comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tercia pars. Ecce quid
didicit iste inscũario. scił malo ᷤ. nunc ꝓsꝑis deci¬
pi. post ea infinẽ omnib boniᷤ desertudos. aqͦ malo
ipse lib̾atus . ẽ. qui etiam t̾rena quesiuit: s adeo. Hic
eiim ddicit. etiam in hoc mundo. malos ñ. eẽ. im¬
munes. ⁊ impunitoᷤ. qͥa ⁊ si felices sint: reatũ ge¬
quieiĩs suis.⁊ ipsi fraudem patiunt᷑ ut t̾rena eli¬
gant. ⁊ et̾na bona relinqͣnt. Dum enĩ aliqͥd aliiᷤ
dolotollunt: animã suam ꝑdunt. Alia lit̾a ha¬
bet. uxta lubricũ posiusti eis lubricũ sc̃ tẽpo¬
ralia ubi cacdunt. qui amore st̃ iuxta. Et. ẽ. sensꝰ.
ta lubricũ .i. uxta temporalia. qͣsi. mͦ dolosi. fe¬
cisti eis subspitie boni: dansque sint eis mala. sic̃
dolosus dum alium uult deit̾e uicta lubricum
ponit. Utide sequit᷑. de iecisti eos .i. de alto. dum
asseuarentur .i. ineo ipso. qͦd alleuantur. ñ dico
post qͣm alleuati st̃ quia talis elatio: casus est.

Expanded text:
Tertia pars, Ecce quid didicit iste in sanctuario, scilicet malos nunc prosperis decipi; postea in finem omnibus deserendos bonis a quo malo ipse liberatus est qui etiam terrena quaesivit, sed a Deo. Hic enim dicit etiam in hoc mundo malos non esse immunes et impunitos, quia et si felices sint, reatum gequitiis suis, et ipsi fraudem patiuntur, ut terrena eligant et aeterna bona relinquant; dum enim aliquid aliis dolo tollunt, animam suam perdunt; alia littera habet, juxta lubricum posuisti eis: lubricum sunt, temporalia ubi cadunt qui amore sunt juxta, et est ta lubricum, id est juxta temporalia, quasi modo dolosi fecisti eis, sub specie boni dans quae sunt eis mala, sicut dolosus, dum alium dejicere vult, juxta lubricum ponit. Unde sequitur Dejecisti eos de alto. Dum allevarentur, id est in eo ipso quo allevantur, non dico postquam allevati sunt, quia talis elevatio casus est.
Abbreviated transcription (Latin):
adeo corripiristi hominẽ. qͥa fecisti tabescere ani¬
mam eiꝰ .i. siccatã abhumore uirtutũ. ⁊ cognitio¬
nis diuinoꝵ. sic̃ araneã. q̃ tex̃ inanẽ telam. sic
⁊ iste inanit̾ laborat incongregatiõe tẽporaliũ.
Uł sĩc araneam. quia ut arauea egestiõe uiscerum
qͥtatem moritur. uł inbono potest accipi. Ara.¬
nea enim corpꝰ tenue habet. nec mt̾ra s in alto
stat. telas egestione uiscerũ tex̃. sic anima con
conu̾sationis subtiles oꝑationes ꝑficit tunore
aranee. qͥa sic̃ aranea dũ tabificũ qͥd dã ⁊ infirmũ¬
ẽ. sic anima hominuis infirmitate ⁊ humilitate
erudit᷑ ut ñ dese p̾sumat. qui pͥtis displicuit for¬
titudine ⁊ suꝑbia. ⁊ hoc.ẽ. ita erudisti. qͥa tabesc̾e
besceret .i. infirma fieret ꝑhumilitatẽ. deposita
suꝑbia. qͣsi. aranea qua nichil. ẽ. tabidiꝰ. que leuit᷑
tacta digito defiert. hec infirmitas bona.ẽ. siẽ su¬
ꝑba fortitudo. ante erat uiciũ. Ueruntam̃ uane

Expanded text:
Adeo corripuisti hominem, quia fecisti tabescere animam ejus, id est siccatam ab humore virtutum et cognitionis Dei, sicut araneam, quae texit inanem telam: sic et iste inaniter laborat in congregatione temporalium; vel sicut araneam, quia sicut aranea egestione viscerum, trahit a se iniquitatem, moritur. Vel in bono potest accipi. Aranea enim corpus tenue habet, nec in terra, sed in alto stat, telas egestione viscerum texit; sic anima homconversationis, et subtiles operationes perficit, timore raneae, quia sicut aranea, tabidum quiddam est et infirmum, sic anima hominis infirmitate et humilitate eruditur, ut non de se praesumat, qui displicuit fortitudine et superbia. Et hoc est: Ita erudisti, quia tabescerbesceret, id est infirma fieret, per humilitatem deposita superbia, quasi aranea, qua nihil est tabidius, quae leniter tacta digito deficit; haec infirmitas bona est, sicut superba fortitudo, ante erat vitium. Verumtamen vane
Abbreviated transcription (Latin):
Scła pars. Agit hic de uinea. ostendens qͣmͦ
incepta ⁊ ꝑfecta sit. Tineam autẽ dicit eccłam
quȩ incȩpit auideis: & ꝑficitur ingentib.
Una tam̃ ⁊ eadem uinea. ẽ. ⁊ si alt̾a gens dec pͥn¬
cipium alt̾a ꝑfectionem. De buiꝰ gͦ uineẽ incep¬
tione: agens dicit. Yineam ꝯc̾. quasi dic̾et. noᷤ
salui erimꝰ. s si uideos quib tot fecisti: destitu¬
es. qͦd non ꝓleui culpa. s quia beneficĩs ingra¬
ti: etiam aduentũ. xp̃i. int̾ cet̾a beneficia sibi
de egypto tnstulisti int̾ram ꝓmissionis. eiecisti
de t̾ra ꝓmissionis gentes .i. amorreos. iebuseos.

Expanded text:
a pars. Agit hic de vinea, ostendens quomodo incoepta et perfecta sit. Vineam autem dicit Ecclesiam quae incoepit a Judaeis et perficitur in gentibus; una tamen et eadem vinea est, et si altera gens det principium, altera perfectionem. De hujus ergo vineae incoeptione agens, dicit: Vineam, etc. Quasi dicat: Nos salvi erimus, sed Judaeos, quibus tot fecisti, destrues, quod non pro levi culpa; sed quia beneficiis ingrati, etiam adventum Christi, inter caetera beneficia sibi de Aegypto transtulisti in terram promissionis, ejecisti de terra promissionis gentes, id est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in baptismo detoto orbe xp̃ianos colle ienr
git. ⁊ attende regłam unitatis capitis ⁊ corporis
ldeoq una uoce utit᷑. capͥcum menbris. licet ea
que dicunt᷑. addiuersos referant᷑: quedã enim
soli capiti conueniunt. quedã solis inembriᷤ.
quedã mẽbris ⁊ capiti. Item que mẽbris conue¬
niunt. quedã p̃titis. quedã p̃sentib. quedã fut̾a¬
⁊ quedam ꝑfectis. quedam in ꝑfectis conue.¬
niunt. ⁊ tamen intanta diuersirate uox tina
est. ⁊ qͣsi una ꝑsona uidet᷑ loqui. ut sicut duo
incarneuna. scił sponꝰ ⁊ sponsa. ita sint.⁊ inuo¬
ce una. Uide enim hic quia cum exꝑsona anti¬
quoꝵ loqui incipiat. ⁊ post demniffio incarnatio¬
nis agat. eoq usq narrationẽ ducit: ut uratur
uerb̃ p̃scutis eccłs. detoto orbe inbaptismo col¬
uus ero. Modo qͣsi qͥs diceret. Mirũ .ẽ. quare
hoc dicis. Quid enim tͥ est: Respondet. Ecce
quid Cuxundederunt me dolores. non dere¬

Expanded text:
it, et in baptismo de toto orbe Christianos collegit. Alcuin. Et attende regulam unitatis capitis et corporisideoque una voce utitur caput cum membris, licet ea quae dicuntur ad diversos referantur. Quaedam enim soli capiti conveniunt, quaedam solis membris, quaedam capiti et membris. Item quae membris conveniunt, quaedam praeteritis, quaedam praesentibus, quaedam futuret quaedam perfectis, et quaedam imperfectis conveniunt, et tamen in tanta diversitate una vox est, et quasi una persona videtur loqui, ut sicut duo sunt in carne una, scilicet sponsus et sponsa, ita sint et in voce una. Vide enim hic quia cum ex persona antiquorum loqui incipiat, et post de mysterio incarnationis agat, eo usque narrationem ducit, ut utatur verbis praesentis Ecclesiae de toto orbe in baptismo colinimicis salvus ero, modo quasi quis diceret: Mirum est quare hoc dicis. Quid enim tibi est? Resp. Ecce quid: Circumdederunt me dolores mortis, non de re
Abbreviated transcription (Latin):
muniant cogitationes suaᷤ machinando .i. qͣsi que¬
dam machina ⁊ linguaᷤᷤ eoꝵ qͥ male consptrauer̃c
inturte suꝑbie edificanda diuide ne sit suꝑba
unitaᷤᷤ ne malicia habeat effectum. Hoꝵ figura
fuerunt illi qͥ mouerẽ pedes suo ab orienter ue

Expanded text:
chinando, id est quasi quadam machina; et linguas eorum qui male conspiraverunt in turre superbiae aedificanda, divide, ne sit superba unitas, ne malitia habeat effectum. Horum figura fuerunt illi qui moverunt pedes suos ab Oriente, e
Abbreviated transcription (Latin):
titudinẽ quia nouissima inimica destruetur
mors. Uel dep̾senti potest accipi illud. ipse
dabit. Magna ꝓmisit. ⁊ neqͥs desperet ꝓ hu¬
mana infirmitate se adtanta p̾mia ꝑuenire
subdre. iꝑse dabit hic uirtiriẽ & fortitudi¬
nem plebis sue. ergo. be¬
nedictus sit D e US.

Expanded text:
titudinem qua novissima inimica destruetur mors . Vel de praesenti accipi potest illud, ipse dabit, magna promisit; et ne quis desperet pro humana infirmitate, se ad tanta praemia pervenire subjicit, ipse dabit hic virtutem et fortitudinem plebi suae. Ergo benedictus sit Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
me .i. agens contͣ pͥora. Priꝰ enim tacuerã ges. mͦ ꝓ
enim confitentur iniquitatem suam. s ad u̾sus dm̃.
qͣndo enim inueniuntur inpeccatis. non dicunt. non
hoc feci. aut non ẽ peccatũ. s ds̃ uoluit. Alii dicunt
fatum mͥ fecit. stelle mͥ fecert̃. ⁊ ita ꝑcituitũ uolunt
ꝑuenire addm̃ accusandũ uon decõpendio ad dm̃
placandum. Stellas enim ipse fecit ⁊ ordinauit
⁊ita ꝑeas uoluit ostñdere qͦd ds̃ fegt ut peccarent.
Dicant gͦ illi potiꝰ. dñe misere mei sana animã meã
quia peccaui tͥ. ita clamet eger ad medicũ. ⁊ etiã dicat
cum lib̃o arbitͥo. Mecreauit ds̃. ⁊ ileo si peccaui: pec¬
caui. non fatum nonfortuna. non diabłs me cogit. s
qͦd ẽ. quod tacere dec̾ui culpam.⁊ male clamaui me¬
rita. Magna pietas dei hic ostñditur. ut scił ad solã
uł ꝓnuntiabo. alialit̾a. ñ dum ꝓnuntiat oreiste. ꝓ¬
mittit se ꝓnuntiaturum. ⁊ ds iam dimittit. quia ħ

Expanded text:
est agens contra priora. Prius enim tacueram, modo pronenim confitentur iniquitatem suam, sed adversus Deum. Quando enim inveniuntur in peccatis, dicunt: Non hoc feci, aut non est hoc peccatum, sed Deus voluit. Alii dicunt: Fatum mihi fecit, stellae mihi fecerunt. Et ita per circuitum volunt pervenire ad Deum accusandum, non de compendio ad Deum placandum. Stellas enim ipse fecit et ordinavit. Et ita per eas volunt ostendere quod Deus fecit ut peccarent. Dicant ergo illi potius: Domine, miserere mei, et sana animam meam, quia peccavi tibi . Ita clamet aeger ad medicum, et dicat: Cum libero arbitrio creavit me Deus: ideoque si peccavi, ego peccavi non fatum, non fortuna, non diabolus me coegit: quae est quod tacere decrevi culpam, et male clamavi merita. Magna pietas Dei hic ostenditur, Cassiod. ut scivel pronuntiabo, alia littera. Nondum pronuntiat, promittit se pronuntiaturum. Et Deus jam dimittit, quia hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tiquoꝵ. quasi. dedilatione conquerit᷑. inqͦ
cciam dilectio ꝓximi ostñdit᷑ cuiꝰ saluti hoc
optatur. ut suꝑsticione. idolatͥe abiecta. unuᷤ
dei cultura suscipiat᷑. uł in ꝑsona sc̃oꝵ moder¬
desiderio antiqui pͥmũ aduentũ desideraue.
runt: tanto moderni scdm cupiunt. Iuxta
illud. Cupio dissolui: ⁊. ẽe. cum xp̃o. Intũ¬
tio. ad idẽ desid̾ium. inuitat. Modus. Biꝑ
dib immici ibi. Respice ⁊ cet̾a. Prius gͦ ꝓpħa¬

Expanded text:
trum, quasi de dilatione conqueritur. In quo etiam dilectio proximi ostenditur, cujus saluti hoc optatur, ut, superstitione abjecta, unius Dei cultura suscipiatur. Vel in persona sanctorum moderdesiderio antiqui primum desideraverunt adventum, tanto moderni secundum cupiunt, juxta illud: Cupio dissolvi et esse cum Christo . Intentio. Ad idem desiderium invitat. Modus. Bipadibus inimici, ibi, respice, etc. Prius ergo P
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾e eiecit eam aꝑ ueniens ãe silua .. degntib.
Aper est uespasianus fortis: ⁊ seuus eis. ⁊ con¬
trariꝰ illis .i. udeis qui int̾ cet̾a: hoc animal ha¬
bent in mundum. qui uenit desilua. Gentes
silue erant solagens illa uinea erat. s qͣndo
deoꝵ t̾cibili de pastione consumpsit. Qui dr̃ sin
sum. ego sum. & nemo aliꝰ. Uel ꝓeodem accipit᷑
aper. ⁊ ferus. Nam singłaris ferus: ipse est aꝑ.
qui uastauit. scił romanuis exercitus

Expanded text:
patriae ejecit eam, aper veniens de silva, id est de gentibus. Aper est Vespasianus fortis et saevus eis, et contrarius illis, id est Judaeis, qui inter caetera hoc animal habent immundum, qui venit de silva . Gentes enim silvae erant. Sola gens illa vinea erat, sed quando daeorum terribili depastione consumpsit. Qui dicitur sum, ego sum, et nemo alius. Vel pro eodem accipitur, aper et ferus. Nam singularis ferus, ipse est aper, qui vastavit, scilicet Romanus exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
scił comedere pascha cũ discipłis suis qͦd de¬
siderauit. ⁊ cum uellet ponere aniã. ⁊ it̾um
sumere ⁊ mundũ redimere. ⁊ uoluntatẽ labioꝵ¬
quicqͥd enim dixit scm̃ est. Dixit enim pacem
Uerbum quoq eiꝰ impletum. ẽ. fugando de¬
monis sanando infirmos. p̾dicatio quoq ciꝰ re¬
cepta est

Expanded text:
cet comedere Pascha cum discipulis, quod desideravit, et cum vellet ponere animam et iterum sumere et mundum redimere, et voluntate labioQuidquid enim dixit, factum est: Dixit enim: Pacem Verbum quoque ejus impletum est, fugando daemones, sanando infirmos, praedicatio ejus quoque recepta est
Abbreviated transcription (Latin):
sẏon. id.ẽ. deuideis ꝓcedens. dabit salutare
isrł .i. saluabit fideles nisi subaudis ille quẽ
hunulẽ spreiustis: Ipse enim inclaritate uen¬
turtis .ẽ. adiudiciũ. quasi nullas aliꝰ salua.¬
bit. s iste infut᷑o saluabit. quia cum dñs xp̃c

Expanded text:
Sion, id est, de Judaeis procedens, dabit salutare Israel, id est salvabit fideles, nisi, subaudi, ille quem humilem sprevistis? Ipse enim in claritate venturus est ad judicium. Quasi dicat: Nullus alius salvabit; sed iste in futuro salvabit, quia cum Dominus C
Abbreviated transcription (Latin):
decessione. ⁊ accessione mortaliũ. Uel ita. ut ꝑso
lem accipiat᷑ ds̃ pat̾. cum quo ꝑmanet. ⁊ filiꝰ qui
est quasi splendor: & radiꝰ soł. & est humiliabit:
& uincet diabłm inpassione. & uicto diabolo:
ꝑmanebit splendor .i. filiꝰ cum sole .i. cum patͤ.
sedens addexteram patͥs inet̾num. & hoc ante
lumam generations᷑ ⁊ generationiĩ qͥa ipse est¬
pͥmogenitus exmortus. p̾cedens eccł̃am de¬
cessione ⁊ accessione hominũ tnͣseuntẽ. Uel
geueratio generationum dicit̾. generatio fu¬
tura qua im mortaliter generabimur. & est.
Lunam dico. generationis generationũ .i. quȩ
immortalit̾ geuerabit᷑ in regeneratione.

Expanded text:
decessione et accessione mortalium. Vel ita, ut per decessione et accessione mortalium. Vel ita, ut per solem accipiatur Deus Pater, cum quo permanet Filius, qui est quasi splendor et radius solis. Et est humiliabit, et vincet diabolum in passione. Et victo diabolo, permanebit splendor, id est Filius, cum sole, id est cum Patre, sedens ad dexteram Patris in aeternum. Et hoc, ante lunam generations Ecclesiam, decessione et accessione hominum transeuntem. Vel generatio generationum dicitur, generatio futura, qua immortaliter generabimur. Et est lunam dico, generationis generationum, id est quae immortaliter generabitur, in regeneratione.
Abbreviated transcription (Latin):
dignum qui uidicet. qͣsi dic̾et. iudicabit rex
Et ipse ꝑmanebit cum sole .i. qͣmdiu tempora
uoluunt᷑ que ꝑsolem. ideo accipitint᷑. quia uyc¬
ta cursum soł mutant᷑. ⁊ distingunt᷑ tempora.
Non est autem ei maguũ ꝑmanere cum sole. ꝑ
quẽ omnia fcã st̃. S hic est ꝓphetia qͦd xp̃iani
nominis religio: semꝑ sit duratura. contͣ illoᷤ
qͥ dicunt eccłam aliqͣndo desiturã. ꝑ manebit gͦ
cum sole .i. qͣmdiu tempora uoluunt᷑ ꝑmane¬
hit inȩccła. ⁊ cum eccł̃a. que est corpꝰ eiꝰ. ⁊ ante lu-¬
nam. Poruit dic̾e cum sole. ⁊ ante solẽ .i. cum
temporib ⁊ ante tẽpora. ante quȩ est ȩt̾num. s
ꝑ lunam que crescit. ⁊ decrescit: maluit desig¬
nare incrementa. ⁊ defectus mortaliũ. Et est
sensus. & ipse ꝑmanebit aute lunã .i. omnia
mortalia sua immortalitate p̾cedit. De inde
exponit quid lunam dixcrit. Lunam dico ge¬
nerationis generationũ. alia lit̾a .i. ꝑ manet
ante generationes generationũ. que tͣnseunt

Expanded text:
dignum qui judicet. Quasi dicat: Judicabit rex et ipse permanebit cum sole, id est quandiu tempora volvuntur, quae per solem ideo accipiuntur, quia juxta cursum solis, mutantur et distinguuntur tempora. Non est autem ei magnum permanere cum sole, per quem omnia facta sunt, sed hic est prophetia, quod Christiani nominis religio semper sit duratura, contra illos qui dicunt Ecclesiam aliquando desituram. Permanebit ergo cum sole, id est quandiu tempora volvuntur permanebit in Ecclesia, et cum Ecclesia, quae est corpus ejus. Et ante lunam, potuit dicere cum sole et ante solem, id est cum temporibus, et ante tempora, ante quae est aeternum. Sed per lunam quae crescit et decrescit, maluit designare incrementa et defectus mortalium. Et est sensus: Et ipse permanebit ante lunam, id est omnia mortalia sua immortalitate praecedit. Deinde exponit quid lunam dixerit. Lunam dico generationis et generationum, alia littera, id est permanet ante generationes generationum, quae transeunt
Abbreviated transcription (Latin):
inhumili. ⁊ bene paccato habet locũ. Alii int̾¬
p̾tes dicunt. insalem locus eiꝰ. s idem.ẽ. quia ponit᷑
uł insyon .i. incontẽplatione fct᷑a. qͣndo uidebimꝰ eũ
pax. post: isrł. postea: insyon.i. in contẽplatione
cum facie adfaciem uidebit: erit habitatio. Seqͥt᷑.
bi confregit potentias arcum: scutũ & gła

Expanded text:
in humili et bene pacato habet locum. Alii interpretes dicunt in Salem locus ejus, sed idem est, quia ponitur Vel in Sion, id est in contemplatione futura, quando videbimus eum pax, post Israel, postea in Sion, id est in contemplatione cum facie ad faciem videbitur, erit habitatio. VERS. 3.-- « Ibi confregit potentias, arcum, scutum, gla
Abbreviated transcription (Latin):
sticiam meam: dampnas me. Hominis iusticia
.t̃. qua siuis uirib putat se iustificari. non que¬
rens gratis saluari. Quis. ẽ. qui saluatur gratis:
inquo non inuenit saltiator qͥd coronet. s quid
dampnet. ñ inuenit merita bonoꝵ: s merita
supplicioꝵ. Siageret tanqͣm districte dampna¬
rent᷑ peccatores. ⁊ sihoc ageret qͣm liberaret: nul¬
lum. Om̃s enim peccatores inuenit. in mundum¬
.i. me liberet quia me iustificat .i. eximpio facit
pium. exiniquo iustum. dececo uidentẽ. Seqͥtur.¬

Expanded text:
stitiam meam, damnas me. Hominis justitia est, qua suis viribus putat se justificari, non quaerens gratis salvari. Quis est qui salvatur gratis? In quo non invenit Salvator quid coronet, sed quid damnet. Non invenit merita bonorum, sed merita suppliciorum, si ageret tanquam districte, damnaretur peccator. Et si hoc ageret, quem liberaret? nullum. Omnes enim peccatores invenit  me, id est ideo me liberet, quia me justificat, id est ex impio facit pium, ex iniquo justum, de caeco videntem.
Abbreviated transcription (Latin):
potestati tue me cõmendo. cito recepturus. Nota
eum hic loqͥ qͦd inpassione eadem utrba ꝓtulit.
Exhis enim uerbis que incruce dixit. xp̃c am¬
monet seimipso psalmo locutũ. eẽ. deinde psal.¬
mꝰ fidelis passione xp̃i redemptus. ⁊ de resurrectio.¬
ne capitis letus. dicit grãs agens. redemisti me dñe.
ꝓmisisti. ¶ Possunt etiam p̾cedentia accipi. ex
inme. ecce spes. pauor non est istis sine spe. Sieñ N
ẽ. nirbatio ñ deest diuina consolatio. ⁊ ideo: ñ con¬
fundar inet̾num.Illam enĩ conftisionẽ ꝑhorresco¬
que. ẽ. inet̾num. Est eium quedam confusio tẽ¬
anuni respicientis pecc̃a sua. ⁊ respectione horren¬
tis. ⁊ horrore erubescentis. trubore corrigñtis.ta.
lienim confusione uult iste confundi. s ñ et̾na.
a qua liberari p̾cat᷑ subdens. In tua iusticia libera

Expanded text:
potestati tuae commendo cito recepturus. Nota eum hic loqui qui in passione eadem verba protulit. Ex his enim verbis quae in cruce Christus dixit, admonet se in hoc psalmo locutum esse; deinde populus fidelis passione Christi redemptus, et de resurrectione capitis laetus, dicit gratias agens; Redemisti me, dominpromisisti. Possunt etiam praecedentia accipi ex pin me. Pavor enim non est isti sine spe. Si enim est conturbatio, non deest divina consolatio. Et ideo, non confundar in aeternum. Illam enim confusionem quae est in aeternum. Nam est quaedam confusio temmi respicientis peccata sua, respectione horrentis, horrore erubescentis, li enim confusione vult iste confundi, sed non aeterna: a qua liberari precatur, subdens: in tua justitia libera
Abbreviated transcription (Latin):
diet ut notet. qͦd non. ẽ. iliu illud qͦd finitur.
⁊ quod tibi tardum. ẽ.⁊ longum. in occuł dei bre.¬
ue est. Adhucorando dicit. Esto mͥ indm̃ ꝓtec
tor. Stͣ alii qui fugiunt ate. cum tam̃ latere te
non possint. scił quocũq diuertunt. dm̃ iratũ
inueniunt. Inde alibi. Quo ibo asp̃u tuo. ⁊ quo
a facie tua sugiam. Nichilgͦ restat nisi adte fti¬
gere. non ate. cuiꝰ occuł omnia nuda st̃: attende
ciam da. apeccatis erue ⁊ ꝓtege. Hic dicit. esto do¬

Expanded text:
dicit, ut notet quod non est diu illud quod finitur, et quod tibi tardum est et longum, in oculis Dei breve est. Adhuc orando dicit: Esto mihi in Deum ptor. Sunt alii qui fugiunt a te, cum tamen latere te non possunt, sed quocunque divertant, Deum iratum inveniunt. Unde alibi: Quo ibo a spiritu tuo, et quo a facie tua fugiam? Nihil ergo restat, nisi ad te fugere, non a te cujus oculis omnia nuda sunt. Attende onim, justitiam da, a peccatis erue, protege. Hic dicit: Esto do
Abbreviated transcription (Latin):
dit. ideo educes me qm̃ tues ꝓtector m̃s. ⁊ uere
te. Inmanꝰ tuas dũe cõmendo sp̃m meũ. Dem̃
sequit᷑ exꝑsona eiusdem popłi dicens. O disti¬
redemisti. s odisti quidẽ obseruantes uanitates
.i. falsam beatitudinẽ scłi que ñ tantũ uacue. s

Expanded text:
ui. Ideo educes, quoniam tu es protector meus, Et vere,ui. Ideo educes, quoniam tu es protector meus, Et vere,te: In manus tuas commendo spiritum meum . Deinde sequitur ex persona ejusdem populi. VERSredemisti, Aug. sed odisti quidem observantes vanitates, id est falsam beatitudinem saeculi, quae non tantum vacue, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nomen tuum. ñ ꝓpt̾ meritũ neum. ñ quiasim
drgnꝰ. s ut tu glificeris deduces me. uł dux michi
eris. ne aberrẽ ate ⁊ enutries me. ut ualidus sim
adcapiendam escam. qua pascis angłos. Hic enĩ
lacte nuͥtuit nos. qui nob celestem cibum ꝓmisit.
⁊ usus.ẽ. mat̾na nusccła. Mater enim lactans par¬
uulum escam cui mandende infans idonens ñ. ẽ.
ꝑcarnem trabicit. ⁊ lac infundit paruilo. hoc
idem accipienti qͦdaccepturꝰ erat ad mensam. sic
dñs sapientiã suam. qua pascunt᷑ angłi ut eam¬
ut tandem eodem reficiam᷑ ualidi. ⁊ attende qͦd
hic affirmat lib̾ationẽ dequa ⁊ subdit. Educͣme
delaqueo. laqueum uocat insidias ⁊ tẽptationes
diabłi. qui ꝑ duas portes tẽptans cupulitatis ⁊¬
ea tẽptauit eundẽ. ꝑtimorẽ passionis. uta ꝑ
casdem portas temptat. om̃s scõs. Unde totum
corpꝰ xp̃i dicat. Educes me de laqueo quẽ abscon.¬
derunt mͥ. Uel de muscipła qͣm occultauert̃¬

Expanded text:
non propter meritum meum; non quia sim dignus, sed ut tu glorificeris, deduces me, vel, dux mihi eris, ne aberrem a te, et, enutries me, ut validus sim ad capiendam escam, qua pascis angelos. Hic enim lacte nos nutrivit, qui nobis coelestem cibum promisit, et usus est materna misericordia. Mater enim lactans parvulum, escam cui mandendae infans idoneus non est, per carnem trajicit, et lac infundit parvulo, hoc idem accipienti, quod accepturus erat ad mensam, sic Dominus sapientiam suam qua pascuntur angeli, ut ut tandem eodem reficiamur validi. Et attende quod hic affirmat liberationem, de qua etiam subdit, educes me de laqueo. Aug. Laqueum vocat insidias et tentationem diaboli, qui ea tentavit eumdem, per timorem passionis, et ita per easdem portas tentat omnes sanctos. Unde totum corpus Christi dicat, educes me de laqueo quem absconderunt mihi; vel muscipula, quam occultaver
Abbreviated transcription (Latin):
minis que st̃ de penis et̾nis. ⁊ altissimus. hoc
est qͦd dixerat decclo dedit uocẽ suam. scił sua¬
głii. ꝑ hoc etiam ⁊ ipsi p̾dicatores fiducialius
in euangłio deo patͤ dicente. Clarificaui. &
it̾m clarificabo. ⁊ altissimus dedit uocẽ suam.
Cum hec dixit. hic. ẽ. filius m̃s dilectus. in qͦ

Expanded text:
minis, quae sunt de poenis aeternis; et Altissimus, hoc est quod dixerat, de coelo dedit vocem suam suagelii. Per hoc enim et ipsi praedicatores fiducialius in Evangelio, Deo patre dicente: Clarificavi, et iterum clarificabo eum. . Et Altissimus dedit vocem suam cum dixit: Hic est Filius meus dilec
Abbreviated transcription (Latin):
relic̾tis sacͥficiis pecudum fiat sacͥficium laudiᷤ.
ibi. Audi popłs m̃s. Tercio dicit: a quib sacͥfici.¬
um uelit. ubi peccatori sue nequicie imputant᷑
ibi. Peccatori. ⁊ c̾. Nequis autẽ medioerit̾ derncar¬
natione estimet potentia incarnati p̾dicit᷑ ut in¬
credulitas omnis tollatur: cũ ait. Ds̃ deoꝵ. scił¬

Expanded text:
relictis sacrificiis pecudum fiat sacrificium laudis, relictis sacrificiis pecudum fiat sacrificium laudis, ibi, audi, populus meus. Tertio, dicit a quibus sacrificium velit, ubi peccatori suae nequitiae imputantur, ibi, peccatori autem, etc. Ne quis autem mediocriter de incarnatione aestimet, potentia incarnati praedicetur, ut incredulitas omnis tollatur, cum ait: VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
fectus fuit cantorib intabnaculo dñi de quo ui
titulis psalmoꝵ plerũq fit mentio. ⁊ tum ꝓ
officii reuerentia tum ꝓ nominis int̾p̾tatione.
Asaphenim hebraice latine congregatio. grece
sẏnagoga int̾p̾tatur. que scđ̾m partem fideltm
hic loquitur quȩ xp̃m expectauit ꝑ qͣm magis
confutantur increduli uidei. cuiꝰ uoce ꝓpt̾ cer¬
tiꝰ testimoniũ utit᷑. hic ꝓpħa agens demutatio¬
ne legalium sacͥficioꝵ insacrificium laudis. sic̃
supͣ egit de mutatione eoꝵdem. insacͥficium cor.¬
poris ⁊ sanguinis dũici agit etiam de utͦq xp̃i ad
est sensꝰ tituli. Psalmus iste atͥtbuitur asaph.i.
synagoge fideli incuiꝰ ꝑsona loquit᷑ hic ꝓpħa.
Intentione monet nequis adiam t̾minata sacͥ¬
ficia redeat. Modus. Triꝑtitus est psalmus.
Asaph uocem dei inducturꝰ in scła parte demu
utroq aduentu eiꝰ. ꝑpͥmum inuitans. ꝑ scd̾m
t̾rens. Scd̃o: uox xp̃i inducitur monentis ut

Expanded text:
s fuit cantoribus in tabernaculo Domini, de quo in titulis psalmorum plerumque fit mentio, tum pro officii reverentia, tum pro nominis interpretatione. Asaph enim Hebraice, Latine congregatio, Graece synagoga interpretatur, quae secundum partem fidelem hic loquitur quae Christum exspectavit, per quam magis confutantur increduli Judaei, cujus voce propter certius testimonium utitur hic Propheta agens de mutatione legalium sacrificiorum, in sacrificium laudis, sicut supra egit de mutatione eorumdem in sacrificium corporis et sanguinis Dominici; agit etiam de utroque adventest sensus tituli: Psalmus iste attribuitur Asaph, id est synagogae fideli, in cujus persona loquitur hic Propheta. Intentione monet, ne quis ad jam terminata sacrificia redeat. Modus. Tripartitus est psalmus. Asaph vocem Dei inducturus, in secunda parte de muutroque adventu ejus, per primum invitans, per secundum terrens. Secundo vox Christi inducitur, monentis ut
Abbreviated transcription (Latin):
uita peccati: quȩ inuiciis agitur. Due st̃ adeo
homine quia mala. has om̃s dõ ad nuntiare
debemꝰ. & pͥmo deuita peccati. Uide qualiter
deo sit annuntianda. qͣsi dic̾et. confringes po¬
ods̃ annuntiaui pͥ uitã meã. que mala semꝑ
fuit. Uitam ddeo nutitiat qui peccata deo confi¬
tetur. ñ dm̃ docens. s se dãpnans. ut sic soluat᷑.
Uel deuita natura. uł gre accipit̃ sic. Quasi
illos confringes. ego autẽ ut non ingratꝰ. anñ
nuntio ñ mͥ ut alii hoc seqͣntur. Lucris enim
ꝓdẽ ut alios inuites ad accipiendã uitã. qͣm
cantẽ. siẽ ꝓmiseras te exauditurũ flentẽ in¬
ueni de miscdem in ꝓmutendo ueratẽ etiam
in reddendo. Attende qͦd pie latͥie sc̃. quȩ ꝓ
inimicis orant. ⁊ ideo accepte deo sic̃ ipse ꝓmi¬
sit. Uel sic distingue lit̾am. Posiusti lacͥmaᷤ

Expanded text:
ita peccati quae in vitiis agitur. Duae sunt a Dhomine, quae mala est. Has omnes Deo annuntiare debemus, et primo de vita peccati. Vides qualiter Deo sit annuntianda. Quasi dicat: Confringes porum, annuntiavi tibi vitam meam, quae mala semper fuit. Vitam Deo nuntiat, qui peccata Deo confitetur, non Deum docens, sed se damnans, ut sic solvatur. Vel de vita naturae et gratiae accipitur sic. Quasi Illos confringes, ego autem ut non ingratus, annununtio, non mihi, ut alii id sequantur. Lucris enim Dei prodest, ut alios invites ad accipiendam vitam, quam cantem sicut promiseras te exauditurum flentem, inveni te misericordem in promittendo, veracem in reddendo. Attende quam piae lacrymae sunt quae pro inimicis orant. Et ideo acceptae sunt Deo sicut ipse promisit. Vel sic distingue
Abbreviated transcription (Latin):
.Quasi dic̾et. non tantum fecisti.
s etiam dilexisti maliciam. non deserit malũ
qui diligit suꝑ benignitatẽ quia ⁊ si benigni¬
tas qͣndoq tangit animũ eiꝰ refugit. Et no-¬
ta quod ait dilexisti maliciam suꝑ benignita¬
tẽ. quasi utrũq habes ante te. s hoc .i. maliciã
eligis ꝑu̾se ⁊ ita facis quasi leues aqm suꝑ oleũ.
⁊ t̾ram suꝑcelum. S cum his: i. ad similitu.¬
dinem hoꝵ cadis inferiꝰ. quia sic̃ ista suo pon.¬
dere deorsum feruntur. sic tu benignaitati p̾fe¬
rens maliciam rius inꝓfundũ. quia talentum
plumbi suꝑ qͦd sedet inquitas. ut ⁊ acarias ꝓ¬
pħa ait: amplexaris. Dilexisti etiam loqui ini¬
quitatẽ magis qͣm ioqui equitatẽ. Dilexisti

Expanded text:
Quasi dicat: Non tantum fecisti, sed etiam dilexisti malitiam, non deserit malum qui diligit super benignitatem, quia et si benignitas quandoque tangit animum ejus, refugit. Et nota quod ait dilexisti malitiam super benignitatem. Quasi dicat: Utrumque habes ante te; sed hoc, id est malitiam eligis perverse; et ita facis, quasi leves aquam super oleum, et terram super coelum, sed cum his, id est ad similitudinem horum cadis inferius, quia sicut ista suo pondere deorsum feruntur, sic tu benignitati praeferens malitiam ruis in profundum, quia talentum plumbi super quod sedet iniquitas, ut Zacharias propheta ait , amplexaris. Dilexisti etiam loqui iniquitatem magis quam aequitatem, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
illuminatus. agit bic de pͥmo aduentu xp̃i.
⁊ deiunea eiꝰ. & hoc est bonũ testimoniũ de
capite ipso. & corpore eiꝰ. rege. & plebe pasto¬
re. & grege. Hic enim loquit᷑ asaph. de aduen-
tu xp̃i. qui hominẽ conu̾tit. ⁊ uineã deegyp¬

Expanded text:
illuminatus agit hic de primo adventu Christi, et de vinea ejus. Est hoc bonum testimonium de capite ipso et corpore ejus, rege et plebe, pastore et grege. Hic enim loquitur Asaph de adventu Christi, qui hominem convertit, et vineam de Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
enim int̾p̾tantur dirigentes. & st̃ ilem qui
cõmutabuntur. & assyrii. Uel distingue int̾
cõmutandos. ⁊ assyrios. ut ꝑ cõmutandos acci-¬
piamus conu̾tendos. ꝑ assyrios. iudeos. Nam
psalmꝰ iste sicut agit de cõmutandis. ita ⁊ de iude.¬

Expanded text:
interpretantur dirigentes, et sunt iidem qui commutabuntur, et Assyrii. Vel distingue inter commutandos et Assyrios, ut per commutandos accipiamus convertendos; per Assyrios, Judaeos. Nam psalmus iste sicut agit de commutandis, ita et de Judae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ioseph: deducis ad caulas dei. tanqͣm oues ad
pascua. hee st̃ oues ille. dequib dñs in euangło.
Alias oues habeo quȩ non ft̃ exhoc ouili. ⁊ illas
oportet me adduc̾e. ⁊ fiet unum ouile ⁊ unꝰ pa¬
stor. Nota qͦd ꝓpͥa singuł u̾ba reddit. regitur
naiq isrł: tanqͣm maior. ducit᷑ ioseph .i. deuotus
Qui sedes suꝑ che¬
rubm manifestare: coram effraim benia

Expanded text:
 Joseph, deducis ad caulas Dei, tanquam oves, ad pascua. Hae sunt oves illae, de quibus Dominus in Evangelio: Alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et fiet unum ovile et unus pastor . Nota quia propria singulis verba reddit. Regitur namque Israel, tanquam major; ducitur Joseph, id est devotus Qui sedes super cherubim, man
Abbreviated transcription (Latin):
.i. sẏnagoge tendens infinẽ. ẽ. testimoniũ ꝓ his qͥ
cõmutabunt᷑. ⁊ passyriis.i. ꝓ conu̾tendis.⁊ suꝑ¬
bis. his .i. conu̾tendis: est testimoniũ recte fidei
net. nos in meliꝰ cõmutari: ⁊ ad xp̃m dirigi. Modꝰ.¬
Biꝑtitꝰ ẽ psalmꝰ. Prima pars. ẽ. dep̾catio pͥmi
aduentꝰ. ꝑ quem fit reꝑatio generis humani. Sccło
agit de uinea dicens. qͦmͦ incepta. ⁊ ꝑfecta ibi. Yi¬
neam de egypto. Asaph gͦ qui supͣ inp̾cedentib
psalmis ꝓpeccatis synagoge. trepidus orabat.
iam de illiꝰ conu̾sione p̾sumit. ⁊ cõmutatis in
melius: testimoniũ dat deaduentu xp̃i. quẽ p̃¬
tur sermo addm̃ patrẽ. Uel potiꝰ ad̃ filium dirigi¬
tur sermo. qui desideratur ⁊ expectat᷑. ⁊ in uoca¬
.i. lumen pietatis suꝑ nos infunde. ut ate simus
dari. qͥ ꝑ nos sumꝰ tenebrosi. qui deducis io¬
seph uelud ouẽ ipsũ. scił significatũ ioseph .i. fide¬

Expanded text:
finem, est testimonium, pro his qui commutabuntur, et pro Assyriis convertendis et superbis. His, id est convertendis est testimonium rectae fidei; net nos in melius commutari, et ad Christum dirigi. Mod psalmus. Prima pars est deprecatio primi adventus, per quem fit reparatio generis humani. Secundo agit de vinea, dicens, quomodo incoepta et perfecta, ibi, vineam de Aegypto. Asaph ergo qui supra in praecedentibus psalmis pro peccatis Synagogae trepidus orabat, jam de illius conversione praesumit, et commutatis in melius testimonium dat de adventu Christi, quem prtur sermo ad Deum patrem: Vel potius ad Filium dirigitur sermo qui desideratur et exspectatur et invocates te, intende, id est lumen pietatis super nos infunde, ut a te simus clari, qui per nos sumus tenebrosi; qui deducis Joseph, ipsum scilicet significatum Joseph, i
Abbreviated transcription (Latin):
catio xp̃i fcã est inuirtute .i. pietatẽ dedit. que ti¬
mori cõꝑata .i. respectu timoris dr̃. Uirtus est enĩ
pictas cultus erga dm̃. quem exibent postqͣm
dm̃ offendere tinient. addit etiam ds̃ magnifi¬
centiam .i. scientiam quȩ. ẽ. t̾cia gr̃a que magni.¬
ficos facit ut qui.ẽ. incultu dei sciat. qͣmͦ seagat
mꝰ conuersari recte in medio huiꝰ nationis praue ⁊¬

Expanded text:
catio Christi, facta est in virtute, id est, pietatem dedit, quae timori comparata, id est respectu timoris dicitur virtus. Est enim pietas cultus erga Deum, quem exhibent postquam Deum offendere timent. Addit etiam Deus magnificentiam, id est scientiam, quae est tertia gratia, quae magnificos facit, ut qui est in cultu Dei, sciat quomodo se agat mus conversari recte in medio nationis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
quib omnib monstrat᷑ una ꝑsona xp̃c subsi¬
stens induab naturis contͣ hereticos. qui uł
ꝑ sonam diuidunt. uł naturas nefanda com-¬
mixtione confundunt. Hic autẽ describit
minẽ credamꝰ. Modus. Triꝑtitus. ẽ. psalmus.

Expanded text:
quibus omnibus monstratur una persona Christi, subsistens in duabus naturis, contra haereticos qui vel personam dividunt, vel naturas nefanda counctione confundunt. Hic autem Propheta dminem credamus. Modus: Tripartitus e
Abbreviated transcription (Latin):
subdendo mͥpopłos. unde quasi exponendo
est dum rebellis sub dit̃. tu dicõ existens libe.¬
rator m̃s deinimicis meis. non quib cũq. s
iracundis. Maior gła. ẽ. aferuentib malis li¬
berare.

Expanded text:
subdendo mihi populos. Unde quasi exponendo est, dum rebellis subditur. Tu, dico, existens liberator meus de inimicis meis, non qualibetcunque, sed iracundis. Major gloria est a ferventibus malis liberari.
Abbreviated transcription (Latin):
nationes aquarũ. que dicunt᷑ scat̾igines
.i. aque abimo ebullientes. quia foderunt
egyptii incircuitu. ⁊ sanguinem ꝓ aquis in¬
uenerunt. Mistice quoq hoc intelligendũ
est. Aqua gͦ insanguinem u̾sa. significat eoᷤ
de rerum causis carnalit̾ sentire. Siẽ enim ali¬
bi. aqua mutat᷑ inuinũ. ꝑ quod significatur
mutatio popłi in meliꝰ. ita hic mutatur in
sanguinẽ: ꝑ quem caro accipit᷑. ut significet᷑:
quia sp̃ualia carnalit̾ sentiunt. Sequit᷑ scđa

Expanded text:
nationes aquarum, quae dicuntur scaturigines, id est aquae ab imo ebullientes, quia foderunt Aegyptii, et sanguinem pro aquis invenerunt. Mystice hoc quoque intelligendum est. Aqua ergo in sanguinem versa, significat illos de rerum causis carnaliter sentire. Sicut enim alibi aqua mutatur in vinum , per quod significatur mutatio populi in melius; ita hic mutatur in sanguinem, per quem caro accipitur, ut significetur, quia spiritualia carnaliter sentiunt. Sequitur secunda
Abbreviated transcription (Latin):
Hic incipit expon̾e plagas. ppt̾ udeoꝵ lib̾ationẽ
inegypto fc̃as. ⁊ ponit hic decem plagas. sicut
inexodo.xͨ. ponunt᷑. Aliqua tamen hic addrt
que in exodo contiuent᷑. quȩ ñ int̾p̾tari possu¬
sc̃a fuerunt parabole dicuntur. sic̃ sepe so.¬
let scͥptura. non seriem sequi hystorie inmul¬
tis locis. s alia addere: uł quedam mutate
ꝑ significatione. P̃termittit autẽ tria. quȩ
in exodo legunt᷑. scił sciniphes. ulcera. tenebras.
⁊ ponit auia tͥa. quȩ ibi non legunt᷑. scił rubigi¬
nem. pruinam. ignẽ. Omnia gͦ allegorica
int̾p̾tatione exponeuda st̃. Hystorialit̾ an¬
te ea tantum: que in exodo legunt᷑. qͣsi di

Expanded text:
Hic incipit exponere plagas propter Judaeorum liberationem, in Aegypto factas. Et ponit hic decem plagas sicut in Exodo ponuntur decem. Aliqua tamen hic addit, quae non in Exodo continentur, quae non interpretari possufacta fuerunt, parabolae dicuntur, sicut saepe solet Scriptura, non seriem sequi historiae, in multis locis, sed alia addere, et quaedam mutare pro significatione. Praetermittit autem tria, quae in Exodo leguntur, scilicet sciniphes, ulcera, tenebras, et ponit alia tria quae ibi non leguntur, scilicet rubiginem, pruinam, ignem. Omnia ergo allegorica interpretatione exponenda sunt. Historialiter autem ea tantum, quae in Exodo leg
Abbreviated transcription (Latin):
torrentib cõꝑantur. quia sonantes adsꝯta suꝑ¬
bie inꝓnisi st̃. ⁊ p̾cipites s cito tͣnseunt. tot ma¬
lis comꝑantur. Illi ita decurrunt. s econt᷑ in
tendit ds̃ ꝑmĩam ad salutem eoꝵ arcum suũ
.i. minas quib t̾ret donec infirment᷑ .i. dum
conu̾tantur tit saulus. infirmatꝰ. ẽ. audiens
quid me ꝑsequeriᷤᷤ: Qui hoc clamabat decelo.
arcũ tendebat. Multi gͦ infirmati st̃ eiꝰ intũsio¬
ne arcus ꝑt̾riti.

Expanded text:
torrentibus comparantur, quia sonantes ad saxa superbiae improvisi sunt, et praecipites. Sed cito transeunt, tot malis comparantur. Illi ita decurrunt, sed econtra inericordiam, ad salutem eorum, arcum suum, id est minas quibus terret, donec infirmentur, id est dum convertantur, ut Saulus infirmatus est, audiens: Quid me persequeris? Qui hoc clamabat de coelo arcum tendebat. Multi ergo infirmati sunt ipsius intensione arcus perterriti.
Abbreviated transcription (Latin):
na insco.i. in impleto scõ mandato. Syna enim
mons. ẽ. in qͦ data. ẽ. lex. ⁊ int̾p̃tat᷑ mandatum.
in qͦ impleto requiescit dñs. quia in sc̃ĩs mandatiᷤ
impletis. dĩ p̾sentia solet contueri. Uelita. dñs
est in eis .i. in scĩs. qͥ insyna monte olim dedit legẽ.

Expanded text:
 est in impleto sancto mandato. Sina enim mons est, in quo data est lex, et interpretatur mandatum, in quo impleto requiescit Dominus, quia in sanctis mandatis impletis, Dei praesentia solet contueri. Vel ita: Dominus est in eis, id est in sanctis, qui in Sina monte olim dedit legem,
Abbreviated transcription (Latin):
dei portando dmñ. ⁊ quia unanimes copulati in¬
caritate. qͦs ad minist̾ium sue uoluntatis: mode¬
rat᷑ ds̃. qͦs manendo itieis⁊ regendo ducit insefi.¬
nẽ. uͭ currũ addestinatũ locum. & ille currꝰ est
multiplex decem milib a. exinnumeris populis.
ex magna multitudine sc̃oꝵ . qui scĩ st̃ milia le¬
tantiũ. quia spe gaudent. donec ꝑdiicatit᷑ infinem.

Expanded text:
 portando Deum, et quia unanimes copulati charitate, quos ad ministerium suae voluntatis moderatur Deus, quos manendo in eis et regendo ducit in se finem, ut currum ad destinatum locum: et ille currus est multiplex decem millibus, id est ex innumeris populis, ex magna multitudine sanctorum, qui sunt, millia laetantium, quia spe gaudent, donec perducantur in finem.
Abbreviated transcription (Latin):
quia ei ĩminet et̾nus cũ sapiens tͣnsit aduitã. S in¬
nescit in quo malo nunc sit. uł insipiens qui non
aitñdit mala p̾sentia uł futura. ⁊ stultꝰ qui si at¬
tendit ñ cauet simul ꝑibunt. Et relinquent
it. Et relinquent
alienis diuicias suas: & sepulera eoꝵ domꝰ

Expanded text:
qui ei eminet aeternus, tamen sapiens transit ad vitam, sed inlicet qui nescit in quo malo nunc sit. Vel, insipiens, qui non attendit mala praesentia vel futura, et stultus, qui, si attendit, non cavet, simul peribunt. VERS. 10.-- « Et relinquent alienis divitias suas; et sepulcra eorum dom
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. Equus. ẽ. animal. incuiꝰ uolocitate ⁊ uir¬
tute confidit᷑. ꝑquem figurate quelibet amplitudo
scłi accipit᷑. unde suꝑbitur. s qͣnto in ea altiꝰ erig̾is:
felicitas dr̃. que homines uehit. ⁊ dum nimis ꝓpe.¬
rat. cadit ut equus. ⁊ sessotem ꝑdit. Lege lit̾am
lax adsalutem .i. suꝑba potñcia mundane felicita.¬
tis. fallit hominẽ ⁊ mentitur homini de salute ext̾io

Expanded text:
ug. Equus est animal in cujus velocitate et virtute confiditur, per quem figurate quaelibet amplitudo saeculi accipitur, unde superbitur: sed quanto in ea altius erigerisfelicitas dicitur, quae homines vehit, et dum nimis properat cadit, ut equus, et sessorem perdit. Lege litteram, lax ad salutem, id est superba potentia mundanae felicitatis fallit et men
Abbreviated transcription (Latin):
carnem suam regit. mortificans uicia ⁊ concupiscen.¬
sue .i. si inuirtute sua p̾sumit imputans sibi. ⁊ ñ dõ.
quia ñ consequet᷑ p̾miũ ex sua uirtute ⁊ gigas. scił
quisqͥs militat contͣ diabłm. ⁊ contͣ concupiscentam
suam. non saluabitur inmultitudine uirtuti sue.
.i. si fortitudini sue ͥbuit. ⁊ non deo fallax. qͣsi. non
saluabitur inuirtute sua. s pociꝰ si accendit ine.¬
quũ .i. insuꝑbam opinionẽ. quasi. sua uirtute sal¬
uetur. ⁊ fallitur quia equus .i. suꝑba opinio.ẽ. fal¬
lax adsalutẽ. fallit᷑ enĩ quisquis qui ꝑse uł ꝑ homi¬
nẽ putat saluari. quia non saluabitur. etiam si sit.
nondico inparte. s inhabundantia uirtutis sue.
ita ut eam sibi tͥbuit. Unde gͦ salui:¬

Expanded text:
s vitia, concupiscensuam, id est si virtute sua praesumit, imputans sibi et non Deo, quia non consequetur praemium ex sua virtute. Et gigas, scilicet quisquis militat contra diabolum, vel concupiscentiam suam, non salvabitur in multitudine virtutis suae, id est si fortitudini suae tribuit, et non Deo: fallax, quasi dicat: non salvabitur in virtute sua, sed potius si ascendit in equum, id est in superbam opinionem, quasi sua virtute salvetur, fallitur; quia equus, id est superba opinio, est fallax ad salutem; fallitur enim quisquis qui per se vel per hominem putat salvari, quia non salvabitur: etiam si sit non dico in parte, sed, in abundantia virtutis suae, ita ut eam sibi tribuat. Unde ergo salvi
Abbreviated transcription (Latin):
uictutis sue .i. insessor eiꝰ non saluat᷑ ꝑeam. uł equus
ẽ corpꝰ hominis. quod qͣntũcũq sit speciosum. ⁊ bene.
formatum tamen fallax est adsalutem sp̃ualẽ uł cor¬
poralem. Uel ita. Nonsaluat᷑. agit desp̃ualib. Sicut enĩ supͣ
areit. qͦmͦ fiant iusti. scił adeo ꝑgr̃am: ita ⁊ hic dicie. qͦd

Expanded text:
id est insessor ejus non salvatur per eam. Et equus est corpus hominis, quod quantumcunque sit speciosum et formatum bene, tamen fallax 70 est ad salutem, spiritualem, vel corporalem. Vel ita: Non salvatur, agit hic de spiritualibus. Sicut enim supra dixit, quomodo fiant justi a Deo per gratiam, ita et hic dici
Abbreviated transcription (Latin):
modis. uł cum menstruis cursib finitur.
psi ubi cruenta uidet᷑. Similit̾ eccła fuit
obscura cũ inicio fidei. ad huc noua: non¬
dũ t̾ris maior effulsit. uł cũ nubib blas¬
phemoꝵ tecta uituꝑat᷑. Uel cum cedib mar¬
tyrũ. ẽ. cruenta. Inhis t̾rorib ⁊ obscuritatib
tant. quia sciunt hȩc tempora decipiend̃
obscura dr̃ eccła dum filii eiꝰ peccant. ⁊ un¬
piti: ⁊ carnales multi. in ea habundant.
& tune occasione obscure lune obꝓbria
ing̾unt iniqui heretici. catholicis. eo qͦd cũ
talib cohabitñt. ⁊ atalib sacramenta acci¬
piant. s nicħ timendũ. ẽ. confidñti. in dño.
timeat ille: qui confidit in homine. qui t̃ẽ
dicit scã. e̾ẽ. sacram̃ta: cũ ꝑscõs dent᷑. Et . ẽ.
sensꝰ. ut sagittñt rectos corde. in obscura lu¬

Expanded text:
modis: vel cum menstruis cursibus finitur, modis: vel cum menstruis cursibus finitur, psi, ubi cruenta videtur. Similiter Ecclesia fuit obscura, cum in initio fidei adhuc nova, nondum terris major effulsit, vel cum nubibus blasphemorum tecta vituperatur, vel cum caedibus martyrum est cruenta. In his terroribus et obscuritatibus tant, quia sciunt haec tempora decipiendisobscura dicitur Ecclesia, dum filii ejus peccant, et imperiti et carnales multi in ea abundant, et tunc occasione obscurae lunae opprobria ingerunt iniqui haeretici Catholicis, eo quod talibus cohabitent et a talibus sacramenta accipiant. Sed nihil timendum est confidenti in Domino. Timeat ille qui confidit in homine, qui tunc dicit sancta esse sacramenta, cum per sanctos dentur. Et est sensus: Ut sagitt
Abbreviated transcription (Latin):
corda dirigamus addm̃. Alii autem di¬
cunt. qͦd luna non habet lumen nisi aso¬
le.s qñ. ẽ. cum illo: habet parcẽ illam ad
nos que ñ iudet᷑ ab eo. ⁊ ideo non lucet uob̾.
s cum recedit abeo. illustrat᷑ ab ea parte
qͣm ad nos ħt donec sole occidente plene
surgat. aboriente. Cum autem exalia
parte. soliceꝑit appinqͣre: suꝑior pars illu¬
minat᷑. inferior obscurat᷑. Hoc itẽ. Bene cõ¬
allegorice soi appellatꝰ. ẽ. Quelibet gͦ ista¬
rum duarũ opinionũ uera sit: congrue
magis negociosis qͣm frustuosis animũ
exercere. aut animus ip̃e non ualet: saci
habet omissis obscuris causis atendere
popłarib ocłis incrementa. ⁊ detͥmenta lu¬
ne. quȩ sideficit ut renouet᷑: notat eccłam.
ubi credit᷑ resurrectio mortuoꝵ. fut᷑a. Ecce
qualit̾ luna: eccłam significat. Nunc uidñ¬
dum. ẽ. qͦmͦ obscuritas lune. obscuritatẽ
eccłȩ significet. Obscura autẽ. ẽ. luna tͥb

Expanded text:
corda dirigamus ad Dominum. Alii autem dicorda dirigamus ad Dominum. Alii autem dicunt quod lana non habet lumen nisi a sole: sed quando est cum illo, habet partem illam ad nos, quae non videtur ab eo, et ideo non lucet nobis: sed cum recedit ab eo, illustratur ab illa parte, quam habet ad nos, donec sole occidente plena surgat ab oriente. Cum autem ex alia parte soli coeperit appropinquare, superior pars illuminatur, inferior obscuratur. Hoc idem bene conallegorice sol appellatus est. Quaelibet ergo istarum duarum opinionum vera sit. Congruenmagis negotiosis quam fructuosis animum ehabet, omissis causis obscuris, attendere popularibus oculis incrementa vel detrimenta lunae: quae sic deficit ut renovetur. Notat Ecclesiam, ubi creditur resurrectio mortuorum futura. Ecce qualiter luna Ecclesiam significat. Nunc videndum est quomodo obscuritas lunae obscuritatem Ecclesiae significet. Obscura fit autem luna tribus
Abbreviated transcription (Latin):
Male exponendo. id ẽ. ꝑuerter̃t ea. q̃ ꝑfe¬
cisti. id.ẽ. scͥpturas quas odñe ꝑfecte edidi.¬
sti. Uel ꝑfecisti. implendo inte illa destrure¬
runt p̃dicta inscͥpturis. Uel scłm aliam
lit̾am. ut sagittñt. in obscura luna. rectos
corde. Luna congrue significat eccłam.
Due enĩ opiniones st̃ deluna. quarũ q̃
uera sit. uł non omnino: uł difficile po¬
test sciri. Alii dicunt eã suũ lum̃ hab̾e.
s globũ eiꝰ dimidiũ luc̃e. dunidiũ obscu
rũ. ẽc̃. Dum autẽ partẽ illam quȩ lucet
paulatim ad t̾ram inu̾tit. ut uidĩ pos¬
sit cornicłata apparet ⁊ sic̃ crescit donec
tota illa pars uideat᷑. ⁊ dũ it̾um conu̾ti.¬
tur: obscura pars. incipit apparere. do¬
te carnalium obscura ẽ. ⁊ sp̃tiał quidem
pars mͦ lucet. uł apparet hominib per
bona oꝑa: mͦ latet. inconscientia soli dõ
nota. ⁊ solo corpore uidet᷑. sic̃ contingit
cum oramꝰ incorde: ⁊ quasi nichil agere
iudemur. cũ tñ non adt̾ram. s sursum

Expanded text:
Male exponendo, id est perverterunt ea, quae perfecisti, id est Scripturas quas perfecte edidisti. Vel perfecisti, implendo in te, praedicta in Scripturis. Vel secundum aliam litteram: Ut sagittent in obscura luna rectos corde. Luna congrue significat Ecclesiam. Duae enim sunt opiniones de luna, quarum quae vera sit, quae non omnino vel difficile sciri potest. Alii dicunt eam suum lumen habere, sed globrum esse. Dum autem partem illam, quae lucet, paulatim ad terram vertit, ut videri possit, corniculata apparet, et sic crescit, donec tota illa pars videatur. Et dum iterum convertitur, obscura pars incipit apparere, dote carnalium obscura est. Et spiritualis quidem pars modo apparet hominibus per bona opera, modo latet in conscientia soli Deo nota, et solo corpore videtur; sicut contingit cum oramus in corde, et quasi nihil agere videmur, cum tamen non ad terram, sed sursum
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd etiã traditorẽ suũ uidam. mira pa¬
cientia tolerauit. ⁊ ad p̃dicandũ regnũ
celoꝵ cum aliis apłis misit. ⁊ ei sic̃ ⁊ cet̾is
eucharistiam dedit. quẽ añ traditorẽ suũ
⁊diabłm nominauit. cui p̾dicta si ñ exp̾sse¬
idõ contulit ut ostñderet. dona dei ad eos
ꝑuenire: qui fidẽ accipiunt. etiã si tał sit
ꝑ quẽ accipiunt: quał iudas fuit. Et no¬

Expanded text:
a patientia toleravit, et ad praedicandum regnum coelorum cum aliis apostolis misit. Et ei sicut in caeteris eucharistiam dedit, quam ante traditorem suum 24 et diabolum nominavit. Cui praedicta ideo contulit, ut ostenderet dona Dei ad eos pervenire qui fidem accipiunt, etiam si talis sit per quem accipiunt, qualis Judas fuit.