comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nã uidete qđ sequit᷑ qͥa dix̃. si dicebã motus ẽ
pesms mĩa tua dñe adiuuabat me Dulcis illi
utiq factus ẽ dñs. eripi enĩ illũ apericulis.
& ideo exponens ipsã dulcedinẽ dñi excla
consolationes. Amara uulnera : sed suauia
sedet tecũ iniquus. nec tu sedem iniquitatis habeb
Sunde hoc intelligat: reddit rationẽ: Quifingis
auqt olorẽ in p̾cepto. E xxhoc enĩ intelligo qđ non
bi adhere& sedes iniqͥtatis qͥa nec nob̃ peꝑcisti
habes hoc in epła apłi petri. & ad hoc testinoniũ
posuit de scriptura. tẽpus ẽ ait inchoationis uidi¬
cu ex domo dñi. id ÷ tempus ẽ ut mͦ iudicent᷑ qͥ ꝑ¬
tinent ad domũ dm̃. Si flagellant᷑ filii qͥd debent

Expanded text:
Nam videte quod sequitur. Quia dixit, «Si dicebam, Motus est Nam videte quod sequitur. Quia dixit, «Si dicebam, Motus est pes utique factus est Dominus, eripiens illum a periculis; et ideo exponens ipsam dulcedinem Domini, exclaconsolationes: amara vulnera, sed suavia msedet tecum iniquus, nec tu sedem iniquitatis habebis. Et unde hoc intelligat, reddit rationem: «Qui fingis,» inquit, «dolorem in praecepto.» Ex hoc enim intelligo quod non tibi adhaeret sedes iniquitatis, quia nec nobis pepercisti. Habes hoc in Epistola apostoli Petri, et ad hoc testimonium posuit de Scriptura; «Tempus est,» ait, «inchoationis judicii ex domo Domini;» id est, tempus est ut modo judicentur qui pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
mea. Si dicebã motus ẽ pesms: mĩa tua dñe
adiuuabat me uide quomͦ confessionẽ amatds̃
Mouet᷑ pestuus & ñ dicit mouet᷑ pes m̃s. sed sta¬
re te dicis cũ iã ruas. lmmo siiã cȩpisti mouere si
iã cȩpisti fluctuare. confitere motũ ne plangas
ruinã. ut ad iuuet te ille. ne in inferno sit anima
tua. Confessionẽ uult ds̃ humilitatẽ uult : mo-¬
tus es ut homo adiuuet ille ut ds̃. sed dic tamen
Quomꝰ p̃sumpsit petrus : ñ in uirib suis Uidebat᷑
dñs ambulare suꝑ mare calcans capita om̃ium
suꝑboꝵ in isto scło ipsũ iter suũ calcantis capita
suꝑboꝵ significauit ambulans suꝑ tumidos flu¬
ctus calcat & eccła Nã ipsa ẽ petrus ñ tam̃ ausus
ẽ petrus ꝑ se ipsũ ambulare suꝑ aquas. sed quid
ait : dñe si tues : iube me uenire adte suꝑ aquas
Ille in potestate sua. petrus in iussu illiꝰ. lube me
in qͥt uenire ad te. Respondit ille. Ueni Calcat
pericula nr̃a dulciorẽ nob̵ faciunt liberantẽ

Expanded text:
ia tua, Domine, adjuvabat me.» Vide quomodo confessionem amat Deus. Movetur pes tuus, et non dicis, Movetur pes meus; sed stare te dicis, cum jam ruas. Imo si jam coepisti moveri, si jam coepisti fluctuare, confitere motum, ne plangas ruinam; ut adjuvet te ille, ne in inferno sit anima tua. Confessionem vult Deus, humilitatem vult. Metus es, ut homo; adjuvat te ille, ut Deus: sed dic tamen,Quomodo praesumpsit Petrus, non in viribus suis. Videbatur Dominus ambulare super mare, calcans capita omnium superborum in isto saeculo. Ipsum iter suum calcantis capita superborum, significavit ambulans super tumidos fluctus. Calcat et Ecclesia: nam ipsa est Petrus. Non tamen ausus est Petrus per seipsum ambulare super aquas: sed quid ait? «Domine, si tu es, jube me venire ad te super aquas.» Ille in potestate sua, Petrus in jussu illius. «Jube,» inquit, «venire me ad te.» Respondit ille: «Veni.» Calcapericula nostra dulciorem nobis faciunt liberantem.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsũ fossa ipsoꝵ ẽ. Dicit tibi ds̃ quomͦ illis
fodiat᷑ & quare illis fodit᷑ fouea Ñ ẽ tuũ cog¬
noscere sed ex lege mea disce patientẽ te cẽ
debere: donec fodiat᷑ peccatori fouea & qͥd
de me inqͥs qͥ laboro & laboro int̃ ipsos pec¬
catores: respondet᷑ tibi qđ sequit᷑. Quia non

Expanded text:
hoc ipsum fossa ipsorum est. Dicit tibi Deus: Quomodo illis hoc ipsum fossa ipsorum est. Dicit tibi Deus: Quomodo illis foditur, et quare illis foditur fovea, non est tuum cognoscere; sed ex lege mea disce patientem te esse debere, «donec fodiatur peccatori fovea.» Et quid de me, inquis, qui laboro, et laboro inter ipsos peccatores? Respondetur tibi
Abbreviated transcription (Latin):
parcere malis ad penitentiã adducit eos quib
partit. sed illi ñ corrigunt. nouit ille quo modo
de illis iudicet In mitis ẽ aut̃ homo cũ uult con¬
tradicere aut bonitati dñi. aut patientiȩ. aut
potestati. aut iustitiȩ iudicis Frigit᷑ suꝑb in
dm̃ mergit illũ ds̃ & in eo ipso mergit᷑ quo erigit᷑
indm̃ nam in alio psalmo sic ait deiecisti eos:
cũ extollerent᷑ Ñ dix̃ de iecisti eos quia elatis
aut deiecisti eos postea quã elatis̃ ut aliud sit
tepus elationis etꝵ aliud tẽpus deiectionis sed
ieo ipso quo extollebant᷑ ibi deiciebant᷑ Iuan
tũ enĩ suꝑbũ ẽ cor hominis. tantũ recedit adõ
& si recedit adõ in ꝓfundũ it. Contra cor humi¬
le de cȩlo adducit dm̃. ut ꝓximꝰ fiat. Certe
altus ẽ ds̃ supͣ om̃s cȩlos ẽ ds̃ transcendit om̃s
angłos quantũ habes erigi. attingas ad illum
excelsũ nolo te rũpas extendendo te Aliud
consiliũ tibi do. ne in ista extensione forte crepes

Expanded text:
parcere vult malis, ad poenitentiam adducit eos quibus parcit, sed illi non corriguntur: novit ille quomodo de illis judicet. Immitis est autem homo, cum vult contradicere aut bonitati Domini, aut patientiae, aut potestati, aut justitiae judicis. Erigitur superbus in Deum, mergit illum Deus; et in eo ipso mergitur, quo erigitur in Deum. Nam in alio psalmo sic ait: «Dejecisti eos, dum extollerentur» . Non dixit, Dejecisti eos, quia elati sunt; aut, Dejecisti eos, posteaquam elati sunt; ut aliud sit tempus elationis eorum, aliud tempus dejectionis: sed in eo ipso quo extollebanttum enim superbum cor hominis, tantum recedit a Deo; et si recedit a Deo, in profundum it. Contra, cor humile de coelo adducit Deum, ut proximus fiat. Certe altus est Deus, super omnes coelos est Deus, transcendit omnes Angelos: quantum habes erigi, ut attingas ad illum excelsum? Nolo te rumpas extendendo te; aliud consilium tibi do, ne in ista extensione forte crepes
Abbreviated transcription (Latin):
Ille fecit iustitiã : mortuus ẽ quare mor
tuus ẽ : Ego feci iniqͥtatẽ. quare ñ morior :
ille fecit iustitiã: & mortuus ẽ quare mor¬
tu us ẽ ⁊ ego feci iniqͥtatẽ. quare me ñ ab¬
stu lit ds̃ : ecce ille fecit ustitiã & quare
sic in illũ uindicauit. quaire ille sse laboreit
ses pondent hoc ẽ respondent qͥ habent qđ dit¬
cast  qa parcit᷑ illis de patientia dĩ. inueniunt
angum̃tũ responsionis suȩ Parcit ille ꝓpt̃ aliud.
respondent illi ꝓpt̾ aliud. qͥa uiuunt: Quare
enppareat illi. dicit apłs: exponit consiliũ pa¬
eentiȩ dĩ E xistimas inqͥt qͥ talia agis qͥa tu
effugies iudiciũ dĩ : Andiuitias benignitatis &
longanimitatis eiꝰ contemnis: Ignoras qͥa pate¬
entia dĩ ad pęnitentiã te adducit : Tu aut̃ idẽ
ile qͥ respondit & dicit. si displicerẽ dõ ñ michi
parcoret ds̃. uUide qͥd sibi facit. audi apłm. Tu

Expanded text:
Ille fecit justitiam, et mortuus Ille fecit justitiam, et mortuus e non morior? Ille fecit justitiam, et mortuus est: quare mortuus est? Ego feci iniquitatem; quare me non abstulit Deus? Ecce, ille fecit justitiam; et quare sic in illum vindicavit? quare ille sic laborat? respondent; hoc est, «respondent,» quia habent quod dicant; quia parcitur illis, de patientia Dei inveniunt argumentum responsionis suae. Parcit ille propter aliud, respondent illi propter aliud, quia vivunt. Quare enim parcat ille, dicit Apostolus, exponit consilium patientiae Dei: «Existimas,» inquit, «qui talia agis, quia tu effugies judicium Dei? An divitias benignitatis et longanimitatis ejus contemnis, ignorans» «quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem,» id est, ille qui respondet et dicit, Si displicerem Deo, non mihi parceret Deus: vide quid sibi facit, audi Apostolum:
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti & tacui suspicatus es iniqͥtatẽ qđ ero¬
tibi similis. & ñ tacuit. Cũ enĩ nos loquim᷑ ille
ñ tac& cũ lector legit ille ñ tac&. cũ psalmifa
cantat ille ñ tac&. & istȩ om̃s uoces dĩ ꝑ orbem
t̾rarũ fiunt quomͦ gͦ tac&. quomͦ ñ tacet: ñ ta¬
cet in uerbo : tacet in uindicta quid ÷ gͦ hȩc feci¬
sti & tacui : hȩc fecifi & ñ uindicaui. Suspicatꝰ
es iniqͥtatẽ qđ tibi ero similis. De ipsa uindi¬
cte taciturnitate id ÷ de cessatione uindicte
alio loco dicit. Tacui. nũqͥd semꝑ tacebo: Usque¬
quo peccatores dnẽ usqueqͦ peccatores glon¬
abunt᷑ : Re spondent & loquent᷑ iniquita tẽ
loquent᷑ om̃s qͥ oꝑant᷑ iniustitiã & dicit
om̃ia oꝑa respondent & loquent᷑ iniqͥtatẽ
Quid ÷ respondent: contra iustũ ha¬
bent quid respondeant. Uenit iustus
aliquis & dicit Noli facere iniqͥtatẽ
Quare: ne moriaris
lcce feci iniquitatẽ. Iuare ñ morior:

Expanded text:
fecifecitui similis;» et non tacuit. Cum enim nos loquimur, ille non tacet cum enim lector legit, ille non tacet; cum Psalmus ista cantat, ille non tacet: et istae omnes voces Dei per orbem terrarum fiunt. Quomodo ergo tacet, quomodo non tacet? Non tacet in sti, et tacui?» Haec fecisti, et non vindicavi. «Suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis.» De ipsa vindictae taciturnitate, id est, de cessatione vindictae, alio loco dicit: «Tacui; numquid semper tacebo» . «Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur; respondent, et loquentur iniquitatem; loquentur omnes qui operantur injustitiam?» Et dicit omnia opera. «Respondent, et loquentur iniquitatem.» Quid est, «respondent?» Contra justum habent quod respondeant. Venit justus aliquis, et dicit: Noli facere iniquitatem. Quare? Ne moriaris. Ecce feci iniquitatem; quare non morior?
Abbreviated transcription (Latin):
putant dm̃ nescire qđ faciunt. Uide. qͥd mali
illis contingat. quia si stationariꝰ scine. tenene
illos & ideo uitant oculos stationarii. nestat̃
teneant᷑. Oculos enĩdĩ deuitare nemo potest
qͥa ñ solũ in cubiculo uidet. sed & intima cordis
tui. Cogitant & ipsi qͥa nichil potest latere dm̃
& qͥa faciunt & sciunt qͥd fecer̃ & uident se ui¬
uere sciente dõ. qđ ñ uiuerent sciente stationi¬
rio dicunt sibi placent ista dõ & reuera si illi
torib : & quomͦ displicent cõmentariensib
Nunqͥd quomͦ illoꝵ oculos uitamꝰ. uitare possumꝰ
oculos dĩ : ergo placent ista dõ Ideo in alio psal¬
mo peccatori dr̃. hȩc fecisti & tacui. suspicatꝰ
es iniqͥtatẽ qđ ero tibi similis. quid ÷ ero tibi si¬
milis : ut quomͦ tibi plac& factũ tuũ malum
sic putes qͥa & mͥ plac&. & minat᷑ in posterũ.
arguã te Ergo ñ tac& qͥ dix̃. tacui. Cũ dicit. hȩc

Expanded text:
putant Deum nescire quod faciunt. Vide quid mali putant Deum nescire quod faciunt. Vide quid mali illis contingat! Quia si stationarius sciret, teneret illos; et ideo vitant oculos stationarii, ne statim teneantur: oculos enim Dei vitare nemo potest; quia non solum in cubiculo videt, sed et intima cordis tui. Cogitant et ipsi quia nihil potest latere Deum; et quia faciunt, et sciunt quid fecerunt, et vident se vivere sciente Deo, qui non viverent sciente stationario, dicunt sibi: Placent ista Deo; et revera si illi toribus, et quomodo displicent commentariensibus , numquid quomodo illorum oculos vitamus, vitare possemus oculos Dei? Ergo placent ista Deo. Ideo in alio psalmo peccatori dicitur, «Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis.» Quid est, «ero tibi similis?» Ut quomodo tibi placet factum tuum malum, sic putes quia et mihi placet. Et minatur in posterum: «Arguam te» . Ergo non tacet qui dixit, «tacui.» Cum diceret, «Haec
Abbreviated transcription (Latin):
Exaltare qͥ iudicas t̃rã:¬
reddet : iterũ mali triumphant. & exultant
mali. blasphemant mali. om̃ia mala faciuã
Mouet te cũ pietate quęre. ñ cũ suꝑbia rep̃¬
hende. Mouet te cõpatit᷑ tibi & psalmus¬
quęrit tecũ ñ qͥa nescit. sed
consolari. nisi con doleat
cũ illo¬
ñ illũ erigit. Prius
sermo¬
ne consolatorio. Si
autẽ
iNtr& adillũ
ridens. luctũ eiꝰ ñ
facit quo mͦ lectum ẽ dicente apło.
gaudere cũ gaudentib flere cũ flentib
Ergo ut gaudeat tecũ prius fles cũ illo.
contristaris cũ illo. ut reficias eũ. Sic &
psalmus & sp̃s dĩ utiq om̃ia sciens quȩ¬
rit tecũ quasi uerba tua dicit. Usqueqͦ
peccatores dñe usquequo peccatores glo¬
riabunt᷑: Respondent & loquent᷑ iniqui¬
tatẽ : loquent᷑ om̃s qͥo ꝑant᷑ iniustitiãm
Quid loquent᷑ nisi contra dm̃ qͥ dicunt.
quid nob̵ prod est quia sic uiuimꝰ: qͥd dicturus &
uere curat ista quȩ facimꝰ dr̃. Quia enĩ uiuunt

Expanded text:
Exaltare, qui judicas terrareddet? Interim mali triumphant, et exsultant mali, blasphemant mali, omnia mala faciunt. Movet te? Cum pietate quaere, non cum superbia reprehende. Movet te? Compatitur tibi et Psalmusquaerit tecum, non quia nescit; sed t aliquem consolari, nisi condoleat cum illon illum erigit: prius sermone consolatorio. Si autem intret ad illum ridens luctum ejus, non facit quod modo lectum est, dicente Apostolo: «Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus» . Ergo ut gaudeat tecum, prius fles cum illo; contristaris cum illo, ut reficias eum: sic et Psalmus et Spiritus Dei, utique omnia sciens, quaerit tecum, quasi verba tua dicit. «Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur; respondent, et loquentur iniquitatem; loquentur omnes qui operantur injustitiam?» Quid loquentur, nisi contra Deum, qui dicunt: Quid nobis prodest quia sic vivimus? Quid dicturus es? Vere curat ista quae facimus Deus? Quia enim vivunt,
Abbreviated transcription (Latin):
si inustus cẽ qͥa parcit malis uide quomͦ ĩa cor¬
ngit᷑ psalmꝰ & dicũ psalmo corrigere. Ideo enĩ
uoces tuas habebat psalmꝰ. Quȩ s̃ uoces :us que
psalmi ques̃ uoces psalmi : & factus ẽ mͥ dñs in re¬
fugun & dñs ms in adiutorũ speimeȩ. Et reddet¬

Expanded text:
si injustus esse, quia parcit malis? Vide quomodo jam corrigitur Psalmus, et tu cum Psalmo corrigere: ideo enim voces tuas habebat Psalmus. Quae sunt voces? «UsqueqPsalmi. Quae sunt voces Psalmi? «Et factus est mihi Dominus in refugium, et Deus meus in a
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ psalmꝰ iste. Si autẽ nullus ur̃m talis ẽ
puos aliis loquit᷑ dicens: Intelligite nunc
quia dixer̃ illi ñ uidebit dñs nec intelligot
ds ia cob intelligite in qͥt nunc qͥ insi po¬
entes estis in popło. & stulti aliqua cedo

Expanded text:
loquitur psalmus iste: si autem nullus vestrum talis est, loquitur psalmus iste: si autem nullus vestrum talis est, per vos aliis loquitur, dicens, «Intelligite nunc;» quia dixerunt illi, «Non videbit Dominus, neque intelliget Deus Jacob. Intelligite.» inquit, «nunc qui insipientes estis in
Abbreviated transcription (Latin):
eta etq qͥa uidet quasi nichil sibi ꝓdesse qđ
bene uiuit humilis hic sꝑans mercedẽ Nã si
illã sꝑane futurã ñ illã ꝑdit qͥa nondũ uenit
tẽpus. ut accipiat eã. In uinea oꝑaris fac opus
quã opereris: & ista tolerantia ad opus tuũ
ꝑtin& & hoc ad mercedẽ ꝑtin& Minus uis
facere in uinea qͥ ñuis tolerare qͥa & ipsa
tolerantia ad ipsã oꝑationẽ ꝑtin&. ut inue¬
nias mercedẽ: qđ si dolosus es uide ne ñ soluim
ñ accipias mercedẽ. sed & pęnã inuenias quia¬
& uoluisti eẽ oꝑarius dolosus. E quidem oꝑariꝰ
dolosus ut incipiat ñ benefacere oculos pa¬
tris familias attendit. Ad illũ aspicit qͥ condu¬
xit ad uineã. ut cũ ille auerterit oculos bene
oꝑat᷑. Os aut̃ qͥte condux̃ ñ auertit oculos: non
potes. Ergo siquid aliqͥd cogitabatis quando
uidebatis malos florere & cogitationes ur̃ẽ
faciebant nutare pedes urõs inuia dĩ: uob̶

Expanded text:
cta ipsorum; quia videt quasi nihil sibi prodesse quod cta ipsorum; quia videt quasi nihil sibi prodesse quod bene vivat humilis, hic sperans mercedem. Nam si illam speret futuram, non illam perdit; quia nondum venit tempus ut accipiat eam. In vinea operaris, fac opus  ista tolerantia ad opus tuum pertinet, et hoc ad mercedem pertinet: minus vis facere in vinea, qui non vis tolerare; quia et ipsa tolerantia ad ipsam operationem pertinet, ut invenias mercedem. Quod si dolosus es, vide ne non solum non accipias mercedem, sed et poenam invenias; quia voluisti esse operarius dolosus. Et quidem operarius dolosus ut incipiat non bene facere, oculos patrisfamilias attendit, ad illum aspicit qui conduxit ad vineam, ut cum ille averteoperetur. Deus autem qui te conduxit, non avertit oculos; non potes. Ergo si qui forte aliquid cogitabatis, quando videbatis malos florere, et cogitationes vestrae faciebant nutare pedes vestros in via Dei; vobis
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓ selitũ occider̃ id ÷ peregrinũ aduenã. ad uen¬
ticũ ipsũ dicit ꝓselitũ. Manifestas ista singula
rat. ñ intelligit. hȩ enĩ duȩ uoces s̃ maloꝵ. Una
quã iã dixi. hȩc fecisti & tacui sus picatus es
iniqͥtate᷑ qđ ero tibi similis. Quid ÷ qđ ero tibi
similis ÷ putas qͥa uideo facta tua & placent
m quia ñ uindico : alia ẽ uox iniquoꝵ . quia
nec attendit ista ds̃. nec adiertit. ut sciat quẽ¬
admodũ uiuã ñ me curat ds̃ Ergo int̃ aliquẽ
me cõputat ds̃: Aut uere numerat ds̃. aut
ipsos homines numerat: Infelix homo ut
esses curauit: ut bene uiuas n cu rat: istoꝵ
estis in popło: & stulti aliquando sapite Popłm
suũ erudit cui pos sunt cõmoueri pedes: quan¬
do felicitates iniquoꝵ uidet homo iã bene ui¬
uens in numero sc̃õꝵ dĩ id ÷ in numero filioꝵ
eccłȩ. uidet qͥa florent mali & faciunt ini¬
qͥtitẽ & emulat᷑ eos. & adducit᷑ ut imitet᷑ fa¬

Expanded text:
proselytum occiderunt:» id est, peregrinum, advenam, adventitium; ipsum dicit proselytum. Manifesta sunt ista singula, rat, non intelligit. Hae enim duae voces sunt malorum: una quam jam dixi, «Haec fecisti, et tacui: suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis.» Quid est, «quod ero tibi similis?» Putas quia video facta tua, et placent mihi, quia non vindico. Alia est vox iniquorum: Quia nec attendit ista Deus, nec advertit ut sciat quemadmodum vivam, non me curat Deus. Ergo inter aliqua me computat Deus? aut vere me numerat Deus? aut ipsos homines numerat? Infelix homo! ut esses curavit; ut bene vivas non curat? Istorum estis in populo, et stulti aliquando sapite.» Populum suum erudit, cui possunt commoveri pedes, quando felicitates iniquorum videt homo, jam bene vivens in numero sanctorum Dei, id est in numero filiorum Ecclesiae: videt quia florent mali, et faciunt iniquitatem, et aemulatur eos, et adducitur ut imitetur fa
Abbreviated transcription (Latin):
suũ misit seruos filii sui & in ipsis seruis filium
suũ. ꝑ totũ orbẽ t̾rarũ p̃dicat᷑ ubiq uerbum dĩ
Ubi ñ dr̃ hominib relinquite iniqͥtates ur̃as pri¬
ores conuertite uos ad itinera recta : Ideo parcit
ut uos corrigatis. Ideo heri ñ uindicauit. ut
hodie bene uiuatis. Prudit gentes Ñ gͦ arguet:
accipis amagistrõ erudiris. Cõmittit tibi ma¬
gister qđ p̃bet & ñ exigit quando reddis: aut
cũ cȩꝑis reddere. sine metueris plagarũ : modo
gͦ accipimꝰ postea statuim᷑ ante magistrum
ut reddamꝰ om̃s p̃teritas nr̃as id ÷ ut rationẽ
reddamꝰ dehis om̃ib quȩ nob̵ mͦ erogantur
Audi apłm dicentẽ. Om̃s in qͥt ad stabimꝰ ante
tribunal xp̃i. ut illic recipiat unꝰ quisq scđm
ea quȩ ꝑ corpus gessit. siue bonũ siue malum

Expanded text:
in ipsis servis Filium suum. Per totum orbem terrarum praedicatur ubique verbum Dei. Ubi non dicitur hominibus: Relinquite iniquitates vestras priores, convertite vos ad itinera recta? Ideo parcit, ut vos corrigatis; ideo heri non vindicavit, ut hodie bene vivatis. Erudit gentes; non ergo arguaccipis a magistro, erudiris: committit tibi magister quod praebet; et non exiget quando reddis? aut cum coeperis reddere, sine metu eris plagarum? Modo ergo accipimus; postea statuimur ante magistrum, ut reddamus omnes praeteritas nostras, id est, ut rationem reddamus de his omnibus quae nobis modo erogantur. Audi Apostolum dicentem: «Omnes astabimus ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque secundum ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
sut ille gͦ auget longanimitatẽ. & tu auges
iniqͥtatẽ  Frit illius thesaurus in sempitna
thesaurus: in ira inuenit᷑. Et qđ ponis quotidie
ꝑmodicũ poscea massãm inuenturꝰ es Minuta¬
tin ionis sed cumalũ inuenies Noli atendere
minuta percata tua quottidiana. de minutissi¬
mis guttis. flumina implent᷑. Quid aut̃ illi fa¬

Expanded text:
» . Ille ergo auget longanimitatem, et tu auges iniquitatem. Erit illius thesaurus in sempiternthesaurus in ira invenietur, et quod ponis quotidie per modicum, postea massam inventurus es: minutatim ponis, sed cumulum invenies. Noli attendere minuta peccata tua quotidiana; de minutissimis guttis flumina implentur. 10.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habet unde audiat. & tibi fecit un-¬
de audis: qui plantauit aurẽ ñ audi&:
autaud qui finxit oculũ ñ conside¬
rat: qui erudit gentes ñ argu&: atten¬
dite hoc magnoꝑe fr̃s mei qui erudit gen¬
tes ñ argua hoc mͦ facit ds̃ erudit genl¬
tes Ideo misit uerbũ suũ ꝑ orbẽ trarũ

Expanded text:
e audiat, qui tibi fecit unde audias? «Qui plantavit aurem, non audiet? aut qui finxit oculum, non considerat? Qui erudit gentes, non arguet?» Attendite hoc magnopere, fratres mei, «Qui erudit gentes, non arguet?» Hoc modo facit Deus, erudit gentes: ideo misit verbum suum per orbem terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
sorptur as ĩ om̃iũ qͥ quasi iusti sibi indebant᷑ uł uide¬
sise arbitrabant᷑ & ad qͦꝵ primatũ plebis obsequiũ
uidebit᷑ obtẽꝑare. ñ peꝑcit & dix̃ Quando oratis ñ
ents sic̃ y poeritȩ qͥ amant insynagogis uangubl
platarũ stantes orare. ut uideant᷑ ab hominib && cȩ

Expanded text:
Scripturarum omnium; qui sibi quasi justi videbantur, vel videScripturarum omnium; qui sibi quasi justi videbantur, vel videri se arbitrabantur, et ad quorum primatum plebis obsequium videbatur obtemperare: non pepercit, et dixit, «Quando oratis, non eritis sicut hypocritae, qui amant in synagogis et angulis platearum stantes orare, ut videantur ab hominib
Abbreviated transcription (Latin):
dñs : ꝓpt̃ miseriã in opũ & gemitũ pauꝑum nunc ex urgã
dicit dñs Ponã in salutari. Salutaris nr̃: saluator
nr̃ ẽ. in illo uoluit ponere spem om niũ in opum
& egenũ & qͥd ait: fiducialit᷑ agã in eo. Quid. ẽ
fiducialit̃ agã in eo : ñ timebit ñ parc& uitiis &
concupiscentiis hominũ. Uere medicus fidelis
me dicinali ferro sermonis instructus. secuit
uulnera. ldeoq talis p̃dictus
& p̃aiumtiatus talis etiã inuentꝰ ẽ. loquebat᷑
tiunt᷑ ꝓpt̾ iustitiã In ipso sermone dix̃. qͥa ipoꝵ
ẽ regnũ cęloꝵ & ut facen& illos luminaria iđ ÷
patient᷑ tolerantes om̃ia iniqͣ quȩ transeunt.
beati erics inqͥt cũ uos ꝑ secuti fuerint & dixerint
omie malũ aduersũ uos. Gaudete & exultate: quia mer
cũ docere incipene. qͥnuis eũ turba circundare. dix̃
talia discipłis suis. quȩ ferirent faciem pharisȩaꝵ &

Expanded text:
Dominus? «Propter miseriam inopum et gemitum pauperum nunc exsurgam, Dominus? «Propter miseriam inopum et gemitum pauperum nunc exsurgam, dicit Dominus: ponam in salutari.» Salutaris noster, Salvator noster est: in illo voluit ponere spem omnium inopum et egentium. Et quid ait? «Fiducialiter agam in eo» . Quid est, «Fiducialiter agam?» Non timebit, non parcet vitiis et concupiscentiis hominum. Vere medicus fidelis, medicinali ferro sermonis instructus, secuit omnia vulnera. Ideo qui talis praedictus t praenuntiatus, talis etiam inventus est. Loquebatur tiuntur propter justitiam:» in ipso sermone dixit, «Quia ipsorum est regnum coelorum.» Et ut faceret illos luminaria, id est, patienter tolerantes omnia ista iniqua, quae transeunt: «Beati eritis,» inquit, «cum vos persecuti fuerint, et dixerint omne malum adversum vos: gaudete et exsultate, quia merccum docere inciperet, quamvis eum turba circumdaret, dixit talia discipulis suis, quae ferirent faciem Pharisaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ spem ñ habent nisi in illo solo. in quo solo spes ñ fal.
peres qͥ nichil habent uident᷑ dici ab scriptura. quan¬
do laudant᷑ pauꝑes. Inuenis enĩ pauꝑem hominem
quando patit᷑ aliqͣm iniuriã. ñ attendit nisi patrẽ suũ.
in cuiꝰ forte domũ man&. cuiꝰ inqͥlinꝰ ẽ cuiꝰ colonus ẽ cuiꝰ
ipsius in homine. cinis in cinere. Sunt aut̃ aliqͥ opu¬
lenti s̃ & honorib scđm tẽpus humanis fulciunt᷑
milia sua spem ponunt. Nec inclaritate transitoriȩ
dignitatis sed totã spem in illo ponunt. cui ñ succedit᷑
qͥ mori ñ potest̃. qͥ falli & fallere ñ potest Tales & si
multa uident᷑ habere scđm scłm. bene ea tam̃ gubnant¬
ad refectionẽ indigentiũ. int̾ pauꝑes dñi numerantur:
Uident enĩ ꝑiculose se uiuere in hac uita sentiunt se eẽ
ꝑegrinos. Sic diuersant᷑ in opulentia diuitiarũ suarũ.
quomͦ uiator in stabulo transiturꝰ ñ possessurus . Ergo qͥd

Expanded text:
Qui spem non habent nisi in illo solo, in quo solo spes non fallperes qui nihil habent, videntur dici ab Scriptura, quando laudantur pauperes. Invenis enim pauperem hominem, qui quando patitur aliquam injuriam, non attendit nisi patronum suum, in cujus forte domo manet, cujus inquilinus est, cujus colonus est, cujus ipsius in homine, spes ipsius in homine, cinis in cinere. Sunt autem alii qui opulenti sunt, et honoribus secundum tempus humanis fulciuntur; milia sua spem ponunt, nec in claritate transitoriae dignitatis; sed totam spem in illo ponunt, cui non succeditur, qui mori non potest, qui falli et qui fallere non potest: tales etsi multa videntur habere sd refectionem indigentium; inter pauperes Domini numerantur. Vident enim periculose se vivere in hac vita, sentiunt se esse peregrinos: sic diversantur in opulentia divitiarum suarum, quomodo viator in stabulo, transiturus, non possessurus. Ergo quid
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. facta s̃ postea miracula
quando de
ipso numero iudȩoꝵ credider. &
donatus ẽ
illis sanguis xp̃i. Impias manꝰ &
cruentas
ipsius.
id ÷ eccłȩ Qui corpus
eius mor¬
tale
persecuti s̃ fuder̃
ut biberent p̾ciũ suũ Namq postea plures
conuersi s̃ cũ multa mira cula fierent ab

Expanded text:
m facta sunt postea miracula, quando de ipso numero Judaeorum crediderunt, et donatus est illis sanguis Christi. Impias manus et cruentas ipsius, id est Ecclesiae, qui corpus ejus mortale, persecuti sunt. ut biberent pretium suum. Namque postea plures conversi sunt. Cum multa miracula fierent ab
Abbreviated transcription (Latin):
humiliatũ uidet illũ resurgentẽ & euntẽ in
enturũ inde ad iudiciũ eoꝵ : int᷑ qͦꝵ
manꝰ passus ẽ om̃ia mala ex altare in qͥt qͥ iudicas
t̾rã. redde retributionẽ suꝑb̾. suꝑbis reddet ñ hu¬
milib: Qui s̃ suꝑbi : quib: parũ ẽ qđ mali faciua
& defendere
peccata sua uolunt: Namq de his

Expanded text:
um resurgentem et euntem in enturum inde ad judicium eorum, inter quorum manus passus est omnia mala: «Exaltare,» inquit, «qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Superbis reddet, non humilibus. Qui sunt superbi? Quibus parum est quod mala faciunt, et defendere peccata sua volunt. Namque de
Abbreviated transcription (Latin):
fecit qͥa ꝓpheta p̃dixerat
sed ideo ꝓpheta
p̃dixerat. qͥa ille facturꝰ erat
centẽ in uerbo & dicit.
fident̃ egit. Uidet
illũ confident᷑ egisse uidet
illũ cõp̃hensũ. uidet illũ crucifixũ. uidet i¬
illũ cõp̃hensũ. uidet

Expanded text:
ia Propheta praedixerat; sed ideo Propheta praedixerat, quia illo facturus erat.centem in verbo, et dicit: «Fidenter egit.» Videt illum quam fidenter egit, videt illum comprehensum, videt illum crucifixum, videt illu
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ñ uid& Ergo uis ille ut corrigat manũ pri¬
or tu linguã cõrrige. Uis ille ut corrigat cor ad¬
uersus hominem. tu corrige aduersus dm̃. ne
forte cũ optas uindictã dĩ. si
uenerit te priorẽ¬
inueniat. Nã ille ueni&. ueni& & iudicabit ꝑseue¬
rantes in nequitia sua ingratos p̃rogatione miscđiȩ
ipsius. ingratos patientiȩ ipsius thesauritantes sibi
irã indie irȩ & reuelationis iuft iudicudĩ qui redd&
unicuiq scđm oꝑa sua Iuia ds̃ ultionũ dñs ds̃ ulti¬
sed in uirtute sermonis. ñ accepit ꝑsonas prin¬
cipũ iudȩoꝵ Quanta in illos dicit & quomͦ di¬
ctũ ẽ s uere in fiducia. qͥa scriptũ ẽ de illo in psal

Expanded text:
nem non videt. Ergo vis ille ut corrigat manum, prinem non videt. Ergo vis ille ut corrigat manum, prior tu linguam corrige: vis ille ut corrigat cor adversus hominem, tu corrige cor adversus Deum; ne forte cum optas vindictam Dei, si venerit, te prioreinveniat. Nam ille veniet, veniet et judicabit perseverantes in nequitia sua, ingratos praerogationi misericordiae ipsius, ingratos patientiae ipsius, thesaurizantes sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua : quia «Deus ultionum Dominus, Deus ultised in virtute sermonis. Non accepit personas principum Judaeorum. Quanta in illos dicit? et, quomodo dictum est, vere in fiducia: quia scriptum est in Psal
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ ultionũ dãf ds̃ ultionũ fident̃ egit
Tu putas qͥa ñ uindicat uindicat ds̃ ul¬
tionũ Quid ÷ ds̃ ultionũ : ds̃ uindictarũ
In eo certe murmuras. qͥa ñ uindicat in
malos noli murmurare. ne int̃ illos sis in iqͦs
uindicatus. facit ille furtũ & uiuit. tu murmu¬
ras aduersus dm̃ qͥa ñ morit᷑ qͥ tibi furtũ fecit.
Siũ ñ facis furtũ uide Si enĩ iã ñ facis uide ne
aliqͣndo fecisti. Si iã dies es. recole noctẽ tuã. Suã
fuisse aliqͣndo. & aliquẽ aliũ forte stomachum.
qͥa & tu furtũ faciens uixisti & ñ es mortuus
Quomͦ aut̃ tu quando faciebas ideo uixisti ut
ros qua & tu transisti: esses mͦ qͥ murmura¬
res. si aduersus te audiret᷑ qͥ pr
te murmurauit. & tam̃¬
uersus dm̃. quia fur ñ morit᷑. Appende in
statera ȩqͥtatis. & furẽ. & blas phemũ. lam
dicis qͥa fur ñ es sed murmurando aduersus
dm̃ blasphemꝰ es. Ille captat somnũ hominis
ut aliqͥd in uol& tudicis qͥa dormit ds̃ & homi¬

Expanded text:
s ultionum Dominus, Deus ultionum fidenter egit.» Tu putas quia non vindicat? Vindicat «De is ultionum.» Quid est, «Deus ultionum?» Deus vindictarum. In eo certe murmuras, quia non vindicatur in malos. Noli murmurare, ne inter illos sis in quos vindicatur. Facit ille furtum, et vivit: tu murmuras adversus Deum, quia non moritur qui tibi furtum fecit. Si jam non facis furtum, vide: si enim jam non facis, vide ne aliquando fecisti. Si jam dies es, recole noctem tuam: si jafuisse aliquando; et aliquem alium forte stomachatum, quia et tu furtum faciens vixisti, et non es mortuus: quomodo autem tu quando faciebas, ideo vixisti ut uros, qua et tu transisti? Esses modo qui murmurares, si adversus te audiretur te murmuravit? Et tamversus Deum, quia fur non moritur. Appende in statera aequitatis furem et blasphemum: jam dicis quia fur non es; sed murmurando adversus Deum, blasphemus es. Ille captat somnum hominis, ut aliquid involet; et tu dicis quia dormit Deus, et homi
Abbreviated transcription (Latin):
de iutullũ psẽdmus ĩfte ꝑ cepit quo modo uides
luminaria cũ tota patientia dirigere cursus suos
tibi fecerit caro. Om̃is enĩ homo caro && sanguis
ẽ Ñ enĩ uilis ẽ in cõparatione alteriꝰ carnis a
qua uideris p̃mi. quia ꝓte ille suscepit carnẽ¬

Expanded text:
de titulum psalmus iste percepit. Quomodo vides de titulum psalmus iste percepit. Quomodo vides luminaria cum tota patibi fecerit caro. Omnis enim homo caro et sanguis est. Non enim vilis es in comparatione alterius carnis, a qua videris premi; quia pro te ille suscepit carnem
Abbreviated transcription (Latin):
unt istã foueã magnã. quę possit capere om̃e
genus iniquaꝵ: & quia uidetis multos eẽ in iqͦs
& dicatis uob̵ carnalit̃ reuera tantã multitudi¬
nẽ iniquorũ. tantã turbã peccantiũ quȩ fouea
potest capere. quando fodit᷑ talis quȩ om̃s ca¬
piat: quando ex haurit᷑ : ideo parcit ds̃ ñ ẽ
hoc fossa peccatoꝵ: ipsa felicitas peccatorũ
ẽ. In illã enĩ cadent. tanquã in foueam intendi¬
te fr̃s qͥa magna res ẽ ut fouea dicat᷑. donec
nouit peccatorẽ & impiũ. occulta iustitia sua
& hoc ipsum qđ ei parcit ds̃ ꝑ impunitatẽ facit
eũ elatũ. Ille se altũ putat & cadit. in eo ipso
cadit quo se altũ putat. hoc se ille putat sub¬
merguntur. contra humiles quasi in tram
se de primunt : & in cęlũ ascendunt. Mitesce
ergo quis quis es fidelis si eruditus es ex lege dĩ
ut sit cortuũ in firmam̃to cęli quiads̃ fecit
luminaria quartodie qͥ dr̃ quarta sabbati uel¬

Expanded text:
unt istam foveam magnam quae possit capere omne unt istam foveam magnam quae possit capere omne genus iniquorum; et quia videtis multos esse iniquos, et dicatis vobis carnaliter: Revera tantam multitudinem iniquorum, tantam turbam peccantium quae fovea potest capere? quando foditur talis quae omnes capiat, quando exhauritur? ideo parcit Deus. Non est hoc: fossa peccatorum, ipsa felicitas peccatorum est; in illam enim cadent tanquam in foveam. Intendite, fratres, quia magna res ut felicitas fovea catorem et impium, occulta justitia sua; et hoc ipsum quod ei parcit Deus, per impunitatem facit eum elatum. Ille se altum putat, et cadit: in eo ipso cadit, quo se altum putat. Hoc se ille putat submerguntur. Contra, humiles quasi in terram se deprimunt, et in coelum ascendunt. Mitesce ergo, quisquis es fidelis, si eruditus es ex lege Dei, ut sit cortuum in firmamento coeli: quia Deus fecit luminaria quarto die, qui dicitur «quartu sabbati,» un
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃. Uenite ad me om̃s qͥ laboratis & onerati estis
& discite ame qͥa mitis sũ & humilis corde. hȩc ẽ
gͦ disciplina xpiana. Nemo facit aliqͥd bene nisi
gra ipsus. Qđ facit homo male ipsius ẽ hominis
qd facit bene. de beneficio dĩ facit Cũ ceꝑit face¬
se bene ñ sibi tribuat. cũ ñ sibi tribuent grãs
agat et a quo acceꝑit. Cũ aut̃ benefacit ñ insul¬
dt illi qͥ illud ñ facit. aut extollat se suꝑ eũ. q̃ enĩ
in illo finita ẽ gr̃a dĩ. ut ad illũ ñ ꝑueniat. Ut miti¬
ges eũ adieb malignis donec fodiat᷑ peccatori
fouea: Mitis gͦ esto quisquis xp̃ianus es adiebus
malignis Maligni enĩ s̃ dies. qͥb uident᷑ flore¬
re peccatores & laborare iusti: sed labor iustoꝵ
flagellũ patris ẽ & felicitas peccatoꝵ fouea i¬
psoꝵ ẽ quia enĩ mitigat uos ds̃ a diebi malignis
doneo fodiat᷑ peccatori fouea : ñ cogitetis quia
mͦ mali quo loco extant angłi cũ uidentib & fodi¬

Expanded text:
s qui laboratis et onerati estis, et discite a me, quoniam mitis sum et humilis corde» . Haec est ergo disciplina christiana: nemo facit aliquid bene, nisi gratia ipsius. Quod facit homo male, ipsius est hominis: quod facit bene, de beneficio Dei facit. Cum coeperit facere bene, non sibi tribuat: cum non sibi tribuerit, gratias agat ei a quo acceperit. Cum autem bene facit, non insultet illi qui illud non facit, aut extollat se super eum: non enim in illo finita est gratia Dei, ut ad alium non perveniat. 16. «Ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Mitis ergo esto, quisquis christianus es, a diebus malignis. Maligni enim sunt dies quibus videntur florere peccatores et laborare justi; sed labor justorum flagellum est Patris, et felicitas peccatorum fovea ipsorum est. Quia enim mitigat vos Deus a didonec fodiatur peccatori fovea; non cogitetis quia modo in aliquo loco stant Angeli cum bidentibus, et fodi
Abbreviated transcription (Latin):
ctis Sic odit ds̃ superbos. & ideo sic concludit
Am̃ dico uob
descendit iustificatus publicanus magis quã
phariseus & dicit quare quia om̃is quise ex¬
altat humiliabit᷑. & om̃is qͥ se humiliat ex alta¬
bit᷑. Fr̃s mei uł hinc solũ ñ discimꝰ qͥa humi¬
litatem nos docuit xp̃c quia ds̃ factus ẽ homo
Ipsa ẽ humilitas quȩ displic& paganis
unde nob̵ insultant. Qualẽ in quiunt dm̃ colitis
qnatus ẽ: qualẽ dm̃ colitis: qͥ enucifixus ẽ humi¬

Expanded text:
ctis: sic odit Deus superbos. Et ideo sic conclusit: ctis: sic odit Deus superbos. Et ideo sic conclusit: «Amen dico vobis, descendit justificatus Publicanus magis quam Pharisaeus.» Et dicit quare: «Quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et omnis qui se humiliat, exaltabitur» . Fratres mei, vel hinc solum nos discimus quia humilitatem nos docuit Christus, quia Deus factus est homo. Ipsa est humilitas quae displicet Paganis; unde nobis insultant: Qualem Deum colitis qui natus est? qualem Deum colitis qui crucifixus est? Humi
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere cȩꝑit. hab& ad huc qđ cogitet ne sibi di-¬
buat qđ bene facit. sed illi agat grãs. cuiꝰ gr̃a
factũ ẽ ut bene uiuer&. qͥa ille illũ uocauit.
ille illũ illuminabit. Ergo iste iã ꝑfectus est :
non. Ad huc de ẽ illi aliqͥd. Quid illi de ẽ : ut ñ
suꝑbiat suꝑ eos qͥ necdũ sic uiuunt. quomͦ ipse
uiuit. qui talis fuerit securꝰ sit ñ illi reddit᷑ re¬
tributio de qua dictũ ẽ. red de retributionẽ suꝑ¬
bis: ñ ẽ int̃ illos qͥb: fodit᷑ fouea : Nã uidete illũ
iniusti. adulteri. raptores sic̃ publicanꝰ iste
Quantũ se extollit cũ dicit. qͥa ñ sũ sic̃ & publi¬
canus hic : ille aut̃ elisa facie. ꝑcutiebat pectꝰ
suũ dicens Ds̃ ꝓpitius estomͥ peccatori Ille su¬
ꝑbus erat inbonis factis ille humilis in ma¬
lis factis. Uidete fr̃s placuit dõ magis hu¬
militas in malis factis quã suꝑbia in bonis fa¬

Expanded text:
vivere coeperit, habet adhuc quod cogitet, ne sibi trivivere coeperit, habet adhuc quod cogitet, ne sibi tribuat quod bene facit, sed illi agat gratias, cujus gratia factum est ut bene viveret; quia ille illum vocavit, ille illum illuminavit. Ergo iste huc deest illi aliquid. Quid illi deest? Ut non superbiat super eos qui necdum sic vivunt, quomodo ipse vivit. Qui talis fuerit, securus sit; non illi redditur retributio de qua dictum est, «Redde retributionem superbis:» non est inter illos quibus foditur fovea. Nam videte illum et Publicamus iste:» quantum se extulit, cum dicit, «Quia non sum sicut et Publicanus iste?» Ille autem elisa facie, percutiebat pectus suum, dicens: «Deus, propitius esto mihi peccatori.» Ille superbus erat in bonis factis, ille humilis in malis factis. Videte, fratres, placuit Deo magis humilitas in malis factis, quam superbia in bonis fa
Abbreviated transcription (Latin):
unũ hominẽ : non. Quid gͦ: om̃e genꝰ hominũ
peccatoꝵ. sed suꝑboꝵ lamꝰ enĩ p̃misit. redde re¬
tributionẽ suꝑbis: Ñ illi. sed talib fodiat᷑ fouea
donet reddat retributionẽ suꝑb̵. Ergo qđ ait doneo
fodiat᷑ peccatori fouea. suꝑbos intellige. Quis est
suꝑb: qͥ ñ confessione peccatoꝵ agit pęnitentiã
ut sanari ꝑ humilitatẽ possit quis ẽ suꝑb: qͥ illa
ipsa pauca quȩ uidet᷑ habere bona sibi uult arro¬
gare & derogat miscđiȩ dĩ : Quis ẽ suꝑb : qͥ etiã¬
sidõ tribuit bona quȩ facit. insultat tam̃ eis qͥ illa
grãs agebat dõ. sentiebat gͦ & benefacere & ab illo
se facere. Unde gͦ imꝓbatus ẽ : qͥa insultabat pu¬
blicano ut ꝓficiatis attendite. Prima p̾cedere deba&
siue uirũ. siue feminã confessio peccatoꝵ salubris
pęnitentia. quȩ ualeat ad corrigendũ hominem.
ñ ad irridendũ dm̃ Cũ aut̃ post pęnitentiã bene

Expanded text:
unum hominem? Non. Quid ergo? Omne genus hominum unum hominem? Non. Quid ergo? Omne genus hominum peccatorum, sed superborum; jam enim praemisit, «Redde retribdonec reddat retributionem superbis. Ergo quod ait, «Donec fodiatur peccatori fovea,» superbos intellige. Quis est superbus? Qui non confessione peccatorum agit poenitentiam, ut sanari per humilitatem possit. Quis est superbus? Qui illa ipsa pauca quae videtur habere bona, sibi vult arrogare, et derogat misericordiae Dei. Quis est superbus? Qui etiamsi Deo tribuat bona quae facit, insultat tamen eis qui illa gratias Deo agebat: sentiebat ergo et bene se facere, et ab illo se facere. Unde ergo improbatus est? Quia insultabat Publicano. Ut perficiamini attendite. Primo praecedere debet, sive virum, sive feminam confessio peccatorum, salubris poenitentia quae valeat ad corrigendum hominem, non ad irridendum Deum: cum autem post poenitentiam bene
Abbreviated transcription (Latin):
scier̃ cogitationes dĩ. sed qͥb iã Amicꝰ factꝰ ẽ. pro¬
dit consiliũ suũ & uos fr̃s mei nolite uos con¬
temnere. si cũ fide acceditis ad dñm. auditis
cogitationes dĩ Eas mͦ discitis hoc uob̵ dr̃
& ad hoc instruimini quare parcatmͦ ds̃ ma¬
lis ne murmuretis aduersus dm̃ qͥ doc& ho¬
minẽ scientiã. Dñs scit cogitationes hominũ¬
qm̃ uaniȩs Relinquite gͦ cogitationes ho¬
minũ qm̃ uanȩ s̃: ut cõphendatis cogita¬
tiones dĩ quȩ sapientes s̃ Sed qͥs
ẽ qͥ cõp̃hendit cogitationes dĩ ÷
ponitur in firmam̃to cęli. lam
hoc canta uimus. hoc diximꝰ & expo¬
dieris dñe : & de lege tua docueris
eũ. ut mitiges eũ a dieb ma¬
lignis. donec fodiat᷑ peccatori fouea.
Ecce habes consiliũ dĩ. quare parcit ma¬
lis fodit᷑ fouea peccatori. tuiã uis illum
sepelire. Ad huc fouea illi fodet᷑ nolife¬
stina re sepelire. Quid ÷ donec fodiatur
peccatori fouea : Aut quẽ ponit peccatorem :

Expanded text:
scierunt cogitationes Dei: sed quibus jam amicus factus est, prodit consilium suum. Et vos, fratres mei, nolite vos contemnere: si cum fide acceditis ad Dominum, auditis cogitationes Dei; eas modo discitis, hoc vobis dicitur, et ad hoc instruimini quare parcat modo Deus malis, ne murmuretis adversus Deum, «qui docet hominem scientiam. Dominus scit cogitationes hominuunt.» Relinquite ergo cogitationes hominum, quae vanae sunt; ut comprehendatis cogitationes Dei, quae sapientes sunt. Sed quis est qui comprehendit cogitationes Dei? Qui ponitur in firmamento coeli. Jam hoc cantavimus, jam hoc diximus et expo «et ex lege tua docueris eum: ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Ecce habes consilium Dei, quare parcat malis: foditur fovea peccatori. Tu jam vis illum sepelire: adhuc fovea illi foditur; noli festinare sepelire. Quid est, «donec fodiatur peccatori fovea?» Aut quem ponit peccatorem?
Abbreviated transcription (Latin):
bebant uenderent. & p̃ciũ rerũ suarũ ad pe¬
des apłoꝵ ponerent & unicuiq distribuebat᷑
quomͦ opus erat & erat illis una anima & cor
unũ in dm̃ de ipsis crucifixorib dñi Sed quare
illis ñ redditũ ẽ: quia redde retributionem
suꝑbis dictũ ẽ Illi autẽ noluer̃ eẽ suꝑbi
& enĩ cũ uiderent multa mirabilia fieri ꝑ nom̃ xp̃i.
quẽ se putabant in t̾fecisse. cõmoti miraculis au-¬
dier̃ a petro in cuiꝰ nomine illa fierent. Ñ enĩ sibi
arrogare serui uoluer̃ potentiã dñi sui. ut dice¬
rentꝰ ase factũ cẽ qđ ille in ipsis faciebat. honorẽ
deder̃ gͦ serui dño suo. dixer̃ qͥa quȩ illimiraban¬
tur fierent in nomine eiꝰ quẽ illi crucifixer̃ & fa¬
cti s̃ humiles cõpunctis̃ corde ꝑ turbatis con¬
fitentes peccatũ suũ & consiliũ quȩsi er̃ dicentes
Quid gͦ faciemꝰ : Non desꝑant de salute. sed quȩ¬
r̃ medicinã. Tunc ait illis petrus. Agite pęniten¬

Expanded text:
nderent, et pretium rerum suarum ad pedes Apostolorum ponerent; et unicuique distribuebatur quomodo opus erat; et erat illis una anima et cor unum in Deum; de ipsis crucifixoribus Domini. Sed quare non illis redditum est? Quia, «Redde retributionem superbis,» dictum est; illi autem noluerunt esse superbi. Etenim cum viderent multa miracula fieri per nomen Christi, quem se putabant interfecisse; commoti miraculis, audierunt a Petro in cujus nomine illa fierent: non enim sibi arrogare servi voluerunt potentiam Domini sui, ut dicerent a se factum esse quod ille in ipsis faciebat. Honorem ergo dederunt servi Domino suo: dixerunt quia quae illi mirabantur, in nomine fierent ejus quem illi crucifixerunt. Et facti sunt humiles, compuncti sunt corde, conturbati sunt confitentes peccatum suum; et consilium quaesierunt, dicentes: «Quid ergo faciemus?» Non desperant de salute, sed quaerunt medicinam. Tunc ait illis Petrus: «Agite poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
&t qͥa hamilis uenerat. & carne mortali indutus
erat. & mori uenerat ñ facere qđ pec catores sed
pati qđ peccatores quia ꝓpt̾ ea uenerat ut
fident᷑ egiss& & illi ferre ñ possent si duciam
eius in uerbo quid fecer᷑ : tenuer¬
tenuer̃. flagellauer̃ illu serunt
colaphitauer̃ sputis illinier̃ spinis corona uer̃
in cruce eleuauer. postremo occider. Sed quid
sequit᷑ qđ fident᷑ egerit: exaltare qͥ iudicas trã
Puta qͥa tenuer humilẽ. tenebunt excelsum :
puta qͥa iudica uer̃ mortalẽ nonne ab im¬
mortali iudicabunt᷑: qͥd gͦ ait : exaltare tu
qui confident̃ egisti. & fiduciã uerbitu ñ s̃ passi
iniqui &: putauer sẽ aliqͥd ȩgisse qͥa te cõp̃henden

Expanded text:
et quia humilis venerat, et carne mortali indutus et quia humilis venerat, et carne mortali indutus erat, et mori venerat; non facere quod peccatores, sed pati quod peccatores; quia propterea venerat, cum fidenter egisset, et illi ferre non possent fiduciam ejus in verbo, quid fecerunt? Tenuerunt, flagellaverunt, illuserunt, colaphizaverunt, sputis illinierunt, spinis coronaverunt, in cruce levaverunt, postremo occiderunt. Sed quid sequitur quod fidenter egerit? «Exaltare, qui judicas terram.» Puta quia tenuerunt humilem, tenebunt excelsum? Puta quia judicaverunt mortalem, nonne ab immortali judicabuntur? Quid ergo ait? «Exaltare,» qui fidenter egisti, et fiduciam verbi tui non sunt passi iniqui, et putaverunt se aliquid egis
Abbreviated transcription (Latin):
quanta ͦ ille de qͦ dictũ ẽ. Frat docens eos tanqͣmpo¬
testatẽ habens quanta dix̃: ȩ uob̾ seribȩ & phari¬
sci liy pocrite quanta in illos corã in facie. neminẽ
timuit: quare : qͥa ds̃ ultionũ ẽ. Ideo ñ parcebat ita
uerbo ut eẽnt postea qͥb. parcen& in uidicio. Quia si
nollent acciꝑe uerbi medicinã incursuri erant utiqi
& iuenturi uidicis sententiã: quare: qͥa dix̃ ds̃ ulti¬
onũ dñs. ds̃ ultionũ fident̃ egit. id÷ nulli peꝑcit in
uerbo &uia in uerboñ peꝑcit passurꝰ part& in sen¬
tentia iudicaturꝰ: qͥ neminẽ timuit in humilitate
timebit quẽqͣm inclaritate : ex eo qđ iã fident᷑ egit
cogita qͦ mͦ sit acturꝰ in fine scłi Noli gͦ murmurare
aduersus dm̃ qͥa quasi parcit malis: sed esto bonus
em forte ad tẽpus in flagello ñ pareat. & in fine
pareat in iudicio. Ds ultionũ dñs. ds̃ ultionũ fident᷑¬
egit &e qͥa fident̃ egit. illi ñ tuler̃ fid ociam ipsiuas

Expanded text:
Quanta ergo ille de quo dictum est, «Erat docens eos tanquam potestatem habens,» quanta dixit: «Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae» ; quanta in illos coram in faciem? Neminem timuit. Quare? Quia Deus ultionum est. Ideo non parcebat in verbo, ut essent postea quibus parceret in judicio: quia si nollent accipere verbi medicinam, incursuri erant utique et inventuri judicis sententiam. Quare? Quia dixit, «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum fidenter» «egit:» idverbo. Qui in verbo non pepercit passurus, parcet in sententia judicaturus? qui neminem timuit in humilitate, timebit quemquam in claritate? Ex eo quod jam fidenter egit, cogita quomodo sit acturus in fine saeculi. Noli ergo murmurare adversus Deum, qui quasi parcit malis; sed esto bonus cui forte ad tempus in flagello non parcat, et in fine parcat in judicio. «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum fidentEt quia fidenter egit, illi non tulerunt fiduciam ejus:
Abbreviated transcription (Latin):
nomine xp̃i diuina spec tacula tenuer̃. & suspen¬
der̃ uos: ñ solũ ad appetenda quȩdã. sed & quȩdã
etiã fugienda. Ista s̃ spectacula utilia salubria ȩdi¬
ficantia ñ destruentia : immo & destruentia & ȩdifican.¬
tia: Destruentia recentes deos: edificantia fidẽ in ue¬
rũ & ȩt̃nũ dm̃. Etiã in crastinũ diem : inuitamꝰ carita¬
tẽ urãm. Cras illi habent ut audiamꝰ mare inthea.¬
id ÷ quarta sabbati. ñ possumꝰ ad m̃sa cypriani con¬
uenire : quia festiuitas ẽ scãꝵ martyrũ : crastinũ ad
ipsã m̃sam conueniamus ExPlic̃ Palaiꝰ lxxx

Expanded text:
nomine Christi divina spectacula tenuerunt, et suspenderunt vos, non solum ad appetenda quaedam, sed ad quaedam etiam fugienda. Ista sunt spectacula utilia, salubria, aedificantia, non destruentia: imo et destruentia, et aedificantia; destruentia recentes deos, aedificantia fidem in verum et aeternum Deum. Etiam in crastinum diem invitamus Charitatem vestram. Cras illi habent, ut audivimus, mare in theaid est, quarta sabbati, non possumus ad mensam Cypriani convenire, quia festivitas est sanctorum Martyrum; crastino ad ipsam mensam conveniamus. IN PSALMUM LXXX
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ enĩ ẽ ñ uob̵ dare securitatẽ malã q̃ dabo qđ ñ
accipio : timens t̃reo: Securos uos facerẽ : si securus
fierem. Ego ignẽ ȩt̾nũ timeo : erit tempꝰ eoꝵ in ȩt̾nũ.
ñ accipio nisi ignẽ ȩc̃nũ. De qͦ alio loco scriptura dic̃
lgnis eoꝵ ñ extinguet᷑ : & uermis eoꝵ ñ moriet᷑. Sed
de impiis dix̃ ait aliqͥs : ñ deme qͥ qͥmuis peccator
sim. quãuis adulter quãuis fraudator qͣmuis raptor
nus sum baptizatꝰ sũ Ego ꝑ ignẽ purgor : & ꝓpter
fundam̃tũ ñ pereo. Dic mͦ iterũ qͥd es xp̃ianus inqͥs
sis pęnitentiã ñ agenf. regnũ cȩloꝵ speras : non
opinor qͥa qͥ talia agunt regnũ dĩ ñ possidebunt
& ignoras. qͥa patientia dĩ ad penitentiã te adducit

Expanded text:
melius est enim non vobis dare securitatem malam. Non dabo quod non accipio, timens terreo: securos vos facerem, si securus fierem; ego ignem aeternum timeo. «Et erit tempus eorum in aeternum,» non accipio nisi ignem aeternum; de quo alio loco Scriptura dicit: «Ignis eorum non exstinguetur, et vermis eorum non morietur» . Sed de impiis dixit, ait aliquis, non de me; qui quamvis peccator sim, quamvis adulter, quamvis fraudator, quamvis raptor, nus sum, baptizatus sum: ego per ignem purgor, et propter fundamentum non pereo. Dic mihi iterum, Quid es? Christianus, inquis. sis poenitentiam non agens, regnum coelorum speras? Non opinor; «quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt.» Et ignoras quia patientia Dei ad poenitentiam te add