comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corpus hominis a&mortalen deuorin qubus nos uih¬
cunt aquilarũ oculi. quisolẽ isũ. multo melius qua nos
dicuntur aspicere . Illud autẽ lumen. non in rationabiis
auium oculos pascit. Sed pura corda eoꝵ quidõ credunt.
Et ab amore uisibilium rerũ tẽporalium se ad eiꝰ pcepta
inplenda conuertunt : qđ om̃s homines possunt siuelint:
quia illud lumen omẽm hominẽ inluminat uenientem
in hunc mundũ. Ergo tenebrae erant suꝑ abrssũ. ante quã
lux ista fier&. Dequa consequenter hoc loco dicitur.
& dixit dr̃. fiat lux. quia ubi lux non est tenebrȩ sun
Non quia aliquid sunt tenebrx. sed ipsa lucis absentia
tenebrȩ dicunt᷑. Sicut silentium non aliqua res.ẽ. sed
ubi sonus non .ẽ. silentium dr̃ & nuditas non aliqua
res . ẽ. sed in corpore ubi tegumentũ non .ẽ. nuditas dr̃
Et in anitas non est aliquid. sed locus ubi corpꝰ non est
non est tenebre dicunt᷑. Hoc ideo diximꝰ. quia solent
dicere. linde erant ipse tenebrȩ suꝑ abrssũ. anteꝗ

Expanded text:
corpus hominis, et mortales oculos quibus nos vincunt aquilarum oculi, qui solem istum multo melius quam nos dicuntur aspicere. Illud autem lumen non inrationalium avium oculos pascit; sed pura corda eorum qui Deo credunt, et ab amore visibilium rerum et temporalium se ad ejus praecepta complenda convertunt. Quod omnes homines possunt si velint, quia illud lumen omnem illuminat hominem venientem in hunc mundum. Ergo tenebrae erant super abyssum antequam lux ista fieret. Consequenter de hoc loco dicitur: Et dixit Deus, fiat lux, quia ubi lux non est, tenebrae sunt, non quia aliquid sunt tenebrae, sed ipsa lucis absentia tenebrae dicuntur; sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est, silentium dicitur. Et nuditas non aliqua res est, sed in corpore ubi tegumentum non est, nuditas dicitur. Et inanitas non est aliquid, sed locus ubi corpus non est,non est, tenebrae dicuntur. Haec ideo diximus, quia solent dicere: Unde erant ipsae tenebrae super abyssum, antequam
Abbreviated transcription (Latin):
aiim insbilis sublimtatisnue. Diciñt aute nibisti quomo¬
non ponsnt redeat illis securis ncitura unt ill. qn oide
moupotest quae in commutabilis maner. Set qulc ũs polage
ineosmuicedere audenrt quod oredere deberent. irt incelle¬
gade mertrentur. Deide quer & insltincio int roeliet
unde erat i a dqua suꝑqui ferebaan ando introgant

Expanded text:
am invisibilis sublimitatis sue; dicant autem nobis isti, quomoe non possunt, redeat illis securis in crura. Nam illa concidi non potest quae incommutabilis manet, sed quaecunque plagae in eos qui caedere audent quod credere deberent, ut intelligere mererentur. Deinde quaerunt, et insultando interrogant, unde erat ipsa aqua super quam ferebatur Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
quae est scđm pietatem dĩ in spem uitȩ xt̾nę. quã ꝓmisit
non mendax dr̃ ante tempora aeterna. Aeterna enĩ
tempora quid ante se habere potuerunt. Hoc ergo
cogantur exponere: ut intellegant se non intellegere.
cum temere uolunt rep̃hendere quod diligenter quȩrere
debuerunt. Si autem nondicunt. quid placuit dõ subi¬
to facere caelum & terram. sed tollunt inde subito.
& hoc tantum dicunt quid placuit dõ facere caelum.
& terram: Non enĩ coaeuum dõmundum istum dicimꝰ.
quia non eius aeternitatis. ẽ. hic mundus cuius aeter¬
nitatis ẽ dr̃. Mundum quippe dr̃ fecit. et sicutꝰ ercatura
quã fecit dĩ. tempora esse coeperunt. Et ideo dicuntꝰ
leterna tempora non tamen sic sunt a&erna tempora
quomodo acernus ẽ. ds̃ quia ds̃ ẽ. ante tempora qui
fabricator ẽ demporum sicut om̃ia quae fecit ds̃ boni
sunt uulde sed nonsic bona sunt quomodo bonusea

Expanded text:
quae est secundum pietatem Dei, in spem vitae aeternae, quam promisit quae est secundum pietatem Dei, in spem vitae aeternae, quam promisit non mendax Deus ante tempora aeterna. Aeterna enim tempora quid ante se habere potuerint? Hoc ergo cogantur exponere, ut intelligant se non intelligere, cum temere volunt reprehendere quod diligenter quaerere debuerunt. Si autem non dicunt, Quid placuit Deo subito facere coelum et terram, sed tollunt, unde subito, et hoc tantum dicunt, Quid placuit Deo facere coelum et terram? Non enim coaevum Deo mundum istum dicimus, quia non ejus aeternitatis est hic mundus cujus aeternitatis est Deus. Mundum quippe Deus fecit, etsi cum ipsa creatura, quam fecit Deus, tempora esse coeperunt. Et ideo dicuntur aeterna tempora, noquomodo aeternus est Deus, quia Deus est ante tempora, qui fabricator est temporum: sicut omnia quae fecit Deus bona sunt valde, sed non sic bona sunt, quomodo bonus est
Abbreviated transcription (Latin):
Sed &nin principio temporis imnfecasle quedri uobrr
credamus: debemus utiq intelligere quod ante pri¬
cipium temporis nonerat tempur Denim fecrt
tempora. & ideo antequam faceret tempora non erant
tempora. Nonergo possumus dicere fuisse aliquod tẽpꝰ
quando ds̃ nondum aliquid fecerat. Quomodo enĩ erat
tẽpus quod dr̃ non fecerat. cum om̃ium temporum ip¬
sesit fabricator: Et si tempus cumcȩlo & terra esse
coepit: non potest inueniri tempus quodt nondum
fecerat caelum & terram. Cum autem dicitur. quidei
subito placuit. sic dicitur quasi aliqua tempora transie¬
rint. quib ds̃ nihil oꝑats .ẽ. Nonenim transire poterat
quod nondum fecerat ds̃. quia non potest. eẽ. oꝑator tẽpoꝵ
nisi qui est ante tempora. Certe & ipsi manichei legun
Apłm paulum & laudant & honorant & eius epistolas
male inter pretando multos decipiunt. Dicant ergo
nob̵ quiddixerit apłs apaulus agnitionẽ ueritatis

Expanded text:
Sed si in principio temporis Deum fecisse coelum et terram credamus, debemus utique intelligere quod ante principium temporis non erat tempus. Deus enim fecit et tempora, et ideo antequam faceret tempora, non erant tempora. Non ergo possumus dicere, fuisse aliquod tempus, quando Deus aliquid nondum fecerat. Quomodo enim erat tempus, quod Deus non fecerat, cum omnium temporum ipse sit fabricator? Et si tempus cum coelo et terra esse coepit, non potest inveniri tempus, quod Deus nondum fecerat coelum et terram. Cum autem dicitur, Quid ei subito placuit? sic dicitur quasi aliqua tempora transierint quibus Deus nihil operatus est. Non enim transire poterat tempus quod nondum fecerat Deus, quia non potest esse operator temporam, nisi qui est ante tempora. Certe et ipsi Manichaei legunt apostolum Paulum, et laudant et honorant, et ejus Epistolas male interpretando, multos decipiunt. Dicant ergo nobis quid dixerit apostolus Paulus agnitionem veritatis,
Abbreviated transcription (Latin):
nerertuse aplquando auera a peccatis & addi precepto
conuerti. Herbe dutem uenenosȩ. ad poerã uł aoderoo¬
cotutionẽ mortalium creatȩsuint & hoc totũ propte
peccadum: quia mortales post peccatũ facti sumus ꝑ
infructiuo sosuoro arbores insultatur hominibus at
intellegant quam sit erubescendum. sine fructu bonorũ operũ
esse inagro dĩ. hoc .ẽ. in eccła. & ut timeant ne de serat. illos
ds̃ quia & ipsi inagrissuis in fructuosas arbores deserunt
Net aliquã culturam eis adhibent: Ante peccatum ergo
hominis non ẽ. scriptũ quod terra ꝓtulerit nisi pabulaa
ligna foueuosa. Post peccatum uidemus multa horrida
Si enun dietaur adormũ hominẽ postra qumpc cuuit
Muledico terra errt tibii nomib copos tuq ium peccauit

Expanded text:
averti a peccatis, et ad Dei praecepta converti. Herbae autem venenosae ad poenam, vel ad exercitationem mortalium creatae sunt; et hoc totum propter peccatum, quia mortales post peccatum facti sumus. Per infructuosas vero arbores insultatur hominibus, ut intelligant quam sit erubescendum sine fructu bonorum operum esse in agro Dei, hoc est in Ecclesia; et timeant ne deserat eos Deus, quia et ipsi in agris suis infructuosas arbores deserunt, nec aliquam culturam eis adhibent. Ante peccatum ergo hominis non est scriptum, quod terra aliud protulerit nisi herbam pabuli et ligna fructuosa: post peccatum autem videmus multa horrida Sic enim dicitur ad primum hominem posteaquam peccavit: Maledicta erit t
Abbreviated transcription (Latin):
purgtis sinis orib et ille fine precepti dequo apłs
diecot . Finis autem praeceptiest ciritas delorde pers
& conicientia bona & fi non ficta. quodisle plir
berent nomessent heretici. Quod aute mieqist sin
in libro geneseos. Terra autem erat in uisibilis et in con¬
posita: Sic rep̃bendunt manichȩi ut dicant quo modo

Expanded text:
purgatissimis moribus, et illo fine praecepti de quo dicit Apostolus: Finis autem praecepti est charitas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta , quod isti si haberent, non essent haeretici. Quod autem sequitur in libro Geneseos: Terra autem erat invisibilis et incomposita, sic reprehendunt Manichaei, ut dicant: Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
tui edes panẽ cuum donec reuertaris interra ex qua sũptus es
quia terraes & interra ibis: & cunc adam posnd ia suituses¬
suȩ uita : quia hȩcest mat̃ om̃ium uiuorũ. Et tunc fecit dr̃
ds̃. Ecce adam factus est tamquã unus ex nobis ad scientiam
cognoscendi bonũ & malum: & tunc. neporriger& manum¬

Expanded text:
tui edes panem tuum, donec revertaris in terram de qua sumptus es; tui edes panem tuum, donec revertaris in terram de qua sumptus es; quia terra es, et in terram ibis . Hac nos poenae sentesuae, Vita; quia mater est omnium vivorum. Et tunc fecit Domi: Ecce Adam factus est tanquam unus ex nobis, ad scientiam cognoscendi bonum et malum.
Abbreviated transcription (Latin):
quia nudus es. nisi quia ab illa arbore dequa dixeram tibi e
illa sola non manducare. ex illa manducasti : & dixit ad am
Mulier quã dedisti mihi dedit ut ederem: & manducaui. Et
dixit dĩ mulieri. Quid hoc fecisti : &dixit mulier: Serpens
fecisti. maledictus tu ab om̃i pecore. & ab om̃i genere besti¬
arum. Pectore & uentre repes. & terram manducabis om̃ib deb
uitȩ tuȩ & inimicitiam ponã inter te & mulierẽ : & int̃sem
tuum. & inter sẽmen mulieris : Ipsa tuum obseruabit caput.
&tu eius calcaneum & mulieri dixit Multiplicans multi¬
plicabo dolores tuos & suspiria tua: & indoloribus paries filios
& ad uirum cuum conuersio tua. & ille tui dominabitur Et
tunc dixit ad adam. Quia exaudisti uocem mulieris cuȩ. et
male dicta terra erit tibi. in om̃ibis oꝑibus tuis & intristitia
& gemitu tuo manducabis ex ea om̃ib dieb uitȩtuȩ spinas et
tribulos generabit tibi. & edes pubulũ agritui Insudore uultus

Expanded text:
tiavit tibi, quia nudus es, nisi quia ab illa arbore de qua dixeram tibi ex illa sola non manducare, ex illa manducasti? Et dixit Adam: Mulier quam dedisti mihi, dedit ut ederem, et manducavi. Et dixit Deus mulieri: Quid hoc fecisti? Et dixit mulier: Serpens fecisti, maledictus tu ab omni pecore, et omni genere bestiarum. Pectore et ventre repes, et terram manducabis omnibus diebus vitae tuae. Et inimicitiam ponam inter te et mulierem, et inter semen tuum, et inter semen illius. Ipsa tuum observabit caput, et tu ejus calcaneum. Et mulieri dixit: Multiplicans multiplicabo dolores tuos, et suspiria tua, et in doloribus paries filios tuos; et ad virum tuum conversio tua, et ille tui dominabitur. Et tunc dixit ares, maledicta terra erit in omnibus operibus tuis. in tristitia et gemitu edes ex ea omnibus diebus uitae tuae. spinas et tribulos eiciet tibi, et ed
Abbreviated transcription (Latin):
quibus responderemꝰ potuisse fieri ut tressupiores dies
suguli. ꝑtantũ morarũ tẽporum conputarentur ꝑquam
moram circuit sol. ex quo ꝓcedit aboriente quousq ruo¬
sus adorientem reuertitur. Hanc enĩ moraiam suinspelom¬
sisadior erporis poisent sentire homines elam adepeluor¬
ois lilit arpot subionente & occidentẽ solern undert non

Expanded text:
Quibus respondemus, potuisse fieri ut tres superiores dies singuli per tantam moram temporis computarentur, per quantam moram circumit sol, ex quo procedit ab oriente quousque rursus ad orientem revertitur. Hanc enim moram et longitudinem temporis possent sentire homines etiamsi in speluncis habitarent, ubi orientem et occidentem solem videre non
Abbreviated transcription (Latin):
cderui em porac dur past te mipora Et qullir distingum¬
tunt ir aeulis quarticuli ꝓ siderum cuars s notintr
ponunt quuidem currere tempora ad que preterdire
ssintes lagi &e discerni ab hominib non possunt. Sicut
horȩ quando nubilus dies ẽ. Transeunt quidem &
spatia ꝑ agunt. sed distingui & notaria nobis non possunt:

Expanded text:
urrant tempora; et nullis distinguantur articulis, qui articuli per siderum cursus notantur, possunt quidem currere tempora atque praeterire; sed intelligi et discerni ab hominibus non possunt. Sicut horae quando nubilus dies est, transeunt quidem, et sua spatia peragunt; sed distingui a nobis et notari non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
nontres dominos deos. sed unum dñm dm̃ esse & da¬
bit credenti & ad oranti. Ipse dñs intellectum. ut
id quod eredis etiam uidere. Id est intellegere merea¬
.ris. Nam considera diligenter. om̃ia quȩ ꝓliaat
disputatione dixisti. et uidebis ex hoc errore des¬
cendere quo facitis duos dominos deos contra ela¬
templum. haec interim post conlationẽ nr̃am qua p̃sen¬
tes alternatim locuti sumus. te ad monuisse suffecerit
sĩ autem dñs uoluerit. qm̃ longũ est & tu remeare festi.
tero per spicuitate constituam. Et te ueris quidem tes¬
timoniis diuinis. falsa tamen urã dogmata probare
uoluisse uelis. nolis ostendam.
ETALIA MANU. AUQUSTINUS EP̃S. SUSCRIPSI
ITEMALIA MANU MAXIMINUS CUM EXPLICA¬
UERIS. HUNC LIBELLUM. ET ADME TRANS MISE

Expanded text:
non tres dominos deos, sed unum Dominum Deum esse: et danon tres dominos deos, sed unum Dominum Deum esse: et dabit credenti et oranti ipse Dominus intellectum, ut id quod credis, etiam videre, id est, intelligere merearis. Nam considera diligenter omnia, quae prolixa disputatione dixisti, et videbis ex hoc errore descendere, quo facitis duos dominos deos, contra clatemplum. Haec interim post Collationem nostram, qua praesentes alternatim locuti sumus, te admonuisse suffecerit: si autem Dominus voluerit, quoniam longum est, et tu remeare festinatero perspicuitate constituam, et te veris quidem testimoniis divinis, falsa tamen vestra dogmata probare voluisse, velis nolis, ostendam. Et alia manu: Augustinus episcopus subscripsi. Item alia manu, Maximinus: Cum explicueris hunc libellum, et ad me transmise
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo interse non sint duo ista contraria. ut & alius
pat̃ sit alius filius alius sp̃ssc̃s. Et tamen hi tressimul
unussit dñs ds̃ Egosicut potui ut hoc &iam tuuide¬
res sed resistere maliusti. quia isrł esse noluisti
Sedsi hoc uide adhuc forsitan non potes. crede & uide¬
bis Intellegendo enim uidentur ista. non ocuł carnis
intuendo. Et sci sutiq dixisse ꝓpħam. Nisi credidori¬
tis non intellegetis : Cum ergo audis dñs dstuus dñs
unus est. Noliduos dominos deo sfacere patrẽ & fi¬
lium & cum audis Nescitis quia corpora ura tẽplũ
in uobis est sp̃sscĩ quem habetis adõ & alio loco
Hescitis quia corpora urã membra sunt xp̃i. Cũ ergo
hec audis. noli negare. dm̃ esse sp̃m scm. Ne templum
creaturae. facias membra creatoris. prius crede istos
tres. Et in suis singulis ꝑsonis tresesse. Et tam̃ simul

Expanded text:
quomodo inter se non sint duo ista contraria, ut et alius quomodo inter se non sint duo ista contraria, ut et alius Pater sit, alius Filius, alius Spiritus sanctus, et tamen hi tres simul unus sit Dominus Deus. Egi, sicut potui, ut hoc etiam tu videres: sed resistere maluisti, quia Israel esse noluisti. Sed si hoc videre adhuc forsitan non potes, crede et videbis. Intelligendo enim videntur ista non oculis carnis intuendo. Et scis utique dixisse prophetam, Nisi credideritis, non intelligetis . Cum ergo audis, Dominus Deus tuus, Dominus unus est; noli duos dominos deos facere, Patrem et Filium. Et cum audis, Nescitis quia corpora vestra templum in vobis est Spiritus sancti quem habetis a Deo; et eodem loco: Nescitis quia corpora vestra membra sunt Christi : cum ergo haec audis, noli negare Deum esse Spiritum sanctum, ne templum creaturae facias membra Creatoris. Prius crede istos tres, et in suis singulis personis tres esse, et tamen simul
Abbreviated transcription (Latin):
potentiorem. unũ in uisibilem. alterũ inuisibiliorem
unũ uerũ alterũ ueriorem. Et si quid aliud isto modo
sentire monstrasti. ut duos dominos nos habe suaderes
dicat nobis. fili hominum usquequo grauescorde.
ut quid diligitis uanitatẽ. & quȩ ritis mendacium. ut¬
quid uobis facitis duos dominos deos. quare me cla¬
mantem audi isrł non uultis audire. dñs ds̃ tuus
d ñ sunus est: Et contra me clamatis dñi dĩ nr̃ĩ dñi
duo sunt: Num quid hoc faceretis. si i srł esse uelle.¬
tis. Cum hoo ergo nomen interpretetur homo ui-¬
dens dm̃ Nogo te daueniam. Situ nonuis. ego uolo. eẽ
isrł. uolo quippe in eorum consortio conputari quib
donatur uidere dm̃. Et grãs illi agimus quia facit
nos uidere non ꝑspeculum in enigmate tunc autẽ facie
ad faciem. Sicut apłs dicit. Vi demusitaq donante
ipso. Et si adhuc ꝑspeculum in enigmate tamen uidemꝰ.

Expanded text:
potentiorem; unum invisibilem, alterum invisibiliorem; potentiorem; unum invisibilem, alterum invisibiliorem; unum verum, alterum veriorem; et si quid aliud isto modo te sentire monstrasti, ut duos dominos deos nos habere suaderes: dicat nobis: Filii hominum, usquequo graves corde? utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium ? Utquid vobis facitis duos dominos deos? quare me clamantem, Audi, Israel, non vultis audire, Dominus Deus tuus, Dominus unus est; sed contra me clamatis, Domini dii nostri domini duo sunt? Numquid hoc faceretis, si Israel esse velletis? Cum hoc ergo nomen interpretetur, Homo videns Deum; rogo te, da veniam, si tu non vis, ego volo esse Israel. Volo quippe in eorum consortio computari, quibus donatur videre Deum. Et gratias illi agimus, quia facit nos videre nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem, sicut Apostolus dicit . Videmus itaque donante ipso, etsi adhuc per speculum in aenigmate, tamen videmus,
Abbreviated transcription (Latin):
Scis autem sermonẽ tuum ꝓlixissimum occupasse nobir
tẽpora quib respondere possemus. Et ttantum diei re¬
mansisse : quantũ om̃ino non sufficer&. ut ea quȩ dixis¬
ti. saltem nob̵ relegerent᷑. Noueris tamen om̃ia quȩ pro¬
talisti ut ꝓbares dm̃ esse filium dĩ & magnũ dm̃. & natũ
esse expatre & alium esse ipsum. & alium esse patrem
qnm non . ẽ. pat̃ ipse quifilius. Ad ingentesmoras. ꝑti¬
nuisse quib necessarium tẽpus ad sumeres. quasi nobis
abste ꝓbandum ess& quod & nos esse uerum fatemur.
Non enim dicimꝰ. ipsũ. eẽ.patrẽ qui est filius. aut ipsũ
esse patrẽ uł filium. qui est in ipsa trinitate sp̃sscs
Prorsus alius. ẽ. ille. alius ille. alius ille. Sed simul
om̃s unus ẽ. dñs ds̃ Si enĩ dixerimꝰ duos esse dom̃inos
deos unũ magnũ. alterũ maiorẽ. unũ bonũ. alterum
meliorem. unũ sapientẽ. alterũ sapientiorẽ. unũ cle¬
mentem. alterũ clementiorẽ. unũ potentẽ. alterum

Expanded text:
Scis autem sermonem tuum prolixissimum occupasse nobis tempora quibus respondere possemus, et tantum diei remansisse, quantum omnino non sufficeret, ut ea quae dixisti, saltem nobis relegerentur. Noveris tamen omnia quae protulisti, ut probares Deum esse Filium Dei, et magnum Deum, et natum esse ex Patre, et alium esse ipsum et alium esse Patrem, quoniam non est Pater ipse qui Filius, ad ingentes moras pertinecessarium tempus absumeres: quasi nobis abs te probandum esset, quod et nos esse verum fatemur. Non enim dicimus ipsum esse Patrem qui est Filius, aut ipsum esse Patrem vel Filium qui est in ipsa Trinitate Spiritus sanctus. Prorsus alius est ille, alius ille, et alius ille: sed simul omnes unus est Dominus Deus. Si enim dixerimus duos esse dominos deos; unum magnum, alterum majorem; unum bonum, alterum meliorem; unum sapientem, alterum sapientiorem; unum clementem, alterum clementiorem; unum potentem, alterum
Abbreviated transcription (Latin):
SI. ET POSTCONLATIONEM PRAESEN¬
IUM AURUSTINUS ISTA DICIAUIT.
v xilio principũ me loqui dixisti. Non scđm
tiorem dĩ sed hominibus quibus donat
ds intellectũ satis appa ret quis loquatꝰ
scđm timorẽ dĩ utrũ qui oboe dienua
audit dnm dicentẽ: Audi isiłuñs

Expanded text:
si. Et post collationem praesentium Augustinus ista dictavit: Auxilio principum munitum me loqui dixisti, non secundum timorem Dei: sed hominibus, quibus donat Deus intellectum, satis apparet quis loquatur secundum timorem Dei; utrum qui obedienter audit Dominum dicentem, Audi, Israel;
Abbreviated transcription (Latin):
Caro & sanguis. regnũ dĩ non possidebit. Sed non mirũ qđ itaceci estis. ut non
posse ab om̃ĩ potente dõ ista fieri putetis. cũ etiam dicitis mundũ uł om̃a
quȩ facta sunt non potuis se alit̃ dm̃ facere. nisi magna & miserabile nees¬
sitate & nisi esset materia quȩ illũ ad oꝑationẽ mundi ad iuuaret : ut inde
poss& partẽ suã liberare. Eligite ergo nunc quid sequi uelitis. dm̃ minis
potentẽ & infirmũ qui necessicatẽ partis suȩ in miseria constitutȩ : ama¬
teria quã ipse nonfecerat ut mundũ faceret adiutus est. andm̃ om̃ipo¬
tentem quinulla necessitate. sed propria uoluntate & sũ ma potestate
dixit . & facca sunt : mandauit & creata sunt : qui uocat ea quȩ non sunt
tanquã quȩsunt: Uos ergo homines quusta impietate manichei estis

Expanded text:
caro et sanguis regnum dei non possidebunt. Sed non mirum, quod ita caeci estis, ut non caro et sanguis regnum dei non possidebunt. Sed non mirum, quod ita caeci estis, ut non posse ab omnipotente deo ista fieri putetis, cum etiam dicitis mundum uel omnia, quae facta sunt, non potuisse aliter deum facere nisi magna et miserabili necessitate et nisi esset materia, quae illum ad operationem mundi adiuuaret, ut inde posset partem suam liberare. eligite ergo nunc, quid sequi uelitis: deum minus potentem et infirmum, qui necessitate partis suae in miseria constitutae a materia, quam ipse non fecerat, ut mundum faceret adiutus est, an deum omnipotentem, qui nulla necessitate, sed propria uoluntate et summa potestate dixit, et facta sunt, mandauit et creata sunt; qui uocat ea. quae ncn sunt, tamquam ea, quae sint. Uos ergo homines, qui ista inpietate Manichaei estis
Abbreviated transcription (Latin):
menbra xp̃i & tẽplũ sp̃ssc̃ĩ essedicat. Nescitis inquit quia corpora ur̃a men¬
bra sunt xp̃i.: Quod non utiq scđm infirmitatẽ p̃sentis corruptionis quȩ
depeccati originalis pęna descendit. sed scđm ad optionis futurȩ resurrecti¬
onis dicit sic̃ alibi ait. & ipsi in nobis ingemiscimus ad optionẽ expectan.¬
tes redẽptionẽ corporis nr̃i. Alibi etiam eandẽ carnẽ eccłȩ comparauit: cũ
de coniugio loqueretur dicens. Nemoenĩ uinquã carnẽ suã odio habet. sed
tanquã inimicã existimemus: sed ad monet potius ut subiugemus nobis eam
adbona oꝑa concupiscenda & parienda uelut conuix spiritui seruiat. quod
eius nobis reluctatur. quia peccato meruimus eẽ mortales. Nam iterũ dicit.
tentẽ decorpore animali. spiritale corpus facere poste: Nam ꝓpt̃ ipsam
cõmutationẽ carnis quȩ futura est : qm̃ deista carne cȩleste corpus ds̃ factu¬
rus est. quando erimus ȩquales angłidĩ. Propterea uerissi me dicit idẽ apłr

Expanded text:
m Spiritus sancti esse dicat. Nescitis, inquit, quia corpora vestra membra sunt Christi ? Quod non utique secundum infirmitatem praesentis corruptionis, quae de peccati originalis poena descendit, sed secundum adoptionem futurae resurrectionis dicit, sicut et alibi ait: et ipsi in nobis ingemiscimus adoptionem expectantes redemptionem corporis nostri. alibi etiam eandem carnem ecclesiae conparauit, cum de coniugio loqueretur, dicens: nemo enim umquam carnem suam odio habet, sed tamquam inimicam existimemus, sed admonet potius, ut subiugemus nobis eam, ut ad bona opera concipienda et parienda uelut coniux spiritui seruiat: quod eius nobis reluctatur, quia peccato meruimus esse mortales. nam iterum dicit: tentem de corpore animali spiritale corpus facere posse. nam propter ipsam conmutationem carnis, quae futura est, quoniam de ista carne caeleste corpus deus facturus est, quando erimus aequales angelis dei, propterea uerissime dicit idem apostolus.
Abbreviated transcription (Latin):
mulier ꝓpt partũ: uurgo uero qđ iurlẽ nesient conuentionẽ neq parendo
urginitas eius corruptast. Quoclaut̃ angłr & eliabeth dixerunt marnie. bene¬
dieta tu int mulieres nulla questio est: quia reuera benedicta est urgo inter
muliere. Sednedicatir sicut angłi apparierunt sic haberet corpus: nedefem¬
Serl so liti felitate dicetis seripturã ipla falsamesse Nec uadetis aliqueme
suonle uobis cecu hoc ponefacer. utea quȩ uos dixencis iera illefaliuene
clea & quȩ diciti falsa ille ueri eẽ dicat desiapen atraanuas onmne
bominũ ertori uł sceleri. ut unus quisq ꝓut uoluert uł delectatis fuent
ipas diumas serpturas accipiat Respuacuero quȩñ intellegens &offenser
piucaiuert mole & noniam inuenatur hec regula eriorisur undetes corr¬

Expanded text:
mulier, uirgo uero, quod uirilem nescierit conuentionem neque pariendo uirginitas eius corrupta sit. quod autem ang-elus etElisabeth dixerunt Mariae: benedicta tu inter mulieres, nulla quaestio est, quia reuera benedicta est umulieres. Sed ne dicatis, Sicut Angeli apparuerunt, sic haberet corpus, ne de femrgine. Sed solita foeditate dicetis Scripturam ipsam falsam esse. Nec videtis aliquem similem vobis caecum hoc posse facere, ut ea quae vos dixeritis vera, ille falsa esse dicat; et quae dicitis falsa, ille vera esse dicat: ac sic aperiatis januas omni hominum errori vel sceleri, ut unusquisque prout voluerit vel delectatus fuerit ipsas divinas Scripturas accipiat, respuat vero quae non intelligens et offensus putaverit mala, et non jam inveniatur hac regula erroris ves
Abbreviated transcription (Latin):
imitationẽ filii. subditi uni dõ patri & ipsi inueniuntur
& non tantũ ꝓ apłis legimꝰ saluatorẽ orasse ut unum sint
sed &iam & ꝓcredituris ꝑuerbum illoꝵ dicr̃. Nonsolũ
ꝓhisrogo sed &iam & ꝓcredituris ꝑ uerbũ illoꝵ in me.
ut om̃sunũ sint. Sicut tupat̃ in me & ego inte. ut & illi
in nobis unum sint. ut cognoscat hic mundus quia tume mi¬
sisti. & dilexistiillos: sicut me dilexisti. Dilectionis fecit
ut diximus mentionẽ & non diuinitatis : Quis autẽ ignorat.
qđ paulus paulus .ẽ. & apollo apollo .ẽ. cũ quando dicit
ipse paulus. plus om̃ib illis laboraui. Non ego autem
sed grã dĩ mecum. Nam qui plus laborat plus consequit᷑
uerum tamen unum sunt in consensu. In conuenientia
indilectione quando id faciunt quod ds̃ uult.
Dicis quodunus ẽ ds̃. ad strue si pat̃ & filius & sp̃s sc̃s
Aut de subiectione filii potius scđm qđ hab& fides xp̃ia¬

Expanded text:
imitationem Filii subditi uni Deo Patri et ipsi inveniuntur. imitationem Filii subditi uni Deo Patri et ipsi inveniuntur. Et non tantum pro Apostolis legimus Salvatorem orasse, ut unum sint, sed etiam pro credituris per verbum illorum, dicens: Non solum pro his rogo; sed et pro credituris per verbum illorum in me: ut omnes unum sint, sicut tu Pater in me, et ego in te, ut et illi in nobis unum sint; ut cognoscat hic mundus quia tu me misisti, et dilexisti illos sicut me dilexisti. Dilectionis fecit, ut diximus, mentionem, et non divinitatis. Quis autem ignorat quod Paulus, Paulus est; et Apollo, Apollo est: cum quando dicat ipse Paulus, Plus omnibus illis laboravi; non ego autem, sed gratia Dei mecum ? Nam qui plus laborat, plus consequitur. Verumtamen unum sunt, in consensu, in convenientia, in dilectione; quando id faciunt quod Deus vult. 23. Dicis quod unus est Deus. Astrue, si Pater et Filius et Spiritus sanctus An de subjectione Filii potius, secundum quod habet fides christia
Abbreviated transcription (Latin):
apollo rigauit. sed ds̃ incrementum dedit. Itaq neque
qui plantat . ẽ. aliquid. neq quirigat. sed qui incrementũ
dat ds̃ Quiplantat autẽ & quirigat unum sunt: Vnus¬
quis autẽ suam mercedẽ accipi&. scđm suum laborem
Auerte igitur qr lic& unum sint concordia. Ad tamen
unus quisq suam mercedẽ accipi& scđm suum laborem.
Intuere igitur & illud qđ dñsait. Ego & pat̾ unũ sumꝰ
qđ certa fide. a nob creditur & suscepit᷑. quidicit ego fi.¬
lius ẽ qui dicit & pat̾ alterũ patrem ostendit unum
ait non unus. Sepius dictum .ẽ. qr unũ ad concordiam ꝑti¬
n&. quomodo non unũ pat̃ & filius. cũ quando clamat
filius. Ego quȩ placita sunt patrifaciosemꝑ. Tunc de¬
mum non ad orat unũ cũ patre si contraria patri facer&
aliquando. Sic autẽ & apłi. unũ sunt cũ patre & filio.
In eo qđ in om̃ib ad uoluntatẽ dĩ patris respicientes. ad

Expanded text:
Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit. Itaque neque Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit. Itaque neque qui plantat est aliquid, neque qui rigaQui plantat autem et qui rigat unum sunt; unusquisque autem suam mercedem accipiet secundum suum laborem . Adverte igitur, quia licet unum sint concordia, attamen unusquisque suam mercedem accipiet secundum suum laborem. Intuere ergo et illud quod Dominus ait, Ego et Pater unum sumus : quod certa fide a nobis creditur et suscipitur. Qui dicit, Ego; Filius est: qui dicit, et Pater; alterum Patrem ostendit. Unum ait; non, unus. Saepius dictum est quia unum ad concordiam pertinet. Quomodo non unum Pater et Filius, cum quando clamat Filius, Ego quae placita sunt Patri facio semper ? Tunc demum non esset unum cum Patre, si contraria Patri faceret aliquando. Sic autem et Apostoli unum sunt cum Patre et Filio, in eo quod in omnibus ad voluntatem Dei Patris respicientes, ad
Abbreviated transcription (Latin):
bie mundus qm̃ tume missti. & dilexistiillos ncut
me dilexisti. quod lego credo dilectionis fecit montionẽ
& monsubstantiae. Certum .ẽ. autẽ ipsum salcutorcon
dixinse nciaudit mandata mei & custoditearuie
est qumne diligit: qui autẽ mediligit. qucgitur apla¬
toroeo & ego diligam illum et ueniemus &man¬
sionẽ apud ipsum faciemus Si enĩ tanta illa sublimi¬
tas adq maiertis patris. Nec non &iam & filsi dntri
unã ediculã mentis nr̃ȩ recipitur. quanto magis utiq: filius.
Certum . ẽ. & sine dubio quoderit inpatre. Ita tamen ut
filius. ut alius a patre. qui quidem exposiusti. unum sun
pat̃ & filius Nontamen unus unum. ad concordiam ꝑti¬
n& unus adnumerũ singularitatis. Nam & pauli beati
testimonium ꝓtulisti. qđ libenti animo suscepimus. Si¬
quidẽ firmũ genus ẽ. uĩtatis qđ ab ipsis etiã contra dicen¬
tibus ꝓmitur. Recitasti enĩ paulũ dixisse. Ego plantaui

Expanded text:
hic mundus quoniam tu me misisti, et dilexisti illos sicut hic mundus quoniam tu me misisti, et dilexisti illos sicut me dilexisti . Quod lego, credo: dilectionis fecit mentionem, et non substantiae. Certum est autem ipsum Salvatorem dixisse, Qui audit mandata mea, et custodit ea, ille est qui diligit me. Qui autem diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam illum; et veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Si enim tanta illa sublimitas atque majestas Patris, necnon etiam Filii, intra unam aediculam mentis nostrae recipitur; quanto magis utique Filius certum est et sine dubio quod erit in Patre? Ita tamen ut Filius, ut alius a Patre: qui quidem, ut ipse exposuisti, unum sunt, Pater et Filius; non tamen unus: unum ad concordiam pertinet, unus ad numerum singularitatis. Nam et Pauli beati testimonium protulisti, quod libenti animo suscepimus: siquidem firmum genus est veritatis, quod ab ipsis etiam contradicentibus promitur. Recitasti enim Paulum dixisse, Ego plantavi,
Abbreviated transcription (Latin):
potest dicere dñm iħm. Iste est sp̃ssc̃s. in quoclamamꝰ
abba pater . Iste est sp̃ssc̃s tantus actalis. inquẽ &iã
& angłi prospicere concupiscunt. talis est tã pocens
ut ubiq in omẽm creaturã. siue in oriente. siue in occi¬
dente quam &iam in septen trione & merꝗͥdiano.
inuocantib dm̃ inueritate Tantus ac talis ÷ : ut ubi ubiquisq
fuerit baptizat᷑ in eodem enĩ mom̃to & si inoriente baptizen¬
tur : & si in occidente. & ubiubi ad sit sp̃i ses̃ Iͥntuere quan¬
niti dõ ꝑquem om̃ia facta sunt & sine quo factum est
ribil Sicut & qui non honorificat filium non hono¬
rificat patrem qui eum misit
Dicis qđ non dixerit saluator nr̃ xp̃s. ut ipsi & nos¬
unum. sed ut ipsi sint unum. Innatura sua & substan¬
tia sua. concordia a equalitite quod ad modo uniti
fac illos unum sicut nos unũ sumur Sicut go inte
Et tuunme ut & illi in nob̵ unũ sint. ut cognosut

Expanded text:
potest dicere, Dominum Jesum . Iste est Spiritus sanctus in quo clamamus, potest dicere, Dominum Jesum . Iste est Spiritus sanctus in quo clamamus, Abba, Pater . Iste est Spiritus sanctus tantus ac talis, in quem etiam et Angeli prospicere concupiscunt . Talis est, tam potens, ut ubique in omni creatura, sive in oriente, sive in occidente, quam etiam in septentrione et meridiano, invocantibus Deum in veritate . Tantus ac talis est, ut ubi quisque fuerit baptizatus, in eodem momento, etsi in oriente baptizetur, etsi in occidente, et ubi et ubi, adsit Spiritus sanctus. Intuere quannito Deo, per quem omnia facta sunt, et sine quo factum est nihil : sicut et qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui eum misit Dicis quod non dixerit Salvator noster unum, sed ut ipsi sint unum in natura sua et in substantia sua, concordiae qualitate quodam modo uniti cipulis: Pater, fac illos unum, sicut et nos unum sumus: sicut ego in te et tu in me, ut et illi in nobis unum sint; ut cognoscat
Abbreviated transcription (Latin):
uenientia. om̃ia quȩ proferuntur a scĩs scripturis
plena ueneratione susciꝑe debemus. Nec enĩ in nr̃m
magisterium deuenit diuina scriptura ut a nob̾ emen¬
dationem accipiat. adq utinã & digni inuenia mur
scripturarum discipuli ad probari.
Cuscipio que ꝓtulisti. Nescitis quia templũ dĩ estis
& sp̃s dĩ habitat in uobis. Nec enim ds̃ inhabitat in ho¬
sc̃is suꝑ ueni& inte. utiq ad scĩ ficandum & ad purgandũ.
De inde seqͥt᷑. & uirtus altissimi obum brabit tibi.
Altissimi autẽ uirtus quod xp̃ssit. iã & ipse ꝓtulisti
ũitas Non ex argumento collegit᷑. sed certis testimonus
conꝓbatur. obquã causam testimonia ꝓferre debebis.
est. quia factor est quia consedet patri & filio. quia
ad oratur. Si non cȩlestib uł certe aterrestrib. ut di¬
cam forte enim ostensurus es quia uel ab infernis ado¬
ratur. Haec enĩ dicimꝰ non de rogantes spiritui scõ. Est

Expanded text:
venientia. Omnia quae proferuntur a sanctis Scripturis, venientia. Omnia quae proferuntur a sanctis Scripturis, plena veneratione suscipere debemus. Nec enim in nostrum magisterium devenit divina Scriptura, ut a nobis emendationem accipiat. Atque utinam et digni inveniamur Scripturarum discipuli approbari! 21. Suscipio quae protulisti, Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis ? Nec enim Deus inhabitat in hos superveniet in te: utique ad sanctificandum et ad purgandum. Deinde sequitur, Et virtus Altissimi obumbrabit tibi . Altissimi autem virtus quod Christus sit, jam et ipse protulisti. Veritas non ex argumento colligitur, sed certis testimoniis comprobatur. Ob quam causam testimonia proferre debetisest, quia factor est, quia consedet Patri et Filio, quia adoratur, si non a coelestibus, vel certe a terrestribus, ut dicam, forte enim ostensurus es, quia vel ab infernis adoratur. Haec enim dicimus, non derogantes Spiritui sancto. Est e
Abbreviated transcription (Latin):
ta sut & in nob hoc modo conpleatur . qui hoc oramus
& hoc factum adimpleamꝰ ut unus sp̃s efficiam᷑ cum dõ
quando hoc uolumus quod ds̃ uult. Nã & ipsifilius
pissioni ꝓocimus hoc ad suum genitorem utiq clamabat
dicens Abba pater. transeat calixiste ame uerũta¬
mon nonsicut ego uolo sed sicut tuuis. Dicendo autem
nonsieut ego uolo. sed sicut tuuis. ostendit uere suam
uoluntatẽ subiectam suo genitori. Propterte cuius &¬
uoluntitem faciendã decaelo descendit ut ait. descen¬
edi decelo non ut faciam uoluntatẽ meam seduolunta.¬
tem eius qui me misit. Consonaus ergo & conueniensẽ
Quoluntas ad uoluntatẽ patris. inquantũ maior .ẽ.
filius ut ds̃ ab omni creatura. intantũ maus consonans
uoluntati patris inuenit᷑ Et maius adher& suo genitori.
Dico enĩ adher& suo genitori ut carissimus filius. in amo¬
re & dilectione. & unanimitate & consensu. & con¬

Expanded text:
tas, ut et in nobis hoc modo compleatur qui hoc oramus, tas, ut et in nobis hoc modo compleatur qui hoc oramus, et hoc factis adimpleamus; ut unus spiritus efficiamur cum Deo, quando hoc volumus quod Deus vult. Nam et ipse Filius passioni proximus, hoc ad suum genitorem utique clamabat dicens: Abba, Pater, transeat a me calix iste; verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu vis . Dicendo autem, Non sicut ego volo, sed sicut tu vis; ostendit vere suam voluntatem subjectam suo genitori, propter cujus voluntatem faciendam de coelo descendit, ut ait: Descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me . Consonans ergo et conveniens est voluntas ad voluntatem Patris. In quantum major est Filius ut Deus ab omni creatura, in tantum magis consonans voluntati Patris invenitur, et magis adhaeret suo genitori. Dico enim, adhaeret suo genitori ut charissimus filius, in amore, et dilectione, et unanimitate, et consensu, et con
Abbreviated transcription (Latin):
tuum uisuses alienarer Stat tamen a płicum dicti
quia sicut oportet orare nescimus. Sed ipse sp̃s
postulat ꝓnobis gemitib inenarrabilib Et quia a¬
cimus Si quidem ex ipsa lectione gła sp̃sscĩ ostenditur
Siquidem nec filius ꝓse orat sed ꝓnobutiq postulat &
interpellat: sicut iã ꝓtuli in prȩcedenti qui in modico
fidelis . ẽ. et in maius fidelis inuenitur.
Nec enim aliter ad seri potest quod pater & filius
unum sint. Nisi hoc sane modo. quo tu ipse & nos ꝓbare
possumus his ipsis exemplis quib ususes Nã si ut dicis
& apłs confirmat. qui ad iungit se dño unus spsest
Est utiq unus sp̃s in consensum. implensuoluntatẽ dĩ
scđm saluatoris magisterium quietiam hoc modo nos:¬
& orare docuit. Inter cetera prȩcũ nrãrũ & hoc dica¬
musfiat uoluntas tua. sicut incȩlo & S interra. Ter¬
rautiq nossumus. Sicut ergo incȩlestib dĩ. fit uolim¬

Expanded text:
tuum visus es alienare. Stat tamen apostolicum dictum, tuum visus es alienare. Stat tamen apostolicum dictum, quia sicut oportet, orare nescimus; sed ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus. Et quia acimus, siquidem ex ipsa lectione gloria Spiritus sancti o. Siquidem nec Filius pro se, sed pro nobis utique postulat et interpellat, sicut jam protuli in praecedenti. Qui in modico fidelis est, et in majus fidelis invenitur . 20. Nec enim aliter asseri potest quod Pater et Filius unum sint, nisi hoc sane modo quo tu ipse et nos probare possumus his ipsis exemplis quibus usus es. Nam si, ut dicis, et Apostolus confirmat, Qui adjungit se Domino, unus spiritus est ; est utique unus spiritus in consensu implens voluntatem Dei, secundum Salvatoris magisterium: qui etiam hoc modo nos orare docuit, ut inter caetera precum nostrarum et hoc dicamus, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra . Terra utique nos sumus. Sicut ergo in coelestibus Dei fit volun
Abbreviated transcription (Latin):
est subditus. qui tantũ actalẽ genuit scđm qđ ait apłs
paulus cũ om̃ia fuerint filio subiecta. Tunc & ipse filiꝰ
subiect serit illi qui sibi subiecit om̃ia. hoc uis ut & a nob
dicatꝰ. quod corpori. immomagis dispensationi quam
ꝓnrã salute suscepit om̃ia subiecta ꝓfiteamur. reuera
& corpus patri subiectũ nonfilium ipsũ unigenitum
dm̃. Nosenĩ scimꝰ & credimus qđ pat̃ iudicat nemine
sed om̃e iudicium dedit filio. ut om̃s honorificent filiũ.
sicut honorificant & patrẽ. Hoc enĩ ꝓfitemur. quia
& in resurrectione cũ om̃ia fuerint. filio subiecta. cũ
om̃s eum honorant & uenerantur & ad orant. Net̃
sane filius extollit se. sed etiam̃ cũ om̃ib sibi subietts
Subditus patri hoc modo inuenntur ut dicat. Uienti
benedicti patrisinei possidete regnum paratum uob
Ab origine mundi
Iam dictum est qđ & ipse ꝓtuo arbitrio scđm sensu

Expanded text:
est subditus, qui tantum ac talem genuit, secundum quod ait apostolus est subditus, qui tantum ac talem genuit, secundum quod ait apostolus Paulus, Cum omnia fuerint Filio subjecta, tunc et ipse Filius subjectus erit illi qui sibi subjecit omnia ? Hoc vis ut et a nobis dicatur, quod corpori, imo magis dispensationi, quam pro nostra salute suscepit, omnia subjecta profiteamur: revera et corpus Patri subjectum, non Filium ipsum unigenitum Deum. Nos enim scimus et credimus quod Pater judicat neminem, sed omne judicium dedit Filio, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant et Patrem . Hoc enim profitemur, quia et in resurrectione, cum omnia fuerint Filio subjecta, cum omnes eum honorant, et venerantur, et adorant, nec tunc sane Filius extollit se: sed etiam cum omnibus sibi subjectis subditus Patri hoc modo invenitur, ut dicat, Venite, benedicti Patris mei, possidete regnum paratum vobis ab origine mundi . 19. Jam dictum est quod et ipse pro tuo arbitrio secundum sensum
Abbreviated transcription (Latin):
.iii. Quods̃ audieris patrem dicentem: Tecũ pͥncipium
in die iuraitistuȩ insplendorib scorum exxutepui
ande lueiferum gendita. ex uontrematris qđ nec
iude disfilunt matom ꝓfiteris seđm carne &cur
ista testimonia in medium non pfenantur ẽ &e cult
pcudens n os instrint testimonitm sĩppt̃ corpus
in quodi. eae exxindurs semet ipisam. qui cum
diues ess& ꝓpt̃ nos pauꝑ factus. ẽ. ut ait apłs. Debitox
sesentit suo genitori. multomagis qui illum tantũ ac talem
genuit. ei debitã uenerationẽ et debitũ obsequium. ut earis¬
simus filius. necesse . ẽ. ut semꝑ offerat suo genitori. optime
ꝓsecutus es dic̃s qm̃ & parentib ꝓpter formã serui esse
subiectus. Si enim parentib subiectus inuenitur quos ipse
c̃reauit qr om̃ia ꝑipsum sunt facta. Nec enĩ post tẽpori
sed ante tẽpora. nouimus filium genitũ apatre. Sipa¬
rentib subditus ut diuinarũ scripturarũ auctoritas luce
clarius prȩdicat. quanto magisutiq illi suo genitori

Expanded text:
em, Tecum principium in die virtutis tuae, in splendoribus sanctorum, ex utero ante luciferum genui te ? Ex ventre matris, quod nec Judaei diffidunt, natum profiteris secundum carnem. Et cur ista testimonia in medium non proferantur, quae illam praecedens nos instruit testimonium? Si propter corpus in quo exinanivit semetipsum, qui cum dives esset, propter nos se sentit suo genitori; multo magis qui illum tantum ac talem genuit, ei debitam venerationem et debitum obsequium, ut charissimus Filius necesse est ut semper offerat suo genitori. Optime prosecutus es dicens, quoniam et parentibus propter formam servi esset subjectus . Si enim parentibus subjectus invenitur quos ipse creavit, quia omnia per ipsum sunt facta; nec enim post tempora, sed ante tempora novimus Filium genitum a Patre: si parentibus subditus, ut divinarum Scripturarum auctoritas luce clarius praedicat; quanto magis utique illi suo genitori
Abbreviated transcription (Latin):
mirertales mana& lic& inplixtatẽ sormonis preter¬
litatem. At tamen replicabo textum subsequar autem
& in t̃p̃tationẽ dõ fauente & donante grãm sic enim
solus immortalitatẽ habe describitur. Sicuti & solus
potens sicuti & solus sapiens. Quis autẽ spiritalium
hominũ ignorat. qui anima humanaimmortalis est.
p̃terea cũ saluatoris sit sententia dicentis. Nolite ti¬
mere eos qui occidunt corpus. Anima autẽ non possuns
occidere ut immortalitatẽ. Cũ ergo anima sit immor¬
talis. multo magis om̃s cȩlestes uirtutes. immortales. eẽ
conspicimus. Nã cũ dicat saluator. Qui uerbũ meum
cus todit. mortẽ nonui debit inȩt̃nũ. Et si qui uerbũ
xp̃i cus todit. mortẽ non uidebit in ȩt̃nũ. quanto ma

Expanded text:
immortalis manet? Licet in prolixitate sermonis praeterimmortalis manet? Licet in prolixitate sermonis praeteralitatem : attamen replicabo textum; subsequar autem et interpretationem Deo favente et donante gratiam. Sic enim solus immortalitatem habere describitur, sicut et solus potens, sicuti et solus sapiens. Quis autem spiritualium hominum ignorat, quia anima humana immortalis est? Praeterea cum Salvatoris sit sententia, dicentis, Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere , ut immortalem. Cum ergo anima sit immortalis, multo magis omnes coelestes virtutes immortales esse conspicimus. Nam cum dicat Salvator, Qui verbum meum custodit, mortem non videbit in aeternum . Et si qui verbum Christi custodit, mortem non videbit in aeternum; qua
Abbreviated transcription (Latin):
hil subtrahens Nulla in uidia intercipiente potentem
genuit dixi religiosis nondec& calumniam facere. Ego
uerbumn dĩ uerbum dĩ ꝓfiteor Non mortalẽ non cor¬
ruptibilem si quidẽ corpus qđ sciscepit ꝓsalute nra cla¬
mat de illo scriptura. Re quiescit caromea in spe. hoc ẽ
resurrectionis spe. qm̃ non de relinques anima mea inin¬
fernũ neq dabis scm tuum uidere corruptionẽ. Si eni
illud qđ sc̃m uocatũ ẽ filius dĩ corruptione nonuidit
qu tentio utiq die resurrexit a mortuis quantomagis
intellegis si non tibi ad om̃ia responsum dabo merito
sine intellectuesse iudicabor. Si quominus none re¬
ligionis iniuriis ad petere. Ego enĩ non solum filii di
sapientiam in mortalẽ eẽ. adsero ised etiam conꝓbabo
bo e: eorum corpora ad inmortalitate reuo cantur
quartomugis eorum uiua illa sapientia quȩ urt ad
consummationẽ scłi in om̃ib credentib flor& utiq

Expanded text:
hil subtrahens, nulla invidia intercipiente potentem hil subtrahens, nulla invidia intercipiente potentem genuit. Dixi, religiosis non decet calumniam facere: ego Verbum Dei, Verbum Dei profiteor, non mortale, non corruptibile. Siquidem corpus quod suscepit pro salute nostra, clamat de illo Scriptura, Requiescet caro mea in spe; hoc est, resurrectionis spe: quoniam non derelinques animam meam in inferno, neque dabis sanctum tuum videre corruptionem . Si enim illud quod sanctum vocatum est Filius Dei, corruptionem non vidit, quia tertio utique die resurrexit a mortuis; quanto magiintelligis? Si non tibi ad omnia responsum dedero, merito sine intellectu esse judicabor: si quominus tamen non est religionis injuriis appetere. Ego enim non solum Filii Dei sapientiam immortalem esse assero, sed etiam comprobabo hoc est, eorum corpora ad immortalitatem revocantur; quanto magis eorum viva illa sapientia, quae usque ad consummationem saeculi in omnibus credentibus floret, utique
Abbreviated transcription (Latin):
heres om̃ium constitutus. quare non & ipse filius. quare
habens & alterũ secum genitũ. Et prȩterea ex eadẽ sub¬
stantia patris. Vnde & filium dicitis. eẽ. quod quidem
& doloris. ẽ. audire. Nec enĩ ad anime ingenuitatem con¬
paratis illam tantã magnificentiam. sed ad fragilitatem
corporis. De corpore utiq nascitur caro corporalis filius.
Non tamen anima de anima nascitur. Siergo nr̃a anima
in corruptibiliter generat. & in passibiliter nullã senti¬
ens diminutionem. Non in quinationẽ aliquã. sed legi¬
time scđm ura diuina. generat filium. sapientia con¬
sensum ad cõmodans corpori ipsa in tegraman& quanto
comparatio humana sileat. tam̃ ut ualemꝰ dicere conamꝰ
quanto magis ds̃pater in corruptibilis incorruptibilit̃
genuit filium. genuit cautionẽ meam tene utiq habens
tes timonia sc̃arum scripturarum. Generationẽ eius
quis en arrabit. Genuit ut uoluit uoluit ut potens ni¬

Expanded text:
haeres omnium constitutus; quare non et ipse filius? quare haeres omnium constitutus; quare non et ipse filius? quare habens et alterum secum genitum, et praeterea ex eadem substantia Patris, unde et Filium dicitis esse. Quod quidem et doloris est audire. Non enim ad animae ingenuitatem comparatis illam tantam magnificentiam, sed ad fragilitatem corporis. De corpore utique nascitur caro, corporalis filius: non tamen anima de anima nascitur. Si ergo nostra anima incorruptibiliter generat et impassibiliter, nullam sentiens diminutionem, non inquinationem aliquam; sed legitime secundum jura divina generat filium, sapientia consensum accommodans corpori ipsa integra manet: quantcomparatio humana sileat, tamen ut valemus dicere conamur, quanto magis Deus Pater incorruptibilis incorruptibiliter genuit Filium? Genuit autem: cautionem meam tene, utique habens testimonia sanctarum Scripturarum: Generationem ejus quis enarrabit ? Genuit ut voluit, ut potens, ni