comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nolomalũ hoc ago. Bi aut̃ qđ nolo go
hoc facio: iam ñ ego oꝑor illud÷ sed qđ habi¬
tat in me peccatũ. Id repetiuit inculcans:
et tanꝗ tardissimos de somno excitans: in
lentis facere: adiacet aut̃ malũ ex c̃cupis¬
centia. Cui ñ consentit qͥ dicit. iam ñ ego o.¬
peror illud. Aꝑtius aut̃ qđ sequit᷑ utrũq
declarat. Condelector enm legi dei scđm
interiorem hominem : uideo aut̃ aliam
legem in m̃bris meis repugnantẽ legi
m̃tis meȩ et captiuantem me in lege
peccati quȩ ÷ in m̃bris meis. Sed quod
dix̃ captiuantẽ me : potest mouere. si nul¬
lã consensio .ẽ. Vnde ꝓpt̃ ista tria. duo
scilicet de quib iã disputauimꝰ qđ ait
ego aut̃ carnalis sũ. & uenundatus sub
peccato: et hoc t̾cium captiuantẽ iN
lege pecciti qͦd. ẽ in m̃bris meis: potest
uideri apłs eũ describe qui sublege
ad huc uiuit: non dũ sub gr̃a. Sed sicut
illa duo ex posuimꝰ ꝓpt̃ carnẽ. ad huc

Expanded text:
quod nolo malum, hoc ago. si autem quod nolo ego quod nolo malum, hoc ago. si autem quod nolo ego hoc facio, iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatu 111. id repetiuit inculcans et tamquam tardissimos de somno excitans: inulenti facere, adiacet autem malum ex concupiscentia, cui non consentit qui dicit: iam non ego operor illud. Apertius autem quod sequitur utrumque declarat: c o ndelector enim legi dei secundum interiorem hominem, uideo autem aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae et eaptiuantem me in lege peccati, quae est in membris meis. sed quod dixit \'captiuantem me\', potest mouere, si nulla consensio est. unde propter ista tria, duo scilicet, de quibus iam disputauimus, quod ait: ego au tem carnal is su m, et: u enundatus sub peccato, et hoc tertium: captiuantem in lege peccati, quaeest in membris meis, potest uideri apostolus tum describere, qui sub lege adhuc uiuit, nondum sub gratia. sed sicut illa duo exposuimus propter carnem adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
Ised id qđ in me habitat pecccitũ. Quio
rauit delectationem uoluntatis : a con¬
sensione cupiditatis: ñ enĩ melius in¬
telligitur ñ ego operor: nisi qr ñ con¬
sentit ex hibe m̃bra sua arma iniqi¬
tatis peccato. Nã et si concupiscit et
consentit et agit: qͦmͦ ñ ipse illud ope¬
ratur. etam si se oꝑari doleat: & uinci
grauit̃ in gemiscat : lam illud qͦd seqͥt᷑ non :
unde loquat᷑ aꝑtissime ostendit: sstio
Nenim qr ñ habitat in me. hoc. ẽ in ccirne
mea bonũ. Si enĩ ñ exponeret ad iun¬
gendo hoc ẽ in carne mea: alit̃ fortasse
acciꝑet᷑ qđ dix̃ in me: Ac ꝑ hoc uersat
hoc idem repetens et in culcans Suelle
enim adiacet mͥ: ꝑficere aut̃ bonũ ñ¬
inuenio. Hoc enim ẽ ꝑficere bonũ ut
nec concupiscat homo: imꝑfectũ est
autem bonũ qͣndo concupiscit: etiam
si c̃cupiscentie ñ consentit ad malum.
Non enĩ qđ uolo facio bonũ inquit: sed¬

Expanded text:
sed id quod habitat in me peccatum. quid sed id quod habitat in me peccatum. quid ravit delectationem voluntatis a consensione cupiditatis? Non enim melius intelligitur, Non ego operor, nisi quia non consentit exhibere membra sua arma iniquitatis peccato . Nam si et concupiscit et consentit et agit; quomodo non ipse illud operatur, etiamsi se operari doleat, et vinci graviter ingemiscat? 19. Jam illud quod sequitur, nonne unde loquatur, apertissime ostendit? Scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. Si enim non exponeret adjungendo, hoc est in carne mea, aliter fortasse acciperetur quod dixit, in me. Ac per hoc versat hoc idem repetens, et inculcans: Velle enim adjacet mihi; perficere autem bonum, non. Hoc est enim perficere bonum, ut nec concupiscat homo. Imperfectum est autem bonum, quando concupiscit, etiam si concupiscentiae non consentit ad malum. Non enim quod volo facio bonu
Abbreviated transcription (Latin):
cato qͦdad huc ñ ẽ. redẽptũ a corrupti¬
one corpꝰ eiꝰ. uel uenundatũ aliqͣndo in
pͥma trans gressione p̃cepti. ut habet
qđ ita dicit. ut etiam in ipso possit in tel¬
ligi. etiam si in sua ꝑsona ñ se solũ sed o¬
mnes accipi uelit. qui se nouer̃ spituali
dilectione cũ carnis affectione sine
consensione confligere Anforte metu
forte ex bis uerbis quisq consentire car¬
nis concupiscentiȩ ad oꝑa mala scm̃ a po¬
stolũ suspicetur: sed consiđandũ ẽ. quod
adiungit. Si aut̃ qđ nolo hoc facio: consen¬
tio legi᷑ qm̃ bona. ẽ Magis enim se dicre
legi consentire : quã carnis concupiscentiȩ
Hanc enim peccati nomine appellat. Facere
gͦ se dicit & oꝑari : ñ affectu consentiendi
& implendi : sed ipso motu concupiscen¬
di. Hingͦ inquit consentio legi: qm̃ bo¬
na.ẽ. Consentio : qr nolo qđ non uult.
De inde diẽ ¶Ne aut̃ iam ñ ego oꝑor illud :

Expanded text:
cato, quod adhuc non est redemptum a corrupticato, quod adhuc non est redemptum a corruptione corpus eius, uel uenundatum aliquando in prima transgressione praecepti, ut haberequod ita dicit, ut etiam in ipso possit intellegi, etiamsi in sua persona non sc solum, sed omnes accipi uelit, qui se nouerunt spiritali dilectione cum carnis affectione sine consensione confligere? An forte metuiforte ex his uerbis quispiam consentire carnis concupiscentiae ad opera mala sanctum apostolum suspicetur? sed considerandum est quod adiungit: si autem quod nolo hoc facio, consentio legi quoniam bona. magis enim se dicit legi consentire quam carnis concupiscentiae — hanc enim peccati nomine appellat —; facere ergo se dixit et operari non affectu consentiendi et inplendi, sed ipso motu concupiscendi. \'hinc ergo\', inquit,\'consentio legi quoniam bona est: consentio, quia nolo quod non uult\'. deinde dicit: nunc autem iam non ego operor illud,
Abbreviated transcription (Latin):
cit seminatur corpus animale : surget corpꝰ
spirituale. Turic enim ex toto se. id ẽ ex utͣq
parte qua constat. sp̃itualis homo erit:
quando fpituale etiam corpꝰ erit. Neque
enim absurdũ ẽ ut sit in illa uita etiam
card sp̃itualis : si potuit. eẽ in istauita iri
his qui ad huc carnalia sapiurit. etiam
sp̃s ipse carnalis. Sic gͦ idõ dix̃. ego autẽ
carnalis sũ : quia nondũ sp̃ituale corpus
habebat apłs: sic̃ posset dicere ego autẽ
mortalis sũ. Qđ utiq ñ nisi scđm corpus in¬
telligeretur dixisse : qđ nondũ fuerat
immortalitate uesaitũ. Item qđ adiungit
uenundatꝰ sub peccato : ne quisquam eũ
nondũ redemptũ xp̃i sanguine exifti¬
met etiam hoc scđm illud potest intelligi
qđ ait. & nos primitias habentes sp̃s. et
ipsi in nobismet ipsis in gemiscimꝰ adoptio¬
nem expectantes redem ptionem corporis nr̃s
Si enim scđm hoc dicit uenundatũ sub pec¬

Expanded text:
cit: seminatur corpus animale, surgit corpus cit: seminatur corpus animale, surgit corpus spiritale. tune enim extoto se, id est ex utraque parte, qua constat, spiritalis homo erit, quando spiritale etiam corpus erit. neque enim absurdum est, ut sit in illa uita etiam caro spiritalis, si potuit esse in hac uita in his, qui adhuc carnalia sapiunt, etiam spiritus ipse carnalis. sic ergo ideo dixit: ego autem carnalis sum, quia nondum spiritale corpus habebat apostolus, sicut posset dicere: \'ego autem mortalis sum\'; quod utique non nisi secundum corpus intellegeretur diximmortalitate vestitum. Item quod adjunxit, Venundatus sub peccato: ne quisquam eum nondum redemptum Christi sanguine existimet, etiam hoc secundum illud potest intelligi, quod ait, Et nos primitias habentes spiritus, et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem expectantes, redemptionem corporis nostri. si enim secundum hoc se dicit uenundatum sub pec
Abbreviated transcription (Latin):
uod dixerat sine lege enim peccatum
mortuũ. ẽ: non intelligamꝰ isi tanqͣm
non sit Latet. ñ apparet. penitus igno¬
ratur : tanꝗ in nescio quib ignorantiae
tenebris sit sepultũ. Et quod ait ego autem
uiuebam aliquando sine lege : quid ait.
nisi michi uiuere uidebar: Et quod ad¬
iunxit. Adueniente manidato pecatum
reuixit : quid ẽ alud quam eminuit et
Uixerat enim aliqͣndo in para drso:
quando contradatũ p̃ceptũ satis appa¬
rebat admissum. Cũ aut̃ anascertibus
trabitur tanqͣm mortuũ sit latet : donec
repugnans iustitiae malũ eius prohibiti¬
one sentiatur : cũ aliud iubetur atq pro¬
batur : atq aliud delectat atq dominatur:
nati homitus reuiuiscit: quod in notitiã
primi faca hoĩnis aliqͣndo iam uixerat.
Sed qđ sequit᷑ non ita expeditũ. ẽ: qͦmꝰ de
paulo possit intelligi.¶ Scimꝰ enim inquit. ⁊¬
qm̃ lex sp̃ituał. ẽ: ego aut̃ carnalis sum
hoc dicit: Ad huc enim erat in corpore
mortis huius non dũ facto qͦd alibi di¬

Expanded text:
uod dixerat: sine lege enim peccatum mortuum est, non intellegamus nisi, tamquam non sit, \'latet, non apparet, penitus ignoratur\', tamquam in nescio quibus ignorantiae tenebris sit sepultum. et quod ait: ego autem uiuebam aliquando sine lege, quid ait nisi \'uiuere mihi uidebar\'? et quod adiunxit: ad ueniente autem mandato peccatum reuixit, quid est aliud quam \'eminuit et uixerat enim aliquando in paradiso, quando contra datum praeceptum satis apparebat admissum; cum autem a nascentibus trahitur, tamquam mortuum sit, latet, donec repugnans iustitiae malum eius prohibitione sentiatur, cum aliud iubetur atque adprobatur, aliud delectat atque dominatur; nati hominis reuiueseit, quod in notitia primum facti hominis aliquando iam uixerat. Sed quod sequitur non ita expeditum est, quomodo de Paulo possit intellegi. scimus enim, inquit, quia lex spiritalis est; ego autem carnalis sum. hoc dicit? adhuc enim erat in corpore mortis huius nondum facto, quod alibi di
Abbreviated transcription (Latin):
rabit de corpore moras huius Iuud
etam in qͦait qđ enim oꝑor ignoro qa
ẽ aliud quã nolo : ñ approbo ñ consen¬
tio : non facio : Alioquin contrariũ E
his quȩ superius dixit ꝑlegem cognitio
catũ ꝑ legem cognouit qđ ignorat: duo¬
modo apparet peccatũ qđ ignoratur. &¬
Sic enim dictũ ẽ ignoro ñ facio: qr nulla con¬
sensione id ego cõmitto: qͦmͦ dicturus est
dñs impiis non notu uos : quẽ pculdubio
latere nichil potest: & sic̃ dictũ ẽ eũ qui
ñ nouerat peccatũ. qđ ẽ ñ fecerat: neque
enim non nouerat qđ arguebat. His atq
huiꝰ modi in istam scripturȩ apłica ei¬
rcũnstantiam diligent̃ consideratis.
rese itelligit᷑ apłs non qͥdem se solũ in sia psona uenꝰ
alios etiam cftitutos significasse: sed secũ ñcdũ milla ẽftiti¬
tos pace ꝑfecta: a quã ab sorbebit᷑ mors in

Expanded text:
corpore mortis huius? illud etiam ubi ait: quod enim operor, ignoro, quid est aliud quam \'nolo\', non adprobo\',\'non consentio\', \'non facio\'? alioquin contrarium est his, quae superius dixit: perlegem cognitio catum per legem cognouit, quod ignorat? quomodo apparet peccatum, quod ignoratur? sic ergo dictum est \'ignoro\' \'non facio\', quia nulla consensione id ego ipse committo, quomodo dicturus est dominus impiis: nonouiuos, quem procul dubio latere nihil potest, et sicut dictum est: eum qui non nouerat peccatum, quod est \'uon fecerat\'; neque enim non nouerat quod arguebat. His atque huiusmodi in ista scripturae apostolicae circumstantia diligenter consideratis recte intellegitur aatia constitutos significasse, sed secum nondum in illa constitutos pace perfecta, in qua absorbebitur mors in
Abbreviated transcription (Latin):
uitatẽ : recolat qͣntũ potest qualẽ pacẽ
peccando amiserit. et ex clamet infelix
implorat consolatoris auxiliũ. Nec par¬
uus ẽ. ad beatitudinem accessus: cognitio
infelicitatis suȩ. Et idõbeati etiam lugentes:
qm̃ ipsi c̃solabunt᷑¬
Quidẽ qđ te iactas:
qd ẽ qđ delege et de iufttia p̃sumis
Nonuides quid intꝰ confligat inte de te.
Adũsuste: Non audis pugnantẽ et c̃fi-¬
tentẽ : & ad uitoriũ inpugna desidantẽ :
Non audis athletã dñi ab argonit᷑eta
peteatem auxiliũ pugnȩ sua Nor

Expanded text:
vitatem, recolat, quantum potest, qualem pacem vitatem, recolat, quantum potest, qualem pacem peccando amiserit, et exclamet: Infelix implorat consolatoris auxilium, nec paruulus est ad beatitudinem accessus cognitio infelicitatis suae, et ideo beati etiam lugentes, quoniam ipsi consolabuntquod te jactas? Quid est quod de Lege et justitia praesumis? Non vides quid intus confligat in te, de te, adversus te? Non audis pugnantem, et confitentem, et adjutorium in pugna desiderantem? Non audis athletam Domini ab agonotheta petentem adjutorium pugnae suae? Non
Abbreviated transcription (Latin):
uł sinteticus uł elephantiosus factus fuerit:
quã eũ qͥ hoc corpꝰ habe coeꝑit in qͦ om̃s ho¬
mines nat᷑a st̃ filii irȩ: qr hoc ñ fecit nisi
rationẽ filioꝵ quem ad modũ caere speciẽ
liquoremq mellis: cur incredibile uideat᷑
pͥmis hõinib talia fecisse corpora. ut si non
peccassea et morbum quendã qͦ morerent᷑
continuo coepissent. eo nutu imꝑarent
m̃bris quib foetus ex oritur qͦ pedib cum
ambulat᷑ : ut neq cũ ardore seminaretur :
neq cũ dolore pareretur Nunc uͦ transgre¬
diendo p̃ceptũ. motum legis illius quae re¬
pugnat legi : m̃tis in m̃bris conceptȩ mortis
hab̾e meruer̃ : quẽ nuptiae ordinant᷑: con¬
tinentia cohib& &refrenat: ut quẽ ad modũ
peccato factũ ẽ suppliciũ : sic de supplicio
tationẽ adũsus rectã uoluntatẽ suam
rebellare sentit ꝑ c̃suetudinẽ peccatoꝵ
cuiꝰ indomitȩ uolentia trahit᷑ incapti¬

Expanded text:
uel syntecticus uel elephantiosus factus fuerit. uel syntecticus uel elephantiosus factus fuerit. quam eum, qui hoc corpus habere coeperit, in quo omnes homines natura sunt filii irae, quia hoc non fecitrationem filiorum, quemadmodum cerae speciem liquoremque mellis; cur incredibile videatur primis hominibus talia fecisse corpora, ut si non peccassent, et morbum quemdam quo morerentur, continuo non concepissent, eo nutu imperarent membris quibus fetus exoritur, quo pedibus cum ambulatur, ut neque cum ardore seminaretur, neque cum dolore pareretur. Nunc vero transgrediendo praeceptum, motum legis illius, quae repugnat legi mentis, in membris conceptae mortis habere meruerunt; quem nuptiae ordinant, continentia cohibet et refrenat, ut quemadmodum de peccato factum est supplicium, sic de supplicio tationem adversus rectam voluntatem suam rebellare sentit per consuetudinem peccatorum, cujus indomita violentia trahitur in capti
Abbreviated transcription (Latin):
sed decorpore mortis huiꝰ. Sic̃ etiam illud:
moitale sed mortuũ : quã uis utiq & mortale :
qr moriturũ Non ita credendũ fuisse illa cor¬
pora sed lic& animalia nondũ sp̃itualia ñ
rentur : qđ ea die factũ ẽ qͣ lignũ contrauetitĩ
teager̃ Ita illi hões. animalia quidem cor¬
pora gerentes : sed ñ moritura si ñ peccasseđ
accep̾tura aut̃ angłicam formam cȩlestẽq¬
qͣlitatem : Mox ubi p̃ceptum trans gressi sc̃
eoꝵ m̃bris uelut ȩgritudo aliqͣ lȩtalis mors
ipsa c̃cepta ẽ mutauitq illã qualitatẽ qua cor¬
pori sic dominabant᷑. ut ñ dicerent. uideo aliã
legem in m̃bris meis repugnantẽ legi m̃tis mex
qr̃ et si nondũ spĩtuale sed animale corpꝰ:
nondũ tam̃ erat mortis huiꝰ : de qͣ & cũ qua
nati sumꝰ. Quid enĩ ñ dicã nati sed omĩno eo¬
cepti : nisi ȩgritudinẽ qͣndam inchaauimꝰ
qͥ sumꝰ necessario morituri: Neq enim tã
necesse ẽ. eũ ipso morbo mori. qui ydrops

Expanded text:
e, inquit, mortis hujus. Sicut etiam illud: mortale, sed mortuum, quamvis utique et mortale, quia moriturum. Non ita credendum est fuisse illa corpora, sed licet ani: quod ea die factum est qua lignum contra vetitum tetigerunt. Ita illis homines animalia quidem corpora gerentes, sed non moritura nisi peccassent, acceptura autem angqualitatem, mox ubi praeceptum transgressi sunt, eorum membris uelut aliqua aegritudo letalis mors ipsa concepta est mutauitque illam qualitatem, qua corpori sic dominabantur, ut non dicerent: uideo aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, quia, etsi nondum spiritale, sed animale corpus erat. nondum tamen erat mortis huius, de qua et cum qua nati sumus. quid enim aliud, non dicam nati, sed omnino concepti, nisi aegritudinem quandam inchoauimus, qua sumus necessario morituri? neque enim tam necesse est eum ipso morbo mori, qui hydrops
Abbreviated transcription (Latin):
remortalis : qr insimilitudine carnis peccati.
NoN in carne peccati: sed insimilitudinie
carnis peccati. Quid habet caro peccati:
Mortem & seccatũ. Quid habuit similitudo
carnis peccati: Mortem sine peccato. Si
hab̾et peccatũ : card eẽt peccati. Si mortem
ñ hab̾et: ñ e&̃ similitudo carnis pecccta.
Talis uenit saluator. Uenit: mortuus ẽ
sed mortem occidit. Finiuit inse: quam
timebamꝰ. Suscepit illã : & occidit illam :
quomꝰ sũmꝰ uenatori Leonem suscepit

Expanded text:
re mortalis? Quia in similitudine carnis peccati : non in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati. Quid habet caro peccati? Mortem et peccatum. Quid habuit similitudo carnis peccati? Mortem sine peccato. Si haberet peccatum, caro esset peccati: si mortem non haberet, non esset similitudo carnis peccati. Talis venit, Salvator venit: mortuus est, sed mortem occidit: finivit in se quam timebamus; suscepit illam, et occidit illam; quomodo summus venator leonem cepit,
Abbreviated transcription (Latin):
minando poenam ÷ non adiuuando ꝑ grãm¬
Nã &apłs ipso uerbo usus ẽ ubi alt. quog ent
impossibile erat legi in qͦ infirmabat᷑ per
carnem: significare uolens qr ꝑsp̃m im¬
pletur : tam̃ dix̃ ipsam infirmari: cũ ab
infirmis ñ possec impleri. Qđ aut̃ sequit᷑¬
in euglio dicit : ñ ueni legem soluere sed
implere Unde et apłs qui dixerat legem
in firmatã eẽ. ꝑcarnem. quia caro ñ implet
ipse item dicit. ut iustitia legis impleret᷑

Expanded text:
minando poenam, nec adjuvando per graminando poenam, nec adjuvando per gras ipso verbo usus est, ubi ait, Quod enim impossibile erat Legi, in quo infirmabatur per carnem; significare volens quia per spiritum impletur: tamen ipsam dixit infirmari, cum ab infirmis non possit impleri. Infirmata vero ipin Evangelio dicit: Non veni Legem solvere, sed implere . Unde et Apostolus qui dixerat Legem infirmatam esse per carnem, quia caro non impletipse item dicit: Ut justitia Legis impleretur
Abbreviated transcription (Latin):
is habitat in uob qui suscitauit itm xp̃m
ex mortuis uiuificabit & mortalia cor¬
pora ur̃a ꝑ in habitantẽ sp̃m eiꝰ in nobis.
Uiuificatis igit᷑ mortalibi corporib nr̃is.
ñ solũ ad peccandũ consensio nulla erit ⁊
sed nec ipsa cui ñ con consentiat᷑ carnis
c̃cupiscentia remanebit: quã sp̃ui resis¬
tentem ñ hab̾e in carne mortali uie
tantũ homo potuit: qͥñ ꝑ ipsam ad ho¬
mam in huius uitȩ mortalitate porta¬
bant: absit ut dicamꝰ sic̃ iste calũniatur.
semꝑ immoderata libidine fuisse por¬
lutos : sed dicimꝰ a consensione prauañ
libidinũ liberos dec̃cupi scentia tamex
carnis quã moderando frenabant. tanta
humilitate & pietate gemuisse : ut opta¬
rent eam ñ habe quam edomare Nam
pluuiã uoluntariã dĩ hereditatis nie
qd legem dedit: & infirmata ẽ ut ipsa
lex uł ipsa bereditas Lex infirmata sic
accipi potest eo qd non impleretur ⁊noꝵ
qđ ipsa infirma sit sed qd in firmos facii

Expanded text:
ui suscitauit Christum Iesum a mortuis uiuificabit et mortalia corpora uestra per habitantem spiritum eius in uobis. uiuificatis igitur mortalibus corporibus nostris non solum ad peccandum consensio nulla erit, sed nec ipsa cui non consentiatur carnis concupiscentia remanebit. quam spiritui resistentem non habere in carne mortali ille tantum homo potuit, qui non per ipsam ad homam, in huius uitae mortalitate portabant, absit ut dicamus, sicut iste calumniatur, semper inmoderata libidine fuisse pollutos, sed dicimus a consensione prauarum libidinum liberos, de concupiscentia tamen carnis, quam moderando frenabant, tanta humilitate et pietate gemuisse, ut optarent eam non habere potius quampluviam hanc voluntariam Deus haereditati suae, quod Legem dedit. Et infirmata est: vel ipsa Lex, vel ipsa haereditas. Lex infirmata sic accipi potest, eo quod non impleretur: non quod ipsa infirma sit, sed quod infirmos facit
Abbreviated transcription (Latin):
ad illũ: quite suꝑ te tollit. Pondere quodã
uetustatis deprimeris : clama et dic Ini¬
felix ego homo qͥs me lib̾abit de corpore
mortis huius: Quis me libabit ab eo
qͦ grauor᷑ Corpus quod corrũpit᷑ aggra¬
mittit ut dui cont᷑ te litiges. donec ab¬
sorbeant᷑ om̃s cupiditates male: Ut
intelligas in te poetiam tuã. In te exte¬
ipso est flagellũ tuũ. Sit rixa tua tecũ
Sic uita dicat᷑ in rebellem adũsus dm̃:
ut ipse sit bellx̃: qui pacem Noluit

Expanded text:
ad illum qui te sursum tollit. Pondere quodam ad illum qui te sursum tollit. Pondere quodam vetustatis deprimeris; clama et dic: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? quis me liberabit ab eo quo gravor? corpus enim quod corrumpitur, aggramittit ut diu contra te litiges, donec absorbeantur omnes cupiditates malae? Ut intelligas in te poenam tuam: in te ex teipso est flagellum tuum; sit rixa tua tecum. Sic vindicatur in rebellem adversus Deum, ut ipse sibi sit bellum, qui pacem noluit
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ꝑiũm xp̃m dñm nr̃m. Quare gr̃a: Quia gra¬
tis dat᷑. Qua re gratis dat᷑ : qr merita tua ñ p̃ces¬
serunt : sed beneficia dĩ te p̃uener̃ Illi gͦ głia :
qui nosslib̾at. Om̃s enim peccauer̃. & egenT
ommi sanato languore conicupiscentiae car¬
nis: non ad poenam corpus reciꝑe sed ad
nͥdicitur enim tibi quaedam noua uita :¬
et ui uetus es. Nouitatis gaudio suspenderis :
uetustatis onere p̃grauaris. Incipit tibi. ẽẽ
bellũ aduersus te Sed ex qua parte displi¬
ces tibi iungeris deo: et ex qua parte iam
ungeris deo idoneus eris ad uincendũ te.
quia ille tecũ. ẽ qui om̃a suꝑat. Attende
quid dicit apłs. Mente seruio legidei
carne aut̃ legi peccati. Unde m̃tee Quia
displicet tibi uitã tua mala. Unide car¬
ne : Quia non desunit suggestiones et de¬
lectationes male. Sed ex eo quod m̃te
coniungeris dõ: uincis qđ inte non
uult sequi. Precessisti enim ex parte:
et exparte tardas. Trahe te ipsum

Expanded text:
ristum Dominum nostrum . Quare gratia? Quia gratis datur. Quare gratis datur? Quia merita tua non praecesserunt, sed beneficia Dei te praevenerunt. Illi ergo gloria qui nos liberat. Omnes enim peccaverunt, et egent omni sanato languore concupiscentiae carnis, est non ad poenam corpus recipere, sed ad Indicitur enim tibi quaedam nova vitet tu vetus es: novitatis gaudio suspenderis, vetustatis onere praegravaris; incipit tibi esse bellum adversus te. Sed ex qua parte tibi displices, jungeris Deo; et ex qua parte jam jungeris Deo, idoneus eris ad vincendum te, quia ille tecum est qui omnia superat. Attende quid dicit Apostolus: Mente servio legi Dei; carne autem legi peccati. Unde mente? Quia displicet tibi vita tua mala. Unde carne? Quia non desunt suggestiones et delectationes malae; sed ex eo quod mente jungeris Deo, vincis quod in te non vult sequi. Praecessisti enim ex parte, et ex parte tardaris: trahe teipsum
Abbreviated transcription (Latin):
Sdñm nr̃m. Atq inde concludit Ibit᷑
ipse ego m̃te seruio legi dĩ: carne
aut̃ legi peccati. Carne scilicet legi
peccati concupiscendo.: m̃ te autem
legi dĩ eidem c̃cupis centx ñ c̃senti¬
endo INulla gͦ condeminatio. ẽ nẽ
natur : nisi qui c̃cupiscentiae carnis

Expanded text:
nostrum. Atque inde concludit, Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati: carne scilicet legi peccati, concupiscendo; mente autem legi Dei, eidem concupiscentiae non consentiendo. Nulla ergo condemnatio est nunc natur, nisi qui concupiscentiae carnis
Abbreviated transcription (Latin):
si forte pugnes in amphiteatro Ille tͥ p̃mium
dare porest si uiceris: adiuuare te periclitan¬
tẽ ñ potest. Non sic spectat ds̃. Vide gͦ: atten¬
de eũ quidicit. Condelector enĩ legi dĩ. scđm
interiorem hominem. Vlideo aut̃ aliam legẽ
in m̃bris meis repugnantem legi m̃tis mẽȩ ÷

Expanded text:
si forte pugnes in amphitheatro: ille tibi praemium dare potest si viceris, adjuvare te periclitantem non potest. Non sic exspectat Deus. Vide ergo, attende eum qui dicit: Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem, video autem aliam legem in membris meis repugnantem leg
Abbreviated transcription (Latin):
mortuum dr̃: loquente apło Corpꝰ qͥdem
inquit mortuũ. ẽ ꝓpt̃ peccatum: sp̃s autem
uita ẽ ꝓpt̃ iustitiam. Haec uita ex fide fa¬
cta .ẽ: qm iustus ex fide uiuit: Sed quid se¬
quitur : Si aut̃ sp̃s eius qͥ suscitauit ibm¬
xp̃m a mortuishabitat in uob:
qͥ suscitauit iħm xp̃m amortuis uiuifica¬

Expanded text:
mortuum dicitur loquente apostolo: corpus quidem, inquit, mortuum est propter peccatum, spiritus autem uita est propter iustitiam. haec uita ex fide facta est, quoniam iustus ex fide uiuit. sed quid sequitur? si autem spiritus eius qui suscitauit Iesum ex mortuis habitat in uobis, qui suscitauit I
Abbreviated transcription (Latin):
& mortis : ne scilicet consensionem duam concu¬
piscentia sibi uit dicet carnis. Et ea quar
secuntur eundem sensum magis magisq
demonstrant : Sed adhibendus ẽ modus
Uisum aut̃ aliqͣndo etiam mͥ fuerat ho¬
minem sublege isto apłi sermone descri¬
bi : sed uim michi postea ista uerba fecer̃
qđ ait. ñc aut̃ iam ñ ego operor illud: Ad
hoc enim ꝑtinet qͦd ait post ea Nulla gͦ
condemnatio. ẽ nẽ his qui st̃ in xp̃o itiu
Et enĩ ñ uideo qͦmodo diceret homo sub
lege: condelector legi dei scđm interi¬
orem hominem: cũ ipsa delectatio boni
quȩ etiã ñ consentit ad malũ. ñ timore
poene sed amore iustitiȩ. hoc. ẽ enim con¬
de corpore mortis huius: quis neget
apłm cũ hȩc diceret ad buc fuisse ix
corpore moitis huius: A qͦ utiq impu
ñ lib̾ant᷑: quib eadem corpora adtor¬
m̃ta ȩt̃na redddunt᷑ libari gͦ ẽ a corpore
mortis huiꝰ: omni sanato langore con¬
cupiscentiȩ carnis non ad poenam corpꝰ

Expanded text:
 mortis, ne scilicet consensionem tuam concupiscentia sibi uindicet carnis. et ea quae sequuntur eundem sensum magis magisque demonstrant; sed adhibendus est modus. Visum autem aliquando etiam mihi fuerat \'hominem sub lege\' isto apostoli sermone describi sed uim mihi postea ista uerba fecerunt, quod ait: nunc autem iam non ego operor illud. ad hoc enim pertinet quod ait et postea: nulla ergo condemnatio est nunc his, qui sunt in Christo Iesu, et quia non uideo qlege, Condelector legi Dei secundum interiorem hominem: cum ipsa delectatio boni, qua etiam non consentit ad malum, non timore poenae, sed amore justitiae hoc est enim conde corpore mortis hujus; quis neget Apostolum cum haec diceret, adhuc fuisse in corpore mortis hujus? A quo utique impii non liberantur, quibus eadem corpora ad tormenta aeterna redduntur. Liberari ergo est a corpore mortis hujus, omni sanato languore concupiscentiae carnis, non ad poenam corpus
Abbreviated transcription (Latin):
Stransmutauer ueritatem dĩ in m̃datium: &e co¬
luer̃ et seruier̃ potiꝰ creaturȩ quã ꝯtatori: qͥ ẽ
benedictus in scła am̃. TPropt̃ hoc inquit
tradidit illos ds̃ inpassiones ignominiȩ
Ecce quotiens ds̃ uindicat: & ex eadem uin¬
dicta plura & grauiora peccata consur¬
Ngunt. ¶Nã fȩminȩ eoꝵ mutauer̃ natura¬
lem usum : in eũ usũ qui ẽ. cont᷑ naturã¬
S Similit̃ aut̃ et masculi yelicto naturali
Nusu feminȩ : ex arser̃ in appetitũ suũ in
inuicẽ: masculi in masculos deformi¬
tatẽ oꝑantes. Atq ut ofaendẽt sic. eẽ ista
peccata. ut etiam poene sitł peccatoꝵ:
etiam his ad iunxit. Et mercedẽ mutuã¬
I quã oportiuit erroris sui in semet ipsis
yecipientes. Videte qͦtiens uindicet: eadẽq
uindicta quȩ pariat. pulluletq peccata
ad huc attendite¶Et sic̃ ñ ꝓbauer̃ in qͥt
dm̃ hab̾e in notitiam: tradidit illos deus¬

Expanded text:
transmutanerunt ueritatem dei in mendacium et cotransmutanerunt ueritatem dei in mendacium et coluerunt et seruierunt creaturae quam creatori, qui est benedictus in saecula amen. propter hoc, inquit, tradidit illos deus in passiones ignominiae. ecce quotiens uindicat deus et ex eadem uindicta plura et grauiora peccata consurgunt: nam feminae eorum mutauerunt naturalem usum in eum usum qui est contra naturam. similiter autem et masculi relicto naturali usu feminae exarserunt in appetitum suum i n . inuicem, masculi in masculos deformitatem operantes. atque ut ostenderet sic esse ista peccata, ut etiam poenae sint peccatorum, etiam his adiunxit: et mercedem mutuam, quam oportuit, erroris i s sui in semet ipsis recipientes. uide quotiens uindicet eademque uindicta quae pariat pulluletque peccata. adhuc adtendite: et sicut non probauerunt, inquit, deum habere in notitiam, tradidit illos deus
Abbreviated transcription (Latin):
in cogitationib suis: et obscuratũ. ẽ. in¬
sipiens cor eoꝵ Utiq ista obscuratio: uin¬
dicta & poena iã fuit. Et tam̃ ꝑ hanc poe¬
nam. idẽ scordis cȩcitatem quȩ fit dese¬
rente luce sapientiȩ : in plura & grauia
peccata collapsi st̃.¶ Dicentes enim se
Seẽ. sapientes: stulti facti st̃. Grauis haec
poena ẽ si quis aduertat Ex hac pȩna.
uide qͦierunt. ¶ Et immutauer̃ in qͥt
głiam in corruptibił dei. insimilitu¬
Ndinem imaginis corruptibił hominis:
Net uolucrũ & quad rupedum & serpeãtũ
Ista fecer̃ expeccati poena: qu a obscuratũ
ẽ insipiens cor eoꝵ. Et ꝓpt̃ haec tam̃. qr
lic& poenalia etiam ipsa peccata st̃: ad¬
iungit &dicit. Propt̾ea tradidit illos
tradens illos indesiđia cordis eoꝵ iN
immunditiam. Nidete etiam ex hac
poena quae faciunt. Nt contum eliis
inquit afficiant corpora sua insemet
ipsis. Et qr poena ẽ iniquitatis cũ sit &
iniquitas : eiudentius cõm̃dat dicens Qui

Expanded text:
et obscuratum est insipiens cor eorum? Utique ista obscuratio vindicta et poena jam fuit: et tamen per hanc poenam, id est, per cordis caecitatem, quae fit deserente luce sapientiae, in plura et gravia peccata collapsi sunt. Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt. Gravis haec poena est, si quis intelligat, et ex hac poena vide quo ierunt: Et immutaverunt, inquit, gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpentium. Ista fecerunt ex peccati poena, qua obscuratum est insipiens cor eorum. Et propter haec tamen, quia licet poenalia, etiam ipsa peccata sunt, adjungit et dicit: Propterea tradidit illos tradens illos in desideria cordis illorum, in inmunditiam. uidete etiam ex hac poena quae faciant: ut contueliis, inquit, afficiant corpora sua in semet ipsis. et quia poena est ista iniquitatis, cum sit et iniquitas, cuidentius commendat dicens: qui
Abbreviated transcription (Latin):
miscđia. Fortasse respondeat aliquis dm̃
Sad ista non cogere : sed dignos deseri. tantũ
deserere Si hoc dicit uerissime dicit.
Deserti qͥppe ut dixi luce iustitiȩ. et ꝑ
hoc contenebrati: quid pariant aliud
quã hȩc om̃a quȩ cõmemoraui oꝑa te¬
nebrarum. donec dicat᷑ eis si dicto oboe¬
diant. surge qui dormis. & exurge amor¬
tus et illuminabit te xp̃c

Expanded text:
mitteret. Fortasse respondeat deum ad ista non cogere, sed dignos deseri tantum deserere. si hoc dicit, uerissime dicit; deserti quippe, ut dixi, luce iustitiae et per hoc contenebrati quid pariant aliud quam haec omnia quae commemoraui opera tenebrarum. donec dicatur eis, si dicto obaudiant: surge qui dormis et exsurge a mortuis, et inluminabit te C
Abbreviated transcription (Latin):
am uos mundi estis ꝓpt̃ uerbũ qđ¬
dib locutꝰ sũ uob. Quare ñ ait mundi estisppt̃¬
Ii. baptismũ qͦ abluti estis : sed ait ꝓpt̃
uerbũ qͦd locutus sũ uob: nisi qr et in
aqua ũbũ mundat: Detrahe ũbũ ÷ &
quid ẽ. aqua nisi aqua: Accedit ũbũ ad
elem̃tũ : et fit sacram̃tũ: etiam ipsũ tanꝗ¬
ui sibile ũbũ Nã de hoc utiq dixerat:¬
ꝗdo pedes discipłis lauit. Iui lotus ẽ non
indiget ut lauet : sed ẽ totus mundus.
Vnde ista tanta uirtus aquȩ ut corpꝰ tan¬
gat. et cor abluat: nisi faciente uerbo

Expanded text:
am vos mundi estis propter verbum, quod locutus sum vobis'. Quare non ait: 'mundi estis propter baptismum, quo abluti estis', sed ait: 'propter verbum, quod locutus sum vobis', nisi quia et in aqua verbum mundat? Detrahe verbum, et quid est aqua nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum, etiam ipsum tamquam visibile verbum. Nam et hoc utiqquando pedes discipulis lavit. Qui lotus est, non indiget ut lavet, sed est mundus totus. Unde ista tanta virtus aquae, ut corpus tangat, et cor abluat, nisi faciente verbo
Abbreviated transcription (Latin):
t̃retur ñ iustitia delectat᷑ Hunc foras caritas
mitit qͣm ñ delectat iniqͥtas etiam si ꝓponatur
impunitas: ñ illũ qͦtimet anima ne amittat
ipsam grãm ꝑ quam in illa factũ ẽ ut eam non
peccarẽ delectet: quo timet ne eam ds deserat
etiam si nullis dolorũ cruciatib puniat. hic
timor castus ẽ Non eum caritas eicit: sed ad sciscit
De illo quippe scriptũ. ẽ Timor dñi castus: per¬
manens in scłm scłi. Neqͣquam istũ diceret per¬
manentem: nisi sciens aliũ qui ñ ꝑmaneret : Ti
luntaite oli attum sape: sead cime Qui enim
altũ sapit. & idõ ñ timet: utiq ꝑniciose ñ ti
met. Neq mitis et piꝰ ẽ qui se ipsũ in se ipso

Expanded text:
terretur, non iustitia delectatur; hunc foras caritas terretur, non iustitia delectatur; hunc foras caritas mittit, quam non delectat iniquitas, etiamsi proponatur impunitas, non illum, quo timet anima, ne amittat ipsam gratiam, qua in illa factum est, ut eam non peccare deetiamsi nullis dolorum cruciatibus puniat. Hic timor castus est; non eum charitas ejicit, sed adsciscit. De illo quippe scriptum est, Timor Domini castus, permanens in saeculum saeculi : nequaquam istum diceret permanentem, nisi sciret alium qui non permaneret. piendo sed humilibus consentiendo; cum timore et tremore suam ipsorum salutem operentur; deus est enim, qui operatur in eis
Abbreviated transcription (Latin):
accepistis sp̃m adoptionis iterũ intimore sed
accepistis sp̃m ad optionis filioꝵ. in qͦ clamamꝰ
abba pat̃: id.ẽ ut fides in nob sit quae ꝑ dilec¬
tionem oꝑat᷑. ñ tam tim̃do poenam quam aman¬
do iustitiam : Iam̃ qr ñ fit anima iusta nisi par¬
ticipatione melioris qͥ iustificat impiũ: qͥd enĩ
hab& qđ ñ accepit: Ni debet sibi tribuendo qđ
di ẽ ita głari tanqͣm ñ acceꝑit. Ob hoc ei dictũ
ẽ noli altũ saꝑe sed time. Et timor iste p̃cipit᷑
etiam his qͥ ex fide uiuentes heredes st̃ noui tes¬
tam̃ti: atq in libtatem uocati. Altũ enim saꝑe :
dictũ. ẽ suꝑbire. Qđ alio loco econtrario satis
ostendit ubi ait. Nalta sapientes: s humilibus
c̃sentientes Ex hoc qđ ait humilib c̃sentientes:
utiq aꝑuit nichil aliud se dixisse alta sapientes
quam suꝑbientes Timor gͦ ñ ẽ in caritate sed ꝑ
fecta haritas foras mitat timorem : sedillũ ser¬
uilem : illũ qͥcũ se quisq ab oꝑe malo abstnet pȩna

Expanded text:
m seruitutis iterum in timorem, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba, pater\', id est ut fides in nobis sit, quae per dilectionem operatur, non tam timendo poenam quam amando iustitiam, tamen, quia non fit anima iusta nisi participatione melioris, qui iustificat impium — quid enim habet, quod non accepit? - , non debet sibi tribuendo, quod dei est, ita gloriari, tamquam non acceperit. ob hoc ei dictum est: Noli altum sapere, sed time. et timor iste praecipitur etiam his, qui ex fide uiuentes heredes sunt noui testamenti atque in libertatem uocati. altum enim sapere dictum est superbire, quod alio loco e contrario satis ostendit, ubi ait: Non alta sapientes sed humilibus consentientes. ex hoc, quod ait \'humilibus consentientes\', utique aperuit nihil aliud se dixisse \'alta sapientes\' quam superbientes. Timor ergo non est in caritate, quia perfecta caritas foras mittit timorem sed illum seruilem, illum, quo, cum se quisque ab opere malo abstinet, poena
Abbreviated transcription (Latin):
cuius particeps factus elias illa potuit :
sic dr̃ & dĩ iustitia quȩ nr̃a .ẽ. sed donata
adõ. De qͣ loquens apłs iudaeos arguens
dic̃ Inorantes enĩ dĩ iustitiã. et suã ius¬
titiã uolentes constituere: id ẽ. tanꝗ a se
sibi paratam. Cont᷑ qͣles dic̃ Qud enim
habes qđ ñ accepisti : I gn onentes enim
dĩ iustitiã et suam uołentes c̃fatuere¬
iustitiȩ dĩ ñ st̃ subiecti De iudaeis hoc
iustitiã dic̃ eos uolentes constituere
quȩ iustitia ẽ ex lege : ñ quia lex ab
ipsis ẽ constituta : sed in lege quȩ ex dõ ẽ
suam iustitiam constituerant qͣndo eandẽ
legem suis uirib se implere posse cre¬
debant: ignortentes dĩ uistitiam ñ qua
iustidia ds̃ iustus ẽ sed quȩ iustiti& ho

Expanded text:
cujus particeps factus Elias illa potuit: sic dicitur et Dei justitia quae nostra est, sed donata a Deo. De qua loquens Apostolus, Judaeos arguens dicit: Ignorantes enim Dei justitiam et suam volentes constituere, id est, tanquam a se sibi paratam. Contra quales dicit: Quid enim habes quod non accepisti ? Ignorantes enim Dei justitiam et suam volentes constitjustitiae Dei non sunt subjecti . De Judaeis hoc justitiam dicit eos volentes constituere, quae justitia est ex lege non quia lex ab ipsis est constituta, sed in lege quae ex Deo est suam justitiam constituerant quando eamdem legem suis viribus se implere posse credebant. Ignorantes Dei justitiam non qua justitia Deus justus est, sed quae justitia est
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim frustra dictũ ẽ : iudicia tua¬
sic̃ abrssus multa. Cuius abrssi altitudi.
tatis horrore ꝑcussus: o altitudinem inqͥt
diuitiarũ sapientiȩ & scientiae dĩ. qͣm inscru¬
tabilia iudicia eiꝰ et inuestigabiles uiȩ eius:¬
&ecȩt̃a Ualde gͦ paruũ sensũ habemꝰ ad dis¬
cutiendam iustitiam udicioꝵ dĩ: addiscuti¬
endam grãm gratuitam: nullis meritis p̃ce¬
dentib non iniquã qͦ ñ tam mouet cũ p̃stat᷑
indignis.: quã eque indignis aliis denegat᷑¬
extolleretur datus erat stimulus carnis
angłs satanȩ qͥ eũ colafizaret semel et iter̃
et t̾cio dep̃canti dictũ ẽ. Sufficit tͥ grã mea
Nam uirtꝰ in infirmitate ꝑficit᷑. Aliquid
gͦ ẽ in abdito & ꝓfundo iudicioꝵ dĩ: ut etiã
iustoꝵ omne os obstruatur in laude sua:
et ñ aꝑiat᷑ nisi in lcuidem dĩ. Hoc autem ali¬
quid qͥs possit scrutari: quis uefagare:
quis nosse : Tam st̃ in scrutabilia iudicia
eiꝰ: & inuestigabiles uiȩ eiꝰ¬

Expanded text:
Neque enim frustra dictum est: « Judicia tua abyssus multa . » Cujus abyssi altitudaltitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei! praemiserat quippe sententiam mirae profunditatis dicens: conclusit enim deus omnes in inen. ualde ergo paruum sensum habemus ad discutiendam iustitiam iudiciorum dei, ad discutiendam gratiam gratuitam, nullis meritis praecedentibus non iniquam, quae non tam mouet, cum praestatur indignis quam cum aeque indignis aliis denegatextolleretur datus erat stimulus carnis, Angelus satanae, qui eum colaphizaret, semel et iterum et tertio deprecanti dictum est, Sufficit tibi gratia mea; nam uirtus in infirmitate perficitur. aliquid ergo est in abdito et profundo iudiciorum dei, ut etiam iustorum omne os obstruatur in laude sua et non aperiatur nisi in laudem dei. hoc autem aliquid quis possit scrutari, quis uestigare, quis nosse? tam sunt inscrutabilia iudicia eius et inuestigabiles uiae eiu
Abbreviated transcription (Latin):
ultimo tẽpore ante iudiciũ iudȩos in xp̃m
leberrimũ. ẽ in sermonib cordibusq fide¬
liũ. Ipse quippe ante aduentũ iudicis sal¬
uatoris ñ immerito credit᷑. eẽ. uenturus :
qr etiam nc̃ uiuere ñ immerito credit᷑.
Currunamq igneo raptꝰ ẽ de humanis¬
rebus: qđ euidentissime sc̃a scriptura
testatur. Cũ uenerit gͦ exponendo legẽ
sp̃ualit̃ quam nẽ udaei carnalit̃ sapi¬
unt. c̃uertet cor patris ad filiũ : id. ẽ cor
patrũ ad filios Singularem quippe ꝓ
Et ẽ. etiam sensus : ut etiam filii sic intel¬
ligant legem id. ẽ iudxi. quẽ ad modũ
eam patres intellexer̃ : id. ẽ ꝓpħae : in
quib erat ipse morses Sic enĩ corpa¬
trũ c̃uertetur ad filios. cũ intelligentia
patrũ ꝑducet᷑ ad filiorũ intelligentiã :
et cor filioꝵ ad patres eoꝵ: dũ id qͦd sen¬

Expanded text:
ultimo tempore ante iudicium Iudaeos in Chrisultimo tempore ante iudicium Iudaeos in Chrisleberrimum est in sermonibus cordibusque fidelium. Ipse quippe ante aduentum iudicis Saluatoris non inmerito speratur esse uenturus, quia etiam nunc uiuere non inmerito credrru namque igneo raptus est de rebus humanis, quod euidentissime sancta scriptura testatur. cum uenerit ergo expo- nendo legem spiritaliter, quam nunc Iudaei carnaliter sapiunt, conuertet cor patris ad filium, id est cor patrum ad filios. singularem quippe pro osuerunt; et est sensus, ut etiam filii sic intellegant legem, id est Iudaei, quemadmodum eam patres intellexerunt, id est prophetae, in quibus erat et ipse Moses. sic enim cor patrum conuertetur ad filios, cum intellegentia patrum perducetur ad intellegentiam filiorum et cor filiorum ad patres eorum, dum i
Abbreviated transcription (Latin):
urãs manꝰ eẽ. captiuus. Sed qͥ hoc intelli¬
nor ille cui seruiuit maior ipse exultabit:
mem̃itote legis morsi serui mei quã mandaui
ei in oreb adomnem isrł p̃cepta et iudicia:
oportune commemorat post declaratum
futurũ tam magnum int̾ obseruatores legis
contẽptoresq discrim̃: Simul retiam ut
discant legem sp̃itualit̃ intelligere. et inue¬
niant in ea xp̃m: ꝑ quẽ iudicem facienda ẽ
int̃bonos et malos ipsa discretio: ñ enim
frustra idem dñs ait iudxis. si cedetis mo¬
rsi credẽtis et michi: de me enim ille seri¬
psit. Cũ autem ad monuisset ut meminis
sent legis moẏsi. qm̃ p̃uidebat eos multo
ad huc tempore non eã sp̃itualit̾ sic̃ opor¬
tuerat accepturds : continuo subiecit:
Ecce ego mittã uob eliam tͥesbiten anteꝗ
ueniãt dies dñi magnꝰ et illustris: qui con
uertet cor patris ad filiũ et cor hominis
ad proximũ suũ: ne forte ueniens ꝑcutiã
t̃ram poenitus ꝑ hunc eliam magnum
mirabilemq ꝓpħam exposita sibi lege

Expanded text:
vestras manus esse captivus. Sed qui hoc intelligenor ille cui servivit major , ipse exsultabit, Mementote legis Moysi serui mei, quam mandaui ei in Choreb ad omnem Israel, praecepta et iudicia opportune commemorat post declaratum futurum tam magnum inter obseruatores legis contemtoresque discrimen; simul etiam ut discant legem spiritaliter intellegere et inueniant in ea Christum, per quem iudicem facienda est inter bonos et malos ipsa discretio. Non enim frustra idem Dominus aitludaeis: Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit. Casent legis Moysi quoniam praeuidebat eos multo adhuc tempore non eam spiritaliter, sicut oportuerat, accepturos, continuo subiecit? Et ecce ego mittam uobis Heliam Thesbiten, antequam ueniat dies Domini magnus et inlvertet cor patris ad filium, et cor hominis ad proximum suum; ne forte veniens percutiam terram penitus . Per hunc Eliam magnum mirabilemque prophe
Abbreviated transcription (Latin):
ligeneratione formam᷑ : & om̃s unã massã
nicbil aliud petcantib nisi atͥna dãnatio
debeat᷑: qͥd sibi uult homo de hac massa.ut dõ
respondeat & dicat qͣre sic me fecisti : Siuis ista
cognoscere: noli eẽ lutũ. sed efficere filius dĩ ꝑ illiꝰ
miscđiam : qͥ dedit potestatẽ filios dĩ fieri credentib
in nomine eiꝰ. Ñ aut̃ qđ tucupis. anteꝗ credant
p̃cedentib data ẽ. Qđ est enim meritũ peccatoris
ẽ : ut ad credenddm ñ merito sed gr̃a uocaremur:
credendo autem meritum etiam collocaremꝰ. Pec¬
catores autem cređe iubent᷑: ut apeccatis credendo
purgent᷑ : nesciunt enim qđ recte uiuendo uisuri
st̃. Qua ꝓpt̃ cũ uidẽ ñ possint nisi rete uiuent
nec recte uiuere ualeant nisi credant: manifestũ
ẽ. a fide incipiendũ : ut p̃cepta quib credentes
a scło hoc aũtunt᷑. cormundũ faciant ubi uidĩ

Expanded text:
li generatione formamur, et omnes una massa lnihil aliud peccantibus nisi aeterna damnatio debeatur, quid sibi vult homo de hac massa, ut Deo respondeat et dicat, Quare me sic fecisti? Si vis ista cognoscere, noli esse lutum, sed efficere filius Dei per illius misericordiam, qui dedit potestatem filios Dei fieri credentibus in nomine ejus; non autem, quod tu cupis, antequam credant, praecedentibus data est. Quod est enim meritum peccatoris us mortuus est , ut ad credendum non merito, sed gratia vocaremur, credendo autem etiam meritum collocaremus. Peccatores igitur credere jubentur, ut a peccatis credendo purgentur. Nesciunt enim quid recte vivendo visuri sint. Quapropter cum videre non possint, nisi recte vivant, nec recte vivere valeant, nisi credant; manifestum est a fide incipiendum, ut praecepta quibus credentes a saeculo hoc avertuntur, cor mundum faciant, ub
Abbreviated transcription (Latin):
uł labent᷑ int̾ras con grusq suae ante
accȩ uitae corporeis receptaculis tene¬
rent᷑ : ille utiq meliꝰ ante hoc mortale
corpꝰ uixisse ꝯedenđ. ẽ qͥ eo ñ multũ me¬
ruit p̃grauari : ut et bonũ hab̾et in ge¬
nium: et c̃cupis ceatus eiꝰ mitioribus
qua sola posset a scđȩ mortis ꝑnitiȩ libari :
ille aut̃ pro meritis deteriorib sicut
putant grauiori corpori implicitus. et
ob hoc cordis obtunsi cũ carnis ille cebris
ardentissima cupidine uinceretur. et
ꝑneqͥssimã uitã pecccias pristinis qͥbus do
hoc uenire meruerat adderet peiora
trena: aut incruce tam̃ audiuit hodiȩ
mecũ eris in parae dyso: aut alicui
effectus ẽ ut ubi abundauit peccatũ
Ou ibundare gr̃a. Quio hinc respondead
orrmnino ñ uideo: qru uolentes hum anis con¬
iecturis iustitiam di defenđe et ignorantes
alutudinem graẽ fabulas imꝑbabiler
nescit falli nec fallent Et hout
nondum natos addis cernenida merita eoꝵ

Expanded text:
uel laberentur in terras congruisque suae ante uel laberentur in terras congruisque suae ante actae uitae corporeis receptaculis tenerentur, ille utique melius ante hoc mortale corpus uixisse credendus est, qui eo non multum meruit praegrauari, ut et bonum haberet ingenium et concupiscentiis eius mitioribus n meruit, qua sola posset a secundae mortis pernicie liberari; ille autem pro mentis deterioribus, sicut putant, grauiori corpori inplicitus et ob hoc cordis obtunsi, cum carnis inlecebris ardentissima cupidine uincerctur et per nequissimam uitam peccatis pristinis, quibus ad hoc uenire meruerat, adderet peiora terrena, aut in cruce tamen audiuit: hodie mecum eris in paradiso, aut alicui effectus est, ut ubi abundauit peccatum, superabundaret gratia. quid hinc respondeant omnino non uideo, qujecturis justitiam Dei defendere, et ignorantes altitudinem gratiae, fabulas improbabiles nescit falli, nec fallere. Et sicut nondum natos ad discernenda merita eorum
Abbreviated transcription (Latin):
sedex uoeante dictũ ẽ qđ maior serurt
minori. Nec ipsi tam̃ qͥ hoc sentiunt eua
dud̃ quȩsdionis angustias sedincis co¬
artati et herentes similit̃ o altitudo
exclamane cogunt᷑ Inde enĩ fit ut homo
ab in eunti pueritia modesior tẽ perano
oderit auaritiam liicuriã detestetur
atq adiuirtutes cȩteras puectior. aptir¬
orq consurgat: et tam̃ eo loco sit
audient sine p̃dicante: Alius aut̃ tardus¬
ingenio libidinosus. de ditus flagiti is
et facinorib cooꝑtus. ita gubnetur
ut audiat credat b ap tizetur. rapiat᷑
Aut si deteꝑtus hic fuerit: laudabilit̃
hic uiuatꝰ. Ubi duo isti tã diũsa me¬
rita contraxeruq̃  ñ dico ut iste credat
ille ñ credat qđ ẽ ꝓpriae uolunta tis sed
ut iste audiat qđ credat. ille nĩ audiat. Hoc
enim ñ ẽ in hominis potestate. Ubi inqͣm hȩc
tã diũsa merita contraxer̃ : Si in cȩlo gger̃
aliquã uitã. ut ꝓsuis actib ꝓpellerentur

Expanded text:
sed ex uocante dictum est, quod maior seruiet sed ex uocante dictum est, quod maior seruiet minori, nec ipsi tamen qui hoc sentiunt euadunt huius quaestionis angustias, sed in eis coartati ct haerentos similiter \'o altitudo!4 exclamare coguntur. unde enim fit, ut homo ab ineunte pueritia modestior, ingeniosioderit auaritiam, luxuriam detestetur atque ad uirtutes ceteras proucctior aptiorque consurgat, et tamen eo loco sit,audient sine pingenio, libidinibus deditus, flagitiis et facinoribus coopertus, ita gubernetur, ut audiat, credat, baptizetur, rapiatur, aut si detentus hic fuerit, laudabiliter hic vivat? Ubi duo isti tam diversa merita contraxerunt, non dico, ut iste credat, ille non credat, quod est propriae voluntatis; sed ut iste audiat quod credat, ille non audiat; hoc enim non est in hominis potestate: ubi, inquam, haec tam diversa merita caliquam uitam, ut pro suis actibus propellerentur