comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s deos gentium terre: & adorabunt
eum unꝰ quisq de loco suo: om̃s insule
gentium. Quid ẽ hoc : Nonne p̾dictũ
ẽ: Nonne completũ ẽ: Nonne ut legi¬
tur sic uidet᷑: Et illi qͥ remanser̾ oclos
hñt et ñuident: nares lnit et ñ odorant᷑
Non seutiunt illum odorẽ xͥ. Bonꝰ odor
sumꝰ sicut dixit apłs: in omũ loco. Quid
ꝓdest quia nares hñt &e ñodorant᷑ ta
de ilł dictũ ẽ: similes ilł sint omis qͥfaci¬
unt ea. ⁊ om̃s qͥ confidunt in eis s coti
tidie aꝑuint᷑ oculi cecoꝵ: ⁊ aures sur¬
De lapidib istis excitantur filii abrahe:
quib om̃ib iamdicat᷑: domꝰ isrł benedi¬
cite dnm. Om̃s enĩ filii abrahȩ. Et si dela
isrł benedicite dum. S fac de domo illa
dici: et ppłm isrł illum uocari. Credidĩt
inde apłi: et milia circũcisoꝵ. Domꝰ isrł be¬
nedicite dñm: domꝰ aaron benedicite dñm

Expanded text:
omnes deos Gentium terrae; et adorabunt omnes deos Gentium terrae; et adorabunt eum unusquisque de loco suo, omnes insulae Gentium» . Quid est hoc? Nonne praedictum erat? nonne completum est? nonne ut legitur, sic videtur? Et illi qui remanserunt, oculos habent, et non vident; nares habent, et non odorant. Non sentiunt illum odorem: «Christi bonus odor sumus,» sicut dicit Apostolus, «in omni loco» . Quid prodest, quia nares habent, et non odorant tam de illis dictum est, «Similes illis sint omnes qui faciunttidie aperiuntur oculi caecorum et aures surde lapidibus istis excitantur filii Abrahae : quibus omnibus jam dicatur, «Domus Israel, benedicite Dominum.» Omnes filii Abrahae; et si de laIsrael, benedicite Dominum.» Sed fac de domo illa dici, et populum Israel vocari; crediderunt inde Apostoli et millia circumcisorum. «Domus Israel, benedicite Dominum; Domus Aaron, benedicite Dom
Abbreviated transcription (Latin):
bent: ⁊ ñ audiunt. Ad illos quippe cla-¬
mat ds̃. Qht̾ aures audiendi: audiat.
plet᷑ hec ꝓpħia ꝑ onĩs gentes. Uidete qͣdo
dictũ ẽ. ꝑ ꝓpħam. Nichil allegoricũ. ni¬
chil figuratũ commemoro. ꝓpͥã exp̃ssã.
simplicẽ. manifestam. audite ꝓpłiã pre¬
dictam: uidete completã. P reualuit in¬
quit dñs ad u̾sus eos. ꝓpħa dic̃ sophoni¬
as. Adu̾sus repugnantes: et adu̾sus re-¬
bellantes: & de occisione fidelium mar¬
tyres facientes: s tñnescientes. Preua¬
luit dñs adu̾sus eos. Et qͦmͦ p̾ualuit:
Inecctia sua. Uidemꝰ quia p̾ualuit adu̾s cosi
Uolebant paucos xp̃ianos extinguere.
O ccisorum sanguine̾ fudunt. De san¬
guine occisoꝵ tanti ex surrex̾unt: a qͥb
illi interfectores martẏrũ suꝑarent᷑
Tam̃ et mͦ quer̃ uͥ abscondant ydola
bant. Nonne p̾ualuit adu̾sus eos dñs:
Uide si facit quod seqͥt᷑. Peualuit dñs
adu̾sus eos. Et quid fecit: Ext̾minauit

Expanded text:
bent, et non audiunt: ad illos quippe clabent, et non audiunt: ad illos quippe clamat Deus, «Qui habet aures audiendi, audiat» pletur haec prophetia per omnes gentes: videte quomodo dictum sit per prophetam. Nihil allegoricum, nihil figuratum commemoro: propriam, expressam, simplicem, manifestam audite prophetiam praedictam, videte completam. «Praevaluit,» inquit, «Dominus adversus eos;» propheta dicit Sophonias. Adversus repugnantes, adversus rebellantes, et de occisione fidelium martyres facientes, sed tamen nescientes; «Praevaluit Dominus adversus eos.» Et quomodo praevaluit? In Ecclesia sua videmus quia praevaluit adversus eos. Volebant paucos Christianos exstinguere, occidere; sanguinem fuderunt: de sanguine occisorum tanti exsurrexerunt, a quibus illi interfectores martyrum superarentur. Tamen et modo quaerunt ubi abscondant idola bant. Nonne praevaluit adversus eos Dominus? Vide si facit quod sequitur, «Praevaluit Dominus adversus eos.» Et quid fecit? «Exterminavit
Abbreviated transcription (Latin):
randum: Y dola gentium. Dicturu
erat fortasse: ut contepnemꝰ omĩa ista
Dicturꝰ erat. Y dola gentium lapides
et ligna: gypsum et testa. Non hec
dico. Uilis mat̾ia est. Illud quod u al¬
de amant uel quod ualde honorant
quia lucet argentum. lucet aur: ideo
oculos hñt ⁊ uident: Sic qͦmͦ argent̾
ẽ. qͦmͦ aur̃ ẽ: utile forte auaro. ñ religi¬
oso. Immo uͦ nec auaro utile: s itile
bene utenti. et ꝑ enis erogationẽ the¬
nũc c̃ista insensata sint. qͥd facitis ho¬
mines de argento & auro deos: Quos
deos facitis. ñ ne uidetis quod ñ uideãt:
Oclos hñt et ñ uident: aures hñt et
ñ audiunt: nares hñt et n odorantur:¬
ta artifex fab argentariꝰ. aur ifex face̾.
potuit:. & ocłos. & aures. et nares. et os.
et manꝰ. et pedes: sed nec lucẽ oculis.
nec auditum aurib. nec uocẽ ori. nec
sensum narib. nec motum manib. nec
idoloꝵ. ñ quidem in carne eorum. sed ĩ
int̾iore homine eorum: Non aures ha-¬

Expanded text:
randum? Idola Gentium dicturus erat fortasse, ut contemneremus ista omnia; dicturus erat idola Gentium, lapides et ligna, gypsum et testam? Non haec dico; vilis materia est: illud quod valde amant, vel quod valde honorant quia lucet argentum, lucet aurum, ideo oculos habent et vident? Sic, quomodo argentum est, quomodo aurum est, utile forte avaro, non religioso; imo vero nec avaro utile, sed utile bene utenti, et per ejus erogationem coenunc cum ista insensata sint, quid facitis homines de argento et auro deos? Quos deos facitis, nonne videtis quod non videant ? «Oculos habent, et non videbunt»; «aures habent, et non audient; nares habent, et nta artifex, faber argentarius, aurifex facere potuit, et oculos, et aures, et nares, et os, et manus, et pedes; sed nec lucem oculis, nec auditum auribus, nec vocem ori, nec sensum naribus, nec motum manibus, nec udinem idolorum, non quidem in carne eorum, sed in interiore homine eorum. Nam aures ha
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑. Qb: Gentib. Quante enĩ g̾s cre¬
dendouenerunt. Qnͣti fundi: qͣnta loca
tis: Respondent. nosse głam di. C redi¬
te frẽs mirari nos : ce gaudere ad talẽ
uocẽ rusticanoꝵ. Ueniunt nescio unde.
excitati annescio qͦ: Quid dicam annes¬
uenit nͥ quẽ pat̾ attrax̾it: ueniunt su¬
bito de silua. de deserto. de remotissimiᷤ
et arduis montib ad eccłiam: et hanc
uocẽ hñt pleriq et pene om̃s eorũ: ut
uideamꝰ uͭ intꝰ docentẽ dm̃. Implet᷑ scͥpt᷑a

Expanded text:
bus? A Gentibus. Quantae enim gentes credendo venerunt! quanti fundi, quanta loca tis? Respondent: Nosse gloriam Dei. Credite, fratres, mirari nos et gaudere ad talem vocem rusticanorum. Veniunt nescio unde, excitati a nescio quo: quid dicam, a nessi quem Pater attraxerit.» Veniunt subito de silva, de deserto, de remotissimis et arduis montibus ad Ecclesiam, et hanc vocem habent plerique et pene omnes eorum, ut videamus vere intus docentem Deum: imple
Abbreviated transcription (Latin):
totã dispositionẽ & dispensationẽ. con¬
u̾tit se sp̃c dĩ ad exprobranda ⁊ irriden¬
da idola: quȩ iam irridentur a cultorib
suis. Ydola gentium: argentum et aur̃.
Ista omĩa deo faciente quȩ incelo ⁊ int̾ra
omĩa quec̃q uoluit fecit. qͥ udicauit
plebẽ suam et inseruis suis ad uocabit᷑:

Expanded text:
totam dispositionem et dispensationem, convertit se Spiritus Dei ad exprobranda et irridenda idola, quae jam irridentur a cultoribus suis: «Idola Gentium argentum et aurum.» Ista omnia Deo faciente, qui in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit, qui judicavit plebem suam, et in servis suis advo
Abbreviated transcription (Latin):
quã induxit plebem suam interrã reꝓ¬
missionis: Adhuc plane iudicauit dñs
et remanser̾ inuisti. Si autẽ mentior
aut mentiri existimor. qr dixi iã iudi¬
cata ẽ: audi dnm dicentẽ. Innidicium
ueni in hc̃ mundũ: ut qͥ ñ uident uide¬
ant. et qui uident cȩci fiant. Excecati

Expanded text:
quam induxit plebem suam in terram repromissionis? Adhuc plane judicabit: «Judet remanserunt injusti. Si autem mentior aut mentiri existimor, quia dixi, Jam judicata est; audi Dominum dicentem: «In judicium veni in hunc mundum, ut qui non vident, videan
Abbreviated transcription (Latin):
angłm secũ luctari. tt accepit nom̃ ut
appllaret᷑ isrł. Unus homo ẽ. siue iacob
siue isrł: una ꝑsona ẽ. Domꝰ iacob et do¬
mꝰ isrł: una gens. una plebs. Hanc in uitat:
et hanc dimittit. Et nc̃. Iam certe occi¬
disti xp̃m: o domꝰ iacob. Iam occidisti
xp̃m. Iam caput ante crucẽ agitasti. iã
pendentẽ irrisisti: iam dixisti. si filiꝰ deies
descende de cruce. Iam rogauit medicꝰ
ꝓfreneticis. Pat̾ ignosce illis: quia nesci¬
unt quid faciunt. Certe iam fecisti
ista omĩa. Et nũc crede in eum quẽ oc¬
cidisti: bibe sanguinẽ quẽ fudisti. Et
suã: separando inp̃a plebe sua bonos
a malis : fideles ab infidelib aplos a
iudeis m̃dacib. Hoc significauit ut di¬

Expanded text:
omen ut appellaretur Israel . Unus homo est sive Jacob, sive Israel; una persona est: domus Jacob, et domus Israel, una gens, una plebs; hanc invitat, et hanc dimittit. Et nunc jam certe occidisti Christum, o domus Jacob; jam occidisti Christum, jam caput ante crucem agitasti, jam pendentem irrisisti, jam dixisti: «Si filius Dei est, descendat de cruce.» Jam rogavit medicus pro phreneticis: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Certe jam fecisti ista omnia, et nunc crede in eum quem occidisti, bibe sanguinem quem fudisti. Et suam, separando in ipsa plebe sua bonos a malis, fideles ab infidelibus, Apostolos a Judaeis mendacibus. Hoc significavit, ut di
Abbreviated transcription (Latin):
tatio parata ẽ. humilitati. in die uidicii
Tunc humiliabit᷑: qñ ñ uult. St᷑ enĩ ua-¬
sa ire: quȩ ꝑfecta sunt adꝑditionẽ. oͦ
extollant se: garriant: extendant se
suꝑ fideles: irrideant fideles: blasphe-¬
ment xͥanos: dicant. Anicularia s̃ ista:
quȩ dicunt de die iudicii. Ista elatio eoꝵ:
parata ẽ. humilitati. Quando uen̾it iu-¬
dex quimͦ annunciat᷑. irridet᷑: tc̃ ille
quimͦ suꝑbit. ñ utilit̾ s penalit̾ humi-¬
liabit᷑. ooͦ autẽ ñ humiliat᷑. s parat᷑ hu¬
militati: id ÷ parat᷑ dampnationi. para:
de terra egypti: eu̾tit sp̃ualit̾ nunc nec
cessat manus eiuisusq infinem. Ideo ne
istas potentias dei tunc putes ꝑactas ces¬
culũ face̾ ista: quȩ tc̃ p̾nunciastifigurã¬
do. O miã enĩ illa infigura contingebãt
in quos finis scłorũ obuenit. Dñe: me¬
moriale tuũ ingen̾atione &e gen̾ationẽ.
G en̾atio ista: et gen̾atio alia. Gen̾atioqͣ

Expanded text:
tatio parata est humilitati in diem judicii; tatio parata est humilitati in diem judicii; tunc humiliabitur, quando non vult: sunt enim vasa irae, quae perfecta sunt ad perditionem . Modo extollant se, garriant, extendant se super fideles, irrideant fideles, blasphement Christianos; dicant, Anicularia sunt ista quae dicunt de die judicii. Ista elatio eorum parata est humilitati. Quando venerit judex, qui modo annuntiatus irridetur; tunc ille qui modo superbit, non utiliter, sed poenaliter humiliabitur. Modo autem non humiliatur, sed paratur humilitati, id est, paratur damnationi, paratude terra Aegypti; evertit spiritualiter nunc, nec cessat manus ejus usque in finem. Ideo ne istas potentias Dei tunc putes peractas cesculum facere ista, quae tunc praenuntiasti figurando: «Omnia enim illa in figura contingein quos finis saeculorum obvenit» . «Domine, memoriale tuum in generationem et generationem». Generatio ista et generatio altera: generatio qua
Abbreviated transcription (Latin):
ditur in dm̃: int̾clusa ẽ uia. Si autem
int̾clusa fuerit quia ñ credit᷑: qͥd restat.
nͥ ut cum uen̾it qui ñ credebatur. con¬
fundant᷑ qui ñ credid̾unt: Quare: Q¬
conclusio p̾cedit: et sequit᷑ confusio. Con¬
dusio p̾cedit ut rex: sequitur confusio tã¬
qͣm plebs. Quosmͦ concludit ut ñ credant
nob ꝓfuit suꝑbia: Magna myst̾ia. frẽs
mei. Afflictio ex dissipatione. Dissipan¬
tur: ut affligant. Magna myst̾ia. Tẽp-¬
tatio oculorũ id ÷ fallatia: rex amarican¬
tium. fallunt enim: ut amaricent. Con¬
clusio: rex confusionis. Concluduntur
enĩ ne tͣnseant ad fidẽ: et cum uen̾it in
quẽ credimꝰ. confundent᷑. Et oĩa regna
chanaan occidit ds. Chanaan int̾p̾tat᷑
paratꝰ humilitati. humilitas quasi bo¬
num aliquid significat: s si sit utilis
humilitas. Nam mala humiliatio. pena
tur. Non enĩ benefitiũ illi p̾stat᷑: qñdo
punit᷑ ut humiliet᷑. Chanaan gͦ: mͦ su¬
ꝑbus ẽ. Omĩsimpiꝰ. omĩs infideł. exaltat

Expanded text:
ditur in Deum, interclusa est via. Si autem interclusa fuerit, quia non creditur; quid restat, nisi ut cum venerit qui non credebatur, confundantur qui non crediderunt? Quare? Qconclusio praecedit, et sequitur confusio: conclusio praecedit ut rex, sequitur confusio tanquam plebs. Quos modo concludit, ut non credant inobis profuit superbia» ? Magna mysteria, fratres mei. Dissipatio rex afflictionis; dissipantur ut affligantur. Magna mysteria. Tentatio oculorum, id est fallacia, rex amaricantium; fallunt enim ut amaricent. Conclusio rex confusionis; concluduntur enim ne transeant ad fidem, et cum venerit in quem credimus, confundentur. «Et omnia regna Chanaan» occidit Deus. Chanaan interpretatur, Paratus humilitati. Humilitas quasi bonum aliquod significat, sed si sit utilis humilitas: nam mala humiliatio poenaltur» : non enim beneficium illi praestatur, quando punitur ut humilietur. Chanaan ergo modo superbus est. Omnis impius, omnis infidelis exaltat
Abbreviated transcription (Latin):
ta nr̃a : tam̃ in nob̾met ipsis ingemisci¬
mus: adoptionẽ expectantes redẽpti¬
onem corporis nr̃i. Sigͦ magna dei gr̾aẽ.
ut conseruet᷑ fides nr̃a: magna pena ẽ.
occide pͥmogenita: qͣndo homines in
afflictione ȩcdiȩ constituti ꝑdunt fidẽ¬
Nam et ipsa egẏptꝰ: afflictio int̾̾tat᷑.
Quicq g affligunt eccłiam: quicunq
scandala ecctiȩ inmittunt: et si xͥani
appellant᷑ : moriunt᷑. pͥmogenita eoꝵ
Crunt infideles. erͦ in anes: hñtes no¬
m̃ tantũ et signũ. In corde autẽ pͥmo

Expanded text:
ra; «tamen in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri» . Si ergo magna Dei gratia est ut conservetur fides nostra; magna poena est occidere primogenita, quando homines in afflictione Ecclesiae constituti perdunt fidenam et ipsa Aegyptus afflictio interpretatur. Quicumque ergo affligunt Ecclesiam, quicumque scandala Ecclesiae immittunt, etsi christiani appellentur, moriuntur primogenita eorum. Erunt infideles, erunt inanes, habentes nomen tantum et
Abbreviated transcription (Latin):
hoc euu̾głm regni in toto orbe terraru᷑
intestimoniuꝰ om̃ib gentib. et tc᷑ ueni¬
et finis: excitat nubes abextremo terre
bes ab extremo terre: Deipsis aut̾ nubi¬
catio terruit te: S cũ penitendo cor¬
rig̾is. et agnoscis hoc miscđia fieri: in
pluuãu̾tit᷑ fulguris terror. Qui edu¬
cit uentos de thesauris suis. Eosdem
puto p̾ dicatores. et nubes et uentos.
Nubes ꝓpt̾ carnẽ: uentos ꝓpt̾ sp̃m. Nu¬
besenim uident᷑: uenti sentiunt᷑. et ñ
uident᷑. Deniq qm̃ carnẽ uidemꝰ esse
de terra: nubes inqͥt excitat ab extre¬
mo t̾rȩ. Exp̾ssit unde excitet nubes.
uenit aduentos. Quia sp̃c hominis
ignorat᷑ unde ueniat: ꝓducens inquit
uentos de thesauris suis. Paululũ at¬
Primogenita nr̃a salua sint dño: qm¬
ipse dedit ea nob̃. Molesta autẽ pena
ẽ. et nimiũ t̾ribił plaga: mors pͥmoge¬
nitoꝵ. Quȩ spͥmogenita nr̃a: ooores
nita. Primicias enĩ habemꝰ ipsam fidẽ:

Expanded text:
hoc Evangelium regni in toto orbe terrarum, hoc Evangelium regni in toto orbe terrarum, in testimonium omnibus gentibus, et tunc veniet finis» ; excitat nubes ab extremo terrae. bes ab extremo terrae? De ipsis autem nubicatio terruit te? Sed cum poenitendo corrigeris, et agnoscis hoc misericordia fieri, in pluviam vertitur fulguris terror. «Qui educit ventos de thesauris suis.» Eosdem puto praedicatores et nubes et ventos: nubes, propter carnem; ventos propter spiritum. Nubes enim videntur, venti sentiuntur et non videntur. Denique quoniam carnem videmus esse de terra. «Nubes,» inquit, «excitat ab extremo terrae.» Expresserat unde excitet nubes: venit ad ventos, quia spiritus hominis ignoratur unde veniat: «Producens,» inquit, «ventos de thesauris suis.» Paululum atrimogenita dedit nobis. Molesta autem poena est, et nimium terribilis plaga, mors primogenitorum. Quae sunt primogenita nostra? Mores a. Primitias enim habemus ipsam fidem,
Abbreviated transcription (Latin):
tentia corda mortaliũ: ꝓfunde cogitati¬
ones hominũ. Quomͦ ce ibi fac̃ d̃s qͦd
uult: Quia d̃s int̾rogat iustum et im¬
pium: qͥ autẽ amat inquitatẽ. odit aĩa
suã. Et uͥ illum in terrogat. alibi sc̃ͥp¬
tum ẽ. Incogitationib impii. interroga¬
tio erit. Ergo ⁊ in omĩb abyssis: oĩa
quec̃q uoluit fec̃. Latet corbonũ: la¬
tet cor malũ: abyssꝰ ẽ ⁊ in corde bono
et in corde malo. S hȩc nuda sͣ deo:
quẽ nicħ latet. Consolat᷑ corbonu̾: tor¬
quet cor malũ. Omĩa gͦ q̃ uoluit fecit
incȩlo et interra: in mariun omib
terrȩ. Quas mibes: Predicatores u̾bi
u̾itatis suȩ. De quib nubib alio loco
irascens uineẽ sue dicit. Mandabo nu¬
bib meis: nepluant suꝑ illam imbrẽ.
Et par̾ ẽ excitasse nubes de ierłm ł
de isrł: qͦs misit p̃dicare eu̾głm suũ
toto orbe terrar᷑. De quib nubib dic¬
&e infines orbis terrȩ u̾ba eoꝵ. Par̃ ẽ
hoc. S quia ipse dñs ait p̾dic abit᷑

Expanded text:
da mortalium, profundae cogitationes hominum. Quomodo et ibi facit Deus quod vult? Quia «Dominus interrogat justum et impium: qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam» . Et ubi illum interrogat? Alibi scriptum est: «In cogitationibus impii interrogatio erit» . Ergo, «et in omnibus abyssis omnia quaecumque voluit, fecit.» Latet cor bonum, latet cor malum; abyssus est et in corde bono, et in corde malo: sed haec nuda sunt Deo, quem nihil latet. Consolatur cor bonum, torquet cor malum. «Omnia» ergo «quae voluit, fecit in coelo et in terra, in mari et in omnibus terrae.» Quas nubes? Praedicatores verbi veritatis suae. De quibus nubibus alio loco irascens vineae suae dicit, «Mandabo nubibus meis ne pluant super illam imbrem» . Et parum est excitasse nubes de Jerusalem vel de Israel, quas misit praedicare Evangelium suum in toto orbe terrarum; de quibus nubibus dicet in fines obis terrae verba eorum» ; parum est hoc: sed quia ipse Dominus ait, «Praedicabitur
Abbreviated transcription (Latin):
Popłm tuũ attendo. E duxisti eos de
domo seruitutis. Signa et ꝓdigia fecisti
int̾ inmicos eoꝵ: punisti eos qͦs molestõ
patiebant᷑. Impios de t̾ra sua eiecisti:
reges eoꝵ occidisti: t̾ram eoꝵ pͤpło tuo
dechsti. Uidi omĩa: et impletus laude

Expanded text:
Populum tuum attendo: eduxisti eos de Populum tuum attendo: eduxisti eos de domo servitutis, et signa et prodigia fecisti inter inimicos eorum, punisti eos quos molestos patiebantur, impios de terra sua ejecisti, reges eorum occidisti, terram eorum populo tuo dedisti; vidi omnia, et impletus laude
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ dñi. Qnͣdo tu uides que factas
in impios: caue ne fiant inte. Ao hoc
eniꝰ in illos facta s̃: ut tu transires. &
eos ñ imitareris. et talia ñ pat̾eris.
Tam̃ uide quia flagellum dñi ẽ. sr̃
omnẽ carnẽ: ne putes te ñ uidi qͣñ
peccas: ne putes te contepni: ne pu¬
tes dm̃ dormire. Attende exemplũ
benefitioꝵ dei: cum ea recolis. Et c̃
uindictam dei recolis: time. Omip̃s
ẽ: et ad consolandũ. et ad castigan¬
diun. Ideo sunt ista utilia: cum legun¬
̃ t. Quando autẽ piusuidet qͦd passusẽ¬
Timpiꝰ: purgat se ab omĩ impietate. ne
ueniat et ipse in talẽ penam. talẽq uĩ¬
dictam. Bene gͦ accipitis hȩc. Quid de¬
inde fecit ds: Expulit impios. Et de
nom̃ tuum in scłm. Post ista omnia q̃
fecisti qͥd : uideo enim q̃ fecisti. Inspi¬
cio creaturã tuã: qͣm fecisti incęlo. Inspi¬
cio hanc partẽ: uͥ habitamꝰ. Et hic uideo
benefitia tua: nubiũ. uentorũ. pluiuar̃

Expanded text:
manus Domini. Quando tu vides quae facta sunt manus Domini. Quando tu vides quae facta sunt in impios, cave ne fiant in te: ad hoc enim in illos facta sunt, ut tu transires, et eos non imitareris, et talia non patereris. Tamen vide quia flagellum Domini est super omnem carnem. Ne putes te non videri quando peccas, ne putes te contemni, ne putes Dominum dormire: attende exempla beneficiorum Dei, cum ea recolis; et cum vindictam Dei recolis, time. Omnipotens est, et ad consolandum, et ad castigandum. Ideo sunt ista utilia cum leguntur. Quando autem pius videt quod passus est impius, purgat se ab omni impietate, ne veniat et ipse in talem poenam talemque vindictam. Bene ergo haec accepistis. Quid deinde fecit Deus? Expulit impios: «Et denomen tuum in saeculum;» post ista omnia quae fecisti. Quid enim video quae fecisti? Inspicio creaturam tuam quam fecisti in coelo, inspicio hanc imam partem ubi habitamus; et hinc video beneficia tua, nubium, ventorum, pluviarum.
Abbreviated transcription (Latin):
ductus sit. nescis. Debes tam̃ deo pietatẽ
credendi: quia ñ flaret nͥ nississet illȩ qui
fecit: nͥ ꝓ duxisset illȩ quicreauit. uide
mi. benedicimꝰ dm̃. Uideamꝰ que fecit in
cta s̃ q̃ amares: et ñ erant dicta que time¬
res. Attende: quia et qͣndo irascit᷑. fac̃
quod uult. ꝑ cussis pͥmogenitis egẏpa
ab hoĩe usq ad pecus: in misit signaet
ꝓdigia in medio tui egyptȩ. Nostis. le¬
gistis. qͣnta ꝑ moy sen fec̾it manꝰ dñi in
egypto: ad terrendos. ad contundendoᷤ.
ad deiciendos. suꝑbos egẏptios In pha¬
raonẽ ⁊ in om̃s seruos eiꝰ. Par̾ ẽ in egẏpto.
Quid pꝰea ꝗͣ eductus ẽ. inde ppłs: Qui
ꝑcussit gentes multas: quȩ possidebãt
t̾ram qͣm uolebat d̃s dare ppło suo. Et
occidit reges fortes. Seon rege̾ amorre¬
oruͦ: et og̃ regem basan. et omĩa reg¬
na chanaan. Omĩa ista que mͦ comme¬
morat breuit̾ psalmꝰ: sic ea legimꝰ in
aliis. Lbris dnicis. Et magna ibi

Expanded text:
ductus sit, nescis: debes tamen Deo pietatem ductus sit, nescis: debes tamen Deo pietatem credendi, quia non flaret nisi jussisset ille qui fecit, nisi produxisset ille qui creavit. 14. mur, benedicimus Deum: videamus quae fecit in cta sunt quae amares, et non erant dicta quae timeres: attende, quia et quando irascitur, facit quod vult. «Percussit primogenita Aegypti, ab homine usque ad pecus. Immisit signa et prodigia in medio tui, Aegypte.» Nostis, legistis quanta per Moysen fecerit manus Domini in Aegypto ad terrendos, ad contundendos, ad dejiciendos superbos Aegyptios. «In Pharaone et in omnibus servis ejus.» Parum est in Aegypto; quid posteaquam eductus est inde populus? «Qui percussit gentes multas:» quae possidebant terram quam volebat Deus dare populo suo. «Et occidit reges fortes; Seon regem Amorrhoeorum, et Og regem Basan, et omnia regna Chanaan.» Omnia ista quomodo commemorat breviter Psalmus, sic ea legimus in aliis Libris dominicis, et magna ibi
Abbreviated transcription (Latin):
felix ego hd̃ quisme lib̾abit de corpore
mortis huiꝰ: Et illȩ bonꝰ. et ille sua¬
uis. tanꝗͣ respondet ei: continuo sub
tatẽ laudate: intelligite dnm̃n qui oĩa
quec̾q uoluit fecit in cęlo et in terra. Ip¬
se et inuob̃ faciet qͦd uultis: ipso adu¬
uante uoluntatẽ urãm implebitis. S
dum ñ potestis: c̾fitemini. Cũ pot̾i¬
tis: grãs agite. lacentes clamate: ere¬
cti suꝑbire nolite. Ille gͦ in celo &e in
terra omĩa quec̃q uoluit fec̃: in ma-¬
in eiꝰ creatura. U eniunt. enĩ nubes ab
extremo t̾rȩ ad mediũ: &e pluunt. Un
surrex̾unt nescis. Ergo indicat illud
ꝓpha. Ab extremo t̾rȩ. siue abimo. siue
acͥc̃datione finiũ terrȩ: unde uult exci-¬
tat nubes: tam̃ at̾ra. fulgura implu¬
uiã fecit. Nã fulgura sine pluuia ter¬
rerent te: et nicħ tͥ darent. fulgura
uir pluuiã fec̃. fulgura s̃: contremiscis.
unde nescis. Quia enim flat uentꝰ sentis:
qͣ causa flat. uel deqͦ thesauro rationis e.¬

Expanded text:
felix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» et ille bonus et ille suavis tanquam responderet ei, continuo subjtatem laudate. Intelligite Deum qui «omnia quaecumque voluit, fecit in coelo et in terra;» ipse et in vobis faciet quod vultis, ipso adjuvante voluntatem vestram implebitis. Sed dum non potestis, confitemini; cum poteritis, gratias agite: jacentes, clamate; erecti, superbire nolite. Ille ergo «in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit, in main ejus creatura: veniunt enim nubes ab extremo terrae ad medium, et pluunt; unde surrexerint nescis. Ergo indicat illud Propheta: «ab extremo terrae,» sive ab imo, sive a circumdatione finium terrae, unde vult excitat nubes, tamen a terra. «Fulgura in pluviam fecit.» Nam fulgura sine pluvia, terrerent te, et nihil tibi darent. «Fulgura in pluviam fecit.» Fulgura sunt, contremiscis; unde nescis. Quia enim flat ventus, sentis; qua causa fiat, vel de quo thesauro rationis e
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiã panẽ de cȩlo miserit: et filium
suũ ȩqualẽ qͥhoc ẽ. quod ipse dedit ho¬
minẽ faciendũ. et ꝓ hominib occiden¬
dum: ut ꝑ hoc qͦd tues. gustes qͦd ñes.
Multũ enim adte erat gustare suaui¬
tatẽ dei: quia remota erat illa et miniᷤᷤ
alta: tu autẽ nimis abiectus et inimo
lacens. In magna ista separatione: mis¬
sus ẽ mediator. Nonpot̾as ad dm̃ hõ¬
.L .. Ds̃ factus ẽ homo: ut qmhõ potes ad
Uhominẽ qui ñ posses ad dm̃ ꝑ hominẽ
uenires ad dm̃: et factus ẽ mediator

Expanded text:
ut etiam panem de coelo miserit , et Filium ut etiam panem de coelo miserit , et Filium suum aequalem, qui hoc est quod ipse, dederit hominem faciendum, et pro hominibus occidendum; ut per hoc quod tu es, gustes quod non es. Multum enim ad te erat gustare suavitatem Dei; quia remota erat illa et nimis alta, tu autem nimis abjectus et in imo jacens. In magna ista separatione missus es Mediator. Non poteras ad Deum homo; Deus factus est homo: ut quoniam homo potes ad hominem, qui non posses ad Deum, per hominem venires ad Deum; et factus est mediator
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ bonũ. Si laudes iniquũ eo ipso qͦd
iniquus ẽ. ñ ne et tuimqꝰ eris: Si lau¬
des furẽ eo ipso qͦ fur ẽ: ñ ne et tupar¬
ticeps exis: Si laudes iustũ eo ipso qͦ
iustus ẽ. ñne et tu habes inde partẽ
laudando: Non enim laudares iustũ:
nͥ amares. Non amares: si nichil inde
babes. Sigͦ quicqͥd aliud laudamꝰ. idõ
quare laudes dm̃: nͥ qr bonꝰ ẽ. G lau¬
eiꝰ bonitatẽ : Quis corde concipiat. ut
complectat᷑ qͣm bonꝰ sit dñs: S ad nos
redeamꝰ et i nob illũ agnoscamꝰ: et in
oꝑib artisicẽ laudemꝰ: quia ipsũ contẽ pla¬
ri idonei ñ sumꝰ. Et si contemplari ido¬
nei aliqͣndo erimꝰ. cum fu̾it mundatũ
cor nr̃m fide. ut pꝰtremo gaudeat ueri¬
eiꝰ uideamꝰ: ne sine eiꝰ laude remaneamꝰ
Psallite nomini eiꝰ: qm̃ suauis ẽ. Forte
eẽt bonꝰ et suauis ñ eẽt: si tͥ ñ daret pos¬
segustare. Talem autẽ se p̾buit hõĩb

Expanded text:
non est bonum. Si laudes iniquum eo ipso quo non est bonum. Si laudes iniquum eo ipso quo iniquus est, nonne et tu iniquus eris? Si laudes furem eo ipso quo fur est, nonne et tu particeps eris? Si laudes justum in eo ipso quo justus est, nonne et tu habes inde partem laudando? Non enim laudares justum, nisi amares; non amares, si nihil inde haberes. Si ergo quidquid aliud laudamus, ideoquare laudes Deum, nisi quia bonus est. ejus bonitatem? Quis corde concipiat aut complectatur quam bonus sit Dominus? Sed ad nos redeamus, et in nobis illum agnoscamus, et in operibus artificem laudemus; quia ipsum contemplari idonei non sumus: et si contemplari idonei aliquando erimus, cum fuerit mundatum cor nostrum fide, ut postremo gaudeat veriejus videamus, ne sine ejus laude remaneamus. psallite nomini ejus, quoniam suavis est.» Forte esset bonus et suavis non esset, si tibi non daret posse gustare. Talem autem se praebuit hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
sit bonum alio bono bonũ: et bonu̾
bona. Omnino nullũ inuemias bo-¬
mĩ: qͦd ñ ab ipso sit bonũ. Bonum.
bona faciens. Sicut ẽ ꝓpͥe: sic et bonꝰ est ꝓpͥ̾e:
Neq enim illa quȩ fecit ñ sunt: aut in¬
niria illi fit cuni dicimꝰ ñ ẽẽ que fecit
Quare enim fecit. si ñ sunt que fecit:
Aut qͥd fecit. si ñ ẽ qͦd fecit: Cũ gͦ sint
et illa que fecit: uenit᷑ tam̃ ad illiꝰ com¬
parationẽ: et tanqͣm sol fit dix̃. E go
sum qui sũ. Et dicis filiis isrł. Qui est:
misit me ad uos. Non dix̃ dñs ds ille:
omip̃s misericors. iustꝰ. Que sidic̾et:
utiq uera diceret. Sublatis de medio
omĩb quib appellari posset et dici ds̃:
ipsum eẽ se uocari respondit. Et tanqͣ
hoc sit ei nom̃ ẽe : hoc dices inquit. Qui
ẽ: misit me. Ita enim ille ẽ: ut in eiꝰ cõ¬
paratione ea que facta s̃ ñ sint. Illi nõ
quicqͥd aliud laudatis. ideo laudatis¬
ĩ. quia bonũ ẽ. Insanit: qui laudat qͦd

Expanded text:
sit bonum alio bono bonum, et bonum sit bonum alio bono bonum, et bonum bona? Omnino nullum invenias bonum quod non ab illo sit bonum. Bonum bona faciens sicuti est proprie, sic et bonum est proprie. Neque enim ea quae fecit, non sunt; aut injuria illi fit, cum dicimus non esse quae fecit. Quare enim fecit, si non sunt quae fecit? aut quid fecit, si non est quod fecit? Cum ergo sint et illa quae fecit, venitur tamen ad illius comparationem; et tanquam solus sit, dixit, «Ego sum qui sum;» et, «Dicesmisit me ad vos.» Non dixit, Dominus Deus ille omnipotens, misericors, justus: quae si diceret, utique vera diceret. Sublatis de medio omnibus quibus appellari posset et dici Deus, ipsum esse se vocari respondit; et tanquam hoc esset ei nomen: «Hoc dices eis,» inquit, «Qui est, misit me.» Ita enim ille est, ut in ejus comparatione ea quae facta sunt, non sint. Illo non dquid aliud laudatis, ideo laudatis quia bonum est. Insanit qui laudat quod
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ ẽ dñs. ut istisñ indigeat qͦ sit bonꝰ.
Deniq ista laudo sine illo: illũ aut̃
sine istis ꝑfectũ et in diguũ. incomu¬
tabilẽ. nulliꝰ bonũ querentẽ qͦ augeat᷑
nulliꝰ malũ tim̃tẽ qͦ minuat᷑ in uenio.
Et qͥd dicã amplius: Inuenio increa¬
tura cęlũ bonuᷤ: solẽ bonũ:. lunã bonã
stellas bonas: terrã bonã: que gig¬
nunt᷑ interra et radicib nixa s̃ bona :
quȩ ambulant et mouent᷑ bona: q̃
uolitant maere et natant in aquis
bona. Dico et hominẽ bonũ. homo
enĩbonꝰ: de bono thesauro cordissu
ꝓfert bonũ. Dico et angłm bonu̾ qͥ
nͦ ẽ lapsus suꝑbia. et diabol factus:
s inheret obediendo ei aqͦ factus ẽ.¬
⁊ O mĩa ista dico bona. s tam̃ cũ suis
nominib: cȩlũ bonũ: angłm bon:
hominẽ bonũ. Addm̃ autẽ c̃ me re
bonꝰ. Et ipse item dixit: nemo bonꝰ
nͥ unꝰ ds̃. Nonne stimulauit nos ad
querendum et distinguendũ quid

Expanded text:
nus est Dominus, ut istis non indigeat quo sit bonus. nus est Dominus, ut istis non indigeat quo sit bonus. Denique ista non laudo sine illo; illum autem sine istis perfectum, non indigum, incommutabilem, nullius bonum quaerentem quo augeatur, nullius malum timentem quo minuatur, invenio. Et quid dicam amplius? Invenio in creatura coelum bonum, solem bonum, lunam bonam, stellas bonas; terram bonam, quae gignuntur in terra et radicibus nixa sunt, bona; quae ambulant et moventur, bona; quae volitant in aere et natant in aquis, bona. Dico et hominem bonum: «Homo» enim «bonus de bono thesauro cordis sui profert bonum» . Dico et angelum bonum, qui non est lapsus superbia et diabolus factus est; sed inhaeret obediendo ei a quo factus est. Omnia ista dico bona, sed tamen cum suis nominibus; coelum bonum, angelum bonum, hominem bonum: ad Deum autem cum me refbonus;» et ipse item dixit, «Nemo bonus, nisi unus Deus.» Nonne stimulavit nos ad quaerendum et ad distinguendum quid
Abbreviated transcription (Latin):
nͥadherendo alt̾i bono. oͥo autẽ adhere-¬
re deo bonum ẽ. Qui ñ eguit a qͦ fieret
bonus: s eguer̃ illo cet̾a ut fierent bona.
Uultis audire qͣm singularit̾ ille sit
bonꝰ: Dñs int̾rogat᷑ dix̃. Nemo bonꝰ: nͥ
unus ds̃. Hanc singularitatẽ bonitatiᷤᷤ
eiꝰ. et pt̾ire breuit̾ nolo: & cõm̃dare cõ¬
grue ñ suffitio. M etuo: ne si hinc cito
tͣnsiero. ego ingrat᷑ inueniar. Itẽ metuo:
ne hoc cũ explicandum susceꝑo. subtan-¬
ta laudis dñce sarcina de fatiger. Sic
tam̃ frẽs accipite me et laudantẽ et ñ
suffitientẽ: ut etiã si ñ implet᷑ illiꝰ lau-¬
dis explicatio. acceptet᷑ laudatoris de¬
uotio. Approbet me ipse uoluisse: ignos¬
cat ñ impleuisse. In effabili dulcedine
teneor: cum audio bonus dñs. Gonsi¬
datisq om̃ib et collustratis que forin¬
secus uideo: qm̃ exipso sunt oĩa. etiã
int̾iorẽ mͥ et suꝑiorẽ inuenio: qr sicbo¬

Expanded text:
non adhaerendo alteri bono. Mihi autem adhaerenon adhaerendo alteri bono. Mihi autem adhaerere Deo bonum est , qui non eguit a quo fieret bonus; sed eguerunt illo caetera ut fierent bona. Vultis audire quam singulariter ille sit bonus? Dominus interrogatus dixit, «Nemo bonus, nisi unus Deus» . Hanc singularitatem bonitatis ejus, et praeterire breviter nolo, et commendare congrue non sufficio. Metuo ne si hinc cito transiero, ego ingratus inveniar: item metuo ne hoc cum explicandum suscepero, sub tanta laudis dominicae sarcina defatiger. Sic tamen, fratres, accipite me et laudantem et non sufficientem, ut etiamsi non impletur illius laudis explicatio, acceptetur laudatoris devotio. Approbet me ipse voluisse, ignoscat non implevisse. 4. Ineffabili dulcedine teneor, cum audio, «Bonus Dominus;» consideratisque omnibus et collustratis quae forinsecus video, quoniam ex ipso sunt omnia, etiam interiorem mihi et superiorem invenio; quia sic bo
Abbreviated transcription (Latin):
impii dnm̃ ñ querebant. et ipse illos nõ
querentes quesiuit: ipse in uentos exci-¬
tauit: ipse excitatos uocauit: ipse uo-¬
catos intͣdux̃. et in domo sua stare feõ:
hec quisqͥs cogitat et ingratꝰ ñ e: omĩo
Ad ipsam gr̃arum actionem ꝑtinet. et ca¬
licẽ dñi acciꝑe: et nom̃ eius inuocare. Nã
quid retͥbuat dño seruusꝓ omnib quȩ
dicturꝰ sum quare laudetis: Qm̃bonꝰ
Non tantũ bona: sed et ualde. Cęlum
et terrã. mare et omĩa quȩ in eis sunt.
bona fecit: et ualde bona fec̃. Si hȩc oĩa
bona fec̃: qͣł ẽ illȩ qui fecit: Et tamen
cũbona fec̾it. multoq sit melior qͥ fecit
qͣm ista q̃ fecit: ñ inuenies meliꝰ qͦd de
illo dicas. nͥꝙ bonꝰ ẽ dñs: si tam̃ intelli
gas ꝓpͥe bonũ a qͦ s̃ cet̾a bona. Omĩa enĩ
bona ipse fecit: ipse ẽ bonꝰ quẽ nemo fecit.
Ille bono suo bonus ẽ: ñ aliunde parti-¬
cipato bono. Ille seipso bono bonꝰ est:

Expanded text:
impii Dominum non quaerebant, et ipse illos non impii Dominum non quaerebant, et ipse illos non quaerentes quaesivit, ipse inventos excitavit, ipse excitatos vocavit, ipse vocatos introduxit, et in domo sua stare fecit? Haec quisquis cogitat et ingratus non est, omnino Ad ipsam gratiarum actionem pertinet, et calicem Domini accipere, et nomen ejus invocare. Nam quid retribuat Domino servus, pro omnibus quae dicturus sum quare laudetis! «Quoniamnon tantum bona, sed et valde Coelum et terram et omnia quae in eis sunt bona fecit, et valde bona fecit. Si haec omnia bona fecit, qualis est ille qui fecit? Et tamen cum bona fecerit, multoque sit melior qui fecit, quam ista quae fecit; non invenis melius quod de illo digas proprie bonum, a quo sunt caetera bona. Omnia enim bona ipse fecit: ipse est bonus quem nemo fecit. Ille bono suo bonus est, non aliunde participato bono: ille seipso bono bonus est,
Abbreviated transcription (Latin):
enarras iusticias meas. et assumis testamen¬
tũ meũ ꝑos tuũ. tu autẽ odisti disciplinã
mo ista magna fu̾it malꝰ seruiis putet sibi
ꝓdẽe laudẽ dñi. continuo qͣles sint qͥ lau¬
dare debeant dñm. subicit: et docet. Q
statis indomo dñi: mnatriis domꝰ dei nr̃i.
Quistatis: ñ qͥ riutis. Illi enĩ stare dicunt᷑.
qͥ in mandatis eiꝰ ꝑseu̾ant: qͥ infide ñficta
et spe firma. et caritate sincera seruiũt
deo: et honorant eccliam eiꝰ: et ñ dant
occasionem male uiuendo eisqui uenire
uolunt. et inuia lapides offensionis in¬
ueniunt. G qͥ statis indomo dñi: lauda¬
re. et ipsũ agnosc̾e̾ ipsumq laudare :
Paruũ ne hoc benefitiumẽ. qͦd stamꝰ in
domo dñi: Hic int̾im in hac ꝑegͥnatione
in hac domo. qͦd etiam ꝑegnationis tab̃¬
eẽ debemꝰ: Nonne cogitandũ ẽ. ꝙ hic sta
mꝰ: Nonne cogitandũ ẽ. qͥd facti fu̾mus:
Nonne cogitandũ ẽ. uͥ iacebamꝰ. et qͦ colle¬
cti sumꝰ: Nonne cogitantũ ẽ. quia omnes

Expanded text:
meas, et assumis testamentum meum per os tuum? Tu autem odisti disciplinam, mo ista magna fuerit malus servus, putet sibi prodesse laudem Domini, continuo quales sint qui laudare debeant Dominum, subjicit et docet: «Qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri. Qui statis,» non qui ruitis. Illi autem stare dicuntur, qui in mandatis ejus perseverant, qui in fide non ficta, et spe firma, et charitate sincera serviunt Deo, et honorant Ecclesiam ejus, et non dant offensionem male vivendo, eis qui venire volunt, et in via lapides offensionis inveniunt. Ergo, «Qui statis in domo Domini, laudare, et ipsum agnoscere, ipsumque laudare? parvumne hoc beneficium est, quod stamus in domo Domini? Hic interim, in hac peregrinatione, in hac domo, quod etiam peregrinationis tabeesse debemus? Nonne cogitanmus? nonne cogitandum est quid facti fuerimus? nonne cogitandum est ubi jacebamus, et quo collecti sumus? nonne cogitandum est quia omnes
Abbreviated transcription (Latin):
inte ipso ñ facis qͦd uis: dñs autẽ in cȩlo &
interra. omiã quec̾q uoluit fecit. Ipse tͥ
det grãm: ut inteipso facias qͦd uis. Nisi
enĩ ipso ad uiuante: nec inte ipso facis qͦd
uis. Et enĩ cum ille ñ faceret inse qͦd uellet:
quid ait: Caro concupiscit adu̾sus sp̃m.
sp̃c̃ autẽ adu̾sus carnem: ut ñ ea quȩ uul¬
tis faciatis. Cum de seip̃o gem̾et di¬
cens. condelector legi di scd̃m int̾iorẽ
hominẽ. udeo autẽ aliam lege in
menbrismeis repugnantẽ legi men¬
tis meẽ. et captiuantẽ me in legẽ pecc̃i

Expanded text:
in teipso non facis quod vis; «Deus autem noster in coelo et in teipso non facis quod vis; «Deus autem noster in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit.» Ipse tibi det gratiam, ut in teipso facias quod vis; nisi enim ipso adjuvante, nec in te facis quod vis. Etenim cum ille non faceret in se quod vellet, qui ait, «Caro concupiscit adversus spiritum, spiritus autem adversus carnem, ut non ea quae vultis, faciatis;» cum de se ipse gemeret, dicens, «Condelector legi Dei secundum interiorem hominem; video autem aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis
Abbreviated transcription (Latin):
dis adiusticiã. Corde laudas: corde be¬
nedicis: corde mnaram conscientię uicti¬
mas sacͥs imponis: et respondet᷑ tͥ. Pax
in t̾ra hominib bone uoluntatis. Iule¬
quec̃q uoluit fecit. Tu in domo tua
facis omĩa que uis: Ille intelo ⁊ interra
omĩa quet̃q uoluit fecit. Tu facis uel
inagro tuo omĩa quȩ uis: Multa uis:
et ñ potes indomo tua face omĩa q̃ uis
Contͣdicit forte uxor. contͣdicunt filiiͥ
aliqͣndo et seruul contumacia contͣdic̃:
et ñ facis quȩ uis. S facio inquis qͦd uolo:
quia innon subditũ ac contͣdicentẽ uin¬
dico. Nec hoc facis qͦd iris. Aliqͣndo uindi¬
care uis: et ñpotes. Aliqͣndo minaris:
et anteqͣm facias qͦd minaris. moreris.
Putamꝰ inte ipso facis qͦd uis: frenas õs
cupiditates tuas: forsitan frenas. Nun¬
quid efficis ut ipse cupiditates ñ surgãt
quas frenas: Certe eni hoc iris. ñ titilla¬
ri molestia cupiditatum tuar̾ͥ et tam̃

Expanded text:
dis ad justitiam : corde laudas, corde bedis ad justitiam : corde laudas, corde benedicis, corde in aram conscientiae victimas sacras imponis; et respondetur tibi, «Pax in terra hominibus bonae voluntatis» quaecumque voluit, fecit;» tu in domo tua non facis omnia quae vis: ille «in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit;» tu fac vel in agro tuo omnia quae vis. Multa vis, et non potes in domo tua facere omnia quae vis: contradicit forte uxor, contradicunt filii, aliquando et servulus contumacia contradicit, et non facis quod vis. Sed facio, inquis, quod volo; quia in non obediente ac contradicente vindico. Nec hoc facis, cum vis: aliquando vindicare vis, et non potes; aliquando minaris, et antequam facias quod minaris, moreris, Putamus, in teipso facis quod vis? frenas omnes cupiditates tuas? Forsitan frenas, numquid efficis ut ipsae cupiditates non surgant, quas frenas? Certe enim hoc vis, non titillari molestia cupiditatum tuarum; et tame
Abbreviated transcription (Latin):
fitiũ gͣtum illi et acceptum. sic̃ antea
iubebantur sacͥfitia inumbra futuro¬
rũ: forte ñ inuenires in grege tuo pla-¬
citum taurũ. et in capris hircũ are
dñi tui dignũ: nec in ouili tuo arietẽ
niens satag̾es quid faceres. et dic̾es for¬
te dõ tuo. Y olui: et ñ habui. Nun-¬
quid de laude dic̾ẽ potes. uolui et ñ
habui: Ip̃m uoluisse: laudasse ẽ. Nõ
enĩ u̾ba ate quęrit ds̃: s cor. Demiq
pot̾ quisqͣm dice: et linguã ñ habui.
s iquis obmutescit: aliqͣ ualitudine:
lingͣm ñhabuit : et tam̃ laudẽ ha-¬
buit. Si enim ds̾ aures carnales ba¬
beret: sonitu torporis in digeret: et¬
ideo cũ remansisses sine lingua. sine lau¬
de etiã remanes. Nunc uͦ qr corquerit
cor inspicit. intꝰ est testis. uidex approba¬
tor. adiutor. coronator: sufficit ut offe¬
ras uoluntatẽ. Cum potes: ore confit̾is.
ad salutẽ. Cum autẽ ñ potes: corde cre-¬

Expanded text:
ificium gratum illi et acceptum, sicut antea ificium gratum illi et acceptum, sicut antea vovebantur sacrificia in umbra futurorum; forte non invenires in grege tuo placitum taurum, et in capris hircum arae Domini dignum, nec in ovili tuo arietem niens satageres quid faceres, et diceres forte Deo: Volui, et non habui. Numquid potes de laude dicere, Volui, et non habui? Ipsum voluisse laudasse est. Non enim verba a te quaerit Deus, sed cor. Denique potes dicere: Et linguam non habui. Si quis obmutescit aliqua valetudine, linguam non habuit, et tamen laudem habuit. Si enim Deus aures carnales haberet, et sono tui corporis indigeret, ideo cum remansisses sine lingua, sine laude etiam remaneres: nunc vero quia cor quaerit, cor inspicit, intus testis est, judex, approbator, adjutor, coronator; sufficit ut offeras voluntatem. Cum potes, ore confiteris ad salutem; cum autem non potes, corde cre
Abbreviated transcription (Latin):
illis: et sub flagello eius inerumnis. in
laborib. inuuln̾ib. inegestate constituti.
laudauer̃ dm̃. Non eisclisplicuit nec tor¬
quens. hoc ẽ gratis amare. Nonquasi ꝓ¬
posta acceptione mercedis: quia ipsa mer¬
ces tua summa ds̃ ipse erit. quẽ gratis
diligis: et sic amare debes. ut ipsumꝓ
m̾cede desidare ñ desinas. qui solus te sa¬
tiet: sicut philippꝰ desiderabat cum dice¬
ret. Ostende nobis patrẽ: et sufficit no¬
bis. Merito: quia hoc de lib̾a uoluntate
facimus. et delib̾a uoluntate facẽ debemꝰ:
quia delectati facimꝰ. amando facimꝰ: qr
et si corripimͣ ab illo. nobis nunꝗͣ displicere
debet qui semꝑ ẽ nuistus. Hoc dix̾ ille lauda¬
tor euis. In me sunt ds̃ uota tua: que red¬
dam laudationes tͥ. Et alio loco. uolũ¬
tarie sacͥficabo tͥ. Quid ÷ uoluntarie sa¬
cͥficabo tͥ ᷑. U oluntarie laudabo te. Qͥ a
me. Si cogeris offerre dño dõ tuo. sacͥ¬

Expanded text:
illis; et sub flagello ejus, in aerumna, in illis; et sub flagello ejus, in aerumna, in laboribus, in vulneribus, in egestate constituti laudaverunt Deum: non eis displicuit nec torquens. Hoc est gratis amare, non quasi proposita acceptione mercedis; quia ipsa merces tua summa Deus ipse erit, quem gratis diligis: et sic amare debes, ut ipsum pro mercede desiderare non desinas, qui solus te satiet; sicut Philippus desiderabat, cum diceret, «Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis» . Merito, quia hoc de libera voluntate facimus, et de libera voluntate facere debemus, quia delectati facimus, amando facimus; quia etsi corripimur ab illo, nobis nunquam displicere debet, qui semper est justus. Hoc dixit ille laudator ejus: «In me sunt, Deus, vota tua, quae reddam laudationis tibi» . Et alio loco: «Voluntarie sacrificabo tibi» . Quid est, «Voluntarie sacrificabo?» Voluntarie laudabo te. Quia, me» . Si cogereris offerre Domino tuo sacr
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit fec̃ Causa coꝵ q̃ fec̃: uoluntas eiꝰ ẽ. fãcis tudo.¬
mũ: quia si NꝗLLe facere sine
habitatione remanes. Necessitas cog̾
te fac̾e̾ domũ: ñ lib̾a uoluntas. Facis
uestẽ: quia si non fac̾es. nudus ambu¬
lares. Ad faciendã gͦ uestẽ: necessita¬
te duceris. ñ lib̾a uoluntate. Conseriᷤᷤ
montẽ uitib : sem̃ aꝑgis: quia si ñ feciᷤᷤ
alim̃ta ñ habeb̾. Omĩa hec necessitate
facis: ds̃ bonitate fec̃. Nullo qͦd fecit
eguit. Ideo omia quec̃q uoluit fecit
Putas habemꝰ et nos qͦd lib̾a uolun¬
tate faciamꝰ: Ea enim q̃ diximꝰ ex
necessitate facimꝰ: quia fiñ fac̾emꝰ e
gentes et in opes reman̾emꝰ. Inuenimꝰ
aliqͥd qͦd lib̾a uoluntate faciamꝰ: In¬
ueninꝰ plane: cũ ipsũ dm̃ amando
laudamꝰ. Hoc enĩ exlib̾a uoluntate
facis: ꝗͣdo amas qͦd laudas. Nonenum
ex necessitate: s quia placet. Unde i̾ttꝰ
et scĩs placuit łs: etiã flagellans cos.
Quando iniquis omĩb diplit. plicuit¬

Expanded text:
it:» causa omnium quae fecit, voluntas ejus est. Facis tu domum, quia si nolles facere, sine habitatione remaneres: necessitas cogit te facere domum, non libera voluntas. Facis vestem, quia si non faceres, nudus ambulares: ad faciendam ergo vestem necessitate duceris, non libera voluntate. Conseris montem vitibus, semen spargis, quia nisi feceris, alimenta non habebis: omnia haec necessitate facis. Deus bonitate fecit, nullo quod fecit eguit; ideo «omnia quaecumque voluit, fecit.» 11. Putas, habemus et nos quod libera voluntate faciamus? Ea enim quae diximus, ex necessitate facimus; quia si non faceremus, egentes et inopes remaneremus. Invenimus aliquid quod libera voluntate faciamus? Invenimus plane, cum ipsum Deum amando laudamus. Hoc enim libera voluntate facis, quando amas quod laudas; non enim ex necessitate, sed quia placet. Unde justis et sanctis Dei placuit Deus, etiam flagellans eos. Quando iniquis omnibus displicet, placuit
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes deus: Et suꝑ angłos ds: quia
angłi ñ fec̾unt dm̃. Angłos fecit d̾s:
et necesse ẽ. suꝑ omĩa quȩ fecit sit ip̃e
qui fec̃. C ognoscens gͦ magnitudi¬
nem cdũ iste. et uidens eum suꝑom
nem eẽ. creaturam. non tantũ corpo¬
ralẽ s etiam sp̃ualem: rex magnꝰ inqͥt
untur. Omĩa quecunq uoluit dñs
fecit incęlo et interra: in mari ⁊ in
omib abẏssis. Quis autẽ comp̾hen¬
dat hȩc: Quis enum̾et oꝑa dñi ince¬
lo et int̾ra: in mari et in om̃ĩb abys¬
sis: Tam̃ si comp̾hende omnia ñ pos¬
sumus: inconcusse tenere debemꝰ qm̃¬

Expanded text:
es Deus? Et super Angelos Deus: quia Angeli non fecerunt Deum, Angelos fecit Deus; et necesse est super omnia quae fecit, sit ipse qui fecit. Cognoscens ergo magnitudinem Domini iste, et videns eum super omnem esse creaturam, non tantum corporalem, sed etiam spiritualem: «Rex magnus,» inquit,  Omnia quaecumque voluit, Dominus fecit in coelo et in terra, in mari et in omnibus abyssis.» Quis autem comprehendat haec? quis enumeret opera Domini in coelo et in terra, in mari et in omnibus abyssis? Tamen si comprehendere omnia non possumus, inconcusse credere
Abbreviated transcription (Latin):
et ds̃ isaac. et ds iacob. misit me aduos.
hoc mͥ nom̃ ẽ inet̾nũ. Certe dñe nomen
illud habes: quia et tu dixisti. ego sũqͥ
est misit me aduos. Unde mͦ nom̃ mu¬
tasti ut dic̾es. deus abrahã. et deusysaac
et ds iacob: Nonne tͥ uidet᷑ ratio eius
deus abraham. et d̃s isaac. et deus iaiob
et uer̃ ẽ et capis: Quod enuim ego sũ qͥsũ.
ad me ꝑtinet. Quod autẽ ds̃ abraham
et ds ysaac. et ds̃ iacob: ad te ꝑtinet.
Et si deficis in eo qͦd mͥ sum: cape qͦd tͥ
sum. Et ne forte quisꝗͣ putaret illud
qͦd dix̃ ds ego sum qͥ sũ. et qͥ ẽ misit me
aduos. hoc solũ et̾num ei nom̃ ẽẽ: qͦd au̾

Expanded text:
et Deus Isaac et Deus Jacob misit me ad vos: et Deus Isaac et Deus Jacob misit me ad vos: hoc mihi nomen est in aeternum.» Certe, Domine, nomen illud hahes; quia et tu dixisti, «Ego sum: Qui est, misit me ad vos:» unde modo nomen mutasti, ut diceres, «Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob?» Nonne tibi videtur ratio ejus Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob» ; et verum est, et capis? Quod enim «Ego sum qui sum,» ad me pertinet, quod autem «Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob,» ad te pertinet: et si deficis in eo quod mihi sum, cape quod tibi sum. Et ne forte qnisquam putaret illud quod dixit Deus, «Ego sum qui sum;» et, «Qui est, misit me ad vos,» hoc solum aeternum ei