comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apłis aggregandus. glori¬
ficandus meritis. coronan¬
dus in ppłis. raptus corporeo
uinculo: inimaculato sp̃u.
beatus ficdei dotib perpetua¬
liter uicturus. uictor euola¬
⁊honor. ⁊ potestas. in secula
rius sccłm scłi lignitatem¬
debere coli. nõ yclola ma¬
nufacta. Audiens quiclã
ex satellitib neronis noĩe
cornelius: relationem ad eũ
letulit. qđ p̾dictus naza¬
rius aduersus deos quos sa¬
cratissimi imperatores ado¬
rarent xp̃ianam religionẽ
auderet. asserere. ⁊ per cli¬
uersas ꝓuincias turbas ho¬
minum sua p̾licatione cõ¬
uerteret. Cumq uero huius¬
cemocl litteras accepisset:
misit dentonem comitem
cum militib. ad ꝑquirendũ
sc̃m nazarium. Qui cũ ad
tiuitatem ebreclunensem ue¬
nazarium edificantem ora¬
dorium. ⁊ tum eo cluos iu¬
uenes geruasium ⁊protha¬
sium. qui ad doctrinã eius
conuenerant:⁊ infantem
cel sum nomine lapicles por¬
rigentem.

Expanded text:
apostolis adgregandus, gloriapostolis adgregandus, glorificandus meritis, coronandus in populis, raptus corporeo vinculo, inmaculato spiritu beatis fidei dotibus perpetualiter victurus victor evolahonor et potestas in saecula rius secundum saeculi dignitatemdebere coli . non idola manufacta.| Audiens quidam ex satellitibus neronis . nomine| cornelius . relationem ad eum detulit quod prae| dictus Nazarius aduersus deos quos sacratissimi impera| tores adorarent christianam religionem auderet adhibere . | et per diuersas prouincias turbas hominum sua praedi| catione conuerteret. Cumque nero huiuscemodi litteras| accepisset . misit dentonem comitem cum militibus ad| perquirendum sanctum nazarium qui cum ad ciuitatem| ebredonensem uenazarium aedificantem| oratorium et cum eum duos iuuenis . geruasium . et protasium . | qui ad doctrinam eius conuenerant . et infantem . Celsum| nomine . lapides porrigentem.
Abbreviated transcription (Latin):
perrexit in oratorium. nul¬
lum sibi cupiens testem in
illud furtum preter xp̃m
occurtere: Qui celebrata
nigilia remeans ad lectulũ:
quasi nichil egerit tũc pri¬
mum reliquos excitaret.
puenia pater ⁊ pastor ppħ:
ad se alienas causas trans¬
ferens ⁊ querelas. aut pro
parce mitigabat lolores
compatiensz aut quantum
posset ex toto corcle curabat
subueniens. In tantũ quo¬
q sacris amplificatus pro¬
uectib. etiam liem beati
sui transitus ita p̾lixit ut
subclimus. Ante
aliquos lies uocans ad se
notarium suum: imꝑat
in cubiculo supra lectum
suum scribere hoc tantum¬
mocdo quinto kalenclas¬
iunias. Sed nescientibus
omnib quid hoc ẽẽt: post
eius scm clecessura manife¬
stauit de scło. Nam neq
hoc ei clñs familiari anime
absconclere ꝑtulit. Deniq.
eadem die. post per actum
prelium beatus migranit
studiis occupatus ac semꝑ
intentus: fere octogenariꝰ
ꝑ orbem mirandus actib.
adiungendus martyrib

Expanded text:
perrexit in oratorium, nulperrexit in oratorium, nullum sibi cupiens testem in illud furtum praeter Christum occurrere? Qui celebrata vigilia remeans ad lectulum, quasi nihil egerit, tunc primum reliquos excitaret. pro venia pater et pastor populi, ad se alienas causas transferens et querellas, aut pro parte mitigabat dolores conpatiens aut quantum posset ex toto curabat corde subveniens. 206 In tantum quoque sacris amplificatus provectibus etiam diem beati sui transitus ita praedixit ut subdimus. Ante aliquos dies nam vocans ad se notarium suum imperat in cubiculum supra lectum suum scribere hoc tantummodo: Quinto KalendasIunias, sed nescientibus omnibus quid hoc esset post eius sanctus discessus manifestavit de saeculo. Nam neque hoc ei dominus familiari animae abscondere pertulit. 207 Denique eadem die post peractum praelium beatus migravit studiis occupatus ac semper intentus fere octogenarius per orbem mirandus actibus, adiungendus martyribus,
Abbreviated transcription (Latin):
sentiret tactu remedium.
elemosinis quãtum
fuerit ꝓcligiis explicari nõ
poterit: nec si tocuis ppli uox
in uno se conglutinet. Qui
frequenter condentus un a
casula uł tunica: quicqͥd
erat resiclui nudũ paupe¬
rem uestiebat: ut in ops ca-¬
lefieret largitore algente.
Quanta etiam fuerit re¬
clemptionis effusio: nul¬
latenus explicabitur uel
loco uł numero. Uncle st̃
contigue gentes intestimo¬
nium: hispanuis. scotus.
brito. guasco. saxo. bur¬
gunclio: cum ad nomen
beati concurrerent. undi¬
q liberancl iugo seruitii.
semper impencleret qͥs enar-¬
ret aut tolleratos algores
ardore fidei p̾licet: cum
frequenter in lectulo anteꝙͣ
reliquos cle sopore commo¬
ueret assurgere quinqua¬
ginta psalmos uł amplius
inclefessus intemplo sui
pectoris clño lecantaret:
Sed quis illud furtũ felix
uł audiens senserit. uł ui¬
su clep̾henclerit. cum ip̃e cle
lectulo frequenter sine cali¬
gis ne sentiretur ab aliquo

Expanded text:
sentiret tactu remedium. sentiret tactu remedium. eemosynis quantum fuerit prodigus, explicari non poterit, nec si totius populi vox in uno se glutinet. Qui frequenter contentus una casula, vel tunica, quidquid erat residui, nudum pauperem vestiebat, ut inops calefieret largitore algente. Quanta etiam fuerit redemptionis effusio, nullatenus explicabitur vel loco vel numero. Unde sunt contiguae gentes in testimonium, Hispanus, Scottus, Britto, Wasco, Saxo, Burgundio, cum ad nomen beati concurrerent, undique liberandi jugo servitii. semper impenderet, quis enarret, aut toleratos algores ardore fidei praedicet, cum frequenter in lectulo, antequam reliquos de sopore commoneret assurgere, quinquaginta psalmos, vel amplius, indefessus in templo sui pectoris Domino decantaret? Sed quis illud furtum felix vel auditu senserit, vel visu deprehenderit, cum ipse de lectulo frequenter sine caligis, ne sentiretur ab aliquo,
Abbreviated transcription (Latin):
st opere precium il¬
lucl memorie tra¬
clere: qualiter sacerclos xͥ
solitus erat de ip̃is quoq re¬
gib triumphare. Igit᷑ cum
glorioso elothario regi occur¬
risset ex solito. nec tam̃ cle
scõ uiro stante ante palati¬
um ei fuerat nuntiatũ: mo¬
ra fc̃ã ante uestibulũ nõ re¬
gi p̾sentatus: incle domum
reuercitur. Sequens nox ĩ
oratorio uigiliis clucitur:
rex dolore atq febris in festa¬
tione torquetur. Nix primo
clilutulo ad lomum eccłie
a ꝓcerib concursatur: pena
regis exponitur. ut sua ui¬
sitatione regii doloris uim
mitiget. optimates clep̾can¬
tur. Mox apucl pietatem: ĩ¬
iurie causa post ponit᷑. Qui
ante nec nuntiabatur: in¬
trat honoratus et exoratus
palatium. Rex uix assur¬
git cle lectulo: cesum se di¬
uino flagello cõqueritur.
Allambit sc̃i palliolũ: ues¬
tem sacerdotis cleclucit per
loca cloloris. culpani cõfessꝰ
criminis. Mox dolor omĩs
fugatus est. Idq actum
est: ut cuius incurrerat
de contemptu periculum.

Expanded text:
st operae pretium illud memoriae tradere, qualiter sacerdos Christi solitus erat de ipsis quoque regibus triumphare. Igitur cum glorioso Chlodchario regi occurrisset ex solito nec tamen de sancto viro stante ante palatium ei fuerit nuntiatum, mora facta ante vestibulum non repraesentatus inde domum revertitur. 69 Sequens nox in oratorio vigiliis ducitur, rex dolore atque febris infestatione torquetur. Vix primo diluculo ad domum ecclesiae a proceribus concursatur, poena regis exponitur, ut sua visitatione regi doloris vim mitiget optimales deprecantur. 70 Mox apud pietatem iniuriae causa postponitur, qui ante nec nuntiabatur intrat honoratus et exoratus palatium. Rex vix adsurgit de lectulo, caesum se divino flagello conqueritur. Adlambit sancti palliolum, vestem sacerdotis deducit per loca doloris. Culpam confessus criminis, mox dolor omnis fugatus est. Idque actum est, ut cuius incurrerat de contemptu periculum
Abbreviated transcription (Latin):
corpus meum ⁊ seruituti
subicio. ne forte aliis pre¬
dicans ip̃e reprob efficiar.
Qui diuine legis erucliti¬
one preclitus dum aliorũ
ingluuiem redarguit: cor¬
nu elefantos inuentrem
ferit. Inuentrem quippe
elefantos percusserat: cũ
clicebat. Multi ambulant:
quos sepe clicebam uobis.
nunc aũt ⁊ flens cdico. ini¬
micos crucis xp̃i. Quoꝵ finiᷤ
interinuis. quoꝵ deus uent̾
est: ⁊ głia inconfusione ip¬
soꝵ. Et rursum. Huiusmo¬
di xp̃o domino nõ seruiũt.
sed suo uentri. Cornu suo
igitur rinoceros iste non
iam homines sed bestias ꝑ¬
cutit: quando illa paulus
doctrine sue fortitudine. ne¬
quaquã ꝑimendos humi¬
les impetit: sed suꝑbos uen¬
tris cultores occiclit: adiu

Expanded text:
corpus meum, et servituti corpus meum, et servituti subjicio, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . Qui divinae legis eruditione praeditus, dum aliorum ingluuiem redarguit, cornu elephantos in uentrem ferit. In uentremque elephantos percusserat, cum dicebat: "Multi ambulant," quos saepe dicebam uobis. Nunc autem et flens dico, inimicos crucis Christi. "Quorum finis interitus, quorum Deus uenter est, et gloria in confusione ipsorum." Et rursum: "Huiusmodi Christo Domino non seruiunt, sed suo uentri." Cornu suo igitur rbinocerotus iste non iam homines, sed bestias percutit: quando illas Paulus doctrinae sux fortitudine nequaquam perimendos humiles impetit, sed superbos uentris cultores occidit. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
tuis fecerit in ierłm. Qui ta¬
men repente cõmutarus ab ho¬
ste p̾dicator efficitur: ⁊ ĩ cũc¬
tis mundi partib redempto¬
ris sui nomen insinuar. Sup¬
plicia proueritate tollerat¬
q̃ pati se irrogauerat exultat.
Alios blancdimentis uocat:¬
alios ad fidem terrorib re¬
uocat. Istis regnum pollice¬
tur celestis patrie: illis mi¬
natur ignes gehenne. Hoᷤᷤ
per auctoritatem corrigit.
illos ad uiam rectitudinis
per humilitatem trahit at¬
q in omni latere ad manũ
se sui rectoris inclinat. Et
tanta arce dez aream congre¬
lationem uentilabat. Sed
neq hoc abhorret a paulo:
quod rinoceros buxei colo¬
ris dicitur. ⁊ elefantorum
uentres cornu ferire perhi¬
betur. Quia enim uniere
sub rigore legis assueuit:
artius in illo ceteris custo¬
clia uniuscuiusq uirtu¬
tis in oleuit. Quid enim ꝑ
colorem buxeum. nisi abs¬
tinentie pallor exprimit᷑.
Cui ip̃e se tenaciter adhere¬
re testatur licens. Castigo

Expanded text:
tuis fecerit in Jerusalem . Qui tatuis fecerit in Jerusalem . Qui tamen repente commutatus, ab hoste praedicator efficitur, et in cunctis mundi partibus Redemptoris sui nomen insinuat, supplicia pro veritate tolerat, pati se quae irrogaverat exsultat; alios blanalios ad fidem terroribus reuocat. Istis regnum pollicetur caelestis patriae, illis minatur ignes gehennae. Hos per auctorem corrigit, illos ad uiam rectitudinis per humilitatem trahit, atque in omni latere ad manum se sui rectoris inclinat. Et tanta arte Dei aream congrelatione uentilabat. Sed neque hoc abhorret a Paulo, quod rhinoceros buxei coloris dicitur, et elephantorum uentres cornu ferire perhibetur. Quia enim uiuere sub rigore legis assueuit, arctius in illo caeteris custodia unius cuiusque uirtutis molliuit. Quid enim per colorem buxeum, nisi abstinentiae pallor exprimitur? Cui ipse se tenaciter adhaerere testatur, dicens: Castigo
Abbreviated transcription (Latin):
pauli fortitucline fiduciã
deus habuit: quia quanto
illum crudelius clura sibi
inferentem pertulit: tanto
ꝓse constantius tolerantẽ
aduersa prescunt. Cui la¬
bores etiam quos ip̃e in car¬
ne pertulerat dereliqͥt: qͥa
conuersum illũ usq ad imi¬
tationem ꝓprie passionis
traxit. Unde ⁊ ꝑ eundẽ ri¬
nocerotam clicitur. Suppleo
ea que desurit. passionum
xp̃i : in carne mea. De quo
adhuc subclitur. Nũ quid
credes ei quod reddat seuien¬
tem tibi. ⁊ aream tuã con¬
greget: Consideremus sau
lum quis fuerit. cũ ab ip̃a
adolescentia lapidantium
adiutor existeret cum alia
eccl̾ie loca uastaret. ⁊ accep¬
tis epłis uastanda alia pete¬
ret cum mors ei fideliũ nul¬
la suffic̾e̾t. sed semper ad ali¬
oꝵ interitum aliis extinc¬
tis anhelaret: ⁊ profecto cog¬
noscimus. quia nullus tñc
fidelium crederet. qd̃ ad iu¬
gum deus sue formidinis
uim tante elationis inclina
Domine audiui amultis de
uiro hoc: quanda mala scĩs

Expanded text:
fortitudine fiduciam Deus habuit, quia quanto illum crudelius dura sibi inferentem pertulit, tanto pro se constantius tolerantem adversa praescivit. Cui labores etiam, quos ipse in carne pertulerat, dereliquit, quia conversum illum usque ad imitationem propriae passionis traxit. Unde et per eumdem rhinocerotem dicitur: Suppleo ea quae desunt passionum Christi in carne mea . De quo adhuc subditur: Nunquid credes ei quod reddat seminantibus, et aream tuam congreget? Conslum quis fuerit, cum ab ipsa adolescentia lapidantium adjutor existeret, cum alia Ecclesiae loca vastaret, et acceptis epistolis vastanda alia peteret, cum mors ei fidelium nulla sufficeret, sed semper ad aliorum interitum aliis exstinctis anhelaret ; et profecto cognoscimus quia nullus tunc fidelium crederet, quod ad jugum Deus suae formidinis vim tantae elationis inclinarDomine, audivi a multis de viro hoc quanta mala sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
ra ꝓmitrere: cleierare cepi.
⁊ nomen eius obtestans cli¬
cere. Domme si unquam ha¬
buero coclices seculares. si le¬
gero: te negaui. In hec sacra¬
menti uerba dimissus: re¬
uertor asuperis. Mirantib
cunctis oculos aperio. tan¬
to lacrimaꝵ imbre ꝑfuisos:
ut etiam in creclulis ficdem
facerem ex clolore. Net ue¬
ro sopor ille in auis fuit:
aut uana sompnia quibz
sepe cleluclimur. Teste est
tribunal ante qued iacui:
iudicium teste quod timui.
Ita michi num quam con¬
tinguat: talem in ciclere
questionem.Liuentes ha¬
buisse me scapulas: pla
gas sensisse per sompniũ
⁊ tanto cle hinc stuclio cli¬
uina legisse: quanto mor¬
talia ante nõ legeram.
Nterea ieronimus le .u.¬
romane ecclie presbiter os
clamasi sacerclotis sacre bi¬
bliotece scrutator cliuinoꝵ
dissertor uoluminũ: dũ
pertriennium continuũ
carus acceptusq a popu

Expanded text:
ra promittere, deiurare coepi ra promittere, deiurare coepi et nomen eius obtestans dicere: Momine, si umquam habuero codices saeculares, si legero, te negaui\'. in haec sacramenti uerba dimissus reuertor ad superos et mirantibus cunctis oculos aperio tanto lacrimarum imbre perfusos, ut etiam incredulis fidem facerent ex dolore. nec uero sopor ille fuerat aut uaua somnia, quibus saepe deludimur. teste est tribunal, ante quod iacui, iudicium teita mihi nunquam contingat in talem incidere quaestionem. Liventes fateor habuisse mgas sensisse per somnium; et tanto dehinc studio divina legisse, quanto mortalia antea non legeram. Interea Hieronymus Romanae Ecclesiae Presbyter, os Damasi Sacerdotis, sacrae Bibliothecae scrutator, divinorum dissertor voluminum, dum per triennium continuum carus a
Abbreviated transcription (Latin):
pitabat: cum subito rap¬
tus in sp̃u acl tribunal iu¬
dicis pertrahor. Ibi tantũ
luminis et tantum erat
excircum stantium clari¬
tate fulgoris: ut ꝓiectus
in terram sursum aspic̾e
nõ aucderem. In cerrogatꝰ
conclitionem xp̃ianũ me
ẽẽ responcli. Et ille qui pre¬
siclebat: mentiris ait. Cice¬
ronianus es: nõ xp̃ianus.
Ubi thesaurus tuus: ibi ⁊
cor tuum est. Illico obmu¬
tui:⁊inter uerbera. nam
cetli me iusserat: conscien¬
cie magis igne torquebar:
illum mecum uersiculũ
reputans. In inferno aũt
quis confidebitur tibi: Cla¬
mare tam̃ cepi: ⁊ eiulans
clicere. Miserere mei clñe:
miserere mei. Hec uox int̾
flagella resonabat. lc .iiii.¬
andem ad presiclentis
genua prouoluti qui
astĩterant: precabantur
ut ueniam tribueret ado¬
lescentie.⁊errori locum pe¬
nitentie commenclaret: ex¬
acturus cleinde cruciatũ.
si gentilium litteratum li¬
bros aliquancdo legissem.
Ego qui tanto constrictus
articulo uellem etiã maio¬

Expanded text:
pitabat. Cum subito rappitabat. Cum subito raptus in spiritu ad tribunal judicis pertrahor, ubi tantum luminis, et tantum erat ex circumstantium claritate fulgoris, ut projectus in terram, sursum aspicere non auderem. interrogatus condicionem Christianum me esse respondi. et ille, qui residebat: \'mentiris\', ait, \'Ciceronianus es, non Christianus; ubi thesaurus tuus, ibi et cor tuum\'. ilico obmutui et inter uerbera — nam caedi me iusserat — conscientiae magis igne torquebar illum mecum uersiculum reputans: in inferno autem quis confitebitur tibi? clamare tamen coepi et heiulans dicere: miserere mei, domine, mise. rere mei. haec uox inter flagella resonabat. tandem ad praesidentis genua prouoluti, qui adstiterant, precabantur, ut ueniam tribueret adulescentiae, ut errori locum paenitentiae commodaret exacturus deinde cruciatum, si gentilium litterarum libros aliquando legissem. ego, qui tanto constrictus articulo uellem etiam maio
Abbreviated transcription (Latin):
ne lautioris cibi ꝓpter ce¬
loꝵ me regna castrassem:
⁊ ierosolimã militaturus
pergerem: bibliotheca quã
rome cum summo studio
ac labore confecerem carere
nõ pocui. Itaq miser ego: lec¬
turus tullium ieiunabam.
Post noctium crebras uigi¬
lias: post la crimas quas mͥ
p̾teritoꝵ recorclatio peccatoꝵ
ex imis uiscerib eruebat
plato sumebatur in mani¬
b. Si quancdo inmemet¬
ip̃m reuersus ꝓph̾as legere
cepissem. sertrio horrebat ĩ¬
cultus. Et quia lumẽ cetis
oculis nõ uilebam: nõ ocu¬
loꝵ culpam putabam secl
solis.¬
um me itaq antiqu¬
us serpens illucleret:
in meclia ferme quadrage¬
sima medullis in fusa fe¬
bris. corpus meum inuasit
ex haustum:⁊fine ulla re¬
quie. quod dictu quoq in¬
crelibile sit. ita in felicia
membra clepasta sunt: ut
ossib uix hererent. Interim
parabantur exequie:⁊ ui
talis animi calor toto friges¬
cente iam corpore in solo tã¬
tum tepenti pectusculo pal¬

Expanded text:
ne lautioris cibi propter coene lautioris cibi propter coelorum me regna castrassem, et Jerosolymam militaturus pergerem, bibliotheca, quam Romae cum summo studio ac labore confeceram, carere non poteram. Ita miser ego lecturus Tullium jejunabam: post noctium crebras vigilias, post lacrymas, quas mihi praeteritorum recordatio peccatorum ex imis visceribus eruebat Plautus, Plato sumebatur in manibus. Si quando in memetipsum reversus, Prophetas legere coepissem, sermo horrebat incultus; et quia lumen caecis oculis non videbam, non oculorum culpam putabam, sed solis.um me itaque antiquus serpens illuderet, in media ferme Quadragesima medullis infusa febris corpus meum invasit exhaustum; et sine ulla requie quod dictu quoque incredibile sit sic infelicia membra depasta sunt, ut ossibus vix haererent. Interim parabantur exequiae, et vitalis animi calor, toto frigescente jam corpore, in solo tantum tepente pectusculo pal
Abbreviated transcription (Latin):
clonis quod a gothis nunc¬
euersum clalmacie quon¬
clam pannonieqz confini¬
um fuit: patre cusebio na¬
tus est. Uestem xp̃i puer ro¬
me suscepit: ibiq litteris
grecis ac latinis a primeno
eruditus est. In arce quidẽ
gramatica clonatum ha-¬
buit preceptorem: in rechy¬
rica autem uictorinũ ora¬
torem. Postquam uero om¬
ne munclanarum stucliũ
literarum adeptus est: ꝓ¬
batissimoꝵ quoq monacho¬
rum habitum factumq imi¬
tatus est. Cupidiratem siqͥ¬
dem anime iugi sincerita¬
te calcans: uoluptatemq
corporis perhenni frangẽs
ieiunio plerosq bonorimi
uirorum ac religiosorum.
meliores fore suo clocuit ĩ
legenclum pancdit uolu¬
mina: ⁊ mortalem bibli¬
othece sue auctorem tulliũ
recorclatur: mox celitus
ne tales quancloq reuol¬
ueret libros salutifero cas¬
tigatus est uerbere. Ita enĩ
cle se ip̃e ad custochium
uirginem scribens asserit.
mos clomo parentibuis. so¬
rore cognatis. ⁊ quod his
difficilius est. consuetu¬

Expanded text:
undus, quod a Gothis eversum Dalmatie quondam Pannoniequm fuit, patre Eusebio natus est. Vestem Christi puer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est. In arte quidem Grammatica Donatum habuit praeceptorem, in Rhetorica autem Victorinum oratorem. Postquam vero omnem mundanorum studiorum litteraturam adeptus est, probatissimorum quoque Monachorum habitum factumque imitatus est. Cupiditatem siquidem animae jugi sinceritate calcans voluptatemque corporis perenni frangens jejunio, plerosque virorum bonorum et religiosorum meliores fore suo docuit instlegendum pandit volumina, et mortalem bibliothecae suae auctorem Tullium recordatur. Mox coelitus, ne tales quandoque revolveret libros, salutifero castigatus est verbere. Ita enim ipse de se ad Eustochium virginem scribens asserit: mos domo, parentibus, sorore, cognatis, et quod his difficilius est  consuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
mis: crine tergebam. Et re¬
pugnantem carnem: ebdo
tis mee: quin potius plango.
nõ esse quod fuerim. Memi¬
ni me clamantem crebro di
em iunxisse cum nocte: nec
prius a pectoris cessasse uer
berib: quam a domino re¬
cliret increpante tranquil¬
litas. Ip̃am quoq cellulam
meam quasi cogitationũ
consciam pertimescebam:
⁊ michi iratus ⁊ rigilus so¬
lus cleserta penetrabam. Si¬
cubi concaua ualliũ. as¬
pera montium rupiũ pre¬
post multas la crimas post
celo oculos in herences. nõ
q cantabam. Post te modo¬
re unguentoꝵ tuoꝵ curre¬
mus.

Expanded text:
mis, crine tergebam, et remis, crine tergebam, et reptis meae, quin potius plango me non esse quod fuerim. Memini me clamantem, et diem crebro junxisse cum nocte, nec prius a pectberibus, quam domino rediret increpante tranquillitas. ipsam quoque cellulam meam quasi cogitationum consciam pertimescebam et mihimet iratus et rigidus solus deserta penetrabam. sicubi concaua uallium, aspera montium, rupium praepost multas lacrimas, post caelo oculos inhaerentes nonnucantabam: post te in odorem unguentorum tuorum currimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ciens inquit in heremo con¬
stitutus. ⁊ illa uasta solitu¬
dine que exusta solis ardo¬
rib horriclum monachis
prestat habitaculum: pu
taui me romanis in t̾esse
deliciis. Secdebam solus:
quia amaritudine repletꝰ
eram. Horrebant sacco mẽ¬
bra cleformia. Squalicla
cutis: situm ethyopice car¬
nis acl cluxerat. Cotidie la¬
crime: coticlie gemitus. Et
si quancdo uigilantẽ somp¬
nus imminens oppressisset:
nuitla humo uix ossa heren¬
tia colliclebam. De cibis ue¬
ro ⁊ potu taces: cum etiam
languentes aqua frigitla
utantur: ⁊ coctum aliqͥd
accepisse luxurie sit.
lle igitur ego qui ob le .uii.
gehenne metum tali me
carcere ip̃e clampnauierã
scorpionum tantum sociꝰ
⁊ ferarum:sepe choris int̾¬
eram puellarum. Psalle¬
bant ora ieinniis:⁊ mens
clesideriis estuabat. In fri¬
gido corpore. ⁊ ante obitũ
suum iam carne p̾mortua:
sola libiclinum incenclia
pullulabant. Itaq omni
auxilio clestitutus: ad ih̾u
iacebam pecles. Rigabã lacri¬

Expanded text:
iens in heremo constitutus et in illa uasta solitudine que exusta solis ardoribus horridum monachis prestat habitavi me, inquit, Romanis interesse deliciis. Sedebam solus quia amaritudine repletus eram. Horrebant sacco membra deformia; squalida cutis situm Aethiopicae carnis adduxerat. Quotidie lacrymae, quotidie gemitus; et si aliquando repugnantem somnus imminens oppressisset, nuda humo vix ossa haerentia collidebam. De cibis vero et potu taceo, cum etiam languentes ibi aqua frigida utantur, et coctum aliquid accepisse, luxuriae sit. Ille igitur ego, qui ob metum gehennae tali me carcere ipse damnaveram, scorpionum tantum socius et ferarum, saepe choris intereram puellarum. Pallebant ora jejuniis, et mens desideriis aestuabat: in frigido corpore, et ante hominem suum jam carne praemortua, sola libidinum incendia pullulabant. Itaque omni auxilio destitutus, ad Jesu jacebam pedes, rigabam lacry
Abbreviated transcription (Latin):
captiuum repperit. Percũc¬
tatusq eum omnem eius
captiuitatis accepit hysto¬
riam: quam postea ecli¬
dit scriptam. ⁊ romanis
ficlelib misit: hec in huiuᷤ
hystorie prologo interserẽ
Scribere inquit clisposui:
sitamen deus uitam clede¬
rit. ⁊ si uituperatores mei
saltem fugientem me. et
clausum persequi clesierĩt:
nitentiam ꝓperare cupierat.
ita letus accinctusq accessit:
ut uolasse eum magis quã
measse crecleres. Quomoclo
uero per quadrienniũ cõti¬
nuum xp̃i potitus auxilio
lerit: ilem ieronimus huiꝰ

Expanded text:
captivum reperit, percunccaptivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. nitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio ler
Abbreviated transcription (Latin):
q iudicio dignus ẽẽ sũmo
clam exclicoꝵ mona choꝵ¬
q orlinib pro petulãtia¬
felicem clixerim. Huiꝰ fuge
euentum. corrigentis xp̃i
prauoꝵ hominũ persecutio¬
ne patratum fore existimo:
scilicet ut romana eccłia
petri instituta regimine.
omnium ueteris testam̃ti
libroꝵ xp̃o cleo uolente. et
ieronimo spirituali studio
clesutlante. hebraicam quo¬
q habeat ueritatem: ⁊ gre¬
coꝵ quoꝵ clam leuitas que
se plauclebat. eos habere qd̃
nõ habet recognoscat. lc .ui.¬
õitur ieronimus roma e¬
gressus adorientem tenclẽs:
ꝓfectus est ad gregorium
nazanzenum constantino¬
politane urbis ep̃m. Ubi ita
scientia cdonaretur. Qui ut
sc̃aruim scripturaꝵ studiis
plene erucdiretur: supplex
cdocilisq cliscipulus hunc
acliit preceptorem: cumq
constantino politana urbe
obseruabat. Hoc discipula¬
cu ieronimus ꝑacto: in sy¬
riam perrexit. Et clum in
possessione cuagrii presbi¬
teri moraretur: malchum
monachum ⁊ aliquanclo

Expanded text:
m dam ex clericorum, monachorumque ordinibus, pro petulantiafelicem dixerim: hujus fugae eventum, corrigentis Chrispravorum hominum persecutionibus paratum fore existimo, scilicet ut Romana Ecclesia Petri instituta regimine, omnium veteris Testamenti librorum Christo Deo volente, et Hieronymo spirituali studio desudante, Hebraicam quoque haberet veritatem, et Graecorum quorumdam levitas, quae se plaudebat, eos habere quod non habet, recognoscat. Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
in nullam se partem proni¬
Sor inclinauerit. Nec mori
timuit: nec uiiere recusa¬
Taq cum iam ꝑ aliquot
dies ui febrium reu̾tetur:
nõ tamen a cdei opere cessa¬
bat. ꝑ nox in orationibul
⁊ uigiliis fatiscentes artꝰ
spiritui seruire cogebat:
nobili illo stratu suo in
cinere ⁊ cilicio recubans.
Et cum a cliscipulis roga¬
retur. ut saltem uilia sibi
sineret stramenta subpo¬
ni: nõ decet inquit filii¬
xp̃ianum nisi in ciñe mo¬
ri. Ego si aliucl uobis exẽ¬
plum relinquo: ip̃e pecea¬
ui. Oculis ac manib in
celum semper intentis: in¬
uictum ab oratione sp̃m
nõ relaxabat. Et cũ a pres¬
biteris qui tum acl eum
confluxerant rogaretur
ut corpusculum lateris
mutatione releuaret: si¬
nite inquit:sinite me frẽs
celum pocius respicere qͣm
terram.⁊ suo iam itinere
iturus ad dominum sp̃s
clirigatur. Hec locutus: ui¬
tere. Quicl hic inquit as
tas cruenta bestia: Nichil
in me fu neste reperies. Abra
bis sunt qui assuerant:iã

Expanded text:
in nullam se partem proniin nullam se partem pronior inclinauerit, nec mori timuerit nec uiuere recusataque cum iam per aliquot dies ui febrium teneretur, non tamen ab opere Dei cessabat: pernoctans in orationibus et uigiliis fatiscentes artus spiritui seruire cogebat, nobili illo strato suo in cinere et cilicio recubans. et cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, non decet, inquit, Christianum nisi in cinere mori: ego si aliud uobis exemplum relinquo, peccaui. oculis tamen ac manibus in caelum semper intentis inuictum ab oratione spiritum non relaxabat. et cum a presbyteris, qui tunc ad eum conuenerant, rogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, sinite, inquit, sinite me, fratres, caelum potius respicere quam terram, ut suo iam itinere iturus ad Dominum spiritus dirigatur. haec locutus ditere. quid htas, cruenta bestia? Nichil in me funeste reperies». Et bis sunt qui adfuerunt, jam
Abbreviated transcription (Latin):
tum fletib uoce responclit.
Domine si adhuc ppło tro
sum necessarius: nõ recuso
laborem. fiat uoluntas tu¬
a. Nimirum inter spem a¬
moremq positus clubita¬
uit pene quid mallet: quia
nec hos cleserere: nec axp̃o uo¬
lebat cliutius separari. Ni¬
chil tamer m uoto suo po¬
nens. aut uoluntati relin¬
quens. totum se dñi arbi¬
trio potestatiq cõmittens.¬
uis quiclem est domine cor¬
poree pugna militie: ⁊ iã
sacis est quod huc usq cer¬
taui. Secl si adhuc in eodẽ
labore ꝓ castris tuoꝵ stare
me p̾cipis: nõ recuso. nec fa¬
tiscentem causabor etatem:
munia tua cleuotus imple¬
bo sub signis tuis quo ad
ipse iusseris militabo. Et
quamuis optata sit seni.
messio post laborem: est ta¬
men animus uictor annoꝵ
⁊ telere nescius senectuti.
Ac si iam parcis etati bonũ
michi est clomine uolũtas
tua: hos uero quib timeo
ip̃e custodies. O uirum inef¬
fabilem. nec labore uictũ.
nec morte nincenclum qͥ

Expanded text:
tum flentibus uoce respondit: tum flentibus uoce respondit: Domine, si adhuc populo tuo sum necessarius, non recuso laborem: fiat uoluntas tna.nimirum inter spem maeroremque positus dubitauit paene quid mallet, quia nec hos deserere nec a Christo uolebat diutius separari. nihil tamen in uoto suo ponens ant uoluntati relinquens, totum se Domini arbitrio potestatique committens,uis quidem est, Domine, corporea pugna militiae et iam satis est, quod hucusque certaui: sed si adhuc in eodem labore pro castris tuis stare me praecipis, non recuso nec fatiscentem causabor aetatem. munia tua deuotus inplebo, sub signis tuis, quoadusque ipse tu iusseris, militabo. et quamuis optata sit seni remissio post laborem, est tamen animus uictor annorum et cedere nescius senectuti. quodsi iam parcis aetati, bonum mihi est, Domine, uoluntas tua: hos uero, quibus timeo, ipse custodies. o uirum ineffabilem, nec labore uictum nec morte uincendum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
in unum ille uolucres cõgre¬
gate. relicto flumine. mon¬
tes siluasq petierunt: nõ si¬
ne ad miratione multorum.
qui tantam in martino uir¬
tutem uiclerent ut etiam
liquandiu ergo ĩuico
illo uel in eccł̾ia ad qͣm
ierat cõmoratus. pare inter
clericos restituta cum iam ĩ¬
grecli ad monasterium cogi¬
taret: uirib corporis cepit
repente clestitui: cõuocatisq
cliscipulis inclicat se iam re¬
solui. Tunc uero meror ⁊ luc¬
tus: omnium uox una plan¬
gentium. Cur nos pater clese
ris: aut cui nos clesolatos re¬
linquis: Inuaclent enim gre¬
gem tuum lupi rapaces. Et
quis eos amortib nr̃is percus¬
so pastore prohibebit: Scimꝰ
quidem desicderare texpistũ:
sed salua tibi sunt tua p̾mia:
nec clilata minuentur: nr̃i
potius miserere quos cleseris.
Tunc ille motus his fletib
ut cotus semper in clomino
miscd̃ie iuscerib affluebat:
la crimasse perhibetur: con¬
uersusq ad tlũm. hac tan¬

Expanded text:
in unum illae uolucres congrein unum illae uolucres congregatae, relicto flumine, montes siluasque petierunt, non sine admiratione multorum, qui tantam in Martino uirtutem uiderent, ut etiam liquandiu ergo in uico illo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret, uiribus corporis coepit repente destitui, conuocatisque fratribus indicat se iam resolui. tunc uero maeror et luctus omnium et uox una plangris, aut cui nos desolatos relinquis? Invadent enim gregem tuum lupi rapaces. Et quis nos a morsibus eorum percusso pastore prohibebit? scimus quidem desiderare te Christum, sed salua tibi sunt tua praemia nec dilata minuentur: nostri potius miserere, quos deseris. tunc ille motus his fletibus, ut totus semper in Domino misericordiae uisceribus afluebat, lacrimasse perhibetur: conuersusque ad Dominum hac tan
Abbreviated transcription (Latin):
suum longe au¬
te presciuit:di¬
xitq fratribus
clissolucionem
sui corporis imminere. Int̾¬
ca causa extitit: qua conda¬
tensem cliocesim uisitaret.
Nam clericis inter se eccłie
illius cliscorclantib pacem
cupiens reformare: licet fi¬
lem cdierum suoꝵ nõ igno¬
raret ꝓficisci tamen obisti¬
us mocli causam nõ retusa¬
uit: bonam hanc uirtutũ
suarum consũmationem
existimans: si pacem eccłie
reclditam reliquisset. Itaq¬
ꝓfectus cum suo illo. ut sẽꝑ
frequentissimo cliscipuloꝵ
sanctissimoq comitatu:mer¬
gos in flumine conspicatur.
piscium preclam sequi.⁊ ra-¬
pacem in gluuiem assicluis
urgere capturis. Forma ĩqͥt
het: clemonum est. In siclian¬
tur incautis: capiunt nesci¬
entes. Captos leuorant: ex¬
saturariq nequeunt cleuo¬
ratis. Imperat cleincle poten¬
innatabant gurgitem relĩ¬
quentes. ariclas peterent de¬
sertasq regiones: eo nimirũ
circa aues illas usus imperio
quo clemones fugare consu¬
euerat. Ita grege facto omĩs

Expanded text:
suum longe ante praesciit dixitque fratribus dissolutionem sui corporis inminere. interea causa extitit, qua Condacensem dioecesim uisitaret. nam clericis inter se ecclesiae illius discordantibus pacem cupiens reformare, licet finem dierum suorum non ignorasset, proficisci tamen ob istius modi causam non recusauit, bonam hanc uirtutum suarum consummationem existimans, si pacem ecclesiae redditam reliquisset. /ita profectus cum suo illo, ut semper, frequentissimo discipulorum sanctissimoque comitatu mergos in flumine conspicatur piscium praedam sequi et rapacem ingluuiem adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat deinde poteninnatabant, gurgitem relinquentes aridas peterent desertasque regiones, eo nimirum circa aues illas usus imperio, quo daemones fugare consueuerat. ita grege facto omnes
Abbreviated transcription (Latin):
serat: uicleo eanclem quã
magistrum uiam scanclere.
Ego impuclens sequi cupi¬
ens. dum altos gressus mo¬
lior ⁊ cognitor euigilo: sõp¬
noq excitus congratulari
ceperam uisioni: cum acl
me puer familiaris ingre¬
ditur. solito tristior uultu.
loquentis pariter ⁊ clolentis.¬
n. Quicd tu inquam tã tristis
domnum martinũ obisse
nuntiant. Concicli fateor:
obortisq lacrimis fleui uber¬
rime. Quin etiam clum hec
ad ce frater scribimus fluũt
la crime: nec ullum ĩpacien¬
tissimi doloris ad mitto so¬
latium. Te uero ubi nũtia
uolui luctus mei: qͥ eras so¬
cius amoris. Ueni ergo ad
me statim. ut pariter luge¬
amus quem pariter amamꝰ:
quamquam sciam uirum
illum nõ esse lugendum.
cui post euictum triumpha¬
tumq scłm nunc clemum
recllita est corona iusticie.
secl tamen ego nõ possum
michi imperare quin cdoleã.
Premisi quidem patronũ:
secl solacium uice p̾sentis
amisi. Et si rationem ullã
clolor admitteret: gaucle¬

Expanded text:
serat, uideo eadem qua serat, uideo eadem qua magistrum uia scandere. ego inpudens sequi cupiens, dum altos gressus molior et conitor, euigilo: somnoque excitus congratulari coeperam uisioni, quam uideram, cum ad me puer familiaris ingreditur, solito tristior uultu loquentis pariter et dolentis. quid tu, inquam, tam tristis domnum Martinum obisse nuntiant\'. concidi, fateor, obortisque lacrimis fleui uberrime. quin etiam dum haec ad te, frater, scribimus, fluunt lacrimae, nec ullum inpatientissimi doloris admitto solacium. te uero, ubi hoc uolui luctus mei, qui eras socius amoris. ueni ergo ad me statim, ut pariter lugeamus, quem pariter amamus: quamquam sciam uirum illum non esse lugendum, cui post euictum mundum triumphatumque saeculum nunc demum reddita est corona iustitiae. sed tamen ego non possum mihi imperare, quin doleam. praemisi quidem patronum, sed solacium uitae praesentis amisi: etsi, si rationem ullam dolor admitteret, gaude
Abbreviated transcription (Latin):
cum repente sc̃m marcinũ
ep̃m uiclere michi uicleor
precextum toga canclicla:
uultu igneo stellantib ocu¬
lis. crine purpureo atq mͥ
in ea habitudine corporis.
formaq qua nouerã uicle¬
batur. ut quod eloqui no¬
bis pene clifficile est non
possit aspici cum possit ag¬
nosci. Arriclensq michi
paululum libellum: quẽ
cle uita illius scripseram
clextera p̾ferebat. Ego scã
genua eius complexus be¬
neclictionem pro consue¬
tucline flagitabam: suꝑ¬
positamq manum capiti
meo tactu blandissimo
sentiebam: cum inter beue¬
lictionis uerba sollempnia
familiare illud ori suo cru¬
cis nomen iteraret. Mox ĩ
eum luminib intentis. cũ
ex saturari uultu illius
conspectuq nõ possem su¬
bito michi in sublime sub¬
latus eripitur. clonec immẽ¬
sa aeris istius uastitate cum
tamen rapicla nube subuet¬
tum acie sequeremur oculo¬
rum patenti celo receptus:
uicleri ultra nõ potuit. le .ui.
pulum illius qui nuꝑ exces¬

Expanded text:
cum repente sanctum Martinum cum repente sanctum Martinum episcopum uidere mihi uideor, praetextum toga candida, uultu igneo, stellantibus oculis, crine purpureo: adque ita mihi in ea habitudine corporis formaque, qua eum noueram, uidebatur, ut, quod eloqui nobis paene difficile est, non posset aspici, cum posset agnosci. adridensque mihi paululum libellum, quem de uita illius scripseram, dextera praeferebat. ego sancta genua eius conplexus benedictionem pro consuetudine  flagitabam, superpositamque capiti meo manum tactu blandissimo sentiebam, cum inter benedictionis uerba sollemnia familiare illud ori suo crucis nomen iteraret. mox in eum luminibus intentis, cum exsatiari uultu illius conspectuque non possem, subito mihi in sublime sublatus eripitur: donec emensa aeris istius uastitate, cum tamen rapida nube subuectum acie sequeremur oculorum, patenti caelo receptus uideri ultra non potuit. nec multpulum illius, qui nuper exces
Abbreviated transcription (Latin):
post terga captiuos: mar¬
tini corpus. hi qui mundũ
cluctu illius uicerant pro¬
sequuntur. Illos confusis
plausib ppłoꝵ honoret in¬
sania: marcino cliuinis
plauclitur psalmis: mar¬
tinus hymnis celestib ho¬
noratur. Illi post triũphos
suos intartara seua trudẽ¬
tur: marcinus abrahe si¬
nu letus excipitur. Marti¬
nus hic pauper ⁊ moclicus:
aureli: eram resiclens sol
in cellula:subieratq me
illa que sepius occupat co¬
gitatio: spes futuroꝵ p̾sen¬
tiumq fastidium: iudicii
metus: formido penarũ:
⁊ quod consequens erat at¬
q uncde cogitatio tota des¬
cenclerat peccatoꝵ meorũ
retorclatio tristem me con¬
fectumq reddiderat. De¬
incle cum fatigata angore
animi in lectulo memibra
posuissem. ut plerumq ex
mestitutline solet. sompnꝰ
obrepsit. qui ut semꝑ ma¬
tutinis horis leuior incer¬
tusq ita suspensus atdu¬
buis per membra cliffrin¬
ditur. ut quod in alio so¬
pore nõ euenit pene uigi¬
lans clormire de sentias:

Expanded text:
post terga captiuos: Martini corpus ii, qui mundum ductu illius uicerant, prosequuntur. illos confusis plausibus populorum honoret insania: Martino diuinis plauditur psalmis, Martinus hymnis caelestibus honoratur. illi post triumphos suos in tartara saeua trudentur: Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, Martinus pauper et modicus  eram residens solus in cellula, subieratque me illa quae saepius occupat cogitatio, spes futurorum praesentiumque fastidium, iudicii metus, formido poenarum, et, quod consequens erat adque unde cogitatio tota descenderat, peccatorum meorum recordatio tristem me confectumque reddiderat. deinde cum fatigata animi angore in leetulo\'membra posuissem, ut plerumque ex maestitudine solet, somnus obrepsit — qui ut semper matutinis horis lenior incertusque, ita suspensus ac dubius per membra diffunditur, ut quod in alio sopore non euenit, paene uigilans dormire te sentias —:
Abbreviated transcription (Latin):
confoueret: quam sc̃o dissi¬
mulabat gauclio quod clo¬
lebat. Si quicdem ficles fle¬
re ꝓhiberet: gemitum extor¬
queret affectus. Et enim
tam erat sc̃a de illius głia
exultatio:quam pia de mor
te confusio. Ignosce flenti¬
b gratulare gaudentib:
q ⁊ sibi prestat ut dolcat.
⁊ illi clebet ut gaucleat. Hec
igitur beati uiri corpus usq
ad locum sepulchri: hym¬
nis canora celestib turba
ꝓ sequitur. Comparetur si
placet scł̾aris illa pompa:
nõ dicam funeris secl triũ¬
phi. Quid simile martini
illi preturrib suis uinctoᷤᷤ¬

Expanded text:
pudore, quam sancto dissimulabat gaudio quod dolebat! siquidem fides flere prohiberet: gemitum tamen extorquebat adfectus. etenim tam erat sancta de illius gloria exute confusio. Ignosceris ignosce flentibus, gratulare gaudentibus. que et sibi praestat ut doleat, et illi ut gaudeat. haec igitur beati uiri corpus usque ad locum sepulchri hymnis canora caelestibus turba prosequitur. conparetur, si placet, saecularis illa pompa non dicam funeris, sed triumphi: quid simile Martini illi prae curribus suis uincto
Abbreviated transcription (Latin):
in quaclam future resur¬
rectionis gloria.⁊ natura
clemutate carnis ostensus
neris credi nõ potest. qͣnta
hominum multitudo con¬
uenerit.Tota obinam cor¬
pori ciuitas ruit. Cuncti ex
agris ⁊ uicis: multiq exui¬
O quantus luctus omniũ:
quanta p̾cipue merentiũ
lamenta mona choy: qͥ eo
cdie fere duo milia conuenis¬
se clicuntur. Specialis mar¬
tini gloria. Eius exemplo:
in clomini seruitutem stirpꝰ
tanta fructificauerat: Age¬
bat nimirum ante se pas¬
tor extinctus greges suos
scẽ illius multituclinis pal¬
liclas turmas agmina pal¬
liata: ⁊ aut emeritoꝵ labo¬
rum senes aut iuratos xp̃i
in sacramenta tyrones. Tũ
uirginum chorus. fletu ab¬
stinens p̾pudore: cum letã¬

Expanded text:
 quasi in futurae resurrectionis gloria et natura demutatae carnis ostensus neris credi non potest quanta hominum multitudo conuenerit: tota obuiam corpori ciuitas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de uio quantus luctus omnium, quanta praecipue maerentium lamenta monachorum! qui eo die fere ad duo milia conuenisse dicuntur, specialis Martini gloria: eius exemplo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastor greges suos, sanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata, aut emeritorum laborum senes aut iuratos Christi in sacramenta tirones. tum uirginum chorus, fletu abstinens prae pudore, quam sa
Abbreviated transcription (Latin):
erunt ut efficerentur sicut
puluis quem ꝓicit uentus
a facie t̾re. Conuersi funt¬
nulia gentilium. exceptis
qui erat pontifex omniũ
ppłm pararetur ad bellum.
de animo tuo: Cui aristo¬
climus lixit. Si uis ut cre¬
clam deo tuo: dabo tibi ue
beris. si nõ fueris mortiuiᷤ:¬

Expanded text:
runt, ac sicut pulvis, quem projicit ventus a facie terrae, effecta suntmillia gentilium, exceptis qui erat pontifex omnium s in populum pararetur ad bellum. de ani- mo tuo?». Cui maleficus dixit: «Si uis, ut credam Deo tuo, dabo tibi alibens, si non fueris mortu
Abbreviated transcription (Latin):
Aut rececle ab ista doctrina¬
ppł̾m: aut accipe ⁊ bibe: ut os¬
tendas omnipotentem eẽ d̾m
tuum: si postea quam bibe¬
ris.poteris in columis perma¬
riere. Tunc beatus iohes iacen

Expanded text:
aut recede ab ista doctri aut accipe et bibe, ut ostendas omnipotentem esse Deum tuum, si, postquam biberis, potueris incolomis permanere». Tunc beatus Victor in
Abbreviated transcription (Latin):
lum crucis faciens in eo lix̃.
Deus meus ⁊ pater clñi mei¬
mati sunt. cui omnia sub¬
iecta sunt. cui omĩs creatura
deseruit. ⁊ omnis potestas sb¬
iecta est.⁊ metuit ⁊ ex paues¬
cit. cum nos te ad auxilium
inuocamus. cuius audito
nomine serpens conquieseit,¬
draco fugit. silet uipera.¬
eta torpescit. scorpio extin¬
guitur regulus uincitur.
⁊phalangus nichil noxiũ
cunt: tu extingue hoc uerie¬
quas in se habet euacua. Et

Expanded text:
um crucis faciens in eo dixit: «Deus meus, Pater eSactus, cui omnia subiecta sunt, cui omnis creatura deseruit et omnis potestas subiecta est, metuit et expauescit, cum nos te ad auxilium prouocamus, cuius audito nomine, serpens conquiesdraco fugit. vypera silet.eta torpescit. scorpio extinguitur. regulus vincitur. squalangus nichil noxium uuntur, extin- gue hoc uenequas in se habet, euacua!». Et
Abbreviated transcription (Latin):
sub manu omnipotentis
tanto informatus exemplo:
Consiclera euangelizantem
ficlem quam aliquanclo
uastabat. ut nõ solum eua¬
sisset penam persecutoris.
uerum etiam coronam me
sanguinem creclenclo fu¬
clisset.Habet ergo roma ca¬
put gentium cluo lumina
ria: ab illo lumine accensa.
quod illuminat omnẽ ho¬
minem uerientem in hũc
mundum. Unum in quo
cleus exaltauit humilita¬
tem: alterum in quo dãp¬
nanclam sanauit iniqui¬
tatem. In illo cliscamus
nõ suꝑbire: in isto nõ lespe¬
rare. Quam breuiter mag¬
na nobis exempla ꝓponimuᷤ.
minaria commemoramus.¬
Nemo se cle huius sch̾ celsitu¬
dine excollat: quia petrus
piscator fuit. Nemo iniqui¬
tatem ꝓpriam cogitando
miscd̃iam dei liffugiat:¬
quia paulus ꝑsecutor fuit.

Expanded text:
sub manu omnipotentis tanto informatus exemplo, considerans evangelizantem fidem quam aliquando vastabat, non solum evasisse poenam persecutoris, verum etiam coronam mersanguinem credendo fudisse? Habet ergo Roma caput gentium, duo lumina gentium ab illo accensa, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum: unum, in quo Deus abjectam exaltavit humilitatem; alterum, in quo damnandam sanavit iniquitatem. In illo discamus non superbire; in isto, non desperare. Quam breviter magna nobis exempla praemissa sunt, mper commemoremusNemo ergo se de hujus saeculi celsitudine extollat: Petrus piscator fuit. Nemo iniquitatem propriam cogitando misericordiam Dei defugiat: Paulus persecutor fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. Quando ergo nunc
meluis. quanto orclinatiuᷤ
pruis erexit de terra inopẽ.
mauit. ut collocaret eum
nuinus intelligentie atq
doctrine. nõ solum dei ẽẽ
secl etiam ex cleo ẽẽ appare¬
ret. Cum quanta itaq le¬
ticia. ⁊ quanta cdei gloria
contuemur. ab hamo pisca¬
toris collum trahi imperato¬
ris. ⁊ preces imperatoris fun¬
cli ad memoriam piscatoris:
ut nec ille ex eo qcł nõ habu¬
it iaceret. nec iste ex eo quod
habuit suꝑbiret. lt .uiii¬
Am uero illud quod paulũ
ex persecutore suo p̾clicatorẽ
suum xp̃c operatus est. quid
ualet ad salutem hominum:
ne quisquam magnarum
sibi conscius iniquitatum.

Expanded text:
erent. Quanto ergo nunc melius, quanto ordinatius, prius erexit de terra inopem, perem, ut collocaret eum munus intelligentiae atque doctrinae non solum ex Deo esset, sed etiam ut ex Deo esse appareret? Cum quanta itaque laetitia et quanta Dei gloria contuemur ab animo piscatoris contemni opes imperatoris? fundi preces imperatoris ad Memoriam piscatoris? ut nec ille ex eo quod non habuit, jaceret; nec iste ex eo quod habuit, superbiret. Jamvero illud quod Paulum ex persecutore suo praedicatorem suum Christus operatus est, quid valeat ad salutem hominum, ne quisquam magnarum sibi conscius iniquitatum
Abbreviated transcription (Latin):
uid etiam cle petro refe¬
ram. cuius tanta a dõ
est approbata iusticia tanta¬
q ei potestas aitributa est¬
iuclicandi. ut in arbitrio
eius poneretur celeste iucli¬
cium: ꝑspicite ergo et esti¬
mate. quanto sit nobis pe¬
trus apls honore reuerenclꝰ.
cuius sententiam in terris
ꝓlatam. sempiterni iudli¬
cis equitas nõ repellit. Et
icleo cliligenter intenclice
que sit enis gl̾ie magnitu¬
do: cui clum claues regni
committuntur eterni. celũ
illi clauclere ⁊ aperire per¬
missum est. Hoꝵ itaq kñii¬
per uniuersum mundum
uenerancla hoclie passio
celebratur: hoꝵ hoclie con¬
cursu letissimo excolit ro¬
na marcyrium. Et quoꝵ
dudum impia persecuta ẽ
sanguinemz eoꝵ nunc petu¬
liari cleuota patrocinio glo¬

Expanded text:
uid etiam de Petro referam, cujus tanta a Deo est approbata justitia, tantaque ei potestas attributa judicandi, ut in arbitrio ejus poneretur coeleste judicium? Perspicite ergo, et aestimate quanto nobis sit Petrus apostolus honore reverendus, cujus sententiam in terris prolatam sempiterni judicis aequitas non repellit. Et ideo diligenter intendite quae sit ejus gloriae magnitudo, cui dum claves regni committuntur aeterni, coelum illi claudere et aperire permissum est. Horum itaqper universum mundum veneranda hodie passio celebratur: horum hodie concursu laetissimo excolit Roma martyrium; et quorum dudum impia persecuta est sanguinem, eorum nunc peculiari devota patrocinio glo