comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sinistra inquit eiꝰ sub capite meo:
non me enim deseret in tem¬
poralib necessariis : sed tamen ip¬
sa sinistra sub capite erit. non capi¬
ti preponetur. sed erit sub capite:
ut dextera eius complectatur me.
pollicens uitam ȩternam. Ita enim
sinistra sub capite. dextera super
caput: impletur quod ad thimo¬
theum scriptum ẽ. promissionem
habens uite p̾sentis & futu¬
re. Promissionem inquit habens
uite presentis & futurȩ. Quid in p̃¬
senti : sinistra sub capite. Quid in
futuro: Dextera eius complectetur
me. Tempori necessaria quęritis:
quęrite primũ regnum dĩ. id est
dexteram: & hȩc omĩa apponentur
uobis. Habebitis hic inquit & di¬
uirias & głam: & in futuro sȩculo
uitam ȩternam: & sinistra continebo
infirmitatem urãm: & dextera coro¬
nabo ꝑfectionem ur̃am. An forte
apłi relinquentes omĩa sua. aut
pauꝑib qđ habebant distribuentes.¬

Expanded text:
«Sinistra,» inquit, «ejus sub capite meo.» «Sinistra,» inquit, «ejus sub capite meo.» Non enim me deseret in temporalibus necessariis: sed tamen ipsa sinistra sub capite erit; non capiti praeponetur, sed erit sub capite; ut dextera ejus complectatur me, pollicens vitam aeternam. Ita enim sinistra sub capite, si dextera super caput; impleturque quod ad Timotheum scriptum est: «Promissionem habens vitae praesentis et futurae» . «Promissionem,» inquit, «habens vitae praesentis et futurae.» Quid in praesenti? «Sinistra sub capite.» Quid in futuro? «Dextera ejus complectetur me.» Tempori necessaria quaeritis? «Quaerite primum regnum Dei,» id est, dexteram; «et haec omnia apponentur vobis» . Habebitis hic, inquit, et divitias et gloriam, et in futuro saeculo vitam aeternam: et sinistra continebo infirmitatem vestram, et dextera coronabo perfectionem vestram. An forte Apostoli relinquentes omnia sua, aut pauperibus quod habebant distribuentes
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ: dextera iniqͥtatis. Ideo os eoir locutũ ẽ ua¬
nitatem: quia hoc in dextera po¬
suerunt. quod in sinistra habere
debuerunt. Quid enĩ in dexte¬
ra ponere debuerunt: Dm̃. et̃¬
nitatem: annos dĩ non deficien¬
tes: de quib dicitur. & anni tui
non deficient. Ibi dextera: ibi
ẽẽ deb& desiderium nr̃m. Sini¬
stra utamur ad tempus : dexte¬
ram desideremus inȩternum.
Diuitiȩ si affluant: ne appona¬
tis cor. Si enĩ diuitiis fluentib
cor apposueritis : quod sinistrũ
ẽ dextrũ facietis. Corrigite uos:
agnoscite sapientiam amplecten.¬
tem uos. cui dictum ẽ. sinistra eiꝰ
sub capite meo: & dextera eius
complectetur me. Uidete amatoria
scã cantica: uidete cantica canticoꝵ.
Quid dicit sponsa  sponso: sinistra
eius sub capite meo: & dextera eius
complectetur me. Sinistra sub ca¬
pite : dextera suꝑ caput. Amplec¬
tentis enim desuꝑ brachium suꝑ
caput. sinistra autem subter caput.

Expanded text:
eorum dextera iniquitatis;» ideo «os eorum locutum est vaeorum dextera iniquitatis;» ideo «os eorum locutum est vanitatem:» quia hoc in dextera posuerunt, quod in sinistra habere debuerunt. Quid enim in dextera ponere debuerunt? Deum, aeternitatem, annos Dei non deficientes, de quibus dicitur, «Et anni tui» «non deficient» : ibi dextera, ibi esse debet desiderium nostrum. Sinistra utamur ad tempus, dexteram desideremus in aeternum. Divitiae si fluant, ne apponatis cor . Si enim divitiis fluentibus cor apposueritis, quod sinistrum est, dextrum facietis. Corrigite vos, agnoscite sapientiam amplectentem vos; cui dictum est, «Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me» . Videte amatoria sancta cantica; videte Cantica canticorumesiae. Quid dicit sponsa de sponso? «Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me.» Sinistra sub capite, dextera super caput. Amplectentis enim desuper brachium super caput, sinistra autem subter caput.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Sed quid ait apłs petrus:
Habemus certiorem prophicum ser¬
monẽ. eui benefacitis intendentes
tanquã lucernȩ lucenti in obseu¬
ro loco: donec dies lucescat. & lu¬
cifer oriatur in cordib ur̃is. Ipse
dies: premiũ nr̃m ibi est. Mane
exaudies uocem meã. Oane asta¬
bo tibi. & contemplabor. Ergo o.¬
pare quãuis in nocte manib tuis.¬
bus: Nonne iacob sc̃s patriarcha.
fugiens a facie esau fr̃is sui in me¬
sopotamiã. seruiens ditatus regres¬
sus ẽ: & egit gratias dño dõ suo.
quia in uirga sua transiit fluui.¬
um. & regressus ẽ cum tanta a.¬
bundantia pecorum atq filioꝵ:
quid dicimus: non ẽ ista felicitas:
Sit licet: sed sinistra. Quid est
sinistra: temporalis: mortalis.
corporalis. Nolo illam iam de¬
fugias: sed neq dexteram putes.
Non enim isti ideo maligni. ideo
uani. quia his abundant : sed
quia id quod sinistrum esse de¬
buit. in dextro ponebant. Ideo & dextera

Expanded text:
tur: sed quid ait apostolus Petrus? tur: sed quid ait apostolus Petrus? «Habemus certiorem propheticum sermonem, cui benefacitis intendentes, tanquam lucernae lucenti in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in cordibus vestris» . Ipse dies praemium nostrum ibi est. «Mane exaudies vocem meam; mane astabo tibi, et contemplabor» . Ergo operare, quamvis in nocte, manibus tuisbus ? Nonne Jacob sanctus patriarcha fugiens a facie Esau fratris sui in Mesopotamiam, serviens ditatus, regressus est, et egit gratias Domino Deo suo, quia in virga sua transiit fluvium, et regressus est cum tanta abundantia pecorum atque filiorum ? Quid dicimus? non est ista felicitas? Sit licet, sed sinistra. Quid est, sinistra. Temporalis, mortalis, corporalis. Nolo illam jam diffugias, sed neque dexteram putes. Non enim isti ideo maligni, ideo vani, quia his abundabant; sed quia id quod sinistrum esse debuit, in dextera ponebant. Ideo «et dextera
Abbreviated transcription (Latin):
quid dignũ desiderate lucis suȩ: &
si in nocte umbrȩ ẽ. querat diem.
Dies enĩ huiꝰ uanitatis. cognoscenti
homini dies ẽ tribulationis: siue
aliqua incõmoditate. & aliqua
molȩstia noceat nobis. siue aliqua
prosꝑitate mundus arrideat. totũ
timendum & gemendũ est: qm̃
temptatio ẽ uita humana suꝑ t̃ram.
Unde dicitur. Tota die contristat᷑
ambulabam. Solatiis opus habe¬
mus: & quicquid nobis nunc ex-¬
hibet ds̃. cum prospere exhibet. ñ
ẽ gaudium beatorum. sed consolatio
miserorum. Itaq agat aliquid in¬
quã homo dignum desiderata luce.
in istis dieb umbrȩ suȩ: & in noc̃te
inquirat dm̃ sicut scriptum est.
In die tribulationis meȩ dm̃ exqͥ¬
siui. manib meis nocte coram eo: &
non sum deceptus. Quã dicit diẽ
tribulationis: nisi quã dicit &¬
noctem: Manib meis nocte corã
eo. Adhuc in nocte sumus: & ad
propħie lucernã uigilamus. Aliqͥd
promissũ est: quod ad huc expecta¬

Expanded text:
quid dignum desideratae lucis suae; et quid dignum desideratae lucis suae; et si in noctis umbra est, quaerat diem. Dies enim hujus vanitatis, cognoscenti homini, dies est tribulationis; sive aliqua incommoditate et aliqua molestia noceat nobis, sive aliqua prosperitate mundus arrideat, totum timendum et gemendum est, quoniam tentatio est vita humana super terram : unde dicitur, «Tota die contristatus ambulabam» . Solatiis opus habemus, et quidquid nobis nunc exhibet Deus, cum prospere exhibet, non est gaudium beatorum, sed consolatio miserorum. Itaque agat aliquid, inquam, homo dignum desiderata luce in istis diebus umbrae suae, et in nocte inquirat Deum, sicut scriptum est: «In die tribulationis meae Deum exquisivi manibus meis nocte coram eo, et non sum deceptus» . Quam dicit diem tribulationis, nisi quam dicit et noctem? «Manibus meis nocte coram eo.» Adhuc in nocte sumus, et ad prophetiae lucernam vigilamus. Aliquid promissum est quod adhuc exspecta
Abbreviated transcription (Latin):
deficientis ueritatis. Nam & ista crea¬
tura ẽ loci sui. Impleuit enĩ ds̃
terram sicut scriptum ẽ bonis suis.
Quid ẽ suis: sibi congruentibus.
Sed hȩc omĩa terrena. uolatica. tran¬
sitoria. si comparentur illi ueritati.
ubi dictum ẽ ego sum qui sum :
totum hoc quod transit. uanitas
dicitur. Euanescit enim ꝑ tempus:
tanquã in aura fumus. & quid
dicam amplius: quã id quod a¬
postolus iacobus dixit. uolens ho¬
mines suꝑbos ad humilitatem redi
uamtati similis factus ẽ: peccando
uanitati similis factus ẽ. Nam
quando primũ conditus. ueritati
similis factus ẽ: sed quia peccauit.
quia recepit digna. uanitati simi.¬
lis factus ẽ. Pro iniquitate enim
erudisti hominẽ. dicit in alio psal.¬
mo: & tabescere fecisti sicut araneã
animã meã. Inde & hoc. homo
uanitati similis factus ẽ. Ibi qͥd
ait : ecce ueteres posuisti dies meos:
hic quid ait : Dies eius sicut um¬
bra p̃tereunt. Attendat sibi homo
in dieb umbrȩ suȩ. ut faciat ali¬

Expanded text:
s. Nam et ista creatura est loci sui. «Implevit» enim «Deus terram,» sicut scriptum est, «bonis suis» . Quid est, «suis?» Sibi congruentibus. Sed haec omnia terrena, volatica, transitoria, si comparentur illi veritati, ubi dictum est, «Ego sum qui sum» ; totum hoc quod transit, vanitas dicitur. Evanescit enim per tempus, tanquam in auras fumus. Et quid dicam amplius, quam id quod apostolus Jacobus dixit, volens homines superbos ad humilitatem redigvanitati similis factus est.» Peccando «vanitati similis factus est.» Nam quando est primum conditus, veritati similis factus est; sed quia peccavit, quia recepit digna, «vanitati similis factus est. Pro iniquitate» enim «erudisti hominem,» dixit in alio psalmo, «et tabescere fecisti sicut araneam animam ejus.» Inde et hoc, «Homo vanitati similis factus est.» Ibi quid ait, «Ecce veteres posuisti dies meos» . Hic quid ait? «Dies ejus sicut umbra praetereunt.» Attendat sibi homo in diebus umbrae suae, ut faciat ali
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ uenalem: carius emit equum
quã hominẽ. Ille te quanti ȩstimet
uide: ut possis dicere. Si ds̃ pro nob̃:
quis contra nos: & quanti te estima¬
uit. qui filio proprio non peꝑcit. sed
pro nobis om̃ibus tradidit eum:
Quomodo non & cũ illo om̃ia nob
donauit: Qui hanc annonã dedit
pugnanti: quid seruat uincenti:
Ego sum inquit panis uiuus: qui de
glo descendi. Hec ẽ annona prelian¬
tium. de horreis inuecta dñicis. unde
pascuntur angli: quia panem angłoꝵ
manducauit  ͦ. Post prelia uero & hanc
annonam. quid seruat: quid dabit
uictoribus. nisi quod in alio psalmo
dicitur: unam petii a dño hanc reqͥ¬
ram. ut inhabitem in domo dñi ꝑ
om̃s dies uitȩ meȩ: ut contempler de

Expanded text:
servum venalem, carius emit equum, servum venalem, carius emit equum, quam hominem. Ille quanti te aestimet vide, ut possis dicere: «Si Deus pro nobis, quis contra nos?» Et quanti te aestimavit, «qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum? Quomodo non et cum illo omnia nobis donavit» ? Qui hanc annonam dedit pugnanti, quid servat vincenti? «Ego sum,» inquit, «panis vivus, qui de coelo descendi» . Haec est annona praeliantium, de horreis invecta dominicis, unde pascuntur Angeli: quia, «Panem Angelorum manducavit homo» . Post praelia vero et hanc annonam quid servat? quid dabit victoribus, nisi quod in alio psalmo dicitur: «Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae m
Abbreviated transcription (Latin):
nam modo pugnas. Quere pacẽ:
& sequere eam. Disce: dic. Miseri¬
cordia mea. & refugiũ meũ: suscep¬
tor m̃s. & erutor m̃s. Protector m̃s.
susceptor m̃s. ne cadam: erutor ne
heream. protector ne feriar. Frotec¬
tor m̃s. &. in ipso speraui. In his om¬
nibus: tͥoto labore labore meo. in
om̃ib prelus meis. in om̃ib diffi¬
cultatibus meis. in ipso sꝑaui. Qui
subdidit popłm meũ sũb me. Ecre
caput nr̃m loquitur nobiscum.
Dñe: quid ẽ homo. qm̃ in notuisti ei
Totum quod ẽ. hoc ẽ: qm̃ in notu¬
ordinas: nosti sub quo ponas. supra
quid ponas. Estimatio enĩ ẽ. quanti
pretii sit: quiq quanti estimauit
hominẽ. qui pro eo unici sanguinẽ
fudit. Quid ẽ homo. qm̃ in notiusti
ei ÷ cui. quid innotiusti: quid ẽ filius
hominis. qm̃ ęstimas eum: qm̃ tanti
eum pendis. tanti eum ȩstimas: pretio¬
sum quiddam ẽẽ ostendis. NIon enĩ
sic ds̃ estimat hominẽ: quomͦ homo
estimat homi nẽ. Quando inuenit

Expanded text:
Nam modo pugnas. «Quaere pacem, Nam modo pugnas. «Quaere pacem, et sequere eam» . Disce, dic, «Misericordia mea et refugium meum, susceptor meus et erutor meus, protector meus. Susceptor,» ne cadam; «erutor,» ne haeream; «protector,» ne feriar. «Protector meus, et in ipso speravi.» In his omnibus, in toto labore meo, in omnibus praeliis meis, in omnibus difficultatibus meis in ipso speravi. «Qui subdit» «populum meum sub me.» Ecce caput nostrum loquitur nobiscum.ne, quid est homo, quoniam innotuisti ei?» Totum quod est, hoc est «quoniam innotuordinas, nosti sub quo ponas, supra quid ponas. Aestimatio enim est, quanti pretii sit quidque. Quanti aestimavit hominem, qui pro eo Unici sanguinem fudit? «Quid est homo, quoniam innotuisti ci?» Cui, quis innotuisti Quid est «filius hominis, quoniam aestimas eum?» Quoniam tanti eum pendis, tanti eum aestimas, pretiosum quiddam esse ostendis. Non enim Deus sic aestimat hominem, quomodo homo aestimat hominem: quando invenit
Abbreviated transcription (Latin):
hac. nobis preliantibus dicitur.
Uenite filii audite me: timorẽ
dñi docebo uos. In prelio estis. in
contentione confligitis : & tamen
quandã requiem desideratis. Qis
ẽ homo qui uult uitã: & diligit
uidere dies bonos:: Quis ẽ qui ñ
dicat. ego: ĩbi uita. ibi dies boni:
ubi nichil caro concupiscit aduersũ
sp̃m. ubi non dicitur. pugna. sed
gaude. Sed quis ẽ qui hos dies
uelit: om̃is homo certe dicit Ego
Audi quid sequitur. Uideo quia
laboras: uideo quia in pugna. in
periculo diuersaris. Audi quid se¬
quitur. Doceat manus in prelium:
digitos in bellum. Contine linguã
tuã amalo: & labia tua ne loqͦnt᷑
dolum. Declina amalo: & fac bo¬
num. Quomodo enĩ poteris fa¬
cere bonũ: nisi declinaueris a
malo: Quid quęro ut uestias:
quando adhuc expolias: Quid
quęro ut dones: quando adhuc
rapis: declina a malo: & fac bonũ.
Non sub te ploret primo pauper:
ut gaudeat de te pauper. Declina
a malo: & fac bonũ. Qua mercede:

Expanded text:
hac nobis praeliantibus dicitur: hac nobis praeliantibus dicitur: «Venite, filii, audite me; timorem Domini docebo vos.» In praelio estis, in contentione confligitis; et tamen quamdam requiem desideratis. «Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos?» Quis est qui non dicat: Ego? Ibi vita, ibi dies boni, ubi nihil concupiscit adversus spiritum: ubi non dicitur, Pugna; sed Gaude. Sed quis est qui hos dies velit? Omnis homo certe dicit: Ego. Audi quid sequitur. Video quia laboras, video quia in pugna, in periculo diversaris: audi quid sequitur; docet manus in praelium, digitos in bellum. «Contine linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum; declina a malo, et fac bonum.» Quomodo enim poteris facere bonum, nisi declinaveris a malo? Quid quaero ut vestias, quando adhuc exspolias? quid quaero ut dones, quando adhuc rapis? «Declina a malo, et fac bonum.» Non sub te ploret primo pauper, ut gaudeat de te pauper. «Declina a malo, et fac bonum.» Qua mercede?
Abbreviated transcription (Latin):
pud te mensura. ueniȩ dande : in-¬
uenies apud me mensurã. ueniȩ ac¬
cipiendȩ. Est apud te mensura tri-¬
buendi quod habes: inuenies apud
me mensurã accipiendi quod non
habes. O isccłia mea & refugium
meum: susceptor & erutor meus.
Multũ laborat preliator hic : te¬
nens concupisentem aduersus sp̃m
carnem. Tene quod tenes. Tunc
erit plene quod uis. cum absorta
fuerit mors in uictoria: quando
resuscitatum mortale hoc corpus.
transfertur in habitudinem an¬
głicam. & in cȩlestem subuolat qͣ¬
litatem. Mortui inquit in xp̃o.
resurgent primi: deinde & nos
uiuentes. qui reliqui sumus in ad¬
uentu dñi. simul rapiemur cũ
illis in nubibus. oͣbuiam xp̃o in
aera : & sic semꝑ cũ dño erimus.
Ibi absorbebitur mors in uictori¬
am: ibi dicetur. Ubi ẽ mors con.¬
tentio tua : ubi ẽ mors aculeus
tuus: non enĩ relinquetur nec
in animo nec in corpore: quod
rebellet aduersus amorem dĩ.
Plena uictoria: plena pax. De

Expanded text:
pud te mensura veniae dandae; inpud te mensura veniae dandae; invenies apud me mensuram veniae accipiendae: est apud te mensura tribuendi quod habes; invenies apud me mensuram accipiendi quod non habes. 9. «Misericordia mea et refugium meum, susceptor meus et erutor meus.» Multum laborat praeliator hic, tenens concupiscentem adversus spiritum carnem. Tene quod tenes. Tunc erit plene quod vis, cum absorpta fuerit mors in victoriam; quando resuscitatum mortale hoc corpus transfertur in habitudinem angelicam, et in coelestem subvolat qualitatem. «Mortui,» inquit, «in Christo, resurgent primi: deinde et nos viventes qui reliqui sumus, in adventu Domini simul rapiemur cum illis in nubibus obviam Christo in aera; et sic semper cum Domino erimus» . Ibi absorbebitur mors in victoriam: ibi dicetur, «Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus» ? Non enim relinquetur, nec in animo, nec in corpore, quod rebellet adversus amorem Dei. Plena victoria plena pax. De
Abbreviated transcription (Latin):
tam: quã modo cõmemoraui. Iudi¬
cium enĩ sine misccłia. illi qui non fe¬
cit misccłiam. Sine miscdia iudica¬
bitur : qui misccłiam non fecit ante¬
quã iudicaretur. Quid deinde.
quid sequitur: suꝑ exaltat autem
miscđia iudicio. Quid ẽ fr̃s. suꝑ¬
exaltat misccłia iudicio: suꝑ ponit᷑
misccłia iudicio. In quo inuentum
fuerit opus miscdiȩ. & si habuerit
aliquid forte in iudicio. quo punia.¬
tur : tanquã unda misccłiȩ. peccati
ignis extinguitur. Suꝑ exaltat em̃
miscđia iudicio. Quid autẽ cum
talibus subuenit. & cum tales libe¬
rat. & cum talib ignoscit: in iustus
ẽ ds̃ : absit. & ibi iustus ẽ. Non
e tollit misccłia iusticiam : nec
iusticia miscłiam. Uide enĩ. si ñ
iustus ẽ. Dimit te. & dimitto:
da. & do. Uide si non iustus est.
In qua mensura fueritis mẽnsi: in ea
remetietur uobis. Ad hoc enĩ. in
qua mensura: Non enĩ in mensura
eiusdem generis ẽ : sed ad hoc eadẽ
mensura. Ignosce: & ignosco. Est a¬

Expanded text:
 quam modo commemoravi: «Judicium enim sine misericordia illi qui non fecit misericordiam.» Sine misericordia judicabitur qui misericordiam non fecit antequam judicaretur. Quid deinde? quid sequitur? «Superexaltat autem misericordia judicio» . Quid est exaltat misericordia judicio?» Superponitur misericordia judicio: in quo inventum fuerit opus misericordiae, etsi habuerit aliquid forte in judicio quo puniatur, tanquam unda misericordiae peccati ignis exstinguitur. «Superexaltat» enim «misericordia judicio.» Quid autem? et cum talibus subvenit, et cum tales liberat, et cum talibus ignoscit, injustus est Deus? Absit. Et ibi justus est: non ei tollit misericordia justitiam, nec justitia misericordiam. Vide enim si non justus est: Dimitte, et dimitto; da, et do. Vide si non justus est: «In qua mensura mensi fueritis, in ea» «remetietur vobis» . Ad hoc enim, «In qua mensura:» non enim mensura ejusdem generis est; sed ad hoc eadem mensura, Ignosce, et ignosco. Est a
Abbreviated transcription (Latin):
si corpus xp̃i nos sumus. Benedica
nr̃as ad prelium: digitos nr̃os ad
bellum. Repeticio sententiȩ uidet᷑.
Quod ẽ. manus nr̃as in prelium:
hoc ẽ digitos nr̃os ad bellũ. An
aliquid interest. inter manus & di¬
gitos: Digitis utiq. operantur &
manus. Non utiq absurde acci¬
pimus digitos pro manib positos:
uerũtamen in digitis agnoscimus
diuisionem oꝑationis: & tamen radi¬
cem unitatis. Uide illam grãm. Dic̃
eundem sp̃m: Alii fides in eodem spũ:
alii donationes curationũ. in uno sp̃ũ:
alteri genera linguarum: alteri prophe¬
tia. alii diudicatio spũũ. Omnia autẽ
hec. oꝑatur unus atq idem sp̃s: diui¬

Expanded text:
si corpus Christi nos sumus. Benedicamsi corpus Christi nos sumus. Benedicamnostras in praelium, digitos nostros ad bellum. Repetitio sententiae videtur: quod est, manus nostras in praelium; hoc est; digitos nostros ad bellum. An aliquid interest inter manus et digitos? Digitis utique operantur et manus: non itaque absurde accipimus digitos pro manibus positos. Verumtamen in digitis agnoscimus divisionem operationis, et tamen radicem unitatis. Vide illam gratiam: dicit eumdem Spiritum, alii fides in eodem Spiritu, alii donationes curationum in uno Spiritu, alteri genera linguarum, alii prophetia, alii judicatio Spirituum. Omnia autem haec operatur unus atque
Abbreviated transcription (Latin):
lit unũ lapidem. iecit. inimicũ
infrontem ꝑcussit: cecidit ex eo loco
corporis. ubi signũ xp̃i non habuit
Hoc quoq licet attendas. quinq
lapides posuit: unũ misit. Libri
lecti sunt : sed unitas uincit. Ple¬
nitudo enim legis. ut paulo ante
cõmemorauimus : caritas: & apl̃s ait.
Sufferentes in uicem indilectione:
studentes seruare unitatẽ sp̃s in
uinculo pacis. Deinde illo ꝑcusso
atq deiecto. gladium eius abstulit:
& inde illi caput abscidit. & hoc
fecit nr̃ dauid. Deiecit diabolum.
de suis. Quando autẽ credunt
magni eius. quos ille in manu ha¬
bebat. & de quibus cȩteras animas tru¬
cidabat. conuertunt linguas suas
contra diabolum: & sic goliȩ de gla¬
dio suo caput inciditur. Mysteri¬
um tituli. pro temporis breuitate
tractauimus. Uideamus. quid ha¬
beat ipse psalmus.
Ienedictus dñs ds̃ ms̃. qui docs
manus meas ad prelium: digi¬
tos meos ad bellum. Uox nr̃a est:

Expanded text:
lit unum lapidem, jecit, inimicum lit unum lapidem, jecit, inimicum in fronte percussit; cecidit ex eo loco corporis, ubi signum Christi non habuit. Hoc quoque licet attendas: quinque lapides posuit, unum misit. Libri quinque lecti sunt, sed unitas vicit. «Plenitudo» enim «Legis,» ut paulo ante commemoravimus, «charitas:» et Apostolus ait, «Sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis» . Deinde illo percusso atque dejecto, gladium ejus abstulit, et inde caput illi abscidit. Et hoc fecit noster David, dejecit diabolum de suis: quando autem credunt magni ejus, quos ille in manu habebat, et de quibus caeteras animas trucidabat, convertunt linguas suas contra diabolum; et sic Goliae de gladio suo caput inciditur. Mysterium tituli pro temporis brevitate tractavimus; videamus quid habeat ipse Psalmus. 3. «Benedictus Dominus Deus meus, qui docet manus meas in praelium, digitos meos ad bellum.» Vox nostra est,
Abbreviated transcription (Latin):
tur: hoc tenete. hoc imbibite: hoc
uobis de corde nullus exeutiat: ne
habeatis zelum dĩ. sed non scdm
scientiam: ne ignorantes dĩ iusticiã.
& urãm uolentes constituere legẽ.
iusticiȩ dĩ non sitis subiecti. Uerba
certe apłi agnoscitis. Dicite ergo ista.
bonus. non m̃s malus. sp̃s tuus bo¬
nus. deducet me in terram rectam:¬
gratia fecit impleri legem: significa¬
tur autem gratia lacte. Hoc enim
ẽ in carne gratuitum. ubi mater
non querit accipere: sed satagit
dare. Hoc mater gratis dat: &
contristatur si desit qui accipiat.
Quomodo ergo ostendit dauid
legem. sine gratia oꝑari non posse:
nisi cũ illos lapides quinq quib
significabatur lex. in libris quinq
coniungere uolens gratiȩ. posuit
in uase pastorali. quo lac mul¬
gere consueuerat: His armatus.
gratia utiq armatus. & ideo pre¬
sumens. non de se. sed de dño suo.
processit aduersus goliam suꝑbum.
se iactantem. de se presumentẽ: tu¬

Expanded text:
tur. Hoc tenete; hoc imbibite, hoc tur. Hoc tenete; hoc imbibite, hoc vobis de corde nullus excutiat; ne habeatis zelum Dei, sed non secundum scientiam; ne ignorantes Dei justitiam, et vestram volentes constituere, justitiae Dei non sitis subjecti . Verba certe Apostoli agnoscitis. Dicite ergo ista, bonus,» non meus malus: «Spiritus tuus bonus deducet me in terram rectamgratia fecit impleri legem, significatur autem gratia lacte: hoc est enim in carne gratuitum, ubi mater non quaerit accipere, sed satagit dare: hoc mater gratis dat, et contristatur si desit qui accquomodo ergo ostendit David Legem sine gratia operari non posse, nisi cum illos lapides quinque, quibus significabatur Lex in libris quinque, conjungere volens gratiae, posuit in vase pastorali, quo lac mulgere consueverat? His armatus, gratia utique armatus, et ideo praesumens non de se, sed de Domino suo, processit adversus Goliam superbum, se jactantem, de se praesumentem. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
scriptio: qm̃ tu es inquit ds̃ m̃s.
Ad alium currere feci. si ab alio fa¬
ctus sum. Tu es totum meũ: quia
tu es ds̃ m̃s. Patrem quęram ꝓpter
hereditatem : tu es ds̃ m̃s. Non solũ
das hereditatem: sed ipse es heredi¬
tas. Dñs pars hereditatis meȩ. Dñm
quęram propter redemptionem: tu
es dõ m̃s. Patronum quęram ꝓpter
liberationem: tu es ds̃ m̃s. Postre¬
mo creatus recreari cupio: tu es ds̃
m̃s. quia creator m̃s. qui creasti me
ꝑ uerbum tuũ: & recreasti me per
uerbum. Sed creasti ꝑ uerbũ dm̃
manentem apud te: recreas per
uerbum carnẽ factum propter
nos. Doce ergo me ut faciam uo¬
luntatem tuam: qm̃ tu es ds̃ m̃s.
Si non me docueris. faciam uo¬
luntatem meã: & deseret me ds̃ m̃s.
Doce me ut faciam uoluntatẽ tuã:
qm̃ tu es ds̃ m̃s. Doce me non enĩ
tu es ds̃ m̃s : & ego ero magister m̃s.
Uidete. quẽ ad modum grã cõmende¬

Expanded text:
scriptio! «Quoniam tu es,» inquit, «Deus meus.» scriptio! «Quoniam tu es,» inquit, «Deus meus.» Ad alium curram refici, si ab alio factus sum. Tu es totum meum; «quia tu es Deus meus.» Patrem quaeram propter haereditatem? «Tu es Deus meus,» non solum dator haereditatis, sed ipsa haereditas: «Dominus pars haereditatis meae» . Dominum quaeram propter redemptionem? «Tu es Deus meus.» Patronum quaeram propter liberationem? «Tu es Deus meus.» Postremo creatus recreari cupio? «Tu es Deus meus,» qui Creator meus, qui creasti me per Verbum tuum, et recreasti me per Verbum. Sed creasti me per Verbum Deum manentem apud te; recreasti per Verbum carnem factum propter nos. «Doce» ergo «me ut faciam voluntatem tuam; quoniam tu es Deus meus.» Si non me docueris, faciam voluntatem meam, et deseret me Deus meus. «Doce me ut faciam voluntatem tuam; quoniam tu es Deus meus. Doce me:» non enim tu es Deus meus, et ego ero magister meus. Videte quemadmodum gratia commende
Abbreviated transcription (Latin):
eum non cognouit. Exime me de
inimicis meis dñe: quia ad te con¬
fugi. De inimicis meis. non iuda:
sed qui impleuit iudam. Illum
patior uisum: illum expugno non
uisum: Accepit enĩ bucellam iudas.
& intrauit in eum sathanas: ut
iste dauid ꝑsecutionem pateretur
a filio suo. Quã multos iudas im¬
plet sathanas: indigne accipientes
bucellam ad iudicium suũ. Qui
enĩ manducat & bibit indigne :
iudiciũ sibi manducat & bibit.
Non malũ est quod datur: sed
bonũ malo in iudicium datur.
Bene eẽ non potest: male accipienti.
quod bonum ẽ. Ergo exime me
ab inimicis meis: quia ad te confu¬
a facie tua fugiam: Si ascendero
cendero in infernum ades. Quid
ergo restat : Si assumpsero pennas
meas ut columba. & uolabo in ex¬
trema maris. id est ut spe habitem
in fine seculi: & enĩ illuc manus tu.¬
a deducet me. & ꝑducet me dex¬
tera tua. Exime me de in imicis
meis. qm̃ ad te confugi dñe: doce¬
me ut faciam uoluntatem tuam.
qm̃ tu es ds̃ m̃s. O confessio. õ pre¬

Expanded text:
eum non cognovit» . «Exime me de inimicis meis, Domine; quia ad te confugi. De inimicis meis;» non Juda, sed qui implevit Judam. Illum patior visum, illum expugno non visum. Accepit enim buccellam Judas, et intravit in eum satanas : ut iste David persecutionem pateretur a filio suo. Quam multos Judas implet satanas, indigne accipientes buccellam ad judicium suum! Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Non malum est quod datur, sed bonum malo in judicium datur. Bene esse non potest male accipienti quod bonum est. Ergo «exime me ab inimicis meis; quia ad te confua spiritu tuo? Si ascendero cendero in infernum, ades.» Quid ergo restat? «Si assumpsero pennas meas ut columba, et volabo in extrema maris;» id est, ut spe habitem in finem saeculi: «etenim illuc manus tua deducet me, et perducet me dextera tua» . «Exime me de inimicis meis; quoniam ad te confugi, Dome ut faciam voluntatem tuam; quoniam tu es Deus meus.» O confessio, o prae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectus sim. Deniq fr̃s. ut cito ag¬
noscatis: ipsi didicerunt orare qđ
oramus: ipsis data ẽ regula postu¬
landi. a iuris perito cȩlesti. Sic
orate inquit: & cũ quȩdam p̃misis¬
set. posuit & hoc ut dicerent ari¬
etes nr̃i. duces ouium. & prȩcipua
membra pastoris. & congregatores
unius gregis: ipsi didicerunt dicere.
Dimitte nobis debita nr̃a: sicut &
nos dimittimus debitorib nr̃is. Non
dixerunt. gratias tibi qui di¬
mittimus debitorib
nr̃is. sed dimitte. sicut dimittimus.
Orabant autẽ utiq iam fideles:
utiq iam apł̃i. Nam ista oratio do¬
minica: magis fidelibus datur. Si
debita illa tantũ modo dicerentur.
que ꝑ baptismũ dimittuntur:
caticuminis congrueret magis ora¬
re. dimitte nobis debita nr̃a. Di¬
cant ergo apłi. dicant: dimitte no¬
bis debita nr̃a. sicut & nos dimitti¬
mus debitorib nr̃is. & cum eis dic¬
tum fuerit. quare hoc dicitis. que
iustificabitur in conspectu tuo om̃is

Expanded text:
perfectus sim» . Denique, fratres, ut cito agperfectus sim» . Denique, fratres, ut cito agnoscatis, ipsi didicerunt orare quod oramus, ipsis data est regula postulandi, a Jurisperito coelesti: «Sic orate,» inquit, Et cum quaedam praemisisset, posuit et hoc ut dicerent arietes nostri, duces ovium, et praecipua membra Pastoris et congregatoris unius gregis; ipsi didicerunt dicere: «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Non dixerunt, Gratias tibi, qui ditimus debitoribus nostris; sed, «Dimitte, sicut dimittimus.» Orabant autem utique jam fideles, utique jam Apostoli: nam ista oratio dominica magis fidelibus datur. Si debita illa tantummodo dicerentur quae per Baptismum dimittuntur, catechumenis congrueret magis orare, «Dimitte nobis debita nostra.» Dicant ergo Apostoli, dicant, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.» Et cum eis dictum fuerit, Quare hoc dicitis? quae justificabitur in conspectu tuo omnis
Abbreviated transcription (Latin):
minibus uiuens: de adam. adam
uiuens. Omĩs ita uiuens. iustifi¬
cari forte potest coram se: non
coram te. Quomodo coram se:
sibi placens: tibi displicens. Corã
te autem: non iustificabitur om̃is
uiuens. Noli ergo mecum intrare
thesauro tuo regulam: cap¬
tas me ad eam. & prauus in¬
uenior. Ne intres in iudiciũ. cum
seruo tuo. Bene cum seruo tuo: in¬
cũ amico tuo: quia uobis dico ami¬
cis meis non diceres. nisi ex seruis a¬
micos tu ipse fecisses. Tu licet dicas
amicum: ego confiteor seruum.
Miscđia indigeo: fugitiuus redeo.
pacem quęro : non sum dignus uo¬
cari filius tuus. Ne intres in uidi¬
cio cum seruo: quia non iustifica¬
bitur in conspectu tuo om̃is uiuens.
Ante mortem. ne laudes hominẽ
quenquã: omĩno om̃is uiuens. Qͥa
ipsi arietes. quid ipsi apli: de quoꝵ
prole dicitur. afferte dñõ filios ari¬
etum : Ex his est paulus qui di¬
cit. non se ẽẽ ꝑfectum: non quia
iam acceperim inquit. aut iam

Expanded text:
minibus vivens, de Adam, Adam minibus vivens, de Adam, Adam vivens; omnis ita vivens justificari forte potest coram se, non coram te. Quomodo, coram se? Sibi placens, tibi displicens: «coram te» autem «non justificabitur omnis vivens.» Noli ergo mecum intrare thesauro tuo regulam, coaptas me ad eam, et pravus invenior. «Ne intres in judicium cum servo tuo.» Bene, «cum servo tuo.» Incum amico tuo: quia, «Vobis dico amicis meis» , non diceres, nisi ex servis amicos tu ipse fecisses. Tu licet dicas amicum, ego confiteor servum: misericordia indigeo, fugitivus redeo, pacem quaero; non sum dignus vocari filius tuus , «Ne intres in judicium cum servo tuo; quoniam non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens. Ante mortem ne laudes hominem quemquam» : omnino «omnis vivens.» Quid ipsi arietes, quid ipsi Apostoli, de quorum prole dicitur: «Afferte Domino filios arietum» ? Ex his Paulus est, qui dicit non se esse perfectum: «Non quia jam acceperim,» inquit, «aut jam
Abbreviated transcription (Latin):
qui ẽ cum patre unus. Quomͦ
cũ patre unus : ego & pater. u¬
num sumus. Quomͦ nobiscum
non reddis quod promisisti: Res¬
pond& tibi ds̃. Ut accipias quod
promisi: ego dedi. ut faceres. Qua¬
re acciperes: ego dedi. Deniq su¬
perbis talibus. Ioquitur propheta.
Quid uultis mecũ iudicio con¬
tendere : om̃s dereliquistis me di¬
cit dñs. Quid uultis mecũ iudi¬
memorare: Cõmemorate iustici¬
as urãs: ego noui facinora ur̃a.
Quomodo approbabo iusticiam:
ubi dampnabo suꝑbiam: Oerito
iste humilis in corpore xp̃i. discens
a capite. qm̃ mitis ẽ & humilis
corde : ne intres inquit in iudicio
cum seruo tuo. Non litigemus:
nolo tecum habere causam. ut e¬
go proponã iusticiam meam: tu
conuincas iniquitatẽ meã. Ne
intres in iudicium cum seruo tuo.
Quare hoc: quare times: qm
non iustificabitur coram de om̃ĩs
uiuens. Omĩs uiuens: hic utiq
uiuens. in carne uiuens. moritu¬
rus uiuens. Natus homo ex ho¬

Expanded text:
qui est cum Patre unus. Quomodo qui est cum Patre unus. Quomodo cum Patre unus? «Ego et Pater unum sumus» . Quomodo nobiscum non reddis quod promisisti? Respondet tibi Deus: Ut accipias quod promisi, ego dabo; ut faceres, quare acciperes, ego dedi. Denique superbis talibus loquitur propheta: «Quid vultis mecum judicio contendere? Omnes dereliquistis me, dicit Dominus» . Quid vultis mecum in judimemorare? Commemorate justitias vestras; ego novi facinora vestra. Quomodo approbabo justitiam, ubi damnabo superbiam? Merito iste humilis in corpore Christi, discens a capite quoniam mitis est et humilis corde , «Ne intres,» inquit, «in judicium cum servo tuo.» Non litigemus; nolo tecum habere causam, ut ego proponam justitiam meam, tu convincas iniquitatem meam: «Ne intres in judicium cum servo tuo.» Quare hoc? quare timet? «Quoniam non justificabitur coram te omnis vivens. Omnis vivens,» hic utique vivens, in carne vivens, moriturus vivens, natus homo, ex ho
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i in carne mea: ut suppleam
inquit quȩ desunt pressurarũ.
non mearũ sed xp̃i: in carne ñ
iam xp̃i. sed mea. Patitur inquit
adhuc xp̃c pressuram. non in car¬
ne sua in qua ascendit in celum:
sed in carne mea. quȩ adhuc la¬
borat in terra. Xp̃e inquit: pres¬
suram patitur in carne mea. Ui
uo enĩ iam non ego: uiuit uero
suis. pressuram ipse pateretur: sau¬
lus in terra. xp̃m in cęlo sedentẽ
non persequeretur. Deniq aꝑte
hoc exponens. quodã loco. sicut
unũ membra multa: ita & xp̃e.
Totum ergo xp̃c: & quia totum
xp̃c. ideo caput de celo. saule
inquit saule. quid me ꝑsequeris:
denete hoc. & fixum omino cõ¬
mendate memoriȩ. tanquã fili¬
i ȩcc łastice eruditionis & fidei
catholicȩ: ut agnoscatis xp̃m ca¬
put & corpus. eundemq xp̃m
uerbum dĩ unigenitũ. ȩqualem
patri. & inde uideatis quanta
gratia pertingatis ad dm̃: ut
ipse uoluerit ẽẽ nobiscũ unus.

Expanded text:
Christi, in carne mea» . «Ut suppleam,» Christi, in carne mea» . «Ut suppleam,» inquit, «quae desunt pressurarum,» non mearum, sed «Christi; in carne,» non jam Christi, sed «mea.» Patitur, inquit, adhuc Christus pressuram; non in carne sua, in qua ascendit in coelum, sed in carne mea, quae adhuc laborat in terra. Christus, inquit, pressuram patitur in carne mea: «Vivo enim non jam ego, vivit vero suis, pressuram ipse pateretur, Saulus in terra Christum in coelo sedentem non persequeretur. Denique aperte hoc exponens quodam loco: «Sicutunum membra multa, ita et Christus.» Totum ergo Christus: et quia totum Christus, ideo caput de coelo, «Saule,» inquit, «Saule, quid me persequeris» ? Tenete hoc, et fixum omnino commendate memoriae, tanquam filii ecclesiasticae erudit ut agnoscatis Christum caput et corpus, eumdemque Christum Verbum Dei unigenitum aequalem Patri; et inde videatis quanta gratia pertingatis ad Deum, ut ipse voluerit esse nobiscum unus,
Abbreviated transcription (Latin):
idem ipse altissimus. fundauit eam
ciuitatem. in qua factus est homo.
Itaq & illa mulier sole cooꝑiebat᷑.
sole ipso iusticiȩ quẽ non cognos¬
cunt impii: qui dicturi sunt in
finem. Ergo errauimus a uia ue¬
ritatis. & iusticiȩ lumen non luxit
nobis: & sol non ẽ ortus nobis. Est¬
oritur impus. Cȩterum. istũ solem
facit oriri. suꝑ bonos & malos.
Ergo & amicta erat sole: & gesta¬
bat uisceribus masculũ paritura.
Ipse idem erat condens syon: &
nascens in syon. & illa mulier
ciuitas dĩ. eius luce protegebatur:
cuiꝰ carne grauidabatur. Derito
& lunam sub pedib habebat:
quia mortalitatem crescentis &
decrescentis carnis. uirtute calca¬
nobis. qui dignatus ẽ mori pro
nobis : membra sua nos fecit. Ali¬
quando itaq ex ꝑsona membroꝵ
suorũ loquitur : aliquando ex
ꝑsona sua. tanquã capitis nr̃i.
Habet aliquid ille quod dicat
sine nobis: nos sine illo nichil pos¬
sumus dicere. Apłs dicit: ut sup¬
pleam quȩ desunt pressurarum

Expanded text:
idem ipse Altissimus fundavit eam civitatem in qua factus est homo. Itaque et illa mulier sole cooperiebatur, sole ipso justitiae quem non cognoscunt impii; qui dicturi sunt in fine: «Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, oritur impiis. Caeterum istum solem facit oriri super bonos et malos . Ergo et amicta erat sole, et gestabat visceribus masculum paritura. Idem ipse erat condens Sion, et nascens in Sion: et illa mulier civitas Dei, ejus luce protegebatur, cujus carne gravidabatur. Merito et lunam sub pedibus habebat , quia mortalitatem crescentis et decrescentis carnis virtute calcanobis, qui dignatus est mori pro nobis; membra sua nos fecit. Aliquando itaque ex persona membrorum suorum loquitur, aliquando ex persona sua, tanquam capitis nostri. Habet aliquid ille quod dicat sine nobis; nos sine illo nihil possumus dicere. Apostolus dicit: «Ut suppleam quae desunt pressurarum
Abbreviated transcription (Latin):
umbra. Exime me de inimicis me¬
is. Non ego hic inimicos homines
cogito. Non ẽ nobis colluctatio ad¬
uersus carnem & sanguinem. Sed
aduersus quos: aduersus principes
& potestates. rectores mundi:
cuiꝰ mundi ͤ Non enĩ cęli & terrȩ:
non enĩ regunt quod non fecerunt.
Rectores mundi. Sed cuiꝰ mundi:
tenebrarum harum. Quarum tene¬
brarum: utiq iniquoꝵ. Euistis enĩ
aliquando tenebrȩ: nunc autem
lux in dño. Rectores mundi tene¬
brarum harum. rectores iniquorum:
contra hos habetis luctamen. Mag¬
num prelium nobis est: hostem non
uidere. & uincere. Aduersus rectores
mundi tenebrarum harum. Diabo¬
lum scilicet & angłos eius: non illi¬
us mundi rectores. de quo dicitur.
& mundus ꝑ eũ factus est: sed illiꝰ
mundi de quo dicitur. & mundus

Expanded text:
umbra» . «Exime me de inimicis meumbra» . «Exime me de inimicis meis.» Non ego hic inimicos homines cogito: «Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem.» Sed adversus quos? «Adversus principes et potestates, rectores mundi.» Cujus mundi? Non enim coeli et terrae; non enim regunt quod non fecerunt. «Rectores mundi;» sed cujus mundi? «Tenebrarum harum.» Quarum tenebrarum? Utique iniquorum. «Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . «Rectores mundi, tenebrarum harum,» rectores iniquorum; contra hos habetis luctamen. Magnum praelium vobis est, hostem non videre et vincere. «Adversus rectores mundi tenebrarum harum;» diabolum scilicet et angelos ejus : non illius mundi rectores, de quo dicitur, «Et mundus per eum factus est;» sed illius mundi, de quo dicitur, «Et mundus
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam in testa carnis misit: qͥ
&iam diceret. exaruit uelut testa
uirtus mea. Ambula ad prophe¬
tiam. ambula ad lucernã predi¬
ctorum futurorum: ambula ad
uerba nondũ uides uerbum in
principio. dm̃ apud dm̃. Ambu¬
la ad formã serui: ꝑduceris ad
formam dni. Notam fac michi
uiam in qua ingrediar: qm̃ ad
te leuaui animã meã. Leuaui
ad te: non contra te. Apud te
fons uitȩ. Ad te leuaui animã
meam. Tanquã uas ad fontem
attuli. Imple ergo me. qm̃ ad
te leuaui animã meã. Exime me¬
de inimicis meis dñe: quia ad te con¬
fugi. Qui aliquando a te fugi. Fu¬
git enĩ adam a facie dĩ. & abscondit
se inter ligna paradysi: ut de illo
cliceret᷑ in libro iob. Tanquã ser¬
uus fugiens dñm suũ: & consecutus¬
ẽ umbram. Fugit a facie dñi sui: &
consecutus ẽ umbram: Ad umbram
enĩ fugit: inter ligna paradysi. Ue
si ꝑmanserit in umbra: ne postea di¬
catur. transierunt omĩa tanquã

Expanded text:
tanquam in testa carnis misit, qui tanquam in testa carnis misit, qui etiam diceret, «Exaruit velut testa virtus mea» . Ambula ad prophetiam, ambula ad lucernam praedictorum futurorum, ambula ad verba Dei. Nondum vides Verbum in principio, Deum apud Deum ; ambula ad formam servi, perduceris ad formam Domini. «Notam fac mihi, Domine, viam in qua ingrediar; quoniam ad te levavi animam meam. «Levavi ad te,» non contra te. Apud te fons vitae . «Ad te levavi animam meam,» tanquam vas ad fontem attuli: imple ergo me, «quoniam ad te levavi animam meam.» de inimicis meis, Domine; quia ad te confugi.» Qui aliquando a te fugi, «ad te confugi.» Fugit enim Adam a facie Dei, et abscondit se inter ligna paradisi , ut de illo diceretur in libro Job: «Tanquam servus fugiens Dominum suum, et consecutus umbram» . Fugit a facie Domini sui, et consecutus est umbram: ad umbram enim fugit inter ligna paradisi. Vae si permanserit in umbra; ne postea dicatur, «Transierunt omnia tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
exaudies uocem meam: mane as¬
stabo tibi & contemplabor. Nu¬
ditam fac michi mane miscdiã
tuam: qm̃ in te speraui. Si en im
quod non uidemus speramus: ꝑ
pacientiam expectamus. Pacien¬
tiam quęrit nox: Leticiam dona¬
mane: non enĩ sufficit mane spe¬
rare: sed aliquid opus est agere.
Quare aliquid agere: qm̃ dicit
in alio psalmo. Dm̃ exquisiui
in die tribulationis mee: tanqmͣ
in tempore noctis mec. dm̃ exqui¬
siui. Quomodo exquisisti: mani¬
bus meis nocte coram eo: & ñ sum
deceptus. Manib quȩrendus ẽ
in nocte ds̃. Quid ẽ manibus:
bonis oꝑibus coram eo. Cũ enĩ
facis elemosinam noli tuba ca¬
nere: & pater tuus qui uidet
in occulto reddet tibi. Quia
ergo ita sperandum ẽ mane. &
ita nox ista toleranda ẽ. & in
ipsa pacientia donec dies luces¬
cat. ꝑseuerandum ẽ: quid inter¬
ea hic agendum. ne forte ꝑ teip.¬
sum acturus es aliquid. ut me¬
reris ꝑduci ad mane : Notam¬
auiaĩam meã. Ideo lucernam prophi¬
cam accendit. ideo ipsum dñm

Expanded text:
cem meam; mane astabo tibi et contemplabor» . «Auditam fac mihi mane misericordiam tuam, quoniam in te speravi.» Si enim quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Patientiam quaerit nox, laetitiam donamane? Non enim sufficit mane sperare; aliquid opus est agere. Quare aliquid agere? Quoniam dicit in alio psalmo, «Deum exquisivi in die tribulationis meae:» tanquam in tempore noctis meae Deum exquisivi. Quomodo exquisisti? «Manibus meis nocte coram eo; et non sum deceptus» . Manibus quaerendus est in nocte Deus. Quid est, «manibus?» Bonis operibus. «Coram eo: Cum enim facis eleemosynam, noli tuba canere; et Pater tuus qui videt in occulto, reddet tibi» . Quia ergo ita sperandum est mane, et ita nox ista toleranda est, et in ipsa patientia donec dies lucescat perseverandum est, quid interea hic agendum? Ne forte per teipsum acturus es aliquid, ut merearis perduci ad mane? «Notamediar.» Ideo lucernam propheticam accendit; ideo ipsum Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
carnalit̃ dominat᷑. Nam quomͦ
uincimus illos hostes. quos ñui-¬
demus: nisi quia carnales inte.¬
riores motus nr̃os sentimus:
Cum his confligimꝰ: & illos ꝑcutimꝰ.
In amore pecuntȩ. dominatur
auaricia. Dominante tibi auari-¬
cia: diabolus forinsecus lucrum
cũ fraude. ꝓponit. Plerumq enĩ
adlucrũ non ꝑuenis: nisi fraudẽ
feceris  ponit gͦ ille forinsrcus
auaricix tuȩ quã intus ñiucisti.
quã non dominsti. quã non tibi
subiecisti: ꝓponit tamquã athlee
suo malus agoniteta fraudẽ & lu.¬

Expanded text:
carnale dominatur. Nam quomodo carnale dominatur. Nam quomodo vincimus illos hostes quos non videmus, nisi quia carnales interiores motus nostros sentimus? Cum his confligimus, et illos percutimus. In amore pecuniae dominatur avaritia: dominanti tibi avaritiae diabolus forinsecus lucrum cum fraude proponit. Plerumque enim ad lucrum non pervenis, nisi fraudem feceris. Proponit ergo ille forinsecus avaritiae tuae quam intus non vicisti, quam non domuisti, quam non tibi subjecisti; proponit tanquam, athletae suo malus agonotheta fraudem et lu
Abbreviated transcription (Latin):
Non inlumine nr̃o: sed inlumine
tuo. Nam & oculi nr̃i lumina uo¬
cant᷑ : & tam̃ lux extrinsecus si de.¬
sit: &iam si sint patentes. intenr¬
brid remanebt̾. Ergo bellũ gerimꝰ
aduersus rectores tenebrarũ harũ.
rectores scilicet infideliũ. diabolũ
& angelos eiͦ: rectores gladii rius.
dequo pugnat diabolus aduersus
fideles. Sed quomͦ goliȩ. ꝓstrato tol.¬
lit᷑ gladius. ut ipsi golie de suo
gladio caput amputetur: ita cum
credunt ipsi infideles. dicitur eid.
I. uistis aliquando tenebrȩ: nune autẽ
lux in dño. Pugnastis de manu golix.
iam inmanu xp̃i. tollite caput
goliȩ. Hoc enĩ unũ p̾liũ: alterum
autẽ unicuiq inse ipso. Modo genꝰ
hoc belli: ex apłica rpła legebatur:
Caro  concupiscit aduersus sp̃m.
lum: & quod est molestius in ter.¬
num. Inquo sisit quisq uictor:
illos quosᷤ non uidit inimicos. con-¬
tinuo suꝑabit. Non enĩ tẽptat
diabolus uł angłi eiꝰ: nisi qͦd inte

Expanded text:
non in lumine nostro, sed «in lumine non in lumine nostro, sed «in lumine tuo.» Nam et oculi nostri lumina vocantur; et tamen lux extrinsecus si desit, etiam sani et patentes, in tenebris remanebunt. Ergo bellum gerimus adversus rectores tenebrarum harum, rectores scilicet infidelium, diabolum et angelos ejus, rectores gladii ejus de quo pugnat diabolus adversus fideles. Sed quomodo Goliae prostrato tollitur gladius, ut ipsi Goliae caput de gladio suo amputetur; ita cum credunt ipsi infideles, dicitur eis: «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Pugnastis de manu Goliae, jam in manu Christi tollite caput Goliae. 5. Hoc unum praelium: alterum autem unicuique in seipso. Modo genus hoc belli ex apostolica Epistola legebatur: «Caro concupiscit adversus spiritlum, et quod est molestius, internum. In quo bello si sit quisque victor, illos quos non videt inimicos, continuo superabit. Non enim tentat diabolus vel angeli ejus, nisi quod in te
Abbreviated transcription (Latin):
ergo digitis pugnat corpus xp̃i: pro¬
cedens in bellum. procedens in p̃lium.
Iam p̃liorum & bellorum genera. cõ¬
memorare fortasse longum ẽ. & ge¬
rere facilius quã explicare. Habe¬
mus unũ bellum: quod cõmemo¬
rat apłs. Non ẽ nobis colluc̾tatio
aduersus carnem & sanguinem.
id est aduersus homines. a quib
usdemini pati molestias. non ad-¬
uersus ipsos pugnantes : sed aduer¬
sus principes & potestates. & rectores
mundi. Et ne intelligeres mundi
cęli & terrȩ: ostendit quid diceret.
Tenebrarum inquit harum: mundi
scilicet. non qui ꝑ eum factus est.
quia & mundus ꝑ eum factus est:
sed mundi qui eum non cognouit.
quia & mundus eũ non cognouit.
He tenebre non sunt natura: sed uo¬
luntate. Anima enĩ ꝑ semet ipsam
non lucet: qͥa humilit̾ acueracit᷑
cantat. Iu illuminabis lucernã
meã: dñe ds̃ m̃s illumina tene:¬
bras meas. Et apud te inqͥt fond
uitȩ: in lumine tuo uidebimꝰ lum̃.

Expanded text:
ergo digitis pugnat corpus Christi, procedens in bellum, procedens in praelium. 4. Jam praeliorum et bellorum genera commemorare fortasse longum est, et gerere facilius quam explicare. Habemus unum bellum quod commemorat Apostolus: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem,» id est, adversus homines a quibus videmini pati molestias; non adversus ipsos pugnatis: «sed adversus principes et potestates et rectores mundi.» Et ne intelligeres mundi, coeli et terrae, ostendit quid diceret: «Tenebrarum,» inquit, «harum» . Mundi scilicet, non qui per ipsum factus est; quia, «Et mundus per eum factus est:» sed mundi qui eum non cognovit; quia, «Et mundus eum non cognovit» . Hae tenebrae non sunt natura, sed voluntate. Anima enim per semetipsam non lucet: quia humiliter et veraciter cantat, «Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illumina tenebras meas» : et, «Apud te,» inquit, «fons vitae; in lumine tuo videbimus lumen» ;
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc autem mulier. antiqua est
ciuitas dĩ: de qua in psalmo dici¬
tur. Gloriosa dicta sunt de te:
ciuitas dĩ. Hȩc ciuitas initium
habens ab ipso abel: sicut mala
ciuitas a camn. Antiqua ergo ista
ciuitas dĩ. semꝑ tolerans terram.
sperans cȩlum: quȩ etiam ihrłm
uocatur & syon. utiq de nato
quodã in syon. & conditore ipsi¬
us syon: psalmus quidam dicit.
mater syon dicet homo. Quis
homo: & homo factus est in ea:
& ipse fundauit eam altissimus.
Deniq ipse in syon factus ẽ homo.
sed humilis factus ẽ homo: &¬

Expanded text:
Haec autem mulier, antiqua est Haec autem mulier, antiqua est civitas Dei, de qua in psalmo dicitur: «Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei.» Haec civitas initium habet ab ipso Abel, sicut mala civitas a Cain. Antiqua ergo ista civitas Dei, semper tolerans terram, sperans coelum, quae etiam Jerusalem vocatur et Sion. Utique de nato quodam in Sion, et conditore ipsius Sion, psalmus quidam dicit: «Mater Sion, dicet homo.» Quis homo? «Et homo factus est in ea; et ipse fundavit eam Altissimus» . Denique ipse in Sion factus est homo, sed humilis factus est homo;