comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& in peccatis mat̾ mea me aluit. Neq hic dix̃. in iniquitate.
uł inpeccato: cũ & hoc recte dici poss&. sed ini qͥtates &
peccata dicere maluit. Quia & in illo uno. qđ in om̃s homi¬
nes ꝑ transiit. atq tã magnũ. ẽ. ut uieo mutaretur & con
uerteretur in necessitatem mortis humania natura rep¬
peri untur sic̃ supͣ disseruimꝰ plura peccata. & alia parentũ.
quȩ & si non ita possunt mutare naturã. reatu tam̃ obligaN
patrem suũ ꝓ generationib suis quisq succedit. non in¬
merito disceptari potest. utrũ om̃ium malis actib. & mul-¬
tiplicatis delictis originalib qui nascit᷑ implicetur. ut tanto
beius. quanto posterius quisq nascatur. An ꝓpterea ds̃ in
t̃ciã & quartã generationẽ. depeccatis parentũ eoꝵ
posteris com minetur. quia irã suã quantũ ad
ꝓgeneratoꝵ culpas non extendit ulterius.
moderatione miseratio Nis suȩ : ne illi qͥb

Expanded text:
 mea in utero me aluit . Neque hic dixit in iniquitate  mea in utero me aluit . Neque hic dixit in iniquitate vel in peccato, cum et hoc recte dici posset, sed iniquitates et peccata dicere maluit. Quia et in illo uno in omnes homines pertransiit, atque tam magnum est, ut iverteretur in necessitatem mortis humana natura, reperiuntur, sicut supra disserui, plura peccata et alia parentum, quae qui etsi non ita possunt mutare naturam, reatu tamen obligant patrem suum, progenitoribus suis quisque succedit, non immerito disceptari potest, utrum omnium malis actibus, et multiplicatis delictis originalibus quis cum nascitur implicetur, ut tanto pejus quanto posterius quisque nascatur. An propterea Deus in tertiam et quartam generationem de peccatis parentum eorum posteris comminetur , quia iram suam quantum ad progeneratorum culpas non extendit ulterius moderatione miserationis suae, ne illi quibus
Abbreviated transcription (Latin):
arentũ quoq peceatis. par uulos obligaꝵi: non solũ
primoꝵ homiNũ. sed &iã suoꝵ de qui b ipsinati sunt
ñ in probabilit̃ dr̃. Illa quippe diuina sententi a
red dã peccata patrũ in filios ten& eos . utiq. ante¬
quã ꝑ regenerationẽ ad testam̃tũ Nouũ incipiant ꝑtinere.
Iđ testam̃tũ ꝓphetabat᷑. cũ diceret᷑ ꝑ ezechielem. non acceptu¬
ros filios peccata patrũ suoꝵ: nec ulteriꝰ futurã in irł parabolã
illam Patres manducauer̃ uuã acerbã: & dentes filiorũ obsti¬
puer̃. Ideo enĩ quisq renascitur. ut soluatur in eo quic quid
peccati.ẽ. cũ quo nascit᷑ Nam peccata quȩ male agendo post¬
et cõmittuntur. possunt & pęnitendo sanari: siẽ &ium post
baptismũ fieri uidemus. Ac ꝑ̃ hoc non .ẽ. insticuta regeneratio.
nisi quia uitiosa. ẽ. generatio. usq ad eo ut &iam de legitimo
matrimo ruo ꝓcrettꝰ dicat. in iniquitatib conceptus sum.

Expanded text:
arentum quoque peccatis paruulos obligari, non solum primorum hominum sed etiam suorum de quibus ipsi nati sunt, non improbabiiiter dicitur. Illa quippe diuina sententia "Reddam peccata patrum in filios" tenet eos utique anquam per regenerationem ad Testamentum Nouum incipiant pertinere. Quod Testamentum prophetabatur, cum diceretur per Ezechielem non accepturos filios peccata patrum suorum, nec ulterius futuram in Israel parabolam illam: Patres manducaverunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupuerunt . Ideo enim quisque renascitur, ut solvatur in eo quidquid peccati est cum quo nascitur. Nam peccata quae male agendo postea committuntur, possunt et poenitendo sanari, sicut etiam post Baptismum fieri videmus. Ac per hoc non est instituta regeneratio, nmatrimonio procreatus dicat: "In iniquitatibus conceptus sum
Abbreviated transcription (Latin):
mur mortui. eẽ. peccato. quia in morte ip̾sius xpi baptiza¬
ti sumus.ꝓ fecto & paruuli qui baptizantur in xp̃o pecca¬
to moriuntur . quia in morte ipsius baptizantur. Nullo
enĩ excepto dictũ ẽ quicumq baptizati sumꝰ ĩ xpo iħu.
limorte ipsus baptizati sumus. Et ideo dictũ ÷: ut ꝓbaretur mortuos
nosẽ. peccctto. Cui autem pȩccto paruuli renascendo moriuntur ⁊ nisi
quod nescendo traxerunt.⁊ Ae ꝑ hoc eticimn eicdipsos ꝑtiniet. quodre¬
quitur dicens. Consepulti enĩ sumus illi ꝑbciptismũ in morte. utque¬
cidmodũ surrexit xp̃s amortuis ꝑ głem̃ patris. itt & nos in noutuete

Expanded text:
mur mortui esse peccato, quia in morte Christi baptizamur mortui esse peccato, quia in morte Christi baptizati sumus; profecto et parvuli qui baptizantur in Christo, peccato moriuntur, quia in morte ipsius baptizantur. Nullo enim excepto dictum est, Quicumque baptizati sumus in Christo in morte ipsius baptizati sumus. Et ideo dictum est, ut probaretur mortuos nos esse peccato. Cui autem peccato parvuli renascendo moriuntur, nisi quod nascendo traxerunt? Ac per hoc etiam ad ipsos pertinet quod sequitur dicens: Consepulti sumus ergo illi per Baptismum in mortem, ut quemadmodum surrexit Christus a mortuis per gloriam Pat
Abbreviated transcription (Latin):
ifficere iudicauit. de inde sucribaptismatis inero xpũ
grande mrsteriũ commendauit. eo modo ut intelligam
Nuichil aliud. eẽ. in xp̃o. baptismũ. nisi mortis xpĩ simili¬
tudinẽ: nihil aut̃ aliud mortẽ xpi crucifixi. nisi remis¬
sioNis peccati similitudinẽ. ut quem ad modũ millo uera
mors facta ẽ. sic in nob uera remissio peccatorũ. Et quem¬
ad modũ in illo uera resurrectio: ita in nob uera iustifica¬
tio. Ait enĩ. Quid ergo dicemus: ꝑ manebimꝰ inpeccato.
ut grã abund& : dixerat enĩ superius ubi abundauit
peccatum suꝑ abunda uit grã Et ideo quaestionẽ sibi ip¬
se ꝓposuit utrũ propt̾ abundantiam grãe consequen¬
dam in peccato sit ꝑ manendum Sed respondit absit.
atq sub iecit Si mortui sumus peccato. quomodo uiue¬
mus in illo: deinde ut oftender& nos mortuos. eẽ. peccato.
an ignoratis inquid. qm̃ quicũq. baptizati sumꝰ in xpo iħu
in morte ipsius baptitati sumus.e siergo hinc ostendi¬

Expanded text:
sufficere judicavit, deinde sacri baptismatis in cruce Christi grande mysterium commendavit eo modo, ut intelligamus nihil aliud esse in Christo baptismum, nisi mortis Christi similitudinem; nihil autem aliud mortem Christi crucifixi, nisi remissionis peccati similitudinem: ut quemadmodum in illo vera mors facta est, sic in nobis vera remissio peccatorum; et quemadmodum in illo vera resurrectio, ita in nobis vera justificatio. Ait enim, Quid ergo dicemus? Permanebimus in peccato, ut gratia abundet? Dixerat enim superius, Ubi, enim abundavit peccatum, superabundavit gratia . Et ideo quaestionem sibi ipse proposuit, utrum propter abundantiam gratiae consequendam in peccato sit permanendum. Sed respondit, Absit: atque subjecit, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Deinde ut ostenderet nos mortuos esse peccato: An ignoratis, inquit, quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Si ergo hinc ostendi
Abbreviated transcription (Latin):
oreginali maiores aut̃ &iam his om̃ib: moriuntur
pec̾catis. quȩcũq male utuendo ad dider̃ ad illuo. qd nascen
do traxer̃
Sed ideo &iam ipsi peccato mori plerumq dñr. cũ ꝓcul dubio
non uni sed multis peccatis om̃ibusq moriant᷑. quȩcũq ĩ ꝓpria
cõmiser̃. uł cogitatione. ł locutione. ł oꝑe. Quia &iam ꝑsingula¬
rem numerũ. pluralis significare sol&. sic̃ ait ille uterũq ar¬
mato milite cõplent. quã uis hoc multis militib fecerint & in
nr̃is lit teris legitur. Ora ergo addnm̃: ut auferat a nob ser-¬
pentẽ. Non ait. serpentes quos patiebatur ppłs. ut hoc dicera
& m numerabilia talia. Cũ uero & illud originale unũ plu.¬
ruli Numero significatur. qͣn do dicimꝰ in remissiorẽ pec¬
catoꝵ baptizare paruulos. nec dicimꝰ in remissi one peccati
illa ẽ. ȩcontrario locutio qua ꝑ pluralẽ significatur

Expanded text:
originali, majores autem etiam iis omnibus moriuntur originali, majores autem etiam iis omnibus moriuntur peccatis, quaecumque male vivendo addo traxerunt. Sed ideo etiam ipsi peccato mori plerumque dicuntur, cum procul dubio non uni, sed multis peccatis omnibusque moriantur, quaecunque jam propria commiserunt, vel cogitatione, vel locutione, vel opere. Quia rem numerum pluralis numerus significari solet: sicut ait ille, « Uterumque armato milite complent » ; quamvis hoc multis militibus fecerint. Et in nostris Litteris legitur, Ora ergo ad Dominum, ut auferat a nobis serpentem ; non ait serpentes, quos patiebatur populus, ut hoc diceret: et innumerabilia talia. Cum vero et illud originale unum plurali numero significatur, quando dicimus in peccatorum remissionem baptizari parvulos, nec dicimus in remissionem peccati; illa est e contrario locutio, qua per pluralem significatur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qđ reconciliari ualeremꝰ. Ipse ergo peccatũ. ut nos iusticia
Mec nr̃a sed dĩ.: nec in nob. sed in ipso. Sic̃ ipse peccatũ non
suum. sed nr̃m: nec inse it nob̵ constitutum. similitudine
carxus pec. cati. in qua cruci fixus . ẽ. demonstrauit.
łqm̃ peccatũ ei non inerat: ita quodã modo peccato
morłretur dũ morit᷑ carni. inꝗͣ erat similitudo peccati. Et
cũ scđm uetustatẽ peccati. nũ quã ipse uixiss& nr̃am ex morte
ueteri. qͣ in peccato mortui fueramꝰ. reuiuȩscentẽ uitã nouã
sua resurrectione signar&. ipsum .ẽ. qđ in nob cȩlebratur.¬
magnũ baptismatis sacram̃tũ. ut qͥ cũq. ad istã ꝑtinen
gr̃am. moriant᷑ peccato. sicut ipse peccato mor tuus dr̃
quia mor tuus ÷ carni . hoc. ẽ peccati similitudini. & uiuant
a lauaero re nascendo. sic̃ ipse asepulchro resurgendo quã¬
lib& corꝑis aetatem gerant.

Expanded text:
per quod reconciliari valeremus. Ipse ergo peccatum, ut nos justitia; per quod reconciliari valeremus. Ipse ergo peccatum, ut nos justitia; nec nostra, sed Dei; nec in nobis, sed in ipso: sicut ipse peccatum, non suum, sed nostrum; nec in se, sed in nobis constitutum, similitudine carnis peccati, in qua crucifixus est, demonstravit: ut quoniam peccatum ei non inerat, ita quodam modo peccato moreretur, dum moritur carni, in qua erat similitudo peccati; et cum secundum vetustatem peccati nunquam ipse vixisset, nostram ex morte veteri, qua in peccato mortui fueramus, reviviscentem vitam novam sua resurrectione signaret. CAPUT XLII. Bmagnum Baptismatis sacramentum, ut quicumque ad istam pertinent gratiam, moriantur peccato, sicut ipse peccato mortuus dicitur, quia mortuus est carni, hoc est, peccati similitudini: et vivant a lavacro renascendo, sicut ipse a sepulcro resurgendo, quamlibet corporis aetatem gerant.
Abbreviated transcription (Latin):
Iulla igit᷑ uoluptate carnalis concupiscentiȩ semixatꝰ. siue con¬
ceptus. & ideo nullũ peccatũ originalit̾ trabens. dt̃ quoq grã
uerbo patris unigenito: ñ grã filio. sed natura. in unitatae ꝑso¬
ne. modo mirabili & in ef fabili ad uinctꝰ atq concretꝰ. & ideo
nullũ peccatũ & ipse cõmittens : tam̃ ꝓpt̃ similitudinẽ carnis.
pec cati in qua uenerat dictꝰ .ẽ. & ipse peccatũ. sacrificandus ad
diluenda pec̾cata. In uetere quiꝑpe lege peccata uocabant᷑
sacrificia ꝓpeccatis. qđ uere iste factus ÷ cuius erant ũ brȩ
illa. Hinc apłs cũ dixiss&e. obsecramꝰ ꝓ xp̃o reconcili ari
dõ: continuo sub uixit atq ait. eũ qui non nouerat peccatũ.
ꝓnobis peccatũ fecit. ut nos simꝰ iusticia dĩ in illo. Non ait.
ut inquibusdã mendosis codicib legitur is qui ñ nouerat pecca¬
fecit ds̃ cui reconciliandi sumꝰ: hoc. ẽ sacrificiũ ꝓ peccatis.

Expanded text:
cupiscentiae seminatus sive conceptus, et ideo nullum peccatum originaliter trahens; Dei quoque gratia Verbo Patris unigenito, non gratia Filio, sed natura, in unitate personae modo mirabili et ineffabili adjunctus atque concretus, et ideo nullum peccatum et ipse committens; tamen propter similitudinem carnis peccati in qua venerat , dictus est et ipse peccatum, sacrificandus ad diluenda peccata. In vetere quippe lege peccata vocabantur sacrificia pro peccatis : quod vere iste factus est cujus umbrae erant illa. Hinc Apostolus cum dixisset, Obsecramus pro Christo reconciliari Deo; continuo subjunxit atque ait: Eum qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit, ut nos simus justitia Dei in ipso . Non ait, ut in quibusdam mendosis codicibus legitur, Is qui non noverat pecca peccatum fecit Deus, cui reconciliandi sumus, hoc est, sacrificium pro peccatis,
Abbreviated transcription (Latin):
copularetur. in tantam personae unitatem. ut idem ipse. eẽt. filiꝰ
dĩ qui filius hominis. & filius hominis qui filius dĩ: ac sic innaturȩ
humanȩ susceptione fieret. quo dam modo ipsa grã illi hominis
naturalis quae nullum peccatum posset comm̃ittere. Quȩ grã.
ꝓpter ea per spm scm̃ fuerat significanda : quia ipse proprie sic ÷
ds. ut dicatur &iam dĩ donum Unde sufficient̃ loqui. si tamen id
fieri potest. ualde prolixȩ disputatiorus est.

Expanded text:
copularetur in tantam personae unitatem, ut idem ipse esset filius copularetur in tantam personae unitatem, ut idem ipse esset filius Dei qui filius hominis, et filius hominis qui filius Dei: ac sic in naturae humanae susceptione fieret quodam modo ipsa gratia illi homini naturalis, quae nullum peccatum posset admittere. Quae gratia propterea per Spiritum sanctum fuerat significanda, quia ipse proprie sic est Deus, ut dicatur etiam Dei donum . Unde sufficienter loqui si tamen id fieri potest, valde prolixae disputationis est.
Abbreviated transcription (Latin):
certe qui nascuntur ex aqua & spũ : non aquȩ filios eos rite dixeri
quispiam sed plane dicuntur filii dĩ patris. & matris eccłȩ Sic gͦ
decapillo & de ceteris diximus. ad hoc tantũ ual&: ut ammoneam
ñ om̃e dealiquo nascitur. &iam filiũ eius dequo nascit᷑ posse dici. Ñ¬
sicut om̃s qui dicuntur alicuius filii. consequens ẽ. ut &iã deillo nati
.ẽẽ. dicantur. sicut sunt qui ad optantur dicuntur &iã filugehe¬
non exilla nati. sed inillã reparati. sic̃ filii regni p̃parantur in regnum:
Num itaq: dealiquo nascatur aliquid &iam non eo modo ut sit filius.
nec rursus om̃is quidr̃ filius. deillo sit natus cuius dr̃ filius. Profec¬
to modus iste quo natus est xp̃c despũ scõ. non sicut filius: & de maria
uirgine sicut filius. insinuat nob̵ grãm dĩ: quia homo nullis p̃ceden¬
tibus meritis in ipso exordio naturae suae quo. ẽe. cȩpit. uerbo dõ

Expanded text:
certe qui nascuntur ex aqua et Spiritu sancto, non aquae filios eos rite dixerit certe qui nascuntur ex aqua et Spiritu sancto, non aquae filios eos rite dixerit quispiam, sed plane dicuntur filii Dei Patris, et matris Ecclesiae. Side capillo et caeteris diximus, ad hoc tantum valet, ut admoneamur non omne quod de aliquo nascitur, etiam filium ejus de quo nascitur, posse dici, sicut non omnes qui dicuntur alicujus filii, consequens est, ut etiam de illo nati esse dicantur, sicut sunt qui adoptantur. Dicuntur etiam filii gehenon ex illa nati, sed in illam praeparati, sicut filii regni praeparantur in regnum. Cum itaque de aliquo nascatur aliquid etiam non eo modo ut sit fnec rursus omnis qui dicitur filius, de illo sit natus cujus dicitur filius; profecto modus iste quo natus est Christus de Spiritu sancto non sicut filius, et de Maria virgine sicut filius, insinuat nobis gratiam Dei, qua homo nullis praecedentibus meritis, in ipso exordio naturae suae quo esse coepit, Verbo Deo
Abbreviated transcription (Latin):
an & quando unustriũ in aliquo oꝑe nominatur. uniuersa oꝑaritrini¬
tas intelligitur : ita uero est. & exemplis doceri potest : sed non est in hoc
duitius inmorandum. Illud enim u& quomodo dictum sit natus de
spũ scõ. cum filius nullo modo sit sp̃s scĩ: Neq enim quia mundũ istũ
fecit ds̃. dici eum fas est dĩ filiũ. aut eum natũ dedõ sed factũ. ł creatũ
uel conditum. uel institutũ ab illo : uel siquid huius modi recte possumꝰ
natus sit : explicare difficile est. Pro cui dubio quippe non sic
deillo ut depatre . sic aũt deilla ut dematre natus est
onigitur concedendum est quicquid de aliqua re nascitur.
continuo eiusdem rei filiũ nuncupandũ. Ut enim omittã alia¬
alit̃ de homine nasci filiũ. alit̃ capillũ. peduclũ. lũbricũ. quoꝵ nihil
est filius. ut gͦ hȩc omittã quia tantȩ rei deformit̃ comparantur.

Expanded text:
minatus est? An et quando unus trium in aliquo opere nominatur, universa operari Triniminatus est? An et quando unus trium in aliquo opere nominatur, universa operari Trinitas intelligitur? Ita vero est, et exemplis doceri potest. Sed non est in hoc diutius immorandum. Illud enim movet quomodo dictum sit, Natus de Spiritu sancto, cum filius nullo modo sit Spiritus sancti. Neque enim quia mundum istum fecit Deus, dici eum fas est Dei filium, aut eum natum de Deo; sed factum, vel creatum, vel conditum, vel institutum ab illo, vel si quid hujusmodi recte possumus sit natus, explicare difficile est. Procul dubio quippe non sic de illo ut de patre, sic autem de illa ut de matre natus eston igitur concedendum est quidquid de aliqua re nascitur continuo ejusdem rei filium nuncupandum. Ut enim omittam aliter de homine nasci filium, aliter capillum, pediculum, lumbricum, quorum nihil est filius; ut ergo haec omittam, quoniam tantae rei deformiter comparantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ab angło accepit Noli timere. accipere mariam conugem tuam.
uod enim in ea natumest. despũ scõ est: Id est quod tu esse Seuiro alio
suspicaris. despũ scõ est: Numquid tam̃ ideo dicturi sumus. patrẽ
exqua utraq substantia xp̃s unus eẽt & dĩ patris filius scđm uerbũ¬
& sp̃s scĩ filius scd̾m hominem. quod quasi eum sp̃s sẽs tanquã pat̃
eius dematre uirgine genuisset : Quis hoc dicere audebit : nec opꝰ ẽ.
dicere ostendere disputando. quanta alia sub sequantur absurda.
cum hoc ipsum iam ita sit absurdum. ut nullȩ fideles aures id ualeant
atq humanã. filius estuncus dĩ patris om̃i potentis. dequo ꝓcedit
ipse factus est sicut apłsdic̃ Factus est ei ex semine dauid. scđm
carnẽ sedcum illam creaturã quam uirgo concepit & peperit. quãuis
ad solam ꝑsonam filii ꝑtinentẽ. tota trinitas fecerit: Neq enim sepa¬

Expanded text:
ab angelo accepit: Noli timere accipere Mariam conjugem tuam; ab angelo accepit: Noli timere accipere Mariam conjugem tuam; quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est : id est, quod tu esse de alio viro suspicaris, de Spiritu sancto est. CAPUT ex qua utraque substantia Christus unus esset, et Dei Patris filius secundum Verbu sancti filius secundum hominem; quod eum Spiritus sanctus tanquam pater ejus de matre virgine genuisset? Quis hoc dicere audebit? Nec opus est ostendere disputando quanta alia sequantur absurda, cum hoc ipsum jam ita sit absurdum, ut nullae fideles aures id valeant atque humana, Filius est unicus Dei Patris omnipotentis, de quo procedit ipse factus est, sicut Apostolus dicit: Factus est ex semine David secundum carnem . Sed cum illam creaturam quam Virgo concepit et peperit, quamvis ad solam personam Filii pertinentem, tota Trinitas fecerit; neque enim sepa
Abbreviated transcription (Latin):
Aue inquit grã plena. & paulo post Inuenisti ait grãm apud dm̃
testatur cum diceret & uerbum caro factum est & habitauit innob̾.¬
&iudimus głam eius: głam quasi unigeniti apatre. plenum grẽ et
ueritatis: Quod aũt ait uerbũ caro factum est. hoc est plenum gr̃ȩ
Quodait głam unigeniti apatre : hoc plenum est ueritatis ueritãs
quippe ipsa. unigenitus dĩ filius: non gr̃a sed natura. Grã suscepit
despũ scõ &maria uirgine : &utiq sp̃s sc̃s dĩ donum ẽ quod quidem
& ipsum est aequale donanti. & ideo ds̃ est &iam sp̃s sc̃s: patre filioq
quȩsisset ab angło. quomodo fieret quod ei nuntiabat: quando¬
quidem illa uirũ non cognouiss&. respondit angłs: sp̃s sc̃s super¬
ueni& inte : & uirtus altissimi obumbrabit tibi. Ideoq & quod nascetur
exte scm̃ : uocabitur filius dĩ &ioseph cum uell& eam dimittere: sus¬
pieatus adulteram. quam sciebat nondese grauidam : tale responsũ

Expanded text:
Ave, inquit, gratia plena. Et paulo post: Invenisti, ait, gratiam apud Deum . Ave, inquit, gratia plena. Et paulo post: Invenisti, ait, gratiam apud Deum . ngelista cum dixisset, Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobiam quasi unigeniti a Patre, plenum gratiae veritatis . Quod ait: Verbum caro factum est, hoc est plenum gratiae. Quod ait: Gloriam unigeniti a Patre, hoc plenum est veritatis. Veritas quippe ipsa unigenitus Dei Filius non gratia, sed natura. Gratia suscipit e Maria. Et utique Spiritus sanctus Dei donum est, quod quidem et ipsum est aequale donanti; et ideo Deus est etiam Spiritus sanctus, Patre Filioque quaesivisset ab angelo, quomodo fieret quod ei nuntiabat, quandoquidem illa virum non cognosceret, respondit angelus: Spiritus si obumbrabit tibi; ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Et Joseph cum vellet eam dimittere, suspicatus adulteram, quam sciebat non de se gravidam, tale responsum
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. singularit̃ ess& assumpta. quae bona uoluntas. cuius boni pro¬
positi studium. quae bona oꝑa precesserunt. quibus mereremur
homo. & hoc ei singulare beneficium prestitum est ut singularit᷑
promereretur dm̃: Nempe ex quo homo. eẽ. cepit. non aliud cȩpit
eẽ homo quam dĩ filius. & hoc unicus: & propter uerbum dñi quod illo sus¬
cepto caro factum est utiq ds̃. ut quem ad modum est una ꝑsona quilibet
homo. anima scilicet rationalis & caro : ita sit xp̃s una ꝑsona. uerbũ & homo
undenaturȩ humane tanta gła nullis precedentibus meritis sine dubi¬
tatione gratuita. nisi quia magna hic & sola dĩgrã fideliter & sobrie
considerantibus euidenter ostenditur. ut intelligant homines ꝑ
eandem dĩ grãm sẽ iustificari apeccatis. per quam factum est ut hom
xp̃sui Nullum habere posset peccatum. Sic & eius matrem angłs¬
ine salutauit. quando ei futurum annuntiauit hunc partũm:

Expanded text:
Dei singulariter esset assumpta? Quae bona voluntas, cujus boni proDei singulariter esset assumpta? Quae bona voluntas, cujus boni propositi studium, quae bona opera praecesserunt, quibus mereretur homo, et hoc ei singulare beneficium praestitum est, ut singulariter promereretur Desse homo quam Dei Filius; et hoc unicus, et propter Deum Verbum, quod illo suscepto caro factum est, utique Deus: ut quemadmodum est una persona quilibet homo, anima scilicet rationalis et caro, ita sit Christus una persona, Verbum et homo. Unde naturae humanae tanta gloria, nullis praecedentibus meritis sine dubitatione gratuita, nisi quia magna hic et sola Dei gratia fideliter et sobrie considerantibus evidenter ostenditur, ut intelligant homines per eamdem gratiam se justificari a peccatis, per quam factum est ut homo Christus nullum habere posset peccatum? Sic et ejus matrem angelus salutavit, quando ei futurum annuntiavit hunc partum:
Abbreviated transcription (Latin):
homo in nr̃o scło ds̃ quia uerbum dĩ : ds̃ enimerat uerbũ: homoaũ :
quia inunitate ꝑsonȩ accessit uerbam. anima rationalis & caro. Quo¬
circa in quantum ds̃ est. ipse & pat̃ unum sunt: Inquantum aũ homo
est. pat̃ maior est illo. Cum enim. ẽẽt. unicus dĩ filius. non grã sed natura
exutroq unus xp̃s. Quia cum in forma dĩ esset. non rapinam arbi¬
tratus est. quod n atura erat. idem esse aequalis dõ Ex inanuit
autem se accipiens formam serui. non ad mittens uel minuens
formamdĩ ac per hoc &minor est factus. & mansit aequalis:
utrumq unus sicut dictum est Sed aliud ꝓpt̃ uerbum. aliud
propter hominem. Propter uerbum ȩqualis patri : ꝓpt̃ hominẽ
minor. Unus dĩ filius. idemq hominis filius Vnus hominis filiꝰ.
idemq dĩ filius. Nonduo filii ai dĩ. ds̃ & homo: sedunus dĩ filiꝰ.
Ds sine initio homo acerto initio dnis nr̃ iħs xp̃s
Ihumana in homine xp̃o meruit. ut inunitate personȩ unici filii

Expanded text:
rbum; Deus enim erat Verbum : homo autem, quia in unitatem personae accessit Verbo anima rationalis et caro. Quocirca in quantum Deus est, ipse et Pater unum sunt : in quantum autem homo est, Pater major est illo . Cum enim esset unicus Dei Filius, non gratia, sed natura,ex utroque unus Christus. Quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est, quod natura erat, id est, esse aequalis Deo. Exinanivit autem se, accipiens formam servi , non amittens vel minuens formam Dei. Ac per hoc et minor est factus, et mansit aequalis, utrumque unus, sicut dictum est: sed aliud propter Verbum, aliud propter hominem: propter Verbum aequalis Patri, propter hominem minor. Unus Dei Filius, idemque hominis filius; unus hominis filius, idemque Dei Filius: non duo filii Dei Deus et homo, sed unus Dei Filius; Deus sine initio, homo a certo initio, Dominus noshumana in homine Christo meruit, ut in unitatem personae unici Filii
Abbreviated transcription (Latin):
uob autem modis accipi potest quod uiuos & mortuos
iudicabit. siue ut uquos intelligamus quos hic nondum
mortuos sed adhuc inista carne uiuentes inuenturꝰ est eius
aduentus mortuos aũt̃ : qui de corpore priusquam ueniat
exierunt. uel exituri sunt: siue uiuos iustos. mortuos autẽ
ita iustos. Quo Nuam iusti quoq udicabunt. in iusti autem¬

Expanded text:
us autem modis accipi potest quod vivos et mortuos judicabit: sive ut vivos intelligamus, quos hic nondum mortuos, sed adhuc in ista carne viventes inventurus est ejus adventus; mortuos, autem qui de corpore, prius quam veniat, exierunt vel exituri sunt: sive vivos justos, mortuos autem injustos; quoniam justi quoque judicabuntur. Al
Abbreviated transcription (Latin):
incondẽp ationẽ. grã aut̃ ex delictis multis in iustificatio¬
nẽ : quic utiq illud unũ qđ originalit̾ trahitur. etiam si
solum sit: ob noxios dãnatione facit. Grã uero exmultis deliç¬
tis iustificat hominẽ. qui p̃ter illud unum quod cõmunit̃
cum hominib originalit̃ traxit. sua quoq ꝓ pria multa
ꝑunius delictũ in om̃s homines ad condemnationem:
ita & ꝑ unius insticiam in omnes homines adiustificationẽ¬

Expanded text:
ationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem . » Quia utique illud unum quod originaliter trahitur, etiam si solum sit, obnoxios damnationi facit: gratia vero ex multis delictis justificat hominem, qui praeter illud unum, quod communiter cum omnibus originaliter traxit, sua quoque propria multunius delictum in omnes homines ad condemnationem, ita et per unius justi
Abbreviated transcription (Latin):
irł. qui eduxer te de terra. aegrpti. & hic plurare ponen¬
tes pro singuluri.
mundũ & inom̃s hominies ꝑtransiit. Propt̃ quod etiã
paruuli baptizantur. possint intelligi plura pecca. ta
si unũ ipsum insua quasi menbra diiudicatur m̃ bra
di usdatur singula. Nam & suꝑbia .ẽ. illic quia homo
in sua potius. eẽ quã indĩ potestate dilex̃. Et sacri legiũ
quia dõ non credidit. & homicidiũ: quia semae ipsũ preci

Expanded text:
i te eduxerunt de terra Aegypti . Et hic pluralem ponentes pro singulari. mundum, et in omnes homines pertransiit , propter quod etiam parvuli baptizantur, possint intelligi plura peccata, si unum ipsum in sua quasi membra singula dividatur. Nam et superbia est illie, quia homo in sua potius esse quam in Dei potestate dilexit; et sacrilegium, quia Deo non credidit; et homicidium, quia semeti
Abbreviated transcription (Latin):
arborembonã & fructũ eius bonũ. aut facite arborẽ
malã. & fructũ eiꝰ cpa lum. Satis ammonens ex arbore
quidem bona malos. aut ex mala bonos nasci fructus
non posse. Ex ipsa tam̃ terra cui loquebatur. utramq.
Eelix qui potuit rerũ cognoscere causas. Non uob iudeat᷑ alfei¬
licititem consequendamꝰ ꝑtinere: si sci amꝰ causas magnarũ in mun¬
do corporaliũ motionũ. quȩ abditissimis naturȩ sinib occuluntu
nde tremor terris quaui maria alta tumescu̾nt obicib ruptis
rur susq inse ipsa residant. & cetera huius modi. sedbonarũ &ma¬
larum rerũ causas nosse debemus. Et id actenꝰ. quatenꝰ eas homini
in acuita errorib erumnisq plenissima ad eosdẽ errores & erũ nas
euadendas nosse conceditur: Ad illã quippe felicitatẽ tendendũ
est᷑ : ubi nulla quatiamur aerumna. nullo errore fallamur. Nã
si causae corꝑaliũ motionum noscendȩ nobis. eent: nullas magis

Expanded text:
arborem bonam et fructum ejus bonum, aut facite arborem arborem bonam et fructum ejus bonum, aut facite arborem malam et fructum ejus malum : satis admonens ex arbore quidem bona malos, aut ex mala bonos nasci fructus non posse; ex ipsa tamen terra cui loquebatur, utramqueFelix qui potuit rerum cognoscere causas. non nobis videatur ad felicitatem consequendam pertinere, si sciamus causas magnarum in mundo corporalium motionum, quae abditissimis naturae sinibus occuluntur; Unde tremor terris, qua vi maria alta tumescant, Objicibus ruptis, rursusque in se ipsa residant. et caetera hujusmodi: sed bonarum et malarum rerum causas nosse debemus, et id hactenus, quatenus eas homini in hac vita erroribus aerumnisque plenissima, ad eosdem errores et aerumnas evadendas nosse conceditur. Ad illam quippe felicitatem tendendum est, ubi nulla quatiamur aerumna, nullo errore fallamur. Nam si causae corporalium motionum noscendae nobis essent, nullas magis
Abbreviated transcription (Latin):
unde oriretur ulla mali natura. Nã si. eẽt̃. in quantũ natura.
ess&e: ꝓfecto bona. eet̃. Et aut in corruptibilis natura magnũ
eẽt bonũ . aut &iam natura corruptibilis nullo modo eeg
nisi aliquod bonũ. Qđ bonũ corrumpendo :÷ possae ei nocere
ed cũ mala exbonis orta eẽ. dicimꝰ. ñ putetur corrupi¬
hoc dominicȩ sententiȩ refragari quadicit. Non potest.
arbor bona fructꝰ malos facere. Non potest enĩ sicut
ueritas dicit. colli suua de spinis : quia non potest uua¬
nasci de spinis. Sed exbona t̾ra. & uites nasciuidemꝰ posse &
sp̃inas. Et eodẽ modo tanquã arbor mala fructꝰ bonos id ẽ oꝑa
bona. non pocest facere uoluntas mala. Sed exbona homixuis
natura. oriri uoluntas & bona potest & mala. Nec fuit ꝓrsus
unde primitꝰ oriret᷑ uoluntas mala nisi ex aagłis & hominib
natura bona. Qđ & ipse dñs eodem loco ubi defructib &¬

Expanded text:
alias unde oriretur ulla mali natura. Nam si esset, in quantum natura alias unde oriretur ulla mali natura. Nam si esset, in quantum natura esset, profecto bona esset: et aut incorruptibilis natura magnum esset bonum, aut etiam natura corruptibilis nullo modo esset nisi aliquod bonum, quod bonum corrumpendo posset ei nocereed cum mala ex bonis orta esse dicimus, non putetur hoc dominicae sententiae refragari, qua dixit, Non potest arbor bona fructus malos facere. Non potest enim, sicut Veritas ait, colligi uva de spinis , quia non potest nasci uva de spinis; sed ex bona terra et vites nasci posse videmus et spinas. Et eodem modo tanquam arbor mala fructus bonos, id est, opera bona non potest facere voluntas mala: sed ex bona hominis natura oriri voluntas et bona potest et mala; nec fuit prorsus unde primitus oriretur voluntas mala, nisi ex angeli et hominis natura bona. Quod et ipse Dominus eodem loco, ubi de
Abbreviated transcription (Latin):
ua propt̃ in his contrariis. quȩ bona & mala uocantur.
illa dialecticoꝵ regula deficit. qua dicunt nulli rei
duo simul in .eẽ. contraria. Nullus enĩ aer simul
est & tenebrosus & lucidus. Nullis erbus aut potus¬
simul duleis & ierus nullũ corpus simul ubi albũ ibi & nigrũ nullũ
simul ubi deforme ibi formosum. Et hoc in mutuis ac pert̃ omib
contrariis repperit᷑. ut in om̃i re simul eẽ non possint Ca amt
bona & mala nullus ambigat . eẽ. contraria. non sumul eẽ posiunT
sed mala om̃ino sine bonis & nisi inbonis ee. non possunt qlaus
bona sine malis possint. Potest enĩ homo uł angłs non eẽ ĩ uistus.
nuistꝰ aut̃ non potest eẽ : nisi homo uł angłs. Et bonũ. qđ homos¬
ut sibonumꝰ ñ. eẽt. in quo ess&. prorsus nec malũ. eẽ. potiuis s
uia non modo ubi consistera. sȩd unde oriret᷑ corruptio ñ haber&
qm̃ nihil ẽ. aliud corruptio. quã boni ex termiNatio. Ex bonis
igit᷑ mala orta sunt : & nisi inaliquib: bonis non sunt. Nec erat

Expanded text:
uapropter in iis contrariis quae mala et bona vocantur, illa dialecticorum regula deficit, qua dicunt nulli rei duo simul inesse contraria. Nullus enim aer simul est et tenebrosus et lucidus: nullus cibus aut potussimul dulcis et amarus: nullum corpus simul ubi album, ibi et nigrum; nullum simul ubi deforme, ibi et formosum. Et hoc in multis ac pene in omnibus contrariis reperitur, ut in una re simul esse non possint. Cum autem bona et mala nullus ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed mala omnino sine bonis et nisi in bonis esse non possunt: quamvis bona sine malis possint. Potest enim homo vel angelus non esse injustus; injustus autem non potest esse nisi homo vel angelus: et bonuut si bonum non esset in quo esset malum, prorsus nec malum esse potuisset: quia non modo ubi consisteret, sed unde oriretur corruptio non haberet, quoniam nihil est aliud corruptio, quam boni exterminatio. Ex bonis igitur mala orta sunt, et nisi in aliquibus bonis non sunt: nec erat
Abbreviated transcription (Latin):
nec curant talẽ uitã moresq corrigere. & int̾ ipsa
facinora & flagitia sua. elemosrNas frequenture non cessant.
fustia sibi ideo blandiuntur : qm̃ dñs ait. date elemosinam.
ecce omã munda sunt uobis. hoc enĩ quã late pateat non
intelligunt. sed ut intelligant adtendant. quib dixerit. Nẽpe
ineuangelio dictum est cum loqueretur rogauit illũ quidã
phari seus. ut prander& apud se. & ingressus : recubuit. Pha¬
riseus aut̃ cȩpit intra se reputanis dicere: quare noni

Expanded text:
nec curant talem vitam moresque corrigere, et inter ipsa facinora et flagitia sua eleemosynas frequentare non cessant, frustra sibi ideo blandiuntur, quoniam Dominus ait: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Hoc enim quam late pateat non intelligunt, sed ut intelligant, attendant quibus dixerit, nempe in Evangelio sic scriptum est: Cum loqueretur, rogavit illum quidam Pharisaeus ut pranderet apud se, et ingressus recubuit. Pharisaeus aut
Abbreviated transcription (Latin):
ubi at apłs. timeo uos neforte sine causa laborauerim
in uob. exclamare conpulsus sum. Dȩ peccatis hominũ.
quȩ sola in usitata ex horrescimus. Usitata uero pro
quib diluendis filii dĩ sanguis effusus ẽ : quãuis tam
magaia sint ut omnino claudi contrase faciaNT
regnuũ dĩ. sȩpe ui uendo om̃a tolerare. sȩpe tolerando
nonnulla &ĩam facere cogimur. Atq utinã odomine
non om̃a quȩ non potuerimus ꝓhibere faciamus sed
uide rogo iũde utrũ me in moderatus dolor in caute
aliquid com pulerit. dicere

Expanded text:
ubi ait Apostolus, Timeo vos ne forte sine causa laboraverim ubi ait Apostolus, Timeo vos ne forte sine causa laboraverim in vobis; exclamare compulsus sum: « Vae peccatis hoquae sola inusitata exhorrescimus, usitata vero pro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam magna sint, ut omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe vivendo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur; atque utinam, o Domine, non omnia quae non potuerimus prohibere, faciamus. Sed vide videro utrum me immoderatus dolor incaute aliquid compulerit dicere
Abbreviated transcription (Latin):
da cum in consuetudinẽ uenerint. aut parua aut
nulla. eẽ. creduntur. usq adeo ut non solum non occul¬
tanda. uerum &iam predicanda ac diffamanda uidentur.
quando sicut seriptum est: laudatur peccator indesi¬
deriis animȩ suȩ. & qui iniqua gerit benedicitur: Talis
in diuixus libris iniquitas. clamor uocatur. sicut habes
apud isaiam ꝓpħam. deuinea mala. Ex pectaui inquit
ut facer& uiditiũ. fecit aut̃ ini quitatẽ. & non iusticiã.
sed clamorem. Onde. est illud ingenesi. clamor sodomoꝵ
& gomorrȩ : multi plicatus est. Quia non solũ iã apud
eos. non puniebantur illa flagitia. uerũ & iam ꝑ ublice
uelut lege frequentabantur. Sic nrĩs temꝑib itamulta
mala. & si non talia in aꝑtam consuetudinẽ iã uenerunt.
ut phis non solum ex cõmunicare aliquẽ laicũ non aude¬
amus. sed nec clericum degradare. Unde cũ exponerẽ
ante aliquos annos epłam ad galathas. in eo ipso loco

Expanded text:
da, cum in consuetudinem venerint, aut parva aut da, cum in consuetudinem venerint, aut parva aut nulla esse creduntur; usque adeo ut non solum non occultanda, verum etiam praedicanda ac diffamanda videantur, quando, sicut scriptum est, Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit benedicitur . Talis in divinis Libris iniquitas clamor vocatur. Sicut habes apud Isaiam prophetam de vinea mala: Exspectavi, inquit, ut faceret judicium, fecit autem iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem . Unde est et illud in Genesi: Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum multiplicatus est . Quia non solum jam apud eos non puniebantur illa flagitia, verum etiam publice veluti lege frequentabantur. Sic nostris temporibus ita multa mala, etsi non talia, in apertam consuetudinem jam venerunt, ut pro his non solum excommunicare aliquem laicum non audeamus, sed nec clericum degradare. Unde cum exponerem ante aliquot annos Epistolam ad Galatas, in eo ipso loco
Abbreviated transcription (Latin):
fitentẽ ac didente. in multis exum offendimus om̃s
tia mur. sicut & nos dimittimus debitorib nostrir¬
untinaut̃ quȩda. quae leuissima putarent᷑. nisi in
scripturis de monstrarentur opinione grauiora
Quis enim dicentẽ frĩ suo fatue reũ gehenne putaret.¬
eeit onisi ueritus dicer&. cui tam̃ uulneri sub¬
iecit continuo medicinã: preceptũ frat̃ne reconci¬
liationeis ad iungens. Mox quippe ait. Si ergo
offers munꝰ tuũ ad altare. & ibi recordatꝰ fueris quia
frat̾ tuus hab& aliquid aduersumte: & cetera. Aut¬
quis ȩstimar&e quã magnũ peccatũ sit dies obser
certis dieb siue annis. siue mensib uolunt uł nolunt
aliquid inchoare. eo quod scđm uanias doc trinas homi¬
num. fausta uł in fausta existiment tempora. nisi huius
mali maguitudinẽ ex timore apłi pensaremus. qui
talib ait Timeo uos. neforte sine causa laborauerĩ in uob
uc accedit quod peccata quã uis magna & horren¬

Expanded text:
fitente ac dicente: In multos enim offendimus omnes fitente ac dicente: In multos enim offendimus omnes tiamur, sicut et nos dimittimus debitoribus nostriunt autem quaedam quae levissima putarentur, nisi in Scripturis demonstrarentur opinione graviora. Quis enim dicentem fratri suo, Fatue, reum gehennae putaret, nisi Veritas diceret? Cui tamen vulneri subjecit continuo medicinam, praeceptum fraternae reconciliationis adjungens: mox quippe ait, Si ergo offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid adversum te, etQuis aestimaret, quam magnum peccatum sit dies observcertis diebus, sive mensibus, sive annis volunt et nolunt aliquid inchoare, eo quod secundum vanas doctrinas hominum fausta vel infausta existiment tempora, nisi hujus mali magnitudinem ex timore Apostoli pensaremus, qui talibus ait: Timeo, ne forte sine causa laboraverim in vobuc accedit quod peccata, quamvis magna et horren
Abbreviated transcription (Latin):
plentur si homo qui nondũ itu proficit ut iam dilira
inimicum qͣuando rogatur ab homine qui peccat in cusm
ut su dimit tat ndimit tit ex corde. quia & iuam sibi rogani
dimit timus debitorib: nr̃is. Id ẽ sic dimitet debita
homiaẽ rogat. si peccato suo mouetur ut roga. nor
est adhuc deputandus inimicus ut eũ diligere sit dif¬
ficile. sicut difficile erat. qͣndo inimicitias exercebat
uisquis aut̃ roganti & peccati sui pęnitenti. non ex
corde dimittit: nullo modo existima adño sua

Expanded text:
implentur, si homo qui nondum ita profecit, ut jam diligat implentur, si homo qui nondum ita profecit, ut jam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum, ut ei dimittat, dimittit ex corde: quia etiam sibi roganti dimittimus debitoribus nostris; id est, Sic dimitte debita hominem rogat, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut difficile erat quando inimicitias exercebat. Quisquis autem roganti et peccati sui poenitenti non ex corde d
Abbreviated transcription (Latin):
ut dimittantur nob nrã peccata
ed ea nichil ẽ. mauis. qua ex corde dimit timꝰ qđ in nos
quisq peccauit. Mlinus enim magnũ ẽ. erga ͭ ͥ eẽ
beniuolum. siue &iam beneficum. qui tibiꝰ Nuchil
mali fecerit. Illud multo grandius. & magnificentis¬
simȩ bonitatis est: ut tuum quoq inimicũ diligas. &ei
cuiaibi ualum uult. u si potest ficit. tubonũ sẽꝑ uelis.
facuisq quod possis: andiens dicentem ħmo Diligice eii
micos urõs bene facite eis qui uos oder̃. & orate prois
qui uos ꝑ secuntur. Sed qm̃ ꝑ fectorum sunt ista fiuor
dĩ. quo quidem sedeb& omnis fidelis ex tendere & huna¬
num animũ. adhunc affectum orando dm̃. secũq agen¬
do. luctandoq per ducere.
amen quia hoc tam magnũ bonũ. tantȩ multiti¬
dinis non ẽ. quantũ credimus exauitiri cũ inoratio¬
ne dr̃ dimitte nob̵ debita nr̃a sicut & nos dimit¬
tinus debitorib nris. proculdubio uerba sponsionis sai

Expanded text:
ut dimittantur nobis debitaut dimittantur nobis debitaed ea nihil est majus, qua ex corde dimittimus, quod in nos quisque peccavit. Minus enim magnum est erga eum esse benevolum, sive etiam beneficum, qui tibi mali nihil fecerit: illud multo grandius et magnificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et si potest facit, tu bonum semper velis, faciasque cum pomicos vestros, bene facite eis qui vos oderunt, et orate pro eis qui vos persequuntur . Sed quoniam perfectorum sunt ista filiorum Dei, quo quidem se debet omnis fidelis extendere, et humanum animum ad hunc affectum, orando Deum, secumque agendo luctandoque perducere: tamen quia hoc tam magnum bonum tantae multitudinis non est, quantam credimus exaudiri, cum in oratione dicitur, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; procul dubio verba sponsionis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
nem presentium ꝑtinere. Multa &iam hic uidentur ag¬
nosci & nullis sũppliciis uiNdicari. sed eorum poenẽ
reseruant᷑ in posterum. Neq enim frustra ille dicit᷑
proprie dies iudicii quando uenturus . ẽ. uidex uiuoꝵ
& mortuorum. Sicut econtrario uindicantur hic aliqua.
& tam̃ si remittuntur ꝓ fecto in futuro sȩculo non no¬
cebunt. Propterea dequibus dam temporalib poenis
quȩ in hac uita peccantib in rogantur eis quoꝵ pecca¬
ta delentur neseruentur infinem. ait apłs. Si enim
nosiui upfos uidicrenius. edñõ non iudicaremur: Cum iud¬
camur antem acdĩo corripimur. necum hoc mundo a mne
norr relinquint & eius lauaero in ȩccła baper antumu
nes abea ullo scis mate ut heresi p̃ciduntur: inquantis lib
scelerib uuant quȩ nec diluant penitendo. nec esecidib.¬
dethiono igne puniri. Sed qui hoc  credunt & tamei
ceeholici sunt humana quadam beni uolentia m fallime¬

Expanded text:
nem praesentium pertinere. Multa etiam hic videntur ignem praesentium pertinere. Multa etiam hic videntur ignosci et nullis suppliciis vindicari; sed eorum poenae reservantur in posterum. Neque enim frustra ille proprie dicitur dies judicii, quando venturus est judex vivorum atque mortuorum. Sicut e contrario vindicantur hic aliqua, et tamen si remittuntur, profecto in futuro saeculo non nocebunt. Propterea de quibusdam temporalibus poenis, quae in hac vita peccantibus irrogantur, eis quorum peccata delentur, ne reserventur in finem, ait Apostolus: Si enim nos ipsos judicaremus, a Domino non judicaremur: cum judicamur autem a Domino corripimur, ne cum hoc mundo damnenon relinquunt, et ejus lavacro in Ecclesia baptizantur, nec ab ea ullo schismate vel haeresi praeciduntur, in quantislibet sceleribus vivant, quae nec diluant poenitendo, nec eleemosaeterno igne puniri. Sed qui hoc credunt, et tamen catholici sunt, humana quadam benevolentia mihi falli v
Abbreviated transcription (Latin):
cordis occultus .ẽ. alteri. nec in alioꝵ notieiam ꝑ uerba uel
quecumq: alia signa procedit cum sit coram illo eui ehr̃nt
quoutus. meus ate non est absconditus. recte constituunt᷑
abhis qui presunt et clesi is tempora penitentiae ut fiat¬
satis aium ecclesiȩ inqua remit tuntur ipsa peceat sp
Stra eamꝰ quippe non remit tuntur. Ipsa enĩ propriȩ spm̃
sem pugius accepit. sine quo non remittuntur ulla peca¬
agis enim propt̃ futurum iudicium: fit remuissio
peccatorum. In hac autem uita. usq ad eo ual& quod
seriptum est graue iugum suꝑ filios adam: adiȩ exitꝰ
de uentre matris eoꝵ usq indiem sepulture in matrẽ omium
ut &eiam paruulos uideamus post lauacrum regeneratio¬
nis diuersoꝵ malorum afflictione cruci ari. ut intelli¬
gamꝰ totum qđ salutarib agitur sacram̃tis. magis adspem
u̾enturoꝵ bonorum quam ad redẽptionem uel adoptio¬

Expanded text:
cordis occultus est alteri, nec in aliorum notitiam per verba vel cordis occultus est alteri, nec in aliorum notitiam per verba vel quaecunque alia signa procedit, cum sit coram illo cui dicitur: « Gemitus meus a te non est absconditus , » recte constituuntur ab his qui Ecclesiis praesunt tempora poenitentiae, ut satisfiat etiam Ecclesiae, in qua remittuntur ipsa peccata, extra eam quippe non remittum sanctum pignus accepit, sine quo non remittuntur ulla pecagis enim propter futurum judicium fit remissio peccatorum. In hac autem vita usque adeo valet quod scriptum est, Grave jugum super filios Adam, a die exitus de ventre matris eorum usque in diem sepulturae in matrem omnium ; ut etiam parvulos videamus post lavacrum regenerationis diversorum malorum afflictione cruciari: ut intelligamus, totum quod salutaribus agitur Sacramentis, magis ad spem venturorum bonorum, quam ad retentionem vel adeptio
Abbreviated transcription (Latin):
& quamuis de illis sit ueracit̾ dictum. quot quot spiritu
dĩ agunt᷑ hi filii sunt dĩ. sic tamen spũ dĩ excitantur.
& tam̃quam filii dĩ ꝓficiunt addm̃. ut &iam spiritu suo
maxime ad grauante corruptibili corpore tam quam filu
homixuis. iN quibusdam huma Nus motib defi ciant
ad se ipsos & ideo peccent. Int̾ est qui dem quantũ
eꝙ enim q peccatum est omne crimen. ideo crim̃
est &iam omne peccatum. Itaq. sanctoꝵ hominum
uitam quamdiu in hac morte uiuitur in ueniri posse
dicimꝰ sine crimiNe. Peccatum autem si it dixerimus
quia non habemus ait sanctus apłs: nos ipsos seducimus. &
scđm modum sui cuiusq peccati. In actione aut̃ pęnitentie
sbitale commis sum est utns qui cõmisit axp̃ĩ eiam̃
copore separetur. non tam consideranda est mensura
compis quam doloris. Corenim contritũ & humili atum
arpionsperuit. Uerum quia plerumq. dolor alcnbas

Expanded text:
Et quamvis de illis sit veraciter dictum, Quotquot Spiritu Et quamvis de illis sit veraciter dictum, Quotquot Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei ; sic tamen Spiritu Dei excitantur, et tanquam filii Dei proficiunt ad Deum, ut etiam spiritu suo, maxime aggravante corruptibili corpore , tanquam filii hominum quibusdam humanis motibus deficiant ad se ipsos, et ideo peccent. Interest quidem quantum: neque enim quia peccatum est omne crimen, ideo crimen est etiam omne peccatum. Itaque sanctorum hominum vitam quamdiu in hac mortali vivitur, inveniri posse dicimus sine crimine: Peccatum autem si dixerimus quia nobus poenitentiam secundum modum sui cujusque peccati. In actione autem poenitentiae, ubi tale commissum est, ut is qui commisit a Christi etiam corpore separetur, non tam considetemporis quam doloris, « Cor enim contritum et humiliatum Deus non spernit . » Verum quod plerumque dolor alterius
Abbreviated transcription (Latin):
creatura quȩcumq beata ÷ non ipse de illa. Unde scđm hoc
melius accipitur quod scriptũ est. Pax dni: quȩ p̃cellue
omẽm intellectum. ut ineo qđ dix̃ omnẽ nec ipse intel
scec renut tuntur nr̃a peccata. Ideo pos commemoratur
cato ⁊um. ꝑhanc enĩ stat ecclesiai quȩ interrisc ẽ. ꝑ han
non perit quod perierat: & inuentum est. Ex cept qup¬
pe baptismatis munere quod contra peccatum oriuo¬
le donatum est : ut quod generatione adtractum ẽ Se¬
generatione de trahatur. & tam̃ actiua quoq percata
quaecumq corde . ore. opere commissa inuenerit tollit
ac ergo excepta magnia indulgentia. unde incipit
hominis renouatio inqua soluitur omĩs reatus & inge¬
neratus & addictus. Ips& &iam uita certȩ iam ratione
utentis aetatis quantalib& prepolleat. fęcunditate iustic
sine peccatoꝵ remissione non agitur. Quoniam filii dĩ
quamdiu mortaliter uiuunt cum morte confligunt.

Expanded text:
creatura, quaecumque beata est, non ipse de illa. Unde secundum hoc creatura, quaecumque beata est, non ipse de illa. Unde secundum hoc melius accipitur quod scriptum est, Pax Dei quae praecellit omnem intellectum: ut in eo quod dixit omnem, nec ipse intellcum remittuntur nostra peccata. Ideo post commemoratioccatorum. Per hanc enim stat Ecclesia quae in terris est: per hanc non perit quod perierat et inventum est . Excepto quippe Baptismatis munere, quod contra originale peccatum donatum est, ut quod generatione attractum est, regeneratione detrahatur; et tamen activa quoque peccata, quaecumque corde, ore, opere commissa invenerit, tollit: hac ergo excepta magna indulgentia, unde incipit hominis renovatio, in qua solvitur omnis reatus et ingeneratus et additus; ipsa etiam vita caetera jam ratione utentis aetatis, quantalibet praepolleat fecunditate justitiae, sine peccatorum remissione non agitur. Quoniam filii Dei quamdiu mortaliter vivunt, cum morte confligunt.