comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostenderet. xp̃m post assũptio¬
nem carnis. euangłiũ pͣdicasse in¬
cus in grecia euangłium scripsit.
theophilo ep̃o. initians a sacerdo¬
tali spu dicens. Fuit in dieh he¬
rodis regis iudeȩ sacerdos nomine
⁊acharias. Ut manifestaret xp̃m
post natiuitatẽ carnis & p̃dicationẽ
euangłii hostiã fuisse effectũ ꝓ salu¬
te mundi. Ipse. ẽ. enĩ sacerdos. de qͦ
dictũ. ẽ. in psalmis. Tues sacerdos
in ȩternũ. scđ̾m ordinẽ melchi sedech.
Ubi enĩ xp̃c aduenit sacerdotiũ iudeo¬
rũ ommutuit. lex & ꝓphetia cessauit
Quartꝰ ioħes scripsit euangłiũ ultimꝰ
in asia. incipiens a uerbo. ut ostende¬
ret eundẽ saluatorẽ qui ꝓ nob̃ digna¬
tus.ẽ. nasci & pati. ipsũ ante scła dĩ
uerbũ esse e cȩlo uenisse. & post mor
tem iterũ ad cȩlũ remeasse. Hi st̃
.IIII. euangłistȩ. quos ꝑ ez echielem
sp̃s sc̃s significauit: in quattuor ani¬
malib Propterea autẽ iiͦiͦi. anima¬

Expanded text:
ut ostenderet Christum post assumptiout ostenderet Christum post assumptionem carnis Evangelium praedicasse cus, in Graecia Evangelium scripsit Theophilo episcopo, initians a sacerdotali spiritu dicens: Fuit in diebus Herodis regis Judae sacerdos quidam nomine Zacharias . Ut manifestaret Christum post nativitatem carnis et praedicationem Evangelii hostiam fuisse effectum pro salute mundi: ipse est enim sacerdos, de quo dictum est in Psalmis: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Ubi enim Christus advenit, sacerdolium Judaeorum obmutuit, lex et prophetia cessavit. Quartus Joannes scripsit Evangelium ultimus in Asia, incipiens a Verbo, ut ostenderet eumdem Salvatorem, qui pro nobis dignatus est nasci et pati: ipsum ante saecula Dei Verbum esse: tem iterum ad coelum remeasse. Hi sunt quatuor evangelistae, quos per Ezechielem Spiritus sanctus significavit quatuor animalibus. Propterea autem quatuor anima
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ euident̃ exprimitur. Librũ aut̃
magni cõposuit. de qͦ meminit &¬
Zacharias. Qui liber apud latinos.
ꝓpt̾ eloquii simi litudinẽ salomo¬
nis titulo p̃notat᷑. Dictꝰ aut̃ excle¬
nis. magna cura & ratione sit editꝰ.
Hic & apud hebreos reperit᷑. sed int̾
apocrifos habetur. Iudith uͦ & tobi.
siue machabeorũ libri. quib au¬
ctorib scripti sint minime constat.
Habent aut̃ uocabula ex eorũ nomi¬
nib quorũ gesta scribunt᷑. Quat¬
tuor libros euangłiorũ.iiͦiͬi. euan¬
głistȩ singularit̾ scripsert̃. Primꝰ
matheus conscripsit euangłium
humana xp̃i natiuitate dicens.
liber generationis it̃u xp̃i filii
dauid filii abrahã. significans de¬
scendisse corporalit̾ ex semine pa
plenus sp̃u sc̃o scripsit euangłiũ
xp̃i eloquio greco in italia. secutꝰ
petrũ ut discipłs. Is initiũ ab
spũ ꝓphetali fecit dicens. uox cla¬
mantis in deserto parate uiã dño.

Expanded text:
ejus evidenter exprimitur. Librum autemejus evidenter exprimitur. Librum autemmagni composuit, de quo meminit Zacharias. Qui liber apud Latinos, propter eloquii similitudinem Salomonis titulo praenotatur. Dictus autem Ecclenis magna cura et ratione sit editus. hic apud Hebreos reperitur, sed inter apocriphos habetur. Iudith vero et Tobias, sive Machabeorum libri, quibus authoribus scripti sint minihabent autem vocabula ex eorum nominibus, quorum gesta scribunt. Quatuor libros Evangeliorum quatuor Evangelistae singulariter conscripserunt. Primus Matthaeus conscripsit Evangelium humana Christi nativitate, dicens: Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham ; significans descendisse corporaliter ex semine patplenus Spiritu sancto, scripsit Evangelium Christi, eloquio Graeco: in Italia secutus est Petrum, ut discipulus. Is initium ab spiritu prophetali fecit, dicens: Vox clamantis in deserto, parate viam Domino :
Abbreviated transcription (Latin):
sibimet inuicẽ in uno uolumine con¬
tinent᷑. quorũ nomina st̃. Osee. iohel
amos. abdias. ionas. micheas. naum.
abacuc. sofonias. aggeus. ⁊acharias.
& malachias. Esdre liber auctoris
sui titulo pͣnotatur. in cuiꝰ texcu.
eiꝰ dẽ esdrȩ neemiȩq sermones. parit
continent᷑. Nec quenquã moueat qđ
unus esdrȩ dicit᷑ liber. quia scđs ter¬
cius & quartꝰ ñ habent᷑ apud hebreos.
sed int̾ apocriphos deputant᷑. Hester
librũ hesdras creditur conscripsisse.
inqua eadẽ regina sub figura ȩccłȩ
dĩ popłm a seruitute & morte eri¬
puisse scribitur. atq int̾fecto aman
qͥ int̾pretatur iniquitas. diei cele¬
britas inposteros mittitur. Liber
sapientiȩ apud hebreos nusquã. ẽ:
unde & ipse titulus grecã magis elo¬
quentiã redolet. Hunc iudei. filo¬
nis esse affirmant. Qui ꝓinde sapi¬
entiȩ nominat᷑. quia in eo xp̃i ad¬
uentꝰ qui. ẽ. sapientia patris. & passio

Expanded text:
sibimet invicem in uno volumine consibimet invicem in uno volumine continentur, quorum nomina sunt: Osee, Iohel, Amos, Abdias, Ionas, Micheas, Naum, Abacuc, Sophonias, Aggeus, Zacharias et Malachias. Esdra liber auctoris sui titulo praenotatur, in cuius textu eiusdem Esdrae Nehemiaeque sermones pariter continentur. Nec quemquam moveat quod unus Esdrae dicitur liber, quia secundus, tertius et quartus non habentur apud Hebraeos, sed inter apocryphos deputantur. Hester librum Esdras creditur conscripsisse. In quo eadem regina sub figura Ecclesiae Dei populum a servitute et morte eripuisse scribitur, atque, interfecto Aman, qui interpretatur iniquitas, diei celebritas in posteros mittitur. Liber Sapientiae apud Hebraeos nusquam est, unde et ipse titulus Graecam magis eloquentiam redolet. Hunc Iudaei Philonis esse adfirmant, qui proinde Sapientiae nominatur, quia in eo Christi adventus, qui est sa
Abbreviated transcription (Latin):
incedit. Cantica uͦ exametro &
pentametro uersu discurrt̃. Ieremi¬
as similit̾ edidit librũ suũ cũ tre
nis quos nos lam̃ta uocamꝰ. eo qđ
intristiorib reb funeribusq adhi¬
beant᷑ in quib quadruplex diuerso
metro cõposuit alfabetũ. Quorum
duo prima quasi saffico metro scri¬
pta st᷑. quia tres uersi culos qui sibi
nexi st̃. & ab una tantũ littera inci¬
piunt. heroicũ cõma concludit. Ter¬
ciũ alfabetũ trimetro scriptũ est. &¬
a ternis litteris idem terna uersus in¬
cipiunt. Quartũ alfabetũ simile
primo & scđo habetur. Ez echiel &
danihel. a uiris quib dã sapientib
scripti esse ꝑhibent᷑. Quorũ et echiel¬
principia & fines. multis habet ob¬
scuritatib inuoluta. Dani hel uͦ cla¬
ro sermone regna orbis ꝓnunciat.
& tẽpus aduentꝰ xp̃i mranifestissima
auctorũ suorũ nominib prenotatur.
Qui ꝓpterea dicunt᷑ minores: qͥa ser¬
mones eoꝵ breues st̃. unde & connexi

Expanded text:
incedit. Canticum vero hexametro et incedit. Canticum vero hexametro et pentametro versu discurrit. Hieremias similiter edidit librum suum cum threnis eius, quos nos Lamenta vocamus, eo quod in tristioribus rebus funeribusque adhibeantur; in quibus quadruplicem diverso metro conposuit alphabetum, quorum duo prima quasi Sapphico metro scripta sunt, quia tres versiculos, qui sibi nexi sunt et ab una tantum littera incipiunt, heroicum comma concludit. Tertium alphabetum trimetro scriptum est, et a ternis litteris iidem terni versus incipiunt. Quartum alphabetum simile primo et secundo habetur. Ezechiel et Daniel a viris quibusdam sapientibus scripti esse perhibentur, quorum Eprincipia et fines multis habet obscuritatibus involuta. Danihel vero claro sermone regna orbis pronuntiat, et tempus adventus Christi manifestissima um suorum nominibus praenotantur; qui propterea dicuntur Minores, quia sermones eorum breves sunt. Unde et conexi
Abbreviated transcription (Latin):
ostenderit. ipsã autẽ ueritatẽ. ad in¬
telligendũ legentib reseruauit. Sođ̾m
librũ coeleth uocauit. qui grece ȩccle¬
siasten dr̃. latine contionator. eo qđ
sermo eiꝰ ñ specialit᷑ ad unũ sicut in
ꝓuerbi is. sed ad uniuersos generali¬
ter dirigat᷑: docens omĩa quȩ in mun¬
do cernimꝰ caduca esse & breuia. &
obhoc minime appetenda. Terciũ
librũ sirasirim prȩnotauit. qui in
latinã linguã uertitur canticum
canticorũ. ubi ꝑ epithalamiũ car¬
stice canit. Dictũ autẽ canticũ canti¬
corũ. eoqđ omĩb canticis pͣferatur.
quȩ inscripturis sacris habentur.
sicut quȩdã in lege dicunt᷑ scã. quib
maiora sunt sc̃a scõꝵ. Horũ aut̃ tri¬
um librorũ carmina. exametris &
pentametris uersib apud suos com¬
posita phibent᷑. ut iosephus ieroni¬
musq scribunt. Isaias euangłista po¬
tius quã ꝓpħa edidit librũ suum.
cuius om̃is textꝰ eloquentiȩ prosa

Expanded text:
ostenderit. Ipsam autem veritatem ad inostenderit. Ipsam autem veritatem ad intellegendum legentibus reservavit. Secundum librum Coheleth vocavit, qui Graece Ecclesiastes dicitur, Latine Contionator, eo quod sermo eius non specialiter ad unum, sicut in Proverbiis, sed ad universos generaliter dirigatur, docens omnia, quae in mundo cernimus, caduca esse et brevia, et ob hoc minime adpetenda. Tertium librum Sir hassirim praenotavit, qui in Latinam linguam vertitur Canticum canticorum, ubi per epithalamium carstice canit. Dictum autem Canticum canticorum, eo quod omnibus canticis praeferatur, quae in Scripturis sacris habentur, sicut quaedam in lege dicuntur sancta, quibus maiora sunt sancta sanctorum. Horum autem trium librorum carmina hexametris et pentametris versibus apud suos conposita perhibentur, ut Iosippus Hieronymusque scribunt. Esaias, evangelista potius quam propheta, edidit librum suum, cuius omne textum eloquentiae prosa
Abbreviated transcription (Latin):
roico metro discurrunt. Psalmorũ
liber. grece psalteriũ. hebraice nabla.
latine organũ dr̃. Uocatꝰ aut̃ psalmo-¬
rũ liber. qđ un o ꝓpħa canente. ad
psalteriũ chorus consonando respon¬
deret. Ttculus aut̃ inpsalmis hebra¬
terpretat᷑ uolum̃ ymnorũ. Auctores
aut̃ psalmorũ qui ponunt᷑ intitulis
moyses scilicet & dauid. & salomon
a saph. ethan. & idithun & filii chore.
eman iet rahelitȩ. & reliquorũ quos
hesdras uno uolumine cõprehendit
Om̃s autẽ psalmi apud hebreos. metri¬
co carmine constant esse cõpositi.
Nam inmorẽ romani flacci. & greci
pindari. nunc alii iambico currunt.
nicent. trimetro uł tetrametro pede
incedentes. Salomon filius dauid
rex isrł. iuxta numerũ uocabuloꝵ
suorũ. tria uolumina edidit. Quoꝵ
primꝰ ẽ. mas loth. quẽ greci parabolas
latini ꝓuerbiorũ nominant. eo qđ
in ipso sub cõparatiua similitudine.
figuras uerborũ & imagines ueritatis

Expanded text:
roico metro discurrunt. Psalmorum roico metro discurrunt. Psalmorum liber Graece psalterium, Hebraice nabla, Latine organum dicitur. Vocatus autem Psalmorum liber quod, uno propheta canente ad psalterium, chorus consonando responderet. Titulus autem in psalmis Hebraterpretatur volumen hymnorum. Auctores autem psalmorum qui ponuntur in titulis: Moyses scilicet et David et Salomon, Asaph, Ethan et Idithun et fEman Ezrahelita, et reliqui quos Esdras uno volumine comprehendit. Omnes autem psalmi apud Hebraeos metrico carmine constant esse compositi. Nam in morem Romani Flacci et GrPindari, nunc alii iambico currunt, nitent trimetro, vel tetrametro pede incedentes. Salomon, filius David, rex Israel iuxta numerum vocabulorum suorum tria volumina edidit, quorum primus est Masloth: quem Graeci Parabolas, Latini Proverbiorum nominant, eo quod in ipso sub conparativa similitudine figuras verborum et imagines veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
in regnũ. ipse dauid in regẽ futurũ.
cuiꝰ libri primã partẽ conscripsit idẽ
samuhel.sequentia uͦ eiꝰ usq ad
calcẽ scripsit dauid. Malachim li¬
ber ꝓinde appellatur. eoqđ reges
iudeȩ & isrłiticȩ gentis. gestaq eoꝵ
ꝑ ordinẽ digerat tẽporũ. Hunc li¬
brũ ieremias primꝰ inunũ uolum̃
coegit. nã antea sparsus erat ꝑ sin¬
gulorũ regũ hystorias. Paralipo¬
menon grete dr̃ qđ nos prȩtesmisso¬
rum
ea quȩ in lege uł regrũ libris. uł omis¬
sa uł ñ plene relata st̃. in isto sũmatĩ
dam moysen scripsisse arbitrant᷑ alii
unũ ex ꝓpħis. nonnulli uͦ eundẽ iob
post plagã suȩ passionis scriptorem
fuisse estimant. arbitrantes ut qui
certamina sp̃ualis pugnȩ sustinuit.
ipse narraret quas uictorias expedi¬
uit Principia autẽ & fines libri iob
apud hebreos. prosa oratione contex¬
ta sunt. media autẽ ipsius ab eo loco
hendo & ago poenttentiã omĩa he¬

Expanded text:
in regnum, ipse David in regem futurum. in regnum, ipse David in regem futurum. Cuius libri primam partem conscripsit ipse Samuel; sequentia vero eius usque ad calcem, scripsit ipse David. Malachim liber proinde appellatur, eo quod reges Iude et israelitice gentis, gestaque eorum per ordinem digerat temporum. Malbrum Jeremias primus in unum volumen coegit. Nam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Paralipomenon grece quod nos pretermissorum ea, que in Lege vel Regum libris vel omissa vel non plene relata sdam Moysen scripsisse arbitrantur, alii unum ex prophetis, nonnulli vero eundem Iob post plagam suae passionis scriptorem fuisse existimant, arbitrantes ut, qui certamina spiritalis pugnae sustinuit, ipse narraret quas victorias expedivit. Principia autem et fines libri Iob apud Hebraeos prosa oratione contexta sunt, media autem ipsius ab eo loco,hendo et ago poenitentiam,' omnia he
Abbreviated transcription (Latin):
scriptio continetur. Deuteronomiũ
greco sermone appellatur. qđ lati¬
ne int̾pretatur scđa lex. id ÷ repeti¬
tio. & euanglicȩ legis p̾figuratio.
qui sic ea habet quȩ priora st̃. ut tam̃
noua sint omĩa quȩ in eo replicantur
Iosue liber. nom̃ acceptt a iesu filio na¬
ue. cuiꝰ hystoriã continet. Scripto¬
rem uͦ eiꝰ eundẽ iosue hebrei assert᷑.
in cuiꝰ textu. post iordanis transitũ
regna hostiũ subuertunt᷑. t̾ra popło
diuiditur. & ꝑ singulas urbes. uicu¬
gurantur. Iudicũ nominatur. a pͥn¬
cipib popłi qui pͣfuert̃ in isrł post
moysen & iosue. ante quã dauid
& cȩteri reges existerent. Hunc li¬
brũ & Ruth. edidisse credit᷑ samuel:
Liber samuhel. eiꝰdẽ samuhelis nati¬
uitatẽ & sacerdotiũ & gesta descri¬
bit Ic circo & ab eo nom̃ accepit. Et
quãuis hic liber saul & dauid hysto¬
riam contineat. utriq tam̃ ad samu¬
hel referunt᷑. quia ipse unxit saul

Expanded text:
um in eo discriptio continetur. Deuteronomium um in eo discriptio continetur. Deuteronomium Graeco sermone appellatur, quod Latine interpretatur secunda lex, id est repetitio et evangelicae lequae sic ea habet quae priora sunt, ut tum ea nova sint omnia quae in eo replicantur. Josue liber nomen accepit a Josue filio Nave, cujus historiam continet. Scriptorem vero ejus eumdem Josue Hebraei asserunt, in cujus textu post Jordanis transitum regna hostium subvertuntur. Terra populo dividitur, et singulas urbes, vitugurantur. Judicum nominatur a principibus populi, qui praesederunt in Israel post Moysen et Josue, antequam David et caeteri reges existerent. Hunc librum et Ruth edisse creditur Samuel. Liber Samuelis ejusdem, Samuelis nativitatem, et sacerdotium, et gesta describit. Idcirco ab eo nomen accepit; et, quamvis hic liber Saul et David historiam contineat, utrique tamen ad Samuel referuntur, quia ipse unxit Saul
Abbreviated transcription (Latin):
co ñ st̃. Quorũ primꝰ sapientiȩ liber. ẽ.
Scds ecclesiasticus. Tercius tobi. Quartꝰ
iudith. Quintꝰ & Sextꝰ machabeorum.¬
Quos licet iudei int̾ apocrifas separent.
norat & p̾dicat. In nouõ aut̃ testam̃to.
duo st̃ ordines. Primꝰ euangłicus. in
scđm hebreorũ traditionẽ. hi
phibentur auctores. Primꝰ moyses di¬
uinȩ hystoriȩ cosmographiam iN
quinq uoluminib edidit. qđ penta¬
teucũ nominatur. Pentateucus autẽ.
grece quinq teucus uolum̃ uocatur.
Genesis liber inde appellat᷑: eoqđ exor¬
diũ mundi & generatio scl̃i in eo conti¬
neatur. Exodus uͦ exitũ abȩgypto uł
egressũ popłi isrł digerit. & ex ea
causa nom̃ accepit. Leuiticus appel¬
latur. eo qđ leuitarũ ministeria &
diuersitatẽ uictimarũ ȩxequit᷑. totꝰq
in eo ordo leuiticus annotat᷑. Nume¬
rorũ liber uocatur. eo qđ in eo egressȩ
de egypto tribus dinumerant᷑. & xl

Expanded text:
co non sunt. Quorum primus Sapientie liber est: co non sunt. Quorum primus Sapientie liber est: secundus Ecclesiasticus: tertius Tobias: quartus Iudith: quintus et sextus Machabeorumquos licet Iudei inter apocripha norat et praedicat. In Novo autem Testamento duo sunt ordines: primus, evangelicus, in Hebraeorum traditionem hi perhibentur auctores. Primus Moyses divinae historiae cosmographiam in quinque voluminibus edidit, quod Pentatichum nominatur. Pentateuchus autem Graece quinque, τεῦχος volumen vocatur. Genesis liber inde appellatur, eo quod exordium mundi et generatio saeculi in eo contineatur. Exodus vero exitum ab Aegypto, vel egressum populi Israelis digerit, et ex ea causa nomen accepit. Leviticus appellatus eo quod Levitarum ministeria et diversitatem victimarum exequitur, totusque in eo ordo Leviticus adnotatur. Numerorum liber vocatur eo quod in eo egressae de Aegypto tribus dinumerantur, et q
Abbreviated transcription (Latin):
primꝰ. Quartꝰ malachim. qui. ẽ regũ
scđs. Quintꝰ isaias. Sextꝰ ieremias.
Septimꝰ ez echiel: octauus tareasra
qui dr̃ duodecĩ ꝓpħarũ. qui libri qͥa
sibilbreuitate adiuneti st̃. ꝓ uno ac¬
cipiuntur. I ERCIUS.Ẽ. ordo a
giographorũ. id ÷ scã scribentium.
in qͦ st̃ libri nouẽ. Quorũ primꝰ tob.
ꝓuerbia salomonis. Quartꝰ choeleth
qđ est ȩcclesiastes. Quintꝰ sirasirim.
qđ est cantica canticorũ. Sextꝰ danihel
septimꝰ dabreiamin. qđ est uerba di¬
erum. hoc. ẽ. paralipomenon: qui &¬
chronicon. Octauus hesdras. qui in
duob libris diuiditur apud grecos &
latinos. Nonꝰ hester. qui simul om̃s.
sicut suꝑius cõprehensi sunt. Quidã
lamentatio ieremiȩ agiografis adi
ueteris faciunt. uxta .xx .iiͦii. senio¬
res qͥante conspectũ dñi assistunt.
UARTUS. ẽ. apud nos ordo ueteris testa¬
mti eorũ librorũ qui in canone hebrai¬

Expanded text:
primus; quartus Malachim, qui est Regum primus; quartus Malachim, qui est Regum secundus; quintus Esaias; sextus Ieremias; septimus Ezechiel; octavus Thereazar, qui dicitur Duodecim Prophetarum, qui libri, quia sibi pro brevitate adiuncti sunt, pro uno accipiugiographorum, id est sancta scribentium, in quo sunt libri novem, quorum primus Job, Proverbia Salomonis, quartus Cohelet, quod est Ecclesiastes, quintus Sirasirin, quod est Cantica canticorum, sextus Daniel, septimus Dabreiamin, quod est Verba dierum, hoc est Paralipomenon, Chronicon: octavus Esdras, qui in duos libros dividitur apud Grecos et Latinos: nonus Hester, qui simul omnes, sicut superius sunt comprehensi. Quidam lamentationem Hieremie agiographis adiiveteris faciunt; iuxta vigintiquatuor seniores, qui ante conspectum domini assistunt. Quartus ordo est apud nos veteris testamenti, eorum librorum qui in canone hebrai
Abbreviated transcription (Latin):
Uetera transiert. & ecce fa¬
cta sc̃ noua. Testamentũ
autẽ nouũ ideo nuncupat᷑. quia inno¬
uat. Non enĩ illud discunt. nisi homi¬
nes renouati ex uetustate ꝑ grãm. &
ꝑtinentes iam ad testam̃tũ nouum. qđ
est regnũ cęlorũ. Hebrei aut̃ uetus
testam̃tũ hesdra auctore. iuxta num¬
rum litterarũ suarũ in uiginti duos
libros accipiunt. diuidentes eos intres
ordines legis scilicet: ꝓpħarũ. & agio¬
graphorũ Primus ordo legis. in qͥnq
libris accipitur. Quorũ primus ẽ. bre¬
sith. qđ est genesis. Scd̾̃s ellesmoth. qđ¬
et exoduis. Tercius ingecra. qđ est leui¬
ticus. Quartꝰ uagedaber. qđ est nume¬
rus. Quintꝰ helleadabarin. qđ est de¬
uteronomiũ. Hi fc̃ quinq libri moysi
quos hebrei thorach. latini legem ap¬
pellant. Proprie aut̃ lex appellat᷑ quȩ
ꝑmoysen data .ẽ. Scõs ordo. ẽ. pro¬
phetarũ. in qͦ continent᷑ libri octo.
Quorũ primꝰ iosue bennun. qͥ latine¬
dicum. Tercius samuhel. qui. ẽ. regũ

Expanded text:
transierunt, et ecce facta sunt nova.' Testamentum autem Novum ideo nuncupatur, quia innovat. Non enim illud discunt nisi homines renovati ex vetustate per gratiam, et pertinentes iam ad Testamentum Novum, quod est regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarum suarum in viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordines: Legis scilicet, Prophetarum et Hagiographorum. Primus ordo Legis in quinque libris accipitur, quorum primus est Bresith, quod est Genesis; sest Exodus. Tertius vaiecra, qui est Leviticus. Quartus vaiedaber, qui est Numerus. Quintus helleaddabarim, qui est Deuteronomium. Ili sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei thorath, latini legem appellant; proprie autem Lex appellatur quae per Moysem data est. Secundus ordo Prophetarum, quo continentur libri octo, quorum primus Josue ben Nun, qdicum; tertius Samuel, qui est Regum
Abbreviated transcription (Latin):
alluitur. Cicero in topicis. Litus. ẽ. qua
fluctus eludit. Circũ luuiũ. locus quẽ
aqua circũ luit. Alluuiũ. consũptio
riparũ ex aquis. Margo. ẽ. pars cuius li¬
bet loci. ut puta maris. unde & nom̃
accepit. Maritima. quasi maris intima.
Nostia. ab ingressu & exitu fluminis di¬
cta inmari Continens ꝑpetua t̾ra. nec
ullo mari discreta. quẽ greci piron uo¬

Expanded text:
adluitur. Cicero in Topicis32: 'Litus est qua adluitur. Cicero in Topicis32: 'Litus est qua fluctus eludit.' Circumluvium locus quem aqua circumluit; adluvium consumptio riparum ex aquis. Margo est pars cuiuslibet loci, utputa maris; unde et nomen accepit. Maritima quasi maris intima. Ostia ab ingressu et exitu fluminis dicta in mari. Continens perpetua terra nec ullo mari discreta, quem Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
exoluit᷑. Inde etiã nichil pręstantes
immunes uocant᷑. Aprica loca quȩ sole
sine frigore. siue qđ sint aꝑto cȩlo
Opaca uͦ loca. qͣsi oꝑta cęlo. aprico contr¬
ria. Lubricũ dici locũ ab eo qđ ibi quis
labitur. & lubricũ dr̃ ñ qđ labit᷑ sed
inqͦ labitur. E stiua st̃ loca umbrosa.
quib ꝑestatẽ uitant pecora solis ardorẽ.
Statius. Et umbrosi patuere ȩstiua licei.
N aualia it̃ loca ubi naues fabricant᷑. Hoc
& textrinũ uocat᷑. Statio. ẽ. ubi ad tẽ¬
pus stant naues. portus ubi hiemant.
mportimũ aut̃ in qͦ nullũ refugiũ. qͣsi
nuillus portus. Portus aut̃ locus . ẽ. ab
accessu uentorũ remotꝰ. ubi hiberna op¬
ponere solent. Et portꝰ dictus. adeportan¬
dis cõmerciis. Hunc ueteres a baulandis
cõmerciis baias uocabant. illa declina¬
tione. a baia baias. ut a familia familias.
Litus ẽ. t̾ra aquȩ & mari uicina. Et dictũ
litus. qͥa fluctu eliditur. uł qđ aqua

Expanded text:
exsolvitur. Inde etiam nihil praestantes exsolvitur. Inde etiam nihil praestantes inmunes vocantur. Aprica loca quae sole sine frigore; sive quod sint aperto caelo. Opaca vero loca, quasi operto caelo, aprico contraria. Lubricum dici locum ab eo quod ibi quis labitur; et lubricum dicitur non quod labitur, sed in quo labitur. Aestiva sunt loca umbrosa, quibus per aestatem vitant pecora solis ardorem. StatiusTheb. 1, 363: Et umbrosi patuere aestiva Lycaei. Navalia sunt loca ubi naves fabricantur. Hoc et textrinum vocatur. Statio est ubi ad tempus stant naves; portus, ubi hiemant; inportunum autem, in quo nullum refugium, quasi nullus portus. Portus autem locus est ab accessu ventorum remotus, ubi hiberna opponere solent: et portus dictus a deportandis commerciis. Hunc veteres a baiolandis mercibus baias vocabant, illa declinatione a baia baias, ut a familia familias. Litus est terra aquae et mari vicina: et dictum litus quia fluctu eliditur, vel quod aqua
Abbreviated transcription (Latin):
arbores exiliunt in altũ. Fauces sun¬
aditus angustorũ locorũ. int̾ duos
montes loca angusta & breuia. dicta
a fauciũ similitudine. quasi foces. Con
frages. loca in qua undiq uenti currunt
tes. ubi uenti frangebant locũ. Scabra
st̃ loca situasꝑa. Unde & scabies dicit᷑.
a corporis asꝑitate Lustra. obseura
latibula ferarũ. & luporũ cubilia fc̃
Vnde & lupanaria lustra dicunt᷑ ꝑ cin¬
trariũ uidelicet. qͥa parũ illustrant᷑
Lucus . ẽ. locus densis arborib septꝰ. solo
lucẽ detrahens. Potest & a collucendo
crebris luminib dici. quȩ ibi ꝓpter
religionẽ gentiliũ cultũq fiebant
Deserta uocata qͥa ñ seruntur. & idõ qͥl
deserunt᷑ ut sunt loca siluarũ ꝙ mon¬
tium. contraria uberrimarũ t̾rarũ
loca uarro dicta ait. eo qđ solũ amo¬
rem prȩstant. & ad se amanda alliciant
U erius flaccus qđ sine munere sint nt
quicquã his officia. quasi amunia. hoc
est sine fruc̾tu. unde nullus frustꝰ

Expanded text:
arbores exsiliunt in altum. 26. Fauces sunt angustorum locorum aditus inter duos montes, loca angusta, et pervia, dicta a faucium similitufrages loca in qua undique venti currunt tes ubi venti frangebant locum. Scabra sunt loca situ aspera. Unde et scabies dicitur, a corporis asperitate. Lustra obscura latibula ferarum et luporum cubilia sunt. Unde et lupanaria lustra dicuntur, per contrarium videlicet, quia parum inlustrantur. Lucus est locus densis arboribus septus, solo lucem detrahens. Potest et a conlucendo crebris luminibus dici, quae ibi propter religionem gentilium cultumque fiebant. Deserta vocata quia non seruntur et ideo quasi deseruntur; ut sunt loca silvarum et montium, contraria uberrimarum terrarumloca Varro dicta ait eo quod solum amorem praestant et ad se amanda adliciant. Verrius Flaccus, quod sine munere sint nec quicquam his officia, quasi amunia, hoc est sine fructu, unde nullus fructus
Abbreviated transcription (Latin):
Lerias alpes. Et dicendo aerias. uerbũ
expressit a uerbo. Namgallorũ lin¬
gua alpes. montes alti uocant᷑. Hȩ st̃
enĩ. quȩ italiȩ murorũ ex hibent uicẽ.
Colles st̃ preminentiora iuga montiũ.
quasi colla. Iuga aut̃ montiũ ex eo ap¬
pellata sc̃. qđ ꝓpinquitate sui iun¬
gantur. Iumulus ẽ mons breuis. qͣsi
tumens tellus. Itẽ tumulus t̾ra con¬
gesta ubi nulla memoria. ẽ. Ualles
sunt humilia loca. qͣsi uulsa. Hinc &
conualles. depressa loca t̾rarũ. int̾
montes. Campus ẽ. terrarũ planici-¬
es. Dictus aut̃ campus qđ breuis sit
pedib. nec erectꝰ ut mons. sed patens.
& spatio suo porrectꝰ & iacens. Unde
& grece pedion dr̃. Sũpsit aut̃ nom̃
ex greca ȩthimologia. Cami enĩ greci
breue dicunt. Solũ est om̃e qđ suistiunt
a soliditate dictũ scilicet. Unde & de¬

Expanded text:
sGeorg. 3, 474: Aerias Alpes; et dicendo aerias verbum sGeorg. 3, 474: Aerias Alpes; et dicendo aerias verbum expressit a verbo. Nam Gallorum lingua 'alpes' montes alti vocantur. Haec sunt enim quae Italiae murorum exhibent vicem. Colles sunt praeminentiora iuga montium, quasi colla. Iuga autem montium ex eo appellata sunt quod propinquitate sui iungantur. Tumulus est mons brevis, quasi tumens tellus. Item tumulus terra congesta, ubi nulla memoria est. Valles sunt humilia loca, quasi vulsa. Hinc et convalles depressa loca terrarum inter montes. Campus est terrarum planies. Dictus autem campus, quod brevis sit pedibus, nec erectus ut montes, sed patens et spatio suo porrectus et jacens. Unde et Graece pedion dicitur. Sumpsit autem nomen ex Graeca etymologia. Camai enim Graece breve dicunt. Solum est omne quod sustinet, a soliditate dictum scilicet. In
Abbreviated transcription (Latin):
ipse a crebris fulminũ ignib nuncupatꝰ.
Grece enĩ ignis. piros uocat᷑. Iste ẽ. qui
int̾ galliã atq hispaniã. quasi de in¬
dustria munim̃tũ int̾ iacet. Solarius.
a singularitate dr̃. qđ om̃ib hispaniȩ
montib solus altior uideat᷑. siue qđ
oriente sole ante radius in eo quã ipse
cernatur. Calpes mons in ultimis fi¬
nib oceani. qͥ dirite europã ab africa.
quẽ athlantis finẽ esse dicunt. De qͦ
lucanꝰ Hesꝑiem calpẽ. sũmũq imple¬
uit athlante. Athlans fr̃ ꝓmethei fu¬
it. & rex africȩ aquo astrologiȩ artẽ
prius dicunt ex cogitatã. Ideoq dictꝰ
.ẽ. sustinuisse cęlũ. Ob eruditionẽ gͥ¬
disciplinȩ & scientiã cęli. nom̃ eiꝰ in
montẽ africȩ diriuatũ. ẽ. qui nunc
athlas cognominat᷑. qui ꝓpt̃ altitu¬
dinẽ suã. quasi cęli machinã atq astra
sustentare uidetur. Alpes aut̃ ꝓprie
montes galliȩ sunt. de quib uirgiliꝰ

Expanded text:
ipse a crebris fulminum ignibus nuncupatus; ipse a crebris fulminum ignibus nuncupatus; Graece enim ignis πῦρ vocatur. Iste est qui inter Galliam atque Hispaniam quasi de industria munimentum interiacet. Solurius a singularitate dicitur, quod omnibus Hispaniae montibus solus altior videatur sive quod oriente sole ante radius eius quam ipse cernatur. Calpes mons in ultimis finibus Oceani, qui dirimit Europam ab Africa, quam Atlantis finem esse dicunt. De quo Lucanus: Hesperiam Calpen, summumque implevit Atlantem. Atlas frater Promethei fuit et rex Africae, a quo astrologiae artem prius dicunt excogitatam, ideoque dictus est sustinuisse coelum. Ab eruditione disciplinae et scientiam caeli nomen eius in montem Africae derivatum est, qui nunc Athlans cognominatur: qui propter altitudinem suam quasi caeli machinam atque astra sustentare videtur. Alpes autem proprie montes Galliae sunt. De quibus Vergiliu
Abbreviated transcription (Latin):
Parnasus mons thessaliȩ. iuxta boetiam.
qͥ gemino uertice est erectus in cȩlum.
Hic in duo finditur iuga. cirra & nisa
Unde & nuncupatꝰ. eo qđ insingulis iugis
colebant᷑ apollo & liber. Hȩc iuga a duob
frĩb. ctteron & elicon appellant᷑ Nam
elicondictꝰ ab elicone frẽ ciceronis. Itẽ
ceraunii st̃ montes. epiri. a crebris dicti
fulminib. Grece enĩ fulmen. ceraunos
dicit᷑. Appenninus mons appellat᷑. qͣsi
alpes penicȩ. qͥa annibal ueniens ad ita
post bella hispaniȩ aceto rupte. Iuuena¬
lis. Et montẽ rupit aceto. Et inde loca
ipsa quȩ rupit. appenninȩ alpes uocantur.
Mons ethna. ex igne & sulphure dictus. un¬
de & gehenna. Constat aut̃ hunc ab ea
parte qua eurus & africus flant. habere
speluncas plenas sulphuris. & usq ad
mare deductas. Quȩ speluncȩ recipien¬
tes inse fluctꝰ. uentũ creant: qͥ agitatus
ignẽ gignit ex sulphure. unde fit
qđ uidetur incendium. Pirineus. &

Expanded text:
Parnasus mons Thessaliae iuxta Boeotiam, Parnasus mons Thessaliae iuxta Boeotiam, qui gemino vertice est erectus in caelum. Hic in duo finditur iuga: Cyrrham et Nissam; unde et nuncupatus; eo quod in singulis iugis colebantur Apollo et Liber. Haec iuga a duobus fratribus Cithaeron et Helicon appellantur. Nam Helicon dictus ab Helicone fratre Cythaeronis. Item Ceraunii sunt montes Epiri, a crebris dicti fulminibus. Graece enim fulmen κεραυνὸς dicitur. Appenninus mons appellatus quasi Alpes Poeninae, quia Hannibal veniens ad Italpost bella Hispaniae aceto rupit; Iuvenalis10, 153: Et montem rupit aceto. Et inde loca ipsa, quae rupit, Appenninae Alpes vocantur. Mons Aethna ex igne et sulphure dictus; unde et Gehenna. Constat autem hunc ab ea parte, qua Eurus vel Africus flat, habere speluncas plenas sulphuris et usque ad mare deductas, quae speluncae recipientes in se fluctus ventum creant, qui agitatus ignem gignit ex sulphure; unde est od videtur incendium. Pyrenaeus et
Abbreviated transcription (Latin):
thure. qͥa ibi colligitur. cuiꝰ ea pars
quȩ ẽ. suꝑ eũ adorientalẽ plagã re¬
spiciens. antilibanꝰ appellat᷑. idest
contra libanũ. Ararath mons armeniȩ.
in qͦ archã hystorię post diluuiũ se¬
disse testant᷑. Unde & usq hodie. ibi¬
dem lignorũ eiꝰ uident᷑ uestigia. Acro¬
cerauni montes ꝓpt̾ altitudinẽ & ful¬
minũ ictus uocati st̃. Grece enĩ fulm̃.¬
usq ad fontẽ tigidis fluuii. Iperborei
montes scithiȩ dicti. qđ supra id ẽ. ultra
eos flat boreas. Riphei montes. incaptte
germaniȩ st̃. a ꝑpetuo uentorũ flatu
macedoniȩ nimiũ prȩcelsus. ita ut sub
illo nubes esse dicantur. De qͦ uirgilius.
Nubes excessit olimpus. Dictꝰ aut̃ olimpus.
quasi ololampus. id ẽ quasi cȩlũ. Hic mons.
macedoniã diuidit a trachia. Athos. mons
maceloniȩ. & ipse altior nubib. tantoq
sullimis: ut in lemno umbra eiꝰ ꝑtendat.
quȩ ab eo septuaginta sex milib separat᷑.

Expanded text:
ture, quia ibi colligitur. Cuius ea pars, ture, quia ibi colligitur. Cuius ea pars, quae est super eum ad orientalem plagam respiciens, Antilibanus appellatur, id est contra Libanum. Ararat mons Armeniae, in quo arcam historici post diluvium sedisse testantur. Unde et usque hodie ibidem lignorum eius videntur vestigia. Acroceraunii montes propter altitudinem et fulminum iactus vocati sunt; Graece enim fulmusque ad fontem Tigridis fluvii. Hyperborei montes Scythiae, dicti quod supra, id est ultra, eos flat Boreas. Riphaei montes in capite Germaniae sunt, a perpetuo ventorum flatu Macedoniae nimium praecelsus, ita ut sub illo nubes esse dicantur. De quo VergiliusLucan. 2, 271: Nubes excessit Olympus. Dictus autem Olympus quasi Ololampus, id est quasi caelum. Hic mons Macedoniam dividit a Thracia. Athos mons Macedoniae, et ipse altior nubibus, tantoque sublimis ut in Lemnum umbra eius pertendat, quae ab eo septuaginta sex milibus separatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Borieni ꝓmuntoriũ numidiȩ. uocatũ
ita. qđ aquilonẽ intendat. Hoc ippo¬
ne regiũ postea dictũ. ꝓ eo qđ sit equo¬
re int̾ruptũ. Calpis hispaniȩ ꝓmun¬
torium.
terrarũ altissimi. dicti qđ sint
eminentes. Quidã aut̃ ex causis ꝓpruis
uocati st̃. ex quib notandi st̃ qui opini¬
one maxime celebrant᷑. Mons caucasus
ab india usq ad taurũ porrectus. ꝓ
gentiũ ac linguarũ uarietate. quo quo
uersũ uadit. diuersis nominib nuncu¬
patur. Ubi aut̃ ad orientẽ in excelsio¬
rem consurgit sullimitatẽ. ꝓpt̾ niuiũ
candorẽ nimiũ. caucasus nuncupat᷑.
Nimorientali lingua. caucasũ significat
candictũ. id ẽ. niuib densissimis can¬
didantẽ. Vnde & eũ scithȩ qͥ eidem
monti iungunt᷑: croocasim uocauert᷑.
Casim enĩ apud eos. candor siue nix dr̃.
Mons taurus. aplerisq idem uocatur &
ciucasus. Libanus mons fenicũ altis¬
simus. cuiꝰ meminert̃ ꝓpħe. dictus a

Expanded text:
Borion promuntorium Numidiae, vocatum Borion promuntorium Numidiae, vocatum ita quod Aquilonem intendat. Hoc Hipponem Regium postea dictum, pro eo quod sit aequore interruptum. Calpis Hispaniae promuntorium. terrarum altissimi, dicti quod sint eminentes. Quidam autem propriis ex causis vocati sunt, ex quibus notandi sunt qui opinione maximi celebrantur. Mons Caucasus ab India usque ad Taurum porrectus, pro gentium ac linguarum varietate quoquo versum vadit, diversis nominibus nuncupatur. Ubi autem ad orientem in excelsiorem consurgit sublimitatem, pro nivium candore Caucasus nuncupatur. Nam orientali lingua 'caucasum' significat candidum, id est nivibus densissimis candicantem. Unde et eum Scythae, qui eidem monti iunguntur, Croacasim vocaverunt. 'Casim' enim apud eos candor sive nix dicitur. Mons Taurus a plerisque idem vocatur et Caucasus. Libanus mons Phoenicum altissimus, cuius meminerunt prophetae; dictus a
Abbreviated transcription (Latin):
toria dicunt᷑. Sic salustius de firdinia
Inorientẽ quã occidentẽ latior ꝓminer
Sigeũ promuntoriũ asię ubi ellespatꝰ
aptius dilatatur. Dictũ aut̃ sigeum
ꝓpt̾ herculis taciturnitatẽ. qͥa ꝓhilitꝰ
hospitio alaome donte troianorũ rege
simulauit abscessũ. & inde contra tro¬
iam cũ silentio uenit. qđ dicit᷑ sige
Maleũ ꝓmuntoriũ greciȩ qđ intrat in
mare. & ꝑmilia quinquaginta ꝓtendi¬
tur. ubi unda ita seua. ẽ ut ꝑsequi
nauigantes uideat᷑. Hoc aut̃ ꝓmunto.¬
rium. a maleo rege argiuorũ nom̃
accepit. Pelorũ ꝓmuntoriũ siciliȩ.
respiciens aquilonẽ. scđm salustiũ di¬
ctũ a gubernatore annibalis illic sepul¬
to Pachinũ ꝓmuntoriũ siciliȩ. austrũ
spectans. abaeris crassitudine dictum.
¶am pa xyc. est pinguis & crassus. austro
enĩ ꝑflatur. Lilubeũ ꝓmuntoriũ si¬
clię. solis occasũ intendens. uocatũ ab
euisdẽ nominis ciuitate. quȩ ibi . ẽ. sita

Expanded text:
toria dicuntur. Sic Sallustius de Sardinia: toria dicuntur. Sic Sallustius de Sardinia: « In orientem quam occidentem latior prominet. » Sigaeum promontorium Asiae, ubi Hellespontus apertius dilatatur. Dictum autem Sigaeum propter Herculis taciturnitatem: quia prohibitus hospitio a Laomedonte, Trojanorum rege, simulavit abscessum, et inde contra Trojam cum silentio venit, quod dicitur sige. Maleum, promontorium Graeciae, quod intrat in mare, et per millia quinquaginta protenditur, ubi unda ita saeva est, ut persequi navigantes videatur. Hoc autem promontorium a Maleo rege Argivorum nomen accepit. Pelorum, promontorium Siciliae, respiciens aquilonem, secundum Sallustium dictum a gubernatore Hannibalis illic sepulto. Pachynum, promontorium Siciliae austrum spectans, ab aeris crassitudine dictum; nam pachus est pinguis et crassus: Austro enim perflatur. Lilybaeum, promontorium Siciliae, solis occasum intendens, vocatum ab ejusdem nominis civi
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscentes ligures. ratib ibi ꝓfectist.
eãq nomine mulieris auctoris & ducis
appellauert̃. Hȩc aut̃ insula. grece cimȩ
dr̃. a cirno herculis filio habitata. de qͣ
uirgilius. Cirnea taxos. Diuidit᷑ autẽ a
sardinia. uiginti miliũ freto. cincta
ligustici ęquoris sinu. ad ꝓspectũ italiȩ
Est aut̃ multis ꝓmuntoriis angulosa.
gignens lȩtissima pabula. & lapidẽ quẽ
catonicen greci uocant. Ebosus insula
hispaniȩ. cdicta qđ a zonio ñ ꝓcul sit.
quasi eborus. Nam. lxxͣx. stadiis ab ea
distat. cuiꝰ terrã serpentes fugiunt.
Huic contraria. ẽ. colibraria. quȩ fretap̃
anguib. Baleares insulȩ hispaniȩ dis
sunt. Astrosiades & gẽmaside. maior a
minor. Vnde & eas uulgus. maioricã
& minoricã nuncupant. In his primũ
insulis inuente st̃ funde. quib lapius
emittunt᷑. Unde & baleares dictȩ. Buli
enĩ grece mietere dr̃. Unde & balista
ꝓmineant. inde & loca earũ ꝓmun¬

Expanded text:
cognoscentes Ligures ratibus ibi profecti sunt, cognoscentes Ligures ratibus ibi profecti sunt, eamque nomine mulieris auctoris et ducis appellaverunt. Haec autem insula Graece Cyrne dicitur a Cyrno, Herculis filio, habitata. De qua Virgilius: Cyrnea taxos. Dividitur autem a Sardinia viginti millium freto, cincta Ligustici aequoris sinu ad prospectum Italiae. Est autem multis promontoriis angulosa, gignens et laetissima pabula, et lapidem, quem Cathochiten Graeci vocant. Ebosus insula Hispaniae, dicta quod a Zanio non procul sit, quasi ebozos. Nam septuaginta stadiis ab ea distat, cujus terram serpentes fugiunt. Huic contraria est Colubraria, quae foeta est anguibus. Baleares insulae Hispaniae duae sunt: Aphrosiades et Gymnasie, major et minor. Unde et eas vulgus Majoricam et Minoricam nuncupavit. In his primum insulis inventae sunt fundae, quibus lapides emittuntur. Unde et Baleares dictae; ballein enim Graece emittere dicitur. Unde ballista, mineant inde et loca earum promon
Abbreviated transcription (Latin):
meridiem & septentrionẽ uertuntur.
Ex qͦ ante cõmerciũ. a nauigantib gre¬
corũ ichus appellata. ẽ. Terra patet in
neq lupus. sed solifuga tantũ. animal
exiguũ. hominib ꝑniciosũ. Uenenũ
qͦq ibi ñ nascitur. nisi herba ꝑscripto¬
res plurimos & poetas memorata. api¬
astro similis. quȩ hominib rictus con¬
trahit. & qͣsi ridentes interimit. Fon¬
tes habet sardinia calidos. infirmis me¬
delã prebentes. furib cęcitatẽ. si sa¬
cram̃to dato. oculos aquis eiꝰ tetige¬
rint. Corsicȩ insulȩ exordiũ. incolȩ
ligures dedert̃. appellantes eã ex no-¬
mine ducis. Nam quȩdã corsa nomine
ligus mulier. cũ taurũ ex grege quẽ
ꝓpe litora regebat. transnatare solitũ
atq ꝑ int̾ualla corpore aucto reme¬
are uideret. cupiens scire incognita
sibi pabula. taurũ a cȩceris digredi¬
entẽ. usq ad insulã nauigio ꝓsecuta
est. Cuius regressu. insulȩ fercilititeꝰ

Expanded text:
meridiem et septentrionem vertunt; meridiem et septentrionem vertunt; ex quo ante commercium a navigantibus Graecorum Ichnos appellata est: terra patet in neque lupus, sed solifuga tantum animal exiguum hominibus perniciosum: venenum quoque ibi non nascitur, nisi herba per scriptores plurimos et poetas memorata, apiastro similis, quae hominibus rictus contrahit, et quasi ridentes interimit. Fontes habet Sardinia calidos, infirmis medelam praebentes, furibus caecitatem, si, sacramento dato, oculos aquis ejus tetigerint. Corsicae insulae exordium incolae Ligures dederunt, appellantes eam ex nomine ducis. Nam quaedam Corsa nomine, Ligur mulier cum taurum ex grege, quem prope littora regebat transnatare solitum atque per intervalla corpore aucto remeare videret, cupiens scire incognita sibi pabula, taurum a caeteris digredientem usque ad insulam navigio persecuta est. Cujus regressu insulae fertilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Sunt autẽ nouẽ. habentes ꝓ¬
pria nomina. quarũ primã. liparus
quidã liparẽ uocauit. qͥ eam ante
eolũ rexit. Altera hitram uocatur.
qđ sit collib eminentissimis. Reliquȩ
uero. id .ẽ. strongilȩ. didimȩ. aeri¬
frusa festia. fenieusa. euonimon. stri¬
podes. sonores. qm̃ nocte ardent. eoliȩ
siue uulcaniȩ dicunt᷑. Ex his quȩdam
abinitio ñ fuert̃. postea mari editȩ.
usq adhuc ꝑmanent. Stoecades insu¬¬
lȩ massiliensiũ. sexaginta miliũ spacio.
a continenti infronte narbonensis ꝓ¬
uinciȩ. qua rodanꝰ fluuius in mare
exit. Dictȩ aut̃ grece stoecades. quasi
ope in ordinẽ sint posttę. Sardus her¬
cule ꝓcreatꝰ. cũ magna multitudine a
libia ꝓfectꝰ sardiniã occupauit. & ex
suo uocabulo insulȩ nom̃ dedit. Hȩc
in africo mari. facie uestigii humani.
in orientẽ quã iuoccidentẽ latior ꝓ¬
minet. ferme parib laterib. quȩ iN

Expanded text:
ant. Sunt autem novem habentes pant. Sunt autem novem habentes propria nomina. Quarum primam Liparus quidam Liparen vocavit, qui eam ante Aeolum rexit; altera Hiera vocatur, quod sit collibus eminentissimis; reliquae vero, id est Strongyle, Didyme, Eriphusa, Hephaestia, Phaenicusa, Euonymos, Tripodes, Sonores, quoniam nocte ardent, Aeoliae sive Vulcaniae dicuntur. Ex his quaedam ab initio non fuerunt; postea mare editae usque ad nunc permanent. Stoechades insulae Massiliensium sexaginta milium spatio a continenti in fronte Narbonensis provinciae, qua Rhodanus fluvius in mare exit. Dictae autem Graece Στοιχάδες, quasi opere in ordinem sint positae. Sardus Hercule procreatus cum magna multitudine a Libya profectus Sardiniam occupavit, et ex suo vocabulo insulae nomen dedit. Haec in Africo mari facie vestigii humani, in orientem quam in occidentem latior prominet, ferme paribus lateribus quae in
Abbreviated transcription (Latin):
generatorẽ equorũ. In ea insula. pͥmũ
est inuenta comedia. Achaten lapidẽ.
ipsa primũ ex achate flumine dedit
Parturit & mare eiꝰ coralliũ. gignit¬
& sales agrigentinos. in igne solubiles.
crepitantes in aquis. om̃ĩs ambitꝰ eius
clauditur. stadiorũ triũ miliũ. Salu¬
stius aut̃ dicit. italiae coniunctã fuisse
siciliã. sed mediũ spaciũ impetu ma¬
ris diuisũ. & ꝑ angustiã scissũ. Tapsũ
insula. stadiis decẽ a sicilia remota
iacens & planior. unde & nuncupata.
de qua uirgilius. Iapsũq iacentem:
Foliȩ insulę siciliȩ. appellatȩ ab eolo
ippote filio. quẽ poetȩ finxert̃ regẽ
fuisse uentorũ. Sed ut uarro dicit.
rector fuit istarũ insularũ & quia
ex earũ nebulis & fumo. futuros prȩ¬
dicebat flatꝰ uentorũ. ab imꝑitis
uisus ẽ. uentos sua potestate retinu¬
isse. Eedem insulȩ & uulcanie uo¬
cantur qđ & ipsȩ sicut ethna arde¬

Expanded text:
generatorem equorum: in ea insula primum generatorem equorum: in ea insula primum est inventa comoedia. Achaten lapidem ipsa primum ex Achate flumine dedit: parturit et mare ejus coralium: gignit et sales Agrigentinos in igne solubiles, crepitantes in aquis. Omnis ambitus ejus clauditur stadiorum tribus millibus. Sallustius autem dicit Italiae conjunctam fuisse Siciliam, sed medium spatium impetu maris divisum, et per angustiam scissum. Tapsus insula stadiis decem a Sicilia remota, jacens et planior. Unde et nuncupata, de qua Virgilius: Tapsumque jacentem. Aeoliae, insulae Siciliae, appellatae ab Aeolo, Ippotae filio, quem poefuisse ventorum: sed ut Varro dicit, rector fuit istarum insularum, et quia ex earum nebulis et fumo futuros praedicebat flatus ventorum, ab inperitis visus est ventos sua potestate retinuisse. Eaedem insulae et Vulcaniae vocantur, quod et ipsae sicut Aethna arde
Abbreviated transcription (Latin):
nhac insula reꝑta prius fictilia uasa
traclunt᷑. Vnde & uasa samia appellata
sunt. Si cilia. a si cano rege sicania co¬
gnominata. ẽ: deinde a siculo itali
frẽ. sicilia. Prius aut̃ trinacria dicta
ꝓpt̾ triacra. id ẽ. ꝓmuntoria: pelo¬
rum. pachinũ. & liilibeum. Trinacri¬
a enĩ grecũ ẽ. qđ latine triquadra
dr̃ qͣsi in tres quadras diuisa. Hȩc ab¬
italia exiguo freto discreta. africũ
mare ꝓspectans. t̾ris frugifera. auro
abundans. cauernis tam̃ & fistulis pe-¬
netrabilis. uentisq & sulphure plena.
Unde & ibi echnȩ montis exęstuant in¬
cendia. in cuiꝰ freto scilla ẽ. & caribdis.
quib nauigia aut absorbunt᷑ aut col-¬
liduntur. Fuit aut̃ quondã patria ci¬
clopũ. & postea nittrix tirannorum.
Frugũ fertilis. ac primũ terris om̃ĩb
cõmissis seminib aratro ꝓscissa. Princi¬
pem urbiũ siracusis habet fontẽ are¬
tusam. & al feũ fluuiũ. magnorum

Expanded text:
In hac insula reperta prius fictilia vasa In hac insula reperta prius fictilia vasa traduntur; unde et vasa Samia appellata sunt. Sicilia a Sicano rege Sicania cognominata est, deinde a Siculo Itali fratre Sicilia. Prius autem Trinacria dicta propter tria ἄκρα, id est promontoria: Pelorum, Pachinum et Lilybaeum. Trinacria enim Graecum est, quod Latine triquetra dicitur, quasi in tres quadras divisa. Haec abItalia exiguo fretu discreta, Africum mare prospectans, terris frugifera, auro abundans, cavernis tamen et fistulis penetrabilis, ventisque et sulphure plena; unde et ibi Aethnae montis extant incendia. In cuius fretu Scylla est et Charybdis, quibus navigia aut absorbuntur aut conliduntur. Fuit autem quondam patria Cyclopum, et postea nutrix tyrannorum; frugum commissis seminibus aratro proscissa. Principem urbium Syracusa: habet, fontem Arethusam et Alphaeum fluvium, magnorum
Abbreviated transcription (Latin):
ibi naufragio interisse. & de ęxitu ho¬
minis impositũ nom̃ loco. Naxon insu¬
la. adionisio dicta. qͣsi dionaxon. qđ
fertilitate uitiũ uincat cȩteras. Est
aut̃ a delo decẽ & octo milib passuũ
separata. ex qua olim iouis fertur aduer.¬
sus titanas fuisse ꝓfectꝰ. Melos ex nu¬
mero cicladũ una. omniũ insularũ ro-¬
tundissima. unde & nuncupata. Hysto¬
ria dicit ex iasone natũ fuisse filome¬
lum. & plutũ ex filomelo patre genitũ.
qͥde suo nomine. paron insulã & op¬
pidũ appellauit. Prius aut̃ minoia.
deinde paros dicta. de qua uirgilius.
candidissimũ qđ pariũ dicunt. Mit¬
tit & sardũ lapidẽ. marmorib quidẽ
prestantiorẽ. & int̾ geminas uilissimũ
Chio insula. sira lingua appellatur.
eo qł ibi mastix gignitur. Siri enim
masticem. chio uocant. Samo insula. ẽ
in mari egeo. ubi nata . ẽ. iuno. ex qua
fuit sibilla samia. & pitagoras samius.
a quo phylosophiȩ nom̃ inuentũ est

Expanded text:
ibi naufragio interisse, et de exitu hoibi naufragio interisse, et de exitu hominis inpositum nomen loco. Naxos insula a Dionysio dicta, quasi Dionaxos, quod fertilitate vitium vincat ceteras. Est autem a Delo decem et octo milia passuum separata, ex qua olim Iovis fertur adversus Titanas fuisse profectus. Melos ex numero Cycladum, una omnium insularum rotundissima; unde et nuncupata. Historia dicit ex Iasione natum fuisse Philomelum et Plutum, ex Philomelo Pareantum genitum, qui de suo nomine Paron insulam et oppidum appellavit: prius autem Minoia, deinde Paros dicta. De qua VergiliusAecandidissimum, quod Parium dicunt. Mittit et sardam lapidem marmoribus quidem praestantiorem, et inter gemmas vilissimum. Chios insula Syra lingua appellatur eo quod ibi mastix gignitur; Syri enim masticem 'chio' vocant. Samos insula est in mari Aegeo, ubi nata est Iuno; ex qua fuit Sibylla Samia et Pythagoras Samius, a quo philosophiae nomen inventum est.
Abbreviated transcription (Latin):
numero. in eadẽ insula colosi minores
Tenedos una excicladib ad septentrio¬
nẽ sita. in qua olim ciuitas atenne qͦti
condita. ẽ. Unde nom̃ urbis illius eł
potius insulȩ fuit. Nã tennes iste in¬
famatꝰ. qđ cũ nouerca sua concubusa
fugiens hanc insulã uacuã cultorib
obtinuit. Unde & tenedos dicta est
tenedos nominatũ. Carpatos. una ex
cicladib a meridie posita contͣ egyptu
a qua carpatiũ mare appellatũ. ẽ uo¬
cata ꝓpt̾ celerẽ fructuũ maturitatẽ
Est enĩ int̾ egyptũ & rodũ. Ex hac insu¬
la dicuntur & carpasiȩ naues. magis
& spaciosȩ. Citerea insula una ex
cicladib a parte occidu a sita. cuiꝰ porfi¬
ris antea nom̃ fuit. Citerea aut̃ uocata.
qđ ibi sit uenus orta. Icaria insula una
de cicladib. quȩ icario mari nom̃ de¬
dit. Hȩc int̾ samũ & miconũ ꝓ curren¬
tib saxis inhospitalis . ẽ. & nullis sinib
portuosa. Dicitur aut̃ icarũ cretensem

Expanded text:
numero in eadem insula colossi minores. numero in eadem insula colossi minores. Tenedos una ex Cycladibus a septentrione sita, in qua olim civitas a Tene quodam condita est. Unde nomen urbis illius vel potius insulae fuit; nam Tenes iste infamatus quod cum noverca sua concubuisset, et fugiens hanc insulam vacuam cultoribus obtinuit; unde et Tenedos dicta est.Tenedos nominatum.' Carpathos una ex Cycladibus a meridie posita contra Aegyptum; a qua Carpathium mare appellatum est, vocata propter celerem fructuum maturitatem. Est enim inter Aegyptum et Rhodum. Ex hac insula dicuntur et carpasiae naves, magnae et spatiosae. Cytherea insula una ex Cycladibus a parte occidua sita, cuius Porphyris antea nomen fuit. Cytherea autem vocata quod ibi Venus sit orta. Icaria insula una de Cycladibus, quae Icario mari nomen dedit. Haec inter Samum et Myconum procurrentibus saxis inhospitalis est, et nullis sinibus portuosa. Dicitur autem Icarum Cretensem