comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gitudine inquit dierũ replebo eum.
& numquid alit̾ ꝓ magno diceretur.
mea interra uiuentiũ: Ibi e̾e longeuũ
quid est: nisi ibi uiuere in eternũ: Nã
ẽẽ hic longeuũ quid est: nisi usq ad se¬
nectã ꝑuenire: E si longa uideat᷑
quia finitur. Et multi maledicen.¬
tes parentib senescunt in hanc terrã:
multi autẽ obsequentes parentib cito
eunt ad dm̃. Numquid ꝙͦ impletur ut
longeius sit scdm̃ hanc uitã: Sed lon¬
geuum ꝓ ȩternitate illa positum ẽ. Lon.¬
geuitas est in dextera eius: at uero diur¬
tiȩ & gła. idest suffitientia uitȩ huiꝰ.
ea quȩ bona existimant᷑ ab hominib
sinistra est. Nescio quis uenit & nult
tibi ꝑcutere dextrã. id est tollere tibi
fidẽ tuã : accepisti alapam in dextrã
prebe sinistram: id est ut illud tollat
qđ temporale est. non ea quȩ ȩterna
habes Audite paulũ apłm hoc facien¬
tem. Homines ꝑsequebant᷑ in eo quod

Expanded text:
gitudine,» inquit, «dierum replebo eum.» . gitudine,» inquit, «dierum replebo eum.» . Et numquid aliter pro magno diceretur, mea in terra viventium» ? Ibi esse longaevum quid est, nisi ibi vivere in aeternum? Nam hic esse longaevum quid est, nisi ad senectutem pervenire? Etsi longa viquia finitur. Et multi maledicentes parentibus, senescunt in hac terra; multi autem obsequentes parentibus, cito eunt ad Dominum. Numquid ergo impletur, ut longaevus sit secundum hanc vitam? Sed longaevum pro aeternitate illa positum est. Longaevitas est in dextera ejus; at vero divitiae et gloria, id est sufficientia vitae hujus, ea quae bona existimantur ab hominibus, sinistra est. Nescio quis venit, et vult tibi percutere dexteram, id est, tollere tibi fidem tuam: tu accepisti alapam in dexteram, praebe sinistram , id est, ut illud tollat quod temporale est, et non ea quae aeterna habes. Audite Paulum apostolum hoc facientem. Homines persequebantur in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
non petunt a demonib habent ea:
sed non a demonib ista donant᷑. Itẽ
multi petunt a dõ: & non habent. Norut
enĩ ille dispensare sinistram. qui uocat
ad dexterã. Ergo si est sinistra. sit sinis.¬
tra: sed sub capite sit. Dupra illam sit
caput tuũ: id est supra illam sit fides
tua. ubi habitat ap̃ẽ. Noli tempora¬
lia prȩponere fidei tuȩ. & non erit si¬
nistra supra caput tuum: sed omnia
temporalia subde sidei tuȩ. & fidẽ tuã
prȩponc om̃ib temporalib & erit sub¬
capite tuo: & recte dextra eius com¬
plectetur te.  ludi hoc ipsũ exponi
in ꝓuerbiis: quid est sinistra ipsa. quid
est dextera. Cũ de sapientia diceret.
longitudo inquit dierũ & anni uitȩ in
dextera eius: in sinstra autẽ eius diuitis
& gła. Longitudo dierũ ęternitas est:
hoc enĩ ꝓprio niodo dicit scriptura lon¬
gũ quod ȩternũ est. Nam quicquid
finẽ habet: breue est. Alio loco. Lon¬

Expanded text:
non petunt a daemonibus, habent ea; non petunt a daemonibus, habent ea; sed non a daemonibus ista dantur. Item multi petunt a Deo, et non habent. Novit enim ille dispensare sinistram, qui vocat ad dexteram. Ergo si est sinistra, sit sinistra; sed sub capite sit: supra illam sit caput tuum, id est, supra illam sit fides tua, ubi habitat Christus. Noli temporalia praeponere fidei tuae; et non erit sinistra super caput tuum: sed omnia temporalia subde fidei tuae, et fidem tuam praepone omnibus temporalibus; et erit scapite tuo, et recte dextera ejus complectetur te. 10. Audi hoc ipsum exponi in Proverbiis, quid est sinistra ipsa, quid est dextera: cum de Sapientia diceret, «Longitudo,» inquit, «dierum et anni vitae in dextera ejus; in sinistra autem ejus diviplectetur te. 10. Audi hoc ipsum exponi  16. Longitudo illa dierum, aeternitas est. Hoc enim proprio modo dicit Scriptura longum, quod aeternum est: nam quidquid finem habet, breve est. Alio loco: «Lon
Abbreviated transcription (Latin):
homine: om̃is homo dormit & dor-¬
mitauit. Quando dormitat: Cum
portat carnem infirmitatis. Quando
dormiet : Cum fuerit mortiuis. No¬
li ergo presumere de homine: potest
dormitare mortalis. dormit moriens.
y dormiet. Audi quid sequitur. Dñs cu¬
y stodit te. Non ergo homo dormitans
et dormiens. sed dñs custodit te. Quo¬
I modo te custodiet. Dñs tegumentum
tuum super manum dexterȩ tuȩ. Eia
fratres intelligamus adiuuante dño
qͥd sibi uelit. dñs tegumentũ suꝑ manũ
dexterȩ tuȩ. Uidetur enĩ mͥ habere sen¬
sum occultũ. quare non dixerit dñs cu¬
stodit te absolute & simpliciter: sed
addidit super manum dexterȩ tuȩ.
Quid enim: Dexteram nostram dñs
custodit. & sinistrã non custodit: Non¬
ne ipse nos totos fecit: Nonne qui fecit
nobis dexterã. ipse fecit & sinistram:
Postremo si placuit dici dextera sola:
quare dixit super manum dexterȩ tuȩ
& non iam suꝑ dexterã tuã: Cur hoc

Expanded text:
homine: omnis homo dormit, et dorhomine: omnis homo dormit, et dormitabit. Quando dormitat? Cum portat carnem infirmitatis. Quando dormiet? Cum fuerit mortuus. Noli ergo praesumere de homine. Potest dormitare mortalis: dormit moriens. e dormiet? Audi quid sequitur: «Dominus custodiet» «te.» Non ergo homo dormitans et dormiens, sed Dominus custodit te. Quomodo te custodit? «Dominus tegumentum tuum super manum dexterae tuae.» Eia, fratres, intelligamus adjuvante Domino quid sibi velit, «Dominus tegumentum tuum super manum dexterae tuae.» Videtur enim mihi habere sensum occultum, quare non dixerit, «Dominus custodiet te,» absolute et simpliciter; sed addidit, «super manum dexterae tuae.» Quid enim? dexteram nostram Deus custodit, et sinistram non custodit? Nonne ipse nos totos fecit? nonne qui fecit nobis dexteram, ipse fecit et sinistram? Postremo si placuit dici de dextera sola, quare dixit, «super manum dexterae tuae,» et non jam, super dexteram tuam? Cur hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cum fueris: non dormitabit neq obdor.¬
miet qui custodit te: qui iam isrł es. Et
audisti in psalmo. ecce non dormitabit
neque obdormiet. qui custodit isrł.
Xp̃c enim ipse dormiuit: sed surrexit.
Quid enim ait ipse in psalmo: Ego dor¬
miui & sonnum cepi. Punquid reman¬
sit in sonno: Exurrexi inquit: quia
dominus suscipiet me. Si ergo iam
surrexit: iam transiit. Si iam transut:
uide posteriora eius. Quid est uide
posteriora eius: Crede in resurre¬
ctionem eius. Et quid ait apostolus:
Et si crucifixus est ex infirmitate:
sed uiuit in uirtute dei. Et iterum
ait. Xp̃c resurgens a mortuis iam non
moritur: & mors illi ultra non domina¬
bitur. Recte tibi cantat ecce non dor.¬
mitauit neq obdormiet: qui custodit
isrł. Adhuc forte queris carnali sensu
quis est qui non dormitabit neque
obdormiet. Et cum queris inter ho¬
mines. falleris: nunquam inuenturus
es. Noli ergo presumere de quoquã

Expanded text:
cum fueris, non dormitabit, neque dorcum fueris, non dormitabit, neque dormiet, qui custodit te; quia jam Israel es, et audisti in Psalmo, «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Christus enim ipse dormivit, sed resurrexit. Quid enim ait ipse in psalmo? «Ego dormivi, et somnum cepi.» Numquid remansit in somno? «Exsurrexi,» inquit, «quoniam Dominus suscipiet me» . Si ergo jam resurrexit, jam transiit; si jam transiit, vide posteriora ejus. Quid est, Vide posteriora ejus? Crede in resurrectionem ejus. Et quia ait Apostolus, «Et si crucifixus est ex infirmitate, sed vivit in virtute Dei» ; et iterum ait, «Christus surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur» : recte tibi cantat, «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Adhuc forte quaeris carnali sensu, Quis est, qui «non dormitabit, neque obdormiet?» Et cum quaeris inter homines, falleris; nunquam inventurus es. Noli ergo praesumere de quoquam
Abbreviated transcription (Latin):
rexisset. Iunc in se uoluit credi: quia
Et ipsam fidem in resurrectionem mari
me commendauit apostolus. Ait enim.¬
Si credideris in corde tuo quod ds̃ eũ susci¬¬
tauit ex mortus: saluus eris. Non dixit
si credideris quia mortuus est xpristus. qđ
& pagani & iudei & eius om̃s inimici credi¬
derunt: sed ait. si credideris in corde tuo
quod deus illũ suscitauit a mortuis sal¬
uus eris. Hoc est credere. hoc esse isrł:
hoc est uidere dm̃: quanuis adhuc poste¬
riora eius. Iamen cum credideris in poste¬
riora: peruenies ad uisionẽ faciei. Quid
est hoc: Cum credideris in id. quod poste.¬
principio facies eius. Quȩ est: In prin¬¬
cipio erat uerbum. & uerbum erat apud
deum. & deus erat uerbum. Posteriora
eius quȩ sunt: Et uerbum caro factum
est: & habitauit in nobis. Cum ergo cre¬
dis in hoc quod pro te factum est uerbum
& resurrexit in carne: ne tu de tua carne
desperares: efficeris isrł. Factus autem isrł

Expanded text:
rexisset. Tunc in se voluit credi, cum trexisset. Tunc in se voluit credi, cum tationem nostram . Et ipsam fidem in resurrectionem Christi maxime commendavit Apostolus: ait enim,Si credideris in corde tuo quia Deus eum suscitavit a mortuis, salvus eris» . Non dixit, Si credideris quia mortuus est Christus, quod et Pagani, et Judaei, et omnes inimici ejus crediderunt: sed ait, «Si credideris in corde tuo quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris.» Hoc credere, hoc est esse Israel, hoc est videre Deum: quamvis adhuc posteriora ejus, tamen cum credideris in posteriora, pervenies ad visionem faciei. Quid est hoc? Cum credideris in id quod posteprincipio facies ejus quae est? «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Posteriora ejus quae sunt? «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Cum ergo credis in hoc quod pro te factum est Verbum, et resurrexit in carne, ne tu de tua carne desperares, efficeris Israel. Factus autem Israel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidẽ: postea ꝑ speciẽ. Si ꝑspeciẽ nondũ
potes: ꝑ fidẽ uide. Si eius faciẽ uidere
non potes qm̃ ibi species: posteriora eius
uide. Hoc dictũ est moysi adño. Non
potes uidere faciẽ meã: posteriora mea
uidebis cum transiero. Expectas forte
ut transeat: iam transiit. Tu uide po-¬
steriora eiꝰ. Ubi transiit: Audi ioħm.
pascha. Pascha autẽ transitus int̃pretat᷑.
Nã uerbũ ẽ hebreũ: & putant homines
grecũ esse. quasi passionẽ: sed ñ est. Adi¬
ligentiorib & doctiorib inuentũ ẽ quia
pascha hebreũ uerbũ ẽ: & non interp̃tat᷑
passionẽ sed transitũ. ꝑpassionẽ enĩ dñs¬
transiit a morte ad uitã: & fecit nobis uiã
credentib in resurrectionẽ eiꝰ. ut transe.¬
amus & nos de morte ad uitã. Don ma¬
Hoc om̃s credunt quia mortuus est.
Fides xpristianorũ: resurrectio xpristi
est. Hoc promagno habemus: quia cre¬
dimus resurrexisse. Ergo tunc se uoluit
uideri cum transiret: hoc est cum resur

Expanded text:
fidem, postea per speciem. Si per speciem nondum potes, per fidem vide. Si faciem ejus videre non potes, quoniam ibi species; posteriora ejus vide. Hoc dictum est Moysi a Domino: «Non potes videre faciem meam, posteriora mea videbis, cum transiero» . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi JoannePascha. Pascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum: et putant homines graecum esse, quasi Passionem, sed non est. A diligentioribus et a doctioribus inventum est quia Pascha hebraeum verbum est; et non interpretantur passionem, sed transitum. Per passionem enim transiit Dominus acredentibus in resurrectionem ejus, ut transeamus et nos de morte ad vitam. Non maHoc omnes credunt, quia mortuus est: fides Christianorum, resurrectio Christi est; hoc pro magno habemus, quia credimus eum resurrexisse. Ergo tunc se voluit videri, cum transiret, hoc est, cum resur
Abbreviated transcription (Latin):
ȩdificat᷑ ut ciuitas. quia & illi qͥ in ea
intrant. uiui tamquã lapides sunt:
non emi uere lapides sunt. Dicut illi
ut lapides: sic illa ut ciuitas. Non ciuitaᷤ:
quia dixit elificat᷑. Nomine quippe ȩdi¬
ficii: instructurã cõpagẽ ꝙ corporum
atq parictũ. uoluit intelligi. Nã ciuitã
ꝓprie in hominib habitantib intelli.¬
gitur: sed manifestauit nobis cunta.¬
tẽ se urbẽ dirisse: quia dixit. edificat᷑.
Et quia edificiũ spirituale. similitu.¬
dinẽ ht̃ quamdã ad edificiũ corpo¬
rale: ideo ȩdificat᷑ ut ciuitas. Ded
dicat qđ sequit᷑: auferat omẽm dubi¬

Expanded text:
edificatur tanquam civitas, quia et illi qui in eam intrant, «tanquam vivi lapides» sunt; non enim vere lapides sunt? Sicut illi ut lapides, non lapides; sic illa «ut civitas,» non civitas; quia dixit, «aedificatur.» Nomine quippe aedificii, structuram compagemque corporum atque parietum voluit intelligi. Nam civitas proprie in hominibus habitantibus intelligitur. Sed manifestavit nobis civitatem se urbem dixisse, quia dixit, «aedificatur.» Et quia aedificium spirituale similitudinem quamdam habet aedificii corporalis, ideo «aedificatur ut civitas.» 5. Sed dicat quod sequit
Abbreviated transcription (Latin):
ibiest. Ut autẽ tu efficiaris parti¬
ceps in id ipsũ. factus est ipse prior
particeps tui: & uerbũ caro factum
est ut caro participet uerbũ. Quia
uero qđ uerbum caro factum est
habitanit in nobis: ex semine ue¬
uit abraham. Promissũ est autẽ
abrahȩ. & isaac.& iacob. quod in
semine eorũ benedicerent᷑ om̃s gentes: &
inde uidemꝰ ęccłam toto orbe diffusam
Loquit᷑ ad infirmos ds: firmitateni
cordis quesiuit. cũ diceret. ego sũ qͥsum.
firmitatẽ cordis quesiuit. & aciem contem¬
plationis erectã cũ dixit: qui est misit me
aduos. Sed nondũ habes fortẽ contempla.¬
tionẽ: noli deficere. noli desperare. Qui est:
uoluit ẽe homo. ut tues. Ꝙ̾ ido secutus
ait moysi: quasi expauescenti nomen.
Quod nomen: Quod est. est. Et
dixit inquit dñs ad moysen. Ego sũ
ds̃ abraham. & ds̃ isaac. & d̾s iacob.
Hoc nomen mͥ est inȩternũ. Noli de¬

Expanded text:
idipsum. Ut autem efficiaris tu particeps in idipsum, factus est ipse prior particeps tui; et Verbum caro factum est, ut caro participet Verbum. Quia vero quod Verbum caro factum est et habitavit in nobis , ex semine venit Abraham; promissum est autem Abrahae et Isaac et Jacob, quod in semine eorum benedicerentur omnes gentes ; et inde videmus Ecclesiam toto orbe diffusam: loquitur ad infirmos Deus. Firmitatem cordis quaesivit, cum diceret, «Ego sum qui sum:» firmitatem cordis quaesivit, et aciem contemplationis erectam, cum dixit, «Qui est, misit me ad vos.» Sed nondum habes forte contemplationem: noli deficere, noli desperare. Qui est, voluit esse homo, ut tu es; et ideo secutus ait Moysi quasi expavescenti nomen. Quod nomen? Quod est, «Est. Et dixit,» inquit, «Dominus ad Moysen, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob: hoc mihi nomen est in aeternu
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. Quos mͦ uides operari iniquitatẽ
iam dampnati sunt: sed ut dãpnarent᷑
ibi ceciderunt cum illis uenit pes suꝑ¬
biȩ. Recte gͦ iste audiens ut ascendat¬
& non cadat. ut conualle plorationis
ꝓficiat. ñ intumore suꝑbiȩ deficiat: ait
dõ. Ne des ad mouendũ pedẽ meũ. Et¬
I dñs illi. Meq dormitet qui custodit te.
Intendat caritas ur̃a: quasi una senten¬
tia facta est ex duab uocib. Homo dir̃
ascendens & cantans canticũ graduũ ne
des ad mouendũ pedẽ meũ: & ds̃ tanquã

Expanded text:
tatem» . Quos modo vides operari iniquitatem, jam damnati sunt: sed ut damnarentur, ibi ceciderunt, cum illis venit pes superbiae. Recte ergo iste audiens ut ascendat et non cadat, ut a convalle plorationis proficiat, non in tumore superbiae deficiat, ait Deo: «Ne des ad movendum pedem meum.» Et Deus illi: «Neque dormitet qui custodit te.» Intendat Charitas vestra. Quasi una sententia facta est ex duabus vocibus. Homo dixit ascendens et cantans Canticum graduum, «Ne des ad movendum pedum meum:» et Deus tanqu
Abbreviated transcription (Latin):
lures enĩ sunt significanteᷤ
ut iam in primo eoꝵ audi-¬
stis ascensũ nrm: qui fit in
corde ad dm̃ a conualle plorati¬
onis. idest ab humilitate contribir¬
lationis. scensus enĩ utilis nobis
non potest e̾e̾. nisi primo humlr¬
tate. a conualle nobis ascendendũ
Desse meminerimus. conuallis enim.
terrȩ locus est depressus. sicut loca
terrȩ alta. montes & colles. ita con-¬
ualles. locus humilis: nedũ prepro.¬
pere & prepostere querimus exaltari.
non ascendamus. sed ruamus. Docu¬
it autẽ ipse dñs a conualle plorati¬
onis ascendendũ. quando pro nobis
humiliari. usq ad mortẽ crucis. &
pati dignatus est. Hoc exemplum
non relinquamus: istã conualłe plo¬
rationis martyres intellexerunt: Un.¬
de quia & ipsi de conualle ploratio¬
nis ut coronarent᷑ ascenderunt: con¬
gruit & hodierno diei. psalmus can-
t̾icũ graduũ. De illis enĩ dictũ ẽ:
euntes ĩbant & flebant. mutentes se¬
mina sua. Hȩc est conuallis plorati¬

Expanded text:
lures enim sunt significantes, ut jam in primo eorum audistis, ascensum nostrum, qui fit in corde ad Deum, a convalle plorationis, id est, ab humilitate contribulationis. Ascensus enim utilis nobis non potest esse, nisi primo humiliati , a convalle nobis ascendendum esse meminerimus convallis enim terrae locus est depressus: sicut loca terrae alta montes et colles, ita convallis locus humilis; ne dum praepropere et praepostere quaerimus exaltari, non ascendamus, sed ruamus. Docuit autem ipse Dominus a convalle plorationis ascendendum, quando pro nobis humiliari usque ad mortem crucis et pati dignatus est. Hoc exemplum non relinquamus: istam convallem plorationis martyres intellexerunt. Unde? Quia et ipsi de convalle plorationis, ut coronarentur, ascenderunt. 2. Congruit et hodierno diei psalmus iste «Canticum graduum:» de illis enim dictum est, «Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua.» Haec est convallis plorati
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ille. Numquid in potestate mea
est ut ñ dormitet qui custodit me : Vo¬
lo ut non dormiat. neq: dormitet.Ergo
illũ cibi elige qui ñ dormitet: neq dor-¬
mitabit: & non mouebit᷑ pes tuus. Ds̃
nunquã ẽ dormiens. Sed uis habere
custodẽ non dormientẽ: Elige dm̃
custodẽ. Ne des ad mouendũ pedẽ me¬
ũ dicis tu. bene. optime: sed ille dicit
tibi. neq dormitet qui custodit te. Tu
te forte conuersuruis eras ad homines
custodes. & dicturus. Qũe sum inuen¬
turus non dormientẽ: Quis homo
non dormitauit: Quẽ inuenio: quo
ibo: quo reuertar: Ille tibi ostendet.
Ecce non dormitauit neq dormiet:
qͥ custodit isrł. Uis gͦ habere custodẽ¬

Expanded text:
autem ille: Numquid in potestate mea est ut non dormitet qui custodit me? Volo ut non dormiat, neque dormitet. Ergo illum tibi elige, qui non dormiet, neque dormitabit, et non movebitur pes tuus. Deus nunquam est dormiens: si vis habere custodem non dormientem, Deum elige custodem. «Ne des ad movendum pedem meum,» dicis tu; bene, optime: sed et ille dicit tibi, «Neque dormitet qui custodit te.» Tu forte conversurus te eras ad homines custodes, et dicturus: Quem sum inventurus non dormientem? quis homo non dormitabit? quem invenio? quo ibo? quo revertar? Iste tibi ostendit: «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Vis habere
Abbreviated transcription (Latin):
quod sibi prȩstent inuicem. Non
illos deseruit ds̃ unde ꝓbentur :
quia faciunt elemosinas. Iste non
potest ambulare : qui potest ambu.¬
lare. pedes suos ac cõmoda claudo:
qui uidet: oculos suos ac cõmod Et
ille manib suis laborauit. &¬
annonas suas. ꝓuintialib dona¬
uit. Omĩa facta sunt. Si descen¬
dimꝰ & uulnerati sumꝰ. ascen¬
damus. cantemus: & ꝓficiamuꝰ.
ut ꝑueniamus¬

Expanded text:
quod praestent sibi invicem. Non quod praestent sibi invicem. Non illos deseruit Deus, unde probentur, quia faciunt eleemosynas. Iste non potest ambulare; qui potest ambulare, pedes suos accommodat claudo; qui videt, oculos suos accommodatille manibus suis laboravit, et annonas suas provincialibus donavit . Omnia facta sunt: si descendimus, et vulnerati sumus; ascendamus, cantemus, et proficiamus, ut perveniamus
Abbreviated transcription (Latin):
in duobus minutis. quantũ zacheus
in dimidio rerum suarum. Non sine
habuerit. unde cale faceret aquã.
Calicẽ aquȩ frigidȩ qui dederit
uni exminimis. non ꝑdet merce¬
dem suam. Quid si nec hoc habe.¬
at : securus sit: & si nec hoc habeat:
pax in terra hominib bonȩ uolun¬
tatis. Tantum illud timeat. ne ha¬
beat & ñ faciat. Si enĩ habet &
non facit: intus gelauit: nondum
soluta sunt peccata eius. sic̃ torreis
in austro: quia uoluntas frigida ẽ.
Quid ualent tanta bona quȩ pos.¬
sidemus : Accedat uoluntas seruieas.
iam soluta calore austri: & si nichil
habeat. totum illi conputatur.
Quanta sibi prȩstant mendiciꝰ. In.¬
tendat caritas ur̃a: quomͦ facit
elemosinã. Certe mendici sunt: in
quo ᷤᷤ facis elemosinam: mendici
egent. Attenditis forte fr̃s ur̃os: si
aliquo egent: tribuitis: si est in uo¬
bis xp̃s: etiam exteris: S illi sunt
mendici. qui ꝓfessionem habent
petendi in erũna: & ipsi habent

Expanded text:
in duobus minutis, quantum Zacchaeus in duobus minutis, quantum Zacchaeus in dimidio rerum suarum. Non enim sine habuerit unde calefaceret aquam. «Calicem aquae frigidae qui dederit uni ex minimis, non perdet mercedem suam» . Quid si nec hoc habeat? Securus sit, etsi nec hoc habet; «Pax in terra hominibus bonae voluntatis:» tantum illud timeat, ne habeat et non faciat. Si enim habet et non facit, intus gelavit; nondum soluta sunt peccata ejus sicut torrens in austro, quia voluntas frigida est. Quid valent tanta bona quae possidemus? Accedit voluntas fervens, jam soluta calore austri; etsi nihil habeat, totum illi computatur. Quanta sibi praestant mendici? Intendat Charitas vestra quomodo fiat eleemosyna. Certe mendici sunt in quos facis eleemosynam, mendici egent. Attenditis forte fratres vestros, si aliquo egent; tribuitis, si est in vobis Christus, etiam exteris. Sed si illi sunt mendici, qui professionem habent petendi, in aerumna et ipsi habent
Abbreviated transcription (Latin):
possideret : sed haberet unde debi.¬
ta solueret. Magna uoluntas
multum dedit: multũ seminauit.
Frgo uidua illa quȩ duo minuta
misit. parum seminauit : immo
tantũ quantũ tacheus. Mino-¬
res enim facultates ferebat: sed
parem uoluntatẽ habebat. Misit
duo minuta de tanta uoluntate: de
quanta tacheus. dimidiũ patrimo.¬
nii sui. Si attendas quid dederunt:
diuersa inuenies si attendas unde
dederunt: paria iuenies. Quicqͥd
habuit dedit illa: & quod habuit
dedit ille. Fac aliquem non habe.¬
re uel duos nũmos. Est aliqͥd uiluᷤᷤ
quod seminemus. & metamus illã
messe: est. Calicem aquȩ frigidȩ
qui dederit discipulo: non ꝑdet
mercedem. Calix aquȩ frigidȩ ñ
duob nũmis. sed gratis constat:
tamen aliquando sic gratis constat:
ut habeat illum alius. & alius ñ
habeat. Si ergo ille qui illũ hab&
det illi qui non habet: tantũ de-¬
dit si plena caritate dedit quod
dedit. tantũ dedit quantum illa

Expanded text:
possideret, sed ut haberet unde debipossideret, sed ut haberet unde debita redderet. Magna voluntas; multum dedit, multum seminavit. Ergo vidua illa quae duo minuta misit, parum seminavit? Imo tantum, quantum Zacchaeus. Minores enim facultates ferebat, sed parem voluntatem habebat . Misit duo minuta de tanta voluntate, de quanta Zacchaeus dimidium patrimonii sui. Si attendas quid dederunt, diversa invenies: si attendas unde dederunt, paria invenies; quidquid habuit dedit illa, et quod habuit dedit ille. 12. Fac aliquem non habere vel duos nummos: est aliquid vilius quod seminemus, ut metamus illam messem? Est: «Calicem aquae frigidae qui dederit discipulo, non perdet mercedem suam.» Calix aquae frigidae non duobus nummis, sed gratis constat; tamen aliquando sic gratis constat, ut habeat illum alius, et alius non habeat: si ergo ille qui illum habet, dederit illi qui non habet; tantum dedit, si de plena charitate dedit quod dedit, tantum dedit, quantum illa
Abbreviated transcription (Latin):
n Loquens itaq de ipsis elemo-¬
sinis. quid ait: Hoc autem dico.
qui parce seminat parce & mette.
Ergo qui multũ seminat: multũ¬
tis latos fundos. ubi multa semina
seminetis: Latior uobis non est
ubi seminetis quam xp̃s: qui in se
uoluit seminari. Terra ur̃a ecclesia
est: seminate quantũ potestis. Sed
parum habes unde facias. Habes
uoluntatẽ : quomͦ nichil esset qͦd
habes. si non ad esset bona uolun.¬
tas : sic & quia non habes. noli ẽẽ
tristis si est tibi bona uoluntas.
Quid enĩ seminas: miscd̃iam. Et
quid metes: pacẽ. Nũ quid autem
dixerunt angeli. pax in terra diui¬
tibus hominibus  sed pax in terra
hominib bone uoluntatis. In za¬
cheo magna uoluntas: in zacheo
caritas magna. Suscepit dñm hospi.¬
tio. gaudens suscepit: & dimidium
patrimonii sui pauperib ꝓmisit se
daturum: & sic ui aliquid abstule.¬
rat. quadruplũ redditurum: ut in¬
telligas propter ea sibi eũ tenuisse
dimidium. non ut haberet quod

Expanded text:
. Loquens itaque de ipsis eleemo. Loquens itaque de ipsis eleemosynis, quid ait? «Hoc autem dico, Qui parce seminat, parce et metet» . Ergo qui multum seminat, multutis latos fundos, ubi multa semina seminetis? Latior vobis non est ubi seminetis, quam Christus, qui in se voluit seminari. Terra vestra Ecclesia est; seminate quantum potestis. Sed parum habes unde facias. Habes voluntatem? Quomodo nihil esset quod habes, si non adesset bona voluntas; sic et quia non habes, noli esse tristis, si est tibi bona voluntas. Quid enim seminas? Misericordiam. Et quid metes? Pacem. Numquid autem dixerunt Angeli, Pax in terra divitibus hominibus? Sed, «Pax in terra hominibus bonae voluntatis» . In Zacchaeo magna voluntas, in Zacchaeo charitas magna. Suscepit Dominum hospitio, gaudens suscepit, et dimidium patrimonii sui pauperibus promisit se daturum, et si cui aliquid abstulerat, quadruplum redditurum ; ut intelligas propterea sibi eum tenuisse dimidium, non ut haberet quod
Abbreviated transcription (Latin):
luti sumus afrigore iniquitatis.
tãquam glaties in sereno soluunt᷑
peccata nr̃a. Curramus ad patri.¬
am quasi torrentes in austro: diu
enim laborauimus. & laboramuᷤᷤ
ȩtiam facientes bene. Nam ipsa
uita humana quã ingressi sumus.
misera est laborib. plena dolori.¬
bus: periculis. erũnis. temptatio¬
nibus. Nolite seduci gaudio rerũ
humanarũ: flendũ in rebus hu-¬
manis aduertite. Poterat ride.¬
re prius puer qui nascitur: Qͥre
a fletu incipit uiuere: Ridere
nondum nouit . quare plorare
iam nouit: quia cepit ire in istã
uitam. S si de illis captuns est:
hic flet. & genut: sed ueniae gaudi.
uita quȩ plena est lacrimis: semine.¬
mus. Quid seminabimus : opera
bona: opera misericordiȩ semina
nr̃a sunt: de quibus seminibus ait
apłs: bonũ autẽ facientes ñ defi.¬
ciamus : tempore enĩ proprio me.¬
temus infatigabiles. Itaq dũ tẽpꝰ
habenus operemur bonũ ad om̃s:
maxime autem ad domesticos fidĩ.

Expanded text:
luti sumus a frigore iniquitatis; luti sumus a frigore iniquitatis; tanquam glacies in sereno, solvuntur peccata nostra. Curramus ad patriam, quasi torrentes in austro. Diu enim laboravimus, et laboramus etiam facientes bene. Nam ipsa vita humana quam ingressi sumus, misera est, laboribus plena, doloribus, periculis, aerumnis, tentationibus. Nolite seduci gaudio rerum humanarum; flenda in rebus humanis advertite. Poterat ridere prius puer qui nascitur: quare a fletu incipit vivere? Ridere nondum novit; quare plorare jam novit? Quia coepit ire in istam vitam. Sed si de illis captivis est, hic flet et gemit; sed veniet gaudiumvita, quae plena est lacrymis, seminemus. Quid seminabimus? Opera bona. Opera misericordiae semina nostra sunt: de quibus seminibus ait Apostolus, «Bonum autem facientes non deficiamus; tempore enim proprio metemus infatigabiles. Itaque dum tempus habemus operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei»
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitatem nr̃am. Nondũ ergo
erat conuersa captiuitas: quia ñ-¬
dum redemptor ad uenerat. Ergo
quando cantati sunt psalmi: quod
orabatur iam factum est. Conuer.¬
te domine captiuitatem nr̃am:
sicut torrens in austro. Sicut con.¬
uertuntur torrentes in austro: sic
conuerte captiuitatem nr̃am. Que.¬
rebatur quid sit: sed patebit modo.
adiuuante domino ur̃is orationibꝰ.
Quodã loco dixit scriptura. cum
p̃ciperet & moneret de operibus
bonis: dixit: sicut glaties insereno.
ita soluentur peccata tua. Ergo
peccata ligabant nos. quomͦ frigꝰ
ligat aquam ne currat: & ligati
frigore peccatoꝵ nos ligauimus.
Auster autem: calidus uentꝰ ẽ. Qn¬
do flat auster. liquescit glaties:
& implentur torrentes. Torrenteᷤᷤ
autem dicunt᷑ flumina hiemalia:
magno eñĩ impetu. repentinis aqͥs
impleta currunt. Gelaueramus
ergo in captiuitatẽ: constringebans
nos peccata nr̃a: flauit auster. sp̃s
sc̃s. dimissa sunt nobis peccata: so.¬

Expanded text:
captivitatem nostram.» Nondum erat captivitatem nostram.» Nondum erat ergo conversa captivitas, quia nondum Redemptor advenerat. Ergo, quando cantati sunt Psalmi, quod orabatur tunc, jam factum est: «Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in austro.» Sicut convertuntur torrentes in austro, sic converte captivitatem nostram. Quaerebatur quid sit; sed patebit modo, adjuvante Domino, vestris orationibus. Quodam loco Scriptura, cum praeciperet et moneret de operibus bonis, ait: «Sicut glacies in sereno, ita solventur peccata tua» . Ergo peccata ligabant nos. Quomodo? Quomodo frigus ligat aquam ne currat. Et illigati frigore peccatorum gelavimus. Auster autem calidus ventus est: quando fiat auster, liquescit glacies, et implentur torrentes. Torrentes autem dicuntur flumina hiemalia; magno enim impetu repentinis aquis impleta currunt. Gelaveramus ergo in captivitate; constringebant nos peccata nostra: flavit auster Spiritus sanctus; dimissa sunt nobis peccata, so
Abbreviated transcription (Latin):
te dñe captiuitatem nram: sicut
torrens in austro. Quid sit hoc:
quasi de preterito loquebatur.
Sed sol& fieri: ut de p̃terito loqͣns.
futura prȩnuntiet propheta. Nam
quasi de preterito loquebatur: cum
in alio loco diceret. Foderunt manꝰ
meas & pedes: dinumerauerunt
omnia ossa mea: non dixit fossuri
sunt. non dixit dinumerabunt. ñ
dixit diuident sibi uestimenta mea.
non dixit suꝑ uestem meã mittent
sortem. Futura erant : & quasi fac.¬
ta cantabantur. Omnia enĩ quȩ
futura sunt: iam facta sunt. Hic
tatem syon. facti sumus uelut con¬
solati. tunc repletum est gaudio õs
nr̃m. & lingua nr̃a exultatione:¬
quod ut ostenderet se figura p̾teri¬
ti futura cogitare: ait: tunc dicent
inter gentes: dicent: iam de futuro
est magnificauit dominus facere
nobiscum: facti sumus iocundati:
tunc cũ cantabantur. futura erant.
& nunc uidentur p̾sentia. Ergo
erant de futuris : quia futura tãꝗͣ.
p̃terita prȩcinebat. Conuerte dñe

Expanded text:
e, captivitatem nostram, sicut torrens in austro.» Quid sit hoc, Quasi de praeterito loquebatur: sed solet fieri ut de praeterito loquens, futura praenuntiet Propheta. Nam quasi de praeterito loquebatur, cum in alio psalmo diceret, «Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea» . Non dixit, fossuri sunt; non dixit, dinumerabunt; non dixit, divident sibi vestimenta mea; non dixit, super vestimentum meum mittent sortem: futura erant, et quasi facta cantabantur. Omnia enim quae futura sunt, Deo jam facta sunt. Hic ti sumus sicut consolati; tunc repletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione;» ut ostenderet se figura praeteriti futura cogitare, ait, «Tunc dicent inter Gentes.» «Dicent,» jam de futuro est. «Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Tunc cum cantabantur, futura erant, et nunc videntur praesentia. Ergo orat tanquam de futuris, qui futura tanquam praeterita praecinebat: «Converte, Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
fieri foris: nisi quod dictum fuerit
intus. Custodi os cordis amalo: &
in nocens eris. In nocens erit lingua
corporis tui: in nocentes manus:
quia imperator iustus tenuit cor.
ꝑ totũ orbẽ terrarum. Uidete
syon: ad ecclesiam curritur: in toto
or be terrarum p̾dium nr̃m acci.¬
pitur : amen respondet᷑. Dicunt
ergo intergentes hierosolimitani
captiui: hierosolimitani redẽptori:
peregrini. suspirantes patriȩ suȩ.
Quid dicunt: magnificauit dñs
facere nobiscum: facti sumus io¬
cundati. Nũ qͥd ipsi secũ fecerunt:
Ipsi male secũ fecerunt: quia sub
peccato se uendiderunt: redẽptor
uenit. & bene cũ illis fecit : & ma¬
gnificauit dominus facere cũ eis.
Magnificauit dñs facere nobiscũ:

Expanded text:
e foris, nisi quod dictum fuerit e foris, nisi quod dictum fuerit intus. Custodi os cordis a malo, et innocens eris: innocens erit lingua corporis tui, innocentes manus quia imperator justus tenuit cor. per totum orbem terrarum; videte si non ad Ecclesiam curritur. In toto orbe terrarum pretium nostrum accipitur; Amen respondetur. Dicunt ergo inter Gentes Jerosolymitani captivi, Jerosolymitani redituri, peregrini, suspirantes patriae suae. Quid dicunt? «Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Numquid ipsi secum fecerunt? Ipsi male secum fecerunt, quia sub peccato se vendiderunt. Redemptor venit, et bene cum illis fecit: et «magnificavit Dominus facere cum eis. Magnificavit Dominus fa
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ apud dm̃ queritur. non quid
apparueris apud homines. Certo
ergo nouimus. & nosse debemus
& tenere. quia est os cordis: est
lingua cordis. Ipsum os impletur
gaudio: in ipso ore intus oramus
dm̃: quando labia clausa sunt &¬
patet conscientia: S ilentium est.
& clamat pectus. Sed auribus cu-¬
ius: non hominis sed dĩ. Securus
ergo esto: ille audit qui miseret᷑.
Et russus quando nemo audit¬
hominũ. mala si ꝓcedunt de cor-¬
de tuo. noli esse securus. quia il¬
le te audit qui dampnat. Sus-¬
anna audiebatur ab in iustis iudi.¬
cibus : tacebat & orabat. Os eius
non audiebatur ab hominibus.
cor eius clamabat ad dm̃. Nũqͥd
quia uox eius ore corporis ñ p̃ces¬
sit: ꝓpt̾ea exaudiri non meruit:
Exaudita est illa quando orauit.
nemo hominũ sciuit. Ergo fr̃s qͥd
habeamus in ore interiore cogi¬
tate ibi: uidete ne quid maledica¬
tis intus. & nichil male facitis fo¬
ris. Non potest eñĩ ab homine¬

Expanded text:
enim apud Deum, quaeritur, non quid non enim apud Deum, quaeritur, non quid non dum apparueris apud homines. 8. Certe ergo novimus, et nosse debemus, et tenere quia est os cordis, est et lingua cordis. Ipsum os impletur gaudio: in ipso ore intus oramus Deum, quando labia clausa sunt, et patet conscientia. Silentium est, et clamat pectus: sed auribus cujus? Non hominis, sed Dei. Securus ergo esto; ille audit qui miseretur. Et rursus quando nemo hominum audit mala, si procedunt de ore tuo, noli esse securus, quia ille audit qui damnat. Susanna non audiebatur ab injustis judicibus, tacebat et orabat. Os ejus non audiebatur ab hominibus, cor ejus clamabat ad Deum . Numquid quia vox ejus de ore corporis non processit, propterea exaudiri non meruit? Exaudita est illa; quando oravit, nemo hominum scivit. Ergo, fratres, quid habeamus in ore interiore, cogitate. Ibi videte ne quid mali dicatis intus, et nihil mali facitis foris: non potest enim fieri ab homin
Abbreviated transcription (Latin):
iam ds̃ audiuit. Ecce fr̃s attendi.¬
te quod dico. Nommno furtum.
Modo nominaui furtũ: contami¬
dico: ecce de ore meo exiit. & non
efficit in mundum: fur autẽ surgit
noc te. & nichil dicit ore: & faci¬
endo fit inmundus. Non solum
non dicit. sed & premit facinus
toto silentio: & usq ad eo uocem
suam tim&e audiri. ut nec uestigia
sua uelit sonare. Aum quid ergo
quia ita sil& mundus est: plus au¬
tem dico fr̃s mei. Ecce ad huc in
stratu suo iac&. nondum surrexit
ut furtum faciat. uigilat & ex¬
pectat ut homines dormiant:
lam dõ clamat: iam fur est. iam
inmundus est. iam facinus de ore
interiore ꝓcessit. Quando enim
uoluntas faciendi decernit᷑. De.¬
creuisti facere : dixisti. fecisti. Si
furtum non feceris foris: ille ñ
re: & ille nichil ꝑdidit: & tu de
furto dampnaberis. Decreuisti oc.¬
cidere hominem: dixisti in corde:
sonuit de ore interiore tuo ho¬¬
micidium. Adhuc homo uiuit:¬
& tu homicida puniris. Quis sis

Expanded text:
jam Deus audivit. Ecce, fratres mei, attendijam Deus audivit. Ecce, fratres mei, attendite quae dico. Nomino furtum: modo nominavi furtum; Ecce de ore meo exiit, et non me fecit immundum. Fur autem surgit in nocte, et nihil dicit ore, et faciendo fit immundus. Non solum non dicit, sed et premit facinus toto silentio; et usque adeo vocem suam timet audiri, ut nec vestigia sua velit sonare: numquid ergo quia ita silet, mundus est? Plus autem dico, fratres mei. Ecce adhuc in stratu suo jacet, nondum surrexit ut furtum faciat; vigilat, et exspectat ut homines dormiant: jam Deo clamat, jam fur est, jam immundus est, jam facinus de ore interiore processit. Quando enim voluntas faciendi decernitur. Decrevisti facere; dixisti, fecisti. Si furtum non feceris foris; forsitanre: et ille nihil perdidit, et tu de furto damnaberis. Decrevisti occidere hominem; dixisti in corde, sonuit de ore tuo interiore homicidium: adhuc vivit homo, et tu homicida puniris. Quid sis
Abbreviated transcription (Latin):
dus : & quando uomis efficeris in¬
mundus. Quando bibis non es in.¬
mundꝰ: & quando expuis in mundꝰ
es: quando expuis enĩ: de ore tuo
exit aliquid & quando bibis: in
os intrat aliquid. Quid uoluit di.¬
cere dominus: non qͦd in os intrat
sed quod exit coinquinat hominẽ.
secutus eodem loco scđm eundem
ȩuuangelistã dixit. quȩ sunt quȩ
procedunt de ore: ut intellegas ñ
de ore corporis eum dixisse: sed de
ore cordis. Ait enĩ. De corde enim
exeunt cogitationes malȩ: forni-¬
cationes: homicidia. blasphemia.
Hȩc sunt quȩ coinquinant homi.¬
nem. Non lotis autẽ manibus man¬
ducare: non comquinat hominẽ.
Illa ergo fr̃s mei quomͦ exeunt
de homine. nisi quia exeunt de cor-¬
de. sicut ipse dñs dicit. Non enim
quando illa loquimur tunc nos
maculant: nequis dicat quando
di efficimur. Quid si aliquis non
loquatur. & tantum cogitet ma-¬
la. mundus est : quia de ore ipsius
nichil processit: sed de ore cordiᷤᷤ

Expanded text:
dus; et quando vomis, efficeris imdus; et quando vomis, efficeris immundus? Quando bibis, non es immundus; et quando spuis, immundus es? Quando spuis enim, de ore tuo exit aliquid; quando bibis, in os intrat aliquid. Quid voluit dicere Dominus, «Non quod intrat in os, sed quod exit, inquinat?» Secutus eodem loco secundum alium evangelistam dixit quae sunt quae procedunt de ore; ut intelligas non de ore corporis eum dixisse, sed de ore cordis. Ait enim: «De corde enim exeunt cogitationes malae, fornicationes, homicidia, blasphemiae; haec sunt quae coinquinant hominem: non lotis autem manibus manducare, non coinquinat hominem» . Illa ergo, fratres mei, quomodo exeunt de ore, nisi quia «exeunt de corde,» sicut ipse Dominus dicit? Non enim quando illa loquimur, tunc nos maculant. Ne quis dicat: Quando di efficimur. Quid si aliquis non loquatur, et tantum cogitet mala, mundus est, quia de ore ipsius corporis nihil processit? Sed de ore cordis
Abbreviated transcription (Latin):
mundate. Ibi est enĩ os qͦd implet᷑
Sed uide unde gaudeas. Si de scło
gaudes: in mundo gaudio uocife.¬
rars ad dm̃. Si uero de redemptione
gaudes. quomͦ dixit psalmus iste
cum conuerterit dñs captiuitatẽ
syon. facti sumꝰ iocundati. tunc in¬
plebitur uero gaudio os tuum. &
lingua tua exultatione. Illanifes-¬
tum est quia in spe gaudes. & gau.
dm̃. In ipso gaudio uel in ipso ore
quod habemus intus. & manduca¬
mus & bibimus : sicut de isto ore ad
refectionem corporis: sic de illo ore
ad refectionem cordis. Nam unde
beati qui esuriunt & sitiunt iusti-¬
ciam: qm̃ ipsi saturabunt᷑. Si autẽ
non facit inmundũ nisi quod exit
de ore. & hoc cũ audiuimus in eu-¬
uangelio non intellegimus nisi os
corporis : ab surdum est & nimis
stultũ. ut tunc putemus mundũ
tem putemus in mundum si uomat.
Ait enĩ dñs. Non quod intrat sed
quod exit: hoc coinquinat. Quan.¬
do ergo manducas non fis inmun-¬

Expanded text:
mundato. Ibi est enim os quod implebimundato. Ibi est enim os quod implebiSed vide unde gaudeas. Si de saeculo gaudes, immundo gaudio vociferaris ad Deum: si vero de redemptione gaudes, quomodo dixit psalmus iste, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion, facti sumus jucundati;» tunc impletur vero gaudio os tuum, et lingua tua exsultatione: manifestum est quia in spe gaudes, et acceeum. In ipso gaudio, vel in ipso ore quod habemus intus, et manducamus et bibimus: sicut de isto ore ad refectionem corporis, sic et de illo ore ad refectionem cordis. Nam inde, «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . 7. Si autem non facit immundum nisi quod exit de ore, et hoc cum audimus in Evangelio, non intelligimus nisi os corporis; absurdum est et nimis stultum, ut tunc putemus non fietem putemus immundum, si vomat. Ait enim Dominus: «Non quod intrat in os, sed quod exit, coinquinat.» Quando ergo manducas, non fis immun
Abbreviated transcription (Latin):
& intelligite. Omne quod intrat
in os non coinquinat hominẽ: sed
quod exit. Quid est hocͦ Cũ dixit.
qͦd intrat in os: non nisi os corpo.¬
ris uoluit ostendere Intrant enĩ
cibi. & non comquinant homineᷤᷤ
cibi: quia omnia munda mundis.
& omnis creatura dei bona est: &
nichil abiciendum qͦd cũ gr̃arum
actione accipit᷑. In figura uidȩis
posita erant quedã: & in munda
dicta sunt. Sed postea quã figura.¬
rum lux ipsa uenit. & remotȩ st̃
umbrȩ: non sumꝰ retenti in lit tera.
sed uiuificati in spũ. Non est i¬
positum iugum obseruationis¬
xp̃ianis. quod impositũ erat uidȩis:
autem & infidelibus nichil est¬
mundum. sed polluta sunt eoꝵ &
mens & conscientia. Quod uoluit
intelligi mundo homini. & panis.
si interius quod est. inmundũ est:
foris quod est. nichil mundum ẽe
potest. Si ergo illis quib interiora
inmunda sunt. exteriora munda
esse non possunt: si uolueritis ut
exteriora munda sint. interiora

Expanded text:
et intelligite. Omne quod intrat et intelligite. Omne quod intrat in os, non coinquinat hominem, sed quod exit.» Quid est hoc? Cum dixit, «Quod intrat in os,» nonnisi os corporis voluit ostendere. Intrant enim cibi, et non coinquinant homines cibi; quia, «Omnia munda mundis;» et, «Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione percipitur» . In figura Judaeis posita erant quaedam, et immunda dicta sunt . Sed postea quam lux ipsa venit, remotae sunt umbrae, non sumus retenti in littera, sed vivificati in spiritu: et non est impositum jugum observationisianis, quod impositum erat Judaeis; autem et infidelibus, nihil mundum, sed pollutae sunt eorum et mens et conscientia» . Quid voluit intelligi? Mundo homini et panis si interius quod est, immundum est; foris quod est, nihil mundum esse potest. Si ergo illis quibus interiora immunda sunt, exteriora munda esse non possunt; si volueris ut exteriora munda sint, interiora
Abbreviated transcription (Latin):
mulieris. an mulier posset munda.¬
ri contactu domini: ꝑmittebat
autem medicus egrotantẽ tange.¬
re medicamentũ. & illa quȩ ue.¬
nerat. nouerat medicum: & quȩ
est ad salutem. Irrupit domum
quȩ non erat inuitata: s uulnera
habebat. Et illuc uenerat: ubi me.¬
dicus recũbebat. Ille autem qui¬
inuitauerat medicum. sanus sibi uide-¬
batur: propt̾ ea non curabat᷑. Iam
quȩ sequntur in ȩuuangelio nostis.
quomͦ confusus est ipse phariseus.
cum ei ostenderet quia & illam
mulierẽ nouerat: & cogitationes¬
cordis ipsius audiebat. Sed ad id
redeamus quo modo de ȩuuangłio
lectum est quod ꝑtin& ad presen-¬
tem uersum ubi dictum est.:
impletum est gaudio os nr̃m. &
lingua nr̃a exultatione. Querimꝰ
enim. quod os & quȩ lingua. At.¬
tendat caritas ur̃a insultatum ẽ
domino. quia ñ lotis manib disci¬
puli eius manducauerant: respon.¬
dit eiᷤᷤ dominus sicut oportebat.
Et uocatis turbis ait. Audite om̃s

Expanded text:
mulieris, an mulier mundamulieris, an mulier mundari contactu Domini? Permittebat autem medicus aegrotam tangere medicamentum; et illa quae venerat, noverat medicum; et quae est ad salutem. Irrupit in domum quo non erat invitata; sed vulnera habebat, et illuc venerat ubi medicus recumbebat. Ille autem quiinvitaverat medicum, sanus sibi videbatur; propterea non curabatur. Jam quae sequuntur in Evangelio nostis, quomodo confusus est ipse pharisaeus, cum ei ostenderet quia et illam mulierem noverat, et cogitationem ipsius audierat . 6. Sed ad id revertamur quod modo de Evangelio lectum est, quod pertinet ad praesentem versum ubi dictum est, «Impletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione:» quaerimus enim quod os, et quae lingua. Attendat Charitas vestra. Insultatum est Domino, quia non lotis manibus discipuli ejus manducarent. Respondit illis Dominus sicut oportebat, et vocatis turbis ait: «Audite omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
do accessit mulier quȩ in ciuitate
peccatrix erat & famosa: quȩ lacri.¬
mis lauit pedes dnũ. tersit capillis.
unxit unguento. P hariseus ergo
qui inuitauerat dñm. & munditiã
non habebat nisi forinsecus corpo¬
ris. corde autem plenus erat iniqui-¬
tate & rapina. Dixit apud sem& ip.¬
sum. Iste si esset propheta: sciret
quȩ mulier illi accessit ad pedes.
Unde nouerat utrũ sciret an nesci.¬
ret : sed ideo eum nescire arbitratꝰ
est: quia non ase eam repellit. Si
enim accessisset ad ipsum pharise.¬
um talis mulier: ille qui munditi.¬
am tenebat quasi in carne. exsuf.¬
flaret: repelleret. abiceret: ne in.¬
munda tangeret mundum: &
contaminaret eius munditiam.
Quia hoc ñ fecit dominus: ideo
illum credidit nescisse. qualis mu.¬
lier illa accessit ad pedes. Dominꝰ
autem non solum nouerat. sed &
cogitationes illius audiebat: quia
& si contactus corporis aliquid
facit: tu in munde pharisce. caro
domini posset pollui contactu

Expanded text:
do accessit mulier quae in civitate do accessit mulier quae in civitate peccatrix erat et famosa, quae lacrymis lavit pedes Domini, tersit capillis, unxit unguento. Pharisaeus ergo, qui invitaverat Dominum, et munditiam non habebat nisi forinsecus corpore, corde autem plenus erat iniquitate et rapina, dixit apud semetipsum: «Iste si esset propheta, sciret quae mulier illi accessit ad pedes.» Unde noverat utrum sciret, an nesciret? Sed ideo eum nescire arbitratus est, quia non a se eam repulit. Si enim accessisset ad ipsum pharisaeum talis mulier, ille qui munditiam tenebat quasi in carne, exsufflaret, repelleret, abjiceret; ne immunda tangeret mundum, et contaminaret ejus munditiam. Quia hoc non fecit Dominus, ideo illum credidit nescisse qualis mulier illi accessisset ad pedes; Dominus autem non solum illam noverat, sed et cogitationes illius audiebat: quia etsi contactus corporis aliquid facit, o immunde pharisaee, caro Domini posset pollui contactu
Abbreviated transcription (Latin):
procedit. Si malum est. inquinat nos.
si bonum est mundat nos. De ipso
enim ore audistis: dum ȩuuangeliũ
legeretur. Insultabant eñĩ iudȩi
domino: quia discipuli eius non
lotis manibus manducabant. Illi
insultabant. qui munditiam foris
habebant: & intus maculiᷤ pleni
erant. Illi insultabant. quoꝵ iusti.¬
cia non erat. nisi in oculis homi-¬
num: Dominus autem querebat
munditiam nr̃am interiorem: quȩ
si fuerit. necesse est ut & quȩ foris
sunt munda sint. Mundate inquit
quȩ intus sunt: & quȩ foris sunt
munda erunt. Ipse dominus dicit¬
in alio loco. Uerum date elemosi.¬
nas: & ecce omnia munda sunt uob̃.
Unde autem ꝓcedit elemosina. de
corde. Si enim manũ porrigas. nec
in corde miserearis: nichil fecisti.
Si autem in corde miserearis. ȩtĩa¬
si non habeas quo porrigas manũ:
acceptat ds̃ elemosinã tuam. Illi
autem iniqui: foris querebant
munditiam. De talib erat ille pha¬
riseus qui in uitauerat dnm: quan¬

Expanded text:
procedit, si malum est, inquinat nos; procedit, si malum est, inquinat nos; si bonum est, mundat nos. De ipso enim ore audistis, dum Evangelium legeretur. Insultabant enim Judaei Domino, quia discipuli ejus non lotis manibus manducabant. Illi insultabant, qui munditiam foris habebant, et intus maculis pleni erant; illi insultabant, quorum justitia non erat, nisi in oculis hominum. Dominus autem quaerebat munditiam nostram interiorem; quae si fuerit, necesse est ut et quae foris sunt munda sint. «Mundate,» inquit, «quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt» . Ipse Dominus dicit alio loco: «Verum date eleemosynas, et ecce omnia munda sunt vobis» . Unde autem procedit eleemosyna? De corde. Si enim manum porrigas, nec in corde miserearis, nihil fecisti; si autem in corde miserearis, etiamsi non habeas quod porrigas manu, acceptat Deus eleemosynam tuam. Illi autem iniqui, foris quaerebant munditiam. De talibus erat etiam ille pharisaeus qui invitaverat Dominum, quan