comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& iudiciũ cantabo tibi dñe: Sed donando delicta
corsergo dñs primo: Hic autẽ : red det mͥ coronam
ista: inuenit eni ista: quȩ c oronaret : Antei uero qͥd
inuenerat : quiprius fui blasphemꝰ & ꝑ secutor: Ista
don auit illa coronauit: Ponauithȩc tẽporemi sediȩ
cantabo tͥ dñe Sednũ qͥd solus paulus sic meruat
hocenĩ dixerã . quomͦ in illo testi monio terriut sic
inisto erexit . Cũ dixisset red detm dñ sinillodie¬

Expanded text:
 judicium cantabo tibi, Domine.» Sed donando delicta, judicium cantabo tibi, Domine.» Sed donando delicta,cors ergo Dominus primo, hic autem «reddet mihi» coronam ista. Invenit enim ista quae coronaret: antea vero quid invenerat? «Qui prius fui blasphemus et persecutor.» Ista donavit, illa coronabit; donavit haec tempore misericordiae, tibi, Domine.» Sed numquid solus Paulus id meruit? Hoc enim dixeram, quomodo in illo testimonio terruit, sic in isto erexit. Cum dixisset, «Reddet mihi Domi
Abbreviated transcription (Latin):
in me ostenderet longanimitatẽ utunꝰqͥsq pec¬
cator & scelerator : uideret qi paulus accepit ueniã
& nondesc desperaret : Ecce ostendit se : erexit
&alios : Ubi intẽpore miscđiȩ : Audiinit̃pore
iudicii qͥd dicat: Debonis iterũ dicens dese & de
alis : primomiscdiam consecutus est : Iuare :
quia fuut blasphemꝰ & ꝑsecutor & iniuriosus: Venit
dñs uedonarit paulo. nonut reddere: Nãsi reddere
uellec quid in ueniret qd reddere peccato rinisi penã
& supplitium : noluit redderepȩnã seddonauit grãm:
Audi quia ille cuidonauit tenet dnm &iam debitorẽ :
Inuenit eũ donatorẽ tẽporemiscđiȩ : tenet debicorẽ
tẽpore iudicii : Iuomododicit : uidete : Ego enim
iaminmolor dixit : & ẽpus resolutionis meģ ꝓximũ ÷
Bonũ certam̃ certaurcursũ consũmaiu fidẽ seruaui
Hoc tẽporemiscdiȩ : Audideiudicio: Decetero suꝑ est
iudex : Non dixit donat : sed reddegqͣndo donauit
misericorserat quando reddet iudexerit. qr miscdiã¬

Expanded text:
ret longanimitatem?» Ut unusquisque peccator et sceleratus videret quia Paulus accepit veniam, et non de se desperaret. Ecce ostendit se, erexit et alios. Ubi? In tempore misericordiae. Audi in tempore judicii quid dicat de bonis, iterum dicens de se et de aliis. Primo misericordiam consecutus est. Quare? Quia fuit blasphemus, et persecutor, et injuriosus. Venit Dominus ut donaret Paulo, non ut redderet. Nam si reddere vellet, quid inveniret quod redderet peccatori, nisi poenam et supplicium? Noluit reddere poenam, sed donavit gratiam. Audi quia ille cui donavit, tenet Dominum etiam debitorem. Invenit eum donatorem tempore misericordiae, tenet debitorem tempore judicii. Quomodo hoc dicit, videte. «Ego enim jam immolor,» dixit, «et tempus resolutionis meae proximum est. Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi.» Hoc, tempjudex.» Non dixit, donat; sed, «reddet.» Quando donabat, misericors erat; quando reddet, judex erit: quia
Abbreviated transcription (Latin):
uid ebut se conmitere multam ala cotidiȩ & tam̃
uiuere: nihil mali sibi contingere. putabat aut
dormire dm̃ aut res humanas non atendere
aut a mare facta hominũ mala : Tollic istã cogitati¬
onẽ decorde : sedbene intellegentib:: uid ergo
ait: existimasohomo qͥiuidicas cos quitalia agunt
& facis ea qm̃tueffugies iudiciũ di : & quasi diceret
quare faciotantamala cotidie & nihil malimihi
contingit : secucus ostendit illitẽpmiscdiȩ¬

Expanded text:
idebat se committere multa mala quotidie, et tamen vivere, nihil mali sibi contingere; et putabat aut dormire Deum, aut res humanas non attendere, aut amare facta hominum mala. Tollit istam cogitationem de corde, sed bene intelligentibus. Quid ergo ait? «Existimas, o homo» «qui judicas eos qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies judicium Dei?» Et quasi diceret, Quare facio tanta mala quotidie, et nihil mali mihi contingit? secutus ostendit illi tempus miser
Abbreviated transcription (Latin):
cordis cui & cor inpenitens thesauritas abi iram
indiȩ irȩ & reuelationis iust udicuidei Quireddet
id eo iudiciũdĩ tantũ modo formidandũ est. & non a¬
mandũ : formidandũ malis ꝓpt̃ pȩnã : amandum
bonis ꝓpt̃ coronã : Iuia ergo terruit malos apłs
in hoc testimonio qđ cõmemoraui : audiubis pem
datbonis deiudicio: Seipsũ ponit & dicit: aõstendit
&ipse in setẽpus miscđiȩ. quianisi &i pse inuenire tẽpꝰ
miscđiȩ qualẽ illũ inueniret iudiciũ : blasphemũ

Expanded text:
impaenitens, thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet ideo judicium Dei tantummodo formidandum est, et non amandum? Formidandum malis propter poenam, amandum bonis propter coronam. Quia ergo terruit malos Apostolus in hoc testimonio quod commemoravi, audi ubi spem dat bonis de judicio. Seipsum ponit, et dicit, et ostendit et ipse in se tempus misericordiae. Quia nisi et ipse inveniret tempus misericordiae, qualem illum inveniret judicium? Blasphemu
Abbreviated transcription (Latin):
Quando uides iustos &iniquos eundẽ solẽ intueri. eandẽ
lucẽ carpere cosdẽ fontes bibere cadẽ pluuia sagi¬
nari his dem fructibus terrȩ repleri similiter aerem
istũ ducere: habe ȩqualiter hona mundi: noliputare
naret : Estergo miscđiȩ tẽpus. quando pacientia dĩ
ad pȩnitentiã ad ducit peccantes : Audia płmdicentẽ.¬

Expanded text:
Quando vides justos et injustos eumdem solem intueri, eamdem lucem capere, eosdem fontes bibere, eadem pluvia saginari, iisdem fructibus terrae repleri, similiter aerem istum ducere, habere aequaliter bona mundi; noli putarenaret. Est ergo misericordiae tempus, quando patientia Dei ad poenitentiam adducit peccantes. 2. Audi Apost
Abbreviated transcription (Latin):
Nemosibi ad in punitatẽ blandiatur demiscđia
dĩ qui aest &iudiciũ : & nemomalus. cõmutatus
ex horreat iudiciũ dĩ qr p̃cedit miscđia: Homi¬
nes enĩ quando iudicant. aliqͣndo uicti miscđia
faciunt contra iusticiã : & uidet᷑ in eiscẽ miscđia :

Expanded text:
Nemo sibi ad impunitatem blandiatur de misericordia Dei; quia est et judicium: et nemo in melius commutatus exhorreat judicium Dei; quia praecedit misericordia. Homines enim quando judicant, aliquando victi misericordia, faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
Siuis cantare miscđiam & iudiciũ intellige quia
id coparcit ut corrigari sut non in malignitate
ꝑmaneas : Noli abithes auritare irũindicirȩ
& reuclationis iusti iudicudĩ : quia tẽpus est
dicit ds̃ ut quit tuenarras iustificationes mcas
& adsum ȩs cestam̃ tũ meũ ꝑ ostiũ tii uero odisa
disciplinã & abice istt sermones meos postte: siuioe¬
bas furẽ concurrebasei &cũ mȩ chis portionẽ tuã
non corripui : s ed noniudicaui. Iuomͦ enĩtacet qui
cotidie clamat inscripturis in euangelio in p̃di¬
catoribus suis : tacuia supplicio non a uerbo :¬
hȩc fecisti&tacui: Et quia tacuit ds̃idẽ non
uindi cauit. qͥd sibi dix̃ incorde peccator: audi
rũe. quia tucaliseras : & metalẽ putasti. Etcũ osten¬
disset illitẽpꝰ miscdiȩ. terruit dec̃pore iudicii :
Arguamit̃ cestatuã ante faciem tuam : Tute ponis
postte : ẽgoponã aͣntete: Omĩ senĩ qͥ nonuult uide
peccata sua : postdorsũ seponit. & aliorũ peccata

Expanded text:
Si vis cantare misericordiam et judicium, intellige quia ideo parcit, ut corrigaris, non ut in malignitate permaneas. Noli tibi thesaurizare iram in die irae et revelationis justi judicii Dei. Quia in tempore tiones meas, et assumis testamentum meum per os tuum? Tu vero odisti disciplinam, et abjecisti sermones meos post te: si videbas furem, concurrebas ei, et cum moechis portionem tuam Non corripui? Sed, Non judicavi. Quomodo enim tacet qui quotidie clamat in Scripturis, in Evangelio, in praedicatoribus suis? Tacui a supplicio, non a verbo. «Haec fecisti, et tacui.» Et quia tacuit Deus, id est, non vindicavit: quid sibi dixit in corde peccator? Audi: rum est quia tu talis eras; et me talem putasti. Et cum ostendisset illi tempus misericordiae, terruit de tempore judicii: «Arguam te, et statuam te ante faciem tuam» . Tu te ponis post te, ego te ponam ante te. Omnis enim qui non vult videre peccata sua, post dorsum se ponit, et aliorum peccata
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicabuntmͥmutantur : sicut scriptũ est
quã spetiosi pedes eorũ qͥ ad nuntiant pacem.
qͥad nuntiant bona: Ipsi sunt medicicurantes
a latronib: sauciatũ. sed dñscũ ꝑdux̃ ad stabu¬
lũ : Quia ipsi sunt etiã oꝑ antes in agro dñico
nectam̃ qͥplantat ẽ aliqͥd aueqͥrigat sed qui
increm̃tũ dat ds̃ : Id eo &go ad dnm̃ clamaui.
hoc est dñmut saluus cẽm in uocaui: Quomͦ
autẽ in uocarẽ nisi crederẽ q̃uomͦꝰ crederẽ nisi
audirẽ : sed ut audita crederẽ ipseme adtraxit:
Quia in occulto a morte cordis non qͥlibet medici
sed ipse excitauit : Nãmulciaudier̃ qe iominẽtrã
& trahendo a tenebris eduxiset : & adlum̃ fidei ꝑ¬
duxisset : Ideo seqͥt᷑ & maneoratiomea p̃ueniete :
lammane : postea quã nox in fidelitatis & tenebrȩ

Expanded text:
si non mittantur? sicut scriptum est, Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona» ! Ipsi sunt medici curantes a latronibus sauciatum; sed Dominus eum perduxit ad stabulum : quia ipsi sunt etiam operantes in agro Dominico; nec tamen qui plantat est aliquid, aut qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Ideo et ego ad Dominum clamavi; hoc est, Dominum ut salvus essem invocavi. Quomodo autem invocarem, nisi crederem? quomodo crederem, nisi audirem? Sed ut audita crederem, ipse me attraxit; quia in occulto a morte cordis non quilibet medici, sed ipse excitavit. Nam multi audierunt; quia et trahendo, a tenebris eduxisset, et ad lumen fidei perduxisset. Ideo sequitur: «Et mane oratio mea praeveniet te.» Jam mane, posteaquam nox infidelitatis et tenebrae
Abbreviated transcription (Latin):
iacet sub corporis pondere. &ueritatẽ tuã in ꝑdit¬
one hocest intalimorte nihil horũ ualent credere
atq sentire : Nũ quid enĩ in tenebris huiꝰ mortis
hocest in homine qͥte obliuiscendo uitelum̃ amisit
q̃d ex his agat ds̃ adutilitatẽ corporis x p̃iqđ est

Expanded text:
jacet sub corporis pondere? «et veritatem tuam in perditjacet sub corporis pondere? «et veritatem tuam in perditione;» hoc est, in tali morte nihil horum valenti credere atque sentire? «Numquid» enim «in tenebris» hujus mortis, hoc est, in homine qui te obliviscendo vitae lumen amisit, quid ex his agat Deus ad utilitatem corporis Christ
Abbreviated transcription (Latin):
in tenebris mirabilia tua &iustitia tua in terra oblita :
Qđ est in tenebris: hoc est intra oblita: In fidelisenĩ
significatur nomine tenebrarũ : Hinc dicit apłs.
fuistis enĩ a liqͥndo cenebrȩ: Sic aterra oblita homo ẽ
qͥoblit ał tdm̃ : sotstnãq amima infidelis usq ad
tantas tinebras ꝑuenire utdicat stultus incor de suo
non c̃ds̃ : Iocus ergo iste sensus ita continuatur atq
contexitur : Clamaui ad tedñe inter passiones.
& tota die expandimanꝰ meas adte id est non destiti
adte glori ficandũ extende oꝑamea : Curergo in me
impnscuiunt nisiqr mortuis facies mirabilia id ẽ.
non cõmouebuntur ad fidẽ. ne medici cossu scita¬
bunt ut confittanturtͥ inqͥb occulta grãtua non
oꝑacur. qua trahantur ut credant. qr nemouenit
ad me nisi quẽtu traxeris: Nam qui sncerrabit in se¬
pulchro miscđiã tuã id ẽ. animȩ mortuȩ cuiꝰ mors

Expanded text:
in tenebris mirabilia tua, et justitia tua in terra oblita?» Quod est, «in tenebris;» hoc est, «in terra oblita.» Infideles enim significantur nomine tenebrarum: hinc dicit Apostolus, «Fuistis enim aliquando tenebrae» . Sic et terra oblita, homo est qui oblitus est Deum: potest namque anima infidelis usque ad tantas tenebras pervenire, ut dicat stultus in corde suo, «Non est Deus» . Totus ergo iste sensus ita continuatur atque contexitur: «Clamavi ad te, Domine,» inter passiones meas; «tota die expandi manus meas ad te:» id est, non destiti ad te glorificandum extendere opera mea. Cur ergo in me impii saeviunt, nisi quia mortuis non facies mirabilia? id est, non eis commoventur ad fidem, nec medici eos exsuscitabunt, ut confiteantur tibi, in quibus occulta gratia tua non operatur, qua trahantur ut credant; quia nemo venit ad me, nisi quem tu attraxeris. Nam «quis enarrabit in sepulcro misericordiam tuam;» id est, animae mortuae, cujus mors
Abbreviated transcription (Latin):
luce fideique in conparatione tenebrarũ in fideliũ
iam dic̃s. sed in conparatione dici ubi uidebimꝰ facie
quancũ expediat. nullis ut opinor uerbis expli¬
cam potest : Differcur bonũ qđ in ȩternũ dabitur:
& mala transitoria crebrescunt: Id eo seqͥt̃ : ut qͥd

Expanded text:
in comparatione tenebrarum infidelium jam dies est, sed in comparatione diei ubi videbimus facie quantum expediat, nullis, ut opinor, verbis explicari potest; differtur bonum quod in aeternum dabitur, et mala transitura cre
Abbreviated transcription (Latin):
nũ qͥd enarrabit aliqͥs ueritatẽtuã in ꝑditione :
Miscđiam qͥppe & ueritatẽ amat scriptura conuingere
maxime in psalmis : Qđ iouero aitin ꝑditionẽ :
alio uerbo repetiuit qđ supradixerat in sepulchro:
Sic enĩ dictũ ÷ insepulchro ut intellegantur hii
qͥ sunt in sepulc hro qͥ& su peri significatist̃ nomine
mortuorũ ubiait. Nũ qͥd mortius facies mirabilia :
Animȩ nãq: mortuȩ corpꝰsepulchrũ est : Vinde
dñs in euangelio talibus dicit : similes estis sepulchris
dealbatis quȩ foris apparent hominibus spetiosaintus
uero plena sunt ossib mortiorũ &om̃is purcicia:

Expanded text:
Numquid enarrabit quis veritatem tuam in perditione? Misericordiam quippe et veritatem amat Scriptura conjungere, maxime in Psalmis. Quod vero ait, «in perditione,» alio verbo repetivit quod supra dixerat, «in sepulcro.» Sic autem dictum est, «in sepulcro,» ut intelligantur ii qui sunt in sepulcro, qui et superius significati sunt nomine mortuorum, ubi ait, «Numquid mortuis facies mirabilia?» Animae namque mortuae corpus sepulcrum est. Unde Dominus in Evangelio talibus dicit: «Similes estis sepulcris dealbatis, quae foris apparent hominibus speciosa, intus vero plena su
Abbreviated transcription (Latin):
qr nemopotest uenire ad me. nisi fueriteidatum
a patremeo ut ostendet etiã ipsã fidẽ quacredit¬
& exmorte sui cordis animartui uiscit : darinobadõ:
quantũ libet ergo excellentes uerbi p̃dicaitores &
ueritatis etiã ꝑmiraculasua sores tã quã magnime¬
diciagant cũ hominib: simortiu sunt atuagrã :
non reui uiscunt : Nũ quid mortuis facies mirabilia
aut medici exsuscitabunt& hi qͦsex suscitabunt

Expanded text:
quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo:» ut ostenderet etiam ipsam fidem qua credit, et ex morte sui cordis anima reviviscit, dari nobis a Deo. Quantumlibet ergo excellentes verbi praedicatores, et veritatis etiam per miracula suasores, tanquam magni medici, agant cum hominibus; si mortui sunt et tua gratia non revixerunt, «Numquid mortuis facies mirabilia; aut medici
Abbreviated transcription (Latin):
gunt : id eodix̃ totadie continuationẽ signifi¬
cans it̃poris: donefinatur hoc scłm: Et sẽpe
ut oratio huiꝰ scĩ corporis maneidem post
noctẽ infidelitatis in lucẽ fidei p̃ueniat dm̃.
donec ueniat sclus illa incuiꝰ nondũ re: sediam
spe salu factisumꝰ camq cũ pacientia fidelit̃
qm̃ tunc nihilerit petendũ sed qͥcqͥd recte petitũ ẽ
optinendũ nec faciem suã a uercet a nob̵. qm̃ui
debimꝰ cũ sicuti est: Nec in opeserimꝰ qi copia
nrã ipsed s̃ erit. om̃ia in om̃ibus nec laborabimꝰ
qr nulla remanebit infirmitas. nec ex altati humi¬
liabimꝰ & turbabimꝰ qr nulla ibi erit aduersitas:
Nec irã dĩ uel transeuntẽ sustin ebimꝰ. qr in eius
benignitate manente mapebuisnes turrores ciꝰ
nos conurbabunt᷑ nec territus longe fiet a nob

Expanded text:
gunt; ideo dixit, «tota die,» continuationem signifigunt; ideo dixit, «tota die,» continuationem significans temporis, donec finiatur hoc saeculum. Et saepe ut oratio hujus sancti corporis mane, id est, post noctem infidelitatis in luce fidei praeveniat Deum, donec veniat salus illa, in cujus nondum re, sed jam spe salvi facti sumus, eamque cum patientia fideliter stram, quoniam tunc nihil erit petendum, sed quidquid recte petitum est, obtinendum: nec faciem suam avertet a nobis, quoniam videbimus eum sicuti est : nec inopes erimus, quia copia nostra ipse Deus erit omnia in omnibus : nec laborabimus, quia nulla remanebit infirmitas: nec exaltati humiliabimur et conturbabimur, quia nulla ibi erit adversitas: nec iram Dei vel transeuntem sustinebimus, quia in ejus benignitate manente manebimus: nec terrores ejus nos c
Abbreviated transcription (Latin):
baucr̃me : Circuier̃ mesicut aqua totadiẽ circũ¬
deder̃ me simul : Elongastiameamicũ: & notos
meos: amiseria : Contiger̃ & contingunt om̃a hȩc
faciem non exaudiendo adid qđ uolunt. quando
sibi nesciunt non expedire qđ petunt: Et in ops. ẽ.
eccła cũesurit & sitt peregrina: unde sacietur in pa¬
tria: Et in laboribus c̃ auiuentute sua: Ipsu enim
meaiuuentute mea : Et adhoc exaltantur etiã in
scło isto quȩdã m̃bra eiꝰ. ut in cissit maior humili
manent er nonde fideli sed de in fidelẽdictum ẽ.
ira dĩ manit suꝑillũ : & terrores dĩ conturbant
infirmitates fideliũ qr om̃ e qđ accidere potest
etiã sino naccidac prudenter timetur : & aliqͣndo
terrores ipsi conturbant animũ cogitantis circũ¬
pendentib malis : ut sicut aqua undiq: confluere
uideatur & simul circũ daremetuentẽ : Et quia
ecđȩ in hoc mundo peregrinanti ista nonde sunt.
dũmͦ in hismͦ mn illis m̃bris eiꝰ usquequaq contin¬

Expanded text:
unt me. Circumdederunt me sicut aqua tota die, circumdederunt me simul. Longe fecisti a me amicum , et notos meos a miseria.» Contigerunt et contingunt omnia haecfaciem, non exaudiendo ad id quod volunt, quando sibi nesciunt non expedire quod petunt. Et inops est Ecclesia, cum esurit et sitit peregrina, unde satietur in patria. Et in laboribus est a juventute sua: ipsum enimpugnaverunt me a juventute mea» . Et ad hoc exaltantur etiam in saeculo isto quaedam membra ejus, ut in eis sit major humilitmanent: quia non de fideli, sed de infideli dictum est, «Ira Dei manet super eum» . Et terrores Dei conturbant infirmitatem fidelium; quia omne quod accidere potest, etiamsi non accidat, prudenter timetur. Et aliquando terrores ipsi ita conturbant animum cogitantis circumpendentibus malis, ut sicut aqua undique circumfluere videantur, et simul circumdare metuentem. Et quia Ecclesiae in hoc mundo peregrinanti ista non desunt, dum modo in his, modo in illis membris ejus usquequaque contin
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscenda ꝓposita ẽ : non tãquã sine causa.
hoc faceret dĩocculta scpientia: Ita & hic Vi qͥd
dñ ereppulisti orationẽ meã : Huiꝰ autẽ reicausa
sidiligenter aduertatur : iamsuperiꝰ indicata ẽ :
Ad hoc enĩ oratioscõrũ dilatione tanti beneficu
& tribulatione aduersitatis qua sirepellit̃:
ui tã quã flacu reꝑcussus in flammetur arden
tius : Ex seqͥt᷑ Itaq breuit̃ etiã tribulationes
corporis xp̃i: Neq enĩ in solo capite facte sunt
cũ & saulo dictusic. qͥd mop sequeris & ipserã paulꝰ
tã quã electũ m̃brũ in codẽ corpore positus dicat.
ut suppleã quȩ de sunt p̃ssura rũ xp̃iincarnem ei :¬

Expanded text:
a hoc faceret Dei culpata sapientia: ita et hic, «Utquid, Domine, repulisti orationem meam?» Hujus tamen rei causa si diligenter advertatur, jam superius indicata est: ad hoc enim oratio sanctorum dilatione tanti beneficii, et tribulationum adversitate quasi repellitur, ut tanquam ignis flatu repercussus inflammetur arden Exsequitur itaque breviter etiam tribulationes corporis Christi. Neque enim in solo capite factae sunt, cum et Saulo dictum sit, «Quid me persequeris» ? et ipse jam Paulus tanquam electum membrum in eodem corpore positus dicat, «Ut suppleam quae desunt pressurarum Christi
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥ id est eccłȩ : Quid ẽ enĩ & ego nisi quia fuimus
& nos aliquando natura filii iresicut & cȩceri :
sed ad teclamaui ut saluus cẽm: Iuis enĩmedis¬
terribilit̃ increpantẽ acdicentẽ quis enĩ tediscer¬
nit : quid autẽ habes qđ non accepisti : siautẽ acce¬

Expanded text:
loqui, id est, Ecclesiae: quid est enim, «Et ego;» nisi quia fuimus et nos aliquando natura filii irae, sicut et caeteri ? Sed «ad te clamavi,» ut salvus essem. Quis enim me disterribiliter increpantem, ac dicentem: «Quis enim te discernit? Quid autem habes, quod non accepisti? Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
apłs paulus. si quomͦcmulari potero carnem
meã ut scluos facia aliqͦs exillis : Sedeiã cales
medici quãuis nondes uocurent qr na medici
corporiscurent desuo: tam̃ quantũ libet ꝑfideleminis¬
teriũ obpitulentur saluti. uiuentes curare possẽ.
non mortuos excitaro : De qͥb dictũ est. Nũ qͥd mor¬
tuis facies mirabilia : Nimisenĩ occulta dĩgrã est:
qua hominũ m̃tes qu odã mͦ reuiuiscunt. ut possint
aqͥbus libet eiꝰministris p̃cepta sanitatis audire :
Quã grãm cõm̃dat in euangłio dicens. nemo potest
uenire adme : nisi pat̃ qͥmisit ine traxerit eũ : Et pau¬
loposta ꝑtꝰ hoc ipsũ repetens ait : uerba quȩ ego lo

Expanded text:
apostolus Paulus: «Si quo modo aemulari potero carnem apostolus Paulus: «Si quo modo aemulari potero carnem meam, ut salvos faciam aliquos ex illis» . Sed etiam tales medici, quamvis non de suo curent, quia nec medici corporis curant de suo; tamen quantumlibet per fidele ministerium opitulentur saluti, viventes curare possunt, non mortuos excitare: de quibus dictum est, «Numquid mortuis facies mirabilia?» Nimis enim occulta Dei gratia est, qua hominum mentes quodam modo reviviscunt, ut possint a quibuslibet ejus ministris praecepta sanitatis audire. Quam gratiam commendat in Evangelio dicens, «Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum:» et paulo post apertius hoc ipsum repetens
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tes quorũ auctoritas tanta est ut non in merita ꝓpcer
mirabilẽ consonanciã diuino sp̃u interp̃tatieẽ cre¬
dantur deuocis similitudine qr in ebrea lingua
gigantes & medici. poene codẽ modo sonant. ut exi¬
guadifferentia distinguantur. nonerroresed potiꝰ
occasionẽ qͦ mͦ isto loco accipiendi essent gigantes
significare uoluerunt : Sienĩ su ꝑbos gigantũ nomine
gruũ cosdẽ medicos ndncupari. uelud ꝑ artẽ sãpi¬
entȩ suȩ promitentes animarũ sclutẽ : Contra
quosdicit̃ dñi est salus : Siautẽ in bono acceperimꝰ
gigantes qe & deipsodño dictũ ẽ exultauit utgiga .s
adcurrendã uiã qđita sitgiga is gigantũnon
malignorũ scilicet. sed forassimorũ quo in cius
eccła spiritali robore excellunt. sicut est mons
montiũ qr deillo scriptũ ẽ. erit in nouissimis dieb:
manifestus monsdñi. p̃paratus incacumin emon
ciũ. sic̃ etiã scsscõrũ : non est absurdũ utidẽ ipsi
magni&̃ fortes etiã mediciuocentur : Tindedicit

Expanded text:
tes, quorum auctoritas tanta est, ut non immerito propter mirabilem consonantiam divino Spiritu interpretati esse credantur; de vocis similitudine, qua in hebraea lingua gigantes et medici pene eodem modo sonant, et exigua differentia distinguuntur, non errore, sed potius occasione, quomodo isto loco accipiendi essent gigantes, significare voluerunt. Si enim superbos gigantum nomine gruum eosdem medicos nuncupari, velut per artem sapientiae suae promittentes animarum salutem: contra quos dicitur, «Domini est salus» . Si autem in bono acceperimus gigantes, quia et de ipso Domino dictum est, «Exsultavit ut gigas ad currendam viam» ; quod ita sit gigas gigantum, magnorum scilicet et fortissimorum, qui in ejus Ecclesia spirituali robore excellunt; sicuti est mons montium, quia de illo scriptum est, «Erit in novissimis temporibus manifestus mons Domini, paratus in cacumine montus sanctorum: non est absurdum ut iidem ipsi magni et fortes etiam medici vocentur. Unde dicit
Abbreviated transcription (Latin):
salmum istũ dequo loqui ꝓposummꝰ Rari¬
tatiurẽ. don ante dño: accipite despe
qr ille qͥ promisit : ita cȩttra conpleturus ẽ ut
multa conpleuit : Dat enĩ nob̵ ad eũ fiduciam
non mericũ nrm̃ sed illius miscđia : Et ipse est
quantũ arbitror intellectus ȩchan isra helitȩ :
unde iste psalmꝰ ctulũ accipite : Videri s enim
qͥs homo fuerit qͥ uocabatur ȩchan: int̃p̃tatiotam̃
nominis huiꝰ robustũ indicat : łt nemoinistoscło
robust ẽ nsi inspȩꝓmissionis dĩ: Suantũ eñĩattinet
robusti sumꝰ : Itaq iste in firmꝰinsẽ robustus inmm¬

Expanded text:
salmum istum, de quo loqui proposuimus Charitati Vestrae, donante Domino, accipite de spequia ille qui promisit, ita caetera completurus est, ut multa complevit. Dat enim nobis ad eum fiduciam, non meritum nostrum, sed illius misericordia. Et ipse est, quantum arbitror, «Intellectus Aethan Israelitae»; unde iste psalmus titulum accepit. Videris enim quis homo fuerit, qui vocabatur Aethan; interpretatio tamen nominis hujus Robustum indicat. Et nemo in hoc saeculo robustus est, nisi in spe promissionis Dei: quantum enim attinet ricordiam, robusti sumus. Itaque iste infirmus in se, robustus in m
Abbreviated transcription (Latin):
mmedio terrȩ. cũ ista dicebant᷑ non dũ erant:
Et ecce tunc p̃dictas nunc impleta monstran¬
tur. Et adhuc dicit stultus incorde suo
quȩ restant : sic̃ uener̃ ista quȩ tunc ñ fuer̃
&uentura pnuntiabantur. An uero ex hi¬
buit nob̵ds̃ om̃ia quȩ ꝓmisit & desolo die
exibuit: Nonerat fusussangiuis p̃tiosus qͥdeleret
ciro graphummortis inrẽ ꝓmisit exibuit :
Nondũ resurrexerat caro inuitã ȩt̃nã ꝓmisit
exibuit : Nondũ crediderant gentes ꝓmisit.
exibuit : Nondũ hereticii nomin exp̃iarma .ti
contra xp̃mmilitabant : p̃dix̃ exibuit : Nondũ
idolagentiũ deterra deleta erant : p̃dix̃ exibuit :
Ista om̃ia cũ p̃dixisset exibuit. & desolo die iudi¬
cu m̃titus est᷑ ueniet om̃ino qͦ mͦ ista uener̃. qr
& ista antequã uenirent futura erant. & futura
prius pnuntiatas & postea uener̃ . Veniet fr̃s
mei: nemodicat ñ ueniet. aut ueniet. sedlon

Expanded text:
in medio terrae, cum ista dicebantur, nondum erant: in medio terrae, cum ista dicebantur, nondum erant: et ecce tunc praedicta sunt; nunc impleta monstrantur, et adhuc dicit stultus in corde suo, quae restant, sicut venerunt ista quae tunc non fuerunt, et ventura praenuntiabantur. An vero exhibuit nobis Deus omnia quae promisit, et de solo die exhibuit: non erat fusus sanguis pretiosus, quo deleretur chirographum mortis nostrae; promisit, exhibuit: nondum resurrexerat caro in vitam aeternam; promisit, exhibuit: nondum crediderant Gentes; promisit, exhibuit: nondum haeretici nomine Christi armati, contra Christum militabant; praedixit, exhibuit: nondum idola Gentium de terra deleta erant; praedixit, exhibuit: ista omnia cum praedixisset et exhibuisset, de solo die judicii mentitus est? Veniet omnino, quomodo ista venerunt; quia et ista antequam venirent futura erant, et futura prius praenuntiata sunt, et postea venerunt; veniet, fratres mei. Nemo dicat, Non veniet; aut, Veniet, sed lon
Abbreviated transcription (Latin):
Anima enĩ tua ut opinor stulte corpꝰtuũ uide t᷑:
animã tuã qͥs uidet : c̃ũ ergo corpꝰtiũ solũui¬
det᷑ quare ñ sepeliris: mirat᷑ qr dexi sicorpꝰ
tantũ uidet᷑ quare ñ sẽpeliris. & respondet.
sapit enĩ adhoc: qr uiuo. Vnde scio qr uiuis:
cuiꝰ animã ñiuideo : undescio : respondebis: qr
loquor qr ãbulo: qr operor. Stultȩ exo¬
perib corporis agnosco uiuentẽ exoperib:
creaturȩ ñ potes agnoscere creatorẽ : & forte
que dicit. cũ mortun Fuero postea nihilero:
sapientiȩ . quẽ ipsi etiã philosophi. porcũ
nominauer̃ : quoluptatẽ corporis sũmum
porcũ nominauer̃ : uolutam: incȩno carnali :
ab illo forte didicit iste litteratꝰ dicere: nonero
post ea quã mortuus fuero Siccent᷑ flumin a
ȩtham: pereant do ctrinȩ istȩ gentũ. pullu¬
lent iirecta hierłm. Videant qđ posscorde :¬
ꝑmundũ mͦuident᷑ quando oꝑabat̃. dssalutẽ

Expanded text:
Anima enim tua videtur, ut opinor! Stulte! corpus tuum videtur; Anima enim tua videtur, ut opinor! Stulte! corpus tuum videtur; animam tuam quis videt? Cum ergo corpus tuum solum videatur, quare non sepeliris? Miratur quia dixi, Si corpus tantum videtur, quare non sepeliris? Et respondet sapit enim ad hoc. Quia vivo. Unde scio quia vivis, cujus animam non video? unde scio? Respondebis: Quia loquor, quia ambulo, quia operor. Stulte! ex operibus corporis agnosco viventem; ex operibus creaturae non potes agnoscere Creatorem! Et forte qui dicit, Cum mortuus fuero, postea nihil ero:sapientiae; quem ipsi etiam philosophi porcum nominaverunt: qui voluptatem corporis summum porcum nominaverunt, voluntatem se in coeno carnali. Ab illo forte didicit iste litteratus dicere, Non ero posteaquam mortuus fuero. Siccentur flumina Etham; pereant doctrinae istae Gentium, pullulent vireta Jerusalem: videant quod possunt; corde mundum modo videntur, quando operabatur Deus salutem
Abbreviated transcription (Latin):
resurretio p̃nuntiat̃ : Et adhuc ipseqͣmuis
iã intinctus a qua salutis ȩternȩ portans sa¬
cram̃tũ xp̃i forsitandicit Etqͥs huc resur¬
rexit : non audiui patrẽ meũ de sepul¬
chro loquentẽ: ex quo eũ sẽpeliui. Ds̃ dedit
legẽ &tẽpus seruissuis : ad qđ sea uocent.
Nã qͥs redit ab inseris & qͥd faciã talibus: osten¬
dã qđ nonuident: nompossũ. Noneñ ̃ppt̃
illos ds̃: in sibilis debec fieri. Iamidagant.
siplacet: ita faciant. ita conant᷑: Quia ipsi no¬
lunt conuerti in melius : dm̃ conuertant
inpeius. Uideat qͥ potest: credat qͥ ñ potest
eẽ. dm̃. Et siuidet qͥ potest. nũ qͥd oculis iudet :
intellectuuidet corde uidet . Non eñi solem
& lunã uolebat ostenđe qͥdicebat : beatimun¬
do corde qm̃ ipsidm̃ uidebunt: Inmundũ
autẽ cor neca dfidẽ idoneũ ut qđ ñ potest uiđẽ
uel credat. Non uideo inqͥ ł̃ qͥdcrediturussũ :

Expanded text:
resurrectio praenuntiatur. Et adhuc et ipse, quamvis resurrectio praenuntiatur. Et adhuc et ipse, quamvis jam tinctus aqua salutis aeternae, portans sacramentum Christi, forsitan dicit, Et quis huc resurrexit? et, Non audivi patrem meum de sepulcro loquentem, ex quo eum sepelivi. Deus dedit legem ad tempus servis suis, ad quod se avocent: nam quis redit ab inferis? Et quid faciam talibus? ostendam quod non vident? Non possum: non enim propter illos Deus visibilis debet fieri. Jam id agant, si placet; ita faciant, ita conentur: quia ipsi nolunt converti in melius, Deum convertant in pejus. Videat qui potest, credat qui non potest, esse Deum. Etsi videt qui potest, numquid oculis videt? Intellectu videt, corde videt. Non enim solem et lunam volebat ostendere, qui dicebat: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Immundum autem cor nec ad fidem idoneum, ut quod non potest videre vel credat. Non video, inquit: quid crediturus sum?
Abbreviated transcription (Latin):
domũ tuã Porta carnẽ tuã : & intra ad sanatã
suꝑbia confudit : Egenꝰ & i nobs. laudabt̃
nom̃tuũ : Vidẽ fr̃s quã debeat dulcis eẽ.
pauꝑtas. Videtis pauꝑes. & in opes ꝑtinere
cȩlorũ. Quis pauꝑes spũ: humiles trem̃tes
uerba dĩ confitentes peccata sua. non desuis
intellex̃. iam terrȩ nonheret iã ꝓmissa ter¬
rena. ex uetere testam̃to non expeat
Mendicus tuus faccus est. pauꝑ factus ẽ :
fluuios cuos sitt quia suisiccatisunt. Iuaergo
talis fact est: non fraudetur spe : Quȩsiuit ma¬
nibus nocte corãte: non decipiat : Hcauertat᷑ hu¬
milis confusus egenꝰ& nobs. laud abt̃ nom̃tuũ :
confitentes peccata sua. laudabt̃ nom̃tuũ. desi
te : dũ dicit᷑ mͥ cotidie ubi est ds̃tuus. Et quia
non possũ ostendere dm̃meũ qͣsinane seqͥr:
insultat᷑mͥ. Nec paganꝰ tantũ uel iudȩus uł
os. qͣndo dĩ ꝓmissa p̃dicantur. qͣndo futura

Expanded text:
domum tuam : porta carnem tuam, et intra ad sanatam domum tuam : porta carnem tuam, et intra ad sanatam superbia confudit. Egenus et inops laudabunt nomen tuum. Videtis, fratres, quam debeat dulcis esse paupertas: videtis pauperes et inopes pertinere ui sunt pauperes spiritu? Humiles, trementes verba Dei, confitentes peccata sua; non de suis intellexit; jam terrae non haeret, jam promissa terrena ex Veteri Testamento non expetit: mendicus tuus factus est, pauper tuus factus est; fluvios tuos sitit, quia sui siccati sunt. Quia ergo talis factus est, non fraudetur spe: quaesivit manibus nocte coram te; non decipiatur . Ne avertatur humilis confusus: egenus et inops laudabunt nomen tuum. Confitentes peccata sua, laudabunt nomen tuum; det quia non possum ostendere Deum meum; quasi inane sequar, insultatur mihi. Nec paganus tantum, vel Judaeus, vel os, quando promissa Dei praedicantur, quando futura
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ tiũ qm̃ repletis qui obscuratis terrȩ
domorũ iniquarũ. Iuia corda habebant
iniqua. Dominrẽ corda nrã Ibi libenter
habitant : beatimundo corde. Respice ergo
intestam̃tũ tiuũ &reliquiȩ saluȩ fiant: quia
multi qͥadtendunt ad terrã obscurati sunc:
et repletis terrȩ. Intrauit in oculos eorum
puliuis & excecauit eos: & factis puluis quẽ
picit uentus a faciȩ terrȩ. Repleas qͥobscu
ratis terrȩdomorũ in iquarũ. Adtendo enĩ
terrã: obscuratis. Deqͥb dictũ c̃. in alio psalmo:
obscurentur oculi eorũ neuideant. & dorsũ
illorũ incurua Terra ergo repletis qͥ obscu¬
ratis terrȩ domorũ iniquarũ quia corda
habebant iniqua. Domꝰenĩnr̃ȩ sic̃ supͣdixi
corda nrã sunt . Ibilibenter habitabimꝰ. sica
abiniqͥ tate mundemꝰ. Ibi est mala conscien¬
tia : quȩ inde repellit hominẽ. Quoiubet̃
ire portans grabatũ suũ . ciupeccata dimissas̃
Dicente dño : tolle grabatũ tuũ. & uade in

Expanded text:
m repleti sunt qui obscurati sunt terrae domorum iniquarum: » quia corda habebant iniqua. Domus nostrae, corda nostra: ibi libenter habitant beati mundo corde . Respice ergo in testamentum tuum; et reliquiae salvae fiant : quia multi qui attendunt ad terram, obscurati sunt, et repleti sunt terra. Intravit in oculos eorum pulvis, et excaecavit eos, et facti sunt pulvis quem projicit ventus a facie terrae . Repleti surati sunt terrae domorum iniquarum. Attendendo enim terram obscurati sunt, de quibus dictum est in alio psalmo: Obscurentur oculi eorum ne videant et dorsum eorum semper incurva . Terra ergo repleti sunt qui obscurati sunt terrae domorum iniquarum, quia corda habebant iniqua. Domus enim nostrae, sicut supra diximus, corda nostra sunt: ibi libenter habitamus, si ea ab iniquitate mundemus. Ibi est mala conscientia, quae inde repellit hominem quo jubetur ire portans grabatum suum, cui peccata dimissa sunt, dicente Domino, Tolle grabatum tuum, et vade in
Abbreviated transcription (Latin):
corde : sed in obscura luna : t non solũ diesdiei
eructit uerbũ. sed etiã nox nocti indicet sci¬
entiã qm̃ tuus est dies &tua est nox: Dignare
descendere : manere apđeũ a quo discendis.
bicnire ad quos descendis : Dignare descen¬
de qͥ in hoc mundo eras. & mundus ꝑtefactus est
& mnunduste non cognouit. Habeit nox con¬
solationẽ suã : habeat inqͥt : Verbũ caro fac¬
tũ est : & habitauit in nobis Tuus es dies
&tua est nox : Iu ꝑfecisti solẽ & lunã. Solem
spiritales : lunã carnales. Adhuc carnalis
est : non descretur & ipsẽꝑficiatur . Tuꝑfe¬
cisti solẽ &lunã: Solẽ tã quã sapientẽ : lunã
tam̃ deseruisti. Nã ita scriptũ ẽ. sapiens ꝑ¬
manet sic̃ sol : stultus autẽ sic̃luna mutatur:
Quidergo quiasol ꝑminet id est qr sapiens
ꝑ manet sic̃ sol. stultꝰ si c̃ luna mutat᷑ adhuc
carnalis. adhuc insipiens deserendus est :

Expanded text:
corde, sed in obscura luna. Ergo ut non solum dies diei corde, sed in obscura luna. Ergo ut non solum dies diei eructet verbum, sed etiam nox nocti annuntiet scientiam; quoniam tuus est dies, et tua est nox; dignare descendere, manere apud eum a quo descendis, sed venire ad quos descendis. Dignare descendere qui in hoc mundo eras, et mundus per te factus est, et mundus te non cognovit. Habeat et nox consolationem suam; habeat, inquit, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : Tuus est dies, et tua est nox. Tu perfecisti solem et lunam: solem, spirituales; lunam, carnales. Adhuc carnalis est, non deseratur, et ipse perficiatur. Tu perfecisti solem et lunam: solem, tauquam sapientem; lunam,  deseruisti. Nam ita scriptum est: Sapiens permanet sicut sol; stultus autem sicut luna mutatur . Quid ergo, quia sol permanet, id est, quia sapiens permanet sicut sol, stultus sicut luna mutatur, adhuc carnalis, adhuc insipiens deserendus est?
Abbreviated transcription (Latin):
ris carnis inanifestatione : tã quã luna conso¬
lans noctẽ Tuus est dies & tua estnox. Vis au¬
dirediem uidesi capis : Erige quantũ potes
m̃ tẽ cuã uideamꝰ siꝑtines addiem. lamuide¬
amꝰ si non palpitat aspectustuus . fote s uide
qđ audistimodo ex euangelio: in pͥncipio
nõ nostieñi tucogitare uerba nisi quȩ sonant
& transeunt : potes iã capere uerbũ non sonũ
sed dm̃ annonibi audisti &dserat uerbum:
sed tu ista uerba cogitas. Om̃ia ꝑ ipsũ facta st̃.
Etꝑipsũ facti sunt : & qui uerba faciunt. Quile
ergo illud uerbũ est. capis carnalis : r esponde
Capis: adhucad noctẽ ꝑtines: lunatibineces¬
saria est. nein tenebris moriaris. Etenuim
qͥdã peccatores intender̃ arcũ ut sagitarent
in obscura luna rectoscorde. Obscurata ÷
enĩ caro xp̃i decruce deposita & in sepulchro
posita & illi qͥoecider̃ in sultiuer̃ & hondũ
resurrexerat. Et sagitati sunt discipłi recti

Expanded text:
ris carnis manifestatione, tanquam luna consoris carnis manifestatione, tanquam luna consolans noctem. Tuus est dies, et tua est nox. Vis audire diem? Vide si capis; erige quantum potes mentem tuam. Videamus si pertines ad diem; jam videamus, si non palpitat aspectus tuus. Potes videre quod audisti modo ex Evangelio: In principio Non nosti enim tu cogitare verba, nisi quae sonant et transeunt. Potes jam capere Verbum, non sonum, sed Deum? Annon ibi audisti: Et Deus erat Verbum? Sed tu ista verba cogitas, Omnia per ipsum facta sunt: et per ipsum facti sunt et qui verba faciunt. Quale ergo illud Verbum est? Capis, o carnalis? responde; capis? Non capis, adhuc ad noctem pertines; luna tibi necessaria est, ne in tenebris moriaris. Etenim quidam peccatores intenderunt arcum, ut sagittarent in obscura luna rectos corde . Obscurata est enim caro Christi de cruce deposita, et in sepulcro posita: et illi qui occiderunt insultaverunt; et nondum resurrexerat, et sagittati sunt discipuli recti
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ factas : ille ipseqͥoꝑatus est salutẽ in medio
t̃rȩ. Illedicat᷑. tuus est dies &tua est nox.
Aliqͥd hic intelligere debemꝰ qđ ꝑtineat adipsã
salutẽ quã oꝑatus est inmedio t̃rȩ : Iuusest
dies :Iuis isti : spiritales : &tua est nox : Iuis
istis carnales Tuus est diesatua est nox.
Loquant᷑ spiritales spiritalta spiritalibus :
Dictũ ẽ enĩ spiritalibus spiritalia conparantes
sapientiã loqͥm̃ int̃ ꝑfectos: Nondũ capi¬
unt istã sapientiã carnales: non potiui lo qͥ
uo̵ quasi spiritalibus sed quasi carnalibus:
Er gos piritales spiritalibus loquuntur :
dies diei eructat uerbũ Cũ uero & ipsi car¬
nales non tacent fidẽ crucifixi xp̃i quã pos¬
s̃c apere parui. nox nocti indicat scientiam
Tuus est dies &tua est nox. Adte ꝑtinent spiri¬
tales ad trꝑtinent carnales Iulos inlustras
in cõmutabili sapientiȩ ueritate : illos consola¬

Expanded text:
omnia ? Illi ipsi qui operatus est salutem in medio omnia ? Illi ipsi qui operatus est salutem in medio terrae, illi dicitur: Tuus est dies, et tua est nox. Aliquid hic intelligere debemus, quod pertineat ad ipsam salutem quam operatus est in medio terrae. Tuus est dies. Qui sunt isti? Spirituales. Et tua est nox. Qui sunt isti? Carnales, Tuus est dies; et tua est nox. Loquantur spirituales spiritualia spiritualibus; dictum est enim: Spiritualibus spiritualia comparantes, sapientiam loquimur inter perfectos . Nondum capiunt istam sapientiam carnales: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Ergo cum spirituales spiritualibus loquuntur, Dies diei eructat verbum: cum vero et ipsi carnales non tacent fidem crucifixi Christi, quam possunt capere parvi, Nox nocti annuntiat scientiam . Tuus est dies, et tua est nox. Ad te pertinent spirituales, ad te pertinent carnales: illos illustras incommutabili sapientia et veritate; illos consola
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ & ero siilis alcisfono. Dcipso calice ꝑuersȩ
fortitudinis: homin ꝓpinauit. Fortes eẽ uolu¬
er̃ qͥsed eos futuros decibo uecito credider̃ Fac¬
tus est adã fortis cũ ex altaret᷑ : eccefaccus est
adã quasiunꝰ ex nobis: Fortes & iudȩc deittia¬
p̃sum̃tes ignorantes enĩdĩiustitiã & suã uistiti ã
quȩrentes constituere : tãfortes iustitiȩ dĩ nons̃
subiecti. Vid ete hominẽ digessisse foratudinẽ
suã & remansisse infirmũ in op̃ẽ. longestantẽ :
nec oculos suos ad cȩlũ leuare audentem :
sed ꝑcutientẽ pectussuũ. dñe ꝓpitius estomihi¬
peccator : Iamin firmus est iã in firmititẽ con¬
confitet᷑. non est foris : Arida terra est rige t᷑
fontibus & torrentibus Iili adhuc fortess̃
mathematicorũ magicȩ artes qm̃ siccatisunt
fuiuifortis : Tusiccasti fluiuosȩcham: Ares¬
cat illa doctrina in undentur m̃tes euangelio
ignorat quando ipse fecit hȩc om̃ia qr ꝑ uerbũ¬

Expanded text:
 ero similis Altissimo . De ipso calice perversae fortitudinis homini propinavit. Fortes esse voluerunt, qui se deos futuros de cibo vetito crediderunt. Factus est Adam fortis cui insultaretur: Ecce factus est Adam tanquam unus ex nobis . Fortes et Judaei deantes enim Dei justitiam, et suam justitiam quaerentes constituere, tanquam fortes, justitiae Dei non sunt subjecti . Videte hominem digessisse fortitudinem suam, et remansisse infirmum, inopem, longe stantem, nec oculos ad coelum levare audentem; sed percutientem pectus suupeccatori . Jam infirmus est, jam infirmitatem confitetur; non est fortis: arida terra est; rigetur fontibus et torrentibus. Illi adhuc fortes sumathematicorum, magicae artes; quoniam siccati sunt fluvii Fortis: Tu siccasti fluvios Etham. Arescat illa doctrina; inundentur mentes Evangelio ignorat, quando ipse fecit haec omnia; quia per
Abbreviated transcription (Latin):
sustinentẽ : Hic unde sic uiget. nisi qe uerbũ
factũ ẽ in eo fons aquȩ salientis inuitã ȩt̃nã :
alius autt̃ accipit uerbũ. p̃dicat. non tacet.
currit : Sed ȩstas ꝓbat fontẽ aui torrentẽ :
tam̃ exutraq rigetur terra: ab eo qͥoꝑatꝰ ẽ.
salutẽ in medio terrȩ: exundent fontes:
currant torrentes. Iudisrupisti fontes
& torrentes : tusic casti fluuios actam. Hxc
rupit fontes & torrentes: hac siccat flu¬
uios. ut inde currat aqua. Et quȩ a qua
siccet̃ fluiubs inqͥd ȩtham. Quid est ȩchã :
uerbũ enĩ hebreũ ẽ. Quid int̃p̃tat᷑ ȩtham :¬

Expanded text:
sustinentem: hic unde sic viget, nisi quia verbum sustinentem: hic unde sic viget, nisi quia verbum factum est in eo fons aquae salientis in vitam aeternam? Alius autem accipit verbum; praedicat, non tacet, currit: sed aestas probat fontem aut torrentem. Tamen ex utroque rigetur terra, ab eo qui operatus est salutem in medio terrae; exundent fontes, currant torrentes: Tu disrupisti fontes et torrentes. 18. Tu siccasti fluvios Etham. Hac rumpit fontes et torrentes, hac siccat fluvios, ut inde currant aquae, et hinc aquae siccentur. Fluvios, inquit, Etham. Quid est Etham? Verbum enim hebraeum e
Abbreviated transcription (Latin):
tione conuerterent : Dis rupisti fontes &tor¬
rentes : Forte discretũ ẽ. forte unũẽ : Qui a
fontes tã largi fuer̃ ut flumina facerent:
tudisrupisti fontes & torrentes: Siautem
ad discretionẽ: i n aliis fit uerbũ dĩ fons aquȩ
salientis inuitã eternã : Alii a utt̃ audiente s ũbũ
& non sic habentes ut beneuiuant : tam̃ non
tacentes lingua : torrentes fiunt : Torrentes
enĩ dicunt᷑ ꝓpriȩ qͥ nonsunt ꝑhennes
Nã aliqͣndo & trans late dicit᷑ torrens ꝓflu¬
uio sic̃ dictũ est: in ebriabunt᷑ ab ubertate
domꝰ tuȩ & torrente deliciarũ tuarũ pota¬
bis cos : Non eñĩ ille torrens aliquando sic¬
cabitur . Sed torrentes ꝓpriȩ dicuntur:
fluuii qui estate deficiunt: aquis autem
hiaemalibus inundant᷑ & turr̃. Videsergo
hominẽ benefidelẽ ꝑ seueraturũ usq in finẽ
non relicturũ dm̃ in om̃itẽptatione ꝓuerita¬
tenon pfalsitate &errore om̃s molestias

Expanded text:
tione converterent. Disrupisti fontes et tortione converterent. Disrupisti fontes et torrentes. Forte discretum est; forte unum est, quia fontes tam largi fuerunt ut flumina facerent. Tu disrupisti fontes et torrentes. Si autem ad discretionem: in aliis fit verbum Dei fons aquae salientis in vitam aeternam ; alii autem audientes verbum, et non sic habentes ut bene vivant, tamen non tacentes lingua, torrentes fiunt. Torrentes enim dicuntur proprie, qui non sunt perennes: nam aliquando et translate dicitur torrens pro fluvio; sicut dictum est: Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente deliciarum tuarum potabis eos : non enim ille torrens aliquando siccabitur. Sed torrentes proprie dicuntur fluvii qui aestate deficiunt, aquis autem hiemalibus inundantur et currunt. Vides ergo hominem bene fidelem, perseveraturum usque in finem, non relicturum Deum in omni tentatione; pro veritate, non pro falsitate et errore, omnes molestias
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est in ꝓhibitione qͥdẽ sedtam̃ expressũ: Siaut̃
mordetis & comeditis in ucẽ : iudete n eabinuicẽ
consumamini. Quid ẽ mordetis & comeditis
inuicẽ : litigatis cũ inuicẽ. decrahitis inuicẽ.
obꝓbria obicitis inuicẽ. Attendite ergonc̃
his morsibus consumi diabolũ Quis non
iratus seruosuo etiã paganꝰ dicat illi satinas :
uidediabolũ datũ nescã. Hoc dictx p̃ianꝰ
hocdicit iudecis dicit paganꝰ. Ipsũ ad orat:¬
obsetro intendite : cũmagna uoluptate audiđ it᷑
quo audita etiã morbẽ terrarũ cognoscant̃ :
Hȩc quando dicebantur non fuer̃: qr tuno ꝓnnit
uidemꝰ inmundo: iud eamꝰ qͥd ficerit : quẽ iã
intellexit asaph qđ oꝑatus est salutẽ in me¬
dioterrȩ : Iudisrupisti fontes &torrentes:
ut manarent liquiorẽ sapientiȩ ut manarent
diuitias fidei iut in rigarent falsi tatẽ gentiũ.
ut om̃s infideles infidedulcedinẽ sua in riga¬

Expanded text:
tum est, in prohibitione quidem, sed tamen expressum: Si autem tum est, in prohibitione quidem, sed tamen expressum: Si autem mordetis et comeditis invicem; videte ne ab invicem consumamini . Quid est, mordetis et comeditis invicem? Litigatis cum invicem, detrahitis invicem, opprobria objicitis invicem. Attendite ergo nunc his morsibus consumi diabolum. Quis non iratus servo suo, etiam paganus, dicat illi: Satanas? Vide diabolum datum in escam. Hoc dicit Christianus, hoc dicit Judaeus, hoc dicit Paganus; ipsum adorat, etobsecro, intendite: cum magna voluptate audiuntur, quia audita etiam in orbe terrarum cognoscuntur. Haec quando dicebantur, non fuerunt; quia tunc promittvidemus in mundo! Videamus quid fecerit, quem jam intelligit Asaph, quod operatus est salutem in medio terrae. Tu disrupisti fontes et torrentes: ut manarent liquorem sapientiae, ut manarent divitias fidei, ut irrigarent salsitatem Gentium, ut omnes infideles in fide dulcedinem sua irriga
Abbreviated transcription (Latin):
Minutatm cõminue : ut paulatĩ consumat᷑
Mite inaquã : dapopłobibere. Quidesthoc.
nisi quia ado racores diaboli corpusipsius facti
Vt eis dicatur . uos autẽ estis corpꝰxp̃i & m̃bra.¬
Corpꝰdiaboli consum̃dũ erat & hoc abisra he¬
litis consum̃dũ. Exillo enĩpopło apłi:
exillo pͥma eccła. Et dictũ erit petro degen
cõminue & bibe. Utrũq tam̃ in eodẽ sacra¬
m̃to : qr oportebat utiq: & sine dubitatione
oportebat ut corpꝰqđerat diaboli. credendo
transiret incorpꝰxp̃i. Sic diabolus consu¬
mit᷑ amisss m̃brissuis. Hoc figuratũ ẽ & in
serpente : Nã fecer̃ magisimilit̃ ꝓiectisq
uirgissuis ex hibuer̃ dracones: sed dra co
morsi om̃iũ illorũ magorũ uirgas absor¬
but intellegat᷑ ergo & modo corpꝰdiaboli
Hoc sit: deuoratur agentib: quȩc redider̃
factus est ȩsca popłis ȩthiopibus. ꝗr nc̃cũ¬
om̃s mordent : QIuid est mordent : rephen¬
dendo culpando. accusando. Quomͦ dic¬

Expanded text:
minutatim comminue, ut paulatim consumatur; mitte in aquam, da populo bibere. Quid est hoc, nisi quia adoratores diaboli corpus ipsius factieis dicatur: Vos autem estis corpus Chrdiaboli consumendum erat, et hoc ab Israelitis consumendum. Ex illo enim populo Apostoli; ex illo prima Ecclesia. Et dictum erat Petro de GenComminue et bibe: utrumque tamen in eodem sacramento; quia oportebat utique, et sine dubitatione oportebat, ut corpus quod erat diaboli, credendo transiret in corpus Christi. Sic diabolus consumitur amissis membris suis. Hoc figuratum est et in serpente Moysi. Nam fecerunt magi similiter, projectisque virgis suis exhibuerunt dracones; sed draco Moysi omnium illorum magorum virgas absorbuit . Intelligatur ergo et modo corpus diaboli: hoc fit; devoratur a Gentibus quae crediderunt, factus est esca populis Aethiopibus. Illuomnes mordent. Quid est mordent? Reprehendendo, culpando, accusando. Quomodo dic
Abbreviated transcription (Latin):
sedueniet ut iudex: Primo uocatar. postea
discretor. Veniet qr uenit. & eũ uenturum
ẽẽ manifestũ ẽ. sed desuꝑ ueniet. Antetrerat
oisrł: quassatuses quia offendisti iniacentem :
ne conteraris. obserua de suꝑuenientẽ Itaenĩ
p̃dictũ ẽ. ꝑꝓphetã. Iuisqͥs offenderit in la¬
pidẽ illũ conquassabitur : & suꝑquẽ uenerit

Expanded text:
sed veniet ut judex: primo vocator, postea sed veniet ut judex: primo vocator, postea discretor. Veniet, quia venit, et eum venturum esse manifestum est; sed jam desuper veniet. Ante te erat, o Israel! quassatus es, quia offendisti in jacentem; ne conteraris, observa desuper venientem. Ita enim praedictum est per prophetam: Quisquis offenderit in lapidem illum, conquas