comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut de isto ore ad refectionẽ euporis. sic
de illo ore ad refectionẽ corois. Nã inde beati
qui esuriunt ositiunt iusticiam: qm̃ ipsi
saturabuntur. Si aut̃ non facit ĩmundũ. nͥ
quod de ore exit: o hoc cũ audimus in euan¬
głio. ñ intelligimus nͥ os corꝑis: absurdũ est
o nimis stultũ. ut putemus tunc non fieri
ĩmundũ hominẽ cũ mandacat: tune autẽ
putemꝰ ĩmundũ si uomat. Ait eñi dñs. Non
ergo mandueas non sis ĩmundus. & quando
uomis efficeris ĩmundus: Quando bibis ñ
es ĩmundus. quando spuis ĩmundꝰ es: Qnͣdo
eñi spius de ort tuo exit aliqͥd. & quando bibiᷤ
in os intrat aliquid. Quid uoluit dicere dñs.
non quod intrat in os s quod exit inquinat¬
hominẽ: Secutus codem loco scd̃m aliũ guan¬
głistam. dixit quȩ sunt que ꝓodunt de ore:
ut intelligas non de ort cotꝑis eum dixisse.
s de ore cordis. Ait cñi. De corde ct̃i exeunt

Expanded text:
sicut de isto ore ad refectionem corporis, sic sicut de isto ore ad refectionem corporis, sic et de illo ore ad refectionem cordis. Nam inde, «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . 7. Si autem non facit immundum nisi quod exit de ore, et hoc cum audimus in Evangelio, non intelligimus nisi os corporis; absurdum est et nimis stultum, ut tunc putemus non fieri immundum hominem, cum manducat, tunc autem putemus immundum, si vomat. Ait enim Dominus: «ergo manducas, non fis immundus; et quando vomis, efficeris immundus? Quando bibis, non es immundus; et quando spuis, immundus es? Quando spuis enim, de ore tuo exit aliquid; quando bibis, in os intrat aliquid. Quid voluit dicere Dominus, «Non quod intrat in os, sed quod exit, inquinat?» Secutus eodem loco secundum alium evangelistam dixit quae sunt quae procedunt de ore; ut intelligas non de ore corporis eum dixisse, sed de ore cordis. Ait enim: «De corde enim exeunt
Abbreviated transcription (Latin):
ligi: Mundo homini. & panis & porcina mũ¬
da sunt. Immundo: nec panis nec porcina.
Immundis aut̃ inquit & infidelib. nichil est
mundũ. Quare nichil est mundũ : S polluta
sunt inqͥt. eoꝵ o mens & conscientia. Quia si
interius quod est ĩmundũ. c̃. foris qͦd est. nichil
mundũ esse potest. Si ergo illis quib interi¬
ora ĩmunda sunt exteriom munda esse non
possunt: si uolueritis ut exteriora munda
sint. interiora mundate. Ibi est cũi os quod
implebitur tibi gaudio: & quando taces. Quan
do taces em̃i & gaudes. os tuũ clamat ad dm̃.
Sco uide unde gaudeas. Si de scłb gaudes. im¬
mundo gaudio uociferaris ad dm̃. Si uero de
redemptione gaudes. quomͦ dixit psalmꝰ iste.
oũ comierterit dñs captiuitatẽ fron. facti sumꝰ
iocundati: tunc impletur gaudio uero os tuũ
& lingua tua exultatione. Manifestum est
apud dm̃. In ipso gaudio uł in ipso ore qͦo
habemus intus. & manducamꝰ o bibimus.

Expanded text:
ligi? Mundo homini et panis et porcina munligi? Mundo homini et panis et porcina munda est, immundo nec panis, nec porcina. «Immundis autem,» inquit, «et infidelibus nihil est mundum.» Quare nihil est mundum? «Sed polluta sunt,» inquit, «eorum et mens et conscientia:» quia si interius quod est, immundum est; foris quod est, nihil mundum esse potest. Si ergo illis quibus interiora immunda sunt, exteriora munda esse non possunt; si volueris ut exteriora munda sint, interiora mundato. Ibi est enim os quod implebitur tibi gaudio, et quando taces: quando enim taces et gaudes, os tuum clamat ad Deum. Sed vide unde gaudeas. Si de saeculo gaudes, immundo gaudio vociferaris ad Deum: si vero de redemptione gaudes, quomodo dixit psalmus iste, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion, facti sumus jucundati;» tunc impletur vero gaudio os tuum, et lingua tua exsultatione: manifestum est apud Deum. In ipso gaudio, vel in ipso ore quod habemus intus, et manducamus et bibimus:
Abbreviated transcription (Latin):
tum est año. quia non lotis manib discipuli
ciꝰ manutarent: respondit illis añs sic̃ opartebat.
Et uocatis turbis. ait. Audite om̃s & intelligite.
Om̃e qd intrat in os non coinquinat hominẽ.
sea quod gxit. Quid est hoc: Cũ dixit qͥ intrat
i os: non nisi os corꝑis uotuit ostendere. Intimꝗ
cñi cibi. & non coinquinant homines cibi: da
om̃ia munda mundis. Et omis ereatura aci
bona est. & nehil abiciendũ: qͦd cũ grãrum
actione ꝑcipitur. In figura uidcis posita cran
quȩdam. & ĩ munda dicta sunt. Seo postea quam¬
figurarũ lux ipsa uenit. & remotȩ sunt umbrȩ:
ñ sumus retenti in littera. s uiuificati inspũ.
Et non est impositum iugum obseruationis crpĩa.¬
nis quod impositum erat iudeis: quia ałis dixit.
Iugũ eñi incũ suaue est. & sarcina mea leuis est.¬
& omĩa ait apłs munda mundis. ĩmundis aut̃
& infidelib nichil est mundũ : sed polluta st̃
coꝵ & mens & conseientia. Q uoluit intel¬

Expanded text:
est Domino, quia non lotis manibus discipuli ejus manducarent. Respondit illis Dominus sicut oportebat, et vocatis turbis ait: «Audite omnes, et intelligite. Omne quod intrat in os, non coinquinat hominem, sed quod exit.» Quid est hoc? Cum dixit, «Quod intrat in os,» nonnisi os corporis voluit ostendere. Intrant enim cibi, et non coinquinant homines cibi; quia, «Omnia munda mundis;» et, «Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione percipitur» . In figura Judaeis posita erant quaedam, et immunda dicta sunt . Sed postea quam lux ipsa venit, remotae sunt umbrae, non sumus retenti in littera, sed vivificati in spiritu: et non est impositum jugum observationis Christianis, quod impositum erat Judaeis; quia Dominus dixit, «Jugum enim meum suave est, et sarcina mea levis est Omnia munda mundis; immundis autem et infidelibus nihil est mundum; sed polluta sunt eorum et mens et conscientia . Tu i
Abbreviated transcription (Latin):
eti&̃ sꝑantes. Ioõ sequitur ibi & dicit. Gũ dice¬
nẽ gepictantes redẽptionẽ corꝑis nr̃i: quasi dice.¬
retur ci. qͥd tͥ ergo ꝓfuit ap̃c. si adhuc gemis. &
quomꝰ saluator salut̃ te fecit. qui gemit adhuo
egrotat: subumxit & ait. Spt cñi salui facti su¬
mus. Spes aut̃ quȩ uiditur. non.ẽ. spes. Quod
eñi uidet quis quid sperat : Si aut̃ qͦd ñ uidemꝰ
speramꝰ. ꝑ patientiã expectamus. Ecce quare
gemimus. Et quomͦ gemimus: Quia qͦd sꝑamus
iam quidem expectamus. s n̾dum tenemꝰ. Et
donec teneaints in tempore suspiramꝰ: quia
desideranꝰ qͦd ñdum tenemus. Quare: Quia
spe salui facti sumus. Iam caro sumpta de nob̾
in adño. non spẽ s re salua facta est. Resurrex̃
cm̃. & ascendit. In capite nrs caro nr̃ã salua.
in menbris adhuc saluanda est. Socura gau.¬
deant meubra. quia a capite suo non sunt
deserta. Dixit cm̃ menbris laborantib. Exce

Expanded text:
etiam sperantes. Ideo sequitur ibi, et dicit; cum diceetiam sperantes. Ideo sequitur ibi, et dicit; cum dicenem exspectantes, redemptionem corporis nostri;» quasi diceretur ei, Quid tibi ergo profuit Christus, si adhuc gemis; et quomodo Salvator salvum te fecit? qui gemit, adhuc aegrotat: subjunxit et ait, «Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus» . Ecce quare gemimus, et quomodo gemimus; quia quod speramus, jam quidem exspectamus, sed nondum tenemus, et donec teneamus, in tempore suspiramus, quia desideramus, quod nondum tenemus. Quare? Quia «spe salvi facti sumus.» Jam caro sumpta de nobis in Domino, non spe, sed re salva facta est. Resurrexit enim et ascendit in capite nostro caro nostra salva; in membris adhuc salvanda est. Secura gaudeant membra, quia a capite suo non sunt deserta. Dixit enim membris laborantibus: «Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc tñi ait. Om̃is creatura congemiscit. &¬
creatura subiecta est ait ñ sponte: s ꝓpt̾ cunti
qui subiecit in spe. Omẽm creaturam dixit
in hominib. gtiam nũdum credentib: s tanĩ
his qui oreniderunt non grmnit. nec parturit
crratura: Nlon solum autẽ inqͥt. sed & nos ipsi
primitias sp̃s habentes : id. ẽ. qui iã spũ adeo
seruimus. qui iã mente dõ credidimus. &
in ipsa fide pͥmitias quasdã dedimꝰ: ut primi¬
tias nr̃as sequanur. ergo & nos ipsi in nobis¬
metipsis ingemiscimus. ad optionẽ expectan.¬
tes redempnonẽ corꝑis nr̃i. Gemebat ergo
& ipse. & gemunt om̃s fideles. adoptionem ex¬
pectantes redẽptionẽ corꝑis ism. Ubi genult:
In ista mortalitate. Quã redemptionẽ trꝑcetant:
Corꝑis sui quȩ p̃cessit in año. qui resurrexit a
mortius & ascendit ra gebã. Hoc nobis autequam
reddatur: necesse. c̃. ut gemanus. ȩtiã fidele.

Expanded text:
Hoc enim ait: «Omnis creatura congemiscit Hoc enim ait: «Omnis creatura congemiscit creatura subjecta est,» ait, «non sponte, sed propter eum qui subjecit in spe.» Omnem creaturam dixit in hominibus etiam non credentibus, sed tamen his qui crediderunt non gemit, nec parturit creatura? «Non solum autem,» inquit, «sed et nos ipsi primitias spiritus habentes,» id est, qui jam spiritu Deo servimus, qui jam mente Deo credidimus, et in ipsa fide primitias quasdam dedimus, ut primitias nostras sequamur: ergo «et nos ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri.» Gemebat ergo et ipse, et gemunt omnes fideles, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis sui. Ubi gemunt? In ista mortalitate. Quam redemptionem exspectant? Corporis sui, quae praecessit in Domino, qui resurrexit a mortuis, et ascendit in coelum. Hoc nobis antequam reddatur, necesse est gemamus, etiam fideles,
Abbreviated transcription (Latin):
ricturos. quia resurrexit: in se ipso ostendens
quid sperart debeamus. Si crgo frs mei propłic
in earne. antequã mortuus resurrexisset & ascen.¬
disset in celum. suspirabant tunc illi cuntati.
quantũ oportet nos desidtrare quo nos ipse
p̃cessit. & unde nũquã recessit : Non cñi dñs
sic uenit ad nos. ut desereret angłos. U in illis
mansit. & ad nos uenit. Illis mansit in maies¬
tate. ad nos uenit in carne. Era. mus autẽ
ubi : Si redemptor nt̃ ille dicit᷑. captiui tene.¬
bamur. Ubi ergo tenebamur. ut ille ueniret re¬
dimere captiuos : Ubi tenebamur: Forte apud
barbaros. Pcior est barbaris diaboltis.  angłi
eius. Ipsi antea tenebant genus humanũ. Ab
his redeinit nos: qui non auris. neq argentũ.:
s sanguinẽ suũ ꝓ nobis dedit. Quomꝰ autem
homo uenerat in captiuitatẽ: paulũ apłm iit̾¬
rogemus. Et enĩ ipst p̾cipue gemit in ista capti.
gtmert ex ipso spũ quo & ille impletꝰ gemebat.

Expanded text:
recturos, quia resurrexit, in seipso ostendens recturos, quia resurrexit, in seipso ostendens quid sperare debeamus. Si ergo prophetae et patin carne, antequam mortuus resurrexisset et ascendisset in coelum, suspirabant tamen illi civitati, quantum nos oportet desiderare, quo nos ipse praecessit, et unde nunquam recessit? Non enim Dominus sic venit ad nos, ut desereret Angelos: et illis mansit, et ad nos venit; illis mansit in majestate, ad nos venit in carne. Eramus autem ubi? Si redemptor noster ille dicitur captivi tenebamur. Ubi ergo tenebamur, ut ille veniret redimere captivos? ubi tenebamur? Forte apud barbaros? Pejor est barbaris diabolus et angeli ejus. Ipsi antea tenebant genus humanum: ab eis redemit nos, qui non aurum neque argentum, sed sanguinem suum pro nobis dedit. 2. Quomodo autem homo venerat in captivitatem, Paulum apostolum interrogemus. Etenim ipse praecipue gemit in ista captivigemere ex ipso Spiritu quo et ille impletus gemebat.
Abbreviated transcription (Latin):
icyt iam meministis. ex ordine
nobis tractantib iste psalmus¬
⁊ est centesimꝰ uigesimꝰ quintꝰ. qui
inter illos psalmos est. quoꝵ est titulus
canticũ gradunĩ. Est autt̃ sictit nostis uox
asctndentiũ. quo. nisi ad illam sitꝑnã iherłm
matrem omĩũ nr̃m. quȩ est in celis: Quȩ su
ꝑna. ipsa est & ęt̾na. Hȩc aut̃ quȩ in t̾ra fuit.
umbrã habebat silius. Itaq ista cecidit: illa
ꝑmanet. Hic impleuit tempꝰ. p̾dicationis. illa
tenet at̾nutatem nrx̃ reꝑationis. Ab illa ꝑegri¬
namur in hac uita. ad eiꝰ reditum suspiramꝰ.¬
Suspiramus tãdiu miscri & laborantes. donee
ad illam redeamus. Nec ciues nr̃i angeli
dimiserunt nos in ꝑegrinatione. s annunti¬
auerunt nobis ipsum regem uenturũ ad
nos. Et uenit ad nos: & contemptꝰ est int̾ nos
a nobis. & ptta nobiscũ. & docuit nos contẽpni.
quia contemptus cst : Docuit tolcrare. quia tole.¬
rauit: docuit pati. quia passus est: o ꝓmisit resur.¬

Expanded text:
icut jam meministis, ex ordine nobis tractantibus iste psalmus est centesimus vicesimus quintus, qui inter illos psalmos est, quorum est titulus, «Canticum graduum.» Est autem, sicut nostis, vox ascendentium: quo, nisi ad illam supernam Jerusalem, matrem omnium nostrum, quae est in coelis ? Quae superna est, ipsa et aeterna: haec autem quae in terra fuit, umbram habebat illius. Itaque ista cecidit, illa permanet: haec implevit tempus praedicationis, illa tenet aeternitatem nostrae reparationis. Ab illa peregrinamur in hac vita, ad ejus reditum suspiramusad illam redeamus, nec cives nostri angeli dimiserunt in peregrinatione; sed annuntiaverunt nobis ipsum regem venturum ad nos. Et venit ad nos, et contemptus est inter nos a nobis, et postea nobiscum, et docuit nos contemni, quia contemptus est; docuit tolerare, quia toleravit; docuit pati, quia passus est; et promisit resur
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cũ in forma dĩ esset. ñ rapinã arbitratus est
esse aqualis do. Quart illi ñ crat rapina: Quia
natura erat. quiaᷤ hoc natus erat. ut esset ęqualis
illi. a quo genitus est. S qͥd fecit: Propt̃ nos
semetipsũ exinaniuit formã serui accipiens. in
similitudinẽ hominũ factus. & habitu inuentꝰ

Expanded text:
«Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est «Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo.» Quare illi non erat rapina? Quia natura erat, quia hoc natus erat, ut esset aequalis illi a quo genitus est. Sed quid fecit? Propter nos «semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu in
Abbreviated transcription (Latin):
puteũ. Fatigatio dñi. infirmitas dñi fuit. infir.¬
mitas uirtutis. infirmitas sapientiȩ: seo ipsa
infirmitas. humilitas. Ergo si sedit ex infirmita.¬
te: sessio illa humilitatẽ significat. Et ipsa sessio
ipsius. Id.c̃. humditas . qpsa nos fecit saluos: qͥa
qͦd infirmũ est dĩ. fortius est quam homines.
Idõ dicit in quodam psalmo. Dñt tu cognouisti
sessionẽ mcã: & resurrectionẽ meã. Id. c̾. humili¬
tatem meam. & exaltationẽ meã. Quid ergo uos
ante lucẽ uultis exaltari o filii rebedei : Sic
cm̃ alloquamur. & ipsos potius nominemꝰ qui
non nobis irascmitur: quia ideo de illis ista
conseripta sunt. ut aliĩ cauerent suꝑbiã. in qua
ipsi correpti sunt. Quid gͦ uultis ante surgere:
In uanũ est uobis. Exaltari uistis antequam
humiliemini. Añs ipse ut̃ qui est lux ura humi¬
liatus est: ut exaltaretur. Audite paulũ dicenit̃.

Expanded text:
puteum» . Fatigatio Domini, infirmitas Domini fuit, infirputeum» . Fatigatio Domini, infirmitas Domini fuit, infirmitas virtutis, infirmitas sapientiae: sed ipsa infirmitas, humilitas. Ergo si sedit ex infirmitate, sessio illa humilitatem significat. Et ipsa sessio ipsius, id est humilitas ipsius, ipsa nos fecit salvos; quia, «Quod infirmum est Dei, fortius est quam homines.» . Ideo dicit in quodam psalmo: «Domine, tu cognovisti sessionem meam, et resurrectionem meam» ; id est humilitatem meam, et exaltationem meam. Quid ergo vos ante lucem vultis exaltari, o filii Zebedaei? Sic enim loquamur, et ipsos potius nominemus, qui non nobis irascuntur; quia ideo de illis ista conscripta sunt, ut alii caverent superbiam in qua ipsi correpti sunt. Quid ergo vultis «ante lucem surgere? In vanum est vobis.» Exaltari vultis, antequam humiliemini? Dominus ipse vester, qui est lux vestra, humiliatus est ut exaltaretur. Audite Paulum dicentem:
Abbreviated transcription (Latin):
qui illum paulo ante dixerat filiũ dĩ. timuit
ne moreretur. & ait illi. Absit a te dñe. ꝓpitiꝰ
esto tͥ: non fiet istud. Ante lucem uolebat sur.¬
gere. & luci consiliũ dare. Sed quid fecit dñs:
Fecit illũ ut post lucẽ surgat. Redi post me sa.¬
thanas. Ideo en̾i sathanas: quia ante lucẽ uis
surgere. Ridi post me: ut ego p̃oedam. tu seqͥris.
Quo ego eo. illuc eas: ñ qͦ tu uis ire. illue uelis
ducere. Ergo illis qui uolebant aute lucẽ surgere.
dicit psalmus. Inuanũ est uobis ante luoẽ surg̾e̾.
Q quando surgimus: Cũ fuerimus humiliati.
Surgite postea quã sedistis. Surrectio. exaltionẽ
tur sessio in honore iudicandi: aliis locis hu-¬
militatẽ ostendit. Quomͦ in honore iudicandi
sessio : Sedebitis inquit suꝑ duodecĩ sedes. iudi¬
cantes duodecĩ trib isrł. Quomͦ in signo humi¬
litatis sessio: Hora sexta dñs fatigatus sedit ad

Expanded text:
qui illum paulo ante dixerat Filium Dei; timuit qui illum paulo ante dixerat Filium Dei; timuit ne moreretur, et ait illi, «Absit a te, Domine; propitius esto tibi: non fiet istud.» Ante lucem volebat surgere, et luci consilium dare. Sed quid fecit Dominus? Fecit illum ut post lucem surgeret: «Redi post me, satanas» . Ideo enim satanas, quia ante lucem vis surgere. «Redi post me,» ut ego praecedam, tu sequaris: qua ego eo, illac eas; non qua tu vis ire, illac me velis ducere. 5. Ergo illis qui volebant ante lucem surgere dicit Psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et quando surgemus? Cum fuerimus humiliati: «Surgite» «posteaquam sedistis.» Surrectio exaltationem tur sessio in honore judicandi, aliis locis humilitatem ostendit. Quomodo in honore judicandi sessio? «Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel» . Quomodo in signo humilitatis sessio? «Hora sexta Dominus fatigatus sedit ad
Abbreviated transcription (Latin):
suñ: ante lucẽ uolebant surgere. In uanũ
ibant. quia non post luct̃ ibant. Illis trgo dic̃
iste psalmus. In uanũ c̾. uobis antẽ luoẽ surgere.
Tales erant filii rebedei. qui antequã humilia¬
rentur scłm passionẽ dtũ: iam sibi loca elige¬
bant. ubi sederent unus ad dexteram alter
ad sinistram. Ante lucem uolebant surgere.
ideo in uanũ ibant. Reuocat illos dñs ad hu¬
militatẽ: cũ hoc audiret. & ait illis. Potestis
bibere calicẽ. quem ego bibiturus sũ: E go
ueni humilis esse. & uos ante me uultis esse
excelsi: Quo ego eo. illue sequimini ait. Ham
si huc uultis ire quo ego non co: inuanũ est
uobis ante lucem surgere. Et petrus ante lu¬
c̃ẽ surrexerat. quando consiliũ doͣ dare uole.¬
bat: ut non paterctur ꝓ nobis. Dixerat eñi ille
de passione sua. in qua salui futuri eramus:
de ipsa humilitate. Humilis enĩ passus est. Cũ
gͦ de passione sua futura diceret: expauit petrꝰ

Expanded text:
suum, ante lucem volebant surgere; in vanum suum, ante lucem volebant surgere; in vanum ibant, quia non post lucem ibant. Illis ergo dicit iste psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Tales erant filii Zebedaei, qui antequam humiliarentur secundum passionem Domini, jam sibi loca eligebant, ubi sederent, unus ad dexteram, alter ad sinistram: ante lucem volebant surgere; ideo in vanum ibant. Revocavit illos Dominus ad humilitatem, cum hoc audiret, et ait illis: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» . Ego veni humilis esse, et vos ante me vultis esse excelsi? Qua ego eo, illac sequimini, ait. Nam si hac vultis ire, qua ego non eo, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et Petrus ante lucem surrexerat, quando consilium Domino dare volebat, ut non pateretur pro nobis. Dixerat enim ille de passione sua, in qua salvi futuri eramus, de ipsa humilitate; humilis enim passus est: cum ergo de passione sua futura diceret, expavit Petrus,
Abbreviated transcription (Latin):
est. Sit bumilis. ut inueniat sapientiã. & illu.¬
minet illum. Si autẽ antequã ueniat in illũ
sapientia. putit se esse sapienteni: ante lucem
isto psalmo: Inuanũ est uobis ante luct̃ sur.¬
gert. Qd.ẽ. in uanũ est uobis ante lucẽ surgere
Si surgatis antequã surgat lux: necesse est ut
in uanitate remaneatis. quia in tenebris eritis.
Surrexit lux nra xp̃s. bonũ est tͥ ut surgas post
xp̃m. non surgas ante ocp̃m. Qui surgunt ante
xp̃m: Qui se uolunt p̃ponere. xp̃o. Et qui st̃
qui se uolunt p̃ponere rpõ: Qui uolunt hie
excelsi esse. ubi humilis ille fuit. Sint ergo bie
humiles: si uolunt ibi esse cxcelsi. ubi xp̃s excel¬
sus est. Ait eñi ac his qui illi adhescrant fide.
illum credimus. Pater inquit quos dedisti mͥ.
uolo ut ubi ego sũ: & ipsi suit mecũ. Magnũ
donũ. magna grã. magna ꝓmissio fr̃s inei. Et
milis. ubi & ille humilis fuit. Propt̾ẽa illis diẽ

Expanded text:
est. Sit humilis, ut veniat sapientia et illuest. Sit humilis, ut veniat sapientia et illuminet illum. Si autem antequam veniat in illum sapientia, putat se esse sapientem; ante lucem sisto psalmo? «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Quid est, «In vanum est vobis ante lucem surgere?» Si surgatis antequam surgat lux, necesse est ut in vanitate remaneatis, quia in tenebris eritis. Surrexit lux nostra Christus; bonum est tibi ut surgas post Christum, non surgas ante Christum. Qui surgunt ante Christum? Qui se volunt praeponere Christo. Et qui sunt qui se volunt praeponere Christo? Qui volunt hic excelsi esse, ubi humilis ille fuit. Sint ergo hic humiles, si volunt ibi esse excelsi, ubi Christus excelsus est. Ait enim de iis qui illi adhaeserant fide, corde credimus: «Pater,» inquit, «quos mihi dedisti, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum» . Magnum donum, magna gratia, magna promismilis, ubi et ille humilis fuit. Propterea illis dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ideo sint custode remanebitis: Absit. Nã ubi est
ille de quo dicit᷑. nͥ dñs eustodierit ciuitatẽ. inuamũ
laborant qui custcouint eam : Laboramꝰ in custodi.¬
endo. s uanus est labor nr̃. nͥ ille custodiat. qui
uidet cogitationes ur̃as. Custodit ille cũ ingilatis.
custadit & cũ dormieritis. Ille cm̃ dormiuit in
cruce semel & surrexit. iam ñ dormit. Estote
isrł: quia ñ dormit neq aormitabit qui custodit
isrł. E ia fc̾s. si uolumus sub umbra alarũ dĩ custo¬
custodiri uolumus uobiscũ. Tanquã uobis pastores
sumus: sed sub illo pastore uobiscũ oues sumꝰ. Tanꝗͣ
uobis ex hoc loco doctores sumus. s fub illo magi¬
stro. in hac scola uobiscũ condiseipuli sumue.
nos. a exaltatus est ad custodiendos nos: humiles
simus. Nemo fibi arroget aliquid. nemo babet
aliquid boni. nͥ ab illo acccꝑit: qui solus bonꝰ est.
Qui autẽ sibi uoluerit arrogare sapieatiã. stultꝰ

Expanded text:
ideo sine custode remanebitis? Absit. Nam ubi est ideo sine custode remanebitis? Absit. Nam ubi est ille de quo dicitur, «Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum laboravit qui custodit eam?» Laboramus in custodiendo, sed vanus est labor noster, nisi ille custodiat qui videt cogitationes vestras. Custodit ille cum vigilatis, custodit et cum dormieritis. Ille enim dormivit in cruce semel, et surrexit; jam non dormit. Estote Israel; quia non dormit, neque dormitabit, qui custodit Israel . Eia, fratres, si volumus sub umbra alarum Dei custocustodiri volumus vobiscum. Tanquam vobis pastores sumus, sed sub illo Pastore vobiscum oves sumus. Tanquam vobis ex hoc loco doctores sumus; sed sub illo uno Magistro in hac schola vobiscum condiscipuli sumus. nos, et exaltatus est ad custodiendos nos, humiles simus. Nemo sibi arroget aliquid. Nemo habet aliquid boni, nisi ab illo acceperit, qui solus bonus est. Qui autem sibi voluerit arrogare sapientiam, stultus
Abbreviated transcription (Latin):
Custodiebat. custos erat. uigilabat quantũ poterat suꝑ
cos quib p̃crat. Et epĩ hoc faciunt. Nã idco altior
locus positus est epĩs. ut ipsi suꝑintendant: &
tanquã cinborianit popłm. Nam &gr eot qͦo dicitur
cp̃s: hoc latine suꝑuitentor int̾pretatur. quia suꝑ¬
intendit. quia aesuꝑ uidet. Quomͦ cñi uinitori
altior fit locus ad custodiendã uincã: sic & ep̃ie
altior locus factus est. Ede isto alto loco. ꝑiculosa
readitar meio: nisi co corde stemꝰ hic. ut humili¬
tate sub pedib ur̃is simus. & ꝓ uobis oremus: ut
qui nouit mentes ur̃as ipse custodiat. Qa nos
intrantes uos & excuntes possumꝰ uidere. usq ad.¬
eo aut̃ ñ iidemus qͥd cogitetis in cordib ur̃is: ut
neq qͥd agatis in domib ur̃is uidere possimus.
Quomꝰ gͥ custaimus: Quomͦ homines quantũ possu.¬
mus. quantũ accepimus. Et quia nos sicut homi.¬
nes custodimus. & ꝑfecte custodire non possumꝰ.

Expanded text:
Custodiebat, custos erat; vigilabat, quantum poterat, super Custodiebat, custos erat; vigilabat, quantum poterat, super eos quibus praeerat. Et episcopi hoc faciunt. Nam ideo altior locus positus est episcopis, ut ipsi superintendant, et tanquam custodiant populum. Nam et graece quod dicitur episcopus, hoc latine superintentor interpretatur; quia superintendit, quia desuper videt. Quomodo enim vinitori altior fit locus ad custodiendam vineam, sic et episcopis altior locus factus est. Et de isto alto loco periculosa redditur ratio, nisi eo corde stemus hic, ut humilitate sub pedibus vestris simus, et pro vobis oremus, ut qui novit mentes vestras ipse custodiat. Quia nos intrantes vos et exeuntes possumus videre; usque adeo autem non videmus quid cogitetis in cordibus vestris, ut neque quid agatis in domibus vestris videre possimus. Quomodo ergo custodimus? Quomodo homines; quantum possumus, quantum accepimus. Et quia nos sicut homines custodimus, et perfecte custodire non possumus,
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ qui mͦ sunt: sed & qui ante nos fuert̃
& iam dormierunt. & qui post nos futuri st̃.
adbuc qui nasci habent in reb humanis usq
in finẽ scłi. congregati in unũ fideles intiume.¬
rabiles. s dõ nuerati: de quib dicit apostolus.
nouit añs qui sunt ciꝰ. grana illa quȩ mͦ gemũt
int̾ palcas. quȩ massã unã factura sunt. quando
area in fine fuerit uentilata: om̃is gͦ numerus
frodiũ scõꝵ ex hominib cõmutatdoꝵ. ut fiant eqͣ¬
les angłis dĩ. adiuinctis etiã ipsis angłis qui mͦ
ñ ꝑegrinant᷑. s expectant nos quando a ꝑegri.¬
natione redeamus. om̃s sunul unã domũ dĩ fa¬
ciunt. & unã ciuitatẽ: ipsa est iherłm. Habet
custodes. quomͦ habet edificantes. Quomͦ habet¬
laborantes ut ȩdificetur: sic habet & custodientes.
Nã ad custodiã ꝑtinet. qͦd dicit apłs. Timeo ne
sicut serpens euã seduxit astutia sua: sic & urẽ
mentes corrũpantur a castitate quȩ est ui xp̃o iħu.

Expanded text:
non solum qui modo sunt, sed et qui ante nos fuerunt et jam dormierunt, et qui post nos futuri sunt, adhuc qui nasci habent in rebus humanis usque in finem saeculi, congregati in unum fideles innumerabiles, sed Domino numerati, de quibus dicit Apostolus, «Novit Dominus qui sunt ejus» ; grana illa quae modo gemunt inter paleas, quae massam unam factura sunt, quando area in fine fuerit ventilata : omnis ergo numerus fidelium sanctorum, ex hominibus commutandorum ut fiant aequales Angelis Dei, adjuncti etiam ipsi Angelis, qui modo non peregrinantur, sed exspectant nos quando a peregrinatione redeamus; omnes simul unam domum Dei faciunt, et unam civitatem. Ipsa est Jerusalem. Habet custodes: quomodo habet aedificantes, laborantes ut aedificetur; sic habet et custodientes. Nam ad custodiam pertinet quod dicit Apostolus: «Timeo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur a castitate quae est in Christo» .
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. Unde cñi facta est hereditas ista fr̃s: Unde
facta est tam multa hereditas. de qua dicihabet
in fine. ecce hereditas dm̃i. filii merces fructus
uentris: E. xcussi sunt quidã de maniu dñi tan¬

Expanded text:
rum.» Unde enim facta est haereditas ista, fratres? unde rum.» Unde enim facta est haereditas ista, fratres? unde facta est tam multa haereditas, de qua dici habet in fine, «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris?» Excussi sunt quidam de manu Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Et quid diectur: ficce bereditas dñi. filii merces
fructus uentris. Huiꝰ fructus uentris quȩ est
ipsa merces : Resurgere a mortius. Quȩ. ẽ. ipsa
icrees: Surgere postei quam sedistis. Quȩ c̃ ipsa
mercas: Letari pr̾ea quam manancastis panem
doloris. Cuiꝰ uentris: Eccłie. In cuiꝰ uentre. qͥa
eiꝰ trpum rebecea gestabat. duo illi getini tan.¬
quã auo popłi luctabantur. U̾na mat̾. in uisce¬
rib suis dissentientes fr̃s nondũ natos conti¬
nebat. Pulsabant mat̾na unscera. discordiis in¬
ternis. Gemebat illa. uim patiebat᷑: s pariets
diu parturit gccłia: ipsi sunt intus. & boni &
mali. fructus autt̃ uentris in iacob erat. quia
ipsum ailexit mat̃. Iacob dilexi dicit dñs. esau
antẽ odio habui. Ambo de uno utero ꝓcessert̃.
unꝰ amari meruit: alius reꝓbari. In dilectis gͦ¬
eiꝰ erit fructus. Ergo merces fructus uentris.
Sicut sagitȩ in matiu potentis. sic filii ȩxcusso.¬

Expanded text:
Et quid dicetur? «Ecce haereditas Domini, filii, merces Et quid dicetur? «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.ipsa merces? Resurgere a mortuis. Quae est ipsa merces? Surgere, posteaquam sedisti. Quae est ipsa merces? Laetari posteaquam manducasti panem doloris. Cujus ventris? Ecclesiae: in cujus ventre, quia ejus typum Rebecca gestabat, duo illi gemini tanquam duo populi luctabantur . Una mater in visceribus suis dissentientes fratres nondum natos continebat: pulsabant materna viscera discordiis internis; gemebat illa, vim patiebatur; sed pariens diu parturit Ecclesia, ipsi sunt intus et boni et mali. Fructus autem ventris in Jacob erat, quia ipsum dilexit mater. «Jacob dilexi,» dicit Deus, «Esau autem odio habui» . Ambo de uno utero processerunt; unus amari meruit, alius reprobari. In dilectis ergo ejus fructus erit. Ergo «merces fructus ventris.Sicut sagittae in manu potentis, sic filii excusso
Abbreviated transcription (Latin):
illa lux tua non hic quęsiuit mundanã felicita.¬
tem: ante lucc̃ uis surgere. necesse est. ut in te¬
nebris ꝑscueris. Mutare. sequere lucẽ tuam.
qua resurrexit surge. Sede prius. & sic surge.
filii merces fructus uemtis. Quando dicit
fructus uentris. parfuriti sunt filii isti.
Est quȩdã mulier. inlqlłã spũ alit̾ ostenditur.
quod dictum est euȩ. in gemitu paries. Pa¬
rit cũi eccłia filios. conunix xp̃i. Et si parit.
parturit. In enuis figara. etiã gua mat̾ ui.¬
noꝵ appellata est. In meubris pariurientis.
erat ille qui dicebat. filioli mei. quos iterũ
parturio: donec xp̃c foemetur in uobis. Seb
non frustra parturiuit. nec frustra peperit.
Erit semen scm̃ in resurrectione mettuoꝵ. ha¬
butidabint iusti qui dissusi sunt iłi toto or᷑be
t̃rarum. Gemit illos xcłia. parturit illoso
eccłia. In illa aut̃ refurrectione mortuoꝵ¬
apparebit partus eccłis. transiet dolor o gemitꝰ.

Expanded text:
illa lux tua non hic quaesivit mundanam felicitailla lux tua non hic quaesivit mundanam felicitatem; ante lucem vis surgere; necesse est ut in tenebris perseveres. Mutare, sequere lucem tuam; qua resurrexit, surge: sede prius, et sic surge, filii, merces fructus ventris.» Quando dicit, «fructus ventris;» parturiti sunt filii isti. Est quaedam mulier, in qua spiritualiter ostenditur quod dictum est Evae: «In gemitu parturies.» Parit enim Ecclesia filios conjux Christi; et si parit, parturit. In cujus figura etiam Eva «mater vivorum» appellata est . In membris parturientis erat ille qui dicebat: «Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis» . Sed non frustra parturivit, nec frustra peperit: erit semen sanctum in resurrectione mortuorum; abundabunt justi, qui diffusi sunt modo toto orbe terrarum. Gemit illos Ecclesia, parturit illos Ecclesia: in illa autem resurrectione mortuoapparebit partus Ecclesiae, transiet dolor et gemitus.
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃iã est resurrectio mortuoꝵ. sed qͥd ait apłs:
Om̃s quidem resurgimꝰ. seo non om̃s ĩmutabim᷑.
Resurgunt illi ad penas. resurgimꝰ nos quomodo
resurrexit dñs nr̃: ut sequamur caput nrm.
si menbra ipsius sumus. Si aut̃ metbra ciꝰ
sumus: tune sumꝰ dilecti ciꝰ. tunc ad nos ꝑtinet
illa resurrectio. quȩ p̃cessit in dño. Lux resur¬
rexit ante nos: nos post lucẽ. Quia inuanũ
est nobis ante lucẽ surgere. id.ẽ. altitudinem
quęrere antequã moriamur: cũ xp̃s lux nr̃a
non sit exaltatus in carne. nͥ postea quã mor¬
tuus. c̃. C onstituti ergo menbra eiꝰ. & in men¬
bris ciꝰ dilecti ciꝰ: cũ somnũ acciꝑinus t̃c sur¬
gemus in resurrectione mortuoꝵ. Unus re¬
surrexit. iam non moriturus. Resurrexit
s moriturus. Resurrexit filia archiss nagogi.
spera resurrectionẽ. & ꝓpt̾ hoc esto xpĩanus.
ñ ꝓpt̾ felicitatẽ t̃renȩ huiꝰ uite. Nã si ꝓpter
felicitatẽ uitȩ huiꝰ uis esse xpĩanus. quando

Expanded text:
Omnium est resurrectio mortuorum; sed quid ait Apostolus? «Omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur» . Resurgunt illi ad poenas; resurgimus nos quomodo resurrexit Dominus noster, ut sequamur caput nostrum, si membra ipsius sumus. Si autem membra ejus sumus, tunc sumus dilecti ejus, tunc ad nos pertinet illa resurrectio quae praecessit in Domino, ut lux surrexerit ante nos, nos post lucem: quia in vanum est nobis ante lucem surgere, id est, altitudinem quaerere antequam moriamur; cum Christus lux nostra non sit exlatatus in carne, nisi posteaquam mortuus est. Constituti ergo membra ejus, et in membris ejus dilecti ejus, cum somnum acceperimus, tunc surgemus in resurrectione mortuorum. Unus resurrexit, jam non moriturus. Resurrexit  moriturus; resurrexit filia archisynagogi , spera resurrectionem; et propter hoc esto christianus, non propter felicitatem terrae hujus. Nam si propter felicitatem vitae hujus vis esse christianus, quando
Abbreviated transcription (Latin):
oñis beati regnent in illa patria: quã ut sit
quib inpendatur miscłia. Tam̃ quã diu est
quib impendatur. ñ deficianius in ista erũna
mittere semina. Et si cũ fletu seminamꝰ: tam̃
cũ gaudio metemus. In illa enĩ resurrectiõe
mortuoꝵ recipiet quisq manipulos suos.id. ẽ.
fructum seminis. coronã gaudioꝵ & exulta.¬
tionis. Tunc erit triũphus lȩtantiũ. & ipsi
morti insultantiũ: in qua gemebat᷑. Tunc
diccnt morti. Obi est mors contentio tua:
Ulbi est mors aculeus tuus: S quart iam gau¬
dent: Qa portanit manipulos suos. qͥa euntes

Expanded text:
omnes beati regnent in illa patria, quam ut sint omnes beati regnent in illa patria, quam ut sint quibus impendatur misericordia. Tamen quamdiu sunt quibus impendatur, non deficiamus in ista aerumna mittere semina. Etsi cum fletu seminamus, tamen cum gaudio metemus. In illa enim resurrectione mortuorum recipiet quisque manipulos suos, id est fructum seminis, coronam gaudiorum et exsultationis. Tunc erit triumphus laetantium, et ipsi morti insultantium, in qua gemebatur: tunc dicent morti, «Ubi est, mors, contentio tua? Ubi est, mors, aculeus tuus» ? Sed quare jam gaud
Abbreviated transcription (Latin):
uita nolut aefictre. In lacrimis seminatis. in
gaudio metetis. Qd eñi fr̃s mei: Ipse agricola
quando pccdit cũ aratro & portat sem̃. nũne
aliquando frigius est uentus & ymb̾ deterret:
Attendit celũ. uidet tristem dicmi. tremit frigne.
& tamen ꝓcedit & seminat. Timet eni ne cum
tristem diem actendit. & expectat dicm letura.¬
nẽ tempus transeat: & non inueniat qͦd metat.
Holite differre fr̃s mei. Seminate inhieme. se.¬
minate bona oꝑa. & cũ ploratis: quia qui scmmi¬
nant in laerinus. in gaudio metent. Mittunt
re flebant: Quia iat̃ nuseros erant. & miseri
crant. Melius est fr̃s mei ut nullus sit miser.
quã ut tu facias miscd̾iam. Qui eñi ut faciat
miscd̾iam optat esst miseros. crudelem habet
miscdiam: quom̾ si medicus ut exerceret artẽ
suã. optaret esse multos egrotos. crudelis me¬
dicina essit. Mdiuis est ut om̃s sani sint: quã
ut exerecatur ars medici. Melius est ergo ut

Expanded text:
vita, nolite deficere. In lacrymis seminatis, in vita, nolite deficere. In lacrymis seminatis, in gaudio metetis. Quid enim, fratres mei? Ipse agricola quando procedit cum aratro, et portat semen, nonne aliquando frigidus est ventus, et imber deterret? Attendit coelum, videt triste, tremit frigore, et tamen procedit, et seminat. Timet enim ne cum tristem diem attendit et exspectat diem laetum, tempus transeat, et non inveniat quod metat. Nolite differre, fratres mei; seminate in hieme, seminate bona opera et cum ploratis; quia «qui seminant in lacrymis, in gaudio metent.» Mittunt re flebant? Quia inter miseros erant, et miseri erant. Melius est, fratres mei, ut nullus sit miser, quam ut tu facias misericordiam. Qui enim ut faciat misericordiam optat esse miseros, crudelem habet misericordiam: quomodo si medicus ut exerceret artem suam, optaret esse multos aegrotos, crudelis medicina esset. Melius est ut omnes sani sint; quam ut exerceatur ars medici. Melius est ergo ut
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Ergo nolut cos tantũ putare pauperes.
qui non habent pecunã. In quo qͥsq pauꝑ est:
ibi alum uide. quia forte ti in eo diues es: in
quo ille pauꝑ est. & habes unde accõmodes. forte
menbra tua accõmodas. & plus est quã si ꝑceu¬
niã accõmodares. C onsilio indiget. tu pleuꝰ es
consitio. In consilio ille pauꝑ. tu diues es. Ecce
nec laboras. nec aliquid ꝑdis. Das consiliũ. &
p̾stitisti elemosinã. Modo fr̃s mei dũ loquimur.
quasi pauꝑes ad nos estis. Et quia nobis as̃
dignatus est dart : damus inde uobis. & om̃s
ab illo accipimus. qui solus est diues. Sio se gͦ
tenet corpus axpi. menbra socia sic cõpitigunt᷑
& adunatitur in caritate. & in uinculo pacis:
habet diues est: in eo qd ille non habet pauꝑ est.
Sic uos diligite. sic uos amate. Nolue ad uos
solos attendere. seo attendite indigentes cirea uos.
Seo guia cũ laborib a crũtus fiunt ista: in ista

Expanded text:
tem. Ergo nolite eos tantum putare pauperes, tem. Ergo nolite eos tantum putare pauperes, qui non habent pecuniam. In quo quisque pauper est, ibi illum vide; quia forte tu in eo dives es, in quo ille pauper est, et habes unde accommodes. Forte membra tua accommodas, et plus est quam si pecuniam accommodares. Consilio indiget, tu plenus es consilio; in consilio ille pauper, tu dives es. Ecce nec laboras, nec aliquid perdis; das consilium, et praesitisti eleemosynam. Modo, fratres mei, cum loquimur, quasi pauperes ad nos estis; et quia nobis Deus dignatus est dare, damus inde vobis; et omnes ab illo accipimus, qui solus est dives. Sic se ergo tenet corpus Christi, membra socia sic compinguntur et adunantur in charitate et in vinculo pacis, habet, dives est; in eo quod ille non habet, pauper est. Sic vos diligite, sic vos amate. Nolite ad vos solos attendere; sed attendite indigentes circa vos. Sed quia cum laboribus et aerumnis fiunt ista in ista
Abbreviated transcription (Latin):
Intendat earitas ut̃a : quomͦ fiat elemosina.
Certe mendiei sunt: in quos facis elemosinã.
Mendici egent. Attenditis fr̃s ur̃os. si aliquo
gent tribuitis. Si est in uobis xxp̃e. giã exteris.
Seo si illi mendiei sunt qui ꝓfessionẽ habent
petendi in crũna. & ipsi habent qͦo sibi p̃stent
inuicem. Non illos descruit as̃. Unde ꝓbent᷑.
quia facunt demosinas: Iste non potest
ambulart. Qui potest ambulare: pedes suos
accõmodat cdaudo. Qui udet. oculos suos ac¬
cõmodat oco. Qẜ qui iuuenis est a sanus: ui¬
res suas accõmodat uł senu uł egroto. portat
illum. Ille indiget. ilo diues est. Aliquando
a. diues inuenitur pauꝑ. & a pauꝑe p̃statur
illi aliqͥd. Uenit nescio quis ad flumen. tanto
delicatior. quanto ditior. transire non potest.
Si nudatis menbris transierit: frigescit.
egrotat. moritur. Accedit pauꝑ exereitatior
corꝑe. tiaicit aiitem: elemosinã facit indiui¬

Expanded text:
Intendat Charitas vestra quomodo fiat eleemosyna. Intendat Charitas vestra quomodo fiat eleemosyna. Certe mendici sunt in quos facis eleemosynam, mendici egent. Attenditis forte fratres vestros, si aliquo gent; tribuitis, si est in vobis Christus, etiam exteris. Sed si illi sunt mendici, qui professionem habent petendi, in aerumna et ipsi habent quod praestent sibi invicem. Non illos deseruit Deus, unde probentur, quia faciunt eleemosynas. Iste non potest ambulare; qui potest ambulare, pedes suos accommodat claudo; qui videt, oculos suos accommodat caeco; et qui juvenis est et sanus, vires suas accommodat vel seni vel aegroto, portat illum: ille indiget, ille dives est. 13. Aliquando et dives invenitur pauper, et a paupere praestatur illi aliquid. Venit nescio quis ad flumen, tanto delicatior quanto ditior; transire non potest: si nudatis membris transiret, frigesceret, aegrotaret, moreretur: accedit pauper exercitatior corpore, trajicit divitem; eleemosynam facit in divi
Abbreviated transcription (Latin):
habeat. Si ergo ile qui illũ habet. det illi qui
non habet: tantũ dedit si de plena caritate
dedit qd̃ dedit. tantũ dedit quantũ ala in du¬
obus minitis: quantũ dachtus in dimidio re¬
rũ suarũ. Non cãi sine causa addidit frigidȩ.
ut pauꝑem ostenderet. Idõ apxit calicem aquȩ
frigidȩ. ne quis uł inde causaretur. qͦd lignã
non habuerit. unde calefactret aquã. Caliet̃
aquȩ frigidȩ qui dederit uni ex minimis: ñ
ꝑdet mercedẽ suã. Qo si nec hoc babeat
Securus sit: asi nec boc habet. Pax in terra
heminib bonȩ uoluntatis. Tantũ illud timeat.
ne habeat co non faciat. Si eñ babet & non
facit: intus gelauit. Notidã soluta sunt pec¬
cata ciꝰ. sicut torrens in austro: quia uolun¬
tas frigida est. Qd ualent tanta bona que
possidemus : Acecdit uoluntas feruens. iam
soluta calore austri. & si tuchil habeat. totũ
illi cõputatur. Quanta sibi p̃stant mendici:

Expanded text:
habeat: si ergo ille qui illum habet, dederit illi qui habeat: si ergo ille qui illum habet, dederit illi qui non habet; tantum dedit, si de plena charitate dedit quod dedit, tantum dedit, quantum illa in duobus minutis, quantum Zacchaeus in dimidio rerum suarum. Non enim sine causa addidit, «frigidae,» ut pauperem ostenderet. Ideo dixit, «Calicem aquae frigidae,» ne quis vel inde causaretur quod lignum non habuerit unde calefaceret aquam. «Calicem aquae frigidae qui dederit uni ex minimis, non perdet mercedem suam» . Quid si nec hoc habeat? Securus sit, etsi nec hoc habet; «Pax in terra hominibus bonae voluntatis:» tantum illud timeat, ne habeat et non faciat. Si enim habet et non facit, intus gelavit; nondum soluta sunt peccata ejus sicut torrens in austro, quia voluntas frigida est. Quid valent tanta bona quae possidemus? Accedit voluntas fervens, jam soluta calore austri; etsi nihil habeat, totum illi computatur. Quanta sibi praestant mendici?
Abbreviated transcription (Latin):
se daturũ. & si cui aliquid abstulerat: quadru¬
plum rediturum. Ut intelligas ꝓpt̃ea sibi cũ
tenusse auidiũ. non ut haberet qd̾ possideret:
seo ut haberit unde debita redderet. Migna
uoluntas. Multũ aedit. multũ seminauit. Ergo
uidua illa quȩ duo minuta misit. parũ semi.¬
nauit: Inmo tantũ. quantũ tacheus. Mmores
etũ facultates ferebat. s parem uolutitatem ha.¬
bebat. Misit auo minuta de tanta uoluntate.
de quanta tacheus dimidiũ patrimonii sui.
Si attendas quid dederunt: diuersa inuenies.
Si aitendas unde dederunt: paria inuenies. Qͥe.¬
qͥd habuit dedit illa. & qͦd habuit acdit ille.
fac aliquem non habere. uł auos nũmos. Est aliqͥd
uilius quod seminemus. ut metamꝰ illã messem:
Est. Calicem aquȩ frigidȩ qui doderit discipło.
non ꝑdet mercidt̃. Calix aquȩ frigidȩ. ñ duob
nũmis: sco gratis constat. Tam̃ aliquando sic
gratis constat. ut habeat illũ alius: & alius non

Expanded text:
se daturum, et si cui aliquid abstulerat, quadruse daturum, et si cui aliquid abstulerat, quadruplum redditurum ; ut intelligas propterea sibi eum tenuisse dimidium, non ut haberet quod possideret, sed ut haberet unde debita redderet. Magna voluntas; multum dedit, multum seminavit. Ergo vidua illa quae duo minuta misit, parum seminavit? Imo tantum, quantum Zacchaeus. Minores enim facultates ferebat, sed parem voluntatem habebat . Misit duo minuta de tanta voluntate, de quanta Zacchaeus dimidium patrimonii sui. Si attendas quid dederunt, diversa invenies: si attendas unde dederunt, paria invenies; quidquid habuit dedit illa, et quod habuit dedit ille. 12. Fac aliquem non habere vel duos nummos: est aliquid vilius quod seminemus, ut metamus illam messem? Est: «Calicem aquae frigidae qui dederit discipulo, non perdet mercedem suam.» Calix aquae frigidae non duobus nummis, sed gratis constat; tamen aliquando sic gratis constat, ut habeat illum alius, et alius non
Abbreviated transcription (Latin):
fidti. Loquens itaq ae ipsis lemosinis. qͥd ait:
Hoc aut̃ dico. qui parce seminat. parcea metet.
Ergo qui multũ seminat. multũ metet: qui
parct seminiat. paree & metet. & qui nichil
seminat: nichil metet. Quare gͦ desideratis
latos fundos. ubi multa semina seminetis:
Latior uobis non est ubi seminctis quam xp̃s.
qui in st uoluit seminari. Terra ur̃a eccłia
est: seminate quantũ potestis. Seo parũ habes
unde facias: habe bonã uoluntatẽ. Quomodo
tuchil esset qͦd habes. si non adesset bona uolun¬
tas: sic & quia non habes noli esse tristis. si est
tibi uoluntas. Qd eñi seminas: Miscdiam. Qe
qͥo metis: Pacem. Nũquid autẽ dixerunt an.¬
gei. pax in t̾ra. diuitib hominibꝰ: Sed pax
in tra homitub bonȩ uoluntatis. In tacheo
magna uoluntas. in xacheo caritas magna.
Suscepit añm hospicio. gaudens suscepit. &
dimidiũ patrimonis sui pauꝑib. ꝓmisit:

Expanded text:
fidei» . Loquens itaque de ipsis eleemosynis, quid ait? fidei» . Loquens itaque de ipsis eleemosynis, quid ait? «Hoc autem dico, Qui parce seminat, parce et metet» . Ergo qui multum seminat, multum metet: «qui parce seminat, parce et metet;» et qui nihil seminat, nihil metet. Quare desideratis latos fundos, ubi multa semina seminetis? Latior vobis non est ubi seminetis, quam Christus, qui in se voluit seminari. Terra vestra Ecclesia est; seminate quantum potestis. Sed parum habes unde facias. Habes voluntatem? Quomodo nihil esset quod habes, si non adesset bona voluntas; sic et quia non habes, noli esse tristis, si est tibi bona voluntas. Quid enim seminas? Misericordiam. Et quid metes? Pacem. Numquid autem dixerunt Angeli, Pax iin terra hominibus bonae voluntatis» . In Zacchaeo magna voluntas, in Zacchaeo charitas magna. Suscepit Dominum hospitio, gaudens suscepit, et dimidium patrimonii sui pauperibus promisit
Abbreviated transcription (Latin):
constringebant nos peccata nr̃ã. Flauit auster.
sp̃s sc̃s. dimissa sunt nobis peccata nrã. soluti su¬
mus afrigore iniquitatis: tanquã glaties in sere¬
no soluuntur peccata nr̃a. curramꝰ ad patriam
quasi torrentes in austro. Diu etĩ laborauimꝰ
& laboramꝰ. ętiam facientes bene. Nam ipsa
uita humania quam ingrissi sumꝰ. misera est.
laborib plena est. doloribꝰ. ꝑiculis. crũpnis. tẽp¬
tationib. Nolite seduci giuidio rerũ humana¬
rum: flenda in reb humanis aduertite. Pbterat
ridere prius puer qui nascitur. quare a fletu
incipit uiuere: Ridere ñdum notut. quare
plorare iã nouit: Quia cepit ire in istã uitã.
Seo si de illis captiuis est. hic flet & gemit. sea
nabimus: Oꝑa bona. Oꝑa misccłiȩ. semina nr̃a
sunt. De quib seminib ait apłs. Donũ autẽ
facientes non deficiamus. tempore et̃ ꝓprio
metemus. Infatigabiles itaq dũ tempꝰ habemus
oꝑtinur bonũ ad om̃s. maxune ad domesticos

Expanded text:
constringebant nos peccata nostra: flavit auster Spiritus sanctus; dimissa sunt nobis peccata, soluti sumus a frigore iniquitatis; tanquam glacies in sereno, solvuntur peccata nostra. Curramus ad patriam, quasi torrentes in austro. Diu enim laboravimus, et laboramus etiam facientes bene. Nam ipsa vita humana quam ingressi sumus, misera est, laboribus plena, doloribus, periculis, aerumnis, tentationibus. Nolite seduci gaudio rerum humanarum; flenda in rebus humanis advertite. Poterat ridere prius puer qui nascitur: quare a fletu incipit vivere? Ridere nondum novit; quare plorare jam novit? Quia coepit ire in istam vitam. Sed si de illis captivis est, hic flet et gemit; sed nabimus? Opera bona. Opera misericordiae semina nostra sunt: de quibus seminibus ait Apostolus, «Bonum autem facientes non deficiamus; tempore enim proprio metemus infatigabiles. Itaque dum tempus habemus operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos
Abbreviated transcription (Latin):
edificari: plangebat istos. quia sint causa labo.¬
rauerat in cis. Nos ergo loquini foris. ille edifi¬
cat intus. Quomͦ audiatis nos aduertimus.
quid cogietis ille solus nouit: qͥ cogitationes
ur̃as uidet. Ipse edificat. ipse monet. ipse t̾rit.
ipse intellectum aꝑit. ipse ad fidem applicat
scasũ ur̃m. Et tam̃ laboramus & nos tãquã
oꝑarii. sed nͥ dñs eoificauerit domũ. in uanum
laborauert᷑ coificantes eã. Que aut̃ domus dĩ.

Expanded text:
aedificari, plangebat istos, quia sine causa laboaedificari, plangebat istos, quia sine causa laboraverat in eis. Nos ergo loquimur foris, ille aedificat intus. Quomodo audiatis, nos advertimus; quid cogitetis, ille solus novit qui cogitationes vestras videt. Ipse aedificat, ipse monet, ipse terret, ipse intellectum aperit, ipse ad fidem applicat sensum vestrum: et tamen laboramus et nos tanquam operarii; sed «nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum labor