comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nit᷑. sagit tas suas oꝑatus ẽ: Arcũ ergo istũ
scripturas scãs libent̃ acceperimꝰ : ubi for¬
titudine noui testamenti. qua siner uo
quadã duritia ueteris flexa & edomita ẽ :
H inctanquã sagittȩ emit tuntur apłi: uł
diuina preconia iaculantur Quas sagit¬
tas ardentib oꝑatus ẽ: idẽ. quiꝑcus si diui¬
noamore flagrarent Quaenĩ alia sagit¬
ta ꝑcus saẽ. quȩ dicit. inducite me indomũ
uni. constituiteme inter unguenta. consti-¬
te egosum: Quib aliis sagittis accenditur.
quire dire addm̃ cupiens. et ab ista pere¬
grinatione remeare aduersus dolosas lin¬
dolosam: sagittȩ potentis acutȩ cũcar bo¬
nibus uastator ibus: iclẽ. quib ꝑcus sus atq
inflammatꝰ amore tanto ardeas reg nicȩ¬
loꝵ. ut om̃ium resistentiũ & a proposito
reuocare uolentiũ linguas contẽpnens.
ꝑsecutiones eorũ derideas dicens: qͥiuis me
separabit a caritate xp̃i: tribulatio. an
angustia. anꝑsecutio. anfames. annuditas.

Expanded text:
us operatus est. Arcum ergo istum, Scripturas sanctas libenter acceperim, ubi fortitudine Novi Testamenti, quasi nervo quodam, duritia Veteris flexa et edomita est. Hinc tanquam sagittae emittuntur apostoli, vel divina praeconia jaculantur. Quas sagittas ardentibus operatus est, id est, quibus percussi divino amore flagrarent. Qua enim alia sagitta percussa est, quae dicit: Inducite me in domum vini, constituite me inter unguenta, constite ego sum? Quibus aliis sagittis accenditur, qui redire ad Deum cupiens, et ab ista peregrinatione remeans, adversus dolosas lindolosam? Sagittae potentis acutae, cum carbonibus vastatoribus , id est, quibus percussus atque inflammatus tanto amore ardeas regni coelorum, ut omnium resistentium, et a proposito avocare volentium linguas contemnas, et persecutiones eorum derideas, dicens: Quis me separabit a charitate Christi? Tribulatio, an angustia, an persecutio, an fames, an nuditas,
Abbreviated transcription (Latin):
Tipł iustus. qui redd& unicuiq: scđmopera
sua : Ipse fortis qui etiam ꝑ secutores im
pios. cũ sit potentissimus ꝓnrã salute to¬
lerauit: Ipse longanimis: quietiam ipsos
qui ꝑsecuti sunt non scatim post resur rec¬
tonẽ ad supplitium rapuit᷑. sed sustinuit.
ut se aliquando ad salutẽ ab illa impieta¬
te conuerterent Etad huc sustinet : ser-¬
uans ultimo uditio ultimã poe nã: & nunc
usq inuitans peccator es ad pęnitentiam:
Non irã adducens per singulos dies:
Significantius fortasse dr̃ irã ad ducens
quã irascenis : Et ita mexem plar ibus gre¬
cis inuenimꝰ: ut nonsit inipso ira quapu¬
nit. sed inanimis eor ũ ministrorũ. qui
p̃cepta ueritatis obtẽ ꝑant. ꝑ quos iubet᷑
etiam inferioribus misteriis. quiuocant᷑
angeli iracundiȩ ad punienda peccata:
quos iam non propt̃ iustitiã qua non gauden:
sed propt̃ malitiã pȩnahumana delectat:
Nunc enĩ patientia dĩ ad penitenciã inui¬
tat: ultimo uero tempore cũ ibi homines

Expanded text:
tc. Justus, qui reddit unicuique secundum opera sua: fortis, qui etiam pepios, cum sit potentissimus, pro nostra salute toleravit. Ipse patiens, qui etiam ipsos qui persecuti sunt, non statim post resurrectionem ad supplicium rapuit, sed sustinuit: ut se aliquando ad salutem ab illa impietate converterent, et adhuc sustinet, servans ultimo judicio ultimam poenam, et nunc usque invitans peccatores ad poenitentiam , non irascens per singuSignificantius fortasse dicitur, iram adducens, quam irascens et ita in exemplaribus graecis invenimus: ut non sit in ipso ira qua punit, sed in animis eorum ministrorum qui praeceptis veritatis obtemperant; per quos jubetur etiam inferioribus ministeriis qui vocantur angeli iracundiae, ad punienda peccata, quos jam non propter justitiam, qua non gaudent, sed propter malitiam poena humana delectat. nunc enim patientia Dei ad poenitentiam invitat; ultimo vero tempore, cum sibi homines
Abbreviated transcription (Latin):
gladium uibrabit: Potest ipse homo domi
tu. sed tanquã inuagina humilitatis abs con¬
dit: Alibrabit autẽ cũ scđo aduentu ueni¬
ensiudicare uiuos & mortuos inmanifesto
splendore claritatis suȩ. iustis suis lum̃.
& terrores impiis coruscabit Nã maliis
exemplaribus ꝓ eo qđ ẽ gladiũ suum ui¬
brabit : frameã suã splendificabit positũ ẽ:
Q uo uerbo conuenientis sime significari
arbitror ultimũ dominicȩ claritatis adueriũ:
quando ex ipsins ꝑsona intelligitur qđ alius
psalmꝰ habet: Lib a chẽ ab impiis animam
meam: frameã ab inimicis manus tuae: Ar¬
cũ suum tecendit. et parauit illum: Non
passim uerborũ tempora pretere undas:
qđ gladium de futuro dix̃ uibrabit. arcũ
depreterito tetendit Deinde preteriti

Expanded text:
gladium suum vibrabit. Potest ipse homo Domintu, sed tanquam in vagina humilitatis abscondit: vibrabit autem, cum in secundo adventu veniens judicare vivos et mortuos, in manifesto splendore claritatis suae, justis suis lumen, et terrores impiis coruscabit. Nam in aliis exemplaribus, pro eo quod est gladium suum vibrabit, frameam suam splendificabit positum est: quo verbo convenientissime significari arbitror ultimum Dominicae claritatis adventum; quandoquidem ex ipsius persona intelligitur quod alius psalmus habet: Libera, Domine, ab impiis animam meam, frameam tuam ab inimicis manus tuae . Arcum suum tetendit, et paravit illum. Non passim verborum tempora praetereunda sunt, quod gladium de futuro dixit, vibrabit; arcum de praeterito, tetendit: deinde praeteriti
Abbreviated transcription (Latin):
Cibi ostendit sug gesciones tantũ se are¬
nib: passum. non etiã delectationes :
quasi pateret᷑: utiq cõmoueretur:
Oix̃ aut̃ ad dex tris ẽ. michi dñs nec cõ¬
mouear : deinde subiungita Propter
hoc delectatũ est cormeũ: ut renes
eũ increpare potuerint: ñ delectare
Nonitaq: irenib: sedibi factaẽ. delec¬
tatio ubi aduersus renũ increpatio¬
nẽprouisus ẽ. ds̃ addex tris. eẽ. idẽ. in

Expanded text:
Ubi ostendit suggestiones tantum se a reUbi ostendit suggestiones tantum se a renibus passum, non etiam delectationes, quas si pateretur, utique commoveretur. Dixit autem, A dextris est mihi Dominus, ne commovear; deinde subjungit, Propter hoc delectatum est cor meum : ut renes eum increpare potuerint, non delectare. Non itaque in renibus, sed ibi facta est delectatio, ubi adversus renum increpationem provisus est Deus a dextris esse, id est, in
Abbreviated transcription (Latin):
recti remb: sicut dicunt᷑ recticor de
cũ iã ubi cogitatio ibi & delectatio ẽ:
Q uod fieri non potest nisicũ diui¬
na atq ae terna cogitatione : Dedisti
in quit laȩtitiã incorde meo : cũ dixis¬
Nãphantas matarerũ temporalium
quȩ sibi animꝰ fingit: cũ spe uana mor¬
nibus afferant sȩpe delerã in sanãq
laetitiã. non tam̃ cordihȩc delectatio
sedrenib: tribuenda ẽ : quia illȩ om̃s
imaginationes demferioribus. hoc ẽ
terrenis carnalib: q reb: adtractȩ s̃
Ita fit ut scrutans corda & renes ds̃
& ꝓspitiens incor de rectas cogitatio¬
nes in renibus nullas delectationes :
iustũ auxiliũ prebeat rectiscorde: ubi
mũ discogitationib suꝑnȩ delectationes
sotiant᷑: Et idõ in aliopsalmocũ dixiss&.
insuꝑ &usq: ad noctẽ incre pauer̃ me
renes mei : subiecit deauxilio dicens:
Prouidebã dnm̃ in conspectu meo semꝑ:
qm̃a dextris ẽ michi nec cõmouear:

Expanded text:
recti renibus, sicut dicuntur recti corde, recti renibus, sicut dicuntur recti corde, cum jam ubi cogitatio, ibi et delectatio est: quod fieri non potest, nisi cum divina atque aeterna cogiinquit, laetitiam in corde meo, cum dixisNam phantasmata rerum temporalium, quae sibi animus fingit, cum spe vana mornibus afferant saepe deliram insanamque laetitiam, non tamen cordi haec delectatio, sed renibus tribuenda est; quia illae omnes imaginationes de inferioribus, hoc est terrenis carnalibusque rebus, attractae sunt. Ita fit, ut scrutans corda et renes Deus, et perspiciens in corde rectas cogitationes, in renibus nullas delectationes, justum auxilium praebeat rectis corde, ubi mundis cogitationibus supernae delectationes sociantur. Et ideo in alio psalmo cum dixisset, Insuper et usque ad noctem increpaverunt me renes mei, subjecit de auxilio, dicens: Providebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dextris est mihi ne commovear .
Abbreviated transcription (Latin):
aux ilium ẽ. quiiã iusto tribuit᷑: Dicat ergo
ibi peccator quidix̃ infirmussũ. saluũ me
fac dnẽ propt̃ miscđiã tuã : Et dicat hic
uistus quidix̃. sireddidi retribuentibus
nuchimala : iustũ auxiliũ meum ad nõ
qui saluos facit rectos corde: Sienim
me dicinã exhibet quasanemꝰ infirmi.
quanto magis eã quã custodiamur sania
qm̃ sicũ ad huc peccatores eẽmus x p̃c¬
tificati. saluierimꝰ ab ira ꝑ ipsum:᷑ iustũ
auxiliũ meũ adñõ: qui saluos facit rec¬
toscorde: Dirigit ustũ. scrutanscor¬
da & renes ds̃. Iusto aut̃ aucilio saluos
facit rectoscorde Nã sicut scrutatur
corda & renes. ita saluos facit rectos
cor de & renib: quia cogitationes malae
suntmprauo corde & bonȩ mrectocor¬
de : Delectationes aut̃ nonbonȩ ad re-¬
nes ꝑtinent quia inferiores sunt atq
ter renȩ Gonȩ uero non adrenes. sed
ad ipsumcor : Propterea non itadiciposs̃

Expanded text:
auxilium est, quia jam justo tribuitur. Dicat ergo auxilium est, quia jam justo tribuitur. Dicat ergo ibi peccator qui dixit, Infirmus sum, Salvum me fac, Domine, propter misericordiam tuam; et dicat hic justus, qui dixit, Si reddidi retribuentibus mihi mala, Justum auxilium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. Si enim medicinam exhibet, qua sanemur infirmi, quanto magis eam qua custodiamur sani? Quoniam si cum adhuc peccatores essemus, Ctificati, salvi erimus ab ira per ipsum 11. Justum auxilium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. Dirigit justum, scrutans corda et renes Deus: justo autem auxilio salvos facit rectos corde. Non sicut scrutatur corda et renes, ita salvos facit rectos corde et renibus: quia cogitationes et malae sunt in pravo corde, et bonae in recto corde; delectationes autem non bonae ad renes pertinent, quia inferiores atque terrenae sunt, bonae vero non ad renes, sed ad ipsum cor. Propterea non ita dici possunt
Abbreviated transcription (Latin):
corcda & renes ds̃ Oꝑa enĩ nr̃a quȩ fac¬
tis & dictis oꝑamur. possunt nota eẽ homi¬
nib: secl quoanimo fiant. & quo ꝑ illa ꝑue¬
nire cupiamꝰ. solus ille nouit quiscrutat᷑
tas al terũ quo sanitas custoditur: Iuac ta
illud primũ dictũ ẽ in superiore psalmo.
hoc alterũ in hoc psalmodicitur. si est ini¬
quitas inmanib: meis sireddidireoribuen¬
tib nichimala. decidã ergo ab iimicis meis
manis: Ibi enĩ infirmꝰ ut libere turhiciã
sanus necorrũpat᷑ orat: Iuxta illud ibi dr̃
Saluũ mefac ꝓpter misericordiãtuam
hic aut̃ ne in morbũ recidat tuitionẽ petit
liũ meũ ad no : quisal uos facit rectoscorde:
It illa enĩ & ista. saluos facit : sedilla ene¬
gritudine ad salutẽ transfert: hac in ipsa
salute c̃seruat : Itaq ibi misericorsauxi¬
liũ ẽ. Quia nullũ habet meritũ peccator
quiadhuc iustificari desiderat. credens
ineũ quiiustificat impium: Hicaut̃ uistũ

Expanded text:
corda et renes Deus. Opera enim nostra quae faccorda et renes Deus. Opera enim nostra quae factis et dictis operamur, possunt esse nota hominibus: sed quo animo fiant, et quo 37 per illa pervenire cupiamus, solus ille novit, qui scrutatur tas, alterum quo sanitas custoditur. Juxta illud primum, dictum est in superiore psalmo, hoc alterum, in hoc psalmo dicitur, Si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam ergo ab inimicis meis inanis; ibi enim infirmus ut liberetur, hic jam sanus ne corrumpatur, orat. Juxta illud ibi dicitur, Salvum me fac propter misericordiam tuam: hic autem ne in morbum recidat, tuitionem petit. lium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. Et illa enim et ista salvos facit; sed illa ex aegritudine ad salutem transfert, haec in ipsa salute conservat. Itaque ibi misericors auxilium est, quia nullum habet meritum peccator, qui adhuc justificari desiderat, credens in eum qui justificat impium ; hic autem justum
Abbreviated transcription (Latin):
habitat. ꝓ quã in hanc erũ nosã & fallacis lȩ¬
titiȩ iutã ꝑ suc cessionẽ prolis natura huma¬
natrans funditur : Scrutans ergo cor nrm̃
nonnos adquiescere carm & sanguini. sed
delectariindño: dirigit uistũ in ipsa consci¬
entia corã se. ubi nullus hominũ uidet Sed
solus ille quiꝑ spicit quid quisq: cogitet¬
& quid quẽq delectetĩ finis enĩ curȩ de¬
lectatio ẽ : quia eo quisq curis & cogitatio¬
nib nititur. ut ad suã delectationẽ ꝑuemat:
Elidet igitur curas nras. quiscrutat᷑ cor ÷÷
Uidet autemfines curarũ id ÷ delectati¬
ones. qui ꝑscrutatur renes: Ut cũ in ue¬
nerit non ad contupiscentiã carnis. neq
ad concupiscentiã oculor ũ. neq ad ambiti¬
onẽ scłi quȩ omia transeunt tanquã ũbra.
inclinare curas nrãs. sed ad gaudia rerũ
aeter narũ sustolli. quȩ nulla cõmuta¬
tione uiolantur: Dirigit iustũ. scrutans

Expanded text:
habitat, per quam in hanc aerumnosam et fallacis laehabitat, per quam in hanc aerumnosam et fallacis laetitiae vitam per successionem prolis natura humana transfunditur. Scrutans ergo cor nostrnon nos acquiescere carni et sanguini, sed delectari in Domino: dirigit justum in ipsa conscientia coram se, ubi nullus hominum videt, sed solus ille qui prospicit quid quisque cogitet, quid quemque delectet. Finis enim curae delectatio est: quia eo quisque curis et cogitationibus nititur, ut ad suam delectationem perveniat. Videt igitur curas nostras, qui scrutatur cor: videt autem finem  Al. fines curarum, idest, delectationes, qui scrutatur renes: ut cum invenerit non ad concupiscentiam carnis, neque ad concupiscentiam oculorum, neque ad ambitionem saeculi quae omnia transeunt tanquam umbra inclinari curas nostras, sed ad gaudia rerum aeternarum sustolli, quae nulla commutatione variantur, dirigat justum scrutans
Abbreviated transcription (Latin):
ad summã nequitiã: ut possit iustum
iã uenire iuditium Sed qm̃ nonsolũ
dictũ ẽ sordidussordescat adhuc.
sed etiã dictũ ẽ. iustꝰ iustiorfiat: ad¬
nectit & dicit: Et dirige iustum. scru¬
tans corda & renes ds̃: Quomodo ergo
iustus dirigi potest nisi mocculto.
quando etiã illa quȩ initio temporũ
xp̃ianorũ cũ ad huc ꝑsecutione scł arium
hominũ scĩ premerentur miranda uidebant᷑
hominib Nunc post quã intanto culmine nom̃
cȩpit eẽ xpianũ creuit hypocrisis. id ÷ simula¬
tio eorũ scilicet qui nomine: ep̃iano malunt
hominib placere quãdeo Quomodo ergo
dirigit᷑ iustus intanta confusione simulatio¬
nis : hisi dũ scrutatur corda &renes ds̃. uidens
om̃i umcogitationes quȩ nomine cor dis signi¬
ficatȩ sunt & delectationes quȩ nomine renũ
intelligunt: rec te quippe temporalium
& terrenar ũ rerũ delectatiorenb tribuit᷑
quia & ipsa parsẽ inferior hominibus & ea
regio ẽ. ubi carnał generationis uoluptas

Expanded text:
ad summam nequitiam, ut possit justum jam venire judicium. Sed quoniam non solum dictum est, Sordidus sordescat adhuc, sed etiam dictum est, Justus justior fiat, annectit et dicit: Et diriges justum, scrutans corda et renes Deus. Quomodo ergo justus dirigi potest, nisi in occulto; quando etiam per illa quae initio temporum ristianorum, cum adhuc persecutione saecularium hominum sancti premerentur, miranda videbantur hominibus, nunc postquam in tanto culmine nomen coepit esse christianum, crevit hypocrisis, id est simulatio, eorum scilicet qui nomine christiano malunt hominibus placere quam Deo? Quomodo ergo dirigitur justus in tanta confusione simulationis, nisi dum scrutatur corda et renes Deus, videns omnium cogitationes, quae nomine cordis significatae sunt, et delectationes quae nomine renum intelliguntur? Recte quippe temporalium et terrenarum rerum delectatio renibus tribuitur, quia et ipsa pars est inferior hominis, et ea regio est, ubi carnalis generationis voluptas
Abbreviated transcription (Latin):
quia nonerat ille lum̃. sed ut testimo niũ
ꝑhiberet delumine: Ille erat lucer na.
ardens & lucens: li um̃ ergo illud unde
animȩ tanquã lucer nȩ accenduntur :
non alieno sed propriosplendore p̃ful¬
get qđẽ ipsaueritas : Itaergo dicitur
scdđm̃ iustitiã meã. & scđm mnocentiam
meã suꝑ me : Tanquã silucerna ardens
& lucens diceret᷑ . Iudicame scđm flãmã
quȩ suꝑme ẽ : idẽ non quia sũ ego sed
quia fulgeo accensadete : Consũ metur

Expanded text:
erat ille lumen, sed testimonium perhibebat de lumine . Ille erat lucerna ardens et lucens . Lumen ergo illud unde animae tanquam lucernae accenduntur, non alieno, sed proprio splendore praefulget, quod est ipsa veritas. Ita ergo dicitur, secundum justitiam meam, et secundum innocentiam meam super me, tanquam si lucerna ardens et lucens diceret: Judica me secundum flammam quae super me est, id est, non qua sum ego, sed qua fulgeo accensa de te. 9. ver
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ intelligitur: Sequitꝰ enĩ. Et ꝓpter
hanc in altũ regredere : idẽ & propter
hanc congregationẽ generis humani. qua
aecctȩ refertȩ s. in altũ regredere id ÷
rursus desine intelligi : Quid ẽ ergo &
propt̃ hanc. nisi quia & istate offensura ẽ
ita ut uerissime p̃nunties dicens. putascũ
uenerit filius hominis inueniet fidem suꝑ
terram: Itẽ dicit depseudo ꝓphetis. quim
telligunt᷑ heretici: propt̃ eorũ inquitatẽ
refrigescet caritas multorũ. Eũ ergo
maeccłiis. hoc ẽ. in illa congregatione popło¬
rũ atq genti um ubinom̃ xp̃ianũ latis¬
sime ꝑuagatumẽ. tanta erit ab undantia
peccatorum. quȩ iam ex magna parte sen¬
titur. Nonne illahic p̃dicitur. quȩ ꝑ aliũ
quoq ꝓphetã denuntiata ẽ. fames uerbiꝰ
Nonne & ꝓpt̃ hanc congregationẽ pecca

Expanded text:
quia intelligitur. Sequitur enim, Et propter quia intelligitur. Sequitur enim, Et propter hanc in altum regredere: id est, et propter hanc congregationem generis humani, qua Ecclesiae refertae sunt, in altum regredere, id est, rursus desine intelligi. Quid est ergo, Et propter hanc, nisi quia et ista te offensura est; ita ut verissime praenunties, dicens: Putas cum venerit Filius hominis, inveniet fidem super terram ? item dicit de pseudoprophetis, qui intelliguntur haeretici: Propter eorum iniquitatem refrigescet charitas multorum . Cum ergo et in Ecclesiis, hoc est in illa congregatione populorum atque gentium, ubi nomen christianum latissime pervagatum est, tanta erit abundantia peccatorum quae jam ex magna parte sentitur, nonne illa hic praedicitur, quae per alium quoque prophetam denuntiata est, fames verbi ? Nonne et propter hanc congregationem
Abbreviated transcription (Latin):
& sic iste sensꝰ intelligi : Ex surge miratua.¬
& exaltare infinib: immicorũ meorũ : id ÷
exurge miratua. & non intelligant mimici
mei: ut hoc sit exaltare idẽTalis efficere.
ne intelligaris qͥđ refertur adilludsilentiũ
Sic enĩ dehac exaltatione maliopsal modicit᷑:
Etascendit suꝑ cherubm. & uolauit: & posuit
tene bras latibulũ suum: Quaexaltatione
id ẽ. occultatione cũ temerito peccator ũ suoꝵ
non intellexerint. quite crucifigenti congre¬
gatio credentiũ circũ dabit te Ipsa e nĩhu¬
militate exaltatꝰ est. id ẽ. non ẽ. intellec tꝰ :
altꝰ esto : ut non in telligant inmicimei
Iusto aut̃ sunt peccatores inimici: & pio im¬
pii: Et congregatio popłorũ circũ dabitte :
id ÷ ꝑ hoc ipsũ qđ nonte intelligunt quite
crucifigunt. credent integentes: atq ita
congregatio popłorũ circũ dabit te: Sed
qđ sequit᷑ siuere hoc significat plus doloris
habet qułiã incipit sentiri. quã laetitiȩ

Expanded text:
 sic iste sensus intelligi: Exsurge exaltare in finibus inimicorum meorum: id est, exsurge in ira tua, et non te intelligant inimici mei; ut hoc sit exaltare, id est, altus efficere ne intelligaris, quod refertur ad illud silentium. Sic enim de hac exaltatione in alio psalmo dicitur: Et ascendit super Cherubim, et volavit. Et posuit tenebras latibulum suum : qua exaltatione, id est occultatione, cum te merito peccatorum suorum non intellexerint qui te crucifigent, congregatio credentium circumdabit te. Ipsa enim humilitate exaltatus est, id est, non est intellectus; altus esto, ut non te intelligant inimici mei: justo autem sunt peccatores inimici, et pio impii. Et congregatio populorum circumdabit te: id est, per hoc ipsum quod non te intelligunt qui te crucifigunt, credent in te Gentes, atque ita congregatio populorum circumdabit te. Sed quod sequitur si vere hoc significat, plus doloris habet quia jam incipit sentiri, quam laetitiae
Abbreviated transcription (Latin):
rependere. quiacceptis bene fitiis. red¬
dit mala ꝓbonis: quã sinullo accepto bene¬
ficio nocere uoluiss& Siergoredelidi mn¬
quit retribuentib: michimala : id ÷ si non¬
te nuitatꝰ sum millo silentio. hoc ẽ. patien¬¬
tia tua quã ꝓme oꝑatus es : decidã merito
ab inimicis meis manis In anit̃ enĩ se iactat.
quicũ & ipse homosit. rupit se de homine
uindicare : Et cũ superare hominẽ palã
quȩrit: occulte adiabolo superatꝰ: in anis¬
maiorfiat uictoria : & ubi pat̃ reddat
qui uidet mocculto Peitaq reddat re¬
tribuentib mala. irã potius quã hominẽ

Expanded text:
rependere qui acceptis beneficiis redrependere qui acceptis beneficiis reddit mala pro bonis, quam si nullo ante accepto beneficio nocere voluisset, Si reddidi ergo, inquit, retribuentibus mihi mala, id est, si te non imitatus sum in illo silentio, hoc est patientia tua quam pro me operatus es, decidam ab inimicis meis inanis. Inaniter enim se jactat, qui cum et ipse homo sit, cupit se de homine vindicare: et cum superare hominem palam quaerit, occulte a diabolo superatmajor fiat victoria, et ubi pater reddat, qui videt in occulto Ne itaque reddat retribuentibus mala, iram potius, quam hominem
Abbreviated transcription (Latin):
dit retribuentib: mala : ꝑfectus ẽ : Cum
itaq orat anima ꝑfecta ꝓuerbis chusifilii
gemini : idẽ ꝓcognitione illius secretiatq
silentii. qđ ꝓsalute nr̃a oꝑatus ẽ. ꝓpitius
nobis & misericors dñs. ut toleraret et pa¬
tientissime sustineret dolos tradito rissurꝰ
tanquã ꝑfectȩ huic animȩ dicat. exponens
rationẽ ipsius sec reti. ego ꝓte impio & pec¬
catore ut tuȩ imquitates mei sanguinis
effusione lauarent᷑. magnosilentio & mag¬
na patientia traditorẽ meũ ꝑtuli Non¬
ne imitaberis me. ut & tu non red das mala
ꝓmał: añ aduertensigit᷑ & intelligens
quid ꝓ illo fecer it dñs. & eius exemplo ad
ꝑfectionẽ ꝓficiens dicit  Si reddidi retri¬
buentib michi mala : idẽ si non feci qđ tu
faciendo do cuisti decidã merito ab inimi¬
cis meis inanis: Et bene nonait . sire ddidi
tribuentib: mͥ. mala : sed retribuentib
Quienĩ retribuit : iã aliquid acceperat
eaioris autẽ patientiȩ est neceimala

Expanded text:
entibus mala, perfectus est. Cum itaque oret anima perfecta pro verbis Chusi, filii Jemini, id est pro cognitione illius secreti atque silentii, quod pro salute nostra operatus est propitius nobis et misericors Dominus, ut toleraret et patientissime sustineret dolos traditoris sui: tanquam huic perfectae animae dicat, exponens rationem ipsius secreti: Ego pro te impio et peccatore, ut tuae iniquitates mei sanguinis effusione lavarentur, magno silentio et magna patientia traditorem meum pertuli, nonne imitaberis me, ut et tu non reddas mala pro malis? animadvertens igitur et intelligens quid pro illo fecerit Dominus, et ejus exemplo ad perfectionem proficiens, dicit, Si reddidi retribuentibus mihi mala, id est, si non feci quod tu faciendo docuisti, decidam ergo ab inimicis meis inanis. Et bene non ait, Si reddidi tribuentibus mihi mala, sed, retribuentibus: qui enim retribuit, jam aliquid acceperat; majoris autem patientiae est, nec ei mala
Abbreviated transcription (Latin):
& laudant dm̃. Et exsurge dñẽ ds̃ mĩ in p̃cepto
qđ mandasti Edẽ quia humilitatẽ p̃cepisti.
humilis apparȩ. Et tuprior imple qđ p̃cepis¬
ti. ut exemplotuo uincentes suꝑbiam. non
possideant᷑ adiabolo: quia aduersus tua p̃cepta
suꝑbiã ꝑsuasit dicens : Manducate & aperieN
Congregatio enĩ popłorũ siue credentiũ.
siue ꝑsequentiũ. potest accipi: quorũ utrũq
eadem dni nrĩ humilitate factũ est Quã con¬
tẽp̃nens ꝓsequentiũ multitudo circũ dedit

Expanded text:
et laudant Deum. Et exsurge, Domine Deus meus, in praecepto et laudant Deum. Et exsurge, Domine Deus meus, in praecepto quod mandasti: id est, quia humilitatem praecepisti, humilis appare; et tu prior imple quod praecepisti, ut exemplo tuo vincentes superbiam, non possideantur a diabolo, qui adversus tua praecepta superbiam persuasit, dicens: anducate, et aperientur Congregatio enim populorum, sive credentium, sive persequentium, potest accipi: quorum utrumque ea Domini nostri humilitate factum, quam contemnens persequentium multitudo, circumdedit
Abbreviated transcription (Latin):
as illis hoc peccatũ : an & iste aduersus ho¬
mines hȩc p̃catur. sed aduersus diabolum
& angłos eiꝰ. quorũ possessio peccatores.
atq impii homines sunt: nonergosȩui¬
ens sed misericos aduers eumorat : quisqiͥ
orat ut eiauferat᷑ ista posses sio ab illo
dño quiiustificat impiũ. Cũ enĩ iustificat᷑
impius : ex impio fit iustꝰ. & ex possessione
diaboli. migrat intemplũ dĩ & qm̃ poe¬
naẽ. ut cuiq auferat possessio. inquado¬
minari desiderat: H ancpȩnã dicit irã
dĩ aduersus diabolũ : lit desinat posside¬
re quos possidet: Ex surge dnẽ in iratua
Ex surge hic: appare dix̃. Mumanis uidelic&
& latentib uerbis: quasids̃ dormiat cũ ise¬
cretis suis incognitꝰ latet Exaltare infinib
iimicor meorũ: Fmesdixc̃ ipsã possessionẽ
ubi uult dm̃ exaltari potius. idẽ honorari
& glorificari quã diabolũ : dũ impniustificant᷑.

Expanded text:
as illis hoc peccatum ? An et iste, non adversus hoas illis hoc peccatum ? An et iste, non adversus homines haec precatur, sed adversus diabolum et angelos ejus, quorum possessio peccatores atque impii homines sunt? Non ergo saeviens, sed misericors adversus eum orat, quisquis orat ut ei auferatur ista possessio ab illo Domino qui justificat impium : cum enim justificatur impius, ex impio fit justus, et ex possessione diaboli migrat in templum Dei; et quoniam poena est, ut cuique auferatur possessio in qua dominari desiderat, hanc poenam dicit iram Dei adversus diabolum, ut desinat possidere quos possidet. Exsurge, Domine, in ira tua: Exsurge, hic appare dixit, humanis videlicet et latentibus verbis, quasi Deus dormiat, cum in secretis suis incognitus latet. Exaltare in finibus inimicorum meorum. Fines dixit ipsam possessionem, ubi vult Deum exaltari potius, id est honorari et glorificari, quam diabolum, dum impii justificantur
Abbreviated transcription (Latin):
& mepta iactantia. & inflata. & non solidata.
tanquã uento elatꝰ pul ueris glob Rec te itaq
inposuit głam: quã non uult in puluerẽ dedu¬
ci Ulult enĩ eam solidã habere in conscientia:
ubicorã dõ nullaẽ. iactantia E uigłatur.
inquit : indño glorietur. Ista soliditas inpul
uelit apud homines gloriari : Hincẽ qđ a libi
dicit Os̃ conteret ossa: placentiũ hominib:
Quienĩbene didicit uł exꝑtus ẽ. uitior ũ supe¬
randor ũ gradꝰ: intelligit hocuitiũ in anis
głȩ uel solũ uel maxime cauendũ eẽ ꝑfec¬
tis: Quo primo enĩ uicio lapsa ẽ. anima: hoc
ultimũ uincit̾: Initiũ aut̃ omis peccati suꝑ¬
bia: Etmitiũ suꝑbiȩ hominis apostatare
adõ Ex surge dñe miratua Quid adhuc
iste quẽ ꝑfectũ dicimꝰ ad irã ꝓ uocat dm̃:
Bonne uidendũẽ. nepotius ille ꝑfectus
sit quicũ lapida retur dixit. dnẽ nestatu¬

Expanded text:
et inepta jactantia, et inflataet inepta jactantia, et inflataeris globus. Recte itaque hic posuit gloriam, quam non vult in pulverem deduci. Vult enim eam solidam habere in conscientia coram Deo, ubi nulla jactantia est; Qui gloriatur, inquit, in Domino glorietur . Ista soliditas in pulvelit apud homines gloriari; hinc est quod alibi dicit: Deus conteret ossa placentium hominibus . Qui autem bene didicit vel expertus est vitiorum superandorum gradus, intelligit hoc vitium inanis gloriae, vel solum, vel maxime cavendum esse perfectis: quo primo enim vitio lapsa est anima, hoc ultimum vincit. Initium autem omnis peccati superbia; et, Initium superbiae hominis, apostatare Exsurge, Domine, in ira tua. Quid adhuc iste quem perfectum dicimus, ad iram provocat Deum? Nonne videndum est ne potius ille perfectus sit, qui cum lapidaretur, dixit: Domine, ne statu
Abbreviated transcription (Latin):
michimala : decidã ergo abinimicis meis
manis: Iurare uidetur ꝑ execrationem
qđ ẽ grauis simũ iuris iuran digenus. cũ
homo dicit. sillud feci. illud patiar. Sed
aliudẽ. iuratio more uirantis. aliud mn
significatione ꝓphetantis Hic enĩdicit
quid uere contingat hominib quired¬
dunt retribuentib mala: non qđ sibi aut
dat: Iterũ inimicũ singularinumero
nominans. illũ magis magisq manifestat.
quẽ superiꝰ uelud leonẽ appellauit Ipse
mortẽ in potestate habere non possunt :
Diabolus aut̃ quasanimas ꝑsecutꝰ conpre¬
henderit . pos sidebit: It conculcet in t̃rã
uitã meã : Idẽ. conculcando terrã. faciat utã
meã cibũ scilic& suum Nonenĩ tantũ leo. sed
etiã serpens appellatꝰ ẽ : cui dictũ ẽ. terram
manducabis: Et peccatori homini dictũ est :
Terraes & inter rã ibis: Etgłam meam inpul¬
uerẽ deducat Hic ẽ: ille puluisquẽ ꝓicit
uentꝰ a facie terr&ȩ suꝑborũ scilic& uana

Expanded text:
mala, decidam ergo ab inimicis meis inanis. Jurare videtur per exsecrationem, quod est gravissimum jurisjurandi genus, cum homo dicit: Si illud feci, illud patiar. Sed aliud est juratio in ore jurantis, aliud in significatione prophetantis: hic enim dicit quid vere contingat hominibus qui reddunt retribuentibus mala; non quod sibi, aut dat. Iterum inimicum singulari numero nominans, illum magis magisque manifestat quem superius velut leonem appellavit. Ipse mortem in potestate habere non possunt; diabolus autem quas animas persecutus comprehenderit, possidebit. Et conculcet in terram vitam meam: id est conculcando, terram faciat vitam meam, cibum scilicet suum; non enim tantum leo, sed etiam serpens appellatus est, cui dictum est, Terram manducabis; et peccatori homini dictum est, Terra es, et in terram ibis . Et gloriam meam in pulverem deducat. Hic est ille pulvis, quem projicit ventus a facie terrae, superborum scilicet vana
Abbreviated transcription (Latin):
ditatẽ tuã : &cȩtr̃. Et propt̃ hanc maltũ re¬
gredere: Edẽ et propt̃ hanc congregatio¬
nẽ regredere maltũ : đ re surgendo & in
caelũ ascendendo fecisse intelligit᷑: Itaenĩ
glorificatꝰ dedit spm̃ scm̃ : quiante glorifi¬
cationẽ eiꝰ dariñ posset. sicut meuanglio
positũ ẽ: Sp̃s autẽ nondũ erat cdatꝰ: quia ihc̃
nondũ erat glorificatꝰ. Regres susergom

Expanded text:
ltum regredere. Idest, et propter hanc congregationem regredere in altum: quod resurgendo et in excelsum ascendendo fecisse intelligitur. Ita enim glorificatus dedit Spiritum Sanctum, qui ante glorificationem ejus dari non posset, sicut in Evangelio positum est: Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus n
Abbreviated transcription (Latin):
scđm iustitiã meã. & scđm innocentiã
meã suꝑme : Illa ẽ uera in nocentia:
quȩ nec inimico noc& : Itaq: bene se iu¬
dicari postulat scđm innocentiã suã :¬
quiuere dicere potuit . siredelidi¬
retribuentibus michi mala: Quod autem
addidit suꝑ me : non ad innocentiã tantum.
sed adiustitiam quoq: subaudiripotest:

Expanded text:
ndum justitiam meam, et secundum innocentiam meam super me. Illa est vera innocentia, quae nec inimico nocet. Itaque se bene judicari postulat secundum innocentiam, qui vere dicere potuit: Si reddidiretribuentibus mihi mala. Quod autem addit, Super me, non ad innocentiam tantum, sed ad justitiam quoque subaudiri potest,
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ. & inclinauit mid unde factus ẽ.:
id ÷ innichilũ. & in hoc peccato tenebrat᷑:
& tam̃ nom penitꝰ perit sed inunifimis or di¬
natur: Itaq: post quã dix̃. confitebor dño:
ne peccator ũ confessionẽ intelligeremis:
sub iecit ultimũ: Et psallam nominidni altis¬
simi Psallere aut̃ ad gaudiũ ꝑtinet: pęniten¬
tia uͦ peccatorũ ad tristitiam Potest iste
psalmꝰ etiam in ꝑsona dominici hominis intel¬
ligi : simodo eaquȩ ibihumiliter dictasuNT.
ad nram in firmitatẽ referant᷑ : quã illeges¬

Expanded text:
factus est, et inclinatur in id unde factus est, factus est, et inclinatur in id unde factus est, id est in nihilum, in hoc peccato tenebratur; et tamen non penitus perit, sed in infimis ordinatur. Itaque postquam dixit, Confitebor Domino, ne peccatorum confessionem intelligeremus, subjicit ultimum: Et psallam nomini Domini altissimi. Psallere autem ad gaudium pertinet, poenitentia vero peccatorum, ad tristitiam. 20. Potest iste psalmus etiam in persona Dominici hominis intelligi; si modo ea quae ibi humiliter dicta sunt, ad nostram infirmitatem referantur, quam ille ges
Abbreviated transcription (Latin):
uersa qm̃bona ualde Q uod mistopsal mo
intelligi potest siquisq piamente hño ad iu¬
uante . distinguat inter iustor ũ p̃mia & sup¬
plicia peccatorũ : Quemad modũ his duob
umiuersa creatura quã dĩ a se conditam regit.
mirifica & paucis cognita pulcritudine
decoratur : Ita ergo ait . Conficebor dño
scđm iusticiã eiꝰ : tanquã ille qui uiderit ñ
factas tenebras adõ. sedor dinatastamẽ:
fiant tenebrȩ & factȩ sunt tenebrȩ : Et tam̃¬
& ipsas ordinauit: &idõ dicitur Diuisit
ds̃ int̃lucẽ & tenebras : & uocauit ds̃ lucẽ
diẽ & tenebras noc tẽ. Ista distmtio aliud
fecit & ordinauit : aliud aut̃ nonfecit. sed
tam̃ etiã hoc or dinauit: Iã uero tenebras
intenebris ẽ : & illud prȩcipue. Abiciamꝰ
oꝑa tenebrarũ & induamꝰ armalucis:
Non qđ alia sit natura tene brarum:
Omĩs enĩ natura in quantũ natura ẽ. eẽ.
cogitur : esse aut̃ adlucẽ ꝑtinet. non eẽ.
ad tenebras: Q uiergo deserit eum a quo

Expanded text:
uoniam bona valde . Quod in isto psalmo intelligi potest, si quisque pia mente, Domino adjuvante, distinguat inter justorum praemia et supplicia peccatorum, quemadmodum his duobus universa creatura, quam Deus a se conditam regit, mirifica et paucis cognita pulchritudine decoratur. Ita ergo ait, Confitebor Domino secundum justitiam ejus, tanquam ille qui viderit non factas tenebras a Deo, sed ordinatas tamen. Fiant tenebrae, et factae sunt tenebrae; et tamdicitur: Divisit Deus inter lucem et tenebras, et vocavit Deus lucem diem, et tenebras vocavit noctem . Ista distinctio: aliud fecit, et ordinavit; aliud autem non fecit, sed tamen etiam hoc ordinavit. Jam vero tenebris in tenebris est , et illud praecipue: Abjiciamus opera tenebrarum, et induamur arma lucis . Non quod aliqua sit natura tenebrarum: omnis enim natura in quantum natura est, esse cogitur; esse autem, ad lucem pertinet; non esse, ad tenebras. Qui ergo deserit eum a quo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. Pat̃ enĩ noniudicat quẽ quã : sed
ome iuditiũ de dit filio Qua ꝓpt̃ ha̧c
animaquȩ ꝑfecte orat. uide quẽ ad modu
nontimeat iudiciidiẽ : & uere securo de¬
siderio dicat moratione. adueniat reg
de p̃cabatur. miscđiam potius implorans
dĩ. quã cõmemoransullũ meritũ suum:
qm̃ filius dei peccatores uenit uocare
ipenitentiã : Itaq: ibidixerat saluũ
me fac dnẽ ꝓpt̃ misericordiã tuã: id ẽ.

Expanded text:
 Pater enim non judicat quemquam, sed  Pater enim non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Quapropter haec anima quae perfecte orat, vide quemadmodum non timeat judicii diem, et vere securo desiderio dicat in oratione, Veniat regndeprecabatur, misericordiam potius implorans Dei, quam commemorans ullum meritum suum; quoniam Filius Dei peccatores venit vocare in poenitentiam . Itaque ibi dixerat, Salvum me fac, Domine, propter misericordiam tuam, id e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpaucis de quib dictũ est. beatꝰ quiꝑse¬
uerauerit usq in finẽ hic saluuserit.
teneatur & ꝑcipiatur sincera fide
& ab omĩ um prauarũ opinionũ labe pur¬
gata: nonergo inmerito dr̃. & propt̃ hanc
congregationẽ maltũ regredere id ÷
secede rursus maltitu dinẽ secretorũ
tuorum. etiã ꝓpter hanc congregatio¬
nẽ popłorũ q̃uȩ habet nom̃ tuum & fac¬
tatua non facit Sed siue superior. siue
ista sit congruentior huius lociex positio
sine p̃iuditio alterius aliciuus melioris
aut paris conuenientissime sequitur :
Dñs iudicat popłos: Siue enĩ maltum
regres sus ẽ. cũ post resurrectionem
ascendit incȩlũ. bene sequitir Dñs iu¬
dicat popłos.: Quia inde uenturus ẽ. iu¬
dicare uiuos & mortuos. Siue maltum
regrediat᷑. cũ peccatores xpĩanos de¬
serit intelligentia ueritatis: quia de ip¬
soaduentu dictum ẽ. Putas ueniens filius
hominis inueniet fidẽ suꝑterrãs ciñs
ergo iudicat popłos: Quis dñs. nisi ihc

Expanded text:
paucis, de quibus dictum est, Beatus qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit , teneatur et percipiatur sincera fides, et ab omnium pravarum opinionum labe purgata? Non ergo immerito dicitur, Et propter hanc congregationem in altum regredere; id est, secede rursus in altitudinem secretorum tuorum, etiam propter hanc congregationem populorum quae habet nomen tuum et facta tua non facit. 8. Sed sive superior, sive ista sit congruentior hujus loci expositio, sine praejudicio alterius alicujus melioris aut paris, convenientissime sequitur, Domiminus judicat populos. Sive enim in altum regressus est, cum post resurrectionem ascendit in coelum, bene sequitur, Dominus judicat populos; quia inde venturus est judicare vivos et mortuos: sive in altum regrediatur cum peccatores christianos deserit intelligentia veritatis; quia de ipso adventu dictum est: Putas veniens Filius hominis inveniet fidem super terram ? Dominus ergo judicat populos. Quis Domin
Abbreviated transcription (Latin):
sum & humilis corde : Iugũ enĩ meum leueẽ:
& sarcina mealeuis ẽ Et uiam pacis non cog¬
nouer̃ : I anc utiq quã dñs ut dixi cõmemo-¬
timor dei ante oculos eorum: Isti nondicuNT
non ẽ. ds̃ : sed tam̃ nontiment dm̃ N onne

Expanded text:
: jugum enim meum suave est, et sarcina mea levis est . Et viam pacis non agnoverunt. Hanc utique quam Dominus, ut dixi, commemotimor Dei ante oculos eorum. Isti non dicunt, Non est Deus, sed tamen non timent Deum. Prae
Abbreviated transcription (Latin):
get illos Et uidete fr̃s. quando potens
aliquis inuenerit titulos suos. non ne
suit. mea res est Ibi nom̃ meum inue¬
nio : meum est : Nũquid titulus mutat:
titulus quierat ipse est Possessor mu¬
tatur : titulus non mutatur: Sic et illi
quibaptis mũ habent xp̃i : siueniunt
adunitatem. non mutamus titulos
Aut silemus titulos : sed agnoscimus
titulos regis nr̃i. titulos imꝑatoris nr̃i
Sed quid dicimus domus miseras ille
te possideat : cuiustitulos habes Np̃i
titulos habes: noli eẽ donatipos sessio
Multa diximus fr̃s: sed illud de me¬
moria ur̃a non recedat. quodhodie
legitur. Ecce iterum dico: & sȩpe
dicendum est Per ipsum diem. id ẽ.
ꝑsacramenta huius diei: constringo
uos. ut non uobis exeant decor dibus¬
urĩs : Cõme morabuntur & conuertent
ad dñm uniuersi finesterrȩ. Et adora
bunt in conspec tue ius uniuersȩ patri¬
ȩgentium. Qm̃ dñi est regnũ. et ipse

Expanded text:
get illos. Et videte, fratres, quando potens get illos. Et videte, fratres, quando potens aliquis invenerit titulos suos, nonne jsuit, mea res est: ubi nomen meum invenio, meum est. Numquid titulos mutat? Titulus qui erat, ipse est: possessor mutatur, titulus non mutatur. Sic et qui baptismum habent Christi, si veniunt ad unitatem, non mutamus titulos, aut delemus titulos; sed agnoscimus titulos regis nostri, titulos imperatoris nostri. Sed quid dicimus? O domus misera, ille te possideat cujus titulos habes; Christi titulos habes, noli esse Donati possessio. 32. Multa diximus, fratres; sed illud de memoria vestra non recedat, quod hodie legitur. Ecce iterum dico, et saepe dicendum est: per ipsum diem, id est per sacramenta hujus diei constringo vos, ut non vobis exeat de cordibus. Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universbunt in conspectu ejus universae patriae gentium. Quoniam Domini est regnum, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
dat aliquis potens. ponit ibititulos po¬
tentis. titulos mendacis Ipse uult eẽ
possessor. & frontem domus suȩ uult
detitulo alie no muniri: ut cũtitulus
lectus fuerit conterritus potentia
nominis abstineat se ab inuasione:
Fecer̃ illud: quando maximianistas
dãpnauer̃: Eger̃ apud iudices. & con¬
cilium suum recitauer̃. tanꝗ titulos
ostendente s. ut ep̃i uidentur: Tunc
iudex inter rogauit: Quis hic alter
ep̃s ẽ. de parte donati.a respondit
officium Nos non nouimus: nisi
aurelium catholicũ Timentes illi
leges. non res ponder̃ nisi de uno epis¬
copo : Illi autẽ ut uiderentur auidi¬
ce : nom̃ xp̃i inponebant in possessio¬
ne sua. titulos illius in posuer̃ Bonus
ẽ. dñs: qui illis parcat Et ubi mue¬
nerit titulos suos : uindicet illud
possessione sua  P otens ẽ. miscđia
ipsius : qui illis illud faciat: Iuoscũq
iuenerit nom̃ xpĩ portare : congre¬

Expanded text:
dat aliquis potens, ponit ibi titulos podat aliquis potens, ponit ibi titulos potentis, titulos mendaces. Ipse vult esse possessor, et frontem domus suae vult de titulo alieno muniri; ut cum titulus lectus fuerit, conterritus quis potentia nominis, abstineat se ab invasione. Fecerunt illud, quando Maximianistas damnaverunt. Egerunt apud judices, et concilium suum recitaverunt: tanquam titulos ostendentes, ut episcopi viderentur. Tunc judex interrogavit: Quis hic alter episcopus est de parte Donati? Respondit Officium: Nos non novimus nisi Aurelium catholicum. Timentes illi leges, non responderunt nisi de uno episcopo. Illi autem ut audirentur a judice, nomen Christi imponebant: in possessione sua titulos illius imposuerunt. Bonus est Dominus, qui illis parcat, et ubi invenerit titulos suos, vindicet illud possessioni suae. Potens est misericordia ipsius, qui illis illud faciat, quoscumque invenerit nomen Christi portare, congre
Abbreviated transcription (Latin):
habes tutuas. si ibiest xp̃c. illo erant
me ȩ. quia nons̃ meae Sihic ẽ. xpc : huc
erant tuȩ quia non s̃ tuȩ: Propter pos¬
sessiones osculentur nobis manus &ca
put : & ꝑgant filii alieni: Nonẽ. mea
possessio inquit : Quid .ẽ. hoc: Cideamꝰ
sinonẽ . tua possessio. uideamus sinon
illam tibi uindicas Ergo nomini xp̃i
laboro : tu nomini donati Nãsi dep̃m
attendas : ubiq est xp̃c Tudicis. ecce
date pueridñm: laudate nomendñi
Cinde laudent. usque quolaudant:
A solis ortuusq adoccasum: lauda te
nom̃ ch̃i Ecce quã eccłam ostendo.
ecce quidemit xp̃c. ecce quid redemit
ecce ꝓ quo sanguinem de dit Sedtu
quid dicis ⁊ et ego illicolligo. ui me¬
cũ inquit non colligit : spargit: Diui¬
dis unitatem : possessiones tuas quȩris.
Et quare habent nom̃ xp̃i quid ad
defensionem possessionis tuae titulos
xp̃i posuistis non ne hoc faciunt non¬
nulli indomo sua: ne domũ illius inua¬

Expanded text:
habes tu tuas? Si ibi est Christus, illo eant habes tu tuas? Si ibi est Christus, illo eant meae, quia non sunt meae: si hic est Christus, huc eant tuae, quia non sunt tuae. Propter possessiones osculentur nobis caput et manus, et pereant filii alieni. Non est mea possessio, inquit. Quid est hoc? Videamus si non est tua possessio, videamus si non illam tibi vindicas. Ego nomini Christi laboro, tu nomini Donati. Nam si Christum attendas, ubique est Christus. Tu dicis, Ecce date, pueri, Dominum, laudate nomen Domini. Unde laudant? Usquequo laudant? A solis ortu usque ad occasum laudate nomen Domini . Ecce quam Ecclesiam ostendo, ecce quid emit Christus, ecce quid redemit, ecce pro quo sanguinem dedit. Sed tu quid dicis? Et ego illi colligo. Qui mecum, inquit, non colligit, spargit . Dividis unitatem, possessiones tuas quaeris. Et quare habent nomen Christi? Quia ad defensionem possessionis tuae titulos Christi posuisti. Nonne hoc faciunt nonnulli in domo sua? Ne domum ipsius inva
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est. Cõme morabuntur & conuer¬
tentur ad dnm umuersi finester rȩ:
Et ad orabunt in conspec tu eius : imi¬
uersȩ patriȩ gentium : Em̃ dñi est
regnum : & ipse dominabitur gen:¬
tium : Ipsius ẽ non ur̃m. Ag noscite
dñm : agnoscite possessionem dnĩ:
Sedat uos quia primata ur̃a uultis pos¬
sidere : & non cõmunia p̃o unitate :
Dominare enĩ uultis interra. cũ illo
inreg nocȩlesti regnare : possidetis
domos urãs. et aliquando uenimus
adillos dicentes : Quȩ ramus uerum:
inueniamus uerum: Et illi : Vloste¬
nete quod tenetis Oues tuas habes :
oues meas habeo : Noli eẽ molestusorib
meis : quia & ego non sum molestus
oub tuis Dõ grãs meȩ̨ sunt oues: il¬
lius sunt oues: Np̃c quodemit: im¬
mo nec mee sunt nec tuȩ. sed illius
sint quieas emit Illius sint quieas
signauit Neque quiplantat . ẽ. ali¬
quid neque quirigat : sed qui incre¬
mentũ dat ds̃: quare habeo meas.

Expanded text:
tum est? Commemorabuntur, et convertum est? Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae. Et adorabunt in conspecversae patriae gentium. Quoniam Domini est regnum, et ipse dominabitur gentium. Ipsius est, non vestrum. Agnoscite Dominum: agnoscite possessionem Domini. 31. Sed et vos, quia privata vestra vultis possidere, et non communi cum Christo unitate; dominari enim vultis in terra, non cum illo in coelo regnare, possidetis domos vestras. Et aliquando venimus ad illos dicentes, Quaeramus verum, inveniamus verum. Et illi, Vos tenete quod tenetis: oves tuas habes, oves meas habeo; noli molestus esse ovibus meis, quia et ego non sum molestus ovibus tuis. Deo gratias: meae sunt oves, illius sunt oves: Christus quid emit? Imo nec meae sint, nec tuae: sed illius sint qui illas emit, illius sint qui illas signavit. Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Quare habeo meas,
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscit suam: Legamus Iuidliti¬
gamus ubi inuenta fuerit here ditas.
ipsamteneamus : A per itestamentũ.
lege in primo capite ipsius psalterit.
P ostula ame : Sed quis dicit : forte non
xp̃c Ibihabes. Ons dix̃ ad me filius m̃s
estu. ego hodie genuite: Ergo filius dĩ
dicit uel ad filium suum pater dicit:
Ergo quod dicit adfilium: Postula
ame & dabo tibi gentes hereditatem
tuam. et possessionẽ tuamter minos
terrȩ Solet fierifr̃s. ut quando quȩ¬
ritur de possessione : quȩrantur affi¬
nes: Inter affines illũ & illum neerit
heres. aut cuidonatur. aut quiemit.¬
fines: nullos dimisit affines Q uocũq
bes hereditatem : huc uenito tam
mecũ posside Quare litigando uocas
ad patrem ÷ huc uenibonotuo uince¬
ristotã habebis E nadhuc calũpnia¬
ris& Iaego testam̃tũ legi. et tucalũp¬
maris anadhuc calũpniaris. quia
finesterrȩ dixt̃ non dix̃ om̃s fines
terrȩ ÷ legamergo quomo dolec¬

Expanded text:
agnoscit suam. Legamus, quid litiagnoscit suam. Legamus, quid litigamus? Ubi inventa fuerit ipsa haereditas, ipsam teneamus. Aperi testamentum, lege in primo capite ipsius Psalterii, Postula a me . Sed quis dicit? Forte non Christus. Ibi habes, Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie genui te . Ergo Filius Dei dicit, vel ad Filium suum Pater dicit. Ergo quid dicit ad Filium? Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam fines terrae. Solet fieri, fratres, ut quando quaeritur de possessione, quaerantur affines. Inter affines illum et illum, quaeritur haeres, aut cui donatur, aut qui emit.fines, nullos dimisit affines. Quocumque bes haereditatem, huc veni, totam mecum posside. Quare litigando vocas ad partem? Huc veni: bono tuo vinceris, totum habebis. An adhuc calumniaris? Ego jam testamentum legi, et tu calumniaris. An adhuc calumniaris, quia fines terrae dixit, non dixit omnes fines terrae? Legamus ergo. Quomodo lec