comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uis audire &ꝓprietatẽ refectus es : & uerbũ¬
caro factũ ẽ : & habitauit in nobis : Cȩtera :¬
similitudines sunt: Intellige: esto scripturȩ
capax: ut aliud uideas obici oculistuis. aliud
innui cordituo : Solergo ille.iã securidicimꝰ
soliustitiȩ. non sine causa impiis nonoritur:
& siuolunt. Ipsa enĩ sapientia dicit: Quȩrent
me mali : & non inuenient : Quȩrent : & non
inuenient: & quare : oder̃ enĩ sapientiam :
Ipsa sapientia loquitur &dicit: quȩrent me
mali & non inuenient: oder̃ enĩ sapientiã :
Siergo oder̃. quare quȩr̃: quȩr̃ non ut fru¬
fictũ: & auferet se a cogitationib quȩ sunt
sine intellectu: Nonergo ille soloritur
impus : nonoritur malis: At uero deisto
sole quid dictũ. ẽ : qui facit solem suum
oriri suꝑbonos & malos: & pluit suꝑ iustos
& iniustos Ergo de illo sole iustitiȩ. nescio
quid significat psalmꝰ iste. scđm misteriũ:
Namuidemꝰ ista fieri increatura : etiã scđm

Expanded text:
fectus es? «Et Verbcaro factum est, et habitavit in nobis» . Caetera similitudines sunt. Intellige, esto Scripturae capax, ut aliud videas objici oculis tuis, aliud innui cordi tuo. 21. Sol ergo ille, jam securi dicimus, sol ille justitiae, non sine causa impiis non oritur, etsi volunt: ipsa enim Sapientia dicit, «Quaerent me mali, et non invenient. Quaerent, et non invenient.» Et quare? Oderunt enim sapientiam. Ipsa Sapientia loquitur, et dicit: «Quaerent me mali, et non invenient; oderunt enim sapientiam» . Si ergo oderunt, quare quaerunt? Quaerunt, non ut frufictum, et auferet se a cogitationibus quae sunt sine intellectu» . Non ergo sol ille oritur impiis, non oritur malis. At vero de isto sole quid dictum est? «Qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos» . Ergo de illo sole justitiae nescio quid significat psalmus iste secundum mysterium; nam videmus ista fieri in creatura etiam secundum
Abbreviated transcription (Latin):
Repleta ẽ terra: creatura xp̃i : & quo modo :
quomodo uide m quid enĩ non a patre
ꝑfiliũ creatũ. ẽ÷ quicquid ambulat¬
& repit in terris : quicqͥd natat in aquis.
qͥcqͥd uolat in ãgre. qͥcquid incȩlo circũ¬
agiturss quanto magis terra: totus mundus.
creatura dĩ est : Sed nescio quid hic signi¬
ficat dequadam creatura noua. dequa
uetera transier̃. ecce facta sunt om̃ia
noua Omia autẽ exdõ: Noua creatura
quȩ facta . ẽ: om̃s credentes in xp̃m:
exuentesse ueterẽ hominẽ. & induentes
nouum : Repleta ẽ. terra creatura tua:
Inuno loco terrȩ crucifixus erat: in uno exi¬
guoloco cecidit granũ illud in terra.
& mortificatũ ẽ : sed magnũ fructũ attulit :
Singularis eras dñe iħu: donec transires :
Agnosco in alio psalmo uocẽ tuam qua dixisti:
singularis sum ego donec transram: Sin¬
gularis ergo eras : donec transires: Singularis
eras. cũ agnouisti occa sum tuũ: Sed ab oc¬
casu. in ortu transisti: Ortuses. splenduisti :

Expanded text:
terra creatura Christi. Et quomodo? Quomodo videmus: quid enim non a Patre per Filium creatum est? Quidquid ambulat et repit in terris, quidquid natat in aquis, quidquid volat in aere, quidquid in coelo circumagitur, quanto magis terra, totus mundus creatura Dei est. Sed nescio quid hic significat de quadam creatura nova, de qua  ecce facta sunt sunt omnia» «nova: omnia autem ex Deo» . Nova creatura quae facta est, omnes credentes in Christum, exuentes se veterem hominem, et induentes novum . «Repleta est terra creatura tua.» In uno loco terrae crucifixus erat, in uno exiguo loco cecidit granum illud in terram, et mortificatum est; sed magnum fructum attulit. Singularis eras, Domine Jesu, donec transires; agnosco in alio psalmo vocem tuam, qua dixisti: «Singularis ego sum, donec transeam» . Singularis ergo eras, donec transires; singularis eras, cum agnovisti occassum tuum: sed ab occasu in ortum transisti. Ortus es, splenduisti,
Abbreviated transcription (Latin):
paret : immose om̃is homo adebrietatẽ
paret : calix tuus in ebrians: quã p̃clarus ẽ:
Nolumꝰ dicere : nemose in ebriet : In ebriami¬
ni: seduide unde : Siuos inebriat calixdnĩ :
p̃clarus uidebitur: Ista ebrietas: in operib
urĩs uidebitur : in scõ amore iustitiȩ uidebit᷑ :
Postremo in alienatione m̃tis urãe. sed a terre¬
nis incȩlũ. Vt Exilaret Faciemeiꝰinoleo:
Video quȩ terra : quantũ fructũ educat : siꝓ
ducat foenũ ium̃tis: Nonisti serui uenduq̃
qđ dant : non enĩ uenditores euangelii suq̃
Gratisdant : quia gratis acceperunt : Gau¬
dent bonis operib ur̃is: hoc enĩ uobis ꝓdest
Non ergo quȩr̃ datũ : sed reqͥr̃ fructũ
Quid ẽ. exhilaratio faciei inoleo grãdĩ:

Expanded text:
paret; imo se omnis homo ad ebrietatem paret; imo se omnis homo ad ebrietatem paret. «Calix tuus inebrians quam praeclarus est» ! Nolumus dicere: Nemo se inebriet. Inebriamini, sed videte unde. Si vos inebriat calix Domini praeclarus, videbitur ista inebrietas in operibus vestris, videbitur in sancto amore justitiae, videbitur postremo in alienatione mentis vestrae, sed a terrenis in coelum. «Ut exhilaret faciem ejus in oleo.» Video quae terra quantum fructum educat, si producat fenum jumentis. Non isti servi vendunt quod dant; non enim venditores Evangelii sunt: gratis dant, quia gratis acceperunt. Gaudent bonis operibus vestris; hoc enim vobis prodest: non enim quaerunt datum, sed requirunt fructum. Quid est exhilaratio
Abbreviated transcription (Latin):
tam.ẽ lapideis tabulis: decimas dabant: F¬
etiã gemite & nihil huc exeat: Sigemitis:
parturite . Si parturitis: parite : Quare gemi¬
tus in anis: quare gemitꝰ sterilis: uiscera
torquentur : Annon .ẽ intꝰ qđ edatꝰ : rigans
montes desuperiorib: suis: defructu operũ
tuorũ satiabitur terra: Beati qͥfaciunt.
beati qui ista fructuosi audiunt: beati
qͥnon in aniter clamant. defructu oꝑum
tuorũ satiabitur terra: ꝓducens foenum¬
depetro. depaulo. decȩteris dispensatorib
ueritatis : Audiquia de terra. Habemꝰ
inqͥt thesaurũ istũ inuasis fictilib: Ut
eminentia uirtus sit dĩ Ipse . ẽ. panis quide
celo descendit : Ut de terra educatur :
cũ ꝑseruorũ suorũ carnẽ p̃dicatur : terra
foenũ ꝓducit. ut panẽ de terra educat :
Quȩ terra foenũ ꝓducit: plebes pia plebes
scã: Aut deterra panis eduditur: uerbũdĩ
de apłis : dedispensatorib: sacram̃torũ dĩ.

Expanded text:
tum est lapideis tabulis, decimas dabant. tum est lapideis tabulis, decimas dabant. Etiam gemitis, et nihil adhuc exit. Si gemitis, parturite; si parturitis, parite. Quare gemitus inanis? quare gemitus sterilis? Viscera torquentur, an non est intus quod edatur? «Rigans montes de superioribus suis: de fructu operum tuorum satiabitur terra.» Beati qui faciunt, beati qui ista fructuose audiunt, beati qui non inaniter clamant. «De fructu operum tuorum satiabitur terra: De Petro, de Paulo, de caeteris dispensatoribus veritatis. Audi quia de terra: «Habemus,» inquit, «thesaurum istum in vasis fictilibus, ut eminentia sit virtutis Dei» . Ipse est panis qui de coelo descendit , ut e terra educatur, cum per servorum suorum carnem praedicatur. Terra fenum producit, ut panem de terra educat. Quae terra fenum producit? Plebes piae, plebes sanctae. Ut de qua terra panis educatur? Verbum Dei de Apostolis, de dispensatoribus Sacramentorum Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
nemomihi dix̃: Nemo tibi dix̃ : xp̃c non
cessat dicere. ꝓphetȩ noncessant dicere.
beatꝰ qͥ intelligit suꝑegenũ & pauperem:
Nonuides arcã in anem pͣpositituiꝰ. uides
certe uł surgentẽ fabricã qͦ intraturus
& oraturus es : Nonne amou&ur oculis
tuis: nisi forte putatis fr̃s quia p̃positiurĩ
thes auritant : & nouimꝰ multos nonthes¬
auritare & ad cotidiana egere⁊ de qͥb:
om̃ino noncredit : Quos &uos inueniretis
siuelletis. sicircũ spiceretis. siad hociugi¬
laretis. ut fructũ daretis : Dixi qđ potui:
quantũ potui. Puto autẽ manifestosnos. ẽẽ.
uobis. sicut ait apłs: nonideo nos dicere. ut
innos ista faciatis: Prestet hocds. ut hȩc
frustra non dixerim: p̃stet ds. ut terra irri¬
gata sitis non lapidȩa sicut uideorũ. unde
tabulas lapideas accipere meruer̃: sed terra
fructifera: terra quȩ irrigata reddit figriu¬
cole. Illi ipsicorde lapideo. qđ significa¬

Expanded text:
nemo mihi dixit. Nemo tibi dixit! Christus non nemo mihi dixit. Nemo tibi dixit! Christus non cessat dicere, propheta non cessat dicere: «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem.» Non vides arcam inanem praepositi tui: vides certe vel surgentem fabricam, quo intraturus et oraturus es. Nonne admovetur oculis tuis? Nisi forte putatis, fratres, quia praepositi vestri thesaurizant: et novimus multos non thesaurizare, et ad quotidiana egere, de quibus omnino non creditur; quos et vos inveniretis, si velletis, si circumspiceretis, si ad hoc vigilaretis, ut fructum daretis. Dixi quod potui, quantum potui. Puto autem manifestos nos esse vobis, sicut ait Apostolus, non ideo nos dicere, ut in nos ista faciatis. Praestet Deus ut haec non frustra dixerim: praestet Deus ut terra irrigata sitis, non lapidea, sicut Judaeorum, unde tabulas lapideas accipere meruerunt; sed terra fructifera, terra quae irrigata reddat agricolae. Illi ipsi corde lapideo, quod significa
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid p̃staretur: Ergo quia dicebamꝰ fr̃s.
& de pascendis ꝑauꝑib cũ dñs loculos habert
tam̃ quando dix̃ ude eũ tradituro. qđ facis
facuelociter : non in telligentes cȩteri quid
pauperib Ille eñi loculos habebat ÷
Hoc ineuangłio scriptũ est : Possent᷑ suspicari.
nisi hoo haberet in consuetudine dñs:¬
Dehis ergo quȩ dabantur & in loculos mitte¬
bantur: dabat᷑ tam̃ & illis pauꝑib qͦs ds̃
docuit non contẽpnendos : Sed sullum
non contẽpnis: quanto magis bouem
ꝑquẽ triturattr hȩc area  quanto magis
conseruũtuũ: non indiget cibo: forte ueste¬
non indigeti nonindiget ueste forte tecto
indiget: forte eccłam fabricat. forte aliqd
uqle indomodĩ molitur : & expectat ut
intendas. expectat ut intelligas suꝑ egen¬
tẽ & pauperem : Tu contra terra dura.
lapidea non irrigata. aut frustra irrigata:
serua tibi dicere nonsciebã. non nouerã.

Expanded text:
aliquid praestaretur. 12. Ergo quia dicebamus, fratres, aliquid praestaretur. 12. Ergo quia dicebamus, fratres, et de pascendis pauperibus; cum Dominus loculos haberet, tamen quando dixit Judae eum tradituro, «Quod facis, fac velociter;» non intelligentes caeteri quid pauperibus. Ille enim loculos habebat, hoc in Evangelio scriptum est . Possent hoc suspicari, nisi hoc haberet in consuetudine DDe his ergo quae dabantur et in loculos mittebantur, dabatur tamen et illis pauperibus, quos Deus docuit non contemnendos. Sed si illum non contemnis, quanto magis bovem per quem trituratur haec area? quanto magis servum tuum? Non indiget cibo, forte veste indiget. Non indiget veste, forte tecto indiget, forte ecclesiam fabricat, forte aliquid utile in domo Dei molitur; exspectat ut attendas, exspectat ut intelligas super egentem et pauperem. Tu contra, terra dura, lapidea, non irrigata, aut frustra irrigata, servas tibi dicere: Non sciebam, non noveram,
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit. quid facere deberet infirmus:
Uerũ tam̃ non qđ ego uolo: sed qđ tuuis pat̃:
Quomodo ergo inpassione infirmorum
ꝑsonã sustinit. p̃figuratã illã incorpore
suo. quia & illa m̃bra eiꝰ. heq eñĩ frustra die¬
tũ.ẽ. in ꝑfectũ meũ uider̃ oeuli tui & inlibro
tuo om̃s scribentur : Sic & in loculis haben¬
dis. & in exigenda quodammodo annona.
non p&endo. sed p̃bendo indigentiã suscepit:
Suscepit᷑ ÷ acheus: & gaudet : Cui hocbonum:
xp̃o antacheo: uere si non susciperet ⁊acheus
non eratobi maneret mundi fabricator:
aut si non pasceret ⁊ acheus. indigeret iħs.
quideqͥnq panib tot milia hominum
saturauit : Cũ ergo qͥsq scm suscipit: non
suscepto sed susceptori p̃statur: Nũ quio
in illa fame non pascebatur helias : Nonne
coruus afferebat panẽ & carnẽ seruodĩ.
seruiente creaturaꝰ missus. ẽ. tam̃ pascendꝰ
aduiduã : Nonut militi. sed ut ꝓuintiali

Expanded text:
ostendit quid facere deberet infirmus: ostendit quid facere deberet infirmus: «Verumtamen non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater» . Quomodo ergo in passione infirmorum personam sustinuit, praefigurata illa in corpore suo, quia et illa membra ejus; neque enim frustra dictum est, «Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur» : sic et in loculis habendis, et in exigenda quodam modo annona, non petenda, sed praebenda, indigentiam suscepit. Suscepit eum Zacchaeus, et gaudet . Cui hoc bonum? Christo, an Zacchaeo? Vere, si non susciperet Zacchaeus, non erat ubi maneret mundi fabricator? aut si non pasceret Zacchaeus, indigeret is qui de quinque panibus tot millia hominum saturavit? Cum ergo quisque sanctum suscipit, non suscepto, sed susceptori praestatur. Numquid in illa fame non pascebatur Elias? nonne corvus afferebat panem et carnem, servo Dei serviente creatura ? Missus est tamen pascendus ad viduam; non ut militi, sed ut provinciali
Abbreviated transcription (Latin):
litantes: & ministrabant ei de substantia
sua. Nominantur illȩ mulieres in euan¬
erat paulus. nihil tale aliquando quȩrens:
& om̃ia ꝓuintialib: donans: Sedquia multi
infirmi ista quȩ situri erant : magis in fir¬
morũ ꝑsonã suscepit xp̃c Sublimius paulꝰ:¬
dius: Cum eñĩ uideret paulũ ista non. eẽ.
quȩ siturũ : p̃uidit nedamnaret quȩ siturũ :
& p̃buit exemolũ infirmo : Quo modo
cũ uideret multos ꝓnos. & gaudentes
ituros ad martẏrium passionis. exulta¬
turos in ipsa passione. fortes centenarios.
maturos adhorreũ quorundã tamen
infirmorũ quos uidebat posse contarbari
uentura passione. nedeficerent tamen
sed potius uoluntatẽ humanã uoluntati
creatoris coniungerent: ipsorũ ꝑ sonam
uoluit sus cipere inpassione xp̃c dicens.
Tristis ẽ. animamea usq ad mortẽ : &iterũ:
Pater sifieri potest: transeat ame calix iste:
Docuit quid ẽẽt. dicturus infirmꝰ. sed secutꝰ

Expanded text:
lizantes, et ministrabant ei de substantia lizantes, et ministrabant ei de substantia sua. Nominantur illae mulieres in Evanerat Paulus nihil tale aliquando quaerens, et omnia provincialibus donans. Sed quia multi infirmi ista quaesituri erant, magis infirmorum personam suscepit Christus. Sublimius Pauldius. Cum enim videret Paulum ista non esse quaesiturum, providit ne damnaret quaesiturum, et praebuit exemplum infirmo: quomodo cum videret multos pronos et gaudentes ituros ad martyrium passionis, exsultaturos in ipsa passione, fortes, centenarios maturos ad horreum; quorumdam tamen infirmorum, quos videbat posse conturbari ventura passione, ne deficerent tamen, sed potius voluntatem humanam voluntati Creatoris conjungerent, ipsorum personam voluit suscipere in passione Christus, dicens, «Tristis est anima mea usque ad mortem;» et iterum, «Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste.» Docuit quid esset dicturus infirmus, sed secutus
Abbreviated transcription (Latin):
m̃dico nondetur: absit prorsus: Impius
ista loquitur : Daillis: sedmulto magis illi.
Ille enĩ petit: & in uoce p&entis agnoscis cuides
Ille autẽ quantũ minꝰ petit. tanto magis uigi
landũ tibiẽ. ut p̃occupes petiturũ: aut forte
modo non petiturũ. & aliquando dãpnaturũ:
Itaq curiosi estote adista fr̃smei. & inue¬
nietis multorũ dĩ seruorũ indigentiam :
tantũ ut uelitis inuenire: Sed quia delec¬
tatuos excusatio. quauultis dicere nescie¬
bamꝰ ꝓpterea non inuenitis. Ipse dñs lo¬
culos habebat. quo mittebantur necessa¬
ria. & possidebantur nũmi: ꝓpter usus
eorũ. quicũ illo erant & eiꝰ. Nonenĩ cũdicit᷑.
esuriuit iħs. euangelista m̃titur : Uoluit
esurire ꝓpterte. netuesurias in illo. qui
pauꝑ factus ẽ. cũ diues. ẽet. ut illius pauꝑ¬
tate nosditaremur: habuit enĩ loculos:
& dictũ ẽ. deqͥbdã feminis religiosis.
qđ ambulabant quaibant pedes eiꝰ euange¬

Expanded text:
mendico non detur. Absit; prorsus impius mendico non detur. Absit; prorsus impius ista loquitur. Da illi, sed multo magis illi. Ille enim petit, et in voce petentis agnoscis cui des: ille autem quanto minus petit, tanto magis tibi vigilandum est ut praeoccupes petiturum; aut forte modo non petiturum, et aliquando damnaturum. Itaque curiosi estote ad ista, fratres mei; invenietis multorum Dei servorum indigentiam, tantum ut velitis invenire. Sed quia delectat vos excusatio qua vultis dicere, Nesciebamus; propterea non invenitis. 11. Ipse Dominus loculos habebat, quo mittebantur necessaria, et possidebantur nummi propter usus eorum qui cum illo erant et ejus: non enim cum dicitur, «Esurivit» , evangelista mentitur. Voluit esurire propter te, ne tu esurias in illo, qui pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate nos ditaremur . Habuit enim loculos; et dictum est de quibusdam feminis religiosis, quod ambulabant qua ibant pedes ejus evange
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo inquis quȩro: esto curiosus. esto
ꝓuidus ꝓspice attende. unde qͥsq uiuat:
unde se transigat. unde habeat : Non rep̃¬
henditur ista curiositas tua : Terra eris
ꝓducens foenũ ium̃tis : & herbã seruituti
hominũ: Curiosus esto: & intellige suꝑ egenũ
tu p̃ueni nep&at: Sicut enĩ de illo. qͥte
querit dictũ ẽ. om̃i petenti teda: sic deillo
quẽ tu debes quȩrere dictũ. ẽ. sud et elemo¬
sina inmanutua . donec inuenias iustum
cui eã tradas: Cũ enĩ dandũ sit & istis paupe¬
rib: petentib:: non enĩ abeis inhibuit ds̃
elemosinas. cũ xp̃c deipsis dicat. quando
facis epulũ. conuoca claudos cȩtos elait¬
dos. debiles. non habentes unde tibi reddaN
retribuetur tibi in resurrectione iustorũ :
uoca & ipsos. pasce & ipsos: epulare cũ illi
epulantur : delectare cũ illi saginantur:
Illi em̃ pane tuo: tu iustitia dĩ: Ne mouobis
dicat : p̃ceptũ ẽ axp̃o. ut seruodĩ detur.

Expanded text:
Quomodo, inquis, quaero? Esto curiosus, esto Quomodo, inquis, quaero? Esto curiosus, esto providus; prospice, attende unde quisque vivat, unde se transigat, unde habeat: non reprehendetur ista curiositas tua; terra eris «producens fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Curiosus esto, et intellige super egenum tu praeveni, ne petat. Sicut enim de illo qui te quaerit dictum est, «Omni petenti te, da;» sic de illo quem tu debes quaerere dictum est, Sudet eleemosyna in manu tua, donec invenias justum cui eam tradas. Cum enim dandum sit et istis pauperibus petentibus; non enim ab eis inhibuit Deus eleemosynas, cum Christus de ipsis dicat, «Quando facis epulum, convoca caecos, claudos, debiles, non habentes unde tibi reddant; retribuetur autem tibi in resurrectione justorum» : voca et ipsos, pasce et ipsos; epulare, cum illi epulantur; delectare, cum illi saginantur; illi enim pane tuo, tu justitia Dei. Nemo vobis dicat: Praeceptum est a Christo ut servo Dei detur,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ in nomine discipłi. am̃dico uobis ñ ꝑdet
mercedẽ suã : Quã mercedẽ non ꝑdet:
recipiant᷑ in tabernacula ȩterna : Quis non
festinet: quis non a lacrius currat: sit̾raestis
rigamini. defructuoperũ dĩ. nedicatis
ium̃ta triturantia. homines seruientes :¬
non indigent nr̃i : Quȩre tam̃ : nequis indi¬
geat : Postremo & qui non indiget: inueni¬
at inte qđ nolit accipere: Accipit enĩ
bonã uoluntatẽ : cũtu accipias pacem
& si enĩ nonquȩrit datũ. sed reqͥrit fructũ :
quȩre tam̃ netͥs indigeat : & nolidicere
sipetierit dabo: expectas ergo ut petat :
Sic pascis bouẽ dĩ. quomodo transeuntem
m̃dicũ: Illi petentidas: quia scriptũ ẽ.
om̃i petentiteda : Deisto qͥd scriptũ ẽ :
Beatꝰ quuntelligit suꝑ egenũ & pauperem:
Quȩre : cuides: Beatus enĩ qii telligit suꝑege¬
nũ & pauperẽ : qui p̃occupat uocẽ p&ituri :
Sisic inter uos indigent milites xp̃i. ut etiã
p&̾ant: uidete neuos iudicent ante quã p&añ

Expanded text:
e discipuli; amen dico vobis, non perdet mercedem suam» . Quam mercedem non perdet? Recipient vos in tabernacula aeterna. Quis non festinet? qui non alacrius currat? Si terra estis, rigamini de fructu operum Dei: ne dicatis, jumenta triturantia, homines servientes non indigent nostri. Quaere tamen, ne quis indigeat: postremo, et qui non indiget, inveniat in te quod nolit accipere. Accipit enim bonam voluntatem, cum tu accipias pacem: etsi enim non quaerit datum, sed requirit fructum . Quaere tamen, ne quis indigeat; et noli dicere: Si petierit, dabo. Exspectas ergo ut petat? Sic pascis bovem Dei, quomodo transeuntem mendicum? Illi petenti das, quia scriptum est, «Omni petenti te, da» . De isto quid scriptum est? «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem» . Quaere cui des: «Beatus» enim «qui intelligit super egenum et pauperem,» qui praeoccupat vocem petituri. Si sic inter vos indigent milites Christi, ut etiam petant; videte ne vos judicent, antequam petant.
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo emitat fontes in conuallib
& quo modo inmedio montiũ ꝑ transibt̃
aquȩ : ad hoc ergoꝑtinet. siue tẽperantes
sumꝰ uobis: Vnde hoc quẽ imitamur : cari¬
tas inquit xp̃i cõpellitnos: Tu particeps
uerbi. & si hodie spiritalis. hericar¬
nalis. ad carnales dedignaris descen¬
dere : cũ ipsum uerbũ carofactũ sit. Nᵈ
habitaret in nobis : benedicamꝰ ergo
dñm & laudemꝰ eũ: qͥrigat montes
desuperiorib suis: Inde ueni& rigatio
ad terrã : inde eni & humilia satiabunt᷑:
Sequitur enĩ DEERUCTU OPERŨ T UORRÕ
SATIABITUR TORRA: Quid. ẽ. defructu
operũ tuorũ: nemoglorietur in operib
suis: sed quigloriatur. indño glorietur
Gratiatua satiatur : cũ satiatur: Nondicat:
meritis suis datã grãm fuisse: Sigrã dicit᷑.
gratis datur : Sioperib: redditur. merces
reddit᷑ : Cratisergo accipe : quia impiꝰ
iustificaris: Defructuoperũ tuorũ satiabit᷑¬

Expanded text:
quomodo emittit fontes in convallibus? quomodo emittit fontes in convallibus? et quomodo in medio montium pertransibunt aquae? Ad hoc ergo pertinet, «Sive temperantes sumus vobis.» Unde hoc? quem imitamur? «Charitas,» inquit, «Christi compellit nos» . Tu particeps Verbi, etsi hodie spiritualis, heri carnalis, ad carnales dedignaris descendere, cum ipsum Verbum caro factum sit, ut habitaret in vobis . 8. Benedicamus ergo Dominum, et laudemus eum qui rigat montes de superioribus suis. Inde veniet irrigatio ad terram, inde et humilia satiabuntur: sequitur enim, «De fructu operum tuorum satiabitur terra.» Quid est, «De fructu operum tuorum?» Nemo glorietur in operibus suis; sed qui gloriatur, in Domino glorietur . Gratia tua satiatur, cum satiatur: non dicat meritis suis datam gratiam fuisse. Si gratia dicitur, gratis datur: si operibus redditur, merces redditur . Gratis ergo accipe, quia impius justificaris. «De fructu operum tuorum satiabit
Abbreviated transcription (Latin):
uolens eam rigare desuperiorib: suis. ut
flueret aqua in conualle : clamauit:
Saule. saule. qͥd me ꝑsequeris: non ei legit
ꝓpħam: non ei legit alterũ apłm: Om̃ia
enĩ ista contẽmeret mons magnꝰ. Rigauit
illũ desuperiorib: suis: & statĩ rigatus.
& manare ĩã uolens. dnẽ ait . qͥd me iubes
facere : accipe illũ montẽ uel p&̾ram unde
possis dare uocẽ tuã ÷ accipe illũ & uide
rigari desuperiorib: & effluere in inferio¬
rib: Audi hoc & inuno loco: Siue inquit
m̃te excessimꝰ dõ: siue tẽperantes sumꝰ uobis
Qđait m̃te excessimꝰ : uoscapere non potestis
Excessimꝰ enĩ om̃ia ista carnalia : uos adhuc
carnales estis: dõ ergo m̃te excessimus
& qđ uidemꝰ cũ mñte excedimꝰ. effari non
possumꝰ: Ibi enĩ audiuit in effabilia uerba.
quȩ non licet hominiloqui: Quidergo
inquiunt illicarnales. illilepores. nos
non rigabim᷑ : ad nosnihil ꝑueniet : &¬

Expanded text:
volens eam rigare de superioribus suis ut volens eam rigare de superioribus suis ut flueret aqua in convalle, clamavit: «Saule, Saule quid me persequeris?» Non ei legit prophetam, non ei legit alterum apostolum; omnia enim ista contemneret mons magnus: rigavit illum de superioribus suis; et statim rigatus et manare jam volens: «Domine,» ait, «quid me jubes facere» ? Accipe illum montem vel petram, unde possis dare vocem tuam; accipe illum, et vide rigari de superioribus, et effluere in inferioribus. Audi hoc et in uno loco: «Sive,» inquit, «mente excessimus Deo, sivi temperantes sumus vobis.» Quod ait, «mente excessimus;» vos capere non potestis: excessimus enim omnia ista carnalia, vos adhuc carnales estis. Deo ergo mente excessimus; et quod videmus cum mente excedimus, effari non possumus: ibi enim «audivit ineffabilia verba, quae non licet homini loqui» . Quid ergo, inquiunt illi carnales, illi lepores, nos non irrigabimur? ad nos nihil perveniet? Et
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ suã : habitant enĩ in montib Ipsi¬
montes & illȩ petrȩ: in de habent uocẽ :
Vt eñĩ rigemur scripturis: confugimꝰ ad
apłm paulũ : Ille unde habet : confugimꝰ
ad qͥsaiam : eͥsa ia sunde : audiunde:
Ricans montes desuperiorib suis: Modo:
si ad nos uenerit gentailis. homo incircũ¬
cisus. crediturus xp̃o : damꝰ ei baptismũ
nec reuocamꝰ ad illa oꝑa legis : Et sinos inter¬
roget iudȩus. quare ita faciamꝰ. sonamꝰ
depetra : dicimꝰ.hoc fecit paulus. hoc fecit
petrus: demedio petrarũ damꝰ uocẽ nrãm :
Ille autẽ petra ipse petrus. monsmagnꝰ
quando orabat. & illũ uisũ uidebat: de
superiorib: rigabatur : Paulus apłsdicit
gentib Si circũ cidamini. xp̃c uobisnihil
ꝓderit: Dicit hocpaulus tãquã mons:
in denos dicimꝰ sonantes depetra : Riget
dñs ipsam petrã desuperiorib suis Nãcũ
adhuc ista petra. ẽẽt. in infidelitate aspera:

Expanded text:
vocem suam; habitant enim in montibusvocem suam; habitant enim in montibusmontes et illae petrae unde habent vocem? Ut enim rigemur Scripturis, confugimus ad apostolum Paulum. Ille unde habet? Confugimus ad Isaiam. Isaias unde? Audi unde: «Rigans montes de superioribus suis.» Modo si ad nos venerit homo gentilis incircumcisus, crediturus Christo, damus ei Baptismum, nec revocamus ad illa opera Legis. Et si nos interroget Judaeus quare ita faciamus, sonamus de petra, dicimus, Hoc fecit Petrus, hoc fecit Paulus: de medio petrarum damus vocem nostram. Illa autem petra, ipse Petrus mons magnus, quando orabat et illum visum videbat, de superioribus rigabatur. Paulus apostolus dicit Gentibus: «Si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit» . Dicit hoc Paulus, tanquam mons: inde nos dicimus, sonantes de petra. Riget Dominus ipsam petram de superioribus suis. Nam cum ista petra adhuc esset in infidelitate aspera,
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritatẽ suã sequuntur : Uide qͥd
dicat psalmꝰ: DEMEDIO PETRARUM
daburat uocẽ sraa: Modo sidicã uobis
credite. hoc enĩ dix̃ cicero. hoc dix̃ plato.
hoc dix̃ pytagoras: qui surm nonirride¬
bitme : ero enĩ auis: quȩ non de para
emitto uoẽẽ meã. Quid mihi unꝰ qͥsq ur̃m
debet dicere: quiddebet dicere ille
quisic instructus ẽ : siqͥs uobis euangeli¬
tauerit p̃ter quã qđ accepistis: anathe¬
masit : Quid mihi dicis deplatone.
& decicerone. & de uirgilio: habes antet
petras montiũ : demedio petrarũ mihi
dauocẽ tuã: De medio petrarũ dabunt
uocẽ suã : Audiantur . quia petrȩ audiuntꝰ
Audiantur . quia & in illis multis petris. petra
auditur : Petra enĩ. erat xp̃s: Audiantur
ergo libenter : demedio petrarũ dantes
uocẽ suã. Nihil suauius: taliuoce alitũ
illȩ sonant : & petrȩ resonant : Sonant illi:
disputant spiritales . resonant petrȩ
testimonia : respondent scripturȩ : Ecce
inde uolatilia : demedio petrarũ dant

Expanded text:
itatem suam sequuntur; vide quid dicat Psalmus: «De medio petrarum dabunt vocem suam.» Modo si dicam vobis, Credite, hoc enim dixit Cicero, hoc dixit Plato, hoc dixit Pythagoras; quis vestrum non irridebit me? Ero enim avis, quae non de petra emitto vocem meam. Quid mihi unusquisque vestrum debet dicere? quid debet dicere ille qui sic instructus est? «Si quis vobis evangelizaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit» . Quid mihi dicis de Platone, et de Cicerone, et de Virgilio? Habes ante petras montium, de medio petrarum mihi da vocem tuam. «De medio petrarum dabunt vocem suam.» Audiantur qui a petra audiunt: audiantur, quia et in illis multis petris petra auditur: «Petra enim erat Christus» . Audiantur ergo libenter, de medio petrarum dantes vocem suam, Nihil suavius tali voce alitum. Illae sonant, et petrae resonant: sonant illae, disputant spirituales; resonant petrae, testimonia respondent Scripturae. Ecce inde volatilia de medio petrarum dant
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ grã ducta de terra : ligna cãpi: plebes
popłorũ ETCEDRI LIBANI QUASPLANITAUIT:
Cȩdrilibani. potentes in scło : & ipsi satiabunt᷑:
Peruenit panis & uinũ & oleũ xp̃i ad senatores.
sed quas plantauit ipse: Cȩdri religiosi fideles :
Tales eñi plantauit: Nam & impii sunt
cȩdrili bani: quia conterit dñs cȩdros
libani : Libanꝰ eñi mons. ẽ: ubi istȩ arbores.
etiã scđm litterã annosissimȩ sunt. & ex¬
cellentissimȩ : Libanꝰ autẽ int̃p̃tatur sicut
legimꝰ in eis qui ista scripser̃: candidatior :¬
Libanꝰ: dicit᷑ candidatio: Uidetur autem
candidatio. eẽ. scłi huiꝰmodo nitentis
& fulgentis in pompissuis : Sunt ibi cȩdri
libani: quas plantauit dñs: Ipsȩ satiabun¬
tur : quas plantauit dñs : Nã arbor inqͥt
quã non plantauit pat̃m̃s : eradicabitur.

Expanded text:
ista gratia educta de terra. «Ligna campi,» plebes populorum. «Et cedri Libani quas plantavit.» Cedri Libani, potentes in saeculo, et ipsi satiabuntur. Pervenit panis, et vinum, et oleum Christi ad senatores, sed «quas plantavit» ipse: piae cedri, religiosi fideles; tales enim plantavit. Nam et impii sunt cedri Libani, quia, «Conteret Dominus cedros Libani» . Libanus enim mons est; ibi istae arbores etiam secundum litteram annosissimae sunt et excellentissimae. Libanus autem interpretatur, sicut legimus in eis qui ista scripserunt, Candidatio. Libanus dicitur candidatio: videtur autem candidatio esse saeculi hujus, modo nitentis et fulgentis in pompis suis. Sunt ibi cedri Libani quas plantavit Dominus; ipsae satiabuntur quas plantavit Dominus. Nam «arbor,» inquit, «quam non pla
Abbreviated transcription (Latin):
ent᷑ : neq reuertentur tegere terram:
Quid ergo: quia iam fluctꝰ amarissimi modũ
acceper̃ ut liceat nobis talia etiam
libere p̃dicare : quia terminũ acceper̃
debitũ. quia trans gredi non poss̃ imposi¬
tũ finẽ. neq reuertent᷑ tegere terram.
qͥd fit in ipsa terra : quȩ oꝑationes ibi fiutT.
quã iã mare nudauit: &si adeiꝰ orã tenues
fluctꝰ ꝑstrepunt. & si adhuc murmurant
pagani sonitu litorũ : Audio diluuium :¬
non ꝑhorresco: Quidergo : quid sit int̾ra:
Quiemittit fontes in conuallib: Conual
les nostis qͥd sint : depressa loca terrarũ:
Nã collib & montib contraria figura oppo¬
nuntur. ualles uel conualles Colles & mon¬
tes. tumores terrarũ sunt : Ualles autem
uel conualles. humilitates terrarum:
sefecit: Nonego autẽ : sed gratia dĩ
mecum: Non repugnat. ut qui sunt mon¬
tessint & conualles: Sicut enĩ montes
dicuntur ꝓpt̃ spiritalẽ magnitu dinẽ :

Expanded text:
entur, neque revertentur tegere terram.» 10. entur, neque revertentur tegere terram.» 10. Quid ergo, quia jam fluctus amarissimi modum acceperunt, ut liceat nobis talia etiam libere praedicare; quia terminum acceperunt debitum, quia transgredi non possunt impositum finem, neque revertentur tegere terram; quid fit in ipsa terra? quae operationes ibi fiunt, quam jam mare nudavit? Etsi ad ejus oram tenues fluctus perstrepunt, etsi adhuc murmurant Pagani; sonitum littorum audio, diluvium non perhorresco. Quid ergo, quid fit in terra? «Qui emittis fontes in convallibules nostis quid sint, depressa loca terrarum. Nam collibus et montibus contraria figura opponuntur valles vel convalles. Colles et montes, tumores terrarum sunt; valles autem vel convalles, humilitates terrarum. se fecit: «Non ego autem, sed gratia Dei Mecum» . Non repugnat ut qui sunt montes, sint et convalles; sicut enim montes dicuntur propter spiritualem magnitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
rent montes: antequã id fieret : & subaqͥs
Adhuc deaquis loquitur : Non hio mon¬
tes accipiamꝰ quasi terrenos. neq cãpos
quasi terrenos: sed fluctꝰ tã magnos ut
montib cõparentur : Fluctuauit aliquando
mare. & fluctꝰ eiꝰ tãquã montes fuer̃ :¬
cãpifacti sunt Fundauit enĩ eis locũ.
Est quidã metus quasi ꝓfundus locus.
quo recepta sut quodam modo om̃ia
sȩuientia corda mortalium Quam
multi modo & falsi & amarisunt. & tam̃
quiȩti: quã multi sunt. quidulcescere
nolunt: qui sunt qui dulcescere
nolunt : qui in xp̃m ad huc crederenolunt:
Et quãuis multi sunt qͥ nondũ credider̃.
qͥd faciunt eccłȩ : montes erant aliquando:
modo c̃apisunt. Tam̃ fr̃smei: & malitia
mare est : Quare enĩ non sȩuiunt modo :
quare non in saniunt : quare nondant
oꝑam : si non possunt euertere t̃ rã nrãm:
certe contegere quare nbons audi:
Terminũ posuisti ess quẽ non trans gredi¬

Expanded text:
rent montes; antequam id fieret, et sub aquis rent montes; antequam id fieret, et sub aquis Adhuc de aquis loquitur. Non hic montes accipiamus, quasi terrenos; neque campos, quasi terrenos: sed fluctus tam magnos, ut montibus comparentur. Fluctuavit aliquando mare, et fluctus ejus tanquam montes fuercampi facti sunt; fundavit enim eis locum. Est quidam meatus, quasi profundus locus, quo recepta sunt quodammodo omnia saevientia corda mortalium. Quam multi modo, et salsi, et amari sunt; et tamen quieti? Quam multi sunt qui dulcescere nolunt? Qui sunt qui dulcescere nolunt? Qui in Christum adhuc credere nolunt. Et quamvis multi sunt qui nondum crediderunt, quid faciunt Ecclesiae? Montes erant aliquando, modo campi sunt: tamen, fratres mei, et malacia mare est. Quare enim non saeviunt modo? quare non insaniunt? quare non dant operam? Si non possunt evertere terram nostram, certe contegere. Quare non? Audi: «Terminum posuisti quem non transgredi
Abbreviated transcription (Latin):
apłi: quia suꝑ montes stabant aquȩ:
Erat potestas aquarũ magna: Sed quã diuꝰ
montium recesserunt: Iammontes ipsi
extant: petrus. paulus : Quomodo emi¬
nent : qui ante aꝑ secutorib p̃mebantur:
nunc ab imperatorib uenerantur: Fuger̃
enĩ aquȩ ab increpatione dĩ : quia cor
regũ inmanudĩ. deflexit qͦ uoluit:
Ius sit ꝑ eos pacẽ dari xp̃i anis: emicuit¬
& eminuit auctoritas apłica: Nũ quid
& quando supraerant aquȩ montium
defecerat magnitudo: sed tam̃ fr̃s mei
ut om̃ s uiderent eminentiam montiũ.¬
ꝑ quos montes salus. eẽt. generihumano
dĩ fuger̃ aquȩ :uoce tonitrui tui
formidabunt : Iam quis non terreatur
aquȩ: Nudati sunt montes : iussit impe¬
rator : Sed quis iussisset. nisids tonuisset:
quia uoluit ds. illiiusser̃. & factũ est
Ergo nullus sibi hominũ arroget aliquid
formidauer̃ aquȩ : sed auoce tonitrui tui
Nã ecce cũ uoluit ds̃. fuger̃ aquȩ : ne p̃me¬

Expanded text:
Apostoli? Quia super montes stabant aquae. Apostoli? Quia super montes stabant aquae. Erat potestas aquarum magna. Sed quamdiu? Amontium recesserunt. Jam montes ipsi exstant Petrus et Paulus: quomodo eminent? Qui ante a persecutoribus premebantur, nunc ab imperatoribus venerantur. Fugerunt enim aquae ab increpatione Dei: quia cor regum in manu Dei; deflexit quo voluit , jussit per eos pacem dari Christianis; emicuit et eminuit auctoritas apostolica. Numquid et quando supra erant aquae, montium defecerat magnitudo? Sed tamen, fratres mei, ut omnes viderent eminentiam montr quos montes salus esset generi humano,Dei fugerunt aquae. «A voce tonitrus tui formidabunt.» Jam quis non terreatur aquae, nudati sunt montes, jussit imperator. Sed quis jussisset, nisi Deus tonuisset? Quia voluit Deus, illi jusserunt, et factum est. Ergo nullus sibi hominum arroget aliquid; formidaverunt aquae, sed «a voce tonitrus tui.» Nam ecce, cum voluit Deus, fugerunt aquae, ne preme
Abbreviated transcription (Latin):
Quia eccłam futurã in diluuio ꝑsecutionũ
uolebat intelligi Fuit enĩ tẽpꝰ aliquando.
quo territã dĩ eccłam cooperuerant aquȩ
ꝑsequentiũ : & ita cooperuerant. ut non
apparerent. nec ipsi magniquisunt
montes: Quando enĩubiq fugiebant.
quomodo nonminꝰ apparebant: & fortasse
meam : Maximȩ aquȩ quȩ mare faciunt.
ꝓcellosȩ. infructuosȩ : Nonenĩ quã cũq
terrã cooperuerat aqua marina: fecun¬
dauit eã potius. quã adsterilitatẽ ꝑdu¬
ceret: Erant enĩ & montes subaquis :
quia suꝑmontes stabunt aquȩ: Popłi
resistentes. superauer̃ auctoritatẽ om̃iũ
ubiq fortiter euangelitantiũ uerbũ dĩ:
cooperuer̃ illos aquȩ & suꝑ ipsos stabant
aquȩ : Dicebant. p̃me. p̃me : & p̃mebant:
Extingue. non appareant: Dicebant ista.
& p̃ualebant suꝑ martires : & fugiebant
ubiq xp̃iani: & fuga quadã: occultaban¬
tur apłi: Vnde fuga occultabantur

Expanded text:
quia Ecclesiam futuram in diluvio persecutionum quia Ecclesiam futuram in diluvio persecutionum volebat intelligi. Fuit enim tempus aliquando, quo terram Dei, Ecclesiam Dei cooperuerant aquae persequentium; et ita cooperuerant, ut non apparerent nec ipsi magni, qui sunt montes. Quando enim ubique fugiebant, quomodo non minus apparebant? Et fortasse meam» . Maxime aquae quae mare faciunt, procellosae, infructuosae. Non enim quamcumque terram cooperuerit aqua marina, fecundabit eam potiusquam ad sterilitatem perducet. Erant enim et montes sub aquis; quia super montes stabant aquae: populi resistentes superaverant auctoritatem omnium ubique fortiter evangelizantium verbum Dei, cooperuerant eos aquae, et super illos stabant aquae, dicebant, Preme, preme; et premebant: Exstingue, non appareant. Dicebant ista, et praevalebant super martyres, et fugiebant ubique Christiani, et fuga quadam occultabantur Apostoli. Unde fuga occultabantur
Abbreviated transcription (Latin):
euangłm recitat᷑: foder̃ manꝰ meas & pedes
meos dinumerauer̃ om̃ia ossamea: suꝑ uesti¬
m̃tũ meũ miser̃ sortẽ: Om̃ia ĩa quasi facta
cõmemorantur : quȩ utiq ad huc uentura
cernebantur: Sed quantũ potest nr̃a
diligentia : quantũ autẽ potest tanta oc¬
cupatiõ: aut quando sicuacat ut possimꝰ
ꝓcerto dicere ita est : Añi aduertimus
sȩpe ꝓpħas. p̃terito tẽporȩ uerborum
dicere quȩ futura sunt: Figura autem
futuri dicere p̃terita non facile occurt
legenti: Nonaudeo dicere non est : sed
certe studiosis earũ litterarũ indixerim.
quid querant : Si inuenerint. & ad nos attu¬
lerint : gratulabimur. Adolescentium
studiis otiosorũ occupati senes: & exeoꝵ
ministerio & nos aliquid discamus:
Non enĩ dedignamur : quando xp̃s de om̃ib
docet: hocergo dicit. suꝑ montes stabt
aquȩ fropħa curans futura p̃dicere.
non narrare p̃terita ꝓpterea dixit:

Expanded text:
Evangelium recitatur: «Foderunt manus meEvangelium recitatur: «Foderunt manus mesa mea; super vestimentum meum miserunt sortem» . Omnia quasi jam facta commemorantur, quae utique adhuc ventura cernebantur. Sed quantum potest nostra diligentia? quantum autem potest tanta occupatio? aut quando sic vacat, ut possimus pro certo dicere: Ita est? Animadvertimus saepe Prophetas praeterito tempore verborum dicere quae futura sunt; figura autem futuri dicere praeterita, non facile occurrit legenti. Non audeo dicere, Non est; sed certe studiosis earum Litterarum indixerim quid quaerant. Si invenerint, et ad nos attulerint, gratulabimur adolescentium studiis otiosorum occupati senes, et ex eorum ministerio et nos aliquid discemus. Non enim dedignamur; quando Christus de omnibus docet. Hoc ergo dicit: «Super montes stabunt aquae.» Propheta curans futura praedicere, non narrare praeterita, propterea dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
credo : abyssus sicut uestim̃tũ amictꝰ ip¬
sius: Terra enĩ quasi uestim̃tũ. ẽ: aqua
circũdans eam & contegens eam: Sed
aliquando indiluuio. ita creuit hȩcuestis
terrȩ : ut om̃ia om̃ino cooperiret. & trans¬
cenderet altissimos montes sicut scriptura
testatur cubitis ferme quindecim: Fortasse
ipsum tẽpꝰ. significauit iste psalmꝰ cũ diceret.
abyssus sicut uestim̃tũ amictus Sipsius:
S uꝑ montes stabunt aquȩ: Idest uestim̃tũ
terrȩ qđ . ẽ abyssus itacreuit: ut etiam
suꝑ montes aquȩ starent: Legimꝰ hoc ut
dixi. fac̾tũ in diluuio: inde loquebatur
ꝓpħa. Narrabat nobis p̃terita: an p̃nun¬
tiabat futura: Sed sinarraret p̃terita:
non nobis diceret suꝑ montes stabunt
aquȩ . sed suꝑ montes steter̃ aquȩ : Preteri¬
tũ enĩtẽpꝰ ꝓfuturo solere poni inscripturis.
ita p̃uidente spu quȩ futura sunt. quasi ĩã
facta sint: solemꝰ legere : Inde .ẽ. quodillud
in illo psalmo nouimꝰ. nonuidimꝰ om̃s: ubitanquã

Expanded text:
 «Abyssus sicut vestimentum amictus ipsius.» Terrae enim quasi vestimentum est aqua, circumdans eam et contegens eam. Sed aliquando in diluvio ita crevit haec vestis terrae, ut omnia omnino cooperiret, et transcenderet altissimos montes, sicut Scriptura testatur, cubitis ferme quindecim . Fortasse ipsum tempus significavit iste psalmus, cum diceret, «Abyssus sicut vestimentum amictus ipsius.» 7. «Super montes stabunt aquae:» id est vestimentum terrae, quod est abyssus, ita crevit, ut etiam super montes aquae starent. Legimus hoc, ut dixi, factum in diluvio. Inde loquebatur Propheta? narrabat nobis praeterita, an praenuntiabat futura? Sed si narraret praeterita, non nobis diceret, «Super montes stabunt aquae;» sed, Super montes steterunt aquae. Praeteritum enim tempus pro futuro solere poni in Scripturis, ita praevidente Spiritu quae ventura sunt, quasi jam facta sint, solemus legere. Inde est quod illud in alio psalmo novimus omnes, ubi tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑsonos. non ꝑcodices. non ꝑlectorẽ.
non ꝑtractorẽ : Quomodoergo : sicut
in principio erat uerbũ. & uerbũ erat
apud dm̃ &ds̃ erat uerbũ : Nonenim
sic ad nosuenit. ut inde discederet :
quia in hoc mundo erat. & mundus ꝑipsũ¬

Expanded text:
non per sonos, non per codices, non per lectorem, non per sonos, non per codices, non per lectorem, non per tractatorem. Quomodo ergo? Sicut «in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Non enim sic ad nos venit, ut inde discederet; quia «in hoc mundo erat, et mundus p
Abbreviated transcription (Latin):
occidere in eis qđ erant : & in sua uiscera
assumere : Dissu asifti pagano sacrilegia:
occidisti qđ erat : dato sacram̃to xp̃i. incor¬
porasti eccłȩ : manducasti ipsr̃. Er gobestiȩ
potant istas aquas ꝑtranseuntes : tamen
non manentes. sed ꝑtranseuntes Om̃is
enĩ doctrina quȩ toto isto tẽpore dispen¬
sat᷑ : transit : Indedicit apłs: & scientia
destruetur. & ꝓphetia euacuabitur:
Quare euacuabuntur ista: ex parte enim
Nisi forte putat caritas urã quia in illa
uectes portarũ tuarũ: ⁊am confirmatis
uectib & clausa ciuitate. unde ut iam¬
pridẽ diximꝰ. nemo exit amicus. & quo
nemo intrat in imicus: Quod codex ibi
nobis legendus. ẽ. aut tractandus sermo
quẽ ad modũ uobis modo tractatur:
Ideo modo tractatur : ut ibi teneatur:
Ideo modo ꝑsyllabas diuiditur: ut ibi
totus atq in teger contẽplet᷑ Nontibi
deerit uerbũ dĩ : sed tam̃ non ꝑlitteras.

Expanded text:
Occidere in eis quod erant, et in sua viscera Occidere in eis quod erant, et in sua viscera assumere. Dissuasisti pagano sacrilegia, occidisti quod erat; dato sacramento Christi incorporasti Ecclesiae, manducasti. 3. Ipsae ergo bestiae potant istas aquas, pertranseuntes tamen: non manentes, sed pertranseuntes. Omnis enim doctrina quae toto isto tempore dispensatur, transit. Inde dicit Apostolus: «Et scientia destruetur, et prophetia evacuabitur.» Quare ista evacuabuntur? «Ex parte enim Nisi forte putat Charitas Vestra quia in illa vectes portarum tuarum» , jam confirmatis vectibus et clausa civitate, unde, ut jampridem diximus, nemo exit amicus, et quo nemo intrat inimicus; quod codex ibi nobis legendus est, aut tractandus sermo, quemadmodum vobis modo tractatur. Ideo modo tractatur, ut ibi teneatur; ideo modo per syllabas dividitur, ut ibi totus atque integer contempletur. Non ibi deerit verbum Dei; sed tamen non per litteras,
Abbreviated transcription (Latin):
& meridiem : Ideo quia totꝰ orbis terrarũ
ꝑeuangłm uocabatur : quatuor euangelia
scripta sunt : Ter autẽ submissum decęlo
iã nostis : duodenariꝰ etiã numerus discipłoꝵ
Nonem̃ frustra. duodeci habere uoluit:
Et ita numerus ille sacratꝰ ẽ : ut in locũ unuis
qͥceciderat. non possit nisi alter ordinari:
Quare duodecĩ apłi: quia enĩ iiͦii. sunt orbis
partes. & totꝰ orbis in euangelio uocabat᷑.
Unde .iiiͦi. euangłia conscriptasunt & totꝰ
orbis in nomine trinitatis uocat᷑. ut con¬
greget᷑ in eccła : Quatuor. ter ducta .xii.
fiunt : Ergo ñ mirem. si deillis aqͥs in ter
mediũ montiũ ꝑtranseuntibus. in illa docꝰ¬
trina apłica fluente. in medio ꝓpt̃ concor¬
diã cõmunionis. om̃s bestiȩ siluȩ bibuñ:
Om̃s enĩ erant in arca. bm̃s indisco: Om̃s macꝰ¬
tat & manducat petrus : quia petrus petra.
petra eccła Quid. ẽ. mactare & manducare :

Expanded text:
et meridiem. Ideo quia totus orbis per et meridiem. Ideo quia totus orbis per Evangelium vocabatur, quatuor Evangelia conscripta sunt. Ter autem submissum de coelo jam nostis, duodenarius etiam numerus discipulorum. Non enim frustra duodecim habere voluit; et ita numerus ille sacratus est, ut in locum unius qui ceciderat, non posset nisi alter ordinari. Quare duodecim Apostoli? Quia enim quatuor sunt orbis partes, et totus orbis in Evangelio vocabatur, unde quatuor Evangelia conscripta sunt, et totus orbis in nomine Trinitatis vocatur, ut congregetur Ecclesia: quatuor ter ducta, duodecim fiunt. Ergo non miremur si de illis aquis inter medium montium pertranseuntibus, in illa doctrina apostolica fluente in medio propter concordiam communionis, omnes bestiae silvae bibunt. Omnes enim erant in arca, omnes in disco, omnes mactat et manducat Petrus; quia Petrus petra, petra Ecclesia. Quid est mactare et manducare?
Abbreviated transcription (Latin):
quendã contẽplandũ alienata ap̃sentib:
Tunc uidit uas qđ dã. ueluti linteũ q̃uatuor
lineis submitti decȩlo: Ibi erant om̃ia
animalia. om̃is generis bestiȩ : & sonuit
euox: Petre. macta & manduca: Ille autẽ
qui in lege fuerat eruditꝰ. & in consuetudine
udaica creuerat. p̃ceptũq ꝑ moysendĩ
famulũ retinebat. totãq uitã suã fidelit̃
custodierat : respondit: Absit ame dñe :
nũ quã cõmune aliqͥd intrauit in osmeũ :
Cõmune autẽ & inmundũ dicia iudȩis.
& alege bene nouer̃ : ꝗecclesiasticas litteras
didicer̃ : & uox adillũ : Quȩ ds̃ mundauit:
tu in munda nedixeris: Hoc autẽ factũ. ẽ. ter:
& ablatus ẽ. ille discus. quidemonstrabat᷑:
Terdecȩlo submissus discus. qͥ quatuor lineis
continebatur: orbis terrarũ erat in quatuor
partibus : Has quatuor partes sepe scriptura
cõmemorat : Orientẽ & occidentẽ. a qͥlo nẽ

Expanded text:
quemdam contemplandum, alienata a praesentibus. quemdam contemplandum, alienata a praesentibus. Tunc vidit vas quoddam veluti linteum quatuor lineis submitti de coelo, ubi erant omnia animalia, omnis generis bestiae; et sonuit ei vox: «Petre, macta, et manduca.» Ille autem qui in Lege fuerat eruditus, et in consuetudine Judaica creverat, praeceptumque per Moysen Dei famulum retinebat, totamque vitam suam fideliter custodierat, respondit: «Absit a me, Domine; nunquam commune aliquid intravit in os meum.» Commune autem immundum dici a Judaeis et a Lege, bene noverunt qui ecclesiasticas litteras didicerunt. Et vox ad illum: «Quae Deus mundavit, tu immunda ne dixeris.» Hoc autem factum est ter, et ablatus est ille discus qui demonstrabatur ter de coelo submissus . Discus qui quatuor lineis continebatur, orbis terrarum erat in quatuor partibus. Has quatuor partes saepe Scriptura commemorat, orientem et occidentem, aquilonem
Abbreviated transcription (Latin):
Qͣ nemo nrm̃ dubitat eccłam eẽ. p̃figu¬
ratã. non includerentur om̃ia genera
animaliũ. nisi in illa unitate cũ paganis
om̃s gentes significarentur : Nisi forte
putamꝰ. si om̃ia talia penitus diluuio
delerentur: defuturã fuisde dõ ꝑdtes¬
tatẽ iubendi. ut terra ꝓduceret sicuđ
primo uerbo eiꝰ ꝓduxerat: Nonergo
frustra. non temere : non aliqua asidigpi¬
tiadĩ uel inopia potestatis. iussa sunt
animalia illa in arca includi: Hampostea¬
quã uenittẽpꝰ. iã enĩ debemꝰ & alterum
euidentissimũ ad iungere testimoniũ:
Cũ ergo uenit tẽpꝰ. ut illud qđ in arca erat
sed omino dandũ. eẽ. nonputans: quadãdie
esuriens. cũ prandere uellet. ascendit
ut oraret᷑: hocinactib apłorũ om̃ib
bene legentib & bene audientib notũ ẽ:
Illoigitur orante. facta ẽ. illim̃tis alienatio.
quã greci extasin dicunt. idiẽ. auersa. ẽ.
mens eiꝰ a consuetudine corporali aduisũ

Expanded text:
qua nemo nostrum dubitat Ecclesiam esse praefiguqua nemo nostrum dubitat Ecclesiam esse praefiguratam, non includerentur omnia genera animalium , nisi in illa unitate compaginis omnes gentes significarentur: nisi forte putamus, si omnia talia penitus diluvio delerentur, defuturam fuisse Deo potestatem jubendi ut terra ea produceret, sicut primo verbo ejus produxerat . Non ergo frustra, non temere, non aliqua indigentia Dei vel inopia potestatis jussa sunt animalia illa in arca includi. Nam posteaquam venit tempus jam enim debemus et alterum evidentissimum adjungere testimonium: cum ergo venit tempus, ut illud quod in arca erat sed omnino dandum esse non putans, quodam die esuriens cum prandere vellet, ascendit ut oraret. Hoc in Actibus Apostolorum omnibus bene legentibus et bene audientibus notum est. Illo igitur orante facta est illi mentis alienatio, quam Graeci ecstasin dicunt: id est, aversa est mens ejus a consuetudine corporali ad visum