comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑata ẽ. uoluntas a dnõ. Ideo hȩc heredita¬
te se ad quisisse iste testat᷑. Et hoc inet̾nũ:
quia ñ ẽ ineis gła temporalis hominum
uana querentium÷ s et̾na gl̾a ÷ breui tpr̃
patientiũ. et sine fine regnantium. Unde
sequitur. Qm̃ exultatio cordis mei sunt.
Et si afflictio corporis: exultatio tam̃ cor

Expanded text:
aeparata est voluntas a Domino. Ideo haec haereditaaeparata est voluntas a Domino. Ideo haec haereditate se acquisisse iste testatur, et hoc «in aeternum;» quia non est in eis gloria temporalis hominum vana quaerentium, sed aeterna gloria est brevi tempore patientium, et sine fine regnantium. Unde sequitur, «Quoniam exsultatio cordis mei sunt:» etsi afflictio corporis, exsultatio tamen cor
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores laqueũ mͥ: ⁊ amandatis tuis
ñerraui. Unde hoc. nͥ quia eiꝰ anima in
manib dĩ: uel in suis uiuificanda offert᷑
tes dicẽ. qͦd uno u̾bo in greco positum est:
hereditaui int̾p̃tati sunt. Qͦd ⁊ si latinũ
ẽẽ posset: magis significaret eũ qui ded̃¬
hereditatem. qͣm eum qui accepit: ut sic ẽẽt
hereditaui quomͦ ditaui. Melius gͦ duobus
u̾b insinuatur integer sensus: siue dicat᷑ here¬
ditate possedi. siue dicatur hereditate ad qͥ¬
siui: ñ hereditatẽ s hereditate. Si autẽ q̃rit᷑
quid ad quisierit hereditate: testimonia
inquit tua: quid uolens intelligi. nͥut testiᷤᷤ
dei fieret. eiꝰq testimonia c̃fiteret᷑. id: ut
martyr dei fieret. atq eiꝰ martyria dic̾ẽt
sicut martyres dicunt. a patre sibi cuius
heres ẽ ẽẽ collatum: Multi quippe uoluer᷑.
neq potuer̃. Nulli tamen potuer̃ nͥ qͥuo
luerunt: quia ñ potuissent sidei testimo¬
ma negare uoluissent. S etiam ipsoꝵ p̾¬

Expanded text:
peccatores laqueum mihi, et a mandatis tuis non erravi.» Unde hoc, nisi quia ejus anima in manibus Dei, vel in suis vivificanda offerturtes dicere quod uno verbo in graeco positum est, «Haereditavi» interpretati sunt. Quod etsi latinum esse posset, magis significaret cum qui dedhaereditatem, quam eum qui accepit; ut sic esset «haereditavi,» quomodo, Ditavi. Melius ergo duobus verbis insinuatur integer sensus; sive dicatur, «Haereditate possedi;» sive dicacatur, «Haereditate acquisivi:» non haeriditatem, sed «haereditate.» Si autem quaeritur, quid acquisierit «haereditate; Testimonia,» inquit, «tua.» Quid volens intelligi, nisi, ut testis Dei fieret, ejusque testimonia confiteretur; id est, ut martyr Dei fieret, atque ejus martyria diceret, sicut martyres dicunt, a Patre sibi, cujus haeres est, esse collatum? Multi quippe voluerunt, neque potuerunt: nulli tamen potuerunt, nisi qui voluerunt; quia non potuissent, si Dei testimonia negare voluissent. Sed etiam ipsorum pr
Abbreviated transcription (Latin):
semitis meis. Quid ÷ gͦ u̾bum tuũ: Nũ¬
quidnã illud qͦd inpͥncipio erat ds̃ apud
dm̃. u̾bum scilicet ꝑ qͦd facta somĩa: N
ẽ ita. Namillud u̾bum lum̃ ẽ: s lucerna
ñẽ. Iuc̾na quippe creatura ẽ. ñ creator:
que participatione in commutabilis lu¬
cis accendit᷑. Hoc erat ioħs: deqͦ dic̃ u̾bũ ds̃.
Illȩ erat lucerna. ardens & lucens . S lu¬
men ẽ. et lucerna: ⁊ tamen incompara

Expanded text:
m tuum?» Numquidnam illud quod in principio erat Deus apud Deum, Verbum scilicet per quod facta sunt omnia? Non est ita. Nam illud Verbum lumen est, sed lucerna non est. Lucerna quippe creatura est, non Creator, quae participatione incommutabilis lucis accenditur. Hoc erat Joannes, de quo dicit Verbum Deus, «Ille erat lucerna ardens et lucens» . Sed lumen est et lu
Abbreviated transcription (Latin):
lucerne comparans apłs petrꝰ. habemꝰ
inquit certiorem ꝓpħicum sermonẽ:
cui benefacitis intendentes. uelut lu¬
cerne mobscuro loco. Quod itaq hic
ait. lucerna pedib meis u̾bum tuum.¬
tui custodire iudicia iusticiȩ tuȩ: tanꝗͣ
bene ambulans ad illam lucernã. & rectaᷤ
semitas hñs. Sequentiautẽ u̾bo: illud qͦd
antecedit expositumẽ. Quasi enim que¬
remꝰ quid e̾ẽt iuraui: adiunrit et statui.
Hoc enĩ appellauit iuramencũ. qͦd statu¬
It ꝑ sacͣm̃tum: quia ita debet ẽẽ mens fira.
incustodiendis iudiciis iusticie dei: ut sit
omnino ꝓuiratione qͦd statuit. fide aut̾
custodiuntur iudicia iusticiȩ dei: cum
sub deo iusto iudice. nec recte factum in¬
fructuosum. nec peccatum credit᷑ inpu¬
nitum. S ꝓhac fide quia multa et gͣuis¬
intelligi sit necesse: s ait. humiliatꝰ sũ
usq ualde. maximã scilicet passus ꝑsecu¬
tionẽ. ꝓ eo qͦd iurauit ⁊ statute custodire
udicia iusticiȩ dei. Et ne intanta hu¬

Expanded text:
lucernae comparans apostolus Petrus, Habemus, inquit, certiorem propheticum sermonem, cui benefacitis intendentes, velut lucernae in obscuro loco . Quod itaque hic ait, Lucerna pedibus meis verbum tuum,tui custodire judicia justitiae tuae:» tanquam bene ambulans ad illam lucernam, et rectas semitas habens. Sequenti autem verbo illud quod antecedit expositum est. Quasi enim quaereremus quid esset, «Juravi;» adjunxit, «et statui.» Hoc enim appellavit juramentum quod statuit per sacramentum; quia ita debet esse mens fixa in custodiendis judiciis justitiae Dei, ut sit omnino pro juratione quod statuit. 3. Fide autem custodiuntur judicia justitiae Dei; cum sub Deo justo judice, nec recte factum infructuosum, nec peccatum creditur impunitum: sed pro hac fide quia multa et gravisintelligi sit necesse: sed ait, «Humiliatus sum usque valde;» maximam scilicet passus persecutionem, pro eo quod juravit et statuit custodire judicia justitiae Dei. Et ne in tanta hu
Abbreviated transcription (Latin):
mea imambꝰ cuis semper NoN nulli
codices hñt inmanib meis: s plures intuis.
Et hoc quidẽ planum ẽ. Iustorũ enĩ animȩ
inmanu dei sunt: incuiꝰ manu s ⁊ nos et ser¬
mones nr̃i. Et legis inquit tuȩ ñ sũ oblitus:
tanꝗͣ ad ñ obliuiscendum dei legem manib
deuntis ad patrẽ. ñ discedentis a patre.
Nampot̾ uidi illȩ nnior filius animã suã
inmanib suis hr̃e uoluisse: qñdix̃ patri.¬

Expanded text:
mea in manibus tuis semper.» Nonnulli codices habent, «in manibus meis:» sed plures, «in tuis;» et hoc quidem planum est. Justorum enim animae in manu Dei sunt ; in cujus manu sunt et nos et sermones nostri . «Et legis,» inquit, «tuae non sum oblitus:» tanquam ad non obliviscendam Dei legem manibusdeuntis ad Patrem, non discedentis a Patre. Nam potest videri junior ille filius animam suam in manibus suis habere voluisse, quando dixit patri
Abbreviated transcription (Latin):
stram. Nos autẽ in hac uita difficile ẽ. ut
nos ipsos nou̾imꝰ. Qnͣto minus debemꝰ deqͦ¬
qͣm p̾proꝑam ferre sententiam: quia si ho¬
die malum nouimꝰ cras qͣł futurꝰ sit igno¬
ramꝰ. Et forte quẽ uehem̃ter odimꝰ: frat̾
nr̃ ẽ ⁊ nescimꝰ. Securi gͦ odimꝰ in mał ma¬
liciam. et diligimꝰ creaturã: ut quod ibi
fecit deus amemꝰ : quod ib fecit ipse hõ
oderimꝰ. fẽcit enim deus ipsum hominẽ:
fecit autẽ homo peccatum. Dilige qͦd fec̃
ds: odis quod fecit homo. Sic enim ꝑse¬
queris quod fec̃ homo: ut lib̾etur qd̾ fe¬
cit ds̃¬

Expanded text:
stram. Nos autem in hac vita difficile est ut stram. Nos autem in hac vita difficile est ut nos ipsos noverimus; quanto minus debemus de quoquam praeproperam ferre sententiam? Quia si hodie malum novimus, cras qualis futurus sit ignoramus; et forte quem vehementer odimus, frater noster est, et nescimus. Securi ergo odimus in malis malitiam, et diligimus creaturam; ut quod ibi fecit Deus amemus, quod ibi fecit ipse homo, oderimus. Fecit enim Deus ipsum hominem; fecit autem homo peccatum. Dilige quod fecit Deus, oderis quod fecit homo: sic enim persequeris quod fecit homo, ut liberetur quod fecit D
Abbreviated transcription (Latin):
qi quisqͥs ibi ñ fui̾t. ineis erit int̾qͦs illud
corpꝰ gemit. Pinde aut in illo corpore eris It̃
ut gemas int̾ malos: aut ñeris in illo cor¬
ꝑe: ⁊ in eis eris int̾ qͦs malos gemit corpꝰ qͦd
utit᷑ tanꝗͣuasis suis. Cęt̾m multi ab illo
libant᷑: et in corpꝰ xͥ tͣnseunt. Et qͥ fint et
qͦt fut᷑i sint: nouit illȩ qui illos redemit
sanguine suo nescientes. Sunt autẽ qͥdã
Int̾im illi qͥ iam compaginati st̃ c̃ m̃bris
eiꝰ. ñ dum hñtes resurrectionẽ futuram
inqͣ ꝑit gemitꝰ omĩs. et laus succedit: ĩ
qͣomis tͥbulatio moriet᷑. et erit sine fine
exultatio: ñ dum gͦ hñtes ħ inre. sed
tam᷑ tenentes in spe. gemunt ex desid̾io
qͦdã: et orant se lib̾ari ab hominib ma-¬
lis. int̾qͦs necesse ẽ uiu̾e et bonis. Nõ
enĩ separatio iã cuiq tota e᷑. Illiꝰ enĩ
erit separatio: qui ñ nouit errare.
Quid ÷ qͥđ non nouit errare: Ut nec ma-¬
lum traiciat addext̾am: nec bonũ ad sini¬

Expanded text:
 quisquis ibi non fuerit, in eis erit inter quos illud corpus gemit. Proinde aut in illo corpore eris, ut gemas inter malos; aut non eris in illo corpore, et in eis eris inter quos malos gemit corpus, quutitur tanquam vasis suis. Caeterum multi ab illo liberantur, et in corpus Christi transeunt; et qui sint, et quot futuri sint, novit ille qui illos redemit sanguine suo nescientes. Sunt autem quidamInterim illi qui jam compaginati sunt cum membris ejus, nondum habentes resurrectionem futuram, in qua perit omnis gemitus, et laus succedit, in qua omnis tribulatio morietur, et erit sine fine exsultatio; nondum ergo habentes hoc in re, sed tamen tenentes in spe, gemunt ex desiderio quodam, et orant se liberari ab hominibus malis, inter quos necesse est vivere et bonis: non enim separatio jam cuique tuta est. Illius enim erit separatio, qui non novit errare. Quid est, qui non novit errare? Ut nec malum trajiciat ad dexteram, nec bonum ad sini
Abbreviated transcription (Latin):
Uss erunt dñi frẽs et impsis dñs oĩu:
ut istum psalmum afferam aduos. in¬
telligendum. qͣntũ dñs donat. Adiuut
orationib ur̃is ut ea dicam quȩ oportet
me dic̾e et uos audire: ut om̃ib nob u
tił sit sermꝰ diuinꝰ. Non enim omib itti¬
ł ẽ: quia ñ ÷ omĩũ fides. fides autẽ sic÷
mnanima: ut radix bona. quȩ pliuiam
infructum ducit. ꝑfidia uͦ et error dia¬
bolicꝰ. ⁊ cupiditas mala radix omnium
maloꝵ. sic̃ radix spinarũ: etiã dulcẽ plu¬
uiã ad punctiones conu̾tit. Quid habet
psalmꝰ iste: Credo cum cantaret᷑ ad uer¬
tisse uos: qm̃ conquerit᷑. ⁊gemit. et p̃cẽ
cdeo fundit int̾ malos constitutũ corpꝰ xͥ.
Eͣius enim uox ẽ. in omĩ tali ꝓpł̃ia: aiqͥ
illius mopis. idest egentis nondum satiati: esu¬
siciat. et esuriat: gemat: pulset ⁊ querat.
Pegͥnationis illecebris n delectet᷑. Nõ putet
cicap̃: uͥ corpꝰ nullũ ÷ cui sit cap̃. Pinde siea¬

Expanded text:
usserunt domini fratres, et in ipsis Dominus omnium, ut istum psalmum afferam ad vos intelligendum, quantum Dominus donat. Adjuvet orationibus vestris, ut ea dicam quae oportet me dicere, et vos audire; uti omnibus nobis utilis sit sermo divinus. Non enim omnibus utilis est; quia non est omnium fides . Fides autem sic est in anima, ut radix bona quae pluviam in fructum ducit: perfidia vero, et error diabolicus, et cupiditas, mala radix omnium malorum , sicut radix spinarum, etiam dulcem pluviam ad punctiones convertit. 2. Quid habet psalmus iste, credo cum cantaretur, advertisse vos; quoniam conqueritur et gemit, et precem Deo fundit, inter malos constitutum corpus Christi: ejus enim vox est in omni tali prophetia, tanquam illius inopis, id est egentis, nondum satiati, esusitiat et esuriat, gemat et pulset et quaerat. Peregrinationis illecebris non delectetur, non putet ci caput, ubi corpus nullum est cui sit caput. Proinde, si
Abbreviated transcription (Latin):
liceat nob̃ talia etiã lib̾e p̾dicare: qr
t̾minum acceꝑunt debitũ. quia tͣnsg̾
din̾possunt impositum finẽ. neq reu̾¬
tentur teg̾e t̾ram: qͥd fit in ipsa terra:
Que oꝑationes ibi fiunt. ꝗͣ iã mare nuda-¬
uit: Et si ad horã eiꝰ tenues fluctus
ꝑstrepunt : et si adhuc murmurant
pagani: sonitum littorum audio. di¬
luuiũ ñ ꝑhorresco. Quid gͦ: quid fit
intia: Qui emittit fontes inc̾uallib.
Emittit inquit fontes in conuallib.
Conualles nostis quid sint: dep̾ssa¬
scilicet loca t̾rarũ. Nam montib et
collib: contraria figura opponunt᷑
ualles ł comialles. Colles et montes:
fluunt fontes. Emittit fontes in conual¬
gr̃a mecũ d̾i. Non repugnat: ut qͥ sunt
montes sint et conualles. Sic̃ eñ mõtes
dicunt᷑ ꝓpt̾ spu̾alem magnitudinem:
ita et conualles ꝓpt̾ sui sp̃c humilitatẽ.
Nonego inquit: s gr̃a dei mec̃. Nõ ego:

Expanded text:
liceat nobis talia etiam libere praedicare; quia liceat nobis talia etiam libere praedicare; quia terminum acceperunt debitum, quia transgredi non possunt impositum finem, neque revertentur tegere terram; quid fit in ipsa terra? quae operationes ibi fiunt, quam jam mare nudavit? Etsi ad ejus oram tenues fluctus perstrepunt, etsi adhuc murmurant Pagani; sonitum littorum audio, diluvium non perhorresco. Quid ergo, quid fit in terra? «Qui emittis fontes in convallibus. Emittis,» inquit, «fontes in convallibus.» Convalles nostis quid sint, depressa loca terrarum. Nam collibus et montibus contraria figura opponuntur valles vel convalles. Colles et montes, fluunt fontes: «Emittis fontes in convalgratia Dei Mecum» . Non repugnat ut qui sunt montes, sint et convalles; sicut enim montes dicuntur propter spiritualem magnitudinem, ita et convalles propter sui spiritus humilitatem. «Non ego,» inquit, «sed gratia Dei mecum. Non ego,»
Abbreviated transcription (Latin):
midauer̃ aquȩ: s a uoce tonitrui tui.
Nam ece cũ uoluit ds fugunt aquȩ:
ne p̾m̾ent montes. Añꝗͣ id fieret: et
subaquis firmi erant montes. Ascen
quit᷑. Non hic montes accipiamꝰ quasi
t̾renos. neq campos qͣsi t̾renos: s flu¬
ctus tam magnos ut montib cõparẽ¬
tur. Fluctuauit aliqͣndo mare. et
fluctus eiꝰ tanqͣm montes fuer̃: qui
montes illos apłos opirent. S qͣm diu: As¬
cendunt montes: et descendunt campi.
Seuierunt: et placati sunt. Cum seiue¬
bant. monteserant: cũ placati s̃ campi fa¬
ctis̃. ẜ undauit enimeis loc̃. E st qͥdam
sȩinentia corda mortaliũ. Quã multimͦ
nolunt: Qm xp̃m adhuc crede nolunt.
Et qmuis multi sunt qui ñdũ credide¬
runt: qͥd faciunt ȩccłiȩ: Montes erant
si n possunt eu̾tere t̾ram nr̃am. certe cõ¬
teg̾e: Quare ñ: audi. Terminũ po-¬
siusti eis quẽ ñtrans gredient᷑: neq reu̾¬
tent᷑ tegere t̾ram: Quid gͦ. quia iã flu¬
ctus a marissimi modũ acceꝑunt. ut

Expanded text:
midaverunt aquae, sed «a voce tonitrus tui.» Nam ecce, cum voluit Deus, fugerunt aquae, ne premerent montes; antequam id fieret, et sub aquis firmi erant montes. 9. «vquitur. Non hic montes accipiamus, quasi terrenos; neque campos, quasi terrenos: sed fluctus tam magnos, ut montibus comparentur. Fluctuavit aliquando mare, et fluctus ejus tanquam montes fuerunt, qui montes illos Apostolos operirent. Sed quamdiu «ascendunt montes, et descendunt campi?» Saevierunt, et placati sunt. Cum saeviebant, montes erant: cum placati sunt, campi facti sunt; fundavit enim eis locum. Est quidam saevientia corda mortalium. Quam multum adhuc credere nolunt. Et quamvis multi sunt qui nondum crediderunt, quid faciunt Ecclesiae? Montes erant Si non possunt evertere terram nostram, certe contegere. Quare non? Audi: «Terminum posuisti quem non transgredientur, neque revertentur tegere terram.» 10. Quid ergo, quia jam fluctus amarissimi modum acceperunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cemꝰ: ut innomine dñi sermonẽ t̾mina¬
bimus. Quid ÷ int̾ medium montiũ
ꝑtͣnsibunt aquȩ : Audiuimꝰ qui sint
montes: magni p̾dicatores uerbi. sub¬
limes angłi d̃i. quam uisadhuc in car¬
ne mortali. excelsi ñ sua uirtute sed
sos: conualles sunt. Humilit̾ emittut̃
fontes. Et int̾ mediũ montium in¬
quit: ꝑtͥnsibunt aquȩ. Putemus

Expanded text:
emus, et in nomine Dei sermonem terminabimus. Quid est, «Inter medium montium pertransibunt aquae?» Audivimus qui sint montes, magni praedicatores verbi, sublimes angeli Dei, quamvis adhuc in carne mortali: excelsi non sua virtute, sed attinet, convalles sunt, humiliter emittunt fontes. Et «inter medium montium,» inquit, «pertransibunt aquae.» Putemus
Abbreviated transcription (Latin):
indiluuo ita creuit hȩc uestis t̾rȩ: ut
omnia omnino cooꝑiret. et tͣnscende¬
ret altissimos montes sicͤ scͥpt᷑a testat᷑
cubitis ferme qͥndecim. Fortasse ip̃m
tempꝰ signisicauit iste psalmꝰ. cũ dicẽt:
ut dixi factum in diluuio. Inde loqͤbat᷑
ciabat futura: s si narraret p̾t̾ita: ñ
nobis dic̾et suꝑ montes stabunt aquȩ.
s suꝑ montes stet̾unt aquȩ. Pret̾itum
enim tempꝰ ꝓfuturo solere poni inscͥp¬
turis. ita p̾uidente spũ quȩ futura sunt
qͣsi iã facta sint: solemꝰ leg̾e. Inde : qͦd
illud in illo psalmo nouimꝰ ñ uidimꝰ
om̃s: uͥ tanqͣm ȩuuangłm recitat᷑. ẜ o¬

Expanded text:
in diluvio ita crevit haec vestis terrae, ut in diluvio ita crevit haec vestis terrae, ut omnia omnino cooperiret, et transcenderet altissimos montes, sicut Scriptura testatur, cubitis ferme quindecim . Fortasse ipsum tempus significavit iste psut dixi, factum in diluvio. Inde loquebatur tiabat futura? Sed si narraret praeterita, non nobis diceret, «Super montes stabunt aquae;» sed, Super montes steterunt aquae. Praeteritum enim tempus pro futuro solere poni in Scripturis, ita praevidente Spiritu quae ventura sunt, quasi jam facta sint, solemus legere. Inde est quod illud in alio psalmo novimus omnes, ubi tanquam Evangelium recitatur:
Abbreviated transcription (Latin):
scli. U bi sunt qui dicunt ꝑisse de mun¬
do ȩccłiam. qͣndo nec inclinari potest:
S unde cȩpit dominꝰ asserere istam
eccłiam reuelare. inciꝑe. ostendere.
diffundere: Unde cepit hoc: Quid
erat pͥmo. quia firmauit t̾ram suꝑ fir¬
mitatem eiꝰ. ñ inclinabitur in scłm scłi:
Abyssus sicut uestimentum amictus
ipsius. Cuiꝰ : Nunqͥd forte dei: s: iã
de amictu eiꝰ dix̾at. Circum amictus
lucem: uelut uestimentum. Audio d̾m luce
uestitum: et lux ipsa si uolumus nos sumꝰ.
Quid ÷ si uolumꝰ: Siiam tenebrȩ ñ sumꝰ.
Ergo si deus luce uestitus ẽ. cuius rursꝰ
uestimentum abyssus ẽ: Abyssus enĩ
dr : imm̃sa aquarum copia. Omĩs aqͣ.
omis humida. natura atq substantia:
circumqͣq diffusa. ꝑmaria et flumina
et antͣ occulta: semel uno nomine abys¬
susuocatur. Ergo trram intelligimꝰ de
credo: abyssꝰ sic̃ uestim̃tũ amictꝰ eiꝰ. Ter¬
re enim quasi uestimentũ ÷ aqͣ: circum¬
danseam et contegens eam. S aliqͣndo

Expanded text:
li.» Ubi sunt qui dicunt perisse de mundo Ecclesiam, quando nec inclinari potest? 6. Sed unde coepit Dominus asserere istam Ecclesiam, revelare, incipere, ostendere, diffundere? unde coepit hoc? quid erat primo? «Quia fundavit terram super firmamentum ejus, non inclinabitur in saeculum saeculi. Abyssus sicut vestimentum amictus ipsius.» Cujus? numquid forte Dei? Sed jam de amictu ejus dixerat, «Circumamictus lucem, velut vestimentum.» Audio Deum luce vestitum, et lux ipsa si volumus, nos sumus. Quid est, si volumus? Si jam tenebrae non sumus. Ergo si Deus luce vestitus est, cujus rursum vestimentum est abyssus? Abyssus enim dicitur immensa aquarum copia: omnis aqua, omnis humida natura, atque substantia circumquaque diffusa per maria, et flumina, et antra occulta, simul uno nomine abyssus vocatur. Ergo terram intelligimus, de credo, «Abyssus sicut vestimentum amictus ipsius.» Terrae enim quasi vestimentum est aqua, circumdans eam et contegens eam. Sed aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
redac̾ti. cumuolunt ꝑu̾si eẽ similes dõ:¬
hocem̃ eis dix̾at. gustate. et eritis sicut
diximus caritati uĩȩ.: ꝓpt̾ fontes ut fluant
de uob̾. C onualles estote: & cum om̃ib
conferte qd dedeo habetis. Int̾ medium
fluant aquȩ: nulli inuideatis. Bibite. sa¬
turamim: manate saturati. Tibiq com¬
munis aqͣ dei habeat głam: ñ hominum

Expanded text:
redacti, cum volunt perverse esse similes Deo redacti, cum volunt perverse esse similes Deo hoc enim eis dixerat, «Gustate, et eritis sicut diximus Charitati vestrae, propter fontes: ut fluant de vobis, convalles estote, et cum omnibus conferte quod de Deo habetis. Inter medium fluant aquae, nulli invideatis; bibite, saturamini; manate saturati. Ubique communis aqua Dei habeat gloriam, non hominum
Abbreviated transcription (Latin):
bant de conualle eiꝰ. Tam̃ hoc uolebat
ut mediꝰ int̾ montes curreret: et ibi esset
atq commune apłi retinebant. Licet si
nosinquit. Et tu paule potes aliquid
aliter p̾dicare: De paulo questio ẽ:
Audi qͦd seqͥt᷑. Licet sinos. aut angłs de
anathema sit. Siueniat mons aliud eu¬
depͥuato uult fluere: ñ de medio. Et hoc
forte homo carnali nebula p̾peditꝰ: et
ex fonte communi ad pͥam suã falsitatẽ
redactꝰ possit hoc fac̾e. Nunqͥd et angłs:
Uere si angłs de ꝓͥo fluens inparadiso ñ
esset auditus: ñ p̃cipitaremur in mortẽ.
Media aqͣposita erat hominib p̾ceptũ
dei: aqͣ media. aqͣ qͦdãmͦ publica. Sine
fraude ualeat. Quid diximꝰ caritati.
ur̃ȩ: Sine labe: sine ceno fluebat. Si
misit uenenũ deꝓpͥo ÷ locutus ẽ. de suo:
quia quiloqͥt᷑ mendaciũ. de suo loquit᷑.
Et miseri audiendo dimisert᷑ qͦd comu¬
ne erat unde beati erant: & ad suũ ꝓͥũ

Expanded text:
bat de convalle ejus! Tamen hoc volebat bat de convalle ejus! Tamen hoc volebat ut medios inter montes curreret, et ibi esset atque commune Apostoli retinebant. «Licet si nos,» inquit. Et tu, Paule, potes aliquid aliter praedicare? de Paulo quaestio; audi quod sequitur: «Licet si nos, aut angelus de Anathema sit. Quare hoc? Quia aliud eprivato vult fluere, non de medio. Et cum hoc homo carnali nebula praepeditus, et a fonte communi ad propriam suam falsitatem reductus possit facere, nunquid et angelus? Vere si angelus de proprio fluens in paradiso non esset auditus, non praecipitaremur in mortem. Media aqua posita erat hominibus, praeceptum Dei: aqua media, aqua quodam modo publica, sine fraude valebat, quod diximus Charitati vestrae, sine labe, sine coeno fluebat. Si misit venenum, de proprio locutus est, de suo; quia «qui loquitur mendacium, de suo loquitur:» et miseri audiendo dimiserunt quod commune erat, unde beati erant; et ad suum proprium
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾ medium montiũ ꝑtͣnsibt̃ aquȩ. Au¬
di ipsum montẽ ut dixi: q int̾ medium
montiũ ꝑtͣnsibt̃ aquȩ. Siue aut̾ egosiue
illi: sic p̾dicamꝰ. & sic credidistis. Securꝰ
dix̃: siue ego siue illi. sic p̾dicamꝰ. et sic
credidistis. Int̾ medium enim montiũ
fluebant aquȩ. Nulla de aqͥs discordia
montiũ: s pax consensionis et societas
caritatis. Siquis autẽ uelit aliud p̾dica¬
re: iã de suo p̾dicat ñdemedio. Et quid
de illo dicat᷑ abipso qͥ emisit fontes in cõ¬
uallib: Qui loquit᷑ m̃daciũ: de suolo qͥt᷑
Itaq ne acciꝑet᷑ aliquis mons. ñ de medio
s de suo manans: ait apłs. Quisqͥs uobis.
euuangłizau̾it p̾t̾ qͣm qͦd accepistis: ana-¬
thema sit. Et uide quẽ ad modũ noluerit
de monte p̾sumi: ne forte mons discedat
ab aquis ꝑmediũ currentib. et aliquid
ꝓͥum uelit influere. Licet si nos: et mons
qͣntꝰ dix̃ hoc. Qmͣ uberrime aquȩ flue¬

Expanded text:
«Inter medium montium pertransibunt aquae.» Au«Inter medium montium pertransibunt aquae.» Audi ipsum montem, ut dixi, quia «inter medium montium pertransibunt aquae. Sive autem ego, sive illi, sic praedicamus, et sic credidistis» . Securus dixit, «Sive ego, sive illi, sic praedicamus, et sic credidistis:» inter medium enim montium fluebant aquae; nulla de aquis discordia montium, sed pax consensionis, et societas charitatis: si quis autem vellet aliud praedicare, jam de suo praedicaret, non de medio. Et audi quid de illo dicatur ab ipso qui emisit fontes in convallibus: «Qui loquitur mendacium, de suo loquitur» . Itaque ne acciperetur aliquis mons non de medio, sed de suo manans, ait Apostolus: «Quisquis vobis evangelizaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit.» Et vide quemadmodum noluerit de monte praesumi: ne forte mons discedat ab aquis per medium currentibus, et aliquid proprium velit influere. «Licet si nos» Et quantus mons dixit hoc! quam uberrime aqua flue
Abbreviated transcription (Latin):
commune ẽ. Rescõmunis unde om̃s ȩqͣlit̾
uiuunt : media ẽ. Nec attinet ad me: sed
nec adte. nec adme. Ppt̾ea loquim᷑. ce sic
de aliquib hominib. Habent int̾ se pa-¬
cẽ. hñt int̾ se fidem: hñt int̾ se caritatẽ.
Sic certe dicimꝰ. Quid ÷ int̾ se: In me¬
dio sui. Quid ÷ in mediosui: Cõmune
÷ illis. Audi aqͣs int̾ medium montium:
quia cõmunis illis fides erat. nec quisq
aqͣs qͣsi ꝓpͥas et suas habebat. Si enĩ ñ st̃
inmedio: qͣsi pͥuate sͦ. ñ publicȩ fluunt.
Et ego habeo mea: et illȩ ht̃ suam. Nõ
ẽ inmedio: quod et ego et ipse habeat. S
talis ñ ẽ pacifica p̾dicatio. At uͦ ut int̾ me¬
dium montiũ fluant aquȩ: audi uocẽ
saꝑe ininuicẽ. Et itm. Dit id ipsũ sapia¬
tis omnes: et ñ sint inuob̃scismata. Quod
sentio: sentis. Inmedio fluit aqͣ: ñ habeo ⁊ n¬
qͣsi pͥuatã meaᷤ. nec tupͥuatã tuã. Ueritas
nec mea sit ꝓpͥa nec tua: ut & mea sit et tua.

Expanded text:
commune est. Res communis, unde omnes aequaliter vivunt, media est, nec attinet ad me; sed nec attinet ad te, nec ad me. Propterea loquimur et sic de aliquibus hominibus: Habent inter se pacem, habent inter se fidem, habent inter se charitatem; sic certe dicimus. Quid est, inter se? In medio sui. Quid est, in medio sui? Commune est illis. Audi aquas inter medium montium. Quia communis illis fides erat, nec quisque aquas quasi proprias et suas habebat. Si enim non sunt in medio, quasi privatae sunt, non publice fluunt; et ego habeo meam, et ille habet suam, non est in medio quod et ego et ipse habeat; sed talis non est pacifica praedicatio. At vero ut inter medium montium fluant aquae, audi vocesapere in invicem» . Et iterum: «Ut idipsum sapiatis omnes, et non sint in vobis schismata» . Quod sentio, sentis; in medio fluit aqua: non habeo quasi privatum meum, nec tu privatum tuum. Veritas nec mea sit propria, nec tua, ut et tua sit et mea:
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦmͦ eminent: Qui ante aꝑ secutorib pre¬
a mebant᷑: nc̃ abimꝑatorib uen̾ant᷑. Fuger̃
enim aquȩ abĩcrepatione di: ꝙ corregũ
ĩ manu dei. Deflex̃ qͦuoluit. Iussit ꝑ eos
pacẽ dari xpĩanis: emicuit &e eminuit
a uctoritas apłica. Nunquid et q̃n supͣ
erant aquȩ. montiũ defec̾at magnitudo:
S tñ frẽs mei ut oms uident eminentiã
montiũ. ꝑ qͦs montes sal eẽt gn̾i humano:
qͥa leuaui ocłos meosinmontes unde ue¬
niet auxiliummͥ: abĩcrepatioẽ dei fuge

Expanded text:
lus: quomodo eminent? Qui ante a persecutoribus prelus: quomodo eminent? Qui ante a persecutoribus premebantur, nunc ab imperatoribus venerantur. Fugerunt enim aquae ab increpatione Dei: quia cor regum in manu Dei; deflexit quo voluit , jussit per eos pacem dari Christianis; emicuit et eminuit auctoritas apostolica. Numquid et quando supra erant aquae, montium defecerat magnitudo? Sed tamen, fratres mei, ut omnes viderent eminentiam montium, per quos montes salus esset generi humano, quia, «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi» ; ab increpatione Dei fuge
Abbreviated transcription (Latin):
cooꝑuerant aquȩ ꝑsecutionũ: et ita coo¬
ꝑuerant ut ñ apparerent nec ipsi mag¬
ni qui sunt montes. Qnͣdo enim ubiq
fugiebant. qͦmͦ ñminꝰ apparebant :
Et fortasse de illis aquis : uox illa.
faciunt: ꝓcellose. infructuosȩ. Nõ enim
qͣmc̾q t̾rã cooꝑuerat aqͣ marina: fecunda¬
uit eãpotiꝰ qͣm adst̾ilitatẽ ꝑducẽt. Erãt
enĩ et montes subaqͥs: qͥa suꝑmontes sta-¬
bunt aq̃. Popłi resistentes: suꝑauerunt
auctoritatẽ omnĩũ uͥq fortit̾ euuãgeli¬
tantiũ u̾bum dei. Cooꝑuer̃ illos aquȩ:
& suꝑ ipsos stabant aque. Dicebant pre¬
me. p̾me : et p̾mebant. Ex tingue:
ñ appareant. Dicebant ista. & p̾uale¬
bant suꝑ martyres. et fugiebant uͥq
ͥani: et fuga qͣdam occultabant᷑ apłi.
Unde fuga occultabantur apłi: Quia
suꝑ montes stabunt aquȩ. Erat potestas
hoc factum ÷ frẽs. Ab increpatione tua
fug̾unt aquȩ: hoc ÷ ap̾ssura montiũ reces¬
serunt. Iã montes ipsi extant: petrꝰ. paul.

Expanded text:
cooperuerant aquae persequentium; et ita cooperuerant, ut non apparerent nec ipsi magni, qui sunt montes. Quando enim ubique fugiebant, quomodo non minus apparebant? Et fortasse de illis aquis est vox illafaciunt, procellosae, infructuosae. Non enim quamcumque terram cooperuerit aqua marina, fecundabit eam potiusquam ad sterilitatem perducet. Erant enim et montes sub aquis; quia super montes stabant aquae: populi resistentes superaverant auctoritatem omnium ubique fortiter evangelizantium verbum Dei, cooperuerant eos aquae, et super illos stabant aquae, dicebant, Preme, preme; et premebant: Exstingue, non appareant. Dicebant ista, et praevalebant super martyres, et fugiebant ubique Christiani, et fuga quadam occultabantur Apostoli. Unde fuga occultabantur Apostoli? Quia super montes stabant aquae. Erat potestas hoc factum est, fratres; ab increpatione Dei fugerunt aquae: hoc est, a pressura montium recesserunt. Jam montes ipsi exstant Petrus et Pau
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ futura s̃. Figura aut̃ futuri dicere
p̃t̾ita: ñ facile occurrit legenti. Non au
dix̾im. quid querant. Si inuen̾int et ad
nos attulerint: gratulabim᷑. adolescen¬
tium studiis ociosorum occupati senes:
et ex eorũ ministĩo. et nos aliqͥd discemꝰ

Expanded text:
quae futura sunt; figura autem futuri dicere praeterita, non facile occurrit legenti. Non auddixerim quid quaerant. Si invenerint, et ad nos attulerint, gratulabimur adolescentium studiis otiosorum occupati senes, et ex eorum ministerio et nos aliquid discemus.
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ ampliꝰ occupent. Pauca enim noᷤᷤ
dicẽ temporis cogit angustia: qͦd nouit
&e caritas ur̃a. deb̾e nos exequiis fidelis
corꝑis sollempne obsequiũ. Ecce iã quȩ
dicta sunt repet̾e. et rursus ex pon̾e ñ
cogamur: et si defuerunt aliqui qͥ ñ au¬
dierunt. qui nunc assunt. ꝓ dest autẽ
illis fortasse qͦd ñ audiunt. mͦ qͦd audiert᷑
qui affuerunt: ut &e ipsi discant adesse
ut decoremini: ut induat uos circu̾amic¬
tus luce. sicut uestimentumꝰ. circ̃ amictꝰ
ȩccłiam suam: quia ipsa facta ÷ lux in il¬
lo. quȩ pͥuserat tenebrȩ inse dicente apło.
Euistis aliqͣndo tenebre: nc̃ aut̃ lux in.
dño. E xtendenscȩlum sic̃ pellem: uel
tam facile qͣm tu pellẽ. si tanꝗͣ ad litt̾ã
pellis: quia mortalitas in pelle signisi¬
cat᷑. Dispensata ÷ aut̾ nob̾ omĩs auc̾to¬
ritas scͥpt᷑arum diuinar̾ ꝑ homines
mortales: quorũ iã mortuoꝵ fama dis¬

Expanded text:
tempus amplius occupent. Pauca enim nos tempus amplius occupent. Pauca enim nos dicere temporis cogit angustia, quod novit et Charitas vestra debere nos exsequiis fidelis corporis solemne obsequium. Ecce jam quae dicta sunt repetere, et rursus exponere non cogamur: si defuerunt aliqui, qui non audierunt, non deessent; prodest autem illis fortasse, quod non audiunt modo quod audierunt qui adfuerunt, ut et ipsi discant adesse.ut decoremini, ut induat vos. «Circumamictus lucem sicut vestimentum.» Circumamictus Ecclesiam suam; quia ipsa facta est lux in illo, quae prius erat tenebrae in se, dicente Apostolo: «Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino» . «Extendens coelum sicut pellem:» vel tam facilpellis; quia mortalitas in pelle significatur, dispensata est autem nobis omnis auctoritas Scripturarum divinarum per homines mortales, quorum jam mortuorum fama dis
Abbreviated transcription (Latin):
necessitate. s qͦd est
uehem̃tis caritate.
Debemꝰ autẽ hoc
habitans & inuobis
exigit ista de nobis:
deinde domno et patͥ p̾senti. et iuben¬
tice oranti ꝓme: deinde ur̃ȩ uiolentie.
quȩ extorquet ista etiã in firmis iurib
nr̃is. Tam̃ qͣntum dñs donat. qui et ip¬
sas uiresuob orantib donare dignet᷑:
qm psalmi huiꝰpͥmas partes die iam nuꝑ
p̾cedente tractauimꝰ : etiam sequentia
suscipienda s̃. et illo aduiuante cuius
nomine cȩpimꝰ t̾minanda s. Cõmenda¬
u̾amꝰ aut̾em caritati ur̃ȩ qui affustis:
totum istum psalmum figuratis my st̾iᷤᷤ
ẽẽ contertũ. Uñ qͦd difficilius querit᷑:
solet dulciꝰ inueniri. Ne putetis ista
uobis obscuritate subtracta. s difficul¬
tate condita: ad hoc qͦd sepe iã diximꝰ. ut
det᷑ petentib. inueniat᷑ aquerentib. in¬
tret᷑ apulsantib. S opꝰ ÷ nob̃ aliqͣnto
maiore et silentio ur̃o et pacientia: ut
pauca que dicturi sumꝰ. ñ ꝑstrepitum

Expanded text:
necessitate, sed quod est vehementius, charitate. Debemus autem hoc habitans et in vobis exigit ista de nobis: deinde domno et patri, praesenti et jubenti et oranti pro me; deinde vestrae violentiae qua extorquetis etiam infirmis viribus nostris. Tamen, quantum Dominus donat, qui et ipsas vires vobis orantibus donare dignetur, quoniam psalmi hujus primas partes die jam nuper praecedente tractavimus; etiam sequentia suscipienda sunt, et illo adjuvante, in cujus nomine coepimus, terminanda sunt. Commendaveramus autem Charitati vestrae, qui adfuistis, totum istum psalmum figuratis mysteriis esse contextum. Unde quod difficilius quaeritur, solet dulcius inveniri. Nec putetis ista vobis obscuritate subtracta, sed difficultate condita; ad hoc, quod saepe jam diximus, ut detur petentibus, inveniatur a quaerentibus, intretur a pulsantibus . Sed opus est nobis aliquanto majore et silentio vestro, et patientia vestra, ut pauca quae dicturi sumus, non per strepitum
Abbreviated transcription (Latin):
suffulta. quid m̾uit audire: Nonin¬
clinabitur in seđm scłi. Firmauit ter¬
ram suꝑfirmitatẽ eiꝰ: id ÷ firmauit
ȩccłiam suꝑ fundam̃tũ xp̃m. Nutabit
ecdia: si nutau̾it fundam̃tũ. Et unde

Expanded text:
suffulta, quid meruit audire? «Non inclinabitur in saeculum saeculi. Fundavit terram super firmitatem ejus,» id est, firmavit Ecclesiam super fundamentum Christum. Nutabit Ecclesia si nutaverit fundamentum: sed unde
Abbreviated transcription (Latin):
attentis cordib inherebit: qͦd assiduitas
ñuile fec̾it. Quid autem ꝓfuer̃ miracu¬
la nͥut tim̾et᷑: Quid porro ꝓdesset ti¬
mor. nͥ misericors ⁊ miserator escã daret
tim̃tib se: E scam quȩ ñ corrumpit᷑ ÷
panem qͥ decȩlo descendit: quẽ nullis
mũtis dedit. Et enim xp̃c ꝓimpiis mor¬
tuusẽ. Nemogͦ talẽ escã daret: nisimise¬
ricos ⁊ miserator dñs. Quod si tantã de¬
dit hiuicuitȩ: si u̾bum carnẽ factũ pecca¬
tor iustificandus accepit. qͥd infuturo se¬
Ao glorficatꝰ accipiet: Memor enĩerit
insdm testam̃ti sui. Nec totum dedit:
anñciabit ppło suo. Noncontristentur
sedeltȩ sc̃i. qui dimiser̃ oĩa sua. ⁊ secuti
seuni ñ contristent᷑ lientes. quisnam
pot̾it saluus fieri: quia facilius intrat came¬
lusꝑforam̃ acus. qͣm diues in regnũ cȩloꝵ
Annunciauit enim eis fortitudinẽ oꝑum¬

Expanded text:
attentis cordibus inhaerebit, quod assiduitas attentis cordibus inhaerebit, quod assiduitas non vilefecerit. 5. Quid autem profuerunt miracula, nisi ut timeretur? Quid porro  escam» daret «timentibus se?» escam quae non corrumpitur, panem qui de coelo descendit , quem nullis meritis dedit. Etenim Christus pro impiis mortuus est . Nemo ergo talem escam daret, nisi misericors et miserator Dominus. Quod si tantum dedit huic vitae, si Verbum carnem factum peccator justificandus accepit; quid in futuro saeculo glorificatus accipiet? «Memor» enim «erit in saeculum testamenti sui.» Nec totum dedit annuntiabit populo suo.» Non contristentur Israelitae sancti, qui dimiserunt omnia sua et secuti sunt eum; non contristentur dicentes: «Quisnam poterit salvus fieri?» Quia «facilius intrat camelus per foramen acus, quam dives in regnum coelorum» . Annuntiavit enim eis fortitudinem o
Abbreviated transcription (Latin):
n oꝑat᷑. nͥ iustificatus. Credens aut̾ in
eũ qui iustificat impiũ. afide incipit.
ut bonaoꝑa ñ p̾cedentia qͦd m̾uit. s con¬
sequentia qͦd accepit ostendant. Unde¬
gͦ illa confessio: Nondum quidẽ ẽ op
iusticiȩ: s delicti mmꝓbatio. s: quo qͦ mͦ se ba¬
beat. nec inip̃a de te homo głeris: ut qui gła
eiꝰ qͥa iustificat᷑ impius: s & confessio et ma¬
gnificentia opꝰeiꝰ. Quid gͦ dicemꝰ qi cui
uult miseret᷑. et quẽ uult obdurat: Nũ¬
qͥd iniquitas apud dm̃: Absit. Iusticia
enĩ etꝰ manet inscłm scłi. Tu autẽ homo
milians: ⁊ hc̃ exaltans. Memoriã fecit
mirabilium suoꝵ: reseruans oportune
inusitata ꝓdigia: quȩ infirmitas homi¬
nis nouitate intenta memin̾it: cũ sint eiꝰ
miracula quotidiana maiora. Tot ꝑuni¬
u̾sam t̾ram arbores creat: ⁊ nemo mirat᷑
Arefecit u̾bo unã: et stupe facta sunt
corda mortalium. S memoriã fec̃ mira¬
biliũ suoꝵ. Hoc enim miraculũ maxime

Expanded text:
peratur, nisi justificatus. Credens autem in eum qui justificat impium, a fide incipit, ut bona opera, non praecedentia quod meruit, sed consequentia quod accepit, ostendant. Quidergo illa confessio? Nondum quidem opus est justitiae, sed delicti improbatio: sed quoquo modo se habeat, nec in ipsa de te homo glorieris, «ut qui gloqua justificatur impius, sed et «confessio et magnificentia opus ejus. Quid ergo dicimus?» quia «cui vult miseretur, et quem vult obdurat; numquid iniquitas apud Deum? Absit. Justitia» enim «ejus manet in saeculum saeculi. Tu autem, homo»milians, et hunc exaltans. «Memoriam fecit mirabilium suorum:» reservans opportune inusitata prodigia, quae infirmitas hominis novitati intenta meminerit, cum sint ejus miracula quotidiana majora. Tot per universam terram arbores creat, et nemo miratur: arefecit verbo unam, et stupefacta sunt corda mortalium ; sed «memoriam fecit mirabilium suorum.» Hoc enim miraculum maxime
Abbreviated transcription (Latin):
mat: &e qͣlestc̃ oportet cũ om̃s iusti con¬
gregabunt᷑ excludat. Hȩc smagna oꝑa
dm̃i. exquisita in om̃s uoluntates eiꝰ. ꝑqͣs
nullum confitentem deserit miscdia:
nulliꝰ : iniquitas impunita: qñ flagellat
etiam omnẽ filium quẽ recipit. S: si iustꝰ
Eligat sibi homo quodlibet. Non sie
constituta sunt oꝑa dñi: ut creatura in
arbitrio libero constituta creatoris suꝑet
uoluntatẽ: etiam sicont᷑ eiꝰ faciat uolun¬
tatem. Nonuult d̾s ut pecces. Namphi¬
bet. Tam̃ si peccau̾is: ne putes hominẽ
fecisse qͦd uoluit: & deo accidisse quod
noluit. Sicuit enim uult ut homo nõ
peccet: itauult peccanti parcere. ut reu̾¬
tat᷑ et uiuat. Ita uult postremo inpec¬
cato ꝑseu̾antem punire: ut iusticie
potentiã contum ax nͨ euadat. Ita qͥcqͥd
eleg̾is : omnipotenti ñ deerit unde suã
de te compleat uoluntatẽ. Magna it¬

Expanded text:
mat, et quales tunc oportet, cum omnes justi conmat, et quales tunc oportet, cum omnes justi congregabuntur, excludat. Haec sunt «magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus:» per quas nullum confitentem deserat misericordia, nullius sit iniquitas impunita; quando flagellat etiam omnem filium quem recipit . Sed si justus Eligat sibi homo quodlibet: non sic constituta sunt opera Domini, ut creatura in arbitrio libero constituta, Creatoris superet voluntatem, etiamsi contra ejus faciat voluntatem. Non vult Deus ut pecces; nam prohibet: tamen si peccaveris, ne putes hominem fecisse quod voluit, et Deo accidisse quod noluit. Sicut peccet, ita uult peccatori parcere, ut reuertatur et uiuat, ita etiam uult in peccatis perseuerantem punire, ut iustitiae potentiam contumax non euadat: ac sic quidquid delegeris, o homo, non deerit deo unde suam de te compleat uoluntatem. si
Abbreviated transcription (Latin):
illa ꝑsoluit᷑: qͣm et pͥmis ⁊ nouissimis pat̾¬
familias p̾ꝑauit eqͣlem. Audiamꝰ itaq:
plenum diuina laude pectus ppłi dei.
Ecce ꝑsona in hoc psalmo. quendã exultã¬
tem felici exultatione p̾figurat. et scatu¬
rientem corde inamore deippłm: scilicet
corpꝰ xͥ. ab omni malo lib̾atum.
onfitebortͥ inquit dñe: intoto corde
meo. Nonsemꝑ confessio peccatoꝵ ẽ:
s et lausdei dei deuotione confessi¬
onisexpͥmit᷑. Illa luget: hȩc gaudet . Illa
medico uulnꝰ ostendit: hȩc de sanitate
gras agit. Hȩc confessio q̃ndam signifi¬
cat: ñ solum ab omĩ malo lib̾atum. sed
etiam amalignis omib separatum. Et
ideo uideamꝰ: uͥ confiteat᷑ dño in toto corde:
Nullꝰ sy mon magꝰ baptitat᷑. spm̃ uolẽs
em̾e. dum cogitat uencłe. Nullalexan¬
der aerarus multa mala ostendit. nul¬
luspelle ouina tectus. falsa frat̾nitate
surrepit. Int̾ qͣles nẽ necesse ẽ eccłia ge¬

Expanded text:
illa persolvitur, quam et primis et novissimis pateilla persolvitur, quam et primis et novissimis paterfamilias praeparavit aequalem. Audiamus itaque plenum divina laude pectus populi Dei. Ecce personat in hoc psalmo quemdam exsultantem felici exsultatione, praefigurat et scaturientem corde in amore Dei populum, scilicet corpus Christi, ab omni malo liberatum.or tibi,» inquit, «Domine, in toto corde meo.» Non semper confessio peccatorum est, sed et laus Dei devotione confessionis expromitur. Illa luget, haec gaudet; illa medico vulnus ostendit, haec de sanitate gratias agit. Haec confessio quemdam significat, non solum ab omni malo liberatum, sed etiam a malignis omnibus separatum. Et ideo videamus ubi confiteatur Domino in toto corde. nullus Simon magus baptizatur, Spiritum volens emere, dum cogitat vendere ; nullus Alexander aerarius multa mala ostendit , nullus ovina pelle tectus falsa fraternitate subrepit: inter quales nunc necesse est Ecclesia ge
Abbreviated transcription (Latin):
titate succedet. Hec autẽ uita de nob̾
exigit continentiam: ut etiam cum
labore atq luctamine ingemiscen¬
tes grauati. ⁊ habitaculum nr̃m qͦd
decȩlo ẽ. suꝑ indui cupientes. a scła¬
rib delectationib temꝑemꝰ: et signi¬
ficat᷑ quadragenario numo. qͦ ⁊ moy¬
ses et helyas. ⁊ ipse dñs ieiunarunt.
precipitur enim nob. ⁊ exlege ⁊ exꝓ¬
pħis. exexipso euuangłio qͦd testimo¬
nium ht̃ alege et ꝓpħis: unde etiam
inmonte int̾ utͣnq ꝑsonam mediuᷤ¬
uiscunt᷑ dm̃. auiditatẽ nr̃am. tanꝗͣ
ieiunio temꝑantie refrenemꝰ: qͣmdiu
id ÷ toto orbe p̾dicatur: ut decem qͣt̃¬
ducta quadragenarium num̾um
signent. Quinqͣgenario uͦ num̾o pꝰ
resurrectionem dñi. qua cantamꝰ alła. ñ
cuiusdã temporis finis et tͣnsitꝰ s beata illa
significat᷑ et̾nitas: qr denariꝰ additꝰ qͣdrage¬
nario. laborantib in hac uita fidelib m̾ces

Expanded text:
titate succedet. Haec autem vita de nobis titate succedet. Haec autem vita de nobis exigit continentiam, ut etiam cum labore atque luctamine ingemiscentes gravati, et habitaculum nostrum quod de coelo est superindui cupientes ; a saecularibus delectationibione: quadragenario enim numero et Moyses et Elias, et ipse Dominus jejunaverunt; praecipitur enim nobis ex lege et prophetis, et in ipso Evangelio, quod testimonium habet a lege et prophetis. Unde etiam in monte inter utviscuntur Deum, aviditatem nostram tanquam jejunio temperantiae, refrenemus; quamdiu id est in toto orbe praedicatur; ut decem qducta quadragenarium numerum signent. Quinquagenario vero numero post resurrectionem Domini, quo cantamus Alleluia, non cujusdam temporis finis et transitus, sed beata illa significatur aeternitas; quia denarius additus quadragenario, laborantibus in hac vita fidelibus merces
Abbreviated transcription (Latin):
ENERUNIT dies: ut cantemꝰ
alła. Adestote animo fr̃es.
ad ꝑcipienda quȩ dñs sugite¬
rit: adexhortationẽ urãm
et nutͥendam caritatẽ: qͣ
nob inherere deobonum ẽ. Adestote aiõ
cantatores boni: filii laudis & glȩ sẽpit̾¬
ne ueri et incorrupti dei. Adestote in¬
tenti qͥnostis cantare et psallere in cordi
et laulate dm̃. Hocẽ. enim abła. Et hic
qudẽ diesueniunt tͣnsituri: tͣnseuntꝙ
uenturi: et significant diem qui ñ ueñ
et tͣnsit: qͥa nec hest̾no p̾itur ut ueniat:
nec crastino urget᷑ ut transeat. Adqͣm
sane nos cum uen̾imꝰ: inherentes ei. nec
nos tͣnsibimꝰ. Et sic̃ qͦdam loco canit᷑ dõ.
negotium: hoc opꝰ uacantium: hec actio
quietoꝵ: hȩc cura securoꝵ. Sic̃ enĩdies
isti p̾t̾itis dieb qͣdragesime. quib ante
resur rectionem dm̃ci corporis uite huiꝰ
significat᷑ meror. sollennit̾ grata hilari¬
tate succedunt: sic dies illȩ qui pꝰ resur¬
rectionem dabit᷑ plenario corporidm̃.

Expanded text:
enerunt dies ut cantemus Alleluia: adeste animo, fratres, ad percipienda quae Dominus suggerit ad exhortationem nostram, et nutriendam charitatem, qua nobis inhaerere Deo bonum est. Adeste animo cantatores boni, filii laudis et gloriae sempiternae veri et incorrupti Dei. Adeste intenti, qui nostis cantare et psallere in cordibet laudate Deum; hoc est enim Alleluia. Et hi quidem dies veniunt transituri, transeuntque venturi, et significant diem qui non venit et transit, quia nec hesterno praeitur ut veniat, nec crastino urgetur ut transeat. Ad quem sane nos cum venerimus, inhaerentes ei nec nos transibimus: et sicut quodam loco canitur Deo,negotium, hoc opus vacantium, haec actio quietorum, haec cura securorum. Sicut enim dies isti praeteritis diebus Quadragesimae, quibus ante resurrectionem Dominici corporis vitae hujus significatur moeror, solemniter grata hilaritate succedunt: sic dies ille qui post resurrectionem dabitur plenario corpori Domi
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝓmissa. oandauit quippe inet̾nũ
testam̃tum suum. s: qͦd nͥ nouũ: Cuiꝰ
heres quisqͥs ẽẽ uolueris: nolo te fallas:
nec t̾ram trahentẽ lac ⁊ mel carnaliter
cogites. Non amena p̾ctia : ñ ortos fructiferos
&e opacos: ñ tale aliquid medit̾is adipis¬
ci. quale solet hic oculis auaricie concu-
mat᷑ : ñ differenda. ut ibi saciet᷑. Pri¬
mo penas fuge: gehennas deuita. Ante¬
scłi. qͣles uel exꝑtꝰ es uel augẽ acmulti¬
plicare cogitando potes: immortaliũ
deliciarum matrẽ concupisce sapientiã
S initium sapientie timor dñi. Delec¬
tabit illa: et ineffabilit̾ ꝓculdubio
delectabit. castisatq et̾nis u̾itatis am¬
mia flagitanda. Initium gͦ sapĩe timor
dñi. Bonꝰ ẽ intellectus. Quisnegat: S̾
intellig̾e et ñ face̾: ꝑiculosum ẽ. Bonꝰ
ẽ gͦ facientib Nec extollat ñitẽ in su¬
p̾miũ: hic finis. hec stacio sedesq ꝑpe¬
tua. Illic inueniunt᷑ mandata fidelia:

Expanded text:
sisse: «Mandavit» quippe «in aeternum Testamentum suum.» Sed quod, nisi Novum? Cujus haeres quisquis esse volueris, nolo te fallas, nec terram trahentem lac et mel carnaliter cogites, non amoena praedia, non hortos fructiferos et opacos, non tale aliquid mediteris adipisci, quale solet hic oculus avaritiae concupmatur, non differenda ut ibi satietur. Primo poenas fuge, gehennas devita: antesaeculi, quales vel expertus es, vel augere ac multiplicare cogitando potes, immortalium deliciarum matrem concupisce sapientiam: sed, «Initium sapientiae, timor Domini.» Delectabit illa, et ineffabiliter procul dubio delectabit castis atque aeternis veritatis ammia flagitanda. «Initium» ergo «sapientiae timor Domini. Bonus est intellectus.» Quis negat? Sed intelligere et non facere, periculosum est. «Bonus» ergo «facientibus.» Nec extollat mentem in supraemium, hic finis, haec statio sedesque perpetua. Illic inveniuntur mandata fidelia,
Abbreviated transcription (Latin):
uitiarum: s indeo uiuo cui facile ẽ qͥcqͥd
hominib difficile ÷ Sic enim multiuo¬
cati sunt. sic occupata ẽ. hereditas genti¬
um: sic factum ẽ. ut etiã plurimi qui ñ
dimiser᷑ oĩa sua in hac uita ut sequerent᷑
eũ. uitã etiã ipsam ꝓ nominis eiꝰ confessi¬
one contepn̾ent: et tanqͣm cameli humi¬
liantes se ad portanda oña p̾ssurarũ. in¬
trarent etiam sic̃ ꝑforam̃ acꝰ. ꝑ compun¬
gentes passionis angustias. Ipse fecit hec:
cuiomĩa possibilia sunt. Oꝑa manuũ
eiꝰ: u̾itas et iudiciũ. Teneat᷑ u̾itas: ab hiᷤ
qui iudicant᷑ hic. Iudicant᷑ hic marty
res. ⁊ adiudicium ꝑducunt᷑: qͦ ñ solũ eoᷤ
a quib iudicati sunt. s etiam angłos di¬
iudicent: adu̾sus qͦseis erat colluctatio.
cẽ cum abhominib iudicari uid̾ent᷑.
Non separet axͦ tͥbulatio. angustia. fa¬
mes. nuditas: gladiꝰ. Fidelia enĩ omĩa
mandata eiꝰ Non fallit: exhibet qͦd ꝓ
ret᷑ ibi requiescat᷑: q redemptionẽ misit

Expanded text:
vitiarum; sed in Deo vivo , cui facile est quod hominibus difficile est. Sic enim multi vocati sunt, sic occupata est haereditas Gentium, sic factum est ut etiam plurimi qui non dimiserunt omnia sua in hac vita ut sequerentur eum, vitam etiam ipsam pro nominis ejus confessione contemnerent; et tanquam cameli humiliantes se ad portanda onera pressurarum, intrarent etiam sicut per foramen acus, per compungentes passionis angustias. Ipse fecit haec, cui omnia possibilia sunt. 7. «Opera manuum ejus veritas et judicium.» Teneatur veritas ab iis quad judicium perducuntur, quo non solum eos a quibus judicati sunt, sed etiam angelos dijudicent, , adversus quos eis erat colluctatio, etiam cum ab hominibus judicari viderentur. Non separet a Christo tribulatio, angustia, fames, nuditas, gladius . «Fidelia» enim «omnia mandata ejus:» non fallit, exhibet quod pretur, illic requiescatur: quia, «Redemptionem misit
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Confessio et magnificentia opꝰ eiꝰ
Qͥdmagnificentiꝰ quã iustificare im¬
pium: s opꝰ fortasse hominis p̾uenit
istam magnificentiã di̾: ut cum fu̾it
peccata confessus. iustificari m̾eat᷑. Des¬
cendit enim detemplo. iustificat᷑ꝰ pu¬
blicanꝰ. magis quã ille phariseus: quia

Expanded text:
 Confessio et magnificentia opus ejus.» Quid magnificentius quam justificare impium? Sed opus fortasse hominis praevenit istam magnificentiam Dei, ut cum fuerit peccata confessus, justificari mereatur. «Descendit» enim «de templo justificatus Publicanus magis quam Pharisaeus;» quia