comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsoꝵ. iubetur adeo dux popłi isrł in
duas partes diuidere popłm. ut pars
simul & fugam. pars autẽ subsistat in
insidiis quib decipiatur gai cũ prece¬
perit ihs. Quib ita dispositis. rex gai iu¬
deus ihm & filios isrł eminꝰ concitatur
adũsum eos inprelium. lius uͦ simulan¬
tibus fugam. isti acrius insequunt᷑. &
uelut spolia ducturi de hostib omnes
simul exurbe procedunt. ita ut sic̃ scͥpt᷑a
dic̃. relinquerent uacuam ciuitatẽ. Sed
postea quam ad conftitutum pro gressi
sunt locũ conu̾sus iħs. signum dedio ut
exurgerent qui in insidiis erant. & cdorsa
hostium cederent. Et ita illi nouissimi. &
isti pͥmi medios hostes conclusos interi¬
munt unu̾sos. & hoc mͦ uictis his qui ha¬
bitabant gai. regem ipsoꝵ suspenderunt
inligno gemino. hic auditis ueri simile
ẽ auditores dicẽ. Quo mͥ hec: Quid̃ mͥ
confert si cognoscam qđ uict̾i sunt. hi qͥ¬
habitabant gai. quasi ñ similia. aut etiã
potentiora. bella uł gesta sint uł gerant᷑:

Expanded text:
. Jubetur a Deo dux populi Jesus in duas partes dividere populum, ut pars simulet fugam, pars autem subsistat in insidiis, quibus decipiatur Ahi. Quibus ita dispositis, rex Ahi videns Jesum et filios Israel eminus, concitatur adversus eos in praelium: illis vero simulantibus fugam, isti acrius insectantur, et velut spolia ducturi de hostibus, omnes simul procedunt, ita ut, ut Scriptura dicit, relinquerent vacuam civitatem. Sed posteaquam in constitutum progressi sunt locum, conversus Jesus signum dedit ut exsurgerent qui in insidiis erant, et dorsa hostium caederent: et ita illi novissimi et isti primi medios hostes conclusos interimunt universos: et hoc modo victis his qui habitabant Ahi, regem eorum suspenderunt in ligno. His auditis, verisimile est auditores dicere: Quid mihi haec? quid mihi confert si cognoscam quod devicti sunt qui habitabant Ahi? quia si non similia, aut etiam potentiora bella, vel gesta sint vel gerantur,
Abbreviated transcription (Latin):
lamen lutere remouetur. & incipimꝰ
intelligẽ qͥa lex spualis ẽ. & quia u̾bi
causa dic̃ lex. si infrenab̃ os boui tritu¬
ranti non debubus hȩc. sed de apłiss
dixerit. & rursũ cũ inlege dicit᷑. quia
abraham duos filios habuit. unũ de
ancilla & unũ delibera. ego inhis intel¬
ligo eẽ duo testam̃ta. & duos popłos
istã nobis legẽ q̃ sic intelligit᷑ quã spũ¬
alẽ noĩat. paulus: iħs dñs legit & ipse
ẽ. qͥ heo maurib totuis popłi recitat p̾¬
cipiens nob̾ ne sequam᷑ occidentẽ litte¬
ram. sed teneamꝰ sp̃m uiuificantẽ. Legit
gͦ ihs. nobis legẽ: cũ nobis legis reue¬
lat archana. Non enĩ nos qui de eccłia
catholica sumus. spernimꝰ legẽ moysi
sed suscipimꝰ eam: si tam̃ iħs nobis eã
legerit. Sic enĩ rect̾e poterimꝰ intellig̾e
legẽ. si eã nobis legat iħs. ut ipso legẽ¬
te nos sensũ eiꝰ & intelligentiã capiamꝰ.¬

Expanded text:
etur, et incipimus intelligere quia lex spiritalis est; et quia, verbi causa, lex dicit: « Non infrenabis os bovi trituranti , » non de bobus haec, sed de apostolis dixerit. Et rursum cum in lege dicitur quia « Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera , » ego in his intelligo duo esse Testamenta et duos populos. Istam nobis legem quae sic intelligitur, quam spiritalem nominatest qui haec in auribus totius populi recitat, praecipiens nobis ne sequamur occidentem litteram, sed teneamus spiritum vivificantem. Legit ergo nobis Jesus legem, cum nobis legis revelat arcana. Non enim nos, qui de Ecclesia sumus catholica, spernimus legem Moysi, sed suscipimus eam, si tamen eam nobis Jesus legerit: sic enim recte poterimus intelligere legem, si eam nobis Jesus legat, ut ipso legente nos sensum ejus intelligentia capiam
Abbreviated transcription (Latin):
ne mereat᷑ ad scͥbi: Si enim set aliquis
talis: cedent ei fuienta iordanis. & ipsa ele¬
menta uerebunt᷑. Pars aquarum flumi¬
nis retrorsũ resiliet. ac post tergũ frena¬
bit᷑. pard uͦ in mare salsũ rapido lapsu
disfugiet. Quod tam̃ nec ipsũ absq miste¬
rii ratione arbitror scͥptũ ẽ qd̃ pars aqͣr̾
iorcdanis mergat᷑ inmare. atq inamaritu¬
dinẽ ꝓfluat: pars uero indulcedinem

Expanded text:
eatur ascribi. Si enim sit aliquis talis, ut quiescant ei fluenta Jordanis, et ipsa elementa verebuntur: pars aquarum fluminum retrorsum resiliet, et post tergum frenabitur: pars vero in mare salsum rapido lapsu deficiet. Quod tamen nec ipsum absque mysterii ratione arbitror scriptum, quod pars aquarum Jordanis demergatur in mare, atque in amaritudine profluat, pars vero
Abbreviated transcription (Latin):
discere. quȩ nos pugnae. ꝑ ost baptismũ
quȩ bella suscipiant: Noli ame sed
ipse te docet dicens. Non enim nobis ẽ.
pugna adu̾sum carnẽ & sanguinẽ sed
ad uersum pͥncipatus & potestates. ad

Expanded text:
discere quae nos pugnae post baptismum, quae bella suscipiant, noli a me, sed Ipse te docet, dicens: « Non enim nobis est pugna adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, ad
Abbreviated transcription (Latin):
terrenis lapidib obseruari nouimꝰ ut
hi quidem sapides qui ualidiores sunt
& potentiores pͥmi infundam̃ta iactan¬
tur. ut ipsis credi. & suꝑ poni possit to¬
tius edificũ pondus. Alii uͦ qui sequẽ¬
tes sunt. id ẽ paulo illis inferiores ꝓxi¬
mi illis qͥ infundam̃to sunt ordinent᷑
qui uͦ plus inferiores sunt. paulo suꝑiꝰ
ita muinc intellige etiã de lapidib uiuis¬
ẽẽ aliquos infundamentis huiꝰ sp̃ualis
edificii. Qui aut̃ st̃ isti. qui infundam̃tiᷤᷤ
edificii constructionẽ. ut lapis aliquis
inueniaris uicunor fundam̃to. disce
edificii fundamentũ ẽ. Sic enĩ dicit a¬
postolus paulus. fundam̃tũ enĩ aliud
nemo potest ponere. p̾ter id qđ positũ

Expanded text:
terrenis lapidibus observari novimus, et hi quidem lapides qui validiores sint et potentiores primi in fundamenta ejiciantur, ut ipsis credi et superponi possit totius aedificii domus; alii vero qui sequentes sunt, id est paulo illis inferiores, proximi illis qui in fundamento sunt, ordinantur; qui vero plus inferiores sunt, paulo superiita nunc etiam intellige de lapidibus vivis aliquos esse in fundamentis hujus spiritalis aedificii. Qui autem sunt isti qui in fundamentis aedificii constructionem, ut lapis aliquis inveniaris vicinior fundamento, disce scripsimus aedificii fundamentum est. Sic enim dicit Apostolus: « Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id quo
Abbreviated transcription (Latin):
otiose tͣnͣs currendum ẽ. qd̾ uno peccante.
ira suꝑ omnẽ populũ uenit. hoc quomͦ
accidit᷑. Quando sacerdotes qui popło
p̾sunt erga delinquentes benigni uolunt
uideri. &uerentes peccantium linguas
ne forte male de eis loquant᷑: sacerdotał
seueritatis. inmemores. nolunt complere
argue. ut ceteri metũ habeant. Et iter̃.
Auferte malũ de uobis ipsis nec zelo d̾i
succincti. imitantur apłm dicentẽ. tra¬
ddidi hui̾m hominẽ sathane in interi¬
tum carnis. ut sp̃c saluus fiat. neq illud
euangłicũ ĩplere student. ut si uiderint pec¬
cantẽ. pͥmo secrete cõueniant. post etiã du¬
obꝰ uł tͥbꝰ arbitris. Qd̾ si cõtempserit. & pꝰ¬

Expanded text:
otiose transcurrendum est, quod uno peccante ira super omnem populum venit. Hoc quomodo accidit? Quando sacerdotes qui populo praesunt erga delinquentes benigni volunt videri, et verentes peccantium linguas, ne forte male de his loquantur, sacerdotalis severitatis immemores, nolunt quod scriargue, ut et caeteri metum habeant ; » et iterum: « Auferte malum de vobis ipsis ; » nec zelo Dei succensi imitantur Apostolum dicentem: « Tradidi hujusmodi hominem Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat . » Neque illud evangelii implere student, ut si viderint peccantem, primo secrete conveniant, post etiam duobus vel tribus adhibitis; quod si contempserit, et p
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ scłi. Et iterũ in euangelio dicit᷑ quia
diffamatus ẽ. sermo hic apud uideos usq
inhodiernum diem. id est usquȩqͦ scłm stat.
Raab uͦ mulier quomͦ acdiect̾a dicitur do¬
mui isrł usq inhodiernum diẽ. Numqͥ d
matri successio posteritatis asscribitur
ut uideatur insobolis reparatione serua¬
ri: An illud magis intelligendũ ẽ. qd̾ uͦ
israheli ad iuncta. ac sociata ẽ usq inho¬
diernum diẽ: Et si uis manifestius uidere
quomodo raab iungitur israheli. intuere
quomodo ramus oleastri inseritur inradi¬
cem bone oliuȩ. & intelliges quomodo
hi qui inserti sunt fidei abrahe. & ysaac
& iacob. recte appositi dicunt᷑. & adiec̾ti
acdurł usq iihodiernũ diem quia in
illorum radicem nos rami oleastri. exgen¬
tib assumpti. qui aliquando meretrica¬
bamur. lignũ & lapidem ꝓ uͦ d̾o colen¬
tes appositi sumus usꝙ inhodiernum
cdiem & facti sumus ꝓꝑter fidẽ xp̃i. nos

Expanded text:
nem saeculi. Et iterum in Evangelio dicitur: « Quia diffamatus est hic sermo apud Judaeos usque in hodiernum diem , » id est, usquequo saeculum stat. Raab vero mulier quomodo adjecta esse dicitur domui Israel usque in hodiernum diem? Nunquid non matri successio posteritatis ascribitur, ut videatur in sobolis reparatione servari? an magis intelligendum est quod vere Israeli juncta est ac sociata usque in hodiernum diem? Et si vis manifestius videre quomodo Raab jungitur Israeli, intuere quomodo ramus oleastri inseritur in radicem bonae olivae; et intelliges quo modo hi qui inserti sunt fide, Abrahae et Isaac et Jacob, recte appositi dicuntur et adjecti ad Israel usque in hodiernum diem: quia in illorum radice nos rami oleastri ex gentibus assumpti, qui aliquando meretricabamur, lignum et lapidem pro Deo colentes, appositi sumus usque in hodiernum diem, et facti sumus per fidem Chris
Abbreviated transcription (Latin):
a uideis abhis qui xpĩam quidem dicun¬
tur. sed inscͥpturis ad huc sensum iudaic̃
seruant: quomͦ exponant raab meretri¬
cem ad iect̾am ẽẽ domui isrł usq in hodi¬
ernum diem. quomodo raab usq ĩnhodi¬
ernum diem adiect̾a ẽẽ dicit᷑. Hoc enim
scͥpture scẽ. moris ẽ dicere. de his quȩ usq

Expanded text:
a Judaeis et ab his qui Christiani quidem dicuntur, sed in Scripturis adhuc sensum Judaicum servant, quomodo exponant Raab meretricem adjectam esse domui Israel usque in hodiernum diem. Quomodo Raab usque in hodiernum diem adjecta esse dicitur? Hoc enim Scripturae sanctae moris est, dicere de his quae us
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. ł ale es qd̃ indicatur inhis uerbiᷤ
Uidete ne quid in uobis scłare habeatiᷤ
ne scłares mores. ne uitia. ne tergi uer¬
sationes de scło uobiscum ad eccłiam
deferatis. sed anachema ouobis sit oĩt
conu̾satio scłaris. Nolite diuinis mu¬
ana miscere. nolite negotia scłi eccłie se
pistole sue ꝑsonat tuba dicens. Nolite
diligere mundũ. neq ea que in mundo st̃.
Et paulus similiter. Nolite inquit confor¬
mari huic scło. quia qui hec faciunt.
accipiunt de anathemate. Sed & illi qͥ
u̾bi causa. cũ xpĩam sunt solennitates
gentiliũ celebrant. anathema ineccłiaᷤ
introducunt. qui de astroꝵ cursib uitas
hominũ & gesta ꝑ quirunt. qui uolatus
auium. & cetera huiꝰ mͦi quȩ inscło pͥus ob¬
seruabantur inquirunt. deierico anathema
inferunt ineccłiam: & polluunt castra dñi.
& uinci faciunt popłm d̾i Sed & multa alia
peccata sunt ꝑ que anathema de ierico
introducitur ineccłiam ꝑ que populus
dĩ uincitur & ꝓ sternitur ab inumicis.

Expanded text:
. Tale est quod indicatur in his verbis: Videte ne quid in vobis saeculare habeatis, ne saeculares nequitias, ne tergiversationem de saeculo vobiscum ad ecclesiam deferatis, sed anathema vobis sit omnis conversatio saecularis. Nolite divinis mundana miscere, nolite negotia saecularia Ecclpistolae suae personat tuba, dicens: « Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt . » Et Paulus similiter: « Nolite, » inquit, « conformari huic saeculo ; » qui enim hoc faciunt, accipiunt de anathemate. Sed et illi qui verbi causa cum Christiani sint, solemnitates gentilium ceintroducunt. Et qui de astrorum cursibus vitas hominum et gesta perquirunt, qui volatus avium, et caetera hujusmodi quae in saeculo prius observabantur inquirunt, de Jericho anathema deferunt in Ecclesiam, et polluunt castra Domini, et vinci faciunt populum Dei. Sed et multa alia peccata sunt, per quae anathema de Jericho introducitur in Ecclesiam per quae populus Dei vincitur et prosternitur ab inimicis.
Abbreviated transcription (Latin):
eccatori quidẽ omnis creatura hos¬
impugnabat. aer ipse impugnabat. cȩ¬
lũ eos impugnabat. lusto uͦ etiam quȩ
in accessibilia uident᷑. plana efficiunt᷑.
& ꝓcliuia. Mare rubrũ iustus tanquã
rit. submergit᷑. nec fiet ei aqua murus

Expanded text:
Peccatoribus quidem omnis creatura hompugnabat, aer ipse impugnabat, coelum eos impugnabat. Justis vero, etiam quae inaccessibilia videntur, plana efficiuntur et proclivia. Mare Rubrum justus tanquam rit, submergitur, nec fiet ei murus
Abbreviated transcription (Latin):
geli sine uͥtutes siue cͥñationes. siue pͥn¬
cipatus. siue potestates. Omma hec quȩ
ꝑ ipsum fact̾a sunt sub ipso pͥncipe mili¬
tant. quiẽ pͥncipũ pͥnceps. & qui largitur
pͥncipib pͥncipatũ. Ipse ẽ enĩ qui dicion
euangesio. esto potestatẽ hñs supͣ decem
req̃sus ẽ. Sed̃ interim uicdeamus. quȩ pre¬
sens lectio suggerte. In iericho ẽ iħs. Ad¬
huc hostes obtinent ciuitatẽ & nondum

Expanded text:
geli, sive virtutes, sive dominationes, sive principatus, sive potestates, omnia haec quae per ipsum facta sunt, sub ipso principe militant qui est principum princeps, qui largitur principibus principatus. Ipse est enim qui dicit in Evangelio: « Esto tu potestatem habens super decem regressus est. Sed interim videamus quae praesens lectio ingerit. In Jericho est Jesus, adhuc hostes obtinent civitatem, et nondum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. inte uͦ qui auditor horũ es nichil
tale geratuir: Omiã complent᷑ inte scd̃m
misticam rationẽ. Et enĩ tu qͥ nuꝑ ydo¬
latrie tenebris derelictis. cupis ad audi¬
entiam diuine legis accedere: nunc pri¬
mũ egyptũ derelinquis. cum catecuminoꝵ
aggregatus es numero. & p̃ceptis ȩccliasticis

Expanded text:
sunt, in te vero qui nunc auditor horum es, nihil tale geratur, omnia complentur in te secundum mysticam rationem. Etenim tu, qui, nuper idololatriae tenebris derelictis, cupis ad audientiam divinae legis accedere, nunc primum Aegyptum derelinquis, cum catechumenorum aggregatus es numero, et praeceptis ecclesiasticis
Abbreviated transcription (Latin):
ulus locus cicitur sc̃s. Ego etiam ampliꝰ
aliqͥd audes. & dico quia etiam moyses uͥ
stabat ꝑ semet ipsum non erat locus sc̃s.
sed quia dñs stabat cum moyse: presentia
ctm̃ scificauerat locum. Et id̾o dicitur ad
enĩ inquo tustas. t̾ra scã ẽ: Uncde & nos
uita & meritis si accedam adi cdãm. & digni
efficiamur ut assistat nobis dds̃: Dicitur
etiam ad nos ut soluamus apedib nrȩ
animȩ si quid inea iunculo mortis adnȩx¬
um est. Isti sunt enim pedes quos lauit
iħs. Quos nisi lauerit. non habebimus
partẽ cum eo. Qc si gͦ ab amima mrã &
sensib omine uinculum cure mortalis ab¬
soluimus: continuo libent̾ etiam nobis ad¬
erit. & adsistet ds̃. Quȩ autẽ sunt inconse¬
adu̾sus eam. aries non dirigitur. nec

Expanded text:
luc locus erit sanctus; ego etiam aliquid amplius audeo et dico quia etiam et Moyses ubi stabat, per semetipsum non erat locus sanctus, sed quia Domini cum Moyse praesentia sanctificaverat locum. Et ideo dicitur ad enim in quo stas terra sancta est. » Unde et nos si vita et meritis accedamus ad Dominum, et digni efficiamur ut assistat nobis Deus, dicitur etiam ad nos ut solvamus a pedibus animae nostrae, si quid in eis vinculi mortalis annexum est. Isti sunt enim pedes, quos lavit Jesus, quos nisi laverit non habebimus partem cum eo. Quod si ergo ab anima nostra et sensibus omne vinculum curae mortalis absolvamus, continuo libenter etiam nobis aderit et assistet Deus. Quae autem sunt in conse, aries non dirigitur, nec
Abbreviated transcription (Latin):
quam ille qui sub lege positus fornicatur.
qͥa iste tollens membra xp̃i. fac̃ ea membͣ
meretriciss uides gͦ quã grauiora & cumu¬
latiora ute obꝓbria si neglexeris reuol¬
arguit. sed sacrilegii scelere condempnat.
quia dicitur ad te An nescitis quia corpo¬
ra ur̃a tẽplum dei eft: Siquis autẽ tem¬
plum dĩ uiolauerit. disꝑdet illũ ds̃. hec¬

Expanded text:
quam ille qui sub lege positus, fornicatur, quam ille qui sub lege positus, fornicatur, quia iste tollens membra Christi, facit ea membra meretricis. Vides ergo quam graviora et cumulatiora in te opprobria, si neglexeris, revolarguet, sed sacrilego crimine condemnat, quia dicitur: « An nescitis quia corpora vestra templum Dei est? si quis autem templum Dei violaverit
Abbreviated transcription (Latin):
gauit animas nras. abiecimꝰ hȩc omnia &
ꝓ his assup̃simꝰ conscientie bone astipula¬
tionẽ ind̾m. tunc ꝑ scd̾am circumcisionẽ
ablata a nobis sunt obprobria egypti. &
purgata sunt uitia peccatoꝵ. siemo gͦ si in¬
tegre conu̾sus ẽ. si ex corde penituit. si fide¬
liter iordanis fluenta digressus ẽ. si scd̃a
per euangelium circũcisione purgatus est.
p̾t̾itoꝵ metuat obprobria delictoꝵ Audis
quia hodie abstulit ate obꝓbrium egi p¬
ti hoc & ineuangelio significat dñs cũ
dicit. Remissa sunt tͥ peccata tua. iã noli
peccare. ne quid tͥ de terius accidat: Si
enĩ post remissionẽ peccatoꝵ ultra ñ pecceᷤ.
uere ablatum ẽ a te ob probriũ egypti. Si
uero iterum peccaueris: iterũ inte uetera
reuoluunt᷑ obꝓbria. Eo magis quo multo
maioris criminis ẽ. filium d̾i conculcare.
& sanguinẽ testamenti pollutũ ducere: qm
legem moysei negligere. Multo & enĩ ma¬
ioris obprobrii est. qui post euangelium.

Expanded text:
haec omnia, et pro his assumimus conscientiae bonae astipulationem in Deum. Tunc per secundam circumcisionem ablata a nobis sunt opprobria Aegypti, et purgata sunt vitia peccatorum. Nemo ergo, si integre conversus est, si ex corde penitus fideliter Jordanis fluenta digressus est, si secunda per Evangelium circumcisione purgatus est, praeteritorum metuat opprobia delictorum. Audis quia hodie abstuli a te opprobrium Aegypti. Hoc in Evangeliis significat Dominus, cum dicit: « Remissa sunt tibi peccata tua, sed jam noli peccare, ne quid tibi deterius accidat . » Si enim post remissionem peccatorum ultra non peccas, vere ablatum est a te opprobrium Aegypti; si vero iterum peccaveris, iterum in te vetera revolventur: eo magis quia multo majoris criminis est Filium Dei conculcare, et sanguinem testamenti polluere, quam legem Moysi negligere; multo enim majoris opprobrii est, qui post Evangelium,
Abbreviated transcription (Latin):
ti auobis sion enĩ susficit nobis circum¬
cidi. sed & post circũcisionẽ sanari. id ẽ
usq quo etiam cicatricem ipsã circũci¬
sionis uulnus obducat. Quando gͦ cica¬
trix inuulti̾e nr̃e circumcisionis obdu¬
citur: Ego ita arbitror. qd̾ circumcidi
consuetudines. & pessima instituta de¬
ponere. fedos & inconditos mores. & qͥc¬
quid ab honestatis & pietatis regula ha¬
buncdat abscidere. Sed hoc cum inntuᷤ
facimus ipsa nouitatis quodãmͦ cliffi¬
cultate constringimur. & quasi cũ labo¬
re quodam & dolore animi ueteris con¬
suetudinis culpas nouella institutione
mutamus. Et id̾o ẽ ut dixi quedam dif¬
ficultas in initis & uix egre ꝙ amputare
possumus pͥma. & scda suscipere. Hoc gͦ
michi uidetur tempus ẽẽ quo uelut indo¬
lore circumcisionis nr̃e dicimur residere
usq quo obducta cicatrice sanemur. Ob¬
ducimꝰ aut̃ cicatricẽ. cum iam noua insti¬
tuta absq difficultate complemus. & in
usum nobis uertit᷑ qđ prius quasi inso¬

Expanded text:
iqua. Non enim sufficit nobis circumcidi, sed post circumcisionem sanari, id est, usquequo etiam cicatricem ipsum circumcisionis vulnus obducat. Quando enim cicatrix in vulnere circumcisionis obducitur? Ego arbitror quod circumcidi consuetudines et pessima instituta deponere, foedos et inconditos mores, et quidquid ab honestatis et pietatis regula redundat, abscidere. Sed cum hoc in initiis facimus, ipsa novitatis quodammodo difficultate constringimur, et quasi cum labore quodam et dolore animi, veteres consuetudines culpasque novella institutione mutamus. Et ideo, ut dixi, quaedam difficultas est in initiis exuere quae amputare possumus, prima et secunda suscipere. Hoc ergo mihi videtur tempus esse quod velut in dolore circumcisionis nostrae dicimur residere, usquequo obducta cicatrice sanemur. Obducimus autem cicatricem, cum jam nova instituta absque difficultate complemus, et in usum nobis vertitur quod prius quasi inso
Abbreviated transcription (Latin):
adcde. qm̃ qui fornicatur. insuũ corpus
peccat. ñ istud corpus solum. qđ temp¬
lum dĩ effectum est. secd & illud qd̾ dicit᷑.
quia omnis eccłia corpus xp̃i ẽ. & inom¬
nẽ eccłiam iudetur delinquere qui cor¬
pus suum maculauerit. quia ꝑ unum
m̃brũ macula iomne corpus diffundit᷑.
est & illud obꝓbrium egypti. qd̾ si neglexe¬
ris: etiam post iordanis transitũ & post
baptismi scd̃am circũcisionẽ uetuste
consuetudinis inustione suggerit᷑. Ob¬
seruare auguria. requirere stellarum
cursus & euentus ex his futurorũ rima¬
ri. seruare sompnia: ceterisq huiꝰ modi
suꝑ sticionib implicari. Idolatrie nãq
mater ẽ. egyptus. exqua certum ẽ huiꝰ mͦi
obprobria pullulare. Que si tnͣsito iam
iordane susceperis. & his te rursus laquȩ¬
is illigaueris tecũ sine dubio obꝓbria

Expanded text:
adde, quoniam qui fornicatur in corpus suum peccat, non istud corpus solum, quod templum Dei effectum est, sed et illud, quod dicitur, quia omnis ecclesia corpus Christi est. Et in omnem ecclesiam videtur delinquere qui corpus suum maculaverit, quia per unum membrum macula in omne corpus diffunditur. § 1. Est et illud opprobrium Aegypti, quod, si neglexeris, etiam post Jordanis transitum, et post baptismi secundam circumcisionem vetustae consuetudinis inustione suggeritur, observare auguria, requirere stellarum cursus, et eventus ex iis futurorum rimari, servare somnia ceterisque hujusmodi superstitionibus implicari. Idololatriae namque mater est Aegyptus, ex qua certum est hujusmodi opprobria pullulare, quae, si transito jam Jordane susceperis, et his te rursus laqueis illigaveris, tecum sine dubio opprobria
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ẽẽ nr̃m cingulũ ueritas debet. si
tam̃ seruauerimus militiȩ. huiꝰ & incingu¬
li sacramentum Si enim ueritas est. cingu¬
lũ nrm qd ad xpi miliciã cingimur si
quando falsum loquimur. & mendati¬
um de ore nro ꝑcedit: discingimur amali¬
infaisitate discincti. Sed nos imitemur
potius istos quadraginta milia iuiros
accinctoᷤ ꝓ cedentes adbellum incon¬
spectu dni. & semꝑ simꝰ inueritate succinc¬

Expanded text:
etiam nostrum esse cingulum veritas debet, si etiam nostrum esse cingulum veritas debet, si tamen servaverimus militiae hujus et cinguli sacramentum. Si enim veritas est cingulum nostrum quo Christi militia cingimur, si quando falsum loquimur et mendacium de ore nostro procedit, discingimur a miliin falsitate discincti; sed nos imitemur potius istos quadragesies mille viros accinctos, praecedentes in conspectu Domini, et semper simus in veritate succinc
Abbreviated transcription (Latin):
spect̾ant. non segniter nec remisse. sed cũ
omni instantia & celeritate conquirimus
ħ mͥ uidet᷑ ẽẽ cum festinatione tͣnsire iorda¬
nẽ. Cũ uͦ tͣnsierims & obtinere potuerimꝰ
quȩ obtinere debemus: rursum nob̾ dili¬
gentie & cautele cura succedit ne forte ne¬
glegentius incedentes in ꝑuiso aliquo lap¬
Paulominus effusi sunt gressus meiz siec
ñ hec tͥ designari uidentur in eo cum
dicitur. quia quadraginta milia iurorũ
accuicti uł expediti transierunt. adpugnã
inconspectu dnĩ ad expugnantã iericho
ciuitatẽ. fiequiramꝰ gͦ qui isti sunt: quos
scͥptura dicit. accinctas uel expeditos. Ego
exmemet ipso p̃sumens aliquid ꝓnunti¬
are non audeo. Apłi magis luteris docea¬
mur intalib. Qui sunt ifti accuncti paulo
exponente discamꝰ: dudi quid dicit. Esto¬
te ergo accuncti lumbos uiõs inueritate.
Uides gͦ quia paulus accunctos nouit eoᷤ
qui p̃cincti sunt cingulo ueritatis. Igitur

Expanded text:
spectant, non segniter, nec remisse, sed cum spectant, non segniter, nec remisse, sed cum omni instantia et celeritate conquirimus, hoc mihi videtur esse cum festinatione transire Jordanem. Cum vero transierimus et obtinere potuerimus quae obtinere debemus, rursum nobis diligentiae et cautelae cura succedit; ne forte negligentius incedentes, improviso aliquo lap« Paulo minus effusi sunt gressus mei . non haec tibi designari videntur in eo cum dicitur quia quadraginta millia virorum accincti et expediti transierunt ad pugnam in conspectu Domini ad expugnandam Jericho civitatem? Requiramus qui isti sunt quos Scriptura dicit accinctos vel expeditos. Ego ex memetipso praesumere aliquid et pronuntiare non audeo. Apostoli magis litteris doceamur in talibus. Qui sunt isti accincti Paulo exponente discamus. Audi ipse quid dicit: « Estote ergo accincti lumbos vestros in veritate . » Vides ergo quia Paulus accinctus novit eos qui praecincti sunt cingulo veritatis. Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
cdñi: non michi otiose additum uidet᷑ ab
transire. Unde & ego arbitror quia nobis
quoꝙ uenientib ad baptismũ salutare.
q suscipientib sacramenta u̾bi dĩ non otio¬
se. nec segniter gerendum est. sed festinan¬
dum est. & ꝑ urgendum usquequo omĩa
tnͣseamꝰ. Transire enim omĩa. implere eft
omnia que manctant᷑. fẽstinemus gͦ tnͣsi¬
re. id ẽ aclimplere pͥmo qđ scͥptũ eft. beati
pauꝑes spũ. ut deposita omni arrogantia.
& xp̃i humilitate suscepta ꝑuenire ad repro¬
missam beatitudinem mereamur. Sec̃ds cũ
hoc impleuerimus. non nobis standũ est. ne¬
ꝙ cessandum. sed transeundum ẽ & cetera q̃
sequuntur. ut esuriamus & sitiamus iusticiã
Trans eundum nobis ẽ. & qđ sequit᷑. ut in hoc
inundo doleamus. Cito etiam reliqua tnͣseun¬
cda sunt. ut mansueti efficiamur &ut pacifi¬
ci ꝑmaneanus. & per hoc faii dĩ possimus
cutionũ pondus uirtute patientie tͣnsea¬
mus. Cũꝙ hec singula quȩ adiͥtutis głam

Expanded text:
Domini, » non mihi otiose additum videtur a transire. » Unde et ego arbitror quia nobis quoque venientibus ad baptismum salutare, et suscipientibus sacramenta verbi Dei, non otiose nec segniter res gerenda est, sed festinandum est et perurgendum usquequo omnia transeamus. Transire enim omnia, implere est omnia quae mandantur. Festinemus ergo transire, hoc est, adimplere primum quod scriptum est, « Beati pauperes spiritu ; » ut deposita omni arrogantia, et Christi humilitate suscepta, pervenire ad promissam beatitudinem mereamur; sed cum hoc impleverimus, non nobis standum est, neque cessandum, sed transeunda sunt et caetera quae sequuntur, ut esuriamus et sitiamus justitiam. Transeundum nobis est et quod sequitur, ut in hoc mundo lugeamus: cito etiam reliqua transeunda sunt, ut mansueti efficiamur, et ut pacifici maneamus, et per hoc possimuscutionum pondus virtute patientiae transeamus. Cumque haec singula quae ad virtutis gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
filiorum isrł. fuerit quidem ista exaltatio
filii naue ut dux popłi illius apud eos
quomͦ exaltatur inconspectu omnis gene¬
ris filioꝵ isrł uideamꝰ. Ego arbitror quia
ipse semꝑ apud patrẽ exaltatus ẽ. & excel¬
sus. sed hoc opus ẽ. ut inconspectu nr̃o ex¬
altet illum ds̾. Exaitatus ẽ. autẽ incon¬
spectu meo. cũ michi sublimitas & celsitu¬
do diuinitatis eis aperit᷑. Qnͣdo gͦ mͥ ex¬
celsa diuinitas eius reuelata ẽ : Tunc pro¬
fectio cũ iordanem tnͣsirẽ. & uariis sacram̃toꝵ¬
munim̃tis futura armarer ad p̾lia. Et timu¬
erunt inquit iħm sicut tunuerũnt moy¬
sen. Omnis qͥ sub lege ẽ: timet moysen. Cũ
uͦ ad euangeliũ ex lege transierit: mutata
obseruantia mitatur. & timor sicut apłs
dicit. Ego autẽ ꝑ legem legi mortuus sũ
ut deo uiuam. cũ xp̃o crucifixus sum. Uiuo¬

Expanded text:
liqua. Fuerat quidem ista exsultatio filio Nave, ut dux populi illius apud eos quomodo exaltatur in conspectu omnis generis filiorum Israel videamus: ego arbitror quod ipse semper apud Patrem exaltatus est et excelsus, sed hoc opus est ut in conspectu nostro exaltet illum Deus Pater. Exaltatur autem in conspectu meo, cum mihi sublimitas et celsitudo divinitatis ejus aperitur. Quando ergo mihi excelsa ejus divinitatis revelata sunt? Tunc profecto cum Jordanem transirem, variis sacramentis futura arma tenerem ad praelia. « Et timuerunt, « inquit, Jesum sicut timuerant Moysen. » Omnis qui sub lege est, timet Moysen; cum vero ad Evangelium ex lege transierit, mutata observantia mutatur et timor, sicut Apostolus dicit: « Ego autem per legem, legi mortuus sum, ut Deo vivam, et cum Christo crucifixus sum cru
Abbreviated transcription (Latin):
omnib qui incdomo sunt: uideat quid sibi
agendum sir cum dño lucis reddere ce¬
perit rationẽ ꝓhis qui nicħ illuminationiꝰ
as acerdotib accipientes inteneb̾s ambu¬
longe sit ab archa testamenti duo milia
cubitorum sacerdotes uͦ & leuite proximi
& satis ꝓximi. ita ut inhumeris ipsoꝵ ar¬
cha añi & legis latio portet᷑. B eati qui
merent᷑ ꝓximi ẽẽ do. Sed memento qđ
scͥptũ est: qui aꝓpximant mͥ. approximant
igni. Si aurũ uel argentum fueris. & ig¬
ni approximaueris: multo ꝑ ignẽ splen¬
ddidior & rutilantior esfuigebis. Si uero
supra fimdamentum inte fidĩ ꝑ ositũ
conscius t es suꝑ edificasse te ligna.
femĩ. stipulam. cũ tali edificatione si
igni approximaneris consumeris. Beati
ut ignis eos illuminet. ñ adurat. Salua¬
bitur tamen & isrł sed longe positus
saluabitur. & iter agit ñ sua uirtute. sed
ad miniculis ꝙ ꝑuidentia sacerdotum.

Expanded text:
omnibus qui in domo sunt, videat quid sibi omnibus qui in domo sunt, videat quid sibi agendum sit, cum Dominus lucis coeperit reddere rationem pro his qui nihil illuminationis a sacerdotibus capientesinquit, ab arca testamenti duo millia cubita, sacerdotes vero et levitae proximi, et satis proximi; ita ut in humeris eorum arca Domini et legislatio divina portetur. Beati qui merentur proximi esse Deo. Sed memento quod scriptum est: « Qui approximaverint mihi, approximant igni . » Si aurum aut argentum fueris, et igni approximaveris, multo per ignem splendidior et rutilantior refulges. Si vero super fundamentum tantae fidei positum, conscius tibi es superaedificasse te ligna, fenum, stipulam ; cum tali aedificatione si igni approximaveris, consumeris. Beati ut ignis eos illuminet et non adurat. Salvabitur tamen et Israel, sed longe positus salvabitur; et iter agit, non sua virtute, sed adminiculis et providentia sacerdotum.
Abbreviated transcription (Latin):
qui iter ostendat populo dĩ. qui exiit de
egypto: Ipsi enim sunt qui edocent po¬
pulũ exire de egypto: de errorib scilicet
mundi & tͣnsire ꝑ heremũ uastã id est
tep̃tationũ genera diu̾sa tnͣscurrere: Ne
q noceri a serpentib qui sunt morsus
demonũ. & malarũ suggestionũ uene¬
na uitare. Qđ & si forte aliquis ꝑcussuᷤ
fuerit inheremo aserpente. ut ostendant
ei aereum serpentem incruce suspensũ.
quẽ qui uiderit. id ẽ qui crediderit in
eũ cuius figurã serpens ille monstra¬
bat ⁊ abolica ꝑ hoc uenena diffugient:
Sacerdotalis & leuiticus ordo est. qui
assistit arcȩ testam̃ti dnĩ inqua lex di¬
portatur. sine dubio ut ipsi illumment
poptin de mandatis dĩ sic̃ ꝓpħa dicit.
lucerua pedib meis u̾bum tuum dñe
ꝙ lumen semitis meis. hoc lum̃ ꝑ sacerdo¬
tes accendit᷑ & leuitas: Qđ si forte aliqͥs
ex hoc orcdine accensam lucernã posuerit
sub modio non suꝑ candelabrũ ut luceat

Expanded text:
qui iter ostendebat populo Dei qui exiit de terra qui iter ostendebat populo Dei qui exiit de terra Aegypti, ipsi enim sunt qui docent populum exire de Aegypto; de erroribus scilicet mundi transire per eremum vastam, id est, tentationum genera diversa transcurrere: et neque noceri a serpentibus, qui sunt morsus daemonum et malarum suggestionum venena vitare. Quod si forte aliquis percussus fuerit in eremo a serpente, ut ostendat ei aereum serpentem in cruce suspensum, quem qui viderit, id est, qui crediderit in eum cujus figuram ille serpens monstrabat, diabolica per hoc venena diffugiet; sacerdotalis et leviticus ordo est qui assistit arcae testamenti Domini, in qua lex Dportatur, sine dubio ut ipsi illuminent populum de mandatis Dei, sicut Propheta dicit: « Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis ; » hoc lumen per sacerdotes accenditur et Levitas. Quod si forte aliquis ex hoc ordine accensam lucernam posuerit sub modio, et non super candelabrum, ut luceat
Abbreviated transcription (Latin):
acceptã celestis gr̾ę dulcedinẽ custodi¬
rent ut nullus ipeccatorũ amaritudinẽ
conũteret᷑. ñ utiq esset scͥptũ quia pars
fluminis salsi maris gurgitib fuisset in¬
mersa. Et ideo illa michi uidet᷑ in his
u̾bis baptizatorũ uacrietas designari ꝗͣ
ipsi nos qđ cum dolore comiemoro sepe
uidemꝰ accidẽ. ut hi qui scm baptisma
consequunt᷑. cũ se rursũ ad negotia scłi
& illecebuas libidinũ tradunt. & cũ aua¬
ritie salsũ poculũ bibunt inea aquarũ
parte forment᷑ quȩ inmare ꝓfluit. atq
insalsis fluctib deperit. Pars uero illa
q̃ cũ stabilitate ꝑ manet & dulcedinem
suam seruat: designet eos qui acceptũ
cłi munꝰ indeclinabilit̾̃ tenent. Et recte
una pars ẽ eorum. qui saluant᷑ quia &
panis unus est qui decelo descendat. &¬
dat huic mundo uitã. & fides una est¬
& unũ baptisma. & unus sp̃s quo om̃s
potant᷑ inbaptismũ. & unus ds̃ pat̾ õĩum.
Int̾ ea sacerdotalis ordo est & leuiticus.

Expanded text:
e dulcedinem custodirent, et nullus in peccatorum amaritudinem verteretur, non utique esset scriptum quia pars fluminis salsi maris gurgitibus fuisset immersa. Et ideo illa mihi videtur in his verbis baptizatorum varietas designari, quam ipsi nos quod cum dolore commemoro saepe videamus accidere, ut hi qui sanctum baptisma consequuntur, cum seipsos rursus ad negotia saecularia et illecebras libidinum tradunt, et cum avaritiae salsum poculum bibunt, in ea aquarum parte formantur quae in mare profluit, atque in salsis fluctibus deperit; pars vero illa quae cum stabilitate pormanet, et dulcedinem suam servat, designat eos qui acceptum Dei munus indeclinabiliter tenent. Et recte una pars est eorum qui salvantur, quia et panis unus est qui de coelo descendit, et dat huic mundo vitam; et fides una est, unum baptismum, et unus spiritus quo omnes potantur in baptismo, et unus Deus Pater omnium.Interea sacerdotalis ordo et leviticus,
Abbreviated transcription (Latin):
cłiȩ moliunt᷑ int̾itũ. Quȩ ẽ ifta bonitas.
q̃ ista miscd̃ia ẽ. uni parc̾e. & om̃s indis¬
crim̃ adducere: Pollutur enĩ exuno
peccatore popłs. Sicut exuna oue mor¬
bida. grex uniu̾sus inficit᷑. sic etiã uno
uł fornicante. uł aliud qd̾ cũq sceleris
cõmittente. plebs uniu̾sa polluit᷑. Et id̾o
satio nota sit. maxime sacerdotibus. &
ministriᷤ. Nec putent se recte dic̾e. Quid
hoc adme spectat. si alius male agit :
hoc est dicere caput ao pedes. Qͥd ad
me ꝑtinent si dolent. si male hñt pedeᷤᷤ
mer Non mea inter ẽ. dũ mͦ caput
insanitate ꝑcturet. Aut si dicat oculꝰ
manui.sion inligeo opere tuo. Qͥd ad
me ꝑtinent si doles si uulnerata es. Nũ¬
qđ ego occulus conturbabor ex egritu¬
dine manus: Tale gͦ ẽ. quale qd̃ agut
hi qui eccłiis p̃sunt. ñ cogitantes. qͥa
unũ corpus sumꝰ. om̃s qui credimꝰ unũ

Expanded text:
e moliuntur interitum. Quae est ista bonitas? Quae ista misericordia est? Uni parcere, et omnes in discrimen adducere? Polluitur enim ex uno peccatore populus: sicut una ove morbida grex universus inficitur, sic etiam uno vel fornicante, vel aliud quodcunque sceleris committente, plebs universa polluitur. Et ideo satio nota sit maxime sacerdotibus et ministris. Nec putent secrete dicere: Quid hoc ad me spectat, si alius male agit? Hoc est dicere caput ad pedes: Quid ad me pertinet, si dolent, si male habent pedes mei? non mea interest, dummodo caput in sanitate perduret. Aut si dicat oculus ma nui, Non indigeo opera tua, quid ad me pertinet s doles, si vulnerata es? Nunquid ego oculus conturbor ex aegritudine tua? Tale ergo est quod agunt hi qui Ecclesiis praesunt, non cogitantes quia unu
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Sed uideamꝰ. ne forte interioris in¬
telligentiȩ sit tanta. & tam grauis acer¬
bitas ifta peccati. Multus decor ẽ. inũbis.
& multa inphilosophoꝵ uł rethoꝵ sermo¬
nib pulchritudo qui om̃s de ciuitate
sunt iericho id ẽ. mundi huiꝰ homines.

Expanded text:
. Sed videamus ne forte interioris intelligentiae sit tanta et tam gravis acerbitas ista peccati. Multa est in verbis et multa est in philosophorum et rhetorum sermonibus pulchritudo, qui omnes de civitate sunt Jericho, id est, hujus mundi homines.
Abbreviated transcription (Latin):
gesta sunt: Mare rubrũ pecdib tran¬
situm eft manna de cęlo datũ est. fonteᷤᷤ
inheremo disrupti sunt: lex ꝑ moy sen
data est signa & prodigia multa inhe¬
remo gesta sunt: Et mis ꝗͣ dicitur exal¬
tatus ẽẽ iħs. ubi uͦ iordanis tnͣsit᷑. ibi di¬
cit᷑ ꝙ iħu. In hac die incipio exaltare te
inconspect̾u populi. Neq enĩ aute myste¬
riũ baptismi exaltat᷑ iħs. Sed exaltatio eiꝰ¬
& ex altatio inconspectu populi. inde sumit
lium tunc pͥmo iħs exaltatur. cũ ad miste¬
rium baptismi ꝑuenit᷑ quia sic scͥptũ ẽ:
qd exaltauit illum ds̃ & donauit illi no¬
men qđ ẽ. suꝑ ome nom̃. ut in nomine

Expanded text:
gesta sunt! Mare Rubrum transitum est pedibus, manna de coelo data est, fontes in eremo disrupti sunt, lex per Moysen data est, signa et prodigia multa in eremo gesta sunt, et nusquam dicitur exaltatus esse Jesus. Ubi vero Jordanis transitur, ibi dicitur ad Jesum: In hac die incipio te exaltare in conspectu populi. Neque enim ante mysterium baptismi exaltatur Jesus, sed exaltationis ejus in conspectu populi inde sumit lium tunc primum Jesus exaltatur, cum ad mysterium baptismi pervenitur, quia scriptum est « quod exaltavit illum Deus, et donavit illi nomen
Abbreviated transcription (Latin):
dum. Audi gͦ ipsum dicentẽ. Qd erat¬
nobis contrariũ tulit de medio. affi¬
gens illud cruci suȩ & exuens pͥncipa¬
tus & potestates: traduxit libere triũ¬
phans eos inligno crucis. Ex hic ergo¬
uerbis illud intelligo qđ iudentes
pugnam iħu celettes uirtutes pͥncipa¬
testatib suis alligatum fortem. & uasa
eius diripi increpuerunt tubis suis¬
cȩlestib. quia alligato principe huiꝰ¬
mundi uictus ẽ mundus: & uocẽ uibi¬
lationis intriumpho xpĩ celestis exer¬
citus dedit. Uere gͦ beatus ẽ. poputꝰ

Expanded text:
d erat contrarium nobis, tulit de medio, affigens illud cruci, et exuens principatus et potestates traduxit libere triumphans eos in ligno crucis . Ex his verbis intelligo quod videntes pugnam Jesu, coelestes virtutes, principatestates, alligatum fortem, et vasa ejus diripi, increpuerunt coelestibus tubis, quia, alligato principe mundi, victus est mundus, et vocem jubilationis, in triumpho Christi, coelestis exercitus dedit
Abbreviated transcription (Latin):
reuelatũ cotdie uacas. Si uero etiã admis¬
ticũ baptismi ueneris fontẽ. & consistente
sacerdotali ꝙleuitico ordine initiatus fu¬
eris uenerandis illis magnificisq sacra¬
mentis. quȩ norunt illi. quos nosse fas ẽ:
tunc etiam sacerdotũ ministeriis iordane
digresso terrã reꝓmissionis intrabis. In qͣ
te post moysen suscipit iħs: & ipse tibi ef¬
ficitur noui itineris dux. Tu uͦ memor

Expanded text:
revelatum, quotidie vacas. Si vero etiam ad baptismi mysticum veneris fontem, et consistente sacerdotali et Levitico ordine, initiatus fueris et venerandis illis magnificisque sacramentis norunt illi quos nosse fas est, tunc cum sacerdotum ministeriis, Jordane digresso, terram repromissionis intrabis: in qua te post Moysen suscipit Jesus, et ipse tibi efficitur novi itineris dux. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
non respexerit. sed tunc cum pͥncipẽ mi¬
litie dnĩ uisurꝰ eẽt. Quẽ tam̃ cũ uidisset¬
iħs. ñ eum uelut commnunẽ hominẽ uidit.
sed intellex̃ uͥtutem eẽ qnͣdã. Nondũ tam̃
certus ẽ ex diuinis uirtutib an ex cont̾riis
una sit quȩ uidetur. & id̾o interrogat &
ꝑ quirts dicens. Noster es. an adu̾̃sarioꝵ.
At ille ait. Ego sum pͥnceps militie uir¬
tutis adnĩ. nunc adueni. Et cum audisset

Expanded text:
cum principem militiae Domini visurus esset. Quem tamen Jesus cum vidisset, non eum velut communem hominem vidit, sed intellexit virtutem esse: nondum tamen intellexit ex divinis virtutibus, an ex contrariis una sit quae videtur, et ideo interrogat et perquirit, dicens: « Noster es, an adversariorum? » At ille ait: « Ego sum princeps militiae virtutis Domini: nunc adveni. » Et cum hoc audisset
Abbreviated transcription (Latin):
hoste ad ꝓmissa ꝑuenerit. Certum nãq
e qđ quantacũq illa sunt quȩ nunc
insege d̾i uł induunis litteris intellige¬
re possumus aut sentire. multo sublimi¬
orã & excelsiora erunt illa. quȩ cessante
enigiatȩ facie adfaciẽ scĩ quiq uide¬
re merebunt᷑: quia quȩ occulus ñ uidit.

Expanded text:
hoste ad promissa pervenerit. Certum namque hoste ad promissa pervenerit. Certum namque est quod quantacunque illa sunt quae nunc in lege Dei et divinis litteris intelligere possumus aut sentire, multo sublimiora et excelsiora erunt illa quae cessante aenigmate, facie ad faciem sancti quique merebuntur; quia quae oculus non vidi
Abbreviated transcription (Latin):
panes non haberent. pluit eĩ dñs man¬
na. Cum autẽ uenert̃ ad terram scãm
& fructus ceperunt ꝑuinciȩ palmarũ
defecit eis manna: & tunc edere ceperunt
de fructib terre. Itaq tres species ciborũ
generalit̾ descͥbunt᷑. Unum quidem quo
uescimur ex euntes de terra egypti sed hoc
ad paruum tempꝰ sufficit. Dost hoc autẽ
manna succedit. Tercium uero iam de
terra scã capimus fruct̾um. In quibus
differentiis ut meẽ paruitatis intellectꝰ
assequit᷑. illud assequit᷑ arbitror indica¬
ri. qd̾ pͥmus cibus est. quẽ de egypto exe¬
untes nobiscum portauimus parua hȩc
eruditio scolaris. aut etiam siquis forte
ettingit scientiam liberalium litterar̾
numnc sirimis iute statu magͥna uescim᷑.
ꝑ hoc qł qiuinȩ legis inftructionib
erucdumnir:. Qui uͦ meruerto terram re¬
pmissionis intrare. idẽ ea quȩ asalua¬
tore repmissa sunt consequi ille eiet
fructus eregione palmarum. Uere enĩ¬
fructum ꝑalmȩ. inueniet. qui de uicto

Expanded text:
panes non haberent, pluit eisdem manna; cum autem venerunt ad terram sanctam, et fructus ceperunt provinciae palmarum, defecit eis manna, et tunc edere coeperunt de frugibus terrae. Itaque tres partes ciborum generaliter describuntur. Unum quo vescimur exeuntes de terra Aegypti, sed hoc ad parvum tempus sufficit. Post hoc succedit manna. Tertio vero jam de terra sancta capimus fructus. In quibus differentiis, ut meae parvitatis intellectus assequitur, illud arbitror indicari, quod primus cibus est quem de Aegypto exeuntes nobiscum portavimus, id est, parva eruditio saecularis, aut etiam si quis forte attigerit aliquid liberalium litterarum, na vescimur, per hoc quod divinae legis instructionibus erudimur. Qui vero meruit in terram repromissionis intrare, id est, ea quae a Salvatore promissa sunt consequi, ille edet fructus de regione palmarum. Vere fructum palmae inveniet, qui devicto
Abbreviated transcription (Latin):
post ea quam sanant᷑ dicit᷑. quia fecert̃
pascha filũ isrł. quarta decima die
mensis Uides gͦ quia nemo inmundus
facit ꝑascha: nemo incurumcisus. sed qͥcũ¬
ꝙ mundus fuerit & circumcisus. sicut &¬
apłs interp̃tatur dicens. Et enĩ pascha nos¬
trũ immolatꝰ ẽ. xp̃s. Itaq diem festum
celebremus. non infermento ueteri neq
infermento malicie & nequitiȩ. sed ina¬
rimis sinceritatis & ueritatis. Sed & tunc
quidem. quando exiit populus de t̾ra¬
egypti. portauit sparsum inuestimentis

Expanded text:
posteaquam sanati sunt, dicitur quia fecerunt pascha filii Israel decima quarta die mensis. Vides ergo quia nemo immundus facit pascha, nemo incircumcisus, sed qui mundus fuerit et circumcisus, sicut Apostolus interpretatur dicens: « Etenim pascha nostrum immolatus est Christus. Itaque diem festum celebremus, non in fermento veteri, neque in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis . » Sed tunc quidem quando exiit populus de terra Aegypti, portavit conspersum: cum panes
Abbreviated transcription (Latin):
ex his ꝓrsus innr̃is cogitationib rediui¬
uus eruperit: tunc nobis ꝑ iħm dabit᷑
illa requies ut unus quisq requiescat sub
uite sua. & sub ficu sua cum iã ñ sit qui
tunc dicit scͥptura. quia indie illa exal¬

Expanded text:
ex his prorsus in nostris cogitationibus rediviex his prorsus in nostris cogitationibus redivivus eruperit, tunc nobis per Jesum dabitur illa requies, ut unusquisque requiescat sub vite sua, et sub ficu sua, cum jam non sit qui tunc dicit Scriptura: « In die illo ma
Abbreviated transcription (Latin):
nõs. inquos fines scłorum deuenerunt.
Si gͦ ꝓꝑter nos scripta sunt: age qͥd cessaᷤ:
Exeamus adbellũ. ut obpugnet᷑ a nobis
ciuitas pͥmͦa huuis mundi malicia. & pec¬
cati suꝑba mȩnia destruant᷑. Circũsꝑicis
forte quo tͥ itinere ꝑ grediendũ sit. qui
campus certaminis ẽ expetendus. slouũ
tͥ fortasse uidebit᷑ qđ dicturꝰ sũ. sed tam̃
uerum ẽ. Preter temet ipsum extͥnsecus
sub ruenda ẽ. hostis tuus. de tuo corde ꝑ¬
cedit Non mea uoy ista seo xp̃i ẽ. Audi¬
enĩ ipsum dicentem. De corde eñ ꝓcedt̃
cogitationes male. homicidia. adulteria.
fornicationes. furta. falsa testimonia. blas
phemiȩ. Uides quantus & qualis exercitus
hostium tuorũ. adu̾sũ te de tuo corde pro¬
cedit: Isti nobis pͥma strage functendi st̃.
isti pͥma acie ꝓsternendi. Horum si sub¬
ruere menia ipsos. quȩ ad internitionem
ceclere poterimus ita ut non derelinqͣmꝰ¬
ex eis qui renuntiet. uł respiret. si iã nulluᷤ

Expanded text:
n quos fines saeculorum devenerunt . » Si ergo propter nos scripta sunt, age, quid cessas? Exeamus ad bellum, ut expugnetur a nobis civitas prima hujus mundi, et malitiae, et peccati superba moenia destruantur. Circumspicis fortasse quo tibi itinere progrediendum sit, qui campus certaminis expetendus novum tibi fortasse videbitur, quod dicturus sum, sed tamen verum est, praeter temetsubruenda est, hostis tuus de tuo corde procedit. Non mea vox ista, sed Christi est. Audivimus ipsum dicentem: « De corde enim procedunt cogitationes malae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, bla Vides quantus et qualis exercitus hostium tuorum adversum te de tuo corde procedit? Isti nobis prima strage confodiendi sunt, isti prima acie prosternendi sunt. Horum si subruerimus moenia, ipsos quoque ad internecionem caedere poterimus; ita ut non relinquamus qui renuntiet vel respiret. Si jam nullus
Abbreviated transcription (Latin):
ciens cũq is adicitur. qui ꝓ eo condemp¬
natur. Non solum aut̾ apud uidices
scłi. & tribunalium potestates xp̃s au¬
ditur. s etiam si calumpniã xp̃ianꝰ
ab aliquo patitur. & ꝓuocatur ad litẽ:

Expanded text:
tiescunque is addicitur, qui pro eo condemnatur. Non solum autem apud judices saeculi et tribunalium potestates Christus auditur, sed etiam si calumniam Christianus ab aliquo patitur, et provocatur ad litem:
Abbreviated transcription (Latin):
Qd aut̃ ait heu mͥ. heu mater quare
me genuisti uirũ qui iudicer. & discer¬
nar omni terrȩ: Non sic existimo con¬
uenire aliis ꝓpħis ut ieremie. Multi
quidem ppħarum. post aliqd̃ spatium.
post malitiam post peccata conu̾si pro¬
pħare ceꝑunt: ieremias uero apuero
supsit uaticinationis exordium. Et hꝰ
rei possumus de scͥpturis acciꝑe testi¬
moniũ. Ysaias ñ auduit ante quam
te plasmarem inutero nouite. & ante¬
quam exires de uulua scĩficaui te: &
ꝓpħam ingentib posui te. Neq ait nes¬
cio loqͥ qͥa uiuenis ego sum. s uisione
sibi reuelata ait. Ue mͥ miser ego. qmĩ
compunctꝰ sũ. qͥa ummunda iabia hũs
in medio populi ummmunda labia hñtis
ego habito & regem dnm sab aoth uidi
ocłis meis. Et missus ẽ. ad me unꝰ de
serapħin: & tetigit labia mea & dixit.
Ecce abstuli iniqͥtates tuas: & peccata
tua purgaui. Pristina gͥ peccata pur

Expanded text:
am. Quod ait: Heu mihi, mea mater, quare am. Quod ait: Heu mihi, mea mater, quare 843 me genuisti virum, qui judicer et discernar omni terrae ? non sic existimo convenire aliis prophetis ut Jeremiae; multi siquidem prophetarum post aliquod spatium, primo mali, et jam post peccata conversi, prophetare coeperunt: Jeremias vero a puero sumpsit vaticinationis exordium. Et hujus rei possumus de Scripturis accipere testimonium. Isaias non audivit: Antequam te plasmarem in utero, novi te, et antequam exires de vulva, sanctificavi te, et prophetam in gentibus posui te: neque ait: Nescio loqui, quia juvenis ego sum: sed, visione sibi revelata, ait: Vae mihi misero, quoniam compunctus sum, quia immunda labia habens in medio populi immunda labia habentis ego habito, et regem Dominum Sabaoth vidi oculis meis, et missum est ad me unum de Seraphim, et tetigit labia mea, et dixit: Ecce abstuli iniquitates tuas, et peccata tua purgavi . Pristina igitur peccata purg