comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ dicimꝰ inuenisse abrahã patrẽ
nr̃m scđm carnẽ: Si enĩ abrahã ex
oꝑib iustificatꝰ ẽ: habet głam sed non
nolle fieri xp̃ianos: qͥa quasi suffici¬
unt sibi de bona uita sua. Bene uiuere
Ut bene uiuã. Iã bene uiuo. quid mͥ ne¬
cessarius. ẽ. xp̃c : Nullũ homicidiũ.
nullũ furtũ. nullã rapinã facio. res
alienas ñ concupisco. nullo adulterio
contaminor. Nã inueniat᷑ aliqͥd in
uita mea qđ rep̃hendat᷑. & qui rep̃¬
Habet głam. sed ñ ad dm̃. Non autẽ sic
pat̃ nr̃ abrahã. Hȩc enĩ sententia apłi:
ad hoc uult intentionẽ nrãm dirige

Expanded text:
aham patrem nostrum secundum carnem? Si enim Abraham ex operibus justificatus est, habet gloriam, sed non nolle fieri christianos, quia quasi sufficiunt sibi de bona vita sua. Bene vivere Ut bene vivam? Jam bene vivo: quid mihi necessarius est Christus? Nullum homicidium, nullum furtum, nullam rapinam facio, res alienas non concupisco, nullo adulterio contaminor. Nam inveniatur aliquid in vita mea quod reprehendatur, et qui reprHabet gloriam, sed non ad Deum. Non autem sic pater noster Abraham. Haec enim sententia Scripturae ad hoc vult intenti
Abbreviated transcription (Latin):
Sal mUs grẽ dĩ & iustificatio¬
nisnrẽ. nullis p̃cedentib meri¬
tis nris. sed p̃ueniente nos mi¬
sccdia dnĩ dĩ nr̃i. cõmendatꝰ maxime
ore apłico. sicut pͣcedens hunc psalmũ
lectio omĩb intimauit: a nr̃a tenuita¬
te susceptꝰ. ẽ. cũ urã caritate tractandus.
Unde pͥmũ infirmitatẽ meã orationib
urĩs cõmendo sic̃ dicit apłs ut detur mͥ
sermo inaꝑtione oris mei. sic uob̃ loqui
que ad modũ & mͥ dicere piculosũ ñ sit:
& uob̾ audire salutare sit Ancepsenĩ
animꝰ humanꝰ. & fluctuans int̃ c̃fessionẽ¬
infirmitatis. & audaciã p̃sũptionis: ple¬
runq hinc atq inde contundit᷑. & ita im¬
pellit᷑: ut ei inquã libet partẽ cadere p̃¬
cipitiũ sit. Si enĩ se infirmitati ꝓpriȩ¬
ex om̃i parte donauerit. & in hanc cogi

Expanded text:
salmus gratiae Dei et justificationis nostrae nullis praecedentibus meritis nostris, sed praeveniente nos misericordia Domini Dei nostri, commendatus maxime ore apostolico, sicut praecedens hunc psalmum lectio omnibus intimavit, a nostra tenuitate susceptus est cum Vestra Charitate tractandus. Unde primum infirmitatem meam orationibus vestris commendo, sicut dicit Apostolus, ut detur mihi sermo in apertione oris mei , sic loqui vobis, quemadmodum et mihi dicere periculosum non sit, et vobis audire salutare sit. Anceps enim animus humanus, et fluctuans inter confessioneinfirmitatis et audaciam praesumptionis, plerumque hinc atque inde contunditur, et ita impellitur ut ei in quamlibet partem cadere praecipitium sit. Si enim se infirmitati propriae omni
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potes habere ꝑseruũ tuũ. non potes
habe ꝑcolonũ tuũ. ꝑclientẽ tuũ ꝑ
amicũ tuũ. ꝑ satellitẽ tuũ: inuocas
dm̃ ministrũ lucri tui facis dm̃ uilu¬
it tͥ ds̃ Uis inuocare dm̃ Gratis inuo¬
ca. Auare. an parũ. ẽ. tͥ si te impleat
ipse ds̃: Ds̃ si ad te ueniat sine auro &
argento: ñ uis illũ. Quid gͦ tͥ de his
quȩ fecit ds̃ sufficit. cui ds̃ ipse ñ suffic̃
Merito gͦ rogat iste. ñ confundar qm̃ in
uocaui te. Inuocate dm̃ fr̃s. si ñ uultis
confundi Confusionẽ enĩ quandã ti-¬
met iste de qua in suꝑiorib psalmi lo¬
cutus. ẽ. inte dnẽ spaui. ñ confundar
in ȩt̃nũ: Nã ut sciatis qͥa istã confusio¬
nẽ tunet. qͥd addit᷑ cũ dixisset ñ con-

Expanded text:
on potes habere per colonum tuum, per clientem tuum, per amicum tuum, per satellitem tuum; invocas Deum, ministrum lucri tui facis Deum: viluit tibi Deus. Vis invocare Deum? Gratis invoca. Avare, an parum est tibi, si te impleat ipse Deus? Deus si ad te veniat sine auro et argento, non vis illum? Quid ergo tibi de his quae fecit Deus sufficit, cui Deus ipse non sufficit? Merito ergo rogat iste, Non confundar, quoniam invocavi te. Invocate Dominum, fratres, si non vultis confundi. Confusionem enim quamdam timet iste, de qua in superioribus Psalmi locutus est: In te, Domine, speravi, non confundar in aeternum. Nam ut sciatis quia istam confusionem timet, quid a
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. ecce inuocasti me. uenio ad tẽ. quo
intrabo: Tantas sordes tuȩ c̃scientiȩ
sustinebo Si seruũ meũ indomũ tuã
inuitares: nonne eã prius mundare
curares Inuocas me incortuũ. & ple¬
plenũ. ẽ malis concupiscentiis. & inuo¬
psalmꝰ: Dñm ñ inuocauer̃ & utiq in¬
uocauer̃ nec tam̃ inuocauer̃. Breuit̃
dico. qm̃ nata. ẽ quęstio cur tantã mer¬
cedẽ exigat homo. allegans unũ meri¬
tũ dicendo qͥa inuocauite: cũ uideamꝰ
a tã multis malis in uocaridm̃. nata ẽ.
quȩstio. unde ñ transeundũ. ẽ Dico gͦ
breuit̃ homini auaro. Inuocas dm̃. Qua¬
re inuocasdm̃. Ut det mͥ lucrũ Lucrũ¬

Expanded text:
us: Ecce invocasti me, venio ad te, quo us: Ecce invocasti me, venio ad te, quo intrabo? Tantas sordes conscientiae tuae sustinebo? Si servum meum in domum tuam invitares, nonne prius eam mundare curares? Invocas me in cor tuum, et pleplenum est malis concupiscentiis, et invoutique invocaverunt, nec tamen invocaverunt. Breviter dico, quoniam nata est quaestio, ut tantam mercedem exigat homo allegans unum meritum, dicendo, quia invocavi te; cum videamus a tam multis malis invocari Deum, nata est quaestio: unde non transeundum est. Dico ergo breviter homini avaro: Invocas Deum? Quare invocas Deum? Ut det mihi lucru
Abbreviated transcription (Latin):
impioꝵ ñ inuocat dñm: Nisi gͦ ꝓpͥo
modo qͦdã diceret inuocaui te. qui ñ
possit cõmunis. ẽẽ. cũ multis: nullo mͦ
de hac inuocatione tantã mercedẽ
auderet exigere. Responderet enĩ illi
ds̃. qͦdã mͦ incogitatione & diceret
Quid ame petis. ut ñ confundaris : Quare:
Quia inuocasti me: Non cotidie homines
ut impleant forte ad ulteriaquȩ concu¬
piscunt inuocant me Non cotidie ho¬
mines ut mori ant᷑ illi aquib expectant
hȩreditatẽ inuocant me: Non cotidie
homines qͥ fraudẽ cogitant. ut eã ꝓsꝑo
exitu impleant inuocant me: Quid
.ẽ. gͦ qđ ꝓ magna mercede exigis ut
dicas. ñ confundar qm̃ in uocauite:
Inuocant quidẽ illi. sed ñ inuocant tẽ
Inuocas dm̃. quando inte uocas dm̃.
Hoc . ẽ. enĩ illũ inuocare. inte illũ uo¬
care. quodã mͦ eũ indomũ cordis tui
inuitare. Non auderes aut̃ tantũ pa¬
trẽ familias inuitare: nisi nosses ei
habitaculut̃ pͣparare. Si enĩ dicat tͥ¬

Expanded text:
on invocat Deum? Nisi ergo proprio modo quodam diceret, Invocavi te, qui non possit communis esse cum multis, nullo modo de hac invocatione tantam mercedem auderet exigere. Responderet enim illi Deus quodammodo in cogitatione, et diceret: Quid a me petis ut non confundaris? Quare? Quia invocasti me? Nonne quotidie homines, ut impleant forte adulteria quae concupiscunt, invocant me? nonne quotidie homines, ut moriantur illi a quibus exspectant haereditatem, invocant me? nonne quotidie homines qui fraudem cogitant, ut eam prospero exitu compleant, invocant me? Quid ergo est quod pro magna mercede exigis, ut dicas: Non confundar, quoniam invocavi te? Invocant quidem illi, sed non invocant te. Invocas Deum, quando in te vocas Deum. Hoc est enim illum invocare, illum in te vocare, quodam modo eum in domum cordis tui invitare. Non autem auderes tantum patrem familias invitare, nisi nosses ei habitaculum praeparare. Si enim tibi dicat De
Abbreviated transcription (Latin):
& contra qͦs orandũ sit. Inimici homines
qualescunq fuerint ñ st̃ odio habendi.
ne cũ odit malus quẽ patit᷑ malũ sint
duo mali. Diligat bonꝰ. & cũ patit᷑ ma¬
lũ. ut uł unus sit malus. Illi inimici
st̃ contra qͦs orandũ ẽ. diabolus & angłi
eiꝰ. Ipsi nob̾ inuident regnũ cȩloꝵ. Ip̃si
nolunt ut ascendamꝰ. unde illi eiecti st̃.
Abhis oremꝰ. erue animã nr̃am. Nã & qͣn¬
do aduersus nos homines incitant᷑. uasa
ipsorũ fiunt. Proinde apłs paulus cõ¬
monens nos. quã cauti. ẽẽ. contra inimi¬
cos debeamꝰ. ait seruisdĩ. qͥ tribulatio¬
nes patiebant᷑. utiq seditionib imꝓbi¬
tatib. inimicici is hominũ. Non. ẽ. nob̾
colluctatio aduersus carnẽ & sanguinẽ.
id ẽ. ñ aduersus homines. sed aduersus
pͥncipes & potestates & rectores mundi
Cuiꝰ mundiꝰ Cęli & t̾rȩ: Absit. Huius
mundi rector ñ ẽ. nisi creator. Sed quẽ
dicit mundũ. Amatores mundi De¬
niq addit & exponit. Qđ dico mundi.

Expanded text:
et contra quos orandum sit. Inimici homines, qualescumque fuerint, non sunt odio habendi; ne cum odit malus quem patitur malum, sint duo mali. Diligat bonus et quem patitur malum, ut vel unus sit malus. Illi inimici sunt contra quos orandum est, diabolus et angeli ejus: ipsi nobis invident regnum coelorum, ipsi nolunt ut ascendamus unde illi dejecti sunt: ab his oremus erui animam nostram. Nam et quando adversum nos homines incitantur, vasa ipsorum fiunt. Proinde Paulus apostolus admonens nos quam cauti esse contra inimicos debeamus, ait servis Dei qui tribulationes patiebantur, utique seditionibus, improbitatibus, inimicitiis hominadversus carnem et sanguinem, id est, non adversus homines, sed adversus principes et potestates et rectores mundi . Cujus mundi? coeli et terrae? Absit. Hujus mundi rector non est nisi Creator. Sed quem dicit mundum? Amatores mundi. Denique addit, et exponit, Quod dico mundi,
Abbreviated transcription (Latin):
luunt᷑. om̃s eandẽ orationẽ dominicã
ꝓferunt: om̃s isdẽ mysteri is celebran¬
dis int̾ sunt. Quando discernunt᷑ qui
gemant. & ꝓ quib gemat᷑. nisi illustret
ille faciẽ sua suꝑseruũ suũ: Quid est
gͦ illustra faciẽ tuã suꝑseruũ tuũ
Ap̃pareat qͥ ꝑtinent ad tẽ. ne sic dicat
& xp̃ianus impius qͥa ꝑtinet ad ce. ne
sine causa tͥ in alio psalmo dixerĩ. iudi¬
came ds̃ & discerne causã meã de gente
ñ scã. Qđ dixit ibi discerne causa meã
hoc dicit hic. illustra faciẽ tuã sup ser

Expanded text:
luuntur, omnes eamdem orationem dominicam luuntur, omnes eamdem orationem dominicam proferunt, omnes iisdem mysteriis celebrandis intersunt, Quando discernuntur qui gemant, et pro quibus gematur, nisi illustret ille faciem suam super servum suum? Quid est ergo, Illustra faciem tuam super servum tuum? Appareat quia pertineo ad te, nec sic dicat et christianus impius quia pertinet ad te, ne sine causa tibi in alio psalmo dixerim: Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Quod ibi dixit, Discerne causam meam; hoc dici
Abbreviated transcription (Latin):
& aꝑsequentib me. Illustra faciẽ tuã suꝑ
seruũ cuũ. saluũ me fac in tua gła miscđia.
Supius dicebamꝰ si meminit hesternȩ di¬
sputationis caritas ur̃a quicunq affui¬
stis. qũ illi maxime ꝑsequuntur eccłam
qͥ xp̃iani nolunt benẽ uiuere. Phos enĩ
opprobriũ habet eccła. & abhis inimnici¬
cias sustinet quando corripiuntꝰ: qͣndo
male uiuere ñ ꝑmittunt᷑. quando cũ¬
eis uel uerbo agit᷑. Ipsi mala in suis cor¬
dib meditant᷑. & erũpendi occasionẽ
exquirunt. Int̾ hos gemens iste. & si uolu¬
mus nos sumꝰ. qm̃ plures st̃ ipsi. & int̃
multitudinẽ eoꝵ uix apparent boni
tanquã grana in area. de quib tam̃
purgatis horrea replenda st̃ dni. ergo
int̾ hos gemens iste ait. Illustra faciẽ
tuã suꝑ seruũ tuũ. Confusio enĩ quadã
putatur. cũ om̃s xp̃iani dicunt᷑ & qͥ
bene uiuunt & qui male uiuunt. om̃s
uno caractere signant᷑. om̃s ad unũ al¬
tare acçedunt. om̃s eodẽ baptismo ab¬

Expanded text:
 3. vers. 17. Illustra faciem tuam super servum tuum, salvum me fac in tua misericordia. Superius dicebamus, si meminit hesternae disputationis Charitas Vestra, quicumque affuistis, quoniam illi maxime persequuntur Ecclesiam qui christiani nolunt bene vivere. Per hos enim opprobrium habet Ecclesia, et ab his inimicitias sustinet: quando corripiuntur, quando male vivere non permittuntur, quando cueis vel verbo agitur, ipsi mala in suis cordibus meditantur, et erumpendi occasionem requirunt. Inter hos est gemens iste, et si volumus nos sumus; quoniam plures sunt ipsi, et inter multitudinem eorum vix apparent boni, tanquam grana in area, de quibus tamen purgatis horrea replenda sunt Domini . Ergo inter hos gemens iste ait: Illustra faciem tuam super servum tuum. Confusio enim quaedam putatur, cum omnes Christiani dicuntur, et qui bene vivunt, et qui male vivunt, omnes uno charactere signantur, omnes ad unum altare accedunt, omnes eodem baptismo ab
Abbreviated transcription (Latin):
UoD de psalmo restat unde
aliquanto. ẽ. amplius quã
tũ. ẽẽ. cõplendũ. Unde peto caritati
urẽ. ut libent̃ habeatis uos in uerb̾ eiꝰ
planiorib ñ immorari. ut ea nos
teneant. quorũ. ẽ. necessitas exponen¬
di. Multa enĩ st̃ animis fideliũ spon¬
te occurrentia. multaq breui ad moni¬
tione opus habent. quȩclã uͦ & tardio

Expanded text:
uod de Psalmo restat, unde aliquanto est amplius quam tum esse complendum. Unde peto Charitatem Vestram, ut libenter habeatis nos in verbis ejus planioribus non immorari, ut ea nos teneant, quorum est necessitas exponendi. Multa enim sunt animis fidelium sponte occurrentia, multa quae brevi admonitione opus habent: quaedam vero
Abbreviated transcription (Latin):
Quã magna multitudo dulcedims tuȩ
dnẽ. Hic homo impius sidicat. ubi est
ista multitudo dulcedinis: respondebo
Quomͦ tͥ ostendã multitudinẽ huiꝰ dulce¬
dinis. qͥ palatũ de febre iniqͥtatis ꝑdidi¬
stiꝰ Mel si ñ nosses quã bene saꝑet. ñ
ad amasses nisi gustasses. Palatũ cordis
ñ habes adhȩc bonagustanda. Quid tͥ
faciã: Quomꝰ ostendã: Non ẽ cui di¬
cere. gustate & uidete qm̃ suauis. ẽ. dñs
Quã magna multitudo dulcedinis tuę
dnẽ. quã abscondisti tim̃tib te. Quid
.ẽ. abscondisti illis: Seruasti illis. ñ
negasti. ut soli ad eã ꝑueniant. Bonũ
.ẽ. enĩ qđ iustis & impͥiis ñ potest esse cõ¬
enĩ adhuc timent. ñdũ & ipsi ꝑueniuNͭ.
sed credunt se ꝑuenturos & atimore
incipiunt: Nichil enĩ dulcius. ẽ. im¬
mortalitate sapientiȩ. sedinitiũ sapi¬
entiȩ timor dñi. Quã abscondisti ti¬

Expanded text:
Quam multa multitudo dulcedinis tuae, Quam multa multitudo dulcedinis tuae, Domine! Hic homo impius si dicat: Ubi est ista multitudo dulcedinis? Respondebo: Quomodo tibi ostendam multitudinem hujus dulcedinis, qui palatum de febre iniquitatis perdidisti? Mel si non nosses, quam bene saperet non clamares, nisi gustasses. Palatum cordis non habes ad haec bona gustanda; quid tibi faciam? Quomodo ostendam? Non est cui dicere: Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . Quam multa multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te! Quid est abscondisti illis? Servasti illis, non negasti, ut soli ad eam perveniant bonum est enim quod justis et impiis non potest esse comenim adhuc timent, nondum et ipsi pervenerunt: sed credunt se perventuros, et a timore incipiunt. Nihil enim dulcius est immortalitate sapientiae: sed initium sapientiae timor Domini , quam abscondisti ti
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ cõputati st̃ int̾ filios dĩ. & int̾ scõs
sors illorũ. ẽ. Nos insensati. uitã illoꝵs
estimabamꝰ insaniã. Tunc efficiunt᷑
labia muta eoꝵ. quȩ loquunt᷑ aduersꝰ
iustũ iniqͥtatẽ in suꝑbia & contẽptu.
Modo enĩ dicunt nob̃. Ubi . ẽ. ds̃ ur̃ It
quid colitis qđ ñ uidetis: Creditis. &
laboratis. Certũ. ẽ. qđ laboratis. incer¬
tũ. ẽ. qđ spatis. Quando uenerit certũ
unt᷑ labia dolosa. quȩ loquunt᷑ aduers
iustũ iniqͥtatẽ insupbia & contẽptu.
Attendit iste qͥ sic gemit. uidit bonadĩ
intꝰ in sp̃ũ. uidit hȩc bona quȩ inoccul¬
to uident᷑ sed ab impiis ñ uident᷑. uidit¬
eos ꝓpt̾ea loqui aduers iustũ iniqͥtatẽ¬
in suꝑbia & contẽptu. qͥabona huiꝰ scli
uidere norunt. bona aut̃ futuri scłi nec
cogitare sciunt. & ut cõm̃daret ipsa bo¬
na futuri scłi hominib qͦs iubet tolerare
ñ amare pͣsentia. exclamauit & ad didit.

Expanded text:
Quomodo computati sunt inter filios Dei, et inter sanctos Quomodo computati sunt inter filios Dei, et inter sanctos sors illorum est? Nos insensati, vitam illorum oestimlabia eorum muta, qui loquuntur adversus justum iniquitatem, in superbia et in contemptu. Modo enim dicunt nobis: Ubi est Deus vester? Quid colitis? Quid videtis? Creditis, et laboratis: certum est quod laboratis, incertum est quod speratis. Quando venerit certum entur labia dolosa, quae loquuntur adversus justum iniquitatem, in superbia et contemptu. Attendit iste qui sic gemit, vidit bona Dei intus in spiritu, vidit haec bona quae in occulto videntur, sed ab impiis neos propterea loqui adversus justum iniquitatein superbia et contemptu, quia bona hujus saeculi videre norunt, bona autem futuri saeculi nec cogitare sciunt. Sed ut commendaret ipsa bona futuri saeculi hominibus, quos jubet tolerare, non amare praesentia, exclamavit et addidit:
Abbreviated transcription (Latin):
litate in qua didicit ambulasse dñm suũ:
caput & mẽbra contẽnunt᷑: totus ipse
xp̃c contemnit᷑. qͥa totꝰ ipse iustꝰ. ẽ caput
& corpus. Et necesse. ẽ. ut contẽnat᷑ totꝰ
ipse xp̃c a suꝑbis & impiis. ut fiat illis qđ
dicit muta efficiant᷑ labia dolosa. quę
loquunt᷑ aduersus iustũ iniqͥtatẽ in suꝑ¬
bia & contẽptu. Quando efficiunt᷑ muta
labia ista: In hoc scło Num quia coti¬
die clamant contͣ xp̃ianos maxime hu¬
miles. cotidie blasphemant. cotidie la¬
trant. augent linguis suis poenas quib
apud inferos sitiant. & aquȩ stillã sine
causa desiderent. Non gͦ nunc effici¬
unt᷑ labia muta istoꝵ: Sed quando
Quando traducent eosex aduerso iniqͥta-¬
tes eoꝵ. sic̃ dicit in libro sapientię
Tunc stabunt iusti inmagna constantia
aduersus eos qͥse angustiauer̃. Tunc di¬
cent illi. Hi st̃ qͦs aliqͣndo habuimꝰ in
derisũ. & insimilitudinẽ improperi i.

Expanded text:
litate, in qua didicit ambulasse Dominum suum, litate, in qua didicit ambulasse Dominum suum, caput et membra contemnuntur, totus ipse Christus contemnitur, quia totus ipse justus est caput et corpus. Et necesse est ut contemnatur totus ipse Christus a superbis et impiis, ut fiat illis quod dicitur: Muta efficiantur labia dolosa, quae loquuntur adversus justum iniquitatem, in superbia et contemptu. Quando efficientur muta labia ista? In hoc saeculo? Nunquam. Quotidie clamant contra Christianos, maxime humiles; quotidie blasphemant, quotidie latrant: augent linguis suis poenas, quibus apud inferos sitiant, et aquae stillam sine causa desiderent. Non ergo nunc muta efficiuntur labia istorum. Sed quando? Quando traducent eos ex adverso iniquitates eorum, sicut dicitur in libro Sapientiae: Tunc stabunt justi in magna constantia adversus eos qui se angustaverunt. Tunc dicent illi: Hi sunt quos aliquando habuimus in risum et in similitudinem improperii.
Abbreviated transcription (Latin):
ficiant᷑ labia dolosa. quȩ loquunt᷑ ad¬
uersus iustũ iniqͥtatẽ. insuꝑbia & con¬
tẽptu. Iustꝰ iste xp̃c. ẽ. Multa labia
loquunt᷑ aduersus eũ iniqͥtatẽ: in suꝑ¬
bia & contẽptu. Quare in suꝑbia & con¬
tẽptu: Quia contẽptibilis suꝑbis appa¬
ruit. qͥ tã humilis uenit. Nonuis ut con¬
temnat᷑ ab eis qͥ honores amant. ille qͥ
tantas contumelias accepit.: Nonuis
ut contẽnat᷑ abeis qͥ ꝓ magno habent
istã uitã. ille qͥ mortuus. ẽ: Nonuis ut
contemnat᷑ abeis qͥ quasi dãnationis
mortẽ turpẽ putant. ille qͥ crucifixus
ẽ. Nonuis ut contẽnat᷑ a diuitib ille
qͥ pauꝑem uitã gessit inmundo. cũ eẽt.
creator mundi: Om̃ia istaquȩ amant
homines. qͥa noluit illa habere xp̃c ut
ñ habendo ostenderet contemnenda.
ñ qͥa in potestate ñ habuit possidenda.
om̃s qͥ amant hȩc. contemnunt illũ
& qui cunq uoluerit seruoꝵ eiꝰ seqͥ uesti¬
gia ipsius. ut ãbulet & ipse in ea humi¬

Expanded text:
abia dolosa, quae loquuntur adversus justum iniquitatem, in superbia et contemptu. Justus iste Christus est: multa labia loquuntur adversus eum iniquitatem in superbia et contemptu. Quare in superbia et contemptu? Quia contemptibilis superbis apparuit, qui tam humilis venit. Non vis ut contemnatur ab eis qui honores amant, ille qui tantas contumelias accepit? Non vis ut contemnatur ab his qui pro magno habent istam vitam, ille qui mortuus est? Non vis ut contemnatur ab eis qui quasi damnationis mortem crucis turpem putant, ille qui crucifixus est? Non vis ut contemnatur a divitibus, ille qui pauperem vitam gessit in mundo, cum esset creator mundi? Omnia ista quae amant homines, quia noluit illa habere Christus, ut non habendo ostenderet contemnenda, non quia in potestate non habuit possidenda; omnes qui amant haec, contemnunt illum. Et quicumque voluerit servorum ejus sequi vestigia ipsius, ut ambulet et ipse in ea humi
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne iste quanto sibi uidet᷑ in naui gub̾¬
nanda agilior & efficatior. tanto picu-¬
losius eã sic gub̾nat. ut ad naufragium
ꝓꝑando ꝑdũcat: Talis. ẽ. & qͥ optĩme cur¬
rit p̾ter uiã. Nonne gͦ erat melius & to-¬
lerabilius. ut esset gub̾nator ille aliqͣn¬
to inualidior. ut cũ labore & aliqͣ diffi¬
cultate gub̾nacula regeret. & tam̃ re-¬
ctũ debitũq cursũ teneret. rursusq
bularet. quã prȩt̃ uiã fortit̃ curreret:
Optimꝰ gͦ ille qui & uiã tenet. & bene
ibi ambulat. Sequentis autẽ spei qͥ & si
aliquantũ claudicat: ñ omĩno ut erret.
aut remaneat. sed ꝓgrediat᷑. & si paula¬
tim. Fortasse enĩ sꝑandũ ẽ. eũ qͦ tendit.
etiã tardius ꝑuenturũ. Ergo fr̃s ex fi¬
de iustificatus. ẽ abrahã. sed si fidẽ opa
ñ p̃cesser̃: tam̃ secuta st̃. Nunqͥd enim
fides sterilis erit: Si sterilis ñ es. steri¬
lis ñ. ẽ ipsa. Aliqͥd mali credidisti. & igne

Expanded text:
Nonne iste quanto sibi videtur in navi guberNonne iste quanto sibi videtur in navi gubernanda agilior et efficacior, tanto periculosius eam sic gubernat, ut ad naufragium properando perducat? Talis est et qui optime currit praeter viam. Nonne ergo erat melius et tolerabilius, ut esset gubernator ille aliquanto invalidior, ut cum labore et aliqua difficultate gubernacula regeret, et tamen rectum debitumque cursum teneret; rursumquein via ambularet, quam praeter viam fortiter curreret? Optimus ergo ille qui et viam tenet, et bene ibi ambulat: sequentis autem spei, qui etsi aliquantum claudicat, non omnino ut erret, aut remaneat, sed progreditur etsi paulatim. Fortasse enim sperandum est, eum quo tendit etiam tardius perventurum. 5. Ergo, fratres, ex fide justificatus est Abraham: sed si fidem opera non praecesserunt, tamen secuta sunt. Numquid enim fides tua sterilis erit? Si sterilis non es, sterilis non est ipsa. Aliquid mali credidisti, et igne
Abbreviated transcription (Latin):
credo qͥa meetiã contemnentẽ iussa sua
liberat ds̃: fides sine oꝑib mortua eẽt.
& tanquã radix sine fructu sterilis atꝙ
hominib laudabilia. in ania st̃. Ita mͥ
uident᷑ esse. ut magnę uires. & cursus
celerrimꝰ prȩt̃ uiã. Nemogͦ cõputet bona
opasua ante fidẽ. Ui fides ñerat. bonũ
opus ñerat. Bonũ enĩ opus intentio fac̃:
intentionẽ fides dirigit. Non ualde atten¬
cdas qͥd homo faciat. sed qͥd cũ facit aspici¬
at. quo lacertos optimȩ gub̃nationis diri¬
gat. Eac enĩ hominẽ optime gubernare
nauẽ. & pdidisse qͦ tendit: Quid ualet.
qͥa temones optime tenet. optime mouet.
dat ꝓram fluctib. cauet ne latera infli¬
gantur. tantis . ẽ. uiril ut detorqueat
nauẽ quo uelit. atq unde uelit. & dicat᷑
ei. usq quo is. & dicat nescio. aut ñ dicat
nescio. sed dicat. ad illũ portũ eo. nec
ducat inportũ sed insaxafestinet:

Expanded text:
credo quia me etiam contemnentem jussa sua credo quia me etiam contemnentem jussa sua liberat Deus; fides sine operibus mortua esset, et tanquam radix sine fructu sterilis atque hominibus laudabilia, inania sunt. Ita mihi videntur esse, ut magnae vires et cursus celerrimus praeter viam. Nemo ergo computet bona opera sua ante fidem: ubi fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit aspiciat, quo lacertos optimae gubernationis dirigat. Fac enim hominem optime gubernare navim, et perdidisse quo tendit; quid valet quia artemonem optime tenet, optime movet, dat proram fluctibus, cavet ne latera infligantur; tantis est viribus, ut detorqueat navim quo velit, atque unde velit: et dicatur ei, Usquequo is; et dicat, Nescio: aut non dicat, Nescio; sed dicat, Ad illum portum eo, nec in portum, sed in saxa festinet?
Abbreviated transcription (Latin):
huc cogitat & fluctuat: ꝑiclitat᷑.
Scriptura autẽ dĩ uerusq intellectꝰ.
ñ solũ piclitantẽ a piculo liberat.
sed & demersũ a ꝓfundo eleuat.
Respondeo gͦ tanꝗ contra apłm. &
dico de ipso abrahã. qđ inuenimꝰ etiã in
epła alterius apłi qͥ uolebat corrigere
homines qͥ male intellȩxerant istũ apłm.
acobus enĩ inepła sua contra eos qͥ nole¬
bant bene oꝑari de sola fide pͣsum̃tes.
ipsius abraliȩ cõmendauit opus. paulus
fidẽ. & ñ st̃ sibi aduersi apłi. Dicit aut̃
opus om̃ĩb notũ abrahȩ. Filliũ suũ immo¬
landũ dõ obtulit. Magnũ opus. sedex
fide laudo sup ȩdificationẽ oꝑis. sed uideo
fidei fundam̃tũ. Laudo fructũ bonioꝑis.
sed infide agnosco radicẽ. Si aut̃ hoc prȩt̃
fidẽ rectã faceret abrahã: nichil ei ꝓd-¬
esset. qualecunq illud opus. eẽt. Rursũ
si sic teneret fidẽ abrahã. ut cũ ei ds̃
imparet offerre sibi immolandũ filiũ.
diceret apud semec ipsũ ñ facio. & tam̃

Expanded text:
c cogitat et fluctuat, periclitatur. Scriptura autem Dei verusque intellectus, non solum periclitantem a periculo liberat, sed et demersum a profundo elevat. Respondeo ergo tanquam contra Apostolum, et dico de ipso Abraham, quod invenimus etiam in Epistola alterius apostoli, qui volebat corrigere homines, qui male intellexerant istum apostolum. Jacobus enim in Epistola sua, contra eos qui nolebant bene operari de sola fide praesumentes, ipsius Abrahae opera commendavit, cujus Paulus fidem: et non sunt sibi adversi Apostoli. Dicit autem opus omnibus notum, Abraham filium suum immolandum Deo obtulit . Magnum opus, sed ex fide. Laudo superaedificationem operis, sed video fidei fundamentum: laudo fructum boni operis, sed in fide agnosco radicem. Si autem hoc praeter fidem rectam faceret Abraham, nihil illi prodesset qualecumque illud opus esset. Rursum si sic teneret fidem Abraham, ut cum ei Deus imperaret offerre sibi immolandum filium suum, diceret apud semetipsum, Non facio, et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
& nob cũ potius cognoscite. & in his
nobiscũ dm̃ laudate. Ꝙ si orat psalmꝰ
orate. & si gemit: gemite. & si gratu.¬
latur: gaudete. & si sꝑat: sꝑate. & si
timet. tumete. Omĩa enĩ quȩ hic con-¬
scripta st̃: speculũ nr̃m st̃ Fri¬

Expanded text:
et nobiscum potius agnoscite, et in his nobiscum Deum laudate: et si orat Psalmus, orate; et si gemit, gemite; et si gratulatur, gaudete; et si sperat, sperate; et si timet, timete. Omnia enim quae hic conscripta sunt, speculum nostr
Abbreviated transcription (Latin):
pte a serꝑcute ut dĩ precepta p̾te¬
riret U nuia peccatos n sterit.
Quia uenit quidẽ inuia peceatoꝵ
niscendo sicut peecatores. sed non
stecit: quia ñ cũ tenuit illecebra
sccul aris Ec mexthedra pestilen¬
tie ñ scdit Noluit regnũ t̾renũ
cũ suꝑbia que cathełra pestilen¬
tie ideo recte intelligit᷑: quia ñ
fere quisquł.ẽ. qͥ carcit amore:.
dominindi. ghumanã ñ appetat
głam ł estilentia c̃. ciũ morbus late
doctrina. cuiꝰ scrmo ut canoti serpa¬

Expanded text:
serpente, ut Dei praecepta praeteriret. Et in via peccatorum non stetit: quia venit quidem in via peccatorum, nascendo sicut peccatores; sed non stetit, quia eum non tenuit illecebra saecularis. Et in cathedra pestilentiae non sedit: noluit regnum terrenum cum superbia; quae ideo cathedra pestilentiae recte intelligitur, quia non fere quisquam est qui careat amore dominandi et humanam non appetat gloriam; pestilentia est enim morbus latedoctrina, quae ut cancer serp
Abbreviated transcription (Latin):
gnata .ẽ hominẽ susciꝑe ad salutẽ
nr̃am. ut ipse homo sit lignũ planta¬
tũ sedm decursus aquarũ potest
cui hoc intellestu accipi quod in abo
psalmo dicit᷑ flauius łĩ ttpletꝰ est

Expanded text:
e ad salutem nostram; ut ipse homo sit lignum plantatum secundum decursus aquarum: potest enim et hoc intellectu accipi, quod in alio psalmo dicitur: Fluvius Dei repletus est
Abbreviated transcription (Latin):
adhee: apponet deus atꝑ eum
plagas scriptas in libro isto.
& siqius diminuerit de uaibis
ubri ꝓphecie huius. auferet
deus partem eius de libro ui¬
te. et de ciuitate sancta. et de
hiĩs que scripta sunt in libro
isto. dicit qui testimonium phi¬

Expanded text:
ad haec adponet Deus super illum plagas scriptas in libro isto et si quis deminuerit de verbis libri prophetiae huius auferet Deus partem eius de ligno vitae et de civitate sancta et de his quae scripta sunt in libro isto dicit qui testimonium p
Abbreviated transcription (Latin):
qui habebat potestatem supra ignẽ.
⁊ clamauit uece magna ad eur qui
habebat falcem acutam dicens. Mit¬
te falcem tuam acutã. ⁊ uindemia¬
botros uinee terre. qm̃ mature sunt¬

Expanded text:
qui habebat potestatem supra ignem; et clamavit voce magna ad eum qui habebat falcem acutam, dicens: Mitte falcem tuam acutam, et vindemibotros vineae terrae, quoniam maturae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
erit in stanno ardenti igni. & sulphu¬
re. quod est mors secunda. ¶Et ue¬
nit unus de .uii. angelis habenti¬
b phialas plenas .uii. plagis nouis¬
simis: et locutus est mecum dicẽs.
eni ostñdam tibi sponsam. ixorẽ
agni. Et sustulitͣ in spłi in montẽ.¬

Expanded text:
erit in stagno ardenti igne et sulphure: quod est mors secunda. Et venit unus de septem angelis habentibus phialas plenas septem plagis novissimis, et locutus est mecum, dicens:  ostendam tibi sponsam, uxorem Agni. Et sustulit
Abbreviated transcription (Latin):
uitrum perlucidum. Et demplum ñ¬
uidi in ea. Dominus enumn deus
ominipotens templim illi est. ⁊ agniꝰ
Et euutas non eget sole neq lima ut
luorant in ea. Ham claritas dei illu

Expanded text:
itrum perlucidum. Et templum nidi in ea. Dominus enim Deus omnipotens templum illius est, et Agnus. Et civitas non eget sole, neque luna, ut luceant
Abbreviated transcription (Latin):
portet fieri eito. Et ecce uenio¬
uelociter. Beatus qui custodit
uerba ꝓphie libri huius. & ego¬
iobannes qui audiui. et uidi ħ.
audissem
ut orarem aute pedes angeli qui

Expanded text:
oportet fieri cito. Et ecce venlociter. Beatus qui custodit 259 verba prophetie libri hujus. Ehannes qui audivi et vidi hec: vidissem: ut adorarem ante pedes Angeli: qui
Abbreviated transcription (Latin):
primũ Ias ꝑi ͤ
Secundus: Saphirꝰ.
Tercius: Calcedo¬
niu.
QUART U m
SMARAURUS.
Quintus: Sardo¬
N I X. Sextu.S
SaRDIUE
CRISOLIEUEO
OccauU: BeRol¬
LUO. Honus.
Topa ziuͤ.
Decioꝰ. Crisoprassus.
Duod̃cieꝰ. amecistios.¬

Expanded text:
primum iaspis secundus sapphyrus tertius carcedonius quartus zmaragdus quintus sardonix sextus sardinus chrysolitus octavus berillus nonus topazius decimus chrysoprassus duodecimus amethistus
Abbreviated transcription (Latin):
contnnn auerũt stolas suas qud¬
ligno uipde. ⁊ per portas intrent
ficiet inudi. et homicide. et
idolis scrientes. et omnis qui
amat et facit niendatium. Ego
iħs misi angelum meum testi¬
ficari uobis hec in ȩccłus. Ego

Expanded text:
t stolas suas, uligno vitae, et per portas intrent fici, et impudici, et homicidae, et idolis servientes, et omnis quiamat et facit mendacium. Ego Jesus misi Angelum meum testificari vobis hec in Ecclesiis. Ego
Abbreviated transcription (Latin):
ħt plagam gladii. ⁊ uyxit. Et datũ
est illi ut daret spirtum imagmi
bestierat laquatur imago bestie.¬
et faciet ut quicumq non adorauit¬
imaginẽ bestie oocia iuii. Ec faciet

Expanded text:
habet plagam gladii & vixit. v.15. & datum est illi ut daret Spiritum imagini bestiae, & ut loquatur imago bestfaciat ut quicumque non adoraimaginem bestiae, occidantu
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemant nomen eiuis &s abna¬
cłm eius. ⁊ eos qui in celo habitant.
⁊ datum est illi bellum facere cum
scĩs. ⁊ iuncere illos. ⁊ data est ei potestas
in omnem cribum. ⁊ popłm. ⁊linguã
⁊ gentem. ⁊ adorauerunt eam om̃s qui
in habitant cerram. quoꝵ non sunt

Expanded text:
blasphemare nomen ejus et tabernaculum ejus, et eos qui in coelo habitant. Et datum est illi bellum facere cum sanctis, et vincere illos. Et data est illi potestas in omnem tribum et populum, et linguam, et gentem, et adorabunt eum omnes qui inhabitant terram, quorum non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
subiungit aliam q̃ fiet
tum mundũ sparget.
¶Cornua qr simusabunt
se habere innocentiam
duo testam̃ta.¬

Expanded text:
subjungit aliam quae fiet tum mundum sparget. Cornua. Quia simulabunt se habere innocentiam,duo Testamenta
Abbreviated transcription (Latin):
¶Adam si ĩ obedientia ꝑse¬
uerasset: sensib corꝑis ad
nullam uoluptatem ut̾e
ti sunt᷑ ut iã nat᷑ale sit
lenia: tactu. sapora: gustir.
q̃rere. hũ sunt .u.re
puerioia regit. qr ipse
fuit causa quare cour̃¬
sam aritane. In iuuenca:
sucçedit error. Hã pꝰquã
disc̾tionẽ ht̃: si percat
ncͣ habes ñ ÷ tuus iuir.

Expanded text:
Adam, si in obedientia perseverasset, sensus corporis ad nullam voluptatem verteti sunt, ut jam naturale sit lenia tactu, sapida gustu, quaerere. Hi sunt quinque pueritia regit, quia ipse fuit causa quare corruSamaritanae. In juventa succedit error, nam postquam discretionem habet, et si peccat, nunc hab
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑa eorum ꝑ tres dies. & dimidiũ.
et corꝑa eoꝵs non sinunt poni in mo¬
numentis. ⁊ inhabitantes terram
gaudebunt suꝑ ilł. ⁊ iocundabũt᷑.
Et munera mittent inuicem. qm̃ hũ¬
duo ꝓpħe cruciauerunt eos: qui habi

Expanded text:
ora eorum per tres dies et dimidium; eorum non sinent poni in monumentis. Et inhabitantes terram gaudebunt super illos, et jucundabuntur; et munera mittent invicem, quduo prophetae cruciaverunt eos qui habi
Abbreviated transcription (Latin):
di de ore draconis. ⁊ de ore bestie. ⁊ de¬
dos in modum ranarum. Sunt enim¬
spiritus demonioꝵ facientes signa. et
ꝓcedent ad reges tocius terre. cong̾gare
eos in plium ad diem magnum di¬

Expanded text:
de ore bestiae edos im modum ranarum. Sunt enimspiritus daemoniorum facientes signa, et procedent ad reges totius terrae congregare illos in praelium ad diem magnum D
Abbreviated transcription (Latin):
duas bestias. subpositoq
auxilio agni. ⁊ dignita¬
sa: subiungit᷑ ad monior
ut ad hanc familiã acce
ab illa alia declinent

Expanded text:
duas bestias, subjunctoque auxilio Agni, et dignitasa, subjungitur amdonitio, ut ad hanc familiam desidab illa alia declinent
Abbreviated transcription (Latin):
¶Adam si ĩ obedientia ꝑse¬
uerasset: sensib corꝑis ad
nullam uoluptatem ut̾e
ti sunt᷑ ut iã nat᷑ale sit
lenia: tactu. sapora: gustir.
q̃rere. hũ sunt .u.re¬
ges ꝑ qͥs hoĩes diabłs in
puerioia regit. qr ipse
fuit causa quare cour̃

Expanded text:
Adam, si in obedientia perseverasset, sensus corporis ad nullam voluptatem verteti sunt, ut jam naturale sit lenia tactu, sapida gustu, quaerere. Hi sunt quer quos homines diabolus in pueritia regit, quia ipse fuit causa quare corrum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in templo hostie offerri preciptuntur: ita ifide omẽm operadiotr
deo offerre iuibem᷑. ⁊ extra catholicam eccłiam .i. fidem non est locus ũ
sacrificii. ⁊ iõ necessẽ est ut meliberes qr ꝓmptuaria corũ plona .l. cord
⁊ ingenia eorum. ubi multiplices sententie continentiu: admodum
ceale diuitis in qua multa poculorũ gn̾a recondũt᷑ sũt plena. ⁊ m̃¬

Expanded text:
, quia sicut in templo hostiae offerri praecipiuntur, ita in fide omnem bonam operationem Deo offerre jubemur, et extra catholicam Ecclesiam nsacrificii. Et ideo necesse est ut me liberes, quia promptuaria eorum plena: quia in grammatica eorum, ubi multiplices sententiae continentur ad modum cellae divitis, in qua multa poculorum genera reconduntur: et
Abbreviated transcription (Latin):
erit in stanno ardenti igni. & sulphu¬
re. quod est mors secunda. ¶Et ue¬
nit unus de .uii. angelis habenti¬
b phialas plenas .uii. plagis nouis¬
simis: et locutus est mecum dicẽs.
eni ostñdam tibi sponsam. ixorẽ
agni. Et sustulitͣ in spłi in montẽ.¬
mãgnum ⁊ altum. et ostñdit mi¬
cendeñtem de celo a deo. haben¬
simile lapidi preciofo. tanquam

Expanded text:
erit in stagno ardenti igne et sulphure: quod est mors secunda. Et venit unus de septem angelis habentibus phialas plenas septem plagis novissimis, et locutus est mecum, dicens:  ostendam tibi sponsam, uxorem Agni. Et sustulit me in spirittac. et altum, et ostendit micendentem de coelo a Deo, habensimile lapidi pretioso tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
ges terre. qͥui cum illa foricati scͣ.
⁊ in deliciis iuxerunt. cum uiderit
finium incendũ euus. longe stan¬
res pp̃ timorem cormentoꝵ eius dicen¬
bilon. ciuitas illa fortis. quia una
hora uenit iudicium tuum. et ne¬

Expanded text:
ges terrae, qui cum illa fornicati sunt, et in deliciis vixerunt, cum viderint fumum incendii ejus; longe stantes propter timorem tormentorum ejus, dicenmagna, civitas illa fortis, quoniam una hora venit judicium tuum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
adhee: apponet deus atꝑ eum
plagas scriptas in libro isto.
& siqius diminuerit de uaibis
ubri ꝓphecie huius. auferet
deus partem eius de libro ui¬
te. et de ciuitate sancta. et de
hiĩs que scripta sunt in libro

Expanded text:
aec, apponet Deus super illum plagas scriptas in libro isto, et si quis diminuerit de verbis libri prophetiae huius, auferet Deus partem eius de libro vitae et de civitate sancta, et de his quae scripta sunt in libro
Abbreviated transcription (Latin):
se uinttus. ꝓͥmo in tithlocm a Rcie incomo pa¬
ni. et ab illa dit ditcctus ca in cura ip̃t domiu. Sco¬
do: inunctus est iacron iigta mottuo saule.
⁊ regnauit suꝑ tribum uida. actiso aũ yposci si¬
lio siiis. quisuꝑ ailias cͥbus itgnabat. tectio uncł¬

Expanded text:
se inunctus. Primo in Bethlaeem a Samuele in domo pani . Et ab illa die directus est in eum spiritus Domini. Secundo inunctus est in Hebron in regem mortuo Saüle, et regnavit super tribum Juda . Occiso autem Hisboset filio Saül, qui su
Abbreviated transcription (Latin):
rei excellẽcia. qͣm si sui ꝯtrarii uilitas atq opp̃s¬
sio ł cdepp̃ssio ñtaceat᷑. oftendit itaq uet̾em ad ã
tatio large accepta tͥa ꝯplectit᷑.s. pͥmũ motũ mẽ tu
ꝙͦ ẽ uenialis culpa. et delectatoẽm atq ꝯsẽsum. q̃
st̾ moitalia. Qͥ gͦ peccat c̃sensu ⁊ cogitatõe peccat. s
uͦ nec cogitatõe peccat nec ꝯsensu. ł delectatõe. hec

Expanded text:
ilitas atque oppressio vel depressio non taceatur Ostendit itaque veterem Adam tatio large accepta tria complectitur, scilicet primuctationem atque consensum quae sunt mortalia. Qui ergo peccat, consensu et cogitatione peccat. Qui vero nec cogitatione peccat, nec consensu, vel delectatione. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
est ⁊ tytulus seꝙ̃tis oꝑis. Continet enm sũmaui ⁊
materiam totiꝰ libri. Materia añ hꝰ p̾si eadem est
de beato uiro ꝑ b̾itudinẽ nobis blandiens. scd̾o
ostendit eum ĩmunem ab om̃i malo. scd̾o plenũ
om̃ibomi inse. Iñ titilem aluis. et hoc usq ad re¬
ꝑato ẽm. ad oftndendũ uͦ eum ĩ mimẽ ab omĩ ma¬
lo utit ꝯꝑaratõe uẽtis hominis .s. ade ostẽdẽs illũ

Expanded text:
est sequentis operis. Continet enim summam et materiam totius libri. Materia autem hujus psalmi eadem est,de beato viro, per beatitudinem nobis blandiens. Secundo,Primo versu ostendit eum immunem ab omni malo; secundo, plenum omni bono in se, inde utilem aliis, et hoc usque ad partitionem. Ad ostendendum vero eum immunem ab omni malo, utitur comparatione veteris hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
mũ hoĩem trib mo dis peccasse. peceatur enim
cogitatõe. astu. ũbo docẽdo. Nunc quo ordine
cre uerunt in primo homine remoueri debẽc
aẜo. ac si dicat pͥmꝰ hõ ĩfelix. qͥ abiit. stet̾. sed. S
oseC

Expanded text:
mum hominem tribus modis peccasse. Peccatur enim cogitatione, actu, verbis, docendo. Nunc quo ordine creverunt in primo homine removeri debent a secundo. Ac si dicat: Primus homo infelix, qui abiit, stetit, sedit, sec
Abbreviated transcription (Latin):
contrii uilitas: atq opp̃ssio uł dep̃ssio.ñ tateatur. Osten¬
dit itaq uet̾em adãtplicignẽ peccandi. deliquisse. s. co
gitatione uł uoluntate. actu. ũbi doctrina. uł consue¬
tudine. tẽ. Cogitatio large accepta: ła cõplectitur.s.
pͥmum motũ m̃tis qͥ ẽ uenialiꝰ culpa. ⁊ delectationem
atq consensum q̃ st̃ mortalia. Qͥ gͦ peccat ꝯsensu. ⁊ cogita¬
tione peciat: Q uͦ nec cogitatione peccat: nec consensir ł
cusando. ⁊ culpam increatorẽ referendo: in sũꝑbia con¬
firmatus ẽ: dicens. Mulier qͣm dedistimͥ: seduxit me.
uocantur. cũ iam stant difficilius. Hemũ difficilli¬
me cũ iam ibi magistͥ ⁊ dñieffecti st̃. Itaqͥ sola uolun¬
tate peccat faciliꝰ redit. qͥ oꝑe difficilus. qui uͦ cõsuetu¬
dine uł dotrina u̾bi difficillime reuocatur. Isti sunt¬
tres mortui. quos dñs suscitauit. in domo. in porta.
insepulcͦ. hoc ẽ tͥduum. qd̾ moyses uolebat educere

Expanded text:
i vilitas atque oppressio vel depressio non taceatur Ostendit itaque veterem Adam triplici genere peccandi, diliquisse, scilicet cogitatione, voluntate et actu, verbi doctrina vel consuetudine. Item: Cogitatio large accepta tria complectitur, scilicet primum motum animae qui est venialis culpa, delectationem atque consensum quae sunt mortalia. Qui ergo peccat, consensu et cogitatione peccat. Qui vero nec cogitatione peccat, nec consensu, vel cusando et culpam in Creatorem referendo in superbia confirmatus est , dicens: Mulier quam dedisti mihi seduxit me, AUG. vocantur; cum jam stant, difficilius; demum difficillime, cum jam ibi magistri et domini effecti sunt. Ita qui sola voluntate peccat facilius redit; qui opere, difficilius; qui vero consuetudine vel doctrina verbi, difficillime revocatur. tres mortui, quos Dominus suscitavit, in domo, in porta, in sepulcro: hoc est triduum quo Moyses volebat educere
Abbreviated transcription (Latin):
rtitułꝰ sequemis oꝑis. Contint enĩ sũmam ⁊ mat̾iam to¬
ũsu: ostendit eũ imimunẽ ab om̃i malo: scdo plenũ oĩ
bono: inse. indeutilem aliis. ⁊ hocusq ad particionẽ. Ad
ostendendumuͦ eũ immnunẽ ab om̃i malo: utit᷑ cõꝑatio¬
ne uet̾is hominis .s. ad costendens illũ plenũ cẽ. om̃i ma

Expanded text:
t sequentis operis. Continet enim summam et materiam toversu ostendit eum immunem ab omni malo; secundo, plenum omni bono in se, inde utilem aliis, et hoc usque ad partitionem. Ad ostendendum vero eum immunem ab omni malo, utitur comparatione veteris ho
Abbreviated transcription (Latin):
an suam et adorautt. rcitos ad eum dauid. uiide uenis
qui ait ad dauid. de castris israe ego fugi. Et drcit ad eñ
dauid. Ꝙ est uerbum quod fc̃m est. indica michi. Qui a¬
it. fugit populus e prelio. et multi corruentes ex ppło
nortiu sunt. sed it saul et ionathas filius eius interiãt
r. mortutis est saut et ionathas filius eius. et ait adoles¬
cens qui nuntiabat .e. easu ueni in monte gelboe. et saul
incumbebat supet hastam suam. porro currus et equites aꝓ¬
pinquabant ei. et conuersus post tergum sium uidens q
uocauit me. qui cum responclissem assum: lyxit michi.

Expanded text:
 suam, et adoravit. Dixitque ad eum David: Unde venis? Qui ait ad eum: De castris Israel fugi. Et dixit ad eum David: Quod est verbum quod factum est? Indica mihi. Qui ait: Fugit populus ex praelio, et multi corruentes e populo mortui sunt, sed et Saul et Jonathan filius ejus interierunt. ortuus est Saul, et Jonathan filius ejus? Et ait adolescens, qui narrabat ei. Casu veni in montem Gelboe, et Saul incumbebat super hastam suam, porro currus et equites appropinquabant ei, et conversus post tergum suum, vidensque me vocavit. Cui cum respondisse
Abbreviated transcription (Latin):
pãlerent et superate ñ possent hũc
ergo eis hũanum timorem domi¬
nus uoluit eis impitare. et sic
apparetet ĩ eo quodam subdefectio
fidei. que si meis fortis fuisset
ea sequerẽtur que iħm bellanteo
secuta sunt. qr ergo in eis ñ fuit᷑

Expanded text:
pellerent, et eos superare non possent. Hunc ergo eis humanum timorem Dominus noluit imputare, etsi apparet in eo quaedam subdefectio fidei, quae si fortis in eis esset, ea sequerentur quae ipsum Jesum bellantem secuta sunt. Quia vero non in eis
Abbreviated transcription (Latin):
scph que tulerant fun isrł de egypto
sepelierunt ĩ sychen in parte agri. quem
emerat iacob a filiis emor patris sychen.a.
nouellis ouibz. et fuit ĩ possessione fi¬
liorum ioseph. deazar quoq filius a a¬
ron mortiis est et sepeluut eum in ga
baib phynees filius eius. que data est ei

Expanded text:
seph quae tulerant filii Israhel de Aegypto sepelierunt in Sychem in parte agri quem emerat Iacob a filiis Emmor patris Sychem centum novellis ovibus et fuit in possessione filiorum Ioseph Eleazar quoque filius Aaron mortuus ebaath Phinees filii ejus, quae data est ei
Abbreviated transcription (Latin):
Ag̃. In finc libri ihunaue breutt̃
narintor porrecit hystoriam quo¬
us filn isit ad colendos dcos alie¬
nos dedinaucẽt. In hoc aũ libro ad
ordinem reditur qũo conseq̃ntia

Expanded text:
. In fine libri Jesu Nave breviter narrator porrexit historiam quousque filii Israel ad colendos deos alienos declinaverunt. In hoc autem libro ad ordinem reditur, quomodo consequentia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ pc̃tis suis seriuetunt
et ꝯuesi liberati sunt. q¬
pc̃ta nr̃a uires hostibus
p̾bent. et qͣn malum fa¬
timus in ꝯspectu dñis¬
fortantut aduersari¬
nr̃i .i. demones. cum ã
conuertimur suscitat
.i. printipes et doctores qͦs
mittit in auxiliũ coꝵ¬
qui toto corde clamãt

Expanded text:
catis suis servierunt, et conversi liberati sunt: qunostra vires hostibus praebent; et quando malum faus in conspectu Domifortantur adversariid est daemones. Cum autem convertimur, suscitat t principes et doctores quos mittit in auxilium eoqui toto corde clamant
Abbreviated transcription (Latin):
ost mor ¶s. Nystora librin
dicum ñ parua mist̾ioꝵ
inlitat sacram̃ta post¬
et eccaꝵ ratores ad regen¬
dac fidelts. ꝙ tp̃e ad spem¬
ꝓmissionis etnt perdu¬
cit. per omnia aũ in hoc i¬
uolumine iudaiti ppł
delicta et seruitus slamor¬
qz eoꝵ ⁊ miseratõ dei cõ¬
tinentur. multis .n. ãni

Expanded text:
storia libri dicum non parva mysteriorum indicat sacramenta. Postet ecclesiarum rectores ad regendos fideles, quos ipse ad spemomissionis aeternae perducit. Per omnia autem in hoc volumine Judaici populi delicta, et servitus clamorm et miseratio Dei continentur. Multis enim anni
Abbreviated transcription (Latin):
E aũ sub thetebinto statutꝰ ẽ lapis
hoc sig̃cat ꝙ iurga ad petram ut aqͣ
tritus est lapis. Idco añ subter qr ñ
fuisset in cruce exaltatus nisi hñi¬
litate subicitus. uel ꝙ illo tempore q

Expanded text:
 quod sub terebintho statutus est lapis, hoc significat quod virga ad petram ut aqua tutus est lapis. Ideo autem subter, quia non fuisset in cruce exaltatus, nisi humilitate subjectus: vel quod illo tempore q
Abbreviated transcription (Latin):
scph que tulerant fun isrł de egypto
sepelierunt ĩ sychen in parte agri. quem
emerat iacob a filiis emor patris sychen.a.
nouellis ouibz. et fuit ĩ possessione fi¬
liorum ioseph. deazar quoq filius a a¬
ron mortiis est et sepeluut eum in ga
baib phynees filius eius. que data est ei
in monte effraym. Explicit liber iosue.¬

Expanded text:
seph quae tulerant filii Israhel de Aegypto sepelierunt in Sychem in parte agri quem emerat Iacob a filiis Emmor patris Sychem centum novellis ovibus et fuit in possessione filiorum Ioseph Eleazar quoque filius Aaron mortuus ebaath Phinees filii ejus, quae data est ei in montem Ephraim. Explicit liber Josue
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiorẽ ꝓsequat᷑ ymagnẽ. Ego enĩuere
me imparẽ iudico. ad enarranda mistiaᷤ
libri numoꝵ. multo aũ int̾iorem adillaq̃
ꝯcludit deuteronom uolumen.
Rab̃. Num̾oꝵ librũ multiplici mistioꝵ
obscuntate ĩuolutũ ꝑatres ostendt̃. Ibi. R.
m̃s filioꝵ istł mistice describit᷑. ⁊ singłarũ
tribuñ castta cͥca tab̾nałm testimonii ad
formã eccłie locant᷑. Ibi leuitarũ in ministͥ¬
um distributio ⁊ oblatio pͥncipũ ẜouenẽ¬

Expanded text:
iorem prosequatur imaginem. Ego enim vere me imparem judico ad enarranda mysteria libri Numerorum, multo autem inferiorem ad illa quae concludit Deuteronomii volumen. Numerorum libri multiplici mysteriorum obscuritate involutum Patres ostendunt. Ibi enim numerus filiorum Israel mystice describitur, et singularum tribuum castra circa tabernaculum testimonii ad formam ecclesiae locantur. Ibi Levitarum in ministerium distributio, et oblatio principum se
Abbreviated transcription (Latin):
dat adinstiuictionem credenti
um .i. sp̃ualium israelitarum⁊¬
dicationes tab̾naculi ⁊ obło¬
filii israel: qr aprimausꝙ ad
ultimam numerammis. smł¬

Expanded text:
dat ad instructionem credentium, id est spiritualium Israelitarumdicationis tabernaculi, et oblatiofiliorum Israel, quae a prima usque ad ultimam numerantur, s