comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundus. mundare p̃ualet ĩmunda.
Homo enĩ incorruptibili carne uiuens
habet tẽptationũ immundicias imn¬
pressas in semet ipso. qͥa nimirũ eas tra¬
uit ab origine Ipsa qͥppe ꝓpt̃ le ecta¬
tione carnis eiꝰ conceptio. immundicia ẽ
Unde & psalmista ait. Eecce enĩ in iniqͥ¬
tatib conceptꝰ sũ. & in delictis pepit me
mat᷑ mea. Hinc . ẽ. gͦ qđ plerunq tẽpta¬
tur & nolens. Hinc ẽ. qđ immunda
quȩdã inm̃te patit᷑ quãuis ex iudicio
reluctet᷑. Quia conceptꝰ de immundi¬
cia dũ ad mundiciã tendit: hoc co¬
natꝰ uincere qđ est. Quisqͥs aut̃ occul¬
te teptationis motꝰ atq immundiciã
cogitationis euicerit: nequaquã sibi
suã mundiciã tribuat: Quia de ĩ mun¬
do conceptũ semine nullus facere mun¬
dũ potest. nisi is qͥ mundus ꝑsemet ipsũ
solus. ẽ. Qui gͦ iam ad locũ mundiciȩ
m̃te puenit: conceptionis suȩ uiã re¬
spiciat ꝑ quã uenit: Atq inde colli¬
gat. qͥa ex sua uirtute ñ habet mun¬

Expanded text:
mundus, mundare praevalet immunda. Homo enim in corruptibili carne vivens, habet tentationum immunditias impressas in semetipso, quia nimirum eas traxit ab origine. Ipsa quippe propter delectationem carnis ejus conceptio immunditia est: unde et Psalmista ait: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Hinc est ergo quod plerumque tentatur et nolens. Hinc est quod immunda quaedam in mente patitur, quamvis ex judicio reluctetur, quia conceptus de immunditia, dum ad munditiam tendit, hoc conatur vincere quod est. Quisquis autem occultae tentationis motus atque immunditiam cogitationis evicerit, nequaquam sibi suam munditiam tribuat, quia de immundo conceptum semine nullus facere mundum potest, nisi is qui mundus per semetipsum solus est. Qui ergo jam ad locum munditiae mente pervenit, conceptionis suae viam respiciat, per quam venit, atque inde colligat quia ex sua virtute non habet mun
Abbreviated transcription (Latin):
dõ apire oculos. ẽ: iudicia exertere.
quẽ feriat uidere: Nã quasi clausis
oculis ñ uult aspicere. quẽ ñ uult
ferire. Unde mox qͦq de ipso iudicio
adiungit᷑ & adducere eũ tecũ in iu¬
diciũ: Sed qͥa contẽplatꝰ. ẽ. ad iudi

Expanded text:
os aperire 392 est judicia exercere, quem feriat videre. Nam quasi clausis oculis non vult aspicere quem non vult ferire. Unde mox de ipso quoque judicio adjungitur: Et adducere eum tecum in judicium? Sed quia contemplatus est ad ju
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ad mel s mit: quaiss conttemt
eut a fiuminis conat᷑. Cũ uꝰ ab intenti.¬
labor . ẽ. indescensu otiũ: intraturos
ꝑangustã portã dñs admonet dics
Contendite intrare ꝑ angustã portã:
Dicturus qͥppe angũstȩ portȩ introi¬
tũ. p̾misit contendite : qͥa nisi m̃tis
intentio ferueat. unda mundi ñ uin-¬
cit᷑. ꝑquã anima semꝑ adima reuo¬
cat᷑. Qui agͥ homo uelut flos nascit᷑
& conteritur. qͥa sic̃ umbra fugit &
in statu suo nunquã ꝑmanet: qͥd in
hac consideratione subiungat. audiamꝰ¬

Expanded text:
cum ad meliora nititur, quasi contra ictum fluminis conatur. Cum vero ab intentilabor est, in descensu otium, intraturos per angustam portam Dominus admonet, dicens: Contendite intrare per angustam portam . Dicturus quippe angustae portae introitum, praemisit, contendite, quia nisi mentis contentio ferveat, unda mundi non vincitur, per quam anima semper ad ima revocatur. Quia igitur homo velut flos nascitur et conteritur, quia sicut umbra fugit, atque in statu suo nunquam permanet, quid in hac consideratione subjungat audiam
Abbreviated transcription (Latin):
grã cooꝑant᷑. Quos uidelicet
se mordente contradicat. Pia a
sed auctoris quęrit: ab om̃ib uul
adiuuari qđ agit Fidelis nanq
dicator optat s̃i fieri ualeat. ut ui¬
tate quã solus loqͥ ñ sufficit: ora cu¬
ctorũ sonent. Unde cũ iosue duob
in castris remanentib atq ꝓphetan¬
tib uellet obsistere: recte ꝑmoy sen
inuidit. Quia gͥ beatꝰ iob cuncta
hȩc suspensa iñtulit. & si ea minime
fecerit. sententia se maledictionis
aꝑte dicat. Si iniustũ quiderga
subditos gessi. si exegi debita. & ipse
qđ debuĩ ñ impendi. si exercitatio¬
nẽ bonioꝑis aliis inuidi: ꝓbonis quȩ
inet̃nũ reficiunt. retribuant᷑: mͥ in
iudicio mala quȩ pungunt ꝓ frum̃to
qͥppe tribulus. & ꝓordeo spina orit᷑.
cũ in retributione ultima. de qua re¬
muneratio laboris querit᷑. punctio
doloris inuenit᷑. Et notanctũ. qđ sic̃
a frum̃to ordeũ distat. quãuis utrun¬
ꝙ reficiat: sic a tribulo spina. quãuis

Expanded text:
a cooperantur. Quos videlicet se mordente contradicat. Pia etenim sed auctoris quaerit, ab omnibus vult adjuvari quod agit. Fidelis namque praedicator optat, si fieri valeat, ut veritatem quam solus loqui non sufficit ora cunctorum sonent. Unde cum Josue duobus in castris remanentibus atque prophetantibus vellet obsistere, recte per Moyseinvidit: Quia igitur beatus Job cuncta haec suspensa intulit, et si ea minime fecerit sententia se maledictionis erte dicat: Si injustum quid erga subditos gessi; si exegi debita, et ipse quod debui non impendi; si exercitationem boni operis aliis invidi, pro bonis quae in aeternis reficiunt, retribuantur mihi in judicio mala quae pungunt. Pro frumento mihi tribulus, et pro hordeo spina oriatur, cum in retributione ultima de qua remuneratio laboris quaeritur, punctio doloris invenitur. Et notandum quod sicut a frumento hordeum distat, quamvis utrumque reficiat; sic a tribulo spina, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ m̃te ꝑnitiosis ꝑsuasionib pa¬
trũ sententias destruunt. Nec im¬
merito spicas: signare patrũ senten
eloquia ꝓferunt᷑. ab ei̾s tegmen
litterȩ quasi aristarũ paleas subtra¬
himis: ut medulla sp̃s reficiam᷑¬

Expanded text:
eorum mente perniciosis persuasionibus Paeorum mente perniciosis persuasionibus Patrum sententias destruunt. Nec immerito spicas signare Patrum sententeloquia proferuntur, 526 ab eis tegmen litterae quasi aristarum paleas subtrahimus, ut medulla spiritus reficiam
Abbreviated transcription (Latin):
pestifera denudant. Seqr̃. Nudis
hoc replicat. absq uestitu. Sed aliud
.ẽ. nudũ esse: aliud nudũ incedere.
Omĩs enĩ qͥ nec bona nec mala oꝑatꝰ:¬
& nudus ẽ & otiosus. Qui aut̃ ma¬
la agit. nudus incedit: qͥa sine ue¬
lamine boni oꝑis. ꝑ iter suȩ praui¬
tatis ꝑgit. Sunt uͦ nonnulli. qͥ ma¬
lũ suȩ nequiciȩ cognoscentes. sati¬
ari pane iusticiȩ festinant. ꝑciꝑe
sacri eloquii dicta desiderant᷑
Qui qͦtiens patrũ sententias ꝓ ędifi¬
candis m̃tib in cogitationib uer¬
sant: quasi de bona segete spicas
portant Heretici gͥ. nudis & ince¬
dentib absq uestitu. & esurientib
spicas tollunt: qͥa siue qͥdã otiosi
sint & in nullis se bonis exerceant.
siue ꝑ iter impudentiȩ absq uela¬
mine boni oꝑis ꝑgant: etiã siquan¬
do iam ad poenitentiã redire cupi¬
unt. & pabulũ uerbi concupiscune.
eis esurientib spicas tollunt. qͥa in

Expanded text:
pestifera denudant. Sequitur: VERpestifera denudant. Sequitur: VERhoc replicat, absque vestitu. Sed aliud est nudum esse, aliud nudum incedere. Omnis enim qui nec bona nec mala operatur nudus est, et otiosus: qui autem mala agit nudus incedit, quia sine velamine boni operis per iter pravitatis pergit. Sunt vero nonnulli qui, malum suae nequitiae cognoscentes, satiari pane justitiae festinant, percipere sacri eloquii dicta desiderant. Qui quoties Patrum sententias pro aedificandis mentibus in cogitatione versant, quasi de bona segete spicas portant. Haeretici igitur nudis et incedentibus absque vestitu et esurientibus spicas tollunt, quia sive quidam otiosi sint, et in nullis se bonis exerceant, seu per iter impudentiae absque velamine boni operis pergant, etiam si quando jam ad poenitentiam redire cupiunt, et pabulum verbi concupiscunt, eis esurientibus spicas tollunt, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
tis heretici ñ habent. infirmis m̃tib
uerbis blandiorib ꝑuersa ꝑsuadent
Si qua uͦ illis ꝓsꝑitas tẽporis p̃sentis
arriserit. etiã uiolent̾ trahere qͦs
pͣualent ñ desistunt. Pupilloꝵ itaq
nomine designant᷑ ii. qͥ ad huc sunt
teneri intra scãm ȩccłam constituti.
quoꝵ uitã misericors pat̾ moriendo
seruauit. qͥ ad bonã iam intentionẽ
deducti st̃. sed adhuc inbonis actib
nulla uirtute roborant᷑. Heretici gͥ
dep̃dantes pupillos uim faciunt:
qͥa contra infirmas fideliũ m̃tes. uer¬
boꝵ & opum uiolentia crassantur.
Uulgus aut̃ pauꝑum ẽ. popłs indoctꝰ
qͥ si uerȩ sapient̾iȩ diuitias haberet.
uestiumtũ suȩ fidei neq̃quã amĩtteret.¬
l.
Quasi quidã quippe intra scãm ȩccłã
senatores st̃ ueri doctores. quidũ
scientiã in corde multiplicant. ue¬
ris apud se diuitiis abundant. Sed
heretici uulgus pauꝑum spoliant:
qͥa dũ doctos̃ ñ p̃ualent. indoctos
quosq a uelamine fidei p̾dicatione¬

Expanded text:
tis haeretici non habent, infirmis mentibus verbis blandioribus perversa persuadent. Si qua vero illis prosperitas temporis praesentis arriserit, etiam violenter trahere quos praevalent non desistunt. Pupillorum itaque nomine designantur hi qui adhuc sunt teneri intra sanctam Ecclesiam constituti, quorum vitam misericors pater moriendo servavit, qui ad bonam jam intentionem deducti sunt, sed adhuc in bonis actibus nulla virtute roborantur. Haeretici igitur depraedantes pupillos vim faciunt, quia contra infirmas fidelium mentes verborum et operum violentia grassantur. Vulgus autem pauperum est populus indoctus, qui si verae sapientiae divitias haberet, vestimentum suae fidei nequaquam amitteret. Quasi quidam quippe intra sanctam Ecclesiam senatores sunt, veri doctores, qui cum scientiam in corde multiplicant, veris apud se divitiis abundant. Sed haeretici vulgus pauperum spoliant, quia dum doctos non praevalent, indoctos quosque a valamine fidei p
Abbreviated transcription (Latin):
inculpa: Aquȩ aut̃ suꝑficies huc
illucq aura impellitur. & nulla
stabilitate solidata. passim mouet᷑
niqͥ igit᷑ mens plusquã aquȩ suꝑ¬
ficies leuis ẽ: qͥa quȩlibet hanc
aura tẽptationis attigerit. si ne
tarditate aliqua retrãctationis tra¬
hit Si enĩ cor fluxũ cuus libet ꝑ¬
uersi cogitamꝰ. qͥd aliud quã in
uento positã: aquȩ suꝑficiem cer¬
nimꝰ: Nunc nanq illud aura im¬
aura inuidiȩ nunc fallaciȩ ꝑtrahit.
Suꝑ faciẽ gͦ aquȩ leuis. ẽ: is quem
quilibet erroris uentꝰ ueniens impel¬
ponunt᷑ iniqui. qͥa incircũ itu
laboris missi. dũ eaquȩ ante sunt
neglegunt: & ea quȩ deserenda st̃
sequunt᷑ ex posteriorib eleuant᷑.
& in anteriorib cadunt. Qui re¬
cte qͦq stipulȩ ante faciẽ uenti
cõparant᷑. qͥa irruente aura tẽpta¬
tionis. dũ nulla subnexi st̃ ratione
grauitatis. eleuant᷑ ut corruant.
& sepe eo se alicuiꝰ meriti ȩxistere

Expanded text:
in culpa. Aquae autem superficies huc in culpa. Aquae autem superficies huc illucque aura impellitur, et nulla stabilitate solidata passim movetur. Iniqui igitur mens plusquam aquae superficies levis est, quia quaelibet hanc aura tentationis attigerit, sine tarditate aliqua retractationis trahit. Si enim cor fluxum cujuslibet perversi cogitamus, quid aliud quam in vento positam aquae superficiem cernimus? Nunc namque illum aura imaura invidiae, nunc aura fallaciae pertrahit. Super faciem ergo aquae levis est is quem quilibet erroris ventus cum venerit impelponuntur iniqui, quia, in circuitu laboris missi, dum ea quae ante sunt negligunt, et ea quae deserenda sunt sequuntur, ex posterioribus elevantur, et in anterioribus cadunt. Qui recte quoque stipulae ante faciem venti comparantur, quia, irruente aura tentationis, dum nulla subnixi sunt ratione gravitatis, elevantur ut corruant, et saepe eo se alicujus meriti existere
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ trahuntur. & securi st̃. Unde
& ꝑsalomonẽ dicit᷑ Sunt impi
qͥ ita securi st̃: quasi iustoꝵ facta
tenebris quasi in luce ambulant.
qͥa ita gaudent in nocte peccati. ac
si eos lux iusticiȩ circũ fundat¬
U el certe qͥa tenebrȩ uitã p̾sentẽ ñ
inconuenient᷑ exprimunt. inqua ali¬
enȩ conscientiȩ ñ uident᷑. lux uͦ nrã
patria ȩtña ẽ: in qua dũ uultꝰ aspicimꝰ.
corda in nob̾ nr̃a uicissim uidemꝰ. ini¬
qui aut̃ quiq uitã p̃sentẽ ita dili¬
gunt. atq hȩc exilii tẽpora cõplectun¬
tur. ac si ia in patria regnent: recte
dicit᷑. Sic in tenebris quasi in luce
ambulant: Quia sic in p̾senti cȩcitate
aquȩ. A plurali numero. ad singu
lare redit: qͥa plerunq unꝰ mala in¬
doat & imitando multi subsequun¬
tur. secd eiꝰ principalit̾ culpa.ẽ: qui
puersis sequentib exempla p̃buit
sniquitatis. Unde & ad illũ redit
crebro sententia. qͥ auctor extitit

Expanded text:
cium trahuntur, et securi sunt. Unde cium trahuntur, et securi sunt. Unde et per Salomonem dicitur: « Sunt impii qui ita securi sunt, quasi justorum facta tenebris quasi in luce ambulant, quia ita gaudent in nocte peccati, ac si eos lux justitiae circumfundant. Vel certe, quia tenebrae vitam praesentem non inconvenienter exprimunt, in qua alienae conscientiae non videntur; lux vero nostra patria aeterna est, in qua dum vultus aspicimus, corda in nobis nostra vicissim videmus; iniqui autem quia vitam praesentem ita diligunt, atque haec exsilii tempora complectuntur ac si jam in patria regnent; recte dicitur: Sic in tenebris quasi in luce ambulant, quia sic in praesenti caecitate Alarem redit, quia plerumque unus mala inchoat, et imitando multi subsequuntur. Sed ejus principaliter culpa est qui perversis sequentibus exempla praebuit iniquitatis. Unde ad illum redit crebro sententia qui auctor exstitit
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ad corda sua redeunt: ante m̃¬
tis oculos reuocant. quicqͥd sẽ ꝑuer¬
se egisse meminer̃. Uindicarił
in se om̃it uitiũ formidant. & unde
ille lucet qͥ potestatẽ suscepit: ind
ꝑuersus qͥsq qui corrigi metuit. in
t̾risticia tenebrascit: Bene g dictꝰ
Si subito apparuerit aurora: arhi¬
trant᷑ umbrã mortis. Aurora qͥppe
mens iusti. ẽ: quȩ peccati sui tene¬
bras deserens. ad lucẽ iam erũpit
iusticiȩ luce radians: in p̃senti uita
honorib sullimat᷑: eo ante puer¬
sorũ oculos. tenebrȩ mortis funt
Quia qͥ ꝑuerse se egisse meminerunt.
corrigi ꝑtimescunt. Semꝑ nanq
desiderant in suis prauitatib rela¬
xari. incorrecti uiuere. & de culpi
gaudiũ habere. Quoꝵ ipsa sȩtals
lȩcicia conuenient̃ ex primitur.
cũ ꝓtinꝰ sub infert᷑. Et sic intene
bris: quasi in luce ambulant fer¬
uersa & enĩ m̃te. gaudent in facin¬
rib: ꝑ culpã suã cotidie ad suppli¬

Expanded text:
enim ad corda sua redeunt, ante meenim ad corda sua redeunt, ante mentis oculos revocant quidquid se perverse egisse meminerunt, vindicari in se omne vitium formidant, et unde lucet ille qui potestatem suscipit, inde perversus quisque qui corrigi metuit in tristitia tenebrescit. Bene ergo dicitur: Si subito apparuerit aurora, arbitrantur umbram mortis. Aurora quippe mens justi est, quae, peccati sui tenebras deserens, ad lucem jam erumpit justitiae luce irradians in praesenti vita honoribus sublimatur, eo ante perversorum oculos tenebrae mortis fiunt, quia qui perversa se egisse meminerunt corrigi pertimescunt. Semper namque desiderant in suis pravitatibus relaxari, incorrecti vivere, et de culpa gaudium habere. Quorum ipsa lethalis laetitia convenienter exprimitur, cum bris quasi in lumine ambulant. - Perversae etenim mentes gaudent in facinoribus, per culpam suam quotidie ad suppli
Abbreviated transcription (Latin):
uis de se humilia sentiat animꝰ iusto¬
rũ. ea tam̃ quȩ agunt quã sint recta
conspiciunt. sed de eoꝵ recticudinȩ
ñ prȩsumunt. Unde ad huc subdit᷑.
Uestigia eiꝰ. secutꝰ. ẽ. pes ms. Uiã eiꝰ
custodiui: & ñ declinaui ex ea. Aman¬
datis labioꝵ eiꝰ ñ recessi: & in sinu

Expanded text:
vis de se humilia sentiat animus justovis de se humilia sentiat animus justorum, ea tamen quae agunt quam sint recta conspiciunt, sed de eorum rectitudine non praesumunt: Unde adhuc subditur: Vestigia ejus secutus est pes meus: viam ejus custodivi, et non declinavi ex ea. A manda
Abbreviated transcription (Latin):
alias dicit᷑. Ne declines ad dexterã.
aut ad sinistrã. In quib cunctis plerun¬
q se anima discutit. nec tam̃ plene de¬
prehendere semet ipsã ualet. Unde
Acsi patent̃ dicat. Ego me & districte
subtilit̃ cuncta quȩ ago. S equit᷑.
Et ꝓbauit me quasi aurũ qđ ꝑ ignem
transit. Aurũ qͥppe infornacẽ. ad
naturȩ suȩ claritatẽ ꝓficit. dũ sor¬
des amittit. Quasi aurũ gͦ qđ ꝑ ignẽ
transit. ꝓbant᷑ animȩ iustoꝵ: quib
ex ustione tribulationis. & subtrahun¬
tur uicia. & merita augent᷑. Nec ela¬
tionis fuit. qđ sc̃s uir ĩn tribulatio¬
ne se positũ auro cõparauit. qͥa qui
di uoce iustꝰ ante flagella dictus. ẽ:
ñ iccirco tẽptari ꝑmissus.ẽ. ut in eo
uitia purgarentur. sed ut merita
crescerent:. Aurũ uͦ igne purgat᷑
Minꝰ gͦ de se existimauit ip̃se quã erat
dũ tribulationi traditꝰ purgari se
credidit. qͥ purgandũ inse aliquid

Expanded text:
alias dicitur: Non declines ad dexteram, alias dicitur: Non declines ad dexteram, aut ad sinistram . In quibus cunctis plerumque se anima discutit, nec tamen plene deprehendere semetipsam valet. Unde ac si patenter dicat: Ego me et districte subtiliter cuncta quae ago. Sequitur: Et probabit me quasi aurum quod per ignem transit. - Aurum inaturae suae claritatem proficit, dum sordes amittit. Quasi aurum ergo quod per ignem transit probantur animae justorum, quibus exustione tribulationis et subtrahuntur vitia et merita augentur. Nec elationis fuit quod sanctus vir in tribulatione se positum auro comparavit, quia qui Dei voce justus ante flagella dictus est, non idcirco tentari permissus est ut in eo vitia purgarentur, sed ut merita crescerent, aurum vero igne purgatur. Minus ergo de se aestimavit ipse quam erat, dum, tribulationi traditus, purgari se credidit, qui purgandum in se aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
nens cuncta ñ cernit᷑. tanto magis me¬
tuendus. ẽ: quanto inuisibilis ꝑma¬
nens. de nr̃is actib quando & quid
decernat ignorat᷑. Quȩ tam̃ uerba
intelligi & alit̃ posst̃. Adorientẽ
quippẽ imus: cũ ñtẽ in considerati.¬
one maiestatis eiꝰ attollimꝰ. Sed non
apparet: qͥa qualis innatura sua .ẽ.
a cogitatione mortaliũ uideri ñ prȩ¬
ualet. Si ad occidentẽ: ñ intelligam.¬
dm̃ cordis oculũ. sed ipsa immensi¬
tate luminis reuerheratũ. ad nosmet¬
ipsos reducimꝰ: & lassati discimꝰ ual
nos adhuc. ẽẽ. dep̃hendimꝰ. qͥ im̃mor¬
talẽ uidere uolebamꝰ. Si ad sinistrã.¬
strã ĩre. ẽ: peccatoꝵ delectationib
consentire. Et nimirũ constat. quia
dm̃ app̃hendere ñ ualet. qͥ ad huc in
delectatione peccati ꝑsinistrã iacet.
uirtutib eleuat᷑. Sed dm̃ uidere ñ
ualet. qͥ priuata lȩticia de bonis
actib gaudet: qͥa in eo cordis oculũ.
tumor̃ elacionis p̃mit. Unde bene

Expanded text:
ncta non cernitur, tanto magis metuendus est, quanto invisibilis permanens, de nostris actibus quando et quid decernat ignoratur. Quae tamen verba intelligi et aliter possunt. Ad Orientem quippe imus, cum mentem in consideratione majestatis ejus attollimus. Sed non apparet, quia qualis in natura sua est a cogitatione mortali videri non praevalet. Si ad Occidentem non intelligamDeo cordis oculum, sed ipsa immensitate luminis reverberatum, ad nosmetipsos reducimus, et lassati discimus supnos adhuc esse deprehendimus, qui immortalem videre valeamus. Ad sinistrastram ire est, peccatorum delectationibus consentire. Et nimirum constat, quia Deum apprehendere non valet, qui adhuc in delectatione peccati per sinistram jacet. virtutibus elevatur. Sed Deum videre non valet qui privata laetitia de bonis actibus gaudet, quia in eo cordis oculum tumor elationis premit. Unde bene
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersi oꝑis frigore. ꝑ inmoderatã
sapientiã in er̃iorẽ labat᷑ Vnde
bene qͦq egregius p̾dicator a di¬
scipłoꝵ suoꝵ cordib hunc exqui¬
site sapientiȩ nimiũ calorẽ deui¬
tans. ait Non plus saꝑe quã opor¬
tet saꝑe. sed sapere ad sobrietatẽ
Ne fortasse nimius calor interime¬
ret: qͦs prius aquȩ niuiũ. id est
infidelitatis uł torpentiũ actio¬
nũ frigora morituros tenebant.
Et qͥa ualde difficile . ẽ. ut is qͥ se
sapientẽ estimat nĩtẽ ad humi¬
litatẽ reducat. & recte p̾dican¬

Expanded text:
moderatam sapientiam in errorem labitur. Unde bene quoque egregius praedicator, discipulorum suorum cordibus hunc exquisitae sapientiae nimium calorem devitans, ait: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Ne fortasse nimius calor interimeret quos prius aquae nivium, id est infidelitatis, vel torpentium actionum frigora morituros tenebant. Et quia valde difficile est ut is qui se sapientem aestimat mentem ad humilitatem reducat, et recta p
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ oculos. p̃rauitatis eiꝰ foeditas oꝑiat᷑.
Unde scriptũ. ẽ. Beati quoꝵs remissȩ
st̃ iniqͥtates: & quoꝵ tecta st̃ peccata.
primũ pastorẽ dicit᷑ & uos tanquã
lapides uiui suꝑ ȩdificamini : hi
itaq qͥ de nullo suo oꝑe confidunt. &¬
ad sc̃oꝵ martyrũ ꝓtectionẽ curr̃.
atq ad sacra eoꝵ corpora fletib in¬
sistunt: ꝓmereri se ueniã eis int̾ce¬
dentib dep̃cant᷑. Quid gͦ isti in hac
humilitate faciunt. nisi qͥa bonȩ actio¬
nis uelam̃ ñ habent. lapides ample¬

Expanded text:
atis ejus foeditas operiatur. Unde scriptum est: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . primum pastorem dicitur: Et vos tanquam lapides vivi superaedificamini . Hi itaque qui de nullo suo opere confidunt, ad sanctorum martyrum protectionem currunt, atque ad sacra eorum corpora fletibus insistunt, promereri se veniam, eis intercedentibus, deprecantur. Quid ergo isti in hac humilitate faciunt, nisi quia bonae actionis velamen non habent, lapides ample
Abbreviated transcription (Latin):
uinearũ. Quisqͥs in urta p̾senti re¬
cta agit. & aduersa sustinet: labora¬
re quidem ex aduersitate cernit᷑.
sed ad benedictionẽ hereditatis ꝑpe¬
tuȩ consũmat᷑. Quisqͥs uͦ ꝑuersa a¬
git & tam̃ ꝓsꝑa recipit. seq amalis
actib nec donorũ largitate cõpescit.

Expanded text:
ur. --Quisquis in vita praesenti recta agit et adversa sustinet, laborare quidem in adversitate cernitur, sed ad benedictionem haereditatis perpetuae consummatur. Quisquis vero perversa agit, et tamen prospera recipit, seque a malis a
Abbreviated transcription (Latin):
planiorib uerbis inchoat: sed di¬
cta sua alta mysterii ꝓsecutione
consũmat. Mederi qͥppe dolor af¬
flicti ex amicoꝵ consolatione de¬
buerat. sed qͥa consolatio adblan¬
dim̃ta fallaciȩ erupit. afflicti do¬
lor inhorruit. Quia enĩ eliphaꝵ
spondere conuerso meliora ñ di¬
muit. quasi ex noxio medicamine
uulnꝰ creuit. Unde recte dicitur.
Nunc qͦq in amaritudine. ẽ. sermo
ẽ. suꝑ gemitũ meũ. Qui a uidelicet
in ordinatȩ consolationis intentio.
ꝑcussionẽ quã minuere debuit
multiplicauit. In quib nimirũ
liũ dolor exprimit᷑. qui eo ampli¬
us gemunt quo mal os blandiri
conspiciunt. qͥa uixta pauli uo¬
cẽ. ꝑ dulces sermones & benedicti¬
ones. seducunt corda innocentiũ.¬
Quȩ etiã uerba ad considerandã
subtilius m̃tẽ fideliũ recte refe¬
runt᷑. qͥa esse sine a maritudine
nesciunt. etiã si in hoc mundo ꝓspi
uideant᷑: Quib cũ aduersicassut¬
nit. eũ quẽ inuenit ingeminat as¬

Expanded text:
planioribus verbis inchoat, sed dicta sua alta mysterii prosecutione consummat. Mederi quippe dolor afflicti ex amicorum consolatione debuerat; sed quia consolatio ad blandimenta fallaciae erupit, afflicti dolor inhorruit. Quia, enim Eliphaz spondere converso meliora non timuit, quasi ex noxio medicamine vulnus crevit. Unde recte dicitur: Nunc quoque in amaritudine est sermo est super gemitum meum, quia videlicet 513 inordinatae consolationis intentio percussionem quam minuere debuit multiplicavit. In quibus nimirum lium dolor exprimitur, qui eo amplius gemunt, quo malos blandiri conspiciunt, qui juxta Pauli vocem: Per dulces sermones et benedictiones seducunt corda innocentiuQuae etiam verba ad considerandam subtilius mentem fidelium recte referuntur, qui esse sine amaritudine nesciunt etiam si in hoc mundo prosperari videantur. Quibus cum et adversitas evenit, eum quem invenit ingeminat do
Abbreviated transcription (Latin):
dilecti sui tangere scaturientẽ uer¬
mib carnẽ potest: Caro gͥ cũ con¬
cupiscit᷑: penset᷑ quid sit ẽx animis
& intelligit᷑ qͥd amat᷑ Nil qͥppe
sic ad etlõmandũ desideriorum car.¬
naliuĩ appetitũ ualet. quã ut unus¬
qͥsꝙ hoc qđ uiuũ diligit. quale sit
mortuũ penset. Coñsiderata & enĩ
corruptionẽ carnali. citius cognosci:¬
tur: quia cũ illicite caro concũpiscit᷑
tabes desideratꝰ. Bene gͦ de luxuri¬
osi m̃te dicit᷑. Dulcedõ illius uermis
Quia is qͥ in desiderio carnalis corru-¬
ptionis exȩstuat. ad foetorẽ putre¬
dinis anhelat. aec sicut in huiꝰ
partis t̾ciȩ initio ꝓmisisse me memi¬
ni sub breuitate transcurri: ut ea
quȩ in hoc corpore sequunt᷑. qͥa ma¬
gna obscuritate implicata st̃: opi¬

Expanded text:
dilecti sui tangere carnem scaturientem verdilecti sui tangere carnem scaturientem vermibus potest? Caro itaque cum concupiscitur, pensetur quid sit exanimis, 534 et intelligitur quid amatur. Nil quippe sic ad edomandum desideriorum carnalium appetitum valet, quam ut unusquisque hoc quod vivum diligit, quale sit mortuum penset. Considerata etenim corruptione carnali, citius cognoscitur quia cum illicite caro concupiscitur, tabes desideratur. Bene ergo de luxuriosi mente dicitur: Dulcedo illius vermis; quia is qui in desiderio carnalis corruptionis aestuat, ad fetorem putredinis anhelat. Haec sicut in hujus partis tertiae initio promisisse me memini, sub brevitate transcurri: ut ea quae in hoc opere sequuntur, quia magna obscuritate implicata s
Abbreviated transcription (Latin):
Quisquis in hoc appecic mundo ꝓspi¬
ri. cęceros reb excedere: & honorib
tumere. huic inmirii cura secularis
in delectatione. ẽ: quies in labori.
Ualde ꝙ eni fatigat᷑. si desit cura seli
qua fatiget᷑. Quia aut̃ natura ẽ.
uermiũ. momĩtis singulis uicessan¬
ter moueri. ñ immerito signatur
nomine uermiũ. inquieci do cogi¬
tationũ. Peruerse & euĩ m̃tis dub
cedo. uermis. ẽ: qͥa inde delectabi¬
lit̾ pascit᷑. unde ꝑ inquietudinẽ in¬
cessant agitat᷑ Pocest qͦq aptius
uermis nomine. caro signari. Unde
& supius dicit. Homo putredo: & fi¬
lius hominis uermis. Luxuriosi gͥ
cliislibet. atq carnis uoluptatĩb
dediti: quanta sit cecitas demonstra¬
tur cũ dicit᷑. Pulcedo illius uermis.
Quid nanq caro. nisi putredo ac uer¬
mis. ẽ: Et quisqͥs carnalib deside¬
mis anhelat. quid aliud quã uermẽ
amat: Quȩ enĩ sit carnis substan¬
tia testant᷑ sepulchra. Quis paren¬
tũ. quis amicorũ fideliũ. quã libet

Expanded text:
Quisquis in hoc appetit mundo prosperari, caeteros excedere, rebus et honoribus tumere, huic nimirum cura saecularis in delectatione est, et quies in labore. Valde etenim fatigatur, si desit cura saeculi qua fatigetur. Quia autem naturae est vermium momentis singulis incessanter moveri, non immerito signatur nomine vermium inquietudo cogitationum. Perversae itaque mentis 533 dulcedo vermis est, quia inde delectabiliter pascitur, unde per inquietudinem incessanter agitatur. Potest quoque apertius vermis nomine caro designari. Unde et superius dicitur: Homo putredo, et filius hominis vermis . Luxuriosi igitur cujuslibet atque carnis voluptatibus dediti quanta sit caecitas demonstratur cum dicitur: Dulcedo illius vermis. Quid namque caro nisi putredo ac vermis est? Et quisquis carnalibus desideriis anhelat, quid aliud quam vermem amat? Quae enim sit carnis substantia, testantur sepulcra. Quis parentum, quis amicorum fidelium, quamlibet
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ inystice sentiat᷑ Nã ẜaulus ait
Nonenĩ sumꝰ sicut plurimi adulteran¬
tes uerbũ dĩ. Adulter nanq incarna¬
li  cõitu. ñ ꝓlem sed uoluptatẽ quȩ¬
rit. Et ꝑuersus qͥsq ac uanȩ głȩ ser¬
uiens. recte adulterare uerbũ dĩ
filios gignere. sed suã scientiã deside¬
rat ostentare. Quẽ enĩ libido głȩ
ad loquendũ trahit. uoluptatĩ magis
quã generationi oꝑam impendit:
Ubi & apte dicit᷑. Nonme uidebit ocu¬
lus. Quia adulteriũ qđ inm̃te agit᷑.
ualde . ẽ. difficile ut abliumano uĩsu
penecret᷑ Qdđ puersa mens tanto se¬
curius ꝑpetrat̾. quanto se ab homini¬
b uideri ñ metuit qͦs erubescat:. Sci¬
endũ qͦq ẽ: qͥa sicut is qͥ adulteriũ
facit. carnẽ alienȩ coniugis sibi illi¬
cite coniunꝗt: ita om̃s heretici cũ
fidelẽ animã in suiĩ errorẽ rapiunt.
quasi coniugẽ alienã tollunt. Quia

Expanded text:
dicitur mystice sentiatur. Nam Paulus ait: « dicitur mystice sentiatur. Nam Paulus ait: « Non enim sumus sicut plurimi, adulterantes verbum Dei . » Adulter quippe in carnali coitu non prolem sed voluptatem quaerit, et perversus quisque ac vanae gloriae serviens, recte adulterare verbum Dei in Deo filios gignere, sed suam scientiam desiderat ostentare. Quem libido gloriae ad loquendum trahit, voluptati magis quam generationi operam impendit. Ubi apte subditur: Non me videbit oculus, quia adulterium quod in mente agitur, valde difficile est, ut ab humano visu penetretur. Quod perversa mens tanto securius perpetrat, quanto se ab hominibus videri non metuit, quos erubescat. Sciendum quoque est quia sicut is qui adulterium facit carnem alienae conjugis sibi illicite conjungit, ita omnes haeretici, cum fidelem animam in suum errorem rapiunt, quasi conjugem alie
Abbreviated transcription (Latin):
fur Innocte qͥppe tribulationis
atq deiectionis suȩ. & si exerere
crudelitatis manũ ñ ualet: eis tam̃
qͦs p̾ualere conspicit. consilia ꝑuersi¬
tatis p̾bet. Huc illucq discurrit &
quȩq potest: in bonoꝵs lȩsionẽ sug¬
gerit. Qui recte quasi fur diciturꝰ.
quia in ipsis ꝑuersis suis consiliis me¬
tuit: ne dephendat᷑. Qui gͦ contra
egenũ & pauꝑem mane hom̃icida .ẽ.
ꝑnoctẽ quasi fur abscondit᷑ qͥa ꝑuer¬
sus qui sq qͥ in ꝓsꝑitate uitȩ p̾sentis
humilii uitã deprim̃do interimit. in
aduersitate ac deiectione positꝰ. ꝑ iniqua
consilia latent᷑ ledit. Atq id qđ ꝑ se ex¬
plere ñ ualet: adhȩrendo huiꝰ mundi
potentib exercet eqr̃. Oculus¬
adulteri obseruat caliginẽ. dicens.
Non me uidebit oculus. Hoc eciã uixta
litterã nichil obstat intelligi. ut qui
adulteriũ ꝑpetrare desiderat. tene¬
bras exquirat. Sed qͥa contra hereticos
sententia ꝓmit᷑. dignũ ẽ. ut hoc qđ

Expanded text:
 In nocte quippe tribulationis atque dejectionis suae, etsi exerere crudelitatis manum non valet, eis tamen quos praevalere conspicit consilia perversitatis praebet; huc illucque discurrit, et quaeque potest in bonorum laesionem suggerit. Qui recte quasi fur dicitur, quia in ipsis suis perversis consiliis metuit ne deprehendatur. Qui ergo contra egenum et pauperem mane homicida est, per noctem quasi fur absconditur, quia perversus quisque, qui in prosperitate vitae praesentis humilium vitam deprimendo interimit, in adversitate atque dejectione positus, per iniqua consilia latenter laedit, atque id quod per se explere non valet, adhaerendo hujus mundi potentibus exercet. Sequadulteri observat caliginem dicens: Non me videbit oculus. - Hoc etiam juxta litteram nil obstat intelligi, ut qui adulterium perpetrare desiderat tenebras exquirat. Sed quia contra haereticos sententia promitur, dignum est, ut hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
si uiri sui interĩm uisione priuata
p̃dicator. Et sepe contingit. ut
heretici puersis suis doginatib.
ipsos etiam qͥ p̃dicator̃es uideban¬
tur trabant. Bouẽ gͦ uiduę
auferunt: cũ de scã ȩccła etiã
p̃dicantẽ tollunt:. Ubi recte. ẽ.
adiunctũ: ꝓpignere. Pignus
nanq cũ tolłitur̃: aliud quidẽ .ẽ.
qł tenet᷑. sed tañ adhuc aliud
quęrit᷑. Et plerunq heretici ideo
eos conantur auferre qͥ p̃dicant.
ut eoꝵ etiã sequaces trahant.
Pro pignere gͦ bos uiduȩ tollit᷑.
quando iccĩrco ipse qui prȩdicabat
rapit᷑ ut alii sequant᷑. Ercuius
in ea bonis morib pͣditi. mites atq
humiles cẽ. uidebant᷑ Unde e sub

Expanded text:
visione privata praedicator. Et saepe contingit ut haeretici perversis suis dogmatibus ipsos etiam qui praedicatores videbantur trahant. Bovem ergo viduae auferunt, cum de sancta Ecclesia etiam praedicantem tollunt. Ubi recte est adjunctum: Pro pignore. Pignus namque cum tollitur, aliud quidem est quod tenetur, sed tamen adhuc aliud quaeritur. Et plerumque haeretici ideo eos conantur auferre qui praedicant, ut eorum etiam sequaces trahant. Pro pignore ergo bos viduae tollitur, quando idcirco ipse qui praedicabat rapiatur, ut alii sequantur. Ex cujus in ea bonis moribus praediti mites atque humiles esse videbantur. Unde et sub
Abbreviated transcription (Latin):
ne p̾sentis uitȩ ꝓsꝑitas designat
sic̃ ꝑsalomonẽ dicit᷑ Uȩ tibi tra
cuius rex. ẽ. puer: & cuiꝰ principes ini¬
ne comedunt. Quia enĩ mane. pͥmi
diei tẽpus . ẽ. ut uesꝑa extremu i
in fine diei id. ẽ. in mundi t̾mino se¬
quunt᷑ Mane gͦ cõmedunt: qͥde hiꝰ
mundi ꝓsꝑitatib extollunt᷑. & dũ
p̾sentia uehem̃t̃ curant: futura ñ

Expanded text:
itas designatur, sicut per Salomonem dicitur: Vae tibi, terra, cujus rex est puer, et cujus principes mane comedunt . Quia enim mane primum diei tempus est, et vespere extremum, in fine diei, id est in mundi termino sequuntur. Mane ergo comedunt, qui de hujus mundi prosperitatibus extolluntur, et dum praesentia vehementer curant, futura
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ uir̃ iustꝰ & tantȩ maiesta¬
tis pondus conside rans. infirmũ
se esse dep̾hendat NSed int hȩc uer
ba ꝑcunctari libet ac dicere. O be¬
ate iob int̾ tot flagella positꝰ cur
adhuc aduersa formidas: Iã tri¬
bulationib cingeris. iã innumeris
afflictionib añgustaris. Malum
timeri debet. qđ necdũ susceptũ. ẽ.
Tu in tanto positꝰ dolore. qͥd metuis
Sed ecce uir iustꝰ. nris inquisitionib¬
Ssatis faciens: adiungit: Cũ ex pleue¬

Expanded text:
ergo vir justus, et tantae majestaergo vir justus, et tantae majestatis pondus considerans, infirmum se esse deprehendat. 48. Sed inter verba haec percunctari libet, ac dicere: O beate Job, inter tot flagella positus cur adhuc adversa formidas? jam tribulationibus cingeris, jam innumeris afflictionibus angustaris. Malum timeri debet quod necdum susceptum est; tu in tanto positus dolore quid metuis? Sed ecce vir justus nostris inquisitionibus satisfaciens adjungit: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
uie meȩ sicut uĩȩ urȩ. Cũ gͦ ex teruuꝰ
mutari uidet᷑ sententia: interius con¬
siliũ ñ mutat᷑ qͥa de unaquaq reim¬
mutabilit̃ intꝰ constituit᷑ qͥcquid fo¬
ris mutabilit̾ agit᷑ S eqr̃. Et ani¬
ma eiꝰ quod cunq uoluit hoc fecit.
Cũ sit cunctis corporib exterior. cun¬
ctis m̃tib interior ds̃: ea ipsa uis ci
qua omĩa penetrat. cuncta disponit.
anima illius appellat᷑. Cuiꝰ uideli¬
cet uoluntati. nec illa obsistunt quȩ
contra uoluntatẽ illius fieri uident᷑
qͥa ad hoc non nunquã ꝑmittit fieri
etiã qđ ñ p̃cipit. ut ꝑhac illud cer¬
tius impleatur qđ iubet. Apostatȩ
quippe angłi ꝑuersa uoluntas. ẽ.
sed tam̃ a dõ mirabilit̃ ordinat᷑. ut
ipse qͦq eiꝰ insidiȩ utilitati bonorĩ
seruiant. qͦs purgant dũ tẽptant
Sic itaq eiꝰ anima qđ cunq uoluit
hoc fecit: ut inde qͦq uoluntatẽ suã
impleat. unde uoluntati illius
repugnari uide bat᷑ Terreat᷑

Expanded text:
e meae sicut viae vestrae . Cum ergo exterius mutari videtur sententia, interius consilium non mutatur, quia de unaquaque re immutabiliter intus constituitur; quidquid foris mutabiliter agitur. Sequitur: Et anima ejus quodcunque voluit, hoc fecit. Cum sit cunctis corporibus exterior, cunctis mentibus interior Deus; ea ipsa vis ejus qua omnia penetrat, cunctaque disponit; anima illius appellatur. Cujus videlicet voluntati nec illa obsistunt quae contra voluntatem illius fieri videntur. Quia ad hoc nonnunquam permittit fieri, etiam quod non praecipit, ut per hoc illud certius impleatur quod jubet. Apostatae quippe angeli perversa voluntas est, sed tamen a Deo mirabiliter ordinatur, ut ipsae quoque ejus insidiae utilitati bonorum serviant, quos purgant dum tentant. Sic itaque ejus anima quodcunque voluit hoc fecit, ut inde quoque voluntatem suam impleat, unde voluntati illius repugnari videbatur. Terreatur
Abbreviated transcription (Latin):
ubelei qͥppe requies: quinquage.¬
narii numeri mysterio continetur.
& quinquagenarius bis ducit᷑. ut
ad centenariũ ꝑducat᷑. Quia ergo
pͥus a malo quiẽscit᷑ oꝑe. ut post ani¬
ma plenius quiescat incagitatione:
alii quinquageni. alii aut̃ centeni
discũbunt. Qm̃ sunt nonnulli qui
iã a prauis actib habent requiem
opis & sunt nonnulli. qͥ a ꝑuersis

Expanded text:
Jubilaei quippe requies, quinquageJubilaei quippe requies, quinquagenarii numeri mysterio continetur, et quinquagenarius bis ducitur ut ad centenarium perducatur. Quia ergo prius a malo quiescitur opere ut post anima plenius quiescat in cogitatione, alii quinquageni, alii autem centeni discumbunt; quoniam sunt nonnulli qui jam a pravis actibus habent requiem operis, et sunt nonnulli qui perversis
Abbreviated transcription (Latin):
ipso solis feruore requiescunt: Bene
gͦ nuncdicit᷑ Int̾ aceruos eoꝵ meri¬
diati st̃: qͥ calcatis torcularib siti¬
unt. Quia eoꝵ se multitudini ad¬
iungunt. qͦs iã uident grauia age¬
re. & adhuc sitire grauiora. Quor
feruor dũ eoꝵ desideria satiat: in
eoꝵ actib quasi in meri die qͥescunt¬
mere. Quia ciuitates a conuiu̾entib¬
popłis appellant᷑: ñ unmerito ciui¬
tatũ nomine. uerȩ st̃ fidei ȩccłȩ de
signatȩ. Quȩ in singulis mundi par¬
tib positȩ: unã cãtholicã faciunt.
inqua fideles om̃s de dõ recta sen¬
tientes. concordit̾ uiuunt. Hanc¬
nanq in euangłio dñs: conuiuentiũ
famulorũ etiã ꝑ locorũ distinctio¬
nẽ concordiã designauit. cũ satia¬
turus de quinq panib popłm qͥn¬
quagenos ꝑ turmas uł centenos di¬
scumbere prȩcepit: ut uidelicet cur¬
ba fidelium. escam suã & locis dis-¬
iunctã. & morib coniunctã ꝑcipet:

Expanded text:
ipso solis fervore requiescunt. Bene ipso solis fervore requiescunt. Bene ergo nunc dicitur: Inter acervos eorum meridiati sunt, qui calcatis torcularibus sitiunt, quia eorum se multitudini adjungunt, quos jam vident gravia agere, et adhuc sitire graviora. Quorum fervor dum eorum desideria satiat, in eorum actibmere. » Quia civitates a conviventibpopulis appellantur, non immerito civitatum nomine verae sunt fidei Ecclesiae designatae, quae in singulis mundi partibus positae, unam catholicam faciunt, in qua fideles omnes de Deo recta sentientes concorditer vivunt. Hain Evangelio Dominus per conviventium populorum, et per locorum distinctionem concordiam designavit, cum satiaturus de quinque panibus populos, quinquagenos per turmas, vel centenos discumbere praecepit; ut videlicet turba fidelium escam suam, et locis disjuncta et moribus conjuncta perciperet.
Abbreviated transcription (Latin):
qui scãm ȩccłam ꝑsequunt᷑: qͥd ali¬
ud quã torcular calcant: Qđ diui¬
na agi dispositione ꝑmittit᷑: ut ani¬
marũ botri in spuale uinũ defluant.
quȩ carne corruptibili exutȩ. adre¬
gna cęlestia uelut in apothecã cur¬
rant. Namdũ iniusti iustos dẽpri¬
munt: quasi botros subpedib mit¬
tunt. Compressi aut̃ botri. ad suꝑni
conuiuii satietatẽ exuberant. qui
prius quasi in huiꝰ aeris libertate
pendebant. Unde dauid ꝓpħa. scẽ
mos ꝓtorcularib scripsit. Sed om̃s
qͥ uitã fideliũ insequunt᷑ caleant
& sitiunt: qͥa agendo crudelia fero¬
ciores fiunt. & impietatis suȩ meri¬
tis cȩcati: eo ambiunt grauiora fa¬
cere. quo iã grauia fecẽr̃. Heretici
autẽ. cũ ꝑ sẽ potestatẽ ꝑsecutionis
ñ habent: huiꝰ scłi potentes cõmouent.
eoꝵq m̃tes ad ꝑsequendũ ꝑtrahunt.
& quib ualent ꝑsuasionib accendint
Quos cũ crudelia agere contra cadho¬
licorũ uitã conspiciunt. quasi in

Expanded text:
qui sanctam Ecclesiam persequuntur, quid aliud quam torcular calcant? Quod divina agi dispositione permittitur, ut animarum botri in spiritale vinum defluant, quae, carne corruptibili exutae, ad regna coelestia velut in apothecam currant. Nam injusti dum justos deprimunt, quasi botros sub pedibus mittunt. Compressi autem botri ad superni convivii satietatem exuberant, qui prius quasi in hujus aeris libertate pendebant. Unde David propheta, smum pro torcularibus scribit . Sed omnes qui vitam fidelium persequuntur, calcant et sitiunt, quia agendo crudelia, ferociores fiunt, impietatis suae meritis caecati, eo ambiunt graviora facere, quo jam gravia fecerunt. Haeretici autem cum per se potestatem persecutionis non haeorumque mentes ad persequendum trahunt, et quibus valent persuasionibus accendunt. Quos cum crudelia agere contra catholicorum vitam conspiciunt, quasi in
Abbreviated transcription (Latin):
orientẽ iero: ñ apparet Et si ada
cidentẽ : ñ intelligã eũ. Si ad siustiꝰ
quid agam: Non app̃hendã ei
me uertã ad dextera: ñ uidebillũ¬
ubiq ẽ: & tunc minꝰ inuenit᷑ qui
is qͥtotꝰ ubiq ẽ. in parte quęricur
ncircũ scriptus nanq sp̃s. omĩa intea
semet ipsũ habet: quȩ tam̃ & inplen¬
do circundat. & circundando undlit
& sustinendo transcendit: & trarscen¬
dendo sustinet. Bene aut̃ postquã
dictũ. ẽ. si ad orientẽ iero ñ apparet
si ad occidentẽ ñ intelligã eũ: si ad¬

Expanded text:
orientem iero, non apparet; et si ad orientem iero, non apparet; et si ad occidentem, non intelligam eum; si ad sinistram, quid agam? Non apprehendam eum. Si me vertam ad dexteram, non videbo illuubique est. Et tunc minus invenitur, quando is qui totus ubique est in parte quaeritur. Incircumscriptus namque spiritus omnia intra semetipsum habet, quae tamen et implendo circumdat, et circumdando implet, et sustinendo transcendit, et transcendendo sustinet. Bene autem postquam dictum est: Si ad Orientem iero, non apparet; si ad Occidentem, non intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
captiui tenebam᷑. Dicat gͦ. Nolo mul¬
ta fortitudine contendat mecũ:
nec magnitudinis suȩ mole me p̃mat
Proponat᷑ ȩquitate contra me. & ꝑue¬
niet ad iuctoriã iudiciũ meũ Id est
ad redarguendas uias meas. incang.
filiũ mitt̾at. & tunc insidiantẽ allio¬
sariũ ꝑ absolutionis meȩ uidiciu us
excludam. Si enĩ in diuinitatis fort¬
tudine sic unigenitꝰ dĩ filius inuinlis
maneret. ut nil de nrã infirmitit
susciꝑet infirmꝰ homo adeũ ueni
cessu grẽ quando potuisset: Consdr¬
tũ qͥppe pondus eiꝰ magnitudinis os¬
primeret potius quã uiuaret. Sed fur¬
tis suꝑ omĩa. apparuit infirmꝰ uiner
omia: ut dũ nobis ex assũpta infirmis¬
tate congrueret. ad ꝑmanentẽ sua ns
fortitudinẽ eleuaret. In altitudine
enĩ sua diuinitas. a nob̾ utpote pir¬
uulis app̃hendi ñ poterat. sed straut
se hominib ꝑhumanitatẽ & quas iu
iacentẽ ascendimꝰ. surrȩxit & leuati
sumꝰ. Unde hoc qͦq mox subdit᷑ ꝑqiꝰ¬

Expanded text:
aptivi tenebamur. Dicat ergo: Nolo multa fortitudine contendat mecum, nec magnitudinis suae mole me premat; proponat aequitatem contra me, et perveniet ad victoriam judicium meum. Id est, ad redarguendas vias meas incarnatum Filium mittat, et tunc insidiantem adversarium per absolutionis meae judicium victor excludam. Si enim in divinitatis fortitudine sic unigenitus Dei Filius invisibilis maneret, ut nil de nostra infirmitate susciperet, infirmus homo ad eum icessum gratiae quando potuisset? Consideratum quippe pondus ejus magnitudinis opprimeret potius quam juvaret. Sed fortis super omnia apparuit infirmus inter omnia, ut dum nobis ex assumpta infirmitate congrueret, ad permanentem nos suam fortitudinem elevaret. In altitudine enim sua divinitas a nobis utpote parvulis apprehendi non potuerat, sed stravit se hominibus per humanitatem, et quasi in jacentem ascendimus; surrexit, et levati sumus. Unde hoc quoque mox subdit
Abbreviated transcription (Latin):
us oꝑis. ex parte aliqua tegebat. Po
cũ opatio designari. Et sunt̾ pleriq
qͥ ad huc ꝑuersis desideriis ȩstuant.
sed contrã se spũalit̃ decertantes. re¬
ctis sibioꝑib repugnant. & bonis
actib tegunt hoc qđ sinistrũ sibi re¬
sultare ꝑtẽptationẽ sentiunt. Hi
nimirũ. unde mala desiderant. in
de algent. unde aut̃ bona oꝑantur:
inde uestiti st̃. Cũ uͦ heretici ꝑuersis
allegationib rectȩ fidei eis oꝑa sub¬
trahunt. qͥd agunt. nisi ut ii qͥ ad¬
huc desiderioꝵ carnaliũ frigora sen¬
montiũ rigant. & ñ habentes uela¬
men: amplexant᷑ lapides. Imbres
st̃ montiu: uerba doctoꝵ. De quib
oculos meos ad montes. Hos itaq im¬

Expanded text:
us operis ex parte aliqua tegebat.  Vus operis ex parte aliqua tegebat.  Vntum operatio signari. Et sunt plerique qui adhuc perversis desideriis aestuant, sed, contra se spiritaliter decertantes, rectis sibi operibus repugnant, et bonis actibus tegunt hoc quod sinistrum sibi resultare per tentationem sentiunt. Hi itaque unde mala desidede algent; unde autem bona operantur, inde vestiti sunt. Cum vero haeretici perversis allegationibus rectae fidei eis opera subtrahunt, quid agunt nisi ut hi qui adhuc desideriorum carnalium frigora senmontium rigant, et non habentes velamen amplexantur lapides. - Imbres sunt montium, verba doctorum. De quibus oculos meos ad montes
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ uestim̃ta corpus. sic bona oꝑa ꝓte¬
gunt animã. Unde cuidã dicitur
Beatꝰ qͥ uigilat & custodit uestimenta
sua: ne nudus ambulet. Heretici itaq
cũ in quorundã m̃tib bona oꝑa de¬
struunt: nimirũ uelamina uesti¬
mñtorũ collunt: Bene aut̃ dicit᷑
Quib ñ . ẽ. oꝑim̃tũ infrigore Oꝑim̃¬
tu quippe ad iusticiã ꝑ̃tinet: frigꝰ
ad culpã. Et st̃ nonnulli. qͥ inqui¬
busdã reb peccata faciunt: inqui¬
busdã uͦ recta oꝑa sequunt᷑. Quigͦ
ex aliis actib delinquit. atq ex aliis
iusticiã pagit. qͥd iste nisi infrigore
uestitꝰ᷑: Alget & tegit᷑ qͥa ex alio
ope feruescit ad iũsticiã ex alio fri¬
gescit ad culpã. Sed cũ heretici bona
oꝑa talib subtrahunt: agunt ne in
frigore habeant. qͦ uestiant᷑. Recte
gͦ dicit᷑. Nudos dimittunt homines.
indum̃ta tollentes: quib ñ . ẽ. oꝑim̃¬
tũ infrigore. Ut uidelicet solũ cul¬
pę frigũs interunat: qͦs calor alteri¬

Expanded text:
Sicut vestimenta corpus, sic bona opera protegunt animam. Unde cuidam dicitur: Beatus qui vigilat, et custodit vestimenta sua, ne nudus ambulet . Haeretici itaque cum in quorumdam mentibus bona opera destruunt, nimirum velamina indumentorum tollunt. Bene autem dicitur: Quibus non est operimentum in frigore. Operimentum quippe ad justitiam pertinet, frigus ad culpam. Et sunt nonnulli qui in quibusdam rebus peccata faciunt, in quibusdam vero recta opera sequuntur. Qui ergo ex aliis actibus delinquit, atque ex aliis justitiam peragit, quid iste nisi in frigore vestitur; alget, et tegitur; quia ex alio opere fervescit ad justitiam, ex alio frigescit ad culpam? Sed cum haeretici bona opera talibus subtrahunt, agunt ne in frigore habeant quo vestiantur. Recte ergo dicitur: Nudos dimittunt homines, indumenta tollentes, quibus non est operimentum in frigore, ut videlicet solum culpae frigus interimat quos calor alteri
Abbreviated transcription (Latin):
bouẽ uiduȩ. Quos hoc loco pũpillos
accipimꝰ. nisi electos dĩ in m̃tis tene¬
ritudine positos. qͥ magna fidei grã
nutriunt᷑. & patris sui iam ꝓ se
mortui faciem necdũ uident.
Et sunt pleriq in ȩccła. qͥ quosdam
conspiciunt cȩlestia appetere. ter¬
rena om̃ia despectui habere. Et quã¬
uis ipsi in huiꝰ mundi laborib in¬
sudent: eis tam̃ qͦs ad cȩlestia anhe¬
lare conspiciunt. de reb quas in
hoc mundo possident. huius uitȩ
aditoriũ ferunt. Et quãuis ipsi
agere spũ alia nequeant. ad sũma
tam̃ teudentib. libent̾ subsidia
ministrant. Portare enĩ asinꝰ onera
hominũ solet. Quasi gͦ quidam
a sinꝰ electoꝵꝵ. ẽ: qui trenis rebus
deseruiens. deportat onera usib
hominũ. Et sepe cũ heretici quẽ¬
libet talẽ a scẽ ȩccłȩ gremio auer-¬
tunt. quasi pupilloꝵ asinũ abi¬
gunt. Quia cũ huinc ad ꝑfidiã suã
ptrahunt. a ministerio bonorũ

Expanded text:
 sunt. --Quos hoc loco pupillos accipimus, nisi electos Dei, in mentis teneritudine positos, qui magna fidei gratia nutriuntur, et patris sui jam pro se mortui faciem necdum vident? Et sunt plerique in Ecclesia qui quosdam conspiciunt coelestia appetere, terrena omnia despectui habere; et quamvis ipsi in hujus mundi laboribus insudent, eis tamen quos ad coelestia anhelare conspiciunt de rebus quas in hoc mundo possident hujus vitae adjutorium ferunt. Et quamvis ipsi agere spiritalia nequeant, ad summa tamen tendentibus libenter subsidia ministrant. Portare enim asinus 523 onera hominum solet. Quasi ergo quidam asinus electorum est, qui, terrenis actibus deserviens, deportat onera usibus hominum. Et saepe cum haeretici quemlibet talem a sanctae Ecclesiae gremio avertunt, quasi pupillorum asinum abigunt, quia cum hunc ad perfidiam suam pertrahunt, a ministerio bonorum