comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usquam euellatur arescit.
Fenum quippe edificu. in
alto nascitur. s nequaqm
pingui radice solidatur:
quia & hẏpochrita. sũma
quidem agere cernitur: s
non in eis ex cordis purita¬
te roboratur. Quod ni¬
mirum fenum. & ñ euul¬
sum citius arescit. quia
uidelicet hẏpochrita. & in
presenti adhuc uita sub¬
sistit ÷ & iam sc̃itatis oꝑa.
quasi uiriditatis speciem̃ a¬
mittit. Quia enim sine
intentione recte cogitati¬
oms. bona studuit agere.
hec amittens. indicat᷑ se
sine radice fioruisse. S bal¬
dach sicut p̾diximus. eui scyr¬
pum uel carectum comparet:
ilico aꝑit cum subiungit.
Sic uite omnium qͥ obliuis¬
cuntur dm. & spes hẏpocri¬
te ꝑibit. Quid enim cunc¬
tis suis oꝑib hẏpocrita spe¬
rat ÷ nisi honoris reuerentiã.
głam laudis : a melioribus
metui. sc̃s ab om̃ib uocari:
S ꝑmanere spes hypocrite
non ualet: quia eternitatẽ
non querens. fugit q̃d tenet.
Tequaquam quippe mentis

Expanded text:
us quam evellatur arescit . us quam evellatur arescit . Fenum quippe aedificii in alto nascitur, sed nequaquam pingui radice solidatur, quia et hypocrita summa quidem agere cernitur, sed non in eis ex cordis puritate roboratur. Quod nimirum fenum et non evulsum citius arescit, quia videlicet hypocrita et in praesenti adhuc vita subsistit, et jam sanctitatis opera quasi viriditatis speciem amittit. Quia enim sine intentione rectae cogitationis bona studuit agere, haec amittens, indicat se sine radice floruisse. dad, sicut praediximus, cui scirpum vel carectum comparet, illico aperit, cum subjungit: Sic viae omnium qui obliviscuntur Deum, et spes hypocritae peribit. Quid enim cunctis suis operibus hypocrita sperat, nisi honoris reverentiam, gloriam laudis, a melioribus metui, sanctus ab omnibus vocari? Sed permanere spes hypocritae non valet, quia, aeternitatem non quaerens, fugit quod tenet. Nequaquam quippe mentis
Abbreviated transcription (Latin):
sident tͥbuunt. atq indige̾¬
tib cunc̾ta largiuntur:
s tamen ante uite t̾minũ.
auaritie prurigine accensi.
aliena appetunt : qui sua
largiri uidebantur. Et ꝑ¬
tinaci post crudelitate am¬
buint. quod ficta prius pi¬
etate reliquerunt. Unde &¬
recte nunc dicitur. Qum
adhuc sit in flore. nec car¬
patur manu: ante om̃s
herbas arescit. luxta car¬
nem quippe. & iusti herba
sunt: propħa attestante
qui ait. Om̃is caro fenũ.
Si ante om̃s herbas. ares¬
cere scyrpꝰ dicitur: quia
iustis in bono suo ꝑma¬
nentib : a uiriditat᷑e assũp¬
de rectitudinis. hypochri¬
tarum uita siccatur. Ares¬
cunt herbe etiam relique:
quia iustoꝵ oꝑa. cum car¬
nis uita deficiunt. S her¬
barum ariditatem scyrpus
preuenit: quia pͥusquam
de carne hẏpochrita transe¬
at. ea que in se ostenderat
uirtutum facta derelinqͥt.
De quib bene etiam ꝑ psal¬
mistam dicitur. Fiant sicut
fenum edificioꝵ: quod pri¬

Expanded text:
sident tribuunt, atque indigensident tribuunt, atque indigentibus cuncta largiuntur, sed tamen ante vitae terminum, avaritiae prurigine accensi, aliena appetunt, qui sua largiri videbantur, et pertinaci post crudelitate ambiunt quod ficta prius pietate reliquerunt. CAP. recte nunc dicitur: Cum adhuc sit in flore, ne carpatur manu, ante omnes herbas arescit. Juxta carnem quippe et justi herba sunt, propheta attestante, qui ait: Omnis caro fenum . Sed ante omnes herbas arescere scirpus dicitur, quia, justis in bono suo permanentibus, a viriditate assumptae rectitudinis hypocritarum vita siccatur. Arescunt herbae etiam reliquae, quia justorum opera cum carnis vita deficiunt. Sed herbarum ariditatem scirpus praevenit, quia priusquam de carne hypocrita transeat, ea quae in se ostenderat virtutum facta derelinquit. De quibus bene etiam per Psalmistam dicitur: Fiant sicut fenum aedificiorum, quod pri
Abbreviated transcription (Latin):
chritarum uͦ oꝑa. quia ne¬
quaquam sunt in occulto
radicata: sepe ante defici¬
unt. quam presens uita fi¬
natur. Nam plerumq
studio sacre eruditionis in¬
sistunt: sed quia hanc non
p̾parandis meritis. s ꝓme¬
rendis fauorib inquirunt :
statim ut iudicium huma¬
ne laudis arripuint. & per
hoc gr̃am transitoru ꝓuectꝰ
assecuntur: tota mente se¬
cularib curis inseruiunt.
atq a sacra funditus eru¬
ditione uacuant᷑ ⁊ & agen¬
do post indicant. quantũ
temꝑalia diligant: qͥ sola
pͥus eterna p̾dicabant. Ple¬
rumq assumpte speciem
maturitatis ostendunt:
quiete silentii. longanimi¬
tate patientie. continentie
uirtute decorantur. Sed
cum ꝑ hec quesiti culmen
honoris attigerint. cumq
sibi iam reuerentia a cun¬
ctis impendit᷑: protinus se
in lasciuium uoluptatis
fundunt: & bona se nonex
corde tenuisse. ipsi sibi testes
st̃: qui hec cito dimiserunt.
NNonnumqͣm uͦ aliqui qͤ pos¬

Expanded text:
critarum vero opera quia necritarum vero opera quia nequaquam sunt in occulto radicata, saepe ante deficiunt quam praesens vita finiatur. Nam plerumque studio sacrae eruditionis insistunt; et quia hanc non praeparandis meritis, sed promerendis favoribus inquirunt, statim ut judicium humanae laudis arripiunt, et per hoc gratiam transitorii profectus assequuntur, tota mente saecularibus curis inserviunt, atque a sacra funditus eruditione vacuantur; et agendo post indicant quantum temporalia diligant, qui sola prius aeterna praedicabant. Plerumque autem assumptae speciem maturitatis ostendunt; quiete silentii, longanimitate patientiae, continentiae virtute decorantur; sed cum per haec quaesiti culmen honoris attigerint, cumque sibi jam reverentia a cunctis impenditur, pin lasciviam voluptatis infundunt, et bona se non ex corde tenuisse ipsi sibi testes sunt, qui haec cito dimiserunt. Nonnunquam vero aliqui quae pos
Abbreviated transcription (Latin):
lis imꝑitis in notuit. talis
uult ab omnib estimari:
& paratior mori quam cor¬
ripi. redargutione det̾ior
redditur : quia quasi dire
ꝑcussionis estimat iaculũ.
puritatis u̾bum. Unde ex¬
asꝑatus protinꝰ in contume¬
lias surgit: & que mala ex¬
aggeret contra uitam cor¬
reptoris. inquirit. De mon¬
strare longe incomparabilit̾
rerum. reprehensorem suũ
desiderat: ut innocentem
se. non suis actib s alienis
criminib ostendat : ita ut
sepe homo redaͬgutionis
aliquid se dixisse peniteat:¬
& quasi a carpentis manu.
sic a corripientis animos. qͥ¬
dam ut ita dixerim. sangͥs
meroris currat. Undebene
ꝑ salomonem dicit᷑. Noli ar¬
guere derisorem: ne oderit
te. Neq enim iusto timen¬
dum est. ne derisor cum
corripitur. contumelias in¬
ferat: s ne tractus ad odi¬
um. peior fiat. Inter hec
sciendum est. quod iustoꝵ
bona. quia ex corde incipi¬
unt : usq ad presentis uite
t̾minum crescunt. Hypo¬

Expanded text:
lis imperitis innotuit, talis lis imperitis innotuit, talis vult ab omnibus aestimari; et, paratior mori quam corripi, redargutione deterior redditur, quia quasi dirae percussionis aestimat jaculum puritatis verbum. Unde exasperatus protinus in contumelias surgit, et quae mala exaggeret contra vitam correptoris inquirit. Demonstrare longe incomparabiliter reum reprehensorem suum desiderat, ut innocentem se non suis actibus, sed alienis criminibus ostendat; ita ut saepe homo redargutionis aliquid se dixisse poeniteat, et quasi a carpentis manu, sic a corripientis animo quidam, ut ita dixerim, sanguis moeroris currat. Unde bene per Salomonem dicitur: Noli arguere derisorem, ne oderit te . Neque enim dum est ne derisor cum corripitur, contumelias inferat, sed ne tractus ad odium pejor fiat. Inter haec sciendum est quod justorum bona, quia ex corde incipiunt, usque ad praesentis vitae terminum crescunt. Hypo
Abbreviated transcription (Latin):
Et tunc confitebor illis. qͥa
numquam noui uos: disce¬
dite ame. qui oꝑamini ĩ¬
iquitatem. Scyrpus gͥ uł
carectum. sine aqua non in¬
uit: quia nimirum hẏpo¬
chrite. non nisi ex suꝑno
munere. uiriditatem bo¬
ne oꝑationis accipiunt.
S quia hanc in usum ꝓ¬
pͥe laudis arripiunt: in a¬
qua qͥdem uirides. s tam̃
manes crescunt. Bene au¬
tem subditur. Qũ adhuc
sit in flore. nec carpatur
manu: ante om̃s herbas
arescit. Scyrpus in flore ẽ:
hypochrita in laude. Acu¬
tis uͦ angulis surgens ca¬
rec̾tum. manu non carpit᷑ :
pochrita. corripi dedignat᷑.
n flore suo manum carpen¬
tis incidit: quia in laude
hẏpochrita positꝰa ne hunc
quisquam corriꝑe audeat :
asꝑitate sua protinꝰ uitam
corripientis secat. Sc̃s naͣq
non esse appetit: s uocari.
Et cum fortasse corripitur:
quasi in opinionis glam de¬
truncatur. Dep̾hensum se
in prauitate irascitur: loqͥ
sibi redarguentem prohi¬
bet : quia uelut in occulto
uulnere tattus dolet. Qua¬

Expanded text:
fitebor illis, quia nunquam novi vos, discedite a me qui operamini iniquitatem . Scirpus igitur vel carectum sine aqua non vivit, quia nimirum hypocritae non nisi ex superno munere viriditatem bonae operationis accipiunt; sed quia hanc in usum propriae laudis arripiunt, in aqua quidem virides, sed tamen inanes crescunt. 67. tem subditur: Cum adhuc sit in flore, nec carpatur manu, ante omnes herbas arescit. Scirpus in flore est hypocrita in laude. Acutis vero angulis surgens carectum manu non carpitur, pocrita corripi dedignatur. In flore suo manum carpentis incidit, quia in laude hypocrita positus, ne hunc quisquam corripere audeat, asperitate sua protinus vitam corripientis secat. Sanctus namque non esse appetit, sed vocari; et cum fortasse corripitur, quasi in opinionis gloria detruncatur. Deprehensum se in pravitate irascitur, loqui sibi redarguentem prohibet, quia velut in occulto vulnere tactus dolet. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
muneris ꝑcipit ⁊ s in cunc¬
tis que agit. exteriores lau¬
des appetens. a fructu ꝑcep¬
te infusionis manescit. Se¬
pe namq mira signoꝵ ope¬
ra faciunt: ab obsessis cor¬
phetie donum. uentura
queq sciendo p̾ueniunt:
s tamen a largitore tot mu
nerum.cogitationis ĩten¬
tione duusi sunt: quia ꝑ
ꝓpͥos fauores querunt. Cũq
pac̾ta bona in sua laude
se eleuant: ipsis munerib
contra largitorem pugnãt.
Inde quippe contra dantẽ
suꝑbiunt: unde ei amplius
humiles ẽẽ debuerunt.
S: eo eos postmodum dis¬
trictior sententia ꝑcutit:
quo nunc suꝑna bonitas.
& ingratos largius infun¬
dit. Hitq eis amplitudo mu¬
neris. incrementum damp¬
nationis: quia irrigati fru¬
ctum non ferunt ⁊ s sub ui¬
riditatis colore. uacui ĩ al¬
tum crescunt. Quos bene
dicens. Multi dicent mͥ in
illa die. Dñe dñe. nonne
in nomine tuo ꝓphetauimꝰ.
& in nomine tuo demonia
eicimus : & in tuo nomine¬

Expanded text:
muneris percipit, sed, in cuncmuneris percipit, sed, in cunctis quae agit exteriores laudes appetens, a fructu perceptae infusionis inanescit. Saepe namque mira signorum opera faciunt, ab obsessis corphetiae donum ventura quaeque sciendo praeveniunt, sed tamen a larionis intentione divisi sunt, quia per proprios favores quaerunt; cumque per accepta bona in sua laude se elevant, ipsis muneribus contra largitorem pugnant. Inde quippe contra dantem superbiunt, unde ei amplius humiles esse debuerunt. Sed eo eos postmodum districtior sententia percutit, quo nunc superna bonitas et ingratos largius infundit. Fitque eis amplitudo muneris 274 incrementum damnationis, quia irrigati fructum non ferunt, sed sub viriditatis colore vacui in altum crescunt. Quos bene dicens: Multi dicent mihi in illa die: Domine, Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuo daemonia ejecimus,
Abbreviated transcription (Latin):
fortia sunt ualde que di¬
cit: s hec stultis. non autẽ
qui ortis sitientib. in flumi¬
ne aquam fundit. S inte¬
rim postponentes cui dicit᷑:
pensemus subtiliter. quid
dicatur: ut nos prolata in¬
struant ÷ quamius meritũ
sin auctoris impugnent.
re potest seyrpus absq hu¬
more ⁊ aut carectum cresce¬
re. sine aquas. Cui baldach
scyrpum uel carectum com¬
paret: ipse protinus aꝑit cũ
subiungit. Cum adhuc sit
in flore. nec carpatur manu:
ante om̃s herbas arescit. Sic
uite om̃ium. qui obliuiscũ¬
tur dñm: & spes hẏpochri¬
te ꝑibit. Scyrpi gͦ uel carec¬
ti nomine. hẏpochrite uitam
signat: que speciem qͥdem ui¬
riditatis habet. s ad huma¬
nos usus. fructum utilita¬
tis non habet : que sterili¬
tate oꝑis. arida ꝑmanens:
solo scitatis colore uirides¬
cit. S neq sine humore
seyrpus. neq sine aqua care¬
ctum proficit: quia hypocͥ¬
tarum uita ad bona oꝑa.
infusionem quidem suꝑni

Expanded text:
fortia sunt valde quae difortia sunt valde quae dicit; sed haec stultis, non autem qui, hortis sitientibus, in flumen aquam fundit. Sed interim postponentes cui dicitur, pensemus subtiliter quid dicatur, ut nos prolata instruant, quamvis meritum sui auctoris impugnent. e scirpus absque humore, aut crescere carectum sine aqua? - Cui Baltath scirpum vel carectum comparet, ipse protinus aperit, cum subjungit: Cum adhuc sit in flore, nec carpatur manu, ante omnes herbas arescit, sic viae omnium qui obliviscuntur Deum, et spes hypocritae peribit. - Scirpi ergo vel carecti nomine, hypocritae vitam signat, quae speciem quidem veritatis habet, sed adhuc manu ususfructum utilitatis non habet. Quae sterilitatis opere arida permanens, solo sanctitatis colore viridescit. Sed neque sine humore scirpus, neque sine aqua carectum proficit, quia hypocritarum vita ad bona opera infusionem quidem superni
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicitatem sp̃c in ore habes:
in corde ñ habes. S illi con¬
tra te audiendi sunt: qui
uerba ex corde proferentes.
recta uiuendo docuerunt.
Sepe autem praui. dũ sue
tortitudinis uitiũ ignorq̃t:
audenter alioꝵ rectitudinẽ
lacerant. Cumq contra bo¬
nos. sibi auctoritatem incre¬
pationis arripiunt: aut ea
bona proferunt. que non ui¬
dendo. s audiendo didice¬
runt ÷ aut ea aliis mentien¬
tes ingerunt: que ipsi com¬
mittunt. S cum ea bona
ꝓferunt. que seruare contẽp¬
nunt: sciendum est quia ple¬
rumq ueritas sic ꝑ ora ad¬
uersarioꝵ sonat. ut eoꝵ lin¬
guam mouens. uitã feriat:
quatinus culmen rec̾titudi¬
nis loquentes. & ignoran¬
tes. ipsi sibi & u̾biꝰ iudices:
& factis accusatores fiant.
Unde baldach. mira qͥdem
contra hypochritas subdit:
s mucrone uerbi se impe¬
tit : quia simulator iusti¬
tie. nisi ex aliquantulo
ipse eẽt : docere iustum ne¬
quaquam tanta temerita¬
te presumeret. Et qͥdem

Expanded text:
tiplicitatem spiritus in ore habes, tiplicitatem spiritus in ore habes, in corde non habes. Sed illi contra te audiendi sunt, qui verba ex corde proferentes, recta vivendo docuerunt. Saepe autem pravi, dum suae vitium fortitudinis ignorant, audenter aliorum rectitudinem lacerant; cumque contra bonos sibi auctoritatem increpationis arripiunt, aut ea bona proferunt, quae non videndo, sed audiendo didicerunt; aut ea aliis mala mentientes ingerunt, quae ipsi committunt. Sed cum ea bona proferunt quae servare contemnunt, sciendum est quia plerumque veritas sic per ora adversariorum sonat, ut eorum linguam movens vitam feriat, quatenus culmen rectitudinis loquentes et ignorantes, ipsi et verbis judices, et factis accusatores fiant. Unde Baldad mira quidem contra hypocritas subdit, sed mucrone verbi se impetit, quia simulator justitiae, nisi ex aliquantulo ipse esset, docere justum nequaquam tanta temeritate praesumeret. Et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
quedam moraliter docent.
& qualiter ex preteritis p̾¬
sentia colligantur. insimi¬
ant ⁊ atq ex his que iam
a nr̃is oculis ꝑtranseundo
subtracta sunt: quam nulla
sint que uidentur demon¬
strant. Unde adhuc subdit᷑.¬
Hesterni quippe sumus :¬
& ignoramus. qm̃ sic̃ um¬
bra dies nr̃i sunt. suꝑ ter¬
ram. O eneratio itaq pͥsti¬
na. interroganda ꝓponit᷑.
ut transire t̾empus uite p̃¬
sentis. sicut umbra monstre¬
tur: quia uidelicet si ea que
patenter agnoscimus. qͣm
celeriter hoc quoq fugiat
quod tenemus. Sepe uero
heretici. eosdem nobiscũ pa¬
tres. quos ueneramur. lau¬
dant: s intellectu depͣuato.
ipsis nos eoꝵ laudib ĩpug¬
nant. Unde adhuc subditur.¬
psi docebunt te: & de corde
tandum quod suꝑuis dexe¬
rat. sp̃c multiplex sermonis
oris tin: namnc uͦ reduc̾tis ad
memoriam patrib dicit. de
corde suo proferent eloqͥa.
Ac si uitam sc̃e eccłie. hereti¬
ci detestantes dicant. Mul¬

Expanded text:
quaedam moraliter docent, quaedam moraliter docent, et qualiter ex praeteritis praesentia colligantur insinuant, atque ex his quae jam a nostris oculis pertranseundo subtracta sunt quam nulla sint quae videntur demonstrant. Unde et adhuc subditHesterni quippe sumus, et ignoramus quomodo sicut umbra dies nostri sunt super terram. - Generatio itaque pristina interroganda proponitur, ut transire tempus vitae praesentis sicut umbra monstretur, quia videlicet si ea quaepatenter agnoscimus quam celeriter hoc quoque fugiat quod tenemus. Sequitur: haeretici eosdem 273 nobiscum patres, quos veneramur laudant, sed intellectu depravato, ipsis nos eorum laudibus impugnant. Unde et adhuc subditure tandum quod superius dixerat: Spiritus multiplex sermonis oris tui; nunc vero, reductis ad memoriam patribus, dicit: De corde suo proferent eloquia. Ac si vitam sanctae Ecclesiae haeretici detestantes, dicant: Mul
Abbreviated transcription (Latin):
Si uͦ habitacłm iustitie. con¬
silium mentis uocat: afflic̾tis
catholicis. erroꝵ magistri.
pacatum habitacłm iustitie
promittunt : quia si eos ad
sua ꝑtrahunt: profecto a con¬
tentione conticescunt. Nãq
hi qui trahi ad ꝑuersa po¬
tuerunt. tanto iam tran¬
quillius temꝑali pace qͥeti
sunt. quanto longuis ab
eterna separantur. Opes
quoq intelligentie: se se¬
quentib crescere spondent.
Unde & subditur. In tan¬
tum ut pͥora tua fuerint
parua: & nouissima tua
multiplicentur nimis. S
quia eoꝵ uerbis non facile
creditur. qm̃ sepe uita con¬
temptibilis demonstratur.:
antiquoꝵ patrum sententi¬
as proferunt: earumq rec¬
titudinem in argum̃tum
sui erroris inflectunt. Unde
& subditur. Interroga enĩ¬
generationem pͥstinam. &
diligenter inuestiga patrũ
memoriam. Generationem
pͥstinam. ac patrum memo¬
riam. nequaquam uideri.s
inuestigari admonet: quia
hoc in ea nolunt conspici.
quod liqͥdo cunctis patet.
onnumquam uͦ more bonoꝵ

Expanded text:
Si vero habitaculum justitiae, consilium mentis vocat, afflictis catholicis errorum magistri pacatum habitaculum justitiae promittunt, quia si eos ad sua pertrahunt, profecto a contentione conticescunt. Namque hi qui trahi ad perversa potuerunt, tanto jam tranquillius temporali pace quieti sunt, quanto longius ab aeterna separantur. Opes quoque intelligentiae se sequentibus crescere spondent. Unde et subditur: In tantum, ut si priora tua fuerunt parva, et novissima tua multiplicentur nimis. Sed quia eorum verbis non facile creditur, quoniam saepe vita contemptibilis demonstratur, antiquorum patrum sententias proferunt, earumque rectitudinem in argumentum sui erroris inflectunt. Unde et subditur: generationem pristinam, et diligenter investiga patrum memoriam. - Generationem pristinam ac patrum memoriam nequaquam videri, sed investigari admonent, quia hoc in ea nolunt conspici, quod liquido cunctis patet. Nonnunquam vero, more bonorum,
Abbreviated transcription (Latin):
tuam. raptus interius uide
at: & eum carnis sue corru¬
ptio exterius non repellat.
Tunc ꝑmittis ut saliuam
glutiam:cum me sapore
tue claritatis. usq ad habũ¬
dantiam satietatis infude¬
ris: ut nequaquam iam ꝑ
indigentiam. gustu oris esu¬
riam: s in te solidus irriga¬
to mentis uentre subsistam.
S qui promereri uult bo¬
num quod expedit: debet
malum confiteri quod fecit.

Expanded text:
tuam raptus interius videat, tuam raptus interius videat, et eum carnis suae corruptio exterius non repellat. Tunc permittis ut salivam glutiam, cum me sapore tuae claritatis usque ad abundantiam satietatis infuderis, ut nequaquam jam per indigentiam gustu oris esuriam, sed in te solidus irrigato mentis ventre subsistam. Sed qui promereri vult bonum quod expetit, debet malum confiteri quod fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc corpus quod corrũ¬
pitur aggrauat animam:
inherere diu luci ñ ualet ⁊
quam raptim uidet. Ipsa
quippe carnis infirmitas.
transcendentem se animam
retrahit: atq ad cogitanda
uma ac necessaria. suspirã¬
tem reducit. Saliua uͦ ex
capite defluens. os tangit.
s: ad uentrem minime ꝑer¬
uenit: qͥ a li quore suꝑne con¬
templationis. iam quidem
intellec̾tus nr̃ infunditur :
s: nequaquam mens plene
satiatur. In ore etenim gu¬
stus est: in uentre satietas.
Saluiam itaq glutire non
possumus: quia suꝑne cla¬
ritatis bono. satiari non ꝑ¬
mittimur ⁊ quod adhuc
ex tenuitate gustamus.
S quia hoc ipsum quod
utcumq iam suꝑne cog¬
noscimus. ex pietate par¬
adhuc ex pena uetuste dãp¬
nationis: recte nune dicit᷑.
Usq quo non parcis mͥ : nͨ
dimittis me ut glutiam sa¬
liuam meam: Ac si aꝑte di¬
ceretur. Tunc hommi plene
parcis: cum hunc ad ꝑfectio¬
nem tue contemplationis
admiseris ÷ ut claritatem

Expanded text:
adhuc corpus quod corrumadhuc corpus quod corrumpitur aggravat animam , inhaerere diu luci 267 non valet, quam raptim videt. Ipsa quippe carnis infirmitas transcendentem se animam retrahit, atque ad cogitanda ima ac necessaria suspirantem reducit. Saliva ergo ex capite defluens os tangit, sed ad ventrem minime pervenit, quia liquore supernae contemplationis jam quidem intellectus noster infunditur, sed nequaquam mens plene satiatur. In ore etenim gustus est, in ventre satietas. Salivam itaque glutire non possumus, quia supernae claritatis bono satiari non permittimur, quod adhuc ex tenuitate gustamus. Sed quia hoc ipsum, quod utcunque jam superne cognoscimus, ex pietate paradhuc ex poena vetustae damnationis, recte nunc dicitur: Usquequo non parcis mihi, nec dimittis me, ut glutiam salivam meam? Ac si aperte diceretur: Tunc homini plene parcis, cum hunc ad perfectionem tuae contemplationis admiseris, ut claritatem
Abbreviated transcription (Latin):
rigiali cecitate. hominem
ad intellectum reformat.
Nam quia aparadysi gau¬
dus expulsum. in hoc iam
exilio. natura edidit: qua¬
si a natiuitate. homo sine
ocłis processit. S sicut uir¬
liua ad os quidem labit᷑
ut uͦ ad uentrem usq ꝑue¬
niat non glutitur: quia
diuinitatis contemplatio.
sensum tangit. s plene mẽ¬
tem non reficit: qm̃ ꝑfecte
animus conspicere ñ ualet:
quod adhuc quia caligo cor¬
ruptionis p̃pedit. raptim ui
mens. iam terrena desideria
subicit: iam cuncta que con¬
siderat preterire. transcen¬
dit : iam ab exterioꝵ de¬
lectatione suspenditur: &
que sint bona inuisibilia
rimatur ⁊ atq hec agens.
plerumq in dulcedinem su¬
ꝑne contemplationis rapi¬
tur: iamq de intimis aliqͥd.
quasi ꝑ caliginem conspi¬
cit ⁊ & ardenti desiderio.
interesse spiritalib. ange¬
loꝵ ministeriis. conatur.
Gustu incircumscͥpti lu¬
minis pascit᷑: & ultra se
euecta. ad semet ipsam re¬
labi dedignatur. Si quia

Expanded text:
riginali caecitate hominem riginali caecitate hominem ad intellectum reformat. Nam quia a paradisi gaudiis expulsum in hoc jam exsilio natura edidit, quasi a nativitate homo sine oculis processit. Sed sicut sanliva ad os quidem labitur, ut vero ad ventrem usque perveniat non glutitur, quia divinitatis contemplatio sensum, tangit, sed plene mentem non reficit, quoniam perfecte animus conspicere non valet quod adhuc, quia caligo corruptionis praepedit, raptim vidmens jam terrena desideria subjicit, jam cuncta quae considerat praeterire transcendit, jam ab exteriorum delectatione suspenditur, et quae sint bona invisibilia rimatur, atque haec agens plerumque in dulcedinem supernae contemplationis rapitur, jamque de intimis aliquid quasi per caliginem conspicit, et ardenti desiderio interesse spiritalibus angelorum ministeriis conatur; gustu incircumscripti luminis pascitur, et ultra se evecta ad semetipsam relabi dedignatur; sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
os ex capite labitur: ab ore
uͦ ad uentrem ducitur. cum
glutitur. Quid itaq est
capud uã. nisi diuinitas
ꝑ quam existendi pͥncipiũ
sumimus ⁊ ut creatura simꝰ:
Paulo attestante qui ait.
autem xp̃i ds. Quid au¬
tem uenter nr̃ est. nͥ mens:
Que dum cibum suum. su¬
ꝑnum uidelicet intellec̾tũ
suscipit: refec̾ta ꝓculdubio
omnium membra at̾tionũ
regit. Nisi enim sacra elo¬
quia. aliquando mentem
nomine uentris expͥmerent:
salomon utiq non dixisset.
nia secreta uentris. Quia
ꝑni respectus illuminat :
cuncta etiam mentis nr̃e
nobis absconsa manifestat.
Quid gͦ saliue nomine :¬
nisi sapor intime contem¬
plationis. accipitur: Que
ad os a capite defluit: qͥa
de claritate conditoris. ad¬
huc in hac uita nos positos.
urx gustu reuelationis tan¬
git. Unde & redemptor ue¬
niens. saliuam luto miscu¬
it: & ceci nati ocłos repara¬
uit : quia suꝑna gr̃a. car¬
nalem cogitationem nr̃am.
ꝑ admixtionem sue contẽ¬
plationis irradiat: & ab o¬

Expanded text:
os ex capite labitur, ab ore vero ad ventrem ducitur cum glutitur. Quid itaque est caput nostrum nisi divinitas? per quam existendi principium sumimus, ut creatura simus, Paulo attestante, qui ait: autem Christi Deus . Quid autem venter noster est, nisi mens? quae dum cibum suum, supernum videlicet intellectum suscipit, refecta procul dubio omnium membra actionum regit. Nisi enim sacra eloquia aliquando mentem nomine ventris exprimerent, Salomon utique non dixisset: nia secreta ventris Prov.perni respectus illuminat, cuncta etiam mentis nostrae nobis absconsa manifestat. Quid ergo salivae nomine nisi sapor intimae contemplationis accipitur? quae ad os a capite defluit, quia de claritate conditoris adhuc in hac vita nos positos vix gustu revelationis tangit. Unde et Redemptor veniens salivam luto miscuit, et caeci nati oculos reparavit , quia superna gratia carnalem cogitationem nostram per admistionem suae contemplationis irradiat, et ab o
Abbreviated transcription (Latin):
nus subdit. Ad estuantem
quippe. menses uacuos reddi¬
dit: quia quo magis et̾num
refrigerium queritur : eo
magis conspicitur. quã ua¬
cue pro ista uita laboratur.
Ad prestolantem uͦ. labori¬
osas noctes subintulit: qͥa
quomagis ex termino oꝑis.
premium quod assequamur
inspicimus : eomagis inge¬
miscimus. dui nos nescisse
quod querimꝰ. Unde & ipsa
patientis cura uigilanter
exprimitur: ut laboriosas
noctes enumerasse diceret᷑:
quia quantouerius ad de¬
um reuertimur: tanto sub¬
tilius. labores quos ꝑ igno¬
rantiam in hoc mundo
ꝑtulimus. dolendo pensa¬
mus. Nam quo unicuiq
plus dulce fit. quod de e¬
ternis desiderat: eo ei ma¬
gis graue ostenditur. qd
pro presentium amore to¬
lerabat. Si uͦ ad solam hy¬
storiam.sequentia uerba
pensantur: ꝑ hec procul
dubio animu̾s dolentis ex¬
primitur: qualiter ꝑ di¬
uersos modos. desideru me¬
stitia impellente. uariat᷑.
Nam subditur. Si dormi

Expanded text:
nus subdidit. Ad aestuantem nus subdidit. Ad aestuantem quippe menses vacuos reddidit, quia quo magis aeternum 250 refrigerium quaeritur, eo magis conspicitur quam vacue pro vita ista laboratur. Ad praestolantem vero laboriosas noctes subintulit, quia quo magis ex termino operis praemium quod assequamur inspicimus, eo magis ingemiscimus diu nos nescisse quod quaerimus. Unde et ipsa poenitentis cura vigilanter exprimitur, ut laboriosas noctes enumerasse diceretur, quia quanto verius ad Deum revertimur, tanto subtilius labores, quos per ignorantiam in hoc mundo pertulimus, dolendo pensamus. Nam quo unicuique plus dulce fit quod de aeternis desiderat, eo ei magis grave ostenditur quod pro praesentium amore tolerabat. Si vero ad solam historiam sequentia verba pensantur, per haec procul dubio animus dolentis exprimitur qualiter per diversos motus desiderii, moestitia impellente, variatur. Nam subditur. CAPUT I
Abbreviated transcription (Latin):
bores nr̃os. aduersitas seqͥtur.¬
quasi uite nre. uacui m̃ses
arguuntur : quia ex comple¬
tione actionum agnoscitur:
quam frustra in actionib
pro ignorantia ponitur: pau¬
lo atcestãte. qui uenturam
uitam scientib discipłis dicit.
Om̃s uos filii lucis estis. et
filii diei ÷ non sumꝰ noctis neq
fratres non estis in tenebris.
ut uos dies illa tanquam fur
comprehendat: potest hoc in
accipi: qui post ignorantie
sue caliginem. ad amorem
rectitudinis redeunt : & ue¬
ritatis radus illustrata. fle¬
tib luunt quod errauerũt.
Illuminatus & enim quisq.
respicit quam turpe fuerit:
quod presentis uite amore.
uo. & desideranti finem m̾¬
cennario comparat. dicens.
Sicut seruus desiderat um¬
bram. & sicut mercennarius
prestolatur finem oꝑis sui:
sic & ego habui menses ua
cuos. & noc̾tes laboriosas
enumeraui mͥ. In compa¬
ratione enim. duo sunt qͦ
premisit: in expressione eti¬
am fatigationis duo proti

Expanded text:
bores nostros adbores nostros adquasi vitae nostrae vacui menses arguuntur, quia ex completione actionum agnoscitur quam frustra in actionibuspro ignorantia ponitur, Paulo attestante, qui venturam vitam scientibus discipulis dicit: Omnes vos filii lucis estis, et filii diei; non sumus noctis neque : Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut vos dies illa tanquam fur comprehendat ; potest hoc in  Ecclesiae accipi, qui post ignorantiae suae caliginem ad amorem rectitudinis redeunt, et, veritatis radiis illustrati, fletibus diluunt quod erraverunt. Illuminatus etenim quisque respicit quam turpe fuerit quod praesentis vitae amore lvo et desideranti finem mercenario comparat, dicens: Sicut servus desiderat umbram et sicut mercenarius praestolatur finem operis sui: sic et ego habui menses vacuos, et noctes laboriosas enumeravi mihi. In comparatione enim duo sunt, quae praemisit. In expressione etiam fatiga
Abbreviated transcription (Latin):
tenebras. quasi in caligi¬
ne uite presentis portãt.
In his autem. qui & tran¬
seuntem mundũ diligũt.
& tamen eius contrarie¬
tate fatigantur: simul m̃¬
ses uacuos. & noctes labo¬
riosas. toleratͥ quia eoꝵ
uitam. retributio subse¬
quens nulla remunerat:
& presens tribulatio. an¬
gustat. Recte autem. ne
quaquam dies : s in eis
menses uacuos habere se
ꝑhibet. Mensium quippe
nomine: dierum collectio.
& summa signatur. Per
diem gͦ un aqueq actio ex¬
primi potuit. Per menses
autem: actionum finis innuit᷑.
Et sepe cum in hoc mundo
aliquid agimus. intenta spei
alacritate suspensi: hoc ip̃m
quod agimus. uacuum non
putamꝰ. S postquam ad ac¬
tionum t̾minum ꝑuenimus:
non obtinentes que appetimꝰ.
laborasse nos in uacuum do¬
lemus.Non solum gͥ dies.
s & menses uacuos ducimus:
cum nos internis actionib.
sine fructu laborasse ⁊ non ex
actionum principio. s fine
pensamus. Cum enim la¬

Expanded text:
tenebras quasi in caligitenebras quasi in caligine vitae praesentis portat. In his autem qui et transeuntem mundum diligunt, et tamen ejus contrarietate fatigantur, simul menses vacuos et noctes laboriosas tolerat, quia eorum vitam et retributio subsequens nulla remunerat, et praesens tribulatio angustat. Recte autem nequaquam dies, sed in eis menses vacuos habere se perhibet; mensium quippe nomine dierum collectio et summa signatur. Per diem ergo unaquaeque actio exprimi potest, per menses autem actionum finis innuitur. Et saepe cum in hoc mundo aliquid agimus intenta spei alacritate suspensi, hoc ipsum quod agimus, vacuum non putamus. Sed postquam ad actionum terminum pervenimus, non obtinentes quae appetimus, laborasse nos in vacuum dolemus. Non solum igitur dies, sed et menses vacuos ducimus, cum nos in terrenis actionibus sine fructu laborasse, non ex actionum principio, sed ex fine pensamus. Cum enim la
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa quippe uacuos menses
te premio defluentes. susti¬
net. Ipsa noc̾tes laboriosas
enumerat: que in membris
fortib. multiplices tͥbu latio¬
nes portat. In hac etenim
uita quedam laboriosa st̃:
quedam uacua: quedam
uero. uacua simul & labo¬
riosa. Amore quippe con¬
ditoris. presentis uite tribu¬
lationib exerteri. laborio¬
sum quidem est: s uacuũ
non est. Amore autem se¬
culi. uoluptatib solui: ua¬
cuum quidem est : s non
laboriosum. A more uero
eiꝰdem scł̃i. aduersa aliqua
ꝑpeti. & uacuum simul&
laboriosum: quia & exad¬
uersitate mens afficitur:
& remunerationis p̾mio
non repletur. In his itaq
scã ecclesia. qui in ea iam
positi adhuc uoluptatib
defluunt. & proinde fruc¬
tu boni oꝑis non ditant᷑.
menses uacuos ducit: qui a
uite tempora. sine retri¬
butionis munere expen¬
dit. In his uͦ qui eternis
desideriis dediti. mundi
huius aduersa patiunt᷑.
laboriosas noctes enume¬
rat: quia tribulationũ

Expanded text:
Ipsa quippe vacuos menses Ipsa quippe vacuos menses itae praemio defluentes sustinet. Ipsa noctes laboriosas enumerat, quae in membris fortibus multiplices tribulationes portat. In hac etenim vita quaedam laboriosa sunt, quaedam vacua, quaedam vero vacua simul et laboriosa. Amore quippe conditoris praesentis vitae tribulationibus exerceri laboriosum quidem est, sed vacuum non est. Amore autem saeculi voluptatibus solvi vacuum quidem est, sed non laboriosum. Amore vero ejusdem saeculi adversa aliqua perpeti et vacuum simul est et laboriosum, quia et ex adversitate mens afficitur, et remunerationis praemio non repletur. In his itaque sancta Ecclesia qui in ea jam positi adhuc voluptatibus defluunt, et proinde fructu boni operis non ditantur, menses vacuos ducit, quia vitae tempora sine retributionis munere expendit. In his vero qui, aeternis desideriis dediti mundi hujus adversa patiuntur, laboriosas noctes enumerat, quia tribulationum
Abbreviated transcription (Latin):
te presentis egent. Quigͥ
ꝑ actiones suas. p̾sentia ñ
querunt:amundi cõpen¬
diis. uacuos m̃ses ducunt.
Noctes quoq laboriosas to¬
lerant: quia aduersitatũ
denebras. non solum usq
ad inopiam : s sepe usq ad
corꝑis cruciatum. portant.
Despec̾tum namq egesta¬
temq ꝑpeti. laboriosum bo¬
nis mentib non est: s quo
usq ad afflictionem carnis.
aduersitas uertitur/: labor
proculdubio. ex dolore sen¬
titur. Potest etiam non in¬
conuenienter intelligi. qd
sc̃s quisq menses uacuos.
sicut mercennarius ducit:
quia laborem iam sustinet:
s: premium necdũ tenet.
Hoc tolerat: illud expectat.
Noctes uͦ laboriosas enu¬
merat: quia adu̾sitatessi¬
bi presentis temꝑis. sesem
uirtutib exertendo. coacer¬
uat. Nam si proficere in
mente non appetit: minꝰ
fortasse asꝑa que mundist̃.
sentit. Que tamen senten¬
tia. si ad uocem sc̃e eccłie
ducitur: intellec̾tus eius.
paulo subtilius. indagat᷑.

Expanded text:
tae praesentis egent. Qui igitur tae praesentis egent. Qui igitur per actiones suas praesentia non quaerunt, a mundi compendiis vacuos menses ducunt. Noctes quoque laboriosas tolerant, quia adversitatum tenebras non solum usque ad inopiam, sed saepe usque ad corporis cruciatum portant. Despectum namque egestatemque perpeti, laboriosum bonis mentibus non est; sed cum usque ad afflictionem carnis adversitas vertitur, labor procul dubio ex dolore sentitur. Potest etiam non inconvenienter intelligi, quod sanctus quisque menses vacuos sicut mercenarius ducit, quia laborem jam sustinet, sed praemium necdum tenet; hoc tolerat, illud exspectat. Noctes laboriosas enumerat, quia adversitates sibi praesentis temporis sese in virtutibus exercendo coacervat. Nam si proficere in mente non appetit, minus fortasse aspera, quae mundi sunt, sentit. Quae enim sententia, si ad vocem sanctae Ecclesiae ducitur, intellectus ejus paulo subtilius indagatur.
Abbreviated transcription (Latin):
quies quadragenas un ami¬
nus accepit: qui ter uirgis
cesus. semel lapidatꝰ est: ter
naufragium passus. noc̾te
& die. in profundo marisfu¬
it : qui ꝑicula fluminum.
latronum ex genere. ex gen¬
tib: in ciuitate. in solitu¬
dine. in mari. in falsis fra¬
borauit: qui foris pugnas
intus timores sustinuit. Qͥ
ultra uires grauatum se
asserit: dicens. Supͣ modũ
tem: ita ut tederet nos eti¬
am uiuere. S quomͦ renui¬
nerationis linteo. sudorẽ
tanti laboris tergat: ipse
denuntiat. dicens Nonst̃
condigne passiones huius
temꝑis: ad futuram głam.
que reuelabitur in nobis.
Finem itaq oꝑis. quasi mer¬
cennarius prestolatur: qͥ
dum prouectum remune¬
rationis considerat : uile
existimat. quod pene de¬
ficiens laborat. Apte autẽ
subditur. Sic & ego habui
menses uacuos: & noctes
laboriosas. enumeraui mͥ.
Elec̾ti quippe conditori
rerum seruiunt: & sepe
rerum inopia coangustã¬
tur. Per amorem deo ĩhe¬
rent. & tamen subsidioui¬

Expanded text:
quies quadragenas unam miquies quadragenas unam minus accepit; qui ter virgis caesus, semel lapidatus est, ter naufragium passus, nocte et die in profundum maris fuit . Qui pericula fluminum, latronum, ex genere, ex gentibus, in civitate, in solitudine, in mari, in falsis fraboravit: qui foris pugnas, intus timores sustinuit : qui ultra vires gravatum se asserit, dicens: « Supra modum ita ut taederet nos vivere . Sed quomodo remunerationis linteo sudorem tanti laboris tergat, ipse denuntiat, dicens: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Finem itaque operis quasi mercenarius praestolatur, qui dum profectum remunerationis considerat, vile aestimat, quod pene deficiens laborat. Apte itaque subditur: Sic et ego habui menses vacuos, et noctes laboriosas enumeravi mihi Electi quippe Conditori rerum serviunt, et saepe rerum inopia coangustantur. Per amorem Deo inhaerent, et tamen subsidio vi
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ lassescentem animum. ad
considerandum oꝑis p̾mium
reuocat: uigorem mox animi.
ad exercitium laboris refor¬
mat: & quod graue pensat
ex oꝑe: leue existimat. ex re¬
muneratione. Sic elec̾ti
quiq. cum mundi huius
aduersa patiuntur. cũ ho¬
nestatis contumelias. reꝵ
dampna. cruciatꝰ corporis
tolerat: esse grauia quib
exercentur pensant. S cũ
mentis ocłm. ad eterne pa¬
trie considerationem ten¬
dunt: ex comparatione p̾¬
mii quam sit leue quodpa¬
tiuntur. inueniunt. Qd
enim ualde esse importa¬
bile ex dolore ostenditur.
consideratione prouida. ex
remuneratione leuigatur.
Hinc est quod paulus sẽꝑ
se ipso robustior. contra ad¬
uersa erigitur: qͥa nimirũ
finem sui oꝑis. sicut mercen¬
narius prestolatur. Graue
derationem. pensat. Ipse
quippe quam sit graue qd
patitur indicat: qui in car¬
cerib habundantius. in pla¬
gis supra modum. in mor¬
tib frequenter. se fuisse te¬
statur. Qui a udeis qͥn¬

Expanded text:
vero lassescentem animum ad vero lassescentem animum ad desiderandum operis praemium revocat, vigorem mox animae ad exercitium laboris reformat, et quod grave perpendit ex opere leve aestimat ex remuneratione. Sic electi quique, cum mundi hujus adversa patiuntur, cum honestatis contumelias, rerum damna, cruciatus corporis tolerant, esse gravia, quibus exercentur, pensant, sed cum mentis oculum ad aeternae patriae considerationem tendunt, ex consideratione praemii, quam sit leve quod patiuntur inveniunt. Quod enim valde esse importabile ex dolore ostenditur, consideratione provida ex renumeratione levigatur. Hinc est quod Paulus semper semetipso robustior contra adversa erigitur, quia nimirum finem sui operis sicut mercenarius praestolatur. Grave derationem pensat. Ipse quippe quam sit grave quod patitur, indicat, qui in carceribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus frequenter se fuisse testatur; qui a Judaeis quin
Abbreviated transcription (Latin):
si. liber & tranquillus inno¬
tescit. Unde & recte etiam ꝑ
paulum dicitur. Ipsa crea¬
tura liberabitur. a seruitute
corruptionis: in lib̃tatem
głe filioꝵ dei. Electos enĩ
nunc pena corruptionis
aggrauat : s tunc incorrup¬
tionis gła exaltat. Et qͣn¬
tum ad p̾sentis necessitatis pon¬
dera. nunc in dei filuis. de li¬
bertate nichil ostenditur:
tantum ad subsequentis lib̃¬
tatis głam. tunc in dei fa¬
mulis. de seruitute nichil ap¬
parebit. Creatura gͦ seruitu¬
te corruptionis exuta. & dig¬
nitate lib̃tatis accepta. in fili¬
oꝵ dei głam uertitur: qui a
unita deo ꝑ sp̃m: qua si hoc¬
ip̃m quod creatura est. tran¬
sisse ac subegisse. declaratur.
S qui adhuc umbram desi
iugum misere conditionis por¬
tat. Ubi apte subditur. Et
sicut mercennarius prestola¬
tur finem oꝑis sui. Mercen¬
narius etenim cum facienda
oꝑa conspicit: mentem pro¬
tinus. ex longinquitate. &
pondere laboris addicit. Cũ

Expanded text:
si liber et tranquillus innosi liber et tranquillus innotescit. Unde et recte etiam per Paulum dicitur: Ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis, in libertatem gloriae filiorum Dei . Electos enim nunc poena corruptionis aggravat, sed tunc incorruptionis gloria exaltat; et quantum ad praesentis necessitatis pondera nunc in Dei filiis de libertate nihil ostenditur, tantum vero ad subsequentis libertatis gloriam, tunc in Dei famulis de servitute nihil apparebit. Creatura ergo, servitute corruptionis exuta, et dignitate libertatis accepta, in filiorum Dei gloriam vertitur, quia, unita Deo pipsum quod creatura est, transisse ac subegisse declaratur. Sed quia adhuc umbram desidjugum miserae conditionis portat. Ubi apte subditur: Et sicut mercenarius praestolatur finem operis sui. Mercenarius etenim cum faciendo opera conspicit, mentem protinus ex longinquitate et pondere laboris abducit. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
pe seruo desiderare est:pt᷑
temptationis estum. sudo¬
remq oꝑis : eterni refrige¬
rii requiem querere.Hanc
namq umbram. seruus ille
desiderauerat: qui dicebat.
Sitiuit anima mea ad d̾m
uiuum: quando ueniam &¬
apparebo ante faciem dñi.
Et rursum. Heu me quia
in colatus meus prolongatꝰ
est. Qui quasi a labore acri
estum fugiens: atq ad obti¬
nendam requiem. refrigerii
teginen querens: iterũ dicit.
Ingrediar in locum tabnacu¬
li admirabilis: usq ad domũ
dei. Hanc umbram compre¬
hendere paulus anhelabat:
desiderium habens dissolui.
& cum xp̃o esse. Ad hanc um¬
bram. ex desiderii iam ꝑfecti¬
one ꝑfec̾tione ꝑuenerant: qͥ
dicebant. Nos qui portaui¬
mus pondus diei & estus.
Bene autem qui desiderare
umbram dicitur. seruus uo¬
catur: quia electus qͥsq qͦusq
infirmitatis conditione con¬
stringitur: sub dñantis cor¬
ruptionis iugo. quasi sub estꝰ
anxietate retinetur. Qui n¬
mirum. cum corruptione
exutꝰ fuerit: tunc sibimet ip¬

Expanded text:
pe servo desiderare est post tentationis aestum, sudoremque operis, aeterni refrigerii requiem quaerere. Hanc namque umbram servus ille desideraverat qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum; quando veniam, et parebo ante faciem Dei ? Et rursum: Heu me! quod incolatus meus prolongatus est . Qui quasi a labore acri aestum fugiens, atque ad obtinendam requiem refrigerii tegmen quaerens, iterum dicit: Ingrediar in locum tabernaculi admirabilis, usque ad domum Dei . Hanc umbram comprehendere Paulus anhelabat, desiderium habens dissolvi, et cum Christo esse . Ad hanc umbram ex desiderii jam perfectione pervenerant qui dicebant: Nos qui portavimus pondus diei et aestus . Bene autem qui desiderare umbram dicitur, servus vocatur, quia electus quisque quousque infirmitatis conditione constringitur, sub dominantis corruptionis jugo, quasi sub aestus anxietate retinetur. Qui nimirum cum corruptione exutus fuerit, tunc sibimetip
Abbreviated transcription (Latin):
more conspiciunt: studiose
se. ad penitentie lamenta suc¬
cendunt. Unde & apte subdi¬
cam ori meo. Ori etenim
suo parcit: qui confiteri ma¬
lum quod fecit. erubescit.
In labore quippe os mittere
est: hoc ad confessionem ꝑpe¬
trate miquitatis. occupare.
S iustus ori suo non par¬
cit: quia iram iudicis diftͥc¬
ti preueniens. uerbis contra
se proprie confessionis se¬
uit. Hinc psalmista ait.
Preueniamus faciem eiꝰ in
confessione. Hinc ꝑ salomo¬

Expanded text:
more conspiciunt, studiose more conspiciunt, studiose se ad poenitentiae lamenta succendunt. Unde et apte subdicam ori meo . Ori etenim suo parcit, qui confiteri malum quod fecit erubescit. In labore quippe os mittere est, hoc ad confessionem perpetratae iniquitatis occupare. Sed justus ori suo non parcit, quia nimirum iram judicis districte praeveniens, verbis contra se propriae confessionis saevit. Hinc Psalmista ait: Praeveniamus faciem ejus in confessione ; Hinc s
Abbreviated transcription (Latin):
etiam post ꝑceptum redẽp¬
tionis auxilium. ad despe¬
rationis tenebras deuoluũ¬
tur : & tanto nequius ꝑe¬
unt: quanto & oblata re¬
media miscđie. contẽpnunt.
Recte gͦ de dampnato ho¬
mine dicitur. Neq cognos¬
cet eum amplius locus eius:
quia conditore suo. tanto tc
districtius in iudicio. non ag¬
noscitur /: quanto nunc ad
reparationis grãm. nec ꝑ do¬
na reuocatur. Unde & notã
dum summoꝑe est quod nõ
ait. neq cognoscet amplius
locum suum: s ait. Neq
cognoscet eum amplius locꝰ
eius. Dum enim cognitio ñ
homini s loco tͥbuitur: pa¬
tenter ipse conditor. loci no¬
mine designatur. Qui distͥ¬
ctus ad examen ultimum ue¬
niens: inmiquitate duranti¬
b dicit. Nescio uos: unde si¬
tis. S elec̾ti quiq. qͦ distͥcͥte
reꝓbos repelli considerant:
eo semet ipsos cotidie. aꝑpe¬
trate nequitie sordib. sollici¬
tius purgant. Cumq ꝑitu¬
ros alios frigescere. a uite a¬

Expanded text:
etiam post perceptum Redempetiam post perceptum Redemptoris auxilium ad desperationis tenebras devolvuntur; et tanto nequius pereunt, quanto et oblata remedia misericordiae contemnunt. Recte ergo de damnato homine dicitur: Neque cognoscet eum amplius 258 locus ejus, quia a conditore suo tanto tunc districtius in judicio non cognoscitur, quanto nunc ad reparationis gratiam nec per dona revoe est quod non ait: Neque cognoscet amplius locum suum, sed ait: Neque cognoscet eum amplius locus ejus. Dum enim cognitio non homini, sed loco tribuitur, patenter ipse conditor loci nomine designatur, qui, districtus ad examen ultimum veniens, in iniquitate durantibus dicet: Nescio vos unde sitis . Sed electi quique quo districte reprobos repelli considerant, eo semetipsos quotidie a perpetratae nequitiae sordibus sollicitius purgant. Cumque perituros alios frigescere a vitae a
Abbreviated transcription (Latin):
conditus fuerat: ut eiꝰ sẽꝑ
speciem quereret: atq in
sollempnitate illius amoris
habitaret. S extra se ꝑ in¬
obedientiam missus. men¬
tis sue locum ꝑdidit: quia
tenebrosis itinerib sparsꝰ.
ab inhabitatione ueri lu¬
minis elongauit. Unde ap¬
te adhuc subditur. Neq¬
cognoscet eum amplius lo¬
cus enus. Hocus quippe ho¬
minis s non localis. ipse
scilicet conditor extitit. qͥ
hunc ut in semet consiste
rum locum tunc homo de¬
seruit: cum seductoris uer¬
ba audiens. a conditoris a
more discessit. S cũ omp̃c
deus. redimendo se homi¬
ni. etiam corꝑaliter osten¬
dit: ipse ut ita dixerim. fu¬
gitiui sui uestigia subseqͣnss:
ad retinendum quem ami¬
serat hominem. Locꝰ uenit.
Si enim appellari locusne¬
quaquam conditor posset:
deum laudans psalmista
non diceret. Filui seruoꝵ
tuoꝵ habitabunt ibi. Ibi
enim non dicimus: nisicũ
locum specialiter designa¬
mus. S: sunt pleriq. qui

Expanded text:
conditus fuerat, ut ejus semper conditus fuerat, ut ejus semper speciem quaereret, atque in solemnitate illius amoris habitaret. Sed extra se per inobedientiam missus, mentis suae locum perdidit, quia, tenebrosis itineribus sparsus, ab inhabitatione veri luminis elongavit. Unde apte adhuc subditur: cognoscet eum amplius locus ejus. - Locus quippe hominis, sed non localis, ipse scilicet Conditor exstitit, qui hunc ut in semetipsum consrum locum tunc homo deseruit, cum, seductoris verba audiens, a conditmore discessit. Sed cum omnipotens Deus redimendo se homini etiam corporaliter ostendit, ipse, ut ita dixerim, fugitivi sui vestigia subsequens, ad retinendum quem amiserat hominem locus venit. Si enim appellari locus nequaquam conditor posset, Deum laudans Psalmista non diceret: Filii servorum tuorum habitabunt ibi . Ibi enim non dicimus, nisi cum locum specialiter designamus. Sed sunt plerique qui
Abbreviated transcription (Latin):
inferni suppliciis repletur:
Bene gͦ dicitur. sicut consu¬
mitur nubes & ꝑtransit. sic
qui descendit ad inferos non
ascendet: quia plerumq cũ
ꝑpetratione nequitie. etiam
desꝑatio sotiatur: & uia iã
reuersionis absciditur. Re¬
cte autem corda desꝑanti¬
um nubib comparantur:
quia caligine erroris obscu¬
ra sunt. & peccatoꝵ multi¬
plicitate condensa. S con¬
sumpta ꝑtranseunt: quia
claritate extremi iudicii
irradiata. dissipant᷑. So¬
let etiam domus in habita¬
tio cordis intelligi. Unde
sanato cuidam dicitur.
uade in domum tuam: qͥa
nimirum dignum est. ut pec¬
cator post ueniam ad mentẽ
suam redeat : ne iterum qd
iuste feriatur. admittat.S
qui ad infernim descende¬
rit. ad domum suam ulteriꝰ
non ascendet: quia eum.
quem desꝑatio obruit. a
cordis sui habitaculo foris
mittit. & redire introrsus ñ
ualet: quia fusus exterius.
ad deteriora compulsus ca¬
dit. Ad contemplandum
quippe creatorem. homo

Expanded text:
in inferni suppliciis sepelitur? in inferni suppliciis sepelitur? Bene ergo dicitur: Sicut consumitur nubes, et pertransit, sic qui descendit ad inferos non ascendet, quia plerumque cum perpetratione nequitiae etiam desperatio sociatur, et via jam reversionis absciditur. Recte autem corda desperantium nubibus comparantur, quia et caligine erroris obscura sunt, et peccatorum multiplicitate condensa; sed consumpta pertranseunt, quia claritate extremi judicii irradiata dissipantur. Solet etiam domus inhabitatio cordis intelligi. Unde sanato cuidam dicitur: Vade in domum tuam , quia nimirum dignum est ut peccator post veniam ad mentem suam redeat, ne iterum quo juste feriatur admittat. Sed qui ad infernum descenderit, ad domum suam ulterius non ascendet, quia eum quem desperatio obruit, a cordis sui habitaculo foras mittit, et redire introrsus non valet, quia, fusus exterius, ad deteriora quotidie compulsus cadit. Ad contemplandum quippe Creatorem homo