comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Querebat᷑q danihel & socu eiꝰ. ut ꝑirent. Tc̃ danihel requisuut delege atq
sententia abarioc pͥncipe militie regis. qui egressus fuerat ad inter¬
ficiendos sapientes babylonis. & interrogauit eum qui a rege acce¬
ꝑat potestatẽ : quã obeausam tã crudeł sentẽtia a facie regis. eẽt̃.
egressa. Cũ ergo rẽm indicasset arioch daniheli. danihes ingress
rogauit regẽ. ut tẽpꝰ daret sibi ad solutionẽ indicandã regi. Et ingreᷤᷤ.
sus domũ suam: auaniȩ. misaheli & azariȩ socis suis indicauit negotuĩ.
ut quererent miscłam a facie dĩ celi super sacram̃to isto. & ñ ꝑirẽt damhel
& socii eiꝰ cõcet̾is sapientibꝰ babylonis. Tc̃ daniheli perusionẽ nocte mi¬
sterium reuelatum est. & damhel benedixit dõ cęli. & locutꝰ ait. Sit norã

Expanded text:
quaerebaturque Danihel et socii eius ut perirent tunc Danihel requisivit de lege atque quaerebaturque Danihel et socii eius ut perirent tunc Danihel requisivit de lege atque sententia ab Arioch principe militiae regis qui egressus fuerat ad interficiendos sapientes Babylonis et interrogavit eum qui a rege acceperat potestatem quam ob causam tam crudelis sententia a facie esset regis egressa cum ergo rem indicasset Arioch Daniheli Danihel ingressus rogavit regem ut tempus daret sibi ad solutionem indicandam regi et ingressus est domum suam Ananiaeque Misaheli et Azariae sociis suis indicavit negotium ut quaererent misericordiam a facie Dei caeli super sacramento isto et non perirent Danihel et socii eius cum ceteris sapientibus Babylonis tunc Daniheli per visionem nocte mysterium revelatum est et Danihel benedixit Deo caeli et locutus ait sit nomen
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ eiꝰ indicablinus. Respondit rex &ait. Certe noui quia tempus re¬
dimitis. scientes qđ recesserit ame sermo. Si ergo somnium ñ indica¬
ueritis mͥ una ÷ de uob̾ sententia. qđ interpretationẽ quoq fallace̾
& deceptionẽ plenã cõposueritis. ut loquamini mͥ donec tempꝰ pertrans eat
omnium itaq dicite michi. ut sciam qđ interpretationẽ qͦq eius uera lo¬
quimini. Respondentes ergo chaldei coram rege dixerunt. Non ÷ homo
super terrã. qͥ sermonẽ tuum rex possit implere. S neq regum qͥsquam
magnus & potens. uerbũ huiscemodi sciscitatur abom̃i ariolo & mago &chal¬
deo. Sermo enͣi que tu rex quęris grauis est. nec reperietur quisquam
qui indicet illũ in conspectu regis. exceptis diis quoꝵ non est cum homi¬
nibꝰ conuersatio. Quo audito rex: infurore & inira magna precepit ut pe¬
rient om̃s sapientes babylonis. & egressa sententia : sapientes interficiebant᷑

Expanded text:
nem illius indicabimus respondit rex et ait certo novi quia tempus redimitis scientes quod recesserit a me sermo si ergo somnium non indicaveritis mihi una est de vobis sententia quod interpretationem quoque fallacem et deceptione plensomnium itaque dicite mihi ut sciam quod interpretationem quoque eius veram loquamini respondentes ergo Chaldei coram rege dixerunt non est homo super terram qui sermonem tuum rex possit implere sed neque regum quisquam magnus et potens verbum huiuscemodi sciscitatur ab omni ariolo et mago et Chaldeo sermo enim quem tu rex quaeris gravis est nec repperietur quisquam qui indicet illum in conspectu regis exceptis diis quorum non est cum hominibus conversatio quo audito rex in furore et in ira magna praecepit ut perirent omnes sapientes Babylonis et egressa sententia sapientes interficiebantur
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & p̾sentiũ ad uersitatũ timorẽ ꝑ fecta caritas eicit exani¬
mo quã habe quȩrebat qͥ dño supplicans aiebat. Atimore
inimici eripe animã meam. Quã & ille habebat qͥ dicebat qͥs
nos separabit a caritate xp̃i. tribulatio anangustia anꝑsecutio
absq ullo labore uelut naturalit̾ ex consuetudine incipiet custo¬

Expanded text:
Sed et praesentium adversitatum timorem, perfecta charitas ejicit ex animo. Quam habere quaerebat, qui Domino supplicans aiebat: A timore inimici eripe animam meam . Quam habebat qui dixit: Quis nos separabit a charitate Christi? Tribuabsque ullo labore velut naturaliter ex consuetudine incipiet custo
Abbreviated transcription (Latin):
dicĩ & illi qui lingͦuȩ ubert̾ate facundĩ sunt. tam̃ illis hoc
specialit̾ nom̃ constat in positũ qui in considerata locutione
uerbosi sunt Sic enim contrarios sapientib & diuerso se
more tractantes: monet iacob apłs dicens. Siaut̃ omnis
homo uelox adaudiendũ : tardus aut̃ ad loquendũ. Tales
enĩ suꝑ terram minime diriguntur: flebilitate sua fre-¬

Expanded text:
dici et illi qui linguae ubertate facundi sunt, tamen illis hoc specialiter nomen constat impositum, qui inconsiderata locutione verbosi sunt. Sunt enim contrarii sapientibus, et diverso se more tractantes. Monet enim Jacobus apostolus: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus ad loquendum . Tales eni
Abbreviated transcription (Latin):
consideratis & peiorS uitiis & suis uirtutib elatꝰ ad ruinã: ita nol
nꝰ nr̃a solũ pigritia s & melior& uircutib inspectis humiliemur
ad łam. Qbatenꝰ unusqͥsq nr̃m hȩc apud se supplex ac sumissus obsecrei
scłi sullimes. iustitiȩ merito gloriosi. castitatis laude angłici uelut
& iã multi illord ꝗͥ post flagĩtia publica pęnitendotͥ mẽruer̃. eẽ
deuoti. QUietiã si quid bonitua grã lagiente fecero: qͦ finȩ hocfaciã
quaue a te districtione penset᷑ ign̾oro. Et itẽ cũ prop ħa. Incuruatꝰ¬

Expanded text:
 vitiis et suis virtutibus est elatus ad ruinam, ita nos non nostra solum pigritia, sed et meliorum virtutibus inspectis humiliemur ad gloriam, quatenus unusquisque nostrum haec apud se supplex ac submissus obsecret:saeculi sublimes, justitiae merito gloriosi, castitatis laude angelici, velut etiam multi illorum, qui post flagitia publica poenitendo tibi meruerunt esse devoti. Qui etiam si quid boni tua gratia largiente fecero, quo fine hoc faciam, quave a te districtione pensetur, ignoro. HOMILIA XI. IN DOMINICA
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗdo pͥus res humanas cogitabat corde tumido. Humiliatus sũ.
inquit. qͣndo ad confessionis medicabile donũ diuina grã nuseran¬
te ꝑuenit. Confusus quaudo illa quę male gesserat: penitentię
ꝓ̃fossione dapriquit. O beata confusio quȩ etiiũ tollis obꝓbriũ.
aqͥcqͥd inreatũ uenerit penitentũ : ꝑ petuis scłis redditur abso

Expanded text:
delium res humanas tumido corde cogitabat. Humiliatus sum, quando ad confessionis medicabile donum, divina gratia miserante, pervenit. Confusus, quando illa quae 298 male gesserat poenitentiae professione damnavit. O beata confusio quae aeternum tollis opprobrium! Nam quidquid in reatum venerit poenitentium, perpetuis saeculis redditur abso
Abbreviated transcription (Latin):
tis a ioħe. O bedientiȩ ab abraham . Pacientiȩ ab isaãc.
olerantiȩ abiacob & iob Castimoniȩ a ioseph. Mansue¬
tudinis a moẏse. Constantiȩ a iosue: Benignitatis a samuel.
qͥ labore qͦ mođamine quaue intentione ł conpunctione
gerantur: sanctꝰ imitando consideret monachꝰ. ut eius¬

Expanded text:
tis ex Joanne, obedientiae ex Abraham, patientiae ex Isaac, tolerantiae ex Jacob, castimoniae ex Joseph, mansuetudinis de Moyse, constantiae de Josue, benignitatis de Samuelequo labore, quo moderamine, quave intentione, vel compunctione gerantur, vir sanctus imitando considerat. CAPUT XI
Abbreviated transcription (Latin):
malos : ut bonis bona a malis recribuat mala. Ut illis ꝓbonis
oꝑib p̃mia : istis ꝓprauis actionib penã tribuat sempꝰit̾nam.
Istos ut exaudiet & saluet illos ut ꝑdat & dãpnęt. Sicut scriptũ:
culi dniꝰ suꝑ iustos & aures eius ad p̃cesi eoꝵ. Wltus aut̃ dni
suꝑ facientes mala : ut ꝑdat de cra memoriã eors. Respicit

Expanded text:
malos, ut bonis bona et malis retribuat mala, ut illis pro bonis operibus praemia, istis pro pravis actionibus poenam tribuat sempiternam; istos ut exaudiat et salvet, illos ut perdat et damnet, sicut scriptum est: Oculi Domini super justos, et aures ejus ad preces eorum; vultus autem Domini super facientes mala, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uxoris alienę. & a concupiscentia sua abstractus & illectꝰ ÷. atq
ubi conceptũ scelus ꝑ fecit: reatũ mortis &iã ꝓprio ore udicatus
incidit: que tam̃ꝰ pęnitendo ęuasit. Temptatꝰ ÷ uidas ꝑ philargi¬
riã : & quia erat auarus ab ipsa concupiscentia sua abstractus
& illectus ad interitũ consentiendo ÷ deductus. Temptatꝰ: uerb̾¬

Expanded text:
um vicerat, a concupiscentia sua abstractus et illectus est. Atque ubi conceptum scelus perfecit, reatum mortis etiam proprio ore judicatus incidit, quam tamen poenitendo evasit. Tentatus est Judas per philargyriam, et quia erat avarus, ab ipsa sua concupiscentia abstractus et illectus, ad interitum consentiendo decidit. Tentatus e
Abbreviated transcription (Latin):
cio dr: ꝗ do ad sũmũ bellũ. ñ solũ milites s etiã cęteri uocant᷑
Inde & euocare educere. seu ꝓ uocare intelligitur. Qđ uerbum
apte satishoc in loco ÷ positũ : qr ut adbellandum contra diabolũ
duodetiꝰ gradib humilitatis armarci fortit̾ consurgamꝰ. cotidie
adnõ euocam᷑. educimꝰ. ac ꝓuocaniꝰ. ut illo duce de uictoria¬

Expanded text:
citur quando ad summum bellum non solum milites, sed etiam caeteri vocantur; unde evocare, educere seu provocare intelligitur; quod verbum apte satis hoc loco est positum, quia ut ad bellandum contra diabolum duodecim gradibus humilitatis armati fortiter consurgamus, quotidie a Domino evocam
Abbreviated transcription (Latin):
ut soli dõ uuere delectent᷑. futurę pacis requiẽ quã illuc expec¬
tendẽ oportet animũ nr̃m orando atq pulsando : quo usq in¬
portunas desiderioꝵ carnaliũ suggestiones quȩ nris obsrepunt
sensib fortissima intentione sup̃eremꝰ. ac tam di insistere quo¬
usq psistendo uincamꝰ Estimet se homo decęł & dõ sem ꝑ respici omĩ¬
hora & facta sua omĩ loco abas pestu duimitatis uideri & ab angłis omĩ
nora reniintiari

Expanded text:
etis tranquillitatem, futurae pacis requiem quam illuc exspecntendere oportet animum nostrum orando, atque pulsando, quousque importunas desideriorum carnalium suggestiones, quae nostris obrepunt sensibus, fortissima intentione superemus; ac tandiu insistere, quousque persistendo vincammni hora, et facta sua omni loco ab aspectu Divinitatis videri, 9 et ab angelis omni hora renuntiari
Abbreviated transcription (Latin):
malaq in cogitationẽ ueniant: sed mãgis głiandũ ÷ simens mala
cunc dõ confitet᷑. qͣndo peccata pręterita humilisatis factigne ab illo
dãpnant᷑. Quia dũ unꝰ quisq diuina illuminatione p̃uenitur
statim molestiis turpiũ cogitacionũ pulsatur. sed eas dnõ confiteri
hunslit̃ ñ ueretur. Hã ut sollicitꝰ sit circa cogitationes suas ꝑuersas
dicat sẽꝑ utilis fr̃ incorde suo. Tunc ero ĩmaculatꝰ corã eo siobseruauero
me abiniqͥtate mea.  Subtilitꝰ beator monachor ẜ uita describit᷑¬
qui qdo ad aliquã se gram̃ dnĩ ꝑ uenisse cognoscunt: cauent ne
iterum iniquitatis antiquę calamitatib in notent᷑. Nan cogica¬
ciones illicitas occurre denionũ ÷ cogitationib uͦꝰ oblectari per¬

Expanded text:
malaque in cogitationem veniant; sed magis gloriandum, si mens mala ait, tunc Deo confitetur, quando peccata praeterita humili satisfactione ab illo damnantur; quia dum unusquisque divina illuminatione praevenitur, statim molestiis turpium cogitationum pulsatur, sed eas Domino confiteri tur tibi . Nam, ut sollicitus sit circa cogitationes suas perversas, dicat semper utilis frater in corde suo: Tunc ero immaculatus coram eo, si observavero me ab iniqqui quando ad aliquam se gratiam Domini pervenisse cognoscit, cavet ne iterum iniquitatis antiquae calamitatibus innodetur. tiones illicitas occurrere daemonum est, cogitationibus oblectari per
Abbreviated transcription (Latin):
icut unꝰ quisq sẽs infuturo iudicio ꝓ ꝗtitate uircutũ qłifica
et de erit in supplicio futurꝰ dãpnationis ordos lxt aba¬
Onĩ pocentis dĩ iustitia futuroꝵ p̃scia ab ipsa mutti origi¬
ne gehenue ignẽ creauit. qui inpętia reꝓbors.ee seme iꝙ¬
perẽt. Sed ardorẽ suum &iã sine lignis nunꝗ finiree ssed¬
et̃ miscris mors sine morter. finis sine fine. defectus sine

Expanded text:
icut unusquisque sanctus in futuro judicio pro quantitate virtutum glorificabndemnabitur. Nec deerit in supplicio futuro damnationis ordo, sed juxta quaOmnipotentis justitia futurorum praescia, ab ipsa mundi origine gehennae ignem creavit, qui in poena reproborum esse semel inciperet: sed ardorem suum etiam sine lignis nunquam finiret. Stur, mors sine morte, finis sine fine, defectus sine
Abbreviated transcription (Latin):
dñ prat ob sequiũ cum turpia declinat aspiͤre.uno¬
quando benedictionib ocupatur. Tunc auditus pla¬
cebit dõ : si detractionib non misceatur. Et pedes lau¬
dare dm̃ poterunt: fiursum suũ abomĩ malitia
reuocare festinent & manus benedicunt: si rapinis

Expanded text:
deo prestat obsequium si turpia declinet aspicequando dei laudibus occupatur, auditus placebit deo si se detractionibus non immisceat, pedes laudare deum poterunt si cursum suum ab omni malitia reuocare festinent, manus benedicunt deum si rapinis
Abbreviated transcription (Latin):
merias meis reputaui nichil scientię meę contuli.
sed si aliquid boni habui totũ głȩ dĩ dedi: nolui quasi mirabi¬
lib in notescere hominib. & nes quisiui aliquid suꝑ uires
meas unde me apud imꝑitos iactarẽ. Aliter. In magnis
enĩ ambulare ÷: magnã de se cunũ quẽq sentire. In mi¬
rabilib ire ÷: mirabilẽ de se aliquid se extistimare. Quod¬

Expanded text:
meis meritis reputavi, nihil scientiae meae contuli; sed si aliquid boni habui, totum gloriae Dei dedi; nolui quasi mirabilis innotescere hominibus, nec quaesivi aliquid super vires meas, unde me apud imperitos jactarem. Aliter: In magnis enim ambulare est magna de se unumquemque sentire. In mirabilibus est, mirabile de se aliquid existimare.
Abbreviated transcription (Latin):
in semet ipso om̃s habeat uoluntates. Scđo sinon solũ suorũ
ac tuũ : uerũ &iã cogitationũ nil suo celauerit seniori Tertio
sinichil disceetioni suȩ. sed udicio eiꝰ uniuersa cõmittat ac
monita eiꝰ sitiens ac libent̃ auscultet. Quarto si in omib obser¬
uec obȩdientię mansuetudinis patientięq constantiã. Beatus¬

Expanded text:
in sese omnes habeat uoluntates, secundo si non solum suorum actuum, uerum etiam cogitationum nihil suum celauerit seniorem, tertio si nihil suae discretioni, sed iudicio eius uniuersa committat ac monita eius sitiens ac libenter auscultet, quarto si in omnibus seruet oboedientiae mansuetudinem patientiaeque constantiam, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ła ⁊ p pietatis confitenti parcere quã uiuenti sine con¬
fessone p̾stare. Ꝙ ne aliquis dubitet de culparũ suarũ nume¬
rositatib t̾reretꝰ : qm̃ addidit qm̃bonꝰ. Quis enĩ dubitet ad
eũ recurrere quẽ sibi audit posse celerrime sub uenire:
humatra negligentia astudiosa & sedula supplicatione sus¬
leret remedii causã dicit ut ad confessi onem celerẽ dnĩ
debeat munere festinare. In scłm uitȩ huiꝰ significat cursum

Expanded text:
est gloria pietatis, confitenti parcere, quam viventi sine offensione praestare. Et ne aliquis de culparum suarum numerositatibus terreretur, addit quoniam bonus. Quis enim dubitet ad eum recurrere, quem sibi audit posse celerrime subvenire. Ahumana negligentia ab studiosa et sedula supplicatione suspenderet, remedii causam dicit, ut ad confessionem celerem Domini debeat munere festinare. In saeculum, vitae hujus significat cursum,
Abbreviated transcription (Latin):
componit. Sigͦ humiliatũ corsacrificiũ dõ est: sacrificiũ obtu¬
entiȩ laude fulgeret. Quanto magis qr hoc pu̾puratus
cum agunt fortia de semet ipsis uiliã sentuint: quid in
sua excusatione dicturi sunt qui sine oꝑe uircutis in¬
tumescunt. Sed quęlibet funt ꝙa : nulła sunt nisi ex
humilitate condiant᷑. Miranda quippe actio cũ elatione
ñ eleuat : s grauat. Qui enĩ siue humilitate uirtutes
congregat: inuento puluerẽ portat. & unde aliquid

Expanded text:
mea . Si ergo humiliatum cor sacrificium Deo est, sacrificium obtu patientiae laude fulgeret, sed quia hoc purpuratus cum agunt fortia de semetipsis vilia sentiunt, quid in sua excusatione dicturi sunt qui sine operatione virtutis intumescunt? Sed si quaelibet adsint opera, nulla sunt, nisi ex humilitate condiantur. Miranda quippe actio cum elatione non elevat, sed gravat. Qui enim sine humilitate virtutes congregat, quasi in vento pulverem po
Abbreviated transcription (Latin):
Ad condiendos cibosaet cellarariꝰ netessaria scd̃m cotidiane ex¬
pensȩ consuetudinẽ. neq ꝓfusȩ neq auare. ne uitio ipsus ł monaste.¬
rii substantia grauet᷑. ł fr̃s patiant᷑ in iuriã. Sed & necessitatem
in firmoꝵ frm̃ ac laborem considerans: nichil egrotantium
desideriis neget. ex his quȩ habuerit ꝗtum illis necesse f¬
erit. Ad uenieñtib diuersis fr̃ib escas parabit. Hȩc erit
cura custodis cellararii regurrens semꝑ ad senior consilium
Urequirens de omnib: uel p̾cipue de his quȩ ꝓpͥo suo intellestu
substantia ñ ÷ quȩ tribuat᷑ sermo responsionis porrigatur bonꝰ ut scriptũ :

Expanded text:
 necessaria secundum quotidianae expensae consuetudinem, neque profuse, neque avare; ne vitio ipsius vel monasterii substantia gravetur, vel fratres patiantur injuriam. Sed et necessitatem infirmorum fratrum ac laborem considerans, nihil aegrotantium desideriis neget ex his, quae habuerit, quantum illis necesse fuerit. Advenientibus diversis fratribus escas parabit. Haec erit cura custodis cellarii, recurrens semper ad seniorum consilium, et requirens de omnibus, vel praecipue de his quae proprio suo intellectu substantia non est, quod tribuatur, sermo responsionis porrigatur bonus, ut scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
diligit & certꝰ est de retributione dnĩ: nec suficere sibi putat
ea quȩ inningunt᷑ Sed semꝑ agm̃ta oꝑis quęrit: & maiorꝗquę
in iungunt᷑ desidat ce ex optat. Etiã si supͣ uideat᷑ u̾ires. eẽ qd facit¬
inc cadsianꝰ dicit. Illa uera ẽ. obȩdientia : quȩ quis aliquid dĩficile
ei imꝑetur. nichil tam̃ discutiens sine aliqua hesitatione ꝑficere
sibi suscipit imꝑatum. Itꝯ enim omibͣ uirtutib p̾ferri debet
obȩdientia : ut huic omia post ponantur & uniuersa dispendia
monachus subire contẽptꝰ sit: dũ modo hoc bonũ innullo uiolare

Expanded text:
diligit, et certus est de retributione Domini, nec sufficere sibi putat ea quae injunguntur, sed semper augmenta operis quaerit, et majora quae injunguntur desiderat et exoptat, etiamsi supra vires esse viiam Cassianus : « Vera obedientia est quae, quamvis aliquid difficile ei imperetur, nihil tamen discutiens sine aliqua cordis haesitatione perficere sibi suscipit imperatum. Ita enim omnibus virtutibus praeferre debet obedientiam, ut huic omnia postponantur, et universa dispendia monachus subire contentus sit, dummodo hoc bonum in nullo violare
Abbreviated transcription (Latin):
recte agunt᷑ stabunt. De domibꝰ qđ ꝑmaneant de tabernacuł qđ statara sintr poui¬
car. Diete ex ualio loco sc̃s uir. Unã petu adnõ hanc reqͥra ut in habite᷑ indopodi

Expanded text:
recte agunt, stabunt . De domibus, quod permaneant; de tabernaculis, quod statura sint, pollirecte agunt, stabunt . De domibus, quod permaneant; de tabernaculis, quod statura sint, pollicetur. Dicit et in alio loco sanctus vir: Unum petivi a Domino, hoc requiram, ut inha
Abbreviated transcription (Latin):
dii inꝑfectu sumꝰ & in cursu atq certamine habitamꝰ in tabernacuł. hoc omi iñte
patres mei. hoc loquit᷑ qͥ inegẏpto ÷ & adhuc in scło constitutꝰ. Qui aut̃ egredit᷑ de gy¬
pto quȩ hebraice drꝰ mesraim. & int̾p̃tat᷑ tribulatio. & ingredit᷑ uicioꝵ solitudin ẽ.
carpit iter suu. & dic̃ in psalmis. ꝑtransibo locũ tabernaculi admirabił usq ad domũ
di Ad mirabile ÷ enĩ nolle habitare cũ egyꝑtiis. s sũmerso pharaone t̾rã euꝑe re¬
pmissionis intrare. Unde & alibi loqͥt᷑. Quã dilecta tabernacula tua anẽ uircutũ.
concupiscit & deficit anima mea matria dnĩ. Et post paululũ. Beati om̃s qͥ habitant
in domo tua dne. in scła scłoꝵ laudabt̾ te. Uox exultationis & salutis: in tabernacuł
iustoꝵ.Et in puerbiis scriptũ reppimꝰ. Domꝰ iustoꝵ ꝑmanent. & tabernacula eoꝵ qui

Expanded text:
diu in profectu sumus et in cursu atque certamine, habitamus in tabernaculis, hoc omni mente diu in profectu sumus et in cursu atque certamine, habitamus in tabernaculis, hoc omni mente  peregrinus sicut omnes patres mei . Hoc loquitur qui in Aegypto est, et adhuc in saeculo constitutus. Qui autem egreditur de Aegypto, quae Hebraice dicitur MESRAIr suum, et dicit in psalmo: Pertransibo in locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei . Admirabile est enim nolle habitare cum Aegyptiis; sed submerso Pharaone, terram cupere repromissionis intrare . Unde et alibi loquitur: Quam dilecta tabernacula tua, Domine virtutum! concupiscit et deficit anima mea in atrlutis in tabernaculis justorum . Et in Proverbiis scriptum reperimus: Domus justorum permanent, et tabernacula eorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s inqͥt q̃ui relicti fuerint᷑ de cunctis gentibꝰ quȩ uenerint eont᷑ ierłm ascendent
ꝑsingulos annos ut adorent regẽ dnm̃ exercitiuĩ. & celebrent festiuitatẽ tabernaculoꝵ.
Hec q̃ iudei cassa spe in mille annoꝵ regnũ futura ꝓmittunt. euiꝰ solennitatis istud
exor diũ ÷. Egressus popłs isrł de egipto ꝑuasta & t̾ribilẽ ac lata solitudine inqua ñ
erat domꝰ uilla. oppidũ. specus. faciebat sibi tabernacula atq tentoria. quȩ ne̾ adsi¬
militudinẽ paruule auis papiliones uocarit᷑. in qͥbꝰ eũ coniugibꝰ morarent̃ ac liberis.
&e cibũ capent. & ꝑdiem solis arelores. & ꝑ nocte humore & frĩgus & roris in iuriam
nacula: respondebis ei. Multo tẽpore ꝑegrinati sumꝰ in egypto. de qua edunt nos
pulcherrimo. qđ iudei citrũ uocant. & de palmarũ ramis ac frondibꝰ ligni densis.¬
simi &e salicis &e popłi. hiftorie iecimꝰ fundam̃ta. ut ex his ad spũalia transeamꝰ. Quã¬

Expanded text:
Omnes, inquit, qui relicti fuerint de gentibus quae venerint contra Jerusalem, ascendent per singulos annos, ut adorent regem Dominum exercituum, et celebrent festivitatem Tabernaculorum. Haec quoque Judaei cassa spe in mille annorum regno futura promittunt, cujus solemnitatis istud exordium est: Egressus populus Israel de Aegypto per vastam et terribilem ac latam solitudinem, in qua non erat domus, villa, oppidum, specus, faciebat sibi tabernacula atque tentoria quae nunc a similitudine parvulae avis papiliones vocantur in quibus cum conjugibus morarentur ac liberis, et cibum caperent, et per diem solis ardores, per noctem humorem, et frigus, et roris injuriam nacula? respondebis ei: Multo tempore peregrinati sumus in Aegypto, de qua eduxit nos pulcherrimo, quod Judaei citrum vocant, et de palmarum ramis ac frondibus ligni densissimi, et salicis, et populi. Historiae jecimus fundamenta, ut ex his ad spiritualia transeamus. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
tisti. tuã ferociã clamitẽt. ł ale qͥd. & diis in euangłio contͣ phariseos ob¬
iurgantes qͣre ñ increparet pueros acclamantes sibi. osanna in excelsis filio
cdauid benedictꝰ qui uenit in nomine dñi. osanna in excelsis. Non legistis
in qͥt qr scriptũ ÷. exore infantiũ &e lactentiũ ꝑfecisti laudẽ : Et si isti tacu¬
erint: lapides clamabt̾. Licet enĩ pleriq ita intelligendũ putent. si iudei
tacuerant multitudo gentiũ confitebit᷑: tam̃ hȩc ÷ p̃ssior oe uelocior
ẽdificatio. m eam poter̾ magnitudinẽ sonare. Qđ ut significantiꝰ fiatreo¬

Expanded text:
tisti, tuam ferociam clamitent. Tale quid et Dominus in Evangelio contra Pharisaeos obtisti, tuam ferociam clamitent. Tale quid et Dominus in Evangelio contra Pharisaeos objurgantes, quare non increparet pueros acclamantes sibi: Osanna in excelsis filio David, benedictus qui venit in nomine Domini, Osanna in excelsis. Non legistis, inquit, quia scriptum est : Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem? Et si isti tacuerint, lapides clamabunt . Licet enim plerique ita intelligendum putent: si Judaei lacuerint, multitudo me gentium confitebitur: tamen haec est expressior et verior aedificatio meam poterunt magnitudinem personare. Quod ut significantius fiat, po
Abbreviated transcription (Latin):
tue: concidisti popłos multos. & peccauit anima tua. Quia lapis de pa¬
ricte clamabit . & lignũ qd int̾ iuncturas edificioꝵ ÷ respondebit. Lxx.
Oqui multiplicat auariciã malam domui suȩ. ut ponat in excelso nidũ
suũ. xeruatur de manu maloꝵ. Cogitasti confusione᷑ domui tuȩ: consũp¬
sisti popłos multosor peccauit anima tua. Propt̾ qđ lapis de pariete
clamabit: & scarabers de ligno loquet᷑ ea. Ad huc ad ipsũ sermo ÷ qͥ sibi
coaceruat malũ. & diuitiarũ multitulinẽ ñ intelligit causam c̾e̾. ruinȩ
similitudinẽ in excelso posuerit nidũ suũ. & arbitratꝰ sit se erui de manu
mali. id ÷ nunqͣm uenire in hostiũ potestatẽ. Qđ suꝑbiȩ consiliũ & arro¬
gans cogitatio: finẽ habuit ignominiã. Int̾fecisti popłos multos. & in
bachatꝰ es: ut si dici potest. lapides ciuitatis & ligna parietũ qͦs subuer¬

Expanded text:
tuae: concidisti populos multos, et peccavit anima tua. Quia lapis de patuae: concidisti populos multos, et peccavit anima tua. Quia lapis de pariete clamabit, et lignum quod inter juncturas aedificiorum est, respondebit. LXX: O qui multiplicat avaritiam malam domui suae, ut ponat in excelso nidum suum, et eruatur de manu malorum, cogitasti confusionem domui tuae: consumpsisti populos multos: et peccavit anima tua; propter quod lapis de pariete clamabit, et scarabaeus de ligno loquetur ea. Adhuc ad ipsum sermo est, qui sibi coacervet mala, et divitiarum multitudinem non intelligat causam esse ruinae suae similitudinem in excelso posuerit nidum suum, et arbitratus sit erui se de manu mali, id est, numquam venire in hostium potestatem: quod superbiae consilium, et arrogans cogitatio finem habuit ignominiam. Interfecisti populos multos, et in m crudelitate bacchatus es, ut, si dici potest, lapides civitatis et ligna parietum quos subver
Abbreviated transcription (Latin):
mcetepsicant sibi ñ sua. &e quasi gͣuissimũ lutũ &e ponderosum torquent
qquo pobaqunt i penas. sibi congreģant Isti spoliant gentes mubtas. qreffun-¬
duoi: sanguinẽ hominũ. &e impietatẽ exercent in eccłam. cerin oris labita¬
dues cangul reliq popłi eccliastici uidelicet uiri qui ñ fuerint eo errore
decepci: subito consurgent & euigilabt᷑ qͥsi de gͣui sonno. oe morelebẽ eos
de ieisidiabunt᷑ illis. & habebt̃ eos inp̾clam. Quidam putant hoc qđ dr ue qͥ
muiti plicat sibi quȩ ñ ft sua & cȩcera. de diuitib posse accipi. qͥ posessio¬
aqͥbꝰ subteo relinquant᷑. Qđ aut̃ ñ sit hominis id ÷ animalis racionabilis
ccena possessio: & dñs de monstrat dicens. Si in alieno ñ fuistis fideles. qd
ed nescio: an possint questionis ce solutionis ꝓpheticȩ ordinẽ seruare.
⁊ qui congregat auariciã domui suȩ: ut sit in excelso nidus
eiꝰ. & liberarẽ se putat de manu mali. Cogitasti confusionẽ domui

Expanded text:
multiplicant sibi non sua, et quasi gravissimum lutum et ponderosam torquem, qua pertrahantur ad poenas, sibi congregantes, spoliant gentes multas, et effundunt sanguinem hominum, et impietatem exercent in Ecclesiam et in omnes habitatores ejus. Sed reliqui populi, Ecclesiastici videlicet viri, qui non fuerint eorum errore decepti, subito consurgent, et evigilabunt quasi de gravi somno, et mordebunt eos, et insidiabmultiplicant sibi quae non sunt sua, et caetera, de divitibus posse accipi, qui possessioa quibus subito relinquentur. Quod autem non sit hominis, id est, animalis rationabilis, terrena possessio, et Dominus demonstrat, dicens: Si in alieno non fuistis fideles, quoSed nescio an possint quaestionis et solutionis propheticae ordinem servare. Vae qui congregat avaritiam malam domui suae: ut sit in excelso nidus ejus, et liberari se putat de manu mali: cogitasti confusionem domui
Abbreviated transcription (Latin):
regna celoꝵ. gehenne incencłia ñ sensuros. Et cũ hec repmiserint : consi¬
liũ ipsoꝵ ad ꝑfectũ uenire ñ poterit. s erit consiliũ confusionis ꝙ ignominie

Expanded text:
regna coelorum, et gehennae incendia non sensuros. Et cum haec repromiserint, consiregna coelorum, et gehennae incendia non sensuros. Et cum haec repromiserint, consilium ipsorum ad perfectum venire non poterit: sed erit consilium confusionis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥate elestr̃ucti sc̃ & ligna eoꝵ ambusta : tuã crudelitatẽ sonabint. Repp
eicentis quinq elitionibꝰ. id ÷ aqͥlȩ symmachi .Lxx. & theoclotionis & qpa¬
in xii. ꝓpħarũ. & duas alias editiones. in quarũ una scriptũ ÷. q lapisa
pariece̾ clamabit. quasi uermis in ligno loquens. & in altera. lapis enin
cle pariete uociferabit᷑ x. koa eoc.de ligno loquet᷑ ea. S ee aqͥla alius qo¬
dam quã nos dnimꝰ posuit. le ayge aia. id÷ massa de ligno respondebtq¬
ad distinctionẽ bone. Ut sit bona auaricia doctoris eccłiastici: qͥ nunqu
saciat᷑ multitudine sectatoꝵ & quanto plures habuert disciptos itana
magis ad eloctrine studiũ concitet᷑. Ue gͦ ei qͥ multiplicat sibi auariciã
pessima. & congregat domui suȩ conuenticula ꝑuersa. & ponunt in attoni¬
dũ suu. ut eruant᷑ de manu maloꝵ. Pollicent᷑ enĩ de mnanu maloꝵ ꝙ anti¬
xpc̃. & heretici eos qui suũ dogma suscipiunt fore in cȩlestibꝰ possessuros

Expanded text:
qui a te destructi sunt, et ligna eorum ambusta tuam crudelitatem sonabunt. Reperi, exceptis quinque editionibus, id est, Aquilae, Symmachi, Septim prophetis et duas alias editiones, in quarum una scriptum est: Quia lapis de Al. in pariete clamabit quasi vermis in ligno loquens: et in altera: Lapis enim de pariete vociferabitur, et σκώληξ de ligno loquetur ea. Sed et Aquila aliud quiddam quam nos diad distinctionem bonae, ut sit bona avaritia doctoris Ecclesiastici, qui numquam satiatur multitudine sectatorum, et quanto plures habuerit discipulos, tanto magis ad doctrinae studium concitetur. Vae ergo ei qui multiplponat in alto nidum suum, ut eruatur de manu malorum. Pollicentur enim et diabolus et Antichristus et haeretici, eos qui suum dogma suscipiant, fore in coelestibus possessuros
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbabit᷑ confusionis. eẽ. consiliũ ñ salutis. Iste ut diximꝰ ꝑuersttatis cloctor
consũpsit popłos multos. & quanto plures habuit in comitatu suo. tanto
magis delinquet contͣ animã suã. Deniq ȩccłȩ eiꝰ lapides. & ieͦ ã dͦo eͣ oaͣ
sutnꝰ intelligere. & scarabeũ de ligno. magistros quosq ꝑuersos. qͥ turpis
sumunt crucẽ. ut auariciã & suꝑbiã magistri sui diaboli doceant ore ui¬
pereo. Si quando uideris hereticoꝵ quẽ piam. qͣsi recondita ꝙ occulta my¬
steria cont᷑ eccłiam locͥ. & domũ cliaboli clomu p̾ferreapa alocam lap iꝓ pe¬

Expanded text:
babitur confusionis esse consilium, non salutis. Iste, ut diximus, perversitatis doctor consumpsit populos multos, et quanto plures habuit in comitatu suo, tanto magis deliquit contra animam suam. Denique Ecclesiae ejus lapides, et κάνθαρος, id sumus intelligere, et scarabaeum de ligno, magistros quosque perversos, qui turpis sumunt crucem, ut avaritiam et superbiam magistri sui diaboli doceant ore vipereo. Si quando videris haereticorum quempiam, quasi recondita et occulta mysteria contra Ecclesiam loqui, et domum diaboli domui praeferre Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
Qł cũ fecerint: manifeste ostendit᷑. qr a semet ipsis ęclificent ciuitatem.
exsanguinibꝰ : & p̾parent eã iniqͥtatibꝰ. Seqͥt᷑ eñi. Non sc̃ hȩc adrõ omĩpo¬
tente: id ÷ talis ȩdificatio ñ ÷ ad nõ sabaoth. quẽ nunc .Lxx. int̾ptati fcͣ
oĩpotentẽ. Deficient enĩ multi popłi. & quãuis in finitȩ gentes in eoꝵ
ducant̾ eriorẽ : tam̃ id lassabunt᷑ qł magis significat .c ay

Expanded text:
Quod cum fecerint, manifeste ostenditur, quia ex semetipsis aedificent civitatem Quod cum fecerint, manifeste ostenditur, quia ex semetipsis aedificent civitatem in sanguinibus, et praeparent eam in iniquitatibus. Sequitur enim: Non sunt haec a Domino omnipotente? id est, talis 621 aedificatio non est a Domino sabaoth, quem nunc LXX interpretati sunt, omnipotentem. Deficient enim multi populi, et quamvis infinitae gentes in eorum ducantur e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpheticꝰ. & plangat eũ qđ ȩdificet babilonẽ in sanguinibꝰ. & plurimoꝵ rui¬
nis ac mortibꝰ illiꝰ menia construat. Qui qr hoc fecerit urbi quã sanguinibꝰ
construxerat. postea quȩ adnõ inferant᷑ ausculta. Seqͥtur enĩ. Nunqͥd ñhȩc
a dño st̃ exercituũ : Id ÷ quȩ dicunt᷑. Loborabt̾ popłi inmulto igni. or gentes
inuacuũ. Id ÷ incensa babilone frustra popłi laborabt̃. & nite̾nt᷑ in nichilũ:
&r deficient popłi gentis chalclaicȩ. Quia replebit᷑ t̾ra ut cognoscat głam
dñi. Id ÷ cũ babilon fuerit euasa: manifesta fiet om̃ibꝰ potentia uirtusq dĩ
Quasi aquȩ oꝑientes mare. Sic gła diuĩ t̾ra uniu̾sa cõplebit᷑. sic̾ aquȩ alueũ:.¬
& fundũ contegunt maris. hȩc ut dyamꝰ iuxta litterã. Cȩcerũ ꝑspicuũ ÷:
in satiguinibꝰ. id ÷ ȩccłam suã in eoꝵ qͦs de cȩper interitu. & pꝰparent urbẽ
in iniquitatibꝰ. loquentes contͣ dm̃ ininiqͥtatẽ. & ponentes in excelsũ os suũ

Expanded text:
pheticus; et plangat eum quod aedificet Babylonem in sanguinibus, et plurimorum ruinis ac mortibus illius moenia construat. Qui quia hoc fecerit urbi, quam in sanguinibus construxerat, postea quae a Domino inferantur, auscultat. Sequitur enim: Numquid non haec a Domino sunt exercituum? id est, quae dicuntur. Laborabunt populi in multo igne, et gentes in vacuum, id est, incensa Babylone, frustra populi laborabunt, et nitentur in nihilum, et deficient populi gentis Chaldaicae. Quia replebitur terra ut cognoscat gloriam Domini, id est, cum Babylon fuerit eversa, manifesta fiet omnibus potentia virtutis Dei, quasi aquae operientes mare: sic gloria Domini terra universa complebitur, sicut aquae alveum et fundum contegunt maris. Haec ut diximus, juxta litteram. Caeterum perspicuum est, in sanguinibus, id est, Ecclesiam suam in eorum quos deceperunt, interitu, et praeparent urbem in iniquitatibus, loquentes contra Deum iniquitatem, et ponentes in excelso os suum.
Abbreviated transcription (Latin):
auaricia pessima. multiplicantis adu̾sũ donũ sua & confusione diabolie
ortera quꝓ de iniqͥtate eiꝰ & scelere pꝰcesser. Qđ autt ait aqͥla oe massa de liguoe
respondebit: massa referemꝰ ad illũ sensũ. quẽ dñs posuit in euangłio. Cauete
uos afermento phariseoꝵ. Cũq cdubitarent apłi. & qͥ dnã eẽt scire ñ possent:
euangłista int̾ptatꝰ ÷ dicens. Dixerat aut̃ eis: de doctrina phariseoꝵ. Recte
ꝗ doctrina hereticoꝵ. de ligno loqͥtur. Alit̃ enĩ ꝑsuaclere non possunt. nͥ głam¬

Expanded text:
nem diaboli, et caetera quae de iniquitate ejus et scelere praecesserunt. Quod autem ait Aquila, et massa de ligno respondebit, Massam referimus ad illum sensum, quem Dominus posuit in Evangelio: Cavete vobis a fermento Pharisaeorum . Cumque dubitarent apostoli, et quidnam esset, scire non possent, Evangelista interpretatus est, dicens: Dixerat autem eis de doctrina Pharisaeorum. Recte igitur doctrina haereticorum de ligno loquitur: aliter enim persuadere non possunt, n
Abbreviated transcription (Latin):
subtquentulp̃ ꝓusus fuerit recardare. expęcta illũ. Ueniens eni ueniec
un darlabit Et cetera que iam supͣ exposuimꝰ. P orro qđ apłs iux magistes¬
timonio abusus ÷ ad romanos scribens. iustꝰ aut̃ ex fide mea iuuet. & nori eo
qd habet᷑ in hebraico : causa ꝑspicua ÷. Scribebat romanis. qͥ scripturas he¬
uiticas nesciebant. nec erat ei cura de uerbis: cũ sensus e̾et intuto. & damso
miie p̾sens disputatio non haberet. Aliqͥn ubicũq diuersus ÷ sensus. Et alti
seriptũ. in hebraico. alit̃ in lxx: nota eũ his uti testimoniis. quę agamaliene
doctore legis didicerat. Et quomͦ uinũ potantẽ decipit. sic exit uir
supbꝰ. & nͨ decorabit᷑. Qui dilatauit quasi infernꝰ animã suã. & ipse qͣsi mors

Expanded text:
 exspecta illum, veniens enim veniet, et non tardabit; et caetera quae jam supra exposuimus. Porro quod Apostolus LXX magis testimonio abusus est, ad Romanos scribens: Justus autem ex fide mea vivet , et non eo quod habetur in Hebraico, causa perspicua est. Scribebat enim Romanis, qui Scripturas Hebraicas nesciebant: nec erat ei cura de verbis, cum sensus esset in tuto, et damnum ex eo praesens disputatio non haberet. Alioquin ubicumque diversus est sensus, et aliter scriptum est in Hebraico, aliter in LXX, nota eum uti his testimoniis quae a Gamaliele doctore legis didicerat. Et quomodo vinum potantem decipit, sic erit vir superbus, et non decorabitur, qui dilatavit quasi infernus anima
Abbreviated transcription (Latin):
płos. Nuqͥo ñ om̃s isti suꝑ eũ parabolã sument. & loquelã enigmatũ eĩ oe
dicet᷑ ue ei qͥ multiplicat ñ sua. usqueqꝰ & aggrauat contͣ se densũ lutum:
Nũqͥd non repente consurgent qͥ mordeant t̾e & suscitabunt᷑ lacerantes te.
ce eris in rapinã eis : Quia tu spoliasti gentes multas. spoliabt̃ te om̃s qͥ reliqͥ
fuerint de popłis. ꝓpt̃ sanguinẽ hominis & iniqͥtatẽ t̾re ociuitatis. & oĩũ
habitantiũ in ea .Lxx. Qui aitt̃ arrogans ÷ & cõtẽptor uir suꝑbꝰ. nichil ꝑdu¬
cet ad fine᷑. Qui dilatauit sic̃ infernꝰ animã suã. & iste quasi mors ñ adim¬
plet᷑. Et congregabit adse om̃s gentes. &e accipiet ad se om̃s popłos. Non ne uni¬
uersa hec aduersũ eam parabolam sument. & ꝓpositionẽ ad narrationem

Expanded text:
on omnes isti super eum parabolam sument, et loquelam aenigmatum ejus: et dicetur: Vae ei qui multiplicat non sua? usquequo et aggravat contra se densum lutum? Numquid non repente consurgent qui mordeant te: et suscitabuntur lacerantes te, et eris in rapinam eis? Quia tu spoliasti gentes multas, spoliabunt te omnes qui reliqui fuerint de populis propter sanguinem hominis, et iniquitatem terrae, civitatis et omnium habitantium in ea. LXX: Qui autem arrogans est et contemptor, vir superbus, nihil perducit ad finem: qui dilatavit sicut infernus animam suam, et iste quasi mors, non adimpletur. Et congregabit ad se omnes gentes, et accipiet ad se omnes populos: nonne universa haec adversum eum parabolam sument, et propositionem ad narrationem
Abbreviated transcription (Latin):
betis inbuxo. & in tabulis qͣs ꝓpħa descripsit uenire tardius uisio eeperit
eipesta eam qr ueniens ueniet & ñ tardabit. Si aut̃ dubitauerit fides
tua e putdueris u uenire qđ spondeo: habetis ꝓgrandi penae t mele
animȩ displicebis. Iustꝰ aut̃ qui credit uerbis meis &. de his ñ ambigit
quę polliceor habebit p̃mii nomine. uitã sempit̾nã. Nec statim debes argu

Expanded text:
beris in buxo, et in tabulis, quas propheta descripsit, venire tardius visio coeperit, exspecta eam: quia veniens veniet, et non tardabit. Si autem dubitaverit fides tua, et putaveris non evenire quod spondeo, habebis pro grandi poena quod meae animae displicebis. Justus autem qui credit verbis meis, et de his non ambigit quae polliceor, habebit praemium vitam sempiternam. Nec statim debes argue
Abbreviated transcription (Latin):
me eoei puerit male fuisse conquestũ: sciam qͥd ego quoci ei debea respon¬
dere Fliguer aut & miro sensu humanã descripĩit inpatiegaã quano
i disceptstior semꝑ habere consueuimꝰ. ut antequape nob araduerso
aliquis respondeatorsciamꝰ in quo nos arguat. ad responelendũ parem ĩlsono
ostenids t̃ espspoasione non rationis eẽ. s contentionis. Si enĩ eẽt ratio. respon-¬
sio debueret expetarift sic uideri: utrũ respondere debuerit. an consen¬
tre tacionabili responsioni. S & hoc notandũ. exeo qđ dyxerit ut udeã
qs loquat in me. ꝓpheticã uisionẽ & eloquiũ di ñ extrinsecus ad ꝓpħas fie¬
r sed intrinsecus & interiori homine respondere:. Unde & tacharias. Et
aneus in qͥd qͥ loquebat᷑ inme. Et in psalmis. Audiã qͥd loquatur in me dñs:¬

Expanded text:
 mihi responderit, et me corripuerit male fuisse conquestum, quid ego quoque ei debeam respondere. Eleganter autem et miro sensu humanam describit impatientiam, quam in disceptationibus semper habere consuevimus: ut antequam nobis ex adverso aliquis respondeat, et sciamus in quo nos arguerit, ad respondendum paremur. Ex quo ostenditur responsionem non rationis esse, sed contentionis. Si enim esset ratio, responsio debuerat exspectari, et sic videre utrum respondere deberet, an consentire rationabili responsioni. Sed et hoc notandum ex eo quod dixerat, Ut videam quid loquatur in me, propheticam Visionem et eloquium Dei non extrinsecus ad prophetas fieri, sed intrinsecus et interiori homini respondere. Unde et Zacharias: Et angelus, inquit, qui loquebatur in me . Et in Psalmis: Audiam quid loquatur in me D
Abbreviated transcription (Latin):
culii dĩ ft quam quã in euangłio pessimꝰ demon loquat᷑ . uagi indomũ ereui
unde etiui ñ÷ ei credendũ. Si quide nulla racionabilis ereatura ad hor i fartoi
oe aessuptro tabeo egrediet᷑. Terribilis ÷ chaldeus ꝓpt̾ multa uanaq suppleciar
que infert in contẽptores. Ill ustris: qr assumit sibi diuinitati slamp plipor
eula sua c falsa responsa. oe curationes morboꝵ quos ipse immiserat apuo im¬
perites& conteptoes ci uidet᷑ ilustris. ꝑnc gͦ conteptoris iuidiruie rat: sipuis luo¬

Expanded text:
aculum Dei est. Et quamquam in Evangelio pessimus daemon loquatur: Vadam in domum meam aculum Dei est. Et quamquam in Evangelio pessimus daemon loquatur: Vadam in domum meam unde exivi , non est ei credendum; siquidem nulla rationabilis creatura ad hoc fat assumptio ejus ab eo egredietur. Terribilis est Chaldaeus propter multa variaque supplicia quae infert in contemptores; illustris, quia assumit sibi divinitatis gloriam. Et per oracula sua et falsa responsa, et curationes morborum, quos ipse immiserat, apud imperitos et contemptores Dei videtur illustris. Erit enim contemptoris judicium atque su
Abbreviated transcription (Latin):
contemptores ce calum nuantes ꝓuidentiã sua. suscitaturũ se ehalcleos quersto¬
ꝑrtunit᷑ quosi demonia. uł angłos pessimos significans q ministrante feoui &t toe
gre as teibulationi quam infert in peccatores. ut animar homunit feslmor ꝙ
explens. qđ sibi fuerit imꝑatũ Et ambulat suꝑ latitudine t̾re Parcensi ee eite
fulgebat inpurpura &x illide quib dicit᷑. Qui dormiunt sup lestes etuttieo¬
ox elelieus affiuunt instratis suis qͥ comedunt uitulos de armenta Catentes.
& bibunt defecatũ uinũ & pͥmis ungunt᷑ ungentis. Qui at melata ambutest
nia. latitudo t̾re appellant᷑ quȩ de chalcdeoꝵ uestigus pͥmit. Noluer ieni an¬
bulare ꝓuixa or angustã uiam quȩ ducit ad uitq e ae ꝑquit. abuerbet̃i can¬
tułinẽ t̾re: ut possideant tabernacula ñ sua. Om̃is eñi racionabiles e sumiaa
licet puiciũ &e culpã suaꝰ hosꝑiciũ. facta sit chaldeoꝵ. tans pnatiliã. taberu¬

Expanded text:
 calumniantes providentiam suam suscitaturum se Chaldaeos qui interpretantur quasi daemonia, vel angelos pessimos significans, qui ministrant furori ejus, et irae et tribulationi quam infert in peccatores vel animas hominum pessimorum per explens quod sibi fuerit imperatum, et ambulat super latitudinem terrae, lata enim et fulgebat in purpura , et illi de quibus dicitur: Qui dormiunt super lectos eburneos, et deliciis affluunt in stratis suis. Qui comedunt vitulos de armentis lactentes, et bibunt defoecatum vinum, et primis unguntur unguentis : qui quia in lata ambulant via, latitudo terrae appellantur, quae Chaldaeorum vestigiis premitur. Noluerunt enim ambulare per arctam et angustam viam, quae ducit ad vitam, et per quam ambulabat Pauitudinem terrae, ut possideant tabernacula non sua. Omnis enim rationabilis anima licet per vitium et culpam suam hospitium facta sit Chaldaeorum, tamen per naturam tabern
Abbreviated transcription (Latin):
mas e sabbata uone odeti anima mea. Qđ aut animã suã I agutꝰi eoi
mente &. cogutliorie debemꝰ accipere ut sit inteuect meo sensi disoure¬
sporileo: ita uistꝰ qͥ eredicleit piilsioni mee uiuet in fidertur i et q uuod
duntarat ut & translationẽ . Ixx. misceamꝰ Seribe in corde tuoi o q̃ta
parui li d pͥme edementa accipiunt litteraru curuos apiceseeͦ. oeiesste
manũ qi hirxo erudiunt er ad recte scribendũ meditatione ccesorescrentte

Expanded text:
as et sabbata vestra odit anima mea . Quod autem animam suam Deus dixit, pro mente et cogitatione debemus accipere, ut sit intellectus: meo sensui displicespondeo; ita justus qui crediderit promissioni meae, vivet indumtaxat ut et translationem Septuaginta misceamus. Scribe in corde tuo, et quasi parvuli qui prima elementa accipiunt litterarum, curvos apices et trementem manum in buxo erudiunt, et ad recte scribendum meditatione consuescunt; ita
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Si retrarerit se : ñ placebit animȩ meȩ in eo. Iustꝰ aut̃ exfide mea uiuet.
baebumathĩ: recte transtulerant in fide mea. Nunc aut̃ similitudo
littere. uau. & ĩot̃. quȩ mensura tantũ int̾ se distant: causa erroris fuit.
hoc quare dictũ sit: sequens disputatio comp̃hendit. Iuxta reꝑmissionem
que. a ql sem urrũ isauan⁊ fuit licens. ad hue loquente te dicam. ecce adsis¬

Expanded text:
bit: si retraxerit se, non placebit animae meae in eo. Justus autem ex fide mea vivet.  legeretur BAEMUNATHI  , recte transtulissent, in fide mea. Nunc autem similitudo litterae VAU et JOD, quae mensura tantum inter se distant, causa erroris fuit. Hoc quare dictum sit, sequens disputatio comprehendit. Juxta repromissionem quae ad sanctum virum in Isaia fit, dicens: Adhuc loquente te, dicam, ecce ads
Abbreviated transcription (Latin):
pectin ees ppbassi ignorares: s ut qđ tu manifestꝰ scripseris. lec dat absgresena¬
pedimto & difficũltate possit legere. atq peurrere. Q. Etranftuser unt
qͥ ad timotheũ scribitur. Persequere iusticiã. pietatẽ. fidem. caritate. Sacien¬
tiani ꝑ iansuetulinẽ Et ad romanos. hospitalitatem sectantes Et a. racien¬
thioisił sequimini caritatem. Ipsa aut̃ uisio dequa tͥ dixi scribe uisionem
or man ifesta in buxo. ut possit ꝑseqͥ qͥ legit. adhuc in tẽpore constitutor et
sde quio saluator att empore accepto exaucliui te & indie salutis auiliat᷑¬

Expanded text:
eta, si ignorares, sed ut quod tu manifestius scripseris, lector absque impedimento et difficultate possit legere atque percurrere; quod Septuagintqui ad Timotheum scribitur: Persequer justitiam, et pietatem et fidem, charitatem, patientiam, mansuetudinem . Et ad Romanos: Hospitalitatem sectantes . Et ad Corinthios: Persequimini charitatem . Ipsa autem visio de qua tibi dixi: scribe visionem, et manifesta in buxo, ut possit persequi qui legit, adhuc in tempore constituto est, de quo Salvator ait: Tempore acceptabili
Abbreviated transcription (Latin):
calũpniari &e declinare adnõ. earguentes eũ iniqͥtatis. Uidebitis gͦ contẽptoris
& tunc admirabimini. & omnẽ ur̃am quęrelam ꝓnichilo computabitis: cum
ꝑspereritis me facere in diebꝰ ur̃is. ne forte dicatis. qͥd ad nos ꝑtinet de futuro.
opus q tam grande erit. o uram omnẽ oppͥmet causatione. ut siquis nunc
futurũ ẽẽ. p̃dixerit. fidẽ ñ facile accõmodetis. Qđ aut̃ hoc opus sit: in consẽ¬
quentibꝰ demonstratur. Gyia ecor ego suscitabo chaldeos gentẽ amara
ae uelocẽ: ambulantẽ suꝑ latitudinẽ trȩ ut possideat tabernacula non sua.¬

Expanded text:
calumniari, et declinare a Domino coarguentes eum iniquitatis. Videbitis ergo contemptores, calumniari, et declinare a Domino coarguentes eum iniquitatis. Videbitis ergo contemptores, et tunc admirabimini, et omnem vestram querelam pro nihilo computabitis, cum perspexeritis me facere in diebus vestris; ne forte dicatis: Quid ad nos pertinet de futuro? Opus quod tam grande erit, et vestram omnem opprimet causationem: ut si quis nunc futurum esse praedixerit, fidem non facile accommodetis. Quod autem hoc opus sit, in consequentibus demonstratur. Quia ecce ego suscitabo Chaldaeos, gentem amaram et velocem, ambulantem su
Abbreviated transcription (Latin):
Symiachus ꝓeo qđ diximꝰ qr opus factũ ÷ indiebꝰ uris cetera similit᷑. Rur¬
sũ in pͥncipiõ capituli ubi inhebraico seriptũ ÷. raũ. bag̾. goiiñ. & nos tran¬
stulimus aspicite ingentibꝰ. &. Lxx. posuer̃ uicdete conte̾ptores. Excepto aqͥla
& symmacho &e theodotione qͥ cũ nr̃a int̾p̃tatione concordant in alia quadam
tis declinantes. Igit᷑ ad suꝑiorẽ querelam causantis ꝓpħe & dicentis. usquequo
dnẽ clamabo & non audies. & reliqua usq ad finẽ hus ȩxordii. uox dñi respor¬
dentis inducit᷑. ut hanc in iqͥtatem quã in solo isrł fieri putat: cernat ingen
p̃cdixerit qđ futurũ ÷ ꝓrei magnitudine uideat᷑ in credulũ. Sed & hoc qđ
lxx. & cȩteri int̾pretes edider uidete contẽptores siue uidebitis calupniato¬
res ox declinantes: consensu loci huiꝰ congruit. Et exipso sermone arguunt᷑
dĩ contemnere maiestatẽ. & temerarie loqui. &e quantũ inse ÷ dĩ puidentiam

Expanded text:
atus est, quia opus fiet in diebus vestris: caetera similiter. Rursum in principio capituli, ubi in Hebraico scriptum est RAU BAGGOIM  , et nos transtulimus, aspicite in gentibus, et LXX posuerunt, videte contemptores, excepto Aquila et Symmacho et Theodotione, qui cum nostra interpretatione concordant, in alia quadam tis declinantes. Igitur ad superiores querelas causantis prophetae et dicentis: Usquequo, Domine, clamabo, et non exaudies? et reliqua usque ad finem hujus exordii, vox Domini respondentis inducitur, ut hanc iniquitatem quam in solo Israel fieri putat, cernat in genpraedixerit quod futurum est, pro rei magnitudine videatur incredulum. Sed et hoc quod LXX et caeteri interpretes ediderunt: Videte contemptores, sive videbitis calumniatores et declinantes, cum sensu hujus loci congruit, et ex ipso sermone arguunturDei comtemnere majestatem, et temerarie loqui, et quantum in se est, Dei providentiam