comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc mͦ reddendo rationem de simulacris suis.
diserti sͥ uidentur. qͥa ñ colunt idola. & coluns
nichil ẽ. iddolum. Ipse hoc dixit apłs. Scimus
quia nichil ẽ. idolum. s quȩ immolant gentes
demoniis immolant. & non dõ. Dixi. nolo uoꝰ
fieri socios demonioꝵ. Non gͦ hinc se excusent
quia quasi idolis in sensatis dediti ñ sunt. de¬
moniis magis dediti sunt qͦd ẽ. ꝑiculosius. Nã
si tantum idola colerent: sic̃ eos ñ aduiuarent.
nichil illis mocerent. Si aut̃ adores & serui.¬
as demoniis: erunt dñi tui. & quia erunt
dñi cui inuidi tui: libertati tuȩ necesse est
inuideant. sẽꝑ te uelint possidere. semꝑ te ta.¬
lem facere. qͣlem possint trabere secum. Est
enĩ insita maliuolentia quedam. & ꝑnicies
nocendi istis malis spiritib. Gaudent de ma¬
lis hominũ. & de fallacia nr̃ã. Si nos fefelle.¬
rint : pascunt᷑. & quid querunt: Non qͥb
inȩt̾num dñentur. s cum quib in ȩt̾num

Expanded text:
Hoc modo reddendo rationem de simulacris suis, Hoc modo reddendo rationem de simulacris suis, diserti sibi videntur, quia non colunt idola, et colunt nihil est idolum» . Ipse hoc dixit Apostolus, «Scimus quia nihil est idolum, sed quae immolant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo:» dixit, «Nolo vos fieri socios daemoniorum.» Non ergo hinc se excusent, quia quasi idolis insensatis dediti non sunt; daemoniis magis dediti sunt, quod est periculosius. Nam si tantum idola colerent, sicut eos non adjuvarent, ita illis nihil nocerent; si autem adores et servias daemonibus, erunt domini tui. Et qui erunt domini tui? Invidi tui: libertati tuae necesse est invideant, semper te velint possidere, semper talem facere, qualem possint secum trahere. Est enim insita malevolentia quaedam et pernicies nocendi istis malis spiritibus: gaudent de malo hominum; et de fallacia nostra, si nos fefellerint, pascuntur. Et quid quaerunt? Non quibus in aeternum dominentur, sed cum quibus in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
lapides illi nunqͣm iuixerunt. ut nec mortui
dicantur. Lapis aut̃ nr̃ uiuus ẽ. & semper
uixit apud patrem. & ꝓ nobis mortuus reui-¬
.xit. & modo uiuit. & mors ei ultra non do¬
minabit᷑. Hanc głam ipsius cognouerunt
popłi. dimittunt cempla. currunt adeccłas.
Confundant᷑ omnes qui adorant sculptilia. Ad¬
huic querunt adorare sculptilia. noluerunt
deserere idola. deserti sunt ab idolis. Confun¬
dant᷑ omnes qͥ adorant sculptilia. qui głant᷑
in simulacris suis. S existit nescio quis dis¬
putator. qui doctus sͥ uidebatur: & ait.
Non ego illum lapidem colo. nec illud simu-¬
lacrum: qđ ẽ. sine sensu. Non enĩ ꝓpba ur̃
potuit nosse. quia oculos habent & ñ uident.
et ego nescio quia illud simulacrũ. nec animã
habet. nec iudet oculis. nec audit aurib. Non
ego illud colo. s adoro qđ uideo. & seruio ei
qͤm non uideo. Quis ẽ. iste: Numen qđdam
inquit inuisibile. qđ p̃sidet illi simulacro.

Expanded text:
lapides illi nunquam vixerunt, ut nec mortui lapides illi nunquam vixerunt, ut nec mortui dicantur; lapis autem noster vivus est, et semper vixit apud Patrem, et pro nobis mortuus revixit, et modo vivit, et mors ei ultra non dominabitur . Hanc gloriam ipsius cognoverunt populi; dimittunt templa, currunt ad ecclesias. «Confundantur omnes qui adorant sculptilia.» Adhuc quaerunt adorare sculptilia? Noluerunt deserere idola; deserti sunt ab idolis. «Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis.» Sed existit nescio quis disputator qui doctus sibi videbatur et ait: Non ego illum lapidem colo, nec illud simulacrum quod est sine sensu; non enim Propheta vester potuit nosse quia oculos habent et non vident , et ego nescio quia illud simulacrum nec animam habet, nec videt oculis, nec audit auribus: non ego illud colo; sed adoro quod video, et servio ei quem non video. Quis est iste? Numen quoddam, inquit, invisibile quod praesidet illi simulacro.
Abbreviated transcription (Latin):
quib cura ẽ. lucrari ẽosdo qui nundũ credi¬
derunt .& faciunt hoc ex caritate : cȩli st̃.
Intonatꝰ illis deus iudicii sui t̾rorem. & tre¬
mit qͥ infidelis erat. & pauescit & credit.
Ostendite hominib. quid potuit xp̃c ꝑ totił
orbem t̾rarum. loquendo eis. & adducen¬
do eos ad amandũ xp̃m. Quanti enĩ hodie
adduxerunt amicos suos. aut ad pantomi-¬
mũ. aut ad cołaulam. Quare. nisi aman¬
do illum: & uos amate xpm̃. Tanta enĩ
spectacula p̃buit. in qͦ nemo pocest dicere.
attrahite quos potestis. securi estoti. ad eũ ad¬
ducites qui ñ displicet uidentib. & rogate
illum: ut illuminet eos. & bene spectent. An
sunt: Nonne cotidie confundunt᷑: Sculptila
enĩ sunt manu facta idola. Quare iam confim¬
dantur omnes qui adorant sculptilia: Quia
uiderunt omnes popłi głam eius. Iam omnes
popłi głam xp̃i confitent᷑. erubescant qui
adorant lapides. quia lapides illi mortui e¬
rant. nos uiuũ lapidem inuenimus. Immo

Expanded text:
lucrari Deo eos qui nondum crediderunt, et faciunt hoc ex charitate, coeli sunt. Intonat de illis Deus judicii sui terrorem; et tremit qui infidelis erat, et pavescit, et credit. Ostendite hominibus quid potuit Christus per totum orbem terrarum, loquendo eis, et adducendo eos ad amandum Christum. Quanti enim hodie adduxerunt amicos suos, aut ad pantomimum, aut ad choraulam? Quare, nisi amando illum? Et vos amate Christum. Tanta enim spectacula praebuit, in quo nemo potest dicere attrahite quos potestis: securi estote, ad eum adducitis, qui non displicet vindetibus; et rogate illum ut illuminet eos, et bene spectent. «Ansunt? Nonne quotidie confunduntur? Sculptilia enim sunt manu facta idola. Quare jam confunduntur omnes qui adorant sculptilia? Quia viderunt omnes populi gloriam ejus. Jam omnes populi gloriam Christi confitentur: erubescant qui adorant lapides. Quia lapides illi mortui erant, nos vivum lapidem invenimus: imo
Abbreviated transcription (Latin):
homine carnali. appetens uana & scłaria. fe¬
num est. Qm multi forte & fr̃s nr̃i ierunt
ad theatrũ. Feno ducti sunt. Nonne optan¬
dus ẽ. illis ignis iste. ut fęnũ ardeat. & au¬
rum purgetur Qͦd enim in illis ẽ. fidei: fe¬
no p̃mitur. Bonum ẽ. gͦ eis ardere scõ igne.
ut feno consumpto: splendeat p̃ciosum qđ
redemit xp̃c. Ergo ignis ante eũ p̃ibit. et
inflamiabit incircũitu inimicos eiꝰ St̃ qui
salubrit̾ arserunt. hodie fideles eius. sunt.
Inimici eiꝰ erant. & nc̃ iam fideles eiꝰ st̃. Cris
inimicos: Non sunt. consumpti ft̃. arserunt.
Caritas censupsit in eis qđ ꝑsequebat᷑ xp̃m.¬

Expanded text:
homine carnali appetens vana et saecularia, fehomine carnali appetens vana et saecularia, fenum est. Quam multi forte, et fratres nostri icrunt ad theatrum? feno ducti sunt. Nonne optandus est illis iste ignis, ut fenum ardeat, et aurum purgetur? Quod enim illis inest fidei, feno premitur. Bonum est ergo eis ardere sancto igne, ut feno consumpto, splendeat pretiosum quod redemit Christus. Ergo, «Ignis ante eum praeibit, et inflammabit in circuitu inimicos ejus.» Sunt qui salubriter arserunt, hodie fideles ejus sunt; inimici ejus erant, et nunc jam fideles ejus sunt: quaeris inimicos, non sunt; consumpti sunt, arserunt; charitas consumpsit in eis quod persequebant
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ram. Exarserunt homines credentes ineũ.
acceꝑunt flãmam caritatis. ꝓpt̾ea & ipse sp̃s
sc̃s cũ missus eẽt. apłis. sic apparuit. Hi sȩ
sunt illis inquit linguȩ diuisę uelut ignis.
qui & insedit suꝑ unum qͣmq illoꝵ. Istoig¬
ne flãmati: ceperunt ire ꝑ mundũ. & inflã¬
mare. & ĩcendere in circumitu inimicos eiꝰ
Quos inimicos eiꝰ : Qui deserto dõ a quo
facti erant. ad orabant simulaera qͥ fece.¬
rant. Ipsi incendebant᷑ si mali erant ad
consumptionẽ. si boni erant ad reꝑationẽ.
Aut ipse incendebat᷑ qͥ nolebat credere illo
igne: audito u̾bo factus peior. inuidia sua
exufus atq consũptꝰ. aut si conuerteret᷑
& crederet: nec sic in illo niebil arsisset. Ae¬
serat enĩ fenum: ut purgaret᷑ aurũ. Au¬
rum fides ẽ. fenum carnalis concupiscentia.
est. Omnis caro fenũ. isaẏas dicit. & omnis
honor carnis ut flos fȩni. Quicquid ẽ gͦ in

Expanded text:
in terram.» Exarserunt homines credentes in cum, in terram.» Exarserunt homines credentes in cum, acceperunt flammam charitatis; propterea et ipse Spiritus sanctus cum missus esset Apostolis, sic apparuit: «Visae sunt illis,» inquit, «linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque illorum» . Isto igne inflammati coeperunt ire per mundum, et inflammare, et incendere in circuitu inimicos ejus. Quos inimicos ejus? Qui deserto Deo a quo facti erant, adorabant simulacra quae fecerant. Ipsi incendebantur, si mali erant, ad consumptionem; si boni erant, ad reparationem: aut ipse incendebatur, qui nolebat credere, illo igne, audito verbo Dei factus pejor, invidia sua exustus atque consumptus; aut si converteretur et crederet, nec sic in illo nihil arsisset. Arserat enim fenum, ut purgaretur aurum. Aurum fides est, fenum carnalis concupiscentia est. «Omnis caro fenum,» Isaias dicit, «et omnis honor carnis ut flos feni» . Quidquid est ergo in
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tempore intelligendum in penã qͣndam in
fidelium iniquoꝵ. Intelligannis ignẽ si possu¬
mus. & insalutẽ redemptoꝵ. Ita enĩ ꝓposuera-¬
mus. Ipse idem dñs ait. Ignem ueni mittere
in t̾ram. Sic ignẽ: qͦmͦ gladiuim. Nam et qͦtã
loco ait. ñ se uenisse pacem mittere int̾ram.
s gladium. Gladium ad seꝑationẽ. ignẽ ad
ustionem. S utrũq salubrem. quia & gla¬
dius uerbi illius salubrit̾ nos separauit a con¬
suetudine mala. gladium enĩ aitulit. & sepa¬
rauit unũqͦmq fidelium aut apatre suo qui
in xp̃m ñ crediderat. aut amatre similiter
infideli. aut cerce si de parentib xp̃ianis
natus ẽ. saltẽ aꝓgenie sua pͥore. nemo em̃ nni
non aut auũ aut ꝓauum. aut aliqͣm antiqͥ
originem ingentib habuit. & in illa ȩxecrabi¬
li dẽ infidelitate. Separati sumus ab eo qđ
eramus. s gladius int̾cessit. secernens ñ int̾¬
ficiens: hoc modo & ignis. Ignẽ ueni mittere

Expanded text:
hoc tempore intellighoc tempore intelligfidelium et iniquorum: intelligamus ignem, si possumus, et in salutem redemptorum; ita enim proposueramus. Idem ipse Dominus ait: «Ignem veni mittere in terram» . Sic ignem, quomodo gladium: nam et quodam loco ait non se venisse pacem mittere in terram, sed gladium . Gladium ad separationem, ignem ad ustionem: sed utrumque salubrem, quia et gladius verbi ipsius salubriter nos separavit a consuetudine mala. Gladium enim attulit, et separavit unumquemque fidelium aut a patre suo qui in Christum non crediderat, aut a matre similiter infideli; aut certe, si de parentibus christanis natus est, saltem a progenie sua priore. Nemo enim nostrum non aut avum, aut proavum, aut aliquam antiquam originem in Gentibus habuit, et in illa exsecrabili Deo infidelitate: separati sumus ab eo quod eramus; sed gladius intercessit secernens, non interficiens. Hoc modo et ignis: «Ignem veni mittere
Abbreviated transcription (Latin):
illud incendit. ipsa tam̃ ardet. Sic & inimicꝰ
tuus. Siqͥs forte existit iniustus. qui tͥ moliat᷑
insidias. uel p̃paret aliquas molestias: iniustꝰ
est. Tũ si uiride lignũ fueris. id est si suco
spũali nigens & uirens. flãmis intmicitiarũ
restiteris orando ꝓ illo qui ce ꝑsequit᷑. ille ar¬
det. tu manes integer. & inuisticia illius illi
nocet. tͥ nicbil nonet. Nisi foret putas quia no-¬
cet tͥ si corpori tuo aliquid fecerit. & anima pa-¬
tiens & incorrupta addm̃ coronanda ꝑuenerit.
sequens exemplũ dm̃ sui. qui pati maluit a
iudeis. & qui pot̾at ñ mori. mortiuis ẽ. qͥa
& qui pot̾at non nasci natus ẽ. Tu enĩ con-¬
ditione natus es: ille uoluntate. Tu condia¬
one tnoreris: ille misccłia. Quomͦ gͦ illi nichil
nocuerunt indei: sic nec tͥ quisqͣm ꝑsecutor
mimicus. si cu elegeris e̾ẽ. m̃brũ capitis allius.
Ecce intelleximus ignem ante eum p̃euntẽ. id ẽ.

Expanded text:
illud incendit, ipsa tamen ardet; sic et inimicus illud incendit, ipsa tamen ardet; sic et inimicus tuus. Si quis forte existit injustus qui tibi moliatur insidias, vel praeparet aliquam molestiam, injustus est: tu si viride lignum fueris, id est, si succo spirituali vigens et virens, flammis inimicitiarum restiteris, orando pro illo qui te persequitur; ille ardet, tu manes integer; et injustitia illius illi nocet, tibi nihil nocet. Nisi forte putas quia nocet tibi, si corpori tuo aliquid fecerit, et anima patiens et incorrupta ad Deum coronanda pervenerit, sequens exemplum Domini sui, qui pati maluit a Judaeis, et qui poterat non mori, mortuus est, quia et qui poterat non nasci, natus est. Tu enim conditione natus es, ille voluntate; tu conditione moreris, ille misericordia. Quomodo ergo illi nihil nocuerunt Judaei; sic nec tibi quisquam persecutor inimicus, si tu elegeris esse membrum capitis illius. 7. Ecce intelleximus ignem ante eum praeeuntem, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
bumano. tale spectaculum contueri. Ponite
nob̃ ante ocłos hominẽ iniquũ. cõmotum
animo. crucẽ uultu. flãmantib ocłis. scm¬
tillantib uerbis. ferri in hominis necem.
in dep̃dationẽ ĩmiuriaᷤ. ĩ contumeliaᷤᷤ ñ se caꝑe
ñ se tenere. Alterum patient̾ ferentẽ uerba.
plagas. quicquid ille inferre uoluerit. et ꝑ¬
citienti maxillam parantẽ & alt̾am. Cũ uidis
hinc furias. inde lenitatem. hinc iram. inde pa¬
tientiam. hinc flãmas. inde colerantiam: dubitas
sarios comedet. Quid ẽ. & nunc : Antequam
ueniat dies ille iudicii magnus. iam furore
suo ardent: qui postta supplicio sempit̾ni il¬
lius ignis arsuri sunt. Nisi forte putatis
fr̃s mei. quia iniusticia quȩ ꝓcedit ex homi¬
ne ad ledendum alterum hominẽ. illi adqͤm
ꝓcedit nocet. & illi de quo ꝓcedit ñ nocet᷑.
Unde fieri potest: Aliquando facula ardens
apponit᷑ ad lignum humidũ & uiride. & ñ

Expanded text:
humano tale spectaculum contueri. Ponite humano tale spectaculum contueri. Ponite vobis ante oculos hominem iniquum, commotum animo, trucem vultu, flammantibus oculis, scintillantibus verbis, ferri in hominis necem, in depraedationem, in injurias, in contumelias, non se capere, non se tenere; alterum patienter excipientem verba, plagas, quidquid ille inferre voluerit, et percutienti maxillam, parantem et alteram: cum videris hinc furias, inde lenitatem; hinc iram, inde patientiam; hinc flammas, inde tolerantiam; dubitabis sarios comedet» . Quid est, «Et nunc?» Antequam veniat dies ille judicii magnus, jam furore suo ardent qui postea supplicio sempiterni illius ignis arsuri sunt. Nisi forte putatis, fratres mei, quia injustitia, quae procedit ex homine ad laedendum alterum hominem, illi ad quem procedit nocet, et illi de quo procedit non nocet. Unde fieri potest? Aliquando facula ardens apponitur ad lignum humidum et viride, et non
Abbreviated transcription (Latin):
cebit mansuetos uias suas. ꝓpt̾ea gͦ illis nubes
& caligo. quia ñ sunt recti. mansuctis aut̃. ius.
p̃ibit. & inflãmabit in circũitu immicos eius:
Non arbitror de illo igne dici. in qͦm mittendi
sunt impii: illa ultimi uidicii sententia. quibꝰ
ad sinistram seꝑatis sic̃ in ęuangłio lectũ me¬
minimꝰ: dicturus ẽ. ite inignẽ ęt̾nũ qͥ ꝑatus
ẽ. diabolo & angłis eiꝰ. Non puto de illo igne
dici. Unde hoc ñ puto:ͦ Quia de qͦdam igne
dic̃. qui p̃ibit ante illum. ante qͣm ueniat ad
iudicium. Dictum ẽ. p̃ire ignem. & inflãma¬
re incircũitu. id est ꝑ totũ orbem t̾rarũ ini¬
micos eiꝰ. Ille ignis pꝰ eius aduentũ erit. iste
aut̃ ignis ante eum p̃ibit. Quis ẽ. gͦ iste ignis:
magis consumens eos qui ꝑsequebant᷑: qͣm
cos qͦs ꝑsequebant᷑. Cum enĩ uidemus duos.
unũ irascentẽ. alt̾um patient̾ ferentẽ: quis
eoꝵ ardeat. urm̃ ẽ. uidicare. Potestis in genere

Expanded text:
cebit mansuetos vias suas» . Propterea ergo illis «nubes cebit mansuetos vias suas» . Propterea ergo illis «nubes et caligo,» quia non sunt recti; mansuetis autem, «juspraeibit, et inflammabit in circuitu inimicos ejus?» Non arbitror de illo igne dici, in quem mittendi sunt impii illa ultima judicii sententia, quibus ad sinistram separatis, sicut in Evangelio lectum meminimus, dicturus est, «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» : non puto de illo igne dici. Unde hoc non puto? Quia de quodam igne dicit, qui praeibit ante illum, antequam veniat ad judicium. Dictum est enim praeire ignem et inflammare in circuitu, id est per totum orbem terrarum, inimicos ejus. Ille ignis post ejus adventum erit; iste autem ignis ante eum praeibit. Quis est ergo iste ignis? magis consumens eos qui persequebantur, quam eos quos persequebantur. Cum enim videmus duos, unum irascentem, alterum patienter ferentem, quis eorum ardeat, vestrum est judicare. Potestis in genere
Abbreviated transcription (Latin):
celligant. Qui aut̃ non uident uideant. qͥ ceci¬
tatm confitentur illuminari mereant᷑. Sic gͦ
icrcũ itu eiꝰ nubes et caligo his qui eũ non
cegnouerunt. confitentib aut̃ & humiliantibꝰ
se. iusticia & iudicium directio sedis eius. Se¬
dem eius. dicit eos ipsos qui in eũ crediderunt.
De ipsis enĩ fecit qͥ sedem. quia in eis sedet sa-¬
pientia. Filius enĩ dĩ: sapientia dĩ ẽ. Audi¬
amus aut̾ ex alia scriptura. magnũ . inͣtelli¬
gentiȩ documentũ. Anima iusti. sedes sapi¬
entiȩ. Ergo quia isti facti sunt iusti. qͥa in
eum crediderunt. iustificati ex fide. facti sunt se¬
des ipsius. Sedet in ipsis iudicans ex ipsis. et di¬
rigens eos. Quare÷ Quia mansuetos inuenit.
ueluti iumenta mitia. ñ recalcitrantia. Non col¬
lum suꝑbum aduersus iugũ eiꝰ excutientia. ñ
flagella eius recusantia. facta sunt iumenta
eiꝰ bona. mansueta. & meruerunt qđ dictũ ẽ.
in alio psalmo. Diriget mites in iudicio. do¬

Expanded text:
ui autem «non vident, videant:» qui caecitatem confitentur, illuminari mereantur. Sit ergo «in circuitu ejus nubes et caligo,» his qui eum non cognoverunt; confitentibus autem et humiliantibus se, «justitia et judicium directio sedis ejus.» Sedem ejus dicit eos ipsos qui in eum crediderunt: de ipsis enim sibi fecit sedem, quia in eis sedet Sapientia; Filius enim Dei, Sapientia Dei est . Audivimus autem ex alia Scriptura magnum hujus intelligentiae documentum. «Anima justi, sedes sapientiae.» Ergo quia isti facti sunt justi, qui in eum crediderunt; justificati ex fide, facti sunt sedes ipsius: sedet in ipsis, judicans ex ipsis, et dirigens eos. Quare? Quia mansuetos invenit, veluti jumenta mitia, non recalcitrantia, non collum superbum adversus jugum ejus excutientia, non flagellum ejus recusantia: facta sunt jumenta ejus bona, mansueta; et meruerunt quod dictum est in alio psalmo, «Diriget mites in judicio, do
Abbreviated transcription (Latin):
natus. Quia & anteqͣm natus. omnes fecit.¬
& qui omnes fecit omnes refecit. A facie dm̃
cȩli anmintiauerunt: Celi enarrant głam di.
Qui sunt celi: Qui facti sunt sedes ipsius. Aͦ mͦ
enĩ incelis sedet ds̃. sic sedet in apłis. sic sed&
in p̃dicatorib ȩuangłii. Ꝙ tu siuis. celũ eris.
Diuis eẽ. &lum: purga de corde cuo t̾ram. Si
t̾renas concupiscentias non habueris. & non
frustra responderis. sursum te habere cor: celũ
eris. Si resurrexistis cum xp̃o. fidelib apłs lo
quit᷑. quȩ sursum sunt quęrite. ubi xp̃c est
indextera dĩ sedens. quȩ sursum sunt sapite.
ñ quȩ suꝑ t̾ram. Cepisti saꝑe quȩ sursũ sunt.
& ñ quȩ suꝑ t̾ram st̃. Nonne factus es çelũ.
Carnẽ poitas. & corde iam celum es. Conier-¬
satio enim tua incȩlis est. Talis annuntias et
tu xp̃m. Quis enĩ fideliũ tacet xpm: In¬
tendat caritas ur̃a. Putatis quia nos soli stan¬
tes hic annutiamus xp̃m. & uos ñ annun¬

Expanded text:
natus: quia et antequam natus omnes fecit; et qui omnes fecit, omnes refecit. «A facie Domini li annuntiaverunt? «Coeli enarrant gloriam Dei» . Qui sunt coeli? Qui facti sunt sedes ipsius. Quomodo enim in coelis sedet Deus, sic sedet in Apostolis, sic sedet in praedicatoribus Evangelii. Et tu si vis, coelum eris. Vis esse coelum? Purga de corde tuo terram. Si terrenas concupiscentias non habueris, et non frustra responderis sursum te habere cor, coelum eris. «Si resurrexistis cum Christo» fidelibus Apostolus loquitur, «quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei snon quae super terram» . Coepisti sapere quae sursum sunt, et non quae super terram sunt; nonne factus es coelum? Carnem portas, et corde jam coelum es: conversatio enim tua in coelis erit . Talis annuntias et tu Christum: quis enim fidelium tacet Christum? Intendat Charitas vestra: putatis quia nos soli stantes hic annuntiamus Christum, et vos non annun
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ nolẽte nemo t̃ nocet: ⁊ qͦ ꝑmittẽte emẽdaris
nõ cu̾teris: Si enimi platuerit dño d̾o tuo.
ꝑuuttẽte ut aliqͥs hõ t̾ noceat. aut aliquis sp̃s
t noccat: em̃i dabit te ut cdames ad cũ. Emẽdãs
emẽdauit me dñs: et morti ũ tradidit me. Ergo
cõfũdãt ꝰ õs qͥadorãt scuptilia: ⁊ q̃ głantur ĩ si¬
mulachris sins. Adorate cũ om̃s angłi cius.

Expanded text:
permittente emendaris, non everteris? Si enim placuerit Domino Deo tuo permittere ut aliquis homo tibi noceat, aut aliquis spiritus tibi noceat; emendabit te, ut clames ad eum: «Emendans emendavit me Dominus, sed morti non tradidit me» . Ergo, «Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis. Adorate» «eum omnes Angeli
Abbreviated transcription (Latin):
angl̃i. Et ille angls qͥ nõ q̃rebat insi glam dm̃
sui surge quid facis ñqͥt᷑. Illũ adora. Nã et
ego cõseruus tuus sũ: ⁊ frũm tuoꝵ. Qͣd ergo:
Fr̃s mei nemo dicat. tumeo ne wrascatur nĩ
angłs. si nõ illũ colo prodeo m̃o. Tc̃ t̾ rascit
Quomiodo eĩ demones irascũt᷑ si nõ colũtur: sic
angłi indignãt᷑. si pro dõ colant᷑. Se ne forte
dicat s cor ĩ firmũ. cor trepidũ: ergo si irascã

Expanded text:
Angeli; et ille angelus qui non quaerebat nisi gloriam Domini Angeli; et ille angelus qui non quaerebat nisi gloriam Domini sui, «Surge, quid facis?» inquit, «illum adora; nam et ego conservus tuus sum, et fratrum tuorum» . Quid ergo, fratres mei? Nemo dicat: Timeo ne irascatur mihi angelus, si non illum colo pro deo meo. Tunc tibi irascitur, Quomodo daemones irascuntur, si non colantur; sic Angeli indignantur, si pro Deo colantur. Sed ne forte dicat sibi cor infirmum, c
Abbreviated transcription (Latin):
gũt. ad eius cultũ ad ciꝰ orationẽ ad eiꝰ contẽpla¬
cionẽ õs quos diligt̃ raꝑe et ĩflãmare studẽt: ip̃m
illis aunũtiant nõ se. qm̃ angli sł. Et quia mili¬
tes st; ñ norunt gloriam q̃rere. nnisi imꝑatoris sui
Si autt̃ glĩam suã q̃sierĩt: ut tirãni dãnãt᷑. Tal
ertitit dyabolꝰ ⁊ demoĩa. id ẽ anglĩ eiꝰ. Arrogãt sͥ
honorẽ diuuiũ. ⁊ oĩb demoniis: ⁊ ĩpleuit tẽpla
paganoꝵ et ꝑsua sit simulachra ꝑsua sit illa
satrificia offerri sͥ. Nũ meliꝰ erat ut auglõs scõs
quã ut deniones tolcrẽt:. Respõdẽt. Nõ colimus¬
mꝰ iitutes dci magni. et nũst̾ia dei magni. Pti¬
nã ip̃os colere uelletis: fatille ab illis disceretis nõ
illos cołẽ. Audite angliu doctorẽ. Docebat quẽdã
disciplm̃ xp̃i: ⁊ ostẽdebat illi multa miratula ĩ
a pocalipsi iohĩs. Ile aũt quodã sͥ demõstrato
miraculo. insionis expauit: ⁊ misit se ad pedes

Expanded text:
plationem omnes quos diligunt rapere et inflammare student; ipsum illis annuntiant, non se, quoniam Angeli sunt: et quia milites sunt, non norunt gloriam quaerere nisi Imperatoris sui; si autem suam gloriam quaesierint, ut tyranni damnantur. Talis exstitit diabolus et daemonia, id est angeli ejus: arrogavit sibi honorem divinum et omnibus daemoniis; et implevit templa Paganorum, et persuasit simulacra, et persuasit illa sacrificia offerri sibi. Nonne melius erat ut Angelos sanctos, quam ut daemones colerent? Respondent: Non colimusmus, virtutes Dei magni et ministeria Dei magni. Utinam ipsos colere velletis: facile ab ipsis disceretis non illos colere. Audite angelum doctorem. Docebat quemdam discipulum Christi, et ostendebat illi multa miracula in Apocalypsi Joannis: ille autem quodam sibi demonstrato miraculo visionis expavit, et misit se ad pedes
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ: s etiam in insulis quę constitute sunt
in medio mari. & ipsȩ plenȩ xp̃ianis. plenę
sunt seruis dĩ. Non enĩ seꝑat mare: eũ qͥ fecit
mare. Quo naues possunt accede. uerba dei
ñ possunt. Implete sunt insulȩ. Ueruntam̃
possunt & infigura recte accipiinsulȩ omnes
cccłȩ. Quare insulȩ Quia circũ latrant᷑ fluc¬
tib ꝯmniũ temptationũ. S qͦmͦ insula uncdq
circũstrepentib fluctib cundi potest. frangi ñ
potest. magis magisq ipsa frangit fluctus ueni¬
entes. qͣm frangit᷑ ab eis: sic et eccłȩ dĩ pullu¬
lantes ꝑ totũ orbem t̾rarũ. passę sunt ꝑsecuti¬
ones undiq frementiũ infideliũ. & ecce stant
insulȩ. & iam placatũ ẽ. mare. Iocundentur

Expanded text:
e sunt in medio mari: et ipsae plenae christianis, plenae sunt servis Dei. Non enim separat mare eum qui fecit mare. Quo naves possunt accedere, verba Dei non possunt? Impletae sunt insulae. Verumtamen possunt et in figura recte accipi insulae, omnes Ecclesiae. Quare insulae? Quia circumlatrantur fluctibus omnium tentationum. Sed quomodo insula undique circumstrepentibus fluctibus tundi potest, frangi non potest, magisque ipsa frangit fluctus venientes, quam frangitur ab eis: sic et Ecclesiae Dei pullulantes per totum orbem terrarum, passae sunt persecutiones undique frementium infidelium, et ecce stant insulae, et jam placatum est mare. «Jucundentur
Abbreviated transcription (Latin):
ruscatio erat. Sic in uerbis. sic infactis. cũ
miranda dicunt: & miranda faciunt. Ap¬
paruerunt fulgura eiꝰ orbi t̾rȩ. uidit et cõ-¬
mota ẽ. t̾ra. Si non est uerum. siñ tota c̾ra
iam xp̃iana clamat amen. cõmota fulgori¬
Omnis altitudo excollens se adu̾sus dm̃. fac
& quando dico qđ dictum ẽ. fluxit. melius
uerbũ inueniri non potest. Montes fluxert̃
sic̃ cera a facie dñi. Ubi ẽ. altitudo potesta¬
tum ͦ Ubi duritia infidelium: Montes
fuxerunt sic̃ cera a facie dñi. Ignis eis fuit
dñs. illi ante faciem eiꝰ sic̃ cera fluxerunt.
Tamdiu duri. donec ignis ille admoueret᷑.
Complanata ẽ. omnis altitudo. mͦ blasphema¬
re xp̃m non audet. & paganus non in eũ
credit. ñ eum tam̃ blasphemat. Et si ñdũ
factus ẽ. inuus lapis. tam̃ uictus ẽ. durus
mons. Montes fluxerunt sic̃ cera a facie dñi.
a facie dñi omnis t̾ra. Non iuteoꝵ tantum.

Expanded text:
ruscatio erat. Sic in verbis, sic in factis, cum ruscatio erat. Sic in verbis, sic in factis, cum miranda dicunt, et miranda faciunt, «Apparuerunt fulgura ejus orbi terrae. Vidit et commota est terra.» Si enim non est verum? si non tota terra jam christiana clamat, Amen, commota fulguriOmnis altitudo extollens se adversus Deum, faet quando dico quod dictum est, Fluxit, melius verbum inveniri non potest. «Montes fluxerunt velut cera a facie Domini.» Ubi est altitudo potestatum? ubi duritia infidelium? «Montes fluxerunt sicut cera a facie Domini.» Ignis eis fuit Dominus, illi ante faciem ejus sicut cera fluxerunt; tamdiu duri, donec ignis ille admoveretur. Complanata est omnis altitudo; modo blasphemare Christum non audet: et paganus non in eum credit, non eum tamen blasphemat; etsi nondum factus est vivus lapis, tamen victus est durus mons. «Montes fluxerunt sicut cera a facie Domini, a facie Domini omnis terrae:» non Judaeorum tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
paruerunt fulgura eiꝰ orbi t̾rȩ. Magnasi¬
ultatio. Nonne uidemus: Nonne manifesĩ
est: Apparuerunt fulgura eiꝰ unuiersi cͥ̃s.
inflaminati sunt inimici. incensi sunt inimuici.
Arsit quicquid contͣdicebat. & apparuerunt
sulgura eiꝰ orbi t̾rȩ. Quomͦ apparuerunt: Ut
iam crederent. Unde fulgura: De nubibus.
Quȩ sunt nubes dĩ : Predicatores ueritatis.
Uides aut̃ nubem incelo nebulosã. obscu¬
ram. & habet intus nescio quid latens. Si
choruscet: de nube emicat splendor. Ex
eo ipso qđ contep̃nebas. inde exiliuit qđ ex¬
p̃dicatores suos. uelut mibes. Uidebant᷑ homi¬
nes. & contempnebant᷑ : qͦmͦ uident᷑ mibes &
contempnunt᷑ anteqͣm de eis exiliat qđ mire¬
ris. Erant enim illi pͥmo homines. carnem
portantes. infirmi. deinde idiotȩ. indocti.
ignobiles. s erat in illis qđ fulguraret. erat
qđ choruscaret. Accedebat petrus homo pis¬
cator. orabat. & surgebat mortuus. Forma
humana mibes erat. splendor miraculi cho¬

Expanded text:
paruerunt fulgura ejus orbi terrae.» Magna exsultatio. Nonne videmus? nonne manifestum est? Apparuerunt fulgura ejus universae terrae; inflammati sunt inimici, incensi sunt inimici. Arsit quidquid contradicebat, et «apparuerunt fulgura ejus orbi terrae.» Quomodo apparuerunt? Ut jam crederent. Unde fulgura? De nubibus. Quae sunt nubes Dei? Praedicatores veritatis. Vides autem nubem, in coelo nebulosam, obscuram, et habet intus nescio quid latens. Si coruscet de nube, emicat splendor: ex eo ipso quod contemnebas, inde exsilivit quod exvidebantur homines et contemnebantur; quomodo videntur nubes, et contemnuntur, antequam de eis exsiliat quod mireris. Erant enim illi primum homines carnem portantes, infirmi; deinde idiotae, indocti, ignobiles: sed erat in illis quod fulguraret, erat in illis quod coruscaret. Accedebat Petrus homo piscator, orabat, et surgebat mortuus . Forma humana nubes erat, splendor miraculi co
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. ipse lapis angularis. ubi ambo copularent᷑.
rere. Terra restiaita: caro resuscitata. Post
resurrectionem enĩ ipsius: facta sunt ista
omnia quȩ cantant᷑ in psalmo. Audiamus
iam de t̾rȩ restitutione psalmũ plenũ gaucdo.
Excitit nob̾ ipse dñs dĩ nr̃ dignã tante rei ex¬
pectationẽ & iocunditatem. Ipse sermonẽ nr̃m
moderet᷑ aptum cordib ur̃is. ut quic quid hic
exultat cor nrm intalib spectaculis ꝑducat
ad linguã. & inde in aures ur̃as. deinde in cor
Ille qui stecit ante iudicem. ille qui accepit
alapas. ille qui flagellatus ẽ. ille qui consputꝰ
ẽ ille qui spinis coronatus ẽ. ile quicolapbis
cesus ẽ. ule qui inligno suspensus ẽ ille cui
pendenti insultatum est niie qui ꝓneruet ma¬
tius est ille qui lancea ꝑcusun retlie aquti s¬
pultus est. i pse desurteretrdñs pee nant fci

Expanded text:
esset ipse lapis angularis, ubi ambo copularentur esset ipse lapis angularis, ubi ambo copularentur rere: terra restituta, caro resuscitata. Post resurrectionem enim ipsius facta sunt ista omnia quae cantantur in Psalmo. Audiamus jam de terrae restitutione Psalmum plenum gaudio. Excitet nobis ipse Dominus Deus noster dignam tantae rei exspectationem et jucunditatem; ipse sermonem nostrum moderetur aptum cordibus vestris, ut quidquid hic exsultat cor nostrum in talibus spectaculis, perducat ad linguam, et inde in aures vestras, deinde in cor egnavit.» Ille qui stetit ante judicem, ille qui alapas accepit, ille qui flagellatus est, ille qui consputus est, ille qui spinis coronatus est, ille qui colaphis caesus est, ille qui in ligno suspensus est, ille cui pendenti in ligno insultatum est, ille qui in cruce mortuus est; ille qui lancea percussus est, ille qui sepultus est, ipse resurrexit. «Dominus regnavi
Abbreviated transcription (Latin):
ħ qͥm ꝓillus̃ audieran: p̾sent ñ cognoue¬
rant. Illis aut̾ ꝓmissũ nichil erat. s tam̃ ni
phetis etiam de fide ipsoꝵ dictum erat. Non
dictum erat ipsis. s dictũ erat de ipsis. Misst
ẽ .&. ad illos. & audistis ex dispensatione dei.
qmͦ centurio cornelius credidit. Cornelius eñ
centurio non erat de gente uideoꝵ. Orabat. ie¬
iunabat. elemosinas faciebat. ñ illũ deseruit
ds̃. qͣmuis ingentib constitutũ. & missus ẽ.
ei angłs qui illi nuntiaret qđ elemosine &
orationes ipsius acceptȩ fuerint apud dm̃.
Credidit aduocato ad se petro. Nunquid ñ
illum pot̾at docere angłs Misit illum adͥ
petrũ. ut magis ꝑ hominẽ illi fides fieret. qͥa
homines dignatus erat dñs uisitare. nec dedig¬
nabat᷑ docere ꝑ hominẽ: qui dignatus eẽ. homo.
Sic gͦ restituta t̾ra eius. uno pariete ueniente
de iudeis. alt̾o pariete ueniente de gentib
qͥb duob parietib de diuerso uenientibus.

Expanded text:
missum audierant, praesentem non cognoverant: illis autem promissum nihil erat; sed tamen in Prophetis etiam de fide ipsorum dictum erat. Non dictum erat ipsis, sed dictum erat de ipsis. Missum est et ad illos: et audistis ex dispensatione Dei; ostolorum, quomodo centurio Cornelius credidit. Cornelius enim centurio non erat de gente Judaeorum. Orabat, jejunabat, eleemosynas faciebat. Non illum deseruit Deus quamvis in Gentibus constitutum; et missus est ei angelus, qui illi nuntiaret quod eleemosynae et orationes ipsius acceptae fuerint apud Deum: credidit, advocato ad se Petro . Numquid non illum poterat docere angelus? Misit illum ad Petrum, ut magis per hominem illi fides fieret; quia homines dignatus erat Dominus visitare: nec dedignabatur docere per hominem, qui dignatus est esse homo. Sic ergo «restituta est terra ejus,» uno pariete veniente de Judaeis, altero pariete veniente de Gentibus; quibus duobus parietibus de diverso venientibus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ barnabas Predicebãt uerbũ di ĩlicaduta. Mirabilia
cũ fecissẽt: licaonii ciues ciusdẽ regioĩs adduxenr̃t uic¬
tiuias ⁊ uoluer̃t illis sacrficare. dicẽtes b̾naban iouẽ.
⁊ paulũ merturiũ. Illi ñ sũt delectati. An forte ido
sͥ ĩmolari uoluer̃t: qr demonib se ꝯꝑari exctrati st̃.
Põ s qͥa honorẽ diuinũ cxibi hõmib horruerũt.

Expanded text:
Lycaonia. Mirabilia cum fecissent Lycaoniae, cives ejusdem regionis adduxerunt victimas, et voluerunt illis sacrificare, dicentes Barnabam Jovem, et Paulum Mercurium: illi non sunt delectati. An forte ideo sibi immolari noluerunt, quia daemonibus se comparari exsecrati sunt? Non, sed quia honorem divinum exhiberi hom
Abbreviated transcription (Latin):
deles enis cuiꝰ fuerant ꝑsecutores. Crediderunt
in eum qͦm crucifixerunt. & aute qͦm insultan¬
tes caput agitauerunt. eñ ipsum caput habere
uoluerunt. Ita gͦ restituta ẽ. t̾ra eius. qđ ha¬
bet titulus psalmi. Terra eñ eiꝰ iudea. et
ꝑierat omnis iudea: quando crucixerunt dñm
suũ ignorantes frenetici seuientes in medicũ. et
salutẽ insania repellentes. Tanqͣm gͦ uidea ꝑi-
dauerunt. Petrus qui audaci dilectione seqͤba¬
tur. tunida trepidatione ter negauit. Resur¬
gens inuia. quosdam loquentes secũ de se tales

Expanded text:
deles ejus cujus fuerant persecutores; crediderunt deles ejus cujus fuerant persecutores; crediderunt in eum quem crucifixerunt, et ante quem insultantes caput agitaverunt; eum ipsum caput habere voluerunt . Ita ergo «restituta est terra ejus,» quod habet titulus Psalmi. Terra enim ejus Judaea: et perierat omnis Judaea, quando crucifixerunt Dominum suum ignorantes, phrenetici saevientes in medicum, et salutem insania repellentes. Tanquam ergo perieradaverunt. Petrus qui audaci dilectione sequebatur, timida trepidatione ter negavit. Resurgens, in via quosdam loquentes secum de se, tales
Abbreviated transcription (Latin):
missis suis. Inscribit᷑ psalmus. ipsi dauid c̃ũ
t̾ra eiꝰ restituta ẽ. Totum ađ xp̃m̃ reuocemus.
si uolumus iter rectȩ intelligentiȩ cenere. Non
recedamꝰ a lapide angulari. ne intellectus
nr̃ ruinam faciat. In illo solidet᷑: qđ instabi¬
li motu nutabat. in illo incumbat qđ ꝑ inc̾ta
pendebat. Quicquid dubitationis babet
homo inanino auditis scripturis dĩ: ñ rece
ligatur xp̃c. facile ẽ. agnoscere. Xpẽ enĩ ex m¬
Ria et exsemine dauid. & quia ex semine eiꝰ
futurus erat: ꝓpt̾ea nomine eiꝰ in figura ꝓphe¬
tabatur. gͤ dauid xp̃c. quia & int̾pretatiõ da¬
uid. manu foitis est. & quis tam manu fortis.
qͣm qui de cruce mundũ uicit: Nam post
resurrectionẽ & ascensionẽ eius. accepto spũ
scõ loquentib apłis uariis linguis. cõmota
multudo eaꝵ ipsoꝵ qui eũ crucifixerant.
consiliũ quesiuit salutis. accepit. credidit.
ignotum ẽ. Donatus reatus sanguinis xp̃i.
imꝑtitus ẽ potus sanguinis xp̃i. facti sunt fi¬

Expanded text:
s.» 1. Inscribitur Psalmus, «Ipsi David, cum terra ejus restituta est.» Totum ad Christum revocemus, si volumus iter rectae intelligentiae tenere: non recedamus a lapide angulari , ne intellectus noster ruinam faciat: in illo solidetur, quod instabili motu nutabat; in illo incumbat, quod per incerta pendebat. Quidquid dubitationis habet homo in animo auditis Scripturis Dei, a Christligatur Christus, facile est agnoscere. Christus enim ex Maria, et ex semine David; et quia ex semine ejus futurus erat, propterea nomine ejus in figura prophetabatur. Ergo David Christus: quia et interpretatio David Manu fortis est; et quis tam manu fortis, quam qui de cruce mundum vicit? Nam post resurrectionem et ascensionem ejus, accepto Spiritu sancto, loquentibus Apostolis variis linguis, commota multitudo eorum ipsorum qui eum crucifixerant, consilium quaesivit salutis; accepit, credidit; ignotum est, donatus est reatus sanguinis Christi, impertitus est potus sanguinis Christi; facti sunt fi
Abbreviated transcription (Latin):
ouili. o portet me et eas adducere. ut sit
unus grex & unus pastor: etiã ad gentes ad
quas ꝓphetȩ missi non erant. apłi missi sunt.
Quesiti sunt qui ñ q̃sierant. inuenti sunt qͥ
nichil expectabant. Qũẽ non cenebant pol¬
licftorem: inuenerunt redemptorẽ. Iam enĩ
uidei tenerant dͥm̃ pollicitator̃ isea abt¬

Expanded text:
ovili; oportet me et eas adducere, ut sit ovili; oportet me et eas adducere, ut sit unus grex et unus pastor» ; etiam ad Gentes, ad quas Prophetae missi non erant, Apostoli missi sunt. Quaesiti sunt qui non quaesierant, inventi sunt qui nihil exspectabant: quem non tenebant Deum pollicitatorem, invenerunt redemptorem. Jam enim Judaei tenebant Deum pollicitatorem, quia ib
Abbreviated transcription (Latin):
spem xp̃i ꝑdiderant. Non enim dixerunt sꝑamꝰ
eum redempturũ. s sꝑabamus quia ipse ẽẽt re¬
dep̃turus. Ipse cum eis erat. & spes illius in ilł
non erat. Ostendit se illis. manifestatus est.
etiam ceteris discipłis suis. uisus. contrectatꝰ
& inuentus illis quib iam ꝑisse uidebat᷑. Re¬
uocata ẽ. fides eoꝵ qui cecid̾ant. restituta ẽ.
t̾ra eius. Deinde factis cum eis . xͣl. diebus.
ascendit in celum. & sicut paulo ante cõme¬
moraui. misso spũ suo scõ: fecit discipłos suos
idiotas homines loqui omniũ gentiũ lingius.
Tunc illi ꝓquib ñ frustra dixerat. pat̾ ignos.¬
ce illis quia nesciunt quid faciunt: cõmotiut
diximus quęsiuerunt salutẽ. consilium acceper̃.
ut in eum crederent. crediderunt una die tria
milia. & rursus. gͫ. milia. Cepit feruere per
iudeam ȩccła xp̃i. ubi ferbuerat opprobriũ
xp̃i. & restituta est t̾ra eius. S quia ipse¬
dixerat habeo alias oues quȩ ñ sunt ex hoc

Expanded text:
Non enim dixerunt, Speramus eum redempturum; sed, «Sperabamus quod esset redempturus Israel.» Ipse cum eis erat, et spes illius in illis non erat. Ostendit se illis, manifestatus est etiam caeteris discipulis, visus, contrectatus, et inventus illis quibus jam perisse videbatur: revocata est fides eorum qui ceciderant; «restituta est terra ejus.» Deinde factis cum eis quadraginta diebus, ascendit in coelum ; et, sicut paulo ante commemoravi, misso Spiritu sancto fecit discipulos suos, idiotas homines, loqui omnium gentium linguis. Tunc illi pro quibus non frustra dixerat, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» , commoti, ut diximus, quaesierunt salutem, consilium acceperunt ut in eum crederent; crediderunt uno die tria millia, et rursus quinque millia ; coepit fervere per Judaeam Ecclesia Christi, ubi ferbuerat opprobrium Christi; et «restituta est terra ejus.» Sed quia dixerat ipse, «Habeo alias oves quae non sunt de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dammͦ formabant᷑. apłis aut̃ iam p̾sentia
reddebant᷑. Unde ille sẏmeon iustus qͥdam
senex multũ exultauit uidens infantẽ iħm. &
agnoscens in paruo magnũ. & in exigua carne
cognoscens celi et t̾rȩ creatorem. Mulcũ gͦ ex¬
ultauit. qͥa responsũ acceꝑat. ñ se exiturũ
et̃. de hac uita. pͥusqͣm uideret salutare dĩ.
Agnouit gͦ illũ. iocunditus ẽ: exultauit gaucdo
& hoc ait. Dñe. nunc dimittis seruũ tuũ in pa¬
&e: qñi uiderunt oculi mei salutare tuũ. mag¬
na gͦ ẽ. ista iocunditas. & hanc facit caritas.
Delectati sunis cum psalmus iste cantart᷑. et
quedam ibi ab omnib intellecta sunt. quedã
uͦ quantũ arbitramur. aut paucis. aut certe
ñ ominib. Simul gͦ illũ in iisto sermone in
quo uobis seruimus consi deremus. & uideamus

Expanded text:
odam modo formabantur: Apostolis autem jam praesentia odam modo formabantur: Apostolis autem jam praesentia reddebantur. Unde ille Simeon, justus quidam senex, multum exsultavit videns infantem Jesum, et agnoscens in parvo magnum, et in exigua carne cognoscens coeli et terrae Creatorem. Multum ergo exsultavit, quia responsum acceperat non se exiturum esse de hac vita, priusquam videret salutare Dei. Agnovit ergo illum, jucundatus est, exsultavit gaudio; et hoc ait: «Domine, nunc dimittis servum tuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum» . Magna est ergo ista jucunditas; et hanc facit charitas. Delectati sumus, cum psalmus iste cantaretur: et quaedam ibi ab omnibus intellecta sunt; quaedam vero, quantum arbitramur, aut a paucis, aut certe non ab omnibus. Simul ergo illum in isto sermone, in quo vobis servimus, consideremus; et videamus
Abbreviated transcription (Latin):
aona sꝑeetacula deus
prebet cordi xp̃iano. &
qͥb uere nichil possit
iocundius inueniri. si
tam̃ assit palatum fidĩ.
cui sapiat mel dĩ. Credi¬
mus. omnib uob̾ qui in
saluatorem nr̃m toto cord̾ credidistiꝰ ĩesse spm̃
eius: qui uos delec tet cum legunt᷑ ꝓphetiȩ:
ance tot annos ꝓlate ex ore scõꝵ. & post tot
Fannos impletȩ infide gentium. Magnã enĩ
Fiocunditatem tunc carpebant ipsi scĩ ꝓphetę
cum ea uidebant in spũ. ñ iam impleta s ad¬
huc futura. Erant enĩ eis magna delecta¬
tio.s tam̃ & ipsi ꝓ caritate qua in nos accen¬
si erant. quos ñdum uidebant. & spũ parturi¬
ebant: uolebant si fieri posset in hoc tempore
nobiscum uiuere. & uidere impleta quȩ in
spũ ꝓphetabant. Inde dñs discipłis suis. iam
isti iuddere ĩcipientib ait. Multi iusti & ꝓpħe
uoluerunt uidere quȩ uidecis: & ñ uiderunt.
& auduire quȩ auditis. & ñ audierunt. Qmius
enĩ inderent ista in spũ: tam̃ futura illis qͦ¬

Expanded text:
agna spectacula Deus praebet cordi christiano, et quibus vere nihil possit jucundius inveniri; si tamen adsit palatum fidei, cui sapiat mel Dei. Credimus omnibus vobis, qui in Salvatorem nostrum toto corde credidistis, inesse Spiritum ejus, qui vos delectet cum leguntur prophetiae, ante tot annos prolatae ex ore sanctorum, et post tot annos impletae in fide gentium. Magnam enim jucunditatem tunc carpebant ipsi sancti Prophetae, cum ea videbant in spiritu, non jam impleta, sed adhuc futura. Erat eis magna delectatio: sed tamen et ipsi pro charitate qua in nos accensi erant, quos nondum videbant, et spiritu parturiebant; volebant, si fieri posset, in hoc tempore nobiscum vivere, et videre impleta quae in spiritu prophetabant. Inde Dominus discipulis suis, jam ista videre incipientibus, ait: «Multi justi et prophetae voluerunt videre quae videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt» . Quamvis enim viderent ista in spiritu, tamen futura illis qu
Abbreviated transcription (Latin):
impiis qui eũ ñ intellexerunt. iusticia & iudi¬
um fidelib qui in eũ crediderunt. Illi enĩ ꝑ
suꝑbiam ñ uiderunt. illi ꝑhumilitatẽ dirigi
meruerunt. Audi nubes & nebulam. & audi
iusticiam & iudicium. Ipse dñs ait. In iudiciũ
ego in hc̃ mundũ ueni. ut qͥ ñ uident uideant. &
qͥuident ceci fiant. Qͥd ẽ. qͥ uidẽt cecifiant. Qsͥ

Expanded text:
titia et judicium fidelibus, qui in eum crediderunt: illi enim per superbiam non viderunt, illi per humilitatem dirigi meruerunt. Audi nubes et nebulam, et audi justitiam et judicium. Ipse Dominus ait: «In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant» .
Abbreviated transcription (Latin):
aut᷑ uiq̾eris eum dicere quid̃ enĩ male feci.
factus .ẽ. defensor peccati sui. clausit suꝑ eũ
putens ossuum. qua eruat᷑ ñ habet. Amissa
confessione: non erit locus miscd̾iȩ. Tn factꝰ

Expanded text:
autem videris eum dicere, Quid enim mali feci? factus est defensor peccati sui; clausit super eum puteus os suum, qua eruatur non habet. Amissa confessione, non erit locus misericordiae. Tu fact
Abbreviated transcription (Latin):
qui annonam militib p̾bent. qͥb dici debet.
Esuriui. & dedistis mͥ manducare. Addext̾am
enĩ erunt. Multi & de ipsa sp̃e ceciderunt. &
plures inde: quia plures ibi. Pauciores enim
qui cũ dño iudicabunt. & plures qui stabunt
ante illum. s non una conditio eoꝵ. Alii ad
sinistram. alii ad dext̾am. Alii ut regnent.
alii ut puniant᷑. Alii ut audiant uenite be

Expanded text:
m militibus praebent, quibus dici habet, «Esurivi, et dedistis mihi manducare» ad dexteram enim erunt multi; et de ipsa spe ceciderunt, et plures inde, quia plures ibi. Pauciores enim qui cum Domino judicabunt, et plures qui stabunt ante illum: sed non una conditio eorum. Alii ad sinistram, alii ad dexteram; alii ut regnent, alii ut puniant
Abbreviated transcription (Latin):
tempus. canqͣm pͥmus dies ab adam usq ad
noe. Scdm tempus. tanqͣm scdĩ dies. a not
usq ad abraham. T̃tium tempꝰ. tanqͣm t̾nus
dies: ab ab rabam usq ad dauid. Quartũ ttpͥ
tanqͣm quartus dies : a dauid usq ad tͦnsm.¬
gͣtionem babyloniȩ. Quintum tempꝰ canq̃m
quintus dies: atͣusmigͣtione baby loni i
ad p̃dicationem ioħ̃is. Sextus dies iam ap̃li.¬
catione iob̃is agit᷑ usq infinem. & potfnĩ
sexti diei: ꝑuenimus ad requiem. Mͥ qͥ giꝰ
sextos dies. Si sextus dies agit᷑: idet quid
habeat titulus. In die ante sabbatum. qͣndo
fundata ẽ. t̾ra. Iam audiamus ipsũ psamĩ.
ipsum int̾rogeius quando fundata es. t̃d
Nec forte tunc facta ẽ. t̾ra. nec ingenelise
legimus. Quando gͦ fundata ẽ. c̾ra. Qͥ d
men statis infide ait. ut stabiles & imabi.¬
les. Cum omnes qui credunt ꝑ uniuersan
t̾ram immobiles sunt. infide: fundaa st
terra. Tunc fit homo adimaginẽ di qd
significat sextus ille dies a genesi. s qrtͥ

Expanded text:
ab Adam usque ad Noe: secundum tempus, tanquam secundus dies, a Noe usque ad Abraham: tertium tempus, tanquam tertius dies, ab Abraham usque ad David: quartum tempus, tanquam quartus dies, a David usque ad transmigrationem Babyloniae: quintum tempus, tanquam quintus dies, a transmigratione Babyloniae usque ad praedicationem Joannis. Sextus dies jam a praedicatione Joannis agitur usque ad finem, et post finem sexti diei pervenimus ad requiem. Modo ergo sextus dies agitur. Si sextus dies agitur, videte quid habeat titulus: «In diem ante sabbatum, quando fundata est terra.» Jam audiamus ipsum Psalmum; ipsum interrogemus quomodo fundata est terra, ne forte tunc facta est terra: nec in Genesi sic legimus. Quando ergo fundata est terra? Quando, men statis in fide,» ait, «stabiles et immobiles» ? Cum omnes qui credunt per universam terram immobiles sunt in fide, fundata est terra: tunc fit homo ad imaginem Dei. Quod significat sextus ille dies de Genesi. Sed quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
Ua hiic multiplicabunt᷑ in senecta uberi. et tͣn¬
quilli sunt ut annuntient. Hoc ẽ. sabbatũ
qd uob̃ paulo ante cõmendaui. unde habet
titulum psalmus. Tranquilli sunt ut annunti¬
ent. Qre tranquilli annuntiant: Non illos mo¬
uet fenum peccatoꝵ. Cedrus & palma nec in
tempestatib curuant᷑. Gͦ tranquilli sunt ut an¬
nuntient. & uere quia mͦ annuntiandũ ẽ. et
suibsannantib omnib. Omiseri homines ama-¬
tores mundi. annuntiant uob̃ qͥ plantati sunt
in domo domini. qͥ confitent᷑ dño incantico et
cithara. in u̾bo & oꝑe. annuntiant uob̃. & dict̃
uobis. Polite seduci felicitate iniquoꝵ. noli¬
te attendere florem feni. nolite attende ad
tempꝰ beatos. in ȩt̾num miseros. Nec ista beati¬
pudo que mͦ foris uidet᷑ uera est: nec in corde
beori quia dorquent᷑ mala conscientia. Tu aut̃
Atranqrabus esto spans ade ꝓmissis dñi dĩ tui
Auid eñ amuntiabs in tñquliater: Qñ ut

Expanded text:
Adhuc multiplicabuntur in senecta uberi: et tranAdhuc multiplicabuntur in senecta uberi: et tranquilli erunt, ut annuntient.» Hoc est sabbatum quod vobis paulo ante commendavi, unde habet titulum Psalmus. «Tranquilli erunt, ut annuntient.» Quare tranquilli annuntiant? Non illos movet fenum peccatorum: cedrus et palma nec in tempestatibus curvantur. Ergo tranquilli sint, ut annuntient: et vere, quia modo annuntiandum est et subsannantibus hominibus. O miseri homines amatores mundi! annuntiant vobis qui plantati sunt in domo Domini; qui confitentur Domino in cantico et cithara, in verbo et opere, annuntiant vobis, et dicunt vobis: Nolite seduci felicitate iniquorum, nolite attendere florem feni; nolite attendere ad tempus beatos, in aeternum miseros. Nec ista beatitudo quae modo foris videtur, vera est; nec in corde beati sunt, quia torquentur mala conscientia. Tu autem tranquillus esto, sperans de promissis Domini Dei tui. Quid