comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apientis oculi in capite eius:
stultus in tenebris ambulat.
a didici qͦd unus utriusq ẽẽt interi¬
tas. W dixi in corde meo. Si unus
prodest quod maiorem sapiertiȩ dedi
operam: Locutusq cũ mente mea.
animaduerti qͦd hoc quoq ẽẽt uaru¬
tas. Non erit memoria sapientis:
similiter ut stulti in ꝑpetuũ. Parobi¬
pora obliuione cuncta pariter ope¬
rient. Moritur doctus similiter q
indotus: & iccirco teduit me uitȩ
meȩ. uidentem mala ẽẽ uniuersa sub
sole. & cuncta uanitatẽ atq afflictionẽ

Expanded text:
entis oculi in capite eius stultus in tenebris ambulat et didici quod unus utriusque esset interitus et dixi in corde meo si unus prodest quod maiorem sapientiae dedi operam locutusque cum mente mea animadverti quod hoc quoque esset vanitas non enim erit memoria sapientis similiter ut stulti in perpepora oblivione cuncta pariter obruent moritur doctus similiter et indoctus et idcirco taeduit me vitae meae videntem mala esse universa sub sole et cuncta vanitatem atque adflictione
Abbreviated transcription (Latin):
ficeris. Dñe: siuis potes me munda¬
re. Uoluntas tua opus est. quia ce
oꝑa uoluntati tuȩ obediunt: ideo¬
q si uis poces me mundare. Nondi¬
bito. ñ fallor. non dico sicut ille qu
fuii salutem deprecabatur. si quid
potes adiiua nos: sed scio quia õu
potes. Ideoq ñ potentiam peto:ũ
fortitudinem quero. has enimscuo
ẽẽ inddeficientes. sed tantũ uolunt¬
tem tuam deprecor: & sequens iut¬
tus statim hanc gr̃am ad implebt¬

Expanded text:
ficeris. Domine, si vis, potes me mundaficeris. Domine, si vis, potes me mundare. Voluntas tua opus est, quia et opera voluntati tuae obediunt, ideoque, si vis, potes me mundare. Non dubito, non fallor, non dico sicut ille qui filii salutem deprecabatur, Si quid potes, adjuva nos; sed scio quia omnia potes, ideoque non potentiam peto, non fortitudinem quaero, has enim scio esse indeficientes, sed tantum voluntatem tuam deprecor, et sequens virtus statim hanc gratiam adimpleb
Abbreviated transcription (Latin):
acdorans eum. Antequã peteret ado¬
rare cepit: antequã rogaret culcu
ram ostendit. Adorabat eum ꝓ hoc
Adorabat eum. Sic & illi beati ma¬
gi prius ꝓcilentes adorauerunt eũ:
& ita clemum ei munera obtulerunt.
iste cadens adorabat: & sic
dno dicens. Tu qui digne adoraris.
qui merito coleris. te ego ut dñm ad¬
oro. icdeo q & dñm dico: oꝑa prius
contestans. & sic uerba loquens.
Perte enim om̃ia facta sunt. Tu gͦ
añe ũ uis: potes me mundare. Uõ¬
luntas tua opus est: ideo si uis potes
me munciare. Uoluisti ut hȩc ĩmun¬
Aissima lepra iuꝑ me ueniret. siue
propt̃ mea peccata ut correptiis peui¬
tuissem: siue ꝓpter tuam prudenti¬
am. ut mirabiliter. me mundans
magnificeris. Om̃ia dispensanter
& prouidenter facis: & salutem lar¬
giter tribuis. Siue ergo hanc lepra
propter mea peccata portaui. dimit¬
tens culpas meas mignida me: siue
propt̃ prouidentiam tuam mirabi¬
liter me munda. ut ab om̃ib magni¬

Expanded text:
adorans eum. Antequam peteret, adoadorans eum. Antequam peteret, adorare coepit: antequam rogaret, culturam ostendit. Adoravit autem eum.adorabat eum. Sic et illi beati magi prius procidentes adoraverunt eum, et ita demum ei munera obtulerunt . iste cadens adorabat, et sic supine, dicens, tu qui digne adoraris, qui merito coleris, te ego ut Dominum adoro, ideoque et Dominum dico. Opera prius contestans, et sic verba loquens. Per te enim omnia facta sunt: tu ergo, Domine, si vis, potes me mundare. Voluntas tua opus est, ideo si vis, potes me mundare. Voluisti ut haec immundissima lepra super me veniret, sive propter mea peccata, ut correptus poenituissem; sive propter tuam prudentiam, ut mirabiliter me mundans magnificeris. Omnia dispensanter et providenter facis, et salutem largiter tribuis. Sive ergo hanc lepram propter mea peccata portavi, dimittens culpas meas, munda me: sive propter providentiam tuam me mirabiliter munda, ut ab omnibus magni
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c est in dextera dei sedens. Ec.uiii.¬
escendente nunc dño. hoc¬
⁊ est inclinante se ad infir¬
mitatem & impotentiam ceterorũ.
misertus imꝑfectioni eorũ uel in¬
firmitati. secute sunt eum turbȩ
mulgȩ. aliquanti propt̃ caritaitm.
aliquanti ꝓpter doctrinã. aliquan¬
ti propt̾ ammirationem. & cura¬
tionem. & ecce homo leprosus unꝰ
ex illis qui curam querebant. qui
leuamen desiderabant. & ecce le¬
prosus ueniens: adorabat eum di¬
cens. Dñe: siuis potes me munda¬
re. Deorsum currens rogas ohomo:
& in monte ⁊ nichil dicis: Quare
sic: Quia tempus & temꝑa omni
rei subcelo: tempus doctrine et
tempus curationis. In monte dõ¬
cuit. illuminauit monuit. animas
curauit: corda sanauit. Pr. pt̃ca
ergo ego illa maiora temptare nolui.
illa sũma tarclare passus sum. Ipsis
gͦ ab llo completis. deorsum eo de
monte ad curandum descendente.
sicuti de celo. sicuti de celestib mon¬
tib. ad saluandos carnales descen¬
ddente: uenit ac eum homo leprosus

Expanded text:
 est in dextera Dei sedens . Descendente nunc Domino, hoc est, inclinante se ad infirmitatem et impotentiam caeterorum, misertus imperfectioni eorum vel infirmitati, secutae sunt eum turbae multae, aliquanti propter charitatem, aliquanti propter doctrinam, aliquanti propter admirationem et curationem: et ecce homo leprosus unus ex illis qui curam quaerebant, qui levamen desiderabant. Et ecce leprosus veniens, adorabat eum, dicens: Domine, si vis, potes me mundare. Deorsum currens rogas, o homo, et in monte nihil dicis? Quare sic? Quia tempus et tempora omni rei sub coelo, tempus doctrinae, et tempus curationis. In monte docuit, illuminavit, monuit, animas curavit, corda sanavit. Propterea ergo ego illa majora tentare nolui, illa summa tardare passus sum. Ipsis ergo ab illo completis, deorsum eo de monte ad curandum descendente, sicuti de coelo, sicuti de coelestibus montibus ad salvandos carnales descendente. Venit ergo ad eum homo leprosus,
Abbreviated transcription (Latin):
& abstuli terminos popłorũ. & pͥn¬
cipes eorum depredatus sum. Et
detraxi quasi pocens in sublime re-
nus mea: fortitudinem popłorum.
R sicut colliguntur oua quȩ dereli¬
cta sunt. sic uniũsam terrã egd̃ con¬
gregaui. & ñ fuit qui moueret þen¬
nam: & aperiret os e: ganniret. Ni m¬
qͥd głabit᷑ securis contra euin qui se¬
cat in ea: aut exalcabitur serracon¬
tra eum a quo trahitur: Quomͦ
si eleuetur uirga contra leuantem
se: et exaltetur baculus. qͥ utiq
lignũ est. P ropt̃ hoc mutet cdñator
dñs exei : ituum in pinguib eius te-¬
nuitatem: & subtus glłam eiꝰ succen¬
sa ardebit quasi combustio ignis.

Expanded text:
et abstuli terminos populorum, et prinet abstuli terminos populorum, et principes eorum depraedatus sum, et detraxi quasi potens in sublime resinus mea fortitudinem populorum, et sicut colliguntur ova, quae derelicta sunt, sic universam terram ego congregavi: et non fuit qui moveret pennam, et aperiret os, et ganniret. Numquid gloriabitur securis contra eum, qui secat in ea? aut exaltabitur serra contra eum, a quo trahitur? quomodo si elevetur virga contra levantem se, et exaltetur baculus, qui utique lignum est. Propter hoc mittet dominator Dominus exercituum in pinguibus ejus tenuitatem: et subtus gloriam ejus succensa ardebit quasi combustio ignis.
Abbreviated transcription (Latin):
sed adhuc manus eiꝰ extenta. Lc.ii.¬
e assur. uurga furoris mei. & ba¬
culus ipse. In manu eorũ. idig¬
natio mea. Ad gentem fallacem mit¬
tam eum. & contra popłm furoris
mei mandabo illi. ut auferat spolia.
& diripiat piedam: & ponat illum
in conculcationem. quasi lucũ pla
tearum. Ipse aucẽ ñ sic arbitrabit᷑
& cor eiis non ita estimabit: sed ad
conterendũ erit cor eius. & ad inter¬
nitionem geutium ñ paucarum.
Dicet enum. Numqͥd ñ pͥncipes mei
simul reges sunt: Numqͥd ñ ut
carchamis. sic calanno: &ur ar¬
phad. si eit ith: Numqͥd ñ ut da¬
mascus. sic samaria: Quomͦ inue¬
nit manus mea regna idoli: sic &
simulachra eorũ de iherłm & de
samaria. N umqͥd ñ sicut feci sama¬
riȩ & idolis eius: sic faciam iherłm
& simulachris eius: Le. ii.¬
It erit. cum impleuerit dñs cun¬
cta oꝑa sua inmonte syon & in
iherłm: uisitabo suꝑ fructum mag¬
nifici cordis regis assur. & super
enim. In fortitudine manus meȩ
feci: & in sapientia mea intellexi.

Expanded text:
sed adhuc manus ejus extenta. 5. Vae Assur, virga furoris mei, & baculus ipse est, in manu eorum indignatio mea. 6. Ad gentem fallacem mittam eum, & contra populum furoris mei mandabo illi, ut auferat spolia, & diripiat praedam, & ponat illum in conculcatitearum. Ipse autem non sic arbitrabitur, et cor ejus non ita existimabit: sed ad conterendum erit cor ejus, et ad internecionem gentium non paucarum. Dicet enim: Numquid non principes mei simul reges suet? numquid non ut Charchamis, sic Chalano? et ut Arphad, sic Emath? numquid non ut Damascus, sic Samaria? Quomodo invenit manus mea regna idoli, sic et simulacra eorum de Jerusalem et de Samaria. Numquid non sicut feci Samariae et idolis ejus, sic faciam Jerusalem et simulacris ejus? Et erit, cum impleverit Dominus cuncta opera sua in monte Sion, et in Jerusalem, visitabo super fructum magnifici cordis regienim: In fortitudine manus meae feci, et in sapientia mea intellexi,
Abbreviated transcription (Latin):
& qm̃ exaltasset regnũ eius suꝑ popu¬
lum suũ isrł. Accepit ergo adhuc con¬
cubinas & uxores de ihersm: postqͣm
uenerat de hebron. Natiꝙ sunt da¬
iud. alii filii & filiȩ. Ex hȩc nomina
eorum qui nati sunt ei in iherłm:
samua. & sobab. & nathan. & salo¬

Expanded text:
m exaltasset regnum eius super populum suum Israhel accepit ergo adhuc concubinas et uxores de Hierusalem postquam venerat de Hebron natique sunt David et alii filii et filiae et haec nomina eorum qui nati sunt ei in Hierusalem Samua et Sobab et Nathan et Salo
Abbreviated transcription (Latin):
t factum est hoc ad insi ls .ui.¬
dias scificationi: & in diabo¬
lum malum in isrł. D effuderunt
sanguinem innocentem ꝑ cucuitum
sc̃ificationis. & contaminauerunt scĩ¬
ficationem. & fugerunt habitatores
ihrłm ꝓpter eos: & facta est habitatio
exterorum. & facta est extera semi¬
ni suo: & nati eius reliquerunt eam.
Sc̃ificatio eius dissoluta est sicut so¬
litudo: dies festi eius conuersi sunt
in luctũ. sabbata eius in obꝓbrium.
honores eus in nichilũ. Scđm głam
eius multiplicata est ignominia euis:
& sublimitas eiꝰ conuersa est in luctũ.

Expanded text:
t factum est hoc ad insidias sanctificationi et in diabolum malum in Israhel et effuderunt sanguinem innocentem per circuitum sanctificationis et contaminaverunt sanctificationem et fugerunt habitatores Hierusalem propter eos et facta est habitatio exterorum et facta est extera semini suo et nati eius reliquerunt eam sanctificatio eius desolata est sicut solitudo dies festi eius conversi sunt in luctum sabbata eius in obprobrium honores eius in nihilum secundum gloriam eius multiplicata est ignominia eius et sublimitas eius conversa est
Abbreviated transcription (Latin):
ticis archam dei isrł. nolite limicte¬
re cam uacuam: sed qd̃ debetis reddi¬
te ei propeccato. & tunc curabimini.
E scietis quare ñ recedat manus eiꝰ
a uob̾. Qui dixerunt. Quid est quod
pro delicto reddere debemus ei: Res¬
ponderunt q illi. Iuxta numerũ pro¬
itinciarũ philistinorũ. quinq anos
aureos facietis. & qͥnq mures aureos:
quia plaga una fuit om̃ib uob̃. & sa¬
Qi similitudinem anorũ ur̃orũ.
&e similitudinem muriũ qui demoli-
ti sunt terram: & dabicis deo isrł
głam. ¶forte releuet manum suam
a uobis. & adiis ur̃is. & a terra ur̃a.
Quare grauatis corda ur̃a sicut aggra¬
uauit egyptus & pharao cor suum:
Lonne postquã ꝑcussus est tunc di
arripite & facite plaustrũ nouũ unũ.¬
ꝙ duas uaccas fetas quib ñ est impo¬
situm ugum uingice in plaustro:

Expanded text:
titis arcam Dei Israhel nolite dimittere eam vacuam sed quod debetis reddite ei pro peccato et tunc curabimini et scietis quare non recedat manus eius a vobis qui dixerunt quid est quod pro delicto reddere debeamus ei responderuntque illi iuxta numerum provinciarum Philisthim quinque anos aureos facietis et quinque mures aureos quia plaga una fuit omnibus vobis et saue similitudines anorum vestrorum et simisunt terram. Et dabitis Deo Israel gloriam, si forte relevet manum suam a vobis, et a diis vestris, et a terra vestra. Quare gravatis corda vestra, sicut aggravavit Aegyptus, et Pharao cor suum? Nonne postquam percussus est, tunc diarripite, et facite plaustrum novum et unum, duas vaccas fetas, quibus non est impositum jugum, jungite in plaustr
Abbreviated transcription (Latin):
cipro delicto. ponetis in capsella ad
iarus eiꝰ: & dimutite eam uc uadat.
t si quidem ꝑ uiam finium suoꝵ
ascenderit contra bethsames:
ipse fecit nobis malum hoc grande.
daucẽ minime: sciemus quia ne¬
quaquã manus ciꝰ tetigit nos. s casu
accidit. Fecerunt ergo illi hoc modo.
E tollentes duas uaccas. quȩ lacta¬
bant uitulos. iunxerunt ad plaustrũ:
uitulos q earum concluserunt domi.
& posuerunt archam dei suꝑ plaustrũ:
& capsellam que habebat mures au¬
reos. & similitudinem anorũ. Ibant

Expanded text:
apsellam ad latus ejus: et dimittite eam ut vadat. t siquidem per viam finium suorum ascenderit contra Beth-Sames, ipse fecit nobis malum hoc grande: sin autem, minime: sciemus quia nequaquam manus ejus tetigit nos, sed casu accidit. Fecerunt ergo illi hoc modo, et tollentes duas vaccas, quae lactabant vitulos, junxerunt ad plaustrum, vitulosque earum concluserunt domi. Et posuerunt arcam Domini super plaustrum, et capsellam, quae habebat mures aureos et simili
Abbreviated transcription (Latin):
rum ubi fixeritis hac nocte tentoria.
iosue duodecim uiros quos
elegerat de filiis isrł. singulos de
tribub singulis: & ait ad eos. Ite
ance archam dñi dei ur̃i. ad iorda¬
nis medium: & portate inde singi¬
li singulos lapides in humerisur̃is
pondebitis eis. Defecerunt aquę
iordanis ante archam federis dñi
cũ transiret enm: iccuro positi sunt
lapides isti in monimento filiorũ
isrł. usq in ȩcernũ. Fecerunt ergo
filii isrł sicut iosue precepit eis par¬
tantes de medio iordanis alueo.
duodecim lapides. ut ei dñs imꝑa¬
rat: iuxta numerũ filiorũ isrł.
usq ad locum in quo castra metasi
sunt. ibiq posuerunt eos. Alios
quoq duodecini lapides posuit io¬
sue in medio iordanis alueq ub̃i
steterunt sacercdotes qui portabant

Expanded text:
rum, ubi fixeritis hac nocte tentoria. osue duodecim viros, quos elegerat de filiis Israel, singulos de tribubus singulis, et ait ad eos: Ite ante arcam Domini Dei vestri ad Jordanis medium, et portate inde singuli singulos lapides in humeris vestrpondebitis eis: Defecerunt aquae Jordanis ante arcam foederis Domini, cum transiret eum: idcirco positi sunt lapides isti in monimentum filiorum Israel usque in aeternum. Fecerunt ergo filii Israhel sicut eis praecepit Iosue portantes de medio Iordanis alveo duodecim lapides ut ei Dominus imperarat iuxta numerum filiorum Israhel usque ad locum in quo castrametati sunt ibique posuerunt eos alios quoque duodecim lapides posuit Iosue in medio Iordanis alveo ubi steterunt sacerdotes qui po
Abbreviated transcription (Latin):
medere. Dixit q ammon. Eicite uni¬
uersos a me. Cumq eiecissent om̃s:
dixit aminon ad thamar. Infercibũ
in conclaui: ut uescar de manu tun

Expanded text:
medere dixitque Amnon eicite universos a me cumque eiecissent omnes dixit Amnon ad Thamar infer cibum in conclave ut vescar de manu tu
Abbreviated transcription (Latin):
eorum cor est. acq om̃i impietate
depressum. qui ꝑ sacrilegos iocos.
diuinis monitis illudentes. uana
diligunt. & falsa sectantur: & post
om̃ia ad offensionis plenitudinẽ.
dies ipsos annum nouũ uocant.
quanquã non inconuenienter scd̾m
se nouum appellant annum. qͣm
ꝑ nefandas ferias honestas defalsa¬
tlir. turpitudo & ꝑuersitas in no¬
uatur. Nouum uocant annum:
quasi noui aliquid autcelum tẽ
ostendat aut terra. Nouum anuũ
ianuarias appellant kalenias. cũ
uetusto semꝑ errore & horrore sor¬
descant.

Expanded text:
eorum cor est atque omni impietate depressum, qui per sacrilegos jocos divinis monitis illudentes et vana diligunt et falsa sectantur, et post omnia, ad offensionis plenitudinem, dies ipsos annum novum vocant. Quanquam non inconvenienter secundum se novum appellant annum, quoniam per nefandas ferias, pro honestate falsa turpitudo et perversitas innovantur. Novum vocant annum, quasi novi aliquid aut coelum tunc ostendat, aut terra. Novum annum Januarias appellant calendas, cum vetusto semper horrore et errore sordescant.
Abbreviated transcription (Latin):
uiderent. & qui prius uidebant
de isrł ceci fierent: sic uenit in ru¬
inam & resurrectionem multorũ.
In aduentu enim dñi saluatoris
qui prius steterant corruerunt: et
qui ceciderant resurrexerunt. Una
hec est inter pretatio: de eo qd̃ dictũ
est. ecce iste positus est in ruinam¬
& in resurrectionem multorũ in
isrł. Est autẽ et altius quid incelli¬
gendum. aduersus eos uel maxime
qui contra conditorem latranit: ꝙ
hinc inde de ueteri testamenco quȩ
ñ intelliguns. testimonia congregan¬
tes. simplicium corda decipiunt
Aiunt enim. Ecce d̃s legis & propħa¬
rum: uidete qualis sit. Ego in qͥt
et sanabo: & ñ est qui eruat de. na¬
nib meis. Audiunt occidam: et
ñ audiunt uiuificabo. Audiunt
ꝑcutiam: & audire contempnunt
& egosanabo. Istiusmodi occasio¬
nib: creatorem calumpniantur.¬
Igitur antequã interpreter quem
sensum habeant. ego int̾ficiam &
uiuificabo. ꝑcutiam & s inabo: op¬
ponam eis testimoniũ eungłii. di¬

Expanded text:
viderent, et qui prius videbant viderent, et qui prius videbant de Israel caeci fierent: sic venit in ruinam et resurrectionem multorum. In adventu enim Domini Salvatoris, qui prius steterant, corruerunt, et qui ceciderant, surrexerunt. Una haec est interpretatio de eo quod dictum est: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum in Israel. Est autem et altius quid intelligendum adversus eos vel maxime, qui contra Conditorem latrant, et hinc inde de veteri Testamento, quae non intelligunt, testimonia congregantes, simplicium corda decipiunt. Aiunt enim: Ecce Deus Legis et prophetarum, videte qualis sit: Ego, inquit, et ego sanabo: et non est qui eruat de manibus meis . Audiunt, occidam, et non audiunt, vivificabo: audiunt, percutiam, et audire contemnunt, et ego sanabo. Istiusmodi occasionibus Creatorem calumIgitur antequam interpreter quem sensum habeant, ego interficiam et vivificabo, percutiam et sanabo, opponam eis testimoniam Evangelii, di
Abbreviated transcription (Latin):
suis: & ait. Nunc dimittis dñe ser¬
uum tuum in pace sccłm uerbum
tuum: quia uiderunt ocłi mei sa¬
lutare tuũ. Fastigium & ut ita di¬
cam culmen suꝑ his quȩ dicebant᷑
de iħu. & pater et mater illlus mira¬
bantur. sermo sẏmeonis fuit.
Non enun sufficit ei tenere parun¬
lum. & ea quȩ de semet ipso scripra
sunt proloqui: sed benedixit pa¬
tea ilius &e matri. et de ipso quoq
prophaut infante dicens E ece hic
positus est in ruinam & in resurre¬
ctionem mulcorũ in isrł: & in sig¬
num cui contradicetur. Tuam qͦq
ipsius animam ꝑtransibit gladus:
ut reuelentur ex multis cordibus
cogitationes. Qͥd sibi uult hoc qͦd
ait: ecce iste positus est in ruinam
& in resurrectionem multoꝵ in isrłͤ
Huic quid simile in eungłio scdm
iohannem scͥptum repperi. In uidi¬
cium ego in mundum istũ uera: ut
qui ñ uident uideant. et qui iuudent
cecifiant
uomͦ ergo in iudiciũ uenit.
ut non uidentes de nacionib

Expanded text:
suis, et ait: Nunc dimittis, Domine, sersuis, et ait: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace, secundum verbum tuum, quia viderunt oculi mei salutare tuum. Fastigium et, ut ita dicam, culmen super his quae jactabantur de Jesu, et pater et mater illius mirabantur, sermo Simeonis fuit. Non enim sufficit ei tenere parvulum, et ea quae de semetipso scripta sunt proloqui, sed benedixit patri illius et matri: et de ipso quoque prophetavit infante, dicens: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur. Tuam quoque ipsius animam pertransibit gladius, ut revelentur de multis cordibus cogitationes. Quid sibi vultait: Ecce positus est hic in ruinam et in resurrectionem multorum in Israel? Huic quid simile in Evangelio secundum Joannem scriptum reperi: In judicium ego in mundum istum veni, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant . Quomodo ergo in judicium venit, ut non videntes de nationibus
Abbreviated transcription (Latin):
ongregemus munum ea¬
quȩ in ortu dñi ihu dicto
scriptaq sunt de eo: & tunc scire.
poterimus singula. queq digna.
esse miraculo. Quamobrem mia¬
batur & pater. Sic enim appellatꝰ
est ioseph: quia nutricuis fuit.
Mirabatur & macer: suꝑ om̃ib
que dicebant᷑. de eo. Quȩnams¬
sunt quȩ de paruulo iħu faama.
disꝑserat: Pastores erant in regio¬
ne illa: uigilantes & obseruantes
custodias noctis suꝑ gregem suum.
uenit angłs sub ipsa hora natiuita¬
cis iħu: & ait ad eos. Annuntio uo¬
bis gaudium magnũ. Ite & inue¬
nietis infantem inuolutum in pan-¬
nis: & positum in presepi. Necdũ
angłs uerba finierat: & ecce mul¬
titudo celestis exercitus laudare
cepit & benedicere deum. Cum
hoc pastores trepidi ꝑspexissent.
& angłs recessisset ab eis: dixerunt
ad inuicem. E amus in bechleem:
et uideamus factũ qͦd dñs ostendit
nobis. Uenerunt & inuenerunt
paruulum: tam illi quã parentes
irit: & miraculi magna pars fuerit.
Tenuit enum puerum in brachiis

Expanded text:
ongregemus in unum eaquae in ortu Jesu dicta scriptaque sunt de eo, et tunc scire poterimus singula quaeque digna esse miraculo. Quamobrem mirabatur et pater sic enim appellatus est Joseph, quia nutritius fuit, mirabatur et mater super omnibus quae dicebantur de eo. Ququae de parvulo Jesu fama disperserat? Pastores erant in regione illa, vigilantes et observantes custodias noctis supra gregem suum. Venit angelus sub ipsa hora nativitatis Jesu, et ait ad eos: Annuntio vobis gaudium magnum. Ite, et invenietis infantem involutum pannis, et positum in praesepio. Necdum angelus verba finierat, et ecce multitudo coelestis exercitus laudare coepit et benedicere Deum. Cum hoc pastores trepidi perspexissent, et angelus recessisset ab eis, dixerunt ad invicem: Eamus Bethleem, et videamus factum quod Dominus ostendit nobis. Venerunt et invenerunt parvulum. Tam illi quam parentes,rit miraculi, vel magna pars fuerit, tenuitque puerum in brachiis
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c ex femina: ut sicut adam de¬
cipientem ꝑ euam diabolum non
potuit precauere. ita diabolus ad¬
uentancem ꝑ mariam deum. ñ de¬
prehenderet esse presentem. Tc.ii.¬
arturit gͥ femina salutem
mundi. ut quȩ extiterat fo¬
mes iniquitatis. fieret ministra u¬
sticiȩ. & ꝑ quam mors sibi in hu̾nc
mundũ aditum patefecit. ꝑ eam
ad nos uita haberet ingressum:
atq ut ostenderet creator huma¬
ni generis. utriusq sexus curam
habere. & utrumq se uelle salna¬
re. uir nascitur &e procedit ex fenii¬
na. quatinus aduerteremꝰ. nullam.
ẽẽ apnid deum inter uirum &e fen¬
nani in ꝑcipienda saluce tistanał
Cur autẽ non tota deuotione
credamꝰ. salutarem puerũ nasci
potuisse de iurgine: qui ꝑfectũ
hominem credimꝰ de puluere
fuisse formatum: Exultemus
ergo fr̃s & letemur. celebrances
tos sentimꝰ ad uitam. E actus est
enim homo ñ ut sibi uiueret qui
actor est uitȩ: sed ut morte sua
uitam redimeret mortuorum.

Expanded text:
Christus ex femina, ut sicut Adam deChristus ex femina, ut sicut Adam decipientem per Evam diabolum non potuit praecavere, ita diabolus adventantem per Mariam Deum non deprehenderet esse praesentem. Parturit ergo femina salutem mundi; ut, quae exstiterat fomes iniquitatis, fieret ministra justitiae, et per quam mors sibi in hunc mundum aditum patefecit, per eam ad nos vita haberet ingressum. Atque ut ostenderet Creator humani generis utriusque sexus curam habere, et utrumque velle salvare; vir nascitur, et procedit ex femina, quatenus adverteremus, nullam esse apud Deum inter virum ac feminam in percipienda saluteCur autem non tota devotione credamus, salutarem puerum nasci potuisse de virgine, qui perfectum hominem credimus de pulvere fuisse formatum? Exsultemus ergo, fratres, et laetemur, celebrantes tos sentimus ad vitam. Factus est enim homo, non ut sibi viveret, qui auctor est vitae, sed ut morte sua vitam redimeret mortuorum.
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s km̃i cui honorem debitũ pͥma.¬
resenti festiuitate deferimus: mul¬
timoda celestium mysteriorũ gr̃a
reuelatur. Hodie enim hoc est in
fine temporũ editus est ille: cuius
ȩternitatem nulla scłorũ temꝑa.
comprehendunt. Hodie celi terra¬
rum q dñs: pro libertate seruorũ
formam induit liber seruitutis.
hodie nouam feminei sexus głam
uis uideatur nouum. ñ tamen in¬
credulum: quod xp̃c in utero ma¬
riȩ sine generante conceptus est.
qui cle deo patre sine conceptione
processit.Le. iͥ¬
uod enim ds̃ est: solius pa¬
tris est unigenitus. Qa ho¬
mo est: solius matris est filius.
Atq ideo illum qui ex patre ds ẽ.
ce ex matre homo: hoc est deũ et
hominem unum deum conficem.
Hoc autẽ totum factum ẽ: ut d̾s ꝑ
carnem hominis. mysterium salu¬
taris susciꝑet passionis: & homo
ꝑ uirtutem dei. ȩternitatis suȩ re¬
ciꝑet dignitatem. Nascitur itaq
hominem cdaret. & deum prodeiet
incegritas uirginalis. Nascitur

Expanded text:
rissimi, cujus honorem debitum praesenti festivitate deferimus, multitudo coelestium mysteriorum gratia revelatur. Hodie enim, hoc est, in fine temporum editus est ille, cujus aeternitatem nulla saeculorum tempora comprehendunt. Hodie coeli terrarumque dominus pro libertate servorum formam induit servitutis. Hodie nova feminei sexus glorivis novum videatur, non tamen incredulum, quod Christus in utero Mariae sine generante conceptus est, qui de Deo Patre sine conceptione processit. uod enim Deus est, solius Patris est Unigenitus; quod homo est, solius matris est filius: atque ideo illum, qui ex Patre Deus est, et ex matre homo est, hoc est, Deum et hominem, unum Dominum confitemur. Hoc autem totum factum est, ut Deus per carnem hominis mysterium salutaris susciperet passionis, et homo per virtutem Dei aeternitatis suae reciperet dignitatem. Nascitur 42 itahominem daret, et Deum proderet integritas virginalis. Nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
&e insana: cum se a deo formati ho¬
mines. aut in pecudes aut inferas
aut in portenta transsormant:
Num qͥd ñ omnem excedit insani¬
am: cum decoitin uultus humani.
dei specialiter manib in omnem
pulchritudinem figuratũ. squalo¬
re sorsium. & adulteria feditate
deturpant:. Quomͦ non sanum
sapientib patet. nichil ibi messe
sanitatis. libi impia. ubi inhone¬

Expanded text:
et insana, cum se a Deo formati hoet insana, cum se a Deo formati homines, aut in pecudes, aut in feras, aut in portenta transformant? Nunquid non omnem excedit insaniam, cum decorem vultus humani Dei specialiter manibus in omnem pulchritudinem figuratum, squallore sordium et adulterina foeditate deturpant? Quomodo non sunum sapientibus patet, nihil ibi inesse sanitatis, ubi impia, ubi inhone
Abbreviated transcription (Latin):
palie ad deirrenum: ⁊̃ aspectũ siui
ad impia & uana conuerterit. &
iuges suos. hoc est corpus atq ani¬
mam uulnerabit. et optimi itine¬
ris ꝑiculosum nimis incurret er¬
rorem. Ꝙ ñ respexit inquit in ua¬
nitates & insanias falsas. Quomͦ
beatus dauid falsas insanias dicit:
cum uere insaniant. qui abiecto
retrorsum timore dei. ad demonũ
respiciunt uanitates: Sed uirfide¬
lis propͥe naturam falsitatis impiȩ¬
expressit: quia insana sunt om̃ia
quecũq diaboli fallente mencta¬
tio. deiu se ñ habent ueritatem.
& illorum grauior atq ĩmedicabi¬
lis languor est: qui suꝑsticionum
furore. & ludorum suauitate decep¬
ti. sub spetie sanitatis insaniunt.
a ministris demonũ illis agun¬
tur diebus falsa sunt & insana: cũ
iur uirium suarũ uigore mollito.
totura se transformat in feminam.
tan dq illud ambitu atq arte agit.
quasi peniteat illum ẽẽ qͦd uir est:
Numqͥd non uniuersa ibi falsa sunt

Expanded text:
cedit ad Dei regnum, si aspectum suum cedit ad Dei regnum, si aspectum suum ad impia et vana converterit, et juges suos, hoc est corpus atque animam, vulnerabit, et optimi itineris periculosum incurret errorem. Et non respexit, inquit, in vanitates et insanias falsas. Quomodo beatus David falsas insanias dicit; cum vere insaniant, qui abjecto retrorsum timore Dei, ad daemonum respiciunt vanitates? Sed vir fidelis proprie naturam impiae falsitatis expressit: quia insana sunt omnia quaecunque, diaboli fallente mendacio, Dei in se non habent virtutem. Et illorum gravior atque immedicabilis languor est, qui superstitionum furore et ludorum suavitate decepti, sub specie sanitatis insaniunt. a ministris daemonum illis aguntur diebus falsa sunt et insana, cum vir, virium suarum vigore mollito, totum se frangit in feminam, tantoque illud ambitu atque arte agit, quasi poeniteat illum esse, quod vir est? Nunquid non universa ibi falsa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunid: sicut nos ȩccłarũ doctor
instruit dicens. Quȩ conuentio
ocp̃i ad belial: Qui autẽ consensus
templo dei cum idolis: Quicunq
gͦ credentium uel est templũ dei uel
ẽe desiderat. sollicite caueat. ne mor¬
tua & uana sectando. desinens esse
templũ dei fiat habitatio tenebra¬
rum: fiat demõnis monumentũ.
it głosissimus Le .ii.¬
propħarum dauid. Beatus
uir cuiuis est nomen dñi spes apsius
& non respicit in uanitates e insani¬
asfalsas. Itaniqui sperat in deum.
ac toto ecede in cius głam. luminũ
suorũ defigit aspectum. ad insanis:¬
simas uanitates. conseeratossemel
deo ñ debet oculos recorquere: qua
ut ait dñs. nemo mutens manita
aratrum. Trespiciens retim aptus ẽ
regno dei. Om̃is enam arans si retro
respiciat: aut tortuosum ⁊ inutilem
faciet sulcim aut arantum be
uorũ uestig uuinerabit. Ita eo
uidurecdo trumat a sparitati uo¬
mere uicia midana ꝑsulcans. ini.¬

Expanded text:
communio, sicut nos Ecclesiarum doctor communio, sicut nos Ecclesiarum doctor instruit dicens: Quae conventio Christi ad Beliat? Qui autem consensus templo Dei cum idolis ? Quicunque ergo credentium vel est templum Dei, vel esse desiderat, sollicite caveat, ne mortua et vana sectando, desinens esse templum Dei, fiat habitatio tenebrarum, fiat daemonis monumentum. Ait gloriosissimus propheta David: Beatus vir cujus est nomen Domini spes ipsius, et non respexit in vanitates et insanias falsas . Itaque qui sperat in Deum, ac toto corde in ejus gloriam luminum suorum defigit aspectum; ad densissimas vanitates consecratos semel non debet oculos retorquere; quia, ut ait Dominus: Nemo mittens manum ad aratrum, et respiciens retro aptus est regno Dei . Omnis enim arans, si retro respiciat. aut tortuosum, aut inutilem faciet sulcum, aut 46 arantum boum suorum vestigia vulnerabit. Ita et qui directo tramite ac spirituali vomere vitia mundana persulcans in
Abbreviated transcription (Latin):
sermonis edoctos. uniuersas Ra¬
lendarum suꝑuenientiũ uanita¬
tes. declinare penitus e horrere:
ad ꝑfectioris tamen emendationis
augmentũ. non me piguit usita¬
tum ur̃is aurib inferre sermonẽ.
sicut ait beatissimus paulus. fr̃s
eadem uobis scribere mͥ quidem ñ
pigrum. uobis autẽ necessarium.
Necessarium diloctissimi nec supe¬
fluum reor: si pro cõmonitione
fc̃a cludum habita. precedentium
patrum uobis repetantur alloꝗua
Rrenera quid fastidii qͥd onctis
habet. prosalutis profectu utilia
ac deoplacita sepe dicere: frequea¬
ter audire: Ee ideo km̃i fide ac
deuotione solita. religiosi itingis
uias. acueritatis semitas gractic¬
tes: magis magis ꝙ eriptũ deuia
&e diabolica calcate figmenta. Nec
debet enim fidelis anima. quȩ angło¬
rum consortia. concupiscit: demo¬
morum illusionib delectari. Neq
uero luci ac tenebris. ueritati acq
mendatio. turpitudini & honesta¬
ti. apud dei seruos ulla. pocest esse

Expanded text:
sermonis edoctos universas calendarum supervenientium vanitates declinare penitus et horrere: ad perfectioris tamen emendationis argumentum non me piguit usitatum vestris auribus inferre sermonem, sicut ait beatissimus Paulus: Fratres, eadem vobis scribere mihi quidem non pigrum, vobis autem necessarium . Necessarium, dilectissimi, nec superfluum reor, si pro commonitione sancta dudum habita, praecedentium patrum vobis repetantur alloquia. Et revera quid fastidii, quid oneris habet pro salutis profectu utilia ac Deo placita saepe dicere, frequenter audire? Et ideo, carissimi, fide ac devotione solita religiosi itineris vias, ac veritatis semitas gradientes, magis magisque errorum devia, et diabolica calcate figmenta. Nec enim debet fidelis anima, quae angelorum consortia concupiscit, daemoniorum lusibus delectari. Neque vero luci ac tenebris, veritati atque mendacio, turpitudini et honestati apud Dei servos ulla potest esse
Abbreviated transcription (Latin):
incorrupta fecunditas. Qͦ d enim
illa meruit in carne hec seruauit
in mente: nisi qd̃ illa peꝑit unum
hȩc parit inuitos. in unũ congre¬
gandos ꝑ unum. Le. iii.¬
ic est gͦ dies quo uenit in mun¬
dum. ꝑ quem factes ẽ marudus.
quo carne factus est paparts. uur¬
tute nunquã absens: quia in hoc
quia lipx lucebat in tenebris. & eã
rtenebrx ñ comprehendebant uenit
ergoin carne: carnis iutia munida¬
turns. Uenit medicina in terram.
ra: ut eis fanatis. quistimmꝰ antea te
tibus. Aa hoc sponsus ꝓcessit de tha-¬
lamo suo: exultauit ut gigas ad
currendam uiam. Speciosus ut
sponsus. fortis ut gigas: amabilis
& terribilis. seuerus & serenus.
Pulcher bonis: asper malis. Ma¬
nens in sinu patris: impleuit uterũ
matris. In quo thalamo. id est uir¬
giuis utero. natura dunina sibi co¬
pulauit humanã. ubi uerbũ caro
dens. ubi habitemꝰ preparet nobis.
hunc ergo letidiem sollempniter
cel ebremꝰ. & ȩternum diem ꝑ eum

Expanded text:
incorrupta fecunditas. Quod enim incorrupta fecunditas. Quod enim illa meruit in carne, haec servavit in mente: nisi quod illa peperit unum, haec parit multos, in unum congregandos per unum. 3. ic est ergo dies quo venit in mundum, per quem factus est mundus; quo carne factus est praesens, virtute nunquam absens: quia in hoc quia lux lucebat in tenebris, et eam tenebrae non comprehendebant . Venit ergo in carne, carnis vitia mundaturus. Venit in medicinali terra, ra: ut eis sanatis, qui fuimus antea tentibus. Ad hoc processit sponsus de thalamo suo, et exsultavit ut gigas ad currendam viam . Speciosus ut sponsus, fortis ut gigas, amabilis et terribilis, severus et serenus, pulcher bonis, asper malis, manens in sinu Patris, implevit uterum matris. In quo thalamo, id est, Virginis utero, natura divina sibi copulavit humanam: ubi Verbum caro dens, ubi habitemus praeparet nobis. Hunc ergo diem laeti solemniter celebremus; et aeternum diem, per eum
Abbreviated transcription (Latin):
nem eius quis enarrabit: cuiꝰ concep¬
tus uicarne ñ carnaliter factus.
cuꝰ ortus ex carne ubertatem nutri¬
enti actulit. integritatem parica¬
ti ñ abstulit: Quamlibet itaq
earum: siue utramq generationẽ
eius quis enarrabit: Hic est dñs
ds̃ nr̃. hic est mediator dei & homi¬
nuii homo saluator noster qui
natus de patre creauit & matrem.
creatus de matre głificauit de patrẽ.
sine femineo partu unicus patri:
sine uirili complexu unicus matri.
Hic est speciosus forma pre filiis ho¬
minum. sc̃ȩ filius mariȩ. sc̃ȩ spon¬
sus eccłȩ: quam suȩ matri similem
reddidit. Nam & nobis eã matrẽ
fecit: & uirgiiem sibi custodiuit.
Ad hanc quippe dicit apłs. Aptaui
uos uni uiro uirginem castam ex ha¬
bere. xp̃o. De qua rursus dicit ma¬
trem nr̃am ñ ancillam sed liberã.
cuiꝰ mulcifilii desertȩ magis quam
eius quȩ habet uirum. Est gͦ oe ȩcdẽ
sicut mariȩ ꝑpetua integritas: et

Expanded text:
nem quis enarrabit, cujus concepnem quis enarrabit, cujus conceptus in carne non carnaliter factus, cujus ortus ex carne ubertatem nutrienti attulit, integritatem parienti non abstulit? Quamlibet itaque earum, sive utramque generationem ejus quis enarrabit? 2. Chrisster, hic est mediator Dei et hominum homo Salvator noster, qui natus de Patre creavit et matrem; creatus de matre glorificavit et Patrem: sine femineo partu unicus Patri, sine virili complexu unicus matri. Hic est speciosus forma prae filiis hominum , sanctae filius Mariae, sanctae sponsus Ecclesiae, quam suae genitrici similem reddidit: nam et nobis eam matrem fecit, et virginem sibi custodit. Ad hanc quippe dicit Apostolus: Aptavi vos uni viro, virginem castam exhibere Christo . De qua rursus dicit, matrem nostram non ancillam, sed liberam, cujus multi filii desertae magis quam ejus quae habet virum . Est ergo et Ecclesiae, sicut Mariae, perpetua integritas, et
Abbreviated transcription (Latin):
.Cilius dei. idemq filius ho
omnẽ diem. sine patre de matre
natus consecrauit hunc diem: di¬
uina natiuitate inuisibilis. huma¬
na uisbilis. utraq mirabilis. ꝑ ro¬
inde ͦ de illo propħa predixit.
generationem euis quis enarrabit.
de qua potius dictum sit. uicicare
difficile est utrum de illa ubi nũ¬
quam ñ natus cocaetaum habet
patrem. ande ista. ut aliquando
natus in qua fieret iam seccrat
matrem. utrum de illa ubi semꝑ
natus est qui semꝑ erat. Qͥs enum
enarrabit quomͦ natum sit lumen
de lumine. & unum lumen utrũq
sit. quomͦ natus sit ds̃ de deo. nec
deorum numerus creuerit: quomͦ
uelut de transacta dicatur quod
natus est. cum tempus in illa natuu¬
tate nec transierit qͦd preterita
esset. nec precesserit quod futura
esset. nec presens fuerit quasi adhuc
fieret. & ꝑfecta non esset: Hanc gͦ
generationem qͥs enarrabit: cum
id qd̃ enarranctum ẽ supra temꝑa
maneat. sermo autem enarrantis
Stam quoq ex uirgine generatio¬

Expanded text:
ilius Dei idemque filius homomnem diem; sine patre de matre natus, consecravit hunc diem; divina nativitate invisibilis, humana visibilis, utraque mirabilis. Proinde quod de illo propheta praedixit, Generationem ejus quis enarrabit Isai. LIII, 8? de qua potius dictum sit, judicare difficile est; utrum de illa ubi nunquam non natus coaeternum habet Patrem, an de ista ubi aliquando natus, in qua fieret, jam fecerat matrem: utrum de illa ubi semper natus est, qui semper erat; quis enim enarrabit quomodo natum sit lumen de lumine, et unum lumen utrumque sit? quomodo natus sit Deus de Deo, nec deorum numerus creverit? quomodo velut de re transacta dicatur quod natus est, cum tempus in illa nativitate nec transierit, quo praeterita esset; nec praecesserit, quo futura esset; nec praesens fuerit, quasi adhuc fieret, et perfecta non esset? Hanc ergo generationem quis enarrabit; cum id quod enarrandum est supra tempora maneat, sermo autem enarrantis stam quoque ex virgine generatio
Abbreviated transcription (Latin):
rabit: Sed uerbum carofactũ est.
&e habicauit in nobis. Hanc gͦ gene¬
rationem eius. cuiꝰ hodiernum clȩ¬
bramus diem: hanc inqua digna
Accedens ad nos ꝑid qͦd sumpsit
ex nr̃o: & liberans nos ꝑid qd̃ man¬
sit in suo. Uisitauit quippe dñs ser
uos ꝑ mortalem infirmitatem: itt
eos liberos faceret ꝑ incõmutabi¬
lem ueritatem. Hanc gͦ generati¬
onem cuius ut cumq capar est hu¬
mana fragilitas. ñ illam quȩ sine
temꝑe manet sine matre suꝑ om̃ip
sed istam quȩ in temꝑe facta est si
patre inter om̃ia. hunc uirginis fi¬
lium & uirginũ sponsũ. de indor¬
rupta matre nascentem. & incor¬
ruptibili ueritate fatentem. laude¬
mus. amemus. adoremus. ut in eius
triumphemus. Diabolus ad nos
decipiendos. corrupta feminea.
mente surrepsit: x p̃c ad nos libe¬
randos ex incorrupta feminea en¬
am carne processit. Sed̃m lueam.¬

Expanded text:
rabit ? Sed Verbum caro factum est, rabit ? Sed Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . « Hanc ergo generationem, cujus hodiernum celebramus diem; hanc, in qua dignaaccedens ad nos per id quod assumpsit ex nostro, et liberans nos per id quod mansit in suo visitavit quippe Dominus servos suos per mortalem infirmitatem, ut eos liberos faceret per incommutabilem veritatem; hanc ergo generationem, cujus utrumque capax est humana fragilitas; non illam quae sine tempore manet, sine matre super omnia, sed istam quae in tempore facta est sine Patre inter omnia. Hunc Virginis Filium, et virginum sponsum, de incorrupta matre nascentem et incorruptibili veritate fetantem, laudemus, amemus, adoremus, ut in ejus triumphemus. Diabolus ad nos decipiendos corrupta feminea mente subrepsit: Christus ad nos liberandos incorrupta feminea etiam carne processit, qui e
Abbreviated transcription (Latin):
Illo enim uiuimꝰ: & mouemur & su¬
mus. T ranscendamꝰ carnem nr̃am.
in qua parentes ante filios uuiunt:
quia ut filios possint generare cre¬
uerunt. & filiis crescentib iam se¬
nescunt. Nondum natis filiis pa¬
rentes uixerunt: quia & parentib
mortius faii uicturi sunt. Transcen¬
cdamus & animas nr̃as. Pariunt &
ipsȩ aliquid cogitando. qͦd secum
habent sciendo: sed possunt amit¬
tere obliuiscendo. quia ñ habebañ
ante nesciendo. Cuncta corꝑalia.
temꝑalia. mutabilia transcenia¬
mus: ut uideamꝰ suꝑ om̃ia ꝑ quem
facta sunt om̃ia. A scensus noster
in corde est: quia & illud quo ascen¬
dimus prope est. Longe autẽ ab il¬
lo sumus: in quantũ dissim iles su¬
mus. Ascendit ergo ad eum sua si¬
militudo. quam in nobis fecit & re¬
fecit: quia nondum perfecte palpi¬
tat infirmus aspectus. & ineffabilem
canctorem lucis ȩternȩ si potestintu
rem mentis a cies nondium
capit: generationem eius quis enaꝑ¬

Expanded text:
illo enim vivimus, et movemur, et suillo enim vivimus, et movemur, et sumus . Transcendamus carnem nostram, in qua parentes ante filios vivunt: quia ut filios possent generare creverunt, et filiis crescentibus jam senescunt. Nondum natis filiis parentes vixerunt, quia et parentibus mortuis filii victuri sunt. Transcendamus et animas nostras: pariunt et ipsae aliquid cogitando, quod secum habent sciendo; sed possunt amittere obliviscendo, quia non habebant ante nascendo. Cuncta corporalia, temporalia, mutabilia transcendamus: ut videamus super omnia, per quem facta sunt omnia. Ascensus noster in corde est: quia et ille ad quem ascendimus prope est. Longe autem ab illo sumus, in quantum dissimiles sumus. Ascendit ergo ad eum sua similitudo, quam in nobis fecit et refecit, qua nondum perfecta, palpitat infirmus aspectus, et ineffabilem candorem lucis aeternae non potest intueri. rem mentis acies nondum capit: Generationem ejus quis enar
Abbreviated transcription (Latin):
uod est uerbum sine temꝑe.
ꝑ quod facta sunt temꝑa.
ceptum. clausitq finitum. uerbũ
quod iudicium ñ habet ex ore lo¬
quentiũ. & aꝑit ora mutorũ: uerbũ
qͦd lingus gentium disertum ñ
fit. & linguas infantium disertas
facit: Quenam est inquit illa ge¬
neratio. cui pater moriendo ñ ce¬
dit. quia non eam uiuendo prece¬
ditis aꝑ om̃ib locorum temporũq
inrnallis. ab om̃i distinctione
spatiorum. quam uel in dieb uel
in corꝑib sentire consueuimus:
Leuemus ad eum quantũ ipso ad¬
iuuante possumꝰ animas. nłas si quo¬
modo caꝑe ualeamꝰ & natum ñ pre¬
uementem qui giguit. & gignen¬
tem non subsequentem qui gignit᷑.
patiem & filium. nec pariter pater.
nco pariter filius & pariter ȩternꝰ
ñuteumq generantem. nec utrumq
ñ uiuentem. & patrem semp̃ĩterne
genuisse. et filium sempiterne na¬
tumẽẽ. Cogitemꝰ si ualemus: si non
ualemus credamiis. le¬
sumus sed tamen ñ longe pͥo¬
Ssitiim est ab uno quoque nostrũ s

Expanded text:
uod est Verbum sine tempore, per quod facta sunt tempora? coeptum, clausitve finitum: Verbum quod initium non habet ex ore loquentium, et aperit ora mutorum: Verbum quod linguis gentium disertis non fit, et linguas infantium disertas facit. Quaenam est, inquam, illa generatio, cui Pater moriendo non cedit, quia non eam vivendo praecedit? Ab omnibus locorum temporumque intervallis, ab omni distentione spatiorum, quam vel in diebus, vel in corporibus sentire consuevimus, Levemus ad eum, quantum ipso adjuvante possumus, animas nostras, si quomodo capere valeamus, et natum non praevenientem qui gignit, et gignendo non subsequentem qui gignitur; Patrem et Filium nec pariter patres, nec pariter filios, et pariter aeternos: non utrumque generantem, nec utrumque non viventem: et Patrem sempiterne genuisse, et Filium sempiterne natum esse cogitemus, si valemus; si non valemus, credamus. Nleamus, sed tamen non longe positum est ab unoquoque nostrum: In
Abbreviated transcription (Latin):
& apłi ab ipso dño in carne posito
structi. ñ solum sermone predicaue¬
runt. uerũ etiam ad instructionẽ
saluberrimam posterorũ. scriptis
sius inclitam reliquerunt: quȩ unũ
deum predicat trinitatem. id est pa¬
trem & filium & sp̃m sc̃m̃. Sed trim¬
tas uera ñ esset: si una eademq ꝑsona
diceretur pater & filius & sp̃s sc̃s. Si
enim sicut est patris & filii & sp̃c sci
una subsantia. sic esset una ꝑsona:
nichil om̃ino esset in quo ueraciter
Sursus crinicas qͥdem uera esset.
secl unus ds̃ trinitas ipsa ñ esset:
si quemadmodum pater & fillus q
proprietate a ¶facti. sic fuissent
naturarĩ quoq diuersitate discre¬
ti. Sed quia in illo uno uero deo
trinicacem ñ solum qͦd unus est dẽ.
sed etiam qd̾ trinitas est naturalit
uerum est: propt̾ea ipse uerus ds̃
in ꝑsonis trinitas est. in una natu¬
ra unus est. ꝑ hanc unitatem natu¬
ralem totus pater in filio & sp̃u sc̃õ
est. & totus filius in patre & sp̃u scõ

Expanded text:
i ab ipso Domino in carne posito structi, non solum sermone praedicaverunt, verum etiam ad instructionem saluberrimam posterorum scriptis suis inditam reliquerunt, unum Deum praedicat Trinitatem, id est Patrem et Filium et Spiritum sanctum. Sed Trinitas vera non esset, si una eademque persona diceretur Pater et Filius et Spiritus sanctus. Si enim sicut est Patris et Filii et Spiritus sancti una substantia, sic esset una persona, nihil omnino esset in quo veraciter rsus Trinitas quidem vera non esset, sed unus Deus Trinitas ipsa non esset, si quemadmodum Pater et Filius etproprietate distincti, sic fuissent naturarum quoque diversitate discreti. Sed quia in illo uno vero Deo Trinitate, non solum quod unus Deus est, sed etiam quod Trinitas est, naturaliter verum est, propterea ipse verus Deus in personis Trinitas est, et in una natura unus est. Per hanc unitatem naturalem totus Pater in Filio et Spiritu sancto est, et totus Filius in Patre et Spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
ed nichodemus qui nocte ue¬
nit ad dñm: necdum lucis
mysteria caꝑe nouerat. Iamꝙ nox
in qua uenit: ipsam eius qua pre¬
mebatur ignorantiam designat.
Nccdum enim corũ numero sociatꝰ
isti cum sit senex: Nunqͥd pocest
it uentrem matris suȩ iterato in tro

Expanded text:
ed Nicodemus, qui nocte venit ad Dominum, necdum lucis mysteria capere noverat. Nam et nox in qua venit, ipsam ejus qua premebatur ignorantiam designat. Necdum enim eorum numero sociatusnasci, cum sit senex? Nunquid potest in ventrem matris suae
Abbreviated transcription (Latin):
Tadhuc nescius ꝑseuerabat. de
Abate antt̃ sua iam sollicitus excite¬
A Eassarie de ura quã noue at
natiuitate an posset iterari. uel quo
ordine regeneratio posset impleri
querebat: ne huiꝰ expers remanen-¬
do. uitȩ celestis particepsesse nequiret.

Expanded text:
nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat, ne hujus expers remanendo, vitae coelestis particeps esse nequiret.
Abbreviated transcription (Latin):
sed spe glȩ consolatio humana
contempnitur. Pietatis affectus
in fletib declaratur: s occisorum
gła repudium consolationis indi¬
citur. Pugnant enim in matre af¬
fectus & fides: humauitascũ deuo¬
tione concertat. Pi angit affectus.
sed fideseultat: deflet humani¬
as. sed deuotio consolatur. Licu¬
t enim matri humanitus flere:
eui ñ licuit consolatione humanitꝰ
tasquã consolatione indiguit:
ua hominis sut qͥd ficuit. cun
manifeste ds sit qui lazarum susci¬
tauit. Sed obeata lactentiũ gła.
quib pro. xp̃o contigit dedicare
martyria. Expungunt temꝑe uno
natiuita tem & mortem. ingressum
& exitua. principium & occasum:
ut ipsis posset temꝑe uno ut dixi
contingere. & nascendo ingredi
mundũ. & dedicare martẏrio celũ.

Expanded text:
sed spe gloriae consolatio humana sed spe gloriae consolatio humana contemnitur. Pietatis affectus in fletibus declaratur, sed occisorum gloria repudium consolationi indicit. Pugnant enim in matre affectus et fides, humanitas cum devotione concertat; plangit affectus, sed fides exsultat; deflet humanitas, sed devotio consolatur. Licuit enim matri humanitus flere, cui non licuit consolatione humanitusjusquam consolatione indiguit, quia hominis fuit quod flevit, cum manifeste Deus sit qui Lazarum suscitavit. Sed o beata lactentium gloria! quibus pro Christo contigit dedicare martyria. Expungunt tempore uno nativitatem et mortem, ingressum et exitum, principium et occasum, ut ipsis posset tempore uno, ut dixi, contingere, et nascendo ingredi mundum, et dedicare martyrio coelum.