comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aĩati fiducia. ꝓpt uirtutẽ atq in¬
dustriã epaminondȩ duciᷤ sui. cũ qͦ
sͥ facile obtinere posse ĩꝑiũ totius
greciȩ uidebant᷑: Eit itaq t̾restre
p̾hũ. thebaniᷤᷤ minimo negociouin.¬
centib: Uincit᷑ etiã hoc conflictu li¬
sander. ⁊ occidit᷑. Pausaniaᷤᷤ qͦq dux
alt̃ lacedemonioꝵ. insimulatꝰ ꝓ
ditiõis. in exilũ trudit᷑. Thebani
gͥ uictoria potiti. collecta uniu̾si ex¬
ercitꝰ manu. spartã c̃tendt̃. putan¬
teᷤᷤ se uacuã ysidiꝰ eiuitatẽ nullo intͣ¬
turoᷤᷤ negocio. cuiꝰ iã om̃s pene copias
cũ ipso duce delessẽt. atq ab om̃ib
sociis destitutoᷤᷤ uiderent: Lacedemonii ꝑicło
cuitatiᷤᷤ ĩpulsi. habito in exercitati
ꝓcȩclt̃: S uictiᷤᷤ semel. adu̾sũ uicto¬
res obsistendi nec uixtͦ nec aĩmꝰ erat:
Cũ gͥ cȩdes uniꝰ tantũ pene partis a¬
geret᷑. repente rex agesilaus accersi¬

Expanded text:
animati fiducia propter uirtutem atque inanimati fiducia propter uirtutem atque industriam Epaminondae ducis sui, cum quo sibi facile obtinere posse imperium totius Graeciae uidebantur. fit itaque terrestre proelium, Thebanis minimo negotio uincentibus. uincitur enim etiam hoc conflictu Lysander et occiditur; Pausanias quoque dux alter Lacedaemoniorum insimroditionis, in exsilium truditur. Thebani autem victoria potiti, collecta universi exercitus manu, Spartam contendunt, putantes se vacuam praesidio civitatem nullo intraturos negotio, cujus jam omnes pene copias cum ipso rege delessent, atque ab omnibus sociis destitutos viderent. Lacedaemonii periculo civitatis impulsi, habito inexercitati rocedunt. Sed victis semel, adversus victores obsistendi nec virtus nec animus erat. Cum igitur caedes tantum unius pene partis ageretur, repente rex Agesilaus, arcessi
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ. ut huic exhiberet naturã. il¬
liᷤ p̃beret industriã. in hoc ꝓpensi¬
or cuib. qd̾ qͥeti lib̾tatiq eoꝵ alie¬
gnaret adu̾sũ insolentissimoᷤ hosteᷤᷤ.¬
ꝑiculo regiᷤᷤ p̃mio patȩ: Consenser
itaq nauale certam̃. ꝑsȩ cononi. spa¬
rtani lisandro duci: Milites. remige̾.
ipsiq ductores. uno part̃t in mu¬
tuã cȩdẽ ardore rapiunt᷑. Magni¬
tudinẽ atq atrocitatẽ belli istiꝰ. in¬
clinatꝰ ex hoc sẽꝑ in posteꝵ lacede-¬
monioꝵ statꝰ ꝓdit. Nãq ex illo flu¬
ere ac sublapsa retro referri sparta¬
noꝵ spes usa. donec a surgendo ȩ¬
gre ac misere recidendo. ẽfecła.⁊
põstate careret ⁊ noĩe: Atheniensi¬
uͦ hȩc eadẽ pugna initiũ recuꝑan¬
dȩ potentiȩ. sic̃ lacede moniis amitten¬
dȩ fuit: Primi gͥ thebani auxilio
atheniensiũ fulti. suꝑiore clade say¬
cios ac trepidoᷤᷤ aggrechunt᷑. multũ

Expanded text:
fidem: ut huic exhiberet naturam, ilfidem: ut huic exhiberet naturam, illis praeberet industriam: in hoc propensior civibus, quod quieti libertatique eorum alieissimos hostes periculo regis, praemio patriae. Conserunt itaque navale certamen Persae Conone, Spartani Pisandro duce: milltes, remiges, ipsique ductores, uno pariter in mutuam caedem ardore rapiuntur. Magnitudinem atque atrocitatem belli 150 istius, inclinatos ex hoc semper in posterum Lacedaemoniorum status prodit: namque ex illo fluere ac sublapsa retro referri Spartanorum spes uisa, donec adsurgendo aegre ae misere recidendo confecta et potestate careret et nomine. Atheniensiuero haec eadem pugna initium recuperandae potentiae sicut Lacedaemoniis amittendae fuit. primi igitur Thebani, auxilio Atheniensium fulti, superiore clade saucios ac trepidos adgrediuntur, multa
Abbreviated transcription (Latin):
reꝵ statu mallent sͥ regẽ claudica¬
re quã regnũ: Raro unꝗͣ. ita pares
omĩ industria duce ᷤᷤ in unũ coiẽre
bellũ. Qͥ acerbissimiᷤᷤ inuicẽ p̃lus
fatigati. ⁊ multo sangͥne õbliti. ue¬
luti inucti ab alterutro recesser̃:
gconon accepto iterũ ꝑ se ipsũ a re¬
ge magno stipendio. reu̾sus ad clas¬
sẽ inuadit hostileᷤᷤ agroᷤᷤ. tres. castel¬
la. cȩtaq p̾sidia expugnat: ⁊ uelu¬
ti effusa tẽpestaᷤᷤ. quacũq ineũbit.
cuncta ꝓsf̃nit:. Lacedemonis uero
domesticiꝰ maliᷤ circũuenti. ex t̾nis
Nt̾ea lisander dux apd̾ spartã ꝑ
agesilaũ regẽ relictꝰ. maximã mu¬
nitissimãq tc̃ classẽ instruxerat. mo¬
tꝰ admiratione uirtutiᷤᷤ agesilai. ut
illo pedestrẽ expeditionẽ agitante.
ipse qͦq nauali discursu horã ma¬
ritimã ꝑuagaret᷑. Conon uͦ suscep¬
to negocio duplicẽ curã ĩpendebat.
debens socuĩs sollicitudinẽ. patriȩ

Expanded text:
rerum statu mallent sibi regem claudicarerum statu mallent sibi regem claudicare quam regnum. Raro umquam ita pares omni industria duces in unum coiere bellum, qui acerbissimis invicem praeliis fatigati, et multo sanguine obliti, velut invicti ab alterutro recesserunt. Igitur Conon, accepto iterum, per se ipsum, a rege Magno, stipendio, reversus ad classem, invadit hostiles agros, turres, castella, caeteraque praesidia expugnat: et veluti effusa tempestas, quacumque incubuit, cuncta prosternit. Lacedaemonii vero domesticis malis circumventi, externis Interea Pisander, dux apud Spartam per Agesilaum regem relictus, maximam munitissimamque tunc classem instruxerat, motus aemulatione virtutis Agesilai, ut, illo pedestrem expeditionem agitante, ipse quoque navali discursu oram maritimam pervagaretur. Conon vero susceptum negotium duplici cura intendebat, debens sociis sollicitudinem, patriae
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ⁊ tissarfarnen pugnandũ ui¬
deret. ꝓuso ad tẽpꝰ c̃silio. ut pon¬
dꝰ geminȩ c̃gressiõis eluderet.u¬
nũ denuntiato bello appetit. alt̾m
pacta pace suspendit: farnabiirus
tissa farnen apud artaxersẽ cõmunẽ
tẽ regẽ defert ut ꝓditorẽ. p̃sertĩ
qͥ cũ hoste belli tp̃r de federis con¬
ditione pepigiss&. hortat᷑q regẽ
ut in locũ eiꝰ cononẽ atheniensẽ u¬
rũ qͥ tẽ forte apud cyrũ exulabat.
ducẽ nauali bello constituat. Ac¬
ceptiᷤ gͥ qͥngentiᷤᷤ argenti talentis
conon. ꝑ farnabiitũ euocat᷑. classisq
psi auxilia naualiᷤ belli a rege egy¬
pti hercinone ꝑ legatoᷤᷤ petunt:
A qͦ .c. instructas trirsmes. ⁊ sexcen¬
ta milia modioᷤᷤ frum̃ti accȩper̃. A
sociis etiã undiq magna c̃traxe¬
re subsidia Cui nlitiȩ consensu
õiũ agelisaũ dc̃ẽ decreuer̃. uiruor
pede claudũ: S qi in difficillimo

Expanded text:
zum et Tissafernem pugnandum vizum et Tissafernem pugnandum videret, proviso ad tempus consilio, ut pondus geminae congressionis eluderet, unum denuntiato bello appetit, alterum pacta pace suspendit. Pharnabazus Tissafernem apud Artaxerxem, communem tunc regem, defert ut proditorem, praesertim qui cum hoste belli tempore de foederis conditione pepigisset: hortaturque 148 regem, ut in locum ejus Cononem, Atheniensem virum, qui tunc forte apud Cyprum exsulabat, ducem navali bello constituat. Acceptis igitur quingentis argenti talentis, Conon per Pharnabazum evocatur, classique ipsi auxilia navalis belli a rege Aegypti Hercynione per legatos petunt, atquo centum instructas triremes et sexcenta millia modium frumenti acceperunt: a sociis etiam undique magna contraxere subsidia. Cui militiae consensu omnium, Agesilaum ducem decreverunt, virum pede claudum, sed qui in difficillimo
Abbreviated transcription (Latin):
indigna etiã c̃ditioe posuer̃:. Nã
qͥd tã indignũ lib̃is ⁊ fortib uixriᷤᷤ.
quã longe remoti. sepe uicti. adhyc
hostis. ⁊ deinde minitantis. ĩꝑio ar¬
so tantũ annuntiante paciᷤ auctore¬
⁊ sono. ꝑ corda cunctoꝵ ȩgra belli
tabuisset intentio. ⁊ post diut᷑nas
laboꝵ uigiliaᷤᷤ. oscitantes ac stupe¬
factoᷤ qͥes inopinata laxasset. pͥus¬
quã ipsã qͥetẽ uoluntaᷤᷤ ꝑacta cõpo¬
neret: Unde aut̃ tanta fatigatio.
om̃iũ ꝑ totã greciã ppłoꝵ corda cor¬
poraq oppsserit. q̃ effero ᷤᷤ aĩmoᷤᷤ ig¬
N noto acquiescere ocio tã facile ꝑsu¬
asit. quãbreuissime ostendã
acedemonii ut pote homines: ⁊gre¬
ci homines. qͦ plura habebant eo
siũ reb potiti s̃. uniu̾sã greciã spe
dnãtionis hauser̃. Itaq toti orien¬
ti bellũ mouentes. hyrciliden du¬
cẽ in banc militiã legt̃. Qͥ cũ sibi
adu̾sus duoᷤ potentissimos arta¬

Expanded text:
indigna etiam condicione posuerunt: nam indigna etiam condicione posuerunt: nam quid tam indignum liberis et fortibus uiris, quam longe remoti; saepe uicti, adhuc hostis et deinde minitantis. imperio arso tantum adnuntiatae pacis sono per corda cunctorum. aegra belli tabuisset intentio et post diuturnas laborum uigilias oscitantes ac stupefactos quies inopina laxasset, priusquam ipsam quietem uoluntas pacta conponeret. unde autem tanta fatigatio omnium per totam Graeciam populorum corda corporaque oppresserit, quae efferos animos ignoto adquiesoere otio tam facile persuasit, quam breuissime ostendam. Lacedaemonii, utpote homines et Graeci homines, quo plura habebant, eo sium potiti sunt, universam Asiam spe dominationis hauserunt. Itaque toti Orienti bellum moventes, Dereyllidam ducem in hanc militiam legunt, qui cum sibi adversus duos potentissimos Arta
Abbreviated transcription (Latin):
tas. ⁊ si cognoscendi imaginẽ p̃fert.
aufert tam̃ intelligendi uigorẽ:
S ego cũ utrũq uitandũ scĩa. utrũ¬
q: faciã. ut quec̃q modo alterutra
tẽperent᷑. si nec multa p̃t̾missa. nec
multũ constricta uideant᷑:
pt̃ ignotã sͥ captiuitatẽ roma ꝑsen¬
sit. ita magnificũ ꝓpt̾ insolitã pa¬
cẽ grecia habuit: ECo siqͥdẽ tp̃r. quo
galli romã captã incensãq tenuer̃
ac uendider̃. artaxerses rex ꝑsaꝵ.
discȩdẽ ab armiᷤᷤ ⁊ qͥescere in pace
unũsã greciã ꝑ legatioᷤ ỹcepit. d̾e¬
nuntians contͣdictorẽ paciᷤᷤ bello io¬
petendũ Quẽ ita iubentẽ potuis¬
sent utiq greci tã constant̃ contẽ¬
nere. qua fortit̾ sepe iuicer̃. nͥ porre¬
ctã undecũq occasionẽ. quã auide
desid̃auerãt tã libent̃ hausissent:
Ostender̃ enĩ quã egre ⁊ misere il¬
la eatenꝰ gesserint. quȩ tã facile

Expanded text:
tas, etsi cognoscendi imaginem praefert, tas, etsi cognoscendi imaginem praefert, aufert tamen intellegendi uigorem. sed ego cum utrumque uitandum sciam, utrumque faciam ut quocumque modo alterutra temperentur, si nec multa praetermissa nec multum constricta uideantur. ropter ignotam sibi captiuitatem Roma persensit ita magnificum propter insolitam pacem Graecia habuit, eo siquidem tempore, quo Galli Romam captam incensamque tenuerunt ac uendiderunt, Artaxerxes rex Persarum discedere ab armis et quiescere in pace uniuersam Graeciam per legatos praecepit, denuntians contradictorem pacis bello inpetendum. quem ita iubentem potuissent utique Graeci tam constanter contequam fortiter saepe uicerunt, nisi porrectam undecumque occasionem quam auide desiderauerant, tam libenter hausissent — ostesderunt enim, quam aegre et misere illa eatenns gesserint, quae tam facile
Abbreviated transcription (Latin):
iã libro c̃testatꝰ sũ ⁊ nc̃ neces¬
Sarie repeto. scłm p̃ceptũ tuũ de
ante actiꝰ c̃flictationib scłi. nec
oĩa nec ꝑ oĩa posse q̃ gesta. ⁊ sicut
gesta s̃ explicari: qm̃ magna at¬
q innumera. copiosissime ⁊ a plo¬
rimiꝰ scripta s̃: Scriptores aut̃ ⁊¬
si ñ easdẽ causaᷤ. eadẽ tam̃ res ha¬
buere ꝓpisitaᷤ. qͥppe. cũ illi bella.
nos belloꝵ miseriaᷤᷤ euoluamꝰ: P rȩ¬
t̾ea. ex hac ipsa de qͣ queror abun¬
dantia. angustiã orit᷑ mͥ. ⁊ c̃clu¬
dit me sollicitudo nodosior: Si
enĩ aliqͣ studio breuitatis omitto.
putabunt᷑ aut̃ mͥ nc̃ defuisse. aut
in illo tc̃ tp̃r ñ fuisse Si uͦ significa¬
re cuncta nec expͥmere studenᷤ. cõ¬
pendiosa breuitate succingo. obscu¬
ra faciã. ⁊ ita apd̃ plerosq er̃ dicta.
ut nec dicta uideant᷑. maxime cũ
e c̃trario no̾ ũ reꝵ. ñ imaginẽ com̃¬
dare curemꝰ: Breuitaᷤ aũt atq obs¬
curitaᷤᷤ. ĩmo ut ẽ sẽꝑ obscura breu¬

Expanded text:
iam libro contestatus sum et nunc necessarie repeto secundum praeceptum tuum de anteactis conflictationibus saeculi: nec omnia nec per omnia posse quae gesta et sicut gesta sunt explicari, quoniam magna atque innumera. copiosissime et a plurimis scripta sunt, scriptores autem etsi non easdem causas, easdem tamen res habuere propositas: quippe cum illi bella, nos bellorum miserias euoluamus. praeterea ex hac ipsa de qua queror abundantia angustia oritur mihi et concludit me sollicitudo nodosior. si enim aliqua studio breuitatis omitto, putabuntur aut mihi nunc defuisse aut in illo tunc tempore non fuisse; si uero significare cuncta nec exprimere studens conpendiosa breuitate succingo, obscura faciam et ita apud plerosque erunt dicta, ut nec dicta uideantur: maxime cum e contrario nos uim rerum, non imaginem commendare curemus; breuitas autem atque obscuritas, immo ut est semper obscura breui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ gothi relicta intentione p̾dandi.
agmina ignara cogenteᷤ: Ibi uix
qͥnquã inuentũ senatoꝵ qͥ uł ab¬
sens euaserit. hic uix qͣnquã reqͥri.
qͥ forte uł latens ꝑierit: Lecte sa¬
ne cõparare. hũc fuisse ibi seruatoꝵ
numeꝵ. qͥ hic fuerit ꝑditoꝵ: Plane
qđ re pandit᷑. ⁊ fatendũ ẽ. in bac
clade p̃senti plꝰ dm̃ seuisse. homi¬
nes minꝰ. cũ ꝑagendo ipse qđ illi
ñ ĩpleuissent. cur eo̾ miserit demo¬
nstrauit: E ppe. cũ supͣ humanas
iurei eẽt. incendẽ eneaᷤᷤ trabes. ⁊ sy¬
bruere magnaꝵ moles structura¬
rũ. ictu fulminũ forũ cũ imagini¬
b uanĩ. q̃ suꝑstione miserabili uł
dm̃ uł hominẽ m̃tiunt᷑. abiectũ ẽ:
missa ꝑ hostẽ flãma ñ adiit. missuᷤ
e cęlo igniᷤ eu̾tit: & qm̃ uber di¬
cendi mat̾ia ẽ. q̃ neqͥquã hoc c̃cly¬
di libro potest. hic p̾sentiᷤᷤ uolumi¬
niᷤᷤ finis sit. ut in subseq̃ntib cȩ¬

Expanded text:
et Gothi relicta intentione praedandi et Gothi relicta intentione praedandi ocorum, agmina ignara cogentes; ibi uix quemquam inuentum senatorem, qui uel absens euaserit, hic uix quemquam requiri, qui forte ut latens perierit recte sane conpararim, hunc fuisse ibi seruatorum numerum, qui hic fuerit perditorum. plane, quod re proditur, et fatendum est: in hac clade praesenti plus Deum saeuisse, homines minus, cum, peragendo ipse quod illi non inpleuissent, cur eos miserit demonstrauit. quippe eum supra humanas uires esset, incendere aeneas trabes et subruere magnarum moles structurarum, ictu fulminum forum cum imaginibus uanis, quae superstitione miserabili uel Deum uel hominem mentiuntur, abiectum est: missa per hostem flamma non adiit, missus e caelo ignis euertit. Et quoniam uber dicendi materia est, quae nequaquam hoc concludi libro potest, hic praesentis uoluminis finis sit, ut in subsequentibus ce
Abbreviated transcription (Latin):
paciscunt᷑ A qͦ apud gallos roma
parui nõis fuerit. s qđ illã sic
iã ante detriuer̾it. ut ãpliꝰ tẽ ua¬
lere ñ posset. Exeuntib gallis. re¬
manserat in illo qͦncdã urbiᷤᷤ ãbitu.
informiũ rugaꝵ obscena c̃geries.
⁊ undiq ꝑ ĩpedita errantiũ ⁊ int̾
sua ignotoꝵ offensȩ uoci imago re¬
spondens. trepidoᷤᷤ suspendebat au¬
ditꝰ. horror qͣtiebat aĩmos. silentia
tare sedes. aliud incolere oppidũ. al¬
to etiã censeri noĩe cogitatũ. placi.¬
tũ atq tẽptatũ ẽ En tp̃ra. qͦꝵ cõ.¬
paratione p̾sentia ponderant᷑. en qͥ
b recordatio suspirat. en q̃ incutut᷑
de electa uł potiꝰ de neglecta religi.¬
one pęnitentiã: Reuera paress̃ &
c̃ferunt᷑ int̾ se. hȩ duȩ captiuitates:
Illa sex m̃sib deseuiens. ⁊ trib dieb:
ista transcurrens Ualli extincto
ppło. urbe deleta. ipsũ qͦq romȩ no¬
m̃ in extremis cinerib ꝑsequentes.

Expanded text:
paciscuntur: non quod apud Gallos Roma paciscuntur: non quod apud Gallos Roma parvi nominis fuerit, sed quod illam sic jam ante detriverint, ut amplius tunc valere non posset. Exeuntibus Gallis remanserat in illo quondam Urbis ambitu informium ruinarum obscoena congeries, et undique impedita errantium, et inter sua ignotorum offensae vocis imago respondens, trepidos suspendebat auditus. Horror quatiebat animos, silentia tare sedes, aliud incolere oppidum, altero etiam censeri nomine cogitatum plaoitum atque temptatum est. En tempora, quomm conparatione praesentia ponderantur; en, de quibus recordatio suspirat; en, quae incutiunt de electa uel potius de neglecta religione paenitentiam. reuera pares sunt et conferuntur inter se hae duae captiuitates : illa. sex mensibus desaeuiens et tribus diebus ista transcurrens; Galli exstincto populo Vrbe deleta ipsum quoque Romae nomen in extremis cineribus persequentes
Abbreviated transcription (Latin):
sũ se uidẽ pugnanteᷤ. Qua indig¬
natiõe ꝑmoti. clusini oppidi dimiᷤ
dt̃ Hos ita ruentes. fabiꝰ cũ exerci¬
tu consul excȩpit. Nec tam̃ obsti.¬
tit. ĩmo potiꝰ hostilis ille ĩpetꝰ qͣsi
aridã segetẽ succidit. strauit ⁊ tͣn¬
siit:Testat᷑ hanc fabii cladẽ. flu¬
uiꝰ hallia. sic̃ cremera fabioꝵ Nõ
enĩ facile aliqͥs similẽ ruinã roma¬
nȩ militiȩ recenseret. etiã si roma¬
insuꝑ incensa ñ eẽt: Patentẽ galli
urbẽ peneͣtnt. trucidant rigenteᷤᷤ
simulacroꝵ modo in suiᷤᷤ sedib sena¬
tores. eõq incendio domoꝵ crema¬
tos. lapsu culminũ suoꝵ sepehũt.
uniu̾sã reliquã iuuentutẽ ꝗͣ. con¬
stat uix mille hominũ tc̃ fuisse.
in arce capitolini montiᷤᷤ latitantẽ.
obsidiõe ẽcludt̃. Ibiq infelices reli¬
qͥas. fame. peste. desꝑatiõe. formi¬
dine. terut. subigt̃. uendt̃. Nam
mille libraᷤᷤ auri. discessioĩs p̃ciũr

Expanded text:
rsum se videre pugnantes: qua indigrsum se videre pugnantes: qua indignatione permoti, Clusini oppidi 141 obtendunt. Hos ita ruentes Fabius cum exercitu consul excepit, nec tamen obstitit, immo potius hostilis ille impetus, quasi aridam segetem succidit, stravit et transiit. Testatvius Allia, sicut Cremera Fabiorum. Non enim facile aliquis similem Romanae militiae ruinam recenseret, etiainsuper incensa non esset. Patentem Galli Urbem penetrant, trucidant rigentes simulacrorum modo in suis sedibus senatores: eosque incendio domorum crematos, lapsu culminum suorum sepeliunt. Universam reliquam juventutem, quam constat vix mille hominum tunc fuisse, in arce Capitolini montis latitantem, obsidione concludunt: ibique infelices reliquias, fame, peste, desperatione, formidine terunt, subigunt, vendunt: nam mille libris auri discessionis pretium
Abbreviated transcription (Latin):
uiͦ.uͦ. obsidio ueioꝵ decẽ c̃tinuiᷤ an¬
niᷤ. magi obsessores quã obsessos
detͥuit. Nã romani repentiniᷤᷤ sȩ¬
pe hostzũ eruptioib cõminuti. p̃¬
t̾ea in hiberniᷤᷤ bella sortiti. hiema¬
re sub pellib. postremo famẽ ac
frigꝰ. inconspectu hostiũ ꝑpeti coa-¬
cti s̃. Urbẽ nouissimȩ sine ullo di¬
gno romanȩ uͥtutis testimonio. cu¬
nicłis ⁊ clandestina obreptione cȩ¬
per̃. hanc utilẽ magiᷤ ꝗͣ nobilẽ ui¬
ctoriã. pͥmo dic tatoris camilli. qͥ
eadẽ de uegentib patrauit exilia:
chinc irruptio galloꝵ. ⁊ incendi¬
ũ urb̃ seqͥt᷑ Cui cladi audeat qͥs¬
quã si potest aliqͦs motꝰ huiꝰ tp̃ris
cõparare. quãuis ñ eqͥpendat p̃t̾iti
mali fabulã p̃sentis iniuria Igit᷑
galli senones duce brenno. exerci¬
tu copioso ⁊ robusto nimiᷤᷤ. cũ ur¬
bẽ closin q̃ nc̃ tuscia dr̃ obsident.
legatoᷤᷤromanoꝵ qͥ tẽ cõponendȩ in¬
t eoᷤᷤ pacis gr̃a uen̾ant. in acie adũ¬

Expanded text:
obsidio Veiorum decem continuis annis magis obsessores quam obsessos detrivit. Nam Romani repentinis saepe hostium eruptionibus comminuti, praeterea in hibernis bella sortiti, hiemare sub pellibus, postremo famem ac frigus in conspectu hostium perpeti coacti sunt: urbem novissime, sine ullo digno Romanae virtutis testimonio, cuniculis et clandestina obreptione ceperunt. Hanc utilem magis quam nobilem victoriam, primo dictatoris Camilli, qui eam de Veientibus patravit, exsilium, dehinc irruptio Gallorum, et incendium Urbis insequitur: cui cladi audeat quisquam, si potest, aliquos motus temporis comparare: quamvis non aeque pendat praeteriti mali fabulam praesentis injuria. Igitur Galli Senones, duce Brenno, exercitu copioso et robusto nimis, cum urbem Clusini, quae nunc Tuscia dicitur, obsiderent, legatos Romanorum qui tunc componendae inter eos pacis gratia venerant in acie adve
Abbreviated transcription (Latin):
pissimã rupti fȩderiᷤᷤ labẽ psũp.¬
to accumulauere ꝑiurio Tunc
etiã uulsiniẽses etruscoꝵ floren¬
tissimi. luxuria pene ꝑier̃: Hã
cũ licentia in c̃suetudinẽ ꝓroga¬
ta. seruoᷤᷤsuos passĩ lib̾os facerẽt.
conuiuiis alligerent. c̃iugũsho.¬
nestarẽt. lib̾tini in partẽ pote.¬
statiꝰ recepti. plenitudinẽ ꝑ see¬
lus usurpare meditati s̃. ⁊ liba¬
ti seruitutiᷤᷤ ugo. ãbitu dñati¬
onis arser̃.⁊ qͦs dños subditi ȩ¬
qͣnimĩt dilexerant. eoꝰ iã liberi
qd̃ dños fuisse meminerant. ex¬
secrati s̃: Itaq c̾spirante m faci.¬
nꝰ lib̾tini. qͦꝵ tanta manꝰ fuit
ut sine c̃trou̾sia ausu potiren¬
t᷑ correptã urbẽ suo tantũ ge¬
torreᷤᷤ dños ꝓcul abigũt. Q mi.¬
seri. exules egentesq romã de¬
ferunt᷑. Ubi ostensa miseria. ꝙ̃¬
relaq defleta. ꝑ romanoꝵ seue¬
ritatẽ ⁊ uindicati s̃ ⁊ re̾tituti¬

Expanded text:
rpissimam rupti foederis labem praesumprpissimam rupti foederis labem praesumpto accumulauere peiurio. Tunc etiam Vulsinienses, Etruscorum florentissimi, luxurie paene perierunt. nam cum, licentia in consuetudinem prorogata, seruos suos passim liberos facerent, conuiuiis allegarent, coniugiis honestarent: libertini in partem potestatis recepti plenitudinem per scelus usurpare meditati sunt et liberati serui- : tutis iugo, ambitu dominationis arserunt et quos dominos subditi aequanimiter dilexerunt, eos iam liberi, quod dominos fuisse meminerant, exsecrati sunt. itaque conspirantes in facinus libertini — quorum tanta manus fuit, ut sine controuersia auso potirentur — correptam urbem suo tantum getorres dominos procul abigunt, qui miseri, exules egentesque Romam deferuntur: ubi ostentata miseria querellaque defleta, per Romanorum seueritatem et uindicati s
Abbreviated transcription (Latin):
Sequenti ab hinc anno si ꝓniꝰ con¬
Sul adu̾sũ picenteᷤᷤ dux̃ exercitu:
& cũ directa intͣ iactũ teli utͣq acieᷤ
constitisset. repente ita cũ horren¬
do fragore t̃ra extremuit. ut sty¬
pore miraculi utrũq pauefactũ
agm̃ hebesceret Diu attoniti utͥ¬
q ipli hesitauere. p̃udicati incep¬
ti conscientia: ẽ andẽ ꝓcursu con¬
cito. iniere certam̃: T̃ riste adeo id
bellũ fuit. ut meritodicat᷑ tantũ
humanũ sangͥnẽ susceptura. etiã
cũ gemitu horrisono tẽ t̾ra trem¬
uisse Romani pauci admodũ eo
p̃lio qͥ euasere uicer̃÷
digia. sangͥs a t̾ra. ⁊ lac uisũ ẽ ma¬
nare de cȩlo: Nã ⁊ płimis loci sca¬
turiens e fontib cruor fluxit. ⁊
de nubib guttatĩ in speciẽ plu¬
iȩ lacte demisso. diri ut ipsis ui.¬
sũ ẽ t̃rã ĩbres irrigauer̃. Eo tp̃r
cartha giniense dato adu̾suos
romanos auxilio tarentinis. cũ
a senatu ꝑ legatoᷤᷤ arguerent᷑. tͣ¬

Expanded text:
nius consul aduersum Picentes duxit exercitum. et cum directae intra iactum teli utraque acies constitissent, repente ita cum horrendo fragore terra tremuit, ut stupore miraculi utrumque pauefactum agmen hebesceret. diu attoniti utrimque populi haesitauere praeindieata incepti conscientia; tandem procursu concito iniere certamen. triste adeo id bellum fuit, ut merito dicatur tantum humanum sanguinem susceptura etiam cum gemitu horrisono tunc terra tremuisse. Romani pauci admodum eo proelio qui euasere uicerunt. rodigia sanguis e terra, lac uisum est manare de caelo. nam et plurimis locis scaturiens e fontibus cruor fluxit et de nubibus guttatim in speciem pluuiae lacte demisso, diri, ut ipsis uisum est, terram imbres inrigauerunt. eo tempore Carthaginienses dato aduersum Romanos auxilio. Tarentinis, cum a senatu per legatos arguerentur, tu
Abbreviated transcription (Latin):
& scamis quas a summo gutture
usq ad imam aluum parili mo¬
do dispositas habet. ita instruat᷑:
ut scamis unguibꝰ. costis quasi
cruribꝰ innitatur: Non enim ut
uermis cui spinȩ rigor ñ ẽ. indi¬
rectũ corpusculi sui partes gra¬
datim porrigendo contractas. cõ¬
trahendo porrectas. modum explicat.
s alternis intenta conatibꝰ. latera
sinussa circumfert. ut ꝑ exterio¬
rem spine curuaturam. rigentẽ
costarum aciem tendat. costis aut̃
riter agendo non solum plana ꝑ¬
labitur. s etiam conuexa conscendit.
tot uestiguis instructa. quot costiᷤ.
Nuiͦ. itaq rei causa ẽ. ut si in quali¬
bet corꝑis parte ab aluo usq ad
caput ictu aliquo collidatur. de¬
bilis reddita cursum habere non
possit: quia ub̾cumq ille ictus in¬
ciderit. spinam soluit. ꝑ quam cos¬
taꝵ pedes ⁊ motus corꝑis agebant᷑:
Unde etiam hȩc serpens quȩ tam¬
diu tot iaculis inuulnerabilis ob¬
stitit. ad unius ictum saxi debilis

Expanded text:
et squamis, quas a summo gutture et squamis, quas a summo gutture usque ad imam aluum parili modo dispositas habet, ita instruitur, ut squamis quasi unguibus, costis quasi cruribus innitatur. non enim at uermis, oui spinae rigor non est, et in directum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat, sed alternis intenta conatibus latera sinuosa circumfert, at per exteriorem spinae curuaturam rigentem costarum aciem tendat, costis autemriter agendo non solum plana perlabitur, sed etiam conuexa conscendit, tot uestigiis instructa quot costis. huius itaque rei causa est, ut, si in qualibet corporis parte ab aluo usque ad caput ictu aliquo conlidatur, debilis reddita cursum habere non possit; quia ubicumque ille ictus inciderit spinam soluit, per quam costarum pedes et motus corporis agebantur. unde etiam haec serpens, quae tamdiu tot iaculis inuulnerabilis obstitit, ad unius saxi ictum debilis
Abbreviated transcription (Latin):
Q aniliꝰ consul africa cͥũ auctrici
milia captiuorũ cum ingentibꝰ
spoluis romã reuexit:
egulus bellũ carthaginiense
sortitus. iter cum exercitu faciens.
haud ꝓcul a flumine bagrada
castra constituit. Ibi cum pluri¬
mos militum aquandi necessi¬
tate ad flumen descendentes.
serpens mirȩ magnitudinis de¬
uoraret. regubꝰ ad expugnandã
bestiam cum exercitu ꝓfectus ẽ.
S nichil in t̾go eius ꝓficientibꝰ ia¬
culis. atq omĩ telorum ictu irri¬
to. quȩ ꝑhorrendam scamaꝵ cra-¬
tem quasi ꝑ obliquam scutorum
testudinẽ labebantur. mirũq in
modum ne corpꝰ lȩdent ipso cor¬
pore pellebantur. cum insuꝑ mag¬
nam multitudinẽ morsu cõminui.
impetu ꝓteri. halitu etiã pestifero
ex animari uidẽt. balistas deferri
imꝑauit. ꝑ quas murale sarum
spine eius incussum. cõpagem to¬
tius corporis soluit: Galis siquidẽ
est natura serpentis. ut cum pe¬
dibꝰ carere uideatur. costis tamen

Expanded text:
Manlius consul, Aphrica cum victrici Manlius consul, Aphrica cum victrici millia captivorum cum ingentibus spoliis Romam revexit. Regulus bellum Carthaginense sortitus, iter cum exercitu faciens, haud procul a flumine Bagrada castra constituit. Ubi cum plurimos militum, aquandi necessitate ad flumen descenserpens mirae magnitudinis deuoraret, Regulus ad expugnandam bestiam cum exercitu profectus est. sed nihil in tergo eius proficientibus iaculis atque omni telorum ictu inrito, quae per horrendam squamarum cratem quasi per obliquam scutorum testudinem labebantur mirumque in modum, ne corp??s laederent, ipso corpore pellebantur, cum insuper magnam multitudinem morsu conminui, impetu proteri, halitu etiam pestifero exanimari uideret, ballistas deferri imperauit, per quas motare saxum spinae eius incussum conpagem totius corporis soluit. talis siquidem est natura serpentis, ut, oum pedibus carere uideatur, costis tamen
Abbreviated transcription (Latin):
angustiaᷤ hoste ñ urgente trat¬
ꝓsiret:
Cȩsi s̃ in eo bello om̃s trecenti. so.¬
Iꝰ calpurniꝰ ꝗͣ. uis multis confos¬
sus uulnerib ⁊ cadauerib ob¬
tectꝰ. euasit: Hannibal senior
a carthaginiensib iteꝵ classi p̃po¬
sitꝰ. infelicit cũ romanis nauali
p̃lio congressꝰ. ⁊ uicłꝰ. ab exerci.¬
tu suo seditione orta lapidib
param melitamq insulas siciliȩ
nobiles ꝑuagatus. euertit:
onsules iussi in affricam trans¬
Iferre bellum. cum quadrĩ¬
gentis triginta nauibꝰ siciliam pe
tierunt. Q uibꝰ amilcar pęnorũ
imꝑator ⁊ annõ classi p̃fectus.
occurrit. Conserto nauali p̃lio
carthagmenses in fugam uersi.
sexaginta & quatuoi naues ꝑdi¬
derunt: Uictores consules in affri¬
cam tͣnsuecti sunt. pͥmãq omĩũ
clepeam urbem in deditionem
recepunt: Inde carthaginẽ pet¬
tentes. trecenta aut eo ampliꝰ
castella populati sunt: Infesta car¬
thagini signa circum̃ tulerunt.

Expanded text:
angustias hoste non urguente traangustias hoste non urguente transiret. oaesi sunt in eo bello omnes trecenti, solus Calpurnius quamuis multis confossus uulneribus et cadaueribus obtectus euasit. Hannibal senior a Carthaginiensibus iterum classi praepositus, infeliciter cum Romanis nauali proelio congressus et uictus, ab exercitu suo seditione orta lapidibus param Melitamque, insulas Siciliae nobiles, pervagatus evertit. Consules in Africam jussi transferre bellum, cum trecentis triginta navibustierunt. Quibus Hamilcar Poenorum imperator et Hanno classi praefectus occurrit. Conserto navali praelio, Carthaginenses in fugam versi, sexaginta et quatuor naves perdiderunt. Victores consules in Aphricam transvecti sunt, primamque omnium Clupeam urbem in deditionem receperunt. Inde Carthaginem petentes, trecenta aut eo amplius castella populati sunt, infesta Carthagini signa circumtulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nienses gaio aqͥlio floro ⁊ lucio cor¬
nelio scipione c̃sulib. annonẽ in
locũ hannibalis subrogatũ. ꝓ sar
dis ⁊ corsis defensandis. nauali
p̃lio p̃fecer̃ Q a scipione c̃sule ii¬
ctus. a misso exercitu ipse cõfertissi.¬
mis hostib se ĩmis. cuit. ibiq int̃.¬
fectꝰ ẽ: Codẽ anno tria milia ser¬
in urbis romȩ excidũ coniurar̃.
& nͥ maturata ꝓditio c̃siliũ p̃ueniᷤ¬
set. destituta p̃sidio cuiitas. ser¬
Iuili manu ꝑisset.
Nno ab hoc ꝓximo. calatinus
consul camerinã siclliȩ urbẽ pe.¬
tens. temere in angustiaᷤᷤ dedu¬
xit exercitũ. qͥs pęnoꝵ copiȩ iao
dudũ p̃struxerant. Quicũ om̃ino
nulla uł obsistendi uł euadendi
facultaᷤᷤ ẽẽt. calpurnii flaminiᷤꝰᷤ uir¬
tute ⁊ oꝑe lib̾atꝰ ẽ Qͥ lecta tre¬
centoꝵ uiroꝵ manu. insessũ ab
hostib tumulũ occupauit.⁊ in
se pȩnoᷤ om̃s pugnando conu̾tit.
donec romanꝰ exercitꝰ obsessas

Expanded text:
ufugit. Caio Aquilino Floro, Lucio Corufugit. Caio Aquilino Floro, Lucio Cornelio Scipione consulibus, Hannone in locum Adis et Oorsis defensandis nauali proelio praefecerunt, qui a Seipione consule uictus, amisso exercitu ipse confertissimis hostibus ae inmiscnit ibique interfectus est. eodem anno tria milia serin urbis Romae excidium coniurarunt et, nisi maturata proditio consilium praeuenisset, destituta praesidio ciuitas seruili manu . perisset. Anno ab hec preximo Calatinus consul Camerinam Siciliae urbem petens. temere in angustias deduxit exercitum, quas Poenorum copiae iam dudum praestruxerant. cui cum omnino nulla uel obsistendi uel euadendi facultas esset, Calpurni Flammae uirtute et opera liberatus est, qui lecta trecentorum uirorum manu insessum ab hostibus tumulum occupauit et in se Poenos omnes pugnando conuertit, donec Romanus exercitus obsessas
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ Pȩni maximo bello uicti ⁊ ꝓ¬
fligati.xͫi. elepbanti in potestatẽ
redacti. agrigintini subcorona
om̃s uenditis: Hannibal senior
facta cũ paucis eruptione. diffu.
Nieio cornelio asina Igi:¬
bal senior horã italiȩ maritimã
staret. romani ⁊ ipsi classẽ fabri.¬
cari atq instru p̃cȩper̃: Qđ du¬
alus consul celerit ĩpleuit: Nã
intra. Lx. dies quã arbores cȩcȩ
erãt. centũ.xxx. nauiũ classis
delucta in anchoris stetit: Cor¬
neliꝰ asina c̃sul alt̃. cũ sedecĩ na¬
uib parã insulã ꝑetit: S ab has¬
nibale quasi ad colloqͥũ pacis e¬
uocatus. punica fraude captus.
atq in uincłis necatꝰ ẽ: Qͦd ubi
dualiꝰ alt̃ consul audiuit. cuor¬
.xxͣa. nauib adu̾suᷤ hannibalẽ
ꝓfectꝰ ẽ. Cõmisso nauali p̃lio.
hannibal amissa qͣ uehebat᷑. scafa
subductꝰ aufugit: Triguita ⁊
una nalies eiꝰ captȩ. tredecĩ mer¬
sȩ. tria milia occisa. septẽ milia

Expanded text:
est. Poeni maximo bello victi et pest. Poeni maximo bello victi et profligati, undecim elephanti in potestatem redacti, Agrigentini sub corona omnes venditi sunt. Annibal senior, facta cum paucis eruptione, diffugit. Cn. Cornelio Asina bal senior oram Italiae maritimam staret, Romani et ipsi classem fabricari atque instrui praeceperunt. quod Duilius consul celeriter inplenit; nam intra sexaginta dies quam arbores caesae erant centum triginta nauium classis deducta in anchoris stetit. Cornelius Asina consul alter cum sedecim nauibus Liparam insulam petiit; ubi ab Hannibale quasi ad conloquium pacis euocatus Punica fraude captus atque in uinculis necatus est. quod ubi Duilius alter consul audiit, cum triginta nauibus aduersus Hannibalem profectus est. commisso nauali proelio Hannibal, amissa naui qua uehebatur, scapha subductus aufugit; triginta et una naues eius captae, tredecim mersae, tria milia
Abbreviated transcription (Latin):
apio claudio ⁊ qͥnto fabio ẽsulib.
mamertiniᷤᷤ qͦꝵ messana nobilis
ciuitaᷤᷤ erat. auxilio cont᷑ geronẽ
siracusanũ regẽ ⁊⁊ penoꝵ copiaᷤᷤ
gerõni iunctas. apiũ clauchuor
consulẽ cũ exercitu misẽre ro¬
mani Qͥ tã celerit siracusanoᷤᷤ
penosq suꝑauit: ut ipse quoq
rex rerũ magnitudine ꝑt̾ritꝰ.
ante se uictũ quã c̃gressũ fuissetͥ¬
ꝓcliderit᷑ Q exin fractiᷤᷤ urib
amissaq fiducia. cũ pacẽ supplex
rogaret. ducentiᷤᷤ argenti talen¬
tis iussu c̃sulũ multatꝰ. acceꝑit:
Consules agrigentã siciliȩ guita¬
tẽ. ibiq psidia pȩnoꝵ oꝑib ual¬
loq cinxer̃: Cũq inelusus ea
obsidione senior bannibal imꝑator
penoꝵ ad sũmã egestatẽ redactus
eẽt. annon ĩꝑator nouus cartha¬
giniensũ cũ eqͥtib mille qͥngen
am elephantiᷤᷤ ex inꝓuiso int̃cessit:
expugnationẽq cuistati paulisꝑ
distulit S c̃tinuo ciuitaᷤᷤ capta

Expanded text:
pio Claudio Q. Fabio consulibus Mamertinis, quorum Messana nobilis Sieiliae ciuitas erat, auxilia contra Hieronem Syracusanum regem et Poenorum copias Hieroni iunctas et Appium Claudium consulem cum exercitu misere Romani. qui tam celeriter Syracusanos Poenosque superauit, ut ipse quoque rex rerum magnitudine perterritus ante se uictum quam congressum fuisse prodiderit: qui exim fractis uiribus amissaque fiducia cum pacem supplex rogaret, ducentis argenti talentis iussu consulum multatus accepit. consules Agrigentum Siciliae ciuitatem ibique praesidia Poenorum operibus ualloque cinxerunt. cumque inclusus ea obsidione senior Hannibal imperator Poenorum ad summam egestatem redactus esset, Hanno imperator nonus Carthaginiensium cuam elephantis, ex improviso intercessit, expugnationemque civitatis paulisper distulit: sed continuo civitas capta
Abbreviated transcription (Latin):
ceris. ut qͥcqͥd sub ex ecrabili agi¬
tꝰ. atrociꝰ eẽ udeat᷑. sic̃ etiã inter
sol&. eos qͦs execrant᷑. nicħ ñ pͣ.¬
uũ. nicħ ñ subfiqiuũ. nicħ non
in uulnꝰ suũ dicto factoue a¬
gere. ⁊ hoc iã pene sĩplicit̃. Iis
tantũ enĩ captũ cor obligat
inuidia. ut rectũ natura nos
uideat. De quoꝵ natura
S̃ isti. s multo miseriores. qr
inimici dĩ. ac ꝑinde in imici
agimꝰ ut sanemꝰ. qͥ uicioso ocło
hec uident. atq idõ dupplicia
illiᷤᷤ uident᷑ q̃ uident. ⁊ c̾fusi
caligine neqͥciȩ in id cadt̃. ut
minꝰ uidendo plꝰ uideãt. cũ ta¬
m̃ id qd ẽ. ita ut ẽ uide ñ pos¬
sint: Qͥ gͣuiora arbitrantur¬

Expanded text:
ceris, ut quidquid sub exsecrabili agiceris, ut quidquid sub exsecrabili agitur, atrocius esse videatur: sicut etiam inter solet, eos, quos exsecrantur, nihil non prauum, nihil non subsiciuum, nihil non in uulnus suum dicto factoue agere, et hoc tamen plane simpliciter, in tantum enim captum cor obliquat inuidia, ut rectum natura non uideat; de quoram numero sunt isti, sed multo miseriores quia inimici Dei ac perinde inimici arguimus, ut sa- nemus, — qui uitioso oculo haec uident atque ideo duplicia illis uidentur quae uident et confusi caligine nequitiae in id cadunt, ut minus uidendo plus uideant, cum tamen id quod est ita ut est uidere non possint; q
Abbreviated transcription (Latin):
in unũ exercitꝰ ⁊ castra nnxer̃.
ꝑ agathoclẽ blandim̃tiᷤᷤ ⁊ insidiis
circũuentꝰ. occisꝰ ẽ Carthagini.¬
enses contractiᷤᷤ undiq copiis. in
bellũ exarsere Qͥb agathocles
habens secũ afellȩ copias congre.¬
dit᷑. eõq magno utriꝰq exercit᷑
sangͥne ⁊ gͣui plio suꝑat: hoc
certaminiᷤᷤ discrimine tanta de.¬
spatio illata penis ẽ. ut nͥ in exer¬
citu agathocliᷤᷤ orta sedicio fuis.¬
set. transfugiturꝰ ad eũ amilcar
dua penoꝵ cũ exercitu foret:
Ob quã noxã. in medio foro iuss
cartaginiensiũ patibulo suffi.¬
xus. crudele spectaculũ suis p¬
buit: Deinde cũ post mortẽ a¬
gathoclis carthaginienses sici.¬
liã instructa classe uastarent.
a pẏrro rege epyri ab italia ac¬
cersito. t̾restri naualiq certam¬
ne sȩpe suꝑati. nouissime ad ro¬
Roh dolor: Legunt ne ista de
uet̾ib. qͥ de recentib c̃queruis:
psi discernũt stim ulo cõpungr̃

Expanded text:
unum exercitus et castra iunxerunt, per Agathoclen blandimentis et insidiis circumuentus occisus est. Carthaginienses contractis undique copiis in bellum exarsere. quibus Agathocles habens secum Afellae copias congreditur, eosque magno utriusque exercitus sanguine et graui proelio superat. hoc certaminis discrimine tanta desperatio inlata Poenis est, ut, nisi in exercitu Agathoclis orta seditio fuisset, transfugiturus ad eum Hamilcar dux Poenorum cum exercitu fuerit. ob quam noxam in medio foro iussu Carthaginiensium patibulo suffixus crudele spectaculum suis praebuit. deinde cum post mortem Agathoclis Carthaginienses Siciliam instructa classe uastarent, a Pyrrho rege Epiri ab Italia arcessito terrestri naualique certamine saepe superati, nouissime ad RoProh dolor! legunt ne ista de veteribus, qui de recentibus conqueruntur? psi discernunt, stimulo compungunt
Abbreviated transcription (Latin):
dientẽ admonentẽ ⁊ redĩtẽ
dm̃. quã ꝑsequentẽ dñanteo
trucidantẽq diabolũ Eͥnqͣ
si de patre intelligerent:de ca¬
stigatione gauderẽt. Et si p̃¬
iud̾etur fructꝰ eruditioniᷤᷤ. eẽt
disciplina tolerabilis. ac. ꝓp̃t
spẽ quȩ nc̃ gentib data ẽ. antea
ueroñ fuerat. leuiora nc̃ ducerẽt.
⁊ si gͣuiora paterent᷑. Quanqͣ
contẽptꝰ miseriaꝵ possunt etiã
a suiᷤᷤ diᷤcere. apd̾ quoᷤᷤ sũma ma
tantũ ut głam famȩ celebreoo
atq illustrẽ consequerent᷑: ⁊
ternitas beata ꝓmittit᷑ s̃ tole¬
randa ꝓ uita. cũ illi tanta po¬
tuerint tolerare ꝓ fama:¬

Expanded text:
dientem admonentem et redimentem Deum quam persequentem dominantem trucidantemque diabolum; quamquam, si de patre intellegerent, de castigatione gauderent et, si praeuideretur fructus eruditionis, esset disciplina tolerabilis ac propter spem, quae nunc gentibus data est, antea uero non fuerat, leuiora ducerent, etsi grauiora paterentur. quamquam contemptus miseriarum possunt etiam a suis discere, aptantum ut gloriam famae celebrem atque illustrem consequerentur: per ternitas beata promittitur, sint toleranda pro vita, cum illi tanta potuerint tolerare pro fama
Abbreviated transcription (Latin):
qui cladi suꝑfuerant de suis ꝑ¬
cunc tabant᷑: Postꝗͣ. de clade su¬
oꝵ tacentib illiᷤᷤ uł gem̃tib oi¬
seri intelligt̃. tc̃ toto litore plañ.¬
gentiũ uoces. tc̃ infelicũ ma¬
trũ ululatꝰ. ⁊ flebileꝰ querelȩ au¬
diebant᷑: Int̃ hȩc ꝓcȩdit ⁊ ipse¬
de nau sua ĩꝑator. sordida ser-¬
uiliq tunica discinctꝰ. Ad cuiꝰ
conspectũ. plangentia iungunt᷑

Expanded text:
qui cladi superfuerant, de suis qui cladi superfuerant, de suis percontantur. postquam de clade suorum, tacentibus illis uel gementibus, miseri intellegunt, tunc toto litore plangentium uoces, tunc infelicium matrum ululatus et flebiles querellae audiebantur. inter haec procedit de navi sua imperator, sordida servilique tunica discinctus; ad cujus conspectum plangentia junguntur
Abbreviated transcription (Latin):
patriã bello ⁊ obsidione cinxce¬
r᷑. Ibi tc̃ mizeus dux exulũ.
cartalonẽ filiũ suũ sacerdotẽ
herculiᷤᷤ. cur sibi uelut insul¬
tan purpuratꝰ occurrerit. u
crucẽ suboculiᷤᷤ patͥe ita ut e¬
rat in purpuris infulisq sus¬
pendit. Post paucos dies. ur¬
bẽ ipsã cepit Qui cũ int̾fectis
płimis senatoꝵ. cruente dñare¬
t᷑ occisus ẽ.
sta s: Post hec uͦ himelco rex
cartaginiensũ cũ in sicilia gerer&
bellũ. repente horribili peste ex.¬
ercitũ amisit Hec mora. morbis
ppło cat̾uatĩ cadente. cito qͥsq cor¬
reptꝰ mox mortiuiᷤᷤ. nec iã sepelie¬
bat᷑. Euiiꝰ malinuntius cũ attoni¬
tã repentino luctu carthaginẽ
repleusset.ñ secꝰ acsi capta eẽt.
t᷑bata quitaᷤᷤ fuit. Om̃a ululatib
ꝑsonabãt. clausȩ ubiq ianue. cũ¬
cła pͥuata publicaq officia dãna¬
ta. unzu̾siq ad portũ decurrũt.
Egredientesq de nauib. ꝑaucos

Expanded text:
patriam bello et obsidione cinxepatriam bello et obsidione cinxerunt. ibi tnnc Mazeus dux exulum Carthalonem filium suum, sacerdotem Herculis, cnr sibi uelut insultans purpuratus occurreret, in crucem sub oculis patriae ita ut erat cum purpuris infulisque suspendit. post pauoos dies urbem ipsam cepit; quicum, interfectis plnrimis senatorum, cruente dominaretur, occisus est. sta sunt. Post haec vero Imilco, rex Carthaginiensium, cum in Sicilia bellum gereret, repente horribili peste exercitum amisit. Nec mora, morbis, populo catervatim cadente, cito quisque correptus, mox mortuus, jam nec sepeliebatur: cujus mali nuntius cum attonitam repentino luctu Carthaginem replevisset, non secus ac si capta esset, turbata civitas fuit. Omnia ululatibus personabant clausae ubique januae, cunca priuataque officia damnata, uniuersi ad portum decurrunt egredientesque de nauibus paucos,
Abbreviated transcription (Latin):
uictimas ĩmolabant. ȩtatẽq ior¬
puberẽ ꝙ̃ etiã hostiũ miscdi̾aos
ꝓuocaret.aris admouebant: De
qͦ sacroꝵ ĩmo sacrilegioꝵ genere.
qͥd potissimũ discutiendũ sit
ñ inuenio: Si enĩ huiꝰmͦdiritus
aliqͥ demones p̃ciꝑe ausi s̃. ut
mortib hominũ occisione
hominũ satiffieret. intelligendũ
fuit. se oꝑarios atq adiutores
pestilentiȩ conduci. ut ipsi qͦs
illa ñ corripuisset occident: Sa
bos s p̾uenirent: Itaq cartha.¬
ginienses adu̾sis diis ꝓpt̃ istimodi
Sacra sic̃ põpeiꝰ trogus ⁊ iusti.¬
nꝰ fatent᷑. sic̃ aut̃ apd̾ nos con¬
stat ꝓp̃t p̾sũptionẽ ĩpietatẽq i¬
psoꝵ irato dõ. cũ insicilia diu in.¬
felicit dimicassent. translato
in sardiniã bello. iteꝵ infeliciuᷤᷤ
uicti s̃: & pt̃ qd ducẽ suũ mi¬
zeũ ⁊ paucoᷤᷤ qui suꝑfuerant mi¬
lites exulare iusser̃:. E xules ue¬
niã ꝑ legatoᷤ petentes. repulsi:

Expanded text:
uictimas inmolabant aetatemque inuictimas inmolabant aetatemque inpuberem, quae etiam hostium misericordiam prouocaret, aris admouebant. De quo sacrorum immo sacrilegiorum genere quid potissime discutiendum sit non inuenio. si enim huiusmodi ritus aliqui daemones praecipere ausi sunt, ut mortibus hominum occisione hominum satisfieret, intellegendum fuit se operarios atque adiutores pestilentiae conduci, ut ipsi quos illa non corripuisset occiderent: sanbos sed praeuenirent. Itaque Carthaginienses auersis dis propter istius modi sacra — sicut Pompeius Trogus et Iustinus fatentur, sicut autem apud nos constat, propter praesumptionem impietatemque ipsorum irato Deo — cum in Sicilia diu infeliciter dimicassent, translato in Sardiniam bello iterum infelicius uicti sunt. propter quod ducem suum Mazeum et paucos qui superfuerant milites exulare iusserunt. exules ueniam per legatos petentes repulsi
Abbreviated transcription (Latin):
cio cauerent numerositates mi¬
seriaꝵ. ne eosdẽ qͥb hȩc ⁊ de qͥb
scribebant᷑ offendent. audito¬
reᷤq suos exẽplis p̃titoꝵ t̃rere
pociꝰ quã instituere uiderent᷑:¬
U orro aũt nos in ultimo tẽpoꝵ po¬
siti. mala romanoꝵ scire ñ pos¬
sumꝰ. nͥ ꝑ eoᷤ qͥ laudauere roma¬
noᷤ. Ex qͦ intelligi dat᷑. qͥnta
illa fuerint. quȩ studio ꝓpt̃ ho¬
rrorẽ rep̃s sa st̃. cũ tanta inue¬
niant᷑. q̃ tenuit int laudes re¬
manere potuer̃: & qm̃ iã ex
nos ab helisa c̃dita inuenit᷑. eiꝰq
cladib ac domesticiᷤᷤmalis. sic̃
põpeuis trogꝰ ⁊ iustiuꝰ expͥmũt.
uł pauca referant᷑.
Arthaguenses uernacłm
Atq intestinũ sẽꝑ int̃ se malx̃
habuere discordiã. qua infeli.¬
cit̃ ex agitante. nulla ũquã tp̃ra
uł foris ꝓsꝑa. uł domi qͥ eta duxer.
S cũ int cȩt̾a mala etiã pestilenti¬
a laborarent. homicidiis ꝓ reme¬
diis usi s̃ Quippe. homines ut

Expanded text:
tio canerent numerositates mitio canerent numerositates miseriarum, ne eosdem quibus haec et de quibus scribebantur offenderent auditoresque suos exemplis praeteritorum terrere potius quam instituere uiderentur. porro antem nos in ultimo temporum positi mala Romanorum scire non possumus nisi per eos, qui laudauere Romanos. ex quo intellegi datur, quanta illa fuerint quae studio propter horrorem repressa sunt, cum tanta inueniuntur quae tenuiter inter laudes emanare potuerunt. Et quoniam ex nos ab Helissa condita inuenitur, eiusque cladibus ac domesticis malis, sicut Pompeius Trogus et Iustinus exprimunt, uel pauca referantur. Carthaginienses uernaculum atque intestinum semper inter se malum habuere discordiam, qua infeliciter exagitante nulla umquam tempora uel foris prospera uel domi quieta duxerunt. sed cum inter cetera mala etiam pestilentia laborarent, homicidiis pro remediis usi sunt: quippe homines ut
Abbreviated transcription (Latin):
uit: Uuiꝰ atrocitatẽ sig nificare
contentus sũ. qr u̾bis ĩplere ñ
possũ: Si enĩ spaciũ t̃pris quo
mansit inqͥrit᷑. ultͣ biennium
uastando porrecta ẽ: Si depo.¬
płatio quã egerit. censꝰ indic¬
s qͣntũ suꝑfuisset inqͥreret.
Si uiolentia q̃ effecerit. sybilli.¬
ni libri testes s̃: qͥ eã cȩlesti ira
ĩpositã responder̃: d ne quen¬
quã quasi tẽptate cauillationis
offendat. qđ cũ sybilla iratos de.¬
os dixerit. nos irã cȩlestẽ diocisse
uideam᷑. audiat ⁊ intelligat. qe
hec ⁊ si plerũq ꝑ aereaᷤ potestateᷤᷤ
fiant. tam̃ sine arbitͥo õipoten¬
tiᷤᷤ dĩ om̃ino ñ fiũt: Eodẽ tp̃r ca¬
paronia uirgo u estalis. incesti rea.
suspendio ꝑit: Corruptor euis.
consciiq serui. supplicio affecti
s E cce continuati᷑. quȩ ⁊ qͣnta
numeramꝰ acccidisse. annis sin¬
głis płima. int̃ qͦs certe raro
aut pene nͥchil nisi triste gestr̃
ꝓposito sͥ magiᷤ laudandinego.¬

Expanded text:
uit, cuius atrocitatem significare contentus sum, quia uerbis inplere non possum. si enim spatium temporis quo mansit inquiritur, ultra biennium uastando porrecta est; si depopulatio quam egerit, census indicsed quantum superfuisset, inquireret; si uiolentia qua adfecerit, Sibyllini libri testes sunt, qui eam caelesti ira inpositam responderunt. sed, ne qaemquam quasi temptatio cauillationis offendat, quod, cum Sibylla iratos deos dixerit, nos iram caelestem dixisse uideamur, audiat et intellegat, quia haec, etsi plerumque per aerias potestates fiunt, tamen sine arbitrio omnipotentis Dei omnino non fiunt. Eodem tempore Caparronia uirgo Vestalis incesti rea snspendio periit: corrupter eius consciique serui supplicio adfecti sunt. Ecce continuatim quae et quanta numeramus accidisse annis singulis plurima, inter quos certe rari aut paene nullo nihil triste gestum, proposito sibi magis laudandi nego
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝑugna ⁊ afroꝵ aĩs incredibi¬
lit̃ fractiᷤᷤ. ⁊ suoꝵ in ĩm̃sũ auctiᷤ.
urbe ᷤ. castellaq expugnat. p̃daᷤᷤ
ingentes agit. hostiũ multa mi¬
lia trucidat: Castra deinde ad
qͥntũ lapidẽ carthaginis statu¬
it. ut dãna rerũ opulentissima¬
ꝵ. uastationẽq agroꝵ. ⁊ incen¬
dia uuillaꝵ. de muris ipsiꝰ urbis
specularent᷑. Adicit᷑ psentib ora¬
lis. tͥstior fama Hã ⁊ apd̾ siciliã
deletꝰ cũ ĩꝑatore afroꝵ exercitꝰ
nunciat᷑. Quẽ reuera incautỹ
ac pene occisũ. andro agathoclis
fr̃ opp̃serat. Hoc ꝑ totã africã ru¬
more disꝑso. ñ tͥbutarie tantũ

Expanded text:
 Afrorum animis incredibiliter fractis et suorum in inmensum auctis urbes castellaque expugnat, praedas ingentes. agit, hostium multa milia trucidat. castra deinde ad quintum lapidem a Carthagine statuit, ut damna rerum opulentissimarum uastationemque agrorum et incendia uillarum de muris ipsius urbis specularentur. adicitur praesentibus malis tristior fama. nam et apud Siciliam deletus cum imperatore Afrorum exercitus nuntiatur, quem reuera incautum ac paene otiosum Andro Agathoclis frater oppresserat. hoc per totam Africam rumore disperso non tributariae tantum
Abbreviated transcription (Latin):
me ꝓbat᷑. qr ñ sic̃ illi antea cȩsa
iungebant federa porca. s qͥa
atorẽ ac dñm suũ constantes.
tantã fidẽ adhibita in sacram̃
uare natura Nc̃ aũt finis ma¬
ceclonici belli. finiᷤᷤ etiã libri fi¬
at. p̃sertĩ cũ iã abhinc pẏrri
bella incipiant. ⁊ mox punica

Expanded text:
me probatur, quia non, sicut illi antea, caesa me probatur, quia non, sicut illi antea, caesa iungebant foedera porca, sed quia atorem et dominum suum contestantes tantam fidem adhibita in sacramenuare natura. Nunc autem finis Macedonici belli finis etiam libri fiat, praesertim cum iam abhinc Pyrrhi bella incipiant et mox Punica