comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi. Deo sumꝰ approbati. spem autem qũantũ in nie est. in quo ñ re¬
manet. nos ẽẽ manifestos id est approbatos etiã in conscientũs ur̃is. &
si ñ ore confiteamini. In hũis autẽ ñ tantũ comm̃damꝰ nos uobis. id est
ñ arrogant᷑ hoc dicimꝰ. sicut nec priꝰ cum diceremꝰ. non sumꝰ sicut plu¬
rimi. & cȩtera. S: talia dicendo danꝰ iob̃ occasionẽ. id est materiã
glandi contra speudo. qui ꝑ̃ clationẽ glantur in se. dicentes se ab
ullis doctos qui cum año fuerunt: głandi dico ꝓ uob̾. quia &¬
ego paulus apłs sum. sicut hũ ã quib se didicisse iactant. qđ uo¬
bis necesse est. ad hoc ut scił habeatis quid possitis dicere. ad eos re¬
prim̃dos. qui głantur in facie. id ẽ in exteriorib. ut in curuicisione.
& alĩs legalib ñ in corde id õ in sp̃ualibꝰ: uel głantut in facie id ẽ
in conspectu hominũ ut hypocrite faciuit. ñ in cordibꝰ suis. ut

Expanded text:
icat: Deo sumus approbati, spero autem, quantum in me est, in quo non remanet, nos esse manifestos, id est approbatos, etiam in conscientiis vestris, et si non ore confiteamini. In his autem non iterum commendamus nos vobis, id est non arroganter, hoc dicimus, sicut nec prius cum diceremus; non sumus sicut plurimi, etc. Sed talia dicendo, damus vobis occasionem, id est materiam gloriandi contra pseudo, qui per elationem gloriantur in se, dicentes se ab illis doctos qui cum Domino fuerunt. Gloriandi, dico, pro nobis, quia ego Paulus apostolus sum, sicut ii a quibus se didicisse jactant, quod vobis necesse est ad hoc, scilicet ut habeatis, quid possitis dicere, ad eos reprimendos qui gloriantur in facie, id est in exterioribus, ut in circumcisione et aliis legalibus; non in corde, id est spiritualibus. Vel, gloriantur in facie, id est in conspectu hominum, ut hypocritae faciunt; non in co
Abbreviated transcription (Latin):
test. Idõ dicit si fieri potest. qͥa. difficile. ẽ: qͦd tam licet sit. difficile ex uob̃¬
ẽ id ẽ in potestate ur̃a. scił hab̾e pacẽ cum om̃ibꝰ. Et ñ sitis defendentes
uosmetipsos km̃i. id ẽ ñ sitis referientes adũsarios. s date locũ ire idẽ
iudicio dĩ. Attende qͦd ñ p̃cipit ut noliit sc̃i uindicari a cͥo. qͦd sci

Expanded text:
test, ideo dicit, si fieri potest, quia difficile est. Quod tamen licet sit difficile, est ex vobitest, ideo dicit, si fieri potest, quia difficile est. Quod tamen licet sit difficile, est ex vobis, id est in potestate vestra, scilicet habere pacem cum omnibus. Et non sitis defendentes vosmetipsos charissimi, id est non sitis referientes adversarios. Sed date locum irae, id est judicio Dei. Attende quod non praecipit ut nolint sancti vindicari a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ ne prudentiã ur̃am aput uos tantũ. s magis ap̃ ꝓximos exerceatis.
etiã siqͥs eoꝵ uos offendit. Unde. subdit. Et nulli sitis malũ ꝓ malo
reddentes. etiam siqui offendant uos. Deinde monet. ne etiã. licita cum
scandalo fiant. dicens. Et sitis ꝓuidentes bona. ñ tantũ corã dõ id ẽ inse¬
creto cordis. s ctia corã om̃ibꝰ hominibꝰ ut ñ fiat scandalũ s bonũ ex¬
emplũ. qͥa. illud debet ficri. qͦd & dõ ñ displiceat. & fr̃i scandalũ ñ sit.
Et etiã sitis habentes pacẽ cũ om̃ibꝰ hominibꝰ si fieri potest. ut assentiant:
si uͦ ñ potest fieri maloꝵ iniqͥtate merente. saltẽ facite qͦd ex uob̃ ẽ. scił¬
qd ad uos ꝑtinet: id ẽ pacẽ habete cũ cis q̃ntum in uob̾ ẽ. ut etiã cũ his
qͥ odert̃ pacẽ sitis pacifici: uł sitis habentes pacẽ cum om̃ibꝰ hõibꝰ si fieri po¬

Expanded text:
id est ne prudentiam vestram apud vos tantum, sed magis apud proximos exerceatis, id est ne prudentiam vestram apud vos tantum, sed magis apud proximos exerceatis, etiamsi quis eorum offendit. Unde subdit: Nulli sitis reddentes malum pro malo, etiamsi qui offendant vos. Ambrosius Deinde monet ne etiam licita cum scandalo fiant, dicens: Et sitis providentes bona, non tantum coram Deo, id est in secreto cordis, sed etiam coram omnibus hominibus, ut non fiat scandalum, sed bonum exemplum, quia illud fieri debet, quod et Deo non displiceat et fratri scandalum non sit. Et etiam sitis, habentes pacem cum omnibus hominibus si fieri potest, ut assentiant; si vero non potest fieri, malorum iniquitate merente, saltem quod ex vobis esd ad vos pertinet, id est pacem cum eis habete quantum in vobis est, ut etiam cum his qui oderunt pacem sitis pacifici . Vel sitis habentes pacem cum omnibus hominibus, si fieri po
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ bona. orate. ꝑsequentibꝰ uos. Per hoc remouet eos a. cõmuni con¬
suetudine. ne irato animo incitati. ut priꝰ facile maledicant. s ma¬
gis uicta tracundia. benedicant. ut laudet᷑ disciplina dñica. idoq
repetit ut hoc semꝑ faciendũ doceat. dicens benedicite. Quasi.
betis cum flentibꝰ fiere. de eo unde flendũ sit. ut de lapsu alicuiꝰ. uł de
tem. id ẽ sitis consentientes humilibꝰ. ia ẽ humiliũ unitatores. Et nota
qͦd ñ ait colloquentes humilibꝰ s consentientes. qͦd ñ fit ore tantũ. qͥa t̃t
ẽ uera humilitas. si ñ ẽ in lingua. sola. sicut hẏpocrita. qͥ dicit se perta¬
animo. & ne p̃sum̃tes de se. ñ condoleant aliĩs. s exꝓbrent. qͣsi peccatoribꝰ.
Hec ẽ suꝑbia. quȩ cũ se p̃ponit: offendit. Deinde adiunxit. s humilibꝰ
consentientes. ut aliena causa sit eoꝵ. ut ita grãm habeant ap̃ dm̃. qui
suꝑbis resistit. & humilibꝰ dat grãm. Et nolite eẽ prudentes ap̃ uosipsos

Expanded text:
id est bona orate, persequentibus vos. Per hoc removet eos a communi consuetudine, ne irato animo incitati, ut prius facile maledicant, sed magis victa iracundia benedicant, ut laudetur Dominica disciplina. Ideoque repetit, ut hoc semper faciendum doceat dicens, benedicite. Quasi dbetis cum flentibus flere; de eo unde flendum sit, ut de lapsu alicujus, vel de tem; sed sitis consentientes humilibus, id est humilium imitatores. Et nota quod non ait, colloquentes humilibus, sed consentientes, quod non sit ore tantum, quia tunc vera est humilitas, si non est lingua sola, sicut hypocrita qui dicit se peccaanimo, et ne praesumentes de se condoleant aliis, sed exprobrent, quasi peccatoribus. Haec est superbia quae cum se praeponit offendit. Deinde adjunxit: sed humilibus consentientes, ut aliena causa sit eorum, ut ita gratiam habeant apud Deum qui superbis resistit, et humilibus dat gratiam . Et nolite esse prudentes apud vosmetipsos,
Abbreviated transcription (Latin):
reseruaui. uł uos reseruate. & ego retͥbuam dicit dñs. id. ẽ uindicabo. E¬
ita qͥ hoc ñ facit. đm contẽpnit. Sequit᷑. S si esurierit. Nota insolen-¬
tiam. s coniuntionis: ita ẽ enĩ ꝓseq̃ndum. qͣsi ñ sit ibi int̃posita. utͣq
coniunctio. Acsi dic̃et. sine. s si esurierit. ⁊ ct̾a. Uel ita potest legi. ur
neut᷑ suꝑflua. sit comundio. Quasi. Non solum̃ defendatis uos .s &

Expanded text:
ego retribuam dicit Dominus, id est vindicabo, et qui non facit Deum contemnit. Sed si esurierit. Nota insolentiam sed conjunctionis; ita est enim prosequendum, quasi non sit ibi interposita utraque conjunctio. Ac si diceret sine sed, si osurierit, etc. Vel ita potest legi ut neutra superfluat conjunctio. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
cantes. dent locũ irȩ dĩ. S si uult bonꝰ ut d̾s iuuimicũ puniat. ubi gͦ ẽ
illud diligite inimicos ur̃os. & benefacite illis qͥ oder̃t̃ uos. & illud: ñ rẽdden¬
tes malũ ꝓ malo.. Nonne hoc ẽ redde malũ ꝓ malo. qͥ ñ diligit nec bonũ fa
cum d̾s punit ñ delectat᷑ de pena. inimici. qͥa. ũ odit eũ. s: de iusticia d̃ĩ qͥa.
đm diligit. hoc ei placet qͦd. dño. qͥa. & ds ẽ quẽ in hoc sequit᷑. Si pluit hic
suꝑ iustos & iniustos. tam̃ & in hoc scło asꝑos corripit. & ꝑtmnaces in finc dãp
tȩ dĩ. ut ue adũsarioꝵ. Iile. dat locũ irȩ adũsarii. qͥ ꝑmittit adũsario fac̃e

Expanded text:
cum irae Dei. Sed si vult bonus, ut Deus inimicum puniat, ubi ergo est illud: Diligite inimicos vestros, benefacite illis qui oderunt vos , et illud, Non reddentes malum pro malo? Nonne hoc est reddere malum pro malo? et non diligit, nec bonum faccum Deus punit non delectatur de poena inimici, quia non odit eum, sed de judicio Dei, quia Deum diligit. Hoc ei placet quod Domino, quia et Deus, quem in hoc sequitur, pluit hic super justos et injustos : tamen et in hoc saeculo asperis corripit, et pertinaces in fine damnatae Dei, vel, irae adversariorum. Ille dat locum irae adversarii, qui permittit adversa
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ qͥa aliqͥ credẽ. noluer̃t. id curo p̃iudicabit᷑
cet̾is iudeis. ne digni dicant᷑ acciꝑe. qđ ꝓmi¬
sit ds fidelibꝰ. qͥppẽ cum sic facta sit ꝓmis¬
s potiꝰ ds uerax ẽ. id ẽ implens ꝓmissa. Om¬
nis autẽ hõ m̃dax. ex se etiã. uideꝰ. & ita in¬
dignꝰ ẽ ꝓmissione. Hoc udo dicit ne dignior
uideꝰ uideat᷑ in nouo statu. ꝙͣ gentilis. Fac Haĩmo¬

Expanded text:
enim quia aliqui credere noluerunt idcirco praejudicabitur caeteris Judaeis, ne digni dicantur accipere quod promisit Deus fidelibus: quippe cum sic facta fuerit promissed potius Deus verax est, id est implens promissa. Omnis autem homo mendax ex se, etiam Judaeus, et ita indignus est promissione. Hoc ideo dicit ne dignior Judaeus videatur in novo statu, quam gentilis. Am
Abbreviated transcription (Latin):
scił neglecto creatore seruier̃t creature. deos sͥ
constituentes. qͦs colerent ad inuiriã d̃i. sicut.
ille loco dĩ diabolo consensit. Pecratũ cnĩ adȩ
ñ longe ab idolatria. ẽ. qͥ contẽpto creatoris p̃cep¬
to diaboli suasioni consentiens. qͣsi in loco dei
diabolũ statuit. & sicut ds ẽẽ uoluit. Euer̃t
autẽ qͥ pecrauert. ñ p̃terito do. Quĩ enĩ intel¬
lexit. siue ex traduce siue iudicio naturali. & ue.¬
ueratꝰ ẽ dm nulli honorificentiã nominis ac ma¬
iestatis imꝑtiens. si peccauit. qͥa impossibile. est
ñ peccare. sub dõ. peccauit ñ in dm. Iłoq mors¬
in hos ñ regnauit. s in hos qͥ in similitudine adȩ
peccauert᷑. id ẽ qͥ sub legẽ idoloꝵ diabolo ser¬
uier̃t. Tales erant fere om̃is usq ad legẽ. ꝑpauci
ut abrahã d̾o seruier̃t. Et in eos regnauit mors.

Expanded text:
scilicet neglecto Creatore servierunt creaturae, deos sibi scilicet neglecto Creatore servierunt creaturae, deos sibi constituentes, quos colerent ad injuriam Dei, sicut ille loco Dei diabolo consensit. Peccatum enim Adae non longe ab idololatria est, qui contempto Creatoris praecepto diaboli suasioni consentiens, quasi in loco Dei diabolum statuit, et sicut Deus esse voluit. Fuerunt autem qui peccaverunt, non praeterito Deo; qui enim intellexit sive ex traduce, sive indicio naturali, et veneratus est Deum nulli honorificentiam nominis ac majestatis impartiens, si peccavit, quia impossibile erat non peccare, sub Deo peccavit, non in Deum. Ideoque in eos mors non regnavit, sed in hos qui in similitudinem Adae peccaver. Tales erant fere omnes usque ad legem; perpauci, ut Abraham, uni Deo servierunt, et non in eos regnavit mors
Abbreviated transcription (Latin):
dico ab adam usq ad moysen. ꝑ quẽ rediit cog¬
nitio uniꝰ dĩ. qͥa. ꝑ eũ. data. ẽ lex in qua. p̃ci¬
piebat᷑ de. uno do colendo. Regnauit gͦ mors
usq ad moysen id ẽ usq ad legẽ. qͥa. tt̃ datũ ẽ
homiinibꝰ remediũ qͥ possent lib̃ari. sub qua
tam̃ si eẽnt similes p̃uaricationis adę. in eos
mors regnaret. S: lex data. ẽ in initio reg̃ssioniᷤᷤ
de egypto docens de uno dõ. ne regnaret. mors
scił diabolꝰ uel pecratũ & cepit in udea. pͥmuni
destrui regnũ mortis: ũc uͦ ubiq aestruit᷑ per
xp̃i gr̃am. Et nota hic. usq. accipi exclusiuũ¬
Sequit᷑. Iñ eos qͥ pecrauer̃t in similitudinẽ p̃ua¬
ticationis adȩ. alia. litt̃a. in qua ñ legit᷑ etiã ñ.
qͣsi: mors regnauit usq ad moysen. ñ tam̃ in
om̃s. s in eos qͥ peccauer̃t in similitudinẽ p̃uari¬
catioinis adę. id ẽ in similes p̃uaricatoriᷤ ade. qͥ

Expanded text:
dico, ab Adam usque ad Mosen, per quem rediit cogdico, ab Adam usque ad Mosen, per quem rediit cognitio unius Dei, quia per eum data est lex in qua praecipiebatur de uno Deo colendo. Regnavit ergo mors usque ad Mosen, id est usque ad legem, quia jam tunc datum est hominibus remedium quo possent liberari; sub qua tamen si essent similes praevaricationi Adae, in eos mors regnaret, sed lex data est in initio regressionis de Aegypto docens, de uno Deo ne regnaret mors, scilicet diabolus, vel peccatum, et coepit in Judaea primum destrui regnum mortis. Nunc vero ubique destruitur per Christi gratiam. Et nota hic, usque accipi exclusivum, in eos qui peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae. Alia littera in qua non l ad Mosen, non tamen in omnes, sed in eos qui peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, id est in similes praevaricatori Adae; qui
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad legẽ: etiã an legẽ peccm̃ etat in mundo. t̾ ñ ita.
pecratũ ap̃ hoies s ñ ap̃ dm. apud quẽ puta¬
batur impune futurũ. cũ nesciret᷑ uidicaturꝰ. As¬
serebant enĩ hõies dm incuriosum ẽẽ. & ido im Idẽm
pune ap̃ eũ futura pecrata. s ñ ap̃ hoĩes. Non
enĩ lex naturalis penitꝰ obtorpuerat. qͥa ñ igno¬
rabant qđ ñ debebant. facere altis qđ pati nole¬
bant. Ham usq adeo peccatũ ñ erat ignotum
reus cdausꝰ ẽ in carcere. & pistor & pincerua. pha¬
raonis. Peccatũ autẽ ñ imputabat᷑ cum lex ñ eẽt.
ñ dico ap̃ hoĩes s ap̃ d̃m. S ubi lex data est.
uauit mors animȩ. seture. possidente. hoĩes dia.¬
bolo ꝓ impunitate credita. Impune etenĩ peccate Ambrosiꝰ¬
se putantes magis delinquebant. cirta. hȩc pecta¬
ta. ꝓmptiores quȩ mundꝰ qͣsi licita. nutriebat.
qͦ facto gaudebat sathanas securꝰ. qđ causa. ade
derelictum a do hominẽ possidebat. Regnauit

Expanded text:
 id est etiam ante legem, peccatum erat in mundo, cum non ita peccatum apud homines, sed non apud Deum, apud quem putabatur impune futurum, cum nesciretur vindicaturus. Asserebant enim homines Deum incuriosum esse, et ideo apud eum impune futura peccata, sed non apud homines. Non enim lex naturalis penitus obtorpuerat, quia non ignorabant quod non debebant facere, aliis, quod pati nolebant. Nam usque adeo peccatum non erat ignotum reus clausus est in carcere, et pistor, et pincerna Pharaonis. Peccatum ergo non imputabatur, cum lex non esset, non dico apud homines, sed apud Deum. Sed ubi lex data est, catum, sed regnavit mors, animae secure possidente homines diabolo pro impunitate credita. Impune etenim peccare se putantes, magis delinquebant, certa haec peccata promptiores, quae mundus quasi licita nutriebat. Quo facto gaudebat Satanas, securus, quod ex causa Adae derelictum a Deo hominem possidebat. Regnavit,
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbulatio ñ tollit patientiã s auget
Patientia autẽ oꝑat᷑ ꝓbationem. idẽ
purificationẽ. Qntomagis enĩ qͥs pati¬
tur. tanto purior reddit᷑. dũ anima fi¬
delis ñ resistens ordinationi dĩ. ñ dili¬
git eiꝰ uoluntatẽ cuiꝰ malitiȩ. potestas
dat᷑ in bonos. s eiꝰ uoluntatẽ ã quo

Expanded text:
n tollit patientiam, sed auget, Patientia operatur probationem, id est purificationem. Quanto magis enim quis patitur, tanto purior redditur, dum anima fidelis non resistens ordinationi Dei, non diligit ejus voluntatem, cujus malitiae potestas datur in bonos, sed ejus voluntatem a
Abbreviated transcription (Latin):
pectatio futurȩ głȩ. quȩ humanȩ rati¬
oni uana. uidet᷑. s testimonio uirtu¬
tis id ẽ patientiȩ uel miraculoꝵ. fir
tes ea quȩ mundana. carent. ratione.
ñ tam̃ confundit id ẽ ñ facit eru
git qͥ sꝑat in hõie. Hec autẽ spes ñ
confundit. qͥa ẽ in eo qͥ ñ fallit nec fal¬
lere potest. ñ in homine m̃dace. Ma.¬
ledictꝰ enĩ h̃o qͥ spem sũa. poiit in

Expanded text:
ectatio futurae gloriae, quae humanae rationi vana videtur, sed testimonio virtutis, id est patientiae vel miraculorum firtes ea quae mundana carent ratione, non tamen confundit, id est non facit erubgit illi qui sperat in homine. Haec autem spes ideo non confundit, quia est in Deo, qui non fallit, nec fallere potest, non in homine mendace; maledictus enim qui spem suam ponit in
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓpħȩ st̃ consecuti. sicut etiã doc
infundat᷑ animis & sensibꝰ illabatur.
ut sdatis sitis extinguat. ardorẽ. Q
implendã. qͥa iam sp̃m sc̃m in arrã ha¬
bemꝰ. qͦ caritate. diffusa. in cordibꝰ nr̃is.
gitatẽ muneris notat. sicut & in iohel.

Expanded text:
 sunt consecuti; sicut etiam vas infundatur animis, et sensibus illabatur, ut secularis sitis restinguat ardorem; qimplendam, quia jam Spiritum sanctum in arrham habemus, quo charitate diffusa in cordibus nostris, gitatem muneris notat, sicut et in Joel:
Abbreviated transcription (Latin):
sibile. dicat᷑. de q̃ diũsi uarie sentiunt. Alũ
peccantes penitere ñ possunt. habentes
conla indurata uelut. lapides. sicut de diabolo
đr. Induratũ ẽ cor eiꝰ. tanꝙͣ lapis. Alii uͦ
dicunt. ido dici inremisfibile. qͥa talit̃ pec¬
cantes nunꝗͣ penitent cũ tam̃ possint. &
iđo nunꝗͣ eis remittit᷑. Uttiq uͦ in assertio¬
ne suȩ opinionis. auctoritates in mediũ con¬
scr̃t. Augͦtinꝰ namq ait. Ista impenitentia
uel cor im̃penitens. ꝗͣ diu qͥsq in hat carne
uiuit ñ potest udicari. De. nullo enĩ despe¬
randũ ẽ. ꝙͣ diu patientia. di ad peniteniam
adducit. Paganꝰ ẽ hodie. uideꝰ infidelis ẽ hodie.¬
amplectat᷑ catholicã. pacẽ & sequat᷑ catholicã
ueritatẽ:. Quid si isti qͦs in quocũq genere er¬
roris notas. & tamꝗͣ. desꝑatissimos dãpnas. an¬
teqͣ fuuant uitã istam ag̃t penitentiã. & in¬
ueniunt uerã uitã. in futuro  Nolite gͦ an

Expanded text:
sibile dicatur. De quo diversi varie sentiunt. Alii sibile dicatur. De quo diversi varie sentiunt. Alii peccantes poenitere non possunt, habentes cdicitur: Induratum est cor ejus tanquam lapis . Alii vero dicunt, ideo dici irremissibile, quia taliter peccantes nunquam poenitent, cum tamen possint, et ideo nunquam eis remittitur. Utrique vero in assertionem suae opinionis auctoritates in medium conferunt. Augustinus namque ait: Ista impoenitentia, vel cor impoenitens quandiu quisque in hac carne vivit, non potest judicari. De nullo enim desperandum est, quandiu patientia Dei ad poenitentiam adducit. Paganus est hodie, Judaeus infidelis amplectatur Catholicam pacem, et sequatur Catholicam veritatem? Quid si isti quos in quocunque genere erroris notas, et tanquam desperatissimos damnas antequam finiant istam vitam agant poenitentiam, et inveniant veram vitam in futuro? Nolite ergo a
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ. Uere gͥ in sp̃m sc̃m delinquit. qͥ suã. ma¬
liciam dĩ bonitatẽ excedere putant. tollentes
in hoc turbulentissimo iniqͥtatũ mari portũ
diuinȩ indulgentie. qͦ se recipiant. fluduan¬
tes. atq: ipsa desꝑatione addt peccata pecta¬
tis. dicentes miscđia nulla ẽ. & suꝑ peccato¬
res necessaria. debet᷑ dãpnatio. Qui etiã. ꝑti
bonitatẽ peccant. quȩ eos patientissime susti¬
nens plurinis donat bonis. atq ad correp¬
tionem & penitentiã. undiq uocat. Uocat
eiũ beneficũs creaturȩ. uocat imꝑtiendo tẽpꝰ
uiuendi. uocat ꝑ flagellũ correptiõnis. uo¬
cat ꝑ nuscdłiam consolationis. S obserua. ne
longitudine. miscłiȩ dĩ male utendo. thesaut¬
rires tͥ iram. Non tͥ sic udeat᷑ d̾s iusericors.
ut ñ uideat᷑ iustꝰ. nec ita iustꝰ. ut misere¬
ti non uelit. Ad hoc enĩ parritur homi¬
ni ut conũtatur. & ñ sit qͥ dãpnet᷑. Solet
hic̃ queri. quare pecratã in sp̃m sc̃m taremi¬

Expanded text:
 igitur in Spiritum sanctum delinquunt qui suam malitiam Dei bonitatem excedere putant, tollentes in hoc turbulentissimo iniquitatum mari, portum divinae indulgentiae, quo se recipiant fluctuantes. Atque ipsa desperatione addunt peccata peccatis, dicentes: Misericordia nulla est, et super peccatorebonitatem peccant, quae eos patientissime sustinens, plurimis donat bonis atque ad correctionem et poenitentiam undique vocat. Vocat enim beneficiis creaturae, vocat impartiendo tempus vivendi, vocat per flagellum correctionis, vocat per misericordiam consolationis; sed observa ne longitudine misericordiae Dei, male utendo thesaurizes tibi iram. Non tibi videatur sic Deus misericors, ut non videatur justus; non ita justus, ut miserei non velit. Ad hoc non parcitur homini, ut convertatur, et non sit, qui damnetur. Solet hic quaeri quare peccatum in Spiritum sanctum irremis
Abbreviated transcription (Latin):
peniteant uł penite non possint. s quia
uix ratoq atq difficult̃ penitent. Unde au¬
gustinꝰ ait suꝑ illũ locũ psalmi. conũtam in ꝓ¬
fundum maris. id ẽ eos qͥ erant. desꝑatissimi.
Uñde ioħ̃s caute.ait. dico ut ñ qͥs oret. s
ñ dico ut qͥs oret. Et qđ dicunt᷑ tales ñ
posse penit̃e uł humilitatẽ subire p̃candi.

Expanded text:
poeniteant, vel poenitere non possint, sed quia vix raroque atque difficulter poeniteant. Unde Augustinus ait super illum locum Psalmi: Convertam in profundum maris, id est eos qui erant desperatissimi. Unde Joannes caute non ait, dico ut non quis oret, sed non dico ut non quis oret . Et quod dicuntur tales non posse poenitere, vel humilitatem dep
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinax. de qͦ nec conde penites. St̃ enĩ quidã
quibꝰ mala. quȩ agt̃ displicent. & ducti petuten¬
ta cordis. quatinꝰ eis det᷑ exire ex eis laborant.
de quibꝰ ñ loquit᷑ hic. St̃ alii quibꝰ placent
mala. & de miscłia. dĩ nimis p̃sum̃tes. & pa.¬
cinã. deteriꝰ pecrando. Et st̃ alũ quibꝰ displicent.
quidẽ mala. s: q̃m grauia. ẽe intellig̃t. putant.
sͥ iam ñ posse ignosci. sicut cain qͥ dixit maior
t̃ iniqͥtas mea. quã ut ueniã merear. & hac des¬
ꝑatione surrepit eis. ut qͥcqͥc libuerit tanquã
dãpnationi destinati. sine penitentia faciant¬
Liũ gͦ numia spe d̃m ñ¬
iustum autumant. isti
uͦ desꝑatione d̾m ñ bonũ
existimant. Ex utroq¬
do & desꝑando. contra¬
cdionibꝰ laborantes ꝑib̃t.¬
Ista enĩ duo occidunt
animas. scił desꝑatio &¬
ꝑuersa. spes. His duobꝰ¬
fit blasphemia. in sp̃m
Qui pecrauerit uł blas¬
phemiȩ ũbum dixerit in
sp̃m scm̃. ñ remittet᷑ ci hic

Expanded text:
quidam quibus mala quae agunt displicent, et ducti poenitentia cordis, quatenus eis datur, ex eis exire laborant, de quibus non loquitur hic. Sunt alii quibus placent mala, et de misericordia Dei nimis praesumentes, et pacinam deterius peccando. Sunt alii quibus displicent quidem mala, sed quoniam ea gravia esse intelligunt, putant sibi jam non posse ignosci, sicut Cain qui dixit: Major est iniquitas mea quam ut veniam merear . Et hac desperatione subrepit eis, ut quidquid libuerit tanquam damnationi destinati sine poenitentia faciantli ergo nimia spe Deum njustum autumant, isti desperatione Deum non bonum existimant. Ex utroqudo et desperando. Contractionibus laborantes periIsta enim duo occidunt animas scilicet desperatio,versa spes. His duobfit blasphemia in Spiritum Qui peccaverit, id esphemiae verbum dixerit, in sanctum non remittetur ei hic
Abbreviated transcription (Latin):
chil morte dignũ inueniret. occidit eũ tam̃.
& utiq iustũ ẽ. ut debitores qͦs tenebat. lib̃i
dimitrant᷑ in eũ credentes. quẽ sine ullo de¬
bito occidit. Ido aut̃ potentia uincere nolu¬
it. qͥa diabolꝰ uicio ꝑũsitatis suȩ amator ẽ po¬
tentiȩ & desertor oppugnatorq iusticiȩ. in qͦ
hominẽ erueret. in qͦ hõ eũ imitari disceret.

Expanded text:
dit eum tamen. Et utique justum est ut debitores quos tenebat, liberi dimittantur, in eum credentes quem sine ullo debito occidit. Ideo autem potentia vincere noluit, quia diabolus vitio perversitatis suae amator est potentiae, et desertor oppugnatorque justitiae, in quo homi
Abbreviated transcription (Latin):
lis meritis nr̃is indebita largitate conferret:
ratio. quare potrꝰ isto mͦ ꝙͣ alio lib̾are uoluit.
cabo. ꝓut potero. Quadam iusticia. d̃i in pote¬
state. diaboli traditũ ẽ genꝰ humanũ. peccato
pͥmi homius. in om̃s uttiꝰq sexus cõmixtione
nascentes originalit̃ tnͣseunte. & debito pͥmoꝵ
parentũ obligante. Quocuta. om̃s hoĩes ab o¬
rigine st̃ sub̵ pͥncipe demonio. Unde. apło. Era¬
petrato. ñ ut ẽ creata. ab iicio. Mõdꝰ autẽ ille.
qͦ traditꝰ ẽ hõ in potestatẽ diaboli. ñ ita debet
intelligi. tamqͣ. ds hoc fecerit aut fieri usserit.
s qđ tantũ ꝑmiserit. iuste tam̃ illo deserente
peccantẽ. peccati auctor ilico inuasit: nec tam̃
d̃s continuit in ira. sua miserationes suas. nec
hominẽ a. suȩ lege potẽstatis amisit. q̃ndo in
potestate diaboli ẽẽ ꝑmisit. S: int̃ mala. pe¬
nalia etiã. malis multa p̃stitit bona. & tan¬
dem hominẽ quẽ cõmissio peccatoꝵ. diabolo

Expanded text:
lis meritis nostris indebita largitate conferret? ratio quare potius isto modo quam alio liberare voluit, testatem diaboli traditum est genus humanum, peccato primi hominis in omnes utriusque sexus commistione nascentes originaliter transeunte, et debito primorum parentum obligante, quocirca omnes homines ab origine sunt sub principe diabolo. Unde Apostolus: Eraio. Modus autem ille quo traditus est homo in potestatem diaboli, non ita debet intelligi, tanquam Deus hoc fecerit, aut fieri jusserit, sed quod tantum permisit, juste tamen illo deserente, peccantem peccati auctor illico invasit: non tamen Deus continuit in ira miserationes suas, nec hominem a lege suae potestatis amisit, quando in potestate diaboli esse permisit, sed inter mala poenalia, etiam malis multa praestitit bona, et tandem hominem quem commistio peccatorum diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
iustissime occisꝰ ẽ. potentia: qͥa. reuixit mor¬
tuus. pꝰtea nonꝙꝗͣ moriturꝰ. S nonne iure eqͥs¬
simo di abolꝰ uinceret᷑. si potentia tantũ xp̃c
cum illo agere uoluisser. Utiq. s postposuit
xp̃c qđ potuit. ut priꝰ ageret qđ oportuit. Ãd
enĩ hõ eẽt ñ posset occidi. nͥ ds eẽt ñ crederet᷑¬
ñ uoluisse qđ potuit. s ñ potuisse qͦa uoluit.

Expanded text:
ccisus est; potentia, quia revixit mortuus nunquam postea moriturus. Sed nonne jure aequissimo diabolum vinceret, si potentia tantum Christus cum illo agere voluisset? Utique. Sed postposuit Christus quod potuit, ut prius ageret quod oportuit. Ad enim homo esset, non posset occidi; nisi Deus esset, non crederetur voluisse quod potuit, sed non potuisse quod voluit.
Abbreviated transcription (Latin):
ne ap̃i int̾ homines agit: etiã xp̃o dicit. inhabitabo in illis. & iiter eos
inambulabo. id ẽ corporalit̃ ut̃ eos conũsabor dicit xp̃c. Inde iherenas

Expanded text:
ne Christi inter homines agit; et dicit Christus, inhabitabo in illis, et inter eos ne Christi inter homines agit; et dicit Christus, inhabitabo in illis, et inter eos inambulabo, id est corporaliter inter eos conversabor
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus habitat. & nichil ht̃ tẽplũ dĩ cum idolis: qͦd ita dicit. Qui autẽ
quȩ templo dĩ st̃ inimica. quia ab uno dõ separant. huis om̃ib modis os¬
tendit cõmunitatẽ speudo eẽ uitandã. Uos enĩ. Quasi. Idõ ñ debetis con¬
sentire. quia uos estis tẽplum di uiui. qui uos uiuere faciet. sicut dñs
aicit in ierechiele. qm̃ ego qͥ ubiq sum ꝑ substantiã. in habitabo ꝑ gr̃am.¬
deambulando. quasi in lato ꝑ caritatem. Deambulat enĩ in nobis p̃sentia. ma
iestatis. si latitudinẽ inuenerit caritatis. quã tam̃ in nob̾ ñ nͥ ds̃ facit. St
est sensꝰ. Int̃ eos inambulabo. id ẽ ꝓmouebo eos. & ꝑseuerant̃ ꝓficere faciã.
& eto as illoꝵ. id ẽ ita benefaciã illis ut uidear ds̃: & ipsi erunt mͥ ppłs ad
est ita obedient mͥ. ut uideant᷑ mei & ñ mundi. Uel de corporali conũsatio¬

Expanded text:
in quibus diabolus habitat. Et nil habet templum Dei cum idolis, quod ita dicit: Quis autem in quibus diabolus habitat. Et nil habet templum Dei cum idolis, quod ita dicit: Quis autem quae templo Dei sunt inimica, quia ab uno Deo separant. His omnibus modis ostendit communitatem pseudo esse vitandam. Vos enim, quasi dicat: Ideo non debetis consentire, quia vos estis templum Dei vivi, qui vos vivere faciet. Sicut Dominus dicit, in Ezechiele , quoniam ego qui ubique sum per substantiam, inhabitabo per gratdeambulabo, quasi in lato per charitatem. Deambulat enim in nobis praesentia divinae majestatis, si latitudinem invenerit charitatis, quam tamen in nobis non nisi Deus facit. Et est sensus: Inter eos inambulabo, id est promovebo eos, et perseveranter proficere faciam. Et ero Deus illorum, id est ita benefaciam illis ut videar Deus. Et ipsi erunt mihi populus, id est ita obedient mihi, ut videantur mei, et non mundi. Vel de corporali conversatio
Abbreviated transcription (Latin):
em̃. Quasi. Ideo nolite. quia uos estis iusti. illi iniqui: & ideo in nullo debetis
cõmunicare eis. Quȩ enĩ participatio ẽ iusticiȩ cum iniquitate: quasi: nulla
Aut que. Quasi. Et ido etiam nolite. quia uos estis lux ꝑ scientiã. & illi st̃ te¬
nebiȩ ꝑ ignorantiã. & quȩ societas ẽ luci ad tenebras: nulla. Quȩ autẽ. Qsi.
Ideo itẽ nolite. qͥa. uos estis m̃bra xxp̃i. illi m̃bra diaboli: & xp̃c & diabolus
ñ conueniunt. qͦd ita dicit. Quȩ autẽ ẽ conuentio xp̃i ad belial id est ad dia¬
bolum qͥ se dm eẽ m̃titur: Belial int̃pretat᷑ apostata. cum qͦ xp̃c ñ conuenit.
quia ille om̃ia. male. xp̃c om̃ia bene agit. Aut quȩ. Quasi. Et id̾o nolite.
quia uos estis fideles. illi quasi infideles. Et quȩ pars est fideli cum infideliss
nulla: ut enĩ ap̃c & belial ñ conueniunt. sic fidelis & quilibet infidelis. Os

Expanded text:
enim. Quasi dicat: Ideo nolite, quia vos estis justi, illi iniqui, et ideo in nullo debetis enim. Quasi dicat: Ideo nolite, quia vos estis justi, illi iniqui, et ideo in nullo debetis communicare illis, quae enim participatio est justitiae cum iniquitate. Quasi dicat: Nulla. Aut quae. Quasi dicat: Et ideo etiam nolite, quia vos estis lux per scientiam, et illi sunt tenebrae per ignorantiam. Et quae societas est luci ad teni, illi membra diaboli, et Christus et diabolus non conveniunt. Quod ita dicit: Quae autem est conventio Christi ad Belial? id est ad diabolum, qui se Deum esse mentitur. Belial interpretatur apostata, cum quo Christus non convenit, quia ille omnia male, Christus omnia bene agit. Aut quae. Quasi dicat: Et ideo nolite, quia vos estis fideles, illi quasi infideles. Et quae pars est fideli cum infideli? nulla. Ut enim Christus et Belial non conveniunt, sic fidelis et quilibet infidelis. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
loqui trepidat. sensũ ꝑdit. in uerbis errat. Sequit᷑. Gor nr̃m. Quasi. Hoc iđo
feci. quia cor nr̃m dilatatũ ẽ. id ẽ meus nr̃a plena ẽ diuitũs. nec erubescit.
dicere qͦd in se habet. & idõ ñ angustiamini in nobis. autem id ẽ s angustiami¬
ni in uiscerib ur̃is. id est siquas angustias & uopiã scientiȩ &ͥ boni oꝑis habetis
ñ ẽ hoc a. nob ut uos putãtis qui speudo nobis p̃feitis. s: ã uobis quia dura.
gustias patimini. s dico uob̾ tamq̃m filiis. & uos ut nos dilatamini habundan¬
tia scientiȩ & uirtutũ & spe futuri: uos dico habentes eandem remuuerationẽ quã
& nos. Ut autẽ dilatemini. nolite iugũ ducere cum infidelib id ẽ nolite socũ
ẽẽ maloꝵ in malis. scił nolite serui fieri lib̾tate amissa. cum his infidelibꝰ qͥ predi¬
cant carnales obseruantias. Si iam suscepistis iugũ legis. nolite ultra. ducere. Quȩ

Expanded text:
loqui trepidat, sensum perdit, in verbis errat. Cor nostrum. Quasi dicat: Hoc ideo loqui trepidat, sensum perdit, in verbis errat. Cor nostrum. Quasi dicat: Hoc ideo feci, quia cor nostrum dilatatum est, id est mens nostra plena est divitiis, nec erubescit dicere quae in se habet. Et ideo non angustiamini in nobis, autem, id est sed angustiamini in visceribus vestris, id est si quas angustias et inopiam scientiae vel boni operis habetis, non est hoc a nobis, ut vos putatis, qui nobis pseudo praefertis, sed a vobis, qui pura ustias a vobis patimini, sed dico, vobis tanquam filiis et vos, ut nos dilatamini, abundantia scientiae et virtutum, et spe futuri, vos dico, habentes eamdem remunerationem, quam et nos. Et, ut dilateesse malorum in malis, id est nolite servi fieri libertate amissa, cum his infidelibus qui praedicant carnalos observantias, si jam suscepistis jugum legis, nolite ultra ducere. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
sicut. uel tamqͣm. quia hȩc sicut in sompnuis tnseunt: s contraria ponunt᷑
sine. quasi. quia. certa st̃. Tristicia nr̃a habet quasi. gaudiũ ñ ht̃ quasi.
Quare hoc: quia gaudiũ certa. res est. tristicia uͦ sicut in sõpnũs transit.
Siquis enĩ sõpnium indicat. addit quasi. dicens: quasi sedebam. quasi loquebar
quasi equitabam. & huꝰinodi. ubiq dicit quasi. quia qđ uidebat dormiens. cũ
euigilauit ñ inuenit. Os nr̃m. De sui ministerĩ dignitate & ȩugłii ueritate.
& ꝑsone suȩ comm̃datione: ⁊ multa & uera. & ex caritate dixit. Ideo ait
patet aꝑtione & multitudine & ueritate dictoꝵ ad uos instruendos. id est
ad utilitatẽ ur̃am. quia illa om̃ia ample & diffuse dicta st̃ ad uos corri¬
gendos o choruithii. & ñ ad meã suꝑbiam. Quasi: stulti estis qui me dimisistis
Nõta qͦd hic libere loquit᷑ apłs. & ex pura conscientia: male enim conscia mens

Expanded text:
sicut, vel tanquam, quia haec sicut in somniis transeunt, sed contraria ponuntur sine quasi, quia certa sunt. Tristitia vestra habet quasi, gaudium non habet quasi. Quare haec? Quia gaudium certa res est: Tristitia vero sicut in somniis transit. Si quis enim somnum indicat, addit quasi, dicens: Quasi sedebam, quasi loquebar, quasi equitabam, et hujusmodi. Ubique dicit quasi, quia quod videbat dormiens, cum evigilavit non invenit. Os nostrum, de sui ministerii dignitate, et Evangelii veritate, et personae suae commendatione, et multa, et vera, et ex charitate dixit, ideo addipatet apertione et multitudine et veritate dictorum, ad vos instruendos, id est ad utilitatem vestram, quia illa omnia ample et diffuse dicta sunt ad vos corrigendos, o Corinthii, et non ad meam superbiam. Quasi dicat: Stulti estis qui me dimisistis. Nota quod haec libere loquitur Apostolus, et ex pura conscientia. Ambrosius Male enim conscia mens
Abbreviated transcription (Latin):
dño. ut sim fidelis
Existimo gͦ hoc
bonum esse. ꝓpter
instantem necessita.¬
tem. qm̃ bonum
est homini sic esse.
Alligatꝰ es uxori.
noli querere solutio¬
nem. Solutus
es ab uxore. noli
querere uxorem.
Si autem accepe¬
ris uxorem. non
peccasti. Et si
nupserit uirgo. ñ
peccauit. Tribu¬
lationem tamen
carnis habebunt.
huiꝰmodi. Ego
autem uobis parco.
Hoc itaq uobis
dico fratres Tem¬
pus breue est. re¬
liquum est ut
qui habent uxo¬
res. tamquam
non habentes sint.
& qui flent.
tamquam non
flentes. & qui gau¬
dent tamquam̃ ñ¬
non gaudentes. &
qui emunt tamqͣ
non possidentes. &
qui utuntur hoc
mundo. tamquã
non utantur Pre¬
terit enim figura.
huius mundi. Uo

Expanded text:
no, ut sim fidelis. existimo ergo hoc bonum esse propter instantem necessitatem, quoniam bonum est homini sic esse. alligatus es uxori? noli quaerere solutionem. solutus es ab uxore? noli quaerere uxorem. si autem acceperis uxorem, non peccasti: et si nupserit uirgo, non peccauit. tribulationem tamen carnis hahujusmodi. Ego autem vobis parco. Hoc itaque dico, fratres; Tempus breve est; reliquum est, ut et qui habent uxores, tamquam non habentes sint: et qui flent, tamquam non flentes: et qui gaudent, tamquam non gaudentes: et qui emunt, tamquam non possidentes: et qui utuntur hoc mundo, tamquam non utantur: praeterit enim figura hujus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
aturis apparet. In illa enĩ tuitate sũma ẽ ori¬
go om̃ium rerũ. & ꝑfectissima. pulcritudo &
beatissima. deledatio. Itãq illa tria. a se inui¬
cem det̾minari uident᷑. & in se infinita. st̃.
ita & singula. st̃ in singulis. & om̃ia in sin¬
gulis. & singula in om̃ibꝰ. & unũ om̃ia. Non
gͦ confuse accipiendũ ẽ. qͦd ait apłs. ex ipso.
& ꝑ ipsum. & in ipso st̃ om̃ia. Ex ipso dicit
ipsis gła. s ipsi. insinuare uolens hanc tͥnita¬

Expanded text:
nim Trinitate summa est origo omnium rerum, et perfectissima pulchritudo, et beatissima dilectio. Itaque illa tria a se invicem determinari videntur, et in se infinita sunt. Ita et singula sunt in singulis, et omnia in singulis, et singula in omnibus, et unum omnia. Non ergo confuse accipiendum est quod ait Apostolus ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Ex ipso dicit ipsis gloria, sed ipsi. Insinuare volens hanc Trinita
Abbreviated transcription (Latin):
fuit consiliariꝰ. Aut qͥs pͥor¬
dicia. dĩ ñ possumꝰ scire. sal¬
tem hoc constat. qͥd sola gr̃a¬
dat bona. ñ ex p̃ccdenti
merito. Et hoc ẽ qͦd. att.¬
aut. qͥs pͥor dedit illi. fidẽ¬
meites a. dõ. ex hoc qd fidẽ suã pͥor dedit

Expanded text:
arius. Aut quis priordicia Dei non possumus scire, saltem hoc constat quod sola grdat bona, non ex praecedenti merito. Et hoc est quod aitAut quis prior dedit illi fidemerces a Deo ex hoc quod fidem
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. & in ipso spu scõ. qͥa sola dilectione crea¬
uit & conseruat om̃ia. Eicce trinttas ꝑsonaꝵ.
hic ostendit᷑. & essentiȩ unitas. Tres enĩ diũ¬
se p̃positiones. sclicet. ex. per. in. dis
men repetitũ identitatẽ substantiȩ insinuat.
sicut & illud qͥd subdit. Ipsi gła. Non dicit
ipsis. ñ enĩ duos aut tres deos fides catholica
p̃dicat. s ipsã trinitatẽ ittũ d̃m. ñ ut ea.¬
dem tͥnitas simul possit dici aliqñdo pater.
dit: s ut pat̃ ñ sit nͥ pat̃. & filiꝰ ñ sit nͥ filiꝰ¬
unꝰ ds. Hanc trinitatẽ apłs credit᷑ insinuas¬
se cum dixit. ex ipso. & ꝑ ipsũ. & in ipso ftꝰ
om̃ia. Cum̃ audimꝰ om̃ia eẽ ex dõ. om̃s u¬
tiq naturas intelligere. debemꝰ. & om̃ia. quȩ
naturalit̃ st̃. Neq enĩ ex ipso st̃ pecrata. quȩ¬

Expanded text:
st. et in ipso, Spiritu sancto, quia sola dilectione creavit, et conservat omnia. Haimo Ecce trinitas personarum hic ostenditur, et essentiae unitas. Tres enim diversae praepositiones, scilicet ex, per, in distimen repetitum identitatem substantiae insinuat, sicut et illud quod subdit, ipsi gloria, non dicit ipsis. Non enim duos, aut tres deos fides Catholica praedicat, sed ipsam Trinitatem, unum Deum, non ut eadem Trinitas simul possit dici aliquando Pater, dit; sed ut Pater non sit, nisi Pater; et Filius non sit, nisi Filiunus Deus. Hanc Trinitatem Apostolus creditur insinuasse, cum dicit, ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Cum audimus omnia esse ex Deo, omnes utique naturas intelligere debemus, et omnia quae naturaliter sunt. Neq
Abbreviated transcription (Latin):
rem̃. quȩ forma ẽ om̃ium quȩ ab uno fata st̃¬
om̃ia & ad unũ referunt᷑. quȩ tam̃ om̃ia neq¬
a fierent a patre ꝑ filiũ. neq suis finibꝰ salua
eeñt nͥ ds summe bonꝰ eẽt. quȩ & nulli natu¬
re quȩ ab ipso bona eẽt inuidit. & in ipso
bono alia q̃ntum uellent. alia q̃ntũ possent
ut manerent dedit: quare ipsũ donũ dĩ cũ
patre & filio eque incõmutabile colere &
tenete nos conuenit.. uniꝰ substantiȩ tͥnita.

Expanded text:
remur: quae forma est omnium, quae ab uno facta sunt, et ad unum referuntur, quae tamen omnia neque fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe bonus esset, qui et nulli naturae quae ab ipso bona esset, invidit: et in ipso bono, alia quantum vellent, alia quantum possent, ut manerent, dedit, quare ipsum donum Dei cum Patre et Filio aeque incommutabile colere, et tenere nos convenit, unius substantiae
Abbreviated transcription (Latin):
pats & filũ & sp̃c sc̃ demonstrat᷑ equalitas. &
singula hoꝵ tͥum referti ad singulos uoluit.¬
c subdens ex ipso. Religet gͦ uos religio uni om̃i¬
potenti dõ. quia uit̾ m̃tem ur̃am qua illũ
intelligimꝰ patrẽ. & ueritatẽ id ẽ lucẽ interio

Expanded text:
piritus sancti demonstrabitur aequalitas. Et singula horum trium referri ad singulos voluit, subdens ex ipso. Religet ergo vos vera religio uni omnipotenti Deo, quia inter mentem nostram qua illum intelligimus, patrem et veritatem, id est lucem interi
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate pecrantiũ nascuiit᷑. Et tam̃ cum
mn dõ sint om̃ia quȩ cõdidit. ñ tam̃ inqͥnant
om̃ia. p̃ter suã mundiciã. & nil inqͥnatum
in eã incurrit. Attendendũ etiam ẽ. qͦd ñ ait
de ipso. s ex ipso st̃ om̃ia. Ex ipso enĩ ñ hoc
significat penitꝰ qđ de. ipso. Qđ enĩ de ipso ẽ
potest dici ex ipso. s ñ om̃e qͦd ex ipso ẽ. potest
dici ẽẽ de ipso. qͥa. ñ c̃ de substantia sua. Ex
ipso eiũ st̃ celum & tra qͥa ipse fecit ea. ñ
uͦ de ligno & de t̾ra ẽ. Oportet gͦ ut creato¬

Expanded text:
voluntate peccantium nascuntur, et cum in Deo sint omnia quae condidit, non tamen inquinant omnia , propter suam munditiam, et nil inquinatum in eam incurrit. Attendendum etiam est quod non ait de ipso, sed ex ipso sunt omnia. Ex ipso enim non hoc significat penitus quod de ipso. Quod enim de ipso est, potest dici ex ipso, sed non omne quod ex ipso est, potest dici esse ex ipso, quia non est de substantia sua. Ex ipso enim sunt coelum et terra, quia ipse fecit ea; nonvero de ligno, et de t
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ẽ sapientia & scientia.¬
qͥs enĩ cognouit. hoc ysaias
dicit. scnsũ dñi in sapĩa¬
& scientia aut qͥs consili¬
ariꝰ eiꝰ fuit. in dispositione.
uł exhibitione. rerũ. id ẽ¬
qͥs fuit cuiꝰ consilio ageret.
uel qͥ eiꝰ consiliũ sciretd Pa¬

Expanded text:
a et scientia.is enim cognovit, hoc Isaias dicit, sensum Domini? in sapie scientia? Aut quis consiljus fuit? in dispositione vel exhibitione rerum, id es fuit cujus consilio ageret, ui ejus consilium sciret?
Abbreviated transcription (Latin):
se potestatẽ habere. accipiendi. ꝑ similitudinẽ sacerdotũ gentiliũ uel uideoꝵ
cui rei naturalis ratio consentit. ut nec leue faciat. nec ociosum qđ tantis testi¬
moniis comĩndat. Quasi. Uere licet mͥ acciꝑe. qđ ꝑ hoc patet. q̃m qui in sacra.
rio id est in templo oꝑantur ut aitifices. quȩ de. sacrario sunt edunt. & qͥ
altario deseruint ut sacerdotes. aim altari participatitur. quia. partẽ habent
de his quȩ offeruntur altari. Et nescitis hoc. Uel illud de gentilibꝰ sacerdoti

Expanded text:
se potestatem habere accipiendi, per similitudinem sacerdotum gentilium vel Judaeorum, cui rei naturalis ratio consentit, ut nec leve faciat, nec otiosum quod tantis testimoniis commendat. Quasi dicat: Vere licet mihi accipere, quod per hoc patet, sacrario sunt edunt, et qui altario deserviunt, ut sacerdotes, cum altario participant, quia partem habent de his quae offeruntur altari. Ambrosius Et nescitis, hoc, vel illud: de gentilibus sacerdoti
Abbreviated transcription (Latin):
tã ꝑfecte currite. ut comp̃hendatis.
Et nota qđ conuenit hę̧c sententia cũ
prima in parte. Om̃is autem uel enim.
Quasi. Uere sic est nitendum. quia etiã
in minori hoc apparet. ubi unꝰ accipit.¬

Expanded text:
ic, id est tam perfecte currite, ut comprehendatis. ic, id est tam perfecte currite, ut comprehendatis. Et nota quod convenit haec sententia cum prima in parte. Omnis autem, vel, enim. Quasi dicat: Vere sic est nitendum, quia etiam in minori hoc apparet, ubi unus accipit
Abbreviated transcription (Latin):
nem. ut cõmp̃hendatis brauiũ ȩternȩ. uo
hoc exemplo q̃nta est utilitas legis nr̃e. in
qua ñ uni s om̃ibꝰ ꝓmissa. est palma. qđ¬
non est. in illo stadio. in illo spedaculo. Ibi
discedunt. qui similĩt laborauer̃t: hic au¬
tem ñ ẽ sic. Quotquot. enim currunt. si
ꝑseueranter currunt: accipiunt. & qui
prior uenerit. expedat ut coronetur ctm
posteriori. Agonem qͥppe. istum ñ cupidi¬
tas.s caritas facit. Om̃s currentes amant.
insto. quia. om̃s possunt habere coronam
qđ non in agone mundiali. Nescitis enim
qd hũ qui in stadio currunt. om̃s quidem
currunt. sed tantũ unꝰ accipit. hic uͦ om̃is
accipit brauiũ. uos autẽ om̃s sic currite
ut comp̃hendatis. Uel ita: nescitis. Quasi.
Ido sic om̃ib iusto. quia & si multi uoca¬
ti. tam̃ pauci sunt electi: idoq insto. ut
uel sic ex multis pauci saluentur. sicut ap¬
paret in hoc simili. Nescitis enim qđ hũ qͥ

Expanded text:
nem, ut comprehendatis bravium aeternae vocanem, ut comprehendatis bravium aeternae vocahoc exemplo quanta est utilitas legis nostrae, in qua non uni, sed omnibus promissa est palma, quod non in illo stadio, in illo spetaculo. Ibi cti discedunt, qui similiter laboraverunt; hic autem non est sic. Quotquot enim currunt, si perseveranter currunt, accipiunt: et qui prior venerit, exspectat ut coronetur cum posteriori. Agonem quippe istum non cupiditas, sed charitas facit. Omnes currentes amant c omnibus insto, quia omnes possunt habere coronam, quod non in agone mundiali. Nescitis enim quod hi qui in stadio currunt, omnes quidem currunt, sed tantum unus, hic vero omnis, accipit bravium; vos autem omnes, sic currite, ut comprehendatis. Vel ita, nescitis, quasi dicat: Ideo sic omnibus justo, quia etsi multi volenti, tamen pauci sunt electi, Ideoque insto, ut vel sic ex multis pauci salventur, sicut apparet in hoc simili. Nescitis quod hi qui in
Abbreviated transcription (Latin):
ea ñ simulauit. quȩ fecit similia uideis. si¬
cut. nec ea quȩ fecit similia gentibꝰ: & sic
om̃ibꝰ om̃ia factꝰ est. ñ m̃tientis astu. s affe¬
ctu compatientis. id est ñ om̃ia mala eoꝵ¬
agendo fallaciter. s: om̃ium malis tamqͣ sua
essent miscđiter medicando. aliis agens que
sͥ fieri uellet. si opꝰ esset. Cogitat enimut
homo se c̃s potuisse in cis uicũs in quib
sunt alii: unde alibi ait. considerans teip¬
to. & ut efficiar particeps. ꝓmissionum eiꝰ.
id. est iusticie & beatitudinis ȩt̃nȩ. Nescitis
qd̃ hũ qui in stadio currunt. Agonist ap
similitudine ostendit faciendũ qđ dixto.
id est abstinendum ab his quȩ contraria ft̃.
utiq quia nisi om̃ia fecero. & ab om̃ib
quȩ contra sunt abstinuero. ñ habe¬
bo p̃mium. sicut. ꝑ similitudinẽ apparet.
Nescitis enim qđ hũ qui in stadio currunt.
re ꝑ oꝑa. caritatis. ꝑseuerantes usq in fi¬

Expanded text:
non simulavit quae fecit similia Judaeis, sinon simulavit quae fecit similia Judaeis, sicut nec ea quae fecit similia gentibus; 91 et sic omnibus omnia factus est, non mentientis astu, sed compatientis affectu, id est non omnia mala eorum fallaciter agendo, sed omnium malis tanquam sua essent misericorditer medicando, aliis agens quae sibi fieri vellet, si opus esset. Cogitat enim ut homo se esse potuisse in eis vitiis in quibus sunt alii. Unde alibi dicit: Considerans teipnto; et ut efficiar particeps promissionum ejus, id est justitiae et beatitudinis aeternae. Nescitis quod hi qui in stadio, etc. Agonistarum similitudine ostendit faciendum quod dixit, id est abstinendum ab his quae contraria sunt.utique, quia nisi omnia fecero et ab omnibus quae contra sunt abstinuero, non habebo praemium, sicut per similitudinem apparet. Nescitis enim quod hi qui in stadio currunt, te, per opera charitatis perseverantes usque in fi
Abbreviated transcription (Latin):
it & sͥ sũptus deberi. & tam̃ abstinuit ne
uideretur eugłu uenditor. & ne uerbi dei
cursum apud imꝑitos in malam suspitionẽ
decidens impediret. noluit. accipe qđ ei ui¬
re dñico debebat᷑. nec uło quia. noluit. utiq
m̃titꝰ est. Non enĩ dixit ñ sͥ deberi. s debe¬
ri ostendit. & debito se usum ñ ẽẽ. nec om̃i¬
no uti uelle ꝓfessus est: eo ipso factꝰ ẽ infir¬
mus infirmis. Non est gͦ fallax uersipellis
simulatio. s: om̃ib congruit eiꝰ misericors
cõpassio. portatq infirmitatẽ eoꝵ in compas¬
sionis similitudine. ñ fallens m̃datii fictio¬
ne : ita eis scił udo uel pagano subuenien¬
do. sicut ipse sͥ si in illis eẽt subueniri uolu-¬
enim quasi egrotꝰ qui ministrat. egtoto. non
cum febres se habere. ĩntitur. s cum animo
condolentis cogitat. qͦmͦ sͥ uellet seruiri
si egrotaret. Se gͦ uideis tlixit tamqͣ ude¬
um. & gentilib tamꝗͣ gentilem: non ido
qđ miscłiter illa simulauerit. s: quia sic

Expanded text:
t sibi sumptus deberi; et tamen abstinuit ne videretur Evangelii venditor, et ne verbi Dei cursum apud imperitos in malam suspicionem decidens impediret. Noluit accipere quod ei jure Dominico debebatur: nec ideo quia noluit utique mentitus est. Non enim dixit non sibi deberi, sed deberi ostendit, et debito se usum non esse, nec omnino uti velle professus est, eo ipso factus infirmis infirmus. Non est ergo fallax et versipellis simulatio, sed omnibus congruit ejus misericors compassio, portatque infirmitatem eorum in compassionis similitudine, non fallens mendacii fictione, ita eis, scido sibi ipse, si hoc esset, subueniri uoluenim quasi aegrotus qui ministrat aegroto, non cum febres se habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, quomodo sibi vellet serviri, si aegrotaret. Se ergo Judaeis dixit tanquam Judaeum, et gentilibus tanquam gentilem, non ideo quod misericorditer illa simulaverit, sed quia ea sic