comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suessionum multitudo in oꝑpidum proxima nocte corieunt.
Celeriter iuneis ad oppidũ actis aggere iacto turribusq con¬
stitutis magnitudĩe operũ que neq uiderant aute galli neqꝙ
audierant. ⁊ celeritate romanoꝵ permoti. legatos ad cesarẽ de
deditione mittant: petentib rhemis ut cõseruarentur impe¬
trant. Cesar obsidibus acceptis primis auitatis atq ipsuis
galle duobus filiis armisq omnib ex oppido traditis indedi¬
cionem suessiones accepit. exercitũqz in bellouacos ducit. Q.
cũ se suaq omnia in oppidum bratispantiũ contulissenti atq
ab eo oppido cesar cum exeratu arater millia passuum quĩq
ab esset omines maiores natu ex orpido egresi mamiis ad cesarẽ
ad oppidum accessisset castraqs ibi poueret. puemimulieresq
ex muro passis manibus suo more. paacẽ ab romanis ꝓctiert
Proluis diuitiatus. nã post discessum belgarũ dimissis heduoꝵ

Expanded text:
Suessionum multitudo in oppidum proxima nocte convenit. Suessionum multitudo in oppidum proxima nocte convenit. Celeriter vineis ad oppidum actis, aggere iacto turribusque constitutis, magnitudine operum, quae neque viderant ante Galli neque audierant, et celeritate Romanorum permoti legatos ad Caesarem de deditione mittunt et petentibus Remis ut conservarentur impetrant. Caesar, obsidibus acceptis primis civitatis atque ipsius Galbae regis duobus filiis armisque omnibus ex oppido traditis, in deditionem Suessiones accipit exercitumque in Bellovacos ducit. Qui cum se suaque omnia in oppidum Bratuspantium contulissent atque ab eo oppido Caesar cum exercitu circiter milia passuum V abesset, omnes maiores natu ex oppido egressi manus ad Caesarem ad oppidum accessisset castraque ibi poneret, pueri mulieresque ex muro passis manibus suo more pacem ab Romanis petierunt. Pro his Diviciacus nam post discessum Belgarum dimissis Haeduorum
Abbreviated transcription (Latin):
impetum nr̃oꝵ militum sustinerẽt. pͥores qd̾ ab esse aꝑiculo
uiderentir. neqz ulla necessitate neqz imperio continerentur
exaudito clamore perturbatis ordimibus onmes in fuga sibi
presidium ponerẽt ita sine ullo periculo tantã eoꝵ multitudi¬
nem nr̃i interfecerunt quantũ fuit diei spaciũ sub occasũq so¬
lis sequi destiterunt. seq in castra ut erat imperatũ receperũt
Bostridie eius diei cesar priusꝙͣ se hostes exterrore ac fuga rec¬
perẽt in fines suessionũ qui proximi rhemis erant exercitũ
Suxit. et magno iemere cõfecto ad orpidũ nouiodunuĩ cõtedit.
Is erimiere orpugniare conatus qd̃ batuũ ab defeusorib esse audie lut
ꝓpter latitudinẽ fosse muriq altitudinẽ paucis defensoribus ex¬
pugnare nõ potuit. Castris munitis hieas agere queq ad
oppugnandum usi erãt cõparare cepit. Interim ommis ex suga

Expanded text:
impetum nostrorum militum sustinerent, priores, quod abesse a periculo impetum nostrorum militum sustinerent, priores, quod abesse a periculo viderentur neque ulla necessitate neque imperio continerentur, exaudito clamore perturbatis ordinibus omnes in fuga sibi praesidium ponerent. Ita sine ullo periculo tantam eorum multitudinem nostri interfecerunt quantum fuit diei spatium; sub occasum solis sequi destiterunt seque in castra, ut erat imperatum, receperunt. Postridie eius diei Caesar, prius quam se hostes ex terrore ac fuga reciperent, in fines Suessionum, qui proximi Remis erant, exercitum duxit et magno itinere confecto ad oppidum Noviodunum contendit. Id ex itinere oppugnare conatus, quod vacuum ab defensoribus esse audiebat, propter latitudinem fossae murique altitudinem paucis defendentihus expugnare non potuit. Castris munitis vineas agere quaeque ad oppugnandum usui erant comparare coepit. Interim omnis ex fuga
Abbreviated transcription (Latin):
cognouerãt. Hiis ꝓsuaderi ut diuicius morarẽtur. neqz sius
auxilium farẽt non poterãt. Ea re cõstituta. scd̾a uigilia
magno cum strepitu. ac timultu castris egressi nuillo certo ordĩe
neq imperio cum sibi quisq pͥmum itineris locum peteret ⁊ domũ
peruenire properaret fecerunt ut cõsimilis fuge profectio uide¬
retur. Hac re statim cesar per speculatores cognita insidias ueritꝰ
qd qua de causa discederent nundum prospexerat exercitum
cquitatũq castris cõtiuit. Prima luce cõfirmata re ab ex¬
ploratoribus omẽ equitatũ qui nouissimũ agmẽ moraret᷑
p̃misit Hiis ꝯuintum pediũ et lucium aurũculeiũ cotã lega¬
cos prefecit. Titum labienũ legatum cũ legionib tribus sub¬
seq iussit. Hii nouissimos adorti et multa milia passũ perse¬
cuti magnã multitudinẽ eoꝵ fugientiũ concderunt. Cũ ab
extremo agnie ad quos uentum erat cõsisterent fortiter qz

Expanded text:
cognoverant. His persuaderi ut diutius morarentur neque suis cognoverant. His persuaderi ut diutius morarentur neque suis auxilium terrent non poterat. Ea re constituta, secunda vigilia magno cum, strepitu ac tumultu castris egressi nullo certo ordine neque imperio, cum sibi quisque primum itineris locum peteret et domum pervenire properaret, fecerunt ut consimilis fugae profectio videretur. Hac re statim Caesar per speculatores cognita insidias veritus, quod qua de causa discederent nondum perspexerat, exercitum equitatumque castris continuit. Prima luce, confirmata re ab exploratoribus, omnem equitatum, qui novissimum agmen moraretur, praemisit. His Q. Pedium et L. Aurutos praefecit; T. Labienum legatum cum legionibus tribus subsequi iussit. Hi novissimos adorti et multa milia passuum prosecuti magnam multitudinem eorum fugientium conciderunt, cum ab extremo agmine, ad quos ventum erat, consisterent fortiterque
Abbreviated transcription (Latin):
a criter in eo loco pugnatum est. Hostes impeditos nr̃ĩ in fliũe
agressi magnum corum nimerũ occiderũt. Per coꝵ corꝑa reliqͦs
audacissime trãsire conantes multitudine teloꝵ reppulerũt.
Annos qui transierant eꝯtaitu cirtũuentos inteifeceriunit.
Hostes ub̃i et de copugnando oppido et de flunme treuseundo syẽ
se fefellisse intellexerunt. noq nr̃os in locũ imquiorẽ progredi
pugnandi causa uiderunt. atq ip̃os res frumẽtaria deficere ce¬
pit. cõsilio conuocato cõstituerũt optimũ esse domũ suã quẽq
ieuerti et quor in fines pͥmum romani exercitũ introduxissẽt
ad eos deffendendos undiqz conuemirẽt. ut potiuis in suis quam
in aliems decertarent ⁊ domesticis copiis rei frumẽtarie uterẽ:
Adcam sentenciam cum religius causis hec quoq ratio eo de¬
duxit. qd diuitiacũ atqz edues finib bellonacor appropinꝯͣre

Expanded text:
Acriter in eo loco pugnatum est. Hostes impeditos nostri in flumine Acriter in eo loco pugnatum est. Hostes impeditos nostri in flumine adgressi magnum eorum numerum occiderunt; per eorum corpora reliquos audacissime transire conantes multitudine telorum reppulerunt primosque, qui transierant, equitatu circumventos interfecerunt. Hostes, ubi et de expugnando oppido et de flumine transeundo spem se fefellisse intellexerunt neque nostros in locum iniquiorum progredi pugnandi causa viderunt atque ipsos res frumentaria deficere coepit, concilio convocato constituerunt optimum esse domum suam quemque reverti, et quorum in fines primum Romani exercitum introduxissent, ad eos defendendos undique convenirent, ut potius in suis quam in alienis finibus decertarent et domesticis copiis rei frumentariae uterentur. Ad eam sententiam cum reliquis causis haec quoque ratio eos deduxit, quod Diviciacum atque Haeduos finibus Bellovacorum adpropinquare
Abbreviated transcription (Latin):
stes item suas corias ex castris eductas instruxerãt. Palus
erat nõ magna. inter nr̃m atq hostiũ exercitũ. Hanc si nr̃i
transirent. hostes expectabant. Nostri autẽ si ab illis mitiũ trã¬
scundi fieret ut impeditos aggrederentur parati in armis euĩt.
Interim prelio equestri inter duas acies cõtendebatur. Ubi neutri¬
micium transeundi facerẽt secundiore eꝯuitum plio m̃oꝵ ce¬
sar suos in castra reduxit. hostes protimis ex eo loco ad flumẽ
est. Ibi uadis repertis partem suarum copiarũ traduoers cduati
sunt. Eo consilio, ut possent caste llum au preerat quintus
titurius legatus expugnarẽt pontemq interscinderẽt. Sm mi¬
mis potiussẽt, agcos remosũ ppłarentur qui maguo nobis usui
ftũs a titurio cesar ommiẽ equitatũ ⁊ leuis armature numdas
funditores sagittarios q pontem traducit atꝯe ad eos contẽdit¬

Expanded text:
stes item suas copias ex castris eductas instruxerunt. Palus stes item suas copias ex castris eductas instruxerunt. Palus erat non magna inter nostrum atque hostium exercitum. Hanc si nostri transirent hostes expectabant; nostri autem, si ab illis initium transeundi fieret, ut impeditos adgrederentur parati in armis erant. Interim proelio equestri inter duas acies contendebatur. Ubi neutri transeundi initium faciunt, secundiore equitum proelio nostris Caesar suos in castra reduxit. est. Ibi vadis repertis, partem copiarum suarum transducere conati sunt, eo consilio, ut, si possent, castellum, cui praeerat Quintus Titurius legatus, expugnarent pontemque interciderent . Si minus potuissent agros Remorum popularentur, qui magno nobis usui sar, certior factus a Titurio, omnem aequitatem et lenis armaturae Numidas, funditores sagittariosque pontem traducit, at
Abbreviated transcription (Latin):
sedere scatuit. Cotidie tamiẽ ecquestrib pliis qd hostis uirtute
possit. et quid̃ ñi cuiderent ꝑiclitaibatur Ubi mõs nõ esse infetioes
intellexit loco pro castris ad aciem instruendã natura oportuno
atq ydonco ꝯd iscollis ubi castra posita erãt. puilulum ex plami¬
cie editus. tantũ aduersus in latitudinẽ patebat. quantum loci
acies instructa acupare poterat atqs ex utraq parte lateris de¬
iectus habebat ⁊ in frontem leuiter castigatus paulatim ad pla¬
iciem redibat. Ab utroꝵ latere eius collis trãsuersam fossã
obdurit. arciter passium quadrĩgentoꝵ. et ad extremas sosẜas
castella cõscituit. ibiq tormẽta collocauit necũ aciẽ instuixiss
hostes ꝙ tantum multitudine poterãt a laterib pugnãtes
suos crcũuenire possent. hoc facto duab legionib qͣs proxime
cõscripserat in castris uelictis ut si quo opus eẽt subsidio duci
possent. reliquas sex legiones pro castris in acie costituit. Ho¬

Expanded text:
liis quid hostis virtute posset et quid nostri auderent periclitabatur. Ubi nostros non esse inferiores intellexit, loco pro castris ad aciem instruendam natura oportuno atque idoneo, quod is collis ubi castra posita erant paululum ex planitie editus tantum adversus in latitudinem patebat quantum loci acies instructa occupare poterat, atque ex utraque parte lateris deiectus habebat et in fronte leniter fastigatus paulatim ad planitiem redibat, ab utroque latere eius collis transversam fossam obduxit circiter passuum CCCC et ad extremas fossas castella constituit ibique tormenta conlocavit, ne, cum aciem instruxisset, hostes, quod tantum multitudine poterant, ab lateribus pugnantes suos circumvenire possent. Hoc facto, duabus legionibus quas proxime conscripserat in castris relictis ut, si quo opus esset, subsidio duci possent, reliquas VI legiones pro castris in acie constituit. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
ac milites legionis septime testudine facta et aggere admu-¬
intiones a diecto locũ cepenit᷑. cosq ex silius expulerunt
prucis iuilnerib acceptis. s fugiẽtes songiꝰ cesar ꝓsequi uetuit. et
ꝓ soct naturã iefuorabat. et ꝙ magna ꝑte diei asũpta mumtiõi
castror cõs resinqͥ uolebat Postadie erꝰ diei mane tripartito
unsites equitesq in expeditionẽ misit ut eos qͥ fugerant pro¬
sequerent Nit aliq̃ tulũ ttmeris ꝓgressie. cũ iã extremi eent
i ꝯspectu equites a e. atrio ad cesarẽ uenerũt. qͥ m̃ciarent
superior e nocte maxima cohorta tẽpestate ꝓpe õs naues ass¬
fuctais atqe in sictore eiectas esse. ꝙ neq anchore funesqr sub¬
stinerẽt neq naute guberuatoresq uim tẽpestatis pati posẽt
staq es cõcusu mauiũ magnũ ẽẽ ĩ comodũ acceptũ. Hie rebr
cogmcre cesanr segiones eqͥcaitũq retiner atq ̃itnere resistere¬

Expanded text:
At milites legionis septimae, testudine facta et aggere ad munAt milites legionis septimae, testudine facta et aggere ad munitiones adiecto, locum ceperunt eosque ex silvis expulerunt paucis vulneribus acceptis. Sed eos fugientes longius Caesar prosequinaturam ignorabat, et quod magna parte diei consumpta munitioni castrorum tempus relinqui volebat. Postridie eius diei mane tripertito milites equitesque in expeditionem misit, ut eos qui fugerant persequerentur. His aliquantum itineris progressis, cum iam extremi essent in prospectu, equites a Quinto Atrio ad Caesarem venerunt, qui nuntiarent superiore nocte maxima coorta tempestate prope omnes naves adflictas atque in litore eiectas esse, quod neque ancorae funesque subsisterent, neque nautae gubernatoresque vim tempestatis pati possent; itaque ex eo concursu navium magnum esse incommodum acceptum. His rebus cognitis Caesar legiones eq
Abbreviated transcription (Latin):
rint. ac se in superiora loca abdiderant. Cesar excercitu
exposito ec loco castris ydoneo capto ubi ex captiuis co¬
gnouit. quo in loco copie hostium consedissent. cohortib
decem ad mare relictis. et equitib crecentis qui presidio
nauibz essent de tercia uigilia ad hostes contendit eo
minus ueritus nauib ꝙ in lictore molli atq aperto de¬
ligatae  anchoras relinquebat et presidio nauib . Q atriũ
prefecit. sp̃e noctu progressus millia passuũ circiter xii.
hostium copias conspicatus est. Illi equicatu atq essedis
ad flumen progressi ex loco superiore nr̃os prohibere et
prelium cõmictere ceperunt. repussi ab equitatu se ĩ filua s
abdiderunt locũ nacti egregie et natura et opere munitũ
quem dom estia belli ut iudebat᷑ causa iã ante p̾parauerant
Nam crebrie arborib succisis õe introitꝰ erant p̾clusi ipĩ ex
siliue rari ꝓpugnatant mrõsq intra munitiões ingredi ꝓhibebat

Expanded text:
rant ac se in superiora loca abdiderant. Caesar exposito rant ac se in superiora loca abdiderant. Caesar exposito exercitu et loco castris idoneo capto, ubi ex captivis cognovit quo in loco hostium copiae consedissent, cohortibus decem ad mare relictis et equitibus trecentis, qui praesidio navibus essent, de tertia vigilia ad hostes contendit, eo minus veritus navibus, quod in litore molli atque aperto deligatas ad ancoram relinquebat, et praesidio navibus Q. Atrium praefecit. Ipse noctu progressus milia passuum circiter XII hostium copias conspicatus est. Illi equitatu atque essedis ad flumen progressi ex loco superiore nostros prohibere et proelium committere coeperunt. Repulsi ab equitatu se in silvas abdiderunt, locum nacti egregie et natura et opere munitum, quem domestici belli, ut videbantur, causa iam ante praeparaverant; nam crebris arboribus succisis omnes introitus erant praeclusi. Ipsi ex silvis rari propugnabant nostrosque intra munitiones ingredi prohibebant.
Abbreviated transcription (Latin):
queq in gallia gererent: agnesceret consiliumqz pro tp̃re
it pro re caperet. ipse cum quinq legionib et pari nũo
equitum quem incontinenti reliquenat ad solis occasum naues
soluit. et leui affrico prouectus media circiter nocte uento
intermisso cursum non tenuit. et longuis delatus est orta
luce sus sinistra brictaniam relictam conspexit. tum rursus
estus cõmutationem secutus remis contendit ut eam
partem insule caperet. qua optimũ esse ingressum suꝑiore
estate cognouerat. Qua in re admodum fuit militum
uirtut laudanda qui uectorns grauibzqz nauigiis non in¬
termisso remigandi labore longarum nauiĩ aursum ad¬
equarunt. Accessum est ad brittaniam om̃ib nauibus
meridiano fere tempore. neqz in eo loco hostis est uisus.
Sed ut postea cesar ex captuus cognouit cum magne manꝰ
eo cognouissent multitudine nauiũ perterrite. que cum
ãnotiuis priuacisq quae sui quisq cõmodi causa fecerat

Expanded text:
quaeque in Gallia gererentur cognosceret consiliumque pro tempore quaeque in Gallia gererentur cognosceret consiliumque pro tempore et pro re caperet, ipse cum quinque legionibus et pari numero equitum, quem in continenti reliquerat, ad solis occasum naves solvit et leni Africo provectus media circiter nocte vento intermisso cursum non tenuit, et longius delatus aestu orta luce sub sinistra Britanniam relictam conspexit. Tum rursus aestus commutationem secutus remis contendit ut eam partem insulae caperet, qua optimum esse egressum superiore aestate cognoverat. Qua in re admodum fuit militum virtus laudanda, qui vectoriis gravibusque navigiis non intermisso remigandi labore longarum navium cursum adaequarunt. Accessum est ad Britanniam omnibus navibus meridiano fere tempore, neque in eo loco hostis est visus; sed, ut postea Caesar ex captivis cognovit, cum magnae manus eo convenissent, multitudine navium perterritae, quae cum annotinis privatisque quas sui quisque commodi fecerat
Abbreviated transcription (Latin):
euis consilia cognosceret tandẽ ydoneã nactꝰ potestatem.
unlites equitesq in naues canscendere iubet. at om̃i ĩpeditis
ãs dunorix cũ equitib heduoꝵ a castris insciẽte cesare domũ
discedere cepit. Qua re nĩciata. cesar intermissã profectione
atq omĩb reb postpositis magnã ꝑtẽ equitatꝰ ad eum
insequendũ misit retrahiqz inmperauit si uim faciat neq
pareat interfici iubet. Nichil eum se abeñte pro sano factu¬
rum arbitratus: qui presentis imperium negglexissẽt.
ille eium reuocatus resistere. ac se manu defendere. suo¬
rumq fidem implorare cepit. sepe clamitans liberum se
libereq cuitatis esse. illi ut erat imperatum arcũ fistunt
hominiem atq interficiunt. atq equites hedui omnes¬
ad cesarem ueuertuntur. Hie rebus gestis labieno incõ¬
tinente cum trib legionib et eguitum milibz duobue
relicto. ut portue tueretur. et rei frumentarie prouideret

Expanded text:
eius consilia cognosceret. Tandem idoneam nactus tempestatem eius consilia cognosceret. Tandem idoneam nactus tempestatem milites equitesque conscendere in naves iubet. At omnium impeditis animis Dumnorix cum equitibus Aeduorum a castris insciente Caesare domum discedere coepit. Qua re nuntiata Caesar intermissa profectione atque omnibus rebus postpositis magnam partem equitatus ad eum insequendum mittit retrahique imperat; si vim faciat neque pareat, interfici iubet, nihil hunc se absente pro sano facturum arbitratus, qui praesentis imperium neglexisset. Ille enim revocatus resistere ac se manu defendere suorumque fidem implorare coepit, saepe clamitans liberum se liberaeque esse civitatis. Illi, ut erat imperatum, circumsistunt hominem atque interficiunt: at equites Aedui ad Caesarem omnes revertuntur. His rebus gestis, Labieno in continente cum tribus legionibus et equitum milibus duobus relicto ut portus tueretur et rem frumentariam provideret
Abbreviated transcription (Latin):
remanerẽt metu territare nõ sine causa fieri ut gallia om̃i
nobilitate sposiaret᷑: sd ẽẽ ꝯsiliũ cesaris ut quoe in ꝯspectum
gallie interfic̾e u̾eret᷑. hos õe in britaniam traductos necaret
fidem reliquie interpon̾e. iusurrandũ poscere ut qd̾ esset ex usu
gallie intellexissent cõi consilio adinĩstrarent hec a ꝯplurib
ad cesarẽ deferelrint᷑: Quo re cognita cesar ꝙ tm̃ ciuitati hedne
digintatis tribuelat cohercendũ/ atq deterrendũ qͥbuscũq reb
posset dunorigẽ statuebat. qd longiꝰ eiue amenciã ꝓgredi iuide¬
bat. porspiciendũ ne qͥd sibi aut rei pu ͤ nocere poss Itaq cutit¬
ub̃. dies in es loco cõmoratꝰ ꝙ chyrus uentꝰ nauigatiõe ĩpedielut
qui magnã partẽ oĩs tp̃is in hie lecis flare consueuit dabat
operã ut in officio dunerigẽ contineret. Nichilo tñ seciꝰ oĩa

Expanded text:
remanerent; metu territare: non sine causa fieri, ut Gallia omni remanerent; metu territare: non sine causa fieri, ut Gallia omni nobilitate spoliaretur; id esse consilium Caesaris, ut quos in conspectu Galliae interficere vereretur, hos omnes in Britanniam traductos necaret; fidem reliquis interponere, iusiurandum poscere, ut quod esse ex usu Galliae intellexissent communi consilio administrarent. Haec a compluribus ad Caesarem deferebantur. Qua re cognita Caesar, quod tantum civitati Aeduae dignitatis tribuebat, coercendum atque deterrendum quibuscumque rebus posset Dumnorigem statuebat; quod longius eius amentiam progredi videbat, prospiciendum, ne quid sibi ac rei publicae nocere posset. Itaq in eo loco commoratus, quod Carus ventus navigationem impediebat, qui magnam partem omnis temporis in his locis flare consuevit, dabat operam ut in officio Dumnorigem contineret, nihilo tamen setius omnia
Abbreviated transcription (Latin):
relinquere in gallia. reliquos obsidum loco secum ducere
decreuerat. Qd̾ cum ip̃e abessẽt motum gallie uerebatur
Erat una cum ceteris dunorix heduus de quo ante a nobis
dictum est hunc secum in primis habere constituerat quod
eum cupidum reriĩ nouarũ cupidum imperii magni amini
magne inter gallos auctoritatis agnouerat. accedebat huc
qͥ iam in consilio heduorum diuiorix dixerat fibi a cesare
regnum ciuitatis deferri qd dictum hedui grauiter ferebant
neqz recusandi aut deprecandi causa legatos ad cesarem
mittere audebant. Id factum ex suis hospitib cesar cogno¬
uerat. ille omnib primo petere precib contendit: ut in
gallia relinqueretur. partim ꝙ insuetus nauigandi mare
timeret partim q religionib impediri se diceret postea ꝙͣ id ob¬
itirate sibi negari iudit. oĩ spe impetrandi adempta. pͥncipes
gallie sollicitare renocare sigłos hortariq cepit uti incõtmẽti

Expanded text:
relinquere in Gallia, reliquos obsidum loco secum ducere relinquere in Gallia, reliquos obsidum loco secum ducere decreverat, quod, cum ipse abesset, motum Galliae verebatur. Erat una cum ceteris Dumnorix Aeduus, de quo ante ab nobis dictum est. Hunc secum habere in primis constituerat, quod eum cupidum rerum novarum, cupidum imperi, magni animi, magnae inter Gallos auctoritatis cognoverat. Accedebat huc quod in concilio Aeduorum Dumnorix dixerat sibi a Caesare regnum civitatis deferri; quod dictum Aedui graviter ferebant, neque recusandi aut deprecandi causa legatos ad Caesarem mittere audebant. Id factum ex suis hospitibus Caesar cognoverat. Ille omnibus primo precibus petere contendit ut in Gallia relinqueretur, partim quod insuetus navigandi mare timeret, partim quod religionibus impediri sese diceret. Posteaquam id obstinate sibi negari vidit, omni spe impetrandi adempta principes Galliae sollicitare, sevocare singulos hortarique coepit uti in continenti
Abbreviated transcription (Latin):
nominatim euocauerat consolatus induciomiarũ hortatusq
est̃ ut in officio maneret nichilo tñ secuis prinapib treueroꝵ
ad se conuocatis hos singillatim cingentorigi conciliauit
Qd̃ cum merito eius ad se fieri intelligebat. cum magni in¬
teresse arbitrribatur. Ciuis auctoritatem inter suos ꝙͣ plurimũ
ualere cuius tam egregiam in uoluntatem se prospexisset.
pd factum tulit grauiter induciomarus suam gaãm inter
suoe minui et qui iam ante inimico anmmio in nos fuissẽt
multo grauiue hoe dolore exarsit. his rebus constitutis
cesar ad portum yciũ cum legionib peruenit. ibi cognoscit
ul. naues que in meldis facte erant, tempestate reiectas
cursum tenere non potuisse atqz eodem unde erant ꝓfecte
uenertisse. reliquas paratas ad nauigandum atq omĩb
conuenit numero miliũ quatuor. princpesq ex om̃ibus
cuiitatibz ex quibz per paucos quorum in se fidem ꝑspex̾at

Expanded text:
nominatim evocaverat, consolatus Indutiomarum hortatusque nominatim evocaverat, consolatus Indutiomarum hortatusque est uti in officio maneret; nihilo tamen setius principibus Treverorum ad se convocatis hos singillatim Cingetorigi conciliavit, quod cum merito eius a se fieri intellegebat, tum magni interesse arbitrabatur eius auctoritatem inter suos quam plurimum valere, cuius tam egregiam in se voluntatem perspexisset. Id tulit factum graviter Indutiomarus, suam gratiam inter suos minui, et, qui iam ante inimico in nos animo fuisset, multo gravius hoc dolore exarsit. His rebus constitutis Caesar ad portum Itium cum legionibus pervenit. Ibi cognoscit LX naves, quae in Meldis factae erant, tempestate reiectas cursum tenere non potuisse atque eodem unde erant profectae revertisse; reliquas paratas ad navigandum atque omnibus e convenit, numero milium quattuor, principesque ex omnibus civitatibus. Ex quibus perpaucos, quorum in se fidem perspexerat,
Abbreviated transcription (Latin):
ea ciitate et auctoritate cingentorigis adducti et aduentu
nr̃i excerctus perterriti ad cesarem uenerunt. et de suis pri¬
uatis rebus ab eo petere ceperunt. qm̃ ciuitati consulere nõ
posset. ueritus. ne ab omnib desereretur indiciorarus ad¬
cesarem legatos mittit. sese idcuto ab siue discedere. acad eũ
uenire noluisse. quo facilius cuutatem in officio contineret
ne omnis nobilitatis discessu plebs propt᷑ imprudenciã
laberetur. Itaqz esse ciuutatem in sua potestate se seqz si
cesar permitteret ad eum in castra uenturũ et suae ciui¬
tatisq foctunas eiuie fidei perimssirũ. Cesar et si ĩtelligelat
qua de causa ea dicerentur. queq eũ res ab instituto ꝯsilio det̾reret
tñ ne estatem in treueris consumere cogeretur omnib ad britã¬
nicum bellum rebus comparatis inducioniarũ ad se ec. obsidib
uenire uissit. Hie adductie filio propinqͥsq eiꝰ om̃ib: quos

Expanded text:
ea civitate et familiaritate Cingetorigis adducti et adventu ea civitate et familiaritate Cingetorigis adducti et adventu nostri exercitus perterriti ad Caesarem venerunt et de suis privatim rebus ab eo petere coeperunt, quoniam civitati consulere non possent, veritus ne ab omnibus desereretur Indutiomarus legatos ad Caesarem mittit: sese idcirco ab suis discedere atque ad eum venire noluisse, quo facilius civitatem in officio contineret, ne omnis nobilitatis discessu plebs propter imprudentiam laberetur: itaque esse civitatem in sua potestate, seseque, si Caesar permitteret, ad eum in castra venturum, suas civitatisque fortunas eius fidei permissurum. Caesar, etsi intellegebat qua de causa ea dicerentur quaeque eum res ab instituto consilio deterreret, tamen, ne aestatem in Treveris consumere cogeretur omnibus ad Britannicum bellum rebus comparatis, Indutiomarum ad se cum CC obsidibus venire iussit. His adductis, in eis filio propinquisque eius omnibus, quos
Abbreviated transcription (Latin):
iisitum resiꝯuit. ip̃e cũ legionib expeditis .iiii. ⁊ equitib.
dect. infines treu̾orum proficiscitur. qd hn neq ad consilia
uẽmebant / noq impcrio parebant. germanosq tranfthena¬
nos sollictare dicebantur. hec aiuitas longe plurimum
cotius gallie eꝯuitatu uãlet. magnas q habet copias pe¬
dicum rhemĩꝙ ut̃ supra demonstrauimus tangit. In ea
ciutate quo de principatu inter se contendebant. Indua¬
omarus et cingetorio. e quibz alter simul atqr de cesaris
legiomuĩq aduentu cognitum est. ad eum uenit. se suosq
confirmauit queq intreueris gererentur ostendit. At in¬
duciomarus cꝯuitatum peditatũq cogere. eisqz qui per
etatem in arims esse non poterant in siluam arducimã
abditis. que ingenti magnitudine per medios fines
treuiporum a flumine theno adinicium rhemorum ꝑtinet
bellum parare instituit. Sed postea ꝙͣ nõnulli principes ex

Expanded text:
militum reliquit; ipse cum legionibus expeditis IIII et equitibus militum reliquit; ipse cum legionibus expeditis IIII et equitibus DCCC in fines Treverorum proficiscitur, quod hi neque ad concilia veniebant neque imperio parebant Germanosque Transrhenanos sollicitare dicebantur. Haec civitas longe plurimum totius Galliae equitatu valet magnasque habet copias peditum Rhenumque, ut supra demonstravimus, tangit. In ea civitate duo de principatu inter se contendebant, Indutiomarus et Cingetorix; e quibus alter, simul atque de Caesaris legionumque adventu cognitum est, ad eum venit, se suosque confirmavit quaeque in Treveris gererentur ostendit. At Indutiomarus equitatum peditatumque cogere, eisque qui per aetatem in armis esse non poterant in silvam Arduennam abditis, quae ingenti magnitudine per medios fines Treverorum a flumine Rheno ad initium Remorum pertinet, bellum parare instituit. Sed posteaquam nonnulli principes ex
Abbreviated transcription (Latin):
adduci iubet. Nisi ita fecerint se se bello ciuitatẽ ꝑsecutuꝵ
demõst̾rat. Is ud diem adductis ut imꝑauerat arbitros int̾
ciuitates dact qui litem oxst̃imiẽt. penamq cõstituãt. Is cõ¬
fectis reb cõuentibusq peractis inciteriorẽ galliã re¬
uertitur. atq inde ad exercitum proficiscitur. Eocũ ue¬
nisset: cucũitis omnib hibernus singulariistudio in
sumina oĩm ierũ moxia circiter sexcentas eius gemĩt
cuius supͣ demostra uimus naues. ⁊ longas . xxix ĩucĩt
instructas. Neq mulcum ab esse ab eo quin paucis diebus
dedua possint. Collaudatis militib atq is qui negocio pre¬
fuerant quid̃ fier uellet ostendit. acqr omnes ad portum
ytum cõuenire uibẽt. Quo ex portu cõmodissimũ in brittamã¬
esse transiectum cognouerat circiter millium passuũ .xxx.
transinissum acontinenti. Huit rei qdͣ sacis esse uisũ est

Expanded text:
adduci iubet; nisi ita fecerint, sese bello civitatem persecuturum adduci iubet; nisi ita fecerint, sese bello civitatem persecuturum demonstrat. Eis ad diem adductis, ut imperaverat, arbitros inter civitates dat qui litem aestiment poenamque constituant. His confectis rebus conventibusque peractis, in citeriorem Galliam revertitur atque inde ad exercitum proficiscitur. Eo cum venisset, circumitis omnibus hibernis, singulari militum studio in summa omnium rerum inopia circiter sescentas eius generis cuius supra demonstravimus naves et longas XXVIII instructas neque multum abesse ab eo quin paucis diebus deduci possint. Collaudatis militibus atque eis qui negotio praefuerant, quid fieri velit ostendit atque omnes ad portum Itium convenire iubet, quo ex portu commodissimum in Britanniam traiectum esse cognoverat, circiter milium passuum XXX transmissum a continenti: huic rei quod satis esse visum est
Abbreviated transcription (Latin):
Dincio. appio cdaudio cons discedens ab
hibernis cesar in ytaliã ut ꝯͦt annis facere cõ¬
suerat legatis imperat quos legionib p̃fecerat
uti quã plurimas possent hieme naues odi¬
ficandas ueteresq reficiendas airarent. Earũ modũ formãq
demõstrati ad celertatẽ ouerandi subdutioresq paulo facit
humilior ec ħuã quib in nr̃o mari uti cõsueuimus. Atq
ideo magis ꝙ propter crebras cõmutatiões estuũ minus
magnos ibi fluctus ficii eonouerat. ad onera ad multi¬
tudinẽ iumẽtoꝵ trãsportandam paulo latiores quã qbus
in reliquis utiniur marib onnes actuarias imperat
fieri quã ad rem multum humilitas adiuuat. ea q̃ sunt
usui ad armandas naues exhyspama oportari iubetͦ¬
Qua ie mintiata piruste legatos ad eum mittũt. qͥ doceãt
nchil earũ rerũ puplico factũ esse cõsilio se se paratos
esse demõ strant omnib rationib de miuriis satisfacere
percepta or̃one eoꝵ cesar obsides imperat cosq ad certã dic̃

Expanded text:
L. Domitio Ap. Claudio consulibus, discedens ab hibernis Caesar in Italiam, ut quotannis facere consuerat, legatis imperat quos legionibus praefecerat uti quam plurimas possent hieme naves aedificandas veteresque reficiendas curarent. Earum modum formamque demonstrat. Ad celeritatem onerandi subductionesque paulo facit humiliores quam quibus in nostro mari uti consuevimus, atque id eo magis, quod propter crebras commutationes aestuum minus magnos ibi fluctus fieri cognoverat; ad onera, ad multitudinem iumentorum transportandam paulo latiores quam quibus in reliquis utimur maribus. Has omnes actuarias imperat fieri, quam ad rem multum humilitas adiuvat. Ea quae sunt usui ad armandas naves ex Hispania apportari iubetQua re nuntiata Pirustae legatos ad eum mittunt qui doceant nihil earum rerum publico factum consilio, seseque paratos esse demonstrant omnibus rationibus de iniuriis satisfacere. Accepta oratione eorum Caesar obsides imperat eosque ad certam diem
Abbreviated transcription (Latin):
cisi in suos habet potestatem grauiter eos accusat quod
cum neq emi neqz ex agris sumine posset tam necessario
tempore cam propinquis hostibus ab hus nõ subleuet.
presertumn am magua ex parte cor precib adductus belii
suscexit multo etin gͣuius ꝙ sit destitutus ꝯueritur.ẽ us
demũ liscus or̃one cesans adductus. qd antea tacuerat pro¬
romit. esse non millos quorum auctoritas apud plebẽ plu¬
rnnum ualeat. qui priuatum plus possent ꝙͣ ip̃i magist¬
tus. Hos sedisiosa atq improba oratione multitudinrena
deterrere ne frumentũ conferant qd̃ prestare debeantsaiãs

Expanded text:
cisque in suos habet potestatem, graviter eos accusat, quod, cisque in suos habet potestatem, graviter eos accusat, quod, cum neque emi neque ex agris sumi possit, tam necessario tempore, tam propinquis hostibus ab iis non sublevetur, praesertim cum magna ex parte eorum precibus adductus bellum susceperit; multo etiam gravius quod sit destitutus queritur. Tum demum Liscus oratione Caesaris adductus quod antea tacuerat proponit: esse non nullos, quorum auctoritas apud plebem plurimum valeat, qui privatim plus possint quam ipsi magistratus. Hos seditiosa atque improba oratione multitudinem deterrere, ne frumentum conferant quod debeant: praes
Abbreviated transcription (Latin):
ipinis pabusationib populationib prohibece Ita dies
arciter quindecimi iter fecerunt. uti inter nouissimũ hostiũ
agiren et nr̃m prnnum non amplius quinis auit sersim¬
libus passuam interesset. Interim cotidie cesar heduos sra¬
mertum quos essẽt publice polliciti flagitare. Nam proxt
frigora qd gallia sub septemtrionib ut ante duturone
posita est. nõ modo frumẽta in agris matura nõ erãt iscone
pabusi quidem satis magria copia surpetebat. Eoauteoi
fruniento qd flumme arare nauib subuexerat proytere auti
nimis poterat ꝯd̾ iter ab arare heluecii auerterãt a ꝯͣlr
discedere nolebat. Diem ex die ducere hedui confera cõportari
adesse dicere . ubi se diutius duci intellexit ⁊ diem ĩstuẽ soꝵ¬
penicopib. quor magnã copiam in castris habebat. i hiis
diuiticico ⁊ lisco qui summo magistratui preerãt quẽ uer¬
gobrecum appellant hedui qui creatur annus ⁊ uite ne¬

Expanded text:
rapinis, pabulationibus populationibusque prohibere. Ita dies rapinis, pabulationibus populationibusque prohibere. Ita dies circiter XV iter fecerunt uti inter novissimum hostium agmen et nostrum primum non amplius quinis aut senis milibus passuum interesset. Interim cotidie Caesar Haeduos frumentum, quod essent publice polliciti, flagitare. Nam propter frigora quod Gallia sub septentrionibus, ut ante dictum est, posita est, non modo frumenta in agris matura non erant, sed ne pabuli quidem satis magna copia suppetebat; eo autem frumento quod flumine Arari navibus subvexerat propterea uti minus poterat quod iter ab Arari Helvetii averterant, a quibus discedere nolebat. Diem ex die ducere Haedui: conferri, comportari, adesse dicere. Ubi se diutius duci intellexit et diem instare ncipibus, quorum magnam copiam in castris habebat, in his Diviciaco et Lisco, qui summo magistratui praeerat, quem vergobretum appellant Haedui, qui creatur annuus et vitae ne
Abbreviated transcription (Latin):
concedere. Cum ea ita sint. taniẽ si obsides ab luiis sibi dẽ¬
tur. uti ea que polliceantur facturos incelligat. ⁊ si he¬
dius de miuriis qͣs ipĩe socusq eoꝵ intulerãt. Itẽ si allo¬
bragibus satiffaceoet se se cum hus paicẽ osse facturũ. Duucortai
ponso dcto discessit.⁊ostero die castra ex eo loco nouẽli ld̾em
facit cesar equittitumq onniẽ ad mimerũ ꝯͥtuior miliadtu
quem ex ommi pronincia et hedius atq corum socipe cohartan
habebat premittit qͥ uideant quas in partes hostes iter factãt
Qui cupidius nouissimũ agniẽ insecuti alieno loco cũ eꝯͥtatu
seluetiorũ prelium cõmitturit ⁊ pauci de nr̃ĩs cadunt . quo
prelio sublati helueci quod ꝯuingentis equitib taretũ ual¬
tudiem eguatiũ propulerant audacius subsistere nõ nĩꝙ
et nouissimo agminie prelio nr̃os lacessere ceperũt. Cesar
suot a prelio continebat/ ac satis habebat in p̃sentia hoste

Expanded text:
concedere. Cum ea ita sint, tamen, si obsides ab iis sibi denconcedere. Cum ea ita sint, tamen, si obsides ab iis sibi dentur, uti ea quae polliceantur facturos intellegat, et si Haeduis de iniuriis quas ipsis sociisque eorum intulerint, item si Allobrogibus satis faciunt, sese cum iis pacem esse facturum. Divico ponso dato discessit. Postero die castra ex eo loco movent. Idem facit Caesar equitatumque omnem, ad numerum quattuor milium, quem ex omni provincia et Haeduis atque eorum sociis coactum habebat, praemittit, qui videant quas in partes hostes iter faciant. Qui cupidius novissimum agmen insecuti alieno loco cum equitatu Helvetiorum proelium committunt; et pauci de nostris cadunt. Quo proelio sublati Helvetii, quod quingentis equitibus tantam multitudinem equitum propulerant, audacius subsistere non numquam et novissimo agmine proelio nostros lacessere coeperunt. Caesar suos a proelio continebat, ac satis habebat in praesentia hostem
Abbreviated transcription (Latin):
caperet aut memoriã proderet. Hiis cescr ita respondit eo
sibi minus dubitationis dari ꝙ eas res quas legati heluecii
cõmemorassent, memoria teneret atoz eo gͣuius ferre. quo
minus merito p. R. accidisset. Q si alicuus miurie sibi cõ¬
scius fuisset nõ fuisse difficile cauere. Sed eo deceptã ꝙ neꝙ
cõmissum a se intelligeret qͣre timeret neq sine causa timẽdũ
putaret. Quod si ueteris contumelie obliuisci uellet. nuum
etiam recentiũ iniuriarum. qd̾ eo muito iter pec prouin¬
ciam per uim temptassent. qd heduos ꝙ ambarros qd̾ allobro¬
gas uexassent memoria deponere posse. ꝙ sua uictoria tã
insolenter gloriarentur. qdq tam dui se impune miurias
culisse admiracentur eodem pertinere. Consuesse enum deaz
immortales quo grauius hommnes ex cõmutatiõe rerũ
dolerint quos pro scelere eorum ulasci uelint. Hus secundi¬
ores interdum res ⁊ diuturmorẽ impunitatẽ interdum

Expanded text:
 nomen caperet aut memoriam proderet. His Caesar ita respondit: eo  nomen caperet aut memoriam proderet. His Caesar ita respondit: eo sibi minus dubitationis dari, quod eas res quas legati Helvetii commemorassent memoria teneret, atque eo gravius ferre quo minus merito populi Romani accidissent; qui si alicuius iniuriae sibi conscius fuisset, non fuisse difficile cavere; sed eo deceptum, quod neque commissum a se intellegeret quare timeret neque sine causa timendum putaret. Quod si veteris contumeliae oblivisci vellet, num etiam recentium iniuriarum, quod eo invito iter per provinciam per vim temptassent, quod Haeduos, quod Ambarros, quod Allobrogas vexassent, memoriam deponere posse? Quod sua victoria tam insolenter gloriarentur quodque tam diu se impune iniurias tulisse admirarentur, eodem pertinere. Consuesse enim deos immortales, quo gravius homines ex commutatione rerum doleant, quos pro scelere eorum ulcisci velint, his secundiores interdum res et diuturniorem impunitatem
Abbreviated transcription (Latin):
i. pisonem legatum tigurim eodem prelio quo casiũ iitet¬
fecerãt. Hoc prelio fcicto reliꝯͣs corias heluetioꝵ ut cõseg
posset. pontẽ in arare facere curat. Atq ita exercitũ tra
duat. s eluerii iepentino cius aduẽtu cõmoti. cũ id ꝯd
pp̃i diebus egerrime uignti cõfecerãt ut flumẽ transirẽt illũ
uno die fecisse intelligerẽt legatos ad eum mittunt. cus
legationis diuico princeps fuit qui bello cassiano dux hel¬
uetiorum fuerat. Is ita cũ cesare egit.si pacẽ populus roma¬
mus at̃ helueciis faceret in eã partem ituros atq ibi futũos
heluetios  ubi eos cesar cõstituisset. atq esse uoluisset.Si
bello persequi perseueraret remimisceretur ⁊ ueteris in cõmoadi
gum ad ortus esset cum hu qui flumẽ transissent suis aux¬
ilium ferre nõ possent. ne ob eam rem aut sue magnopere
uirtuti tribueret, aut ip̃os despiceret. Se ita a prĩbz maiori¬

Expanded text:
. Pisonis avum, L. Pisonem legatum, Tigurini eodem proelio quo Cassium inter. Pisonis avum, L. Pisonem legatum, Tigurini eodem proelio quo Cassium interfecerant. Hoc proelio facto, reliquas copias Helvetiorum ut consequi posset, pontem in Arari feius adventu commoti cum id quod ipsi diebus XX aegerrime confecerant, ut flumen transirent, illum uno die fecisse intellegerent, legatos ad eum mittunt; cuius legationis Divico princeps fuit, qui bello Cassiano dux Helvetiorum fuerat. Is ita cum Caesare egit: si pacem populus Romanus cum Helvetiis faceret, in eam partem ituros atque ibi futuros Helvetios ubi eos Caesar constituisset atque esse voluisset; sin bello persequi perseveraret, reminisceretur et veteris incommodi pogum adortus esset, cum ii qui flumen transissent suis auxilium ferre non possent, ne ob eam rem aut suae magnopere virtuti tribueret aut ipsos despiceret. Se ita a patribus maiori
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Ubi per eploratores cesar certior scũs est tres tam
partes copiarum heluecios id flumen trãs duxisse qe tam
uero patẽ atra flumẽ ararĩ reliquã esse. de teraa uĩgilia
aim legionib tubus e castris perfectus ad eã partẽ peruenit
que mandum flumẽ trãsierat. Eos impeditos et mopmãtis
aniressus magnã porrtẽ eorũ concidit Reliq̃ se se fugemã¬
darrengatq in proximas siluas abdiderunt. Is pagus
appeslabatur tiguurinus. nã omnis auitas heluetia m
quatuor pagos duisa est.lic pagus unus cumdomo go¬
isset patrum nostrorum memoria .I. cassiũ cosulem in ter¬
fecerat. ⁊ eius exercitum sub ugum mserat. Ita siue ca¬
su sitre cõsilio deorum inmortaliũ que pars curcta bia
heluetie in signẽ calamitatem. ꝓ .ni. intulerat. ea prr¬
ceps penas persoluit. ꝯua in re cesarnõ solum publicas
sed etiam priuatas mi urias ultus est.ꝙ .l. pisonis auũ

Expanded text:
bant. Ubi per exploratores Caesar certior factus est tres iam bant. Ubi per exploratores Caesar certior factus est tres iam partes copiarum Helvetios id flumen traduxisse, quartam vero partem citra flumen Ararim reliquam esse, de tertia vigilia cum legionibus tribus e castris profectus ad eam partem pervenit quae nondum flumen transierat. Eos impeditos et inopinantes adgressus magnam partem eorum concidit; reliqui sese fugae mandarunt atque in proximas silvas abdiderunt. Is pagus appellabatur Tigurinus; nam omnis civitas Helvetia in quattuor pagos divisa est. Hic pagus unus, cum domo exisset, patrum nostrorum memoria L. Cassium consulem interfecerat et eius exercitum sub iugum miserat. Ita sive casu sive consilio deorum immortalium quae pars civitatis Helvetiae insignem calamitatem populo Romano intulerat, ea princeps poenam persolvit. Qua in re Caesar non solum publicas, sed etiam privatas iniurias ultus est, quod eius soceri L
Abbreviated transcription (Latin):
nõ possent. legaitoe ad cesarem mictunt roeratiẽ aupiliũ
Ita se omni tpe de populo. Ro. merctos esse ut peuem aspectu eterd¬
tus m̃i agre uastar liber coram in seruitutẽ abdua opoida eo¬
pugnari non debuerint. Eodem tpẽ hedui ambarra necesary
et cõsangumei heduorum cesarẽ certiorẽ faciunt sese depo¬
pulatis agus nõ facilẽ ab oꝑpidis uim hostium prohilaar
stem allobrages qui trans thodanm uicos possessione qp
habebant fuga se ad cesarẽ recipiunt ⁊ demonstrant sibi
preter agri solum nihil esse reliqͥ. Quibz rebus adductus
cescir nõ expoctandum sibi statiit. dum ommibr fortones
socioꝵ cõsumptis in santones heluetii peruemioẽt. flumen est
arar qd per sies heduorum ⁊ sequanoꝵ in thodanuã nifliutidu
credibili leuitate ita ut oculis in utram partem fluat iudi¬
curi nõ possit. Id hesuecii ratib ac lnitaibus iunctis tñsi¬

Expanded text:
non possent, legatos ad Caesarem mittunt rogatum auxilium: non possent, legatos ad Caesarem mittunt rogatum auxilium: ita se omni tempore de populo Romano meritos esse ut paene in conspectu exercitus nostri agri vastari, liberi eorum in servitutem abduci, oppida expugnari non debuerint. Eodem tempore quo Haedui Ambarri, necessarii et consanguinei Haeduorum, Caesarem certiorem faciunt sese depopulatis agris non facile ab oppidis vim hostium prohibere. Item Allobroges, qui trans Rhodanum vicos possessionesque habebant, fuga se ad Caesarem recipiunt et demonstrant sibi praeter agri solum nihil esse reliqui. Quibus rebus adductus Caesar non expectandum sibi statuit dum, omnibus, fortunis sociorum consumptis, in Santonos Helvetii pervenirent. Flumen est Arar, quod per fines Haeduorum et Sequanorum in Rhodanum influit, incredibili lenitate, ita ut oculis in utram partem fluat iudicari non possit. Id Helvetii ratibus ac lintribus iunctis transi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ periculo prouincie futurum. ut homines bellicosõs ꝓopuli
romam iimicos locis patentibus marimeqs frumentaris
fumginos haberet. Ob eas causas imantiomi ꝙ fecerat Titũ
labienum legatum prefecit. ip̃e in ytaliam magnis itineribs
contendit. d̾uasqz ibi legioẽs constribit ⁊ tres que circũ aqui¬
scam hiemabant ex hibernis educit ⁊ qua proximũ iter in
ulteriorẽ galliam pec alpes eratz cum hise quinq legionib
ur contendit. Ibi ceutrones: gracioceli ⁊ catiuiges locis supe¬
rioribus occupatis itinere exercitũ prohibere conantur Com¬
ueruenit. Ide in allobrogum fines ab allobrogib in sebusianos
crercitum ducit. Hii sunt extra prouuiciam trans chodanũ
pͥmi heluecii iam per angustias ⁊ fines soquanor suas co¬
pias trausduxerant.: in heduorum fines peruenerãt eoeũꝙ
agros populabantur. Hedui cum se suaq ab hiis defendẽ

Expanded text:
cum periculo provinciae futurum ut homines bellicosos, populi cum periculo provinciae futurum ut homines bellicosos, populi Romani inimicos, locis patentibus maximeque frumentariis finitimos haberet. Ob eas causas ei munitioni quam fecerat T. Labienum legatum praeficit; ipse in Italiam magnis itineribus contendit duasque ibi legiones conscribit et tres, quae circum Aquileiam hiemabant, ex hibernis educit et, qua proximum iter in ulteriorem Galliam per Alpes erat, cum his quinque legionibus ire contendit. Ibi Ceutrones et Graioceli et Caturiges locis superioribus occupatis itinere exercitum prohibere conantur. Compervenit; inde in Allobrogum fines, ab Allobrogibus in Segusiavos exercitum ducit. Hi sunt extra provinciam trans Rhodanum primi. Helvetii iam per angustias et fines Sequanorum suas copias traduxerant et in Haeduorum fines pervenerant eorumque agros populabantur. Haedui, cum se suaque ab iis defendere
Abbreviated transcription (Latin):
destiterunt. Resinquebatur uñia per scquanoe bĩa quae sequanis inuitis
propter augustias ire nõ poterant. Hiis cũ suaesponte persuadere
nõ poterant. legatos ad dumnorigẽ heduum mittunt ut eo
deprecatore a sequanis impetrarent. Dũnorix gr̃a ⁊ largitiõe
apud sequanos plurimum poterat ⁊ heluetis erat amicy.
Quod ex ca ciuitate orgethoringis filiam in matinoniũ dure¬
uit. cupiditate regni adductus nouis rebus studebat et quã
plurimas ciuitates suo benefitio habere obstrictas uosebrit.
Itciq rem suscipit ⁊ a sequanis impetrat ut per sines suos
heluecios ue patiantur. obsidesqz ut inter se se dent perfecit.
Sequam ne itinere heluctios prolabeant. Heluecis ut sine male¬
ficio : miuria transeant. Cesarieminciatur beluetiis esse
nes iter facere qui non longe athelosactium sinibzabsunt.
que ciuitas est in prouincia. Id si fieret. intelligebut magno

Expanded text:
destiterunt. Relinquebatur una per Sequanos via, qua Sequanis invitis destiterunt. Relinquebatur una per Sequanos via, qua Sequanis invitis propter angustias ire non poterant. His cum sua sponte persuadere non possent, legatos ad Dumnorigem Haeduum mittunt, ut eo deprecatore a Sequanis impetrarent. Dumnorix gratia et largitione apud Sequanos plurimum poterat et Helvetiis erat amicus, quod ex ea civitate Orgetorigis filiam in matrimonium duxerat, et cupiditate regni adductus novis rebus studebat et quam plurimas civitates suo beneficio habere obstrictas volebat. Itaque rem suscipit et a Sequanis impetrat ut per fines suos Helvetios ire patiantur, obsidesque uti inter sese dent perficit: Sequani, ne itinere Helvetios prohibeant, Helvetii, ut sine maleficio et iniuria transeant. Caesari renuntiatur Helvetiis esse ntonum fines facere, qui non longe a Tolosatium finibus absunt, quae civitas est in provincia. Id si fieret, intellegebat magno