comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ad huc uiueret. & cȩtera quȩ sequunt᷑. Tradunt hebrei qđ depositꝰ de quercy
petierit sibi inducias anteꝗ perimeret᷑. ut faceret sibi titulũ obmemoriã sui.
eo qđ ñ haberet filium talem qͥ regno dignꝰ ee̾t. Putabat enĩ filios suos ñ solũ
regno indignos. uerũ etiã obpeccatũ qđ inpatrem gesserat. p̃senti uita indignos.
Idõq titulum erexit in quo manũ dr̃ defixisse & figuram manus suȩ ex prȩssisse :¬
in foueam grandẽ. & cõportauer̃ suꝑ eũ aceruum lapidum magnũ nimis: ꝓ¬
deberet: qͥppe qͥa sceleratissimꝰ erat. ꝙ geminȩ neci obnoxius: uidelic& quia
patrẽ contra legis p̃ceptũ de honorarat. & turpitudinẽ eiꝰ reuelarit. Adquẽ
ioab id ÷ achimaas dix̃. Noneris nunciꝰ in hac die: sed nunciabis in alia. Hodie
nolo te nunciare. Filiꝰ enĩ regis mortuus ÷. Ac si diceret. Nolo ut talis uir qͦt
tues nunciũ feras regi: qđ eiꝰ filiꝰ mortuus sit. Nec enĩdec&: ut tale nuncium

Expanded text:
 regis, et caetera quae sequuntur. Tradunt Hebraei quod depositus de quercu petierit sibi inducias antequam perimeretur, ut faceret sibi titulum ob memoriam sui, eo quod non haberet filium talem, qui regno dignus esset. Putabat enim filios suos non solum regno indignos, verum etiam ob peccatum suum quod in patrem gesserat, praesenti vita indignos. In quo titulo manum dicitur defixisse, et figuram manus suae expressisse, ein foveam grandem, et comportaverunt super eum acervum lapidum magnum nimis: prodeberet: quippe quia sceleratissimus erat, et geminae neci obnoxius, scilicet qui et patrem contra legis praeceptum valde dehonorarit, et turpitudinem ejus revelarit. Ad quem Joab, id est, Achimaas, dixit: Non eris nuntius in hac die, sed nuntiabis in alia. Hodie nolo te nuntiare. Filius enim regis mortuus est: ac si diceret: Nolo ut vir talis, qualis tu es, nuntium feras regi, quod filius ejus mortuus sit. Nec enim decet, ut tale nuntium
Abbreviated transcription (Latin):
Frenũ tributi. qͥnq erant ciuitates phẏlistinoꝵ quȩ frequent᷑ isrł sibi tri¬
butarium faciebant : quas eis tulit dauid &e humiliauit eos.fecitq sib
tributarios. Ynde & in paralippomenon legit᷑. ł cussit dauid phylistiĩ
& humiliauit eos & tulit gech &filias eiꝰ de manu eoꝵ. Fecitq sibi dauis
nom̃ cũ reuerteret᷑ capta siria. fecisse sibi nom̃ dr̃. qͥa inualle salinarũ
cȩsis decẽ & octo milib erexit sibi fornicẽ triũphalẽ. Fecit etiã sibi nom̃.
quia uicta syria damasci & sẏria soba: erexisse sibi dr̃ alterũ fornicem
triũ phalẽ. & si quẽ mouet qđ in plerisq latinoꝵ codicib inuenit᷑ da uid

Expanded text:
Frenum tributi quinque erant civitates Philisthinorum: quae frequenter Israel sibi triFrenum tributi quinque erant civitates Philisthinorum: quae frequenter Israel sibi tributarium faciebant, quas eis tulit David, et humiliavit eos, fecitque sibi tributarios. Unde et in Paralipomenon legitur: « Percussit David Philisthiim, et humiliavit eos; o millibus, » et caetera. Fecisse sibi nomen dicitur, quia in valle Salinarum, caesis decem et octo millibus, erexit sibi fornicem triumphalem. Fecit etiam sibi nomen, quia victa Syria Damasci, et Syria Soba, erexisse sibi dicitur alteram fornicem triumphalem. Et si quem movet, quod in plerisque Latinorum codicibus invenitur David
Abbreviated transcription (Latin):
hominis dñe ds̃. ut tͥ in simplicitate cordis serui at & puritate: & tu facies
ei iuxta miscdiam tuam. sic̃ mͥ dignatꝰ os facere seruo tio. ꝓpter uerbum
tuum & seđm cor tuum fecisti omnia magnalia hȩc: ꝓpter uerbũ tuum
qđ ꝓmisisti abraham & isaac &e iacob. fecisti omĩa hȩc mͥseruo tuo. Quia¬
nris. A facie popłi tui quem redemisti ex ȩgyto. gentem & dm̃ eiꝰ. hebreui
habet gentib & diis earum. & est sensus. a facie popłi tui quẽ redemisticͥ
ex ȩgẏpto. de manu scilicet ȩgyptioꝵ quos in mari rubro ꝑemisti. & diis
earum in quib iudicia fecisti. Quia tudñe exercituum ds̃ isrł reuelasti
aurẽ serui tui dicens. Ego domũ ȩdificabotͥ. ꝓ pt̃ hoc inuenit seruustui
ȩdificaturũ . Iccirco dauid inuenisse se dicit corsuũ: id ÷̃ inuenit audaciam
in corde suo ut oraret eũ oratione hac. factũ ÷ autẽ. Post hȩc ꝑcussit dauid
phylistum : & humiliauit eos. &tulit dauid frenũ tributi de manu phylths

Expanded text:
omine Deus, ut tibi in simplicitate cordis et puritate serviat. Et tu facies ei juxta misericordiam tuam, sicut mihi dignatus es facere servo tuo propter verbum tuum: et secundum cor tuum fecisti omnia magnalia haec: propter verbum tuum, quod promisisti Abraham, Isaac et Jacob, fecisti omnia haec mihi servo tuo. Qunostris. « A facie populi tui, quem redemisti tibi ex Aegypto gentem et Deum ejus. » Hebraeus habet: Gentibus et diis earum. Et est sensus: A facie populi tui, quem redemisti tibi ex Aegypto, de manu scilicet Aegyptiorum, quos in mari Rubro peremisti; et de diis eorum, in quibus judicia fecisti. « Quia tu, Domine exercituum, Deus Israel, revelasti aurem servi tui, dicens: Domum aedificabo tibi, propter hoc invenit servus tuus aedificaturum. Idcirco David invenisse se dicit cor suum, id est, invenit audaciam in corde suo, ut oraret eum oratione hac. Factum est autem post haec, percussit David Philistiim, et humiliavit eos: et tulit David frenum tributi de m
Abbreviated transcription (Latin):
diente peccato ñ poterit eis resistere popłs añi: insuꝑ etiã ipsi inimici uictoriosi
existent ꝓpter peccatũ tuũ suꝑ popłm dñi. & uocauit nom̃ eiꝰ amabilis dño.
eo qđ diligeret eũ dñs. In hebreo ita legit᷑. & uocauit nom̃ eiꝰ ididiã : id: dilectꝰ
dñi. ꝓ pt̃ dnm: dilectꝰ dnĩ. ꝓ pt̃ dnm̃ dr̃ ꝓpt̃ suã scilica miscđia gratuitã. qua
eũ diligere dignatꝰ ÷: cũ utiq eiꝰ dilectione & miscđia in dignꝰ existeret. quem
constabat manter. ẽẽ. Dimicaui aduersum rabba: & capienda ÷ urbs aquarũ
Notandũ qđ in hebreo qͥndo cũ adiectione nominũ ponit᷑: rabbat scribit᷑. sic̃ est
rabbat filioꝵ ammon. Quando uͦ sine adiectione nominũ : non rabbat s rabba
scribit᷑. Cũq dimicasset. cępit eã : & tulic diadema melchom de capite eius.
Melchom inc̃p̃tat᷑ rex eoꝵ. Rex eoꝵ uocat᷑ idolũ illo qͥ hic uocat᷑ melchom: cuiꝰ

Expanded text:
diente, non poterit eis resistere populus Domini. Insuper etiam ipsi inimici victoriosi existent propter peccatum tuum super populum Domini. Et vocavit nomen ejus amabilis Domino, eo quod diligeret cum Dominus. Iilicet misericordiam gratuitam, qua eum diligere dignatus est: cum utique ejus dilectione et misericordia indignus existeret, quem constabat mamzerem esse. Dimicavi adversum Rabba, et capienda est urbs aquarum. Notandum quod in Hebraeo, quando cum adjectione nominum ponitur Rabbath, sicut est Rabbath filiorum Ammon. Quando vero sine adjectione nominum, non Rabbath, sed Rabba scribitur. Cumque dimicasset, cepit eam, et tulit diadema Melchom de capite ejus. Melchom interpretatur rex eorum. Rex eorum vocatur idolum eorum: quod hic vocatur Melchom, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
hebrei autumant. a qͥb plures consũpt quã agladio uorati fuer̃. Porro ab¬
salon erexerat sibi cũ adhuc uiueret titulũ qͥ÷ in ualle regis. Dixerat enĩ.
Non habeo filiũ: & hoc erit monimentũ nominis mei. Uoca uitq tituilum
nomine suo. & appellatur manus absalon usq indiem hunc. Locus hic suꝑiori¬

Expanded text:
Hebraei autumant, a quibus plures consumpti quam a gladio vorati fuerint. Porro AbHebraei autumant, a quibus plures consumpti quam a gladio vorati fuerint. Porro Absalom ereNon habeo filium, et hoc erit monimentum nominis mei. Vocavitque titulum nomine suo, et appellatur Manus Absalon, usque ad hanc diem. Achi
Abbreviated transcription (Latin):
uenissec dauid in castra id ÷ in manaim: sobi filiꝰ naas de rabbath filiorum
ammon: &e reliqua. Ite sobi fiuliꝰ fuit naas regis. cũ qͦ pugnauit saul. Iste
etiã naas fecit miscđiã cũ dauid: qͥndo fugiebat a facie saul. Quo mortuo:
dix dauid. faciã miscđiã cũ anon: sic̃ fecit pat̾ eiꝰ naas mecũ. Int̾empto uͦ
adauid anon qͥ ei indecaluandis seruis suis iniuriã fecerat: consticutꝰ est
ab eodẽ dauid in loco fr̃is iste sobi qͥ ad dauid legit᷑ cũ cȩteris uenisse. & stra¬
toria & tapetia & uasa fictilia & cętera quȩ sequuntur ei obtulisse. fuit
aut̃ ibi p̃liũ disꝑsũ suꝑfaciẽ omĩs t̾rȩ. & multo plures erant qͦs saltꝰ con-¬
sũpserat de popło: quam ii qͦs uorauerat gladius in bello. Saltꝰ hic qͥ plures
consupsisse quã gladiꝰ uorasse legit᷑: bestias ferocissimas quȩ in saltu erant

Expanded text:
venisset David in castra, id est, in Manaim: Sobi filius Naas de Rabbath filiorum venisset David in castra, id est, in Manaim: Sobi filius Naas de Rabbath filiorum Ammon, etc. Iste Sobi filius fuit Naas regis, cum quo pugnavit Saul. Ipse etiam Naas fecit misericordiam cum David, quando fugit a facie Saul: quo mortuo dixit David: Faciam misericordiam cum Anon, sicut fecit pater ejus Naas mecum. Interempto vero a David Anon, qui ei ab eodem David in loco fratris iste Sobi, quia ad David legitur cum caeteris venisse, et stratoria, et tapetia, et vasa fictilia et caetera quae sequuntur ei obtulisse. Fuit autem ibi praelium dispersum super faciem omnis terrae. Et multo plures erant quos saltus consumpserat de populo, quam hi quos voraverat gladius in bello. Saltus hic qui plures consumpsisse, quam gladius vorasse, legitur, bestias ferocissimas quae in saltu erant,
Abbreviated transcription (Latin):
nom loci mana ipio: icastra. Amasa aut̃ erat filiꝰ uiri qͥ uocabat᷑ iethra de ie¬
⁊ oti. In hebrto legit ietra ismahelites. Ynde & in paralippomenon ita legitur.
Abiga il autẽ genuit amasa. cuiꝰ pat̾ fuit iecher ismahelites. Is mahelites enim
idẽ iecher uocat᷑ qͥa filiꝰ eiꝰ amasa oꝑa ismahelis imitatꝰ: dauid fugientẽ neqͦꝗ
est comitat . cui dixerat tui sumꝰ o̾dauid: & tecũ fili isai. In libro uͦ samuelis
iccireo uetra israhelites uocat᷑. qͥa peceatũ amasȩ filii eiꝰ qđ indauid ꝑpetraue¬
rat. ioabeũ id÷ amasã ꝑcutiente delecũ est. Qui ingrossus ÷ ad abigail filia
naas: sororẽ saruiȩ. Naas int̾p̃tatꝰ coluber. Iccirco coluber: quia nullũ ad misisse
mortiferum ꝑhibet᷑ peccatũ. nͥ id qđ originaliter de serpente antiqͦ contraxit.
Est enĩ naas qui & isas pater dauid sic̃ & in paralippomenon de monstratur:
ubi enumeratis filiis isa ylegit᷑. Quoꝵ sorores fuer̃ saruia & abiga il. Cũq

Expanded text:
ri, qui vocabatur Jethra de Jezraele. In Hebraeo legitur: Jethra Ismaelites. Unde et in Paralipomenon ita legitur: Abigail autem genuit Amasa, cujus pater fuit Jether Ismaelites. Ismaelites enim idem Jether vocatur, quia filius ejus Amasa opera Ismaelis imitatus, David fugientem nequaquam est comitatus, cui dixerat: Tui sumus, o David, et tecum filii Isai. In libro vero Samuelis idcirco Jethra Jezraelites vocatur, quia peccatum Amasae filii ejus, quod in David perpetraverat Joab, eum, id est, Amasam percutiente deletum est. Qui ingressus est ad Abigail filiam Naas sororem Sarviae. Naas interpretatur coluber. Idcirco coluber, quia nullum admisisse mortiferum perhibetur peccatum, nisi in quod originaliter de serpente antiquo contraxit. Est etiam Naas qui et Isai pater David, sicut in Paralipomenon demonstratur: ubi enumeratis filiis Isai, legitur, quorum sorores fuerunt, Sarvia, et Abigail. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
hebreo uta legitur. Eo tẽpore qͦ reges adbella ꝓcesserant: misit aa uid ioab
ee cecera. Hos reges dicit qͥ pro cesserunt contra dauid in pugnam: scilicet
regem oob & istob & soba & maacha qui utiq reges syriȩ fuer̃ & pugnare uouerꝰ
conducti mercede arege moab contra dauid: aqͦ triũ phati. ee. leguntur it dar
dauid. Honne ista : bethsabee filia heliã uxor uriȩ ethoi : helia fuliꝰ fuit achito fel
O uocauit uriã dauid ut comederet corã se & biberet : & in ebriauit eũ. lccirco in ebri¬
In hebreo ita legit᷑. Seruntam̃ qm̃ blasfemando blasphemasti in imicos domini
ꝓpt̃ uerbũ hoc : etiã filiꝰ qui natꝰ: tͥ morte moriet᷑. Qđ ꝑ antifrasin dr̃. & est sens

Expanded text:
Hebraeo ita legitur: Eo tempore quo reges ad bella processerant, misit David Joab, Hebraeo ita legitur: Eo tempore quo reges ad bella processerant, misit David Joab, et caetera. Hos reges dicit qui processerunt contra David in pugnam, scilicet regem Roob et Istob, et Soba et Maadia, qui utique reges Syriae fuerunt, et pugnare voluerunt conducti mercede a rege Moab contra David, a quo triumphati esse leguntur. Et dixit David: Nonne ista est Bethsabee filia Eliam, uxor Uriae Aethaei? Eliam filius fuit Achitophel. Et vocavit Uriam David, ut comederet coram se, et biberet, et inebriavit eum. Idcirco inebriIn Hebraeo ita legitur: Verumtamen quoniam blasphemando blasphemasti inimicos Domini, propter verbum hoc etiam et filius qui natus est tibi, morte morietur. Quod per antiphrasim dictum est: e
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ id ÷ ad achis dauid redierit ante cuiꝰ faciẽ fugtrat : in telligendũ: istt
achis filiꝰ fuisse illiꝰ achis aquo fugit dauid. Unde ar seqͥntib achis eũ quo
dauid in pliũ contra saul descendebat. filiꝰ dicit᷑ fuisse machi. Non enim
a patre hoc nomen patronomicũ s a matrȩ sũpsit : quȩ madcha uocabat᷑.
iccirco ñ a patre hoc nomen accepit: eo qđ dauid ase ab iecerit. Reliqua
auc̃ parcẽ popłi tradidit abisai fr̃i suo Notandũ qđ solũ mͦ in hoc loco hebrco
legatur abisat: inceteris uͦ locis abisa. abisai gͥ interp̃tat᷑ pat sacrificii: a bisa pat᷑
mĩs sacrificium. Idõ aut̃ ex nomine unã litterã demꝑtã hebrei dicunt: eo qđ
netis abner conscius fuerit. Factũ :÷ gͦ. Uertente anno eo tẽpore quo solent
reore a d bella ꝓcedere: misic dauid io ab & seruos suos cũeo. & cetera In

Expanded text:
ad eum, id est, ad Achis David redierit, ante cujus faciem fugerat: intelligendus est iste ad eum, id est, ad Achis David redierit, ante cujus faciem fugerat: intelligendus est iste Achis filius fuisse illius Achis, a quo fugit David. Unde et in subsequentibus Achis cum quo David in praelium contra Saul descendebat, filius dicitur fuisse Maoch. Non enim a patre hoc nomen patronymicum, sed a matre sumpsit, quae Maacha vocabatur. Et idcirco non a patre hoc sumpsit nomen, eo quod David a se abjecerit. Reliquam autem partem populi tradidit Abisai fratri suo. Notandum quod solummodo in hoc loco in Hebraeo legatur Abisa, in caeteris vero locis Abisai. Abisa itaque interpretatur, pater sacrificii: et Abisai, pater meus sacrificium. Ideo autem ex nomine illius unam litteram demptam Hebraei dicunt, eo quod necis Abner conscius fuerit. Factum est ergo, revertente anno, eo tempore quo solent reges ad bella procedere: misit David Joab et servos suos cum eo, et caetera. In
Abbreviated transcription (Latin):
iussisti dñe mirex seruotuo. sic faciet seruustuus. ꝙ miphybosech
comedet suꝑ mensã tuã. Notandũ qđ in hebreo suꝑ mensã meã legat᷑
qͥa in hoc loco defectus ÷ & necossaria subauditio. Quando enĩ dixit
dauid dixisse. & miphybosec comedet suꝑ mensã meã qͣsi unꝰ de filii
regis. dixitq dauid. faciã miscđiã cũ a non filio naas : sicut fecit pas
etꝰ mecũ miscđiã. Quando fugit dauid a facie achis regis gech: uenic
ad naas regem ammon. qui fecit cum eo miscdiam: multa imꝑtiens ei bona.
De naas itaꝙ uenit inspeluncã odollam: ubi uener adeũ pater ee matra
&x omĩs domꝰ eiꝰ. Inde ꝑuenit ad regem moab: & dimisit apud eũ patre & ma-¬
trem. & omnẽ domũ suã. Qđ uͦ dixit achis rex geth hiccine in gretuaet᷑ domũ
meã abiit inde dauid & fugit inspeluncam odolla: abiit inde subaudien¬
dũ ÷ de domo naas a inde fugisse illum inspeluncã odollã. Siu quȩrit cur

Expanded text:
us tuus, et Miphiboseth comedet super mensam tuam. Notandum quod in Hebraeo super mensam meam legatur: quia in hoc loco defectus est, et necessaria subauditio. Quando enim dixit David dixisse, et Miphiboseth comedet super mensam meam, quasi unus de filiis regis. Dixitque David: Faciam misericordiam cum Anon filio Naas, sicut fecit pater ejus mecum misericordiam. Quando fugit David a facie Achis regis Geth, venit ad Naas regem Ammon, qui fecit cum eo misericordiam, multa impertiens ei bona. De Naas itaque venit in speluncam Odollam, ubi venerunt ad eum pater ejus et mater et omnis domus ejus. Inde venit ad Moab, et dimisit apud eum patrem et matrem, et omnem domum suam. Quod vero dixit Achis rex Geth: Hiccine ingredietur domum meam? Abiit inde David et fugit in speluncam Odollam. Abiit inde, subaudiendum est, de domo Naas, et inde fugisse illum in speluncam Odollam. Si vero quaeritur, cur
Abbreviated transcription (Latin):
ploqui absa lon anh efreo lagie ses sauit itacꝑ rerexire post absul quis olui sst idem
cum didere ꝑ aodsens aolorem mortis ammon ei ad memonam neduceret i carrceo
costas se dertire pentiabsaron suraudit ut eũ ad ꝓpria reuocareo Vđ ieait . eo
qll consolat ee suiꝑ ammon interitu: intelligendũ: qͥa posta aolipinorit ã m
pose absalonut reduceren cũ ce uideret᷑ abeo: coepit consolari suꝑ morra ami
Quanduston putabat iae ab salon reduci ut uideret̃ abe& isꝙ mori a itiontu¬

Expanded text:
n Hebraeo legitur: « Cessavit itaque rex exire post Absalon. » Voluisse idem eum videret, totiens dolorem mortis Ammon ei ad memoriam reduceret, idcirco cessasse dicitur exire post Absalon, subauditur, ut eum ad propria revocaret. Quod vero ait, « eo quod consolatus esset super Ammon interitu, » intelligendum est quia postquam voluit exire post Absalon ut reduceret eum, et videretur ab eo, coepit consolari super mortem Ammon. Quandiu enim putabatur idem Absalon reduci, ut videretur ab eo, semper mors Ammon
Abbreviated transcription (Latin):
cedrina Hȩo loca ꝑ quȩ se transisse dñs dicit. intelligenda sunt sylo argal¬
gala e nobe ae çȩtera loca ubi tabernaculũ &x archa dnĩ collocata fuit. Nun-¬
qͥd loquens locutꝰ sũ alicui iudici de tribu isrł cui p̃cepi ut pasceret popłm
meũ isrł. quare ñ ȩdificasti mͥ domũ cedrinã: lecirco a nullo iudicũ sibi ȩdifi¬
cari domũ cedrinã ussit: qͥa ab omĩb contra hostes pugnatũ fuit. & om̃s
estusores sanguinũ fuerunt. Filiꝰ tamen tuus cuiꝰ ñ in stabunt bella hostiỹ.
& qͥ ñ erit uir sanguinũ : ipse ȩdificabit mͥdomũ. & nc̃ hȩc dices seruo meo¬

Expanded text:
el. » Haec loca, per quae se transisse Dominus dicit, intelligenda sunt Sylo, Galgalo et Nobe, et caetera loca, ubi tabernaculum et arca Domini collocata sunt. « Nunquid loquens locutus sum alicui judici de tribubus Israel, cui pens: Quare non aedificasti mihi domum cedrinam? » Idcirco a nullo judicum sibi aedificari domum cedrinam jussit, quia ab omnibus contra hostes pugnatum fuit, et omnes effusores sanguinum fuerunt. Filius tamen tuus cui non instabunt bella hostium, et quia non erit vir sanguinum, ipse aedificabit mihi domum: nam quod sequ
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ nomina famosissima sunt int̾ra. Et ponã locũ poplo meo isrł: eo plan-¬
I tabo eũ. & habitabit sub eo
Hoc in loco tempus salomonis sermo de scribit diuinus: quo filii isrł pacem essent
habituri ꝑcircuitũ. & non ee̾nt. affligendi & oppͥmendi sic̃ tẽpore uidicũ fuer̃
oppressi & afflicti. Qui si iniq aliquid gesserit: arguam eũ in uirga uiros

Expanded text:
quorum nomina famosissima sunt in terra. « Et ponam locum populo meo Israel, et plantabo eum, et habitabit sub eo. » Hoc in loco tempus Salomonis sermo describit divinus, quo filii Israel pacem essent habituri per circuitum, et non essent affligendi et opprimendi, sicut tempore Judicum fuerant oppressi et afflic
Abbreviated transcription (Latin):
nifestiꝰ : sequentia demonstrant in eo loco ubi ait. Sed & hebrei qͥ fuerant
cũ phylistum heri &e nudiꝰ t̾ciꝰ ascen derꝰqͣ  cũ eis in castris: reuersi sunc

Expanded text:
nifestius sequentia demonstrant in eo loco ubi ait: « Sed et Hebraei qui fuerant nifestius sequentia demonstrant in eo loco ubi ait: « Sed et Hebraei qui fuerant cum Philisthiim heri et nudiustertius ascenderantque cum eis in cas
Abbreviated transcription (Latin):
sent phylistiim: saul cecinit buccma in om̃i terra dicens. Audiant
hebrei. & uniuersus isrł audiuit huiuscemodi famã. ꝑcussit saul
stationẽ phẏlistinoꝵ. Sic enĩ in telligendũ ÷. Qđ cũ audissent phyli¬
stum : subaudit᷑ conturbati sunt. Saul cecinit buccina. Hȩc bucina.
signũ uictoriȩ & ex hortationis fuit: ut audirent hebrei & nossent
audiuit huiuscemodi famã. ꝑcussit saul stationẽ phylistinorũ.¬
aduersus phylisteos. Id ÷ uirilit̾ cepit agere contra eos. Qđ cũ ui
speluncis ar in abditis. in petris qͦq & in antris. & incisternis. hebrei aut̃
transier̃ iordanem. t̾rã gad. & galaad. Si se abscondit popłs isrł in p̃fatis
locis. qͥd ÷ qđ ait: hebrei aut̃ transier̃ iordanem: Absconsis enĩ qͥbusdã
hebrei uocant᷑ timore ꝑterriti defecer̃ asaul & auiris qͥ cũ eo erant: et¬
descender̃ incastris phylistuim. Quẽ locũ ad intelligendũ clariꝰ & ma¬

Expanded text:
sent Philistiim, Saul cecinit buccina in omni terra, dicens: Audiant Hebraei. Et universus Israel audivit hujuscemodi famam: percussit Saul stationem Philistinorum. Sic enim intelligendum est, quod cum audissent Philistiim, subauditur, conturbati sunt. Saul cecinit buccina. Haec buccina signum victoriae et exhortationis fuit, ut audirent et nossent audiadversus Philistaeos, id est, viriliter coepit agere contra Philistaeos. Quspeluncis et in abditis, in petris quoque et in antris, et in cisternis. Hebraei autem transierunt Jordanem in terram Gad et Galaath. Si se abscondit Israel in praefatis locis, quid est quod ait: Hebraei autem transierunt Jordanem. Absconsis enim quibusdamHebraei vocantur timore descenderunt in castra Philisthiim. Quem locum ad intelgendum clarius et ma
Abbreviated transcription (Latin):
& hasta sua fistulã quȩ inmuro ÷̃ tangat.: ⁊pse erit pͥnceps. &reliquerꝰ
ibi sculptilia sua: quȩ tulit dauid & uiri eiꝰ. Tulit ea dauid & igne iussit
exuri : sic̃ liber paralippomenon declarat ita dicens. dȩreliquerq ibi deos
suos qͦs dauid iussit exuri. Consuluit aut̃ dauid dnm̃. Qui respondit.
Non ascendas. sed gyra postergũ illoꝵ : a uenies ad eos ex ad uerso pirorũ.
En hebreo ñ pyrorũ sed flentiũ legit᷑. Ex aduerso itaq flentiũ eũ uenire
iubet: hoc ÷ ex ad uerso idoloꝵsuoꝵ. ubi scilic& idola eoꝵ erant in quibus
confidebant. Quȩ idola iccirco filentiũ uocant᷑. qͥa flecu digna sunt.
& eos qͥ illa colunt adfietũ miseriamq ꝑducunt. Nentiũ itaq eoꝵ idola obblas¬
phcmiã hic sermo diuinꝰ uocat. sic̃ alibi uocat᷑ idolũ moab contaminationi

Expanded text:
et hasta sua fistulam quae in muro est, tangat, ipse princeps erit. Et reliquerunt et hasta sua fistulam quae in muro est, tangat, ipse princeps erit. Et reliquerunt ibi sculptilia sua quae tulit David et viriexuri, sicut liber Paralipomenon declarat, ita dicens: « Dereliqueruntque ibi deos suos, quos David jussit exuri . » « Consuluit autem David Dominum. Qui respondit: Non ascendas, sed gyra post tergum illorum, et venies ad eos ex adverso pirorum. » In Hebraeo non pirorum, sed flentium legitur. Ex adverso itaque flentium eum venire jubet, hoc est, ex adverso idolorum suorum, ubi scilicet idola eorum erant, in quibus confidebant. Quae idola idcirco flentium vocantur, quia fletu digna sunt, et eos qui ea colunt, ad fletum miseriarum perducunt. Flentium itaque eorum idola ob blasphemiam hic sermo divinus vocat, sicut alibi vocatur idolum Moab, contaminatio
Abbreviated transcription (Latin):
triũ phaturũ putat. Iccirco dr̃ in ꝓuerbio. Cȩcus & laudus ñ intrabunt
tẽplũ. In hebreo aut̃ habetꝰ . cȩcꝰ a claudꝰ ñ intrabit domũ : hoc ÷ cecꝰ & clauiꝰ
cȩcꝰ & daudꝰ intro fueria̾t.  posuerat enĩ dauid in die illa p̾miũ qui
ꝑcussisset iebuseũ &e tetigissa domatũ fistulas. & claudos a cȩcos odientes¬
animã dauid. In hebreo ita habet᷑. Et dix̃ dauid indie illa. Qui pousserit
iebuseũ &e tetigerit fistulas. & cȩcos & claudos odientes animã dauid. sub¬
audit᷑ erit pͥnceps & dux. sic̃ liber paralippo menon declarat hoc mͦ dices.
Omĩs qͥ ꝑcusserit iebuseũ: in pͥmis erit pͥnceps &dux. Ascendic gͥ pͥmꝰ ioab filiꝰ
saruiȩ: &x factꝰ÷ pͥnceps. Qđ aut̃ dic̃ qͥ tetigerit sistulas: ita intelligen dỹ¬
Qui tantȩ fuerit audaciȩ & fortitudinis. ut ad murũ usq ciuutatis ueniuar

Expanded text:
triumphaturum putat. Idcirco dicitur in Proverbio: Caecus et claudus non intrabunt triumphaturum putat. Idcirco dicitur in Proverbio: Caecus et claudus non intrabunt in templum. In Hebraeo habandiu caecus et claudus intro fuerit. « Proposuerat enim David in die illa praemium, qui percussisset Jebusaeum, tetigisset domatum fistulasanimam David. In Hebraeo ita habetur: Et dixit David in die illa: Qui percusserit Jebusaeum, et tetigerit fistulam, et claudos et caecos odientes animam David: subauditur, erit princeps et dux, sicut liber Paralipomenon declarat, hoc modo dicens, Omnis qui percusserit Jebusaeum in primis, erit princeps et dux. Ascendit igitur primus Joab filius SarQui tantae fuerit audaciae et fortitudinis, ut ad murum civitatis usque veniat,
Abbreviated transcription (Latin):
& tribannis: suꝑ omnẽ isrł & uidam. Querit̾ cur ñ in sũma qͣdraginta
anni & sex menses annumerent᷑. Qđ ab hebreis duobꝰ soluit᷑ modis. dicunt
enĩ qͥa dauid sex mensib absalon fili ũ suũ fugerit: merito eosdẽ sex menses
a sũma regni illiꝰ eẽ. exclusos. Dicunt etiã alit̃. qđ sex mensib in hebron dd̃
qͥdã infirmitate : labora uerit : & iccirco eosdẽ sex menses ñ supputari in
regno eiꝰ. Ex eo nanq tẽpore regnasse eũ diount in hebron: ex qͦ deuictis
a malechitis. de spoli is eoꝵ misit dona seniorib uida his qͥ erant in hebro
& bis qͥ erant in bechel: & reliqͥs qͥ erant in his locis in qͥb cõmoratꝰ fuerat
dauid ipse & uiri eiꝰ. Dictũq ÷ addauid abeis. Non ingredieris huc: nisi
abstuleris cȩcos &r claudos dicentes. Non ingrediet᷑ dauid huc. Acsi dicat᷑
sic̃ cȩcos & claudos eẽ. arbitrat᷑ : & qͦs bello aggressurus sic̃ cȩcos &e daudos se

Expanded text:
 tribus annis super omnem Israel et Judum. Quaeritur cur non in summa quadraginta anni et sex menses annumerentur? Quod ab Hebraeis duobus solvitur modis. Dicunt enim quia David sex mensibus Absalom filium suum fugerit, merito eosdem sex menses a summa regni illius esse exclusos. Dicunt etiam aliter, quod sex mensibus in Hebron David quadam infirmitate corporis laboraverit, et idcirco eosdem sex menses non supputari in regno ejus. Ex eo namque tempore illum regnasse dicunt in Hebron, ex quo devictis Amalecitis, de spoliis eorum misit dona senioribus Juda, his qui erant in Hebron, et his qui erant in Bethel, et reliquis qui erant in his locis in quibus commoratus fuerat David ipse et viri ejus. Dictumque est ad David ab eis: Non ingredieris huc, nisi abstuleris caecos, et claudos dicentes: Non ingredietur David huc. Ac si dicatusicut caecos et claudos esse arbitratur, et quos bello aggressurus, sicut caecos et claudos se
Abbreviated transcription (Latin):
nanq tua ꝓ idolis id ÷ ꝓ excelsis reputata ÷ sic̃ ÷ ulud in libro sam uel
Melior ÷ enĩ oboedientia quã uictimȩ. & auscultare magis quã offerre
ad ipẽ arictũ : qm̃ qͣsi peccatũ ariolandi ÷ repugnare : & qͣsi scelus ido

Expanded text:
namque tua pro idolis, id est, excelsis reputata est, sicut est illud in libro Samuelis: namque tua pro idolis, id est, excelsis reputata est, sicut est illud in libro Samuelis: Melior est enim obedientia, quam victimae: et auscultare magis, quam offerre adipem arietum:
Abbreviated transcription (Latin):
domũ isrł ꝑopłm dñi sacer̾dotes. & domũ generaliter ĩsrł omnẽ popim
isrł dicit. & dix̃ ut docerae filios iuda arcũ. Ecce scriptũ ÷ in libro nito¬
ł dãuid dixit subaudit᷑ ut doceret subaudit᷑ ds̃ filios iuda areũ. regeꝰ
uidelic&e iuda doceret fortitudinẽ: scilic& ut fortes & intenti essem
intimore dnĩ & in p̃ceptis dĩ. ne ꝑ in oboedientiã reges iuda a forcitu.¬
dine a timore añĩ sicut saul recederent: & eo m̃ qͦ ille pierat ꝑirent.
Qđ aut̃ ait. ecce scriptũ ÷ in libro iustoꝵ. liber iustoꝵ liber samuelis:
ubi continent᷑ ꝓpħȩ uesti samuel uidelic& . gad & nathan: in quoꝵ
libro scriptũ e̾e̾. ꝑhibet᷑ qͥlit̾ saul recedens atimore ani. ꝑ in obedien¬
tiã suã periit. inditi isrł suꝑ montes tuos interfecti sunt. In hebreo habet.
suꝑ excelsa tua. & est sensus. Osaul głosi isrł suꝑ excelsa tua int̾fecci sunt
qͥa inpeccato in obedientiȩ tuȩ una tecũ ꝑierunt. In obediendientui

Expanded text:
omnem populum Israel dicit. Et dixit, ut doceret filios Juda arcum: Ecce scriptum est in libro Justorum. Et dixit, subauditur David, ut doceret, subauditur Deus, filios Juda arcum, reges videlicet Juda doceret fortitudinem, scilicet ut fortes et intenti essent in timore Domini, et in praeceptis Dei, ne per inobedientiam reges Juda a fortitudine et timore Domini, sicut Saul, recederent et eo modo, quo ipse perierat, perirent. Quod autem ait: Ecce scriptum est in libro Justorum: liber Justorum, liber Samuelis est, ubi continentur Prophetae justi, Samuel videlicet, Gad et Mathan: in quorum libro scriptum esse perhibetur, qualiter Saul recedens a timore Domini, per inobedientiam suam periit. Inclyti tui Israel super montes tuos interfecti sunt. In Hebraeo habetur, super excelsa tua. Et est sensus: O Saul, gloriosi Israel super excelsa tua interfecti sunt, quia in peccato inobedientiae tuae una tecum perierunt. Inobedientia
Abbreviated transcription (Latin):
sponte. Sponte ar enĩ sua pat̾ eiꝰ saul male agendo ad qͥsiuit. ut talit᷑ una
Amalechites ae enĩ &e idumeus unũ ÷: quia filiꝰ pͥmogenitꝰ esau eliphat᷑ fuit
&e huiꝰ filiꝰ am aleth. Diadema aut̃ & armillã quȩ dauid deculit. a patre
doech cõmendata sibi fuisse ꝑhibent. & planxerꝰ a fleuer̃ &e ieiunauerus¬

Expanded text:
 interpretatur, pater meus sponte. Sponte etenim sua pater ejus Saul male agendo acquisivit, ut taliter una  interpretatur, pater meus sponte. Sponte etenim sua pater ejus Saul male agendo acquisivit, ut taliter una Amalecites enim et Idumaeus unum est, quia filius primogenitus Esau Eliphaz fuit, et hujus filiDoech commendata sibi fuisse perhibent. CAPUT XX. De mira innoce
Abbreviated transcription (Latin):
Non ait qͥlassi remanser̃ adsarcinas. s absolute remanentes ad sareinas.
qͥa si lassi remansissent. nichil eis dari deberet᷑ de p̃dȩ p̃cio. Qđ cũ uidis set
armiger. uidelic&e qđ mortuus. ee̾t saul: irruit etiã & ipse suꝑ gładiũ suũ.
& mortuus ÷̃ cũ eo. Armigerũ istũ hebrei doech idumeũ dicunt fuisse: qui
cernens saul mortuũ. se ipsũ obmetũ dauid interemit. Mortuus ÷ gͦ saul et
tres filii eiꝰ & armiger illiꝰ : e uniuersi uiri eiꝰ. Siri isti. pueri & domestici
eiꝰ intelligendi sunt: Hi tres filũ saul cũ eo interfecti sunt. lonathan:
abinadab qͥ & iesui. melchisua. lsbosech aut̃ domi erat. qͥ anno qͦ saul re
constieutꝰ ÷ natꝰ fuisse dr̃: qͥ etiã qͣd raginta annoꝵ fuisse dr̃ cũ regnare
coepisset. Unde colligit᷑ saul . xl. annos regnasse. Quȩrendũ ÷ cur alibi legã

Expanded text:
» Non ait, qui lassi remanserunt ad sarcinas, sed absolute « remanentes ad sarcinas, » » Non ait, qui lassi remanserunt ad sarcinas, sed absolute « remanentes ad sarcinas, » quia, qui lassi remansissent, nulla eis dari deberetur de praedis portio. « Quod cum vidisset armiger ejus, videlicet quod mortuus esset Saul, irruit etiam ipse super gladium suum, et mortuus est cum eo. Armigerum istum Hebraei Doech Idumaeum dicunt fuisse, qui cernens Saul mortuum, seipsum ob metum David interemit. Mortuus est ergo Saul, et tres filii ejus, et armiger illius, et universi viri ejus. Viri isti, pueri domestici ejus intelligendi sunt. Hi tres filii Saul cum eo interfecti sunt, Jonathan, Abinadab, qui et Jesui, et Melchisua. Isboseth autem domi erat, qui anno, quo Saul rex constitutus est, natus fuisse dicitur, qui etiam quadraginta annorum fuis e legitur, cum regnare coepisset: unde colligitur Saul quadraginta annos regnasse. Quaerendum cur alibi legitur
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ muliere habentẽ phytonẽ. & uadã ad eã: & sciscittibor ꝑ illã. Hullo
accepto saul diuinitꝰ responso: conuercit᷑ ad phytones. Quãuis gͦ legat᷑
saul erasisse magos ae ariolos de t̾ra. hanc tamen mulierẽ habentẽ¬
phytonẽ hebrei matrẽ fuisse abner filii ner autumant: & ꝓpt̃ eundẽ abner
ne ꝑimeret᷑ cũ cȩteris phytonissis absconsam & reseruatã fuisse. Neq audiae
uos qͥsq de sermone hoc. &qua enĩ pars erit descendentis ad p̾liũ. & remanen
as ad sarcinas. Cũ in latinis codicib legat᷑ lassos quosdã substitisse ad saroi nas:¬
&e in hebreo habeat᷑ iussos fuisse ut residerent adsarcinas. locꝰ hic monstrat
hebraicã ueritatẽ in hoc loco seqͥ debere. qͥñ lassos s iussos remansisse ad
sarcueias dicit fuisse:
A it enim ita. &equa pars erit descendentis ad prelium: & remanentis ad sarcinas.

Expanded text:
mihi mulierem habentem Pythonem, et vadam ad eam, et suscitabor per illam. Nullo mihi mulierem habentem Pythonem, et vadam ad eam, et suscitabor per illam. Nullo accepto divinitus Saul responso, convertitur ad Pythones. Quamvis ergo Saul legatur erasisse magos et hariolos de terra: hanc tamen mulierem Hebraei matrem fuisse Abner filii Ner autumant, et propter eumdem Abner, ne perimeretur cum caeteris Pythonissis, absconsam et reservatam fuisse. Nec audiet vos quisquam de sermone hoc. Aequa enim pars erit descendentis ad ptis ad sarcinas. » Cum in Latinis codicibus legatur lassos quosdam substitisse ad sarcinas, in Hebraeo habetur, « jussos fuisse ut residerent ad sarcinas. » Locus hic monstrat Hebraicam veritatem in hoc loco sequi debere, quae non lassos, sed jussos remansisse ad sarcinas, dicit fuisse. Ait enim ita: « Aequa pars erit descendentis ad praelium et remanentis ad sarcinas.
Abbreviated transcription (Latin):
&e sepelierunt eũ in rama urbe sua. Supra nanq dr̃ sepultꝰ fuisse in domosua
in rama lñ domo sua: in familia uidelic& & cognatione sua. Quȩritnanq
cu supiꝰ iã mortuus iegat᷑: curhic repetat᷑ mortuus. Moraus hic ut hebrei
uolunt: resuscitationis suȩ causa repetit᷑. Consuluitq dnm̃ : ꝙ& ñ respondic
ei. neq ꝑsomnia neq ꝑ sacerdotes. Hebreus habet. neq ꝑ doctrinã neq per¬
ꝓpħas. Respondebat dñs ꝑsomnia sic̃ idẽ hebrei asserunt. es qđ ieiunan¬
do e orando poscebant oraculũ sibi fieri diuinũ : &e ds̃ illis ꝑsomnia reue¬
labat ea quȩ futura erano: qđ in hocloco saul minime fecisse legic᷑. Per
doctrmna ꝑ ephot scilice qđ sacerdos in pectore portabat. Neq ꝑ ꝓpħas
fuisse dsecipłi samuelis: quib: ꝓ pħantib iunxit se saul & ꝓ phauit. Quȩrite¬

Expanded text:
Et sepelierunt eum in Rama urbe sua. Supra namque dicitur sepultus fuisse in domo sua Et sepelierunt eum in Rama urbe sua. Supra namque dicitur sepultus fuisse in domo sua in Rama. In domo sua, in familia videlicet et cognatione sua. Quaeritur namque, cum superius jam mortuus legatur, cur hic repetatur mortuus. Mortuus hic, ut Hebraei volunt, resuscitationis suae causa repetitur. Consuluitque Dominum: et non respondit ei, neque per somnia, neque per sacerdotes. Hebraeus, neqprophetas. » Respondebat Dominus per somnia, sicut Hebraei asserunt, eo quod jejunando et orando poscebant oraculum sibi fieri divinum, et Deus illis per somnia revelabat ea quae futura erant, quod in hoc loco minime fecisse legiturdoctrinam, per ephod scilicet, quod sacerdos in pectore gestabat. Neque per profuisse discipuli Samuelis: quibus prophetantibus junxit se Saul et prophetavit. Quaesi
Abbreviated transcription (Latin):
eq nunꝗ dauid sibi postea eã sociass&. qͥa in lege penitꝰ huiꝰ modi ꝓhibet᷑
coitus Idẽ nanq falthi de gallim: id÷ de in undatione erat. In undatio
hec sex in telligit᷑. Legis enĩ doctor erat de baurim : id ÷ de electis. Quando
autẽ a saule michol ei datur. falthi id ÷ euadens interp̃tat᷑. Quando uͦ ab eo
qͥa custodiuit eũ ne tangeret eã : ne fieret transgressor legis. Secutusq est
custodissa ne eã tangeret. Ait aut̃ dauid ad ahimelech etheũ & ad abisai
filiũ saruiȩ frem ioab dicens. Quis descendet mecũ: A himelech: ipse ÷ urias.
dauid & uiri eiꝰ. & agebant p̃das de gessuri & de gerri. & de a malechitis.
Hi enĩ pagi habitabant᷑ int̾ra antiquitꝰ. hi pagi ñ erant sub potestate achis.
hostis dep̃dationes ꝑpessi. Samuel aut̃ mortuus ÷ : & planrit eũ omĩs isrł.¬

Expanded text:
eam, nunquam David postea eam sibi sociasset, quia in lege penitus hujusmodi prohibetur eam, nunquam David postea eam sibi sociasset, quia in lege penitus hujusmodi prohibetur coitus. Idem namque Phalthi de Gallim, id haec lex intelligitur. Legis enim doctor erat de Baurim, id est, de electis. Quando autem a Saule Michol ei datur, Phalthi, id est, evadens, interpretatur. Quando vero ab eo quia custodivit eum, ne tangeret eam, ne fieret transgrescustodisset, ne eam tangeret. Ait autem David ad Ahimelech Ethaeum et Abisai filium Sarviae fratrem Joab, dicens: Quis descendet mecum? Ahimelech ipse est Urias. David, et viri ejus, et agebant praedas de Gessuri, et de Getri, et de Amalecitis. Hi enim pagi habitabantur in terra antiquitus. Hi pagi non erant sub pohostis deprecationes
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ indeserto maon: quo sibi suffugiũ patebat. Erat aut̃ uir qͥspiã in solia¬
dine maon: Hebreus hoc in loco ñ habet insolitudinẽ. In maon enĩ ciuitate
habitabat: non insolitudine. Uere frustra seruaui om̃ia quȩ huiꝰ erantꝰ.
& ñ ꝑiit qͥcꝗͣ de cunctis quȩ ad eũ ꝑtinebant: & reddidit mͥ malũ ꝓbono
Tunc nanq reddidit ei malũ ꝓbono: quando blasphemauitꝰ eũ conuici.¬
ando & dix̃. Quis ÷ dauid. & qͥs ÷ filiꝰ isai : Hodie increuer̃ serui : qui
fugiunt dños suos.  nc̃ fiant sic̃ nabal inimici tui : &e qui quȩrunt
dño meo mali. Fiant in qͥt sic̃ nabal: ut ꝑeant in stalticia sua. sic̃ nabal.
Cuͦ ꝗ fecerit añs tͥ d ño meo omĩa quȩ locutus : bona de te : & constituerit te
de gallim. Ut hebrei tradunt ñ cognouit eã idẽ falthi: quia si cognouiss&

Expanded text:
batur in deserto Maon, quo sibi suffugium patebat. Erat autem vir quispiam in solitubatur in deserto Maon, quo sibi suffugium patebat. Erat autem vir quispiam in solitudine Maon. Hebraeus hoc in loco non habet, in solitudine. In Maon enim civitate habitabat, non in solitudine. Vere frustra servavi omnia, quae hujus erant, et non periit quicquam de cunctis, quae ad eum pertinebant, et reddidit mihi malum pro bono. Tunc quippe ei reddidit malum pro bono, quando blasphemavit eum conviciando, et dixit: Quis est David, et quis est filius Isai? Hodie increverunt servi, qui fugerunt dominos suos . Et nunc fiant sicut Nabal inimici tui; et qui quaerunt Domino meo malum. Fiant, inquit, sicut Nabal, ut pereant sicut Nabalergo fecerit Dominus tibi Domino meo omnia quae locutus est bona de te, et constituerit te de Gallim. Ut Hebr
Abbreviated transcription (Latin):
do ech in die illa: Exiib iuros uestitos ephoc lineo. In hebreo habet.
portantes ephoc lineum. diunt hebrei nom̃s ephot lineũ portasse:
s tales eos fuisse qͥ utiq digni & idonei e̾e̾nt ad portandũ ephot lineũ.
Si tradent me uiri ceilȩ in manꝰ eiꝰ. & si descendet saul sic̃ audiuit seruus¬
tuus : dnẽ ds̃ isrł indica seruo tuo. & ait dñs. descendet. At si diceret.
Si hic steteris descendet.  qđ ait. si tradent me uiri ceylȩ inmanus eius.¬
& dñs dix̃.tradent: iste ÷ sensus. Si descenderit saul ꝙ hic te inuenerit:
tradent. Porro eo tẽpore qͦ fugerat abiathar filiꝰ achimelech ad dauid
in ceẏla: ephoc secũ habens descendetat. Ephoc illud erat. qđ moy ses
Corã dño. id ÷ corã gad ꝓpħa & abiathar sacerdote: qui portabat ephot.
luit gͦ saul & socii eiꝰ ad querendũ: arnuntiatũ : dauid. Statĩq descendit
ad petrã : & uersabatꝰ in deserto maon. descendisse ad petrã dr̃. id÷ ad tu

Expanded text:
 quinque viros vestitos ephod lineo. In Hebraeo habetur: portantes ephod lineum. Aiunt Hebraei, non omnes ephod lineum portasse, sed tales eos fuisse, qui utique digni et idonei essent ad portandum ephod. Si tradent meviri Ceilae in manus etuus, Domine Deus Israel, indica servo tuo. Et ait Dominus, descendet. Ac si diceret: si hic steteris, descendet. Et quod ait: Si tradent me viri Ceilae: et Dominus ait: tradent: iste est sensus: Si descenderit Saul, et hic te invenerit, tradent. Porro eo tempore, quo fugerat Abiathar filius Ahimelech ad David in Ceila, ephod secum habens descenderat: ephod illud erat, quod Moyses, Coram Domino, id est, coram Gad Propheta, et Abiathar Sacerdote, qui portabat ephod. Ivit igitur Saul et socii ejus ad quaerendum. Et nuntiatum est David, statimque descendit ad petram, et versabatur in deserto Maon. Descendisse ad petram dicitur, id est
Abbreviated transcription (Latin):
en pꝰsenti scło ueritatẽ in ficuro: quia miscdłia que in p̾senti scło tribuit.
młcoparationẽ ȩc̃nȩ misediȩ mendaciũ est. Abner aut̃ filiꝰ ner pͥnceps
arcrotꝰ saus tulit is hosech filiũ saul: &e circunduxit eũ ꝑ castra. In hebreo
Sabet transduxit eũ inmanaim: quȩ int̾p̃tat᷑ castra. Transduxit eum
intelligon dũ ÷ ultra iordanẽ. &̾ in manaim regẽ eũ constituit super
galaadꝰ & suꝑ iesuri. hebreus asuri id÷ suꝑ tribũ aser. Qexclamauit
abner ad ioab ar ait. Nũ usq ad int̾necionẽ mucro tuus deseui et.
N ebreus ñ habet tuus. An ignoras. qđ ꝑiculosa sit desꝑatio: In hebreo ita habet᷑.
urore dauid. Qugritꝰ cur aliȩ uxores dauid supra notatȩ sinc & ñ dicap¬
uxores dauid: cur hic sola egla uxor dicat᷑ dauid. E gla enĩ: ipsa ÷ michol.
Que ido uror eiꝰ hio sola uocat᷑: eoqđ in adolescentia primũ ipsã sortitus

Expanded text:
 in futuro; quia misericordia, quae in praesenti saeculo tribuitur, ad comparationem aeternae misericordiae mendacium est. Abner autem filius Ner princeps exercitus Saul, tulit Isboseth filium Saul, et circumduxit eum per castra. In Hebraeo habetur, transduxit eum in Manaim, quae interpretantur castra. Transduxit eum, intelligendum est ultra Jordanem, et in Manaim regem eum constituisse. Super Galaad et super Jessuri. Hebraeus, Assuri, id est, super tribum Aser. Et clamavit Abner ad Joab, et ait: Num usque ad internecionem tuus mucro desaeviet? Hebraeus non habet, tuus. An ignoras, quod periculosa sit desperatio? In Hebraeo ita habetur: uxore David. Quaeritur cur aliae uxores Dauxores David, cur hic sola Egla uxor dicatur David? Egla enim ipsa est Michol. Quae ideo uxor ejus hic sola vocatur, eo quod in adolescentia prim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ pharũ. abscondit se samuel: ne uideret᷑ abeo. aut ñ uidit eũ indutĩ
habitũ regio. quo indutꝰ erat qͣndo dictũ ÷ ñ uidit eũ usq indiẽ mortis¬
sus : subaudit᷑ indutũ habitũ regio. Expoliasse uͦ se ñ om̃ib uestim̃tis.
Id÷ sullime faciat regnũ tuũ: sic̃ sullime fecit patris mei regnum.
& si uixero. facies mecũ miscdiã dnĩ. ut scilic& scd̾s sim in regno tuo.
ł t si mortuus fuero : ñ austres miscdi ã tuã adomo mea usq insẽpit̾nũ.

Expanded text:
cuneo prophetico, abscondit se Samuel ne videretur ab eo. Aut non vidit eum indutum habitu regio, quo indutus erat, quando dictum est, « non vidit eum usque in diem mortis, » subauditur, indutum veste regia. Exsposic sublime faciat regnum tuum sicut sublime fecit patris mei regnum. « Et si vixero, facies mihi misericordiam Domini, » ut scilicet secundus sim in regno tuo. « Sin vero mortuus fuero, non auferes misericordiam tuam a domo mea usque in sempiternum.
Abbreviated transcription (Latin):
in iumentis eiꝰ memoria fieret. dñs enĩ dixerat se deleturũ memoriã
amalech de sub cȩlo: iccireo p̃cipit᷑ sauli. ut eã penitꝰ ab homine usq
idumenta deleret. & quia eiꝰ memoria id÷ amalech penitꝰ deleta ñ fuit:
saulis pecaatũ a in obȩdientia in causa extitit. de qͦ amalech ita in libro de¬
utero nomii dicit᷑. Memento quȩ fecerit tͥ amalech in uia qͥndo egredieba.¬
ris ex egipto. qͦmͦ occurrerit tͥ: & extremos agminis tui qͥ lassi residebant
ceciderit. Lassos hic hebrei immundos scđm legẽ extra castra manentes
intelligunt. Quos cetidisse amalechitȩ dicuntur: qͥa sicut ipsi tradunt
eoꝵ circuncisionẽ amputauer̃ & insubsannationẽ dĩ incȩlũ piecer. dix̃q
saul cyneo. Abite. recedite atq discedite. ne forte in uoluã te cũ eo.

Expanded text:
in jumentis ejus memoria fieret. Dominus enim dixerat se deleturum memoriam in jumentis ejus memoria fieret. Dominus enim dixerat se deleturum memoriam Amalec de sub coelo. Idcirco praecipitur Sauli, ut eum penitus ab homine usque ad jumenta deleret. Sed quia ejus memoria, id est, Amalec penitus deleta non fuit, Saulis peccatum et inobedientia in causa exstitit. De quo Amalec ita in Libro Deuteronomii dicitur: Memento quae fecerit tibi Amalec in via quando egrediebaris ex Aegypto: quomodo occurrerit tibi, et extremos agminis tui qui lassi residebant, ceciderit. Lassos hic Hebraei immundos secundum legem extra castra manentes intelligunt: quos cecidisse Amalecitae dicuntur: quia sicut ipsi tradunt, eorum circumcisionem amputaverunt et in subsannationem Dei, in coelum projecerunt. Dixitque Saul Cinaeo, abite, rece
Abbreviated transcription (Latin):
uictimis qͥs ad suos usus p̃parabant. Quando u̾scuariũ p̃sens erat. san-¬
gus hostiariũ suꝑ altare dni iubet᷑ fundi. sic̃÷ illud in libro deutero¬
nomii. Sanguinem hostiarũ tuarũ fundes in altari. carnibꝰ autem
est cũ antea legat᷑ edificasse altare qͣndo asamuele increpatus ⁊ cur
altare. sed qͥa in oboedient᷑ illud edificauit: non dño ȩdificasse intelligit᷑.
hic autẽ qͥa oboedient̃ &e recte illud ȩdificauit: dnõ edificasse ꝑ hibet᷑.
Dixitq saul. Applicate huc uniuersos angulos popłi. Angulos popłi
pͥncipes popłi uocat : qͥbꝰ idẽ popłs adhȩrebat. Nunc gͥ uade. & percute
amalech: & demolire uniuersa eiꝰ. Non parcas ei. sed interfice auiro usq
ad mulierẽ : a paruulũ atq lactãntẽ. bouẽ & ouẽ. camelũ & asinum
& iumenta. ldõ autẽ amalech in iumenta dñs demoliri iubet: ut nec

Expanded text:
victimis, quas ad suos esus praeparabant, quando vero sanctuarium praesens erat, sanvictimis, quas ad suos esus praeparabant, quando vero sanctuarium praesens erat, sanguis hostiarum super altare Domini jubetur fundi. Sicut est illud in libro Deuteronomii: « Sanguinem hostiarum tuarum fundes in altari, carnibus auteme, cum antea legatur aedificasse altare, quando a Samuele increpatus est, cur altare, sed quia inobedienter illud aedificavit, non Domino aedificasse intelligitur. Hic autem quia obedienter et recte illud aedificavit, Domino aedificasse perhibetur. Dixitque Saul: Applicate huc universos angulos populi. Angulos populi, principes populi vocat, quibus idem populus adhaerebat. Nunc ergo vade et percute Amalec, et demolire universa ejus. Non parcas ei, sed interfice a viro usque ad mulierem, et parvulum atque lactentem, bovem et ovem, et camelum et asinum, atque jumenta. Ideo autem Dominus jumenta Amalec demoliri jubet, ut nec
Abbreviated transcription (Latin):
absconderant in monte ephraim sociauer̃ se cũ suis inp̃lio. &uersus
ad p̾dã tulit oues & boues & uitulos . & mactauer̃ in t̾ra: comeditq popłs
cũ sanguine. Non fecit popłs irritũ iuramentũ qͦ eos adiurauerat sa ul¬
dicens. maledictꝰ uir qui comederit panem usq ad uesperã. donec ulcis car
me de inmicis meis: quia uictoria iã potiti erant. Sed peccasse dño & cũ
sanguine mumdu casse dicunt᷑. quia contra legis p̃ceptũ anteꝗ sacrificiũ
uesptinũ ꝑageret᷑ comeder̃. Sic itaq usus erat. ut qͥndo homicidium ab eis
aut insuis aut mexteris fiebat.: non comederent anteꝗ sacrificiũ uesper¬
tinu ꝑ eis fierẽt. Alit̃ peccasse dño & cũ sanguine comedisse dicunt᷑ : quia
mactatis uictimis ñ obtuler̃ ad souariũ sacerdotib iuxta legis p̃ceptũ
Adipem & sanguinẽ. cũ uidelicae scuariũ secũ haberent. Quando locus
seuarii ꝓcul erat. iubet᷑ sanguis uictimarũ int̾rã fundi : de his uidelicae

Expanded text:
lio. Et versus ad praedam; tulit oves et boves, et vitulos, et mactaverunt in terra, comeditque populus cum sanguine. Non fecit populum irritum juramentum, quo eos Saul adjuraverat, dicens: Maledictus vir, qui comederit panem usque ad vesperam, donec ulciscar me de inimicis meis: quia victoria jam potiti erant: sed peccasse Domino et cum sanguine comedisse dicuntur: quia contra legis praeceptum antequam sacrificium vespertinum perageretur, comederunt. Sic itaque usus erat, ut quando homicidium ab eis, aut in suis, aut in exteris fiebat, ut non comederent, antequam sacrificium vespertinum pro eis fieret. Aliter peccasse Domino et comedisse cum saad sanctuarium sacerdotibus, juxta legis praeceptum, adipem et sanguinem, cum videlicet sanctuarium secum haberent. Quando locus sanctuarii procul erat, jubetur sanguis victimarum in terram fundi de his videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
condictũ fuerat ut occideret᷑ dauid: qđ & ionathan indicauerat đđ.
Et e poliauit se etiã uestimentis suis. & ꝓphauit corã samuele. Questio magna

Expanded text:
constitutum fuerat, ut occideretur David, quod et Jonathan indicaverat David. constitutum fuerat, ut occideretur David, quod et Jonathan indicaverat David. Et exspoliavit se etiam Saul vestimentis suis, et prophetavit cor