comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis ẽ meritum. qͥcquid pͥoris
ẽ tolerare. debet tam̃ humilit̾ sug¬
geri. si forte ualeat qd displicet emẽ
transeat uisticie mordinata defensio.
& dum rectitudo incaute diligitur.
magistra rectitudinis humilitas
tra hunc tumorẽ suꝑbie. ꝓpria in¬

Expanded text:
irtutis est meritum, si quidquid prioris est toleratur: debet tamen humiliter suggeri, si fortasse valeat quod displicet emendtranseat justitiae inordinata defensio; et dum rectitudo incaute diligitur, ipsa magistra rectitudinis humilitas tra hunc tumorem superbi
Abbreviated transcription (Latin):
uinea gens uidaica. inebriatio: pas¬
sio. mors. obdormitio. demidatio.
uere liumanitatis demonstratio.
irrisio cham. derogatio uideoꝵ. sem.
tum. sacramentũ. maledictio chaua¬
an filii cham. dampnatio & disꝑsio

Expanded text:
inea gens Judaica, inebriatio passio, mortis obdormitio denudatio, verae humilitatis demonstratio; derisio Cham derogatio Judaeorum, Sem ntum sacramentum; maledictio Chanaam filii Cham damnatio est et
Abbreviated transcription (Latin):
De uinea noe & mebriatione ens.
lantauit noc uineam. & mebri¬
atus ẽ & nud atͦ Quem cũ uidis¬
set cham derisit. s sem atq iafeth
cooꝑuerunt patrem. Unde & cham
sem & iafeth meruerunt sibi benedic¬
tionem. Noe qui ab adam decimus¬
s ad implere. Noc quoq int̾pretat᷑
ipsius. gens fuit isrłitica: sicut scrip¬
ẽ. Que dum debuit facere uuas: fecit
labruscas. Et conũsa in amaritudi¬
& ꝓ nobis. manifesta comparuit. Quã
infelix cham. id est incredulus uideoꝵ
ppłs. detisit: dicens. Alios saluos fecit.
seipsum ñ potest saluum facere: Si
rex ifrł ẽ. descendat nunc de cruce: &
credimus ei. S sem. idest apłi & cet̾i
runt in xp̃m. & iaphet idẽ ppłs gen¬
tilis ad fidem. conũsus. pallio uere¬
cunda patris oꝑuit. quia passionẽ
xp̃i. ñ defectum. s tocius uirtitis
effectum. & uerum humane redemp¬
tionis fuisse sacramentũ. ostendunt.
Unde & chanaani filius cham. maledi

Expanded text:
De vinea Noe, et ejus inebriatione. Plantavit Noe vineam, et inebriatus est, et nudatus. Quod cum vidisset Cham, derisit, sed Sem e t Japhet cooperuerunt patrem. Unde et Cham meruit Sem et Japhet sibi meruerunt benedictionem. Noe, qui ab Adam lere . Noe vero interpretatur ipsius fuit gens Israelitica sicut scripest. Quae dum debuit facere uvas, fecit labruscas, et conversa est in amaritudisumpserat, manifesta comparuit. Quem infelix Cham, id est incredulus Judaeorum populus derisit, dicens: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. Si rex Israel est descendat nunc de cruce, et credemus erunt, et Japheth, id est populus gentilis ad fidem conversis, pallio verenda patris operuit, quia passionem Christi non defectum, sed totius virtutis effectum, et verum humanae redemptionis fuisse sacramentum ostendit. Unde et Chanaan filius Cham maledi
Abbreviated transcription (Latin):
priusqͣm imꝑiũ karoli magni des¬
cribamꝰ. pauca de origine & regno
francoꝵ ꝑstring̾e libet: ne tante
gentis pͥmordia uel gesta. penitus

Expanded text:
priusquam imperium Caroli Magni describamus, pauca de origine et regno Francorum perstringere libet, ne tantae gentis primordia vel gesta penitus
Abbreviated transcription (Latin):
significat falsos xp̃ianos. qui dum
aliquando cansa necessitatis ad exte¬
riora mittunt᷑. foris remanent. quia
usibilib inlierent. & nequaqͣm ad
int̾iorem quietem reu̾tunt᷑. dum
foris influctuatione temꝑalium de¬
lectant᷑. Columba uͦ que reu̾sa ẽ. bo¬
nos designat. qui dum ꝓnecessitate
ad int̾iora redeunt. dum foris quietõ
ñ inueniunt. Et afferunt ramum¬
olyue. quia ꝑegerunt opus miscdie.
celestis. duos habet colores. Pri¬
mus ẽ uiridis. scd̾s rubeus. uiridis
significat uidicium qd̾ ds fecit inpri¬
mordio. ꝑ aquam diluuii: rubeus sig¬
inficat uidicium. qd̾ d̾s facturus est
ꝑignem. infine mundi. Aqua nãq
uirescit. & ignis rubescit..xuiii

Expanded text:
eversus, significat falsos Christianos, qui dum aliquando causa necessitatis ad exteriora mittuntur, foris remanent: quia visibilibus inhaerent, nequaquam ad interiorem quietem revertuntur; dum foris in fluctuatione temporalium delectantur. Columba vero, quae reversa est, bonos significat, qui dum pro necessitate edunt, redeunt, dum foris quietem non inveniunt, et afferunt ramumolivae, quia peregerunt opus misericorelestis, duos habet colores. Primus color est viridis, secundus rubeus. Viridis significat judicium quod fecit Deus in primordio per aquam diluvii. Rubeus significat judicium quod Deus facturus est per ignem in fine mundi. Aqua namque virescit et ignis rubescit.
Abbreviated transcription (Latin):
transinigrationis cucurrit ꝑ annoᷤ.
cum medi & ꝑse babylonem obsidẽnt.
contra eos chaldeis auxiliũ tulit. ꝓpt̾
qd̃ postea subũsa babylone. acyro rege
ꝑsarum bello appetit᷑ a suꝑat᷑. Sicq
regnũ lidoꝵ inꝑsarum ditionẽ tͣnsut.
ꝓprios reges habere ceꝑunt. quoꝵ ista
sunt nomina. Arsaces. arsaces. pͥapatiꝰ.
frahates. inetridates. frahates. arthaba¬
nus. metridates. orodes. his temꝑib
crassus romanũ assetutus consulatũ.
ꝑ mesopotannã tendens in partiam.
enfraten fluuiũ contͣ fedus luculli. &
pomipeii consulũ romanoꝵ tͣnsiuit.¬
& carras usq ꝑuenit. ubi aparthis cir¬
cũuentus exercitum amisit. & ipse ẽ.
extinctus. Porro orocti successit pacho¬
rus. & pachoro metridates magnus. &
metridati magno pharnaces filius eiꝰ.
hic ẽ pharnaces qui inbello pharsalico
pompeio alixiliũ tulit. quẽ post mor

Expanded text:
transmigrationis cucurrit per annoscum Medi et Persae Babylonem obsiderent, contra eos Chaldaeis auxilium tulit, propter quod postea subversa Babylone a Cyro rege Persarum bello oppetitur et superatur. Sicque regnum Lydorum in Persarum ditionem transiit. oprios reges habere coeperunt, quorum ista sunt nomina: Arsaces, Arsaces, Priapacius, Phrahates, Mithridates, Phrahates, Artabanus, Mithridates, Orodes. His temporibus, Crassus, Romanum assecutus consulatum, per Mesopotamiam tendens in Parthiam, Euphratem fluvium, contra foedus Luculli et Pompeii, consulum Romanorum, transivit, et Carras usque pervenit, ubi a Parthis circumventus exercitum amisit, et ipse est exstinctus. Porro Orodi successit Pacorus, et Pacoro Mithridates magnus, et Mithridati magno Pharnaces filius ejus. Hic est Pharnaces, qui in bello Pharsalico Pompeio auxilium tulit, quem post mor
Abbreviated transcription (Latin):
nouiom̃si nrbe fisceꝑit regiã coronã.
& fẽ eiꝰ karolomamiꝰ suessionis. S
karoloniaunꝰ transacto bienmo quo
sublimatꝰ ẽ. in regno. uita decessit: &
uror eiꝰ & filii eiꝰ. ad desideriũ longo

Expanded text:
Noviomensi urbe suscepit regiam coronam, Noviomensi urbe suscepit regiam coronam, et frater ejus Carolomannus Suessione. Sed Carolomannus, transacto biennio quo sublimatus est in regnum, vita decessit. Et uxor ejus, et filii ejus ad Desiderium Longo
Abbreviated transcription (Latin):
int̾fecit. Iste ẽ karolus tudites. qͥ ꝓꝑter
assiduitatem belloꝵ res eccłiasticas lai¬
cis tradidit. Pugnauit etiam contra
dum comitẽ regalis palacii. apalatio
expulit. s unã ei tantũ eruitatẽ. hoc ẽ
andegauensem concessit. Porro dago¬
bto regi francoꝵ successit theodericus
nauit ꝓeo theodericus filius eiꝰ. & thes¬
oderico snccessit childerleꝰ qm& hilde¬
ricũ uocant. De quo cũ ẽẽt uir mu¬
tilis ac remississ. pipinꝰ maior anle re¬
gie studuit ꝑ legatos rachariã roma¬
nũ antistitem int̾rogare dicens. an
ille deberet ẽẽ rex francie. qͥ ocio dedi¬
tus solo nomine regio contentꝰ erat.
Cui pontifex remandauit illũ deb̾e
appellari regẽ: qui bene reg̾et rem¬
publicam. Qua responsione franci
animiati: hilderico inmonasfio de¬
truso & monachali tumca palliato.
pipinũ sibi regẽ constituunt. Mor¬
tuo ꝓinde pipino anno regni sui

Expanded text:
interfecit. Iste est Carolus Tudites, qui propter interfecit. Iste est Carolus Tudites, qui propter assiduitatem bellorum res ecclesiasticas laicis tradidit, pugnavit etiam contra dum comitem regalis palatii e palatio expulit. Sed unam ei tantum civitatem, hoc est Andegavensem concessit. Porro Dagoberto regi Francorum successit Theodoricus navit pro eo Theodoricus filius ejus; et Theodorico successit Childericus, quem et Hildericum vocant. De quo cum esset vir inutilis ac remissus, Pippinus major aulae regiae studuit per legatos Zachariam Romanum antistitem interrogare dicens, an ille deberet esse rex Franciae, qui, otio deditus, solo nomine regio contentus erat. Cui pontifex remandavit illum debere appellari regem qui bene regeret rempublicam. Qua responsione Franci animati Hilderico in monasterium detruso, et monachali tunica palliato, Pippinum sibi regem constituerunt. Mortuo proinde Pippino anno regni sui
Abbreviated transcription (Latin):
ges francoꝵ a solito ingore defice̾. & reg¬
in negocia ꝑmaiores aule regie admi¬
nistrare: idest ꝑdapiferrim. conestabu¬
lũ. & camerariũ. Post hec mortuus ẽ.
pipinꝰ. & successit ei karolus tudites. fi¬
lus eiꝰ. Qui tudites a maiorib fabroꝵ
malleis quib tundi & extenuari mas¬
sa solet. appellabat᷑. Qui maior aule re¬
gie factus: subdagob̾to iuniore satis
strenue cum sarracenis pugnauit.
Nam p̃cedenti temꝑe sarracen ex
affrica transfretantes in hyspaniam:
eam sibi subuigauert̃. In deq dagob̾ti
temꝑib cũ uroribi & pueris erũpen¬
tes. aquitamã gallie ꝓuinciã inua¬
ser̾t. & usq ad septimame & uiennen¬
sis ꝑuincie fines queq depopulãtes
ꝑuener̃t. S hos karolus tudites duo¬
b magnis p̃lus. uno inaquitania &
altero uirta narbonẽ ita deuicit. ut
hysꝑaniã eos redire compelleret. In
quo bello. ccclru. sarracenoꝵ milia

Expanded text:
ges Francorum a solito vigore deficere, et regges Francorum a solito vigore deficere, et regni negotia per majores aulae regiae administrare, id est per dapiferum, comestabulum, et camerarium. Post haec mortuus est Pippinus, et successit ei Carolus Tudites filius ejus. Qui Tudites a majoribus fabrorum malleis, quibus tundi et extenuari massa solet, appellabatur. Qui major aulae regiae factus sub Dagoberto minore satis strenue cum Sarracenis pugnavit. Nam praecedenti tempore Sarraceni ex Africa transfretantes in Hispaniam, eam subjugaverunt; indeque Dagoberti temporibus cum uxoribus et pueris erumpentes, Aquitaniam Galliae provinciam invaserunt, et usque ad Septimaniae et Viennensis provinciae fines, quaeque depopulantes pervenerunt. Sed hos Carolus Tudites duobus magnis praeliis, uno in Aquitania, et altero juxta Narbonem ita devicit, ut in Hispaniam eos redire compelleret. In quo bello trecenta Sarracenorum millia
Abbreviated transcription (Latin):
ricũ maustria. Quoꝵ clotarnis post
annos tres assũpti pͥncipatus. regnũ
post modicũ tempꝰ franci de regno ꝓ¬
pellunt & ebromũ regie aule p̃positũ
luxonio monast̾io trudunt: cum eiꝰ
ultra neqͥcias tolerare neqͥrent. Dem¬
de assim̃tes theoderici frẽm childeri¬
cum sibi statuunt regẽ. s ñ multo ptꝰ
childericꝰ int̾ficit᷑. & theodericꝰ in reg¬
nũ reuocat᷑. Quod audiens ebromus.
monachali qua induebat᷑ ueste deꝑo¬
sita. a monastĩo egredit᷑. & undiq cir¬
ca se uirib aggͤgatis. iterũ maior re¬
gie domꝰ efficitur: & contra uiros qui
aule p̃fuer̾t regie childerici regis tẽ
pit maustria. Qui ex uxore pletrude
duos filios habuit: drogũ & grimol¬
dũ. S ex concubina genuit karolũ
tuditẽ. Porro theoderico successit clo¬
doneus filius eiꝰ. & clodoueo childeb̾¬
tus fr̃ eiꝰ. & chldeb̾to dagob̾tus. filius
eiꝰ. Hac deinde tempestate ceꝑunt re¬

Expanded text:
ricum in Austrasia. Quorum Clotarius post ricum in Austrasia. Quorum Clotarius post annos tres assumpti principatus regnum cpost modicum tempus Franci de regno depellunt, et Ebroinum regiae aulae praepositum Luponio monasterio intrudunt, cum ejus nequitias ultra tolerare nequirent, deinde assumentes Theoderici fratrem Childericum sibi statuerunt regem; sed non multo post Childericus interficitur, et Theodericus in regnum revocatur. Quod audiens Ebroinus, monachali qua induebatur veste deposita, e monasterio egreditur, et undique circa se viribus aggregatis, iterum major regiae domus efficitur, et contra viros qui aulae praefuerunt regiae Childerici regis temppit in Austrasia. Qui ex uxore Pletrude duos filios habuit Drogum et Grimoaldum. Sed ex concubina genuit Carolum Tuditem. Porro Theoderico successit Clodoveus filius ejus, et Clodoveo Childebertus, et Childeberto Dagobertus filius ejus. Hac denique tempestate coeperunt re
Abbreviated transcription (Latin):
Et ñ multo post: guntramiꝰ chilꝑici
germanꝰ defunctus ẽ. Qui regnuum
siũ reliquit nepoti suo mͦ dicto chil
buirgundia decessit: duos sibi relm¬
qͦns heredes filios. Quoꝵ unꝰ cui no¬
ñ theob̾tus erat. regnũ austrasioꝵ
regebat. & theodericus regnũ gun¬
tranni gub̃nabat. Uerum theodeb̾¬
to & theoderico uaria sorte defunctis.
dotarius regnũ francoꝵ optinuit.
Clotarius uͦ brunichildẽ reginam
equo indomito alligatã iudicanrib
francis. ꝑdiu̾sis prauitatib sitis dis¬
rumpi p̃cepit. Porro clotario dagob̾¬
tus successit. Qui cũ se ad mortẽ urge¬
ri. conspiceret: concessit regnũ austra¬
sie filio suo sigisb̾to: regnũ uͦ neustͥe
clodoneo. Int̾ renum & mosam ẽ au¬
stria. Int̾ mosam & ligerim neustria
quasi noua austria: que nunc franco¬
nia & frãcia appellat᷑. Post hec clodoue̾
deficiens duos filios suos sibi reliquit
successores. dotariũ in neustria. childę¬

Expanded text:
Et non multo post Guntrannus Chilperici Et non multo post Guntrannus Chilperici germanus defunctus est. Qui regnum suum reliquit nepoti suo modo dicto ChildBurgundia, decessit duos sibi relinquens haeredes filios. Quorum unus, cui nomen Theobertus erat, regnum Austrasiorum regebat, et Theodericus regnum Guntranni gubernabat. Verum Theoberto et Theoderico varia sorte defunctis, Clotarius regnum Francorum obtinuit. Clotarius vero Brunechildem reginam equo indomito alligatam judicantibus Francis pro diversis pravitatibus suis dirumpi praecepit. Porro Clotario Dagobertus successit. Qui cum se ad mortem urgeri conspiceret, concessit regnum Austrasiae filio suo Sigisberto, regnum vero Neustriae Clodoveo. Inter Rhenum et Mosam est Austrasia; inter Mosam et Ligerem Neustria, quasi nova Austrasia, quae nunc Franconia et Francia appellatur. Post haec Clodoveus deficiens duos filios suos sibi reliquit successores, Clotarium in Neustria, Childe
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. relinqͥns filios suos sibi successores.
chilꝑicũ suessionis. careb̾tũ parisius.¬
guntrannũ aurelianis sigisb̾tum
ꝑicus uͦ frat̾ eius cum ẽẽt lasciuus
& uanꝰ: multas habuit urores. Int̾
quas habuit fregegundẽ satis qͥdẽ
speciosam. uel pessimis artib opu¬
ientam. que memoratũ chilꝑicum
sus uoluptatib tenebat astrictũ.
hec cum landrico comite palatui
solebat misceri. Qd̾ chilꝑicus tan¬
dẽ ꝑsensit. At illa ubi sibi ꝑiculũ
iminere sensit. usa calliditate fe¬
minea crim̃ maiori crimine parat
obtegere. & redeunti auenatu suo
marito struit insicdias. Nam equo
descendens thilꝑicus. cũ aꝑpͥis satelli¬
tib excipit᷑. duob cultris transfossuᷤ
occidit᷑. Successit tam̃ ei filius eiꝰ clo¬
tariꝰ. Ante hec p̃fatus rex sigisb̾tus
clotaru regis francoꝵ filiꝰ ẽ occisus.
Cuiꝰ regnm childeb̾tus filius eiꝰ cũ
matre. brunichilde regendũ snsceꝑit.

Expanded text:
est, relinquens quatuor filios sibi successores, est, relinquens quatuor filios sibi successores, Chilpericum Suessionis, Carebertum ParisioruGuntrannum Aurelianis, Sigisbertupericus vero frater ejus, cum esset lascivus et vanus, multas habuit uxores. Inter quas habuit Fredelgundem satis quidem speciosam, sed pessimis artibus opulentam, quae memoratum Chilpericum suis voluptatibus tenebat astrictum. Haec cum Landrico comite palatii solebat misceri. Quod Chilpericus tandem persensit. At illa ubi sibi periculum imminere sensit, usa calliditate feminea, crimen majori crimine parat obtegere, et redeunti a venatu suo marito struit insidias. Nam equo descendens Chilpericus, dum a propriis satellitibus excipitur, duobus cultris transfossus occiditur. Successit tamen ei filius ejus Clotarius. Ante haec praefatus rex Sigisbertus Clotarii regis Francorum filius est occisus. Cujus regnum Childebertus filius ejus cum matre Brunechilde regendum suscepit.
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ eiꝰ insuã redegit potestatem.
Clotarius uͦ inde rediens radegundẽ
bertarii regis filiam herñ fridi nep¬
tẽ. secũ adduxit: & eam sibi legitimo
matͥmonio copulauit. S⁊ illa post
tempꝰ modicũ relicto maritali thoro
intra pictauensem urbẽ uestem sus¬
ceꝑit religiosam. inqua ꝑseuerans
cursũ iice laudabilit̾ consũmauit.
Porro memorati theoderici filius
nomine theodebertus. cũ ẽẽt miles
liam penetrauit. & eam ab alpib usq
ad maritimoꝵ confinia locoꝵ sibi tri¬
butariam fecit. & dum inde rediret
ducẽ exercitus sui nomine bucellenũ
ad ꝑuadendũ siciliã & reliqua italie
loca que ñ adierat dereliquit. S &
iterũ memorati fãs childebertus atqi
clotarius a gallia ꝓdeuntes: hyspaniã
intrauer̾t. Quã grauit̾ deuastantes.
uerum theoderico successit theodeb̾¬
tus. & theobaldꝰ. Tandẽq monardia
ad clotariũ reu̾tit᷑. Qui postqm.lx.
annis suessionis regnanit defunctus

Expanded text:
regnum ejus in suam redegit potestatem. regnum ejus in suam redegit potestatem. Clotarius vero inde rediens Radegundem Bertarii regis filiam, Hermenfridi neptem, secum abduxit, et eam sibi legitimo matrimonio copulavit. Sed illa post tempus modicum relicto maritali toro intra Pictavensem urbem vestem suscepit religiosam, in qua perseverans, cursum vitae laudabiliter consummavit. Porro memorati Theoderici filius, nomine Theodebertus, cum bellator strliam penetravit, et eam ab Alpibus usque ad maritimorum confinia locorum sibi tributariam fecit. Et dum inde rediret, ducem exercitus sui nomine Bucellenum, ad pervadendam Siciliam et reliqua Italiae loca, quae non adierat, dereliquit. Sed et iterum memorati fratres, Childebertus ac Clotarius, a Gallia prodeuntes. Hispaniam intraverunt; quam graviter devastantes  Verum Theoderico successerunt Theodebertus et Theobaldus. Tandemque monarchia ad Clotarium revertitur. Qui postquam sexaginta annis Suessionis regnaverat, defunctus
Abbreviated transcription (Latin):
filii. clodomirꝰ. childebertus. atq
clotarius sibi in uicẽ federati. regni
sui fines dilatare cupientes. burgun¬
die regnũ ingrediunt᷑. & sigismundũ
fr̃emq eiꝰ gothiiaꝵ p̾lio aggressi st̃.
Statimq inipso pͥmo belli impetu
sigisimimdꝰ a clodomiro capit᷑. & aure
uat᷑. & in monasti̾o qd̾ in loco agauno
sc̃o construxerat mauricio sociisq eiꝰ
honorifice sepelit᷑. Demũ quoq ñ
multis dieb tnsactis supͣ nominati
fr̃s burgundiã repetentes. gothinaꝵ
sigismundi fr̃em iterii ad oruint᷑. S
inaia expeditione clodomirus in tficte.
Successer̾tq ei tres filii sui guntariꝰ.
teodbaldꝰ. & clodoaldꝰ. Reliqui uͦ chil¬
deb̾tus atq clotarius gothinaꝵ apd̃
augustudunũ obsidentes. int̾fecert̃.¬
& totam burgundiã in suã partem
redegert. Theodericus aut̃ memora¬
ti clodonei filius maior. cũ fr̃e suo
clotario & filio theodeberto. thoringoꝵ
fines ingredit᷑. & fugato herm̃frido.

Expanded text:
filii, Clodomirus, Childebertus atque Clotarius, sibi invicem foederati, et regni sui fines dilatare cupientes, Burgundiae regnum ingrediuntur, et Sigismundum fratremque ejus Gotmarum praelio aggressi sunt. Statimque in ipso primo belli impetu Sigismundus a Clodomiro capitur, et Aurvatur, et in monasterium, quod in loco Aguino sancto construxerat Mauritio, sociisque ejus honorifice sepelitur. Demum quoque non multis diebus transactis supra nominati fratres Burgundiam repetentes Gotmarum Sigismundi fratrem iterum adoriuntur. Sed in illa expeditione Clodomirus interficitur. Successerunt que ei tres filii ejus Guntrannus, Gerbaldus, et Clodoaldus. Reliqui vero Childebertus atque Clotarius Gotmarum apud Augustodunum obsidentes interfecerunt, et totam Burgundiam in suam potestatem redegerunt. Theodericus autem memorati Clodovei filius major cum fratre suo Clotario, et filio Theoberto Thuringorum fines ingreditur, et fugato Hermenfrido,
Abbreviated transcription (Latin):
.xiii. hic luxurie deditus. occidit plu¬
rimos senatoꝵ. Imꝑatoris flagitia.
pena ꝓsecuta ẽ. Nam capitolium
fulmine ictum ẽ. qd romanã biblio¬
thecam concremauit. His dieb fac¬
ta ẽ. questio depascha. Unde celebra¬
to concilio apud cesaream palestine.
statutũ ẽ. ut indie dñico celebretur.
Porro cõmodꝰ cunctis incõmodris. in
domio uestali strangulatus interiit.
ꝑtinax asenatu inꝑator creatus.
imꝑauit mensib sex. quib uix ex¬
ꝑletis. iuliam uirisꝑiti scelere. in
Is apud pontem moliuũ. cinli bel¬
lo extinctus ẽ. Affricanus hystorio

Expanded text:
ecim. Hic luxuriae deditus occidit plurimos senatorum. Imperatoris flagitia urbis poena subsecuta est. Nam Capitolium fulmine ictum est, quod Romanam bibliothecam concremavit. His diebus facta est quaestio de Paschate, ut de celebrato concilio apud Caesaream Palaestinae statutum fuit ut in die Dominico celebretur. Porro Commodus cunctis incommodus, in domo Vestali strangulatus interiit. Pertinax a senatu imperator creatus, imperavit mensibus sex, quibus vix expletis, Juliani jurisperiti scelere in Is apud pontem Milvium civili bello exstinctus est. His tempori
Abbreviated transcription (Latin):
habitabant coram helyseo. Di¬
xitq uni depueris suis. Pone ollam
grandem. & coque pulm̃tum filiis
ut colligeret herbas agrestes. iue¬
nitq quasi uitẽ siluestrem. & colleg̾
ex ea colochintidas agri. & impleuit
pallium suũ. & reũsus concidit in
ollam pulm̃ti. fames ista. famersig¬
nificat audiendi ũbum dei. filii pro
uel phylosophys studiosus. a maritu¬
dinem de lege. uel mortiferum de
phylosophys sumens. int̾miscet ue
dentia carnis mors ẽ. prudentia aut̃¬
sp̃c. uita. hoc scientes fideles. mortẽ
molla clamant. S farina inollam
mittit᷑. cum scientia sp̃nalis intale
condim̃tum intromntit᷑. ut exclusa
amaritudme. pastus fiat salfibris.
rens uiro dei panes pͥmitiaꝵ. & iu
guiti panes ordeaceos: & frum̃tum
nouum inpera sua. At ille dixit.
Da ppło ut comedat. Uir iste cetus ẽ
patrum. qui de balsalia ẽ. quia t̾na¬
rium inconfessione trinitatis ser¬
int̾pretat᷑. Hic niro dei panes pͥmi¬
tiaꝵ offert. cum redemptori eius

Expanded text:
habitabant coram Eliseo. Dixitque uni ex pueris suis: Pone ollam grandem, et coque pulmentum filiis ut colligeret herbas agrestes invenitque quasi vitem silvestrem, et collegit ex ea colocynthidas: et implevit pallium suum, et reversus concidit in ollam pulmenti . Fames ista famem significat audiendi verbum Dei; filii propvel philosophis studiosus, vel amaritudinem de lege, et mortiferum de philosophis sumens intermiscet evadentia carnis, mors est; prudentia spiritus, vita . Hoc scientes fiin olla clamant; sed farina in olla mittitur, cum scientia spiritualis in tale condimentum intromittitur, ut exclusa amaritudine, pastus fiat salubris.rens viro Dei panes primitiarum, et viginti panes hordeaceos, et frumentum novum in pera sua. At ille dixit: Da populo, ut comedat . Vir iste coetus est Patrum. Qui de Baalsalisa est, quia ternarium in confessione Trinitatis serinterpretatur. Hic vir viro Dei panes primitiarum offert; cum Redemptori gratia
Abbreviated transcription (Latin):
on indicauit abygail uiro
suo nabal u̾bum pusillũ aut
grande. usq mane. Diluculo autẽ
uit ei uxor sua u̾ba hec. Iracundoᷤ
meluis corrigimꝰ. si inpsa ire com¬
motione declinamꝰ. ꝑtuirbati enim
qͥd audiant. ignorant. S cum ad se
redeunt. tanto libentius exhortati¬
onis u̾ba recipiunt. qͣnto se tran¬
quillius tolerari erubescunt. Men¬
ti aut̾ furore ebriȩ. om̃e restum
qd̾ dicit᷑. ꝑu̾sum uidet᷑. Unde & na¬
bal ebrio. culpam suã laudabiliter

Expanded text:
on indicavit Abigail viro suo Nabal, verbum pusillum, aut grande usque mane. Diluculo autem, vit ei uxor sua verba haec . Iracundos melius corrigimus, si in ipsa ira commotionem declinamus. Perturbati quippe quid audiant ignorant; sed cum ad se redeunt tanto libentius exhortationis verba recipiunt, quanto se tranquillius toleratos erubescunt. Menti autem furore ebriae omne rectum od dicitur, perversum videtur. Unde et Nabal ebrio, culpam suam Abigail laudabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
tota ista series. & por¬
rectio temꝑis. diuidẽ¬
da ẽ. induos status.
ueterem & nouum. &
tria tempora. natitra¬
lis legis. & scripte. & gre. & sex ȩtates. quaꝵ¬
usq ad abraham. t̾tia ab abraham usq
ad dauid. Quarta a dauid usq ad trans¬
migrationẽ babylonis. Quinta atrans¬
migratione babylonis. usq ad aduen¬
ad finem mundi. Item quinq p̃cedẽ¬
tes etates. ab adam usq ad xp̃m: ꝑ qua¬
tuor successiones dundunt᷑. Prima suc¬
cessio patarcharum fuit: ab adam tisq
ad moysen. Scd̾a iudicũ: a moyse usq
ad dauid. Tertia regũ. i dauid usq ad
transinigrationẽ babylonis. Quarta
sacerdotũ. a transingratione babyloni
usq ad xp̃m. Igitur ꝑ istaꝵ quatuor
successionũ uiros eximios. ab adam
usq ad xp̃m. sermonẽ extendo: deinde
tusalam. lamech. noe. sem. arphaxat. sa¬
le. hebeꝵ. falec. reu. saruch. nachor. tha

Expanded text:
tota ista series et porrectio temporis dividenda est in duos status: veterem, et novum, et tria tempora naturalis legis, et scriptae et gratiae, et sex aetates. Pusque ad Abraham; Tertia, ab Abraham usque ad David; quarta, a David usque ad transmigrationem Babylonis; quinta a transmigratione Babylonis usque ad advenad finem mundi. Item quinque praecedentes aetates ab Adam usque ad Christum per quatuor successiones dividuntur. Prima successio patriarcharum fuit ab Adam usque ad Moysen; secunda Judicum, a Moyse usque ad David; tertia Regum, ab David usque ad transmigrationem Babylonis; quarta Sacerdotum, a transmigratione Babylonis usque ad Christum. Igitur per istarum quatuor successionum viros eximios ab Adam usque ad Christum sermonem extendo, deinde thusalem, Lamech, Noe, Sem, Arphaxad, Sale, Heber, Phaleg, Reu, Sarug, Nachor, Tha
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. Tripolitana quoq atrib ciutati¬
b suis. futensis quoq a futh putat᷑ cog¬
nominata. Porro mrengi ẽ. carthago.
Getulia ut fertur: piscatores non habet.
Numidia. ab incolis passim uagantib
nom̃ trahit. Nam lingua eoꝵ numidie.
incerte sedes uocant᷑. Tingitania a tin

Expanded text:
ta est. Tripolitana a tribus civitatita est. Tripolitana a tribus civitatibus suis. Futhensis autem a Futla putatur cognominata. Porro in Zeugi est Carthago, Getulia, ut fertur, piscatores non habet: Numidia ab incolis per pascua vagantibus nemen trahit. Nam lingua eorum Numidae incertae sedes vocantur. Tingitania a Tin
Abbreviated transcription (Latin):
tia a cilice quoda nom̃ habet. Habet
metropolim tharsum. In latẽ anstra¬
li asye porrigitur mare rubrũ. ab
occeano orientali. occidentem uersus.
usq ad confinia arabie & palestine.
Int̾ mare rubrũ & occeanum australẽ.
adorientem supra ẽ ethiopia suꝑior.
que ab occidente montib ednopicis
ꝑtransu̾sum clandit᷑. Sub ethiopra
sunt egyptus. suꝑior deserta egypti.
egyptus inferior. libia suꝑior. Esgyꝑ¬
tus ẽ regio imbrib insueta. habet
porrigunt᷑ sic. Esthyopes. nadabares.
garamantes. libia. tyrenensis. tripoli¬
tana. futensis. ⁊ eugis. getulia. numi¬
dia. tingitana. mauritania. Syrtes
aut̾ amari medit̾raneo. exeuntes usq
ad occeanũ athlanticũ. in obliquun
ductum porrecte diundunt ⁊ eugim.
numidiã & mauritaniã. a desertis af¬
frice que ultra sunt. Ethiyops nadabares.
a uadabeꝵ loco uocant᷑. Garamantes
quoq agarama oppido nominant᷑.
Lybia cyrenensis. acyreue ciuitate. dic¬

Expanded text:
cia a Cilice quodam nomen habens, habet cia a Cilice quodam nomen habens, habet metropolim Tarsum. In latere australi Asiae porrigitur mare Rubrum, ab oceano Orientali occidentem versus usque ad confinia Arabiae et Palaestinae. Inter mare Rubrum et oceanum Australem ad orientem supra est Aethiopia superior, quae ab occidente montibus Aethiopicis per transversum clauditur. Sub Aethiopia sunt Aegyptus superior, deserta Aegypti, Aegyptus inferior, Lybia. Egyptus est regio imbribus insueta, habet porriguntur sic: Aethiopes, Nadaberes, Garamantes, Lybia Cyrenensis, Tripolitana, Futhensis, Zeugis, Getulia, Numidia, Tingitania, Mauritania. Syrtes autem a mari Mediterraneo exeuntes usque ad oceanum Atlanticum in obliquum ductum porrectae dividunt Zeugin, Numidiam, et Mauritaniam a desertis Africae, ultra quae sunt Aethiopes. Nadal eres a Nadaber loco vocantur. Garamantes quoque a Garamo oppido nominantur. Lybia Cyrenensis a Cyrene civitate dic
Abbreviated transcription (Latin):
nitͣ inea smaragdus. optimꝰ. & ctistallus
purissimꝰ. Sub scitia amari caspio. usq
adeusinũ uel hellespontũ. & fluigum
thanaun. st amaronia. albania. hẏrca¬
uia. bactria. hyberia. armenia. capado¬
cia. colcos. asya minor. cylicia. Amaronta
dicta ẽ. eo qd̾ mea femine regnent. que
ne impediant᷑ ad sagutancdũ. puellis
suis dextram manuillam adununt.
Aibama. ab albedine ppħ. Huius t̾re
canes ingentes. tante feritatis sunt: ut
tauros p̃mant. leones ꝑimant. Hyrca¬
nia. ab hyrcana silua. copiosa feris. ty
grib pantheris. & pardis. Bactrie. bac¬
trus amnis nom̃ dedit. Hec habet ca¬
melos. pedes nunqͣm atterentes. Arme¬
nia. ab armeno quodã nom̃ trahit.
In euis montib post diluuiũ archa
quieuit. Capadotiam urbs ꝓpria no¬
minauit. t̾ra ante alias nutrir equoꝵ
Asya mnnor habet ꝓuincias. bithinrã.
frigiam. galatiamꝰ. lydiam. cariam.
pamphiliam. ysauriam. & litiam. Cili¬

Expanded text:
nitur in ea smaragdus optimus, et crystallus nitur in ea smaragdus optimus, et crystallus purissimus. Sub Scythia a mari Caspio usque ad Euxinum, vel Hellespontum, et fluvium Tanaim sunt Amazonia, Albania, Hircania, Bactria, Hiberia, Armenia, Cappadocia, Cholcos, Asia minor, Cilicia. Amazonia dicta est eo quod in ea feminae regnant, quae, ne impediantur a sagittando, puellis suis dextram mamillam adimunt. Albania ab albedine populi. Hujus terrae canes ingentes tantae feritatis sunt, ut tauros premant, leones perimant. Hircania ab Hircania silva copiosa feris, et gregibus, pantheris, et pardis. Bactriae Bactrius amnis nomen dedit. Haec habet camelos, pedes nunquam atterentes. Armenia ab Armeno quodam nomen trahit. In ejus montibus post diluvium arca quievit. Cappadociam urbs proprie nominavit, terra ante alias nutrix equorum. Asia minor habet provincias Bithyniam, Phrygiam, Galatiam, Lydiam, Cariam, Pamphi liam, Isauriam et Lyciam. Cili
Abbreviated transcription (Latin):
Inuenit᷑ inea arbor thusmyrra. cynamo¬
eufraten & mare medit̾raneũ sunt. sẏria.
fenitia. & palestina. quȩ continet uideã
& samariam & galileam. Syriam syrus
quidã nomine. a suo fertur uocabulo
ninicupasse. Inuenit᷑ mea lapis syriꝰ:
qui integer dicit᷑ fluctuare. cõminutus
mergi. fenitie fenix qui inea regnauit
nom dedit. In ea ẽ tyrus. Palestina apho¬
listim sua metropoli nominat᷑. Iudea
aida. hec ẽ chanaam dicta: a chanaam
filio cham. In medio uidee ẽ iherłem.
que ẽ umbilicus totuis t̾re. uariarum
opum diues. frugib fertilis. aquis illtis¬
tris. opima balsamis. Samaria ab oppa
dõ samaria dictum ẽ. nomen habet. Ga¬
lilea dicta ẽ quod candidos homines
gygnit. t̾ra frugib satis fecunda. In la¬
tere asye. ad aquilonem ab occeano ori¬
entali occidentem u̾sus. porrigit᷑ scitia.
hec undiq montib cdauditur. In eiꝰ
extremitate ad orientem st̃ seres. In ue¬

Expanded text:
Invenitur in ea arbor thus, myrrha, cinnamoInvenitur in ea arbor thus, myrrha, cinnamoEuphratem et mare Mediterraneum sunt Syria, Phoenicia, et Palaestina, quae continet Judaeam, et Samariam, et Galilaeam. Syriam Syrus quidam nomine a suo fertur vocabulo nuncupasse. Invenitur in ea lapis Syrius qui integer fluctuare dicitur, comminutus mergi. Phoeniciae Phoenix, qui in ea regnavit nomen dedit. In ea est Tyrus. Palaestina a Philisthiim sua metropoli nominatur; Judaea a Juda. Haec est Chanaan dicta a Chanaan filio Cham. In medio Judaeae est Jerusalem, quae est umbilicus totius terrae, variarum opum dives, frugibus fertilis, aquis illustris, opima balsamis. Samaria ab oppido, quod Samaria dictum est nomen habet. Galilaea dicta est, quod candidos homines gignat, terra frugibus satis fecunda. In latere Asiae ad aquilonem ab oceano Orientali occidentem versus porrigitur Scythia, haec undique montibus clauditur, in ejus extremitate ad orientem sunt Seres. Inve
Abbreviated transcription (Latin):
uniones. quib nobilium feminarũ
ardet ambitio. Habet & montes auredꝰ
quos adiri ꝓpter dracones & tygres. &
possibile ẽ. Int̾ indum & tygrim fu¬
uium sunit aracusya. parthia. asyria.
media. ꝑsis. Aracusya aboppido suo no¬
men accepit̾. Parthiam parthi ascitia
egressi occupanerunt. eamq de suo no¬
mine parthiam uocauerunt. Assyria
ab assux. filio sem ẽ uocata: qui illam pt
diluiiũ primus incoluit. In hac innẽ¬
tus ẽ. ustis purpure. inde odores. crini¬
uni & corporum unguenta uenerunt.
Media & ꝑsis. a medeo & ꝑseo. regib st̃
nominate. In media arbor inuenitur.
qͣm alia regio ñ habet. Pse ignẽ colunt.
& ydromantiã dicunt᷑ inuenisse. Int̾
tygrim & eufraten fluuiũ sunt. meso¬
pothamia. caldea. arabia. Mesopotha¬
nna greca ethimologia dicit᷑. qͦd duob
fluiuis ambiat᷑. tẏgri & eufrate. Arabia
appellat᷑. idest sacra. eo qͦd sit regio thuri¬
fera. Hec dicta ẽ saba. asaba filio chus.

Expanded text:
uniones, quibus nobilium feminarum uniones, quibus nobilium feminarum ardet ambitio. Habet et montes aureos, quos adiri propter dracones, tigres, et difficile est. Inter Indum et Tigrim fluvium sunt Aracusia, Parthia, Assyria, Media, Persis. Aracusia ab oppido suo nomen accepit. Parthiam Parthi e Scythia egressi occupaverunt, eamque de suo nomine Parthiam vocaverunt. Assyria ab Assur filio Sem est vocata qui illam post diluvium primus incoluit. In hac inventus est usus purpurae. Inde odores crinium, et corporum unguenta venerunt. Media et Persis a Medo et Perseo regibus sunt nominatae. In Media arbor invenitur, quam alia regio non habet. Persae ignem colunt, pyromantiam dicuntur invenisse. Inter Tigrim et Euphratem fluvios sunt Mesopotamia, Chaldea, Arabia. Mesopotamia Graeca etymologia dicitur quod duobus fluviis ambiatur, Tigri et Euphrate. Arabia appellatur, id est sacra, eo quod in ea sit regio thurifera. Haec dicta est Saba a Saba filio Chus.
Abbreviated transcription (Latin):
res sunt partes inti¬
di. asya. europa. affri¬
tatem t̾re que ẽ ad ori¬
entem tenet. Alie dne
illam que ẽ ad occiden¬
quarum nomina breuit̾ & sitis expe¬
diam. sumpto uutio aꝑadyso. Parady¬
sus ẽ loctis in orientis partib om̃i ge¬
nere ligni & poiiferaꝵ arboꝵ consitꝰ.
si ꝑpetua aeris temꝑies. Habet fontem
qui inquatuor flumina diuidit᷑. Parady¬
sus grece. hebraice dicit᷑ eden. qͦd utrnͣq
iunctum in nr̃a lĩgua dicit᷑ ortus delicia¬
rũ. Iudia asye regio ẽ. nit̾ occeanum &
indum fluuiuͭ. & ab indo fluiuo nom̃
trahit. Habet gentes multas & oppida.
Insulam thaꝓbanem. gẽnus & elephan¬
tib refertam. crisam & argiram auro
& argento fecundas. bis metit in anno.
gignit tincti coloris homines. elephan¬
tos ingentes. monoceron bestiam. sita¬
cum auem. ebenum lignum. cuinaino¬
mũ. piper. & calamũ aromaticũ. Mit¬
tit ebux. berillos. crisoprassos. ad amã¬
tes. lignetes. carbunculos. margaritas.

Expanded text:
res sunt partes mundi, Asia, Europa, Afritatem terrae, quae est ad orientem, tenet. Aliae duae illam, quae est ad occidenquarum nomina et situs breviter expediam, sumpto initio a paradiso. Paradisus est locus in Orientis partibus omni genere ligni et pomiferarum arborum consitus. estus, sed perpetua aeris temperies. Habet fontem, qui in quatuor flumina dividitur. Paradisus Graece, Hebraice dicitur Eden, quod utrumque junctum in nostra lingua dicitur hortus deliciarum. India Asiae regio est inter Oceanum et Indum fluvium, et ab Indo fluvio nomen trahit. Habet gentes multas, et oppida, insulam Taprobanam gemmis et elephantibus refertam, Chrysam et Argyram auro et argento fecundas. Bis metit in anno, gignit tincti coloris homines et elephantos ingentes, et rhinoceronta bestiam, psittacum avem, ebenum lignun, cinnamomum, piper, et calamum aromaticum. Mittit ebur, berillos, chrysoprasos, adamantes, lignetes, carbunculos, margaritas,
Abbreviated transcription (Latin):
dauid figuralit̾ deflet saul q
ilico & nuln̾ãti. in mechio p̃lio cor¬
ruert. Sic & xp̃iani deflent eos qͥ
repugnantes demonib. in lubrico
scłi labunt᷑. Gelboe nanq montes
lubrici int̾pretant᷑. sp̃e recuꝑatio¬
ns amutentes. ꝓprio nrucrone des¬
ꝑationis seipsos int̾ficiunt. sic̃ saul
irruens suꝑ gladium suũ. Phyli¬
stei uero. idẽ. demones. deint̾fec¬

Expanded text:
David figuraliter deflet Saul, eillico et vulnerati in medio praelio corruerunt. Sic et Christiani deflent eos qui, repugnantes daemonibus, in lubrico saeculi labuntur. Gelboe namque montes lubrici interpretantur. Et spem recuperationis omittentes, proprio mucrone desperationis seipsos interficiunt, sicut Saul irruens super gladium suum. Philisthaei vero, id est daemones, qui de interfec
Abbreviated transcription (Latin):
myst̾ia scire. qui etiam debent ea
aliis p̾dicare. & contradicentes redar¬
gnere. quib ꝓmissa ẽ. certa de hos¬
te uictoria. ut ꝑcutiant omnem ci¬
nitatem. Curitas. scłaris ẽ. pruden¬
tia. in qua phiylosophi & heretici.
confidunt. hec ꝑ p̃dicatores subũti¬
tur. Lignum fructiferum succide¬
tis. lignum scilicet qd̃ ñ facit fructũ
bonum. s mortiferum: qd̾ futuro ex¬
amine succisum. pabulum fiet ignis
dib. fontes aquaꝵ obturant᷑. cum he¬
resyarche cum suis sequatib ꝑ catho¬
licos dampnant᷑. Agri egregii lapi¬
dib oꝑiunt᷑. cum uenustas locutio¬
nis heretice & phylosophyce. anathe¬
mans pondere obruit᷑. Remauent

Expanded text:
mysteria scire, quinetiam debent ea mysteria scire, quinetiam debent ea aliis praedicare, et « contradicentes ea redarguere ; » quibus promissa est certa de hoste victoria, « vitatem. Civitas saecularis est prudentia, in qua philosophi et haeretici confidunt: haec per praedicatores subvertuntur. Lignum fructiferum succidetis: lignum scilicet quod non facit fructum bonum, sed mortiferum, quod futuro examine succisum pabulum fiet ignis erni. Fontes aquarum obturantur, cum haeresiarchae cum suis sequacibus per catholicos damnantur. Agri egregii lapidibus operiuntur, cum venustas locutionis haereticae et philosophicae anathematis pondere obruitur. Remanent
Abbreviated transcription (Latin):
errexerunt rex isrł. & rex iuda.
& rex edom. ut pugnarent
contra moab. nec erat aqua exercitui.
Tres reges contra moab bellantes:
rectores sunt fidelium. qui ꝑfidem
trinitatis contra mundi pͥncipem
& ppłm eiꝰ. idẽ phylosophos. hereticos.
scismaticos. atq om̃s iniquos. armis
sp̃ualib confligunt. Moab int̾pre¬
tat᷑ depatre. & conuenit eis. ad quos
dñs dixit. uos expatre diaboloestis.
hii adu̾santur ȩccłiȩ. minis. ꝑsecu¬
facite ꝑalueum torrentis huiꝰ. fossas
& fossas. hec enim dicit dñs. Non ui¬
debitis uentum neq pluuiam. & al¬
uens iste replebit᷑ aquis. & bibetis
uos & familie ur̃e. & iumenta ur̃a.¬
quia sepe absq humano solatio sa¬
pientiam confert. suis inuestigatori¬
b potentia diuina. unde dicit ioħs.¬
menta. idẽ doctrinam accipiant in¬
geniosi & simplices. Parum ẽ hoc
inconspectu dm̃i. insuꝑ tradet etrã
moab in manus ur̃as. & ꝑcutietis
omnẽ ciuitatem munitam. Non
enim sufficit seruis dei. abscondita

Expanded text:
errexerunt rex Israel, et rex Juda, et rex Edom, ut pugnarent contra Moab; nec erat aqua exercitui . Tres reges bellantes rectores sunt fidelium, qui per Trinitatis fidem, contra mundi principem et populum ejus, philosophos, haereticos, schismaticos atque omnes iniquos armis spiritualibus confligunt. Moab interpretatur de patre, et convenit eis ad quos Dominus dixit: Vos ex patre diabolo estis . Hi adversantur Ecclesiae, minis, persecuFacite per alueum torrentis huius, fossas & fossas. Hæc enim dicit Dominus. Non videbitis ventum, neque pluuiam, & alueus iste replebitur aquis; & bibetis vos, & familiæ vestræ, & iumenta vquia saepe absque humano solatio sapientiam confert suis investigatoribus potentia divina. Unde dicit Jomenta , id est doctrinam accipient ingeniosi et simplices. Parum hoc est in conspectu Domini; insuper tradet etiam Moab in manus vestras, et percutietis omnem civitatem munitam. Non enim sufficit servis Dei abdita
Abbreviated transcription (Latin):
gelicos p̃dicatores accepit. ut se in ior¬
dane septies lauaret. renatus exaqua
quia in eo nobis saluator baptisinum
consecrauit. Naaman lauationem
iordanicam despiciens. simplicitatẽ
significat rudium. qͥ sp̾ualem ñ po¬
tuerunt intelligere efficatiam. quia
tum ꝓpħicum ꝑsuaserunt. qͥa sepe
dñs uiniori reuelat qd̵ meliris ẽ. qmͣ¬

Expanded text:
gelicos praedicatores accepit ut se in Jordane septies lavaret. renatus ex aquaquia in eo Salvator baptisma consecravit. Naaman lavationem lotionem Jordanicam despiciens, simplicitatem significat rudium, qui spiritualem non potuerunt intelligere efficaciam, quia tum propheticum persuaserunt, quia saepe Dominus minori revelat quod melius est, q
Abbreviated transcription (Latin):
formis. quisq ad innocentis uite in¬
fantiam redigit᷑. & quia inbaptismo
abreniitiare sathane ac fidem dñi
confiteri p̾cipim᷑. negat se naaman
ultra diis littaturir᷑ ꝓmittit se soli

Expanded text:
formis, quisque ad innocentis vitae infantiam redigitur. Quia in baptismate abrenuntiare Satanae, ac fidem Christi confiteri praecipimur. Negat Naaman se ultra d
Abbreviated transcription (Latin):
De syria egressi syro. xxui.
fuerant. latrunculi. & captinã
lam. que erat in obsequio uxoris
naaman. Latrunculi de syria qd̾ ẽ
sublunitas egressi sunt. cũ cupidita¬
te & diu̾sis negotus impliciti gen¬
tiles. ꝑ totam t̾ram uagabant᷑. hũ
det̾ra isrł captiuam duxerunt. que
de ꝓpłia misrł testabat᷑. quia fama
de isrł. pnegotiatores gentiũ trans¬
lata in toto orbe. curiositati hominũ
qmͣ uxor naaman significat. uerum
ꝓpłiam & saluatorẽ unudea manere
patefecit. Audiens hoc naaman. dño
suo uuntiauit. cum hii adqͦs noticia
runt. scientie sp̾ualis magnitudinẽ.¬
Mittit syrie rex litt̾as ad regem isrł
psalute serui. cum pͥmatus gentiũ
fidem accipiat. Unde cornelus. de ce
sarea in ioppem ad petrum misit. Rex
scidit uestim̃ta sua. quia sacerdotes.
scrbe. pharisei. rectorẽ uideoꝵ. conside¬
rautes undiq plebes ad redemptorẽ
conuenire. quasi blasphennã existi¬
mautes scindebant uestim̃ta. sic̃ in
eũgelio pͥnceps sacerdotum facit. Ue¬

Expanded text:
i sunt latrunculi, et captivam lam, quae erat in obsequio uxoris Naaman . Latrunculi de Syria quod est sublimitas egressi sunt, cum cupiditate et diversis negotiis impliciti gentiles per totam terram vagabantur. Hi de terra Israel captivam duxerunt, quae de propheta testabatur, quia fama de Israel per nogotiatores gentium translata, in toto orbe curiositati hominum quam uxor Naaman significat verum prophetam, et Salvatorem in Judaea manere patefacit. Audiens hoc Naaman, domino suo nuntiavit, cum iis ad quos notitia runt scientiae spMittit rex Syriae litteras ad regem Israel pro salute servi sui. Cum primatus gentium fidem accsarea in Joppen ad Petrum misit. Rex Israel scidit vestimenta sua , quia sacerdotes Scribae et Pharisaei rectores Judaeorum considerantes undique plebes ad Redemptorem convenire, quasi blasphemiam existimantes, scindebant vestimenta, sicut in Evangelio princeps sacerdotum fecit . Ve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ precedentibus premissa de scrip¬
tione originis & discretionis artium
& quordam aliorum: ortum. cursum.
& occasum. & om̃ium regnorum ab
muitio usq ad nos disposiumus. In
sequentib ꝓfundas allegoriarum &¬
tropologiarum obscuritates. scdm
subiacentis liystorie cursum: prius
de ueteri testam̃to. dei nde de nouo.
inquantum presenti breuitati suffi¬
cere iudebitur. elucidabimus. Inue¬
mes inhac parte libelli multa inbe¬
cillitati tui sensus necessaria. tue in¬
choactioni. & in cognitione ueritatis.
& in amore uirtutis. omnib modis
utilia. si tam̃ quȩ scripta sunt leg̾e.
& memorie commendare non ne¬
glexeris. Explicit prologus.¬

Expanded text:
 praecedentibus praemissa descriptione originis et discretionis artium, et quarumdam aliorum, ortum, cursum et occasum omnium regnorum ab initio usque ad nos disposuimus. In sequentibus, profundas allegoriarum obscuritates, secundum subjacentis historiae cursum, prius de Veteri Testamento, deinde de Novo, in quantum praesenti brevitati sufficere videtur, elucidabimus. Invenies in hac parte libelli multa juxta imbecillitatem mei sensus, necessaria tuae inchoationi: et in cognitione veritatis, et in amore virtutis omnibus modis utilia, si tamen quae scripta sunt legere et memoriae commendare non neglexeris. Liber primus
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾ homines qui decaptiuitate as¬
cenđunt. & anmalia quib adiuua¬
bant᷑. describunt᷑. & eoꝵ sic̃ homi¬
num numerus designat᷑. qͥa multi
sunt in eccłia. uel sensu tardiores.
uel minꝰ sp̃uales. qui cum magistriꝰ
sp̾ualib deuote deo obtemꝑant. &
ad portanda onera frat̾ne necessita¬
tis dorsum nĩtis inclinant. cum
ceteris elestis deconfusione diaboli¬
ce captiuitatis erepti. ad suꝑne ci¬
uitatis nrenia tendunt. quoꝵ etiã
numerus. nunc inmemoria d̾i in¬
Imꝑfectum meũ uid̾unt ocħ tui:¬
homines & iumenta saluabis dñe.¬

Expanded text:
Inter homines qui de captivitate ascenderant etiam animalia quibus adjuvabantur, describuntur. Et eorum sicut hominum numerus designatur, quia sunt multi in Ecclesia vel sensu tardiores, vel etiam carnales, qui tamen magistris spiritualibus devote obtemperant, et ad portanda onera fraternae necessitatis, dorsum mentis inclinant, et cum caeteris electis de confusione diabolicae captivitatis erepti, ad supernae civitatis moenia tendunt, quorum etiam numerus memoria Dei inrfectum meum viderunt ocuHomines et jumenta salvabis D
Abbreviated transcription (Latin):
cum beatis spiritib. ingaudio sollẽp¬
nitatis illius glorificationem suoꝵ
corpoꝵ felicit̾ expectant. Ibi habi¬
tantes inexcelso. uident regem in
decore suo. Est & alud pascha. siue
transitus. quando indie uidicii. in
resurrestione generali. sc̃a uniu̾sał
eccł̾ia de erumpna mundi transi¬
bit. ad beatitudinem celi. de muta¬
bilitate temꝑis. ad stabiitatẽ et̾m¬
tatis. In hoc transitu. induet corrup¬
tibile hoc incorruptelam. & mortale

Expanded text:
cum beatis spiritibus in gaudio solemcum beatis spiritibus in gaudio solemnitatis illius glorificationem suorum corporum feliciter exspectant. Ibi habitantes in excelso vident Regem in decore suo. Est et aliud Pascha sive transitus, quando in die judicii in resurrectione generali sancta universalis Ecclesia de aerumna mundi transibit ad beatitudinem coeli, de mutabilitate temporis ad statum aeternitatis. In hoc transitu induet hoc corruptibile incorruptionem, et mortale
Abbreviated transcription (Latin):
tas enim ꝓfasto computat᷑. Quicũ¬
q aut̃ diẽs istos uoluerit obserua
seruare. quia in tantũ quisq dies
istos sollempit̾ obserurat. inquã¬
tum amalo semetipsum conseruat.
Et tanto festiuores landes diuim¬
tati inmolat. quanto iocunditatẽ
grẽ. defecata mente. tranqͥllius de¬
gustat. Est & aluis transitus in mor¬
te iusti. quando anima deergastulo
& iunculis carnis egrediens. libe¬
rata detemptationib scłi. transit
ad głam libertatis filioꝵ di. felix
ille transitas. quo uistus post actio¬
nem bonam. recipit stolam pͥmã.
& euadens miseriam. intrat głam.
& post laborem. inuenit requiem
Beati namq mortui qͥ indño mori¬
unt᷑. Imodo dicit sp̃e. idẽ d̾s. ut re¬
quiescant a laborib suis. Hic & eĩ
legis denario & eu̾gelii quat̾nario.
quasi quatuordecim dierũ mime¬
ro completo. agunt ibi qͥntamdeci¬
mã diem sollempnem cum angłis.
coram altissimo dño. Ibi gaudentes

Expanded text:
ntas enim pro facto computatur. Quicunntas enim pro facto computatur. Quicunque autem dies istos voluerit observarservare, quia intantum quisque dies istos solemniter observat, inquantum a malo semetipsum conservat. Et tanto festiviores laudes divinitati immolat, quanto jucunditatem gratiae defaecata mente tranquillius degustat. Est et alius transitus in morte justi, quando anima, de ergastulo et vinculis carnis egrediens, liberata de tentationibus saeculi, transit ad gloriam libertatis filiorum Dei. Felix ille transitus, quo justus post actionem bonam recipit stolam primam; et evadens miseriam intrat gloriam; et post laborem invenit requiem. Beati namque mortui qui in Domino moriuntur. Amodo jam, dicit Spiquiescant a laboribus suis . Hoc etenim legis denario et Evangelii quaternario quasi quatuordecim dierum numero completo agunt ibi quintam decimam diem solemnem cum angelis coram Altissimo Domino. Ibi gaudentes