comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
num habebat ciuium multitudinẽ. Et tẽplũ
uus abductus est. Hoc est abducti sunt̾ inba¬
bẏlonẽ. Ancillȩ uͦ niniue. ꝑmetaphorã mino¬
res urbes &e uiculos &e castella intellige. Uel
certe captiuȩ mulieres minabant᷑: ante ora
uictoꝵ. Tantusq terror erit : ut nẽ insingultꝰ
quidem &e ululatũ erumpat dolor. sed int̾ra
se tacite gemant. & obscuro murmure deuo¬
rent lacrimas. inmorẽ mussitantium colum¬
barũ. Hȩc uixta hebraicam traditionẽ. Nunc¬
uͦ ueniamꝰ ad . lxxx. translatores. Excutientes
qui excusserunt ia cõb & isrł. & flagella eoꝵ
dissipauerunt: arma quoq quȩ dũ contume¬
liosi essent habere consuerunt. & quib quosq
infirmos oppresserant confreger̃. Ꝙ nonsolũ
hoc fecerunt: uerũ etiam uiros fortes qui illu¬
debant. in igne disꝑdiderunt. Considera an
possis uiros dicere illudentes inigne. fortitu¬
dines contrarias: quȩ munistrent ardentib:
iaculis diaboli. qui fortes & illudentes qͦndã

Expanded text:
num habebat civium multitudinem. Templum, revus abductus est, hoc est, omnes ducti sunt in Babylonem. Ancillas vero Ninive per metaphoram minores urbes et viculos et castella intellige. Vel certe captivae mulieres minabuntur ante ora victorum; tantusque terror erit, ut ne in singultus quidem et ululatum erumpat dolor, sed intra se tacite gemant, et obscuro murmure devorent lacrymas in morem mussitantium columbarum. Haec juxta Hebraicam traditionem. Nunc veniamus ad Septuaginta translatores. Excutientes, qui excusserunt Jacob et Israel, et flagella eorum dissipaverunt; arma quoque, quae dum contumeliosi essent, habere consueverant, et 554 quibus infirmos quosque oppresserant, confregerunt: et hoc non solum fecerunt, verum etiam viros fortes qui illudebant, in igne disperdiderunt. Considera, an possis viros fortes dicere illudentes in igne, fortitudines contrarias, quae ministrant ardentibus jaculis diaboli, qui fortes et illudentes quondam
Abbreviated transcription (Latin):
rantiũ se ad proeliũ pompa narrat᷑. Cõmixtĩ
nunc de isrł quȩ olim passus sit: nunc de assy¬
rio quȩ fecerit. nunc de babylonis quȩ exer-¬
cuerint in assyrios: scriptura contexitur.
N on est gͦ ait mirũ si tam uelocit̃ aduastan¬¬
dum ueniant: cũ agitatores & fortes uł isrł
ante uł postea assyrioꝵ fuerint consopiti.
Rursumq ad descriptionis ordinẽ rediens.
tanta est inqͥt multitudo uenientiũ: ut cõ¬
mixtũ agmen sit initinere. & discerni neque.¬
at. Ipse quoq quadrigȩ. dũ uiã ñ reꝑiunt
prȩ multitudine. int̾ se collidunt᷑ in plateis.
Aspectus eoꝵ quasi lampades. quasi fulgura
discurrentia. ut ante uisu aduersarios ter.¬
reant. quam mucrone ꝓsternant. Tunc recor¬
dabit᷑ assur fortiũ suorũ: & quęret eos qui
in itinerib corruerunt. & ascendet uelociter
muros niniue. ac ꝓpt̾ obsidionẽ longissimã.
ad depellendos estus prȩparabit umbraculum.

Expanded text:
rantium se ad praelium pompa narratur. Commixtimque rantium se ad praelium pompa narratur. Commixtimque nunc de Israel quae olim passus sit, nunc de Assyrio quod fecerit, nunc de Babyloniis quae exerceant in Assyrios, Scriptura contexitur. Non est ergo, ait, mirum si tam velociter ad vastandum veniant, cum agitatores et fortes vel Israel ante, vel postea Assyriorum fuerint consopiti. Rursumque ad descriptionis ordinem rediens: Tanta est inquit multitudo venientium, ut commixtum agmen sit in itinere, et discerni nequeat. Ipsae quoque quadrigae dum viam non reperiunt, prae multitudine inter se colliduntur in plateis. Asdiscurrentia, ut ante visu adversarios terreant, quam mucrone prosternant. Tunc recordabitur Assur fortium suorum, et quaeret eos, qui in itineribus corruerunt, et ascendet velociter muros Ninive, ac propter obsidionem longissimam ad depellendos aestus praeparabit umbracula .
Abbreviated transcription (Latin):
Isunt: & templũ ad solum dirutũ est. Et miles
Icaptiuus abductus est: & ancillȩ eiꝰ minaban¬
Itur gementes ut columbȩ. murmurantes in¬
I cordib suis. Ixx. Arma potentiȩ eiꝰ ex ho¬
Iminib uiros fortes illudentes inigne. Habe.¬
Inȩ curruum eoꝵ indie pͣparationis eoꝵ: &e
Iequites timebant in exitib. Et confundent᷑
Icurrus: &e collident᷑ in plateis. Aspectus eoꝵ
Iquasi lampades ignis: &e quasi fulgura dis¬
Icurrentia. Ꝙ cõmemorabant᷑ optimates eoꝵ:¬
I&e fugient in dieb. & infirmabunt᷑ initinere¬
I suo. & festinabunt ad muros: &e pͣparabunt
I ꝓpugnacula sua. Portȩ ciuitatũ aꝑtȩ sunt:
Sce regalia ceciderunt. & substantia reuelata ÷.
Et ipsa ascendebat: & ancillȩ eius ducebantur
sicut columbȩ. loquentes in cordib suis.
Scđm hystoriã aduersus niniuen ordo sequit᷑.
& describit᷑ babylonioꝵ exercitus contra eã
ueniens. Quod aut̃ ait. igneȩ habenȩ cur.¬
ruum: in ardentib loris uelocitatẽ ꝓꝑanti¬

Expanded text:
sunt, et templum ad solum dirutum est, et miles captivus abductus est, et ancillae ejus minabantur, gementes ut columbae, murmurantes in cordibus suis. LXX: Arma potentiae ejus ex hominibus, viros fortes illudentes in igne, habenae curruum eorum in die praeparationis ejus, et equites timebunt in exitibus: et confundentur currus, et collidentur in plateis. Aspectus eorum quasi lampades ignis, et quasi fulgura discurrentia, et commemorabuntur optimates eorum, et fugient in diebus, et infirmabuntur in itinere suo, et festinabunt ad muros, et praeparabunt propugnacula sua: portae civitatum apertae sunt, et regalia conciderunt, et substantia revelata est; et ipsa ascendebat, et ancillae ejus ducebantur sicut columbae 553 loquentes in cordibus suis. Secundum historiam adversum Niniven ordo sequitur, et describitur Babyloniorum exercitus contra eam veniens. Quod autem ait: Igneae habenae curruum, in ardentibus loris, velocitatem praeparanti
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ei ut teneat lumbũ hoc est ut post electio¬
nẽ uiȩ. mortificet corpus suum & seruituti
subigat. ne quasi rex & magister aliis pͣdi¬
cans ipse reꝑb inueniat᷑. Longũ est nunc
dicere: qđ uirtus diaboli maxime sit in lũbo.
& qđ ad dauid reꝑmissio fiat. de fructu lũbi
tui ponã suꝑ thronũ tuũ. & illud apłi. Adhuc
enim inlumbo patris sui abrahȩ erat leui:
quando iuit abraham in occursũ melchisedech
& qđ iohannes tona pellicia cingit᷑. & qđ a

Expanded text:
dicitur ei, ut teneat lumbum, id est, ut post electionem viae mortificet corpus suum, et servituti subjiciat, ne quasi rex et magister aliis praedicans, ipse reprobus inveniatur . Longum est nunc dicere, quod virtus diaboli vel maxime sit in lumbis, et quod ad David 551 repromissio fiat: De fructu lumbi tui ponam super thronum tuum . Et illud Apostoli: Adhuc enim in lumbo patris sui erat Abrahae, Levi, quando ivit in occursum Abraham Melchisedech . Et quod Joannes zona pellicea cing
Abbreviated transcription (Latin):
ne qua qͣm ptransient inimici qui tẽ adducant
in uetustatẽ. hoc est qui tẽ uolunt imaginẽ
portare ueteris hominis. Qm̃ qđ uetꝰ est se¬
nescit. qđ senescit ꝑditioni ꝓximũ est. Com¬
pletus est mundus. consũptꝰ est aduersarius.
uenit tibi &p̃c. qui pͥmꝰ insufflauerat in faciẽ
tuam. cũ te de limo fingeret: & post resur-¬
rectionẽ quoq insufflauit infaciẽ apłoꝵ:¬
&e̾ ait. Accipite sp̃m sc̃m. Ipse est. qui te liberat
de tribulatione. Uastata enĩ niniue. & trans¬
eunte mundo: tribulatio quoq ꝑtransit.
scendit qui disꝑgat infacie tua: custodiens

Expanded text:
nequaquam ultra pertransient inimici qui te adducant nequaquam ultra pertransient inimici qui te adducant in vetustatem, hoc est, qui te volunt imaginem portare veteris hominis. Quoniam quod vetus est, senescit, et quod senescit, perditioni proximum est: completus est mundus, consumptus est adversarius: venit tibi Christus qui prius insufflaverat in faciem tuam cum te de limo fingeret: et post resurrectionem quoque insufflans in faciem apostolorum, ait: Accipite Spiritum sanctum , ipse est qui te liberat de tribulatione. Vastata enim Ninive, et transeunte mundo, tribulatio quoque pertransiet. Ascendit qui dispergat in facie tua, custodiens
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fabricatꝰ fuerat ꝑut. Celebra festiuitates.
qr redde dõ uota tua: canens cũ angłis. Igitur
subuersa nimue totus interiit. Si quando gra¬
rit in aduersarios eiꝰ: &e dicamꝰ ad ȩccłam.
Celebra uida festiuitates tuas. & redde uota tua¬
&e cȩtera. Eaix. Celebra uida festiuitates
tuas & redde uota tua. quia nequaquã appo¬
nent ultra. ut ꝑ transeant in uetustatem.
Completum est consumnatũ est: ascendit in¬
sufflans infaciem tuã. & eruens de tribulatio-¬
ne. Semel dixi. iux taint̃p̃tationis ueritatẽ
capitula quoq ipsa alit̃ definiri. & ñ posse
Oȩccłiastice. quia de aduersarior tuor nomi¬
ne ultra non seminabit᷑. & uirga eoꝵ contri-¬
ta est & uincula dissipata sunt. & uenit qui
tibi annunciaret pacẽ: celebra festiuitates
tuas. Non in uino & epulis. ut carneiꝰ uidei
existimant: sed in sp̃ualib delitus. & uolu-¬
ptate torrentis. Ouida redde uota tua. quia

Expanded text:
quae fabricatus fuerat, periit: celebra festivitates tuas, quae fabricatus fuerat, periit: celebra festivitates tuas, et redde Deo vota tua, canens cum angelis jugitersubversa Ninive 549 totus interiit. Si quando grarit in adversariis ejus, dicamus ad Ecclesiam: Celebra, Juda, festivitates tuas, et redde vota tua, etc. LXX: Celebra, Juda, festivitates tuas, redde vota tua, quia nequaquam opponent ultra ut pertranseant in vetustatem: completum est, consummatum est: ascendit insufflans in faciem tuam, eruens de tribulatione. Semel dixi, juxta interpretationis varietatem capitula quoque ipsa aliter definiri, et non posse O Ecclesiastice, quia de adversariorum tuorum nomine ultra non seminabitur, et virga eorum contrita est; et vincula dissipata sunt, et venit qui tibi annuntiaret pacem, celebra festivitates tuas, non in vino et epulis, ut carnei Judaei aestimant, sed in spiritualibus deliciis et voluptate torrentis. O Juda, redde vota tua: quia
Abbreviated transcription (Latin):
tula apud eos int̾p̃tationis uarietate confusa
sunt. Cumq hystoriam breuit᷑ exposuero: edi¬
tioni eor meũ eloquiũ tẽꝑabo. In paralipome.
mense pascha facere non potuer̃. Cȩso autem
pangłm exercitu eius. & fuga & morte ipsius
annunciata : in scdo mense diẽ sũma festiuitate¬
da qui regnas in ierłm: noli. ẽẽ. sollicitꝰ. inter¬
fecto hoste tuo in templo dĩ sui. Ecce uenit tͥ
nuncius montes collesq transcurrens: qui de
sullimi specula ꝓcul nunciat sennacherib
mortuum. & orbẽ eiꝰ imꝑioliberatũ. Celebra
festa: redde uota. Pro rege inimico quid solli-¬¬
citus es : Nequaqͣm enĩ ultra ꝑtransibit ꝑ te
tat᷑ belial. Totus interiit: id est exercitꝰ & rex
& imꝑium assyrioꝵ penitꝰ conciderunt. Et
hoc quidẽ iuxta litterã. Cȩterũ scđm anago
tes. quia diabolus qui tẽ prius populabat᷑ &
grauissimo p̃mebat iugo. inidolis &e cũ idolis

Expanded text:
tula apud eos interpretationis varietate confusa tula apud eos interpretationis varietate confusa sunt. Cumque historiam breviter exposuero, editionem eorum meo eloquio temperabo. In Paralipomenomense pascha facere non potuerint . Caeso autem per angelum exercitu ejus, et fuga ac morte ejus nuntiata, in secundo mense uda, qui regnas in Jerusalem, noli esse sollicitus, interfecto hoste tuo in templo Dei sui. Ecce venit tibi nuntius, montes collesque transcurrens, et quasi de sublimi specula procul nuntians Sennacherib mortuum; urbem ejus imperio liberatam. Celebra festa, redde vota pro nece inimici, quae pollicitus es Deo: nequaquam ultra pertransibit per te etatur Belial. Totus interiit, id est, exercitus, et rex et imperium Assyriorum penitus conciderunt. Et hoc quidem juxta litteram. Caeterum secundum ἀνtes, quia diabolus qui te prius populabatur et gravissimo premebat jugo, in idolis et cum idolis
Abbreviated transcription (Latin):
morieris errori. & bono tuo mortuus idola
quȩ colebas habebis sepulchrũ. Atq ita fiet
ut̾ de pectore tuo qđ ante tẽplũ dĩ tui quẽ
simulaueras fuerat om̃s auferant᷑ errores.
Hȩc aut̃ uenient tͥ qͣuondã aduersus dm̃ con¬
traria cogitabas: cũ dĩ sermo qͥ semꝑ ascen¬
dit in montes. animas uidelicoe excelsas
atq sullimes. ad te uelocit̃ uenerit. calca¬
tisq pͥore erroꝵ fiuctib & intranquillã
redactis. pacem tibi fidei sensuumq reddet.
Ignoscite ꝓlixitati. Honenim ce hystoriã &
tropologiam sequens: hreuit̃ utrunq cõpre¬
hendere potui. Maxime. cum & int̾p̃tationis
uarietate torquear. & aduersus scientiã meam
cogar int̾dum uulgatȩ editionis consequentiã
texere. E cce suꝑmontes pedes euangelizan¬
tis &e annunciantis pacẽ. Celebra uida festiui¬¬
tates tuas. & redde uota tua: quia ñ adiciet ul¬
Paulisꝑ.la.x. int̾p̃tes differam: quia ce ipsa capi¬

Expanded text:
morieris errori, et bono tuo mortuus, idola morieris errori, et bono tuo mortuus, idola quae colebas, habebis sepulcrum. Atque ita fiet ut de pectore tuo, quod ante templum Dei tui, quem simulaveras, fuerat, omnes auferantur errores. Haec autem evenient tibi, qui quondam adversus Dominum contraria cogitabas, 548 cum Dei sermo, qui semper ascendit in montes, in animas videlicet excelsas atque sublimes, ad te velociter venerit, calcatisque priorum errorum fluctibus, et in tranquillum redactis, pacem tibi fidei sensumque reddiderit. Ignoscite prolixitati, non enim possum et historiam et tropologiam sequens breviter utrumque comprehendere: maxime cum et interpretationis varietate torquear, et adversus conscientiam meam cogar interdum Vulgatae editionis consequentiam texere. Ecce super montes pedes evangelizantis et annuntiantis pacem. Celebra, Juda, festivitates tuas, et redde Paulisper LXX interpretes differam, quia et ipsa capi
Abbreviated transcription (Latin):
postea uulgate editionis sententiã uentila.¬
bo. Prȩcipiet inquit contra te dñs o assur:
ut qđ passurus es ñ fortui &e absq aliquo u¬
dice ueniat: sed dõ p̃nunciante patiaris.
N on seminabit᷑ de nomine tuo ampliꝰ. Statim
quippe ninꝰuen reuersus sennacherib: a fi¬
liis siuis occisus est. Lege isaiam. Et occisus in
domo dĩ sui: quẽ adoraturus intrauerat.
Hoc est enĩ qđ ait: de domo dĩ tui int̾ ficiã Ibi
puneris. unde sꝑaueras auxiliũ. Erit scul¬
ptile & conflatile sepulchrũ tuũ. int̾ aras
& puluinaria adorantis idola. sanguis
inquit ex nomine tuo ampliꝰ. Nequaquam
heretici animȩ deceptoꝵ ex dogiatib ur̃ĩs
suscipient nomina quȩ priꝰ inuocauerant
suꝑ t̾ras: sicut in quadragesimo octauo psal.¬
mo figuralit̃ canit᷑. Et ꝓderit uob̾ hȩc ipsa
cessatio sationis: quȩ prius animã seminan¬
tis de nomine eiꝰ in quo seminabat int̾ficere

Expanded text:
postea Vulgatae editionis sententiam ventilapostea Vulgatae editionis sententiam ventilabo. Praecipiet, inquit, contra te Dominus, o Assur, ut quod passurus es, non fortuitu et absque aliquo judice veniat, sed, Deo pronuntiante, patiaris. Non seminabitur ex nomine tuo amplius: statim quippe Niniven reversus Sennacherib a filiis suis occisus est. Lege Isaiam, et occisus in domo Dei sui quam adoraturus intraverat. Hoc est enim quod ait, de domo Dei tui interficiam : inde punieris, unde sperabas auxilium. Erit sculptile et conflatile sepulcrum tuum, ut inter aras et pulvinaria adorantis idola sanguis n seminabitur, inquit, ex nomine tuo amplius. Nequaquam, o haeretici, animae deceptorum ex dogmatibus vestris suscipient nomina, quae prius invocaverant super terras suas, sicut in quadragesimo octavo psalmo figuraliter canitur. Et proderit vobis haec ipsa cessatio sationis, quae prius animam seminantis, deinde ejus in quo seminabat, interficer
Abbreviated transcription (Latin):
pã: ꝓ ipsis dr̃ quib fit cõminatio. ut neqͣqͣm
cȩdant᷑ a diabolo & ei subiecti sint. qͦ auctore
tanta excogitauerant atq confinxerant.
Tondet᷑ gͦ imꝑiũ eiꝰ in eos. & uincula quib
peccator animȩ ligabant᷑ dirumpentur
a sermone dĩ: dicente his qui in uinculis
sunt exite. Et prȩcipiet contra te dñs.
ponam sepulchrum tuum: quia in honoratꝰ es.
L.x.x. Et prȩcipiet de te dñs. ñ seminabit᷑ ex¬
I nomine tuo amplius. De domo dĩ tui disꝑdã.¬
I Sculptilia &e conflatilia ponã sepulchrũ tuũ.
qm̃ ueloces p̾edes suꝑ montes euangelitantis
& annunciantis pacem. Idõ plus posui de.Lxrr.
rat separari. In eo enĩ qđ dr̃ quia in honoratꝰ
es ꝓ quo quinta editio posuit. o fii r p̃ eicte.
chichaloth. Ueloces aut̃ nͥ ad inferioris capłi
pedes retuleris: pendet sententia. Itaq uix¬
ta consuetudinem meã. pͥmũ hẏstoriã. &

Expanded text:
pam, pro ipsis dicitur quibus fit comminatio, ut nequaquam pam, pro ipsis dicitur quibus fit comminatio, ut nequaquam caedantur a diabolo, et ei subjecti sint, quo auctore tanta excogitaverant atque confinxerant. Conteretur ergo imperium ejus in eos: et vincula quibus peccantium animae ligabantur, disrumpentur a sermone Dei, dicente his qui in vinculis sunt, exite. Et praecipiet contra Vulg. suponam sepulcrum tuum: quia inhonoratus es. LXX: Et praecipiet de te Dominus: non seminabitur ex nomine tuo amplius: de domo Dei tui disperdam sculptilia, et conflatilia: ponam sepulcrum tuum: quia veloces; ecce super montes pedes evangelizantis et annuntiantis pacem. Ideo plus posui de Septuarat separari. In eo enim quod dicitur, quia inhonoratus es, pro quo quinta editio posuit ὅτι ὑβρίσθης.CHI CALLOTH  . Veloces autem nisi ad inferioris capituli pedes retuleris, pendet sententia. Itaque juxta consuetudinem meam primum historiam, et
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ dĩ. Sic̃ enĩ flumina de uentre iusti
fluunt fontes uberos inuitã ȩt̃nã ꝑuarias
multiplicesq sententias. quib imꝑat sermo
dñi. ita habent & heresiarchȩ aquas suas
quib imꝑant. & quȩ ex eor pͥmũ fonte ma¬
nauer̃t. Qqͣ aut̃ sequit᷑. sic diuident᷑: uel
de cȩlestib quȩ insuꝑnis dõ seruint uirtu
tib intelligi potest: qdđ unaquęq in suo offi¬
cio sit a& ministerio. uel de multiplici uarie¬¬
tate sapientiȩ. Ne quia dixerat regnans aqͥs
multis. confusus &e indiscretus sensuũ nume¬
rus reputaret᷑. sed qđ unaquęq sententia
diuisos habeat int̾ se sensus. & separatas mate.¬
ditus tuus ñ audiet᷑ amplius: increpatio est
in eos qui aduersus dñm contraria cogitant.
qđ ostensis sophismatib & decipulis qͥb dĩ po.¬
płs irretiebat᷑. sermo eoꝵ ultra ñ currat: nec
suscipiat᷑ a popłis. Sed &e hoc qđ infert. &e nẽ
conteram uirgã eiꝰ ate. & uincula tua dirũ¬

Expanded text:
Dei. Sicut enim flumina de ventre justi fluent, et fontes uberes in vitam aeternam, per varias multiplicesque sententias, quibus imperat sermo Domini : ita habent et haeresiarchae aquas suas, quibus imperant, et quae ex eorum primum fonte manarunt. Quod autem sequitur: Et sic dividentur, vel de coelestibtibus intelligi potest; quod unaquaeque in suo officio sit et ministerio, vel de multiplici varietate sapientiae. Ne quia dixerat, regnans aquis multis, confusus et indiscretus sensuum numerus putaretur: sed quod unaquaeque sententia divisos habeat inter se sensus et separatas mateAuditus tuus non audietur amplius, increpatio est in eos, qui adversus Deum contraria cogitaverant, quod ostensis sophismatibus et decipulis, quibus Dei populus irretiebatur, sermo eorum ultra non currat, nec suscipiatur a populis. Sed et hoc quod infert: Et nunc conteram virgam ejus a te, et vincula tua disrum
Abbreviated transcription (Latin):
mumeditũ creatorẽ : Nonne iuit contra dm̃
abraxas nom̃ qđ p̃fertur dõ conditori. Porro
nem hystoriȩ demonstrare: dicendũ ẽst. Non
consurget duplex tribulatio: idest ñ capient᷑
abassyrus duȩ trib. sic̃ captȩ sunt decẽ. Siqͥdẽ
dum ad huc in t̾ra uida sunt assyrii. & quasi
spinȩ se inuicẽ complectunt᷑ lȩtantes atq gau.¬
dentes: ab angło consumuntur. quando una no¬
cte centũ octoginta quinq milia cęsa sunt ho¬
stiũ. Pulchre quoq exercitꝰ eor multitudinẽ
ebrioꝵ conuiuio cõparauit: & ipsũ conuiuiũ
ñ rosarũ. ñ lilioꝵ dixit esse ñ floꝵ. sed simile
spinarũ se inuicẽ complectentiũ. quȩ semꝑ tradu¬
ntur igni. & quasi stipula ariditate plena leiui
cõburunt᷑ ardore. Qđ aut̃ sequit᷑. ex tẽ exibit
cogitans contra dnm maliciã. mente ꝑtracꝰtans
pͣuaricationẽ. de rapsace intelligi uolunt. qđ

Expanded text:
mum editum Creatorem? Nonne contra Deum mum editum Creatorem? Nonne contra Deum ἄβραξας nomen, quod praefertur Domino conditori? Porro nem historiae demonstrare, dicendum est: Non consurget duplex tribulatio, id est, non capientur ab Assyriis quae tribus, sicut captae sunt decem. Siquidem dum adhuc in terra Juda sunt Assyrii, et quasi spinae se invicem complectuntur, laetantes atque gaudentes, ab angelo consumentur, quando una nocte centum octoginta quinque millia caesa sunt hostium . Pulchre quoque exercitus eorum multitudinem, ebriorum convivio comparavit, et ipsum convivium non rosarum, non liliorum dixit esse, non florum; sed simile spinarum se invicem complectentium, quae semper traduntur igni, et quasi stipula ariditate plena, levi comburuntur ardore. Quod autem sequitur: Ex te exibit cogitans contra Dominum malitiam, mente pertractans praevaricationem , de Rabsace intelligi volunt, quod
Abbreviated transcription (Latin):
derȩ: quȩ uitib & uirgultis circundarisolet.
ce inlongũ serpere. Quicqͥd etiã in eis uidetur
habere pompã segetis. sed ñ habet spicas. & gra¬
na frum̃ti: quasi stipula ariditate plena tra
tudines quasi spinȩ sunt se inuicẽ complecten¬
tes. Et conuiui ũ eoꝵ atq mysteria. quia &e
ipsimensam dominicã habere se dicunt: spi¬
narũ foedus est simul uescentiũ parit̾q potan¬
tiũ. Cũ enĩ ebru de uinea sodomor aduersũ
conditorẽ rabido ore blasphemant. nonne con¬
uiuiũ sentiũ est. qđ tam̃ cũ suis consumet᷑ au¬
ctorib quasi stipula ariditate plena:
xte exibit cogitans contra dm̃ maliciam:
m̃te ptractans p̾uaricationẽ. Laxx. Ex te
exibit cogitatio contra dm̃ pessima: cogitans
contraria. Uere abhereticis exiuit aduersus
din inimica cogitatio. An non uidet᷑. eẽ. aduer¬
sum dm̃ malicia &e pͣuaricatio. dicere qđ ualen.¬
tinus. quasi abortiuum errantis sapientiȩ extre¬

Expanded text:
derae, quae vitibus et virgultis circumdari solet, derae, quae vitibus et virgultis circumdari solet, et in longum serpere. Quidquid etiam in eis videtur habere pompam segetis, sed non habet spicas et grana frumenti, quasi stipula ariditate plena, traera et necessitudines quasi spinae sunt se invicem complectentes, et convivium eorum atque mysteria, quia et ipsi mensam dominicam habere se dicunt, spinarum foedus est, simul vescentium, pariterque potantium. Cum enim ebrii de vinea Sodomorum adversus conditorem rabido ore blasphemant, nonne convivium sentium est? quod tamen cum suis consumetur auctoribus, quasi stipula ariditate plena. Ex te enim exibit cogitans contra Dominum malitiam, mente pertractans praevaricationem. LXX: Ex te exibit cogitatio contra Dominum pessima cogitans contraria. Vere ab haereticis exibit adversus Dominum 545 inimica cogitatio. An non videtur esse adversus Deum malitia et praevaricatio, dicere quod Valentinus, quasi abortivum errantis sapientiae extre
Abbreviated transcription (Latin):
la ariditate plena. Tres differentias quas dñs
in parabola sementis posuit. excepta t̾rabona
quȩ affert tricesimũ &e sexagesimũ &e centesi-¬
quȩ iuxta uiã ceciderit: & aliã quȩ int̾ lapides.
& t̾ciam quȩ int̾ spinas. Qđ quidẽ & apłs de
his qui suꝑ fundamentũ xp̃i ñ bene edificant
sub ostendit. quosdam esse qui edificant ligna.
foenũ.stipulam. Igitur ligna referamꝰ adid qđ
nunc dr̃. quia usq ad fundam̃ta sua redigent᷑
aduepres: foenũ uͦ adid qđ sequit᷑. & sicut
uoluola quȩ circundat᷑ comedent᷑. Porro stipula
stipula ariditate plena. Propt̾ea gͦ ñ undica¬
bit dñs bis inidipsũ: quia malicia in auctorib
hereseos quȩ orta fuerat. usq ad fundam̃tũ
&e adradices suas consumet᷑. Sed & siquis in eis
uidebat᷑ pompã habere uerboꝵ. idest folia
inania. tantũ aspectu delectantia: sic̃ uoluola
innichilum. Uoluola aut̃ herba est similis he

Expanded text:
la ariditate plena. Tres differentias quas Dominus la ariditate plena. Tres differentias quas Dominus in parabola sementis posuit , excepta terra bona, quae affert tricesimum et sexagesimum et centesinter lapides, et tertiam quae inter spinas: quod quidem et Apostolus de his qui super fundamentum Christi non bene aedificant , subostendit quosdam esse qui aedificant ligna, fenum, stipulam. Igitur ligna referamus ad id, quod nunc dicitur: Quia usque ad fundamenta sua redigentur ad vepres. Fenum vero ad id quod sequitur: Et sicut volvola quae circumdatur, comedetur. Porro stipula stipula ariditate plena. Propterea ergo non vindicabit Dominus bis in idipsum, quia malitia quae in auctoribus haereseos orta fuerat, usque ad fundamentum et ad radices suas consumetur. Sed et si quis in eis videbatur pompam habere verborum, id est, folia inania, tantum aspectu delectantia, sicut volvola, in nihilum. Volvola
Abbreviated transcription (Latin):
bulatione: aut ñ puniet᷑. Et optandũ est ad¬
ulteris: ut inp̾sentiarũ breui ce cita poena.
illi inpeccatorẽ exercende hic poenȩ auferre
potestatẽ. & magnũ peccatũ magnis diurnisq
elui cruciatib. Si quis aut̃ punitꝰ sit. ut ille
in lege quusrłitis maledixerat & qui insabba¬
toligna collegerat: tales postea ñ puniri. qͥa
culpa leuis. pͣsenti supplicio cõpensata sit.
Hebreus hunc locũ ita exposuit. Quid putatis
o assyrii iniquitatẽ contra dnm̃ cogitantes.
qđ popłm isrł idest duo decim tribꝰ usq ad
internetionem ipse consumat: Non consurgoe
duplex tribulatio. idest ñ uobis tradet iudam
&e ierłm. sicut tradidit decẽ trib & samariam.
Iuia sicut spinȩ se inuicẽ complectunt᷑. sic
conuiuiũ eor parit᷑ potantiũ: consumentur
quasi stipula ariditate plena.Lxx. Quia usq
ad fundam̃ta sua redigent᷑ ad uepres: ce quasi
uoluola circundata comedent᷑. & quasi stipu¬

Expanded text:
bulatione. Aut non punietur, et optandum est adbulatione. Aut non punietur, et optandum est adulteris, ut in praesentiarum brevi et cita poena cilli in peccatorem exercendae dehinc poenae auferri potestatem, et magnum peccatum magnis diuturnisque elui cruciatibus. Si quis autem punitus sit, ut ille in Lege qui Israeliticis maledixerat, et qui in sabbato ligna collegerat : tales postea non puniri, quia culpa levis praesenti supplicio compensata sit. Hebraeus hunc locum ita exposuit: Quid putatis, o Assyrii, iniquitatem contra Dominum cogitantes, quod populum Israel, id est, duodecim tribus usque ad internecionem ipse consumat? Non consurget duplex tribulatio, id est, non vobis tradet Judam et Israel, sicut tradidit decem tribus et Samariam. Quia sicut spinae se invicem complectuntur sicconvivium eorum pariter potantium consumetur quasi stipula ariditate plena. LXX: Quia usque ad fundamenta 544 sua redigentur in vepres, et quasi volvola circumdata comedetur, et quasi stipu
Abbreviated transcription (Latin):
tote eũ ideo ad pręsens reddidisse supplicia.
ne in ȩt̃nũ puniret. Certe aut uera sunt quȩ
ꝓpħȩ loquunt᷑ : aut falsa. Si uera sunt: qui
de seueritate eiꝰ uident᷑ dicere. ipsi dixerunt.
ñ uindicabit dñs bis in idipsũ intribulatione
Sin aut̃ falsa sunt: falsũ erit & hoc qͦd dr̃. ñ
consurget duplex tribulatio. Falsa est gͦ &
crudelitas: quȩ in lege descripta est. Qđ siue¬
rũ est qđ negare ñ poter̃ dicente ꝓpħa. non
uindicabit dñs bis in idipsũ in tribulatione: gͦ
qui puniti sunt. postea ñ punient᷑. Sin aut̃ illi
postea punient᷑. scriptura m̃tit᷑. qđ dicere ne¬
fas est. Recepunt gͦ & qui in diluuio ꝑierant.
& sodomitȩ &e egs p̾tii. & isrłitȩ in solitudine.
mala sua inuita sua. Quęrat hc aliquis. Si fi¬
delis deprehensus in adulterio decollet᷑. quid
de eo postea fiet: Aut enĩ puniet᷑. & falsũ est
hoc qd dr̃ ñ uindicabit dñs bis in idipsũ in tri¬

Expanded text:
tote eum ideo ad praesens reddidisse supplicia, tote eum ideo ad praesens reddidisse supplicia, ne in aeternum puniret. Certe aut vera sunt quae prophetae loquuntur, aut falsa. Si vera sunt quae de severitate ejus videntur dicere: Ipsi dixerunt: Non vindicabit Dominus bis in idipsum in tribulatione. Sin autem falsa sunt, et falsum hoc est consurget duplex tribulatio: falsa est ergo et crudelitas, quae in lege descripta est. Quod si verum est, ut negare non poterunt, dicente propheta: Non vindicabit Dominus bis in idipsum in tribulatione: ergo qui puniti sunt, postea non punientur. Si autem illi postea punientur, Scriptura mentitur, quod dicere nefas est. Receperunt ergo et qui in diluvio perierunt, et Sodomitae, et Aegyptii, et Israelitae in solitudine, mala sua in vita sua. Quaerat hic aliquis, si fidelis deprehensus in adulterio decolletur, quid de eo postea fiat. Aut enim punietur, et falsum est hoc quod dicitur: Non vindicabit Dominus bis in idipsum in tri
Abbreviated transcription (Latin):
eunte consũmationẽ faciet loci eiꝰ. Quidã de
nr̃is consurgentes inimicos martionẽ & om̃s
ueteres hereticos interp̃tant᷑: qui aduersum
tra dñ. Consũmationẽ ipse faci&: ñ uindica¬
bit bis inidipsũ in tribulatione. Symmachus
Theo dotio. non consurget scđa tribulatio. Loquit᷑
aut̃ iuxta theodotionẽ aduersum martionẽ de
quo supradiximꝰ: & om̃s ueteres hereticos. qͥ bonũ
nescio quẽ fingentes dm̃. ipsum dicunt consũ¬
mationẽ mundi esse facturũ. Et arguunt le¬
gis dm̃ quasi crudelitatis: qđ multos puniat &
ꝓpeccatis irroget cruciatꝰ. Quid gͦ ait. contra
dnm cogitatis : Ipse qui creauit mundũ: & con¬
sũmationẽ eiꝰ faciet. Qđ si uidet᷑ uob̾ crudelis.
rigidus. & cruentꝰ. qđ in diluuio genus deleuit
humanũ. suꝑ sodomã & gomorrã ignẽ &e sul¬
phurẽ pluit. ȩgyptios summersit fluctib &
israhelitarũ cadauera ꝓstrauit in heremo: sci:¬

Expanded text:
eunte, consummationem faciet loci ejus. Quidam de eunte, consummationem faciet loci ejus. Quidam de nostris, consurgentes et inimicos, Marcionem et omnes veteres haereticos interpretantur, qui adversum tra Dominum? consummationem ipse faciet: non vindicavit bis in idipsum in tribulatione. Symmachus e: Theodotio, Non consurget secunda tribulatio. Loquitur autem juxta tropologiam adversum Marcionem, de quo supra diximus, et omnes veteres haereticos, qui bonum nescio quem confingentes Deum, ipsum dicunt consummationem mundi esse facturum, et arguunt Legis Deum quasi crudelitatis, quod multos puniat, et pro peccatis irroget cruciatus. Quid ergo, ait, contra Dominum cogitatis? ipse qui creavit mundum, et consummationem ejus faciet. Quod si vobis videtur crudelis, rigidus et cruentus, quod in diluvio genus delevit humanum, super Sodomam et Gomorrham ignem et sulphurem 543 pluit , Aegyptios submersit fluctibus , Israelitarum cadavera prostravit in eremo : sci
Abbreviated transcription (Latin):
clem̃tia. Qđ quidẽ & scđm hystoriã intelligi
potest: quia uisitauerit isrł. & quasi diluuium
terrã reꝑmissionis inundauerit faciet finẽ
captiuitatis: ad sedes pͣristinas reuocando.
At econtrario inunicos eiꝰ assyrios. qui popłm
duxerunt in captiuitatẽ: tenebrȩ ꝑsequentur.
Qͦd aut̃ diximus de isrł & assyrus: intellige de
consũmatione mundi & de scĩs &e de ꝑsecutorib
siue contrariis uirtutib. qđ scõꝵ post̾ irã mise.
reat᷑. psecutores uͦ & inimicos eoꝵ quieleger̃t
tenebras &e ñ lucẽ. ipsȩ quas eleger̃t tenebrę
comp̃hendant. Mittentur enĩ intenebras exte¬
riores: & ibi erit fletus & stridor dentiũ. Uerbũ
macoma. qđ nos interp̃tati sumꝰ loci eiꝰ: om̃s in
duas orationis partes diuiser̃. Ut. ma. iup̃posi¬
tionẽ deuerterent. idest. A acẏ tocorca.
surgentes int̾p̃tarent᷑. Deniq aquila. AFIOͦ.¬
consurgentib illis. Solus syminachus cũ nr̃a
int̾p̃tat̾ione consentiens: ait. & indiluuio trans.¬

Expanded text:
. Quod quidem et secundum historiam intelligi potest, quia cum vastaverit Israel, et quasi diluvio terram repromissionis inundaverit, finem faciet captivitatis, ad sedes eum pristinas revocando. At econtrario, inimicos ejus Assyrios, qui populum duxerunt in captivitatem, tenebrae persequentur. Quod autem diximus de Israel et Assyriis, intelligi de consummatione mundi, et de sanctis ac de persecutoribus, sive contrariis virtutireatur; persecutores vero et inimicos eorum, qui elegerunt tenebras, et non lucem, ipsae, quas elegerunt, tenebrae comprehendant: mittentur enim in tenebras exteriores: ibi erit fletus, et stridor dentium . Verbum MACOMA  , quod nos interpretati sumus, loci ejus, omnes in duas orationis partes diviserunt, ut MA in praepositionem de verterent, id est, απὸ; COMA, surgentes interpretarentur. Denique Aquila, ἀπconsurgentibus illi. Solus Symmachus, cum nostra interpretatione consentiens, ait: Et in diluvio trans
Abbreviated transcription (Latin):
lipeus for¬
tium eiꝰ ignitꝰ: uiriex ercitꝰ in coccineis. Igneȩ
habenȩ curruum in die p̃parationis eiꝰ: &e agi¬
Itatores consopiti sunt. in itinerib conturbati
sunt: quadrige collisȩ sunt in plateis. Aspectꝰ
eore quasi lampades. quasi fulgura discurren¬

Expanded text:
lypeus fortium eius ignitus viri exercitus in coccineis igneae habenae currus in die praeparationis eius et agitatores consopiti sunt in itineribus conturbati sunt quadrigae conlisae sunt in plateis aspectus eorum quasi lampades qu
Abbreviated transcription (Latin):
qui adhuc in certamine positus. supplantat in¬
imicos. Ut aut̃ sciamus qđ iniuria in malam
tu meliosi: lingua iniqua. Quomͦ aut̃ scđm utranq
intelligentiã. iniuria auersa sit abiacob quę
prius auersa fuerat abisrł: sequens sermo decla-¬
rat. Qui excutientes excusser̃ eos: & flagella
eoꝵ demoliti sunt siue corrupert. Angłi in qͥt
singuloꝵ. qui cotidie uident faciẽ patris: qͥcqͥd
in iacob & isrł adhȩserat pulueris. excusserunt.
Excute puluerẽ & exurge ierłm. Discipłis quoq
a saluatore p̾cipit᷑. Eacutite puluerẽ pedum
ur̃oꝵ. Et inpsalmis scriptũ est. Sicut sagutę
in manu potentis: ita fili excussor. Auersa
est itaq mens ad contumeliã prompta a uero
& de inferiori fȩce concretũ. hoc ministris
angłis siue monitorib ac magistris excussũ
est atq mundatum. Qui nonsolũ excusser̃ eos
sed uitia quoq quȩ ad pͣsens tantũ sensus uolu¬

Expanded text:
qui adhuc in certamine positus supplantat inqui adhuc in certamine positus supplantat inimicos. Ut autem sciamus, quomodo injuria in malam partem tumeliosi, lingua iniqua . Quomodo autem secundum utramque intelligentiam injuria aversa sit a Jacob, quae prius aversa fuerat ab Israel, sequens sermo declarat: Quia excutientes excusserunt eos, et flagella eorum demoliti sunt, sive corrusingulorum, qui quotidie vident faciem Patris , quidquid in Jacob et Israel adhaeserat pulveris, excusserunt. Excute pulverem, et exsurge, Jerusalem . Discipulis quoque a Salvatore praecipitur: Excutite pulverem pedum vestrorum . Et in Psalmis scriptum est: Sicut sagittae in manu potentis, ita filii excussorum . Aversa est itaque mens ad contumeliam prompta, a verorrenum fuerat, et de inferiori fece concretum, hoc ministris angelis, sive monitoribus ac magistris excussum est atque mundatum, qui non solum excusserunt eos; sed vitia quoque, quae ad praesens tantum sensus volu
Abbreviated transcription (Latin):
cincti. Et apłs ad ephesios. State gͦ accincti
lumbos ur̃os inueritate. Licoe enĩ patientia
plurimũ prestet & uitȩ continentia suꝑ mor-¬
tificatione lumboꝵ : tam̃ nichil ita eos mor-¬
tificat. ut cognitio ueritatis. Unde dr̃. Accin¬
cti lumbos ur̃os inueritate. Si enĩ ueritas
lumbos suos mortificauit in xp̃o. Tercio prę¬
cipitur: confortare uirtute nimis. Elegisti
inquit uiã. tene lumbũ. assume uirtutẽ: ut
possis pugnare cum hostib. & ne forte diffi¬
das : datur tibi causa cur sꝑes. Auertit inquit dñs
contumeliã iacob. sicut contumeliã isrł. Qͦd
ambiguũ est. Aut enĩ ipsius iacob contumeliã
quȩ cȩteris faciebat in uiriã auertit aut contu¬
meliã quã abaliis sustinebat iacob auertit.
solebat cȩteris facere. a dño sit auersa. Non enĩ
isrł. Post quam luctatus est iacob cũ angło:
iniuriã : sic omĩs ꝓcacitas & contumelia auer.¬
sa est ab iacob. hoc est a supplantatore. ab eo

Expanded text:
cti lumbos vestros in veritate : licet enim ἄσκησις plurimum praestet, et vitae continentia super mortificatione lumborum: tamen nihil eos ita mortificat ut cognitio veritatis. Unde dicitur: Accingite lumbos vestros in veritate. Si enim veritas lumbos suos mortificavit in Christo. Tertio praecipitur, confortare virtute nimis: elegisti, inquit, viam, tenuisti lumbum, assume virtutem; ut possis pugnare cum hostibus. Et ne forte diffidas, datur tibi causa cur speres: Avertit, inquit, Dominus contumeliam Jacob, sicut contumeliam Israel, quod ambiguum est: aut enim ipsius Jacob contumeliam, qua caeteris faciebat injuriam, avertit: aut contumeliam, quam ab aliis sustinebat Jacob, avertit Dsolebat caeteris facere, a Domino sit aversa. Non enim Israel. Postquam luctatus est Jacob cum angelo,injuriam sic omnis procacitas et contumelia aversa est a Jacob, hoc est, a supplantatore, ab eo,
Abbreviated transcription (Latin):
scđ̾m anagogen diẽ intelligamꝰ iudicii. de qͦ
scribit isaias. Ecce dies dnĩ insanabilis uenit¬
plenꝰ furoris & irȩ : ponere orbẽ t̾rȩ desertũ.
& ꝑeccatores ꝑdere exeo. Spemus in dño: &
ꝑ patientiã eiꝰ expectem aduentũ. ut cum
uenerit bonum eum non udicemsentiamus. &
cognoscat: uel sꝑantes. uel tunentes se. Scit
enĩ dñs eos qui eiꝰ sunt. E⁊ indiluuio prę.¬
tereunte: consũmationẽ faciet loci illius. & in¬
imicos eiꝰ ꝑsequent᷑ tenebrȩ. Lxix. Et in dilu.¬
uio transeunte consũmationẽ faciet consurgen

Expanded text:
secundum ἀναγωγὴν, diem intelligamus judicii, de quo secundum ἀναγωγὴν, diem intelligamus judicii, de quo scripsit Isaias: Ecce dies Domini insanabilis venit furoris et irae, ponere orbem terrae desertum, et peccatores perdere ex eo . Speremus in Domino, et per patientiam ejus exspectemus adventum, ut cum venerit, bonum eum, non judicem sentiamus, et cognoscat vel sperantes in se, vel timentes se . Scit enim Dominus eos qui ejus sunt. Et in diluvio praetereunte consummationem faciet loci ejus, et inimicos ejus persequentur tenebrae. LXX: Et in diluvio tra
Abbreviated transcription (Latin):
quando conflata est. Ꝙ tam̃ ñ tota ꝓrumpit
inpoenã: sed modico ad nos stillauit ardore.
Si aut̃ stilla indignationis consumit pͥncipatꝰ.
aduersũ quos nobis est pugna & colluctatio:
quid fieret si tota in nos ira dĩ funderet᷑ : Prȩ¬
stet iesus ut auferat᷑ cor lapideũ & mutetur
in nobis cor carneũ. duriciaq mollita possit
in se prȩcepta dni susciꝑe quȩ scribunt᷑. Sacri¬
ficium enĩ dõ sp̃s contribulat᷑. coͣntritũ &e hu¬
miliatũ ds ñ sꝑnit. Et ut sciatis clem̃tiã dĩ
sonare quȩ dicta sunt ñ seueritatẽ: in conseqͣn¬
tib discite. Honus dñs &e confortans in
die tribulationis: & sciens sꝑantes in se. Lax
Suauis dñs expectantib eũ in die tribulationis:
& cognoscens tim̃tes se. Cũ irasci coeꝑit in
gentib & quondã potentissima regna uasta¬
re : sciet eos qui sui sunt. & ñ una tẽpestate
oppͥmet nauigantes. Diẽ aut̃ tribulationis

Expanded text:
quando conflata est, et tamen non tota prorumpit quando conflata est, et tamen non tota prorumpit in poenam, sed modico ad nos stillabit ardore. Si autem stilla indignationis ejus consumit principatus, adversus quos nobis est pugnae  Al. pugna et colluctatio, quid fieret si tota in nos ira Dei funderetur? Praestet Jesus ut auferatur cor lapideum, et mutetur in nobis cor carneum duritiaque mollita, possit in se praecepta Domini suscipere quae scribuntur: Sacrificium enim Deo spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non spernet . Et ut sciatis clementiam Dei sonare quae dicta sunt, non severitatem, in consequentibus discite. Bonus Dominus, et confortans in die tribulationis, et sciens sperantes in se. LXX: Suavis Dominus exspectantibus eum in die tribulationis, et cognoscens timentes se. Cum irasci coeperit gentibus, et quondam potentissima regna vastare, sciet eos qui sui sunt, et non una tempestate opprimet navigantes. Diem autem tribulationis
Abbreviated transcription (Latin):
Contra assyrios aut̃ sic sentiendum: quia cũ ue¬
nerit dñs in tempestate & tubine. siccans ba¬
gna subuertens quȩ intelligunt᷑ flumina.
& flos libani. & montes collesq dicunt᷑. ac la¬
titudinẽ imꝑii concutiens. quȩ orbis t̾rarũ
appellat᷑: tunc nulla potentia resistere pote¬
rit irascenti dõ. & suũ popłm uindiçanti.
Indignatio eius effusa est ut ignis: & petrȩ
dissolutȩ sunt abeo. Lx.x. Furor eiꝰ consũpsit
principatus : & petrȩ contritȩ sunt abeo.
Pro eo qđ nos posuimꝰ effusa est: aquila int̾̃p̃¬
conflata est. syminachus & theodotio. Ect᷑a¬
ꝙ fiͣ. hoc est stillauit. Siue gͥ conflata ÷
indignatio dĩ quasi ignis. siue furor eiꝰ in
similitudinẽ still auit incendii. ut dura cor-¬
da hominum quȩ petrȩ uocant᷑ conterant᷑
ce dissoluant᷑: utilis est indignatiodĩ quȩ
diu ꝑpatientiã nr̃a peccata sustentans. uix ali¬

Expanded text:
Contra Assyrios autem sic sentiendum, quia cum veContra Assyrios autem sic sentiendum, quia cum venerit Dominus in tempestate et turbine, siccans Baregna subvertens, quae intelliguntur flumina, et flos Libani, et montes collesque dicuntur, ac latitudinem imperii concutiens, quae orbis terrarum appellatur: tunc nulla potentia resistere poterit irascenti Deo, et populum suum vindicanti. Indignatio ejus effusa est ut ignis, et petrae dissolutae sunt ab eo. LXX: Furor ejus consumit principatus, et petrae contritae sunt ab eo. Pro eo quod nos posuimus effusa est, Aquila interprconflata est: Symmachus et Theodotio ἔσταξεν, hoc est, stillavit. Sive igitur conflata est indignatio Dei quasi ignis, sive furor ejus in 541 similitudinem stillavit incendii, ut dura corda hominum, quae petrae vocantur, contererentur, et dissolverentur, utilis est indignatio Dei, quae diu per patientiam nostra peccata sustentans, vix ali
Abbreviated transcription (Latin):
quis stabit. & quis resistet inira furoris eiꝰ:
Lxa. A facie irȩ eiꝰ quis sustinebit. & quis resi
stet inira furoris eiꝰ : Pro eo qđ nos posuimus.
& quis resistet inira furoris eiꝰ: aꝑtius int̾p̃ta¬
tus est syminachus. Et quis sustinebit iram
furoris eiꝰ : Aut rarus gͥ. aut nullus poterit
inueniri: qui ira corripiente ñ dignꝰ sit. Nec
erit ulla anima quȩ ñ paueat adiudiciũ dĩ.
cum astra quoq ñ sint munda in conspectu
trans feramꝰ. de qua in scđo regnoꝵ libro &
pͥmo paralipomenon dr̃ suꝑ ira dĩ. genere mas¬
culino. Nulliq dubiũ: quin ibi ira dĩ diabolus
intelligit᷑ & angłi pessimi. qui mittant᷑ ad
flectendos eos qui ira digni sunt. Difficile itaq
repꝑiet᷑ in consũmatione mundi: quumma¬
culatꝰ & purus audeat dicere. ecce uenit prin¬
ceps mundi istius. & inuenit in me nic hil:
& libera aduersus eũ fronte consistat.

Expanded text:
quis stabit, et quis resistet in ira furoris ejus? quis stabit, et quis resistet in ira furoris ejus? LXX: A facie irae ejus quisroris ejus? Pro eo quod nos posuimus: Et quis resistet in ira furoris ejus? apertius interpretatus est Symmachus: Et quis sustinebit iram furoris ejus? Aut rarus igitur, aut nullus poterit inveniri, qui ira corripiente non dignus sit. Nec erit ulla anima quae non paveat ad judicium Dei, cum astra quoque non sint munda in conspectu transferamus, de qua in secundo Regnorum libro, et in primo Paralipomenon dicitur, super ira Dei, genere masculino. Nullique dubium quin ibi ira Dei diabolus intelligatur, et Angeli pessimi, qui mittuntur ad plectendos eos qui ira digni sunt. Difficile itaque reperietur in consummatione mundi, qui immaculatus et purus audeat dicere; Ecce venit princeps mundi istius, et invenit in me nihil , et libera adversus eum fronte consistat.
Abbreviated transcription (Latin):
Iontes comoti sunt ab eo & colles desolatisunt.
& contremuit t̾ra a facie eiꝰ: & orbis &e om̃s
habitantes in eo. L.xx. Montes cõmoti sunt
ab eo & colles concussi sunt. & contracta est
t̾ra a facie eiꝰ. uniuersitas & om̃s qui habitant
in ea. Potest & simplicit̃ accipi: qđ in consũma¬
tione mundi cum inmaiestate sua saluator
uenerit. & montes &e colles & orbis ce t̾ra &e
cuncta moueant᷑. Si enĩ in passione eiꝰ sol fugit.
saxa scissa sunt. t̾ra contremuit: multo ma¬¬
gis inclaritate eiꝰ omĩa turbabunt᷑. Sed & fi-¬
guralit̾ montes & colles sullimes qͥq & poten¬
tes intelligendi sunt: qui in aduentu dnĩ pro¬
sternent᷑ humi. ac de solio suo depositi paui-¬
mento coherebunt. Facies enĩ dñi suꝑfacien¬
tes mala: ut ꝑdat de t̾ra memoriã eor. Tunc
& t̾ra contremiscoe. & orbis & uniuersitas fa¬
ciem dnĩ formidabunt: hoc ꝓsũmo cruciatu
poenaq ducentes. qđ uultũ eiꝰ respicere non
audebunt. Ante faciem indignationis eiꝰ

Expanded text:
ontes commoti sunt ab eo, et colles desolati sunt, et contremuit terra a facie ejus, et orbis, et omnes habitantes in eo. LXX: Montes commoti sunt ab eo, et colles concussi sunt, et contracta est terra a facie ejus, universitas et omnes qui habitant in ea. Potest et simpliciter accipi quod in consummatione mundi, cum in majestate sua Salvator venerit, et montes et colles, et orbis et terra, et cuncta moveantur. Si enim in passione ejus sol fugit, saxa scissa sunt, terra contremuit : multo magis in claritate ejus omnia turbabuntur. Sed et figuraliter montes et colles, sublimes quique et potentes intelligendi sunt, qui 540 in adventu Domini prosternentur humi, ac de solio suo depositi pavimento cohaerebunt. Facies enim Domini super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum . Tunc et terra contremiscet, et orbis atque universitas faciem Domini formidabunt: hoc pro summo cruciatu poenaque ducentia, quod vultum ejus respicere non audebunt. Ante faciem indignationis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
agricolas. rura populet᷑. qui te quoq ipsam
clausam teneat. Quia itaq tibi imminet
bellũ: ecce gaudens ꝓpħa nunc prȩcino.
Contemplare diligenter & conspice: & quid
tibi eueniat intuere. Conforta lumbos: id est
accingere. Robora uirtutem ualde: hoc est exer¬
citus congrega. Quia sicut ultus est dñs iudã
de suꝑbia sennacherib. int̾fecto exercitu iniudea.
& ipso quoq a fili is suis uigulato: sic ulciscetur
isrł. idest decem tribus quȩ a niniue possident᷑.
U trunq enĩ & iudam & isrł uastauert̃. & euerte¬
tene lumbum. confortare robore uehement̃. qm̃¬
a uertit dñs contumeliã iacob sicut contumeliã
Sisrł. Qui excutientes excussert eos: &e ꝓpagines
eoꝵ demoliti sunt. Tria pͣcipiunt᷑ udȩ. Primum
ut contẽplet᷑ uiam: & iter ꝑ quod ambulaturꝰ
est diligent̃ aspiciat. uxta illud qđ dr̃ in

Expanded text:
agricolas, rura populetur, qui te quoque ipsam agricolas, rura populetur, qui te quoque ipsam clausam teneat. Quia itaque tibi imminet bellum: ecce gaudens propheta nunc praecino, contemplare diligenter et conspice, et quid tibi eveniat, intuere. Conforta lumbos, id est, accingere: robora virtutem valde, hoc est, exercitus congrega: quia sicut ultus est Dominus Judam de superbia Sennacherib, interfecto exercitu ejus in Judaea, et ipso quoque a filiis suis jugulato: sic ulciscetur Israel, id est, decem tribus quae a Ninive possidentur. Utrumque enim et Judam et Israel vastaverunt et evertetene lumbum, confortare robore Al. nus contumeliam Jacob, sicut contumeliam Israel: quia excutientes excusserunt eos, et propagines eorum demoliti sunt. Tria praecipiuntur Judae. Primum, ut contempletur viam, et iter per quod ambulaturus est, diligenter aspiciat, juxta illud quod in
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiȩ iacob: sic reddet suꝑbiȩ isrł. Quia ua.¬
statores dissipauert eos: & ꝓpagines eor. cor-¬
saxa ce scopulos imminente naufragio:
sic int̾ hystoriã &e allegoriã orationis meȩ
cursum flectere. & ne subito impigat atten¬
dere. Si quidẽ iuxta fabulas poetarũ: dex¬
trum scilla. leuumimplacata caribdis obsi¬
det. Si saxa fugimus : incurrimꝰ in ꝑfundũ
Si contortos uertices euitamꝰ: in saxa deferim᷑.
dissero: ñ de ꝓpͥo sensu loqui. qđ arguit᷑ in
pseudo ꝓpħis : sed hebreoꝵ sequens expositio¬
nẽ. a quib ñ modico tẽpore eruditus. debeo
meis simplicit̃ indicare quȩ didici. Certe le¬
ctoris erit arbitrio. cũ utrunq ꝑcurrerit.
quid magis sequi debeat iudicare. Ad nini¬
uen gͥ: nunc sermo conuertit᷑. Hinc uel
maxime obscuri sunt ꝓpħȩ. qd repente dũ
aliud allegatur. ad aliud ꝑsona mutatur.
Et dr̃ ei. Ascendit ad te nabuchodonosor qui
te obsideat: qui tuos uastet agros. ꝑsequatur

Expanded text:
biae Jacob; sic reddet superbiae Israel: quia vastatores dissipaverunt eos, et propagines eorum corsaxa et scopulos, imminente naufragio, sic inter historiam et allegoriam orationis meae cursum flectere, et ne subito impingat attendere. Siquidem juxta fabulas poetarum: Dextrum Scylla latus, laevum implacata Charybdis, Obsidet: si saxa fugimus, incurrimus in 550 profundum: si contortos vortices evitamus, in saxa deferimur.dissero, non de proprio sensu loqui, quod arguitur in pseudoprophetis; sed Hebraeorum sequi expositionem, a quibus non modico tempore eruditus, debeo meis simpliciter indicare quae didici. Certe in lectoris erit arbitrio, cum utrumque percurrerit, quid magis sequi debeat, judicare. Ad Niniven igitur nunc sermo convertitur et hinc vel maxime obscuri sunt prophetae, quod repente dum aliud agitur, ad alios persona mutatur et dicitur ei: Ascendit ad te Nabuchodonosor qui te obsideat, qui ante os tuum vastet agros, persequatur