comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
delis animi. Scenicus qui in
te utro agit. tecetrum enimscao¬
na ẽ: Scorta qđa grecis quoq:
scitue uo cabantur. quo. defri¬
guntur pelles. cuius corrupte¬
la fit. Spurcus qꝗ sit inpu¬
rus. Scelerosus sceleribus
plenus ut lupidosus locus etu
renosus. Plus . ẽ. autem sce¬
lerosus. qua cęleratus. Sutor
seminatoꝵ. uł pater asemine.
Ecurra qui secturi quempiã
sol& ciui grutia asequendo igi¬
tur. indescurras appellatus.
Idem & suecula a seuiendo. Sa¬
telles qđ co hereat alteri siue a
luterils cus todia: Euffectus
in loco clterius sub positus qsi sub¬
factus. unde ec consulem suffec¬
tum dicimus eũ. qui proclio subs¬
trtuitur. Secundus quics ecus
pedes et tractus. ẽ: sermo ase¬
quentib seruis pedis equisiun¬
de et secunda fortuncor qđ
&res secunde id ẽ pros pere.
secundae autem asequendo s
dicte: S cipulutor ꝓmissor
stipolureenim promitcere
.ẽ. ex uerbis iuris peritorum
Ganũs asunguine. quiasine

Expanded text:
delis animi. Scenicus, qui in delis animi. Scenicus, qui in theatro agit. Theatrum enim scena est. Scorta, quod a Graecis quoque σκύτη vocabantur: quo defricantur pelles quibus corruptela fit. Spurcus, quod sit inpurus. Scelerosus, sceleribus plenus; ut lapidosus locus et arenosus. Plus est autem scelerosus quam sceleratus. Sator, seminator vel pater, a semine. Scurra, qui sectari quempiam solet cibi gratia. A sequendo igitur inde scurras appellatos. Idem assecla, a sequendo. Satelles, quod adhaereat alteri, sive a lateris custodia. Suffectus, in loco alterius soppositus, quasi suffactus. Unde et consulem suffectum dicimus eum qui pro alio substituitur. Secundus, quia secus pedes: et tractus est sermo a sequentibus servis pedisequis. Unde et secunda fortuna dicitet res secundae, id est prosperae. Secundae autem a sequendo sunt dictae. Stipulator, promissor. Stipulare enim promittere est, ex verbis iurisperitorum. Sanus, a sanguine, quia sine
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ non opinor idẽ
obtunsis quidems ensi¬
b non tam̃ nullis.
⁊ tultus ẽ. qui perstu¬
Oporem non mouetut
iniuria sueuitiam
enim perfert necultus
e necullo ignominiaso
commo ueturꝰ dolore
Cemis to est sineigni
Singenio curens seuu¬
tẽ sine si gnificat ut
edulus sine dolo
ecurus. qs si necura
Sidẽ. frigidus qd̃inut¬
les accipimus. Stupi¬
đ scepius stupens.
Superbus dictus quice
superuult uideri quã ẽ
qui enimuult supergre¬
di qde superbus est
Susurto desonolocutionis
cippellatus quicnon in
faccie cilicuius sed in
aureloquitur. dealte¬
ro decrahendum.
Seditiosus quidis sen¬
sionem cinimorum fai¬
cit et discordicas gignit
cunt. Seuerus qͣsi
seuus uerus. ten &
enim sinepiuetate ius¬
titium: Simulator
dt̃ asimulucro ges¬
tat enim similitudinẽ
eiꝰ q̃ non est ipse
nutiet asperi. scrupo
est enim arenao uri
perpetrandum: scelus
telis crmatus ẽ. sica
enim gludius . ẽ. a se¬
cundo uocatus
estenim pessimi eteru¬

Expanded text:
esse non opino, id est esse non opino, id est obtunsis quidem sensibus, non tamen nullis. Stultus est qui per stuporem non movetur iniuria; saevitiam enim perfert nec ultus est, nec ulla ignominia commovetur dolore. Segnis, id est sine igni, ingenio carens. 'Se' autem sine significat, ut sedulus sine dolo. Securus, quasi sine cura; id est frigidus, per quod inutiles accipimus. Stupidus, saepius stupens. Superbus dictus quia super vult videri quam est; qui enim vult supergredi quod est, superbus est. Susurro de sono locutionis appellatus, quia non in facie alicuius, sed in aure loquitur de altero detrahendo. Seditiosus, qui dissensionem animorum facit et discordias gignit, cunt. Severus, quasi saevus verus; tenet enim sine pietate iustitiam. Simulator dicitur a simulacro; gestat enim similitudinem eius, quae non est ipse. nuti et asperi. Scrupo est enim arena durioperpetrandum scelus telis armatus est. Sica enim gladius est, a secando vocatus. ιοῦ. Est enim pessimi et cru
Abbreviated transcription (Latin):
Qẽsiueteri consuetudineirap¬
Spellitus eo qđ̃ bu quipurificu
uolebantt sunguine hosti¬
ue tangebantur et ex hoc scĩ
nomen acceperunt:
Tincetus qsisi ne corruptione cui¬
S contrarius in sincerus uitia¬
tus corruptus:Supremus¬
ummus ab eoꝗđ suꝑemine¬
at unde et supremcie pa¬
tes dicimus : Suauss ublimis cib
altitudine uocatus honoris
nam oroprie sublime dr̃ qđ
abspecie ułs pectu sicut for¬
mosus a forma: Solers qđ
sit sollicitus in urte etuti¬
lis sollers enim ap contiquos
dicebatur quierct omnibo¬
na arte instructus. teren
dies pruecubatur
ctimmolabat ut sibi
sui liberi supruesti¬
tes essent ⁊
T ollicitus quiu solers
S eccitus atque in re¬
quietus Sedulus
fumiliure ũbũ te¬
renti hoc ẽ sine dolo
ulius udsiduus: So¬
dales dicuntur qui
ad srmbolum conueni¬
re consueuerurt
qͣs suadentes ipsi et
sotu dicuntur. prop¬
ter periculis ã ope¬
ris soti& atẽ qsi in
uncm cadigum etin
uno uestigiom anentes:
tultus ebetior cor
excestimo fcituum

Expanded text:
a veteri consuetudine appellatus eo quod hi, qui purificari volebant, sanguine hostiae tangebantur, et ex hoc sancti nomen acceperunt. Sincerus, quasi sine corruptione, cui contrarius insincerus, vitiatus, corruptus. Supremus, summus, ab eo quod superemineat. Unde et 'Supreme Pater' dicimus. Suavis. Sublimis ab altitudine vocatus honoris. Nam proprie sublime diciturab specie vel aspectu; sicut formosus a forma. Sollers, quod sit sollicitus in arte et utilis. Sollers enim apud antiquos dicebatur, qui erat omni bona arte instructus. Terentdies precabantur et inmolabant, ut sibi sui liberi superstites essent.' Sollicitus, quia sollers et citus atque inrequietus. Sedulus familiare verbum Terenti; hoc est sine dolo: alias adsiduus. Sodales dicuntur qui ad symbolum convenire consueverunt, quasi suadentes. Ipsi et socii dicuntur propter periculi aut operis societatem, quasi in una caliga et in uno vestigio manentes. Stultus, hebetior cordexistimo: fatuum
Abbreviated transcription (Latin):
Culculator acalculis id est
lcipillis minutis quos antiqui
inmanu tenentes. Numeros
conponebanit.
Conpilcctor. quicdiena dicta
suis precemiscit &sicut solen
pigmenturii inpila diuersca
mixta Contendere hoc
scelere accus abutur man¬
tuunus ille uactes cum quos¬
dcm uersus homeri trcns¬
ferens suis permiscuis. sed
& conpilutor ueterum ab
aemulis diceretur illeres¬
pondit magnecrum esse
uirium Elciuã. herculi ex¬
torquere demanu.
Contumax ab eoquod con¬
temnat. Cromaticus.
quia non confunditur nec
calorem mutut. greceem̃
ontu meliosus qui auelox
Cest & tum& uerbis iniu¬
rice. Contentiosur. abin¬
tentione uocatus qui nop
ratione ediquid sed sola perti¬
natia uitdicue
oitatibilis uel quiu contem¬
ti aallis id est smeis quen¬

Expanded text:
Calculator, a calculis, id est lapillis minutis, quos antiqui in manu tenentes numeros conponebant. Conpilator, qui aliena dicta suis praemiscet, sicut solent pigmentarii in pila diversa mixta contundere. Hoc scelere quondam accusabatur Mantuanus ille vates, cum quosdam versus Homeri transferens suis permiscuisset et conpilator veterum ab aemulis diceretur: Ille respondit: 'Magnarum esse virium clavam Herculi extorquere de manu' Contumax, ab eo quod contemnat. Chromaticus, quia non confunditur nec colorem mutat. Graece enim Contumeliosus, quia velox est et tumet verbis iniuriae. Contentiosus ab intentione vocatus, qui non ratione aliquid, sed sola pertinacia vindicat. Contemptibilis, vel quia contemptus et vilis, id est s
Abbreviated transcription (Latin):
hue brcccm omnium linꝰ guccrũ
.eẽ matrem N ueł geru¬
lus appellatus ub eo quod sit
scarpionum quinatos suos con¬
sumit excepto eum quidorso
eꝰ insederit ncmrursus ipse
quis eruatus fuerit consu¬
mit patrem. unde hominer
quibona parentum ꝑ luxoricm
consumant nepotes dicuntip
Hinc quoq nepotatio ꝓ luxoria
ponitur quiacerte q̃q res
consumuntur: Niger qsi
nubiger : quicnonserenus sed
fuscoopertus: unde & nubilũ.
diẽ tetrum dicimus :
Irtodoxus rectue eloriue
Grutor abore uocatus a
per orundo nominatus io ẽ
dicendo nam orure. dicere. ẽ:
Baudiens : ab uure eoquod
cudict imperuntem:
Os pes quod inserut osttum
podem : O spes fucilis ap¬
tus & osteo patens unide
etospitalis homodr
Oso inimicus abodio dictis
sicut amator abamore . let cogu¬
neris communis: O dibilis odio
abitus  Obsitus obressus oẽ
andique insious conuallatuso
Abscenus  inpure libitinis aitis
obscurio dicitus: Qbtunsus

Expanded text:
Hebraicam omnium linguarum Hebraicam omnium linguarum esse matrem. Nugigerulus appellatus ab eo quod sit scorpionum qui natos suos consumit, excepto eum, qui dorso eius insiderit; nam rursus ipse qui servatus fuerit consumit patrem: unde homines qui bona parentum per luxuriam consumunt nepotes dicuntur. Hinc quoque nepotatio pro luxuria ponitur, qua certe quaeque res consumuntur. Niger, quasi nubiger: quia non serenus, sed fusco opertus. Unde et nubilum diem tetrum dicimus. Orthodoxus, rectae gloriae. Orator ab ore vocatus, a perorando nominatus, id est dicendo; nam orare dicere est. Obaudiens, ab aure, eo quod audiat imperantem. Ospes, quod inferat ostio pedem. Ospes, facilis, aptus et ostio patens: unde et ospitalis homo dicitur. Osor, inimicus, ab odio dictus, sicut amator ab amore; et est generis communis. Odibilis, odio aptus. Obsitus, obsessus, id est undique insidiis convallatus. Obscenus, inpurae libidinis, a vitio Obscorum dictus. Obtunsus,
Abbreviated transcription (Latin):
Nobilis anu bendo abi¬
ls : Nemo abhomine
tractum io .ẽ ne ho¬
mo qđ ẽ pronullo:
medullum eius feralue
uocant: & sic dici ap̃nos
nihilum quomodo ap̃
a malo pleriq: distin¬
gunt alium ꝑnitiosũ:
alium nugcimn existi¬
muntes: ut cut᷑ mona¬
tius: hic ao ules censne¬
quã non malus. to est
confundunt ꝗs̃ utrũq:
unum idemq significeNt
N equam ex eo quod nec
quicq sit : io ẽ ex eo
quod nihilsit uete¬
res dictum ẽẽ. uolue¬
runt: Neuteg neq
illepeque iste qsi dice¬
r& necuterque
Na farius nondignus
fcrre qđ primo cibi
tenere uita hominum
fandus id .ẽ. n ec nomi¬
nandus quidem:
Vuntius ẽ et qui nunti
ip̃s ehomo generem as¬
culino : io uero qđ nunti¬
at genere neutro
ut hoc nuntiũ et huec
conspiciebat : abstinens secumo
omnique sicera q̃ mentem abin¬
tegra sanitute ꝑuertit Nu¬
eus autem haebreum nomen
.ẽ itcenim in prophetis est
expositum ub idtcit safphonia nu
gas quialege recesseruNit:
utnosse possimus linguam

Expanded text:
Nubilis, ad nubendum habiNubilis, ad nubendum habilis. Nemo ab homine tractum, id est ne homo, quod est pro nullo; medullam eius ferulae vocant; et sic dici apud nos nihilum quomodo apud a malo plerique distingunt, alium perniciosum, alium nugam existimantes; ut ait Munatius: 'Hic adulescens nequam, non malus,' id est confundunt, quasi utrumque unum idemque significent. Nequam ex eo quod nec quicquam sit, id est ex eo quod nihil sit, veteres dictum esse voluerunt. Neuter, neque ille neque iste; quasi diceret ne uterque. Nefarius, non dignus farre, quo primo cibi genere vita hominum fandus, id est nec nominandus quidem. Nuntius est et qui nuntiat ipse homo genere masculino: id vero, quod nuntiat, genere neutro, ut hoc nuntium et haec conspiciebat, abstinens se a vino omnique sicera, quae mentem ab integra sanitate pervertit. Nugas autem Hebraeum nomen est. Ita enim in Prophetis est expositum, ubi dicit Sophoas, qui a lege recesserunt,' ut nosse possimus linguam
Abbreviated transcription (Latin):
lorum quaroo furios ear descunł
ut amplius uio ens ꝑtimisconit
Mincadr & monitor sed monitor
to cum̃p̃nuntiat bona minector
cum nuntiat. adũsa
Mulcctt eoquoo blundis ieribis
mulceet ad declinundum aminũ
tranelatio cimulsoidẽ qđ e
ceptum leniresol& faucerdo¬
leptis aut obpletum sordibus
s tomacum Mecutores
appellantur : quicastroe de¬
sienunt ametiendo scilie&
ct metutor in ugros:
Mollis qđ uigorẽ sexur ener¬
uiati corporis. dedeco
nti& qs mulier emol¬
litur Macera
macie & macies ama¬
cio eo quoo inmoderata
libido mucros facict :
Nancus: manuancus :
M oribundus. morien¬
tisimilis sicut uita¬
bundus uiuenti simi¬
lis : Quando enim dici¬
mus moriturus est
uere moriturus est.
moribuntus autem N
ueri sed ueri similis
morientis. ẽ
Meretrix dicta eo quod
p̃cium libiditus me¬
recctur: inde et merđ¬
toritabnue : nam et
milites cumstipendia
accipiunt mereri
sid& is dem uehiculis¬
Lobilis non uilis cui
et Niom̃ et genus scitꝰ

Expanded text:
lorum, quando furiose ardescunt, lorum, quando furiose ardescunt, ut amplius videns pertimescat. Minator et monitor. Sed monitor dicitur cum praenuntiat bona: minator, cum nuntiat adversa. Mulcator, eo quod blandis verbis mulceat ad declinandum animum: translatio a mulso, id eacceptum lenire solet fauces dolentis aut oppletum sordibus stomachum. Metatores appellantur qui castra designant, a metiendo scilicetat metator in agros. Mollis, quod vigorem sexus enerviati corpore dedecoret, et quasi mulier emolliatur. Macer, a macie: et macies a moechia, eo quod inmoderata libido macros faciat. Mancus, manu ancus. Moribundus, morientis similis: sicut vitabundus, viventi similis. Quando enim dicimus moriturus est, vere moriturus est: moribundus autem non vere, sed veri similis morientis est. Meretrix dicta eo quod pretium libidinis mereatur. Inde et meritoriae tabernae: nam et milites, cum stipendia accipiunt, mereri aesidet isdem vehiculisNobilis, non vilis, cuius et nomen et genus scitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Modicus puruus sed ab usiue
ceterum rationabilis. IHode¬
ratus amodo scilic& et tem¬
perum̃to: Mediocris qđ
modicũ illi safficiat
felicitatem cmiserit: scđ ñatẽ
ciceronom proprie mortuus
qui in tus culanis. miseros mor¬
tuos uocut propter ꝗđium a¬
Mis ert¬
bilis qđs it miseriue abilis:
Maestus. puturuliter tris¬
tis non casu: ẽ enimanaaurcat¬
mi & mentis unde et muestus
Mendicus dictus quic minus ha¬
b& un deuitã degat : siue quioe
mos erut ap̃ antiquos os laude¬
re aegenum. & manum extendere
q̃si munum dicere enendax
qđ mentem alterius fullito
QMalignus : quiu maliticeuotũ
ulopus peragit Malus apella¬
tuss anigro felle qđ greci melin
dicu: uno e et melun colici ape¬
pellantur homines quict conuer¬
sutionem hamanam refugiunt.
et amicorum curor surocor¬
tisunt: Malitiosus deterion
malo quia frequenter malus
umalo cutem peior dicitun
abono deterior
Pelior dictus qͣs mollior nonda¬
rus ađferreus nã melius ꝗs
mollius mincx afucie ocu¬

Expanded text:
Modicus, parvus, sed abusive; ceterum rationabilis, moderatus, a modo scilicet et temperamento. Mediocris, quod modicum illi sufficiat. felicitatem amiserit. Secundum autem Ciceronem proprie mortuus, qui in Tusculanis1, 5 miseros mortuos vocat, propter quod iam aMiserabilis, quod sit miseriae habilis. Mestus, naturaliter tristis, non casu. Est enim a natura animi et mentis, unde et mestus. Mendicus dictus quia minus habet unde vitam degat: sive quia mos erat apud antiquos os claudere egenum et manum extendere, quasi manu dicere. Mendax, quod mentem alterius fallat. Malignus, quia malitiae votum vel opus peragit. Malus appellatus a nigro felle, quod Graeci μέλαν dicunt: unde et melancholici appellantur homines qui et conversationem humanam refugiunt et amicorum carorum suspecti sunt. Malitiosus, deterior malo, quia frequenter malus. A malo autem peior dicitur: a bono deterior. Melior dictus quasi mollior: non durus aut ferreus: nam melius quasi mollius. Minax, a facie ocu
Abbreviated transcription (Latin):
Accecut psalmistat. Ad uocauit caelo sursum & terrcm discernere populũ
suum. Quid est quod dicit discernere populum suum Nisiperiudicium
sep arure bonis a malis. tumquam oues abedis. Nam ouestunc statuet
atdextris. a edos autem asinistris. XXXU. quod ipsa sepanano
Bononum amales per ancelica mystonia ptib

Expanded text:
cce Psalmista ait: Advocavit coelos desursum, et terram discernere populum suum . Quid est quod dicit. Discernere populum suum? nisi per judicium separare bonos a malis, tanquam oves ab haedis. Nam oves tunc statuet a dextris suis, haedos autem a sinistris. CAPUT XXXV. Quod ipsa separatio bonorum a malis per angelica ministeria fi
Abbreviated transcription (Latin):
tidine canditum dignis uocib: p̃dic& eccciam cenꝰ en cruis ueta¬
tũ circulus uoluitur : et tu semper dm̃i p̃cepta cus todiens futu¬
rue bectitudinem uittiȩ ꝓp̃sentium exempla meditiris oculi
puro lumintiugent pedes in p̃munt uere uestigierccudicus ouene¬
trubilis : denter candedi uox canorto corpus solidum & sucipleni¬
num cunicum robore discrepant: uirtus cum ac cut̃ dissentĩt÷
non memoriue tenacitatem ut in plerisq: cernimus aoti quorũ
senecta dissolu& non calediccumen in genii frigious senu
obtudt aut contractarugis faciem aruta frons coper at:

Expanded text:
tudinem candidum dignis uocibus praedicem. ecce iam centenarius aetatum circulus uoluitur et tu semper domini praecepta custodiens futurae beatitudines uitae per praesentium exempla meditaris. oculi puro lumine uigent, pedes inprimunt certa uestigia, auditus penetrabilis, dentes candidi, uox canora, corpus solidum et suci plenum. cani cum rubore discrepant, uirtus cum aetate dissentit. non memoriae tenacitatem, ut in plerisque cernimus, antiquior senecta dissoluit, non calidi acumen ingenii frigidus sanguis obtundit, non contractam rugis faciem arata frons asperat, n
Abbreviated transcription (Latin):
unde in hoc eodem libro etulib: logitur: beuti mortui qui in ano meuiunt
A modo eciam dicits p̃s utrequiercunt a luborib: siuis Dam operueorũ secur¬
tur eos. Regnatituq: cũxp̃o punc primum ecclesic inuiuis etmca aacis
quia ipsi pruecipuae regnant mortui quiusq: aomortem proueritate
certurun. sed uperte totũ etiam ceteros mortuos intellegimꝰ per¬
tinentes ad ecclesium quod ẽ. re gnum xp̃i:¬

Expanded text:
rtui, qui in Domino moriuntur. Amodo etiam dicit Spiritus, ut requiescant a laboribus suis; nam opera eorum sequuntur eos. Regnat itaque cum Christo nunc primum ecclesia in uiuis et mortuis.quia ipsi praecipue regnant mortui, qui usque ad mortem pro ueritate certarunt. Sed a parte totum etiam ceteros mortuos intellegimus pertinentes ad ecclesiam, quod est regnum Chri
Abbreviated transcription (Latin):
netꝰ aosercio. fratrẽ quendã gennadium medicũ sibi beatissimũ ur¬
q: curissimũ resert apud Rartaginẽ fuirse quẽ ergapauperũ curam
inpigramisericordia fucillimoq: animo benignissimo extitissetes¬
utur. Quitum̃ gennadius dubi tubat utrũ e&. aliuuita pꝰmortem¬
huius gitur mentẽ exopenamis ericordiae qm̃ ds nullo moda desere¬
r& appuruit illi in somnis conspicuus iuuenis ec dignus eiq: dix̃ se
quereme. Quidum sequeretur. uenit ao quendamciuitatẽ ubi citor¬
re coepit uo extera purte sonos suauissi me cuntilenue ultra solita
ned setis eneminid. euigiliauit & somniũ fuit. tantũq: deillo quantum deen¬
duad at quudisteidem respono er& totũq uisum illud hirmnosq NCun ad
quos ciuidiendo eoduce uenorut. qua recentis simo recoro abeꝰ fecutat

Expanded text:
retur assertio. Fratrem quemdam Gennadium medicum sibi notissimum atretur assertio. Fratrem quemdam Gennadium medicum sibi notissimum atque clarissimum refert apud Carthaginem fuisse, quem erga pauperum curam impigra misericordia facillimoque animo benignissimum fuisse testatur: qui tamen Gennadius dubitabat utrum esset alia vita phuius . igitur mentem et opera misericordiae quoniam deus nullo modo desereret, apparuit illi in somnis conspicuus iuuenis et dignus intendi equere me. Qui dum sequeretur, venit ad quamdam civitatem, ubi audire coepit a dextra parte sonos suavissimae cantilenae ultra solitamnon satis memini. euigilauit et somnium aufugit tantumque de illo quantum de suid iste identidem responderet; totumque visum illud, hymnosque sanctorum ad quos audiendos eo duce venerat, qua recentissimos recordabat
Abbreviated transcription (Latin):
mentis sẽꝑ intuentꝰ in iustos. utinenũ gliudiũ crescat quiamalũ conspiciud
quod misericorditer euas er̃. Tantoq: maiores creptorisuo gratius reso
tae beatitudinis claritatẽ apudiustorũ animas fuscat. uspecta poena
reproborũ. Quiaubiium conpassio miseriue p̃erit. minuore ꝓculdubio
bectorũ luetitiam non ualebit. Quid au tẽmirum sidum iusti iniustorum
torm̃ta conspiciunt hoc eis ueni& in obsequia gaudiorũ quando & inpictum
pigercolor substernitꝰ ubiclbus uł rubeus clarioruideatꝰ & quãuis os
suugiudia ad ꝑfruendum plenes ufficut malutum᷑ reprobarũ ubs que
dubio semꝑ aspiciunt. quia qui creutoris sui claritatẽ uident: nihil in
lauo aredñm. sed etiam interpellaredicuntꝰ : In euangelio quoq: aui¬
dentius oñs adsaduceos. p̃ legistis inquit qđ dictum ÷ aoo dicone uab
Egosũds̃ abruhã et dr̃i suac & osia cobnon ẽ ds̃ mortuorũ sed uiomium

Expanded text:
mentis semper intuentur iniustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia mala conspiciunt, mentis semper intuentur iniustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia mala conspiciunt, quae misericorditer tae beatitudinis claritatem apud electorum animas fuscat aspecta poena reproborum, quia ubi jam compassio miseriae non erit, minui procul dubio beatorum laetitia non valebit. Quid autem mirum, si dum justi injustorum tormenta conspiciunt, hoc eis veniet in obsequia gaudiorum, quando in pictura niger color substernitur, ut albus vel rubeus clarior videatur? Et quamvis eis sua gaudia ad perfruendum plene sufficiant, mala tamen reproborum absque dubio semper aspiciunt; quia qui creatoris sui claritatem vident, nihil in laudare Deum, sed etiam interpellare dicuntur . In Evangelio quoque evidentius Dominus ad Saducaeos: Non legistis, inquit, quod dictum est a Deo, dicente vobego sum deus Abra.ham et deus Isaac et deus Iacob? non est deus mortuorum sed uiuentium.
Abbreviated transcription (Latin):
ferna: in anima solu discendit patriarchis qui in locis inferi. tenebantꝰ
cuelestis. paraorsi ianuam reserauit : Quia ergo ita ÷ quod illos et
de inferos eruit & in cuelesti regione locuit non in merito quueritur
utrũ modo abrahã ceteriq: sc̃i deillo loco ccelestis purcdis quoresur¬
gente ꝓp̃o locatis possunt ituuidere impiorũ animus in infernũ sicut
beloco illo undemoriente xp̃o eductaesunt fucere potuerunt. Hunc
si quidem questionem sicut modo hic ameuidetur proponi. occuputo mͥ
diuersis negotorũ tumultib: ubi legerim facilenonoccurrit. Hoc unum
tuntum dehaere inomelus papae gregorii legisse miruculo abiuit
credendum. ẽ. quod unteretributionẽ extremuiudici in iusti in requiem quo¬
dam iustos conspiciant uteos uidentes & conspicientes in gaudio ÷ nonsolum
desuo supplicio sed etiam deillorum bono crucientur. Iustiuero: in tor¬

Expanded text:
ferna anima sola descendit, patriarchis, qui in locis inferi tenebantur, ferna anima sola descendit, patriarchis, qui in locis inferi tenebantur, coelestis paradisi januam reseravit. Quia ergo ita est, quod illos et de inferis eruit, et in coelesti regione locavit, non immerito quaeritur utrum modo Abraham caeterique sancti de illo loco coelestis paradisi, quo resurgente Christo locati sunt, possint ita videre impiorum animas in inferno, sicut de loco illo, unde moriente Christo educti sunt, facere poterant? Hanc siquidem quaestionem sicut modo hic a me videtur proponi, occupato mihi diversis negotiorum tumultibus, ubi legerim non facile occurrit. Hoc unum tantum de hac re in homiliis papae Gregorii legisse me recolo, ubi ait: « Credendum est quod, ante retributionem extremi judicii, injusti in requie quosdam justos aspiciant, ut eos videntes et conspicientes in gaudio, nonde suo supplicio, sed etiam de illorum bono crucientur. Iusti vero in tor
Abbreviated transcription (Latin):
nis & sicut corporea atq: incorporea diuersu sunt genera ituetium dis¬
tinctaa cognitione Quod tumen decnimab: sc̃is senciendum p̃ ÷ quiaqđ
intus omni potentir dĩ claritatẽ uident. nullo modo credendum e quia
sit foris aliquid qđ ignorunt s ed carnaleo quoq: quice cmorem pruecipi¬
efilus inpendunt: hoc eos beatus iob nercirepost modum adserit quoo
hicue hementer amaueruT utsiue nobiler siues inti gnobilerfilii: ne¬
nediatonis ad inpenos ex quo sc̃is nesenatum ẽ. ⁊t̃
aadccelo sus picene ualec aut bommalos in dolorib
aut malibonos ix nequiem costitutos. in ooro¬
cceeuan gelista testante didicimus quod mortuo diu
infernur: pauperequoq: illo lataro insinuabr ti¬
hae in requiẽ conlocato. & diues in infernum conlocatus abrabam uł
lictarũ pauperẽ uiderit & ubrahum diuitẽ illũ positũ in tormentis as¬
pexerit. & haec siquidem anteaduentũ xp̃i ad inferos gestu. eẽ ucci¬
pimus. Ceterum cũ dñs et saluator nr̃t pro nob̵ omnib: moriens cod in¬

Expanded text:
ersa sunt genere, ita etiam distincta cognitione. Quod tamen de animabus sanctis sentiendum non est, quia quae intus omnipotentis Dei miram claritatem vident, nullo modo credendum est quia sit aliquid quod ignorent. Sed carnales quique quia amorem praecipue filiis impendunt, hoc eos beatus Job nescire post mortem asserit, quod hic vehementer amaverunt, ut sive nobiles, sive ignobiles sint filii, neChristi ad inferos, ex quo sanctis reseratum est iter ad coelos, aspicere valeant aut boni malos in dolore, aut mali bonos in requie constitutos. Ecce, Luca evangelista testante, didicimus quod mortuo diviinferno, paupere quoque illo Lazaro in sinu Abrahae in requie constituto, et dives in inferno collocatus Abraham vel Lazarum pauperem viderit, et Abraham divitem illum positum in tormentis aspexerit . Et haec siquidem ante adventum Christi ad inferos facta esse accepimus. Caeterum cum Dominus et Salvator noster, pro omnibus moriens, ad in
Abbreviated transcription (Latin):
ueraciter tenere debemus quod nequaquam p̾mortẽ uisi onedĩ friuda¬
bimur sed eum cum luetitia ꝑfruemur. si hic in beneplucits sibi operibs
cumxp̃o incuelis nec pent. Qc̃ragustinus definitione
certissima cupiens docere quod non solum Emurtrrum sedelecto
rum fidelium animaeiam modo cum xp̃o regnent incuelum. Decipoca¬
lipsin iohannis tes timoniũ illud ponitubi legitur quod unimue ocei¬
sorum ꝓptertes timonium ihũ et propter uerbum oĩ regnent cum xp̃o
milleunnis animuescilic& martrrum nondum sibi corporeis sunt red¬
ditin quodno eliquis putur& quod tuntum murtrrum ñ ceterorum fi¬

Expanded text:
veraciter tenere debemus quod nequaquam post mortem visione Dei fraudaveraciter tenere debemus quod nequaquam post mortem visione Dei fraudabimur, sed eo cum laetitia perfruemur, si hic in beneplacitis sibi actibusChristo in coelis regnent. Sanctus Augustinus definitione certissima cupiens docere quod non solum martyrum sed electorum animae fidelium jam modo cum Christo regnent in coelis, de Apocalypsi Joannis testimonium illud ponit, ubi legitur quod animae occisorum propter testimonium Jesu, et propter verbum Dei, regnent cum Christo mille annis : animae scilicet martyrum, nondum sibi corporibus redditis. Quod ne aliquis putaret quod tantum martyrum, non etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nimae bectorum mox ut dehuius corporis domicilio exeunt deneo ueniant
uo resurrectionis illius ultimum tempus iocunditatẽ sp̃s ꝑfru u tur
Adtestunteiohanne deanimub: occisorũ ꝓpt̃ uerbum dĩ et dicente
Datorunt illis singuluestolueulbat. Haec ergo primastola ẽ quietis
atq: iocundi cutis quapꝰ mortem curnis animatuntum perfruitur : Secun¬
tubitur. Quod post depositiopem conponas huius statim
uideatun a seĩs spinitibus ds.:
eatissimus ciprianus doctorcurus et murtrr mirificus adfortunatũ
scribens deexortationemartrrii sicint̃ cetera dicit. Quanta ẽ dig¬
nitus et quuntus ecurias exirehino luetum. exire interpruersutas
& angustias gloriosum Cluudere in monumento oculos quib: homines ui¬
debantur etmundus etaperire eordem statim. ut os uideatꝰ & xp̃s tum
in regnis cuelestib: reponaris . Haec o port& mente eccogitutione conplec¬
ti et dieu nocte mediture. tuntiergo doctoris exortatione instructi

Expanded text:
unt, donec veniant ad resurrectionis illius ultimum tempus, jucunditate spiritus perfruuntur, attestante Joanne de animabus occisorum propter verbum Dei, et dicente: Datae sunt illis singulae stolae albae . Haec ergo prima stola est quietis et jucunditatis, qua post mortem carnis anima tantum perfruitur; secuntabitur. CAPUT XXXVI. Quod post depositionem corporis hujus statim videatur a sanctis spiritibus Deus. Beatissimus Cyprianus, doctor clarus, et magister mirificus, ad Fortunatum scribens de exhortatione martyrii, inter caetera sic dicit : « Quanta est dignitas, et quanta securitas, exire hinc laetum, exire inter pressuras et angustias gloriosum, claudere in momento oculos, quibus homines videbantur et mundus, et aperire eosdem statim, ut videatur Deus et Chrisin regnis coelestibus reponaris. Haec oportet mente et cogitatione complecti, et die ac nocte meditari. » Tanti ergo doctoris exhortatione instructi,
Abbreviated transcription (Latin):
Sur bae ethis similia sc̃s agustinuss insuis uoluminib: docets
toceũ ponit exemplum quđ p ẽx mediocrit̃ admirundũ uud iui¬
nus ut idem doctor quodcũ debitum repeceretur aquodam
defuneti patris cautione polata quod filio nesciente aꝑteiam
faerat ꝑ solutũ contrislari bomo gruuissime coepit atq mitaari
q aodeipater moriens non bixent quod deberacum fecirs&
quo in uento iuuenis ato nonsera non colum ecula d ebite calumnicum
peperpoulsiaut sseed & icm paternum recopt uito glsionl quodssut nonn¬

Expanded text:
in suis voluminibus ponens, hoc unum ponit exemplum, quod non est mediocriter admirandum: « Audivimus, ait idem doctor, quod cum debitum repeteretur a quodam, defuncti patris cautione prolata, quod filio nesciente a patre jam fuerat persolutum, contristari homo gravissime coepit, atque mirariquod ei pater moriens non dixerit quod deberet, cum fecisset at, indicauit. quo inuento iuuenis atque monstrato non solum falsi debiti calumniam propulsauit sed etiam paternum recepit chi
Abbreviated transcription (Latin):
tione corporis xp̃i n otuliqud proderra oeiu baptis num inparmelis
carrere nis illo finiantꝰ haecuita pec adreconciliationẽ si sorte ꝑpaeniteptu
maliu. ut ũ conscientiam quisq ab eodem corpare sepurutus Pcur enim
fiuntisto nisi quia fideles etiaoe functi membra seiꝰ. quãuiser gocãsuir
corporib: nondũ s iamtum̃ eonꝰ animue regnanitum illo Nunc etcotidi
e desideruꝵ duplicationẽ becutudinis quẽ accepturis post etipsaerum
desideria clamoris eorũ runt quodũ modo uerbã quib: dñi in pruetantur
cucextinctorũ corporũ resurrectionẽ recipiant. ENcignas qui ppetorũ
clamor magerũ ÷ des deriũ tantoenimqusq minus dimat quan tominus
desideruansꝰ et iento incuorẽ uocẽ in uurerbꝰ eximitiamnatu quaon teminus
desiderium plenius fundit sienim desi cerium quo dũmodo sermencioetus
puupbeiti non dicere Denderium corois corunoo÷ noxuudiuit ucuris Ta

Expanded text:
ne corporis Christi; nec aliquid prodesset ad eius baptismum in periculis currere, ne sine illo finiatur haec uita; nec ad reconciliationem, si forte per paenitentiam malamue conscientiam quisque ab eodem corpore separatus est. Quur enim fiunt ista, nisi quia fideles etiam defuncti membra sunt eius? Quamuis ergo cum suis corporibus nondum, iam tamen e desiderant duplicationem beatitudinis, quam accepturi sunt post, et ipsa eorum desideria clamoris eorum quodammodo sunt verba, quibus Deum imprecantur, ut exstinctorum corporum resurrectionem recipiant. Magnus quippe eorum clamor, magnum est desiderium. Tanto enim minus quisque clamat, quanto minus desiderat: et tanto majorem vocem in aurem Dei exprimit, quanto se in ejus desiderium plenius fundit. Si enim desiderium quodammodo sermo non esset, Propheta non diceret: Desiderium cordis eorum exaudivi
Abbreviated transcription (Latin):
becatitudinẽ cupiant ꝓpt̃ hoc etic̃ pir teciũ illud inoltomũ oredilati
tadicu custoditꝰ cinam enĩ corpus e quodiustificuri ex poctitꝰ. onum
corpo .ẽ. quod resurgeredicitur in iut itio lico enisapt multao
bru sed unũ corpus non potes toculus dicerem anui nonutane
cessaria &iũsi sanus si toculus ctñsit turbutus quantũ ꝑtin& ad
uidendũ : si desunt ei reliquamẽbru quaeerit ocolo luetitiaAut
q: uid ebitꝰ cẽ ꝑfecto Simunus n babecit si peder desint au eliqua
mem bnanon ad sint quia & si ẽ p̃cellens aliqua oculi gloreinto
maxime ẽ utuł ipsedux sit corporis ł cetero oe¬

Expanded text:
ltimum diem dilati judicii custoditur: unum enim corpus est, quod justificari exspectatur, unum corpus est, quod resurgere dicitur in judicio; licet enim sint multa membra, sed unum corpus » . Non potest oculus dicere manui: Non es mihi necessaria. Etiamsi sanus sit oculus, et non sit turbatus, quantum pertinet ad videndum; si desint oculo reliqua membra, quae erit ei laetitia? aut quae videbitur esse perfectio, si manus non habeat, si pedes desint, aut reliqua membra non adsint? Quia etsi est aliqua oculi gloria, in eo maxime est, ut vel ipse dux sit corporis, vel caetero
Abbreviated transcription (Latin):
uissonẽ doceri pate cũ dicit e& qigregandũ te osadõs & unc̃tunt̃
adiuncturem & neruos ud neruas etpellem hac singulalocis suis ẽe re¬
parunda: Deniq: uide qui dicodit propheta ossa inquid ista ñdix̃ omnes
hominer f̃ seodix  orsu ista soomus irtł r̃. Habebis ergo luecitiam
dehacuita discedens si fueris sc̃s sed tunc erit plena lueatiue tũ nullũ tib
membrũ corporis de .ẽ. expectiabis enim & tualios sic̃ ipse expectutus es
Iuodsi tibi qui membrum es p̃uidetur. ẽẽ ꝑ fectaluetita sidesit uliud mi¬
brũ quantomagis dñs & sulucitor nãt. Iquicuput ẽ. totius corporis ñ sibi

Expanded text:
oceri puto, cum dicit congregandum esse os ad os, et juncturam ad juncturam, et nervos, et venas, ac singula locis suis esse reparanda. Denique vide quid dicit propheta: Ossa, inquit, ista: non dixit: Omnes homines sunt, sed dixit: Ossa ista domus Israel sunt . Habebis ergo laetitiam de hac vita discedens, si fueris sanctus; sed tunc erit perfecta laetitia, cum nullum tibi corporis membrum deerit. Exspectabis enim et tu alios, sicut et tu exspectatus es. Quod si tibi, qui membrum es, non videbitur esse perfecta laetitia, si desit aliud membrum, quanto magis Dominus et Salvator noster, qui caput
Abbreviated transcription (Latin):
auiuis seddũ hic agntꝰ postoccuero audirepossunt ub eis qui hinc adeos mori¬
en doꝑgunt. E quidem omnia sedq: sinuntꝰ indicare Quisinuntꝰ etiam
ista meminisre & quae illos quib: buec indicunt. oport& uuoire
possunt hucc ab angelis quireb: q̃ uguntꝰ hic pruesto sunc Audire aliquid
mortui. quod unum quẽq: illorum audire debere iudicat. cuituncta subieo¬
angelis insinu ubrabue. Porrunt &ium sp̃s mortuorũ aliqua quae
hic aguntur q̃ neces surium ÷ eos nosse & quod nocersarium .ẽ. eunosse
non solum p̃sentiauł p̃terita: uerũ &im futune spũdĩ. reue lante cognos
Sicut non omner homines sed ꝓphetuedum hic uiuerent cognoscebant.
Nec ipsi omniased quod illis ẽe reuelunda dĩ prouidentia iudi cabat

Expanded text:
gatur, sed dum hic agitur: postea vero audire ab eis qui hinc ad eos moriendo pergunt, non quidem omnia, sed quae sinuntur indicare qui sinuntur etiam ista meminisse, et quae illos quibus haec indicant oportet audire. Possunt et ab angelis qui rebus quae aguntur hic praesto sunt audire aliquid mortui, quod unumquemque illorum audire debere judicat, cui cuncta subjecuoluit abstulerunt. possunt etiam spiritus mortuorum aliqua, quae hic aguntur, quae necessarium est eos nosse et quos necessarium est ea nosse, non solum praesentia uel praeterita uerum etiam futura spiritu dei reuelante cognoscere, sicut non omnes homines, sed prophetae, dum hic uiuerent, cognoscebant, nec ipsi omnia, sed quae illis esse reuelanda dei prouidentia iudicabat
Abbreviated transcription (Latin):
corporulib: quibus  unimae corporib: exute ÷ cefficiunt
seu benẽ seu male cũ etipsecmimae corporib: suis similes bi appu¬
ant sunt tum̃ etueruluctitia ẽ etuera molestia facta osubs¬
tia spiritidi nam & in somnis mugni int̃ ẽ utrum in lacts an intrist
erunt. & rursus grauib terrorib ueq crucuctib exugitict utq uex¬
ti : cũ exꝑ gefueti eent dormire timuerunt nec in eudem mula : dd¬
curentur. &utique dubi tandumnon ÷ quod ex pruessiono: itt
illa quae infernadicuntur. utq: obhoc uehementius sentiuntus
Nam & qui subtructi sunt sensib: corporis minus quidẽ quam siominino do
mererentur. sed tonen amplius quam si dormirent ex pruernoru seuid isse
narrurunt quum si gomnia narrasent. Quoo remuneratio Nis¬

Expanded text:
corporalibus, quibus animae corporibus exutae afficiuntur, seu bene seu male, cum et ipsae corporibus suis similes sibimet appareant; sunt tamen et vera laetitia et vera molestia facta de substantia spirituali. Nam et in somnis magni interest utrum in laetis an in tristerunt; et rursus gravibus terroribus atque cruciatibus exagitati atque vexati, cum expergefacti essent, dormire timuerunt, ne in eadem mala revocarentur. Et utique dubitandum non est quod expressiora sint illa quae inferna dicuntur, atque ob hoc vehementius sentiantur. Nam et qui subtracti sunt sensibus corporis, minus quidem quam si omni modo morerentur, sed tamen amplius quam si dormirent, expressiora se vidisse narraverunt, quam si somnia narravissent. Est ergo
Abbreviated transcription (Latin):
pos sunt. Ituu defuncas cuus ae uiuentium pesciantꝰ S uam timen igno¬
omnia dm̃ sciunt et scientem omnia contemplantur. Num etbectur gre¬
gorius in libris moradium loco illo quotes timonium illud de uerbis i abtractu¬
re uidetur ubiuit si ue nobiles fuerint filiicius si ucignobiles non intelli¬
git itad esiniens dicit sicut enim hii quiad huc uiuenter sunt mortuorum
animas quo lo co habecntꝰ ignorant itamortui uituincarne uiuentium p̾

Expanded text:
iantur. Quam tamen ignoomnia Deum sciunt, et scientem omnia contemplantur. Nam et beatus Gregorius in libris Moralium, loco illo quo testimonium illud de verbis Job tractare coepit, ubi ait: Sive nobiles fuerint filii ejus, sive ignobiles, non intelligit , ita definiens, ait: « Sicut enim hi qui adhuc vivunt mortuorum animas quo loco habeantur ignorant
Abbreviated transcription (Latin):
mortuis sicut econtrurio. pculus exuiuis in parady sum rantus e. diuin&
scriptura testutur. nã sumuhel propheta defunctus uiuoregi sculi e¬
um futune p̃dixit. Quamuis ñnulli ñ ipsum fuis sequi potuiss& magi¬
cis urtib: euocuri. sed aliquẽ sp̃m tu malis operib: congruente illius
existiment similitudinem figururse Cũ liber ecclesiasticus quẽ ierus
sirud. scripsis se traoitur & propter eloquii non nullã similitudinem
sidomonis pronuntiatur Contineaat in luude patrum quod samubel &
mortuus propheta uerit. sed si & huic libro exhebraconũ quia in eo non
ẽ canone contradicitur. quio demorse dictum sumus quicerte &
noeuatero nomio mortuus E in euangelio cum helia qui mortuus ni÷

Expanded text:
mortuis, sicut e contrario Paulus ex uiuis in paradisum raptus est, diuina scriptura testatur. nam Samuhel propheta defunctus uiuo regi Sauli etiam futura praedixit: quamuis nonnulli non ipsum fuisse, qui potuisset magicis artibus euocari, sed aliquem spiritum tam malis operibus congruentem illius existiment similitudinem figurasse: cum liber Ecclesiasticus, quem Iesus filius Sirach scripsisse traditur et propter eloquii nonnullam similitudinem Salomonis pronuntiatur, contineat in laude patrum, quod Samuhel etiam mortuus prophetauerit. sed si et huic libro ex Hebraeorum quia in eo non est canone contradicitur, quid de Moyse dicturi sumus, qui certe et in Deuteronomio mortuus et in euangelio cum Helia, qui mortuus non est,
Abbreviated transcription (Latin):
temors mortua.ẽ. xp̃i mortenos uiuimus mors enimdum de¬
uorat deuot ata ẽ : dumq: ud sumpti corporis sollicitatur
in lecebra et auidis faucib: p̃dam putat. interiora eius cdd¬
gimus creaunt: quodtuã potentem aduersurium nr̃m dum oc
disensum adhoctantum acciperat ut perir&: CoNco Plã¬

Expanded text:
te tu mortua es, illius morte nos uiuimus. deuorasti et deuorata es, dumque adsumpti corporis sollicitaris inlecebra et auidis faucibus praedam putas, interiora tua adgimus creatura, quod tam potentem aduersarium nostrum, dum occdi sensum ad hoc tantum acceperat, ut periret?
Abbreviated transcription (Latin):
nequid nimis: CoNm uirs apiens quando filium bonae indolis
cmittit non dolect quod tulem perdiderit sed gaudeat quodta¬
ponantur qui ab eo temporexp̃icensemur: ex quo in xp̃orenas
testutes. lurida ieiuniis oreportubat: ac sub alterius indumentis:
alterimilitabat: & adhactantum habebat cingulum: utuiduis pupil¬
lis oppruessis miseris que subuenir&: q uiergo subulienis signisde

Expanded text:
ERONYMUS. Vir sapiens quando filium suum bonae indolis amittit, non doleat quod talem perdiderit, sed gaudeat quod taputantur; ab eo tempore censemur, ex quo in Chrispotestates lurida ieiuniis ora portauerit, quod adhuc sub alterius indumentis alteri militarit et ad hoc habuerit cingulum, ut uiduis, pupillis, oppressis, miseris subueniret: mihi non placent dilatione
Abbreviated transcription (Latin):
poret donarentꝰ tamen nihil ess& et p̃terita longitudo cum ẽẽ
desiss&: etenim inter cum qui decem uixitannos: etillum qui
mille postquum idẽ finis ad uenerit. et i nrecus abilis mortis ne¬
cessitus truns actum omneu sum tuntum ei .ẽ. nisi quod mugis
senes onustus peccatorum fusceproficiscitur: Scic̃o conuersic
p̃hendere uolunt digne lacerus seui deantur uut qui imitur i.

Expanded text:
pora donarentur, tamen nihil esset praeterita longitudo, quae esse desisset. etenim inter eum, qui decem uixit annos, et illum, qui mille, postquam idem uitae finis aduenerit et inrecusabilis mortis necessitas, transactum omne tantundem est, nisi quod magis senex onustus peccatorum fasce proficiscitur. optima quaeque prehendere uolunt, digne lacerasse uideantur aut, qui imitari,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui hoc tempore moritur nontam plangendus quat hac luce
curuit quam congratulandum ei quod detuntis malis cuu¬
serit. Colim offensum sentimus nec pla cumus dñ
peccatis barburi fortes sunt nr̃is uitiis romunis supe¬
nabiem t burbarorum illius nnos iradescuiat: eaechicis enit pue¬
nientium & centum octua ginta quinque miliu assrriorum ab uno
anter superubat: morses contra amalechi nongltuoio sedorutione
dugnauit: itu& nos si eregi uolumus prosternamur : &um pute mus¬

Expanded text:
amitates, ut non tam plangendus sit, qui hac luce caruerit, quam congratulandum ei, quod de tantis malis evas. olim offensum sentimus nec placamus deum. nostris peccatis barbari fortes sunt, nostris uitiis Romanus superabiem Barbarorum, illius in nos ira desaeviat. Ezechias egit poenitentiam, et centum octoginta quinque millia Assyriorum ab uno ante superabat . Moyses contra Amalec, non gladio, sed oratione pugnavit . Si ERIGI volumus, prosternamur. Proh pu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m. In regno quies cereest. transiens autem nobis dñs .. tuno ministra
quiac lucis succe in lustratione saciat. Quod enim dictum est trusit
quasi deiudicio ad regnum redit. I
quod mali tuno nesciai
quid acantur inęaudio becitonum boni tamen sciant quid
acarur in sapplicus

Expanded text:
rum in regno quiescere est. Transiens autem nobis Dominus tunc ministrat, quia lucis suae illustratione nos satiat. Quod enim dictum est, Transit, quasi de judicio ad regnum redit. » CAPUT LI. Quod mali tunc nesciant quid agatur in gaudio beatorum, boni tamen sciant quid agatur in suppliciis
Abbreviated transcription (Latin):
uidicium erit conflugrto mundi ubinunc ẽẽ potuer̃ sc̃i quo non contingca¬
tur flemmcincenori : Hanc quicestionem itabactur egos tinar. dis solent
Q uuerot cut fersituro aliquis. si post factum iudicium istemuradus ar debit
ante quam oroillo eicelum nouum & terranoua repomatur coipro tempore
confla grationis eius ubierunt sc̃i cum cor dubenter corpore in uliquo
corporeli loeo ee pecexsent. possumus rerponoere ficuror aosiquo

Expanded text:
udicium erit conflagratio mundi, ubi tunc esse poterunt sancti, qui non contingantur flamma incendii? Hanc quaestionem ita beatus Augustinus dissolvit : « Quaerit, ait, forsitan aliquis, si post factum judicium mundus iste ardebit, antequam pro eo coelum novum et terra nova reponatur, eo ipso tempore conflagrationis ejus ubi erunt sancti? cum eos habentes corpora in aliquo corporali loco esse necesse sit. Possumus respondere, futuros eo
Abbreviated transcription (Latin):
untes decorpore nons tatim collocentur in caelestib: regaus
Iuliunus pomerius dic̃ : sp̃s illi qui nectum ꝑfectue sc̃ĩtatis hino exeunit
utire in purudrsum statipꝰ depositionẽ suoium corporũ possent : pec
tã criminose ac dum nubilit̃ uiuu&d: cut ituinsuis criminib ꝑ seuerunt:
utcũdiabolo & angeliscius dũnari mereantur ecclesiu proeis hic
efficatit̃ supplicante sac poenis medicinalib: expicti corporus uacũ
becta in moatuli tute recipient suc regnicuelestis facti paertici¬
per in eo sineullo defectu suce bectitudinis permanebunt

Expanded text:
untes de corpore, non statim collocentur in coelestibus regnis. Julianus Pomerius dicit: « Spiritus illi qui nec tam perfectae sanctitatis hinc exeunt, ut ire in paradisum statim post depositionem sutam criminose ac damnabiliter vivunt, ut ita in suis criminibus perseverent, ut cum diabolo et angelis ejus damnari mereantur, Ecclesia pro eis hic efficaciter supplicante a poenis medicinalibus expiati, corpora sua cum beata immortalitate recipient, ac regni coelestis facti participes, in eo sine ullo defectu suae beatitudinis permanebunt
Abbreviated transcription (Latin):
aõ meb uchẽ mit elie aerũ ut intinguat digitũ suũ &stillet in linguro meum
q̃inerucior in hacflumma : filicut memento quici ꝑcepis ti boncunu tutuer
loturus curtẽ mala : Nuncautẽ hic re quiescit : u uero corqueris u suȩ
haecont : Interuos & nos cđas magnã firmatũ ẽ: ut nec nos porsimꝰ uesire
duos pcito ecliquis uenireconos : Huccergo fortus se sunt duo inserna
quor nunc quieuerun animae iu toruro i nultero torquentut aniifco
cor pust so pomoeris sui oredinem teneant i nferiortur: itomnicag etuodũ

Expanded text:
ter Abraham, mitte Lazarum ut intinguat digitum suum et stillet in linguam meam, ter Abraham, mitte Lazarum ut intinguat digitum suum et stillet in linguam meam, quoniam crucior in hac flamma? fili, ait, memento quia percepisti bona in uita tua, Lazarus autem mhaec ait: Inter nos et vos chaos magnum firmatum est, ut nec nos possimus ire ad vos, nec inde aliquis venire ad nos . » . Haec ergo fortasse sunt duo inferna, quorum in uno quieverunt animae sanctorum, in altero torquentur animae icorpus, si ponderis sui ordinem teneant, inferiora sunt omnia graviora,
Abbreviated transcription (Latin):
serius : Nã unde infernũ inferius nisi quia ẽ. infernus superius. Ite
aliaopinione idẽ doctor scissimus ponit. eoquod apud ipsos inferossit
adiquapurs inferior ubidues ille inmaniter torquebatur & ali¬
quo pars superioris inferniunquo abrehc̃ cũ lazuro laeea lrtut
Vbi &ium &omnes scuinte aduentũ xp̃i habiti s̃ : sic enim p̃dictur doctor
dicit : Foritasis upud ipsos inferose aliquapars inferior quo d cedun¬
tur impu qui plurimũ peceauer̃ : &enim apud in feros utrũ in locis qu¬
bus dũ iũ fuis sec u brubam p̃sctis possumus defimre: pondũ eni oñauene¬
rut cd infernũ uteruer& in deomniũ sc̃orũ p̃cedentium unimas & tanien ã
brubam in requiei bierat : & quidem diues cũ torqueretur cpud inferor
cũ uider& nebriham louauit oculas : p̃ cũ porr& leuatis oculis uiderenis
ille c̃to superius ecilleinferius : & quidei respondit ubrubam cũ dicete pa¬

Expanded text:
inferius. Nam unde infernus inferior, nisi quia est et superior . » Item inferius. Nam unde infernus inferior, nisi quia est et superior . » Item aliam opinionem idem doctor sanctissimus ponit, dicens quod apud ipsos inferos sit aliqua pars inferior, ubi dives ille immaniter torquebatur, et aliqua pars superioris inferni, in quo Abraham cum Lazaro laetabatur, ubi etiam omnes sancti ante addicam. Fortassis enim apud ipsos inferos est aliqua pars inferior, quo truduntur impii qui plurimum peccaverunt. Etenim apud inferos utrum in locis quibusdam non fuisset Abraham , non satis possumus definire. Nondum enim Dominus venerat ad infernum, ut erueret inde omnium sanctorum praecedentium animas, et tamen Am diues cum torqueretur apud inferos, cum uideret Abraham, leuauit oculos. non eum posset leuatis oculis uidere, nisi ille esset superius, ille inferius. et quid ei respondit Abraham, cum diceret: pa