comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quͥ e. mais aculeuis tutis. & nusquã erit.
legi der carne aũ legi peccati. Mente sit¬
ito legi cdĩnon consentiendo: carne aũ
legi peccati: concupiscendo. Et m̃te legi
der e carne legi peccati. Et hac delector.
& ibi concupisco. s non iuincor. Titillat
msictiat᷑. pulsat. trahere conatur. Miser
eo hoto qͥs me libetabit cde ocpore mar¬
us hiuus Nolo semꝑ uincere: saliquia¬
inuoris nris. inuoluntare urã. in crai¬
one nrã quancto dicimus. ne nos uitẽ¬
ras intc̃ptationẽ s liba nos amalo. hoc
utiq cupinius ut nec ipsa mala deside¬
ria eristant de carne nr̃a: s quãdiu hic
unumus efficere non ualemnus. Apt̃
hoc ait. ꝓsocre aũ bonũ ñ inuenio. fã¬
cere inqͥt inuenio. tĩ cõsentire malo de¬
sicdio: ꝑficere non intienio. noti hab̾e
malum desicdium. Restat gͦ in hac
pagna ut mente noti consentiente
malis concupisatiis sattuas legi ctr̃
carne aũ concupiscente. s re nonser¬
mente. scriias legi pecati. Agit cato

Expanded text:
eus tuus ? et nusquam erit. legi Dei, carne autem legi peccati. Mente servio legi Dei, non consentiendo: carne autem legi peccati, concupiscendo. Et mente legi Dei, et carne legi peccati. Et hac delector, et ibi concupisco; sed non vincor: titillat, insidiatur, pulsat, trahere conatur: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Nolo semper vincere: sestris, in voluntate nostra, in oratione nostra, qua dicimus: « Ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo ; » hoc utique cupimus, ut nec ipsa mala desideria existant de carne nostra; sed quandiu hic vivimus, efficere non valemus. Propter hoc ait: Perficere autem bonum non invenio. Facere quid invenio? Non consentire malo desiderio. Perficere non invenio: non habere malum desiderium. Restat ergo in hac pugna, ut mente non consentiente malis concupiscentiis, servias legi Dei; carne autem concupiscente, sed te non consentiente, servias legi peccati. Agit caro
Abbreviated transcription (Latin):
& iustũ. & bonũ. lex .ẽ. dĩ ħ factarum⁊
ler que tͥ ostencdit. non tollit peccatũ
ab aliã lege tͥ. ostenctat᷑ peccatũ : ab alia
in quo ufirmalat᷑ ꝑ carnẽ. Rebellalnt
enun caro tua: subiugalit te caro tua:
auctiebat legeni. & plus uttabat concupi¬
scentiã tuã. Infirmabat᷑ gͦ lex littere ꝑ
caruemi: ac ꝑ hoc impossibile erat legis
littere libare a lege peccati & mortis. Mi¬
carne qͥcden: s non incarne peccati. Cete
ragͦ omĩs hominũ caro peccati: sola illiꝰ
uon caro peccati. qi non eun mat᷑. cõcri¬
piscentia. s grã concepit. Tam̃ habens simi¬
.litudinẽ carnis peccati. unde ⁊ nutriri.
& esurire. & sitire. & dormire. & fatigari &

Expanded text:
ustum, et bonum, lex est Dei, sed factorum, lex quae tibi ostendit, non tollit peccatum. Ab alia tibi lege ostenditur peccatum, ab alia in quo infirmabatur per carnem. Rebellabat enim caro tua, subjugabat te caro tua; audiebat Legem, et plus incitabat concupiscentiam tuam. Infirmabatur ergo lex litterae per carnem: ac per hoc impossibile erat legis litterae liberare a lege peccati et mortis. carne quidem, sed non in carne peccati. Caetera ergo omnium hominum caro, caro peccati: sola illius, non caro peccati; quia non eum mater concupiscentia, sed gratia concepit: tamen habens similitudinem carnis peccati; unde et nutriri, et esurire, et sitire, et dormire, et fatigar
Abbreviated transcription (Latin):
liberauit te a lege peccati a mortus. Istã
ñ dicit inualidam fuisse ad efficiendũ.
& mortis. lex illa bona. liłiuit te ab ista
lege mala. Lex eium mala quȩ .ẽ. Uicteo
aliam legem in m̃bris meis. repugnãtẽ
legi nĩtis inex̧. & captiuantẽ me inlege

Expanded text:
liberavit te a lege peccati et mortis. Istam liberavit te a lege peccati et mortis. Istam non dixit invalidam fuisse ad efficiendum: ege peccati et mortis. Lex illa bona liberavit te ab ista lege mala. Lex enim mala quae est? Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivant
Abbreviated transcription (Latin):
diuer sis pͥncipiis et̃ nattiras. scut iusa¬
niunt manicher. quod quasi notisit
caro ex cdõ. falsum ẽ utrumq ex dõ. ẽ¬
d natura humana : nsta nstina ipsa
meruit de peccato. Ergo langnor. ẽ
sanat᷑ & non .ẽ. Discorcdia mͦ quȩ t̃ in
icleo laborat. ut caro cum illo cõcoidet:
quẽadmotũ siiuna clomo litem in¬
ter e habeant uir & ita. Ad hoc de¬
bet labaiare uir ut domet urorem. doma¬
ta uror subiuget᷑ uiro. subiugata urore ui¬
ro. fiat par uicdomo. Cum. aũ clixisset. lex
sp̃ẽ uite in xp̃o iħu liberauit te alige pec¬
cati & mortis. ꝓposut nobis intelligenctis
ipsãs legis. Intuenuni eas & discernite:
satis incessaria ũob. ẽ istacticittio. Lex
inqͥt spc̃ tute. Eoce una lex. Liberauit te.
alege peccati. & moitis. Eoce alt̃a lex. Et
sequit᷑. Quod enim impossibile erat legi.
in quo insirmabat᷑ ꝑcatuẽ. Ecce ic̃ia lex..¬
Inqͥranius es dnõ actiuuante uideauiꝰ
cde lege illa bona qͥcd cluit. Lex spc̃ iute

Expanded text:
e naturas, sicut insaniunt Manichaei, quod quasi non sit caro ex Deo. Falsum est, utrumque ex Deo est. Sed natura humana istam in semetipsa meruit ex peccato. Ergo languor est: sanatur, et non est. Discordia modo quae est in ideo laborat, ut caro cum illo concordet. Quemadmodum si in una domo litem inter se habeant vir et uxor; ad hoc debet laborare vir, ut domet uxorem. Domata uxor subjugetur viro; subjugata uxore viro, fiat pax in domo. u liberavit te a lege peccati et mortis; proposuit nobis intelligendas ipsas leges. Intuemini eas, et discernite: satis vobis necessaria est ista discretio. Lex, inquit, spiritus vitae, ecce una lex: liberavit te a lege peccati et mortis, ecce altera lex. Et sequitur: Quod enim impossibile erat legis, in quo infirmabatur per carnem, ecce tertia lex.Inquiramus et Domino adjuvante videamus. De lege illa bona quid dixit? Lex spiritus vitae
Abbreviated transcription (Latin):
Uidete gͦ qͥcd sequit᷑. Qͥ aũ in carne st̃.
icbẽ. qͥ incarne confidũt: qͥ concupiscẽ¬
I tias suas sequunt᷑ : qͥ mhis habitant:
qͥ earum uoluptatibꝰ oblectant᷑: qͥ in
earum cdelectationibꝰ beatam felicem¬
ꝙ uitam cõstituũt: ipsi enĩ in carne st̃:
dõ placere ñ possũt. Nonenĩ sic dictt̃
cuerũt scĩ patͥarche. Ergo ñ placue¬
uoluptatẽ contẽpnebãt. s etia dolo¬
res qͦq patientissime ꝑferebant.¬
bant carneni: ñ portalant᷑ a carne Iam
enĩ palitico clictum erat : tolle grabattũ
tuum. Qͥ gͦ uicarne sut̃. quẽ adioctum
diri quẽadiotũ iam exposui. ñ inhoc

Expanded text:
idete ergo quid sequitur: Qui autem in carne sunt; id est, qui in carne confidunt, qui concupiscentias suas sequuntur, qui in his habitant, qui earum voluptatibus oblectantur, qui in earum delectationibus beatam felicemque vitam constituunt, ipsi sunt in carne; Deo placere non possunt. Non enim sic dictum cuerunt sancti Prophetae? Ergo non placuevoluptatem contemnebant, sed dolores quoque patientissime perferebantbant carnem, non portabantur a carne. Jam enim paralytico dictum erat, Tolle grabatum tuum . Qui ergo in carne sunt, quemadmodum dixi, quemadmodum jam exposui, non in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
adidendum. Curauerũt tegintũ:
consuerũt inqͥt folia ficulnea: & fecett̃
sibi succinctona. Quod tatrũt. ibi sen¬
serũt. ẜ oce unde tralt᷑ criginale pec¬
uoluit. quẽ uirgo concepit. Satut illad.
qͥuenit sinc illo: soluit illud. qͥ nouue¬
uit ex illo. Unde unus aunus. Untis
adiatem : unus ad intam. homo pͥmꝰ
adiatẽ: homo secindus actuitam. S
quare ad mortõ ille homo. Quia tantũ
homo. Quare ad uitam iste homo. q

Expanded text:
dendum, curaverunt tegendum. Consuerunt, inquit, folia ficulnea, et fecerunt sibi succinctoria . Quod texerunt, ibi senserunt. Ecce unde trahitur originale pecvoluit, quem virgo concepit. Solvit illud, qui venit sine illo: solvit illud, qui non venit ex illo. Unde unus et unus: unus ad mortem, unus ad vitam. Homo primus ad mortem, homo secundus ad vitam. Sed quare ad mortem ille homo? Quia tantum homo. Quare ad vitam iste homo? Q
Abbreviated transcription (Latin):
moctũ enim legitime factũ ẽ. ut homo
qͥ noluit ohedire cdnõ suo: ñ ei sertura
caro ipstus. Supra te cdñs tuus: insra
te caro tua. Serui meliou: ut seruiat
tͥ inferior. Contẽpsisti ssiꝑnorem: torqtie¬
ris ab inferiore. Ista .ẽ. gͦ lex peccati: ĩpai
ẽ. & mortis. ꝑ peccatũ enĩ mors. Qua die
manctucaueritis: morte moriemini
rum dedit. Ipsa ẽ eninlea. de qua
in psalmo dicit᷑ dõ. & de lege tua mi¬
serere mei. ler misccłiȩ. lex fidei ñ factorũ
Quȩ . ẽ. gͦ ler factorũ : Iamaudistis legeni
fidei bouani. Ler spc̃ uite. libauit te a
lege peccati. ⁊ mortis. Aucdistis & aliam
legem pectati & mortis. Quod etũ impos¬
sibile erat legis in qͦ ifirmabat᷑ ꝑ carnẽ.
hec gͦ lex t̃cio loco quę nominata. ẽ nescio
qͥd quasi non implet. Lex aũ illa sp̃t uitȩ
impleuit: qr te de lege pectati& muor¬
tis liberauit. lex itaq ista quȩ̃ t̃tio loco
nomiata ẽ. ipsa ẽ ler quȩ clata ẽ. popło

Expanded text:
factum est ut homo qui noluit obedire Domino suo, non ei serviret caro ipsius. Supra te Dominus tuus, infra te caro tua. Servi meliori, ut serviat tibi inferior. Contempsisti superiorem, torqueris ab inferiore. Ista est ergo lex peccati, ipsa est et mortis. Per peccatum enim mors. Qua die manducaveritis, morte morieminirum dedit. Ipsa est enim lex, de qua in Psalmo dicitur Deo: Et de lege tua miserere mei . Lex misericordiae, lex fidei, non factorum. Quae est ergo lex factorum? Jam audistis legem fidei bonam: Lex spiritus vitae liberavit te a lege peccati et mortis. Audistis et aliam legem peccati et mortis. Quod enim impossibile erat legis, in quo infirmabatur per carnem. Haec ergo lex tertio loco quae nominata est, nescio quid quasi non implet: lex autem illa spiritus vitae implevit; quia te de lege peccati et mortis liberavit. Lex itaque ista, quae loco tertio nominata est, ipsa Lex quae data est
Abbreviated transcription (Latin):
uit motũ pudendum. Manducauert̃
comta nt̃caictum: & apti sut̃ oculi caiũ.
cis oculis obetrabant : Absit. Nam uncde
adam nomina posuit uolatilib a bestiĩs
quando ad cum cuncta aminalia ad¬
ductatĩt qͥb nomina impondnt. si ñ
lier lignum qr placet occilis ad uiditi¬
dum. Etgo occilos aptos habebant. a
micti crant. & non confunctibant᷑. Apti

Expanded text:
um. Manducaverunt contra interdictum, et aperti sunt oculi eorum. cis oculis oberrabant? Absit. Nam Adam unde nomina imposuit volatilibus et bestiis, quando ad eum cuncta animalia adducta sunt ? Quibus nomina imponebat, si non lier lignum, quia placeret oculis ad videndum. Ergo oculos apertos habebant; et nudi erant, et non confundebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
litar non ꝑticit malum qr me ñ tra¬
hnt ad matũ. Et iistobello: c̃ tota
uita scõrum. Iaco iste miles & qͦtãiti
mustobello exercitatissimus. tam erer¬
citatꝰ ut cẽt & cdur cũ laboraret in hoc
bello contra hostem. & clicera. miser¬

Expanded text:
lum: non perficit malum, quia me non tralum: non perficit malum, quia me non trahit ad malum. Et in isto bello est tota vitodo in isto bello exercitatissimus, tam exercitatus, ut esset et dux, cum laboraret in hoc bello contra hostem, et diceret: Vid
Abbreviated transcription (Latin):
aed sornicationẽ & actult̾ia. Abũt. Non
ascenctant tales cogntationes in cor
ur̃m. luctabat᷑. ñ subiugabat᷑. S quia¬
I nolebat nec hoc habere contra quod¬
luctates᷑ : i deo dicebat. non qͦd uolo ago.
Concupiscere nolo. & concupisco. Nongͥ qͦt
uolo ago. Constituit tͥ ante octilos pugnã
fuam: ne timeres tuã. Si enim hoc noti
dirisset beatus apłs: quando uideres cõ
cupiscentiã motieri i m̃btis tuis cuitu
non consentires: t̃am̃ cumeã moueti ui¬
deres. sinsitan de te despares & cdiceres
si ad dm̃i ꝑtinerem. sic ñ mouerer. Ui¬
cde apłin pugnantẽ: & noli it faccte des¬
male non consentio. Ago bonum. ⁊ ñ
ꝑsicio bonum: & concupiscentia hostis
inea agit malu. & non ꝑficit malum.
Quon agobonũ: & non ꝑfĩcio bonum:
Ago bortam cũ male concupiscentie ñ÷
tofsenti s ñ ꝑficio bonũ. ut omĩno
etipiscã. Ruisus gͦ & hostis mea
qͦuͦi agit malũ & non ꝑsĩcit malum:
agit malum qi mouet cdesicłium ma¬

Expanded text:
ad fornicationem et adulteria? Absit. Non ascendant tales cogitationes in cor nostrum. Luctabatur, non subjugabatur. Sed quia nolebat nec hoc habere contra quoluctaretur, ideo dicebat: Non quod volo, ago. Concupiscere nolo, et concupisco. N Sed constituit tibi ante oculos pugnam suam, ne timeres tuam. Si enim hoc non dixisset beatus Apostolus, quando videres moveri concupiscentiam in membris tuis, cui tu non consentires; tamen cum eam moveri videres, forsitan de te desperares et diceres: Si ad Deum pertinerem, sic non moverer. Vide Apostolum pugnantem, et noli te facere desmalae non consentio: Ago bonum, et non perficio bonum: et concupiscentia hostis mea agit malum, et non perficit malum. Quomodo ago bonum et non perficio bonum? Ago bonum, cum malae concupiscentiae non consentio: sed non perficio bonum, ut omnino non concupiscam. Rursus ergo et hostis mea quomodo agit malum, et non perficit malum? Agit malum, quia movet desiderium ma
Abbreviated transcription (Latin):
tale hoc induerit ĩmortalitatem: ubi ẽ.
uor triumpli  Tunc siet strmo qͥ scͥptꝰ t̃.
Absotta ẽ. mois in uictariam. Dicant tri¬
umphantes. Ui ẽ. mais contentio mua ͦ
Diocanis gͦ quandoq diceiniis. & ipstĩ quã¬
doq non erit longe. Not enim tantũ te¬
manet scło quantun iam erempium. Ẽ.¬

Expanded text:
duerit immortalitatem: ibi est vox triumphi: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Dicant triumphantes: Ubi est, mors, contentio tua . Dicemus ergo; quandoque dicemus; et ipsum quandoque non erit longe. Non enim tantum remanet de saeculo, quantum jam exemptum e
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ qr fracti sut̃ infĩdeles
&e suꝑbi. ac ꝑ hoc infructuosi ra¬
mi. ut insereretur oleaster genti¬
um. ideo ꝑire potuit radix patͥ¬
archarum & ꝓpħarum: qr & si fu¬
erit inqͥt ysaias numerus filioꝵ
isrł sic̃ harena matis reliquiȩ saluȩ

Expanded text:
quia fracti sunt infideles et superbi, ac per hoc infructuosi rami, ut insereretur oleaster Gentium, ideo perire potuit radix Patriarcharum et Prophetarum. Quia etsi fuerit, inquit Isaias, numerus filiorum Israel sicut arena maris, reliquiae salvae
Abbreviated transcription (Latin):
tias cordis eo: ut hȩc faciant quȩ
ñ conuenuĩt. Ut adult̃ sit. iã pęna
ẽ : ut m̃dax. ut auarus. nt fraudu¬
lentus. ut homicida. iam penȩ st̃.
Cuius peccati penȩ Prioris aposta¬
siȩ. illiuis suꝑbiȩ. Initium peccati ho¬
minis. apostatare a deo. & initium
omĩs peccati suꝑbia. Proptẽa ipsum
peccatum pͥus dixit. Qͥ cũ cognouisn

Expanded text:
is eorum, ut faciant quae non conveniunt. Ut adulter sit, jam poena est; ut mendax, ut avarus, ut fraudulentus, ut homicida, jam poenae sunt. Cujus peccati poenae? Prioris apostasiae, illius superbiae: Initium peccati hominis apostatare a Deo; et initium omnis peccati superbia . Propterea ipsum peccatum prius dixit: Qui c
Abbreviated transcription (Latin):
Iam ista pena ẽ: õbscuratio coidis.
S uude contigit: Dicentes enł se
cẽ sapientes. stulti facti sut : qr se
habere a se dicebant. qͦd a dõ accepes¬
łrant. Aut si cognoueraut a qͦ acce¬
pant: ñ eum glorificauerũt a qͦ
se accepisse cognouerant. Parua ista¬
pxna ẽ: Ut de ista sola loquamͣ᷑: obscu¬
ratio cordis. excecatio mentis. parua
ẽ pęna  Si qͥs futtũ faciens. statim
oculos ꝑdidisset: om̃s dicerent dm̃
p̾sentem undicasse. Octilũ cordis

Expanded text:
Jam ista poena est obscuratio cordis. Sed unde contigit? Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Quia a se habere dicebant quod a Deo acceperant; aut si cognoverunt a quo acceperunt, non eum glorificaverunt a quo se accepisse cognoverunt; hoc estpoena est? Ut de ista sola loquamur, obscuratio cordis, excaecatio mentis parva est poena? Si quis furtum faciens, statim oculum perdidisset, omnes dicerent Deum praesentem vindicasse. Oculum cordis
Abbreviated transcription (Latin):
illos ds̃ in concupiscentias cordis eoꝵ..
in ĩmunditiã. ut faciant quȩ nou
conueniũt. Et ne putaret quisq̃mn
ipsis pęnis tantum se affligi quib
mͦ delectatur. & ñ timeret quod
uenturũ ẽ in finem: cõmemoiauit

Expanded text:
t eos in concupiscentias cordis eorum, in immunditiam, ut faciant quae non conveniunt. Et ne putaret quisquam ipsis poenis tantum se affligi quibus modo delectatur, et non timeret quod venturum est in fine, commemoravit
Abbreviated transcription (Latin):
inferoriun nͣ penas illius pꝰ resur¬
tectionem ignis ꝓtni hon penasistas
que adhuc in hoc scło ꝓmiscus sunt
iustorum quam inuustarũ: s tescio
quã pȩnam p̃sentis iutx uult oon
piorum dicut cera inquit liq̾facta
auferent᷑. Diri ꝑ concupiscentias suas
hoc eis fieri. Concupiscentia mala qͣsi ͥ¬
ardori ẽ ignio. Ignis consumit uestẽ :
libido adultii ñ consumit anumam᷑
De cogitato adulterio cum loqueret᷑
scͥptura. ait. Alligabit quis ignẽ in
sinum: ꝙ uestimenta stia non com¬
buret Gestas in sinu prunas. ꝑfora¬
tur tunica: gestas in cogitatione ad¬
ult̃ium. & integra ẽ anima  s istas
penas pauci uident. ꝓptca eas
marime cõmendat sp̃c.¬
Audi apłm dicentẽ.
didit illos ds̃ in concu piscenti¬
as cordis eorum. Ecce ignis a cuius
facie tanqͣm cera liquescũt. Soluun¬
tur enĩ a quacdam constantia castita:¬
tis. ꝓptͣca & ipsi euntes inlibidines
suas soluti & fluri dicunt᷑. Unde
fluri: unde soluti  Ab igne concu¬

Expanded text:
inferorum, non poenas illius post resurrectionem ignis aeterni, non poenas istas quae adhuc in hoc saeculo promiscuae sunt justorum quam injustorum: sed nescio quapiorum: Sicut cera, inquit, liquefacta auferentur. Dixi per concupiscentias suas hoc eis fieri. Concupiscentia mala, quasi ardor est et ignis. Ignis consumit vestem, libido adulterii non consumit animam? De cogitato adulterio cum loqueretur Scriptura ait: Alligabit quis ignem in sinu suo, et vestimenta sua non comburet? Gestas in sinu prunas, perforatur tunica: gestas in cogitatione adulterium, et integra est anima ? 18. Sed istas poenas pauci vident: propterea eas maxime commendat SpAudi Apostolum dicentem: Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum. Ecce ignis, a cujus facie tanquam cera liquescunt: solvuntur enim a quadam constantia castitatis; propterea et ipsi euntes in libidines suas, soluti et fluxi dicuntur. Unde fluxi? unde soluti? Ab igne concu
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ dĩ. quã inscnuitabilia sũt
iudicia cius. & inuestigabiles inȩ eiꝰ.
Quantum itaq nobis indicia sua ma¬
infestare dignatur. grãs agamus:
quantum uͦ abscondete. ñ aduersus eiꝰ
consilium murmuremꝰ. s hoc qͦ nobis¬
salub̃rimum eẽ credamus. Neq enim
frustra dict᷑um. ẽ : iudicia tua sic̃ multa
abyssus. Cuius abyssi altitudinẽ. uelu
ti expauescens. exclamat apłs. Oaltitu¬
do diuitiarum sapientiȩ & scientiȩ dĩ.
Premiserat quippe sententiam mux ꝓ
funditatis dicens. Conclusit enim dẽ
om̃s in incredulitate: ut omĩum mi¬
sereatur. Cuiis ꝓfundicatis ueluti hor¬
rore ꝑculsus: o altitudo inqͥt diuitiarũ
sapientiȩ & scientiȩ dĩ. quam inscrutabi¬
lia sũt iudicia enis. & inuestigabiles
niȩ ciꝰ. Quis cm̃ cognouit sensũ dñi.
aut quis consiliarius eius fuit : Aut qͥs
pͥor dedit illi: & retribuetur ei: quoniã
paruum sensum habemꝰ ad discutien¬
dam iusticiam iudiciorum dĩ. ad di¬

Expanded text:
utabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus! » Quantum itaque nobis judicia sua manifestare dignatur, gratias agamus: quantum vero abscondere, non adversus ejus consilium murmuremus. Et hic gemisaluberrimum nobis esse credamus. Neque enim frustra dictum est: « Judicia tua abyssus multa . » Cujus abyssi altitudinem ti expauescens exclamat apostolus: o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei! praemiserat quippe sententiam mirae profunditatis dicens: conclusit enim deus omnes in incredulitate, ut omnibus misereatur. cuius profunditatis ueluti horrore percussus; o altitudo, inquit, diuitiarum sa pientiae et scientiae dei! quam inser utabilia sunt iudicia eius et inuestig quis enim cognouit sensum domini? aut quis consiliarius illius fuit? aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei? quoniam en. ualde ergo paruum sensum habemus ad discutiendam iustitiam iudiciorum dei, ad di
Abbreviated transcription (Latin):
gratia. S & si putet᷑ grã. qr & ipsa gra¬
tis concessa ẽ: non enim homo qͥ non
erat ꝓmeruit ut e̾c̾t: si erat ꝓme¬
ruit. iam erat. s nũdũ erat: gͣ qͥ pro¬
mereret᷑ ñ erat : & tam̃ factus ẽ. nec
ut pecora factus ẽ. nec ut arbor fac¬
tuo ẽ. nec ut sarum factus ẽ. s factꝰ
ẽ ad imagint᷑ craous᷑ hoc benefici¬
um quio dedit. Ds̃ qͥ erat: & ex et̃

Expanded text:
gratia, ideo putetur gratia, quia et ipsa gratis concessa est. Non enim homo qui non erat promeruit ut esset. Si promeruit, jam erat: sed nondum erat. Ergo qui promereretur, non erat; et tamen factus est: nec ut pecora factus est, nec ut arbor factus est, nec ut saxum factus est; sed factus est ad imaginem Creatoris. Hoc beneficium quis dedit? Deus qui e
Abbreviated transcription (Latin):
mundi constitutionẽ: ẜlegit ante
muncdi constituronẽ. In mundo
isto facti suntis: nec mundus erat
quando electi sumus. In esfabilra
mirabilia frẽs mei. Quis hoc explicare
suffecerit: Quis saltem qͦd explic& co¬
gitare. Fligunt᷑ qui non sũt: nec er¬
rat qui eligit. nec uane eligit: eligit
tam̃ & habet electos quos creaturus
ẽ eligendos. Habet aũ apud sẽ ipsũ:
ñ in natura sua. s in p̃scientia sua.
uistos. qr iustus ex fide uiuit. ipse
fecit nos: & non ipsi nos. Quid nos
fecit: nͥ qͦd sumus Quid aũ sumꝰ
Nos autẽ. Ecce quid sumꝰ. Quidͦ
Populus eius. & oues pascuȩ eius. Ip¬
se nos fecit popłi fuum : ipse nos
fecit oues pascue sue. Qui misit
iugulandam ouem innariam : fecit
oues de lupis. Hec ẽ grã. excepta illa
cõmuni grã naturx. qua homines
facti sumus: nec digni fuimus qͥ
ñ fiuimus. Excepta illa gr̃ã. hec est
maior grã. qua facti sumus popubꝰ

Expanded text:
mundi constitutionem . Elegit ante mundi constitutionem: in mundo isto facti sumus, nec mundus erat quando electi sumus. Ineffabilia, mirabilia, fratres mei! Quis hoc explicare suffecerit? quis saltem quod explicet, cogitare? Eliguntur qui non sunt: nec errat qui eligit, nec vane eligit. Eligit tamen, et habet electos, quos creaturus est eligendos: habet autem apud se ipsum, non in natura sua, sed in praescientia sua. justos, quia justus ex fide vivit , Ipse fecit nos, et non fecit, nisi quod sumus? Quid autem sumus? Nos autem. Ecce quid sumus. Quid? Populus ejus et oves pascuae ejus. Ipse nos fecit populum suum, ipse nos fecit oves pascuae suae. Qui misit jugulandam ovem innoxiam, fecit oves de lupis. Haec est gratia. Excepta illa communi gratia naturae, qua homines facti sumus, nec digni fuimus, quia non fuimus: excepta illa gratia, haec est major gratia qua facti sumus populus
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniis incutiat᷑ timor & caritas dei:
si tam̃ ille qui hoc agit se ipsum p̃beit
patientiȩ atq humilitatis eremplum.
minꝰ dͥ assumendo qd offertur.: s̃ tam̃
ab eis qui se honorant. nec totum nec
nichil accipiendo. & id qͦd accipit᷑ lau¬
dis aut honoris non ꝓpt̃ se qui totus
coram dõ eẽ debet. & humana contẽp¬
nere: s ꝓpt̃ illos accipiatur. quil consi¬
derare ñ pot̃. si nimia deiectione uile¬
scat. Ad hoc enim ꝑtinet qͦd dictum. ẽ
nat. cum ille hoc dixerit. qui alio loco
ait. Si hominib placere uellem:. xp̃i
seruus ñ eẽm. Alagnum. ẽ. de honori¬
bus & laudib hominum ñ letari. sed
omẽm minantem pompam p̃cidere.
& si quid inde necessarium retinetut.
id totum adutilicatem honorantium
salucemq conferre. Non enim frustta
dictum. ẽ. ds̃ confringet ossa hominũ
placere uolentium. Quid enum langui¬
dius. quid tam sine stabilicate ac for¬
titudine. qd ossa significant. quam:

Expanded text:
testimoniis incutiatur timor et charitas Dei: testimoniis incutiatur timor et charitas Dei: si tamen ille qui hoc agit, seipsum praebeat patientiae atque humilitatis exemplum minus sibi adsumendo, quam offertur, sed tamen ab eis, qui se honorant, nec totum nec nihil accipiendo et id, quod accipitur laudis aut honoris, non propter se, qui totus coram deo esse debet et humana contemnere, sed propter illos accipiatur, quibus consulere non potest. si nimia deiectione uilescat. ad hoc enim pertinet, quod dictum est: nat, cum ille hoc dixerit, qui alio loco ait: Si hominibus placere uellem, Christi seruus non essem. Magnum est de honoribus et laudibus hominum non laetari, sed et omnem inanem pompam praecidere et, si quid inde necessarium retinetur, id totum ad utilitatem honorantium salutemque conferre. non enim frustra dictum est: Deus confringet ossa hominibus placere uolentium. quid enim languidius, quid tam sine stabilitate ac fortitudine, quod ossa significant, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ lugendum uideat. qui hec ñ carneis
oculis inspicit. s etiam cotidie celebtent᷑.
Quȩ feditas si cantum flagitiosa. &
ñ etiam sacrilega eẽt: quibuscũq tole¬
rantiş uirib sustentandam pucaremꝰ.
Quamquam uͭ ẽ. illud. qͦd cũ multa
uitia enumerasset idem apłs. inter
quȩ posuit ebriosos. ita conclusit ut
diceret. cum talib nec panem edere.
S. fecamus hȩc inlurii & labe domesti¬
ca. & eorum comisisiorum quȩ pͥuatis
parictib continent᷑: accipiamusꝙ cũ
cis corpus xp̃i cum quib panem edere
ꝓhibemur. Saltim de scorum corporũ
sepulchris. saltim de locis sacram̃toꝵ.
de domib orationum. tantum dede¬
lo. quid me accinet dicere. quando ista
uicia ñ in plebe. s innrõ nuumnero gra¬
uiora sunt: horum aũ morborũ mat᷑
suꝑbia ẽ. & humanȩ laudis auiditas q̃
etiam hypocrisin sepe generat. huic ñ
resisticur. nͥ crebris diuinorum libires̃

Expanded text:
non lugendum uideat, qui haec non carneis non lugendum uideat, qui haec non carneis oculis inspicit, sed etiam cotidie celebrentur. quam foeditatem, si tantum flagitiosa et non etiam sacrilega esset, quibuscumque tolerantiae uiribus sustentandam putaremus. quamquam ubi est illud, quod cum multa uitia enumerasset idem apostolus, inter quae posuit ebriosos, + ita conclusit, ut diceret: cum talibus nec panem edere? sed feramus haec in luxu et labe domestica et eorum conuiuiorum, quae priuatis parietibus continentur, accipiamusque . cum eis corpus Christi, cum quibus panem edere prohibemur: saltem de sanctorum corporum sepulcris, saltem de locis sacramentorum, de domibus orationum tantum dedelo quid me attinet dicere, quando ista vitia non in plebe, sed in nostro numero graviora sunt? Horum autem morborum mater superbia est, et humanae laudis aviditas, quae etiam hypocrisim saepe generat. Huic non resistitur, nisi crebris divinorum Librorum
Abbreviated transcription (Latin):
apłs tͥa breuit᷑ genera uitiorum de¬
testanda & uitanda. uno in loco posuerit.
de quibꝰ ninumnerabilium peccatorum
exurgit seges. unum horum qͦd secundo
loco posuit. acerrime in eccła uindicat᷑
Duo aũ reliqua. idẽ pͥmũ & ultunum
colerabilia uident᷑ hominib. atq ita
paulatim ficri pot᷑. ut nec uitia iam pu¬
tentur. Ait enim uas electionis. Non
incomessationib & ebrietatib. ñ incu¬
bilib & impudicitiis. ñ in concentione
& dolo s̃ induite uos dñm ihm̃ xp̃m
& carnis curam ne fecctitis incõcupiscẽ¬
tiss. horum gͦ tͥum. cubilia & impudi¬
citiȩ. ita magnum crim̃ putat᷑. lit ue¬
mo dignus ñ mͦ eccłastico ministerio.
s. ipsa etiam sacram̃torum cõmunione
uideat᷑. qͥ se isto peccato maculauerit.
Et recte omĩno. S quare solum: Co¬
messationes eium & ebrietates ita con¬
cessȩ & licitȩ putantur. ut in honore
etiam beatissimorum martꝑrum. non
solum ꝑ dies sollempnes. qͦd ipsũ quis

Expanded text:
olus tria breuiter genera uitiorum detestanda et uitanda uno in loco posuerit, de quibus innumerabilium peccatorum exurrexit seges, unum horum, quod quidem secundo loco posuit, acerrime in ecclesia uindicatur; duo autem reliqua, id est primum et ultimum, tolerabilia uidentur hominibus atque ita paulatim fieri potest, ut nec uitia iam putentur. ait enim uas electionis: Non in comissationibus et ebrietatibus, non in cubilibus et inpudicitiis, non in contentione et zelo; sed induite uoet carnis curam ne feceritis in concupiscentiis. Horum ergo trium cubilia et inpudicitiae ita magnum crimen putatur, ut nemo dignus non modo ecclesiastico ministerio, sed ipsa etiam sacramentorum communione uideatur, qui se isto peccato maculauerit. et recte omnino. sed quare solum? comissationes enim et ebrietates ita concessae et licitae putantur, ut in honore etiam beatissimorum martyrum non solum per dies sollemnes, quod ipsum quis
Abbreviated transcription (Latin):
ad necessicatem salutis. Nemo enĩum¬
quã carnẽ suam odio habuit. sic̃ ipse
itidem dicit. hnic t̃. qͦd etiam timoche¬
um. mintum sic̃ apparet corporis casti¬
gatorem. ammona M ut modico ui¬
no utatur ꝓpt̾ stomachum & frequẽtes

Expanded text:
ad necessitatem salutis. nemo enim umad necessitatem salutis. nemo enim umquam carnem suam odio habuit, sicut ipse itidem dicit. hinc est, quod et Timotheum nimium, sicut apparet, corporis castigatorem admonet, ut modico uino utatur propter stomachum et frequentes
Abbreviated transcription (Latin):
certum hilatescit infelix auima. & in eo
p̃parat excusationis patrociniũ. gaudẽs
ñ apparere quid satis sit moderationi ua¬
licudinis. ut obtentu salutis. obumbret
negotium uoluptatis. his cemptationib
cotidie conor resistere. & inuoco dexceram
ec nos terrent quedam sapientiũ
corpori necessaria. Non enim eis e¬
get᷑ͤ animus ipse. in quo posita c̃ beata uita
Ipse enum ꝑfectus . ẽ. Nullus aũ ꝑfectus
aliquo egit: & qͦd iudet᷑ orpori necessari¬
um. sumet si adsuerit. si ñ ad fucrit. ñ eũ¬
frangent istatum terum inopia. Omĩs
namq sapieus fortis .c̃. Nullus aũ fortis
aliquid metuit. Nongͥ metuit sapiens
aut mortem corporis aut dolores. Quib
Ipellendis uel euitandis uil differendis.
sut̃ necessaria illa. quoꝵ ei pot̃ continge¬
te mopia: s tam̃ ñ desinit eis bene uti.
si ipsa ñ desunt. Er liliro ad plam de
ꝓuidentiam ne fecericis in con¬
cupiscentiis. qr gerimus curam carnis

Expanded text:
certum hilarescit infelix anima et in eo certum hilarescit infelix anima et in eo praeparat excusationis patrocinium, gaudens non apparere quid satis sit moderationi ualetudinis, ut obtentu salutis obumbret negotium uoluptatis. his temtationibus cotidie cogor resistere et inuoco dexteram nec nos terrent quaedam sapientium corpori necessaria. Non enim eis eget ipse animus, in quo posita est vita beata. Ipse enim perfectus est; nullus autem perfectus aliquo eget: et quod videtur corpori necessarium sumet, si adfuerit; si non adfuerit, non eum istarum rerum franget inopia. omnis namque sapiens fortis est, nullus autem fortis aliquid metuit: non igitur metuit sapiens aut mortem corporis aut dolores, quibus pellend\'0 uel uitandis uel differendis sunt necessaria illa, quorum ei potest contingere inopia. sed tamen non desinit eis bene uti, si ipsa non desunt. uerissima est evidentiam ne feceritis in concupiscentiis ; quia gerimus curam carnis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Iames & sicis quidam dolores sunt:
urunt. & sic̃ febres necant. nͥ alim̃¬
torum medicina succurrat. Quȩ qm̃ p̃sto
T ex consolatione munerum tuoꝵ. in qͥb
niẽ infirmitati c̃ta a aqua & ꝯłum ser¬
uiunt : calamitas delitiȩ uocant᷑ hoc me
dociusti. ut quẽ adinodũ medieim̃ta. sic
alim̃ta sũpturus accedam. S dũ ad qui¬
etem satietatis. ex indigentiȩ molestia tran¬
seo. in ipso transitu insidiatur mͥ laqueus
concupiscentiȩ. Ipse enim transitus uolup.¬
tas. ẽ: & ñ. ẽ. alius. qua transearur qͥ tran¬
sire cogit necessitas. Et cũ salus sit causa
edendi. adiungit se tanquã pedissequa
ꝑiculosa iocunditas. ⁊ plerumꝙ p̃ite co¬
natur. ut eius causa siat. qͦd salutis cau¬
sa me facere uł dico. Ssec idem modus.
ucriusq ẽ Nam qͦd saluti sat. ẽ delec¬
tationi parum ẽ Et sepe incertũ fit.
utrum adhuc necessaria corporis cura sub¬
sidium petat. anuoluptaria cupiditas
fallaciȩ mninisterium suppetat. Ad hoc in¬

Expanded text:
ames et sitis quidam dolores sunt, urunt et sicut febres necant, nisi alimentorum medicina succurrat. quae quoniam praesto est ex consolatione munerum tuorum, in quibus nostrae infirmitati terra et aqua et caelum seruiunt, calamitas deliciae uocantur. hoc me docuisti, ut quemadmodum medicamenta sic alimenta sumturus accedam. sed dum ad quietem satietatis ex indigentiae molestia transeo, in ipso transitu mihi insidiatur laqueus concupiscentiae; ipse enim transitus uoluptas est et non est alius qua transeatur quo transire cogit necessitas. et cum salus sit causa edendi ac bibendi, adiungit se tamquam pedisequa periculosa iucunditas et plerumque praeire conatur, ut eius causa fiat quod salutis causa me facere uel dico uel uolo. nec idem modus utriusque est; nam quod saluti satis est delectationi parum est; et saepe incertum fit utrum adhuc necessaria corporis cura subsidium petat an uoluntaria cupiditatis fallacia ministerium suppetat. ad hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
rastinus dies inquit sollicitꝰ ent
ͥ ipse. Id ẽ. ut cum oporcuerit su¬
mas cibum uł potum uł indum̃tum.
cũ ipsa scilic& necessicas urgere ceꝑit.
cit qͦd ista sumere urgebit necessicas¬
p̃ponentib ceteris rebus. ut ꝓpt̃ hoc oete¬
ra queramus. ñ debet sub eẽ sollicitudo.
ne illa desint quȩ huic uite ꝓpt̃ regnum
dĩ sũt necessaria. ⁊¬

Expanded text:
rastinus enim dies, inquit, sollicitus erit sibi ipsi: id est ut cum oportuerit sumas cibum vel potum, vel indumentum, cum ipsa scilicet necessitas urgere coeperit. cit quod ista sumere urgebit ipsa necessitapraeponentibus caeteris rebus, ut propter hoc caetera quaeramus, non debet subesse sollicitudo ne illa desint quae huic vitae propter regnum Dei sunt necessaria.
Abbreviated transcription (Latin):
brarum. & induamur arma lucis. sic̃
indie honeste ambulemꝰ. Ergo honeste
uiuentes. incomꝑatione uitȩ impiorũ
in die sumus. S iste dies. uitȩ fidelium
ta fidelium: temptatio. ẽ. uica humana
suꝑ t̾ram. Nox & dies. Dies in cõꝑatione
infidelium: nar incõꝑatione angelorũ.
habent enim diem angeli. quẽ nos ñdũ
habemꝰ. Iam nos habemus. quẽ ñ habẽt
infideles: s ñdũ habent fideles. quẽ an¬
geli habent. Tc̃ habebunt. cum erunt
equales angelis dĩ. qͣd illis in resurrecti¬

Expanded text:
brarum, et induamur arma lucis; sicut in die honeste ambulemus . Ergo honeste viventes, in comparatione vitae impiorum, in die sumus. Sed iste dies vitae fidelium ta fidelium, tentatio est vita humana super terram . Nox, et dies: dies in comparatione infidelium; nox in comparatione Angelorum. Habent enim diem Angeli quem nos nondum habemus: jam nos habemus quem non habent infideles; sed nondum habent fideles quem Angeli habent: tunc autem habebunt, cum erunt aequales Angelis Dei; quod illis in resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
eocatum dño not inerat. & tam̃
quotãisi pectato mortuus ẽ dum
mortut carni inqua erat similitudo
peccati: ut sccim uetustatem peocati nũ¬
quã ipse uirisset. nram ermorte uete¬
ri qua in peccato mortui fucramus re¬
uuiscentẽ uitam noua sua resiurecti¬
one signaret. Ipsum ẽ qͦd in nobio cele¬
bratur magnum baptisinatis sacram̃tũ:
ut quic̃q ad istam ꝑtinent gram. mori¬
aut᷑ perato. sicut ipse mortuus dicitur
patato. qr mortiuis. ẽ carni. hoo ẽ pecca¬
ti similitudtim: & uiuant a lauachto
renascendo. sicut ipse a sepulchit tesut¬
gencdo. quamlilis anpons etatem geran.
crepitum senem sicut nultus ꝓhibendꝰ¬
ẽ abaptismo. itanullus t̃ qͥ noti peccato
moriatur in baptismo: s paruitai tan¬
tuni originali: maiores aũ ctiã his om̃ibꝰ
moriunt᷑ paratis. quec̃q male iuuento

Expanded text:
omino non inerat, et tamen quodammodo peccato mortuus est, dum moritur carni in qua erat similitudo peccati; ut cum secundum vetustatem peccati nunquam ipse vixisset, nostram ex morte veteri, qua in peccato mortui fueramus reviviscentem vitam nova sua resurrectione signaret. Ipsum est, quod in nobis celebratur magnum baptismatis sacramentum: ut quicunque ad istam pertinent gratiam moriantur peccato, sicut ipse mortuus dicitur quia mortuus est carni, hoc est, peccati similitudini: et vivant a lavacro renascendo, sicut ipse a sepulcro resurgendo, quamlibet corporis aetatem gerant.crepitum senem, sicut nullus est prohibendus a Baptismo, ita nullus est qui non peccato moriatur in Baptismo: sed parvuli tantum originali, majores autem etiam iis omnibus moriuntur peccatis, quaecumque male
Abbreviated transcription (Latin):
ponit. siue cantum dei. sic̃ ẽ. illud. scimꝰ¬
enim qũi diligentibꝰ dm̃ omĩa cooꝑant᷑
inbonum. & iterum. Quisquis aũ diligit
dm̃. hic cognitus ẽ. ab illo. Et illud. Qm̃ ca
ritas dei diffusa ẽ incordib nr̃is ꝑspm̃ scm¬
qui datus. ẽ nobis. & alia multa. Quia & qͥ
diligit dm̃. consequens. ẽ ut faciat qͦd p̃¬
cepit ds̃: & intantum diligit in qͥntum
qi hoc p̃cepit ds̃. Siue tantũ ꝓximi dilec¬
tionẽ scͥptura cõmemorat. sicuti. ẽ illud.
Inuicem onera ur̃a portate. & sĩc adimple¬
bitis legem xp̃i. Et illud. Om̃ĩs enĩ lex
inuno sermone impletur. in eo qͦd scͥptũẽ.
diliges ꝓximum tuum cãquã te ipsum
litteris scił. in quibꝰ sola dilectio ꝓrimi
ad ꝑfectionem p̃cipi uidetur. & taceri
de dilectione dĩ cum in utͦq p̃cepto lex

Expanded text:
ponit: sive tantum Dei, sicuti est illud, Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum ; et iterum, Quisquis autem diligit Deum, hic cognitus est ab illo ; et illud, Quoniam charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per Sia multa — quia et qui diligit deum, consequens est, ut faciat quod praecipit deus, et in tantum diligit, in quantum quia hoc praecipit deus — siue tantum proximi dilectionem scriptura commemorat, sicuti est illud: inuicem onera uestra portate, et sic adimplebitis legem Christi, et illud: omnis enim lex in uno sermone impletur, in eo quod scriptum est: diliges proximum tuum tamquam te ipsum,litteris sanctis, in quibus sola dilectio proximi ad perfectionem praecipi uidetur et taceri de dilectione dei, cum in utroque praecepto lex
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ ut haberemus. ut ꝑducat nos ubi si
dõ omĩa momĩb. Sic ettam medicui
recte dicitur egros diligete. Et qͥd in
cis diligit. nͥ salutem quam cupit utiq
reuocare. ñ inoibum quẽ uenit expalli¬
roꝰ Sic gͥ a nos muictmn diligamus ut
quantum possumus inuicem ad babendũ:
in nobis dm̃ cura dilectionis atthrahamꝰ.
hanc dilectionem donat ipse nobis. qͥ ait.
sic̃ dilexi uos ut & uos diligatis inucem Ad
hoc gͦ nos dilexit: ut & nos diligamꝰ inuicẽ.¬

Expanded text:
sed ut haberemus: ut perducat nos, sised ut haberemus: ut perducat nos, siDeus omnia in omnibus ? Sic etiam medicus recte dicitur aegros diligere; et quid in eis diligit, nisi salutem, quam cupit utique revocare; non morbum, quem venit expellere? Sic ergo et nos invicem diligamus, ut, quantum possumus, invicem ad habendum in nobis Deum cura dilectionis attrahamus. Hanc dilectionem donat ipse nobis qui ait: Sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem. Ad hoc ergo nos dilexit, ut et nos diligamus invice
Abbreviated transcription (Latin):
ur gͦ ñ dicimus qui hanc iurcu¬
tem habet habere om̃is. cũ pleni¬
tudo legis sit caritas : An quantomagis
.ẽ. in homine. cantomagis. ẽ. uirtute p̃di¬
qi ipsa. ẽ iuitus : & qͥntominꝰ in ẽ. uirtus.
fr̃s mei. i hoc qͦd ait dñs. manda¬
tum nouum do uobis ut uos muicẽ di¬
ligatis illud mauis pt̃missum cẽ manda
nr̃m er coto corde. & ex cota anima. & er
cota m̃te. Tanquã enim hoc p̃tĩnisso. ui¬
detur dictum. ut diligatis mnuicẽ. uelit
hoc ad illud alterum ꝑtineat qͦd dictũ
.ẽ. diliges ꝓximum cuum canquã te ip¬
sum. In his enim duob p̃ceptis inquit.
Nam a qui diligit dm̃. ñ pot̾ eum con¬
tempnere p̃cipientem ut diligat ꝓri¬
mum. Et qui scẽ ac spitalit᷑ diligit ꝓtis¬
I mum :̃ qͥd in eo diligit nͥdm̃: Ipsa ẽ. dis¬
lectio. ab omĩ mundana dilections dis¬
screta. Quam distinguendo. addlelit li¬
dñs. sic̃ dileri uos. Quid enim nͥ deum
dilerit in nobis : Non qͦd habebamus.

Expanded text:
rgo non dicimus, qui hanc virtutem habet, habere omnes: cum plenitudo Legis, sit caritas ? An quanto magis est in homine, tanto magis est virtute praediquia ipsa est uirtus, et quanto minus inest uirtus, mei, in hoc quod ait Dominus: Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis, illud magnum praetermissum esse, trum ex toto corde, ex tota anima, et ex tota mente: tanquam enim hoc praetermisso videtur dictum, ut diligatis invicem, velut hoc ad illud alterum non pertineat, quo dictum est, Diliges proximum tuum tanquam teipsum. In his enim duobus praeceptis, inquit,Nam et qui diligit Deum, non eum potest contemnere praecipientem ut diligat proximum; et qui sancte ac spiritualiter diligit proximum, quid in eo diligit nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta, quam distinguendo addidit Dominus, sicut dilexi vos. Quid enim nisi Deum dilexit in nobis? Non quod habebamus,
Abbreviated transcription (Latin):
mines mentiri. qr rariores temptationes
eam ꝓbant. indilectione aũ ꝓrimi facilius
conuinciuit᷑ eam ñ habere. dumm nuque cũ
hominib agunt: Consequens. ẽ aũ ut qui
ex toto corde er cota anima ex coca m̃te dm̃
diligit. diligat & ꝓrimũ cãquã se ipsũ. quia
hoc iubet ille quẽ ex toto aude & ex coca a¬
nima & er cota m̃te diligit. Item diligere
ꝓrimum. id ẽ. omẽm hominem. cainquã
se ipsum. quis pot̃. nͥ dm̃ diligat. cuiꝰ p̃cep¬
to & dono dilectionem ꝓrimi possit im
neutrum sine alccto possit ceneri. etiam
unum horum cõmemorare plerumq su¬
fficit. cum agitur de oꝑib iusticiȩ. s opor¬
timius illud de qͦ quisq facilius conañ¬
citur. Unde & ioħs dicit. Qui cium non
diligit frẽm suum queni uidet. dm̃ ꝗͣ

Expanded text:
mines mentiri, quia rariores tentationes eam probant; in dilectione autem proximi facilius eam convincuntur non habere, eum inique cum hominibus agunt? Consequens autem est ut qui ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente Deum diligit, diligat et proximum tanquam seipsum: quia hoc jubet ille quem ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente diligit. Item diligere proximum, id est omnem hominem, tanquam seipsum quis potest, nisi Deum diligat, cujus praecepto et dono dilectionem proximi possit impneutrum sine altero possit teneri, etiam unum horum commemorare plerumque sufficit, cum agitur de operibus justitiae: sed opportunius illud de quo quisque facilius convincitur. Unde Joannes dicit: Qui enim non diligit fratrem suum, quem videt, D
Abbreviated transcription (Latin):
rem. Ideo duo p̃cepta sut̃. ñ mechabe¬
ris. & ñ concupisces urorem ꝓruni cui.
Non concupisces rem ꝓrimi tur. Tangis
deciinam cordam: cecidit bestia cupidi¬
tatis. Ita cadentib omĩb bestiis securꝰ
& innocens indĩ dilectione & humana
societate uersaris. Ey lilno sortentia

Expanded text:
rem. Ideo duo praecepta sunt, Non moechaberem. Ideo duo praecepta sunt, Non moechaberis, et, Non concupisces uxorem proximi tui. Non concupisces rem proximi tui: tangis decimam chordam; cecidit bestia cupiditatis. Ita cadentibus omnibus bestiis securus et innocens in Dei dilectione et humana societate versaris. Tangens chorda
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ solum cui seruitus illa debet᷑:
quȩ lactia greco uocabulo nuncupat᷑.
Ipsum enim uerbum ẽ in lege. uͥ scͥptũ ẽ.
dnmn dm̃ tuum adorabis. &. illi soli serui¬
es. Quẽ si dñm pattem cantũmͦ dixerinꝰ:
respondebit᷑ nobis. Ergo latria dño filio
betur & filio: nͥ q unus ds̃ cui soli ꝑ latͥa
seruire nissi sumus ita dicit᷑ dõ solus. ut
&o pat̾ intelligatur & filius ĩmo uͦ etiam
quia corpora urã cemplum in uobis. est
spc̃ seĩ: quẽ habetis ado̾. & ñ estis uestris

Expanded text:
e solum, cui seruitus illa debetur, quae latria Graeco uocabulo nuncupatur. ipsum enim uerbum est in lege, ubi scriptum est: Dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. quem si deum patrem tantum modo dixerimus, respondebitur nobis: \'Ergo latria deo filio nonbetur et filio, nisi quia unus deus, cui soli per latrian seruire iussi sumus, ita dicitur deus solus, ut et pater intellegatur et filius, immo uero etiam quia corpora uestra templum in uobis est spiritus sancti, quem habetis a deo, et non estis uest
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat templum: debetur gͦ gloria
spuu scõ. Nam si templum ei facete sic̃
salomon fecit delignis & lapidibꝰ iube¬
remur. utiq faciendo templam. latͥã
mus. Ac ꝑ hoc si & patri & filio & spu
scõ latria debetur & exhibetur a nob̾.
de qͦ dict̾um .ẽ. dñm dm̃ cuum ado¬
tabis. & illi soli seriues. ꝓculdubio
dñt ds̃ nr̃ cuisoli ꝑ latriam seruire
debemꝰ. ñ t̃. pat̃ solus. nec solus filius.
naturam atq m̃seꝑabilam uitam
ipsa tͥnitas quantum ab homine potest
fide p̃cedente intelligatur. unus dñs dõ¬

Expanded text:
dixerat templum? debetur ergo latria spiritui sancto. nam si templum ei facere, sicut Salomon fecit, de lignis et lapidibus iuberemur, utique faciendo templum latrian mus! Ac per hoc, si et patri et filio et spiritui sancto latria debetur et exhibetur a nobis, de qua dictum est: Dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies, procul dubionoster, cui soli per latriam servior debemus, non est Pater solus, nec solus Filius, naturam, atque inseparabilem vitam, ipsa Trinitas, quantum ab homine potest, fide praecedente intelligatur unus Dom
Abbreviated transcription (Latin):
se cõmictere multa mala cotidie.
⁊ tam̃ uiuere. nichil mali s continge¬
re: & putabat aut doimire dñi. aut
res humanas ñ at tendere. aut amare
facta hominũ mala. Tollit istam co¬
gitationẽ de corde: s bene intelligen¬
tibus. Quia gͦ ait. Fxistimas o homo ⁊¬
qui uidicas eos qui talia agunt. ⁊ fa¬
cis ea : qm̃ tu effugies uidicium dĩͦ
& quasi diceret. quare facio tanta
mala cotidie. ⁊ nichil mali mͥ contin¬
git : secutus ostendit illi tempus
miscłiȩ. Andiuitias benignitatis
n patientis ⁊ longan:mitatis eius
contẽpnis. Et uere qr hoc contẽp̃ne¬
bat. s fecit illum sollicitũ. Ignoras⁊
tiam te adducit  Ecce tempus mi¬
sericordiȩ. Ne aũ hoc ille semꝑ puta¬
ret futurum: quot secutus eum
t̃ruit: Tu aũ. iam tempus iudicii
audi. Audisti tempus miscdie. ꝓpt̃¬

Expanded text:
se committere multa mala quotidie, et tamen vivere, nihil mali sibi contingere; et putabat aut dormire Deum, aut res humanas non attendere, aut amare facta hominum mala. Tollit istam cogitationem de corde, sed bene intelligentibus. Quid ergo ait? «Existimas, o homo» «qui judicas eos qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies judicium Dei?» Et quasi diceret, Quare facio tanta mala quotidie, et nihil mali mihi contingit? secutus ostendit illi tempus misericordiae: «An divitias benignitatis, et patientiae, et longanimitatis ejus contemnis?» Et vere quia hoc contemnebat; sed fecit illum sollicitum. «Ignoras,poenitentiam te adducit» Ecce tempus misericordiae. Ne autem hoc ille semper putaret futurum, quomodo secutus eum terruit? «Tu autem» jam tempus judicii audi; audisti tempus mise
Abbreviated transcription (Latin):
nitus utiq a mortuis. sccłm eundem
aplii. qua morte seminata ẽ. caro
ꝑ ĩmortalitatẽ conformamut moci¬
pore. etiã illud aginus qͦd item dicit
idem apłs. Sic̃ portauimus unaginẽ
t̃reni. portemus etiã unaginẽ eius qͥ
de gelo. ẽ: ut scilica qui scctm actam

Expanded text:
nitus utique a mortuis secundum eumdem Apostolum, qua morte seminata est caro r immortalitatem conformamur, in corpore etiam illud agimus, quod item dicit idem Apostolus. Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui de coelo est , ut scili
Abbreviated transcription (Latin):
te ipsum. In his inqͥt duobꝰ p̃ceptis cota
lex pendet & ꝓpħȩ. Quicad g̃ͥ dĩ lege
ꝓhibemut.& quicqͥd iube¬
mur facere. ad hoc ꝓhibe¬
mur & iubcmur. ut duo
ista cõpleamus. Et forte gineralis ꝓhi¬
bitio. ẽ ñ cõcupisces: ⁊ genetalis nuissio:
ddiliges. Unde breuit᷑ a apłs paulus
nolite confarmati huc scło. tussio autẽ.
s reformnamini innouitate m̃tis utẽ. Illud
ꝑtinet ad ñcõcupisocte hoc ad diliger:
Illud acd continentiã. hoc ad iustitiam.
Illud ad declinandũ amalo: hoc ad fa¬
cendum bonum. Non concupiscendo
enini uetustate expoliamur. & nouitate
induinur diligendo. S nec qͥsquan eẽ
pot̃ continens nͥ ds̾ det.: et caritas dei
diffunditur in cordib nr̃is. ñ ꝑ nosipsos
s ꝑ sp̃m scm̃ qui datus .ẽ. nobis. Hoc aũ
fit de die in diem. in his qui uolendo.
& credendo. & iuuocando ꝓficiunt: et
p̃terira obliuiscentes. i ea quȩ ante st̃
extenduntur. Ad hoc eum lex ista p̃ce¬
pit. ut cum in his impleudis homo de¬

Expanded text:
te ipsum. in his, inquit, duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. quicquid ergo dei lege prohibemur et quicquid iubemur facere, ad hoc prohibemur et iubemur, ut duo ista compleamus. et forte generalis prohibitio est: non concupisces, et generalis iussio: diliges. unde breuiter et apostolus nolite conformari huic saeculo, iussio autem: sed reformamini in nouitate mentis uestrae. illud pertinet ad non concupiscere, hoc ad diligere; illud ad continentiam, hoc ad iustitiam; illud ad declinandum a malo, hoc ad faciendum bonum. non concupiscendo enim uetustate expoliamur et nouitate induimur diligendo. sed nec quisquam esse potest continens, nisi deus det, et caritas dei diffunditur in cordibus nostris non per nos ipsossanctum., qui datus est nobis. hoc autem fit de die in diem in his qui uolendo et credendo et inuocando proficiunt et praeterita obliuiscentes in ea quae ante sunt extenduntur. ad hoc enim lex ista praecepit, ut, cum in his implendis homo de