comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hec autem omĩa ꝓut superius sunt expressa. acta fue¬
runt nirata et recognita coram dilecto nr̃o decano xp̃i-¬
ꝓpter hoc directis et nobis remissis plenius ꝯtinetiur.
Nos uero uolentes ea que coram dicto decano de mã-
dato nr̃o acta fuerunt robur firmitatis obtinere. In
huius rei testimoniũ presentes lict̾as confiqi fecimus ⁊
sigillo curie ambian roborari. Actum anno domini.

Expanded text:
Hec autem omnia, prout superius sunt expressa, acta fuerunt et jurata et recognita coram dilecto nostro V..., decano Xpipter hoc directis et nobis remissis plenius continetur. Nos vero volentes ea que coram dicto decano de mandato nostro acta, recognita et jurata fuerunt robur firmitatis obtinere. In cujus rei testimonium presentes litteras confici fecimus et sigillo curie Ambianensis roborari. Datum anno Domini
Abbreviated transcription (Latin):
allitur insipiẽs uite pñtis amoe
Sed sapiens nouit quantũ sit
plena dolore. Quitqͥd formosũ
mũdꝰ gerit aut preciosum.

Expanded text:
allitur insipiens vitae praesentis amore: Sed sapiens noscit quanto sit plena dolore, Quidquid formosum mundus gerit et pretiosum,
Abbreviated transcription (Latin):
Redictis auditis ⁊ intellectis suꝑh
istud quõ modũ requirit. Requiras ergo
modũ dicẽdi Nã sicut in reb modꝰ est ser¬
uãdus de quo dici cõsueuit Est modus
in rebus sunt certi deniq fines Quos ul¬
tra citraq nequit consist̾e rectũ. Ita et in
dictis si modus omittatur nichil laudalͤ
sit uidelt. in pronũciatiõe. In uelocitate. In
tarditate. In quãtitate. ⁊ qͣlitate. Uidẽdũ igͥ¬

Expanded text:
redictis auditis et intellectis super hoc istud « quomodo » modum requirit. Requiras ergo modum dicendi; nam sicut in rebus modus est servandus, de quo dici consuevit: « Est modus in rebus, sunt certi denique fines, quos ultra citraque nequit consistere rectum », ita et in dictis si modus omittatur nichil laudabilsit, videlicet in pronuntiatione, in velocitate, in tarditate, in quantitate et qualitate. Videndum
Abbreviated transcription (Latin):
Nitio et medio ac fini mei tractatus
multi errant. Nec est aliquis qui lin¬
guã suã ad plenũ ualeat domare btõ
lacobo hoc testante qui dixit. Natu¬
ra bestiarũ et serpentũ ac uosucrũ et cetorum
domant᷑. et a natura humana domata sunt
linguã autẽ suam nemo domare potest ¶
Ideo ego Albertanus breuẽ doctrinã suꝑdicẽde
atq tacendo uno uersiculo cõprehensam tibi
filio stephano tradere curaui. Uersiculus
autem hic est Quis. quid. cuidicas cur
quando. quomodo. requiras. Uerũ quia u̾ba
in hoc uersiculo comp̃hensa ponderosa sunt
et generalia. et generalitas parit obscuri¬
tatem. Ideo illa exponere ac pro modulo
mee sciencie licet non ad plenũ proposui
dilucidare. Tu igitur fili carissime cũ loqui
desideras atemẽt ip̃o incipere debes ad exem¬
plũ galli qui anteꝙͣ cantet cũ alis ter se

Expanded text:
nitio, medio ac fine mei tractatus multi errant nec est aliquis qui linguam suam ad plenum valeat domare, beato Jacobo hoc testante, qui dixit: « Natura bestiarum et serpentum ac volucrum et ceterorum domatur et a natura humana domita sunt, linguam autem suam nemo domare potest », ideo ego, Albertanus, brevem doctrinam super dicendo atque tacendo uno versiculo comprehensam tibi, filio meo Stephano, tradere curavi. Versiculus autem hic est: « Quis, quid, cui dicas, cur, quomodo, quando requiras ». Verum quia verba in hoc versiculo comprehensa ponderosa sunt et generalia, et generalitas parit obscuritatem, ideo illa exponere ac pro modulo mee scientie, licet non ad plenum, proposui dilucidare. Tu igitur, fili karissime, cum loqui desideras a temet ipso incipere debes, ad exemplum galli, qui antequam cantet cum alis ter se
Abbreviated transcription (Latin):
bis peccat qui pcc̃o obsequiũ accõmodat
Crimẽ sibi parat qui nocentẽ adiuuat.
enĩ seneca. In turpi re peccure bis est de¬
linq̃re Innoxie enĩ amicũ defendẽ debes
Ut uerus defensor dicaris. ait enĩ Casẜ.
Ille ꝓprie defensor est dicẽdus qui defen¬
dit ĩnoxie. Pro om̃ib u̾o predictis libẽciꝰ
uerba fundas utilia. Uidelt pro dei seruicio
⁊ humano cõmodo ⁊ amici utilitute Et lz
multa exẽpla ad exp̃onẽ huiꝰ adu̾bii cur
dici ualeant. Hec breuitatis cã tibi sufficiãt

Expanded text:
« bis peccat qui peccato obsequium accommodat ». Crimen sibi parat qui nocentem adiuvat. enim Seneca: « In turpi re peccare bis est delinquere ». Innoxie enim amicum defendere debes ut verus defensor dicaris. Ait enim Cassiodorus: « Ille proprie defensor est dicendus qui defendit innoxie ». Pro omnibus vero predictis libentius verba fundas utilia, videlicet pro Dei servitio et humano commodo et amici utilitate. Et licet multa exempla ad expositionem huius adverbii « cur » dici valeant, hec, brevitatis causa, tibi sufficiant.
Abbreviated transcription (Latin):
Iuod aũ postulas uit illuc ꝑsonam diri bit.¬
gere debeamꝰ. quia de his que dicunt᷑ possit
eẽ ꝓbatio. eẽt ut cumq excusabile. siumꝗͣ rõ
ei qui accusatur necessitatẽ ꝓbationis impo¬
neret. ac postꝗ̃ ñ tibi s accusantib hoc honꝰ
incumbit. ad nos sicut p̾fati sumus dillatio¬
ne cessante uemre ñ desinas. ¶Hoc aut̃¬
seruandũ ẽ qñ reum publica fama ñ uexat.
cunc enim auctoritate eiusdem ggͣ. pꝑ scanda¬
lum remouendũ: famam suã reum purgare

Expanded text:
t illuc personam dirigere debeamus, qua de his, quae dicuntur, possit esse probatio, esset utcunque excusabile, si unquam ratio ei, qui accusatur, necessitatem probationis imponeret. At postquam non tibi, sed accusantibus hoc onus incumbit, ad nos, sicut praefati sumus, dilatione cessante venire non desinas. Gratservandum est quando reum publica fama non vexat. Tunc enim auctoritate ejusdem Gregorii propter scandalum removendum, famam suam reum purgare
Abbreviated transcription (Latin):
tem pelagius pap̃. mellico subdiacono. posc̾it.¬
Abbatem in monastĩo illum uolumꝰ ordinari quẽ
sibi de sua congregatione ⁊ monachoꝵ electi¬
Fo. et possessionis dñs et qd̃ mag̃ obseruandum
ẽ. ordo uite ac m̃itum poposcerit ordinari. dẽ

Expanded text:
tem Pelagius Papa Mellito Subdiacono. Abbatem in monasterio illum volumus ordinari, quem sibi de sua congregatione et monachorum electio, et possessionis dominus, et, quod magis observandum est, ordo vitae ac meritum poposcerit ordinari. C. V
Abbreviated transcription (Latin):
ad ea ꝑtinent. quocũq mͦ seu qualibet occasioẽ
minuere ł dolos. ł ĩmissiones aliquas facẽ: et in¬
tionis. ñ extraneus eligatur. nͥ de eadẽ congre¬
gatione quẽ sibi ꝓpͥa uoluntate concors frm̃ so¬
ordinandũ: et infra: parit̾ aũ ẽ custodiendũ.
ut inuito abbate ad ordinandũ alia monastĩ¬
a. aut ad ordines sacros. uł cłicatus offm̃ tolli
exm̃ monachi ñ debeant: et infra. nullus mo¬
nachum sñ testimonio et concessione abbatis.
futuro  tpr̃ ab omnib epĩs firmã statuimus

Expanded text:
ad ea pertinent, quocunque modo, seu qualibet occasione minuere, vel dolos, vel immissiones aliquas facere. tionis, non extraneus eligatur, nisi de eadem congregatione, quem sibi propria voluntate, concors fratrum soordinandum. Et infra: § 3. Pariter autem custodiendum est, ut invito abbate ad ordinandum alia monasteria, aut ad ordines sacros vel clericatus officium tolli exinde monachi non debeant. Et infra: § 4. Nullus monachus sine testimonio et concessione abbatis sui futuro tempore ab omnibus ępiscopis firmam statuimus
Abbreviated transcription (Latin):
ictum ẽ nob̾ qͥd qͥdã legitima seruoꝵ matͥ¬
monia. potestatiua qͣdã p̾sũptiõe dirimãt.
dirimantur ⁊ si diu̾sos dnõs hãnt. s in uno
coniugio ꝑmanentes. dñis seruiant suis:⁊
hoc in illis obseruandum ẽ. uͥ legał ⁊iũctio fu¬

Expanded text:
ictum est nobis, quod quidam legitima servorum matrimonia potestativa quadam praesumptione dirimant, dirimantur, etiamsi diversos dominos habeant; sed in uno coniugio permanentes dominis suis serviant. Et hoc in illis observandum est, ubi legalis coniunctio fu
Abbreviated transcription (Latin):
consecratus in epm pͥ
monast̾io multa con¬
tulit. pꝰea in epãtu plu¬
ra acquisiuit. Cu dũ
fr̃s successorẽ quere¬
rent. ep̃s loci semet
electiomi uolebat
inserere. ut ꝑ ipsũ
abbas in monast̾io
nituntur. Queritur an monast̾ium possit petere.
que ab ep̃o acquisita sunt. an episcopalis eccłia
alte um. in quo sic statutũ legitur. Qui de mo¬
nacho ep̃c ordinatur. quod ante consecrationẽ
adquisierit monastĩo: quod uero post conse¬
crationem adquisiuit ꝓpͥe eccłiȩ derelinquat.

Expanded text:
consecratus in episcopum prius monasterio multa contulit, postea in episcopatu plura acquisivit: cui dum fratres successorem quaererent, episcopus loci semet electioni volebat inserere, ut per ipsum abbas in monasterio nituntur. Quaeritur primo, an monasterium possit petere quae ab episcopo quaesita sunt? an episcopalis ecclesiAltheum, in quo sic statutum legitur : C. I. Qui de monacho episcopus ordinatur quod ante consecrationem habuit monasterio, quod vero post consecrationem acquisivit propriae ecclesiae relinquat.
Abbreviated transcription (Latin):
Quotiens uͦ loquimur. aut ñ ĩ oportuno tpr̃.
aut ñ ĩ oportuno loco. aut ñ ut conuenit au¬
dientib. tociens sermo malus: ꝓcedit de ore nr̃o.
ad destructionẽ eoꝵ qui audiunt. Consid̾ enꝰ
itaq quid loquam᷑. quia omni ꝓ u̾bo occioso
redidituri sumꝰ rationẽ in die iudicii. ¶Iura¬

Expanded text:
Quoties vero loquimur, aut non in tempore, aut importuno loco, aut non ut convenit audientibus, toties sermo malus procedit de ore nostro, ad destructionem eorum qui audiunt. Consideremus itaque quid loquamur, quia pro omni otioso verbo, reddituri sumus rationem in die judicii
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽdet se alieñ
dum callide uelli
susciꝑe ꝓpͥum: sus-¬
cepit alienũ quẽ
uir adoptauit s
in filium ex uxore sibi filia nascitur. qͣm
filio suo ad optiuo spũaliuxoris dũ ut̾q es¬
set incunabilis tradidit. Post tͥenniũ uxor
moritur. et compat̾ eius: relictã comp̃atriᷤ
uxoris sue. uir clam s despondit. Aliquan¬
tulũ temyis efflux̃. et alius publice duxit
eã in uxorẽ. Hic pͥmũ qr. an uxori sue debitũ
redd̾e ualeat. qui ꝓpͥum filiũ de sacro bap¬
tismate suscep̃. Scd̾o: an sponsalia cothan¬
tur int̾ infanͣtes. Tercio: an spũ ales uł ad¬
optiui filii. nat᷑alib copulari ualeant. Quarto.
an uxorẽ cõpatͥs uxoris sue. alic duc̾e liceat. Qnto:
an clam destina desponsatio manifeste p̾¬

Expanded text:
deret se alienum dum callide vellet suscipere proprium, suscepit alienum, quem vir adoptavit sibi in filium, et ex uxore sibi filia nascitur, quam filio suo adoptivo, spirituali uxoris, dum uterque esset in cunabulis, tradidit. Post triennium uxor moritur, et compater ejus relictam compatris uxoris suae vir clam sibi desponsavit; aliquantulum temporis effluxit, et aliimum, an uxori suae debitum reddere valeat qui proprium filium de sacro baptismate suscepit? Secundo, an sponsalia contrahantur inter infantes? Tertio, an spirituales vel adoptivi filii naturalibus copulari valeant? Quarto, an uxorem compatris uxoris suae alicui ducere liceat? Quinto, an clandestina desponsatio manifestae p
Abbreviated transcription (Latin):
De quib causis nulla soluendi ñ occurrit.¬
ligandiq auctoritas in libris uet̾is.t.⁊ .iiii.
diuina recurritescͥpta g̾ca. si nec in illiꝰ. ad catho¬
lice eccłie historias catholicas. a doctorib ca¬
scõꝵ exempla ꝑspicatit̾ recordare. Qd̃ sim hiᷤ
omnib inspectis huiꝰ questionis qualitas nõ
lucide inuestigat᷑. Seniores ꝓuintie congre
ga ⁊ eos int̾roga. faciliꝰ namq inuenit᷑ quod
a plurib seniorib querit᷑. Uerũ ⁊̃ reꝓmissor
dñs ait si duo ex uobuł tres conueniunt suꝑꝰ
t̾ram in noĩe meo de omni re quãcũq petie¬
rint. fiet illis a patre meo. ¶Decretis gͦ ro
manoꝵ pontificũ et sacris canonib concili¬
or eccłiastica negotia ut supͣ monstratũ est
t̾minãt᷑ Mutist̾ uͦ sacroꝵ canonũ et decretoꝵ
pontificum sunt summi pontifices. et infra
p̃sules. atq reliqui sac̾dotes. quoꝵ institu̾o ĩ
Summi enĩ pontifices et minores sac̾dotes
adeo sunt instituti ꝑ moysen. Qui ex p̾cep¬

Expanded text:
De quibus causis cum nulla solvendi ligandique auctoritas in libris Veteris Testamentidivina recurre scripta Graeca. Si nec in illis, ad catholicae Ecclesiae historias catholicas a doctoribus casanctorum exempla perspicaciter recordare. Quod si his omnibus inspectis, hujus quaestionis qualitas non luciga et eos interroga. Facilius namque invenitur, quod a pluribus senioribus quaeritur. Verus enim repromissor Dominus ait: Si duo ex vobis vel tres conveniunt super terram in nomine meo, de omni re quamcunque petierint, fiet illis a patre meo. DISTINCTIOmanorum Pontificum et sacris canonibus conciliorum ecclesiastica negotia, ut supra monstratum est, terminantur. Ministri vero sacrorum canonum et decretorum Pontificum sunt summi Pontifices et infra praesules ac reliqui sacerdotes, quorum institutio in Summi enim Pontifices et minores sacerdotes a Deo sunt instituti per Moysem, qui ex praecep
Abbreviated transcription (Latin):
ab renuntiatione aborta fuisset contentio ex
more ad apłicam sedem referri conueĩuat. et
nr̃a in his omĩb debuerant cuncti decreta pe¬
nitus expectare: qd quia omissum hactenꝰ dole-¬
mus. dilectissimam mͥ głam urã uehem̃t̾ efla-

Expanded text:
abrenunciatione oborta fuisset contentio, ex more ad apostolicam sedem referri convenerat, et nostra in his omnibus debuerant cuncti decreta penitus exspectare. Quod quia omissum hactenus dolemus, dile
Abbreviated transcription (Latin):
eã in uxorẽ. Hic pͥmũ ꝗr an uxori sue debitũ
redd̾e ualeat. qui ꝓpͥum filiũ de sacro bap¬
tismate suscep̃. Scd̾o: an sponsalia cotͣhan¬
tur int̾ infanͣtes. Tercio: an spũ ales uł ad¬
optiui filii. nat᷑alib copulari ualeant. Quarto.
an uxorẽ cõpatͥs uxoris sue. alic duc̾e liceat. Qnto.
an cdam destina desponsatio manifeste p̾¬

Expanded text:
imum, an uxori suae debitum reddere valeat qui proprium filium de sacro baptismate suscepit? Secundo, an sponsalia contrahantur inter infantes? Tertio, an spirituales vel adoptivi filii naturalibus copulari valeant? Quarto, an uxorem compatris uxoris suae alicui ducere liceat? Quinto, an clandestina desponsatio manifestae p
Abbreviated transcription (Latin):
ferens. ssue uxori debitũ redd̾e non ualeat:
rõne et auctoritate ꝓbat᷑. Nulla enim rati¬
one ꝑmittitur. ut quis cõmatͥ sue carna¬
lit̾ copuletur. hic aũ uxorẽ suam sͥ cõma¬
trem effecit. Non gͦ illi ult̾ius carnałr pot̾to¬

Expanded text:
ferens uxori suae debitum reddere non valeat ratione et auctoritate probatur. Nulla enim auctoritate permittitur, ut quis commatri suae carnaliter copuletur. Hic autem uxorem suam sibi commatrem effecit: non ergo illi ulterius carnalit
Abbreviated transcription (Latin):
quidã focquentia im¬
peditus. filiũ suum
de bapte suscepit.
dum e̾det se alieñ
dum callide uelli
filio suo ad optiuo spũali uxoris dũ ut̾q es¬
set incunabilis tradidit. Post tͥenniũ uxor
moritur. et compat̾ eius: relictã compatriᷤ
uxoris sue. iur clam s despondit. Aliquan¬
tulũ tempis efflux̃. et alius publice duxit

Expanded text:
um frequentia impeditus filium suum de baptismate suscepit, dum crederet se alienum dum callide velletfilio suo adoptivo, spirituali uxoris, dum uterque esset in cunabulis, tradidit. Post triennium uxor moritur, et compater ejus relictam compatris uxoris suae vir clam sibi desponsavit; aliquantulum temporis effluxit, et aliu
Abbreviated transcription (Latin):
ta ¶ Quod aũ in fine cap̃. subiungit᷑. ⁊̃ si eiꝰ
a raptorib ius illata constit̾it. iõ additũ
ẽ. quia raptarũ alie se rapiendas exponunt.
alie uiolent̾ ab ducuntur. Quolibet mͦ gͦ
rapiantur pͥorib reddende sunt: hee aũ ut
supradictũ ẽ ñ int̾ raptas. s int̾ alias des¬
ponsatas connum̾antur. et iõ ñ ẽ huic au¬
ferenda s pͥori reddenda. Sequ̾it᷑ alie aucto¬
ritates. quib ista ꝓhibetur nube scd̾o. ⁊ nu¬
betur redire ad pͥora uota ait enĩ siritiꝰ pp̃¬

Expanded text:
an. Quod autem in fine capituli subjungitur: etiamsi eis a raptoribus vis illata constiterit, ideo additum est, quia raptarum aliae se rapiendas exponunt, aliae violenter abducuntur. Quolibet ergo modo rapiantur, priori reddendae sunt. Haec autem, ut supra dictum est, non inter raptas, sed inter alias desponsatas connumeratur, et ideo non est huic auferenda, et priori reddenda. § 1. Sequuntur aliae auctoritates, quibus ista prohibetur nubere secundo, et jubetur redire ad priora vota. Ait enim Siricius P
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres. ita postĩoꝵ uiroꝵ amore sunt capte.
ut malint his coherere ꝙͣ ad legitimũ transi¬
re consortiũ. m̃ito sunt nodande. ita ut eccłiasti¬
ca cõmunione pͥuentur. que de re excus abili
cõtaminationẽ cͥminis elegunt: ostendens sͥ¬
met ꝓ sua in continentia placuisse. qd̾ iusta re¬
missio pot̾at expiare: Redeant gͦ in suũ statũ
uoluntaria redintegratione coniugia. neq
ullo mͦ ad obprobriũ male uoluntatis trahat᷑.
ꝙ conditio necessitatis extorsit. qr sic̃ hee mu

Expanded text:
mulieres, ira posteriorum virorum amore sunt capte, ut maluerint his coherere quam ad legitimum redire consortium, merito sunt notande, ita ut ecclesiastica communione priventur, quod de re contaminabili, contaminationem criminis elegerunt, ostendenbimet pro sua incontinentia placuisse, quod justa remissio poterat expiare. Redeant ergo in suum statum voluntaria redintegratione conjugia, neque ullo modo ad opprobrium malae voluntatis trahatur, quod conditio necessitatis exto
Abbreviated transcription (Latin):
excedat. aut aliquid sigẽat. aut flagitiosus ẽ.
In omnib enĩ talib. ñ usus rerum: s libido in
diligent̾. attendendũ ẽ. nec temĩe flagitia re¬
p̾hendamꝰ. fieri enĩ pot̾ ut sñ aliquo uitio cupi¬
dinis uł uoracitatis p̾ciosissimo cibo sapiens u¬
tatur. insipiens aũ fedissima gule flamina in
uilissimum ardescat. et sanius quisq maluĩt
more dmi pisce uesci quã lenticula more esau
nepotis abraham aũ orde  more um̃toꝵ. ñ enim
ꝓpt̾ea continentiores nob̾ sunt plereq bestie qr
reb ñ ex earum rerum natura quib utimur.
s ex causa utendi et modo appetendi uł ꝓband̾¬

Expanded text:
excedat, aut aliquid significat aut flagitiosus est. in omnibus enim talibus non usus rerum, sed libido in diligenter attendendum est, ne temere flagitia reprehendamus. fieri enim potest, ut sine aliquo uitio cupediae uel uoracitatis pretiosissimo cibo sapiens utatur, insipiens autem foedissima gnlae flamma in uilissimum ardescat. et sanius quisque maluerit more domini pisce uesci quam lenticula more Esau nepotis Abraham, aut hordeo more iumentorum. non enim propterea continentiores nobis sunt pleraeque bestiae, quia di rebus, non ex earum rerum natura quibus utimur, sed ex causa utendi et modo appetendi vel proband
Abbreviated transcription (Latin):
circũ adiacentes ca¬
tholicos minis. ⁊ cru¬
ciatib. adheresim
compellere ceper̃.
catholicis epĩs cir¬
cumabiacentium
regionũ. qui ab
imꝑatore ciuilẽ uiris dictionẽ acceꝑant im¬
perauit. ut catholicos ab hereticis epĩs defẽ¬
derent. et quib modis possent: eos ad fid̾i u̾i¬
tatem redire compellerent. Hec epĩ manda¬
ta apłici accipientes. conuocatis militib. a¬
ꝑte. ⁊ ꝑ insidias ce̾ hereticos pugnare ceper̾.
t audem ñ nullis eoꝵ neci traditis. aliis reb
suis. uł eccłiasticis exspoliatis. aliis carc̾e et
ergastulo reclusis. ad unitatẽ catholice fid̾i co¬
cd̾o qd̃ bellum sit iustũ. et quomͦ a filiis isrł
iusta gerebant᷑ bella. Tercio: an miuria socioꝵ
armis sit ꝓpulsanda. Quarto: an uindicta sit
inferenda. Quinto: an sit pecc̃m iudici. uł mini¬
stro: reos occiðe. Sexto: an mali sint cogendi ad
bonum. Septimo: an heretici suis. et eccłie re

Expanded text:
circumadjacentes catholicos minis et cruciatibus ad haeresim compellere coeperunt; catholicis episcopis circumadjacentium regionum, qui ab imperatore civilem jurisdictionem acceperant, imperavit, ut catholicos ab haereticis defenderent, et quibus modis possent eos ad fidei veritatem redire compellerent. Epita Apostolici recipientes, convocatis militibus aperte et per insidias contra haereticos pugnare coeperunt. Tandem nonnullis eorum neci traditis, aliis rebus suis vel ecclesiasticis exspoliatis, aliis carcere et ergastulo reclusis, ad unitatem catholicae fidei co Secundo, quod bellum sit justum, et quomodo a filiis Israel justa bella gerebantur? Tertio, an injuria sociorum armis sit propulsanda? Quarto, an vindicta sit inferenda? Quinto, an sit peccatum judici vel ministro reos occidere? Sexto, an mali sint cogendi ad bonum? Septimo, an haeretici suis et ecclesiae re
Abbreviated transcription (Latin):
famam publice scripturã. aut u̾ba contume¬
liosa confix̾it.⁊ reꝑtus. scriptã ñ ꝓbau̾it. flagel¬
letur. ⁊ quieam priꝰ inuen̾it. rumpat. si ñ uult
ec̃ castorium notariũ ac responsalẽ nr̃m. noc¬
turno silentio in ciuitatis loco. contestationem
posuit in eius crimine loquentẽ.m̃q ⁊̃ assere¬
bat. eumd ẽ de facienda pace callide cẽdicentẽ
Qui si ñ exierit. neq publice confessus fuĩt. quis¬
quis ille sit. sit qui hoc age p̾sumpserit. uł con¬
sensũ tante iniquitatis consilio p̾bu̾it. ex di et
ac sanguinis participatione pͥuatus sit. Sĩ u̾o.
quia latet et qm̃ nescitur. ten̾̃i ad disciplinam
n ualeo: si tanti mali consenis et ꝓhibitus. eorpꝰ

Expanded text:
famam publice scripturam aut verba contumeliosa confinxerit, et repertus scripta non probaverit, flagelletur, et qui ea prius invenerit rumpat, si non vult contra Castorium notarium ac responsalem nostrum nocturno silentio in publico civitatis loco contestationem posuit in ejus crimine loquentem, mihique etiam de facienda pace callide contradicentem quod si non exierit, neque publice confessus fuerit, quisquis ille sit qui hoc agere praesumpsit, vel consensum in tantae iniquitatis consilio praebuit, ex Dei etac sanguinis participatione privatus sit. Si vero, quia latet, et quoniam nescitur, teneri ad disciplinam non valet, si tanti mali conscius, etiam prohibitus, corpus
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis uł urginitatẽ uł otinentiam de codẽ.¬
ꝓfessus tanꝙͣ abhominabiles nuptias indicat
⁊ ñ pp̃ hoc solum qd̾ continentie ⁊ uirginitatis
rili ueste utatur et pp̃ hoc uiri habitum imite¬
tur anathema sit. de eodem.
cans die dnicoienti nau̾it ĩ eiꝰdẽ diei contemrtũ
necessitatẽ corꝑalem suꝑbiat ⁊ ieumia cõmum
a putau̾it contempnenda tociꝰ eccłie ꝑfectam
uentus qui ꝑ loca ⁊ basilicas scoꝵ martitũ hũt.ł¬

Expanded text:
Si quis vel virginitatem, vel continentiam professus , tanquam abominabiles nuptias judicat, et non propter hoc solum, quod continentiae et virginitatis rili veste utatur, propter hoc virilem habitum imitetur, anathema sit. C. VII.cans, die Dominico jejunaverit in ejusdem diei contemptum,necessitatem corporalem superbiat et jejunia comm putaverit contemnenda, perfectam ventus qui per loca vel basilicas sanctorum mart
Abbreviated transcription (Latin):
tie conuenire ut pallio utatur tanꝗ̃ ex eo iusti¬
ciam habiturꝰ ⁊ rephendat uł iudicet alios qui c̃
reuerentia birris utuntur. ⁊ alia ueste cõmuni.
Dec scͥpsimꝰ ñ abscidentes eos qui in ecłia dĩ ẜ
mus qui se extollunt adu̾sus scripturas et eccłia¬
sticos canones. et noua introducunt p̾cepta. nos
aũ ⁊ uirginitatẽ cum humilitate admiram. ⁊ cõ¬
tinentiã cum castitate ⁊ religione do acceptissi¬
mã dicimꝰ. ⁊ renuntiationes scłariũ negotioꝵ at¬
q actuum cum humilitate approbando lauda¬

Expanded text:
tiae convenire, ut pallio utatur, tanquam ex eo justitiam habiturus, et reprehendat vel judicet alios qui cum reverentia birris utuntur et alia veste communi, scripsimus non abscidentes eos qui in Ecclesia Deimus qui se extollunt adversus Scripturas et ecclesiasticos canones et nova introducunt praecepta. Nos autem et virginitatem cum humilitate admiramur, et continentiam cum castitate et religione Deo acceptissimam dicimus, et renuntiationem saecularium negotiorum atque actuum cum humilitate discessum approbando lauda
Abbreviated transcription (Latin):
o uiro ꝑ uim accepto: Congͥgata uidelicet mui¬
titudine nolentẽ rapuit. et uirũ pꝰea. ñ rapto¬
rem rapta dimisit legat libros moysi. ⁊ inue¬
niet desponsatã uiro si in ciuitate fuerit opp̾s¬
sa. & ñ clamauit puniri qiͣ adult̾am. ui aũ
ium ꝑassa ẽ. ut adult̾o iung̾etur si uult xp̃i
corpꝰ acciꝑe. & ñ adult̾a reputari: agat pe¬

Expanded text:
r uim accepto\'? congregata uidelicet multitudine nolentem rapuit: et quare postea non raptorem rapta dimisit? legat libros Moysi et inueniet desponsatam uiro, si in ciuitate fuerit oppressa et non clamauerit, puniri quasi adulteram, si autem im passa est, ut alteri iungeretur, si uult Christi corpus accipere et non adulteram se putari, agat p
Abbreviated transcription (Latin):
ferre ñ possumꝰ. ñ aut conuictum: aut spon-¬
te confessum.
tem constantinꝰ imꝑator. Iudex crumnosũ
discutiens. ñ ant̃ sententiã ꝓferat. qm aut re¬
um ipse confiteatur se aut ꝑ innocentes tes¬

Expanded text:
ferre non possumus, nisi aut in convictum aut in sponte confessum. Item Constantinus imperator: Iudex criminosum discutiens, non ante sententiam proferat, quam aut reum ipse se confiteatur, aut per innocentes tes
Abbreviated transcription (Latin):
nepos. aut abneptis. P atriᷤ
mi abauus. mͥ attauus ẽ. ego
illi atnepos. uł atneptis. Pa¬
tris mĩ attauus. mͥ t̾tauus
ẽ. ego illi trinepos tͥneptis.¬

Expanded text:
nepos aut abneptis Patris mei abavus mihi atavus est ego illi Adnepos aut adneptis Patris mei atavus mihi tritavus est ego illi Trinepos aut trine
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝑ bellicam dadẽ & grauissimos hostili¬
tatis incursus. ita quedã dicatis eẽ dusa con¬
iugia. ut abductis in captiuitatẽ uiris. femi¬
ne eoꝵ remanserint destitute. que uiros ꝓpͥoᷤ
int̾eremptos putarent. Aut ab iniqua dnã¬
tione nũquã edent libandos. ⁊ in alioꝵ con¬
iugio sollicitudie cogente transierunt: cũq
statu rerũ auxiliante dño in meliora conu̾so.
ñ nulli eoꝵ qui putabantur ꝑisse remear̃. Mi

Expanded text:
 bellicam cladem et per gravissimos hostilitatis incursus, ita quaedam dicatis divisa esse conjugia, ut abductis in captivitatem viris feminae eorum remanserint destitutae, quae cum viros interemptos putarent, aut numquam a dominatione crederent liberandos, ad aliorum conjugium, solitudine cogente, transierint. Cumque nunc statu rerum, auxiliante Domino, in meliora converso, nonnulli eorum qui putabantur periisse, re
Abbreviated transcription (Latin):
in libro de ꝑadiso. Nec illud ociosum ẽ ꝙ ñ de
ead t̾ra. de qua plasmatus ẽ adã. s de ipsius
ade costa facta sit mulier. ut sciremꝰ unã in uiro.
& muliere corꝑis eẽ naturã. unũ fontẽ gnĩs hu¬
mani. Ido ñ duo a pͥncipio facti uir & mulier.
neq duo uiri. neq due mulieres. s pͥmũ uir. de¬
inde ex eo mulier. Unam ii. naturam uolens con
stituere hominũ ds. ab un o pͥncipio e̾ature. hoc
incipiens. multarũ ⁊ dispariũ naturarũ eripuit
facultatẽ. ¶E uidentissime itaq apparet. ita
uirũ eẽ caput mulieris. ut nulla uota abstinen¬
tie uł religiose conu̾sationis liceat sͥ smne eiꝰ licen¬
tia do offerre. ⁊ si uiro ꝑmittente reꝓmissa fũĩt.

Expanded text:
c. 10. V. Pars. Nec illud otiosum, quod non de eadem terra, de qua plasmatus est Adam, sed de ipsius Adae costa facta sit mulier, ut sciremus, unam in viro et muliere corporis esse naturam, unum fontem generis humani. Ideo non duo a principio facti vir et mulier, neque duo viri, neque duae mulieres; sed primum vir, deinde ex eo mulier. Unam enim naturam volens hominum constituere Deus, ab uno principio creaturae hujus incipiens, multarum et disparium naturarum eripuit facultatem. Gratian. Evidentissime itaque apparet, ita virum esse caput mulieris, ut nulla vota abstinentiae vel religiosae conversationis liceat sibi sine ejus licentia Deo offerre; etiamsi viro permittente repromissa fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
in captiuitate ductꝰ
ẽ, pꝰea uxor eiꝰ audi¬
ens illũ mortuũ: nup¬
sit alii. Demũ ille de
captiuitate rediens:
repetit uxorẽ suam.
Iua pꝰerioris amore
capta asꝑnatur tho¬
deuute ꝓͥmo. sit cogenda recede a scđo. & redi¬
re ad pͥmum. Utraq qͥstio t̾minatur auctori¬
tate leonis pp̃. qui scͥbens nicete aquilegensi¬

Expanded text:
in captivitatem ductus est; postea uxor ejus, audiens illum mortuum, nupsit alii; demum ille, de captivitate rediens, repetit uxorem suam; illa, posterioris amore capta, aspernatur toet an sit cogenda recedere a secundo et redire ad primum? Utraque questio terminatur auctoritate Leonis pape, qui scribens Nicete Aquileg
Abbreviated transcription (Latin):
ationis ordo omnino nos dceod̾ dunensi.¬
ammonet. ut cum usu pallii aliqua largi.
augm̃to cura qͦ sollicitudinis debet excres¬
cere ⁊ cultiiuestium actionis qͦ ornam̃ta
conueniant. oportet ut enixius in cunctis
studiis se ur̃a fr̃nitas exerceat. et cirea sub¬
iectoꝵ actus sit uigilans.¬

Expanded text:
ationis ordo omnino nos admonet, et cum usu pallii aliqua simul,augmento cura quoque sollicitudinis debet accrescere, ut cultui vestium actionis quoque ornamenta conveniant, oportet, ut enixius in cunctis se studiis vestra fraternitas exerceat, et circa subjectorum actus sit cura vigilans
Abbreviated transcription (Latin):
rauennati eccłie sunt concessa: a uob oport⁊
ostendi qd̾ si hoc ñ ostenditur: restat postq̃
talia age. neq consuetudine gnãli. neq pͥ¬
uilegio uendicas usurpasse te comꝓbes: quod
fecisti et infra decorari pallio uolumꝰ. forsam¬
morib in decori. dum nicħ in epãli ceruice
splendidiꝰ quã fulget humilitas. Oportet gͦ fr̃¬
nitatẽ tuam si honores suos sibi quib libet ar¬
gum̃tis. stabili ꝓposuit m̃te defend̾e. aut ge¬
neralitatis usu ex ñ scͥpto. aut ex scͥpto pͥuile¬
gii se tueri. Qd̃ si pꝰtremo nicħoꝵ ẽ aliis metͦ

Expanded text:
Ravennati ecclesiae sunt concessa, a vobis oportet Ravennati ecclesiae sunt concessa, a vobis oportet ostendi. Quod si hoc non ostenditur, restat, postquam talia agere neque consuetudine generali neque privilegio vendicas, ut usurpasse te comprobes quod fecisti. Et inframoribus indecori, dum nihil in episcopali cervice splendidius fulget quam humilitas. Oportet igitur fraternitatem tuam, si honores suos sibi quibuslibet argumentis stabili proposuit mente defendere, aut generalitatis usum ex non scripto sequi, aut ex scriptis privilegii
Abbreviated transcription (Latin):
noꝰ transmisimꝰ tribui. si priꝰ se ꝓmiserit illicita.
que ꝓhibuimꝰ ꝑ diffinitionẽ sinodi: a scã eccła
remou̾e. de qua sinodo omnẽ nob̃ subtilit̾ or¬
dinem tuã fr̃nitatẽ uolumꝰ scͥptis discurren¬
tib nuntiare. ut ipse cuiꝰ nobis scĩtas ualde
transmisimꝰ quo fr̃nitas tua intra eccłiam ad so¬
la missarum sollempnia utatur.
litano in quib libet p̾artib mundi sit audi¬
tum. extra missarum tp̃s usum sibi pallii uen¬
dicasse ⁊ qd̾ bene hanc consuetudinẽ gna̾lis
eccłie nou̾itis. urĩs nob̾ manifestissimis signi¬
misistis ad nexum. continens om̃s consuetudi¬
nes ex pͥuilegio p̃decessoꝵ nr̃oꝵ. concessas uob̾¬
gͥ aliã eẽ gnãlis eccłie consuetudinẽ. pꝰquã
ea que geritis uob ex p̾uilegio uendicatis:
Nulla gͦ nob̃̾ in hac re. ut arbitramur potit
remare dubietas. aut enim mos oĩum metro
eccłie aliquid spãlit dicis eẽ concessũ. p̃ceptũ¬
ue a priorib romane urb̃ pontificib. Qd̃ ħ

Expanded text:
cita quae prohibuimus per definitionem synodi a sancta Ecclesia removere. De qua synodo omnem nobis subtiliter ordinem tuam fraternitatem volumus scriptis discurrentibus nuntiare, ut ipse, cujus nobis sanctitas valdetransmisimus, quo fraternitas tua intra ecclesiam ad sola missarum solemnia utatur. litano in quibuslibet mundi partibus sit auditum, extra missarum tempus usum sibi pallii vendicasse. Et quod bene hanc consuetudinem generalis ecclesiae noveritis, vestris nobis manifestissime signimisistis annexum, continens omnes consuetudines ex privilegio praedecessorum nostrorum concessas vobigitur aliam esse generalis ecclesiae consuetudinem, postquam ea, quae vos geritis, vobis ex privilegio vendicatis. Nulla ergo vobis in hac re, ut arbitramur, poterit remanere dubietas. Aut enim mos omnium metroecclesiae aliquid specialiter dicis esse concessum praeceptumve a prioribus Romanae urbis Pontificibus, quod haec
Abbreviated transcription (Latin):
dum sit. si udices electi int̾ se elec̃ti discordare
ceꝑint. in laio dicensi concilio sic inuenitur dif
epõs ꝓuintie qui conuen̾int diu̾sas hab̾e sen¬
tentias. ec alios quidẽ innocentẽ eum ꝓnun¬
tiare. alios rerum ꝓ huiꝰmodi controu̾sia am¬
putanda. placuit scẽ synodo metropolitanũ
cumq fuĩt. dirimant questionẽ ꝑꝑ hoc ut sit¬

Expanded text:
dum sit, si iudices electi inter se discordare ceperint, Laudicensi concilio sic invenitur diffepiscopos provincie qui convenerint diversas habere sententias, alios quidem innocentem eum pronunciare, alios reum propter huiusmodi controversiam amputandam, placuit sancte synodo metropolitanum cunque fuerint, dirimant questionem. Grati
Abbreviated transcription (Latin):
marisnie ñ qͣm contigisse dicatur. ñ putandũ
ẽ posse suffic̾e. s certum manifestumq docu¬
m̃tum. quia de tanta re ñ segnius agendum
ẽ. faciat rem tua dilectio frat̾ rustice sui mo¬
dis. et apta magno pontifici. ut eum .ł.xxx. di¬
eb tecum eẽ constituas. eumq carnib indif¬
ferent̾ uti necessaria ꝓbatione compellas.

Expanded text:
mari, sive nunquam contigisse dicatur; non putandum mari, sive nunquam contigisse dicatur; non putandum est posse sufficere, sed certum manifestumque documentum, quia de tanta re non segnius agendum est. Faciat rem tua dilectio, frater Rustice, sui moris et aptam magno pontifici, ut eum triginta diebus tecum esse constituas, eumque carnibus indifferenter uti necessaria probatione compellas.
Abbreviated transcription (Latin):
epĩs. Nuꝑ foro ppłensis eccłie cłiciuna cum sa¬
bino ep̃o et pelagio laicis ꝓpͥa suggestioẽ rese¬
rar̃. p̾sulem suum graui quadã necessitate uexa¬
ri cuiꝰ eum dicerent incursione frequent elisũ
qd̾ nec scã dalum fidelib uidetur ingerere.
⁊ eccł̃iam dĩ ubiq positam hac offensione tur¬
bare p̾cipue cum eodẽ ipso uolente. huc se ꝑrex¬
isse firmarent: ad dilectionẽ uram scͥpta direxi¬
mus. ut eccłie cuiꝰ rector tali casu tenetur astric¬
tus. uisitationẽ congruam reddatis. Uerum quia
nunc idem ipse uenit huc pontifex. falsałqueq
omnia de se iactata disseminat. sub ditum con¬
templatione iudicii. urẽq conscientie estima¬
tionisq respectu rerum fide solertis sime ꝑqͥ
lio quoct̃q loco ꝓbatur repente collapsus uio¬
cesq dedisse confusas. et spumas ore iactasse.
quanta fieri pot̾ examinatione querat᷑ qd̾ tñ
siue ñ possit aliquoꝵ factũ testificatione fir¬

Expanded text:
Nuper Foropopulensis Ecclesiae clerici, una cum Sabino episcopo et Pelagio et laicis propria suggestione reserarunt praesulem suum gravi quadam necessitate vexari, cujus eum dicerent incursione frequenter elisum. Quod ne scandalum fidelibus videretur ingerere, et Ecclesiam Dei ubique positam hac offensione turbare, praecipue cum eodem ipso volente huc se perrexisse firmarent, ad dilectionem vestram scripta direximus, ut Ecclesiae cujus rector tali casu tenetur astrictus visitationem congruam reddatis. Verum quia nunc idem ipse venit huc pontifex falsaque omnia de se jactata disseminat; sub divini contemplatione judicii, vestraeque conscientiae, existimationisque respectu rerum fide solertissime perqulio quocunque loco probatur repente collapsus, vocesque dedisse confusas, et spumas ore jactasse; quanta fieri potest examinatione quaeratur. Quod tamen sive non possit aliquotum factum testificatione fir
Abbreviated transcription (Latin):
ẽz pꝰea uxor eiꝰ audi¬
ens illũ mortuũ: nup¬
sit alii. Demũ ille de
captiuitate rediens:
repetit uxorẽ suam.
Illa pꝰerioris amore
capta. asꝑnatur tho¬
rum pͥoris. Nunc pͥmũ¬
qr̃. an sit rea adulti¬
deiuite pͥmo. sit cogenda reced̾e a scđo. & redi¬
re ad pͥmum. Utraq q̃stio t̾minatur auctori¬
tate leonis pp̃. qui scͥbens nicete aquilegensi
mortuũ eẽ illo redeunte ad pͥorẽ redire cogat᷑.

Expanded text:
ea uxor ejus, audiens illum mortuum, nupsit alii; demum ille, de captivitate rediens, repetit uxorem suam; illa, posterioris amore capta, aspernatur torum prioris viri. Nunc primuilla sit rea adulet an sit cogenda recedere a secundo et redire ad primum? Utraque questio terminatur auctoritate Leonis pape, qui scribens Nicete Aquileg Aquilegensi mortuum esse illo redeunte, ad priorem redire cogit
Abbreviated transcription (Latin):
Statutum ẽ ⁊ rationabilit̾ scđm scõs patres
a sinodo confirmatũ ẽ ut monachꝰ ꝙ̃ canonica
electio a ugo regule monastiee ꝓfessionis ab¬
soluit. ⁊ sacra ordinatio de monacho epm̃ faẽ.
pꝰea iure uendicandi potestatẽ ħat. S qͥe qͥd
acquisierat uł ħeres uisus fũat mon ast̾io re¬
linquat. et abbatis sui qui fũat scđ̾m regłam
scĩ benedicti arbitrio p̃qm̃ enim ep̃s ordinat᷑.
ad altare ad qd̃ scĩficatur ⁊ titulat᷑ scd̾m scõs
canones. qd̃ acquirere potuit restituat. S ed̾ã¬

Expanded text:
Statutum est et rationabiliter secundum sanctos Patres a synodo confirmatum, ut monachus, quem canonica electio a jugo regulae monasticae professionis absolvit, et sacra ordinatio de monacho episcopum fpostea jure vendicandi potestatem habeat; sed quicquid acquisierat, vel habere visus fuerat, monasterio relinquat, et abbatis sui, qui fuerat secundum Regulam S. Benedicti, arbitrio. Postquam enim episcopus ordinatur, ad altare, ad quod sanctificatur et titulatur, secundum sacros canones quod acquirere poterit restituat. QUA
Abbreviated transcription (Latin):
st̾iis uendicent sac̃dotes. qd̾ p̾cipiunt canones .i.
monachos ad conu̾sationẽ scãm p̃mon̾e. abbates
aliaq officia instituere. atq extra regulam acta
corrigẽ. Qd̃ si aliquidin monachos canonib
int̾dictum p̃sumpserit: aut usurpare quicquã
de monastii reb temptau̾it. ñ deerit ab eis sen¬
tentia ex cominunicationis. ¶Contragg̃ scͥb̾¬
netur.neq ab epõ missa ibi celebretur. ut nulli
eccłie subiciatur. de eodem.
dem castorio epõ. ¶ bbatẽ cuilibet monastĩo ñ
alium.s quẽ dignum morib atq actib mo¬
nastice discipline communi consensu congre¬
gatio poposcerit: ordinari uolumꝰ missas aũ
brari ꝓhibẽmus. Ille debet abbas institui. quem
suam congregatio et possessionis dñs ordinari po

Expanded text:
o vendicent sacerdotes, quod praecipiunt canones, id est monachos ad conversationem sanctam praemonere, abbates aliaque officia instituere, atque extra regulam facta corrigere. Quod si aliquid in monachos canonibus interdictum praesumserint, aut usurpare quippiam de monasterii rebus tentaverint, non deerit ab illis sententia excommunicationis. II Panetur, neque ab episcopo missa ibi celebretur, ut nulli ecclesiae subjiciatur. C. III.  Castorio episcopo. Abbatem cuilibet monasterio non alium, sed quem dignum moribus atque actibus monastice disscipline communi consensu congregatio poposcerit, ordinari volumus. Missas autem AP. CLXXXI. Ille debet abbas institui quem sua congregatio et possessionis dominus ordinari po
Abbreviated transcription (Latin):
reca enĩ elem̃ta litt̾arum
numeros ⁊̃ exprimere. nullus qui uł tenuiter
gͥci sermonis noticiam ht̃. ignorat. Ne gͥ in fa¬
ciendis epłis canonicis. quas mos latinus for¬
matas uocat aliqua fraus falsitatis temere
lub̾rime. inuentũ ẽ. ⁊ con¬
stitutum. ut for¬
culationis. seu supputationis habeant ratio
nem .i. ut assumantur in supputationẽ. pri
tesimum. et pͥmum sigc̃ant numeros. Petri
ta significat. Eius qui scribit epĩpͥma lict̾a.
Ciuitatis qͦ de qua scribitur. quarta. et indi
merus assumatur. Atq his omnib litt̾is
grecis. que ut diximus numeros expͥmunt.¬
pit cum omni cautela requirat exp̃ssam:
rium. et nouum numerum. qui scdm g̾ca
elementa significat.a.  uN.
Exẽplar

Expanded text:
eca elementa litterarum numeros etiam exprimere nullus, qui vel tenuiter Graeci sermonis notitiam habet, ignorat. Ne igitur in faciendis epistolis canonicis, quas mos Latinus formatas appellat, aliqua fraus falsitatis temere luberrime inventum est et constitutum, ut forculatinem; id est, ut assumantur in supputatione primumtesimum, et primum significant numeros; Petri nta significat: ejus qui scribit episcopi prima liCivitatis quoque de qua scribitur, quarta, et indicmerus assumatur; atque his omnibus litteris Graecis, quae ut diximus, numeros exppit, omni cum cautela requirat expresse. rium et nonum numerum, qui secundum graeca elementa significat Ἀμήν . C. I. Exemplar
Abbreviated transcription (Latin):
Si papa sue et fr̃ne salutis negligenꝰ gligen¬
dep̃henditur. mnutilis et remissus in oꝑib suis
⁊ insuꝑ a bono taciturnus. qd̾ mag̃ offic̾it s ⁊ oĩb.
inchilominꝰ innum̃abiles ppłos cat̾uatim secum
ducit pͥmo mancipio gehenne cũ ipso plagis mł¬
tis in et̾num uapulaturꝰ. huiꝰ culpã istic redar-¬
guere p̃sumit mortalium nullꝰ. quia cunctos ip̃e
iudieaturꝰ. a nemine ẽ iudicandꝰ. nͥ dep̾hendatur a
fide deuius ꝓ cuiꝰ ꝑpetuo statu umu̾sitas fideliũ
tanto instantiꝰ orat. quanto suã salutẽ pꝰdm̃ ex
illiꝰ incolumitate adnimadũtunt ꝓpensiꝰ pend̾e.¬

Expanded text:
Si Papa suae et fraternae salutis negligens deprehenditur inutilis et remissus in operibus suis, et insuper a bono taciturnus, quod magis officit sibi et omnibus, nihilominus innumerabiles populos catervatim secum ducit, primo mancipio gehennae cum ipso plagis multis in aeternum vapulaturus. Hujus culpas istic redarguere praesumit mortalium nullus, quia cunctos ipse judicaturus a nemine est judicandus, nisi deprehendatur a fide devius; pro cujus perpetuo statu universitas fidelium tanto instantius orat, quanto suam salutem post Deum ex illius incolumitate animadvertit propensius pende
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pragmaticũ sacrum unam ꝓuinciã in duas
diuidant. et ex hoc inueniuntur duo metropo
bet epõ. eos uͦ qui aliquid tale temptau̾int. ca¬
de de ppͥo gradu ¶Hactenus de electione ⁊¬
ordinatione cłicoꝵ tractauimꝰ. nunc ad simo¬
niacoꝵ ordinationẽ transeamꝰ. et ut facile li¬
queat qͥd suꝑ hac heresi scõꝵ patrũ decreuit
auctoritas. cã deducat᷑ in mediũ cꝰ negm̃ ⁊ de

Expanded text:
 pragmaticam formam unam provinciam in duas dividant, ita ut ex hoc inveniantur duo metropolbet episcopo Eos vero qui tale aliquid tentaverint, de proprio gradu ordinatione clericorum tractavimus. Nunc ad simoniacorum ordinationes transeamus, et ut facile liqueat, quid super hac haeresi sanctorum Patrum decrevit auctoritas, causa deducatur in medium, cujus negotium
Abbreviated transcription (Latin):
cioꝵ: ad uirilẽ etatẽ et sac̾dotii grãdũ ꝑuenit:
ex iñ suffragantib m̃itis in epm̃ eligit᷑. Int̾¬
ueniente obsequio ⁊ pat̾nis precib data qͦ
peccunia cuidam ex conciliariis archiepĩ. con¬
secratur iste in antistitẽ. nesciꝰ ꝑat̾ni obseqͥi.
et oblate peccunie ꝓcedente uͦ tp̃r ñ nullos
ꝑ pecuniam ordinauit. quibdam uͦ gratis be¬

Expanded text:
 ad virilem aetatem et sacerdotii gradum pervenit. Exinde suffragantibus meritis in episcopum eligitur, interveniente obsequio et paternis precibus; data quoque pecunia cuidam ex consiliariis archiepiscopi, consecratur iste in antistitem, nescius paterni obsequii et oblatae pecuniae. Procedente vero tempore nonnullos per pecuniam ordina
Abbreviated transcription (Latin):
n litt̾is tuis continebatur: sic.i
hic elericꝰ ordinẽ ht̃ p̃b̃rii. S quia caduco mor¬
bo laborat.⁊ ipsi in p̾sentiarũ agnouimꝰ hoc. ñ
ausi fuimꝰ ꝯcedere sibi ut offerret. uł missã cele¬
braret. Quia uͦ langor in culpa ñ ẽ. suꝑ hac̾ re auc̃to¬
ritatis nr̃e decreto consulendo delib̾auimꝰ consu¬
simꝰ itaq ut si frequent̾ hoc morbo tangitur. ab
oblatione et missarũ celebratione omnib modis
ꝓhibeatur. Indecens enim ẽ et ꝑicłosũnt in conse¬
cratione euearistie morbo uictus epilentico ca¬

Expanded text:
 litteris continebatur sic: Hic clericus ordinem habet presbyterii; sed quia caduco morbo laborat, et ipsi in praesentiarum hoc agnovimus, non ausi fuimus concedere sibi ut offerret vel missam celebraret. Quia vero languor in culpa non est, super hac re auctoritatis nostrae decreto consulendum deliberavimus. Consulimus itaque ut, si frequenter hoc morbo tangitur, ab oblatione et missarum celebratione modis omnibus prohibeatur. Indecens enim est et periculosum ut in consecratione Eucharistiae morbo victus epileptico ca
Abbreviated transcription (Latin):
postea conualuit idẽ ep̃c. et qd̃ prius fec̃at. cu¬
pit recindi. adilsus eũ qui sibi accesserat:
q̃stionẽ mouet. suã cathedrã tanꝙͣ sibi de¬
bitam reposcit. hic pͥmum qr̃. utrũ uiuente
epõ aliꝰ possit in eadem eccłia ordinari. scd̾o.
an uiste ualeat reposcere cathedrã qͣm sua
int̾cessione alt̾ accepit. ¶ uod iuiuente¬

Expanded text:
us fecerat cupit rescindi; adversus eum, qui sibi successerat, quaestionem movet, suamque cathedram tanquam sibi debitam reposcit. Hic primum quaeritur. utrum vivente episcopo alius possit in eadem ecclesia ordinari? Secundo, an iste valeat reposcere cathedram, quam sua intercessione alter accepit? QUAEST
Abbreviated transcription (Latin):
ad romanos dicat. nolite iudicare inuicẽ. ⁊ itm̃
tu quis es qui iudicas alienũ seruũ. suo dnõ stat.
aut cadit. Siue gͦ uiuimꝰ siue morimur dnĩ sumꝰ
In hoc enĩ xͦ mortuus ẽ. ⁊ resurrex̃. ut ⁊ unioꝵ
et mortuoꝵ dominetur. In his omĩb qͥ aliud p̃¬
cipitur. qͣm ut uindicta delinquentiũ diuino
reseruetur iudicio: Cum gͦ ut supra dictũ ẽ mili¬
cia in deatur instituta. uł obinuriã ꝓpulsandã. ł
ad iũdictã inferendã utrũq aũ lege eugłica ꝓhi¬

Expanded text:
ad Romanos: Nolite judicare invicem; item: Tu quis es, qui judicas alienum servum? Suo domino stat, aut cadit. Sive ergo vivimus sive morimur, Domini sumus. In hoc enim Christus mortuus est, et resurrexit, ut et vivorum et mortuorum dominetur: in his omnibus quid aliud praecipitur, quam ut vindicta delinquentium divino reservetur examini? Quum ergo, ut supra dictum est, militia videatur instituta vel ob injuriam propulsandam, vel ad vindictam inferendam, utrumque autem lege evangelica prohi
Abbreviated transcription (Latin):
s date locum ire. qͥd aliud ꝓhibemur. qͣm ꝓprie
ꝑsone inniriã repellere. Item cum petro gladioma¬
gistrum defendenti xp̃c dix̾it. conũte gladium
tuum inuaginam. an putas qr ñ possĩ rogare patrẽ
meum et exhibebit mͥ plusqͣm .xii. milia legioes
angłoꝵ: Deniq sic̃ de beato inro. andrea legitur.
Cum fieret concursus ppłoꝵ. ut de manib imqui
iudicis eum eriꝑent. abiniuria mortis eũ defen
gabat eos ne suũ mrium impedirent: qd alud
monemur. nͥ sicut ille ꝓpͥas. ita ⁊ socioꝵ iniurias
patienter tolerare. n ec ad arma concurrere. s
eoꝵ exemplo ad similia ferenda animũ p̃para

Expanded text:
 date locum irae: quid aliud prohibemur, quam propriae personae injuriam repellere? § 1. Item, quum Petro, gladio magistrum defendente, Christus dixerit: Converte gladium tuum in vaginam; an putas, quod non possum rogare patrem meum, et exhibebit mihi plus quam duodecim legiones angelorum? denique, sicut de B. Andrea legitur, quum fieret concursus populorum, ut de manibus iniqui judicis eum eriperent, et ab injuria mortis illum defegabat eos, ne suum martyrium impedirent, quid aliud monemur, quam sicut proprias, ita et sociorum injurias patienter tolerare, nec ad arma concurrere, sed eorum exemplo ad similia ferenda animum pra
Abbreviated transcription (Latin):
go retribuam dicit dñs. Itẽ cum in eugłio dicat᷑.
nolite iudicare et ñ iudicabimini. Item eum pat̾¬
familias dicat seruis uolentib collige ⁊ira¬
ma. Sinte utraq cresc̾e usq ad messẽ. ⁊ tunc
dicam messorib colligite ⁊izania. ⁊ alligate
fasciculos ad comburendũ: Item cum rex ille

Expanded text:
etribuam, dicit Dominus; item, quum in evangelio dicatur: Nolite judicare, et non judicabimini; item, quum paterfamilias dicat servis volentibus colligere zizania: Sinite utraque crescere usque ad messem, et tunc dicam messoribus, colligite zizania, et alligate in fasciculos ad comburendum; § 3. Item, quum rex ille,