comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ depeccatis agitur haberi uolo quaestionẽ Vn de enim scimus
quidei plus gratiae conlatũ fuerit aduincendũ omni& parte
peccatũ : quae c̃cipere acparere meruit: quẽ constat nullum
habuissepeccatũ : H acergo uirgine ecepta si omnes illos scãs
et scãs. cũ hic uiuerent congregare possemus eqnterrogare
utrumessent sinepeccato : quid fus seresponsuros ꝓutamus utrũ
hoc quod iste dicitan quod iobannes a postolus ꝑogo uosquanta¬
libet fuerint in hoccorpore excellentia sanctitatis si hoc interro

Expanded text:
volo haberi quaestionem. Unde enim scimus quid ei plus gratiae collatum fuerit ad vincendum ex omni parte peccatum, quae concipere ac parere meruit, quem constat nullum habuisse peccatum. Hac ergo sancta Virgine excepta, si omnes sanctos et sanctas, cum hic viverent, congregare possemus et interrogare utrum essent sine peccato, quid fuisse responsuros putamus? utrum hoc quod iste dicit, an quod Joannes apostolus? Rogo vos, quantalibet fuerint in hoc corpore excelle
Abbreviated transcription (Latin):
tam quio nobis carissima etreuerentissima auttorita¬
te decretum sed qui aurgente ꝑ lubore timaime ueli
non omnia uel haec ipsa mus digne constius mearũ
uirium posse dirigere. egicumuro tum moribus. tum elo¬
quio &estadio cluro ut quanta possee collecta suis litte¬
nis intimar& quos coniuntas bis desbnare curciui
e enim talis qui&ium praeterbanc necessitatẽ
dignus tuuescĩtatis notitia i dic&ur Sc̃s leontius
dicconus cultortuus cum meis parenibus multũ
tesalutat. Memorem mei parternitatem tuam
chĩs xp̃s ecclesiuesuae annis pluribus donare
dignecur. Onẽ pater & infra. sciut scitua fratrem
meum cuius maxime causa hinc discessimus.
cummatrona sua ex consensu ꝑfectam dõ con¬
tinentiam deuouisse. Vnde rogamus scĩ tatentua
ut orare digneris quod hoc ipsumin eis dñs confir¬
mare & custodire dign&ur. EXPLi¬

Expanded text:
tamquam a nobis carissima et reuerentissima auctoritatamquam a nobis carissima et reuerentissima auctoritate decretum. sane, quia urgente perlatore timni, ne uel non omnia uel haec ipsa minus digne conscius mearum uirium possem dirigere, egi cumquio et studio claro, ut quanta posset collecta suis litteris intimaret: quas conjunctas his destinare curavi. Est enim talis qui, etiam praeter hanc necessitatem, dignus tuae Sanctitatis notitia judicetur. Sanctus Leontius diaconus, cultor tuus, cum meis parentibus multum te salutat. Memorem mei Paternitatem tuam Dominus Christus Ecclesiae suae annis pluribus donare dignetur, domine pater. Et infra: Sciat Sanctitas tua, fratrem meum, cujus maxime causa hinc discessimus, cum matrona sua ex consensu perfectam Deo continentiam devovisse. Unde rogamus Sanctitatem tuam, ut orare digneris, quo hoc ipsum in eis Dominus confirmare et custodire dignetur.
Abbreviated transcription (Latin):
intuis displicent ad dignitatem tuin ominis iam
non trepidi seques tremus Librum &ium degratiu
& libero arbitrio non habemus. suꝑ est ut eum quia
utilem quaestioni confidimus mereamur accipere.
Nolo autem scĩtas tua sic me arbitr& haec scribere
quasi dehis quuenunc edidisti ego dubitem. suffici&
mihi poenemea quo a praesentiue atuue dilitus
iex solatus salubribustuis uberibus nutriebar. Non
solum ab sentia tua erucior uerum &iam ꝑ uicatia
quorundum quinon tantam manifesta respuunt
sed &iam non in tellecta reprehendunt. Cueerum
hacsus pitione intantam cureo ut potius infirmita¬
temmeam quatales parum patienter sero nota¬
bilem putem qualiter autem adhaec consulendum
uidices ut dixituae s apiue derelinquo Nam ad me
cartate ut quue in quaestionem ueniunt nontacerẽ
Quic quid ꝑ eum gratiã quamintempus illitum mognis
miramur uolueris aut nolueris gratissime accipiemus

Expanded text:
in tuis displicent, a dignitate tui nominis iam in tuis displicent, a dignitate tui nominis iam non trepidi sequestremus. librum etiam de gratia et libero arbitrio non habemus: superest, ut eum, quia utilem quaestioni con- - fidimus. mereamur accipere. nolo autem sanctitas tua sic me arbitretur haec scribere, quasi de his, quae nunc edidisti. ego dubitem. sufficiat mihi poena mea, quod a praesentiae tuae deliciis exulatus, ubi salubribus tuis uberibus nutriebar, non solum absentia tua crucior uerum etiam peruicacia quorundam, qui non tantum manifesta respuunt, sed etiam non intellecta reprehendunt. ceterum hac suspicione in tantum careo, ut potius infirmitatem meam, qua tales parum patienter fero, notabilem putem. qualiter autem ad haec consulendum iudices, ut dixi. tuae sapientiae derelinquo. nam ad me caritate, ut, quae in quaestionem ueniunt, non tacerem. quicquid pro ea gratia, quam in te pusilli cum magnis miramur, uolueris aut ualueris, gratissime accipiemus,
Abbreviated transcription (Latin):
sertionem exiguitas nostrarum uirium su gerebat.
Sednunc summatio quantum festinatio per¬
latoris admisit. haec uelut commonen do suggessi
Tuaesane prudentiue est dispicere quid facto opussit
ut alium & tantortim super&ur uel temper &ur
intentio. Cuiego iam parum ꝑdesse exestimote
reddere rationem. Nisi & addatur auctoritas quũ
trans gredi infutigabiliter contentiosa corda xon
possint Ged plane illud tacere non debeo. quod sidi¬
cant tuam scĩtatem hoc excepto infactis & dictis
omnibus ammirari. Tuum erit decernere quomodo
sit hoc eorum contradictio toleranda. Nec mireris
quod aliter uel aliqua in hac epistola addidi. Quan¬
tum puto quue insuperiore. Non dixerim. Talis ẽ enim
nune eorum defimtio praeter illaquae ꝑ festinationẽ
aut obliuionem fortasse praeterii libros. Cum ociosi
fuerint quos deuniuerso opere moliris quaeso habere
mere amur. Maxime ut per eorũ auctoritatem si quatibi

Expanded text:
sertionem exiguitas nostrarum uirium suggerebat. sertionem exiguitas nostrarum uirium suggerebat. sed nunc summatim, quantum festinatio perlatoris admisit, haec uelut commonendo suggessi. tuae sanctae prudentiae est dispicere, quid facto opus sit, ut talium et tantorum superetur uel temperetur intentio. cui ego iam parum prodesse existimo te reddere rationem, nisi et addatur auctoritas, quam transgredi infatigabiliter contentiosa corda non possint. sed plane illud tacere non debeo, quod se dicant tuam sanctitatem hoc excepto in factis et dictis omnibus admirari. tuum erit decernere, quo modo sit in hoc eorum contradictio toleranda. nec mireris; quod aliter uel aliqua in hac epistula addidi, quantum puto, quae in superiore non dixeram; talis est enim nunc eorum definitio praeter illa, quae per festinationem aut obliuionem fortasse praeterii. Libros, cum editi fuerint, quos de nniuerso opere moliris, quaeso habere mereamur, maxime ut per eorum auctoritatem, si qua tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Consentientibus etium his qui hanc definitionem
in probare non audent ut dicant qui dopus fiat hu¬
ius cemodi disputationis in qua tot minus intellegen¬
tium corda turbantur. Neque enim minus uti liter
sine hac definitione aiunt tot annis a tot tractutorib
mipater & aliu intermina biliter plura si ut summa
meauota confiteur perme deferremaluissem uelquiu
hoc non merui saltim prolixiore tempore omnia
quibus mouentur colecta dirigere. Q quic quid de
hac re contradicitur quictenus refelli uelsi id non
potest tolerari debere audirem sed quia ne utrũ
ex uoto prouenit. Malui quomodo putui huec
conprehensa dirigere quampoenitus detanto quo¬
rundam contradictione reticere. Sunt ex parte
tales persone ut his consu&udine ecclesiusticaluicos
suminam reuerentium nec essesit exhibere quod qui¬
dem ita curauimus dõuiuante seruare. Vt cum
opus fuit non taceremus quue adquestionis huius ad¬

Expanded text:
consentientibus etiam his, qui hanc definitionem consentientibus etiam his, qui hanc definitionem inprobare non audent, ut dicant: Quid opus fuit huiusce modi disputationis incerto tot minus intellegentium corda turbari? neque enim minus utiliter sine hac definitione. aiunt, tot annis a tot tractatoribusmi pater, et alia interminabiliter plura sic, ut summa mea uota confitear, per me deferre maluissem uel, quia hoc non merui. saltem prolixiore tempore omnia, quibus mouentur, collecta dirigere, ut, quicquid de hac re contra dicitur, quatenus refelli uel, si id non potest, tolerari deberet, audirem. sed quia neutrum ex uoto prouenit, malui, quo modo potui, haec comprehensa dirigere quam penitus de tanta quorundam contradictione reticere. sunt ex parte tales personae, ut his consuetudine ecclesiastica laicos summam reuerentiam necesse sit exhibere. quod quidem ita curauimus deo iuuante seruare, ut, cum opus fuit, non taceremus, quae ad quaestionis huius as
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem iuiuatur uel adipsam uocationem quue
pruestatur indignis. hoc enim & illis locis tuorum
opus culorum & aliorum quueꝑse qui longum est demons¬
trauri testantur. Par uulorum autem cauxum d
exemplum malorum non patiantur afferri. Quam
& tuam scĩ tatẽ dicunt ea tonus adtigisse. Vt certum
esse uolueris a potius decorum ponis malueris du¬
bitari. quod in libro tertio delibero arbitrio ita
positum meministi ut hanc eis occansionem potuerit
exhibere. hoc & &icom de aliorum libris quorũ est
in ecclesia auctoritas faciunt quod perspicit scĩtas
tua. Non parum eẽ iuuare contra dictores. Nisi
maiora autcerte uel paria proferantur a nobis.
Non enimignorat prudentissima pi&astu a
quanto pluressint in ecclesiu qui autto ritate nomi¬
num in sententia teneantur aut adsententium
trans ferantur ad summam fatigatis omnibus nobis
adid prosecutio eorum uel potius querella conueratur

Expanded text:
uoluntatem iuuatur, uel ad ipsam uocationem, quae uoluntatem iuuatur, uel ad ipsam uocationem, quae praestatur indignis. hoc enim et illis locis tuorum opusculorum et aliorum. quae persequi longum est, se demonstrare testantur. Paruulorum autem causam ad exemplum maiorum non patiuntur adferri. quam et tuam sanctitatem dicunt eatenus attigisse, ut incertum esse uolueris ac potius de eorum poenis malueris dubitari. quod in libro tertio de libero arbitrio ita positum meministi, ut hanc eis occasionem potuerit exhibere. hoc etiam de aliorum libris, quorum est in ecclesia auctoritas, faciunt, quod perspicit sanctitas tua non parum posse iuuare contradictores, nisi maiora aut certe uel paria proferantur a nobis; non enim ignorat prudentissima pietas tua, quanto plures sint in ecclesia, qui auctoritate nominum in sententia teneantur aut a sententia transferantur. ad summam fatigatis omnibus nobis ad id prosecutio eorum uel potius querela conuertitur
Abbreviated transcription (Latin):
percepisse nisi perseuerantes esse non possint. Inde ẽ
quod & illud pariter non accipiunt ut eligendorum
reiciendorum quae ess& definitum numerum Nollunt
adq illius sententiue ex posttionem non eam quue
ateest deprumta su scipiunt id est ut non nisi omnes
homines saluos fieri uelit & non eos tantum quiad scõ¬
rum numerum ꝑtinebunt. sed om̃es bmninant nullus
habeatur exceptus nec hoctimendum quod quidameo
minuit operire dicantur quomodo aiunt. Nonuult
a quoquam peccare uel deseriiustitiam. & tamen uigit̃
illa deseritur Contru eius uoluntatem committm¬
tur que peccata ita eum saluare omnes homines.
Nec tamen omnes homines uelles aluare. Testimoniu
etium scripturae quae desaule uel deduuid posuisti.
Non ꝑtinere putant ad quaestionem quaede exortationẽ
uersatur. Ali auutem ad idreferunt ut exhis eam
gratium accipiant. omnem dare qua unus quisq post

Expanded text:
percepisse, ut nisi perseuerantes esse non possint. Inde est, percepisse, ut nisi perseuerantes esse non possint. Inde est, quod et illud pariter non accipiunt, ut eligendorum reiciendorumque esse definitum numerum nolint atque illius sententiae expositionem non eam, quae a te est deprompta, suscipiant, id est ut non nisi omnes homines saluos fieri uelit et non eos tantum. qui ad sanctorum numerum pertinebunt, sed omnes omnino, ut nullus habeatur exceptus. nec hoc timendum, quod quidam eo inuito perire dicantur; sed quo modo, aiunt, non uult a quoquam peccari uel deseri iustitiam et tamen iugiter illa deseritur contra eius uoluntatem committunturque peccata. ita eum uelle saluare omnes homines nec tamen omnes homines saluari. testimonia etiam scripturae, quae de Saule uel de Danid posuisti, non pertinere putant ad quaestionem, quae de exhortatione uersatur; alia autem ad id referunt, ut ex his eam gratiam accipiant commendari, qua unusquisque post
Abbreviated transcription (Latin):
uelsi quidem deseruntur ut aut nec accedent aut siueces¬
serint & recedant ad illam uoluntatem pertinuisse dicunt
exortationis uel commonitionis. Vtilitatemq & ꝑsistendi
& desistendi obtinebat liberam potestatem. Non adhanc
cuinolle iustitiam in euitabili necessitate coniunc tum ẽ.
praeter illos quisic congregatisunt. his quicum uniuersa
massa dumpnatisunt ut exciperentur per gratiam libe¬
randi. Vnde in hoc solo uolunt a primo homine omnium
distare Naturam utillum in tegris uirib uo luntatis iuua¬
rex gratia uolentem sene qua pers euerare non poterat.
hõs autem amissis & perditis uiribus credentes. tantum
non solum erirat prostratus. uerum etiam suffultut
ambalantes Caeterum quic quid libet donatum sit
pruedistinantis id possit & ammitti & retineri propriu
uoluntate contendunt. quod itunc fulsum esse. et
siuerum patarent eam quos dam perseuerantiam

Expanded text:
uel sic quidam deseruntur, ut aut nec accedant aut, si accesuel sic quidam deseruntur, ut aut nec accedant aut, si accesserint, et recedant, ad illam uoluntatem pertinuisse dicunt exhortationis uel comminationis utilitatem. quae et persistendi ac desistendi obtinebat liberam potestatem, non ad hanc, cui nolle iustitiam ineuitabili necessitate coniunctum est praeter illos, qui sic concreati sunt his, qui cum uniuersa massa damnati sunt, ut exciperentur per gratiam liberandi. unde in hoc solo uolunt a primo homine. omnium distare naturam, ut illum integris uiribus uoluntatis iuuaret gratia nolentem, sine qua perseuerare non poterat, hos autem amissis et perditis uiribus credentes tantum non solum erigat prostratos, uerum etiam suffulciat ambulantes. ceterum quicquid libet donatum sit praedestinatis, id posse et amitti et retineri propria uoluntate contendunt; quod tunc falsum esset, si uerum putarent eam quosdam perseuerantiam
Abbreviated transcription (Latin):
Nec potest in rebus omnimodo ae qualibus electio no¬
quidem ds̃ elegit opera quae ipse largitur. cumdut
elogit fidem qua nisi quisque credat & maccipiendi uo¬
ꝑ quem in fusa caritate bonum pofisit o perari. Non ergo
elegit opera cuius quam in praesentia quue ipse donutu¬
rus ẽ. sed fidem elegit in praesentia ut quem crediturũeẽ¬
detur ut ille acceperit pers erter antiam non qua fieret ut
ꝑseueraret. sed sine qua ꝑ liberum arbitrium perseue¬
rare non possit. Nunc uero scĩs in regnum ꝑ gratiam prue¬
&iam ut ꝑ hoc donum non nisi ꝑ seuerantes sint his uerbis scĩta¬
tistuce istimo uentur ut dicant quandam desperationem homi¬
nibus exiberi. Sienim aiunt ita adam ad uitus . ẽ ut &stare
poss& iniusticia & aiusticia declinare. Et nunc ita scĩ iuuant᷑
ut declinare non possunt. si quidem eam acceperunt uo lendi
ꝑseuerantiam. Vt aliud uelle non pos sint

Expanded text:
nec potest in rebus omni modo aequalibus electio nonec potest in rebus omni modo aequalibus electio noquidem deus eligit opera, quae ipse largitur, cum dateligit fidem, quia, nisi quisque credat et in accipiendi uo sanctum. per quem infusa caritate bonum possit operari. non ergo eligit opera cuiusquam in praescientia, quae ipse donaturus est, sed fidem eligit in praescientia, ut, quem crediturum edetur, ut ille acceperit perseuerantiam, non qua fieret. ut perseueraret, sed sine qua per liberum arbitrium perseuerare non posset, nunc uero sanctis in regnum per gratiam praeetiam ut per hoc donum non nisi perseuerantes sint\\ his uerbis sanctitatis tuae ita mouentur, ut dicant quandam desperationem hominibus exhiberi. si enim, aiunt. ita Adam adiutus est, ut et stare posset in iustitia et a iustitia declinare, et nunc ita sancti iuuantur, ut declinare non possint, si quidem eam acceperunt uolendi perseuerantiam, ut aliud uelle non possint,
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis inspicuitate docueris ut ẽ illud quoddixit
scĩtastua in questione contra porpyrium de tempore
xpĩane relegionis tunc uolusse hominibus apparere
xp̃m & apud eos praedicari doctrinam suam quando scie¬
bat &ubi sciebat esse qui in eum fuerant credituri uel illud
delibro in epistola adromanos. dicis ita que mihi quid
adhuc conqueritur. Nam uoluntatis eius quis resistit:
cuis ane in quisitione in quit sic respondit ut intellega¬
mus spiritalibus uiris etium non secundum terrenum
hominem uiuentem patere posse. prima merita
fidei etium pietatis. quomodo ds̃ pruescientiae ligat
credituros & dampn& incredulos nec illos ex operibus
eligens nec istos ex operibus dampnans. sed uerbum fider
pruestans ut bene operentur. Et istorum impietatem
deserendo obdurans ut male operentur. Et iterum in eo¬
dem libro superius ae quales omnessunt ante meritũ.

Expanded text:
ueritatis perspicuitate docueris, ut est illud, quod dixit ueritatis perspicuitate docueris, ut est illud, quod dixit sanctitas tua in quaestione contra Porphyrium de tempore Christianae religionis: Tunc uoluisse hominibus apparere Christum et apud eos praedicari doctrinam suam, quando sciebat et ubi sciebat esse, qui in eum fuerant credituri uel illud de libro in epistula ad Romanos: \'Dicis itaque mihi: Quid adhuc conqueritur?nam uoluntati eius quis resistit? cui sane inquisitioni\\ inquis, \'sic respondet,. ut intellegamus spiritalibus uiris etiam non secundum terrenum hominem uiuentibus patere posse prima merita fidei et impietatis, quo modo deus praescientia eligat credituros et damnet incredulos nec illos ex operibus eligens nec istos ex operibus damnans sed et illorum fidei praestans, ut bene operentur, et istorum impietatem deserendo obdurans, ut male operentur;\' et iterum in eodem libro superius: \'Aequales omnes sunt ante meritum
Abbreviated transcription (Latin):
qui coeperit uelle non ut etiam donetur ut uellit reiectis
ab hoc dono aliis pariter reis. Sed qui possent similiter liberari
Sieaque pariter in dignis pras tatur credendi. Volun¬
tas &ium ipsis similiter praestar&ur. Siautem aiunt dicat᷑
ueltalem omnibus remansisse qua uel contempnere
quis ualeat uel oboedire de conpendio put ant ratio¬
nem reddi electorum. uelreiectorum in eo quod uni¬
cuiq meritam propriue uoluntatis a diungitur.
nCum autem dicitur eis. Quare aliquis uel uli ubi prue¬
dic&ur uel nom praedic&ur uel nunc praedic&ur. quod
ali quando poene omnibus sicut nunc ali quibus genib
non pruedicatum sit. dicunt id pruescientuce ẽẽ diuinue
ut eo tempore. Et ibi & illis ueritas ad nuntiar&ur uel
ad nunci&ur. quando & ibi pruenantiuebatur eẽ creden¬
du & hoc non solum aliorum catbolicorum testimonis
sedetiam sci tatistuae disputatione antiquoreseproba¬
re testantur. Ubitamen eandem gratium nonminore

Expanded text:
qui coeperit uelle, non ut etiam donetur. ut uelit, reiectis qui coeperit uelle, non ut etiam donetur. ut uelit, reiectis ab , hoc dono aliis pariter reis et qui possent similiter liberari, si ea, quae pariter indignis praestatur, credendi uoluntas etiam ipsis similiter praestaretur. si autem, aiunt, dicatur uel talem omnibus remansisse, qua uel contemnere quis ualeat uel oboedire. de compendio putant reiectorum reddi electorum uel reiectorum in eo, quod unicuique meritum propriae uoluntatis adiungitur. Cum autem dicitur eis, quare aliis uel alicubi praedicetur uel non praedicetur uel nunc praedicetur, quod aliquando paene omnibus sicut nunc aliquibus gentibus non praedicatum sit, dicunt id praescientiae esse diuinae, ut eo tempore et ibi et illis ueritas adnuntiaretur uel adnuntietur, quando et ubi praesciebatur esse credenda. et hoc non solum aliorum catholicorum testimoniis sed etiam sanctitatis tuae disputatione antiquiore se probare testantur, ubi tamen eandem gratiam non minore
Abbreviated transcription (Latin):
consequantur effectum. Caeterum adnullum opus
uel in cipiendum nedum ꝑ cipiendum quem quam sibi
sufficere posse safficiunt. Neque enim alicui opericura¬
cionis eotim adnumerandam patant exterrita & sob¬
plici uoluntate unum quemq aegrotum uelle sanure.
Quodenim dicitur crede & saluus eris. ununum horũ
exigi adserunt aliud offerri ut propter id quod exigitur
seredditum fuerit id quod offertur demn ceps tribuatur
unde consequens exibiendum ab eodem cuius nature iduoluntate
conditoris concessum .ẽ. et nullum ita de prauatam uel
extinctam putant ut non debeant uel possint seuelle
sanare propter quod sanetur. quis a sua uelsi noluerit
Cum sua egritudine puniutur. Nec negari gratiam si prae¬
cederodicatur. Talis uoluntas quaetantum medicum que¬
r&. Nunc autem quic quid ipsa iam ualeant Nam illa
testimonia ut estillud. sicut unicuiq partitus ẽ men¬
suram fidei & similia adiduolunt ualere ut iuu &ur

Expanded text:
consequantur effectum. ceterum ad nullum opus consequantur effectum. ceterum ad nullum opus uel incipiendum nedum perficiendum quemquam sibi sufficere posse consentiunt; neque enim alicui operi curationis eorum adnumerandum putant exterrita et supplici uoluntate unumquemque aegrotum uelle sanari. quod enim dicitur: \'Crede et saluus eris\', unum horum exigi adserunt aliud offerri, ut propter id, quod exigitur, si redditum fuerit. id, quod offertur, deinceps tribuatur. unde consequens putant exhibendam ab eo fidem, cuius naturae id uoluntate conditoris concessum est, et nullam ita deprauatam uel extinctam putant. ut non debeat uel possit se uelle sanari. propter quod uel sanetur quis a sua uel, si noluerit, cum sua aegritudine puniatur. nec negari gratiam. si praecedere dicatur talis uoluntas, quae tantum medicum . quaerat, non autem quicquam ipsa iam ualeat. nam illa testimonia, ut est illud: Sicut unicuique partitus est mensuram fidei et similia, ad id uolunt ualere, ut iuuetur.
Abbreviated transcription (Latin):
quum illis qui turbatur & turbant. per consilium scĩtatis
tiue satagit proui deri. dnõ beatissimo actoto affectu desi¬
derunt & multum in xpõ suscipiende pater. huec suntitaq
quaema silice ueliam aliquibus locis ingullia uentilantur
Nouum & utile esse pruedicationi quod quidam secundũ
propositum aelggendi dicantur. ut idnec arripere ualeunt
nectere nisi credendi uoluntate doncota excludi putant.
omnem praedicandi uigorem sinihil quo d ꝑeam exciteattir
in homine remansisse dicatur. Consentiunt omnem hominem
in adam perisse nec inde quemq posse proprio arbitrioliberari.
Sedid conueniois adserunt ueritati uel congruum praedi¬
cationi. Vt cum prostratis & num quam suis uiribus surrec¬
turis adnuntiatur obtinende salutis occasio. Eo merito
quo uoluerint & crediderint & suo morbo se posse sanur e
& ipsius fidei amentum & totus sanitatis suue

Expanded text:
quam illis, qui turbantur et turbant, per consilium sanctitatis quam illis, qui turbantur et turbant, per consilium sanctitatis tuae satagit prouideri, domine beatissime ac toto affectu desiderande et multum in Christo suscipiende pater. Haec sunt itaque, quae Massiliae uel etiam aliquibus locis in Gallia uentilantur: nouum et inutile esse praedicationi, quod quidam secundum propositum eligendi dicantur, ut id nec arripere ualeant nec tenere nisi credendi uoluntate donata. excludi putant omnem praedicandi uigorem, si nihil, quod per eam excitetur, in hominibus remansisse dicatur. consentiunt omnem hominem in Adam perisse nec inde quemquam posse proprio arbitrio liberari: sed id conueniens adserunt ueritati uel congruum praedicationi, ut, cum prostratis et numquam , suis uiribus surrecturis adnuntiatur obtinendae salutis occasio, eo merito, quo uoluerint et crediderint a suo morbo se posse sanari, et ipsius fidei augmentum et totius sanitatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
senti sacculo dĩ gratia intude caritatis. ł tscientiue uiro
respirat. Adde eruditionem humilibus Ad de in crepationem
suꝑ bis Necessarium & utile est &ium quae scripta sunt
scribere neleue existim & ur quod non frequenter
arguitur. Sanum enim putant esse quo dnondelent
nec uulnus suꝑ ductum cute sentiunt. Sed intellegant
peruenturum alsectionem quodhabuerit ꝑseuerentẽ
in omni tempore. Et conbulantem deuirtute in uirtutẽ
Nlori fic& inucernum dñẽ papabeatissime ineffabilit̃
mrabilis in comparabiliter honorande pruestantissime
uõbeatissimo actoio affectu desiderando & multũ
in xp̃o suscipiendo patria oustini hilarius sices santi¬
bus contradicentium quuestionibus gratuesunet ole¬
ru q: studi osorum in quisitones ut &iam illa quice absq
penculo ignorarentur rbitror gratiorem fore sedulctate
persecutiones quaedam auers anti aueritate. Nontam sibi

Expanded text:
senti saeculo dei gratia in tuae caritatis et scientiae uigore senti saeculo dei gratia in tuae caritatis et scientiae uigore respirat, adde eruditionem humilibus, adde increpationem superbis. necessarium et utile est etiam, quae scripta sunt, scribere, ne leue existimetur, quod non frequenter arguitur. sanum enim putant esse, quod non dolet, nec uulnus superductum cute sentiunt; sed intellegant peruenturum ad sectionem, quod habuerit perseuerantem in omni tempore et ambulantem de uirtute in uirtutem glorificet in aeternum, domine papa beatissime, ineffabiliter mirabilis, incomparabiliter honorande, praestantissime DOMINO BEATISSIMO AC TOTO AFFECTU DESIDERANDO ET MULTUM CHRISTO SUSCIPIENDO PATRI AUGUSTINO HILARIUS. Si cessantibus contradicentium quaestionibus gratae sunt plerumque studiosorum inquisitiones, ut etiam illa. quae absque periculo ignorarentur, ediscant, arbitror gratiorem fore sedulitatemprosecutiones quaedam aduersantia ueritati, non tam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
contu meliue fecerit quia unius cuius que prueui¬
derit. Et subipso grutiue adutorio in qua futurus ess&
uoluntatem & actionem pruesciderit. quibus om¬
nibus enodutis. Et multis insuper quae altiore
intuitu ad causam. hanc pertinentiam magis potes
ui dere dis cussis. Credimus & speramus. non solum
tenuitatem nostram. disputationuituurum pruesi¬
dio roborandam sed etium ipsos quos meritis at que
honoribus cluros caligo istius opinionis obscurat De hunc¬
se ad castissimum lumen gratiue recepturos. Nam unũ
eorum praecipue actotoritatis & spirita lium studiorũ
uirum scm̃ hilarium arelictensem epis coporũm. Stut
beati tudotua admratorem sectatoreq in alus
omnibus tue esse doctrine. Et dehoc quod inque¬
rellam traitiam pridem apud scitatem tuam sensũ
suum ꝑ litteras uelle conferre Sod quia utrum
hoc facturus aut quo fine sit facturus. Incertum est
& omnium nostrum fatigatio praeuidente hoc prue¬

Expanded text:
contumeliae fecerit, quia finem uniuscuiusque praeuicontumeliae fecerit, quia finem uniuscuiusque praeuiderit et, sub ipso gratiae adiutorio in qua futurus esset uoluntate et actione, praescierit. Quibus omnibus enodatis et multis insuper, quae altiore intuitu ad causam hanc pertinentia magis potes uidere, discussis credimus et speramus non solum tennitatem nostram disputationum tuarum praesidio roborandam sed etiam ipsos, quos meritis atque honoribus claros caligo istius opinionis obscurat. defaecatissimum lumen gratiae recepturos. nam unum eorum praecipuae auctoritatis et spiritalium studiorum uirum, sanctum Hilarium, Arelatensem episcopum, sciat beatitudo tua admiratorem sectatoremque in aliis omnibus tuae esse doctrinae et de hoc, quod in querelam trahit, iam pridem apud sanctitatem tuam sensum suum per litteras uelle conferre. sed quia, utrum hoc facturus aut quo fine sit facturus, incertum est et omnium nostrum fatigatio prouidente hoc prae
Abbreviated transcription (Latin):
operaturi saluantur. Quasi solum dĩ propositim uidea¬
tur existere. In his autem qui aliquid boni acturi sunt
perpraescientium possit stare ꝓpositum. Anuero uni formit̃
sub nixa praeposito. Et sicut nibilsit quorum cum que
negotiorum quod non scientia diuma praeuenerit ita
nihil sit boni quodinnostram partitipationem. Non
de auctore de fluxerat. Posttremoquem admodũ
perhanc praedicationem propositi dĩ. quofideles fuint.
qui prae ordinatis aduitam a&ernam. Nemo eorũ
quico hortan disunt inpediatur. Nec occansi onem
neglegentiae hubeant sise praedistinatos esse desperent
Illud etium qualiter diliutur. Quae sumus patienter
insipientiam nostram ferendo demontres quodre¬
tractatis priorum de hacrẽ oppinio nibus plenae om¬
nium par inuenitur. Et una sententia qua propositum
& prae distinationem dĩ secundum prues cientiam
receperunt. Vt ob hoc ds̃ alios uasa honoris alios

Expanded text:
operaturi saluantur, quasi solum dei propositum uideaoperaturi saluantur, quasi solum dei propositum uideatur existere, in his autem, qui aliquid boni acturi sunt, per praescientiam possit stare propositum, an uero uniformiter, subnixa proposito et. sicut nihil sit quorumcumque negotiorum, quod non scientia diuina praeuenerit, ita nihil sit boni, quod in nostram participationem non deo auctore defluxerit; postremo. quem ad modum per hanc praedicationem propositi dei, quo fideles fiunt, qui praeordinati sunt ad uitam aeternam, nemo eorum, qui cohortandi sunt, impediatur nec occasionem neglegentiae habeant, si se praedestinatos esse desperent. illud etiam qualiter diluatur, quaesumus, patienter insipientiam nostram ferendo demonstres, quod retractatis priorum de hac re opinionibus, paene omnium par inuenitur et una sententia, qua propositum et praedestinationem dei secundum praescientiam receperunt, ut ob hoc deus alios uasa honoris alios
Abbreviated transcription (Latin):
fertur. Vt ideo quis ad uiu&ur qui a uoluit noni deo
quua ad iuuetur uellit si originaliter malus. Receptionem
boni non a summo bono seda sem & ipso inchore malecre¬
ditur sinon aliunde dõ plac&ur Uisi exeo quo dipse dona¬
uerit tribuenobis in hac causa papa beatissime pater
obtime. Quantum iuuante dño potes diligentiam pieccons
tuae in quo istis qua estionibus obcuriora. Etadportipi¬
endum difficiliora sunt quam luci dissimas ex posibniob:
digneris accipere. Ac primum quia pleriq nom putant
cristianam fidem si ac discensione uiolari quantam per¬
culis sit in eorum persuassione patefacias. Dem de quo¬
modo peristam prae operantem & cooperantem grati¬
am liberum non in pediator arbi trium Tumutrum
prae scientia di. Ita secundum propositum maneat ut
eaipsa quae sunt proposita sint accipienda praescita
anpergenera causarum & spenes personarum istauari¬
entur : ut qui a diuersaesunt uocationes inhis qui nihil

Expanded text:
fertur, ut ideo quis adiuuetur, quia uoluit, non ideo. fertur, ut ideo quis adiuuetur, quia uoluit, non ideo. quia adiuuatur, uelit, si originaliter malus receptionem boni non a summo bono sed a semet ipso inchoare male creditur, si non aliunde deo placetur, nisi ex eo, quod ipse donauerit, tribue nobis in hac causa, papa beatissime, pater optime. quantum iuuante domino potes, diltuae, ut quae in istis quaestionibus obscuriora, et ad percipiendum difficiliora sunt, quam lucidissimis expositionibus digneris aperire. 7 8. Ac primum, quia plerique non putant Christianam fidem hac dissensione violari, quantum periculi sit in eorum persuasione patefacias; deinde quomodo per istam praeoperantem et cooperantem gratiam liberum non impediatur arbitrium; tum utrum praescientia Dei ita secundum propositum maneat, ut ea ipsa quae sunt propoan per genera causarum et species personarum ista uarientur, ut, quia diuersae sunt uocationes in his, qui nihil
Abbreviated transcription (Latin):
peruersissimum esse reuel ante dĩ misericor & ins truente
nos tua beattudine nouerimus. Possumus quidemꝰ non cre¬
dendum esse constantes sed ai iuctoritate talia sentientiũ
non sumus pares quia multumnos. & uita meritis ante¬
cellunt. Et aliqui corum adepto nuꝑ summi sacer dotii.
honore suꝑ ominent. Nec facile quis quam praeter paucos
ꝑfectae gratiae intrepidos a matores tanto superiore dis¬
putationibus ausus ẽ contrase. Ex quo non solum his qui
eos audiunt. Uerum etiam. Ipsis quia udiuntur. Cum
dignitatibus creuit periculum. dum & multos reuerentia
eorum aut inutili coib& silentio aut incurioso ducit
adsensu Et sa luberrimum ipsis uidetur quod pene nullius
contradictione reprachenditur. Vi desi inistis pelagia ne
reliquiis prauitatis. Non mediocris uirulentiue
fibra nutritur si procipium salitis male in homine collo¬
catur. sidiunȩ uoluntati impeuoluntas humana prae¬

Expanded text:
pernersissimum esse reuelante dei misericordia et instruente pernersissimum esse reuelante dei misericordia et instruente nos tua beatitudine nouerimus, possumus quidem ad non credendum esse constantes, sed ad auctoritatem talia sentientium non sumus pares, quia multum nos et uitae meritis antecellunt et aliqui eorum adepto nuper summi sacerdotii honore supereminent; nec facile quisquam praeter paucos perfectae gratiae intrepidos amatores tanto superiorum disputationibus ausus est contra ire. ex quo non solum his. qui eos audiunt, uerum etiam ipsis, qui audiuntur, cum dignitatibus creuit periculum, dum et multos reuerentia eorum aut inutili cohibet silentio aut incurioso ducit adsensu et saluberrimum ipsis uidetur, quod paene nullius contradictione reprehenditur. unde si in istis Pelagianae reliquiis prauitatis non mediocris uirulentiae fibra nutritur, si principium salutis male in homine conlocatur, si diuinae uoluntati impie uoluntas humana prae
Abbreviated transcription (Latin):
gium istud fateri di uino quae as cribere o periscoꝵ
merita formidunt nec adquies cunt prȩdistinatam
electorum nec augeri posse nec minui. Neclocum apud
infideles ac neglegenter coortatium incimenta non
habeant acsuper flua sit indus triue aclaboris inditio.
Cuius s tudium cessante electio frustrandumẽ Ita demum
enim posse unum quemque ad correctionem aut adprofec¬
tum uocari si sciat se sua neglegentiam bonum esse posse
& libertatem suam ob hoc dĩ auxilio uiuari si quod dns̃
mandut elogerit. Ac sic cum in his quitempus acceperunt
libere uoluntatis. Duo sint quae humanã operentur salutẽ.
Dĩ scilic& gratia & hominis obo edientiam. priorem uo lunt
oboedientium esse quam gratiam in itium salutis ex eoqui
saluatur. Non ex eo credendum sit stare quis aluat.
Et uoluntas hominis ditinae gratiae sibipariat opem
uon gratia sibi humanam subitiat uoluntatem. Quodcum

Expanded text:
giunt istud fateri diuinoque adscribere operi sanctorum giunt istud fateri diuinoque adscribere operi sanctorum merita formidant nec adquiescunt praedestinatum electorum numerum nec augeri posse nec minui, ne locum apud infideles ac neglegentes cohortantium incitamenta non habeant ac superflua sit industriae ac laboris indictio, cuius studium cessante electione frustrandum sit; ita demum enim posse unumquemque ad correctionem aut ad profectum uocari. si sciat se sua diligentia bonum esse posse et libertatem suam ob hoc dei auxilio iuuandam, si, quod deus mandat, elegerit. ac sic, cum in his, qui tempus acceperunt liberae uoluntatis, duo sint, quae humanam operentur salutem, dei scilicet gratia et hominis oboedientia, priorem uolunt oboedientiam esse quam gratiam, ut initium salutis ex eo, qui saluatur, non ex eo credendum sit stare, qui saluat, et uoluntas hominis diuinae gratiae sibi pariat opem, non gratia sibi humanam subiciat uoluntatem. Quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
hanc uitam alienissima habeo mente ꝑ transeat
quia adomnes homines ꝑ tineat. diuinae misericordiue
sacramentum quodideo plurimi non renouentur.
Qui a quo drenouari uelle non hubeant pruenoscantur.
Itaq: quantum addm̃ pertinet omnibus. paratam uitã
a&ernam. Quantum autem arbitru libertatem abhis
eam ad praehendi. Quidem sponte crediderunt & auxi¬
lium gratiue merito credulitas acceperunit inistam
uerotalis gratiae pruedicationem in quorum contra¬
dictione offendimur. Cumprius meliora sentirent i deo
seuel maxime contulerunt quasi profiterentur ab eo
o in uiabona merita. Praeueniri & abipsa ut possint
esse donari. Necessitate concederent dm̃secundum
propositũ. & consilium uoluntatis sue hoc culte iuditio
& opere manifesto. Aliud uas condere in honorem
aliud contu melia. Quia nemo nisi ꝑ gratiam iustifi¬
cetur. Et emo nisi in praeuaricatione nascatur. sed refu¬

Expanded text:
hanc uitam alienissima ab eo mente pertranseat, hanc uitam alienissima ab eo mente pertranseat, quia ad omnes homines pertineat diuinae misericordiae sacramentum, quo ideo plurimi non renouentur, quia, quod nec renouari uelle habeant. praenoscantur. itaque, quantum ad deum pertinet, omnibus paratam uitam aeternam, quantum autem ad arbitrii libertatem, ab his eam adprehendi, qui deo sponte crediderint et auxilium gratiae merito credulitatis acceperint. in istam uero talis gratiae praedicationem hi, quorum contradictione offendimur, cum prius meliora sentirent, ideo se uel maxime contulerunt, quia, si profiterentur ab ea omnia bona merita praeueniri et ab ipsa, ut possint esse, donari, necessitate concederent deum secundum propositum et consilium uoluntatis suae occulto iudicio et opere manifesto aliud uas condere in honorem aliud in contumeliam, quia nemo nisi per gratiam iustificetur et nemo nisi in praeuaricatione nascatur. sed refu
Abbreviated transcription (Latin):
uiussuas. uel nunc quoque in ueteris ignorantiue impietate
depereunt nec ullueis aut legis aut euangelii in luminatio
curus cauit. Cum tamen in quantum prȩdicatoribus hostium
a pertum ẽ. etuia fucta ẽ & gentium populus quisedebat inte¬
nebris & umbra mortis lucem uiderit magnã. Et qui quondã
non populus nunc autompopulus dĩsit. Et quorum ali quando
non misertus ẽ. Nunc autem misereatur praeuisus in quiunt
adñõ credituros & adunam quam que gentem ita dispen¬
sata tempora. Acministeria magistrorum ex ortura erat
bonarum credulitas uoluntatum. Nunc uacillare illu d
quod omnes homines uelit saluos fieri & ad agnitionem
ueritatis uenire. Quando quidem in excussabibes sunt
quiadunius ueridi cultum potuerunt instrui intellegentia
naturali. Et euangelium ideo non audierot quinec fuerint
recepturi. pro uniuerso autem humana genere mortuũ
demptione sanguinis eius. Excepto etiam siomnem

Expanded text:
uias suas uel nunc quoque adhuc in ueteris ignorantiae impietate uias suas uel nunc quoque adhuc in ueteris ignorantiae impietate depereunt nec ulla eis aut legis aut euangelii inluminatio coruscauit. cum tamen, in quantum praedicatoribus ostium apertum est et uia facta est, gentium populus, qui sedebat in tenebris et in umbra mortis, lucem uiderit magnam et, qui quondam non populus, nunc autem populus dei sit et, quorum aliquando non misertus est, nunc autem misereatur, praeuisos inquiunt a domino credituros et ad unamquamque gentem ita dispensata tempora ac ministeria magistrorum. ut exortura erat bonarum credulitas uoluntatum; nec uacillare illud, quod deus omnes homines uelit saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire, quando quidem inexcusabiles sint, qui et ad unius ueri dei cultum potuerint instrui intellegentia naturali et euangelium ideo non audierint quia nec fuerint recepturi. pro uniuerso autem humano genere mortuum demptione sanguinis eius exceptum, etiam si omnem
Abbreviated transcription (Latin):
sccernuntur ut ante discr&ionem bond ac mali deusu uitae
istius auferen di. Alu ꝑ regenerationem inter caelestis
regni ad sumanturhere des Aliisine baptismo intermor¬
tis ꝑ p&uue transeant debitores. Tales aiunt perdi. talesq:
salii ari quules futuros illos in annis maioribus siaductiuum
seruarentur aetatem & scienti ad diuina preui derit
Nec considerant se gratiam dĩ quam comitem non pre¬
uiam humanorum uolunt esse meritorum. Etium
illis uoluntatibus subdere quas abe secundum suam
phantasiam nonnegantes sẽ praeuentas. sed intantum qui
gant Noueq: apudillos absurditatis genere & non a gen¬
da praescita sunt. Et prascita non acta sint hanc sane
dehumanis meritis praesciam dĩ. Secundum quam gra¬
tiam uocatis operetur multo sibi rationabilius uidentur
adstruere cum adearum. Nationum contem plutionem
uenitur. quue uel in praeteritis sueculis demisscsunt incredi

Expanded text:
secernuntur, ut ante discretionem boni ac mali de usu uitae secernuntur, ut ante discretionem boni ac mali de usu uitae istius auferendi alii per regenerationem inter caelestis regni adsumantur heredes alii sine baptismo inter mortis perpetuae transeant debitores, tales aiunt perdi talesque saluari. quales futuros illos in annis maioribus, si ad actiuam seruarentur aetatem, scientia diuina praeuiderit. nec considerant se gratiam dei, quam comitem, non praeuiam humanorum uolunt esse meritorum, etiam illis uoluntatibus subdere, quas ab ea secundum suam phantasiam non negant esse praeuentas. sed in tantum quigant nouoque apud illos absurditatis genere et non agenda praescita sint et praescita non acta sint. hanc sane de humanis meritis praescientiam dei, secundum quam gratia uocantis operetur, multo sibi rationabilius uidentur adstruere, cum ad earum nationum contemplationem uenitur, quae uel in praeteritis saeculis dimissae sunt ingredi
Abbreviated transcription (Latin):
noluerint Quiu iustita di in eosit ut qui on crediderint
pereunt bonitus in eo. appareat si neminem repellat. Auita
sedi deferenter diuersus uellit saluos fieri Et inagnitionẽ
ueritatis uenire. Iam hic proferunt testimonia. Quidiuinurũ
scriptur arum. quo hortatio adoboediendum incitat hominũ
uoluntates quiex libero arbitrio Aut faciant quae ibent᷑
aut neglegant. Et consequens putant. Vt quia praeuaricari
ideo dicitur non oboedisse quia noluit fidelis quoq: non du¬
lum tantum habeat facultatis adbonum pariq momento
animum se uel aduitiu uel aduir tutes moueri quembona
ad petentem gratiangratia difoueat mala sectatem damp¬
natio dumpnat. Cumq interhoc innumerabilium illis mult¬
tudo obicitur par ubloram qui utiq excepto originali
peccato sub quo omnes homines similiter. In primi homi¬
nis dumpnatione nascantur. Nullus adhuc habentes
uoluntates nullus proprias actiones nonsi ne dĩ iuditio

Expanded text:
noluerint, quia iustitia dei in eo sit, ut. qui non crediderint. noluerint, quia iustitia dei in eo sit, ut. qui non crediderint. pereant. bonitas in eo appareat, si neminem repellat a uita, sed indifferenter uniuersos uelit saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. iam hic proferunt testimonia, quibus diuinarum scripturarum cohortatio ad oboediendum incitat hominum uoluntates, qui ex libero arbitrio aut faciant, quae iubentur, aut neglegant. et coideo dicitur non obedisse, quia noluit, fidelis quoque non dulum, tantum habeat facanimum se uel ad uitia uel ad uirtutes mouere, quem bona adpetentem gratia dei foueat, mala sectantem damnatio iusta suscipiat. Cumque inter haec innumerabilium illis multitudo obicitnr paruulorum, qui utique excepto originali peccato, sub quo omnes homines similiter in primi hominis damnatione nascuntur, nullas adhuc habentes uoluntates, nullas proprias actiones non sine iudicio dei
Abbreviated transcription (Latin):
hominis pertinere in qua eum nihil prius merentem quiu
nec existentem liberi arbitrui etrationalem grutiam crea¬
toris instituerut ut dis cretionem boniamali & cognitionem
dĩ et ad oboedientium mandatorum eius possit suam dirigere
uoluntatem. Adq adhunc gratium qua in xpo renascimur
peruenire pernaturalem scilic& fucultatem petendo
querendo pulsando. Vt ideo accipiat ideo inueniat. ideo
introeut quia bonanatura beneusus adistam scluantẽ
gratium initialis gratiue opemeruerit peruenire. Propositũ
autem uocantis gratiue in hoc omnino definiunt. quod
ds̃ consisterit. Nullum in regnum suum nisiper sacrum en¬
tom regenerationis adsumere Et ad hoc salutis domum
omnes homines uniuersaliter. siuenatur aliter siue ꝑscriptã
legem siue ꝑ angelicam pruedicanonem. uocari Vt & qui
uoluerint fiant filii dĩ Et in excussabiles sint quifideles esse

Expanded text:
hominis pertinere, in qua eum nihil prius merentem quia hominis pertinere, in qua eum nihil prius merentem quia nec existentem liberi arbitrii et rationalem gratia creatoris instituat, ut per discretionem boni ac mali et ad cognitionem dei et ad oboedientiam mandatorum eius possit suam dirigere uoluntatem atque ad hanc gratiam, qua in Christo renascimur, peruenire per naturalem scilicet facultatem petendo, quaerendo, pulsando, ut ideo accipiat. ideo inueniat, ideo introeat, quia bono naturae bene usus ad istam saluantem gratiam initialis gratiae ope meruerit peruenire. propositum autem uocantis gratiae in hoc omnino definiunt, quod deus constituerit nullum in regnum suum nisi per sacramentum regenerationis adsumere et ad hoc salutis donum omnes homines uniuersaliter sine per naturalem siue per scriptam legem siue per euangelicam praedicationem uocari. ut et, qui uoluerint. fiant filii dei et inexcusabiles sint, qui fideles esse
Abbreviated transcription (Latin):
uestustate defendunt. Et eaquȩ de episto la apostolipauli romanis
scribentis ad manifestationem diuinue gratiue p̃uementis elec¬
torum menta ꝓ feruntur. Anullo um quam ecclesi asticorũ
ita esse intellecta ut nunc sentiuntur adfirmant. Cumq
ut ipsc exponant secundum quod illi uellint sensa deposcimꝰ:
Nilhilse prositentur inuenisse quodplaceat & dehis tacere
exigunt quorum ultitudinem nullus adtigerit. Eo postremo
peruicatia tota descendit Vt fidem nram aedificationi audi¬
entium contrarium ẽẽ definicnt. Acsic etium si uerasit non pro¬
mendant. Qui & pernitiose non recipienda tradatur. et nullo
periculo quae intellegi nequeant conticeuntur. quidum uero
horum in tantum apelugiani semitis non declinant. Vtum
ad fitendam cum xp̃i gritum quue omnia praeuenit
Merita humana cogantur Nesimerits redditur frustra
gratia nominetar. Ad conditonem hanc uelint unius cuiusq

Expanded text:
uetustate defendunt et ea, quae de epistula apostoli Pauli Romanis uetustate defendunt et ea, quae de epistula apostoli Pauli Romanis scribentis ad manifestationem diuinae gratiae praeuenientis electorum merita proferuntur, a nullo umquam ecclesiasticorum ita esse intellecta, ut nunc sentiuntur, adfirmant. cumque, ut ipsi ea exponant, secundum quorum uelint sensa, deposcimus, nihil se profitentur inueexigunt, quorum altitudinem nullus attigerit. Eo postremo pervicacia tota descendit, ut fidem nostram aedificationi audientium contrariam esse definiant; ac sic etiamsi vera sit, non promendam: quia et perniciose non recipienda tradantur, et nullo periculo quae intelligi nequeant, conticeantur. 4. Quidam vero horum in tantum a Pelagianis semitis non declinant, ut cum ad confitendam eam Christi gratiam, quae omnia praeveniat merita humana, cogantur, ne si meritgratia nominetur, ad condicionem hanc uelint uniuscuiusque
Abbreviated transcription (Latin):
ud habeat predistinantis e lectio cassas ita idnitentes intentiore¬
moueri. Ita que omnem industriam tolbiq uirtutes sidĩ constitu¬
tio humanas preuentat uo luntates Et sub hoc praedistinationis
nomine fatalem quondam inducinecessitatem aut diuersarum
naturarum dicidnm̃ conditorem. sine moaliud possit essequam fac¬
tus sit. Vt que breuius acplenius quod opinantur exponam. Quid¬
quid in libro hoc ex contradicentium sensu scĩ tastua sibiobposu¬
it Quid quid &iam in libris contraiulianum abipse sub hac questio¬
ne obiectũ potentis sime debellasti. hoctotũ ab istis scis intenciosis¬
seme conclamatur. Et cum contraeos scriptabeatitudinis tuue
ua li dissimis & in numeris testi moniis dicunarũ scriptura rum
instructa ꝓferimus ac secundum formam dis patationũ tuarum ali¬
quid &iam ipsi quod conclodantur adstruimus Obstricionem suam

Expanded text:
ud habeat praedestinantis electio, cassa sit adnitentis intentio. reud habeat praedestinantis electio, cassa sit adnitentis intentio. remoueri itaque omnem industriam tollique uirtutes, si dei constitutio humanas praeueniat uoluntates, et sub hoc praedestinationis nomine fatalem quandam induci necessitatem aut diuersarum naturarum dici dominum conditorem, si nemo aliud possit esse, quam factus sit. utque breuius ac plenius, quod opinantur, exponam, quicquid in libro hoc ei contradicentium sensu sanctitas tua sibi opposuit, quicquid etiam in libris contra Iulianum ab ipso sub hac quaestione obiectum potentissime debellasti, hoc totum ab istis sanctis intentiosissime conclamatur. et cum contra eos scripta beatitudinis tuae ualidissimis et innumeris testimoniis diuinarum scripturarum instructa proferimus ac secundum formam disputationum tuarum aliquid etiam ipsi. quo concludantur, adstruimus, obstinationem suam