comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ regnat in madianitis. & ñ tosa solũ sed & aliesta¬
Pegnatꝰ gͦ & in anitas in madianitarũ gente. Et emĩre
mtantiũ & om̃ia uanitas: quã dĩmiles supare debet &
bincere Hincit autẽ inanitatẽ. qͥ nichil m̾anit᷑ nichil
supsuie & qd adaem ñ ꝑcinet gerit qͥ meminat p̃cepta
uus dominici qͦ ait qͥa etiã de u̾bo otioso reddent no¬
mrnes rationẽ indie iudicu. In hac autẽ uita homines
an us & hic int̃p̃catur irritatio. Uides qualen secͥ rego¬
nantapud machanitas. ꝗͥb om̃ibꝰ aduersari oportet iͥmo
qs perimi conuenit abhis qui dm̃ secunt᷑ & int̾fici. Non
eñitam regũ quã uitiorũ noĩa quȩ regnant in hominibꝰ
referunt᷑ inlege. & ñtam gentiũ bella quã concupiscentr¬
arũ carnaliũ quȩ militant ad u̾sus animã de scribuntur.
Demq hu ꝗͥ inuitiis regnant qͥnq reges. ẽẽ. dicuntur.

Expanded text:
quae regnat in Madianitis. Et non ipsa solum, sed et alius est aquae regnat in Madianitis. Et non ipsa solum, sed et alius est aRegnat ergo inanitas in Madianitarum gente. Est enim rnitatum, et omnia vanitas , quam Dei miles superare debet et sincere. Vincit auue, et quod ad rem non pertinet gerit, qui meminit praecepti illius Dominici quo ait, quia etiam de verbo otioso reddent rationem homines in die judicii . In hac autem vita homines,an Ur, et hic interpretatur irritatio. Vides quales sunt qui regnant apud Madianitas: quibus omnibus adversari oportet, et imo quos perimi convenit ab his qui Deum sequuntur, et interfici. Non enim tam regum quam vitiorum nomina quae regnant in hominibus, referuntur in lege; et non tam gentium bella quam concupiscentiarum carnalium quae militant adversus animam describuntur. Denique hi qui in vitiis regnant, quinque reges esse dicuntur:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ uid̾e qm ñ solũ apud sco̾s nomina ꝓrebꝰ aptant᷑.
sed etiã apud gentiles & barbaros: De scĩs quidẽ notũ:
cur abrã abraham uocitatus sit. & sarai sara. & iacoh isrł.
Doceamꝰ autẽ qͦd mos iste habebatur eciã apud barbaros.
Nonne uniꝰ ex filus isrł aparentibꝰ suis ioseph nom̃ accepac
cũ autẽ transiuit inegyptũ & stecit ante pharaonẽ com¬
fanet: qͦd lingua sua farao de secretoiũ uł somnior ũ geuela.¬
tione composuit : Et ñ solũ iosepħ huic apud pharaonẽ e
re nom̃ aptat᷑. sed & daniel inbabilonia balthasar noĩã¬
tur: & ananias atq azarias & misahel sidrac misach ab¬
de nago uocitantur. Uides gͦ qͥa tam isrłiticorũ qũã etiã
barbarorũ hominũ homina ñ fortuto sed ꝓrebꝰ & causis
aptantur: Inlege igit᷑ madianitarũ regem moỹ ses appella-¬
uit. ꝓut ipse censuit appellandũ. Beluina inqͥt feritas est:

Expanded text:
autem videre quomodo non solum apud sanctos nomina pro rebus aptantur, autem videre quomodo non solum apud sanctos nomina pro rebus aptantur, sed etiam apud gentiles et barbaros? De sanctis quidem notum est, cum Abram Abraham vocatus sit, et Sarai Sara, et Jacob Israel. Doceamus autem quod mos iste habeatur etiam apud barbaros. Nonne unus ex filiis Israel, a parentibus suis Joseph nomen acceperat? Cum autem transivit in Aegyptum, et stetit ante Pharaonem, comφανήχ, quod lingua sua Pharao de secretorum vel somniorum revelatione composuit. Et non solum Joseph huic apud Pharaonem ex re nomen aptatur, sed et Daniel in Babylonia Balthasar nominatur, et Ananias atque Azarias et Misahel, Sidrac, Misac, Abdenago vocitantur. Vides ergo, quia tam Israeliticorum quam etiam barbarorum nomina hominum, non fortuitu, sed pro rebus et causis aptantur in lege. Igitur Madianitarum regem Moyses appellavit, prout ipse censuit appellandum, Belluina, inquit, feritas est,
Abbreviated transcription (Latin):
referunt᷑ ab isrłiticis milicib suꝑati. sed noĩa eorum
cure fum scripture diuinę memorare. Guium in ꝗt
& rocconi & sur. & oR. & rohoc. Isti sunt qui regnant a¬
pud madianitas. qͦs suꝑare & penitus debet ertingue¬
re. om̃is qͥ militat dõ. Euũ nanq beluiñ uł ferinus in¬
tp̃catur. Et qͦmͦ poteris placere ei qͥte ꝓbauit. si ñ absci¬
deris ate & penitus ꝑemerus beluinos & feros mores :
Quomͦ poteris ad mansue corũ beatitudinẽ ꝑuenire. nͥ
hus int̾ ficias euuim. & morti tradas totius iracunchiȩ fẽ¬
i itatems ẽgo puto qͦd nomina hec scriptura diuma¬
ñ ꝓhistoria nar rauerit. sed ꝓcausis &e rebꝰ aptauerita
Nam putas fuerit aliqͥs ita fultus qͥ filio suo nomen belu¬
inus imponeret: Sed hoc arbitror magis qͦd instructioni
ammarũ ꝓspexerit sermo diuinꝰ. uolens nob̾ ostende
qͦd aduersus huiꝰmodi uitia militari debeamꝰ. & de ha¬
bitaculis ea carnis nr̃e ex pellere istosq reges fugare

Expanded text:
ati. Sed et nomina eorum curae fuit Scripturae divinae memorari. Evim, inquit, et Raon, et Sur, et Ur, et Roboc. Isti sunt qui regnant apud Madianitas, quos superare et penitus debet exstinguere omnis qui militat Deo. Evim quoque belluinus vel ferinus interpretatur. Et quomodo poteris placere ei qui te probavit, si non abscideris a te et penitus peremeris belluinos et ferinos mores? Quomodo poteris ad mansuetorum beatitudinem pervenire, nisi prius interficias Evim, et morti tradas totius iracundiae feritatem? Ego puto quod nomina haec divina Scriptura non pro historia narraverit, sed pro causis et rebus aptaverit. Nam putas fuerit aliquis ita stultus, qui filio suo nomen belluini imponeret? Sed hoc arbitror magis quod institutioni animarum prospexerit sermo divinus, volens nobis ostendere, quod adversus hujusmodi vitia militare debeamus, et habitaculis ea carnis nostrae depellere, istos reges fugare
Abbreviated transcription (Latin):
illi decem qͥ missi stͣ cũ iħu &e caleb ex plorare terra. &
dicebant quia terra talis & talis ÷: & non possumꝰ eam
cape. & qͥa adhec respondert̃ filii ruben & cetericu
ipsis. Da nob terrã hanc & hereditatẽ ei. & ñ reqͥremꝰ

Expanded text:
illi decem qui missi sunt cum Jesu et Caleb explorare terram et illi decem qui missi sunt cum Jesu et Caleb explorare terram et dicebant, quia terra talis et talis est, et non possumus eam capere, et quia ad haec responderunt filii Ruben, et caeteri cum ipsis: Da nobis te
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ scm dicta. & idõ conueniens uidet᷑. hȩc sctm dig¬
Sed & illud in loco memorare aptissimũ duco: qͦd a.¬
braham cũ audiret illũ diuitẽ positũ intormͣtis roga¬
re se ut dimittat᷑. & ueniens moneret frͣs suos pie
uiuere ne & ipsi in locũ illũ descendent torm̃torũ:
Respondit ei. Quia habent mroy sen &e ꝓpħas. audiant
illos. Non utiq homines aliqͦs dicebat incorꝑore po¬
sicos moy sen & ꝓpħas. sed hȩc quȩ ꝑ moysen ispũ di di¬
Etante conscripta st̃ moꝵ sea noĩauit. Dicat gͦ ali¬
qͥs cũ hec ita scripta stͣnt: si abrahã me ad moysei di¬
cta transmictit. ut legens ea possim locũ illũ euad̾e
torm̃torũ: Qd me iuuabit ad effugiendã geheniã. si
legam quomͦ filii Ruben &. filii Gad & diadie tei¬
b: manasse hereditatem capiunt a moy se transiorda¬
ne. qͥa erant illis pecora multa p̃ ceteris tribub & da
dicit ad eos moy ses Uidete ne exacerbetis dm̃. sicut &

Expanded text:
iens videtur haec secundum digSed et illud in loco commemorare aptissimum duco quod Abraham cum audisset illum divitem positum in tormentis rogare se ut dimitteretur, et veniens moneret fratres suos pie vivere ne in locum illum descenderent tormentorum, respondit ei: Quia habent Moysen et prophetas, audiant illos . Non utique homines aliquos dicebat in corpore positos Moysen et prophetas, sed haec quae per Moysen Spiritu Dei dictante conscripta sunt, Moysen ea nominavit. Dicat aliquis: Cum haec ita scripta sunt, si Abraham me ad Moysi dicta transmittit, ut legens ea possim locum evadere illum tormentorum, quid me juvabit ad effugiendam gehennam si legam quomodo filii Ruben, et filii Gad, et dimidia tribus Manasse, haereditatem capiunt a Moyse trans Jordanem, quia erant illis pecora multa prae caeteris tribubus? et quia dicit ad eos Moyses: Videte ne exacerbetis Deum, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
& apͥorib nr̃is & anobis sepͥe iam dictũ÷. Nam & cũ
qͥs de errorũ tenebris ad agnitionis lum ad ducit᷑.¬
& de terrena conuersatione adspĩtalia instituta con¬
uercit᷑. de eoypto uidetur exisse. & uenisse ad solitu¬
diñe. adillum indelicet uite statũ in qͦ ꝓsilentiu et
qͥecem ererceatr durnis legibꝰ & eloquii celestib¬

Expanded text:
oribus nostris et a nobis saepe dictum est. Nam et cum quis de errorum tenebris ad agnitionis lumen adducitur, et de terrena conversatione ad spiritalia instituta convertitur, de Aegypto videtur exisse et venisse ad solitudinem, ad illum videlicet vitae statum in quo per silentium et quietem exerceatur divinis legibus, et eloquii
Abbreviated transcription (Latin):
mes rrat qnfantes nr̃os. uiri aute nri ibamt parit̃
a snibunt iordane: & qͥa post hec moyses comnelat eos
ihutillo naue: & eleataro sacerdoti filio aanon: dedea
tam̃ conditione: ut tnseant cũ filiis isrl & pug neet
caris eless hostes ꝗ erant tnsior dañe. domẽc lideciu¬

Expanded text:
res et infantes nostros; viri autem nostri ibunt pariter et transibunt Jordanem; et quia post haec Moyses commendat eos Jesu Nave et Eleazaro sacerdoti filio Aaron, sub ea tamen conditione ut transeant cum filiis Israel, et pugnent cum eis adversum hostes qui erant trans Jordanem, donec libe
Abbreviated transcription (Latin):
uis ifrł coram dño. uidentes qͥa quȩ dicunt᷑ ñ ad conspe¬
Aũ uisibilẽ. sed ad m̃tis memoriã referurit᷑ Beatus est
em̃ ille qui recordatur seboni aliqͥd oꝑis egisse coram dño.
& dimidie tribꝰ manasse: de qua ꝓponentes aliqͦ disse¬
suscitare. Om̃ĩa quȩ dicunt᷑ ñ solũ ex ipso qͥ dr̃ sermo¬
ne pensenda st̃: sed & ꝑ sona dicentis magnoꝑe consi-¬

Expanded text:
liis Israel coram Domino. Nota quia quae dicuntur, non ad conspeliis Israel coram Domino. Nota quia quae dicuntur, non ad conspectum visibilem, sed ad mentis memoriam referuntur. Beatus est enim ille qui recordatur se boni aliquid operis egisse coram Domino, et dimidiae tribus Manasse: de qua proponimus aliqua dissesuscitare. Omnia quae dicuntur non solum ex ipso qui dicitur sermone pensanda sunt, sed et persona dicentis magnopere di
Abbreviated transcription (Latin):
aut uiriolam. aut anulũ. aut dextrale aut catenulam. Ior.¬
ques ornam̃tũ sapientiȩ. Et in ꝓuerbiis de sapientia dr. qͦd
qͥ ad quisierit eã torquẽ aureũ ponat circa collũ suũ. Uirio¬
la & anulꝰ ornam̃ta st manuũ. inqͥb oꝑum signant᷑ in¬
dicia: similit̃ & dextrale. Catenulȩ uͦ u̾bi & doct̾rine cone¬
&ionẽ declarant. ad ꝓpitiandũ inqͥt dnm̃ ꝓ nob̃. Si dicam̃
ꝓ ptͣ aurũ dm̃ ꝓpituĩ fieri hõibꝰ. uide quã absurdũ. immo
quã impuũiaudicetur: hoc enĩ etiã in uiro bono notabile dr
si accepto auro ab inferioribꝰ placetur. Qͣnto gͦ magis hoc
de dño sentire ñ conuenit: Unde puto expositionis huius
hanc eccłastice magis constare rationẽ. quȩ ꝑauri species
indicari docet animi uirtutes. & honorũ hominũ ges:¬
ta. quȩ sola offerri ab hominibꝰ dignũ:: & ꝓ quibꝰ soł¬
elearar sacerdos aurũ ab hominibꝰ tribunis & centuriõib
& intulit illud intab̾naculũ cestimonii memoriale fi¬

Expanded text:
am torquem, aut annulum, aut dextrale, aut catenulam. Torques ornamentum sapientiae. In Proverbiis enim de sapientia dicitur quod qui acquisierit eam, torquem auream ponat circa collum suum . Phiala et annulus ornamenta sunt manuum, in quibus operum signantur indicia. Similiter et dextrale. Catenulae vero verbi et doctrinae connexiones declarant. Ad propitiandum, inquit, Deum pro nobis. Si dicamus propter aurum Deum propitium fieri hominibus, vide quam absurdum, imo quam impium judicetur. Hoc enim etiam in viro bono turpe ducitur si accepto auro ab inferioribus placetur, quanto ergo magis hoc de Deo sentire non convenit? Unde puto expositionis hujus ecclesiasticae magis constare rationem, quae per auri species indicare solet animi virtutes et bonorum operum gesta, quae sola offerri Deo ab hominibus dignum esEleazar sacerdos aurum ab omnibus tribunis et centurionibus, et intulit illud in tabernaculum testimonii memoriale fi
Abbreviated transcription (Latin):
taxat qͥmilitant dõ. consid̾a alios. ẽẽ ita paratos & expedicã.
ut nullis se implicent om̃ino negotuis scłaribꝰ. ut placere pos¬
sint ei cui se ꝓhauert᷑ sed & inlege dñ meditari die ac noc¬
te Isti gͦ qͥ huiꝰmodi st̃ sũma bellatorũ appellantur. Deniq¬

Expanded text:
taxat qui militant Deo. Considera alios ita esse expeditos, taxat qui militant Deo. Considera alios ita esse expeditos, ut nullis se implicent omnino saecularibus negotiis, ut placere possint ei qui se probavit, sed in lege Dei meditari die ac nocte. Isti ergo qui hujuscemodi sunt, summa bellatorum appellantur. Isti
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi enĩ equalit̾ & uno om̃s noĩe appellant᷑ inbelles. &ͥ aa
enĩ ita inbelles st̃ ut nunquã possiit fieri bellatores. ut est
senilis etas & om̃is femineus sexus. sed & conditio seruilis.
uerilis uͦ etas ita inbellis est: ut spẽ gerat aliqͣndo fieri
bellatrix. scilicet cũ occurrerit inuirũ ꝑfectũ. inm̃ surã
etatis plenitudinis: tunc ñ solũ bellatores ex pueris fieri.
sed & insũma bellatorũ uenire sꝑant. & eẽ. electi. & in .xii.
milibꝰ numerari. uł eciã his pͣ ferri &. eẽ pͥncipes elector
nẽq humanã uitã inuisibilib pͣliis & inpugnationibꝰ de¬
matosq uirtutibꝰ. ut adu̾sũ huiꝰmodi hostes cotidie bella con¬
ficiant: & semꝑ inꝓcinctu positos. ñ solũ semet ipsos sed e ce
eos eremploq uitȩ & cõmonitionũ sedulitate munientes.
si tam̃ n desit eis fides: siue eñibellatores siue inbelles. imi¬
possibile ẽ saluari sine fide: Int̾ ipsos tam̃ bellatores eosdum¬

Expanded text:
si aequaliter et uno ordine omnes appellantur imbelles. Quidam enim ita imbelles sunt ut nunquam possint fieri bellatores, id est, senilis aetas, et omnis femineus sexus, et conditio servilis. Puerilis vero aetas ita imbellis est, ut spem gerat aliquando fieri bellatrix. Scilicet cum occurrerit in virum perfectum, in mensuram aetatis, tunc non solum bellatores ex pueris fieri, sed et in summam bellatorum venire se sperant et esse electi, et in duodecim millibus numerari, vel etiam his pnemque humanam vitam invisibilibus praeliis et impugnationibus daematos et virtutibus, ut adversum hujusmodi homines quotidie bella conficiant, et semper in procinctu positos non solum semetipsos, sed et caeos exemploque vitae et commonitionum sedulitate munientes, si tamen non desit eis fides; sive enim bellatores, sive imbelles, impossibile est salvari sine fide; inter ipsos tamen bellatores esse dun
Abbreviated transcription (Latin):
in intellectibꝰ. qͥcqͥd inoꝑibꝰ habent dõ offer̃t. Sciunt emͣi quia
munera eiꝰ. data eiꝰ sunt: & id̃o ñ dissentit ineis nec unꝰ Nec
enĩ possunt munera offerre dõ. positi in dissensione. Istos
puto. ẽe. scdm euangłiũ qͥ p̃ceptũ illud diligent̾ obserua¬
nt. qͦd mandat dnẽs & saluator. Si aute offeras munꝰ tuũ ad

Expanded text:
lectus, quidquid in operibus habent, Deo offerunt. Sciunt enim quia munere ejus data sunt, et ideo non dissentit in eis nec unus. Nec enim possent munera offerre Deo positi in dissensione. Istos puto esse secundum Evangelium, qui praeceptum illud diligenter observant, quod mandat Dominus et Salvator: Si o
Abbreviated transcription (Latin):
& accessert̃ ad moy sen om̃s qͥ constituti erant pͥncipes
ptribꝰ in exercitu. tribuni & centuriones. & dixert᷑ ad
mor sen. Nos pueri tui collegimꝰ sũmã uirorũ bellatorũ
nrorũ. & ñ dissensit ex nobis qͥs qũa. & obtulimꝰ munus
drio uniqͥsq uir qͦd cunq inuenit uas aureũ. torque.

Expanded text:
 Accesserunt ad Moysen omnes qui constituti erant principes per tribus in exercitu, tribuni et centuriones, et dixerunt ad Moysen: Nos pueri collegimus summam virorum bellatorum nostrorum, et non dissensit ex nobis quisquam. Et obtulimus munus Domino, unusquisque vir quodcunque invenit, vas aureum, torquem
Abbreviated transcription (Latin):
atq hortentur exemplis. sed & uoluminib suis peaque
nob admemoria scripta reliquert docentes & instruen¬
tes nos qͦmͣ ad u̾sũ inimicas potestates dimicandũ sit.
&e qͥmagonũ colerandacer camina: Pugnant gͦ ꝓnob
mam̃ ad p̃liũ spitale: & ad u̾sũ spitalia nequitiȩ incelestibꝰ
dimicamꝰ. Sic deniq qͥ sub iħy duce militant . XXx. &. eo

Expanded text:
d et voluminibus suis per ea quae nobis ad memoriam scripta reliquerunt, docentes nos et instruentes quomodo adversum inimicas potestates dimicandum sit, et quomodo agonum toleranda certamina. Pugnant enim promamur ad praelium spiritale, et adversum spiritalia nequitiae in coelestibus dimicamus. Sic denique qui sub Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ militant dõ. illi sine dubio qͥ se nͣ obligant negotus scłari¬
b. & isti sunt qͥ ꝓcedunt ad bellũ & pugnant aduersũ gͣs
inimicas. & ad uersũ sp̃itales neqͥtias preliqͦ pͦpło & ꝓhis qͥ¬
infirmiores stͣ siue ꝑetatem siue ꝑsexum siue ꝑ ꝓpositũ. Pu¬
gnant isti orationib & ieiumis. iusticia. & pietate. mansue.¬
tudine. & castitate. cunctisq continentiȩ uirtutib tanqm
armis bellicis coͣmuniti. & cũ regressi fuerint ad castra uicto.¬
res. fruuntur lahoribꝰ eorũ eciã inbelles. & hii qͥ adpugnã
uł ñ uocant᷑ uł exire ñ possunt. Sciendũ tam̃ ÷ qͦd om̃ia quȩ¬

Expanded text:
qui militant Deo, illi sine dubio, qui se non obligant negotiis saeculariqui militant Deo, illi sine dubio, qui se non obligant negotiis saecularibus . Et illi sunt qui procedunt ad bellum, et pugnant adversus gentes inimicas et adversum spiritales nequitias pro reliquo populo, et sexum, sive per propositum. Pugnant autem isti orationibus et jejuniis, justitia et pietate, mansuetudine et castitate, cunctisque continentiae virtutibus, tanquam armis bellicis communiti. Et cum regressi fuerint ad castra victores, fruuntur laboribus eorum etiam imbelles et hi qui ad pugnam vel non vocantur, vel exire non possunt. Sciendum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
isrł aduersũ madianitas bella confecta st̃. spolia ex ipsis copi¬
osa referunt᷑. auriatq argenti ceterorũq mobiliũ pondus
ĩm̃ sũ. iumͣtorũ captiuorũq numerꝰ plurimꝰ. Uerũ qmͣ cun¬
cta hȩc apud isrłitas inmunda ducunt᷑. purificatio singuł
qͥbꝰq competens adhibetur. & ea quidẽ que ex metallis conft̾at
ignis purificat: quȩ uͦ fragiliora sunt & ignẽ ñ fert᷑. aqͣ pu¬
rificari iubent᷑. Fiunt gͦ erom̃ibꝰ spoliis equales duȩ partes. ut
una sit eorũ qͥ adhellũ ꝓcesserant. & alia eorũ qͥ incastris resede¬
rant. Iubentur etiã exhis offerre indona di illi quide̾ qͥ ꝓcesse.¬
rant adbellũ unũ caput ex qͥngentis. illiuꝰ qͥ incastris manse.¬
rant. unũ exqͥnqͣginta. atq õmiũ simul inunũ collectus nu¬
merꝰ refert᷑. Hȩc est hẏstoriȩ continentia. Sed uideamꝰ qͥd in-
his sensus indicet spitalis. Inpͦpło dĩ st̃ qͥdam sicut apłs dicit

Expanded text:
Israel adversum Madianitas bella confecta sunt, spolia ex ipsis copiosa referuntur auri atque argenti, caeterorumque mobilium pondus immensum, jumentorum captivorumque numerus plurimus. Verum quoniam cuncta haec apud Israelitas immunda dicuntur, purificatio singulis quibusque competens adhibetur. Et ea quidem quae ex metallis constant, ignis purificat; quae vero fragiliora sunt et ignem non ferunt, aqua purificari jubentur. Fiant ergo ex omnibus spoliis aequales duae partes; ut una sit eorum qui ad bellum processerant et una eorum qui in castris resederunt. Jubentur etiam ex his offerre in dona Dei, illi quidem qui processerant ad bellum, unum caput ex quingentis; illi vero qui in castris manserant, unum ex quinquaginta: atque omnium simul in unum collectus numerus refertur. Haec est historia continentiae. Sed videamus quid in his sensus indicet spiritalis in populo Dei. Sunt quidam, sicut Apostolus dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
infantes ñ potuert᷑ tnsire iordanẽ nec ad fidẽ axp̃i quȩ est
t̾ra reꝑmissionis intrare. Increpat tam̃ eos moyses:: & dicit
sedebitis hic: & quare ꝑuertitis corda filiorũ isrł ut ñ tͣns
u̾bis. accessertͣ inqͥt ad eũ filii Ruben & filii Gad & dicebant.
m̃tis nrĩs. & nos armati pͥma cur ma incedemꝰ ante filios
isrł: usq qͦ ꝑducamꝰ eos insuũ locũ. Et hec ꝓmittentes.
dotẽ. & adiħm filiũ Naur. & pͥncipes familiarũ tribuũ¬
isrł: & ait adeos moy ses. Si tͣnsierint filu Ruben & filu
Gad uob̾cũ ior danẽ oĩs armatꝰ ad p̃liũ corã dño. & obti.¬
nueritis terrã in conspectu ur̃o. dabitis eis tram galaad
in possessionẽ. Terrȩ nom̃ inscripturis diuinis positũ diu̾¬
sis significationib inuenimꝰ. Et pͥmo quidẽ t̾ra hec in qͣ

Expanded text:
sire Jordanem, nec ad fidem Christi, quae est terra repromissionis, intrare. Increpat tamen eos Moyses, et dicit m, et vos sedebitis hic? Et quare pervertitis corda filiorum Israel, ut non tverbis, accesserunt, inquit, ad eum filii Ruben, et filii Gad, et dicebant: nostris; et nos armati prima turma incedimus ante filios Israel, usquequo perducamus eos in locum suum. Et haec promittentes, rdotem, et Jesum filium Nave, et principes familiarum tribuum, et ait ad eos Moyses: Si transierint filii Ruben et filii Gad vobiscum Jordanem omnes armati ad praelium coram Domino, et obtinueritis terram in conspectu vestro, dabitis eis terram Galaad in possessionem. Terrae nomen in Scripturis divinis positum diversis significationibus invenimus. Et primo
Abbreviated transcription (Latin):
effecti & ꝓpt̃ea drͣ adeos. & lauabitis uestim̃ta ur̃a die sep¬
timo & mundi eritis. & post hȩc introibitis in castra. Ergo
hi qͥ pugnant. peo ipso qͦd contigert̾ hostes ĩmundos. &
qͦd congressi sunt contͣeos: & habuertͣ cũeis certamen pol¬
pellere uenientes. uł ingressas necare intra me ne adef.
hoc ipso tamͣ pollui me & inqͥnari necesse. ẽ. qͦ eũ qͥ pollutꝰ
est & inqͥnatꝰ. ẽ. calcare contenchi: & ero qͥdem beatꝰ qͦd eum¬
suꝑare potui: ĩmundꝰ tam̃ sũ & pollutꝰ qͥ pollutũ contigi. &
obhoc purificatione egeo. iccirco nimirũ & scriptura dicit.
qͥa nemo mundꝰ a sorde. Om̃s gͦ purificatione indigemꝰ. in¬
mo purificationibꝰ. multȩ enĩ & diu̾se nos manent purifica¬
tiones. Sed mistica hȩc stͣ & ineffabilia. Qͥs enĩ nob̃ enarrare
potuerit quȩ stͣ purificationes quȩ parent᷑. uł pec&o uł pau

Expanded text:
ad eos: Et lavabitis vestimenta vestra die septima, et mundi eritis, et post haec introibitis in castra. Ergo hi qui pugnant, pro eo ipso quod contigerant hostes immundos, et quod congressi sunt contra eos et habuerint cum eis certamen, polpellere venientes vel ingressas necare intra me, ne ad efhoc ipso tamen pollui me et inquinari necesse est, quo eum et qui pollutus et inquinatus est, calcare contendi. um potui; immundus tamen sum et pollutus, qui pollutum contigi, et ob hoc purificatione egeo. Idcirco et nimirum Scriptura dicit, quia nemo mundus a sorde. Omnes ergo purificatione indigemus, imo purificationibus. Multae enim et diversae nos manent purificationes. Sed mystica haec sunt et ineffabilia. Quis enim nobis enarrare poterit quae sunt purificatio
Abbreviated transcription (Latin):
purificationis incelligis. indigent enĩ purificatio
ne nͣ solũ quȩ int̾ra sunt sed que incęlis: imminet
nanq & cȩlis ꝑditio: sic enĩ dicit ꝓpħa. Cȩli ꝑibunt.
& om̃s ut uestimentũ uecerascent. & sicut amict ũ
in uolues eos & mutabunt᷑: intuere gͥ totius mun¬
di id÷ celestiũ ac terrestriũ & infernorũ purifica.¬
tionẽ. uide qnͣtis indigeant ista om̃ia hostus. qntosre.¬
quirant uitulos. qͣntos arietes quantos uyacos
Sed ihis om̃ibꝰ unus ÷ agnus. qui totius mundi po¬
tuit auferre peccatũ. Et idõ cessauert᷑ cetere hostiȩ
qͥa talis fuit hȩc hostia: ut una sola sufficeret ꝓtotiuꝰ
mundi salute. Ceteri enĩ p̃cibꝰ peccata. hic solus pocesta¬
qͥq peccatorũ. donec ueniat adhostiã ꝑfectã: ad hostia
consũmatã. agnũ agniculũ ꝑfectũ qͥ tollit peccadẽ to¬

Expanded text:
purificationis intellige. Indiget enim purificatio purificationis intellige. Indiget enim purificatio non solum quae in terra sunt, sed et quae in coelis. Imminet namque et coelis perditio. Sic enim dicit Propheta: Coeli peribunt, et omnes ut vestimentum veterascent; et sicut amictum involves eos et mutabuntur . Intuere igitur mundi, id est, coelestium, ac terrestrium, et infernorum purificationem. Vide quantis indigent ista omnia hostiis, quantos requirant vitulos, quantos arietes, quantos hircos. Sed in his omnibus unus est agnus, qui totius mundi potuit auferre peccatum. Et ideo cessaverunt caeterae hostiae, quia talis fuit haec hostia, ut una sola sufficeret pro totius mundi salute. Caeteri enim precibus peccata, hic solus potestaperquirere peccatorum, donec veniat ad hostiam perfectam, ad hostiam consummatam, agnum anniculum, perfectum, qui tollit pecca
Abbreviated transcription (Latin):
siue angłorũ ut diximꝰ siue hominũ uitulus qͥ in
illa festiuitate int̾ueniat ꝓ pͦpłi delictis: alius aute
aries in alia festiuitate. quorũ int̾cessione fiat pu¬
rificatio ppeccatis. Quoꝰ si purificari potuerint ho.¬
mines apeccatis &. ẽẽ. puriores: minuuntur & ho.¬
stie. Si eñi ꝓpeccatis st̃ hostiȩ. & ꝓ multitudine pecca.¬
torũ multiplicatȩ stͣ. sine dubio & ꝓ exiguitate mi¬
nuunt᷑. Iouiꝰ aut̃e rei in pͣsentibꝰ locis scripturȩ ha¬
bemꝰ indicia. idest inultima festiuitate scenophegiȩ.
cũ posto dies hostiȩ iubent᷑ offerri. Et pͥma qͥde dĩe
quasi adhuc in abundantia peccatorũ. qtͣcuordecĩ
uituli uibent᷑ offerri. Seda autẽ die inminutis ut.
qͣsi purificationib deficiente ꝑdies multitudine.
peccatorũ. minuitur consequent᷑ etiã numerꝰ ho¬
stiarũ. Si gͦ eciã ꝓdispensatione totiꝰ mundi rationẽ

Expanded text:
sive angelorum, ut diximus, sive hominum vitulus, qui in sive angelorum, ut diximus, sive hominum vitulus, qui in illa festivitate interveniat pro populi delictis: alius autem aries in alia festivitate, quorum intercessione fiat purificatio pro peccatis. Quod si purificari potuerint homines a peccatis et esse puriores, minuuntur et hostiae. Si enim pro peccatis sunt hostiae et pro multitudine peccatorum multiplicatae sunt, sine dubio et pro exiguitate minuuntur. Hujus autem rei in praesentibus locis Scripturae habemus indicia, id est in ultima festivitate Scenopegiae, cum per octo dies hostiae jubentur offerri. Et prima quidem die quasi adhuc in abundantia peccatorum, quatuordecim vituli jubentur offerri. Secunda autem die imminutis ut quasi purificationibus deficiente per dies multitudine peccatorum, minuuntur consequentes etiam numeri hostiarum. Sic ergo etiam pro dispensatione totius mundi, rationem
Abbreviated transcription (Latin):
uł ut ingrecis codicib legimꝰ reuersionis meę
instat. Sic gͦ figuralit̾ pocest uideri qͦd alius ꝓfe
stiuitate nouorũ. alius ꝓfestiuitate sabbati. aliuᷤ
ꝓfestiuitate tab̾naculorũ qͣsi hy rcus aut uitu.¬
lus aut aries offeratur adreconciliandũ homi.¬
nribꝰ dm̃. Bonet enĩ stͣ peccata. necesse ÷ reqͥri & ho¬
stias ꝓpeccatis. Nrim pone uerbi gr̃a ñ fuisse pecca¬
cũ. Non necesse fuerat filiũ dĩ agnũ fieri. nec opus
fuerat eum incarne positũ pati. sed mansisset hoc
catũ inhunc mundũ. peccati autẽ necessitas ꝓpitiati.¬
onẽ reqͥrit. Et ꝓpitiatio ñ fit nͥ ꝑ hostiã. necessariũ
fuit ꝓuideri hostias ꝓpeccato. Et qͣm peccati iosius
diuersȩ & uariȩ qualitates fuert᷑. diuersorũ anima¬
liũ mandant᷑ hostiȩ ꝓcul dubio quȩ conuenirent ua¬
rietatibꝰ peccatorũ. Sic gͦ efficitur alius quidẽ scõrũ

Expanded text:
, » vel ut in Graecis codicibus legimus, « reversionis meae , » vel ut in Graecis codicibus legimus, « reversionis meae instat. » Sic ergo figuraliter potest videri, quod alius pro festivitate novorum, alius pro festivitate sabbati, alius pro festivitate tabernaculorum, quod hircus aut vitulus, aut aries offeratur ad reconciliandum hominibus Deum: donec enim sunt peccata, necesse est requiri et hostias pro peccatis. Nam ponetum, non necesse fuerat Filium Dei agnum fieri, nec opus fuerat eum in carne positum jugulari, sed mansisset hoc, ccati autem necessitas propitiationem requirit, et propitiatio non fit nisi per hostiam, necessarium fuit provideri hostias pro peccato. Et quoniam peccati ipsius diversae et variae qualitates fuerunt, diversorum animalium mandantur hostiae, procul dubio quae convenirent varietatibus peccatorum. Si
Abbreviated transcription (Latin):
est qͥs facile audeat affirmare: Neq: enĩ hȩc ammalia ꝑ-
spetiem sed ꝑfiguram referri ad illam uł illã ꝑsonam pu¬
qͥ mutatus sit & conuersus in specie agnai. Dicit᷑ tamen
minib & peccatorũ indulgentiã dedit: talis ex istit hu.¬
mano gn̾ri qͣsi agni hostia imaculata. & in nocens. qua
placari hominib dunna credunt᷑. Sic gͦ fortassis
& siqͥs est angłorũ celestiũq uircutũ. aũt siqͥ iustorũ
hominũ uł etiam scõrũ ꝓph̾arũ atq apłorũ qui eni-
tione diuina uelut aries. uł uitulus. aut hr rcus
oblatus. eẽ. sacrificiũ ob purificationẽ popło im¬
petrandã accipi potest. Aut ñ uidetur ut aries aut
hyrcus holocaustũ se obtulisse Paylus ꝓpͦpło isrł cũ
dicebat. optabã aut̾ẽ ego ipse anachema. eeͣ. ax p̃o¬
se paylus offerat iugulandã. audi eũ & in alii
dicente̾. lam enĩ ego immolor & tẽpꝰ resolutionis

Expanded text:
est, quis facile audeat affirmare? Neque enim haec animalia per est, quis facile audeat affirmare? Neque enim haec animalia per speciem, sed per figuram referri ad illam, vel illam personam puicitur tamen minibus, et peccatorum indulgentiam dedit, talis exstitit humano generi, quasi agni hostia immaculata et innocens, qua placari hominibus divina creduntur. Sic ergo fortassis et si quis est angelorum coelestiumque virtutum, aut si qui justorum htione divina velut aries, aut vitulus, aut hircus, oblatus esse sacrificium ob purificationem populo impetrandam, accipi potest. Aut non videtur, ut aries aut hircus, holocaustum se obtulisse Paulum pro populo Israel, cum dicebat: Optabam autem ego ipse anathema esse a etiam Paulus offerat jugulandam? Audi eum et in aliis dicentem: « Jam enim ego immolor, et tempus resolutionis
Abbreviated transcription (Latin):
pir refercir on sequers uicdetir. qdetã cecera ami¬
malia eue eidem purificationis uisibꝰ de putata surst¬
referri debeant similit̃ & ad aliqͣs ꝑsonas. que purifi¬
catiomis aliqͥd humano generi conferant. Uide gͦ ne
forte sicut dñs & saluator nr̃ qͥ quasi agnus adoccisi¬
onẽ ductus & in sacrificiũ altaris oblatus peccator ũ
remissionẽ uniuerso prestitit mundo: ita fortassis
& ceterorũ sco̾rũ ac iustorũ sanguis qͥeffusus est asan¬
guine abel iusti usq ad sanguinẽ ⁊achariȩ ꝓph̾e. qͥ int̾¬
fectus. ẽ int̾ edem & altare. alterius qͥdem sanguis sic̃
uitule. alterius ficut hyrci aut capre. aut alicinus horũ
fusus est ad expiandũ ꝓ parte aliqua popłm. Siue g hec¬
adiustorũ ꝓpħarũq ꝑsonas qͥ in hoc mundo iugulati
sunt: uł eorũ qͥ dicunt qͣm ꝓpt̾ te afficim᷑ totadie esti¬
mati sumꝰ ut oues occisionis referenda uideant᷑. siue etiã
ad supiores uirtutes qͥbꝰ ꝓcuratio humani generis data

Expanded text:
nostri refertur, consequens videtur, quod etiam caetera animalia, quae his ejusdem purificationis usibus deputata suntreferri debeant, similiter ad aliquas personas, quae purificationis aliquid humano generi conferant. Vide ergo ne forte sicut Dominus et Salvator noster « quasi agnus ad occisionem ductus , » et in sacrificium altaris oblatus peccatorum remissionem universo praestitit mundo: ita fortassis et caeterorum sanctorum ac justorum « sanguis, qui effusus est a sanguine Abel justi usque ad sanguinem Zachariae prophetae, qui interfectus est inter aedem et altare ; alterius quidem sanguis sicut vitulae, alterius sicut hirci aut caprae, aut alicujus horum fusus est ad expiandum pro parte aliqua populum. Sive ein hoc mundo jugulati sunt, vel eorum qui dicunt, Propter te morte afficimur tota die, aestimati sumus sicut oves occisionis , referenda videantur, sive etiam ad superiores virtutes, quibus procuratio humani generis data
Abbreviated transcription (Latin):
da t̾ra uocaretur:. Om̃s eñiꝰ nos donec infructuosi sumꝰ. &
nullũ iusticiȩ fructũ nullũ pudicitiȩ nullũ piecatis
afferimꝰ. aridi sumꝰ Si autẽ nosmec ipsos ceꝑimꝰ excole¬
re & aduirtutũ fruges desides animos suscitare: terra
efficitur exarida quȩ uerbi dĩ suscepta semina leca frue¬
ge multiplicet. Est gͦ quȩdã etiã in regno di terra que
mansuetis reꝓmuttitur. & t̾raque uiuentiũ noĩat ur.
& t̾ra in exceisis posita de ꝗͣ adiustũ dicit ꝓpħa. E aalta¬
bit te: ut heredites terrã. Istius gͦ t̾re hereditate̾ postea¬
quã demundi huiꝰ ȩgy pto exier it dõ credens anima
consequet᷑. & alibi quidẽ hii qͥ sublege uixert. alibi au¬

Expanded text:
a firmamentum. Omnes enim nos donec infructuosi sumus, et nullum pudicitiae fructum, nullum justitiae, nullum pietatis afferimus, aridi sumus. Si autem nosmetipsos coeperimus excolere, et ad virtutum frugem desides animos suscitare, terra efficimur ex arida, quae verbi Dei suscepta semina laeta fruge multiplicet. Est ergo quaedam in regno Dei terra, quae mansuetis promittitur, et terra quae viventium nominatur, et terra in excelsis posita, de qua ad justum Propheta dicit: Exaltavi te ut haeredites terram. Istius ergo haereditatem terrae, posteaquam de mundi hujus Aegypto exierit, Deo credens anima consequetur. Et alibi quidem hi qui sub lege vixerunt, alibi au
Abbreviated transcription (Latin):
to grauior ineos qͥ scandalitart̃ qͥ causã peccati pbuert᷑ qͣm
meos qͥ peccauert. Simul & illud obserua qͦdhis subiecit.
Nouissime aute̾ inqͥt & tu apponeris ad popłm tuũ. Si qͥn
płm suũ Nemo enĩ apponit᷑ ad eos qͥ ñ st̃. Vnde constat. ẽe
aliqu̾ẽ p̾płm. cui moy ses post uitȩ huiꝰ exitũ dr̃ appli
surrectionis mortuorũ fides latius appbari. exhis salti
libris qͦs recipiunt. & quorũ auctoritatẽ facent᷑. conum¬
çendi stͣ & curandi: si tam̃ oportec habiloniã curari. Est
d̾ sit. & ad qͦs ꝓsuis meritis tnͣsferendꝰ. Post hec locutus
moy ses adpopłm dicens. Armate exuob̾ uiros & bellige.¬

Expanded text:
 peccati praebuerunt, quam in eos qui peccaverunt. Simul et illud observa quod subjecit. Novissime autem, inquit, et tu apponeris ad populum tuum. Si qupulum suum? Nemo enim ponitur ad eos qui non sunt. Unde constat esse aliquem populum, cui Moyses post vitae hujus exitum dicitur applicasurrectionis mortuorum fides latius approbatur, ex his saltem Moysi libris quos recipiunt et quorum auctoritatem confitentur, convincendi sunt et curandi, si tamen oportet et Babyloniam curari. Est dus est, et ad quos pro suis meritis transferendus. Statimque Moyses: A
Abbreviated transcription (Latin):
fans isrł. Sicit autẽ de eo & inconsequentibꝰ adhue eui¬
dentius hoc m. Et ait adeos moy ses. Cur uiua reseruas¬
tis omnẽ feminã: Ipsȩ enĩ st̃ quȩ filios isrł scdm uerbũ ba¬
laam apostatas fecert̃. Int̃ficiunt᷑ autẽ & reges madia¬
nitarũ. atq illi qͥ pͥus amulieribꝰ uicti st Nunc expiati¬
reges uicert̃. Ex hoc intelligamꝰ qͣntũ ualeat conuersio
Mdm̃. qtitũ ꝓsit emendatio peccatorũ: o me masculi¬
nũ. om̃s reges madianitarũ uincuntur & ꝑimuntur

Expanded text:
s israel. Dicitur autem de eo in consequentibus adhuc evidenter hoc modo: Et ait ad eos Moyses: Cur vivam reservastis omnem feminam? Ipsae enim sunt quae filios Israel secundum verbum Balaam apostatare fecerunt. Interficiuntur et reges madianitarum atque illi qui prius a mulieribus victi sunt, nunc expiatireges vincunt. Ex hoc intelligamus quantum valet conversio eum, quantum prosit emendatio peccatorum. Omne masculinum, omnes reges madianitarum vincuntur et perimuntur
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ exierit de pͣlio uitę huiꝰ. Qͦd si ita .ẽ. ut aliqͥd audeam
dicere. sđm scripturȩ auctoritatẽ. omĩs qͥ exit de hac uita
ñ potest. eẽ mundus. Considã gͦ diligent qͥd indicet hy¬
storie textus. Exier̾ isti pugnare ꝓ filiis isrł. int̾fecert᷑
madianitas. int̾ficientes eos qͣntũ ad historiȩ ordine̾ specͤ¬
tat & litterã legis placuerͣt d̾o. uoluntat̾e dĩ nãq imple.

Expanded text:
t aliquid audeam secundum Scripturae auctoritatem, omnis qui exit de hac vita non potest esse mundus. Considera enim diligenter quid indicet historiae textus. Exierunt isti pugnare pro filiis Israel, interfecerunt Madianitas. Interficientes autem eos, quantum ad historiae ordinem spectat
Abbreviated transcription (Latin):
ro: uł parah sus ut in latrone qͥ decruce credidit
mansiones ꝑquȩ tnͣsiens anima dõ credens. & ꝑue-¬
niens usq ad flum̃ illud qͦd lȩtificat ciuitat̾e diͣ in¬
tra ip sũ: sortẽ ꝓmisse patribꝰ hereditatis accipiet.
Igit᷑ cũ duplici ut memorauimꝰ mͦ egressuᷤ designe

Expanded text:
ro, vel paradisus, ut in latrone qui de cruce credidit, mansiones, per quae transiens anima Deo credens, et perveniens usque ad flumen illud quod laetificat civitatem Dei, intra ipsum sortem promissae patribus haereditatis accipiat. Igitur cum duplici, ut memoravimus, modo egressus desi
Abbreviated transcription (Latin):
Concre fiiunt inquit omnȩ masculinũ eorũ. &e irecu
corũ er balaam filiũ beor int̾ fecert᷑ gladio. cũ reliquis
cuneratis eorũ. & d̾ insuꝑioribꝰ querebamꝰ qͦmͦ ꝓbani
de scripturis possit ualaam consilio subornatas. eẽ mca¬
ueres machanitarũ quȩ deciꝑent filios isrł ad fornican¬
du p̾sens hc scripturȩ locus euident̃ ostendit: dicenseũ

Expanded text:
it, omnem masculum eorum, et reges eorum, et Balaam filium Beor interfecerunt gladio, cum reliquis vulneratis eorum. Quod in superioribus quaerebamus, quomodo probari de Scripturis possit, Balaam consilio subornatas esse mulieres Madianitarum, quae deciperent filios Israel ad fornicationem, praesens hic Scripturae locus evid
Abbreviated transcription (Latin):
nare ñ uult nec militare si qͥs ñ uult hab̾e certam̃ studi.¬
orũ diuinorũ & abstinentiȩ. hic ñ uult implere illud qͦd¬
apłs dixit. Qui autẽ magone contendit. abõibꝰ continens
est. Qui gͦ ñ contendit inagone. & abom̃ibꝰ nͣ est continens:
Neq exerceri uult in uerbo dĩ. & inlege diͣ meditari
die ac nocte: hic etiã si uir dicat᷑. uir tam̃ uirtutis nͣ¬

Expanded text:
nare non vult nec militare, si quis non vult habere certamen studinare non vult nec militare, si quis non vult habere certamen studiorum divinorum et abstinentiae, hic non vult implere quod Apostolus dixit: Qui autem in agone contendit, ab omnibus continens est . Qui autem non contendit in agone, ab omnibus non est continens, neque exerceri vult in verbo Dei, et in lege Domini meditari die ac nocte. Hic etiam si vir dicatur, vir tamen virtutis n
Abbreviated transcription (Latin):
uent oriia ceras. qnqginita numeru scm:ẽe secipdura testato
y meas aluator dicebat in euangłus hominiaiudã fenerato¬
i rerant Quo tebitores unꝰ ex ipsis debebat denarios qͥnoten
so: donauit. Sed & septe septimane monada idi umo adore
qnoresime die faciunt. quȩ pente costen festiuitas appel¬
latur. Similit᷑ & septuaginta septimane addita unĩ decadis
ꝑfectione qͥngentorũ numerũ reddunt. Sed qͣnto plures st̃
septuaginta septimanȩ quã sept̾e tanto prestancior & ꝑfe¬
la euangłii quã supͣ posuimꝰ saluator nr̃ ꝓnuntiat qͦd plũ
diligat ille cui qͥngenti qͦs debebat de narii donatist᷑. quã
ille cui qͥnqͣginta. Seniq inp̃sentilectione eleatar sacerdos.
ñ scribit᷑ ad omnẽ popłm locut᷑. sed ad eos tantũ qͥ de pͥlio re¬
deunt. Ait enĩ Et dỹ eleazar sacerdos ad uiros uirtutis qͥ
reuercebant᷑ de p̃lio. Uides gͦ qͦ mͦ aduiros uirtutis loqͥtur
sermo di. Uiri eñi uirtutis st̃ qͥ ad hellũ ꝓcedunt: siqͥ iͦi pug.¬

Expanded text:
iptura testatur. Unde et Salvator dicebat in Evangeliis: Homini cuidam feneratori erant duo debitores. Unus ex ipsis debebat denarios quingentsque donavit . Sed et septem septimanae monade, id equagesimae faciunt diem, quae Pentecostes festivitas appellatur. Similiter et septuaginta septimanae, addita unius decadis perfectione, quingentorum numerum reddunt. Sed quanto plures sunt septuaginta septimanae quam septem, tanto praestantior et perfela Evangelii quam supra exposuimus, Salvator noster pronuntiat, quis plus diligat, ille cui quingenti quos debebat denarii donati sunt, quam ille cui quinquaginta. Denique in praesenti lectione Eleazar sacerdos non scribitur ad omnem populum locutus, sed ad eos tantum qui de praelio redeunt. Ait enim: Et dixit Eleazar sacerdos ad viros virtutis qui revertebantur de praelio. Vides ergo quomodo ad viros virtutis loquitur sermo Domini: viri enim virtutis sunt qui ad bella procedunt. Si quis vero pug
Abbreviated transcription (Latin):
ueiptus sul is samuelẽ consecrauit intẽple. dlius dõ¬
cueq sibi post uictoriã redeunti occurrissec uorut dõ.
occurrente sibi filia lacrimanda ꝑsoluit Alii uitu uor¬
Pos autarietes aut domos. aut alia hui modi ratione
carentia uota offert̃ do. Iue uͦ qui appellatur nazareu
semet ipsũ deuouit de̾. hoc est enĩ uotũ nazarei dd est
sup ome uotũ. Nam filiũ offerrȩ uł filiã. aut pecus
dut pͣdiũ hoc totũ extra nos est. Semet ipsũ dõ offerre
& ñ alieno labore: sed ꝓpͥo placere: hoc: ꝑfectus & emi¬
nentiꝰ õĩb uotis. Q d qͥ facit imitator. ẽ.xpi Ille eni de¬
dit hõi tͣram. mare & oĩa quȩ in eis stͣ ad obsequiũ. de.¬
dit & celũ. solẽ qͦq & lunã ac stellas hominũ ministe¬
gitꝰ est. Sed post hec oĩa semet ipsũ dedit. Sic enĩ dilex̃ ds
mundũ. ut filiũ suũ unigenitũ daret ꝓ mundi huiꝰ
uita. Qͥd gͦ magnũ faciet hõ si semet ipsũ offerat dõ.¬

Expanded text:
ventris sui, et Samuelem consecravit in templo . Alius quodcunque sibi post victoriam redeunti occurrisset, vovit Deo: et occurrente filia, vota lacrymanda persolvit . Alii vitulos aut arietes, aut domos, aut alia hujusmodi ratione carentia vota offerunt Deo. Ille vero qui appellatur Nazaraeus, semetipsum devovisuper omne votum. Nam si filium offerat vel filiam, aut pecus aut praedium, hoc totum extra nos est. Semetipsum offerre Deo, et non alieno labore, sed proprio placere, hoc est perfectius et eminentius omnibus votis. Quod qui facit, imitator est Christi. Ille enim dedit homini terram, mare et omnia quae in eis sunt ad obsequium; dedit et coelum; solem quoque et lunam et stellas hominum ministeominibus largitus est. Sed post haec omnia semetipsum dedit. Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret pro mundi hujus vita . Quid ergo magnum facit ho
Abbreviated transcription (Latin):
& tunciam ñ homo solũ sed homo homo dr̃. Nam qͥ inte¬
riorẽ hominẽ ñ excolit. qͥ illius curã ñ gerit. qͥ uirtutibꝰ
eũ ñ instruit. moribꝰ non adornat: diuinis institutio.¬
nibꝰ ñ exercet. sapientiã dĩ non quęrit. scientiȩ scriptura.¬
rũ oꝑam ñ impendit: hic ñ pocest homo hõ dici. sed homo

Expanded text:
ed homo dicetur. Nam qui interiorem hominem non excolit, qui illius curam non gerit, qui virtutibus eum non instruit, moribus non ornat, divinis institutionibus non exercet, sapientiam Dei non quaerit, scientiae Scripturarum operam non impendit, hic non potest homo homo dici, sed homo
Abbreviated transcription (Latin):
curramꝰ inqt om̃s inuirũ ꝑfectũ inmͣsurã ȩtatis ple.¬
nitudinis apĩ. huic gͦ animȩ que inuirũ ꝑfectũ occur.¬
rit. nemo dominatur in uotis. sed habet potestatẽ̾ suoꝵ
lib̾tatemq uotorũ. Si autẽ feminei adhuc generis fue.¬
rit anima cui uł uir uł pat᷑ dominetur inuotis: Non sepͣ
in ipsa : culpa. sed interdũ redit aduiros. uł parentes de qͥb¬

Expanded text:
 omnes in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi . Huic ergo animae, quae in virum perfectum occurrit, nemo dominatur in votis, sed habet potestatem suorum libertatemque votorum. Si autem adhuc feminei generis fuerit anima, cui vel vir, vel pater dominetur in votis, non semper in ipsa est culpa, sed interdum redit ad viros vel ad parentes.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquirere que sint uera sacrifitia. quȩ purificent. pͦpłm
indieb festis tunc uidebit quã mira & magnifica st
que ꝑhȩc indicant᷑. quȩ suꝑflua ignorantibꝰ ac suꝑsti¬
ciosa dicunt᷑. Sed hȩc quidẽ paulus & si qͥ eis similes sunt.
pleniꝰ abipsa sapientia & uerbo dĩ ꝑfectiusq cognoue.¬
rint. Nos autẽ qͣntũ ex ipsorũ lit ceris colligere possumꝰ.

Expanded text:
requirere, quae sint vera sacrificia quae purificent populum requirere, quae sint vera sacrificia quae purificent populum in diebus festis, tunc videbit quam mira et magnifica sunt, quae per haec indicantur: quae superflua ignorantibus atque superstitiosa dicuntur. Sed haec quidem Paulus, etsi qui ei similes sunt plenius ab ipsa sapientia et verbo Dei, perfectiusque cognoverint. Nos autem quantum ex ipsorum litteris c
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma imbuendi initia. tũ de inde ꝑtempꝰ etiã ad ꝑfe-¬
ctionẽ ueniri. scribens qͥbdam dicebat Et enĩ cũ debe¬
retis iam magistri. ẽẽ. ꝓpter tempꝰ. rursũ indigetis ut
doceamini quȩ sint elemta ȩxordii sermonũ dni. &
factiestis quib lacte op̾ sit ñcibo forti. Oĩs enĩ qͥ lacte
alitur. expers est sermonis isticiȩ: paruulus enĩ est.
ꝑ fectorũ uͦ ÷ cibꝰ solidus. qͥ ꝓpossibilitate sumendi ex¬
ercitatos habent sensꝰ addiscretionẽ boni uł mali. Et
iter ũ in aliis litterã legis omnẽq hinꝰmodi scripturã
elem̃ta mundi. ẽe. cõmemorat. Et nc̃ gͦ ea quȩ ꝑtinu¬
erͣt ad illos qͥ pͥmis imbuebant᷑ elemͣtis. molesta nobis
& hyrcorũ uitulorũq recitantur: nichil sibi utilita¬
tis conferre huiꝰ modi litteras uidicant. qͣntũ ad ipsũ
spectat auditũ. Si uͦ qͥs inueniat᷑ qͥ possit uelamen qͦd:¬
positũ inlectione ueteris testam̃ti remouere. atq inde

Expanded text:
prima imbuendi initia, tunc deinde per tempus etiam ad perfectionem venire, scribens quibusdam dicebat: Etenim cum deberetis jam magistri esse propter tempus, rursus indigetis ut doceamini quae sint elementa exordii sermonum Dei, et facti estis quibus lacte opus sit non cibo forti. Omnis enim qui lacte alitur, expers est sermonis justitiae: parvulus enim est. Perfectorum vero est cibus solidus, qui pro possibilitate sumendi, exercitatos habent sensus, ad discretionem boni et mali . Et iterum in aliis litteram legis omnemque hujusmodi scripturam elementa mundi esse commemorat. Et nunc ergo ea quae pertinuerunt ad illos qui primis imbuantur elementis, modesta nobis et hircorum, vitulorumque quae recitantur, nihil sibi utilitatis conferre hujusmodi litteras indicat, quantum ad ipsum spectat auditum. Si vero quis inveniatpositum in lectione Veteris Testamenti removere, atque in die
Abbreviated transcription (Latin):
Qdinsemet ipso & in substantia sua qdͦo offerat dõ
Non sufficit iste ex terior homo legem di sufcipere nec
uota solus offerre. Non enĩ potest aliqͥd dignũ dõ ha¬
be sedille interior est homo qͥ magis habec inse qͦd offe¬
rat dõ: in illo nãq est habitaculum uircutũ. in illo
oĩs intellectus scientiȩ. in illo ẽ. diuinȩ imaginis inpio.

Expanded text:
quid in semetipso et in substantia sua quod offerat Deo. Non sufficit iste exterior homo legem Dei suscipere, nec vota solus offerre. Non enim potest aliquid dignum Deo habere. Sed ille interior est homo, qui magis habet in se quod offerat Deo. In illo namque est habitaculum virtutum; in illo omnis intel
Abbreviated transcription (Latin):
ad pꝰpłm tuũ. Igit᷑ scandala quȩ accidert᷑ ifrahelitis
qmter giuersatione madianitarũ acciderant. ipsi
enĩ subornauerant mulieres quȩ eos deciꝑent ut
peccarent corã dño. illi qͥdẽ ꝓpeccato suo ꝑtulerͣ uin¬
dictã. mediocriꝰ tam̃ & parcius: hiuͦ qͥ eis fuerunt
causa peccandi multo uehem̃tiori fubiacent ultioni.
Unde edocemꝰ qͥa longe sit grauius alus causam p̃be
peccati. quã ipsũ qu̾ẽq peccare. Sicut & dñs de signat
cũ dicit. Quia meliꝰ fuerat homini ñ nasciaut molã
a sinariã ligari circa collũ eiꝰ & p̃cipitari in ꝓfundũ ma¬
ris. quã ut scandalizaret unũ de pusillis istis. Simulq
aduertendũ ẽ. qͣm qͥdẽ nom̃ scandala añ nullis in cõ¬
petent̃ pene pͣsumitur. illũ scandalũ dici. ubi rectoiti¬
ne re ambulanti deceptio aliqua instruit᷑ ad peccatũ. &
subicit᷑ causa peccandi. Sicut & madianite ambulantib
inlege. eñi isrłitis & custohentibꝰ castitate subor nauer᷑

Expanded text:
ad populum tuum. Igitur scandala quae acciderant Israelitis, quoniam tergiversatione Madianitarum acciderant ipsi enim subornaverant mulieres, quae eos deceperant ut peccarent coram Domino, illi quidem pro peccato suo pertulerunt vindictam, mediocrius tamen et parcius; hi vero qui eis fuerant causa peccandi, multo vehementiori subjacent ultioni. Unde edocemur, quia longe sit gravius causam praebere peccati, quam ipsum unumquemque peccare. Sic et Dominus designat cum dicit, quia melius fuerat hominem non nasci, aut molam asinariam ligari circa collum ejus, et praecipitari in profundum maris, quam ut scandalizet unum de pusillis istis . Simul advertendum est quoniam quidem nomen scandali a nonnullis incompetenter praesumitur; illud scandalum dico, ubi recto itinere ambulandi deceptio aliqua struitur ad peccatum, et subjicitur causa peccandi: sicut et Madianitae ambulantibus in lege Domini Israelitis, et custodientibus castitatem, subornaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
de sacrificiorũ ritu aliqͣ tẽptabimꝰ. Ipasche festiuitate
agnꝰ scribit᷑ eẽ. qͥ purificat pͦpłm. inaliis uitulus: i
alus hrcus. aut aries. uł capra. uł uitula. sicut ex his
que recitata sunt didicistis Unꝰ gͦ ex his animalibiꝰ que
adsur ificandũ popłm sumitin est agnꝰa iagnꝰupse¬

Expanded text:
iqua tentabimus. In Paschae festivitate agnus scribitur esse qui purificat populum, in aliis vitulus, in aliis hircus aut aries, vel capra, vel vitula, sicut ex his quae recitata sunt, didicistis. Unus ergo ex his animalibus, quae ad purificandum populum sumuntur, est agnus: qui agnus