comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mo fuerit t̾rȩ operib incubans. et
multas suꝑbiȩ turres edificarit
in angulis et lacus foderit. EcoN¬
trario ad iustum dicitur.⁊ bibe aqͦs
de tuis uasis. et de puteorum tuoꝵ
fontib: et rursum. fons aquȩ tuȩ
sit tibi proprius. Unde loquitur
et dñs. Me dereliquert̃ fontem
aque uiuȩ : et foderunt sibi lacus.
id ÷ cisternas: quȩ aquas continere
ñ possunt. Sequitur. Et facta est
multitudo eius. ꝑ girum sepulcri
eius. Hi om̃s cingunt assyrium. et
ẽ eorum plurima multitudo: qui
uniuersi uulnerati sunt et int̾fe-¬
cti et cadentes gladio. Nemo enĩ
corũ stare potest cum moyse. nec
audire. qui statis in domo dñi: sed
om̃s uulnerati int̾fecti sunt et ca-¬
dentes. qui quondam dederant for-¬
midinem in t̾ra uiuentium. ł or¬
midinẽ autẽ his qui erant ȩccłiis
p̃positi : ne in t̾ra uiuentium face¬
rent populos mortuoꝵ et simpli-¬
ces quosq deciꝑent. Unde et pau-¬

Expanded text:
mo fuerit terrae operibus incumbens, et mo fuerit terrae operibus incumbens, et multas superbiae turres aedificarit in angulis, et lacus foderit. E contrario ad justum dicitur: « Bibe aquas de tuis vasis, et de puteorum tuorum fontibus . » Et rursum: « Fons aquae tuae sit proprius. » Unde loquitur et Dominus: « Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi lacus, id est cisternas, quae aquas continere non possunt . » Sequitur: « Et facta est multitudo ejus per gyrum sepulcri ejus. » Hi omnes cingunt Assyrium, et est eorum plurima multitudo, qui universi vulnerati sunt et interfecti, et cadentes gladio. Nemo enim eorum stare potest cum Moyse, nec audire, « qui statis in domo Domini , » sed omnes vulnerati interfectique sunt, et cadentes: qui quondam dederant formidinem in terra viventium. Formidinem autem his, qui erant Ecclesiis praepositi, ne in terra viventium facerent populos mortuorum, et simplices quosque deciperent. Unde et Pau
Abbreviated transcription (Latin):
reundos puto: dicendũq quod ha-¬
betur i hebraico. In circuitu illius.
sepulchra eorum: uidelicet deceptoꝵ
ab eo. qui onĩs uulnerati uel int̾fe¬
ti sunt gladio. et ideo corruerunt:
quoꝵ sẽpulchra data sunt in nouiᷤᷤ¬
simis laci. Quod autem lacus uocet᷑
infernus. ꝑspicue psalmus ille de¬
monstrat: in quo pęnitens loqui¬
tur. Assimilatus sum cum his qui
descendunt in lacum. Quẽ nequa¬
quam debemus iuxta latini sermo¬
nas proprietatẽ eum intelligere.
qui grece anctia dicitur. ut ẽ la¬
cus tiberiadis. et lacus larius. et be¬
nacus. multiq alii: sed quas nos
solemus appellare cisternas. Quos
lacus. quia aquas refrigerant. et
omnẽ ab eis calorem spc̃ aufert̃.
peccatores cuncti heretici fodiunt:
et quantum in mea memoria ẽ
nullum scõꝵ lacum id ÷ cisternã
fodisse scriptura testatur: sed om̃s
peccatores quorum fuit otias rex
leprosus. et qui ꝑ suam suꝑbiam
corruit: de quo scribitur. quod ho¬

Expanded text:
reundos puto, dicendumque quod hareundos puto, dicendumque quod habetur in Hebraico, « in circuitu illius sepulcra eorum, » videlicet deceptorum ab eo, qui omnes vulnerati vel interfecti sunt gladio, et ideo corruerunt: « Quorum sepulcra data sunt in novissimis laci » Quod autem lacus vocetur infernus, perspicue psalmus ille demonstrat, in quo poenitens loquitur: « Assimilatus sum cum his qui descendunt in lacum . » Quem nequaquam debemus juxta Latini sermonis proprietatem eum intelligere, qui Graece λίμνη dicitur, ut est lacus Tiberiadis, et lacus Larius et Benacus multique alii, sed quas nos solemus appellare cisternas, quos lacus, quia aquas refrigerant, et omnem ab eis calorem spiritus auferunt, peccatores cunctique haeretici fodiunt. Et quantum in mea memoria est, nullum sanctorum lacum, id est, cisternam fodisse Scriptura testatur, sed omnes peccatores quorum fuit Ozias rex lepresus , et qui per suam superbiam corruit. De quo scribitur, quod ho
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus. Nos sumus circuncisio
qui sp̃u deo seruientes et glorran¬
tes in dño: et ñ in carne confiden¬
tes. Hi om̃s in medio uulneratorũ
siue in t̾fectorũ cadent cum phara¬
one: illo gladio quem uenit mitte¬
re dñs suꝑ t̾ram. Sicut enim xp̃i
gladius bonos a malis separat di¬
cens. ñ ueni pacem mittere super
uulneratos ad inferna deducit. Isti
sunt gigantes potentissimi et re-¬
belles. et ponentes in excelsum os
suum: et quanto ꝑ suꝑbiam se ad
excelsa sustolunt: tanto ad profũ¬
dum foueȩ. et inferni nouissima
detrahuntur. Qui om̃s int̾fecti st̃
gladio. Et ut sciret uel pharao. uel
omĩs egipti fortitudo quȩ ad infer-¬
num detracta ẽ. quos haberet in pe¬
nis socios : sequens sermo demori-¬
strat. Ibi assur : et omĩs multitudo.
uel sinagoga eius. P rinceps enim
hercticoꝵ diabolus. cuius uere con¬
gregatio sinagoga ẽ: de qua et in
apocalipsi dicĩtur: qui sunt syna-

Expanded text:
Apostolus: Nos sumus circumcisio , Apostolus: Nos sumus circumcisio , qui in spiritu Deo servientes, et gloriantes in Domino, et non in carne confidentes. Hi omnes in medio vulneratorum, sive interfectorum cadent cum Pharaone, illo gladio quem venit mittere Dominus super terram. Sicut enim Christi gladius bonos a malis separat, dicens: Non veni pacem mittere super vulneratos ad infernum deducit. Isti sunt gigantes potentissimi, et rebelles, et ponentes in excelsum os suum, et quanto per superbiam se ad excelsa sustollunt, tanto ad profundum foveae, et inferni novissima detrahuntur, qui omnes interfecti sunt gladio. Et ut sciret vel Pharao, vel omnis Aegypti fortitudo, quae ad inferna detracta est, quos haberet in poenis socios, sequens sermo demonstrat: Ibi Assur, et omnis multitudo ejus, vel synagoga ejus. Princeps enim haereticorum diabolus, cujus vere congregatApocalypsi dicitur: « Qui sunt synago
Abbreviated transcription (Latin):
caput meũ: sicut onus graue gra¬
uatȩ sunt suꝑ me. Istȩ sunt de qui¬
bus scriptum ẽ in alio loco: iN¬
gredientur in inferiora t̾rȩ: tra¬
dentur in manus gladii. partee
uulpium erunt. Qui enim fodit fo¬
ueam: incidet in eam. Unde et le
gimus: lacum aꝑuit et effodit
eum: et incidit in foueam quam
fecit. Quodq sequitur. quo pulchri¬
or es descende. et dormi cum meir¬
cũcisis. proprie ad pharaonem re.¬
gem egipti sermo dirigitur: siue
ut in septuagnita de theodotione
additum ẽ ad ipsam egiptum. de
aqua pulcherrima descende: et
dormi cum incireũcisis. Quod spe¬
cialit̾ ad eum ꝑtinet. qui in bap¬
tismate xp̃i renatus. et audiens
cum ȩccłia. quȩ ẽ ista quȩ ascendit
dealbata. innitens suꝑ fratruelem
suum: postea uel fornicatione. uel
aliis uitiis sordidatus. eicitur de
eccłia. et dicitur ad cum: de aqua
pulcherrima descende. et dormi cũ
incircũcisis id ÷ cum ĩmundis: iu¬
xta illum sensum quem porit

Expanded text:
caput meum, et sicut onus grave gracaput meum, et sicut onus grave gravatae sunt super me . » Istae sunt de quibus scriptum est et in alio loco: « Ingredientur in inferiora terrae, tradentur in manus gladii, partes vulpium erunt ; » qui enim fodit foveam, incidet in eam . » gimus: Lacum aperuit, et effodit eum, et incidit in foveam quam fecit. Quodque sequitur: Quo pulchrior es descende, et dormi cum incircumcisis, proprie ad Pharaonem regem Aegypti sermo dirigitur, sive ut in LXX de Theodotione additum est, ad ipsam Aegyptum: De aqua pulcherrima descende, et dormi cum incircumcisis. Quod specialiter ad eum pertinet, qui in baptismate Christi renatus, et audiens cum Ecclesia: Quae est ista quae ascendit dealbata, innitens super fratruelem suum ? postea vel fornicatione, vel aliis vitiis sordidatus, ejicitur de Ecclesia, et dicitur ad eum: De aqua pulcherrima descende, et dormi cum incircumcisis, id est, cum immundis, juxta illum sensum quem ponit
Abbreviated transcription (Latin):
quando figuntur tabernacła: quȩ
solennitates apud hebreos uel ma¬
ximȩ sunt. Fit aut̃ planctus super
fortitudinẽ egipti. ut fortis in ma-¬
lo eẽ. desistat: et recipiat infirmita¬
tem: et quando infirmior fuerit.
tunc fortior sit. Pro fortitudinie
egipti : in hebraico habet multitu
dinem. Lata enim et spatiosa uia
quȩ ducit ad mortẽ: et multi iN¬
grediuntur ꝑ eam: sicut e contra¬
rio dicitur ad isrł. Uos autẽ estis
pauci: int̃ om̃s gentes. Semꝑ enĩ
uirtus rara ẽ: et̃ arta et angusta
uia quȩ ducit ad uitam: et pauci
sunt qui ingrediuntur ꝑ eam. Qđ
aut̃ egiptus plangitur. et mortuę
filiȩ eius uixta septuaginta siue
gentium robustarum. deducunt᷑
ad t̾ram ultimã. in lacum siue in
foueam profundissimã: significan¬
tur animȩ in egipto huius seculi
cõmorantes: quȩ ꝑdidert̃ eum qui
dicit. ego sum uita: et peccatie
mortuȩ. pondere eorũ ad inferos
detrahuntur : dicente peccatore.

Expanded text:
quando figuntur tabernacula quae quando figuntur tabernacula quae solemnitates apud Hebraeos, vel maxime sunt. Fit autem planctus super fortitudinem Aegypti, ut fortis in malo esse desistat: et recipiat infirmitatem, et quando infirmior fuerit, tunc fortior. Pro fortitudine Aegypti, in Hebraico habet multitdinem. « Lata enim et spatiosa via, quae ducit ad mortem, et multi ingrediuntur per eam . » Sicut e contrario dicitur ad Israel: « Vos autem estis pauci inter omnes gentes , » semper enim virtus rara est, « et arcta et angusta via, quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui ingrediuntur per eam. » Quod autem Aegyptus plangitur, et mortuae filiae ejus, juxta Septuaginta, sive gentium robustarum deducuntur ad terram ultimam in lacum sive in foveam profundissimam, significantur animae in Aegypto hujus saeculi commorantes, quae perdiderunt eum, qui dicit: « Ego sum vita . » Et peccatis mortuae pondere eorum ad inferos detrahuntur, dicente peccatore:
Abbreviated transcription (Latin):
tib suis. quoꝵ auxilio horrorem
cunctis gentib p̃buert̃. mortui
sint et int̃fecti gladio: et posuert̃
gladios suos sub capitib stus. qͦd
piendum ẽ tu solus poteris ñ ea-¬
dem sustinere : Qum potius. cum
uideris tantam tecũ apud inferos
multitudinẽ dormientiũ. et sepul¬
chrum tuum. fortissimoꝵ quori.¬
dam principum circundari memo¬
riis. habebis consolationẽ: lcuio¬
ra torm̃ta estimans consortio plu¬
rimorũ. Hȩc interim iuxta sim¬
plicem sensum: strictim dixisse
sufficiat. Nunc eadem breuitate.
quantum explanationis patitur
difficultas: spũalis intelligentiȩ
sũma quęq carpamꝰ. Supr̃a. una
mensis die. factus ẽ sermo dm̃ ad
propħam: hic. quinta decima. In
prima autem die hoc ẽ in kalendis.
mensis exordium ẽ: in quinta deci¬
ma. quando totus lunȩ orbis im¬
pletur. & si quidem primꝰ mensis
fuerit. atimoꝵ ẽ prima dies : sin
aut̃ septimus. scenophegiarum.

Expanded text:
tibus suis, quorum auxilio horrorem tibus suis, quorum auxilio horrorem cunctis gentibus praebuerunt, mortui sint, et interfecti gladio, et posuerint gladios suos sub capitibus suis, quod piendum est, tu solus poteris non eadem sustinere? Quin potius cum videris tantam tecum apud inferos multitudinem dormientium, et sepulcrum tuum fortissimorum quondam principum circumdari memoriis, habebis consolationem, leviora tormenta aestimans consortio plurimorum. Haec interim juxta simplicem sensum strictim dixisse sufficiat. Nunc eadem brevitate, quantum explanationis patitur difficultas, spiritualis intelligentiae summa quaeque carpamus. Supra una mensis die factus est sermo Domini ad Prophetam: hic quinta decima. In prima autem eis, hoc est, in kalendis, mensis exordium est: in quinta decima, quando totus lunae orbis impletur, et siquidem primus mensis fuerit, azymorum est prima dies; sin autem septimus, scenopegiarum,
Abbreviated transcription (Latin):
fidei ueritate discordent. et maniche¬
orum sequantur errores: in eo imꝑi¬
torũ animas cõmouent. si de ueteri
quippiam monstrare potuerint
mutatũ consuetudine: libent̃ erra¬
re cupientes. quam aliquid ab ȩmu¬
lo uerum discere. Et interim. uixta
historram: manifestus ẽ. sensus.
In eodem enm anno duodecimo. et
in codem ut putamꝰ mense: sod ñ¬
in una ut supra mensis. Uerum in
quit a decima die. nequaquã suꝑ
pharaone. sed suꝑ fortitudine siue
multitudine egipti planctus assu-¬
mitur : quȩ detrahitur de superbra
sua. cum uniuersis filiab suis. siue
gentium robustarum ad t̾ram ulti-¬
mã. id÷ in profundum inferni: di¬
citurq ad regem egipti. Quo meli¬
or es. ut mortẽ merearis euadere:
Cum enim assur et elam. id ÷ persȩ
et mosoch. qui int̃pretantur capa¬
doces. et tubal. quos alii hiberos.
alii italos intelligi uolunt: idu¬
mei quoq et principes aquilonis.
ac sidonii cum uniuersis exerci¬

Expanded text:
fidei veritate discordent, et Manichaefidei veritate discordent, et Manichaeorum sequantur errores, in eo imperitorum animas commovent, si de veteri quidpiam monstrare potuerint mutatum consuetudine, libentius errare cupientes, quam aliquid ab aemulo verum discere. Et interim juxta historiam manifestus est sensus. In eodem enim anno duodecimo, et in eodem, ut putamus, mense, sed nin una, ut supra, mensis, verum in quinta decima die, nequaquam super Pharaone, sed super fortitudine, sive multitudine Aegypti planctus assumitur, qui detrahitur de superbia sua cum universis filiabus suis, sive gentium robustarum ad terram ultimam, id est, in profundum inferni, diciturque ad regem Aegypti: Quo melior es, ut mortem merearis evadere? Cum enim Assur, et Aelam, id est, Persae, et Mosoch, qui interpretantur Cappadoces, et Thubal, quos alii Iberos, alii Italos intelligi volunt: 388 Idumaei quoque et principes Aquilonis, ac Sidonii cum universis exerci
Abbreviated transcription (Latin):
der̃t fortitudinẽ eius in uulnere
gladii. Isti cum uulneratis dormie¬
It.: cum his qui descendert̃ in foue¬
am. lbi principes aquilonis om̃s.
uniuersi magistratus assur: qui
descendert̃ uulnerati cum t̾rore suo.
et in fortitudine sua confusi. dor¬
mier̃t incircũcisi cum uulneratis
gladio: et abstulert̃ torm̃tum suũ
cum descendentib in foueam. Ui¬
debit eos pharao: et consolationẽ
accipiet suꝑ omĩ fortitudine eoꝵ.
uulnerati gladio. pharao et omĩs
fortitudo eius: dicit dñs ds̃. Qura
dedi fortitudinẽ eius suꝑ t̾ram ui¬
te et dormiet in medio incircũci¬
 sorũ cum uulneratis gladio. pha¬
rao et om̃is multitudo eius: dicit
dñs dẽ. Non ignoro fastidiosam fo¬
re delicato lectori: tantam int̾ du¬
as editiones discrepantrã. Sed qͥd
faciam calũmatorib meis: qui
tum trans latione subtraxero.
me sacrilegum. et absq timore dñi
uociferantur: Maxime qui cũ iti

Expanded text:
derunt fortitudinem ejus in vulnere derunt fortitudinem ejus in vulnere gladii: isti cum vulneratis dormierunt cum his qui descenderunt in foveam. Ibi principes Aquilonis omnes universi magistratus Assur, qui descenderunt vulnerati cum terrore suo, et in fortitudine sua confusi dormierunt incircumcisi cum vulneratis gladio, et abstulerunt tormentum suum cum descendentibus in foveam. Videbit eos Pharao, et consolationem accipiet super omni fortitudine eorum: vulnerati gladio Pharao, et omnis fortitudo ejus, dicit Dominus Deus. Quia dedi formidinem ejus super terram vitae, et dormiet in medio incircumcisorum cum vulneratis gladio, Pharao et omnis multitudo ejus, dicit Dominus Deus. Non ignoro, fastidiosam fore delicato lectori tantam inter duas editiones discrepantiam. Sed quid faciam calumniatoribus meis, qui etum translatione subtraxero, me sacrilegum et absque timore Domini vociferantur, maxime qui cum in
Abbreviated transcription (Latin):
ta : qui dedert̃ timorẽ suum in t̾ra
uitȩ. Ibi elam et omĩs fortitudo eiꝰ
in cireuitu sepulchri ciꝰ. om̃s uul.¬
nerati et cadentes gladio. et qui
descendunt incircũcisi in t̾̃re pro¬
fundum: qui dedert̃ t̃rorem suum
in t̾ra uitȩ: et accepert̃ torm̃ tum
suum cũ his qui descendunt in fo¬
ueã. in medio uulneratorũ. Ibi
dati sunt mosoch et tubal. et omis
fortitudo corum i circuitu sepul¬
chri eius. om̃s uulnerati eiꝰ uniuer¬
si in circũcisi et uulnerati gladio
qui dedert̃ t̃rorem suum sũꝑ t̾ram
uitȩ: et ñ dormiert̃ cum gigantib
qui ceciderant ab ęt̃no. qui descen¬
dert̃ in infernum cũ armis quib
utebantur ad bella: et posuerunt
gladios suos sub capitib sins. et
factȩ sunt iniquitates eoꝵ in ossi¬
b eoꝵ: quia truerant gigantes¬
‸ in uita sua: et tu in medĩo incir¬
cũ cisoꝵ contereris. et dormies cũ
uulneratis gladio. Ibi edom regi
eius. et om̃s principes assur. qui de¬

Expanded text:
derunt timorem suum in terra vitae. Ibi Aelam, et omnis fortitudo ejus in circuitu sepulcri ejus, omnes vulnerati, et cadentes gladio: et qui descendunt incircumcisi in terrae profundum, qui dederunt terrorem suum in terra vitae, et acceperunt tormentum suum cum his qui descendunt in foveam in medio vulneratorum. Ibi dati sunt Mosoch, et Thubal, et omnis fortitudo eorum in circuitu sepulcri ejus, omnes 387 vulnerati ejus, universi incircumcisi, et vulnerati gladio, qui dederunt terrorem suum super terram vitae, et non dormierunt cum gigantibus qui ceciderunt ab aeterno: qui descenderunt in infernum cum armis quibus utebantur ad bella, et posuerunt gladios suos sub capitibus suis, et factae sunt iniquitates eorum in ossibus eorum, quia terruerunt gigantes in vita sua. Et tu in medio incircumcisorum contereris, et dormies cum vulneratis gladio. Ibi Edom, et reges ejus, et omnes principes Assur, qui de
Abbreviated transcription (Latin):
es o iclite atq sublimis. int̃ lig¬
na uoluptatis: Nempe assirio
qui corruit. Et tu eras inclitus
atq sublimis. int̃ ligna eden hoc
c̃. delitiarum et parãdisi: et ecce
deductus es sicut assirius cũ omĩ¬
bus lignis quȩ quondã fuerant
in delitus. ad t̾ram ultimã et ad
inferos : et dormies ñ in requie
sed in pęnis. in medio in circum¬
csorum hoc ẽ immundoꝵ: et cum
sus qui in gladio dñi conciderunt.
Et ut scramus qui sit ille eui dixe¬
nit o inclite atq sublimis int̾ li¬
gra uoluptatis: ponit manifestiꝰ.
pse ẽ pharao et omĩs multitudo
aus: ut quomodo supra assirius
suecisus ẽ et corruit sic et egip¬
tus subruatur. E t factumrẽ¬
in duodecimio anno. in m̃se duode¬
tum suꝑ pharaonem regem egip¬
ti et dices ad cum. L coni gentiũ
assimilatus es: et draconi qui ẽ
in mari. & uentilabas cornu in
fluminib tuis: et conturbabas
aquas pedib tius: et conculca¬
bas flumina earum siue tua. Pro

Expanded text:
es, o inclyte atque sublimis, inter liges, o inclyte atque sublimis, inter ligna voluptatis? » nempe Assyrio, qui corruit. Et tu eras inclytus atque sublimis inter ligna Eden, hoc est, deliciarum et paradisi. Et ecce deductus es sicut Assyrius cum omnibus lignis, quae quondam fuerant in deliciis, ad terram ultimam et ad inferos. Et dormies non in requie, sed in poenis, in medio incircumcisorum, hoc est, immundorum, et cum his qui in gladio Domini conciderunt. Et ut sciamus qui sit ille cui dixerit, « o inclyte atque sublimis inter ligna voluptatis, » ponit manifestius: est Pharao, et omnis multitudo ejus, ut quomodo supra Assyrius succisus est, et corruit, sic et Aegyptius subruatur. Et factum est duodecimo anno, in mense duodentum super Pharaonem regem Aegypti, et dices ad eum: Leoni gentium assimilatus es, et draconi qui est in mari, et ventilabas cornu in fluminibus tuis, et conturbabas aquas pedibus tuis, et conculcabas flumina earum Vulg. eo
Abbreviated transcription (Latin):
similem formidantia. A sonituru¬
inȩ eiꝰ cõmori gentes: ut nullusp¬
ditionem illius ignoraret et dedu¬
etionem ad inferos cum cȩceris
socus crus. Aecepertq consolatio¬
nem omĩa ligna uoluptatis. id:
paradisi: dum uident et mala ma¬
lis. et bona bonis restitiu. h acc
aut̃ ligna libani. sunt aquis ir¬
rigatã fluminũ dei. quib et illa
arbor fuerat irrigata quȩ corru¬
it: siue omĩa ligna quȩ quondã
fuerant bona et irrigabantur
aquis. et in libani altitudit ie
morabant᷑. accipient consolatio¬
nem: quando principem suum
similia uiderint sustinere torm̃¬
ta. Et ipsa enim descendunt ad
infernum: ad int̾fectos gladio
dñi. & omĩs fortitudo lignorum
habitabit sub umbracuło cius id
ẽ in pena in medio omĩum nati¬
onum quȩ claustris inferi tet ie¬
buntur. Post hec ad ipsum phara¬
onem sermo conuertitur: cui die¬
tum fuerat in prmcipio. Cui simi¬
lis factus es in magnitudine tia
& dicitur ad cum. Tui similatus

Expanded text:
similem formidantia. « A sonitu rusimilem formidantia. « A sonitu ruinae ejus commovi gentes, » ut nullus perditionem illius ignoraret, et deductionem ad inferos cum caeteris sociis ejus. Acceperuntque consolationem omnia ligna voluptatis, id est, paradisi: dum vident et mala malis, et bona bonis restitui. Haec autem ligna Libani sunt aquis irrigata fluminum Domini, in quibus et illa arbor fuerat irrigata, quae corruit, sive omnia ligna, quae quondam fuerunt bona et irrigabantur aquis, et in Libani altitudine morabantur accipient consolationem, quando principem suum similia viderint sustinere tormenta: « Et ipsa enim descendent ad infernum ad interfectos gladio Domini. » Et omnis fortitudo lignorum habitabit sub umbraculo ejus, id est, in poena in medio omnium nationum, quae claustris inferi tenebuntur. Post haec ad ipsum Pharaonem sermo convertitur, cui dictum fuerat in principio, « cui similis factus es in magnitudine tua? » et dicitur ad eum: « Cui assimilatus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ elenabuntur in suꝑbiam. nec se
aliquid ȩstimabunt. nec irrigati¬
onem aquarum suarũ. proprias
arbitrabunt᷑ diuitras: eo quod om¬
nes rami et uolatilia cęli et be¬
stiȩ t̾rȩ. quȩ erant sub imꝑio assur.
deducantur in mortẽ ad tram ul¬
timã. De quib scriptum ẽ in cons¬
pectu eius cadent om̃s qui descen¬
dunt in t̾ram: et in alio loco. iN
gredientur ad extrema t̾rȩ: et
erunt nequaquam cum angelis.
sed cum filiis hominũ qui descen¬
dunt in lacum. siue in fotieam
sempit̾nam. Cum aut̃ ille descen¬
derit in extrema t̾rȩ. et pars uul¬
pium fuerit. a quib lacerandus
quȩ illum dolebunt ad inferos
descendisse. Unde dicit dñs: ope¬
rui eum abysso: cuiꝰ aquis fuerat
ante nutritꝰ. Et prohibui flumi¬
na eius id ÷ abyssi: et cohereui
aquas multas ne eum rigarent.
sed magis opprimerent. Contri¬
status ẽ suꝑ eum libanus. in qͦ
fuerat exaltatus : et omr̃a agri
ligna concussa sunt. succisionẽ

Expanded text:
non elevabuntur in superbiam, nec se non elevabuntur in superbiam, nec se esse aliquid aestimabunt, nec irrigationem aquarum suarum proprias arbitrabuntur divitias: eo quod omnes rami et volatilia coeli, et bestiae terrae, quae erant sub imperio Assur, deducantur in morte ad terram ultimam. De quibus scriptum est: In conspectu ejus cadent omnes qui descendunt in terram . Etgredientur ad extrema terrae , » et erunt nequaquam cum angelis, sed cum filiis hominum, qui descendunt in lacum, sive in foveam sempiternam. Cum autem ille descenderit in extrema terrae, et pars vulpium fuerit, a quibus lacerandus inum, quae illum dolebunt ad inferos descendisse. Unde dicit Dominus: « Operui eum abysso, » cujus aquis fuerat ante nutritus. « Et prohibui flumina ejus, » id est, abyssi, « et coercui aquas multas, » ne eum rigarent, sed magis opprimerent. « Contristatus est super eum Libanus, » in quo fuerat exaltatus. « Et omnia agri ligna concussa sunt, » succisionem
Abbreviated transcription (Latin):
tur antixp̃e. et fortissimꝰ gentiũ.
cui traditus ẽ sathanas: iuxta il¬
lud apłi. Quos tradidi sathanȩ: ut
discant ñ blasphemare. Qui faci¬
rint imꝑata. Ista autem ciparis¬
sus ciecta ẽ de paradiso dei propt̃
impietatem suam: et succident.
illam alieni et crudelis. siue pesti¬
lentes in gentibus: ut impleatur
illud quod scriptum ẽ. Pestilen¬
te flagellato: stultus astutior
fiet. & iterum: iam securis ad
radices arboris posita ẽ. Qui p̃ci¬
dent eam suꝑ montes: ut corri¬
at in suꝑbra sua. In cunctis aut̃
conuallib corruent rami eiꝰ ut
ad tartarum deducantur om̃s.
qui in eiꝰ fuere comitatu. Et re¬
cedent de umbraculo illius. ut
relinquant eam: ut uolatilra cȩli
et bestiȩ t̾̃rȩ quȩ prius sub illa fue¬
rant. et illius umbraculo tege¬
bantur: postea penȩ eius partici¬
pes sint. Cumq uiderint cetera
ligna siluarum siue paradisi assur
ciparissum sententia dñi corruisse:

Expanded text:
tur Antichristus, et fortissimus gentium tur Antichristus, et fortissimus gentium cui traditus est, Satanas, juxta illud Apostoli: Quos tradidi Satanae, udiscant non blasphemare. » Qui « facia Domino imperata. Ista autem cyparissus ejecta est de paradiso Dei propter impietatem suam. « Et succident illam alieni et crudeles, » sive pestilentes « in gentibus, » ut impleatur illud quod scriptum est: « Pestilente flagellato stultus astutior fiet . » Et iterum: « Jam securis ad radices arboris posita est . » Qui praecident eam super montes, ut corruat in superbia sua. In « cunctis autem convallibus corruent rami ejus, » ut ad tartarum deducantur omnes qui in ejus fuere comitatu. « Et recedant de umbraculo illius ut relinquant eam, » ut volatilia coeli et bestiae terrae, quae prius sub illa fuerant, et illius umbraculo tegebantur, postea poenae ejus participes sint. Cumque viderint caetera ligna silvarum sive paradisi, Assur cyparissum sententia Domini corruisse,
Abbreviated transcription (Latin):
lignum paradisi dei non ẽ assima¬
latum illi. et pulchritudini eiꝰ. Ne¬
quaquam enim erectȩ st̃ ꝑ suꝑbi¬
am: sed sciert̃ humilitatem sirã:
neq similitudinẽ dei sacrilego sibi
animo uindicare conatȩ st̃. Quodq
sequitur. et emulata sunt eam om̃a
ligna delitiarum. quȩ erant in pa¬
radiso: sic hoc disserimꝰ. Emulata
sunt ligna paradisi multitudinẽ
ramoꝵ eius: multi enim uocati
et pauci electi: et lata et spatiosa
ua quȩ ducit ad mortẽ Cupit enĩ
tantos habe in salutem: quantos
assur habuit in ꝑditionem. Unde
quia assur sublimatus ẽ. in altitu¬
dine et dedit sũmitatem suam ui¬
rentem atq condensam. siue usq
ad nubes cacumen crexit. et ele¬
uatum cor cius ut diceret. ero si¬
milis altissimo: propt̾ea traditus
ẽ m manu fortissimi gentium.
Quam intelligamus aliam dete¬
stabilem potestatem. cui traditur
ad puniendum: Ipse ẽ enim mi¬
micus et ultor ut assur intelliga¬

Expanded text:
lignum paradisi Dei non est assimilignum paradisi Dei non est assimilatum illi et pulchritudini ejus. Nequaquam enim erectae sunt per superbiam, sed scierunt humilitatem suam, neque similitudinem Dei sacrilego sibi animo vindicare conatae sunt. Quodque sequitur: Et aemulata sunt eam omnia ligna deliciarum quae erant in paradiso, sic edisserimus: Aemulata sunt ligna paradisi multitudinem ramorum ejus: Multi enim vocati, et pauci electi . Et; Lata et spatiosa via quae ducit ad mortem . Cupit enim tantos habere in salutem, quantos Assur habuit in perditionem. Unde quia Assur sublimatus est in altitudine; et dedit sublimitatem suam virentem atque condensam, sive usque ad nubes cacumen erexit, et elevatum est cor ejus ut diceret: Ero similis Altissimo , propterea traditus est in manu fortissimi gentium: quam intelligimus aliam detestabilem potestatem, cui traditur ad puniendum: ipse est enim inimicus et ultor; ut Assur intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ intrauit in mundũ. et ꝑ
peccatũ mors. et sic m om̃s homi¬
nes mors ꝑtransiit in quo om̃s pec¬
cauimꝰ: et in adam om̃s morimur.
cimetiq peccauimꝰ et indigemꝰ glia
dei et tamen in ipsa habitatatio¬
ne diuersa conditio ẽ. Alii habitant̃
m tamis ciꝰ quasi uolatilia. scientiã
sibi i philosophia et in hereticoꝵ
dogmatib pollicentes: alii quasi
bestiȩ. feri. immites. atq crudeles.
alii quasi similitudo gentium plu¬
rimarũ. ut cõmixtos diuersis uiti¬
is significet atq peccatis. Erat aut̃
assur pulcherrimꝰ in magnitudi¬
ne sua. et in dilatatione arbustorũ
suoꝵ quia aquis multis radre cius
fuerat irrigata in tantũ ut in para¬
diso dei nulla cedroꝵ et ciparissorũ
eẽ altior. nec abietes piniq adeqͣ¬
rent sublimitatẽ eius: siue plata¬
ni ñ essent eque frondib illius. Iocir¬
co aut̃ nulla arboꝵ in paradiso plan.¬
tatarũ ei fuerat adęquata: qͥa omẽ

Expanded text:
peccatum intravit in mundum, et 375 per peccatum intravit in mundum, et 375 per peccatum mors ; et sic in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccavimus, et in Adam omnes morimur, cunctique peccavimus, et indigemus gloria Dei . Et tamen in ipsa habitatione diversa conditio est. Alii habitant in ramis ejus quasi volatilia, scientiam sibi in philosophia, et in haereticorum dogmatibus pollicentes. Alii quasi bestiae ferae, immites atque crudeles: alii quasi multitudo gentium plurimarum; ut commixtos diversis vitiis significet atque peccatis. Erat autem Assur pulcherrimus in magnitudine sua, et in dilatatione arbustorum suorum, quia aquis multis radix ejus fuerat irrigata, in tantum ut in paradiso Dei nulla cedrorum et cyparissorum esset altior, nec abietes pinique adaequarent sublimitatem ejus; sive platani non essent aequae frondibus illius. Idcirco nulla arborum in paradiso plantarum ei fuerat adaequata, quia omne
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa michi tradita sunt. Q eleura¬
ti sunt rami eiꝰ: qui aquis abyssi
fuerant irrigati. Qui extendit si¬
ue dilatauit umbraculũ suũ: ut
om̃s suȩ subiceret ditioni. In ramiᷤᷤ
eius fecert̃ nidos: omr̃a uolatilia
cȩli. O mĩs enim qui facit peccatũ.
de diabolo natus ẽ: et de ramorũ
eiꝰ numero cõputatur. Illa aut̃ uo¬
latilia fecert̃ nidos in ramis eius
quę iuixta uiam euangelicã come¬
dere sem̃tem: siue qm̃ om̃s pecea¬
uert̃ et indigent miscđ̾ra dei. de
quib dictum ẽ. om̃s declinauert̃
simul inutiles facti sunt: iccirco
in ramis eiꝰ fecerunt nidos. Sequi¬
tur: et sub frondib eiꝰ genuert̃
om̃s bestiȩ saltuum: quȩ xp̃i man¬
suetudinẽ ꝑdidert̃. Et sub um¬
braculo illius habi: tabat oȩtus
gentium plurimarũ: ut nullus
cẽt qui ñ eius tangeretur umbracło:
pret̃ eum qui diyxit. Ecce uenit pͥn¬
ceps mundi istius: et inueniet it
me nichil. ꝑ uum enim hominẽ.

Expanded text:
omnia mihi tradita sunt: « Et elevaomnia mihi tradita sunt: « Et elevati sunt rami ejus, » qui aquis abyssi fuerant irrigati: qui extendit sive dilatavit umbraculum suum ut omnes suae subjiceret ditioni. In ramis ejus fecerunt nidos omnia volatilia coeli. Omnis enim qui facit peccatum , de diabolo natus est, et de ramorum ejus numero computatur. Illa autem volatilia fecerunt nidos in ramis ejus, quae juxta viam Evangelicam comedere sementem , sive quia omnes peccaverunt, et indigent misericordia Dei , de quibus dictum est: Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt : Idcirco in ramis ejus fecerunt nidos. Sequitur: Et sub frondibus ejus genuerunt omnes bestiae saltuum, quae Christi mansuetudinem perdiderunt, et sub umbraculo illius habitabat coetus gentium plurimarum, ut nullus esset, qui non ejus tegeretur umbraculo, praeter eum qui dixit: Ecce venit princeps mundi istius: et inveniet in me nihil . Per unum enim hominem
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ demonstrare : appellat eum
sensum magnũ. quẽ nutrierunt
aquȩ. Non aquę siloe quȩ uaduit
cum silentio: sed aquę rasin. et
aquȩ egipti de quib scriptum ẽ
Quid tibi. ut bibas aquam gyori
siue syor. quod aquas turbidas so¬
nat: Abyssus quoq exaltauit eũ.
suꝑ quam in principio mundite¬
nebre ferebantur: et ad quã in
euangłio. demones ne mittanturm
gant. E lumina eiꝰdem abissi it
circuitu radicum eiꝰ erant: de qui¬
b dicitur. Quid tibi et uiȩ assyrio¬
rum: ut bibas aquas fluminũ: Et
in alio loco: ecce dñs inducet sup¬
uos aquam fluminis. fortẽ et mul¬
tam regem assẏrioꝵ: et omnem
głram cius. Riuos quoq suos emi¬
sit abyssus ad uniuersa ligna regi¬
onis: ut ñ solum principẽ mun¬
di huiꝰ. sed et socios illius irrigaret
Propt̃ea eleuatus ẽ et suꝑ omĩa
altissima ligna succreuit: et mul¬
tiplicata sunt arbusta eiꝰ. et totius
orbis possedit imꝑium: dicens. Hȩc

Expanded text:
dinem demonstrare, appellat eum dinem demonstrare, appellat eum cedrum magnam quam nutrierunt aquae. Non aquae Siloe, quae vadunt cum silentio, sed aquae Rasin et aquae Aegypti, de quibus scriptum est: « Quid tibi ut bibas aquam Geon , » sive Sior? quod aquas turbidas sonat. Abyssus quoque exaltavit eum, super quam in principio mundi tenebrae ferebantur , et ad quam in Evangelio daemones ne mittantur, rogant . Flumina ejusdem abyssi in circuitu radicum ejus erant, de quibus dicitur: Quid tibi et viae Assyriorum, ut bibas aquas fluminum ? Et in alio loco: Ecce Dvos aquam fluminis fortem et multam. Regem Assyriorum et omnem gloriam ejus . » Rivos quoque suos emisit abyssus ad universa ligna regionis, ut non solum principem mundi hujus, sed et socios illius irrigaret. Propterea elevatus est, et super omnia altissima ligna succrevit: « Et multiplicata sunt arbusta ejus, » et totius orbis possedit imperium dicens: Haec
Abbreviated transcription (Latin):
tuor int̃pretes ñ popłm dixerint.
sed multitudinem. Multi enim
uocati: et pauci electi. & in lege
scriptum ẽ. Non eris cum mũlti¬
tudine in malo. Diciturq ad re¬
gem egipti. cui similis factus es
in magnitudine siue altitudine
tua: quod et ipse se exaltauerit. et
subraceat illi sententiȩ. omĩs qui
se exaltat humiliabitur: sed tam̃
ñ sit eius altitudini similis. qui qͣsi
cedrus siue ciparissus in libano fu¬
erit. pulcher ramis et frondib ne¬
morosus: excelsusq altitudine: et
ad nubes usq erexerit caput. Ad
quas scđm dauid. ueritas dei ꝑma¬
net : et quib mandatur. ne pͥlu¬
ant suꝑ isrł imbrem. Pulchritu¬
do quoq illius p̃dicatur. quȩ it
turpitudinẽ praua uoluntate
mutata ẽ: ita ut dicatur de eo. son¬
fringet dñs cedros libani. Excel
sus ĩpse. in altissimo montiũ liba¬
no constitutus: quanto sublimi¬
or fuerat. tanto fortius caderet.
Cuius scriptura scã uolens altitu¬

Expanded text:
tuor interpretes non populum dixerint, tuor interpretes non populum dixerint, sed multitudinem. Multi enim vocati, et pauci electi . Et in lege scriptum est: Non eris cum multitudine in malo. Diciturque ad regem Aegypti: Cui similis factus es in magnitudine, sive in altitudine tua? Quod et ipse se exaltaverit, et subjaceat illi sententiae: Omnis qui se exaltat, humiliabitur : sed tamen non sit ejus altitudini similis, qui quasi cedrus, sive cyparissus in Libano fuerit, pulcher ramis et frondibus nemorosus; excelsusque altitudine et ad nubes usque erexerit caput, ad quas secundum David veritas Dei pervenit, et quibus mandatur ne pluant 374 super Israel imbrem. Pulchritudo quoque illius praedicatur, quae in turpitudine prava voluntate mutata est ; ita ut dicatur de eo: Confrinsus ipse in altissimo montium Libano constitutus, quanto sublimior fuerat, tanto fortius caderet. Cujus Scriptura sancta volens altitu
Abbreviated transcription (Latin):
ne continentur. & apłi duodecĩ
sut: quoꝵ quia unus uidas pro¬
ditor fuit. in locum ciꝰ mathias
eligitur. Et archismagogi filia.
annoꝵ duodecim a dño suscitat᷑:
emorousa quoq anno duodecimo
recipit sanitatem. Sed quia corri
pitur pharao. et postea plangit᷑.
propt̾ea t̾eius mensis et unus di¬
es. idecim annoꝵ numero co¬
pulatur. Unde et in consequen¬
tib. duodecimo anno. mense duo¬
decimo. una mensis. fit uerbum
dñi ad iez echiel dicens fili homi¬
nis. assume planctum suꝑ pharao
regem egipti: et dices ad ecum. Qui
enim plangitur: ideo plangitur.
ut intelligat quanta bona ꝑdide¬
rit. Et tamen quia pharao erat.
et brachium eiꝰ necdum fuerat
colligatum. nec pristinam rece-¬
perat fortitudinẽ: propt̾ea in an-¬
no et in mense duodecimo. uigi¬
ti nouem dies adhuc remanent. ut
duodecim annoꝵ numerꝰ imple¬
atur. Uno igitur mensis die. ser
quatur regi egipti. et multitu¬
dini eius. In quo mirandũ : qđ qua¬

Expanded text:
ne continentur. Et apostoli duodecim, ne continentur. Et apostoli duodecim, quorum quia unus Judas proditor fuit, in locum ejus Matthias elegitur . Et archisynagogi filia annorum duodecim a Domino suscitatur. Hemorrhoissa quoque anno duodecimo recipit sanitatpitur Pharao, et postea plangitur, propterea tertius mensis et unus dies undecim annorum numero copulantur. Unde et in consequentibus duodecimo anno, mense duodecimo, una mensis, fit verbum Domini ad Ezechiel, dicens: Fili hominis, assume planctum super Pharaonem regem Aegypti, et dices ad eum. Qui enim plangitur, ideo plangitur ut intelligat quanta bona perdiderit; et tamen quia Pharao erat, et brachium ejus necdum fuerat colligatum, nec pristinam receperat fortitudinem: propterea in anno et in mense duodecimo, viginti novem dies adhuc remanent, ut duodecim annorum numerus compleatur. Uno igitur mensis die, sermquatur regi Aegypti et multitudini ejus. In quo mirandum quod qua
Abbreviated transcription (Latin):
historram dicta sint. quȩ pleriq m
consũatione mundi futura intel¬
ligunt: et regem pharao. hoc ẽ eam
põtestatem cui egiptus subiecta sit.
cõparari regi assiriorum potentissi¬
mo. hoc ẽ antrxp̃o. Quod si ille cor¬
ruerit: utiq alii rectores tenebra¬
rum istarum. et principes mundi.
facilius corruant. Dicamꝰ ergo de
singulis. breuit̾ omĩa ꝑstringen¬
tes: ut ñ tam disseramus et expla¬
nemꝰ obscura: quam explanare cu-¬
pientib materiã dedisse uideam᷑.
Primũq discutiendũ: cur undeci¬
mo anno. t̾cio m̃se. una die men¬
sis. factum ẽ uerbum dñ ad iete¬
chielem dicens. Fili hominis: dic pha¬
raoni regi egipti. et multitudini
eius. Locutũro ad pharaonẽ. unde¬
cimo anno sermo fit dñi: necdũ cmĩ
uenerat ad duodecimũ. qui nume¬
rus plene consũmateq uirtutis
ẽ unde et duodecim filii sunt ra-¬
cob. a quib postea duodecim no¬
mina propħarum ino uolumi¬

Expanded text:
historiam dicta sint, quae plerique in historiam dicta sint, quae plerique in consuligunt; et regem Pharaonem, hoc est, eam potestatem cui Aegyptus subjecta sit comparari regi Assyriorum potentissimo, id est, Antichristo. Quod si ille corruerit, utique et alii rectores tenebrarum istarum et principes mundi facilius corruant. Dicamus ergo de singulis, breviter omnia perstringentes, ut non tam disseramus et explanemus obscura, quam explanare cupientibus materiam dedisse videamur. Primumque discutiendum cur undecimo anno, tertio mense, una die mensis, factum est verbum Domini ad Ezechielem dicens: Fili hominis, dic Pharaoni regi Aegypti, et multitudini ejus. Locuturo ad Pharaonem undecimo anno sermo fit Domini; necdum enim venerat ad duodecimum, qui numerus plenae consummataeque virtutis est. Unde et duodecim Jacob filii sunt , a quibus postea duodecim nomina prophetarum uno volumi
Abbreviated transcription (Latin):
na uoluptatis: Nullus tibi IN¬
quit par fuit : sed om̃s reges po¬
tentia suꝑasti. Ꝙ tamen cum cȩte¬
ris regib qui erant in comitatu
tuo ad t̾ras ultimas id ÷ ad inferos dedu¬
ctus es : dicente scriptura. Ingredien¬
tur ad extrema t̾rȩ: tradentur in ma¬
nus gladii: partes uulpium erunt.
In medio ait meircuncisoꝵ dormies:
cum his qui int̾fecti sunt gladio.
Ostendit quȩ eẽnt ligna quȩ cedruᷤ.
siue ciparissus. gladiis uulnerata:
it racens cum incircuncisis. Et ut
extrema anteriorib ingeret
quia supra dixerat. cui similis fa¬
ctus es in magnitudine tua: ecce
assur quasi cedrus in libano. pul¬
cher ramis et frondib et reliqua:
ninc infert. Sic ẽ. pharao. et om̃is
multitudo eius: dicit dñs. Quomͦ
inquit assirius. cedrus et ciparissus.
babilonio succidente deiecta ẽ: sic
pharao et populus eiꝰ: hoc ẽ ipsa
arbor et rami illius. a babilonio sue¬
cidentur. Hȩc inquit interim iuxta

Expanded text:
na voluptatis? » Nullus tibi, inna voluptatis? » Nullus tibi, inquit, par fuit, sed omnes reges potentia superasti: et tamen cum caeteris regibus, qui erant in comitatu tuo, ad terras infimas, id est, ad inferos deductus es, dicente Scriptura: « Ingredientur ad extrema terrae, tradentur in manus gladii, partes vulpium erunt . » « In medio, ait, incircumcisorum dormies, cum his qui interfecti sunt gladio. » Ostendit quae essent ligna, quae cedrus sive cyparissus gladiis vulnerata, et jacens cum incircumcisis. Et ut extrema anterioribus jungeret, quia supra dixerat: « Cui similis factus es in magnitudine tua, ecce Assur quasi Cedrus in Libano, pulcher in ramis et frondibus, et reliqua, nunc infert: Sic est Pharao, et omnis multitudo ejus, dicit Dominus. Quomodo, inquit, Assyrius, cedrus et cyparissus, Babylonio succidente, dejecta est: sic Pharao et populus ejus, hoc est ipsa arbor et rami illius a Babylonio succidentur. Haec interim juxta
Abbreviated transcription (Latin):
moueant᷑ Cum deducerẽ inquit
eam ad infernũ. luxta litteram ar¬
bor ad inferos deduci ñ potest: cũ
aliis qui i lacum. id ÷ ad inferos
descendebant. Et consolata st̃ in
t̾ra infinia. in corde uidelicet terrȩ
omr̃a ligna uoluptatis siue delici¬
arum. quod ebraice appellat᷑ eden:
ut nemorosos saltus siluasq signi¬
ficet. egregra atq p̃clara quȩ fue¬
runt in libano. et irrigabantur
aquis. Nam et ipsȩ arbores cum ea
id ÷ cum assirio. descendent ad in¬
fernum: ad int̾fectos siue uulne¬
ratos gladio. Ligna. gladiis non
uulnerant᷑. sed ceduntur: nec des¬
cendunt ad infernum. & brachiũ
inquit siue semen. quod apud ebre¬
os sermo tara. utrumq sigraficat
requiescit in umbraculo eius iN⁊
medio nationũ: nequaqͣm silua¬
rum. sed gentium. Ad extremun
fit apostropha ad ipsum assiriũ:
siue ad pharaonẽ. Cui assimilatus
es o melite atq sublimis. int̾ lig¬

Expanded text:
moveantur. « Cum deducerem, inquit, moveantur. « Cum deducerem, inquit, eam ad infernum. » Juxta litteram, arbor ad inferos deduci non potest. « Cum aliis qui in lacum, » id est, ad inferos, descendebant. « Et consolata sunt in terra infima, » in corde videlicet terrae, « omnia ligna voluptatis, » sive deliciarum, quod Hebraice appellatur eden, ut nemorosos saltus silvasque significet egregias atque praeclaras quae fuerunt in Libano: « Et irrigabantur aquis. » « Nam et ipsae arbores cum eo, » hoc est cum Assyrio, « descendent ad infernum, ad interfectos sive vulneratos gladio. » Ligna gladiis non vulnerantur, sed caeduntur, nec descendunt ad infernum. « Et brachium, » inquit, sive semen, quoniam apud Hebraeos sermo zara utrumque significat: « requiescet in umbraculo ejus, in medio nationum, » nequaquam silvarum, sed gentium. Ad extremum fit apostrophe ad ipsum Assyrium, sive ad Pharaonem. « Cui assimilatus es, o inclyte atque sublimis, inter lig
Abbreviated transcription (Latin):
gi ultra desistant: nec stent in ⁊¬
altitudine sua: sed illa succisa . om¬
nes metu parit̃ succidantur. Qđq
ꝑ trans lationẽ dictum erat: fit
manifestius. Om̃s ait traditi sunt:
subauditur reges in mortem. Ad
t̃ram ultimã: hoc ẽ ad infernum.
In medio filioꝵ hominũ: nequa¬
quam int̾ arbores. Ad eos qui des-¬
cendunt in lacum: haud dubiũ
quin inferna significet: post suoci¬
et indixit dñs luctum: et rursũ
ꝑ trans lationem de eo loquitur
quod oꝑtus sit abisso: iuxta illud
quod scriptum ẽ Ueni in profun¬
dum maris: et tempestas demer¬
sit me. & omr̃a flumina. om̃s in¬
delicet nationes. cum ultra riga¬
re cessauerint: et contristatus sit si¬
ue contenebratus suꝑ cam. id÷ ar¬
borem. uel eum id ÷ assirium. libanꝰ
Ac ne putaremꝰ de arbore cẽ sermo¬
nem: sequitur. A sonitu ruinȩ eiꝰ:
cõmoui gentes. Quȩ enim tanta ru¬
ina eẽ. inius arboris potest: ut ad
sonitum eius. uniuersȩ gentes com¬

Expanded text:
gi ultra desistant, nec stent in gi ultra desistant, nec stent in altitudine sua, sed, illa succisa, omnes metu pariter succidantur. Quodque per translationem dictum erat fir manifestius: « Omnes, ait, traditi sunt subauditur reges in mortem ad terram ultimam, » hoc est, ad infernum; « in medio filiorum hominum, » nequaquam inter arbores, « ad eos qui descendunt in lacum: » haud dubium quin inferna significet. Post succiet indixit Dominus luctum, rursum per translationem de eo loquitur, quod opertus sit abysso, juxta illud quod scriptum est: « Veni in profundum maris, et tempestas demersit me , » et omnia flumina, omnes videlicet nationes eum ultra rigare cessaverint, et contritus sit, sive contenebratus super eam, id est, arborem, vel eum, id est, Assyrium, Libanus. Ac ne putaremus de arbore esse sermonem, sequitur: « A sonitu ruinae ejus commovi gentes; » quae enim tanta ruina esse unius arboris potest, ut ad sonitum ejus universae gentes com
Abbreviated transcription (Latin):
terfectioq illius appellatur succi-¬
sio. Quodq sequitur. tradidi cam
m manu fortissimi gentiũ: regẽ
babylonium uocat: ut quod dĩcit¬
ad assirium. ñ propriȩ fortitudinis.
sed diuinȩ intelligat potestatis.
Iuxta impietatẽ inquit eius cieci
eam: ut occulte babyloniũ mone¬
at ñ debere eẽ crudelem. nec op¬
primere popłm dei qui sibi traditꝰ
sit : ne similia patiatur ab assyrio.
qui crudelis et impius fuit. & suc¬
cident illam alieni et crudelissi¬
mi nationũ. siue iuxta septuagni¬
ta pestilentes: quod num qm dice
uersum gentem suam cõmoue¬
ret. Proĩcitur quoq suꝑ montes.
et in cunctis conuallib corru¬
ent rami eius. et confringuntur
in rupib et a cunetis derelinqui¬
tur populis : hoc ẽ uolatilib cęli.
et bestiis campi. Et in tantam
ueniet ꝑditionem: ut oms arbo¬
res quȩ putabantur excelsȩ. com¬
paratione assiriȩ arboris siue ex-¬
emplo. eleuari et in sublime eri¬

Expanded text:
nterfectioque illius appellatur succinterfectioque illius appellatur succisio. Quodque sequitur: Tradidi eam in manu fortissimi gentium, regem Babylonium vocat, ut quod vicit Assyrium, non propriae fortitudinis, sed divinae intelligat potestatis. Juxta impietatem, inquit, ejus ejeci eam, ut occulte Babylonium moneat, non debere esse crudelem, nec opprimere populum Dei, qui sibi traditus sit, ne simqui crudelis et impius fuit. « Et succident illam alieni, et crudelissimi nationum, » sive, juxta Septuaginta, pestilentes, quod nunquam volulum adversum gentem suam commoveret. Projicitur quoque super montes, et in cunctis convallibus corruunt rami ejus, et confringuntur in rupibus, et a cunctis derelinquitur populis, hoc est, volatilibus coeli, et bestiis campi. Et in tantam veniet perditionem, ut omnes arbores, quae putabantur excelsae comparatione Assyriae arboris, suo exemplo elevari, et in sublime eri
Abbreviated transcription (Latin):
cȩtus gentium plurimarũ. Cedri
inquit et ciparissi abietes siue pi-¬
ni et platani siue ciparissi: ñ fuert̃
eque ramis illius. Et ne sigillatĩ
de cunctis arborib diceret: et om¬
nia inquit ligna paradisi dei. ñ
sunt assimilata illi et pulchritu¬
dini cius. Per quȩ ñnulli intelligẽ
ñ de rege dici assirio. sed de cont̾ria
fortitũdine : quȩ in sermone tyri
int̾ cherubim dicitur eẽ. memora
ta p̃tiosis distineta lapidibꝰ: et
postea ad t̾rena. suo uitio concidis¬
se. Qui et in isara cadens lucifer ap¬
pellatur: et in euangłio signatur
a dño: uidebam sathanam̃ quasi
fulgur de cęlo cadentem. Sed nos
hȩc̃ omĩa ut interim sequamur hi¬
storiam.⁊ ptps da ixic dicta in tel¬
gamus: quod tantȩ assirius fuerit
potentiȩ et sic cunctas oppresserit
nationes. ut se angłorum fortitu¬
dini cõpararit. Om̃nia autẽ Neri¬
ẽ spopueoc sub altissima cedro siue
ciparisso. dicuntur ad assirium: m¬

Expanded text:
coetus gentium plurimarum. Cedri, coetus gentium plurimarum. Cedri, inquit, et cyparissi, abietes, sive pinus et platani, sive cyparissi, non fuerunt aequae ramis illius. Et ne sigillatim de cunctis arboribus diceret, et omnia, inquit, ligna paradisi Dei non sunt assimilata illi, et pulchritudini ejus. Per quae nonnulli intelligunt non de rege dici Assyrio, sed de contraria fortitudine, quae in sermone Tyri inter Cherubim dicitur esse generata, et pretiosis distincta lapidibus, et postea ad terrena suo vitio concidisse, qui et in Isaia cadens, Lucifer appellatur , et in Evangelio signatur a Domino: Videbam Satanam quasi fulgur de coelo cadentem . Sed nos haec omnia ut interim sequamur historiam hyperbolic ῶs dicta intelligamus, quod tantae Assyrius fuerit potentiae, et sic cunctas oppresserit nationes, ut se Angelorum fortitudini compararit. Omnia autem metaphorice sub altissima cedro, sive 371 cyparisso dicuntur ad Assyrium, i