comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
constitue in uia tua. Ad te gͥ tendenti¬
& a tanta ꝓfessione ꝑuenienti ad sapi¬
entiã. a timore inchoanti legẽ mͥ con¬
sticue dnẽ inuia tua. ne aberrantẽ
disciplina tua deserat. Et dirige me in
semita recta ꝓpt̃ inimicos meõs. Q di¬
rige me in rectitudine angustiarũ eiꝰ
Non enĩ inchoari sufficit. cũ inimici do
Ne sinas tribulantes me satiari de malis
meis. Qm̃ insurrexer̃ mͥ testes iniqui.
Qm̃ insurrexer̃ in me. falsa de me dicen¬
tes ad mouendũ & reuocandũ me abste.
quasi głam abhominib quȩrã. Et men¬
tita. ẽ. iniquitas sibi. Itaq iniquitas
m̃dacio suo delectata.ẽ. Nã me ñ mo¬
uit. cui ex hoc ꝓmissa. ẽ. merces maior

Expanded text:
omine, in via tua: ad te igitur tendenti, et tantam professionem perveniendi ad sapientiam a timore inchoanti, legem mihi constitue, Domine, in via tua, ne aberrantem disciplina tua deserat. Et dirige me in semita recta propter inimicos meos: et dirige me in rectitudine angustiarum ejus; non enim inchoare sufficit, cum inimici, done sinas tribulantes me satiari de malis meis. Quoniam insurrexerunt mihi testes iniqui: quoniam insurrexerunt in me falsa de me dicentes, ad amovendum et revocandum me abs te, quasi gloriam ab hominibus quaeram. Et mentita est iniquitas sibi. Itaque iniquitas mendacio suo delectata est. Nam me non movit, cui ex hoc promissa est merces major
Abbreviated transcription (Latin):
fidei porhẽ t̾rarũ tenent It contẽ¬
pler delectationẽ dñi. Eo fine scilicet.
ut infinẽ ꝑseueranti appareat mͥ spe¬
cies delectabilis. quã facie ad faciem
contẽpler. Et ꝓtegar tẽplũ eiꝰ. Et ab¬
sorpta morte inuictoriã. immorta¬
litate induar. effectꝰ tẽplũ eiꝰ. Qm̃¬

Expanded text:
fidei per orbem terrarum tenent. Ut contempler delectationem Domini: eo fine scilicet, ut in fide perseveranti appareat mihi species delectabilis, quam facie ad faciem contempler. Et protegar templum ejus: et absorpta morte in victoriam, immortalitate induar, effectus templum ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
głentꝰ Ergo qͥa dilexi decorẽ domꝰ
tuȩ. id .ẽ. om̃s qui ibi st̃ & głam tuã
quȩrunt. sed & ñ prȩsũpsi in homine.
& ñ consensi impiis. & ñ introibo & ñ
sedebo inc̃gregatione eoꝵ. qͥa ita fui
in ȩccładĩ. quid mͥ retribues: Seqͥt᷑
quȩ respondeam. Ne cõꝑdas cũ impus
anima meã: & cũ uiris sanguinũ

Expanded text:
 Ergo quia dilexi decorem domus tuae, id est, omnes qui ibi sunt et gloriam tuam quaerunt; sed et non praesumpsi in homine, et non consensi impiis, et non introibo, et non sedebo in congregatione eorum; quia ita fui in Ecclesia Dei, quid mihi retribues? Sequitur quid respondeamus: Ne comperdas cum impiis animam meam, et cum viris sanguinum
Abbreviated transcription (Latin):
ram. ut gratis te diligã. qͥa p̃ciosius
rens in aliud incurrã. Quid enĩ hac
poena grauius amanti. & quȩrenti ue¬
ritatẽ uultꝰ tuiꝰ Adiutor ms esto.
Quando hanc inueniã nisi tu adiuuesꝰ
.Ne derelinquas me. neq despicias me ds̃
salutaris ms. Neq contemnas. qđ morta¬
lis ȩt̾nũ audet inquirere. Iu enĩ ds̃ sanas.

Expanded text:
ram, ut gratis te diligam, quia pretiosiuram, ut gratis te diligam, quia pretiosiurens, in aliud incurram. Quid enim hac poena gravius amanti et quaerenti veritatem vultus tui? Adjutor meus esto: quando hanc inveniam, nisi tu adjuves? Ne derelinquas me, neque despicias me, Deus salutaris meus: neque contemnas quod mortalis aeternum audet inquirere; ut enim Deus sanas
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ. Qĩ abscondit mẽ indispen.¬
satione
incarnati uerbi sui. intẽpore tẽptati.¬
onũ. quib mortalis uita mea subiacet:
Protȩxit me in abscondito tab̾nacu¬
Et ut manifestũ etiã fieret ad salutem
qđ credidi: insua firmitate fecit emi¬
nere confessionẽ meã. Et nunc ecce ex¬
altauit caput meũ. suꝑ inimicos meos
mentẽ meã seruire legi dĩ sentio. nec
duci captiuã sub rebellante legi pec¬
cati: Circũ iui & immolaui in tab̾na¬
culo eiꝰ. hostiã iubilationis. Conside¬
raui orbẽ credentẽ ui xp̃m. & in eo qđ
ꝓ nob̾ tẽporalit̾ dis̃ humiliatꝰ. ẽ. gau¬
dens laudaui eũ Tali enĩ hostia dele¬
dnẽ uocẽ interiorẽ. quã in aures tuas
forti intentione diręxi. Miserere mei
& exaudime. Miserere mei. & exau
tibi dix̃ cor meũ. Quȩsiui. ñ ate ali¬
quod extrate pͣmiũ. sed uultũ tuũ.
Uultũ tuũ dñe requirã. Huic inqͥsi¬
tioni ꝑseuerant᷑ instabo. Nonenim
uile aliqͥd. sed uultũ tuũ dñe requi¬

Expanded text:
m abscondit me in dispensatione incarnati Verbi sui in tempore tentationum, quibus mortalis vita mea subjacet. Protexit me in abscondito tabernacuet ut manifestum etiam fieret ad salutem, quod credidi, in sua firmitate fecit eminere confessionem meam, Et nunc ecce exaltavit caput meum super inimicos meos:mentem meam servire legi Dei, nec duci captivam sub rebellante lege peccati ? Circuivi, et immolavi in tabernaculo ejus hostiam jubilationis: consideravi orbem credentem in  nobis temporaliter Deus humiliatus est, gaudens laudavi eum: tali enim hostia deleDomine, vocem interiorem, quam in aures tuas forti intentione direxi. Miserere mei, et exaudi me: miserere mei, et exaudtibi dixit cor meum: Quaesivi non a te aliquod extra te praemium, sed vultum tuum. Vultum tuum, Domine, requiram: huic inquisitioni perseveranter instabo; non enim vile aliquid, sed vultum tuum, Domine, requi
Abbreviated transcription (Latin):
ut fructificet & opet᷑ in nob̾. Audite
breuit. Quisqͥs adhuc malus. ẽ: ñ pu
ce repeto. uidett̃ qͥa dico. Quisqͥs ma-¬
lus. ẽ: int̾rogans c̃scientiã suã. & male
sibi renuncians. ñ arbitret᷑ neminẽ
bonũ. ẽẽ. Quisqͥs bonꝰ. ẽ: ñ arbitret᷑
se solũ bonũ ẽẽ. & ñ timeat bonꝰ in
cõmixtione malorũ. qͥa ueniet tẽpus
ut in de segregetꝰ᷑ Adhuc enĩ hodie
cantauimꝰ. ne ꝑdas cũ impiis animã
meã. & cũ uiris sanguinũ uitã meã.
Quid enĩ. ẽ. ne cũ impiis ꝑdas: Ne si¬
mul ꝑcdas. Quare timet ne simul ꝑ¬
dat : Uideo enĩ dictũ dõ. Quia m
simul nos pateris: quos pateris simul.
noli pdere simul. Et hoc habet totꝰ
psalmꝰ quẽ uolobreuit̃ cũ scĩtate
urã c̃siderare. qͥa & breuis est.

Expanded text:
ut fructut fructbreviter: Quisquis adhuc malus est, non putce repeto, videte quia dico: Quisquis malus est, interrogans conscientiam suam, et male sibi renuntians, non arbitretur neminem bonum esse: quisquis bonus est, non arbitretur se solum bonum esse; et non timeat bonus in commixtione malorum, quia veniet tempus ut inde segregetur. Ad hoc enim hodie cantavimus, Ne perdas cum impiis animam meam, et cum viris sanguinum vitam meam. Quid enim est, Ne cum impiis perdas? Ne simul perdas. Quare timet ne simul perdat? Video enim dictum Deo, quia modo simul nos pateris, quos pateris simul, noli perdere simul. Et hoc habet totus psalmus, quem volo breviter cum Sanctitate Vestra considerare, quia brevis est.
Abbreviated transcription (Latin):
ita quasi ñ se nouer̃. qͥa int̾cedit palea.
Et quicunq longius attendit aream.
paleã solãputat. nisi diligentius in¬
tueat᷑. nisi manũ porrigãt. nisi sp̃ũ
oris id.ẽ. flatu purgantẽ discernat:
Difficile ꝑuenit ad discretionẽ granoꝵ
Ergo aliqͣndo etiã grana ita st̃: quasi se-¬
uncta abinuicẽ & ñ se tangentia. ut
rit. qđ solus sit. Hȩc cogitatio fr̃s. heliã
tẽptauit tantũ uirũ. & dix̃ ad dm̃.
sicut etiã apłs cõmemorat. Propħas tuos
occider̃. altaria tua suffoder̃. & ego
remansi solus. & quęrunt animã meã
Sed qͥd dicit illi responsũ diuinũ: Reli¬
qui mͥ septẽ milia uiroꝵ. qͥ ñcuruauer̃
genua ante baal. Non dixit ei habes
alios duos. aut tres similes tͥ Noli inqͥt
putare te solũ. Alii inqͥt septẽ milia st̃.
& solũ te putas Itaq hoc breuit̃ p̾ci¬
ut dicere coepam intendat mecũ
in cordib nr̃is. ut sic a nob̃ intelligat᷑.

Expanded text:
ita quasi se non noverunt, quia intercedit palea. ita quasi se non noverunt, quia intercedit palea. Et quicumque longius attendit aream, paleam solam putat: nisi diligentius intueatur, nisi manum porrigat, nisi spiritu oris, id est, flatu purgante discernat, difficile pervenit ad discretionem granorum. Ergo aliquando et ipsa grana ita sunt, quasi sejuncta ab invicem, et non se tangentia, ut rit, quod solus sit. Haec cogitatio, fratres, Eliam tentavit, tantum virum ; et dixit ad Deum, sicut etiam Apostolus commemorat: Prophetas tuos occiderunt, altaria tua suffoderunt, et ego remansi solus, et quaerunt animam meam. Sed quid dicit illi responsum divinum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal . Non dixit ei: Habes alios duos aut tres similes tibi. Noli, inquit, putare te solum. Alia, inquit, septem millia sunt, et solum te putas! Itaque hoc breviter praeciut dicere coeperam. Intendat mecum in cordibus nostris, ut sic a vobis intelligatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Uetꝰ gͦ furabat᷑: nouus ñ furet᷑. Ipse
homo. ẽ. unus homo ẽ. Adã erat. xp̃c¬
sit. Uetus erat. nouus sit. Et cȩtã quȩ
ibi iã sequunt᷑. Sed psalmũ uideamꝰ
paulo diligentius. Cũ quisq ꝓfecerit
inȩc cła. necesse. ẽ. patiat᷑ malos in ec¬
cła. sed ñ eos cognoscit qͥ talis . ẽ. quan¬
quã multi mali murmurent aduers
malos. qͦmͦ facilius unꝰ sanꝰ fert duos
egrotos. quã duo egroti se inuicẽ singu¬
los. Itaq hoc p̃cipimꝰ fr̃s. Area . ẽ. eccła
huiꝰ tẽporis sepediximꝰ. sepe dicimꝰ.
& paleã habet & frum̃tũ. Nemo quȩ¬
rat exire totã paleã. nisi tẽpore uenti¬
lationis Nemo ante tẽpus uentilatio¬
nis deserat aream. quasidũ ñ uult
pati peccatores. ne prȩt̃ areã inuentꝰ
prius ab auib colligatꝰ᷑. quã ingredi¬
at᷑ inhorreũ. Quomͦ autẽ hoc̃ fr̃s
dicamꝰ. attendite. Granacũ coepint
triturari int̾ paleas. iã se ñ tangunt.

Expanded text:
vetus ergo furabatur, novus non furetur. Ipse vetus ergo furabatur, novus non furetur. Ipse homo est, unus homo est: Adam erat, at, novus sit; et caetera quae ibi sequuntur. 5. Sed Psalmum videamus paulo diligentius, quia cum quisque profecerit in Ecclesia, necesse est patiatur malos in Ecclesia. Sed non eos cognoscit qui talis est; quanquam multi mali murmurent adversus malos, quomodo facilius unus sanus fert duos aegrotos, quam duo aegroti se invicem singulos. Itaque hoc praecipimus, fratres, Area est Ecclesia hujus temporis: saepe diximus, saepe dicimus, Et paleam habet et frumentum. Nemo quaerat exire totam paleam, nisi tempore ventilationis. Nemo ante tempus ventilationis deserat aream, quasi dum non vult pati peccatores: ne praeter aream inventus, prius ab avibus colligatur, quam ingrediatur in horreum. Quomodo autem hoc, fratres, dicamus attendite. Grana cum coeperint triturari, inter paleas jam se non tangunt;
Abbreviated transcription (Latin):
gni & ꝑimꝰ. Euigilabit ille. id ẽ. redi¬
bit ad te fides tuã. & adiuuante illo
considerabis in anima tua. qͥa eaquȩ
dant᷑ modo malis: ñ cũ illis ꝑseuera¬
bunt. Aut enĩ uiuentes eos deser̃. aut
a morientib deserunt᷑. Tibi autẽ qđ
ꝓmittit᷑ manebit inȩt̃nũ. Illis quod
tẽporalit᷑ concedit᷑. cito tollit᷑ Florent
enĩ. ut flos foeni. Omĩs autẽ caro foe¬
nũ. Aruit foenũ. flos decidit uerbũ
autẽ diuĩ manet inȩt̾nũ. Pone gͦ dor¬
sũ ad id qđ cadit. & faciem ađ illud
qđ manet. Euigilante xp̃o. iã tẽpestas
illa ñ quatiet cortuũ. ñ opplebunt
fluctꝰ nauẽ tuã. qͥa fides tua imꝑat
uentis. & fluctib & transiet ꝑiculũ.
Adhoc enĩ ꝑtinet fr̃s. totũ qͥcquid di¬
rascimini & nolite peccare. Sol ñ occi¬
dat suꝑ iracundiam ur̃ãm. neq locũ
detis diabolo. Uetꝰ gͦ dabat locũ no¬
uus ñ det. Qui furabatꝰ: iã ñ furet᷑

Expanded text:
gni: perimus. Evigilabit ille, id est, redigni: perimus. Evigilabit ille, id est, rediet ad te fides tua; et adjuvante illo, considerabis in anima tua, quia quae dantur modo malis, non cum illis perseverabunt: aut enim viventes eos deserunt, aut a morientibus deseruntur; tibi autem quod promittitur, manebit in aeternum. Illis quod temporaliter conceditur, cito tollitur. Floruit enim ut flos feni. Omnis enim caro fenum: aruit fenet in aeternum . Pone ergo dorsum ad id quod cadit, et faciem ad illud quod manet. Evigilante Christo jam tempestas illa non quatiet cor tuum, non opplebunt fluctus navim tuam: quia fides tua imperat ventis et fluctibus, et transiet periculum. Ad hoc enim pertinet, fratres, totum id quod diIrascimini, et nolite peccare: sol non occidat super iracundiam vestram: neque locum detis diabolo: vetus ergo dabat locum, novus non det. Qui furabatur, jam non furetur :
Abbreviated transcription (Latin):
głio. Periclitabat᷑ nauigiũ in stagno
& dormiebat iħs. Nauigamꝰ enĩ ꝑ qđdã
stagnũ. & uentꝰ & ꝓcellȩ ñ desunt
ẽptationib cotidianis huiꝰ scłi. ꝓpe
oppletꝰ᷑ nr̃m nauigiũ. Unde autẽ
fit nisi qͥa dormit tħs: Si ñ dormi¬
ret in te iħs: tẽpestates istas ñ patere¬
ris. sed tranqͥllitatẽ haberes uiterius.
cũ uigilaret tecũ iħs. Quid .ẽ. autẽ
dormit iħs: Fides tua quȩ ẽ de iħu
obdormit. surgunt ꝓcellȩ stagni hu.¬
ius. Uides malos florere. bonos labo-¬
rare: Tẽptatio. ẽ. fluctꝰ. ẽ. & dubitat
anima tua. Ods̃. ipsa ẽ. iusticia tua.
ut mali floreant. boni laborent.
reres  Torqueris qͥa hic mali florent.
qͥ cũ diabolo postea torquebuntur.
Sed unde hoc dicis: Unde fluctib sta¬
gni. & tẽpestatib turbaris: Quia
dormit iħs. id ẽ. qͥa fides tua quȩ ẽ.
de iesu sopita. ẽ. incorde tuo. Quid
facis ut libereris: Excita iħm & dic
Magister ꝑimꝰ. Mouent enĩ incerta sta¬

Expanded text:
n stagno, et dormiebat Jesus . Navigamus enim per quoddam stagnum, et ventus et procellae non desunt: tentationibus quotidianis hujus saeculi prope oppletur nostrum navigium. Unde autem fit, nisi quia dormit Jesus? Si non dormiret in te Jesus, tempestates istas non patereris; sed tranquillitatem haberes interius, convigilante tecum Jesu. Quid est autem, dormit Jesus? Fides tua quae est de Jesu, obdormivit. Surgunt procellae stagni hujus, vides malos florere, bonos laborare; tentatio est, fructus est. Et dicit anima tua: O Deus, ipsa est justitia tua, ut mali floreant, boni laborent? reres? torqueris, quia hic mali florent, qui cum diabolo postea torquebuntur? Sed unde hoc dicis? unde fluctibus stagni et tempestate turbaris? Quia dormit Jesus, id est, quia fides tua quae est de Jesu, sopita est in corde tuo. Quid facis ut libereris? Excita Jesum, et dic, Magister, perimus . Movent enim incerta sta
Abbreviated transcription (Latin):
potest auferre. Adhoc enĩ ꝑtinet
fr̃s. si tam̃ exposui qđ uolui. exposui
autẽ quantũ potui. & si ñ quantũ
uolui. ad hoc ꝑtinet qđ ait lauabo
ininnocentib manꝰ meas. & circun¬
dabo altare tuũ dnẽ. ut audiã uocẽ
laudis tuȩ. Id ẽ ex ipso bono meo. ut¬
ñ de me pͣsumã sed de te qͥ dedisti.
ne laudari uelim de me in me sed
de te inte. Ideo sequitꝰ ut audiã uo¬
cẽ laudis. & enarrẽ uniuersa mira¬
dõ p̃sumentẽ. positũ int̾ malos. ro¬
gantẽ dm̃ ut ñ cõpdat᷑ cũ malis. qͥa
ñ errat ds̃ in iudicando. Iuenĩ cũ
uideris homines in unũ locũ intrasse.
putas eiusdẽ meriti eẽ. Ds̃ autẽ ñ falli¬
tur. noli timere: Tu iudicante uento.
discernis paleã a frum̃to. Uentũ uis
flare tͥ. & tu ñ es uentꝰ. sed optas fla¬

Expanded text:
potest auferre. Ad hoc enim pertinet, potest auferre. Ad hoc enim pertinet, fratres, si tamen exposui quod volui, exposui autem quantum potui, etsi non quantum volui, ad hoc pertinet quod ait, Lavabo in innocentibus manus meas, et circumdabo altare tuum, Domine, ut audiam vocem laudis tuae: id est, ex ipso bono meo non de me praesumam, sed de te qui dedisti, ne laudari velim de me in me, sed de te in te. Ideo sequitur, Ut audiam vocem laudis tuae, et enarrem universa miraDeo praesumentem, positum inter malos, rogantem Deum ut non comperdatur cum malis, quia non errat Deus in judicando. Tu enim cum videris homines in unum locum intrasse, putas ejusdem meriti esse: Deus autem non fallitur, noli timere. Tu judicante vento discernis paleam a frumento: ventum vis flare tibi, et tu non es ventus, sed optas
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ aliqͣndo tenebrȩ nunc autẽ lux.
Quid ẽ. fuistis aliqͣndo tenebrȩ. nisi
ueteris hominis: Nunc aut̃ lux. Non
sine causa lux estis. qͥ fuistis iã dudũ
tenebrȩ. nisi qͥa illuminati estis.
N oli putare te ipsũ esse lucẽ. Illa ẽ. lux
quȩ illuminat omnẽ hominẽ uenien¬
tẽ in hunc mundũ. Iu autẽ ꝑte ipsũ.
ꝑmalã uoluntatẽ. ꝑ auersionẽ tuã:
tenebratꝰ eras. modoluces. Subiecit
statĩ ne suꝑbirent illi. quib dictũ ẽ.
nunc autẽ lux. Et addidit indño.
Sic enĩ ait: Fiustis aliqͣndo tenebrȩ.
nunc aut̃ lux indño. Ergo si prȩter
dñm nec luxꝰ. Si autẽ accepisti: quid
głaris quasi ñ accẽ pis: Hoc enĩ ipse
apłsdicit alio loco hominib su¬
pbientib. & uolentib sibi tribuere
qđ dĩ est. & debono sic głari quasi
de suo. Hoc eis dicit. Quidenĩ habes
qđ ñ accepisti: Si autẽ accepisti. qͥd
głaris. quasi ñ acceꝑis: Qui dedit
humili. aufert suꝑbo. qͥa qͥ dedit.

Expanded text:
iquando tenebrae, nunc autem lux . Quid est, Fuistis aliquando tenebrae, nisi veteres homines? Nunc autem lux: non sine causa lux estis, qui fuistis jamdudum tenebrae, nisi quia illuminati estis. Noli putare teipsum esse lucem: illa est lux, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum ; tu autem per teipsum, per malam voluntatem, per aversionem tuam tenebratus eras, modo luces. Sed subjecit statim, ne superbirent illi quibus dictum est, Nunc autem lux, et addidit, in Domino. Sic enim ait, Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Ergo si praeter Dominum, nec gloriaris quasi non acceperis? Hoc enim ipse Apostolus dixit alio loco hominibus superbientibus, et volentibus sibi tribuere quod Dei est, et de bono sic gloriari quasi de suo, hoc eis dicit: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Qui dedit humili, aufert superbo: quia qui dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
minib qui nondũ st̃ inȩccła. & sunt
longe a nob̾ latentes inȩccła: Ideoq
qͥ non scimꝰ futura. unũ quenq ꝓxi¬
mũ habeamꝰ. ñ solũ conditione mor¬
talitatis humanȩ qua in hanc t̾rã ea

Expanded text:
minibus, qui nondum sunt in Ecclesia; et sunt minibus, qui nondum sunt in Ecclesia; et sunt longe a nobis latentes in Ecclesia. Ideoque qui non scimus futura, unumquemque proximum habeamus, non solum conditione mortalitatis h
Abbreviated transcription (Latin):
obscuritate lectionis: dicit in c̃sequen¬
tib. Qua ꝓpt̾ deponentes m̃daciũ.
loquimini ueritatẽ. Et ecce hoc ẽ. de¬
ponere ueterẽ hominẽ. & induere no¬
uũ. Qua ꝓpt̾ deponentes mendaciũ.
loquimini ueritatẽ unꝰ quisq cũ ꝓri¬
mo suo: qm̃ sumꝰ inuicẽ mẽbra. Ne au¬
tẽ quisquã ur̃m ita cogitet fr̃s. cum
xp̃iano loquendã ueritatẽ & cũ paga¬
no m̃claciũ: cũ ꝓximo tuo loquere.
ꝓximꝰ tuus ille .ẽ: qͥtecũ natꝰ. ẽ. exadã
& eua. Om̃s ꝓximisumꝰ conditione
t̾renȩ natiuitatis. & illa spe cȩlestis hȩ
reditatis. ximũ tuũ debes putare
omnẽ hominẽ. & antequã sit xp̃ĩanꝰ
Nonenĩ nosti quid sit apliddm̃. quomͦ
illũ pͣscierit ds̃ ignoras. Aliqͣndo quẽ
irrides ad orantẽ lapides. ẽ uertit᷑
& ad orat dm̃. fortasse religiosius
quã tũ. qui eũ paulo ante irridebas
Sunt gͦ ꝓximi nrĩ latentes in his ho¬

Expanded text:
obscuritate lectionis, dicit in consequenobscuritate lectionis, dicit in consequentibus: Quapropter deponentes mendacium, loquimini veritatem. Et ecce hoc est deponere veterem hominem, et induere novum: Quapropter, deponentes mendacium, loquimini veritatem, unusquisque cum proximo suo: quia sumus invicem membra . 2. Ne autem quisquam vestrum ita cogitet, fratres, cum christiano loquendam veritatem et cum pagano mendacium. Cum proximo tuo loquere. Proximus tuus ille est, qui tecum natus est ex Adam et Eva. Omnes proximi sumus conditione terrenae nativitatireditatis. Proximum tuum debes putare omnem hominem, et antequam sit christianus. Non enim nosti quid sit apud Deum, quomodo illum praesciverit Deus ignoras. Aliquando quem irrides adorantem lapides, convertitur, et adorat Deum, fortasse religiosius quam tu, qui eum paulo ante irridebas. Sunt ergo proximi nostri latentes in his ho
Abbreviated transcription (Latin):
& induite nouũ hominẽ eũ qui scd̃m
dm̃ creatꝰ.ẽ. in iusticia & scĩtate uerita¬
tis. Et ne aliqͥs arbitraret᷑ deponendã
esse aliquã substantiã quẽ ad modũ se
expoliat timica. aut aliqͥd forinsecus
accipiendũ. qͦmͦ accipit aliqđ uestim̃tũ.
quasi ponens unã tunicã & sumens alterã.
& carnalis iste intellectꝰ ñ ꝑmitteret
homines agere inse intꝰ sp̃ualit̃ qđ prȩ¬
cipiebat apłs: secutꝰ ẽ. & exposuit quid
esset. ex uite uete̾rẽ hominẽ. & induite
nouũ. Cȩtera enĩ lectionis ipsius. ad eun¬
dẽ intellectũ ꝑtinent Ait quippe quasi
dicenti. Et qͦm me exuturus sũ uetere
aut qͦmͦ induturus nouo: An ipse t̃cius
homo sũ depositurus ueterẽ hominẽ
quẽ habui. & accepturus nouũ quẽ ñ
habui. ute tres homines intelligant᷑
& sit inmedio qͥ deponit ueterẽ homi¬
nẽ & accipit nouum: Ne gͦ quisquã
talicogitatione impeditꝰ minꝰ faceret
qđ iubet᷑. & ñ faciens excusaret se de

Expanded text:
 induite novum hominem qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis . Et ne aliquis arbitraretur deponendam esse aliquam substantiam, quemadmodum se exspoliat tunica; aut aliquid forinsecus accipiendum, quomodo accipit aliquod vestimentum, quasi ponens unam tunicam et sumens alteram; et carnalis iste intellectus non permitteret homines agere in se intus spiritualiter quod praecipiebat Apostolus: secutus est, et exposuit quid esset exui veterem hominem, et indui novum. Caetera enim lectionis ipsius ad eumdem intellectum pertinent. Ait quippe quasi dicenti: Et quomodo me exuturus sum veterem, aut quomodo induturus novum? An ipse tertius homo sum depositurus veterem hominem, quem habui, et accepturus novum, quem non habueterem hominem, et accipit novum? ne ergo quisquam tali carnali cogitatione impeditus, minus faceret quod jubetur, et non faciens excusaret se de
Abbreviated transcription (Latin):
cidat suꝑ iracundiã tuã. id. ẽ. dese¬
habitare cũ iracundia tua. Uidetur
enĩ quasi ipse occidere. cũ tũ ab ipso
occidas. Quia ira cũ inueterauerit fre
odiũ. cũ factũ fuerit odiũ. iã homi¬
cida es. Om̃is enĩ qui odit fr̃em. homi¬
cida ẽ: sicut dicit ioħes apłs. Itẽ ipse
dicit. qͥa omĩs qui odit fr̃em suũ. in

Expanded text:
cidat super iracundiam tuam, id est, desecidat super iracundiam tuam, id est, desehabitare Christus cum iracundia tua. Videtur enim quasi ipse a te occidere, cum tu ab ipso occidas: quia ira cum inveteraverit, odium fit; cum factum fuerit odium, jam homicida es. Omnis enim qui odit fratrem suum, homicida est , sicut dicit Joannes apostolus. Item ipse dicit, quia omnis qui od
Abbreviated transcription (Latin):
loquimini ueritatẽ unꝰquisq cũ pro¬
ximo suo: qͥa sumꝰ inuice mẽbra. Ira¬
scimini & nolite peccare: Si ꝓpt̾ea
irasceris seruo tuo qͥa peccauit. ne
tu ipse pecces irascere tͥ Sol ñ occidat
suꝑ iracundiã ur̃am. Intelligit᷑ quidẽ
scđm tẽpus fr̃s. qͥa si ex ipsa humana
conditione & infirmitate mortalita¬
tis quã portamꝰ subrẽpit iraxp̃iano:¬
ñ debet diuteneri & fieri pridiana
Fice illã de corde ante quã occidat lux
ista uisibilis: ne te deserat lux illa
inuisibilis. Sed & alit̃ bene intelli¬
Non iste sol qͥ ad orat᷑ a paganis & mani¬
cheis. & uidet᷑ etiã a peccatorib.
sed ille alius. cuiꝰ ueritate natura
humana illustrat᷑. ad quã gaudent
angłi. hominũ autẽ infirmitate aci¬
es cordis & si trepidant sub radiis eiꝰ.
ad eũ tam̃ contẽplandũ pmnandata
purgantꝰ. Cũ coepit iste sol in homi¬
ne habitare ꝑfidẽ. ñ tantũ inte ua¬
leat iracundia quȩ inte nascit᷑. ut oc¬

Expanded text:
veritatem unusquisque cum proximo suo: quia sumus invicem membra. Irascimini; et nolite peccare. Si propterea irasceris servo tuo quia peccavit: ne et tu ipse pecces, irascere tibi. Sol non occidat super iracundiam vestram : intelligitur quidem secundum tempus, fratres; quia etsi ex ipsa humana conditione et infirmitate mortalitatis, quam portamus, subrepit ira christiano, non debet diu teneri et fieri pridiana. Ejice illam de corde antequam occidat lux ista visibilis, ne te deserat lux illa invisibilis. Sed et aliter bene intellinon iste sol qui adoratur a Paganis et Manichaeis, et videtur etiam a peccatoribus; sed ille alius cujus veritate humana natura illustratur, ad quem gaudent Angeli, hominum autem infirmatae acies cordis etsi trepidant sub radiis ejus, ad eum tamen contemplandum per mandata purgantur. Cum coeperit iste sol in homine habitare per fidem, non tantum in te valeat iracundia quae in te nascitur, ut oc
Abbreviated transcription (Latin):
inscĩs. Ipsũ decorẽ domꝰ tuȩ dilexi.
& locũ habitationis głȩ tuȩ. Quid ẽ.
hoc: & hoc dicã. Ad illũ sensũ p̃tinet.
subobscurũ aliquantũ. Adiuuẽt me dñs
& intentio cordis ur̃i. ab eodẽ dño in¬
spirata. Quid ait. locũ habitationis
głȩ tuȩ Dixit prius decorẽ domꝰ tuȩ.
& exponit quid sit decor domꝰ dĩ. Locũ
inqͥt habitationis głȩ tuȩ. Non sufficit
De qua paulo ante dicebã. ut & qͥ fit bonꝰ
habitat dñs. ut & debonis suis ipse
glorificet᷑. ut ñ sibi uelint tribuere.
& quasi ꝓpriũ uindicare qđ ab illo
acceperunt. ipsi ptinent ad decorẽ
domus dĩ Nec discerni illos uellet scri¬
ptura. nisi qͥa st̃ quidã qui donũ dĩ
habent quidẽ. & nolunt in dõ głari
sed in se. Habent quidẽ donũ dĩ. sed

Expanded text:
orem domus tuae dilexi. Et locum habitationis gloriae tuae. Quid est hoc? Et hoc dicam, ad illum sensum pertinet subobscurum aliquantum: adjuvet me Dominus, et intentio cordis vestri ab eodem Domino inspirata. Quid ait, locum habitationis gloriae tuae? Dixit prius, decorem domus tuae: et exponit quid sit decor domus Dei, Locus, inquit, habitationis gloriae tuae. Non sufficit De qua paulo ante dicebam, ut et qui fit bonhabitat Dominus, ut et de bonis suis ipse glorificetur, ut non sibi velint tribuere, et quasi proprium vindicare quod ab illo acceperunt, ipsi pertinent ad decorem domus Dei. Nec discerni illos vellet Scriptura, nisi quia sunt quidam qui donum Dei habent quidem, et nolunt in Deo gloriari, sed in se: habent quidem donum D
Abbreviated transcription (Latin):
miscđiã dĩ. sit liliũ in medio spinarũ
nent uis audire: Ita posita. ẽ ip̃sa si¬
militudo. Sic̃ liliũ inqͥt in medio spi¬
narũ: ita ꝓxima mea in medio filiarũ
Nunqͥd dix̃ in medio alienaruĩ: Sed in
medio filiarũ. Sunt gͦ filic̨ malȩ. &
int illas .ẽ. liliũ inmedio spinarũ Itaq
illi qͥ sacram̃ta habent & mores bonos

Expanded text:
misericordiam Dei; sit lilium in medio spinarum. misericordiam Dei; sit lilium in medio spinarum. nent, vis audire? Ita posita est ipsa similitudo: Sicut lilium, inquit, in medio spinarum, ita proxima mea in medio filiarum . Numquid dixit, in medio alienarum? Non; sed, in medio filiarum. Sunt ergo filiae malae, et inter illas est lilium in medio spinarum. Itaque illi qui sacramenta ha
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s qͥppe sacram̃tũ baptismi xp̃i acci¬
pientes xp̃iani uocant᷑: sed ñ om̃s
digne illo sacram̃to uiuunt. Sunt
enĩ quidã de quib dicit apłs. haben¬
tes formã pietatis. uirtutẽ autẽ eiꝰ
ab negantes. tam̃ ꝓpt̃ ipsã speciem pi¬
etatss in popło dĩ nominant᷑. Quomͦ
ad areã quã diu triturat᷑ ñ solũ gra¬
na sed etiã palea ꝑtinet. nunqͥd & ad
horreũ ꝑtinebit In hoc aut̃ medio
popłi mali est popłs bonꝰ. qͥ suscepit
qͥ audit & tenet & facit qđ ait apłs.
Precipientes aut̃ rogamꝰ ne inuacuũ
grãm dĩ suscipiatĩs. Qui gͦ ñ inuacuũ¬
suscepit grãm dĩ: ipse tã sacram̃tũ
quã etiã miscđiam dĩ suscepit. Et qͥd
illi obest. qͥa in medio popłi in oboedi.¬
entis. ẽ. donec area ista uentilet᷑ donec
boni a malis separent᷑. qͥd ei obest
inmedio popłi habitare: Sit de illis
qͥ appellant᷑ firmam̃tũ suscipiens

Expanded text:
Omnes quippe sacramentum Baptismi Christi acciOmnes quippe sacramentum Baptismi Christi accipientes, Christiani vocantur; sed non omnes digne illenim quidam de quibus dicit Apostolus: Habentes formam pietatis, virtutem autem ejus abnegantes . Tamen propter ipsam speciem pietatis in populo Dei nominantur: quomodo ad aream, quamdiu trituratur, non solum grana, sed etiam palea pertinet. Numquid et ad horreum pertinebit? In hoc medio autem populi mali est populus bonus, qui suscepit qui audit et tenet et facit quod ait Apostolus: Praecipientes ergo rogamus, ne in vacuum gratiam Dei sususcipit, ipse tam sacramentum quam etiam misericordiam Dei suscipit. Et quid illi obest, quia in medio populi inobedientis est, donec area ista ventiletur, donec boni a malis separentur? quid ei obest in medio populi habitare? Sit de illis qui appellantur firmamentum, suscipiens
Abbreviated transcription (Latin):
uit eã in ȩt̾nũ. Non insultent here¬
tici ꝑ partes concisi. ñ se extollant qͥ
dicunt ecce hic. ẽ xp̃c. ecce illie. Qui
dicit ecce hic. ecce illic ad partes in¬
ducit. Unitatẽ ꝓmisit ds̃ Reges in
unũ collecti st̃. ñ ꝑscismata dissipati
Sed forte ista ciuitas quȩ mundũ te¬
nuit aliqͣndo euertet᷑. Absit Ds̃
fundauit eã in ȩc̃nũ: Si gͦ ds̃ eã fun¬
cdauit in ȩt̃nũ. qͥd times ne cadat fir
& ubi susceper̃: Nonne ipse popłs
tuus suscepit miscđiam tuã: Si popłs
tuus suscepit miscđiam tuã. qͦmͦ &
suscepimꝰ miscdiam tuã. & in medio
popłi tui. quasi alii sint qͥ susceꝑint.
alii in quor medio suscepint.Ma¬
gnũ sacram̃tũ. sed tam̃ notũ & cum
hinc hoc. ẽ. ex his uersib exculptũ
fuerit. & erutũ qđ nostis: ñ erit ru¬
dius sed dulcius. Nunc qͥppe popłi
dĩ censent᷑ om̃s qͥ portant sacram̃ta
eiꝰ: sed ñ om̃s ꝑtinent ad miscđiam eiꝰ.

Expanded text:
vit eam in aeternum. Non insultent haerevit eam in aeternum. Non insultent haeretici per partes conscissi: non se extollant qui dicunt, Ecce hic est Christus, ecce illic . Qui dicit, Ecce hic est, ecce illic, ad partes inducit. Unitatem promisit Deus: reges in unum collecti sunt, non per schismata dissipati sunt. Sed forte ista civitas quae mundum tenuit, aliquando evertetur. Absit: Deus fundavit eam in aeternum. Si ergo eam Deus fundavit in aeternum, quid times ne cadat firmet ubi susceperunt? Nonne ipse populus tuus suscepit misericordiam tuam? Si populus tuus suscepit misericordiam tuam, quomodo suscepimus misericordiam tuam, et in medio populi tui? quasi alii sint qui susceperunt, alii in quorum medio susceperunt. Magnum sacramentum, sed tamen notum: cum et hinc, hoc est, ex his versibus exsculptum fuerit et erutum quod nostis, non erit rudius, sed dulcius. Nunc quippe populus Dei censentur omnes qui portant sacramenta ejus, sed non omnes pertinent ad misericordiam ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ. sic & uidimꝰ. Merito sic uocat᷑
ipsa ȩccła de gentib Audi filia &
uide & obliuĩscere popłm tuũ & do¬
mũ patris tui. Pat̃ tuus aquilo fuit.
ueni ad montẽ syon. audi & uide
Non uide & audi. sed audi & uide. Pri¬
us audi. postea uide. Audis primo
qđ ñ uides. uidebis postea qđ audi¬
sti. Popłsenĩ inqͥt quẽ ñ cognoui ser-¬
uiuit mͥ. in obauditu auris ob au¬
diuit mͥ. Si in obauditu auris ob¬
audiuit. ergo ñ uidit: & ubi est
quib ñ .ẽ. nunciatũ de eo uidebt̃.
& qͥ ñ audier̃ intelligent: Ad quos
codices ferentes. ueritatẽ ñ intelligen¬
tes. testam̃ti tabulas habentes. & he¬
reditatẽ ñ tenentes Si c̃ audiuimꝰ¬
in ciuitate dĩ nr̃i. Ibi audiuimꝰ. ibi¬
uidemꝰ. Extra illã qui. ẽ: nec audit
nec uidet. In illa qͥ est: nec surdus nec
cȩcus. ẽ. Sic̃ audiuimꝰ. tea & uidimꝰ.
Qubi audis ubiuides: Inciuitate dnĩ
uirtutũ. inciuitate dĩ nrĩ. ds̃ funda¬

Expanded text:
imus. Merito sic vocatur ipsa Ecclesia de gentibus: Audi filia, et vide, et obliviscere populum tuum et domum patris tui . Pater tuus Aquilo fuit, veni ad montem Sion. Audi, et vide: non vide, et audi; sed audi, et vide: prius audi, postea vide. Audis primo quod non vides, videbis postea quod audisti. Populus, inquit, quem non cognovi, servivit mihi, in obauditu auris obaudivit mihi . Si in obaubitu auris obaudivit, ergo non vidit. Et ubi est, Quibus non est nuntiatum de eo, videbunt; et qui non audierunt, intelligent ? Ad quos non odices ferentes, veritatem non intelligentes; Testamenti tabulas habentes, et haereditatem non tenentes. Sed nos sicIn ciet vidimus. Extra illam qui est, nec audit, nec videt; in illa qui est, nec surdus nec caecus est. Sicut audivimus, ita et vidimus. Et ubi audis? ubi vides? In civitate Domini virtutum, in civitate Dei nostri. Deus funda
Abbreviated transcription (Latin):
quã etiã ad aquilonẽ puenerat. & ibi
sic̃ audistis uni ex principib regionis
illius adhȩserat: factꝰ . ẽ. gͦ latꝰ aquilo¬
nis: adhȩrendo principi illius regio¬
nis. Sed qͥa ciuitas regis magni & ex
latere aquilonis colligit᷑: reuersus
ad se dix̃. surgã & ibo ad patrẽ meũ.
Et occurrit ei pat̾. qͥ dicit de illo. Mor¬
tuus erat & reuix̃. pierat & inuentꝰ ẽ
Uitulus ille saginatꝰ. lapis angularis
fuit. Deniq & maior filius qͥ ẽpulari
nolebat. ex hortatꝰ a patre ingressꝰ ẽ:
& duo iã parietes tanquã illi duo filii
ad uitulũ ꝑuenientes. ciuitatẽ regis

Expanded text:
quam, etiam ad aquilonem pervenerat, et ibi, quam, etiam ad aquilonem pervenerat, et ibi, sicut audistis, uni ex principibus regionis illius adhaeserat. Factus est ergo latus aquilonis, adhaerendo principi illius regionis: sed quia civitas regis magni et ex latere aquilonis colligitur, reversus ad se, dixit, Surgam, et ibo ad patrem meum. Et occurrit ei pater, qui dicit de illo, Mortuus erat, et revixit; perierat, et inventus est. Vitulus ille saginatus, lapis angularis fuit. Denique et major filius qui epulari nolebat , exhortatus a patre ingressus est: et duo jam parietes, tanquam illi duo filii ad vitulum pervenientes, civitatem regis
Abbreviated transcription (Latin):
credentes in xp̃m collineati st̃ illi ciui¬
tati. occurrer in angulo parieti de
circuncisione uenienti. & facta . ẽ. ciui¬
tas regis magni. quȩ fuerat latera a¬
quilonis. Idõ & in alia scriptura dr̃
Abaquilone nubes coloris aurei. in his
sp̃atione conualescit egrotꝰ. Abaquilo¬
nẽ nubes & ñ nigrȩ nũbes. ñ caligino¬
sȩ. ñ tetrȩ. sed coloris aurei. Unde nisi
grã illuminante ꝑ xp̃m: Ecce. late¬
ra aquilonis. ciuitas regis magni.¬
Latera utiq qͥa in hȩserant diabolo.
Quicunq enĩ alicui coherent: latera
ipsius dicunt᷑. Nã & de aliquib homi¬
nib solemꝰ ita loqͥ. Bonꝰ homo. ẽ. sed
mala latera habet. Id . ẽ. ipse quidẽ ꝓ¬
bitate prȩstat: sed malignist̃ qui ei
coniuncti st̃. Latera gͦ aquilonis: qͥa
diabolo cohȩrebant: Inde uenit & iste
filius de qͦ modo audiebamꝰ: qͥa mor¬
tuus erat & reuixit. ꝑierat & inuentꝰ
.ẽ. Proficiscendo enĩ in regionẽ longin¬

Expanded text:
credentes in Christum colliniati sunt illi civicredentes in Christum colliniati sunt illi civitati, occurrerunt in angulo illi parieti de circumcisione venienti, et facta est civitas regis magni quae fuerant latera aquilonis. Ideo et in alia Scriptura dicitur: Ab aquilone nubes coloris aurei; in his speratione convalescit aegrotus. Ab aquilone nubes, et non nigrae nubes, non caliginosae, non tetrae, sed coloris aurei. Unde nisi gratia illuminante per Christum? Ecce, Latera aquilonis, civitas regis magnLatera utique, quia inhaeserant diabolo. Quicumque enim alicui cohaerent, latera ipsius dicuntur. Nam et de aliquibus hominibus solemus ita loqui, Bonus homo est, sed mala latera habet: id est, ipse quidem probitate praestat, sed maligni sunt qui ei conjuncti sunt. Latera ergo aquilonis qui diabolo cohaerebant: unde venit et iste filius, de quo modo audiebamus, quia mortuus erat, et revixit; perierat, et inventus est. Proficiscendo enim in regionem longin
Abbreviated transcription (Latin):
syon tanquã unũ locũ ubi condita .ẽ.
ierłm. & in ea tͥ ñ occurrebat nisi popłs
ex circuncisione. qͥ quidem ex reliquiis
A xp̃o collectꝰ . ẽ. ex magna autẽ parte
tanquã palea uentilatus. & enim scri¬
ptũ. ẽ. reliquiȩ saluȩ fiunt. Sed atten¬
de & gentes. uide & oleastrũ in seri
in pinguedinẽ oliuȩ. Ecce gentes. la¬
tera aquilonis. Adiuncta st̃ latera
aquilonis. ciuitati regis magni. Contra¬
rius solec. eẽ. aquilo syon. Syonqͥppe
inmeridie. aquilo contra meridiem
Quis. ẽ. iste aquilo. nisi qͥdix̃. ponã sedẽ
meã ad aquilonẽ. & ero similis altis¬
simo Tenuerat regnũ diabolus im¬
pioꝵ. & possederat gentes seruientes
simulachris. ad orantes demonia. & totũ
qͥcquid generis humani erat ubiq ꝑ mun¬
dũ. inherendo illi aquilo factꝰ erat
Sed qm̃ ille qͥ alligat fortẽ aufert eiꝰ
uasa & facit uasã sua: liberati homines
ab infidelitate & suꝑstitione demonioꝵ

Expanded text:
Sion tanquam unum locum, ubi condita est Sion tanquam unum locum, ubi condita est Jerusalem, et in ea tibi non occurrebat, nisi populus ex circumcisione; qui quidem ex reliquiis a Christo collectus est, ex magna autem parte tanquam palea ventilatus. Etenim scriptum est, Reliquiae salvae fient . Sed attende et Gentes, vide et oleastrum inseri in pinguedinem olivae . Ecce Gentes, Latera aquilonis: adjuncta sunt latera aquilonis civitati regis magni. Contrarius solet esse aquilo Sion: Sion quippe in meridie, aquilo contra meridiem. Quis est iste aquilo, nisi qui dixit, Ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo ? Tenuerat regnum diabolus impiorum, et possederat Gentes servientes simulacris, adorantes daemonia: et totum quidquid generis humani erat ubique per mundum, inhaerendo illi aquilo factum erat. Sed quoniam ille qui alligat fortem, aufert ejus vasa, et facit vasa sua , liberati homines ab infidelitate et superstitione daemoniorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq ne istũ montẽ ñ ascenderes & in
hoc psalmo. & in aliqua parte t̾rarũ
querendũ existimares: uide qͥd seqͥt᷑
Cũ dixisset in ciuitate dĩ nr̃i inmonte
scõ eiꝰ. quid addidit. Dilatans exul¬
tatione uniuersȩ t̾rȩ montes syon.
Syon. unꝰ mons. ẽ. Quid gͦ montes: An
qͥa ad syon ꝑtinuer̃ etiã qͥ de diuerso
uener̃. ut sibi occurrerent in lapidẽ
angularẽ. & fierent illi duo parietes
tanquã duo montes. unꝰ ex circuncisio¬
ne alter ex p̃putio. unꝰ ex iudeis. alt̃
ex gentib. ñ iã diuersi. & si diuersi
qͥa ex diuerso. iã in angulo ñ diuersi:
pse. ẽ enĩ inqͥt pax nr̃a. qͥ fecit utraq
unũ. Ipse ille angularis lapis quẽ ręp¬
bauer ȩdificantẽs. factꝰ in caput an¬
guli. duos iunxit in se. Mons. e montes.
uerso uenientes. una ꝓpt̾ lapidẽ angu.¬
larẽ in quo sibi ambȩ copulant᷑. Audi
& hoc. Montes syon latera aquilonis
ciuitas regis magni. Intenderas enĩ tu

Expanded text:
sceres et in hoc psalmo, et in aliqua parte terrarum quaerendum existimares, vide quid sequitur: cum dixisset, In civitate Dei nostri, in monte sancto ejus, quid addidit? Dilatans exsultationes universae terrae, montes Sion. Sion unus mons est: quid ergo montes? An quia ad Sion pertinuerunt etiam qui de diverso venerunt, ut sibi occurrerent in lapidem angularem, et fierent illi duo parietes tanquam duo montes, unus ex circumcisione, alter ex praeputio; unus ex Judaeis, alter ex Gentibus: non jam adversi; etsi diversi, quia ex diverso, jam in angulo nec diversi? Ipse est enim, inquit, pax nostra, qui fecit utraque unum . Ipse ille angularis lapis, quem reprobaverunt aedificantes, factus est in caput anguli . Duos junxit in se mons montes. verso venientes, una propter lapidem angularem, in quo sibi ambae copulantur. Audi et hoc, Montes Sion; latera aquilonis civitas regis magni. Intenderas enim tu
Abbreviated transcription (Latin):
trario enĩ similitudo data.ẽ. de mor¬
te. Quomꝰ enĩ mors ad auferendũ
uiolentissima ẽ: sic caritas ad saluan-¬
mortui st̃ scło: ut̃ uiuerent dõ. Hac
caritate accensi ueri martyres. non
simulati. non uana gła uentilati. ñ
tales de quib dictũ. ẽ. si tradidero
corpus meũ ut ardeã. caritatẽ aut̃
ñ habeã nichil mͥ ꝓdest: sd tales
qͦs uere xpĩ & ueritatis caritas ꝑduce.¬
ret ad passionẽ. Quid eis fecerunt
tẽptationes seuientiũ: Maiorẽ uio¬
lentiã habuer̃ oculiflentiũ suoꝵ.
quã psecutiones in sectantiũ. Quã
multos enĩ tenebant filii ne pateren¬
tur. Quã multoꝵ genib ꝓuolueban¬
tur uxores. ne uidũȩ relinquerent᷑.
Quã multos parentes ꝓhibebant mori. sic̃
nouimꝰ & legimꝰ inpassione beatȩ per¬
petuȩ. Facta st̃ ista. sed lacrimȩ quantę¬
libet & quantolibet impetu fluerent.
quando ardorẽ caritatis extinguerent.

Expanded text:
trario enim similitudo data est de mortrario enim similitudo data est de morte; quomodo enim violentissima est, sic charitas ad salvanmortui sunt saeculo, ut viverent Deo. Hac charitate accensi martyres, non simulati, non vana gloria ventilati, non tales de quibus dictum est, Si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest , sed tales quos vere Christi et veritatis charitas perduceret ad passionem; quid eis fecerunt tentationes saevientium? Majorem violentiam habuerunt oculi flentium suorum, quam persecutiones insectantium. Quam multos enim tenebant filii ne paterentur! quam multorum genibus provolvebantur uxores, ne viduae relinquerentur! quam multos parentes filii prohibebant mori, sicut novimus et legimus in passione beatae Perpetuae! Facta sunt is a. Sed lacrymae quantaelibet et quantolibet impetu fluerent; quando ardorem charitatis exstinguerent?
Abbreviated transcription (Latin):
scđiam dñi. In medio ur̃m. ẽ. popłs be¬
ne uiuens. circundate syon. Sed quo mͦ
cõplectimini eãꝰ Nolite scandalis cir-¬
cundare. sed caritate circundate. Ut
qͥ uiuunt bene in medio ur̃m. eos imi¬
temini. & eoꝵ imitatione xp̃o cuiꝰ mẽ¬
bra st̃ incorporemini. circundate syon
& cõplectimini eã. Harrate inturrib
eiꝰ. In altitudine munitionũ eiꝰ: pͣdi¬
tis uirtutẽ eiꝰ negetis: sed inuirtute
eiꝰ ponite corda ur̃a. Quȩ. ẽ uirtꝰ ciui-¬
tatis huiꝰ: Qui uult intelligere uir-
tutẽ huiꝰ ciuitatis: intelligat uim
caritatis. Ipsa. ẽ. uirtꝰ. quã nemo uin¬
cie. Huiꝰ ignẽ nulli fluctꝰ scłi. nul¬
la fluminã tẽptationis extingunt.
De hac dictũ. ẽ. ualida ẽ. sic̃ mors dile¬
ctio. Quomͦ enĩ mors quando uenit
resisti ei ñ potest. quib libet artib
quibus libet medicam̃tis occurras.
uiolentiã mortis uitare ñ potest: qui
mortalis natꝰ. ẽ. sic contra uiolentiã
caritatis mundus nichil potest. Econ¬

Expanded text:
iam Dei: In medio vestrum est populus bene vivens, Circumdate Sion. Sed quomodo? Complectimini eam. Nolite scandalis circumdare, sed charitate circumdate; ut qui bene vivunt in medio vestrum, eos imitemini, et eorum imitatione Christo, cujus membra sunt, incorporemini. Circumdate Sion, et complectimini eam. Narrate in turribus ejus. In altitudine munitionum ejus praeditis, virtutem ejus abnegetis ; sed in virtute ejus ponite corda vestra. Quae est virtus civitatis htutem hujus civitatis, intelligat vim charitatis. Ipsa est virtus quam nemo vincit. Hujus ignem nulli fluctus saeculi, nulla flumina tentationis exstinguunt. De hac dictum est, Valida est sicut mors dilectio . Quomodo enim mors quando venit, resisti ei non potest, quibuslibet artibus, quibuslibet medicamentis occurras; violentiam mortis vitare non potest, qui mortalis natus est: sic contra violentiam charitatis mundus nil potest. A con
Abbreviated transcription (Latin):
stribuite domos eiꝰ. Quid hic intelligi¬
mꝰ ponite corda urã in uirtute eiꝰ. &
distribuite domos eiꝰ: Id ẽ. distingui¬
te domũ adomo. nolite confunderẽ do¬
pietatẽ ñ habens. est aut̃ domꝰ & formã
& pietatẽ habens. Distribuite. nolite
confundere. Tunc aut̃ distribuitis
& ñ confunditis: quando corda urã in
uirtute eiꝰ ponitis. Id.ẽ. cũ facti fue¬
ritis ꝑcaritatẽ spũ ales: tunc temere
ñ iudicabitis. tunc uidebitis nichil
obesse bonis malos. Quã diu sumꝰ in
hac area. distribuite domos eiꝰ. Potest
& alius. ẽẽ. intellectꝰ. Domos illasduas.
habuit placitũ ut illi irent in circun¬
cisionẽ. iste in p̃puciũ. Ista dispensa¬
tione apostolatꝰ sui distribuer domos
ciuitatis magni regis. & concordantes
in angulo euangłiũ dispensatione di¬
uiserunt. caritate uuxer̃. Et re uera
hoc magis intelligendũ. ẽ. Nã sequit᷑.
& ostendit qđ hõc p̃dicatorib dictũ
sit & distribuite domos eiꝰ. Ut enarre

Expanded text:
 14. Quid hic intelligimus, Ponite corda vestra in virtute ejus; et distribuite domos ejus? Id est, distinguite domum a domo, nolite confundere. Dopietatem non habens: est autem domus et formam et pietatem habens. Distribuite, nolite confundere. Tunc autem distribuitis et non confunditis; quando corda vestra in virtute ejus ponitis, id est; cum facti fueritis per charitatem spirituales. Tunc temere non judicabitis; tunc videbitis nihil obesse bonis malos, quamdiu sumus in hac area: Distribuite domos ejus. Potest et alius esse intellectus. Domos illas duas,habuit placitum, ut illi irent in circumcisionem, iste in praeputium . Ista dispensatione apostolatus sui distribuerunt domos civitatis magni regis, et concordantes in angulo, Evangelium dispensatione diviserunt, charitate junxerunt. Et revera hoc magis intelligendum est. Nam sequitur, et ostendit quod hoc praedicatoribus dictum sit, Et distribuite domos eju
Abbreviated transcription (Latin):
post resurrectionẽ dignatꝰ. ẽ. ostende¬
re. sed & nob̃. Nã illis loquebat᷑ & nos
significabat cũ diceret. Ecce ego uob̃cũ
illi hic futuri erant usq ad consũmatio¬
nẽ scłi: Itẽ dicit. Non ꝓhis rogo tan¬
tũ: sed & ꝓiis qͥ credituri st̃ ꝑuerbũ
eoꝵ in me. Ergo attendit nos qͥa pass̃
sed ds̃ incarne ñ agnoscebat᷑ Tenebat᷑
caro abeis. ex quib fuerat sũpta ipsa
caro. Ex semine abrahã enĩ uirgo
MaRia. Ad carnẽ remanser̃. diuinita¬
tẽ ñ intellexer̃. D apłi. ociuttas ma¬
lapis ante pedes iacuit offendentiũ:
ut humiliaret corda confitentiũ.
sic hic. ẽ. ds̃ nr̃. Certe uisus. ẽ. sicut

Expanded text:
post resurrectionem dignatus est ostendere, sed et nobis. Nam illis loquebatur, et nos significabat, cum diceret: Ecce ego vobiscumilli hic futuri erant usque in consummationem saeculi? Item dicit: Non pro his rogo tantum, sed pro his qui credituri sunt per  in me : Ergo attendit nos, quia passus sed Deus in carne non agnoscebatur. Tenebatur caro ab eis ex quibus fuerat sumpta ipsa caro, ex semine Abrahae enim virgo Maria: ad carnem remanserunt, divinitatem non intellexerunt. O Apostoli, o civitas mamptus est, quomodo lapis ante pedes jacuit offendentium, ut humiliaret corda confitentium; sic hic est Deus noster. Certe visus est, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
iacob. ñ conueniunt cũ dõ abrahã. Qua¬
re: Qm̃ dii fortes t̾rȩ. Illi qͥerant du
fortes t̾rȩ p̃sum̃tes de t̾ra. De qua t̾ra:
De se ipsis. qͥa om̃is homo t̃ra. Homini enĩ
dictũ. ẽ. t̾ra es & in t̾rã ibis. Debetaut̃
homo de dõ pͣsumere. & inde spare au¬
xiliũ. ñ de se Non enĩ t̾ra pluit sibi.
aut lucet sibi. Quomͦ aut̃ terra de cȩlo
expectat pluuiã & lucẽ: sic homo de dõ
debet expectare miscdiam & ueritatẽ.
Illigͦ fortes t̾rȩ. ualde eleuatist̃. Id ẽ.
ualde suꝑbier̃. ñ sibi medicũ necessa¬
riũ putauer̃. & idõ in sua egritudine
remanser̃. & ipsa egritudine ad mortẽ
ꝑtucti st̃ Precisi st̃ rami naturales. ut
humilis insereret᷑ oleaster: qm̃ dii for¬
tes t̾rȩ. ualde eleuatist̃. Teneamꝰ gͦ fr̃s
humilitatẽ. caritatẽ. pietatẽ. qͥa reuo

Expanded text:
o Abraham. Quare? Quoniam dii fortes terrae. Illi qui erant dii fortes terrae, praesumentes de terra. De qua terra? de seipsis: quia omnis homo terra. Homini enim dictum est: Terra es, et in terram ibis . Debet autem homo de Deo praesumere, et inde sperare auxilium, non de se. Non enim terra pluit sibi, aut lucet sibi: quomodo autem terra de coelo exspectat pluviam et lucem, sic homo de Deo debet exspectare misericordiam et veritatem. Illi ergo dii fortes terrae valde elevati sunt, id est, valde superbierunt: non sibi medicum necessarium putaverunt, et ideo in sua aegritudine remanserunt, et ipsa aegritudine ad mortem perducti sunt. Praecisi sunt rami naturales, ut humilis insereretur oleaster . Quoniam dii fortes terrae valde elevati sunt. Teneamus ergo, fratres, humilitatem, charitatem, piet
Abbreviated transcription (Latin):
concreti estis. Non frustra uox exit
de ore & corde ur̃o. ne cõnpdas cũ im¬
piis ds̃ animã meã nec cũ uiris sangui¬
nũ uitã meã. Ille uentilabit. tantus
artifex inmanũ uentilabrũ portabit.
ut unũ granũ tritici ñ cadat in aceruũ
paleȩ cõburendũ. nec una arista paleȩ
transeat ad massã in horreo condendã
Exultate filiȩ iudȩ ꝓpt̾ iudicia dĩ ñ
errantis. Ꝙ nolite modo temere iudica¬
re. ad uos ꝑtineat colligere. ad illũ
ꝑtineat separare. Lȩcet᷑ mons syon &
exultent filiȩ iudȩ. ꝓpt̃̾ iudicia tua
ds̃. Ne aut̃ putetis filias uidȩ uideas

Expanded text:
concretae natae estis, non frustra vox exiit concretae natae estis, non frustra vox exiit de ore et de corde vestro: Ne comperdas cum impiis animam meam, et cum viris sanguinum vitam meam . Ille ventilabit tantus artifex, in manu ventilabrum portabit, ut unum granum tritici non cadat in acervum paleae comburendum, nec una arista paleae transeat ad massam in horreo recondendam . Exsultate, filiae Judaeae, propter judicia Dei non errantis; et nolite modo temere judicare. Ad vos pertineat colligere, ad illum pertineat separare. Laetetur mons Sion, et exsultent filiae Judaeae, propter judicia tua, Domine. Ne autem put