comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tas quȩ dicta .ẽ domus. Utrũq enĩ
paulo ante dictũ.ẽ. Nisi dñs aedifi.¬
cauerit domũ : in uanũ laborauer̃
aedi ficantes eam. Et ne istã domũ
audiendo paruum aliquid putares.
Nisi dñs inquit custodierit ciuitatẽ
inuanũ laborauit qui custodit illã
Est ergo domus : quȩ .ẽ ciuitas.
Ipsa orgo hab& ianuam tamquam
domuss : & hab& portã tãquã ciuitas
Qui. ẽ. ergo ianua domꝰ : ipse . ẽ. por¬
ta ciuitatũs Ergo si xp̃s porta ciui¬
tatis. ille non erubescit qui in xp̃o stat.
& sic p̃dicat. Qui autẽ contra xp̃m
p̃dicat : claudit᷑ contra illũ porta
Qui sunt isti qui contra. xpm prę¬
dicant : qui negant quia missȩ suNt
sagittae de manu potentis. & ꝑue¬
ner usq in fines terrȩ: Et ipsa he
reditas dñi de qua dictum ẽ: pos¬
tula ame & dabo tibi gentes here¬
ditatem tuam & possessionẽ tuã t̃mi¬
nos t̾rȩ. Predicatum ẽ. auditũ . ẽ. an¬
te quã fier&. &iam factum nolunt
agnoscere. Qui disputant ergo con¬

Expanded text:
us. Utrumque enim paulo ante dictum est: «Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam;» et ne istam domum audiendo parvum aliquid putares, «Nisi Dominus,» inquit, «custodierit civitatem, in vanum laboravit qui custodit eam.» Illa est ergo domus quae est civitas. Ipsa ergo habet januam tanquam domus, et habet portam tanquam civitas. Qui est ergo janua domus, ipse est porta civitatis. Ergo si Christus porta civitatis, ille non erubescit qui in Christo stat, et sic praedicat. Qui autem contra Christum praedicat, clauditur contra illum porta. Qui sunt illi qui contra Christum praedicant? Qui negant quia missae sunt sagittae de manu potentis, et pervenerunt usque in fines terrae; et ipsa est haereditas Domini, de qua dictum est, «Postula a me, ditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae» . Praedicatum est, auditum est, antequam fieret; et jam factum nolunt agnoscere Qui disputant ergo con
Abbreviated transcription (Latin):
uerit domum inuanum TABORa¬
UERUNT AEDIFICANTES EAM
multi in edificando. Sed si non ille
aedific& : in uanum laborauer̃ aedi-¬
ficantes eam. Qui sunt isti qui labo.¬
rant aedificantes  Om̃s qui in eccła
p̃dicant uerbum dĩ: ministri sacra.¬
mentorum dei Om̃s currimus om̃s
laboramus. om̃s aedificamus modo:
& ante nos currunt. laborauer̃. ȩdi¬
ficauer᷑ Sed nisi dñs ȩdificauerit
domũ: in uanũ laborauer̃ aedifican¬
tes eam. Ideo quosdam uiden tesru-¬
ere apłi. & ꝓprie paulus ait. dies
obseruatis & annos. & menses. & tem.¬
pora : timeo uos neforte sine causa
laborauerim inuos. Quia nouerat
se intus a dño aedificari plangebat
istos : quia sine causa laborauerat
in eis Nos ergo loquim᷑ foris: ille
ȩdificat intus Quomodo audiatis
nos aduertimꝰ : quid cogitatis ulle¬
n solus nouit qui cogitationes ur̃as
uid&. ipse aedificat ipse mon&. ip̾e
terr& ipse intellectum aꝑit. ipse
ad fidem applicat sensum ur̃m.

Expanded text:
verit domum, in vanum laboraverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam.» multi in aedificando; sed si non ille aedificet, «in vanum laboraverunt aedificantes eam.» Qui sunt qui laborant aedificantes? Omnes qui in Ecclesia praedicant verbum Dei, ministri Sacramentorum Dei. Omnes currimus, omnes laboramus, omnes aedificamus modo; et ante nos cucurrerunt, laboraverunt, aedificaverunt: sed «nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt, aedificantes eam.» Ideo quosdam videntes ruere Apostoli, et proprie Paulus ait: «Dies observatis, et annos, et menses, et tempora; timeo vos», «ne forte sine causa laboraverim in vos» . Quia noverat se intus a Domino aedificari, plangebat istos, quia sine causa laboraverat in eis. Nos ergo loquimur foris, ille aedificat intus. Quomodo audiatis, nos advertimus; quid cogitetis, ille solus novit qui cogitationes vestras videt. Ipse aedificat, ipse monet, ipse terret, ipse intellectum aperit, ipse ad fidem applicat sensum vestrum:
Abbreviated transcription (Latin):
dem & in figura futurȩ eccłae & cor¬
poris dñi Vude dicit in eugłio.
Soluite templum hoc : & in triduo
excitabo illud Quia ergo ipse ae¬
dificauerat illud templum: aedi¬
ficauit sibi templum uerus salomon
Est autẽ ille uerus pacificus dequo
dicit apłs: ipse .ẽ etum pax nrã
qui fecit utraq unum Illẽ .ẽ. uerꝰ
pacificus : qui duos parietes e di¬
uerso uenientes inse copulauit
Quib factus .ẽ. lapis angularis
uenientem popłm ex circũ cisione
credentium. & uenientẽ popłm
ex p̃putio gentium & ipsorũ cre¬
dentiumFecit unã ȩccłam de dũ¬
ob. popłis & factus est illis lapis
angularis. Et ideo uerus pacificꝰ
quia illeuerus salo mon
Salomon autem ille filius dauid
de muliere bersabee rex in isrł
figuram gestabat huius pacifici
quando templum aedificauitt
Ideo ne illum putes salomonem quia
ȩdi fica uit domũ dõ: aliũ salomonem
tibi ostendens ista scriptura sic coepit
in psalmo.

Expanded text:
dem et in figura futurae Ecclesiae et cordem et in figura futurae Ecclesiae et corporis Domini; unde dicit in Evangelio, «Solvite templum hoc, et in triduo excitabo illud» : quia ergo ipse aedificaverat illud templum, aedificavit sibi templum verus Salomon est autem ille verus pacificus, de quo dicit Apostolus, «Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum.» Ipse est verus pacificus, qui duos parietes e diverso venientes in se copulavit, quibus factus est lapis angularis, venienti populo ex circumcisione credentium, et venienti populo ex praeputio Gentium et ipsorum credentium; fecit unam Ecclesiam de duobus populis, factus est illis lapis angularis , et ideo vere pacificus. Quia ergo ille verus Salomon; Salomon autem ille filius David de muliere Bethsabee , rex Israel, figuram gestabat hujus pacifici, quando templum aedificavit: ideo ne illum putes Salomonem qui aedificavit domum Deo, alium Salomonem tibi ostendens Scriptura sic coepit in Psalmo:
Abbreviated transcription (Latin):
lium. in caritate aeternorũ. Sed qua¬
re sit additũ salomonis: quantum
inspirauerit dñs dicam caritati
urẽ. Salomon erat tempore suo
filius dauid magnius ille ꝑ quem
multa scã precepta & salubria
monita : & diuina sacramenta
sps sc̃s indiuinis litteris opatus est
Nam ipse salomon mulierum amator
fuit : & reꝓbatus ẽ. adõ. Et usq ad¬
eo laqueus illi fuit illa cupiditas
ut a mulierib etiam idolis sacrifi.¬
care cogeret᷑. Sic de illo scriptura
testis .ẽ. Sed illo cadente quȩ ꝑ illi
dicta sunt delerentur : iudicarent᷑
quia ipse dixerat. non ꝑ illũ dicta
erant. Optimȩ igit᷑ etiam hoc egit
bueretur : peccatum autẽ hominis
homini Quid mirum. quia in popło
dĩ cecidit salomon: in paradiso non
cecidit adam: Non cecidit de cęlo
angłs & diaboluis factus est : Ideo
docemur in nullo hominũ spem ẽẽ
ponendam. quia & iste salomon ae¬
dificauerat templũ dño. inty po qui¬

Expanded text:
lium, in charitate aeternorum. Sed qualium, in charitate aeternorum. Sed quare sit additum, «Salomonis,» quantum inspiraverit Dominus, dicam Charitati vestrae. 2. Salomon erat tempore suo filius David, magnus ille, per quem multa sancta praecepta et salubria monita et divina sacramenta Spiritus sanctus in divinis Litteris operatus est. Nam ipse Salomon mulierum amator fuit, et reprobatus est a Deo: et usque adeo laqueus illi fuit illa cupiditas, ut a mulieribus etiam idolis sacrificare cogeretur, sicut de illo Scriptura testis est . Sed si illo cadente, quae per illum dicta sunt, delerentur; judicaretur quia ipse dixerat, non per illum dicta erant. Optime igitur etiam hoc egit bueretur; peccatum autem hominis homini. Quid mirum quia in populo Dei cecidit Salomon? In paradiso non cecidit Adam? Non cecidit de coelo angelus, et diabolus factus est? Ideo docemur in nullo hominum spem esse ponendam. Quia et iste Salomon aedificaverat templum Domino , in typo qui
Abbreviated transcription (Latin):
NTER om̃ia cantica quib est
titulus canticum graduum: iste psal¬
mus aliquid amplius intitulo acce¬
pit quod additum est salomonis
Sic enim pręnotatur: canticum
graduum salomonis. Itaq fecit nos
intentos inusitatior titulus cȩteris:
ut quȩramus quare sit additũ salo¬
monis Nam quid sit canticũ gra¬
duum: non opus. ẽ. sȩpe repetere
Plura erum hinc dicta sunt: qui a
qui cantat ascendit. ascendentis uox
in affectu pietatis & caritatis. ad illã
suꝑnam hierłm cui sus piramus quã¬
diu peregrinam᷑ & ubi lȩtabim cum
a peregrinatione redierimus As¬
cendit ad hanc om̃is qui ꝓficit
cadit abhac om̃is qui deficit Nec
pedib ascendere quȩras nec pedib
te descendere putes. Amando dm̃
ascendis: amando scłm cadis. Sun
ergo ista cantica amantium quodã
sc̃o desderio flagrantiũ Ardent
qui ista cantant excorde. Quoꝵ
etiam cor ardens inuenitur in morib.
in bona conuersatione. in oꝑib scđm
prȩcepta dei. in contemptu tẽpora¬

Expanded text:
nter omnia cantica quibus est titulus, «Canticum graduum,» iste psalmus aliquid amplius in titulo accepit, quod additum est, «Salomonis.» Sic enim praenotatur: «Canticum graduum Salomonis.» Itaque fecit nos intentos inusitatior titulus caeteris, ut quaeramus quare sit additum, «Salomonis.» Nam quid sit «Canticum graduum,» non opus est saepe repetere; plura enim dicta sunt hinc, quia cantat ascendentis vox in affectu pietatis et charitatis ad illam supernam Jerusalem, cui suspiramus quamdiu peregrinamur, et ubi laetabimur cum a peregrinatione redierimus. Ascendit ad hanc omnis qui proficit; cadit ab hac omnis qui deficit. Nec pedibus ascendere quaeras, nec pedibus te descendere putes: amando Deum, ascendis; amando saeculum, cadis. Sunt ergo ista cantica amantium, quodam sancto desiderio flagrantium. Ardent qui ista cantant ex corde, quorum etiam cor ardens invenitur in moribus, in bona conversatione, in operibus secundum praecepta Dei, in contemptu tempora
Abbreviated transcription (Latin):
mines in mari. & nudi exeunt:
Multi naufragauerunt cũ paulo
Amatores huius scłi. passi sunt
naufragium & nudi om̃s exier̃
illi Et qđ foris habebant ami¬
serunt : & domũ cordis sui in anẽ
inuenerunt:. Paulus autẽ incor¬
deferebat patrimonium fidei suȩ
nullis fluctib nullis tempestã¬
tib potuit auferri. Nudus exiit :¬
& diues exiit. Tales diuitias quȩ¬
rere debemus. Sed non eas uideo
dicis mihi Stulta anima. non
eas uides oculis carnis tuȩ. ha¬
beto oculum cordis & uides eas
Sed non uides fidem. Quare illam
uides in altero: quare clamas qͣn¬
do tibi frangitur. si non eam uides
frangat tibi aliquis. fidem clamas.
Uis ergo tibi exhiberi: & tunc ui¬
des cũ petitur. ut ex hibeas tunc
non uides. Qđ clamas aliũ non ha-¬
bere ergate. plange te Nĩ habere
erga aliũ: & uide quia peccatũ qđ
facis sine substantia .ẽ. Qđ enm
adquiritur de peccato. uidetur
eẽ. substantia: sed & hoc non ad¬

Expanded text:
 in mari, nudi exeunt.  in mari, nudi exeunt. Multi naufragaverunt cum Paulo : amatores hujus saeculi passi sunt naufragium, et nudi omnes exierunt; illi et quod foris habebant amiserunt, et domum cordis sui invenerunt inanem: Paulus autem in corde ferebat patrimonium fidei suae; nullis fluctibus, nullis tempestatibus potuit auferri; nudus exiit, et dives exiit. Tales divitias quaerere debemus. Sed non eas video, dicis mihi. Stulta anima, non eas vides oculis carnis tuae; habeto oculum cordis, et vides eas. Sed non vides fidem. Quare illam vides in altero? Quare clamas quando tibi frangitur, si non eam vides? Frangat tibi aliquis fidem; clamas. Vis ergo tibi exhiberi, et tunc vides; cum petitur, ut exhibeas, tunc non vides? Quod clamas alium non habere erga te, plange te non habere erga alium. Et vide quia peccatum quod facis, sine substantia est. Quod enim acquiritur de peccato, videtur esse substantia. Sed et hoc non ac
Abbreviated transcription (Latin):
Considerent ergo homines pecca¬
ta sua. uideantꝰ si habent substan¬
tiam ipsa peccata: propter qđ
irritauit dñm peccator. Sinon
uides peccatum tuum ante quã
facias : uł iam fecisti considera
dulcedo huius scłi. ad tempus
fauces indulcat. In magnittn am̃a.¬
ritudinem postea conuertetur
Ecce peccasti & lucrum fecisti
Quid est qđ fecisti lucrum : ut
lucrum faceres offendisti deum
Ut augeres pecuniam fides dimi
ra fidem auro. si uenalis ess&
in nundinis: fides haber& pre¬
tium. Tuera tua cogitas. damna
tua non cogitas: de arca gaudes.
de corde non plangis: Abundas
nescio quid in arcã tua sed uide
quid diminutum sit incorde
tuo Cum aperueris arcam inue¬
nies solidos quirion erant benẽ
quia gaudes. eẽ ibi quod non ĩbi
erat : Attende arcam cordis
erat ibi fides: & non est Si hac
gaudes. quare hac non plangis:
plus ꝑdidisti : quã ad quisisti
uis uidere quid ꝑdideris nec
naufragio tibi poss& auferri
Nam aliquando ꝑdunt om̃ia ho¬

Expanded text:
Considerent ergo omnes peccaConsiderent ergo omnes peccata sua, videant si habent substantiam ipsa peccata. Propter quid irritavit Deum peccator ? Si non vides peccatum tuum antequam facias, vel jam cum fecisti considera. Dulcedo hujus saeculi ad tempus fauces indulcat; in magnam amaritudinem postea convertetur. Ecce peccasti, et lucrum fecisti: quid est, quod fecisti lucrum? Ut lucrum faceres, Deum offendisti, ut augeres pecuniam, fides demira fidem auro; si venalis esset in nundinis fides, haberet pretium? Lucra tua cogitas, damna tua non cogitas? De arca gaudes, de corde non plangis? Abundat nescio quid in arca tua; sed vide quid imminutum sit in corde tuo. Cum aperueris arcam, invenies solidos qui non erant: bene, quia gaudes esse ibi quod ibi non erat. Attende arcam cordis; erat ibi fides, et non est. Si hac gaudes, quare hac non plangis? Plus perdidisti quam acquisisti. Vis videre quid perdideris? Nec naufragio tibi posset auferri. Nam aliquando perdunt omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ut pene uiui consentirent
ut pene uiui absorberentur
Iam ergo euadentes. iã securi sed
ipsius periculi magnitudinem
recordantes. putas inquiunt ꝑ¬
transiit anima nr̃a a quã sine
substantia Que .ẽ. aqua sine
substantia. nisi aqͣua peccatorũ.
sine substantia: Peccata enĩ non
habent substantiam. In opiam
habent: non substantiam. Eges¬
tatẽ habent: non substantiam.
In ista aqua sine substantia: per¬
didit ille minor filius totam subs.¬
tantiam suam Nostis enim quia
minor filius peregrinatus ẽ & di¬
xit patri .da mihi portionẽ subs¬
tantiȩ quȩ me contingit. Quid
tibi uis melius: Apud patrẽ ser¬
uatur tua . ẽ dilapidare illam
uis ꝓficisciuis longius. damͥ.
sedda mihi : dedit illi. Profectus
in regionem longinquã uiuens
ꝓdige cũ meretricib: ꝑdidit
totam substantiam. Egens re¬
mansit porcos pauit. In egesta¬
te sua : patris diuitias recordat᷑¬
Nisi enim eum egestas pulsass&.
illam saciecatẽ non desiderar&

Expanded text:
ut pene vivi consentirent, ut pene vivi consentirent, ut pene vivi absorberentur: jam ergo evadentes, jam securi, sed ipsius periculi magnitudinem recordantes, Putas, inquiunt, «pertransiit anima nostra aquam sine substantia?» 9. Quae est aqua sine substantia, nisi aqua peccatorum sine substantia? Peccata enim non habent substantiam: inopiam habent, non substantiam; egestatem habent, non substantiam. In ista aqua sine substantia, perdidit ille minor filius totam substantiam suam. Nostis enim quia minor filius peregrinatus est, et dixit patri: «Da mihi portionem substantiae quae me contingit.» Quid tibi vis? Melius apud patrem servatur; tua est: dilapidare illam vis; proficisci vis longius. «Da mihi;» sed «da mihi.» Dedit illi. Profectus in regionem longinquam vivens prodige cum meretricibus, perdidit totam substantiam: egens remansit, porcos pavit; in egestate sua patris divitias recordatur . Nisi eum egestas pulsasset, illam satietatem non desideraret.
Abbreviated transcription (Latin):
modo enim latini potuer expres¬
serunt. qđ greci dicunt ar̃a sic
enim habent greca exemplania
ara. quia dubitantis uerbũ est
Expressum quidem dubitatio¬
nis uerbum qđ est fortasse.
sed non om̃ino hoc ẽ Pos sumus
illud uerbo dicere minus quidem
latine con iuncto: sed apto ad
intelligentias ur̃as. Quod pu¬
nici dicunt iar. non lignũ. sed
quando dubitant. hoc greci. ara
hoc latini possunt uł solent
dicere putas. cum ita loquuntur.
putas euasi hoc. si ergo dicatur.
forsitan euasi: uidetis quia non
hoc sonat. sed quod dixi. putas
Vsitate dr̃. latine non ita dicit᷑
Et potui illud dicere cũ tracto
uobis. Sȩpe enĩ & uerba non
latina dico ut uos intelligatis
In scriptura autẽ non potuit
hoc poni qđ latinũ non ess&
Et deficiente latinitate : positũ
est ꝓ eo quod non hoc sonar&.
Sic tamen intelligite dici. putas
ꝑtransiit anima nr̃a aquam
sine substantia. Et quare dicuNT
putas  quia magnitudo peri-¬
culi uix facit credibile quod

Expanded text:
 enim, Latini expresserunt quod Graeci dicunt ἄρα. Sic enim graeca habent exemplaria, ἄρα: quia dubitantis verbum est, expressum est quidem dubitationis verbo, quod est «fortasse;» sed non omnino hoc est. Possumus illud verbo dicere minus quidem latine conjuncto, sed apto ad intelligentias vestras. Quod Punici dicunt, «iar,» non lignum, sed quando dubitant; hoc Graeci, ἄρα: hoc Latini possunt vel solent dicere, Putas, cum ita loquuntur: Putas, evasi hoc? Si ergo dicatur, Forsitan evasi, videtis quia non hoc sonat: sed quod dixi, Putas, usitate dicitur; latine non ita dicitur. Et potui illud dicere, cum tracte vobis; saepe enim et verba non latina dico, ut vos intelligatis. In Scriptura autem non potuit hoc poni, quod latinum non esset; et deficiente latinitate, positum est pro eo, quod non hoc sonaret. Sic tamen intelligite dici: Putas, «pertransiit anima nostra aquam sine substantia?» Et quare dicunt, Putas? Quia magnitudo periculi vix facit credibile quod
Abbreviated transcription (Latin):
patit᷑ tribulationẽ ad se congerit :
non ad tendebat quando illum ꝑ¬
sequebatur. Ille fugiebat: ille
tor quebat᷑ . Ille timebat : ille ubi
se absconder& quȩrebat Vn de
pateretur ista mala. nisi quia ha¬
bebat Uel in illo disce. quid
fugias. Quia si resquȩ illũ torquebat
te ꝑsequente ne auferretur ate. & te
sic hab& torquere alio ꝑsequente
dettendis quia pinguis est. Si ꝓpt̃ea
illum queris quia pinguis est :
time pinguescere. ne alter te
querat: Et onnã inanit̃ fiunt :
Quȩre finẽ tenebrȩ occurrunt:
Quaere quare nihil occurrit
Ergo exultent & lecentꝰ in xp̃o
qui dicunt ꝑ transiit anima nr̃a
aqũa sine substantia: & recipiant
substantiam suam. Perdider̃ illã
uiuentes ꝓdige. sed non pauper
factus .ẽ. pater. Redeant & inue¬
nient ibi diuitias. quas in longin¬
qua peregrinatione cũ meretricib
consumpserunt. Euadant aquã
sine substantia & dicant Beue¬
dictos dris Qui rion dedit nos

Expanded text:
patitur tribulationem, ad se congerit. patitur tribulationem, ad se congerit. Non attendebat, quando illum persequebatur; ille fugiebat, ille torquebatur, ille timebat, ille ubi se absconderet quaerebat: unde pateretur ista mala, nisi quia habebat? Vel in illo disce quid fugias: quia res quae illum torquebat, te persequente, ne auferretur a te, et te sic habet torquere alio persequente. Attendis quia pinguis est: si propterea illum quaeris, quia pinguis est; time pinguescere, ne alter te quaerat. Et omnia inaniter fiunt: quaere finem; tenebrae occurrunt: quaere quare; nihil occurritErgo exsultent et laetentur in Domino qui dicunt, «Pertransiit anima nostra aquam sine substantia,» et recipiant substantiam suam. Perdiderunt illam viventes prodige; sed num pauper factus est Pater? Redeant, et invenient ibi divitias quas in longinqua peregrinatione cum meretricibus consumpserunt; evadant aquam sine substantia, et dicant: «Bened
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo enm non in aniter iniq facit
sed nemo considerat. Eunt homines.
audiunt ꝓuerbiunt illud uulga¬
re & ꝓuerbia dĩ dormitant in eis
quod ꝓuerbium mallo qđ tenẽo
quã qđ spero: O infelix quid tenes
ecce dicis mallo qđ teneo Tene sic
ut non amittas. & dic mallo quod
teneo. Si autẽ non tenes. quare Nĩ
illud tenes qđ non potes amittere:
Quid ergo tenes: aurũ Teneergo
si tenes. Nion tibi auferat᷑ in uito:
Si autẽ & ꝑ aurum traheris quo
non uis & ideo te quȩrit maior
raptor. quia inuenit minorem rap¬
torem: Ideo te quȩrit maior a qͥla
quia prior cȩpisti leporem. Prȩda
tibi fuit minor. p̃da eris maiori
Haec non uident homines in reb
humanis. tanta cupiditate cȩcar᷑
Mira res. ẽ fr̃s. horrent qui consi¬
derant. Quȩrit potentior infir¬
miorem : & quęrit eum opprimere
Non obaliud. nisi quia hab& qđ illi
auferat. Uid& illum pati sub se tri¬
bulationẽ non obaliuid. nisi ꝓpt̃ qđ
habef: Et hoc ipse ꝓpt̾ quod ille

Expanded text:
Nemo enim non inaniter inique facit; sed nemo considerat. 10. Eunt homines, audiunt proverbium illud vulgare; et proverbia Dei dormitant in eis. Quod proverbium? Malo quod teneo, quam quod spero. O infelix, quid tenes? Ecce dicis, Malo quod teneo; tene sic ut non amittas, et dic, Malo quod teneo. Si autem non tenes, quare non illud tenes quod non potes amittere? Quid ergo tenes? Aurum. Tene ergo; si tenes, non tibi auferatur invito. Si autem et per aurum traheris quo non vis, et ideo te quaerit major raptor, quia invenit minorem raptorem; ideo te quaerit major aquila, quia prior cepisti leporem: praeda tibi fuit minor, praeda eris majori. Haec non vident homines in rebus humanis; tanta cupiditate caecantur. Mira res est, fratres; horrent qui considerant. Quaerit potentior infirmiorem, et quaerit eum opprimere, non ob aliud, nisi quia habet quod illi auferat: videt illum pati sub se tribulationem, non ob aliud, nisi propter quod habet; et hoc ipse, propter quod ille
Abbreviated transcription (Latin):
bitratus .ẽ. es se ȩqualis dõ: Quare
illi non erat rapinae quia natura erat.
Quia in hoc natus erat : ut eẽt ȩqͣlis
illi a quo genitus . ẽ Sed quid fecit
ꝓpt̃ nos sem& ipsum exinaniuit for¬
mam serui accipiens : insimilitudinẽ¬

Expanded text:
bitratus est esse aequalis Deo.» Quare bitratus est esse aequalis Deo.» Quare illi non erat rapina? Quia natura erat, quia hoc natus erat, ut esset aequalis illi a quo genitus est. Sed quid fecit? Propter nos «semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
fatigatus. sedit ad puctum ẜa
tigatio dñi. infirmitas dñi fuit
in firmitas uirtutis infirmitis
sapientiȩ : sed ipsa infirmitas hu¬
militas. Ergo si sedit ex infirmi¬
tate sessio illa humilitatẽ signi¬
ficat & ipsa sessio ipsius id est
humilitas ipsius ipsa nos fecit
saluos Quia qđ infirmum est
dĩ  fortius .ẽ. quam homines
Ideo dicit in quodam psalmo
Dñe tu cognoiusti sessionẽ meam
& resurrectionem meam Id est
humilitatem meam & ex altationẽ
meam. Quid ergo uos ante lucem
uultis exaltari õ filii zebedei:
sic enim uos adloquamur. & ipsos
potius nominemus qui non nobis
irascuntꝰ : quia ideo de illis ista
conscripta sunt. ut alii cauereNT
suꝑbiam in qua ipsi correptisunt
Quid ergo uultis ante lucem
surgere: Inuanum .ẽ. uobis
Exaltari uultis: antequam
hum iliemini Dñs ipse utster qͥ
ẽ. lux ur̃a. humiliatus .ẽ. ut exalta¬
retur. Audite paulũ dicentẽ. Qui
cũ informa dĩ. ẽẽt: non rapina ar¬

Expanded text:
fatigatus sedit ad puteum» . fatigatus sedit ad puteum» . Fatigatio Domini, infirmitas Domini fuit, infirmitas virtutis, infirmitas sapientiae: sed ipsa infirmitas, humilitas. Ergo si sedit ex infirmitate, sessio illa humilitatem significat. Et ipsa sessio ipsius, id est humilitas ipsius, ipsa nos fecit salvos; quia, «Quod infirmum est Dei, fortius est quam homines.» . Ideo dicit in quodam psalmo: «Domine, tu cognovisti sessionem meam, et resurrectionem meam» ; id est humilitatem meam, et exaltationem meam. Quid ergo vos ante lucem vultis exaltari, o filii Zebedaei? Sic enim loquamur, et ipsos potius nominemus, qui non nobis irascuntur; quia ideo de illis ista conscripta sunt, ut alii caverent superbiam in qua ipsi correpti sunt. Quid ergo vultis «ante lucem surgere? In vanum est vobis.» Exaltari vultis, antequam humiliemini? Dominus ipse vester, qui est lux vestra, humiliatus est ut exaltaretur. Audite Paulum dicentem: «Qui cum in forma Dei esset, non rapinam ar
Abbreviated transcription (Latin):
pauloante dixerat filium dĩ .: Timuit
ne moreretur: & ait illi Absit ate
dñe: ꝓpituis estotibi. non fi& illud
Ante lucem uolebat surgere : & luci
consilum dare. Sed quidꝰ fecit dñs
Fecit illum ut post lucem surgat.
Redipost me sathanas. Ideo enim sa¬
tanas quia ante uis surgere Redi
post me : ut ego p̃cedam : tu seqͣris.
Quo ego eo illuc eas Non quo tuuis
ire illuc me uelis ducere. Ergo
illis qui uolebant ante lucẽ surge¬
re : dicit psalmus Inuanum estꝰ
uobis ante lucem surgere & quan¬
do surgimus: cũ fuerimus humi¬
liati. Sur Grte rostea Quam
Sedistis Surrectio: exaltati¬
onem significat Sessio humi¬
litatem significat Aliis locis
intelligitur sessio in honore uidi¬
candi aliis locis humilitatem
oftendit. Quomodo in honore iu-¬
dicandi sessio: sed ebitis suꝑ duo¬
detim sedes iudicantes duod ecĩ
trib isrł. Quomodo insigno hu¬
militatis sessio: hora sexta dñs

Expanded text:
paulo ante dixerat Filium Dei; timuit paulo ante dixerat Filium Dei; timuit ne moreretur, et ait illi, «Absit a te, Domine; propitius esto tibi: non fiet istud.» Ante lucem volebat surgere, et luci consilium dare. Sed quid fecit Dominus? Fecit illum ut post lucem surgeret: «Redi post me, satanas» . Ideo enim satanas, quia ante lucem vis surgere. «Redi post me,» ut ego praecedam, tu sequaris: qua ego eo, illac eas; non qua tu vis ire, illac me velis ducere. 5. Ergo illis qui volebant ante lucem surgere dicit Psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et quando surgemus? Cum fuerimus humiliati: «Surgite» «posteaquam sedistis.» Surrectio exaltationem significat, sessio humilitatem significat. Aliis locis intelligitur sessio in honore judicandi, aliis locis humilitatem ostendit. Quomodo in honore judicandi sessio? «Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel» . Quomodo in signo humilitatis sessio? «Hora sexta Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
dñm suum: ante lucẽ uolebant sur¬
gere. In uanũ ibant: quia non post
Slucem ibant. Illis ergo dicit iste
psalmus. Inuanũ ẽ. uobis ante lu-¬
cem surgere . Tales erant filii zebe¬
dei: qui antequam humiliarentur
scđm passionem dñi iam sibi loca
eligebant ubi sederent. unus ad dex¬
teram. alt̃ ad sinistram. Ante lucẽ
uolebant surgere: ideo in uanũ ibaN
Reuocat illos dñs adhumilitatẽ. cũ
hoc audir&: & ait illis. Potestis bi¬
bere calicem quẽ ego bibiturus sum
Ego ueni humilis. ẽẽ. & uos ante
me uultis. eẽ. excelsi quo ego eo.
illic sequiminĩ ait. Namsi huc
uultis ire quo ego non eo. inuarium
est uobis ante lucẽ surgere. & pecrus
ante lucẽ surrexerat: quando consili¬
um dño dare uolebat. ut non patere¬
tur ꝓ nobis. Dixerat enim ille de pas¬
sione sua. in qua salui futuri eramus :
de ipsa humilitate. Hum ilis enuim pas¬
sus est: Cum ergo de passione sua fu¬
tura dicer&: expauit petrus quuillũ

Expanded text:
dominum suum, ante lucem volebant surdominum suum, ante lucem volebant surgere; in vanum ibant, quia non post lucem ibant. Illis ergo dicit iste psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Tales erant filii Zebedaei, qui antequam humiliarentur secundum passionem Domini, jam sibi loca eligebant, ubi sederent, unus ad dexteram, alter ad sinistram: ante lucem volebant surgere; ideo in vanum ibant. Revocavit illos Dominus ad humilitatem, cum hoc audiret, et ait illis: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» . Ego veni humilis esse, et vos ante me vultis esse excelsi? Qua ego eo, illac sequimini, ait. Nam si hac vultis ire, qua ego non eo, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et Petrus ante lucem surrexerat, quando consilium Domino dare volebat, ut non pateretur pro nobis. Dixerat enim ille de passione sua, in qua salvi futuri eramus, de ipsa humilitate; humilis enim passus est: cum ergo de passione sua futura diceret, expavit Petrus, qui illum
Abbreviated transcription (Latin):
inuanum .ẽ. uobis ante lucẽ sur¬
gere: si surgatis antequã surgat
lux: necesse . ẽ. ut inuanitate re.¬
maneatis : quia in tenebris eritis.
Surrexit lux nr̃a xp̃s: bonũ est
tibi ut surgał post xp̃m. non sur¬
gas ante xpm. Qui surgunt ante
Et qui sunt qui se uolunt p̃ponere
xp̃o qui uolunt hic excelsi esse.
ubi humilis ille fuit: Sint ergo
hic humiles: si uolunt eẽ ibi ex¬
celsi ubi xp̃s excelsus ẽ. Ait
erum de his qui illi adheserant
fide. in quib & nos sumus¬
in illum credimus. Pater inquit
quos mihi dedisti: uolo ut ubiego
sum & ipsi sint mecũ. Magnum᷑
donũ. magna gr̃a: magnã ꝓmis¬
sio frs̃ mei & quis non uult. eẽ
celsus xp̃s. Uis ibi eẽ. ubi est
excelsus s esto humilis ubi & ille
humilis fuit. Fropterea illis dic̃
ipsa lux : non .ẽ. discipłs suꝑma
gistrum nec seruus suꝑ dñm suũ
Qui uolebant discipłi eẽ suꝑ ma.¬
gistrum. & serui uolebant. ẽẽ. suꝑ

Expanded text:
«In vanum est vobis ante lucem sur«In vanum est vobis ante lucem surgere?» Si surgatis antequam surgat lux, necesse est ut in vanitate remaneatis, quia in tenebris eritis. Surrexit lux nostra Christus; bonum est tibi ut surgas post Christum, non surgas ante Christum. Qui surgunt ante Et qui sunt qui se volunt praeponere Christo? Qui volunt hic excelsi esse, ubi humilis ille fuit. Sint ergo hic humiles, si volunt ibi esse excelsi, ubi Christus excelsus est. Ait enim de iis qui illi adhaeserant fide, in quibus et nos sumuspuro corde credimus: «Pater,» inquit, «quos mihi dedisti, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum» . Magnum donum, magna gratia, magna promissio, fratres mei! Et quis non vult esse celsus Christus: vis ibi esse ubi est excelsus? Esto humilis, ubi et ille humilis fuit. Propterea illis dicit ipsa lux: «Non est discipulus super magistrum, nec servus super dominum suum» . Qui volebant discipuli esse super magistrum; et servi volebant esse super
Abbreviated transcription (Latin):
uid& cogitationes ur̃as. Custodit
ille cũ uigilatis: custodit & cũ dor¬
mieritis. Ille enĩ dormiuit incrucẽ
semel & surrexit. iam non dormit
Estote isrł : quia non dormit neq
dormitabit qui custodit isrł. Eia
fr̃s si uolumus sub umbra alarũ dĩ
uolumus uobiscum tamquã uobis
pastores simꝰ : sed cũ illo pastore.uo.¬
biscum oues sumꝰ: Tam quã uobis
ex hoc loco noctores sumꝰ. sed subil¬
lo unomagistro in hac scola uobis
cũ condiscipuli sumus. Si uolumus
custodiri ab illo qui humiliatus. ẽ
ꝓpternos & exaltatus .ẽ ad custo¬
diendos nos: humiles simus Nemo
sibi arrog& aliquid. nemo hab& ali.¬
quid bonii. nisi ab illo acceperit qui
solus bonus ẽ. Qui autem sibi uo.¬
luerit arrogare sapientiam: stul
sapientiã. & illumin& illum. Si
autẽ ante quam ueniat in illum
sapientia. putat se. ẽẽ. sapientẽ:
ante lucem surgit. in tenebris am¬
mo Intianuo ẽ. uosis aute
Lucem SYRGERE Quqd est

Expanded text:
videt cogitationes vestras. Custodit videt cogitationes vestras. Custodit ille cum vigilatis, custodit et cum dormieritis. Ille enim dormivit in cruce semel, et surrexit; jam non dormit. Estote Israel; quia non dormit, neque dormitabit, qui custodit Israel . Eia, fratres, si volumus sub umbra alarum Dei volumus vobiscum. Tanquam vobis pastores sumus, sed sub illo Pastore vobiscum oves sumus. Tanquam vobis ex hoc loco doctores sumus; sed sub illo uno Magistro in hac schola vobiscum condiscipuli sumus. 4. «vers.» 2. Si volumus custodiri ab illo qui humiliatus est propter nos, et exaltatus est ad custodiendos nos, humiles simus. Nemo sibi arroget aliquid. Nemo habet aliquid boni, nisi ab illo acceperit, qui solus bonus est. Qui autem sibi voluerit arrogare sapientiam, stulsapientia et illuminet illum. Si autem antequam veniat in illum sapientia, putat se esse sapientem; ante lucem surgit, et ammo? «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Quid est,
Abbreviated transcription (Latin):
ebat. custos erat. uigilabat qͣntũ
poterat suꝑ eos quib p̃erat : &¬
episcopi hoc faciunt. Nam ideo
altior locus positus .ẽ. ep̃is : ut
ipsi suꝑ intendant & tam quã cus¬
intendit : quia desuꝑ uid&. Quo¬
modo enĩ uinitori altior locus
ad custodiendam uineam: sic
& ep̃is altior locus factus est
Et de isto alto loco. periculosa
redditꝰ ratio. nisi eo corde stemꝰ
hic ut humilitate sub pedibus
ur̃is simus & ꝓuobis oremus
Vt qui nouit m̃tes ur̃as ipse
custodiat. quia nos intranites.
uos exeuntes possumus uidere
Usq: ad eo autẽ non uidemus quid
cogitetis in cordib ur̃is : ut neq:
quid agatis in domib ur̃is uidere
possimus Quomͦ ergo custodimus:
quomodo homines. Quantum pos¬
sumꝰ : quantũ accepimus. & quia
nos sicut homines custo dimus. & ꝑfecte
custodire non possumus: ideo sine
custode remanebitis Nam ubi
Laboramus in custodiendo : sed uanus
est labor nr̃. nisi ille custodiat qui

Expanded text:
ebat, custos erat; vigilabat, quantum ebat, custos erat; vigilabat, quantum poterat, super eos quibus praeerat. Et episcopi hoc faciunt. Nam ideo altior locus positus est episcopis, ut ipsi superintendant, et tanquam cuserintendit, quia desuper videt. Quomodo enim vinitori altior fit locus ad custodiendam vineam, sic et episcopis altior locus factus est. Et de isto alto loco periculosa redditur ratio, nisi eo corde stemus hic, ut humilitate sub pedibus vestris simus, et pro vobis oremus, ut qui novit mentes vestras ipse custodiat. Quia nos intrantes vos et exeuntes possumus videre; usque adeo autem non videmus quid cogitetis in cordibus vestris, ut neque quid agatis in domibus vestris videre possimus. Quomodo ergo custodimus? Quomodo homines; quantum possumus, quantum accepimus. Et quia nos sicut homines custodimus, et perfecte custodire non possumus, ideo sine custode remanebitis? Absit. Nam ubi Laboramus in custodiendo, sed vanus est labor noster, nisi ille custodiat qui
Abbreviated transcription (Latin):
est qđ estis uos. Om̃s autẽ fideles
quȩ .ẽ. domus dĩ non solũ qui mođo
sunt. sed & qui ante nos fuer̃ & iam
dor mier̃. & qui postnos futuri s.
ad huc qui nasci habent. in reb
humanis usq infinem scłi: congrega¬
tiinunum fideles innumerabiles.
sed dño numerati. de quib dicit
illa quȩ modo gemunt int᷑paleas
quȩ massam unã factura sunt
quando area infine fuerit uenti.¬
lata Om̃is ergo numerus fidelium
scõꝵ. ex hominib cõmutandorum.
ut fiant aequales angłis dĩ adiunc¬
ti etiam ipsi angłis qui modo non
peregrinantur sed expectant nos
quarido a peregrinãtione rede¬
amus : om̃s simul unam domũ dĩ
faciunt & unã ciuitatẽ ipsa .ẽ. hierłm
Hab& custodes. Quomodo hab& ae-¬
dificantes. quomodo laborantes
ut ȩdi ficetur sic hab& & custodi¬
entes Nam ad custodiam ꝑtin&
qđ dicit apłs: timeo ne sicut ser¬
pens euam seduxit astutia sua.
sic & ur̃ȩ m̃tes corrumpantur
a castitate quȩ. ẽ. in xp̃o. Custodi¬

Expanded text:
tis vos'. Omnes autem fideles, quae est domus Dei, non solum qui modo sunt, sed et qui ante nos fuerunt, et iam dormierunt, et qui post nos futuri sunt, adhuc qui nasci habent in rebus humanis usque in finem, congregati in unum, fideles innumersed Domino numerati, de quibus dicitilla quae modo gemunt inter paleas, quae massam unam factura sunt, quando area in fine fuerit ventilata : omnis ergo numerus fidelium sanctorum, ex hominibus commutandorum ut fiant aequales Angelis Dei, adjuncti etiam ipsi Angelis, qui modo non peregrinantur, sed exspectant nos quando a peregrinatione redeamus; omnes simul unam domum Dei faciunt, et unam civitatem. Ipsa est Jerusalem. Habet custodes: quomodo habet aedificantes, laborantes ut aedificetur; sic habet et custodientes. Nam ad custodiam pertinet quod dicit Apostolus: «Timeo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur a castitate quae est in Christo» . Custodi
Abbreviated transcription (Latin):
differebas. iam da qm̃ anima meaue¬
lut terra sine aquatibi: Cito exaudime
tuus: quia defecit sp̃s ms̃ Ipsa ẽ. causa
ut cito exaudi as: quia defecit sp̃s m̃s
factus sum iã pauꝑ spũ: beatũ me fac ip
regno cęloꝵ. In quo enĩ uiuit sps eius :

Expanded text:
differebas, jam da; quoniam «anima mea vedifferebas, jam da; quoniam «anima mea velut terra sine aqua tibi. Cito exaudi me, tuus, quia «defecit spiritus meus:» ipsa est causa ut cito exaudias, quia «defecit spiritus meus.» Factus sum jam pauper spiritu; beatum me fac in regno coelorum . In quo enim vivit spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
& omne donũ ꝑfectũ desursũ ẽ. descen¬
dens a patre luminũ: apud quẽ ñ est
trans mutatio. nec mom̃ti obũbratio
Cum hoc uidere aduersus oꝑa mala
qđ fecerã in me. Extendi mrarioreas
adre. Extendi inquit manꝰ meas ad te
Animã orea uelut t̃̾ra sine aqua tibi
Complue inquit me: ad faciendũ fructũ
bonũ. dns enĩ dabit suauitatẽ : & t̃ra nrã
det fructũ suũ Extendi manꝰmeas adte
Anima mea uelut t̾ra sine aqua Nonmͥ:
sed tibi. Sitire tibi possũ: me irrigare ñ
possũ. Anima mea uelut t̾ra sit ie aq̃
tibi Quia si tiuit anima mea in dm̃ ui¬
uũ : quando ueniã nisi quando uenerit:
Sitiuit anima mea in dm̃ uiuũ: quia a¬
nima mea uelut t̃ra sine aquatibi. Ab¬
undat mare inundat. copiosũ est flu¬
ctuat. : sed amarũ est Discreta ẽ aquã
apparuit arida animamea irrigaeã
sitio: ad inflammandã sitim meã pluuiã
differebas: ut hauriens imbiberẽ. non
respuerem qđ influeres. Si ergo ideo

Expanded text:
fectum de sursum esse, descendens a Patre luminum, apud quem non est commutatio, nec momenti obumbratio ? Cum hoc viderem, aversus ab opere malo quod feceram in me, «extendi manus meas ad te. Extendi,» inquit, «manus meas ad te: anima mea velut terra sine aqua tibi.» Complue, inquit, me ad faciendum fructum bonum. Dominus enim dabit suavitatem, ut terra nostra det fructum suum . «Extendi manus meas ad te: anima mea velut terra sine aqua,» non mihi, sed «tibi.» Sitire tibi possum, me irrigare non possum. «Anima mea velut terra sine aqua tibi:» quia sitivit anima mea in Deum vivum . Quando veniam, nisi quando venerit? Sitivit anima mea in Deum vivum; quia «anima mea velut terra sine aqua tibi.» Abundat mare, inundat, copiosum est, fluctuat, sed amarum est. Discreta est aqua, apparuit arida anima mea; irriga easitio, ad inflammandam sitim meam? Pluviam differebas, ut hauriens imbiberem, non respuerem quod influeres. Si ergo ideo
Abbreviated transcription (Latin):
Si ascendero incȩlum tu illic es : Quo enĩ
infernũ ades. Quid ergo restat : si assũp¬
sero pennas meas ut columba. & uolabo
mextrema maris: id .ẽ ut spe habitem
infine scłi & enĩ illuc manus tua dedu¬
c& me: & ꝑduc& me dextera tua. Oxime
mȩ ab inimicis meis : qm̃ ad te confugi¬

Expanded text:
Si ascendero in coelum, tu ibi es: si Si ascendero in coelum, tu ibi es: si infernum, ades.» Quid ergo restat? «Si assumpsero pennas meas ut columba, et volabo in extrema maris;» id est, ut spe habitem in finem saeculi: «etenim illuc manus tua deducet me, et perducet me dextera tua» . «Exime me de inimicis meis; q
Abbreviated transcription (Latin):
luxin dño Pectores mundi tenebrarũ
harũ rectores iniquoꝵ: contra hos ha¬
betis luctam̃ magnũ : Praelium nobis
est hostem nonuidere & uincere Ad¬
uersus rectores mundi tenebrarũ harũ :
diabolum scilic& & angłos eiꝰ Non illius
rectores mundi de quo dicit᷑. & mundus
ꝑ eũ factus ẽ. sed illius mundi de quodr̃
& mundus eũ non cognouit. Exime me
de mimicis meis dnẽ : quiã adte c̃fugi
de inimicis meis. hon iuda. sed qͥ impleuit
iudã illũ patior uisum : illũ expugno
non uisũ. Accepit enĩ buccellã iudas &
intrauit in eũ satanas: ut iste dauid ꝑ¬
secutionem pateret᷑ a filio suo Quam
multos iudas impl& satanas. indigne
accipientes buccellas ad iudiciũ suũ:
Qui enĩ manducat & bibit indigne : iu¬
diciũ sibi manducat & bibit : Non ma¬
lum .ẽ qđ dat᷑: sed bonũ malo iniudici¬
um dat᷑ :bene eẽ. ñ potest. male accipien¬
ti. qđ bonum est Ergo exime me ab
inimicis meis quia ad te confugi. Ergo

Expanded text:
ectores mundi, tenebrarum harum,» rectores iniquorum; contra hos habetis luctamen. Magnum praelium vobis est, hostem non videre et vincere. «Adversus rectores mundi tenebrarum harum;» diabolum scilicet et angelos ejus : non illius mundi rectores, de quo dicitur, «Et mundus per eum factus est;» sed illius mundi, de quo dicitur, «Et mundus eum non cognovit» . «Exime me de inimicis meis, Domine; quia ad te confugi. De inimicis meis;» non Juda, sed qui implevit Judam. Illum patior visum, illum expugno non visum. Accepit enim buccellam Judas, et intravit in eum satanas : ut iste David persecutionem pateretur a filio suo. Quam multos Judas implet satanas, indigne accipientes buccellam ad judicium suum! Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Non malum est quod datur, sed bonum malo in judicium datur. Bene esse non potest male accipienti quod bonum est. Ergo «exime me ab inimicis meis; quia ad te confugi.» Quo
Abbreviated transcription (Latin):
Non quiaiam acceperim inquit. ut iã
pfectussim Deniq fr̃s ut cito agnos¬
catis : ipsi didicer̃ orare qđ oramꝰ Ipsis
data .ẽ. regulã postulandi: aiuris perito
cȩlesti. Sic orate inquit. & cũ quȩdam
p̃mississ& : posuit & hoc ut dicerent
arietes nr̃i. duces ouiũ. & p̃cipua mẽ¬
bra pastoris. & congregatores unius
gregis ipsi didicerunt᷑ dicere. dimitte
nob̵ debita nrã sic̃ & nos dimittimꝰ debi¬
torib nris. Non dixer̃ gras tibi qͥ dimisis¬
ti nob̾ debita nr̃a. sic̃ & nos dimisimus
debitorib nris: sed dimitte sic̃ dimit᷑¬
timus Orabant aut̃: utiq iã fideles utiq.
iã apłi. Nã ista oratio dominica: magis
fidelibus datur si debita illa tantũ modo
dicerentur qui ꝑbaptismũ dimittuntur
cathicuminis congruer& magis orare.
dimitte nobis debita nr̃a. Dicant ergo
apłi dicant. dimitte nobis debita nr̃a

Expanded text:
«Non quia jam acceperim,» inquit, «aut jam «Non quia jam acceperim,» inquit, «aut jam perfectus sim» . Denique, fratres, ut cito agnoscatis, ipsi didicerunt orare quod oramus, ipsis data est regula postulandi, a Jurisperito coelesti: «Sic orate,» inquit, Et cum quaedam praemisisset, posuit et hoc ut dicerent arietes nostri, duces ovium, et praecipua membra Pastoris et congregatoris unius gregis; ipsi didicerunt dicere: «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Non dixerunt, Gratias tibi, qui dimisisti nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; sed, «Dimitte, sicut dimittimus.» Orabant autem utique jam fideles, utique jam Apostoli: nam ista oratio dominica magis fidelibus datur. Si debita illa tantummodo dicerentur quae per Baptismum dimittuntur, catechumenis congrueret magis orare, «Dimitte nobis debita nostra.» Dicant ergo Apostoli, dicant, «Dimitte nobis debita nostra,
Abbreviated transcription (Latin):
hic utiq uiuens. In carne uiuens. mori¬
iustificari forte portest corã se. Corã te
quomodo & coram se sibi placens. tibi
displicens: coram te aut̃ non iustificabit᷑
omnis uiuens. Noli ergo mecũ intrare
rectus michi uidear : ꝓducis tu dethes¬
auro tuo regulã co aptas me ad eã. & pra¬
uus inuenior: Ne intres iniuditio cũ
seruo tuo: Bene eũ seruotuo: Indignũ
Necũ amico quidẽ tuo: quia uobis dico
amicis meis Non diceres: nisi exseruis
amicos tuipse fecisses. Tulic&e dicas
amicũ : ego c̃fiteor seruũ. Miscđia
indigeo : fugitiuus redeo. Pacẽ quaero:
non sum dignus uocari filius tuus. Ne
intres in iudiciũ cũ seruo tuo. qm̃ ñ
iustificabit᷑ in conspectu tuo omnis
uiuens. Ante mortẽ ne laudes hominẽ
quẽ quã : omnino omis uiuens: Quid
ipsi arietes : quid ipsĩ apłi. de quoꝵ ꝓle
dicitur. Afferte dño filios arietum :
Ex his ẽ. paulus qui dicit. ñ se eẽ. ꝑfectũ.

Expanded text:
hic utique vivens, in carne vivens, morihic utique vivens, in carne vivens, morijustificari forte potest coram se, non coram te. Quomodo, coram se? Sibi placens, tibi displicens: «coram te» autem «non justificabitur omnis vivens.» Noli ergo mecum intrare rectus mihi videar, producis tu de thesauro tuo regulam, coaptas me ad eam, et pravus invenior. «Ne intres in judicium cum servo tuo.» Bene, «cum servo tuo.» Indignum nec quidem cum amico tuo: quia, «Vobis dico amicis meis» , non diceres, nisi ex servis amicos tu ipse fecisses. Tu licet dicas amicum, ego confiteor servum: misericordia indigeo, fugitivus redeo, pacem quaero; non sum dignus vocari filius tuus , «Ne intres in judicium cum servo tuo; quoniam non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens. Ante mortem ne laudes hominem quemquam» : omnino «omnis vivens.» Quid ipsi arietes, quid ipsi Apostoli, de quorum prole dicitur: «Afferte Domino filios arietum» ? Ex his Paulus est, qui dicit non se esse perfectum:
Abbreviated transcription (Latin):
norantes dĩ iustitiã. suã uolunt constitu¬
ere : quid ẽ qđ ieiunauimus & ñ uidisti
defraudauimus animas nr̃as & nescisti:
tanquã dicentes: facimꝰ qđ iussisti qͣre
non reddis qđ ꝓmisistie Respondae tibi
ds̃ ut accipias qđ ꝓmisi: ego dabo ut
faceres quare acciperes: ego dedi
Deniq suꝑbis talib loquit᷑ ꝓpħa. Quid
uultis mecum iudicio contendere :
Om̃s de reliquistis me dicit dñs. Quid
uultis mecũ iniudicio intrare. & iustiti
as uras commemorare : cõme morate
iustitias urãs : ego noui facinora ur̃a.
Quomodo aꝑꝓbãbo iustitiam. ubi dam¬
nabo suꝑbiam: merito iste humilis in cor¬
pore xp̃i discens a capite. qm̃ mitis est
& humilis corde. ne intres inquit in iu¬
dicio cũ seruo tuo. Nonlitigemꝰ Nolo tecũ
habere causam ut ego ꝓponã iustitiam
meã tu conuincas iniquitatẽ meã
non intres in iudiciũ cũ seruo tuo Quare.
hoce quare times : Qm ũ iuet fiCABIUR
corate oornis uiuens. Omnis uiuens:

Expanded text:
titiam, suam volunt constituere? «Quid est quod jejunavimus, et non vidisti, defraudavimus animas nostras, et nescisti» ? tanquam dicentes: Fecimus quod jussisti; quare non reddis quod promisisti? Respondet tibi Deus: Ut accipias quod promisi, ego dabo; ut faceres, quare acciperes, ego dedi. Denique superbis talibus loquitur propheta: «Quid vultis mecum judicio contendere? Omnes dereliquistis me, dicit Dominus» . Quid vultis mecum in judicium intrare, et vestras justitias commemorare? Commemorate justitias vestras; ego novi facinora vestra. Quomodo approbabo justitiam, ubi damnabo superbiam? Merito iste humilis in corpore Christi, discens a capite quoniam mitis est et humilis corde , «Ne intres,» inquit, «in judicium cum servo tuo.» Non litigemus; nolo tecum habere causam, ut ego proponam justitiam meam, tu convincas iniquitatem meam: «Ne intres in judicium cum servo tuo.» Quare hoc? quare timet? «Quoniam non justificabitur coram te omnis vivens. Omnis vivens,»
Abbreviated transcription (Latin):
dignusq essem deduci abspũ tuo int̃rã
rectam : quȩ oꝑa mea uł quȩ merita
mea : ꝓpt̃ noment uũ dnĩe uiuI ficabis
me. At tendite gͦ quantũ potestis gr̃ȩ
cõm̃dationẽ:: qua gratis salui facti
Non nobis dñe ñ nob̵ : sed nomini tuo
ego merui : sed quia tu misereris: nã
si meũ ostenderem meritũ:. nihil abste
mererer nisi suppliciũ. Auulsisti me¬
rita mea : inseruisti dona tua ꝓpt̃
nom̃ tuũ dñẽ uiuificab me in t̾ua ius¬
titia. Educes de tribulatione a niorã
meã. & in tua mis cđia. ad interituor¬
S deduces inioncos meos & ꝑoes ooĩs¬

Expanded text:
dignusque essem deduci a Spiritu tuo in terram dignusque essem deduci a Spiritu tuo in terram rectam? Quae opera mea, vel quae merita mea? «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis me.» Attendite ergo, quantum potestis, gratiae commendationem, qua gratis salvi facti Non nobis, ego merui, sed quia tu misereris. Nam si meum ostenderem meritum, nihil abs te mererer, nisi supplicium. Avulsisti merita mea, inseruisti dona tua. «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis me: in tua justitia educes de tribulatione animam meam; et in tua misericordia ad interitum deduces inimicos meos. Et perde