comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quo p̃cessit spes urã: sequatur uita urã. Ibi cri¬
nos mͦ desuꝵ. amplectetur sccũ. In illa ciuitate
equales erimꝰ angłis dĩ. Hon auderemꝰ suspiea¬
ri hoc de nobis. nͥ ꝓmitteret ueritas. Hoc gͦ
nolite libent̃ colloqui cũ cupiditatib uestris.
Hostis maior est: occidat᷑ ad petram. Breuis hostis
ẽ: elidat᷑ ad petrã. Q maiores in petra occidite.
& iminores ad petrã elidite. Pcra uincat. in petra
edificanum: si non uultis tolli aut a fluiio. aut
a uentis. aut a pluuia. Si ittis armati esse
contra temptationes in scło: creseat & roboritur
desideriũ iherłm gt̃nȩ in cordib ur̃is. Tansiet
captitas: ueniet felicitas. Dampnabit᷑ hostis

Expanded text:
quo praecedit spes vestra, sequatur vita vestra: ibi eriquo praecedit spes vestra, sequatur vita vestra: ibi eriate; aequales erimus Angelis Dei. Non auderemus hoc suspicari de nobis, nisi promitteret Veritas. Hoc ergo nolite libenter colloqui cum cupiditatibus vestris. Hostis major est, occidatur ad petram: brevis hostis est, elidatur ad petram. Et majores ad petram occidite, et minores ad petram elidite. Petra vincat. In petra aedificamini, si non vultis tolli aut a fluvio, aut a ventis, aut a pluvia. Si vultis armati esse contra tentationes in saeculo, crescat et roboretur desiderium Jerusalem aeternae in cordibus vestris. Transiet ca
Abbreviated transcription (Latin):
s as acdit nobis agnitionẽ sui iam grandibis.
ut non sequerciñ crrores parentũ nr̃oꝵ. Quod
& tunc cõmemoraui. p̃dictum a ꝓpła. Ad te
gentes uement ab extremo t̾re. & dioent. Uere
mendaciũ coluetunt patres nr̃i. uanitatem
qu  alis non ꝓfuit. Iam iuiuenes dicunt. qui
occisi sunt: crant paruuli sequendo ipsas ua.¬
nitates. Proficiendo antẽ uanitates. O reuiui.¬
scendo in dm̃ ꝓficiant: e retribuant babylonie.
Qualem rebbutionẽ ali relbu: ent: Quam re
capiditate tixant᷑. Quando nascitur cupiditas.
antequã robur faciat aduersũ te mala consue.¬
consuetuatis robur accipiat: cũ paruula est
dide iiam. Sed times ne clisa non moriat᷑. ad
in oꝑando ñ cessent. nobis mincem cantate canti¬
ca spon. Quam libeut̃ audistis. tam libentius
agite qđ audistis: si non uultis esse salices ba.¬
bylonig. pasti de fiuminib ei. & fructũ nullũ
asferentes. Sed suspirate ingternã iherusalẽ.

Expanded text:
sed Deus dedit nobis agnitionem sui jam grandibus, sed Deus dedit nobis agnitionem sui jam grandibus, ut non sequeremur errores parentum nostrorum. Quod et tunc commemoravi praedictum a propheta: «Ad te gentes venient ab extremo terrae, et dicent, Vere mendacium coluerunt» «patres nostri, vanitatem quae illis non profuit» . Jam juvenes dicunt, qui occisi erant parvuli sequendo ipsas vanitates: projiciendo autem vanitates, et reviviscendo in Deum proficiant, et retribuant Babyloniae. Qualem retributionem ei retribuent? Quam retcupiditate rixantur. Quando nascitur cupiditas, antequam robur faciat adversum te mala consueconsuetudinis robur accipiat; cum parvula est, elide illam. Sed times ne elisa non moriatur; «ain operando non cessent; vobis invicem cantate cantica Sion. Quam libenter audistis, tam libentius agite quod audistis; si non vultis esse salices Babyloniae, pasti de fluminibus ejus, et fructum nullum afferentes. Sed suspirate in aeternam Jerusalem;
Abbreviated transcription (Latin):
Audi. Beatus qui recbuet tͥ retͥbutionẽ tuã: quã
retribuisti nobis. Quã retͥbutionẽ dicit. ad huc
claudit psalmus. Beatus qͥ tenebit. & allidet in¬
fantes tuos ad petram. Illam dicit infelicẽ. beatũ
antẽ qui retribuet ei rctbutionẽ quã retribuit
nobis. Quȩrimus quam recributionẽ. Bcatue
inqͥt qͥ tenebit. & allioet paruulos tuos ad petrã.
Ipsa est retridutio. Quid eñi forit nobis babylo¬
ma ista: Iam cantauimꝰ in illo psalmo. ser¬
mones iniquoꝵ p̃ualucrunt aduersũ nos.
Quando tñi nati sumꝰ. parnulos nos inuenit
infans. futurus ciuis iherłm: & in p̃destinatioẽ
d̃ iã ciuis. s interim captiuus ad tempꝰ. qͣndo¬
discit amare. nͥ qͦa
auaritiam. rapinas. mendatia cotidiana. diuer.¬
sas culturas idoloꝵ & demonioꝵ: remedia illici¬
ta p̃cantationũ oligaturarũ. Qa facturus est
adhuc infans. anima tẽnera. attendens ad ma¬
iores qͥd agant: ut qͦd cos uiderit facere hoc
sequat᷑: Babylonia ꝑsecuta est paruulos nos:

Expanded text:
udi: «Beatus qui retribuet tibi retributionem tuam quam retribuisti nobis.» Quam retributionem dicit? Ad hoc claudit Psalmus: «Beatus qui tenebit et elidet infantes tuos ad petram.» Illam dicit infelicem, beatum autem qui retribuet ei retributionem quam retribuit nobis. Quaerimus, quam retributionem: «Beatus,» inquit, «qui tenebit et elidet infantes tuos ad petram.» Ipsa est retributio. Quid enim fecit nobis Babylonia ista? Jam cantavimus in illo psalmo: «Sermones iniquorum praevaluerunt adversus nos» . Quando enim nati sumus, parvulos nos invenit infans futurus civis Jerusalem, et in praedestinatione Dei jam civis, sed interim captivatus ad tempdiscit amare, nisi quavaritiam, rapinas, mendacia quotidiana, diversas culturas idolorum et daemoniorum, remedia illicita praecantationum et ligaturarum. Quid facturus est adhuc infans, anima tenera, attendens ad majores quid agant, nisi ut quod eos viderit agere hoc sequatur? Babylonia ergo persecuta est parvulos nos;
Abbreviated transcription (Latin):
aggaudebat cotidie. Ꝙ dicit opa ciꝰ & exponit
nobis sedem ipsius. Quam: Quando ualidas
suam segregabat suꝑ uentos. Sedes autẽ eius.
templũ ciꝰ. Quo crgo ibimꝰ: Suꝑ uentos adora¬
turi sumꝰ : Si suꝑ uentos adoratur: aues nos
uincunt. Si autẽ intelligamus nentos animnaro.
hoc est uentoꝵ nomine significatas anuas. sic̃¬
uentoꝵ. hoc est suꝑ uirtutes anmarũ: mde &
flatus dĩ dicit᷑ auima tanquã uentas. ñ ut iste
intelligatur uentus quo corpus ꝓpellente sentimꝰ:
s ut eiꝰ nomine significetur aliquid inuisibile.
qd noc oculis cirm potest. nec seutiri auribꝰ.
nec odoratu duci. nec palato gustari. nec manu
contrectari. qđ est utiq uita quedã q̃ uiuimiꝰ.
quȩ anima dicit᷑. si hos uentos intellexerimꝰ: non
est quare quęramꝰ pennas uisibiles. ut cũ auib

Expanded text:
adgaudebat quotidie.» Et dicit opera ejus, et exponit adgaudebat quotidie.» Et dicit opera ejus, et exponit nobis sedem ipsius. Quam? «Quando validassuam segregabat super ventos» . Sedes autem ejus templum ejus. Quo ergo ibimus? Super ventos adoraturi sumus? Si super ventos adoratur, aves nos vincunt. Si autem intelligamus ventos animas, id est, ventorum nomine significatas animas, sicventorum» ; hoc est, super virtutes animarum: unde et flatus Dei dicitur anima , tanquam ventus, non ut iste intelligatur ventus quo corpus propellente sentimus, sed ut ejus nomine significetur aliquid invisibile, quod neque oculis cerni potest, nec sentiri auribus, nec odoratu duci, nec palato gustari, nec manu contrectari; quod est utique vita quaedam, qua vivimus, quae anima dicitur: si hos ventos intellexerimus, non est quare
Abbreviated transcription (Latin):
fcriorib corã hominib est: gaudiũ de suꝑiori¬
bus coram angłis est. Non cũi nouit impius
dñs. Gaudet iniquus in pomꝑa: gaudet mar.¬
tr in catena. Quomͦ gaudebat sc̃a ista crispi¬
na. cuiꝰ hodie sollempnitas celebrat᷑: E aude¬
bat cũ tenebat᷑. cũ ad iudicem aucebat᷑. cum
in carcerem muttebatur. cũ ligata ꝓducebatur.
cũ in catastã leuabat᷑. cũ audiebat᷑. cũ dãpna¬
batur. In his om̃ib gaudebat. ꝙeam miseram
miseri putabant: quȩ corã angłis gaudebat.
Adorabo ad templũ scm̃ tuũ. A ꝗd pmnplũ sc̃m
tuũ : Ubi habitabimꝰ : ibi adorabinus. Currimꝰ
eñi ut adoremus. grauidũ cor nr̃m parturit.
e ubi pariat quęrit. Quis ille locus est. ubi
adorandus est al: Que domꝰ. quod edificium.
qui deniq sedes in olo & int̾ stellas: Querimꝰ
in soripturis scls. & inuenimus in uerbis sapi.¬
entiȩ. Ego inquit eram cũ illo. ego erã ad quẽ

Expanded text:
ferioribus, coram hominibus est; gaudium meum de superioriferioribus, coram hominibus est; gaudium meum de superioribus, coram Angelis est. Non enim novit impius t Dominus» . Gaudet iniquus in popina, gaudet martyr in catena. Quomodo gaudebat sancta ista Crispina cujus hodie solemnitas celebratur ? Gaudebat cum tenebatur, cum ad judicem ducebatur, cum in carcerem mittebatur, cum ligata producebatur, cum in catasta levabatur, cum audiebatur, cum damnabatur; in his omnibus gaudebat: et eam miseri miseram putabant, quae coram Angelis gaudebat.Adorabo ad templum sanctum tuum.» Quod templum sanctum tuum? Ubi habitabimus, ubi adorabimus. Currimus enim, ut adoremus. Gravidum eor nostrum parturit, et ubi pariat quaerit. Quis est ille locus ubi adorandus est Deus? qui mundus? quod aedificium? quae deniqne sedes in coelo et inter stellas? Quaerimus in Scripturis sanctis, et invenimus in verbis Sapientiae: «Ego,» inquit, «eram cum illo; ego eram ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
Uidt quẽad modũ offerat bolocaustã spũale qͥ dicit.
conficebor ⁊ añt in roto corde meo. Totũ inquit
cor ncũ slãma fa̾i amoris accendat. mans in
me relinquat᷑ iłt. aet quo respiciã ad me ipsti:
s totus ii tt ardeã. totus ui te estnem. totus di¬
ligam de. tanquã inslãmatus abstẽ. C onsitebor
t dũe in toto corde ineo: qm̃ audisti uerba oris mei.
Guiꝰ oris mei. nͥ coidis mei: Ibi ciũ habemꝰ uocẽ
quã d̾s geaudit. quã proisus auris humana ñ
notut. Clamabant ocrte qui fusannã accusa¬
batit. & ad celũ oculos non leuabant. Illa taccbat.¬
& corde clamabat. Unde illa meruit exaudiri:
inde illi piniri. Est ergo os intus. Ibi rogamꝰ.
inde rogamus. Et si hospiciũ uł domũ dõ p̾pa¬
rauimꝰ: ibi loquimur. ibi gxaudimur. Non cñi
il miquitas sola. Deice mediũ parietẽ peccati:
a cũ illo es quẽ rogas. Audisti inquit u̾ba oris
Psalteriũ meũ. gaudiũ meũ. Sed gandiũ de in¬

Expanded text:
dicit, «Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo.» Totum, inquit, cor meum flamma tui amoris accendat: nihil in me relinquatur mihi, nec quo respiciam ad meipsum; sed totus in te aestuem, totus in te ardeam, totus diligam te, tanquam inflammatus abs te. «Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo; quoniam audisti verba oris mei.» Cujus «oris mei,» nisi cordis mei? Ibi enim habemus vocem, quam Deus exaudit, quam prorsus auris humana non novit. Clamabant certe qui Susannam accusabant, et ad coelum oculos non levabant; illa tacebat, et corde clamabat: unde illa meruit exaudiri, inde isti puniri . Est ergo os intus; ibi rogamus, inde rogamus: et si hospitium vel domum Deo praeparavimus, ibi loquimur, ibi exaudimur. Non enim facit, nisi iniquitas sola: dejice medium parietem peccati, et cum illo es quem rogas. «Audisti,» inquit, «verba oris Psalterium meum, gaudium meum: sed gaudium meum de in
Abbreviated transcription (Latin):
deamtis: qł in ea esse meruimꝰ. cuiꝰ uoct̾ cantan¬
tis andiuimꝰ. Lotus titulus est ipsi do̾. Uid camus
ergo quid ipsi dauid.
onfitebor tibi aat in toco corde meo.
Solet nobis psalmi titulus indicare
quid agatur intus. Hic autẽ qm̃ ti.
tułus non hoc indicit. s tantũ cui eantet᷑ indieat:
qͥo agatur in toto psalmo pͥmus uersus indicat. Con¬
fitebor tͥ dñe ui toto corde meo. Hanc gͦ confessionẽ
audiamꝰ. Sed prius cõmemoro uos. confessionẽ in
sceripturis cũ confitem᷑ dõ. duob modis dici solere.
om̃s nouerunt. laudis autẽ confessionẽ pauei
aduertunt. Nã ita nota est confessio peceatoꝵ:
ut in qͦcũq loco seripturarũ auditũ fuerit confi

Expanded text:
amus quod in ea esse meruimus, cujus vocem cantantis audivimus. Totus titulus est, «Ipsi David.» Videamus ergo quid ipsi David. 2. «Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo.» Solet nobis Psalmi titulus indicare quid agatur intus: hic autem quoniam titulus non hoc indicat, sed tantum cui cantetur indicat; quid agatur in toto Psalmo primus versus annuntiat, «Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo.» Hanc ergo confessionem audiamus. Sed prius commemoro vos confessionem in Scripturis, cum confitemur Deo, duobus modis dici solere, atorum omnes noverunt; laudis autem confessionem pauci advertunt. Nam ita nota est confessio peccatorum, ut in quocumque Scri
Abbreviated transcription (Latin):
sit positum. sub audiendum est confitemini. Quod
in greco eidentiꝰ apparet. Appareret autẽ &o m
latmo: si candemi locutionẽ trausserre potuissent
interp̃tes ur̃i. Ea quidem in isto uersu possent.
si dicerent facienti mirabilia. Quod eñi nos ha¬
bemus qui facit mirabilia: grccus habet faci¬
citi mirabilia. ubi necessario confitenun fabat.¬
ditur. Atq utinã uł ꝓnomen adderent. ut dice¬
rent ci qm facit. uł ei qͥ fecit: uł ei qͥ firmauit.
Qma ģtiam sic facile intelligeret᷑: confitemini cẽ.
subandiendũ. Nunc nͦ ita obscurũ factum est.
ut qͥ codioem grecũ siue nescierit inspicere. suic
neglgcerit: possit putare qui fecit celos. qͥ firmauat
t̾ram. qͥfecit luminaria. qra inet̃nũ miscłia eiꝰ.¬

Expanded text:
sit positum, subaudiendum est, «Confitemini.» Quod in graeco evidentius apparet. Appareret autem et in latino, si eamdem locutionem transferre potuissent interpretes nostri. Quod quidem in isto versu possent, si dicerent, «facienti mirabilia:» quod enim nos habemus, «Qui fecit mirabilia;» graecus habet, «facienti mirabilia»; ubi necessario «Confitemini» subauditur. Atque utinam vel pronomen adderent, ut dicerent, Ei «qui facit;» vel, ei «qui fecit;» vel, ei «qui firmavit:» quia etiam sic facile intelligeretur «Confitemini» esse subaudiendum. Nunc vero ita obscurum factum est, ut qui codicem graecum sive nescierit inspicere, sive neglexerit, possit putare, «Qui fecit coelos, Qui firmavit terram, Qui fecit luminaria, quoniam in aeternum miseri
Abbreviated transcription (Latin):
Quando ilos indemꝰ. & tam steriles eos inuenimꝰ.
ut difficie nobis appareat in cis aliqͥd unde possit̾
anci ad fidem rectam. uł ad bona oꝑa. uł ad spem
futuri scłi. uł ad concupiscentiã lib̾ationis a capti.¬
uitate mortalitatis. scripturas nouimus quas eis
non sapiunt. non capiunt: quia quicqͥd illis dixe¬
rimus. sitistrũ & aduersũ habebunt. E rgo
differendo circa eos seripturas. suspendimus
organa nr̃a in salicib. Non cñi dignos habeniꝰ.:
qui organa nr̃a portent. Non ergo cis organa
nr̃a inserendo alligamus: s differendo suspendi¬
mis. Salices em̃ sunt babyloniȩ ligna infrue¬
psalmus. In salicib inqͥt in medio eiꝰ. suspendi¬
mus organa nrã. Qm̃ ibi int̾rogauerunt nos.
qui captiuos duxerunt nos. uerba canticoꝵ.

Expanded text:
Quando illos videmus, et tam steriles eos invenimus, Quando illos videmus, et tam steriles eos invenimus, ut difficile nobis appareat in eis aliquid unde possint duci ad fidem rectam, vel ad bona opera, vel ad spem futuri saeculi, vel ad concupiscentiam liberationis a captivitate mortalitatis; Scripturas novimus, quas eis non sapiunt, non capiunt; quidquid illis dixerimus, sinistrum et adversum habebunt. Ergo differendo circa eos Scripturas, suspendimus organa nostra in salicibus: non enim dignos habemus, qui organa nostra portent. Non ergo eis organa nostra inserendo alligamus, sed differendo suspendimus. Salices enim sunt Babyloniae ligna infrucPsalmus: «In salicibus,» inquit, «in medio ejus suspendimus organa nostra. Quoniam ibi interrogaverunt nos qui captivos duxerun
Abbreviated transcription (Latin):
Saliees ligna sunt infructuosa. & hoc loco ita po¬
sita: nt non aliqͥo bomi possit intelligi de sabcibus.
Aucoi autẽ forsitan potest. Qxdo ligna intelligit sttrlia.
nascentia sup fiumina babrlonis. Rigantar hec
ligna de fluminib babrlonis. & nuilũ fructũ fert̃.
sicut sunt homines cupidi. auari. sttriles in oꝑe
botio: ita ciues babrloniȩ. ut gtiã ligna sint illius
regionis. Ex istis uoluptatib rerũ transcuntium
pascuntur. tanquã rigata a fluminib babyloniȩ.
Queris fructam & non inuemes. Quando tales pa¬
tinur. uersamur cũ eis qui sunt in medio baby¬
lonis. Multũ eũi in terest. int̾ mediũ babrlonis:
& exteriora babrloniȩ. Sunt qui non sunt in
medio eiꝰ. id. ẽ. non tota concupiscentia scłi. & de¬
lectationib obruunt᷑. Qui uͦ ut aꝑte dixerim &
breuit᷑. multũ mali sunt: in medio babylonis sunt.
cligna sunt sterilia. tanquã salices babrlonis.

Expanded text:
Salices ligna sunt infructuosa; et hoc loco ita poSalices ligna sunt infructuosa; et hoc loco ita posita, ut non aliquid boni possit intelligi de salicibus; alibi autem forsitan potest. Modo ligna intelligite sterilia, nascentia super flumina Babylonis. Rigantur haec ligna de fluminibus Babylonis, et nullum fructum ferunt. Sicut sunt homines cupidi, avari, steriles in opere bono; ita cives Babyloniae, ut etiam ligna sint illius regionis, ex istis voluptatibus rerum transeuntium pascuntur, tanquam rigata a fluminibus Babyloniae: quaeris fructum, et nusquam invenis. Quando tales patimur, versamur cum eis qui sunt in medio Babylonis. Multum enim interest inter medium Babylonis, et exteriora Babyloniae. Sunt qui non sunt in medio ejus, id est, non tanta concupiscentia saeculi et delectationibus obruuntur. Qui vero, ut aperte dixerim et breviter, multum mali sunt, in medio Babylonis sunt, et ligna sterilia, tanquam salices Babylonis.
Abbreviated transcription (Latin):
potes. ut inuenta tͥbulatione inuoces nom̃ dnĩ.
uersũ aliqͥd uidetur docere sermo diuinꝰ flere
in letitia : & in merore lȩtari. Audi in merore
autẽ flentem in letitia. si inuenit tͥbulationẽ.
Attendat quisq ipsã felicitatẽ suã. qua exultauit
anima ciꝰ. o tumint quodã mͦ gaudio. & extulit
se: & dixit. felix sũ. Attenaat si ñ fluit illa feli¬
citas. si potest cise certus de illa. qͥa manet inȩ.¬
ternũ. Si autẽ non est certus. & uidet fluere unde
gau. det: fluitius babylonis. ẽ. sedeat supra
& si tat. Secdit aũtẽ & plorabit: si recordatus
fuerit fron. Opax ita. quã uidebimus apud dm̃.
pulchra sunt quȩ tenent. Non teneant. ñ decipi¬
ant. Aliud est solatiũ captiuoꝵ: alind gaudium
liberorũ. Suꝑ fiumina babrlonis ibi sedims &
quandã meditationẽ futuri scli. Sed cũ agant in
medio babr lonie. organa sua in salicib suspendũt.

Expanded text:
potes, ut inventa tribulatione invoces nomen Domini. potes, ut inventa tribulatione invoces nomen Domini. Perversum aliquid videtur docere sermo divinus, flere in laetitia, et in moerore laetari. Audi in moerore entem autem in laetitia, vide si invenit tribulatquisque ipsam felicitatem suam, qua exsultavit anima ejus, et tumuit quodammodo gaudio, et extulit se, et dixit, Felix sum: attendat si non fluit illa felicitas, si potest certus esse de illa quia manet in aeternum. Si autem non est certus, et videt fluere unde gaudet; fluvius Babylonis est: sedeat supra, et fleat. Sedebit autem et plorabit, si recordatus fuerit Sion. O pax illa quam videbimus apud Deum! pulchra sunt quae tenent: non teneant, non decipiant. Aliud est solatium captivorum, aliud gaudium liberorum. «Super flumina Babylonis, ibi sedimus et quamdam futuri saeculi; sed cum agunt in medio Babyloniae, organa sua in salicibus ejus suspendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dolorem inuem: Q uando repente occupat
tristicia. ꝑturbatis tͥ reb scłarib quib oblec.¬
pentinia inuenit ipsa tristicia. unde te posse¬
non putaltas sicri tristem: accidit ut tristie
efticiaris: inuenit te dolor inferni. Te eñ sursũ
putabas. uerũtam̃ dcorsum cras. & cũ dolor in.¬
ferni inueniret te: sbi te inuenisti acorsũ. qui
te sursũ putabas. Inuenisti enĩ te dolore affectũ
grauit̃ tristicia alicinꝰ mali. uide forte p̾sũpse.¬
ras te non fore tristem. inuenit te dolor inferui.
Cũ autẽ bene est tͥ. arrident om̃ia scłaria. Nusiꝰ
tuoꝵ obit. nichil in uinea tua forte uł aruit. uł
grandinatum .c̃. uł sterile apparuit. non acuit
tuũ. ñ exhonoratꝰ es inaliq̃  dign itate
scdđm scłm constitutus : undiq amici tui & uiuũt
& seruant tͥ amicitiã. clientes ñ desunt. filii ob¬
sequunt᷑. serui contremiscunt. conunix concors.
felix dicit᷑ domꝰ: ibi inueni tͥbulationẽ si aliquid

Expanded text:
dolorem inveni?» Quando te repente occupat dolorem inveni?» Quando te repente occupat tristitia, perturbatis tibi rebus saecularibus quibus oblecpentina ipsa invenit tristitia, unde te non putabas posse fieri tristem, accidit, et tristis efficeris; invenit te dolor inferni. Te enim sursum putabas; verumtamen deorsum eras: et cum te dolor inferni inveniret, ibi te invenisti deorsum, qui te sursum putabas. Invenisti enim te dolore affectum graviter, tristitia alicujus mali, unde forte praesumpseras te non fore tristem; invenit te dolor inferni. Cum autem bene est tibi, arrident omnia saecularia, nullus tuorum obiit, nihil in vinea tua forte vel aruit, vel grandinatum est, vel sterile apparuit, non acuit tuum, non exhonoratus es in aliqua dignitate secundum saeculum constitutus, undique amici tui et vivunt et servant tibi amicitiam, clientes non desunt, filii obsequuntur, servi contremiscunt, conjux concors, felix dicitur domus; ibi inveni tribulationem , si aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
hic penitendo & confitendo humiliaueris. In
atriis gͦ iherłm. stantes erant pedes nr̃i. Suꝑ
flumina gͥ babylonis sedimꝰ & fleuimꝰ: cũ re.¬
cordaremur spon. Inde oportet ut fieas. recor¬
dando sron. Musti enĩ fient fietu babylonio.
quia a gandent gaudio babylonio. Qm gaudent
lneris c ficnt dãpnis: utrũq ac babylonia est.
Flero debes. s itcordando fron. Si recudando
sron fies. co quando tͥ sca̾m babyloniã bene est:
oportet ut ficas. Propt̾ea dicit᷑ in qͦdam psalmo.
Tribulationẽ & dolorem inueni. & nom̃ Am̃
inuocani. Qͥa est qͥd dicit inueni: Nescio
quã t̾bulationẽ quasi querendã inuenit. tan.¬
quã qoesitã. Et cũ inuenisset. quo luero muc.¬
nit: Nomen am̃i inuoeauit. Ilultũ interest
utrũ inuenias tribulationẽ. an inueniaris
a tribulatione. Dicit cñi alio loco. Dolores inser.¬
m. inuenerunt me. Quid est inutuerunt
me dolores inferni: quid est tͥbulationẽ &

Expanded text:
hic poenitendo et confitendo humiliaveris. «In hic poenitendo et confitendo humiliaveris. «In atriis» ergo «Jerusalem stantes erant pedes nostri; Super flumina» vero «Babylonis sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» Inde oportet ut fleas, recordando Sion. 5. Multi enim flent fletu Babylonio, quia et gaudent gaudio Babylonio. Qui gaudent lucris et flent damnis, utrumque de Babylonia est. Flere debes, sed recordando Sion. Si recordando Sion fles, et quando tibi secundum Babyloniam bene est oportet ut fleas. Propterea dicitur in quodam psalmo: «Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi» . Quid est quod dicit, «Inveni?» Nescio quam tribulationem quasi quaerendam, invenit tanquam quaesitam. Et cum invenisset, quo lucro invenit? Nomen Domini invocavit. Multum interest utrum invenias tribulationem, an inveniaris a tribulatione. Dicit enim alio loco: «Dolores inferni invenerunt me» . Quid est, «Invenerunt me dolores inferni?» Quid est, «Tribulationem et
Abbreviated transcription (Latin):
esse meruerunt. Sedentes tamen. hoc est humi.¬
liati. Uuꝑ flumina ergo babylonis sbi sedimus
ubi totũ stat o nicha fluut. quis nos in ista
p̾̃cipitauit: Quart dimisimus conditorem tuum.
& socutatẽ tuã: E cec int̃ fiuentia eo labentia con¬
stituti. uix quisq raptus a Numine. si tenere lig.¬
nũ potuerit: euadet. Humiliati ergo in captiuita.¬
te nra: selcamꝰ suꝑflumina babplous. Non nos
audeamus in illis fiuminib p̃cipitare. nec nos
audeatꝰ in nr̃c captiuitatis malo atq tristicia
nos suꝑbe crigere: sco seocamus & sic fleamuso.
Sedtamꝰ suꝑ flumina babrlonis. non intra flumi.¬
na babẏlonis. Talis sit humilitas nr̃a: ut noti
nos mergat. Seoe suꝑ flumen. noli in
flumine. nolisub flumine. S tam̃ sede.
humilis loqnere. non quotͦ in iherłm. I ui
eñi iam stais. quia de ipsa spe loquitur alus
psalmus. & cantat dicens. Stantes erant pedes
nrĩ. in atriis tuis iherłm. Ibi erigeris. si te

Expanded text:
esse meruerunt: sedentes tamen, hoc est humiesse meruerunt: sedentes tamen, hoc est humiliati. «Super flumina» ergo «Babylonis, ibi sedimus ubi totum stat, et nihil fluit! quis nos in ista praecipitavit? quare dimisimus Conditorem tuum et societatem tuam? Ecce inter fluentia et labentia constituti, vix quisquam raptus a flumine, si tenere lignum potuerit, evadet. Humiliati ergo in captivitate nostra sedeamus super flumina Babylonis, non nos audeamus in illis fluminibus praecipitare; nec nos audeamus in nostrae captivitatis malo atque tristitia superbe erigere, sed sedeamus, et sic fleamus. Sedeamus super flumina Babylonis, non infra flumina Babylonis: talis sit humilitas nostra, ut nos non mergat. Sede super flumen, noli in flumine, noli sub flumine: sed tamen sede humilis, loquere non quomodo in Jerusalem. Ibi enim stabis; quia de ipsa spe loquitur alius psalmus, et cantat dicens: «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem» . Ibi erigeris, si te
Abbreviated transcription (Latin):
tes ex lingua discrti patroni sui. & exeiꝰ ore
spantes ieł dampna uł lucra. uł mortem uel
uitam. uł ꝑnitiem uł salutem. Hescis quo te
miseris. Aluis aiste fluuius babylonis est. &
qui multũ sonat. Strepitus aquȩ saxa ꝑcutit.
Attende quia fiuit. atcende quia labitur. Et si
accendis quia fluit a labitur: caue quia trabit.
Naungare inqͥt alius & negotiari. magnum est.
Scire multas ꝓuincias. lucra undiq caꝑe. non
esst obnexrũ ia cintate alicui potenti. semper
iste ist babrlonis. Lucra tua quando stabunt:
Q uando p̃sumpturus. quando securꝰ cris. gchis
que adquiris: Quanto cnĩ cris ditior: tanto
timidior. Uno nauftagio nudis exhibis. & ree
cupiditates hac atq illac tapientes. trahcntes.
imꝑalentes in mare. Uiacnt hec. & ñ st mit.¬
tant in flumina babylonis: sco scoent suꝑ flu.¬
mina babrlonis. & fient suꝑ flumina baby lonis.
uł alos qͥ rapunt᷑: uł se ipsos. qui in babylonia

Expanded text:
tes ex lingua diserti patroni sui, et ex ejus ore tes ex lingua diserti patroni sui, et ex ejus ore sperantes vel damna, vel lucra, vel mortem, vel vitam, vel perniciem, vel salutem. Nescis quo te miseris: alius et iste fluvius Babylonis est; et quod multum sonat, strepitus aquae saxa percutit. Attende quia fluit, attende quia labitur; et si attendis quia fluit et labitur, cave quia trahit. Navigare, inquit alius, et negotiari magnum est; scire multas provincias, lucra undique capere, non esse obnoxium in civitate alicui potenti, semper est et iste Babylonis. Lucra tua quando stabunt? quando praesumpturus, quando securus eris ex his quae acquiris? Quanto eris ditior, tanto timidior. Uno naufragio nudus exibis, et rectcupiditates hac atque illac rapientes, trahentes, impellentes in mare: vident haec, et non se mittunt in flumina Babylonis; sed sedent super flumina Babylonis, et flent super flumina Babylonis, vel illos qui rapiuntur, vel seipsos qui in Babylonia
Abbreviated transcription (Latin):
spociẽ ciui tatis: non cos sunt d̾s ꝑire in ba¬
dylonia. Predestinauit cm̃ cos ciues ieru.¬
salem. Intelligit captiuitatẽ eoꝵ ds̃. & ostendit
illis aliam ciutatem cui uere debeant suspira¬
re ꝓ qua debeant cuncta conari. ad quam ca¬
lu. erint adhortari. Proptea dicit du̾s
iħs cep̃s. Qui in modico fidelis est:  in magno
kim̃i: accendite flumina babylonis. flumina
babylonis. sunt om̃ia que bic amant᷑ a transcũt.
Nescio quis amauit uerbi gr̃a agriculturã exer.¬
cere. inde ditescere. ibi occupare animũ. inde
ꝑciꝑt uoluptatem. Attendat ęxitum. & uideat
utart. Oñis agriese formidant eos qͥ militant.
ibsequiuit᷑ cis. tetmunt cos. Si fuero agricola:
tincho militartia. Si fuero militaris: timebor ab
tu tineri uis aͥ minore: time maiorem. Potest
te ipso maior fieri fubito qui te tunct. tiũquã
antẽ erit minor quem debes timere. Aduoca
tũ inquit esse. magna res est. Potentissima
doquentia in om̃ib habere susceptos penden¬

Expanded text:
ciem civitatis; non eos sinit Deus perire in Babylonia: praedestinavit enim eos cives Jerusalem. Intelligit captivitatem eorum Deus, et ostendit illis aliam civitatem, cui vere debeant suspirare, pro qua debeant cuncta conari, ad quam caluerint, adhortari. Propterea dicit Dominus Jesus Christus, «Qui in modico fidelis est, et in magno , charissimi, attendite flumina Babylonis. Flumina Babylonis, sunt omnia quae hic amantur et transeunt. Nescio quis amavit, verbi gratia, agriculturam ipsam exercere, inde ditescere, ibi occupare animum, inde percipere voluptatem; attendat exitum, et videat militare; omnes agricolae formidant eos qui militant, obsequuntur eis, tremunt eos: si fuero agricola, timebo militarem; si fuero militaris, timebor ab Timeri vis a minore, time majorem: potest te ipso major fieri subito, qui te timet; nunquam autem erit minor, quem debes timere. Advocatum esse, inquit, magna res est, potentissima eloquentia; in omnibus habere susceptos penden
Abbreviated transcription (Latin):
Inscux ipsa exultatio tua. ipsa p̃sũptione tua: &
mimicitss tens. faia babrlonis infelpe. Cuntas
ipsa dicit᷑ babylon: cofilia babylonis. quo modo
successiont̃ dicit᷑ fiaia: ꝓpt̃ p̃lationẽ dicit᷑ mat̃.
in ea ꝑmansit: ꝑ successione̾ babylonię. facta. ẽ.

Expanded text:
Infelix ipsa exsultatione tua, ipsa praesumptione tua, et Infelix ipsa exsultatione tua, ipsa praesumptione tua, et inimicitiis tuis: «Filia Babylonis infelix.» Civitas ipsa dicitur Babylon et filia Babylonis: quomodo Jsuccessionem dicitur filia, propter praelationem dicitur mater. in
Abbreviated transcription (Latin):
quo laborauit. quo captiuata est: an diem illum
felicitatis iherłm¬
q̃ iternitati socia  tr: Mem̃to inqͥt añt.
Noti oblinisei filioꝵ edom. Quoꝵ Dicentiũ
eacuate. euacuate usq ad fundamentũ inca.
Istum g diem memento: quando euertere uole.¬
bant illi iherłm. Quantas cñi ꝑsecutiones passa
est pocłia. quotsi dicebant filii edom. id. ẽ. carna¬
les homines. subditi diabolo xangłis eiꝰ. colentes
lapiaes o ligna: scquentes concupiscentias cariis.
E xtinguite ap̃ianos. tollite tollite xp̃ianos. noc
anus remaneat: cuertite usq ad fundam̃ta.
Nonne dicta sunt hoc : Ee cũ ista dicerent᷑. ꝑse.¬
quentes imꝓbati sunt: martyres coronati st̃.
Dicentiũ enacnate enacuate. usq ad fundam̃tũ
in ea I ii edom dicunt enacuate euacuate.
& at̃ dicit scruite. C uiꝰ uerba possunt suꝑare.
nͥ cĩ. qui dixit. quia maior ser̾uiet minori:
Euacuate cuacnate. usq ao fundam̃tũ in ea.
Et conuertit sc̃ ad illam. faia babylonis infelix.

Expanded text:
quo laboravit, quo captivata est; an diem illum felicitatis Jerquo aeternitati sociatur? «Memento,» inquit, quo captivata est; an diem illum noli oblivisci, «filiorum Edom.» Quorum? «Dicentium, Evacuate, evacuate, usque dum fundamentum in ea.» Istum ergo diem memento, quando evertere volebant illi Jerusalem. Quantas enim persecutiones passa est Ecclesia! Quomodo dicebant filii Edom, id est carnales homines, subditi diabolo et angelis ejus, colentes lapides et ligna, sequentes concupiscentias carnis: Exstinguite Christianos, tollite Christianos, nec unus remaneat; evertite usque ad fundamentum! Nonne dicta sunt haec? Et cum ista dicerentur, persequentes improbati sunt, martyres coronati sunt. «Dicentium, Evacuate, evacuate, usque dum fundamentum in ea.» Filii Edom dicunt, «Evacuate, evacuate;» et Deus dicit, Servite. Cujus verba possunt superare, nisi Dei, qui dixit, «Quia major serviet minori?» «Evacuate, evacuate, usque dum fundamentum in ea.elix.»
Abbreviated transcription (Latin):
iniusti. Oculi añi suꝑ iustos. Sequatur adhiic.
Et aures eiꝰ ad p̃ces coꝵ. Iniusti autẽ qui securos
sẽ putabant. quia non crant ocilli dñi suꝑ eos.
non tient quia ñ sunt. & aures eiꝰ adp̃ces coꝵ:
Nonnie meliꝰ & oculi eiꝰ suꝑ nos. & aures eiꝰ ad p̾ces

Expanded text:
injusti: «Oculi Domini super justos.» Sequatur adhuc: injusti: «Oculi Domini super justos.» Sequatur adhuc: «Et aures ejus ad preces eorum.» Injusti ergo qui securos se putabant, quia non erant oculi Domini super eos, non timent, quia non sunt et aures ejus ad preces eorum? Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
Utot quoni reges uoluit cautare in uiis. Humi¬
lit̃ portantes dñm. non se extollentes aducosus
dũm. Nã si se extulerunt. quid sequit᷑: Qm̃
excelsus dñs. co humilia respicit. Uolunt gͥ reges
respici: Humiles sint. Ed si se extulerint in
suꝑbiam. latere illius oculos possunt: Ne forte
quia audisti humilia respicit. suꝑbus uelis esse.
& dicas in animo tuo. Humiles respieit aĩ. me
non respicit: faciam qͥo uolo. Qs eñi me uidet:
Homint̃ latet. dẽ non uult me uidere: quia
non sũ humilis. ille autẽ humilia respicit.
Quod uolo facio. O importune. nũͥd hoc diceres.
si scires quid amare deberes : Ecct si nollet tẽ
undere aĩ. hoc ipstm ñ times quia te non uult
udere: Si salutes aliquẽ maiorẽ patronum
tuũ. e intentus in aliud ñ te iudeat. quomͦ tibi
auima dolet: Si autẽ at non te uideat. securũ
dẽ pͥutas: Non tẽ uidet saluator. & uidet aep̃¬
ñ uideri. ĩmmo roga ut merearis uideri. a qͦ

Expanded text:
luit cantare in viis, humiliter portantes Dominum, non se extollentes adversus Dominum. Nam si se extulerint, quid sequitur? «Quoniam excelsus Dominus, et humilia respicit.» Volunt ergo reges respici? Humiles sint. Quid? si se extulerint in superbiam, latere ipsius oculos possunt? Ne forte quia audisti, «humilia respicit,» superbus velis esse, et dicas in anima tua: Humiles respicit Deus, me non respicit; faciahominem latet; Deus non vult me videre, quia humilis non sum, ille autem humilia respicit: quod volo facio. O importune, numquid hoc diceres, si scires quid amare deberes? Ecce si nolit te videre Deus, hoc ipsum non times, quia te non vult videre? Si salutes aliquem majorem patronum tuum, et intentus in aliud non te videat, quomodo tibi anima dolet? Si autem Deus te non videat, securum te putas? Non te videt Salvator, et videt depraenon videri; imo roga ut merearis videri a quo
Abbreviated transcription (Latin):
uiua de sinistra. quomͦ t̃ fit mittia mensȩ di.
si qͥd dextrum est sinstrum feceris. & qͦo sinistrũ
Et agxtrũ feeris: Id ergo  si oblitus fuero tin¬
mea faucib mtis. si non tui meminero. Io. t̃. ob.¬
mutesca inquit: uisi tui meminero. Et quid enim
loquitꝰ: Ut qͥd sonat qui canticũ sron non sonat:
Ipsa est ungua nra. canticũ iherłm. Canticũ dilec.¬
tionis huiꝰ scłi: lingua aliena. lingua barbara est.
quã in captiuitate didicimꝰ. Ergo mutus crit dõ.
qui oblitus fuerit iherłm. E parũ est meminisse.
Nĩ o hostes meminerunt eiꝰ: uolentes eã cuertere.
Quȩ est ista ciuitas dicunt. qui sunt. xp̃iau. & q̃les

Expanded text:
viva de sinistra; quomodo non fit injuria mensae Dei, viva de sinistra; quomodo non fit injuria mensae Dei, si quod dextrum est, sinistrum feceris, et quod sinistrum est, dextrum feceris? Quid ergo? «Si oblitus tuimea faucibus meis, nisi tui meminero.» Id est, obmutescam, inquit, nisi tui meminero. Utquid enim loquitur, utquid sonat, qui cantica Sion non sonat? Ipsa est lingua nostra, canticum Jerusalem. Canticum dilectionis saeculi hujus, lingua aliena, lingua barbara est, quam in captivitate didicimus. Ergo mutus erit Deo, qui oblitus fuerit Jerusalem. Et parum est meminisse; nam et hostes meminerunt ejus, volentes eam evertere. Quae est
Abbreviated transcription (Latin):
similitudo templi. Cellaria coꝵ plcna: eructan¬
tia ex hoc in hoc. Ques eoꝵ fecundȩ. multipli¬
cantes in exĩtib suis: boues coꝵ crassȩ. N on
est ruina sepis. nec clamor in plateis eoꝵ. Nũqͥd
habere istã felicitatẽ. hoc est peccare : Non. s face.¬
re illã dexterã. cũ sit sinistra. Propt̃ta secutus qͥd
ait: Beatũ dixerunt popłm cui hec sunt. Eccc
unde locutũ est os eoꝵ uanitatẽ: quia beatum
dixerunt ppłm cui hec sunt. Tu qͥdem qͥ docebis
scatur te dexitra tua. coce qui locutist̃ uanitatẽ.
bcatũ dycerunt ppłm emi hec sunt: dic mͥ tu can¬
Interrogate corda ur̃a fr̾s. si aesidciatis bona di.
si desidcratis ciuitatẽ illã iherłm: si concupiscitis
untã et̃nam. Om̃is ista terreua felicitas. sinista
uobis sit: ala sit dextera quam scmꝑ habebitis. Et si
habu critis sinistra: nolite de situstra p̾sũmere. Non¬
ne corripis cũ qͥui de simstra ueluerit manducatt:
Si mense tue miunriam putas fieri manducante con¬

Expanded text:
na, eructantia ex hoc in hoc; oves eorum fecundae, multiplicantes in exitibus suis; boves eorum crassae: non est ruina sepis, nec clamor in plateis eorum.» Numquid habere istam felicitatem, hoc est peccare? Non; sed facere illam dexteram, cum sit sinistra. Propterea secutus, quid ait? «Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Ecce unde locutum est os eorum vanitatem, quia beatum dixerunt populum cui haec sunt. Tu quidem civis es scatur te dextera tua; ecce illi qui locuti sunt vanitatem, beatum dixerunt populum cui haec sunt: dic mihi tu canInterrogate corda vestra, fratres, si desideratis bona Dei, si desideratis civitatem illam Jerusalem, si concupiscitis vitam aeternam. Omnis ista terrena felicitas sinistra vobis sit; illa sit dextera quam semper habebitis: et si habueritis sinistram, nolite de sinistra praesumere. Nonne corripis eum qui de sinistra voluerit manducare? Si mensae tuae injuriam putas fieri manducante con
Abbreviated transcription (Latin):
deliciis abundet atq cireĩfluat : quando ñdũ
est illud gandiũ sine ulla tẽptatione certissimũ.
qđ nobis in fine seruat as̃: sine dubio tͥbulatio est.
Ergo intelligamus huiꝰ tͥbulationẽ fr̃s. Si ambu.¬
lauero in medio łͥbulationis. uiuificabis me.llon
sic ait tanquã diceret. si forte cuenerit mͥ tͥbulatio
aliqua : liberas inde me. S quomͦ  Si ambula.¬
uero in medio łbalationis. uiuificabis mẽ. Id. ẽ.
alit̾ me ñ uinificabis. nͥ in medio tribulationis
ambulauero. Si ambulauero in medio łbulatio.

Expanded text:
deliciis abundet atque circumfluat; quando nondum deliciis abundet atque circumfluat; quando nondum est illud gaudium sine ulla tentatione certissimum, quod nobis in fine servat Deus, sine dubio tribulatio est. Ergo intelligamus et hujus tribulationem, fratres. «Si ambulavero in medio tribulationis, vivificabis me.» Non sic ait, tanquam diceret, Si forte evenerit mihi tribulatio aliqua, liberabis inde me. Sed quomodo? «Si ambulavero in medio tribulationis, vivificabis me;» id est, aliter non vivificabis me, nisi in medio tribulationis ambulavero. «Si ambulavero in medio tribula
Abbreviated transcription (Latin):
liberat te. uiuificat te. S tam̃ aliqͥo hic debemꝰ
melius intelligere. quo iam familiariꝰ inherea¬
mus dõ. dicamꝰq illi. cito exaudi me. Pixerat
cm̃ exclsa a longe cognoscit. Q groelsa superba
non norunt tribulationẽ. Non norunt inquã
tbulationem. de qua dicit᷑ alio loco: tͥbulationẽ
& dolorẽ inucmi: & nom̃ dm̃i inuocaui. Qd eñi
magnũ. si tribulatio te inueniat : Si aliqͥd potes.
tu inuem tͥbudationẽ. Et quis est inqt qui in¬
ueniat t̾bulationẽ. aut quis illã uł quęrat :
In medio tribulationis es co nescis: Uita ista par¬
ua t̾bulatio est: Si non est tribulatio: non est
ꝑegriuatio. Si autẽ ꝑegrinatio est: aut parum
patriam diligis. aut sine dubio tͥbularis. Quis
eñi non tribuletur. ñ se esse cũ eo quod desiderat :
S unde tͥ ñ uidetur ista tͥbulatio: Quia ñ amas.
Ama alterã uitã. &uidebis quia uita ista tribula.¬
tio est. Quacũq prosꝑitate fulgeat. quib libet

Expanded text:
icat te. Sed tamen aliquid hic debemus melius intelligere, quo jam familiarius inhaereamus Deo, dicamusque illi, «Cito exaudi me.» Dixerat enim, «Excelsa a longe cognoscit:» et excelsa superba non norunt tribulationem. Non norunt, inquam, tribulationem de qua dicitur alio loco, «Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi» . Quid enim magnum, si tribulatio te inveniat? Si aliquid potes, tu inveni tribulationem. Et quis est, inquis, qui inveniat tribulationem? aut quis illam vel quaerat? In medio tribulationis es, et nescis? Vita ista parva tribulatio est? Si non est tribulatio, non est peregrinatio; si autem peregrinatio est, aut parum patriam diligis, aut sine dubio tribularis. Quis enim non tribuletur, non se esse cum eo quod desiderat? Sed unde tibi non videtur ista tribulatio? Quia non amas. Ama alteram vitam, et videbis quia ista vita tribulatio est: quacumque prosperitate fulgeat, quibuslibet
Abbreviated transcription (Latin):
certo diuitiarũ: sedet suꝑ fluuiũ. suspirat et̃¬
sron: erogat. Ecce habes canticũ. qd̾ diunts
acceꝑunt de canticis syon. Oꝑentur. tangant
organa. non uacent. C ũ iuenerint hominẽ
dicentẽ sibi. qͥd est quod facis. ꝑdis res tuas tanta
erogando. thesaurita faiis tais. eũ inderint
non caꝑo. & intellextruit lignũ esse salicis: non
facile dicant quart agant. & quid agant. Suspen¬
dant organa insalicib babylonis. Prit̃ salices
autẽ cantent. non cessent. oꝑent᷑. Noncñi ꝑdunt
qͦd erogant. Seruo cõmendant & tutũ. ẽ xp̃o com¬
mendant & ꝑit: Audistis cantieũ diuitũ de can¬
ticis sr̃on: audite & canticũ parꝑum. Iocm paulus

Expanded text:
certo divitiarum, sedet super fluvium, suspirat aeteSion, erogat. Ecce habes canticum quod divites acceperunt de canticis Sion. Operentur, tangant organum, non vacent, cum invenerint hominem dicentem sibi: Quid est quod facis? perdis res tuas tanta erogando; thesauriza filiis tuis. Cum viderint non capere, et intellexerint lignum esse salicis, non facile dicant quare agant, et quid agant, suspendant organa in salicibus Babylonis. Praeter salices autem cantent, non cessent, operentur. Non enim perdunt quod erogant. Servo commendant, et tutum est; Christo commendant, et perit? 14. Audistis canticum divitum de canticis Sion; au
Abbreviated transcription (Latin):
Radix cñi est om̃iũ maloꝵ auaritia. quã qͥdam
appetentes: nanfragauerunt a fido. & inscruert̃
se dolorib multis. Ergo contraria sunt ista can¬
tca: Non sunt contraria. Uidere qͥd diuitib
dictum sit. Non suꝑbe saꝑe. neq sꝑare in incer¬
to diuitiarũ. bona oꝑari. tribuere. thesaurizare
fatidam̃tũ bonũ in fatur ñ. Pauꝑib autẽ qͥddictã
ẽ Qui uolunt duutes fieri: incidunt intt̃p¬
tationẽ. Non dixit qui diuites sunt: s qͥ uolunt
diuites fieri. Nã si iam diuites. eẽnt: alterum
canticũ audirent. Diues andit ut erogeti pauꝑ¬
mini qui ñ capiunt canticũ sron: suspendite ut
dixi organa insalicib in medio ciꝰ. differte quȩ
dicturi estis. Incipiunt esse ligna fructuosa. mu¬
tantur arbores: o habebunt fructã bonũ. Ibi iam
licit nobis cantare in aures audientiũ. Sed cum
int̾ istos obstrepentes. male interrogantes. ueri.¬
tati risistentes uersamini: obstringite uos non

Expanded text:
enim omnium malorum avaritia; quam quidam appetentes naufragaverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis» . Ergo contraria sunt ista cantica? Non sunt contraria. Videte quid divitibus dictum sit: «Non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum», bona operari, tribuere, thesaurizare sibi fundamentum bonum in futurum. Pauperibus autem quid dictum est? «Qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem.» Non dixit, qui divites sunt; sed, «Qui volunt divites fieri.» Nam si jam divites essent, alterum canticum audirent: dives audit ut eroget, pmini, qui non capiunt canticum Sion, suspendite, ut dixi, organa in salicibus in medio ejus; differte quae dicturi estis. Incipiunt esse ligna fructuosa, mutantur arbores, et habebunt fructum bonum: ibi jam licet nobis cantare in aures audientium. Sed cum inter istos obstrepentes, male interrogantes, veritati resistentes versamini, obstringite vos non
Abbreviated transcription (Latin):
non iherłm. s babyloniȩ. Dicit cũi quodã loco
psalmus. Dñe libera me de manu filioꝵ alicuo.¬
rũ. quoꝵ os locutũ. ẽ. uanitatẽ. & dextera coꝵ
dext̾a iniqͥtatis. Sequit᷑ cũi & dicit. Quoꝵ filii¬

Expanded text:
non Jerusalem, sed Babyloniae: dicit enim quodam loco non Jerusalem, sed Babyloniae: dicit enim quodam loco psalmus, «Domine, libera me de manu filiorum alienorum, quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis.» Sequitu
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. inita ȩt̃n: sinistra nr̃a ẽ uita tẽporalis. Qͥ oquid
facis. ꝓpt̾ intã ⁊ternã: Agxtera opeatur Si caritaci
uitȩ iternȩ in oꝑib tuis miscueris concupiscen.¬
tiã uitȩ temporalis. aut laudis bumane. aut
alicuius cõmoditatis scłaris: cognouit siistra.
tua qͥd faciat dextͥa tua. Et nostis esse in pre.¬
cepto ȩuangłii: nesciat sinistra tua qͥd faciat
tingit. Prenuntiauit. ñ optauit. Talib qͥ obliuis.¬
cuntur ierłem hoc contingit qđ dixit. obliuscit᷑
cos dextera eoꝵ. Uita cm̃i et̃na manet in se. illi
remanent in delectatione temporali. & faciunt
sibi adgxtrum qͦd sinistrũ. c̃. Attendite ad ista
fr̃s ꝓpt̾ aext̾am. ut insinuem hoc nobis quantũ
dñs donat ad saltitẽ omĩã. Meministis fortasse
binc me aliquando tractasse de quib̾dam. qͥ qͦd
bona plus habcut. & in istis beatitudinẽ ponunt.
ignorantes quȩ sit uera felicitas: uera dextera.
Hos scriptura filios alienos dicit: tanquã ciues

Expanded text:
temporalis. Quidquid facis propter vitam aeternam, dextera operatur. Si charitati vitae aeternae in operibus tuis miscueris concupiscentiam vitae temporalis, aut laudis humanae, aut alicujus commodi saecularis; cognovit sinistra tua quid faciat dextera tua. Et nostis esse in praecepto Evangelii, «Nesciat sinistra tua quid faciat tingit: praenuntiavit, non optavit, Talibus qui obliviscuntur Jerusalem, hoc contingit quod dixit; obliviscitur illos dextera eorum: vita enim aeterna manet in se; illi remanent in delectatione temporali, et faciunt sibi dextrum quod sinistrum est. 16. Intendite ad istaropter dexteram insinuem hoc vobis, quantum Dominus donat, ad salutem omnium. Meministis fortasse hic me aliquando tractasse de quibusdam, qui qubona plus habent, et in istis beatitudinem ponunt, ignorantes quae sit vera felicitas, vera dextera. Hos Scriptura filios alienos dicit, tanquam cives
Abbreviated transcription (Latin):
sibi fundamentũ bonũ insutarũ: ut app̃hendant
uerã utã. Hoc canticũ ede cantieis sron: diuites
accqunt. Primo ñ supbe sapere. Extollunt eñi
diuitiȩ. Et quos extollunt. illa flumina eetollt᷑.
Qo ergo bis p̃cipitur: Ante om̃ia non suꝑbe sape.
qd̃ faciunt aiuitiȩ. hoc caueant iuduutiꝵ: aucant
in diurtis suꝑbiã. Ipsũ cñi malũ es. qd important¬
malus est telinquens ertatorem. & conuersus
ad creaturã. Hoc ergo ibi p̾caueat ne sit suꝑb.
& suꝑ fluuiũ bab lonis sedeat. Hoc cũi illi dic.¬
tum est non suꝑbe saꝑe. Ergo sedeat. neq sꝑet
in incerto diuitiarũ. Ergo suꝑ flumen babr¬
lonis sedeat. Si cu̾ sꝑauerit in incerco diuiti.

Expanded text:
in futurum, ut apprehendant veram vitam» . Hoc canticum de canticis Sion divites acceperunt, primo, «non superbe sapere.» Extollunt enim divitiae; et quos extollunt, flumina illa tollunt. Quid ergo his praecipitur? Ante omnia, «non superbe sapere.» Quod faciunt divitiae, hoc caveant in divitiis; caveant in divitiis superbiam. Ipsus relinquens Creatorem, conversus ad creaturam. Hoc ergo ibi praecaveat, ne sit superbus, et super fluvium Babylonis sedeat. Hoc illi enim dictum est, «Non superbe sapere:» ergo sedeat. «Neque sperare in incerto divitiarum:» ergo super flumina Babylonis sedeat. Si enim speravit in incerto divit
Abbreviated transcription (Latin):
ritate tua. In duob istis confitenur. Sient cũi
o in alio psalmo legitur: uniu̾se uie dñi mise.¬
ricordia & ueritas. In duob istis confitentur. in
tua. miscłia. ⁊ in tua ueritate. Mliscdia pec.¬
catorem respexisti. ueritate ꝓmissionẽ ẜtodidi¬
sti. In tua ergo miscłia &s ucritate. confiteborł.
Has itiam ego ꝓ meis uirib reodo quas mͥ dopasti.
faciens miscdiam & ueritatem. Miscłiam in
sub uemendo: ueritatem in iudicando. His ad ta¬
uamur a dõ. his ꝓmertinur dũm. Merito ergo
miscdia & ueritas: uniuerse uiȩ dm̃. Non sunt
aliȩ uiȩ. quib ad nos utait: non stint aliȩ uis.
quib ad illũ ueniamꝰ. Qm̃ magnisi casti suꝑ õmẽ

Expanded text:
ritate tua.» In duobus istis confitemur: sic enim ritate tua.» In duobus istis confitemur: sic enim et in alio psalmo legitur, «Universae viae Domini misericordia et veritas» . In duobus istis confitemur; «in tua misericordia, et in tua veritate.» Misericordia peccatorem respexisti, veritate promissionem reddidisti. «In tua» ergo «misericordia et veritate» confitebor tibi. Has etiam ego pro meis viribus reddo, quas mihi donasti, faciens misericordiam et veritatem; misericordiam in subveniendo, veritatem in judicando. His adjuvamur a Deo, his promeremur Deum. Merito ergo «misericordia et veritas universae viae Domini.» Non sunt aliae viae, quibus ad nos veniat; non sunt aliae viae, q