comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pellatione uaccarũ. Ad hanc gͦ utilratẽ
ꝓuidentia diuina ꝑmitit tauros congre¬
gari ant̃ naccas popłoꝵ: ut exeludantur. id
e ut emincant qui ꝓbati sunt argento.
Fa hoc enĩ hercses sinunt᷑ ee̾: ut ꝓbatimani¬
festi fiant. Qmqm & sic possit intelligi. con¬
gregatio tauroꝵ int̾ uaccas popłos artab
eis paucis excludant᷑. qui ꝓbati ft̃ argen¬
to. Hanc enĩ habent intenꝰtionẽ herȩtii
doctores: ut ab aurib animarũ quas sedu¬
cere moluint᷑. excludant eos. id est separeil
eos qui ꝓbati sunt argento. idẽ. qui idone¬
i sunt docere eloquia. S siue ille huius
s contentioni student. Hoc gͦ ꝓferat. ut
ipsi potius disꝑgant᷑ qui corrigi nolunt.
qui gregem xp̃ĩ disꝑgere affec̾tant. G en¬
tes aut̃ appellauit. non ꝓpt̾ generatiões
familiarũ. s ꝓpt̾ genera sec tarum. ubi
series successionis confirmat errorẽ. Ue¬
mant legati ex egẏpto. ethẏ opia p̃uem&

Expanded text:
pellatione vaccarum. Ad hanc ergo utilitatem, pellatione vaccarum. Ad hanc ergo utilitatem, Providentia divina permittit tauros congregari inter vaccas populorum, ut excludantur, id est, ut emineant qui probati sunt argento. Ad hoc enim haereses sinuntur esse, ut probati manifesti fiant. Quanquam et sic possit intelligi: Congregatio taurorum inter vaccas populorum, ut ab eis vaccis excludantur qui probati sunt argento. Hanc enim habent intentionem haeretici doctores, ut ab auribus animarum, quas seducere moliuntur, excludant eos, id est, separent eos qui probati sunt argento, id est, qui idonei sunt docere eloquia Domini. Sed sive ille hujus sed contentioni student. Hoc ergo prophetat, ut ipsi potius dispergantur qui corrigi nolunt, qui gregem Christi dispergere affectant. Gentes autem appellavit, non propter generationes familiarum, sed propter genera sectarum, ubi series successionis confirmat errorem. nt legati ex Aegypto; Aethiopia praeveniet
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm multi de chatholica ȩccłia coto or¬
be diffusa. & de maloꝵ cõmixtione uss
infinẽ scłi. qđ bonis in sacram̃toꝵ eius
societatẽ non obsint. aduersis donatis¬
stas .&. luciferianos. aliosq siqui sunt
qui simili errore a ueritate dissentiunt.
qͣm multi contra ceteros hereticos quos
enumerare uł cõmexare nimis longũ.
ẽ. & presenti oꝑi non necessariũ. Quoꝵ
tañ sensuũ ꝓbati assertores. aut ꝓrsꝰ¬
laterent. aut ñ ita eminerent: ut eos
eminere fecerunt suꝑborũ contradict¬
ones. quos uelut cauros. idẽ. iugo disci¬
plinȩ pacifico leniq non subditos cõ¬
memorat apłs. ubi talem dic̃ eligen¬
dum ad episcopatũ. ut potens sit exha¬
tari indoctrina sana. & contradicen¬
ces redarguere. Sunt enĩ multi non
subditi. ut sunt tauri elatione cerui¬
cis impatientes aratri atq iuncture.
uaniloqui. & mentis seductores. has
mentes significauit iste psalmus. ꝙ¬

Expanded text:
quam multi de catholica Ecclesia toto orquam multi de catholica Ecclesia toto orbe diffusa, et de malorum commixtione usque in finem saeculi, quod bonis in sacramentorum ejus societate non obsint, adversus Donatistas et Luciferianos aliosque, si qui sunt, qui simili errore a veritate dissentiunt! quam multi contra caeteros haereenumerare vel commemorare nimis est et praesenti operi non necessarium, quorum tamen sensuum probati assertores aut prlaterent, aut non ita eminerent, ut eos eminere fecerunt superborum contradictiones, quos velut tauros, id est jugo disciplinae pacifico lenique non subditos, commemorat Apostolus, ubi talem dixit eligendum ad episcopatum, ut potens sit exhortari in doctrina sana, et contradicentes redarguere . Sunt enim multi non subditi; hi sunt tauri elatione cervicis impatientes aratri atque juncturae: vaniloqui, et mentium seductores; has mentes significavit iste psalmus ap
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbati manifesti fiant in uob̾: hoc eti ã
hic sequit᷑. Ut excludant᷑ hi qui ꝓbati
sunt argento. id ẽ. qui ꝓbati sunt eloqͥis
añ. Eloquia quippe dͥñ. eloquia casta.
argentũ igne ꝓbatum t̾rȩ. Nam exeludant᷑
dictũ ẽ. appareant. emineant. qđ ait illene
nifesti fiant. Unde & in arte argentaria ex¬
clusores uocant᷑. qui de confusione masse
nouerunt formã uasis exprimere. Multi
enim sensus scripturarũ scãrũ latent. et
paucis intelligentiorib noti sunt. nec as¬
serunt᷑ cõmodius & acceptabilius. nisi cum
repondendi hereticis eura compellit. Tiue
enĩ eciã qui neglegunt studia doccrinȩ:
sopore deciisso. ad audiendi excitantur
diligentiam. ut adu̾sarii refellant᷑. Demq
qͣm multi scripturarũ scãrũ sensꝰ de xpod̾o
asserti sunt contͣ fotinũ. qͣm multi de
homine xpõ contra manic heũ. qͣm mul¬
ti de crinitate contra sabellium. quam
multi de unitate trinitatis aduersus
arrianos. eu nomianos. machedonianoᷤᷤ.

Expanded text:
nifesti fiant in vobis ; hoc etiam hic sequitur, Ut excludantur ii qui probati sunt argento, id est, qui probati sunt eloquiis Domini. Eloquia quippe Domini, eloquia casta, argentum igne probatum terrae . Nam excludantur dictum est, appareant, emineant; quod ait ille, manifesti fiant. Unde et in arte argentaria exclusores vocantur, qui de confusione massae noverunt formam vasis exprimere. Multi enim sensus Scripturarum sanctarum latent, et paucis intelligentioribus noti sunt; nec asseruntur commodius et acceptabilius, nisi cum respondendi haereticis cura compellit. Tunc enim etiam qui negligunt studia doctrinae, sopore discusso, ad audiendi excitantur diligentiam, ut adversarii refellantur. Denique quam multi Scripturarum sanctarum sensus de Christo Deo asserti sunt contra Photinum! quam multi de homine Christo contra Manichaeum! quam multi de Trinitate contra Sabellium! quam multi de unitate Trinitatis contra Arianos, Eunomianos, Macedonianos!
Abbreviated transcription (Latin):
se filius dĩ. uerbum dĩ. de quo etiã dicit.
omnia ꝑ ipsum facta sunt. & sine ipso
factum est nichil. ut illi dicatur filiodei.
quia ipse ẽ. sacerdos nr̃. postea carne as¬
sumpta. beatus quem elegisti & assup̃sisti.
id ẽ ille homo quo inductus ẽ. qui cepit
ex tempore: natus ex femina. quodam mͦ¬
templum illius. qui semꝑ in ęt̾num est.
assumpsit. quasi inplurali numero. s in
singulari. Unum enĩ assiumit. qui uni¬
tatem assumit. Scismata non assumit. he¬
.reses non assumit. Multitudinem dese fece¬
runt. non ẽ unus quẽ assumat. Qui aut̃
manent in compage xp̃i. & memibra sunt eiꝰ:
faciunt quodam modo unum uirum. de
quo dic̃ apłs. Donec occurramus omnes
in agnitionem filii dĩ. inuirum ꝑfectũ.
in mensuram ȩtatis plenitudini s xp̃i. Itaq
unus uir assumitur. eui caput ẽ. xp̃e.¬

Expanded text:
st Filius Dei, Verbum Dei, de quo etiam dicit, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil : ut illi dicatur Filio Dei, quia ipse est sacerdos noster, postea carne assumpta, Beatus quem elegisti, et assumpsisti: id est, ille homo quo indutus es, qui coepit ex tempore, natus ex femina templum quodammodo illius qui semper in aeternum est, r ipse quem assumpsit quasi in plurali numero, sed in singulari? Unum enim assumit, quia unitatem assumit. Schismata non assumit, haereses non assumit: multitudinem de se lecerunt; non est unus qui assumatur. Qui autem manent in compage Christi, et membra ejus sunt, faciunt quodammodo unum virum, de quo dicit Apostolus: Donec occurramus omnes in agnitionem Filii Dei, in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi . Itaque unus vir assumitur
Abbreviated transcription (Latin):
leuis. nisi ipsa caritas quȩ in his duob. pr¬
ceptis impletur: Qͥequid enĩ difficile ẽ in
prȩcepto: leue ẽ. amanti. Nec ob aliudrec¬
te intelligit᷑ dictum. onus meũ lene ẽ.
faciamus: qd timendo qui fac̃: seruilit̃ fac̃.
Nec ẽ amicus recti. quando mallet si fieri
possit ia qđ rectum ẽ. ñ iuberi. Queri etã
potest. cur nonsit dictum si dormiatis in
ea credo quia cantundẽ ualet qđ dictũ ẽ.
int̾ medios cleros. Hinc gͦ quid mͥuide¬
at᷑ exponam. Sepe hoc uerbũ adaliqua
connectenda atq pacanda ne int̃ se dissi-¬
deant poni solet. sic̃ testamentũ int̾ se &
popłm dõ constituente: hoc uerbũ scrip¬
tura ponit. Nam ꝓ eo qđ ẽ. in latino int̾
me & uos grecus habetꝰ int̾ mediũ meũ et
urm̃. Sic & de signo cireuncisionis. cũ loqͥt᷑
ds̃ ad abrahamn: dic̃. Erit testam̃tum int̾
me & te. & omne semen tuum. qđ grecus¬

Expanded text:
levis, nisi ipsa charitas quae in his duobus prlevis, nisi ipsa charitas quae in his duobus praeceptis impletur? Quidquid enim difficile est in praecepto, leve est amanti. Nec ob aliud recte intelligitur dictum, Onus meum leve est ; faciamus, quod timendo qui facit, serviliter facit: nec est amicus recti, quando mallet, si fieri posset, id quod rectum est non juberi. 19. Quaeri etiam potest, cum non sit dictum, Si dormiatis in ea credo quia tantumdem valet quod dictum est, inter medios cleros. Hinc ergo quid mihi videatur exponam. Saepe hoc verbum ad aliqua connectenda atque pacanda, ne inter se dissideant, poni solet: sicut testamentum inter se et populum Deo constituente, hoc verbum Scriptura ponit; nam pro eo quod est in latino, inter me et vos, graecus habet, inter medium meum et vestrum. Sic et de signo circumcisionis cum loquitur Deus ad Abraham, dicit, Erit testamentum inter me et te, et omne semen tuum
Abbreviated transcription (Latin):
illius de argentatȩ partẽ inuiriditate auri e̾t de
hoc ẽ. inuirore sapientiȩ. Quẽ uirorẽ meliꝰ
ñ puto intelligi posse: qͣm caritatẽ. S quare
a dorso. & ñ apectore: Qͣimqͣm mirer qͦmͦ poli.¬
tum sit hoc uerbũ in alio psalmo ubi dict᷑.
int̃ scapulas suas obumbrauit tͥ. & subalis
eiꝰ sꝑabis: cũ sub alis obumbrari ñ posit. nili
qd a pectore fuerit. & latine quidem ĩ
scapulas fortasse aliquo mͦ exutraq par¬
ce possit intelligi. & ante & post: ut scapi¬
las accipiamꝰ. quȩ inmedio caput habent.
& inhebreo sit fortasse ambigiũ. qđ posst
nesi ñ nisi a posteriorib significat qđ ẽ.
int̃ scapulas. Utrum ꝓpt̾ea ẽ. ibi auriui¬
riditas. id ẽ. sapientia & claritas. quia ibi
sunt quodã mͦ radices alarũ. an quia ibi
portat᷑ illa sarcina leuis: Quid enĩ sunt uł
ipsȩ alȩ. nisi duo p̃cepta caritatis. inqͥbis
tota lex pendet & ꝓpħȩ: Quid ipsa sarcina

Expanded text:
illius deargentatae partem in viriditate auri esse dicit, illius deargentatae partem in viriditate auri esse dicit, hoc est in vigore sapientiae; quem vigorem melius non puto intelligi posse quam charitatem. Sed quare a dorso, et non a pectore? Quanquam mirer quomodo positum sit hoc verbum in alio psalmo, ubi dicitur, Inter scapulas suas obumbrabit tibi, et sub alis ejus sperabis , cum sub alis obrumbrari non possit, nisi quod a pectore fuerit. Et latine quidem inter scapulas fortasse aliquo modo ex utraque parte possit intelligi, et ante, et post; ut scapulas accipiamus quae in medio caput habent: et in hebraeo sit fortassis ambiguum, quod possit να, nonnisi a posterioribus significat, quod est inter scapulas. Utrum propterea ibi est auri viriditas, id est sapientia et charitas, quia ibi sunt quodammodo radices alarum; an quia ibi portatur illa sarcina levis? Quid enim sunt vel ipsae alae, nisi duo praecepta charitatis, in quibus tota Lex pendet et Prophetae ? Quid ipsa sarcina
Abbreviated transcription (Latin):
uinis eloquiis ẽ. erudita. Eloquia nãq dñi
alio loco dicuntur. argentũ igne ex amina¬
tum. t̾re purgatũ septuplum. M agnũ itaq
aliquod bonũ ẽ. dormire int̃ medios cleros. qͦ
nunnulli duo testamenta ẽẽ. uoluerunt: ut
dormire sit int̾ medios cleros. in eoꝵ testam̃toꝵ
auctoritate requiescere. id ẽ. utriusq testa¬
menti testimoniis adquiescere. ut quando
aliquid ex his ꝓfert᷑ & ꝓbatur. omĩs intenti¬
o pacifica quiete finiatur. Qđ si ita ẽ. qͥd
aliud admoneri uident᷑ ȩuangłuantes uirtu¬
te multa. isi qͥa tunc eis dñs dabit uerbũ
ut ȩuangłnare possint si dormiant inter
medios cleros: Tunc enĩ eis uerbũ ueritatis
dat᷑. si auctoritas ab eis duũ testam̃torum
non relinquat᷑. ut ipsi sint & pennę colũ¬
bȩ deargentatȩ. quoꝵ p̃dicatione in cęlũ
utiq corporis. pars ẽ. circa regionẽ cordis.
a posteriorib tam̃ id ẽ. adorso. Qͣm columbe

Expanded text:
vinis eloquiis est erudita: eloquia namque Domini vinis eloquiis est erudita: eloquia namque Domini alio loco dicuntur argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum . Magnum itaque aliquod bonum est, dormire inter medios cleros: quae nonnulli duo Testamenta esse voluerunt; ut dormire sit inter medios cleros, in eorum Testamentorum auctoritate requiescere; id est, utriusque Testamenti testimoniis acquiescere, ut quando aliquid ex his profertur et probatur, omnis contentio pacifica quiete finiatur. Quod si ita est, quid aliud admoneri videntur evangelizantes virtute multa, nisi quia tunc eis Dominus dabit verbum ut evangelizare possint, si dormiant inter medios cleros? Tunc enim eis verbum veritatis datur, si auctoritas ab eis duorum Testamentorum non relinquatur: ut ipsi sint et pennae columbae deargentatae, quorum praedicatione in coelum utique corporis; pars est circa regionem cordis, a posterioribus tamen, id est a dorso: quam columbae
Abbreviated transcription (Latin):
curationũ. in eodem spũ. & cętera. sigͦ uoᷤᷤ
dormiatis int̾ medios cleros: cunc pennȩ
columbȩ deargentatȩ niue dealbabuntur
cleros. niue dealbunt᷑ in selmon: ut sub¬
intelligant᷑ homines qui ꝑ gram̃ remissi¬
onem accipiunt peccatoꝵ. Unde etiã de ip¬
sa ȩccła dr̃ in canticis canticoꝵ. Quȩ est
ista quȩ ascendit dealbata: Promisio qͥp¬
pe dĩ tenetur. ꝑ ꝓpħãm dicentis. Si fuerint
peccata ur̃ã tanquam fenitiũ: sicut niuẽ
dealbabo. Potest & sic intelligi. ut in eo qd̃
dictum ẽ. pennȩ columbȩ deargentatȩ. sub¬
audiat᷑ eritis: ut iste sit sensus. O uos qͥ tanꝙͣ.
spolia speciei domus diuidimini. si dormi
atis int̾ medios cleros: pennę columbe dear.¬
gentatȩ eritis. id ẽ. in altiora eleuabimini. cõ¬
pagini cam̃ ȩccłȩ coherentes. Nullã quippe
aliam melius hic intelligi puto columbã
deargentatã : qͣm illã de qͣ dictũ ẽ. una ẽ
columba mea. Deargentata ẽ. aut̃: quia di¬

Expanded text:
cetera; si ergo uos dormiatis inter medios cleros, tunc pennae columbae deargentatae niue dealbabuntur cleros, niue dealbabuntur in Selmon, ut subintellegantur homines, qui per gratiam remissionem accipiunt peccatorum. unde etiam de ipsa Ecclesia dicitur in Cantico canticorum: Quae est ista quae ascendit dealbata ? Promissio quippe Dei tenetur, per Prophetam dicentis: Si fuerint peccata vestra tanquam phoenicium, sicut nivem dealbabo ? Potest et sic intelligi, ut in eo quod dictum est, pennae columbae deargentatae, subaudiatur, eritis; ut iste sit sensus: O vos qui tanquam spolia speciei datis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae eritis, id est, in altiora eleuabimini, conpagini tamen ecclesiae cohaerentes. nullam quippe aliam melius hic intdeargentatam, quam illam de qua dictum est: Una est columba mea . Deargentata est autem, quia di
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Possumus eã de ȩuangłio discere. Ego sũ
erres. Adiecit. & ueritas. Quis errat inuerl¬
tate: Grrat qui recesserit aueritate. Uerita
antequam ꝑuenias: Ego sũ utta. Ego sũ mli
Qind sͦ ait cognoscamus in t̾ra inam tuã. insi
cognoscamus in t̾ra xpm̃ cuuĩ: S. ipse psalmus
respondeat. ne putetis ex aliis scripturis adhiben¬
dũ eẽ. testimoniũ. qđ forte hic deest. Repetendo o.¬
stendit qͥd dixerit. ut cognoscamus in t̾ra uiã cuã.
& quasi du quęreres. In qua tra: Quam uiã: In
omnib gentib salutare tuũ. In qua t̾ra queris:
Aud̃i. In omnib gentib. Quamuã quȩris: dudi
Salutare cinum. An forte non ẽ. xp̃c salutare illiꝰ
Et qͥd e qđ dixit senex ille sẏmeon. senex ille inqͣm
in euangłio seruatus. annosus. usq ad infan¬
tiam uerbi: Necepit enĩ senex ille in manib
suis infantẽ uerbũ dĩ. Qui unitero ec̃. dignatꝰ
c̃. inmanib senis dedignaret᷑: Ille in utero

Expanded text:
ri. Possumus eam de Evangelio discere: Ego sum ri. Possumus eam de Evangelio discere: Ego sum erres? Adjecit: Et veritas. Quis errat in veritate? Errat qui recesserita veritate. Veritasantequam pervenias? Ego sum vita: Ego sum, Quid ergo ait, Cognoscamus in terra viam tuam, nisi, cognoscamus in terra Christum tuum? Sed ipse psalmus respondeat: ne putetis ex aliis Scripturis adhibendum esse testimonium quod forte hic deest, repetendo ostendit quid dixerit, Ut cognoscamus in terra viam tuam; et quasi tu quaereres, In qua terra, quam viam? In omnibus gentibus salutare tuum. In qua terra quaeris? Audi: In omnibus gentibus. Quam viam quaeris? Audi: Salutare tuum. An forte non est Christus salutare ipsius? Et quid est quod dixit senex ille Simeon; senex ille, inquam, in Evangelio, servatus annosus usque ad infantiam Verbi? Accepit enim senex ille in manibus suis infantem Verbum Dei. Qui et in utero esse dignatus est, in manibus senis esse dedignaretur? Ille in utero
Abbreviated transcription (Latin):
sit cogita. Dicamus gͦ & optemꝰ. illuminet
uultum suũ suꝑ nos. Gestamus uultũ euis:
quomꝰ dicunt᷑ uultus imꝑatoꝵ. Uere qͥdã
sacer uultus ẽ. dĩ: in imagine ipsius. S imqͥ
ñ cognoscunt in se imaginẽ dĩ. Ut illumi¬
netur uultiis dĩ suꝑ illos. quid̃ debent dic̃i:
Tu illuminabis lucernã meã. dnẽ ds̃ ms̃ illu¬
mina tenebras meas. Sũ incenebris pecca¬
torũ. s radio sapientiȩ cuę : discutiant᷑ ce¬
nebre meȩ. Appareat uultus tuus. & si forte
apparet ꝑ me aliquantulũ deformis effectꝰ.
mus uiam tuã. Quid ẽ. uiã cuã: Quȩ du¬
cit ad ce. Agnoscamus quo eamꝰ. agnoscamꝰ
qua eamus. Utrũq intenebris non posu¬
mus. Longe es a ꝑegrinantib. uiã nobis
porrexisti. ꝑ qͣm redeundũ sit ad te. Agnos¬
camus in t̾ra uiam tuã. Quȩ ẽ. uia ipsius.
qͥa hoc optabimus ut cognoscamꝰ int̾ra iã
tuã: Quęsituri sumus eam. ñ ꝑ nos discrai¬

Expanded text:
sit cogita. Dicamus ergo et optemus, Illuminet sit cogita. Dicamus ergo et optemus, Illuminet vultum suum super nos. Gestamus vultum ejus: quomodo dicuntur vultus imperatorum, vere quidam sacer vultus Dei est in imagine ipsius; sed iniqui non cognoscunt in se imaginem Dei. Ut illuminetur vultus Dei super illos, quid debent dicere? Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illuminabis tenebras meas . Sum in tenebris peccatorum; sed radio sapientiae tuae discutiantur tenebrae meae: appareat vultus tuus, et si forte apparet per me aliquantulum deformis effectus,mus viam tuam. Quid est, viam tuam? Quae ducit ad te. Agnoscamus quo eamus, agnoscamus qua eamus; utrumque in tenebris non possumus. Longe es a peregrinantibus; viam nobis porrexisti per quam redeundum sit ad te: Agnoscamus in terra viam tuam. Quae est via ipsius, quia hoc optavimus, ut cognoscamus in terra viam tuam? Quaesituri sumus eam nos, non per nos discitu
Abbreviated transcription (Latin):
quit uultũ tuũ suꝑ nos. ostende nobis uultũ
tuum. Non enĩ aliquando illuminat uultũ
suũ ds̃. quasi aliquando fuerit sine lumine.
s illuminat suꝑ nos. ut qđ nos latebat. a¬
ꝑ iatur nob̾. & qđ erat. s nob̾ absconditũ:
reuelet᷑ suꝑ nos. hoc ẽ illuminet᷑. Aut cer¬
te imaginem tuã illumina suꝑ nos. ut hoc
dixerit illumina uultum tuũ suꝑ nos. Impres¬
sisti nob̾ uultũ cuũ. fecisti nos ad imaginẽ
& similitudinẽ tuã. fecisti nos nũmũ tuum.
s ñ debet imago tua incenebris remanere.
Mitte radium sapientiȩ tuę. expellat tenebras
nrãs. & fulgeat in nob̾ imago tua. Cornosca.¬
mus nos imaginẽ tuã. audiamꝰ qđ dictͥũ ẽ.
in canticis canticoꝵ. Nisi cognoueris temet¬
ipsam. o pulera inter mulieres. Dñ enĩ ȩccłe
nͥ cognoueris cemet ipsã. Quid ẽ hoc: Disi
cognoueris adimaginẽ di te fact̾ã. Daminua
ȩccłe. p̃cioso redempta sanguine agni imma¬
culati. attende quanti ualeas. quid ꝓte datũ

Expanded text:
tuum super nos; ostende nobis vultum suum. Non enim aliquando illuminat vultum tuum Deus, quasi aliquando fuerit sine lumine: sed illumina super nos, ut quod nos latebat aperiatur nobis, et quod erat, sed nobis absconditum erat, reveletur super nos, hoc est illuminetur. Aut certe, imaginem tuam illumina super nos: ut hoc dixerit, Illumina vultum tuum super nos; Impressisti nobis vultum tuum, fecisti nos ad imaginem et similitudinem tuam , fecisti nos nummum tuum; sed non debet imago tua in tenebris remanere; mitte radium sapientiae tuae, expellat tenebras nostras, et fulgeat in nobis imago tua; cognoscamus nos imaginem tuam, audiamus quod dictum est in Canticis canticorum: Nisi cognoveris temetipsam, o pulchra  cognoveris temetipsam. Quid est hoc? Nisi cognoveris ad imaginem Dei te factam. O anima Ecclesiae pretiosa, redempta sanguine Agni immaculati, attende quanti valeas; quid pro te datum
Abbreviated transcription (Latin):
sub iugati. sub lene illud iugum missi. li¬
b̃ati a peccato eniꝰ serui erant. & iusticiȩ
serui facti cuiꝰ liberi erant. Unde & ipse
in illis ẽ: qui dedit ͦ hominib .& accepit
dona inhominib. Idoq in ista captiuitate.
in ista seruitute. in isto currii. sub isto iugo.
ñ sunt milia plorantiũ s milia lȩtantium.
Ons quippe in illis. insyna inscõ. Cui sensui
congruit & alia int̃pretatio. qua int̾pretat᷑
sỹna mensura. Nam de his donis lȩticiȩ spũ
cuiq aut̃ nrm inquit data ẽ grã scđ̾m m̃su¬
ram donationis xp̃i. Ac deinde sequitur.
altum captiuauit captiuitatẽ. dedit dona
hominib. Qđ hic ẽ. accepisti dona in homi¬
nibus. Quid hac & illa ueritate concordius:
Quid manifestius: S qđ deuide adiungit.
& enĩ qui non credunt in habitare uel qđ
ñ nulli codices habent. & enĩ ñ credentes in¬

Expanded text:
subjugati: sub leve illud jugum missi, lisubjugati: sub leve illud jugum missi, liberati a peccato, cujus servi eramus , et justitiae servi facti, cujus liberi fuimus. Unde et ipse in illis est, qui dedit dona hominibus, et Accepit dona in hominibus: ideoque in ista captivatin ista servitute, in isto curru, sub isto jugo non sunt millia plorantium, sed millia laetantium. Dominus quippe in illis, in Sina, in sancto. Cui sensui congruit et alia interpretatio, qua interpretatur Sina Mensura. Nam de his donis laetitiae spiricuique autem nostrum, inquit, data est gratia secundum mensuram donationis Christi. Ac deinde sequitur altum, captivavit captivitatem, dedit dona hominibus: quod hic est, accepisti dona in hominibus. Quid hac et illa veritate concordius? quid manifestius? 27. Sed quid deinde adjungit? Etenim qui non credunt inhabitare; vel quod nonnulli codices habent
Abbreviated transcription (Latin):
na in hominib. Xp̃c quippe ascendit in
altum. & sedet ad dext̾am patris. S in si
& hic eẽt̾ in terra: ñ inde clamasset. saule
saule quid me ꝑsequeris. Cũ gͥ idẽ ipse di¬
cat. quando uni exmimnis meis fecistis mͥ
fecistis: quid dubitamus eũ accipere in m̃briᷤᷤ
suis. quȩ dona m̃bra eiꝰ accipiunt: S quid ẽ.
captiuasti captuntatem: Utrũ quia uicit
mortẽ. quȩ captinos cenebat in quib regna¬
bat. an ipsos homines appellauit captinita¬
tem. qui captim sub diabolo tenebant᷑. suiꝰ
rei mysteriũ continet etiã titulus illius
psali qͣndo domꝰ edificabat᷑ post captim¬
tatẽ. id ẽ ȩccła pꝰ gentilitatẽ. Ipsos itaq ho¬
mines qui capti tenebant᷑ appellans capti
uitatem. sic̃ militia cũ dicit᷑. & inteligunt᷑
qui militant: eandẽ captiuitatẽ a xp̃o cap¬
tiuatã dic̃. Cur enĩ ñ sit captiuitas felix.
si & adbonũ homines possunt capi: Unde
petro dictũ ẽ. Ex hoc iam eris homines ca¬

Expanded text:
hominibus. Christus quippe ascendit in altum. et sedet ad dexteram Patris ; sed nisi et hic esset in terris, non inde clamasset: Saule, Saule, quid me persequeris ? Cum igitur idem ipse dicat, Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis ; quid dubitamus eum accipere in membris suis, quae dona membra ejus accipiunt? 26. Sed quid est, Captivasti captivitatem? Utrum quia vicit mortem, quae captivos tenebat in quibus regnabat? an ipsos homines appellavit captivitatem, qui captivi sub diabolo tenebantur? Cujus rei mysterium continet etiam titulus illius psalmi, Quando domus aedificabatur post captivitatem : id est, Ecclesia post gentilitatem. Ipsos itaque homines quitur et intelliguntur qui militant, eamdem captivitatem a Christo captivatam dicit. Cur enim non sit captivitas felix, si et ad bonum homines possunt capi? Unde Petro dictum est: Ex hoc jam homines eris ca
Abbreviated transcription (Latin):
iuret.I ꝑse ipsũ confirmat minas suas. Nemo
dicat in coide suo. Uerũ ẽ. qđ ꝓmittit fal¬
sum e. qđ minat᷑. Sic̃ uerũ ẽ. qͦd ꝓmittit:
sic certum ẽ. qđ minatur. Tam certus e̾ẽ.
debes de requie. de felicitate. de ęt̾nitate.
de immortalitate. si feceris p̃cepta ipsius. qmͣ
certus eẽ. debes de int̾itu. de ardore ignis
et̾ni. de damnatione cum diabolo. si con¬
tempseris p̃cepta eiꝰ. Iurauit gͦ illis inira
sua. ne iitrent in requiem ipsius: & cam̃
oportet aliquos intͣre in requiem ipsius.
Non enĩ nulłi dabit᷑ requies ipsius. Illis gͦ re¬
ꝓbatis: nos int᷑bimus. Quia & si aliqͥ exra-¬
mis fracti sunt. ꝓpt̾ dissimilitudinẽ & in¬
fidelitatẽ: nos ꝓpt̾ fidẽ & humilitatẽ inse¬
remur. Nos g̾ intremis inrequiem eiꝰ. Un¬
de aut̃ intrarunt illi qui intͣuerunt. illi
qui electi sunt. qͥ ñ corde obdurato restiter̃.
Quia uerũ ẽ. qđ ñ repellet dñs plebem suam¬

Expanded text:
, per semetipsum confirmat minas suas. Nemo dicat in corde suo: Verum est quod promittit; falsum est quod minatur. Sicut verum est quod promittit, sic certum est quod minatur. Tam certus esse debes de requie, de felicitate, de aeternitate, de immortalitate, si feceris praecepta ipsius, quam certus esse debes de interitu, de ardore ignis aeterni, de damnatione cum diabolo, si contempseris praecepta ejus. Juravit ergo illis in ira sua, ne intrent in requiem ipsius: et tamen oportet aliquos intrare in requiem ipsius; non enim nulli dabitur requies ipsius. Illis ergo reprobatis, nos intrabimus: quia etsi aliqui ex ramis fracti sunt propter dissimilitudinem et infidelitatem, nos propter fidem et humilitatem inseremur . Nos ergo intremus in requiem ejus. Unde autem intrarunt illi qui intrarunt, illi qui electi sunt, qui non corde obdurato restiterunt? Quia verum est quod «non repellet Dominus plebem suam
Abbreviated transcription (Latin):
xerat. qͣm nos solemus de xp̃o cogitare. Cum
aut̃ dixit. dñs aut̾̃ celos fecit: indete quid in¬
tersit int̾ cȩ los & demonia. & udete qͥd int̾sit
int̾ ipsos cȩlos & illũ qui fecit cȩlos. Eoce qͣn¬
tum excelsus dñs. Non dixit. dñs aut̃ suꝑ
cȩlos sedet. Foitasse enim alius illos fecisse
putaret᷑. suꝑ qđ sederit: s dixit. dñs autt̃
gelos fecit. Si cȩlos ficit: etiam angłos fecit.
Ipse fecit angłos. ipse fecit apłos. Apłis cede¬
bant demonia. s ipsi apłi cȩli erant qui do¬
minũ poitabant. & qͤm dnm̃ portabant
A quo facti erant. Audi quia cęli sunt. Celi
enarrant głam dĩ. Ipsis cȩlis dr̃. Annuntia¬
ce in gentib głam eius. in omnib popłis mi

Expanded text:
xerat quam nos solemus de Christo cogitare: cum xerat quam nos solemus de Christo cogitare: cum autem dixit, «Dominus autem coelos fecit;» videte quid intersit inter coelos et daemonia; et videte quid intersit inter ipsos coelos et illum qui fecit coelos; ecce quantum excelsus est Dominus. Non dixit, Dominus autem super coelos sedet; fortasse enim alius illos fecisse putaretur, super quos sederet: sed dixit, «Dominus autem coelos fecit.» Si coelos fecit, etiam Angelos fecit: ipse fecit Angelos, ipse fecit Apostolos. Apostolis cedebant daemonia: sed ipsi Apostoli coeli erant, qui Dominum portabant. Et quem Dominum portabant? A quo facti erant. Audi quia coeli sunt: «Coeli enarrant gloriam Dei» . Ipsis coelis dicitur, «Annuntiate in gentibus gloriam ejus, in omn
Abbreviated transcription (Latin):
quid magnũ mͥ dixit de dño iħu xp̃o : An¬
quia suꝑ omnia demonia ẽ: Cum enĩ dixiss&
demonia. Etu si uolueris eris. s si in illũ credi¬
deris. Itaq ipsa ẽ. magnitudo illa laudis.
magnus dñs & laudabilis nimis: Uolens
enĩ explicare ut pot̾at humana lingua. et
quamuis magnus sit cactor organi spc̃ scĩ.
s cogitationes generat. explicare gͦ ꝑ hanc
linguã uolens. quid ait : Magnus dñs &
laudabilis nimis. Dic quantũ laudabilis.
dic. Terribilis ẽ. inquit suꝑ omnes deos.
Quare dixisti suꝑ omnes deos: Quia omnes
dii gentium demonia. E ipsa ẽ. tota laus
illius. qui laudabilis ẽ. nimis. quia suꝑat
omnes dõs gentium. qui sunt demonia: Ex¬
pecta & audi quid sequatur. Dñs aut̃ ce¬
los fecit. lam gͦ non suꝑ demonia solũ. s suꝑ
omnes cȩlos quos fecit. Si diceret suꝑ omnes
deos. qm̃ om̃s dii gentium demonia. & ibi
tantiimmͦ remaneret laudatio dnĩ. minus di¬

Expanded text:
quid magnum mihi dixit de Domino quid magnum mihi dixit de Domino quia super omnia daemonia est? Cum enim dixisset, daemonia: et tu; si volueris, eris; sed si in illum credideris. Itane ipsa est illa magnitudo laudis, «Magnus Dominus et laudabilis nimis?» Volens enim explicare, ut poterat humana lingua, et quamvis magnus sit tactor organi Spiritus sased cogitationes generat: explicare ergo per hanc linguam volens, quid ait? «Magnus Dominus et laudabilis nimis.» Dic, dic, quantum laudabilis; dic. «Terribilis est,» inquit, «super omnes deos.» Quare dixisti, «super omnes deos? Quoniam omnes dii Gentium daemonia.» Et ipsa est tota laus illius qui laudabilis est nimis, quia superat omnes deos Gentium, qui sunt daemonia? Exspecta, et audi quod sequitur: «Dominus autem coelos fecit.» Jam ergo non super daemonia solum, sed super omnes coelos quos fecit. Si diceret, «Super omnes deos, quoniam omnes dii Gentium daemonia,» et ibi tantummodo remaneret laudatio Domini, minus di
Abbreviated transcription (Latin):
& instruant. edificent. annuntiando magni¬
dinem domus dñi. unde silua demonũ exar¬
patur. nisi p̃dicet᷑ ille qui suꝑ onies est : oͦ
omnes gentes demonia habebant deos: Quos
dicebant dõs demonia erant. apło dicente a¬
ꝑtius. qm̃ quȩ immolant gentes demoniis im¬
molant. & non cdõ. Quia gͦ ido erant in cap¬
tiuitate. quia demoniis immolabant. & ꝓpt̾ca
tota t̾ra siluosa remanserat : annuntiatur iste
sticiones. sub quib captiuus popłs tenebat᷑.
qmͦ redimere aduenit t̾ribilis suꝑ omnes
dõs: & quasi diceret᷑ illi. quare dixisti suꝑ
omnes deos. sunt enĩ dii: sequit᷑ & dicit.
Qm̃ omues dii gentium demonia. Incendat
aritas urã. Magnũ aliquid dicebat paulo
ante magnus adñs. & canqͣm deficiens in lau¬
de iplius. & landabilis nimis. Nonne hoc
dixeram. quia dimisit tͥ cogitare. qđ ñ pot̾at
ipse uerbis explicare: Explicans aut̃ ipse u̾b̃

Expanded text:
et struant, aedificent, annuntiando magniet struant, aedificent, annuntiando magnitudinem domus Domini. Unde silva daemonum exstirpatur, nisi praedicetur ille qui super omnes est? Ergo omnes gentes daemonia habebant deos: quos dicebant deos, daemonia erant, Apostolo dicente apertius, «Quoniam quae immolant gentes, daemoniis immolant, et non Deo» . Quia ergo ideo erant in captivitate, quia daemoniis immolabant, et propterea tota terra silvosa remanserat; annuntiatur iste erstitiones, sub quibus captivus populus tenebatur, quem redimere advenit «terribilis super omnes deos?» Et quasi diceretur illi, Quare dixisti, «super omnes deos?» sunt enim dii? sequitur et dicit, «Quoniam omnes dii Gentium daemonia.» Intendat Charitas vestra. Magnum aliquid dicebat paulo ante, «Magnus Dominus;» et tanquam deficiens in laudi ipsius, «et laudabilis nimis.» Nonne hoc dixeram, quia dimisit tibi cogitare quod non poterat ipse verbis explicare? Explicans autem ipse verbis,
Abbreviated transcription (Latin):
cum ẽ. cum domus edificaret᷑ post captiui¬
catem. Tenebant᷑ enim homines captiui sub
diabolo. & demonib serinebant: s redẽp̃ti
sunt a captiuitate. Uendere enĩ se potuert᷑.
s redimere non pocuerunt. Uenit redep̃tor
& dedit p̃cium. fudit sanguinẽ suũ. emit
orbem t̾rarum. Queritis quid emerit: uide¬
te quid dederit. & inuenite quid emerit.
Sanguis xp̃i p̃cium ẽ. Tanti quid ualet. Qd
nisi totus orbis. Quid nͥ omnes gentes: Gal-¬
de ingrati suo p̾cio sunt. aut multi suꝑbi
sunt. qui dicunt. aut illud tam paruũ eẽ
ut solos asfros emerit. aut se tammagnos. ẽẽ.
ꝓ quib sols illud sit daͣtũ. Non gͦ exultent. ñ
supbiant: ꝓ toto dedit qui tantum dedit.
Nouit quid emerit: quia nouit quanti
emertt. Inde quia redẽpti sumus pꝰ capti¬
uitatem ȩdificatur domiis. Ꝙ qui sunt qͥ
nos cenebant in captiuitate. Quia illis quib
dr̃ annuntiate. ex tirpatores siluȩ sunt. ut
excirpent siluam. lib̾ent de captiuitate t̾ram.

Expanded text:
retur post captivitatem.» Tenebantur enim homines captivi sub diabolo, et daemonibus serviebant; sed redempti sunt a captivitate. Vendere se potuerunt, sed redimere non potuerunt. Venit Redemptor, et dedit pretium; fudit sanguinem suum, emit orbem terrarum. Quaeritis quid emerit? Videte quid dederit, et invenite quid emerit. Sanguis Christi, pretium est. Tanti quid valet? Quid, nisi totus orbis? quid, nisi omnes gentes? Valde ingrati sunt pretio suo, aut multum superbi sunt, qui dicunt, aut illud tam parvum esse, ut solos Afros emerit; aut se tam magnos esse, pro quibus solis illud sit datum. Non ergo exsultent, non superbiant: pro toto dedit, quantum dedit. Novit quid emerit, quia novit quanti emerit. Inde quia redempti sumus post captivitatem aedificatur domus. Et qui sunt qui nos tenebant in captivitate? Quia illi quibus dicitur, «Annuntiate,» exstirpatores silvae sunt: ut exstirpent silvam, liberent de captivitate terram,
Abbreviated transcription (Latin):
eolertas Iudicabit enĩ orbem t̾rarũ in
equerat . popłos in ueritate sua.: Anca
cu iniuistus es. iustus non erit iudex
In quia cu mendax es. uerax ñ erit ueritas:
S siuis habere misericordẽ. esto misericors ante¬
qͣm ueniat. Dimitte siquid inte cõmissũ ẽ.
di ex eo qđ habundas. E de cuiꝰ das nͥ deilliꝰ:
S de tuo dares largitio ẽẽt. cum de illius das.
redditio est. Quid enĩ habes qđ ñ accepisti:
Hȩ sunt hostiȩ dõ gratissime. miscdia. hu¬
militas. confessio. pax. caritas. Has apporte

Expanded text:
veritas. «Judicabit» enim «orbem terrarum in aequitate, et populos in veritate sua.» An quia tu injustus es, justus non erit judex? aut quia tu mendax es, verax non erit veritas? Sed si vis habere misericordem, esto misericors antequam veniat: dimitte si quid in te commissum est, da ex eo quo abundas. Et de cujus das, nisi de illius? Si de tuo dares, largitio esset: cum de illius das, redditio est. Quid enim habes, quod non accepisti ? Hae sunt hostiae Deo gratissimae, misericordia, humilitas, confessio
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. mare. & plenitudo eius. Omne scłm cona¬
tatum ẽ. aduersus ȩccłam. cum dilataretuo
& eddificaret᷑ toto oibe t̾rarum. de ipsa cõmo¬
tione audistis ineuangłio. tradent uos adm
dicia. sommotũ ẽ. mare. s quando uincere
omnes mites. omnes ȩqui: campi sunc del.
Tunc exultabunt omnia ligna siluarum. Lag¬
na siluarum. pagani sunt. Q uare iã gaudet̃:
Quia p̃cisi sunt oleastri. & inserti in oliua. Tẽ
exultabunt omina ligna siluarum. qͥa p̾ci¬
se sunt ingentes arbores. cȩarmȩ & ci pressi¬
nȩ. & impucribilia ligna tͣnslata sunt. ad edi-¬
ficationem domus. Ligna siluarum erart: s
anteqͣm irent in ȩdificiũ. Ligna filuarũ erant.
s antequam oliuam parerent. Tc̃ exultabunt
om̃ia ligna siluarũ ante faciẽ dñi qͥauenit. qm̃

Expanded text:
est mare, et plenitudo maris: omne saeculum concest mare, et plenitudo maris: omne saeculum concitatum est adversus Ecclesiam, cum dilataretur et aedificaretur, toto orbe terrarum. De ipsa commotione audistis in Evangelio, «Tradent vos ad judicia» . Commotum est mare: sed quando vinceret omnes mites, omnes aequi, campi sunt Dei. «Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum.» Ligna silvarum, Pagani sunt. Quare jam gaudent? Quia praecisi sunt de oleastro, et inserti in oliva . «Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum:» quia praecisae sunt ingentes arbores cedrinae et cyparissinae, et imputribilia ligna translata sunt ad aedificationem domus. Ligna silvarum erant, sed antequam irent in aedificium; ligna silvarum erant, sed antequam olivam parerent. 14. «Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum, ante faciem Domini, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
dicis non solum motũ pꝰ correctionem. s etiam
diminutũ: Tu uerum dicis. iste mentit᷑: Pseu¬
uerũ dicunt. & ꝓpheta iste mentit᷑: fr̃s. contͣ
istas aꝑtissimas uoces auditis in angulis stre¬
pitum. Ille tradidit. & ille tranidit. Quid
acis : Uoces tuȩ audiendȩ sunt an uoces dĩ:
c enĩ correxit orbem t̾rȩ qui ũ cõmouebit᷑. Ego
tͥ oibem t̾rarũ ostendo ȩdificatum. tolle ho¬
stias intra inatria dñi. Hostias non habes.
ꝓpt̾ea non uis intrare : Quid ẽ. hocͦ Si hosti¬
am tͥ indiceret ds̃. taurũ. hẏrtum. arietẽ.
inuenires qđ afferres. Indixit tͥ humile coꝵ.
& ñ uis intrare: hoc enim inte non inuenis.
quia suꝑbia tumiusti. & enĩ correxit orbẽ t̾ra¬
rum. qui ñ commouebit᷑. iudicabit popłos in
equitate. Tunc se illi plangent. qui nolunt
catores. t̾ra auditores. Commoueat᷑ mare et
plenitudo eius. Q uod mare: Scłm. Cõmotũ

Expanded text:
dicis non solum motum post correctionem, sed etiam dicis non solum motum post correctionem, sed etiam diminutum. Tu verum dicis; iste mentitur? Pseuverum dicunt; et propheta iste mentitur? Fratres, contra istas apertissimas voces auditis in angulis strepitum, Ille tradidit, et ille tradidit. Quid dicis? Voces tuae audiendae sunt, an voces Dei? «Etenim correxit orbem terrae, qui non commovebitur.» Ego tibi orbem terrarum ostendo aedificatum; tolle hostiam, intra in atria Domini. Hostias non habes, propterea non vis intrare. Quid est hoc? Si hostiam tibi indiceret Deus taurum, hircum, arietem, invenires quod afferres: indixit tibi humile cor, et non vis intrare. Hoc enim in te non invenis, quia superbia tumuisti. «Etenim correxit orbem terrae, qui non commovebitur. Judicabit populos in aequitate.» Tunc se illi plangent, qui nolunt catores, terra auditores. «Commoveatur mare et plenitudo ejus.» Quod mare? Saeculum. Commotum
Abbreviated transcription (Latin):
nationib. dñs regnauit a ligno. Ꝙ enĩ correx̃
orbem t̾rȩ. qui non cõmouebitur. Quȩ cestimo¬
nia ȩdificationis domus dĩ. Intonant nubes
qloꝵ ꝑ totum orbẽ t̾rarũ edificari domũ
dĩ. & clamant ranȩ de paludib. Nos soli su.¬
mus xp̃iani. Quę testimonia ꝓfero psalterii:
ꝓfero qđ surdus cantas. Aꝑi aures. tu cantas
ista. Cantas mecũ. & ñ concoidas mecum.
Lingua tua sonat : qđ sonat mea. & coi tuũ
dissonat a corde meo. Nonne cu cantas ista:
side cestimonia orbis t̾rarum. Cõmoueat᷑ afa¬
cie eius uniuersa t̾ra. & tudicis ñ commoueni.
Dicitẽ innationib. dñs regnauit a ligno. An
forte hic optinebaͣnt. & dicent se regnare a
ligno. quia fustib circũcellionũ regnant.
De cruce xp̃i regna. sia ligno regnaturus es. Nã
ligium hoc tuum. ligneum te facit. Lignum
xp̃i. mare te traicit. Audi psalmũ dicentem.
Correxit orbem t̾rȩ qui ñ commouebit᷑. & tu

Expanded text:
nationibus, Dominus regnavit a ligno. Etenim correxit nationibus, Dominus regnavit a ligno. Etenim correxit orbem terrae, qui non commovebitur.» Quae testimonia aedificationis domus Dei! Intonant nubes coelorum per totum orbem terrarum aedificari domum Dei; et clamant ranae de palude, Nos soli sumus christiani. Quae testimonia profero? Psalterii. Profero quod surdus cantas: aperi aures, tu cantas ista; cantas mecum, et non concordas mecum; lingna tua sonat quod sonat mea, et cor tuum dissonat a corde meo. Nonne tu cantas ista? Vide testimonia orbis terrarum: «Commoveatur a facie ejus universa terra:» et tu dicis non commoveri? «Dicite in nationibus, Dominus regnavit a ligno.» An forte hic obtinebunt, et dicent se regnare a ligno, quia fustibus Circumcellionum regnant? De cruce Christi regna, si a ligno regnaturus es. Nam lignum hoc tuum ligneum te facit: lignum Christi per mare te trajicit. Audis Psalmum dicentem, «Correxit orbem terrae, qui non commovebitur;» et tu
Abbreviated transcription (Latin):
bires. nisi manis e̾ẽs : Nam si plenus ẽe̾s: ñ infla¬
reris. Quomꝰ plenus eẽs : Si tecum tolleres hosi¬
tiam qͣm portares ad atria dñi. lam ne di cene¬
amus. curramus cet̾a. Uidete crescentẽ domũ.
uidete edificium ire ꝑ totum orbem t̾rarum.
Gaudete quia intrastis i natria. gaudece qͥd
e dificamini in cemplũ dĩ. Qui enĩ intrant.
ipsi ȩdificantur. ipsi sunt domus dĩ. Ille est
inbabitator. cui ȩdificat᷑ domꝰ coto orbe t̾rarũ
& hoc pꝰ captiuitatẽ. Tollite hostias & incruit
inatria eius. adorate dnm inatrio scõ euis¬
Incatholica ȩccłia. hoc ẽ. atrium scm eiꝰ sl
mo dicat:. ecce hie ẽ. xp̃e. ecce illic. Epige
enĩ pseudo ꝓphȩ. dic eis istud. Lapis suꝑ lapidẽ
ñ relinquet᷑. qui non destruat᷑. Ad parietẽ deal-¬
patum uocatis. in atrio scõ eius adoro dm̃m meũ.
Cominoueat᷑ a facie cius uniuersa t̾ra. dicite in

Expanded text:
erbires, nisi inanis esses? Nam si plenus esses, non inflaerbires, nisi inanis esses? Nam si plenus esses, non inflareris. Quomodo plenus esses? Si tecum tolleres hostiam, quam portares ad atria Domini. Jam ne diu teneamus, curramus caetera. Videte crescentem domum, videte aedificium ire per totum orbem terrarum. Gaudete, quia intrastis in atria; gaudete, quia aedificamini in templum Dei. Qui enim intrant, ipsi aedificantur, ipsi sunt domus Dei: ille est inhabitator, cui aedificatur domus toto orbe terrarum, et hoc post captivitatem. «Tollite hostias, et introite in atria ejus. hoc est atrium sanctum ejus. Nemo dicat, «Ecce hic est Christus, ecce illic. Exsurgent enim pseudoprophetae.» Dic cis istud, «Lapis super lapidem non relinquetur, qui non destruatur» : ad parietem dealbatum vocatis; in atrio sancto adoro Deum meum. 11. «Commoveatur a facie ejus universa terra: dicite in
Abbreviated transcription (Latin):
& honorẽ. afferte dño głam nomini eiꝰ. Non
nomini hominũ. ñ nomini ur̃o. si nominieiꝰ
afferte głam. Tollite hostias & introite in
Iatria eiuis. Tollite hostias. Quid allaturi estis.
ut introeatis in atria eius : Iam enĩ creuit do.¬
mus. & facta sunt atria. Qui afferunt hostias.
intrant inatria. Tauros allatut᷑i sumus. hẏr.¬
cos uel oues: Absit. Si uoluisses sacrificium
dedissem utiq. Iue nob̃ hostiam cõmendabat.
quam afferre debemus. Uidete ne illud sit hostia.
de qͣ iam dudũ dixit. confessio & pulcritudo in
conspetu eius. Confessio: hostia ẽ. dõ. O. gͦ gentes
si uultis intrare in atria eiꝰ. nolite uacuę intͣte
Tollite hostias. Quas hostias nob̃cum portaturi su¬
mus: Sacrificium dõ sp̃s contͥbulatus. cor con-¬
tritũ & humiliatũ ds̃ ñ spernit. Cũ humili
corde intra domũ dĩ. & cum hostia intrasti.
Si aut̾ suꝑbus es. manis intras. Nam unde suꝑ¬

Expanded text:
 Afferte Domino gloriam nomini ejus.» Non  Afferte Domino gloriam nomini ejus.» Non nomini hominum, non nomini vestro, sed nomini ejus afferte gloriam. «Tollite hostias, et introite in atria ejus. Tollite hostias:» quid allaturi estis, ut introeatis in atria ejus? Jam enim crevit domus, et facta sunt atria; qui afferunt hostias, intrent in atria. Tauros allaturi sumus, hircos vel oves? Absit. «Si voluisses sacrificium, dedissem utique.» Ille nobis hostiam commendabat, quam offerre debemus. Videte ne illa sit hostia, de quo jamdudum dixit, «Confessio et pulchritudo in conspectu ejus.» Confessio hostia est Deo. O ergo gentes, si vultis intrare in atria ejus, nolite vacuae intrare, «Tollite hostias.» Quas hostias nobiscum portaturi sumus? «Sacrificium Deo spiritus contribulatus; cor contritum et humiliatum Deus non spernit» . Cum humili corde intra in domum Dei, et cum hostia intrasti. Si autem superbus es, inanis intras. Nam unde sup
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cadit. Descendit enĩ ille ad te: qui ñ cadit.
Tu cecideras: ille descendit. Porrexit tͥ ma-¬
num. non potes uirib tuis surgere. amplec¬
tere manum descendentis. ut erigaris a forti.
Quid gͦ ͦ Si confessio & pulcritudo in conspes¬
tu eius. si scitas & magnificentia in sanctiti¬
catone eiꝰ: hoc annuntiamus cũ edificamꝰ
aomũ. E cce iam annuntiatũ ẽ. gentib. qͥd
debeant facere gentes. quib annuntiauer̃ ili.
qui siluam extirpauerunt. Iam ad ipsas gentiᷤ
dicit. Afferte dño patriȩ gentium afferte dño
głam & honorem. Nolite uob̃. quia & illi qui
uob̃ annuntiauerunt: ñ suã s illius głam an¬
nuntiauerunt. Et uos afferte dño głam & bo¬
nnim tuo da głam. Nolite spem in hominẽ
ponere. Si baptitat᷑ unusquisq ur̃m: diait.
Ille me baptitauit. de qͦ amicus sponsi dixit.
hic ẽ. qui baptitat. Si enĩ hȩc dixeritis: affer¬
tis dño głam & honorem. Afferte dño głam

Expanded text:
non cadit. Descendit enim ad te ille qui non cadit: non cadit. Descendit enim ad te ille qui non cadit: tu cecideras, ille descendit, porrexit tibi manum; non potes viribus tuis surgere, amplectere manum descendentis, ut erigaris a forti.confessio et pulchritudo in conspectu ejus, sanctitas et magnificentia in sanctificatione ejus» hoc annuntiamus, cum aedificamus domum; ecce jam annuntiatum est gentibus; quid debent facere gentes, quibus annuntiaverunt illi qui silvam exstirpaverunt? Jam ad ipsas gentes dicit, «Afferte Domino patriae gentium, afferte Domino gloriam et honorem:» nolite vobis; quia et illi qui vobis annuntiaverunt, non suam, sed illius gloriam annuntiaverunt: et vos «afferte Domino gloriam et hoini tuo da gloriam» . Nolite spem in homine ponere. Si baptizatur unusquisque vestrum, dicat: Ille me baptizat, de quo amicus sponsi dixit, «Hic est qui baptizat» . Si enim haec dixeritis, affertis Domino gloriam et honorem: «Afferte Dom
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu euis. Conftant᷑ enĩ peccata sua.
uomant mala: quȩ auide uorauerant. ñ
redeant ad uomitũ suũ. sic̃ canis immundꝰ.
& erit confessio & pulcritudo. Amamꝰ pil¬
critudinẽ. priꝰ eligamus confessionẽ: ut seqͣt᷑
pulcritudo. Iterum existit. qui amat pocen¬
tiam. amat & magnificentiam. Uult ẽẽ. mag¬
nus sic̃ angłi sunt. Magnificentia quȩdã
in angłis tanta & potentia: ut si faciant
angłi quicquid possunt. sustineri ñ possit.
& omnis homo desiderat potentiã angłoꝵ.
s iusticiam angłoꝵ ñ amat. Prius iusticiã
dilige. & sequit᷑ te potentia. Quid enĩ se¬
quit᷑ & hic : Sc̃itas & magnificentia in
scĩficatione eius. Tu iam quęrebas magni-¬
ficentiam. prius dilige scĩtatem. Cũ scĩfi-¬
catus fueris: eris & magnificus. Nam si
p̃postere prius ẽẽ. uolueris magnificus: an-¬
te cacus qͣm surgas. Non enĩ surgis. s ex¬
tolleris. Melius surgis: si ille te erigat qui

Expanded text:
s.» Confitentur enim peccata sua, vomunt mala quae avide voraverant; non redeunt ad vomitum suum, sicut canis immundus : et erit confessio et pulchritudo. Amamus pulchritudinem; prius eligamus confessionem, ut sequatur pulchritudo. Iterum existit qui amat potentiam, amat et magnificentiam; vult esse magnus quomodo Angeli sunt. Magnificentia quaedam est in Angelis; et tanta potentia, ut si faciant Angeli quidquid possunt, sustineri non possit. Et omnis homo desiderat potentiam Angelorum, sed justitiam Angelorum non amat. Prius justitiam dilige, et sequetur te potentia. Quid enim sequitur et hic? «Sanctitas et magnificentia in sanctificatione ejus.» Tu jam quaerebas magnificentiam: prius dilige sanctitatem; cum sanctificatus fueris, eris et magnificus. Nam si praepostere prius esse volueris magnificus, ante cadis quam surgas: non enim surgis, sed extolleris. Melius surgis, si te ille erigat qui
Abbreviated transcription (Latin):
Dicet᷑ enim eis. ad dext̾am positis. Uenite
benedicti patris mei. ꝑcipite regnũ qͦd uo¬
bis paratum ẽ. ab origine mundi. & impu
tat oꝑa miscdie. Esuriui enĩ & dedistis
mͥ manducare. sitiui & potastis me. & cet̾a
Rursũ ad sinistram positis. quid impuat
Quia noluerunt facere miscct̾iam. E quo
ibunt Ite inegnẽ ȩt̾nũ. Iste auditus ma¬
lus: magnũ gemitum faciet. S quia apt̃
aliis psasmus: In memoria et̾na erit ustis.
ab auartu malo ñ timebit. Quid ẽ audteus
bolo & angłis euis. Q gaucebit ab augito
bono: non timebit ab auitu malen sc p
neddicci patris mei & aquo audidu ñ cune

Expanded text:
Dicetur enim eis ad dexteram positis: «Venite, Dicetur enim eis ad dexteram positis: «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine munditat opera misericordiae: «Esurivi enim, et dedistis mihi manducare; sitivi, et potastis me,» et caetera. Rursus ad sinistram positis quid imputatur? Quia noluerunt facere misericordiam. Et quo ibunt? «Ite in ignem aeternum.» Iste auditus malus magnum gemitum faciet. Sed quid dixit alius psalmus? «In memoria aeterna erit justus; ab auditu malo non timebit» . Quid est, auditus bolo et angelis ejus» . Qui gaudebit ad auditum bonum, non timebit ab auditu malo. Quomodo nedicti Patris mei.» Et a quo auditu non