comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
AUIOT h locus inrama ubi sedit dauid. & de hoc inlibris hebraicarũ
quȩstionum diximꝰ. Nachon area nachon. ꝓ quo aquila interp̃tat᷑ are¬
a prȩparata. Nefath ciuitas unius pͥncipum salomonis. Neriger & hanc
extruxerunt inregione uideȩ samaritani qui de babilonia st̃ ꝓ fecti.
Nez ab quam condidert̃ euei int̾ra uidea. Nesarethiidolum assy riorui.
Nemerim cuius meminit esaias inuisione contra moab & ieremias. Nc̃
autem. ẽ. uicus nomine benamerim ad septentrionalẽ plagã ⁊ oare
Nabeoth regio de qua scribit esaias. Hazarech unde & dominꝰ nr̃ saluator
nat arcus uocatus .ẽ. Sed & nos apud ueteres quasi ꝓ op ꝓbrio nat arei
dicebamur. qͦs nunc xpianos uocant. Est autẽ usq hodie ingalilea
uiculus contra regionẽ inqͥntodecimo eiꝰ miliario ad orientalem
plagã iuxta montem thabor nomine iatra. N ani oppidulũ. inquo
filium uiduȩ amortuis dominꝰ suscitauit. & usq hodie in . iͦ ͦ. miliar io

Expanded text:
avioth, locus in Rama, ubi sedit David et de hoc in libris Hebraicarum Quaestionum diximus. Nachon, area Nachon: pro quo Aquila interpretatur, area praeparata. Nephath, civitas unius principum Salomonis. Nerigel, et hanc exstruxerunt in regione Judaea Samaritani, qui de Babylonia sunt profecti. Nezab, quam condiderunt Evaei in terra Judaea. Nazareth, idolum Assyriorum. 255 Nemerim, cujus meminit Isaias in visione contra Moab, et Jeremias: nunc autem est vicus nomine Bennamarim ad septentrionalem plagam Zoarae. Nebeoth, regio de qua scribit Isaias. DE EVANGELIIS. NazarNazaraeus vocatus est: sed et nos apud Veteres quasi opprobrio Nazaraei dicebamur, quos nunc Christianos vocant. Est autem usque hodie in Galilaea viculus contra Legionem, in quintodecimo ejus milliario ad orientalem plagam juxta montem Thabor nomine Nazara. Naim, oppidulum, in quo filium viduae a mortuis Dominus suscitavit, et usque hodie, in secundo milliario
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur. & benedixit ei dns. & magnus factus ẽ. uir. & uadens ambu¬
labat. & magnificatus.ẽ. donec magnus fieret uehement̃. Fertilitas autẽ
multiplicat̾i ordei. ignorosiquem posset facere gloriosum. & abiit inde isaac
& uenit inuallem gerarum & habitauit ibi. ꝓ ualle torrentem habet inhe-¬
breo. Neq enim isaac postquã magnificatus . ẽ. habitare poterat inualle.
habitauit autenl intorrente de quoscriptum.ẽ. De torrente inuia bibet.
De quo etia helias famis tempore bibit. S quia helias ñerat ꝑfectus ut xp̃c:
ideo torrens ille aru̾it. dominꝰ uͦ nr̃ etiã intorrente traditus . ẽ. dedicans
le gerarum. & inuenerunt ibi puteum aquȩ uiue. E & foderunt puteiĩ

Expanded text:
sequitur: Et benedixit ei Dominus, et magnus factus est vir, et ambusequitur: Et benedixit ei Dominus, et magnus factus est vir, et ambulabat multiplicatio hordei, ignoro, si quem possit facere gloriosum. et venit in vallem Gerarum, et habitavit ibi. Pro valle, torrentem habet in Hebraeo. Neque enim Isaac postquam magnificatus est, habitare poterat in valle. Habitavit autem in torrente, de quo scriptum est: De torrente in via bibet . De quo etiam Elias tempore famis bibit. Sed quia Elias non erat perfectus, ut Christus: ideo ei torrens ille aruit . Dominus vero noster, etiam in torrente traditus est: dedicans le Gerarum, et invenerunt ibi puteum aquae vivae. Et hic
Abbreviated transcription (Latin):
bant siue calcitrabant: Uel ut aquila transtulit. confringebantur
filii in utero eius. Sy inmachus u. aiei t̾a a eois. id .ẽ. insimilitudinẽ
auis suꝑ facie ferebantur. Q egressus. ẽ. pͥor rubeus. totus sicut
pellis pilosus. Ubi nos pilosum posuisnus. inhebreo habetur seir.
nde esau sicut & alibĩ legimus seir id .ẽ. pilosus. ẽ. dictus. Q̾ dixit
esau iacob. Da mihi gustũ de coctione ista ribea quia deficio. ꝓptẽa
titꝰ. ẽ. nomen. Seminauit autẽ isaac interra illa. & inuenit in
anno illo centuplum ordei. Licet inaliena terra seminauerit
isaac: tam̃ ñ puto qđ tanta ei fertilitas ordei fuerit. U nde meliꝰ¬
litteris & estimatio scribat᷑ & ordeum. tam̃ estimationes. SaaRiM. leguntur
ordea uͦ. Sorim. Tacens autem scriptura genus frugumqd centuplica uerit.
uidetur mͥ cunctarũ in illo uirtutẽ ostendisse multiplicationem. Deniq

Expanded text:
 id est, ludebant, sive calcitrabant; quod Aquila transtulit, confringebantur  id est, ludebant, sive calcitrabant; quod Aquila transtulit, confringebantur filii in utero ejus. Symmachus vero διέπλεον, id est, in similitudinem navis in superficie ferebantur. Et egressus est primus rubeus totus, sicut 346 pellis pilosus. unde Esau, sicut aliEsau Jacob: da mihi gustum de coctione rubea ista, quia deficio: propterea titus est nomen. Seminavit autem Isaac in terra illa, et invenit in anno illo centuplum hordei. Licet in aliena terra seminaverit Isaac, tamen non puto, quod tanta ei fertilitas hordei fuerit. Unde meliisdem litteris et aestimatio scribatur et hordeum, tamen aestimationes, SAARIM   leguntur, hordea vero SORIM. Tacens autem Scriptura genus frugum, quod centuplicaverit, videtur mihi cunctarum in illo virtutum ostendisse multiplicationem. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
omium frm̃ suorũ cecidit. D uodecim filii nascunt᷑ ismahes ie quib
eorũ oppidaq & pagi ac munita castella & tribꝰ corum appellatione
celebrantur. ab uno qͦq ex his. cedar indeserto & duma alia regio
autem mex tremo huius capituli iuxta .lxx. legimiꝰ contra faciem
omium frm suorum habitauit: uerius. ẽ illud qđ nos posumius.
coramom̃ib fr̃ib suuis occubiit. id ẽ. inmanib om̃tum filiorũ suorĩ
mortuus ẽ. suꝑ stitib liberis. & nullo prius morte prȩ repto. Fr̃s autẽ
ꝓ filiis appellari. ia cob qͦq ad laban demonstrat dicens Qđ est
peccatum meũ quia ꝑsecutus es post me. & quia scrutatꝰ es omĩa
uasa mea: Quid inlenisti de uniuersis uasis domꝰtuȩ: P onatur
corã fr̃ib meis & fr̃ib tius & diu̾idicent int̾ nos. N eq enĩ possumꝰ
credere ut scriptura commemorat. qđ iacoli exceptis liberis secũ fr̃s
aliqͦs habuerit. Ꝙ concepit rebecca uxor eius. & mouebant᷑ filii

Expanded text:
i Ismahelis. Duodecim filii nascuntur Ismaheli, e quibus ipsorum, oppidaque et pagi, ac minuta castella et tribus, horum appellatione celQuod in extremo capituli juxta LXX legimus, « contra faciem omnium fratrum suorum habitabat, » verius est quod posuimus, « coram omnibus fratribus suis occubuit, » id est, in manibus mortuus est, superstitibus liberis, et nullo prius morte praerepto. Fratres autem pro filiis appellari, Jacob quoque ad Laban demonstrat, dicens: Quod est peccatum meum, quia persecutus es post me: et quia scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de universis vasis domus tuae? Ponatur coram fratribus meis et fratribus tuis: et dijudicent inter nos . Nec enim possumus credere, ut Scriptura commemoret, quod Jacob, exceptis liberis, secum fratres aliquos habuerit. Et concepit Rebecca uxor ejus, et movebantur fili
Abbreviated transcription (Latin):
Nꝰ egyptiȩ sint iuro scõ graues sunt. Deniq ñ ut in .lxxͦ. legimus.
abuit unde uenerat indesertum usq bethel. sed sicut in hebreo scrip¬
tum ẽ. abiit initinere suo ꝑ austrĩi usq bẽthel. Iccirco enim de egyp¬
to ꝓ fectus. ẽ. ut ñ desertum ingrederet᷑ qđ cũ ȩgypto reliquerat: sed̃
ut ꝑ austrũ qui aquiloni contrariꝰ ẽ. ueniret addoriũ dĩ. ubi fuerat
inconspectu dĩ. Si quidẽ sodomoꝵ coloni apud homines mali& pecca-¬
tores erant. Ille autem elr̃ in conspectu dĩpeccator. qui potest apud ho¬
mines iustus uideri. quo mͦ dezacharia & elisabeth inprȩconio ponit᷑
qđ fuerint iusti ambo in conspectudĩ. Q inpsalterio dr̃. N on iusti¬
ficabitur inconspectu tuo om̃is uiuens. Locutus . ẽ. autẽ ad abram dñs
dicens. postquã diuistis . ẽ. abeo. loth. Leua ocłos tuos. & uide aloco

Expanded text:
si Aegyptiae sunt, viro sancto graves sunt. Denique non ut in LXX legimus, si Aegyptiae sunt, viro sancto graves sunt. Denique non ut in LXX legimus, abiit unde venerat per desertum usque Bethel, sed sicut in Hebraeo scriptum est, Abiit in itinere suo per austrum usque Bethel. Idcirco enim de Aegypto profectus est, ut non desertum ingrederetur, cum Aegyptum relinqueret, sed ut per austrum, qui aquiloni contrarius est, veniret ad domum Dei, ubi fuerat In conspectu Dei, siquidem Sodomorum coloni apud homines mali et peccatores erant. Ille autem dicitur in conspectu Dei peccator, qui potest apud homines justus videri. Quomodo de Zacharia et Elizabeth in praeconio ponitur, quod fuerint justi ambo in conspectu Dei; et in psalmo dicitur: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Locutus est au. Leva oculos tuos, et vide a loco,
Abbreviated transcription (Latin):
& alitꝰ foeda necessitas excusari. qđ uixta librum hester quecunꝙ
mulierum placuisset regi apud ueteres .Ui. mensib unguebatur. oleo mir¬
teo &e ser mensib inpigmentis uariis erat & curationib feminar iuoceri
tunc demũ ingrediebat᷑ ad regem. atq ita potest fiera ut osarau postuiã
placuerat ragi dum ꝑ annum eiꝰ ad regem prȩparet᷑ unrterditus & abralie pla¬
intacta abei concubitu ꝑmaneret. & ascendit abrahã ecȩge pto ipse &
uror es. & om̃ia quȩ illius erant. & loth cum eo indesertũ. Erat autẽ
abraham diues uasee pecore &̾ argento & auro. & abiitꝰ & uenit uedeser¬
cuum usuo beterl ⁊ pulehire dẽ egrpto lib̾atis ascendisse dr̃ ied occurrit
hinc sensiui illid qđ sequitur. quo mͦ potuerit exie̾ns de egypto fuisse
diues ualde. Q & soluitur il la hebrea ueritate. inqua scribitur abrahã
uabatur. & licet uideantur. eẽ. diuitię. pecoris auri. argenti: tam̃

Expanded text:
et aliter foeda necessitas excusari: quod juxta librum Esther quaecumque et aliter foeda necessitas excusari: quod juxta librum Esther quaecumque mulierum placuisset regi apud veteres, sex mensibus ungebatur oleo myrtino, et sex mensibus in pigmentis variis erat, et curationibus feminarum, et tunc demum ingrediebatur ad regem. Atque ita potest fieri, ut Sarai postquam placuerat regi, dum per annum ejus ad regem praepararetur introitus, et Abrahae Phaintacta ab ejus concubitu permanente. Et ascendit Abram ex Aegypto ipse et uxor ejus, et omnia quae illius erant: et LoAbram dives valde pecore, argento et auro: et abiit unde venit, in desertum usque Bethel. Pulchre de Aegypto liberatus ascendisse dicitur. Sed occurrit huic sensui illud quod sequitur, quomodo potuerit exiens de Aegypto fuisse dives valde? Quod tamen solvitur illa Hebraica veritate, in qua scribitur Abram grvabatur, et licet videantur esse divitiae pecoris, auri et argenti, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
libat᷑ & exillo tempore ei dies uitȩ & tempꝰ reputet᷑ ȩtatis  ex quo cn¬
fessus .ẽ. dominũ. spnens idola chaldeorũ. Potest autem fieri ut qui
scriptura reliquit incertũ ante paucos annos thara de chaldea ꝓ
fectur uenerit in carram quã mortem obirȩt. uł certę statius¬
post ꝑ secutionẽ in carrã uehiret. ibiq dutiꝰ sit moratꝰ. Siquis
gͦ huic expositioni contrariꝰ . ẽ. quęrat aliam solutionẽ. & tunc
recte eã quȩ a nob dicta sunt impbabit. & ꝓ fitiscens abrabam abit
inplurimis aliis locis ꝓ deserto ad austrũ scriptum . ẽ. in hebreo
Hocg notare debemꝰ. & uiderunt tã pͥncipes pharaonis. & laudaua
eais a pharaone & introduxer̃ eã indomum pharaonis. & abis¬
cuset sed uoluntas. & excusari possit sarai qd famis urtem poredola rogi
in peregrinis locis marito conuente resistere nequiuerit: tam̃ potest

Expanded text:
liberatus, et ex illo tempore ei dies vitae et tempus reputetur aetatis, ex quo conliberatus, et ex illo tempore ei dies vitae et tempus reputetur aetatis, ex quo confessus est Dominum, spernens idola Chaldaeorum. Potest autem fieri ut quia Scriptura reliquit incertum, ante parofectus venerit in Carra, qua morte obierit, vel certe post persecutionem in Carram venerit, et ibi diutius sit moraergo huic expositioni contrarius est, quaeret aliam solutionem: et tunc recte ea, quae a nobis dicta sunt, improbabit. Et proficiscens Abram, abiit plurimis aliis locis, pro deserto, ad Austrum, scriptum est in Hebraeo. Hoc igitur notare debemus. Et viderunt eam principes Pharaonis, et laudaverunt eam apud Pharaonem, et introduxerunt eam in domum Pharaonis: et Abculet, 325 sed voluntas: et excusari possit Sarai, quod famis tempore sola regis in peregrinis locis, marito connivente, resistere nequiverit; tamen potest
Abbreviated transcription (Latin):
inigre chaldeorum. qđ uidelicet ignẽ nolens adorare igne consũptꝰ
sit Qoquitur autẽ postea dñs ad abraham. Egosum qͥeduxi te de igne
abraham sarai: & nom̃ uxoris nachor melcha filia aram. Pater¬
autemꝰ elche. apse .ẽ pat ieschȩ. Aram filiꝰ tharę fr̃ abrahani & nacha
duas fiuas genuit. melcham & larai cognomento tescham. Aionimon.
equib melchã accepit ulxorem nachor. & sarai abraham. Necdũ
quippe int̾ patruos & frm̃ filias nuptię fuerant lege ꝓhibitȩ. quȩ
in carra ducentesima qrunto ȩtatis suȩ anno mortuus. ẽ. quo mͦ nẽ
post mortẽ tharę abraham exiens de carra. lxxu. annorũ fuisse
anm fuisse doceant᷑. Hera . ẽ. gͥ illa hebr̾eor traditio quam supra
diximꝰ qđ egressus sit tchare cum filiis suis de igne chaldeorũ. & qđ alia¬
ham babilonio uallatꝰ incendio quia illud adorare nolebat dĩ sit auxilio

Expanded text:
in igne Chaldaeorum, quod videlicet ignem nolens adorare, igne consumptus in igne Chaldaeorum, quod videlicet ignem nolens adorare, igne consumptus sit. Loquitur autem Dominus postea ad Abraham: Ego sum, qui eduxi te de igne Abram, Sarai: et nomen uxoris Nachor, Melcha, filia Aram, patrautem Melchae, ipse est pater Jescae. Aran filius Thare, frater Abraham et Nachor, duas filias genuit, Melcham, et Sarai cognomento Jescan, δυώνυμον. E quibus Melcham accepit uxorem Nachor, et Sarai Abraham: necdum quippe inter patruos, et fratrum filias nuptiae fuerant lege prohibitae, quae , et postea in Charra ducentesimo quinto aetatis suae anno mortuus est: quomodo nunc post mortem Thare, Abram exiens de Charra, septuaginta quinque n contemnenda est igitur illa Hebraeorum traditio quam supra diximus, quod egressus sit Thara cum filiis suis de igne Chaldaeorum, et quod Abram Babylonio vallatus incendio, quia illud adorare nolebat, Dei sit auxilio
Abbreviated transcription (Latin):
nunc uocantur meones. Arfaxat genuit sela: & sela genuit heb̾.
Exheb nati sunt filii. nomen uni falech quia indieb suis diuisa .ẽ. t̾ra
gentium posteriora nomina. inuemire ñ potuł sed usq in p̃sens quia
ꝓ aul anobis sunt ł ita uocantus ut pͥmum. ł quȩ enmutata st̃ igno¬
rorat̃ : Possederurit autẽ a cofene fluuio omem indiȩ regionem quȩ
in hebrto habet̾ inurchesdm id ẽ inigne ch alctorie. ⁊ radunt
autem hebrei ex hac occasione istiusmodi fabulam. qđ abrabam inignẽ
missus sit quia ignem adorare noluerit quem chaldei colunt. & dĩ au¬
xilio liberat᷑ de idolatriȩ igne ꝓfugerit. qđ insequentib scribitur egn¬
ssum. eẽ. tharam cũ sobole sua de regione chaldeorum ÷ ꝓ eo qđ inhe¬
bres habetur de incendio chaldeorum. Q hoc .ẽ. qđ nunc dr̃. Mor¬
tuus ẽ. aran ante conspectũ tharȩ patris sui interra natiuitatis sus

Expanded text:
nunc vocantur Maeones. Arphaxad genuit Sela, et Sela genuit Heber. nunc vocantur Maeones. Arphaxad genuit Sela, et Sela genuit Heber. Ex Heber nati sunt duo filii: nomen uni Phaleg, quia in diebus ejus divisa est terra, gentium posteriora nomina invenire non potui, sed usque in praesens, quia procul a nobis sunt, vel ita vocantur ut primum, vel quae mutata sunt ignorantur; possederunt autem a Cofene fluvio omnem Indiae regionem quae in Hebraeo habet Ur casdim. , id est, in igne Chaldaeorum. Tradunt autem Hebraei ex hac occasione istius modi fabulam quod Abram in ignem missus sit, quia ignem adorare noluerit quem Chaldaei colunt; et Dei auxilio liberatus de idololatriae igne profugerit: quod in sequentibus scribitur egressum esse Tharan cum sobole sua de regione Chaldaeorum, pro eo quod in Hebraeo habetur De incendio Chaldaeorum, et hoc esse quod nunc dicitur: Mortuus est Aran ante conspectum Tharae patris sui in terra nativitatis suae,
Abbreviated transcription (Latin):
men loci illius puteus iuramenti. quia ibi uirauẽrunt ambo:
U bi hic legit᷑ puteus iuramenti. inhebreo habetur barsabee.
Duplex autem causa . ẽ. cur ita appellatꝰ sit : siue quia septem ag¬
nas abimelech demanu abrahȩ acceꝑit. ber puteusꝰ agͣnȩ uł oues¬
sabee similit̾ uiramentũ. septem enĩ dicuntꝰ᷑ sabee. suie qđ ibi
iurauerunt. quia & uramentũ sabee similit appellatur. Q đ si
ante hanc causã supra nomen hoc legimꝰ: sciamꝰ ꝑ ꝓlepsin dictũ. eẽ.
sicut & bethel & galgala. quȩ utiq usq adtempꝰ quo ita appella¬
tȩ sunt. alit̃ uocabantur. Notandum uͦ & expͥorib & exp̃senti loco
qđ isaac ñsit natꝰ ad quercũ mambre. siue inaulone mambre ut
in hebreo habet᷑. sed ingeratis ubis  barsabee usq hodie oppidum . ẽ.¬
quȩ ꝓuncia ante nĩ grande tempꝰ ex diuisione p̃sidium palestinȩ

Expanded text:
men loci illius puteus juramenti, quia ibi juraverunt ambo. men loci illius puteus juramenti, quia ibi juraverunt ambo. Ubi hic legitur, puteus juramenti, in Hebraeo habetur BERSABEE  . Duplex autem est causa cur ita appellatus sit: sive quia septem agnas Abimelech de manu Abrahae acceperit: septem enim dicuseptem enim dicuntur Sabee, sive quod ibi juraverint, quia et juramentum Sabee similiter appellatur. Quod si ante hanc causam supra hoc nomen legimus, sciamus per prolepsim dictum esse, sicut Bethel et Galgala: quae utique usque ad tempus quo ita appellatae sunt, aliter vocabantur. Notandum autem et ex prioribus et ex praesenti loco quod Isaac non sit natus ad quercum Mambre, sive in Aulone Mambre, ut in Hebraeo haberetur, sed in Heraris, ubi et Bersabee usqquae provincia ante non grande tempus ex divisione praesidium Palestinae,
Abbreviated transcription (Latin):
puerũ & leuauerit uocem suam & fleuerit & exaudierit ds̃
uocem paruuli. Flente enĩ matre & mortem filii lacrimabilit̃
prȩstolante. ds̃ exaudiuit puerũ de quo pollicitus fuerat abra¬
hȩ dicens. Sed & filium ancillȩ tuȩ ingentẽ magnrã faciam.
Alioquin. & ipsa mater ñ suam mortẽ sed filii de plorabat. Peꝑcit
gͥ ei ds̃ ꝓ quo fuerati & fletus. D eniq inconsequentib dr̃. Surge
& colle pͥuerum. & tene manusneius. Ex quo manifestum. ẽ. eũ
qui tenetur ñ oneri matri fuisse sed comitem. Qđ autẽ manu pa-¬
rentis tenet᷑. sollicitus monstrat᷑ affectus. & dixit abimelech & ocho¬
tat ꝓnubus eiꝰ. & phichol princeps exercitus eiꝰ. Excepto abime¬
lech & phichol tercium nomen qđ hic legitur inhebreo uolumine
ñ habetur & ait. Septem ꝓues has accipe ame: ut sint intesti¬
monium mͥ quia ego fodi puteum istum. I deo cognominauit no¬

Expanded text:
puerum, et levaverit vocem suam, et fleverit, et exaudierit Deus puerum, et levaverit vocem suam, et fleverit, et exaudierit Deus vocem parvuli. Flente enim matre, et mortem filii miserabiliter praestolante, Deus exaudivit puerum: de quo pollicitus fuerat Abrahae, dicens: Sed et filium ancillae tuae in gentem magnam faciam . Alioquin et ipsa mater non suam mortem, sed filii deplorabat. Pepercit igitur ei Deus, pro quo fuerat et fletus. Denique in consequentibus dicitur: Surge et tolle puerum, et tene manum ejus . Ex quo manifestum est, eum qui tenetur, non oneri matri fuisse, sed comitem. Quod autem manu parentis tenetur, sollicitus monstratur affectus. Et dixit Abimelech et Ochozath pronubus ejus, et Phicol princeps exercitus ejus. Excepto Abimelech et Phicol, tertium nomen, quod hic legitur, in Hebraeo volumine non habetur. Et dixit: Septem oves has accipies a me, ut sint in testimonium mihi, quia 337 ego fodi puteum istum. Ideo cognominavit no
Abbreviated transcription (Latin):
Nosgͥ ut breuiorem eligamꝰ ȩtatem.  post decem & octo annos
ismahel supputauimꝰ eiectũ. eẽ. cum matre. & ñ conuenire adolescet¬
ti matois sedisse ceruicib. Uerũ . ẽ. gͥ illud hebreor lingue idionia. qđ
omis filius ad comparationem parentum infans uocetur & paruulus.
Lec miremur habere barbaram linguã ꝓprietates suas. cum hodieq
suꝑhumerumagar. & hoc facto dedit pueruns matri. hoc efe
inmanu eius eum tradidit. commendauit. & ita emisit
edomo. Qđ. autem sequit᷑. & ꝓ iecit puerũ subter abietem. &
abiens sedit de contra longe quasi iactu sagittȩ. dixit enĩ ñ
uidebo mortem ꝓueri mei. & sedit contra eũ & statim iungit᷑
ex clamauit pͥuer & fleuit ÷ & audiuit ds̃ uocem pueri de
loco ubi erat. & dixit angłs dĩ ad agar decęlo. & reliqua:
nullum moueat. Inhebreo enĩ post hoc qđ scriptum . ẽ. ñ uide¬
bomortem paruuli mei. italegitur: qđ ipsa agar sederit contra

Expanded text:
Nos igitur ut breviorem eligamus aetatem, post decem et octo annos Nos igitur ut breviorem eligamus aetatem, post decem et octo annos Ismael supputavimus 336 ejectum esse cum matre, et non convenire jam adolescenti matris sedisse cervicibus. Verum est igitur illud Hebraeorum linguae idioma, quod omnis filius ad comparationem parentum, infans vocetur et parvulus. Nec miremur barbaram linguam habere proprietates suas: cum hodiequehumerum Agar: et hoc facto dedit puerum matri, hoc est, in manus ejus tradidit, commendavit, et ita emisit domo. Quod autem sequitur: Et projecit puerum subter abietem, et abiens sedit de contra longe, quasi jactu sagittae. Dixit enim: Non videbo mortem parvuli mei. Et sedit contra eum. Et statim jungitur: Exclamavit puer, et flevit, et audivit Deus vocem pueri de loco ubi erat. Et Dixit Angelus Dei ad Agar de coelo, et reliqua, nullum moveat. In Hebraeo enim post hoc, quod scriptum est, Non videbo mortem parvuli mei, ita legitur, quod ipsa Agar sederit contra
Abbreviated transcription (Latin):
illo tempore tales nuptias lege ꝓhibitas. & uidit sara filium agar
n habetur inhebreo. Duplicit̃ itaq hoc abhebreis exponitur. siue qđ ido¬
la ludo fecerit uixta illud qđ scriptum. ẽ. sedit popłs manducare & bi¬
bere. & surrexerunt ludere: siue qđ ad uersum isaac quasi maioris
ȩtatis loco sibi uł ludo primogenita uindicaret. Qđ quidem sara au¬
diens ñ culit. & hoc exipsius ap ꝓbat᷑ sermone dicentis Eice ancillam
hanc cum filio suo. Non enĩ erit hȩres filius ancillȩ cum filio meo isaac.
& sũpsit panes & utrem aquȩ & dedit agar ponens suꝑ humerũ eiꝰ
& paruulũ. & dimisit eã. Quando isaac natꝰ.ẽ. tredecim annorũ erat
ismahel & post ablactationem eius iste cum matre domo pellitur. Inter
hebreos autẽ uaria opinio .ẽ. asserentib aliis quinto anno ablacta¬
tionis tempꝰ statutũ. & aliis duodecimum annum uindicantib

Expanded text:
illo tempore tales nuptias lege prohibitas. Et vidit Sara filium Agar illo tempore tales nuptias lege prohibitas. Et vidit Sara filium Agar non habetur in Hebraeo. Dupliciter itaque hoc ab Hebraeis exponitur: sive quod idola ludo fecerit, juxta illud quod alibi scriptum est: Sedit populus comedere et bibere, et surrexerunt ludere : sive quod adversum Isaac, quasi majoris aetatis, joco sibi et ludo primogenita vendicaret. Quod quidem Sara audiens, non tulit: et hoc ex ipsius approbatur sermone dicentis: Ejice ancillam hanc cum filio suo. Non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Et sumpsit panes et utrem aquae, et dedit Agar, ponens super humerum ejus, et parvulum, et dimisit eam. Quando Isaac natus est, tredecim annorum erat Ismael. Et post ablactationem ejus, iste cum matre expellitur domo. Inter Hebraeos autem varia opinio est, asserentibus aliis, quinto anno ablactationis tempus statutum, aliis duodecimum annum vendicantibus.
Abbreviated transcription (Latin):
defecuse humanum genꝰ & idõ cum patre concubuerint nexcu¬
sat patrẽ Deniq hebrei qđ sequit᷑. & nescuuit cũ dormiree
cuca a cum surrexisset abea apponunt desuꝑ quasi incredibile &
qđ rerum natura ñ capiat coire quempia nescientem: & conceper. due
filie loth de patre suo. & genuit primogentta filiũ & uocauno
noinen eiꝰ moab Iste pat̾ moabitarum usq inhanc diem. Se eninor.
logiam habet Ammon uͦ cuiꝰ quasi causa nominis reditꝰ. filius
generis mei siue ut melius ẽ. in hebreo filiꝰ popłi mei. sdiriuatũr.
ut exparte sensus nominis exparte ipse sit serreo. Ammim eni
aquo dicti sunt animanite. uocat᷑ popłs m̃s & enĩ uere sorer medu
habetur. uere soror mea ẽ. filia patris mei. & ñ filia matris meę &
magis sonat qđ soror abrahȩ fuerit. in excusationem eiꝰ dicimꝰ nec dũ

Expanded text:
defecisse humanum gentis, et ideo cum patre concubuerint, non excudefecisse humanum gentis, et ideo cum patre concubuerint, non excusat patrem. Denique Hebraei, quod sequitur: Et nescivit cum dormisset cum eo, et cum surrexisset ab eo, appungunt desuper, quasi incredibile, et quod rerum natura non capiat, coire quempiam nescientem. Et conceperunt duae filiae Lot de patre suo, et genuit primogenita filium, et 335 vocavit nomen ejus Moab. Iste est pater Moabitarum usque in hanc diem. Et minor, logiam habet. Ammon vero, cujus quasi causa nominis redditur, filius generis mei, sive ut melius est in Hebraeo  , filius populi mei, sic derivatur, ut ex parte sensus nominis, ex parte ipse sit sermo: AMMI enim, a quo dicti sunt Ammonitae, vocatur populus meus. Etenim vere soror mea habet: vere soror mea est, filia patris mei, et non filia matris meae: et magis sonat, quod soror Abrahae fuerit, in excusationem ejus dicimus, necdum
Abbreviated transcription (Latin):
anaoy alacie fornacis̃. qđ nos uaporẽ uł fumũ siue fauillã possumꝰ di¬
cere. Q ascendit loth de segor & sedit in monte. & duȩ filiȩ eiꝰ cũ eo
Timuit enĩ sedere in segor. Quęrit᷑ quare cũ pͥmũ fuge montis segor
p̾tulerit. eãq in habitaculũ suũ uoluerit liberarĩ: nunc de segor
rursũ ad montẽ migret. Respondebimꝰ uerã. ẽẽ. illã hebreorũ cõnie¬
cturã de segor. qđ fr̃equent᷑ terremotu subruta. bale pͥmũ. postea
salisa appellata sit. timueritq loth dicens. Si cũ cȩtere adhuc urbes
starent ista sepe subitersa ẽ: quanto magis nunc in cõmuni ruina non
poterit lberari: & hanc occasionẽ infidelitatis eciã infilias coitus.
dedisse pͥncipiũ. Qui enĩ cȩteras uiderat subrui ciuitates & hanc sta-¬
re. seq d̃ auxilis erutũ: utiq de eo qđ sibi concessũ audierat ambige¬

Expanded text:
ἀναθυμίασις fornacis: quod nos vaporem, vel fumum, sive favillam possumus diἀναθυμίασις fornacis: quod nos vaporem, vel fumum, sive favillam possumus dicere. Et ascendit Lot de Segor, et sedit in monte: et duae filiae ejus cum eo. Timuit enim sedere in Segor. Quaeritur quare cum primum fugae montis Segor praetulerit, et eam in habitaculum suum voluerit liberari, nunc de Segor rursum ad montem migret? Respondebimus veram esse illam Hebraeorum conjecturam de Segor, quod frequenter terrae motu subruta, Bale primum, et postea Salisa appellata sit: timueritque Lot, dicens, Si cum caeterae adhuc urbes starent, ista saepe subversa est: quanto magis nunc in communi ruina non poterit liberari? Et ob hanc occasionem infidelitatis, etiam in filias coitus dedisse principium. Qui enim caeteras viderat subrui civitates, et hanc stare, seque Dei auxilio erutum: utique de eo, quod sibi concessum audierat, ambige
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑant filias eius. Quia postea duȩ filie loth uirgines fuisse dicuntur.
de quib & ipse dudum ad sodomenos dixerat ecce duȩ filiȩ meȩ quȩ
ñ cognouerunt uirum. & nunc scriptura cominemorat eum ha¬
buisse generos nnulli arbitrantur illas quȩ uiros habuerant inso¬
domis remansisse. & eas exisse cum patre quȩ uirgines fuerunt. Qd
cum scriptura ñdicat: hebrea ueritas exponenda. ẽ. inqua scribit᷑
Egressus. ẽ. loth. & locutꝰ. ẽ. achsponsos qui accepturi erant filias eiꝰ.
Nec dũ gͦ uirgines filię matrimonio fuerant copulatȩ. Q dixit ei.
Ecce admiratus sum faciẽ tuam. In hebreo habetur. suscepi faciem. id . ẽ.
ad quiesco p̃cib tuĩ. Qđ symiachus scdm senłũ int̾pretans ait. opas
Ta TcUINONNΟ TopΟΩ NoΝΟΟΥ. Ꝙecce ascendebat flãma de t̾raquasi ua¬
por fornacis. Pro qͦ legimꝰ inhebreo. Ecce ascendebat. citoR. quasi

Expanded text:
acceperant filias ejus. Quia postea duae filiae Lot virgines fuisse dicuntur acceperant filias ejus. Quia postea duae filiae Lot virgines fuisse dicuntur de quibus et ipse dudum ad Sodomaeos dixerat: Ecce duae filiae meae, quae non cognoverunt virum , et nunc Scriptura commemorat eum habuisse generos; nonnulli arbitrantur illas, quae viros habuerunt, in Sodomis remansisse, et eas exisse cum patre, quae virgines fuerunt. Quod cum Scriptura non dicat, Hebraea veritas exponenda est, in qua scribitur: Egressus est Lot, et locutus est ad sponsos, qui accepturi erant filias ejus. Necdum igitur virgines filiae matrimonio fuerant copulatae. 334 Et dixit ei: Ecce admiratus sum faciem tuam. In Hebraeo habet: Ecce suscepi faciem tuam: id est, acquiesco precibus tuis. Quod Symmachus secundum sensum interpretans τὸ πρόσωπόν σου. Et ecce ascendebat flamma de terra quasi vapor fornacis. Pro quo legimus in Hebraeo: Ecce ascendebat CITOR  , quasi
Abbreviated transcription (Latin):
& habebit filium sara. ꝓ hora uitam legimus in hebreo. ut sie
ordo uł sensus. reuertar adte intempore uite. quasi dixerit:
si uixero. si uitao fuerit comitata. Hȩc autem ANOΡΩΠOΡΑΘΩC. quo¬
modo & cętera. Risit autem sara insemet ipsa dicens. Necdum mͥ factũ.
ẽ. usq nunc. & dominꝰ m̃s senex. ẽ. Alit̃ multo legitur in hebreo.
&risit sara insemet ipsa dicens. Postquam attrita sum facta . ẽ. mihi
uoluptasꝰ Simul nota qđ ubi nos posuimus uoluptatem. edeꝵ.
scriptum . ẽ. inhebreo. Symma chus hunc locũ ita transtulit. Post¬
quam uetustat̾e corsenui. facta . ẽ. michi adolescentia: Et dixit.
nifeste quid dicat. Inhebreo gͥ plenius scribit᷑. Ne quęso irascaris duẽ
so locutus fuero. Quia enim uidebat᷑ int̾rogãns dnm artari responsio¬
ne. tem̾perat prȩfatione qđ querit. & locũtus ẽ. ad generos suos qui

Expanded text:
et habebit filium Sara. Pro hora, vitam legimus in Hebraeo: ut sit et habebit filium Sara. Pro hora, vitam legimus in Hebraeo: ut sit ordo vel sensus: Revertar ad te in tempore vitae: quasi dixerit, si vixero, si fuerit vita comitata: haec autem ἀνθρωποπάθως, quomodo et caetera. Risit autem Sara in semetipsa, dicens: Necdum mihi factum est usque nunc, et dominus meus senex est. Aliter multo legitur in Hebraeo: Et risit Sara in semetipsa, dicens: Postquam attrita sum, et facta est mihi voluptas? Simul nota quod ubi nos posuimus, voluptatem EDEN scriptum est in Hebraeo. Symmachus hunc locum ita transtulit: Postquam vetustate consenui, facta est mihi adolescentia? Et dixit: sonare quid dicat. In Hebraeo igitur planius scribitur: Ne, quaeso, irascaris, Domine, si locutus fuero. Quia enim videbatur interrogans, Dominum arctare responsione, temperat praefatione quod quaerit. Et locutus est ad generos suos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
incorde suo. Si centenario nascetur filius. & sara non agenaria
pariet: & post paululũ. & uocabis nomen eiꝰ iłaac. Diuersa opi¬
nio. sed una . ẽ. ethimologia. quare appellatꝰ sit. Interp̃tat᷑
enim isa ac risus. Alii dicunt quia sara riseritꝰ. Idõ eum risum
uocatum. eẽ. qđ falsumẽ: Alii uͦ qđ riserit abrahani. qđ & nos ꝓbamꝰ.
ostquam eñim adrisum abrahȩ uocatus est filius eius isaac: tunc legimꝰ¬
& risisse saram. Sciendum tam̃ qđ quattuor inueteri testamento
absq ullo uelamine nominib suis antequam nascerentur uocati sunt.
suras farinȩ simile cõmisce. Quia tres mensurę absolute hic dictȩ
uidentur. & est incerta men̾sura: ꝓħt̾ea addidi qđ in hebreo ha
betur tria sata. id .ẽ. tres amphoras. ut idem mnysterium & hic &
ineuangłio ubi mulier tria sata fermentare dicitur agnoscamus.
Dixit autem. Reuertens ueniam adte intemporehoc & in hor̾a.

Expanded text:
in corde suo, Si centenario nascetur filius, et Sara nonagenaria in corde suo, Si centenario nascetur filius, et Sara nonagenaria pariet? Et post paululum: Et vocabis nomen ejus Isaac. Diversa opinio, sed una est etymologia, quare appellatus sit Isaac. Interpretatur enim Isaac, risus. Alii dicunt, quod Sara riserit, ideo eum risum vocatum esse, quod falsum est. Alii vero quod riserit Abraham, quod et nos probamus. Postquam enim ad risum Abrahae, vocatus est filius ejus Isaac, tunc legimus risisse et Saram. Sciendum tamen quod quatuor in veteri Testamento absque ullo velamine, nominibus suis antequam nascerentur, vocati sunt: suras farinae similae commisce. Quia tres mensurae absolute hic dictae videntur, et est incerta mensura: propterea addidi, quod in Hebraeo tria sata habeat, id est tres amphoras: ut idem mysterium et hic, et in Evangelio, ubi mulier tria sata farinae fermentare dicitur, cognoscamus . 333 Dixit autem: Revertens veniam ad te in tempore hoc, et in hora,
Abbreviated transcription (Latin):
into ad ditares÷ littera quę ꝑ .a. legitur & uocata est sara Eausa
aute nominis inmutati hȩc̃ ẽ. C d antea dicebat᷑ ꝓrinc̃eps mea.
unt tantũ mͥ domꝰ mater filię postea uͦ dicitur absolute princeps
id e iproia Sequitur cuĩ. Dabo tͥ exea filium: & benedic̃am ei: & erit
ingentes. & reges poplorum erunt exeo. Signantq nut ingreco
legimus. dixit ds̃ ad abraham. sarai uxor tua ñ uocabitur nom̃
cuis sardi. in hebreo habetur ñ uocabis nomen eitis saraiꝰ. Id ẽ. ñ dices ei
princeps mea es. Om̃ium quippe gentium futura iam princeps est.
Quidam pessime suspicantur ante eam leprã fuisse uocitatem. &
enim. ꝑ. sade. et ain. et. res. et. Taii. Qđmultum asuꝑiorib trib
litteris. id .ẽ. sin. Res. et. he. quib sara. scribitur discrepare manife¬
stum . ẽ. & cecidit abraham suꝑ faciem suam & risit. & dixit

Expanded text:
mento, addita est e littera, quae per a legitur; et vocata est Saraa. Causa mento, addita est e littera, quae per a legitur; et vocata est Saraa. Causa autem nominis immutati haec est, quod antea dicebaturunius tantum domus materfamiliae. Postea vero dicitur absolute, princeps, id est, ἄρχουσα. Sequitur enim: Dabo tibi ex ea filium, et benedicam ei, et erit in gentes: et reges populorum 332 erunt ex eo. Signanterque, non ut in Graeco legimus: Dixit Deus ad Abraam. Sarai uxor tua non vocabitur nomen ejus Sarai: in Hebraeo habetur: non vocabis nomen ejus Sarai, id est, non dices ei, princeps mea es: omnium quippe gentium futura jam princeps est. Quidam pessime suspicantur, ante eam lepram fuisse vocitatam, et enim per SADE, et RES, et AIN, et THAU: quod multum a superioribus tribus litteris, id est, SIN, RES, et HE, quibus SARA scribitur, discrepare manifestum est. Et cecidit Abraam super faciem suam, et risit: et dixit
Abbreviated transcription (Latin):
abraham: qđ transfertꝰ pater multorum. N̾am qđ sequit᷑ gentiũ.¬
ñ habecur in nomine sed subaudit᷑. N ec mirandum. quãrẽ cũ apud
grecos & nos .a. lettera uideat᷑ addita: he. litcerã abrahã addita
dixerimꝰ. Idioina enĩ linguȩ illiꝰ. ẽ. ꝑ he. quidem scribere. sed ꝑ.a.
legere. siut e contrario . a. litteram sepe ꝑ .e. ꝓnunciant. & dixit
ds̃ ad abra ham. Sarai uxorem tuam ñ uocabis eam sarai. sed sara
erit nom̃ eius. Frrant qui putant primũ ꝑunã .R. scriptã fuisse¬
& postea alterum .r. additum squia apd grecos centenariꝰ numerꝰ. ẽ.
multas suꝑ nomine eius ineptias suspicant᷑ cũ utiꝙ ut qemq
uoluant ocabulĩ commutatum. ñ grecã sed heboreao. addebatt
hobe rationemo auim ipsum nomen hebraicũ. sit  emo autẽ altera
lingua quemipia uocans ethimologiam uocabuli sumit exaltera.

Expanded text:
ABRAAM  , quod transfertABRAAM  , quod transfertnon habetur in nomine, sed subauditur. Nec mirandum quare cum apud Graecos et nos, a littera videatur addita, nos he litteram Abrahae additam dixerimus; idioma enim linguae illius est, per HE   quidem scribere, sed per A   legere: sicut e contrario A litteram saepe per HE pronuntiant. Et dixit Deus ad Abraam: Sarai uxorem tuam non vocabis eam Sarai, sed Sara erit nomen ejus. m, et postea alterum r additum; et quia r apud Graecos centenarius numerus est, multas super ejus nomine ineptias suspicantur: cum utique utcumque volunt ei vocabulum commutatum, non Graecam, sed Hebraeam debeat habere rationem, cum ipsum nomen Hebraicum sit: nemo autem altera lingua quempiam vocans, etymologiam vocabuli sumit ex altera.
Abbreviated transcription (Latin):
stinabat. Et uocauit nomen eiꝰ ismahel. quia exaudiuit ds̃ humi¬
litatẽ meam. Ismahel int̾pretat᷑ exauditio dĩ. Hicerit rusticuis homo
Manus eiꝰ suꝑ om̃s. & manus om̃ium suꝑ eum. & contra faciem om̃iũ
int̾pretat᷑ onager. S ignificat autem semen eiꝰ habitaturũ inheremo.
id ẽ. sarracenos uagos incertisq sedib. qui uniuersas gentes quib deser¬
ei dicens. Ecce testamentũ meum tecũ. & er̃is pat̾ multitudinis gentiũ
& ñ uocabitur adhuc nomen tuum abrã. sed erit nomen tuũ abrahã
quia patrem multarum gentium posui te. N otandũ qđ ubicunq
ingreco testamentũ legimꝰ. ibi inhebraico sermone sit foedus. siue
pactum. id ẽ. DERITH Dicunt autẽ hebrei qđ ex nomine suo dĩ qđ
apud illos tetra grãmũ. ẽ. he. litterã abrahȩ & sarȩ addiderit.
Dicebat᷑ enim̾ priꝰ abram. qđ in t̾pretat᷑ pat̾ ex celsus. & postea uotatꝰ ẽ

Expanded text:
stinabat. Et vocavit nomen ejus Ismael; quia exaudivit Deus humistinabat. Et vocavit nomen ejus Ismael; quia exaudivit Deus humilitatem meam. Ismael interpretatur, exauditio Dei. Hic erit rusticus homo. Manus ejus super omnes, et manus omnium super eum, et contra faciem omnium , quod interpretatur onager. Significat autem semen ejus habitaturum in eremo, id est, Sarracenos vagos, incertisque sedibus, qui universas gentes, quibus deserest ei Dominus, dicens: Ecce testamentum meum tecum: et eris pater multitudinis gentium, et non vocabitur ultra nomen tuum Abram, sed erit nomen tuum Abraam, quia patrem multarum gentium posui te. Notandum 331 quod ubicumque in Graeco, Testamentum legimus, ibi in Hebraeo sermone sit foedus, sive pactum, id est, BERITH  . Dicunt autem Hebraei, quod ex nomine suo, Deus, quod apud illos Tetragrammum est, HE litteram, Abraae et Sarae addiderit: dicebatur enim primum ABRAM  , quod interpretatur, pater excelsus: et postea vocatus est
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenti. Hoc tantum dicimꝰ. quia ꝓ his quę posiumus. inhebreo ha¬
betur. & descenderunt uolucres suꝑ cadauera. & abigebat eas abraha
I llius enũ merito. sepe de angustiis lib̾atus ẽ. israhel. Ad occasum autẽ
autem .iiiͦi. reuertentur huc: haud dubium quin hi qui de semine fuerint
abrahȩ Quierit᷑. quomͦ in exodo scriptum sit. Quinta generatione egres¬
si sunt fibi isrł de terra egypti. Suꝑ quo capitulo paruum uolumen
edidimꝰ. Ecce conclusit me dñs ut ñ pariam. Ingredere gͦ ad an¬
cillam m̾eam. ut habeam filios exea. Diligent̃ nota qđ ꝓcreatione
filiorũ inhebito edificatio scripta .ẽ. legitur enĩ ibi ingredere ad
ancillant meam si qͦ mͦ edificer exẽa. et ne forte hoc sit qđ in exodo dr̃
benedixit ds̃ obstecricib. & edificauerunt sibi domos Et inuenit
eam angłs dnĩ suꝑ fontem aquę indeserto ad fontem inuia sur.
C onsequent̃ egyptia inuia sur quȩ ꝑ heremũ ducit ad ȩgyptũ ire fe¬

Expanded text:
Hebraeo habet: Et descenderunt volucres super cadavera, et abigebat eas Abram. Illius enim merito saepe de angustiis liberatus est Israel. Ad occasum autem autem quarta revertentur huc. Haud dubium quin hi, qui de semine fuerint Abrahae. Quaeritur quomodo in Exodo scriptum sit: Quinta autem generatione egressi sunt filii Israel de terra Aegypti . Super quo capitulo parvum volumen edidimus. Ecce conclusit me Dominus, ut non pariam: ingredere ergo ad ancillam meam, ut habeam filios ex ea. Diligenter nota, quod procreatio filiorum, in Hebraeo aedificatio scripta est. Legitur enim ibi: Ingredere ad ancillam meam, si quo modo aedificer ex ea. Et vide, ne forte hoc sit, quod in Exodo dicitur: Benedixit Deus obstetricibus, et aedificaverunt sibi domos . Et invenit eam Angelus Domini super fontem aquae in deserto ad fontem in via Sur. Consequenter Aegyptia in via Sur, quae per eremum ducit ad Aegyptum, ire fe
Abbreviated transcription (Latin):
uocari iuramentũ. qđ aquã n inuenerunt: E contrario inhebreo
cui int̾pretationi aquila qͦq consentit & symmachus. hoc significat
qđ inuenerint aquã. & ꝓpt̃ea appellatus sit puteus ipse saturitas
& uocata ciuitas bersabee: hoc ẽ putqis saturitatis. Licet enĩ supra
ex uerbo iuramenti siue ex septenario numero ouium qđ sabee
dr̃ asseueremꝰ bersabee appellatã tamen nunc ex eo qđ aqua
inuenta . ẽ. isaac ad nom̃ ciuitatis quȩ ita uocabat᷑ alludens
declinauit paululũ litterã & ꝓ stridulo hebreoꝵ. SiN. a quo
sabee incipit᷑. grecũ simma. idẽ. hebreũ samech posuit. Alioqum & iuxto
Alegoris legem̃ post tintos piteos infine uirtutũ nequaqua eong ruut et is aac
noi o uonilag iPinhebreo scriptum. ẽ seir unde postea moreis ser r ieregno
nis ual ier sabat e dicta. Diximꝰ de hoc & supra. & sumpsit rebecca uestunita
onousi liessabiaior .is que erant desiderabilia apud se domi. e enlogc oco tra¬

Expanded text:
catur, quod aquam non invenerunt; e contrario in Hebraeo, cui interpretationi Aquila quoque consentit et Symmachus, hoc significet quod invenerunt aquam, et propterea appellatus sit puteus ipse Saturitas, et vocata civitas Bersabee, hoc est, puteus saturitatis. Licet enim supra ex verbo juramenti, sive ex septenario numero ovium, quod sabe dicitur, asseruerimus Bersabee appellatum, tamen nunc ex eo quod aqua inventa est, Isaac ad nomen civitatis quae ita vocabatur alludens, declinavit paululum litteram, et pro stridulo Hebraeorum sin , a quo sabe incipitur, Graecum σ, id est, Hebraeorum samech , posuit. Alioquin et juxta allegoriae legem, post tantos puteos in fine virtutum, nequaquam congruit ut Isaac mus, in Hebraeo scriptum est SEIR  . Unde postea montes Seir, et regio, in qua versabatur, est dicta: diximus de hoc et supra. Et sumpsit Rebecca vestimenta Esau filii sui majoris, quae erant desiderabilia valde apud se domi. Et in hoc loco tra
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt philistum. & caphturim Exceptis labam a quib libies posti
dicti sunt qui prius futei uocabant᷑. & chasloim qui de inceps phi¬
listum app̾ellati sunt. quosnos corrupte palestinos diciius. cęterę
sex gs ignotȩ nob sunt: quia bello echiopico subuerse. usq ad oli¬
uionem p̃teritoꝵ nominum ꝑ uensre. Possederunt terram agara¬

Expanded text:
si sunt Philistiim et Caphthorim. Exceptis Laabim, a quibus Libyes postea si sunt Philistiim et Caphthorim. Exceptis Laabim, a quibus Libyes postea nominati sunt, qui prius Phutaei vocabantur: et Chasloim, qui deinceps Philistiim appellati sunt, quos nos corrupte Palaestinos dicimus, caeterae sex gentes ignotae nobis sunt, quia bello Aethiopico subversae, usque ad oblivionem praeteritorum nominum pervenere. Possederunt 321 a
Abbreviated transcription (Latin):
iudei de inceps possederunt ciectis chananeis. Filii chus saba &¬
ebila. sabatha rechnra sabathaca. Saba a quo sabei. daqͥb uirgiltꝰ.
F bila getuli inparte remotioris africe heremo coherentes. Sabatha a quo
sabatheni. qui nunc astabarii nuncupantur. Rechina uͦ & sabathaca
regni apsius babil & arach. & achatho & calamne interra sennaar.
regnauitq inbabilonia. quę abeo qđ ibi confusę sunt linguę turrem a¬
ficantium. babil appellata . ẽ. B ab il enim int̾p̃tatur confusio Regna¬
tia. ł certe que nunc. h incidicͦon. appellatur. De terra exiit assu
& edificauit niniuen & rꝯoboth ciuitatem. De hac terra assiriorum pus¬
lulauit imperium. qđ nõmine nini beli filii ninum condiderit urba
magnã. quam hebrei appellant niniuen: ad cuiꝰ ł ruinam ł poenttns¬
tem. ñ putemꝰ duas eẽ. urbes. S ed quia rooboth plateę int̃pretatur. ita

Expanded text:
Judaei deinceps possederunt, ejectis Chananaeis. Filii Chus, Saba, AJudaei deinceps possederunt, ejectis Chananaeis. Filii Chus, Saba, Aevila, Sabatha, Regma, et Sabathaca. Saba a quo Sabaei, de quibus Virgilius alent arae. Evila, Getuli, in parte remotioris Africae eremo cohaerentes. Sabatha, a quo Sabatheni, qui nunc Astabari nominantur. Regma vero et Sabathaca regni ipsius Babylon et Arach, et Achad, et Chalanne in terra Sennaar .regnavitque in Babylone, quae ab eo quod ibi confusae sunt linguae, turrem aedificantium Babel appellata est. Babel autem interpretatur confusio. Regnacia, vel certe quae nunc Κτησιφὼν appellatur. De terra illa exiit Assur, et aedificavit Niniven et Rohoboth civitatem. De hac terra Assyriorum pullulavit imperium, qui ex nomine Nini Beli filii Ninum condiderunt, urbem magnam quam Hebraei appellant Ninivem, ad cujus ruinam vel poenitentem, non putemus duas esse urbes; sed quia Rohoboth plateae interpretantur, ita
Abbreviated transcription (Latin):
sephus heledichia cilicias arbitrantur . ẽ aspirationis litteram uitio¬
se a posteris in tau dicens fuisse corruptam. Unde & metropolis eoꝵ
stulerunt. Legamꝰ uarronis de antiquitate libros. & sirii captio¬
nis caproris. & grecum flegontam. cȩterosq eruditissimos uiros. &
uidebimus om̃s poene insulas & totius maris litora terrasq mari
uicinas grecis accolis occupatas. qui ut supra diximꝰ abamauo &
tauro montib om̃ia maritima loca usq ad oceanum possedere¬
britannicũ. Filii cham. chus & mesraim. & fut. & chanaam.
hus usq hodie abhebreis ednopia nim. cupatur. mesraim egẏptus. fuc
eum regio futensis. Mufti scriptor̾es tam greci quam latini huiꝰ rei
testes sunt Quare autẽ inaina tantũ dimat̾is parte antiquũ libiȩ
nomen resederit: & reliqua terra uocata sit africaꝰ disserere ñ
huiꝰ loci. ẽ. nec temporis. Porro chanaam obtinuit. terrã quã

Expanded text:
sephus Cilicias arbitratur, et aspirationis litteram vitiosephus Cilicias arbitratur, et aspirationis litteram vitiose a posteris in tay dicens fuisse ctur. Legamus Varronis de Antiquitatibus libros et Sisinnii Capitonis et Graecum Flegonta caeterosque eruditissimos viros, et videbimus omnes pene insulas et totius orbis littora et terras mari vicinas a Graecis accolis occupatas, qui ab Amano  Ms., Damano et Tauro montibus omnia maritima loca usqBritannicum. Filii Cham, Chus, et Mesraim, et Phuth, et Chanaan. Chus usque hodie ab Hebraeis Aethiopia nuncupatur: Mesraim, Aegyptus: Phueum regio Phutensis. Multi scriptores tam Graeci quam Latini, hujus rei testes sunt. Quare autem in una tantum climatis parte, antiquum Libyae nomen resederit, et reliqua terra vocata sit Africa, disserere non hujus loci nec temporis est. Porro Chanaan obtinuit terram, quam
Abbreviated transcription (Latin):
mosoch capadoces. unde & urbs usq hodie apud eos mazeca dr̃.
ces. quorũ ñ satis immutatũ uocabulum . ẽ. Scio quendã gog & ma-¬
gog tam de prȩsenti loco quã de ez echiel adgotorum nuꝑ int̾ra
nra uagantiũ hystoriam̃ reculisse. Qd̃ utrũ uerũ sit: proeloi ipilus
fine monstratur. Et certe got hos om̃s retro eruditi magis getas
quã gog & magog appellare consueuerunt. Hȩ itaq sep̾tẽ g̃s
quas de iafech uenire stirpe memoraui. ad aquilonis .partem ha¬
bitant: Filii gomer. asceneth. eifathꝰ & thogorma. Asceneth grse
Qreginos uocant. rifath flagonas. thogorina fregas. fili i iauan.
elisa &e tharsis. cechim & dodanim. Abhis diuisȩ sunt insulȩ nati¬
onũ int̾ris suis. uir scđm linguã suam & cognationẽ suam &
gentem suam. De ionib id .ẽ. de grecis nascuntur. helisei. qui
uocantur eolides. Unde & quinta lingua linguȩ greciȩ eolis

Expanded text:
Mosoch, Cappadoces: unde et urbs usque hodie 318 apud eos Mazeca dicitMosoch, Cappadoces: unde et urbs usque hodie 318 apud eos Mazeca dicitces, quorum non satis immutatum vocabulum est. Scio quemdam Gog et Magog, tam de praesenti loco, quam de Ezechiel, ad Gotthorum nuper in terra nostra bacchantium historiam retulisse, quod utrum verum sit, praelii ipsius fine monstratur. Et certe Gotthos omnes retro eruditi, magis Getas, quam Gog et Magog appellare consueverunt. Hae itaque septem gentes, quas de Japheth venire stirpe memoravi, aquilonis partem inhabitant. Filii Gomer, Aschenez, et Regmos vocant, Riphath Paphlagonas, Thogorma Phrigas. Filii Javan Elisa et Tharsis, Cethim et Dodanim. Ab his divisae sunt insulae nationum in terris suis, vir secundum linguam suam, cognationem suam, et gentem suam . De Ionibus, id est, Graecis nascuntur Elisei, qui vocantur Eolides. Unde et quinta lingua Graeciae Acolis