comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eut scriptum ẽ inquit. Lacob dilexi: esau autẽ odio habui.¬
Q ⁊ continuo. E uĩ ergo dicemus inquit: Nunqͥd
iniquitas ẽ apud dm̃: Absit. Sed quare absit: Anꝓp¬
ter oꝑa que futura p̃uidebat amboꝵ: Immo & hoc ab¬
sit. Moyses enim dicit. Miserebor cui misertus ero:
& mscdiam p̃stabo cui misericors fuero. Igitur ñ uolen
ꝑfecta sunt ad ꝑditionem que dampnate debita ẽ mas¬
se agnoscant uasa ex eadem massa in honorem facta
quid eis miscłia diuina largita sit.
dam in te potentiam meam. & ut glorificetur nom̃ ieũ
in uniuersa terra Demq aditrũq concludit Ergocu¬
ius uult mmseretur. & quem uult obdurat.
H oc facit apud quem ñ ẽ iniquitas. Miseretur
itaq gratuito dono: obdurat autem iustissimo me¬
rito. Sed dicat adhuc suꝑbi & infidelis elato: uel
puniti dampnabilis excusatio.
ritur Nam uoluntati oiꝰ quis refistite Dicat & au

Expanded text:
b dilexi. Esau autem odio habui,\' et continuo: Quid ergo dicemus? inquit, numquid iniquitas apud deum? absit! sed quare \'absit\'? an propter opera. quae futura praeuidebat amborum? immo et hoc absit: Moysi enim dicit: \'Miserebor, cui misertus ero, et misericordiam praestabo, cui misericoperfecta sunt in perditionem, quae damnatae debita est massae, agnoscant vasa ex eadem massa facta in honorem, quid eis misericordia divina largita sit, dam in te patientiam meam, et ut glorificetur nomen meum in universa terra . Denique ad utrumque concludit: Ergo cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. Hoc facit apud quem non est iniquitas. Miseretur itaqrito. Sed dicat adhuc superbi infidelis elatio uel puniti damnabilis excusatio: ritur? nam uoluntati eius quis resistit? dicat et au
Abbreviated transcription (Latin):
boni aut mali ut scđ̃m electionem ꝓpositũ dei ma-¬
neret. ñ ex oꝑib sed ex uocante dictum ẽ . ei. maior
seruiet minori. E lectionem autem gr̃e nullis fierioꝑ¬
um p̃cedentib meritis alio loco aꝑtissime idem apłs.¬

Expanded text:
boni aut mali. ut secundum electionem propositum dei maboni aut mali. ut secundum electionem propositum dei maneret, non ex operibus sed ex uocante dictum est ei: Maior seruiet minori.\' Electionem autem gratiae nullis fieri operum praecedentibus meritis alio loco apertissime idem apos
Abbreviated transcription (Latin):
& erit sare filius. Non solum autem inquit: sed & re¬
becca ex uno concubitu habens ysaac patris nri Q d̃¬
ꝑtinuit ut adderet ex uno concubitu. nisi ut ñ solum
de suis neq de parentum meritis alioꝵ. sed nec de ip¬
sius quidem umus patris mutata forte in melius uolũ¬
tate głaretur. iacob dicens. ideo se a creatore cdilectum.
quia pat̾ eius quando eum seminauit meliorib lauda¬
bilior morib fuit. Ex uno inquit coneubitu. unum
tunc ad cos seminandos meritum patris: unum ad conei¬
piendos meritum matris. Quia & si mat̃ eos donec pa¬
reret iuscerib portauit inclusos. & forte uoluntates af¬
fectionesq uariaiit: ñ uni sed ambob utiq uariauit.
quos pariter uentre portauit. Intentio gͥ intuenda ẽ
dictum ẽ iacob dilen nisi in dño głari. ut cum exeodẽ
patre. eadem matre. uno concubitu. antequã aliquid e¬
intelligat iacob ex illa massa originalis iniquitatis ubi
fr̃em cum quo habuit communem cauisam uidet ꝑ iusti¬

Expanded text:
ae filius.\' non solum autem. inquit, sed et Rebecca ex uno concubitu habens Isaac patris nostri. quo pertinuit, ut adderet\'ex uno con cubitu\'. nisi ut non solum de suis neque de parentum meritis aliorum sed ne de ipsius quidem unius patris mutata forte in melius uoluntate gloriaretur Iacob dicens ideo se a creatore dilectum, quia pater eius, quando eum seminauit, melioribus laudabilior moribus fuit? ex uno,\' inquit, \'concubitu\': unum tunc ad eos seminandos meritum patris. unum ad concipiendos meritum matris, quia, etsi mater eos. donec pareret, uisceribus portauit inclusos et forte uoluntates affectionesque uariauit, non uni sed ambobus utique uariauit. quos pariter uentre portauit. Intentio igitur intuendadictum est: Iacob dilexi. nisi in domino gloriari, ut. cum ex eodem patre. eadem matre, uno concubitu. antequam aliquid e, intellegat Iacob ex illa massa originalis iniquitatis, ubi fratrem, cum quo habuit communem causam, uidet per iusti
Abbreviated transcription (Latin):
nat am̃tia. qđ suꝑbi ñ capiunt. qđ saꝑe nolunt. qui
ignorantes dei iustitiam & suam uolentes constituere iu¬
stine dei ñ sunt subiecti. De ipsa quippe grã satisa
Quod enim ꝓmitit ds: ñ facit nisi ds̃. C omm̃dans gͦ de
in eo quem ñ genuit usitatus ordo nature. de sterilibus
uiscerib & senecture confectis. ut in filiis dei qui futuri
carnis. hu filii dei: sed filii ꝓmissionis deputant᷑ in sem̃.¬

Expanded text:
nat amentia, quod superbi non capiunt, quod sapere nolunt qui nat amentia, quod superbi non capiunt, quod sapere nolunt qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justititiae Dei non sunt subjecti : de ipsa quippe grQuod enim promittit Deus, non facit nisi Deus. Commendans ergo in eo quem uisceribus et senectute confectis. ut in filiis dei, qui futuri carnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputantur in sem
Abbreviated transcription (Latin):
ut diceret qđ isti sentiunt. Tutura enim ds̃ oꝑa
p̃uidebat. quando minori maiorem seruiturum
c̃ dicebat. Non autem hoc apls dict. sed potuis ne
quisquã de suoꝵ oꝑum meritis audeat głari. ad dei
gr̃am & głam comm̃dandam uoluit ualere quod
dicit. Cum enim dixisset absit ut sit iniquitas ap̃
dm̃. tanquam ei diceremus. unde hoc oftendis. cum¬
asseras ñ ex oꝑib sed ex uocante dictum ẽẽ maior
seruiet minori : oyses enim dicit inquit. Misere.¬
bor cui misertus ero. & miscdiam p̃stabo cui miseri.¬
cors fuero. Igitur non uolentis neq currentis. sed
miserentis est dei. Ubi nunc merita. ubi oꝑa uel
impleta siue ad implenda: Nonne aꝑtam ꝓtulit apłs
de gratuitȩ gr̃ȩ hoc ẽ uere gr̃e comiñdatione sententiã:
Nonne stultam fecit ds̃ hereticoꝵ sapientiam uid
autem agebatur ut hoc apłs diceret: Qt eoꝵ geminoꝵ
commemoraret exẽplum. quid ꝑsuadere moliebatur. qͥd
inculcare cupiebat: Nempe hoc quod ipsoꝵ oppug¬

Expanded text:
ut diceret. quod isti sentiunt: \'Futura enim deus opera praeuidebat. quando minori maiorem seruiturum esse dicebat." non autem hoc apostolus dicit, sed potius, ne quisquam de suorum operum meritis audeat gloriari, ad dei gratiam et gloriam commendandam uoluit ualere, quod dicit. cum enim dixisset: Absit, ut sit iniquitas apud deum, tamquam ei diceremus: Unde hoc oasseras non ex operibus, sed ex vocante dictum esse, Major serviet minori? Moysi enim dicit, inquit, Miserebor cui misertus ero, et misericordiam praestabo cui misericors fuemiserentis est Dei. » Ubi nunc merita; ubi nunc opeimpleta, sive adimplenda? Apertam Aposuitae gratiae, hoc est verae gratiae commendatione sententiam? Nonne stultam fecit Deus haereticorum sapientiam? 36. Quid autem agebatur, ut hoc Apostolus diceret, ut eorum geminorum commemoraret exemplum? quid persuadere moliebatur? quid inculcare cupiebat? Nempe hoc quod ipsorum oppug
Abbreviated transcription (Latin):
paruit. Qͥ aut̃ alia oꝑaret᷑ uehem̃ter ȩccłam dei
ꝑsequens ꝓ qͥbꝰ sũmo supplicio dignũ fuit. iniscdiã
Nec in re ꝓfunda & niis abdita ñ intelligentiũ
& uerba sua sana in ꝑuersũ sensũ de torquentium
curat inuidiã. dũ tam̃ incuntant̃ p̃dicet donũ
dr:᷑ qͦ uno salui fiunt filii ꝓmissiotsis. filii beneficii.
diuini. filii grẽ & miscđiȩ. filii testamenti noui.
Primũ qđ om̃is eiꝰ salutatio sic se habet. Urã uob̃

Expanded text:
ter ecclesiam dei persequens, pro quibus summo supplicio dignus fuit, misericordiam nec in re profunda et nimis abdita non intcllegent:um et uerba sua sana in peruersum sensum detorquentium curat inuidiam, dum tamen incunctanter praedicet donum dei, quo uno salui fiunt filii promissionis, filii beneficii diuini, filii gratiae et misericordiae, filii testamenti noui. primo, quod omnis eius salutatio sic se habet: gratia nob
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpitius fuisti. Illi gͦ ds irascitur. quẽ peccantem ñ fiagellat.
Nam cui uere ꝓpitius ẽ. ñ solum donat peccata ne noceant
ad fu turũ scłm. sed etiã castigat ne sẽꝑ peccare delectet.
N ñ ut dampnaret eiectum. Itaq fr̃s mei cum conuenitis ad¬
N manducandũ. inuicẽ expectate. Siquis autẽ esurit. domi¬
s manducet. ut non in iudiciũ conueniatis. Cetera autem¬
N cum uenero disponã.

Expanded text:
tite. Illi Deus irascitur, quem peccantem non flagellat: nam cui vere propitius est, non solum donat peccata, ne noceant ad futurum saeculum; sed etiam castigat, ne semper peccare delectet.c mundo damnemur. itaque, fratres mei, cum conuenitis ad manducandum, inuicem expectate. si quis esurit, domi manducet, ut non in iudicium conueniatis. cetera autem, cum uenero, disponam.
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibilia sc̃a scoꝵ intrare audebit aut poterit qui
lib separari: Nui enim noluit humiliari ut exaltaret᷑.
cum exaltari uoluerit deicietur. Et in ȩt̃nũ seiungitur
ab ȩt̃nis scĩs. quisquis hoc tempore ꝑ merita obedien¬
tiȩ & ꝑ satisfactionem penitentiȩ ñ sibi ꝓuidit locum incor-¬
pore sacerdotis. Qua enim fronte imp udentiȩ tunc
auerti uolet faciem dei a peccatis suis. qui nunc toto cor¬
de ñ dicit. qm̃ facinus meum ego agnosco. & peccatum meũ
ante me ẽ semꝑ&Quo pacto queso ds̃ dignatur ignoscere.
eccata siue parua siue magna impunita ẽẽ ñ possunt.
quia aut homine penitente aut dsomine iudicante plectũ¬
tur. Cessat autẽ uindicta diuina. si conuersio p̃eurrat huma¬
na. Amat enĩ as̃ confitentib parcere. & eos qui semet ipsos

Expanded text:
invisibilia Sancta sanctorum intrare audebit aut poterit, quiinvisibilia Sancta sanctorum intrare audebit aut poterit, quilibus separari? Qui enim noluit humiliari, ut exaltaretur; cum exaltari voluerit, dejicietur; et in aeternum sejungetur ab aeternis sanctis, quisquis hoc tempore per merita obedientiae et per satisfactionem poenitentiae non sibi providit locum in corpore sacerdotis. Qua enim fronte impudentiae tunc volet averti faciem Dei a peccatis suis, qui nunc toto corde non dicit, Quoniam facinus meum ego agnosco, et peccatum meum ante me est semper ? Quo pacto, quaeso, Deus dignatur ignoscere, eccata sive parva, sive magna, impunita esse 573 non possunt, quia aut homine poenitente, aut Deo vindicante plectuntur. Cessat autem vindicta divina, si conversio praecurrat humana. Amat enim Deus confitentibus parcere; et eos qui semetipsos
Abbreviated transcription (Latin):
uidici ut cum alii accedunt ad altare dei quo ipse
ñ accedit cogitet quam sit contremiscenda illa pena
ẽ in terra positum terrenis oculis expositũ ad misterioꝵ
diuinoꝵ siguacula celebranda multi etiam scelerati
possunt accedere cum ds̃ cõm̃dat in hoc tempore pa¬
cientiam suam ut in futuro exerat seueritatẽ suam
Accedunt enĩ ignorantes qm̃ patientia dei ad peniten¬
tiã eos adducit. Ili autẽ scđm duritiam cordis sui
s cor impenitens thesauruant sibi iram in die ire ꝙ
reuelationis iusti iudicu dei. qui reddet umicuiq sedm
oꝑa sua. Na ilud autem altare quo p̃cussor ꝓ nobis
introit ib̾e quo caput ȩccłȩ p̃cessit membris ceteris secu¬
ñ possidebunt. Solus enim sacerdos sed plane ibi totus
asistet. adiuncto scilicet corpore cui caput ẽ qd ascendit¬
iam in çelum. Ipse ẽ cui dicit apłs petrus. ꝑ lebs scã.
regale sacerdocium. Quo mͦ gͦ in interiora ueli & in illa

Expanded text:
judicii, ut cum alii accedunt ad judicii, ut cum alii accedunt ad non accedit, cogitet quam sit contremiscenda illa poenaest in terra positum, terrenis oculis expositum, ad mysteriorum divinorum signacula celebranda, multi etiam scelerati possunt accedere: quoniam Deus commendat in hoc tempore patientiam suam, ut in futuro exserat severitatem suam. Accedunt enim ignorantes quoniam patientia Dei ad poenitentiam eos adducit. Illi autem secundum duritiam cordis sui et cor impoenitens, thesaurizant sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua . Ad illud autem altare, quo praecursor pro nobis introiit Jesus, quo caput Ecclesiae praecessit, membris caeteris secut, regnum Dei non possidebunt. Solus enim sacerdos, sed plane ibi totus assistet, adjuncto scilicet corpore qui caput est, quod jam ascendit in coelum. Ipse est cui dixit apostolus Petrus, Plebs sancta, regale sacerdotium . Quomodo ergo in interiora veli, et in illa
Abbreviated transcription (Latin):
debet exercere. ut a se ipso iudicatus ñ iudicetur a dño.
Sicut idem apłs ait. Si enim nos iudicaremus. a dño
ñ iudicartemur. Ascendat itaq homo aduersum se tribu¬
nal m̃tis suȩ. si timet illud qđ oportet nos ex hiberi ante
tribunalxpi. ut illic recipiat unus quisq que ꝑ corpus
gessit. siue bonũ siue bonũ constituat se ante faciem suã
ne hoc ei postea siat. Nam minatur hoc cłs peccatori di¬
cens. Arguam te & statuam te ante faciem tuã. Atq
ita constituto in corde iudicio. assit accusatrix cogitatio.
testis conscientia. carnifex timor. Inde quidam sanguis
animi confitentis ꝑ lacrimas ꝓfiuat. Postremo ab ipsa
m̃te talis sententia ꝓferatur. ut se in dignum homo iu¬
dicet participatione corporis ꝙ sanguinis dñi ut qui
se separari a regno celoꝵ aimet ꝑ ultimã sententiam su¬
mi iudicis ꝑ eccł̾astic̃ã dscipliña a sacram̃to oelestis panis
interim separetur. C ersecur ante oculos imago futuri

Expanded text:
debet exercere; ut a se ipso judicatus, non judicetur a Domino, sicut idem apostolus ait: Si enim nos judicaremus, a Domino non judicaremur . Ascendat itaque homo adversum se tribunal mentis suae; si timet illud quod oportet nos exhiberi ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque quod per corpus gessit, sive bonum, sive malum . Constituat se ante faciem suam, ne hoc ei postea fiat. Nam minatur hoc Deus peccatori, dicens: Arguam te, et statuam te ante faciem tuam . Atque ita constituto in corde judicio, adsit accusatrix cogitatio, testis conscientia, carnifex timor. Inde quidam sanguis animi confitentis per lacrymas profluat. Postremo ab ipsa mente talis sententia proferatur, ut se indignum homo judicet participatione corporis et sanguinis Domini: ut qui semmi Judicis, per ecclesiasticam disciplinam a sacramento coelestis panis interim separetur. Versetur illi ante oculos imago futuri
Abbreviated transcription (Latin):
do quidẽ ipsum cius corpus idẽ leo qui occiderat custo¬
ni fera intrepida p̃sentia ad sui dñi funus astante. Quo
mirabili signo apparet hominẽ dei coertitũ potius cẽpora¬
lit̾ usq ad mort̾ẽ. quam punitũ ẽẽ post mortẽ. Hequa
mortesq multoꝵ. si enĩ nos ipsos inquit iudicaremus.
a dño ñ iudicaremur. Cum iudicamur autem a dño
corripimur. ne cum mundo damnem᷑. ẜx R p.xci.
odo parcit malis. adducens illos ad penitentiam.
Nagellat bonos. erudiens illos ad regnũ celorum.¬

Expanded text:
doquidem ipsum eius corpus idem leo qui occiderat custodoquidem ipsum eius corpus idem leo qui occiderat custoni fera intrepida praesentia ad sui domini funus adstante. quo mirabili signo adparet hominem dei cohercitum potius temporaliter usque ad mortem, quam punitum esse post mortem. de quamortesque multorum, si enim nos ipsos, inquit, iudicaremus, a domino non iudicaremur; cum iudicamur autem, a domino corripimur, ne cum mundo damnemur. odo parcit malis, adducens illos ad poenitentiam; flagellat bonos, erudiens illos ad regnum coelorum
Abbreviated transcription (Latin):
ñe & bibisti aquã in loco in quo p̃cepit tͥ ne comederes panẽ.
neq biberes aquã. ñ inferetur cadauer tuum in sepulcrum
patrum tuoꝵ. Quanti hec pena pendenda sit si scłm e-
uangelium cogitemus. ubi post corpus occisum nichil metu-¬
endum ẽẽ didicimus ne m̃bra examinata patiantur. nec pe-¬
na dicenda ẽ. Si autem humanum erga suam carnẽ con-¬
sideremus affectũ. potuit inde t̾reri uel contristari uiuus.
qđ sensurus ñ erat mortuus. Et hec erat pena cũ dolebat
animus id de suo corpore futurũ. quãuis cũ fieret ñ dole¬
ret. Hactenus enim uoluit dñs seruũ suum plectere. qui
ñ sua contumatia spreuerat p̃ceptũ eius implere. sed aliena
decipiente fallacia obedire se credidit quando ñ obediuit.
Neq enĩ putandũ ẽ ita eum fuisse intẽptũ morsu bestiȩ ito
ad supplicium tartareũ eius anima deinde rapetur: quan¬

Expanded text:
nem et bibisti aquam in loco in quo praecepit tibi, ne comederes panem nem et bibisti aquam in loco in quo praecepit tibi, ne comederes panem neque biberes aquam, non inferetur cadauer tuum in sepulcrum patrum tuorum. quanti haec poena pendenda sit, si secundum euangelium cogitemus, ubi post corpus occisum nihil metuendum esse didicimus, ne membra exanima patiantur, nec poena dicenda est. si autem humanum erga suam carnem consideremus affectum, potuit inde terreri uel contristari uiuus, quod sensurus non erat mortuus; et haec erat poena, quoniam dolebat animus id de suo corpore futurum, quamuis cum fieret non doleret. hactenus enim uoluit dominus seruum suum plectere, qui non sua contumacia spreuerat praeceptum eius inplere, sed aliena decipiente fallacia oboedire se credidit, quando non oboediuit. neque enim putandum est ita fuisse interemptum morsu bestiae, ut ad supplicium tartareum eius deinde anima raperetur, quan
Abbreviated transcription (Latin):
ulta etiam hic uidentur ignosei & nullis supplicus
uindicari. sed eoꝵ pene reseruantur in posterum.
Neq enĩ frustra ille ꝓprie dr̃ dies iudici. quando uenturꝰ
ẽ iudex uiuoꝵ atq mortuoꝵ sicut e contrario uindicantur
hic aliqua. & tam̃ si remittantur ꝓfecto in futuro scło ñ
nocebunt. Propterea de quib dam temporalib penis que in
hac uita peccantib irrogantur eis quoꝵ peccata delentur ne
reseruentur in finem ait apłs. Si enĩ nosipsos iudicaremꝰ.
a dño ñ iudicaremur: Qũ iudicamur autẽ a dño corripim᷑.
ne cũ mundo dãnemͣ. Ex ł ad paulinũ ep̃m de cura agenda ꝓmort̾.
nuenitur in regnoꝵ libris ds̃ ꝑ ꝓpħam minari alteri ꝓphecȩ
qui eius trangressus ẽ uerbũ qđ ñ inferretur cadauer eius
in sepulerũ patrum eius. Quȩ scriptura sic se habet H ec
dicit dñs. Quia inobectiens fuisti ori dñi & ñ custodisti man-
datum qđ tibi p̃cepit dñs ds̃ tuus & reuersus es & comedistipa¬

Expanded text:
ulta etiam hic videntur ignosci et nullis suppliciis vindicari; sed eorum poenae reservantur in posterum. Neque enim frustra ille proprie dicitur dies judicii, quando venturus est judex vivorum atque mortuorum. Sicut e contrario vindicantur hic aliqua, et tamen si remittuntur, profecto in futuro saeculo non nocebunt. Propterea de quibusdam temporalibus poenis, quae in hac vita peccantibus irrogantur, eis quorum peccata delentur, ne reserventur in finem, ait Apostolus: Si enim nos ipsos judicaremus, a Domino non judicaremur: cum judicamur autem a Domino corripimur, ne cnueniatur in Regnorum libris deus per prophetam minari alteri prophetae, qui eius transgressus est uerbum, quod non inferretur cadauer eius in sepulcrum patrum eius. quae scriptura sic se habet. haec dicit dominus: quia inoboediens fuisti reuersus es et comedisti pa
Abbreviated transcription (Latin):
ortem istam corporalemtatu p .e.
& iusibilem somii loco scripturas ponere notũ ẽ om̃i
bi xpianis. eũ aigerit de egrotantib apbs. P ropterta in
uobis inquit multi infirmi & egri. s dormiunt sufficient̃.
Dormiunt inquit moriuntur. S& si nosmec ipsos uidi¬

Expanded text:
ortem istam corporalem et visibilem, quam somni loco Scripturas ponere notum est omnibus Christianis. Cum diceret de aegrotantibus Apostolus, «Propterea in vobis,» inquit, «multi infirmi et aegri, et dormiunt sufficienter» : Dormiunt, inquit, moriuntur. Sed ecce
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ñ uidemus. sꝑamus ꝑ patientiam expectamꝰ. In
hac gͦ patientia martyres coronantur. Desiderabant
quȩ ñ uidebant: contempnebant que ferebant. In
hac spe dicebant. Quis nos separabit a caritate xꝑiͤ
Tribulatio. an angustia. an ꝑsecutio. an fames. an nu-¬
ditas. an gladius: Quia ꝓpterte. Et ubi ẽ ꝓpt̃ qũe:

Expanded text:
quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus. In quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus. In hac ergo patientia martyres coronabantur; desiderabant quae non videbant, contemnebant quae ferebant. In hac spe dicebant: Quis nos separabit a charitate Christi? Tribulatio? an angustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an gladiu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to tuo mutare queris locum: & cor ꝑmittis in terra
putrescere: Frum̃tum leuares in suꝑiora: cor leua in
cȩlum. Et unde inquis possum: Iter tuum ad dm̃:
uoluntas tua ẽ. Amando accedis. negligendo discedis.
Stans in terra in celo es: si diligas dm̃. Non enim sie
leuatur cor: quomͦ leuatur corpus. C orpus ut leuet᷑:
Quis nos separabit a caritate dei: T ribulatio. an
angustia. an ꝑsecutio. an fames. an nuditas. an gladius:
pes que hic ẽ ad iusticiam ꝑtinet ꝑegrinationiˢ
nr̃e. Ipsum apłm audi. Adoptionem inquit expectan¬
tes in nobismetipsis ingemiscimus. Adhuc ubiẽ gemi¬
tus. iam potest dici illa felicitas de qua scriptura dicit.
transiet labor & gemitus. Ergo adhuc inquit in nob̾¬
met ipsis ingemiscimus. adoptionem expectantes redẽp¬
tionem corporis nr̃i. Adhuc ingemiscimus. uare :
Spe enim salui facti sumus. S̾ pes autem quȩ uidet᷑.
ñ ẽ spes. Qd̃ enim uidet quis: quid sꝑat: Si autem

Expanded text:
mento mutares locum, et cor permittis in terra mento mutares locum, et cor permittis in terra putrescere? Frumentum levares in superiora; cor leva in coelum. Et unde, inquis, possvoluntas tua est: amando ascendis, negligendo descendis; stans in terra in coelo es si diligis Deum. Non enim sic levatur cor quomodo corpus: quia corpus ut levetur, Quis nos separabit a charitate Dei? Tribulatio an angustia, an persecutio, an fames, an nuditas, an gladius? pes quae hic est, ad justitiam pertinet peregrinationis nostrae. Ipsum Apostolum audi: Adoptionem, inquit, exspectantes, in nobismetipsis ingemiscimus adhuc. Ubi est gemitus, jam non potest dici illa felicitas, de qua Scriptura dicit, Transiit labor et gemitus . Ergo adhuc, inquit, in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes redemptionem corporis nostri. Adhuc ingemiscimus. Quare? Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes. Si enim videt quis, quid sperat? Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
iam hoc ꝑiculosius ꝑmittitur. Ita factum ẽ in illa ad cho¬
tidie morior ꝑ ur̃am iuro głam. quia ingreco uox iu¬
rantis manifesta ẽ sine ambiguo sono. Rarissime gͥ
& difficillime inueniri potest ambiguitas in ꝓpruĩs uer¬
bis quantum ad libros diuinarum scripturarũ spectat.
quam ñ aut circunstantia ipsa sermonis qua cognoscit᷑
scriptoꝵ intentio. aut int̃p̃tum collatio. aut p̃cedentis
lingue soluat inspectio. Qui ꝯ¬
aput nr̃m ad dexterã patͥs es
int̃pellat ꝓ nobis. Alia m̃bra recipit. alia flagellat.
alia mundat. alia consolatur. alia creat. alia uocat. alia
reuocat. alia corrigit. alia redintegrat Certe recte ad¬
monet m̃bra sua ut sursum cor habeant: audiantgͦ
& faciant. H euent ad illum qd male ẽ in t̾ra. Ibi em̃
ñ putrescit cor. si leuetur ad dm̃. Frum̃tum si haberes.
in inferiorib: ne putresceret leuasses ad suꝑiora. Eru¬

Expanded text:
iam hoc periculosius permittitur. ita factum est in illa ad Coiam hoc periculosius permittitur. ita factum est in illa ad Cotidie morior per uestram iuro gloriam, quia in graeco uox iurantis manifesta est sine ambiguo sono. rarissime igitur et difficillime inueniri potest ambiguitas in propriis uerbis, quantum ad libros diuinarum scripturarum spectat, quam non aut circumstantia ipsa sermonis, qua cognoscitur scriptorum intentio, aut interpretum collatio aut praecedentis linguae soluat inspectio. nostrum ad dexteram Patris interpellat pro nobis : alia membra recipit, alia flagellat, alia mundat, alia consolatur, alia creat, alia vocat, alia revocat, alia corrigit, alia redintegratmonet membra sua ut sursum cor habeant. Audiant ergo, et faciant; levent ad illum quod male est in terra. Ibi enim non putrescit cor, si levetur ad Deum. Frumentum si haberes in inferioribus, ne putresceret, levares ad superiora. Fru
Abbreviated transcription (Latin):
lingue recurrendum ẽẽt. ut cognosceremus utrum in
eo quo dixit p̃dico. ꝓducenda an corripienda eẽt sil¬
laba media. Nunc autem manifestatum ẽ ꝓducendã
ẽe.. Non enim ait sicut p̃dicaur: sed sicut p̃dixi. N on
solum autem iste. sed etiam illȩ ambiguitates que ñ
ad distinctionẽ uel ad ꝓnuntiationẽ ꝑtinent similiter
considerandȩ sunt. Q ualis ẽ ad tessalonicenses. ꝑ rop¬
terea consolati fr̃s sumus inuobis. Dubiũ ẽ enim
utrum o fr̃s. an hos frs neutrum autẽ hoꝵ ẽ contra
fidem. Sedgreca lingua hos casus pares ñ habet. & ido
illa inspecta remntiatur uocatiuus. id ẽ ofr̃s. O d̾
si uoluisset int̃pres dicere. ꝓterea consolationẽ habu.¬
imus fr̃s in uobis. minus seruitum ẽẽt uerbis. sed
minus de sententia dubitaretur: aut certe ad deret᷑ nr̃i.
Nemo enim fere ambigeret luocatiuum. casum ẽẽ eum
audiret. ꝓpterea consolati sumus fr̃s nr̃i in uobis Sed̃

Expanded text:
linguae recurrendum esset, ut cognosceremus, utrum in linguae recurrendum esset, ut cognosceremus, utrum in eo quod dixit: praedico producenda an corripienda esset syllaba media. nunc autem manifestum est producendam esse. non enim ait: sicut praedicaui, sed: sicut praedixi. Non solum autem istae sed etiam illae ambiguitates, quae non ad distinctionem uel ad pronuntiationem pertinent, ssiderandae sunt. qualis illa est ad Thessalonicenses: propterea consolati sumus fratres in uobis. dubium enim, utrum "o fratres" an "hos fratres". neutrum autem horum eat contra fidem; sed graeca lingua hos casus pares non habet et ideo illa inspecta renuntiatur uocatiuus, id est "o fratres", quod si uoluisset interpres dicere: "propterea consolationem habuimus fratres, in uobis", minus seruitum esset uerbis, sed minus de sententia dubitaretur, aut certe adderetur: "nostri". nemo enim fere ambigeret uocatiuum casum esse, cum audiret: propterea consolati sumus, fratres nostri, in uobis; sed
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ scriptumẽ ñ ẽ absconditum os meum ate. quod
fecisti in abscondito: ñ elucet legenti utrum correp¬
ta . o. littera ꝓnuntiet: an ꝓducta. Si enim cotripiat: ab
eo ꝗd sunt ossa. si autem ꝓducat: ab eo qd sunt ora intel¬
ligitur numerus singularis. D̾ ecd talia lingue p̃cedentĩ
inspectione diudicantur. Nam in greco ñ stomam: sec̃
oston positum ẽ. Ende plerunq loquendi consuetudo
uulgaris utilior ẽ significandis reb. quã integritas
litterata. Psallem quippe cum barbarismo dici ñ est
absconditum a te ossum meum. quam ut ideo eẽt minꝰ
aꝑtum. ꝙ magis latinum ẽ. S ed aliquando ddubius
sillabȩ sonus. etiam uicino uerbo ad eandem sententã
ꝑtinente diuidicatur: sicuti ẽ illud apłi. Que p̃cdico
uobis sicut & p̃cdixi: qm̃ qui talia agunt regnum dei non
possidebunt. Si tantummͦ dixisset que p̃dico uobis. ne¬
q subiunxisset. sicut p̃dixi: ñ nisi ad codicem p̃cedentis

Expanded text:
quod scriptum est: non est absconditum a te os meum, quod quod scriptum est: non est absconditum a te os meum, quod fecisti in abscondito, non elucet legenti, utrum correpta littera os pronuntiet an producta. si enim corripiat, ab eo quod sunt ossa, si autem producat, ab eo quod sunt ora intellegitur numerus singularis. sed talia linguae praecedentis inspectione diiudicantur; nam in graeco non ax\'fxa, sed daxovv positum est. unde plerumque loquendi consuetudo uulgaris utilior est significandis rebus quam integritas litterata. mallem quippe cum barbarismo dici: non est absconditum a te ossum meum, quam ideo esset minus apertum, quia magis latinum est. sed aliquando dubius syllabae sonus etiam uicino uerbo ad eandem sententiam pertinente diiudicatur; sicuti est illud apostoli: quae praedico uobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt regnum dei non possidebunt. si tantummodo dixisset: quae praedico uobis, neque subiunxisset: sicut praedixi, non nisi ad codicem praecedentis
Abbreviated transcription (Latin):
interrogantis enuntietur. Ds̃ qui iustificat: Qt tacite
mortuus est magis autem qui resurrexit qui ẽ in dex¬
tera dei. qui & interpellat ꝓ nobis: Tt ubiq tacite
respondeatur ñ. At uero illo in loco ubi ait. quid
gͦ dicemus. qr gentes que non sectabantur iusticiam.
app̃henderunt uisticiam. nisi post ꝑcunctationẽ qua
dictum ẽ quid gͦ dicemus. responsio subiciatur: quia
gentes que ñ sectabantur iusticiam app̃henderunt
iusticiam: textus consequens ñ coherebit. Qualibet
autem uoce ꝓnuntietur illud qd nathanael dixit.
a narareth potest aliquid boni eẽ. siue affirmatitis
ut illud solum ad interrogationẽ ꝑtineat. qd̃ ait. a
narareth. siue totum cũ dubitatione int̾rogantis: ñ
uideo quomͦ discernatur:. U terq autem sensus fidem
ñ impedit. E st etiam ambiguitas in sono dubio silla¬
barum. & hec utiq ad ꝓnuntiationẽ ꝑtinens. Nam

Expanded text:
interrogantis enuntietur: deus, qui iustificat? ut tacite interrogantis enuntietur: deus, qui iustificat? ut tacite us, qui mortuus est, magis autem, qui resurrexit, qui est in dextera dei et qui interpellat pro nobis? ut ubique tacite respondeatur: "non". at uero illo in loco, ubi ait: quid ergo dicemus? quia gentes, quae non sectabantur iustitiam, apprehenderunt iustitiam, nisi post percontationem, qua dictum est: quid ergo dicemus? responsio subiciatur: quia gentes, quae non sectabantur iustitiam, apprehenderunt iustitiam, textus consequens non cohaerebit. qualibet autem uoce pronuntietur illud quod Natauahel dixit: a Nazareth potest aliquid boni esse, sine affirmantis, ut illud solum ad interrogationem pertineat, quod ait: a Nazareth, sine totum cum interrogatione dubitantis, non uideo, quomodo discernatur; uterque autem sensus fidem non impedit. est etiam ambiguitas in sono dubio syllabarum, et haec utique ad pronuntiationem pertinens. nam
Abbreviated transcription (Latin):
uecunq autem de ambiguis distinctionib apa¬
mus. eadiem obseruanda sunt & in ambiguis ꝓminta¬
tionibi. N am o ipse nisi lectoris nimia uicientur ini¬
curia. aut rgulis fidei corriguntur. aut p̃cedentisul
consequentis conexione sermonis. Aut si neutrum
hoꝵ asħibetur ad correctionẽ. tuchilominus aubie
remanebunt. ut quolibet mͦ lector ꝓnuntiauerit: ñ
sit in culpa. Nisi enim fides reuocet qua credimul
tiari. Quis accusabit acduersus electos des: lt hanc
introgationem quasi responsio consequatur. as qui
uusticat. E t item introgetur. Quis ẽ qui condẽpnet:
&a sic uñ ptur quia dem̃tissimum ẽ: ita ꝓnuntiabitur ut p̃cedat ꝑ¬
cunctatio: sequatur int̾rogatio. Inter ꝑcunctationẽ
autem & interrogationem hoc ueteres interesse dixe¬
runt: qd ad ꝑcunctationem multa responderi posft̃.
ad interrogationem uero aut ñ. aut etiam. Pronun.¬
tiabitur gͦ ita. ut post ꝑcunctationẽ qua dicimus. qͥs
accusabit aduersus electos dei. illud qd̃ sequitur sono

Expanded text:
ecunque autem de ambiguis distinctionibus diximus, eadem observanda sunt et in ambiguis pronuntiationibus: nam et ipsae, nisi lectoris nimia vitientur incuria, aut regulis fidei corriguntur, aut praecedentis vel consequentis connexione sermonis, aut si neutrum horum adhibetur ad correctionem, nihilominus dubiae remanebunt, ut quolibet modo lector pronuntiaverit, non sit in culpa: nisi enim fides revocet qua credimus tiari: Quis accusabit adversus electos Dei? ut hanc interrogationem quasi responsio consequatur: Deus qui justificat; et iterum interrogetur: Quis est qui condemnet?  quia dementissimum est, ita pronuntiabitur, ut praecedat percontatio, sequatur interrogatio. inter percontationem autem et interrogationem hoc ueteres interesse dixerunt, quod ad percontationem multa responderi possunt, ad interrogationem uero aut "non" aut "etiam". pronuntiabitur ergo ita, ut post percontationem, qua dicimus: quis accusabit aduersus electos dei? illud quod sequitur sono
Abbreviated transcription (Latin):
etam illis parceret ꝓpter ipsum. Si ñ moyses electus¬
eius stetisset in confractione in conspectu eiusNon
ita dixit stetisse in confractione: quasi ut frangeret
iram dei. Sedd in confractione id ẽ in plaga qͥ erant
mittis illis peccatum diitte. S̾ in autem: dele me
de libro tuo.  bi demonstratum ẽ intercessio sc̃on
quantum ꝓ ilis ualeat apud dm̃. Securus enim moy¬
ses de iustitia dei qua eum delere ñ posset. impetrauit
misediam ne illos quos iuste posset deleret. Ita stent
ne disꝑderet eos. Ille ͦ rex eius qui eam fundauit.
altissimus. ipse in ea homo factus ẽ humillimus. De
primi: & dolerentur fracti rami naturales. quon pa-¬

Expanded text:
etiam illis ipsis parceret propter ipsum. Videamus eetiam illis ipsis parceret propter ipsum. Videamus eejus stetisset in confractione in conspectu ejus.» Non ita dixit stetisse «in confractione,» quasi ut frangeret iram Dei; sed «in confractione,» id est, in plaga qua erant mittis illis peccatum, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo» . Ubi demonstratum est intercessio sanctorum quantum pro aliis valeat apud Deum. Securus enim Moyses de justitia Dei, qua eum delere non posset, impetravit misericordiam, ne illos quos juste posset, deleret. Ita stetit Altissimus . Ille ergo rex ejus, qui eam fundavit Altissimus; ipse in ea homo factus est humillimus. Ipse primi, et dolerentur fracti rami naturales : Quo
Abbreviated transcription (Latin):
determinat cum dexꝑo loquitur dicensQ uotquot
enim sunt ꝓmissiones. dei. in in illo etiam. Dicit mͥ
populi ifraelitarum ẽẽ legis constitutionem. Dicit eti¬
am. ł inis enim legis xꝑc ad iustitiam om̃i ereden¬
t. icit etiam de xꝑo loquens Q uotquot em̃ sunt
ꝓmissiones dei. in illo enam. Et tu mͥ dicis ifraelita
de xpo nichil p̃dixisse ꝓpħas: Quid igitur restat nͥ
ut eligam utrum manicheo credam fabulam uanã
& longam contra paulum narranti. an paulo p̃mo¬
nenti. siquis uobis euangelirauerit p̃ter quam quod
euangelitauimus uobis. anathema sit: Sic ergo
pepcit illi genti. ut ñ accenderet omnem iram suam
ad eam penitus eradicandam atq finiendam Quod
in uerbis eius & intercessione ꝓ peccatis eoꝵ moysi
serui eius euidenter apparet. ubidicit ds. Deleam
eos: ꝙ faciam te in gentem magnã. Ille intercedit pa¬
ratior deleri ꝓ ipsis quam ipsos: sciens apud miserieor¬
ciem se uł agere. Eui qm̃ nullo modo deleret ipsu:

Expanded text:
determinat, cum de Christo loquitur dicens: quotquot enim sunt promissiones dei, in illo etiam. dicit mihi Paulus Israhelitarum esse legis constitutionem; dicit etiam: finis enim legis Christus ad iustitiam omni credenti; dicit etiam de Christo loquens: quotquot enim ses dei, in illo etiam: et tu mihi dicis Israhelitas de Christo nihil praedixisse prophetas? quid igitur restat, nisi ut eligam, utrum Manichaeo credam fabulam uanam et longam contra Paulum narranti, an Paulo praemonenti: si quis uobis euangelizauerit praeterquam quod euangelizauimus uobis, anathema sit? Hic fopepercit illi genti, ut non accenderet omnem iram suam ad eam penitus eradicandam atque finiendam; quod in verbis ejus et intercessione pro peccatis eorum Moysi servi ejus evidenter apparet, ubi Deus dicit, Deleam eos, et faciam te in gentem magnam : ille intercedit, paratior deleri pro ipsis quam ipsos; sciens apud misericordem se id agere, qui quoniam nullo modo deleret ipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
tibi sem̃: i est inquit ñ qui filu carnis hui filii dei:
sed filui ꝓmissionis deputantur in sem̃. Acꝑ hoc filis
ꝓmissionis ut sint sem̃ abrabȩ in ysaac uocantur:. hoc
ein aom uocante gr̃a congregantur. Colens igitur¬
beatus paulus ostendere qđ ea que ꝓmilit ds potensẽ
& facere. ubi maxime gr̃a comm̃datur. cuius estis ini¬
mnici. Neq enim in potestate hominum ẽ ut ds̃ in¬
pleat que ꝓmisit: & ũ in ipsius qui ꝓmisit. Elolens
gͦ id ostendere. ñ potest inquit excidere uerbum dei.
Non enim om̃s qui ex ifrł. hii sunt israclitȩ Neq
qr sunt sem̃ abrahȩ om̃s filii. Sed inysaac uocabitur
tibi semen. H oc ẽ ñ quifili carnis hu filii dei: sedfilii

Expanded text:
nquit, non qui filii carnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputantur in semine. Ac per hoc filii promissionis, ut sint semen Abrahae, in Isaac uocantur, hoc est in Christo uocante gratia congregantur. beatus Paulus ostendere, quod ea quae promisit Deus, potens est et facere; ubi maxime gratia commendatur, cujus estis inimici: neque enim in potestate hominum est, ut Deus impleat quae promisit, et non in ipsius qui promisit: volens ergo id ostendere, Non potest, inquit, excidere verbum DNon enim omnes qui ex Israel, ii sunt Israel; neque quia sunt semen Abraham, omnes filii; sed in Isaac vocabitur tibi semen: hoc est, non ii qui filii carnis, hi filii Dei; sed filii
Abbreviated transcription (Latin):
nimas dicamus. quam ab eis dicimus possideri A ut
si nomine possessionis ab hoc sensu impedimur id
quoq auferatur. N on enim ait pat omnia in posses¬
sionem tͥ dabo siue omnia mea possides. uel possidebis:
sed omnia mea tua sunt. Nec tñ ita sunt euis. ut
ipsius lei.  d̾ eium ẽ in nĩa pecunia potest familie
nr̃e uel alimtum et̃ uel ornam̃tum: uel aliquid huius¬
modi. Et t certe cum ipsum patrem recte ille possit
suum dicere: ñ uideo quȩ ipsius recte sua uocare ñ
possit. diuersis dumtarat modis. E um em̃ beactuli¬
nẽ illam optinuerimus nr̃a erunt ad uidendũ supio¬
ra. nr̃a erunt ac conuiuendum equalia: ña eruntad
dũandum inferiora.

Expanded text:
dicamus animas, quam ab eis dicimus possideri. Aut dicamus animas, quam ab eis dicimus possideri. Aut si nomine possessionis ad hunc sensum impedimur, id quoque auferatur. Non enim ait pater, Omnia in possessionem tibi dabo, sive, Omnia mea possides vel possidebis; sed, Omnia mea tua sunt. Nec tamen ita sunt ejus, ut ipsius Dei. Quod enim est in nostra pecunia, potest familiae nostrae vel alimentum esse vel ornamentum, vel aliquid hujusmodi. Et certe cum ipsum patrem recte ille posset suum dicere, non video quae ipsius recte sua vocare non possit, diversis duntaxat modis. Cum enim beatitatem illam obtinuerimus, nostra erunt ad videndum superiora, nostra erunt ad convivendum aequalia, nostra erunt ad dominandum inferiora.
Abbreviated transcription (Latin):
uidi sibi uuło qd̃ cumpater diceret. tu mecũ es
mo cauendum ẽ ne intelligas ita dictum omnia mea
tua sunt. quasi ñ sint & fr̃is: ut tanquam in terrena
hereditate patiaris angustias. Q uo mͦ possint ẽẽ om̃ĩa
maioris. si hab̾et ibi etiam iunior partem suã: Sic
enim a ꝑfectis & purgatis ac iam immortalib filiis ha¬
bentur omuia: ut sint & omnium singula. & omĩa sin¬
guloꝵ Ut enim cupiditas nichil sine angustia. ua¬
A
nichis cum angustia caritas tenet. Sed quom om̃ias
cum ꝙ angelos ait aliquis & uirtutes sublines ac
potestaes. atq uniuersa celestia dei munsteria. as
in possionem tali filio subiecisse pitandus ẽ: Si pol¬
sessionem sic accipias ut eius possessor ipse sit dñs. ñ
atq omnia. ñ enim dñi erunt sea consortes potius an¬
geloꝵ. de quib dictum ẽ. E quales dei angelis. S̾ in
uero possessio sic intelligtur. quomͦ recte dicimus.
Non enim illuc̃ ita loquimur ut dñas ueritatisa

Expanded text:
de sibi vult quod cum pater diceret, Tu mecum es imo cavendum est ne intelligas ita dictum, omnia mea tua sunt, quasi non sint et fratris, ut tanquam in terrena haereditate, patiaris angustias, quomodo possint omnia esse majoris, si habet ibi etiam junior partem suam. Sic enim a perfectis et perpurgatis, ac jam immortalibus filiis habentur omnia, ut sint et omnium singula, et omnia singulorum. Ut enim cupiditas nihil sine angustia, ita nihil cum angustia charitas tenet. Sed quomodo omnia? Num et Angelos, ait aliquis, et Virtutes sublimes ac Potestates, atque universa coelestia Dei ministeria Deus in possessionem tali filio subjecisse putandus est? Si possessionem sic accipias, ut ejus possessor ipse sit dominus; non utique omnia. Non enim domini erunt, sed consortes potius Angelorum, de quibus dictum est, Erunt aequales Angelis Dei . Sin vero possessio sic intelligitur, quomodo recte dicimus pNon enim illud ita loquimur, ut dominas veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
nesciebat quid loqueretur tantus apłs. qui duo testa.¬
m̃ta in ancilla & libera allegorica significatione di-¬
stincta ẽẽ dicebat. ueteri filios carnis. nouo filios pro.¬
missionis attribuens. Non qui filii carnis inquit hu
fli aei. seci fili ꝓmissionis deputantur in scm. E iligͤ
carnis ꝑtinent ad terrenam ierłm. quȩ seruit cũ filul
suis. filii autem ꝓmissionis ad eam que sursum est
qui ad regnum t̾renum: & qui ptineant ad regnu
celoꝵ. stam diffunctionem qui etiam illo tempore
ꝑ deigr̃am intelligentes filii ꝓmissionis effẽcti sunt no¬
ui testam̃ti heredes. in occulto dei confilio deputatist̃
etiam si uetus testam̃tum ꝓ tempoꝵ. distributione di¬
uinitus datum. popło ueteri congruent̃ ministraue¬

Expanded text:
nesciebat enim quid loqueretur tantus Apostolus, qui duo Testamenta in ancilla et libera, allegorica significatione distincta esse dicebat, veteri filios carnis, novo filios promissionis attribuens: Non qui filii carnis, inquit, hi filii Dei; sed filii promissionis deputantur in semen . Filii ergo carnis pertinent ad terrenam Jerusalem, quae servit cum filiis suis: filii autem promissionis ad eam quae sursum est,spicitur qui ad regnum terrenum, et qui pertineant ad regnum coelorum. Istam distinctionem qui etiam illo tempore per Dei gratiam intelligentes, filii promissionis effecti sunt, Novi Testamenti haeredes in occulto Dei consilio deputati sunt, etiamsi Vetus Testamentum per temporum distributionem divinitus datum populo veteri congruenter ministrave
Abbreviated transcription (Latin):
urerat abrahȩ as̃ eum de ancilla & filio ei foras
eiciendis uoluntatem comugis nollet implere: in ysaac
uocabitur tibi sem̃. Et certe ibi sequitur ac dr. Eat
filium autem ancillȩ huius in magnam gentem faciã
illum: q sem̃ tuũ ẽ ¶uomͦ gͦ dictum ẽ in ysaac uo¬
eabitur tibi sẽm̃: cum & ysmalem ds̃ sem̃eius uoca.

Expanded text:
ue illi Deus, cum de ancilla et filio eius foras eiciendis uoluntatem coniugis nollet inplere: In Isaac uocabitur tibi semen. Et certe ibi sequitur ac dicitur: Et filium autem ancillae huius in magnam gentem faciam illum, quia semen tuum est. Quo modo ergo dictum est: In Isaac uocabitur tibi semen, cum et Ismaelem Deus seme
Abbreviated transcription (Latin):
uid cdabit eis quos p̃destinauit ad uitam:
si tauta cedit etiam eis quos p̃destinauit ad mortem:
Que bona in illa beata uita facit eos sumere. ꝓ quibus
in hac misera unigenitum suum filium uoluit usꝙ
ad moitem mala tanta ꝑferre: Qnde apls de ipsis
in illud̃ regnum p̃destinatis loquens. qui ꝓprio inqͥt
filio ñ pepcit: secd ꝓ nobis omnib tradidit eum Quo
modo ñ & cum illo omnia nobis donauit: Cum hec
ꝓmissio complebitur: quid erimus. quales erimuss ue
bona in illo regno accepturi sumus: quando quidem
xꝑo moriente ꝓ nobis tale iam pignus accepimꝰ. Q ua¬
lis erit sꝑs hominis nullum omnino habens uiciũ. nec
sub quo iaceat nec cui cedat. nec contra qd̃ saltẽ lau¬
d abiliter dimicet. pacatissima uirtute ꝑfectus: Rerum
ibi omnium quanta quam speciosa. quam certa scientia.
sine errore aliquo uel labore. Q bi dei sapientia de ip¬
so suo fonte potabitur: cum summa felicitate. sine dif¬
ficultate. O uale erit corpus qd omnimodo sꝑu subdi¬

Expanded text:
uid dabit eis quos praedestinauit ad uitam, qui haec dedit etiam eis quos praedestinauit ad mortem? Quae bona in illa beata uita faciet eos sumere, pro quibus in hac misera unigenitum suum filium uoluit usque ad mortem mala tanta perferre? Unde apostolus de ipsis in illud regnum praedestinatis loquens: Qui proprio, inquit, filio non pepercit, sed pro\'nobis omnibus tradidit eum, quo modo non et cum illo omnia nobis donabit? Cum haec promissio conplebitur, quid erimus! quales erimus! Quae bona in illo regno accepturi sumus, quando quidem Christo moriente pro nobis tale iam pignus accepimus! Qualis erit spiritus hominis nullum omnino habens uitium, nec sub quo iaceat, nec cui cedat, nec contra quod saltem laudabiliter dimicet, pacatissima uirtute perfectus! Rerum ibi omnium quanta, quam speciosa, quam certa scientia, sine errore aliquo uel labore, ubi Dei sapientia de ipso suo fonte potabitur, cum summa felicitate, sine ulla difficultate!. Quale erit corpus, quod omni modo spiritui subdi
Abbreviated transcription (Latin):
nis: ꝓfecto illud ẽ qd̃ ait apłs. Si ds̃ ꝓ nobis. quis con¬
tra nos: Oui filio ꝓprio ñ pepcit: sed ꝓ nobis omnib
tradidit eum. & erum auctor calicis huius ẽ etiam
ipse quibibit. Unde idem apłs item dicit. A ꝑe di¬
lexit nos. s tradidit seipsum ꝓ nobis. oblationem &
hostiam ddeo in ocdorem suauitatis. Dictum ẽ eñ¬
omnib tradidit illum. S̾ i gͦ pater filium tradidit. &
filius seipsum traddidit: uidas quid fecit: Pattr t̃dlendo
seipsum ꝓ nobis fecit bene: tradendo iudas magistrũ
ꝓ auaricia sua. fecit male. on enim qd̃ nobis psti¬
tum ẽ de passione xpi malicie iudȩ deputabitur.
H abebit ille mercedem malite: xpc laudem gr̃e.¬

Expanded text:
s: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum . Verum auctor calicis hujus est etiam ipse qui bibit. Unde idem apostolus item dicit: Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo in oomnibus tradidit illum . Si ergo Pater Filium tradidit, et Filius semetipsum tradidit; Judas quid fecit? Pater tradendo seipsum pro nobis, fecit bene: tradendo Judas magistrum pro avaritia sua, fecit male. Non enim quod nobis praestitum est de passione Christi, malitiae Judae deputabitur: habebit ille mercedem malitiae; Christus laudem gr
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ ẽ: antequã oblatrarent arriani : Nunquid ꝑfecte
de penitentia tractatum ẽ. antequã obsisterent nouatiani:
Sic ñ ꝑfecte de baptismate tractatum ẽ. antequã contͣdicerẽt¬
foris posia rebaptitatores. Nec de ipsa unitate xꝑi enude
infirmos. Etiam illi qui nouerant hec tractare atq dissol¬
uere ne ꝑirent infirmi sollicitati questionib impioꝵ ser¬
monib & disputationib suis obscura logis in publicũ dedu-¬

Expanded text:
tatum est antequam oblatrarent Ariani? Nunquid enim perfecte tatum est antequam oblatrarent Ariani? Nunquid enim perfecte de poenitentia tractatum est antequam obsisterent Novatiani? Sic nforis positi rebaptizatores; nec de ipsa unitate Christi eninfirmos, ut jam illi qui noverant haec tractare atque dissolvere, ne perirent infirmi sollicitati quaestionibus impiorum, sermonibus et disputationibus suis obscura Legis in publicum dedu
Abbreviated transcription (Latin):
sint uasa mortis. An forte heretici: Nam & ipsi
ex eodẽ arcu id est scripturis in animas ñ caritate unflam¬
mandas. sed uenenis ꝑim̃das insiliunt. Qđ ñ contingit.
nisi ꝓ meritis. Propterea diuinȩ ꝓuidentiȩ etiã ista
dispositio tribuenda ẽ. ñ quia ipsa peccatores facit.
sea quia ipsa ordinat cum percauerint. Malo enĩ
uoto ꝑ peccatum legentes male coguntur intelligere.
ut ipsa sit pena peccati. Quoꝵ tam̃ morte filu cat¬
holicȩ eccłe tanquã quib dam spinis a somno extitantur.
& ad intelligentiam diuinarũ scripturarũ ꝓficiunt.
Oportet enĩ & hereses eẽ. ut ꝓbati inquit manifesti fiant
inter uos hoc ẽ int̃ homines. cũ manifesti sint deo. Ex R¬
ula qui optime possunt scripturas psalmi . liiii.¬
dinoscere & ꝑtiactare latebant in populo dei. nec
asserebant solutionẽ questionũ difficiliũ. cũ calũpniator
nullus obstaret. Nunquid enĩ ꝑfecte de trinitate trac¬

Expanded text:
sint vasa mortis. An forte hsint vasa mortis. An forte hex eodem arcu, id est ex eisdem Scripturis in animas non charitate inflammandas, sed venenis perimendas insiliunt, quod non contingit nisi pro meritis. Propterea divinae providentiae etiam ista dispositio tribuenda est, non quia ipsa peccatosed quia ipsa ordinat cum peccaverint: malo enim voto per peccatum legentes, male coguntur intelligere, ut ipsa sit poena peccati; quorum tamen morte filii catholicae Ecclesiae, tanquam quibusdam spinis, a somno excitantur, et ad intelligentiam divinarum Scripturarum proficiunt. Oportet enim et haereses esse, ut probati, inquit, manifesti fiant inter vos , hoc est inter homines, cum manifesti sint Deo. An ulti qui optime poterant Scripturas dignoscere et pertractare, latebant in populo Dei, nec asserebant solutiones quaestionum difficilium, cum calumniator nullus instaret. Nunquid enim perfecte de Trinitate trac