comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nõ timerent. Qui cũ beatis¬
simis consolationib ad qͥ¬
escerent: ⁊ uerbera carnifi¬
cum animo perseueranti
transirent: capitalẽ iussi
sunt subire sententiã. Ea
uidelicet ratione:ut si eo¬
dem momento quo decollã
nõ solum ut cliximus ge¬
nere clarissimi uiri: secl ⁊
facultatib ditati. Quoꝵ
erat pater tranquillinus
nomine: ⁊ mater marria
nocabatur. Qui illos seq̃¬
bantur: cum uxorib eoꝵ
⁊ filiis. Nimio enim ĩ suis
nepotib clucebantur affec¬
tu. Unde factum est. ut ab
agrestino chromatio urbiᷤᷤ
rome p̾fecto triginta clier̃
inclucias impetrarent: in
quoꝵ spatio ageretur cum
eis. quatinus ad thurificã¬
clum ydolis consentirent.
anuici eoꝵ ad eos: ce pe¬
runt dicere. Unde uobis tã
clura mens est.tamq fer¬
reum pectus: quod caniciẽ
pacris patimini abicere. et
matri iam decrepite nouos¬
iterum dolores partus af¬
ferre: Nam illa partus
sui dolores consolatio¬
nib superabat: clum in
uno dolore cluos filios pa¬

Expanded text:
ntia. 4. Qui cum beatissimis consolationibus acquiescerent, et verbera carnificum animo perseveranti transirent, capitalem jussi sunt subire sententiam: ea videlicet ratione, ut si eodem momento quo decollandnon solum, ut diximus, genere clarissimi viri, sed et facultatibus dilatati; quorum erat pater Tranquillinus nomine, et mater Marcia vocabatur; qui illos sequebantur cum uxoribus eorum et filiis; nimio enim in suis nepotibus ducebantur affectu. Unde factum est, ub ab Agrestio Chromatio urbis Romae praefecto triginta dierum inducias impetrarent, in quorum spatio ageretur cum eis, quatenus ad thurificandum idolis consentirent. 5. amici eorum ad eos, coeperunt dicere: Unde vobis tam dura mens, tamque ferreum pectus, quod canitiem patimini patris abjicere, et matri jam decrepitae novos dolores partus afferre? Nam illa partus sui dolores consolationibus superabat, dum in uno dolore duos filios pa
Abbreviated transcription (Latin):
ruit incarne: per mortem
aruit in puluere: nicleli¬
cet fenum fuit. Quia igit᷑
momentis suis hore fugiũt:
agite fr̃es carissimi ut in
boni operis mercecle teneant᷑.
Auclite quid sapiens salo¬
mon clicat. Quod cumq po¬
cest manus tua facere ĩ stã¬
ter operare:qr nec opus. nͨ¬
ratio. nec scientia. nec sapi¬
entia erit apud inferos qͦ
tu ꝓperas. Quia ergo ⁊ nen¬
ture mortis tempus ignora¬
mus ⁊ post mortem operari
nõ possumus: superest ut
ante mortem tempora ĩclul¬
ta rapiamus. Sic enim sic
mors ip̃a cum uenerit uin¬
citur. si priusquam ueniat
semper timeatur: per ihesũ¬

Expanded text:
ruit in carne, per mortem ruit in carne, per mortem aruit in pulvere, videlicet fenum fuit. Quia igitur momentis suis horae fugiunt, agite, fratres charissimi, ut in boni operis mercede teneantur. Audite quid sapiens Salomon dicat: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare, quia nec opus, nratio, nec scientia, nec sapientia erunt apud inferos, quo tu properas . Quia ergo et venturae mortis tempus ignoramus, et post mortem operari non possumus, superest ut ante mortem tempora indulta rapiamus. Sic enim sic mors ipsa cum venerit vincitur, si priusquam veniat semper timeatur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
mei inconclitionem
mortalitatis nr̃e mentis
oculos figite: uenienti uoᷤ
iulici per fletus cotidie et
lamenta p̾parate. Cũ certa
mors maneat omnib: no¬
lice cle demporalis uite ꝓ¬
uiclentia in certa cogitare.
Terrenarum rerum uos
cura nõ aggrauet. Quan¬
tislibet enim auri ⁊ argẽ¬
ti molib circum clet᷑: qͥb¬
libet preciosis uestib ĩclu¬
atur caro: quicl est aliud
nisi caro:Nolite ergo at¬
tendere quid habetis: sed
quid estis. Hultis audire
quid estis: Propheta incli¬
cat clicens. Uere fenum est
populus. Si enim fenũ po¬
pulus nõ est ubi sunt illi
qui ea que hoclie colimus
uobiscum tranisacto anno¬
beati felicis natalicia cele¬
brauerunt: O quanta et
qualia cle presentis uite ꝓ¬
ripiente mortis articulo. re¬
pente in his que preuiclere
nolebant inuenti sunt:⁊
cuncta simul temporalia
que simul congregata qͣi
stabiliter tenere iucdebant᷑
amiserunt. Si ergo trans¬
acta multitudo generis hu¬
mani per natiuitatem ui¬

Expanded text:
e, in conditionem mortalitatis vestrae mentis oculos figite: venienti vos judici per fletus quotidie et lamenta praeparate; cum certa mors maneat omnibus, nolite de temporalis vitae providentia incerta cogitare: terrenarum rerum vos cura non aggravet; quantislibet enim auri et argenti molibus circumdetur, quibuslibet pretiosis vestibus induatur caro, quid est aliud quam caro: nolite ergo attendere quid habetis, sed quid estis. Vultis autem audire quid estis: propheta indicat, dicens: Vere fenum est populus ; si enim fenum populus non est, ubi sunt illi qui ea quae hodie colimus vobiscum, tranbeati Felicis natalitia celebraverunt? O quanta et qualia de praesentis vitae pripiente mortis articulo, repente in his quae praevidere nolebant inventi sunt, et cuncta simul temporalia quae congregata quasi stabiliter tenere videbantur amiserunt. Si ergo transacta multitudo generis humani per nativitatem vi
Abbreviated transcription (Latin):
do succurristi ꝑdito: Quã
tibi laudes fragilitas hu¬
mani generis persoluet:
que solo tuo commercio
recuperanch adicum inue¬
nit: Accipe itaq quascũ¬
q exiles. ⁊ quascumq me¬
ritis tuis impares gr̃arum
actiones: ⁊ cum susceperis
uota culpas nr̃as orando
excusa. Acl micte nostras
preces intra sacrarium ex¬
auditionis: ⁊ reporta no¬
bis antidotum reconcili¬
acionis. Sit per te exeusa¬
bile qđ per te ingerimus:
ficla mente poscimus. Acci¬
pe quod offerimus: redona
quod rogamus: ⁊ excusa
quod timemus. Sc̃a ma¬
ria succurre miseris: iuua
pusillanimes refoue flebi-¬
les. Ora pro ppło: interue¬
uoto femineo sexii. Senti¬
ant om̃s tuum leuamen:
quicumq celebrant tuã
rata notis poscentium:
⁊ repencle omnib optatũ
effectum. Sit tibi stucli¬
ppło clei: que meriusti be¬
neclicta p̾cium ferre mũ¬
cdi. qui uiuit ⁊ regnat per

Expanded text:
do succurristi perdito? Quas do succurristi perdito? Quas tibi laudes fragilitas humani generis persolvat, quae solo tuo commercio recuperandi aditum invenit? Accipe itaque quascunque exiles, quascunque meritis tuis impares gratiarum actiones: et cum susceperis vota, culpas nostras orando excusa. Admitte nostras preces intra sacrarium exauditionis, reporta nobis antidotum reconciliationis. Sit per te excusabile quod per te ingerimus: fida mente poscimus. Accipe quod offerimus, redona quod rogamus; excusa quod timemus. Sancta Maria, succurre miseris, juva pusillanimes, refove flebiles, ora pro populo, intervevoto femineo sexu. Sentiant omnes tuum juvamen, quicumque celebrant tuam rata votis poscentium, et repende omnibus optatum effectum. Sit tibi studipopulo Dei, quae meruisti benedicta pretium ferre mundi, qui vivit et regnat in
Abbreviated transcription (Latin):
nõ cde uiro sed de sp̃u sc̃o.
Et grauicla eris: ⁊ in cor¬
rupta manebis. Paries qͥ¬
dem filium. ⁊ uirginita¬
tis nõ patieris cletrimen¬
tum: efficieris grauicla:
⁊ cris mater semper ĩtac¬
ta. Senties ponclera uen¬
tris: ⁊ pudorem nõ ꝑcles
castitatis. Intumescent
ubera tua: ⁊ intacta ma¬
nebunt femora tua. At
illa clixit. Ecce ancilla do¬
mini: fiat michi sccłm
uerbum tuum.
felix obeclientia. o¬
in signis gr̃a: q̃ lũ
celi in se opificem corpora¬
uit. Implenit in ea dñs:
quod dudum preclixerat.
Obeclientiam malo quã
sacrificium: et scientiã
clei plusquam holocau¬
stum. Hec fuit uera obe¬
dientia omni sacrificio
gratior: hee uoluntas cũc¬
tis hostiis acceptior. Hec ꝓ¬
meruit gloriam: cle qua
ip̃a postmoclum plausit.
Ecce ait ex hoc beatam me
licent omnes generatio¬
nes. O beata maria quis¬
cibi cligne ualeat iura
gratiarum ⁊ laudum p̾¬
conia impenclere: que sin¬
gulari tuo assensu nuin¬

Expanded text:
non de viro, sed de Spiritu sancto: non de viro, sed de Spiritu sancto: et gravida eris, et incorrupta permanebis. Paries quidem filium, et virginitatis non patieris detrimentum. Efficieris gravida, et eris mater semper intacta. Senties pondera ventris, et pudorem non perdes castitatis. Intumescent ubera tua, et intacta manent genitalia tua. At illa dixit, Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. O felix obedientia, oinsignis gratia, quae coeli in se opificem corporavit! Implevit in ea Dominus, quod dudum praedixerat: Obedientiam malo quam sacrificium, et scientiam Dei plus quam holocausta . Haec fuit vera obedientia omni sacrificio gratior, haec voluntas cunctis hostiis acceptior; hinc promeruit gloriam, quam ipsa postmodum plausit: Ecce, ait, ex hoc beatam me dicent omnes generationes. 5. Ad beatam Vitibi digne valeat jura gratiarum ac laudum praeconia impendere, quae singulari tuo assensu mun
Abbreviated transcription (Latin):
celoq nõ capitur: intra
unius corpuscul mẽbra
suscipitur. Hec est illa no¬
uitas ieremie ꝓpħ̾e uatici¬
nio prenuntiata. faciet
inquit dominus nouum
suꝑ terram: femina cir¬
cumclabit uirũ. O femi¬
na super feminas. bene¬
licta: que uirum omni¬
no nõ nouit: ⁊ uirũ suo
utero circum cleclit. Cir¬
cumdat uirum mari a
angło ficlem danclo: qͥ a
alutat angelus pu¬
ellam uirili saluta¬
tione ignaram: terrecur
uirgo nouitate uerborũ.
Ad quam angelus: qd̃
supernis protulimus di¬
xit. Nedimeas maria in¬
uenisti grãm apud clo¬
minum. Ne inquit a cõ¬
spectu meo: mater: clñs¬
mei terrearis. Ego cõcep¬
tionis cue minister adue¬
citurus exte. Concipies
enini ⁊ paries film̃: non
cuiuslibet meriti hominẽ.
uł saluatorem. Recole ma¬
ria in libro ysaie ꝓph̾e. uir¬
ginem quam pariturã le¬
gisti: ⁊ gaucle atq exul¬
ta quia du esse meruisti.
Tu ibi p̾figurata es uirgo:
tu ecce concipies in utero:

Expanded text:
oeloque non capitur, intra oeloque non capitur, intra unius corpusculi membra suscipitur. Haec est illa novitas Jeremiae prophetae vaticinio praenuntiata: Faciet, inquit, Dominus novum super terram; femina circumdabit virum . O femina super feminas benedicta, quae virum omnino non novit, et virum suo utero circumdedit! Circumdat virum Maria angelo fidem dando; quia Salutat angelus puellam viri salutationis ignaram; terretur Virgo novitate verborum. Ad quam angelus, ut superius protulimus, dixit: Ne timeas, Maria; invenisti enim gratiam apud Dominum. Ne, inquit, a conspectu meo, Mater mei, terrearis, ego conceptionis tuae minister adueciturus ex te. Concipies enim et paries filium; non cujuslibet meriti hominem, li Salvatorem. Recole, Maria, in libro Isaiae, prophetae virginem quam parituram legisti ; et gaude atque exsulta, quia tu esse meruisti. Tu ibi praefigurata es Virgo, tu ecce concipies in utero,
Abbreviated transcription (Latin):
ginã ⁊ lem thalamũ in¬
greclitur xp̃c. Efficit᷑ sub¬
typo pregnans beataͬ
clei genitrix: ⁊ cuncta ꝑ
secula p̾licatur hec felix.
Concipit mox ad crecduli¬
tatem uerbi uirilis igna¬
ra consortii: implecur u¬
terus: nullo humano pol¬
lutus amplexit. Extat ita¬
ria uirgo cum concipit uir¬
go granicla: uirgo cũ pa¬
xit: ⁊ uirgo post parcum.
Preclara ergo illa uirgini¬
tas: ⁊ gloriosa fecunditas.
xultat maria: lt .ui.¬
⁊ matrem seleta mira¬
se gauclet. Nec quia pepe¬
rit innupta terretur: secl
quia genuerit cum exulta¬
tione miratur. Gaucleamꝰ
et a nos fres: inclie tante
uirginis. Que clum clespõ¬
saretur fabro: nupsit celi
architecto. Promittituir
enim filuis: per uisitatio¬
nem sp̃s scĩ. Hec illa au¬
cliens gaudet: cupitqz ef¬
fici mater. Quicd igitur
mirum si sine corruptiõe
nascitur: qui dec sãncti¬
ficatione concipitur: Nõ
enim clecebat ut ille
qui nobis afferebat salutẽ
matri parienti in tegrita¬

Expanded text:
ginalem thalamum inginalem thalamum ingreditur Christus. Efficitur subito praegnans beata Dei genitrix, et cuncta per saecula praedicatur hinc felix. Concepit mox ad credulitatem verbi, virilis ignara consortii: impletur uterus nullo humano pollutus amplexu. Exstat itavirgo cum concipit, virgo gravida, virgo cum parit, et virgo post partum. Praeclara ergo illa virginitas, et gloriosa fecunditas. Exsultat Maria, et matrem se laeta mirase gaudet: nec quia peperit innupta, terretur; sed quia genuerit, cum exsultatione miratur. Gaudeamus ergo et nos, fratres, in die tantae Virginis, quae dum desponsaretur fabro, coeli nupsit architecto. Promittitur enim ei Filius per visitationem sancti Spiritus. Haec illa audiens gaudet, cupitque effici mater. Quid igitur mirum, si sine corruptione nascitur, qui de sanctificatione concipitur: Non enim decebat ut ille qui nobis afferebat salutem, matri praeriperet integrita
Abbreviated transcription (Latin):
cille sue. Ecce enim ex hoc
beatam me clicent omnes
generationes: quia fecit
michi magna qui potens
est. Causa igitur tante sa¬
miraculum nouum.
partus partum eue
euicit: ⁊ eue planctũ ma¬
rie cantus exclusit. Deni
cum uirgo mentis alterca¬
tione confligit qualis es¬
set ista salutatio: nũtiuᷤ
interim celestis exequitur.
Ne timeas maria: inue¬
ce concipies inutero ⁊ pari¬
es filium: ⁊ uocabis nom̃
eius iħm. At illa. Quomͦ
niet in te ⁊ uirtus altissim
obumbrabit tibi. Itleoq
quod nascetur ex te sanctũ:
uocabitur filins dei. Iam
aulisti quomodo fiet hoc:
quia sp̃s sẽs superueniet
inte: ut prolem gignas
⁊ uirginitatem nõ amittaᷤ.
filium ꝓferas. ⁊ post parcũ
in corrupta permaneas.
beata maria¬
scłm omne cap: tiuũ:.
tuum deprecatur assensũ.
Te domina munclus sue
ficlei obsiclem fecit. Noli
mirari uirgo: nuntio fes¬
tinanter responcle nerbũ:
⁊ suscipe filium. Da ficlem:
reuertitur nuntius: ⁊ uir¬

Expanded text:
cillae suae; ecce enim ex hoc cillae suae; ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Quia fecit mihi magna qui potens est. Causa igitur tantae invamiraculum novum. partus partum Evae evicit, et Evae planctum Maricum Virgo mentis altercatione confligit, qualis esset ista salutatio. Nuntius interim coelestis exsequitur: Ne timeas, Maria; invece concipies et paries filium, et vocabis nomen ejuissimi ob ambrabit tibi; ideoque quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei. Jam audisti quomodo fiet hoc, quia Spiritus sanctus superveniet in te, ut prolem gignas, et virginitatem non perdas; filium proferas, et post partum incorrupta permaneas. O beata Mariasaeculum omne captivum tuum deprecatur assensum: te, Domina, mundus suae fidei obsidem fecit. Noli morari, Virgo: nuntio festinanter responde verbum, et suscipe filium; da fidem, erevertitur nuntius, et vir
Abbreviated transcription (Latin):
est clescenclere matris. Be¬
ata inquit tu inmulieri¬
b: que uitam ⁊ uiris et
mulierib peperisti. Mat̾
generis nr̃i penam intulit
muncdo: genitrix domini
nr̃i salutem atculit mun¬
clo. Auctrix peccati eua:
auctrix meriti maria. E¬
ua occidendo obfuit: ma¬
ria uiuificanclo ꝓfuit.
Percussit illa: ista sana¬
uit. Pro mobedientia enĩ
obeclientia commuitatur:
ficles pro perficlia compen¬
eta igitur maria ges¬
tat infantem: exul¬
tans amplexatur filium
portat a quo portabatur.
Nec fortuitu ut fingunt
sabelliani repperit paruu¬
lum: secd clecursis nouem
mensib peperit xp̃m. plau¬
cdat nunc organis maria:
⁊ inter ueloces articulos
timpana puerpere concre¬
pent. Concinant letantes
chori: ⁊ alternantibz mo¬
dulis dulcissona carmi¬
na misceantur. Auclite
igitur quem admoclum
timpanistria nr̃a canta¬
uerit. Ait enim. Magni¬
ficat anima mea clominũ:
⁊ exultauit sp̃s meiis in
cleo salutari meo. qui a
respexit humilitatem an

Expanded text:
ur descendere matris. Beur descendere matris. Benedicta, inquit, tu, in mulieribus, quae vitam et viris et mulieribus peperisti. Mater generis nostri poenam intulit mundo; Genitrix Domini nostri salutem attulit mundo. Auctrix peccati Eva; auctrix meriti Maria; Eva occidendo obfuit, Maria vivificando profuit. Illa percussit; ista sanavit. Pro inobedientia enim obedientia commutatur, fides pro perfidia compeneta igitur Maria gestat infantem, exsultans amplexatur filium, portat a quo portabatur. Nec fortuitu, ut fingunt Sabelliani, reperit parvulum; sed decursis novem mensibus peperit Christum. Plaudat nunc organis Maria, et inter veloces articulos tympana puerperae concrepent. Concinant laetantes chori, et alternantibus modulis dulcisona carmina misceantur. Audite igitur quemadmodum tympanistria nostra cantaverit; ait enim: Magnificat anima mea Dominum; et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo: quia respexit humilita
Abbreviated transcription (Latin):
clest nobis cliles¬
tissimi optatus
clies: beate ac ue¬
nerabilis semper
uirginis marie.
Icleo cum summa exultati¬
one gaucleat terra nr̃a: tã¬
te uirginis illustrata nata¬
partum mutatur natura
plasmatoꝵ quo deletur et
gium quod dicitur: intri¬
sticia paries filios: quia ista
in leticia clominũ parturi-¬
uit. Eua enim luxit: ista
exaltauit. Eua lacrimas.
maria gandium inuen¬
tre portauit: quia illa pec
catorem: ista elidit inno¬
cendem. uirgo quippe ge¬
nuit: quia uirgo concepit.
Inuiolata peperit: quia
inconceptu libiclo nõ fuit.
Utrobiq miraculum. et
sine corruptione grauicda:
⁊ in partu uirgo puerpera.
ue inquit
angelus ad eam gr̃a
plena: dominus tecũ. Im
pleta est ergo maria gr̃a:
⁊ eua euacuata est aculpa.
Maleclictio eue in beneclic¬
tionem mutatur marie.
Aue gr̃a plena: dominus
tecum. Tecum dñs incorde:
tecum inuentre: tecum iu
utero: tecum in auxilio.
xp̃e rex ecelo suo:uenit
inuterum tuum. Ex sinu
pr̃is. in uterum clignatꝰ¬

Expanded text:
est nobis, dilectissimi, optatus dies beatae ac venerabilis semper virginis Mariae: ideo cum summa exsultatione gaudeat terra nostra tantae virginis illustrata natpartum mutatur natura plastorum, qua deletur et gium quod dicit: In tristitia paries filios, quia ista in laetitia Dominum parturivit. Eva enim luxit, ista exsultavit; Eva lacrymas, Maria gaudium in ventre portavit; quia illa peccatorem, ista edidit innocentem. Virgo quippe genuit, quia virgo concepit; inviolata peperit, quia in conceptu libido non fuit. Utrobique miraculum, et sine coret in partu virgo est puerpera. Ave, inquit angelus ad eam, gratia plena, Dominus tecumpleta est ergo Maria gratia, et Eva vacuata est a culpa. Maledictio Evae in benedictionem mutatur Mariae: Ave, gratia plena, Dominus tecum. Tecum Dominus in corde, tecum in ventre, tecum in utero, tecum in auxilio. Christus rex e coelo suo venit in uterum tuum, ex sinu Patris in uterum dignat
Abbreviated transcription (Latin):
tistes ambrosius suꝑ sc̃m
altare ob clormisset. Quod
uiclentes multi cũ nullus
eum penitus excitare p̾su¬
meret: transactis fere clu¬
arum aut trium horarũ
spaciis excicauerunt eum
iubeat clomnus lectorem
lectionem legere. Expectat
enim ppłs: ualcle iã lassuᷤ.
Responclens aũt beatus
ambrosius: nolite inquit
turbari. Multum enim
michi ualet sic obclormis¬
se: cui tale ruiraculũ clñs
ostendisse clignatus sit.
Nam noueritis frem meũ
martinũ sacerclotem: egres¬
sum cle corpore fuisse: me
aũt eius fueri obsequiũ
prebuisse. ꝑactoq exmore
seruicio capitellum tantũ
nobis exritantib nõ exple¬
ui. Tunt illi stupefc̃i parit̾¬
⁊ admirantes. diem ⁊ tẽpꝰ
notant sollicite requirenteᷤ.
qui ip̃am diem tempusq
uirum in cuius transitu scõ¬
rum canit numerus ange¬
loꝵ exultat chorus omniũ¬
q celestium uirtutũ occur¬
rit exercitus cliabolus pre¬
sumptione confunclitur:
eccłia uircute roboratur sa¬

Expanded text:
tistes Ambrosius super sanctum tistes Ambrosius super sanctum altare obdormiret. Quod videntes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horarum spatiis, excitaverunt eum, Jubeat domnus lectori lectionem legere; exspectat enim populus valde jam lassus. Respondens autem beatus Ambrosius: Nolite, inquit, turbari. Multum enim mihi valet sic obdormisse, cui tale miraculum Dominus ostendere dignatus est. Nam noveritis fratrem meum Martinum sacerdotem egressum fuisse de corpore, me autem ejus funeri obsequium praebuisse, peractoque ex more servitio, capitellum tantum, vobis excitantibus, non explevi. Tunc illi stupefacti, pariterque admirantes, diem et tempus notant, sollicite requirentes. Qui ipsam diem tempusquevirum, in cujus transitu sanctorum canit numerus, angelorum exsultat chorus, omniumque coelestium virtutum occurrit exercitus: diabolus praesumptione confunditur, eclesia virtute roboratur, sa
Abbreviated transcription (Latin):
cliabolus eum cum iniqͥs
angelis retinere tempta¬
uit: nichilq suum in eo¬
clem repperiens confusus¬
l. uiii abscessit. Quicl ergo cle
uobis petcatorib erit. si
tantum sacerclotem uo¬
hec sacerclote loquente:
notato tempore archidi¬
aconus curonis misit ue¬
lociter: qui hec inquireret
cl iligenter. Qui ueniens
eo clie horaq manifestis¬
sime cognouit cransisse be¬
atum uirum: quo sc̃s seue¬
rinus aucliuit psallentiũ
chorum. Secl ⁊ si ad seueri
recurtamꝰ hẏstoriã: ip̃a hora
eum sibi scripsit cũ libro
uite sue. fuisse reuelatũ.¬
E
tempore beatus am¬
brosius cuius hoclie flores¬
eloquii ꝑ totam eccłiam
retlolent: mecliola nen si
ciuitati p̾erat ep̃c. Cui ce¬
lebranti festa dominice di¬
ei ista erat consuetudo: ut
ueniens lector cum libro.
nõ antea legere p̾sumeret
quam sc̃s nucu iussisset.
factum est aũt: ut illa die
dominica ꝓphetica lectione
te qui lectionem beati pau-¬
li ꝓferret: beatissimus an¬

Expanded text:
diabolus eum cum iniquis diabolus eum cum iniquis angelis retinere tentavit, nihilque suum in eodem reperiens, confusus abscessit. Quid ergo de nobis peccatoribus erit, si tanto sacerdoti voHaec sacerdote loquente notavit tempus archidiaconus, et Turonos misit velociter, qui haec diligenter inquireret. Qui veniens, eo die et hora manifestissime cognovit transisse beatum Martinum, quo sanctus Severinus audivit psallentium chorum. Sed si ad Severi recurramus historiam, ipsa hora eum sibi scripsit cum libro vitae suae fuisse revelatum.e tempore beatus Ambrosius, cuius hoeloquii per totam Ecclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeerat episcopus. Cui celebrandi festa Dominicae diei ista erat consuetudo, ut veniens lector cum libro suo non antea legere praesumeret quam Sanctus nutu jussisset. Factum est autem ut illa die Dominica, prophetica lectione altare stante, qui lectionem beati Pauli proferret, beatissimus an
Abbreviated transcription (Latin):
eatus aũt seuerinus¬
colonensis ciuitatis
ta lauclabilis clum die do¬
minico loca sc̃a ex consuetu¬
suis clericis circumiret illa
hora qua uir beatus obiit
audiuit chorum canentiũ
in sublimi: uocatoq archi¬
tliacono interrogat si aureᷤᷤ
eius percurrerent uoces qͣs
ille atrentius aucliret. Res¬
ponclit: nequaquam. Tũc
ille: diligenter inquit aus
culta. Archicliaconus au¬
tem cepit sursum collum
extenclere aures erigere: ⁊
super summis articulis ba¬
culo sustentante stare: s
cretlo eum nõ fuisse equa¬
lis meriti. aquo hec nõ me¬
rebantur aucliri. Tunc ꝓ¬
tur. ut hoc ei diuina pie¬
tas aulire permitteret.
Erectis autem: rursum
interrogat senex. Quid
auclis: Qui ait. uoces
psallentium tanquã in
celo auclio: sel quicd sit
prorsus ignoro. Cui ille.
Ego tibi quid sit narra¬
bo. Dominus meus mar¬
tinus episcopus migrauit
ex hoc munclo: ⁊nũc ange¬
li canendo cum deferũt
in excelsum. Et ut parũꝑ
mora eẽt ut hec audirent᷑

Expanded text:
eatus autem SeverinusColonensis civitatis ta laudabilis, dum die dominico loca sancta ex consuetusuis clericis circuiret, illa hora qua vir beatus obiit audivit chorum canentium in sublimi. Vocatoque archidiacono, interrogat, si aures eius percuterent voces, quas ille adtentus audiret. Respondit: 'Nequaquam'. Tunc ille: 'Diligenculta. Archidiaconus autem coepit sursum collum extendere, aures erigere, et super summos articulos, baculo sustentante, stare. Sed credo eum non fuisse aequalis meriti, a quo haec non merebantur audiri. Tunc pro06 deprecantur, ut hoc ei divina pietas audire permitteret. Erectis autem, rursum interrogat senex: Quid audis? Qui ait: Voces psallentium tanquam in coelo audio, sed quid sit prorsus ignoro. Cui ille: Ego tibi quid sit narrabo. Dominus meus Martinus episcopus migravit ex hoc mundo; et nunc Angeli canendo eum deferunt in excelsum. Et ut parumper morae esset, ut haec audirentur,
Abbreviated transcription (Latin):
Um ꝑ uniu̾sã
beatissime uir¬
ginis agathe fa¬
ma creuisset. ⁊ siracusanus
ta ad urbem cathanensium
sicienter pergeret ad sepulcrũ
uirginem nobilissimã sira¬
cusanoꝵ. simul pergere festi¬
uitatis gr̃a inuitantis cum
matre cuticia. Que ꝑ arinoᷤ
quatuor fluxum sanguiniᷤ
ri. Igitur dum processionis
misteria agerentur: hec euã¬
gelii lectio fuit. qua legit᷑
fimbria uestimenti. muli
ter his que leguntur:cre
de agathen passam ꝓ xp̃i
nomine hoc meruisse. ut
semper in p̃senti habeat cũ.
pro cuius nomine passa
est. Continge ergo sepul¬
crum eius credens:⁊ libe

Expanded text:
um per uniuersam beatissimae uirgi| nis . Agathes fama crebresceret . et seracusanus ta ad urbem| cataniensium sicienter pergeret ad sepulchrum. uirginem nobilissimam syracusanorum . simul| pergire festiuitates gratia inuitante. Cum matre| euthicia+ per annos quattuor fluxu sanguinis re. Igitur| dum processiones misteria agerentur. Haec euangelii lec| tio fuit qua+ legitur fimbrio uestimenti . muliter his quę leguntur . cre| de Agathen passam . pro christi nomine hoc meruisse . ut sem| per in praesenti habiat eum pro cuius nomini passa est| Continge ergo sepulchrum eius credens et libe
Abbreviated transcription (Latin):
ce magna clicens. Salue crux
que in corpore xp̃i leclicata
es: ⁊ ex membris eius tãqͣm
margaritis ornata. Anteꝙͣ
te ascencleret cdominus: ti¬
morem tertenum habuisti.
Modo uero amorem celestem
obtinens: pro uoto suscipe¬
uenio ad te. Ita ⁊ tu exultãs
suscipe me. discipulum eius
qui pepenclit inte: qr ama¬
tor tuus semper fui ⁊ cleside¬
raui amplecti te. Obonas
crux que decorem ⁊ pulcri¬
tudinem de membris dñi
suscepisti diu desiderata:
sollicite amata. sine int̾mis¬
sione que sita ⁊ aliquando¬
iam con cupiscenti animo p̾¬
parata: accipe me ab homi¬

Expanded text:
ce magna dicens: « Salve, crux, quae in corpore Christi dedicata es, et ex membris ejus tanquam margaritis ornata. Antequam te ascenderet Dominus noster, timorem terrenum habuisti; modo vero amorem coelestem obtinens pro voto suscipevenio ad te, ita ut et tu exaltans suscipias me discipulum ejus qui pependit in te, quia amator tuus semper fui, et desideravi te amplecti. O bona crux, quae decorem et pulchritudinem de membris Domini suscepisti: diu desiderata, sollicite amata, sine intermissione quaesita, et aliquando concupiscenti animo praeparata! Accipe me ab homi
Abbreviated transcription (Latin):
canclelabri nisus fuisset tͣnͣs¬
figere. uł nocte tercia ostiũ
eccłie expansis brachiis uel¬
let ꝓhibere: omnia eius ma¬
chinamenta philibertus ex¬
pulit uirtute diuina ꝑ sc̃a
crucis inclagia.
Gitur cum beatus le .iiii.¬
aglius obisset in clño: fra¬
trum concorclante consen¬
su, uir clomini philibertus
suscepit regininis locum.
Cepit namq humilitare
pollere. hospitalidadem secta¬
ri. abstinentia uigere pru¬
clentie lampacle racliare.
florigera caritate uernare.
zelo lei succench. domũ
sibi traclitam strenue gu¬
bernare nullius personam
accipere. inuenta uicia ra¬
licitus extirpare. Tñc nõ¬
nulli efratrib maligni¬
tatis sp̃u in flammnati:
assumpta rebellione. sãc¬
tum dei le eccłia presũp¬
serunt extrahere. Secl ul¬
trix manus clei: hoc im¬
pimitum nõ ꝑtulit. Nã
unus ex eis fulminis ictu
interiit, alius more arrii
timore perculsi. petentes
ueniam ꝓfacinore. cum
in honorem pristinũ studu¬

Expanded text:
candelabri nisus fuisset transcandelabri nisus fuisset transfigere vel nocte tertia ostium ecclesiae expansis brachiis vellet prohibere, omnia eius machinamenta Filibertus expulit virtute divina per sanctae crucis indagia. 4. Igitur cum beatus Agilus obisset in Domino, fratrum concordante consensu, vir Domini Filibertus suscepit regiminis locum. Coepit namque humilitate pollere, hospitalitatem sectare, abstinentiam vegere, prudentiae lampada radiare, florigera caritate vernare, zelo Dei succendi, domum sibi traditam strinuae gubernare, nullius personam accipere, inventa vitia radicitus extyrpare. Tunc nonnulli e fratribus, malignitatis spiritu inflammati, adsumpta rebellione, sanctum Dei de ecclesia praesumpserunt extrahere; sed ultrix manus Domini hoc inpunitum non pertulit. Nam unus ex eis fulminis ictu interiit, alius more Arrii timore perculsi, petentes veniam pro facinore, eum in honore pristinum studu
Abbreviated transcription (Latin):
gionis culmen in eo excre¬
uit: ut uiris perfectiorib
imitabilis fieret.
Ussus igitur ad le .iii.¬
priorem mensam seclere. stu¬
duit ip̃e omnib ministra¬
re: ut ip̃m reficiendi sola¬
tium in fratrum implicaret.
obsequiũ. nec saciatus a mẽ¬
sa surgeret peracto cõuiuio.
Cumq antiquus hostis eiuᷤ
inuidens abstinentiam pł¬
saret animũ illius ut sume¬
ret ampliora edulia: nutu
dei detectus. uiro dñi per
sompnium est ostensus. Nã
cum quaclam nocte fuisset
cibo refectus: ip̃e uentrem
illius palpare cepit ac clice
Moclo hic bene: modo hic
bene. Tunc miles clñi cog¬
noscens ignita iacula ini¬
mici. crucis se uallans mu¬
nimine. rigorem abstinẽ¬
tie stucluit cluplicare: et
clei auxilium implorare.
contra arma tyranrii. Cũq¬
insuper noctib singulis ec¬
clesiam frequentaret: intri
ip̃m lirus anguis erexit.
Nam cum mursi specie cũ
intra eccłiam temptasset
terrere. ⁊ nocte alia cle ferro

Expanded text:
gionis culmen excregionis culmen excrevit, ut viris perfectioribus imitabilis fieret. 3. Iussus igitur ad priorem mensam sedere, studuit ipse omnibus ministrare, ut ipsud reficiendi solatium in fratrum inplicaret obsequio nec satiatus a mensa consurgeret, peracto convivio. Cumque antiquus hostis, eius invidens abstinentiam, pulsaret animum illius, ut sumeret ampliora edulia, nutu Dei detectus, viro Domini per somnium est ostensus. Nam cum quadam nocte fuisset cybo refectus, ipse ventrem illius palpare coepit hac dicere: 'Modo hic bene, modo hic bene!' Tunc miles Domini cognoscens ignita iacula inimici, crucis se vallans munimine, rigore abstinentiae studuit triplicare et Dei auxilium implorare contra armam tyranni. Cumque noctibus singulis ecclesiam frequentaret, in triionibus dirus anguis erexit. Nam cum in ursi speciem eum intra ecclesiam temptasset terrere et ipsum nocte alia de ferro
Abbreviated transcription (Latin):
nib cderelictis. Nec tamen
se suo arbitrio crecliclit. qͥ p
pe qui hoc clidicit. ut p̾esse
nõ aucleat qui subesse nõ
diclicerit: nec obecdientiã
subiectis imperet. quã pre¬
latis exibere nõ nouit. Sed
sernum dei inquirenclũ
studuit: cuius uehemens
religio probatissima foret.
Agnitum itaq quenclam
cdei militem aglium noĩe.
qui preerat cenobio rasba¬
censi. quod sc̃s audoenus
cum suis consortib ĩ ꝓpria
construxerat tellure. ⁊ ip̃m
uirum dei ibi instituerat.
adductum e monasterio
luxouiensium patrem: qͥc¬
quid habere potuit in clemo¬
sina ibiclem eroganit. Nes
quicquam ex incle amicis
uł parentib gratum aliqͥd
tribuit: s totum ac si rega¬
lia negocia sibi creclita cau¬
te ⁊ fideliter dispensauit.
Curriq ad p̾clictum cenob¬
um ꝑuenisset: beatus agli
illum gratanter recepit.
Ibiq uir domini philiber¬
tus comain leposuit: ac iu¬
gum xp̃i suane ⁊ onus eius
leue suscepit. Tanteq reli¬

Expanded text:
nibus derelictis. Nec tamen nibus derelictis. Nec tamen se suo arbitrio credidit, quia hoc quippe didicit, ut praeesse non audeat, qui subesse non didicerit, nec oboedientiam subiectis imperet, quam praelatis exhibere non novit; sed servum Dei inquirendum studuit, cuius vehemens religio probatissima foret. Agnito igitur quendam Dei militem Agilum nomine, qui praeerat caenubio Chrasbacinse, quem sanctus Audoinus cum suis consortibus in proprio construxerat tellore et ipsum virum Dei ibi instituerat de monasterio Luxoviensium patrem, quicquid habere potuit in haelimosinam erogavit nec quicquam exinde amicis vel parentibus gratis aliquid tribuit, sed totum acsi regalia negotia sibi credita caute et fideliter dispensavit. Cumque ad praedictum caenubium pervenisset, beatus Agilus illum gratanter recepit, ibique vir Domini Filibertus comam deposuit hac iugum Christi suave et onus eius leve suscepit tantaeque reli
Abbreviated transcription (Latin):
anctus igit᷑ phi¬
libertus helysano
territorio ortus
seculari pruclen-¬
tia nõ incloctus
uncliq iuxta morem gen¬
tis strennus: uico iulii est
nutritus.Ea le causa ma¬
xime quod genitorem ip̃iuᷤ
filibandum obtentu regii
muneris laicali adminis¬
tratione cessante. ciues loci
illius expetissent pontificẽ.
Qui cum p̾dictum adoles¬
centem bone inclolis fore cer¬
neret. eum regi dagoberto cõ¬
menclare studuit: qui int̾
reliquos francoꝵ reges for¬
tissimus fuit. Tunc ille no¬
bilitatis lampacle fulgens
consortium indeptus est au¬
doeni optimatis. qui sub
auri balteo deum ualcle
cdiligens. inter reliquoᷤ reg¬
ni ꝓceres ualcle habebatur
illustris: ⁊ p̾fulgentibus
uite meritis cathedrã subi¬
it rotomagensium ciui¬
tatis: ⁊ nunc uircutũ sig¬
nis fulgorante raclio cho¬
ruscat interris. le .ii.¬
um igitur philibertꝰ
uiuenis quaternis an¬
noꝵ polleret lustris: diuina
precepta aucliens. elegit xͥ
liscipulus fieri. ꝓpriis om¬

Expanded text:
anctus igitur Filibertus Helisano territurio ortus, seculari prudentia non indoctus, undique iuxta morem gentis strinuus, urbe Vico Iulii est nutritus, ea de causa maxime, quod genitorem ipsius Filibaudem, obtentu regio munere, laicale administratione cessante, cives loci illius expetissent pontificem. Qui cum praedictum adulescentem bonae indolis florere cerneret, eum regi Dagoberte commendare studuit, qui inter reliquis Francorum regibus fortissimus fuit. Tunc ille nobilitatis lampade fulgens consortium indeptus est Audoini optimatis, qui, sub aureo balteo Deum valde diligens, inter reliquos regni proceres valde habebatur inlustris et, praefulgentibus vitae meritis, cathedram subiit Rodomaginsium civitatis et nunc virtutum signis, fulgorante radio, coruscat in terris. 2. Cum igitur Filibertus iuvenis quaternis annorum polleret lustris, divina praecepta audiens, elegit Christi discipulus fieri, propriis om
Abbreviated transcription (Latin):
ad me. Et uirga quam ma¬
nu tenebat pulsans me: t̾¬
cio nomine meo me clama¬
uit dicens. Luciane luciane.
luciane. Cui ego responcli.
Quis es clomine : Dicit mͥ.
ep̃o ierosolimitano. Usq qͦ
clausi sumus: Usq quo ñ
aꝑis nobis. maxime cum
temporib tuis reuelancli si¬
mus: Aperi nobis uelociu ᷤ.
ri humano ostium miscd̃ie¬
sue. Instat enim tempus
ut hic munclus intereat:
pre multitudine iniqͥta¬
tum suarum quas coti
sum: secl ⁊ pro istis qͥ me¬
cum sunt. Digni enim
sunt maximis honorib

Expanded text:
ad me: et de virga, quam maad me: et de virga, quam manu tenebat, pulsans me, tertio me nomine meo clamavit, dicens: Luciane, Luciane, Luciane. Cui ego respondi: Quis es, domine? Dixit mihi: episcopo Jerosolymitano: Usquequo clausi sumus? usquequo non aperis nobis? maxime cum temporibus tuis revelandi simus. Aperi nobis velocius, uri humano ostium misericosuae. Instat enim tempus, ut hic mundus intereat, prae multitudine iniquitatum suarum, quas quotidsum, sed et pro illis qui mecum sunt: digni enim sunt maximis honoribus
Abbreviated transcription (Latin):
num luxi ut ur̃e panclerẽ
sc̃itati: nõ iactantia qui¬
clem: secl ad confirmatio¬
nem auclientium. Tercia
uice michi ostensum est: dũ
quiescerem in basilica bap¬
tisterii instratu meo. Die
sexta feria illucescente circa
horam noctis terciam dum
in excessu mentis effectus.
uidi uirum etate senem:
statura procerum. uultu
clecorum, ꝓlixa barba. ĩues¬
titu candido: amictũ pal¬
lio. In cuius summitate e¬
rant tamquã auree cruces
intexte. Et manu tenebat
uirgam auream: calciatꝰ
caligis insuperficie deaura¬
tis. cleambulans coram me.
uiclerem hesitans ĩtra
me ip̃m licebam. Quid pu¬
sa parce: Nec enim oblitus
fueram uerbi apłi: licen¬
tis. Nam ⁊ ip̃e sathanas tͣns¬
figurat se mangelũ lucis.
Cum ergo uiclerem eũ cle¬
cogitare cepi in corcle meo
⁊ clicere. Si hic homo cle
cleo est: tercia uice nomi¬
ne meo me clamabit. Qcł
si me semel uocitauerit: ñ
illi clabo responsum. Qui
nichil dubitans: clissimu¬
lata cleambulatione uenit

Expanded text:
rae panderem Sanctitati, non jactantia quadam, sed ad confirmationem audientium. 2. Tertia enim vice mihi ostensum est, dum quiscerem in basilica baptisterii in stratu meo, die sexta feria illucescente, circa horam noctis tertiam, dum in excessu mentis effectus, vidi virum aetate senem, statura procerum, vultu decorum, promissa barba, in vestitu candido, amictum pallio, in cujus summitate erant tanquam aureae cruces intextae et manu tenebat virgam auream, calceatum caligis in superficie deauratis, deambulantem coram me, viderem, haesitans intra memetipsum dicebam: Quis pusa parte? Nec enim oblitus fueram verbi Apostoli dicentis, Nam et ipse satanas transfigurat se in angelum lucis . Cum ergo viderem eum decogitare coepi in corde meo, et dicere: Si hic homo de Deo est, tertia vice me nomine meo clamabit: quod si me semel vocitaverit, non illi dabo responsum. Qui nihil dubitans, dissimulata deambulatione venit
Abbreviated transcription (Latin):
etiam sciat: ip̃os quoq qͥ¬
b numquam est p̾clica¬
doctoꝵ est in tircumcisio¬
nem missoꝵ: qui unam
mnam negociaturus acce¬
pit: quia unum dñm. u¬
nam ficdem. unũ baptis¬
ma. unum deum p̾clicare
iussus est. Secd hec eadem
mna decem innas adqui¬
siuit: quia ppłm sub lege
constitutum sibimet clo¬
cendo sociauit. Et ait illi.
molico fidelis fuisti. eris

Expanded text:
etiam sciat eos quoque, quetiam sciat eos quoque, quibus nunquam est praedicadoctorum est in circumcisionem missorum, qui unam minam negotiaturus accepit, quia unum Dominum, unam fidem, unum baptisma, unum Deum praedicare jussus est. Sed haec eadem mina, decem minas acquisivit, quia populum sub lege constitutum, sibimet docendo sociavit. Et ait illi: modico fidelis fuisti
Abbreviated transcription (Latin):
legationer post illũ dicẽ¬
tes. Nolumus hunc regna¬
re super nos. Ciues impios
ꝓtestatur. Nunc aũt uicle¬
runt ⁊oderunt:⁊me ⁊ pa¬
trem meum. Qui nõ solũ
presentem usq ad mortẽ
crucis oderunt: sed etiamn
ni celestis spreuerunt. Eo
fcm̃ est: ut recliret accepto
regno. Significat tem pꝰ
quando in manifestissima
⁊ eminentissima clarita¬
te uenturus est: qui eis hu¬
milis apparuit cum dice̾t.
Regnum meũ nõ est cle
hoc mundo. Et iussit noca¬
ri seruos. quib declit pecu¬
niam: ut sciret quantũ
quisq negociatus eẽt. Ut
sciret inquit. nõ quo eñ
quid lateat. cui uerissime
dictum est. dñe tu omĩa
scis. secl sciret dicit. scire
om̃s faceret. Tunc enim
omnium opera ⁊ cogitati¬
ones palam omnib ostẽ¬
cluntur. Nemo sane arbi
tretur eos solũmodo quib
gr̃a p̾licancli data ẽ: nõ
aũt ⁊ eos quib p̾clicatũ
est ad iuclitium tunc esse
uocandos. Ip̃i sunt enim
pecunia: quam boui serui
ad quisiere mercando. Qn¬

Expanded text:
post illum, dicentes: Nolumus hunc regnare super nos. Cives ipsius protestatur. Nunc autem et viderunt et oderunt et me et Patrem meum . Qui non solum praesentem usque ad mortem crucis oderunt, sed post rei coelestis spreverunt. Et factum est ut rediret accepto regno. Significat tempus quando in manifestissima et eminentissima claritate venturus est, qui eis humilis apparuit cum diceret: Regnum meum non est de hoc mundo . Et jussit vocari servos, quibus dedit pecuniam, ut sciret quantum quisque negotiatus esset. Ut sciret, inquit, non quod cum quid lateat, cui verissime dictum est: Domine, tu omnia scis. Sed sciret, dicit, scire omnes faceret. Tunc enim omnium opera et cogitationes palam omnibus ostenduntur. tretur eos solummodo quibus gratia praedicandi data est, non autem et eos quibus praedicatum est, ad judicium tunc esse vocandos. Ipsi sunt enim pecunia, quam boni servi acquisiere mercando. Quin
Abbreviated transcription (Latin):
cliscipulos per luteram le¬
gis imbutos. Dat illis cle¬
cem mnas: quia legis dc̃a
sp̃ualiter intelligencla re¬
uelat. Post passionem qͥp¬
pe ꝑ resurrectionemq suã
aperuit illis sensum: ut
intelligerẽt mscripturaᷤ.
Mna namq quam greci
ninam uocant: centũ drag¬
mis appenditur. Et omnis
scripture sermo. quia uite
celestis perfectionem sug¬
gerit: quasi numeri cen¬
tenarii pondere fulgescit.
Et ait illis. Negociamini:
dum uenio. Uerba inquit
legis ac ꝓph̾arum mistica
interpretatione liscussa
ppłis offerte: atq ab eis fi¬
dei confessionem moꝵ qz
ꝓbitatem recipite.

Expanded text:
discipulos per litteram lediscipulos per litteram legis imbutos. Dat illis decem minas, quia legis dicta spiritaliter intelligenda revelat. Post passionem quippe resurrectionemque suam, aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas. Mina nammnan vocant, centum drachmis appenditur. Et omnis Scripturae sermo, quia vitae coelestis perfectionem suggerit, quasi numeri centenarii pondere fulgescit. Et ait illis: Negotiamini dum venio. Verba, inquit, legis ac prophetarum mystica interpretatione discussa populis offerte, atque ab eis fidei confessionem, morumque probitatem recipite.
Abbreviated transcription (Latin):
nobilis abiit in regionem
longinquam: accipere si¬
omo nobilis ille ẽ cui
cecus supra clamabat
fili dauid miserere mei. ⁊¬
cui uenienti iherosolimã
cõcinebant osanna filio da¬
uid beneclictus qui uenit
in noĩe clñi rex isrł. Lõgin¬
qua regio eccłia est ex gẽ¬
tib: de qua eiclem homini
nobili qui loquitur. ego
aũt constitutus sum rex
ab eo clicitur a patre. Pos¬
tula ame: ⁊ clabo tibi gẽ¬
tes hereclitatem tuam. ⁊
possessionem tuam t̾mi¬
nos terte. Que uiclelicet
hereclitas ac possessio bifa¬
ria ratione regio longin¬
qua uocatur. Uel qͥa a fini¬
b terre clamat ad clñm.
uł̾ quia longe est apeccato¬
rib salus. Et cum deus uͥ¬
q sit p̾sens. longe tamen
ab eoꝵ sensu qui ydola co¬
lunt deus uerus ab est. S
qui erant longe: fcĩ sunt
ꝓꝑe in sanguine xp̃i.
seruis suis: declit ill
cletem mnas. Denarius
numerus ad legem perti¬
net: ꝓpter decalogum. uo¬
cat itaq pater familias
decem seruos: quia eligit

Expanded text:
ilis abiit in regionem longinquam accipere siomo nobilis est ille, cui caecus supra clamabat: Fili David, miserere mei, et venienti Hierosolymam concinebant: Osanna filio David, benedictus qui venit in nomine Domini , Rex Israel. Longinqua regio Ecclesia est ex gentibus, de qua eidem homini nobili qui loquitur: Ego autem constitutus sum Rex ab eo, dicitur a Patre: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Quae videhaereditas ac possessio bifaria ratione regio longinqua vocatur, vel quia a finibus terrae clamabat ad Deum, vel quia longe est a peccatoribus salus, et cum Deus ubique sit praesens, longe tamen ab eorum sensu, qui idola colunt, Deus verus abest. Sed qui erant longe, facti sunt prope in sanguine Christi servis suis, dedit illis decemminas. Denarius numerus ad legem pertinet, propter Decalogum. Vocat itaque paterfamilias decem ser vos, quia eligit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cluas uices ad culturas
uinee clestinati sunt. In
reliquis: om̃s uidei. Quã
comparationem matheus
etiam nobis uoluit. apta¬
re: qd̃ similiter ut cliues
qui pecuniam suã nõ ini¬
ꝑtit pauperib. ita etiam
qui doctrine sue gr̃ãm nõ
cliuidit imperitis docere
cũ possit aut mecliocris
tem decem ẽẽ que possunt.
nisi forte anime. Quibus
iure p̾ponitur: qui pecuni¬
am domini ⁊ illa eloquia
casta. ꝓbata sicut argen¬
tum.mentib hominum
fenerauerit. Nam sicut ihe¬
rusalem licitur elifica¬
ta sicut ciuitas: ita sunt
anime pacifice. Et sicut
angeli presunt: ita ⁊ hii
qui uitam meruerint an

Expanded text:
per duas uices ad cultores per duas uices ad cultores uineae destinati sunt, in reliquis omnes Iudaei. quam conparationem Matthaeus etiam nobis uoluit aptare, quod similiter ut diues qui pecuniam suam non inpertit pauperibus ita etiam qui doctrinae suae gratiam non diuidit inperitis, docere cum possit, haut mediocris tem decem esse quae possunt nisi forte animae, quibus iure praeponitur qui pecuniam domini et illa eloquia casta probata sicut argentum mentibus hominum faenerauerit? nam sicut Hierusalem dicitur aedificata sicut ciuitas, ita sunt animae pacificae. et sicut angeli praesunt, ita et hi qui uitam meruerint an
Abbreviated transcription (Latin):
talenta ⁊ cluo talenta po¬
suit. In quinq talentis
ut sint moralia: in luob
utrumq misticũ acq mo¬
rale. Ita qd̾ numero infe¬
rius: re uberius. Et hic pos¬
sumus decem mnas decem
uerba intelligere id est le¬
gis doctrinam: qͥnq mnaᷤᷤ
magisteria discipline. S
legis peritum: in omnib
uolo ẽẽ ꝑfectum. Nõ enĩ
in sermone: secl in uirtu¬
te est regnum dei. lc .xi.¬
ene aũt quia de iude¬
is clicit. duo soli mł¬
tiplicatam pecuniã defer̃t:
nõ utiq eris sed disputa¬
tionis usuris. Alia ẽ enim
pecunie fenoris: alia doctri¬
ne celestis usura. Deniq
dominus cũ dicit. quare
nõ delisti pecuniam meã
ad mensam: nõ nr̃e s sue
pecunie querit usurã. Unꝰ
intra terram absconclisse
se clicit: quod rationẽ que
ad ymaginem ⁊ similitu¬
linem dei est data nobis.
stuclio uoluptatis obruit.
⁊ tamquã in fouea carnis
abscondit. De aliis silet᷑.¬
qui quasi prodigi debito¬
res que acceperant ꝑclider̃t.

Expanded text:
talenta et duo talenta posuit, in quinque talentis ut sint moralia, in duobus utrumque, mysticum atque morale. ita quod numero inferius re uberius. et hic possumus decem mnas decem uerba intellegere id est legis doctrinam, quinque mnas magisteria disciplinae. sed legis peritum in omnibus uolo esse perfectum: non enim in sermone, sed in uirtute est regnum dei. bene autem, quia de Iudaeis dicit, duo soli multiplicatam pecuniam deferunt, non utique aeris, sed disputationis usuris. alia est enim pecuniae faenebris, alia doctrinae caelestis usura. Denique dominus cum dicit: quare non dedisti pecuniam meam ad mensam? non nostrae, sed suae pecuniae quaerit usuram. unus intra terram abscondisse se dicit, quod rationem, quae ad imaginem et similitudinem dei est data nobis, studio uoluptatis obruit et tamquam in foueam carnis abscondit. de aliis siletqui quasi prodigi debitores quae acceperant perdiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
seruus est ficlelis: qui nõ
adulterat uerbum deiz sed
sicut ex cleo toram deo in
xp̃o loquitur. Quicqͥd enĩ
in p̾senti percipimus dono¬
rum. in comparatione fu¬
turoꝵ per paucum est ⁊mo¬
dicum: quia ex parte cog¬
noscimus:⁊ ex parte ꝓpheta¬
mus. Cum aũt uenerit qd̾
perfectum est: euacuabit᷑
quod exparte est. Ciuitates
autem lecem:sunt anime
per legis uerbum ad gr̃am
euangelii uententes.Qui¬
b tunc iure glorificanicduᷤ
ille p̾ponitur: qui eis pecu¬
niam u̾bi i digne cleo cõ¬
modauerit. Unde quiclam
negociator egregius ciui¬
tates quib preerat hoc est
animas quas regenclas
acceperat alloquens: que
est. ait nr̃a spes. aut gau¬
clium. aut corona glorie.
nonne uos ante dominũ
q mnas. Seriuis iste cetꝰ
est eoꝵ. qui p̾putio euan¬
gelizare missi sunt. cui
dominus ad p̾licandum
eunti. unam mnã hoc est
unam eandemq fidem
que ⁊ circumcisioni credita
est prestiterat. Sed hec qͥn¬
q innias fecit: quia gen¬

Expanded text:
elis, quia non adulterat verbum Dei, sed sicut ex Deo coram Deo in Christo loquitur. Quidquid enim in praesenti percipimus donorum, in comparatione futurorum perpaucum est et modicum, quia ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus. Cum autem venerit, quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est . Civitates autem decem sunt, animae per legis verbum ad gratiam Evangelii venientes. Quibus tunc jure glorificandus ille praeponitur, qui eis pecuniam verbi, digne Deo commodaverit. Unde quidam negotiator egregius, civitates, quibus praeerat, hoc est, animas quas regendas acceperat, alloquens: Quae est, ait, nostra spes aut gaudium, aut corona gloriae? nonne vos ante Dominum que minas. Servus iste coetus est eorum qui praeputio evangelizare missi sunt, cui Dominus ad praedicandum eunti unam minam, hoc est, unam eamdemque fidem, quae et circumcisioni credita est, praestiterat, sed haec quinque minas fecit, quia gen