comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nerationẽ ꝑ baptisiũ tuũ
ipm̃ etiã fidele̾ catholicũ ca¬
stitate ꝑfecta atq continẽ¬
tia xp̃i seruie̾te̾ in affrica
ne soluisti. et nũc ille uiut
in simi abrahã Qͥcqͥd illud
ficat᷑. sinq. ibi nebridis meꝰ
uiuit. dulcis amicꝰ meus.
tuus autẽ domine adoptiuꝰ
exliberto filius ibi uiuit.
Nã quis aliꝯ tali aĩe locus
Ibi uiuit uñ me multa int̾¬
rogabat homũtionẽ ĩ exꝑtũ
Iam nõ point aurẽ ad os me¬
u. s spũale os ad fontẽ tuũ.
et bibit quãto quãtũ potest
sapiẽtiã pro auiditate sua.
sine fine felix. Nec eũsit ar¬
bitror mebrian exeauto/
bliuistat᷑ mei cũ tu dnẽ quẽ
potat ille nostri sis memor
Sic gͦ eramꝰ uerecũdũ cõso¬
lantes triste̾. salua amicici¬
a de tali cõuersatione nostia.
et exortantes ad fidẽ gradꝯ
sui. uite scilic cõiuigalis
Nebri diũ autẽ oꝑiẽtes qñ
sequeret᷑ qd̾ de tam proximo
poterat. et erat ia̾iãq factu¬
rus. cũ ecce euoluti sũt di¬

Expanded text:
ptismum tuum ipsum etiam fidelem catholicum castitate perfecta atque continentia tibi seruientem in Africa ne soluisti. et nunc ille uiuit in sinu Abraham. quidquid illud ficatur sinu, ibi Nebridius meus uiuit, dulcis amicus meus, tuus autem adoptiuus ex liberto filius: ibi uiuit. nam quis alius tali animae locus? ibi uiuit, unde me multa interrogabat homuncionem inexpertum. iam non ponit aurem ad os meum, sed spiritale os ad fontem tuum et bibit, quantum potest, sapientiam pro auiditate sua sine fine felix. nec eum sic arbitror inebriari ex ea, ut obliuiscatur mei, cum tu, domine, quem potat ille, nostri sis memor. sic ergo eramus, Verecundum consolantes tristem salua amicitia de tali conuersione nostra et exhortantes ad fidem gradus sui, uitae scilicet coniugalis, Nebridium autem opperientes, quando sequeretur. quod de tam proximo poterat et erat iam iamque facturus, cum ecce euoluti sunt di
Abbreviated transcription (Latin):
ego ẜuus tuꝰ ego
ẜuus tuꝰ. et filius
ancille tue Disrupisti uin¬
cula mea tͥ satͥficabo tͥ sacͥ¬
ficabo hostiã laudis laudet
te cor meũ̾. et lingua mea.
et oĩa ossa mea dicanti duẽ
qͥs similis tͥ Dicant et respõ¬
de mͥ. et dit auime mee.
salꝮ tua ego sũ. Es ego. ⁊
qualis ego. qͥd nõ mali ego¬
an facta mea. aut si nõ facti.
dicta mea. aut si nõ dicta. uo¬
lũtas mea fuit Tu autẽ dnẽ
bonꝰ et misericors. et dextem
tua respiciens prafũditatẽ
mortis mee. et a fondo cordis
mei exhauuens abyssũ cor¬
ruptionis. et hoc eint totũ
nolle qd̾ uolebã. et nolle qd̾
uolebas S bibi eint tã ãno

Expanded text:
 ego servus tuus, et filius anciliae tuae. Dirupisti vincula mea; tibi sacrificabo sacrificium laudis . Laudet te cor meum et lingua mea, et omnia ossa mea dicant: Domine, quis similis tibi? Dicant, et responde mihi, et dic animae meae, Salus tua ego sum . Quis ego, et qualis ego? Quid non mali aut facia mea; aut, si non facta, dicta mea; aut, si non dicta, voluntas mea fuit? Tu autem, Domine, bonus et misericors, et dextera tua respiciens profunditatem mortis meae, et a fundo cordis mei exhauriens abyssum corruptionis. Et hoc erat totum nolle quod volebam, et velle quod volebas. Sed ubi erat
Abbreviated transcription (Latin):
oportune iã paucissimi dies
suꝑ er̃t ad uindemiales fe¬
rias. et statui tollerare illos
ut sollẽpniter abscederẽ. etre¬
deptꝰ ate iã redut̃ benalis.
Consiliũ gͦ nostrũ erat co-¬
rã te. corã hoĩbꝰ autẽ nͥ nostris

Expanded text:
opportune iam paucissimi dies opportune iam paucissimi dies supererant ad uindemiales ferias, et statui tolerare illos, ut sollemniter abscederem et redemtus a te iam non redirem uenalis. consilium ergo nostrum erat coram te, coram hominibus autem
Abbreviated transcription (Latin):
to liberũ arbitriũ meũ. quo
subdeir̃ c̾uicẽ lem iugo tuo.
et humeros leui sarcm̃e tue
xp̃e ihũ adiutor meꝰ. et redẽ¬
ptor meꝰ. Quã suaue mͥ su¬
bito factũ carere suauitati¬
bus nugaꝵ. et quas amitte
metꝰ fuerat.iã dimitte̾ gau¬
diũ erat. Eiciebas eni eas
a me uera tu et sũma suaui¬
tas. eiciebas et intrabas et¬
te dulcior. s nõ carni et san¬
guini. om̃i luce clarior s oĩ
secreto interior. oi honore sub¬
limior.s nõ sublimibꝯ inse.
Iã liber eit animꝰ moꝯ cuuis
mordacibꝰ ambiendi ot adqꝰ
rẽdi et uolutãdi atq stalpẽdi
scabiẽ libidinũ. et garriebã
t claritati mee. et diuicus¬
meis. et saluti mee dño deo
meo. et placuit in ĩ cõspcũ
tuo nõ tumultuose abriꝑe.
s lemt᷑ subtrahe̾ m̃steriũ lĩ¬
gue mee nũdinis locacita¬
tis. ne uultenꝯ pueri meditã¬
tes. nõ legẽ tuã. nõ pate̾ tu¬
a. s insamas mẽdaces. et
bella forensia. mercarẽt᷑. ex
ore meo arma furori suo Et

Expanded text:
to liberum arbitrium meum, quo subderem ceruicem leni iugo tuo et umeros leni sarcinae tuae, Christe Iesu, adiutor meus et redemptor meus? quam suaue mihi subito factum est carere suauitatibus nugarum, et quas amittere metus fuerat, iam dimittere gaudium erat. eiciebus enim eas a me, uera tu et summa suauitas, eiciebus et intrabas te dulcior, sed non carni et sanguini, omni luce clarior, sed omni secreto interior, omni honore sublimior, sed non sublimibus in se. iam liber erat animus meus a curis mordacibus ambiendi et adrendi et uolutandi atque scalpendi scabiem libidinum, et garriebam tibi, claritati meae et diuitiis et saluti meae, domino deo meo. Et placuit mihi in conspectu tuo non tumultuose abripere, sed leniter subtrahere ministerium linguae meae nundinis loquacitatis, ne ulterius pueri meditantes non legem tuam, non pacem tuam, sed insanias mendaces et bella forensia mercarentur ex ore meo arma furori suo. et
Abbreviated transcription (Latin):
quaꝵ Sentieba̾ enĩ ab eis
me teneri Iactaba̾ eni uoces
miserabiles. quã du qm̃ du
cras etcras Quair nõ mõ
quare nõ inhac hora finis
turpitudĩs mee Dicebã hec
et flebam amarssima cõ¬
tritiõe cordis mer et ecce au¬
dio bocẽ de uicma domo cũ
cantu dicentis et crebro repe¬
tentis qiͣ pueri an puelle ne¬
scio. tolle lege. tolle lege.
Statimq mutato uultu in¬
tentissimꝰ cogitare cepi bex¬
nã solerent pueri ĩ aliqͦ ge¬
nere ludẽdi cantitare tale
aliquid. nec occurrebat õm¬
no audisse me que̾piã fiep̃s¬
soq impetu lac̾maꝵ. surrexi
nichil aliuid int̾pretans di

Expanded text:
um. sentiebam enim eis me teneri. iactabam uoces miserabiles: "quamdiu, quamdiu cras et cras\'? quare non modo? quare non hac hora finis turpitudinis meae?" Dicebam haec et flebam amarissima contritione cordis mei. et ecce audio uocem de diuina domo cum cantu dicentis et crebro repetentis quasi pueri an puellae, nescio: "toIIe lege, tolle lege". statimque mutato uultu intentissimus cogitare coepi, utrumnam solerent pueri in aliquo genere ludendi cantitare tale aliquid, nec occurrebat omnino audisse me uspiam repressoque impetu lacrimarum surrexi nihil aliud interpretans di
Abbreviated transcription (Latin):
rens ĩbrẽ lac̾maꝵ Et ut to¬
tũ effundere̾ cũ bocibꝰ sius.
surrexi ab alipio. solitudo mͣ
ad negotiũ flendi aptior
sugge̾bat᷑ et secessi remotius
qui ut posset mͥ onerosa esse
etiã eiꝰ p̃sentia. Sic tũt e¬
rã. et ille sensit. nestio qͥd e¬
nm̃ puto dixerã. in qͦ appe¬
bat sonꝯ uocs mee iãfletu
grauidꝰ et sic surrexerã. mã¬
sit gͦ ille uͥ sedebamꝰ miniẽ
scupens Ego sub quadã fiqr
arbore straiu me nestio quõ
et dimusi habenas lac̾mis.
et ꝓruperũt flu̾ia ocłoꝵ
meoꝵ. acceptabile sacͥficiũ
tuũ. ⁊ nõ quide̾ his u̾bis. s
ĩ hac sentẽtia młta dixi tibi

Expanded text:
em imbrem lacrimarum. et ut totum effunderem cum uocibus suis, surrexi ab Alypio — solitudo mihi ad negotium flendi aptior suggerebatur — et secessi remotius, quam ut posset mihi onerosa esse etiam eius praesentia. sic tunc eram, et ille sensit: nescio quid enim, puto, dixeram, in quo apparebat sonus uocis meae iam fletu grauidus, et sic surrexeram. mansit ergo ille ubi sedebamus nimie stupens. ego sub quadam fici arbore straui me nescio quomodo et dimisi habenas lacrimis, et proruperunt flumina oculorum meorum, acceptabile sacrificium tuum, et non quidem his uerbis, sed in ha
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ. aut qd̾ a se muite uelb
nũ diẽ domestica lite dissense¬
rint. et causã familiant que¬
rerent. docebat illa institutũ
suũ qd̾ supͣ memoraui Que
nõ obfuabant.subiecte bexabat᷑
Socrũ etiã suã pͥmo susurriis
malaꝵ ancillaꝵ adu̾sꝯse ir¬
ritata sic bicit obsequiis ꝑse¬
uerans tollerãtia et mãsuetu¬
dine.ut illa ultio filiosuo me¬
dias linguas famulaꝵ ꝓdẽt
quibꝯ int̾se/ et nurũ pardo¬
mestica turbabat᷑ expeteretq
uindictã Itaq postea qmͣ ille
et matir obtemꝑans. et tuiãs
familie disciplma.et tõtordie
suoꝵ consulens. ꝓditas ad
ꝓdendis arbitrud xbei̾bꝰ cohẽ¬

Expanded text:
uxorem aut quod a se inuicem uel uxorem aut quod a se inuicem uel unum diem domestica lite dissenserint, et causam familiariter quaererent, docebat illa institutum suum, quod supra memoraui. quae non obseruabant, subiectae negabantur. Socrum etiam suam primo susurris malarum ancillarum aduersus se irritatam sic uicit obsequiis perseuerans tolerantia et mansuetudine, ut illa ultro filio suo medias linguas famularum proderet, quibus inter se et nurum pax domestica turbabatur, expeteretque uindictam. itaque posteaquam ille et matri obtemperans et curans familiae disciplinam et concordiae suorum consulens proditas ad prodentis arbitr
Abbreviated transcription (Latin):
Ita autẽ tolerauit cubilis in¬
iunas. ut nullã de hacre cũ
marito haberet uiqua̾ simł
ficaret᷑. Erat nõ ille p̃te̾rea
sĩc beniuolẽtia p̃cipius. ita
ira feruidꝰ S nouerat hͨ nõ
resistere irato uno nõ tm fac¬
to. s nec uerbo quidẽ Iã u̾o re¬
fracto et quieto cũ oportunũ
uide̾t rationẽ fc̃i sui irddebat
si forte ille icõsideratiꝰ cõmo¬
tꝯ fuerat. Deniq cũ mat̾ne
multe quaꝵ uiu ma̾suetiores
erat plagarũ uestigia etiã
dehonestata facie gererẽt. in¬
t̾ amica colloqͥa ille arguebãt
maritoꝵ uitã. He eap iniguã
ueluti ꝑ iocũ g̃uit̾ admonẽs.
ex qͦ illas tabulas q̃ mat̾mo¬
males uocãt᷑recitari audissẽt
tãꝙͣ instrumẽta qͥbꝰ ãcillefat¬
te essent deputare debuissẽt
ꝓuide memores cõdisionis suꝑ¬
bire adu̾sꝰ dños nõ oportere.
ferocẽ ꝯuige̾ sustieret nilꝙͣ
fuisse auditũ. aut aliqͦ indicio
clariusse. qd pat̾tiꝰ acident

Expanded text:
Ita autem toleravit cubilis inIta autem toleravit cubilis injurias, ut nullam de hac re cum marito haberet unquam simulficaretur. Erat vero ille praeterea, sicut benevolentia praecipuus, ita ira fervidus. Sed noverat haec non resistere irato viro, non tantum facto, sed ne verbo quidem. Jam vero refracto et quieto, cum opportunum videret, rationem facti sui reddebat, si forte ille inconsideratius commotus fuerat. Denique, cum matronae multae quarum viri mansuetiores erant, plagarum vestigia, etiam dehonestata facie gererent, inter amica colloquia illae arguebant maritorum uitam, haec earum linguam, ueluti per iocum grauiter admonens, ex quo illas tabulas, quae matrimoniales uocantur, recitari audissent, tamquam instrumenta, quibus ancillae factae essent, deputare debuisse; proinde memores conditionis superbire aduersus dominos non oportere. ferocem coniugem sustineret, numquam fuisse auditum aut aliquo indicio claruisse, quod Patricius ceciderit
Abbreviated transcription (Latin):
illa stimulo ꝑcussa respexit
feditatẽ tu̾a suã. cõfestimq
dãpnauit. atz exuit sic̃ ami¬
ci adulantes ꝑuertũt. ficim¬
mici litigantes pleriq corri¬
gũt Nec tu qd̾ ꝑ eos agis. sed
qd̾ ip̃i uoluerũt ret̾bius eis
Illa enĩ uata exagitare appe¬
tiuit minorẽ dña nõsanare
Et ideo clanculo aut qr ita e¬
as inuenerat locꝯ et tempꝰ
litis. aut ne forte et ip̃a ꝑi¬
clitaret᷑. qd̾ tã sero ꝓdidisset
Ad tu do ͤ rector celitũ et t̾re/¬
noꝵ ad usus tuos cõtorquẽs
ꝓfunda torrẽtis. fluxũ sclõꝵ
ordinato turbulentũ. etia de
alteriꝯ aiẽ insania. sanasti
ducata itaq pudice ac sobrie.
pociusq ate subdita ꝑentibꝰ
quͣ aꝑentibꝰ tͥ. ubi plenis ã¬
nis nubilis facta ẽ. tradita
uuro. ẜuiuit ueluti dño. et sate¬
git eũ lucͣii tͥ. loquens te il¬
lis moribus sius quibꝰ eam
pulcrã faciebas. et irucrẽter
amabilẽ atq mirabilẽ bud.

Expanded text:
illa stimulo percussa respexit illa stimulo percussa respexit foeditatem suam confestimque damnauit atque exuit. sicut amici adulantes peruertunt, sic inimici litigantes plerumque corrigunt. nec tu quod per eos agis, sed quod ipsi noluerunt, retribuis eis. illa enim irata exagitare appetiuit minorem dominam, non sanare, et ideo clanculo, aut quia ita eas inuenerat locus et tempus litis, aut ne forte et ipsa periclitaretur, quod tam sero prodidisset. at tu, domine, rector caelitum et terrenorum, ad usus tuos contorquens profunda torrentis, fluxum saeculorum ordinate turbulentum, etiam de alterius animae insania sanasti ducata itaque pudice ac sobrie potiusque a te subdita parentibus quam a parentibus tibi, ubi plenis anis nubilis facta est, tradita viro servivit veluti domino; et sategit eum lucrari tibi, loquens te illi moribus suis, quibus eam pulchram faciebas, et reverenter amabilem atque mirabilem viro.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ pucrilibꝰ ãnis maioꝵ
põde̾ p̃mi solent Itaq ad
illud modicũ cotidiana
modica addendo. qm̃ qui
modica sꝑuit paulatĩde¬
cidit in ea̾ cõsuetudinẽ lap¬
sa eint. ut ꝓpe ia plenos
mero caliculos ĩhiãter hau¬
riret. Ubi tũc sagax anꝰ ⁊
ueliemẽs illa ꝓhibitio nũqͥd
ualebat aliqͥd adu̾sꝯ latẽtẽ
morbũ. nͥ tua mediciua do¬
mine uigilãter suꝑ nos. ab¬
sente patre et mate. et nu-¬
tritoribꝰ tu p̃sens qͥ c̾asti.
qͥ uocas. qͥ etiã ꝑ p̃positos
homines boni aliqͥd agis
ad animarũ salutẽ. qͥd tũc
egisti deꝯ meꝯ unde curasti.
unde sanasti Nonne ꝓtulisti
durũ et et accutũ ex altera
amma conuitiũ. tãqmͣ me¬
dicinale ferrũ ex ocultis pro¬
iusiomibꝰ tius. et uno ictu
putredine̾ illã p̃cidisti Incil¬
la eni cũ qua solebat accede
ad copã. litigans cũ duã mi¬
nore ut fit sola cũ sola obiecit
hoc obc̾me̾ amarissima in sultati¬
one uocans mei bibulã Qͦ

Expanded text:
in puerilibus annis maiorum in puerilibus annis maiorum pondere premi solent. itaque ad illud modicum cotidianum cotidiana modica addèndo- quoniam qui modica spernit, paulatim decidit— in eam consuetudinem lapsa erat, ut prope iam plenos mero caliculos inhianter hauriret. ubi tunc sagax anus et uehemens illa prohibitio? numquid ualebat aliquid aduersus latentem morbum, nisi tua medicina, domine, uigilaret super nos? absente patre et matre et nutritoribus tu praesens, qui creasti, qui uocas, qui etiam per t praepositos homines boni aliquid agis ad animarum salutem. quid tunc egisti, deus meus? unde curasti? unde sanasti? nonne protulisti durum et acutum ex altera anima conuicium tamquam medicinale ferrum ex occultis prouisionibus tuis et uno ictu putredinem illam praecidisti? ancilla enim, cum qua solebat accedere ad cupam, litigans cum domina minore, ut fit, sola cum sola, obiecit hoc crimen amarissima insultatione uocans meribibulam. quo
Abbreviated transcription (Latin):
finebat. p̃cauens ꝯsuetudinẽ
mala. et adens u̾bũ sanũ.
mõ aquã bibitis. qr ĩ potesta
te uinũ nõ habetis. cũ autẽ
ad maritos ueneritis facte
dñe apothecaꝵ et celanorũ.
aqua sordebit. s mos potãdi
p̃ualebit. Hac ratione p̃cipi¬
endi. et auctoritate ĩꝑandi
frenabat auiditatẽ tenerio¬
ris etatis/ et ipã puellarũ
sitmĩ formabat ad honestĩ
modũ. utiã nec liberet qd̾
nõ deceret. et subrepserat ta¬
mẽ sic̾ inͥ filio famula tua
narrabat subrepserat ei uino¬
lentia. Na cũ de more tãꝙͣ¬
puella sobria iube̾t᷑.aꝑen¬
tibus de copa uinũ de pro¬
mẽ. su̾misso poculo qua de¬
suꝑ patet pͥusꝙͣ in lagũcu¬
lam funderet merũ. p̾mori¬
bus labris sorbebat exigu¬
ũ. qr ñ poterat a̾pliꝯ sensu
recusante Non em̃ ulla te¬
mulenta cupiditͥate facie¬
bat hoc s quibusdã suꝑflu¬
ẽtibꝰ etatis excessibꝰ. qͥ lu¬
dicus motibꝰ ebullũt. et

Expanded text:
sinebat praecauens consuetudinem sinebat praecauens consuetudinem malam et ad-dens uerbum sanum: "modo aquam bibitis, quia in potestate vinum non habetis; cum autem ad maritos veneritis, factae dominae apothecarum et cellariorum, aqua sordebit, sed mos potandi praevalebit. Hac ratione praecipiendi et auctoritate imperandi frenabat aviditatem tenerioris aetatis, et ipsam puellarum sitim formabat ad honestum modum, ut jam nec liberet quod non deceret. 18. Et surrepserat tamen, sicut mihi filio famula tua narrabat, surrepserat ei vinolentia. Nam cum de more, tanqpuella sobria, juberetur a parentibus de cuppa vinum depromere, submisso poculo qua desuper patet, priusquam in lagunculam funderet merum, primoribus labris sorbebat exiguum, quia non poterat amplius, sensu recusante. Non enim ulla temulenta cupidine faciebat hoc, sed quibusdam superfluentibus aetatis excessibus, qui ludicris motibus ebulliunt et
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑalẽ. et corde ut ĩet̾na
luce̾ nasterer NLon eiꝯ ẜ tua
dicã dona ĩea Reqi eñi se¬
ipã fecerat aut educauerat
seip̃a Tu creasci eã .n. pat̾.
nec mat̾. sciebat qͣlis ex eis
fieret. et erudint ea in ti¬
more tuo uirga xͥ tui. regi¬
mẽ unĩci fili tu. in domo
fideli bono mẽbro eccłie fue
Nec tantã erga suã disti¬
plinã diligẽtiã mr̃is p̃dica¬
bat quãtã famule ciuusdã
de crepite q̃ patiõ eiꝰ ĩfãtẽ
portauerat. sicut dorso grãdi¬
ustularũ puellaꝵ ꝑ uuli por¬
tari solent Ciuꝰ rei grã. et
p̃p senecti ac mores obtimos
in domo xͥana satis a dm̃s
honorabat᷑. Unde etiã cui
dñicaꝵ filiarũ cõmissasibi
diligenter ge̾bat. et eit in
eis cohercẽdis cũ opꝰ esset
stã seueritate uehemens. at
ĩ docendis sobria prudẽtia
Na eas p̃ter illas horas qͥba
ad me̾sã ꝑentũ moderatis¬
sime aleb̾ant᷑. etiã si exar¬
descerẽt siti. nec aquã habe

Expanded text:
temporalem; et corde, ut in aeternam temporalem; et corde, ut in aeternam lucem nascerer. Non ejus, sed tua dicam dona in ea; neque enim seipsam fecerat, aut educaverat seipsam. Tu creasti eam, nec pater nec mater sciebat qualis ex eis fieret. Et erudivit eam in timore tuo virga Christi tui, regimen unici Filii tui in domo fideli, bono membro Ecclesiae tuae. Nec tantam erga suam disciplinam diligentiam matris praedicabat quantam famulae cuiusdam decrepitae, quae patrem eius infantem portauerat, sicut dorso grandiuscularum puellarum paruuli portari solent. cuius rei gratia et propter senectam ac mores optimos in domo christiana satis a dominis honorabatur. unde etiam curam dominicaruni tiliarum conmissam diligenter gerebat et erat in eis cohercendis, cum opus esset, sancta seueritate uehemens atque in docendis sobria prudentia. nam eas praeter illas horas, quibus ad mensam parentum moderatissime alebantur, etiamsi exardescerent siti, nec aquam bibere
Abbreviated transcription (Latin):
duxisti recordatione̾ meã. ut
hͨ.etiã cõfiterer tͥ que magͣ
oblitꝰ p̃terierã Et tamen
tũc cũ ita flagraret odor
unguẽtoꝵ tuoꝵ nõ curreba¬
plus flebani int̾ cantica lixm¬
noꝵ tuorũ. olim suspirans
tͬ Et tandẽ respirant quãtũ
patet aura ĩ domo feneaqͥ
habitare facis unanimes ĩ
domo. cõsotiasti nõb̃ et euo¬
diu̾ iuuene̾ ex nostro muni¬
cipio. qui cũ agens ĩ rebꝯ
militaret. p̾or nõb̃ ad te con¬
u̾sus ẽ ⁊ baptizatꝰ.et relic¬
ta militia scłari accinctꝰ ĩ
tuo simul eirmꝰ. simul ha¬
bitabamꝰ placito scõ Que¬
rebamꝰ qͥsnã loca nos utiliꝰ
haberet. et ẜuie̾tes tͥparit᷑
remeabamꝰ in affricã Et
cũ apud ostia tiberina eẽ¬
inꝰ mat̾ defũcta ẽ multa
p̃tereo. qr multũ festino
Accipe ꝯfessiones meas et
gr̃aꝵ actiones deꝮ meꝯ. de
rebus ĩmmerabilibꝰ etiã
in silentio S nõ p̃teribo
qͥcquid mͥ anima parturit¬
de illa famula tua q̃ meꝑ
turiuit. et carne ut ĩ hãc

Expanded text:
ti recordationem meam, ut haec etiam confiterer tibi, quae magna oblitus praeterieram? et tamen tunc, cum ita fragraret odor unguentorum tuorum, non currebaplus flebam inter cantica hymnorum tuorum, olim suspirans tibi et tandem respirans, quantum patet aura in domo faenea. Qui habitarc facis uiianimes in domo, consociasti nobis et Kuodiuni iuuenem ex nostro municipio. qui cum agens in rebus militaret, prior nobis ad te conuersus est et baptizatus et relicta militia saeculari accinctus in tua. simul eramus, simul habitaturi placito sancto. quaerebamus, quisnam locus nos utilius haberet seruientes tibi: pariter remeahamus in Africam. et cum apud Ostia Tiberina essemus, mater defuncta est. multa praetereo, quia multum festino. accipe confessiones meas et gratiarum actiones, deus meus, de rebus innumerabilibus etiam in silentio. sed non praeteribo quidquid mde illa famula tua, quae me parturivit; et carne, ut in hanc
Abbreviated transcription (Latin):
nẽt᷑ aut duas malas natu¬
ras. et duas malas mẽtes i
uno hoĩe cõflige̾ putabũt. et
nõ ert uerũ qd̾ solent dicẽ.
unã bonã. alterã mala. aut
cõu̾tent᷑ ad uerũ et nõ negͣbũt
cũ quisq deliberat aiã unã

Expanded text:
nentur, aut duas malas natunentur, aut duas malas naturas et duas malas mentes in uno homine confligere putabunt, et non erit uerum quod solent dicere, unam bonam, alteram malam, aut conuertentur ad uerum et non negabunt, cum quisque deliberat, animam
Abbreviated transcription (Latin):
ego oꝑabar illã. s qd̃ habita¬
bat in ne peccatũ de supplicio¬
faboris liberioris pct̃i. qr erã
filius adã Nã si tot sũt cõtra¬
rie nature qd uolũtates sͥ
resistut̾. nõ iã due s plures
erũt Si deliberet quisꝙͣ u
trũ ad cõuẽticulũ eoꝵ ꝑgat
an ad theatrũ. damãt isti.
ecce due nature. una bona.
hac adducit. altera mala.
illac reducit ¶La̾ unde ista
cu̾ctatio sibimet adu̾sãtiũ
uolũtatũ Ego autẽdico ã¬
bas malas. et que ad illos
ducit. et que ad theatrũ re¬
ducit. S nõ credũt nͥ bonã
esse qua it.ad eos Qͥd si gͦ qͥs¬
ꝙͣ nostrũ deliberet. et et secũ
alt̾quatibꝰ duabꝯ uolu̾tatibꝰ
fluctuet. utrũ ad theatrũ ꝑgat
an ad eccl̃ia nostit̃. nõne et
isti quid respondeant fluctua¬
bunt. Aud enĩ fatebũt᷑ qd no¬
lũt bona uolũtate ꝑgi ĩ eccłia
nostrã sicut ĩ eãꝑgunt qͥ sacͣ.¬
mẽtis eiꝰ ĩbuti sũt atq deti¬

Expanded text:
ego operabar illam, sed quod habitaego operabar illam, sed quod habitabat in me peccatum , de supplicio liberioris peccati, quia eram filius Adam. 23. Nam si tot sunt contrariae naturae, quot voluntates sibi resistunt; non jam duae, sed plures erunt. Si deliberet quisquam utrum ad conventiculum eorum pergat, an ad theatrum; clamant isti: Ecce duae naturae; una bona hac ducit, altera mala illac reducit. Nam unde ista cunctatio sibimet adversantium voluntatum? Ego autem dico ambas malas, et quae ad illos ducit, et quae ad theatrum redducit. sed non credunt nisi bonam esse, qua itur ad eos. quid? si ergo quisquam noster deliberet et secum altercantibus duabus uoluntatibus fluctuet, utrum ad theatrum pergat an ad ecclesiam nostram, nonne et isti quid respondeant fluctuabunt? aut enim fatebuntur, quod nolunt, bona uoluntate pergi in ecclesiam nostram, sicut in eam pergunt qui sacramentis eius imbuti sunt atque deti
Abbreviated transcription (Latin):
rã malã Ip̃i uere malisũt. cũ
ista mala sentiũt et ide̾ bomi
ip̃i erũt. si uera senserint. ue¬
risq consenserint. Ut dicat eis
apłs tuꝰ. fuistis aliqu̾ tene¬
bre. nũc autẽ lux ĩ dño Illie
mnii dũ uolũt esse lux ñ in
dño. s in seipĩs. putãdo aĩe
natura hoc ẽẽ qd̾ deꝰ ẽ. ita ft̾ĩ
sũt densiores tenebre. qm̾̃i lõ¬
giꝯ a te recesserũt horrẽda
arrogantia. a te uo̾ lũie illiũ¬
nãte omue̾ hõmẽ uenie̾tẽ ĩ
hũc mũdid Attendite qͥd di¬
catis et erubestite. et accedite
ad eũ et illi̾namini. et bultꝰ
uri nõ erubestent. Ego cã de¬
libẽabã. ut iã ẜiurẽ dnõ deo
meo sic̃ diu disposucrã. ego
erãt qͥ uollebã. ego q̃ nollebã¬
ego ego erã. nec plene uolle¬
mecũ cõtendebã. et dissipabar
a me ip̃o. et ip̃a dissipatio me
inuito quide̾ fiebat n ͨ tñ ostẽ¬
debat naturã mẽtis aliene
s penã mee. etideo nõ iam

Expanded text:
ram malam. ipsi uere mali sunt, cum ram malam. ipsi uere mali sunt, cum ista mala sentiunt, et idem ipsi boni erunt, si uera senserint uerisque consenserint, ut dicat eis apostolus tuus: fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino. illi enim dum uolunt esse lux non in domino, sed in se ipsis, putando animae naturam hoc esse, quod deus est, ita facti sunt densiores tenebrae, quoniam longius a te recesserunt horrenda arrogantia, a te, uero lumine inluminante omnem hominem uenientem in hunc mundum. adtendite, quid dicatis, et erubescite et accedite ad eum et inluminamini, et uultus uestri non erubescent. ego cum deliberabam, ut seruirem domino deo meo, sicut diu disposueram, ego eram, qui uolebam, ego, qui nolebam; ego eram. nec plene uolemecum contendebam, et dissipabar a me ipso. Et ipsa dissipatio me invito quidem fiebat, nec tamen ostendebat naturam mentis alienae, sed poenam meae. Et ideo jam non
Abbreviated transcription (Latin):
tas. ut uix aẜuitio disterna¬
tur imꝑiũ. et amnꝯ am¬
iꝯ ẽ. manꝰ aute̾ corpꝰ est
Imꝑat animꝰ ut uelitaĩmꝰ.
nec alter ẽ. nec facit tamẽ
Unde hoc mõstrũ. et quare
istut imꝑat in quã ut ue¬
lit qͥ nõ imꝑaret nͥ uellet. et
nõ fit qd̾ imꝑat S nõ ex to
ꝑat. in quãtũ nõ uult Qmi
uolũtas imꝑat ut sit uolu¬
tas. nec alia s ipã. nõ utiq
plena ĩꝑat/ ideo nõ ẽ qd̾ ĩꝑat
Nã si plena esset. nec ĩꝑaret.
ut esset qr iã nõ esset Non g
monstrũ partini uelle. ꝑtĩ
nolle. s egritudo anumi est.
qr nõ totꝰ assurgit ueritate
subleuatꝰ. consuetudiẽ pre¬
grauatꝰ Et ideo sũt duebo¬
lũtates. qr una eaꝑ tota ñ
ẽ. et hoc adest alteri. qd̾ de¬
est alteri Pereant a facie
tua deꝰ. sicut ꝑeũt uamilo¬
qui. et mẽtis seductores.
qui cũ duas uolũtates n
deliberãdo animadũteunt
duas natiuas duaꝵ mẽfiu
esse asseuerant. unã bonã alte¬

Expanded text:
iscernatur imperium: et animus animus est, manus autem corpus est. imperat animus, ut uelit animus, nec alter est nec facit tamen. unde hoc monstrum? et quare istuc? imperat, inquam, ut uelit, qui non imperaret, nisi uellet, et non facit quod imperat. sed non ex totperat, in quantum non uult, quoniam uoluntas imperat, ut sit uoluntas, nec alia, sed ipsa. non itaque plena imperat; ideo non est quod imperat. nam si plena esset, nec imperaret ut esset, quia iam esset. non igitur monstrum partim uelle, partim nolle, sed aegritudo animi est, quia non totus asssubleuatus, consuetudine praegrauatus. et ideo sunt duae uoluntates, quia una earum tota non est et hoc adest alteri, quod deest alteri. Pereant a facie tua, deus, sicuti pereunt, uaniloqui et mentis seductores, qui cum duas uoluntates in deliberando animaduerterint, duas naturas duarum mentium esse asseuerant, unam bonam, alte
Abbreviated transcription (Latin):
bat me irrisione exhortato¬
ria. qi dice̾t tu nõ poteris
ꝙ isti et iste. An uõ isti et
iste insemetip̃is possũt.
ac nõ ĩ dño deo suo. doñs.
deꝯ coꝵ me dedit eis Qͥd in
testas et nõ stas Picete ĩ
eũ. noli metuere. nõ se sub¬
trahet ut cadas. proice te se¬
curq. et excipiet te. et sana¬
bit te. et erubestebã minis.
qr illaꝵ nugaꝵ murmur
adhuc audiebã. et cũctabĩ¬
dus pendebã. Et rursꝰ illa
qĩ diceret absurdeste adu̾sa
mimu̾da illa mẽbra tua
suꝑ t̾rã ut mortifice̾t᷑ narrãt

Expanded text:
bat me irrisione hortatoria, quasi diceret: Tu non poteris quod isti, quod istae? An vero isti et istae in semetipsis possunt, ac non in Domino Deo suo? Dominus Deus eorum me dedit eis. Quid in te stas, et non stas? Projice te in eum; noli metuere, non se subtrahet ut cadas: projice te securus, excipiet et sanabit te. Et crubescebam nimis, quia illarum nugarum murmur adhuc audiebam, et cunctabundus pendebam. Et rursus illa, quasi diceret: Obsurdesce adversus immunda illa membra tua super terram, ut mortificentur. Na
Abbreviated transcription (Latin):
placebat. et mox ut uellez
posse̾. qr mox ut uelle̾ utiq
uelle̾ Ibi em̃ facultas eaq̃
uolũtas. et ipn̾i uelle iã fa¬
c̾e erat et tamẽ nõ fiebat.
faciliusq obtẽꝑabat corpus
tenuissie̾ bolũtati aĩe ut ad
nutũ mẽbra mouerẽt᷑ qmͣ
ip̃a sibi ãa ad uolũtate̾ suã
magnã in sua uolũtate ꝑ¬
quare istud luceat misericoe¬
dia tua. et int̾rogẽ siforte
mͥ responde̾ possint latebre
penaꝵ hõmũ. et tenebrosi¬
sime cõtritione̾s filioꝵ adã
Unde hoc mõstrũ et qͣre hoc¬

Expanded text:
placebat, et mox ut vellem placebat, et mox ut vellem possem, quia mox ut vellem utique vellem. Ibi enim facultas ea que voluntas et ipsum velle iam facere erat; et tamen non fiebat faciliusque obtemperabat corpus tenuissime voluntati anime ut ad nutum membra moverentur, quam ipsa sibi anima ad voluntatem suam magnam in sola voluntate pquare istud? Luceat misericordia tua; et interrogem, si forte mihi respondere possint latebrae poenarum hominum, et tenebrosissimae contritiones filiorum Adam. Unde hoc monstrum? et quare
Abbreviated transcription (Latin):
qd nõ irẽ inpalatiũ et pac¬
tũ tecũ deꝯmeus in qd̾ eũdũ
eẽ oĩa ossa mea clamabant.
et in celũ tollebant laudibꝯ
et nõ illuc ibat᷑. nauibꝰ aut
quadrigis. aut pedibꝰ. qnͣtũ
saltini de domo in eũlocid
ierã ubi sedebam Nã nõ so¬
lũ ire uerũ etiã ꝑuenir̃e il¬
luc. nichil erat asiud qnͣ uel¬
le ire. s uelle fortit̾ et inte¬
gre nõ semisauciã hacatz
hac ꝟsare et iactare bolũta¬
tẽ. ꝑte assurgẽtem. cũ alia
ꝑte cadente luctãte̾. Demq
tam multa faciebã corꝑe ĩ
ip̃is cu̾ctationis estibꝰ. q̃ ali
qñ uolũt hoĩes et nõ ualẽt.
si aut ip̃a mẽbra nõ habeãt.
aut ea uel colligata uinculas
uel rosoluta languore. uel qͦ¬
quomõ ĩpedita sint Si bul¬
si capillũ. si ꝑcussi frõtẽ.
si consertis digitis ample¬
ratꝰ sũ genu. qr uoluĩ feci
Potui autẽ uelle et nõ fat̾e
si mobilitas mẽbroꝵ non
cõꝑabili affectu ampliꝯ mͥ

Expanded text:
od non irem in placitum et pacod non irem in placitum et pactum tecum, Deus meus, in quod eundum esse omnia ossa mea clamabant, et in coelum tollebant laudibus: et non illuc ibatur navibus aut quadrigis, aut pedibus, quantum saltem de domo in eum locum ieram, ubi sedebamus. Nam non solum ire, verum etiam pervenire illuc, nihil erat aliud quam velle ire, sed velle fortiter et integre; non semisauciam hac atque hac versare et jactare voluntatem, parte assurgente cum alia parte cadente luctantem. 20. Denique tam multa faciebam corpore in ipsis cunctatquando volunt homines et non valent, si aut ipsa membra non habeant aut ea vel colligata vinculis vel resoluta languore vel quoquo modo impedita sint. Si vulsi capillum, si percussi frontem, si consertis digitis amplexatus sum genu, quia volui feci; potui autem velle et non facere, si mobilitas membrorum non incomparabili affectu amplius michi
Abbreviated transcription (Latin):
giũe An qr p̃cesserũt pu¬
det seqͥ. et nõ pudet nec sal¬
tim sequi Dixi nestio que
talia. et arripuit me ab
illo estꝰ meꝯ. cũ taceret at¬
touitꝰ me intuẽs Neq eñi
sonabã solita ꝑlus loquebã¬
t̾᷑ animũ meũ. frons. ge¬
ne. ocłi. color. modꝯ uocis.
quidã erat hopitii nostri qͦ
nos utebamur sic̃ tota do¬
mollam hospes ibi nõ ha¬
bitabat doa domꝰ Illut me
abstulerat tumultꝰ pectoi̾s.
ubi nomo ĩpedurt ardẽtẽ
litẽ qmͣ mocũ aggͣssꝰ erã
donec exiret qua tu sciebas.
ego autẽ nõ S tñ insaniẽ¬
bã salubrit᷑. et moriebar uita¬
lit̾. ignara qͥd mali esse̾. et
ignarꝰ qͥd boni ꝑ ꝯpaululũ
futura essem Abscossi gͦ. ĩ
ortu̾ et alipius pedẽ post pe¬
dẽ. neq eñ secirtũ meũ nõ
eratu ille aderat aut qñ me
sic affectũ desereret Sedimꝰ
quãtũ potiumꝰ remoti ab e¬
dibus Ego fremebã spũ ĩ
dignatioẽ turbulentissima

Expanded text:
guine! an quia praecesserunt, puguine! an quia praecesserunt, pudet sequi et non pudet nec saltem sequi?" dixi nescio qua talia, et abripuit me ab illo aestus meus, cum taceret attonitus me intuens. neque enim solita sonabam. plus loquebantur animum meum frons, genae, oculi, color, modus uocis quidam erat hospitii nostri, quo nos utebamur sicut tota domo: nam hospes ibi non habitabat, dominus domus. illuc me abstulerat tumultus pectoris, ubi nemo impediret ardentem litem, quam mecum aggressus eram, donec exiret qua tu sciebas, ego autem non: sed tantum insanibam salubriter et moriebar uitaliter, gnarus, quid mali essem, et ignarus, quid boni post paululum futurus essem. abscessi ergo in hortum et Aldem. Neque enim secretum meum non erat, ubi ille aderat: aut quando me sic affectum desereret? Sedimus, quantum potuimus remoti ab aedibus. Ego fremebam spiritu indignans turbulentissima
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ pennas recipui̾t. qͥ neq
ita inqrendo attriti sũt. nec
decẽmo et aplius ista medi¬
tati. Ita rodebar intꝰ et cõfũ¬
debar pudore horribili uehie¬
mẽter. cũ potianꝮ talia loq̃¬
ret᷑ Terminato autẽ ẜmõe
et causa qua uenerat. abnt
ille Et ego ad me. que non
ĩ me dixi. quibꝯ sentẽsiaꝵ ꝟ
beribꝰ nõ flagellaui aiai me¬
A ut sequeret᷑ me conãtõ post
te ire Et retinebat. Riecusabat.
et nõ se excusabat. Cõsũpta
erãt ⁊ comu̾̃cta argumẽta
oĩa. itmãserat muta t̾pida¬
tio. et qiͣ morte̾ reformidabat
iescrĩgi a fluxu cõsuetudĩs.
qͦ tabescebat ĩ mortẽ Tũ ĩ illa
gradi rixa inteuoris domus
mee qm fortit᷑ excitauerã cũ
amma mea in cubitulo no¬
stio corde meo. tã uultu ꝙͣ
mẽte turbatꝰ. inuado alipi¬
ũ et exclamo. Qͥd patimui
Cid ẽ hoco Quid audisti.
Surgũt indocti. et celũ ra¬
pũit. et nos cũ doct̾nis no¬
lutamur in carne et san¬

Expanded text:
ribus pennas recipiunt, qui neque ribus pennas recipiunt, qui neque ita inquirendo attriti sunt, nec decennio et amplius ista meditati. Ita rodebar intus, et confundebar pudore horribili vehementer, cum Pontitianus talia loqueretur. Terminato autem sermone et causa qua venerat, abiit ille. Et ego ad me, quae non in me dixi? Quibus sententiarum verberibus non flagellavi animam meam, ut sequeretur me conantem post te ire? Et renitebatur ; recusabat, et non se excusabat. Consumpta erant et convicta argumenta omnia: remanserat muta ttio et quasi mortem formidabat restringi a fluxu consuetudinis, quo tabescebat in mortem. Tum in illa grandi rixa interioris domus meae, quam fortiter excitaueram cum anima mea in cubiculo nostro, corde meo, tam uultu quam mente turbatus inuado Alypium, exclamo: "quid patimur? quid est hoc, quod audisti? surgunt indocti et caelum rapiunt, et nos cum doctrinis nolutamur in carne et san
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuestigãdã bacare. cuiꝯ non
ĩuẽtio. s ulsola inqͥsitio iã
p̃ponẽda erat etiã mue̾tis
thesauris regnisq gẽtiũ. ⁊
ad nutũ cͥcũfluẽtibꝰ corꝑis
boluptatibꝰ. At ego adolestẽs
miser ualde miser nexordio
ipĩs adolestentie etiã potie¬
rã a te castitatẽ/ et dixerai
da mͥ castitatẽ ⁊ cõtmẽtiã.
sed noli mõ Timebã eni ne
me cito exaudires. et cito sa¬
nares amorbo cõcupistẽtie
quẽ malebã expleri. qmͣ ex¬
tingui ⁊ierã ꝑiuas piauas
suꝑsticione sacrilega. nõ qͥdẽ
tauera me ꝓpterea differre
de die indĩe cõtẽp̃ta spe scli
te solũ seqͥ qr nõ mͥ apꝑebat c̾¬
tũ aliquid qͦ dirigerẽ cursũ
meu̾. et uenernt dies qͦ nuda
rer mͥ et increparet me cõstiã
mea Ubi ẽ lingua Nẽpe tu
dicebas p̃p̃ incertũ uerũ no¬
le te abicere sarcina uanita¬
tis Ecce iã certũ ẽ. et illa te
adhuc p̃mit humerisq labo¬

Expanded text:
investigandam vacare, cujus non investigandam vacare, cujus non inventio, sed vel sola inquisitio jam praeponenda erat etiam inventis thesauris regnisque gentium, et ad nutum circumfluentibus corporis voluptatibus. At ego adolescens miser, valde miser, in exordio ipsius adolescentiae etiam petieram a te castitatem et dixeram: "da mihi castitatem et continentiam, sed noli modo". timebam enim, ne me cito exaudires et cito sanares a morbo concupiscentiae, quem malebam expleri quam exstingui. et ieram per uias prauas superstitione sacrilega, non quidemtaueram me propterea differre de die in diem contemta spe saeculi te solum sequi, quia non mihi apparebat certum aliquid, quo dirigerem cursum meum.rer mihi, et increparet in me conscientia mea: Ubi est lingua? Nempe tu dicebas propter incertum verum nolle te abjicere sarcinam vanitatis. Ecce jam certum est, et illa te adhuc premit, humerisque liberio
Abbreviated transcription (Latin):
rabat hͨ pontianꝯ. Tue autẽ
dũe inter ꝟba eiꝯ retorq̃bas
me ad me ipm̃. auferens me
a dorso meo uͥ me posuerã
dũ nollẽ me intede̾ Et cõsti¬
tuebas me antefaciẽ meã
ut uiderẽ quã turpis esse.
qmͣ distortꝰ et sordidꝰ. ma¬
culosꝮ. et ulcẽosꝮ. et uidebã
et horrebã. ⁊ qͦ ame fugerẽ
nõ erat Et si cognabar/a me
au̾tere aspectũ. narrabat
ille. qd̾ narrabat. Et tu me
rursꝯ opponebas mͥ. et ĩpin¬
gebas me ĩ ocłõs meos. ut
ĩuenirẽ iñiquitate̾ meã et
odissẽ Nouerã eãs dissimu¬
labã. et cohibebã. et obliuiste¬
barTũt uero qnͣto ardentia a¬
mabã illos de quibꝰ audieba
salubres affecta. qd̾ se totos
tͥsanãdos dederant.tanto ex¬
eciabiliꝰ me comꝑatũ eis o¬
deaã. qm̃ multi mei am me
cũ effluxerũt fforto duodecim
anui ex qͦ ab unde iucesimo
a̾no etatis mee. lecto ciccio¬
nis hortensio excitatꝰ erã stu¬
dio sapiẽtie. et differrbã cõtẽ¬
pta felicitate t̾rena/ ad eani

Expanded text:
rabat haec Pontitianus: tu autem, Domine, inter verba ejus retorquebas me ad meipsum, auferens me a dorso meo ubi me posueram, dum nollem me attendere; et constituebas me ante faciem meam, ut viderem quam turpis essem, quam distortus et sordidus, maculosus et ulcerosus. Et videbam, et horrebam; et quo a me fugerem non erat. Et si conabar a me avertere aspectum, narrabat ille quod narrabat, et tu me rursus opponebas mihi, et impingebas me in oculos meos ut inuenirem iniquitatem et odissem. noueram eam, sed dissimulabam et cohibebam et obliuisceTunc uero quanto ardentius amabam illos, de quibus audie- bam salubres affectus, quod se totos tibi sanandos dederant, tanto exsecrabilius me conparatum eis oderam. qcum effluxerant, forte duodecim anni ex quo ab undevigesimo anno aetatis meae, lecto Ciceronis Hortensio, excitatos eram studio sapientiae; et differebam contempta felicitate terrena ad eam
Abbreviated transcription (Latin):
Iã gͦ nõ dicãt cũ duas uolũ¬
tates in hoĩe uno adu̾sa sͥ
sentiũt duas qͣrias mẽtes
de duabꝯ contrarii substãciis
et de duobꝰ cõtrariis pͥncipi¬
is contendere. unã bonã. al¬
terã malã. Na̾ tu deꝯ ueyrax
ĩprobas eos. et redargius.
atq cõuncis eos sicut ĩ utͣ¬
q mala uolũtate c̃t qͥbits¬
cũ qͥsq deliberat btrũ hoĩẽ
ueneno interimat anferro.
utrũ fundũ alienũ illũ aut
illũ muadat. quãdo utrũq ñ
potest. utrũ emat uoluptatẽ
luxura. an pecumã ẜuet a¬
uaritia. Utrũ ad circũ ꝑeat.
ẽ occasio. addo et quartũ an
ad cõnui tte̾dũ adulteriũ. si et
inde simul facultas aꝑit᷑ si
oĩa concurrãt in unũ articu¬
que simul agi neqͣunt dis¬
cerpũt en amimũ sibi met
adu̾santibꝰ quatuor bolũta¬
tibꝰ. uel etiã pliu̾bꝰ int̾ata
copia reꝵ que appetũt᷑ nec

Expanded text:
cum duas uoluntates in homine uno aduersari sibi sentiunt, duas contrarias mentes de duabus contrariis substantiis et de duobus contrariis principiis contendere, unam bonam, alteram malam. nam tu, deus uerax, inprobas eos et redarguis atque conuincis eos, sicut in utraque mala uoluntate, cum quisque deliberat, utrum hominem ueneno interimat an ferro, utrum fundum alienum illum an illum inuadat, quando utrumque non potest, utrum emat uoluptatem luxuria an pecuniam seruet auaritia, utrum ad circum pergatest occasio; addo et quartum, an ad conmittendum adulterium, si et inde simul facultas aperitur, si omnia concurrant in unum articuquae simul agi nequeunt: discerpunt enim animum sibimet aduersantibus quattuor uoluntatibus uel etiam pluribus in tanta copia rerum, quae ap
Abbreviated transcription (Latin):
bulabant querẽtes eor deue¬
nerũt ĩ eũde locũ. et ĩueĩ¬
ẽtes admonuerũt ut redi¬
rẽt qd̾ iã declinasset dies.
At illi narrato placito ⁊ ꝓ¬
posito suo. qͦq mõ ĩ eis tał
uolũtas orta esset atq fir¬
mata. petiuerũt ne sͥ mole¬
sti essent si adiũgi recusarẽt
Isti autẽ nichilo mutati apͥ¬
stmis. fleuerũt se tame̾ ut
dicebat/ atz illis pie cõgra¬
tulati sũt et cõmẽdauerũt
se oratiõibꝰ eoꝵ. et trahẽtes
cor in t̾ra. abierũt ĩpalatiũ

Expanded text:
bulabant, quaerentes eos deuebulabant, quaerentes eos deuenerunt in eundem locum et inuenientes admonuerunt, ut redirent, quod iam declinasset dies. at illi narrato placito et proposito suo, quoque modo in eis talis uoluntas orta est atque firmata petiuerunt, ne sibi molesti essent, si adiungi recusarent. isti autem nihil mutati a pristinis fleuerunt se tamen, ut dicebat, atque illis pie congratulati sunt et conmendauerunt se orationibus eorum et trahentes cor in terra abierunt in palatiu
Abbreviated transcription (Latin):
Cuis rei causa militamꝯ ma¬
ior ne esse potent spes nostra
in palatio. quã ut amici ĩꝑa¬
toris simꝰ Et ibi qͥd nõ fiagi¬
le plenũq ꝑiculis et ꝑ quod
picula ꝑuonit᷑ ad grandius
ꝑiculũ Et quã diu istuc e¬
rit. Amicꝰ autẽ dei si uolue̾o
ecce nũt fio Dixit hoc. et tur¬
bidꝰ ꝑtuntione noue uite
reddidit oclõs paginis. et lo¬
gebat et mutabat᷑. intꝯ ubi
tu uidebas. exuebat᷑ mũdo
mens eiꝰ. ut mox apꝑuit.
Namq dũ legit et uoluit
fructꝰ cordis sui. infremuit
aliqñ ⁊ discrruit. Dec̾uitq
meliora. iamq tuꝯ ait ami¬
cosuo Ego iam abriupi me
ab illa spe nrã. et deo ẜuue
statui.et hoc ex hat hora. ĩ
hoc loco aggredior. tesipi¬
get mutari noli adu̾sari.
Respõdit ille adherere se so¬
cio tante mercedis. tãteq
militie. et ãbo iã tui ediffi¬
cabant iã turre sũptu ido¬
neo relinquẽdo oĩa/ et tese¬
cũ eoꝑ alias hortiꝑtes deã¬

Expanded text:
cuius rei causa militamus? macuius rei causa militamus? maiorne esse poterit spes nostra in palatio, quam ut amici imperatoris simus? et ibi quid non fragile plenumque periculis? et per quot pericula peruenitur ad grandius periculum? et quando istuc erit? amicus autem dei, si noluero, ecce nunc fio". dixit hoc et turbidus parturitione nouae uitae reddidit oculos paginis: et legebat et mutabatur intus, ubi tu uidebas, et exuebatur mundo mens eius, ut mox apparuit. namque dum legit et noluit fluctus cordis sui, infremuit aliquando et discreuit decreuitque meliora iamque tuus ait amico suo: "ego iam abrupi me ab illa spe nostra et deo seruire statui et hoc ex hac hora, in hoc loco aggredior. te si piget imitari, noli aduersari". respondit ille adhaerere se socium tantae mercedis tantaeque militiae. et ambo iam tui aedificabant turrem sumptu idoneo relinquendi omnia sua et secum eo per alias horti partes deam
Abbreviated transcription (Latin):
noueraniꝰ ꝑtendebat ille
et loquebat᷑: ad huc. et nos
intẽti tacebamꝰ Unde ĩcidit
ut diceret nestio qñ se et tres
alios cõtubnales suos i¬
miꝵ apud treueros cũ ĩ ꝑa¬
tor ꝓ meridiano circẽsiũ ex¬
spectaculo teneret᷑ exisse de¬
ambulatũ in orto iuus cõ¬
tiguos atq illic ut forte cõ¬
binati spaciabant᷑. unũ secũ
seorsũ. et alios duos ididẽ
seorsũ ꝑit̾q deg̃ssos. s illos
uagabũdos irruisse in ꝙ̃dã
casã ubi habrtabãt qͥdã ẜui
gnũ celoꝵ. et ĩuenisse ibi co¬
dice̾ in qͦscͥpta eiat iuta ã¬
thonii. quã lege̾ cepit unus
eoꝵ/ et mirari. et acce̾di. et
nit legẽdũ meditari arriꝑe
talem uitã. et relicta mnai¬
tia seculari ẜuire tͥ Erant
autt̃ ex eis quos dicũt egen¬
tes in rebꝰ Tũc subito ieple¬
tꝰ amore scõ/. et sobrio pudo¬
re. uatꝰ sͥ cõ̾iecit ocłos ĩ ami¬
cũ et ait illi Dic q̃so te oib̃ꝯ
istis laboribꝰ nostris quo am¬

Expanded text:
noueramus. pertendebat ille noueramus. pertendebat ille et loquebatur adhuc, et nos intenti tacebamus. unde incidit, ut diceret nescio quando se et tres alios contubernales suos, nimirum apud Treueros, cum imtor pomeridiano circensium spectaculo teneretur, exisse deambulatum in hortos muris contiguos atque illic, ut forte combinati spatiabantur, unum secum seorsum et alios duos itidem seorsum pariterque digressos; sed illos uagabundos inruisse in quandam casam, ubi habitabant quidam serui gnum caelorum, et inuenisse ibi codicem, in quo scripta erat uita Antonii. quamlegere coepit unus eorum et mirari et accendi et inter legendum meditari arripere talem uitam et relicta militia saeculari seruire tibi. erant autem ex eis, quos dicunt agentes in rebus. tum subito repletus amore sancto et sobrio pudore iratus sibi coniecit oculos in amicum et ait illi: "dic, quaeso te, omnibus istis laboribus nostris quo am
Abbreviated transcription (Latin):
is li tteras repente cõꝑisset
xp̃ianꝯ quippe et fidelis e¬
rat. ⁊ sepe tͥ deo nostro ꝓsc̾ne¬
bat᷑: in eccliã crebris et diu¬
turnis oratiõibꝰ Cui ego cũ
indicassẽ illis mẽ scͥptuns cu¬
rã maximã ĩpende̾. ortꝰ ẽ ser
giptio monacho cuiꝰ nond ex¬
tellent̾ clarebat apud ẜuos
tuos. nos autẽ usq ĩ illã horã
latebat Qd̾ ille uͥ cõꝑit. ĩmo¬
ratꝰ ẽ in eoẜmone. insinuãs
rans eãdez nostra ignorãtiã
Stupebamꝰ autẽ audiẽtes
tã recenti memoria. et ꝓpe no¬
scus temꝑibꝰ tescatissima mi¬
rabilia tua ĩ fide recta/ et ca¬
tholica eccłia om̃s mirabam᷑.
et nos qr tã magͣ erant. et ille
qr maudita nõb̃ erãtindeẜ
mo ei ꝯ deuolutꝰ ẽ ad mõna¬
sterioꝵ greges. et mores sua¬
ue olentie tue. et ubera deẜ¬
ta heremi. quoꝵ nos nichil
sciebamꝯ Et erat monaste/¬
riũ mediolani plenũ bonis
fratbꝰ/ extra urbis menia
sub ambrosio nuttore. et nõ

Expanded text:
is litteras repente conperisset. is litteras repente conperisset. Christianus quippe et fidelis erat et saepe tibi, deo nostro, prosternebatur in ecclesia crebris et diuturnis orationibus. cui ego cum indicassem illis me scripturis curam maximam inpendere, ortus est sermo gyptio monacho, cuius nomen excellenter clarebat apud seruos tuos, nos autem usque in illam horam latebat. quod ille ubi conperit, inmoratus est in eo sermone insinuans dem nostram ignorantiam. stupebamus autem audientes tam recenti memoria et prope nostris temporibus testatissima mirabilia tua in fide recta et catholica ecclesia. omnes mirabamur, et nos, quia tam magna erant, et ille, quia inaudita nobis erant. Inde sermo eius deuolutus est ad monasteriorum greges et mores suaueolentiae tuae et ubera deserta heremi, quorum nos nihil sciebamus. et erat monasterium Mediolanii plenum bonis fratribus extra urbis moenia sub Ambrosio nutritore, et non
Abbreviated transcription (Latin):
cio beniuolẽtie petionẽ no¬
strã cõtẽpnere noluit. ami¬
cus dulcissimꝰ et mitissimꝰ
Agebat ãt illud prudẽtissime
cauens ĩnotestẽ ꝑsonis scd̾
hoc seculũ maioribꝰ. deui¬
tans in eis omne̾ inqͥetudi¬
nẽ aninui quẽ uolebat hab̾e̾
libeꝵ. et quã multis posset
horis feriatu ad querẽdũ a¬
liquid uel legondu. uel au¬
diendũ de sapientia Quodã
igit. die nõ recolo causã. qua
erat absens nebridiꝰ. cud ec¬
ce ad nos domũ uenit ad me
et alipiũ pontianꝯ qͥdã ci¬
uis nost̾ in qͣntũ affer pre-¬
clare in palatio militãs. ne¬
scio qͥd a nob uolebat. et con¬
sedimꝰ ut conloquerem᷑. et
forte supͣ mensã lusoria q̃
ãte nos erat attendit codi¬
ce̾. tulit. apꝑuit. ñĩuenit a¬
plm̾i paulũ iopinatesane
Putauerat eñĩ aliquid de
libris quoꝵ ꝓfessione cõte̾¬
bar Tũ nõ arridens. meq ĩ¬
tuens. gratulatorie miratꝰ
ẽ qd̃ eas et solas p̃ oculis me¬

Expanded text:
cio beniuolentiae petitionem nocio beniuolentiae petitionem nostram contemnere noluit amicus dulcissimus et mitissimus. agebat autem illud prudentissime cauens innotescere personis secundum hoc saeculum maioribus, deuitans in eis omnem inquietudinem animi, quem uolebat habere liberum et quam multis posset horis feriatum ad quaerendum aliquid uel legendum uel audiendum de sapientia. Quodam igitur die — non recolo causam, qua erat absens Nebridius — cum ecce ad nos domum uenit ad me et Alypium Ponticianus quidam, ciuis noster, in quantum Afer, praeclare in palatio militans: nescio quid a nobis uolebat. et consedimus, ut conloqueremur. et forte supra mensam lusoriam, quae ante nos erat, adtendit codicem: tulit, aperuit, inuenit apostolum Paulum, inopinate sane; putauerat enim aliquid de libris, quorum professio me conterebat. tum uero arridens meque intuens gratulatorie miratus est, quod eas et solas prae oculis me