comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
serpiant fruges. uestam. quod herb
uel nariis uestita sit reb. uel a ui sua
stando. Eandem et tellurem & matrẽ
magnam fingunt: turritam cum
tẏmphano & gallo & strepitu cimba¬
lorum. Matrem uocatam: eo quod plu¬
rima pariat. Magnam. quod cibum
gignat. almain: quia ipnuersa aĩaba
fructib suis alit. Est enim alusitoꝵ
mitrix terra. Quod simulachrũ enis
cum claue fingitur. quia tellus hic¬
me clauditur. uere aꝑitur: ut fru¬
ges nascantur. Quod tymphanum
habet: significare uolunt ouibẽ t̃re.
Quod curru uehi dicitur: quiaiꝑ¬
sa est terra que pendet maere. Quod
sustinetur rotis: quia mundis rotatur
et uolubilis est. Quod leones illi subicius
mansuetos. ut ostendant nullum genus¬
cẽ terre tam ferum quod non subici pos¬
sit aut suꝑari ab ea. Quod in capite tur.¬
gitam gestat coronam. ostendit supposi¬
tas terre ciuitates quasi insignitas tur¬
rib constare. Quod sedes fingunt᷑ circa
eam. quia cum omnia motieantur. ipsp̃

Expanded text:
serpiant fruges: Vestam, quod herbis serpiant fruges: Vestam, quod herbis vel variis vestita sit rebus, vel a vi sua stando. Eandem et Tellurem et Matrem magnam fingunt, turritam cum tympano et gallo et strepitu cymbalorum. Matrem vocatam, quod plurima pariat; magnam, quod cibum gignat; almam, quia universa animalia fructibus suis alit. Est enim alimentorum nutrix terra. Quod simulacrum eius cum clavi fingitur, quia tellus hieme clauditur, vere aperitur ut fruges nascantur. Quod tympanum habet, significare volunt orbem terrae. Quod curru vehi dicitur, quia ipsa est terra quae pendet in aere. Quod sustinetur rotis, quia mundus rotatur et volubilis est. Quod leones illi subiciunt mansuetos, ut ostendant nullum genus esse tam ferum quod non subigi possit aut superari ab ea. Quod in capite turritam gestat coronam, ostendit superpositas terrae civitates quasi insignitas turribus constare. Quod sedes finguntur circa eam, quia cum omnia moveantur, ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
sagntarum ictib sternens. nominus
quoq spolia reportauit: ut pitiꝰ uocarfẽ.
unde et ob insigne uictorie: pitia sacra
celebrauda constituit. Dianam quoq
germanam euis similit̾ lunam. & uiaru
presidem aiunt. unde et uirgniem uo¬
lunt. qd uia nichil pariat: et ideo ambos
sagittas habere fingunt. quod ipsa duo
sidera de odo radios usq ad t̾ras emittañ.
Dianam autem uocatam quasi diianã.
qd̾ luna et die & nocte appareat. Ipsam
et lucinam asseuerant: eo quod luceat.
Fandem et triuiam: eo quod trib fun¬
gatur figuris. De qua uirgilius. Tria
na. eadem diana. eadem ꝓserpina uo¬
stri splendet amictu: cum subcincta
iacet calamos. latonia uirgo est: cum
subnixa sedet solio plutonia conuinx
Latonia autem diana: qd latonie fu¬
erit filia. sererem id ẽ terram a crean¬
dis frugib asserunt dictam. appellan¬
tes eam nominib plurmmas. Dicunt
etiam eam et opem. quod ope melior
fiat terra. P roserpinam. quod ex ea ꝓ¬

Expanded text:
sagittarum ictibus sternens nominis sagittarum ictibus sternens nominis quoque spolia reportavit, ut Pythius vocaretur. Unde et ob insigne victoriae Pythia sacra celebranda constituit. Dianam quoque germanam eius similiter lunam et viarum praesidem aiunt. Unde et virginem volunt, quod via nihil pariat. Et ideo ambo sagittas habere finguntur, quod ipsa duo sidera de caelo radios usque ad terras emittant. Dianam autem vocatam quasi Duanam, quod luna et die et nocte appareat. Ipsam et Lucinam adseverant, eo quod luceat. Eandem et Triviam, eo quod tribus fungatur figuris. De qua VergiliusAen. 4,na, eadem Diana, eadem Proserpina vostri splendet amictu. cum subcincta iacit calamos, Latonia virgo est: cum subnixa sedet solio, Plutonia coniux. Latonia autem Diana, eo quod Latonae fuerit filia. Cererem, id est terram, a creandis frugibus adserunt dictam, appellantes eam nominibus plurimis. Dicunt etiam eam et Opem, quod opere melior fiat terra: Proserpinam, quod ex ea pro
Abbreviated transcription (Latin):
natur. ut sit marsinas: licet tria sint
genera consuetudinum sicuti scitarum
uͥ et uri et femine inpugnam eunt :
amaronum li sole femine. romanorũ
aliarum q gentium. uͥ soli mares. Item
martem. quasi esstctorem mortium. Nã
a marte mors nuncupatur. Hunc & ad¬
ulterum dicunt: quia belligerantibus
incertus est euentus. Quod u nudo ppe¬
tore statr ut bello se quisq sine formi
dine cordis obiciat. Mars autẽ apud gre¬
cos gradios dicitur. eo quod in prelio gra¬
dum inferant qui pugnant. aut quod
impigre gradiantur. Apollinem Quã¬
ius diuinatorem et medicum uellent.
ipsum tamen etiam solem dixerunt: qͣsi¬
solum. Ipsum titam: quasi unum exti¬
tanis qui aduersum iouem non feciti
Ipsum febum quasi effebum. hocẽ ado¬
lescentem. Unde & sol ꝑuer pingiuti co
qd̃ cotidie oriatur & noua luce nascatut.
Piitium quoq eundem apollinẽ uoca¬
ri auint. a phitone immense molisser¬
magnitudine terrebat. Hunc apollo

Expanded text:
natur, ut sit mars maris ars: licet et tria sint natur, ut sit mars maris ars: licet et tria sint genera consuetudinum, scilicet Scytharum, ubi et feminae et viri in pugnam eunt; Amazonum, ubi solae feminae; Romanorum, aliarumque gentium, ubi soli mares. Item martem, quasi effectorem mortium. Nam a marte mors nuncupatur. Hunc et adulterum dicit, quia belligerantibus incertus eventus est. Quod vero nudo pectore stat: ut bello se quisque sine fordine cordis obiciat. Mars autem apud Thracos Gradivus dicitur, eo quod in bello gradum inferant qui pugnant, aut quod inpigre gradiantur. Apollinem quamvis divinatorem et medicum vellent, ipsum tamen etiam Solem dixerunt, qsolum; ipsum Titan, quasi unum ex Titanis qui aduersum Iouem non fecit; ipsum Phoebum, quasi ephoebum, hoc est adolescentem — unde et Sol puer pingitur, eo quod cotidie oriatur et noua luce nascatur. Pythium quoque eundem Apollinem uocant a Pythone, immensae molis sermagnitudo terrebat. Hunc Apollo
Abbreviated transcription (Latin):
fingitur habere pennas. quia citiꝰ u̾ba
discurrunt: unde et uelox et errans
inducitur. Alas enis in capite & in pedib
significare uolucrẽ ficri. ꝑ aera sirmo¬
nem. Nuntium dictum: qm̃ ꝑ sermo¬
nem omnia cogitata enuntiantur. dp̃
autẽ furti magistrum dicunt: quia
sermo animos audicatium fallit. Uir¬
gam tenet: quia serpentes d̃nudit. id
est uenena. Nam bellantes aecłi iden¬
tes. int̃pretum oratione sedaut᷑. Unde se¬
cundum liuium legati pacis caduceato¬
res dicuntur. Sicut enim ꝑfecciales bella
inducebantur: ita pax ꝑ caduceatores fi¬
dat. Ermes autem grece dicitur apotes
ermenias. latine interpres. qui ob uir
tutem multarumq artium scientiã
trimegistus. io est termaximꝰ nominatꝰ :
Cur autem eum capite canino finguns
hec ratio dicitur. qd̃ inter ouina aĩalia
canis sagacissimum geniis & ꝑspicax ha¬
beatur. Martem dm̃ belli ẽe dicinnt. et
martem appellatum quia ꝑ uiros pug¬

Expanded text:
fingitur habere pennas, quia citius verba fingitur habere pennas, quia citius verba discurrunt: inducitur. Alas eius in capite et in pedibus significare uolucrem fieri per aera sermonem. Nuntium dictum, quoniam per sermonem omnia cogitata nuntiantur. Ideo autem furti magistrum dicunt, quia sermo animos audientium fallit. Virgam tenet, qua serpentes diuidit, id est uenena; nam bellantes ac dissidentes interpretum oratione sedantur, unde secundum Liuium legati pacis caduceatores dicuntur — sicut enim per fetiales bella indicebantur, ita pax per caduceatores fiebat —. Hermes autem dicitur graece apo tes hermeneias, latine inttutem, multarumque artium scientiam trimegistus, id est, ter maximus nominatus est. Cur autem eum capite canino fingunt, haec ratio dicitur, quod inter omnia animalia canis sagacissimum genus et perspicax habeatur. Martem deum belli esse dicunt, et martem appellatum, quia per viros pug
Abbreviated transcription (Latin):
incoeundo ꝑ eius beneficium emississe¬
minib lib̾entur. quo idem lib̾ muliebͥ
it delicato corpe pingitur. Dicunt enĩ
mislieres ei attributas. & uinum ꝓpter
excitandam libidinem: unde et frons
enis pampino cingitur. S ideo coronã
intream et cornu habet. quia cũ gͣte
et moderate uinum bibitur leticiam
prestat. cum ultra modum excitat lites:
id est quasi cornua dat. Idem autem et
lieus apotoi liein: quod multo uino mẽ¬
bra soluantur. Iste et grece dionifus.
a monte undie niso. ubi dicitur cẽ nitͥ¬
tus. Ceterum est et nisa ciuitas inqua
colitur idem liber: unde niseus dictus
est. Mercurium sermonem int̃pretanͭ.
Nam ideo nurturius quasi medius cut¬
rens aiitiar appellatus. quod sermo cur¬
fat nõ homines medius. Ideo ꝙ ermes
grete. qd̃ sitmo uel interp̃tatio que ad
sermonem utiq ꝓtinet ermenia dicit᷑.
Iaeo et mertib prec̃e: ginia int̃ uenden¬
tes et ements sermo fit med̾nus. Quudeo

Expanded text:
in coeundo per eius beneficium emissis sein coeundo per eius beneficium emissis seminibus liberentur; quod idem Liber muliebri et delicato corpore pingitur. Dicunt enim mulieres ei attributas, et vinum propter excitandam libidinem. Unde et frons ejus pampino cingitur, sed ideo coronam viteam et cornu habet, quia cum grate et moderate vinum bibitur, laetitiam praestat; cum ultra modum, excitat lites, id est, quasi cornua dat. Idem autem et Lyaeus apo tou luein, quod multo vino membra solvantur. Iste et Graece Dionysos, a monte Indiae Niso, ubi dicitur esse nutritus. Caeterum est et Nisa civitas, in qua colitur idem Liber, unde Nisaeus dictus est. Mercurium sermonem interpretantur. Nam ideo Mercurius, quasi medius currens, dicitur appellatus: quod sermo currat inter homines medius. Ideo et Hermes Graece, quod sermo vel interpretatio quae ad sermonem utique pertinet, hermeneia dicitur. Ideo et mercibus praeesse, quia inter vendentes et ementes sermo fit medius. Qui ideo
Abbreviated transcription (Latin):
or mundi partes hocreferunt. uel
ad quatuor elementa siue tempora.
Sed dum hoc fingunt: monstrum
non dm̃ faciunt. Neptunum aquas
mundi p̃dicant. et dictus ab eis nep¬
tunus. quasi mibe tonans. Uuleanũ
uolunt ignem. et dictus iuilcamis
quasi uolans candor. uel quasi uoli¬
canus. qd̃ ꝑ aerem uolet. Ignisne nu¬
bib nascitur. Unde etiam omerus di¬
cit eum precipitatum .t. de aere in
terras. qd omne fulmen de aere cadit
Iccuro autemuulcamis de femore in¬
nonis fingitur natus. qđ fulmina de
imo aere nascantur. Claudus autem
dicitur uulcanus. quia ꝑ naturã nũ¬
quam rectus e ignis: sed quasi claud
eiusmodi speciem motumq habet
Ideo autem in fabroꝵ fornace eunqͥẽ
uuleanum auctorem dicunt. quia
sine igne nullum metalli genus fundi
extendi ꝙ potest. Pluton grece. latine di
receptorem mortium. Unde et orca nun¬
cupatur uas quod recipit aquas. Ipse et
grece charon. Liberum a lib̾amento
appillatum uolunt. quod quasi mares

Expanded text:
uor mundi partes hoc referunt, vel uor mundi partes hoc referunt, vel ad quattuor elementa sive tempora. Sed dum hoc fingunt, monstrum, non deum faciunt. Neptunum aquas mundi praedicant; et dictus ab eis Neptunus, quasi nube tonans. Vulcanum volunt ignem; et dictus Vulcanus quasi volans candor, vel quasi volicanus, quod per aerem volat. Ignis enim e nubibus nascitur. Unde etiam Homerus dicit eum praecipitatum de aere in terras, quod omne fulmen de aere cadit. Idcirco autem Vulcanus de femore Iunonis fingitur natus, quod fulmina de imo aere nascantur. Claudus autem dicitur Vulcanus, quia per naturam numquam rectus est ignis, sed quasi claudus eiusmodi speciem motumque habet. Ideo autem in fabrorum fornace eundem Vulcanum auctorem dicunt, quia sine igne nullum metalli genus fundi extendique potest. Pluton Graece, Latine Diereceptorem mortium. Unde et orca nuncupatur vas quod recipit aquas. Ipse et Graece Charon. Liberum a liberamento appellatum volunt, quod quasi mares
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ saturnum poete liberos suos apd̃¬
deuorasse solitum tradiderunt. Iouis
fertur a niuando dictus. et iupites
quasi iuuans pater: hocẽ omnbus
prestans. Hunc et pͥuato titulo iouem
optimum dixerunt. dum fuisset incesp̾
in suis. impudicus in extraneis. Quem
mͦ taurum fingunt ꝓpter europe rap¬
tum: fuit enim in naui cuits insigne
erat taurus. mͦ danaes ꝑ imbrẽ aureũ
appetisse concubitum. uͥ intelligitur
pudiciam mulieris ab auro fuisse cor¬
ruptam. mͦ insimilitudinem aquile
ꝓpt̾ quod puerum ad stuprum rapuit.
modo serpentem. quia reptauerit. et
cignum quia cantauerit. Et ideo non
figure iste sunt: s plane de ueritate
scelera. Unde turpe erat tales deos crȩ¬
di: quales homines eẽ non debeant. la¬
num dicunt. quasi mundi uel celiua
mensium ianuam. Duas iani facies fa¬
ciunt. ꝓpter orientem et occidentẽ. Cum
lͦi faciunt eum quadrifrontem. ⁊ ia¬
num geminum appellant: ad quati¬

Expanded text:
quod Saturnum poetae liberos suos quod Saturnum poetae liberos suos devorasse solitum tradiderunt. Iovis fertur a iuvando dictus, et Iuppiter quasi iuvans pater, hoc est, omnibus praestans. Hunc et privato titulo Iovem Optimum dixerunt, dum fuisset incestus in suis, inpudicus in extraneis. Quem modo taurum fingunt propter Europae raptum; fuit enim in navi cuius insigne erat taurus: modo Danaes per imbrem aureum appetisse concubitum; ubi intellegitur pudicitiam mulieris ab auro fuisse corruptam: modo in similitudine aquilae, propter quod puerum ad stuprum rapuerit: modo serpentem, quia reptaverit, et cygnum, quia cantaverit. Et ideo non figurae istae sunt, sed plane de veritate scelera. Unde turpe erat tales deos credi, quales homines esse non debeant. Ianum dicunt quasi mundi vel caeli vel mensuum ianuam: duas Iani facies faciunt, propter orientem et occidentem. Cum vero faciunt eum quadrifrontem et Ianum geminum appellant, ad quatt
Abbreviated transcription (Latin):
pretantur. Sed hoc a poetis totũ fac.¬
tum ẽ: ut deos suos ornarent aliquib
figuris. quos ꝑditos ac dedecoris infa¬
mia ꝑlaios fuisse hystorie confitent᷑.
Omnino enim fingendi locus uacat.
uͥ ueritas cessat. Saturnłs origo deoꝵ
et totiꝰ posteritatis a paganis designat᷑.
Hunc latim assatu appellatum fer̃t.
quasi ad ipsum satio omnium ꝑtineat¬
rerum: uel a temporis longitudine
quod saturetur annis. Unde & eumg̃ti
cronos nomen habere dicunt. idc̃ tẽpꝰ.
quod filios suos fertur deuorasse Hoc
est annos quos cum tempus ꝓdixerte
in se reuoluit: uel quod eo semmna
unde oruintur iterum redeunt. Hũc
celui pats abscidisse genitalia diciutt.
quia nichil in celo de seminib nascit᷑.
falcem tenet inquiunt ꝓpt̃ agricultu¬
ram significandam: uel ꝓpt̃ annos
et tempora quod in se redeant. uel ꝓꝑ¬
ter sapientiam quod intus acuta sit.
In aliquib autem ciuitatib saturno
libos suos apud gentiles immolabãt.

Expanded text:
pretantur, sed hoc a poetis totum ficpretantur, sed hoc a poetis totum fictum est, ut deos suos ornarent aliquibus figuris, quos perditos ac decoris infamia plenos fuisse historiae confitentur; omnino enim fingendi locus vacat, ubi veritas cessat. 30. Saturnus origo deorum, et totius posteritatis a paganis designatur, hunc Latini a satu appellatum ferunt, quasi ad ipsum satio omnium rerum, vel a temporis longitudine, quod saturetur annis. Unde et eum Graeci Cronos nomen habere dicunt, id est tempus, quod filios suos fertur devorasse, hoc est annos, quos tempus produxerit, in se revolvit, vel quod eo semina, unde oriuntur, iterum redeunt. Hunc Caeli patris abscidisse genitalia dicunt, quia nihil in caelo de seminibus nascitur. Falcem tenet, inquiunt, propter agriculturam significandam, vel propter annos et tempora, quod in se redeant, vel propter sapientiam, quod intus acuta sit. In aliquibus autem civitatibus Saturno liberos suos apud gentiles inmolabant,
Abbreviated transcription (Latin):
lerunt. et uinomine eius sacrauer̃t
hortum. unde et dicitur preẽe hortiᷤ
ꝓpter eoꝵ fecunditatem. Beel zebub
idolum fuit accaron: qd int̃precatur
uir inuscarum. Teb ub enim: musca
uocatur. Spurcissimum gͥ idolum.
ideo iurum muscarum uocatũ. ꝓpt̃
sordes idolatrie. sicut ꝓ immundicia
belial. Beemoth ex hebrea tioce mla.¬
tinam linguam animal sonat. ꝓpt̃
quod. de excelsis ad terrena cccidit.
et ꝓ merito suo ut animal brutũ
offectus sit. Ipse et leuiathan. idest serpẽs
deaquis. quia in huiꝰ scłi mare uolubili
uersatur astutia. Leiuathan aut̃ inter¬
precatur additameinum eor. Quorũ
scilicet. nisi hominum. quib in para¬
diso semel culpam preuaricatioĩs in¬
tulit. et hanc usq ad eternam mortẽ
cotidie ꝑsuadendo adicit uel extendit
Quedam autem nomina cleor suoꝵ
gentiles ꝑ uanas fabulas ad rationes
physicas conantur traducere. eaq in
causis elementoꝵ composita ẽẽ inter¬

Expanded text:
lerunt et in nomine eius sacraverunt lerunt et in nomine eius sacraverunt hortum, unde et dicitur preesse hortis, propter eorum fecunditatem. Beelzebub idolum fuit Accaron, quod interpretatur vir muscarum: Zebud enim musca vocatur. Spurcissimum ideo virum muscarum vocatum propter sordes idolatriae, sive pro inmunditia. Belial  . Behemoth ex Hebraea voce in Latinam linguam animal sonat, propter quod de excelsis ad terrena cecidit, et pro merito suo ut animal brutum effectus sit. Ipse est et Leviathan, id est, serpens de aquis, quia in hujus saeculi mari volubili versatur astutia. 28. Leviathan autem interpretatur additamentum eorum, quorum, scilicet, 381 nisi hominum, quibus in paradiso semel culpam praevaricationis intulit, et hanc usque ad aeternam mortem quotidie persuadendo adjicit, vel extendit. 29. Quaedam autem nomina deorum suorum gentiles per vanas fabulas ad rationes physicas conantur traducere, eaque in causis elementorum composita esse inter
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit. et contra eum dimicabit: et
aduersabitur sacramentis . xp̃i. nt. ue¬
ritatis cuis euanglium soluat. Nam et
templum ierosolimis reparare. & õs
ueteris legis cerimonias restauͣre temp¬
tabit. S et ille antixp̃e est: qui negat
Om̃s enim qui exeunt de eccłia & ab
nnitate fidei preciduntur: ⁊ ipsi an¬
tixp̃i sunt. Bel idolum babilonium
est: quod interpretatur uetus. fu̾it
enim hic belus pat̃ nini primus rex
assirioꝵ. quem quidam saturnum
appellant: quod nomen et apuid as¬
sirios et apud afros postea cultum ẽ.
Unde &s in lingna punica bal ds̃ dr̃.
quadam sacrorum suoꝵ ratione et sa¬
turnus et sol. Belfegor int̾pretat᷑ simu¬
lachrum ignominie. Idolum enĩ fuit
moab cognom̃to baal suꝑ montem fo¬
gor: quem latini priapum uocant de¬
un hortor. funit. autem de lapsaco cuu¬
tate desponti de qua pulsus est. & ꝓpt̃
urilis membri magnitudinem in
nimero deoꝵ suoꝵ eum greci transtu¬

Expanded text:
venerit, et contra eum dimicabit, et venerit, et contra eum dimicabit, et adversabitur sacramentis Christi, ut veritatis ejus Evangelium solvat. 22. Nam et templum Hierosolymis reparare, et omnes veteris legis caeremonias restaurare tentabit; sed et ille Antichristus est qui negat omnes enim qui exeunt de Ecclesia, et ab unitate fidei praeciduntur, et ipsi Antichristi sunt. 23. Bel, idolum Babylonium est, quod interpretatur vetus; fuit enim hic Belus pater Nini primus rex Assyriorum, quem quidam Saturnum appellant, quod nomen et apud Assyrios, et apud Afros postea cultum est, unde et lingua Punica Bal DEUS diciquadam sacrorum suorum ratione, et Saturnus, et Sol. 24. Beelphegor interpretatur simulacrum ignominiae; idolum enim fuit Moab, cognomento Baal, super montem Phegor, quem Latini Priapum vocant, deum hortorum. 25. Fuit enim de Lampsaco civitate Hellesponti, de qua pulsus est, et propter virilis membri magnitudinem in numerum deorum suorum eum Graeci transtu
Abbreviated transcription (Latin):
Quia quietus in celi culmine stare cõ¬
tempsit: sed suꝑbie pondere deorsum
corruens cecidit. Grcce uͦ diabolus cri¬
minator uocatur. qd uel crimmina in
que ipse illicit ad dm̃ refert. uel quia
dector innocentiam criminib fictis
accnsat. Unde & in apocalipsin uoce
anglica dicitur. P roiectus ẽ accusator
fr̃m nr̃orum qui accusabat illos in con¬
spectu dei nr̃i die ac nocte. Sathanaᷤ
in latinum sonat aduersarius siue tͣnͤ¬
gressor. Ipse ẽ enim aduersarius qui
est ueritatis mimicus: et semꝑ scorum
uirtutib contraire nititur. Unde et
Ipse et transgressor. quia preuarica.
tor effectus. inueritate qua conditus
est non stecit. Idem et temptator. qͥa
temptandam iustorum innocentiã
postulat. sicut in iobscribitur. Anti¬
crp̃e appellatur. quia contra xp̃muen¬
turns est. non quom quidam simpli¬
aes intelligunt. antixp̃m ideo dictũ
qd̵ ante xp̃m uenturus sit: id ẽ post
significat. Xp̃m enini se mentr̾tur dũ

Expanded text:
quia quietus in coeli culmine stare conquia quietus in coeli culmine stare contempsit, sed superbiae pondere deorsum corruens cecidit. Graece vero DIABOLUS criminator vocatur, vel quod crimina in quae ipse inlicit ad Deum referat, vel quia electorum innocentiam criminibus fictis accuset; unde et in Apocalypsi voce angelica dicitur: Projectus est accusator fratrum nostrorum, qui accusabat illos in conspectu Dei nostri die, ac nocte. 19. SATANAS in Latinum sonat adversarius, sive transgressor; 379 ipse enim est adversarius, qui est veritatis inimicus, et semper sanctorum virtutibus contra ire nititur; unde et ; ipse et transgtor effectus in veritate, qua conditus est, non stetit. Idem et temptator, quia temptandam iustorum innocentiam postulat, sicut in Iob scribitur. Antichristus appellatur, quia contra Christum venturus est. Non, quomodo quidam simplices intellegunt, Antichristum ideo dictum quod ante Christum venturus sit, id est post significat. 21. Christum enim se mentietur, dum
Abbreviated transcription (Latin):
facit. Igitur omnis foema uel formula
idolum se dici exposcit. Inde idolatra
omnuis. circa omne idolum famulatus
et seruitus. Quidam li latim ignoran.¬
tes. grece imꝑite dicunt idolum ex do¬
lo sumpsisse nomen: quo diabolus cre¬
ature cultum diumi nominis anuexit.
Demonas a grecis dictos auint quasi
demnas. idest ꝑitos acrerum scios. Ere¬
sciunt enim futura multa. Unde et
solent responsa aliqua dare. In est eñi
illis cogintio rerum plusquã infirmi¬
tati humane. partim subtilior sensus
acumine. partim exꝑientia longissime
uite. partim ꝑ dei iussum angłica reue¬
latione. Hi corporum acrioꝵ natura ui¬
gnnit. Ante transgressionem quidẽ celes¬
tia corpora gerebant. Lapsi łi in acriã
qualitatem conuersi sunt: nec acris ilłꝰ
puriora spacia. s ista caliginosa tenere
ꝑmissi sunt. qui cis quasi carder est usq
ad tempꝰ iudicii. Hi sunt preuaricatoreᷤᷤ
lus hebraiee dicitur deorsum fluens.

Expanded text:
facit. 14. Igitur omnis forma vel formula facit. 14. Igitur omnis forma vel formula idolum se dici exposcit. Inde idololatria omnis circa idolum famulatus et servitus. Quidam vero Latini ignorantes Graece imperite dicunt idolum ex dolo sumpsisse nomen, quod diabolus creaturae cultum divini nominis invexit. 15. Daemonas a Graecis dictos aiunt, quasi δαήμονας, id est, peritos, ac rerum scios. Praesciunt enim futura multa, unde et solent responsa aliqua dare. 16. Inest enim illis cognitio rerum plusquam infirmitati humanae, partim subtilioris sensus acumine, partim experientia longissimae vitae, partim per Dei jussum, angelica revelatione, hi corporum aereorum natura vigent. 17. Ante transgressionem quidem coelestia corpora gerebant. Lapsi vero in aeream qualitatem conversi sunt, nec aeris illius puriora spatia, sed ista caliginosa tenere permissi sunt, qui eis quasi carcer est, usque ad tempus judicii. Hi sunt praevaricatores lus Hebraice dicitur deorsum fluens,
Abbreviated transcription (Latin):
gurate. ꝓpt̃ effigies. Apud grecos autem
cicrops sub quo primum in ardeo oluia
orta est. et atheniensium urbs ex miner¬
ue appellatione nomen sortita est: hic
prims omnium iouem appellauit. si¬
mulachra repꝑit. aras statuit. uictimas
imnuolauit: nequaquã istius modi rep
in grecia unquam iusis. Idolatria idi¬
lorum seruitus. siue cultura int̃pre¬
tatur. Nam latria grece: latine seruitꝰ
dicitur. Queqͣn: tum ad ueram rebigi¬
onem attinet. non n uni & soli deo
debetur. Hãc. sicut impia suꝑbia si¬
ne hominum siue demonum sibi exhi¬
beri uel iubet uel cupit: ita ꝑra hu¬
militas uel hominum uel angelorum
sc̃õrum sibi oblatam recusat. & cui debe¬
tur ostendit. Idolum autem ẽ simula¬
chrum quod humana effigie factum
et consecratum est: iuxta uocabuli inter¬
pretationem. Idos enim grece formam
sonat. et ab eo ꝑdiminutionem idolũ
deductum: eque apud nos formulam

Expanded text:
gurate propter effigies. 9. Apud Graecos autem gurate propter effigies. 9. Apud Graecos autem Cecrops sub quo primum in arce oliva orta est, et Atheniensium urbs ex Minervae appellatione nomen sortita est. 10. Hic primus omnium Jovem appellavit, simulacra reperit, aras statuit, victimas immolavit, nequaquam istius modi rebus in Graecia unquam visis. 11. IDOLOLATRIA idolorum servitus, sive cultura interpretatur. Nam λατρεία Graece, Latine servitus dicitur, quae quantum ad veram religionem attinet, non nisi uni et soli Deo debetur. 12. Hanc sicut impia superbia, sive hominum, sive daemonum, sibi exhiberi, vel jubet, vel cupit, ita pia humilitas, vel hominum, vel angelorum sanctorum, sibi oblatam recusat, et cui debetur ostendit. 13. Idolum autem est simulacrum quod humana effigie factum 378 et consecratum est, juxta vocabuli interpretationem, εἶδος enim Graece formam sonat, ab eo per diminutionem idolum deductum, aeque apud nos formulam
Abbreviated transcription (Latin):
honorauerunt: successores deos existima
rent atq colerent. Simulachroꝵ usus
exortus est. cum ex desiderio mortuoꝵ
constituerentur imagines uel effigi¬
es. tanquam in celum receptis. ꝓ qui¬
bus se interris demones colendos oppo¬
suerunt. et sibi sacrificare a deceptis
et ꝑditis ꝑsuaserunt. Simulachra au¬
tem a similitudine nuncupata. eo qd
manu artificis ex lapie alia ue mat̾ia
coꝵ uultus imitantur. in quoꝵ honi¬
re singuntur. Ergo simulachra uel ꝓ
eo quod sunt similia. uel ꝑ eo qđ su¬
lata atq conficta: unde e falsa sunt.
Et notandum qd latinus sermo sit ĩ
hebreis uoluminib. apud eos enim
idolum siue simulachrũ simel dr̃.
Iudei dicunt qd ismahel primꝰ simu¬
lachrum luto fecerit. Gentiles autem
priuum ꝓmecheum simulachra ho¬
minum de luto fiuxisse ꝑhibent. ab
eo q natam eẽ artem simulachra & sta¬
tuas fingendi. Unde & poete ab eo pn¬
mum homines factos eẽ confingunt fi¬

Expanded text:
honoraverunt, successores deos exishonoraverunt, successores deos exisrent, atque colerent. 5. Simulacrorum usus exortus est cum ex desiderio mortuorum constituerentur imagines, vel effigies, tanquam in coelum receptis, pro quibus se in terris daemones colendos supposuerunt, et sibi sacrificari a deceptis, et perditis persuaserunt. 6. Simulacra autem a similitudine nuncupata, eo quod manu artificis ex lapide aliave materia eorum vultus imitantur in quorum honorem finguntur. Ergo simulacra, vel pro eo, quod sunt similia, vel pro eo, quod simulata, atque conficta, unde et falsa sunt. 7. 377 Et notandum quod Latinus sermo sit in Hebraeis. Apud eos enim IDOLUM, sive SIMULACRUM selem dicitur. Judaei dicunt, quod Ismael primus simulacrum luto fecerit. 8. Gentiles autem primum Prometheum simulacra hominum de luto finxisse perhibent, ab eoque natam esse artem simulacra et statuas fingendi. Unde, et poetae ab eo homines primum factos esse confingunt fi
Abbreviated transcription (Latin):
uos pagam deos asserunt. ho¬
mines olim fuisse ꝓduntur: &
ꝓ unitis curusq uita ua merius co¬
li apud suos post mortẽ ceperunt. Ut
apud egyptũ ysis.l apud cretã iouis.
apud mauros iuba. apud latinos fau¬
nus. apud romanos quirmus. Eodem
quoq modo apud athenas minerua.
apud samum iuno. apud pafos uenus.
apud lennios uulcamis. apud uaxos lib.
apud delos apollo. In quor eciã laudi¬
bus accesserunt et poete: et compositis
carminib in celimi cos sustulerunt.
Nam quorundam ad inuentiones ar¬
tium cultum reꝑisse dicuntur: ut
esculapio medicina uulcano fabrica.
Ab actib autem uocantur ut mercu¬
rius qd mercib preest: liber a lib̾tate.
fucrunt etiam quidam uiri fortes aiit
urbium conditores. quib mortuis ho¬
mines qui cos dilexerunt simulachra
finxerunt: ut hab̾ent aliquod ex ima¬
gimum contemplatione solaciũ. Sed
paulatim hunc crrorem ꝑsuadentil
demonib ita in posteros irrepsisse.
ut quos illi ꝓsola nominis memoria

Expanded text:
uos pagani deos asserunt, homines olim fuisse produntur, et pro uniuscuiusque vita vel meritis coli apud suos post mortem coeperunt, ut apud Aegyptum Isis, apud Cretam Iovis, apud Mauros Iuba, apud Latinos Faunus, apud Romanos Quirinus. Eodem quoque modo apud Athenas Minerva, apud Samum Iuno, apud Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delos Apollo. In quorum etiam laudibus accesserunt et poetae, et conpositis carminibus in caelum eos sustulerunt. Nam quorundam et inventiones artium cultu peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Vulcano fabrica. Ab actibus autem vocantur, ut Mercurius, quod mercibus praeest; Liber a libertate. Fuerunt etiam et quidam viri fortes aut urbium conditores, quibus mortuis homines, qui eos dilexerunt, simulacra finxerunt, ut haberent aliquod ex imaginum contemplatione solacium; sed paulatim hunc errorem persuadentibus daemonibus ita in posteris inrepsisse, ut quos illi pro sola nominis memoria
Abbreviated transcription (Latin):
losa greca interp̃tatione. lin¬
guȩ sorticur nomen. Hane phy¬
losophy ad uerbium dicunt. qr uocẽ
illam de cuiꝰ re requirit᷑. uno ꝙ singu¬
lari uerbo designat. Qͥd enĩ illud sit:
inuno uerbo posito declarat. ut conti¬
cescere ẽ. tacere. Item latus aurit aꝑ¬
tum. Aurit ꝑcutit. Item cum c̾minũ
dicimꝰ finem. aut populatas interp̃ta¬
mur esse uastatas: & omĩno cũ unius
uerbi rem uno uerbo manifestamus.
ifferentia De differentus .xuiii.
est speties diffinitionis. quam
scriptores artium de eodem ⁊ de altero
nominant. Hec enun duo quadam in¬
ter se cõmunione confusa. comecta dif¬
ferentia secernunt᷑. ꝑ qũa quid sit ucrũ.¬
q cognoscitur. ut cum querit᷑ qͥd inter
regem sit &. tyrannũ. adiecta differentia
quid uterq sit diffinit᷑. ut rex modestus
tet᷑. Inter hȩc enim duo. differentia. cũ
posita fuerit. qͥd sit utrũq cognoscitur.

Expanded text:
lossa Graeca interpretatione linguae sortitur nomen. Hanc philosophi adverbum dicunt, quia vocem illam de qua requiritur uno et singulari verbo designat. Quid enim illud sit in uno verbo positum declarat, ut conticescere est tacere. 2. Item: latus haurit apertum; HAURIT, percutit. Item cum terminum dicimus finem, aut populatas interpretamur esse vastatas, et omnino cum unius verbi rem uno verbo manifestamus. De differentiis . Differentia est species definitionis, quam scriptores artium de eodem et de altero nominant. Haec enim duo quadam inter se communione confusa, coniecta differentia secernuntur, per quam quid sit utrumque cognoscitur; ut cum quaeritur quid inter regem sit et tyrannum, adiecta differentia, quid uterque sit definitur, ut 'rex modestus . Inter haec enim duo differentia cum posita fuerit, quid sit utrumque cognoscitur.
Abbreviated transcription (Latin):
audi isrł: dñs ds̃ tuus ds̃ unus est. Sei¬
licet.⁊ ut trinitas sit. & unus dñs ds̃ sit.
fides apud grecos de trinitate hoc mͦẽ
una usia: ac sidicat una natura aut
una substantia. Tres ypostasis: quod
resonat in latinum. uel tres ꝑsonas uł
tres substantias. Nam latin̾itas ꝓpͥe
non dicit de deo nisi eentiam. Substã¬
tiam uͦ non ꝓprie dici sed abusiue: qm̃
uere substantia apud grecos ꝑsona in

Expanded text:
Audi, Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est , sciAudi, Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est , scilicet ut et Trinitas sit, et unus Dominus Deus sit. Fides apud Graecos de Trinitate hoc modo est: Una οὐσία, ac si dicat una natura, aut una essentia, tres hypostases, quod resonat in Latinum, vel tres personas, vel tres substantias. Nam Latinitas proprie non dicit de Deo nisi essentiam: substantiam vero non proprie dicit, sed abusive, quoniam vere substantia apud Graecos persona in
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipsam substantiam significãt.
qua unum sunt. Appellatiua uͦ pat̃
& ꝓcedens. Eadem & relatiua. quia ad
se inuicem referuntur. Cum enĩ dicit᷑¬
tur. Nam pater non ad seipsũ. sed
ad filium relatiue dicitur: quia ẽ
ei filius. Sic & filius relatine dicitur:
quia est ei pater. Sic & sp̃s sc̃s: quia
est patris filuq sp̃s. His enim appella¬
tionibus hoc significatur quod ad se
inuicem referuntur. non ipsa substantia:
qua unum sunt. Proinde trinitas. in
relatiuis ꝑsonarum nominibus ẽ. Bei¬
tas non triplicatur sed insingulari¬
tate est: quia si triplicatur deorum
inducimus pluralitatem. Nom̃ autẽ
deorum in angłis ꝙ sc̃is hominib ideo
pluraliter dicitur. ꝓpter quod non suit
merito equales. De quibus psalmus. Ego
dixi duestis. De patre autem et filio et
sp̃u sco ꝓpter unam & equalem diuini¬
tatem. non nomen deorum sed dei esse
ostenditur. sicut ait apłs. Nob̾ tamen¬
unus ds̃. uel sicut uoce diuina dicit᷑.

Expanded text:
quia ipsam substantiam significant quia ipsam substantiam significant qua unum sunt. Appellativa vero Patt Genitus et Procedens. Eadem et relativa, quia ad se invicem referuntur. Cum enim dicittur. Nam Pater non ad se ipsum, sed ad Filium relative dicitur, quia est ei filius: sic et Filius relative dicitur, quia est ei pater: sic et Spiritus sanctus, quia est Patris Filiique spiritus. His enim appellationibus hoc significatur, quod ad se invicem referuntur, non ipsa substantia qua unum sunt. Proinde Trinitas in relativis personarum nominibus est; deitas non triplicatur, sed in singularitate est; quia si triplicatur, deorum inducimus pluralitatem. Nomen autem deorum in angelis et sanctis hominibus ideo pluraliter dicitur, propter quod non sint merito aequales. De quibus Psalmus81, 6: 'Ego dixi: Dii estis.' De Patre autem et Filio et Spiritu sancto propter unam et aequalem divinitatem non nomen deorum, sed Dei esse ostenditur, sicut ait Apostoce divina dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
appellata quod fiat totum unũ
ex quibusdam trib quasi ternitas. ut
memoria. intelligentia. et uoluntas:
in quib mens habet in se quandam
unagniem diuinc trinitatis. Nam
dum tria sint unum sunt: quia et
singula in se manent. et onnia i
omnibus. Pater igitur et filius & sp̃s
sc̃s̃: trinitas & unitas. Idem enĩ unũ:
idem et tria. In natura unur in ꝑ¬
sonis tria. Unum ꝓpter maiestatis
cominunionem: tria propter ꝑsona¬
rum ꝓprictatem. Nam alius pater
alius filius. alius sp̃s sc̃s. Sed alius
quidem non aliud. quia parit̃ sim¬
plex. pariter q incominutabile bo¬
num et coeternum. Pater solus non
est de alio. ideo solus appellatur inge¬
nitus. filius solus de patre ẽ natus. idõ
solus dicitur genitus. Sp̃s sc̃s solus
de patre & filio ꝓcedit: ideo soluis am¬
borum nuncup᷑atur sp̃s. Et in hac
trinitate alia appellatiua nomina.
alia propria sunt. Propria sunt cẽn¬
tialia. ut ds̃. dñs. omnipotens. ĩmu¬
tabilis immortalis. Et inde propria:

Expanded text:
appellata quod fiat totum unum ex quibusdam tribus, quasi Triunitas; ut memoria, intellegentia et voluntas, in quibus mens habet in se quandam imaginem divinae Trinitatis. Nam dum tria sint, unum sunt, quia et singula in se manent et omnia in omnibus. Pater igitur et Filius et Spiritus sanctus trinitas et unitas. Idem enim unum, idem et tria. In natura unum, in personis tria. Unum propter maiestatis communionem, tria propter personarum proprietatem. Nam alius Pater, alius Filius, alius Spiritus sanctus: sed alius quidem non aliud, quia pariter simplex pariterque incommutabile bonum et coaeternum. Pater solus non est de alio; ideo solus appellatur ingenitus. Filius solus de Patre est natus; ideo solus dicitur genitus. Spiritus sanctus solus de Patre et Filio procedit; ideo solus amborum nuncupatur spiritus. In hac Trinitate alia appellativa nomina, alia propria sunt. Propria sunt essentialia, ut Deus, Dominus, Omnipotens, Inmutabilis, Inmortalis. Et inde propria,
Abbreviated transcription (Latin):
tem docember finit. ꝑ eo quod denars
numerus precedentes numeros clau¬
dit. Kalendas autem. nonas. ⁊ idus
propter dies festos romani instituerũt.
uel propter officia magistratuum. In his
cnim dieb conueniebatur in urbibus.
Quidam autem kalendas a colendo ap
pellari existimant. apud ueteres enim
omnium mensium principia coleban¬
tur: sicut apud hebreos. Idus autẽ ple¬
riq latinorum ab edendo dictũ putãt.
quod hi dies apud ueteres epularum
ceñt. None a nundinis nocate. Nundi¬
ne cnim sunt publice conuentiones. si

Expanded text:
tem December finit, pro eo quod denarius numerus praecedentes numeros claudit. Kalendas autem, Nonas et Idus propter festovel propter officia magistratuum. In his enim diebus conveniebatur in urbibus. Qupellari existimant. Apud veteres enim omnium mensium principia colebantur: sic et apud Hebreos. Idus autem plerique Latinorum ab edendo dictum putant, quod hi dies apud veteres epularum essent. Nonae a nondinis vocatae. Nondinae autem sunt publicae conventiones s
Abbreviated transcription (Latin):
munimentum dictum. qr ma¬
choerceat obiectu suo extrancos ⁊ adue
ꝓbibeat. Uallum ẽ. qͦd molle terit cri¬
gitur. ut custodia p̾ctudatur. Dictum
aut̃ uallum auallis. Nam ualli fustes st̃
quibus uallum nunitur. ⁊ ualli dictiqͦd
sigantur⁊ uellantur. Interualla st̃ spa¬
cia int̾ capita uallox .i. stipitum. quib
uallum fit. Uñ ⁊ cectra qͦ spatia dicunt᷑
abstipitibus scilicit: ãgget ẽ. ciiuslib¬
pri accruatio. uñ fosse aut ualles posst̃
repleri ab aggerando. Agger ẽ ꝓͥ  dr̃ t̾ra¬
figgesta. q̃ uallo facto ꝓpius poiitus.
Si abusuie et muros ⁊ inuntmenta oĩa
aggerem dicinnis. ooacerie st̃ parietes
longi. quibus umec alique dauduntur
Longum eim greci macron dicunt. fce¬
matum siue formatium in africa et ispa¬
ma parictes ettrra appellant. qm̃ in for¬
ma circumdatis duabus utrimq tabu¬
lis infercuintur. uertus quam instͥlitur
Etus durant incorupti uentis ignibus
omĩq emento fortiores. Sepes munim̃¬

Expanded text:
munimentum dictum quia maudat, vel quod coerceat obiectu suo extraneos et adire prohibeat. Vallum est quod mole terrae erigitur, ut custodia praetendatur. Dictum autem vallum a vallis; nam valli fustes sunt, quibus vallum munitur. Et valli dicti quod figantur et vellantur. Intervalla sunt spatia inter capita vallorum, id est stipitum quibus vallum fit; unde et cetera quoque spatia dicunt, abrei acervatio, unde fossae, aut valles possunt repleri ab aggregando. Agger proprie dicituraggesta quae vallo facto propius ponitur; sed abusive et muros et munimenta omnia aggerem dicimus. Maceriae sunt parietes longi quibus vineae aliquae clauduntur; longum enim Graeci μακρὸν dicunt. Formatum, sive formacium, in Africa et Hispania parietes e terra appellant, quoniam in forma circumdatis duabus utrimque tabulis inferciuntur verius quam instruuntur. Aevis durant incorrupti ventis, ignibus omnique caemento fortiores. Sepes munime
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ꝓmitit᷑. s qr spondet ⁊ sponsores
dat. Arrabo dicta qͥsi arra bona.
Quod enĩ dat᷑ ꝑ conugio bñ dat᷑.
qr cõiugium bonum est. Qd̃ uͦ cau

Expanded text:
mittitur, sed quia spondet et sponsores dat. Arrabo dicta, quasi arra bona. Quod enim datur pro coniugio, bene datur, quia coniugium bonum est. Quod vero cau
Abbreviated transcription (Latin):
caten ulle colli. inuicẽ se comp̃hendẽt eᷤ
ĩmodi ã catene. uñ ⁊ appellate. Dextras
cõm unes ct uiroꝵ ac feminarũ. quitͥq¬
scu cingulũ inlunbis. Lunule sc̃ orna¬
mica mulierũ in lunc similicudĩe bul¬
lule auree oepend entes. opecula sũt qͥbꝰ
semine uultussuos intuent᷑. Dictum

Expanded text:
catenule colli invicem se comprehendentes in modum catene, unde et appellate. Dextras communes esse virorum ac feminarum, quia utriuceu singulum in lumbis. Lunule sunt ornamenta mulierum in similitudine bullule auree dependentes. Specula sunt quibus femine vultus suos intuentu
Abbreviated transcription (Latin):
pilleum. expelle cese hostie factũ. Pilleũ
aut dictam apelle hostie uñ fiebat. Cyda¬
tim et ipm̃ sacerdotum erat. qͦd aplctis
minarum diadema nunbum capitulũ
et mitra. Diadema ẽ oram̃tũ capitis mi¬
tnarum ex auro et gt̾inis concextum
qͦd inse circumactis extremitacib retͦ
astring̾r et ex iñ dictum gͣte qͦd p̃ligetie
limbus ẽ fasciola tlisuersa exauro assut
hnlinteo qͦd ẽ infronte feminarum. Nla¬
ustus. Quo magis eamaspiciotam magᷤᷤ
nimbata ẽ. Nam et lum̃ qͥd circa angeloꝵ
capita pingit᷑ nimb̾uocat᷑. licet et uł
sit densitas nubis. Capitulũ ẽ qͦd uulgi
capitulare dicunt. Idem et capa. ł qͥo
duos apices ut kapa lic̾ta hãt. ł qi ca
caput ꝓtrgens. qͣle ẽ ornam̃tum capitis
ꝑtuotarum. s pilleum uiroꝵ ẽ mita ntꝰ
uittatũ excremitas dependens diũso oo
lorc. Item uirta ẽ. qͥ corona uincit᷑. catu
ũ excrema pars uitte. ꝗ dependit e¬

Expanded text:
pilleum ex pelle caesae hostiae factum. Pilleum pilleum ex pelle caesae hostiae factum. Pilleum autem dictum a pelle hostiae unde fiebat. Cidarim et ipsud sacerdotum erat, quod a plerisminarum: diadema, nimbum, capitulum et mitra. Diadema est ornamentum capitis matronarum ex auro et gemmis contextum, quod in se circumactis extremitatibus retro adstringitur; et exinde dictum Graece quod praeligetur. Nimbus est fasciola transversa ex auro adsuta in linteo, quod est in fronte feminarum. PlautusPoen. 348: Quo magis eam aspicio, tam magis nimbata est. Nam et lumen, quod circa angelorum capita pingitur, nimbus vocatur, licet et nimbus sit densitas nubis. Capitulum est quod vulgo capitulare dicunt. Idem et cappa, vel quod duos apices ut cappa littera hacaput protegens, quale est ornamentum capitis devotarum: sed pileum virorum est, mitra autem vittarum extremitas dependens diversorum colorum. Item vitta est, qua corona vincitur; taenia vero extrema pars vittae quae dependet
Abbreviated transcription (Latin):
nis uͦ monilia et catelle. Dicte aut̃ torq̃s
qͥosin̾ torte. ubulle qͦo similes st̃ rotũdi¬
tate bullis: q̃ in aqͥ uento inflant᷑. Mu¬
hile ornam̃tũ ex geminis c̃. qͦd solet ex
seminarum pendere collo. dictũ amu¬
nete. hoc et serpentũ etiã dr᷑ qͥ constat
exanforulis qͥbdã aureis. gẽmisq narii s

Expanded text:
inis vero monilia et catelle. Dicte autem torques, quod sint torte et bulle, quod similes sunt rotunditate bullis, que in aqua vento inflantur. Monile ornamentum ex gemmis est, quod solet ex feminarum pendere collo, dictum a munere. Hoc et serpentum etiam dicitur, quia constat ex amphorulis quibusdam aureis, gemmisque variis,
Abbreviated transcription (Latin):
Intic sunt cincinn dependentes ꝓꝑe au¬
ticulas g̃couocabulo ab aurib. Acus st̃ dͥp
infeminis oenandoꝵ eͥnum compago te¬
tincturneiatiꝰ fluant. o sparse dissipẽt᷑
capilli. In aures ab aurium foraminibus
nũcuꝑate. quib p̃cios a grana lapidum¬
deꝑendunt. Harũ usus ingrecia puelliq¬

Expanded text:
ntiae sunt cincinni dependentes prope auriculas; Graeco vocabulo, ab auribus. Acus sunt quibus in feminis ornandorum crinium conpago retinetur, ne laxius fluant et sparsos dissipentur capillos. Inaures ab aurium foraminibus nuncupatae, quibdependent. Harum usus in Grecia puell
Abbreviated transcription (Latin):
na ligantur. qͥsi ligia. Ordiri cexere est.
amꝰ. Ornam̃ta dicta ioqͦo eoꝵ cultu ora
ultusq decorentur. Oma ornam̃ta co¬
rona. insigne uictorie. siue regii bonoris
signum. q̃ iõ in caput regiũ ponł ad sig¬
nificandos cixesifusos ini orbe ppłos qͥb
accinctus qͣsi caput suũ poronau᷑. hec

Expanded text:
na ligantur, quasi ligia. Ordire est . . . Teiamus. Ornamenta dicta eo quod eorum cultu ora vultusque decorentur. Prima ornamenta corona insigne victoriae, sive regii honoris signum; quae ideo in capite regum ponitur, ad significandum circumfusos in orbe populos, quibus adcinctus quasi caput
Abbreviated transcription (Latin):
fiꝑa. Magalia edificia munidatun
agrestium oblonga incuruis lattrib
cecta. quasi nautum carine sint. suit
rocunda in modum furnor. Et maga¬
lia dicta qͥsi magaria. qr magar pu¬
nici nouami uillam dicuit. mmalictira

Expanded text:
. Magalia edificia nundinarum agrestium, oblonga, in curuis lateribus tecta, quasi navium carine sint sive rotunda in modum furnorum; et magalia quasi magatia dicta, quia magar Punici novam villam dicunt. Propina
Abbreviated transcription (Latin):
agresti babicaculum palisatꝙ
pargulcis harundinbusq contetũ
quib possint hominescucri aui ste¬
ris uł caloris in iuria. Tugurium cal¬
la ẽ quam faciunt sͥ custodes uineatũ
ad cegimen sin ꝯͣs tegurium. siue ppea
lorn solis ⁊ radios dedinandos. stue utul
uł homines uł bestiolas q̃ insidiati so¬
lent natisfrugibe abigant. hanc tulb¬
ci capannam uocant. qͥo uinium cm̃cꝑ¬

Expanded text:
agreste habitaculum palis atque virgultis arundinibusque contextum, quibus possint homines tueri a vi frigoris vel caloris iniuria. Tugurium casula est quam faciunt sibi custodes vinearum ad tegimen sui, quasi tegurium, sive propter ardorem solis et radios declinandos, sive ut inde vel homines vel bestiolas, quae insidialent natis frugibus, abigant, Hanc rustici capannam vocant, quod unum
Abbreviated transcription (Latin):
regie sicut całimorsus ipiseis. Am̾
brosie redolent tuceta fauore. qͥd sit
uñ ⁊ pct̾nius arbiteraiti Olusꝙͣ. fercu¬
lum allatum est̃. Qd sit miropola. qͥost¬
iropola diłr affatii. qͥd sit uenusta
uñ et neuus in diualaria aiti miropola
affati in mͥ unguentum largtꝰ c̃ qͦ me ue¬
nustarem. affatim dr᷑ habundant̃. uenus¬
tare uͦ exclarare ẽ. Quis sit celocem.
elocem dũt gñs nauicelle modicissim
qd̃ iembum dicimus. uñ ⁊ apuleius ĩ
libro de republica ait. Qui celo ẽ regere neqͥt
onerariam petit. Qͥd sit celibat us.
elibatum dici uolucrunt uirginitatꝙ
abstinenciam. uĩ⁊ felir capella in
libro denuptiis mercurii ⁊ philosophie at
placuit minerne pellere celibat um.
głoso ait Ita nenos nrãmq faiilid abes
exceritã  nͥ supͣ ait. Elus uideas ualgis
qm sabiis. deniq om̃s nictant eum. Nic¬
t̾are cim dicimꝰ cuinum facere. Ualgia
łist̃ labellorum. od tortiones insupinatiõe

Expanded text:
regiae, sicut Callimorfus in Piseis ait: ‘Ambrosio redolent tucceta fauore’. Quid siet Petronius Arbiter ait: ‘Postquam ferculum allatum est’. Quid sit miropola, quid sit adfatim, quid sit uenustarunde et Neuius in Diobolaria ait: ‘Miropola adfatim mihi unguentum largitus est, quo me uenustarem’; adfatim dicitur abundanter, uenustare uero exhilarare est. Quid sit celocem. Celocem dicunt genus nauicellae modicissimum, quod bamplum dicimus, unde et Apuleius in libro de re puplica ait: ‘Qui celocem regere nequit, onerariam petit’. Quid sit celibatum. Celibatum dici uoluerunt uirginitatis abstinentiam, unde et Felix Capella in libro de nuptiis Mercurii et Philologiae ait: ‘Placuit Mineruae pellere celibatum’. rioso ait: ‘Itane nos nostramque familiam habes exercitam’, et ubi supra ait: ‘Plus uideas ualgis quam sabiis, denique omnes nictant eum’; nictare enim dicimus cinnum facere, ualgia uero sunt labellorum obtortiones in subinatione
Abbreviated transcription (Latin):
aqua nutriri. et ex contrario elemento
urtutem luminis & caloris acciꝑe. Un¬
de uidemus eum sepe madidum atq
rotantem. De cursu solis. xxix.
terent. Sed qm alio loco cras occasurũ.
alio occidisse hesterno uidemus. apparet
eum ꝑ seipsum moueri non cum mun¬
do uerti. S paciis enim in equalibus or¬
bes annuos conficit. ꝓpter temporum
mutationes. Oriens diem facit. occidens
noctem inducit. Nam uadens longius
ad meridiem hẏemem facit. ut & hiber¬
nis humorib ac pruinis terra pingues¬
cat: accedens ꝓpius ad septentrionem es¬
tatem reddit. ut fruges maturitate duren¬
tur. et que sunt in humidis in cocta ferue¬
facta maturescant. De defectu solis. xxx.

Expanded text:
aqua nutriri, et e contrario elemento virtutem luminis et caloris accipere. Unde videmus eum saepius madidum atque rorantem. De cursu solis . Solemquoniam alio loco cras occasurum, alio occidisse hesterno videmus, apparet eum per se ipsum moveri, non cum mundo verti. Spatiis enim inaequalibus orbes annuos conficit propter temporum mutationes. Oriens diem facit, occidens noctem inducit. Nam vadens longius ad meridiem hiemem facit, ut hibernis humoribus ac pruinis terra pinguescat. Accedens propius ad septentrionem aestatem reddit, ut fruges maturitate durentur, et quae sunt in humidis incocta, fervefacta mitescant. De effectu solis .
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius transitu ita lucere. De magnitu
est terra. unde et eodem momento
cum oritur. et orienti simul et occidenti
equaliter apparct. Quod uͦ tanquam cu¬
bitalis nobis uidetur considerare opor¬
tet quantum sol distat a terris que longi¬
tudo facit itt paruus uideatur a nobis.
De magnitudine lune.xxuii.

Expanded text:
ipsius transitu ita lucere. De magnitudest, unde et eodem momento, quum oritur, et orienti simul et occidenti aequaliter apparet. Quod vero tamquam cubitalis nobis videtur, considerare oportet quantum sol distat a terris, quae longitudo facit ut parvus videatur a nobis. De magnitudine lunae .
Abbreviated transcription (Latin):
& oculoꝵ: quib secum taciti ꝑ.¬
ctiłq distantes colloquunt᷑. sicut mos
ẽ. mmilitaris: ut quotiens consentit exerei¬
tus. quia uoce ñ potest manu ꝓmittat.
Alii quia tioce non possunt. gͥladioꝵ
motu salucant. Ennius de quadam
um tenet. alii ad nutat. alibi manꝰ est

Expanded text:
 oculorum, quibus secum taciti proculque distantes conloquuntur. Sicut mos est militaris, ut quotiens consentit exercitus, quia voce non potest, manu promittat. Alii, quia voce non possunt, gladiorum motu salutant. Ennius de quadam um tenet, alii adnutat, alibi manus est