comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illa tamen prauitate distorti: cor suum nequaquã dñi uissionib ad mouer̃.
Intercia uero numerantur. quanta munera israhelitico popło uirtus cliuina
prestiterit: nec tamen illi amurmurationib cessauer̃. Quarta dic̃ qualis in eis
uinclicta ꝑuenerit: &quẽ admodũ sit miseratione dnui mollita sententia.
lunta parte. ꝓpter murmurationes eorũ. uindicatũ in eis. ẽ : sed iterum
al supplicationẽ dnĩ. agnoscentes cius magnalia redier̃. Sexta denuo illi
dolose lo tuti sunt. &errores solitossunt secuti : misccłia tamen dñi non eos
passa ÷ dissiparȩ. qđ malistorum iuste potuiss& infligi. Septima dicit. quem¬
acdmoclum clñm concitauerͫ inde serto: cum tamen propter ipsos. decẽ plagis
aegiptiorum popłs fuerit uehementer afflictus. Octaua bene¬
ficia dnĩ referuntur : & iuclaicȩ obstinationis iterũ culpa sub iungit᷑.

Expanded text:
illi tamen pravitate distorti, cor suum nequaquam Domini jussionibus admoverunt. illi tamen pravitate distorti, cor suum nequaquam Domini jussionibus admoverunt. In tertia vero numerantur quanta munera Israelitico populo virtus divina praestiterit; nec tamen illi a murmurationibus cessaverunt. Quarta dicit qualis in eis vindicta provenerit, et quemadmodum sit miseratione Domini mollita sententia. Quinta parte propter murmurationes eorum vindicatum in eis est; sed iterum ad supplicationem Domini, cognoscentes ejus magnalia, redierunt. Sexta, denuo illi dolose locuti sunt, et errores solitos sunt secuti: misericordia tamen Domini non eos passa est dissipari, quod malis eorum juste potuisset infligi. Septima dicit quemadmodum Dominum concitaverint in deserto, cum tamen propter ipsos decem plagis Aegyptiorum populus fuerit vehementer afflictus. Octava, beneficia Domini referuntur, et Judaicae obstinationis iterum culpa subjungitur.
Abbreviated transcription (Latin):
uotiens intellectus inuenitur intitulis: magni cuiusdã
rei nobis significantia declaratur. Nam cum intellectũ
generaliter chicamus. quicquid nos aduertere bonũ malũt¬
qtte facit: hic tamen tunc intellectus ponit̾. quando sensus nr̃ ꝑfecta intelli-¬
gentia tendit ad dñm. A saph uero diximꝰ hebrea lingua sinagogã significare.
latine collectionẽ: sed quia intellectum premisit. fidelem hic sinagogam loqui
posse declarauit. Ex probrare enim malis nequeunt: nisi corda fideliũ. o
Im. Quanto psalmus hic probatur. ẽẽ. longissimꝰ. tanto studiosius deb& nume¬
rosis diuisionib apen̾ri: ut ꝑclistinctionẽ melius elucescat. & ipsa partium
sectione fastidium longinquitatis abstergat. Inprima parte psalmi. duo tantum
uersiculi ꝑsone dni probant᷑ aptari: ut reuerentia crescer& sequentiũ dictoꝵ
ubi ipse rex facere uiclebatur initium. Secuncda parte latius loquitur asaph
imputans uicdeis. quod tantis beneficuis dñi extitisse probarent᷑ in grati

Expanded text:
uoties intellectus invenitur in titulis, magnae cujusdam rei nobis significantia declaratur. Nam cum intellectum generaliter dicamus quidquid nos advertere bonum malumque facit, hic tamen tunc intellectus ponitur, quando sensus noster perfecta intelligentia tendit ad Dominum. Asaph vero diximus Hebraea lingua significare Synagogam, Latine collectionem. Sed quia intellectum praemisit, fidelem hic Synagogam loqui posse declaravit. Exprobrare enim malis nequeunt, nisi corda fidelium. Divisio psalmi. Quanto psalmus hic probatur esse longissimus, tanto studiosius debet numerosis divisionibus aperiri; ut et per distinctionem melius elucescat, et ipsa partium sectione fastidium longinquitatis abstergat. In prima parte psalmi, duo tantum versiculi personae Domini probantur aptari, ut reverentia cresceret sequentium dictorum, ubi ipse rex facere videbatur initium. Secunda parte latius loquitur Asaph, imputans Judaeis quod tantis beneficiis Domini exstitisse probarentur ingrati:
Abbreviated transcription (Latin):
ebant ad eum. & memorati sunt qͥa ds̃ adiutor eorũ est. & dĩ excelsus
liberator eorũ .ẽ: illud significat quando dño i rascente iudari populi ex¬
trema castrorum. diuino igne consumpta sunc. quo facto moysen rogaue¬
runt. ut pro eis dnõ supplicar&e. Pius ergo inlucem rogat. impiꝰ ante lucẽ
sicut scriptũ : inuant̃ uobis ÷ ante lucẽ surgere. Sed hoc proformieline
urdent fecisse periculi. non timoris superni: qm̃ inferius adhuc de eorũ
infidelitate dicturus: & nota: qđ hic legitur. liberator paten libat quoq
& fi lius sicut in euangłio legitur. siuos filius ubauerit. tunc uere liur

Expanded text:
adjutor eorum est, et Deus excelsus liberator eorum est, illud significat, quando Domino irascente Judaici populi extrema castrorum divino igne consumpta sunt; quo facto Moysen rogaverunt ut pro eis Domino supplicaret. Pius ergo in luce rogat, impius ante lucem, sicut scriptum est: In vanum vobis est ante lucem surgere . Sed hoc pro formidine videntur fecisse periculi, non timoris superni: quoniam inferius adhuc de eorum infidelitate dicturus est. Et nota quod hic legitur liberatorem Patrem, liberat quoque et Filius, sicut in E
Abbreviated transcription (Latin):
inisrahel at enit ad quartã partẽ: ubi ꝑfigurã sinatrismon. quȩ latine clietur
congregatio iudeoꝵ crimina colligunt᷑. ds enĩ cogitationes murmurantium.
ctia legua quiescente cognoscit: qui solus potest internũ tacrtũq tractatum
tanq̃ clamore magne uocis aucdire. Sed intencde. qł pͥus dix̃ duistulat. gnuinei
aeddi cdit siper posuit: ne si uindicar& ad presens. creleret mur muran es quni u¬
mł lictiare potuisse. Sed elistulit undictam ut ostendera&e patientia suo posuis aut̃
moras art manifeftar& potentiam : & tunc cõpetenter ultus: culpas quando
merae dulas unies srerũ ipsarũ ꝑfectione conucit. Sequit᷑. Mignis accensus: uen¬

Expanded text:
 per figuram synathroismos, quae Latine dicitur congregatio, Judaeorum crimina colliguntur. Deus enim cogitationes murmurantium, etiam lingua quiescente, cognoscit, qui solus potest internum tacitumque tractatum tanquam clamorem magnae vocis audire. Sed intende quod prius dixit, distulit; nunc addidit, superposuit; ne si vindicaret ad praesens, crederetur murmurantes minime satiare potuisse. Sed distulit vindictam, ut ostenderet patientiam: superposuit autem moras, ut manifestaret potentiam; et tunc competenter ultus est culpas, quando incredulas mentes rerum ipsarum perfectione convicit. Sequitur, et ignis accensus e
Abbreviated transcription (Latin):
tisunt quia cls eorũ. ẽ: & ds̃ excelsus liberator eorum. ẽ. Non ipsi in quisier̃
cdm̃. quos dicit o ccisos: sed exemplo taliũ turba reliqua supplicauit. Iustoꝵ
itaq consuetudo ÷ siue ante quã mala patiant᷑. siue si patiant᷑ dm̃ fide-¬
liter quęrere: Scelerati aut̃ tunc ad ipsũ instabili uoluntate concurr̃.
quando aliqua necessitate turbant᷑. Iudaicꝰ itaq popłs tunc timuit iram
di quando socios suos cernebat extingui: Eo scilie& tempore. cũ ignis
de celo cdescendens. sicut inmuimerorũ lbro legit᷑. quattuor decĩ milia

Expanded text:
utor eorum est, et Deus excelsus liberator eorum est. Non ipsi inquisierunt Deum quos dicit occisos; sed exemplo talium turba reliqua supplicavit. Justorum itaque consuetudo est, sive antequam mala patiantur, sive cum patiuntur, Deum fideliter quaerere. Scelerati autem tunc ad ipsum instabili voluntate concurrunt, quando aliqua necessitate turbantur. Judaicus itaque populus tunc timuit iram Dei, quando socios suos cernebat exstingui; eo scilicet tempore cum ignis de coelo descendens sicut in Numerorum libro legitur quatuordecim millia
Abbreviated transcription (Latin):
cis panem angłoꝵ manclucauit homo: frum̃tentionem mist cis irabun cdan¬
tia Capuĩd primi uersꝰ istius: desuꝑiorib pend&. Dix enim ianuas exli aput:
A consequitur pluit illis manna manclucare. Eliut elre utcstencder q gsise
nu &liua  sequitur: manna manclucare. Alanna interprecat. quid .ẽ.
hoc sasis cõmunioni decent aptamus : quia lũ ammiranlo crbuese ast̃ eis¬
manucauet homno lanis ergo angłorũ bene dictt axp̃sr duiaretrecler
ipsudlaade pascunt᷑ Meꝙ em̃ corporalẽ panẽ mngłi manclucare. ereclem¬
ipsus lauces ula caontemplitione cͥm̃  le ꝓ sabumis ereatua reficiẽ uerum
hic panis inçȩlo repl& angłos: nos pascit interris: illos contemplatione delec-¬
tans: nos scã uisitatione reficiens. Acddiclit. frum̃tationẽ misit eis in abundantia
Ad huc insuꝑiorib ꝑseuerat. in anna illud frum̃tationẽ dicens. ñ frum̃tum.
ut illã copiã expͥmer&. quȩ auiclitatem popłi p̃ualuit suꝑare. Deniq sic

Expanded text:
 Panem angelorum manducavit homo: frumentationem misit eis in abundantia. Caput primi versus istius de superioribus pendet; dixit enim: Januas coeli aperuit, et consequitur, pluit illis manna manducare. Pluit, dixit, ut ostenderet escae uvia, sequitur, manna manducare. Manna interpretatur quid est hoc? quod sanctae communioni decenter aptamus: quia dum admirando cibus iste pemanducavit homo. Panis ergo angelorum bene dicitur Christus, quia revera ipsius laude pascuntur. Neque enim corporalem panem angeli manducare credendi sunt, sed illa contemplatione Domini, qua sublimis creatura reficitur. Verum hic panis in coelo replet angelos, et nos pascit in terris: illos contemplatione delectans, nos sancta visitatione reficiens. Addidit: Frumentationem misit eis in abundantia. Adhuc in superioribus perseverat, manna illud frumentationem dicens, non frumentum; ut illam copiam exprimeret, quae aviditatem populi praevaluit superare. D
Abbreviated transcription (Latin):
more abyssi fluctuantis. quę tot lumina reddit. qͦt tremoris effecerit. Modo
enim ibi claritas lampat. modo unbratilis imago circũuolat: et in eodem
elemento uident᷑. eẽ. uaria. cũ nichil ibi colores accendant. nec recedant.
Sic psalmi huius ammirancla diuersitas: & hẏstoriã narrat. & longe aliaqu
spitalit̾ sentiant᷑ insinuat. Cuiꝰ similitudinẽ centesimꝰ quartꝰ sub sequitur¬

Expanded text:
more abyssi fluctuantis, quae tot lumina reddit quot tremores effecerit. Modo more abyssi fluctuantis, quae tot lumina reddit quot tremores effecerit. Modo enim ibi claritas lampat, modo umbratilis imago circumvolat, et in eodem elemento videntur esse varia, cum nihil illic coloris accedat, nec recedat. Sic psalmi hujus admiranda diversitas et historiam narrat, et longe alia quae spiritualiter sentiantur, insinuat. Cujus similitudinem centesimus quartus quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
accualem significat scĩtatem. ad quã fideles suos pro ut ipse tribuit gloriosa
Limitationẽ ꝑdux̃. sed nec istud dauid temporali regi. potest ullatenꝰ conuenire.
sed cũ ad clñm xp̃m referunt᷑. cuncta sibi clecora parilitate consentiunt. cONCIUSI
In non nullis psalmis solemꝰ ex quirere. qđ nos ammon& cȩlestis auctoritas. hic
tale fecit initiũ. ut expositio magis quã principiũ psalmi. ẽẽ. tudeatur. Dixit
enim parabolis se & ꝓpositionib ẽẽ. locuturũ: & unus quisq uelocit̃ agnoscer&.
faciem psalmi : cum forma ipsius expręssa fuerit dictionis. Qua ꝓpter sic pro
suis delictis expulsos hȩbreos. & intromissos asserit xpĩanos: ut utrisq legis
intentionẽ quasi in unius fȩcer& botru decore pendere. Amonus ergo pro¬
lixitatem eius in qua dum hystoria refert᷑. nor testamenti grã declaratur

Expanded text:
actualem significat sanctitatem, ad quam fideles suos, prout ipse tribuit, gloriosa actualem significat sanctitatem, ad quam fideles suos, prout ipse tribuit, gloriosa imitatione perduxit. Sed nec istud David potest temporali regi ullatenus convenire; sed cum ad Dominum Christum referuntur, cuncta sibi decora parilitate consentiunt. Conclusio psalmi. In nonnullis psalmis solemus exquirere quid nos admoneat coelestis auctoritas. Hic tale fecit initium, ut expositio magis quam principium psalmi esse videatur. Dixit enim parabolis se et propositionibus esse locuturum, ut unusquisque velociter cognosceret faciem psalmi, cum forma ipsius expressa fuerit dictionis. Quapropter sic pro suis delictis expulsos Hebraeos, et intromissos asserit Christianos, ut utriusque legis intentionem quasi in unius faceret botri decore pendere. Amemus ergo prolixitatem ejus, in quo dum historia refertur, Novi Testamenti gratia declaratur:
Abbreviated transcription (Latin):
creant. & sterilis non est in eis. Adlidit. Pascere iacob seruũ suũ: & isrł hereditatẽ
suam. Hoc iam manifestius aduertimꝰ dictũ de dño saluatore: qui gregẽ suũ solus
ualuit &esti pane saciare: & herecditatẽ suam maxime apericulis animarũ
cunctis eripere. Lacob enĩ possumꝰ intelligere popłm xpĩanũ. qui hic dego
interris: Hereditatẽ uero isrł. futurã congregationẽ quȩ dñi comtemplatione
eos sine malitia cordis sui: & insensu manuũ suarũ declux̃ eos. Absolute totũ
enĩ sine malitia : ostendit quia ita sit dicenda seccata. Illa enĩ puritas. illa
scitas. illa a cȩlo ueniens marestas. hoc ꝓbata ÷ docuisse qđ gessit: hoc gessit sine
chabitatione quod docuit. Pauit enim preceptor ȩgregius. quos docere dignatꝰ
ẽ sicut ipse testatur. non in solo pane uiuit homo. sed iomĩ uerbo dei:

Expanded text:
creant, et sterilis non est in eis . Addidit, Pascere Jacob populum suum, et Israel haereditatem creant, et sterilis non est in eis . Addidit, Pascere Jacob populum suum, et Israel haereditatem suam. Hoc jam manifestius advertimus dictum de Domino Salvatore, qui gregem suum solus valuit coelesti pane satiare, et haereditatem suam maxime a periculis animarum cunctis eripere. Jacob enim possumus intelligere populum Christianum, qui hic degit in terris. Haereditatem vero Israel, futuram congregationem quae Domini contemplatione eos sine malitia cordis sui, et in sensu manuum suarum deduxit eos. Absolute totum enim, sine malitia, ostendit quia ita sint dicenda peccata. Illa enim puritas, illa sanctitas, illa e coelo veniens Majestas, hoc probata est docuisse quod gessit, hoc gessit sine dubitatione quod docuit. Pavit enim praeceptor egregius quos docere dignatus est, sicut ipse testatur: Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tissima nimis introcducta ÷ & decora narratio: Ut quia dixerat elegit iudam.
nunc dicer& dauid qui ab humanitate suscepta xp̃o dño ꝓximabat. Sed melius
hoc de ipso suscipimꝰ saluatore. Nam in ȩtiangłio cȩci clamauer̃. Fili clauid miserere
nobis: & quia confidenter uerũ dixerant: sub celeritate saniti sunt. Sequitur.
& sustulit eum degregib ouium: de post fȩtantes accepit eum. ꝑ istam simili¬
tudinem clauid filii iesse : sicut inaliis locis. dñi saluatoris nob̾ sacramenta
pancduntur. Nam ille sub latus ab ouib. ꝑuenit ad regnũ: dñs nr̃ functus
officio pastoris. secl& addexterã patris. qui ÷ uere rex regum. & dñs domi-¬
maintium: Nec uacat qđ dtx̃. oues eius fusse fecosas. Dñi enĩ grex spiritali
grã sȩcundos filios noscitur habere copiosos: ficut incanticis canticoꝵ de ȩccła
legitur. Dentes tui sicut grex tonsarũ ascendens de lauacho: quȩ om̃s geminos

Expanded text:
is et decora introducta est narratio; ut quia dixerat, elegit Judam, nunc diceret, David, qui ab humanitate suscepta Christo Domino proximabat. Sed melius hoc de ipso suscipimus Domino Salvatore; nam in Evangelio caeci clamaverunt: Fili David, miserere nobis . Et quia confidenter verum dixerant, sub ceistam similitudinem David filii Jesse sicut et in aliis locis Domini Salvatoris nobis sacramenta panduntur. Nam ille sublatus ab ovibus pervenit ad regnum: Dominus noster functus officio pastoris, sedet ad dexteram Patris, qui est vere Rex regum et Dominus dominantium . Nec vacat quod dixit, oves ejus fuisse fetosas. Domini enim grex spirituali gratia fecundus, filios noscitur habere copiosos; sicut in Canticis canticorum de Ecclesia legitur: Dentes tui sicut grex tonsarum ascendens de lavacro, quae omnes geminos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ angłos malos. Ordo uindictȩ: uerissima descriptione narrat᷑. Prius enĩ dñs peccatis nr̃is
trascitur. quando nulla conpunctione conuertim᷑. ac deinde malitiã hominis insua in dig-¬
natione. & ira. & tribulatione dereliͥquit: ut ꝓpriis ꝑuersitatib affligant᷑. qui diuinis ius¬
sionib obȩdire contẽpnunt: sicut scriptũ ÷ propterea tradidit illos ds̃. in clesicleria

Expanded text:
per angelos malos. Ordo vindictae verissima descriptione narratur. Prius enim Dominus peccatis nostris per angelos malos. Ordo vindictae verissima descriptione narratur. Prius enim Dominus peccatis nostris irascitur, quando nulla compunctione convertimur. Ac deinde malitiam hominis in sua indignatione, et ira, et tribulatione derelinquit, ut propriis adversitatibus affligantur, qui divinis jussi
Abbreviated transcription (Latin):
plaga. id ÷ erugo. pruina. & ignis. quas hic clix̃: in exodo pęnitus non legantur:
trnẽ enĩibi dicit. mixtũ clescendisse cũ grandine. ut fructus leler&: ñ tam̃
possessionẽ eorũ. incendere potuissa Pro istis uero tribus. aliae ibi tres sunt
positȩ. schynifes ulcera. & tenebre. Qđ in litteris diuinis. pro congrua intellegentia
rerum. frequenter inuenies . ẽẽ. uariatũ. Ut est titulus tricesimi tertii psalmi.
Dicit enĩ.is. rdauid cõmutauit uultũ suum corã abimelech & dimisit eũ
d abiit cũin regũt enim̃ uolumine abimelech palestinorũ rex ñ legitur fiusse¬
sed achi.s. Quȩ nontuna ut diximꝰ ꝑ sacramentoꝵ qualitate mutata sunt. Quod hic qͦq
similit̃ debemꝰ acciꝑe. Nam & in concordia euangłioꝵ patrẽ augustinũ. similia collegisse mani-¬

Expanded text:
plagae, id est, aerugo, pruina et ignis quas hic dixit, in Exodo penitus non legantur. plagae, id est, aerugo, pruina et ignis quas hic dixit, in Exodo penitus non legantur. Ignem enim ibi dicit mixtum descendisse cum grandine, ut fructus laederet, non tamen ut possessiones eorum incendere potuisset. Pro istis vero tribus aliae ibi tres sunt positae, ciniphes, ulcera et tenebrae. Quod in litteris divinis pro congrua intelligentia rerum frequenter invenis esse variatum, ut est titulus trigesimi tertii psalmi. Dicit enim: Psalmus David, cum mutavit vultum suum coram Abimelech, et dimisit eum et abiit. In Regum enim volumine Abimelech Palaestinorum rex non legitur fuissesed Achis, quae nomina ut diximus pro sacramentorum qualitate mutata sunt; quod hic quoque similiter debemus accipere. Nam et in Concordia Evangeliorum Patrem Augustinum similia collegisse mani
Abbreviated transcription (Latin):
ros eors in priuna. Et tradidit grandini ium̃ta eorsi: & possessonẽ eorũ igni. Gran-¬
cdo ÷ cõminatio dnĩ. qua uerberat contumaces. eosq umbraculis suȩ delectationis
expoliat : pruina uero ÷. prȩcurrens anticipansq malitia. quȩ alie: nos labores per¬
uenire non ꝑmitat ad fructꝰ. Sequit᷑. & tradidit grandini ium̃ta eorũ. Morce pe¬
cudũ. stultorũ significat᷑ occasus: qui malis innumeris cesi. tanquã uila iumenta
sundunt᷑. Addidit. & possessionẽ eorum igni. Ignis quidẽ. in bono ponit᷑ & in malo:
sed quia hic ꝓinclignatione constat inflictus. ignẽ cupiditatẽ im nobilẽ debe-¬
mus accꝑe: qui possessionẽ nr̃am. id÷ mentis statũ. execrabili ambitione de¬
uastat. Restat clecima depͥmitiuis. quã suo loco dicemꝰ: qm̃ luo uersus ad exag¬
gerationẽ mali sequentis. inter positi. ẽẽ. noscuntur. Notandũ ÷ aut̃. qđ hae tres

Expanded text:
. Et tradidit grandini jumenta eorum, et possessiones eorum igni. Gran. Et tradidit grandini jumenta eorum, et possessiones eorum igni. Grando est comminatio Domini quae verberat contumaces, eosque umbraculis suae delectationis exspoliat. Pruina vero est praecurrens anticipansque malitia, quae alienos labores pervenire non permittit ad fructus. Sequitur, et tradidit grandini jumenta eorum. Morte pecudufunduntur. Addidit, et possessiones eorum igni. Ignis quidem et in bono ponitur et in malo. Sed quia hic pro indignatione constat inflictus, ignem, cupiditatem ignobilem debemus accipere, qui possessionem nostram, id est mentis statum exsecrabili ambitione devastat. Restat decima de primitivis, quam suo loco dicemus: quoniam duo versus ad exaggerationem mali sequentis interpositi esse noscuntur. Notandum est autem quod hae tres
Abbreviated transcription (Latin):
uter. Sanguis enĩ ad carnẽ ponit᷑ expͥmendã: quẽ iudaicũ popłm respexisse non du-¬
dubiũ ÷. Dic̃ enĩ. & flumina & pluuiales aquas eorũ. insanguinẽ commutatas: ne prȩ-¬
dicationẽ cȩlestem sꝑitalit̃ intelligerent. qui erant carnalib sensib occupati. Hȩc & se¬
quentia ad litterã omĩno manifesta sunt: quȩ in egẏpto contigisse diuinȩ historiȩ
textus ostendit. misit in eos muscã caninã & comeclit eos: & ranã & exterminauie¬
eos & dedit erugini fructꝰ eorũ: & labores eorũ locuste. M usca canina:: imꝓborũ
petulantiũ. uindex datꝰ aculcus. Rana ÷. loquacissima uanitas hereticorũ: quȩ cȩnosis
cõmorata. improbis clamorib garrire non denit. Erugo ÷ amor turpis: honestatem
occulta imminutione consumens. Iocusta ÷ maliuola atq assidua detractio: accꝰ

Expanded text:
liter. Sanguis enim ad carnem ponitur exprimendam; quod Judaicum populum respexisse non liter. Sanguis enim ad carnem ponitur exprimendam; quod Judaicum populum respexisse non dubium est. Dicit etiam et flumina et pluviales aquas eorum in sanguinem commutatas , ne praedicationem coelestem spiritualiter intelligerent, qui erant carnalibus sensibus occupati. Haec et sequentia ad litteram omnino manifesta sunt, quae in Aegypto contigisse divinae historiae textus ostendit. Et dedit aerugini fructus eorum, et labores eorum locustae. Musca canina est improborum petulantium vindex datus aculeus. Rana est loquacissima vanitas haereticorum, quae coenosis sensibus commorata, improbis clamoribus garrire non desinit. Aerugo est amor turpis, honestatem occulta imminutione consumens. Locusta est malevola atque assidua detractio, actus
Abbreviated transcription (Latin):
cordib quasi caracteris in pressa uestigia: procligia uero quasi porro dicentia
quȩ presigunabant᷑ ẽẽ uentura. Omĩs enĩ plagae illȩ: ad aliquã significantiã priscis
temporib contger̃. Merito ergo signa & ꝓdigia sunt appellita: que iuegipto
facta monstrant᷑. Ihaneos humile manclatum diximꝰ interp̃tari qđ in isto sȩculo
necessariũ nobis ac salutare cognoscitur. ubi humiles ac ꝓstrati. ẽẽ debemꝰ qui
ueniȩ semꝑ suffragia postulamꝰ : tunc aut̃ erecti erunt iusti. quando inilla resur¬
& pluuiales aquas nebiberent. h ic pͥma plaga in choata ͤᷤ aegyptiorũ. Nam sic̃ aqua
inuinũ conuersa. in ȩuangłio legitur. quȩ popłorũ ꝑmutationẽ significauit in melius.
ita hic insanguinẽ conuersa: clenuntiat rerũ sꝑitaliũ causas peccatores sentire carna¬

Expanded text:
cordibus, quasi characteris impressa vestigia. Prodigia vero quasi porro dicentiacordibus, quasi characteris impressa vestigia. Prodigia vero quasi porro dicentiantur esse ventura. Omnes enim illae plagae ad aliquam significantiam priscis temporibus contigerunt. Merito ergo signa et prodigia sunt appellata, quae in Aegypto facta monstrantur. Tanis humile mandatum diximus interpretari, quod in isto saeculo necessarium nobis ac salutare cognoscitur, ubi humiles ac prostrati esse debemus, qui veniae semper suffragia postulamus. Tunc autem erecti erunt justi, quando in illa resuriorum. Nam sicut aqua in vinum conversa in Evangelio legitur, quae populorum permutationem significavit in melius, ita hic, in sanguinem conversa, denuntiat rerum spiritualium causas peccatores sentire carna
Abbreviated transcription (Latin):
& temptauer̃ dm̃: & scm̃ isrł exacerbauer̃. U enit ad septimã partẽ. in qͣ¬
iterũ breuiter obstinationẽ eorũ. acerbitatẽq designat. Consequent̾ enim
enumerans. quanta illis inheremo. uł apđ egẏptios uirtus diuina presti-
Sed infidelib nec ipsa recordatio stare potuit. quã ualidissime nr̃is
cordib tristitia semꝑ affigit. Recordari enim dietum ÷: reuocare ad cor.
Pulcherrime uero positũ ÷ manꝰ dñĩ: & manus tribulantis. Hoc enĩ nomine
oꝑatio significat᷑ amborũ: sed quã longe disparia sunt. quȩ uinũ uidentur
habere uocabulũ. Iua popłm libare preualuit: ista insuã necem retinere tem
U nam rem eluob nominib designauit. Iegipto enĩ signa fecit: quȩ inferius ipse
dicturus . ẽ. Sed & procdigia ibidem demonstrauit: incampotaneos: Inaneos enĩ cuu¬
tas ÷ aegypti: ubi sunt facta ꝓcligia quȩ legunt᷑. Signa utq fuer̃ in egypto. duris

Expanded text:
xacerbaverunt. Venit ad septimam partem, in qua breviter obstinationem eorum acerbitatemque designat. Consequenter enim enumerans quanta illis in eremo vel apud Aegyptios virtus divina praestitesed infidelibus nec ipsa recordatio stare potuit, quam validissime nostris cordibus tristitia semper affigit. Recordari enim dictum est, revocare ad cor. Pulcherrime vero positum est manus Domini, et manus tribulantis. Hoc enim nomine operatio significatur amborum. Sed quam longe disparia sunt, quae unum videntur habere vocabulum! Illa populum liberare praevaluit, ista in suam necem retinere tentUnam rem duobus nominibus designavit. In Aegypto enim signa fecit, quae inferius ipse dicturus est; sed et prodigia ibidem demonstravit in campo Taneos. Tanis enim civitas est Aegypti, ubi sunt facta prodigia quae leguntur. Signa utique fuerunt in Aegypto duris
Abbreviated transcription (Latin):
facere: ista solus non ualuiss& implere. Selhanc uecordiȩ culpã. paulo
post sequit᷑ uindicta iustissima: ne quis post hȩc talia cogitare presumer&.¬

Expanded text:
facere, ista solus non valuisset implere! Sed hanc vecordiae culpam paulo facere, ista solus non valuisset implere! Sed hanc vecordiae culpam paulo post sequitur vindicta justissima, ne quis post haec talia cogitare praesumer
Abbreviated transcription (Latin):
tinendas: non pabulũ sĩe animarũ: sed quia ꝑ ipsas uidet᷑ in hac uita ui gor
parare mensã indeserto. Utiq male: quia falsa locuti st̃. Quid aut̃ clixerint:
subsequent̃ explanat. Nunqͥd poterit ds̃ parare mensã indeserto : Nunquid.
non credere. quȩ coticlie passim ꝓbat᷑ efficere. Scriptũ ÷ enĩ: qui clat escam
om̃i carni. Iuid ergo illi tunc contrariũ : quã ut ñcredat᷑ implere qł iusse.¬
rit: & iclõ uehemens culpa: quia talis diffidentia. suꝑnã tangit inutriam.
nimis absurdaq uecordia: humanã inpossibilitatẽ. aclcliunã transtulisse
& panẽ poterit clare : aut parare m̃sã popło suo: Niis stulta cogitatio.
exemplum magni miraculi clare. & eius auctorẽ. inreliquis arbitrare posse
deficere. Nam qui cle paͣtra iussit aquas effluere. cur non facer& ȩscas. aerẽ
esurienti popło ministrare: Iuasi uero illa iuste aliquo amminiculo potuerit

Expanded text:
tinendas, non quia pabulum sit animarum, sed quia per ipsas videtur in hac vita vigor tinendas, non quia pabulum sit animarum, sed quia per ipsas videtur in hac vita vigor oterit Deus parare mensam in deserto? Utique male, quia falsa locuti sunt. Quid autem dixerint, subsequenter explanat: Nunquid poterit Deus parare mensam in deserto? Nunquid non credere, quae quotidie passim probatur efficere! Scriptum est enim: Qui dat escam omni carni . Quid ergo illi tam contrarium, quam ut non credatur implere quod jusserit? Et ideo vehemens culpa, quia talis diffidentia supernam tangit injuriam. nimis absurdaque vecordia humanam impossibilitatem ad divinam transtulisse  Nimis fatua cogitatio exemplum magni miraculi dare, et ejus auctorem in reliquis arbitrari posse deficere. Nam qui de petra jussit aquas effluere, cur non faceret escas aerem esurienti populo ministrare? Quasi vero illa jutus aliquo adminiculo potuerit
Abbreviated transcription (Latin):
tribuunt infirmitatis humane: ut res arcluȩ nr̃ȩq conceptioni clifficiles
posint. euidentius explanari. Inira concitauer̃: quando eũ ereclebant dif¬
ficilia sibi facere. quẽ uidebant tam ingentia posse cõplere. Hoc enim
indõ grauissimũ constat. ẽẽ. peccatũ: ut qͥcquã illi inpossibile dicat᷑ qui
summe ual& efficere. qđ decernit implere. Bene aut̃ dictũ ÷ insiccitate.
non tantũ terrȩ quã mentis: quiꝰ tot miraculis cõpluti. ꝑfidię suę sterili¬
tate siccati sunt. qui totũ carnab desideriis applicantes. uentre tantũ non
animab suis. aliud. ẽ. petere temptando: aliuel confitendo. Isti utique
temptando petierunt: qui post ea quã acceper incligna locuti surt.
Temptare enĩ dicimꝰ aliquid dolosis sermonib postulare : ut simplicitas uideatur
inuerbis. cum sit incorde malitia. Isti ergo animab suis non spĩtales: sȩel carnales

Expanded text:
tribuunt infirmitatis humanae; ut res arduae nostraeque conceptioni difficiles tribuunt infirmitatis humanae; ut res arduae nostraeque conceptioni difficiles possint evidentius explanari. In iram concitaverunt, quando eum non credebant difficilia sibi facere, quem videbant tam ingentia posse complere. Hoc enim in Deo gravissimum constat esse peccatum, ut quidquam illi impossibile dicatur, qui summe valet efficere, quod decernit implere. Bene autem dictum est, in siccitate, non tantum terrae quam mentis, qui tot miraculis compluti, perfidiae suae sterilitate siccati sunt: quia totum carnalibus desideriis applicantes, ventre tantum, noneterent escas animabus suis. Aliud est petere tentando, aliud confitendo. Isti utique tentando petierunt, qui posteaquam acceperunt, indigna locuti sunt. Tentare enim dicimus aliquid dolosis sermonibus postulare; ut simplicitas videatur in verbis, cum sit in corde malitia. Isti ergo animabus suis non spirituales, sed carnales 266
Abbreviated transcription (Latin):
uelut in abysso multa: copiã largissimȩ undȩ declarauit. quȩ uelut de ab¬
ysso pelagi. ita multa profluxit & nota: qm̃ abyssum scłm grecos. generis
aquas. Hoc ad grãm inculcandam magnȩ ammirationis iterauit: ut de illa
re aqua proͣeler&: quȩ naturali siccitate cliruerat. Ane putares paruum
aliquid emanasse. addidit. tanquã flumina aquas. e uberib montium
copiosa inundatione ꝓcelunt. Significat enim nobis de petra. id: dexpõ
qui biberit exaqua quam ego dabo ei non siti& unquã: sed fi& in eo fons aquȩ salien¬
non crederent: tum etiam ipsorum elementorũ conuersa natura ꝓclamar&
Peccare clix̃ non crecłe: qđ nimis imꝓbum constat. ẽe. delictum. adõ beneficia
petere: eisq ꝑceptis. debitas grãs non referre. Sequit᷑. Inira concitauerunt
excelsum insiccitate. Sepe diximꝰ tropicas. ẽẽ. istas locutiones. quȩ dño uerba

Expanded text:
velut in abysso multa, copiam largissimae undae declaravit, quae velut de abvelut in abysso multa, copiam largissimae undae declaravit, quae velut de abysso pelagi ita multa profluxit. Et nota quoniam abyssum secundum Graecos generis aquas. Hoc ad gratiam inculcandam magnae admirationis iteravit, ut de illa re aqua prodiret, quae naturali siccitate duruerat. Et ne putares parum aliquid emanasse, addidit: tanquam flumina, quae de uberibus montium copiosa inundatione procedunt. Significabat enim nobis de petra, id est de CQui biberit ex aqua quam ego dabo ei, non sitiet unquam, sed fiet in eo fons aquae saliennon crederent, cum etiam ipsorum elementorum conversa natura proclamaret. Peccare dixit, non credere, quod nimis improbum constat esse delictum, a Deo beneficia petere, eisque perceptis debitas gratias non referre. Sequitur, in ira concitaverunt Excelsum in siccitate. Saepe diximus tropicas esse istas locutiones, quae Domino verba
Abbreviated transcription (Latin):
illuminatione ignis. Hic euidentius significat xpiãnos: quos in hac nocte
scłi. luminis sũi claritate custodit. Omnia enĩ iudeis infigura contigisse
miraculis prȩdix̃ tantis ac talib: quȩ nobis erat inmeritis p̃mia largitus.
nterrupit in heremo petram: & ad aquauit eos uelud in abysso multa.
Consicleremus quã ex contrariis reb fuerint ostensa miracula. Undã ma-¬
ris fecit pͥmitus. quasi saxeã pendere rupem: nunc dic̃ petrã manasse son-¬
tes irriguos: ut ostend& uniuersas creaturas eius ussionib obȩdire: lic&
contraria naturaliter inter se uicleant᷑ existere. Inheremo dũ dic̃. collati
muneris grãm duplicauit utibi facer& tale miraculũ. ubi non erat aliud in
necessitate remeclium. Alaquauit posuit. ut iumenta magis uideret᷑ signifi¬
care. non homines : qui tantis beneficiis grãs agere noescier̃. Quod aut̃ cdixit

Expanded text:
illuminatione ignis. Hic evidentius significat Christianos, quos in hac nocte illuminatione ignis. Hic evidentius significat Christianos, quos in hac nocte saeculi, luminis sui claritate custodit. Omnia enim Judaeis in figura contigisse miraculis praedixit tantis ac talibus, quae nobis erat immeritis praemia largiturus. Vers. 18. Interrupit in eremo petram, et adaquavit eos velut in abysso multa. Consideremus quam ex contrariis rebus fuerint ostensa miracula. Undam maris fecit primitus quasi saxeam pendere rupem, nunc dicit petram manasse fontes irriguos; ut ostenderet universas creaturas ejus jussionibus obedire, licet contraria naturaliter inter se videantur existere. In eremo dum dicit, collati muneris gratiam duplicavit; ut ibi faceret tale miraculum, ubi non erat aliud in necessitate remedium. Adaquavit autem posuit, ut jumenta magis videretur significare, non homines, qui tantis beneficiis gratias agere nescierunt. Quod autem dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
quando ingeminũ latus peregrina sibi soliditate ꝑmansit: ut ñ tam pelagus.
quam rupes putarentur excisȩ. Perdux̃ eos ad promissã scilic& terre secu¬
ritatem. ubi iã cõmuni sorte sine metu pelagi uiderent᷑ incedere. Nam qđ
sequitur. statuit aquas quasi inutre. hoc adillud pertinet qđ dixit. intder¬
rupit mare: ut sic star & uncla immobilis. tanquã inclusa fuiss& inuasis &
binebe. si quidem diei significat. dñm xpm̃: quia cum ipse ess& uerus dies
tamen perfidis carnis suȩ nube celatus est. Unele mirabile genus elux:
sic antiqua facta narrare. ut magis quȩ sunt enentura uideat᷑ ex pͥmere
ut aliter audienclũ. aliter sit nichil ominus feiencha. in nullo tamen dubia.
quȩ sunt utraq uerissima. Hȩ sunt promissȩ parabolȩ. celesti integrita
te disposite : hec indicia certissima ueritatis. Sequitur. & tota nocte in

Expanded text:
quando in geminum latus peregrina sibi soliditate permansit; ut non tam pelagus quando in geminum latus peregrina sibi soliditate permansit; ut non tam pelagus quam rupes putarentur excisae. Perduxit eos, ad promissam scilicet terrae securitatem, ubi jam communi sorte sine metu pelagi viderentur incedere. Nam quod sequitur, statuit aquas quasi in utrem, hoc ad illud pertinet quod dixit, Interrupit mare; ut sic staret unda immobilis, tanquam fuisset inclusa in vasis. in nube diei, siquidem diei significat Dominum Christum: quia cum ipse esset verus dies, tamen perfidis carnis suae nube celatus est. Unde mirabile genus locutionis eluxit, sic antiqua facta narrare, ut magis quae sunt ventura videatur exprimere; ut aliter audiendum, aliter sit nihilominus sentiendum: in nullo tamen dubia, quia sunt utraque verissima. Hae sunt promissae parabolae coelesti integritate dispositae  ed., depositae, haec indicia certissima veritatis. Sequitur, et tota nocte in
Abbreviated transcription (Latin):
clĩ. & in lege eius noluer̃ ambulare: & obliti sunt benefactoꝵ eius. & mirabilium
eorum fecit mirabilia in terra egẏpti: incampotaneos. Uenit ad terciã partẽ
in qua post transitũ maris rubri. beneficia collata describit. Isti sunt quos
superius dix̃. genꝰ płauũ & per amarũ. Harrat enĩ corã patrib porũ facta
miracula id ÷ moyse. aaron. aliisq seniorib: ut manifestis reb constantius
credere debuissent: cum patrũ clulcis acfirma soleat. ẽẽ. relatio. Et oͣmnem
scrupuilũ clubitationis adimer&: & prouintiã dix̃ &locũ ubi noscunt᷑ facta
quȩ dicta sunt. Sed nec hoc uacat qđ dic̃ incampotaneos. Tanis enĩ. significat
humile manlatum : qđ interris positus xp̃c docuisse cognoscit᷑: dicens. discite
ame quia mittis sum & humilis corde. & inuenietis requiem animab ur̃is.
Hoc etiam coram patrib fecit: quando noui testamenti mandata p̃cdicauit.
Interrupit mare & ꝑcdux̃ eos: & statuit aquas qͣsi in utre. Dum sit mare

Expanded text:
Dei, et in lege ejus noluerunt ambulare, et obliti sunt benefactorum ejus, et mirabilium ram patribus eorum fecit mirabilia in terra Aegypti, in campo Taneos. Venit ad tertiam partem in qua, post transitum maris Rubri, beneficia collata describit. Isti sunt quos superius dixit, genus pravum et peramarum. Narrat enim, coram patribus eorum facta miracula, id est, Moyse, Aaron, aliisque senioribus; ut manifestis rebus constantius credere debuissent, cum patrum dulcis ac firma soleat esse relatio. Et ut omnem scrupulum dubitationis adimeret, et provinciam dixit et locum ubi noscuntur facta quae dicta sunt. Sed nec hoc vacat quod dicit: In campo Taneos. Tanis enim significat humile mandatum, quod in terris positus Christus docuisse cognoscitur, dicens: Discite a me quia mitis sum et humilis corde: et invenietis requiem animabus vestris . Hoc etiam coram patribus fecit, quando Novi Testamenti mandata praedicavit.Interrupit mare et perduxit eos; statuit aquas quasi in utrem. Cum sit mare
Abbreviated transcription (Latin):
ost illam precedentis psalmi scĩfsimam predicationem. in quar¬
to decino gradu iam posits propheta. populis beatam predicat
unitatem: ut qui se xp̃iana religione constringunt: in unam carita¬
tis conuenientiam perseuerent. Quod licet ad monachos quidam aptandũ
esse udicauerint: nos tamen dicimus & ad generalitatis concordiam
pertinere: q̃m non tantũ monasteriis. sed uniuerse ꝓnuntiatur ecclesis
spirituali tuba in unũ colligens. quicquid est xp̃i militũ in toto orbe
terrarum. Non enuim reluctor beatis monasteriis dictũ: sedd neo genera¬
litat lubtrahendum. Dignus ergo locus. qui collectionem fidelis populi
contineret: quam constat ante factam. quam incarnatio dñi precioso sa¬
neuine de gentibus ad quisisset. Et merito post illam ponitur per quam
mundo prȩstitum fuisse declaratur.

Expanded text:
ost illam praecedentis psalmi sanctissimam praedicationem, in decimo quarto gradu jam positus propheta populis beatam praedicat unitatem; ut qui se Christiana religione constringunt, in una charitatis convenientia perseverent. Quod licet ad monachos quidam aptandum esse judicaverint, nos tamen dicimus et ad generalitatis concordiam pertinere: quoniam hoc non tantum monasteriis, sed universae pronuntiatur Ecclesiae, spirituali tuba in unum colligens quidquid est Christi militum in toto orbe terrarum. Non enim reluctor beatis monasteriis dictum, sed nec generalitati aestimo subtrahendum. Dignus ergo locus qui collectionem fidelis populi contineret, quam constat ante factam quam incarnatio Domini pretioso sanguine de gentibus acquisiisset. Et merito post illam pontiur, per quam mundo praestitum fuisse declaratur.
Abbreviated transcription (Latin):
oftendere: quando iam in ipso corda nr̃a firmissima stabilitate consifcuss.
Modo enim in menbris suis plenissime regnare non dicitur xp̃c. quia
corda eorũ interdũ in anib cogitationib occupantur : sed cũ mortalȩ hoc¬
corpus induerit immortalitatem. & noxias istas cogitationes cũ mundi
istius amissione reliquerit. tunc perfectȩ in scĩs regnaturus eft xp̃c:
quando sicut scriptũ est. erit deus omĩa in omnib. Cuius autem sit
iste dñs. euidenter exponitur : deus tuus syon. Syon eccłam catholicã
significare sepe iam dictũ eft. ꝓpter speculationem quã exhibet populo xp̃i¬
ano. Ipse enim & cũ ea & in ea regnabit: qui est benedictus in scła scłorũ.
CONCIUSIOG

Expanded text:
ostendere, quando jam in ipso corda nostra firmissima stabilitate consistunt. ostendere, quando jam in ipso corda nostra firmissima stabilitate consistunt. Modo enim in membris suis plenissime regnare non dicitur Christus, quia corda eorum interdum inanibus cogitationibus occupantur. Sed cum hoc mortale corpus induerit immortalitatem, et noxias istas cogitationes cum mundi istius amissione reliquerit, tunc perfecte in sanctis regnaturus est Christus, quando sicut scriptum est Erit Deus omnia in omnibus . Cujus autem sit iste Dominus evidenter exponitur: Deus tuus, Sion. Sion Ecclesiam catholicam significare saepe jam dictum est, propter speculationem quam exhibet populo Christiano. Ipse enim et cum ea, et in eadem regnabit, qui est benedictus in saecula saeculorum. Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
a termino regni sui reddet alienũ: quod unicuiq impiorũ. in illa sc̃a iudi¬
catione uenturũ est. Sic iftis decem sententiis preconialibus: in quo dño
debeat spes esse fidelium abundanter ostensum est. Et ne forsitan putes
esse contrarium qđ in superiore psalmo diximus. nouem loca dñicȩ laudis
disposita: nunc autem in preconuis eius denarium calculũ memorauimus ẽẽ
decursũ: scias aliud esse argumentorũ sedes. aliud definitionũ regulas. Ibi
enim singula queq generali diftinctione sunt posita: hic autem sub una
speciȩ definitionis uariis sententiis quid sit dñs intimatur: & sicut fieri
solet de uno loco argumentorũ. duȩ definitiones pluresue collectȩ sunt
pbatur intelligi. Quid enim magnificentius quã regnare dñm syon in
scłm scłi: cuius regni non erit finis Regnabit. futurũ tempus uidetur

Expanded text:
a termino regni sui reddet alienum, quod unicuique impiorum in illa sancta judia termino regni sui reddet alienum, quod unicuique impiorum in illa sancta judicatione venturum est. Sic istis decem sententiis praeconialibus, in quo Domino debeat spes esse fidelium, abundanter ostensum est. Et ne forsitan putes esse contrarium, quod in superiori psalmo diximus novem loca dominicae laudis disposita: nunc autem in praeconiis ejus denarium calculum memoravimus esse decursum. Scias aliud esse argumentorum sedes, aliud definitionum regulas; ibi enim singula quaeque generali distinctione sunt posita, hic autem sub una specie definitionis variis sententiis quid sit Dominus intimatur; et, siut fieri solet, de uno loco argumentorum duae definitiones pluresve collectae suntprobatur intelligi. Quid enim magnificentius quam regnare Dominum Sion in saeculum saeculi, cujus regni non erit finis? Regnabit futurum tempus videtur
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: quia peccatorũ obscuritatib implicantur. Sed istos ille solus illu¬
minat: qui in euangelio luto facto sᷤperungeit oculos. & contenebratũ homi¬
nem ad gaudium perfectȩ sanitatis adduxit ⁊ de quo etiam dictũ est.
qui illuminat omnem hominem uenlentem in hunc mundum. Addidit
quoq : dñs diligit iustos. Cuius est enim iustos diligere: nisi qui eos
preualet in eternã beatitudinem collocare: Nam sicut diabolus affectat im¬
pios: ita dñs diligit iustas. Subiecit. etiam. dñs cufaodit aduenam: id est qui
de babylonia ciuitate diaboli. ad hierusalem ciuitatem dñi saluatoris adue¬
nerit. Hunc custodit: si tamen in electorũ habitatione permanserit: sicut in
alio psalmo dicitur: incola ego sum apud te in terra & peregrinus sicut
is defututi. Hos recipit xp̃c. suo munimine uindicandos. Sed eũ ittos pro
sua pietate receperit. diabolũ qui est uia peccatorũ exterminabit. id est

Expanded text:
sunt, quia peccatorum obscuritatibus implicantur. Sed istos ille solus illusunt, quia peccatorum obscuritatibus implicantur. Sed istos ille solus illuminat qui in Evangelio luto facto perunxit oculos , et contenebratum hominem ad gaudium perfectae sanitatis adduxit. De quo etiam dictum est: Qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Addidit quoque, Dominus diligit justos. Cujus est enim justos diligere, nisi qui eos praevalet in aeternam beatitudinem collocare? Nam sicut diabolus affectat impios, ita Dominus diligit justos. Subjecit etiam, Dominus custodit advenam, id est qui de Babylonia civitate diaboli ad Jerusalem civitatem Domini Salvatoris advenerit. Hunc custodit, si tamen in electorum 492 habitatione permanserit, sicut in alio psalmo dicitur: Incola ego sum apud te in terra, et peregrinus sicuis destituti; hos recipit Christus suo munimine vindicandos. Sed cum istos pro sua pietate receperit, diabolum, qui est via peccatorum, exterminabit, id est
Abbreviated transcription (Latin):
sed famem audiendi uerbũ dei. Subiecit. dñs erigit elisos. Nec hoc quoq
dubium est: quia elisos erigat. Nam cũ diabolus elidit: dñs subleuat.
In ipso ergo ponenda est spes: qui non elidere. sed erigere consueuit.
moriã abundantiȩ suauitatis eius. Quid enim suauius. quã ut miseri¬
ricordiȩ ipsius facta memorentur: ut dicat. dñs soluit compeditos.
dñs illuminat cecos: dñs diligit iustos. dñs custodit aduenã pupillũ
& uiduam suscipiet: & uiam peccatorũ ex terminabit Soluit utiq
filiam abrahȩ quã alligauerat satanas decem & octo annis. solui ab
infirmitate suas Sed hoc non solũ de uexatione immundi sp̃s potest
intelligi: sed etiam de omnib uicus. quib mens nr̃a quasi quibusclam
funib illigatur. Nam sicut ligat diabolus qui peccata coneait: ita soluit
xp̃c. qui delicta dimitat. Sequitur dñs illuminat cecos. Om̃s uiciosi. cȩci

Expanded text:
sed famem audiendi verbum Dei . Subjecit, Dominus erigit elisos. Nec hoc quoque sed famem audiendi verbum Dei . Subjecit, Dominus erigit elisos. Nec hoc quoque dubium est, quia elisos erigat: nam cum diabolus elidat, Dominus sublevat. In ipso ergo ponenda est spes, qui non elidere, sed erigere consuevit. moriam abundantiae suavitatis ejus. Quid enim suavius quam ut misericordiae ejus facta memorentur, ut dicat: Dominus solvit compeditos, Dominus illuminat caecos, Dominus diligit justos, Dominus custodit advenam; pupillum et viduam suscipiet, et viam peccatorum exterminabit? Solvit utiqufiliam Abrahae, quam alligaverat Satanas decem et octo annis solvi ab infirmitate sua ? Sed hoc non solum de vexatione immundi spiritus potest intelligi, sed etiam de omnibus vitiis, quibus mens nostra quasi quibusdam funibus illigatur. Nam sicut ligat diabolus qui peccata connectit, ita solvit Christus qui delicta dimittit. Sequitur, Dominus illuminat caecos. Omnes vitiosi caeci
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur. Qui custodit ueritatem in scłm. Ipse est scilicet dñs xp̃c: qui
dixit. ego sũ uia. ueritas &i uita. Necesse est enim ut ille loquatur ue¬
ritatem in scło. qui cęlestis ueritas approbatur: de hominib autẽ qui
sub peccato sunt. dictũ est. omnis homo mendax. Adiecit. Facit iudi¬
ciũ iniuriã patientib. Xp̃c est uerus iudex & gubernator ȩternus:
qui afflictos ꝓpter nomen suũ. uindicat. & miseretur innoxiis. Ipsi
quippe sunt. qui iniuriã idest iniuftitiã patiuntur: quando ueritatẽ
prȩdicantes. penis uehementib affliguntur. Intulit: dat escam esurientibus.
q̃ui creator est mundi. Sed oportet nos escas spirituales expetere: ne
sicut iudȩi satitritatẽ solũ uentris delectemur accipere. Dicit enĩ amos
ꝓpħa. Ecce introduco famem suꝑ terrã: non famem panis neq sitim aquȩ :

Expanded text:
Sequitur, qui custodit veritatem in saeculum. Ipse est scilicet Dominus Christus qui Sequitur, qui custodit veritatem in saeculum. Ipse est scilicet Dominus Christus qui dixit: Ego sum via, veritas, et vita . Necesse est enim ut ille loquatur veritatem in saeculo, qui coelestis veritas approbatur. De hominibus autem qui sub peccato sunt, dictum est: Omnis homo mendax . Adjecit, facit judicium injuriam patientibus. Christus est verus judex et gubernator aeternus, qui afflictos propter nomen suum vindicat, et miseretur innoxiis. Ipsi quippe sunt qui injuriam, id est injustitiam patiuntur, quando veritatem praedicantes, poenis vehementibus affliguntur. Intulit, Dat escam esurientibus. Ipse enim dat escam esurientibus, qui Creator est mundi. Sed oportet nos escas spirituales expetere, ne sicut Judaei saturitatem solum ventris delectemur accipere. Dicit enim Amos propheta: Ecce introduco famem super terram; non famem panis, neque sitim aquae,
Abbreviated transcription (Latin):
centius : quã cȩlũ & terrã fecisse. & omĩa quȩ in eis sunt Illud
preterea quod dicit. facit iudicium iniuriã patientib. dat ȩscam
esurientibus: ad iustitiam eius manifestũ est pertinere: quando
ȩquitatẽ sua omnib ꝓ ut uult iudicii sui dona concedit.
Scd̾a autem ista est species definitionis. quȩ grece dicitur ennoe¬
matice : Iatinȩ notio nuncupatur. Non enim dicit substantialiter qͥd
sit ds̃. sed quid agat. uel egerit. Actus enim eius ex parte aliqua:
quantũ ipse tamen concedit potest notitia nr̃a comprehendere.
substantiã uero ipsius non preualet indagare. Dicit enim primũ: qui fecit
cęlũ & terrã ipse est in quo spem suã debeant ponere xp̃iani. Sed licet cęli
& t̾rȩ appellatione. cuncta conclusert: addidit tamen & omĩa quȩ in eis
sunt: ne quem alium putares uel minutissimarũ rerũ exsistere creatorẽ.

Expanded text:
centius, quam coelum et terram fecisse, et omnia quae in eis sunt? Illud centius, quam coelum et terram fecisse, et omnia quae in eis sunt? Illud praeterea quod dicit, facit judicium injuriam patientibus, dat escam esurientibus, ad justitiam ejus manifestum est pdit. Secunda autem est ista species definitionis quae Graece dicitur ennoematice, Latine notio nuncupatur. Non enim dicit substantialiter quid sit Deus, sed quid agat, vel quid egerit. Actus enim ejus ex parte aliqua, quantum tamen ipse concedit, potest notitia nostra comprehendere, substantiam vero ipsius non praevalet indagare. Dicit enim primum: Qui fecit coelum et terram. Ipse est in quo spem suam debeant ponere Christiani. Sed licet coeli et terrae appellatione cuncta concluserit, addidit tamen, Et omnia quae in eis sunt: ne quem alium putares vel minutissimarum rerum existere Creatorem.