comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
disparigradupsone̾ ne acc̃cẽs
possessionem bonorinn de fmmi¬
cti mutantur et eo modo sibi
bus tamnaturalib qmͣ a
adoptuns mpetenda bonoꝵ
demgradus persoms acdͣrs¬
cit. uel sinemo sit deinceps
cet̾is perin de bonori posse¬
ssionem ex successorio e dc̃o
pollicetur ac si is qui p̾cedeb¬
at ex comimero non esset ⁊
Si qiuis ita delatam sibi
bonorum possessionem re¬
pudiquerit. non quors tẽ¬
pris bonotum posẜom p̾fini¬
tum excesserit expeitatur.⁊
sed statim cetcri ex eo eduto
admitͥumtur. ¶In petenda
antem bonorn possessio¬
nemdies utiles spaguli cõ¬
considerantim. eed bene añ¬
texiores principes Mͣpeten¬
da bonorum possessione
curet. ded quocumq mo¬
do sibi adimiccendi ẽa indici¬

Expanded text:
dispari gradu personae : ne actiones dispari gradu personae : ne actiones possessionem bonorum defuncti mitterentur et eo modo sibi bus tam naturalibus quam adoptivis in petenda bonorudem gradus personis adcrescit: vel si nemo ex eo sit, deinceps ceteris proinde bonorum possessionem ex successorio edicto pollicetur ac si is qui praecedebat ex eo numero non esset. si quis itaque delatam sibi bonorum possessionem repudiaverit, non quousque tempus bonorum possessioni praefinitum excesserit, expectatur, sed statim ceteri ex eodem edicto admittuntur. 11 6. In petenda autem bonorum possessione dies utiles singuli considerantur. 12 7. Sed bene anteriores principes etdo bonorum possessiones curet, sed, quocumque modo si admittentis eam indici
Abbreviated transcription (Latin):
quĩ unde łimi. Conde coguatir
exquib possunt talia uira uen¬
dicare ommi scrupulositate .⁊.
istarum bonorumposẜontim
resoluta ¶ alialn u̾o bonorum
posẜom que unde uirribxor ap¬
pellatur et innono loco inter
uet̾es bonoru posẜones põt¬
tafuerat.⁊ in suo ingore ẜua¬
siumus ¶ Decima neteri bono¬
rum posẜone que erat unde i¬
cognati manumissoris. pp̃ a¬
C cansas nafratus merito sb̾¬
lata ut .ui. tĩ modo bonorum pꝰ¬
ẜones ordinate pormaneant. ni¬
suo ugore pollentes ¶ Deptuͣ
eas secuta quam optima rõne
p̾̃tores introduxerunt. ¶Aoins¬
sune enĩ pmutitur edc̃o iecia
bonorum posẜo quibrut dtur.
lege ul senacus consułtoulcon
neqz bonorum posẜombrque
ab incestaconemũt neq eiso
que excescamento sunt.p̾cor
st sbabłi iure connumeraint
s quasi ultimum ⁊extraordi¬
legibr senatus cousultis cõsti¬
tucionibr principum exnouo
iuire uł extestõ uł abintestato
succomin pretor inxroduxiti¬
succõnis sepplures extent ⁊¬

Expanded text:
cognati, ex quibus possint sua iura vindicare, omni scrupulositate et istarum bonorum possessionum resoluta. 7 6. Aliam vero bonorum possessionem, quae unde vir et uxor appellatur et nono loco inter veteres bonorum possessiones posita fuerat, et in suo vigore servasuimus, decima veteri bonorum possessione, quae erat unde cognati manumissoris, propter causas enarratas merito sublata: ut sex tantummodo bonorum possessiones ordinariae permaneant suo vigore pollentes. 8 7. Septima eas secuta, quam optima ratione praetores introduxerunt. novissime enim promittitur edicto his etiam bonorum possessio quibus ut detur leneque bonorum possessionibus quae ab intestato veniunt, neque eis quae ex testamento sunt, praetor stabili iure connumeravit, sed quasi ultimum et extraordilegibus, senatus consultis, constitutionibus principum ex novo iure vel ex testamento vel ab intestato  praetor introduxissuccessionis saepe plures extent
Abbreviated transcription (Latin):
loco fuerat bonorum posẜo tñqͣ
ex familia. et octano mndeliberi
patromi pr̃oneq ⁊ pentes eorũ
quam de unt pr̃onatus fegius
peritus nacuanimꝰ ¶emiemm
ad similitudinẽ succõnis ingruu¬
orumlibertinorum succõnem
posumius quas us ad quĩtuz
tĩ m̃ograd̾ coartanimus ut
sit aliqua interingennos. ⁊li¬

Expanded text:
loco fuerat bonorum possessio, tanquam ex familia et octavo unde liberi patroni patronaeque et parentes eorum, quam de iure patronatus fecimus, penitus vacuavimus: cum enim ad similitudinem successionis ingenuorum libertinorum successiones posuimus, quas usque ad quintum tantummodo gradum coartavimus, ut sit aliqua inter ingenuos et li
Abbreviated transcription (Latin):
alienus postin̾nus kr̃s fuit in¬
sticutus. qũinis h̃rditatem
unt crli adire ñ poͣt̾at cum
institutõ ñ naleat.honorano
tũ uire bonorumposẜ breffici¬
ebatur. indelcum ap̾tore ad¬
cutõe hodie recte nistituit᷑ qͣri

Expanded text:
alienus postumus heres fuerit institutus, quamvis hereditatem iure civili adire non poterat, cum institutio non valebat, honorario tamen iure bonorum possessor efficiebatur, videlicet cum a praetore adtutione hodie recte heres i
Abbreviated transcription (Latin):
omĩb ꝑentibeisdemq ma¬
numissio̾nem fac̾e deditut ip¬
samanussio eorum l̃ inse
cuafiat p̃dc̃abonorun posẜo
sublata igitur p̾fata qͥnta
bonorimm posẜone ingradũ
eis. sertam qñabꝯnorũ pos¬
cimus qũp̾tor ꝑximis cogñ¬

Expanded text:
omnibus parentibus eisdemque manumissionem facere dedit, ut ipsa manumissio eorum hoc in se cua fiat praedicta bonorum possessio. sublata igitur praefata quinta bonorum possessione, in gradum eius sextam antea bonorum poscimus, quam praetor proximis cogn
Abbreviated transcription (Latin):
delib̾tormu boins ui¬
deamus. olłm itazli
cehat liberto pr̃ouũsummn ĩ¬
puue testõ p̾t̾ire. namita de¬
nũ lex. xii.ta. adh̃rditatem¬

Expanded text:
de libertorum bonis uideamus. Olim itaque licebat liberto patronum suum impune testamento praeterire; nam ita demum lex XII tabularum ad hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
alios qmͣpłes gradus p̾cor
fecit in bonorum posẜ ombus
dandis duin id agebatue
quis sm̃suct̃one moriatur.⁊
nam anguistissimis finbr⁊
no. ⁊equo dilatanit ¶ Smitã
bonorum posẜones excestõ¬

Expanded text:
alios complures gradus praetor fecit in bonorum possessionibus dandis, dum id agebat, ne quis sine successore moriatur: nam angustissimis finibusno et aequo dilatavit. Sunt autem bonorum possessiones ex test
Abbreviated transcription (Latin):
ab hus agnoscenda. szitautside
cunlibr annonis sentutela uł cu¬
ratõe uł nom operis nũciatõnelitẽ
cos sb̃ire contig̾it in maiore qui¬
d̾ indõ adsiłitũdinẽ sũptium.
hend̾e p̾ceptisunt. apud uirum ł
clarissimum p̾fectum annone
seufisci pr̃omim urbicarie ma¬
gnificencie p̃feiture uł orthitec¬
tos promõ eorum que srarbitͥs
⁊litib apud cos ex̾cendis sr̃ius
statuta sunt soluentes expensa̾
melꝰ amplius agnosc̾e sendepẽ¬
decogantque omĩa custodiri
iubemus seuperse sen perpanra¬
cores aut defensores eciamlites
excere maliunt locc siplata stri¬
ptis siña mõitisũt. smn uero exdi¬
bus antelatis primłus postea
quib peranteriores dinorum
principum sauitõnes defendũ
deposuerunt. ł posteade posuer̾t
uuandis ut eorum ꝯmodo ip̃
quo una cũuxorib. ilib̾is.ico¬

Expanded text:
ita ut, si de civilibus annonis vel tutela seu curatione vel novi operis nuntiatione litem eos subire contigerit, in maiore quidem iudicio ad similitudinem sumptuum, pendere praecepti sunt, apud virum autem clarissimum praefectum annonae seu fisci patronum urbicariae magnificae praefecturae vel architectos pro modo eorum, quae super arbitris et litibus apud eos exercendis superius statuta sunt, solventes expensas nihil amplius agnoscere seu dependere cogantur. Quae omnia custodiri iubemus, sive per se sive per procuratores aut defensores lites exercere maluerint. Haec, si prolata scriptis sententia moniti sunt . Si vero ex dbus ante latis privilegiis postea, quibus per anteriores divorum principum sanctiones defenduntdeposuerunt vel postea deposuerint, servandis, ut eorum commodo ipsi quoque una cum uxoribus et liberis, co
Abbreviated transcription (Latin):
błes cormindẽ primos scrimoꝵ
siquis eorimĩ ante ꝯpletam p̾¬
xiniatusi actum morte p̾ue̾n¬
tus sit adb̃r des succõresq su¬
os residin tp̃ris pximatus so¬
lacium sine qua̾dam ĩununci¬
one tñsmit̾e non dubitetu
militantes. ⁊ pentẽs atqruxo¬
res eorum nec non exlibos ex
insuperĩcolonos sen ascriptia¬
os:⁊ ser nos eorimi mltͣ regia
urbe degentes codem bñficio
potiri fidͦr protp̃readuitorismn¬
ri spectabilis proximi. ł unus
exsratutis. mintendo itaut si in
pimicia quiꝯz memoriał reper¬
tus fũ it iiratorie cantõmi con¬
arinad mediccrem deducit ꝙͣ¬
titatem ciexecutoribr descolai
agencumi nircb adtribuend̾
unũsolid̾ singulumusq ad fi¬
nem negecui ꝓͦq ing̾ssu ĩ uidi¬
co tue celsitudimis quolz mõ
faciendoduos solidos. ⁊ pro e¬
ditõne gestorum exteptorib
dindiam solidi ꝑtem.isi ap̾
arbitrum negrĩi uentilari con¬
tigitip̃i quid̾ arbitriounum
torib anteumobsnantibi¬

Expanded text:
biles eorundem proximos scriniorum, si quis eorum ante completum proximatus actum morte praeventus sit, ad heredes successoresque suos residui temporis proximatus solacia sine quadam imminutione transmittere non dubitetumilitantes et parentes atque uxores eorum nec non liberos ex insuper etiam colonos seu adscripticios et servos eorum in hac regia urbe degentes eodem beneficio potiri, fidei pro tempore adiutoris viri spectabilis proximi vel unius ex statutis committendos: ita ut, si in provincia quicumque memorialis repertus fuerit, iuratoriae cautioni comarum ad mediocrem deduci quantitatem et exsecutoribus de schola agentium in rebus attribuendis unum solidum singulos usque ad finem negotii proque ingressu in iudicio tuae magnitudinis quolibet modo faciendo duos solidos et pro editione gestorum exceptoribus dimidiam solidi partem et, si apud arbitrum negotium ventilari contigerit, ipsi quidem arbitrio unum toribus autem eum observantib
Abbreviated transcription (Latin):
gari ꝯuentõm ꝓferti intra indul¬
tum tp̃ris spacuum crunt ausu¬
sccuri abindittõmbreciam pub¬
licorimł cunlium nueru
ipost ꝯplectam milici au extusa¬
tone peciantur sr̃ domib quo
qͣs in ꝓuincus possident. metb¬
athorum molestia lib̾ent᷑. ¶dẽ.

Expanded text:
conventionem profecti intra indultum temporis spatium erunt cum susecuri: ab indictionibus etiam publicorum et civilium munerum et post completam militiam excusatione potiantur: super domibus quoque, quas in provinciis possident, metatorum molestia liberentur. LEO
Abbreviated transcription (Latin):
l nĩn ineqdem extusatõnis uo¬
luntatedurai̾nt accedentisꝑ
eadem copia quĩ p̾cedeus recu¬
sau̾it tribuatur: hos qũt qui
ad statutoꝵ ordiuem progre¬
diuolu̾it. nec de suost atuuo¬
u̾it statuti locus ꝯdõm quͣi au¬
tea repudiau̾at ioeciam offe¬
rende paiũe. ⁊ a dipiscendi sta¬
tuti locum lib̾am p̾cipinꝰ hr̃e

Expanded text:
ri in eadem excusationis voluntate duraverit, accedenti semper eadem copia quam praecedens excusaverat tribuatur. Hos autem, qui ad statutorum ordinem progredi noluerint, nec de suo gradu voverit statuti locus, condicionem quam antea repudiaverant, id est offerendae pecuniae et adipiscendi statuti locum liberam habere prae
Abbreviated transcription (Latin):
sẜo abomnnb sordidis mime¬
ribrextusata sr̃ indcm̃ nontim¬
eant antuenalicium ũ potat᷑
sotumqz canonice indutionis
tatis ꝯquisita exordinarum
muus ignoret nec ullam pr¬
sus themonis paciatur ĩuiri¬
onem nuillus ꝯgnoscat qmi ul¬
dis ponimi longi tp̃ris sudore⁊¬
sininus deferend a. ꝙ añt om̃i¬
b consdat deferriadiectu alt̾ius
diguitatis perire nonpatimur
ut e̾ciam si ꝓsperioris fortrine
uidõ ad hoñoris ornam̃ta pro¬
cesẜint ret̾a tñ cumeis scrimis¬
fauore p̾stamus ut insccinie⁊
memorieepłarm libellorn¬
ꝙ ab exceptoribruq adines¬
lo primos dignitatem claris¬
simorum honoremq paipiãt
⁊sicuti reliqui iuhusden scriui¬
is militant liberumcũ ordina¬
rus iudicibr ingressimisecre¬
tarii concessimiq hr̃e legibr
meruexunt ¶lnquor ĩ q̾nos
hñcstipendiorimi nñtis clans¬
sumatus confetunis dignita
ut concedendiingrediendiq
secretarium sciant licenciam¬

Expanded text:
ssessio ab omnibus sordidis muneribus excusata, superindictum non timeant, venalicium non petantur solumque canonicae indictionis tas conquisita, extraordinarium munus ignoret nec ullam temonis patiatur iniuriionem nullus agnoscat, qui hodispositionum longi tsuimus deferendat. Quod autem omnibus constat deferri, adiectu alterius dignitatis perire non patimur, ut, etiamsi prosperioris fortunae iudicio ad honoris ornamenta processerint , vetera tamen eis scrifavore praestamus, ut in scriniis memoriae, epistularum libellorumque ab exceptoribus usque ad melloproximos dignitatem clarissimorum honoremque percipiant. Et sicuti reliqui, qui in isdem scriniis militant, liberum cum ordinariis iudicibus ingressum in secretarium concessumque habere legibus meruerunt, ii quoque, in quos hanc stipendiorum meritis clarissimatus conferimus dignitatut consedendi ingrediendique secretarium sciant
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtuor sup̃dc̃ aũt memoriales
nullo duplicifunctõne sugã¬
turoffõ uec gemuns oartis ir¬
repsuit ut non acupentur plu¬
ra munũ inse ꝯmoda collati᷑¬
inclilq reliquis relicturi. ¶m¬

Expanded text:
upra scripti autem memoriales nullo modo duplici fungantur officio nec geminis chartis inrepserint, ut non occupentur plura in unum se commoda collaturi nihilque reliquis relicturi.
Abbreviated transcription (Latin):
tũsacte milicie si descendend̾
sibi eẽ dec̾nerint consulariho¬
de ferriconsuenernt. nec eos ⁊¬
quis qmͣmĩgentesdo aliquid
uł ibendo possit ad ĩꝑtico euo

Expanded text:
sactae militiae si discedendum sibi esse decreverint, consulari hodeferri consueverit nec eos quisquam iniungendo aliquid vel iubendo possit ab impertito otio
Abbreviated transcription (Latin):
ab bac lucesu̾t subtractus ab
co quioz ut pote uacante loco de
substitutis instatutoꝵ consor¬
cio fu̾it ultimis subrogarus ꝓ
solacio uł susfragio primi dif¬
principum isertam qnͣtitatẽ
defuncti b̃rdes uł sucr̃ores nel
libieius sencreditores qui fenꝰ
cũ mortuo ꝓstatuto loco ei ad¬
quirendo. Sxerint conse qͣtur¬

Expanded text:
ab hac luce fuerit subtractus, ab eo, quicumque utpote vacante loco de substitutis in statutorum consortio fuerit ultimus subrogatus, pro solacio vel suffragio proximi deprincipum insertam quantitatem defuncti heredes vel successores vel liberi eius seu creditores, qui fenus cum mortuo pro statuti loco ei adquirendo contraxerint, consequ
Abbreviated transcription (Latin):
itaicariorũm bonore cumu¬
exqiuo cos splendor indẽptiꝓ
ximatus ostendãt in sequẽri
b ꝓponendiqui incariam pꝰ¬
cã admunstianerint. ⁊nullq̃
in uiriam descripcionis ꝑ hores

Expanded text:
ita vicariorum honore cumuex quo eos splendor indepti proximatus ostendat, insequentibus praeponendi, qui vicarias postea administraverint. Et nullam iniuriam descriptionis perhorres
Abbreviated transcription (Latin):
tra palacium mili¬
tantes. si ⁊ comicĩe
primuordinis nobilitane¬
tunt gradus int̾nicanos
taxari p̾cipinius. sm̃iam
pridem deposnerũt miliciã

Expanded text:
tra palatium militantes si comitivae primi ordinis nobilitaverit gradus, inter vicarios taxari praecipimus, sive iam pridem deposuerunt militiam
Abbreviated transcription (Latin):
¶ditatelib̾tates dedirneq adi¬
tasint ab intestato b̾rditas fa¬
uor ie ostõnis debebit locum
bre. certe sitestatus deccdat
et codicilł ded̾itlibertatem cõ¬
pet̾c eam. nemimi dubuumest
ostendunt. ciminemo succõr
ab intestato existatigitur ꝙͣ¬
diuinc̾tum sit utcum existat
anũcessabit constõ. si cextũ
eẽ cepexit neminẽ exist̾e tẽ erit
ergosi postadiectõm lib̾tat᷑
consexuandaꝵ c̾a fc̃am iu in¬
tegrimisit restitutus. nti nõ
erit dicend̾ renocari lib̾ tates

Expanded text:
is libertates dederit neque adita sit ab intestato hereditas? favor constitutionis debet locum habere. certe si testatus decedat et codicillis dederit libertatem, competere eam nemini dubium est. ostendunt, cum nemo successor ab intestato existat. ergo quamdiu incertum sit, utrum existat an non, cessabit constitutio: si certum esse coeperit neminem extare, tunc erit ergo, si post addictionem libertatum conservandarum causa factam in integrum sit restitutus? utique non erit dicendum revocari
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ postea erũt. ⁊ cẽ hñc eis rerum tnͣ¬
sactõmexꝓpria legenalente: i alte¬
ra quadam dispõne nõ egente. sed
ĩ uaueleris. seu negcciatoriis acc̃o¬
grueralem exitentem legislacio

Expanded text:
quae postea erunt, et esse hanc eis rerum transactionem ex propria lege valentem et altera quadam dispositione non egentem, sed in nauclericis seu negotiatoriis occasiogeneralem
Abbreviated transcription (Latin):
ordei impon̾e q̃ mercedem publi¬
ꝙtum ad ip̃os sine colo neo naui¬
gare nanes. ⁊ hũc hr̃ e fructum.i
aureos unum percipere solidum
ꝓusuris in ip̃os autem credito¬
res respic̾e ex euentib ꝑiculũ. Si
n̾o uonierũpant hñc mamcredi¬
tores octanam ꝑtem ꝑcipere pro
siuguł solidis nomine usuara¬
rum non intpr̃ aliꝙ certun mi¬
merandam. s donecnanes reu̾¬

Expanded text:
hordei imponere, neque mercedem publihordei imponere, neque mercedem publintum ad ipsos sine teloneo navigare naves, et hunc habere fructum aureos unum percipere solum pro usuris, in ipsos autem creditores respicere ex eventibus periculum. Si vero non sumant hanc viam creditores, octavam partem percipere pro singulis solidis nomine usurarum non in tempus aliquod certum numerandam, sed donec naves reve
Abbreviated transcription (Latin):
atiracelsitudine cuccc̃oni
uos ip̃i p̾bumnus duo isti
erant pecru ⁊culogium suppli¬
casse sacre nr̃c potestati. ⁊ perse ex¬
planasse dicentes ꝙ consuenerũt
uancleris sennegaiatorib uutu
uocare nr̃a consuenit lex traecti¬
cia ⁊ nretuere eos urpote dubita¬
tõmisbus hinc e isexortis opor¬
tere pp̃ca fĩ mamfestum que ua¬
leat superhus consuetistudont
et sacra nr̃a in hoc prcoed̾et iussio
que consuetudinem ad certissi¬
maiducet formam. itaq nos
delegantes cibi dubitatõnis na¬
turam cognosc̾e ad et hñc adu
nos deducerr quatenus mauife¬
sta nob̃ fc̃a ẽ ꝙ uidetur lege. ꝯ p̃¬
benderetur ꝑpetuam que głiam
b̾ a nob̾ agere iussa ꝯuccasse nan¬
cleris quib h mutuacure sunti
nut̾rogasse que alũantiqua con¬
suecudo fuit illos auteniussui¬
raudũ adicientes testĩo ꝑhibius¬
se modos eẽnanos talium mutu¬
orum. isi quid̾ placu̾it creditorihꝰ
insugulis solidis pociñarimi q̃s
dederint unum triticiinodiũ ant

Expanded text:
a tua celsitudine, cui occasionem nos ipsi praebuimus. Docuisti enim Petrum et Eulogium supplicasse sacrae nostrae potestati et per se explanasse dicentes, quia consueverunt naucleris seu negotiatoribus mutuavocare nostra consuevit lex traiecticia, et metuere eos utpote dubitationibus hinc eis exortis; oportere propterea fieri manifestum, quae valeat super his consuetudo, ut et sacra nostra in hoc procederet iussio quae consuetudinem ad certissimam duceret formam. Itaque nos delegasse tibi dubitationis naturam cognoscere et hanc ad nos deducere, quatenus manifesta nobis facta quod videretur lege comprehenderetur perpetua; tuama nobis agere iussam convocasse naucleros quibus haec mutua curae sunt, et interrogasse, quae aliquando antiqua consuetudo fuit; illos autem et iusiurandum adicientes testimonium perhibuisse, modos esse varios talium mutuorum, et si quidem placuerit creditoribus, in singulis solidis pecuniarum quas dederint unum tritici modium aut
Abbreviated transcription (Latin):
uit ꝑtibr.s tu post reuersionem naui
ciasdare. a ceditorib debitoribus
nnch̃ prodebitis nsurqrum c̾aexig̾e
donecuendicontingat honus parcẽ¬
tes apud alium ẽẽ debitum ũredden
modum. ne q̃ qm̃ marituns ꝓiailis
ẽditoremmolestand. i lxcom̃nes di¬
ussecumir̾ iurtudo prolñtes testi¬
moniñ queaduos nũciastis ut uos

Expanded text:
i tamen post reversionem navistias dari a creditoribus debitoribus, et nihil pro debitis usurarum causa exigere, donec vendi contingat onus; parcentes apud alium esse debitum non reddendmodum, nequaquam maritimis periculis creditorem molestantibus. Et haec omnes dixisse cum iureiurando perhibentes testimon
Abbreviated transcription (Latin):
rursus depecullo. iõ expedit a¬
ge quodinke acc̾one cocis pe¬
aut fenebri pecĩa br̃e prout
ergo expedit utiq quis uł h¬
pr̃e uł ano uł cuius in potesta¬
tesunt. illitd pprie seruaturin
eorum ꝑsonã ꝙͣsenatus cõsul¬
mutnas pcoñas dari eis qmĩ
pentis erũt potestatt: ieis qui
credid̾unt denegatur accotã
a dñsus ip̃m filium filiam ue

Expanded text:
rursus de peculio ideo expedit agere, quod in hac actione totius peaut fenebri pecunia habere. prout ergo expedit, ita quisque vel hpatre avove cuius in potestate sunt. Illud proprie servatur in eorum persona, quod senatus consulmutuas pecunias dari eis qui in parentis erunt potestate: et ei qui crediderit denegatur actio, tam adversus ipsum filium filiamve
Abbreviated transcription (Latin):
o sitquod eo ꝑtmet ut: siqͥd
uicario suo ẜuło debeat idexpe¬
culio deq eo quod nrem dñ
u̾sum est ag̾e possit. s ille erit
stultissimus. si onissa accone
qͣ facilime solid̾ ex ꝯͣttu conseqͥ
possit sise ad difficultatem pro¬
ducat ꝓbandi mrem diũ uersũ
butoria acc̃o ꝯpetit eque de pe¬
culio i derem uerso ag̾e põt s
sanehunc mõtributoria expr¬

Expanded text:
o sit. quod eo pertinet, ut, si quid vicario suo servus debeat, id ex peculio deque eo quod in rem domini versum est agere possit: sed erit stultissimus, si omissa actione qua facillime solidum ex contractu consequi possit, se ad difficultatem perducat probandi, in rem domini versum butoria actio competit, aeque de peculio et in rem verso agere potest: sed sane huic modo tributoria exp
Abbreviated transcription (Latin):
riauocatur. naiisi ẜ uus uipeculia¬
ruu̾ce sciente dũo negedetur. et
quid cum ed euisrei cã ꝯͣctum erit
ita p̾torius dicit.ut quicquid ĩ
hus nicibrenit quo ꝙq indere¬
ceptuni enit idinceroñm. siqͥd
el debetur.icet̾os creditores pro
rata portõne diaribuatur.⁊ qr
ip̃i dño p̾tordistribucõm ꝑiit¬
p̾t̾ca introducta ẽ acc̃o depeculi¬
o. deq eo quodiurem dũiu̾sum
sit. ut qmͣuis siũ uoluntate dñi ⁊
negm̃ gestum erit tñsm̃ quid in
rem euis u̾simnerit id totum pre¬
stare deltat. sine quid ñ sit mrẽ
eius u̾sum. so eatenus p̾stare
debeat. io q̃tenus peculium pa
ĩpend̾it ẜuus ueluti simutuat᷑
pccm̃ am creditorib eius solu̾it
aut edificiaruencia fulẜit ant
fauulie frum̃tum eiu̾it. ł ecia
am. m̾cacus erit ita si exxnt¬

Expanded text:
ria vocatur. namque si servus in peculiari merce, sciente domino, negotietur, et quid cum eo eius rei causa contractum erit, ita praetor ius dicit ut quidquid in his mercibus erit quodque inde receptum erit, id inter dominum, si quid ei debebitur, et ceteros creditores pro rata portione distribuatur. et quia ipsi domino distributionem permitPraeterea introducta est actio de peculio deque eo, quod in rem domini versum erit, ut, quamvis sine voluntate domini negotium gestum erit, tamen sive quid in rem eius versum fuerit, id totum praestare debeat, sive quid non sit in rem eius versum, id eatenus praestare debeat quatenus peculium patimpenderit servus, veluti si mutuatus pecuniam creditoribus eius solverit, aut aedificia ruentia fulserit, aut familiae frumentum emerit, vel etiam am mercatus erit
Abbreviated transcription (Latin):
testõ ex quo non aditur b̃r ditaᷤᷤ
dam ascripsit nemine succ̃ore
ab intestato existente in ea c̾a
bona eẽ ceperumt ut uemut de be¬
aut. I curꝰ de care nocio ẽ aditus
tatum tameqrum que directo
qm̃ earum que per spẽm fidĩ cõ¬
missi relute sunt tuendarimic̃a
adiqantur tibi bona. siydouee
creduoribcanetis de solido ꝙ
on debetur. soluendo. i ksi qui¬
bus quid̃ directatib̾tas data
ẽ peinde lib̾ierunt. ac si b̃rditas
adita eẽt. liiaũt quos h̃rs rogͣ¬
tus ẽ inquimuit̾e ate lib̾tatem
eciam illiqui directo leertatem
acceperunt tulibertifi̾ant. nam
⁊ ẜ̾ine uolintatitue sikii de quo¬
rumstatu agitur esenciant a
⁊ mesimꝰ rescripcõnis nr̃e emolu¬
mentũ alia r̾one irritum fiat si
fiscus bona agnosc̾e uoluit et
bu qui rebr uris attendũt sciẽt
omodo pecciũario p̾ferendamli¬
bertatenitis c̾am.:nita bona cog¬
endant libertas hus salua sit
quieam adipiscipotuerũt. sikr̃¬

Expanded text:
ento, ex quo non aditur hereditas, sdam adscripsit, nemine successore ab intestato existente, in ea causa bona esse coeperunt ut veniri debeant: is cuius de ea re notio est aditus tatium tam earum quae directo, quam earum quae per speciem fideicommissi relictae sunt, tuendarum gratia addicantur tibi, si idonee creditoribus caveris de solido quod cuique debetur solvendo. et hi quidem quibus directa libertas data est perinde liberi erunt ac si hereditas adita esset : hi autem quos heres rogatus est manumittere a te libertatem etiam qui directo libertatem acceperunt tui liberti fiant; nam huic etiam voluntati tuae, si ii de quorum statu agitur consentiant, aet ne huius rescriptionis nostrae emolumentum alia ratione irritum fiat, si fiscus bona agnoscere voluerit, et hi qui rebus nostris attendunt scient, commodo pecuniario praeferendam libertatis causam, et ita bona cogenda ut libertas his salva sit qui eam adipisci potuerunt si here
Abbreviated transcription (Latin):
posumꝰ colligendasmñt
Sciend̾ cñ est qmid̾. ⁊ si ple¬
lissime smt donatõnes
tñsi ingratiexistant ho¬
mines in quos brĩfr̃ col¬
latinnest donatoribr per
nam consticutionemi¬
łunam p̾stanimus certis
ex c̃ns eas reuccart ne qͥ
suas res manos contule¬
rint. ab lns q̃sdam paci¬
antur. ĩ uiti as ł iactura

Expanded text:
posuimus, colligenda sunt. sciendum tamen est, quod, etsi plenissimae sint donationes, tamen si ingrati existant homines in quos beneficium collatum est, donatoribus per nostram constitutionem licentiam praestavimus certis ex causis eas revocare, ne, qui suas res in alios contulerunt, ab his quandam patiantur iniuriam vel iactur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ueteribr quidem prudõ¬
tibr peintus erat incogu¬
itim postea añt a mino¬
rbr diuis principibus
introductum ẽ ꝙ antemi¬
pcias nocabaritacitqmĩ¬

Expanded text:
d veteribus quidem prudentibus penitus erat incognitum, postea autem a iunioribus divis principibus introductum est, quod ante nuptias vocabatur et tacitam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ donatõnes ad excłnplũ
legatorimi rdacte sunt per
omina. pam cũ prudeiitibe
ambignũ fũat utrũdonacio¬
nis qu legati instaream
optin̾e oporteret. muiusq ⁊
canse qued qm łe baͣt isig¬
genꝰ cam retr᷑alaebant: a no¬
bis conibtutum est ut per
omĩa fere legatis onuetur
⁊ sic prccedat. qm̃admodũ
caminra formauit conͣstitu¬
tõ. ¶ Et in simma mortis
cã donatõ est. cum magisse
quis uelithr̃e. qmͣeuman
res douatur. magisq eun
cui donat. qmͣ brdem sium
siciaplid honierum thele¬
macus donat pirreo ¶ aliẽ
aut don̾atõnes sunt. que sũ
ulla mortis cogitatõne fu̾it
quas interumuos appellamꝰ
que omnimõ non ꝯpantur
legatis que sifuit perfecte
te̾m̾e renccari non possũt.
perficiunt᷑ eum ꝙ cum do¬
nacorsuamuolimtatem
qut sine scriptis manifes¬
t̾qu̾it. ⁊ ad exemplimineñ¬

Expanded text:
causa donationes ad exemplum legatorum redactae sunt per omnia. nam cum prudentibus ambiguum fuerat, utrum donationis an legati instar eam obtinere oporteret, et utriusque causae quaedam habebat insiggenus eam retrahebant, a nobis constitutum est, ut per omnia fere legatis connumeretur: et sic procedat quemadmodum eam nostra formavit constitutio. et in summa mortis causa donatio est, cum magis se quis velit habere quam eum cui donatur, magisque eum cui donat quam heredem suum. sic et apud Homerum Telemachus donat Piraeo. Aliae autem donationes sunt quae sine ulla mortis cogitatione fiunt, quas inter vivos appellamus, quae omnino non comparantur legatis: quae si fuerint perfectae, temere revocari non possunt. perficiuntur autem cum donator suam voluntatem t sine scriptis manifestaverit: et ad exemplum ven
Abbreviated transcription (Latin):
neramortis cq̃ ⁊ non mor¬
tis c̾a mortis cͥadonacõ i¬
ẽ. que pp̃ mortis suspit̾o¬
fit. cum quis ita donatut
siqͣuid humanitus ei cõ¬
tigiss hr̃et is qui acceꝑit
¶Smautem sr̃uixiss qui
donauit acciperet uł si eũ
donatõmis penituiss. aut
prior decesẜ it is cui donat᷑

Expanded text:
mortis causa et non mortis causa. Mortis causa donatio est quae propter mortis fit suspicionem, cum quis ita donat, ut, si quid humanitus ei contigisset, haberet is qui accepit: sin autem supervixisset qui donavit, reciperet, vel si eum donationis poenituisset, aut prior decesserit is cui donatum
Abbreviated transcription (Latin):
mĩorum tprum ꝙ nos id p̾sentem
etate monebat quid̾ õ mr̃em ñimu
nierate poanne obiciens rõmpost
qͣrͣ tum itricesims̃ mptiarum an
nu ꝙ nos indicantes aiuimius

Expanded text:
mporum. Quod nos ad praesentem aetate movebat quidam contra matrem non numeratae pecuniae obiciens rationem post quartum ei tricesimum nuptiarum annum. Quod nos iudicantes curavimus
Abbreviated transcription (Latin):
dium intra aunũ daretur q̃rela.
pendiosa lege uelocenifacc ⁊ pec¬
cume ñ numerate sr̃ dotem que¬
iclam ⁊ lib̃are. ⁊p a probõne mu¬
b̾ataliquis urorem añt eciamex
bus tp̃rib nimꝰ et nou accipiat
doteni inchilextaciturntate ⁊¬
rur ledatur neq kẽdes uinlicet
mus marito q̃ri.⁊ dic̾e nõ illatã
sibi dotem antmꝑtem aut inso¬
semel marito que rente ⁊ mulie¬
rem qr dedit non ꝓbaute. ¶di añt
neq nitra decem̃nũ queratur ta¬
cituruitate mariti anffermuus i¬
querelamneꝙ eis post de ce̾ni

Expanded text:
dium, intra annum daretur querela. pendiosa lege velocem facere et pecuniae non numeratae super dotem querelam et liberare a probatione muhabeat aliquis uxorem aut etiam his temporibus minus, et non accipiat dotem, nihil ex taciturnitate vir laedatur, neque heredes viri licet mus marito queri et dicere non illatam sibi dotem aut in partem aut in sosemel marito querente et muliere quia dedit non probante. Si autem neque intra decennium queratur, taciturnitate mariti auferimus querelam, neque ei post decenni
Abbreviated transcription (Latin):
siuc ꝑft̾e etaris sit siũ minoris sicc̾a
indicand aualente lxͣ lege superhi¬
is que postea future suit imgcus sr̃
hus enim q̃ constant. si quidꝰ resid¬
num est decemnũ aut ñ minꝰ biẽm¬

Expanded text:
ctae aetatis sit sive minoris, causa iudicanda. Valente hac lege super his quae postea futurae sunt nuptiis; super his enim quae constant, siquidem residuum est decennium aut non minus bienn
Abbreviated transcription (Latin):
umbor ageresine mus necannum
eĩ l inprolixo sit tempore decemiidi¬
omus ꝓponere q̃relainsi tacẽ eius i¬
elegent palam ẽ uoluisse uł si non
uobis suie młr tanqmͣ̃ dotem offerẽs
conscribat. siũ pr̃siũ ait̾ quispiam pro
qͣrelam contestõm n̾o dicius ñ ĩser¬
monib solam. sepe enĩ indignatõis

Expanded text:
um hoc agere sinentes nec annum enim licet in prolixo sic tempore decennii dicimus proponere querelam, si facere elegerit, palam est voluisse, vel si non nobis, sive mulier tamquam dotem offerens conscribat sive pater sive alter quispiam pro querelam. Contestationem vero dicimus non in sermonibus solam saepe enim indignationis
Abbreviated transcription (Latin):
natis nr̃e relinquerint leges. s ꝓ¬
lixitatem earum. ⁊effusionẽ abre¬
iabinuus nesna negłia aut cal¬
liditate forsan negcc fruantur
hommes⁊ic̃as p̾beant aliis ¶ Rõ
emin sub equalitate semper pro¬
bõnes erunt cas exibr uolentibr⁊
facientes abremabimus ĩ quibꝰ¬
dam cãib peccumie ñ mun̾ateque¬
relas quas licet colligoiex husq̃

Expanded text:
inatas nostrae reliquerunt leges, sed prolixitatem earum et effusionem adbreviavimas, ne sua neglegentia aut calliditate forsan negotiose fruantur homines et causas praebeant aliis. Non enim sub aequalitate semper probationes erunt eas exhibere volentibus, facientes adbreviavimas in quibusdam casibus pecuniae non numeratae querelas, quas licet ex
Abbreviated transcription (Latin):
młris eẽ. si antemeciaur ĩ m indõ eã
forte facere aliquis uolu̾it o omĩo ĩ¬
notesc̾e młr anteiqui dotem omĩo
offerit conscripsit nam nich̃ ẽ ꝙ pro
rela ab co fõi est nescire ¶On̾alite.
inio solto sñmorte. siuc repudio⁊
ipo marito denonnũata pccm̃a lic̾e q̃ri
⁊eius h̃dintra alium amnũ. ¶Sin̾or

Expanded text:
ris esse. Si autem etiam in iudicio eam forte facere aliquis voluerit, oportet omnino innotescere mulieri aut ei qui dotem omnino offerre conscripsit. Nam nihil est quod proherela ab eo facta est nescire. Caput nio soluto sive morte sive repudio et ipso marito de non numerata pecunia licet queri et eius heredi intra alium annum. Si vero
Abbreviated transcription (Latin):
eñsu fidełr obsequi¬
um postq depoĩta sacr¬
menta micie elc̃ones bant.
siũ exmagĩdoffõrũ uelut ag¬
entes digntatẽ consequi ano¬
str̃a maiestate malimunt sine
uit̾ iros illustres comiites do¬
mesticorum indelz inter agen¬
tes taxarint tam iadorandͣ
nraserentate.quĩ in salutan¬
dis admistratoribr łrenquis
p̃dcĩ honoris priułus necnon¬

Expanded text:
emensum fideliter obsequium postque deposita sacramenta militiae electionem habeant, sive ex magistro officiorum velut agentes dignitatem consequi a nostra maiestate maluerint, sive inter viros illustres comites domesticorum, videlicet inter agentes, taxari, ut tam in adoranda nostra serenitate quam in salutandis administratoribus et reliquis praedicti honoris pri
Abbreviated transcription (Latin):
nius permissacis nenendi ad
comitatum licencia p̾ter rencca¬
torie securitatẽ mulcta.x. libra¬
rum arri indicib ꝓm̃ciarum
eorumq officus infligendai
mus ut cumiam optatam qͥe¬
tem acceporint: uinterinios il¬
lustres seriatores ceperint mi¬
mnctõe letenturimimitatis¬
q gandio plena dignitatis
leticia peciantur. ut dignitatẽ

Expanded text:
nos, permissa veniendi ad comitatum licentia praeter evocatoriae securitatem, et multa X librarum auri iudicibus provinciarum eorumque officiis infligenda, mus, ut, cum optatam quietem acceperint et inter viros illustres senatores coeperint nufunctione laetentur, immunitatisque gaudio plena dignitatis laetitia potiantur, ut dignitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tõ roboretur. scitur nec porsecu¬
corias ꝙ sacras post hac sibi
ci probantur aut matie̾ me¬
morate ascriptiomobnoxios
esse non ambigent. De uestibꝰ¬

Expanded text:
o roboretur: scituri nec prosecutorias quidem sacras posthac sibimti probabuntur aut matre, memoratae adscriptioni obnoxios se esse non ambigant. D.
Abbreviated transcription (Latin):
neciorum uł lintheariorum
uł lunphariorum monech¬
aniorumue aut murilegu¬
lorumant aliorum siłium
ad d̾mas largitõnes nexusã¬
dac desuo coslegio libari nõ
ꝙ̃ cumq nec facile in locum
pprium freti ex triũ pbali⁊
absołone substituant s eõ
quos ex omnnb ydoneos ⁊¬
modis subip̃is quodã mõ
amplissime cuesedis obtu¬
tibus apꝓbauerint. ita tũ.
utis qui ablinius condõ¬
ne iuxta formam celitus⁊
datam bũficio principali
fu̾it absolutus uniu̾si gu̾is
orati corporis ꝑman̾etem
cum oiumbr eius quiab¬
soluitur rebr obuoxiam.
largitõmbr sacris futurt̃
eẽ nondubitet. Idem.¬

Expanded text:
iariorum vel linteariorum vel linyphariorum monetariorumve aut murilegulorum vel aliorum similium ad divinas largitiones nexu sansthac de suo collegio liberari, non quoscumque nec facile in locum proprium, freti dextrae triumphalis absolutione, substituant, sed eos, quos omnibus idoneos modis sub ipsis quodammodo amplissimae tuae sedis obtutibus approbaverint: ita tamen, ut is, qui ab huiusmodi condicione iuxta formam caelitus datam beneficio principali fuerit absolutus, universi generis orati corporis permanentem cum omnibus eius qui absolvitur rebus obnoxiam largitionibus sacris futuram esse non dubitet. THE
Abbreviated transcription (Latin):
i futura deinceps agnoscãt
muera sibi ec̃ sube̾unda.i
dep̾t̾ito siqua ip̃is possidenti¬
brreliqua colliguntur. a se¬
met ip̃is sciant une aliqua
excusatõne soluenda. ¶dẽ.

Expanded text:
 futura deinceps agnoscant munia sibi esse subeunda et de praeterito, si qua ipsis possidentibus reliqua colliguntur, a semet ipsis sciant sine aliqua excusatione solvenda. Dat.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾namfecimus legem ne.i
umqmͣ̃ uastangariis mili¬
ciamsuam deserer̾e liceat. nł
⁊ quis naniculã funtõm
muricis.ilegendis cõchili¬
is depucatam ansus fu̾it iu
usurpare du armlibraru
auri illatõne tencat. Ioꝯpr̃
otas in posterum series. bla
is qui scrinium cauonũ tra¬
passint fuerint cemerari.
Urileguliqui delie Imp̃r.¬
to at despecto ꝓprie condici¬
onis offõ uetitisse. infulis
dignitatum ⁊ cingur peni¬
cus denegatis muis se di¬
cuntur ad ꝓprictãtis. ⁊ origi¬
nis ucula reuecentur¶ab
illis autem qui rebreorum
uidentur iuhiasse quos in
sua origine ꝑman̾e sollẽp¬
nib miisterus inẜuire
manifestum est. omĩa que¬
cum constit̾ut ex quo orti
tulo possessa antiquis posẜ¬
¶Qd̾ sialienigene detentato¬
e malnerint sb̃iacere qm̃
restitu̾e facũit facultates

Expanded text:
nam fiximus legem, ne umquam bastagariis militiam vel suam deserere liceat vel , qui muricis et legendis conchyliis deputatam ausus fuerit usurpare, duarum librarum auri inlatione teneatur. otas in posterum sericoblattae sita his, qui scrinium canonum trapassi fuerint temerari.urileguli, qui relicto adque despecto propriae condicionis officio vetitis se infulis dignitatum et cingulis penitus denegatis munisse dicuntur, ad propriae artis et originis vincla revocentur. Ab illis autem, qui rebus eorum videntur inhiasse, quos in sua origine permanere et sollemnibus ministeriis inservire manifestum est, omnia, quaecumque constiterit ex quocumque titulo possessa, antiquis posQuod si alienigenae detentatornae maluerint subiacere quam restituere facultates
Abbreviated transcription (Latin):
quibuscumq u̾bis tnͣsferi ɨ
quor legatum abalio ad ali¬
um potest. uelutisiquis ita
dix̾it hominem stichun quẽ
ticiolegauseio do lego. sue

Expanded text:
quibuscumque verbis. Transferri quoque legatum ab alio ad alium potest, veluti si quis ita dixerit: ‘ hominem Stichum, quem Titio legavi, Seio do lego ’, sive
Abbreviated transcription (Latin):
alatinos qui a uird illustri co¬
uute rerum priuatarum cum
publicis bñs  destinantur ado¬
mus disciplina. dequoꝵ noĩb
siteme u̾satifu̾unt ad sublimi¬
tatemtuamre feri ꝑ ordiuari¬
os indices oportebit. ut in eos
seuerissime mudicetur. Idem.¬

Expanded text:
alatinos, qui a viro illustri comite rerum privatarum cum publicis litteris destinantur ad comus disciplina. De quorum nominibus, si temere versati fuerint, ad sublimitatem tuam referri per ordinarios iudices oportebit, ut in eos severissime vindicetur.
Abbreviated transcription (Latin):
et que anobis largita sunt de natu¬
ralib siue extestõsiucabintestato
pccientur. ¶eos enim quise mel ex o¬
dibilib nominb et pp̾ea proh̾itis
miptus ꝓcedunt nez naturales uora¬
ti nez ꝑticipanda eis eciam ulla cle¬
meucia ẽ. s sicsuppliciumeciam ħꝰ
ponut agnoseant. quia nec quicqmͣ
peccatricis cõcupiscencie cornm heb̃t

Expanded text:
et quae a nobis largita sunt naturalibus sive ex testamento sive ab intestato potientur. Eos enim qui semel ex odibilibus nobis et propterea prohibitis nuptiis procedunt, neque naturales vocandi neque participanda eis ulla clementia est, sed sit supplicium etiam hoc patrum ut agnoscant, quia neque quicquam peccatricis concupiscentiae eorum habebunt
Abbreviated transcription (Latin):
mo hac ip̃msitadũsus uiriur usta ⁊¬
tatiexigat qͣrͣtanis iuror offenfa fue¬
rit extitisse licet exͣ docem. ꝯuen̾it uiri¬
uirando credens quid enimagat. a¬
liud que ad dotemͣnonest ydonea qͣ
ut semet ip̃an subomini dote ꝯ̃dat.
sicautemet soboles lnia eciam ĩ uito
pr̃e qui adhoc iptias fecit et filios.
procreauit. ut mulier łimorumei fili¬
orum fĩet uĩre non põt extalinatos
gmine nursus ut naturales abic̾e
n̾eqr q̃sdam postea forte muitias pꝰ
mortemuxoris. ant repudlum ꝯͣ hẽs
eos quiex ilł uasot̾ mipdis uelle Ex¬
bit solos eẽ simos nsieis eciamilli
priores fu̾int copulati quorumn siłr
pr̃ est teste existente nuitiarum prio

Expanded text:
adversus virum iusta ctat et exigat quartam, si uxor ostensa fuerit extitisse, licet extra dotem convenerit iuriiurando credens. Quid enim agat aliud quae ad dotem non est idonea, quam ut semet ipsam sub omni dote contradat? Sit autem et soboles legitima etiam invito patre. Qui enim ad hoc nuptias fecit et filios procreavit, ut mulier legitimorum ei filiorum fieret mater, non potest ex tali natos germine rursus ut naturales abicere, neque quasdam postea forte nuptias post mortem uxoris aut repudium contrahens eos qui ex illis nascuntur nuptiis velle habere solos esse legitimos, nisi eis etiam illi priores fuerint copulati, quorum similiter pater est, teste existente nuptiarum prior
Abbreviated transcription (Latin):
consistens ĩ nouissiman̾o inite ꝑ¬
te iacens h̾at eciam in hus lnĩam
s neq agricolas aut milites ar¬
matos quos lex caligatos appel¬
lat.lax estuiliores.⁊ obscimores
nun ignorancia ẽ ⁊ solum ciroater¬
ras opercitõnis.⁊ cirea bella ꝯcupi¬
sceucie cã est studiosa et inste land
lm̃asit eis et ñ scͥpta ꝯuenire et
Ciuuent. ¶Qm̃ antem interpelłonib
que nobis fiuint semperominũ assi¬
due mulieres audinimꝰ ingemiscẽ¬
tes idicentes quia quid̾carum aii¬
piscencia de tentiducant indomib
sius sacratangentes eloquia autĩ
orõmbr domibriurantes h̃ituros
temporemulto et forte suscipientes fili¬
os deinde dunis aciauerint se earum de¬
sidio. aut exͣfilios aut cmifilus pro¬
icientes desuis domib iudicauimus
trem. neqͣ qmͣpenitus lm̃ameiẽe hñc
de domo p̾ter ordinem legis expelłe.
s h̃re eam ł̾imiani. ⁊ filios suos ei esse
uir non perscrutantib nobis sine re¬
pudio uteus dimictat eamsiũ eciã

Expanded text:
consistens in novissima vero vitae parte iacens, habeat etiam in his licentiam. Sed neque agricolas aut milites armatos, quos lex caligatos appellat, hoc est viliores et obscuriores, rum ignoratio est et solius circa terram operationis et circa bella concupiscentia causa est studiosa et iuste laudalicentia sit eis et non scripto convenire et V Quoniam autem interpellationibus quae nobis fiunt semper omnium assidue mulieres audimus ingemiscentes et dicentes, quia quidam earum concupiscentia detenti ducant in domibus suis, sacra tangentes eloquia aut in orationis domibus iurantes habituros tempore multo et forte suscipientes filios, deinde dum se satiaverint earum desiderio, aut extra filios aut cum filiis proicientes de suis domibus, iudicavimus trem, nequaquam penitus licentiam ei esse hanc de domo praeter ordinem legis expellere, sed habere eam legitimam et filios suos ei esse.vir, non perscrutantibus nobis sive repudio utens dimittat eam sive etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mulgatum ẽ legib. ⁊a nob̾ ip̃isi
sunt h̾ eadem c onstituta ut impci¬
eet exͣ dotalia dcamĩta ex solo affe¬
ca. nam introemites testes sm̃ ꝑi¬
culo m̃cientes. qr uiruecabat do
prou̾itate ꝯfecta b̃ estimanimus

Expanded text:
mulgatum est legibus et a nobis ipsis sunt haec eadem constituta, ut nuptiae et extra dotalia documenta ex solo affeca nam introeunt testes sine periculo mentientes, quia vir vocabat dompro veritate confecta, hoc aestimavimus
Abbreviated transcription (Latin):
s uchil ẽ furore amoris nehemĩci.
quͣ retiũe pbilosopbie ẽ ꝑfcẽ mo¬
uentis amsilientem atq inberẽ¬
tem ꝯ⁊ gupiscenciam refrenan¬
cis ut bii qui hoc tali detm̃tur se
abstinebunt sermone adeas qͣs
amant ꝙͣ eis non per blandinĩta
gis latores tales scierũt ammoꝵ
affectõ affcũs ut eciam donatõẽs

Expanded text:
sed nihil est furore amoris vehementius, quem retinere philosophiae est perfectae, monentis et insilientem atque inhaerentem concupiscentiam refrenantis; ut hi qui hoc tali detinentur quo se abstinebunt sermone ad eas quas amant, quem eis non per blandimenta nte nos legislatores tales scierunt animorum affectus, ut etiam donationes
Abbreviated transcription (Latin):
osñ bũt filios medenum. ita b̾ui
solatõ tm̃ nature impetum corrigẽ
cirostancias ñ agat. moriens ꝟ̾o
sub quodam p̾dcõrum casuũ sc̾p¬
serit intestõ uelle sibicos łimos
eẽ filios succ̃ores. ⁊huius reidam᷑¬

Expanded text:
on habent filios medemur, ita brevi solacio tantum naturae impetum corrigentcircumstantias non agat, moriens vero sub quodam praedictorum casuum scripserit in testamento velle sibi eos legitimos esse filios successores,
Abbreviated transcription (Latin):
mod̾. ¶ Et nos ñlatuit quieciam¬
qui eciam adopcõnis modus erat au¬
tiquitus ab aliquib ante nos impe¬
ratorib supernaturales adłmios
tũsterendos non ĩ ꝓrobabił estima¬
cus. szneq pie memorie nr̃ pr̃ et cõ¬
scitutõ ab illo ꝓlatatalia rep̾bende¬
ritm an̾e ergo et illam insins t̾mi¬
nis uoliuins qm̃ castitatem diligẽ¬
tercoꝯsid̾auit. et inꝯpetens ẽ que
płimo c̾arum experim̃to cognom¬
mius muite quid et ꝯtumue sites

Expanded text:
 Et nos non latuit quia etiam adoptionis modus erat antiquitus ab aliquibus ante nos imperatoribus super naturales ad legitimos transferendos non improbabilis aestimatus. Sed aeque piae memoriae noster pater et constitutio ab illo prolata talia reprehendit. Manere ergo et illam in suis terminis volumus, quoniam castitatem diligenter consideravit, et incompetens est quae plurimo causarum experimento cognovimus; multae quidem et continuae lites
Abbreviated transcription (Latin):
lic̃ia pr̃i matrem inpriori statu del¬
qutẽ siexueritate aliud cura chorũ
apparũt deliquisse. alit̾nãq fieri
⁊̃ aliud fiat cirdaeam. aut ꝙ ꝓhi¬
beat uenire ad uiam ducentem ad
dotaliaeciam sicut ꝓuid̾e filus et
testate eius consistant. nich̃ alegi¬
itimis filus differentes: ihox fcõ ex¬
inde filios frintalisolat̾o: mez frau¬
dare posse prei.⁊ cel autes mirem¬
⁊ ius sunorum abic̾e imo enĩ h̃ mͦ¬

Expanded text:
licentia patri matrem in priori statu relinquenti, si ex veritate aliquid circa torum apparuerit deliquisse aliter namque fieri am aliud fiat circa eam aut quod prohibeat venire ad viam ducentem ad dotalia, etiam sic providere filiis et testate eius consistant nihil a legitimis filiis differentes. Et hoc facto exinde filios frui tali solacio, et neque fraudare posse patrem et celantes matrem ius legitimorum abicere. Vno enim hoc m
Abbreviated transcription (Latin):
a p̾decessoribus nr̃is eciam aute os
amliano sapiencissimo qruulla lex
neq senatus consultum prolatum ĩ
republica romanorũ indeturad oĩa
sufficienter abinicio ꝓmulgatum⁊
s multaindig̾e correctõneutad na¬
cureuarie tatem.⁊eius machinatões
sufficiat igitur debiis qui exnaturͣ¬
libꝰ adius suorumꝑueniũt multas
et uarias conscripsimꝰ leges exhiis
Qmẽtes ad deẽe hiis que iamstatut᷑
sunt bocinp̾senticorrigimus ¶Scĩ¬
tum namꝙ ẽ ut siquis hñs mulie¬
rem puro sibi asfectu ꝯpatam deinde
S hũit eciamistalex correctõm nã
uolebant quid̃ neqͣqmͣ priores añ
existentes existentib adiuiari.et
loc emendammꝰ ⁊ dedimus eis ĩ
sic et si mortuisunt hnquiẜifu̾nt¬
adicientes qũ et har dubitatum ẽ.
ntuł si aliqui filii post dotalia nõ¬
na nascantur att̾u p̾cedentes licet
ante dotalia natisunt. inter filios
alicr at ille eos uolebat a nob̾ ad¬
ĩ uento mõ fac̾e suos imptialium
ꝯfeitd̃e docũtoriim delib̾ante a

Expanded text:
a praecessoribus nostris et ante omnes a Iuliano sapientissimo, quia nulla lex neque senatusconsultum prolatum in republica Romanorum videtur ad omnia sufficienter ab initio promulgatum, sed multa indigere correctione, ut ad naturae varietatem et eius machinationes sufficiat. Igitur de his qui ex naturalibus ad ius suorum perveniunt multas et varias conscripsimus leges, ex hisnientes aliquid deesse his quae iam statuta sunt, hoc in praesenti corrigimus. Sancitum namque est, ut si quis habens mulierem puro sibi affectu compertam, deinde Sed habuit etiam ista lex correctionem. Nvolebant quidem nequaquam priores a non existentibus adiuvari: et hoc emendavimus et dedimus eis etiam sic, vel si mortui suiadicientes, quoniam et hoc dubitatum est, ut vel si aliqui filii post dotalia non nascantur, attamen praecedentes, licet ante dotalia nati sunt, inter suos aliqui, at ille eos volebat a nobis adiuvento modo facere suos nuptialium confectione documentorum; deliberante a
Abbreviated transcription (Latin):
delicto sit. aut que non appareat b̾at.
intalib caib non ex̃stentib sic enĩ ẽ
quid̃ ap̾cedentib nobis adĩuentus
modus qui lib̾tos adingenuitatẽ
deducit primandans qu̾id eos alio
quod tuetdans eis aliorum aureo¬
rum ius anulorum. posteauero adip
fecit prolenisic et uos hunc mou adĩ¬
uenimꝰ cãe. ilicebit id pr̃i inhus qui
dudum auob̾ dãsunt modis uł eciã
si quis alt᷑ cͦccurcerit talis multe nã¬
ꝙ sic̾ p̾dixiius nature sunt nonita¬
tes ¶licebit igitur sicuti diximus ⁊¬
pr̃i siłimam nonb̃at sobolem filios
restitũe nłe. ⁊ autique ingenuitati si
exlib̾a eifiant.isuos decct̾o. ⁊ subpo¬

Expanded text:
delicto sit aut quae non appareat habeatin talibus casibus non existentibus. Sicut enim est quidam a praecedentibus nobis adinventus modus qui libertos ad ingenuitatem deducit, praemundans quidem eos alio quodam actu et dans eis aureorum ius anulorum, postea vero ad ipsfecit prolem: sic et nos hunc modum adiuvenimus causae. Et licebit id patri, ut in his qui dudum a nobis dicti sunt modis, vel etiam si quis alter occurrerit talis multae namque sicut praediximus naturae sunt novitates, liceat igitur sicut diximus patri, si legitimam non habeat sobolem, filios restituere naturae et antiquae ingenuitati, si ex libera ei fiant, et suos de cetero et sub po