comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unt autẽ quȩdã in ȩccłia. quȩ dũ
p̾cio comparant᷑: cũ ꝑceptione
corꝑalis beneficii. participatio etiã sp̃na¬
lis dignitatis accipit᷑. Ubi ꝓfecto qͥs quis
alt̾um uendere aut emere cognoscit᷑. neu¬
trũ inuenditũ aut in emptũ reliquisse
comꝓbat᷑. S dicis mͥ. Quomͦ hoc eẽ pot̾:
Ego in ȩccłia uictũ & uestitũ emi. eccł̃iam
non emi. stipẽ emi. p̾bendã emi. corꝑalia
tantũ emi. sp̃uale nichil emi: aut emere
uolui. Dic gͦ michi. quis nom̃ tuũ inter
noĩa fratrũ ascͥpsit: Quis tibi inchoro.
in capitulo locũ assignauit: Si hȩc ñ
emisti: unde hȩc habes: Quis tͥ hec dedit:
S hȩc inquis gratis accepi cȩtã emi: hȩc
gratis d̾ata sunt. Bene dicis. Ouẽ emi¬
sti.& lanã ñ emisti: s gratis accepisti.
Tam̃ si ouẽ ñ emisses: lanã ñ habuisses.
Parbore preciũ dedisti: ut fructũ illiꝰ
gratis manducares. Satis astute ingredi
existimasti: cõmento ridiculoso. Uide

Expanded text:
unt autem quaedam in Ecclesia quae dum pretio comparantur, cum perceptione corporalis beneficii, participatio etiam spiritualis dignitatis accipitur. Ubi profecto quisquis alterum vendere aut emere cognoscitur, neutrum invenditum aut inemptum reliquisse comprobatur. Sed dicis mihi: Quomodo hoc esse potest? Ego in Ecclesia victum et vestitum emi, Ecclesiam non emi. Stipem emi, praebendam emi, corporalia tantum emi, spiritualia nihil emi, aut emere volui. Dic ergo mihi: Quis nomen tuum inter nomina fratrum ascripsit? Quis tibi in choro, in capitulo locum assignavit? Si haec non emisti inde haec habes? Quis tibi haec dedit? Sed haec, inquis, gratis accepi, caetera emi. Haec gratis data sunt. Bene dicis. Ovem emisti, et lanam non emisti, sed gratis accepisti. Tamen si ovem non emisses, lanam non habuisses. Pro arbore pretium dedisti, ut ejus fructum gratis manducares. Satis astute ingredi existimasti commento ridiculo. Vide
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ ut possessiones ȩccłia uł quȩ¬
libet alia eccłiastica bona: corꝑalia ꝑ malos
p̾latos data uł uendita. ab usu ȩccłiȩ ali¬
enent᷑. In quo gn̾e crunen simoniȩ ẽẽ ñ uide¬
tur: quãnis culpa grauis ñ desit. Quanta e¬
nĩ iniquitas sit manifestũ ẽ. eos qui ad edifi¬
candas & custodiendas eccl̃ias positi sunt. de¬
structioni illarũ. & eoꝵ quȩ ad illas ꝑtinent.
dissipationi oꝑam dare: maxime si ea quȩ ab¬
alienant᷑ talia sunt. quȩ ad usus alienoꝵ nun-¬
quã licite transire possunt. sic̃ sunt decimȩ
quȩ ab initio institutȩ sunt ad eoꝵ tantũ su¬
stentationẽ qui tabernaculo deseruiunt. hęc
gͥ ad laicos transferre. qͥd aliud ẽ quã de sacro
sacrũ auferre: Sic gͦ si unicuiq peccato nom̃
culpȩ conueniens ilatũ fuerit: nichil mali fit
in iudicio equitatis

Expanded text:
aliquando ut possessiones Ecclesiae vel quaelibet alia ecclesiastica bona corporalia per malos praelatos data vel vendita ab usu Ecclesiae alienantur. In quo genere crimen simoniae esse non videtur, quamvis culpa gravis non desit. Quanta enim iniquitas sit, manifestum est eos qui ad aedificandas et custodiendas ecclesias positi sunt, destructioni illarum et eorum quae ad illas pertinent dissipationi operam dare, maxime si ea quae abalienantur talia sunt, quae ad usus alienorum nunquam licite transire possunt, sicut sunt decimae quae ab initio institutae sunt ad eorum tantum sustentationem qui tabernaculo deserviunt. Haec igitur ad laicos transferre quid aliud est, quam de sacro sacrum auferre? Sic ergo si unicuique peccato nomen culpae conveniens datum fuerit, nihil mali fit in judicio aequitatis
Abbreviated transcription (Latin):
.in .ꝑ.p. uob̃.re. & sicut ibunt illi in ambu¬
stionẽ eternã: sic iusti in uitam ȩternam.
dicit patri. quã habui apud te pͥus quam
mundus fieret: Tunc enĩ tradet regnum
deo & patri: ut intret seruus bonus in
gaudiũ dñi sui

Expanded text:
is regnum . Et sicut ibunt illi in ambustionem aeternam; sic justi in vitam aeternam. dicit Patri, Quam habui apud te, priusquam mundus fieret . Tunc enim tradet regnum Deo et Patri , ut intret servus bonus in gaudium Domini
Abbreviated transcription (Latin):
dum ex igne uisibili ardor acdolor inuisi¬
bilis trahit᷑. ut ꝑ ignẽ corporeũ mens in¬
corporea etiã corporea flamina crutiet᷑.
Et pꝰ pauca. Dum gͦ peccatorẽ diuitẽ dãp¬
natũ ueritas in ignẽ ꝑhibet: quisnam sa¬
piens animas repborum teneri ignibus
neget:
Qed ignis gehenuȩ ad aliqͥd lucebit.

Expanded text:
dum ex igne visibili ardor ac dolor invisidum ex igne visibili ardor ac dolor invisibilis trahitur, ut per ignem corporeum mens incorporea etiam corporea flamma crucietur. Et post pauca: Dum ergo peccatorem divitem damnatum veritas in ignem perhibet, quisnam sapiens animas reproborum teneri ignibus neget? Quod ignis gehennae ad aliquid lucebit
Abbreviated transcription (Latin):
stagnũ ignis & sulphuris dictũẽ
corꝑeus ignis erit & crutiabit corꝑa dãp¬
natorũ & hominũ & demonũ: solid̾a ho¬
minũ. aeria demonũ. aut tantũ hominũ
corꝑa cũ spiritibꝰ. demones autẽ sp̃c sine
corꝑsbꝰ herentes. sumendo penã ñ imꝑ
tiendo uitam corporalibꝰ ignibꝰ. Curem̃
non dicamꝰ quãuis miris. tam̃ ueris modis
etiã sp̃c incorꝑeos posse pena corꝑalis ig¬
nis affligi: si sp̃c hominũ etiã ipsi ꝓfecto
incorporei & minc potuerunt includi
corporalibꝰ menbris. & tunc poterunt suo¬
rũ corꝑum uinculis in solubilit̾ alligari.
i uiuentis hominis
incorporeus sp̃e tenet᷑ in corpore: cur non
pꝰ moitẽ cũ incorporeus sit sp̃c etiã corꝑeo
igne teneat᷑: Et enĩ ꝑ ignẽ sp̃m teneri dici¬
mus: ut in tormento ignis sit uidendo atq
sentiendo. Ignem namq eo ipso patit᷑ quo
uidet: & quia concremari se aspicit cremat᷑.
S icq fit ut res corporea incorporcã exurat:

Expanded text:
stagnum ignis et sulphuris dictum est, corporeus ignis erit, et cruciabit corpora damnatorum et hominum et daemonum; solida hominum, aeria daemonum, aut tantum hominum corpora cum spiritibus; daemones autem, spiritus sine corporibus haerentes sumendo poenam non in percipiendo vitam corporalibus ignibus. Cum enim non dicamus, quamvis miris, tamen veris modis etiam spiritus incorporeos posse poena corporalis ignis affligi; si spiritus hominum etiam ipsi profecto incorporei et tunc potuerunt includi corporalibus membris, et tunc poterunt suorum corporum vinculis insolubiliter alligari? Si viventis hominis incorporeus spiritus tenetur in corpore, cur non post mortem, cum incorporeus sit spiritus, etiam corporeo igne teneatur? Etenim per ignem spiritum teneri dicimus, ut in tormento ignis sit videndo atque sentiendo. Ignem namque eo ipso patitur quo videt, et quia concremari se aspicit concrematur. Sicque fit ut res corporea incorpoream exurat,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ putauerunt. ut dicerent con¬
inigiũ consensũ cẽ masculi & feminȩ. indi¬
iudualẽ uitȩ consuetudinẽ retinentẽ. Cui
diffinitioni legitimũ ad iungere oportet:
quia si consensus masculi & feminȩ legitimus
hoc ẽ legitime & int̾ ꝑsonas legitimas factus
ñ fuerit: coniugiũ ineo consecrari ñ potest.
ne conitingt᷑: eiusdẽ cõmixtionis debito con-¬
iugati. pꝰmodũ ad inuicẽ concingunt᷑. Oi uod
si forte infederatione conugii. utrũq pari
uoto consensus carnis remittit᷑: ꝓ eodẽ dem¬
ceps coniugati debitores. ad inuice̾ non te¬
nent᷑. Quod̾ enĩ ab utrisꝙ pari consensu
dimissũ. & uoto firmatũ ẽ: iuste pꝰ moddũ ab
alt̾o exigi ñ pot̾. Et tñ firmũ stat etiã sic con¬
iugii sacram̃tũ. cuiꝰ uirtutẽ copula carnis
sicut ñ efficit cũ adest: ita etiã si defuerit
tollere ñ potest. Talis itaq consensus indi¬
uidualẽ uitȩ consuetudinẽ retinere credit᷑:

Expanded text:
dicerent « conjugium esse consensum masculi et feminae individualem vitae consuetudinem retinentem. » Cui diffinitioni « legitimum » adjungere oportet; quia si consensus masculi et feminae legitimus, hoc est legitime et inter personas legitimas factus, non fuerit, conjugium in eo consecrari non potest. ne conjungitur, ejusdem commistionis debito conjugati, postmodum ad invicem constringuntur. Quod si forte in foederatione conjugii utrinque pari voto consensus carnis remittitur, pro eodem deinceps conjugati debitores adinvicem non tenentur. Quod enim ab utriusque pari consensu dimissum et voto firmatum est, juste poaltero exigi non potest; et tamen firmum stat etiam sic conjugii sacramentum cujus virtutem copula carnis sicut non efficit cum adest, ita si defuerit tollere non potest. Talis itaque consensus individualem vitae consuetudinem retinere creditur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonas & legiitime factũ masculi & feminȩ
ad indiuidualẽ uitȩ consuetudinẽ obser¬
uandã. In quo quidẽ consensu copulȩ car.¬
nalis cõmertiũ pari uoto. aut futurũ ñ con¬
tradaicit᷑: aut ñ futurũ laudat᷑.¬

Expanded text:
egitime factum masculi et feminae ad individualem vitae consuetudinem observandam. » In quo quidem consensu copulae carnalis commercium pari voto aut futurum non contradicitur, aut non futurum laudat
Abbreviated transcription (Latin):
arietũ. forte istast̃ mun̾a quȩ uouere nos
iubet. & redddere psalmista. arietes. & fi¬
Quȩ munera: Audi quio sequit᷑. Terribili &
reges terrȩ. Oaud hoc ꝑtinuit. ut pꝰquã
aixerat. reddite dño deo ur̃o muinera sta¬
tim subiungeret. qui auferc sp̃ m pͥn¬
cipũ: nisi quia ipsa munera ipsũ sp̾m
fert. auferre ñ poterit sp̃m tuũ: Red¬
de gͦ uoluntarius: ne amittas inuitus.
U ouete & reddite dño deo ur̃o om̃s qui
in circuitu eiꝰ affertis mun̾a. t̾ribili
& ei qui aufert sp̃m pͥncipũ. t̾ribili a

Expanded text:
arietum . Forte ista sunt munera quae vovere nos jubet et reddere Psalmista: arietes et fi munera? Audi quid sequitur: Terribili et reges terrae . Quid hoc pertinuit ut postquam dixerat: Reddite Domino Deo vestro munera, statim subjungeret: Qui aufert spiritum principum; nisi quia ipsa munera ipsum spirifert, auferre non poterit spiritum tuum? Redde ergo voluntarius ne amittas invitus. Vovete et reddite Domino Deo vestro, omnes qui in circuitu ejus affertis munera. Terribili et ei qui
Abbreviated transcription (Latin):
qui mͥ tribuit: & qui sibi retinet amit¬
tit. Uouete gͦ & reddite. Si uoues ani-¬
mã tuã: rede animã tuã. Noli putare
quod reddere possis ꝓ anima tuta pecu-¬
nã tuã. hoc enĩ eẽt plus uouere & mi¬
nus reddere: & ñ eẽt equa recõpensa¬
tio. Si tua das deo. te ipsũ ⁊abulo. ñ ẽ
ȩqua particio. Nonne si recte offeras:
& ñ recte diuidas peccasti: Plus ualet
anima : & minus pecunia. Nonne ani¬
ma plus ẽ quã esca: & corpus plus quã
uestimentũ : S̾i plus amma ẽ quã esca. plꝰ
cuna: ꝓpt̾ escã enĩ datͦ pecunia. & si esca ñ
eẽt. pecunia qͥd eẽt : Nam qͦd płꝰ confert & pro¬
dest: ipsũ pł eẽ necesse ẽ. Sigͦ uoues animã.
noli ꝓ anima dare pecumã. quia si hoc facis
fraudẽ facis: plꝰ uouens & minus reddens.
Cũ anima tua ddare potes pecunã tuã ꝓ ani¬
ma tua ñ potes. nisi forte ꝓ anima tua ita pe¬
cumã tuã ddare uolueris: ut aĩa tua data

Expanded text:
buit, et qui sibi retinet amittit. Vovete ergo et reddite. Si voves animam tuam, redde animam tuam. Noli putare quod reddere possis pro anima tua pecuniam tuam. Hoc enim esset plus vovere et minus reddere, et non esset aequa recompensatio Si tua das Deo, teipsum zabolo, non est aequa partitio. Nonne si recte offeras et non recte dividas, peccasti? Plus enim valet anima, et minus pecunia. Nonne anima plus est quam esca, et corpus plus quam vestimentum? Si plus est anima quam esca, plus cunia. Propter escam enim datur pecunia, et si non est esca, pecunia quid esset? Nam quod plus confert et prodest, ipsum plus esse necesse est. Si ergo voves animam, noli pro anima dare pecuniam, quia si hoc facis, fraudem facis; plus vovens et minus reddens. Cum anima tua dare potes pecuniam tuam, pro anima non potes, nisi forte pro anima tua ita pecuniam tuam dare volueris, ut anima tua data
Abbreviated transcription (Latin):
is scire quȩ sunt illa quȩ
cõmutationẽ ñ patiunt᷑: Fortassis mͥ
non credis qui auctoritatẽ queris. si quid
ex unu̾sis unũ ego ꝓferre uoluero. E st
tam̃ quiddã quod cõmutationẽ nullã ad¬
mittit. N am dispensatio ẽẽ ñ potest: ubi
recõpensatio ẽẽ ñ pot̾. Dispensatio quippe
nom̃ ddispendii ẽ. i detrim̃tũ sonat: quan¬
tũ i ipso ẽ. Stultũ uͦ ẽ uoluntarie
cdãpnũ sustinere: ubi lucrũ nullũ con¬
sequit᷑. Ubi autẽ in paruo detrim̃tũ uo¬
luntarie tolerat᷑: ut in maiori lucrũ pro¬
ueniat. hoc dispensatio uocat᷑: & bona ẽ
dispensatio ista. Ecce gͦ quomͦ bene in illo
uoluntarie dampnũ sustineri pot̃: quo
mauis nichil adquiri pot̾: Onũ ẽ si au¬
ctoritatẽ uis qͦd cõmutationẽ ñ recipit:
ñ ego dico s ueritas dicit. & si ego dico pꝰ
ueritatẽ dico. & scd̾m ueritatẽ cdico. qm̃
ñ dabit homo cõmutationẽ. ꝓ anima sua.
S forte respondebis & dices. quia ñ dixit

Expanded text:
is scire quae sunt illa quae commutationem ullam non patiuntur? Fortassis mihi non credis, qui auctoritatem quaeris, si quid ex universis unum ego proferre voluero. Est tamen quoddam quod commutationem nullam admittit. Nam dispensatio esse non potest, ubi recompensatio esse non potest. Dispensatio quippe nomen dispendii est, detrimentum sonat quantum in ipso est. Stultum vero est voluntarie damnum sustinere, ubi nullum lucrum consequitur. Ubi autem in parvo detrimentum voluntarie toleratur ut in majori lucrum proveniat, haec dispensatio vocatur, et bona est dispensatio ista. Ecce ergo quomodo bene in illo voluntarie damnum sustineri potest, quo majus nihil acquiri potest? Unum est, si auctoritatem vis quod commutationem non recipit, non ego dico sed veritas dicit; et si ego dico, post veritatem dico, et secundum veritatem dico; quia non dabit homo commutationem pro anima sua . Sed forte respondebis et dices quod non dixit
Abbreviated transcription (Latin):
si uouere uł pꝰ uotũ reddere nolumus:
tam̃ retinere ñ ualemus. Si reddimꝰ ac¬
cipiet: si ñ reddimus tollet. Si red̃imꝰ
ꝓ dato remunerabit: si ñ reddimꝰ ꝓ non
dato condẽpnabit. Si enĩ redddimꝰ qͦd nr̃m
est damus & reputat᷑ ad iusticiã. si autẽ
non reddimꝰ qͦd alienũ ẽ retinemꝰ. & im

Expanded text:
st vovere vel post votum reddere nolumus, tamen retinere non valemus. Si reddimus, accipiet, si non reddimus, tollet. Si reddimus, pro dato remunerabit, si non reddimus, pro non dato condemnabit. Si enim reddimus, quod nostrum est damus, et reputatur ad justitiam, si autem non reddimus, quod alienum est retine
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ñ recipit: neq dispensationẽ ad¬
mittit. Hoc si uoues. mimo quia uoues.
ñ enĩ bonus ẽc̃ potes. si hoc ñ uoueris.
redde qͦd uouisti. & ipsũ redde qͦd uoui¬
sti. quia si aliud reddere uolueris: nori¬

Expanded text:
tionem non recipit, neque dispensationem admittit. Hoc si voves, imo quia voves, non enim bonus esse potes si hoc non voveris, redde quod vovisti, et ipsum redde quod vovisti, quia si aliud reddere volueris pr
Abbreviated transcription (Latin):
uidã uolunt coronã aliqn̾ pro
signo accipiendã penitentiꝙ
ȩccł̃ia curã susciꝑe: donec ad clerũ assu¬
mant᷑. Propt̾ea qͦd in illis ẽ sacri signacłi
ad indulgentiã ẽ: ñ ꝓ potestate p̾lationis
inppło dei. s ne in ipso quoq habitu
penitentiȩ quo se sponte ꝓpt̾ dm̃ seque¬
strauerunt: sacro scãm corꝑis & sangui¬
nis xͥ cõmunionẽ. uł habere ñ possint.
uł extra ad ĩ pedim̃tũ quietis suȩ re¬
quirere cõpellant᷑. Ut gͦ intrinsecus
quietius uiuant. ordines ministerii
diuini ipsis ꝑ indulgentiã concedunt᷑.
ñ ad exercendã p̃lationem in populo di.
s ad celebrandã in trinsecus cõmunionẽ
sacram̃ti dei. Quod tam̃ a pͥncipio non ita
fuisse dicunt. Monachi quippe s here¬
mũ habitantes olim p̾sbiteros habuisse
leguntur
De septẽ gradibꝰ sacris. iii

Expanded text:
uidem volunt coronam aliquando pro signo accipiendam poenitentiaEcclesia curam suscipere, donec ad clerum assumantur. Propterea quod in illis est sacri signaculi, ad indulgentiam est, non pro potestate praelationis in populo Dei, sed ne in ipso quoque habitu poenitentiae quo se sponte propter Deum sequestraverunt, sacrosanctam corporis et sanguinis Christi communionem vel habere non possint, vel extra ad impedimentum quietis suae requirere compellantur. Ut ergo intrinsecus quietius vivant, ordines ministerii divini per indulgentiam ipsis conceduntur; non ad exercendam praelationem in populo Dei, sed ad celebrandam intrinsecus communionem sacramenti Dei, quod tamen principio non ita fuisse dicunt. Monachi quippe et eremum habitantes olim presbyteros habuisse leguntur. CAP. V. De septem gradibus sacris. Pri
Abbreviated transcription (Latin):
mediatori ꝯgruebat. ne ꝑomĩa si¬
milis omĩb longe eẽtadeo. aut
et ita mediator nõ eẽt. uerus igr
mediator xp̃s ĩter mortales pcc̃o¬
res ⁊ ĩmortase iustũ. appauit mor¬
talis om̃ib. iustus c̃deo. ꝑ ĩ firim

Expanded text:
Mediatori congruebat, ne per omnia similis hominibus, longe esset a Deo, aut et ita mediator non esset Unus ergo Mediator Christus inter mortales peccatores et immortalem justum, apparuit mortali
Abbreviated transcription (Latin):
Caddẽ itaq causa ẽ cur ñ oret᷑ tunc ꝓ homi¬
inbꝰ eterno igne dampnatis: quȩ nunc eti¬
am causa ẽ ut ñ oret᷑ pro diabolo angłisq eiꝰ
iterno supplicio deputatis. Quȩ nunc etiã
causaẽ ut ñ orent sc̃i homines ꝓ hominibꝰ¬
infidelibꝰ impiisq defunctis: nisi quia
conspectũ orationis suȩ meritũ cassari
refugiunt: Quod sinunc quoq uiuen¬
tes iusti & mortus & dampnatis in¬
iustis. minime cõpatrunt᷑. quando ad¬
huc aliquid rudicabile de sua causa se¬
se ꝑpeti etiã ipsi nouerunt: quanto di¬
strictius tunc iniquorũ torm̃ta respi¬
ciunt. quando ab om̃i uitio corruptio¬
nis exuti ipsi iam iusticie uicinius atq
arctius inherebunt: Sic quippe eorũ
mentes ꝑ hoc quod iustissimo inherent
iudici ius districtius absorbet: ut eis
non libeat quicqͥd ab illiꝰ eternȩ regłȩ
subtilitate discordat.

Expanded text:
adem itaque causa est cur non oretur tunc pro hominibus aeterno igne damnatis, quae nunc etiam causa est, ut non oretur pro diabolo, angelisque ejus aeterno supplicio deputatis. Quae nunc etiam causa est ut non orent sancti homines, pro hominibuin fidelibus impiisque defunctis: nisi quia conspectu orationis suae meritum cassari refugiunt? Quod si nunc quoque viventes justi, mortuis et damnatis injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua carne sese perpeti etiam ipsi noverint: quanto districtius tunc iniquorum tormenta respiciunt, quando ab omni vitae corruptione exuti, ipsi jam justitiae vicinius atque arctius inhmentes per hoc quod justissimo inhaerent judici, vis districtionis absorbet ut omnino eis non libeat quidquid ab illius aeternae regulae subtilitat
Abbreviated transcription (Latin):
tro angło orientis. usꝙ in sinistrũ angł̃m ec¬
cidentis. De hinc ad altiora consẽndit: et
stans ante altare dm̃ sibi in adeutoriũ in¬
uocat dicens. Ds̃ in adiutoriũ meũ inten¬
aquã bñdicit. salẽ & cinerẽ admiscens e fi¬
tiens ter signũ crucis suꝑ ipsã: cũ iiture
uinũ etiã addit᷑. Post hȩc tingit digitũ in
aqua. & facit crucẽ ꝑ quatuor cornua alta
ris. Inde uenit anre altare & circinens asꝑ¬
git illud septẽ uicibꝰ asꝑsorio facto de yso¬
po. Cirtuit de hinc totã ȩccłiã ter in trin¬
secus asꝑgens parietes ipsiꝰ eadẽ aqua: faci¬
ens hoc & t̾cio. Interĩ uͦ cantat᷑ psalmus: ex¬
urgat ds̃ cũ antipħa. Cantat᷑ etiã antipħia.
Qui habitat in aduitorio altissimi. Circuit

Expanded text:
xtro angulo orientis usque in sinistrum angulum ocxtro angulo orientis usque in sinistrum angulum occidentis. Dehinc ad altiora conscendit; et stans ante altare. Deum sibi in adjutorium invocat, dicens: Deus in adjutorium meum intenaquam benedicit, salem et cinerem admiscens, et faciens ter signum crucis super ipsam, cui misturae vinum etiam additur. Posthaec tingit digitum in aqua, et facit crucem per quatuor cornua aris. Inde venit ante altare, et circuiens aspergit illud septem vicibus, aspersorio facto de hyssopo. Circuit dehinc ter totam ecclesiam intrinsecus, aspergens parietes ipsius de eadem aqua, faciens hoc etiam tertio. Interim vero cantatur psalmus: « Exsurgat Deus , » cum antiphona. Cantatur etiam antiphona: « Qui hab
Abbreviated transcription (Latin):
benedicit. tipicũ sal adiiscens: de¬
inde eccłiam ipsã extrinsetus ter girando
asꝑgit. clero & popło subsequente. Interĩ uͦ
in circuitu dedicandȩ eccłiȩ intrinsecꝰ duo¬
decĩ accensa sunt luminaria. ꝑ singl̃as autẽ
uices ad portã basilicȩ ueniens. quã ob sacra¬
m̃ti figurã clausã eẽ oportet: ꝑcutit uirga
pastorali suꝑ liminare ipsius dicens. Tollite¬
rex głȩ : Pontifex autẽ dñs uirtutũ ipse ẽ rex
gle. Tercia demũ uice reserato hostio: intrat
pontifex cũ clero & ppło. dicens tercio. Pax hiue
domui. Deinde cũ sac̾dotibꝰ ꝙ leuitis. s. cleri¬
cis ad orationẽ ꝓsternit᷑: ꝓ scificatione ipsius
domus dedicandȩ. Post ea consiugens ab orati¬
one nondũ salutans ppłm. dicendo dñs uobis¬
cũ tantũmͦ hortat᷑ cunctos adorandũ. his cõ¬
pletis incipit de sinistro angulo basilice ab
oriente ꝑ pauimentũ scͥbere alphabetũ usg
in dextrũ angłm occidentis: atq it̾um a de¬

Expanded text:
benedicit, typicum sal admiscens, deinde ecclesiam ipsam extrinsecus ter gyrando aspergit, clero et populo subsequente. Interim vero in circuitu dedicandae ecclesiae intrinsecus duodecim accensa sunt luminaria. Per singulas autem vices ad portam basilicae veniens, quam ob sacramenti figuram clausam esse oportet, percutit virga pastorali surex gloriae? Pontifex autem: Dominus virtutum ipse est rex gloriae . Tertia demum vice reserato ostio intrat pontifex cum clero et populo, dicens ter: Pax huic domui . Deinde cum sacerdotibus et levitis et clericis ad orationem prosternitur, pro sanctificatione ipsius domus dedicandae. Postea consurgens ab oratione nondum salutans populum dicendo: Dominus vobiscum ; tantummodo hortatur cunctos ad orandum. His completis, incipit de sinistro angulo basilicae ab oriente per pavimentum scribere alphabetum usque in dextrum angulum occidentis, atque iterum a de
Abbreviated transcription (Latin):
W itt. Marrabo nom̃ tuũ fr̃ibus meis: in me¬
dio eccłiȩ laudabo te. his autẽ ꝑactis: ponti¬
fex se adorationẽ confert petens ut om̃s qui
candẽ domũ oraturi intrauerint. orauatos
se et̾ gaudeant. Completa itaq expiatione con¬
uertit᷑ ad altare: incipiens antiphonã. Introi¬
bo ad altare dei. cũ ipso psalmo: s qͦd reli¬
quũ ẽ de aqua purificationis ad basim alta¬
ris esfundit. Deinde ipsũ altare linteo exter¬
git᷑: s pontifex incensũ defert suꝑ illud.
ost ea facit crucẽ in medio altaris: ꝑ .niĩi. an¬
gulos eiꝰ de oleo sanctificato. Deinde in cir¬
cuitu ȩccłis uodecĩ cruces crismant᷑ in pa¬
rietibꝰ ab ipso pontifice: tres ꝑsingłos figu¬
ratȩ. Rursus deinde tt̾um ad altare accen¬
sũ thus suꝑ illud offert in modũ crucis: &
sic ꝑacta deniq consecratione. ipsũ altare
albis uelaminibus operit᷑¬

Expanded text:
erum: Narrabo nomen tuum fratribus meis; in medio ecclesiae laudabo te . His autem peractis, pontifex se ad orationem confert, petens ut omnes qui eamdem domum oraturi intraverint, exauditos se esse gaudeant. Completa itaque expiatione, convertitur ad altare incipiens antiphonam: Introibo ad altare Dei ; cum ipso psalmo; et quod reliquum est de aqua purificationis ad basim altaris effundit. Deinde ipsum altare linteo extergitur, et pontifex incensum defert super illud. Postea facit crucem in medio altaris et per quatuor angulos ejus, de oleo sanctificato. Deinde in circuitu ecclesiae duodecim cruces chrismantur in parietibus, ab ipso pontifice tres per singulos figuratae. Reversus deinde iterum ad altare accensum thus super illud offert in modum crucis, et sic peracta denique consecratione ipsum altare albis velaminibus operit
Abbreviated transcription (Latin):
pontifices baculis & anulis. Bacu¬
lus ꝑ rectitudinẽ sui iusticiã significat pre¬
latorũ: qua subiectos regere debent. Qun ice¬
co subtus acum̾ habet ut rebelles ꝑ increpa¬
tionẽ pungat: desuꝑ recuruus ẽ. ut ꝑ conso¬
lationẽ mites trahat. Anulus sacram̃tũ fi¬
dei significat. quo sponsa xͥ eccłia subarrata
ꝓsigno ferentes hoc in testimoniũ illi. De

Expanded text:
Utuntur pontifices baculis et annulis. BacuUtuntur pontifices baculis et annulis. Baculus per rectitudinem suam justitiam significat praelatorum, qua subjectos regere debent. Qui idcirco subtus acumtionem pungat; desuper recurvus est, ut per consolationem mites trahat. Annulus sacramentum fidei significat, quo sponsa Christi Ecclesia subarrata lati, pro signo ferentes hoc in testimonium illi.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ep̃i s cardinales p̾sbiteri. san xii¬
daliis. quȩ caltiam̃ta sunt p̾dicatoꝵ. habent
autẽ hec ile subtus soleã integrã ne pes terrã
contingat. desuꝑ uͦ constant ex corio ꝑ loca
D forato. quia gressus p̾dicatoris. & subtus
muniti ẽẽ debent ne t̾renis polluant᷑: s
desuꝑ aꝑti ut ad cȩlestia cognoscenda reue¬
lent᷑. Quod autẽ locis quibdã aꝑiunt᷑: hoc
significat qͥd euangłica p̾dicatio. nec om̃ibꝰ
reuelari debet. nec ab om̃ibꝰ ascondi. sic̃ scͥp¬
tũ ẽ. Nobis datũ ẽ nosse misteria regni dei.
cetis autẽ in parabolis. Illic quippe sancdasa
apunt᷑. ubi mistia regni dei cognoscuntur.
Prius aitẽ quã sancdalia in pedibꝰ assumant:
induunt᷑ caligis bissinis utł lineis usq ad ge¬
nua ꝓtensis. S ibidẽ constrictis. ꝑ qͦd signifi¬
cat᷑ qͦd rectos gressus debent facere pedibꝰ suis.
s genua debilia .i. negligentiis resoluta ro¬
borare.s. sic ad p̾dicandũ euangłm festinare.

Expanded text:
 et cardinales presbyteri sandaliis, quae calceamenta sunt praedicatorum. Habent autem haec desubtus soleam integram, ne pes terram contingat; desuper vero constant ex corio per loca perforato, quia gressus praedicatorum et subtus muniti esse debent ne terrenis polluantur, et desuper aperti, ut ad coelestia cognoscenda revelentur. Quod autem locis quibusdam aperiuntur, hoc signi nec ab omnibus abscondi, sicut scriptum est: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei, caeteris autem in parabolis . Illic quippe sandalia aperiuntur, ubi mysteria regni Dei cognoscuntur. Prius autem quam sandalia in pedibus assumant, induuntur caligis byssinis vel lineis usque ad genua protensis, et ibidem constrictis, per quod significatur quod rectos gressus debent facere pedibus suis; et genua debilia, id est negligentiis resoluta roborare, et sic ad praedicandum Evangelium festinare.
Abbreviated transcription (Latin):
etiã uirtutes oꝑum habeã. Si gͦ ad hoc cogi¬
tationẽ cordis mei instituo: ut quicqͥd boni
in me foris humanis apparet aspectibꝰ. dim¬
nis intus satagã p̃sentare obtutibꝰ: tunc ascen¬
di in terciã mansionẽ ubi uirtutes sunt quȩ
sunt necessariȩ. S int̾ has om̃s p̃cipue una ẽ¬
necessaria .i. caritas quȩ nos ileo conungit.
s ideo in supremo archa ad unũ colligitur.
ut iam unũ cogitemus. unũ expectemꝰ. unũ
bonitatẽ. & ilisciplinã. & scientiã: si con¬
uer tas. scientiã. & ddisciplinã. & bonitatẽ

Expanded text:
etiam virtutes operum habeam. Si ergo ad hoc cogietiam virtutes operum habeam. Si ergo ad hoc cogitationem cordis mei instituo, ut quidquid boni in me foris humanis apparet aspectibus, divinis, intus satagam praesentare obtutibus, tunc ascendi in tertiam mansionem, ubi virtutes sunt, quae sunt necessariae. Sed inter has omnes pest, id est charitas, quae nos Deo conjungit, et ideo in supremo arca ad unum colligitur; ut jam unum cogitemus, unum exspectemus, unuBonitatem, et disciplinam et scientiam , si convertas scientiam, et disciplinam, et bonitatem
Abbreviated transcription (Latin):
quod noui adhuc imitari dissimulo: une
dicere possum quod recta sit cogitatio mea &
iutilis. Quia bonũ quidẽ ẽ quod de aliis co¬
gito. quod in aliis agnosco: s mutile ẽ michi
si illud ad exemplũ uiuendi ñ traho. Quia
aliena uirtus michi ñ ꝓdest: si illã quantũ
possim imitari neglexero. Tnesaurus abscon¬
ditus & scientia abscondita. quȩ utilitas in u¬
cũ sciam habere dissimulo. Si autẽ oꝑam de¬
dero ñ tantũ ut sciam. s etiã ut agam ea quȩ
bona sunt & utilia. & in hoc sedulo fuerit cor¬
dis mei cogitatio. quatinus uirtutes quas in
aliis iam amare. & imitari didici. meas faci¬
am ꝑ exercium disciplinȩ. & formã recte ui¬
uendi. tẽ possũ dicere quod utilis sit cogitatio
cordis mei: & tẽ ascendi in scd̾am mansionẽ.
discurrat ꝑ ea quȩ uana sunt. ꝙ ad utilitatẽ
tes habere. hoc est ut quod foris demonstro in
opere: intus possideam in uirtute. Alioquin ñ
mulrum michi prodest habere opera. Nisi

Expanded text:
quod novi adhuc imitari differo et detracto, tunc dicere possum, quod recta sit cogitatio mea et inutilis, quia bonum quidem est, quod de aliis cogito, et quod in aliis cognosco, sed inutile mihi, si illud ad exemplum vivendi non traho. Quia aliena virtus mihi non prodest, si illam quantum possum imitari neglexero. Thesaurus absconditus, et scientia abscondita, quae utilitas in ucum sciam habere dissimulo. Si autem operam dedero non tantum ut sciam, sed etiam ut agam quae bona sunt et utilia, et in hoc sedula fuerit cogitatio cordis mei, quatenus virtutes, quas in aliis jam amare, et admirari didici, meas faciam per exercitium disciplinae, et formam recte vivendi, tunc possum dicere, quod utilis sit cogitatio cordis mei, et tunc ascendi in secundam mansionem, discurrat per ea quae vana sunt, et ad utilitatem tes habere, hoc est, ut quod foris demonstro in opere intus possideam in virtute. Alioquin non multum mihi prodest habere opere, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
terrenoꝵ occripatio quȩ ꝑ capillos signi¬
ficant᷑: ñ impediat. Post quã autẽ cle¬
ricus factus ẽ: debet de stipendiis ȩccł̃iȩ¬
deinceps sustentari. & sub tutela & cu¬
stodia spiritaliũ magistroꝵ scientia di-¬
una & ȩccłiastica disciplina erudiri:
quatinus ad sacros ordines ministerii
diuini: cũ ratio poposcerit digne possit
accedere. Nemo ad clerũ assumendus ẽ:
nisi sub titulo certo. Qui enĩ caput. non
habent acephali sunt non clerici: de
tonsura excłiastica.ii.

Expanded text:
terrenorum occupatio, quae per capillos signiterrenorum occupatio, quae per capillos significantur, non impediat. Postquam autem clericus factus est debet deinceps de stipendiis Ecclesiae sustentari, et sub tutela et custodia spiritualium magistrorum, scientia divina et ecclesiastica disciplina erudiri, quatenus ad sacros ordines ministerii divini cum ratio poposcerit digne possit accedere. Nemo ad clerum assumendus est, nisi sub titulo certo. Qui enim caput non habent acephali sunt, non clerici. CAP. tonsura Ecclesiastica.
Abbreviated transcription (Latin):
piritalis potestas inclero
ordinat᷑. habens & gra¬
dus & ordines dignitatũ
differentes. Primũ sig¬
naculũ clerici ẽ corona: qua signatur
ad partẽ sortis ministerii dium. cui ser¬
uire regnare ẽ. Corona quippe regale de¬
cus significat. sic̃ dicit beatus petrus apł̃s.
Uos estis gemis dectũ. regale sacerdotiũ.
Propt̾ hoc gͥ ce ma capitis clerico in mo¬
dũ coronȩ tondet᷑: & ipsa capitis sũmitas
desuꝑ nudat᷑. & reuelat᷑: ut ꝑ hoc detur
intelligi quia ad regiã in xp̃o potestatẽ as¬
sumit᷑. & quia int̾ ipsũ & dm̃ deinceps
uelam̃ ẽẽ ñ debet. ut reuelata facie. et
pura m̃te dñi su głam contẽplet᷑. Sum¬
mũ capitis: sũmũ ẽ m̃tis. denudatio ca¬
ricus quippe secretoꝵ dei ñ ignarus esse
debet: quia nuntius eiꝰ ẽ ad ppłm. Tonden¬
tur etiã capilli capitis usq ad oꝑationẽ &
reuelationẽ sensuũ .i. ocłorũ & auriũ: ut
eum ab audiendo & intelligendo u̾bo dei

Expanded text:
piritualis potestas in clero ordinatur habens gradus et ordines dignitatum differentes. Primum signaculum clerici est corona, qua signatur ad partem sortis ministerii divini; cui servire regnare est. Corona quippe regale decus significat. Sic dicit beatus Petrus apostolus: Vos estis genus electum, regale sacerdotium . Propter hoc igitur coma capitis clerico in modum coronae tondetur, et ipsa capitis summitas desuper nudatur et revelatur, ut per hoc detur intelligi, quod ad regiam in Christo potestatem assumitur; et quod inter ipsum et Deum deinceps velamen esse non debet, ut revelata facie, et pura mente Domini sui gloriam contempletur. Summum capitis summum est mentis. Denudatio caricus quippe secretorum Dei non ignarus esse debet, quia nuntius ejus est ad populum. Tondentur etiam capilli capitis usque ad apertionem et revelationem sensuum, id est oculorum et aurium ut eum ab audiendo et intelligendo verba Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
careat iniquitatis: & ultra ñ putrescat a us¬
illa quȩ ad conficiendã eucharistiã instituta
sunt a quacunꝙ ꝑsona. sue in quocũq loco.
s qualicunꝙ intentione suꝑ panẽ & uinũ
ꝓlata. effectũ consecrationis e sanctificatiõis
habere: quasi sacram̃ta dei sic instituta suit.
ut muilla oꝑandi rationẽ admittant. s tu¬
multuosa quadã & iuolenta. atq irrationa¬
bili ꝑtinatia. sine om̃i intentione aut uo¬
luntate oꝑantiũ ad effectũ ꝓcedant. Ego
filiũ meũ forte adbalneas tulerã. em
ad aquã: non ut baptitarẽ s ut balnearẽ:
Non ut sacram̃tũ darẽ: s ut sordes ablierẽ
uł carnẽ fouerẽ. Posui pariilũ meũ in
aquã: & quia uolui ut bene cederet & pro¬
desset: dixi forte sic̃ dixissẽ. in manidu¬
cando. in bibendo. sic̃ in arando & seminan-¬
do. siue aliud quod cunq agendo dixissẽ:

Expanded text:
careat iniquitatis, et ultra non putrescat a vecareat iniquitatis, et ultra non putrescat a veilla quae ad conficiendam Eucharistiam instituta sunt: a quacunque persona sive in quocunque loco et qualicunque intentione super panem et vinum prolata, effectum consecrationis et sanctificationis habere, quasi sacramenta Dei sic instituta sint, ut nullam operandi rationem admittant; sed tumultuosa quadam et violenta atque irrationabili pertinacia sine omni intentione aut voluntate operantium ad effectum procedant. Ego filium meum forte ad balnea tuleram. Veni ad aquam non ut baptizarem, sed ut balnearem: non ut sacramentum darem, sed ut sordes abluerem, vel carnem foverem. Posui parvulum meum in aquam, sed quia volui ut bene cresceret, et prodesset, dixi forte sicut dixissem in manducando et bibendo, sicut in arando et seminando, sive aliud quodcu
Abbreviated transcription (Latin):
ut egrediat᷑ ab illis. Recte gͦ pꝰ cathecitatio¬
nẽ exortismus scquit᷑: ut ab eo qui iã ficde
instructus ẽ. ad̾saria uirtus pellat᷑. Tria qͥp¬
pe sunt usq ad susceptionẽ nouitatis ꝑficien¬
da. quibus baptitandus. quasi concipit᷑ s mi¬
tritur: & usq ad integritatẽ nouȩ uitȩ pr¬
monet᷑. Hȩc autẽ sunt catherismi. exorcisin
orationes. Pyimũ itaq cathecitat᷑ baptitanl
ut ad fidẽ ꝓpͥo moueat᷑ uoluntatis arbitru
diaboli pellat᷑. adit᷑ etiã oratio. ut gr̃a p̾ie¬
niat & subsequat᷑ : quȩ tures prebeat liber
arbitrio. & qua ꝓcul fiat uniu̾sa maligu
ꝑficit᷑. Signatur primo baptitandus crucĩ
signaculo infronte. in pectore. mocłis. in au¬
ribus. in naribus. in ore: ut tocius corpis son¬
sus hoc signaculo muniant᷑: cuiꝰ uirtute
om̃ia nr̃a sacram̃ta cõplent᷑. S om̃ia diabil
figmenta frustrant᷑. Postea dat᷑ sal beneli¬
tũ mos eius: ut sapientia conditus fecort

Expanded text:
s. Recte ergo post catechizationem exorcismus sequitur, ut ab eo qui jam fide instructus est, adversaria virtus pellatur. Tria quippe sunt usque ad susceptionem novitatis perficienda, quibus baptizandus quasi concipitur et nutritur, et usque ad integritatem novae vitae promovetur. Haec autem sunt catechismi, exorcismi, orationes. Primum itaque catechizatur baptizandus, ut ad fidem proprio moveatur voluntatis arbitrio. depellatur. Additur pro eo oratio, ut gratia praeveniat et sequatur, quae vires praebeat libero arbitrio, et per quam procul fiat universa maligni perficitur. Signatur primo baptizandus crucis signaculo in fronte, in pectore, in oculis, in naribus, in auribus, in ore, ut totius corporis sensus hoc signaculo muniantur, cujus virtute omnia nostra sacramenta complentur, et omnia diaboli figmenta frustrantur. Postea datur sal benedictum in os ejus, ut sapientia conditus fetore
Abbreviated transcription (Latin):
i eñ statuã pot̾ artifex homo
ꝗ̃ ꝓpter aliquã causam deformẽ fece¬
rat conflare & pulcherrimã reddere ita
ut nichil substantię s sola deformitas
pereat: ac si quid in illa forma pͥore in¬
decent̃ extabat. nec parilitati partium
congruebat. ñ ide toto unde fecerat am¬
putare ati seꝑare: s ita conspargere in¬
uniu̾so atq miscere. ut nec feditatem
faciat. nec minuat quantitatẽ: quid de
om̃ipotente sentiendũ ẽ:¬

Expanded text:
i enim statuam potest artifex homo quam propter aliquam causam deformem fecerat conflare et pulcherrimam reddere ita ut nihil substantiae sed sola deformitas pereat, ac si quid in illa forma priore indecenter exstabat, nec parilitati partium congruebat, non de toto unde fecerat amputare atque separare, sed ita conspergere universa atque miscere, ut nec foeditatem faciat nec minuat quantitatem, quid de Omnipotente sentiendum e
Abbreviated transcription (Latin):
aptismi forma iã olim indiluiuio p̃¬
cessit: ubi in figura soluandorum
octo ammȩ ꝑ lignũ saluatȩ sunt. Similit̾
ꝙ in mari rubro: ubi aqua baptismũ. &
rubor sanguinẽ p̾ferebat. Similit̾ mnaqua
asꝑsionis cui einis rufe uitulȩ miscebat᷑:
quȩ carnẽ xͥ figurabat: quȩ femineo se¬
xii designat᷑ ꝓpt̾ infirmitatẽ. rufa ꝓpt̾

Expanded text:
aptismi forma jam olim in diluvio praecessit, ubi in figura salvandorum octo animae per lignum salvatae sunt. Similiter et in mari Rubro, ubi aqua baptismum, et rubor sanguinem praeferebat. Similiter in aqua aspersionis cui cinis rufae vitulae miscebatur, quae carnem Christi figurabat, quae feminino sex
Abbreviated transcription (Latin):
xibit autẽ ut dictũ ẽ sathanas in
aꝑtam ꝑsecutionẽ. de latebris erũ¬
pet octiorũ. hȩc enĩ erit nouissima ꝑsecu¬
tio. nouissimo imminente iudicio. quam
sc̃ã ȩccłia toto terrarũ orbe patiet᷑: uniu̾sa
uidelicet cruitas xp̃i ab uniu̾sa ciuitate
diaboli quantacunq erit utraq suꝑ terra.
Unde apłs. Refrigescet caritas multorũ:
& abundabit inquitas. Unde damel.
Et erit inquit tempꝰ tribulationis: qua¬
lis ñ fuit ex quo nata ẽ gens suꝑ terram.
usq ad tempꝰ illud.¬

Expanded text:
xibit autem dictum est: "in apertam persecutionem de latebris erumpet odiorum". haec enim erit nouissima persecutio nouissimo imminente iusancta Ecclesia toto terrarum orbe patietur, universa videlicet civitas Christi ab universa civitate diaboli quantacunque erit, utraque super terram. Unde apostolus: Refrigescet charitas multorum et abundabit iniquitas . Unde Daniel: Et erit, inquit, tempus tribulationis qualis non fuit ex quo nata est gens super terram, usque ad tempus illud
Abbreviated transcription (Latin):
statim ad tormenta inferni descendant.
De ꝑfectis quippe bonis ãubiũ ñ ẽ.: quin
egredientes statĩ ad gaudia transeant. Similiter
ꝙ d̾e uald̾e malis dubiũ non ẽ: qͥn exeuntes hinc
sine mora ad inferni tormenta descendant.
De imꝑfectis quoq bonis certũ ẽ: quod minc
int̾im quibꝰdã penis usq ad plenã uidelicet
purgationẽ a uenturis gaudiis differuntur
Di imꝑfectis siue minus malis certum non ẽ:
ubi nunc sint donec in temꝑe uniu̾salis
resurrectionis receptis corꝑibꝰ ad illa torm̃ta
descendant ubi semꝑ sint. Nam si iccirco
ab illis differi dicunt᷑ qui minus mali
sunt. poterunt simili ratione ñ diffẽri cre¬
di quia dampnandi sunt. Quid enĩ faciat
cilatio: ubi em̃datio uł purgatio eẽ ñ pot̃:

Expanded text:
statim ad tormenta inferni descendant. statim ad tormenta inferni descendant. De perfectis quippe bonis dubium non est quin egredientes statim ad gaudia transeant. Similiter etiam et de valde malis dubium non est, quin exeuntes hinc sine mora ad inferni tormenta descendant. De imperfectis quoque bonis certum est quod nunc interim quibusdam poenis usque ad plenam videlicet purgationem a venturis gaudiis differantur. De imperfectis sive minus malis certum non est ubi nunc sint, donec in tempore universalis resurrectionis receptis corporibus ad illa tormenta descendant, ubi semper sint. Nam, si idcirco ab illis differri dicuntur, quia minus mali sunt, poterunt simili ratione non differentur credi quia damnandi sunt. Quid enim faciat dilatio, ubi emendatio et purgatio esse non potest?
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ cruciandis. beatꝰ gregoriꝰ in libro i¬
alogorũ testat᷑. hoc uerisimiliꝰ iudicari.
ut sicut diximus sub terra ẽẽ credatur.
ꝓpt̾ scripturã quȩ dicit nec in cęlo nec
in terra nec sub terra inuentũ qui librũ
signatũ aperire potuisset. Queri autem
non inconuenient̾̃ pot̾ utrũ animȩ dãp¬
nandorũ eoꝵ scilicet qui ab impiis ꝙ sce¬
leratissimis quadã uiuendi mensura in
malitia inferiores fuerunt egressȩ a corpo¬
ribꝰ statim ad inferni loca rapiant᷑. siue
in aliis aliquibꝰ locis penalibꝰ scđ̾m occul¬
tam dei dispensationẽ ab illis grauioribus
gehenne tormentis adhuc int̾im differant᷑.
ut uidelicet quẽ admodũ bom qui ulpis
quibꝰdam mansionibꝰ detinent᷑ ut ñ statim
ad gaudia celorũ ascendant: ita quoq mi¬
nus mali cũ hinc egrediunt᷑ quãuis damp¬
nandi quibꝰdã tñ lemoribꝰ penis sc̃m mo¬
dũ scilicet & mensurã culparũ disposite ñ

Expanded text:
tus est cruciandis, beatus Gregorius in libro Ditus est cruciandis, beatus Gregorius in libro Dialogorum testatur hoc verisimilius judicari, ut, sicut diximus, sub terra esse credatur propter Scripturam quae dicit: Nec in coelo nec in terra nec sub terra inventum est qui librum signatum aperire potuisset . Quaeri autem non inconvenienter potest, utrum animae damnandorum, eorum scilicet qui ab impiis et sceleratissimis quadam vivendi mensura in malitia inferiores fuerunt, egressae a corporibus statim ad inferni loca rapiantur; an vero in aliquibus aliis locis poenalibus secundum occultam Dei dispensationem ab illis gravioribus gehennae tormentis adhuc interim differantur, ut videlicet quemadmodum boni qui cum culpis quibusdam mansionibus detinentur, ut non statim ad gaudia coelorum ascendant, ita quoque minus mali cum hinc egrediuntur quamvis damnandi, quibusdam tamen levioribus poenis secundum modum seu mensuram culparum dispositis non
Abbreviated transcription (Latin):
Alia uͦ si qua sunt harũ penarũ loca: ñ facile
assignant᷑. Beatꝰ augꝰtinꝰ. ex epła petri
ostendit quomͦ apostate angłi labentes
in huiꝰ mundi ima detrusi sunt. usq¬
ad futurã in die iudicii ultimã ddamp¬
nationẽ. Nlam quod petrus carterẽ uocat
caliginis inferni: sd̾e paulus tenebras
appellasse credit᷑ dicens rectores tenebra¬
rũ harũ sp̃ualia nequitiȩ in cęlestibꝰ. hunc
autẽ carcerẽ siue tenebras istas. aerẽ istum
intelligimꝰ: unde & aeriȩ potestates dicumn¬
tur. in quo mͦ ipsi maligni sp̃c ante ulti¬
mi iudicii diẽ. & scđm aliquid ligati sunt
in quantũ scilicet sonscientia futurȩ dãp¬
nationis constringunt᷑. & scd̃m aliqͥa so¬
luti in quantũ uidelicet ad temptandos
homines scđm moderam̃ diuinȩ dispen¬
sationis ab illis int̃im maximis gehenne
tormentis laxati uacare ꝑmittunt᷑. De
inferno autẽ ubi ille ȩternuis ignis para¬

Expanded text:
Alia vero si quae sint harum poenarum loca, non facile Alia vero si quae sint harum poenarum loca, non facile assignantur. Beatus Augustinus in epistola Petri ostendit quod apostatae angeli labentes in huad futuram in die judicii ultimam damnationem. Nam quod Petrus carcerem vocat caliginis inferi , idem Paulus tenebras appellasse ostenditur, dicens: Rectores tenebrarum harum spiritualia nequitiae in coelestibus . Hunc autem carcerem sive tenebras istas aerem istum intelligimus esse. Unde et aeriae potestates dicuntur, in quo modo ipsi maligni spiritus ante ultimi judicii diem et secundum aliquid ligati sunt, inquantum scilicet conscientia futurae damnationis constringuntur; et secundum aliquid soluti, inquantum videlicet ad tentandos homines secundum moderamen divinae dispensationis ab illis interim maximis gehennae tormentis laxati vacare permittuntur. De inferno autem ubi ille aeternus ignis para
Abbreviated transcription (Latin):
nalit̾ cruciandis p̃paratũ: in quo scilicet
igne etiã homines maligni cũ demoni¬
bus ȩternã penam passuri sunt. quia
eis in hac irita positi ad culpã consense¬
runt. Ad hunc infernũ animȩ scel era¬
torũ a corꝑibꝰ egressȩ statim retrudi esti¬
mant᷑: sicut e conu̾so ꝑfectorũ iustorum
& qui ab hac uita purgati exeunt si ne
gła continuo deduci credinit᷑. sicut sc̃p¬
tum ẽ. Ubicunq fuerit corpus: illic
congregabunt᷑ & aquilȩ. Est autẽ alia
pena pꝰ mortẽ quȩ purgatoria dicit᷑. in
qua hii qui ab hac uita cũ quibꝰdã cul¬
pis iusti tñ & aduitã p̃destinati exiert̃.
tis exemplis & reuelationibꝰ animarum
in eiusmodi pena positarũ sepe nume¬
ro monstratũ ẽ in hoc mundo illam exer¬
ceri. Et fortassis ꝓbabilius erit: ut in
his potissimũ locis singłe penã sustine.¬
re credant᷑ in quibꝰ culpã cõmiserunt:
sicut multis sepe docum̃tis ꝓbatum ẽ.

Expanded text:
naliter cruciandis praeparatum. In quo scilicet naliter cruciandis praeparatum. In quo scilicet igne, etiam homines maligni cum daemonibus aeternam poenam passuri sunt, quia eis in hac vita positis, ad culpam consenserunt. Ad hunc infernum animae sceleratorum, a corporibus egressae, statim retrudi aestimantur. Sic econverso perfectorum et justorum et qui ab hac vita purgati exeunt, sine mgloria, continuo deduci creduntur, sic scriptum est: « Ubicunque fuerit corpus, illuc congregabuntur aquilae . » Est autem alia poena post mortem quae purgatoria dicitur, in qua hi qui ab hac vita cum quibusdam culpis, justi tamen, et ad vitam praedestinati exiverunttis exemplis et revelationibus animarum in ejusmodi poena positarum: saepe nimirum monstratum est in hoc mundo non exerceri illa. Et fortassis probabilius erit ut in his potissimum locis poenam singulae sustinere credantur, in quibus culpam commiserunt, sicut multis saepe documentis probatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
bus cruciandis ds̃ penas corpora¬
les p̃parauit: ita etiã acd ipsas penas cor¬
porales loca corꝑalia distinxit. Qma enĩ
ea quȩ foris sunt oꝑa eius ñ solũ instru¬
menta s etiã documenta ẽẽ debent eorũ
ꝙ gaucdia iustorũ distinxit. Infernus
locus ẽ tormentorũ: celũ locus ẽ gau¬
diorũ. Bene & enĩ locus tormentorũ
aeorsũ ẽ s locus gaudiorũ sursũ: quia
s culpa deorsũ premit. & iusticia sursũ
sustollit. Maxima tormenta locũ in imo
habent: maxima gaudia insũmo. M echia
autẽ bona & mala in medio: hoc ẽ in
hoc mundo micta sunt. Dicit᷑ infermis
intra concauitatẽ illiꝰ. siue extrinserus
in aliqua regione ambitus ipsiꝰ dispo¬
situs sit: quãuis tñ uerisimiliꝰ uideat᷑
infra terrã. quasi carcerẽ quendã. &
uelut ergastulũ tenebrarũ collocatus.
In inferno hoc dicunt in extinguibilem
ignẽ. & qui ut semꝑ ardeat nutrim̃to
non eget. ab inicio mundi demonibꝰ ȩter¬

Expanded text:
bus cruciandis Deus poenas corporales praeparavit, ita etiam ad ipsas poenas corporales loca corporalia distinxit. Quia enim ea quae foris sunt opera ejus non solum instrumenta sed etiam documenta esse debent eorum et gaudia justorum distinxit. Infernus locus tormentorum est. Coelum locus est gaudiorum. Bene etenim locus tormentorum est deorsum et locus gaudiorum sursum; quia et culpa deorsum premit, et justitia sursum sustollit. Maxima tormenta locum habent, maxima gaudia in summo. Media autem bona et mala in medio, hoc est in hoc mundo mixta sunt. Dicitur infernus intra concavitatem illius, sive extrinsecus in aliqua regione ambitus ipsius dispositus sit, quamvis tamen verisimilius videatur: infra terram quasi carcerem quemdam, et vel ut ergastulum tenebrarum collocatur. In hoc inferno debent inexstinguibilem ignem, et qui ut semper ardeat, nutrimento non eget, ab initio mundi daemonibus aeter
Abbreviated transcription (Latin):
Nam sicut lectoribꝰ uetus testamentũ: tta
diaconibꝰ nouũ p̃dicare preceptum est
p̾cipue ȩuangłm quod solis ipsis in ȩccłia pro¬
nuntiare licet. Ad ipsos ꝑtinet adsistere sac̾¬
dotibꝰ. & ministrare in om̃ibus quȩ aguntur
in sacram̃tis xp̃i: in baptismo scilicet. incris¬
mate: in patena & calice: oblationes etiã in¬
ferre. & disponere in altari. Cõponere etiram
mensã dm̃ atq uestire. crucẽ ferre. & p̾dica
re ȩuugłm & apłm. ad ipsos quoq ꝑtinet
officiu̾ precũ: & recitatio nominũ. Ipsi pre¬
monent aures ad dñm: ipsi hortant᷑ orare:
ipsi cdamant. & pacẽ ipsi annuntiant. Hoc
& qñ apłos dormitantes ad orationẽ inci¬
tauit dicens. Uigilate & orate: ut ñ intre¬
tis in tẽptationẽ¬

Expanded text:
Nam sicut lectoribus Vetus Testamentum, ita Nam sicut lectoribus Vetus Testamentum, ita diaconis novum praedicare praeceptum est; praecipue evangelium quod solis ipsis in Ecclesia pronuntiare licet. Ad ipsos pertinet assistere sacerdotibus, et ministrare in omnibus quae aguntur in sacramentis Christi, in baptismo scilicet, in chrismate, in patena et calice; oblationes quoque inferre et disponere in altari, componere etiam mensam Domini atque vestire, crucem ferre, et praedica et apostolum. Ad ipsos quoque pertinet officium precum, et recitatio nominum. Ipsi praemonent aures ad Dominum, ipsi hortantur orare. Ipsi clamant, et pacem ipsi annuntiant. Hoc et quando apostolos dormitantes ad orationem incitavit, dicens: Vigilate et orate ut non intretis in tentatione