comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
merces ad no ꝓmittitur. indefesso
nisti mentis ꝓ eiꝰ ꝑceptione luctari.
Oportet enĩ. ut pro obtinendo bono
quod sine fine cupimus habere:
sine ulla intermissione donec acci¬
piamus certare curemus. Uerba g
euangelice lectionis frequenter fr̃s¬
reuoluamus. exempla beate dĩ ge¬
nitricis semꝑ animo retineamus.
ut & in conspectu dĩ humiles in¬
uenti. & ꝓximis quoq. debito hono¬
re submissi mereamur una cũ ipsa
ꝑpetuo sublimari. Studeamus sol¬
licite. ne nos indebite laudantiu
fauor extollat. cũ illam uideamꝰ
inter uerba uere laudationis in¬
concussam humilitatis tenuisse
constantiam. Si immoderatus tem¬
poraliũ rerum non appetitus dele¬
ctat: reminiscamur. quia iudex
nrͣ diuites dimittet in anes. Si tem¬
poralis afflictio forte mente con
turbat: recogitemus. quia & hu¬
miles exaltat᷑. De impetranda admis¬
sorum uenia nuͣquam desperemꝰ.
quia miscłia eiꝰ a progenie in ꝓge¬

Expanded text:
merces a Domino promittitur, indefesso merces a Domino promittitur, indefesso nisu mentis pro ejus perceptione luctari. Oportet enim ut pro obtinendo bono, quod sine fine cupimus habere, sine ulla intermissione donec accipiamus, certare curemus. Verba igitur evangelicae lectionis frequenti revolvamus, exempla beatae Dei genitricis semper animo retineamus, ut in conspectu Dei humiles inventi, et proximis quoque debito honore submissi, mereamur una cum ipsa perpetuo sublimari gaudio. Studeamus sollicite ne nos indebite laudantium favor extollat, cum illam videamus inter verba verae laudationis inconcussam humilitatis tenuisse constantiam. Si immoderatus temporalium rerum nos appetitus delectat, reminiscamur quia judex noster divites dimittit inanes. Si temporalis aturbat, recogitemus quia et humiles exaltat. Nunquam de impetranda admissorum venia desperemus, quia misericordia ejus a progenie in proge
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est. atq. in te benedicentur
untuerse cognationes terre. Quod
ad dnm saluatore̾ ꝑtinere nullus
fideltũ dubitat: qui ad dandam nob̾
benedictionem ꝑpetuam de stirpe
abrabe ad nos uenire dignatus est.
Semen autẽ a brahȩ non illos tantum
dicit electos qui ex abrahe ꝓgenie
sunt corporaliter editi: uerũ & um
nos qui degentib ad xp̃m congregati.
longe segregamur. Et nos eñi semen
ac filii sumus abrahe. cũ sacramentis
nr̃i redemptoris qui de genere
abrabȩ carnem assumpsit renascim᷑:
nos sumus filii abrahe. cũ illũ uidere
sollerti intentione querimus. cuius
diem beatus abrabam exxultauit ut
uideret. & uidit. & gauisus est. Hinc
heredes. Recte aute᷑ in conclusione
subiungitur. in scła: quia nimirum
prȩfata promissio suꝑne hereditatis
nullo unaqduaͣ fine claudetur. Nam
& usq in finem scłi huitis non deert᷑:
qui in xp̃o credendo semen fiant
abrabȩ: & futurȩ beatitudinis eidem
semini manebit gła ꝑennis. Unde

Expanded text:
dictum est: Atque in te benedicentur universae cognationes terrae : Quod ad Dominum Salvatorem pertinere nullus fidelium dubitat, qui ad dandam nobis benedictionem perpetuam, de stirpe Abrahae ad nos venire dignatus est. Semen autem Abrahae non illos tantum dicit electos, qui ex Abrahae progenie sunt corporaliter editi, verum etiam nos qui de gentibus ad Christum congregati, longe segregamur. Et nos enim semen ac filii sumus Abrahae, cum sacramentis nostri Redemptoris, qui de genere Abrahae carnem assumpsit, renascimur. Nos sumus filii Abrahae, cum illum videre solerti intentione quaerimus cujus diem ipse Abraham exsultavit ut videret, et vidit et gavisus est. Hinc  promissionem haeredes. Recte autem in conclusione subjungitur, In saecula, quia nimirum praefata promissio supernae haereditatis nullo unquam fine claudetur. Nam et usque in finem saeculi hujus non deerunt, qui in Christum credendo semen fiant Abrahae, et futurae beatitudinis eidem semini manebit gloria perennis. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
spͣs diͣ & septe᷑ stellas. Scio oꝑa
tua. quia non habes quo uiuas
& mortuus es. Esto uigilans. &
confirma reliqua quȩ moritura
erant. Non eni inuenio opera
tua plena coram dõ meo. Inmͣte
ergo habe qualiter acceperis &
audieris & serua & penitentiã
age. Si ergo non uigilaueris. ue¬
niam tamquã fur. & nescies qͣ
hora ueniam ad te. Sed̾ habes
pauca nomina insardis. qui non
inquinauerunt uestimenta sua.
& ambulauerunt mecũ in albis
quia digni sunt. Qui uicerit
& non delebo nomen eiꝰ de libro
uitȩ. & confitebor nomen eius
coram patre meo. & coram angłis

Expanded text:
spiritus Dei et septem stellas scio opera spiritus Dei et septem stellas scio opera tua quia nomen habes quod vivas et mortuus es esto vigilans et coerant. Non enim inveni opera tua plena coram Domino meo. In mente ergo habe qualiter hec ceperis et audieris: et serva: et penitentiam age. Si ergo non vigilaveris veniam tanquam fur: et nescies qua hora veniam ad te. Sed habes pauca nomina in Sardis: qui non inquinaverunt vestem suam: et ambulabunt mecum in albis quia  non delebo nomen eius de libro uitę, et confitebor nomen eius coram Patre meo et coram angelis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmittis muliere iezabel. quȩ se
ducit ꝓpheten. docere & seducere
seruos meos. fornicari & mandu¬
care de idolotidis. & dedi illi tcͣpꝰ
ut penitentiam agerit. & non
uult pęnitere a fornicatione
sua. Ecce mitto illam in lectum.
& qui mechantur cũ ea intribu¬
lationem maximã. nisi peniten¬
tiam egerint ab operibus sifis.
& filios eoꝵ interficiam in morte.
Et scient om̃s eccłȩ. quia ego suͣ
obis aute̾ dico ceteris qui tẏa
tyre estis quicũq non habent
doctrinam hanc. qui non cogno.¬
uerunt altitudines satanȩ quẽ¬
admodum dicunt non mittam
suꝑ uos aliud pondus. Tamen
id quod habetis tenete. donec
ueniam. Et qui uicerit & qui
custodierit usq in finem oꝑa
mea: dabo illi potestatem suꝑ
gentes & reget illas in uirga
ferrea. Tam quã uas figuli con¬
fringentur. sicut & ego accepi
a patre meo. & dabo illi stellam.
matutinam. Qui habet aurem
audiat. quid sp̃s dicat ȩcclesis.
t angło eccłȩ sardis scribȩ. uiiii¬
Hec dicit qui habet septem

Expanded text:
mittis mulierem Gezabel: que se dicit prophetam docere: et seducere servos meos fornicari: et manducare de idolotitis. Et dedi illi tempus ut penitentiam ageret: et non vult penitere a fornicatione sua. Ecce mitto eam in lectum: et qui mechantur cum ea in tribulationem maximam: nisi penitentiam egerint ab operibus ejus: et filios ejus interficiam in morte. Et scient omnes Ecclesie quia ego sum otirae estis: Quicunque non habent doctrinam hanc, qui non cognoverunt altitudinem Satanae, quemadmodum dicunt non mittam super vos aliud pondus: tamen id quod habetis tenete, donec veniam. Et qui vicerit, et qui custodierit usque in finem opera mea dabo illi potestatem super gentes et reget illas in virga ferrea tamquam vas figuli confringentur sicut et ego accepi a Patre meo et dabo illi stellam matutinam qui habet aurem audiat quid Spiritus dicat ecclesiis et angelo ecclesiae Sardis scribe haec dicit qui habet septem
Abbreviated transcription (Latin):
nemini ambigendũ. ipse quoq cura¬
uit ostendere. Qui cum dixisset. hic
est discipulus ille qui testimonium
ꝑhibet de his & scripsit hȩc: conti¬
nuo subiecit & ait. & scimus quia
uerũ est testimoniũ eiꝰ. Quia ergo
& nos cũ cȩteris fidelib scimus uerũ
esse testimoniu eius: curemus per
om̃ia recta fide intelligendo. recta
oꝑatione exercendo. quȩ docuit ad
dona sempiterna quȩ ꝓmisit ꝑue

Expanded text:
nemini ambigendum, ipse quoque curanemini ambigendum, ipse quoque curavit ostendere, qui cum dixisset: Hic est discipulus qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec, continuo subjecit et ait: Et scimus verum est testimonium ejus. Quia ergo et nos cum caeteris fidelibus scimus verum esse testimonium ejus, curemus per omnia recta fide intelligendo, recta operatione exercendo quae docuit, ad dona sempiterna quae promisit pe
Abbreviated transcription (Latin):
scriptis mathei uidelicet. marci &
lucȩ de humanitate eius ac de bis
quȩ ꝑ hominẽ gessit. sufficiens sibi.
uiderentur habere testimontum.
Quod ille se non aliter facturũ res¬
pondit. isi indicto ieimo om̃s in
coͣmune dnͣm pͣcarenttr: ut ille dig¬
na seribere posset. Et hoc patrato.
debriatus : oms hereticoꝵ tenebras
patefactȩ subito ueritatis luce dis¬
pulit. In principio erat inquiens
ds̃ erat uerbũ. Similẽq initus totũ
sui sermonis cursũ faciens dñm nr̃m
ex homine temporaliter factum:
ita etiã uerũ dm̃ uere ex dõ patre
eternaliter natum. uere cũ patre &
ma assertione ꝑdocuit: om̃ia etiam
diuine ueritatis & uerȩ diuinitatis
quantũ alteri mortaliũ nulli licuit
archana reserauit. Et hoc uirgini
priuilegiũ recte seruabatur: ut ad
scrutanda uerbi incorruptibilis.
sacramenta incorruptio ipse
non solum corde sed & corpore ꝓde¬
ret. De cuius dictoꝵ ueritate quã sit

Expanded text:
scriptis, Matthaei videlicet, Marci et scriptis, Matthaei videlicet, Marci et Lucae, de humanitate ejus ac de his quae per hominem gessit, sufficiens sibi viderentur habere testimonium. Quod ille se non aliter facturum respondit, nisi indicto jejunio omnes in commune Dominum precarentur, ut ille digna scribere posset. Et hoc patrato ius gratia inebriatus, omnes haereticorum tenebras patefactae subito veritatis luce dispulit. In principio, inquiens, Deus erat Verbum. Similemque initiis totum sui ex homine temporaliter factum, ita etiam verum Deum, vere ex Deo Patre aeternaliter natum, vere cum Patre et ma assertione perdocuit. Imo omnia divinae veritatis et verae divinitatis, quantum alteri mortalium nulli licuit arcana reseravit. Et hoc virgini privilegium recte servabatur, ut ad scrutanda Verbi incorruptibilis sacramenta, incorrupto ipse non solum corde, sed et corpore procederet. De cujus dictorum veritate, quod sit
Abbreviated transcription (Latin):
unter intuendũ qđ dicitur: qui
testimonium ꝑbibet de his. & scripsit
hȩc. Perhibuit quippe testimoniũ
bendo: ꝑhibuit denuo eadem
que scripserat docendo: ꝑhibet
etiam nunc euuangłm quod de¬
scripsit ecclesiis legendũ pandendo.
Siquidẽ a tempore dominicȩ passio¬
nis. resurrectionis. & ascensionis in
cȩlum. usq ad ultima domitiani pͥn¬
cipis tempora ꝑannos circiter sexa¬
ginta & quinq absq ullo scribendi
adminiculo uerbũ p̾dicabat. At ubi
a domitiano qui scds post neronem
est. in rũpentes in eccłam heretici
quasi indestituta pastore ouilia lupi
negabant. simplicitatẽ fidei euuan¬
gelice ꝑuersa maculauere doctrina.
Sed dum ipse post occisionẽ domitiam
ꝑmittente pio principe nerua redi¬
ret ephesum. compulsus est ab om̃ib
pene tunc asiȩ epͣis. & multarũ eccle¬
siarum legationib de coȩterna patri
diuinitate xp̃i altius facere sermonẽ:
eo quod in trium euuangelistarum

Expanded text:
unter intuendum, quod dicitur: Qui unter intuendum, quod dicitur: Qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Perhibuit quippe testimonium bendo; perhibuit denuo, eadem quae scripserat docendo; perhibet etiam nunc, Evangelium quod descripsit in Ecclesiis legendum Siquidem a tempore Dominicae passionis, resurrectionis et ascensionis in coelum, et usque ad ultima Domitiani principis tempora, per annos circiter sexaginta quinque absque ullo scribendi adminiculo verbum praedicabat. At ubi a t irruperant in Ecclesiam haeretici, quasi in destitue ante Mariam negabant, simplicitatem fidei evangelicae perversa maculavere doctrina. Sed dum ipse, post occisionem Domitiani, permittente pio principe Nerva, rediret Ephesum, compulsus est ab omnibus pene tunc Asiae episcopis, et multarum Ecclesiarum legationibus de coaeterna Patri divinitate Christi altius facere sermonem, eo quod in trium evangelistarum
Abbreviated transcription (Latin):
Speculatiua autẽ felicitas quȩ hic
inchoatur. illic sine fine ꝑficitur:
quando & suꝑnoꝵ eiuiũ. & ipsius
dñi presentia non ꝑspeculũ & in
enigmate sicut nunc. sed facie ad
ficiem uidebitur. Unde recte de
ea subtypo discipłi quẽ diligebat.
quẽq supra pectus suũ fecit. discũ¬
bere. dicit iħc. sic eum uolo manere.
donec uenio. Ac si aꝑte dicat. nolo
gustum speculatiuȩ suauitatis quã
maxime in scĩs meis diligo speran.¬
tibus in ꝓtectione alarũ mearum
in ebriatis ab ubertate domus mee
sicut laboriosȩ usum actionis leti
conditione finire: sed post mortẽ
sublimius me apparente. atq in
meȩ conspecti maiestatis illos ꝑdu¬
cente ꝑfici. Sequitur. Hic est disci¬
pulus ille. qui testimoniũ ꝑhibet de
his. & scripsit hȩc: & scimus. quia
ueruͣ est testimoniũ eius. Iam ma
nifeste beatus iohannes suaͣ ꝑsonã
designat ex officio: quã designare
uitat exuocabulo. Non autt̃ p̃tere¬

Expanded text:
Speculativa autem felicitas, quSpeculativa autem felicitas, quinchoatur, illic sine fine perficitur, quando et supernorum civium, et ipsius Domini praesentia, non per speculum et in aenigmate sicut nunc, sed facie ad faciem videbitur. Unde recte de ea sub typo discipuli quem diligebat, quemque supra pectus suum fecit discumbere, dicit Dominus: Sic eum volo manere donec venio. Ac si aperte dicat: Nolo gustum speculativae suavitatis, quam maxime in sanctis meis diligo, sperantibus in protectione alarum mearum, inebriatis ab ubertate domus meae, sicut laboriosae usum actionis lethi conditione finiri, sed post mortem sublimius me apparente, atque in meae conspectum majestatis illos perducente perfici. Sequitur: Hic est discipulus ille qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Et scimus quia verum est testimonnifeste beatus Joannes suam personam designat ex officio, quam designare vitat ex vocabulo. Non autem praetere
Abbreviated transcription (Latin):
dñs extendens manus tuas. & alius
te cinget. & ducet quo non uis. ꝑfe¬
ctionem exprimit actiue conuer¬
sationis. quȩ temptationũ solet igne
ꝓbari. Unde alibi de ea dicit aꝑtius.
beati qui ꝑsecutionẽ patiuntur ꝓpt̃
iustitiam. Cui recte subiungit dicens.
sequere me: quia nimirũ iuxta eiꝰdem
petri uocem xp̃c passus est ꝓ nobis. re¬
linquens nobis exemplũ. ut sequam᷑
uestigia eius. Quod autẽ dicit de io¬
hanne. sic eum uolo manere donee
uenio: statum contemplatiue uir¬
tutis insinuat. quȩ non ꝑ mortem
finienda ut actiua. sed post mortem
Actiuus namq labor cũ morte deficit:
mercedẽ post mortt̾ accepturus et̃nã.
Quis enĩ in illa uita pane̾ esurienti dat.
ubi nemo esurit: Quis aquã sitienti.
ubi nemo sitit: Quis mortuũ sepelit.
ubi terra uiuentiũ est: Quis cętera
miser inuenitur: Actionis ergo
ibi labor nullus: sed solus pͣterite
actionis ꝑ petuus remanet fructus.

Expanded text:
Dominus, Extendes manus tuas, et alius Dominus, Extendes manus tuas, et alius te cinget et ducet quo non vis, perfectionem exprimit activae conversationis, quae tentationum solet igne probari. Unde alibi de ea dicit apertius: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam. Cui recte subjungit, dicens: Sequere me, quia nimirum juxta ejusdem Petri vocem Christus passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus. Quod autem dicit de Joanne, Sic eum volo manere donec venio, statum contemplativae virtutis insinuat, quae non per mortem finienda ut activa, sed per  Al., pActivus namque labor cum morte deficit, mercedem post mortem accepturus aeternam. Quis enim in illa vita panem esurienti dat, ubi nemo esurit? quis aquam sitienti, ubi nemo sitit? quis mortuum sepelit, ubi terra viventium est? quis caetera miser invenitur? Actionis ergo ibi labor nullus, sed solus praeteritae actionis perpetuus remanet fructus.
Abbreviated transcription (Latin):
diuturne orationis dulcedine
instructus. crebra lacrimarum
cõpunctione assuefactus. a cunctis
mundi negotiis uacare. & in sola
mentis intendere. didicerit. gaudi¬
umq ꝑpetuȩ beatitudinis quod in
futura ꝑcepturus est uita. etiã in
p̃senti ceperit ardenter desiderando
pregustare : & aliquando etiã quan¬
tum mortalib fas est in excessu mͣtis
speculando sublimiter.Hec autem
xime recipit. qui post longa mona¬
sticȩ rudimenta uirtutis secreti ab
hominib degere norunt: eo liberi.¬
orem ad cęlestia meditanda animu
habentes. quo a terrenis separatum
tumultibus. Namq actiua non solis
in cȩnobio monachis. sed & cuncto ut
diximus popło dĩ. generaliter in¬
gredienda ꝓponitur. & quidẽ utrũq
apłm. & petrũ uidelicet & iohanne̾:
quãuis inter homines pofitum pro
excellentis culmine gre constat in
utraq uita fuisse ꝑfectum. At tamen
una uita ꝑ petrũ: alia designatur
ꝑ iohanne᷑. In eo eteñi quod ait petro

Expanded text:
diutinae orationis dulcedine diutinae orationis dulcedine instructus, crebra lacrymarum compunctione assuefactus, a cunctis mundi negotiis vacare, et in sola mentis intendere didicerit, gaudiumque perpetuae beatitudinis quod in futuro percepturus est, vita etiam in praesenti coeperit ardenter desiderando praegustare, et aliquando etiam, in quantum mortalibus fas est, in excessu mentis speculando sublimiter evolare. Hxime recipit qui post longa monasticae rudimenta virtutis secreti ab hominibus degere norunt, eo liberiorem ad coelestia meditanda animum habentes, quo a terrenis separantur tumultibus. Namque activa non solis in coenobio monachis, sed et cuncto, ut diximus, populo Dei generaliter ingredienda proponitur. Et quidem utrumque apostolum, et Petrum videlicet et Joannem, quamvis inter homines positum, pro excellentis culmine gratiae constet in utraque vita fuisse perfectum, attamen una vita per Petrum, alia designatur per Joannem. In eo etenim quod ait Petro
Abbreviated transcription (Latin):
actiuam scilicet & contemplatiua᷑
designatas accipere. Quarũ actiua
cõmunis popło dĩ uia utuendi est :
ad contemplatiuã uero ꝑ patici &
in hoc sublimiores. quiq post re
Actiua quippe uita est. stuidiosũ xp̃i
famulũ iustis insistere laboribus:
& prius quidẽ scipsum abhoc scło
immaculatũ custodire. mentem.
manũ. linguam. ac menbra
corporis cetera. ab omͣi inquina¬
mento cuspe temptantis conti¬
nere ac diuinis ꝑpetuo subi u¬
gare seruitus: deinde ettã ꝓxi¬
currere. esurienti cibum. potuͣ
sitienti. algenti uestitũ ministran¬
do: egenos uagosq in domũ re¬
cipiendo. infirmũ uisitando. mor¬
tuũ sepeliendo. eripiendo in opẽ
de manu fortioris eius. egenũ &
pauꝑem arapientib eum: sed &
erranti uiã ueritatis ostendendo.
ac ceteris se mancipando frat᷑nȩ
dilectionis obsequiis. insuꝑ & usq
templatiua autẽ uita est. cũ longo
quis bone actionis exercitio edoctꝰ.

Expanded text:
activam scilicet et contemplativam, activam scilicet et contemplativam, designatas accipere, quarum activa communis populo Dei via vivendi est. Ad contemplativam vero perpauci, et in hoc sublimiores quique post resActiva quippe vita est studiosum Christi famulum justis insistere laboribus, et prius quidem seipsum ab hoc saeculo immaculatum custodire, mentem, manum, linguam, ac membra corporis caetera ab omni inquinamento culpae tentantis continere, ac divinis perpetuo subjugare servitiis. Deinde etiam proxicurrere, esurienti cibum, potum sitienti, algenti vestitum ministrando, egenos vagosque in domum recipiendo, infirmum visitando, mortuum sepeliendo, eripiendo inopem de manu fortioris ejus, egenum et pauperem a rapientibus eum; sed et erranti viam veritatis ostendendo, ac caeteris se mancipando fraternae dilectionis obsequiis, insuper et usque templativa autem vita est, cum longo quis bonae actionis exercitio edoctus,
Abbreviated transcription (Latin):
cutionis meruit crebra consolatione
releuari. Deniq ibidem apocali psum
quã ti añs destatu ȩccde presenti uel
futuro reuelauit: manu sua con
sic manendi. donec ueniret dñs. nͣ
eo ꝑtinere. quod sine labore certa¬
minis uicturus in mundo: sed illo
potius quod sine dolore passionis
transiturus esset emundo Sicut en̾i
in patrũ litteris inuenimus cum
longo confectus senio sciret immene¬
re diem recessus sui: conuocatis disci¬
pulis suis post monita exhortationũ
ac missarũ celebrationẽ ultimũ eis
uale fecit: deinde descendens indefos¬
sum sepulturȩ suȩ locum. facta ora¬
tione apposituĩ est ad patres suos:
tam liber adolore mortis. quam a
corruptione carnis inuenitur alie
nus. Atq ita completa est ueridica
uoluerit manere. donec ipse ueni¬
rit. Possumus autẽ mystice in his
que petro & iohanni adño pͣdicta
atq in eis sunt gesta: duas ecclesiȩ
uitas quib in presenti exercetur.

Expanded text:
cutionis meruit crebra consolatione cutionis meruit crebra consolatione revelari: denique ibidem Apocalypsim, quam ei Dominus de statu Ecclesiae praesenti vel futuro revelavit, manu sua conssic manendi donec veniret Dominus, non eo pertinere quod sine labore certaminis victurus in mundo, sed illo potius quam sine dolore passionis transiturus esset e mundo. Sicut enim in Patrum litteris invenimus, cum longo confectus senio sciret imminere diem recessus sui, convocatis discipulis suis, post monita exhortationum ac missarum celebrationem, ultimum eis valefecit: deinde descendens in defossum sepulturae suae locum, facta oratione appositus est ad patres suos, tam liber a dolore mortis, quam a corruptione carnis invenitur alienus. Atque ita completa est veridica voluerit manere donec ipse veniret. Possumus autem mystice in his quae Petro et Joanni a Domino praedicta atque in eis sunt gesta, duas Ecclesiae vitas quibus in praesenti exercetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse in pace ȩcclesiȩ aduentũ uocatio.¬
nis expectauerit. Et hoc est qđ ait
dñs. sic eum uolo manere donec uenũ:
non quia non & ipse multos antea
labores ꝓ año pręsfurasq maloꝵ tole¬
rauerit. sed quia ultimũ in pace seni¬
um finierit: ut pote ȩcclesus xp̃i ꝑ
asiam quã regebat iam longe lateq.
fundatis. Nam & in actibus apłoꝵ
cũ ceteris apłis flagellatus inuenitur.
quando ibant gaudentes a conspectu
concilii. qmͣ digni habiti sunt ꝓ no¬
mine tħu contumeliam pati. Et a do¬
miciano cȩsare inferuentis olti dole¬
tim missus: in eccłastica narratur
hẏstoria. E x quo tamen duana se
ꝓtegente grã tam intactus exierit.
quam fuerat a corruptione concu¬
piscentiȩ carnalis extrancus. Nec
multopost ab eodem principe ꝓpter
insuperabilẽ euuangelizandi constan¬
tiam in pathinos insulam exilio reli¬
gatur: ubi humano licet destitutus
solatio. diuinȩ tamen uisionis & allo¬

Expanded text:
vocatiovocationis exspectaverit. Et hoc est quod ait Dominus: Sic eum volo manere donec veniam, non quia non et ipse multos antea labores pro Domino pressurasque malorum toleraverit, sed quia ultimum in pace senium finierit, utpote Ecclesiis Christi per Asiam quam regebat jam longe lateque fundatis. Nam et in Actibus apostolorum cum caeteris apostolis flagellatus invenitur, quando ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati. Et a Domitiano Caesare in ferventis olei dolium missus, in ecclesiastica narratur historia, ex quo tamen divina se protegente gratia tam intactus exierit, quam fuerat a corruptione concupiscentiae carnalis extraneus. Nec multo post ab eodem principe propter insuperabilem evangelizandi constantiam in Pathmos insulam exsilio relegatur, ubi humano licet destitutus solatio, divinae tamen visionis et allo
Abbreviated transcription (Latin):
de fratre & condiscipło cognoscere.
qua esset ipse morte ꝑpetuam tran¬
siturus ad uitam. Dicit ei tħe. Sic
inquit eum ꝑpassionem martyru
uolo consũmari: sed absq uiolentia
ꝑ secutoris diem expectare nouissi¬
mũ. quando ipse ueniens eum in
eternȩ beatitudinis mansione reci¬
piam. Et quid hoc adte : Tu tantum
crucis patibulũ. subeundo mea te
uestigia sequi debere memento.
Et quidẽ hanc dñi resporisionẽ fr̃s
tunc temporis ita tractabant. quasi
iohannes nuͣquã esset moriturus.
Quod non ita esse intelligendum
ipse iohannes admonere curauit:
qui cuͣ pͣmisisset exisse sermonem
istum inter frͣs. quia discipłs ille ñ
moritur : sollerter adiecit & ait. &
sic eum uolo manere donec ueniam.
quid ad te.Non ergo putandum.
quia discipulus ille non sit mortuus
in carne. quia nec dñs hoc de illo fu¬
turũ pͣdixit: & psalmista ait. quis ẽ.
homo qui uiuit & non uidebit mortẽ.
sed ita pottus intelligendũ qđ cȩteriꝰ

Expanded text:
de fratre et condiscipulo cognoscere de fratre et condiscipulo cognoscere qua esset ipse morte perpetuam transiturus ad vitam. Dicit ei Jesus, Siinquit, eum per passionem martyrii volo consummari, sed absque violentia persecutoris diem exspectare novissimum, quando ipse veniens eum in aeternae beatitudinis mansione recipiam. Et quid hoc ad te? Tu tantum crucis patibulum subeundo mea te vestigia sequi debere memento. Et quidem hanc Domini responsionem fratres tunc temporis ita tractabant, quasi Joannes nunquam esset moriturus. Quod non ita esse intelligendum ipse Joannes admonere curavit, qui cum praemisisset exisse sermonem istum inter fratres, quia discipulus ille non moritur, solerter adjecit atque ait: Et si eum volo manere donec veniam; quid ad te? Non ergo putandum quia discipulus ille non sit mortuus in carne, quia nec Dominus hoc de illo futurum praedixit, et Psalmista ait: Quis est homo qui vivit, et non videbit mortem? Sed ita potius intelligendum quod, caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionis. sed & futuri erat signũ
mysteru. Eigurabatur eteñi iam
tunc euuangłm quod idem disci¬
pulus erat scripturus uberius atq
altius cȩteris sacrȩ scripturȩ pagi¬
nis. archana diuinȩ maiestatis esse
cõprehensurũ. Quia em̃ in pectore
iħu sunt om̃s thesauri sapientia e
scientiȩ absconditi : merito supra pectꝰ
eius recubat. quẽ maiore ceteris sapi.¬
entiȩ & scientiȩ singularis inunere
donat. Ceteros quippe euuangłistas
nouimus plura de miraculis nr̃i sal¬
uatoris. panciora de diuinitate lo¬
cutos: iohannes autẽ ꝑ pauca de
humanis scribens actibus. potius
se exponendis diuinȩ nature indi¬
dit archanis: patenter insinuans.
quanta de pectore iħu fluenta do¬
ctrinȩ celestis quȩ nobis ructaret
hauserit. Sequitur. Hunc ergo
cum uidisset petrus. dicit iħu. Dñe
hic autẽ quid: Quia se beatus
petrus audierat ꝑ passionẽ crucis
clarificaturũ esse dm̃: uoluit etiã

Expanded text:
dilectionis, sed et futuri erat signum dilectionis, sed et futuri erat signum mysterii; figurabatur etenim jam tunc Evangelium, quod idem discipulus erat scripturus, uberius atque altius caeteris sacrae Scripturae paginis arcana divinae majestatis esse comprehensurum. Quia enim in pectore Jesu sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, merito supra pectus ejus recubat quem majore caeteris sapientiae et scientiae singularis munere donat. Caeteros quippe evangelistas novimus plura de miraculis nostri Salvatoris, pauciora de divinitate locutos: Joannes autem perpauca de humanis scribens actibus, potius se exponendis divinae naturae indidit arcanis, patenter insinuans quanta de pectore Jesu fluenta doctrinae coelestis, quae nobis ructaret hauserit. Sequitur: Hunc ergo cum vidisset Petrus, dicit Jesu, Domine, hic autem quid? Quia se beatus Petrus audierat per passionem crucis clarificaturum esse Deum, voluit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uaret: & ipso post morte᷑ ac resur¬
rectionem celos ascendente. non de¬
esset eius genitrici filius cuius casta
uita castis eiꝰ tueretur obsequiis.
Ponit & aliud suȩ ꝑsone beatus ioħes
inditiũ subiungens.: qui & recubuit
in cena suꝑ pectus eiꝰ & dixit. dñe
quis est qui tradet te. Hoc quomͦ
gestum sit: superiora huius euuan¬
gelui loca plenus ostendunt. quia
uidelicet in cena quam ultimã ante
passionem cũ discipłis saluator habu¬
it in qua eoꝵ pedes lauit. eisq corpo¬
ris ac sanguinis sui tradidit myste¬
ria celebranda. discipłs ille quẽ dili¬
gebat supra pectus recubuerit : & cũ
dixisset eis. amen amen dico uobis.
quia unus ex uobis tradet me. respon¬
derit ille discipłs innuente petro
ut int᷑rogaret & diceret ei. dñe quis
est. Ait dñs. Ille est inquit. cui ego
intinctũ panẽ porrexero. Quod
autẽ discipulus ille supra pectus ma¬
gistri recubuit: non presentis solumͦ

Expanded text:
varet: et ipso post mortem et resurvaret: et ipso post mortem et resurrectionem coelos ascendente, non deesset ejus genitrici filius, cujus casta vita ejus castis tueretur obsequiis. Ponit et aliud suae personae beatus Joannes indicium subjungens: Qui et recubuit in coena super pectus ejus, et dixit: Domine, quis est qui tradet te? Hoc quomodo gestum sit, superiora hujus Evangelii loca plenius ostendunt: quia videlicet in coena, quam ultimam ante passionem cum discipulis Salvator habuit, in qua eorum pedes lavit, eisque corporis et sanguinis sui tradidit mysteria celebranda; discipulus ille, quem diligebat, super pectus ejus recubuerit; et cum dixisset eis: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me, responderit ille discipulus, innuente Petro ut interrogaret, et dixerit ei: Domine, quis est? Ait Dominus: Ille est, inquit, cui ego intinctum panem porrexero. Quod autem discipulus ille super pectus magistri recubuit, non praesentis solummodo
Abbreviated transcription (Latin):
noui ur̃ȩ fraternitati quis sit ille
discipłs quẽ diligebat iħc. Ioħes ui¬
delicet ipse est. cuius hodie natali¬
cia festa celebramus. qui hoc seriy¬
sit euuangłm: atq ideo suã ꝑsonã
maluit indiciis rerum accidentiũ.
quã ꝓprio designare uocabulo.
Diligebat autẽ eum iħc. non exceptis
cȩteris singulariter solum. sed prȩ
cȩteris quos diligebat familiarius
unũ: quẽ specialis prerogatiua
castitatis ampliori dilectione fe¬
cerat dignũ. Om̃s quippe se dilige¬
re probat quib ante passione᷑ loquit᷑.
sicut dilexit me pater & ego dilexi
uos: manete in dilectione mea. Sed
hunc p̃om̃ib diligit. qui uirgo
electus ab ipso uirgo in euum ꝑ¬
mansit. Tradunt namq hystoriȩ.
quodd eum de nuptis uolente᷑ nube
uocauerit : & ꝓpterea quẽ a carnali
uoluptate retraxerat. potiore sui
amoris dulcedine donauerit. Deniq¬
huic moriturus in cruce matrẽ suã¬
coͣmendauit. ut uirgine̾ uirgo ser¬

Expanded text:
novi vestrae fraternitati qui sit ille novi vestrae fraternitati qui sit ille discipulus quem diligebat Jesus, Joannes videlicet ipse, cujus hodie natalitia festa celebramus, qui hoc scripsit Evangelium, atque ideo suam personam maluit indiciis rerum accidentium, quam proprio designare vocabulo. Diligebat autem eum Jesus non exceptis caeteris singulariter solum, sed prae caeteris quos diligebat familiarius unum, quem specialis praerogativa castitatis ampliori dilectione fecerat dignum. Omnes quippe se diligere probat, quibus ante passionem loquitur: Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos. Manete in dilectione mea . Sed hunc prae omnibus diligit qui, virgo electus ab ipso, virgo in aevum permansit. Tradunt namque historiae quodvocaverit, et propterea quem a carnali voluptate retraxerat, potioris amoris sui dulcedine donavit. Dihuic moriturus in cruce matrem commendavit suam, ut virginem virgo ser
Abbreviated transcription (Latin):
si aꝑte dicat. Quia ipse prius pro
tua redepͣtione. crucis supplictum
subire non tuui. eur tu ꝓ mei con¬
fessione nominis cruce̾ pati formi¬
das. qlui eo gloriosiore martyru
palma clarificaberis. quo in hac ꝓ¬
merenda magistri iter sequeris:
Iam uͦ ab euangłista non subditur.
quid posthȩc dicta dñs & discipłi
fecerint. sed ex eo damen unuitur
qͦd subiungit. Gonuersus pecrus.
uidit illum discipłm queͥ dibgebat
iħc sequentẽ. Patet namq quia cũ
dixisset petro sequere me. id est
cruce̾ patiendo me initare: sur.¬
rexit de loco conuiuii. & abire um
cepit. Secutus est autẽ petrus eu¬
etiã incessu pedũ. cupiens implere
qͦd audiuit sequere me. secutus ẽ.
& ille discipłs quẽ diligebat iħc.
Neq. tni arcendũ se a consectatu xpͣi
paitabat. qui non minore se grͣa
Alectionis axp̃o cõplexũ nouera.
N eq. incredibile est. ideo utrumq
discipłm corporali gressu uestigia
dñi secutũ. quia necdum intellexe

Expanded text:
si aperte dicat: Quia ipse prius pro si aperte dicat: Quia ipse prius pro tua redemptione crucis supplicium subire non timui, quid tu pro mei confessione nominis crucem pati formides, qui eo gloriosiore martyrii palma glorificaberis, quo in hac promerenda magistri iter sequeris? Jam vero ab evangelista non subditur quid post haec dicta Dominus et discipuli fecerint; sed ex eo tamen innuitur, quod subjungit: Conversus Petrus, vidit illum discipulum quem ditigebat Jesus, sequentem. Patet namque quia cum dixisset Petro, Sequere me, id est, crucem patiendo imitare, surrexit de loco convivii, et abire jam coepit. Secutus est autem eum Petrus etiam incessu pedum, cupiens implere quod audivit, Sequere me. Secutus est et ille discipulus quem diligebat Jesus. Neque enim arcendum se a consectatu Christi putabat, qui non minori se gratia dilectionis a Christo complexum noverat. Neque incredibile est ideo utrumque discipulum corporali gressu vestigia Domini secutum, quia necdum intellexer
Abbreviated transcription (Latin):
pascendas suas oues cõmisit : ac de¬
inde quia ꝓ earunde̾ ouiiͣ. id est
animarũ fideliũ cura pastorali.
usq ad martyriũ crucis esset ꝑ¬
uenturus. intimauit dicens. Am̃
amen dico tibi cũ esses unior
cingebas te & ambulabas ubi uo¬
lebas: cũ autẽ senueris extendes
manus tuas & altus te cinget &
ducet quo tu non uis. In manitu
namq extensione designauit.
qͦd ꝑ mortẽ crucis martyrio co¬
ronandus: in cinctione alterius.
qͦd uinciendus aꝑsecutore: indu¬
ctu quo non uellet. qđ tormͣta
passionis contra uoluntate᷑ esset
passurus humane fragilitatis.
Sed ne grauis forte uiderctur pe¬
tro p̾dicta adño passio crucis.
hunc suo confestim lenire cura¬
uit exemplo. ut cruciatũ marty
nisset similẽ suo redepͣtori mortiᷤ
accipere sententiam. Postquã enĩ
significauit ei qua morte clarifi¬
caturus esset dm̃. ꝓtinus adiun¬
git. qͦd in huius capite lectionis au¬
diuimus. & dicit ei. sequere me. Ae¬

Expanded text:
pascendas suas oves commisit: ac depascendas suas oves commisit: ac deinde quia pro earumdem ovium, id est, animarum fidelium cura pastorali usque ad martyrium crucis esset perventurus, intimavit dicens: Amen amen dico tibi, cum esses junior, cingebas te, et ambulabas ubi volebas: cum autem sentuas, et alius te cinget et ducet quo non vis. In manuum namque extensione designavit quod per mortem crucis martyrio coronandus; in cinctione alterius, quod vinciendus a persecutore; in ductu quo non vellet, quod tormenta passionis contra voluntatem esset passurus humanae fragilitatis. Sed ne gravis forte videretur Petro praedicta a Domino passio crucis, hanc suo confestim lenire curavit exemplo, ut cruciatum martyrnisset similem suo Redemptori mortis excipere  Al., accipere sententiam. Postquam enim significavit ei qua morte clarificaturus esset Deum, protinus adjungit quod in hujus capite lectionis audivimus. Et dicit ei
Abbreviated transcription (Latin):
ectio scĩ euangelii que modo
nobis lecta est fr̃s mei. tanto ma¬
lori a nobis intentione debet ꝑ
singula uerba pensari. quanto
magna gr̃e suꝑne dulcedine tota
redundat. Cõmendat eni nobis
beatissimus euangłista & apłs io.
hannes priuilegiũ amoris preci¬
pui. quo ceteris amplius meruit
honorari a dño. Commendat
testimo niuͣ euangelice descrip¬
tionis qͦd ueritate diuina subni¬
xum. nullus fideliũ dubitare
ꝑmittitur. Cõmendat placidam
sue carnis absolutionem quã dño
specialiter se uisitante ꝑcepit. Sed
ut ꝑfecte lectionis huius princi¬
pia considerare ualeamus. libet
superiora parũꝑ attendere. Appa¬
ruit dñs post resurrectionẽ disci¬
pulis septẽ. inter quos erant petrꝰ
littore. copiosa rete eoꝵ piscium
multitudine impleuit: moxq.
egressos ad terram inuitauit ad
prandiu: & inter prandendum
tertio petrum. anse amaret int᷑¬
rogauit: ac tertio amore᷑ confiten¬
ti. quia ter euͣ negauerat. ei tertio

Expanded text:
ectio sancti Evangelii quae nobis lecta est, fratres mei, tanto majori a nobis intentione debet per singula verba pensari, quanta magna gratiae supernae dulcedine tota redundat. Commendat enim nobis beatissimus evangelista et apostolus Joannes privilegium amoris praecipui, quo caeteris amplius meruit honorari a Domino: commendat testimonium evangelicae descriptionis, quod veritate divina subnixum nullus fidelium dubitare permittitur: commendat placidam suae carnis absolutionem, quam Domino specialiter se visitante percepit. Sed ut perfectae lectionis hujus principia considerare valeamus, libet superiora parumper attendere. Apparuit Dominus post resurrectionem discipulis septem, inter quos erat Petrus littore copiosa rete eorum piscium multitudine implevit, moxque egressos ad terram invitavit ad prandium, et inter prandendum tertio Petrum an se amaret, interrogavit; ac tertio amorem confitenti, quia ter eum negaverat, ei tertio
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ dissimiles sumus. Ascendit
ergo ad eu sua similitudo quã in
nobis fecit & refecit. quia nonduͣ
ꝑfecte palpitat infirmus aspectus.
& ineffabilem candorem lucis etͣne
non potest intueri. Cuius ergo
fulgorem mentis acies nondum
capit. generationem eiꝰ quis enar¬
rabit. Sed uerbũ caro factũ est.
& habitaiit in nobis. Hanc ergo ge¬
nerationem eiꝰ cuius hodiernum
celebramus diem. hanc in qua dig
tate. non nobiseũ in cordiᷤ. gla mi¬
quitate. Accedens ad nos ꝑid qͥu̾od
sumpsit ex nr̃o. & liberans nos
ꝑ id quod mansit in suo. Uisitauit

Expanded text:
quantum dissimiles sumus. Ascenquantum dissimiles sumus. Ascenergo ad eum sua similitudo, quam in nobis et fecit et refecit: quia nondum perfecte palpitat infirmus aspectus, et ineffabilem candorem lucis aeternae non potest intueri. Cujus ergo fulgorem mentis acies nondum capit, Generationem ejus quis enarrabit? Sed Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Hanc ergo generationem, cujus hodiernum celebramus diem, hanc in qua digntate, non nobiscum in cordis iniquitate, accedens ad nos per id quod assumpsit ex nostro, et liberans nos per id quod mansit in suo visitavit
Abbreviated transcription (Latin):
pariter pater. nec pariter filius.
& pariter ȩternus. non utrumq
generantẽ. nec utrumq nascente.
sed alterum sine altero non uiuen¬
tem. & patrem sempiterne gemu¬
isse. & filium sempiterne natum
esse. Cogitemus si ualemus. si nͣ
ualemus credamus. Nonne est
tamen non longe positum est ab
& mouemur. & sumus. Transcen¬
damus carne̾ nram. in qua pa¬
rentes ante filios uiuunt. quia
ut filios possint generare creuerͣ.
& filiis crescentibus iam senescunt.
Nondum natis filiis parentes uixer.
quia & parentibus mortuis filui
uicturi sunt. Transcendamus &
animas nr̃as. Partunt & ipsȩ aliqͥd
cogitando. quod secũ habent scien¬
do. sed possunt amittere obliuiscen¬
do. quia non habebant ante nesci¬
endo. Cuncta corporalia. tempo¬
ralia. mutabilia transcendamus.
ut uideamus suꝑ om̃ia. ꝑ quẽ facta
sunt om̃ia. Ascensus nrͣ in corde eͫ
quia & illud quo ascendimus ꝓpe
est. Longe autẽ ab illo sumus in

Expanded text:
pariter patres, nec pariter filios, pariter patres, nec pariter filios, sed pariter aeternos: non utrumque generantem, nec utrumque nascentem, sed alterum sine altero non viventem: et Patrem sempiterne genuisse, et Filium sempiterne natum esse cogitemus, si valemus; si non valemus, credamus. Non est tamen non longe positum est ab et movemur, et sumus . Transcendamus carnem nostram, in qua parentes ante filios vivunt: quia ut filios possent generare creverunt, et filiis crescentibus jam senescunt. Nondum natis filiis parentes vixerunt, quia et parentibus mortuis filii victuri sunt. Transcendamus et animas nostras: pariunt et ipsae aliquid cogitando, quod secum habent sciendo; sed possunt amittere obliviscendo, quia non habebant ante nascendo. Cuncta corporalia, temporalia, mutabilia transcendamus: ut videamus super omnia, per quem facta sunt omnia. Ascensus noster in corde est: quia et ille ad quem ascendimus prope est. Longe autem ab illo sumus, in
Abbreviated transcription (Latin):
tenuit. infidelitas autẽ irrisit.
suꝑbia timuit superata : Quȩ nã
est illa generatio. qua in principio
erat uerbũ. & uerbũ erat apud
hoc uerbũ. quod dicturus antra
non silebat. quo dicto non siluit
qui dicebat. Quod est uerbum
sine tempore. ꝑ quod facta sunt
tempora: Uerbum quod nullius
labia aperuit ceptum. clausitq. fi¬
nitum. Uerbũ quod iudicium
non habet ex ore loquentrũ. & aꝑit
ora mutoꝵ. Uerbum qͦd linguis
gentium diserus non fit. & linguas
infantium disertas facit. Quȩ naͣ
est inquit illa generatio. cui pater
moriendo non cȩdit. quia non eam
utuendo p̾cedit. ab om̃ib locorum
tempoꝵ q inter uallis ab om̃i distin¬
ctione spacioꝵ. quam uel in diebus
uel in corporib sentire consueui¬
mus: Leuemus ad eũ quantum
ipso adiuuante possumus animas
nr̃as si quo modo capere ualeamꝰ.
& natum non pͣuenientẽ᷑ qui gig¬
nit. & gignentem non subsequentẽ
qui gignitur. patre & filiũ. nec

Expanded text:
tenuit, infidelitas autem irrisit, tenuit, infidelitas autem irrisit, superbia timuit superata? Quaenam est illa generatio, qua in principio erat Verbum, et Verbum erat apud hoc Verbum, quod dicturus ante non silebat, quo dicto non siluit qui dicebat? Quod est Verbum sine tempore, per quod facta sunt tempora? Verbum quod labia nullius aperuit coeptum, clausitve finitum: Verbum quod initium non habet ex ore loquentium, et aperit ora mutorum: Verbum quod linguis gentium disertis non fit, et linguas infantium disertas facit. Quaenam est, inquam, illa generatio, cui Pater moriendo non cedit, quia non eam vivendo praecedit? Ab omnibus locorum temporumque intervallis, ab omni distentione spatiorum, quam vel in diebus, vel in corporibus sentire consuevimus, levemus ad eum, quantum ipso adjuvante possumus, animam nostram, si quomodo capere valeamus et natum non praevenientem qui gignit, et gignentem non subsequentem qui gignitur, Patrem et Filium: nec
Abbreviated transcription (Latin):
suo. quo mortalib oculis possit
uideri. & augmento lucis annuȩ
se lucem mentiũ uenisse testari.
Prophetȩ cecinerunt conditorem
celi & terre in terra cũ hominib
futurũ. angelus nuntiauit crecto.¬
rem carnis & sp̃s in carne uentu¬
rum. Salutauit iohannes ex utero
in utero saluatorem. symeon senex
dm̃ agnouit infantem. anna ui¬
dua uirginem matrẽ. Hec sunt
testimonia natiuitatis tue dñe
ihu. antequã tibi fluctus subster.¬
nerentur calcanti. cederent impe¬
ranti. antequã uentus de iubente
siluisset. mortuus te uocante re¬
uixisset. sol moriente palluissẽt
terra te resurgente tremuisset.
celũ te ascendente patuisset. ante¬
quam ista talia mirabilia iam tu¬
uenili tui corporis ȩtate fecisses.
Adhuc in manibus matris portaba¬
ris. & iam dñs orbis agnoscebaris.
ipse puer paruulus ex semine isrł.
qua gignenti patri coeternus est:
Quando hanc exuirgine mundus
expauit. quã pia fides agnouit &¬

Expanded text:
suo, quo mortalibus oculis posset suo, quo mortalibus oculis posset videri, et augmento lucis annuae se lucem mentium venisse testari. Prophetae cecinerunt Conditorem coeli et terrae in terra cum hominibus futurum: angelus annuntiavit Creatorem carnis et spiritus in carne venturum. Salutavit Joannes ex utero in utero Salvatorem; Simeon senex Deum agnovit infantem; Anna vidua virginem matrem. Haec sunt testimonia nativitatis tuae, Domine Jesu, antequam tibi fluctus substernerentur calcanti, cederent imperanti; antequam ventus te jubente siluisset, mortuus te vocante vixisset, sol te moriente palluisset, terra te resurgente tremuisset, coelum te ascendente patuisset: antequam ista et alia mirabilia jam juvenilis tui corporis aetate fecisses. Adhuc in manibus matris portabaris, et jam Dominus orbis agnoscebaris. Ipse puer parvulus ex semine Israelqua gignenti Patri coaeternus est, quando hanc generationem ex virgine mundus expavit, quam pia fides agnovit et
Abbreviated transcription (Latin):
natus de patre sine die per
hunc diem miraris. ȩternum
mirare potius ante omnẽ diẽ
ꝑmanentem. omne̾ diem crean¬
tem. in die nascente᷑. amalicia
diei liberantem. Adhuc mirare.
Que peperit. & mater & uirgo est.
Quẽ peperit. & infans & uerbũ ẽ.
Merito celi locuti sunt. angeli gra¬
tulati. pastores letati. magi mu¬
tati. reges turbati. paruuli coro¬
nati. Lacta mater cibum nrͣm.
lacta pane̾ de celo uenientem. &
in pręsepio positum. uelut pioꝵ
cibaria iuimentoꝵ. Illio eniͣ agno¬
uit bos possessorem suũ. & astnꝰ
presepiũ dñi sui. circũcisio scili.¬
cet & preputiũ coherendo lapidi
angulari. quoꝵ primitiȩ fuerunt
pastores & magi. Lacta eum qui
talem fecit de ut ipse fieret inte.
qui tibi & munus fecunditatis
attulit conceptus. & decus uir¬
ginitatis non abstulit natus. qͥ
sibi priusquã nasceretur. & ute¬
rum de quo nasceretur: & dieͣ
quo nasceretur elegit. & condi.¬
dit quod elegit. ut illinc. ꝓcede¬
ret uelut sponsus de thalamo

Expanded text:
natus de Patre sine die, perhunc diem miraris, aeternum mirare potius ante omnem diem permanentem, omnem diem creantem, in die nascentem, a malitia diei liberantem. Adhuc mirare: quae peperit, mater et virgo est; quem peperit infans et Verbum est . Merito coeli locuti sunt, angeli gratulati, pastores laetati, magi invitati, reges turbati, parvuli coronati. Lacta, mater, cibum nostrum, lacta panem de coelo venientem, et in praesepio positum velut piorum cibaria jumentorum. Illic enim cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui ; circumcisio scilicet et praeputium, cohaerendo lapidi angulari, quorum primitiae fuerunt pastores et Magi. Lacta eum qui talem fecit te, ut ipse fieret in te, qui tibi et munus fecunditatis attulit conceptus, et decus virginitatis non abstulit natus: qui sibi, priusquam nasceretur, et uterum de quo nasceretur, et diem quo nasceretur elegit. Et ipse condidit quod elegit, ut illinc procederet ut sponsus de thalamo
Abbreviated transcription (Latin):
in aliquo dilectissimi fr̃s tanti
magistri fidem: tam prȩclari
martyris caritatem. Diligamus
quo ille tunc dilexit inimicos
suos. Sed qđ peius est aliqͦtiens
non solum inumicos non diligi¬
mus : sed nec amicis quidẽ fidem
integram custodimus. Sed dicit
aliquis. Non possum diligere
inimicũ meũ: quẽ cotidie uelut

Expanded text:
in aliquo, dilectissimi fratres, tanti in aliquo, dilectissimi fratres, tanti magistri fidem, tam praeclari martyris caritatem; diligamus quo ille tunc dilexit inimicos suos. Sed quod pejus est aliquoties non solum inimicos non diligimus, nec amicis quidem fidem integram custodimus. Sed dicit aliquis: non possum diligere inimicum meum, quem quotidie velut
Abbreviated transcription (Latin):
primus factus est passione. & qͥ
erat discipłs gradu. magister
cepit esse martyrio: complens
illud quod beatus ꝓpheta in
Retribuere eni primus uoluit
stephanus martẏr dño: qđ cum
om̃i humano genere accepit a
Posthȩc subiecit scriptura sacra
& ait. Positis genibus clamauit
dicens: dñe ne statuas illis hoc
peccatũ. Uidete dilectissimi fr̃s
affectũ beati uiri. uidete magnã
cutione positus erat. & ꝓ ꝑ secu
lapidũ ruina quando alius obli¬
uisci poterat. etiã carissimos suoᷤ.
ille dño cõmendat inimicos. Quid
enͣi dicebat cũ lapidaretur : Bñe
ne statuas illis hoc peccatũ. Plus
itaq tunc illoꝵ dolebat peccata.
quã sua uulnera. Plus illoꝵ im¬
pietatem. quã sua̾ mortẽ. Et recte
plus. In illoꝵ quippe iniquitate
erant multa quȩ plangi: in illiꝰ
aute᷑ morte non erat qđ debuis¬
set doleri. Illoꝵ impietate᷑ mors
sequebatur ȩterna : huius autẽ
morte̾ uita ꝑ petua. Imitet᷑ti gͦ

Expanded text:
primus factus est passione; et qui primus factus est passione; et qui erat discipulus gradu, magister coepit esse martyrio, complens illud quod beatus propheta iRetribuere enim primus voluit Stephanus martyr Domino, quod cum omni humano genere accepit a Post haec subiecit scriptura sacra et ait: positis genibus clamauit dicens: domine, ne statuas illis hoc in peccatum. uidete, dilectissimi fratres, affectum beati uiri, uidete magnam cutione positus erat et pro perselapidum ruina, quando alius oblivisci poterat etiam carissimos suos, ille Domino commendabat inimicos. Quid enim dicebat, cum lapidaretur? Domine, ne statuas illis hoc peccatum. Plus itaque tunc illorum dolebat peccata quam sua vulnera, plus illorum impietatem quam suam mortem; et recte plus. In illorum quippe iniquitate erant multa quae plangi, in illius autem morte non erat quod debuisset doleri; illorum impietatem mors sequebatur aeterna, hujus autem mortem vita perpetua. Imitemur ergo