comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mias loquens. apphenderunt eũ
sacerdotes & ꝓpħȩ & om̃is popłs
dicens: morte moriat᷑. Quare ꝓ¬
pħauit in nomine dm̃: Eece in ne¬
bula dñs uocẽ leuauit. qr obscuras
m̃tes suꝑbientiũ directo ꝓpħa cor¬
ripuit. Ecce aquarũ inpetus eum
ꝓtinꝰ oꝑuit. qr ab insurgentib po¬
płis. & causa suȩ correptionis insti¬
gatis. ipse in ihererniã cuncta ꝑ¬
tulit. qui correptionis ũba man-¬
dauit. ꝑ semetipsũ qͦq dñs in nebu¬
la uocẽ leuauit. quando p̃sentẽ se
etiã assũpto corpore exhibens. mul¬
ta suis ꝑsecutorib. sed figuris e¬
ingnatũ uelata p̃dicauit. In nebu¬
la uocẽ leuauit. qr ueritatẽ suã
ñ secuturis infidelib quasi ꝑ ca¬
uginẽ sonuit. Unde & bene in libris
regũ scriptũ ẽ. Nebula impleuit
domũ dñi. & ñ poterant sacerdotes
ministrare ꝓpt̾ nebulam. Uxigen¬
rabolas audiunt. sacerdotes in do¬
re Nequiuerunt. Q &e in testam̃¬
to xieteri dũ sensus mysticos litte¬

Expanded text:
nderunt eum sacerdotes et prophetae et omnis populus, dicens: Morte moriatur, quare prophetavit in nomine Domini ? Ecce in nebula Dominus vocem levavit, quia obscuras mentes superbientium directo propheta corripuit. Ecce aquarum impetus eum protinus operuit, quia ab insurgentibus populis, et causa suae correptionis instigatis, ipse in Jeremia cuncta pertulit, qui correptionis verba mandavit. Per semetipsum quoque Dominus in nebula vocem levavit, quando praesentem se etiam assumpto corpore exhibens, multa suis persecutoribus sed figuris aenigmatum velata praedicavit. In nebula vocem levavit, quia veritatem suam non secuturis infidelibus quasi per caliginem sonuit. Unde et bene in libris Regum scriptum est: Nebula implevit domum Domini, et non poterant sacerdotes ministrare propter nebulamrabolas audiunt , quasi sacerdotes in dore nequiverunt? Qui et in Testamento Veteri dum sensus mysticos litte
Abbreviated transcription (Latin):
xa restringunt. In lumbis qͥppe
luxuria est. Unde & eis a dño dr̃
Sint lumbi ur̃i p̾cincti. Et aries.¬
I nec ẽ rex qͥ resistat ei. Quẽ alium
hoc loco arietẽ accipimꝰ. nisi pri¬
mũ intra eccłiam ordinẽ sacer¬
dotum: De qͥb scriptũ est. Affer¬
te dño filios arietũ. Qͥ ꝑ exem¬
pla sua gradientẽ popłm. qua¬
si subsequentẽ ouiũ gregẽ trahunt.

Expanded text:
xa restringunt. In lumbis vero xa restringunt. In lumbis vero luxuria est. Unde et eis a Domino dicitur, Sint lumbi vestri praecincti . Et aries: nec est rex qui resistat ei. Quem alium hoc loco arietem accipimus, nisi primum intra Ecclesiam ordinem sacerdotum, de quibus scriptum est, Afferte Domino filios arietum ? qui per exempla sua gradientem populum, quasi subsequentem ovium gregem trahunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qui int̾ tenebras uite p̾sentis
student uenturã lucẽ p̾dicando
quasi cantando nuntiare: Dict̃
enĩ. Nor p̃cessit. dies autẽ apꝓpin¬
quauit. Qui uocib suis somnũ
nr̃i torporis excutiunt claman¬
tes. Hora ẽ iam nos de somno sur¬
gere. Et rursum. Euigilate iꝰti.¬
bene gradiunt᷑. & quartũ qđ in¬
cedit felicit᷑. Leo fortissimꝰ besti¬
arũ. ad nullius pauebit occursũ.
Gallus succinctus lombos. & ari¬
es. nec ẽ rex qui resistat ei. Ipse
quippe hoc loco leo ponit᷑. de qͦ
scriptũ est. Uicit leo. de tribu iu¬
da. Qͥ fortissimꝰ bestiarũ dr̃. qͥa
in illo hoc qđ infirmũ ẽ di. forti¬
us ẽ hominib. Qͥ ad nullius pa¬
‸uebit occursũ. Dicit eni. uenit
princeps huiꝰ mundi. & in me ñ
habet quicquã. Gallus suecietꝰ
lumbos. id est p̾dicatores scĩ inter
huiꝰ noctis tenebras uerũ mane
nuntiantes. Qͥ succincti lumbis
sunt: qr a m̃bris suis luxuriȩ flu¬

Expanded text:
qui inter tenebras vitae praesentis qui inter tenebras vitae praesentis student venturam lucem praedicando, quasi cantando, nuntiare? Dicunt enim: Nox praecessit, dies autem appropinquavit . Qui vocibus suis somnum nostri torporis excutiunt, clamantes: Hora est jam nos de somno surgere . Et rursum: Evigilate, justi,bene gradiuntur, et quartum incedit feliciter; leo fortissimus bestiarum a nullius pavebit occursu; gallus succinctus lumbis; et aries, nec est rex qui rquippe hoc loco leo ponitur de quo scriptum est: Vicit leo de tribu Juda . Qui fortissimus bestiarum dicitur, quia in illo hoc quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . Qui ad nullius pavet occursum. Dicit enim: Venit princehabet quidquam . Gallus succinctus lumbos, id est, praedicatores sancti, inter hujus noctis tenebras, verum mane nuntiantes. Qui succincti lumbos sunt, quia a membris suis luxuriae flu
Abbreviated transcription (Latin):
desinent᷑ sitiunt. quasi decursu¬
ra foras flumina int̾ semꝑ oriun¬
t᷑. quatinꝰ illic amando sumant.
unde ad nos p̾dicando defluant,
Dicat᷑ gͥ recte. Nũquid mittis ful¬
gura & ibunt. et reũtentia dicent
tibi assumꝰ: Subaudis ut ego. qui
p̃dicatores meos cũ uoluero post
contẽplationis grãm ad actiue
uite ministeriũ cõpono. quos ta¬
m̃ semꝑ a bonis exteriorib ad
int̾nũ culmen contẽplationis re¬
uoco: ut mͦ iussi ad exercenda o¬
ꝑa exeant. mͦ reuocati in specu¬
lationis studiũ. apud me fami¬
liariꝰ uiuant. Reu̾tentes itaq
dicunt assumꝰ. qr quãuis ꝑ exte¬
riora acta parũ quid contẽpla¬
tioni deeẽ uideant᷑. ꝑ ardorẽ
tam̃ desiderii quẽ in m̃te sua
continue accendunt. obsequen¬
tẽ do suã p̾sentiam ostendunt. As¬
sumꝰ nanq dicere ẽ. p̃sentes se a¬
mando monstrare. Sequit᷑. Quis
li nomine designant᷑. nisi mͦ ali¬
o repetiti idem p̃dicatores scĩ.

Expanded text:
desinenter sitiunt, quasi decursudesinenter sitiunt, quasi decursura foras flumina intus semper oriuntur, quatenus illic amando sumant unde ad nos praedicando defluant. Dicatur igitur recte: Nunquid mittes fulgura, et ibunt, et revertentia dicent tibi, Adsumus? Subaudis ut ego, qui praedicatores meos cum voluero post contemplationis gratiam ad activae vitae ministerium compono; quos tamen semper a bonis exterioribus ad internum culmen contemplationis revoco, ut modo jussi ad exercenda opera exeant, modo revocati ad speculationis studium apud me familiarius vivant. Revertentes itaque dicunt Adsumus, quia quamvis per exteriora acta parum quid contemplationi deesse videantur, per ardorem tamen desiderii, quem in mente sua continue accendunt, obsequentes Deo suam praesentiam ostendunt. Adsumus namque dicere est praesentes se amando monstrare. Sequitur: li nomine designantur, nisi modo alio repetiti iidem praedicatores sancti,
Abbreviated transcription (Latin):
tentione sollicita ad contẽplationis
ignẽ incessant᷑ redirent. Unde be¬
ne ꝑ salomonẽ dr̃. aa locũ de quo
exeunt flumina reu̾tunt᷑. ut iterũ
fluant. Ipsi quippe illic flumina
qui hic fulgura sunt uocati. Qa
em̃ corda audientiũ rigant flu¬
mina. qr uͦ accendunt. fulgura
memorant᷑. De qͥb alias scriptũ ẽ.
Eleuauerunt flumina dñi. eleua¬
uerunt flumina uoces suas. Et
rursũ. Illuxerunt fulgura eiꝰ orbi
t̃re. Ad locũ gͦ de quo exeunt flu¬
mina reu̾tunt᷑. qr scĩ uiri & si a
conspectu creatoris sui. cuiꝰ cla¬
ritatẽ m̃te conspicere conant᷑. fo¬
ras ꝓptͣ nos ad actiuȩ uite mi¬
nisteriũ ueniunt. incessanter
tam̃ ad scm contẽplationis stu¬
diũ recurrunt. Et si in pͣdicati¬
one sua exteriꝰ nr̃is aurib ꝑ corpo¬
ralia u̾ba se fundunt. m̃te tamen
tacita ad considerandũ semꝑ ip
citas etiã exteriora p̃dicationis eoꝵ
u̾ba siccaret. S dũ uidere dm̃ in¬

Expanded text:
tentione sollicita ad contemplationis tentione sollicita ad contemplationis ignem incessanter redirent. Unde bene per Salomonem dicitur: Ad locum, de quo exeunt flumina revertuntur, ut iterum fluant . Ipsi quippe illic flumina qui hic fulgura sunt vocati. Quia enim corda audientium rigant, flumina; quia vero accendunt, fulgura memorantur. De quibus 959 alias scriptum est: Elevaverunt flumina, Domine; elevaverunt flumina voces suas . Et rursum: Illuxerunt fulgura ejus orbi terrae . Ad locum ergo de quo exeunt flumina revertuntur, quia sancti viri etsi a conspectu creatoris sui, cujus claritatem mente conspicere conantur, foras propter nos ad activae vitae ministerium veniunt, incessanter tamen ad sanctum contemplationis studium recurrunt, et si in praedicatione sua exterius nostris auribus per corporalia verba se fundunt, mente tamen tacita ad considerandum semper icitas etiam exteriora praedicationis eorum verba siccaret. Sed dum videre Deum in
Abbreviated transcription (Latin):
confirmauit nomen eiꝰ. & fides
que ꝑ eũ ẽ. dedit integram sa¬
nitatẽ istã: in conspectu om̃i
ũ ur̃m. It gͦ fulgur. cũ petrus
miraculũ fecit. Rediit. cũ ñ sibi
tribuit. sed auctori qđ fecit. ua¬
dunt fulgu ra. cũ p̾dicatores
seĩ mira oꝑa ostendunt. S re¬
u̾tendo dicunt assumꝰ. cũ in
eo qđ faciunt. ad potentiã au¬
ctoris recurrunt. Qđ camen¬
intelligi et alitͣ potest. Fulgura
I &enĩ sicut suꝑius dictũ ẽ. scĩ
uiri mittunt᷑ & eunt. cũ a secre¬
to contẽplationis. ad publicum
oꝑationis exeunt. Wittunt᷑ et
uadunt. cũ abscondito speculatio¬
nis uitime. in actiue uite latitudi¬
nẽ diffundunt᷑. S reu̾tentia di¬
cunt do assumꝰ. qr post oꝑa exte¬
riora que ꝑagunt. semꝑ ad sinũ
contẽplationis recurrunt: ut illic
ardoris sui flãmã reficiant. et qͣ¬
si ex tactu suꝑnę claritatis ignes¬
cant. Citius enĩ in ipsa licet bona
exteriora oꝑa frigescerent. nisi in¬

Expanded text:
fides quae per eum est dedit integram sanitatem istam in conspectu omnium vestrum. Ivit ergo fulgur cum Petrus miraculum fecit, rediit cum non sibi tribuit, sed auctori quod fecit. Vadunt fulgura cum praedicatores sancti mira opera ostendunt, sed revertendo dicunt adsumus, cum in eo quod faciunt ad potentiam auctoris recurrunt. 8. Praeintelligi et aliter potest. Fulgura etenim, sicut superius dictum est, sancti viri mittuntur et eunt cum a secreto contemplationis ad publicum operationis exeunt. Mittuntur et vadunt cum ex abscondito speculationis intimae in activae vitae latitudinem diffunduntur. Sed revertentes dicunt Deo, adsumus, quia post opera exteriora quae peragunt semper ad sinum contemplationis recurrunt, ut illic ardoris sui flammam reficiant, et quasi ex tactu supernae claritatis ignescant. Citius enim inter ipsa licet bona exteriora opera frigescerent, nisi in
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. Qui ut sepe diximꝰ iccirco nu¬
bes uocari solent. qr & choruscant
miraculis. & ũbis pluunt. Et qr
humana corda postquã ꝑ p̃dica¬
tionẽ mota ñ fuerint. istis mira¬
culoꝵ fulgorib conturbant᷑: ꝓ¬
pħa attestante didicimꝰ qui ait.
fulgura multiplicabis. & contur.¬
babis eos. Acsi diceret. Dũ u̾ba p̃¬
dicationis tue ñ audiunt. ꝑ p̃dican¬
tiũ miracula conturbant᷑. Unde
alias dictũ est. In lumine iacula
tua ibunt. & in splendore fulgu¬
ris armoꝵ tuoꝵ. Iacula d̃i in lu¬
mine ire est: u̾ba eius aꝑta ueri¬
tate resonare. S qr sepe homi¬
nes u̾ba uitȩ etiam intellecta
despiciunt. adiungunt᷑ etiã mi¬
racula. Unde illic subdidit. In splen¬
dore fulguris armoꝵ cuoꝵ. ful¬
gur quippe armorũ est: claritas
miraculoꝵ. Armis nanq nos tue¬
mͦ. iaculis adũsa destruimꝰ. Arma
gͦ cũ iaculis sunt. miracula cũ
p̃dicam̃tis. Scĩ eñi p̾dicatores u̾b̾
suis quasi quibdam iaculis adũ¬

Expanded text:
tur. Qui, ut saepe diximus, idcirco nubes vocari solent, quia et coruscant miraculis, et verbis pluunt. Et quia humana corda, postquam per praedicationem mota non fuerint, istis miraculorum fulgoribus conturbantur, Propheta attestante didicimus, qui ait: Fulgura multiplicabis, et conturbabis eos . Ac si diceret: Dum verba praedicationis tuae non audiuat, per praedicantium miracula conturbantur. Unde alias scriptum est: In lumine jacula tua ibunt, in splendore fulgoris armorum tuorum . Jacula Dei in lumine ire est verba ejus aperta veritate resonare. Sed quia saepe homines verba vitae etiam intellecta despiciunt, adjunguntur etiam miracula. Unde illic subdidit: In splendore fulgoris armorum tuorum. Fulgor quippe armorum est claritas miraculorum. Armis namque nos tuemur, jaculis adversa destruimus. Arma ergo cum jaculis sunt miracula cum praedicamentis. Sancti enim praedicatores verbis suis quasi quibusdam jaculis adver
Abbreviated transcription (Latin):
limite ab iminoderatis animi eua¬
gationib cinxit: recte subicit. Cir¬
cũdedi illud t̃minis meis. Et q huiꝰ
humani generis motus misso medi¬
atore cohercuit. apte subiungit: &
posui uectẽ & ostia. Uectẽ quippe
& ostia posuit. qr redemptore nr̃o
cõtra culpas delinquentiũ inisso. no¬
ue uite p̾dicam̃ta firmauit. Ulausa
nanq ostia. opposito uecte roborant᷑.
Uectem gͦ ds opposuit. qr cõtra la¬
sciuos motus. humani generis u¬
nigenitũ misit. qͥ p̃cepta spualia
q̃ loquendo docuit. agendo solida¬
uit. Bene aut̃ subdit̾. Et dixi. huc¬
usq uenies. & ñ ꝓcedes ampliꝰ. et hic
cõfringes tum̃tes fluctus tuos. Hoc
qͥppentiare. ostia pͥora transcende¬
iptiq elaustra legis opposite hu¬
tumpͥ tiutioris unda saliebat. At
apostosisã mundus oppositũ sibi u¬
ingenitũ repꝑit. elationis sue im¬
petũ fregit. et transire ñ ualuit:
qr eiꝰ fortitudinẽ furoris sui tͣmi¬

Expanded text:
limite ab immoderatis animi evalimite ab immoderatis animi evagationibus cinxit, recte subjicit: Circumdedi illud terminis meis. Et quia hujus humani generis motus misso Mediatore coercuit, apte subjungit: Et posui vectem et ostia. Vectem quippe et ostia posuit, quia Redemptore nostro contra culpas delinquentium misso, novae vitae praedicamenta firmavit. Clausa namque ostia opposito vecte roborantur. Vectem ergo Deus opposuit, quia contra lascivos motus humani generis unigenitum misit, qui praecepta spiritalia, quae loquendo docuit, agendo solidavit. Bene autem subditur: Et dixi: Hucusque venies, et non procedes amplius, et hic confringes tumentes fluctus tuos. Hoc quippe mare ostia priora transcenderat, quia claustra legis oppositae humani tumoris unda transiliebat. At postquam mundus oppositum sibi unigenitum reperit, elationis suae impetum fregit, et transire non valuit, quia ejus fortitudine furoris sui termi
Abbreviated transcription (Latin):
rudẽ popłm a qͥbdã ꝓhibuit. que¬
dã uͦ ei in usu pristino seruauit:
sed hec ipsa tam̃ in melioris uite
figura cõposuit. Bruta nanq ani¬
malia idolis in egypto mactabant.
eiq in usũ postinodũ animalium
cultũ uitauit: ut dũ de usu suo a¬
liqͥd amuteret. cõsolaret᷑ eiꝰ infirmi¬
tas ꝑ hoc qđ de usu suo aliqͥd haberet.
Mira autẽ dispensatione cõsilii qđ ei
dñs de cõsuetudine carnali retinu¬
it. hoc in figura sp̃s potentiꝰ uertit.
Qͥd enĩ sacrificia illoꝵ ammalium.
nisi unigeniti morte̾ designant:
Qͥa sacrificia illoꝵ animaliũ. nisi
extinctionẽ carnalis nr̃ȩ uitȩ sig¬
nificant: Unde gͦ imbecillitati
popłi rudis cõdescendit᷑. inde ei
ꝑ obumbratas allegoriarũ species.
maior fortitudo sp̃s nuntiatur:
Recte itaq dr̃. & caligine illud qͣsi
pannis infantie obuoluerẽ: qr un¬
de eiꝰ teneritudinis infirma ꝑtu¬
lit. inde altã significationẽ sp̃u

Expanded text:
rudem populum a quibusdam prohibuit, quaerudem populum a quibusdam prohibuit, quaedam vero ei in usu pristino servavit; sed haec ipsa tamen in meliori vitae figura composuit. Bruta namque animalia idolis in Aegypto mactabant eique in usu postmodum animalium  vetavit, ut dum de usu suo aliquid amitteret, consolaretur ejus infirmitas per hoc quod de usu suo aliquid haberet. Mira autem dispensatione consilii, quod eis Dominus de consuetudine carnali retinuit, hoc in figuram spiritus potentius vertit. Quid enim sacrificia illorum animalium, nisi Unigeniti mortem designant? Quid sacrificia illorum animalium nisi exstinctionem carnalis nostrae vitae significant? Unde ergo imbecillitati populi rudis condescenditur, inde ei per obumbratas allegoriarum species major fortitudo spiritus nuntiatur. Recte itaque dicitur: Et caligine illud quasi pannis infantiae obvolverem, quia unde ejus teneritudinis infirma pertul
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑata es: ita meliorib testam̃ti no¬
ui p̾ceptis subsequentib. p̃cepta
bona q̃ rudib data st̃: ñ bona eẽ
memorant᷑. Neq enĩ m̃tes usu ui¬
te carnalis inherentes. euelli ab
infimis possent: nisi gradatim du
cta p̾dicatione ꝓficerent. Hine qͥp¬
pe ẽ qđ in egyptũ positis pio iꝰtoq.
moderamine latenti eoꝵ cõcupis¬
centiȩ cõdescendit᷑. & uicinoꝵ suoꝵ
uasis aureis argenteisq sublatis
discedẽ iubent᷑: qui ad syna mon¬
tẽ ducti accepta lege mox audiunt.
ñ cõcupisces rem ꝓximi tui. Hinc
ẽ qđ in eadẽ lege oculũ ꝓ oculo.
dentẽ ꝓ dente p̃cipiunt᷑ exigere:
& quandoq tam̃ reuelata gr̃ã ꝑ
cussi maxillã alterã iubent᷑ p̃bere.
Qͥ a enĩ plus semꝑ ira in uindicta
exigit. qua in iniuria accepit. dũ
disct̃ mala ñ multipliciꝰ reddere. qͥn¬
doq discerent ea & multiplicata
sponte tolerare. Hinc ẽ qđ eundem

Expanded text:
operata es , ita melioribus Novi Testamenti operata es , ita melioribus Novi Testamenti praeceptis subsequentibus praecepta bona quae rudibus data sunt non bona esse memorantur. Neque enim mentes usui vitae carnalis inhaerentes evehi ab infimis possecta praedicatione proficiant. Hinc quippe est quod in Aegypto positis, pio justoque moderamine, latenti eorum concupiscentiae condescenditur, et vicinorum suorum vasis aureis argenteisque sublatis, discedere jubentur. Qui ad Sinam montem ducti, accepta lege mox audiunt: Non concupisces rem proximi tui . Hinc est quod in eadem lege, oculum pro oculo, dentem pro dente praecipiuntur exigere , et quandoque tamen revelata gcussi in maxillam unam, alteram jubentur praebere . Quia enim semper plus ira in vindicta exigit quam injuria accipit, dum discunt mala non multiplicius reddere, quando discerent ea et multiplicata sponte tolerare. Hinc est quod eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ obuoluerẽ. Dũ enĩ rudẽ popłm¬
ñ aꝑta sp̃s p̾dicatione edocuit.
sed figurata locutione p̾ceptis lit¬
tere astrinxit. adhue infirma sa¬
pientes ũboꝵ suoꝵ caligine. qͣsi
pannis infantie obuoluit: ut man¬
datis grossiorib ligati crescerent.
ne male liberi in suis uoluptatib
ꝑirent. Quos ad uiã iusticiȩ dũ
ñ iã caritas. sed adhuc timor
astringeret. diuina dispensati-¬
o qͣsi p̾ssit ut nutriret. Infirmꝰ
nanq popłs cũ p̃ceptoꝵ pannos
nolens ꝑtulit. ad firmiorẽ sta¬
tũ ex ipsa sua ligatione ꝑuenit.
Qͥa enĩ timor eũ pͥus a culpa co¬
hercuit. cõpetent᷑ postmodũ in
lib̾tatẽ sp̃s exiuit. Hos pannos infanti¬
mala esse desinunt cõparatione pe¬
ioꝵ. & bona quasi bona ñ st̃ cõpara¬
tione melioꝵ. Nam sicut peius de¬
linquenti iudeę de sodoma atq sa¬
maria dr̃ iustificasti sorores tuas
in om̃ib abhominationib cuis qͦs

Expanded text:
tiae obvolverem. Dum enitiae obvolverem. Dum enin aperta spiritus praedicatione edocuit, sed figurata locutione praeceptis litterae astrinxit, adhuc infirma sapientes verborum suorum caligine quasi pannis infantiae obvolvit, ut mandatis grossioribus ligati crescerent, ne male liberi in suis voluptatibus perirent. Quos ad viam justitiae dum non jam charitas, sed adhuc timor astringeret, divina dispensatio quasi pressit ut nutriret. Infirmus namque populus cum praeceptorum pannos nolens pertulit, ad firmiorem statum ex ipsa sua ligatione pervenit. Quia enim timor eum prius a culpa coercuit, competenter postmodum in libertatem spiritus exivit. Hos pannos infantiamala esse desinunt comparatione pejorum, et bona quasi bona non sunt comparatione meliorum. Nam sicut pejus delinquenti Judaeae de Sodoma atque Samaria dicitur: Justificasti sorores tuas in omnibus abominationibus tuis, quas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibet. postmodũ culpas cordis
ex haurit: nimirũ tum̃ti mari
ire circũducta iusticiȩ littora tran¬
seat. bis ostia imponit. Bene autẽ¬
cũ diceret. quis cõclusit ostiis
mare. ilico & tempꝰ adiunxit di¬
cens. quando erũpebat quasi de
uulua ꝓcedens. Qla uidelicet tc̃
humano generi p̃ceptis legis
obuiauit. quando adbue scłm su¬
ȩ origini uicinũ quasi ab ortu
ꝓpͥo ad ꝓfectũ uitȩ carnalis exi¬
bat. De uulua quippe ꝓcedere ẽ.
in lucẽ p̾sentis głe carnalit̾ appa¬
rere. Et recte subiungit᷑. cũ pone¬
rẽ nubẽ uestim̃tũ eiꝰ. qr nimirũ ds
hominib ñ tẽ aꝑta ostensione
se intulit: sed dũ eos ab errore
ꝑfidiȩ eripuit. nec tam̃ illis clari¬
tatẽ su luminis patefecit: quasi
ex tenebris eos abstulit. sed adhuc
nube uestiuit: ut & pͥstina pra¬
uitatis acta relinquerent. & cam̃
uentura bona adhuc certiꝰ ñ ui¬
derent. Ubi & apte subdit᷑. Et ca¬
ligine illud quasi pannis infan¬

Expanded text:
prohibet, et postmodum culpas cordis exhaurit, nimirum tumenti mari, ne circumducta justitiae littora transeat, bis ostia imponit. Vetcum diceret: Quis conclusit ostiis mare. Illico et tempus adjunxit, dicens: Quando erumpebat, quasi de vulva procedens. Quia videlicet tunc humano generi praeceptis legis obviavit, quando adhuc saeculum suae origini vicinum, quasi ab ortu proprio ad profectum vitae carnalis exibat. De vulva quippe procedere est in luce praesentis gloriae carnaliter apparere. Et recte subjungitur: Cum ponerem nubem vestimentum ejus. Quia nimirum Deus hominibus non tunc aperta ostensione se intulit, sed dum eos ab errore perfidiae eripuit, nec tamen illis claritatem sui luminis patefecit, quasi ex tenebris eos abstulit, sed adhuc nube vestivit, ut et pristina pravitatis acta relinquerent, et tamen ventura bona adhuc certius non viderent. Unde et apte subditur: Et caligine illud quasi pannis infan
Abbreviated transcription (Latin):
flat. sed ne uerã celsitudinẽ a¬
mittat. cõsiderando quisq qui a
puluis ẽ. ab alticudine se cõcep¬
tȩ elationis humiliat. certans in¬
mirũ ne qđ in suggestione co-¬
gitationis tolerat. In exercitatio¬
ne opis exũpat. Bene gͦ dr̃ posui
uectẽ & ostia. & dixi. Huc usq ue¬
nies. & ñ ꝓcedes amplius. et cõfrin
ges tum̃tes fluctus tuos: qr dũ
electus quisq & tẽptat᷑ uiciis.
& tam̃ facere mala suggesta re¬
nitit᷑: quasi male clausũ tenet᷑.
Qd & si intꝰ tumultuosis cogitati¬
onũ fluctib mͣtẽ ꝑcutit. statu¬
ta tam̃ bene uiuendi littora ñ
excedit. Qđ mare qͥdẽ in tumo¬
rẽ se erigit. sed dũ fixa delibe¬
ratione cordis illidit᷑. fractum
redit. Deatus gͥ iob ne sibi tri¬
buat qđ cõtra ꝓcelsas cordis for¬
tit᷑ stat: uoce diuina audiat.
Qͥ s cõclusit ostus mare. quando exũ¬
pebat quasi de uulua ꝓcedens: Et
cȩtera. Acsi aꝑte diceret᷑. In cassum

Expanded text:
flat; sed ne veram celsitudinem aflat; sed ne veram celsitudinem amittat, considerando quisque quia pulvis est ab altitudine se conceptae elationis humiliat, certans nimirum ne quod in suggestione cogitationis tolerat in exercitationem operis erumpat. Bene ergo dicitur: Posui vectem et ostia, et dixi: Hucusque venies, et non procedesges tumentes fluctus tuos, quia dum electus quisque et tentatur vitiis, et tamen facere male suggesta renititur, quasi mare clausum tenetur. Quod 918 etsi intus tumultuosis cogitationum fluctibus mentem percutit, statuta tamen bene vivendi littora non excedit. Quod mare quidem in tumore se erigit, sed dum fixa deliberatione cordis illiditur, fractum redit. Beatus igitur Job ne sibi tribuat quod contra procellas cordis fortiter stat, voce divina audiat: Quis conclusit ostiis mare, quando erumpebat, quasi de vulva procedens, et caetera. Ac si ei aperte diceretur: Incassum
Abbreviated transcription (Latin):
ctione cõstringit᷑. cũ tẽptationũ
motꝰ q̃libet ei iniusta suggesserint.
obicẽ se illis ipsa dilectio opponit:
& praue suasionis undã uirtutũ
ostiis ac uecte intimi amoris fran¬
git. Qa gͦ dñs ꝑ inspirate carita¬
tis fortitudinẽ nascentia in corda
uicia repͥmit. insurgentis maris
impetũ ꝑ obserata claustra com¬
pescit. Ira fortasse in occulto exas¬
ꝑat. sed ne quies suꝑna ꝑdat᷑. in¬
ꝑturbatione m̃tis officiũ lingue
subtrahit᷑: ne usq ad uocẽ exeat.
qđ in sinũ cordis tumultuosũ so¬
nat. Luxuria in occultis cogitati¬
onib accendit. sed ne suꝑnã mun¬
diciã mens amittat. cõcepte im¬
mundiciȩ ea q̃ famulari poterant
m̃bra castigat. ne usq ad corrup¬
Auaritia stimulat. sed ne cęlesti re¬
gno mens careat. intra claustra
se parsimoniȩ cõcẽta ꝓpͥis ligat:
ne in prauo se oꝑe dilatet. et usq.
ad exteriores actus int̾nȩ cõcupis¬
centiȩ ȩstus exudet. Suꝑbia in¬

Expanded text:
ctione constringitur, cum tentationum motus quaelibet ei injusta suggesserint, obicem se illis ipsa dilectio opponit, et pravae suasionis undam virtutum hostiis ac vecte intimi amoris frango Dominus per inspiratae charitatis fortitudinem nascentia in corde vitia reprimit, insurgentis maris impetum per obserata claustra compescit. Ira fortasse in occulto exasperat; sed ne quies superna perdatur, perturbationi mentis officium linguae subtrahitur, ne usque ad vocem exeat, quod in sinu cordis tumultuosum sonat. Luxuria in occultis cogitationibus accenditur; sed ne supernam munditiam mens amittat, conceptae immunditiae ea quae famulari poterant membra castigat, ne usque ad corrupAvaritia stimulat; sed ne coelesti regno mens careat, 917 intra claustra se parcimoniae contenta propriis ligat, ne in pravo se opere dilatet, et usque ad exteriores actus internae concupiscentiae aestus exsudet. Superbia in
Abbreviated transcription (Latin):
cũ forti sensu eã ad qua cẽdimꝰ uitã
uidemꝰ. Nc̃ aut̃ qr intẽtionis nr̃e aci¬
es ꝑ infirmitatẽ suã ab int̾na lucere¬
tundit᷑ mens nr̃a ligata infantie
pannis tenet᷑. Ubi apte subiungit᷑.¬
nis enĩ suis dñs hoc mare circũdat.
qr cor nr̃m adhuc corruptionis suȩ
molestia &cura turbulentũ. sub m̃¬
sura cõtẽplationis humiliat. ut li¬
cet plus appetat. ultra tam̃ qͣm si¬
bi cõcedit᷑ ñ ascendat. Uel certe
t̃minis suis dñs hoc mare circũdat.
qr cor nr̃m tẽptationib tumidũ. oc¬
cultis donoꝵ distributionib miti¬
gat. mͦ agens ne praua suggestio
ad delectationẽ ueniat. mͦ ne pra¬
ua delectatio usq ad cõsensũ ꝓrũ¬
pat. Qͥ gͦ illicitos motus cordis res¬
picit. & in qͥbdã eos usq ad cõsen¬
sũ uenire phibet. in qͥbdã uͦ illos
etiã. q̃ deleptãtione restringit i¬
mifũ furenti maretiinos impo¬
nit. ut neqͦquã in oꝑe exeat. sed in¬

Expanded text:
nsu eam ad quam tendimus vitam videmus; nunc autem quia intentionis nostrae acies per infirmitatem suam ab interna luce retunditur, mens nostra ligata infantiae pannis tenetur. Ubi apte subjungitnis enim suis Dominus hoc mare circumdat, quia cor nostrum adhuc corruptionis suae molestia et cura turbulentum sub mensura contemplationis humiliat, ut licet plus appetat, ultra tamen quam sibi conceditur non ascendat. Vel certe terminis suis Dominus hoc mare circumdat, quia cor nostrum tentationibus tumidum occultis donorum distributionibus mitigat, modo agens ne prava suggestio ad delectationem veniat, modo ne prava delectatio usque ad consensum prorumpat. Qui ergo illicitos motus cordis respicit, et in quibusdam eos usque ad consensum venire prohibet, in quibusdam vero illos etiam a delectatione restringit, nimirum furenti mari terminos imponit, ut nequaquam in opere exeat, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
lit ostia. nisi uirtutes: Qͥd ꝑ uectẽ.
nisi robur caritatis accipimꝰ: Hec
occulto m̃tis opposita caritas astrin¬
gat. Facile aut̃ om̃e uirtutũ bonũ
tẽptatione cordis irruente destru¬
it᷑. nisi ab intimis fixa caritate so¬
lidet᷑. Unde & paulus in suis p̃di¬
cationib dũ q̃dã uirtutũ ostia ma¬
ri tẽptationis opponeret. ilico eis¬
dẽ ostuis qͣsi robur uectis adiunxit.
dicens. Suꝑ om̃ia aut̃ hȩc carita¬

Expanded text:
liter per ostia, nisi virtutes; quid per vectem, nisi robur charitatis accipimus? Haec occulto mentis opposita charitas astringat. Facile autem omne virtutum bonum tentatione cordis irruente destruitur, nisi ab intimis fixa charitate solidetur. Unde et Paulus in suis praedicationibus dum quaedam virtutum ostia mari tentationis opponeret, illico eisdem ostiis quasi robur vectis adjunxit, dicens: Super omnia aute
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc mare tumultuosũ uidelicet cogi
nis suę cõfusione tenebrat᷑. Hos ma¬
re caligine quasi infantię pannis
obuoluit᷑. qr a cõtẽplandis sublimi¬
b adhuc teneris sensib fue infir¬
mitatis ligat᷑. Uideamꝰ paulũ qͥdã
caligine quasi infantie pantus ob¬

Expanded text:
Hoc mare tumultuosum, videlicet cogitnis suae confusione tenebratur. Hoc mare caligine quasi pannis infantiae obvolvitur, quia a contemplandis sublimibus adhuc teneris sensibus suae infirmitatis ligatur. Videamus Paulum quadam caligine quasi infantiae pannis ob
Abbreviated transcription (Latin):
firmis illa obtutib necdũ patent.
Ecce ad eoꝵ amorẽ uocam. ses tam̃
a uisione restringimͦ. Q a si quando
aliquid furtim parũq aspicimus.
sub incerto nimis adhuo uisu ca¬
ligamꝰ. Unde apte subiungit᷑. Cũ¬

Expanded text:
firmis illa obtutibus necdum patent. firmis illa obtutibus necdum patent. Ecce ad eorum amorem vocamur, sed tamen a visione restringimur, quia et si quando aliquid furtim parumque aspicimus, sub incerto nimis adhuc visu caligamus. Unde apte subjungitu
Abbreviated transcription (Latin):
tionis nanq malũ qđ unꝰquisq
nr̃m ab ortu desiderioꝵ carna¬
liũ sũpsit. in ꝓuectu etatis exer¬
cet. Et nisi hoc citiꝰ diuinę formi¬
dinis manꝰ repͥmat. om̃e cõditę
nature bonũ repente culpa in
ꝓfundũ uorat. Nemo gͥ sibi co¬
gitationũ suarũ uictoriã tribu¬
at. cũ ueritas dicat. Qs cõclusit
ostiis mare. qͥndo erũpebat qͣsi de
uulua ꝓcedens: Qa nisi ab ipso
cogitationis pͥmordio cordis fluctꝰ
gr̃a diuina retineret. tẽptationũ
ꝓcellis mare sȩuiens t̾rã ꝓculdubi¬
o humanȩ m̃tis obruisset: ut sal¬
sis fluctib ꝑfusa aresceret. id est
ꝑniciosis carnis uoluptatib dele¬
ctata deꝑiret. Solus gͦ dñs ostus ma¬
re cõclusit. qͥ prauis motib cordis
claustra inspirate formidinis obicit.
corporearũ rerũ delectatione retun¬
dim. libet iã ad inuisibilia oculos
m̃tis attollere. atq. bec ipsa q̃ sequi
p̃cipim̾ uidere. S quid agimꝰ: In¬

Expanded text:
tionis namque malum, quod unusquisque tionis namque malum, quod unusquisque nostrum ab ortu desideriorum carnalium sumpsit, in provectu aetatis exercet; et nisi hoc citius divinae formidinis manus reprimat, omne conditae naturae bonum repente culpa in profundum vorat. Nemo igitur sibi cogitationum suarum victoriam tribuat, cum Veritas dicat: Quis conclusit ostiis mare, quando erumpebat, quasi de vulva procedens? Quia nisi ab ipso cogitationis primordio cordis fluctus gratia divina retineret, tentationum procellis mare saeviens terram procul dubio humanae mentis obruisset, ut salsis fluctibus perfusa aresceret, id est perniciosis carnis voluptatibus delectata deperiret. Solus ergo Dominus ostiis mare concludit, qui pravis motibus cordis claustra inspiratae formidinis objicit. corporearum rerum delectatione retundimur, libet etiam ad invisibilia oculos mentis attollere, atque haec ipsa quae sequi praecipimur videre. Sed quid agimus? In
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce enĩ iã ꝑũsa relinqͥmꝰ. iã desi¬
deriis rectis inheremꝰ. iã praua oꝑa
foras abscidimꝰ. sed tam̃ latent̃ intꝰ
ea cũ qͦ huc uenimꝰ. uite ueteris
ꝓcella fatigam᷑. Quã nisi respe¬
ctu iudicii. & ętͣni pauore torm̃¬
ti imm̃si cimoris claustra constrin¬
gerent. cuncta in nobis penitus
suꝑedificati oꝑis fundam̃ta cor¬
russent. Si eni qđ ꝑ suggestionẽ
seuit intrinsecꝰ. ꝑ delib̾ationẽ foras
erũꝑet. uite nr̃e fabrica funditꝰ
eu̾sa iacuisset. In iniqͥtate nãq cõ¬
cepti. & in delicto editi. ꝑ insite
corruptionis molestias pugnã no¬
biscũ huc deferimꝰ. quã cũ labo¬
re uincamꝰ. Unde recte de hoc
mari dr̃. Quando erũpebat qͣsi de
uulua ꝓcedens. Uulua enĩ prauę
cogitationis. adolescentia ẽ. De qͥ
ꝑ moysen dñs dic̃. Sensus eñi et
cogitatio humani cordis. ꝓna ẽ in
malũ ab adolescentia sua. Corrup¬

Expanded text:
Ecce enim jam perversa relinquimus, jam desiEcce enim jam perversa relinquimus, jam desideriis rectis inhaeremus, jam prava opera foris abscindimus; sed tamen latenter intus ea cum qua huc venimus vitae veteris procella fatigamur, quam nisi respectu judicii et aeterni pavore tormenti immensi timoris claustra constringerent, cuncta in nobis penitus superaedificati operis fundamenta corruissent. Si enim quod per suggestionem saevit intrinsecus, per deliberationem foras erumperet, vitae nostrae fabrica funditus eversa jacuisset. In iniquitate namque concepti, et in delicto editi , per insitae corruptionis molestias pugnam nobiscum huc deferimus, quam cum labore vincamus. Unde et recte de hoc mari dicitur: Quando erumpebat, quasi de vulva procedens. Vulva enim pravae cogitationis adolescentia est. De qua per Moysen Dominus dicit: Sensus enim et cogitatio humani cordis prona est in malum ab adolescentia sua . Corrup
Abbreviated transcription (Latin):
Possunt eciã ꝑ ostia. aꝑte passiones
eiꝰ ñ incõuenient᷑ intelligi. Qͥb ex
occulto uectẽ posuit. qr eas ex in¬
uisibili diuinitate roborauit. Con¬
tra quas mundi fluctus tientunt.
sed fracti desiliscunt: qr suꝑbi eas ui¬
dendo despiciunt. sed earũ uires exꝑi¬
endo ꝑtimescunt. Nam dũ passio¬
nes unigeniti humanũ genꝰ pͥus irri¬
sit. postinodũ expauit: qͣsi cõtra op¬
posita ostia more elidendi maris et
tumore elatũ uenit. & fractũ uir¬
tute desiliuit. S qr iccirco hoc ad
beatũ iob dr̃ ut de tot uirtutib cor¬
dis eiꝰ gła p̃meret᷑: ne sibi fortasse tri¬
buat qđ se stare sublimit᷑ ñ ignorat.
cũ quanta eiꝰ edificatione sint dicta
ꝑpendimꝰ: si hȩc etiã moralit dissera¬
furore turbidũ. rixis amarũ. elati¬
one suꝑbie cumidũ. fraude maliciȩ
obscurũ: Qđ mare quantũ sȩui¬
at attendit. quisquis in se occultas
cogitationii cẽptationes intelligit.

Expanded text:
e passiones ejus non inconvenienter intelligi. Quibus ex occulto vectem posuit, quia eas ex invisibili divinitate roboravit. Contra quas mundi fluctus veniunt, sed fracti dissiliunt, quia superbi eas videndo despiciunt, sed earum vires experiendo pertimescunt. Nam dum passiones unigeniti humanum genus prius irrisit, postmodum expavit; quasi contra opposita ostia, more elidendi maris, et tumore elatum venit, et fractum virtute dissiluit. Sed quia idcirco hoc ad beatum Job dicitur, ut de tot virtutibus cordis ejus gloria premeretur, ne sibi fortasse tribuat quod se stare sublimiter non ignorat, cum quanta ejus aedificatione sint dicta perpendimus, 915 si haec etiam moraliter disserafurore turbidum, rixis amarum, elatione superbiae tumidum, fraude malitiae obscurum? Quod mare quantum saeviat, attendit quisquis in se occultas cogitationum tentationes intelligit.
Abbreviated transcription (Latin):
ctu carnali grã reuelata correx̃.
Sodo mare ostia accepit. qr huma¬
nũ genꝰ pͥus ds̃ ab oꝑib iniqui¬
tatis ꝓhibuit. postmodũ uͦ etiã
a cogitationis culpa restrinxit.
Uideamꝰ quẽ admodũ pͥma tum̃ti
mari dñs ostia imponat. Ecce ꝑ¬

Expanded text:
ctu carnali gratia revelata correxit. ctu carnali gratia revelata correxit. Secundo mare ostia accepit, quia humanum genus prius Deus ab operibus iniquitatis prohibuit, postmodum vero etiam a cogitationis culpa constrinxit. Videamus quemadmodum prima tumenti mari Dominus ostia imponat. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cognitionẽ sui cordis accusa¬
t᷑. Et quasi ipsam uim quã intu¬
lerat recipit. qr de prauitate quã
gesserat. reatus sui stimulos senut.
fructũ habustis te᷑ in illis. in qui¬
b nc̃ erubescitis. Acsi diceret᷑. Qa
se in altũ fluctus ur̃ȩ prauitatis
extulerunt. qͥ nc̃ in semetipsis fra¬
cti unde ꝑu̾sos uos inflauerant.
cõu̾sos inde cõfundt̃: Recte itaq
dr̃. Et hic confringes tum̃tes flu¬
ctus tuos. Qđ uͦ in hac conclusi¬
one maris scdo de ostiis dr̃. more
sacri eloquii res semel dicta ꝓ
confirmatione replicat᷑. Si au
cialit᷑ turbã ꝑsequentiũ. sed ge¬
neralit̾ scłm debemꝰ: scdo contra
hoc mare dñs ostia opposuit. qr
& pͥus humano generi p̾cepta
legis. & postmodũ nouȩ gr̃e testa¬
m̃tũ dedit. Sedo obiectis ostiis
huiꝰ maris impetũ clausit: qr eos
quos ab ad obsequiũ sui cultus
assumpsit. & prius ab idolis data
lege cohercuit: & post ab intelle¬

Expanded text:
per cogitationem sui cordis accusaper cogitationem sui cordis accusatur; et quasi ipsam vim quam intulerat recipit, quia de pravitate quam gesserat reatus sui stimulos sentit. fructum habuistis tunc in illis in quibus nunc erubescitis ? Ac si diceretur: Quid se in altum fluctus vestrae pravitatis extulerunt, qui nunc in semetipsis fracti, unde perversos vos inflaverant, conversos inde confundunt? Recte itaque dicitur: Et hic confringes tumentes fluctus tuos. Quod vero in hac conclusione maris secundo de ostiis dicitur, more sacri eloquii, res semel dicta pro confirmatione replicatur. 40. cialiter turbam persequentium, sed generaliter saeculum debemus, secundo contra hoc mare Dominus ostia opposuit, quia et prius humano generi praecepta legis, et postmodum novae gratiae testamentum dedit. Secundo objectis ostiis hujus maris impetum clausit, quia eos quos ad obsequium sui cultus assumpsit, et prius ab idolis data lege coercuit, et post ab intelle
Abbreviated transcription (Latin):
existunt. cũ uoce redẽptoris sui
Acsi illis aꝑte diceret᷑. ꝑ uos ingre¬
dient᷑ ad me hii quib uosmet ip¬
sos panditis. & repellent᷑ quib ob¬
seratis. Igit᷑ dũ mare sȩuit. dñs
uectẽ & ostia opponit. qr ab ama¬
ris o ꝑfidis cordib dũ ꝑsecutio¬
nis ꝓcella se dilatat in mundo.
ds unigeniti sui głam p̾dicatoꝵ¬
q eiꝰ reuerentiã exaltat. Et dum
innotescit mysteria diuinȩ for¬
titudinis. frangit in impiis flu.¬
usq uenies. & ñ ꝓcedes amplius:
qr nimirũ iudicii occulti m̃su¬
ra ẽ. & quando ꝑsecutionis ꝓcel¬
la ꝓsiliat. & quando cõqͥescat:
ne aut ñ exagitata electos ñ ex¬
erceat. aut ñ moderata in ꝓfun¬
dũ mergat. Cũ uͦ notitia fidei
usq ad ꝑsequentes ex tendit᷑.
turbati maris cumor sedatur.
Ibiq fluctus suos mare frangit.
qr ad cognitionẽ ueritatis ue¬
mens. om̃e qđ nequit᷑ egit eru¬
bescit. Fracta quippe unda i
se relidit᷑. qr uicta neqͥtia etiã

Expanded text:
existunt, cum voce Redemptoris sui Ac si illis aperte diceretur: Per vos ingredientur ad me hi quibus vosmetipsos panditis; et repellentur quibus obseratis. Igitur dum mare saevit, Dominus vectem et ostia opponit, quia ab amaris et perfidis cordibus dum persecutionis procella se dilatat in mundo, Deus unigeniti sui gloriam praedicatorumque ejus reverentiam exaltat; et dum innotescit mysteria divinae fortitudinis, frangit in impiis fluusque venies, et non procedes amplius. Quia nimirum judicii occulti mensura est, et quando persecutionis procella prosiliat, et quando conquiescat, ne aut non exagitata electos non exerceat, aut non moderata in profundum mergat. Cum vero notitia fidei usque ad persequentes extenditur, turbati maris tumor sedatur; ibique fluctus suos mare frangit, quia ad cognitionem veritatis veniens, omne quod nequiter egit erubescit. Fracta quippe unda in se reliditur, quia victa nequitia etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ in sublimib uident: iubi¬
lent uͦ homines. qui adhuc in in¬
feriorib oris sui angustias susti¬
nent. Quȩ qr certo futura dñs
nouerat. ñ tam facienda insinu¬
at: quã facta narrat. Sed qͥd
agunꝰ. qđ cũ bom de redemptio¬
nis sue mysterio iubilant. ma¬
los inuidia inflamiat. Dũ ele¬
cti ꝓficiunt. reꝓbi ad rabiem fu¬
roris excitant᷑: & bona nascentia
quȩ nolunt imitari. ꝑsequunt᷑ :
S tam̃ int̾ hȩc etiam qui redemit
ñ relinquit. Scriptũ quippe ẽ.
fidelis autẽ ds qui ñ patiet᷑ uos
tẽptari supra quã potestis. sed fa¬
ciet cũ tẽptatione etiã ꝓuentũ:¬
ut possitis sustinere. Nouit enĩ
conditor nrͣ quando exurgere
ꝑsecutionis ꝓcellã sinat. quando
exurgentẽ repͥmat. Nouit ꝓ cu¬
stodia nr̃a restringere. qđ cõtra
nos egredi ꝓ nr̃a exercitatione
ꝑmittit: ut seuiens nos diluat
ꝓcella. ñ mergat. Unde & sequit᷑.¬

Expanded text:
tudinem in sublimibus vident. Jubitudinem in sublimibus vident. Jubilent vero homines, qui adhuc in inferioribus oris sui angustias sustinent. Quae quia certo futura Dominus noverat, non tam facienda insinuat, quam facta narrat. Sed quid agimus, quod cum boni de redemptionis suae mysterio jubilant, malos invidia inflammat; dum electi proficiunt, reprobi ad rabiem furoris excitantur, et bona nascentia, quia nolunt imitari, persequuntur? Sed tamen inter haec etiam qui redemit, non relinquit. Scriptum quippe est: Fidelis autem Deus, qui non patietur vos tentari supra quam potestis, sed faciet ut possitis sustinere . Novit enim conditor noster, quando exsurgere persecutionis procellam sinat, quando exsurgentem reprimat. Novit pro custodia nostra restringere quod contra nos egredi pro nostra exercitatione permittit, ut saeviens nos diluat procella, et non mergat. Unde et sequit
Abbreviated transcription (Latin):
rent. hoc qđ suꝑiꝰ diximꝰ orta ꝑ
carnẽ luce clamauert̃. Gła in ex¬
celsis do. & in t̾ra pax hominib bo¬
ne uoluntatis. Simul gͦ laudant.
qr redemptioni nr̃e uoces sue ex¬
ultationis accõmodant. Simul
laudant. qr dũ nos conspiciunt
pleri. Qͥ & fortasse icło matutina
astra nominant᷑. qr sepe ad exhor¬
tandos homines missi sunt. Et dũ
uenturũ mane nuntiant. ab hu¬
manis cordib p̾sentis uite tenebra
fugant. S ecce angłi diuinã po¬
tentiam laudant. qr ipsa eos tante
claritatis uisio dilatat. Nos au¬
tẽ qui redimimꝰ. sed tam̃ corrup¬
tione adhuc carnis grauam᷑: donũ
qd ꝑcepimꝰ qua uirtute laudamꝰ:
¶mͦ enĩ ualebit lingua dicere. qđ
ñ sufficit mens nr̃a sentire: Se¬
ubilatio quippe dr̃ cũ cordis le¬
ticia. oris efficatia ñ explet᷑: sed
quib dã modis gaudiũ ꝓdit. qđ
ipse qui gaudet. nec tegere pua¬
let. nec explere. Laudent itaq an¬
głi qui iam tante claritatis lati¬

Expanded text:
s diximus, orta per carnem luce, clamaverunt: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Simul ergo 910 laudant, quia redemptioni nostrae voces suae exultationis accommodant. Simul laudant; quia dum nos conspiciunt pleri. Qui et fortasse ideo matutina astra memorantur, quia saepe ad exhortandos homines missi sunt; et dum venturum mane nuntiant, ab humanis cordibus praesentis vitae tenebras fugant. Sed ecce angeli divinam potentiam laudant, quia ipsa eos tantae claritatis visio dilatat. Nos autem qui redimimur, sed tamen corruptione adhuc carnis gravamur, donum quod percipimus, qua virtute laudamus? Quomodo enim valebit lingua dicere, quod non sufficit mens nostra sentire? Seubilatio quippe dicitur cum cordis laetitia oris efficacia non expletur; sed quibusdam modis gaudium prodit, quod ipse qui gaudet, nec tegere praevalet, nec explere. Laudent itaque angeli, qui jam tantae claritatis alti
Abbreviated transcription (Latin):
feriat. quanto a ꝑcussione inte¬
rim prudent᷑ cessat. Subtili gͥ¬
discretione suꝑ hanc t̾ram linea
tendit᷑. quando ostensis unicuiq animȩ
exemplis p̃cedentium patrũ & u¬
tilit̾ ad oꝑationẽ uirtus accendi¬
t᷑. & ñnũquã utilius temꝑat᷑.S¬
cũ parũꝑ ab oꝑe zeli fortitudo
seponit᷑. alta consideratione opꝰ ẽ:
ne fortasse nequaquã cõminus
boni consilio. sed tumore ꝓprio
uel cuiuslibet ambitionis studio
a uirtutis exercitatione cessetur.
Qđ nimirũ cũ agit᷑. iam ñ dis¬
pensatiom sed culpe seruirur:

Expanded text:
feriat, quanto a persecutione inteferiat, quanto a persecutione interim prudentdiscretionis super hanc terram linea tenditur, quando ostensis unicuique animae exemplis praecedentium patrum, et utiliter ad operationem virtus accenditur, et nonnunquam utilius temcum parumper ab opere zeli fortitudo seponitur, alta consideratione opus est, ne fortasse nequaquam communis boni consilio, sed timore proprio vel cujuslibet ambitionis studio a virtutis exercitatione cessetur. Quod nimirum cum agitur, jam non dispensationi, sed culpae servitur.
Abbreviated transcription (Latin):
atq iconium transiens. ipse timo¬
theũ qui gentili patre editus
fuerat circũc idit. Uidens enim
qđ nisi se mandata litterȩ ser¬
uare ostenderet. iudȩoꝵ rabiem
etiam in his qui sibi tc̃ comites
aderant excitaret. assertionis su-¬
ȩ iim postposuit. & sine dãpno
ficdi se suosq a ꝑsecutionis imma¬
nitate custodiuit. fecit qđ fieri¬
ͦ fidi amore ꝓhibuit. sed ad fidi
retorsit ministeriũ. qđ quasi ñ
fideliter fecit. Pierunq eñ iuuitꝰ
cũ indiscrete tenet᷑ amitit᷑. cũ
discrete int̾mittt᷑ plus tenetur.
Nec mirũ si in incorporeis intelli¬
gimꝰ. qł agi & in corporeis reb
uidemꝰ. Ex studio nanq arcus di¬
stendit᷑. ut in suo tẽpore cũ uti¬
litate tendat᷑. Qͥ si ocium relaxa¬
tionis ñ accipit. feriendi uirtu¬
tẽ ipso usu tensionis ꝑdit. Sic.
aliquando in exercitatione uirtꝰ
cũ ꝑ discretionẽ p̃t̾mittit᷑ reserua¬
t᷑: ut tanto post uicia ualenter

Expanded text:
atque Iconium transiens, ipse Timoatque Iconium transiens, ipse Timotheum qui Gentili patre editus fuerat, circumcidit . Videns enim quod nisi se mandata litterae servare ostenderet, Judaeorum rabiem etiam in his qui sibi tunc comites aderant, excitaret, assertionis suae vim proposuit, et sine damno fidei se suosque a persecutionis immanitate custodivit: fecit quod fieri fidei amore prohibuit, sed ad fidei retorsit ministerium, quod quasi non fideliter fecit. Plerumque enim virtus, cum indiscrete tenetur, amittitur, cumque discrete intermittitur, plus tenetur. Nec mirum si in incorporeis intelligimus, quod agi et in corporeis rebus videmus. Ex studio namque arcus distenditur, ut in suo tempore cum utilitate tendatur; qui si otium relaxationis non accipit, feriendi virtutem ipso usu tensionis perdit; sic aliqcum per discretionem praetermittitur, reservatur, ut tanto post vitia valenter
Abbreviated transcription (Latin):
se uitium transeat᷑: dicat᷑ nunc
quẽ admodũ in una eadẽq uir¬
tute discretionis lineã deserimꝰ.
si hanc & aliquando agere. et
aliquando postponere nesciamꝰ.
Non eni res eadem semꝑ ẽ uirtus.
quia ꝑ momenta temporũ se
pe merita mutant᷑ actionum.
Unde fit. ut cũ quid bene agi¬
mꝰ. plerunq melius ab eius actio¬
ne cessemꝰ: & laudabilius ad tẽpꝰ
deserat. qđ in suo tẽpore lauda¬
bilit̾ mens tenebat. Nam si ꝓ nr̃is
bonis minimis quib actis ꝓfici¬
mꝰ. nec tam̃ int̾missis interimus.
maiora laboꝵ mala ꝓximis im¬
minent. necessario nos uirtutũ
augm̃ta seponimꝰ: ne infirmiori¬
b ꝓximis fidi detrim̃ta genere¬
mꝰ: ne tanto iam qđ agimꝰ uirtꝰ
ñ sit. quanto ꝑ occasionẽ sui in
alienis cordib fundam̃ta urtu¬
tũ destruit. Quã discretionis
lineam bene aute intuentrũ o¬
culos paulus tendit. qui & gen¬
tiles ad libertatẽ fidi uenientes
circũcidi ꝓhibuit: & tam̃ listris

Expanded text:
anseatur; dicatur nunc quemadmodum in una eademque virtute discretionis lineam deserimus, si hanc et aliquando agere et aliquando postponere nesciamus. Non enim res eadem semper est virtus, quia per momenta temporum saepe 907 merita mutantur actionum. Unde fit ut cum quid bene agimus, plerumque melius ab ejus actione cessemus, et laudabilius ad tempus deserat quod in suo tempore laudabiliter mens tenebat. Nam si pro nostris bonis minimis, quibus actis proficimus, nec tamen intermissis interimus, majora laborum mala proximis, imminent, necessario nos virtutum augmenta seponimus, ne infirmioribus proximis fidei detrimenta generemus, ne tanto janon sit, quanto per occasionem sui in alienis cordibus fundamenta virtutum destruit. Quam discretionis lineam bene ante intuentium oculos Paulus tendit, qui et Gentiles ad libertatem fidei venientes circumcidi prohibuit; et tamen Lystris,
Abbreviated transcription (Latin):
erilia qͥde sapuint. sed diuina dis¬
pensatione cõstricti. qͦ uolt᷑ brachi¬
a ñ extendt᷑. Et si cuncta mala ꝑpe¬
implere cuncta q̃ appetunt ꝑmit
tunt᷑. Seqͥt᷑. Circũdedi illud t̾minis
meis. Cerminis suis dñs mare cir¬
cũdat. qr iras ꝑsequentiũ. udicioꝵ
suoꝵ dispensatione modificat: ut
insam tumida unda feruoris pla¬
no frangat᷑ lutore occultȩ dispositi¬

Expanded text:
erilia quidem sapiunt, sed divina dispensatione constricti, quo volunt brachia non extendunt, et si cuncta mala levimplere cuncta quae appetunt permit. 10.---Circumdedi illud terminis meis. Terminis suis Dominus mare circumdat, quia iras persequentium, judiciorum suorum dispensatione modificat, ut insani tumida unda fervoris plano frangatur littore occultae dispensati
Abbreviated transcription (Latin):
p̃pediat amor ꝓximi. nec amo¬
re ꝓrximi qr transcendit abiciat
amor di. ¶a gͥ humano cordi
quidi ageret ignorantia. di atq
hominis mediator appa¬
ruit: qui & agendo transi¬
toria disponeret. & cõtẽplando
ostenderet. unde cuncta penderent.
recte dr̃. Uel quis dimisit lapide
angularẽ eiꝰ: Acsi aꝑte dñs dice¬
ret. nisi ego: Q unicũ quẽ sine
tẽpore genii seruandis hominib
cũ tẽpore ostendi: in cuiꝰ uita
discerent etiã diu̾sa uiuendi stu¬
dia ñ discrepare. Et notandum
qđ eũ se ñ emisisse sed dimisse as¬
serit. qr ꝓfecto humanã naturã
filiꝰ suscipiens. ad ima de sublimi¬
b uenit. Cuiꝰ incarnationis my¬
steriũ qr x electi angłi mirati st̃.
qui eodẽ mysterio redempti nͣ
.funt recte subiungit᷑. Cũ me lau¬

Expanded text:
praepediat amor proximi, nec amopraepediat amor proximi, nec amorem proximi, quia transcendit, abjiciat amor Dei. Quia igitur humano cordi quid ageret ignoranti Dei atque hominis Mediator apparuit, qui et agendo transitoria disponeret, et contemplando ostenderet unde cuncta penderent, recte dicitur: Vel quis dimisit lapidem angularem ejus? Ac si aperte Dominus diceret: Nisi ego, qui unicum quem sine tempore genui servandis hominibus cum tempore ostendi, in cujus vita discerent etiam diversa vivendi studia non discrepare. Et notandum quod eum non se emisisse, sed dimisisse asserit, quia profecto humanam naturam Filius suscipiens ad ima de sublimibus venit. Cujus incarnationis mysterium quia et electi angeli mirati sunt, qui eodem mysterio redempti non sunt, recte subjungitur: CA