comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatis & leporis tui commone facere nos
uoluisti adrelaxandum animum quanta in ues¬
tra superstitione ridenda sint Neque enim usq
adeo te ipsum obliuisci potuisses ut homo a fer
scribens a friscum simus utriq in africa constitu¬
ti punica nomina exagitanda existimares. Nam
si ea uocabula interprae temur. Nam famo quid
aliud significat quam boni pedis hominem id est
cuius aduentus afferat aliquid felicitatis sicut
solemus dicere secundo pede in troisse quis intro¬
intum prosperitas aliqua consecuta sit. qua e
lingua si in probatur abste nega punicis libris ut
auiris doctissimis proditur multa sapienter esse
mandata memoriae paeniteat te certe ibi natũ
ubi huius linguae cunabula recalent: siuero
& sonus nobis non rationabiliter displicet¬
& me bene interpraetatũr illud uocabulum re¬
cognoscis: habes quod suscenseas. uirgilio tuo qui
herculem uestrum ad sacra quae illi ab euandro

Expanded text:
humanitatis et leporis tui commonefacere nos humanitatis et leporis tui commonefacere nos uoluisti ad relaxandum animum, quanta in uestra superstitione ridenda sint. neque enim usque adeo te ipsum obliuisci potuisses, ut homo Afer scribens Afris, cum simus utrique in Africa constituti, Punica nomina exagitanda existimares. nam si ea uocabula interpretemur, Namphamo quid aliud significat quam boni pedis hominem? id est, cuius aduentus adferat aliquid felicitatis, sicut solemus dicere secundo pede introisse, cuius introitum prosperitas aliqua consecuta sit. quae lingua si inprobatur abs te, nega Punicis libris, ut a uiris doctissimis proditur, multa sapienter esse mandata memoriae; paeniteat te certe ibi natum, ubi huius linguae cunabula recalent. si uero et sonus nobis noster non rationabiliter displicet et me bene interpretatum illud uocabulum recognoscis, habes quod suscenseas Vergilio tuo, qui Herculem uestrum ad sacra, quae illi ab Euandro
Abbreviated transcription (Latin):
abstineas: siquidem illum dm̃ dicis uNum dequout
dictum aueteribus docti indoctiq consentiunt
huius netu membra dicis esse quorum immanitatẽ
uelsi hoc mauis potentiam mortui hominis imago
conpescit plura hinc possim dicere uides enim pro
tua prudentia quam late locus iste pateat rep̃¬
hensioni sed me ipse cohibeo neate rethorice
potiusquam ueridice agere existimer: Nam
quod nomina quaedam mor tuorum punica col¬
legisti quib: innostram religionem festiuas ut
tibi uisum ẽ contumelias laciendas putares. nes¬
cio utrum refellere debeam ansilentio prae¬
terire si enim res istae tam uidentur leues
tuae grauitati quam sunt. locari mihi non mul¬
tum uacat si autem graues tibi uidentur miror
quod nominum absurditate commoto inmente
non uenerit habere uos & insacerdotibus aucha¬
dare set innuminibus abaddires: non puto ego
ista tibi cum scriberes in animo non fuisse sedmore

Expanded text:
abstineas. Siquidem illum Deum dicis unum, de quo, ut abstineas. Siquidem illum Deum dicis unum, de quo, ut dictum est a veteribus, docti indoctique consentiunt, hujusne tu membra dicis esse, quorum immanitatem, vel, si hoc mavis, potentiam, mortui homcompescit? plura hinc possim dicere; uides enim pro tua prudentia, quam late locus iste pateat reprehensioni. sed me ipse cohibeo, ne a te rhetorice potius quam ueridice agere existimer. Nam quod nomina quaedam mortuorum Punica collegisti, quibus in nostram religionem festiuas, ut tibi uisum est, contumelias iaciendas putares, nescio, utrum refellere debeam, an silentio praeterire. si enim res istae tam uidentur leues tuae grauitati, quam sunt, iocari mihi non multum uacat; si autem graues tibi uidentur, miror, quod nominum absurditate commoto in mentem non uenerit habere uos et in sacerdotibus Euoaddires et in numinibus Abaddires. non puto ego ista tibi, cum scriberes, in animo non fuisse, sed more
Abbreviated transcription (Latin):
ERIUM NEALIQUID IN TERNOSAGIMUS
an iocari libet Nam sicut tua epistula loquitur
utrum causae ipsius infirmitate anmorum tuorũ.
comitate sit factum ut malles esse facetior
quam paratior incertum habeo. Primo enim
olimpi montis & foriuestri conparatio facta. ẽ
quae nescio quo pertinuerit nisi ut commune¬
faceret & in illo monte iouem castra posuis se
cum aduersus patrem bellum gereret ut ea
docet historia quam uestri &iam sacra uocant¬
& inisto foro recordarer esse indiebus simula¬
cris unum martem nudum alterum armatum
quorum daemonium infestissimum cibibus per¬
rectis tribus digitis contra collocata statua hu¬
mana conprimeret . ergo neumquam ego credi¬
derim mentione illius forifacta numinum taliũ
memoria mihi te renouare uoluis se nisi Iocari
potius quãe serie agere maluis ses: sed illud plane
quod tales deos quaedam dĩunius magni membra
esse dixisti ammoneo quia dignaris quiã dignaris¬
ut abhuius modi sacrilegis facetuste magnõpere

Expanded text:
eriumne aliquid inter nos agimus, an iocari libet? nam sicut tua epistula loquitur, utrum causae ipsius infirmitate, an morum tuorum comitate sit factum, ut malles esse facetior quam paratior, incertum habeo. primo enim Olympi montis et fori uestri comparatio facta est, quae nescio quo pertinuerit, nisi ut me commonefaceret et in illo monte Iouem castra posuisse, cum aduersus patrem bellum gereret, ut ea docet historia, quam uestri etiam sacram uocant, et in isto foro recordarer esse in duobus simulacris Unum Martem nudum, alterum armatum, quorum daemonium infestissimum ciuibus porrectis tribus digitis contra conlocata statua humana comprimeret. ergone umquam ego crediderim mentione illius fori facta numinum talium memoriam mihi te renouare uoluisse, nisi iocari potius quam serie agere maluisses? sed illud plane, quod tales deos quaedam dei unius magni membra esse dixisti, admoneo, quia dignaris, ut ab huius
Abbreviated transcription (Latin):
bore atq exemploso qua cunctis clarus es. omissis
&iam quibus pugnare solebas crisippeis argumen¬
tis post posita paululum dialectica quae neruorũ
suorum luctamine nibil certi cuiquam relinquere
nititur. ipsa re approbes qui sit iste ds̃ quem uobis
xp̃iani quasi proprium uindicatis. & in locis abditis
praesentem uos uidere componitis: nos enim deos
nostros luce palam ante oculos atque aures omni¬
um mortalium pis prȩcibus adoramus. & per
suaues hostias propitios nobis efficimus: & a cunctis
haec cerni & probari contendimus: sed ulterius
huic certamini me senex inualidus subtraho. & in
sententia mantuani rethoris libenter pergo. trahat
sua quemq uoluntas post haec non dubito uir eximie
quia mea secta deuiasti hanc epistolam aliquorum
furto de tractam flammis pacto perituram quod
si acciderit erit damnum cartulae. non nostri ser¬
monis cuius exemplar poenes omnes religiosos

Expanded text:
bore atque exploso, qua cunctis clarus es, omissis bore atque exploso, qua cunctis clarus es, omissis etiam, quibus pugnare solebas, Chrysippeis argumentis postposita paululum dialectica, quae neruorum suorum luctamine nihil certi cuiquam relinquere nititur, ipsa re adprobes, qui sit iste deus, quem uobis Christiani quasi proprium uindicatis et in locis abditis praesentem uos uidere componitis. nos etenim deos nostros luce palam ante oculos atque aures omnium mortalium piis precibus adoramus et per suaues hostias propitios nobis efficimus et a cunctis haec cerni et probari contendimus. Sed ulterius huic certamini me senex inualidus subtraho et in sententiam Mantuani rhetoris libenter pergo: Trahat sua quemque uoluptas. post haec non dubito, uir eximie, qui a mea secta deuiasti, hanc epistulam aliquorum furto detractam flammis uel quolibet pacto perituram. quod si acciderit, erit damnum chartulae, non nostri sermonis, cuius exemplar penes omnes religiosos
Abbreviated transcription (Latin):
erroris dissimulare non possum quis enim ferat
ioui fulmina uibranti praeferri ignem id noni mi¬
neruae. ueneri uestaeq sana mente & cunctis pro
ne fas diis immortalibus. arcimartrrem. Nam paho¬
nem inter quos lucitas &iam aut minore cultu sus¬
cipitur atq alii interminato numero dus hominibusq
odiosa nomina qui conscia nefandorum facinorum
specie gloriosae mortis scelera sua sceleribus cumu¬
lantes dignum moribus factisque suis exitu macula¬
ti repperiunt. horum busta simemoratum dignum
ẽ relictis templis neglegentis maiorum suorum ma¬
nibus stulti frequentat itaut praesagium uatis illi¬
us indignae ferentes emineat. Inque dm̃ templis iu¬
rabitroma perumbras: sed mihi hac tempestate
prope modum uidetur bellum attiaticum rursus
exortum quo aegrptia monstra in romanorum deos
audeant tela uibrare minime duratura sed illud
quaeso uirsapientissime utere moto facundiae ro¬

Expanded text:
erroris dissimulare non possum. quis enim ferat erroris dissimulare non possum. quis enim ferat Ioui fulmina uibranti praeferri Migginem, Iunoni, Mineruae, Veneri Vestaeque Sanamem et cunctis, pro nefas ! diis inmortalibus archimartyrem Namphamonem ? inter quos Lucitas etiam haud minore cultu suspicitur atque alii interminato numero, diis hominibusque odiosa nomina, qui conscientia nefandorum facinorum specie gloriosae mortis scelera sua sceleribus cumulantes dignum moribus factisque suis exitum maculati reppererunt. horum busta, si memoratu dignum est, relictis templis, neglectis maiorum suorum manibus stulti frequentant, ita ut praesagium uatis illius indigne ferentis emineat: Inque deum templis iurabit Roma per umbras. sed mihi hac tempestate propemodum uidetur bellum Actiacum rursus exortum, quo Aegyptia monstra in Romanorum deos audeant tela uibrare minime duratura. Sed illud quaeso, uir sapientissime, uti remoto facundiae ro
Abbreviated transcription (Latin):
UENS CREBROTUIS AFFATIBUS LAETIFICARI
& instinctd tui sermonis quod me pauloante
iocundissime salua caritate pulsasti paria redibere
non destiti ne silentium meum paenitudinem appel¬
lasses: sed quaeso ut si haec quasi seniles artus esse
duxeris benignarum aurium indulgentia prose¬
quaris. Olrmpium montem deorum esse habita¬
culum deorum subincerta fide graecia fabulatur
At uero nostrae urbis forum salutarium Numinũ
frequentia possessum nos cernimus & probamus
Et quidem unum esse dm̃ sum mum sine initio sine
prole naturae seu patrem magnum atq magnifi¬
cum quistam demens tammente captus neget
esse certissimum. huius nos uirtutes permundanũ
opus diffusas multis uocabulis inuocamus. qnm no¬
men eius cuncti proprium uidelicet ignoramus
nam ds̃ omnibus religionibus commune nomen ẽ
Ita fit ut dum eius quasi quaedam membra capti
uariis supplicationibus prosequimur totum colere
profecto uideamur: sed inpatientem me esse tanti

Expanded text:
uens crebro tuis affatibus laetificari et instinctu tui sermonis, quod me paulo ante iucundissime salua caritate pulsasti, paria redhibere non destiti, ne silentium meum paenitudinem appellasses. sed quaeso, ut, si haec quasi seniles artus esse duxeris, benignarum aurium indulgentia prosequaris. Olympum montem deorum esse habitaculum sub incerta fide Graecia fabulatur. at uero nostrae urbis forum salutarium numinum frequentia possessum nos cernimus et probamus. et quidem unum esse deum summum sine initio, sine prole naturae ceu patrem magnum atque magnificum quis tam demens, tam mente captus neget esse certissimum ? huius nos uirtutes per mundanum opus diffusas multis uocabulis inuocamus, quoniam nomen eius cuncti proprium uidelicet ignoramus. nam deus omnibus religionibus commune nomen est. ita fit, ut, dum eius quasi quaedam membra carptim uariis supplicationibus prosequimur, totum colere profecto uideamur. Sed inpatientem me esse tanti
Abbreviated transcription (Latin):
globos mihi histoicorũ atq: aeria quaedã deliramenta con¬
fingis. porrosiquaeriscur infans daemone corripiats
qui peccata non habuit aut inqua aetate resurrecturi su
mus cum diuersa aetate moriamur ingratis suscipies
iudicia dñi abrssus multa et õ profundum diuitiarũ sapien¬
tiae et scientiae dĩ quam inscrutabilia sunt iudicia eius et in¬
uestigabiles uiae illius. Quis enim cognouit sensum dñi aut
quis consiliarius eius fuit. Aetatum autem diuersitas non
mutat corporum ueritatẽ. Cum enim corpora nostra coti¬
die fluant et aut crescant aut decrescant ergotot erimus
homines quot cotidie commutamur. aut alius fui cum
decem annorũ essem alius cũ triginta. alius cum quinqͥa¬
ginta alius quia iam toto canocapitesum. Igitur iuxta
ecclesiarum traditiones et apostolũ paulum illud ẽ res¬
pondendum quod inuirum perfectũ et in mensurã aetatis
plenitudinis xp̃iresurrecturi sumus inqua aetate et adam

Expanded text:
globos mihi Stoicorum atqglobos mihi Stoicorum atqfingis. 24. Porro si quaeris, cur infans a daemone corripiatur, qui peccata non habuit: aut in qua aetate resurrecturmus, cum diuersa aetate moriamur. ingratis suscipies: iudicia domini abyssus multa et: o profundum diuitiarum sapientiae et scientiae dei, quam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! quis enim cognouit sensum domini aut quis consiliarius eius fuit? aetatum autem diuersitas non mutat corporum ueritatem. cum enim corpora nostra cotidie fluant et aut crescant aut decrescant, ergo tot erimus homines, quot cotidie conmutamur? aut alius fui, cum decem annorum essem, alius, cum triginta, alius, cum quinquaginta, alius, quia iam toto cano capite sum? igitur iuxta ecclesiarum traditiones et apostolum Paulum illud est respondendum, quod in uirum perfectum et in mensuram aetatis plenitudinis Christi resurrecturi sumus, in qua et Adam
Abbreviated transcription (Latin):
teretur quia contra naturã grauiorum corporũ super
mare ambulauit spiritale corpus habuit. Et apostolus
petrus quia et ipse super aquas pendulo incessit gradu.
spiritale corpus habuisse credendus. ẽ. Cum potentia
magis et uirtus ostendatur dĩ quando fit aliquid contra
naturã. Et ut scias in signorũ magnitudine. non naturae
mutationẽ sed dĩ omnipotentiam demonstrari. qui am¬
bulauit in fide. coepit infidelitate merge nisi eũ manus
dñi subleuas set dicentis. quare dubitasti modicae fidei
Miror aut̃ te obdurare frontẽ loquente dño Inferdigitũ
tuum huc et uide manus meas et porrige manum tuam
et mitte in latus meũ et noliesse in credulus sed fidelis.
Et alibi. Videte manus meas et pedes meos quia ipse ego
sum palpate et uidete quia sp̃s carnem et ossa non habet
sicut me habentem uidetis. Et cũ hocdixis set. ostendit eis
manus et pedes. Ossa audis et carnẽ pedes et manus et

Expanded text:
teretur, quia contra naturam grauiorum corporum super teretur, quia contra naturam grauiorum corporum super mare ambulauit, spiritale corpus habuit et apostolus Petrus, quia et ipse super aquas pendulo incessit gradu, spiritale corpus habuisse credendus est, cum potentia magis et uirtus ostenditur dei, quando fit aliquid contra naturam. et, ut scias in signorum magnitudine non naturae mutationem, sed dei omnipotentiam demonstrari, qui ambulabat fide, coepit infidelitate mergeri, nisi eum manus domini subleuasset dicentis: quare dubitasti, 2 modicae fidei? miror autem ttuum huc, et tange manus meas; et porrige manum tuam, et mitte in latus meum, et noli esse incredulus, sed fidelis . Et alibi: Videte manus meas, et pedes meos, quia ipse ego sum. palpate et uidete, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me habentem uidetis. et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et pedes. ossa audis et carnem, pedes et manus; et
Abbreviated transcription (Latin):
Quilocutus ẽ lingua et palato acdentib: loquebatur.
sicut enim plectrũ cordis italingua in liditur dentib: et
uocalem red ditsonũ. Cuius palpatae sunt manus con¬
sequenter et brachia habuit. Cumigitur omnia mem¬
bra habuis sedicatur . necesse .ẽ ut totũ corpus habuerit
quod conficitur ex membris. Non utiq: femineum sed
uirile id .ẽ. eiusdem sexus in quo mortuum . ẽ. Quod si
obtenderis ergo et nos postresurrectionem comede¬
mus et quomodo clausis ingressus .ẽ. ianuis contranatu¬
ram pinguiũ et solidorũ corporũ audies. Noli propt̃
cibũ resurrectionis fidem in calumniã trahere. Nam
et archisrnagogae filiae suscitatae ius sit cibũ dari
et lazarus quatriduanus mortuus cum ipso inscribitur
inisse conuiuiũ neresurrectio eorum fantasma putaretur.
si autem clausis ingressus ẽ. ianuis. et idcircospiritale et
aereum corpus niteris ad probare. Ergo et antequampa¬

Expanded text:
qui locutus est, lingua et palato a dentibus loquebatur – qui locutus est, lingua et palato a dentibus loquebatur – sicut enim plectrum cordis, ita lingua inliditur dentibus et uocalem reddit sonum —; cuius palpatae sunt manus, consequenter et brachia habuit. cum igitur omnia membra habuisse dicatur, necesse est, ut totum corpus habuerit, quod conficitur ex membris, non utique femineum, sed uirile, id est eiusdem sexus, in quo mortuum est. quodsi obtenderis: \'ergo et nos post resurrectionem comedemus? et quomodo clausis ingressus est ianuis contra naturam pinguium et solidorum corporum?1\', audies: noli propter cibum resurrectionis fidem in calumniam trahere. nam et archisynagogi filiae suscitatae iussit cibum dari et Lazarus, quadriduanus mortuus, cum ipso scribitur inisse conuiuium, ne resurrectio eorum phantasma putaretur. sin autem clausis ingressus est ianuis et idcirco spiritale et aetherium corporis niteris adprobare, ergo et, antequam pa
Abbreviated transcription (Latin):
quae pos sunt nubere. et xp̃i gratia acuirtute non nubuNt
quodsi opposueris quomodo ergo erimus similes angelo¬
rũ cum interangelos non sit masculus et femina. breuiter
absculta. Non substantiã nobis angelorũ sed conuersatio¬
nem et beatitudinẽre promitti. quomodo et iohannes
baptista antequam decollaretur. angelus appellatus ẽ
Et omnes scĩ acuirgines dĩetiam inistosaeculo uitã in se
exprimunt angelorũ quando enĩ dicitur eritissimiles
angelorum similitudo promittitur non natura mu¬
tatur simulq: responde quo modo illud interp̃teris.
quod thomas dnĩ resurgentis palpauerit manus et uide¬
rit latus lancea uulneratũ. et petrus inlitores tantem
conspexerit dñm et fauũ mellis ac partem p̾iscis assi come¬
dentem qui stabat profecto habebat pedes qui monstrauit
uulneratũ latus utiq et uentrẽ et pectus habuit. sine
quib: non sunt latera uentri et pectoris cohȩrentia.

Expanded text:
qui possunt nubere et Christi gratia ac uirtute non nubant. qui possunt nubere et Christi gratia ac uirtute non nubant. quodsi opposueris: \'quomodo ergo erimus similes angelorum, cum inter angelos non sit masculus et femina?\' breuiter ausculta: non substantiam nobis angelorum, sed conuersationem et beatitudinem repromittit, quomodo et Iohannes Baptista, antequam decollaretur, angelus appel-, latus est et omnes sancti ac uirgines dei etiam in isto saeculo uitam in se exprimunt angelorum. quando enim dicitur: eritis similes angelorum, similitudo promittitur, non natura mutatur. Simulque responde, quomodo illud interpreteris, quod Thomas domini resurgentis palpauerit manus et uiderit latus lancea uulneratum et Petrus in litore stantem conspexerit dominum et fanum mellis ac partem assi piscis comedentem ? qui stabat profecto habebat pedes; qui monstrauit latus uulneratum, utique et uentrem et pectus habuit, sine quibus non sunt latera uentri et pectori cohaerentia;
Abbreviated transcription (Latin):
trans ferenticaput neferiretur:. Quia inquã taces. ego mihi
proterespondebo et consequentia inferã: sĩ non resurgit
mulier mulier nec masculus masculus. non erit resurrec¬
tio mortuorũ quia sexus membra habet et membratotũ
corpus efficiunt : si aut̃ sexus et membra non fuerint. ubi
erit resurrectio corporũ quaesine sexũ non constatet
membris : Porro si corporũ non fuerit resurrectio. nequa¬
quã erit resurrectio mortuorũ sed et illud quod denup¬
tiis obicis si eadem membra fuerint sequi nuptias. a salua¬
tore dissoluitur. Erratis nescientes scripturas neq: uir¬
tutem dĩ In resurrectione enim mortuorũ non nubent
neq nubentur. sed erunt similes angelorũ Vbi dicitur
non nubent neq: nubentur. sexuum diuersitas demonstra
tur. Nemo enim delapide et lignodicit non nubent neq:
nubentur: quaenaturã nubendi non habent sed de his

Expanded text:
transferenti caput, ne feriretur; quia, inquam, taces, ego mihi transferenti caput, ne feriretur; quia, inquam, taces, ego mihi pro te respondebo, et consequentia inferam. Si non resurget mulier, ut mulier, neque masculus, ut masculus, non erit resurrectio mortuorum; quia sexus membra habet, membra autem totum corpus efficiunt. Si autem sexus et membra non fuerint, ubi erit resurrectio corporum, quae sine sexu non constant et membris? Porro si corporum non fuerit resurrectio, nequaquam erit resurrectio mortuorum. Sed et illud quod de nuptiis objicis: Si eadem membra fuerint, sequi nuptias; a Salvatore dissolvitur dicente: Erratis nescientes Scripturas, neque virtutem Dei: in resurrectione enim mortuorum, non nubent, neque nubentur, sed erunt similes Angelorum . Ubi dicitur, non nubent, neque nubentur, sexuum diversitas demontur. nemo enim de lapide et ligno dicit: \'non nubent neque nubentur\', quae naturam nubendi non habent, sed de his,
Abbreviated transcription (Latin):
ut uel corporum sanitate gauderent et parentum di¬
uitiis ac nobilitate uel in morbidas carnes et domos inopũ
uenientes poenas pristinorum luerent delictorum.
et p̃senti saeculo atq: corporib: quasi carpere cluderent᷑r
Quod cum audisset et admeretulis set indicans hominẽ
mihiq: incubuis set necessitas nequissimae ui perae ac mor¬
tiferae bestiae resistendi de quibi psalmista commemorat
dicens ne tradas bestiis animam confitentẽ tibi. et incre¬
padñe bestiis calami. quiscribentes iniquitatẽ loquuntur
contra dñm mendaciũ et eleuant in excelsum os suum.
Conueni hominẽ. et orationib: eiusquã decipere nitebatur
breui in terrogatione conclusi. utrũ crederet futuram
resurrectionẽ mortuorũ annon. Quicum se credereres¬
pondisset. intuli. Eadem resurgent corpora analtera
Cũ dixis set eadem sciscitatus sũ: In eodem sexu an in alte¬
ro. Ad interrogata reticenti et instar colubri hucatq illuc

Expanded text:
ut uel corporum sanitate gauderent et parentum diut uel corporum sanitate gauderent et parentum diuitiis ac nobilitate uel i morbidas carnes et domos inopum uenientes poenas pristinorum luerent delictorum et praesenti saeculo atque corpore quasi carceri clauderentur. quod cum audisset et ad me retulisset indicans ho-.. minem mihique incubuisset necessitas nequissimae uiperae ac mortiferae bestiae resistendi, de quibus psalmista commemorat dicens: ne tradas bestiis animam confitentem tibi et: increpa, domine, bestiis calami, qui scricontra Dominum mendacium, et elevant in excelsum os suum; conveni hominem, et orationibus ejus, quam decipere nitebatur, brevi interrogatione conclusi: Utrum crederet futuram resurrectionem mortuorum, an non? Qui cum se credere respondisset; intuli: Eadem resurgent corpora, an altera? Cum dixisset, 717 eadem; sciscitatus sum: In eodem sexu, an in altero? Ad interrogata reticenti, et instar colubri huc atque illuc
Abbreviated transcription (Latin):
angam ergo breuiter quomodo hereticorum caenosos
deuitauerit lacus et eos instar habuerit ethnicorũ. quidã
ueterator et callidus atq: ut sibi uidebatur doctus acsci¬
olus menesciente coepit ei proponerequaestiones et dice¬
re : quid peccauit infansut daemone corripiatur : inqua
aetate resurrecturi sumus: si in ipsa qua morimur ergo
et nutricib: postresurrectionẽ opuserit. si in altera. neqͥa
quam erit resurrectiomortuorũ. sed trans formatio in
alios. Diuersitas quoq sexus maris ac feminae erit an
nonerit : sierit sequentur et nuptiae et concubitus
et generatio. si non erit. sublata diuersitate sexus.
eadem corpora non resurgent. Ad grauat enim ter¬
rena habitatio sensum multacurantem sed tenula et
spiritalia dicente a postolo seminatur corpus animale:
surger corpus spiritale. Ex quib: omnib: probare cu¬
piebat rationabiles creaturas obquaed amuitia et antiqͥa
peccata incorpora esse delapsas et pro diuersitate ac
meritis peccatorum taliuel tali conditione generari.

Expanded text:
angam ergo breuiter, quomodo hereticorum caenosos deuitauerit lacus et eos instar habuerit ethnicorum. quidam ueterator callidus atque, ut sibi uidebatur, doctus ac sciolus me nesciente coepit ei proponere quaestiones et dicere: \'quid peccauit infans, ut daemone corripiatur ? in qua aetate resurrectuet nutricibus post resurrectionem opus erit. Si quam erit resurrectio mortuorum, sed transformatio in alios. diuersitas quoque sexus maris ac feminae erit an non erit ł. si erit, sequentur et nuptiae et concubitus et generatio. si non erit, subla tadiuersitate sexus eadem corpora non resurgent - ad grauat enim terrena habitatio sensum multa curantem —, sed tenuia et spiritalia dicente apostolo: seminatur corpus animale, resurgit corpus spiritale\' ex quibus omnibus probare cupiebat rationales creaturas ob quaedam uitia et antiqua peccata in corpora esse delapsas et pro diuersitate ac meritis peccatorum tali uel tali condicione generari,
Abbreviated transcription (Latin):
Non ad orabis idola neq: colas eã: Aliud ẽ colere aliud ad orare:
potest quis int̃dũ & inuitus ad orare sicut cũ noni .ii.
regib scõs adudantas cũ eos inluus modi studia deditos uiderint
udorare se simulant idola cũ incorde ipsorũ certũ sit quia
nihil est idolũ: Colere uero .ẽ. toto his affectu et studio mancipari
Vtrũq: ergo resecat sermo diuinus ut neq: affectu colus neq:
aliis dus et dominis renuntiantes: solũ confitemur dm̃ & patrẽ

Expanded text:
Non adorabis ea, neque coles . Aliud est colere, aliud adorare. Potest quis interdum et invitus adorare, sicut nonnulli regibus adulantes, cum eos in hujusmodi studia deditos viderint, adorare se simulant idola, cum in corde ipsorum certum sit quia nihil sit idolum. Colere vero est toto hic affectu et studio mancipari. Utrumque ergo resecat sermo divinus, ut neque affectu colas, neque aliis, quibus in baptismo renuntiasti, solum Deum confitens Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
surrexisse et multa alia de utroq: testamento insuffocatio¬
nem beretici protuli ex quodie ita coepit hominem de testari
et omnes qui eiusdem dogmatis erant ut eos uoce publica
hostes dñi proclamaret. Et haec dixi non ut breuiter here¬
sim confutarem cuimultis uoluminib: respondendum ẽ.
sed ut fidem tantae feminae ostenderem quae maluit in imi¬
citias hominũ subire perpetuas quam dĩ offensam amici¬
tiis noxiis prouocare

Expanded text:
surrexisse\' et multa alia, quae de utroque testamento in suffocationem heretici protuli. ex quo die ita coepit hominem detestari et omnes, qui eiusdem dogmatis erant, ut eos uoce publica hostes domini proclamaret. et haec dixi, non ut breuiter heresim confutarem, cui multis uoluminibus respondendum est. sed at fidem tantae feminae ostenderem, quae maluit inimicitias hominum subire perpetuas quam dei offensam amicitiis noxiis prouocare.
Abbreviated transcription (Latin):
psalmi uel alie quelib orationes ꝓ quatus necessitate dican᷑.
nisi forte ꝓmissa dde conuentu alia missa ꝓ imminenti angustia
uel ad missam de conuentu collecta. O

Expanded text:
psalmi vel aliae quaelibet orationes pro quavis necessitate dicantur, nisi forte pro missa de conventu, alia missa pro imminenti angustia, vel ad missam de conventu collecta.
Abbreviated transcription (Latin):
Aior cellararius semel inmense uł sepius si abbas uoluerit.
de omnib quȩ accipit uel expendit: abb̃i uł quib: iusserit
computet. Alii autẽ siue grangiarii. siue qui aliquib presunt
oꝑariis. inpresentia cellararii ł quib cũ eo abbas iusserit. simiłr
faciant. Substantiã uͦ monasterũ uel in nũmis ł in alia peccu-¬
ma.is cui iusserit abbas custodiat. Ipse autẽ. abbas aliquos de
siis monachis pecunic conscios secũ habeat.
onstituimꝰ ut nullus abbas ad aliã
domũ ueniens. monachũ de labore sine licentia
uisitatores. quos ei in auditoria uł inlocũ ꝓximũ auditorio mo¬
nachorũ euocare liceat. Ceterum ꝑ curiam ł minfirmitoriũ. aut
extra terminos sinc licentia abb̃is uł pͥoris si abbas defuerit mona¬
chum ducere exceptis ut diximꝰ insitatorib nulli liceat. Dũ aũ
abbas cum duob loquit᷑ si t̃c̃us suꝑuenĩt. stando breuit si ne¬
cesse sit. loqui poterit. s. consedere etiã rogat᷑ ñ p̃sum at. Simiłr¬

Expanded text:
ajor cellerarius, semel in mense, vel saepius si abbas voluerit, de omnibus quae accipit, abbati vel quibus jusserit computet. Alii autem sive grangiarii, sive qui aliquibus praesunt operariis, in praesentia cellerarii, vel quibus cum eo abbas jusserit, similiter faciant. Substantiam autem monasterii in nummis vel in alia pecunia, is cui jusserit abbas custodiat; ipse vero abbas aliquos de suis monachis pecuniae conscios secum habeat.onstituimus ut nullus abbas ad aliam domum veniens, monachum de labore sine licentia bbates visitatores, quos ei in auditorio vel in locum proximum auditorio monachorum evocare liceat. Caeterum per curiam vel infirmitorium aut extra terminos sine abbatis licentia vel prioris, si abbas defuerit, monachum ducere, exceptis, ut diximus, visitatoribus, nulli liceat. Dum autem abbas cum duobus loquitur, si tertius supervenerit, stando breviter, si necesse sit, loqui poterit; sed consedere etiam rogatus non praesumat.
Abbreviated transcription (Latin):
apatre suo abb̃e domus unde exiiut. ñ fuerit insitata
uel ꝑse uel ꝑaliũ: in communi capitło cistertiensi abbas eiꝰ hoc notificr
interrogante id communt̾ eo qui prȩsidet in capitło. Querat᷑ etiã si qͥs
deest abb̃m. ⁊ auditis excusationib eoꝵ qui forte ꝓ infirmitate uenire ñ
potuerunt. de cetero nemo celauerit si quẽ eoꝵ qui eo anno uenire debu¬
erant ab ẽẽ cognouerit. nec sine graui animadu̾sione id pretereat᷑.¬
I forte
aliqua controuersia int̾ aliquos abb̃es ordinis nr̃i orta fuerit:
sic sedari potert̾. reseruet᷑ causa eoꝵ ad annuũ capitłm cisteriii. ⁊ ibi ad
arbitriũ ⁊ ad nutũ cisterciensis capitłi terminet᷑. neq inde ad Aliã audi¬
entiã appellare liceat.

Expanded text:
patre suo abbate domus unde exivit non fuerit visitata vel per se vel per alium, in communi capitulo Cisterciensi abbas ejus hoc notificet interrogante id communiter eo qui praesidet in capitulo. Quaeratur etiam si quis deest abbatum, et auditis excusationibus eorum qui forte pro infirmitate venire non potuerunt de caetero nemo celaverit, si quem eorum qui eo anno venire debuerant abesse cognoverit, nec sine gravi animadversione id praetereatSi forte aliqua controversia inter aliquos abbates ordinis nostri orta fuerit, sic sedari potuerint, reservetur causa eorum ad annuum capitulum Cistercii, et ibi ad arbitrium et ad nutum Cistercii capituli terminetur, neque modo ad aliam audientiam appellare liceat.
Abbreviated transcription (Latin):
Dolescentiores fr̃s¬
quib dieb ieiunioꝵ mixtum sumere concedit᷑. semꝑ aisite t̾ciã
eRicł̃osum quidẽ ÷ minusq honestum.
religiosis frequentare nundinas nominatas. s. quia pauꝑtas
nr̃a hoc exigit ut de reb nr̃is uendamus uel necessaria emamus
quib talis incumbit necessitas potert̃ ire ad mercatũ uel nundinas
ñ tam̃ ult᷑ tres dietas uel ad plus ultra .iiii. nec plures de monachis
uel conuersis ꝗͣ duo de una abb̃ia. nec mare anglicũ censemus tran
seundum ꝓpt̾ nundinas. Si qui tam̃ uicini maris portui fuerint:
ꝑ necessart̃s domus suȩ uel commutandis. em̃endis. transire pot̾uis.
ñ tam̃ ad nundinas neq a portu cui applicuerint. plusꝗͣ duaᷤᷤ dietaᷤᷤ.
Qͥ cũq gͦ monachus uel conuersus ordinis nr̃i ad nundina̾ nomi¬
natas uenerit. quãdiũ in nundinis fuerit. de nulla domo religiosa

Expanded text:
dolescentiores fratquibus diebus jejuniorum mistum sumere conceditur, semper ante Tertiam iculosum quidem est minusque honestum religiosis frequentare nundinas nominatas; sed quia paupertas nostra hoc exigit, ut de rebus nostris vendamus vel necessaria emamus, quibus talis incumbit necessitas, poterunt ire ad mercatum vel nundinas, non tamen ultra tres dietas, vel ad plus ultra quatuor; nec plus de monachis vel conversis, quam duo de una abbatia, nec mare Anglicum transeundum censemus propter nundinas. Si qui tamen vicini maris portui fuerint, pro necessariis domus suae emendis vel commutandis transire poterunt; non tamen ad nundinas, neque a portu applicuerint, plusquam duas dietas. Quicunque ergo monachus vel conversus ordinis nostri ad nundinas nominatus venerit, quandiu in nundinis fuerit, de nulla domo religiosa
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit. Necessaria igno requirat. uł etiã uerbo uͭ ⁊ quãdu abb̃i usũ fũit
Si plures fuerits̃ comedentes ⁊ omnia parata ante se hͣntes ministrare
S mutuo potuerirt.: ꝑgat ad horam. uł ad refectionẽ. Qd̾ si unꝰ tantũ
si ipse infirmus uoluerit cũ eo remaneat. ñ solũ qñ reficit᷑: s etiã ad
cotionẽ ⁊ completoriũ si ꝓpe noctẽ ꝑacta fuerint: ⁊ ad uigilias. nisi prior
ipso annuente aliũ miserit. pꝰ głam pͥmi psalmi ad horas. nisi ꝓomnino
infiruus silentiũ teneat. Coquinã ⁊ refectoriũ ꝓ feruicio eõꝵ ingredi pot᷑.
Sabbo pedes illoꝵ qui uoluerint lauet:⁊ indumenta excuciat. sumin
chorũ redierut: quȩ detulerat. in refectoriũ iin dormitoriũ referat.
Cu ũ morti penitꝰ ꝓpinquauerint: ad t̾rã suꝑ sagum ponat᷑: ⁊ moxta

Expanded text:
ria a cellerario signo requirere, vel etiam verbo, ubi et quandiu abbati visum fuerit. Si plures fuerint comedentes et omnia parata ante se habentes ministrare sibi mutuo potuerint, pergat ad horam vel ad refectionem: quod si unus tantum, si ipse infirmus voluerit, cum eo remaneat, non solum quando reficitur, sed etiam ad Collationem et Completorium, si prope noctem peracta fuerint: et ad vigilias, nisi prior ipso annuente, alium miserit. Post Gloria primi psalmi ad horas, nisi pro omnino infirmis, silentium teneat. Coquinam et refectorium pro servitio eorum ingredi potest. Sabbato pedes illorum qui voluerint lavet et indumenta excutiat. Cum in chorum redierint, quae detulerat in refectorium et in domitorium referat. Cum vero morti penitus propinquaverit, ad terram super sogum ponat, et mo
Abbreviated transcription (Latin):
uictum sibi uel equis suis accipiat. s de suo magis uiuat. ⁊ ea m̃su¬
ra que decet uirum sui ordinis. Non enĩ debr ꝓse pisces emere. aut
delicias querere. s nec uinũ bibere. nisi bene aquatum: ⁊ duob: pul¬
menti sit contentꝰ. Ad opꝰ scl̃ariũ nec emant nec uendant aliqͥd¬
Ieq ꝑ monachii neq ꝑꝯusũ neq ꝑaliqͤm hoĩũ lic nob uinũ nr̃m uendẽ
ad tab̾nam. siue uͥ uulgo dr ad brocca. siue u̾lingͣ teutonica ad cappã. in
nr̃is siue indomib alienis nec alicubi omnino.

Expanded text:
ictum sibi vel equis suis accipiat, sed de suo magis vivat; et ea mensura qua decet virum ordinis sui: non enim pro se pisces emere debet, aut delicias quaerere, sed nec vinum bibere nisi bene aquatum, et duobus pulmentis sit contentus. Ad opus saecularium nec emant nec vendant aliqer aliquem hominum liceat nobis vinum nostrum vendere ad tabernam, sive, ut vulgo dicitur, ad brocam, sive, ut lingua Teutonica, ad tapam in nostris sive in domibus alienis, nec alicubi omnino.
Abbreviated transcription (Latin):
en refectorio comedi: nisi hospites assint. Similit̾ ⁊ pꝰ terciã cũ minut᷑
fuerit. In ipło ⁊̃ pot̃ bibere: quotiẽs uolu̾it Et sciendũ quia cũ abba
Alicues aliqus̃ negaũit: ab alio id petere uel recipere non p̾sumat. Siqͥs
a arcesłario iqͥuid pecierit qd ei dare noluerit: si illud idem postea
a priore postulauerit. uideat ne illi celauerit celłariũ ids negasse.
Simiłr qui abb̃em suꝑ aliqua re ꝯuen̾it. quam ei prior dare nolue¬
ti uullatenꝰ omittat quin in ipsa peticione abbi dicat priorẽ ios
denegasse. Qui aliter presumpserit: doli reũ se ẽ nouerit ꝥ notandũ
quiai Qñ monachi oscłant᷑ abb̃em. coram eo genua flectant. ⁊ posc̃m¬

Expanded text:
in Refectorio comedat, nisi hospites adsint. Similiter et post Tertiam cum minutus in Refectorio comedat, nisi hospites adsint. Similiter et post Tertiam cum minutus fuerit: in ipso etiam potest bibere quoties voluerit. Et sciendum quia, cum abbas alicui aliquid negaverit, ab alio id petere vel recipere non praesumat. Si quis vero a cellerario aliquid petierit quod ei dare noluerit, si illud idem postea a priore postulaverit, videat ne illi celaverit cellerarium id sibi negasse. Similiter qui Abbatem super aliqua re convenerit, quam ei prior dare noluerit: nullatenus omittat quin in ipsa petitione abbati dicat priorem id sibi denegasse. Qui aliter praesumpserit. doli reum se esse noverit. Et notandum quia, quando monachi osculantur abbatem, coram eo genua flectent, et pos
Abbreviated transcription (Latin):
In purificatione Sc̃e Mariȩ candelas. In capite ieuinis cineres in amĩca
in palmis: ramos in sabb̃o paschȩ ignẽ. coronas nouicioꝵ ⁊ ipsos no.¬
uicios benedic̃e. Capitłm & coll̃onem tenere. prioris & supprioris
⁊ cantoris officia. ⁊ penitentias leuis ⁊ grauioris culpȩ debr in capi¬
tulo fr̃ib iniuingẽ. ⁊ ab eis absolu̾e. Similit̾ ⁊ quẽ uoluerit ꝓmou̾e
⁊ degradare. Cetera pot̾ foris ⁊ iniung̾e ⁊ absoluere. Confessiones
retipere. Aquã benecd̃ictam pꝰ ꝯpletoriũ ac acła ereuntib: dare In
dorimitorio lacere. in hospicio comedere. Si ieuiniũ ꝓpt̃ hospitẽ fregͥi
nicbolominus hora solita scił pꝰ nonã comeddat. Cum hosoites defue¬
rint: duos. Ad minꝰ monachos ad mensam deb ħre. Silentini ad msa
teneat: in qntũ rationabilit̃ pot̾it. sum pꝰ completoriũ deforis uenic.

Expanded text:
In Purificatione sanctae Mariae candelas: in Capite Jejunii cineres: Dominica In Purificatione sanctae Mariae candelas: in Capite Jejunii cineres: Dominica in Palmis ramos: in Sabbato Paschae ignem: coronas novitiorum, et ipsos novitios benedicere: Capitulum et Collationem tenere. Prioris et subprioris et cantoris officia: et poenitentias levis et gravioris culpae debet in capitulo fratribus injungere, et ab eis absolvere: similiter et quem volue: confessiones recipere: aquam benedictam post Completorium de ecclesia exeuntibus dare: in dormitorio jacere: in hospitio comedere. Si jejunium propter hospitem fregerit, nihilominus hora solita, scilicet post Nonam comedat. Cum hospites defuerint, duos ad minus monachos ad mensam debet habere, silentium ad mensam teneat in quantum rationabiliter poterit. Cum post Completorium deforis venerit
Abbreviated transcription (Latin):
i in .xii. lect̾ ad senedictus ⁊ ad Magnific̃̾ antipħ impon̾e. ad ꝓcessio¬
nes in purificatione sc̃ȩ mariȩ hodie Beata uirgo. ⁊ in palmis ing̾r¬
diente dño.:⁊ in ascensione dñi. O rex głe inciꝑe. Pat̃ nr̃. ad matutinos
⁊ ad up̃as: cunctis audientib dicere. De missis sic̃ alii ebd̃am facere.
⁊ etiã in uigilia Natał̃ dñi ⁊ in ipso die. In epipħia. pñica in palmis.
tͥb dieb ante pascha. ⁊ ipsa die. in ascensione. in uigilia pentecostẽ
⁊ ipso die. In omnib sollempnitatib sc̃ȩ mariȩ. sc̃i Benedicti. In nacł¬
Iohis papt̃ ⁊ apłoꝵ petri ⁊ pauli. In dedicatione ȩccłȩ. In festunitate õĩũ
Sc̃oꝵ ⁊i in omnib precipuis officiis defunctoꝵ. ⁊ ꝓ p̾senti defuncto: mi¬
sas sollempnes solet cantare. etiã si nocturno somnio illusus fiterit.

Expanded text:
ionibus ad Benedictus et ad Magnificat Antiphonam imponere: ad processioionibus ad Benedictus et ad Magnificat Antiphonam imponere: ad processiones in Purificatione sanctae Mariae, Hodie beata Virgo: in Palmis, Ingrediente Domino: et in Ascensione Domini, O Rex gloriae incipere: Pater noster ad Matutinas et ad Vesperas cunctis audientibus dicere: de missis sicut alii hebdomadam facere, et etiam in Vigilia Nativitatis Domini, et ipso die: in Epiphania: Dominica in Palmis: tribus diebus ante Pascha, et in ipsa die: in Ascensione: in vigilia Pentecostes, et in ipso die: in omnibus solemnitatibus sanctae Mariae, et in Vigilia Adicatione ecclesiae: in festivitate Omnium Sanctorum: et in omnibus praecipuis officiis defunctorum, et pro praesenti defuncto, missas solemnes debet cantare, etiamsi nocturno somnio illusus fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
in claustrũ. Porro sociꝰ eius mox ut a ꝯuentu ordinate diuert̾ȩ potu¬
erit. ad ostiũ refectorii ueniens socio suo se prȩsentet: ⁊ nutu rema
ueat. aut ad suiendũ ab̃bi si necesse fuerit exiers pꝰ ꝙͣ refecerit. mappła
iuasa recolligat. scyphos ⁊ iusticias monachoꝵ si affueritI in refec¬
toriũ referat. ⁊ cȩtera quȩ sociꝰ erus fac̃ec omnia ꝯpleat. Ante colłonẽ
spitio:
Sabb̃o eadẽ hora qua gen̾ales coci. clauem & utensilia coqͥnȩ intͣn¬
ti socio reddat. Et sciendũ qd̾ ad lectionẽ mensȩ. tam absente ꝙ̃ p̃sente
abbe scribant᷑.¬
Bbas deb primũ ⁊ ꝓpriũ locum in dextro choro habere. oronẽ
terminare. Pͥmã antipħam ad nocturnos impoñe. benedictioneᷤ
legentib dare. duodecimũ respons̃ cantare. Te d̾m laudamꝰ incipere
eugłm legere. ꝑtotã septimanã Natiuitatis d̾m pasche ⁊ pentecost̃¬

Expanded text:
in claustrum. Porro socius ejus mox ut a conventu ordinate divertere potuin claustrum. Porro socius ejus mox ut a conventu ordinate divertere potuerit, ad ostium refectorii veniens socio suo se praesentet, et nutu ejus remaneat ad serviendum abbati, si necesse fuerit; exiens postquam perfecerit mappulas et vasa recolligat, scyphos et justitias monachorum, si adfuerint, in refectorium referat, et caetera quae socius ejus faceret, omnia compleat. Ante collationspitio. Sabbato eadem hora qua generales coci, clavem et utensilia coquinae intranti socio reddat. Et sciendum quod ad lectionem mensae tam absente quam praesente abbate scribantAbbas debet primum et proprium locum in choro dextro habere: orationes terminare: primam Antiphonam ad Nocturnos imponere: benedictiones legentibus dare: duodecimum Responsorium cantare: Te Deum laudamus incipere: Evangelium legere: per totam septimanam Nativitatis Domini, Paschae et Pentecost
Abbreviated transcription (Latin):
hospitat alterã habeat. Qui ipsos in omnib debr adiuuare. ⁊ utensilia
ipsius coqͥnę sic̃ ⁊ monachi custodire. Coquinã monachoꝵ ⁊ refectoriũ
ꝓ officio suo licet eis intͣre. Missas sic̃ suꝑiꝰ de cocis ordinauimꝰ audians.
Qui septimanariꝰ: manc pꝰ primã scapulari ⁊ durnalib indritus
tantũ leguminis accipiat. ut abħ̃i ⁊ suꝑuenientib hospitib sufficẽ
possit. Ante horã refectionis mensã abb̃is p̃paret. Si hospites defuerĩt
quos abbas secũ comed̾e uoluerit monachos ꝑ signũ aduoc.: eoꝵq
sci phos ⁊ iusticias deferat. Qui monachi mox ut uersũ pꝰ refectionẽ
compleuerint. inclinantes ⁊ licentiã ñ expect̾antes discedant nͥ abbaᷤ
retinuerit. Qd̃ si refectio abb̃is ultͣ frm̃ refectionẽ ꝓducta fuerit: co¬
gnito qd conuentꝰ ad eccł̃iam ierit: alcepta ab abb̃e licentia reu̾tat᷑

Expanded text:
hospitalis alteram habeat, qui ipsos in omnibus debet adjuvare, et utensilia hospitalis alteram habeat, qui ipsos in omnibus debet adjuvare, et utensilia illius coquinae sicut et monachi custodire. Coquinam monachorum et refectorium pro officio suo licet eis intrare. Missas, sicut superius de cocis ordinavimus, audiant. Qui septimanarius est, mane post Primam, scapulari et diurnalibus indutus, tantum leguminis accipiat ut abbati et supervenientibus sufficere possit. Ante horam refectionis mensam abbatis praeparet; si hospites defuerint, duos quos abbas secum comedere voluerit monachos, per signum advocet, eorumque scyphos et justitias deferat: qcompleverint, inclinantes et licentiam non exspectantes discedant, nisi abbas eos retinuerit. Quod si refectio abbatis ultra fratrum refectionem producta fuerit, cognito quod conventus ad ecclesiam ierit, accepta ab abbate licentia revertantur
Abbreviated transcription (Latin):
ne ueniant ante abb̃em: ut qui ultͣ abb̃em ultimꝰ sessurꝰ ÷ sit pͥmꝰ
in eundo. & sic succedant çȩt̾i eo ordine quo sessuri lunt. ita ut qui
ultimꝰ sessurꝰ ÷ in ea parte qua ueniunt incedat ultimꝰ. & tunc in¬
simul ante abb̃em melinantes ueniant ad sedes suas non inclian¬
tes. s. pꝰ q̃ resedint caput humilient. Qd si alt̾ loꝵ aliq̃ necessitate
coactus officiũ suũ complere ñ poterit: ꝗͣdiu necessitas durat. alt̾ ꝓ es alias aliux
seruiat ⁊ mixtum sumat. Ipse tam̃ etiã si extͣ choꝵ fuerit: dñica benedi.¬
tionẽ accipiat. Qd si infirmitoriũ introirrit: ille accipiat qͥ ꝓ eo ꝯpl̃euit.
Si qñ uͦ solus implere uequiuerit: sociũ suũ in auxiliũ uocare
poterit. S ad refectionẽ ambo seruiant. Silentiũ more solito teneant
In coquinã nullũ intromittant. Cuiꝰ clauẽ custodiant. Nec ñ ⁊ laicus

Expanded text:
ne venien ante abbatem, ut qui ultra abbatem ultimus sessurus est, sit primus ne venien ante abbatem, ut qui ultra abbatem ultimus sessurus est, sit primus in eundo: et sic succedant caeteri in ordine quo sessuri sunt: ita ut qui ultimus sessurus est in ea parte qua venerunt, incedat et tunc insimul ante abbatem inclinantes veniant ad sedes suas non inclinantes, sed, postquam resederint, caput humilient. Quod si alter eorum aliqua necessitate coactus, officium suum complere non poterit, quandiu necessitas durat, aliquis alius pro eo serviat, et mistum sumat. Ipse tamen, etiamsi extra chorum fuerit, Dominica benedictionem accipiat: quod si infirmitorium introierit, ille accipiat qui pro eo complevSi quando vero solus implere nequiverit, socium suum in auxilium vocare poterit: sed ad refectionem ambo non serviant, silentium more solito teneant. In coquinam nullum intromittant, cujus clavem custodiant. Necnon et laicus
Abbreviated transcription (Latin):
Iunior u̾ exeuntium pedes lauet: & prior tergat. similit̾ ꝑcurrentẽ
ceteros in dextera parte. Et ne hic ordo ꝑturbet᷑ si duo abb̃ es fuerĩt.
iunior abbas in dext̾a parte sedeat. Quicitiꝰ ꝑcurrerint: in alteram
partẽ transcuntes: alios adiuuent. Qui quoties ante eũ qui colłonẽ tent
transeunt: reuerent᷑ inelinent. Qui pedes lauat & cui lauant᷑: pꝰ ablu¬
tionẽ inuicem s udinent. Similit̃. qui tergit. & cui t̾gunt᷑. Porro ne¬
mo se q̃isealciet: donec abbas se discalciet. Piscalciati uͨ obseruent
quantũ possunt ne pedes nudi appareant: s sub cucusla recondan᷑
Nec sedentib manice defluant: s. apte eas ante se ponant. Ante lectio¬
nem om̃s sint calciati. Expleto itaq mandato. ⁊ ablutis manib: ⁊ uali:
reponant uasa ⁊ tersoria ubi poni solent. & sic in capitło cucuslas
resumentes ⁊ scapularia in claustro suꝑ seddes deponentes. tali ordi¬

Expanded text:
junior vero exeuntium pedes lavet, et prior tergat, similiter percurrentes junior vero exeuntium pedes lavet, et prior tergat, similiter percurrentes caeteros in dextra parte. Et ne hic ordo perturbetur, si duo abbates fuerint, minor abbas in dextra parte sedeat. Qui citius percurrerint, in alteram partem transeuntes, alios adjuvent. Qui quoties ante eum qui collationem tenet, transeunt; reverenter inclinent. Qui pedes lavat, et cui lavantur, post ablutionem invicem sibi inclinent. Similiter qui tergit, et cui terguntur. Porro nemo se discalciet, donec abbas se discalciet. Discalciati vero observent quantum possunt, ne pedes nudi appareant: sibi sub cuculla recondantur. Nec sedentibus manicae defluant, sed apte eas ante se componant. Ante lectionem, omnes sint recalciati. Expleto itaque Mandato et ablutis manibus et vasis, reponant vasa et tersoria ubi poni solent; et sic in capitulo cucullas resumentes, et scapularia in claustro super sedes deponentes: tali ordi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ reliquiis eoꝵ inuenerit: cũ scutellis seruitoꝵ mundr & custodiat
in coquina debent abluere. necessaria scopare: ⁊ qd̃ ibi opꝰ pon̾e.
coquinã scopare. ⁊ quisqͥlias in locũ designatũ deferre. Aquã
ad mandatũ cũ opꝰ fuerit calefacere. Ligna incisa ad ignẽ in cra¬
stinũ accendendũ p̾parare. Statĩ pꝰ uesꝑas si dies ieiunii fuerit
aut pꝰ ceuã serutoꝵ si dies fuerit prandii. uasa & ceta quȩ in coqͥ¬
na receꝑunt ceflario recidant: E cell̃ariꝰ intͣnti. Qd̃ si aliqͣ de his que
reddenda sunt desunt: in capitulo satisfaciant. & quȩ defuerus not¬
ficent. Quib redditis: preparent quȩ ad mandatũ necessaria sunt.
Mox autẽ ut signũ pulsauerit. induti scapularib deponant cucullã
pꝰꝙͣ uel cantore absente abb̃e: prior intrantiũ in coquinã abluat peos
abbis. & iunior cergat. hoc mͦ ꝑcurrentes cȩteros in sinistra parte

Expanded text:
cum reliquiis eorum invenerit, cum scutellis servitorum mundet et custodiat: cum reliquiis eorum invenerit, cum scutellis servitorum mundet et custodiat: in coquina debent abluere, necessaria scopare, et quod ibi opus est ponere. Coquinam scopare, et quisquilias in locum designatum deferre. Aquam ad Mandatum, cum opus fuerit, calefacere. Ligna incisa ad ignem in crastino accendendum praeparare. Statim post Vesperas, si dies jejunii fueritera quae in coquina receperunt, cellerario reddant, et cellerarius intranti. Quod si aliqua de his quae reddenda sunt desunt, in capitulo satisfaciant, et quae defuerint notificent. Quibus redditis, praeparent quae ad Mandatum necessaria sunt. Mox autem ut signum pulsaverit, induti scapularibus deponant cucullas cilicet Postquam, vel cantore, absente abbate, prior intrantium in coquinam abluat pedes abbatis, et junior tergat, hoc modo percurrentes caeteros in sinistra parte;