comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loco ꝑtgrintionis husꝰ : donec ueniat añs e illumi¬
nit abscondita tenebrarũ. & manifestabit cogtationes
codis.: & tuno laus erit uniemq a dõ. In hac ergo
nocte. menor esse debet homo nominis dĩ: ut qui
głatur in dño glorietur. Propt̃ quod & illud scrip.¬
tum est. Non nobis dñe non nobis. s nomini tuo
da głam. Sic eñi quisq non in sua s in dĩ gła:
quia nec in sua. s in dĩ iusticia. id. E. a deo
sibi donata custodit legem dĩ. sicut iste ait.
Memor fui irecte naminis tui dñe: o custodiui le¬
grm tuam. Q upã non custodisset: si in sua uirtu¬
te considens. nominis dei menior non fuisset. Ad¬
gequisim. Iusticias ntiq tuas. quib iustificas im¬
pium: non meas quȩ nũquã me piũ faciunt sc
suꝑrum. Non cm̃i erat iste aliquis coꝵ qui igno¬
tantes dĩ usticiam. & suss uolentes constituere:
iusticis dĩ non sunt subiecti. Has ergo iustici as
quid instificant᷑ gratis ꝑ grãm dĩ. qͥ ꝑ se ipsoss

Expanded text:
et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis, et tunc laus erit unicuique a Deo . In hac ergo nocte memor homo esse debet nominis Dei, ut qui gloriatur, in Domino glorietur : propter quod et illud scriptum est, «Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam» . Sic enim quisque non in sua, sed in Dei gloria quia nec in sua, sed in Dei justitia, id est, a Deo sibi donata custodit legem Dei; sicut iste ait, «Memor fui in nocte nominis tui, Domine, et custodivi legem tuam.» Quam non custodisset, si in sua virtute confidens, nominis Dei memor non fuisset: adexquisivi. Justitias» utique «tuas,» quibus justificas impium; non meas, quae nunquam me pium faciunt, sed superbum. Non enim erat iste aliquis eorum qui «ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti» . Has ergo justitias, quibus justificantur gratis per gratiam Dei, qui per seipsos
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ dicit. Ꝙ faciam ut in iustificationib meis ambu¬
litis & iudicia mea ebseruetis. & facratis. Quaꝓpt᷑
dõ dicente. ego faciã ut iudicia mea obseruetiss
& faciatis: rectissimnt iste dicit. hocitum est mieli.
Ut cłi quȩsieris quid illud sit: rosponaeat qͦd supra
dixtrat. ut custodirẽ legem dĩ. Sed quia iste in
longum sermo ꝓussit: ea quę secuntur asio donan¬
te. ar alido melius tractabuntur exordio:
nica dñs. quod babẽtiquoã portio mea
tͣñt. Quod ntrũ idco dicatur quia particeps
eius est quisqͥs ei adherit. sicut scriptũ ẽ. michi
homines dii. s fiunt participando illiꝰ umꝰ qͥ uerꝰ est
ds̃. in quia paptes sib cligunt homines in hoc
mundo. sine sortiunt᷑: alius hoo. alsꝰ illud. unde
quisq muat. quodamͦ portio picp dił ẽ. unde scꝑ
uiuant : ut̃q non ẽ sensus absurdus. S qͦd sequit᷑¬
hic audiamꝰ. Arci custodire legẽ tuã. E. E. portio
mea adñt. adixi custodire legcꝰ tuã. nͥ quia ita erit por

Expanded text:
faciam» «ut in justificationibus meis ambuletis, et judicia mea observetis, et faciatis» . Quapropter Deo dicente, «Ego faciam ut judicia mea observetis, et faciatis;» rectissime iste dicit, Hoc factum est mihi: ut cum quaesieris quid illud sit, respondeat quod supra dixerat, Ut custodirem legem Dei. Sed quia iste in longum sermo processit, ea quae sequuntur, Domino donante, ab alio melius tractabuntur exordio. mea Dominus;» quod habent quidam, «Portio» «mea, Domine.» Quod utrum ideo dicatur, quia particeps ejus fit quhomines dii sed fiunt participando illius unius qui verus est Deus: an quia partes sibi eligunt homines in hoc mundo, sive sortiuntur, alius hoc, alius illud, unde quisque vivat; quodammodo portio piorum Deus est unde semper vivant: uterque non est sensus absurdus. Sed quod sequitur audiamus: «Dixi, custodire legem tuam.» Quid est, «Portio mea, Domine, dixi, custodire leg
Abbreviated transcription (Latin):
ista mortalitate mea. Quia eloquiũ tuũ itiuifica.¬
tat me. ut spem uitȩ haberem ꝓuectus in mortem.
Suꝑbi inique agebant usq ualde. quandoquidt̃ coꝵ
suꝑbiam nec humilitas mortalitatis edomuit. Alege
autẽ tua non declinaui: quod me facere cogebant

Expanded text:
oquium tuum vivificavit me;» ut spem vitae haberem projectus in mortem. «Superbi inique agebant usque valde:» quando quidem eorum superbiam nec humilitas mortalitatis edomuit. «A lege autem tua non declinavi:» quod me facere cogebant
Abbreviated transcription (Latin):
tit uos temptari suꝑ id quod potestis. s faciet cum
temptatione itiam exitum : ut possitis sustinere.
Hano spem dedit ciã saluator ore suo. quando ait.
Hac nocit postulunt sathanas uexire nos sieut
triticũ. & ego rogim ꝓit petit: ne deficiat fides
tua. Hano spem dedit & in oratione quã docuit.
ubi monuit ut dicamꝰ : ne inferas in temptationẽ.
Quodã mͦ eñ ꝓmisit daturũ se suis ꝑielitantib.
quod chiei uoluit ab orantib. Et minirũ de hac
spe magis iste psalmus intelligendus .d̃. dicere:
hic me consolata .ẽ. in humilitate mei. qm̃ uerbũ
tuũ inuifieait me. Quod expressuns int̃pretati st̃.

Expanded text:
tet vos tentari super id quod potestis; sed faciet cum tentatione etiam exilum, ut possitis sustinere» . Hanc spem dedit etiam Salvator ore suo, quando ait: «Hac nocte postulavit satanas vexare vos sicut triticum; et ego rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua» . Hanc spem dedit et in oratione quam docuit, ubi monuit ut dicamus, «Ne nos inferas in tentationem» : quodammodo enim promisit se daturum suis periclitantibus, quod dici voluit ab orantibus. Et nimirum de hac spe magis iste psalmus intelligendus est dicere, «Haec me consolata est» «in humilitate mea, quoniam verbum tuum vivificavit me.» Quod
Abbreviated transcription (Latin):
Hara si de oꝑe maudatoꝵ dĩ merces trenȩ felicitatis
ixpetitur: deponuntur manꝰ potiꝰ quam leuantur.
quia t̾rena emolumenta quȩ non sursũ s decrsura¬
⁊ surt: ido oꝑe requirunt᷑. Adutrũq aut̃ ꝑtinet qͦd
sequit᷑. a exercebar in iustificationib tuis. Qd plu

Expanded text:
. Nam si de opere mandatorum Dei merces terrenae felicitatis . Nam si de opere mandatorum Dei merces terrenae felicitatis expetitur, deponuntur manus potius quam levantur; quia terrena emolumenta quae non sursum, sed deorsum sunt, illo opere requiruntur. Ad utrumque autem pertinet quod sequitur, «Et exerceb
Abbreviated transcription (Latin):
martrrũ: quib p̃dixit as̃. quod & ante reges cũ fue.¬
tis quȩ dilexi. & leuaui manus meas ad mandata
tua quȩ dailgxi. sine quod nonnulli codices habent
in utroq uersu dilexi ualde aut nimis. xut uehem̃¬
disfundit᷑. & ailatat crcda fiddiũ. Dilexit aut̃. & co¬
gitando a oꝑando. Hata qͦo ad cegitationẽ ꝑtinet: ait.
Et meditabar in mandrtis tuis. Quoi ant̃ at oꝑationẽ:
olcuam manus meis ad mandata tua. Utriq autẽ
scatentie addait. quȩ dilexi. furis cñi p̃cepti.ẽ. cari.¬
tas. de puro corde. Q uando isto fine. id. s̃. buiꝰ tei con¬
templetione fit mandatũ dĩ : tunc fit uere opꝰ bonũ.
o tune letiantur manus. quia suꝑtiũ est qͦ leuantur.
P roptea de ipsa caritate. loquit᷑ apłs & dieit. Suꝑemi¬
nentẽ iã uobis acmonstro. Et alio loco. Cognoscere¬
inquit ętiam suꝑeminentẽ scientiȩ caritatem xp̃i.

Expanded text:
Martyrum, quibus praedixit Jesus quod et ante reges eum fueMartyrum, quibus praedixit Jesus quod et ante reges eum fuetuis, quae dilexi, et levavi manus meas ad mandata tua, quae dilexi:» sive, quod nonnulli codices habent in utroque versu, «dilexi valde,» aut «nimis,» aut «vehemediffunditur, et dilatat corda fidelium. Dilexit autem, et cogitando et operando. Nam quod ad cogitationem pertinet, ait, «Et meditabar in mandatis tuis:» quod autem ad operationem, «Et levavi manus meas ad mandata tua.» Utrique autem sententiae addidit, «quae dilexi:» finis enim praecepti est charitas de corde puro . Quando isto fine, id est, hujus rei contemplatione fit mandatum Dei, tunc fit vere opus bonum; et tunc levantur manus, quia supernum est quo levantur. Propterea de ipsa charitate locuturus Apostolus ait, «Supereminentem viam vobis tiam supereminentem scientiae charitatem Christi»
Abbreviated transcription (Latin):
loco dicit. Dedit as̃ spm̃ filii sui in corda nr̃a. di¬
mantẽ abba pater. Quomͦ nos clamamꝰ si ipsedda¬
mat in nobis. uͥ quia clamare nos fecit. dũ habi¬
tart ꝯpit i nobis : Etiam hoc itaq agit acctptꝰ.
nt largnis accipiendns petendo. quęrendo. pulsmn¬
do. poseatur. Siłix enr̃i ut uita bona pe̾tatur.
sine ut bene uifiatu᷑r: quotaͥt sp̃u dĩ aguntur.
hi filii sunt aͣi. Ergo aabulabam inquit in
latitudine. qͥm mandata tua exquisiui. Caoqui¬
sierat & inuenerat. qm̃ petierat o acceꝑat sp̃m
bonum. quo factus est bonus ut faceret bona: ex
ponderet expbrantib sibi nerbũ. & non auferretur
ex ore e uerbũ ueritatis. Itaq ꝓ illa usq ad mor¬
tem certans. nec in conspectu regũ confundetatur
cum loqui. Testimonia quippe in quib dicit qued
loquebat᷑. grece martrria mincupant᷑: quo uerbo
um utimur ꝓlatino. Unde ductam est ꝑtiã uocabulũ

Expanded text:
loco dicit, «Dedit Deus Spiritum Filii sui in corda nostra clloco dicit, «Dedit Deus Spiritum Filii sui in corda nostra clamantem, Abba, Pater» . Quomodo nos clamamus, si ipse clamat in nobis, nisi quia clamare nos fecit, dum habitare coepit in nobis? Etiam hoc itaque agit acceptus, ut largius accipiendus petendo, quaerendo, pulsando, poscatur. Sive enim ut vita bona petatur, sive ut bene vivatur; quotquot Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei . Ergo, «Ambulabam,» inquit, «in latitudine, quoniam mandata tua exquisivi.» Exquisierat et invenerat, quoniam petierat et acceperat Spiritum bonum, quo factus bonus bene faceret bona, ex ponderet exprobrantibus sibi verbum, et non auferretur ex ore ejus verbum veritatis. Itaque pro illa usque ad mortem certans, nec in conspectu regum confundebatur eam loqui. Testimonia quippe, in quibus dicit quod loquebatur, graece martyria nuncupantur; quo verbo jam utimur pro latino. Unde dictum est etiam vocabulum
Abbreviated transcription (Latin):
mali nostis bona data dare filiis nr̃is. quantoma¬
gis pat̃ ur̃ qui in celis est dabit bona peteatib se :
Ubi cuidenter ostendit qͥd dixerat. petite. quęrite.
pulsate: non nͥ adposcendi. hoc est orandi instan¬
tiam ꝑtinere. Alius porro ȩu angłista non ait
dabit bona petentib se: quę multiplicit̃ possunt
intelligi. uł corporalia. uł spũalia: sed circũcidit
inde alia. satisq diligenter gxp̃ssit. qͥd nos uehe¬
ment̃ atq instant̃᷑ uoluerit poscere dñs. & ait.
Quantomagis pat̾ ut̃ ae celo aabit sp̃m bonũ pe¬
tentib se: Hic est ule sp̃o ꝑ quem diffunditar
ciritas in cortib nr̃is. ut dm̃ ꝓpxuum q dibigendo. di.¬
uina nandita frgiatis. Hic est ille sp̃s. in quo clama¬
mus abba pater. Ae ꝑbes ipse nos facit petere quem
desideramus acciꝑe. ipse nos ficit quexere. quem eu¬
pimus inuenire: ipse nos facit pulsare. ad quera
nitinar ꝑnenire. Hoc docet apłs. qui oũ dicat
in spũ sc̃õ nos clamare abbr pater: rursus alio

Expanded text:
ris; quanto magis Pater vester qui in coelis est, dabit bona petentibus se» ? Ubi evidenter ostendit quod dixerat, «Petite, quaerite, pulsate,» nonnisi ad poscendi, hoc est, orandi instantiam pertinere. Alius porro evangelista non ait, «Dabit bona petentibus se,» quae multipliciter possunt intelligi, vel corporalia, vel spiritualia; sed circumcidit inde alia, satisque diligenter expressit quid nos vehementer atque instanter voluerit poscere Dominus, et ait: «Quanto magis Pater vester de coelo dabit Spiritum bonum petentibus se» ? Hic est ille Spiritus per quem diffunditur charitasvina mandata faciamus. Hic est ille Spiritus in quo clamamus, «Abba, Pater» . Ac per hoc ipse nos facit petere, quem desideramus accipere; ipse nos facit quaerere, quem cupimus invenire; ipse nos facit pulsare, ad quem nitimur pervenire. Hoc docet Apostolus, qui cum dicat in Spiritu sancto nos clamare, «Abba, Pater;» rursus alio
Abbreviated transcription (Latin):
i ꝑsecutorib esse uenturã: non cos sine spe reliqͥt.
s hane ȩciami qua consolartut᷑ dedit dietus. In
urã patitatia. posiaebitis animas. ur̃as. De ipso
quoq corꝑt qͥs ab mimicis posset oiciti. & quasi
penitꝰ interire: capilas inquit capitis ur̃i uon
pitit. Hio spes data at corꝑi ap̃i ques est peelesia:
qua consolaritar in humilitate sua. Pxopt᷑ quã
spem. dicit ꝙ apłs paulus. Si autẽ qͥd ñ uidemuꝰ

Expanded text:
spe reliquit; sed hanc etiam, qua consolarentur, dedit dicens, «In vestra patientia possidebitis animas vestras:» de ipso quoque corpore quod ab inimicis posset occidi, et quasi penitus interire, «Capillus,» inquit, «capitis vestri non peribit» . Haec spes data est corpori Christi, quod est Ecclesia, qua consolaretur in humilitate sua. Propter quam spem dicit et apostolus Paulus: «Si autem quod non videmus
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ait. Qui se humiliat exaltabit᷑. & qͥ se exaltat
tem. non qua se quisq humiliat confitendo peccata.
nec sibi arrogando iusticiam: sed qua quisq hunali¬
atur aliqua tribulatione uł dciectione quã meruit
a suꝑbia. aut exercrur ꝓbaturq patientia. Unde
paulo pͦt dicit hic psalmus. Priusquã humiliarer
ego deliqui. & alud in libro sapientiȩ. In dolore
sustine. & in humilitate tua patientiã habe: qmͣ in
igne ꝓbatur aurũ & argentũ. homines uͦ acceptabiles

Expanded text:
ui se humiliat, exaltabitur» . Bene tem, non qua se quisque humiliat confitendo peccata, nec sibi arrogando justitiam; sed qua quisque humiliatur aliqua tribulatione vel dejectione, quam meruit ejus superbia, aut exercetur probaturque patientia: unde paulo post dicit hic psalmus, «Priusquam humiliarer, ego deliqui.» Et illud in libro Sapientiae: «In dolore sustine, et in humilitate tua patientiam habe; quoniam in igne probatur aurum et arg
Abbreviated transcription (Latin):
michi spem actisti. Hec me consolata ẽ. in humilitate
mea. qm̃ uerbũ tuñ uiuificauit me. Nũqͥd obliuio
sicut ia homint᷑ eadit in dm̃: Cur ergo ei dicitur
memento: Qusans in aliis scẽ scripturȩ locis ipsũ uer.¬
bũ om̃ino ponatur. ut est. quare oblitus es mnei. & obli¬

Expanded text:
ta est in humilitate mea, quoniam verbum tuam vivificavit me.» Numquid oblivio, sicut in hominem, cadit in Deum? Cur ergo ei dicitur, «Memento?» Quamvis in aliis sanctae Scripturae locis ipsum verbum omnino ponatur, ut est, «Quare mei oblitus es» ; et, «Obli
Abbreviated transcription (Latin):
filii irx sunt: nisi ꝑ mediatorem reconcilientur dõ.
qui p̃estinati sunt in eternam salutem ante mundi
constitutionẽ. In quo mediatore & antiqui iusti sp̃e
gtiami hoc bene hic intelligitur uerbũ. si e ipsoꝵ ac¬
cipimis istam uocem. de quo uerbo dictum. ẽ. menĩ¬
to uerbi tui seruo tuo: in quo michi sp̃t dedisti.

Expanded text:
filii irae sunt, nisi per Mediatorem reconcilientur Deo, filii irae sunt, nisi per Mediatorem reconcilientur Deo, qui praedestinati sunt in aeternam salutem ante mundi constitutionem : in quo Mediatore et antiqui justi spem etiam hoc bene hic intelligitur verbum, si et ipsorum accipimus istam vocem; de quo verbo dictum est, «Memento verbi tui
Abbreviated transcription (Latin):
usq ualde. a lege auntꝰ tua non declinaui. Suꝑ¬
bos intelligi nobuit ꝑsccutores porũ. & idõ sub¬
iecit. A lege ant̃ tua ñ declinaui: quia hoc eñ
facert illoꝵ ꝑsccutio compellebat. quos usq ualde
miq dicit eisse. quia non solũ erant impii: uerligtiã
pios impios esse cogitant. In hac humilitant . h ue est
in hao tribulationt: spes consolata est. quȩ data. ẽ. in
uerbo dĩ pollicentis aduitoriũ. ne deficiat sides mar.¬
trrũ: ep̃sentia sp̃s sui uires imꝑtientis laborantib
ut euadentes ac muscipula uenantiũ dicerent.
Nisi quia dñis trat in nobis. fortasse inuos obsorbuis¬
sent nos. An forte ques ant. hec me consolata est in
humilitate mea. illam dicit humtilitatem qua homo
est deiectas s ꝓuctus in mortem. ex peccato illo qͦd
ualde infelicit̃ in paradisi felicitate cõmissum est :
It hac quippe humilitate in qua homo uanitati si¬
milis factus.t̾. & dies ei uelut umbra p̃tereunt. oãs

Expanded text:
usque valde; a lege autem tua non declinavi.» Superbos intelligi voluit persecutores piorum; et ideo subjecit, «A lege autem tua non declinavi,» quia hoc eum facere illorum persecutio compellebat. Quos «usque valde» inique dicit egisse, quia non solum erant impii, verum etiam pios impios esse cogebant. In hac humilitate, hoc est, in hac tribulatione spes consolata est, quae data est in verbo Dei pollicentis adjutorium, ne deficiat fides martyrum; et praesentia Spiritus sui vires impertientis laborantibus, ut evadentes de muscipula venantium dicerent: «Nisi quia Dominus erat in nobis, fortasse vivos absorbuissent nos» . 4. An forte quod ait, «Haec me consolata est in humilitate mea,» illam dicit humilitatem qua homo est dejectus et projectus in mortem, ex peccato illo quod valde infeliciter in paradisi felicitate commissum est? In hac quippe humilitate, in qua homo vanitati similis factus est et dies ejus sicut umbra praetereunt , omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tiones dĩ in loco ꝑcgrinationis suȩ : quãtus custa¬
tediũ tenerit a peccatorib relinquentib legem dĩ.
quia cũ eis conuersari inhac uita uł ad tempꝰ cogit᷑.
donec area uentiletur. Possunt aut̃ isti duo uersus.
ad singłas partes umꝰ suꝑioris aptari. Ut quod ait

Expanded text:
ationis suae; quamvis eum taedium teneret a peccatoribus relinquentibus legem Dei, quia cum eis conversari in hac vita vel ad tempus cogitur, donec area ventiletur. Possunt autem isti duo versus ad singulas partes unius superioris aptari: ut quod ait,
Abbreviated transcription (Latin):
sed non ut hominib ista contingant. ita ut intelli¬
gunt᷑ in dõ.blam sicut adm̃ penitere dicit᷑. quando
pret̃ hominũ sꝑem res mutat consilio non mutato.
sũ: uł non tribuert digna peccantib. uł si quid
huiꝰ modi tanquã ciꝰ memoria sit elapsũ qͦd sꝑat᷑.
siue timetur. & non fit. Dicuntur ista locutione
norali. qua humanꝰ mouctur affectus: quãtis
hȩc aĩ faciat certa dispositione non deficitute me.¬
moria. nec obscurata intelligentia: nec uoluntate
mutata. Cũ itaq dicit᷑ ci mem̃to: orantis desideriũ
aemente id exciderit an monetur. Memento inqͥt
uerbi tui seruo tuo. hoc .ẽ. imple ꝓmissum seruo
tuo. It quo spem dedisti mͥ. hoc .E. in quo uerbo

Expanded text:
sta contingunt, ita intelliguntur in Deo. Nam sicut Deum poenitere dicitur, quando praeter hominum spem res mutat, consilio non mutato, sum, vel non retribuere digna peccantibus, vel si quid hujusmodi, tanquam ejus memoriae sit elapsum quod speratur sive timetur, et non fit. Dicuntur ista locutione morali, qua humanus movetur affectus; quamvis haec Deus faciat certa dispositione, non deficiente memoria, nec obscurata intelligentia, nec voluntate mutata. Cum itaque dicitur ei, «Memento,» orantis desiderium, on Deus, quasi ei de mente id exciderit, admonetur. «Memento,» inquit, «verbi tui servo tuo:» hoc est, imple promissum servo tuo. «In quo spem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ubertatis. Ergo quid tu. qui chixisti cito gcui
di me: & abstulisti tẽ ab om̃i corporea. ab omini
terrena rẽ. ab om̃i desiderio scłari. ut diceres
dõ. multiplicabis me in anima mea: Adhuc
expłana quid desidtres. Multiplicabis mie inquit
in atima mea. uirtute. E xpressũ uotũ. exp̃ssum
desideriũ. ab om̃i confusione cireulcisũ. Si diceret
multiplicabis me: terrena nescio quę cogitares.
Addidit in anima inca. Rursus ne u anutia ui.¬
cia cogitares: addit uirtute. Hichił est qđ a deo

Expanded text:
non ubertatis. Ergo quid tu qui dixisti, «Cito exaudi non ubertatis. Ergo quid tu qui dixisti, «Cito exaudi me,» et te abstulisti ab omni corpore, ab omni terrena re, ab omni desiderio saeculari, ut diceres Deo, «Multiplicabis me in anima mea?» Adhuc explana quid desideres, «Multiplicabis me,» inquit, «in anima mea, virtute.» Expressum votum, expressum desiderium, ab omni confusione circumcisum. Si diceret, «Multiplicabis me;» terrena nescio quae cogitares: addidit, «in anima mea.» Rursus, ne in anima vitia cogitares, addidit, «virtute.» Nihi
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis expoliati. exponerent filios suos: o cos
factrent alienos. Proioeret quȩ pceit: collige.¬
ret quȩ non peꝑit. Itia contempneret: ala
ailigeret. Iua frastra mat̾ carne: illa uerior
uoluntate. C sĩ gͦ sint multȩ multiplicatio.¬
nes. & multa gruera multiplieationũ. quam
miatiplicationẽ quęrit qui apxit. cito exandi
me: Ait eñi. Multiplicabis me. Expectamus
audire in quibꝰ. Audi ergo. In anima mea.
Non incirne mea: sed in amma mea. Multipli¬
cabis me in amma mẽa. Est tie adhuc quod
abdatur. ne forte &multiplicatio in anima con¬
tinuo felicitatẽ significet: E em̃ curis homi¬
nes in anima muttiplicant᷑. Hultiplicatus
uidetur in anima. in quo ȩtiã multiplicata
sunt uitia. Iuc tantũ ił auarus ẽ: ille tantilisi
suꝑbus. ẽ. Iuo tantũ luxuriosus: iste & auarus.
oo suꝑbus. a luxuriosus. Multiplicatꝰ est in anima
sua: seo malo suo. Alultiplicatio ista. egestatis. ẽ.

Expanded text:
ffectu exspoliati, exponerent filios suos, ut eos ffectu exspoliati, exponerent filios suos, ut eos facerent alienos; projiceret quae peperit, colligeret quae non peperit; illa contemneret, illa diligeret; illa frustra maint multae multiplicationes, et multa genera multiplicationum, quam multiplicationem quaerit qui dixit, «Cito exaudi me?» Ait enim, «Multiplicabis me.» Exspectamus audire in quibus. Audi ergo: «In anima mea.» Non in carne mea, sed «in anima mea: Multiplicabis me in anima mea.» Estne adhuc quod addatur, ne forte et multiplicatio in anima non continuo felicitatem significet? Etenim curis homines in anima multiplicantur. Multiplicatus videtur in anima, in quo etiam multiplicata sunt vitia. Ille tantummodo avarus est, ille tantummodo superbus, ille tantummodo luxuriosus; iste et avarus, et superbus, et luxuriosus: multiplicatus est in anima sua, sed malo suo. Multiplicatio ista egestatis est,
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ. aiscamꝰ gtrnã desidcrare dulcedinem :
Quio gͦ petit: Uideamus quo merito dixerit cito
exaudi me. Qd cm̃ petis. ut cito exaudiaris:
Multiplicabis me. Multꝰ modis multiplieatio
intesligi potest. Est multiplicatio terrenȩ ge.¬
rȩ quã audiuimꝰ. crescite & multiplicamiui
uolebat multiplicari qui dicebat. cito exaudi
me: De ista plane multiplicatio fructuosa est:
ꝙ non uenit nͥ exbenedictione dĩ. Iam quid
dicam de aliis multiplicationibꝰ: Multiplicatꝰ
est ille auro. ille argento. ille peccore. ille. fami¬
lia. ille possessionib : ille bis om̃ibꝰ. Hultȩ st̃
t̾renȩ multiplicationes. felicior antẽ fiioꝵ. qͣm.¬
quam hominib auaris ȩtiã ipsa fecunditae
molesta est. Timent cñi ne pauꝑes reliqͥnt᷑:
qui multi nasci potuerunt. Quȩ sollicitudo
plerosq ad impietatem coegit: ut obliisceren¬
tur qͦd parentes essent. om̃iq affectu hirina.¬

Expanded text:
dinem, discamus aeternam desiderare dulcedinem? 8. dinem, discamus aeternam desiderare dulcedinem? 8. Quid ergo petit, videamus; quo merito dixerit, «Cito exaudi me.» Quid enim petis, ut cito exaudiaris? «Multiplicabis me.» Multis modis multiplicatio intelligi potest. Est multiplicatio terrenae ge quam audivimus: «Crescite, et multiplicamini, volebat multiplicari, qui dicebat, «Cito exaudi me?» Et ista plane multiplicatio fructuosa est, et non venit nisi de benedictione Domini. Jam quid dicam de aliis multiplicationibus? Multiplicatus est ille auro, ille argento, ille pecore, ille familia, ille possessionibus, ille his omnibus. Multae sunt terrenae multiplicationes; felicior autem filiorum: quanquam hominibus avaris etiam ipsa fecunditas molesta est. Timent enim ne pauperes relinquantur, qui multi nasci potuerunt. Quae sollicitudo plerosque ad impietatem coegit, ut obliviscerentur quod parentes essent, omnique humanitatis a
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ scỹ ao beatȩ feminȩ cedebras. & forte felicita¬
te terreuã aesiacras. Illa ꝓpt̾ dtsideriũ sc̃m̃
Aimisit felicitatẽ. quã babebat in t̾ra. Dimisit
filios fientes. & tanquã crudelc̾ matrt̾ dolentes.
quia uelut ꝑdiderat humanã miscłiã: quȩ ad
diuinã festinabat coronã. Neciebat uͦ illa qͥd
aesideraret. quid calcaret: Inmo nͦ nouerat
psillert corã angłis dĩ. coꝵ q desiderare consor¬
tit̃. amicitiã stãm & ptrã. ubi ulteriꝰ ñ more¬
retur. tibi iudioe̾ ñ nosset. apud quẽ ualere
posset m̃̃atiũ. Qd ergo. In illa iita nulla
sunt bona: Innmno a sbi sunt sola bona. non
malis mixta. Bona sccuritatis in quib ganacas qͥntũ
ins: concmotibi dicat temꝑa te. Hic autt̃ de bonis
ne sic gaudeas ut hertas. & gaudendo male he.¬
reas. N a unde miscit aĩ tribulationes gaudiis
terrenis. nͥ ut tͥbulationẽ sentientes & amaritu.¬

Expanded text:
tium sanctae et beatae feminae celebras, et forte felicitatium sanctae et beatae feminae celebras, et forte felicitatem terrenam desideras. Illa propter desiderium sanctum dimisit felicitatem quam habebat in terra; dimisit filios flentes et tanquam crudelem matrem dolentes, guia velut perdiderat humanam misericordiam, quae ad divinam festinabat coronam. Nesciebat vero illa quid desideraret, quid calcaret? Imo vero noverat psallere coram Angelis Dei, eorumque desiderare consortium, amicitiam sanctam et puram, ubi ulterius non moreretur, ubi judicem nosset apud quem non valere posset mendacium. Quid ergo? in illa vita nulla sunt bona? Imo vero ibi sola sunt bona, non malis mixta bona; securitates in quibus gaudeas quantum vis, et nemo dicat tibi, Tempera te. Hic autem de bonis ne sic gaudeas ut haereas, et gaudendo male pereas. Nam unde Deus miscet tribulationes gaudiis terrenis, nisi ut tribulationem sentientes et amaritu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ iseł. Sed inde & uirgo mamra. inde dñs
iħio ꝯop̃s mortuus est ꝓpt̾ peccata nr̃a. resurgens
ꝓpt̃ iustificationẽ nr̃am. implens fidles sp̃u ss̃.
Qma tu dixisti. adhue loquente te.: dicã coce
adsimi. Qnare cito: Quia non peto felicitatẽ
terrenã. Didici scm̃ acsiaeriũ de testamento¬
nono. Non peto t̾ram. non fecunditatẽ carnalt̃.
non salutẽ teuiporalẽ. non inimicoꝵ subiectionẽ.
ñ diuitias. ñ honores: nichil hoꝵ peto. idõ cito
exandi me. Qnia docusti qͥo petam: da qͥdpeto.
Dicamꝰ buic. Talt aliqͥd petis. Audiamus nos.
Cructet gͦ petitionẽ suã: ꝙ uideamus qͥo petat.
& discamꝰ ꝑ cũ petere. ut mereamur acciꝑt.
Uencras ad eccłiam. nescio qͥd hodie petiturus.
Qa putamꝰ cras petiturꝰ : Ueneras cũ dcsiderio tuo.
nescio quo utinã innocenti. & si caruali. Seo
itmoue iniquitatẽ. remoue carualitatẽ. disoe
qͥd petas. Quid hodie celebres aitende. Hatali¬

Expanded text:
virgo Maria, inde Dominus Christus, mortuus propter peccata nostra, resurgens propter justificationem nostram , implens fideles Spiritu sancto, Quia tu dixisti, «Adhuc loquente te dicam, Ecce adsum» . Quare, «cito?» Quia jam non peto felicitatem terrenam, didici sanctum desiderium de novo testamento. Non peto terram, non fecunditatem carnalem, non salutem temporalem, non inimicorum subjectionem, non divitias, non honores; nihil horum peto: ideo «cito exaudi me.» Quia docuisti quid petam, da quod peto. Dicamus huic: Tale aliquid petis? Audiamus nos, eructet petitionem suam, et videamus quid petat; et discamus per eum petere, ut mereamur accipere. Veneras ad Ecclesiam, nescio quid hodie petiturus, Quid putamus veneras petiturus? Veneras cum desiderio tuo, nescio quo, utinam innocenti, etsi carnali. Sed remove iniquitatem, remove carnalitatem; disce quid petas, quid hodie celebres attende. Natali
Abbreviated transcription (Latin):
extendisti manũ tuã. Sȩuiat quantũ potest
inunicus. non me seꝑat a dõ. Ti autẽ añe
adhuc me non recipis. adhue uie in ꝑegriua.¬
tione conteris. adhuc gaudiũ dulcedinẽꝙ tuã
ñ pbes. Nũdum in ebriasti ab ub̾tate donsi tuȩ.
& torrente uoluptatis tuȩ ñdũ potasti. Apud te¬

Expanded text:
extendisti manum tuam.» Saeviat quantum potest inimicus, non me separat a Deo: tu autem, Domine, adhuc me non recipis, adhuc me in peregrinatione conteris, adhuc gaudium dulcedinemque tuam non praebes; nondum inebriasti ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae n
Abbreviated transcription (Latin):
cciam adam formã futari. Qui est inquit fprma
futuri. Si ergo adam forma futuri. qfnodo de
ꝑcussi de lancea. mananerunt sacram̃ta quib
formatetur gecłia. Nã de futura cadẽ passione
sua. sit dicit in alio psalmo. Eigo dormin & sõ¬
nũ epi. & exurrexi: qm̃ dñs suscepit me. Ergo
dormitio. intelligit᷑ passio. Eua delatere
dormientis: ecłia de latere patientis. Loquit᷑
ce sua. aliquando ex uoce nr̃a : quia untĩ se facit
nobiscũ. sicut dictum. ẽ. erunt᷑. duo in carne una.
Unde dicit s ipse dñs in euatigłio: cũ de coniugio
loqueretur. Igitur iã ñ sunt duo. s una caro.
Qna caro. quia de nr̃a mortalitate caruem sus¬
cepit. Non autẽ una diuinitas: quia ille orcatte
dit in cęluni. & ad ista m̃bra quę adhuo in t̾re.¬
na ꝑegrinatione laborant. Pro quib laboranti.¬
bus menbris. cũ ea saulus insequeret᷑: clama.¬
uit de oxlo. Saule saule quid me ꝑsequeris:
de maria

Expanded text:
psum Adam formam futuri: «Qui est,» inquit, «forma psum Adam formam futuri: «Qui est,» inquit, «forma futuri» . Si ergo Adam forma futuri; quomodo de ce percusso de lancea , manaverunt Sacramenta, quibus formaretur Ecclesia. Nam de futura eadem passione sua sic dicit in alio psalmo: «Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me» . Ergo dormitio intelligitur passio. Eva de latere dormientis, Ecclesia de latere patientis. Loquiturce sua, aliquando ex voce nostra, quia unum se facit nobiscum; sicut dictum est, «Erunt duo in carne una.» Unde dicit et ipse Dominus in Evangelio, cum de conjugio loqueretur: «Igitur jam non sunt duo, sed una caro» . Una caro, quia de nostra mortalitate carnem suscepit: non autem una divinitas; quia ille Creator,dit in coelum, et ad ista membra quae adhuc in terrena peregrinatione laborant: pro quibus laborantibus membris, cum ea Saulus insequeretur, clamavit de coelo, «Saule, Saule, quid me persequeris» de Maria
Abbreviated transcription (Latin):
ib̾s cop̃s in ꝓpłs. aliquando exꝑsona capitis ur̃i.
qui est ipse xp̃s saluator. sedens ad dexterã patͥs.
Qui etiã ꝓpt̾ nos natus de mrgiue. o fub pontio
pilato qualia nostis passus. fuso innocenti san¬
guine. qđ est p̃tium nr̃m: redemit nocentes a
captitutate in qua detinebam᷑ a diabolo. donando
nobis alicta. & ipso p̾tio nr̃o sanguine suo delens
cy rograplrũ. quo debitores tenebamur. Ipse. ẽ. rec¬
tor o sponsus & redemptor xellȩ caput nr̃m. Et
utiq si caput est: habet corpus. Corpus aut̃ eiꝰ sc̃a
ȩccłia. qu ꝯtiam coniunx eꝰ est: cui aicit apłs. Uos
autẽ estis corpus xp̃i. & menbra. T. otus itaq acp̃s
caput & cotpus tanq integer uir: quia & femina
exuiro facta est. & ad uirũ ꝑtinet. & dictã est ae
primo coningio. erunt duo in carne una. Hoc
autẽ ad misteriũ int̾pretatur apłs. non frustra cẽ.
dictum illis dnob hominib : nisi quia in eis iã
figurabatar xp̃s e eccłia. Nam hoc sic apłs expo.

Expanded text:
in Prophetis aliquando ex persona capitis nostri, qui est ipse Christus salvator, sedens ad dexteram Patris; qui etiam propter nos natus de virgine, et sub Pontio Pilato, qualia nostis, passus est; fuso innocente sanguine, quod est pretium nostrum, redemit nocentes a captivitate, in qua detinebamur a diabolo, donans nobis delicta, et ipso pretio nostro sanguine suo delens chirographum quo debitores tenebamur . Ipse est rector et sponsus et redemptor Ecclesiae, caput nostrum. Et utique si caput est, habet corpus. Corpus autem ejus sancta Ecclesia, quae etiam conjux ejus; cui dicit Apostolus, «Vos autem estis corpus Christi et membra» . Totus itaque Christus caput et corpus, tanquam integer vir: quia et femina de viro facta est, et ad virum pertinet; et dictum est de primo conjugio, «Erunt duo in carne una» . Hoc autem ad mysterium interpretatur Apostolus non frustra esse dictum de illis duobus hominibus, nisi quia in eis jam figurabatur Christus et Ecclesia. Nam hoc sic exponit
Abbreviated transcription (Latin):
Imscebant᷑ inimiei. uindicasti me de ininucis.
Pcccator uidedit & irasectur. dentib suis frendet
a tabescet. U̾bi sunt qui diccbant. ꝑtat nomen
dp̃unoꝵ de terra: Certe aut moriuntur aut
conuertuntur. Srgo suꝑ uam inuicoꝵ exten.¬
disti manũ tuã: quãdiu diceretur qd̵ scͥꝑtum est.
lnimici mei aixerunt mala th. Quando moriet᷑
a ꝑibit nom̃ eiꝰs Quando adebit᷑ nom̃ xpĩanoꝵ

Expanded text:
irascebantur inimici, vindicasti me de inimicis. «Peccator videbit et irascetur, dentibus suis frendet et tabescet» . Ubi sunt qui dicebant: Pereat nomen Christianorum de terra? Certe aut moriuntur, aut convertuntur. Ergo «Super iram inimicorum extendisti manum tuam,» quamdiu diceretur quod scriptum est: «Inimici mei dixerunt mala mihi, quando morietur et peribit nomen ejus» ? quando delebitur no
Abbreviated transcription (Latin):
rore lectionis sequi uoluntatẽ dĩ: quã nram
in nr̃o ꝓposito. Si ergo uos in ciꝰ ꝓlixitate ali¬
quãdu tenucrimꝰ: nobis ñ imputens. sed cre¬
datis dm̃ nos ñ infructuose laborare
uoluisse. Heq eñi frustra in primo peccato
nro penã accepimus. ut in sudore niltus nr̃i
panẽ manduccmꝰ. Tantũ si panis. ẽ. attendite.

Expanded text:
quam nostram in nostro proposito. Si ergo vos in ejus prolixitate aliquandiu tenuerimus, nobis non imputetis; sed credatis Deum nos non infructuose laborare voluisse. Neque enim frustra in primo peccato nostro poenam accepimus, ut in sudore vultus nostri panem manducemus . Tantum si panis est, attendite.
Abbreviated transcription (Latin):
o ꝑibit nom̃ es: Quando aelebit᷑ nom̃ xp̃ianoꝵ
de t̾ra: Cũ dicunt ista partim crebidert̃. partĩ
ꝑuerunt. pauci timidi
rtinansert. Quanta
obat. qͣndo san¬
guis martyrum
fundebatur :
Quomͦ se putabant
noꝵ delere de
terra :¬
Suꝑ irã mimi:¬
tendisti ma.¬
nũ tuã.
cosaluũ me
fecit dex.¬
tera tua.
trros ꝑseque bantur. memoriã matgͥrũ
inquirunt. Aut ibi adorent. aut abi sẽ ine.¬
brient: quęrunt tamen. Suꝑ iram inimicoꝵ
ge tendisti manũ tuã: osaluũ me fecit apxtera
tua. Seãm desideriũ. saluũ me focit aextłatua.¬

Expanded text:
ibit nomen ejus» ? quando delebitur nomen Christianorum de terra? Cum dicunt ista, partim crediderunt, partim perierunt, pauci timidi remanserunt. Quanta ebat, quando sanguis martyrum fundebatur! Quomodo se putabant norum delere de terra! «Super iram initendisti manum tuam, et salvum me fecit dextera tua.» tyres persequebantur, memorias martyrum inquirunt, aut ubi adorent, aut ubi se inebrient; quaerunt tamen. «Super iram inimicorum meorum extendisti manum tuam, et salvum me fecit dextera tua.» Se
Abbreviated transcription (Latin):
tum. immo non ad iꝑsũ. s ad discipłos. & dic.¬
tam est illis. Magister ur̃ non dat tributũ:
Idi retulerunt ad eum. Et ille. Reges terrȩ a
quib geigunt tributum. a filiis sis an abalienᷤ:
Responaerunt. Ab alienis. Ergo inquit liberi
sunt filii. Sed tam̃ ne scandalizenus eos: ait
piscis ascenderit: aꝑi os eius & inuenies ibi¬
staterem. id. ẽ. auas didragmas. Stiber pon¬
ꝓ me. Merito habemus pͥmũ piscem hamo cap.¬
tum. hamo co̾p̃hensum. primũ surgentẽ de
mari. pͥmogenitũ a mortuis. In esꝰ ore inueni.

Expanded text:
ad ipsum, sed ad discipulos; et dictum est illis: «Magister vester non solvit tributum?» Illi retulerunt ad eum. Et ille: «Reges terrae a quibus exigunt tributum? a filiis suis, an ab alienis?» Responderunt: «Ab alienis. Ergo,» inquit, «liberi sunt filii. Sed tamen ne scandalizemus eos,» ait is ascenderit, aperi os ejus, et invenies staterem;» id est duas didrachmas. Stater pone, retribues pro me.» Merito habemus primum piscem hamo captum, hamo comprehensum; primum surgentem de mari, primogenitum a mortu
Abbreviated transcription (Latin):
in uiis dñi. qm̃ magna est gła añi. Cantent in
uiis dñi reges t̃re. In quib uiis cantent. De qͥb
tent in uiis dñi. si humiles sint. Ament o canta¬
bunt. Nouimꝰ uiatores cantatores. Cantant. &
ꝑuenĩre festinant. Sunt cantica mala tanqͣm
ueteris hominis: sed canticũ noiũ. ꝑtinet ad
hominẽ nouũ. Ambulcut ergo orgges terrȩ
in uiis tins. ambulent & cantent in uiis tcus.¬

Expanded text:
in viis Domini, quoniam magna est gloria Domini.» Cantent in viis Domini reges terrae. In quibus viis cantent? De quibutent in viis Domini, si humiles sint: ament, et cantabunt. Novimus viatores cantatores; cantant, et pervenire festinant. Sunt cantica mala tanquam veteris hominis; sed canticum novum pertinet ad hominem novum. Ambulent ergo et reges terrae in viis tuis, ambulent et cantent in
Abbreviated transcription (Latin):
carnales. spualib iimici sunt. Om̃s tales con¬
cupiscentos p̃scutia. in sequunt᷑ cos qͦs uident me.¬
ditari gerna. Contra hos iste respiciens in ibe.
⁊ carualob. ab eis qui imutant᷑ illã edom. Qui
ses mueres font. ẜ bostes st̃ Ptiꝰ nati st̃: s posterius
nati mocrunt ad pͥmatum. Quia concupiscentia
cairnis alos. aciecit. contẽpta concupiscentia
istos crexit. Uident a inuident. ⁊ꝑsecuntur.

Expanded text:
carnales spiritualibus inimici sunt: omnes tales concarnales spiritualibus inimici sunt: omnes tales concupiscentes praesentia, insequuntur eos quos vident meditari aeterna. Contra hos iste respiciens in Jerusa carnalibus, ab eis qui imitantur illum Edom, qui fratres majores sunt, sed hostes sunt. Prius nati sunt; sed posterius nati vicerunt ad primatum: quia concupiscentia carnis illos dejecit; contempta concupiscentia istos erexit. Vivunt, et invident, et persequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
maior potestate. Ergo esau om̃s carnales. ia cob
rȩꝑbati. Uuit & ipse eligi᷑ fiat minor. E dom aut̃
appellatus ẽ: de cibo quodã lenticulȩ rubro. id. e̾.
roseo qͥdam cibo. Bene cocta erat lenticula defri.¬
cata. concupiuit iste esan a fr̃e suo iacob: & cessit
illi pͥmatũ suũ. uictus concupiscentia manducan.¬
de aliꝰ lenticul. Ille aut̃ cessit cibum uoluptatis.
&sumpsit honorẽ dignitatis. Ita explacito qͦdam
int̾ eos factum. ẽ: ut alt maior. ille minor sit.
ut maior seruiret minori. & appellatus est edom.
Int̃pretat᷑ aut̃ quantũ dicunt qui illã linguã
noucount edom sanguis. Nã copuniet. edom di¬
eit᷑ sanguis. Noli mirari. si ad sanguinẽ pͥeruent
om̃s carnales. Caro & sangnis. regnũ aĩ noa
possiaebt̃. Non ilue ꝑtiuet edom. ꝑtinet alue
iacob qui caruit cibo carnali. & fumpsit hono¬
rem sp̃ialem. Iue uͦ factus est unrmicus. Omnes

Expanded text:
major potestate. Ergo Esau omnes carnales, Jacob major potestate. Ergo Esau omnes carnales, Jacob reprobati. Vult et ipse eligi? Fiat minor. Edom autem appellatus est de cibo quodam lenticulae rubro, id est roseo quodam cibo. Bene cocta erat lenticula defricata; concupivit iste Esau a fratre suo Jacob, et cessit illi primatum suum, victus concupiscentia manducandae illius lenticulae. Ille autem cessit cibum voluptatis, et sumpsit honorem dignitatis. Ita ex placito quodam inter eos factum est ut ille major, ille minor sit, ut major serviret minori; et appellatus est Edom . Interpretatur autem, quantum dicunt qui illam linguam noverunt, Edom, Sanguis: nam et Punice Edom, sanguis dicitur. Noli mirari: ad sanguinem pertinent omnes carnales. «Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt» . Non illuc pertinet Edom; pertinet illuc Jacob, qui caruit cibo carnali, et sumpsit honorem spiritualem. Ille vero factus est inimicus. Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
cui sermet maior: Modo intelliginꝰ. Maior ui¬
debatur ppłs uideoꝵ: minor ex tempore acp̃ianoꝵ.
codices nr̃os. nos uiuimus de codicib ipsoꝵ. S ut
generalit᷑ de om̃ib intelligatis fr̃s. maiorem & mi¬
norem: maior dicit᷑ homo carnał.& minor
dicitur hono spu̾alis. quia priꝰ est carnalis & pꝰrta
spl̃i alis. Habes apłm aꝑte dicentẽ. Rrimus homo
de t̾ra t̾rtnus. scłs homo de gelo elestis. Qualis
t̾renus: tales & terremi. Ꝙ quał celestis:¬
tales & glestes. Sicut por tauimus imaginẽ
terreni: portemus s imaginẽ euis qui de glo est.
Ibi aut̾ supra dixerat. S non prius qͦd sp̃u alc est.
s qͥdanimale. pt̾ea spũale. Animalẽ autt̃ cundem
dicit. quẽ carnalem ostendit. Homo qͥ nascitur
anim al casc ĩncipit. carnalis esse incipit. Si se
conuertat a captiuitate babyloniȩ in reditũ ihe.¬
rusalem: renouatur. &fit renouatio quȩdã scđłm
nouũ & interiorem hominem. & fit minor tempore

Expanded text:
qui serviet minori, modo intelligimus. Major videbatur populus Judaeorum, minor ex tempore populus ChrCodices nostros; nos vivimus de Codicibus ipsorum. Sed ut generaliter de omnibus intelligatis, fratres, majorem et minorem; major dicitur homo carnalis, et minor dicitur homo spiritualis; quia prius est carnalis, et postea spiritualis. Habes Apostolum aperte dicentem: «Primus homo de terra, terrenus; secundus homo de coelo, coelestis. Qualis terrenus, tales tales et coelestes. Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui de coelo est.» Ibi autem supra dixerat: «Sed non prius quod spirituale est, sed quod animale; postea, spirituale» . Animalem autem cumdem dicit, quem carnalem ostendit. Homo qui nascitur, animalis esse incipit, carnalis esse incipit. Si se convertat a captivitate Babyloniae in reditum Jerusalem, renovatur, et fit renovatio quaedam secundum novum et interiorem hominem; et fit minor tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
rore lectionis sequi uoluntatẽ dĩ: quã nram
in nr̃o ꝓposito. Si ergo uos in eiꝰ ꝓlixitate ali¬
quãdiu tenuerimꝰ : nobis ñ imputetis. sed cre.¬
datis ro dm̃ nos ñ iunfructuose laborare
uoluisse. Neq eñi frustra in primo peceato
nrõ penã accepimus. ut in sudore nultus nrĩ
pant̃ manduccmꝰ. Tantũ si panis. ẽ. aitendite.

Expanded text:
ore Lectoris sequi voluntatem Dei, quam nostram in nostro proposito. Si ergo vos in ejus prolixitate aliquandiu tenuerimus, nobis non imputetis; sed credatis Deum nos non infructuose laborare voluisse. Neque enim frustra in primo peccato nostro poenam accepimus, ut in sudore vultus nostri panem manducemus . Ta
Abbreviated transcription (Latin):
s sequit᷑ : Uultus autẽ dñi suꝑ facientes mala.
S ad quid: Ut ꝑdat de terra memoriã coꝵ. Uides
te uideri. iudes te latert non posse. Cũ gͦ qͥcqͥo
feceris uidearis. quare non hoc facis unde pla¬
cere merearis: Ergo o hic qͥd: Qm̃ magna est
gła dñi. qm̃ gxcdsus dñs & humilia respicit.
Edxcelsa autẽ quasi non respicit. Humilia em̃i
respicit. Eexclsa quid: Alonge cognoscit.
ñ ut non uidcatur : Ne putes te ideo securũ
csst aebere: quia minus bene tẽ uidet. quia a
longe tẽ uidet. Tu enĩ quando a longe uides.
non bene uides: Os̃ a si alonge te uidet. ꝑfecte
uidet: & tecli non est. Hocagis. non ut minus
ꝑfecte uidearis: sed ut sis cã illo a quo iuderis.
At uͦ humilis. qͥd sibi prestat: Rope est añs his
qui obtriuerunt cor. Erigat sẽ ergo suꝑbus.
quantã uoluerit. Certe in alto habitat at̃. in
glo est as. Ulis tibi ꝓpinquet : Humilia tẽ.
Nã tanto a tẽ erit altior: quanto tu clatior. Fa oel.¬

Expanded text:
ultus autem Domini super facientes mala.» Sed ad quid? «Ut perdat de terra memoriam eorum.» Vides te videri? vides te latere non posse? Cum ergo quidquid feceris videaris, quare hoc non facis unde placere merearis? Ergo et hic quid? «Quoniam magna estm excelsus Dominus, et humilia respicit.» Excelsa autem quasi non respicit: «humilia» enim «respicit. Excelsa,» quid? «A longe cognoscit.» non ut non videatur. Nec putes te ideo securum esse debere, quod minus bene te videt, qui a longe te videt. Tu enim quod a longe vides, non bene vides: Deus etsi a longe te videt, perfecte te videt, et tecum non est. Hoc agis, non ut minus perfecte videaris; sed ut non sis cum illo a quo videris. At vero humilis quid sibi praestat? «Prope est Dominus his qui obtriverunt cor» . Erigat se ergo superbus, quantum voluerit; certe in alto habitat Deus, in coelo est Deus: vis tibi propinquet? Humilia te. Nam tanto a te erit altior, quanto tu elatior: «Excel
Abbreviated transcription (Latin):
& uolunt int̾ficere ap̃
luit ipsum ppłm iterficere pharao. quando mas¬
culos occidebat natos: & feminas relinquebat. Hir¬
tutes p̃focabat concupiscentiã nubebat. Parũ ẽ. gͦ
memitisse. uide quomͦ memiueris. Quȩdam enĩ
cũ odio meminimꝰ. quędam cũ amore. Cũ ergo
dixisset si oblitus tui fucro iherłm. oliuiscatur
me dgxt̾a ica. adhereat lingna mea faucstꝰ itis¬
si non tui meminero: ad didit statĩ. Si ñ p̃posucro
inerłm: in pͥncipio iocunditatis mex. Ibi est cn̾i sũma
nͥ bonũ. Morictur ibi om̃ĩs neccssĩtas. orictur
contra hostes ipsius ciuitatis. Memento dñe filioꝵ
edom. E dom ipst dictas est: qui ao esau. Audistis
odio habui. Duo fiii crant in uno utero. ambo ge¬
mini in utero rebecce faĩ rsaac: & nepotes abtahȩ.
Nati sunt ambo unꝰ adhereditatem: alter ad cehert.¬
dationẽ. Fuit aut̃ hostis fcĩs sui iste csau: qͥa preue¬
ait benedictionẽ ciꝰ fiłiꝰ miuior: & impletũ est mai ce

Expanded text:
 volunt interficere apud luit ipsum populum interficere Pharao, quando masculos occidebat natos, et feminas relinquebat; virtutes praefocabat, concupiscentias nutriebat. Parum ergo est meminisse: vide quomodo memineris. Quaedam enim cum odio meminimus, quaedam cum amore. Cum ergo dixisset, «Si oblitus tui fuero, Jerusalem, obliviscatur me dextera mea. Adhaereat lingua mea faucibus meis, nisi tui meminero;» addidit statim, «Si non praeposuero Jerusalem in principio jucunditatis meae.» Ibi est enim summa nisi bonum. Morietur ibi omnis necessitas, orietur contra hostes ipsius civitatis: «Memento, Domine, filiorum Edom.» Edom ipse dictus est qui et Esau: audistis  autem odio habui.» Duo filii erant in uno utero, ambo gemini, in utero Rebeccae, filii Isaac, nepotes Abrahae: nati sunt ambo; unus ad haereditatem, alter ad exhaeredationem. Fuit autem hostis fratris sui iste Esau, quia praevenit be
Abbreviated transcription (Latin):
me: & suꝑ iram inunicoꝵ extendisti manũ tuã.
&s saluũ me fecit
dextera tua. Seuiant
iniuci. quid
possunt facere ini-¬
mici: Recuni.¬
am tollere. spoli¬
bere. in exiliũ
mutere.
dolorib torm̃.¬
tisq
cruciare.
possunt me seꝑare a tẽ: tu autẽ amplius uindi.¬
cas. quia adhuc differs me. Suꝑ irã mnimicoꝵ¬

Expanded text:
endisti manum tuam, et salvum me fecit dextera tua.» Saeviant inimici; quid possunt facere inimici? Pecuniam tollere, exspolibere, in exsilium mittere, doloribus tormentisque cruciare; possunt me separare a te; tu autem amplius vindicas, quia adhuc differs me: «Super iram inimico
Abbreviated transcription (Latin):
ast arta. sices uellere. Qͥo uobis iaet᷑ arca fr̃s:
Nonnc orbis terrarũ: Quid ualus: Tanꝙͣ gens
uidea in medio orbe t̃rarũ. habens grg̃ sacram̃.¬
tũ. non in manifestatione sed ui nube secreti.
tanquã in uelamento pluuiã in uellere. Uenit
tempꝰ quando reuclaret᷑ pluuia. in area mani¬
festa est ñ oꝑta. Factum est gͦ qđ dictũ. ẽ. confite.¬
antur tͥ dñe om̃s reges t̃rȩ: quia audierunt om̃ia

Expanded text:
a area, sicco vellere. Quid vobis videtur area, fratres? Nonne orbis terrarum? Quid vellus? Tanquam gens Judaea in medio orbe terrarum, habens gratiae sacramentum, non in manifestatione, sed in nube secreti, tanquam in velamento pluviam in vellere. Venit tempus quando revelaretur pluvia in area; manifestata est, non operta. Factum est ergo quod dictum est, «Confiteantur tibi, Domine, omnes reges terrae; quoniam audier
Abbreviated transcription (Latin):
tur dicens. Qui fecit odos in intellectu: qͥ firmauit
t̾ram suꝑ aquas. qͥ secit luminaria magna solues.
Idõ e hic addidit solus: quia cȩcera mirabilia quȩ
dicturus est. ꝑ homines fãcit. Cũ cũi dixisset qui
fecit luminaria magna solns. que sint cadem lumina¬
ria. secutus aꝑuit. Solem in potestatẽ diei. lunã
ao stellas in potestate̾ noctis. Dc̾inde apit diccre quȩ¬
utiq dẽ ꝑ aliquam creaturam: s solus fecit.
Cuiꝰ creaturȩ quasdam partes excellentiores co̾.¬
memotauit. ex quib uniuersa cogitaremꝰ. intel.¬
ligibiles glos. & uisibilẽ t̃tam. Et qm̃ sunt etiam
cili uisibilis: cõmemoratis coꝵ luminarib. totũ¬

Expanded text:
Qui fecit coelos in intellectu, Qui firmavit terram super aquas, Qui fecit luminaria magna solus:» ideo et hic addidit, «solus.» quia caetera mirabilia quae dicturus est, per homines fecit. Cum enim dixisset, «Qui fecit luminaria magna solus;» quae sint eadem luminaria, secutus aperuit, «Solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem noctis.» Deinde incipit dicere quutique Deus per aliquam creaturam, sed solus fecit. Cujus creaturae quasdam partes excellentiores commemoravit, ex quibus universa cogitaremus, intelligibiles coelos et visibilem terram: et quoniam sunt etiam coeli visibiles, commemoratis eo
Abbreviated transcription (Latin):
Ita fiet. & ita sit. Cotidic fit. & ostcnditur ñ frustra
dictum. nͥ quia erat futurũ : confiteant᷑ tͥ anc ouĩs
ñ terrena acsiaerent ait̃. Quid enĩ reges t̃e deside¬
est desidcriũ ciꝰ. Qa amplius potest: Aitior subli¬
mitas necessaria. ẽs e ed fortasse quanto altior: tan.¬
to ꝑiculosior. Iocoq reges quanto sunt in maiori
subliitate uerrxua: tinto magis humidiari debeꝵ¬

Expanded text:
Ita fiet, et ita fit, et quotidie fit; et ostenditur non frustra dictum, nisi quia erat futurum. «Confiteantur tibi, Dominenon terrena desiderint a te. Quid enim reges terrae desideest desiderium ejus. Quid amplius potest? Altior sublimitas necessaria est. Sed fortasse quanto altior, tanto periculosior. Ideoque reges quanto sunt in majore sublimitate terrena, tanto magis humiliari Deo deb