comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
notitiã : tradidit illos ds̃ in reprobũ sensũ
Honẽ quifaciat bonũ : nonẽ. usq ad unũ:
Usq ad unũ. uelcũ ipso uno potest intelligi.
ager usq: ad mare ẽ. & nonutiq simul cõ¬
putamꝰ & mare : Etiste melior : intellectꝰ
ut nemo intelligatur fecisse bonitatẽ
usq ad xp̃m : quia non potest quisq: homiñi
facerebonitatẽ nisi ipse monstra uerit :
Et illud uerũ ẽ : quia usque quoquisq cog
eos appellauerit filios hominũ propter
unius deicultũ mcõparatione gentilium.
dequib arbitror superius dictũ. dix̃ inpru
dñs ut uideat ꝑ animas scãs suas: qđ signi¬
ficat id qđ dic tũ ẽ. decȩlo: nãꝑse ipsum
nichillatet Om̃s declinauer̃. simul mu-
tiles facti sunt. Idẽ uideitales factisun.
quales & gentes de quib: supradictũ est
Ionẽ qui fatiat bonũ : nonẽ usq ad unum:
Similit̃ ut supra intelligendũ. Sepul¬
cr ũ patens ẽ. gut tur eorũ Aut uoracitas
significatur mhiantis gulȩ : aut in allego¬

Expanded text:
dit illos Deus in reprobum sensum . Non est qui faciat bonitatem, non est usque ad unum. Usque ad unum: vel cum ipso uno potest intelligi, ager usque ad mare est; non utique simul computamus et mare. Et iste est melior intellectus ut nemo intelligatur fecisse bonitatem usque ad Christum; quia non potest quisquam hominum facere bonitatem, nisi ipse monstraverit: et illud verum est; quia usquequo quisque cogeos appellaverit filios hominum, propter unius Dei cultum, in comparatione Gentilium de quibus arbitror superius dictum: Dixit impruDominus, ut videat per animas sanctas suas: quod significat id quod dictum est, de coelo; nam per seipsum nihiludaei tales facti sunt, quales et Gentes, de quibus supra dictum est. Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum: similiter ut supra intelligendum est. Sepulcrum patens est guttur eorum. Aut voracitas significatur inhiantis gulae; aut in allego
Abbreviated transcription (Latin):
creatorȩ: quã creatori: Consilium
pis confudistis qm̃ dñs speseius est : Id ÷
contep̃sistis humilẽ aduentũ filii dei.
quia meo non uidistis pompã scłi : ut hi quos
uocabat indõ solo spem ponerent. non in
humilitatẽ contẽ psistis: Ipse enĩ inclari¬
tate uentur us ẽ. adiudiciũ uiuorũ & mor¬
tuorum regnũq: iustorum : ut qm̃ isto
humili aduentu factaẽ. cecitas ex parte
isrł. ut plenitudogentiũ intraret᷑: millo
alio fiat quod sequitur: & sic om̃is isrł
saluus fieret: Proiudȩ is enĩ apłs. etiam
illud qͥsayȩ testimonium accipit qđ dictũ

Expanded text:
 quam Creatori . Consilium inopis confudistis, quoniam Dominus spes ejus est: id est, contempsistis humilem adventum Filii Dei, quia in eo non vidistis pompam saeculi: ut hi quos vocabat, in Deo solo spem ponerent, non in humilitatem contempsistis? Ipse enim in claritate venturus est ad judicium vivorum et mortuorum, regnumque justorum; ut quoniam isto humili adventu facta est caecitas ex parte Israel, ut plenitudo Gentium intraret , in illo alio fiat quod sequitur, et sic omnis Israel salvus fieret: pro Judaeis enim Apostolus etiam illud Isaiae testi
Abbreviated transcription (Latin):
sum & humilis corde : Iugũ enĩ meum leueẽ:
& sarcina mealeuis ẽ Et uiam pacis non cog¬
nouer̃ : I anc utiq quã dñs ut dixi cõmemo-¬
rat : iniugoleni & sarcmalein. Nonẽ.
timor dei ante oculos eorum: Isti nondicuNT
non ẽ. ds̃ : sed tam̃ nontiment dm̃ N onne

Expanded text:
 Jugum enim meum lene est, et sarcina mea levis est . Et viam pacis non cognoverunt: hanc utique quam Dominus, ut dixi, commemorat, in jugo leni et sarcina levi. Non est timor Dei ante oculos eorum: isti non dicunt, Non est Deus; sed tamen non timent De
Abbreviated transcription (Latin):
Nonenĩ hunc uere muocat: quiea de side¬
rat quȩ illi displicent: Illic trepidauer̃
timore. ubi nonerat timor. łd ÷ indãpno
rerũ temporaliũ : dixerunt enim: Sire¬
linquamꝰ eũ sic : credent meũ om̃s et ueni¬
ent romani & tollent nobis & locũ et gentẽ:
Timuer̃ regnũ terrenũ amit tere. ubi
ñ erat timor : et amiserunt regnũ caȩlorũ
quod timere debuerant: Et hoc de omib:
temporalib: commodis intelligendumẽ:
quor ũ amissione cũtiment homines. ad ꝙ¬

Expanded text:
non enim vere hunc invocat, qui ea desiderat quae illi displicent. Illic trepidaverunt timore, ubi non erat timor: id est, in damno rerum temporalium. Dixerunt enim: Si relinquamus eum sic, credent in eum omnes, et venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem . Timuerunt regnum terrenum amittere, ubi non erat timor: et amiserunt regnum caelorum, quod timere debuerant. Et hoc de omnibus temporalibus commodis intelligendum est, quorum amissionem dum timent homines, ad a
Abbreviated transcription (Latin):
ΥXITINΕRΩDEΝS mcorde
suo nonẽ . ds̃. Haec ipsienĩ sacrilegi& de¬
testandi quidã philo sophi. quiꝑ uersa & falsa
de dõ sentiunt ausisunt dicere : nonẽ. ds̃:
Idõ ergodixit incor de suo: quiane mohoc
audet dicere: etiã siausus fuerit cogitare:
Corrupti sunt & abhominabiles factisunt
inafflictionib suis : id ÷ dũamant hoc scł m.
& non amant chm̃: Ipse sunt affectiones¬

Expanded text:
xit imprudens in corde suo: Non est Deus. Nec ipsi enim sacrilegi et detestandi quidam philosophi, qui perversa et falsa de Deo sentiunt, ausi sunt dicere, Non est Deus: ideo ergo, Dixit in corde suo; quia hoc nemo audet dicere, etiam si ausus fuerit cogitare. Corrupti sunt et abominabiles facti sunt in affectionibus suis: id est, dum amant hoc saeculum, et non amant
Abbreviated transcription (Latin):
iniuriã facere : tute ipsum talem fecis¬
ti. Confundantur quidicunt michieuge
quite quȩr̃ dñe Nonme quȩr̃ : sed quȩ
om̃s quite quȩr̃ dñe Et dicant semꝑ
magnificetur dñs: Quia & si expecꝰ¬
catore fit iustus : dagłam iusto quiius¬
tificat impiũ Siue ergopeccatorsit.

Expanded text:
injuriam facere, tu te ipse talem fecisinjuriam facere, tu te ipse talem fecisti. Confundantur, qui dicunt mihi, quituomnes qui te quaerunt, Domine, et dicant semper: Magnificetur Dominus. Quia etsi ex peccatore fit justus, da gloriam illi qui justificat impiu
Abbreviated transcription (Latin):
retror sum & reuereantur qui uolunt
michi mala Sunt autẽ alii quibona uo
maledicunt. & dicunt bona nr̃a sed malo
animo : sic multi mala nr̃a bono animo
Hocdico quidixer̃ tibi. Tusis xp̃ianus. Bo¬
nũ tuũ dicit animo malo Quia ut̃ dixerit
tibi tanto melior nemosit in factis malis.
¶m̃laudatur peccator in de sideriis animȩ
suȩ : & qui iniquagerit benedicitur. Ma¬
latua dicit laudans: Quomodo ille bona
tua dicebat maledicens: sic iste malatua
benedicens Sed utrũq genꝰ hostis fuge.
utrũq: caue : Ille sȩuit : isteblanditur
uterq malus: Ille iracundus ẽ : & ille
in laude sub dolus: Ille rep̃hensor est:
Dolosũ maliuolũ : & falsũ benedicum:
Ferant confestĩ c̃fusionẽ suã quidicunt
michi euge euge  baudant falsa. magnꝰ
uir. urba nꝰ. lit teratꝰ doctus: Sed qua¬
quȩ nolles laudare : Illud rep̃hendunt
unde gaudes Sedsiforte dicis quid in
hoc ipsumlauda. Atille: Absit Noli tibi

Expanded text:
retrorsum, et revercantur, qui volunt retrorsum, et revercantur, qui volunt mihi mala. Sunt autem alii non boni qumaledicunt, et dicunt bona nostra, sed malo animo; sic multi mala nostra bono animo. Hoc dico, Qui dixerit tibi, Tu sis christianus, bonum tuum dicit malo animo: qui autem dixerit tibi ita, Te melior nemo; si in factis malis, quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit benedicitur ; mala tua dicit laudans. Quomodo ille bona tua dicebat maledicens, sic iste mala tua benedicens: sed utrumque genus hostis fuge, utrumque cave. Ille saevit, iste blanditur; uterque malus: ille iracundus est, et iste in laude subdolus; ille reprehensor est, dolose malevolum, et falso benedicum: Ferant confestim confusionem suam, qui dicunt mihi, Euge, euge. Laudant falso: Magnus vir, bonus vir, litteratus, doctus, sed quaquae nolles laudari: illud reprehendunt unde gaudes. Sed si forte dicis: Quid in me hoc fecit, ipsum lauda. At ille: Absit; noli tibi
Abbreviated transcription (Latin):
cabat & ait petrus: Absit dñe propi
tius estotibi non fiet hoc: Precedere
uolebat dñm : & consiliũ dare dño¬
Dñs autẽ ut non cũ faceret p̃ceden¬
tẽ. sed subsequentẽ : redi inquit retro
satanas. Idõ inquit satanas : qui auis
p̃cedere eũ quẽ debes sequi Siautẽ
retro fueris. & secutus fueris: iam
non satanas: Quid ergo : suꝑ hancpe¬
trã aedificabo aecłam meam Eoni¬
uertantur retrorsũ. & reuereant᷑
qui uolunt michi mala E aliuoli qui
etiã cũbenedicunt : quantũ incorde
corũ ẽ. maledicunt Dicis alicui e sto
sed non illi inputatur qđ dix̃. sed quo
animo dix̃. Q uo modo imputatus ẽ.
& iudeis. Quando ille excȩco nato
factus ẽ uidens : cũ eũ premeront
illi maledixer̃ ei: Hoc ait euangelista:
maledixer̃ eidicentes : Tudiscipulus ciꝰ¬
sis : Illis maledicentibus : dñs benedix̃
fecit quod illifecer̃ Retribuit autem
illis quod maledixer̃. Conuertantur

Expanded text:
cabat: et ait Petrus, Absit Domine; propitius cabat: et ait Petrus, Absit Domine; propitius tibi esto, non fiet hoc. Praecedere volebat Dominum, et consilium dare nus autem ut non eum faceret praecedentem, sed sequentem, Redi, inquit, retro satanas . Ideo, inquit, satanas, quia vis antecedere eum quem debes sequi: si autem retro fueris, et secutus fueris, jam non satanas. Quid ergo? Super hanc petram aedificabo Ecvertantur retrorsum et revereantur, qui volunt mihi mala. Malevoli sunt, qui etiam cum benedicunt, quantum in corde eorum est maledicunt. Dicis alicui, Esto cam rem dixit, sed non illi imputatur quod dixit, sed quo animo dixit: quomodo imputatum est et Judaeis, quando ille ex caeco nato factus est videns: cum eum premerent t illi maledixerunt ei. Hoc ait evangelista: Maledixerunt ei dicentes, Tu sis discipulus ejus . Illis maledicentibus, Dominus benedixit: fecit quod illi dixerunt, retribuit autem illis quod maledixerunt. Convertantur
Abbreviated transcription (Latin):
meam Elsq ad eo nonerat qui reqͥ¬
reret animã meam : ut qͥ p̃sumpserat
negaret animã meã: Sed quia duob
modis quȩritur bomo : aut quo frua¬
ris. aut quẽ ꝑsequeris Idõ hic alios
dicit quos uult confundi: & reueri¬
riquiquȩr̃ animã suam: Sed nec sic
intelligeres quomͦ conquȩritur de
non nullis ñ quȩ rentibus animã suam
suam Ergo illigauisi s̃ cũ posuit :
confusis cũ recepit. Confundantur
nec hoc in malũ accipiamꝰ Bene illis
optat Sed uox illius quidixit decru¬
ce: Pater ignosce illis quia nes ciunt
quid faciunt : quare ergo illos dicit
retrorsũ redeant: quia quiante eras
suꝑbi ut caderent retro: humiles fac¬
tisunt ut resurgant: Quando enĩan
se posteriores Elt ille p̃cedat : illi
sequantur : Pro inde petrũ malesibi
dantẽ consilium : sic redarguit Pas¬
surus enĩ dñs erat ꝓnr̃a salute : et
de ipsa passione quȩ futura erat p̃di¬

Expanded text:
meam. Usque adeo non erat qui requmeam. Usque adeo non erat qui requireret animam meam, ut qui praesumpserat negaret animam meam . Sed quia duobus modis quaeritur homo, aut quo fruaris, aut quem persequaris: ideo hic alios dicit, quos vult confundi et revereri qui quaerunt animam suam. Sed ne sic intelligeres, quomodo cum queritur de nonnullis non quaerentibus animam suam; suam . Ergo illi gavisi sunt cum posuit, confusi sunt cum recepit. Confundantur,nec hoc in malum accipiamus. Bene illis optat; et vox illius est qui dixit de cruce: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Quare illis ergo dicit, ut retrorsum redeant? Quia qui ante superbi erant ut caderent retro, humiles facti sunt ut resurgant. Quando enim anse posteriores, ut ille praecedat, illi sequantur. Proinde Petrum male sibi dantem consilium sic redarguit. Passurus enim Dominus erat pro salute nostra, et de ipsa passione quae futura erant praedi
Abbreviated transcription (Latin):
corde erat p̃sũptio falsa. incor de la¬
tebat timor uerꝰ: & non erat idoneũ
cor ad cõp̃hendendũ: Cor egrotum
latebat : sed medicũ non latebat: Quid
de illo latebat : pronuntiatũ est Toc
impletũ ẽ.: Nouerat millo deus qđ ipse
inse non nouerat : quia cor eiꝰ dereli
mꝰ quid dicimꝰ Placeat tibi dñe eru¬
eme : Tanquã diceret Siuis : potes me
mundare: Placeat tibi dñe erueme:
Dne in ad iuuandũ me festina Respi¬
cem̃bra penitentiȩ. m̃bra in dolori¬
bus posita. menbra subferramentis
medici clamantia. sedesperantia :
fundantur & reuereantur simul qͥ
quȩr̃ animã meã ut auferant eam
Q uodã enĩloco accusat & dicit: As¬
piciebã index terã & uidebam: et ñ
erat qui requirat animã meam: d
est nonerat quime imita retur:
Ap̃c in passione loquitur Et ad ten¬
debã in dexterã. id est non ad impi¬
os iudȩos. sed ipsam dexterã ad ipsos
apłos : et non ẽ quirequireret animã

Expanded text:
corde erat praesumptio falsa, in corde lacorde erat praesumptio falsa, in corde latebat timor verus: et non erat idoneum cor ad comprehendendum cor. Cor aegrotum latebat, sed medico patebat. Quod de illo pronuntiatum est, hoc impletum est. Noverat in illo Deus quod in se ipse non noverat; quia cor ejus dereliqmus? quid dicimus? Placeat tibi, Domine, eruere me: tanquam diceret, Si vis, potes me mundare . Placeat tibi eruere me, Domine, in adjuvandum mihi respice. Membra poenitentia, membra in doloribus posita, membra sub ferramentis medici clamantia, sed sperantia. fundantur, et revereantur simul, qui quaerunt animam meam ut auferant eam. Quodam enim loco accusat, et dicit, Aspiciebam in dexteram, et videbam, et non erat qui requireret animam meam. ; id est, non erat qui me imitaretur. Christus in passione loquitur: Et attendebam in dexteram, id est, non ad impios Judaeos, sed ad ipsam dexteram, ad ipsos Apostolos; et non erat qui requireret animam
Abbreviated transcription (Latin):
tis mei : Capillos capitis ad numerimul¬
titudinẽ reuocat Quis numerat capil¬
los capitis. multo minus pec cata quȩ ex¬
cedunt numerũ capillorum : minuta
uidentur. sed multa sunt: Prȩcauis ti
magna. non facis ad ulteriũ iã non facis
homicidiũ. non rapis res alienas. non
blas phemas. nondicis falsũ testimoniũ.
moles istȩ s̃ peccatorũ: M agna p̃ca uisti.
deminutis quidagis: Annontimes mi¬
nuta : pro iecistimolẽ inde nea rena
Q uid mirũ ẽ. sicor tuũ desertũ ẽ.: adõ
tuo quando seipsum deseruit: Quidẽ.
cormeũ de reliquit me : non ẽ ido neũ
cormeũ ad agnoscendũ se: Hoc ẽ cor
meũ de reliquit me Cor de meo dñm
uolo udere: & non pos sum p̃multitu¬
dine peccatorũ meorũ : Parũ ne ẽ cor
meum se rep̃bendat. nemo enĩse re
cõp̃hendit. nemodese p̃sumit Nũ quid
cõp̃hendit corde suo corsuũ petrus
quidix̃ tecũ sum usq: ad mortem in

Expanded text:
tis mei. Capillos capitis ad numeri multis mei. Capillos capitis ad numeri multitudinem revocat. Quis numerat capillos capitis sui? Multo minus peccata, quae excedunt numerum capillorum. Minuta videntur, sed multa sunt. Praecavisti magna; jam non facis adulterium, jam non facis homicidium, non rapis res alienas, non blasphemas, non dicis falsum testimonium: moles istae sunt peccatorum. Magna praecavisti, de minutis quid agis? An non times minuta? Projecisti molem, vide ne arena Quid mirum est, si cor tuum desertum est a Deo tuo, quando seipsum deseruit? Quid est, Cor meum dereliquit me? Non est idoneum cor meum ad cognoscendum se. Hoc dixit, Cor meum dereliquit me: Corde meo Dominum volo videre, et non possum, prae multitudine peccatorum meorum: parum est, nec cor meum se comprehendit. Nemo enim se comprehendit, nemo de se praesumat. Numquid comprehendit corde suo cor suum Petrus, qui dixit, Tecum usque ad mortem ero ? In
Abbreviated transcription (Latin):
non uidet : grauato oculo multis pec¬
catis Quid enĩ ait : Cõp̃hender̃ me
iniquitates meȩ. & non potui ut ui¬
derẽ : Remoueantur ergo iniquita¬
tes : dimit tuntur pec cata: beuet᷑
pondus aboculo sanetur quod sauti¬
ũ ẽ. adhibeat᷑ mordax p̃ceptũ Qua¬
si collirium purus efficere. quod tibi
p̃cipitur: Banacor mundacor dili¬
ge inimicũ tuum. Et quis diligit ini¬
micũ suũ. hoc iubet medicꝰ Ama¬
rũ ẽ: sed salubre Quid tibi inquit
faciam : ita uexatus es inde saneris
& plus dicit sanato nonerit bonero¬
sum Uloluptuose diliges Diliges
inimicũ sanatus. conaretu ut saneris.
medici manus ẽ. ñ latronis Ecee inqͥt
p̃ceptis acceptis. & fide retenta prius
sicut iubes sanabo corut dicis sanato
corde quid uidebo Beatimundo cor¬
de : qm̃ ipsidm̃ uidebunt: Hoc mundo
inquit non possunt Cõ prehender̃ me
iniquitates me a. & non potu ut uide¬
rem Multiplicatȩr̃ suꝑ capillos capi¬

Expanded text:
non videt? Gravato oculo multis pecnon videt? Gravato oculo multis peccatis. Quid enim ait? Comprehenderunt me iniquitates meae, et non potui ut viderem. Removeantur ergo iniquitates, dimittantur peccata, levetur pondus ab oculo, sanetur quod saucium est, adhibeatur mordax praeceptum quasi collyrium. Prius effice quod tibi praecipitur: sana cor, munda cor, dilige inimicum tuum . Et quis diligit inimicum suum? Hoc jubet medicus; amarum est, sed salubre. Quid tibi faciam, inquit? Ita vexatus es, ut inde saneris. Et plus dicit: Sanato non erit onerosum, voluptuose diliges inimicum sanatus; conare tu ut saneris. medici manus est, non latronis. Ecce, inquit, praeceptis acceptis, et fide retenta, prius sicut jubes sanabo cor, ut dicis: sanato corde et mundato corde quid videbo? Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Hoc modo, inquit, non possum. Comprehenderunt me iniquitates meae, et non potui ut viderem. 22. Multiplicatae sunt super capillos capi
Abbreviated transcription (Latin):
propt̃ peccatum : & corpus quodcor¬
rũpit᷑ ad grauat animã : et de primit
terrena in babitatio sensũ multa cogi¬
tantẽ : Pertinet ergo ad tecla mare : ꝑti¬
net gemere. ꝑtinet c̃fiteri Nonte
exaltare nonte iactare. non detuis
meritis gloriari Quia & sibabes ali.¬
quid gaudendũ : quidẽ quod non acce¬
pisti em̃ circũ deder̃ me mala quorũ
non ẽ. numerꝰ Cõ prehender̃ me ini
Est aliud quoduideamꝰ. quid p̃mit : ut
ñuideamꝰ: Nonne in quietas oculũ. ne
is cãlucẽ uidere posses premebat
fortassis humor inruens: p̃mebat
fortas se fumꝰ pul uis aliquid in iectũ:
Cleuare oculũ saucium non poteras
adistãlucẽ : Quidergo : corsaucium
leuabis addm̃: nonne priussanandũ
ẽ. ut uideas: nonne suꝑbus inueniris
cũ dicis primo uideã & sic credã. quis
dicit : quis enĩ uisurus dicit. uideam
& sic credã  lucẽ ostensurus sum:
Immo uero ipsalux ostendere seuult
Eui : cȩco ñ potest Nonuidet Elnde

Expanded text:
uod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Pertinet ergo ad te clamare, pertinet gemere, pertinet confiteri, non te exaltare, non te jactare, non te tuis meritis gloriari: quia et si habes aliquid gaudendum, quid est quod non accepisti ? Quoniam circumdederunt me mala, quorum non est numerus. 21. Comprehenderunt me iEst aliquid quod videamus: quid premit ut non videamus? Nonne iniquitas? Oculum tuum, ne istam lucem videre posses, premebat fortassis humor irruens, premebat fortasse fumus, pulvis, aliquid injectum; et levare oculum saucium non poteras ad istam lucem: quid ergo, cor saucium levabis ad Deum? Nonne prius sanandum est ut videas? Nonne superbus inveniris, cum dicis: Primo videam, et sic credam? Quis dicit? Quis enim visurus dicit: Videam, et sic credam? Lucem ostensurus sum, imo vero ipsa se lux ostendere vult. Cui? Caeco non potest, non videt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
adiuditium accipiatis Quie nĩ mandu¬
cat & bibit indigne : iuditiũ sibi mani¬
ducat & bibit Per fectũ ẽ enĩ nobis
corpꝰ: ꝑficiamur incorpore : Sacrifi¬
ciũ & oblationẽ noluisti : corpꝰ aut̃ ꝑfe¬
cistimꝰ : Holo causta etiã prodelicto

Expanded text:
ad judicium accipiatis. Qui enim manduad judicium accipiatis. Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Perfectum est nobis corpus, perficiamur in corpore. 13. Sacrificium et oblationem noluisti, corpus autem perfecisti mihi. Holocausta etiam pro delicto
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ datũ ẽ qđ promissũ ẽ : ablatũ est
uerbũ promissum. data s̃ cõpletiua
Sacrifitia ergo illa tanquã uerba pra
missiua ablata s̃. Quidẽ qđ datũ est
utinã qđ nostis om̃s: non adiudicium
Xp̃s enĩ ille dñs nr̃ ẽ: modoloquens
exm̃bris suis. modo loquens ex ꝑsona
sua: Sacrificiũ inquit & oblationem
noluisti: Quidergo : iãnos hoc tẽpore
sine sacrifitio dimissi sumus : absit:
Corpꝰ aut̃ ꝑ fecistimichi: Idõ illa noluisti
ut hoc ꝑficeres : Illa noluisti : ante quã¬
s hoc ꝑficeres:
Per fectio promissorũ : abstulit uerba
promittentia : Nã si ad huc s̃ promit ten¬
tia : non dũ impletũ ẽ qđ promis sum est 
Ioc promit tebatur quibus dã signis
Ablatas uerba promittentia : quia ex¬
hibita ẽ ueritas promissa: In hoc corpo¬
resumꝰ : huius corporis participes sumꝰ.
Q uod accipimꝰ nouimus: Et qui non nos¬
tis: noueritis: Et cũ didiceritis: non

Expanded text:
autem datum est quod promissum est, ablata sunt autem datum est quod promissum est, ablata sunt verba promissiva, data sunt completiva. Sacrmissiva ablata sunt. Quid est quod datum est utinam qui nostis, omnes non ad judicium s enim ille est Dominus noster, modo loquens ex membris suis, modo loquens ex persona sua. Sacrificium, inquit, et oblationem noluisti. Quid ergo? Nos jam hoc tempore sine sacrificio dimissi sumus? Absit. Corpus autem perfecisti mihi. Ideo illa noluisti ut hoc perficeres: illa voluisti antequam hoc perficeres. Perfectio promissorum abstulit verba promittentia. Nam si adhuc sunt promittentia, nondum impletum est quod promissum est. Hoc promittebatur quibusdam signis: ablata sunt signa promittentia, quia exhibita est veritas promissa. In hoc corpore sumus, hujus corporis participes sumus, quod accipimus novimus: et qui non nostis noveritis, et cum didiceritis, utinam non
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ uerũ quod fideles nor̃ infiguris pro¬
nuntiabatur. celebrabant figuras futurȩ
legis : Multiscientes sed plures ignoran¬
tes: Nã prophetȩ & sc̃i patriar chȩ noue¬
rant quod celebrabant : Cȩtera autem
ut fieret de illa quod significaret pos¬
teriora uentura. et uenit sublato
illo sacrifitio primo. sublatis hostiis
arietũ hir corũ. uitulorũ cȩterarũq
uictimarũ: Noluit illa ds̃: Quare illa
noluit : quare prima noluit : quia illa
om̃ia quasi uerba erant ꝓmit tentis.
& uerba ꝓmissiua Eũ uenerit quod ꝓ¬
mittuntꝰ : non iã nuntiantur: Tamdiu
quisq ꝓmissor erit : donec det Cũ dede¬
rit : mutat uerba Nondicit adhuc
dabo : qđ sedaturũ dicebat Sed dicit.
dedi: Mutauit ũbũ. Quare illi placu
it primo hoc uerbũ. et quare illud mu¬
tauit Quia tẽporis sui uerbũ mutauit.
& primosuo tẽpore placuit: Quando
promit tebatur : tunc dicebatur: Cũ

Expanded text:
cium verum quod fideles norunt, in figuris pracium verum quod fideles norunt, in figuris praenuntiabatur, celebrabant figuras futurae rei: multi scientes, sed plures ignorantes. Nam Prophetae et sancti Patriarchae noverant quod celebrabant: caetera autem ut fieret de illa quod significaret posteriora ventura: et venit sublato illo sacrificio primo, sublatis holocaustis arietum, hircorum, vitulorum, caeterarumque victimarum; noluit illa Deus. Quare illa noluit? quare primo voluit? Quia illa omnia quasi verba erant promittentis; et verba promissiva, cum venerit quod promittunt, non jam enuntiantur. Tamdiu quisque promissor est, donec det: cum dederit, mutat verba. Non dicit adhuc, Dabo, quod se daturum dicebat; sed dicit, Dedi: mutavit verbum. Quare illi primo placuit hoc verbum, et quare illud mutavit? Quia temporis sui verbum fuit, et pro tempore suo placuit. Quando promittebatur, tunc dicebatur: cum
Abbreviated transcription (Latin):
adcuriositatẽ : & quȩrat ista nobis cum
meliora. fruc tuosiora. de quibus inuen¬
tis gaudebit: Et sic gaudebit ut nonti¬
meat : ne uindicatur qđ amat : A mat
enĩ aurigã: Quo uicto: insultationes
ferit. Quando uicit auriga : ipse ues¬
titur: Nũ quid pau ꝑ qui illi clamat :
uictor ipse uestitur. Prouicto : illim
sultatur.: Quare ꝓ illo ꝑcipis rep̃hen¬
sionẽ. cũ quo non diuidis uestẽ  hacil¬
Ulnus tam̃ accipit brauium Eȩteri
uicti discedunt. & ꝑ seuera uer̃ in cur¬
rendo: Sed cũ acceperit imus: rema¬
nent cȩteri quisimilit̃ labora ueruNT.
Ac nonẽ sic  quot quot currunt ꝑse¬
uerant̃ current. om̃s accipient: Et qͥ
prior uenerit: expectat ut cũ poste¬
riore coronet᷑ Agonẽ quippe iustũ
ñcupiditas sed caritas fecit Om̃s
currentes: amant se : Et ipseamor
cursus ẽ : Sacrifitiũ & oblationẽ noluisti
ait dõ Antiquienĩ quando adhuc sacrifi¬

Expanded text:
a curiositate, et quaerat ista nobiscum a curiositate, et quaerat ista nobiscum meliora, fructuosiora, de quibus inventis gaudebit; et sic gaudebit, ut non timeat ne vincatur quem amat: amat enim aurigam, quo victo insultationes ferat. Quando vincit auriga, ipse vestitur. Numquid pauper qui illi clamat? Victor ipse vestitur, pro victo illi insultatur. Quare pro illo percipis reprehensionem, cum quo non dividis vestem? Hac alunus tamen accipit bravium: caeteri victi discedunt . Et perseveraverunt in currendo: sed cum acceperit unus, remanent caeteri qui similiter laboraverunt. Hac non est sic. Quotquot currunt, perseveranter currant, omnes accipiunt: et qui prior venerit, exspectat ut cum posteriore coronetur. Agonem quippe istum non cupiditas, sed charitas facit: omnes currentes amant se, et ipse amor cursus est. 12. Sacrificium et oblationem noluisti, ait psalmus Deo. Antiqui enim, quando adhuc sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
ta seruantes: dĩuias ãbulantes. A pec¬
catis abstinentes: sic rediderint con¬
fitentes : ipsi ad numerũ ꝑtinent:
Sed nũquid solis : sunt & suꝑ nume¬
rũ Nãet simo do pauciad sunt pauci
in cõparatione multitudinis malorũ
frequentiarũ Quantis turbis im¬
plent᷑ a ecłȩ stipant᷑ parietes:
pressuris se urgent. ꝓpe se suffocans
multitudine : rurs ab eis simunus ẽ cur¬
ñ ad sunt: ñ audiunt a nobis: Sedcũ exi¬
eritis : audient a uobis: Ad nuntia ui et
locutus sum: Np̃c dicit Ad nuntiauit
ipse excapite nr̃o : ipse ad nuntia uit ex
m̃brissuis: Ipse misit & nuntiatores : ip¬
semisit & apłos: In omem terrã exiuit
sonus eorũ : & infines orbis terrȩ ũba
eorũ: Quanti fideles adglomerantur
Quantȩ turbe concurrunt : Multi
plures falso conũsi : quia multiplicatir
s̃ : haec cogitationesdĩ sunt Q uibus nume¬
ro ẽ. similis ut expectator ille ad ducat᷑

Expanded text:
ta servantes, Dei vias ambulantes, a pecta servantes, Dei vias ambulantes, a peccatis abstinentes, si ceciderint confitentes: ipsi ad numerum pertinent. Sed numquid soli sunt? Sunt et super numerum. Nam etsi modo pauci sunt, pauci in comparatione multitudinis majorum frequentiarum: quantis turbis implentur ecclesiae, stipantur parietes, pressuris se urgent, prope se suffocant multitudine. Rursus ab eis ipsis, si munus est, curnon adsunt, non audiunt a nobis; sed cum exieritis, audiant a vobis. Annuntiavi, inquit, et locutus sum. Christus dicit: annuntiavit ipse ex capite nostro, ipse annuntiavit ex membris suis, ipse misit annuntiatores, ipse misit Apostolos: in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Quanti fideles agglomerantur, quantae turbae concurrunt, multi vplures falso conversi; quia multiplicati ssunt, hae cogitationes Dei sunt, quibus nemo est similis: ut spectator ille abducatur
Abbreviated transcription (Latin):
mergaris mari: Nonibis ñ calca¬
bis nisi ille ius serit quiprior in
mare ambulauit: Dic enĩ ait petrus
Situes: iube me uenire ad te suꝑ aqͥs
Et quia ipse erat : audiuit petentẽ.
tribuit petentẽ. uocauit ãbulantẽ.
ere x̃ mergentẽ : Haec mirabilia
fecit dñs: ipsa intuere oculis spectan¬
tis. fidessit : & factũ talia: Qsuia & si
uentitur bauerint et si fluctꝰ infremu¬
erint & tehumana fragilitas ad ali¬
quã dubitationẽ tue salutis ad duxe¬
rit: habes clamorẽ dicis Dñe pereo
Nonsinet ille perire quite iussit
ambulare: Quia enĩ iã in petra ambu¬
las : nec in maritimes Sisine petra
fueris: in marimergeris. quia inta¬
lipetra ambulandũ ẽ quȩ in mari
non mersa ẽ: Uide mirabilia dei
Adnuntiaui & locutus sum: multipli¬
catis suꝑ numerũ : Est numerus :
sunt suꝑnumerũ : Numerus certus
ẽ ꝑtinens ad illã cęlestẽ iherusalẽ
tim̃tes. xp̃ianos fideles. xp̃ianos p̃cep¬

Expanded text:
mergaris in mari. Non ibis, non calcamergaris in mari. Non ibis, non calcabis, nisi ille jusserit qui prior in mari ambulavit. Sic enim ait Petrus: Si tu es, jube me venire ad te super aquas. Et quia ipse erat, audivit petentem, tribuit desideranti, vocavit ambulantem, erexit mergentem . Haec mirabilia fecit Dominus, ipsa intuere; oculus spectantis fides sit. Et fac tu talia; quia etsi venti turbaverint, etsi fluctus infremuerint, et te humana fragilitas ad aliquam dubitationem tuae salutis adduxerit, habes clamare; dicis, Domine, pereo. Non sinit ille perire, qui jussit te ambulare. Quia enim jam in petra ambulas, nec in mare times: si sine petra fueris, in mare mergeris, quia in tali petra ambulandum est, quae in mari non mersa est. 10. Vide mirabilia Dei. Annuntiavi, et locutus sum, multiplicati sunt super numerum. Est numerus, sunt super numerum. Numerus certus est, pertinens ad illam coelestem Jerusalem. timentes, christianos fideles, christianos praecep
Abbreviated transcription (Latin):
hat᷑ quonon uult: Aurigã laudabat:
aurigã laudabit: Elamabat: ut auri¬
ra. haec spectacula. dedit ds̃ : Clama¬
bat decȩlo: specto uos: kuc tamini :
ad iuuabo Elincite : coronabo: Multa
homo magnostudio infune ambulare:
& pendens te suspendit illũ: Ad ten¬
de editorẽ malorũ spectaculorum
Didicit iste in fune ãbulare: Nũqͥd
fecit inmare ambulare : obliuiscere
thes aurũ tuũ : at tende nr̃m petrũ
non funi ambulũ. Sed ut itadicam.
non millis aquis ubi petrus aliquid
significans ambulauit. sed in aliis:
esuia hoc słmmare ẽ : habet a mari¬
tudinẽ noxiã. habet fluctꝰ tribulatio¬
nũ. tẽpestates tẽptationũ  Habet
homines uelut pisces de suo malo
gaudentes. & tanquã se in uicẽ deuo¬
rantes Hic ambula: hoc calca Spec¬
tare uis: estospectaculũ nede ficias
Uide p̃cedentẽ & dicentẽ: Specta¬
culũ factisumꝰ huic mundo. & angłis
& hominibus: Calcare mare : ne

Expanded text:
hatur quo non vult. Aurigam laudabat, hatur quo non vult. Aurigam laudabat, auriga laudabitur: clamabat ut aurira, haec spectacula edit Deus. Clamat de coelo: Specto vos; luctamini, adjuvabo; vincite, coronabo. Multa . Didicit enim homo magno studio in fune ambulare, et pendens te suspendit. Illum attende editorem majorum spectaculorum. Didicit iste in fune ambulare, numquid fecit in mari ambulare? Obliviscere theatrum tuum, attende Petrum nostrum, non funambulum, sed, ut ita dicam, non in illis aquis, ubi Petrus aliquid significans ambulavit, sed in aliis; quia hoc saeculum mare est. Habet amaritudinem noxiam, habet fluctus tribulationum, tempestates tentationum; habet homines velut pisces de suo malo gaudentes, et tanquam se invicem devorantes; hic ambula, hoc calca. Spectare vis, esto spectaculum. Ne deficias, vide praecedentem et dicentem: Spectaculum facti sumus huic mundo, et Angelis, et hominibu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ spectacula datu sumꝰ xp̃ia no
homini quẽ uolumꝰ ab illis specta cu¬
lis reuocare: Grãs ago dño dõ nr̃o
Sequenti psalmi uersu ostendit no¬
bis quȩ spectatoribus spectare uolen¬
tibus spectacula p̃bere & ostendere
sdebeamꝰ
Ecce auersus fuerit acir co. atheatro.
ab amphiteatro. quȩrat qđ expectet
Pror sus quȩrat. non eũ relinquimꝰ sine
spectaculo. quid ꝓillis dabimꝰ: Audi qđ
sequitur Multa fecisti tud̃e ds̃ m̃s mi
rabilia tua: Miracula hominũ intueba¬
tur : intendat miracula dĩ Multa fec̃
dñs mirabilia sua : haec respiciat :
Quare illi uoluer̃ aurigã lauda re
regentẽ quat tuor ȩquos & sine labe
atq: offensione currentes: Forte
talia miracula sp̃italia non fecit dñs
regat luxuriã. regat ignauiã. regat
iniustitiã. regat in prudentiã. motꝰ
istos quinimiũ lapsihaec uitia faci¬
unt. regat & subdat sibi. et teneat abe¬
nas & rapiatur : Ducat quo uult : ñtra¬

Expanded text:
quae spectacula daturi sumus christiano quae spectacula daturi sumus christiano homini, quem volumus ab illis spectaculis revocare? Gratias ago Domino Deo nostro: sequenti versu Psalmi ostendit nobis, quae spectatoribus spectare volentibus spectacula praebere et ostendere debeamus. Ecce aversus fuerit a circo, a theatro, ab amphitheatro, quaerat quod spectet, prorsus quaerat; non eum relinquimus sine spectaculo. Quid pro illis dabimus? Audi quid sequitur: Multa fecisti tu, Domine Deus meus, mirabilia tua. Miracula hominum intuebatur, intendat mirabilia Dei. Multa fecit Dominus mirabilia sua; haec respiciat. Quare illi viluerunt? Aurigam laudat regentem quatuor equos, et sine labe atque offensione currentes: forte talia miracula spiritualia non fecit Dominus? Regat luxuriam, regat ignaviam, regat injustitiam, regat imprudentiam, motus istos qui nimium lapsi haec vitia faciunt, regat et subdat sibi, et teneat habenas, et non rapiatur; ducat quo vult, non tra
Abbreviated transcription (Latin):
& laudator illius uenatoris. illius
istrionis de alioloquit᷑ & ille de ipso.
certe ista sunt. Certe gaudeamus
de talibus: Sigaudemꝰ de talibus: non-
diuinitꝰ uult eẽ. affectat diuinitatẽ.
amit tendo fontẽ diuinitatis: Et sȩpe
ꝓnuntiat : & sȩpe fallit̃ : Quare hoc :
nos mente. ut amando ibispetiem
tatis  retrosint Relinquant᷑ ampu¬
tent᷑ sim̃bra nr̃a erant mor.tificen
fecit pulcrior ẽ. omibus: Q uifortia
fortior ẽ. Quimagna : maior est:
Quic quid a moueris: ille tibierit:
Disce amare increatura creatorẽ :¬
& in factura factorẽ. neteneat te
qđ ab illo factũ est & amit tas eum
aquo & ipse factus es Ergo beatus
isto ꝑcussus corrigiuoluerit. quia
occupa uerit timor ille iustitiȩ fidẽ
rabo sinichil expectabo: Quidergo
facimꝰ fr̃s : dimissuri eũ sumus sine
spec taculo : morietur ñ subsis tet.
non nos sequitur: Q uidergo faciemꝰ
demꝰ prospectaculis spectacula Et

Expanded text:
et laudator illius venatoris, illius et laudator illius venatoris, illius histrionis? De alio loquitur, et ille de ipso. Certe ista sunt, certe gaudemus de talibus. Si gaudemus de talibus, non divinus vult esse: affectat divinitatem amittendo fontem divinitatis: et saepe pronuntiat, et saepe fallitur. Quare hoc? nos, ut amando ibi speciem tatis: retro sint, relinquantur, amputentur. Si membra nostra erant, mortificentfecit, pulchrior est omnibus; qui fortia, fortior est; qui magna, major est: quidquid amaveris, ille tibi erit. Disce amare in creatura creatorem, et in factura factorem; ne teneat te quod ab illo factum est, et amittas eum a quo et ipse factus es. Ergo, Beatusisto percussus corrigi voluerit, et quem occupaverit timor ille justitiae fidei,rabo, si nihil spectabo. Quid ergo facimus, fratres? Dimissuri eum sumus sine spectaculo? Morietur, non subsistet, non nos sequetur. Quid ergo facimus? Demus pro spectaculis spectacula. Et
Abbreviated transcription (Latin):
modesta : Tam̃ iste concipit sententiã:
Bonus ẽ dis̃. omnia potest. orate proeo
Quã itaq cõp̃hendã istorũ insanorũ :
quis me audiat : Quis eorũ non miseros
dicat . quia cũ eis non insanimꝰ : amisis¬
se nos putant magnas & uarias uolup¬
tates: in quibus ipsi insaniunt. nec uideN
modo reficiã quando inuenio ne in edia
deficiat et ad sanita tẽ non ꝑueniat:
Iortor ut reficiat. pugnas parat.
sȩuire uult in medicũ. et si ꝑcusserit
disligatꝰ & si in iuriã fecerit non re¬
linquat᷑: Rediturꝰ ad mentẽ grãs ac¬
turus: quã mul tihic cognos cunt se ui¬
dent se inuicẽ. sed loquunt᷑ dese inaec.¬
cła dei In ȩcđȩ sc̃e gremio ad ten¬
dunt studiasua : Iabona circa uerbũ
dĩ. circaofficia. & obsequia carita¬
tis. ad frequentan dũ gregẽ xp̃i
Mon recedere de aeccła uidentur.
et loquint᷑ ad inuicẽ de inuicem Quis
ẽ. iste circissarius: quis ẽ iste amator

Expanded text:
modestam plane iste concipit sententiam: modestam plane iste concipit sententiam: Bonus Deus omnia potest, orate pro illo. Quem itaque comprehendam istorum insanorum? Quis me audiat? quis eorum nos non miseros dicat? Quia cum eis non insanimus, amisisse nos putant magnas et varias voluptates, in quibus ipsi insaniunt: nec videntgo saucio; et quomodo reficiam, quando invenio? Ne inedia deficiat, et ad sanitatem non perveniat, hortor ut reficiat: pugnos parat, saevire vult in medicum. Et si percusserit, diligatur; et si injuriam fecerit, non relinquatur: rediturus est ad mentem, gratias acturus. Quam multi hic cognoscunt se, vident se invicem, et loquuntur de se in Ecclesia Dei; in Ecclesiae sanctae gremio attendunt studia sua jam bona circa verbum Dei, circa officia et obsequia charitatis, ad frequentandum gregem Christi non recedere de Ecclesia, vident et loquuntur ad invicem de invicem. Quis est iste circissarius? Quis est iste amator
Abbreviated transcription (Latin):
ra ꝑuenires Per ueniens ad litto¬
ra : insulas concupiscis: Pos sessa
terra : cȩlũ forte uis prendere:
Relinq om̃s amores. pulerior est
ille qui fecit cȩlũ & terrã Beatꝰ uir
cuius ẽ. nom̃ dñi spes eiꝰ : & non res¬
pex̃ inuanitates & in sanias m̃ daces
unde enĩ insaniȩ m̃daces: insania
m̃da x. sanitas uerax. quȩ uides
bono falleris : Sanus non es : nimia
febre freneticꝰ factus es: Elerum
non ẽ. qđ amas : I audas aurigam :
clamas aurige : Insanis : inauriga ua-¬
nitas ẽ. In sania m̃daxẽ. Plonẽ ait nichil
melius: nichil delectabilius: Quid facio
febrienti : siẽ in uobis misericordia :
orate ꝓtalibus. quia & ipse medicꝰ plerũ¬
q in dis pensatione conũtitur adeos
quicir cũ stant lacrimantes indo moqͥ¬
pendet exore eiꝰ audire sententiam.
de egroto & periclitanti stat me dicus
ancops non uidet bonũ quid promit tat᷑
Timet malũ ꝓnuntiare : neterreat

Expanded text:
ra pervenires: perveniens ad littora pervenires: perveniens ad littora, insulas concupiscis; possessa terra, coelum forte vis prendere. Relinque omnes amores: pulchrior est ille qui fecit coelum et terram. 8. Beatus vir, cujus est nomen Domini spes ejus, et non respexit in vanitates et insanias mendaces. Unde enim insaniae mendaces? Insania mendax, sanitas verax. Quae vides bona putas, falleris: sanus non es, nimia febre phreneticus factus es; verum non est quod amas. Laudas aurigam, clamas aurigae, insanis in aurigam. Vanitas est, insania mendax est. Non est, ait: nihil melius, nihil delectabilius. Quid facio febrienti? Si est in vobis misericordia, orate pro talibus. Quia et ipse medicus plerumque in desperatione convertitur ad eos qui circumstant lacrendent ex ore ejus audire sententiam de aegroto et periclitante: stat anceps medicus, non videt bonum quod promittat, timet malum pronuntiare, ne terreat;
Abbreviated transcription (Latin):
x̃ inuanitates & insanias falsas
Ecce qua uolebas ire. ecce turbȩ uie
latȩ . non frustra ipsa dicit ad amphi¬
teatrũ nonfrustra ducit ipsa ad mor¬
tẽ. Clia lata mortifera est batitudo
eius delectat ad tempꝰ. Finis eius an¬
gus tꝰ in aeter nũ Sed turbae strepunt:
turbae festinant turbȩ conletant᷑
turbȩ concurrunt: noliimitari.
noli a uerti Glanitates s̃ : & in saniȩ
m̃daces: Sit dñs ds̃ tuus spestua:
non aliquid aliud ad ñõ dõtuo speres
sed ipse dñs tuus sit spestua Nãq
multi dedõ sꝑant Pec cuniã multi
dedõ sꝑant: honores caducos & peri¬
turos aliud quod libet adõ p̃ter ipsũ¬
dm̃ Immo uero contẽptis aliis ꝑge
millũ obliuis cens alia. mem̃to tẽ
illius relinquens retro alia exten¬
dereinillũ. ipsecerte aduersum
correx̃ Ipse ducit rectũ. Ergosit
& quo ꝑducit: Terrena a uaritia
fundos quȩ rebas. terrã possidere
cupiebas. uicinos excludebas Illis¬

Expanded text:
xit in vanitates et insanias mendaces. xit in vanitates et insanias mendaces. Ecce qua volebas ire, ecce turba viae latae: non frustra ipsa ducit ad amphitheatrum, non frustra ipsa ducit ad mortem. Via lata mortifera est: latitudo ejus delectat ad tempus, finis ejus angustus in aeternum. Sed turbae strepunt, turbae festinant, turbae collaetantur, turbae concurrunt. Noli imitari, noli averti; vanitates sunt, et insaniae mendaces. Sit Dominus Deus tuus spes tua: non aliud aliquid a Domino Deo tuo speres, sed ipse Dominus tuus sit spes tua. Namque multi de Deo sperant pecuniam, multi de Deo sperant honores caducos et perituros, aliud quodlibet a Deo praeter ipsu imo vero contemptis aliis, perge ad illum; obliviscens alia, memento illius; relinquens retro alia, extendere in illum. Ipse certe aversum correxit, ipse ducit rectum, ipse peret quo perducit terrena avaritia? Fundos quaerebas, terram possidere cupiebas, vicinos excludebas; illis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedunt᷑ : sed ad tendentes p̃cedentes
se Sequunt᷑ quidẽ : et imitantur Sed
quia cogitant a quo acceper̃ illi ut pre¬
cedant & in eũ sꝑant: Quã uis ergo is¬
tos imitent᷑: spemtam̃ suã in illo ponuiT
a quo & istiacceper̃. unde tales essent
Videbunt iusti & timebunt. et sꝑabunt
in dñm. Quẽ ad modũ in illo psalmo
keua uioculos meos in montes Intelli¬
ipsos nobis scriptura om̃is dis pensata
est: Prophetȩs euangelis tȩsunt. doc¬
tores bonis: Illuc leuaui oculos meos
inmontes: unde ueniat auxiliũ michi.
Et ne humanũ puta res auxiliũ: sequi¬
tur & dicit Auxiliũ meũ ad nõ qui
fecit cę̧lũ & terrã Widebunt iusti.
& timebunt. & sꝑabunt in dño Quid¬
ambulare uias malas. in as latas. eli¬
gant uiã angus tã U̾biiã supra petrã
quorũdã directis gressus : quid face¬
re debeant audiant᷑ modo: Beatꝰ uir
cuius ẽ. nom̃ dñi spes eiꝰ: et non respe¬

Expanded text:
praeceduntur: sed attendendo praecedentes praeceduntur: sed attendendo praecedentes se, sequuntur quidem et imitantur, sed quia cogitant a quo acceperint illi ut praecedant, et in eum sperant. Quamvis ergo istos imitentur, spem suam tamen in illo ponunt, a quo et isti acceperunt unde tales sunt. Videbunt justi, et timebunt, et sperabunt in Dominum: quemadmodum in alio psalmo, Levavi oculos meos in montes, intelliipsos nobis Scriptura omnis dispensata est; Prophetae sunt, Evangelistae sunt, doctores boni sunt: illuc levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Et ne humanum putares auxilium, sequitur, et dicit: Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram . Videbunt justi, et timebunt, et sperabunt in Dominambulare vias malas, vias latas; eligant viam angustam, ubi jam supra petram quorumdam directi sunt gressus: quid facere debeant, audiant modo. Beatus vir cujus est nomen Domini spes ejus, et non respe
Abbreviated transcription (Latin):
osum ẽ : Videbunt ergo iusti & time¬
bunt : Angus tã uiã uident & latam:
uiã uident illac Hac uident paucos
illac multos Sedsi iustus es: nolinume¬
rari sed appende stateram: Affer eqͣm
ñ dolosam : quia iustꝰ appellatus es : Eli¬
debunt iusti: & timebunt Dic tũ ẽ. dete
Noliergo numerare turbas bominũ.
incedentes uias latas. implentes crasti¬
nũ circũ ciuitatis. natalẽ clamando .ce.¬
lebrantes ciuitatẽ. ipsum male uiuendo
turpantes: Noliergo illos adtendere
multis. & quis numerat : pauciautẽ
ꝑuiã angustam: Proferinquit state¬
rã. appende. uide c̃tra pauea grana
quanta paleasleues: Hoc agantꝰ fideles
iusti quisequunt᷑ qđ illiquip̃cedunt
ñsuꝑbiant. ñ se extollant. non decipi¬
ant sequentes Q uo modo pos sunt deci¬
pere sequentes : promittendo illis
inse salutẽ: quid ergo illidebent qui se¬
quunt᷑ Uidebunt iusti & timebunt.
& sꝑabunt in dñm Non ineos aquibus

Expanded text:
osum est? Videbunt ergo justi, et timeosum est? Videbunt ergo justi, et timebunt. Angustam viam vident hac, latam viam vident illac: hac vident paucos, illac multos . Sed si justus es, noli numerare, sed appende; stateram affer aequam, non dolosam, quia justus appellatus es: Videbunt justi, et timebunt, dictum est de Noli ergo numerare turbas hominum incedentes latas vias, implentes crastinum circum, civitatis Natalem clamando celebrantes, civitatem ipsam male vivendo turpantes. Noli ergo illos attendere; multi sunt, et quis numerat? Pauci autem per viam angustam. Profer, inquam, stateram, appende: vide contra pauca grana quantam paleam leves. Hoc agant fideles justi qui sequuntur. Quid illi qui praecedunt? Non superbiant, non se exaltent, non decipiant sequentes. Quomodo possunt decipere sequentes? Promittendo illis in se salutem. Quid ergo debent illi qui sequuntur? Videbunt justi, et timebunt, et sperabunt in Dominum: non in eos a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. nũquid neminẽ sequunt᷑ : sine mi¬
nẽ sequunt᷑ : er rabunt: Sequunt᷑ ergo
cła quibus non remansit iã homoquẽ
imitent᷑ quia om̃s ꝑficiendo superauer̃
ipse xp̃c eis non remanet. quẽ usq: in.¬
hos građ ꝑ paulũ apłm dicentẽ: Imita¬
tores mei estote : sicut et ego xp̃i: Ergo
quã directꝰ gressus habent in petra :
forma sint fidelib: Sed forma inquit
estote fidelib: Ipsi fideles s̃ iusti. quiat¬
tendentes eos quise in bono p̃cedunt
imitando sequuntur : Quomodo sequun
uias malas: Eũ uident iã quosq: melio¬
res elegis se uias bonas. et dicunt in ani¬
mosuo. quẽ ad modũ solent dicere uia¬
tores at tendentes alios cũ p̃sũptione
ambulantes inuia. ipsi aut̃ adhuc incer¬
tiuiȩ. & quasi fluc tuantes quȩ ante di¬
cunt sibi. ñ frustra illihac eunt: Quando
illieant. quonos ire uolumꝰ et cũ magna
fidutia hac eunt. nisi quia illuc ire ꝑniti¬

Expanded text:
tibus, numquid neminem sequuntur? Si nemitibus, numquid neminem sequuntur? Si neminem sequuntur, errabunt. Sequuntur ergo clesia, quibus non remansit jam homo quem imitentur, quia omnes proficiendo superaverunt, ipse Christus eis remanet, quem usque indus per Paulum apostolum dicentem: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Ergo qui jam directos gressus habent in petra, forma sint fidelibus: Sed forma, inquit, esto fidelibus . Ipsi fideles sunt justi, qui attendentes eos qui se in bono praecedunt, imitando sequuntur. Quomodo sequuntvias malas, cum vident quosque meliores jam elegisse vias bonas; et dicunt in animo suo, quemadmodum solent dicere viatores, attendentes alios cum praesumptione ambulantes in via, ipsi adhuc incerti viae, et quasi fluctuantes qua eant, dicunt sibi: Non frustra illi hac eunt, quando illo eunt quo nos ire volumus; et quare cum magna fiducia hac eunt, nisi quia illac ire pernici
Abbreviated transcription (Latin):
plũ. ut sꝑare disceremꝰ qđ desꝑabamus
et haberemꝰ iã pedes in petra ambulare¬
mꝰ in xp̃o. boquitur ergo aliquando ex
capite nr̃o. loquit᷑ aliquando et ex nob̵.
esuriui & de distis mͥ manducare : ex in¬
brissuis loquebat᷑ non exse: Quando
dix̃ saule saule. quid me ꝑ sequeris:
caput ꝓmenbris clamabat : Et tam̃ non
dix̃ quid ꝑsequeris m̃bra mea : sed quid
me ꝑsequeris Sii nobis ipse patitur:
& nos in illo coronabim᷑ : Haec caritas
xp̃i. quid huic cõparari potest huius
rei : himnũ inmisit inos nr̃m. et dicit
hoc exm̃bris suis Videbunt iustiet
timebunt. et sꝑabunt indm̃ Uidebunt
iusti: Qui iusti: fideles quia iustus exfi¬
deuiuit: Et enĩ inaeccła iste ordo ẽ :
alii p̃cedunt. alii sequunt᷑ Et quip̃ce¬
dunt: exemplosep̃bent sequentibus
Et quisequuntur : imitantur p̃cedentes.
Sed et illi quise exemplo p̃bent sequen¬

Expanded text:
plum, ut sperare disceremus quod desperabamus, plum, ut sperare disceremus quod desperabamus, et haberemus jam pedes in petra, ambularemus in Christo. Loquitur ergo aliquando ex capite nostro, loquitur aliquando et ex nobis,Esurivi, et dedistis mihi manducare , ex membris suis loquebatur, non ex se. Et quando dixit, Saule. Saule, quid me persequeris ? caput pro membris clamabat: et tamen non dixit, Quid persequeris membra mea? sed, quid me persequeris? Si in nobis ipse patitur, et nos in illo coronabimur. Haec est charitas Christi. Quid huic comparari potest? Hujus rei hymnum immisit in os nostrum, et dicit hoc ex membris suis. 6. Videbunt justi, et timebunt, et sperabunt in Dominum. Videbunt justi. Qui justi? Fideles: quia justus ex fide vivit . Etenim in Ecclesia iste ordo est: alii praecedunt, alii sequuntur: et qui praecedunt, exemplo se praebent sequentibus; et qui sequuntur, imitantur praecedentes. Sed et illi qui se exemplo praebent sequen