comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ilectio recitata: Sed magnis
misteriorũ ponderibus grauida
Iexenim conditor & redemptor
tin gnatrem se nosse dissimulat :¬
ua de que ei mat̾ sit & qui propinqui.
non ꝑ cognationẽ carnis. sed ꝑcon¬
unctionem sp̃s designat dicens:
Quae est mat̾ mea & qui sunt fr̃s
mei. quicũq enĩ fecerit uolunta¬
tem patris mei qui incelis est. ipse
meus fr̃ soror. & mater est: Quid
nobis his uerbis. quid aliud innuit.
Nisi quod obsequentes iussionib
suis multos exgentilitate collegit
& iudeam excinus carne est genitꝰ
non cognoscit Vnde & mat̾ cuis¬
cũ fr̃ib cũ quasi non agnoscitur :
foris stare ꝑ hibetur: Quia uidelic&
synagoga id crco ab auctore suo
non recognoscitur : quia legis ob¬
seruationem tenens spiritalem
intellectũ ꝑdidit. & sese ad custodiã
litterȩ foris fixit : Sed cum is qui uo¬
luntatem patris fecerit soror & fr̃
dñi dicitur : propt̃ utrũq sexum
qui adfidem colligitur mirũ non. ẽ
Mirandum ugro ualde est: quomͦ

Expanded text:
lectio recitata, sed magnis mysteriorum ponderibus gravida. Jesus etenim conditor et redemptor noster matrem se nosse dissimulat, et quae ei mater sit, et qui propinqui, non per cognationem carnis, sed per conjunctionem spiritus designat, dicens: Quae est mater mea, et qui sunt fratres mei? Quicunque enim fecerit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse meus frater, et soror, et mater est. Quibus nobis verbis quid aliud innuit, nisi quod obsequentes jussionibus suis multos ex gentilitate colligit, et Judaeam, ex cujus carne est genitus, non agnoscit? Unde et mater ejus cum quasi non agnoscitur, foris stare perhibetur, quia videlicet Synagoga idcirco ab auctore suo non recognoscitur, quia, legis observationem tenens, spiritalem intellectum perdidit, et sese ad custodiam litterae foris fixit. 2. Sed cum is qui voluntatem Patris fecerit soror et frater Domini dicitur, propter utrumque sexum qui ad fidem colligitur mirum non est; mirandum vero valde est quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ista non prose uiderit: Ut
cius uisio nobis proficiat: quos
adhuc diuina pacientia longa¬
nimit᷑ expectat: Nam illi toeros:
sp̃s ante mortẽ uidisse. & indutias
petisse quid profuit. qui easdem
indutias quas petiit ponaccepit.
ista cogitemus: ne nobis inuacuũ
tẽpora pereant: Et tunc quȩ ramꝰ
adbene agendũ uiuere: cũiam
conpellimur decorpore exire:
Nementote quiducritas dicat:
Orate: pesiar fugta ur̃a hicme.
uł sabbato: Perlegis quippe manda¬
tũ: ambulare longius insabbato
non lic& : Hiems quoq ad ambu¬
landum impedimentũ. ẽ: quia
gressus ambulantium torpor fri¬
goris astringit : ꝓit ergo Orate
bato :s lcsi aperte dicat : Uidete
netunc queratis peccata ura fuge¬
re: quando iam non lic& ambu¬
lare: Illud ergo tẽpus quod fuge¬
re non lic&: modo deb& cogitari
dumlic&: Illa horaest nr̃i exitꝰ
semꝑ intuenda: ista redẽptoris
nr̃i admonitio ante mentis ocu¬
los sẽꝑ ponenda. quiatt: Uigi¬

Expanded text:
nobis ista, non pro se, viderit, ut nobis ista, non pro se, viderit, ut ejus visio nobis proficiat, quos adhuc divina patientia longanimiter exspectat. Nam illi tetros spiritus ante mortem vidisse, et inducias petiisse, quid profuit, qui easdem inducias quas petiit, non accepit? ista cogitemus, ne nobis in vacuum tempora pereant, et tunc quaeramus ad bene agendum vivere, cum jam compellimur de corpore exire. Mementote quid Veritas dicat: Orate ne fiat fuga vestra hieme el Sabbato . Per legis quippe mandatum ambulare longius Sabbato non licet ; hiems quoque ad ambulandum impedimento est, quia gressus ambulantium torpor frigoris astringit. Ait ergo; Orate bato. Ac si aperte dicat: Videte ne tunc quaeratis peccata vestra fugere, quando jam non licet ambulare. Illud ergo tempus quo fugere non licet modo debet cogitari dum licet. Illa hora nostri exitus est semper intuenda, ista Redemptoris nostri admonitio ante mentis oculos semper ponenda, qua ait: Vigi
Abbreviated transcription (Latin):
mere: pallescere. sudare: & mag¬
nis uocibus indutias petere: Fi¬
liũq suũ nomine maximũ. quẽ
ipse iam monachus monachũ uidi:
nimus & turbatis clamorib uoca¬
re dicens Maxime: curre: Nũ¬
qu̾a tibi malt aliquid feci: infide
tua me suscipe: Turbatꝰ ma ximꝰ
ad fuit. lugens & ꝑstrepens fami¬
lia comienit: Eos aũt quos ille
insistentes sibi grauit̃ tolerabat.
ipsi malignos . p̃s uidere non po¬
terant: sed eoꝵ praesentiã. in con¬
fusione & pallore actimore illius
qui trahebatur uidebant : Pauore
uersabatur: In lectulo iacebat in
sinistro latere: aspectũ eoꝵ ferre
non poterat: Uertebatur ad pa¬
rietem: ibr aderant: Cũq constrinc¬
tus nimis relaxari se iam posse
desperar&: coepit magnis uocib
clamare dicens: Indutias uł usq
mane : indutias uł usq mane: Sod
cũ haec clamar&: in ipsis suis uocib
dehabitaculo suȩ carnis ȩuulsus ÷:
De quo nimirũ constat: quia pro

Expanded text:
mere, pallescere, sudare, et magmere, pallescere, sudare, et magnis vocibus inducias petere, filiumque suum nomine Maximum, quem ipse jam monachus monachum vidi, nimiis et turbatis clamoribus vocare, dicens: Maxime curre, nunquam tibi aliquid mali feci, in fidem tuam me suscipe. Turbatus mox Maximus adfuit, lugens et perstrepens familia convenit. Eos autem quos ille insistentes sibi graviter tolerabat ipsi malignos spiritus videre non poterant, sed eorum praesentiam in confusione, in pallore ac tremore illius qui trahebatur videbant. Pavore avertebatur in lectulo, jacebat in sinistro latere, aspectum eorum ferre non poterat; vertebatur ad parietem, ibi aderant. Cumque constrictus nimis relaxari se jam posse desperaret, coepit magnis vocibus clamare, dicens: Inducias vel usque mane, inducias vel usque mane. Sed cum haec clamaret, in ipsis suis vocibus de habitaculo suae carnis evulsus est. De quo nimirum constat quia pro
Abbreviated transcription (Latin):
A si aliquanos egritudo corriptat.
si signa egritudinis uicinã mortẽ
denuntient: indutias uiuendi
quȩrimꝰ ut peccata nr̃a defleam᷑:
Et eas cũ magno estu desiderii pe¬
timus: quas acceptas modo proni¬
intenta audire uult caritas ura. ex
consideratione illius uehementer
instruantur: Quidam uir nobi¬
lis inualeria prouintia nomine
crisorius fuit: quem lingua rusti¬
ca. populus criserium uocabat:
Uir ualde idoneus: sedtantũ plenꝰ
uicus quantũ rebus: Suꝑbia cu¬
midus: carnissuę uoluptatib sub¬
ditis: mad quirendis rebus aua¬
stiaȩ facib accensus: Sedcũtor
malis q̃s finem ponere decrcuiss&:
sicut areligioso uiro quodã quinc̃
suꝑ est propinquo illius didici. cor¬
poris languore ꝑcussus est : Qui
ad extremũ ueniens. cadem hora
qua iam decorpore erat exiturus:
aꝑtis oculis uidit tetros & niger¬
rimos sp̃s coram se ad sistere. et ue¬
hement̃ un minere. ut ad in ferm
claustra se raperent: Coepit tre¬

Expanded text:
At si aliqua nos aegritudo corripiat, At si aliqua nos aegritudo corripiat, si signa aegritudinis vicinam mortem denuntient, inducias vivendi quaerimus, ut peccata nostra defleamus, et eas cum magno aestu desiderii petimus, quas acceptas modo pro niintente audire vult charitas vestra, ex consideratione illius vehementer instruetur. Quidam vir nobilis in Valeria provincia nomine Chrysaorius fuit, quem lingua rustica populus Chryserium vocabat: vir valde idoneus, sed tantum plenus vitiis, quantum rebus; superbia tumidus, carnis suae voluptatibus subditus, in acquirendis rebus avaritiae facibus accensus. Sed cum tot malis Dominus finem ponere decrevisset, sicut a religioso viro quodam, qui nunc superest, propinquo illius didici, corporis languore percussus est. Qui ad extremum veniens, eadem hora qua jam de corpore erat exiturus, apertis oculis vidit tetros et nigerrimos spiritus coram se assistere, et vehementer imminere, ut ad inferni claustra se raperent. Coepit tre
Abbreviated transcription (Latin):
rit suꝑuos tribulatio & angustra:
tunc inuocabunt me & non exau¬
diam. mane consurgent. & non
iuenient me: Eccc aperire cla¬
mant: & repullonis suȩ dolore.
compulse. appellationem dominan¬
tis ingeminant dicentes: Dñe. dñe:
apcri nobis: Preces offert̃: sed nesci¬
untur: Quia tunc uelud incogni¬
tos ds̃ descr&: quos modo suos ꝑ
uitȩ meritũ non agnoscit: Ubi
apie quoq gengralis ad discipulos
exortatio subinfertur: cũ dicitur:
Uigilate itaque: quia nescitis diem
neq horam: Quia post peccata qs
penitentiã suscipit: siscir qfa ł
de presenti sȩculo quotomporł exi¬
r&: aliud tẽpus uoluptatib ãtqi
aliud paenitentiȩ aptare potiuss&s:
Sedqui paenitenti ueniam spopon¬
dit: peccanti diem castiũ non pro
misit: Semꝑ ergo extremũ diem
debemꝰ metuere : qũe numqũa pos¬
sum preuidere : Ecc hunc ipsum
diem in quo loquimur ad indutias
conuersionis accepimus: Ei tamen
mala quȩfecimꝰ. flere recusamus:
sed &iam quae defleantur augemꝰ:

Expanded text:
rit super vos tribulatio, et angustia, tunc invocabunt me, et non exaudiam; mane consurgent, et non invenient me . Ecce aperiri clamant, et, repulsionis suae dolore compulsae, appellationem dominantis ingeminant, dicentes: Domine, Domine, aperi nobis. Preces offerunt, sed nesciuntur, quia tunc velut incognitos Dominus deserit, quos modo suos per vitae meritum non agnoscit. 6. Ubi apte quoque generalis ad discipulos exhortatio subinfertur, cum dicitur: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam. Quia post peccata Deus poenitentiam suscipit, si sciret quisque de praesenti saeculo quo tempore exiret, aliud tempus voluptatibus, atque aliud poenitentiae aptare potuisset. Sed qui poenitenti veniam spopondit, pmisit. Semper ergo diem extremum debemus metuere, quem nunquam possumus praevidere. Ecce nunc ipsum diem, in quo loquimur, ad inducias conversionis accipimus, et tamen mala quae fecimus, flere recusamus. sed etiam quae defleantur, augemus.
Abbreviated transcription (Latin):
Horaest: iamnos desomno surgere:
Sedueniens dñs. quid uigilantib
seruis exhibeat: audiamꝰ: Amen
dico uobis: quod praecing& se &
faci& illos discũbere. & transiens
ministrabit illis: Praecing& se:
id est ad retributionẽ preparabit:
Faci& illos discũbere: id est inȩter¬
na quiete foueri: Discũbere qͥp¬
ne nr̃m: in regno quiescere ẽ. Un

Expanded text:
st jam nos de somno surgere . Sed veniens Dominus quid vigilantibus servis exhibeat, audiamus: Amen dico vobis quod praecinget se, et faciet illos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est, ad retributionem praeparat; facit illos discumbere, id est, aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe
Abbreviated transcription (Latin):
nib foras apparuer̃. in aduentu
iudicis intus obscurantur: Eadõ
reeributionem non inueniunt :
quia procis recceper̃ ab hominib
laudes quas amauer̃: Quid ẽ.
aũt quodtunc aprudentib olcũ
petunt. pist quod in aduentu.
iudicis cumse intus uacuas muene¬
rint testimoniũ foris quęrunt &
Acsi a sua fidutia decepit: proximis
dicant: Quia nos quasisine oꝑe
repelli conspicitis: dicite denr̃is
operibus quid uidistis. Sed pru¬
In illo enm dic. quod tamen deqͥb¬
dam inpace ecclesiȩ quiescentib
loquor: sibim& ipsi testimoniũ
unius cuiusq uix sufficit. quanto
minus & sibi & proxximo: Ubi
& protinus ꝑ merepationẽ subdt̃:
uobis: Uenditores quippe olei :
adulatoressunt: Qui em̃ accepta
qualib& gratia. uanissuis laudib
nitorem gloriae offer̃. quasi olcũ
uendunt: Dequo profecto oleo:
psalmista dicit: Olcũ aũt pecca¬
toris : Nonin pingu& caput ncũ:¬
Apellatione enĩ capitis: eaquae

Expanded text:
nibus foras apparuerunt, in adventu nibus foras apparuerunt, in adventu judicis intus obscurantur, et ad retributionem non inveniunt, quia pro eis receperunt ab hominibus laudes quas amaverunt. Quid est autem quod tunc a prudentibus oleum petunt, nisi quod in adventu judicis cum se intus vacuas invenerint, testimonium foris quaerunt? Ac si a sua fiducia deceptae proximis dicant: Quia nos quasi sine opere repelli conspicitis, dicite de nostris operibus quid vidistis. Sed pruIn illo enim die quod tamen de quibusdam in pace Ecclesiae quiescentibus loquor sibimetipsi testimonium uniuscujusque vix sufficit; quanto minus et sibi et proximo? Unde et protinus pemorasse. Venditores quippe olei, adulatores sunt, qui enim accepta qualibet gratia, vanis suis laudibus nitorem gloriae offerunt, quasi oleum vendunt, de quo profecto oleo Psalmista dicit: Oleum autem peccatoris, non impinguet caput meuAppellatione autem capitis ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ꝑ psalmistã quoq descã
electoꝵ ecclesia dicitur: Om̃s
gloria cius. filie regũ abintus.¬
Moram aut̃ faciente sponso:
dormitauer̃ om̃s & dormierunt:
Quia dum uenire iudex ad extre¬
mum iudiciũ differt: decti &re¬
probi inmortis somno sopiuntur:
Dormire & enim: moriest : Ante
somnũ uero dormitare est. ante¬
mortẽ languescere: Quia ꝑpon¬
dus egritudinis: ꝑuenitur ad som¬
num mortis: Media autẽ nocte
clamor factus. ẽ: ecce sponsus uenit:
exite obuiam ei: Deaduentu spon¬
si clamor inmedia nocte fit: quia
sic dies iudicu subripit. ut pre ui¬
deri nonualeat quando uenit:
Uude scriptũ est: Dies dm̃: sicut
fur in nocte ita ueniet: Tẽ om̃s
uirgines surgunt: quia electi &
reprobi a somno suȩ mortis exci¬
tantur: Lampades ornant:
quia sua secũ opera numerant.
proquib accernã recipere beati¬
tudinem expectant: Sedlãpa¬
des fatuarũ uirginũ extingunt᷑.
quia earũ opera quȩ clara homi

Expanded text:
Unde per Psalmistam quoque de sancta Unde per Psalmistam quoque de sancta electorum Ecclesia dicitur: Omnis gloria ejus filiae regMoram autem faciente sponso dormitaverunt omnes, et dormierunt. Quia dum venire judex ad extremum judicium differt, electi et reprobi in mortis somno sopiuntur: dormire etenim mori est. Ante somnum mortem a salute languescere, quia per pondus aegritudinis pervenitur ad somnum mortis. Media autem nocte clamor factus est: Ecce sponsus venit, exite obviam ei. 3. De adventu sponsi clamor in media nocte fit, quia sic dies judicii subrepit, ut praevideri non valeat quando venit. Unde scriptum est: Dies Domini sicut fur invirgines surgunt, quia electi et reprobi a somno suae mortis excitantur, lampades ornant, quia sua secum operpro quibus aeternam recipere beatitudinem exspectant. Sed lampades fatuarum virginum exstinguuntur, quia earum opera, qu
Abbreviated transcription (Latin):
sed dcipsa sua abstinentia huora¬
nos fauores expetunt: Dotrinȩ
inseruiunt: indigentib multa
largiuntur: Sed fatuȩ̨ profecto
st̃ uirgines: quisolam laudis tran¬
sitoriȩ re&ributionẽ quęr̃: Vnde
& apte sub ditur: Quinq fatuȩ:¬
non sũpser̃ oleũ secum : Prudentes
aũt: acceper̃ olcũ inuasis suis cũ
lampadibus: Per olcũ quippe:
nitor gloriae designatur: Uascula
quae cogitamus recondimꝰ: Pru
dentes ergo oleũ iuasis habent.
qui anitorem gloriȩ. intra con¬
scientiam retinent: Paulo ad tes¬
tante : qui ait: Gloria nr̃a hec est:
testimoniũ conscientiȩ nrãe Fatuȩ
aũt uirgines oleũ secũ non sumunt.
quia gloriam intra conscientiã
non habent: dũ hanc abore pro¬
ximorũ quaert̃: Notandũ uero
quod om̃s lampades habent : sed
om̃s oleum non habent: Quia
plerũq bona inse cũ electis & re¬
probi ostendunt: Sedsoli ad spon¬
foris egerint. intus głam quȩr̃:

Expanded text:
sed de ipsa sua abstinentia humased de ipsa sua abstinentia humanos favores expetunt; doctrinae inserviunt, indigentibus multa largiuntur, sed fatuae profecto sunt virgines, quia solam laudis transitoriae retributionem quaerunt. Unde et aperte subditur. Sed quinque fatunon sumpserunt oleum secum. Prudentes vero acceperunt oleum in vasis suis cum lampadibus. Per oleum quippe nitor gloriae designatur. Vascula quae cogitamus. Prdentes ergo oleum in vasis habent, quia nitorem gloriae intra conscientiam retinent, Paulo attestante, qui ait: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Fatuae autem virgines oleum secum non sumunt, quia gloriam intra conscientiam non habent, dum hanc ab ore proximorum quaerunt. Notandum vero quod omnes lampades habent, sed omnes oleum non habent, quia plerumque bona in se opera cum electis et reprobi ostendunt, sed soli ad sponforis egerint intus gloriam requirunt.
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ꝑhanc sententiã. pisi prȩsens
ecclesia celorũ regnũ dicitur. & In
qua doctor qui mandatũ soluerit
minimus uocabitur : quia cuius
uita despicitur. restat ut & predi¬
corporis sensibus: unusquisq sub¬
sistit: Cemunatꝰ aũt quinarius :¬
denariũ ꝑficit: & quia exutroq
sexu fidelium multitudo colligit᷑.
scã ecclesia decẽ uirginib similis
denuntiatur: In qua quia malicũ
bonis. & reprobi cũelectis ad mix¬
tisunt: recte similis uirginibus
prudentib & fatuis esse ꝑ hibetur:
Sunt nãq pleriq continentes qui
ab exteriore se appetitu custodi¬
unt: & spe adinteriora rapiunt᷑:
Garnem macerant: Citoto desi¬
derio ad suiꝑnam patriã anhe¬
lant: Eterna premia expetuns.
prolaborib sis recipere laudes
humanas nolunt: Binimirum
ģloriã suã non inore hominum
ponunt: Sed intra conscientiam
contegunt: Et sunt pleriq qui
corpus pabstinentiã affligunt:

Expanded text:
itaque per hanc sententiam nisi presens itaque per hanc sententiam nisi presens Ecclesia regnum celorum diciqua doctor qui mandatum solverit minimus vocatur, quia cujus vita despicitur, restat ut praedicorporis sensibus unusquisque subsistit. Geminatus autem quinarius denarium perficisexu fidelium multitudo colligitur, sancta Ecclesia decem virginibus similis denuntiatur. In qua quia mali cum bonis, et reprobi cum electis admixti sunt, recte similis virginibus prudentibus et fatuis esse perhibetur. Sunt namque plerique continentes qui ab exteriori se appetitu custodiunt, et spe ad interiora rapiuntur; carnem macerant, et toto desiderio ad supernam patriam anhelant, aeterna praemia expetunt pro laboribus suis recipere, laudes humanas nolunt. Hi nimirum gloriam suam non in ore hominum ponunt, sed intra conscientiam contegunt. Et sunt plerique qui corpus per abstinentiam affligunt,
Abbreviated transcription (Latin):
aut cur decẽ uirginibus conparet᷑ :
quac &iam uirgines prudentes &
fatuae dicuntur: Dũ cnĩ celorũ
rognũ constat quia reproborum
nullus ingreditur: &iam fatuis
uirginib cur simile esse ꝑhib&ur.
Sed sciendũ est : quod sȩpȩ insacro
eloquio regnũ cęloꝵ. praesentis
ttporis ecclesia dr̃: Dequo alio
in loco: dñs dicit: Mitt& filtuꝰ homiros
angelossuos: & colligent de regno
eius om̃ia scandala: Neq eñi millo
regno beatitudinis in quo pax sũ¬
ma est. inueniri scandala poter̃
qua colligantur: & unde rur¬
sũ dicitur: Qui ergo soluerit inũ
demandatis istis minimis. & do¬
cuerit sic homines: minimꝰ uoca
bitur in regno çȩloꝵ: Mandatũ deła¬
quippe soluit & doc&: quando
hoc quisq uoce predicat. quodiu¬
uendo non impl&: Sed ad regnũ
accernẽ beatitudinis ꝑuenire non
ual&: quinon uult opere implere
quod doc&: Quo modo ergo ineo
maimmus uocabitur. qui ad hoc nul¬
lomodo intrare ꝑmittetur: quid

Expanded text:
em virginibus comparetur, quae etiam virgines prudentes et fatuae dicantur. Dum enim coelorum regnum constat quia reproborum nullus ingreditur, etiam fatuis virginibus cur simile esse perhibetur? Sed sciendum nobis est quod saepe in sacro eloquio regnum coelorum praesentis temporis Ecclesia dicitur. De quo alio in loco Dominus dicit: Mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . Neque enim in illo regno beatitudinis, in quo pax summa est, inveniri scandala poterunt quae colligantur. Et unde rursum dicitur: Qui ergo solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, hic minimus vocabitur in regno celorum. Mandatum quippe solvit et docet, quando hoc quisque voce predicat, quod vivendo non implet. Sed ad regnum eterne beatitudinis pervenire non valet qui non vult opere implere quod docet. Quomodo ergo in eo minimus vocatur qui ad hoc nullo modo intrare permittitur? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Quobis est lectio recitata: Seo
ne aliquib ipsa eius planities
alta fortasse uideatur: eam sub
breuitate transcurrimus: Qua
inumbilico: testatur dñs. qui¬

Expanded text:
vobis est lectio recitata. Sed ne aliquibus ipsa ejus planities alta fortasse videatur, eam sub brevitate transcurrimus, quatin umbilico, testatur D
Abbreviated transcription (Latin):
nonerit: Nam subditur: Nouissi¬
mȩ uoniunt reliq uirgines dicentes:
potest mereri quod petit: qui he
noluit audire quod uissit: Quitẽ¬
pus congruȩ penitentiȩ ꝑ didit .
frustra ante regni ianuam cũpre¬
cibus uenit: Hinc est enim: quod
ꝑsalomonem dñs dicit : Vocaui
& regͥnuistis: extendi manũ incã:
& non fuit quias picer&: Despe¬
xistis omne consiliũ ineũ. & mero

Expanded text:
non erit. Nam subditur: Novissinon erit. Nam subditur: Novissime veniunt et reliquae virgines, dicentes: potest mereri quod petit, qui hic noluit audire quod jussit. Qui tempus congruae poenitentiae perdidit, frustra ante regni januam cum precibus venit. Hinc etenim per Salomonem Dominus dicit: « Vocavi et renuistis, extendi manum meam et non fuit qui aspiceret. Despexistis omne consilium meu
Abbreviated transcription (Latin):
corda reproboꝵ qua aspcritate
proph&a uidit a marescere: quie
tot appellationib nonualo.
explicare: Quanta uero tunc
crit electorũ loxitia. quide cius
merentur uisione gaudere:
Deciuus conspectu uident & ele¬
menta contremiscere: cumeo
simul adnuptias intrare: Qui
& in sponsi nuptias gaudent.
& tamen ipsisunt sponse: Quia
sioni: nrãe ds̃ coniungitur: ꝙ:
scilic& uisio nũquã iam in ꝑpe¬
tuũ ab amoris sui amplexib
cuell&ur: Tunc regra ianua lu¬
gentib claudetur : quȩ modo
cotdie paenitentib aperitur:
Erit nãq tunc paenitentia sed
fructuosa iam nonerit: Quia
nequaquã tunc uemã inuenit.
qui modo aptũ uomȩ tẽpꝰ ꝑdit:
Hinc dem̃ paulus dicit : Ecce nc̃
tẽpus acceptabile: Ecce nẽ dies
salutis: Hinc prophoa ait: Que¬
rite dñm dũ inueniri potest: inuo¬
cate cũ dũ prope est: Vnde & cas¬
dem uirgines fatuas inuocantes
dñs non audit: quia inter clausa
onem prope. eẽ. poterat: prope iam

Expanded text:
corda reproborum qua asperitate corda reproborum qua asperitate propheta vidit amarescere, quem tot appellationibus non valet explicare! Quanta vero tunc erit electorum lętitia, qui de eius merentur visione gaudere, de cuius conspectu vident et elementa contremescere, cum eo simul ad nuptias intrare! Qui et in sponsi nuptiis gaudent, et tamen ipsi sunt sponsa, quia isioni nostrae Deus conjungitur: quae scilicet visio nunquam jam in perpetuum ab amoris sui amplexibus evellatur. Tunc regni janua lugentibus clauditur, quae modo quotidie poenitentibus aperitur. Erit namque tunc poenitentia, sed fructuosa jam non erit, quia nequaquam tunc veniam invenit, qui modo aptum veniae tempus perdit. Hinc enim Paulus dicit: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Hinc propheta ait: Quaerite Dominum dum inveniri potest, invocate eum dum prope est . 5. Unde et easdem virgines fatuas invocantes Dominus non audit, quia interclusa prope esse poterat, prope jam
Abbreviated transcription (Latin):
quid admirationis hab& quod
dulcedinis: intrauer̃ cũco ad
nuptias: Quid a maritudinis:
& clausa est ianua: Uenit quip¬
peille quimaduentu suo elem̃ta
cõncutit. uicuius conspectu cȩ¬
lũ cũ teria contremiscit: Tn¬
de ociã ꝑproph&ã dic̃: Adhuc
semel & ego mouebo: nonsolũ
terrã sed &iam cȩlũ : Ad cuius
examen: omne humanũ genꝰ
deducitur: Cui adiundicꝰtam
malorũ remunerationẽq bono¬
rũ: angeli. anchangeli. throni.
principatus. & dominationes
in illo die terror erit. quando
iam in poena remediũ noncrit:
Quae illa confusio: cui reatu
suo exigente conting&: incon¬
uentu om̃iũ hominũ. angelo¬
rũq crubescere: Qui pauor:
cũ que & tranquillũ mens hu¬
mana capere nonual&. & ian
iratũ uidere: Qũe dhem banie
proph&a intuiens: ait Dies trȩ
dics illa: dies tribulationis &
angustie. dies calamitatis & mi¬
scriȩ. dies tenebiarum & caligi¬
nis. dies nebulae & turbinis.
dies tubae & langoris : Pensate

Expanded text:
quid admirationis habet quod dulcedinis, Intraverunt cum eo ad nuptias! quid amaritudinis, Et clausa est janua! Venit quippe ille qui adventu suo elementa concutit, in cujus conspectu coelum et terra contremiscit. Unde etiam per prophetam dicit: Adhuc semel, ego movebo non solum terram, sed etiam caelum. Ad cuius examen omne humanum genus deducitur, cui ad vindictam malorum remunerationemque bonorum angeli, archangeli, throni, principatus et dominationes in illo die terror erit, quando iam in poena remedium non erit! Quae illa confusio cui reatu suo exigente continget in conventu omnium hominum angelorumque erubescere! / Qui pavor eum, quem et tranquillum mens humana capere non valet, etiam iratum videre! Quem diem bene propheta intuens ait: dies irae, dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulę et turbinis, dies tubae et clangoris. Pensate,
Abbreviated transcription (Latin):
trunculi obsident: Depraedari
ergo desderat: quit hesaurũ pub¬
nonut proximi opera nr̃a nomu
deant. cũ scriptũ sit: ut uideant
opera ur̃a bona & glorificent
patre ur̃m qui incęlis est: sedut
ꝑ hoc quod agimus. laudes exte¬
rius non quȩ ramus: Sic aut̃e sit
opus in prblico: quatenus inten¬
tio maneat inocculto: Ut & de¬
bono opere proximis pribar us
XI. temus secretũ: Thesaurus aũt: ce¬
leste est desiderium : ꝓger uero in
quo thesaurus absconditur: disci¬
plina studu cȩlestis est: Quẽ pro¬
fecto agrũ uenditis om̃ib conpa¬
rat: qui uoluptatib carnis renm¬
tians cuncta sua terrena deside¬
ria. ꝑ discipline cȩlestis custo diã
calcat: Ut nihil iam qđ caro blan¬
ditur libeat : Nihil quod carnalẽ
uitã trucidat. sp̃s perhorrescat:
Rursũ cȩleste regnũ negotiatori
homini simile dicitur: quibonas
margaritas quaerit: Sedunam
p̃tiosã inucnit. qurã uidelic&
inuentã om̃ia uendens emit: Quia

Expanded text:
trunculi, obsident. Depraedari ergo desiderat, qui thesaurum pubnon ut proximi opera nostra non videant, cum scriptum sit: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est , sed ut per hoc quod agimus laudes exterius non quaeramus. Sic autem sit opus in publico quatenus intentio maneat in occulto, ut ebono opere proximis praebeamus, semper optemus secretum. Thesaurus autem coeleste est desiderium, ager vero in quo thesaurus absconditur disciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus comparat, qui, voluptatibus carnis renuntians, cuncta sua terrena desideria per disciplinae coelestis custodiam calcat, ut nihil jam quod caro blanditur libeat, nihil quod carnalem vitam trucidat spiritus perhorrescat. 2. Rursum coeleste regnum negotiatori homini simile dicitur, qui bonas margaritas quaerit, sed 1473 unam pretiosam invenit, quam videlicet inventam, omnia vendens emit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ non tralit: uł timor mi¬
n& Eccc eñi degchennȩ exprȩs¬
sione dicitur: ibi erit fletus &
stridordentiũ: Sedquia praesen¬
na gaudia sequuntur ꝑpetua
l&iciam fugite: si illic flere
formidatis: Nemo & eni potest &¬
hic gaudere in sȩculo: Et illie reg¬
nare cũ xp̃o: Temporalis itaq lȩci¬
tiae fluxa restringite : carnis uo¬
luptates edomate: Quic quid ani¬
mo expresenti sȩculo arridet. ex
consideratione a eterni ignis ama¬
rescat: Quic quid inmente pueri¬
lit̾ hilarescit: hoc discipline iuue¬
nilis censura coherceat: Ut dũ
sponte temporalia fugitis: act̾na
gaudia sine labore capratis: Pre¬

Expanded text:
regnum non trahit, vel timor miregnum non trahit, vel timor minet. Ecce enim de gehennae expressione dicitur: Ibi erit fletus et stridor dentium. Sed quia praesentia gaudia sequuntur perpetua imi, vanam laetitiam fugite, si illic flere formidatis. Nemo etenim potest et hic gaudere cum saeculo, et illic regnare cum Domino. Temporalis itaque laetitiae fluxa restringite, carnis voluptates edomate. Quidquid animo ex praesenti saeculo arridet, ex consideratione aeterni ignis amarescat. Quidquid in mente pueriliter hilarescit, hoc disciplinae juvenilis censura coerceat, ut dum sponte temporalia fugitis, aeterna gaudia sine labore capiatis, prae
Abbreviated transcription (Latin):
penetrare: &homo interra editꝰ:
acorruptibili uita moriatur.
incelo collocandus: Et uctꝰ itaq
est. ut proculpa humanũ genus in
actern̾a poena intereat: Et nouũ.
ut conuersus in regno uiuat: Qđ
trgo inconclusione locutionis
suac dñs subdidit: hoc est utiq
qđ p̃misit: Prius eñĩ de regni simi¬
litudine thesaurũ inuentum.
acpost. boña margaritam ꝓtulit:
post modũ uero inferni poenas
demalorũ conbustione narrauit.
atq inconclusione subtungit:
Ideo om̃is scriba dotꝰ in regno cȩ¬
loꝵ: similis ÷ patri familias. profe¬
renti dethesauro suo noua & ue¬
tera: Nesi aꝑte diccret᷑ Ille in scã
eclesia doctus predicator est: qui
& noua scit proferre desuauitate
regni. & uecusta dicere det̾rore
supplici: ut uł poena terreat qͦs
pracnna non inuitant: Audiat
deregno quod am&. audiat de
supplicio unusquisq qđ timeat:
ut torpentẽ animũ & terro ue¬
hement̃ inherentẽ. siamor ad

Expanded text:
penetrare: et homo in terra editus, penetrare: et homo in terra editus, a corruptibili vita moriatur, in coelo collocandus. Et vetus itaque est, ut pro culpa humanum genus in aeterna poena intereat; et novum, ut conversus in regno vivat. Quod ergo in conclusione locutionis suae Dominus subdidit, hoc est utique quod praemisit. Prius enim de regni similitudine thesaurum inventum, ac bonam margaritam protulit, postmodum vero inferni poenas de malorum combustione narravit, atque in conclusione subjungit: Ideo omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est patrifamilias proferenti de thesauro suo nova et vetera. Ac si aperte diceretur: Ille in sancta Ecclesia doctus praedicator est, qui et nova scit proferre de suavitate regni, et vetusta dicere de terrore supplicii, ut vel poenae terreant, quos praemia non invitant. Audiat de regno quod amet, audiat de supplicio unusquisque quod timeat ut torpentem animum et terrae vehementer inhaerentem, si amor ad
Abbreviated transcription (Latin):
geloꝵ. Similis est homini patri¬
familias. proferenti dethesauro suo
noua & uetera: S̾ iꝑ nouũ & netus
quod dicitur. utrũq testamentũ
accipimus: ab raham doccũ fuisse
denegamus. qui noui & ueteris
testamenti & si facta nouit minime
uerba nuntiauit: Moysen quoq
docto patri familias conparare non
possumus: qui & si testamentũ uetꝰ
edocuit. nouitamen dicta non pro¬
tulit. Dũ ergo ab hoc intellectu
excludimur: ad aliũ uocamur:
Sedineo qđ ueritas dicit. o mnis
scriba doctus in regno cęloꝵ similis
est patri familias: intelligi ual&.
quia non dehis qui fuerant. sed
delns qui esse inȩcclesia pottrunt
loquebatur: Qui tunc noua &
uetera profer̃: cũ utriusq testañta
p̃dicamenta. uocibus & moribus
loquuntur: Qđ tamen: intellogi
& alit̾ potest: Uecustũ quippe
humani generis fuit ad infern
claustra descendert: propeccatis
suis supplicia aeterna tolcrare:
Cui ꝑ medatoris aduentũ no¬
uu aliquid accessit: ut si hic rate

Expanded text:
 similis est homini patrifamilias proferenti de thesauro suo nova et vetera. Si per novum et vetus quod dicitur, utrumque Testamentum accipimus, Abraham doctum fuisse denegamus, qui Novi et Veteris Testamenti etsi facta novit, minime verba nuntiavit. Moysen quoque docto patrifamilias comparare non possumus, 1475 qui etsi Testamentum Vetus edocuit, Novi tamen dicta non protulit. Dum ergo ab hoc intellectu excludimur, ad alium vocamur. Sed in eo quod Veritas dicit: Omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est patrifamilias, intelligi valet, quia non de his qui fuerant, sed de his qui esse in Ecclesia poterant loquebatur. Qui tunc nova et vetera proferunt cum utriusque Testamenti praedicamenta vocibus et moribus loquuntur. Quod tamen intelligi et aliter potest. Vetustum quippe humani generis fuit ad inferni claustra descendere, pro peccatis suis supplicia aeterna tolerare. Cui per Mediatoris adventum novum aliquid accessit, ut si hic recte
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis scitis : Scitis aut̃e dico.
non ꝑfidem sed ꝑ amorem: Scitis
dico: non ex credulitate sed Spe¬
ratione: Nam isdem ipse qui hȩc
loquitur iohannes euangelista :¬
testatur dicens: Quidicit sedm̃
nosse & mandata eius non custo¬
dit: mendaxest: Ande ethoc
in loco dñs protinꝰ subdit: Sicut
stat quia & cognosco patrem & cog¬
noscor apatre: quia anuimã meam
pono proorub meis: Id est ea cari¬
tate ꝑ qu̾ã pro ouib morior: quan¬
tũ patrem diligam ostendo: Quia
uero nonsolũ uideam sod&iã geili¬
tatẽ redimere uenerat adiungit:
Et alias oues habeo quȩ non sunt
ex hoc ouili: & illas oport& me ad¬
ducere & uocem meã audient :
Et fi& unũ ouile: & unus pastor:¬

Expanded text:
veritatis scitis. Scitis autem dico, veritatis scitis. Scitis autem dico, non per fidem, sed per amorem. Scitis dico, non ex credulitate, sed ex operatione. Nam idem ipse qui hoc loquitur Joannes evangelista testatur, dicens: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Unde et in hoc loco Dominus protinus subdit: Sicut stat quia et ego agnosco Patrem, 1487 et cognoscor a Patre, quia animam meam pono pro ovibus meis; id est, ea charitate qua pro ovibus morior quantum Patrem diligam ostendo. Quia vero non solum Judaeam, sed etiam gentilitatem redimere venerat, adjungit: Et alias oves habeo quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fi
Abbreviated transcription (Latin):
negligenter paatur: Unde &mox
adiungitur: Mercennarius aũt
fugit quia mercen narius est: &ñ
ꝑtinoc adeũ deouibus: Sola ergo
causa est ut mercennarius fugiat :¬
quia mercen narius est: Acsi aꝑte
diceretur : Stare inpericulo ouiũ
non potest: qui ineo quod ouib prȩ¬
est nonoues diligit. sedlucrũ terrȩ¬
nũ quaerit: Dũ cñi honorẽ ãplec¬
titur : dũ intẽporalib commodis
l&atur : opponere se contra peri¬
culũ trepidat. Nehoc qđ diligit
amiitat: Sed quia redẽptor noster
culpas ficti pastoris innotuit.
iterũ formam cui debeamꝰ in pri¬
mi ostendit dicens: Egosũ pastor
bonus:  tq sub iungit: & cognos
co meas: hoc est diligo: & cognosẽt
memeae: Acsi patent̃ dicat dili¬
gentes obsecuntur: Quieñi ueri¬
tatẽ nondiligit: ad huc mimme
cognouit: Quia ergo audistis fr̃s
uerbis dominicis gciam periculũ
ur̃m: Videte sioues eius estis: ui¬
dete sieũ agnoscitis. uidete silum

Expanded text:
negligenter patitur. Unde et mox negligenter patitur. Unde et mox adjungitur: Mercenarius autem fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus. Sola enim causa est ut mercenarius fugiat quia mercenarius est. Ac si aperte diceretur: Stare in periculo ovium non potest qui in eo quod ovibus praeest non oves diligit, sed lucrum terrenum quaerit. Dum enim honorem amplectitur, dum temporalibus commodis laetatur, opponere se contra periculum trepidat, ne hoc quod diligit amittat. Sed quia Redemptor noster culpas ficti pastoris innotuit iterum formam cui debeamus imprimi ostendit, dicens: Ego sum Pastor bonus. Atque subjungit: Et cognosco oves meas, hoc est diligo, et cognoscunt me meae. Ac si patenter dicat: Diligentes obsequuntur. Qui enim veritatem non diligit, adhuc minime cognovit. 4. Quia ergo audistis, fratverbis dominicis etiam periculum vestrum. Videte si oves ejus estis, videte si eum cognoscitis, videte si lumen
Abbreviated transcription (Latin):
cũuenientem lupũ uiderit fugit:
Sed÷ alius lupus. quisine cessatione¬
cotidie non corpora sedmentes dila¬
niat: malignus uidelic& sp̃s. qui
caulas fidelium insidians circuit.
& mortem animarũ quęrit: De
quo lupo: mox subditur: & lupꝰ¬
NIrapit: & disꝑgit oues: Luprs uenit
& mercen narius fugit: qua malignꝰ
sp̃s mentes fideliũ intẽptatione di
laniat. & is quilocũ pastoris ten&.
curam sollicitudinis non hab&:
ume pereunt: Et ipse deterrenis
c̃omodis l&atur: Lupus rapit &
disꝑgit oues: cũ aliũ adluxuriam
ꝑtrahit: aliũ in auaritiã accendit:
Aliũ insuꝑbram erigit: aliũ ꝑ ira¬
cundiam diuidit: Hunc inindia
stimulat : illũ fallatia supplantat:
Quasi ergo lupus gregem dissipat:
cũ fideltũ populũ diabolus ꝑtẽp¬
tationes necat : Sed contra haec
mercennarius nullorelo accendit᷑ :
tullo feruore dilectionis excitatur:
Quia dũsola exteriora commoda
requirit. interiora gregis damna

Expanded text:
cum venientem lupum viderit, fugit. 3. cum venientem lupum viderit, fugit. 3. Sed est alius lupus qui sine cessationeuotidie non corpora, sed mentes dilaniat, malignus videlicet spiritus, qui caulas fidelium insidians circuit, et mortes animarum quaerit. De quo lupo mox subditur: Et lupus rapit, et dispergit oves. Lupus venit, et mercenarius fugit, quia malignus spiritus menteslaniat, et is qui locum pastoris tenet curam sollicitudinis non habet. Animae pereunt, et ipse de terrenis commodis laetatur. Lupus rapit et dispergit oves cum alium ad luxuriam pertrahit, alium ad avaritiam accendit, alium in superbiam erigit, alium per iracundiam dividit, hunc invidia stimulat, illum in fallacia supplantat. Quasi ergo lupus gregem dissipat cum fidelium populum diabolus per tentationes necat. Sed contra haec mercenarius nullo zelo accenditur, nullo fervore dilectionis excitatur: quia dum sola exteriora commoda requirit, interiora gregis damna
Abbreviated transcription (Latin):
Sed lupus ueniens indicat: quo qͥsq
animo suꝑgregis custodiam stabat
Lupus & eñi suꝑ oues uenit: cũ qͥ¬
lib& iniustus & raptor. fideles
quoq atq humiles opprimit:
Sed is qui pastor esse uidebatur
& nonerat. relinquit oues & fugit.
quia dũ sibi ab eo periculũ ingeri¬
metuit: resistere eius iustitiȩ ñ
p̃sumit: Fugti aũt. Non mutan¬
do locũ: sed subtrahendo solatiũ:
lugit : quia iusticiam uidit & ta¬
cuit: Fugit: quia se subsilentio abs¬
condit: De quib bene ꝑ prophe¬
tam dicitur: Nonascendistis ex ad¬
uerso. neq opposuistis murũ pro
domo israhel: ut staretis in proelio
indie dñi: Exaduerso quippe as¬
cendere est: quib lib& potestatib
praue agentib rationis libera uoce
contraire : Et indie dñi pro domo
isrł in proelio stamur cmurum
opponimus: si fidles in nocentes
contra ꝑ uersorũ iniusticiam. ex
iusticiae auctoritate uindicamus:
Quod quia mercennarius non facit :

Expanded text:
sed lupus veniens indicat quo quisque sed lupus veniens indicat quo quisque animo super gregis custodiam stabat. Lupus etenim super oves venit cum quilibet injustus et raptor, 1486 fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit. Fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit, et tacuit. Fugit, quia se sub silentio abscondit. Quibus bene per prophetam dicitur: Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini . Ex adverso quippe ascendere est quibuslibet potestatibus prave agentibus rationis libera voce contraire. Et in die Domini pro domo Israel in praelio stamus, ac murum opponimus, si fideles innocentes contra perversorum injustitiam ex justitiae auctoritate vindicamus. Quod quia mercenarius non facit,
Abbreviated transcription (Latin):
diligunt: merito nomen pastoris
ꝑdunt : De quibus: protinus sub¬
ditur: Mercennarius aũt & qui
non est pastor cuius nonst̃ oues
propriae: uid& lupũ uenientẽ:
& dimittit oues & fugit : Non
pastor sed mercennarius uocat᷑.
qui non pro amore intimo oues
dominicas. sed ad tẽporales mer¬
cedes pascit: Mercennarius quip¬
pe est: quilocũ quidẽ pastoris
ten&. sed lucrũ animarũ non
quaerit: Terrenis cõmodis irhiat :
honore praelationis gaud&: Tẽ¬
poralibus lucris pascitr: inpensa
sibi: ab hominib reuerentia lȩ¬
tatur: Istȩ sunt & eñi mercedes
mercennarii: ut proeo ipso qđ
in regimine laborat: hic quod quȩ¬
rit inuniat. & abhereditate gre¬
gis. inposterũ aliemis existat:
Utrũ uero pastor sit anmercen¬
narius. cognosi ueracit̃ non po¬
test: s occaslo necessitatis de eft:
Tranquillitatis enim tẽpore: plerũ¬
q ad gregis custodiã sicut uerus
pastor : sic & iam mercennarius stat:

Expanded text:
diligunt, merito nomen pastoris diligunt, merito nomen pastoris perdunt. De quibus protinus subditur: Mercenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit. 2. Non pastor, sed mercenarius vocatur, qui non pro amore intimo oves dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit; terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Istae sunt etenim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quod in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat, et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. Utrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deest. Tranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor, sic etiam mercenarius stat;
Abbreviated transcription (Latin):
euangelica eruditionem
enim is quinon ex accrdenti dono
sed essentialiter bonus est. dicit: Ego
sum pastor bonus
Utq eiusdem bonitatis formam
qua nos imitemur adiungit. di¬
cens: Bonus pastor animã suam
dat pro ouibus: Fecit qđ monuit:
ostendit quod uissit: Bonus pas¬
tor proouib suis animam posut.
ut insacramento nr̃o corpus suũ
& sanguine uerter&: Ct oues qͦs
redemerat. car̃nis suae alimento
saciar&: Ostensa nobis est decon¬
tẽptu mortis uia qũa sequamur.
adposita forma cui in primanur:
Primũ nobis est exteriora nr̃a
misericordit̃ ouib cis inpende¬
re: postremũ uero fnecesse sit.
&eiam mortẽ nr̃am proeis dem
onib ministrare: Aprimo aũt
hoc minimo: ꝑuenitur ad pos¬
trtmũ mauis: Sedͥtũ inconpara¬
bilit̾ longesit melius anima qua
uiuimus. a terrena substantia qu̾ã
exterius possidemus. qui nondat
pro ouib substantiam suam. quan¬
do prohis daturus est̃ animam
suã. Et sunt non nulli quidũplus X
terrenam substantiã quã oues

Expanded text:
evangelica eruditionem enim is qui non ex accidenti dono, sed essentialiter bonus est, dicit: Ego sum pastor bonus. Atque ejusdem bonitatis formam quam nos imitemur, adjungit, dicens: Bonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis. Fecit quod monuit, ostendit quod jussit. Bonus pastor pro ovibus suis animam suam posuit, ut in sacramento nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redemerat, carnis suae alimento satiaret. Ostensa nobis est de contemptu mortis via quam sequamur, apposita est forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. A primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus terrena substantia quam exterius possidemus, qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando pro his daturus est animam suam? Et sunt nonnulli qui dum plus 1485 terrenam substantiam quam oves
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce quofine ex hacuita exiit:
qui in hac uita aequanimit̃ flagella
tolerauit: Iuxta uoc̃e ergo domi¬
nicam bona terra fructũ ꝑpacien¬
tiam reddidit: quae exarata disci¬
plinȩ uomerȩ. ad remunerationbs
segetem ꝑuenit: Seduos rogo
tionis argumentũ millo distrito
iudicio habituri sumꝰ nos quia bo¬
no opere torpentes & res et manus
accepimus. si p̃cepta dominica
egenus & sine manibus impleuit :
Noncontranos dñs tunc apłos
ostendet: qui ad regnũ secũ turbas
fidelium praedicando traxerunt.
non contranos martyres exibebit:
qui ad celestem patriã sanguinem
funlendo ꝑuener̃: Que tunc dic¬
turi sumus. cũ hunc dequo locuti
sumus scruulũ uiderimus.  Cui
longus languor brachia tenuit.
sedtamen haec abono opere non
ligauit: Haec. uobiscũ fr̃s agite.
Sicuos adstudiũ bomoperis istt¬
gatt: ut cũbonos uobis modo ad
imitqidũ prponitis. cotinc
consortes esse ualeatis: Quod prest&¬

Expanded text:
Ecce quo fine ex hac vita exiit Ecce quo fine ex hac vita exiit qui in hac vita aequanimiter flagella toleravit. Juxta vocem ergo dominicam, bona terra fructum per patientiam reddidit, quae, exarata disciplinae vomere, ad remunerationis segetem pervenit. Sed vos rogotionis argumentum in illo districto judicio habituri sumus nos, qui, a bono opere torpentes, et res et manus accepimus, si praecepta dominica egenus et sine manibus impleverit. Non contra nos Dominus tunc apostolos ostendat qui ad regnum secum turbas fidelium praedicando traxerunt, non contra nos martyres exhibeat qui ad coelestem patriam sanguinem fundendo pervenerunt. Quid tunc dicturi sumus, cum hunc de quo locuti sumus Servulum viderimus, cui longus languor brachia tenuit, sed tamen haec a bono opere non ligavit? Haec vobiscum, fratres, agite, sic vos ad studium boni operis instigate, ut cum bonos vobis modo ad imitandum proponitis, eorum consortes tunc esse valeatis. HO
Abbreviated transcription (Latin):
ess& ut tanta eius pacientia remu¬
nerari debiuss&: membroꝵ dolor
aduitalia rediit : Cũqi se iam
morti proximũ agnouit: pere¬
grinos uiros atq in hospitale sus¬
ceptos ad monuit ut surgerent.
& cũ eo psalmos pro expectatione
exitus sui decantarent: Cũq cũes
& ipse moriens psaller&: uoces psal¬
lentiũ repente conpescuit. cũter¬
rore magni clamoris dicens Tace¬
te: Nũquid non auditis quante
resonant laudes incęlo. s cũq ad
easdem laudes quas intus audicrat
aurem cordis intender&: scã illa
anima a carne soluta est: Sed exe¬
unte illa. tanta illic fraglantia
odoris aspersa est: ut om̃is illi qui
aderant. inestimabili suauitate
replerentur. itaut ꝑ hoc patent̃
agnoscerent: quod eam laudes in
eelo suscepissent: Curei mona¬
elius nr inter fuit quinunc usq
uiuit: & cũ magno fletu attestari
sol&. quia quousq corpus eius
sepulture traderetur. ab eoꝵ narib
odoris illius fraglantia non recessit:

Expanded text:
esset ut tanta ejus patientia remuesset ut tanta ejus patientia remunerari debuisset, membrorum dolor ad vitalia rediit. Cumque se jam morti proximum agnovit, peregrinos viros atque in hospitalitate susceptos admonuit ut surgerent, et cum eo psalmos pro exspectatione exitus sui decantarent. Cumque cum eis et ipse moriens psalleret, voces psallentium repente compescuit, cum terrore magni clamoris, dicens: Tacete, nunquid non auditis quantae resonant laudes in coelo? Cumque ad easdem laudes quas intus audierat aurem cordis intenderet, sancta illa anima a carne soluta est. Sed exeunte illa tanta illic fragrantia odoris aspersa est, ut omnes illi qui aderant inaestimabili suavitate replerentur, ita ut per hoc patenter agnoscerent quod eam laudes in coelo suscepissent. Cui rei monachus noster interfuit, qui nunc usque vivit, et cum magno fletu attestari solet quia quousque corpus ejus sepulturae traderetur, ab eorum naribus odoris illius fragrantia non recessit.
Abbreviated transcription (Latin):
portitu quac euntibus ad ecclesiã
beati clementis est ꝑura: fuit quidã
seruulus nomine. quem multi
meritis diues: quẽ longa agritudo
dissolucrat: Nama primeua ętatȩ
usqi ad finem uitę: paraliticus
iacebat: Quiddicam quia stare
non poterat. quinũquã in lecto
suo surgere uł ad sedendũ ualebat.
Nuquam more iuã ados diuere :
rec̃quam se potuit in latus aliud
declinare : Huic ad seruiendum
mat̃ cũ fratre aderat: Et quicqͥd
ex elemosina potiuss& accipere.
hoc eoꝵ manibus pauperib cro¬
gabat: Nequaqũa lit teras nouerat.
sed scripturȩ sacrȩ sibim& codices
emerat. & religiosos quosq inhosptal
suscipiens. hos coramse logere sine
intermissone facrebat: Factũq est
ut quantũ admensuram propriã
plene sacram scripturam discer&:
cũ sicut dixi litteras funditꝰ igno¬
rar&e: Studebat indolos seꝑ gras
agere : hymnis dĩ &landib dieb
ac noctibus uacare: Sedcũ iam t̾ẽpꝰ

Expanded text:
porticu quae euntibus ad ecclesiam porticu quae euntibus ad ecclesiam beati Clementis est pervia fuit quidam Servulus nomine, quem multi meritis dives, quem longa aegritudo dissolverat . Nam a primaeva aetate usque ad finem vitae paralyticus jacebat. Quid dicam quia stare non poterat? Qui nunquam in lecto suo surgere vel ad sedendum valebat, nunquam manum suam ad os ducere, nunquam se potuit in latus aliud declinare. Huic ad serviendum mater cum fratre aderat, et quidquid ex eleemosyna potuisset accipere, hoc eorum manibus pauperibus erogabat. Nequaquam litteras noverat, sed Scripturae sacrae sibimet Codices emerat, et religiosos quosque in hospitalitate suscipiens, hos coram se legere sine intermissione faciebat. Factumque est ut, quantum ad mensuram propriam, plene sacram Scripturam disceret, cum, sicut dixi, litteras funditus ignoraret. Studebat in dolore semper gratias agere, hymnis Deo et laudibus diebus ac noctibus vacare. Sed cum jam tempus