comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa faciant quicormundũ habent : non est tamen alicubi positũ
dm̃ uidebunt nisi ubi dictũ est. Beati mundo cordes qm̃ mundo
corde uidebitur : quinec inloco uidetur. nec in oculis corporalibus
queritur. nec circũ seribitur uisu. nectactu tenetur. nec auditur
aftrta ne sentitur incessu. dm̃ enin neno uidit umquan ueł niracuita
fet ꝓ scest uel &iam in angelorum uita sicut uisibilia ista que corporali
nsone sernunt᷑: quia unigenitus filius quiest insinu patris ipse narrabre¬
ul nde n idorubo : eoporaliũ. secladñtiũ uisione dictũ est ꝑtinere ad narrat
Sd u os uede siderũ nrm̃ acorporis sensu ad aliũ corporis sensul masaret
hoc esu suens a boculis: ideo cũ dixissa nec cerpera libe oeudis. dcfat¬
ut sirossamus ungenitũ filũ qui ẽ in sinu patitis sc intelliginus
nefieotsi nus mout et uerbut n sonus auribus rtrepens. sedidagu

Expanded text:
omnia faciant qui cor mundum habent, non est tamen alicubi positum: « omnia faciant qui cor mundum habent, non est tamen alicubi positum: « Deum videbunt, » nisi ubi dictum est: « Beati mundo corde, quoniam mundo corde videbitur qui nec in loco videtur, nec oculis corporalibus quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur nec auditur affatu nec sentitur incessu\'. deum enim nemo uidit umquam uel in hac uita, sicuti ipse est, uel etiam in angelorum uita, sicut uisibilia ista, quae corporali uisione cernuntur, quia unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse narraum corporalium sed ad mentium uisionem dictum est pertinere, quod narrat. Sed rursus, ne desiderium nostrum a corporis sensu ad alium corporis sensum migraret, hoc est ad aures ab oculis. ideo, cum dixisset: \'Nec corporalibus oculis dut, si possumus, unigenitum filium, qui est in sinu patris, sic intellegamus narrantem, quo modo et uerbum est non sonus auribus instrepens sed imago
Abbreviated transcription (Latin):
aeterna: ut cognoscant te unũdm̃ uerũ &quẽ misisti iħm xpm̃. Sedsie qͣ¬
modo ꝓmisit ostensurũ seipsũ dilectorib suis cũpatre unũ dm̃: nqͥm̃
in hoc scło incorpore ususest abonis &amalis. Et in iuditio enĩ futuro
quosic uenturus est quomodo uisus est iens incelũ : hoc est ineadẽ forma
filii hominis eandẽ formã uidebunt quib dicturus est. Esuriui & non
dedistimihi manducare. Quia & uidȩi uidebunt inquẽ pupugerunt
Non in illã dĩformã inqua non rapina arbitratus est. eẽ aequalis deo.
Inilla dĩ forma tunc uidebunt eũ qui uidebuos sicutiest . Nec ideo
uidebunt quia pauꝑes spũ in hacuita fuerunt. quiamites: qui aligaris
quia esurientes & sicientes iustitiã. quiamisericordes: quia pacifsici
qui a ꝑserutionẽ passiꝓpt̃ iustitiã quãuis & hec omia idem ipsisunt:
sed quia mundo sunt corde . Ideo quippe inter illas beatitudines cũ

Expanded text:
aeterna, ut cognoscant te unum deum uerum et, quem misisti, legum aeterna, ut cognoscant te unum deum uerum et, quem misisti, legum modo promisit ostensurum seipsum dilectoribus suis cum Patre unum Deum non quomodo in hoc saeculo in corpore visus est a bonis et a malis. In judicio enim futuro quo sic venturus est, quomodo visus est iens in coelum, hoc est, in eadem forma filii hominis eamdem formam videbunt, quibus dicturus est: « Esurivi, et non dedistis mihi manducare , » quia et Judaei videbunt in quem pupugerunt, non illam Dei formam in qua non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. In illa Dei forma tunc videbunt eum, qui videbunt sicuti est. Nec ideo videbunt, quia pauperes spiritu in hac vita fuerunt, quia mites, quia lugentes, quia esurientes et sitientes justitiam, quia misericordes, quia pacifici, quia persecutionem passi propter justitiam, quamvis et haec omnia idem ipsi sint, sed quia mundo sunt corde. Ideo quippe inter illas beatitudines cum
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectione non facile est dm̃ uidere. nisihis quicordesint munis
t ideo beati mundi cordes: ipsienĩ dm̃ uidebunt: Hlinc iam dello
scło dicere exorsus. ẽ : ubi dm̃ uidebunt non om̃s quiresurgent. sed
quiresurgent aduitã aeternam. Non indigni dequibus dicta
Tollatur impius neuideat claritatẽ dni: sed digni dequalib dixit
ipsedñs cũ p̃sens nonuideretur : Iuidiligit me : mandata mea custo¬
dit. Et qui diligit me diligetur apatre meo : & ego diligã euĩ &os¬
tendã meipsũ illi. Nec hi quib dicetur. ite in ignẽ aeternũ quipre¬
paratus est diabolo & angelis eius : sedhi quib diceair. Uenitebene¬
dicti patris mei ꝑcipite regnum qđ uobis p̃paratũ est abinitiomnundi
lli quippe ibunt in conbustionẽ aeternã: iusti aut̃ inuitã aet̃ nã
Et que est uita &eterna nisi qđ ipsauita alibi dicit. Hȩc est aut̃ uita

Expanded text:
resurrectione non facile est deum uidere nisi his qui corde sint mundo. resurrectione non facile est deum uidere nisi his qui corde sint mundo. et ideo beati mundo corde; ipsi enim deum uidebunt quantos beatosaeculo dicere exorsus est, ubi deum uidebunt non omnes, qui resurgent, sed qui resurgent ad uitam aeternam, non indigni, de quibus dictum est: Tollatur impius, ne uideat claritatem domini, sed digni, de qualibus dixit ipse dominus, cum praesens non uideretur: Qui diligit me, mandata mea custodit, et: Qui diligit me. diligetur a patre meo et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi, nec hi, quibus dicetur: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis eius, sed hi. quibus dicetur: Venite, benedicti patria mei, percipite regnum, quod uobis praeparatum\', est ab initio mundi. illi quippe ibunt in ambustionem aeternam, iusti autem in uitam aeternam. et quae est uita aeterna, nisi quod ipsa uita alibi dicit: Haec est autem uita
Abbreviated transcription (Latin):
sicut aliquando cũ inparadiso de ambular& aduesperam. Nudesquẽ
ad modũ uir. sc̃s enitatur mentes nr̃as ab omĩb carnis sensib euo¬
care : ut aptas faciat aduidendũ dm̃. Et tam̃ quidagit talis extrin-¬
secus plantator &rigator nisi intrinsecus operatur quidat incre¬
mentũ ds̃ :. Iuis enĩ sine adiutorio sp̃sdĩ cogitare ualeat. eẽ aliquid
magis que esse qua omĩa quȩ ꝑ corpus sentiuntur. Iuo d nec inlo co
uideatur. nec quȩrendũ sit oculis. nec audiatur affatu. nec tactu telen
nec sentiatur in cessu. & uideatur tamen sed corde mundo: Neque enin
dehac uita ille loquebatur cũ hocdicer&: quando quidẽ abho suo
inquods̃ apparuit nonsicutiest sed inspecie qua uoluit quib uolun
Satis discreuit scłi futuri uitã discretione aꝑtissima: ubiait. Etqui
mirũ si inp̃senti scło nisiquando uult dñs nonuidetur : In ipsado

Expanded text:
sicut aliquando, cum in paradiso deambularet ad uesperam. Vides, quem sicut aliquando, cum in paradiso deambularet ad uesperam. Vides, quem ad modum uir sanctus enitatur mentes nostras ab omnibus carnis sensibus seuocare, ut aptas faciat ad uidendum deum. et tamen quid agit talis extrinsecus plantator et rigator, nisi intrinsecus operetur, qui dat incrementum, deus? quis enim sine adiutorio spiritus dei cogitare ualeat esse aliquid magisque esse quam omnia, quae per corpus sentiuntur, quod nec in loco uideatur nec quaerendum sit oculis nec audiatur affatu nec tactu teneatur nec sentiatur incessu et uideatur tamen sed corde mundo? neque enim de hac uita ille loquebatur, cum hoc diceret, quando quidem ab hoc saeculo, in quo deus apparuit non sicuti est, sed in specie qua noluit, quibus uoluit, satis discreuit saeculi futuri uitam discretione apertissima, ubi ait: \'Et quid mirum si in praesenti saeculo nisi quando uult dominus non uidetur? in ipsa quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ad faciem non sufficiebat. & dicebat ostende mihi tem& ipsũ manifeste
ut uid eamte . Tamquã dicer& qđ in psalmo ex eodẽ desiderio canitur
Satiabor cumanifestabitur głatua. Suo desiderio ardebat & philippus
arsab satiari cupiebat dicens. Ostende nobis patrẽ : & sufficit nobis
Dehacuisione loquens eiꝰ &iam ipse amator & desiderator ambrosius:
non inloco inquit ds̃ uidecur sicut adilicẽ manbrȩ sicut in monde
sina sed mundo corde. Et sequitur sciens quiꝰdesider& & quid aestu&
&iquid sꝑet. Nec corporalib inquit oculis ds̃ quȩritur : quib se osten¬
dit ab rahae isaac iacob & aliis in hoc saeculo. Nec circũ scribit᷑ iusu :¬
ꝓpt̃ illud qđ dictũ. ẽ. posteriora mea uidebis. Nectacta tenecu
sicut etiamluctatus est cũ iacob. Nec auditur affatu: sicut ñsolũ
atot sc̃ĩs uerũ etiam adiabolo auditus est. Nec sentitur incesspsq

Expanded text:
ad faciem non sufficiebat et dicebat: Ostende mihi temet ipsum manifeste, ad faciem non sufficiebat et dicebat: Ostende mihi temet ipsum manifeste, ut uideam te, tamquam diceret, quod in psalmo ex eodem desiderio canitur: Satiabor, cum manifestabitur gloria tua; quo desiderio ardebat et Philippus et sic satiari cupiebat dicens: Ostende nobis patrem et sufficit nobis. de hac uisione loquens eius etiam ipse amator et desiderator Ambrosius: \'Non in loco.., inquit, \'deus uidetur sicut ad ilicem Mambre, sicut in monte Sina sed mundo corde\'; et sequitur sciens, quid desideret et quid aestuet et quid speret: \'Nec corporalibus\', inquit, \'oculis deus quaeritur\\ quibus se ostendit Abrahae, Isaac, Iacob et aliis in hoc saeculo, \'nec circumscribitur uisu propter illud, quod dictum est: Posteriora mea uidebis, \'nec tactu tenetur\', sicut etiam luctatus est cum Iacob, nec auditur affatu\', sicut non solum a tot sanctis uerum etiam a diabolo auditus est, nec sentitur incessu
Abbreviated transcription (Latin):
bedula dubitationis excdusisunt : qm̃ mundo corde nonsunt. Ae ꝑhoc
es diabolũ: honideo diabolus dm̃ uidisse credendus.ẽ. Ixsienim
diensunt uenisso inconspectũdi. nonds̃ inconis pectereor.: Nenerunt
diẽ inconspertũ nrm quaeuidemꝰ: non aquib uidemur bl enoenunt
argo scut uimultis codicib legitur ut assistererit corã dõ. non e corã
epsisds Nec opus est hocloco immorari : ut ꝓuirib nris conemt eetea¬
dere. quomodo &c hoc tẽporaliter fiat. cũ indĩ conspectu semꝑ sint omĩa
dune eniqueritur. quo modo uideatur ds̃ nonea speciȩ quaet unltros
seculo quibusdã uoluit apparerȩ. quando non solũ cũ abrabã aluis quie
sustis ueru&uiam cũ cainfratricida locutus ẽ.: sed quomodo uideatur inillo
ragio ibiei filiieius uidebunt sicuiti est. Tunc quipps satiabitur inbonis de¬
si deriuscor. Iuo desiderio flagrabat morses: culoqui addm̃ facie

Expanded text:
nebula dubitationis exclusi sunt, quoniam mundo corde non sunt. ac per nebula dubitationis exclusi sunt, quoniam mundo corde non sunt. ac per cum eis diabolum, non ideo diabolus deum uidisse credendus est. ipsi enim dicti sunt uenisse in conspectu dei, non deus in conspectu eorum. ueniunt autem in conspectu nostro, quae uidemus, non a quibus uidemur. uenerunt ergo, sicut in multis codicibus legitur, ut adsisterent coram domino, non ut coram ipsis deus. nec opus est in hoc loco inmorari, ut pro uiribus nostris conemur ostendere, quo modo et hoc temporaliter fiat, cum in dei conspectu semper sint omnia. Nunc enim quaeritur, quo modo uideatur deus non ea specie, qua et in isto saeculo quibusdam uoluit apparere, quando non solum cum Abraham aliisque iustis uerum etiam cum Cain fratricida locutus est, sed quo modo uideatur in illo regno, ubi eum filii eius uidebunt, sicuti est. tunc quippe satiabitur in bonis desiderium eorum, quo desiderio flagrabat Moyses, cui loqui ad deum facie
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi enĩ iudebunt. Quantos beatos iã numerauerat: & tamen
uidendi his dm̃ ñ ꝓromiserat facultatẽ. Si ergohi qͥmundo s̃ corde
dm̃ uidebunt : utiq alii non uidebunt Neq enĩ in digni dm̃ uide¬
bunt: neq is qͥdm̃ uidere noluerit potest dm̃ uidere Cernis quam
circum ip ecte loquat᷑ iã dehis qͥ infuturo scło uidebunt dm̃ neq
enĩ om̃s sed qͥ dignis Resurgent enĩ & digni : & indigni regno
Etcedent: sed cũ magna differentia Ncam qui bene fecer᷑ in re¬
sur rectionẽ uitȩ: qͥ autẽ male eger̃ in resurrectionẽ udiciir.
Dic uditium penã ȩc̃nã significat: sic̃ etiã illud dictũ ẽ. Qui non¬
dere noluerit potest dm̃ uidere . quid aliud intellegi uoluit.
nuisi quia is qͥ mundando cordi curã tanta re dignã non uult im¬
ec uderuo melrun docorde. Iuideuidentius quid ex pressiuis di cipotut
Abhac ugitur uisione diabolus & angłieiꝰ & om̃s cũ eis impus sine ulla

Expanded text:
ipsi enim deum uidebunt quantos beatos iam numerauerat et tamen ipsi enim deum uidebunt quantos beatos iam numerauerat et tamen uidendi his deum non promiserat facultatem! si ergo hi qui mundo sunt corde deum uidebunt, utique alii non uidebunt; neque enim indigni deum uidebunt, neque is qui deum uidere noluerit potest dcircumspecte loquatur iam de his, qui in futuro saeculo uidebunt deum; neque enim omnes, sed qui digni sunt. resurgent enim et digni et indigni regno ent uocem eius et procedent, sed cum magna differentia; nam qui bene fecerunt, in resurrectionem uitae, qui autem male egerunt, in resurrectionem iudicii. hic iudicium poenavidere noluerit, potest Deum videre, quid aliud intelligi voluit, nisi quia is qui mundando cordi curam tantae rei dignam non vult im uidetur sed mundo corde\\ quid euidentius, quid expressius dici potuit? ab hac igitur uisione diabolus et angeli eius et omnes cum eis impii sine ulla
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbare etiam impios uisuros dm̃ : a diabolo quoq ipso uisum dm̃
putant sic accipientes qđ scriptũ ẽ. in libro iobuenis se cũ an¬
głis & dicibolũ in conspectudĩ. ut iã & illud ueniat in quȩstionẽ
quomͦ dictũ sit. Betcti mundõcordes quia ipsi dm̃ uidebunt Et
illud pacẽ sec tamini cũ om̃ib & scĩficationẽ : sine qͣnemo pote¬
rit uidere dm̃. Multũ enĩ miror si eo usq ꝓgrediunt᷑ qui exis.¬
timant impios uisuros dm̃ & a diabolo uisumdm̃: ut eos &.
mundo eẽ corde & pacẽ ac scĩficationẽ cũ om̃ib sectari as¬
paulo attentius consideratũ non uidericontrarium ei qđ dixit
dm̃ nemo uidit umquã. Neq enĩ dix̃. quia me uidistis ui distis &
patrem : sed dicendo qͥ me uidit uidit & patrẽ. ostendere uoluit
unitatẽ substantiȩ patris & filii. ne in aliqͦ int̃se putarent᷑ eẽ
dissimiles. Ac ꝑ hoc qm̃ uerũ dictũ ẽ. qui me uidit uidit &

Expanded text:
probare etiam impios uisuros deum a diabolo quoque ipso deum uisum probare etiam impios uisuros deum a diabolo quoque ipso deum uisum putant sic accipientes, quod scriptum est in libro Iob uenisse cum angelis et diabolum, in conspectu dei, ut iam et illud ueniat in quaestionem, quomodo dictum sit: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, et illud: Pacem sectamini cum omnibus et sanctificationem, sine qua nemo poterit uidere deum. multum enim miror, si eo usque progrediuntur, qui existimant impios uisuros deum et a diabolo uisum deum, ut eos et mundo esse corde et pacem ac sanctificationem cum omnibus i,I sectari adpaulo attentius consideratum non uideri esse contrarium\' ei, quod dixit: Deum nemo uidit umquam. neque enim dixit: Quia me uidistis, uidistis et patrem, sed dicendo: Qui I me uidit, uidit et patrem ostendere uoluit unitatem sub-\' stantiae patris et filii, ne in aliquo inter se putarentur esse dissimiles. ac per hoc, quoniam uerum dictum est: Qui me uidit, uidit et
Abbreviated transcription (Latin):
modo intellegendos. sic̃ dictũ .ẽ. illud Nemo scit quid agat᷑ in
homine nisi sp̃s hominis qͥ in ipso ẽ: nemo utiq sed hominum
etse nĩ hoc de dõ diccipi potest mũde ep̃o seriptũ sit non opus fu¬
isse ut quisquã illi testimonium ꝑhiber& de homine. qm̃ ipse
sciebat quid. eẽt. in homine Nam hoc apłs planius explicans
quẽ nemo inquit hominũ uidit nec uidere potest. Si ergo ita
dictũ .ẽ. dm̃ nemo uidit umquã: Acsi diceretur nemo hominum.
actenus illa quȩstio soluta uidebit᷑. ut nonsit huic sententiae
contrarium qđ dñs cut. Angłi eoꝵ semꝑ uident saciem pcitris
meri : ut scilic& tngłos dm̃ uidere credamꝰ quẽ nemo uidit
umquã sed hominum. Quomͦ ergo dm̃ uidit abra hamisaae
ia cob iob morses. mrcheas. estiias. & siqui alii sunt. deqͥb.
ueracissim scriptura testat᷑ qđ dm̃ uiderint si dm̃ ne mo

Expanded text:
modo intelligendos, sicut etiam illud modo intelligendos, sicut etiam illud ominis, qui in ipso est, — nemo utique sed hominum; neque enim hoc de deo accipi potest, cum de Christo scriptum sit non opus fuisse, ut quisquam illi testimonium perhiberet de homine, quoniam ipse sciebat, quid esset in homine; nam hoc apostolus planius explicans: Quem nemo. inquit, hominum uidit nec uidere potest — si ergo ita dictum est: Deum nemo uidit umquam, ac si diceretur: Nemo hominum\', hactenus illa quaestio soluta uidebitur, ut non sit huic sententiae contrarium, quod dominus ait: Angeli eorum semper uident faciem patris mei, ut scilicet angelos deum uidere credamus, quem nemo uidit umquam sed hominum. quo modo ergo deum uidit Abraham, Isaac, Iacob, Iob, Moyses, Michaeas, Esaias et si qui alii sunt, de quibus ueracissima scriptura testatur, quod deum uiderint, si deum nemo
Abbreviated transcription (Latin):
illi qđ dictum . ẽ. dm̃ nemo uidit um qͣm. & illud qđ de mo.¬
rse scriptũ. ẽ. qͥa loquȩbat᷑ cũ dõ facie ad faciem. sic̃ qͥs lo¬
quit᷑ ad amicũ suum Et illud qđ ꝓpheta escias de ipso
loquens ait. uidi dm̃ sabaoth sedentẽ inthrono. & siqua
cilia solent similia testimonia ex eadem auctoritate ꝓ.¬
ferri. quomodo non s̃ contraria sententiȩ qua dictum. ẽ.
putari sibi. eẽ. contrarium. Quomodo enĩ uerũ .ẽ. qđ in
eo dr̃. qui me uidit uidit & patrem. si dm̃ nemo uidit um.¬
quã :ꝰ quo modo uerum est. angłi eorum semꝑ uident faciem
patris mei. Si dm̃ nemo uidit umquã: Qua igit᷑ regula intel¬
legentiae. ista ueluti contraria & repugnantia. non . eẽ . con¬
traria nec repugnare ꝓbabimꝰ: Neq enĩ fieri ullo modo potest
ut hȩc scripturarũ cuctoritas ciliqͣ ex parte mentiat᷑. Si dici¬
mus in eo qđ scriptũ . ẽ. dm̃ nemouidit umquã homines tantũ¬

Expanded text:
lud quod de Moyse scriptum est, « quia loquebatur cum Deo facie ad faciem, sicut quis loquitur ad amicum suum ; » et illud quod propheta Isaias de seipso loquens ait: « Vidi Dominum Sabaoth sedentem in throno , » et si qua alia solent similia testimonia ex eadem auctoritate proferri, quomodo non sunt contraria sententiae qua dictum est: putari sibi esse contrarium; quomodo enim verum est quod in eo dicitur: « Qui me vidit, vidit et Patrem , » si Dominum nemo vidit unquam? Quomodo verum est, « Angeli eorum semper vident faciem Patris mei? » Si Deum nemo vidit unquam? Qua igitur regula intelligentiae ista veluti contraria et repugnantia, non esse contraria nec repugnare probabimus? Neque enim fieri ullo modo potest ut haec Scripturarum auctoritas aliqua ex parte mentiatur. Si dicimus in eo quod scriptum est: « Deum nemo vidit unquam, » homines tantum
Abbreviated transcription (Latin):
loquor Nolo auctoritatẽ meã sequaris. ut ideo putes tibi aliquid
necesse. eẽ. credere qm̃ a me dicit᷑. sed aut scripturis canonicis
credas. siquid nondũ quam sit uerũ uides. aut in terius de mons¬
trati ueritati. ut hoc plane uideas. Exempli gra dicã aliqͥd
qđ ad hȩc certius prestruaris. & inde potissimum unde nobis

Expanded text:
loquor. nolo auctoritatem meam sequaris, ut ideo putes tibi aliquid loquor. nolo auctoritatem meam sequaris, ut ideo putes tibi aliquid necesse esse credere, quoniam a me dicitur; sed aut! scripturis canonicis credas, si quid nondum, quam sit uerum, uides, aut interius demonstranti ueritati, ut hoc plane uideas. ! Exempli gratia dicam aliquid, quo ad haec certius praestruaris, et inde potissimum, unde nobis
Abbreviated transcription (Latin):
do & audiendo. nec ideo tam̃ agere partessuas sermo cessauerit.
ed cũ plantator & rigator officium sui gesserit muneris. cetera
illi qui dat incrementũ relinquit . Ille quippe etiam ipsum
plantatorem rigatoremq formauit. Secundũ interiorem igit᷑
hominẽ ꝑcipe uerba intellectus. Ipse exum renouat᷑ de die in
diem. etiam cũ exterior iste corrumpit᷑. siue castigatione abs¬
tinentiae. siue aliqua morbida ualitudine. siue quolib& casu.
uel cesde qđ necesse. ẽ. etiam his qͥsano corpore diu uiuunt ipso
ȩtatis accessu. Frige itaq spm̃ mexitis tuȩ. qui renouat᷑ in a gru-
tione dĩ scđm imaginem eius qͥcreauit eũ. ubiꝑ fidem inte habitat
xp̃s. ubi non. ẽ. uideus & grecus. seruus liber. masculus. femiNia.
łbi non morieris cũ solui corpore coeperis. quia nec ibi marcuisti cũ
sis annis grauis: Hoc interiore tuo erecta. intende & uide quȩ

Expanded text:
do et audiendo. nec ideo tamen agere partes suas sermo cessauerit, do et audiendo. nec ideo tamen agere partes suas sermo cessauerit, sed, cum plantator et rigator officium sui gesserit muneris, cetera illi, qui dat incrementum, relinquit; ille quippe etiam ipsum plantatorem rigatoremque formauit. Secundum interiorem igitur hominem percipe uerba intellectus. ipse enim renouatur de die in diem, etiam cum exterior iste corrumpitur siue castigatione abstinentiae siue aliqua morbida ualitudine siue quolibet casu uel certe, quod necesse est etiam his, qui sano corpore diu uiuunt, ipso aetatis accessu. erige itaque spiritum mentis tuae, qui renouatur in agni-I tione secundum imaginem eius, qui creauit eum, ubi per fidem in te habitat Christus, ubi non est Iudaeus et\' Graecus, seruus liber, masculus femina, ubi non morieris, cum solui corpore coeperis, quia nec ibi marcuisti, cum sis annis grauis. hoc interiore tuo erecta intende et uide, quae !
Abbreviated transcription (Latin):
EMoR debiti qđ ex tua petitione & mea ꝓmissio¬
ne factum. ẽ. religiosa famula dĩ paulina. ꝑsoluti¬
onis quoq eius neglegens. eẽ. non debui. Cum enĩ
petiuisses ut de in uisibili dõ utrũ ꝑoculos corporeos possit uideri
plixe aliquid copioseq ad te scriberem. Negare non potui. ne
scm̃ studium tuum offenderem. Sed ꝓmissum distuli. siue ꝓpter
alias occupationes meas. siue qđ ame id flagitaret᷑. unde a-¬
liquanto diutius cogitari opos tebat. Sed cũ tanta res ess&.
quȩ cogitando non tã quid de ea sentiendũ dicendũ ue. eẽt. quã
quo nã modo ꝑsucidendũ. his qͥ diuersa sentirent fier& difficilior.
finẽ aliqͣndo dilationi adhibendũ putaui. sperans diuinũ ad uito-¬
rium magis mihi scribenti quã differenti affuturũ. Quam obrem.
primũ mihi uidet᷑ plus ualere in hac in quisitione uiuendi quã lo¬¬
quendi modum. Nam qui didicerunt a dnõ iħu xpo mites. eẽ.
& humiles corde plus cogitando & orando ꝓficiunt. quã legen-¬

Expanded text:
emor debiti, quod ex tua petitione et mea promissione factum est, religiosa famula dei Paulina, persolutionis quoque eius neglegens esse non debui. cum enim petiuisses, ut de inuisibili deo, utrum per oculos corporeos possit uideri, prolixe aliquid copioseque ad te scriberem, negare non potui, ne sanctum studium tuum offenderem; sed promissum distuli o sine propter alias occupationes meas siue quod a me id flagitaretur, unde aliquanto diutius cogitari oportebat. sed cum tanta res esset, quae cogitando, non tam quid de ea sentiendum dicendumue esset, quam quonam modo persuadendum his, qui diuersa sentirent, fieret difficilior, finem aliquando dilationi adhibendum putaui sperans diuinum adiutorium magis mihi scribenti quam differenti adfuturum. quam ob rem primum mihi uidetur plus ualere in hac inquisitione uiuendi quam : loquendi modum. nam qui didicerunt a domino Iesu Christo mites esse et humiles corde, plus cogitando et orando proficiunt quam legen
Abbreviated transcription (Latin):
sensib nota dm̃ nemo uidit umquã. qm̃ si aliquando eo modo
uisus ẽ non sicut ista natura uidetur sed uoluntarte uisus
est specie quit uoluit apparens. latente natura atq in se¬
in cõmutabilit̃ ꝑmainente. Eo autẽ modo quo uidetur sicuti
ẽ nunc fortasse uidet᷑ a quibus dã angłis. A nobis atẽ tunc
ita uidebit᷑: cũ eis sticti fuerimus ȩquales. Deinde cũ addi-¬
diss&. quia nec potestates cȩlorum sicut seraphim ausi cum
uolunt & quem admodum uolunt uident᷑ : ut hinc eda
coniceretur quanta sit in uisibilitas trinitatis. tam̃ inque
& si potestas non . ẽ. uidendi. est grã ꝓmerendi ut uidenuu
simus. Et ideo quihabuit grãm: meruit copitm. Nosconi

Expanded text:
sensibus nota, deum nemo uidit umquam, quoniam. si aliquando eo modo sensibus nota, deum nemo uidit umquam, quoniam. si aliquando eo modo uisus est, non sicut ista natura uidetur, sed uoluntate uisus est specie, qua \'uoluit, apparens latente natura atque in seincommutabiliter permanente. eo autem modo, quo uidetur, sicuti est, nunc fortasse uidetur a quibusdam angelis, a nobis autem tunc ita uidebitur. cum eis facti. fuerimus aequales. ! Deinde cum addidisset, quia nec potestates caelorum sicut Seraphin, nisi cum uolunt et quem ad modum uolunt, uidentur, ut hinc etiam coniceretur, quanta sit inuisibilitas trinitatis: Tamen, inquit, \'etsi potestas non est uidendi, est gratia promerendi, ut uidere possimus. et ideo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sua uerba respiciens: sed quia usitatius in loquexido solemus
oculis at tribuere uisionẽ. sicut speciem corpori. Nam & hȩc mos
loquendi crebrius usur pat in reb quȩ locis continentur
utorianturq colorib Sed si nulla species. eẽt m̃te contuenda :
non diceret᷑ ille speciosus forma pre filiis hominũ Neq exuĩ
hoc scđm carnem dictũ . ẽ & non scđm speciem spiritalem
icitur ergo & species ꝑtinens ad mentis obtutũ. Sed quid usita¬
tuis incorporib dr̃ uel insimilitudinib corporum: ideo dixit.
species uidet᷑ uirtus uero narrat᷑. Illa oculis: hȩc mente
cõprehendit᷑. Pro inde narrante unigenito qui .ẽ. insinupa.¬
tris narratione in effabili : creatura rationalis munda & scã
implet᷑ dĩ uisione in effabili. quã tunc consequem᷑. cũ ȩquales
angłis fcti fuerimus. Quia sic̃ uident᷑ ista uisibilit corporis

Expanded text:
sua verba respiciens, sed quia usitatius in loquendo solemus sua verba respiciens, sed quia usitatius in loquendo solemus oculis attribuere visionem, sicut speciem corpori. Nam et hic mos loquendi crebrius usurpatur in rebus, quae locis continentur, varianturque coloribus. Sed si nulla species esset mente contuenda, non diceretur ille « speciosus forma prae filiis hominum . » Neque enim hoc secundum carnem dictum est, et non secundum speciem spiritalemDicitur ergo et species pertinens ad mentis obtutum; sed quia usitatius in corporibus dicitur, vel in similitudinibus corporum, ideo dixit: Species videtur; virtus vero narratur: illa oculis, haec mente comprehenditur. Proinde narrante Unigenito, qui est in sinu Patris, narratione ineffabili, creatura rationalis munda et sancta impletur visione Dei ineffabili, quam tunc consequemur cum aequales Angelis facti fuerimus. Quia sicut videntur ista visibilia, corporis
Abbreviated transcription (Latin):
quo nodio angeli dm̃ uideat. propt̃ illud qđ exeuangłio cõmemoraui
ngedi torum semꝑ iudent faciem patris mei. Sienĩ & ipsis non sicuti ẽ
sg latente sua Natura inspecie qua uoluerit appara. magis ma¬
sisq requirendum ÷ quo modo eum nos uidebimus Neuti est. Et sieut
morses desiderauit cum peteret ut deus qui in conspectu eius era
ostendera ili semet ipsum. Hoc enim Nobis summũ p̃miũ inresur¬
rectione promittit᷑: quod erimus atquales angelis dĩ. Ae ꝑhoc
snec ipsi eum uident sicuti . ẽ. quo modo nos ita uisuri sumꝰ eũ eas
aequales inresurrectione facti fuerimus : seduide quid consequent̃¬
dicit nr̃ ambrosius. deniq inqui ł cum ad ditur antgenitꝰ filius
ipse narrabit: mentium magis quam oculoꝵ usio declarat᷑. Speci¬
es enimiudetur : uirtus uͦꝰ Narratur. Illa oculis: haec m̃te comb¬
henditur. Qui paulo ante dixerat usionẽ ad utrũq referendasn:
nunc eam non menti sed oculis dedit. Non ut opinor neglegenter

Expanded text:
uo modo angeli deum uideant, propter illud, quod ex euangelio commemoraui: Angeli eorum semper uident faciem patris mei. si enim et ipsis non sicuti est, sed latente sua natura in specie, qua uoluerit, apparet, magis magisque requirendum est, quo modo eum nos uidebimus, sicuti est et sicut Moyses desiderauit, cum peteret, ut deus, qui in conspectu eius erat, ostenderet illi semet ipsum. hoc enim nobis summum praemium in resun-ectione promittitur, quod erimus aequales angelis dei, ac per hoc, si nec ipsi eum uident, sicuti est, quo modo nos ita uisuri sumus, cum eis aequales in resurrectione facti fuerimus? seddicat Ambrosius: « Denique, » inquit, cum additur, unigenitus Filius ipse narravit, mentium magis quam oculorum visio declaratur. Species enim videtur, virtus narratur: illa oculis; haec mente comrehenditur. » Qui paulo ante dixerat visionem ad utrumque referendam, nunc eam non menti sed oculis dedit, non, ut opinor, negligenter
Abbreviated transcription (Latin):
nemo potest fticiem dĩ uidere & uiuere. Id ẽ nemo potest eũ
in hac uita uiuens uidere sicuti.ẽ. Nam multi uider̃: sed qdđ
uoluntas elegit ñ qđ natura formauit. Et illud qđ ioħsar¬

Expanded text:
nemo potest faciem dei uidere et uiuere, id est nemo potest eum nemo potest faciem dei uidere et uiuere, id est nemo potest eum in hac uita uiuens uidere, sicuti est. nam multi uiderunt, sed quod uoluntas elegit, non quod natura formauit, et illud, quod Ioha
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit inqua uoluerit specie. ut apud eum in tegra
maneat eius in uisibilis in cõmutabilisq natura. Deside¬
rium auutẽ ueraciter piorum qđ uidere deum cupiunt
& in hiant̃ ardescunt : non opinor in et in speciem contuend
flagrat qua ut uult aappar& qđ ipse non .ẽ. sed ineã subsu¬
tiam qua ipse .ẽ. qđ est huius exĩ desiderii sui flammã sano
morses fidelis famulus eius ostendit: ubi ait dõ cũ quo utas¬
micus facie ad ftciem loquȩbat᷑. Si in ueni gr̃am antete.
ostende mͥ tem& ipsum. Quid ergo ille non erat ipse : sinon
.eẽt. ipse : non ei dicer&. ostende mͥ tem& ipsum. sed ostende
mͥdm̃. Et tam̃ si eius naturã substantiamq. conspicer&: nui¬
tominus dicer& ostende mͥ tem& ipsum. Ipse ergo erat in eu
specie qua apparere uoluerat: non autẽ ipse apparebat i
natura ꝓpria quã morses uidere cupiebat. Ec qͥppe ꝓmit¬
tit᷑ scĩs in alia uita. Vnde qđ responsum ẽ morsi uerũ e: qua

Expanded text:
voluerit, in qua voluerit specie, ut apud eum integra voluerit, in qua voluerit specie, ut apud eum integra maneat ejus invisibilis incommutabilisque natura, desiderium autem veraciter piorum, quet inhianter ardescunt, non, opinor, in eam speciem contuendam flagrat, qua, ut uult, apparet, quod ipse non est, sed in eam substantiam, qua ipse est, quod est. huius enim desiderii sui flammam sanctus Moyses, fidelis famulus eius, ostendit, ubi ait deo, cum quo ut amicus facie ad faciem loquebatur: Si inueni gratiam ante te, ostende mihi temet ipsum. quid ergo? ille non erat\' ipse? si non esset ipse, non ei diceret \'ostende mihi temet ipsum\', sed \'ostende mihi deum\', et tamen, si eius naturam substantiamque conspiceret, multo minus diceret ostende mihi temet ipsum\'. ipse ergo erat in ea specie, qua apparere uoluerat, non autem ipse apparebat in natura propria., quam Moyses uidere cupiebat; ea quippe promittitur sanctis in alia \' uita. unde, quod responsum est Moysi, uerum est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ ꝓcul dubio error ad struit᷑ si patris natura in uisibilis
filii uero uisibilis credit᷑: utriusq unã parit̃ quȩ inuisibilem
Asseruit eẽ nciturã ad iungens etiam sp̃s scĩ. Quod breuit᷑ qui¬
dem sed admirabilit intima int: ubi secutus ait. Aut certe
refelli non potest. uel patrem. uel filium. uel terte sp̃m̃ scm̃
si tam̃ ẽ scĩsps uisio etispecie uideri : quã uoluntas elegerit
non nctura forma uerit. Potuit dicere non natura monsera¬
uerit ÷ sed maluit dicere forma uerit. ne ipsam speciem in qͦ
ds̃ elegit apparere. desua natura formare puttaret᷑. & ex
hoc utiq conuinceretur conuertibilis. eẽ mutabilisq. subs¬
tanticie qđ ipse r̃ a fide piorum misericors & benignus
cuierterit In uisibilis ẽ igit᷑ natura ds̃: non arantum
pater sed & ipsa trinitas unus ds̃. Et quia non tantũ
in uisibilis uerũ etiam in commutabilis : sic appar& quib

Expanded text:
quorum procul dubio error adstruitur, si patris natura inuisibilis, quorum procul dubio error adstruitur, si patris natura inuisibilis, filii uero uisibilis creditur, utriusque unam pariterque inuisibilem adseruit esse naturam adiungens etiam spiritus sancti. quod breuiter quidem sed admirabiliter intimauit, ubi secutus ait: Aut certe refelli non potest uel patrem uel filium uel certe spiritum sanctum, st sancti spiritus uisio, ea specie uideri, quam uoluntas elegerit, non natura formauerit, quuerit\', sed maluit dicere formauerit>, ne ipsam speciem, in qua deus elegit apparere, de sua natura formare putaretur et ex hoc utique conuinceretur conuertibilis esse mutabilisque substantia, quod ipse deus a fide piorum misericors et benignus auerterit! Inuisibilis est igitur natura deus non taPater, sed et ipsa Trinitas, unus Deus, et quia non tantum invisibilis, verum etiam incommutabilis, sic apparet, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
hec uerba intelligis qͥd restat qđ ame amplius requirat᷑ cum
Sum illa quȩ difficilis uidebat᷑ soluta sit questio  discretũ ests
quippe quomͦ dictu sit dm̃ nemo uidit unnquã: & quor dr̃nuuis
quarrciq ui quiderint. Sed illuo ꝓpterea dictũ ẽ er̃ ds̃ natuelu¬
erit sit̃ uoluerit t uoluert appar& ea specie quã uoluntas
elegent etiam ltente natura : Nam si patres quaendo d mn
ueserunt ipsa illis natura eius cipparuit quãuis si noluissdẽ
utiq non apparuiss&. quomͦ dm̃ nemo uidit umquã cũ eo uolen-¬
te ipsci eius a tot patrib natura conspecta sit  qđ si dr̃ filius a
patreb uisus ut de dõ patre dictũ accipiat᷑ qđ eũ nemo umquam
uiderit: non quidem amisit occasionẽ ambrosius ut hinc quosdã
hereticos redarguer&. id est fotinianos qͥ principium filio dei
exutero uirginis tribuunt. nec uolunt credere qđ & antea fuerit
ed quia uidebat alios id ẽ armanos ꝑniciosius insidianttes

Expanded text:
ec verba intelligis, quid restat quod a me amplius requiratur, cum jam illa quae difficilis videbatur, soluta sit quaestio? Discretum est quippe quomodo dictum sit, Deum nemo vidit unquam, et quomodo Deum justi antiqui viderint. Sed illud propterea dictum est, quoniam Deuerit, sicut uoluerit, apparet ea specie, quam uoluntas elegerit, etiam latente natura. nam si, patres quando deum uiderunt, ipsa illis natura eius apparuit, quamuis, si noluisset, utique non apparuisset, quo modo deum nemo uidit umquam, cum eo uolente ipsa eius a tot patribus natura conspecta sit? quod si dicitur filius a patribus uisus. ut de deo patre dictum accipiatur, quod eum nemo umquam uiderit, non quidem amisit occasionem Ambrosius, ut hinc\' quosdam haereticos redargueret, id est Photinianos, qui principium filio dei ex utero uirginis tribuunt nec uolunt credere,I, quod et antea fuerit. sed quia uidebat alios, id est Arrianos perniciosius insidiantes,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ erimꝰ. Scimꝰ quiaͣ apparuerit : similes ei erimꝰ qm̃ uide¬
bimꝰ eũ sicuti ẽ. Non sic̃ eum homines uider̃ quando uoluit
in specie qua uoluit : non in natura quã in sem& ipso etiam
Ton qui a dĩ plenitudinem quisquã non solũ o culis corꝑis. sed uel ipsa
mente aliquando cõprehexidit. Aliud . ẽ enim uidere: aliud ẽ totũ
uidendo comp̃hendere. Quandoquidem id uidetur: quod presens
ut cumque sentitur. Totum autem comprehenditur udendo: qđ
ita uidetur ut nichil eiꝰ lateat uidentẽ. aut cuiꝰ fines circumspici
poss. sicut te nichil lat& presentis uoluntatis tue. Circum spicere
autem potes fines anuli tui. Exempligrã duõ posui quorum
alterum admentis obtutum. alterum as corporales oculos per¬
tinent. Uisus enim sicut ille ait ad utrumq referendus est : id÷
& ad occulos & admentẽ. Porro si ꝓpterea dm̃ nemo uidit umquã
quia sicut ait disputator cuiꝰ uerba consideramꝰ. plenitudinem

Expanded text:
um apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est. Non sicut eum homines viderunt, quando voluit, in specie qua voluit, non in natura quae in semetipso etiam Non quia Dei plenitudinem quisquam non solum oculis corporis, sed vel ipsa mente aliquando comprehendit. Aliud est enim videre, aliud est totum videndo comprehendere. Quanutcumque sentitur, totum autem comprehenditur uidendo, quod ita uidetur, ut nihil eius lateat uidentem, aut cuius fines circumspici possunt, sicut te nihil latet praesentis uoluntatis tuae, circumspicere autem potes finis anuli tui. exempli gratia duo posui, quorum alterum ad mentis obtutum, alterum ad corporales oculos pertinet; uisus enim, sicut ille ait, ad utrumque referendus est, id est et ad oculos et ad mentem. Porro si propterea deum nemo uidit umquam, quia, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
uid est ergo qđ eadem dicit auctoritas. dm̃ nemo uidit um.¬
quã : An fortasse respondet᷑ qđ illa testimonia de uiden¬
dodm̃ sunt non de uiso: Ipsi exĩ dm̃ uidebunt dictum est
non uiderunt & non uidimus sed uidebimus eum sicuti. ẽ
Proinde his sententiis non . ẽ. contrarium. dm̃nemo uidit um¬
quã. Uidebunt enĩ quem non uider̃ : qͥmundo corde filii

Expanded text:
Quid est ergo, quod eadem dicit auctoritas: Deum nemo uidit umQuid est ergo, quod eadem dicit auctoritas: Deum nemo uidit umquam? an fortasse respondetur, quod illa testimonia de uidendo deo sunt, non de uiso? ipsi enim deum uidebunt, dictum est, non \'uiderunt\', et non uidimus sed \'uidebimus eum sicuti est. proinde his sententiis non est contrarium: Deum nemo uidit umquam. uidebunt enim, quem non uiderunt, qui mundo corde fi
Abbreviated transcription (Latin):
suas uideat sed & ciliorũ. Scđm hoc enuim dix̃ apłs. neminẽ
scire qđ cigat᷑ in homine nisi sps hominis qͥ in ipso ẽ: scđm
qđ uidemus in nobis Nam scđm id qđ credimꝰ nec uidemꝰ
& multos fideles eẽ nouimꝰ & multis noti sumꝰ. Si ergo iã
ista distincta sunt: ueniamꝰ ad causam. Scimꝰ posse deum
uideri: qm̃ scriptũ.ẽ. Beciti mundi cordes qͥa ipsi dm̃ ui¬
debunt. Anforte non debui dicere sȩimus sed credimus.
qm̃ dm̃ nec corpore aliquando uidimꝰ sic̃ hanc lucẽ. nec
mte sic̃ ipsam in nobis qua idcredimꝰ fidem. Sed tantũ quic¬
scriptũ .ẽ. in ea scriptura cuius fideles sumꝰ : qđ uerũ sit mi¬
in quit quia cũ apparuerit similes ei erimꝰ. qm̃ uidebimus
cum sicuti ẽ. Ecce scire sedix̃ qđ nondũ ftictũ fuerat. nec ui¬
dendo sed credendo cognouerat. Recte itaq diximus
scimus posse dm̃ uideri : quamuis eũ non uiderimꝰ. sed di¬
uinȩ cuctoritati quȩ scĩs libris continet᷑ crediderimus:

Expanded text:
m hoc enim dixit apostolus neminem scire, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis, qui in ipso est, secundum quod uidemus in nobis; nam secundum id, quod credimus nec uidemus, et multos fideles esse nouimus et multis noti sumus. Si ergo iam ista distincta sunt, ueniamus ad causam. scimus posse deum uideri, quoniam scriptum est: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt. an forte non debui dicere scimus sed \'credimus\', quoniam deum nec corpore aliquando uidimus sicut hanc lucem nec mente sicut ipsam in nobis, qua id credimscriptum est in ea scriptura cujus fideles sumus, quod verum sit, miinquit, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est. ecce scire se dixit. quod nondum factum fuerat nec uidendo sed credendo cognouerat. recte itaque diximus: \'Scimus posse deum uideri\\ quamuis eum non uiderimus, sed diuinae auctoritati, quae sanctis libris continetur, crediderimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Tneipsam sibi salam fidẽ sic arrogarent. & non intelligerent diuini
N tus eẽ. donatã. sic̃ idẽ apts alio loco se dic̃ ut fidelis eẽt. miam conse
cuitum. Hic quoq adiunx̃ atq ait & hoc non ex uob. secddi donum est .
non exoꝑibus. neforte quis extollatur Et neputarentur fidelib bona
defutura oꝑa. rursus adiecit. Ipsius enim figm̃tũ sumꝰ creati inxp̃o ihu¬
inopibus bonis. quȩ p̃parauit ds̃ ut in illis ambulemus: Tunc ergo
esfĩcuni uere liberi cũ ds̃ nos fingit idest̃ format &creat non ut
bomines quodiam fecit: sedut boni homines simus. quo dnuno grasua
humani. Noniam creauerat ds̃
ien nequiscaiã & sbio ndũ opibus deipsogletur libero uoluntatis ar¬
bitrio tanquam ab ipso incipiat meritũ. cui tanquam debatũ reuuatus
p̃miũ bene oꝑandi. ipsa libtas audiat eundẽ grãe p̃conẽ dicentẽ  a dr est
enim qui oꝑatur in nob. & uelle &oꝑari probona uoluntate &ilio loco

Expanded text:
. Et ne ipsam sibi saltem fidem . Et ne ipsam sibi saltem fidem tus esse donatam, sicut idem Apostolus alio loco se dicit ut fidelis esset misecutum , hic quoque adjunxit atque ait: Et hoc non ex vobis sed Dei donum est; non ex operibus, ne forte quis extollatur. Et ne putarentur fidelibus bona opera defutura, rursum adjecit: Ipsius enim sumus figmentum, creati in Chin operibus bonis, quae praeparavit Deus, ut in illis ambulemus . Tunc ergo efficimur vere liberi, cum Deus nos fingit, id est format et creat, non ut homines, quod jam fecit, sed ut boni homines simus, quod nunc gratia humani, non jam creaverat Deus . Item ne quisquam, etsi non de operibus, de ipso glorietur libero voluntatis arbitrio, tanquam ab ipso incipiat meritum, cui tanquam debitum reddatur praemium bene operandi ipsa libertas, audiat eumdem gratiae praeconem dicentem: Deus enim est qui operatur in vobis et velle et operari pro bona
Abbreviated transcription (Latin):
etri certe apłi. est ista sententia. Quȩ cum uera sit. qualis quȩso potest
serui ad dicti. eẽ. libertas. nisi quando eum peccare delectat : Lberalit̃
enim seruit. qui sui dñi uoluntatẽ libent̃ facit. ac̃ ꝑhoc ad peccandũ
liber est. qui peccati seruus est Unde ad uiste faciendũ lib ñ erit.
nisi apeccato liberatus. eẽ. iustitiȩ cȩperit seruus: Ipsa est uera lib¬
tas. propt̃ rectini facti lȩtitiam simul &pia seruitus ꝓpt̃ p̃cepti
oboedientiam: Sed adbenefaciendũ ista libertas unde erit homini
addicto &uendito. nisi redimat cuius illa uox est. siuos filius libe
rauerit. tunc uere liberi eritis : quod antequam fieri incipiat in¬
homine. quo modo quis quã delibero arbitrio in bono głatur oꝑe.
qui nondũ est lib adoꝑandũ bene. nisi se uana suꝑbia inflatus extollat
quam coib& apłs dic̃s Qrã dĩ salui facti estis per fidem

Expanded text:
. Petri certe apostoli est ista sententia: quae cum vera sit, qualis, quaeso, potest . Petri certe apostoli est ista sententia: quae cum vera sit, qualis, quaeso, potest servi addicti esse libertas, nisi quando eum peccare delectat? Liberaliter enim servit, qui sui domini voluntatem libenter facit. Ac per hoc ad peccandum liber est, qui peccati servus est. Unde ad juste faciendum liber non erit, nisi a peccato liberatus esse justitiae coeperit servus. Ipsa est vera libertas propter recti facti laetitiam, simul et pia servitus propter praecepti obedientiam. Sed ad bene faciendum ista libertas unde erit homini addicto eraverit, tunc vere liberi eritis . Quod antequam fieri in homine incipiat, quomodo quisquam de libero arbitrio in bono gloriatur opere, qui nondum est liber ad operandum bene, nisi se vana superbia inflatus extollat? quam cohibet Apostolus dicens: Gratia salvi facti estis per fidem
Abbreviated transcription (Latin):
sterilis apparebat interris. in ea pace dequa illi cecider̃. sine ullo tem¬
poris t̃mino ꝑmanebunt: Sed illoꝵ ciuiũ numerus. siue qui est
siue qui futurus est in contemplatione est eius artificis. qui uocat es
quȩ non sunt tanquã ea quȩ sunt : atq in m̃sura & numero & pondere
erum haec pars generis humani. cui libera s cuncta disponit
reparari potest : absit. Quid enim boni oꝑatur perditꝰ. nisi quantum
fuerit aꝑditione reparatus: numquid libero uoluntatis arbitrio
& hoc absit. Nam libero arbitrio male utens homo. & se ꝑdidit et
ipsum. Sicut enim quisẽ occidit. utiq uiuendo sẽ occidit. sed se occi¬
dendo non uiuit : nec se ipsum poterit resuscitare: cum occiderit:
ta cũ libero peccaretur arbitrio. uictore peccato. amis sumẽ. & liberũ
arbitriũ Aquo enim quis deuictus est. huic & seruus addictus est

Expanded text:
sterilis apparebat in terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temsterilis apparebat in terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temporis termino permanebunt. Sed illorum civium numerus, sive qui est, sive qui futurus est, in contemplatione est ejus artificis, qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt , atque in mensuraerum haec pars generis humani, cui libertatem al., liberatireparari potest? Absit. Quid enim boni operatur perditus, nisi quantum fuerit a perditione liberatus? Numquid libero voluntatis arbitrio? Et hoc absit: nam libero arbitrio male utens homo, et se perdidit et ipsum. Sicut enim qui se occidit, utique vivendo se occidit, sed se occidendo non vivit, nec se ipsum poterit resuscitare cum occiderit: ita cum libero peccaretur arbitrio, victore peccato amissum est liberum arbitrium; A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est
Abbreviated transcription (Latin):
Et sunt uera: quãuis non uideantur. Quȩ nisi credunt᷑. ad uitã beatã
quȩ non nisi aet̾na .ẽ. ñ potest ꝑuenire. Cũ istis uͦ utrũ loqui de¬
mmo nescire se dicunt. qđ nescire neguri ñ possunt. Neq enĩ
quisquã sinitur nescire se uiuere : quando quidem si non uiuit
non potest aliquid uel nescire. Qm̃ non solũ scire : uerũ & iam
nescire nisi uuentis est. Sed uidelic& non ud sentiendo qđ uiuant

Expanded text:
Et sunt vera quamvis non videantur, quae nisi credantur, ad vitam beatam, Et sunt vera quamvis non videantur, quae nisi credantur, ad vitam beatam, quae non nisi aeterna est, non potest perveniri. Cum istis vero utrum loqui dese vivere nesciunt: imo nescire se dicunt, quod nescire non possunt. Neque enim quisquam sinitur nescire se vivere: quandoquidem si non vivit, non potest aliquid vel nescire; quoniam non solum scire, verum etiam nescire viventis est. Sed videlicet non assentiendo quod vivan
Abbreviated transcription (Latin):
ens ad probare. ne incidat in errorem si proueris ad ꝓbauerit
falsa. cũ om̃ã sic̃ adfirmant. uel occulta sint uł incerta. Onde tria
confeciuolumina in inicio conuersionis meȩ ne im pedim̃to nobis
eẽt̃. quȩ tanquã inhostem contradicebat. Et utiq. fuerat remo¬
uenda inueniendȩ desꝑatio ueritatis: quȩ illoꝵ ueritatis argum̃¬
tationib roborari. Apud illos ergo error om̃ĩs putatur. eẽ: pecea.¬
tũ. qđ uitari non posse contendunt. Nisi omĩs suspendat᷑ absentio
Errare quippe dicunt eum: quisquis ad sentit᷑ incertis. Nichilq cer¬
tũ eẽ hominũ uisu : ꝓpt̃ incertã similitudinẽ. Falsi & iam siquod
uidetur : forte sit uerũ : Accutissimis quidẽ : sed inpudentis simis
conflictationib disputant: A pud nos autẽ.: iustꝰ exfide uiuit. Qt
si tollat᷑ ad sensio: fides tolli. qͥuisine ad sensione nihil creditur

Expanded text:
ens approbare, ne incidat in errorem, si pro veris approbaverit ens approbare, ne incidat in errorem, si pro veris approbaverit falsa, cum omnia, sicut affirmant, vel occulta sint, vel incerta. Unde tria confeci volumina in initio conversionis meae, ne impedimento nobis essent, quae tanquam in ostio contradicebant. Et utique fuerat removenda inveniendae desperatio veritatis, quae illorum videtur argumentationibus roborari. Apud illos ergo error omnis putatur esse peccatum, quod vitari non posse contendunt, nisi omnis suspendatur assensio. Errare quippe dicunt eum quisquis assentitur incertis: nihilque certum esse in hominum visis, propter indiscretam similitudinem falsi, etiamsi quod videtur, forte sit verum, acutissimis quidem, sed impudentissimis conflictationibus disputant. Apud nos autem, Justus ex fide vivit . At si tollatur assensio, fides tollitur; quia sine assensione nihil creditur.
Abbreviated transcription (Latin):
malũ non pati. si nihil noceat homo malus qui ẽ putatus bonus
temq aliud ÷ ipsam uiam putare. quae non ẽ ipss: & aliud ẽ. ex
hoc erroris malo aliquid boni consequi: uelud. ẽ. ab insidiis maloꝵ
hominum liberari.
homine bene sentit. qualis sit nesciens: aut peis quȩ ꝑ sensus
corꝑis capimꝰ. occurr̃ similia quȩ spũ tanquã corꝑe. aut corpore
tanquã spũ sentiuntur. Qualem puta . cẽ. apłs petrus: quando¬
se existimabat uisum uidere. repente declaustris & uinculis ꝑ
angłm liberatus. Aut in ipsis reb corporeis lene putat᷑. ẽẽ. qđ
asperũ. ẽ: aut dulce qđ amarũ est. Aut bene olerẽi cũ redt
limi sunt : qđ ingeminis sepe contingit. Vnde ait ille gratus¬
quae parentib error & cetera talia &im peccata dicenda sint
Iec quȩstio nodosissima quȩ homines acutissimos achademicos
torsit. nunc michi enodanda suscepta. ẽ utrũ aliquid debeat sapi¬

Expanded text:
malum non pati, si nihil noceat homo malus, qui est putatus bonus. malum non pati, si nihil noceat homo malus, qui est putatus bonus. Itemque aliud est ipsam viam putare, quae non est ipsa; et aliud est ex hoc erroris malo aliquid boni consequi, velut est ab insidiis malorum hominum liberari. homine bene sentit, qualis sit nesciens; aut pro eis quae per sensus corporis capimus, occurrunt similia, quae spiritu tanquam corpore, aut corpore tanquam spiritu sentiuntur; quale putabat esse apostolus Petrus, quando existimabat se visum videre, repente de claustris et vinculis per angelum liberatus : aut in ipsis rebus corporeis lene putatur esse quod asperum est, aut dulce quod amarum est, aut bene olere quod putidusibi sunt, quod in geminis saepe contingit; unde ait ille, Gratusque parentibus error: et caetera talia etiam peccata dicenda sint. Nec quaestio nodosissima, quae homines acutissimos, Academicos torsit, nunc mihi enodanda suscepta est; utrum aliquid debeat sapi