comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rogauerit in imicꝰ uoce magna. ne c̃senseris ei. Sepꝰtẽ enĩ neqͥcie st̃ in
rogans qͦdã mͦ ut aliqͥd relarans a cepto feruore ĩꝑtiaris ei qͥd c̃ainentie
modũ⁊ m̃surã iuste districtiõis excedat. ne resoluaris ei subiectione.
ne apriderte ĩpugnatiõis securitate qͥ uideris paulisꝑ a carnalib incen-¬
tiuis factꝰ qͥetior ad pͥstinã remissionẽ ł pͣtitas gułe c̾cupiscentias ce-¬
u̾taris. ꝑ hoc enĩ dic& ille sp̃s quẽ uiceras. reu̾tar indomũ meã unde
enui & ꝓcedentes er eo confestim septẽ sp̃s uitiorũ. er̃ ł acriores ꝗͣ illa
tinandũ : ut gule passioẽ suꝑata. ꝓtinꝰ aĩam nr̃am uacua esse a
necessariis uirtutib ñ sinamꝰ. sed eis uniuersos cordis nr̃i reces
uacantesq reꝑiat. & ñ soli iã sibi aditũ parare contẽptꝰ. int̾ducat
secũ in aĩam nr̃am septenariũ hc̃ fontẽ uicioꝵ & faciat nouissima

Expanded text:
rogauerit inimicus uoce magna, ne consenseris ei: septem enim nequitiae sunt irogans quodammodo ut aliquid relaxans a coepto feruore inpertias ei quod continentiae modum et mensuram iustae districtionis excedat, ne resoluaris eius subiectione nec adridente inpugnationis securitate, qua uideris paulisper a carnalibus incentiuis factus quietior, ad pristinam remissionem uel praeteritas gulae concupiscentias reuertaris. per hoc enim dicit spiritus ille quem uiceras: reuertar in domum meam unde exiui, et procedentes ex eo confestim septem spiritus uitiorum erunt tibi acriores quam illa tinandum est, ut gulae passione superata protinus animam nostram uacuam. esse a necessariis uirtutibus non sinamus, sed eis uniuersos recessus cordis nouacantesque repperiat et non sibi iam soli aditum parare contentus introducat secum in animam nostram septenarium hunc fomitem uitiorum et faciat nouissima
Abbreviated transcription (Latin):
fenũ. stipulã. uniͦcuiꝰq opꝰ qͣle sit ignis ꝓbabit. ꝑaurũ sapientia ntel¬
ligit᷑. A urũ supͣ fundam̃tũ apĩ edificat. qͥ sapientiã ꝗͣ uit̾ia conterat.
& uirtutes nutriat in corde suo recondit. imitans psalmistã qͥ dic̃ Incord
meo abscondi eloqͥa tua. ut ñ peccẽ tͥ. ꝑargentũ uͦ. sermo p̾dicationis ex¬
pͥmit᷑. De qͦ idẽ psalmista dic̃. ẜloqͥa dñi. eloqͥa casta. argentũ igne erami
natũ. Argentũ supͣ fundam̃tũ xpĩ edificat qͥbonũ qͦd didic̃. alios docet.
t᷑ Lapides p̃cioios supͣ fuñdam̃tũ ⁊p̃i edificat. qͥ honũ qͦd docet oꝑib
ĩplet. St̃ qͥ u̾ba exhortacionis qͥb alios instruant ꝑ fecte ñ habent̾. sedcũ
sc ꝑ bona oꝑa exercent: lapides p̾ciosos suꝑ fundam̃tũ ap̃i edificant
im̃ilit̃ ꝙ qͥ parua sciunt ꝙ ea alios docent. argentũ utiq suꝑ ap̃m eli
insistit. ut habeat unde uiuat. ne forte necessitatȩ cõpulsus furaricoga.¬

Expanded text:
sapientia designatur. Aurum supra fundamentum Christi aedificat, qui sapientiam qua vitia conterat, et virtutes nutriat, in corde suo recondit, imitans Psalmistam, qui dixit: In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi . Per argentum vero sermo praedicationis expnatum . Argentum supra fundamentum Christi aedificat, qui bonum quod didicit, alios docet; tur. Lapides pretiosos supra fundamentum Christi aedificat, qui bonum quod docet, operibus implet. se per bona opera exercent, lapides pretiosos super fundamentum Christi aedificant. Similiter et qui parva sciunt, et ea alios docent, argentum utique super Christinsistit, ut habeat unde vivat; ne forte necessitate compulsus, furari coga
Abbreviated transcription (Latin):
erint uitia suꝑata. locũ quẽ sibi in corde nr̃o concu piscentie ł fornicatiõis
sp̃s recinebat. deinceps castitas optinebit. quẽ furor ceꝑat patientia
uindicabit: quẽ tristicia mortẽ oꝑans occuꝑauerat. incipiat exclude for¬
ex cołe incipiat fortitudo. quẽ suꝑbia concul cabat. incipiet ex colere
possidebt̃ filii isrł id: aiẽ uidentes dm̃. Illud uͦ qͦd cũ ad abrahã de futͦs
dũs loqͤret᷑. ñ septẽ g̾s legit᷑ dinumerasse sed decẽ. qͥrũ t̾ra semini eiꝰ
danda ꝓmittit᷑. Qͥ numerꝰ abiecta idolatria gentiũ. blasfemia iudeoꝵ.
gr̃am baptismi. uel ĩpia gentiũ. uł blasfema udeoꝵ multitudo
subiecta ÷ donec intellectuali egipto cõmorit᷑. Si aut᷑ ab renuncians qͥs egrestꝰ

Expanded text:
erint uitia superata, locum quem sibi in corde nostro concupiscentiae uel fornicationis spiritus retentabat, deinceps castitas obtinebit: quem furor ceperat, patientia uindicabit: quem tristitia mortem operans occupauerat, salutarincipit excolore fortitudo; quem superbia conculcabat, rit Deus. 1. Illud vero, quod cum ad Abraham de futuris Dominus loqueretur, non septem gentes legitur dinumerasse, sed decem, quarum terra semini ejus danda promittitur. Qui numerus, adjecta idololatria gentium, blasphemia Judaeorum, gratiam baptismi uel inpia gentilium uel blasphema Iudaeorum multitudo subiecta est, donec in intellectuali Aegypto conmoratur. si autem abrenuntians quis et egressus
Abbreviated transcription (Latin):
descendens ab ierłm in ierico ⁊ de paradiso in hõ mundũ. Ierłm eniꝰ hebrgen
dr̃ : latine uͦ uisio pacis int̾pretat᷑. Recte gͦ inuisione pacis paradisũ diceb rlic
enĩ quã pectaret hõ . inuisione pacis erat hoc ᷑ in paradiso. ubiqͥcqͥd uidebat
par erat & lecicia. Inde descendens id᷑ humiliatus & miser factꝰ ꝑ peccatũ.
in iericho in mundũ uidelic& : iericho inqͣ mundꝰ ponit᷑ luna int̾pretat᷑. qͥa sic
luna orit᷑ & occidit. tea & mundꝰ cũ in et orta occidunt & iterũ oriunt᷑. inad
in latrones. indiabolũ & angłos eiꝰ ꝑ inobedientiã. Et enĩ. ut sepe dictũ. ꝓ¬
peccatũ pͥmi hominis diabolus humanũ genꝰ despoliauit & uulnerauit. mor
scilic& ornam̃tis. & bono possibilitatis liberi arbitrii ꝑdito. In illo enĩ pecerio¬
te plagã fecit. in nos uͦ plagas. cũ ꝑ unũ illiꝰ peccantũ qͦd nascentes tͣhimꝰ. sup¬
addimꝰ multa peccata. Edr aut̃ relicto eo semiuuio abier᷑ Recce dictꝰiꝰ semꝑ¬

Expanded text:
paradiso ad hunc mundum. Jerusalem enim hebraice dicitur, latine autem Visio pacis interpretatur. Recte ergo in visione pacis paradisum dicimus. Ante enim quam peccaret homo, in visione pacis erat, hoc est, in paradiso, ubi quidquid videbat, pax erat et laetitia. Inde descendens, id est, humiliatus et miser factus per peccatum, in Jericho, in mundum videlicet: Jericho enim in qua mundus ponitur, Luna interpretatur; quia sicut luna oritur et occidit, ita et mundus, cum in eo orta occidunt, et iterum oriuntur. Incidit in latrones, in diabolum et angelos ejus: per inobedientiam enim, ut saepe dictum est, primi hominis, diabolus humanum genus despoliavit et vulneravit, morum scilicet ornamentis et bono possibilitatis liberi arbitrii perdito. In illo enim peccante plagam fecit, in nos vero plagas, cum per unum illius peccatum, quod nascentes trahimus, superaddimus multa peccata. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ .xi. & sex anni ꝓ dieb positist̾ quaraginta ꝙ ser dieb dict̾ infantẽ formari inute¬
ro & sub inde usq mdiẽ parturitionis augm̃tari Et quadragies sexies quippe sem.
fiunt ducenti septuaginta sex qͥ faciime menses nouẽ & dies sex. Cõputa gͦ ab octauo¬
die halendarũ aprilis. quãdo passisẽ dñs tc̃ etiã creditꝰ crucifirus. fuisse. usq in oc
cauũ diẽ nł ian̾arii & repies dies ducentos lact sex. qͥ constant ꝑsenariũ mimerũ.
Quidde illa muliere dñs in euangłio quã decẽ o octo annis corruperat satanas: quã
sanauit dñs dicemꝰ nͥ qͥa & ipsi senariũ numerũ habent. tergͥ seni: x & uiiii. st̃. ꝑil

Expanded text:
nta et sex anni pro diebus positi sunt. Quadraginta et sex diebus dicunt infantem formari in utero, et subinde in diem parturitionis augmentari. Quadragies sexies quippe seni, fiunt ducenti septuaginta sex, qui faciunt menses novem et dies sex. Computa ergo ab octavo calendas aprilis quacalendas januarii, et reperies dies ducentos septuaginta sex, qui constant per senarium numerum. Quid de illa muliere in Evangelio, quam decem et octo annis curvaverat satanas, quam sanavit Dominus, dicemus ? quia
Abbreviated transcription (Latin):
ua: ante eã nesciuit. & uisio eicontulit scientiã s A̾ O mne enĩ opꝰ p̃cedit uoluntas nr̃a
dũ cogitamꝰ qͥd epari debeamꝰ. neq enĩ ignorans aliqͥd oꝑis facit. dũ cogitat qualit̃ fiant.
que facienda cogitando disposuit. in homine̾ cad̾e ñ possit. ut aliqͥd ĩgnorans faciat. quan¬
scriptura liicẽ a tenebris. Omẽ enĩ q diudit᷑ & ee̾ potest sic̃ est & ñ ee̾ sic :. Ergo essentia lu¬
cis ita :: & essentia tenebrarũ. Et cur ñ dix̃ scriptura. uidit tenebras qͥessent bone: sic̃
sit int̾ bonos & malos. Malos gͥ appellans tenebras: & bonos appellans lucẽ. In lis du
rimũ enĩ diẽ spũalẽ astrus. ẽẽ creaturã. & quomodo habuit uesꝑam & mane. Aubꝰ¬
mĩs nanq creat᷑a antequã tẽpore suo fieret. in ipso dĩ uerbo priꝰ erat ab angłis cognoscẽda
& sic suo tẽpore facienda. Qua ꝓpt̾ ipsa creature cognitio in semet ipsa. uesꝑa erat indõ autꝰ

Expanded text:
na, an antea nescivit, et visio ei contulit scientiam? Omne enim opus praecedit voluntas: nam dum cogitamus quid operari debeamus, neque enim ignorans aliquid facit, dum cogitat qualiter fiant quae facienda cogitando disposuit, et cum hoc in hominem cadere non possit, ut aliquid ignorans faciat: quanScriptura, lucem a tenebris . Omne enim quod dividitur, etiam esse potest. Sicut ergo essentia lucis, ita est et essentia tenebrarum. Et cur non dixit Scriptura, Vidit Deus tenebras quod essent bonae, sicut sit inter bonos et malos. Malos igitur appellans tenebras, bonos appellans lucem: de bonis drimum diem spiritualem astruis esse creaturam, et quomodo habuit vespere et mane ? RESP. Omnis creatura antequam tempore suo fieret, in ipso Dei Verbo prius erat ab Angelis cognoscenda, et sic suo tempore facienda. Quapropter ipsa crea
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ubist̾ uita. quã inse ipsis. Ergo ẽ pͥmꝰ incognitionẽ suidies. incognitione firma¬
m̃ti scd̃s incognitione discretionis t̾re ac magis t̾cius. in cognitione solis ac lune & sta¬
larũ. quartꝰ in cognitione reptil ũ & uolat̾iliũ quintꝰ. in cogintione ium̃torũ
ł ferarũ. t ipsiꝰ hoĩs sext. Neq enĩ hni dies solares intelligendist. Sed uniꝰ dieuille
tibi de scripturis colliga scĩs libens ad esto & te totũ ad audiendũ ppare U nꝰ in nuint¬
ris diuidi ñ potest. Abillo enĩ surgit om̃is numerus. Ergo diuidi posst̃ duo. s parseia

Expanded text:
 in cognitione firmamenti secundus in cognitione discretionis terrae, et maris. Tertius in cognitione solis, ac lunae, et stellarum. Quartus in cognitione reptilium. Quintus in cognitione jumentorum, et ferarum, vel ipsius hominis, sextus neque enim hi dies solares intelligendi sunt, sed ipsius dieitibi de Scripturis colligam, libens adesto, et totum te ad audiendum praepara. Unus in numeris dividi non potest, ab ipso enim surgit omnis numerus. Ergo duo dividi possunt, et pars
Abbreviated transcription (Latin):
lus. caro & sanguis regnũ dĩ ũ possidebt̃ A̾. E x hoc testimonio mult minus inteu¬
gentes ac ꝑ hoc heretici assert̾ hominẽ ñ posse ineadẽ qua de funct ⁊ carne resur¬
gere. si tollentes ueracẽ carnẽ. nescio quale corpꝰ aereũ. qđ nũquã habuit hoĩ post
resurrectionẽ attribunt. q ualde absurdũe considantib ipsã sententiã aꝓꝓbat̾. Caro
& sangus inqͥt regnũ dĩ ñ posside ht̃. Et hoc idc̃ apłis paulus exponens quodãmͦ subsecutꝰ a
unix̃ Heq corruptio in corruptelã possidebit. Quib scribe bat apłs: nẽ pe eis qͥ dicebant.
accipienda ẽ: ꝗd dicemꝰ de his qͥbi scribit idẽ apłs uos aut̃ incarne ñ estis s in spũ Nungͥd

Expanded text:
lus, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt? RESP. Ex hoc testimonio multi minus intelligentes, ac per hoc haeretice asserunt hominem non posse in eadem, qua defunctus est, carne resurgere; sed tollentes veram carnem, nescio quale corpus aerium quod nunquam habuit, homini post resurrectionem attribuunt. Quod valde absurdum considerantibus ipsam sententiam, approbatur. Caro et sanguis, inquit, regnum Dei non possidebunt. Et idem apostolus Paulus exponens quodam modo, subsecutus, adjunxit: Neque corruptio incorruptionem possidebit. Quibus scribebat Apostolus? Nempe his qui dicebant: accipienda est, quid dicent de his quibus scribit id
Abbreviated transcription (Latin):
peetoris nr̃i suis pluuiis irrigauerit. germinabimꝰ ĩmo florebimꝰ ut lilũ. imitantes
ndices nñs sic̃ arbores libani. qͣ qͥntũ in auras consurgunt uertice. tantũ radicẽ
in ima demergunt. ut nulla tẽpestate qͣtiant᷑. sed stabili more consurgant. ł consi-¬
stant. Harũ arboꝵ rami huc illucq tendunt: ut ueniant uolatilia celi & habitent
in eis. Et ne forsitan putaremꝰ qͥa dixerat. erumpet radix eiꝰ. siue mittet radices suas
qͣsi libanꝰ. de cedris cũ loqͥ & infructuosis arborib. scm̃ uirũ & conuersũ ad dnm oliue

Expanded text:
pectoris nostri suis pluviis irrigarit, germinabimus, immo florebimus ut lilium, imitantes radices nostras sicut arbores Libani, quae quantum in auras consurgunt vertice, tantum radicem in ima demergunt, ut nulla tempestate quatiantur, sed stabili mole consistant. Harum arborum rami huc illucque tenduntur, ut veniant volatilia coeli et habitent in eis. Et ne forsitan putaremus, quia dixerat, erumpet radix ejus, sive emittet radices suas quasi Libanus, de cedris eum loqui et infructuosis arboribus, sanctum virum et conversum ad Do
Abbreviated transcription (Latin):
bat. et popłs urł̃ in doctorib suis uerbi elemosinã nͣ solił rudibus
sue gentis auditorib. s qꝰ his qͥ ex nationib uirtitũ conuersati¬
onis eoꝵ conũti uolebant munistrabat. Quicqͥd eñ naturał boni
habere poterat qđ ñ ab hoste captiuante tolleretur. totũ hoc su¬
is in eremplis uirtutis ostendebat. S & portione̾ semꝑ. aliꝙ scien¬
ue salutaris &e ingentib dabat. acimationẽ suę substantie tobi¬
am aduenis ministrare. Tobias postqũa factus ÷ uir. accepit uxo¬
rem annã eatrib sua. Et popłs idemꝰ postꝙ̃ adoleutt & amplifica¬
tus est in egypto: accepit sinagogam cerimoniis legalib ꝑ mop
ui nasciturum ẽẽ cognouit. dicente mopsȩ. ꝓ pham uob̾

Expanded text:
. Et populus Israel in doctoribus suis, verbi Dei eleemosynam non solum rudibus suae gentis auditoribus, sed et his qui ex nationibus in ritum conversationis eorum converti volebant, ministrabat. Quidquid enim naturalis boni habere poterat, quae non ab hoste captivante tolleretur, totum hoc suis in exemplum virtutis ostendebat. Sed et portionem semper aliquam scientiae salutaris etictus est vir, accepit uxorem Annam ex tribu sua, etc. Et populus idem, postquam adolevit et amplificatus in Aegypto, accepit synagogam caeremoniis legalibus instire nasciturum esse cognovit, dicente Moyse: Prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
I ginem
referunt ad imꝑiũ romanorũ. qui quarti &e ueltuena an cantum op p̾ssere udcor.
enes subentiu a udire habitatores terre auribus ꝑcipe. Seuibus nondẽ: audier
ones habetator.bus terre additur. auribus ꝑcipite om̃s. Audicus aut̃ in seriptum
srũ nos est isterquis naure resonat. sed qui eorde ꝑcipitur. dicente dno.  habecau
qs auribns resonat: isaia loquente discamus. Audi celum ceauribus ꝑeirpe teria
ua snon sus tet mnestes ⁊ audiunt spũaliter. Q habitant incerra appellanturqo t̾eu
auirebes peupiurt eEt hoc in om̃ibus seripturis nocandums ubi hec dus iuneta ponuitꝰ.
Aa inlameas quoqe legimus peccacore qui locutus ⁊ ad urores suas adde oersella eniate
uerta mne ueares lamech. auribus ꝑcipite uerba mea. Suauu ei senere esti de mr̃e¬

Expanded text:
iginem referunt ad imperium Romanorum, qui quarti et ultimi intantum oppressere Judaeos, Senes jubentur audire, habitatores terrae auribus percipere. Senibus non dicitur, Audite, omnes; habitatoribus terrae additur, Auribus percipite, omnes. Auditus enim in Scripturis sanctis non est iste qui in aure resonat: sed qui corde percipitur, juxta illud quin auribus resonat, Isaia. loquente, discamus: Audi, coelum, et auribus percipe, terra . Qui senes sunt et coelestes, audiunt spiritaliter; qui habitant in terra, appebus percipiunt. Et hoc in omnibus Scripturis notandum, ubi haec duo verba juncta ponuntur. Quod in Lamech quoque legimus peccatore, qui locutus est ad uxores suas Ada et Sella: Audite verba mea, uxores Lamech, auribus percipite verba mea, quia virum occidi
Abbreviated transcription (Latin):
mogentous¶Queoi ab infantia sua timere dm̃ docuit. qr¬
abstinẽ ab om̃i peccato credendo & confitendo quia peccatũ ñ faceret.
pec in ueniret᷑. dolus in ore erꝰ s impleret eũ tunor dñi.
lenas gabelo contribui suo egenti dedit eprographo decem talent¬
sibo irx ꝑ hõc eas ab uufidelitatis egestate uberaret. Sub cirogira¬
slio aũt Sedit .i sub conditione restituendi postqũa ipse ditescent.
neo q qe derat repetepet. Acceperat aut gentes uerba dei a por¬
pło ispł ꝓ int̾pretationem. que post incarnatione anieuemꝰ ⁊ spn¬

Expanded text:
el . Quem ab infantia timere Deum docuit, etc. Credendo et confitendo, quia peccatum non faceret, nec inveniretur dolus in ore ejus, sed impleret eum spiritus timoris Domini. Tobias Gabelo contribuli suo egenti dedit sub chirographo decem tsit, ut per hoc eas ab infidelitatis egestate liberaret. Sub chirographo autem dedit, id est sub conditione restituendi, postquam ipse ditesceret, vel qui dederat repeteret. Acceperunt autem gentes verbum Dei a populo Israel per interpretationem, quod post incarnatione
Abbreviated transcription (Latin):
requiescunt. lumen accenditur. in tenebris. unguntur in agone cercantes. hec
oliua habebit odorem quasi libani uł thuris. qͦd genus ÷ thimiamatis. Et aput grec
& hebreos & mons appellatur & chus : uł certe montis libani. qͥ fertilissimus & uirens
densissimis arborum comis ꝓcegitur. ita ut possit oliua dicere. Ap̃i bonus odor sumꝰ
Qui aut̃ conuersi fuerint ad dnm̾. accipient conuersionis sue p̃miu. ut sedeant in umbra
eiꝰ & dicant. Sub umbra eiꝰ reqͥeui & sedi. & fructꝰ eiꝰ dulcis gutturi meo. Cunq sederint
in u̾bra illiꝰ. uiuent qͥ priꝰ mortui fuerant. siue iuxta. laxx. bibent & in ebriabuntur
tritico. hoc ÷ rerũ oĩũ abundantia. Eͦd aut̃ hic ebrietas ñ euersionẽ m̃tis. sed copiã
rerũ õĩũ significet. uersiculꝰ ille declarat dicens. Uisitasti t̾rã & in ebriasti eã. & cec̾a.

Expanded text:
ris lumen accenditur, unguntur in agone certantes. Haec oliva habebit odorem quasi Libani, vel thuris, quod genus est thymiamatis: ὁμωνύμως apud Graec Hebraeos et mons appellatur, et thus, vel certe montis Libani, qui fertilissimus et virens, densissimis arborum comis protegitur, ita ut possit oliva dicere: Christi bonus odor sumus . Qui autem conversi fuerint ad Dominum, accipient conversionis suae praemium, ut sedeant in umbra ejus et dicant: Sub umbra ejus requievi et sedi, et fructus ejus dulcis est in ore meo . Cumque sederint in umbra illius, vivent qui prius mortui fuerant, sive juxta Septuaginta, bibent et inebriabuntur tritico, hoc est, rerum omnium abundantia. Quod autem hic ebrietas non eversionem mentis, sed copiam rerum 161 omnium significet, versiculus ille declarat, dicens: Visitasti
Abbreviated transcription (Latin):
uueln non ualent intueri Cauendum ÷ gͥ ne egritudo quasi eruea nos comed hr uens
locusta uastet gaudio. huc illucq uolitans & gestiente ꝑ diuersa se u actens nebr uns

Expanded text:
lumen non valent intueri. Cavendum est igitur ne aegritudo, quasi eruca, nos comedat; ne lumen non valent intueri. Cavendum est igitur ne aegritudo, quasi eruca, nos comedat; ne locusta vastet in gaudio, huc illucque volitans, et gestiente laetitia, per divers
Abbreviated transcription (Latin):
haor ee ꝑ dimbationes quib animarũ sanitas subuertat᷑ ot̃ns pbilo soplioeumi
scode conclamant. Due p̃sentes sibiq contrarie. aue fucure ide mucaro di Crheres u
rerstudo sed egrotatio nominatur. Aut gͥ tristes sumus. & merore consicimur. fac̃
fr. ant econtrario gaudemus cestimusꝙ lecieia. & bona nr̃a moleraut̃ ferre nor
possumus. Iustiqꝗ & uiri fortisu: nec adueras frang ÷ ree ꝓross ess darbleridr fuitor¬
postroꝙ inoderatum esse. Diximus de ꝑturbatione p̃sentium. dicaiius de futun
candium oꝑantur in p̾senti. metus & spes faciunt de futuro dum auc aduer sn polus
maxime in his que incerta sunt. Quia futura sꝑantur potius quã tenentue ua
parbationes uno & nec pleno uersiculo illustris poeta comaꝑ hendac hoc meciur
cupiuntas hoc de futuro. Polent gaudentꝙ hoc de p̃senti. Neq auras. Resprei roi elcusa¬
curiums. Sor cere ceco. Quienĩ ꝑbationum tenebis obuoluurtur. laor ẽ sapientie

Expanded text:
or esse perturbationes, quibus animarum sanitas subvertatur, omnes philosophorum scholae conclamant. Duae praesentes sibique contrariae, duae futurae mutuo dissidentes. aegritudo, sed aegrotatio nominatur. Aut igitur tristes sumus, et moerore conficimur, stafrater . Aut econtrario gaudemus, gestimusque laetitia, et bona nostra moderanter ferre non possumus; justiquse moderatum. Diximus de 172 perturbatione praesentium; dicamus et de futugaudium operantur in praesenti, metus et spes faciunt de futuro, dum aut adversa plus qmaxime in his quae incerta sunt, quia futura sperantur potius quam tenentur. Has perturbationes uno et nec pleno versiculo illustris poeta comprehendit : Hi metuunt cupiuntque  hoc de futuro , dolent gaudentque  hoc de praesenti  neque auras, iris et carcere caeco. Qui enim perturbationum tenebris obvolvuntur, clarum sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
iber sancti patris nr̃i tobie & insuꝑficie littere salubris patet
legentib ut pote qͥ marimis uitȩ moyał & eremplis. habundat
& monitis: & siquis eundẽ etiã allegorice nouit int̾pretari
designat. quii cunctis gentib idolatrie deditis ipse seriliebat deo
fide recta & oꝑib uistis sicut de tobia legr̃. qͥa cumnirent om̃s ad

Expanded text:
iber sancti Patris Tobiae, et in superficie litterae salubris patet legentibus, ut pote qui maximis vitae moralis et exemplis abundat et monitis. Et si quis eumdem etiam allegorice novit interpretari, designat, qui, cunctis gentibus idololatriae deditis, ipse serviebat Deo fide recta et operibus justis, sicut de Tobia legitur. Quia cum irent omnes ad
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habemꝰ. nos ipsos seducimꝰ. & ueritas in nob̾ ñ ÷. Sed & uera ÷ eiꝰdẽ sententia dicentis. Qͥ

Expanded text:
non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
obedientiã. eͥ sqͥs aut̃ in hac mortali uita dolet se a carne sua sepiꝰ offendi magis
doleat qͥa factori suo ipse qͥ factꝰ est sepissime non consentit. Nos quidẽ dũ in corpore
mortali uiuimꝰ euitare ꝑ nos minime possumꝰ: quin aut ignorantia aut deb¬
litate pecoemꝰ. que de carne ꝓpaginis ex adã trahimꝰ. Apłs quidẽ dicit. Mente
seriuo legi aĩ carne aut̃ legi peccati. Eece unde ad peccadum trahimur.
ustificatio aut̃ unde fit: oftendens dicit. Ap̃c traditꝰ est ꝓpt̾ delicta nr̃a & refurrex¬
ꝓpt̾ iustificationẽ nr̃am. Iustificatioista quam dicis. quomodo potest ẽẽ in nobis. cum
insitum. ꝓtrahit ad peccandum. Unde apłs nos reuocat dicens.Sicut regnauit
assidue in p̾senti uita etiã fideles peccare cogunt᷑. Hinc᷑ illud apłi. Si dixerimꝰ qm peccatũ

Expanded text:
obedientiam. Quisquis autem in hac mortali vita dolet se a carne sua saepius offendi, magis obedientiam. Quisquis autem in hac mortali vita dolet se a carne sua saepius offendi, magis doleat quia factori suo ipse qui factus est saepissime non consentit. Nos quidem, dum in corpore mortali vivimus, evitare per nos minime possumus quin aut ignorantia aut debilitate peccemus, quae de carnis propagine ex Adam trahimus. Apostolus quidem dicit: Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati . Ecce unde ad peccandum trahimur. Justificatio autem unde sit ostendens dicit: Christus traditus est propter delicta nostr nostram . V. INT. Justificatio ista quam dicis quomodo potest esse in nobis, cum insitum pertrahit ad peccandum. Unde Apostolus nos revocat, dicens: Sicut regnavitassidue in praesenti vita etiam fideles peccare coguntur. Hinc est illud Apostoli: Si dixerimus quia peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
habentes. & ipsi int̾ nõs ingemiscimꝰ. adoptionẽ filioꝵ dei expectantes redẽptione
corporis nr̃i. Unde & supra. Ipsa inquit creatura liberabit᷑ a seruitute corrup¬
cionis. Hec est aut̃ corruptionis dolenda seruitꝰ. qͦd caro aduersus sp̃m ⁊ adu̾sus
carnẽ concupiscit sp̃c. Dicit᷑ aut̃ caro concupiscere quomͦ lingua loqui uł ocubus
uidere. Quis enĩ nesciat qđ aiã ꝑlinguã loquat᷑. & ꝑ linguã ocłm uideat. ceterosq
sensus moueat. & ꝑ eos agat. Carnalis itaq delectatio & aĩa est: ꝑ eã enĩ delectatis
sentitur. ex carne etiã est. nam sine illa carnalis delectatio non sentitur. Cũ itaq
dr caro concupiseit aduersus spm. sola deleccatio illa intelligit᷑: quã de carne & cũ
grã recte menbris corporis spc̃ imperat: ccꝰ caro non excitat concupiscentiã s exhibes

Expanded text:
habentes, et ipsi intra nos ingemiscimus, adoptionem filiorum Dei exspectantes, redemptionem habentes, et ipsi intra nos ingemiscimus, adoptionem filiorum Dei exspectantes, redemptionem corporis nostri . Unde et supra: Ipsa, inquit, creatura liberabitur a servitute corruptionis . Haec est autem corruptionis dolenda servitus, quod caro adversus spiritum et adversus carnem concupiscit spiritus. Dicitur autem caro concupiscere quomodo lingua loqui vel oculus videre. Quis enim nesciat quod anima per linguam loquatur, per oculum videat, caeterosque sensus moveat, et per eos agat? Carnalis itaque delectatio ex anima est. Per eam enim delectatio sentitur. Ex carne est. Nam sine illa carnalis delectatio non sentitur. Cum itaque dicitur: Caro concupiscit adversus spiritum, sola delectatio illa intelligitur quam de carne et cum gratia recte membris corporis spiritus imperat, tunc caro non excitat concupiscentiam, sed exhibet
Abbreviated transcription (Latin):
damꝑnacioni subicit. Ubi autͣ non regnauerit licet assit. minime tam̃ uincit.
sed qͥa uincit᷑. restat corona uictori. Grãs aut̃ nr̃o rede̾ptori qͥ carne̾ nr̃am suscipiens
ab originali intemꝑantia liberauit. cũ in se subiectã spũi carne̾ nr̃am ordine
recto cõposuit.In quo cũ utrumq sit. caro scł de carne uirginis ⁊ sp̃s rational:
que duo dei fiłius ꝓ nobis accepit. & cũ assũptis una ꝑsona fieri uoluit. ita sp̃e
assũpt̾ assumenti uerbo plene subiectꝰ extitit. ut & eiꝰ caro assũpta plenissime
subiecta fuerit. qͥ non ꝑ carnis concupiscentiã sed ꝑcaricatis gr̃am. de uirgine nas¬
ciuoluit. ds̃ apud dm̃. hõ apud nos. ds homo iter dm̃ & nos. Iste est expectatio
lub qua laborantes gemimus. Hanc expectabat apłs dicens. Nos ipsi pͥmicias spc̃

Expanded text:
et damnationi subjicit. Ubi autem non regnaverit, licet adsit, minime tamen vincit, et damnationi subjicit. Ubi autem non regnaverit, licet adsit, minime tamen vincit, sed quia vincitur, restat corona victori. Gratias autem nostro Redemptori, qui carnem nostram suscipiens, ab originali intemperantia liberam suo in se subjectam spiritui carnem nostram ordine recto composuit: in quo cum utrumque sit, caro scilicet de carne Virginis et spiritus rationalis, quae duo Dei Filius pro nobis accepit, et cum assumptis una persona fieri voluit, ita spiritus assumptus assumenti Verbo plene subjectus exstitit, ut ei caro assumpta plenissime subjecta fuerit; qui non per carnis concupiscentiam, sed per charitatis gratiam de Virgine nasci voluit Deus apud Deum, homo apud nos, et homo inter Deum et nos. Iste est exspectatiosub quo laborantes gemimus. Hanc exspectabat Apostolus dicens: Nos ipsi primitias spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
mente nichil ex coco nichil ꝑfecte desid̾ o. s nc̃ ad illud mente eleuor. nc̃ ad illud
desideriis abstrahor. hec est miseria quã ex radice ꝓpaginis uiciata pacit᷑ huma¬
na miseria. De hac cartuis concupiscentia quicũq descendit: non habet in potestate
carnẽ sua quã gestat. quin sp̃ui cont̾dicat. Contra hanc renati ꝑ gr̃am fideles mili¬
tant. ne regnet in eis lex membroꝵ. uiolaca quã colerant. Non afforis pugnat int̾
est: dũ in p̾senti uiuit᷑ om̃ino ñ tollit᷑. s cũ eacertat᷑. Clectos enĩ dũ aduocat audiri
conte̾pnitur amplexatur. ut retrahat. sed fidei uircute compͥmit᷑. Hinc apłs cũ non
posset dicere non sic: oixit qͦd debuit. Hon regnit inquit peccatũ in ur̃o mortali cor¬
pore. & si adest ex origine non regnet in uoluntate. Ubi enĩ regnauerit: uincit&

Expanded text:
mente nihil ex toto, nihil perfecte desidero. Sed nunc ad illud mente elevor, nunc ad aliud mente nihil ex toto, nihil perfecte desidero. Sed nunc ad illud mente elevor, nunc ad aliud desideriis abstrahor. Haec est poena quam ex radice propaginis vitiata patitur humana miseria. De hac carnis concupiscentia quicunque descendit, non habet in potestate carnem suam, quam gestat, quin spiritui contradicat. Contra hanc renati per gratiam fideles militant ne regnet in eis lex membrorum violenta quam tolerant. Non a foris pugnat; intus est, dum in praesenti vivitur; omnino non tollitur, sed cum ea certatur. Electos enim dum advocat, audiri contemnitur. Amplexatur ut retrahat, sed fidei virtute comprimitur. Hinc Apostolus cum non posset dicere, Non sit, dixit quod debuit. Non regnet, inquit,  peccatum in vestro mortali corpore ; et si adest ex origine, non regnet in voluntate. Ubi enim regnaverit vincit,
Abbreviated transcription (Latin):
mifta ualle̾ lacͥmarũ dicit. Que qͥa uni qͥds̃ est seruire conte̾̃psit: multi : ia¬
cilla dnis immo tirannis subiecta fieri uoluit. Inde fit qͦd cũ ad eũ cuiꝰ ẽ. res¬
pirare satagit. ut in eo qͥ uerẽ reqͥescere possit. depͥmat᷑ alege menbrorũ
quã ab adã non ab auctore contraxit. Hec est lex quã spontanea incurric: seospor¬
tanea non deponit. Cum itaq natura qua ado̾ honã habuit ad dm̃ recurrit. &
uicio qđ puaricata cont̾raxit. ad carne̾ refluit. nondue mtes sed una mens hanc
penã colerat. & qͥa unum qđ sũmũ est iniuste deseruit: ꝑ multa se ipsã dissipat
Noui ego unã m̃tem eodẽ tempore ad multa iniusta ꝑpetranda simul iuhiantem
dicã gͦ multas. ẽẽ. non unã: Ego certe ego ipsesum qͥ simul hec & illa molior agere.
una aĩa una m̃te. Qͥ etiant simul & eodẽ mom̾co ad diuersa ꝓtrahor. dũ languida

Expanded text:
mista vallem lacrymarum dicit . Quae quia uni, qui Deus est, servire contempsit, multis anmista vallem lacrymarum dicit . Quae quia uni, qui Deus est, servire contempsit, multis ancilla dominis, imo tyrannis subjecta fieri meruit. Inde fit quod cum ad eum cujus est respirare satagit, ut in eo qui vere est requiescere possit, deprimatur a lege membrorum, quam ab Adam, non ab auctore contraxit. Haec est lex quam spontanea incurrit, sed spontanea non deponit. Cum itaque natura, quam a Deo bonam habuit, ad Deum recurrit, et vitio quod praevaricata contraxit ad carnem refluit, non duae mentes, sed una mens hanc poenam tolerat, et quia unum, qui summum est, injuste deseruit, per multa seipsam dissipat. Novi ego unam mentem eodem tempore ad multa injusta perpetranda simul inhiantem. Dicam ergo multas esse in una. Ego certe, ego ipse sum, qui simul haec et illa molior agere una anima, una mente, qui etiam simul et eodem momento ad diversa pertrahor, dum languida
Abbreviated transcription (Latin):
uficat. Cauendũ tͥ sũmoꝑe ÷ ne duas in uno homine mentes ita. ẽẽ. sentias. qͦs duas
mentes natura diuersas. unã bonã.altera̾ malã in uno homine cũ hereticis credas.
płs unã in uno hoĩe mentẽ nouerat: qͥ dicebat. Fustis aliqͥndo tenebre: nc̃ aut̃ lux
qͥdẽ dũ condelectat᷑ legi m̃tis sue scd̾m interiorẽ hominẽ qͦd̾o consentit. dolet cap¬
tiuũ se scd̾m exteriorẽ duci in lege᷑ peccati ex adã uenientis. Nonideo eqͥdẽ duo st̃.
bonũ uͦ tantũ sit. sic ut iatio manifesta conuinc̾. de qͦ me suꝑiꝰ decũ egisse memini. Una
qͥ ꝓpe ꝙ eadẽ uniꝰ cuiꝰq hominis mens ÷. & ea bona & una est. Singuli qͥppe homines
singłas habent m̃tes. Sed mens qͦ una ÷ dũ uanitati subiecta ÷: ñ una.sed plurimas
ht̃ uoluntates. Subiecta ÷ aut̃ uanitati. dũ uersat᷑ in loco quẽ posuit. quem locũ psal¬

Expanded text:
ificat. Cavendum autem summopere est, ne duas in uno homine mentes ita esse sentias, quod duas ificat. Cavendum autem summopere est, ne duas in uno homine mentes ita esse sentias, quod duas mentes natura diversas, unam bonam, alteram malam, in uno homine cum haereticis credas. Apostolus unam in uno homine mentem noverat, qui dicebat: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux quidem, dum condelectatur legi mentis suae secundum interiorem hominem, quo Deo consentit, dolet captivum se secundum exteriorem duci in legem peccati ex Adam venientis, quo praevaricationi consbonum vero tantum sit, sicut ratio manifesta convincit. De quo me saepius tecum egisse memini. Una quippe et eadem uniuscujusque hominis mens est, et ea bona et una est. Singuli quippe homines singulas habent mentes. Sed mens quae una est, dum vanitati subjecta est, non unam, sed plurimas habet voluntates. Subjecta est enim vanitati dum versatur in loco quem posuit. Quem locum Psal
Abbreviated transcription (Latin):
patre nr̃o ante quã peccasset. nec caro spui. nec sp̃s repugnabat carni. at postquã eiꝰ
sp̃s suꝑbia ductꝰ. suꝑbiori suo qͥ: ds̃ seruire contensit: mox iusto iudicio ab inferiori
suo carne scilic& recipcã legẽ in se suscepit. Quãdui enĩ sp̃s dõ subditꝰ obediuit. & ei
caro subdita seruiuit. Uiuero dõ restitit. resistenti caro repugnauit. sicq ꝓ peccati
pena. sp̃s in suo corpore intẽꝑantiã gestat. & qͥ intẽꝑans dõ fuit. nec sub intẽꝑantia
carnis sue miser gemit. Unde gratissimã pena̾ tolerat. dũ carnẽ suã sibi aduersariã
portat. Caro qͥppe spũ iuuificata debuit uiuificanti se spui. ee̾. subdita. sed eiꝰ subiecti¬
onẽ sp̃s uire ꝑdidit: qͥa d̾o sub. ẽẽ. noluit. qͥ illicarnẽ iuuificandã subiec̃. In se gͦ de se
sp̃s peniã tolerat. dũ dm̃ deserens a qͦ uiuebat dolet sibi carnẽ resistere: quã ipse ui

Expanded text:
patre nostro, antequam peccasset, nec caro spiritui, nec spiritus repugnabat carni. At postquam ejus spiritus superbia ductus superiori suo, qui est Deus, servire contempsit, mox justo judicio ab inferiori suo, carne scilicet, reciprocam legem in se suscepit. Quandiu enim spiritus Deo subditus obedivit, et ei caro subdita servivit. Ubi vero Deo restitit, resistenti caro repugnavit; sicque pro peccati poena spiritus in suo corpore intemperantiam gestat, et qui intemperans Deo fuit, nunc sub intemperantia carnis suae miser gemit. Unde gravissimam poenam tolerat dum carnem suam sibi adversariam portat. Caro quippe spiritu vivificata, debuit vivificanti se spiritui esse subdita; sed ejus subjectionem spiritus jure perdidit, quia Deo subesse noluit, qui illi carnem vivificandam subjecit. In se ergo de se spiritus poenam tolerat, dum Deum deserens, a quo vivebat, dolet sibi carnem resistere, quam ipse viv
Abbreviated transcription (Latin):
hã ñ eraudiuit. sic nec ꝓfri̾b supplicantẽ. idẽ pat̾ actendit. qͥadũ in hacuita bonis exu¬
beraret pauꝑẽ audire contẽpsit. Eͦddũ recordari monet᷑. merito petus datꝰ mani¬
feste confundit᷑. Dilector itaq sũmꝰ ñ amantẽ diligens: uel in penis cognoscere facit.
Qa amasse debuerait quẽ contẽpsit. Dm̃ nanq contẽpsit : dũ ꝓdo̾ pauꝑẽ ñ audiuit.
Talẽ etiã in penis ds minime contẽpfit. quẽ ad eo diligit. ut dołere faciat qͦd caritatẽ
teuere neglexit. Punit gͦ qͥ diligit. quẽ nͥ diligeret. ñ puniret. Nich̾ enĩ facit nͥqͣd
diligit. qͥ sic̃ iã dirimꝰ. & sepe dici uolumꝰ. nichil indiligendo facere nouit. Ipse
÷ qͥ ñ aliunde suscipit aliqͣ. sed tantũtnꝰ ex se. & ꝑ se. & in se nouit. ꝙ habet ꝙ potest

Expanded text:
ham non exaudivit, sic nec pro fratribus supplicantem idem pater attendit, quia, dum in hac vita bonis exuham non exaudivit, sic nec pro fratribus supplicantem idem pater attendit, quia, dum in hac vita bonis exuberaret, pauperem audire contempsit: quod dum recordari monetur, merito poenis datus manifeste confunditur. Dilector itaque summus non amantem diligens vel in poenis cognoscere facit quia amasse debuerat quem contempsit. Deum namque contempsit dum pro Deo pauperem non audivit. Talem etiam in poenis Deus minime contemnit, quem adeo diligit ut dolere faciat quod charitatem tenere neglexit. Punit ergo quem diligit, quem nisi diligeret, non puniret. Nihil enim facit nisi qui diligit, quia, sicut jam diximus et saepe dici volumus, nihil nisi diligendo facere novit. Ipse est qui non aliunde suscipit aliqua, sed tantummodo ex se et per se et in se novit et habet et potest
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ oiã debuit: a qͦ tanta dũ in carne uiueret bona recepit. Sed eũ ualde confundit.
dũ el consolatũ pauꝑẽ ostendit. qͥ mala qͥdẽ in uita sua a d̾o suscepit. qͤ qͥa patient᷑ tulit.
nc̃ suscepta consolatione ꝑhennit᷑ hẏlare scit. S ic̃ diues ille qͥa dm̃ bona sibi p̾stantẽ ñ
amauit. ñc ad monitꝰ tormtis penalit̾ erubescit. Pauꝑ itaꝙ qm̃ dñm mala sibi ir rogan¬
tẽ amando sustinuit pie consolat᷑. diues uͦ qͥa dm̃ etiã bona sibi largientẽ contẽpsit. qͦd
in pauꝑe negleeto monstrauit: merito cruciat᷑. Qͦd aut̃ chaos magnũ ob. eẽ. ꝑhibe¬
tur: nẽ qͦd postulat conseqͦt᷑ possumꝰ dicẽ chaos magnũ. eẽ. caritatis contẽptũ¬
ille in p̾senti uitã ꝑdidit: sub ipso p̾mit᷑ in in¬
ferno uead uitã redire possit. quẽ tanta etiã inopia depͥmit. ut sic̃ ꝓscipso orantẽ abi¬

Expanded text:
super omnia debuit, a quo tanta, dum in carne viveret, bona recepit. Sed eum valde confundit, super omnia debuit, a quo tanta, dum in carne viveret, bona recepit. Sed eum valde confundit, dum ei consolatum pauperem ostendit, qui mala quidem in vita sua a Deo suscepit: quae quia patienter tulit, larescit. Sicut dives ille, quia Deum sibi bona praestantem non amavit, nunc admonitus tormentis poenaliter erubescit. Pauper itaque, quoniam Dominum mala sibi irrogantem amando sustinuit, pie consolatur. Dives vero, quia Deum etiam bona sibi largientem contempsit, quod in paupere neglecto monstravit, merito cruciatur. Quod autem chaos magnum obesse perhibetur ne quod postulat consequatur, possumus dicere chaos esse magnum charitatis contemptuille in praesenti vitam perdidit, sub ipso premitur in inferno, ne ad vitam redire possit; quem tanta etiam inopia deprimit, ut sicut pro seipso orantem Abra
Abbreviated transcription (Latin):
opeccatis. Deus creator & ordinator ÷ oĩũ rerũ naturaliũ. Non aut̃
peccatorũ creator. sed ordinator tantũ. Eꝓpt̾ nec iniquũ deserit. dũ sepe reuocat & corti¬
git. dũ corrigendo flagellat. & incorrectũ dãpnat ut dãp̾natꝰ in torm̃tis discat quã t̾ce
penã sustineat. qͥ creatꝰ creatorẽ contẽnat. & dilectꝰ dilectorẽ dm̃ ñ diligat. Unde diues
ille in corm̃tis. dũ stillã aqͦ de digito lazari anrie reqͥrit. magna confundi erube scen¬
tia meruit. abrabã respondente qͥ ait. Fili. recordare. qͥa recepisti bona in uita tua. &.
lazarꝰ similit᷑ mala. Ncͣ aut̃ hic consolat᷑: tu uͦ cruciaris. Int̃. Quid÷ qͦd abrahã uocat
filiũ. quẽ ꝓ iniqͥtate nouerat dapnatũ : R. Scire debes qͦd caritatẽ bonorũ alie¬
ua iniqͥtas nequaquã minuit. unde & dilector abrahã illũ quẽ iudq in penis filiũ noiã¬
uit. Cui caritatẽ suã minime subtͣhit: dũ in torm̃tis memorẽ facit. qͥa dm̃ diligere

Expanded text:
eus est Creator et ordinator omnium rerum naturalium. Non est autem peccatorum Creator, sed ordinator tantum. Quapropter nec iniquum deserit dum saepe revocat et corrigit, dum corrigendo flagellat, et incorrectum damnat, ut damnatus vel tormentis addiscat quam juste poenam sustineat qui creatus Crille in tormentis dum stillam aquae de digito Lazari anxie requirit, magna confundi erubescentia meruit ab Abraham respondente, qui ait: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic consolatur, tu verquem pro iniquitate noverat damnatum? RESP. Scire debes quod charitatem bonorum aliena iniquitas nequaquam minuit. Unde et dilector Abraham illum quem vidit in poenis, filium nominavit, cui charitatem suam minime subtrahit, dum in tormentis memorem facit, quia Deum diligere
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptantia uitia que inuisibili cont̾ nos p̃lio regnanti suꝑ
bie suꝑ se nulitant alia more duct̃ p̃eeunt. alia more
erercitus subsequͣt᷑. Neq enĩ culpe oñs pari accessu corr
occupant. sed dũ maiores ⁊ pauce neglectã m̃t̾e p̃ueniunt
minores & in numere adillã se catũatĩ fundunt. Ipsa nãꝙ
uitioꝵ regina suꝑbia cũ deuictũ plene cor ceperit : mot
aluꝰ sept̃e pͥncipalibꝰ uitiis qͥsi qͥbusdã suis ducib deuastan-¬
dum tradit. Quos uideł duces exercitꝰ seqr̃: quia exeis
ꝓculdubio in portune uitioꝵ multitudines oriunt᷑. Qđ
meliꝰ ostendimꝰ: si ipsos duces atq exercitũ specialit̃ ut
posumꝰ enemeranoo ꝓferamus. Radiꝙ qͥppe cuncti mali¬
suꝑbia est de qͣ scriptura at testante dicitꝰ. Initii om̃is
percati suꝑbia srune aitt eiꝰ soboles. septẽ nuimirũ princi¬
palia utia. de hoc uirulenta radice ꝓferunt᷑. Scilicos unas¬
anis gła. inudia ra tristieidi auaricia uentris ingluiues.

Expanded text:
Tentantia quippe vitia, quae invisibili contra nos praelio regnanti super se superbiae militant, alia more ducum praeeunt, alia more exercitus subsequuntur. Neque enim culpae omnes pari accessu cor occupant. Sed dum majores et paucae neglectam mentem praeveniunt, minores et innumerae ad illam se catervatim fundunt. Ipsa namque vitiorum regina superbia cum devictum plene cor ceperit, mox illud septem principalibus vitiis, quasi quibusdam suis ducibus devastandum tradit. Quos videlicet duces exercitus sequitur, quia ex eis procul dubio importunae vitiorum multitudines oriuntur. Quod melius ostendimus, si ipsos duces atque exercitum specialiter, ut possumus, enumerando proferamus. Radix qsuperbia est, de qua, Scriptura attestante, dicitur: Initium omnis peccati superbia. Primae autem ejus soboles, septem nimirum vitia principalia, de hac virulenta radice proferuntur. Scilicet inanis gloria, invidia, ira, tristitia, avaritia, ventris ingluvies, et
Abbreviated transcription (Latin):
deris que causa sit÷ cur anniuersariꝰ dies celebra
sabbatu. & lunã. qͥ sibi uelit in hac rẽ obseruatio sabba
In lune. Hic pͥmũ oportet ut noueris diẽ dñi ñ in sa
ste. A ꝑ hoc nichil opꝰ erat tͥ reuolutũ diẽ anni qͦ ipsa
pes acta ÷ festa deuotione signari. Sacraũitũ ÷ aũ in a¬
liqͣ celebratione cũ rei geste cõmeratio ita fit ut aliqͥa aꝰ
significare in telligat᷑. qͥ scẽ accipiendũ :. Eo itaq m agi¬
mͣ pascha. ut ñ solũ qd factũ ÷ in memoriã reuoceri: đ÷¬

Expanded text:
eris, quae causa sit, cur anniuersarms dies celebransabbatum et lunam, quid sibi uelit in hac re obseruatio sabbati et lunae. hic primum oportet noueris diem natalis dominisit, ac per hoc nihil opus erat, nisi reuolutum diem anni, quo ipsa res facta est, festa deuotione signari. sacramentum est autem in aliqua celebratione, cum rei gestae commemoratio ita fit, ut aliquid etiam significare intellegatur, quod sancte accipiendum est. eo itaque modo agimus pascha, ut non solu
Abbreviated transcription (Latin):
foras. Ouĩis peccator dũ culpã suã intrã conseientiã abscono
introrsus latet. in suis penetralib occultatur. Sea mortius
uenit foras. cũ peccator nequitias suas. sponte conficetur
Cataro gͦ dicit᷑ ueni foras Ac si aꝑte cuilibet mortuo in
culpo. diceret᷑. Cur reatum tuũ itra conscientiã tuã absin¬
dis: Foras ꝑ confessionẽ iam egredere. qͥ apuã te interius
ut pastores ȩccłiȩ ei penã debeant amouere quã merut.
qui non erubuit confiteri. qđ fecit¬

Expanded text:
foras. Omnis quippe peccator dum culpam suam intra conscientiam abscondit, introrsus latet, in suis penetralibus occultatur. Sed mortuus venit foras, cum peccator nequitias suas sponte confitetur. Lazaro ergo dicitur: Veni foras, ac si aperte cuilibet mortuo in culpa diceretur: Cur reatum tuum intra conscientiam abscondis? foras jam per confessionem egredere, qui apud te per ut pastores ecclesiae ei poenam debeant amovere, quam meruit qui non erubuit confiteri quod fecit
Abbreviated transcription (Latin):
uit nec aliquã quã in obseruando p̃pediri posset debilitatẽ habuit. Qͥa gͦ sciens &
ualens transgredi uoluit nc̃ ignorans & debił ꝓ transgresso penas luit. Hec duo in¬
cõmoda sibi iniuncibilia. suscepit suꝑba transgressio. a qͥb nunꝗͣ. exuit᷑ nͥ reparan¬
te apo. Cũ his duobus iniuncibilib unꝰqͥsq nascit᷑. qͥ de cõn cupiscentia carnis generat᷑.
Iec duo paruulis & qͥb lib& ñ in xp̃o renatis manent in peccatũ. & in condẽpnationem
ait. Si aut̃ qͦd nolo illud facio iã ñ ego illud oꝑor. sed qͦd habitat in me peccatũ. P ecca¬
tũ hoc nob̾ apłs exponit ubi ait. Uideo aliã legẽ in mẽbris meis repugnantẽ legi m̾tis
mee & captiuantẽ me in legẽ peccati. qͣ ͥ in mẽbris meis. Sic interior hõ in xp̃o re¬
nouatus. de exteriori hominẽ suo conquerit᷑. Unde & cum apło clamamꝰ. Infelix ego

Expanded text:
vit, nec aliquam, qua in observando praepediri posset, debilitatem habuit. Quia ergo sciens et vit, nec aliquam, qua in observando praepediri posset, debilitatem habuit. Quia ergo sciens et valens transgredi voluit, nunc ignorans et debilis pro transgresso poenas luit. Haec duo incommoda sibi invincibilia suscepit superba transgressio, a quibus nunquam exuitur nisi reparante Christo. Cum his duobus invincibilibus unusquisque nascitur qui de concupiscentia carnis generatur. Haec duo parvulis et quibuslibet non in Christo renatis manent in peccatum, et in condemnationem ait: Si autem quod nolo, illud facio, jam non ego illud operor, sed quod habitat in me peccatum . Peccatum hoc nobis Apostolus exponit, ubi ait: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis . Sic interior homo in Christo renovatus, de exteriori homine suo conqueritur. Unde et cum Apostolo clamamus: Infelix ego
Abbreviated transcription (Latin):
ste malũ debilitatis in bonũ fortitudinis ꝑ humiletateᷤ traduert. Ille sine do a for¬
atudiat deficit: iste cũ dõ ab infirmitate pesic̃. Hin÷ qͦd olim paulodatꝰ carnis sue
stimulus in bonũ u̾sus. eẽ dinoscit᷑ qͦd & gra noĩat᷑. Sic enĩ ei humiliato & oranti. dñs
surget humiliari satagat. ꝙ in penis p̾sentib gr̃as agat. nec in se sed in dño fidendũ
sorret addiscat. & supplicando qͦrat. ut qͥ ꝓpiciando soluit iniqͥcatẽ: sanet egritu¬
dinẽ. Unde psalmista ait. & ꝓpiciat᷑ oĩb iniqͥtatib tuis. qͥ sanat os infirmitates tuas.
Primũ enĩ cu uult peccata relarat. deinde contractas ex peccatis in firmitates curat
omo qͥde ante peccatũ nullã infirmitatẽ habuit. sed priꝰquã uolens peccatũ incur-¬
riti iusto iudicio penã ꝓ peccato nolens sustinuit. Mandatũ sibi adño datũ ñ ignota¬

Expanded text:
iste malum debilitatis in bonum fortitudinis per humilitatem traducit. Ille sine Deo a foriste malum debilitatis in bonum fortitudinis per humilitatem traducit. Ille sine Deo a fortitudine deficit, iste cum Deo ab infirmitate proficit. Hinc est quod olim Paulo datus carnis suae stimulus in bonum versus iste dignoscitur, quod et gratia nominatur. Sic enim ei humiliato et oranti Dominus per gratiam resurgit, humiliari satagat, et in poenis praesentibus gratias agat, nec in se, sed in Domino fidendum correptus addiscat, et supplicando quaerat; ut qui propitiando solvit iniquitatem, sanet aegritudinem. Unde tibi Psalmista ait: Qui propitiatur omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes infirmitates tuas . Primum enim cui vult peccata relaxat, deinde contractas ex peccatis infirmitates curat. Homo quidem ante peccatum nullam infirmitatem habuit, sed postquam volens peccatum incurrit, justo judicio poenam pro peccato nolens sustinuit. Mandatum sibi a Domino datum non ignora
Abbreviated transcription (Latin):
doleo. Sed cur remanet pena ubidimissa ÷ culpa : R. Om̃ib in ap̃o rege¬
nertis: oĩs culpa dimitit᷑. & ratioĩs arbitrio lib̾tas bene agendi ꝑ gr̾am reddit̃.
Sed qͥ pꝰ lapsũ nos ad bene agendũ gratuito reparat: salubri dispensatione obedi¬
enti tẽporũ reparatos sub infirmitate retentat. ut p̾sens insirmitas p̾terite me-¬
mores ruine nos faciat. qͦ castigatꝰ qͥsꝙ ꝑtimeat. ne iterũ peccans deteriꝰ cddar
ene itaꝙ summꝰ dispensator in p̾senti uita suos erudire dignat᷑ sub pene cupo¬
dia ut quia homo sanꝰ in parad so stare neglexerat uł insirmꝰ in exilio ꝑgr̃an
redire contendat. Oadmiranda suꝑne miserationis efficatia. Homo fortis in pu¬
radyso. quia dm̃ deseruit. suꝑb cecidit. Homo debilis in exilio qͥa dõ serut ha¬
milis refugit. Ilebonũ fortitudinis in malũ debilitatis ꝑ supbiã transuertit.

Expanded text:
doleo. Sed cur remanet poena ubi dimissa est culpa? RESP. Omnibus in Christo regedoleo. Sed cur remanet poena ubi dimissa est culpa? RESP. Omnibus in Christo regeneratis omnis culpa remittitur, et rationis arbitrio libertas bene agendi per gratiam redditur. Sed qui post lapsum nos ad bene agendum gratuito reparat, salubri dispensatione obediendi tempore reparatos sub infirmitate retenta ut, praesens infirmitas praeteritae memores ruinae nos faciat; quo castigatus quisque pertimeat ne iterum peccans deterius cadat. Bene itaque summus dispensator in praesenti vita suos erudire dignatur sub poenae custodia, ut quia homo sanus in paradiso stare neglexerat, vel infirmus in exsilio per gratiam redire contendat. O admiranda supernae miserationis efficacia! Homo fortis in paradiso, quia Deum deseruit superbus, cecidit. Homo debilis in exsilio, quia Deo servit, humilis resurgit. Ille bonum fortitudinis in malum debilitatis per superbiam transvertit,