comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eccl̃a sibi ut dicebat licet in digno
et peccatori cõmissa. regiam cepit
int̾pellare clementiam. se ut iusti
mos est in pͥncipio sermonis sui
accusans. et solum suis meritis tan¬
tam ascribens eccł̃e turbationem:
et afflictionem tam durã. Et in ser¬
monis sui calce adiecit. Ego gͥ in¬
quit dñe mi suꝑ tota que int̾ uos
⁊ me uertit᷑ hodie causa. u̾r̃e cle¬
mentie ⁊ arbitrio in p̾sentia dñi
nri regis francoꝵ. ⁊ pontificũ. et
principũ ⁊ alioꝵ qui hic astant:
me nunc subicio. s mox adiecit.
quod nec rex. nec pacis mediatores.
Nec alii isrł ⁊̃ siu ꝓprii estimauert̃ ut adicet:
uideł̃c saluo honore dei. Hoc qͥppe ut
supͣ satis dictum agebãt. pa¬
cis mediatore.¬
ne tale adiceret uerbum: quod regi
scandalum. et pacis sic fieret impe¬
dimentũ. Et ideo existimabant ar¬
chip̃sulem ꝑsuasum: ne hoc adic̾et.
oit sic. Tali quippe adiectione audi¬
ta. rex mox uehement̾ scandalizatꝰ.

Expanded text:
Ecclesia, sibi ut dicebat licet indigno Ecclesia, sibi ut dicebat licet indigno et peccatori commissa, regiam coepit interpellare clementiam, se ut justi mos est in principio sermonis sui accusans, et solum suis meritis tantam ascribens Ecclesiae turbationem et afflictionem tam duram. Et in sermonis sui calce adjecit: « Ego igitur, inquit, domine mi, super tota quae inter vos et me vertitur hodie causa, vestrae clementiae et arbitrio in praesentia domini nostri regis Francorum et pontificum et principum et aliorum qui hic astant me nunc subjicio, » sed mox adjecit, quod nec rex nec pacis mediatores, nec alii vel etiam sui proprii aestimaverunt ut adjiceret, videlicet « salvo honore Dei. » Hoc quippe, ut supra satis dictum, agebant pacis mediatorene tale adjiceret verbum quod regi scandalum et pacis sic fieret impedimentum. Et ideo existimabant archipraesulem persuasum, ne hoc adjiceret, idit sic. Tali quippe adjectione audita, rex mox vehementer scandalizatus
Abbreviated transcription (Latin):
ciente ⁊ respondere ñ ualente. tan¬
ta quippe erat ipsum cõprimenti.¬
um turba ⁊ querentiũ alloqͥ: cum
ecce ductus sic. ante reges uenit.
Sciens autẽ quod humilitas pre ce¬
teris soleat corda indurata emollire.
que etiam p̃cet̾is uirtutib. ipsis su¬
ꝑbis ⁊ elatis gratior est. ad eo etiam
ut ꝑipsam suꝑbia ipsa se sustine¬
at iuinci: sciens inqmͣ hoc. mox archi¬
presul int̾ initia ad pedes regis se
ꝓstrauit᷑. Et cum ipso ad honorem
iꝑsus. uenerabilis et om̃i laude p̃¬
dicandꝰ. will̾s filius magni ⁊ pre¬
clari diue recordationis comitis the-¬
obaldi. tunc senonensis archieps:
illo iam defuncto quẽ supͣ in hy¬
storia hac noĩauimꝰ. qui et in pri¬
mo aduentu nr̃o senonis. suꝑstes
erat. scẽ recordationis hugone.
Rex uero archip̾sule uix ad pedes
ipsius ꝓstrato: ipsum confestim ap-¬
prehendit et erexit.
rchip̃sul uͦ erectus ⁊ stans ante re¬
ges. humilit̾ ⁊ deuote ꝓ anglicana

Expanded text:
ciente et respondere non valente, tanciente et respondere non valente, tanta quippe erat ipsum comprimentium turba et quaerentium alloqui eum, ecce ductus sic ante reges venit. Sciens autem quod humilitas prae caeteris soleat corda indurata emollire, quae etiam prae caeteris virtutibus ipsis superbis et elatis gratior est, adeo etiam ut per ipsam superbia ipsa se sustineat vinci, sciens, inquam, hoc mox archipraesul inter initia ad pedes regis se prostravit. Et cum ipso ad honorem ipsius venerabilis et omni laude praedicandus Willelmus filius magni et praeclari divae recordationis comitis Theobaldi, tunc Senonensis archiepiscopus, illo jam defuncto quem supra in historia hac nominavimus, qui et in primo adventu nostro Senonis superstes erat, sanctae recordationis Hugone. Rex vero archipraesule vix ad pedes ipsius prostrato ipsum confestim apprehendit et erexit. Archipraesul vero erectus et stans ante reges humiliter et devote pro Anglicana
Abbreviated transcription (Latin):
oifficile tñ int̾ tot ⁊ tantos. disci¬
płs qui scripsit hec. Et breuiter
⁊ citissime nec enĩ aliter potuit
tunc: instillauit ei inaure. Dñe
inquiens iudeto quomͦ caute am¬
bules. Unum tͥ dico certissime de
conscientia loquens. qͦd si in comꝑ¬
missione hac regi adiectionem illam
subticueris. saluo uidełc honore dei.
presertim cum totũ hoc ñc agatur
ut ꝓ regis gr̃a subticeat᷑ hoc. quem¬
admodum ⁊ supp̾ssisti illud in an¬
glia. saluo ordine tuo cum tc̃ de re¬
giis consuetudinib obseruandis a¬
geret᷑: sicut tunc ita ⁊ nunc dolor tu¬
us renouabit᷑. eo quod a bonis obmu¬
tueris ⁊ silueris. Uñ ⁊ illud psalmi
lugens recordaberis iugit᷑. Obmitui
⁊ humiliatꝰ sum ⁊ silui a bonis: et
uolor m̃s renouatus est. Et eo am¬
plius renouabit᷑ dolor. quod tunc
ꝑcussus obsilentium simile: ad huc
disciplinam non receꝑis.
Lix dictis his. ⁊ ipso solum me respi¬

Expanded text:
difficile tamen inter tot et tantos, discidifficile tamen inter tot et tantos, discipulus qui scripsit haec: et breviter t citissime, nec enim aliter potuit, tunc instillavit et in aure: « Domine, inquiens, videto quomodo caute ambules. Unum tibi dico certissime, de conscientia loquens, quod si in compromissione hac regi adjectionem illam subticueris, salvo videlicet honore Dei, praesertim cum totum hoc nunc agatur ut pro regis gratia subticeatur hoc, quemadmodum et suppressisti illud in Anglia salvo ordine tuo, cum tunc de regiis consuetudinibus observandis ageretur, sicut tunc ita et nunc dolor tuus renovabitur, eo quod a bonis obmutueris et silueris, unde et illud Psalmi lugens recordaberis jugiter: Obmutui et humiliatus sum, et silui a bonis et dolor meus renovatus est . Et eo amplius renovabitur dolor, quod tunc percussus ob silentium simile, adhuc disciplinam non receperis. » Vix dictis his et ipso solum me respi
Abbreviated transcription (Latin):
non eẽt aliud ut dicebant. qmͣ lucer¬
nam sub modio ponere. quẽ admo¬
dum et in hoc libello supͣ ostensum
est: cum similis illa adiectio saluo
uidelc ordine. in anglia similiter
ꝓ bono pacis est adempta. In arcto
itaq hoc: ꝑiit sapientia et consi¬
lium. Igitur qͦd solum nob̃ in arti¬
culo tam arcto restare uidebamus:
clamauimꝰ ad dñm. supplicantes
ut daret nob̾ consilii ⁊ scientie sp̃m.
S quid: Nob̾ ita consiliũ suspen¬
dentib ⁊ hesitantib qͥd agendum:
a pacis mediatorib multis ⁊ mag-¬
nis uiris.⁊ p̾sertim qui iit ipsos
a uiris religiosis ⁊ aliis archip̾suli
amicissimis ⁊ familiarissimis adeo
sicut et supͣdiximꝰ suasus. tractus.
et impulsus ẽ: ut haberet᷑ ꝑsuasus.
taq cum a pacis mediatorib ⁊ aliis
hinc stipatus iam duceret᷑ ad reges:
erant quippe duo reges simul ad¬
huc pacis nr̃e finem expectantes.
cũ inqmͣ duceret᷑ sic: ingessit se.

Expanded text:
non esset aliud, ut dicebant, quam lucernon esset aliud, ut dicebant, quam lucernam sub modio ponere quemadmodum et in hoc libello supra ostensum est, cum similis illa adjectio, salvo videlicet ordine, in Anglia similiter pro bono pacis est adempta. In arcto itaque hoc periit sapientia et consilium. Igitur, quod solum nobis in articulo tam arcto restare videbamus, clamavimus ad Dominum supplicantes ut daret nobis consilii et scientiae spiritum. Sed quid? Nobis ita consilium suspendentibus et haesitantibus quid agendum, a pacis mediatoribus, multis et magnis viris, et praesertim qui inter ipsos, a viris religiosis et aliis archipraesuli amicissimis et familiarissimis, adeo sicut et supra diximus, suasus, tractus et impulsus est, ut haberetur persuasus. Itaque cum a pacis mediatoribus et aliis hinc stipatus jam duceretur ad reges, erant quippe duo reges simul adhuc pacis nostrae finem exspectantes, cum, inquam, duceretur, sic ingessit se,
Abbreviated transcription (Latin):
isset mentio: ⁊ iam questio mo¬
ta. Quod tam̃ ꝓpter bonum eccłe
et nr̃m. qͦd certissime sꝑabant et
asserebant subsecutuꝵ: urgentis¬
sime consulebant. ⁊ cũ om̃i quere¬
bant instantia mediatores. Et ma-¬
xime int̾ ipsos uiri fideles et reli¬
giosi: qui et in consiliis exercitatis¬
simi. ⁊ archip̾suli amicissimi erant.
Et ideo eruditi nr̃i quotqͦt hesita¬
bant ⁊ consiliũ dare uerebantur.
ne uł ꝑ iplos impediret᷑ pax: uł
ne forte ꝑ ipsos eccłe causa qmͣ a¬
gebant ꝑiclitaret᷑. In hoc gͥ casu
om̃s quotqͦt siluert̾: ⁊ ab eruditis
nr̃is. omne consiliũ ꝑiit: Et ipsoꝵ
sapientia in utilis facta ẽ: tanqmͣ
ultra sapientia ñ reꝑta in theman.
Periit inqmͣ ab eruditis nr̃is sapi¬
entia et consiliũ: nisi quod quidam
submurmurauert̾ minime tutum
intali casu dei honorem seu libertatẽ
eccłasticam ꝓ gr̃a terrena acquiren¬
da. ita supprimere sic subticere: Qd

Expanded text:
isset mentio et jam quaestio moisset mentio et jam quaestio mota. Quod tamen propter bonum Ecclesiae et nostrum, quod certissime sperabant et asserebant subsecuturum, urgentissime consulebant et cum omni quaerebant instantia mediatores, et maxime inter ipsos viri fideles et religiosi, qui et in consiliis exercitatissimi et archipraesuli amicissimi erant. Et ideo eruditi nostri quotquot haesitabant, et consilium dare verebantur, ne vel per ipsos impediretur pax vel ne forte per ipsos Ecclesiae causa quam agebant periclitaretur. In hoc igitur casu omnes quotquot siluerunt et ab eruditis nostris omne consilium periit, et ipsorum sapientia inutilis facta est, tanquam ultra sapientia non reperta in Theman. Periit, inquam, ab eruditis nostris sapientia et consilium, nisi quod quidam submurmuraverunt minime tutum in tali casu Dei honorem, seu libertatem ecclesiasticam, pro gratia terrena acquirenda ita supprimere seu subticere; quod
Abbreviated transcription (Latin):
nem ordinis. archip̾sul exp̃ssisset
nc̃ iterum hic. nisi quia ut supta
ostendimꝰ exadiecto illo scandali¬
zabatur tunc rex: quẽ admodum
⁊ nunc ex hoc. saluo uidełc dei ho¬
nore scandalizabit᷑: ut mox dicet᷑.
S quid: Deniq adeo suasus. tra¬
ctus. pulsus. ⁊ impulsus ẽ: ut ꝑ¬
suasus uid̾etur. Cumq tandem
cũ eruditis suis familiariꝰ ⁊ seorsũ
breuit̾ ꝓut tẽ licuit. et tempꝰ erat
loqueret᷑. et eis quea mediatorib
illis amicissimis sibi secreto accepe¬
rat. singła ꝓposuisset: ipsoꝵ fuit
om̃is sapientia deuorata. uidebant
quippe hinc pacis bonũ. ⁊ gr̃ãm re¬
gis desideratissimã. Inde uͦ turpe
⁊ irreligiosum ⁊ ignominiosum
eccł̃e uideri posse. si ita suꝑ causa
eccłastica archip̃sul laice ꝑsone uo¬
luntati ⁊ arbitrio se supponeret.
ut nulla uidełe de libertate eccłe
seu dei honore fieret exp̃ssio: pre¬
sertim cũ de dei honore habita fu-¬

Expanded text:
nem ordinis, archipraesul expressisset nem ordinis, archipraesul expressisset nunc iterum hic, nisi quia, ut supra ostendimus, ex adjecto illo scandalizabatur tunc rex, quemadmodum et nunc ex hoc, salvo videlicet Dei honore, scandalizabitur ut mox dicetur. Sed quid? Denique adeo suasus, tractus, pulsus et impulsus est ut persuasus videretur. Cumque tandem cum eruditis suis familiarius et seorsum breviter, prout tunc licuit et tempus erat, loqueretur, et eis quae a mediatoribus illis amicissimis sibi secreto acceperat singula proposuisset, ipsorum fuit omnis sapientia devorata; videbant quippe hinc pacis bonum, et gratiam regis desideratissimam inde vero turpe et irreligiosum et ignominiosum Ecclesiae videri posse, si ita super causa ecclesiastica archipraesul laicae personae voluntati et arbitrio se supponeret, ut nulla videlicet de libertate Ecclesiae seu Dei honore fieret expressio; praesertim cum de Dei honore habita fu
Abbreviated transcription (Latin):
Quippe ne que nos fecimꝰ irritaret
s potiꝰ ut ipse app̾hensus apłico relo
nob̾cum aduersus malignantes con¬
surgeret: urgebant tum iusticie
causa qmͣ fouebamꝰ. tum mundi fa-¬
uor qͥ nob̾cum: tum pii regis nri
lodouici ⁊ suoꝵ desideria ⁊ postu¬
lationes tam affectuose ꝓ nobis.
sim ipsi restitueret integram gr̃am
suam ⁊ pacem. Et hoc quidẽ uer¬
bum illi simile quod priꝰ dum ad¬
huc essemꝰ in anglia: de regiis con¬
suetudinib obseruandis adiectum.
Dicebat enĩ archip̾sul se regias cõ¬
suetudines obseruaturũ. saluo
uidelc ordine suo: qͦd in libello hy¬
storico hoc. sũpͣ non p̾teriuimꝰ.
Illa gͥ adiectio: huic similis. Ibi
saluo ordine: hic uͦ saluo dei hono¬
re. Eisdem itaq suasionib ⁊ alle¬
gationib quib illi pacis mediato¬
res tunc in anglia. illud adiectũ
saluo ordine: ⁊ isti nunc infrancia
hoc adiectum illi simile saluo ho¬
nore dei. attemptauert̾ adimere.
Et quidem pͥmam illam adiectio¬

Expanded text:
quippe neque quod nos fecimus irritaret, sed potius ut ipse apprehensus apostolico zelo nobiscum adversus malignantes consurgeret, urgebant tum justitiae causa quam fovebamus, tum mundi favor qui nobiscum, tum pii regis nostri Ludovici et suorum desideria et postulationes tam affectuosae pro nobis. sim ipsi restitueret integram gratiam suam et pacem. Et hoc quidem verbum illi simile quod prius, dum adhuc essemus in Anglia, de regiis consuetudinibus observandis adjectum. Dicebat enim archipraesul se regias consuetudines observaturum salvo videlicet ordine suo, quod in libello historico hoc supra non praeterivimus. Illa igitur adjectio huic similis. Ibi salvo ordine, hic vero salvo Dei honore. Eisdem itaque suasionibus et allegationibus, quibus illi pacis mediatores tunc in Angliae, illud adjectum salvo ordine, et isti nunc in Francia hoc adjectum illi simile salvo honore Dei attentaverunt adimere. Et quidem primam illam adjectio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mutuo hinc iñ obsequia ⁊ bene¬
ficia collata ñ tacebant. Adiciebãt
pret̾ea nequaqmͣ hoc iusti ⁊ pii
pastoris fore. ut om̃ib iam com¬
planatis. ⁊ libertate eccłe restitu¬
ta. ipse eccłiam siam. sponsam
suam oblatam sͥ respueret: ⁊ ꝓꝑter
causam pecuniariam exularet. De¬
bere potiꝰ sponsam suam ⁊ si nuda¬
tam. ⁊ si dilaceratã ⁊ conuulsam.
ambob dilectionis brachiis gratu-¬
lant̾ exciꝑe: ⁊ tanqm sp̃ualis spon¬
sus reddere poscenti que sp̃ualis
sponse fc̃. Ueruntñ dicebant me¬
oiatores conuenturos se regẽ liben¬
ter ⁊ diligent̾ suꝑ hoc. Et ita cõuen¬
tus rex: respondit. quod nota per
ꝓcuratores suos ⁊ comphensa abla-¬
toꝵ sũma: prudentũ ⁊ religiosoꝵ
consilio se ad restitutionẽ paratum.
Et qͥa archip̾sul tam de ĩmobilib
qmͣ mobilib mouerat questionẽ:
adiecit rex quod ⁊ de ĩmobilib pa

Expanded text:
 mutuo hinc inde obsequia et bene mutuo hinc inde obsequia et beneficia collata non tacebant. Adjiciebant praeterea nequaquam hoc justi et pii pastoris fore, ut omnibus jam complanatis et libertate Ecclesiae restituta, ipse Ecclesiam suam, sponsam suam oblatam sibi respueret, et propter causam pecuniariam exsularet. Debere potius sponsam suam, etsi nudatam, etsi dilaceratam et convulsam, ambobus dilectionis brachiis gratulanter excipere, et tanquam spiritualis sponsus reddere poscenti quae spiritualis sponsae sunt. Verumtamen dicebant mediatores conventuros se regem libenter et diligenter super hoc. Et ita conventus rex respondit, quod nota per procuratores suos et comprehensa ablatorum summa, prudentum et religiosorum consilio se ad restitutionem paratum. Et quia archipraesul tam de immobilibus quam mobilibus moverat quaestionem, adjecit rex quod et de immobilibus pa
Abbreviated transcription (Latin):
rchip̃sul uͦ int̾ cet̾a dño regi fran¬
coꝵ. ⁊ aliis pacis mediatorib. de
ablatis sibi ⁊ suis. urgentissime lo¬
quebat᷑. Regulam illam duuni iu¬
ris lingua cõmuni sicut ad lit̾atos
⁊ ad laicos. frequent it̾ans: non re¬
mitti peccatũ. nisi restituat᷑ abla¬
tum. Aditiens nequaqmͣ regiam i ib¬
decere magnificentiã. res pauꝑm.
seu eccl̃e bona confiscata. in usum
sum conu̾tere: aut licere ex alieno
erogare. Qd ꝑinde ẽẽt. tanqmͣ si
ut unũ altare cooꝑiret. discooꝑi¬
ret alterum᷑. Aut siqͥs crutifigeret
paulũ: ut redimeret petrũ. Abla-¬
te autẽ sibi ⁊ suis petunie: taxa¬
bat sũmam. tͥginta uidelc mar¬
carum milla. S ad hec respondit
dñs rex francoꝵ ⁊ alii parit̾. nec
honestum id nec decere. ꝓ pecunia.
⁊ regno ⁊ sacerdotio tam necessari¬
am tam desid̾atam pacem impedi-¬
ri: p̃sertim int̾ tm̃ regẽ ⁊ archi¬
p̃sulem tm̃. Et int̾ suadendum.
uet̾is int̾ eos amicitie recordabant᷑:¬

Expanded text:
rchipraesul vero inter caetera domino regi Francorum et aliis pacis mediatoribus de ablatis sibi et suis urgentissime loquebatur, regulam illam divini juris lingua communi, sicut ad litteratos et ad laicos, frequenter iterans, non remitti peccatum nisi restituatur ablatum: adjiciens nequaquam regiam decere magnificentiam res pauperum seu ecclesiae bona confiscata in usum suum convertere, aut licere ex alieno erogare: quod perinde esset tanquam si ut unum altare cooperiret, discooperiret alterum, aut si quis crucifigeret Paulum, ut redimeret Petrum. Ablatae autem sibi et suis pecuniae taxabat summam triginta videlicet marcarum millia. Sed ad haec respondit dominus rex Francorum et alii pariter, nec honestum id nec decere pro pecunia, et regno et sacerdotio tam necessariam, tam desideratam, pacem impediri; praesertim inter tantum regem et archipraesulem tantum. Et inter suadendum veteris inter eos amicitiae recordabantur et
Abbreviated transcription (Latin):
cũ decore suo om̃ib post fut᷑is scł̃is
admirabilis: s imitabilis paucis.
Utrũ uero cuiqm̃ nescio. ꝑo quidẽ
admirabilior uirtus hec. qͦd ⁊ si inr̃o
temꝑe hec: non tñ nr̃i temꝑis est
uł teporis: quo homines seipsos amã¬
tes. ⁊ solum querentes que sua sunt.¬
De enormitate sacrilegii.

Expanded text:
cum decore suo omnibus post futuris saeculis cum decore suo omnibus post futuris saeculis admirabilis, sed imitabilis paucis; utrum vero cuiquam, nescio. Eo quidem admirabilior virtus haec, quod etsi in nostro tempore haec non tamen nostri temporis est vel teporis, quo homines se ipsos amantes et solum quaerentes quae sua sunt.De enormitate sacrilegii.
Abbreviated transcription (Latin):
tam ĩmobilis erat. tam uniformis.
tam equalis: ut gladiatores ad ferien¬
oum inuitaret. O intã arcto. arctuũ
ext̾ioris hominis compositio hec in¬
in audita. qua et oraret celoꝵ dñm:
⁊ gladiatores parit̾ inuitaret ad ic¬
tum. Mira reuera ⁊ admiranda m-¬
terioris hominis tam constans forti-¬
tudo. ⁊ constantia tam fortis: que
ext̾ioris hominis actus sic cõponebat
tartus. Adeo qͦd etiam iam mori¬
ens ñ atergo ut supͣdiximꝰ: s ante
faciem suam cecidisset. Et ꝓstratꝰ.
orantis mͦ suꝑ eccl̃e pauim̃tũ patͦ¬
nus recti: recto se corꝑe ꝓstrans.
In ipso casu mortis: decentẽ totiꝰ ex¬
terioris hominis cõpositionẽ obser¬
uans. Ecce qͣnta qmͣ in audita. qmͣ
stupenda. in int̾iori homine in mar¬
tyrio suo patientie uirtꝰ: qmͣ etiam
totã tam decens tam ornata totiꝰ ex-¬
terioris hominis cõpositio sicut de¬
corabat. ⁊ declarabat. Uirtus qͥdem

Expanded text:
tam immobilis erat, tam uniformis, tam immobilis erat, tam uniformis, tam aequalis, ut gladiatores ad feriendum invitaret. O in tam arcto artuum exterioris hominis compositio haec inaudita, qua et oraret coelorum Dominum et gladiatores pariter invitaret ad ictum. Mira revera et admiranda interioris hominis tam constans fortitudo et constantia tam fortis, quae exterioris hominis actus sic componebat et artus, adeo quod etiam jam moriens non a tergo, ut supra diximus, sed ante faciem suam cecidisset, et prostratus orantis modo super ecclesiae pavimentum patronus recti recto se corpore prostrans, in ipso casu mortis decentem totius exterioris hominis compositionem observans. Ecce quanta, quam inaudita, quam stupenda in interiori homine in martyrio suo patientiae virtus, quam etiam totam tam decens, tam oruata totius exterioris hominis compositio sicut decorabat et declarabat; virtus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
huc quod ñ solum ad uirtutem.
s et ad ornatũ attinet. ⁊ uelut ad pri¬
uilegiatũ quodd̃a martyrii decus.
quadã decenti exteriꝰ membroꝵ com¬
positione exterioris hominis. pat᷑¬
nus hic nr̃ paratũ sͥ decorauit mar¬
tyrium: qͣi indecens ꝓ xp̃o mori iu¬
dicans. nisi etiã decent᷑ moreret᷑ ꝓ
xp̃o. Nam donec consũmaret᷑ totum.
⁊ inchoata ꝑficeret᷑ oblatio. sic ĩmo¬
biliter. sic uniformit̾. ⁊ sicut equa¬
nunit̾ sic equalit̾ flexis genib. iun¬
ctis ut diximꝰ manib collum semꝑ ex¬
tendit ⁊ caput exposuit: ut ipsa cor¬
poris compositio oraret dñm. ⁊ ipsa
parit̾ gladiatores inuitaret ad ictũ.
Contͣ ictuum suꝑ se uenientium
uim. nil opponit. nil obicit̾. de men-¬
bris suis nullũ subtrabit. nullum
tͣhit uł retrahit: ñ manꝰ ꝯiunctaᷤ dissoluit:
ñ hac uł illac inclinat caput uł de-¬
clinat: quo minꝰ ium ictiuum in ca-¬
put suũ excipiat. Cuiꝰ ut iam dixi¬
mus ipsa exterior compositio corꝑis

Expanded text:
huc, quod non solum ad virtutem sed et ad ornatum attinet, et velut ad privilegiatum quoddam martyrii decus, quadam decenti exterius membrorum compositione exterioris hominis, patronus hic noster paratum sibi decoravit martyrium, quasi indecens pro Christo mori judicans, nisi etiam decenter moreretur pro Christo. Nam donec consummaretur totum et inchoata perficeretur oblatio, sic immobiliter, sic uniformiter, et sicut aequanimiter, sic aequaliter, flexis genibus, junctis, ut diximus, manibus collum semper extendit et caput exposuit, ut ipsa corporis compositio oraret Dominum, et ipsa pariter gladiatores invitaret ad ictum. Contra ictuum super se venientium vim nil opponit, nil objicit, de membris suis nullum subtrahit, nullum trahit vel retrahit, non manus conjunctas dissolvit, non hac vel illac inclinat caput vel declinat, quominus vim ictuum in caput suum excipiat. Cujus, ut jam diximus, ipsa exterior compositio corporis
Abbreviated transcription (Latin):
sccło iudełc qd̾aliqͥd sit qͦ nicħ possit
ẽẽ potentiꝰ: necessario mox conseqͥtur
et hoc t̾cium. uidelc quod illud idem sit
adeo potens: quo nicħ possit ẽẽ adeo po¬
tens. Et conformis ẽ in his rõcinatiois
ꝓgressus. Qualis int̾ pͥmũ ⁊ scł̃m: talis
postea int̾ scđm ⁊ t̾cium. Cum gͥ in
uno concurrant tͥa hec. iudełc quod
aliqͥd sit qͦ nicħ est potentiꝰ. ⁊ qͦd ip̃m¬

Expanded text:
d aliquid sit quo nihil possit esse potentius, necessario mox consequitur et hoc tertium, videlicet quod illud idem sit adeo potens quo nihil possit esse adeo potens. Et conformis est in his ratiocinationis progressus; qualis inter primum et secundum talis postea inter secundum et tertium. Cum igitur in uno concurrant tria haec, videlicet quod aliquid sit quo nihil est potenti
Abbreviated transcription (Latin):
potentiꝰ sit. Causa udel̃c tam potens
tam ualida: que potest efficere pote¬
statem aliam isti potestati qua nicħ
potest ẽe potentius: parem. Causa
enĩ que potest efficere potestatem
aliam isti potestati qua mͦ nicħ̃ est poten¬
tius nec ẽẽ potest parem: illa potestate
que si eẽt huic par eẽt: maior eẽt ⁊ po¬
tentior. Quare ⁊ ipsa eadem causa nc̃
suꝑior ẽ. ⁊ potentior: potestate ista de
qua tñ iam datum qͦd nich sit ea po¬
tentius: nec ẽẽ possit. Uñ iam liquet
qͥa demonstrato qͦd aliqͥd sit qͦ nich sit
potentiꝰ. et qͦd ipso nicħ possit ẽẽ poten¬
tius: consequent̾ habebit᷑ qͦd nich pos

Expanded text:
potentius sit, causa videlicet tam potens tam valida, quae potest efficere potestatem aliam isti potestati, qua nihil potest esse potentius, parem. Causa enim quae potest efficere potestatem aliam isti potestati, qua modo nihil est potentius nec esse potest, parem illa potestate, quae si esset huic par, esset major, esset et potentior. Quare et ipsa eadem causa nunc superior est et potentior potestate ista, de qua tamen jam datum quod nihil sit ea potentius nec esse possit. Unde jam liquet quia demonstrato quod aliquid sit, quo nihil sit potentius, et quod ipso nihil possit esse potentius, consequenter habebitur q
Abbreviated transcription (Latin):
huc qͦd idem ip̃m sit qͦd nicħ possit eẽ
adeo potens: consequens erit quod ide
ip̃m sit omĩps. potens suꝑ om̃ia.
Et ita uelit nolit insipiens: qͦd sit d̾s.
Breuit̾ recapitulando p̃missa: osten¬
dit deincepꝰ quałr unitaᷤ pͥma ꝑt̾cium

Expanded text:
d nihil possit esse adeo potens, consequens erit quod idem ipsum sit omnipotens potens super omnia, et ita velit nolit insipiens quod sit Deus. BREVITER RECAPITULANDO PRAEMISSA OSTENDIT DEINCEPS, QUALITER UNITAS PRIM
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. quo etiã nich possit ẽẽ potentius.
iuxta ꝓxime p̃ostensũ ration̾ationis pro¬
gressum. Dato itaq qͦd aliqͥd sit quo n¬
chil est potentiꝰ: consequens mox est
ut aliqͥd sit quo nicħ possit ẽẽ poten¬
tuis. Nicħ̃ enĩ posset ẽẽ illud potens
qͦ nicħ posset ẽẽ potentiꝰ: nisi ꝑ illud
qͦd iam est. et quod iam potens ẽ.
et quo nicħ potentius est.

Expanded text:
esse quo etiam nihil possit esse potentius esse quo etiam nihil possit esse potentius juxta proxime praeostensum ratiocinationis progressum. Dato itaque quod aliquid sit quo nihil est potentius, consequens mox est ut aliquid sit quo nihil possit esse potentius. Nihil enim posset esse illud potens quo nihil posset esse potentius, nisi per illud quod jam est et quod jam potens est, et quo nihil potentiu
Abbreviated transcription (Latin):
tentiꝰ est. Quare et ipsa causa hec forti¬
or est ualidior ⁊ potentior: eo ipso quo
tu dicis nt̃ nicħ ẽẽ potentiꝰ. Si enĩ causa
ẽ tam potens que eo quo nc̃ nicħ potentiꝰ
ẽ: possit efficere adhuc potentiꝰ: ⁊ ipsa
ꝓculdubio potentior ẽ eo quo tu dicis.
nc̃ potentiꝰ nich̃ eẽ. Et ita scłm concessi¬
onem tuã iam tuũ illud qͦd dixisti nt̃
nicħ eẽ. potentiꝰ: habebit supra se aliud
eo potentiꝰ. Causam uidel̃c tam potentẽ
que possit efficere aliqͥd etiã potentius:
illo potenti tuo quo dixisti nc̃ nicħ esse
potentiꝰ. Et ita illud potens tuũ ñ erit
adeo potens ut dixisti. Restat itaq
qͦd si aliqͥd est quo nich est potentus.
qͦd qͥdem necesse. alioqͥn potentium
se inuicem precedentiũ et subsegñti¬
um sequeret᷑ infinitaᷤ uͥ iã p̃monstratũ:
restat inqm qͦd si aliqͥd est quo nicħ
est potentiꝰ: conseqñter ⁊ illud idem

Expanded text:
tentius est. Quare et ipsa causa haec fortitentius est. Quare et ipsa causa haec fortior est, validior et potentior, eo ipso quo tu dicis nunc nihil esse potentius. Si enim causa est tam potens, quae eo quo nunc nihil potentius est possit efficere adhuc potentius, et ipsa procul dubio potentior est eo quo tu dicis nunc potentius nihil esse. Et ita secundum concessionem tuam, jam tuum illud quod dixisti nunc, nihil esse potentius, habebit supra se aliud eo potentius; causam videlicet tam potentem, quae possit efficere aliquid etiam potentius illo potenti tuo, quo dixisti nunc nihil esse potentius. Et ita illud potens tuum non erit adeo potens ut dixisti. Restat itaque quod si aliquid est, quo nihil est potentius, quod quidem necesse, alioquin potentium se invicem praecedentium et subsequentium sequeretur infinitas, ut jam praemonstratum, restat, inquam, quod si aliquid est quo nihil est potentius, conseque
Abbreviated transcription (Latin):
quo adu̾sus in sipientẽ alia nob̃ ne-¬
cessaria ⁊ ꝓpositũ nr̃m uiuantia docu¬
menta demonstremꝰ: quero ab in sipien¬
te an aliqͥd sit a deo potens: quo sit nicħ
potentiꝰ. Qͦd si ñ ded̾it: erit iam potenti¬
um et potentiarũ infinitas. Si enĩ cũ
multa potentia sint. nicħ est adeo potens:¬
ilii quo adhuc ñ sit aliud potentiꝰ: gͦ poten¬
tium inuicem se p̾cedentiũ ⁊ subseqñti¬
um erit infinitas. ita qͦd nullus erit
pͥmus: mullus ntim̃. Quod q̃a maui¬
festissime insipientie ẽ: restat ut aliqͥd
sit adeo potens: quo nicħ sit potentiꝰ. Et
cũ nicħ sit eo potentiꝰ: mox sciscitor an
aliqͥd possit eẽ eo potentiꝰ. Qd si decłit ali¬
qͥd posse eo potentiꝰ. quo tñ nunc nicħ
potentiꝰ est: mox infero aliqm ẽẽ cau¬
sam tam ualidam tam potentem: que
hoc possit efficere. Et ita aliqua causa
ẽ tam potens tam ualida: que possit ef¬
ficere aliqͥd potentiꝰ: eo quo nẽ nicħ po¬

Expanded text:
quo adversus insipientem alia nobis necessaria et propositum nostrum juvantia documenta demonstremus, quaero ab insipiente an aliquid sit adeo potens quo sit nihil potentius. Quod si non dederit, erit jam potentium et potentiarum infinitas. Si enim cum multa potentia sunt, nihil est adeo potens quo adhuc non sit aliud potentius; ergo potentium invicem se praecedentium et subsequentium erit infinitas, ita quod nullus erit primus, nullus ultimus. Quod quia manifestissime insipientiae est, restat ut aliquid sit adeo potens quo nihil sit potentius. Et cum nihil sit eo potentius, mox d possit esse eo potentius. Quod si dederit aliquid posse esse eo potentius, quo tamen nunc nihil potentius, haec mox infero, aliquam esse causam tam validam, tam potentem, quae hoc possit efficere. Et ita aliqua causa est tam potens, tam valida, quae possit efficere aliquid potentius eo quo nunc nihil po
Abbreviated transcription (Latin):
et qͦd nicħ possit ẽẽ potentiꝰ. ⁊ t̾ciũ
hoc: quod etiã nicħ possit eẽ a deo po¬
tens. Quod si ñ ded̾it: s asseuerauit
isto quo nicħ est potentiꝰ. et quo nich
potest ẽẽ potentiꝰ. aliqͥd aliud ẽẽ posse
qͦd sit a deo potens: iam ex opposito con

Expanded text:
et quod nihil possit esse potentius, et tertium hoc quod etiam nihil possit esse adeo potens. Quod si non dederit sed asseveraverit isto quo nihil potentius et quo nihil potest esse potentius, aliquid aliud esse posse quod sit adeo potens,
Abbreviated transcription (Latin):
ut supͣ iam retulimꝰ archip̃sulem con¬
secrau̾at. uñ ⁊ ampliꝰ compatiebatur
presul uͦ quasi ad extremũ iam in
curia ꝓcessurus agonem. ubi expec¬
tabat᷑ solus quia certabat᷑ contͣ solũ.
parat se ad palestram: Et post ep̃oꝵ
discessum. cito ecclł̃iam intrat. et ad
cuiꝰdam canonici sicut habitu et af¬
i. fectu regularis:missam ipsemet de
beato ꝓthomartyre stephano celebt᷑.
Et erat misse introit᷑. Etenĩ sedert̃
pͥncipes. ⁊ adu̾sum me loquebant᷑.
Et hanc quidẽ missam die qͥ festus

Expanded text:
ut supra jam retulimus archipraesulem conut supra jam retulimus archipraesulem consecraverat, unde et amplius compatiebatur praesul vero quasi ad extremum jam in curia processurus agonem, ubi exspectabatur solus, quia certabatur contra solum, parat se ad palaestram. Et post episcoporum discessum cito ecclesiam intrat et ad cujusdam canonici sicut habitu et affectu regularis, missam ipsemet de beato protomartyre Stephano celebrat. Et erat missae introitus: Etenim sederunt principes et adversum me loquebantur. Et hanc quidem missam eo die, quia festus
Abbreviated transcription (Latin):
iniecerint manꝰ: uob̃ itidem in uir-¬
tute obedientie p̃cipimꝰ. ut ꝓ patre
ur̃o et archip̃sule. qmͣdecet eccl̃iasti-¬
cam exerceatis censurã. Unum autẽ
sciatis. qͥa fremat mundꝰ. insurgat
inimicꝰ. tremat corpꝰ. caro quippe in¬
firma: ego tñ fauente dño nec tur¬
piter cetam. nec creditũ mͥ gregem
enormiter derelinquam.
Dis breuit̾ dictis. ab illo archip̃sulis
p̃cepto iudełc ut sumipsum udica¬
tũ scł̃ares inicerent manꝰ. eccłiasti¬
cam exercere censurã ep̃i non dif¬
ferrent: ep̃oꝵ unꝰ confestim appella¬
uit. Gilebertꝰ londoniensis ep̃c hic
erat. Et post hec archip̃sulis uerba.
pontifices discessert̃. ꝓperantes ad
curiam: p̃terqmͣ duo qui archip̃¬
sulis thalamũ ubi pontifices conue¬
nerant tarduis egredientel. secreto
confortabant ⁊ animabant archip̃¬
sulem. Sc̃e uidełc. memorie iam se¬
pedictus henricꝰ wintoniensis ep̃c. qͥ

Expanded text:
injecerint manus, vobis itidem in virinjecerint manus, vobis itidem in virtute obedientiae praecipimus, ut pro patre vestro et archipraesule quam decet ecclesiasticam exerceatis censuram. Unum autem sciatis, quia fremat mundus, insurgat inimicus, tremat corpus, caro quippe infirma, ego tamen, favente Domino, nec turpiter cedam, nec creditum mihi gregem enormiter derelinquam. » His breviter dictis, ab illo archipraesulis praecepto, videlicet ut si in ipsum judicatum saeculares injicerent manus, ecclesiasticam exercere censuram episcopi non differrent, episcoporum unus confestim appellavit: Gilbertus Londoniensis episcopus hic erat. Et post haec archipraesulis verba pontifices discesserunt, properantes ad curiam praeterquam duo qui archipsulis thalamum, ubi pontifices convenerant, tardius egredientes, secreto confortabant et animabant archipraesulem; sanctae videlicet memoriae jam saepedictus Henricus Wintoniensis episcopus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
rẽs inquiens. sic̃ iam cernitis:
fremit contͣ me mundꝰ. insur¬
git ininicꝰ. S quod plango lacri-¬
mabiliꝰ. quia cet̾is ẽ. detestabiluis:
filii matͥs mee pugnant contͣ me.
Et sienĩ ego tacuero: scła post fu¬
tura enarrabt̃. qualit̾ me solũ in
certamine deserueritis: qualit̾ me
archi presulem ur̃m ⁊ prẽm qnͣtus¬
cumq sim peccator. ꝑ duos conti¬
nuos dies bis iam udicau̾itis: facti
mͥ claui in oculo ⁊ lancea in lat̾e.
qui mecũ adu̾sus malignantes con¬
surgere. et simul stare debuissetis.
Et ad huc conitio ex his que dicitis:
uos ñ solũ inciuili s et in criminali
causa in foro scłari iudicare me para¬
tos. Uerum cõmunit̃ uob̃ om̃ib in
uirtute obecdientie. sub ordinis ur̃i
ꝑiculo hoc inhibeo. ne deincepᷤ int̃¬
sitis iudicio. quo mea ꝑsona uidicet᷑.
Qđ etiam ne faciatis. matrẽ nr̃am
om̃ium refugiũ opp̃ssoꝵ. romanã
eccł̃iam appello. Et suit rumor iam
inuulgo ẽ fiat hoc. et sclares in me

Expanded text:
res, inquiens, sicut jam cernitis, fremit contra me mundus, insurgit inimicus: sed quod plango lacrymabilis, quia caeteris est detestabilius, filii matris meae pugnant contra me. Etsi enim ego tacuero, saecula post futura enarrabunt qualiter me solum in certamine deserueritis, qualiter me archipraesulem vestrum et patrem, quantuscunque sim peccator, per duos continuos dies bis jam judicaveritis, facti mihi clavi in oculo et lancea in latere, qui mecum adversus malignantes consurgere et simul stare debuissetis. Et adhuc conjicio ex his quae dicitis, nos non solum in civili, sed et in criminali causa in foro saeculari judicare me paratos: verum communiter vobis omnibus in virtute obedientiae, sub ordinis vestri periculo hoc inhibeo, ne deinceps intersitis judicio quo mea persona judicetur. Quod etiam ne faciatis, matrem nostram omnium refugium oppressorum Romanam Ecclesiam appello. Et si, ut rumor jam in vulgo est, fiat hoc et saeculares in me
Abbreviated transcription (Latin):
quos tunc habuit discubuit: et int̾
prandendũ in eccł̃iastica hystoria
triꝑtita de ꝑsecutione liberii ep̃i le¬
ctio fuit. u̾bi cũ illud euangłii. sciłc
si uos ꝑsecitti fuerint inista cuntate
fugite inaliam. int̾positũ audire¬
mus: respexit archip̃sul discipłm qͥ
scͥpsit hec. iam ut comectabam. et si¬
cut mox exitus ꝓbabit. euangłicam
in amio concipiens fugam. Hym¬
no uͦ dicto. archip̃sul surgens amen¬
sa. confestim rogerũ t̃ wigorniensẽ.
⁊ mag̃rm rob̾tũ de melundino tc̃ h̾efor¬
densẽ. ep̃os qͦs sacerdoteᷤᷤ ordinau̾at. ⁊ ep̃os¬
consecrau̾at. nec enĩ alios pret̃ hos
duos antea uł post consecrauit: et
iterum rophensem ep̃m ꝓpͥum capel¬
lanum suuĩ conuocauit. et ad regem
mittit: postulans ab eo securũ de
terra sua egressum. Qui uͦ missi fu-¬
erant cito ren̾tentes: retulerunt re¬
gem respondisse. qͦd in crastino ad
consilium hoc differret. D¬
De inita archi

Expanded text:
quos tunc habuit discubuit et inter quos tunc habuit discubuit et inter prandendum in ecclesiastica Historia Tripertita de persecutione Liberii episcopi lectio fuit, ubi cum illud Evangelii, scilicet: Si vos persecuti fuerint in ista civitate, fugite in aliam , interpositum audiremus, respexit archipraesul discipulum qui scripsit haec, jam ut conjectabam, et sicut mox exitus probabit, evangelicam in animo concipiens fugam. Hymno vero dicto archipraesul, surgens a mensa, confestim Rogerum tunc Wigorniensem et magistrum Robertum de Melunduno tunc Herefordensem episcopos, quos sacerdotes ordinacraverat, nec enim alios praeter hos duos antea vel post consecravit, et item Rophensem episcopum proprium capellanum suum convocavit, et ad regem mittit, postulans ab eo securum de terra sua egressum. Qui vero missi fuerant cito revertentes retulerunt regem respondisse quod in crastino ad consilium hoc differret. De inita archi
Abbreviated transcription (Latin):
suũ et pr̃em sic deseruerint. Decu-¬
it tñ tetigisse hoc. ut de cet̾o hii qui
st̃ nr̃i officii uiri. pastorẽ suũ et pa-¬
trem sequentes. minime retͦ respi¬
ciant: et in angustiis derelinquãt.¬
Nam iuxta sapientis dictum om̃i tem¬
pore diligit qui amicus ẽ: et frat̃ in an¬
gustiis comꝓbat᷑. Omissis gͥhiis qui
exierunt a nobis. s ñ erant ex nobis:
gestoꝵ ordinem ꝓsequamͣ. Hoc solo ad
głam tanti archip̃sulis int̾serto. quod
subtrahentib se hiis discedentib illis.
uir ille uirtutũ constantie firmit̾ sub¬
nixus colũpna cui tota uirtutũ in ni-¬
tit᷑ fãbrica. sine qua etiam nec ꝑ mo¬
mentum stare posset. s funditꝰ rue¬
ret: animi fortitudine uniu̾sa dissi
Magna quippe anima qͥc f mulat.¬
qͥd in temꝑe ꝓsꝑi acciderit uł aduer¬
si. ꝓ exiguo reputare consueuit. at
diei uesꝑa erat: finito uesꝑtino offi¬
cio. confestim archip̃sul cum suis

Expanded text:
suum et patrem sic deseruerint. Decusuum et patrem sic deseruerint. Decuit tamen tetigisse hoc, ut de caetero hi, qui sunt nostri officii viri, pastorem suum et patrem sequentes minime retro respiciant et in angustiis derelinquantNam juxta Sapientis dictum: Omni tempore diligit qui amicus est, et frater in angustiis comprobatur . Omissis igitur his qui exierunt a nobis, sed non erant ex nobis, gestorum ordinem prosequamur; hoc solo ad gloriam tanti archipraesulis interserto, quod subtrahentibus se his, discedentibus illis, vir ille virtutum constantiae firmiter subnixus, columna cui tota virtutum innititur fabrica, sine qua etiam nec per momentum stare posset, sed funditus rueret, animi fortitudine universa dissimulat Magna quippe anima, quidquid in tempore prosperi acciderit vel adversi, pro exiguo reputare consuevit, attdiei vespera erat, finito vespertino officio, confestim archipraesul cum suis
Abbreviated transcription (Latin):
etate et amaritudine multa ano-¬
bis discesserunt. Illud iam in̾ris
sapientis exꝑti elogiũ. Est inquit
amitꝰ sociꝰ mense: et ñ ꝑmanet indie
necessitatis. Attñ excusabiles hii qͥa
laici: regiam ob id nec in merito ĩ¬
dignationẽ formidantes. S erant
int̾ deserentes nos ñnulli nr̃i offi¬
cii uiri. dicos dico: qui minꝰ excu¬
sabiles. et plus in culpa. Qui mox
ut int̾ regem et archip̃sulem fu-¬
turi temꝑis nubilũ presenserũt:
tanqͣm hyrundinei homines. fu-¬
ture hyemis metu mox sensim a-¬
uolarunt a nobis. Hirundinei ue-¬
re hii et arundinei: qui inpͥmo
uenti impulsu mox cesserunt. Ta¬
les reuera filii aure. amici fortune:
solum p̾dam sequentes. et queren-¬
tes que sua st̃. S ñ ꝑgo nunc ułt̾uis
istoꝵ exagitare uerecundiam: so¬
lum sufficit tetigisse. Presertim
cũ ipsi postea rerũ cernentes exitũ.
se errasse humilit confessi sunt. et
grauit̾ penituisse: quod pastorẽ

Expanded text:
etate et amaritudine multa a noetate et amaritudine multa a nobis discesserunt: illud jam in nostris sapientis experti elogium: Est, inquit, amicus socius mensae et non permanet in die necessitatis. Attamen excusabiles hi quia laici, regiam ob id nec immerito indignationem formidantes. Sed erant inter deserentes nos nonnulli nostri officii viri, clericos dico, qui minus excusabiles et plus in culpa. Qui mox ut inter regem et archipraesulem futuri temporis nubilum praesenserunt, tanquam hirundinei homines, futurae hiemis metu, mox sensim avolarunt a nobis. Hirundinei vere hi et arundinei, qui in primo venti impulsu mox cesserunt. Tales revera, filii aurae, amici, fortunae, solum praedam sequentes et quaerentes quae sua sunt. Sed non pergo nunc ulterius istorum exagitare verecundiam; solum sufficit tetigisse; praesertim cum ipsi postea rerum cernentes exitum, se errasse humiliter confessi sint et graviter poenituisse, quod pastorem
Abbreviated transcription (Latin):
orscipłs qui testimoniũ ꝑhibet de
his: et uidit et scͥpsit hec. Qui et in
eo articulo solus extra domũ int̾io¬
rem donec aulam intraremꝰ: archi¬
p̃sulem crucis sue baiilum secutꝰ
est. factiq sumꝰ ea die spectaculũ
mundo: angłis et hominib.
erũ egressis acuria cum iam es¬
semꝰ meqͥs. archip̃sul uix poterat e¬
quum reg̾e. crucẽ portare. et bene¬
dictionem dare poscentib. Tanta e¬
rat benedictionẽ poscentium. po-¬
puli multitudo. Nam quasi futu¬
roꝵ presagium. egresso ãcuria et
crucẽ bauilanti: ꝑ uicos et plateas
popłi se multitudo ꝓstrabat adorãs.
et bñdictionem petens. Cum uͦ ad
hospitium uentũ. eccl̃iam iudelc
scĩandree religiosoꝵ monachoꝵ mo¬
nasteriũ conuentiale. mense con¬
festim posite: et sicut solet. magnꝰ
erat et p̃clarus apparatꝰ. Uerũ mox
multi de familia nr̃a equites p̃sertĩ
et generosi pueri ꝓpt̾ regis metum
dimitti petentes: licenciati ianxi¬

Expanded text:
discipulus qui testimonium perhibet de discipulus qui testimonium perhibet de his et vidit et scripsit haec . Qui et in eo articulo solus extra domum interiorem, donec aulam intraremus, archipraesulem crucis suae bajulum secutus est: factique sumus ea die spectaculum mundo, angelis et hominibus. Verum egressus a curia, cum jam essemus in equis, archipraesul vix poterat equum regere, crucem portare et benedictionem dare poscentibus, tanta erat benedictionem poscentium populi multitudo. Nam quasi futurorum praesagium, egresso a curia et crucem bajulanti, per vicos et plateas populi se multitudo prostrabat, adorans et benedictionem petens. Cum vero ad hospitium ventum, ecclesiam videlicet Sancti Andreae religiosorum monachorum monasterium conventuale, mensae confestim positae et sicut solet magnus erat et praeclarus apparatus, verum mox multi de familia nostra, equites praesertim et generosi pueri, propter regis metum dimitti petentes, licentiati in anxi
Abbreviated transcription (Latin):
hibuit. ne tale ꝓnuntiarent iudi¬
tium quo ꝑsona sua iuidicaret᷑. Ue¬
rum comes et siinuitꝰ ut adu̾ti pote¬
rat: nichominꝰ ꝓcessit. tractim tñ et
morose ad ꝓnuntiandũ. Cum uͦ ad hoc
uentũ quod archip̃sulem de reatu ꝑ¬
uirii tang̾et. uolens iam ut adu̾tipo¬
terat ꝓnuntiare ꝑ uirum. et forte ut
comectabat᷑ et ꝓditorẽ: presentiens
hoc archip̃sul mox ñ expectatio iudi¬
cio surgit. ꝓtestans ñ eoꝵ ẽẽ. archip̃¬
sulem suũ udicare de crimine. uñ
nec ꝓcerto nouimꝰ: quid iudicatũ. Ne¬
rum mox imꝑꝑatum et conclama¬
tũ a ñ nullis qͥ ut uiditium redderẽt
astiterunt: quod tanqm ꝑ uirus
et ꝓditor a curia discecderet. Ipse uͦ
ad imꝓꝑantes sic se uertens. et tor¬
uo uultu respiciens. respondit. qͦd
nisi ordo sacerdotalis obstaret. et si
sibi faseẽt: in armis bellicis a ꝑ ui¬
rͥo et ꝓditione se cont᷑ ipsos defende¬
ret. Eita discessimꝰ a concilio. hic ẽ.

Expanded text:
hibuit ne tale pronuntiarent judihibuit ne tale pronuntiarent judicium, quo persona sua judicaretur. Verum comes, etsi invitus, ut adverti poterat, nihilominus processit, tractim tamen et morose ad pronuntiandum. Cum vero ad hoc ventum quod archipraesulem de reatu perjurii tangeret, volens jam, ut adverti poterat, pronuntiare perjurum et forte ut conjectabatur et proditorem, praesentiens hoc archipraesul mox, non exspectato judicio, surgit protestans non eorum esse archipraesulem suum judicare de crimine: unde nec pro certo novimus quid judicatum. Verum mox improperatum et conclamatum a nonnullis, qui ut judicium redderent astiterunt, quod tanquam perjurus et proditor a curia discederet. Ipse vero ad improperantes sic se vertens et torvo vultu respiciens, respondit quod nisi ordo sacerdotalis obstaret, et si sibi fas esset, in armis bellicis a per jurio et proditione se contra ipsos defenderet. Et ita discessimus a concilio: Hic est
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo uł oꝑe. ullum in ipso pusil¬
lanimitatis uł in hertis trepidatio¬
nis argum̃tum. poterat dep̃hen-
obilis uͦ uir rob̾tus tunc di.¬
leicestre comes int̾ honoratos hono¬
ratior. incuiꝰ ore uerbũ positum fu¬
erat: loqui exorsus est. Primo autẽ
memorauit in qmͣ familiarẽ regis
grãm admissiis fuerat. qͦt et qͣnͣta de
manui regis acceꝑat: et qͦmͦ nunc hoꝵ
om̃ium ĩmemor uidebat᷑. et ingratꝰ:
mala ꝓ bonis tribuens: et ꝓ gr̃a et gła.
odium et ignominiã. Et quia comes
hic uir magnꝰ et generosus archip̃sułe
a temꝑe cancellarie semꝑ quide pure
et sincere. s nunc ꝓpt̾ metũ occulte
diligebat: mestꝰ et compatiens ut li¬
quido aduerti pot̾at. uerba ꝓtrahe¬
bat. uerit᷑ ꝓnuntiare. Quod cum ar¬
chip̃sul cito adu̾teret: comitis uerba
int̾rumpens. om̃ib qui corã astabant
inuirtute obedientie et sub xp̃i fide
qͣm ꝓfitebant᷑ tanqmͣ pat̾ filiis in¬

Expanded text:
verbo vel opere ullum in ipso pusilverbo vel opere ullum in ipso pusillanimitatis vel inertis trepidationis argumentum poterat deprehendi. Nobilis vero vir Robertus tunc Leicestre comes inter honoratos honoratior, in cujus ore verbum positum fuerat, loqui exorsus est. Primo autem memoravit in quam familiarem regis gratiam admissus fuerat; quot et quanta de manu regis aomnium immemor videbatur et ingratus, mala pro bonis tribuens, et pro gratia et gloria odium et ignominiam. Et quia comes hic vir magnus et generosus archipraesulem, a tempore cancellariae, semper quidem pure et sincere, sed nunc propter metum occulte diligebat, moestus et compatiens ut liquido adverti poterat, verba protrahebat veritus pronuntiare. Quod cum archipraesul cito adverteret, comitis verba interrumpens omnibus qui coram astabant in virtute obedientiae et sub Christi fide, quam profitebantur, tanquam pater filiis in
Abbreviated transcription (Latin):
tribunali sedente: certissime puta¬
batur mox captio. aut qͦd duriꝰ. ar¬
chip̃suli ĩminere. Extunc siquiłe
yͥncipes et qͦtqͦt regni maiores. ape¬
ruerunt ora sua sicut leo rapiens et
rugiens: et ꝑuirum et ꝓditoremar¬
chip̃sulem ut postea nob̾ intimatũ.
iudicarunt. Quid tñ uidicatũ. ma¬
gis qm scire suspicari potuimꝰ: sicut
mox ostendet᷑. Igit᷑ cũ ꝓnuntian¬
dum foret. rege cum paucis rema-¬
nente. et uni̾sis qͦtqͦt erant de ce-¬
naculo ad domũ inferiorẽ inqua nos
eramꝰ descendentib. ut ꝓnuntiarent:
coram archip̃sule stetert̃. Quib des¬
cendentib cũ archip̾sul uellet assurr¬
gere. discipłs qui ad pedescrucis se¬
debat instillauit secretiꝰ. neqͣͦqmͣde¬
cere. ut intali articulo pat̾ assurg̾et
filiis: presertĩ dum tanti regis uex¬
illum ꝓpriis manib sic teneret.
Acquieuit archip̃sul: nec corã ipso
astantib assurgens. nec ingestu seu

Expanded text:
tribunali sedente, certissime putatribunali sedente, certissime putabatur mox captio aut quod durius archipraesuli imminere. Extunc siquidem principes et quotquot regni majores aperueruut ora sua, sicut leo rapiens et rugiens, et perjurum et proditorem archipraesulem, ut postea nobis intimatum, judicarunt. Quid tamen judicatum, magis quam scire, suspicari potuimus, sicut mox ostendetur. Igitur cum pronuntiandum foret, rege cum paucis remanente et universis quotquot erant de coenaculo ad domum inferiorem, in qua nos eramus, descendentibus, ut pronuntiarent coram archipraesule steterunt. Quibus descendentibus cum archipraesul vellet assurgere, discipulus qui ad pedes crucis sedebat, instillavit secretius, nequaquam decere, ut in tali articulo pater assurgeret filiis, praesertim dum tanti regis vexillum propriis manibus sic teneret. Acquievit archipraesul, nec coram ipso astantibus assurgens, nec in gestu seu
Abbreviated transcription (Latin):
unt pontifices ⁊ reuoluunt. qͥd agẽ-¬
dum: qualit̾ hec euadanda necessi-¬
tas. Et demũ de cõmuni om̃ium
consilio hoc concinnatũ. qͦd archi¬
p̃sulem suũ ad romanam sedem
de ꝑuirii crimine appellarent: et
regi se obligarent in u̾bi ueritatis
ꝓmissione. se om̃e opus et oꝑam
ad archip̃sulis sui depositionẽ pro
uirib adhibituros: sub hac conditi¬
one. ut rex eos debeneplacito suo ab
hoc qͦd nc̃ ĩminebat archip̃suli. ab¬
soluat uditio. Regi gͥ ita se obligan¬
tes. et archip̾sulem suꝑ tͥmine ad ro¬
manam audientiã appellantes: ex-¬
pressim ⁊ ꝑsonas suas. et eccł̃ias su-¬
as. et officium suũ. sub appellatio¬
ne concluserunt. Et ita de regis be-¬
neplacito semoti a ꝓcerib: appella-¬
tione facta uixta arthip̃sulem sede¬
runt. unꝰquisq in ordine suo.
am uͦ terror ⁊ horror plusqͣm prius:
uniu̾sos ꝑuasit. Rege enĩ cum pͥn¬
cipib. pontificib subtractis. iamꝑ

Expanded text:
unt pontifices et revolvunt quid agenunt pontifices et revolvunt quid agendum, qualiter haec evadenda necessitas. Et demum de communi omnium consilio hoc concinnatum, quod archipraesulem suum ad Romanam sedem de perjurii crimine appellarent, et regi se obligarent in verbo veritatis promittentes, se omne opus et operam ad archipraesulis sui depositionem pro viribus adhibituros, sub hac conditione, ut rex eos de beneplacito suo ab hoc quod nunc imminebat archipraesulis absolveret judicio. Regi igitur ita se obligantes et archipraesulem super crimine ad Romanam audientiam appellantes expressim, et personas suas et ecclesias suas et officium sub appellatione concluserunt. Et ita de regis beneplacito semoti a proceribus, appellatione facta, juxta archipraesulem sederunt unusquisque in ordine suo. Jam vero terror et horror plus quam prius universos pervasit. Rege enim cum principibus, pontificibus subtractis, jam