comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Michi autẽ in herere deo bonum ẽ.
quia si ñ manebo in illo. nec in me
ꝑotero. Ille autẽ in se manens in no¬
tiat omnia: & dñs meus es. qm̃ bo¬
norum meotũ ñ eges. Et manise.¬
essent. neq nͥ bona essent corrũpi
possent. qr si sumnu bona e̾e̾nt in¬
corruptibilia e̾ẽnt: si autẽ nulla
bona essent: quid in eis corrumꝑet᷑
ñ eẽt. Nocet enim corraptio. Et in
bont̃ minueret ñ noceret. Aut gͥ
nichil nocet corruptio quod fieri non
potest. aut quod certissimum ẽ. om̾u
que corrumpunt᷑. pͥtiantur bono. Si
autẽ omn bono pͥuabunt᷑ omninoñ
erunt. Si enim erunt & ccertimpi
iam ñ poterant. mebiora erunt: qr
incorruptibiliter ꝑmanebunt. Et
quid monstruosits quã ea dicere
omni bono amisso facta meliora:
Ergo si omni bono pͥnabunt᷑. omni¬
no nulla eraint. Ergo quam diu st̃.
bona sunt. Ergo quetumq sunt.
bona sunt. Mlalumq illad quod q̃re¬
bam unde esset. ñ ẽ substantia. quia

Expanded text:
mihi autem inhaerere deo bonum est, mihi autem inhaerere deo bonum est, quia, si non manebo in illo, nec in me potero. ille autem in se manens innouat omnia; et dominus meus es, quoniam bonorum meorum non eges. Et manifesessent, neque nisi bona essent, corrumpi possent: quia si summa bona essent, incorruptibilia essent; si autem nulla bona essent, quod in eis corrumperetur non esset. Nocet enim corruptio, et nisi bonum minueret, non noceret. Aut igitur nihil nocet corruptio, quod fieri non potest: aut, quod certissimum est, omnia quae corrumpuntur, privantur bono. Si autem omni bono privabuntur, omnino non erunt. Si enim erunt, et corrumpi jam non poterunt, meliora erunt, quia incorruptibiliter permanebunt. Et quid monstruosius quam ea dicere omni bono amisso facta meliora? Ergo si omni bono privabuntur, omnino nulla erunt: ergo quamdiu sunt, bona sunt: ergo quaecumque sunt, bona sunt. Malumque illud quod quaerebam unde esset, non est substantia; quia
Abbreviated transcription (Latin):
derem esse quod inderem. & non¬
dum me esse qui inderem. Et re¬
tierberasti infirmitatẽ aspectus
mei. radians in me uehementer
& contremui amore ob horrore. &
inueni longe me esse a te in regio¬
ne dissimilitudinis tanꝗͣ audirem
nocem tuã de excelso. Cibus sum grã¬
dium: cresce & manducabis me. Noc
tume in te mittabis sicat cibum car¬
nis tuȩ : sed tu mutaberis in me.
Et cognotii qm̃ ꝓpter iniquitatem
ertidisti hominem: & tabescere fecis¬
ti fic̃ araneam animam meã. Et
locorum spatia diffusa ẽ: Et cla¬
masti de longinquo. Immo uͦ ego sũ
qui sum. Et auditu ficut auditiut
in corde. & ñ erat prorsus unde du¬
bitarem. Faciliusq dubitarem uiue-¬
re me. quã ñ ẽẽ ueritatem: quȩ ꝑ ea
que facta sunt. intellecta conspicit᷑.
Et insperi cet̾a infra te: & udi
nec omnino esse. nec omnino ñ esse.
Esse quidem qm̃ abste sunt: ñ eẽ
autẽ qm̃ id quod es ñ sunt. Io enim
uere ẽ. quod incõmutabiliter manit.

Expanded text:
derem esse quod viderem, et nonderem esse quod viderem, et nondum me esse qui viderem. Et reverberasti infirmitatem aspectus mei, radians in me vehementer, et contremui amore et horrore; et inveni longe me esse a te in regione dissimilitudinis, tanquam audirem vocem tuam de excelso: Cibus sum grandium; cresce, et manducabis me. Nec tu me in te mutabis, sicut cibum carnis tuae; sed tu mutaberis in me. Et cognovi quoniam pro iniquitate erudisti hominem, et tabescere fecisti sicut araneam animam meam ; et locorum spatia diffusa est? Et clamasti de longinquo: Imo vero, Ego sum qui sum . Et audivi sicut auditur in corde, et non erat prorsus unde dubitarem; faciliusque dubitarem vivere me, quam non esse veritatem, quae per ea quae facta sunt, intellecta conspicitEt inspexi caetera infra te, et vidi nec omnino esse, nec omnino non esse: esse quidem, quoniam abs te sunt; non esse autem, quoniam id quod es non sunt. Id enim uere est, quod inconrautabiliter manet.
Abbreviated transcription (Latin):
datium: o coluerunt & seruiert̃
creatͥe potius quã creatori. Et in¬
de admonitus redire ad meipsum
uitraui in intima mea duce te. &
potui. qm̃ factus es adiutor metis.¬
& intram & uidi qualicumq ocu¬
lo animȩ mee̾. supra eundem ocu¬
lum aiȩ meȩ. supra mentẽ meam
lucem dñi in cominutabilem: non
hanc uulgarem & conspicuã om̃i
carni nec quasi ex eodem genere
grandior erat tanꝗͣ. si ista multo
multoq clarius claresceret. totũq
occuparet magnitudine. Non hoc
illa erat: s alind. aliad tulde ab istis
omnibꝰ. Nec ita erat supͣ mentem
meã sic̃ oleum suꝑ aquã. nec sicut
celum suꝑ t̾ram. s suꝑior qi ipse fe¬
cit me. & ego inferior quia factꝰ sũ
ab ea. Qui notit ueritatẽ. nouut
eam. Et qui nouit eam: nouit et̾ui¬
tatem. Caritas notut eam. Oet̾¬
ia ueritas. & uera caritas: & cara
et̾nitas. Tu es ds̾ metis. tibi suspi¬
ro die ac nocte. Et cum te pͥmũ
cognotii. tu assumpsisti me. ut ui

Expanded text:
dacium et coluerunt et seruierunt dacium et coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori. Et inde admonitus redire ad memet ipsum intrani in intima mea duce te et potui, quoniam factus es adiutor meus. intraui et uidi qualicumque oculo animae meae supra eundem oculum animae meae, supra mentem meam lucem inconmutabilem, non hanc uulgarem et conspicuam omni carni nec quasi ex eodem genere grandior erat, tamquam si ista multo multoque clarius claresceret totumque occuparet magnitudine. non hoc illa erat, sed aliud, aliud ualde ab istis omnibus. nec ita erat supra mentem meam, sicut oleum super aquam nec sicut caelum super terram, sed superior, quia ipsa fecit me, et ego inferior, quia factus ab ea. qui nouit ueritatem, nouit eam, et qui nouit eam, nouit aeternitatem. caritas nouit eam. o aeterna ueritas et uera caritas et cara aeternitas! tu es deus meus, tibi suspiro die ac nocte. et cum te primum cognoui
Abbreviated transcription (Latin):
insipiens cor eorum. dicentes se esse
sapientes. stulti facti sunt. & ideo
legebam ibi etiam immutatã glãm
incorrtiptionis tue. in ydola & ua¬
ria simulachra in similitudinem
ẏmaginis corruptibilie hominis.
& uolucrum quadrupedum &o
serpentiñ: indelicet egyptium ci¬
bum quo esati ꝑdidit primogenita
sua qm̃ caput quadrupedis ꝓ te
honorauit poplt̃ pͥmogenit tis.
conuiersus corde inegyptũ: &
curtians imaginem tiram am¬
mam sirã ante ymaginẽ uittili
manducantis fentim. Inueni hec
abi: & ñ manducaui. Placuit enĩ
tionis ad iacob: ut maior seriiet
minori. & uocasti gentes in here¬
ditatẽ tuam. Et ego ad te ue¬
neram exgentibus & intendi in
aurum quod ab egypto uoliusti.
ut atiferret popłs tuus. qm̃ tuũ
erat. ubicumq erat. Et dixisti
sic̃ & quidam scd̃m eos dixerunt.
Et utiq inde erant illi libri. & ñ
attendi in ydola egyptiorum. quibꝰ
de auro tuo ministrabant. qui tͣns.¬
mutanerunt ueritatem dei in men¬

Expanded text:
insipiens cor eorum; dicentes se esse insipiens cor eorum; dicentes se esse sapientes stulti fiunt. Et ideo legebam ibi etiam inmutatam gloriam incorruptionis tuae in idola et uaria simulacra, in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium, uidelicet Aegyptium cibum, quo Esau perdidit primogenita sua, quoniam caput quadrupedis pro te honorauit populus primogenitus, conuersus corde in Aegyptum et curuans imaginem tuam, animam suam, ante imaginem uituli manducantis foenum. inueni haec ibi et non manducaui. placuit enim tionis ab lacob, ut maior seruiret minori, et uocasti gentes in hereditatem tuam. et ego ad te ueneram ex gentibus et intendi in aurum, quod ab Aegypto uoluisti ut auferret populus tuus, quoniam tuum erat, ubicumque erat. et dixisti sicut et quidam secundum eos dixerunt, et utique inde erant illi libri. et non adtendi in idola Aegyptiorum, quibus de auro tuo ministrabant, qui transmutauerunt ueritatem dei in men
Abbreviated transcription (Latin):
głã ẽ dei patris. ñ habent illi libti.
Quod enim ante omĩa tempora
& suipra omnia tempora in com
mutabiliter manet unigenitus.
filius tiiis coet̾mis tibi. & qr de
plenitudine eiꝰ accipiunt aniniȩ
ut beate sint. & qr participatione
manentis in se sapientiȩ renotrant᷑.
ut sapientes sint: ẽ ibi. Quod ant¬
scdm tempus ꝓ impiis mortutis ẽ.
omnibus tradidisti eum: ñ ẽ ibi. Ab¬
scondisti enim heo a sapientibtis &
reuelasti ea parutilis. ut uenirent
ad euni laborantes & onerati ut
reficeret eos: qm̃ mitis ẽ. & humił
corde. & dirigit mites in iuidicio
& docet mansnetos uias suas: indens
humilitatẽ nr̃am & laborem nr̃m
ob dimittens omĩa peccata nr̃a. Qui
autẽ coturno tanqͣ. doctrine saibli¬
mioris elati ñ audiunt dicentem.
discite a me qm̃ mitis sum & hu¬
milis corde. & inuenietis reqtuem
animabus ur̃is. & si cognoseuint
deum. ñ sicut deum głorificant.
aut gratias aguint. s euanescant
in cogitatiombꝰ suis & obscuratur

Expanded text:
a est Dei Patris ; non habent illi libri. Quod enim ante omnia tempora, et supra omnia temutabiliter manet unigenitus filius tuus coaeternus tibi, et quia de plenitudine eius accipiunt animae ut beate sint, et quia participatione manentis in se sapientiae renouantur ut sapientes sint, est ibi. Quod autsecundum tempus pro inpiis mortuus est omnibus tradidisti eum non est ibi. abscondisti enim haec a sapientibus et reuelasti ea paruulis, ut uenirent ad eum laborantes et onerati et reficeret eos, quoniam mitis est et humilis corde, et dirigit mites in indicio et docet mansuetos uias suas uidens humilitatem nostram et laborem nostrum et dimittens omnia peccata nostra. qui autem cothurno tamquam doctrinae sublimioris elati non audiunt dicentem: disciteame, quoniam mitis sum et humilis corde, et inuenietis requiem animabus uestris, etsi cognoscunt deum, non sicut deum glorificant aut gratias agunt, sed euanescunt in cogitationibus suis et obscuratur
Abbreviated transcription (Latin):
mine asꝑgeretur: cum sine cilla
dubitatione clamaret incõmuta¬
bile p̃serendũ e̾e̾ mutabili. unde
nosset ipsum incõmutabile: qd̾ nͥ
aliquomodo nosset. nullomodo il¬
lud mutabili certo p̃poneret: & p̃¬
ueniret ad id quod ẽ. inicta tre¬
pidantis aspectus. Oum uͦ mur¬
sibilia tua ꝑ ea que facta fant
intellecta conspexi. s aciem figere
ñ ualin: & repcussa infirmitate
rebditus solitis. ñ mecum ferebã
nͥ amantẽ. memoriã: & quasi ole¬
fata desderantem que comedere
pondum possem:  quercłum tum
comparandi roboris qᷤ esset idonel̃
ao fruendũ te. nec innemebani
dgnec amplecterer mediatorem dĩ

Expanded text:
mine aspargeretur, cum sine ulla mine aspargeretur, cum sine ulla dubitatione clamaret inconmutabile praeferendum esse mutabili, unde nosset ipsum inconmutabile — quod nisi aliquo modo nosset, nullo modo illud mutabili certa praeponeret — et peruenit ad id, quod est in ictu trepidantis aspectus. tunc uero inuisibilia tua per ea quae facta sunt intellecta conspexi, sed aciem figere non eualui et repercussa infirmitate redditus solitis non mecum ferebam nisi amantem memoriam et quasi olefacta desiderantem, quae comedere nondum possem. Et quaerebam uiam conparandi roboris, quod esset idoneum ad fruendum te, nec inueniebam, donec amplecterer mediatorem dei
Abbreviated transcription (Latin):
lia tua a constitutione mundi ꝑ
ea que facta sunt. intellecta con¬
spitiunt᷑. sempit̾na quoq uirtus
c dimnitas tua. Querens enim
unde approbarem ptilchritudinẽ
corporaim siue celestiã sine ter¬
restrium. & quid mͥ presto esset
in tegre deniutabilibꝰ itidicanti &
dicenti. hoc ita esse debet. illud ñ
ita: hoc ergo querens unde itdica¬
rem cum ita iudicarem. inuenerã
incõmutabilem & tieram uerita¬
tis et̾nitatẽ. supͣ mentẽ meã cõmu¬
tabilem: atq ita gradatim a cor-¬
poribus ad sentientẽ ꝑ corpꝰ animã
atq inde ad eus int̾riorem uim
cui sensus corpons exteriora min¬
tiaret quousq possunt bestie: atq
inde rursus ad ratiocinantẽ potẽ.¬
tiam. ad quam refertur ad indi¬
candũ. quod sumitur a sensibtis
corporis. que se quoq in me cõꝑi¬
ens mutabilem. erexit se ad intel¬
ligentiam suam. & abduxit cogr¬
tationem a consuetudine. subtra.¬
hens se contradicentibꝰ turbis fan¬
tasmatum. ut inueniret quo la¬

Expanded text:
tione mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque uirtus et diuinitas tua. quaerens enim, unde adprobarem pulchritudinem corporum siue caelestium siue terrestrium et quid mihi praesto esset integre de mutabilibus iudicanti et dicenti: "hoc ita esse debet, illud non ita", hoc ergo quaerens, unde iudicarem, cum ita iudicarem, inueneram inconmutabilem et ueram ueritatis aeternitatem supra mentem meam conmutabilem. atque ita gradatim a corporibus ad sentientem per corpus animam atque inde ad eius interiorem uim, cui sensus corporis exteriora nuntiaret, et quousque possunt bestiae, atque inde rursus ad ratiocinantem potentiam, ad quam refertur indicandum quod sumitur a sensibus corporis; quae se quoque in me conperiens mutabilem erexit se ad intellegentiam suam et abduxit cogitationem a consuetudine, subtrahens se contradicentibus turbis phantasmatum, ut inueniret, quo lu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. in eo tuta ẽ. & uita erat lax ho-¬
minum. & lux in tenebris lucet.
& tenebre eam ñ comprehende¬
runt: & qr hominis anima quã¬
iis testimoniũ ꝑhibeat qͥe limir¬
ne. ñ ẽ tamen ipsa lumen. s tier¬
bum dei deus ẽ. est enim lumen
uerum. quod illuminat omnem
hominem uementem in hunc
mundum. &o quia in hoc itindo¬

Expanded text:
et vita erat lux hominum, et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Et quia hominis anima quamvis testimonium perhibeat de lumine, non est tamen ipsa lumen; sed Verbum Dei, Deus, est lumen verum quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et quia in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͥtas. & ñ intiem substantiam :
s a summa substantia te deo. decor¬
te. in infina uoluntatis ꝑtiersita¬
tem ꝑicientis intima sua. & tumes¬
centis foras. Et mirabar. quod
iam te amabam. ñ ꝓ te fantasina.
& ñ stabam frui deo meo: s rapie¬
bar a te decore tuo: moxq diripre¬
bar abste pondere meo. & ruclã
in ista cum gemtu: & pondꝰ hoc
confcietudo carnalis. S mecum
erat memoria tii. neq ullomodo
dubitabam esse cui cohererem.
s nondum me esse qui cohereremr:
qm̃ corpꝰ quod corrumpit᷑ aggra¬
uat animam. & depͥmit t̾rena in¬
habitatio sensum multa cogitantẽ.

Expanded text:
iniquitas, et non inueni substantiam, iniquitas, et non inueni substantiam, sed a summa substantia, te deo, detortae in infima uoluntatis peruersitatem proicientis intima sua et tumescentis foras. Et mirabar, quod iam te amabam, non pro te phantasma, et non stabam frui deo meo, sed rapiebar ad te decore tuo moxque diripiebar abs te pondere meo et ruebam in ista cum gemitu; et pondus hoc consuetudo carnalis. sed mecum erat memoria tui, neque ullo modo dubitabam esse cui cohaererem, sed nondum me esse, qui cohaererem, quoniam corpus, quod corrumpitur, adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa co
Abbreviated transcription (Latin):
& udi tibi debere q sunt. & inte
cuncta finita: sed aliter non qua¬
si in loco: sed quia tu es ominte¬
nens. manti. ueritate. & omina
uera sunt: in quantũ funt. nec
ꝗuicꝗͣ. ẽ falsitas. nisi cum putat᷑
eẽ quod ñ ẽ. Et iudi quia ñ solã
locis sua queq suis conueniunt:
s etiam temporibus & quia ta
qui solus et̾niis es. ñ post iummi¬
merabilia spatia temporum cepi¬
sti oꝑari. qi omnia spatia tempeꝵ¬
& que preterierunt. & q̃ p̃teribt̃.
nec abirent nec uenirent. nͥ te
oꝑante & manente. Et sensi &¬
exꝑtus sum ñ esse mirum quod
palato ñ sano pena ẽ panis qͥ sano
suauis ẽ: o oculis egris odiosa lux
quȩ puris amabilis ẽ. & iusticra
ttia displicet iniquis. nedum inꝑa
& uermictiltis. que bona creasti ap¬
ta inferioribus creature tue parti¬
buis. quibus & ipsi iniqui apti st̃
quanto dissimilores sunt tͥ: apti
autẽ suꝑioribus quanto similiores
fiuint tͥ. Et quesiui quid esset

Expanded text:
et uidi tibi debere quia sunt et in te et uidi tibi debere quia sunt et in te cuncta finita, sed aliter, non quasi in loco, sed quia tu es omnitenens manu ueritate, et omnia uera sunt, in quantum sunt, nec quicquam est falsitas, nisi cum putatur esse quod non est. et uidi, quia non solum locis sua quaeque suis conueniunt sed etiam temporibus et quia tu, qui solus aeternus es, non post innumerabilia spatia temporum coepisti operari, quia omnia spatia temporum, quae praeterierunt et quae praeteribunt, nec abirent nec uenirent nisi te operante et manente. Et sensi expertus non esse mirum, quod palato non sano poena est et panis, qui sano suauis est, et oculis aegris odiosa lux, quae puris amabilis. et iustitia tua displicet iniquis, nedum uipera et uermiculus, quae bona creasti, apta inferioribus creaturae tuae partibus, quibus et ipsi iniqui apti sunt, quanto dissimiliores sunt tibi, apti autem superioribus, quanto similiores fiunt tibi. et quaesiui, quid esset
Abbreviated transcription (Latin):
& luna. & omines stelle & lum̃: celi
celoruim. o aque que suꝑ celos st̃
latdent nomen tutim. Non iam de¬
fiderabam meliora. quia omnia co¬
gitabam. o meliora ꝗtuidem suꝑio¬
ra quã inferiora: s meliora om̃ia
quam sola suꝑiora iudicio samore
pendebã. Nonẽ sanitas eis quibꝰ
erat cum disphcerent multa qui
fecisti. Et quia ñ andebat anma
mea tt ei displiceret deuis meus. no¬
lebat e̾ẽ ttitim. quicqͥd ei displicebat.
Et inde ierat inopinionem duarã
substantiarum. & ñ reqͥe̾cebat. &¬
aliena loquebatur. Et inde redi¬
ens. fecerat sͥ deum ꝑ infinita spatia
locorum omniũ. & etm paitatierat
esse te. & eum collocauerat. in cor¬
de stio. & facta erat rursus tenr¬
plam idoli sti abominandum tibi.
S postea quã fotusti caput nescien¬
tis. & clausisti oculos meos ne inde¬
rent uanitatẽ: cessami de me pau¬
lulum & consopita ẽ. insanta mea.
Et etugilati in te & uidi te infi¬
nitum aliter. & insus iste ñ a car¬
ne trahebatur. Et respexi alia.

Expanded text:
a, omnes stellae et lumen, caeli caelorum et aquae, quae super caelos sunt, laudent nomen tuum: non iam desiderabam meliora, quia omnia cogitabam, et meliora quidem superiora quam inferiora, sed meliora omnia quam sola superiora indicio saniore pendebam. Non est sanitas eis, quibus erat, cum displicerent multa, quae fecisti. et quia non audebat anima mea, ut ei displiceret deus meus, nolebat esse tuum quidquid ei displicebat. et inde ierat in opinionem duarum substantiarum et non requiescebat et aliena loquebatur. et inde rediens fecerat sibi deum per infinita spatia locorum omnium et eum putauerat esse te et eum collocauerat in corde suo et facta erat rursus templum idoli sui abominandum tibi. sed posteaquam fouisti caput nescientis et clausisti oculos meos, ne uiderent uanitatem, cessaui de me paululum, et consopita est insania mea; et euigilaui in te et uidi te infinitum aliter, et uisus iste non a carne trahebatur. Et respexi alia
Abbreviated transcription (Latin):
incoltnuta tem uestigium se
cure habebam. custodiebam inte-¬
riore sensu. integritate sensttim
meorum. inq ipsis paruis parna¬
rumq rerum cogitationibus ueri¬
tate delectabar. falli nolebam. me-¬
moria ingebam: locutione instrue¬
bar. amicitia mulcebar. fugiebam
dolorem. abiectionem. ignorantiã.
Quid in tali ammante ñ mirabi¬
le atq laudabile : At ista omĩa
dei mei dona sunt: non michi ego
dedi hȩc. & bona sunt: & hec omĩa
ego. Bonis ergo est qui fecit me.
& ipse est bontim meum. & illi
ex ulto bonis omnibus quibus
etiam puer eram. Hoc enim pec¬
cabam. quod non in ipso. s in crea¬
turis enis me atq ceteras uolap¬
tates. sublimitates. ueritates que¬
rebam. atq ita irruebam in dolo¬
res. confusiones. errores. Gratias
tibi dulcedo mea. & honor metis.
& fidutia mea deus meus. Gratias

Expanded text:
incolumitatem, uestigium secincolumitatem, uestigium seceram, curae habebam, custodiebam interiore sensu integritatem sensuum meorum inque ipsis paruis paruarumque rerum cogitationibus ueritate delectabar. falli nolebam, memoria uigebam, locutione instruebar, amicitia mulcebar, fugiebam dolorem, abiectionem, ignorantiam. quid in tali animante non mirabile atque laudabile? at ista omnia dei mei dona sunt, non mihi ego dedi haec: et bona sunt et haec omnia ego. bonus ergo est qui fecit me, et ipse est bonum meum et illi exulto bonis omnibus, quibus etiam puer eram. hoc enim peccabam, quod non in ipso, sed in creaturis eius me atque ceteras uoluptates, sublimitates, ueritates quaere-bam, atque ita inruebam in dolores, confusiones, errores. gratias tibi, dulcedo mea et honor meas et fiducia mea, deus meus, gratias
Abbreviated transcription (Latin):
ntiq delectabantur. tamen uen¬
dentibus: in quo etiam ludo frau¬
dulentas unctorias ipse tiana excel-¬
lentiȩ cupiditate uictus sepe occu¬
pabar. Quid autẽ tam nolebam
pati. atq attrociter si deprehen¬
deram argnebam. quam id quod
aliis faciebam: Et si deprehensus
arquerer: sentre magis quã ceclere
libebat. Ista ne est inocentia pue¬
rilis: Non ẽ dñe non ẽ. orote ds̃
metis. Nam hec ipsa sunt: quȩ a
pedagogis & magistris a muicibus &
pirulis. & passcribus. ad p̾fectos.
& reges. aurum. predia. mancipia.
hec ipsa ommino fuccedentibusma¬
ioribus etatibus transennt. sicuti
ferulis maiora supplitia suocedunt.
Humilitatis gͦ signum in statura
puieritie rex nr̃ ꝓbasti. cum aisti
talium ẽ regnam celorum: s ta¬
men dñe tibi excellentissimo atq
optimo conditori. & rectori. unr¬
uersictus deĩnt᷑a gratis. ꝑtiam¬
si me puerum tantum esse uoltis¬
ses. Eram enim & iamtinc ui¬
uebam atq sentiebam. meamq

Expanded text:
utique delectabantur, tamen venutique delectabantur, tamen vendentibus. In quo etiam ludo fraudulentas victorias, ipse vana excellentiae cupiditate victus, saepe aucupabar. Quid autem tam nolebam pati, atque atrociter, si deprehenderem, arguebam, quam id quod aliis faciebam, et si deprehensus arguerer, saevire magis quam cedere libebat? Istane est innocentia puerilis? Non est, Domine, non est: oro te, Deus meus. Nam haec ipsa sunt quae a paedagogis et magistris, a nucibus, et pilulis, et passeribus, ad praefectos et reges, aurum, praedia, mancipia; haec ipsa omnino succedentibus maioribus aetatibus transeunt, sicuti ferulis maiora supplicia succedunt. humilitatis ergo signum in statura pueritiae, rex noster, probasti, cum aisti: talium est regnum caelorum. Sed tamen, domine, tibi excellentissimo, optimo conditori et rectori uniuersitatis, deo nostro gratias, etiamsi me puerum tantum esse noluisses. eram enim etiam tunc, uiuebam atque sentiebam meamque
Abbreviated transcription (Latin):
multittidine. inimicum suum odio
inmanissimo insectans: uigilantissi¬
me cauet. ne ꝑ lingue errorem dicat
uitet homines. & ne ꝑ mentis furo¬
rem hominem auferat ex homini¬
btis non catet. Horum gͦ puer moꝵ
in limine iacebam miser: o huitis
arene palestra erat illa. tibi magis
timebam barbarissimum facere.
qcuã caucham si facerem. non facien¬
tibusio oere. Dico enim hec e cõ¬
fitebartibi deas meus. in qtabus
latdalat ab eis. quibtis placere tc̃
michi erat honeste uitiere. Non em̃
indebam noraginem tur pitadins.
in quam ꝓiectas eram ab octilis tuis.
Nam millis iam quid me fedius
fcit. tibi etiam talibus displicebã.
fallendo minmerabilibus menda¬
tiis o pedagogum & magistros.
&̾ parentes amore ludendi. studio
spectandi ntigatoria & imitandi
ludira in quietudine: Farta etiã
faciebam de cellario parentum &
demensa: uel gula imꝑitante.
nel ut haberem quod darem pue¬
ris. lndum sirum michi. quo parit̾

Expanded text:
multitudine inimicum suum odio multitudine inimicum suum odio inmanissimo insectans uigilantissime canet, ne per linguae errorem dicat: inter hominibus, et ne per mentis furorem hominem auferat ex hominibus, non canet. Horum ego puer morum in limine iacebam miser, et huius harenae palaestra erat illa, ubi magis timebam barbarismum facere quam cauebam, si facerem, non facientibus inuidere. dico haec et confiteor tibi, deus meus, in qlaudabar ab eis, quibus placere tunc mihi erat honeste vivere. Non enim videbam voraginem turpitudinis in quam projectus eram ab oculis tuis. Nam in illis jam quid me foedius fuit, ubi etiam talibus displicebam, fallendo innumerabilibus mendaciis et paedagogum, et magistros, et parentes amore ludendi, studio spectandi nugatoria, et imitandi ludicra inquietudine? Furta etiam faciebam de cellario parentum et de mensa, vel gula imperitante, vel ut haberem quod darem pueris, ludum suum mihi, quo pariter
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ diligenter obseruent filii
hominun pacta litterartim & filli¬
bartim accepta a prioribus locatori¬
buis. & a te accepta ct̾na pacta ppe¬
tue salatis negligant: ut qti illa
sonorum netera placita teneat aut
deceat. si contra disciplinam gram¬
maticam sine aspiratione pͥme sl¬
labe hominem dixerit. magis dis¬
pliceat hominibus: quam si contra
tua precepta hominen oderit.
cum sit homo. Quasi uͦ quemili¬
bet mimicum hominem ꝑnitiosĩ
sentiat. quã ipsum odium quo
meum irritatur: aut uastet qͥs¬
quam ꝑseqtiendo alitm grattus.
quam cor sutim uastat ininicando.
Et certe non est interior litera¬
rum scientia. quam scͥpta consci¬
entia: id se alteri facere quod nolit
pati. Quam trisecretus es habitanᷤᷤ
mexcelsis. in filentio detis solus mag¬
ntis. lege infatigabili spargens pe¬
nales cecitates suipra illicitas cupi¬
ditates. Cum homo eloquentiȩ fa¬
mam qtierit. astans ante hominẽ
iudicem cirtumstante hominum

Expanded text:
quomodo diligenter obseruent filii quomodo diligenter obseruent filii hominum pacta litterarum et syllabarum accepta a prioribus locutoribus et a te accepta aeterna pacta perpetuae salutis neglegant, ut qui illa sonorum uetera placita teneat aut doceat, si contra disciplinam grammaticam sine adspiratione primae syllabae hominem dixerit, magis displiceat hominibus, quam si contra tua praecepta hominem oderit, cum sit homo. quasi uero quemlibet inimicum hominem perniciosius sentiat quam ipsum odium, quo in eum irritatur, aut uastet quisquam persequendo alium grauius, quam cor suum uastat inimicando. et certe non est interior litterarum scientia quam scripta conscientia, id se alteri facere quod nolit pati. quam tu secretus es, habitans in excelsis in silentio, deus solus magnus, lege infatigabili spargens poenales caecitates supra inlicitas cupiditates, cum homo eloquentiae famam quaeritans ante hominem iudicem circumstante hominum
Abbreviated transcription (Latin):
metis ibam foras: qtiando michi
imitandi ꝓponebantur homines
qui aliqua facta sua non mala si
cum barbarismo aut solo ecismo
entintiarent. reprehensi confim¬
debantuir. si autẽ libidines suas
integris & rite conseqtientibus
terbis copiose ornateq narrarẽt.
laudati głabantur: llides hyc
dñe & taces: longanimis. & mul¬
tum miseriars & uerax. Ntinqͥo
semꝑtacebis. Et non eruis de hoc
immanissimo ꝓfundo querentem
te animam o fitientem delectatio¬
nes tuas: & cuiꝰ cor dicit tibi quesi¬
requiram. Nam longe a ualtutuo
in affectti tenebroso. Non enim pe.¬
dibus aut spatiis locorum itur absde.
aut reditur ad te. Aut uͦ filitis ille
tuus minor equos uel currus. uel na¬
ues quesunt. aut auolaint penna
insibili. aut moto poplite iter egit.
ut in longinqua regione uitiens ꝓdi¬
ge. dissiparet quod dederas ꝓficisoẽ¬
ti dalcis pater quia dederas. & ege
no redeunti dultior : In affectuergo
libidinoso. id enin ẽ. tenebroso. atq

Expanded text:
meus, ibam foras, quando mihi meus, ibam foras, quando mihi imitandi proponebantur hoqui aliqua facta sua non mala, si cum barbarismo aut soloecismo enuntiarent, reprehensi confundebantur; si autem libidines suas integris et rite consequentibus verbis copiose ornateque narrarent, laudati gloriabantur? Vides haec, Domine, et taces, longanimis, et multum misericors, et verax. Numquid semper tacebis? Et nunc eruis de hoc immanissimo profundo quaerentem te animam, et sitientem delectationes tuas, et cujus cor dicit tibi: Quaesirequiram . Nam longe a vultu tuo, in affectu tenebroso. Non enim pedibus aut spatiis locorum itur abs te, aut reditur ad te. Aut vero filius ille tuus minor equos, aut currus, vel naves quaesivit, aut avolavit penna visibili, aut moto poplite iter egit, ut in longinqua regione vivens prodige dissiparet quod dederas proficiscenti? Dulcis pater quia dederas, no redeunti dulcior: in affectu ergo libidinoso, id enim est tenebroso atque
Abbreviated transcription (Latin):
garum metu: ut dicerem uerba
uinonis irascentis & dolentis. quod
non posset itaba teacrorum auer¬
tere gentem. Quȩ nunquã itmnonẽ
dixisse audieram s figmentorum
poeticorum uestigia errantes sequi
cogebamur. & tale aliquid dicere
solutis uerbis quale poeta uxrisset
tersibus. Et ille dicebat landabi¬
lis: in quo pro dignitate ad umbra¬
te ꝑsone ire. ac doloris similior af-¬
fectts eminebat. uerbis sententiaᷤᷤ
congruentes uestientibus. Ut qͥd
michi illud ouera uita deus nĩs.
quod michi recitanti ac clamabt᷑
pre multis coetaneis & collectoribꝰ
meis: Nonne ecce illa omnia fumꝰ
ouentus: Ita ne aliud non erat
ubi exerceretur ingenitm & lin¬
gua mea: Latides tue dñe. landes
tuȩ ꝑ scripturas tuas suspenderẽt
palmitem cordis mei: & non rapere-
tar ꝑ mama nugarum tarpis
preda uolatilibus. Non enim uno
modo sacrificatur transgressoribꝰ
angłis. Quid autem mitum qd
inuantates ita ferebar. & a te d̃s

Expanded text:
garum metu, ut dicerem uerba garum metu, ut dicerem uerba Iunonis irascentis et dolentis, quod non possit Italia Teucrorum auertere regem, quae numquam Iunonem dixisse audieram. sed figmentorum poeticorum uestigia errantes sequi cogebamur et tale aliquid dicere solutis uerbis, quale poeta dixisset uersibus: et ille dicebat laudabilius, in quo pro dignitate adumbratae personae irae ac doloris similior affectus eminebat, uerbis sententias congruenter uestientibus. ut quid mihi illud, 0 uera uita, deus meus? quid mihi recitanti adclamabatur prae multis coaetaneis et conlectoribus meis? nonne ecce illa omnia fumus et uentus? itane aliud non erat, ubi exerceretur ingenium et lingua mea? laudes tuae, domine, laudes tuae per scripturas tuas suspenderent palmitem cordis mei et non raperetur per inania nugarum turpis praeda uolatilibus. non enim uno modo sacrificatur transgressoribus angelis. Quid autem mirum, quod in uanitates ita ferebar et a te, deus
Abbreviated transcription (Latin):
unt. ingremin quondam imbrẽ
aureum. fcicam factam mulieri s
Et inde quemadmodum se conci¬
tat ad libidinem. quasi celesti ma-¬
gisterio. Ad quem deam inquit:
Qui templa celi sumino sonita
concatit. Ego homuntio soñ face.¬
rem: Ego uͦ illad feci. ac libens.
uerba ista cõmodias discant᷑. s per
hec uerba turpitado ista confidẽ.¬
tius ꝑpetratur Non accuso uer-¬
ba quasi uasa electa atq pretiosa
s tunum erroris quod meis nob̃
ꝓpinabatur ab ebriis doctoribtis
Et nsi bibereremus cedebamur. ..¬
nec appellare ad aliquem iudicem
sobriam licebat: & tamen ego ds̃
metis in euius conspecta iam secura
est. reccoedatio mea. libenter hec di¬
dici. o eis delectabar miser. & ob
hoc bone spei puer appellabar. Si¬
ne me deus metis dicere aliquid.¬
& de ingenio meo mtmnere tuo:
in quibus a me deliramentis acte¬
rebatur. ꝓponebatur enim micbi
negotium animȩ meẽ satis in quie-¬
tum p̃mio laudis. & decoris nel pla¬

Expanded text:
unt in gremium quondam imbrem unt in gremium quondam imbrem aureum, fucum factum mulieri? et uide, quemadmodum se concitat ad libidinem quasi caelesti magisterio: at quem deum! — inquit — qui templa caeli summo sonitu concutit. ego homuncio id non facerem? ego uero illud feci ac libens. uerba ista conmodius discuntur, sed per haec uerba turpitudo ista confidentius perpetratur. non accuso uerba quasi uasa lecta atque pretiosa, sed uinum erroris, quod in eis nobis propinabatur ab ebriis doctoribus, et nisi biberemus, caedebamur nec appellare ad aliquem iudicem sobrium licebat. et tamen ego, deus1 meus, in cuius conspectu iam secura est recordatio mea, libenter haec didici et eis delectabar miser et ob hoc bonae spei puer, appellabar. Sine me, deus meus, dicere aliquid de ingenio meo, munere tuo, in quibus a me deliramentis atterebatur. proponebatur enim mihi negotium animae meae satis inquietum praemio i laudis et dedecoris uel pla
Abbreviated transcription (Latin):
rebat. Ditina mallem ad nos. S
uerius dicitur quod fingebat hoc
quidem ille. s hominibus flagitio.¬
sis ditma tribuendo. ne flagitia
putarent᷑: & ut quisquã ea fecis¬
set non homines ꝑditos. s celestes
deos inderetur imitatus. Et tam̃
o flumen tartareum. ractantur
in te filii hominam cum mercedibꝰ
ut hec discant. Et migna resagi¬
tur cum hoc agitur publice in fo¬
ro inconspecta legam. suꝑra mer-¬
cedem salaria decernentium: o
sara tua ꝑcutis & sonas dicens. Hinc
uerba discuntur. hinc adquiritur.
eloquentia rebus ꝑsuradendis. sentẽ¬
tiisq explicandis maxime neces¬
saria. Ita nero non cognoscerentis
uerba hec imbrem aurcum & gre¬
mitim & faicam. & templa celi. &
alia uerba que in eo loco scripta
sunt. nisi terentirs induiceret ne¬
quã adolescentem ꝓponentem gͥ
iotiem ad exemplam stripri: dũ
spectat tabuiłam quandam pictã
in pariete tibi merat pictura hec.
iotiem quo pacto diane misisse ai¬

Expanded text:
rebat; divina mallem ad nos? Sed rebat; divina mallem ad nos? Sed verius dicitur quod fingebat haec quidem ille; sed hominibus flagitiosis divina tribuendo, ne flagitia flagitia putarentur, et ut quisquis ea fecisset, non homines perditos, sed coelestes deos videretur imitatus. 26. Et tamen, o flumen tartareum, jactantur in te filii hominum, cum mercedibus ut haec discant; et magna res agitur, cum hoc agitur publice in foro, in conspectu legum supra mercedem salaria decernentium; et saxa tua percutis et sonas dicens: Hinc verba discuntur, hinc acquiritur eloquentia rebus persuadendis sententiisque explicandis maxime necessaria. Ita vero non cognosceremus verba haec, imbrem aureum, et gremium, et fucum, et templa coeli, et alia verba quae in eo loco scrsunt, nisi Terentius induceret nequam adulescentem proponentem sibi Iouem ad exemplum stupri, dum spectat tabulam quandam pictam in pariete, ubi inerat pictura haec, Iouem quo pacto Danaae misisse ai
Abbreviated transcription (Latin):
quibuis eriusti me ab omnibus
iIIs meis pessimis: ut dulcescis
michi suꝑ omnes seductiones qͥ
sequebar. & anĩe te ualidissime
& amplȩxer manum tuã totis
p̃cordiis meis. ut eruas me ab om̃i
uat quicquid utile ptier didici
tibi seruiat quod loquor. o scri¬
bo. & lego & mimero: qm̃ cum
uana dicerem. tu disciplinam
dabas michi: & in eis tianis pet¬
cata delectationiim meartim
dimisisti michi. Didici enim in
eis multa uerba utilia: s & in ie
Quis resistit tibi᷑ Quandit ĩ
ficcaberis: Quotisq uolties ene
filios in mare magntum & formi¬
dolosam. quod uix transeunt qͥ
lignum concenderint : Nonne
ego inte legi & tonantem iotita.
&c adulterantẽ: Et titiq non pos¬
set hec duo: sed actum est ut habe¬
ret atictoritatem. ad mitandum
uerum adtilteriam lenocinante fal¬
so tonitrti. Quis autẽ pentilatortim
magistrortm. audit aure sobria ex
codem pultiere hominem claman¬
dem & dicentem: fingebat hec ho-¬
merus. & humana ad deos transte¬

Expanded text:
quibus eruisti me ab omnibus quibus eruisti me ab omnibus viis meis pessimis; ut dulcescas mihi super omnes seductiones quas sequebar; et amem te validissime et amplexer manum tuam totis praecordiis meis, et eruas me ab omni viat quidquid utile puer didici; tibi serviat quod loquor, et scribo, et lego, et numero: quoniam cum vana discerem, tu disciplinam dabas mihi; et in eis vanis peccata delectationum mearum dimisisti mihi. Didici enim in eis multa verba utilia; sed et quaeQuis resistet tibi? quamdiu non siccaberis? quousque volves Evae filios in mare magnum et formidolosum, quod vix transeunt qui lignum conscenderint? Nonne ego in te legi et tonantem Jovem et adulterantem? Et utique non posset haec duo; sed actum est, ut haberet auctoritatem ad imitandum verum adulterium, lenocinante falso tonitruo. Quis autem penulatorum magistrorum audit aure sobria, ex eodem pulvere hominem clamantem et dicentem: Fingebat haec Homerus, et humana ad Deos transfe
Abbreviated transcription (Latin):
tus terroribus ac penis ut nossem
instabatur michi uehementer.
Nam & latina aliquando infans
utiq nulla noueram: & tamen
adtiertendo didici sine ullo
motu atq crutiatu. int̾ etiam
blandim̃ta nutricum. o ioca arri¬
dentium. & leticias alludentitm.
Didici uͦ illa sine penali onere urgẽ.¬
tium. cum me tirgeret cor meum
ad parienda concepta sua: & quia
ñ esset nisi aliqua uerba didi¬
cissem ñ a docenti. btis s aloq̃n¬
tibus. in quorum  & ego auribus
par:turiebam quicquid sentiebũ.
Hinc satis eliicet maiorem
habere ium ad dicenda ista
liberam curiositatẽ: quam metu¬
culosam neceffitatem. S illitis
flaxum. hec restringit legibus
titis deus. legibus tuis a magistroꝵ
fertilis usq ad temptationes mar¬
tẏrum ualentibus legibuis titis
micere salubres a maritudines.
reuocantes nos ad te a iocundita.¬
te pestifera qua recessimtis ade
plina tuia: neq deficiam in con¬
fitendo tibi miserationes tras.

Expanded text:
uis terroribus ac poenis, ut nossem, uis terroribus ac poenis, ut nossem, instabatur mihi uehementer. nam et latina aliquando infans utique nulla noueram et tamen aduertendo didici sine ullo metu atque cruciatu inter etiam blandimenta nutricum et ioca arridentium et laetitias alludentium. didici uero illa sine poenali onere urgentium, cum me urgeret cor meum ad parienda concepta sua, id quod non esset, nisi aliqua uerba didicissem non a docentibus, sed a loquentibus, in quorum et ego auribus parturiebam quidquid sentiebam. hinc satis elucet maiorem habere uim ad discenda ista liberam curiositatem quam meticulosam necessitatem. sed illius fluxum haec restringit legibus tuis, deus, legibus tuis a magistrorum ferulis usque ad temptationes martyrum, ualentibus legibus tuis miscere salubres amaritudines reuocantes nos ad te a iucunditate peiplina tua; neque deficiam in confitendo tibi miserationes tuas,
Abbreviated transcription (Latin):
Item si querã quid horum maiore
uite huiꝰ in cominodo quisq o¬
bliuiscatur legere & scribere. an
poetica illa fignienta: quis non
tideat quid responstirus sit qui
ñ est penitꝰ T oblitus sui᷑ Pec¬
cabam ergo  pue̾r. cum illa
inama istis Tutilioribus amore
p̃ponebam: uel potius ista oderam.
illa amabam. lamuͦ unum
& unum. duo. & duo. qua¬
tuor: odiosa cantio michi erat:
& dulcis  simum spectaculum
uanitatis ͥ equiis ligneus plenꝰ
armatis. & trorie incendicum: atq
ipsuus umbra creise. Ctr gͦ grecam
etiam gramaticam oderam talia cã¬
tantem: Nam  homerus perittis
tales fabellas texint. & dulcissime
tianus ẽ: michi tamen amartis erat
puero. Credo etiam grecis ꝑtieris
turgilius ita sit. cum etim sic dicere
coguntur. ut ego illum: uidelicet
difficulter. Diffictiltas omino edi¬
cende lingne peregͥne quasi felle
asꝑgebat omnes suatutates grecas
fabulosarum narrationum. Ntil¬
la enim uerba illa notieram. & se.¬

Expanded text:
item si quaeram, quid horum maiore item si quaeram, quid horum maiore uitae huius incommodo quisque obliuiscatur, legere et, scribere an poetica illa figmenta, quis non uideat, quid responsurus sit, qui non est paenitus oblitus sui? peccabam ergo puer, cum illa inania istis utilioribus amore praeponebam uel potius ista oderam, illa amabam. iam uero unum et unum duo, duo et duo quattuor odiosa cantio mihi erat et dulcissimum spectaculum uanitatis equus ligneus plenus armatis et Troiae incendium atque ipsius umbra Creusae. Cur ergo graecam etiam grammaticam oderam talia cantantem? nam et Homerus peritus texuerat tales fabellas et dulcissime uanus est et mihi tamen amarus erat puero. credo etiam graecis pueris Vergilius ita sit, cum eum sic discere coguntur ut ego illum. uidelicet difficultas, difficultas omnino ediscendae linguae peregrinae quasi felle aspergebat omnes suauitates graecas fabulosarum narrationum. nulla enim uerba illa noueram et sae
Abbreviated transcription (Latin):
scribere didici. S nunc in aĩa
tua dicat michi. ñ est ita. non ẽ
ita: melior est prorsus doctrina
illa prior. Nam ecce paratior sũ
abliuisci errores enee. atq omĩa
qusmodi: quã scribere & legere.
At enuim uela pendent liminibꝰ
gramaticarum scolaram: s ñ illa
magis honorem secreti. quã tegu-¬
pientum erporis significant. Non
clament aduersum me quos iam
non timeo. dum confiteor tibi
que uult amina mea deus m̃s.
& ad quiesco in reprehensione
malarum uarum mearum. ut
diligam bonas uias tuas: ñ cla-¬
ment aduersum me uenditores
gramatice uel emptores. qr si ꝓpo-¬
nam eis interrogans utrum uerũ
sit: quod eneam aliquando char-¬
taginem uenisse poeta dicit. in¬
doctiores nescire se respondebunt.
doctiores autẽ etiam negabunt
uerum esse. At si queram quibꝰ
litteris scribatur enee nomen. om¬
nes michi qui hec didicerunt
uerum respondent. scdm id padt̃
& placitum quod inter se
homi.nes ista signa formar̃t.

Expanded text:
scribere didici. Sed nunc in anima scribere didici. Sed nunc in anima tua dicat mihi: non est ita, non est ita; melior est prorsus doctrina illa prior. nam ecce paratior sum obliuisci errores Aeneae atque omnia eius modi quam scribere et legere. at enim uela pendent liminibus grammaticarum scholarum, sed non illa magis honorem secreti quam tegimentum erroris significant. non clament aduersus me quos iam non timeo, dum confiteor tibi quae uult anima mea, deus meus, et adquiesco in reprehensione malarum uiarum mearum, ut diligam bonas uias tuas. non clament aduersus me uenditores grammaticae uel emptores, quia, si proponam eis interrogans, utrum uerum sit quod Aenean aliquando Karthaginem uenisse poeta dicit, indoctiores nescire se respondebunt, doctiores autem etiam negabunt uerum esse. at si quaeram, quibus litteris scribatur Aeneae nomen, omnes mihi, qui haec didicerunt, uerum respondent et secundum id pactum et placitum, quo inter se i homines ista signa firmarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
erroꝵineorum. & plorare didonẽ
mortuam quia se occidit obamo¬
rem: cum interea meipsum in
his a te morientem deas uita mei
siccis oculis fertẽ miserrimus. Qd
enim miserius misero non miserã.¬
te se ipscim. & flente didonis moe-¬
tem. quȩ fiebat amiando eneam:
sĩ flente autẽ mortem siram. quie
fiebat ñ amando ter Omnes ds̃
ltmen cordis mei. & panis oris intꝰ
amiine mẽȩ. & uirtus maritans
mentem meam. & sintm cogitatio¬
nis meẽ: non te amabam. & form¬
tabar abste: & fornicanti sonabat
undiq enge euge. Amicitia enĩ
mundi huiꝰ forncatio ẽ abste: &
cuge etige dicitur. ut pudeat. siñ
ta homo sit. Et hec non flebam.
flebam didonem extinctam fer¬
oq extrema secutam: sequens ip¬
e extrema condita tua relictote.
t̾ra iens in terram: & si ꝓhibe-¬
ter ea legere: dolerem.qgia ñ le¬
gerem quod dolerem. Talis dem̃¬
tia honestiores & uberiores littere
putabantur: quã ille quibꝰ legere

Expanded text:
errorum meorum et plorare Didonem errorum meorum et plorare Didonem mortuam, quia se occidit ab amore, cum interea me ipsum in his a te morientem, deus uita mea, siccis oculis ferrem miserrimus. Quid enim miserius misero non miserante se ipsum et flente Didonis mortem, quae fiebat amando Aenean, non flente autem mortem suam, quae fiebat non amando te, deus, lumen cordis mei et panis oris intus animae meae et uirtus maritans mentem meam et sinum cogitationis meae? non te amabam et fornicabar abs te et fornicanti sonabat undique: euge, euge." amicitia enim mundi huius fornicatio est abs te et euge, euge" dicitur, ut pudeat, si non ita homo sit. et haec non flebam et flebam Didonem extinctam ferroque extrema secutam, sequens ipse extrema condita tua relicto te et terra iens in terram: et si prohiberer ea legere, dolerem, quia non legerem quod dolerem. talis dementia honestiores et uberiores litterae putantur quam illae, quibus legere et
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatẽ meam: in eo autẽ. quidi¬
cere nolebam. titebaris ad penam¬
meã: ꝗtia plecti ñ eram indignꝰ.
tantuliis puer. & tantiis peccator.
Ita de non bene facientibus. tu be
ne faciebas michi: & de peccante
me ipso. iuste retribuebas michi.
Itissisti enti & sic est: tit pena fua
sibi sit omnis in ordinatus animtis.
imbuebar: ne nanc quidem michi
satis exploratũ ẽ. Ad amaueram
enim latinas: ñ quas pͥmi magit᷑.
s quas docent qui gramatici no¬
cantur. Ham illas primas ubi le¬
gere & scribere  numerare dicit.
non minus onerosas penalesq ha¬
bebam: quam omnes grecas. Ilude
tamen & hoc. msi de peccato &
uanitate inte: qua caro eram ob
sp̃c ambulans. os ñ reuertens:
Nam utiq mebiores quia certio.¬
res erant prime ille litere quibꝰ
fiebat in ine o factum ẽ: o habeo
illud ut legam siquid scͥptum in¬
uenio. & scribam ipse siquid uolo.
quam ille quibus denere coge-¬
bar enee nescio cinus errores oblitꝰ

Expanded text:
utilitatem meam; meo autem qui diutilitatem meam; meo autem qui discere nolebam, utebaris ad penam: qua plecti non eram indignus tantillus puer, tantus peccator. Ita de non bene faciene faciebas mihi; et de peccante meipso juste retribuebas mihi. Jussisti enim, et sic est, ut poena sua sibi sit omnis inordinatus animus. Cimbuebar, ne nunc quidem mihi satis exploratum est. Adamaveram enim latinas, non quas primi magistri, sed quas docent qui grammatici vocantur. Nam illas primas ubi legere et scribere et numerare discitur, non minus onerosas poenalesque habebam, quam omnes graecas. Unde tamen et hoc nisi de peccato et uanitate uitae, qua caro eram et spiritus ambulans et non reuertens? nam utique meliores, quia certiores, erant primae illae litterae, quibus fiebat in me et factum est et habeo illud, ut et legam, si quid scriptum inuenio, et scribam ipse, si quid uolo, quam illae, quibus tenere cogebar Aeneae nescio cuius errores oblitus
Abbreviated transcription (Latin):
& id ageretur metum meorum mea-¬
q diligentia: ut recepta salus anime
meẽ. tuta esset tutela tua. qui de-¬
disses eanr: Melius uͦ. S quot &¬
quanti fluctas impendere tempta¬
tionum post pueritiam uidebantur
Noue rat eos iam illa mater: & ter¬
ram.  ꝑ eos unde postea formarer.
quã .. ipsam iam effigiem cõmit
ritia. R. de qua michi minus quã
de ado I lescentia metuebatur.
non amabam litteras: & me
in eas tirgeri oderam. & urgebar
tam̃. & bene michi fiebat. nec fa¬
ciebam ego bene. non enim dicerẽ
nisi cogerer. Nemo enim inuitas
bene facit etiam si bonũ est quod
facit: nec qui me uirgebant. bene
faciebant. s bene michi fiebat. ab¬
ste deus mens. Illi enim non intue¬
bantur quo referrem qui me dif¬
cere cogebant: preter quam ad sa¬
tiandas insatiabiles cupiditates copi
ose inopie o ignominose gloriȩ.
Tt uero cit numerati sunt capilli
capitis nr̃i: erpore omniũ qui micha
instabant. ut dicerem. utebaris ad

Expanded text:
et id ageretur mecum meorum meaqet id ageretur mecum meorum meaque diligentia, ut recepta salus animae meae tuta esset tutela tua, qui dedisses eam? Melius vero. Sed quot et quanti fluctus impendere tentationum post pueritiam videbantur, noverat eos jam illa mater; et terram per eos unde postea formarer, quam ipsam jam effigiem committritia, de qua mihi minus quam de adolescentia metuebatur, non amabam litteras, et me in eas urgeri oderam; et urgebar tamen, et bene mihi fiebat, nec faciebam ego bene: non enim discerem, nisi cogerer. Nemo autem invitus bene facit, etiamsi bonum est quod facit. Nec qui me urgebant, bene faciebant; sed bene mihi fiebat abs te, Deus meus. Illi enim non intuebantur quo referrem quod me discere cogebant, praeterquam ad satiandas insatiabiles cupiose inopie et ignominiose glorie. Tu vero cui numerati sunt capilli nostri et errore omnium qui mihi instabant ut discerem utebaris ad