comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta xp̃i. siue coniuges. siue cęlibes. et
uirgines uiuunt. quantũ donat eis dñs
uiuere. neq desuis uiribus p̃sumunt.
sed nouer̃ se in illo debere gloriari
Quid enĩhabes quod non accepisti : sie
nĩ accepistiquid gloriaris quasi non ac¬
ceperis : nolim dicere quis illud implet
Ille mme inplet. quiuenit diues. pauꝑ¬
ad pauperem : Pauꝑ quidẽ ad paupe¬
rem sed plenus manẽ. Haec cogitans
quia intelligit suꝑ egenũ & pauperẽ.
gat diuitias xp̃i. fitbeatꝰ int̃ra. & non
tradat᷑ in manus inimicisui. uolens ei
ꝑsuadere ut ds̃ non colat᷑ nisi propter
te inuita ae t̃na. ut resis tat colendus
diabolus ꝓpt̃ in opiã terrenã. ꝓpter
necessitates huius uitȩ : absit : Promis¬
sionẽ habens uitȩ p̃sentis. & futurȩ :
Ille ad te uenit int̃ra. ꝑ quẽ factũ ẽ.
Medicas non pos sũ tenere & portare.
& frenare carnẽ meã. Ad uuaris ut
possis : dñs opẽ ferat illi suꝑ lectũ dolo¬
ris eiꝰ. Portabat te lectus non tupor¬

Expanded text:
e conjuges, sive caelibes et virgines, vivunt quantum donat Dominus eis vivere; neque de suis viribus praesumunt, sed noverunt se in illo debere gloriari. Quid enim habes, quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Noli dicere mihi, Quis illud implet? Ille in me implet, qui venit dives ad pauperem: pauper quidem ad pauperem, sed plenus ad inanem. Haec cogitans, quia intelligit super egenum et pauperem, git divitias Christi, fit beatus in terra: et non traditur in manus inimici sui, volentis ei persuadere ut Deus colatur propter te in vita aeterna, ut restet colendum diabolum propter inopiam terrenam, propter necessitates hujus vitae? Absit. Promissionem habes vitae praesentis et futurae . Ille ad te venit in terram, per quem factum est Ne dicas, Non possum tenere et portare et frenare carnem meam: adjuvaris ut possis. Dominus opem ferat tibi super lectum doloris tui. Portabat te lectus, non tu por
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quia dicit apłs adtimotheũ ꝓmis¬
sionẽ habens uitȩ p̃sentis & futurȩ.
neputarent illi quiintelligunt super
egenũ & pauperẽ recipiendos quidẽ
tẽ ad p̃sens ẽ putarent dm̃ non cura¬
re in sc̃is & fidelibus suis : At ubi dix̃
qđ maxime expectare debemꝰ: Dñscõ¬
seruet eũ. & uiuificet eũ : respex̃ ad
istã uitã. Etbeatũ inquit faciet cum
interra : Erige ergo oculos adhaec pro¬
missa xp̃iana fide nonte deserit ds̃ in
t̃ra : & aliquid ꝓmittit in caelo: Multi
enĩ malixp̃iani inspectores efemeri¬
darũ. & inquisitores atq: obseruato¬
res tẽporũ. & dierũ cũ ceperint ibi ob¬
iurgarł a nobis uel a quibus dã bonis
melioribusq xp̃ianis Quare ista faci

Expanded text:
Sed quia dicit Apostolus ad Timotheum, Promissionem habens vitae praesentis et futurae ; ne putarent illi qui intelligunt super egenum et pauperem, recipiendos quidem tem ad praesens est, putarent Deum non curare in sanctis et fidelibus suis; ubi dixit quod maxime exspectare debemus, Dominus conservet eum, et vivificet eum; respexit ad istam vitam, Et beatum, inquit, faciat eum in terra. Erige ergo oculos in haec promissa christiana fide: non te deserit Deus in terra, et aliquid promittit in coelo. Multi enim mali christiani inspectores ephemeridarum, et inquisitores atque observatores temporum et dierum, cum coeperint ibi objurgari a nobis, vel a quibusdam bonis melio
Abbreviated transcription (Latin):
uolo errore dicentiũ. ñ exaliquo
uerbo malorũ quo animo dixerint
ñ quod dixerint ad tendit quieos ma¬
ledixis se narrauit: Aduersum me co¬
gitabant malamͥ Et quȩ mala xp̃o¬
& quȩ mala martiribus: Omĩ ainbo¬
nũ uertit ds̃ : Uerbũ iniquũ dis posue

Expanded text:
volo errore dicentium, non ex aliquo volo errore dicentium, non ex aliquo malo verborum: quo animo dixerint, non quid dixerint attendit, qui eos maledixisse narravit. Adversum me cogitabant mala mihi. Et quae mala Christo, quae mala martyribus? Omnia in bonum
Abbreviated transcription (Latin):
mei: aduersum me cogitabant malamͥ:
Sibi potius : quia cogitauer̃ sibi iniquita
tẽ: Sedidõ michi : quia ex animo suo pen¬
dendis̃: Nonenĩ quia nichil face repo¬
tuer̃ nichilfacere uoluer̃ : Nã & diabo¬
bolus xp̃m extinguere concupiuit
& iudas xp̃m occidere uoluit Occi¬
so aut̃ xp̃o et resurgente : nos uiui¬
ficatisumꝰ. Diabolo tam̃ & iudȩ mer¬
ces malȩ uoluntatis reddit᷑. non nr̃ȩ
saluti Nlã ut noueritis ex animo quẽq
pendendũ ad retributionẽ uł p̃mii uł
penȩ inuenimꝰ hominẽ bonũ dixisse
cuidã & talebonũ quale nos optam.
& tam̃ maledicꝰ appellat᷑. quando
acȩto illo quondã iã inluminato. et
uidentes corpore cȩcicorde : ait
illis iã uidens: Nũquid & uos discipu¬
lieiꝰ uultis eẽ  & illi inquit euange¬
liũ maledixer̃ eidicentes. Tusisdis¬
cipulꝰ eiꝰ. Nobis om̃ibus eueniat:
quod illi maledicendo dixer̃ Ma¬
ledictio ista appellata ẽ. ex mali¬

Expanded text:
mei: adversum me cogitabant mala mihi. mei: adversum me cogitabant mala mihi. Sibi potius, quia congregaverunt iniquitatem sibi: sed ideo mihi, quia ex animo suo pendendi sunt. Non enim quia nihil facere potuerunt, nihil facere voluerunt. Nam et diabolus Christum exstinguere concupivit, et Judas Christum occidere voluit; occiso autem Christo et resurgente, nos vivificati sumus: diabolo tamen et Judae merces malae voluntatis redditur, non nostrae salutis. Nam ut noveritis ex animo quemque pendendum ad retributionem vel praemii vel poenae, invenimus homines bonum dixisse cuidam, et tale bonum quale nos optamus, et tamen maledicos appellatos. Quando a caeco illo quondam, jam illuminato et videntes corpore, caeci corde: ait illis idem jam videns: Numquid et vos discipuli ejus vultis esse? Et illi, inquit Evangelium, maledixerunt ei dicentes: Tu sis discipulus ejus . Hoc nobis omnibus eveniat, quod illi maledicendo dixerunt. Maledictio ista appellata est ex male
Abbreviated transcription (Latin):
tur quihabent quod accusant: Sibi con¬
gregauer̃ iniquitatẽ : Dibi inquit : non m
quo modo udas sibi non xp̃o sic & simu¬
latores a ecłȩ sibi non nobis: Quia de illis
& alibi dicit᷑. Et mentita ẽ iniquitas sibi
Congregauer̃ iniquitatẽ sibi & quia in¬
trauer ut uiderent : & egrediebantur
foras & loquebant᷑. Ille qui intrauit ut
uideret : egrediebat̃ foras & loquebat᷑
Ctinã intus eẽt & uera loqueretur : ñ
exiret foras ubi falsaloquitur : Traditor
e: & ꝑsecutor ẽ. Egressus foras loquit᷑
ra paleã si frumentũ es : Tolera pisces
malos intraretia : sipiscis bonus es Qua¬
re ante tẽpꝰ uentilationis a uolasti: qua¬
re ante tẽpꝰ messis etiã frum̃ta eradicasti
tecũ : quare ante quã adlitꝰ uenires.
cũ in ipsum: quid aduersumme inidip.
non metũ  in ipsũ semꝑ haberetis : non
uos in scis mata diuideretis: Apłs dicit:
aduersũ me susurrabant om̃s inimici

Expanded text:
tur, quia habent quod accusent. Sibi contur, quia habent quod accusent. Sibi congregaverunt iniquitatem. Sibi, inquit, non mihi. Quomodo Judas sibi, non Christo, sic et simulatores Ecclesiae sibi, non nobis: quia de illis et alibi dicitur: Et mentita est iniquitas sibi . Congregaverunt iniquitatem sibi. Et quia intraverunt ut viderent, Egrediebantur foras, et loquebantur. Ille qui intravit ut videret, egrediebatur foras et loquebatur. Utinam intus esset, et vera loqueretur! non exiret foras ubi falsa loquitur. Traditor et persecutor est, egressus foras loquiturra paleam, si frumentum es ; tolera pisces malos intra retia, si piscis bonus es. Quare ante tempus ventilationis avolasti? Quare ante tempus messis etiam frumenta eradicasti tecum? Quare antequam ad littus venires, cum in idipsum? Quid est, adversum me in idipsnon mecum? Idipsum si semper haberetis, non vos in schismata divideretis. Apostolus enadversus me susurrabant omnes inimici
Abbreviated transcription (Latin):
unt᷑ m̃bra Nũ quid enĩ seruus maior
ẽ dño suo aut discipulus suꝑ magistrũ
Sime inquit ꝑsecutis : & uos ꝑsequen¬
tur: Si patrem familias beeł ⁊ebub
uo cauer̃ quanto magis domes ticos eiꝰ
Ingrediebat̃ ut uideret : Iudas ille
gte diebat᷑ ut uideret : id ẽ ut explora¬
ret  Nonut haberet qđ crederet : sedut
inueniret qđ ꝑderet: Ecce ingredieba¬
tur ille ut uideret: Et hoc exemplum
in capite nr̃o ꝓposicũ ẽ : quod illa m̃bra
rent : Sunt enĩbypocritȩ simulatores
mali adumgentes se ficta caritate.
captantes om̃s motꝰ. om̃ia uerba scõrum
in om̃ibus laqueos inquirentes Et quid
illis fit : uidete quidsequit᷑ : Vana loquu¬
tũ ẽ cor eorũ : Idẽ loquunt᷑ : quasi fic ta
dilectione: Clanũ ẽ quodlo quuntur :
uerũ non ẽ. solidũ non est Et quia captant
unde inueniant accusationẽ. quid ait:¬
gregauer̃ iniquitatẽ sibi : Parante senĩ
calupnias in imici : quasi magni sibi uiden¬

Expanded text:
untur et membra. Numquid enim servus est major Domino suo, aut discipulus super magistrum? Si me, inquit, persecuti sunt, et vos persequentur. Si patrem familias Beelzebub vocaverunt, quanto magis domesticos ejus ? Ingrediebantur ut viderent. Judas ille grediebatur ut videret, id est ut exploraret: non ut haberet quod crederet, sed ut inveniret quod proderet. Ecce ingrediebatur ille ut videret, et hoc exemplum in capite nostro propositum est. Quid illa membra rent, sunt enim hypocritae, simulatores mali adjungentes se ficta charitate, captantes omnes motus, omnia verba sanctorum, in omnibus laqueos inquirentes. Et quid illis fit? Videte quid sequitur: Vana locutum est cor eorum: id est, loquuntur quasi ficta dilectione; vanum est quod loquuntur, verum non est, solidum non est. Et quia captant unde inveniant accusationem, quid aitrunt iniquitatem sibi. Parantes enim calumnias inimici, quasi magni sibi viden
Abbreviated transcription (Latin):
debat panes meos: Quo modo ipsũ osten¬
dit inpassione deistis uerbis ꝓphetiȩ : ꝑ.
bucellã illũ de signauit. ut appareret
de illo dictũ quiedebat panes meos Rur¬
sus quando uenit ut traderet eũ : osculũ
illidedit ut appareret de illo dictum
mei : Hoc ex ꝑsona serui. hoc exforma
mopis & pauperis: Beatꝰ enĩ qui intel¬
ligit suꝑ egenũ & pauperẽ: Miserere
mei. & resus cita me. & reddã illis Gi¬
dete quando dictũ ẽ : iã factũ est Occi
illo occiso ꝑdider̃ locũ. Eradicato regno:
dit ad ammunitionẽ. non dũ ad ammuniti¬
onẽ ciuitas illa in qua fremuit populus
tanquã leo rapiens & rugiens excla¬
mans crucifige crucifige: Eradicatis
inde iudȩis : xpĩanos babet aiudȩo nul¬
lo in habitatur : Plantata ẽ ibi aeccła
xp̃i unde eradicatȩ s̃ spine sinago gȩ:¬
Prom de uero ignis eorũ exarsit sicut

Expanded text:
debat panes meos. Quomodo ipsum ostendebat panes meos. Quomodo ipsum ostendit in passione, de istis verbis prophetiae? Per buccellam illum designavit , ut appareret de illo dictum, Qui edebat panes meos. Rursus quando venit ut traderet eum, osculum illi dedit , ut appareret de illo dictum,mei. Hoc ex forma servi, hoc ex forma inopis et pauperis. Beatus enim qui intelligit super egenum et pauperem. Miserere mei, et resuscita me, et reddam illis. Videillo occiso perdiderunt locum; eradicati a regno, dit ad admonitionem, nondum ad damnationem. Civitas enim illa in qua fremuit populus, tanquam leo rapiens et rugiens, exclamans, Crucifige, crucifige , eradicatis inde Judaeis, Christianos habet, a Judaeo nullo inhabitatur. Plantata est ibi Ecclesia Christi, unde eradicatae sunt spinae SynagogProinde vere ignis eorum exarsit, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
gressus ẽ. ut uideret. congregauit ini¬
quitatẽ sibi Et enĩ homo pacis meȩ inquẽ
sꝑaui. quiedebat panes meos ampliauit
aduersum me calcaneum: Erex̃ suꝑ me
pedem : c̃culcare me uoluit Quis ẽ. iste
nasceret᷑ futurũ sciebat : nonne om̃ib:
discipulis suis dixerat. ego uos duo detĩ
elegi. & unꝰ ex uobis diabolus ẽ: quomͦ
ergo mnillũ sꝑauit. nisi quia in m̃brissuis
ipse ẽ : Et qđ multi fideles deiuda sꝑa¬
uer̃ : hoc in setrans figurauit dñs. Q uan¬
do eñĩ uidebant iudã multi quicredider̃
in xp̃m ambulantẽ int̃ duodecĩ discipulos.
erat quales & cȩteri : Ap̃c aut̃ quia
inm̃bris suis erat hoc sꝑantibus quo modo
iillis ẽ. esurientibus & sitientibus quo¬
modo dix̃ esuriui : sic dix̃ sꝑaui Pro inde
uobis ibi dix̃. cũ uni ex minimis meis fecistis.
michi fecistis: sic potest dicere. cũ unus
exminimis meis sꝑauit : ego sꝑa ui Inquẽ
sꝑaui : homo pacis meȩ inquẽ sꝑaui. quie¬

Expanded text:
niquitatem sibi. Etenim homo pacis meae, in quem speravi, qui edebat panes meos, ampliavit super me calcaneum. Erexit super me pedem: conculcare me voluit. Quis est iste nasceretur futurum sciebat? nonne omnibus discipulis suis dixerat, Ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est ? Quomodo ergo in illum speravit, nisi quia in membris suis ipse est, et quod multi fideles de Juda speraverunt, hoc in se transfiguravit Dominus? Quando enim videbant Judam multi qui crediderant in Christum, ambulare inter duodecim discipulos, erat, quales et caeteri: Christus autem quia in membris suis erat hoc sperantibus, quomodo in illis est esurientibus et sitientibus; quomodo dixit Esurivi, sic dixit Speravi. Proinde si nobis ibi dixit, Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis ; sic potest dicere: Cum unus ex minimis meis speravit, ego speravi. In quem speravi? Homo pacis meae, in quem speravi, qui e
Abbreviated transcription (Latin):
erit hereditas: Num quid quidor mit
non adiciat ut resurgat: Quando uos
exultastis occidis se: ille dor miuit:
Dicit enĩ in alio psalmo. Ego dormiui
Illi sepelier̃ & occidere uoluer : egodor¬
miui. Plã si uoluis sem: ñ dor missem.
Ego dormiui : quia potes tatẽ habeo po¬
nendi animã meã. & potestatẽ habeo ite¬
rũ sumendi eam : Ego dor miui& somnũ
cȩpi. & exsurrexi : Seuiant ergo iudȩi
terra era dat᷑ ininanꝰ impii. caro ꝑmit¬
tat᷑ in manꝰ ꝑsequentiũ. suspendant in lig¬
no clauis trans figant lancea ꝑfodiant
nũquid quidor mit. non adiciet ut re¬
surgat : Vt quid dormiuit : quia adã
forma erat futuri. & adã dormiuit.
quando delatere eiꝰ eua facta est: Adã
infigura xp̃i: eua infigura a eccłȩ
Unde appellata ẽ.mat̾ uiuorũ : quan¬
Nũquid qͥ dormit non adiciet ut resur

Expanded text:
erit haereditas. Numquid qui dormit non adjiciet ut resurgat? Quando vos exsultastis occidisse eum, ille dormivit: dicit enim et in alio psalmo, Ego dormivi. Illi saevierunt, et occidere voluerunt: Ego dormivi. Nam si noluissem, nec dormissem. Ego dormivi: quia potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam . Ego dormivi, et somnum cepi, et exsurrexi . Saeviant ergo Judaei, terra tradatur in manus impii , caro permittatur manibus persequentium, suspendant in ligno, clavis transfigant, laneca perfodiant: Numquid qui dormit non adjiciet ut resurgat? Utquid dormivit? Quia Adam forma erat futuri : et Adam dormivit, quando de latere ejus Eva facta est . Adam in figura Christi, Eva in figura Ecclesiae: unde est appellata mater vivorum. QuanNumquid qui dormit non adjiciet ut resur
Abbreviated transcription (Latin):
ceret INouit qđ inspicit Nouit uiciũ
quia ipse fecit natura qđ ipse c̃didit
Quid de nr̃a cupiditate accessit : dis¬
cernit : Scit se sano homini p̃ceptum
dedisse: nec languorẽ audiuit: Dixis¬
se in paradiso hoc manduca. & hoc noli
Non audiuit sanꝰ medici p̃ceptũ ut non
caderet : Audiat uel egrotꝰ ut sur¬
gat. Ego dixi dñe miserere mei sana
animã meam qm̃ pec cauitibi infac¬
tis meis. in peccatis meis. Ponac cuso

Expanded text:
secet: novit quod inspicit, novit vitium, secet: novit quod inspicit, novit vitium, quia ipse fecit naturam; quid ipse condidit, quid de nostra cupiditate accessit, discernit. Scit se sano homini praeceptum dedisse, ne languorem incurreret; dixisse in paradiso: Hoc manduca, et hoc noli . Non audivit sanus medici praeceptum, ut non caderet; audiat vel aegrotus, ut surgat. Ego dixi: Domine, miserere mei; sana animam meam, quoniam peccavi tibi. In factis meis, in peccatis meis non accuso
Abbreviated transcription (Latin):
conquirat᷑ quando in his quȩ in no¬
cent᷑ habet patitur aliquas tribula¬
tiones: Docet amare meliora ꝑ ama¬
ritudinẽ inferiorũ : ne uia tortendeas
ad patriã stabulũ amet ꝓdomosua:
Vniũ sũ stratũ eiꝰ uersas tiini firmi¬
tate eiꝰ. Sed quare ista : quia flagel
lat om̃em filiũ quẽ recipit. Quare
ista : quia peccanti homini dictũ est
in labore uultꝰ tui edes panẽ tuum.
Ergo quia correptiones istas in qͥ¬
bus uniuersumstratũ nr̃m uertitur
in infirmitate nr̃a agnosceresede.
dẽ sine petcato flagellatus ẽ: ego au-¬
tedico misereremei. sana animã meã
qm pet cauitibi Si setutus ẽ. qui putre¬
dinẽ non habebat : si medicina ipsa
nr̃a ignẽ medicinalẽ non res prit. in¬
patient̃ ferre debemꝰ urentẽ medi¬
cũ & sanantẽ. Id ẽ om̃ibus nos tribu¬
lationib: exercentẽ : & a pec catosa¬
nantẽ : Plane cõmittamꝰ nos medici
manui: Non enĩ erat ut sanũ ꝓputres

Expanded text:
conqueratur, quando in his quae innoconqueratur, quando in his quae innocenter habet, patitur aliquas tribulationes. Docetur amare meliora per amaritudinem inferiorum: ne viator tendens ad patriam, stabulum amet pro domo sua. Universum stratum ejus vertisti in infirmitate ejus. lat omnem filium quem recipit . Quare ista? Quia peccanti homini dictum est: In labore vultus tui edes panem tuum . Ergo quia correptiones istas, in quibus universum stratum nostrum vertitur in infirmitate nostra, agnoscere debetdem sine peccato flagellatus est: ego autem dico, Miserere mei, sana animam meam, quoniam peccavi tibi. Si secatus est qui putredinem non habebat, si medicina ipsa nostra ignem medicinalem non respuit; impatienter ferre debemus urentem medicum et secantem, id est, omnibus tribulationibus nos exercentem, et a peccato sanantem? Plane committamus nos medici manui; non enim errat, ut sanum pro putri
Abbreviated transcription (Latin):
ma infirma in hac uita quȩrit sibi
aliquid t̃renũ ubi requies cat. qm̃ in
tentionẽ laboris & mtis intentam
indm̃ difficile potest ꝑpetuotolera¬
re : Aliquid sibi in t̾ra conquirit ubi
requiescat Et quodã modo pulsatio¬
ne quadã recũbat : uelutis ista quȩ
diligunt & ignotescunt Meq enim
decupiditatibus malorũ nc̃ loquendũ
ẽ : quia multiad quies cunt incirco.
inluxuria pupinarũ: AAulti in libi¬
dine ad ulterorũ. Multi inuinolenti¬
is rapinarũ: Mult in dolo & insidis
fraudiũ Ad quiescunt in his omibus
hominis Quidẽ. ad quiescunt: delec¬
in familia sua. Inc̃iuge. in filiis. in pau¬
ꝑtate. in p̃diolo suo. in nouella mani¬
bus suis consita. in edifitio aliquo suo
studio fabricato Ad quiescunt in¬
nocentes in his: Sed tam̃ ds̃ uolens
nos amorẽ non habere nisi uitȩ aet̃
& umuersũ stratũ nrm uertet in m¬
firmitate nr̃a : Tbuũ sum stratũ eius
uersasti in infirmitate eiꝰ: Nonergo

Expanded text:
ta quaerit sibi aliquid terrenum ubi requiescat; quoniam intentionem laboris et mentis extentae in Deum difficile potest perpetuo tolerare: aliquid sibi in terra conquirit ubi requiescat et quodammodo pausatione quadam recumbat, veluti sunt ista quae diligunt et innocentes. Neque enim de cupiditatibus malorum nunc loquendum est, quia multi acqui alea; multi in luxuria popinarum, multi in libidine adulteriorum, multi in violentiis rapinarum, multi in dolo et insidiis fraudium: acquiescunt in his omnibus homines. Quid est, acquiescunt? Delecin familia sua, in conjuge, in filiis, in paupertate, in praediolo suo, in novella manibus suis consita, in aedificio aliquo suo studio fabricato: acquiescunt innocentes in his. Sed tamen Deus volens nos amorem non habere nisi vitae aeteret universum stratum nostrum vertit in infirmitate nostra. Universum stratum ejus vertisti in infirmitate ejus. Non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sifilius dĩ est descendat decruce Non
descendebat qͥ poterat . non in potentiã
demons trabat. sed patientiã docebat
Sienĩ haec illis dicentibus detruce des¬
cenderet: quasi insultantibus cessisse
inderetur & uictus. ob ꝓbria tolera¬
re ñ potuisse crederetur : Magis man¬
sit incruce illis insultantibus fixus
nutantibus. Idõ enĩ & caput agitabarT:
quia uero capiti non herebant᷑: Do
cuit nos plane ille patientiam : non
quod ẽ fortius fecit. quinoluit face¬
re qđ uidȩi ꝓuocabant Multo est
enĩ potentius de sepulcro surgere :
quã de cruce descende re: Qmnon
gaudebit inmicꝰ ms suꝑ me Giauisi
sunt ergotunc : resurrex̃ xp̃c glo¬
rificatus est xp̃o Uident modo in
nomine ipsius c̃uertigenꝰ humanũ:
modo insultent. modo caput agitent.
immo iã caput figant: A ut si agitant
Modo enĩdicunt : Nũ quid enforte
ille ẽ. quẽ dixer̃ moises & prophetȩ¬

Expanded text:
Si Filius Dei est, descendat de cruce . Non descendebat, qui poterat. Non impotentiam demonstrabat, sed patientiam docebat. Si enim haec illis dicentibus, de cruce descenderet, his quasi insultantibus cessisse videretur, et victus, opprobria tolerare non potuisse crederetur. Magis mansit in cruce illis insultantibus, fixus illis nutantibus. Ideo enim caput agitabant, quia capiti non hcuit nos plane ille patientiam. Nam quod est fortius fecit, qui noluit facere quod Judaei provocabant. Multo est enim potentius de sepulcro surgere, quam de cruce descendere. Quoniam non gaudebit inimicus meus super me. Gavisi sunt ergo tunc: resurrexit Christus, glorificatus est Christus. Vident modo in nomine ipsius converti genus humanum, modo insultent, modo caput agitent: imo jam caput figant; aut si agitant Modo enim dicunt: Numquid forte ille est quem dixerunt Mo
Abbreviated transcription (Latin):
landũ ductus ẽ. & sicut agnus coram
tondente se sine uoce sic non a peruit
ossuũ : uul nerib: eiꝰ sanatisumus: Cli¬
demꝰ enĩ quia crucifixus iste ducit
post segenus humanũ. et sine causa
dixer patres nr̃i occidamꝰ eũ nesłm
post illũ ꝑgat: Forte ñ post illũ per¬
geret : si non eẽt occisus In hoc cog

Expanded text:
am tondente se sine voce, sic non aperuit os suum: vulneribus ejus sanati sumus . Videmus enim, quia crucifixus iste ducit post se genus humanum; et sine causa dixerunt patres nostri: Occidamus eum, ne saeculum post illum pergat . Forte non post eum pergeret, si non esset occi
Abbreviated transcription (Latin):
ra Nũ quid hoc xp̃o: nũ quid hoc caput
illud nr̃m sine pec cato : nũ quid ille
quiquȩ non rapint ex soluebat : nũqͥd
ille solus inmortuis liber : liber enĩ
in mortus : quia sine peccato: Quia
om̃is qͥ facit pec catũ seruus ẽ. pec cati
Nũ quid ergo ipse : immo ipse ex m̃bris
suis. quia uox Menbrũ ipsius uox
ipsius. Quia & uox capitis nr̃i uox nr̃a.
Inillo enĩ eramꝰ quando dix̃. Tristis ẽ
anima mea usq ad mortẽ : Non enim
time bat mori qͥuenerat mori: aut
recus abat mori qͥ potes tatẽ habebat
animã suã ponendi & potes tatẽ habe¬
bat iterũ sum̃ di eã : sedloque bantur
m̃bra in capite. et loquebat᷑ caput pro
m̃bris In illo ergo uocẽ nram in uenimꝰ.
Sana animã meam qm̃ petcaui tibi In
ubi in capite hic uersus ẽ : consequent̃
dicitur. Vlerba delictorũ meorum
Quorũ delictorũ  in illo : non quia

Expanded text:
 Numquid hoc Christus? numquid hoc caput illud nostrum sine peccato? numquid ille qui ea quae non rapuit exsolvebat ? numquid ille solus in mortuis liber ? Liber enim in mortuis, quia sine peccato: quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Numquid ergo ipse? Imo ipse ex membris suis, quia vox membrorum ipsius vox ipsius; quia et vox capitis nostri vox nostra. In illo enim eramus, quando dixit: Tristis est anima mea usque ad mortem . Non enim timebat mori, qui venerat mori; aut recusabat mori, qui potestatem habebat animam suam ponendi, et potestatem habebat iterum sumendi eam : sed loquebantur membra in capite, et loquebatur caput pro membris. In illo ergo vocem nostram invenimus: Sana animam meam, quoniam peccavi tibi. In ubi in capite hic versus est, consequenter dicitur: Verba delictorum meorum . Quorum delictorum in illo, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
catisunt magis magis magisq xp̃iani
& non ẽ. impletũ quod dixer̃ inimici¬
meimͥ quando morietur & peribit no
m̃eiꝰ Adhuc & modo dicitur. sedent
pagani & cõputant sibiannos: audiunt
fanaticos suos dicentes: Aliquando non
ad modũ antea colebantur: Ad huc quan¬
domoriet᷑ & peribit nom̃ eiꝰ: Bis uicti
uel t̃tio sapite : Mor tuus ẽ xp̃c : non
peribit nom̃ eiꝰ. Mor tui martires:
multiplicata ẽ. magis aecđa Crescit
ꝑ om̃s gentes nom̃ xp̃i : quidemor te
sua & de resurrectione p̃dix̃. qui de
na p̃dix̃ ipse & de aeccła sua futura
p̃dix̃. Siuerũ dix̃: bis t̃ciom̃ titus est
Clanũ ẽ ergo quod creditis c̃tra illũ.:
melius ẽ. ut credatis inillũ. ut intelli¬
gatis suꝑ egenũ & pauperem Sm̃ pau¬
per factus ẽ. cũ diues eẽt: ut ipsius
inquit pauꝑtate uos ditaremini: Nc̃
tuus ẽ. crucifixus ẽ : Hominẽ colitis.
in homine spemhabetis Mortuum
adoraris: falleris : Intelligis super

Expanded text:
cati sunt magcati sunt maget non est impletum quod dixerunt inimici, Quando morietur, et peribit nomen ejus. Adhuc et modo dicitur. Sedent Pagani, et computant sibi annos, audiunt fanaticos suos dicentes, Aliquando Chriadmodum antea colebantur, adhuc dicunt, Quando morietur, et peribit nomen ejus. Bis victi, vel tertio sapite: mortuus est Christus, non peribit nomen ejus; mortui sunt martyres, multiplicata est magis Ecclesia, crescit per omnes gentes nomen Christi. Qui de morte sua et de resurrectione sua praedixit, qui de na praedixit, ipse et de Ecclesia sua futura praedixit: si verum dixit bis, tertio mentitus est? Vanum est ergo quod creditis contra illum; melius est ut credatis in illum, ut intelligatis super egenum et pauperem; quoniam pauper factus est, cum dives esset, ut ipsius, inquit, paupertate vos ditaremini . Nuntuus est, crucifixus est; hominem colitis, in hominem spem habetis, mortuum adoratis. Falleris. Intellige super
Abbreviated transcription (Latin):
dixer̃ : Quando morictur & peribit
nom̃ eiꝰ  id ẽ cũ occiderimꝰ eum Iam
nom̃ eiꝰ nonerit int̃ra: ne seducet
aliquos mortuus: Sed ipsa eiꝰ inter¬
fectione intelligent homines quiaseq
salutis : & deserent nom̃ eiꝰ & nonerit:
Mortuus & non perut nom̃ ciꝰ : sed
seminatũ ẽ : Nomen mortuũ ẽ : sed gra¬
nũ fuit: Quomor tificato : seges conti¬
nuo exsurgeret : Glorificato ergo
multoq numerosius credere in illũ:
& cȩper̃ m̃bra eiꝰ audire qđ caput
ralaborante : dixer̃ adhuc inimicieiꝰ.
Quomͦ morietur & peribit nom̃ eiꝰ
Iinc enĩ ꝑ secutiones diabolusainȩc¬
clesia concitauit adꝑdendũ nomẽ
xp̃i : nisi forte putatis fr̃s quia illi¬
pagani quando sȩuiebant in xp̃ianos.
deterra. ut moreet᷑ iterũ xp̃c. Non
incapite : seđ in corpore suo Occisi sunt
& martires ad multiplicandã aeccłam:
ualuit sc̃s sanguis effusus seminatione :¬
Acces sit & mors martirũ : p̃tiosa in
conspectudñi mors scõrũ eiꝰ. Multipli¬

Expanded text:
xerunt, Quando morietur, et peribit nomen ejus: id est, cum occiderimus eum, jam nomen ejus non erit in terra, nec seducet aliquos mortuus; sed ipsa ejus interfectione intelligent homines, quia homsalutis; et deserent nomen ejus, et non erit. Mortuus est; et non periit nomen ejus, sed seminatum est nomen ejus: mortuus est: sed granum fuit, quo mortificato seges continuo exsurgeret . Glorificato ergo multoque numerosius credere in illum; et coeperunt membra ejus audire quod caput rra laborante, dixerunt adhuc inimici ejus: Quando morietur, et peribit nomen ejus. Hinc enim persecutiones diabolus in EccChristi: nisi forte putatis, frPagani quando saeviebant in Christianos, isti de terra. Ut moreretur iterum Christus non in capite, sed in corpore suo, occisi sunt et martyres. Ad multiplicandam Ecclesiam valuit sanctus sanguis effusus, seminationi accessit et mors martyrum. Pretiosa in conspectu Domini mors justorum ejus . Multipli
Abbreviated transcription (Latin):
rũ mortuȩ non s̃. Et moriente xp̃o
moriturũ erat uerbũ : ultimũq ũbũ
dĩmulto amplius ẽ. quã anima hominis
Quia anima hominis facta ẽ. adõ. Et si
facta ẽ. adõ : ꝑ uerbũ facta ẽ. Quia
om̃ia ꝑ ipsũ factas: Ergo nec moritur¬
ut uerbũ : cũ non moriat᷑ anima facta
ꝑ uerbũ : Sed quo modo recte dicimus
mortuus ẽ. homo : & sicaro ipsius mo-
riatur : Si rectedicimꝰ mortuus ẽ . xp̃c.
et si diuinitas eiꝰ non moriat᷑ : Mortu¬
us ẽ. Vnde : quia egenꝰ & pauper:
Nonte ꝑstringat mors ipsius. & auer¬
tat ac̃tinuenda diuinitate Beatꝰ
quiintelligit suꝑ egenũ & pauperem:
Respice ad pauperes egentes. esuri¬
entes & sitientes pere grinantes.
nudos egrotos in carcere constitutos
Intellige & suꝑ talẽ pauperẽ. Quia
& si suꝑ pauperẽ intelligis: suꝑ illũ
intelligis quidix̃ esuriui. sitiui. nuđꝰ
peregrinꝰ aeger. in carcere fui:
genti suꝑ egenũ et pauperẽ : Ista obla¬

Expanded text:
non sunt, et moriente Christo moriturum erat Verbum? Utique Verbum Dei multo amplius est quam anima hominis: quia anima hominis facta est a Deo; et si facta est a Deo, per Verbum facta est: quia omnia per ipsum facta sunt . Ergo nec moritur Verbum, cum non moriatur anima facta per Verbum. Sed quomodo recte dicimus, Mortuus est homo, etsi anima ipsius non moriatur; sic recte dicimus, Mortuus est Christus, etsi divinitas ejus non moriatur. Mortuus unde? Quia egenus et pauper. Non te perstringat mors ipsius, et avertat te a contuenda divinitate. Beatus qui intelligit super egenum et pauperem. Respice et pauperes, egentes, esurientes et sitientes, peregrinantes, nudos, aegrotos, in carcere constitutos; intellige et super talem pauperem, quia et si super talem intelligis, super illum intelligis qui dixit, Esurivi, sitivi, nudus, peregrinus, aeger, in carcere fui . genti super egenum et pauperem. Ista opta
Abbreviated transcription (Latin):
propt̃ uitã aeternã: Propterea in xp̃m
credidimꝰ : ut det nobis uitã act̃nam
Nã uita ista tẽporalis inquauersamur.
ad curã ipsius non ꝑtinet: Relinquitur
ut haet breuit̃ dicant propt̃ uitã aeter¬
nã ds̃ : uel propt̃ uitã p̃sentẽ diabolus
colatur : Respondit illis ipse xp̃c : Non
potestis duob: dñis seruire : Et alium
Quanto melius unũ colis qͥ fecit cȩlum
& t̃rã : Quicurauit ut eẽt t̃ra imagi¬
nẽ suã neglegit int̃ra: Ergo conseru&

Expanded text:
aeternam; propterea in Christum credidimus, ut det nobis vitam aeternam; nam vita ista temporalis in qua versamur, ad curam ipsius non pertinet. Relinquitur, ut hoc breviter dicant, ut propter vitam aeternam Deus, et propter vitam praesentem diabolus colatur. Respondet illis ipse Christus: Non potestis duobus dominis servire . Et alium quanto melius unum colis, qui fecit coelum et terram? Qui curavit ut esset terra, imaginem suam negligit in terra? Ergo, Con
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ & maies tatẽ miraculis p̃sentatã
cũ hłnc uiderent iuidȩi dequibus ipse
dñs similitudinẽ posuit. quia dixerunt.
hic ẽheres uenite occidamꝰ eũ. & nr̃a
erit hereditas: dixer̃ apud semet ip¬
sos id ẽ interse unde pontificis illius
cayphȩ uox est Uidetis quod multa
turba eũ sequitur. & scłmpost illũ a.¬
biit : sidimis erimꝰ eũ uiuere : uenient
romani & tollent nobis locũ & gentẽ¬
expedit ut unꝰ homo moriatur quãto¬
tagens pereat: Euangelist& aut̃ uer¬
ba nescientes quid diceret. exposuit
nobis & ait : Hoc aut̃ a senondix̃ sed
cũ eẽt pontifex ꝓpheta uit : quia opor¬
tebat eũ moriꝓpopulo & gente : Ta

Expanded text:
tatem et maiestatem miraculis praetatem et maiestatem miraculis praecum hoc viderent Judaei, de quibus ipse Dominus similitudinem posuit, quia dixerunt, Hic est haeres; venite occidamus eum, et nostra erit haereditas , dixerunt apud semetipsos, id est inter se, unde pontificis illius Caiphae vox est: Videtis quod turba multa eum sequitur, et saeculum post illum abiit: si dimiserimus eum vivere, venient Romani, Expedit ut unus moriatur homo, quam tota gens pereat. Evangelista verba nescientis quid diceret, exposuit nobis, et ait: Hoc autem non a se dixit, sed cum esset pontifex, prophetavit: quia oportebat eum mori
Abbreviated transcription (Latin):
ter głam passionis xp̃i
imperatorimartirũ
qui non sibi peꝑcit mi¬
Nitibus imperans
or uicit. ut pugnantes exemplo suo¬
hortaretur. Et maiestate sua adiu¬
uaret : & ꝓmus sione coronaret: Audi¬
amꝰ aliquid inistopsalmo qđ ꝑtineat
ad eius passionẽ Cõmendamꝰ autẽ
sȩpius. nec nos piget iterare. quod uob
quod ẽ caput nr̃m. Plerũque exper¬
sonaua corporis sui : quod sumꝰ nos et
aeccła eiꝰ. Sedita quasi unius hominis
sonare uerba : ut intelligamꝰ caput
& corpꝰ in unitate in tegritatis c̃sistere :
nec separari ab inuicẽ. tanquã coniugiũ
Primo quod legenti respondentes can¬
tauimus: Tanquã demedio psalmisit:
hinc tam̃ sermonis ducamꝰ exordium
Inimici mei dixer̃ malamͥ. quando mo¬
rictur & peribit nom̃ eiꝰ Persona
ibi intelligunt᷑ & menbra Dictũ ẽ. &¬
hoc cũ ipse dñs nr̃ hic int̾ra in carne
ambularet Cũ uiderent enĩ multitu¬
dinẽ sequi auctoritatẽ eiꝰ. et diuini¬

Expanded text:
ter gloriam passionis Christi, imperatoris martyrum, qui non sibi pepercit, militibus imperans or hortaretur, et majestate sua adjuvaret, et promissione coronaret, audiamus aliquid in isto psalmo, quod pertineat ad ejus passionem. Commendamus autem saepius, nec nos piget iterare quod vobisquod est caput nostrum; plerumque ex persona corporis sui, quod sumus nos et Ecclesia ejus; sed ita quasi ex unius hominis ore sonare verba, ut intelligamus caput et corpus in unitate integritatis consistere, nec separari ab invicem; tanquam conjugium Primo quod legenti respondentes cantavimus, quanquam de medio Psalmo sit, hinc tamen sermonis ducamus exordium. Inimici mei dixerunt mala mihi: Quando morietur, et peribit nomen ejus. Persona ibi intelliguntur et membra. Dictum est hoc, cum ipse Dominus noster hic in terra in carne ambularet. Cum enim viderent multitudinem se qui auctoritatem eius, divini
Abbreviated transcription (Latin):
egenũ & pauperẽ : in die
mala liberabit eũ dñs Ue¬
niet enĩ dies mala: Clelis
nolis: ueniet dies iudicii
Aderit mala dies: sinon intelligeris
suꝑ egenũ et pauperẽ : Q uod enĩ modo non
uis credere : manifes tũ erit infine: Sed
non fugies cũ fuerit manifestũ : quia non
neas: Cũ ẽ occultũ inuitaris quod non
uides credas: necũ uideris erubes cas
Intellige ergo suꝑ egenũ & pauperem :
diuitias: quẽ pauperẽ uides. In eo sunt
enĩ om̃s thes aurisapientiȩ & scientig
abs conditi H incenĩ te indie mala exeo¬
mine: Et cũ hominẽ uoluit nec decres¬
cere. nec crescere potuit. nec mori. nec
resurgere : MMor tuus ẽ. ex infirmita¬
te hominis: Cȩterũ. ds̃ non moritur:
Nã quod uerbũ dĩ non moritur : memi

Expanded text:
num et pauperem, in die mala liberabit eum Dominus. Veniet enim dies mala: velis nolis, veniet; dies judicii aderit, mala dies, si non intellexeris super egenum et pauperem. Quod enim modo non vis credere, manifestum erit in fine. Sed non fugies, cum fuerit manifestum, quia non s cum est occultum. Invitaris ut quod non vides credas, ne cum videris erubescas. Intellige ergo super egenum et pauperem, idivitias, quem pauperem vides. In eo sunt enim omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Hinc enim te in die mala libemine et cum homine voluit, nec decrescere nec crescere potuit, nec mori nec resurgere. Mortuus est ex infirmitate hominis, caeterum Deus non moritur. Nam quod Verbum Dei non
Abbreviated transcription (Latin):
ens. in similitudinẽ hominũ factus
& habitu inuentꝰ ut homo. Diues a pud
patrẽ & pauꝑ apud nos: Diues incȩlo :
pauper interra : Diues ds̃ : pauꝑhomo
Hocte ergo turbat quod hominẽ uides.
quod carnẽ intueris. quod mortẽ respi¬
cis. quod crucẽ inrides : hoc te turbat:
Intellige suꝑ egenũ & pauperẽ Quid ẽ.
hoc intellige : quia ubi tibi exposita est
infirmitas : ibi latet diuinitas Diues
quia sic ẽ pauꝑ : quiatusiceras: Sed tam̃
pauꝑtas ipsius diuitiȩ nr̃ȩ sunt: Quomͦ
modo mortalitas inmortalitas nr̃a est:
quid sit pauꝑ : ad tende: Non eũ exalio¬
rũ pauꝑ tate mentiaris implere Uenit¬
ad pauperes qui pauꝑ effectus ẽ: Prop¬
terea aꝑi sinũ fidei: Suscipe pauperẽ

Expanded text:
similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo : dives apud Patrem, et pauper apud nos; dives in coelo, pauper in terra; dives Deus, pauper homo. Hoc te ergo turbat, quod hominem vides, quod carnem intueris, quod mortem respicis, quod crucem irrides? hoc te turbat? Intellige super egenum et pauperem. Quid est hoc? Intellige, quia ubi tibi exposita est infirmitas, ibi latet divinitas. Dives, quia sic est; pauper, quia jam tu sic eras. Sed tamen paupertas ipsius, divitiae nostrae sunt: quomodo modo mortalitas ipsius, immortalitas nostra est . Quid sit pauper, attende: non cum ex aliorum paupertate metiaris. Implere venit pauperes, qui pauper effectus est. Propterea aperi sinum fidei; suscipe pauperem,
Abbreviated transcription (Latin):
fac ex om̃ib ꝑsequentibus me
& liberame: Aanquã cuinonres¬
Itat iã ꝑfectd. nisi muł diabol. Itaq supe
&er ueme: Nequando rapiat ut leo animã
meã Dicit apłs Aduersarius ur̃ tanquã¬
leo rugiens circuit quȩrens quẽ de uo¬
ret: Itaq cũ diceret ꝑpluralẽ numerũ
saluũ me fac ex om̃ib ꝑsequentib me: sin¬
gularem postea intulit dicens: Hequando
rapiat ut leo animã meã: Nonenĩait ne
& ꝑfectȩ animȩ uehement̃ aduersus Dũ
nonẽ. quiredimat. neq quisal uũ faciat:
ldẽ ne ille rapiat dũtunon redimis. neque
sal uũ facis: Sienĩ ds̃ non redimat. neq saluũ
dulentissimȩ insidiȩ cauendȩ sunt. uide
hoc quod uocat istud: anquia nondicit nom̃
petcati. uniuer sale peccatũ intelligendũẽ
Quimtellectus sidisplicet : illud accipiamꝰ
dici qđ sequitur: tanquã simter rogasse mꝰ.
quidẽ. hoc qđ dicis istud: respondet Siest
iniquitas in manib: meis : Lãergo manifestũ ẽ.

Expanded text:
fac ex omnibus persequentibus me, et eripe me. Tanquam cui non restat jam perfecto nisi invidus diabolus, superus me, et eripe me: nequando rapiat ut leo animam meam. Dicit Apostolus: Adversarius vestens quem devoret. Itaque cum diceret per pluralem numerum: salvum me fac ex omnibus persequentibus me, singularem postea intulit dicens: ne quando rapiat ut leo animam meam. Non enim ait: ne et perfectae animae vehementer adversus. Dum non est qui redimat, neque qui salvum faciat: id est, ne ille rapiat, dum tu non redimis neque salvum facis; si enim Deus non redimat neque salvum dulentissimae insidiae cavendae sunt, vide est quod vocat istud? an quia non dicit nomen peccati, universale peccatum intelligendum est? Qui intellectus si displicet, illud accipiamus dici quod sequitur: tanquam si interrogassemus. Quid est hoc quod dicis, istud? respondet: Si est iniquitas in manibus meis. Jam ergo manifestum est
Abbreviated transcription (Latin):
tribuuntur. pulcritudo uniuer sitatis
nulla ex parte uolet᷑ . in om̃ib laudat dm̃:
et ista ẽ. non peccatoꝵ. sed iustorũ confes¬
sio: Nonenĩ peccator ũ confessioẽ. dũdicit
dñs confiteor tibi dñe cȩli &terrȩ. qui
abscondistiha̧c asapientibus. & reue lasti

Expanded text:
tribuuntur, pulchritudo universitatis tribuuntur, pulchritudo universitatis nulla ex parte violetur, in omnibus laudat Deum: et ista est non peccatorum, sed justorum confessio. Non enim peccatorum confessio est, dum dicit Dominus: Confiteor tibi, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a
Abbreviated transcription (Latin):
meum: Ita ergo ipse inferior erit. ut eiꝰ
miquitas sit superior. & millũ descendat:
quia grauat illũ &onerat. & ad requiẽ
ha̧c dicit. qui superius uerissime dicebat:
Siẽ iniquitas inmanib: meis: Sed confes¬
sio iustitiȩ dĩ qua ita loquimur uere
dñẽ iustus es: quando & iustos sic ꝓtegis.
ut ꝑte ipsũ eos inlumines. & peccatores
sicordinas. ut non tua sed sua malitia
puniantur : Ista confessio ita dñm laudat:
ut nichil possint impiorũ ualere blas¬
phemiae: qui uolentes excusare facmora
suam : Itaq aut fortimã aut fatum inue¬
niunt qđ ac cusent : aut diabolũ cui non
consentire inpotestate nrã eẽ uoluit
quinos fecit᷑: aut aliam ntturã inducunt
quȩ non sit ex deo: fluc tuantes miseri.
& errantes potius quã conficentes dõ.
ut eis ignoscat: Nonenĩ oportet ig nosci:
nisidicenti peccaui Q uienĩ uidit merita
animar ũ sicor dinariadõ. ut dũ sua cuiq

Expanded text:
meum . Ita ergo ipse inferior erit, ut ejus meum . Ita ergo ipse inferior erit, ut ejus iniquitas sit superior, et in illum descendat; quia gravat illum, et onerat, et ad requiem hoc dicit, qui superius verissime dicebat, Si est iniquitas in manibus meis; sed confessio justitiae Dei, qua ita loquimur: Vere, Domine, justus es, quando et justos sic protegis, ut per te ipsum eos illumines, et peccatores sic ordinas, ut non tua, sed sua malitia puniantur. Ista confessio ita Dominum laudat, ut nihil possint impiorum valere blasphemiae, qui volentes excusare facinora suam. Itaque aut fortunam, aut fatum inveniunt quod accusent; aut diabolum, cui non consentire in potestate nostra esse voluit qui nos fecit; aut aliam naturam inducunt, quae non sit ex Deo, fluctuantes miseri t errantes, potius quam confitentes Deo, ut eis ignoscat. Non enim oportet ignosci, nisi dicenti: Peccavi. Qui ergo videt merita animarum sec ordinari a Deo, ut dum sua cuique
Abbreviated transcription (Latin):
pere miustus : A peritur aut̃ hic lacꝰ
cũ consentitur malȩ sug gestioni ter¬
renarũ cupiditatũ: Effoditur uero :
cũ post consensionẽ oꝑationis. fraudi
istatur: Sed unde fieri potest ut
iniquitas primum ledat hominẽ iustũ
inquẽ procedit. quã cor miustũ unde
procedit: Itaq fraudator pecuniȩ
uerbi grã dũ cupit aliũ damnolacerare:
ipse auaritiȩ uulnere sauciatur: Quis
aut̃ uel demens ñ uideat. quantũ inter
hos distet: cũ ille patiatur damnũ pecuniȩ.
ille innocentiȩ: Incidit gͦ infoueã quã
fecit: E uod in alio psalmo dicitur: Cognos¬
cetur dñs iuditia faciens : moperib maniiũ
tetur labor eiꝰ incaput eiꝰ : & iniquitas eiꝰ
muerticẽ eiꝰ descendet Nonenĩ uoluit¬
ipse peccatũ euadere : sed factus ẽ. sub pec¬
cato tanquã seruus tdicente dño. omis
eiꝰ suꝑ ipsum. cũ ipse iniquitatisuȩ sub dit᷑:
quia non potuit dicere dõ. qđ in nocentes¬

Expanded text:
pere injustus: aperitur autem hic lacus, pere injustus: aperitur autem hic lacus, cum consentitur malae suggestioni terrenarum cupiditatum; effoditur vero, cum post consensionem operationi fraudis instatur. Sed unde fieri potest, ut iniquitas prius laedat hominem justum in quem procedit, quam cor injustum unde procedit? Itaque fraudator pecuniae, verbi gratia, dum cupit alium damno lacerare, ipse avaritiae vulnere sauciatur: quis autem vel demens non videat quantum inter hos distet, cum ille patiatur damnum pecuniae, ille innocentiae? Incidet ergo in foveam quam fecit; quod in alio psalmo dicitur: Cognoscitur Dominus judicia tetur labor ejus in caput ejus, et iniquitas ejus in verticem ejus descendet. Non enim ipse peccatum evadere, sed factus est sub peccato tanquam servus: dicente Domino, Omnejus super ipsum, cum ipse iniquitati suae subditur: quia non potuit Domino dicere, quod innocentes
Abbreviated transcription (Latin):
meumlene ẽ : & onus meũ leue. Non
eñ poterit labor finiri : nisi hoc quisque
diligat. quod inuito non possit auferri
Namcũ ea diliguntur quȩ possumus
ipiscamur mangustiis terrenarũ ȩrũ¬
narum. cũ sibiquisq illa rapere. & p̃¬
uenir e alterũ. aut extorqueri alteri
cupit . in iustitias machine mur: Recte
ergo et prorsus exor dine partur iuit
iniustitiã : qui concepit laborem: Parit
aut̃ quid nisi qđ partur iuit̃ . quã uis
non hoc partuerit quod concepit
Bonenĩ hoc nascitur qđ concipitur
sed concipitur sem̃ nascitur qđ format᷑
ex semine : babor ẽ. igitur sem̃ mniqui¬
tatis : peccatũ aut̃ conceptio labor is.
id ÷ illud primũ peccatũ apostata re
ado: Partur iut ergo iiustitiam :¬
qui concepit laborẽ & peperit miqui¬
tatẽ. Iniquitas hoc ẽ qđ m iustitia :
Hoc ergo peperit : qđ partur iuit
& effodit illũ : kacũ aperire ẽ inter¬
renis reb: id ÷ tanꝗ interra fraudẽ
parare quo alius cadat. quẽ uult deci¬

Expanded text:
meum lene est, et onus meum leve . Non enim poterit labor finiri, nisi hoc quisque diligat quod invito non possit auferri. Nam cum ea diliguntur quae possumus ipiscamur, in angustiis terrenarum aerumnarum, cum sibi quisque illa rapere et praevenire alterum, aut extorquere alteri cupit, injustitias machinemur. Recte ergo et prorsus ex ordine parturivit injustitiam, qui concepit laborem. Parit autem quid, nisi quod parturivit, quamvis non hoc parturierit quod concepit? non enim hoc nascitur quod concipitur; sed concipitur semen, nascitur quod formatur ex semine. Labor est igitur semen iniquitatis; peccatum autem conceptio laboris, id est illud primum peccatum, apostatare a Deo : parturivit ergo injustitiam qui concepit laborem. Et peperit iniquitatem: iniquitas, hoc est quod injustitia; hoc ergo peperit quod parturivit.  effodit illum. Lacum aperire, est in terrenis rebus, id est, tanquam in terra fraudem parare, quo alius cadat quem vult deci
Abbreviated transcription (Latin):
Aliis sumus odor uitae inuitã : aliis odor
Ponergomir ũ siidẽ apłi & uasa mortis sint
eis a quibus ꝑsecutionẽ passi sunt : et igneȩ
sagittȩ ad inflãmanda corda credentium
iuditium: De quo ita dicit : ut intelligamꝰ
unicuiq: homini supplitiũ fieri de peccato
suo & eius iniquita tem inpȩnã conuerti
Nec putemꝰ illã tranquillitatẽ. & mesfa¬
bile lum̃ dĩ dese ꝓferre. unde peccata
priniantur : sed ipsa peccata sic or di¬
nare ut q̃ fuer̃ delectam̃ta homini
peccanti. sint instrumenta dño prini
enti: Ecce inquit parturit iiustitiã¬

Expanded text:
Aliis sumus odor vitae in vitam, aliis odor Aliis sumus odor vitae in vitam, aliis odor mirum si iidem Apostoli et vasa mortis sunt eis, a quibus persecutionem passi sunt, et igneae sagittae ad inflammanda corda credestum veniet judicium: de quo ita dicit, ut intelligamus unicuique homini supplicium suo, et ejus iniquitatem in poenam converti, nec putemus, illam tranquillitatem et ineffabile lumen Dei de se proferre, unde peccata puniantur, sed ipsa peccata sic ordinare, ut, quae fuerunt delectamenta homini peenti. Ecce inquit parturit injustitia
Abbreviated transcription (Latin):
Sic ardentib sagit tas suas oꝑatus est
Nam in grecis exemplarib: ita inuenitur ÷
sagit tȩ ardeant. siue ardere faciant:
qđ utiq nom pos sunt nisi & ipsȩ ardeant inte¬
ger sensus ẽ: Sed qiua non sagit tas tantum
te heretici. Nam & ipsi ex eodẽ arcu idẽ
ex eodem scripturis in animas non caritate
in flã mandas sed uenens ꝑ imendas in sili¬
unt : qđ non contĩgit nsi ꝓmeritis : Propte¬
rea diuinȩ prouidentiȩ ista dispositiotri¬
buenda ẽ : Non quia ipsa peccatores facit :÷
sed quia ipsa or dinat cũ peccauerint: Malo
enĩ uoto ꝑpeccatũ legentes male cogunt᷑
intelligere : ut ipsa sit poena peccati. quoꝵ
tam̃ morte filuicat holicȩ aeccłȩ tanquam
quibus dam spinis a somno excitantur. &m in
batiinquit manifestifiant inter uos: hoc ẽ
inter homines cũ manifesti sint dõ. An
forte eas demsagittas & uasa mortis dispo¬
suit ad ꝑnitiem infidelium. & ardentes ut
ardentibus oꝑatus est ad exercitationẽ

Expanded text:
Sic ardentibus sagittas suas operatus est. Nam in Graecis exemplaribus ita invenitur: Ssagittae ardeant, sive ardere faciant, quod utique non possunt nisi et ipsae ardeant, integer sensus est. Sed quia non sagittas tantum,te haeretici? Nam et ipsi ex eodem arcu, id est ex eisdem Scripturis in animas non charitate inflammandas, sed venenis perimendas insiliunt, quod non contingit nisi pro meritis. Propterea divinae providentiae etiam ista dispositio tribuenda est, non quia ipsa peccatores faciat  al. facit, sed quia ipsa ordinat cum peccaverint. Malo enim voto per peccatum legentes, male coguntur intelligere, ut ipsa sit poena peccati; quorum tamen morte filii catholicae Ecclesiae, tanquam quibusdam spinis, a somno excitantur, ut ad bati, inquit, manifesti fiant inter vos ; hoc est inter homines, cum manifesti sint Deo. An forte easdem sagittas et vasa mortis disposuit ad perniciem infidelium, et ardentes vel ardentibus operatus est ad exercitationem