comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiruenerabilis cogitar& quod saltm ad condim̃ta olerũ
autrienda locus isdem aptus potuiss& existere sihunc
s saxi illius non tener&: occurrit animo quia eandẽ
molem quinquaginta boũ paria mouere non possant.
Cũq dehumanõ labore eet̃ facta desperatio: ad diuinũ
se solatium contulit. sese que illic nocturno silentio ino¬
rationẽ dedit: Cũ matie facto adeundem locũ fr̃suener̃.¬
at que inuenerunt molem tantȩ magnitudinis ab eodẽ
lo co longius recessi se. suoque recẽssu largũ fribus spa¬
tium dedisse. Alio quoque tempore cũ ĩsdem uenerabił¬
uirlampades uitreas in oratorio lauaret : una ex eius ma¬
nib cecidit. quȩ ꝑ innumeras partes fracta dis soluit.
Qui uehem̃tissime patris monas terii furorem timens.
lampadis protinus omĩa fragm̃ta collegit. atque ante
altare posuit : seseque cũ graui gemitu in orationẽ
dedit. Cũq ab oratione cãput leuas s& : sanam lampa¬

Expanded text:
vir venerabilis cogitaret, quod saltem ad condimenta olerum vir venerabilis cogitaret, quod saltem ad condimenta olerum nutrienda locus idem aptus potuisset existere, si hunc moles saxi illius non teneret, occurrit animo, quod eamdem molem quinquaginta boum paria movere non possent. Cumque de humano labore facta esset desperatio, ad divinum se solatium contulit, seque illic nocturno silentio in orationem dedit. Cumque mane facto ad eumdem locum fratres venirent, invenerunt molem tantae magnitudinis 180 ab eodem loco longius recessisse, suoque secessu largum fratribus spatium dedisse. Alio quoque tempore cum idem vir venerabilis lampades vitreas in oratorio lavaret, una ex ejus manibus cecidit, quae per innumeras partes fracta dissiluit: qui vehementissimum Patris monasterii furorem timens, lampadis protinus omnia fragmenta collegit, atque ante altare posuit, seque cum gravi gemitu in orationem dedit. Cumque ab oratione caput levasset, sanam lampa
Abbreviated transcription (Latin):
Seuicino nunc loco tibi aliquid narrabo: quod & uiri
uenerabilis maximianiepĩ. & laurionis quem nos ti
ueterani monachi quiuterque nuncusque suꝑẽ: rela¬
tione cognoui. Quiscilic& laurio in eo monas terio
quiiuxta nepes si nã urbem subpentoma uocatur. ab
anastasio scĩsim o uiro nutritus. ẽ. Quinimirũ anasta¬
sius uitȩ uenerabilis uiro non noso p̃posito monas teru
quod insoractis monte situmest: & propinquitate
loci. & morũ magnitudine et uirtutũ studus ad sidue
iungebatur. Isdem uero non nosus subasperrimo sui mo¬
nas̃terii degebat patre: sed eius mores mira semꝑ ȩqua¬
ut crebro patris iracundiam exhumilitate mitigabat
Quia uero eius monas teriũ insũmo montis cacumĩne
sitũ .ẽ. ad quẽ libet paruũ hortum fr̃ib excolendum
nulla planicies patebat. Unus autem breuis simꝰ locus in
latere montis excreuerat: quẽ ingentis saxi naturaliter
egrediens molis occupabat. Quãd am die dũ non nosus

Expanded text:
icino nunc loco tibi aliquid narrabo, quod et viri venerabilis Maximiani episcopi, et Laurionis, quem nosti veterani monachi, qui uterque nuncusque superest, relatione cognovi; qui scilicet Laurio in illo monasterio quod juxta Nepesinam urbem Suppentonia vocatur, ab Anastasio viro sanctissimo nutritus est. Qui nimirum Anastasius, vitae venerabilis viro Nonnoso praeposito monasterii, quod in Soractis monte situm est, et propinquitate loci et morum magnitudine, et virtutum studiis assidue jungebatur . Idem vero Nonnosus sub asperrimo sui monasterii degebat Patre: sed ejus mores mira semper aequaine, sicut crebro Patris iracundiam ex humilitate mitigabat. Quia vero ejus monasterium in summo montis cacumine situm est, ad quemlibet parvum hortum fratribus excolendum nulla patebat planities: unus autem brevissimus locus in latere montis excreverat, quem ingentis saxi naturaliter egrediens moles occupabat. Quadam die dum Nonnosus
Abbreviated transcription (Latin):
moriam: cũ tam fortem me sentirem. mirabar si non
comedis sem. Qui ad uesꝑum ueniens  ne fortitu¬
dinis inueni: ut si uoluis sem ieiunium usque addiem
alterum trans ferre potuissem. Sicque factũ ẽ. ut in
me probarem ea &iam de illo uera. eẽ: quib. ipse int̾
minime fuissem:. Be RS.
uia eundem uirũ magnȩ conpunctionis fuis se

Expanded text:
moriam, cum tam fortem me esse sentirem, mirabar si non moriam, cum tam fortem me esse sentirem, mirabar si non comedissem. Qui ad vesperam veniens, tantae me fortitudinis inveni, ut si voluissem, jejunium usque ad diem alterum transferre potuissem. 353 Sicque factum est ut in me probarem ea etiam de illo vera esse quibus ipse minime interfuissem. PETR. Quia eumdem virum magnae compunctio
Abbreviated transcription (Latin):
in quo om̃s & paruuli pueri ieiunant. ego ieiunare
non possem: coepi plus merore quam infirmitate
deficere. Sed tristis animus consilium citius inuenit
ut eundem uirum dei secr&o in oratoriũ ducerem :
eumque pecerem quatenus mihi ut die illo adieiunan
dum uirtus daretur suis apud omĩpotentẽ dnm̃p̃cib
optineret. Quod factum ẽ. Naminox ut oratorium
in gres sisumus : ame hamiliter postulatus. se se cum
lacrimis inorationẽ dedit. Et post paululũ conple¬
ta oratione exiit sed aduocem illius benedictionis.
uirtutem tantam ms stomachus accepit. ut mihi fun¬
ditus a memoria tolleretur cibus et ȩgritudo. Coepi
mirari quis. eẽm: quis fuerĩ.. quia etcum ad animũ
rediebat infirmitas: nihil in me exhis quae meminerã
recognoscebam. Cumque indispsstione monas teru
occũpata mens. eet : obliuiscebar funditus a egritudi¬
nis meae. Si uero ut p̃dixi rediret aegritudõ ad me¬

Expanded text:
in quo omnes et parvuli pueri jejunant, ego jejunare in quo omnes et parvuli pueri jejunant, ego jejunare non possem, coepi plus moerore quam infirmitate deficere. Sed tristis animus consilium citius invenit, ut eumdem virum Dei secreto in oratorium ducerem, eumque peterem quatenus mihi ut die illo virtus ad jejunandum daretur, suis apud omnipotentem Dominum precibus obtineret; quod et factum est. Nam mox ut oratorium ingressi sumus, a me humiliter postulatus, sese cum lacrymis in orationem dedit, et post paululum completa oratione exiit. Sed ad vocem benedictionis illius, virtutem tantam meus stomachus accepit, ut mihi funditus a memoria tolleretur cibus et aegritudo. Coepi mirari quis essem, quis fuerim, quia et cum ad animum redibat infirmitas, nihil in me ex his quae memineram recognoscebam. Cumque in dispositione monasterii occupata mens esset, obliviscebar funditus aegritudinis meae. Si vero, ut praedixi, rediret aegritudo ad me
Abbreviated transcription (Latin):
lius ur̃m ore hodie panis ingreditur : nisi puer is te
ademonio fuerit ereptus. Iũnc in orationem secum
cunctis fr̃ib: strauit. Et eo usque oratum ẽ. quo¬
usque puer auecatione sanar&ur. Qui et tam per¬
fecte sanatus.ẽ: ut ad hunc maliignus sp̃s accedendi
ausũ ulterius non haber&
RetRN
redo quod ei elatio parua subrepserat: e ius discipłos
om̃ĩ potens ds̃ facti illius esse uoluit ad iutores:
Iportare non potuit: diuidit hoc cumfr̃ĩb : et por¬
tauit. Huius uiri oratio quant& uirtutis. eẽt: ĩn me¬
met ipso exꝑtus sum. Nã cum quadã tempore in
monasterio positus incisionem uitalium paterer.
crebrisque angustius ꝑhorarũ mom̃ta ad exitum
propinquarẽ: quꝰ in medici molestiã grecoelo quio
sin copinuocant. Et nisi me frequenter fr̃scibo refi¬
cerent uitalis mihi sp̃s funditus intercidi uideretur
Paschalis superuenit dies Et cumsacratis simo sabbato

Expanded text:
lius vestrum ore hodie panis ingreditur, nisi puer iste lius vestrum ore hodie panis ingreditur, nisi puer iste a daemonio fuerit ereptus. Tunc se in orationem cum cunctis fratribus stravit, et eo usque oratum est, quousque puer a vexatione sanaretur, Qui tam perfecte sanatus est, ut ad hunc malignus spiritus accedendi ausum ulterius non haberet. PETR. Credo quod ei elatio parva subrepserat, et ideo ejus discipulos omnipotens Deus facti illius esse voluit adjutores. Gportare non potuit, divisit hoc cum fratribus, et portavit. Hujus viri oratio quantae virtutis esset, in memetipso expertus sum. Nam cum quodam tempore in monasterio positus incisionem vitalium paterer, crebrisque angustiis per horarum momenta ad exitum propinquarem quam medici molestiam Graeco eloquio syncopin vocant, et nisi me frequenter fratres cibo reficerent, vitalis mihi spiritus funditus intercidi videretur, paschalis supervenit dies. Et cum sacratissimo Sabbato,
Abbreviated transcription (Latin):
eadem fecisset. Quimiratus curita requirent:
res pondit. Hil: Tunc ille eiusdem pueri in notuer̃
causam : & quod malignus sp̃s nulla abeo nocte recederet
indicauerunt. Sũm oꝑẽ postulantes : uthunc secũ ad mo¬
ñas terium toller&. quiaiam uexationem illius uidere
ipse nonpos sent Consensit senex: puerũ ad monaste¬
rium duxit. Quicum multo tempore inmonas terio
fuis set: at que adhunc antiquus hostis accedere minime
presũpsis s& : ẽiusdem senis animus desalute pueri in mo¬
deratius ꝑlaetitiam tactus. ẽ. Ham coram positis frĩb
dixit. Fratres. diabolus sibi cũ illis fororib iocabatur.
At uero ubi adseruos dei uentũ ẽ: ad hunc puerum accede
non p̾supsit. Postquã uocem cħora eadem ac mom̃to
isdem puer coram cunctis fr̃ibus diabolo se inuadente
uexatus ẽ. Quouiso se nex: seprotinus inlam̃tũ
dedit. Quemdum lugentem diu fr̃s consulari uo¬
luissent: respondit dicens. Creditȩ mihi. quia innul¬

Expanded text:
eadem fecisset. Qui miratus cur ita requirerent, eadem fecisset. Qui miratus cur ita requirerent, respondit: Nihil. Tunc illae ejusdem pueri innotuerunt causam, et quod malignus spiritus nulla ab eo nocte recederet indicaverunt, summopere postulantes ut hunc secum ad monasterium tolleret, quia jam vexationem 352 illius videre ipsae non possent. Consensit senex, puerum ad monasterium duxit. Qui cum multo tempore in monasterio fuisset, atque ad hunc antiquus hostis accedere minime praesumpsisset, ejusdem senis animus de salute pueri immoderatius per laetitiam tactus est. Nam coram positis fratribus dixit: Fratres, diabolus ibi cum illis sororibus jocabatur; at vero ubi ad servos Dei ventum est, ad hunc puerum accedere non praesumpsit. Post quam vocem, hora eadem ac momento, idem puer coram cunctis fratribus diabolo se invadente vexatus est; quo viso senex, se protinus in lamentum dedit. Quem dum lugentem diu fratres consolari voluissent, respondit, dicens: Credite mihi, quia in nul
Abbreviated transcription (Latin):
monas terio conuersatus. ibiꝰ defunctus. ẽ: quem sui
discipuli ferebant: oran do mortuũ suscitas sẽ. Uir autẽ
tantȩ simplicitatis erat et conpuctionis: ut dubium
non eẽt. quod ille lacrimȩ extam humili simpliciq
mente aedit&. apud omĩpotentem dm̃ multa opti¬
nere potuissent. Huius ergo aliquod miraculum
narro : quod in quisitus mihĩ simpliciter et ipse facebat᷑
Qua dam nãque die dũ iter carperet. facto uespere
cũ ad setededũ locusde. eẽt: in monas terio uirginum
deuenit. In quoquidã paruulus puer erat: quẽm ma¬
lignus sp̃s omi noc te uexare consueuerat. Sed sc̃e¬
m̃oniales faeminae ut uirũ dĩ susceperunt: tum rouer̃
dicentes. Tecum pater hac nocte: puer iste maneat.
Quodipse benigne suscepit: secumꝰ eum nocte eadẽ
iacerepermisit. Facto autem mane: coeperunt scĩmo¬
niales faeminae eundem patrem uigilanter in¬
quirere. siquidpuer quem deder̃ant nocte

Expanded text:
monasterio conversatus, ibique defunctus est. Quem sui monasterio conversatus, ibique defunctus est. Quem sui discipuli referebant orando mortuum suscitasse. Vir autem tantae simplicitatis erat et compunctionis, ut dubium non esset quod illae lacrymae ex tam humili simplicique mente editae apud omnipotentem Deum multa obtinere potuissent. Hujus ergo aliquod miraculum narro, quod inquisitus mihi simpliciter et ipse fatebatur. Quadam namque die dum iter carperet, facto vespere cum ad secedendum locus deesset, in monasterium virginum devenit, in quo quidam puer parvulus erat, quem malignus spiritus omni nocte vexare consueverat. Sed sanctimoniales feminae ut virum Dei susceperunt eum rogaverunt, dicentes: Tecum, Pater, hac nocte puer iste maneat. Quem ipse benigne suscepit, secumque eum nocte eadem jacere permisit. Facto autem mane coeperunt sanctimoniales feminae eumdem Patrem vigilanter inquirere, si quid ei puer quem dederant nocte
Abbreviated transcription (Latin):
dis responsis eccłae ad principem ipse transmissussum.
senioremquendã epm̃ repperi. quise adhuc eorũ ora sine
linguis loquentia uidisse testabatur ut aꝑtis oribus
clamarent. Ecce uidete : quia linguas non habemꝰ et lo¬
quimur: Uidebatur enĩ arespicĩentib ut ferebat:
quia abscisis radicitus linguis. quasi quoddam baratrũ
patebat ingutturae. Et tamen ore uacuo. plena ad inte¬
grum uerba formabantur. Quorũ illic unus in luxdrũ
lapsus: moxpriuatus .ẽ. dono miraculi. recto uidelic&
omĩpotentis dĩ iudicio: ut qui carnis continenciã seruare
neglexerat. sine lingua carnea nonhaberet uerba uirtu¬
tis Sedhaec nos parrianȩ hereseos dãpnatione dixisse
sufficiat nunc adeaquę nuper initalia gesta sunt
s. cuius. memoriam feci eletherius pater monas terii
beati ȩuangłis tae marchi quod inspolitanȩ urbis
pomerio situm est diumecum .ẽ. in hac urbe in meo

Expanded text:
dis responsis Ecclesiae ad principem ipse transmissus sum, dis responsis Ecclesiae ad principem ipse transmissus sum, seniorem quemdam episcopum reperi qui se adhuc eorum ora sine linguis loquentia vidisse testabatur, ita ut apertis oribus clamarent: Ecce videte, quia linguas non habemus et loquimur. Videbatur enim a respicientibus, ut ferebat, quia abscissis radicitus linguis, quasi quoddam barathrum patebat in gutture, et tamen ore vacuo plena ad integrum verba formabantur. Quorum illic unus in luxuriam lapsus, mox privatus est dono miraculi; recto videlicet omnipotentis Dei judicio, ut qui carnis continentiam servare neglexerat, sine lingua carnea non haberet verba virtutis. Sed haec nos pro Arianae haereseos damnatione dixisse sufficiat, nunc ad ea quae nuper in Italia gesta sunt superius memoriam feci , Eleutherius Pater monasterii beati evangelistae Marci, quod in Spoletanae urbis pomeriis situm est, diu mecum est in hac urbe in meo
Abbreviated transcription (Latin):
indefensione ueritatis epĩ fortiter ꝑsis tentes. ad me¬
dium sunt declucti quos uuandalorũ rex uerbis
ac muneribus flecte ad ꝑfidiã nonualens: toriñtis
frangere posse se credidit. Hamcũ eis in ipsa defen¬
sionẽ ueritatis silentiũ indicer&. nec tamen ipsi con¬
tra ꝑfidiam tacerent: ne tacendo forsitan consen¬
sis sẽ uiderentur. raptus infurore: ẽorũ linguas abs¬
cidi radicitus fecit. Resmira: et multis nota seniorib
qui a ita post prodefensione ueritatis &iam sine
lingua loquebantur: sicut prius loqui ꝑlinguam
coñsueuerant.
criptum. p&reẽ. deunigenito sũmi patris:
Inprincipio erat uerbũ: et uerbũ erat apud dm̃. & dserat
sunt. Quidigitur miramur si uerba edere sine lingua
potuit uerbir. quod linguam fecit: PERUS
Ilacet quod dicis.
GREGORIUS:
Hu itaque eotempore profugi adcons tantinopolita¬
nam urbem uenerunt : eoque tempore quopro explen¬

Expanded text:
in defensione veritatis episcopi fortiter persistentes, ad mein defensione veritatis episcopi fortiter persistentes, ad medium sunt deducti. Quos Wandalorum rex verbis ac muneribus flectere ad perfidiam non valens, tormentis frangere posse se credidit. Nam cum eis in ipsa defensione veritatis silentium indiceret, nec tamen ipsi contra perfidiam tacerent, ne tacendo forsitan consensisse viderentur, raptus in furore, eorum linguas abscidi radicitus fecit. Res mira et multis nota senioribus, quia ita post pro defensione veritatis etiam sine lingua loquebantur, sicut prius loqui per linguam consueverant Scriptum, Petre, est de Unigenito summi Patris: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et verba edere sine lingua potuit Verbum quod fecit linguam? PETR. Placet quod dicis. GREGOR. Hi itaque, eo tempore profugi, ad Constantantinopolitanam urbem venerunt. Eo quoque tempore quo pro explen
Abbreviated transcription (Latin):
fidem. ut nullum suo regno militare ꝑmitteret: qui
regno dei hostis exis tere per hereticã ꝑfidiam non
tĩmeret. Nec mirum quoduerȩ fidei prȩdicator fac¬
tusesł qui frater ẽ. martiris. Cuius hunc quo que
merita adiuuant. ut ad om̃ĩ potentis dei gremium tam
multos reducat. Qua inre considerandũ . ẽ. nobis quia
totũ hoc agi nequaquã poss&: siherminigildus rex
ꝓueritate mortuus non fuis set. Namsicut scriptũ ẽ.
nisi granũ frumenti cadens in terrã mortuũ fuerit
ipsum solum manet. Si autẽ mortuũ fuerit. multũ
fructũ affert. Hoc fieri ui demus in menbris qđ
factum scimus incapite: Inuuisigotharũ et enĩgente.
Et dum unũ granũ fideliter cecidit: adoptinendã
fidem animarum seges multa surrexit. PeRus
ustiniani quoque augusti temporib dũ contra
catholicorũ uitam exorta auuandalis arriana
ꝑfecutio in affrica uehementer insaniret. quidã

Expanded text:
fidem, ut nullum in suo regno militare permitteret, qui fidem, ut nullum in suo regno militare permitteret, qui regno Dei hostis existere per haereticam perfidiam non timeret. Nec mirum quod verae fidei praedicator factus est, qui frater est martyris, cujus hunc quoque merita adjuvant, ut ad omnipotentis Dei gremium tam multos reducat. Qua in re considerandum nobis est, quia totum hoc agi nequaquam posset, si Herminigildus rex pro veritate mortuus non fuisset. Nam sicut scriptum est: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert . Hoc fieri videmus in membris, quod factum scimus in capite. In Visigothorum etenim gente et dum unum granum fideliter cecidit ad obtinendam vitam animarum, seges multa surrexit. PETR. ustiniani quoque augusti temporibus dum contra catholicorum vitam exhorta a Wandalis Arriana persecutio in Africa vehementer insaniret, quidam
Abbreviated transcription (Latin):
Quidam etiamferunt: quod illic nocturno tẽpore
accensȩ lampades apparebant. Unde factum . ẽ: qua¬
te nus corpus illius uidelicet martiris iurae acunc tis
fidelibus uenerari debuis set. Pater uero ꝑfidus & par¬
ricida cõmotus. pęnitencia hoc fecis se sedoluit. Nec
tamen usque usque adoptinendam salutem ꝑuenit
Nam quia uera. eet catholica fides agnouit: sed gentis suȩ
timore ꝑterritus adhanc peruenirẽ nonmeruĩt. qui
oborta aegritudine ad extrema ꝑductus. ł eandro epõ
quemprrus uehe menter ad flixerat. neccharedũ regem
filium queminsua heresi relinquebat cõmendare curauit
ut in ipso quoque talia faceret. qualia infratre illius
suis exortationibus fecis set. Qu auidelicet cõmen¬
datione expl&a : defuntus ÷. Post cuius mortem: rrec¬
charedus rex nonpatrẽ ꝑfidum. sed fratrem martirem¬
sequens: ab arriane hereseos prauitate conuersus est.
totamque uuisi gotharũ gentem ita aduera ꝑduxit

Expanded text:
Quidam etiam ferunt quod illic nocturno tempore Quidam etiam ferunt quod illic nocturno tempore accensae lampades apparebant; unde et factum est quatenus corpus illius, ut videlicet martyris, jure a cunctis fidelibus venerari debuisset. Pater vero perfidus et parricida commotus 348 poenitentia, hoc fecisse se doluit, nec tamen usque ad obtinendam salutem. Nam quia vera esset catholica fides agnovit, sed gentis suae timore perterritus, ad hanc pervenire non meruit. Qui oborta aegritudine ad extrema perductus, Leandro episcopo, quem prius vehementer afflixerat, Recharedum regem filium, quem in sua haeresi relinquebat, commendare curavit, ut in ipso quoque talia facesuis exortationibus fecisset. Qua videlicet commendatione expleta, defunctus est. Post cuius mortem Reccharedus rex non patrem sequens, ab Arianae haereseos pravitate conversus est, totamque Visigothorum gentem ita ad veram perduxit
Abbreviated transcription (Latin):
eius m anu sacrilegȩ consecrationis cõmunioneor
ꝓciperet. atque ꝑhoc adpatris gram redire inere¬
retur. Sed uir deo deditus arriano ep̃o penienti
ec ꝓbrauit ut debuit: eiusque a se ꝑfidiam dig¬
nisꝰ increpationib reppulit. Quia et si exxterius
iacebat ligatus: apud setamen in magno m̃tis cul¬
mine sta bat securus. Adsȩ itaquẽ reuerso epo
arrianus pater infremuit. Statim que suo sapari¬
tores misit. qui constantis simum confes sorem di
illic ubi iacebat occiderent. Quod factũr ẽ. Ham
mox ut ingres sisunt securim eͤrebro illꝰ nfigentes uitã
corporis abstulerunt. Hocque in eo ualuerunt ꝑimere.
quod ipsułm quoque quipemptus.ẽ in se constituerat dis¬
pexisse. Sedpro ostendenda uera eius gła suꝑna quo¬
que nonde fuere miracula. Hamcoepit in noctur no
silentio psalmodiȩ cantus adcorpus eiusdem regis et
martiris audiri. atque ideo ueraciter regis quia m̃artiris

Expanded text:
eius manu sacrilegae consecrationis communionem eius manu sacrilegae consecrationis communionem perciperet atque per hoc ad patris gratiam redire mereretur. Sed vir Deo deditus Arriano episcopo venienti exprobravit ut debuit eiusque a se perfidiam dignis increpationibus reppulit, quia, etsi exterius iacebat ligatus, apud se tamen in magno mentis culmine stabat securus. Ad se itaque reverso episcopo, Arrianus pater infremuit statimque suos apparitores misit, qui constantissimum confessoreni Dei illic ubi iacebat occiderent. Quod factum est. Nam mox ut ingressi sunt, securem cerebro illius infigentes, vitam corporis abstulerunt. Hocque in eo valuerunt perimere, quod ipsum quoque qui peremptus est in se constiterat dispexisse. Sed pro ostendenda vera eius gloria superna quoque non defuere miracula. Nam coepit in nocturno smartyris audiri; atque ideo veraciter regis, quia et martyris.
Abbreviated transcription (Latin):
hspolitano ep̃o: dudum mihi inamicitus familiariter
uncto prȩdicante: conuersus ẽ. Quẽ paterar ramus
uta dedem herese rediret: et p̃muis suaderss et minis
strrere conatus .e. Cumque ille constantis sue res¬
ponder & numquam se ueram fidem posserelinquere
quamsemel agnouiss&: iratus pater eũ priuauit sreg¬
norebusque omibus expoliauit. Cumque necsic
uartutem mentis illius emollre ualuiss&: inarca illũ
ctodia concludens. collũ maniis que illius ferro
redi gauit. Coepit itaque is dem herminigildus rex
nuenis terrenum regnũ dͤ spiciens. et forti desi¬
uorio cacles te quarens incilicis iacere uinculatꝰ
omĩpotenti do ad confortandum se pces effuncdere
Tanto que sublimius głam transeuntis mundi dis¬
pisceres : quanto &e re ligatus agnouerat nihil fuis¬
se quodpotuit auferri. Superuenienti autem
paschalis fes tiuitatis die: intempestȩ noctis silentio
adeum ꝑfidus pater arrianũ epis copumisit: ut en

Expanded text:
Hispalitano episcopo, dudum mihi in amicitiis familiariter Hispalitano episcopo, dudum mihi in amicitiis familiariter juncto, praedicante conversus est. Quem pater Arianus, ut ad eamdem haeresim rediret, et praemiis suadere, et minis terrere conatus est. Cumque ille constantissime responderet nunquam se veram fidem posse relinquam semel agnovisset, iratus pater eum privavit regno rebusque omnibus expoliavit. Cumque nec sic virtutem mentis illius emollire valuisset, in arta illum custodia concludens, collum manusque illius ferro religavit. Coepit itaque isdem Hermenigeldus rex iuvenis, terrenum regnum dispiciens et forti desiderio caeleste quaerens, in cyliciis iacere vinculatus, omnipotenti Deo ad confortandum se preces effundere, tantoque sublimius gloriam transeuntis mundi dispicere, quanto et religatus agnoverat, nihil fuisse quod potuit auferri. Superveniente autem paschalis festivitatis die, intempestae noctis silentio ad eum perfidus pater Arrianum episcopum misit, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
credidit: at que easiam sollicitius extincsit. Qui exi.¬
ens eccłam clausit: sedpost horarũ triũ spacium re¬
gres sus lucentes lãpades quas extincserat inuenit.
ut ui delicet exipso lumine aꝑte claresceret: quialocꝰ
ille detenebris adlucem uenisset. PeTRS
It si inmagnis sumus tribulationib positi: quia tam̃
aconditõre nr̃o nonsumus. omĩno dispecti. testantur
eaquȩ audio eius stupenda miracula: EREETORISS¬
uã uis sola quȩ initalia gestasunt narraraȩ¬
U decreuerã: uisnetamẽn ut pro ostendenda
eiusdem arrianȩ haereseos dãpnatione transeamus
uerbo adispanias. atque inde ꝑaffricam aditaliam
redeamus: PS TRUS
Perge quolibet: naml&us ducor. l&us reducor
Cicut multorum qui abhispaniarum partibus ueni¬
Dunt relatione cognouimus: nuper herminigil dus
rex łuuigildi regis uuisigothorũ filius abarri ana
heresi ad catholicã fidem uiro reuerentis simo leandis

Expanded text:
credidit, atque eas jam sollicitius exstinxit, qui exicredidit, atque eas jam sollicitius exstinxit, qui exiens eccgressus, lucentes lampades quas exstinxerat invenit, ut videlicet ex ipso lumine aperte claresceret quia locus ille a tenebris ad lucem venisset. Petr. Etsi in magnis sumus tribulationibus positi, quia tamen a conditore nostro non sumus omnino despecti, testantur ea quae audio ejus stupenda miracula. Gregor. Quamvis sola quae in Italia gesta sunt narrare decreveram, visne tamen ut, pro ostendenda ejusdem Arianae haereseos damnatione, transeamus verbo ad Hispanias, atque inde per Africam ad Italiam redeamus? PETR. Perge quo libet; nam laetus ducor, laetus reducorSicut multorum qui ab Hispaniarum partibus veniunt relatione cognovimus, nuper Herminigildus rex Leuvigildi regis Visigothorum filius, ab Ariana haeresi ad fidem catholicam, viro reverentissimo Leandro
Abbreviated transcription (Latin):
lmas fundam̃tis fuis set e uersa. et protinus recessit
Acnulla illic ulterius in quietudo antiqui hostis
apparuit: sedper terroris sonitũ quemfecit ĩnno¬
Post paucos dies uero in magna serenitate aeris
suꝑ altare eiusdem eccła nubẽs caelitus descendit
suos que illud uelamine oꝑuit: omẽm que aeccłam¬
tanto terpore ac suauitate odoris repleuit: ũt pa¬
teraib ia nuis nullus illic p̾sumer& intrare: et sacerdos
at que cus todes: uł hii quiadcaebranda missarũ sollep¬
nia uenerant rem uidebant: ingredi minime poterant
et suauitatem mirific odoris trahebant. Die uero
alio cum inea lampades sine lumine dependerent.
emisso diuinitus lumine sunt accensȩ. at quiꝰ pos ł pau¬
cos iterũ dies cum expl&is missarũ sollẽpnis extinc¬
tis lampadib custos exeadem eccła egres sus fuisset
posł paululũ intrauit. etlampades̃ quas extinexe¬
rat lucentes repperit: quas neglegenter ex tinxisse se

Expanded text:
illa a fundamentis fuisset eversa, et protinus recessit, illa a fundamentis fuisset eversa, et protinus recessit, ac nulla illic ulterius inquietudo antiqui hostis apparuit; sed per terroris sonitum, quem fecit, innoPost paucos vero dies in magna serenitate aeris super altare ejusdem ecclesiae nubes coelitus descendit, suoque illud velamine operuit, omnemtanto terrore ac suavitate odoris replevit, ut patentibus januis nullus illic praesumeret intrare. Sacerdos quoque et custodes, vel hi qui ad celebranda missarum solemnia venerant, rem videbant, ingredi minime poterant, et suavitatem mirifici odoris trabebant. Die vero alio, cum in ea lampades sine lumine dependerent, emisso divinitus lumine sunt accensae. Post paucos iterum dies, cum, expletis missarum solemniis, exstinctis lampadibus custos ex eadem ecclesia egressus fuisset, post paululum intravit, et lampades quas exstinxerat lucentes rep
Abbreviated transcription (Latin):
e scaẽ agathȩ martirum reliquis dedicari debu¬
sset. quo d facͥtum :ẽ. Nam cum magna popłi mul¬
dudine uenientes. atque omipotent̃i dño laudes
canentes: eandem eccłam ingresisumus. Cũque inea
ammis sarum sollepnia caelẽ brarentur. et p̾eiusdem
loci angustia popłi se curba conprimeret . huquidẽ
exhis qui extra sacrariũ s tabant porcũ subito intra
suos pedes huc illucque discurrere senserunt. Quem
dũ unusquisque sentiret. et iuxta se stantib indica¬
net isdem porcus eccła ianuas pec̾ut. Et om̃s ꝑquos
transit inammirationẽ cõmouit: Seduiderini l
potuit: quãuis sentiri potuisset. Quod idcirco di¬
loco eodem inmundus habitator exiret. Peracta
tẽ eadem magnus in eiusdem eccłae tectis screpitus
factusest: ac si in haȩc ali quis errando discurreret
Sequenti autem nocte grauior sonitus ex creii
cumsubito tanto terrore insonuit. acsi omĩs etla

Expanded text:
et sanctae Agathae martyrum reliquiis, dedicari debuet sanctae Agathae martyrum reliquiis, dedicari debuisset; quod factum est. Nam cum magna populi multitudine venientes, atque omnipotenti Domino laudes canentes, eamdem Ecclesiam ingressi sumus. Cumque in ea jam missarum solemnia celebrarentur, 344 et prae ejusdem loci angustia populi se turba comprimeret, quidam ex his qui extra sacrarium suos pedes, huc et illuc discurrere senserunt. Quem dum unusquisque sentiret, et juxta se stantibus indicaret, idem porcus ecclesiae januas petiit, et omnes, per quos transiit, in admirationem convertit; sed videri nil potuit, quamvis sentiri potuisset. Quod idcirco diloco eodem immundus habitator exiret. 32. Peracta te eadem magnus in ejusdem Ecclesiae tectis strepitus factus est, ac si in ea aliquis errando discurreret. Sequenti autem nocte gravior sonitus excrevit, cum subito tantus terror insonuit, ac si omnis ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
censȩ sunt. Arrianus uero ep̃s quiuim facturus ad¬
uenerat subita caecitate ꝑcus sus ẽ: aque alienis iam
manibus adsuũ habita culũ reductus. Quoddum
langobardi ineadem regione positi om̃s agnosce¬
rent: nequaquã ulteriũs praesũpser̃ cathõlica loca
temerare. Miro et enĩ modo res gesta .ẽ: ut quia
eiusdem arriani causa lampadẽs in eccła beati
pauli fuerant extinctȩ. uno eodem que tempore
et ipse lumen ꝑder& : et ineccłam lumen rediret
Ced neque hoc sileam: quod ad eiusdem arrianȩ
bereseos damnationem inhac quo que urbe
ante biennium pietas suꝑna monstrauit. Ex h is
quippe que narro : aliud popłs agnouit. alia
autem sacer dos et cus todes eccłae se audisse. se
uidis se testantur. Arrianorũ ecła in regione
urbis huiusquȩ sube dicitur cum clãusa
us que antebienniũ remansis s&: placuit ut in
fide catholica intro ductis illic beati sebastiani

Expanded text:
censae sunt. Arianus vero episcopus, qui vim facturus adcensae sunt. Arianus vero episcopus, qui vim facturus advenerat, subita caecitate percussus est, atque alienis jam manibus ad suum habitaculum reductus. Quod dum Langobardi in eadem regione positi omnes agnoscerent, nequaquam ulterius praesumpserunt catholica loca temerare. Miro enim modo res gesta est, ut quia ejusdem Ariani causa lampades in ecclesia beati Pauli fuerant exstinctae, uno eodemque tempore et ipse lumen perderet, et in ecclesiam lumen rediretSed neque hoc sileam, quod ad s eiusdem Arrianae hereseos damnationem in hac quoque urbe ante biennium pietas superna monstravit. Ex his quippe quae narro aliut populus agnovit, alia autem sacerdos et custodes ecclesiae se audisse, se vidisse testantur. Arrianorum ecclesia in regione urbis huius que Subora dicitur cum clausa usque ante biennium remansisset, placuit, ut in fide cat
Abbreviated transcription (Latin):
oc paere facere plerũque conatisunt: sedeorũ seui¬
da miracula suꝑna res ticerunt. Unde unũ narro.
quiusque ante quadrienniũ cum langobardis furt
adhus ante triduũ agnoui. Cum ad̾ spolitanã urbẽ
langobardoru ep̃s scilie& arrianis uenisset. edocũ
Als ubis ollẽpnia sua ageret non haberet: coepit abei
quitatis ep̃o eccłam p&ere: quã suo errori dedicaro
denter antraturũ de ꝓfes sus. ẽ. Quodeiusdem aec elee.
e tos audiens. fes tiꝰ cucurrit. aecłam clausit. seris
muniuit.
acto autem uespere: lampades om̃s extinxit. seque
Tin interiorib abscondit. In ipso autẽ subsequenti
lucis crepusculo: arrianus ep̃s collecta multitudine
aduenit clausas eccła ianuas effringere paratus. sed
repente cunctae simul regiae diuinitus concussa.
abiectis longius seris aꝑtaẽst̃: at que cũmagno soni¬
tu omĩa eccłae claus tra patuerunt. effuzso de¬
suplumine: om̃s quȩ extinctae fuerant᷑ lãpades ac¬

Expanded text:
oc, Petre, facere plerumque conati sunt, sed eorum saevitiae miracula superna restiterunt. Unde unum miraculqui usque ante quadriennium cum Langobardis fuit, adhuc ante triduum agnovi. Cum ad Spoletanam urbem Langobardorum episcopus, scilicet Arianus, venisset, et locum illic ubi solemnia sua ageret non haberet, coepit ab ejus civitatis episcopo Ecclesiam petere, quam suo errori dedicaretlenter intraturum esse professus est. Quod ejusdem ecclesiae custos audiens, festinus cucurrit, ecclesiam clausit, seris munivit; facto autem vespere, lampades omnes exstinxit, seque in interioribus abscondit. In ipso autem subsequentis lucis crepusculo Arianus episcopus collecta multitudine advenit, clausas ecclesiae januas effringere paratus. Sed repente cunctae simul portae divinitus concussae, abjectis longius seris, apertae sunt, atque cum magno sonitu omnia ecclesiae claustra patuerunt; effuso desuper lumine, omnes quae exstinctae fuerant lampades ac
Abbreviated transcription (Latin):
CPires: et quamaius hanc abaliis et ipse cogno¬
uerini. uere. Tamen fateor. quia mihi quotieñs
narratur: innouatur ERE GORIUS¬
i inhacre inscũlo mireris: sed pensa si potes
quis ille sp̃s fuerit. qui eius tam simplicem
mentem tenuit: atque intanto uirtutis culmine
erexit. Ubi enĩ eius animus fuit. quandomori pro
proximo tam coͣs tanter decreuit: Et pro tempo¬
rali uita fratris unius dĩs pexit suam: atque sub
gladio ceruicem tetendit. Quae ergo uisa moris
illud cortenuit. quod mortem suam᷑ pro unius
salute proximi non ex pauit: Scimus certe quia
isdem ueneraᵈ uirscũlus ipsa quoque elementa
litterarũ bene non nouerat: legis p̃cepta nesciebat
sedquia plenitudolegis .ẽ. caritas. Legem totam
indei ac proximi dilectione seruauit᷑. et quod fo¬
ras in cognitione non nouerat: ei intus uiuebat in
amore: Et qui numquã fortasse legerat quod

Expanded text:
Mira res, et quamvis hanc ab aliis et ipse cognoMira res, et quamvis hanc ab aliis et ipse cognoverim, vere tamen fateor quia mihi quoties narratur innovatur. GREGOR. Nihil in hac re in Sanctulo mireris, sed pensa, si potes, quis ille spiritus fuerit, qui ejus tam simplicem mentem tenuit, atque in tanto virtutis culmine erexit. Ubi enim ejus animus fuit, quando mori pro proximo tam constanter decrevit, et pro temporali vita fratris unius suam despexit, atque sub gladio cervicem tetendit? Quae ergo vis amoris illud cor tenuit, quod mortem suam pro unius salute proximi non expavit? Scimus certe quia idem venerabilis vir Sanctulus ipsa quoque elementa litterarum bene non noverat. Legis praecepta nesciebat; sed quia plenitudo legis est charitas , legem totam in Dei ac proximi dilectione servavit; et quod foris in cognitione non noverat, intus vivebat in amore. Et qui nunquam fortasse legerat quod
Abbreviated transcription (Latin):
negauit dicens. Egopeo nullo modo orabo: nisi mihi
ante iura mentũ dẽderit: quia cũmanu ista. xpĩanũ
hominem non occidat. Sedlango bardus isdem qui ut
ita dicam brachiũ contra dm̃ tenendo ꝑdiderat.
poena sua exigente conpulsus.e uurare se.xpianũ
hominem num̃quã occidere: Tunc uirdnĩ p̃cepit :
dicens. Depone manũ deorsũ Quis tatim deposuit.
At que ilico adiunxit. Remitte gladium in
uaginã: et statim remisit. Om̃s igitur tantae
uircutis hominẽ cognocentes: bouẽs et iumenta
quȩ depraedati fuerant certatim ei offere in mu¬
nere uolebant: seduir dnĩ talȩ munus suscipere
rennuit. Munus autem bone mercedis quaesunt:
dicens. Si mihi aliquid uultis concedere: oms capti¬
uos quos habetis mihi tribuite. utꝰ abeam unde pro
obis debeam orare. Factumque . ẽ : et om̃s captiui
cumeo dimisisunt. atque superna grã disponente
cumse unus pro uno morti obtulit: multos amorte
liberauit PERUS

Expanded text:
negavit, diceris: 'Ego pro eo nullo modo orabo, nisi mihi negavit, diceris: 'Ego pro eo nullo modo orabo, nisi mihi ante iuramentum dederit, quia cum manu ista christianum hominem non occidat'. Sed Langobardus isdem, qui, ut ita dicam, brachium contra Deum tenendo perdederat, poena sua exigente conpulsus est iurare, se christianum hominem numquam occidere. Tunc vir Domini praecepit, dicens: 'Depone manum deorsum'. Qui statim depoAtque illico adjunxit: Remitte gladium in vaginam. Et statim remisit. Omnes ergo tantae virtutis hominem cognoscentes, boves et jumenta quae depraedati fuerant, certatim ei offerre in munere volebant; sed vir Domini tale munus suscipere renuit, munus autem bonae mercedis quaesivit, dicens: Si mihi aliquid vultis concedere, omnes captivos quos habetis mihi tribuite, ut habeam unde pro vobis debeam orare. Factumque est; et omnes captivi cum eo dimissi sunt, atque, superna gratia disponente, cum se unus pro uno morti obtulit, multos a morte liberavit. PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
daretur. Cui dũ conces sum fuis set: interrã se stra¬
uit et orauit: quidũ paulo diutiũ foraret: hunc
electus inter fector calce pulsauit ut sur geret
dicens. Surge: et flexo genu: tende ceruicem. Surrexit
autem dni: genuflexit:. ceruicem tetendit. Sed tenso col¬
lo aeductam contrase spathã intuens: hoc unum fertꝰ
publice dixisse: scẽiohanniẜ suscipe illam. Tunc electꝰ
carnifed euaginatum gladium tenens ãdnisuforti
in alto brachĩum percũssurus leuauit. sed deponere
nullo modopotuit. Hã repente diriguit: et erecto
in celũ gladio brachiũ inflexibile rẽmansit. Tunc
om̃s langobardorum turba quȩ adillud mortis spec¬
taculũ aderat: in laudis fauorẽ conuersa mirari cȩ¬
pit Airumque dĩ cumtimore uenerari: quia ꝓfec¬
to claruerat cuiꝰscĩtatis. eet. qui carnificis sui brachiu
inaere ligasset. Itaque postulatus ut sur ger&. sur¬
rexit posculatus ut brachiũ sui carnficis sanaret.

Expanded text:
daretur. Cui dum concessum fuisset, in terram se stradaretur. Cui dum concessum fuisset, in terram se stravit et oravit. Qui dum paulo diutius oraret, hunc electus indicens: 'Surge et flexo genu tende cervicem'. Surrexit autem vir Domini, genu flexit, cervicem tetendit, sed tenso collo eductam contra se spatam intuens, hoc unum fertur publice dixisse: 'Sancte Iohanniss, suscipe illam'. Tunc electus carnifex evaginatum gladium tenens, nisu forti in altum brachium percussurus levavit, sed deponere nullo modo potuit; nam reperite diriguit, et erecto in caelo gladio, brachium inflexibile remansit. Tunc omnis Langobardorum turba, quae ad illud mortis expectaculum aderat, in laudis favorem conversa, mirari coepit virumque Dei cum timore venerari, quia profecto claruerat, cuius sanctitatis esset, qui carnificis sui brachium in aere ligasset. Itaque postulatus ut surgeret, surrexit; postulatus ut brachium sui carnificis sanaret,
Abbreviated transcription (Latin):
homoes: nolumus te ꝑuarios cruciatus mori: elige
tibi mortem quam uis. Quibus uir dnĩ respondit:
dicens. In manu dĩsũ. Ea morte . me occidite: qua
me occidi ipse ꝑmiserit. Tunc om̃ib qui illic ade¬
rant langobardis placuit: ut eũ capite truncare de¬
buis sent: quatdnus sine graui cruciatu uitã eius
conpendiosa morte terminarent. Cognito itaque
quod sculus quiinter eos ꝓscĩtatis reuerentia magni
honoris habebatur occiden duses   om̃s qui ineõdẽ
loco inuentisunt langobardi conuenerunt. sicut
sunt numiae crudelitatis laeti adspectaculum mor¬
tis. Circum steterunt itaque aciaes uir autem dni
deductus inmedio . ẽ: Atque ex om̃ib uiris fortib
electus es ⁊ unus: dequo dubiũ non eet᷑ : quod uno ic¬
ti caput eius abscideret. Uenerandus igitur uir
inter armatos deductus: ad sua arma.statim cucur¬
rit. Nam p&it: ut sibi paululum orandi licentia

Expanded text:
homo es, nolumus te per varios cruciatus mori, elige homo es, nolumus te per varios cruciatus mori, elige tibi mortem quam vis'. Quibus vir Domini respondit, dicens: 'In manu Dei sum; ea morte me occidite, qua me occidi ipse rant Langobardis placuit ut eum capite truncare debuissent, quatenus sine gravi cruciatu vitam ejus compendiosa morte terminarent. Cognito itaque quod Sanctulus qui inter eos pro sanctitatis reverentia magni honoris habebatur occidendus esset, omnes qui in eodem loco inventi sunt Langobardi convenerunt  sicut sunt nimiae crudelitatis laeti ad spectaculum mortis. Circumsteterunt itaque acies. Vir autem Domini deductus in medium est, atque ex omnibus viris fortibus electus est unus, de quo dubium non esset quin uno ictu caput ejus abscinderet. Venerandus igitur vir inter armatos deductus, ad sua arma statim cucurrit; nam petiit ut sibi paululum orandi licentia
Abbreviated transcription (Latin):
is te fugerit: pro eo ipse moriaris. Quoduir dnĩ
libenter accipiens : praedictũ diaconem insua sus¬
cepit fide. quem nocte media cumlangobardos
om̃s somno graui depraes sos aspiceret. excitauit
fc̃ait: Surge. et concitus fuge. liber& te omp̃s ds̃ Sed
Isdem dia conus promissionis eius nonin me mor̾:
respondit dicens. Tugere pater nonpossum: quia
siego fugero prome sine dubio ipse morieris.
Quem uĩr dñi scũlus adfugiendũ conpulit dicens.
Surge et uade : te omĩpo tens ds eripiat. Hã ego
in manuseius sum : Tantum in me possunt facere. quantũ
ipse permiserit. Fugit itaque diaconus. ẽt quasi deceptus
rꝰ medio fideiussor remansit. Facto igitur mane:
langobardi quidiaconẽ adcusto diendum dederant
uenerunt: quem de derant p&iuerunt. Sedhunc
uenerandus prbt fugisse respondit Tunc illi in¬
quiunt. Scis ipse melius quid conuenit seruusantꝰ
dñi : cons tanter ait. Scio. Cui dixerunt. Bonus

Expanded text:
iste fugerit, pro eo ipse moriaris. Quod vir Domini iste fugerit, pro eo ipse moriaris. Quod vir Domini libenter accipiens, praedictum diaconum in sua suscepit fide. Quem nocte media, cum Langobardos omnes somno gravi depraessos aspiceret, excitavit et ait: 'Surge et concitus fuge; liberet te omnipotens Deus'. Sed isdem diaconus, promissionis eius non inmemor, respondit dicens: 'Fugere, pater, non possum, quia, si ego fugero, pro me sine dubio ipse morieris'. Quem vir Domini Sanctulus ad fugiendum conpulit, dicens: 'Surge et vade; te omnipotens Deus eripiat. Nam ego in manu eius sum; tantum in me possunt facere, quantum ipse permiserit'. Fugiit itaque diaconus, et quasi deceptus in medio fideiussor remansit. Facto igitur mane, Langobardi, qui diaconum ad custodiendum dederant, venerunt illi, quem dederant petierunt, sed hunc venerandus presbyter fugisse respondit. Tunc illi inquiunt: 'Scis ipse melius, quid convenit'. Servus autem Domini constanter ait: 'Scio'. Cui dixerunt: 'Bonus
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse p&re multos deuno pane ꝑ seruum saciat: quiex
quinque panibus quinque milia hominũ saciauit per
Isemet ipsum. Uuspauca seminũ grana. ĩnuumera sege¬
tum frumenta multiplicat. Quĩ ipsa quoque semĩna
ꝓduxit ex terra: & simul omĩa creauit exnichilo.
Sedne diutius mireris quid inuirtute dñi ueneran¬
dus uirscũlus ex terius fecerit. audi ex uirtu dnĩ
quꝰ lis interius fuit. Die et enim quadam alango¬
bardis captus quidam diaconus tenebatur ligatus.:
eumque ipsi qui tenuerant interficere cogitabant.
Aduesperꝰ scente autem die: uirdei scũlus ab eisdem
lan gobardis p&it ut relaxareͥ. eique uita concedere
debuis s&. Quod posse se facere: omĩno negauerunt
Cumque mortim illius deliberas se eos cerneret: pe¬
tit ut sibi adcus todiam tradi debuis set. Cui pro¬
tinus responderunt. Tibi quidem eum ad cus todi
endum damus : sedea conditione interposita. ut si

Expanded text:
Ipse, Petre, multos de uno pane pavit per servum, qui ex Ipse, Petre, multos de uno pane pavit per servum, qui ex quinque panibus quinque millia hominum satiavit per semetipsum, qui pauca seminis grana in innumera segetum frumenta multiplicat, qui ipsa quoque semina produxit ex terra et simul omnia creavit ex nihilo. Sed ne diutius mireris quid in virtute Domini venerandus vir Sanctulus exterius fecerit, audi ex virtute Domini qualis interius fuit. Die etenim quadam a Langobardis captus quidam diaconus tenebatur ligatus, eumque ipsi qui tenuerant, interficere cogitabant. Advesperascente autem die, vir Dei Sanctulus ab eisdem Langobardis petiit ut relaxari eique vita concedi debuisset, quod posse se facere omnino negaverunt. Cumque mortem illius deliberasse eos cerneret, petiit ut sibi ad custodiam tradi debuisset. Cui protinus responderunt: Tibi quidem eum ad custendum damus, sed ea conditione interposita, ut, si
Abbreviated transcription (Latin):
ac necui earũ remansis set inquisiuit. Om̃s autem qui
pridie panem coxerant suum hunc:eẽ. negauerunt.
at que panes suos se integro numero aclibaño retulis se
artifices cũ uno pane: ut omĩpotenti dõ grãsagerent
ammonuit̃: Et quia eis annonam praebuerat ĩndicaus
eis que adrefectionem protinus inuitatis inuentum
panem aphosuit. Quib sufficienter pleneque sacia¬
tis. plura exeo quã ipse panis fuerat fragmenta col¬
legit. Que die quoque altero. eis adrefẽctionemintu¬
lit̾: seditlquod exfragm̃tis suꝑ erat. ipsa quoquę
quȩ apposita fuerant᷑ fragmenta superabant. Faccu¬
que ẽ. ut per dies decim om̃s illi artifices atque oꝑa¬
rii ex illo unopane saciati ⁊ Hunc et cotidie ederent
et exeo cotidie quodedi poss& incrastinũ suꝑ. eet
acsi fragmenta panis illius ꝑesum crescerent: et cibũ
comedentiumora repararet.
Mira res at que in exemplo dnĩci oꝑis uehemencer

Expanded text:
ac ne cui earum remansisset inquisivit. Omnes autem quae ac ne cui earum remansisset inquisivit. Omnes autem quae pridie panem coxerant, suum hunc esse negaverunt, atque panes suos numero integro se a clibano retulisse artifices cum uno pane; ut omnipotenti Deo gratias agerent admonuit; et quia eis annonam praebuerat, indicavit; eisque ad refectionem protinus invitatis inventum panem apposuit. Quibus sufficienter pleneque satiatis, plura ex eo quam ipse panis fuerat, fragmenta collegit. Quae die quoque altero eis ad refectionem intulit; sed id quod ex fragmentis supererat, ipsa quoque, quae apposita fuerant, fragmenta superabat. Factumque est ut per dies decem omnes illi artifices atque operarii ex illo uno pane satiati, hunc et quotidie ederent, et ex eo quotidie quod edi posset in crastinum superesset, ac si fragmenta panis illius per esum crescerent, et cibum comedentium ora repararent. PETR. Mira res, atque in exemplum Dominici operis vehementer
Abbreviated transcription (Latin):
tos arctifi s. acplures subminis trantes oꝑarios ad¬
hibũit. Quib necesse erat. ut cotidiani sũptus la¬
borantib sine dilatione preberentur sedeaoigente
eiusdem famis necessitate: panis defuit. Eoẽpere
lab orantesa ins tanter uictum querere. quia uires
ad laborẽ p̃mopia nonhaberent. Quodiuir de
audicios : cosuerbis conso labatur. foras promittendo
quod deerat. Sed ipse grauiter anxiebatur intusẽxi¬
bere cibum nonualens. quem promittebat. Cũ uero
huc illucque ancxius ꝑgeret : Deuenit ad clibanum
inquo uicinȩ mulieres pridie caxerant panes. ibique
incuruatus: aspexit nefortas se paniscoquentibus
remansisset: Cum repente panem mire magnitudi¬
nis. atque insoliti candoris inuenit: quemtulit qͥde
sedse deferra artificibus noluit. nefortas se alienus. eẽt
& culpam ueluti expietate ꝑp&raret. Per uicinas
itaque hunc mulieres deculit: eumque om̃ib ostendit

Expanded text:
ifices multos, ac plures subministrantes operarios adifices multos, ac plures subministrantes operarios adhibuit, quibus necesse erat ut quotidiani sumptus laborantibus sine dilatione praeberentur. Sed exigente ejusdem 361 famis necessitate, panis defuit; coeperuntque laborantes instanter victum quaerere, quia vires ad laborem per inopiam non haberent. Quod vir Dei audiens, eos verbis consolabatur foris, promittendo quod deerat; sed ipse graviter anxiabatur intus, exhibere cibum non valens quem promittebat. Cum vero huc illucque anxius pergeret, devenit ad clibanum, in quo vicinae mulieres pridie panes coxerant, ibique incurvatus aspexit, ne forte panis a coquentibus remansisset. Tunc repente panem mirae magnitudinis, atque insoliti candoris invenit: quem quidem tulit, sed deferre artificibus noluit, ne fortasse alienus esset, et culpam velut ex pietate perpetraret. Per vicinas itaque hunc mulieres detulit, eumque omnibus ostendit,