comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ecee iqͥt ancilla dnĩ & ue: hec tã sublinus humilitas quȩ eccle̾ ñ uouit honorib inslescat
qł anescit s alat᷑ dĩ eligit᷑. & ancillã se nominate Nõ mediocris reuera humilitatsu
signe nec oblata tãta gła. obliuisci humilitatẽ. Non magnũ ẽe humilẽ in ab iecune
b ad aliquẽ ł mediocrẽ honorẽ ꝓuexerit ecłia dõ ninurũ hic ł ꝓpt̾ inea ł ꝓrt̾ suleto¬
put ut sũ Eredofame conscientiã ñ attẽdo & repiitas ñ honorẽ uirtutibs urtu¬
ros honori eo scĩorẽ qͥ suꝑiore me estimo. Uideas plerosq ineccła de ignobilib nobies
de pauꝑb: dnuites faccos subito intuo escere. pͥstine obliuisci abiectionis. genꝰ ꝙͦ suũ erilas
angrat ate ad qua ambiẽdo ꝑ uenert̃ quodq si audeo dicere ad ẽptist̾ nuĩmis attͥhure
meritis. Omitto aut̃ de his quosexcecat. Antio & hotiot iple suꝑbiedi eis materia: Siuse

Expanded text:
quae cedere non novit honoribus, insolescere gloria nescit? Mater Dei eligitur, et ancillam se nominat. Non mediocris revera humilitatis insigne, nec oblata tanta gloria oblivisci humilitatem. Non magnum est esse humilem in abjecibus ad aliquem vel mediocrem honorem provexerit Ecclesia, Deo nimirum hoc vel propte sane, conscientiam non attendo; et reputans non honorem virtutibus, sed virtutes honori, eo sanctiorem, quo superiorem me aestimo. Videas plerosque in Ecclesia de ignobilibus nobiles, de pauperibus divites factos, subito intumescere, pristinae oblivisci abjecdignitate ad quam ambiendo pervenerunt; quodque si audeo dicere adepti sunt nummis, attribuere meritis. Omitto autem de his quos excaecat ambitio, et honor ipse superbiendi eis materia e
Abbreviated transcription (Latin):
uit decorẽ tuũ. tñ deũdat responsonis assensu in qua nimirũ ꝓposuio saluare mũdũ Et ciu
slaciustuinsilẽtio. iãmagis placebis ex uerbo. cũ ipse tͥ damet ecelo. Opulcra int̾ mulieres.
facme audire uocẽ tuã. Si gͦ eñ tu facias audire uocẽ tuã. ipse te faciet uide salutẽ nrãm.
nqdñ hic ÷ q querebas qd̾ gemebas qd dieb. ac noctib orãdo suspirabas : ꝗuid gͥ & t̾uescui hoc
esponde ita ꝙ citiꝰ angła ĩmo ꝑ angłm onõ. R espõde uerbũ. & suscipe uerbũ pfer tiũ. ce odci¬
po diunũ. emitte Fasi toriũ & ãplectere sẽpit̃nũ. Quid tardas qͥd trepidase Crede confite
ꝑ suscire. Sumat humilitas audatiã ueretũdia fidutiã nullaten c̃uenit nẽ. uit uit¬

Expanded text:
et responsionis assensum: in qua nimirum proposuit salvare mundum. Et cui placuisti in silentio jam magis placebis ex verbo, cum ipse tibi clamet e coelo: O pulchra inter mulieres, fac me audire vocem tuam. Si ergo tu eum facias audire vocem tuam, ipse te faciet videre salutem nostram.non hoc est quod quaerebas, quod gemebas, quod diebus et noctibus orando suspirabas? Quid igitur? tu es cui hocmino. Responde verbum, et suscipe Verbum: profer tuum, et concipe divinum: emitte transilorium, et amplectere sempiternum. Quid tardas? quid trepidas? Crede, confitere, et suscipe. Sumat humilitas audaciam, verecundia fiduciam. Nullatenus convenit nunc ut vir
Abbreviated transcription (Latin):
capiat. Q uiserĩ excepta fortassis illa que heç sola inse felicissime meriuit ex ꝑiri intelles¬
tui caꝑe ratione discernere possit quallt̾ splẽdor ille in accessibilis uirgmeis sese uiferib
infudit & ut illa qͣ maccessibile accede adse ferre potusset de portiuncła eiꝰ dẽ corpis cuis
in sola & cũ illa uirgine uoluit oꝑari soli datũ: nosse cuidatũ ÷ nosse exꝑti. Icat᷑ gͦ. Spsa¬
get & occultabit quatunꝰ sibi tam̃ notꝰ habeat᷑ tͥ. Ac si angłs respondeat ad urginẽ euid
ame reqrs. qd inte mar erpierise Scies scies. & felicit̃ scies s illo doctore quo etiã aitore. Ego uitꝰ
missussũ nũciare uirgmalẽ c̃ceptũ. ñ creare. Hec potest doceri nͥ a donãte. Nec potest ad ase
nͥ asuiscipiẽte Ilõq & qͦ nascet᷑ exte sc̃m. uocabit᷑ filiꝰ d̃. Q d̾÷ dcere. am̃ ñ de hõmine. s de spũ

Expanded text:
capiat. Quis enim, excepta fortassis illa quae hoc sola in se felicissime meruit experiri, intellectu capere, ratione discernere possit, qualiter splendor ille inaccessibilis virgineis sese visceribus infuderit; et ut illa inaccessibilem accedere ad se ferre potuisset, de portiuncula ejusdem corporis, cin sola et cum sola Virgine voluit operari, soli datum est nosse, cui soli datum eseget et occultabit, quatenus sibi tantum notus habeatur et tibi. Ac si angelus respondeat ad Virginem: Quid a me requiris, quod in te mox experieris? Scies, scies, et feliciter scies, sed illo doctore, quo et auctore. Ego autem missus sum nuntiare virginalem conceptum, non creare. Nec potest doceri nisi a donante: nec potest addisci nisi a suscipiente. Ideoque et quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
do illa ꝑ hibente regẽ ur̃i crucifigã. uno ore respondendo elamauit ñ habemꝰ regẽ
nͥ cesare : Reqͥre itaq itaꝙ apłm. & discernet tͥ eũ qͥ in occulto udeus : ab illo qͥ inma
manifesto. qꝵ que in sp̃n ÷ cir cũcisio. ab ea que ⁊ in carne. & spualẽ isrł acarnali & fili¬
os dĩ abrahe afiliis carnis. Hon enĩ in qͥt om̃s qui ex ilrł hist̃ isrłite. neq enĩ qui sem
st̃ abrahe hi filii. Sequere gͦ & dic. Similit̾ ñ om̃s qͥ ex iacob reputãdi hift̃ indomo iacob.¬
acob quippe ipseest isrł. solos gͥ qͥ infide iacob ꝑfecti inueniondi st̃ reputa in domo iacob
ł potiꝰ ipsos noueris fore spualẽ oe et̃nã domũ iacob inqua regnabit dñs cħc inet̾nũ¬

Expanded text:
do illo perhibente, Regem vestrum crucifigam? uno ore respondendo clamavit: Non habemus regem nisi Caesarem? Require itaque Apostolum, et discernet tibi eum qui in occulto Judaeus est, ab illo qui in manifesto; et quae in spiritu est circumcisio, ab ea quae fit in carne : spiritualem Israel a carnali, et filios fidei Abrahae a filiis carnis. Non enim, inquit, omnes qui ex Israel, hi sunt Israelitae: neque qui semen sunt Abrahae, hi filii i Israel. Solos igitur qui in fide Jacob perfecti inveniendi sunt, reputa 750 in domo Jacob, vel potius ipsos noveris fore spiritualem et aeternam domum Jacob, in qua regnabit Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
absq additamto. Credo q ñ habuit qͥd ꝓpͥe ue nominare illud eximiũ illud maguisicdi
gͦ in definite sc̃m qi qͥc quid illud qđ uirgo genuit scm ꝓculdubio ac singłarit̾ sem fua
ac ꝑ spũ scĩficationẽ &e ꝑ uerbi assũptionẽ. Et ad iecit angłs. Et ecce ait elisabet cog uas
tua ar ipsa c̃cipiet filiũ insenectute sua. Quid fuit necesse etiã huiꝰ sterilis uirgnus
nũciare c̃ceptũe Nonqͥd forte dubiã & in credulã oradorecẽtior uoluit a firmareosa¬
culo Absit. Leginiꝰ racharie incredulitatẽ ad hoc ipso angło fuisse castigatã. maria aui
in aliquo rep̃ hensã fiusse ñ legimꝰ. qn poti fidẽ ipsi el is abet ꝓpbante laudatã aguonuine
Seata in qͥt que credidisti qm̃ ꝑfitient᷑ intt que dicta st̃ t a dño S. idõ sterit cogitate cͥa

Expanded text:
absque additamento? Credo quia non habuit quid proprie digne nominaret illud eximium, illud magnificum, ergo indefinite sanctum, quia quidquid illud sit quod Virgo genuit, sanctum procul dubio ac singulariter saerbi assumptionem. 6. Et adjecit angelus: Et ecce Elisabeth, cognata tua, et ipsa concepit filium in senectute sua. Quid fuit necesse etiam hujus sterilis Virgini nuntiare conceptum? Nunquid forte dubiam adhuc et incredulam oraculo, recentiori voluit confirmare miraculo? Absit! Legimus et Zachariae incredulitatem ab hoc ipso angelo fuisse castigatam: Mariam autem in aliquo reprehensam non legimus; quin potius fidem! ipsius Elisabeth prophetante laudatam agnovimus. Beata, inquit, quae credidisti, quoniam perficientur in te quae dicta sunt tibi a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
cateris meminerit iħc mbenebplacito połi sui. cũ uenit in regnũ siũ. Osime in illa die
quado tradit᷑us ÷ regnũ dõ & patͥ usitare dignabit᷑ insalutari suo. ad uidendũ seł in bo¬
nitate electorũ suorũ. adletãdũ in leticia gẽtis sue ut laudet᷑ etiã ame cũ here¬
ditate sua. Uera interĩ dnẽ ħu aufer scãdala de regnotuo. q÷ anima miscd̾ia ut reg¬
nestu qͥ debesinea. Henit auaritia &e uẽdicat imme sibi sedẽ. iactatia capd̾ danã
rim. Suꝑbia uult mͥ rec eẽ. Lucuria dic̃ ego regnabo ãbitio detractio. inuidia. & rra¬
cũdia certãt imme ipso de se ipso cuiꝰ ego potissimũ e̾e uidear. Ego aut̃ quãtũ ualeo
resisto. renitor quantũ uiuor. dñm meũ cłim reclamo. Ipse me dȩfendo quia ipłiꝰ me.

Expanded text:
catoris meminerit Jesus in beneplacito populi sui, cum venerit in regnum suum! O si me in illa die, quando traditurus est regnum Deo et Patri, visitare dignabitur in salutari suo, ad videndum scilicet in bonitate electorum suorum, ad laetandum in laetitia gentis suae, ut laudetur etiam a me cum haereditate sua! Veni interim, Domine Jesu, auter scandala de regno tuo, quod est anima mea, ut regnes tu qui debes in ea. Venit enim avaritia, et vindicat in me sibi sedem; jactantia cupit dominari mihi; superbia vult mihi esse rex. Luxuria dicit: Ego regnabo; ambitio, detractio, invidia et iracundia certant in me ipso de me ipso, cujus ego potissimum esse videar. Ego autem quantum valeo resisto; renitor quantum juvor. Dominum meum Jesum reclamo; ipsi me defendo; quia ipsius me
Abbreviated transcription (Latin):
etiã matreo Elig iꝰ mirł et contẽptibilis & ut illi placeas cuite ꝓbasi malediti qu¬
currere sturilitaes. Et ecce maledictio be nedicto cmitet᷑ sterilitas fecũditate retupe at̃¬
ꝑi iurgo sinũ expãde grenũ p̃para uterũ qr ecce fact᷑ris ẽ ÷ͥ magna qͥ potest. intante
ut ꝓmaledictione isrł beatã te dicãt om̃s generationes. Nec sulpectã habeas prudes iuirgo
fecũditatẽ qda ñ auferret uirg initatẽ. Cõcipies s sine peccato. grauida eris s ñgrauata
paries si ñ cont̾sticia nescies uirũ: & gignos filiũ. Quale filuĩs Iuiꝰ eris mat᷑ cuiꝰ ds̃ : pat
filiꝰ pat̾ne caritatis. erit corona tue castitatis. Sapientia pat̾ni cordis erit fructꝰ uteri uir¬
ginalis. um̃ deniq paries & de dõ c̃cipies. Confortare gͦ uirgo. fecũda casta puerꝑa
matꝰ intacta da n erisin isrł ultta maledicta neq int̃ steriles deputata && si ad iic

Expanded text:
etiam matrem. Eligis in Israel esse contemptibilis, et ut illi placeas cui te probasti, maledictum incurrere sterilitatis: et ecce maledictio benedictione commutatur, sterilitas fecunditate recompensatirgo, sinum, expande gremium, praepara uterum: quia ecce facturus est tibi magna qui potens est, in tantum ut pro maledictione Israel, beatam te dicant omnes generationes. Nec suspectam habeas, prudens Virgo, fecunditatem, quia non auferet integritatem. Concipies, sed sine peccato, gravida eris, sed non gravata; paries, sed non cum tristitia: nescies virum, et gignes filium. Qualem filium? Illius eris mater, cujus Deus estl., majestatis erit corona tuae castitatis. Sapientia paterni cordis erit fructus uteri virginalis. Deum denique paries, et de Deo concipies. Confortare ergo, Virgo fecunda, casta Puerpera, Mater intacta; quia non eris in Israel ultra maledicta, neque inter steriles deputata. Et si adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ humł ce simplex erat nichil tale penitꝰ ascõ angło sꝑabat &idõ cogitabat
quał ẽẽt ista salutatio.Tc̃ angłs intuitꝰ uir ginẽ &e uarias eã secũ uoluere cogita¬
tiones. facillime dep̾hendẽ s: pauidã consolatur. c̃firmat dubiia ac familiarit᷑ uocãs
ex nomine benigne ne timeat ꝑsuadẽt Netimeas inqt maria inuonisti gram
ar dñm. Ichil tuc doli. nicħ hic fallatiȩ ÷ nullã criminis inuentionẽ. nullas hic sus
Osi scires quãtũ tua humilitas altissimo placeat. quãtate apd ipsũ sullimitas anghi
rũ que inuenisti gram apd᷑ dm̃n ͦ Inuenisti qd̾ querebas. inuenisti q nemo ante te
potuit inuenire. in uenisti grãm apd̃ dm̃. Quagrãm& Dĩ & hominũ pacẽ mortis desttu¬
ctionẽ uite reꝑationẽe hec : gͦꝰ grã quã inuenisti apd̾dm. Et hoc tͥ signũ. Ecce concipies

Expanded text:
ogitabat qualis esset ista salutatio. 10. Tunc angelus intuitus Virginem, et varias secum volvere cogitationes facillime deprehendens, pavidam consolatur, confirmat dubiam, ac familiariter vocans ex nomine, benigne ne timeat persuadet. Ne timeas, inquit, Maria, invenisti gratiam apud Deum Nihil hic doli, nihil hic fallaciae est. Nullam circumventioO si scires quantum tua humilitas Altissimo placeat, quanta te apud ipsum sublimitas manerum, quae invenisti gratiam apud Deum? Invenisti quod quaerebas, invenisti quod nemo ante te potuit invenire, invenisti gratiam apud Deum. Quam gratiam? Dei et hominum pacem, mortis destructionem, vitae repa
Abbreviated transcription (Latin):
uitalis fructꝰ inuificũ odorẽ debemꝰ inqͥrere.Inquẽ ceste alia script᷑a desid̾ant angłi

Expanded text:
vitalis fructus vivificum decorem debemus inquirere, in quem, teste alia Scriptura, desiderant etiam vitalis fructus vivificum decorem debemus inquirere, in quem, teste alia Scriptura, desiderant etiam
Abbreviated transcription (Latin):
benedictꝰ Nenedictꝰ in odore. benedictꝰ in sapore. benedictꝰ inspecie. huiꝰ oboriferi fructꝰ
fragrãtiã sẽtiebat qͥ dicebat. Ecce odor filii mei sic̃ odor agri plenicui benedpẽit dñs
A nñ uere benedctꝰ ciubenedicax̃ dñs. Ne sapore huiꝰ fructꝰ qͥdã qͥ gustauerat talit̃
etuctuabat dicens. Gustate & uidete qm̃ suauis ẽ dñs. &e alibi. Quã magna mula¬
tudo dulcedinis tue dnẽ quã abscũdisti timentib. Et alias qͥde. Si tam̃ in qͥt gustastis qͣm
dulcis ẽ dñs. & ipse fructꝰ de se in uitans nos adse. Quiedit me ait ad huc esuriet & qͥ
bibit me adhuc sitiet. Utiq ꝓpt̾ saporis dulcedinẽ hec dicebat quã semelgustatꝰ
magis. excitarat appetitũ. bonꝰ fructꝰ qͥ animarũ esurientiũ & sicientiũ iusticiã
& escace potꝰ ÷. Audistide odore audisti de sapore. Audice de spetie. Sienĩ fructꝰ ille mortis.
ñ solũ suauis fuit. aduescendũ. s etiã teste script᷑a delectabił aspectu qua̾to magis huꝰ

Expanded text:
Benedictus in odore, benedictus in sapore, benedictus in specie. Hujus odoriferi fructus fragrantiam sentiebat qui dicebat: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus . Annon vere benedictus, cui benedixit Dominus? De sai: Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te . Et alius quidam: Si tamen, inquit, gustastis quoniam dulcis est Dominus . Et ipse Fructus de se, invitans nos ad se: Qui edit me, ait, adhuc esuriet; et qui bibit me, adhuc sitiet . Utique propter saporis dulcedinem hoc dicebat, qui semel gustatus magis excitat appetitum. Bonus fructus, qui animarum esurientium et sitientium justitiam, et esca, et potus est. Audisti de odore, audisti de sapore: audi et de specie. Si enim fructus ille mortis non solum suavis fuit ad vescendum, sed etiam, teste Scriptura, delectabilis aspectu ; quanto magis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ ꝓspiciens alũge uenientẽ gratulans & exultaseccła ait. Ecce isuenit saliens
minontib trasiliens coues Merito aut̃ concupiuit rex decorẽ suũ uirginis. fecera
enĩ qc qͥd lũge antea pmonita fuerat apatre suo dauid dicẽte sibi. Audi filia & uide & in¬
clina aurẽ tuã. & obliuiscere popłm tuũ &e domũ pat̾stui. & si hoc fecer is concupiscet
rec hecorẽ tuũ. Audnut qͥppe & uidit ñut qͥdã qͥ audiẽtes ñ audiunt & uidẽtes nintei

Expanded text:
cclesia: Ecce venit is saliens in montibus, transiliens colles . 3. Merito autem concupivit Rex decorem Virginis. Fecerat enim quidquid longe antea praemonita fuerat a patre suo David, dicente sibi: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum et domum patris tui. Et si hoc feceris, concupiscet rex decorem tuum . Audivit quippe et vidit, non ut quidam, qui audientes non audiunt, et videntes non i
Abbreviated transcription (Latin):
orismei rubiginẽ ad plenũ excoquere sufficiat quatinꝰ angłi adiurginẽ & uitgi¬
nis ad ipsũ grata in uicẽ ac casta colloqͥa dignꝰ habear meo qualicũꝙ sermone expli
ue maria grã plena dñs recũ. & quo ingressus ad eãs puto in secretorui pudici
cubicłi. Ubi illa fortassis clauso suꝑse hostio. orabat patre suũ in abscũdito. solent
ang łi astare orantib & delectati uihis quos uidẽt. leuare puras manꝰ in oratione.
hola austũ scẽ deuotionis gaudẽt se offerre dõmodorẽ suauitatis. m arie aut ora.¬
aones quantũ in conspectũ altissummi placuert̾ angłs indicauit qͥ ingressus adeã¬

Expanded text:
oris mei rubiginem ad plenum excoquere sufficiat! quatenus angeli ad Virginem, et Virginis ad ipsum grata invicem ac casta colloquia dignus habear meo qualicunque replicare seAve, gratia plena, Dominus tecum. Quo ingressus ad eam? Puto in secretarium pudici cubiculi, ubi illa fortassis clauso super se ostio orabat Patrem suum in abscondito. Solent angeli astare orantibus, et delectari in his quos vident levare puras manus in oratione: holocaustum sanctae devotionis gaudent se offerre Deo in odorem suavitatis. Mariae autem orationes quantum
Abbreviated transcription (Latin):
uenta ⁊ ẽptationũ suncurras scopłos tͥbulationũ respice stellã uocat mariã Siaetri
Sicrimiuũ in manitate t᷑ batꝰ. concientie feditate confusus iuditu honore ꝓis anbabs¬
tro incipias ab sorbi insticie desꝑationis abiilo cogita mariã In ꝑicłi in angusus antib
dubuis. mariã cogita. mariã inuoca. ñ recedat abore. ñ recedat a corde: ut impetresore

Expanded text:
venti tentationum, si incurras scopulos tribulationum, respice stellam, voca Mariam. Si jactaris venti tentationum, si incurras scopulos tribulationum, respice stellam, voca Mariam. Si jactaris Si criminum immanitate turbatus, conscientiae foeditate confusus, judicii horrore pertdubiis, Mariam cogita, Mariam invoca. Non recedat ab ore, non recedat a
Abbreviated transcription (Latin):
tas quanir auie dss auud alto tam contio e teste ad implete ꝓmissionis. Inlme au¬
t̃ uersus ẽ nom̃ inqͥt uirg inis maria. loquam᷑ pauca & suꝑ hoc noĩe qd intprici¬
maris stella dr̃ & mat iurgim ualde conuent aptat᷑. Ipsa nãq altissime sidi con¬
parat᷑ qr sic̃ sine suicorruptione sidꝰ suũ emittit radiũ sic absor sulesiore ung
parturit filiũ Nec sidi radiꝰ sua minuit claritatẽ nec uirgini filiꝰ suã integreaa
& p̃fulget insuꝑnis. & inforos penetrat t̃rasetiã penetras & calefaciens inagib ñ e
quã corꝑa fouet uirtutes exquaiͥt uitia Ipsa inquã e p̃clara ce eximia fella suꝑ bac
mare magnũ a spat iosũ necessario subleuata micans meritis illustrã exẽplis Qqͥiaud
te intelligis inhuiꝰ scłi ꝓ flunuo magis int ꝓcellas  tẽpestates fluctuare quã ꝑtrã
anibulare ne auertas occłos afulgore hui sidis siñ uis obrui ꝓcellas. Sun surgͥant

Expanded text:
t Dominus David, altero tamen conscio et teste adimpletae promissionis. 17. In fine autem versus, Et nomen, inquit, Virginis Maria. Loquamur pauca et super hoc nomine, quod interatri Virgini valde convenienter aptatur. Ipsa namque aptissime sideri comparatur; quia, sicut sine sui corruptione sidus suum emittit radium, sic absque sui laesione virgo parturit filium. Nec sideri radius suam minuit claritatem, nec Virgini Filius suam integritatem. s splendor et praefulget in supernis, et inferos penetrat: terras etiam perlustrans, et calefaciens magis mentes quam corpora, fovet virtutes, excoquit vitia. Ipsa, inquam, est praeclara et eximia stella, super hoc mare magnum et spatiosum necessario sublevata, micans meritis, illustrans exemplis. O quisquis te intelligis in hujus saeculi profluvio magis inter procellas et tempestates fluctuare, quam per terram ambulare; ne avertas oculos a fulgore hujus sideris, si non vis obrui procellis. Si insurgant
Abbreviated transcription (Latin):
neneb sip stren sertẽ ax propt̃ hoc iosep uoluit dimittere eã ꝓpt q̃ ce petrus eniri ase irb¬
c̃ diceret dnẽ ñ sũ dignꝰ ut intres subtectũ meũ. Ita a ioseph indignũ & peccatorẽ se re¬
put ais dicebat intrase atali. & tanta ñ deb̾e. sibi ultra familiare p̾st ari contubniu¬
cerussimũ gestante in signe. & quia misteriũ penettare ñ potereta eaduune ꝑ̃sentis
lebae. E& pauit petrus potentie potentie magnitudinẽ ex pauit centurio p̃sentie
mauestatẽ. ex horruit nimirũ & ioseph sic̃ hõ huiꝰ miracłi tant nouitatẽ inistĩ
ꝓfunditatẽ & idõ uoluit occulte dimittere eã Miraris quod ioseph pregnantis
psentiã nͥ cũ tremore quidẽ & reuerentia  Ait nãq unde hoc mut ueniat m at᷑ dnĩ
me adme  Ioo itaq ioseph uoluit dimittẽ eã . S quare occulte &e ñ palãs Ne uidet de

Expanded text:
meam, sed Patrum sententiam. Propter hoc Joseph voluit dimittere eam, propter quod et Petrus Dominum a se recum diceret: Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum . Ita ergo et Joseph indignum et peccatorem se reputans, dicebat intra se, a tali et a tanta non debere sibi ultra familiare praestari contuberniucertissimum gestantem insigne: et quia mysterium penetrare non poterat, volebat dimittere eam. Expavit Petrus potentiae magnitudinem, expavit Centurio praesentiae majestatem. Exhorruit nimirum et Joseph, sicut homo, hujus tanti novitatem, mysterii profunditatem: et ideo occulte voluit dimitterepraesentiam, nisi cum tremore quidem et reverentia? Ait namque: Unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me? Ideo itaque Joseph voluit dimittere eam. Sed quare occult
Abbreviated transcription (Latin):
abdita urginis ex subtilita sub̾e habet ex nat᷑aut nec serris ferreiseiꝰ arceat᷑
ingressus quocũꝙ suuseũ impetꝰ fuerat. Anglicii enĩ spiritib parietes ñ obsistunt.
s cuncta illis iusibilia cedt̃ cunta eq corꝑa quantũ libet. solida ł ipissa. penetrabilia
continentis castitas tẽptaret᷑ Clauserat ita etiã illa hora suũ suꝑ se habitacłm prudẽtũ¬
sima uirgo. s hominib ñ angłis. Proinde & sipotuit ad eã. & intrarie angłs s nulli ho¬

Expanded text:
bstantiae suae hoc habet in natura, ut nec seris ferreis ejus arceatur ingressus, quocunque suus eum impetus ferat. Angelicis enim spiritibus parietes non obsistunt, sed cuncta illis visibilia cedunt, cuncta aeque corpora, quantumlibet solida vel spissa, penetrabilia , vel continentis castitas tentaretur. Clauserat itaque etiam illa hora suum super se habitaculum Virgo prudentissima, sed hominibus, non angelis. Proinde etsi ad eam pot
Abbreviated transcription (Latin):
uersatione aintẽꝑe custodie studiosiꝰ conꝓbando factꝰ ẽ pudidicicie si delissimꝰ testis. pulera utriꝰꝙ
rei conueruentia. & dubitatio ehome. qr desponsatio marie: poterãt qͥdẽ simił nobis nobis la¬
fili resurrectione cłiꝰ qͥdẽ ego qͥ infirmussũ. crediderĩ ghome dubitãti& palpanti. quã a¬
phe audienti cecredenti. & de mat̾s continentia faciliꝰ eiꝰ sponso custodiẽti & erꝑienti. que
ipsi qͦ uirgii. de sola sua cͣtinentia se defendenti. Dis queso qͥs eã uideris. ñ desponsatã & gra¬
terat inqͥs d̾s aptũ. aliqd̾ ostend̾e signũ quo uide ł fieret ubieiꝰ nec ortꝰ infirmaretͦ nec
mat̾ criminaret᷑ ꝵ poterat utq. S ñ poterat latere demones. q scirent homarnes opor¬
teẜat aut̃ aprincipe mũdi aliquandni celari dnimi c̃silu sacramentũ non q os sipalam

Expanded text:
versationem in tempore custodiae studiosius comprobando, factus est pudicitiae fidelissimus testis. Pulchra utriusque versationem in tempore custodiae studiosius comprobando, factus est pudicitiae fidelissimus testis. Pulchra utriusque rei convenientia: et dubitatio Thomae, et desponsatio Mariae. Poterant quidem similis erroris laFilii resurrectione citius quidem ego, qui infirmus sum, crediderim Thomae dubitanti et palpanti, quam Cephae audienti et credenti: et de Matris continentia facilius sponso ejus custodienti et experienti, quam ipsi quoque Virgini de sola sua conscientia se defendenti. Dic, quaeso, quis 741 eam videns non desponsatam et gratendere signum, quo videlicet fieret ut ejus nec ortus infamaretur, nec mater criminaretur? Poterat utique; sed non poterat latere daemones, quod scirent homines. Oportebat autem a principe mundi aliquandiu celari divini consilii sacramentum: non quod Deus, si palam
Abbreviated transcription (Latin):
aptissime isaias declarauit de uirgine. & deo. Gabriel tandẽ exibuit ipsã uirginẽ salutãdo.¬
Ipsa nãꝙ de qua nc̃ euangłista ẽ. Missus ẽ ait angłs gabriel ado. aduirginẽ desponsatã ioseph.
N dnir ginẽ inqͥt desponiata Quare desponsatã Cũ ẽẽt inquã uirgo electa. & ubi ostensur.
uirgo conceptura. uirgo parit᷑a. mirũ cur desponsata fieret. ñ nupt᷑a. Nquiał hoc factũ casi
qͥs direrit Non : factũ casu qd̾ rationabilit̾ causa c̾mendat. causa ualde utilis: & necessaria
& dnum cͥsilu adinuentione digna. Di cã qd mͥ imino qd̃ ante me patͥb uisũ fuit. Illa itaq fui
raꝵie desponsationis marie que & dubitationis thoms Mossi qͥdẽ erat ideorũ. ubi adie despon¬
Itiõnis sue uiq ad tẽpꝰ nuptiarũ sponse sponsis traderent᷑ custodiende. quatinꝰ earũsibi ipsi e
pudiciciã curiosi seruarent. qͦ sibi ipsi fideliores existerent. Sic̃ gͥ thomas dubitando palpando

Expanded text:
et viro, apertissime Isaias declaravit de Virgine et Deo, Gabriel tandem exhibuit ipsam Virginem a: Missus est, ait, angelus Gabriel a Deo ad Virginem, desponsatam Joseph. 12. Ad Virginem, inquit, desponsatam. Quare desponsatam? Cum esset, inquam, virgo electa, et, ut ostensum est, virgo conceptura, virgo paritura, mirum cur desponsata fuerit, non nuptura. Nunquid vel hoc casu factum quis dixerit? Non est casu factum, quod rationabilis causne consilii digna. Dicam quod mihi, imo quod ante me Patribus visum fuit. Illa utique fuit ratio desponsationis Mariae, quae et dubitationis Thomae. Mos siquidem Judaeorum erat, ut a die desponsationis suae, usque ad tempus nuptiarum, sponsis sponsae traderentur custodiendae: quatenus earum ipsi eo sibi pudicitiam curiosius servarent, quo sibi ipsi fideliores existerent. Sicut ergo Thomas dubitando, palpando,
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ ab ipso de nichilo factam nec ei coeternam. E rat quippe
ante illam quamuis nullo tempore sine illa ñ eam spaci-¬
o trancurrente.s manente ꝑpetuitate precedens. S si
respondero eis qui requirunt quo semꝑcreator semꝑ
dominus fuit. sicreatura seruiens non semꝑ fuit. ut quo
modo creata est. ⁊ non potius creatori coet̃na est si
semꝑfuit. uereor ne facilius iudicer affirmare quod
nescio quam docere quod scio. Redeo gͥ ad iđ quod cre¬
ator noster scire nos uoluit. illa uero que uł sapientiorib
in hac uita scire ꝑmisit. uł oĩno ꝑfectis. in alia uita si¬
pienda seruauit. ultͣ uires meas eẽ ꝓfiteor. S ideo peta¬
ui sine affirmatione tractanda: ut qui hec legunt uident
a quib questionum ꝑiculis debeant tẽperare : nec ad omma
se idoneos arbitrentur. Que scła preterierint antequam

Expanded text:
sed ab ipso de nihilo factam nec ei coaeternam; erat quippe sed ab ipso de nihilo factam nec ei coaeternam; erat quippe ante illam, quamuis nullo tempore sine illa; non eam spatio transcurrente, sed manente perpetuitate praecedens. Sed hoc si respondero eis qui requirunt, quo modo semper creator, semper dominus fuit, si creatura seruiens non semper fuit; aut quo modo creata est et non potius creatori coaeterna est, si semper fuit: uereor ne facilius iudicer adfirmare quod nescio, quam docere quod scio. Redeo igitur ad id, quod creator noster scire nos uoluit; illa uero, quae uel sapientioribus in hac uita scire permisit uel omnino perfectis in alia uita scienda seruauit, ultra uires meas esse\' confiteor. Sed ideo putaui sine adfirmatione tractanda, ut qui haec legunt uideant, a quibus quaestionum periculis debeant temperare, nec ad omnia se idoneos arbitrentur potiusque intellegant quam
Abbreviated transcription (Latin):
ut᷑ se c̃iug̃ũ ficla ex honesto amore societas. cocors m̃tis & corporis
uigilia. ⁊ mandati sine labore custoctia. Non lassitudo fatigabat
ociosum. non sonnus premebat inuitum.
quem nunꝗͣ fecerat exaliquo tempore facere uolu-¬
isse. nec consilium uoluntatem ꝙ mutasse. S cum cogito
cuius rei Iñs semꝑ fuerit : si semꝑ creatura non fuit. af-¬
num potest scire consilium dei. aut quis poterit cogitare quid
uelit ds̃: Quia si in mortalitas angłoꝵ non transit in tem¬
pore. nec preterita ÷ quasi iam non sit. nec futura quasi
nondum sit. tamen eoꝵ motꝰ quib tempora ꝑaguntur.
ex futuro in preteritum transeunt. ⁊ ideo creatori in
cuius motu dicendum non est ł fuisse quodiam non sit.
uł futurum eẽ quod nondum sit. coeterni ee̾ non possurq̃.
ua ꝓpter si ds̃ semꝑ dñs fuit : semꝑ habuit creaturam suo
dominatui seriuientem. uerũptamen non de ipso genitam.

Expanded text:
inter se coniugum fida ex honesto amore societas, concors mentis corporisque inter se coniugum fida ex honesto amore societas, concors mentis corporisque uigilia et mandati sine labore custodia. Non lassitudo fatigabat otiosum, non somnus premebat inuitum. quem numquam fecerat, ex aliquo tempore primum facere uoluisse nec consilium uoluntatemque mutasse. cujus rei dominus semper fuerit, si semper creatura non fuit, afnum potest scire consilium Dei? aut quis poterit cogitare quid er hoc etiamsi inmortalitas angelorum non transit in tempore, nec praeterita est quasi iam non sit, nec futura quasi nondum sit: tamen eorum motus, quibus tempora peraguntur, ex futuro in praeteritum transeunt, et ideo Creatori, in cuius motu dicendum non est uel fuisse quod iam non sit, uel futurum esse quod nondum sit, coaeterni esse non possunt. Quapropter si Deus semper dominus fuit, semper habuit creaturam suo dominatui seruientem; uerum tamen non de ipso genitam,
Abbreviated transcription (Latin):
nei genitalis uirile semen inmitti. sicut non potest eadẽ
ntegraate salua. exutero uirginis fluxus menstrui cruo¬
ris emitti. E adem quippe uia posset illud inici : qua
hoc pot̾ eici. U t enim ad pariendum non doloris genitus.
s maturitatis impulsus feminea uiscera relauxaret: sic
ad ferandum ⁊ concipisridum. non libidinis appetitus
s uoluntarius usus naturam utraq coniungeret. Cũ¬
uero td̾ dico nec ipsi exꝑti fuerint. qui exꝑiri potue¬
runt qm̃ preoccupante peccato exilium de paradi¬
so ante meruerunt quam sibi in oꝑe serende ꝓpaginis
tranquillo arbitrio conuenirent. quomodo nunc cum
ista commemorantur. sensib occurrit humanis nisi ex¬
pientia libidinis turbinis non comectura placide uo¬
luntatis Caudiũ uerũ ꝑpetuabat᷑ excdõ. im qͣm flagrabat
caritas ex corde puro & cõsciencia bona & fide ũ ficta. atq

Expanded text:
nei genitalis uirile semen inmitti, sicut nunc potest eadem nei genitalis uirile semen inmitti, sicut nunc potest eadem integritate salua ex utero uirginis fluxus menstrui cruoris emitti. Eadem quippe uia posset illud inici, qua hoc potest eici. Ut enim ad pariendum non doloris gemitus, sed maturitatis inpulsus feminea uiscera relaxaret, sic ad fetandum et concipiendum non libidinis adpetitus, sed uoluntarius usus naturam utramque coniungeret. uod dico nec ipsi experti fuerint, qui experiri potuerunt quoniam praeoccupante peccato exilium de paradiso ante meruerunt, quam sibi in opere serendae propaginis tranquillo arbitrio conuenirent, quo modo nunc, cum ista commemorantur, sensibus occurrit humanis nisi experientia libidinis turbidae, non coniectura placidae uolaetum. Gaudium uerum perpetuabatur ex Deo, in quem flagrabat caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, adque
Abbreviated transcription (Latin):
digne felicitate paradisi. si peccatum non fuisset.
⁊ diligendam ꝓlem gignerent ⁊ pudendam libidi¬
nem nõn haberent. S quo modo id fieri posset nunc
non est quo demonstretur exemplo.I ta genitale ar
uum uas in hoc opus creatum seminaret᷑. ut nc̃ t̾rã
talib menbris quañdo id opus eẽt.⁊ quantum opus ecͣt
uoluntate motis non libidine cecitatis. In tanta felicitate
rerum ⁊ felicitate hominum. absit ut suspicemur non
potuisse plem seri sme libidinis morbo. S eo uoluntats
nutu mouerentur illa menbra quo cȩtera ⁊ sine ardors
ilecebroso stimulo cum tranquillitate animi ⁊ corporis. nu¬
ua corruptione integritatis infunderetur. grenno marteus
uiori. Heq enim quia exꝑientia ꝓbari potẽst. ideo creden¬
dum non est quando illas corporis partes non ageret tur¬
butus calor .s spontanea potestas sicut opus essẽc adhiberet.
bra tunc potuisse utero coniugis salua integritate femi¬

Expanded text:
dignae felicitate paradisi, si peccatum non fuisset, dignae felicitate paradisi, si peccatum non fuisset, et diligendam prolem gignerent et pudendam libidinem non haberent. Sed quo modo id fieri posset, nunc non est quo demonstretur exemplo. uum uas in hoc opus creatum seminaret, ut nunc terram italibus membris, quando id opus esset et quantum opus esset, uoluntate motis, non libidine concitatis. Neque enim ererum et felicitate hominum absit, ut suspicemur, non potuisse prolem seri sine libidinis morbo, sed eo voluntatis nutu moverentur membra illa, quo cetera, et sine ardoris inlecebroso stimulo cum tranquillitate animi et corporis nulla corruptione integritatis infunderetur gremio maritus uxoris. Neque enim quia experientia probari non potest, ideo credendum non est, quando illas corporis partes non ageret turbidus calor, sed spontanea potestas, sicut opus esset, adhiberet, ita tunc potuisse utero coniugis salua integritate femi
Abbreviated transcription (Latin):
illi prime in obedientie. retributum. Q uod in ea parte
maxime oportuit apparere qua generatur ipsa nat᷑a
que illo primo ⁊ maximo indetẽrius est mutata pec¬
istit. quo animus nec sibi efficacit̃ imꝑat. ut omĩno ñ
libeat. nec omĩno corpori. ut pudenda menbra uolun¬
tas potius quam libido commoueat. Quod si ita ẽẽt pu¬
denda non esserT
rentes nec generaturos nisi peccassent. quid dicit
peccatum: Si enim soli non peccando remanerent: qua
sicut putant nisi peccassent generare non possent.
ꝑfecto non soli duo iusti homĩnes possent ẽẽ ẜ multi
necessarium peccatum fuit. Qd̾ si cyedere ab surdum
est : illud potius est credendum. qd̾ scõrꝵ numerus
quantum conplende sufficit. beatissime ciuitati. tantꝰ
existeret. ⁊ si nemo peccasset. quantꝰ nuno ꝑ dei gram
de multteudine colligitur peccatoꝵ. quo usq huns¬
scłi filii generant ⁊ generantur. Et ideo ille miptię

Expanded text:
illi primae inoboedientiae retributum; quod in ea parte illi primae inoboedientiae retributum; quod in ea parte maxime oportuit apparere, qua generatur ipsa natura, quae illo primo et magno in deterius est mutata pectitit, quod animus in ea nec sibi efficaciter imperat, ut omnino non libeat, nec omni modo corpori, ut pudenda membra uoluntas potius quam libido commoueat; quod si ita esset, pudenda non essentse, nec generaturos nisi peccassent, quid dicit, nisi nis fuisse peccatum? Si enim non peccando soli remanerent, quia, sicut putant, nisi peccassent generare non possent, profecto ut non soli duo homines justi possent esse, sed multi, necessarium peccatum fuit. Quod si credere absurdum est, illud potius credendum quod sanctorum numerus, quantus complendae illi sufficit beatissimae civitati, tantus existeret, et si nemo peccasset, quantus nunc per Dei gratiam de multitudine colligitur peccatorum, quousqui huius generant et generantur. Et ideo illae nuptiae
Abbreviated transcription (Latin):
non poterat non uolebat. ⁊ ideo poterat omiã que uo¬
uidebant. s ad disceruendum. int̾ bonũ qd̾ amiserarT
& malum quo ceciderant. Unde ⁊ ipsum lignum eo
quod istam faceret dinoscentiam. si ad uescendum
contra uecitum tangeretur ex ea re nomen acem
ut appellaretur ligni sciendi boni ⁊ mali. P atebanteu¬
qui d eis indumento gr̃e prestaret᷑. quando menbratres
tit in motu corporis quedam impudens nouitas. unde
eẽt impudens nuditas. ⁊ fecit attentos reddidit ꝙ con¬
fusos. Nam genitales corporis partes ita libido suo un
quodam mõdo mancipauit ut moueri non ualeant sup¬
sa defuerit. ⁊ nisi ipsa ultro uł excitata surrexit. hoo
est quod pudet. quođ intuentium ocłos erubescendum
deuitat. In eoꝵ quippe in obedientia que genitalia cor¬
poris menbra foliis suis motib subditis. ⁊ porestati u¬
luntatis eripuit satis ostenditur. quid sit hominis

Expanded text:
non poterat, non nolebat, et ideo poterat omnia quae uonon poterat, non nolebat, et ideo poterat omnia quae uouidebant, sed ad discernendum inter bonum quod amiserant t malum quo ceciderant. Unde et ipsum lignum, eo quod istam faceret dignoscentiam, si ad uescendum contra uetitum tangeretur, ex ea re nomen accepit, ut appellaretur lignum sciendi boni et mali. Expertquid eis indumentum gratiae praestaret, quando membra eorum tit in motu corporis quaedam impudens novitas, unde esset indecens nuditas, et fecit attentos, reddiditque cono genitales corporis partes ita libido suo juri quodammodo mancipavit, ut moveri non valeant, si ipsa defuerit, et nisi ipsa vel ultro vel excitata surrexerit. Hoc est quod pudet, hoc est quod intuentium oculos erubescendo det. In eius quippe inoboedientia, quae genitalia corporis membra solis suis motibus subdidit et potestati uoluntatis eripuit, satis ostenditur, quid sit hominis
Abbreviated transcription (Latin):
id qd̃ fatiunt non putant ẽẽ peccatum. Iue autem scuuit.
tamen ambo capti. ⁊ diaboli laqueis implicati.
Iicut enim abrahe non in merito magna obedientia
predicatur. quia ut occid̾et filium res difficillima est
inꝑata: ita ⁊ in paradiso tanto maior in obedientia futo.
quanto id qł preceptum est nullius difficultatis fuit. Q̾ sic̃
obedientia scdi hominis eo predicabilior quo factus est o¬
bediens usq ad mortem ita: iobedientia primi hominis
eo detestabilior. quo factꝰ ÷ in obediens usq ad mortem
bi enim magna est inobedientie pena ꝓposita. ⁊ resacre¬
atore facilis imꝑata : quis nan satis explicet. quantum
malũ sit non obeclire in re facili. ⁊ tante potestatis im¬
nisi acduersus eum ipsum. in obediendia eius ipsius. ut qm̃
noluit qd potuit. quod non potest uelitIn paradiso enĩ
⁊ si non omnia poterat ante peccatũ quic quid tamen

Expanded text:
id, quod faciunt, non putant esse peccatum; ille autem sciuit. id, quod faciunt, non putant esse peccatum; ille autem sciuit. tamen ambo sunt capti, et diaboli laqueis implicati. Sicut enim Abrahae non inmerito magna oboedientia praedicatur, quia, ut occideret filium, res difficillima est imperata: ita in paradiso tanto maior inboedientia fuit, quanto id, quod prae- . ceptum est, nullius difficultatis fuit. Et sicut oboedientia secundi hominis eo praedicabilior, quo factus est oboediens usque ad mortem: ita inoboedientia primi hominis eo detestabilior, quo factus est inoboediens usque ad mortem. Ubi enim magna est inoboedientiae poena proposita et res a Creatore facilis imperata, quisnam satis explicet, quantum malum sit non oboedire in re facili et tantae potestatis imnisi aduersus eum ipsum inoboedientia eius ipsius, ut, quoniam noluit quod potuit, quod non potest uelit? In paradiso enim etiamsi non omnia poterat ante peccatum, quidquid tamen
Abbreviated transcription (Latin):
posse decipi. s dum alieno cedit errori. Sicut enim aaron
erranti popło ad idolum fabricandum non consensit induc¬
tus s cessit obstrictꝰ. nec salomonem credibile ÷ errore
putasse idolis seruiendum. s blandiciis femineis ad illa sa¬
crilegia fuisse conpulsum. ita credendum ÷ illum uirum
sue femine uni unum. hominẽ homini. conugem congi.
ad dei legen trans grediendum non tanquam uerum lo¬
quenti c̃redidisse seductum. s sociali necessitudine paruisse.
on enim frustra dixit apłs. s adam non est seductus
mulier autem seducta ÷. nisi quia illa qd ei serpens locutꝰ ÷
tanquam uerun ẽe̾t accepit. ille autem abunico nolute
consortio dirimi neo in conmunione peccati. Nec ideo minꝰ
reus si sciens prudensꝙ peccauit. Inde ⁊ apłs non ait ñ
peccauit. s non est sectuctus. In siilitudine inquit preua¬
ricationis ade. Hos autem seductos intelligi uoluit : qui

Expanded text:
posse decipi, sed dum alieno cedit errori. Sicut enim Aaron posse decipi, sed dum alieno cedit errori. Sicut enim Aaron erranti populo ad idolum fabricandum non consensit inductus, sed cessit obstrictus, nec Salomonem credibile est errore putasse idolis esse seruiendum, sed blanditiis femineis ad illa sacrilegia fuisse conpulsum: ita credendum est illum uirum suae feminae, uni unum. hominem homini, coniugem coniugi, ad Dei legem transgrediendam non tamquam uerum loquenti credidisse seductum, sed sociali necessitudine paruisse. Non enim frustra dixit apostolus: Adam non est seductus, mulier autem seducta est, nisi quia illa quod ei serpens locutus est, tamquam uerum esset, accepit, ille autem ab unico noluit consortio dirimi nec in communione peccati; nec ideo minus reus, si sciens prudensque peccauit. Unde et apostolus non ait: \'Non peccauit\\ sed: Non est seductus; nam utiquricationis Adae. Hos autem seductos intellegi uoluit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
spiritualis quo ꝑ interiores. ⁊ non erat corporalis que
ꝑ exteriores sensus homo frueret᷑. Erat plane utrũ
ꝑhoc inuidus ꝑ eandem suꝑbiam a deo ad semet ĩpsum
conuersus ⁊ quodam quasi tirannico fastu gaudere
subditis. quam eẽ sub ditus eligens de spũaliparactiso
cecidit. male suada uersutia in hominis sensum. serꝑe
affectans. cui utiq stanti qm̃ ipe cecitat inuulelat
colubtum in paradiso corporali ubi cum duob illis homa¬
cibs mascło ⁊ femina animalia etiam terrestria cetera sid¬
ib mn noria uersabant᷑. animal scilicer lubricum ⁊ eege¬
sis anfractib mobile oꝑi suo ẽgruum per quem loquered
ram spirituali nequitia sibi subiecto ⁊ tanquam instrumento
abittens fallaciam sermocinatus est femine. a parte scilicet
inferiore illius humane copide incipiens ut gradatim ꝑueniret
ad totum. non estimans uirum facile credulum. nec errando

Expanded text:
spiritalis quo per interiores, et non erat corporalis quo spiritalis quo per interiores, et non erat corporalis quo per exteriores sensus homo frueretur. Erat plane utrumqgelus ac per hoc inuidus per eandem superbiam a Deo ad semet ipsum conuersus et quodam quasi tyrannico fastu gaudere subditis quam esse subditus eligens de spiritali paradiso cecidit adfectans, cui utique stanti, quoniam ipse ceciderat, inuidebat, colubrum in paradiso corporali, ubi cum duobus illis hominibus, masculo et femina, animalia etiam terrestria cetera subdita et innoxia uersabantur, animal scilicet lubricum et tortuosis anfractibus mobile, operi suo congruum, per quem loqueretuque naturam spiritali nequitia sibi subiecto et tamquam instrumento abutens fallacia sermocinatus est feminae, a parte scilicet inferiore illius humanae copulae incipiens, ut gradatim perueniret ad totum, non existimans uirum facile credulum nec errando
Abbreviated transcription (Latin):
quod nisi in natura non pot̃ ee. s in ea quam creauit
ex nchilo non quam genuit de semet ipso. sic̃ genuit
uerbum per quo ⁊ facta sunt omiã.¬
omo qui sctm dm̃ non scdm hominẽ uiuit. oportet
ut sit amator boni. Unde fit consequens. ut malum
oderit & qm̃ nemo natura s quisquis malus ÷ uicio malus
est. ꝑfectum odium debet malis qui scđm dm̃ uiuit
ut nec ꝓpter uicium oderit hominem nec amet uicui
ꝓpt̾̃ hominem s odit uitiũ amet hominẽ. Sanato enim
uitio totũ qd̾ amare nichil aũ qd̾ debeat odisse rena¬
nebit . Nam cuiꝰ ꝓpositum ÷ amare dm̃ ⁊ ñ scđm homi¬
nem. s scđm deum amare ꝓximum sicut etiam seip¬
sum̃ ꝓcul dubio ꝓpt̃ hc̃ amorem dr̃ uoluntas bone¬
iẜ ebat homo scdm̃ dm̃ in paradiso ⁊ corporali :
spũali. Neq enim paradisus erat corporalis ꝓpt corpo¬
risbona. ꝓpt̾ mentis ñ erat spũalis. Aut uero erat

Expanded text:
quod nisi in natura non potest esse; sed in ea, quam creauit quod nisi in natura non potest esse; sed in ea, quam creauit ex nihilo, non quam genuit Creator de semet ipso, sicut genuit Verbum, per quod facta sunt omniaomo, qui secundum deum, non secundum hominem uiuit, oportet ut sit amator boni; unde fit consequens ut malum oderit. et quoniam nemo natura, sed quisquis malus est uitio malus est, perfectum odium debet malis qui secundum deum uiuit, ut nec propter uitium oderit hominem nec amet uitium propter hominem, sed oderit uitium et amet hominem; sanato enim uitio totum quod amare, nihil autem quod debeat odisse remanebit. nam cuius propositum est amare deum et non secundum hominem, sed secundum deum amare proximum sicut etiam se ipsum, procul dubio propter hunc amorem dicitur uoluntatis boncorporali et spiritali. Neque enim erat paradisus corporalis propter corporis bona et propter mentis non erat spiritalis; aut uero erat
Abbreviated transcription (Latin):
icut nos possumus non de nostra natura qua homineslod
sumus. s cͥde isto aere circum fuso quem spirandora¬
spirando ac
am de nichilo potuit facere flatum. quem corpori hominis
inserendo inspirare uł in sufflasse conuenientissime dictura
in corporeus incorporeum. ẜ immutabilis mutabilem qua
non oreatus creatum.
ecit dd̃ sicut scriptum est hominem rectum ac ꝑ hociuo¬
luntatis bone. Non enim rectus ee̾t bonam non habens
suoluntatem. Bona gͥ uoluntas ẽ opus dei cum ea quispe
ab illo factus est hõmo. Mala uͦ uoluntas prima qm oa
oꝑa mala precessit in hominȩ: defectus potius sint qu¬
dam ab oꝑe dĩ ađ sua oꝑa. qͣm opus ullum. Et ideo mala
oꝑa quiã scđm se non sccłm dm̃. ut eor⁊ oꝑũ tanquam
fructuum maloꝵ uoluntas ipsa eẽt uelut arbor mala.
aut ipse homo in quantum male uoluntatis. Porro mala
uo luntas quam uis ñ sit scđm nat᷑am s cont᷑ naturam
quia uicium est tamen eius nature ÷ cuius ÷ uicium.

Expanded text:
 nos possumus, non de nostra natura qua homines sumus, sed de isto aere circumfuso, quem spirando ac etiam de nihilo potuit facere flatum, quem corpori hominis inserendo inspirasse vel insufflasse convenientissime dictus est, incorporeus incorporeum, sed immutabilis mutabilem; quia non creatus creatum. eus, sicut scriptum est, hominem rectum ac per hoc uoluntatis bonae. Non enim rectus esset bonam non habens uoluntatem. Bona igitur uoluntas opus est Dei; cum ea quippe ab illo factus est homo. Mala uero uoluntas prima, quoniam omnia opera mala praecessit in homine, defectus potius fuit quidam ab opere Dei ad sua opera quam opus ullum, et ideo mala opera, quia secundum se, non secundum Deum; ut eorum operum tamquam fructuum malorum uoluntas ipsa esset uelut arbor mala aut ipse homo in quantum malae uoluntatis. Porro mala uoluntas quamuis non sit secundum naturam, sed contra naturam, quia uitium est, tamen eius naturae est, cuius est uitium,
Abbreviated transcription (Latin):
nit tuã ipse disponebat & suã. & quãdo uole bat & qͥb uolebat sapiens apparebat quando & qbi
uolebat sapientior quãlo & qͥb uolebat sapientissimꝰ quãquã rnse mĩquã esset nͥ sapientissimus.
eã nc̃ plus. nc̃ minꝰ ostendebat ꝓut cernentiũ ł merias c̃gruere ł saluti ex pedire scieliat. Const
gͦ qͥa iłic seꝑ uiril ẽ animũ halnut & si sẽꝑin corꝑe uir ñ apꝑaruit. Cur dubteo denuq uirũ fusse
concipiet &ꝰ pariet siliũ E u habes femina scił uirginẽ. Uis & de uiro audire qͥdsit. Et uocabitꝰ ar
&ꝵ concordit᷑ scõrũ mira facta & mistica dicta sibi inuicẽ c̃cinunt. Uidesq stupendũ sit. hoc ii

Expanded text:
 tuam, ipse disponebat et suam, et quando volebat, et quibus volebat sapiens apparebat, quando et quibus volebat sapientior, quando et quibus volebat sapientissimus: quanquam in se nunquam esset nisi sapientissimus. eam nunc plus, nunc minus ostendebat, prout cernentium vel meritis congruere, vel saluti expedire sciebat. Consttsi semper in corpore vir non apparuit. Cur denique dubito virum fuisse concipiet, et pariet filium. En habes, feminam, scilicet Virginem. Vis et de viro audire quis scit? Et vocabituret concorditer sanctorum mira facta et myst
Abbreviated transcription (Latin):
Sit indeligno q comedi. ꝓpterea oeua curre admariã curre mat̾ ad filiã. filia ꝓna
cecidit ꝑ femin a iã ũ erigit᷑ nͥ ꝑ feminã. Qud dicebas o adãs muliet qua dedistiri deot
inde ligno ar cuomeai. N erba malitie st̃ hec qͥb magis augeas culpã quã deleas. lerup¬
t am̃ sapientia uĩcit maliciã cũ occasionẽ uenie quã ateds int̾rogando elicere cẽra¬
uit si ñ potuit inthesauro in deficientis sue pietatis inuenit. Reddit᷑ nẽpe femini ꝓfe
noso cibo illo amaritudinis dulcedinẽ pariat fructꝰ et̾ni. Muta gͥ uerbũ iniq ex cusatio
nis: inuocẽ grãrũ accionis & dic. Dnẽ. mulier quã dedisti mͥ dedit mͥ de ligno uite. & co¬
medi a dulce factũ : suꝑ mel orimeo. qͥa in ipso uiuifis astime. Ec̃ce enĩ ad hoc missusẽ
angłs ad uirginẽ. Oadmirandã ce omĩ laude dignissimã iurgnẽ. Offeminã singłirt̃

Expanded text:
mihi de ligno, et comedi . Propterea curre, Eva, ad Mariam; curre, mater, ad filiam; filia pro cecidit per feminam, jam non erigitur nisi per feminam. Quid dicebas, o Adam? Mulier quam dedisti mihi, dedit mihi de ligno, et comedi. Verba malitiae sunt haec, quibus magis augeas quam deleas culpam. Verumtamen Sapientia vicit malitiam, cum occasionem veniae, quam a te Deus interrogando elicere tentavit, sed non potuit, in thesauro indeficientis suae pietatis invenit. Redditur nempe femina pro femnoso cibo illo amaritudinis dulcedinem pariat fructus aeterni. Muta ergo iniquae excusatio in vocem gratiarum actionis, et dic: Domine, mulier, quam dedisti mihi, dedit mihi de ligno vitae, et comedi; et dulce factum est super mel ori meo, quia in ipso vivificasti me. Ecce enim ad hoc missus est angelus ad Virginem, O admirandam et omni honore dignissimam Virginem! o feminam si