, quia ubique, qualis sit cuiusque rei natura, quaeri potest. sed utrocunque modo sequetur summa confusio. neque interest, unum quis statum faciat an nullum, si omnes causae sunt condicionis eiusdem. coniectura dicta est a coniectu, id est directione quadam rationis ad veritatem, unde etiam somniorum atque ominum interpretes coniectores vocantur. appellatum tamen est hoc genus varie, sicut sequentibus apparebit. fuerunt , qui duos status facerent: Archedemus coniecturalem et finitium, exclusa qualitate, quia sic de ea quaeri existimabat, quid esset iniquum, quid iniustum, quid dicto audientem non esse; quod vocat de eodem et alio. huic diversa sententia eorum fuit, qui duos quidem status esse voluerunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
defenditu Tpollon cu id quod alio modo fierilicet alio dr̃ factum. Hic est adulte.
loris cesus uel fame necatus &tusionem factoꝵ quod est aꝑtius ꝙ ut uel int̾ptadũ
uel exemplo sit demonstrandu Agopucis tpri.N. uocant hi quoq nullam questi¬
onem er̾ hoc putant. Quidam detnihunt duas ꝑtes nu et occasionẽ et ꝓ illo que
diti actu subiiciunt res.i. ripai uoctoc que ne p̾terisse uidere satis habui attin¬
gtie. Ceteru ie ne status satis ondi nec om̃s contineri locos credo quo appa¬
rebit diligentuis legentibus que de utruq re dicam. Erunt enire plura multo̾
ꝙͣ que hre elementis cõp̃henduntu. Apud pluree. autores legi placuisse quibusta
unu: oĩo statu esfe cõrecturalem s quibus placuerit nec illi tradiderũt nec ego

Expanded text:
defenditur. τρόπον, cum id, quod alio modo fieri licet, alio dicitur factum; hinc est adulter defenditur. τρόπον, cum id, quod alio modo fieri licet, alio dicitur factum; hinc est adulter loris caesus vel fame necatus. occasionem factorum, quod est apertius, quam ut vel interpretandum vel exemplo sit demonstrandum, tamen ἀφορμὰς ἔργων vocant. hi quoque nullam quaestionem extra haec putant. quidam detrahunt duas partes, numerum et occasionem, et pro illo quod dixi actum subiiciunt res, id est πράγματα. quae ne praeterisse viderer, satis habui attingere. ceterum his nec status satis ostendi nec omnes contineri locos credo, quod apparebit diligentius legentibus, quae de utraque re dicam. erunt enim plura multo, quam quae his elementis comprehenduntur. apud plures auctores legi, placuisse quibusdam, unum omnino statum esse coniecturalem. sed quibus placuerit, neque illi tradiderunt neque ego
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Alii nouem elerenta posuerũt ꝑsonani ĩ qua de aĩa ⁊ corpore ex ꝓpositie
quenitur quod ꝑtinẽ ad cõiectũe et qualitatis instrumenta uideo. Tpe quod
⁊poron . uocant ex quo questio an is qͣui dum addita est mater pperit seruꝰ
sit natus locus unde cõtrou̾sia uidetur. n fas fuerit tirannu ĩ templo occi.¬
dere An exulau̾it qui domi latuit. Tempus itez quod ħaipon appellant
hanc autem uolunt uideri spẽm illius temporis ut estatem uł hiemem hĩc
subicitur ille ĩ pestilentia cõmissator actu .i. TIpaIN quod eo referunt si sciens
cõmisit an msciens necessitite an casu ⁊ talia Numerũ qui cadit ĩ speciem
q̃titatre. An trasibolo trigita premio debeantur qui tõt t̾rrannos sustulerit. Cã
cui plurie subiacent lites quotiens factu non negatur S quia iusta ratione factu

Expanded text:
tur. alii novem elementa posuerunt, Personam, in qua de animo, corpore, extra positis tur. alii novem elementa posuerunt, Personam, in qua de animo, corpore, extra positis quaeratur, quod pertinere ad coniecturae et qualitatis instrumenta video. tempus , quod χρόνον vocant, ex quo quaestio, an is quem, dum addicta est, mater peperit, servus sit natus. locum , unde controversia videtur, an fas fuerit tyrannum in templo occidere. an exulaverit, qui domi latuit. tempus iterum, quod καιρόν appellant; hanc autem videri volunt speciem illius temporis, ut aestatem vel hiemem; huic subiicitur ille in pestilentia comissator. actum , id est πρῆξιν, quod eo referunt, sciens commiserit an insciens? necessitate an casu? et talia. numerum , qui cadit inspeciem quantitatis, an Thrasybulo triginta praemia debeantur, quia tot tyrannos sustulerit? causam , cui plurimae subiacent lites, quotiens factum non negatur, sed quia iusta ratione sit factum,
Abbreviated transcription (Latin):
se multos sciam nobi ⁊ statu dici placet. S cu ĩ alii. õibus inte. scriptores sũ¬
se adeo ut᷑ quisit uerus ne noĩa nec qui gn̾ales quiue speciales sint status cõ¬
uenit. Ac primu aristotiles elementa decẽm cõstituit ciica que uersari iude¬
atur omĩe questio oi ^ cia ͭᷤ quam plautus essentiam uocat. Nec sane aliud ẽ
eius nomen latinu. S ea queritu an sit qualitatem cuiꝰ aꝑtus intellectus.
est quantitatem que dupliciter ⁊ posterioribus diuisa est ꝙͣ magnũ et ꝙͣ mul¬
tusit. Ad aliquid unde ducte translatio ⁊ cõꝑatio post hec ubi et qͣn demle
facere pati habere quod est qͣi aimatu esse uestitu esse nouissime dl aR ꝗdlai
quod est cõpositu esse quocdãm̃o ut calere face̾ stare irasti S ex his oĩbue
pͥma quatuor al status ꝑtinere. Ceteni ad quosdam locos argumentoꝵ uiden¬

Expanded text:
se multos sciam; nobis statum dici placet. sed cum in aliis omnibus inter scriptores sumse multos sciam; nobis statum dici placet. sed cum in aliis omnibus inter scriptores sumse; adeo, nec qui sit numerus nec quae nomina nec qui generales quive speciales sint status, convenit. ac primum Aristoteles elementa decem constituit, circa quae versari videatur omnis quaestio. οὐσίαν, quam Plautus essentiam vocat, neque sane aliud est eius nomen Latinum; sed ea quaeritur, an sit. qualitatem , cuius apertus intellectus est. quantitatem , quae dupliciter a posterioribus divisa est, quam magnum et quam multum sit? ad aliquid, unde ducta est translatio et comparatio. post haec ubi et quando ; deinde facere , pati , habere , quod est quasi armatum esse, vestitum esse. novissime κεῖσθαι, quod est compositum esse quodam modo, ut calere, stare, irasci. sed ex iis omnibus prima quattuor ad status pertinere, cetera ad quosdam locos argumentorum viden
Abbreviated transcription (Latin):
etit de spectaculie ⁊ aget iniuriaru depussio erit. si accusatoris. frequ̾etius tñ
illud accidet quod est a pluribus traditu. Effugerũt has questiones qui dixe¬
runt statu esse id quod appareat ex intentione ut fccisti non feci aut recte
feci. Uiderimus tamen utru id sit status.an in eostatus. Hermagoras statũ
uocat ꝑ quem subiecta res intelligatu et ad quem ꝓbationes etiam ꝑtiu rese¬
rantur. Nostra opinio semꝑ hec fuit cum essent freqnter in causa diuersi ꝗ̃¬
stionu status in ea crederem statu cause ẽt ꝙ esset in ea potissotiu et ĩ quo
maxime res uertẽtu Idem siquis gn̾alem qͥonem uł caput gn̾ale dicẽ ma¬
lit cu hec mͥ uenerit pugna non magis ꝙͣ si aliud ad hoc qu̾o idem ĩ telligi¬
tur eius rei nomen inuenerit ꝙ ꝙ̃ tota uolumina ĩ hanc disputationẽ ĩpendis¬

Expanded text:
erit de spectaculis et aget iniuriarum, depulsio erit accusatoris. frequentius tamen erit de spectaculis et aget iniuriarum, depulsio erit accusatoris. frequentius tamen illud accidet, quod est a plurimis traditum. effugerunt has quaestiones qui dixerunt, status esse id, quod appareat ex intentione et depulsione, ut fecisti , non feci aut recte feci. viderimus tamen, utrum id sit status an in eo status. Hermagoras statum vocat, per quem subiecta res intelligatur et ad quem probationes etiam partium referantur. nostra opinio semper haec fuit: cum essent frequenter in causa diversi quaestionum status, in eo credere status causae, quod esset in ea potentissimum et in quo maxime res verteretur. id si quis generalem quaestionem vel caput generale dicere malet cum hoc mihi non erit pugna, non magis, quam si aliud adhuc, quo idem intelligatur, eius rei nomen invenerit, quanquam tota volumina in hanc disputationem impendis
Abbreviated transcription (Latin):
smo tota riaciotinatio est ab eo qui intendit. Sed qr uidetur illis quoq necelsitatem
hosstatus erequendi facẽ qui negat is eni si dicat non feci coget adue. sarium
cõiectura uti. et si dicat non habet legem silogismo concedamus ex depulsione
nasci tantu. Nichi lominus eni res eo reuertetur ut modo is qui agit modo ie.
cu quo agitur statu faciat. Sic eni accusatoris intentio. Hoĩem occidisti si ne¬
gat reue faciet statui qui negat. Quid si confitetim s uire a se adulteꝵ dicit occisi
Nempe legem esse ceitu est que ꝑmittat nisi aliquid actusator respondet nullai
lis est. Non fuit inquit adulte. eigo depulsio ĩcipit esse accusatoris. Ille statum
faciet Ita erie quidem statue ex prima repulsione. s ea fiet ab accusatore non
ludicram ereiciusti. Depulsio non exeicui artem ludicram. Questio ꝗd sit artẽ
ludicram exeicere. Si accus abitu theatrali lege depulsio erit rei si excitatus fu¬

Expanded text:
smo tota ratiocinatio ab eo est qui intendit. sed quia videtur illic quoque necessitatem hos status exsequendi facere qui negat, is enim si dicat, non feci, coget adversarium coniectura uti; et si dicat, non habes legem, syllogismo concedamus ex depulsione nasci statum. nihilominus enim res eo revertetur, ut modo is qui agit, modo is cum quo agitur, statum faciat. sit enim accusatoris intentio, hominem occidisti. si negat reus, faciat statum qui negat. quid si confitetur, sed iure a se adulterum dicit occisum? nempe legem esse certum est quae permittat. nisi aliquid accusator respondet, nulla lis est. nonfuit , inquit, adulter; ergo depulsio incipit esse actoris, ille statum faciet. ita erit quidem status ex prima depulsione, sed ea fiet ab accusatore non ludicram exercuisti; depulsio: non exercui artem ludicram; quaestio: quid sit artem ludicram exercere? si accusabitur theatrali lege, depulsio erit rei; si excitatus fu
Abbreviated transcription (Latin):
dicturus intueatur qui apud que pro quo ꝯͣ quem quo tp̃re quo loco qͦ
reꝵ statii qua uulgi fama dicendu sit quid iudicem credibile sentireut
cet ut sciat quid primu dicendu sit. At nũc omne qd ceꝑint ꝓherniu¬

Expanded text:
dicturus intueatur, quid, apud quem, pro quo, contra quem, quo tempore, quo loco, quo dicturus intueatur, quid, apud quem, pro quo, contra quem, quo tempore, quo loco, quo rerum statu, qua vulgi fama dicendum sit, quid iudicem sentire credibile sicet, ut sciat, quid primum dicendum sit. At nunc omne, quo coeperu
Abbreviated transcription (Latin):
tuna reficit aĩos ⁊ undecunq petita iudici uoluptas leuat tediu. Non ĩutilis est¬
in uerrinis ratio ẽt occupandi que uiderentu obstare ut Cicero dicit scure se
mirari quoslam ꝙ is qui ꝑ tot annos defenderit multos leserit neminem ⁊
busclam pene semꝑ assumitur qui fas non putant nisi a cõtrario incipe. Ne¬
tes pactes s multas species enumerant ut ex moribus iudicis ex opĩonib
constant ꝑsonie factis dictis causis tp̃oribus locis occasionibus ceteris
quas ueras esse fateor. S i hec tria gn̾a recidere. Nam si iudicem beniuolu
attentu docilem habeo.quid amplus debeam optare nõ repio. cu metus ip̃e
qui maxime uidetu etiam ex̃ hoc ⁊ attentu uidicem faciat ⁊ ab diuerso fauo
re detereat. ¶ Ueru qm̃ nõ est satis demonstrare discentibus que sũt in
ratione ꝓhemii: sed dicendi ctiam quo ꝑsici facillime possnt hec adicio ut

Expanded text:
tuna reficit animos et undecunque petita iudicis voluptas levat taedium. Non inutilis ettuna reficit animos et undecunque petita iudicis voluptas levat taedium. Non inutilis etiam est ratio occupandi quae videntur obstare, ut Cicero dicit, scire se mirari quosdam, quod is, qui per tot annos defenderit multos, laeserit neminem, busdam paene semper adsumitur, qui fas non putant nisi a contrario incipere. nes partes; sed multas species enumerant, ut ex moribus iudicis, ex opinionibconstant, personis, factis, dictis, causis, temporibus, locis, occasionibus, ceteris. quas veras esse fateor, sed in haec genera recidere. nam si iudicem benevolum, attentum, docilem habeo, quid amplius debeam optare, non reperio; cum metus ipse, qui maxime videtur esse extra haec, et attentum iudicem faciat et ab adverso fauoniam non est satis demonstrare discentibus, quae sint in ratione prooemii, sed dicendum etiam, quomodo perfici facillime possint, hoc adiicio, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mio rabirio Cicero dum ad aditus sibi adauies faciat ⁊ autoritatẽ induat nã senti¬
entis quo magis credatur uel defendenti eadem uel neganti. Ideoq hoc pͥmum
intuemu: litigatoriss an aduocati ꝑsona sit. Intuendu quotienscunq utrũq ficĩ
potest. Nam illud i scola liberu est in foro ratu ut sit idoneus sue rei qsꝙ
defensor. Declamaturus aũt maxime positas in affectibus causas ꝓ priis ꝑsonis
debet induere̾. hi sunt eni qui mandari nõ pñt nec eadem ui p̾fe:tu alien
alieni ammi qua sui motus. his etiam decausie ĩsinuatione iudetur opusesse.¬
si adueisarii actio iudicu ammos octupauerit. Uel si dicendu apud fatigator
est quor alteꝵ ꝓmittendo rnr̃as ꝓba nones ⁊ adue:sas eludendo uitabimus. Al
teru spe breuitatis quibus attentu fieri iudicem dociumus ⁊ urbanitas opor¬

Expanded text:
rio Postumo Cicero, dum aditum sibi ad aures faciat et auctoritatem induat vera sentirio Postumo Cicero, dum aditum sibi ad aures faciat et auctoritatem induat vera sentientis, quo magis credatur vel defendenti eadem vel neganti. ideoque hoc primum intuebimur, litigatoris an advocati persona sit utendum, quotiens utrumque fieri potest; nam id in schola liberum est, in foro rarum, ut sit idoneus suae rei quisque defensor. declamaturus autem maxime positas in adfectibus causas propriis personis debet induere. hi sunt enim, qui mandari non possunt, nec eadem vi profertur alieni animi qua sui motus. his etiam de causis insinuatione videtur opussi adversarii actio iudicum animos occupavit, si dicendum apud fatigatos est; quorum alterum promittendo nostras probationes et adversas eludendo vitabimus, alterum et spe brevitatis et iis, quibus attentum fieri iudicem docuimus. et urbanitas oppor
Abbreviated transcription (Latin):
tradunt materiasq ipsi sibi fingunt et ad morem acc̃onu ꝓsequitntur. S hec
cui oriantur ex causie quaꝵ sp̃ee cõsequi om̃e. non possumus nisi gnͣalite cõ¬
p̃henduntu in infinitu sunt extrabende. quare singulis cõsiliu ex ꝓpria ra¬
tione nascetur. Illud ĩ uniu̾su p̾ceptu sit ut ab his. que ledũt ad ea que ꝓsunt¬
⁊ refugiamus. Si eni ca laboramus ꝑsona subueniat ⁊ si ꝑsona cause. Si nichil qd̾
nos adiuuet erit quenimus quid aduersariu ledat. Nam ut aptabile est plus
fauoris mereri est sic ꝓrimũ odii minus ¶ In his que negari nõ poterunt
claborandu ut aut minora ꝙͣ dictu est aũt aliamente facta aut nichil ad
Ideoq agere aduocato ꝙͣ litigatori facilius. q et laudat siue arrogantuã ⁊ cͥmine.
et aliqñ utiliter ẽam repͥndere potest. Nam se q moueri interi finget ut pro postu¬

Expanded text:
tradunt materiasque sibi ipsi fingunt et ad morem actionum persequuntur; sed hae tradunt materiasque sibi ipsi fingunt et ad morem actionum persequuntur; sed hae cum oriantur ex causis, quarum species consequi omnes non possumus, nisi generaliter comprehenduntur, in infinitum sunt extrahendae. Quare singulis consilium ex propria ratione nascetur. illud in universum praeceperim, ut ab his quae laedunt ad ea quae prosunt refugiamus. si causa lnos adiuvet erit, quaeramus quid adversarium laedat; nam ut optabile est plus favoris mereri, sic proximum odii minus. In iis, quae negari non potuerint, elaborandum, ut aut minora quam dictum est aut alia mente facta aut nihil ad pideoque agere advocato quam litigatori facilius, quia et laudat sine arrogantiae crimine et aliquando utiliter etiam reprehendere potest. nam se quoque moveri interim finget, ut pro Rabi
Abbreviated transcription (Latin):
cte iuideatur adiici turpe quod alii humili alii admirabili subicunt. Adminibi¬
le aute uocant quod est p̾ter op̃ione hominu constitutu In ancipiti maxĩt
beniuolu iudicem. In obscuro docilem. In humili attentũ parare debemus
Nam honestu quidem ad cõciliatione satis ꝑ se ualet. In adminabili ac turpi reite¬
dii opus est ⁊ co quidam.
Tordiu in duas ꝑtes diuiditur. i pͥncipiu ⁊ insinuationẽ ut sit ĩ pͥnci¬
s pio recta beniuolentie ⁊ attentionis postulatio que esse ĩ turpi gn̾e cau¬
se non possit. nisi Insinuatio suuepat animis. marime ubi sorscause nõ
satis honesta est uelqr res sit improba uelqr ab hõibus paꝵ probetu aut si fa¬
cie ip̃a quoq p̾mitu uel inuidiosa cõsistentis exdiu̾so patroni aut pris uł misa¬
bilis senis ceci infantis et quidema  quibus aduersus hec mõis. sit predendu uerbosiꝰ

Expanded text:
cte videtur adiici turpe, quod alii humili, alii admirabili subiiciunt. admirabicte videtur adiici turpe, quod alii humili, alii admirabili subiiciunt. admirabile autem vocant, quod est praeter opinionem hominum constitutum. In ancipiti maxime benevolum iudicem, in obscuro docilem, in humili attentum parare debemus. nam honestum quidem ad conciliationem satis per se valet, admirabili et turpi remediis opus est. eo quidain duas dividunt partes, principium et insinuationem, ut sit in principiis recta benevolentiae et attentionis postulatio; quae quia esse in turpi causae genere non possit, insinuatio surrepat animis, maxime ubi frons causae non satis honesta est, vel quia res sit improba vel quia hominibus parum probetur, aut si facie quoque ipsa premitur vel invidiosa consistentis ex diverso patroni aut patris vel miserabili senis, caeci, infantis. et quidem quibus adversus haec modis sit medendum, verbosius
Abbreviated transcription (Latin):
q plerumnq attentu uidicem faciat. si res agi uidetu noua magna atrox ptinens
ad exemplu p̃cipue tamẽ si udex sua aut uoce aut reipublice cõmouetu ciuus
animus spe metu ad monitione p̃cibus uanitate deniq si illud ꝓfutuꝵ credemꝰ
adhortandus est. Sunt ⁊ illa excitandis ad audiendu nõ mutilia Si nos nec diu
moraturos nec exͣ causa dicturos eristiment. ¶PDocilem sine dubio ⁊ hec ipsa
p̃stat attentio s et illud si breuite: ⁊ dilucide sũmam rei de qua cognostere de¬
beat indicaremus qd̾ homerus atq hirgilius opu suoꝵ principiis faciunt. ⁊¬
Nam istius rei modus est ut ꝓpositiom simibior sit ꝙͣ expositioni s nec qũo qͣ sit
actu ł sed de quibus acturuis sit orator ostendat. ue x ex hie. que ꝓposui. aliud
in alio gn̾e cause desiderari palam est.:
Enera porio caꝵ plurimi quq fecerunt. honestu humile dubium

Expanded text:
quia plerumque attentum iudicem facit, si res agi videtur nova, magna, atrox, pertinens quia plerumque attentum iudicem facit, si res agi videtur nova, magna, atrox, pertinens ad exemplum, praecipue tamen, si index aut sua vice aut reipublicae commovetur, cuius animus spe, metu, admonitione, precibus, vanitate denique, si id profuturum credimus, agitandus est. sunt et illa excitandis ad audiendum non inutilia, si nos neque diu moraturos neque extra causam dicturos existiment. docilem sine dubio et haec ipsa praestat attentio; sed et illud,si breviter et dilucide summam rei,de qua cognoscere debeat, indicaverimus, quod Homerus atque Vergilius operum suorum principiis faciunt. nam is eius rei modus est, ut propositioni similior sit quam expositioni, nec quomodo quidque sit actum, sed de quibus dicturus sit orin alio genere causae desiderari palam est. genera porro causarum plurimi quinque fecerunt, honestum, humile, dubium
Abbreviated transcription (Latin):
ingressu partius ⁊ modestius pretentanda est iudicis mificordia. In epilogo
ctos excitare ⁊ pignora eoꝵ ꝓducere que minus erordire sunt ussitata. Exhrec
que sup̃dixi non mouẽ tantu animu ueꝵ ex diuerso admolliri quoq ꝓlamo
opus est. ut aut nũ miẜabilem si uincamu exitu ita aduersarioꝵ suꝑbume
supradixi s propinquitates amicicie. Interi regionef ẽt cutatesq ⁊ siquida¬
liud eius que defendimus casu ledi potest. Ad causam ex̃ ꝑtinettx edonede
chileni hoꝵ in causa est ad causam tamĩẽ ꝑtinent. Adicit Theo frastus aberi¬
tione pͥncipuui quale uidetu. esse de mostenis pro thesifonte ut dict suo pot̃
ipsa solet opionem ar iogentie laborare. faciunt fauorẽ ⁊ ila pene coĩa nõ tame¬
omittenda uel ideo ne occupentui optare ab hominari rogare solicitũ agere

Expanded text:
ingressu parcius et modestius praetemptanda sit iudicis misericordia, in epilogo ingressu parcius et modestius praetemptanda sit iudicis misericordia, in epilogo  defunctos excitare et pignora reorum producere; quae minus in exordiis sunt usitata. Sed haec, quae supra dixi, non movere tantum, verum ex diverso amoliri quoque prooemio opus est. ut autem nostrum miserabilem, si vincamur, exitum, ita adversariorum superbum, supra dixi, sed propinquitates, amicitiae, interim regiones etiam civitatesque, et si quid aliud eius quem defendimus casu laedi potest. ad causam extra pertinent tempuihil enim horum in causa est, ad causam tamen pertinent. adiicit Theophrastus ab oratione principium, quale videtur esse Demosthenis pripsa solet opinione arrogantiae laborare. faciunt favorem et ilia paene communia non tameomittenda, vel ideo ne occupentur, optare, abominari, rogare, sollicitum agere;
Abbreviated transcription (Latin):
aliquas. Nam illud exigit ratio. No̾nunꝙͣ etiam potentissimas oronesi. totã cã¬
lentia uiditis petenda ex alii. ptibus erit: s non an cociliato esꝰ animo nuda
questionii: comitgtui aspitas que si recte semꝑ initio dicendi tractaretu nichil
prohemio opus est. Aliqua e:go nunꝙͣ que erunt ad cõciliandũ nobis sudicem po¬
tetitissima nõ ĩutilite: interi ex q̃onibus in exordio locabuntu que sunt porio
m causie. fauorabiles enucrare nõ est necesse que ⁊ manifesta erũt coginita
uniuscuiusq cõtrouersie condicione ⁊ oĩa colligi mn tanta litiu uarietate uor
possunt. ut autem hec mueme ⁊ auge  ita quo ledit aut oĩo repellere aut csu¬
te mimiere eẜ causa est. miẜatio qͣ aliq̃n ex eadem uenit siue quied passi su¬
mus graue siuie passuri. nec em su ĩ hac op̃ĩone qua quidam ut eo distdre

Expanded text:
aliquas nam id exiget ratio nonnunquam; etiamne potentissimas omnes, id ealiquas nam id exiget ratio nonnunquam; etiamne potentissimas omnes, id elentia iudicis petenda ex aliis partibus erit, sed non ante conciliato eius animo nuda quaestionum committetur asperitas? quae si recte semper initio dicendi tractarentur, nihil prooemio opus esset. aliqua ergo nonnunquam, quae erunt ad conciliandum nobis iudicem potentissima, non inutiliter interim ex quaestionibus in exordio locabuntur. quae sint porro in causis favorabilia, enumerare non est necesse, quia et manifesta erunt cognita cuiusque controversiae condicione et omnia colligi in tanta litium varietate non possunt. ut autem haec invenire et augere, ita quod laedit aut omnino repellere aut certe minuere ex causa est. miseratio quoque aliquando ex eadem venit, sive quid passi sumus grave sive passuri. neque enim sum in hac opinione, qua quidam, ut eo distare
Abbreviated transcription (Latin):
adhibendu ut idem m u̾eriem facit. sed adhibendi modus alte ille feeqũes ⁊ fauora¬
bilis ne male sentiat pate̾r ne iudicia t̃rasferantu Alte autem ap̾paret ⁊ rarur
quo minatur coruptis accusationẽ. ⁊ si id quidem ĩ consilio ampliore utriq totius. Na
⁊ mali mhibentu ⁊ boni gaudent. apud singulos u̾o̾ nunꝙͣ suaseri nisi defecerĩt
oĩa quod necessitas exigit. non erit iam ex arte oratoria nõ magis ꝙͣ appellare q̃¬
si id quoq sepe utile est aut anteꝙͣ pronunciet reu fuce̾. Nam ⁊ minari ⁊ defer¬
re ẽt nõ orator potest. Si causi conciliandi nobis iuidicis m̃a dabit. ex hac potis¬
simu aliqũe usu principii que maxime fauorabilia uidebuntu deccipi oportebit.
hemiu cõferantur. Natni ille non hoc dicit s ad potissimas questiones uidicem

Expanded text:
adhibendus, ut idem in Verrem facit. Sed adhibendi modus alter ille frequens et favoraadhibendus, ut idem in Verrem facit. Sed adhibendi modus alter ille frequens et favorabilis: ne male sentiat populus Romanus, ne iudicia transterantur; alter autem asper et rarus, quo minatur corruptis accusationem, et id quidem in consilio ampliore utcunque tutius; nam et mali inhibentur et boni gaudent; apud singulos vero nunquam suaserim, nisi defecerint omnia. quod si necessitas exigit, non erit iam ex arte oratoria, non magis quam appellare, etiamsi id quoque saepe utile est, aut, antequam pronuntiet, reum facere; nam et minari et deferre etiam non orator potest. si causa conciliandi nobis iudicis materiam dabit, ex hac potissimum aliqua in usum principii, quae maxime favorabilia videbuntur, decerpi oportebit.prooemium conferantur. nam ille non hoc dicit, sed ad potentissimas quaestiones iudicem
Abbreviated transcription (Latin):
tem Illi sua pro humilibus iusticiam ꝓ infelicibus misericordiam ꝓ lesis.
ꝓut asperi lenes iocundi graues duri remissi erũt aut assumẽ in cãs naͣs eo¬
rum que cõpetent aut mitigare que impugnabũt oportebit. Actidit autẽ
interi hoc quoq ut aut nobis sit inmicus adu̾sario aũt sit amitus qui iudicat
que res utriq parti tractanda est ac nescio an ei magis in quẽ iudetu ꝓpensior.
Est eni nõminꝙͣ prauis hic ambitus aduersus amicos ut ꝓ his quibus cũ simul¬
tates gerant ꝓnunciandi faciendiq iniuste nec fecisse iudeantu ¶ Fuerunt
etiam quidam reꝵ suaꝵ iudices Nam ⁊ ĩ libris obẜuationũ ĩ septimõ editis affu¬
isse Ciceronem tali cause muemo ut ego pro regina Beronice apud ip̃a ea
ut Cicero pro milone ne arma pomper deposita ꝯ̃ seputarẽt laborauit. Nonnimꝙͣ

Expanded text:
tem illi suam, pro humilibus iustitiam, pro infelicibus misericordiam, pro laesis tem illi suam, pro humilibus iustitiam, pro infelicibus misericordiam, pro laesis prout asperi lenes, iucundi graves fuerint, ita aut assumere in causa naturas eorum, quae competent, aut mitigare, quae repugnabunt, ointerim hoc quoque, ut aut nobis inimicus aut adversariis sit amicus qui iudicat; quae res utrique parti tractanda est ac nescio an etiam ei magis, in quam videatur propensior. est enim nonnunquam pravis hic ambitus adversus amicos aut pro iis, quibuscum simultates gerant, pronuntiandi faciendique iniuste, ne fecisse videantur. fuerunt etiam quidam rerum suarum iudices. nam et in libris Observationum a Septimio editis adfuisse Ciceronem tali causae invenio, et ego pro regina Berenice apud ipsam eam ut Cicero pro Milone, ne arma Pompeii disposita contra se putarent, laboravit; nonnunquam
Abbreviated transcription (Latin):
erit sua ꝙͣ aliena lauclanti multu agit serusi etas cõdicio ĩ feminis sembus
pupillis liberos parentes coniuges allegantibus. Nam sola rectũ qͦ iudicem ĩ¬
clinat miseratio. degustanda tamen hec ꝓhemio nõ cõsũmenda. Adu̾sarii uoͣ
ꝑsona prope eisclem omm̃bus s e contrario ductis impugnari solet. Nam ⁊ pote̾teᷤᷤ
sequitur muidia. ⁊ humiles abiectosq contentio ⁊ turpes ⁊ nocentes odium qͣ
tria sunt ad alienandos iudicu ammos potentissima Neq hec dice̾ satis est
ꝙ datui ctia ĩpitis pleraq augenda aut minuenda ut erpediet. Hec em ora¬
toris est illa cause. ⁊ Iudicem cõciliabimus nobis non tamẽ laudando eu
quod ⁊ fieri cu modo debet ⁊ est tamẽ parti utriq cõmune. S si laudem
cius ad ntilitatem cause nr̃e coniunxerimus ut allegemus ꝓ honestis digͥta¬

Expanded text:
erit sua quam aliena laudanti. multum agit sexus, aetas, condicio, ut in feminis, senibus, erit sua quam aliena laudanti. multum agit sexus, aetas, condicio, ut in feminis, senibus, pupillis, liberos, parentes, coniuges adlegantibus. nam sola rectum quoque iudicem inclinat miseratio. degustanda tamen haec prooemio, non consumenda. adversarii vero persona prope iisdem omnibus, sed e contrario ductis impugnari solet. nam et potentes sequitur invidia et humiles abiectosque contemptus et turpes ac nocentes odium, quae tria sunt ad alienandos iudicum animos potentissima. neque haec dicere sat est, quod datur etiam imperitis; pleraque augenda aut minuenda, ut expediet. hoc enim oratoris est, illa causae. iudicem conciliabimus nobis non tantum laudando eum, quod et fieri cum modo debet et est tamen parti utrique commune, sed si laudem eius ad utilitatem causae nostrae coniunxerimus, ut adlegemus pro honestis dignita
Abbreviated transcription (Latin):
uidicem ne quid dicatur nõ m̃o palam s ꝙ oĩo intelligi possit stultũ erat monẽ
nsi fieret. Et ẽi ꝑtie. adue.se patronis dabit dabit ĩ exordio m̃a inteu cũ hono¬
re si eloquentia eius ad gñ nos timere fingendo ut ea suspecta sint uidici fece¬
rimus interi ꝑ contumelia. S hec ꝑ qua raro ut asinnus ꝓ urbinie herodib
labienu adu̾sarii patronũ inter argumenta cause male posuit. Negat hec ꝓhe
mia esse Cornelius celsus qr sint ex̃ litem. S ego cu autoritate sũmoꝵ oratoru
magis ducar tu ꝑtinere ad causam puto quicꝗd ad dicentẽ ꝑtinet cu sit na¬
turale ut iudices quos libentius audiunt᷑ ea facilus credant ¶Ip̃ius aũt litiga¬
toris ꝑsona tractanda uaria est. Nam tũ dignitas eiis allegata tu cõmendatu
infirmitas. Nonnũꝙͣ cõtinget relatio meritoꝵ de quibus u̾ecundius dicendũ

Expanded text:
iudicem ne quid dicatur non modo palam sed quod omnino intelligi possit, stultum erat monere, iudicem ne quid dicatur non modo palam sed quod omnino intelligi possit, stultum erat monere, nisi fieret. etiam partis adversae patronus dabit exordio materiam, interim cum honore, si eloquentiam eius et gratiam nos timere fingendo, ut ea suspecta sint iudici, fecerimus, interim per contumeliam, sed hoc perquam raro, ut Asinius pro Vrbiniae heredibus Labienum adversarii patronum inter argumenta causae malae posuit. Negat haec esse prooemia Cornelius Celsus, quia sint extra litem. Sed ego cum auctoritate summorum oratorum magis ducor, tum pertinere ad causam puto quidquid ad dicentem pertinet, cum sit naturale, ut iudices iis, quos libentius audiunt, etiam facilius credant. ipsius autem litigatoris persona tractanda varie est. nam tum dignitas eius adlegatur, tum commendatur infirmitas. nonnunquam contingit relatio meritorum, de quibus verecundius dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
fidem quare in pͥmis extimetur uenisse ad agendust ductus offic̾io uł cognatiõr
amicicie maximeq si fieri pbttrit reipublice aut alicuiꝰ certe non mediocris ex¬
empli quod sine dubio multo magis ipsis litigatoribus faciendiu est ut ad agen¬
dum magna acq honesta ratione aut etiam necessitate accessisse uideãtur. S ut
precipua in hoc dicentis autoritas si om̃is ĩ subcundo negocio suspicio sordiu
aut odioꝵ aut ambicionis affuerit ita quedam ĩ his cõmendatio q tacita s
non infirmos impares agentiu ꝯͣ ingeniis dixerũt qualia sunt pleraq mesa¬
le phemia. Est eni nãli fauor ꝓ labonintibus ⁊ iudex religiosus libentissime
patronu audit quem iusticie sue minime timet inde illa ueteꝵ cuca occultã¬
etiam ne contumeliosi maligni suꝑbi maledici ⁊ ꝯlibet hoĩem oidinẽq uidea¬
mur p̃cipue que eoꝵ qui ledi insi adue.sa iudicu uoluntate nõ possint. Nam in

Expanded text:
fidem. Quare in primis existimetur venisse ad agendum ductus officio vel cognationis vel amicitiae maximeque, si fieri poterit, reipublicae aut alicuius certe non mediocris exempli. quod sine dubio multo magis ipsis litigatoribus faciendum est, ut ad agendum magna atque honesta ratione aut etiam necessitate accessisse videantur. Sed ut praecipua in hoc dicentis auctoritas, si omnis in subeundo negotio suspicio sordium aut odiorum aut ambitionis afuerit, ita quaedam in his quoque commendatio tacita, si nos infirmos, imparatos, impares agentium contra ingeniis dixerimus, qualia sunt pleraque Messalae prooemia. est enim naturalis favor pro laborantibus, et iudex religiosus libentissime patronum audit, quem iustitiae suae minime timet. inde illa veterum circa occultanvitandum etiam, ne contumeliosi, maligni, superbi, maledici in quemquam hominem ordinemve videamur praecipueque eorum, qui laedi nisi adversa iudicum voluntate non possunt. nam in
Abbreviated transcription (Latin):
premiu. que si uera essent pessimoꝵ hominu for et hec tam ꝑniciosa no¬
centissimis moribus dare instrumenta et nequicia p̃ceptis adiuuare. S
illi rõne op̃ionis suc uident. Nos aute ingressi formare optimu oratorẽ
quẽ in primis esse uiru bonu uolumirs. ad eos qui de hoc opt melius sen¬
tiunt iterutamu ¶Rhetorita autem quidam eande cuulitatio iu
dicauerunt. Cicero scĩe ciuilis ꝑtem uocat. Ciuilis aũt scĩa pdem q̃s sã¬

Expanded text:
praemium. quae si vera essent, pessimorum hominum foret, haec tam perniciosa nopraemium. quae si vera essent, pessimorum hominum foret, haec tam perniciosa nocentissimis moribus dare instrumenta et nequitiam praeceptis adiuvare. sed illi rationem opinionis suae viderint. nos autem ingressi formare perfectum oratorem, quem in primis esse virum bonum volumus, ad eos qui de hoc opere melius sentiunt, revertamur. rhetoricen autem quidam eandem civilitatem esse iudicaverunt; Cicero scientiae civilis partem vocat civilis autem scientia idem quod sa