comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Videas enim in non nulloꝵ domibus nitidos & crassos canes discurrere.
homines aut̃ pallentes & titubantes incedere. Istiergo miserebunt᷑
aliquando pauperibus. quiminime suis famulis domibus miserent᷑.
Scire igit᷑ debemus fratres hoc acceptũ essedõ ieuinium. non solum¬
ut abstinentia castigemis corpora: sed etiam humilitate animas
induamus . Simus adseruulos mites. blandi ad extraneos: miseri¬
cordes ad pauperes. Surgentes primo diluculo : ad eccłam
festinemus : Referamus dõ grãs. peccatis ueniã postulemus
rogantes ut p̃teritis delictis indulgentiã. cautelam futuris
totadie sit nobis assidua uel oratio uellectio. Qui litteras nescit.
scm̃ uirum ꝑquirens eius confabulatione pascat᷑. Nulli actus
scłi actus diuinitatis impediant. non ludus tabulȩ mentẽ ad¬
uoe non uoluptas canũ sensus obducat. non negotus compen¬

Expanded text:
Vides enim in nonnullorum domibus nitidos et crassos canes discurrere, Vides enim in nonnullorum domibus nitidos et crassos canes discurrere, homines autem pallentes 460 et titubantes incedere. Isti ergo miserebuntur aliquando pauperibus, qui minime suis famulis domibus miserentur? Scire igitur debemus, fratres, hoc acceptum Deo esse jejunium, si non solum abstinentia castigemus corpora, sed etiam humilitate animas induamus. Simus ad servulos mites, blandi ad extraneos, misericordes ad pauperes, surgentes primo diluculo ad ecclesiam festinemus, referamus Deo gratias, peccatis veniam postulemus, rogantes praeteritis delictis indulgentiam, cautelam futuris; tota die sit nobis assidua vel oratio, vel lectio. Qui litteras nescit, sanctum virum perquirens ejus confabulatione pascatur. Nulli actus saeculi actus Divinitatis impediant; non ludus tabulae mentem avocet, non voluptas canum sensus obducat, non negotii compen
Abbreviated transcription (Latin):
affuerit: statim eũ uerberib laniare. Et prius se satiare ser¬
uuli sanguine: quã conuiuii uoluptate. hoꝵtale ieunium est
quod ideo ieuinatũ est. nonut diuinitatis miscdiam ꝓuocar& :
sed ut clamorẽ familiae ingemescentis effunder&. Quisquis
aut̃ cupit dedõ miscđiam ꝓmereri : ipse deb&& prior esse mi¬
sericors Scriptum est enĩ. Qua mensura mensi fueritis
respiciens quod & si seruus est conditione: gratia tamen fr̃ est
Et enĩ similiter xp̃m induit: isdem participat sacramentis:
Eodem quo & tu utit᷑ dõ patre. Curte nonutat᷑ ut fratrẽ.
Sunt enim pleriq quideuenatibus redeuntes magis canum¬
quã seruoꝵ curã gerunt. & faciunt eos iuixta se uel recum¬
Pere uol dormire : cotidianũ illiscibũ su presentia minis¬
tantes. Qui utrũ seruus eius fame moriat᷑ ignorat. Et qđ ÷
grauius. sidiligent̃ his p̃ꝑatũ non fuerit : ꝓcane seruus occidit̃

Expanded text:
adfuerit, statim eum verberibus lanciare, et prius se satiare seradfuerit, statim eum verberibus lanciare, et prius se satiare servuli sanguine quam convivii voluptate. Horum tale jejunium est, quod ideo jejunatum est, non ut Divinitatis misericordiam provocaret, sed ut clamorem familiae ingemiscentis effunderet. Quisquis autem cupit de Deo misericordiam promereri, ipse debet prior esse misericors. Scriptum est enim: Qua mensura mensi fueritis, respiciens quod si servus est conditione, gratia tamen frater est. Etenim similiter Christum inducit, iisdem participat sacramentis; eodem qui et tu utitur Deo Patre, cur te non utatur ut fratre? Sunt enim plerique qui dequam servorum curam gerunt, et faciunt eos juxta se vel dormire vel recumbere, quotidianum illis cibum in sui praesentia ministrantes: qui utrum servus ejus fame moriatur, ignorant; et quod gravius, nisi diligenter his praeparatum fuerit, pro cane servus afficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprias exerceat uoluptates. Quamuis igit᷑ qui huiꝰ modi es frat᷑.
uesꝑe ad domũ redeas. quã uis declinantẽ iam solem adducas. possis
uideri tardius refecisse: non tamen dño ieiunasse ꝓbaris
N ec enĩ potes uideri uoluptatẽ tuã exercens fecisse dñi uoluntatẽ
Haec enĩ uolunitas est dñi ut ieuinemus a cibis parit & peccatis
Abstinentiã indicimus corpori: ut auitus magis animȩ abstinere
possimus: Frenũ enim quoddam est luxuriantis animȩ corpus ex¬
haustũ. Quisquis aut̃ ieiunat & peccat. lucrũ escarũ fecisse uidet᷑
nonsalutis: e& parcendo copus replesse cellarium. non mentẽ sagi¬
nasse uirtutibus. Nonnulli aut diuinoꝵ inmemores p̃ceptoꝵ.
Qtta circa seruos suos & subditos sibi potestatẽ exercent : ut
inhis dieb non dubitent flagris eos cedere. poenis afficere. compedib
compedire. Et si forte cum adreficiendũ uenit̾ tardus minister

Expanded text:
proprias exerceat voluptates? Quamvis igitur qui hujusmodi es, frater, proprias exerceat voluptates? Quamvis igitur qui hujusmodi es, frater, vespere ad domum redeas, quamvis declinante jam sole manduces; potes videri tardius refecisse, non tamen Domino jejunasse. Nec enim potes videri voluntatem tuam exercens, fecisse Domini voluntatem. Haec enim voluntas est Domini, ut jejunemus a cibis pariter et peccatis. Abstinentiam indicamus corpori, ut a vitiis magis animam abstinere possimus. Frenum enim est quoddam luxuriantis animae corpus exhaustum. Quisquis enim jejunat et peccat, lucrum escarum fecisse videtur, non salutis; et parcendo copiis replesse cellarium, non mentem saginasse virtutibus. Nonnulli autem immemores praeceptorum, ita circa servos suos et subditos sibi potestatem dominationis exercent, ut in his diebus non dubitent flagris eos caedere, poenis afficere, compedibus praepedire; et si forte, cum ad reficiendum venitur, tardius minister
Abbreviated transcription (Latin):
qđ in aedia menbra debilitat : & animã aꝑditione non lib̵at. Dequo
ieiuniũ elegi dicit dñs. Anputatis illum ieiunare fr̃s: qui primo di¬
luculo non ad ecđam uigilat. non beatoꝵ martyrũ locascã ꝑquirit
sedsurgens congregat seruulos. disponit retia. canes ꝓducit. siluasq
ꝑlustrat. seruulos inquã secum ꝑtrahit: fortasse magis ad eccłam
reum se futurũ tam desuo delicto : quã deꝑditione seruoꝵ : Tota
igit᷑ die uenatibus immorat᷑ nunc clamorem immoderatũ efferens
nunc silentium latent̃ indicens. laetus sialiquid caeperit: iratus
siid quod non habebat amiserit. Et tanto studio gerit: quasi idõ
in dictũ ieiuniũ fuerit ut uenetur : In has ergo luxurias fr̃s dicite
quis cultus sit dei : quae mentis possit. eẽ. deuotio qui propterea ie¬
iunat. non ut dõ aut orationib uac&& : sedut totadie otiosus & lib̵

Expanded text:
quod inedia membra debilitat, et animam a perditione non liberat, de quo quod inedia membra debilitat, et animam a perditione non liberat, de quo jejunium elegi, dicit Dominus . An putatis illum jejunare, fratres, qui primo diluculo non ad ecclesiam vigilat, non beatorum martyrum loca sancta perquirit, sed surgens congregat servulos, disponit retia, canes producit, saltus silvasque perlustrat: servulos, inquam, secum pertrahit, fortasse magis ad ecclesireum se futurum tam de suo delicto quam de perditione servorum? Tota igitur die venatibus immoratur; nunc clamorem immoderatum efferens, nunc silentium latenter indicens; laetus si aliquid ceperit, iratus si id quod noindictum jejunium fuerit, ut venetur. In his ergo luxuriis, fratres, dicite quis cultus sit Dei, quae mentis possit esse devotio; qui propterea jejunat, non ut Deo aut orationibus vacet, sed ut tota die otiosus et liber
Abbreviated transcription (Latin):
fidei nrãe opus primũ. uithoꝵ quad raginta dierum curricula
deuatissime ieuinemus: Et istam. eẽ causam salutis nrãe: si hoc
tepore abstinentiae oꝑam cõmodemus: atq idõ fr̃s dilectissimi
inpicere debemus quae sit huius forma ieiumi : ut respiciamꝰ
quanta sit ei utilitas. Est enĩ interdum inutile & mane ieuiniũ.
qđ lic& uentrẽ & omia uiscera suco saturitatis ex hauriat : non tamen
acceptũ est dõ : quia intẽ & intimos sensus minime uinculo iniquitatis
euacuat. Quid enĩ ꝓdest ieuinare uiscerib: luxuriare uenatib: abs¬
tinere cibis & errare peccatis : Castigare corpus & mȩdia m̃te
exercere nequitiã : Vinũ forte non bibere : & ebrium cogitatione
malignitatis incedere : nisi quod facilior causa est saturiȩ. siue temu¬
lentiȩ : quã iniqui parit̃ & ieiuni: Ille enĩ peccare aliquando desinit:
quiebrius aliquando obdormit. Hic aut̃ errare noncessat : qui exercitatꝰ
malis ieiunus semꝑ iniugilat. Vnde inutile & inane est tale ieumũ

Expanded text:
fidei nostrae opus primum, ut horum quadraginta dierum curriculo devotissime jejunemus, et istam esse causam salutis nostrae, si hoc tempore abstinentiae operam commodemus. Atque ideo, fratres dilectissimi, inspicere debemus quae sit hujus forma jejunii; ut respiciamus quanta sit ejus utilitas. Est enim interdum inutile et inane jejunium, quod licet ventrem et omnia viscera succo saturitatis exhauriat, non tamen acceptum est Deo; quia mentem et intimos sensus minime a vinculo iniquitatis evacuat. Quid enim prodest jejunare visceribus, et luxuriare venatibus; abstinere a cibis, et errare peccatis; castigare corpus inedia, mentem exercere nequitia; vinum malignitatis incedere? Nisi quod facilior causa est saturi sive temulenti, quam iniqui pariter et jejuni. Ille enim peccare aliquando desinit, qui ebrius aliquando obdormit; hic autem errare non cessat, qui exercitatus malo, jejuniis semper invigilat; unde inutile et inane est tale jejunium,
Abbreviated transcription (Latin):
quidã uiri ex magoꝵ gente ꝑ contant᷑ abherode ubi nã
ess& rex quinuꝑnatus est uideoꝵ: affirmantes uidisse se
stellam eius in oriente. quae sibi etiam dux itineris extitis¬
s& causam uero tantȩ properationis ad orandi. acuenerandi
uerens nestatus sui periclitaret᷑ imperii : Arcersitis ergo
legis doctorib: ꝑcontat᷑ ubinã xp̃m nasci sperarent: Vt
uero ex mi chȩ oraculis locus natiuitatis eius apud beth¬
lehem designatus est : uno p̃cepto rex omnes lactan¬
tes pueros nonsolum apud bechlehem. sed & in om̃ib
abductus inaegyptum : parentib dedolo regis angło
herodis inxp̃m : & ȩqueuoꝵ eius uidere mercedem:

Expanded text:
quidam viri ex Magorum gente, percontantur ab Herode ubinam quidam viri ex Magorum gente, percontantur ab Herode ubinam esset rex qui nuper natus est Judaeorum: affirmantes vidisse se stellam ejus in Oriente, quae sibi etiam dux itineris exstitisset; causam vero tantae properationis adorandi ac venerandi  timens et verens ne status sui periclitaretur imperii. Advocatis ergoens percontatur ubinam Christum nasci sperarent. Ubi vero ex Michaeae oraculis locus nativitatis ejus apud Bethlehem designatus est Michaeae V, 2, uno praecepto rex omnes lactentes pueros, non solum apud Bethlehem, sed et in omnibabductus in Aegyptum, parentibus de dolo regis angelo Hero
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ defertur: quod xp̃o magi supplicit̾ obtulerunt
S poliauero samariȩ idem ipsi erant. Samaria namque:
pidolatria posita est. Illic enũ populus isrł auersus adño
adidola conuersus colenda est : debellaturus scilic& xp̃s gla¬
dio sꝑitali ꝑunuersum orbem regnũ diaboli: haec prima
puer spolia idolatriȩ dominationi detraxit : ut adse ado¬
randum magos conuersos a peste illius suꝑstitionis a uerter&
Et in hact̾ra nondum loquens ꝑlinguã. loqueret᷑ decȩlo ꝑstellã:

Expanded text:
auro defertur, quod Christo Magi suppliciter obtulerunt. auro defertur, quod Christo Magi suppliciter obtulerunt. Spolia vero Samariae iidem ipsi erant, qui eam incolebant. Samaria namque pro idololatria posita est. Illic enim populus Israel aversus a Domino, ad idola colenda conversus est. Debellaturus scilicet Christus gladio spirituali per universum orbem regnum diaboli, haec prima puer spolia idololatriae dominationi detraxit, ut ad se adorandum Magos conversos a peste illius superstitionis averteret, et in hac terra nondum loquens per linguam, loqueretur de coelo per stellam;
Abbreviated transcription (Latin):
deuotissime istũdiem
gentium : is rahelitȩ. pastores: Magi gentiles: Illi prope.
istilonge Atriq tamen adangularem lapidem concur¬
rerunt . Ueniens quippensicut apłs dicit: euangeli ⁊auit
pacem nobis quieramus longe: & pacemius qui prope Ipse ÷
enĩ paxnrã quifecit utraq uanũ. & duas condidit inse. munũ
nouũ homine faciens pacem : & cõmutauit utrosq in uno
quia nec unitatẽ amant: necorstali ecclesiȩ ubi apparuit
illa stella cõmunicant. Nosautem manifestationẽ dm̃
& saluatoris nr̃i ihũ xp̃i: qua primitias gentium delibauit
in unitatẽ gentium celebramus. Tunc enĩ puerpriusꝗ
scir& uocare patrẽ aut matrẽ sicut deillo fuerat praphe¬
tatũꝰ accipiet uircutẽ da masci & spolia samariȩ. id est¬
ante quã ꝑhumanã carnẽ humana uerba proferrae. accepit
uirtutem da masci: illud scilic& unde damascus p̃sum e¬
bat: Indiuitus quippe ciuitas illa scđm sełm florens.
aliquando p̃sumpserat. Indiuitus autem principatus

Expanded text:
devotissime istum diemGentium? Israelitae pastores, Magi gentiles: illi prope, isti longe: utrique tamen ad angularem lapidem concurrerunt. « Veniens quippe, sicut Apostolus dicit, evangelizavit pacem nobis qui eramus longe, et pacem his qui prope. Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum, et duos condidit in se, in unum novum hominem, faciens pacem, et covoluerunt: quia nec unitatem amant, nec Orientali Ecclesiae, ubi apparuit illa stella, communicant. Nos autem manifestationem Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi, qua primitias Gentium delibavit, in unitate Gentium celebremus. Tunc enim puer, priusquam sciret vocare patrem aut matrem, sicut de illo fuerat prophetatum, accantequam per humanam carnem humana verba proferret, accepit virtutem Damasci, illud scilicet unde Damascus praesumebat. In divitiis quippe civitas illa secundum saeculum florens aliquando praesumpserat. In divitiis autem principatus
Abbreviated transcription (Latin):
odiernidiei ꝑ uniuersum mundum nota sollempnitas
quid nobis afferat festiuitatis quidue anniuersaria
repetitione cõmemoret : anniuersario quoq sermone
tempus ammon& ut loquam᷑. Epiphania quippe latine
manifestatio dicipotest. Hac aut̃ die magi dnmnrm̃
adorasse ꝑhibentur:. Stella scibe& apparente cõmoniti:
& p̃cedente ꝑducti. Eo quippe die quonatus est illi
stellam in oriente uiderunt: & quẽ natũ in dicauerit
agnouerunt. Ex illo igit᷑ die. adhunc diem occurrerunt
Herodem regem nuntui terruerunt : udaeis ex prophȩ¬
tica scriptura respondentibus. bechleom ciuitatem
ubi dñs natus fuerat inuenerunt. Ad ipsum dnm̃ stella
eadem ducente uenerunt de monstratũ ad orauerunt:
aurũ thus &mprã obtulerunt: alio itinere redierunt Manifes¬
tatus est quidem &x se ipsonatiuitatis suȩ dñs pastorib. ab angłis
ammonttis: eo etã die ꝑstellam etiã illis longe inoriente
nunciatus sedinistodie abeis est adoratus. Suscipite ergo

Expanded text:
odierni diei per universum mundum nota solemnitas quid nobis afferat festivitatis, quidve anniversaria repetitione commemoret, anniversario quoque sermone tempus admonet ut loquamur. Epiphania quippe graece, latine manifestatio dici potest. Hoc enim die Magi Dominum adorasse perhibentur; stella scilicet apparente commoniti, et praecedente perducti. Eo quippe die quo natus est, illi stellam in Oriente viderunt; et quem natum indicaverit, agnoverunt. Ex illo igitur die ad hunc diem occurrerunt, Herodem regem nuntio terruerunt, Judaeis ex prophetica Scriptura respondentibus, Bethlehem civitatem, ubi Dominus natus fuerat, invenerunt. Ad ipsum deinde Dominum stella eadem ducente venerunt, demonstratum adoraverunt; aurum, thus, et myrrham obtulerunt; alio itinere redierunt . Manifestatus est quidem et die ipso nativitatis suae Dominus pastoribus ab angelo admonitis; quo etiam die per stellam et illis est longe in Oriente nuntiatus: sed isto die ab eis est adoratus. Suscepit ergo
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrabat in t̾ra : & tamen infans tam potens. tã magnꝰ
paruulus ꝓpt̃ inimicitias hero dis in aegyptũ portantib. pa¬
rentib fugit : Ita nondum sermone sed factis iã suis menbris
loquens & tacitus dicens. Siuos ꝑsecuti fuerint in una
ciuitate: fugite in aliam. Mortalem quippe carnẽ inqua
nos p̃figurare᷑ gerebat : inquaerat etiã ꝓ nobis oportu no
tempore moriturus. Vnde a magis illis non solum aurũ
honorandus & thusadorandus: uerũ etiam myrrã sepeliendꝰ
acceꝑat. Quales etiã fuissent ꝓeiꝰ nomine morituri
in nocentes quã humilis ostendit᷑ in paruulis : quos herodes

Expanded text:
demonstrabat in terra. Et tamen infans tam potens, tam magnus, parvulus propter inimicitias Herodis in Aegyptum portantibus parentibus fugit: ita nondum sermone, sed factis jam suis membris loquens, et tacitus dicens, Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . Mortalem quippe carnem, in qua nos praefiguraret, gerebat, in qua erat etiam pro nobis opportuno tempore moriturus. Unde a Magis illis non solum aurum honorandus, et thus adorandus, verum etiam myrrham sepeliendus acceperat. Quales etiam fuissent pro ejus nomine morituri, quam innocentes, quam humiles, ostendit in parvulis, quos Herodes
Abbreviated transcription (Latin):
& auari ꝓsterilitate bonoꝵ operũ audire merueri nt dis¬
esuriui & dedistis mihi manducare : Nudus fui & operuis¬
tis me : Ad istam ergo beatitudinẽ uos dñs prosua pietate

Expanded text:
et auari pro sterilitate operum bonorum audire meruerint: diset auari pro sterilitate operum bonorum audire meruerint: disesuriui et dedistis mihi manducare, nudus fui et cooperuistis me. ad istam uero beatitudinem nos dominus sub sua prote
Abbreviated transcription (Latin):
ens obliuiscat᷑ sui : quidum uiuer& oblitus est dei : Veni&
dies iuditii : quando mouebunt᷑ fundam̃ta montium : &
ardebit t̾ra usq ad inferos deor sum: Quando caeli ar¬
dentes soluentur. quando sol obscurabitur. & luna
non dabit lumen suum: Quando stellȩ cadent de
caelo. quando peccatores & impii mittent᷑ in stagnũ
ignis : Et fumꝰ tormentoꝵ illoꝵ ascendet insecula
seculorum. Aibi .ẽ. fletus & stridor dentium Veniet
tempus fr̃s carissimi. quando nulli bono erit male:
nulli malo erit bene Ueniet inquã nouissima dies:
quando discernentur pii ab impiis. iusti ab iniustis:
Laudatores dĩ. ablas phematorib dĩ Ueniet quando
discernentur. ut nulli sic̃ dictum est bono sit male:
& modo sio: sed quod nunc est inocculto: tunc erit
& hospites esse in hoc scło. hoc tantum quod aduictũ
& uestitum opusest initinere nobis uitȩ istius reser¬

Expanded text:
ens obliviscatur sui, qui dum viveret oblitus est Dei. Veniet ens obliviscatur sui, qui dum viveret oblitus est Dei. Veniet dies judicii, quando movebuntur fundamenta montium, et ardebit terra usque ad inferos deorsum: quando coeli ardentes solventur, quando sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, quando stellae cadent de coelo: quando peccatores et impii mittentur in stagnum ignis, et fumus tormentorum illorum ascendet in saecula saeculorum, ubi erit fletus et stridor dentium. Veniet tempus, fratres charissimi, quando nulli bono erit male, nulli malo erit bene. Veniet, inquam, novissima dies, quando discernentur pii ab impiis, justi ab injustis, laudatores Dei a blasphematoribus Dei. Veniet et quando discernentur, ut nulli, sicut dictum est, bono sit male, et modo sic. Sed quod nunc est in occulto, tunc erit et hospites esse in hoc saeculo hoc tantum, quod ad uictum et uestitum opus est, nobis in itinere uitae istius reser
Abbreviated transcription (Latin):
nere uident᷑: Omnis enim homo qui alium in corpore ꝑ¬
sequit᷑: prius ipse in corde ꝑsecutionẽ sustinere cognoscit᷑:
Iãsi etiã illi quẽ ꝑsequit᷑ aliquid desubstantia sua tulerit
maiorẽ sibi ipse dispendiũ facit: quia nemohab& iniustũ
lucrũ sine iusto damp̃no: Vbilucrũ : & ibi damp̃nũ :
Lucrũ marcha: dampnũ in conscientia: Tulit uestẽ. ꝑdidit
fidem: Ad quirit pecuniã : & ꝑdit iustitiã: Sedhoc
homines idõ faciunt : quia diem nouissimũ ad tendere
nolunt: Sienm diem mortissuȩ cogitare uellent :
animũ suum ab omni cupiditate uel malicia cohiberent: Sed
quod modo nolunt salubrit̃ cogitare : necesse habent post ea
sine ullo remedio sustinere : Ueni& enĩ illis dies nouissima.
ueniet dies uiditii. quando eis nec pęnitentiã licebit agere
nec bonis operib se abȩtña morte poterunt redimere :
quia ꝑcutit᷑ etiã hac anim aduersione peccator. ut mori¬

Expanded text:
nere uidentur. omnis enim homo, qui alium in corpore pnere uidentur. omnis enim homo, qui alium in corpore persequitur, prius ipse in corde persecutionem sustinere cognoscitur. nam si etiam illi, quem persequitur, aliquid de substantia sua tulerit, maius sibi ipse dispendium facit, quia nemo habet iniustum lucrum sine iusto damno. ubi lucrum ibi damnum, lucrum in arca, damnum in corde. tulit uestem perdit fidem, adquirit pecuniam perdit iustitiam. sed hoc homines ideo faciunt, quia diem nouissimum adtendere nolunt. si enim diem mortis suae cogitare iugiter uellent, animum suum ab omni cupiditate uel malitia prohiberent. sed quod modo nolunt salubriter cogitare, necesine ullo remedio sustinere. Veniet enim illis dies novissima, veniet dies judicii, quando eis nec poenitentiam licebit agere, nec bonis operibus se ab aeterna morte poterunt redimere: quia percutitur etiam hac animadversione peccator, ut mori
Abbreviated transcription (Latin):
laudẽ in confessione ꝓmeruit: horũ in consumatione
complacuit: Quia incipientis uitae primordiis ipse
eis occasus initium gloriae dedit. qui presentis terminũ
imposuit : quos herodis impietas lactantes matrũ uberib
abstraxit : Qui iure dicunt᷑ martyrũ flores : quos in medio
frigore infidelitatis exortos: uelut primas erumpentes
ecclesiȩ gemmas quȩdã ꝑsecutionis pruina decoxit :
Et idõ dignũ est int̾fectis ꝓxp̃o infantib honoris impen¬
derecerimonias non doloris sacram̃tũ : dare uota non
lacrimas: quia ipsa illis fuit causa pęnȩ quȩ extitit
& coronȩ ⁊ ipsa odii causaquȩ premii : Parante aut̃
plenã. iam post uidȩoꝵ ꝑsecutionẽ & ad occidendum xp̃m
ꝓphanȩ plebis assensum. xp̃s ad gentes idolis deditas tran¬
sire dignatur : & iudȩam relinquens ignoranti scło co-¬
illos maiora supplicia sustinere quifaciunt : quã qui susti¬

Expanded text:
laudem in confessione promeruit: horum in consummatione laudem in confessione promeruit: horum in consummatione complacuit; quia incipientis vitae primordiis ipse eis occasus initium gloriae dedit, qui praesentis terminum imposuit. Quos Herodis impietas lactentes matrum uberibus abstraxit, qui jure dicuntur martyrum flores, quos in medio frigore infidelitatis exortos, velut primas erumpentes Ecclesiae gemmas quaedam persecutionis pruina decoxit. Et ideo dignum est interfectis pro Christo infantibus honores impendere; ceremonias, non dolores, sacramentis dare vota, non lacrymas: quia ipse illis fuit causa poenae, qui exstitit et coronae; ipse odii causa, qui praemii. Parante autemplenam. Jam post Judaeorum persecutionem et ad occidendum Christum profanae plebis assensum, Christus ad Gentes idolis deditas transire dignatur; et Judaeam relinquens, ignoranti saeculo coillos maiora supplicia sustinere, qui faciunt, quam ii, qui susti
Abbreviated transcription (Latin):
odie fr̃s karissimi. natalem illoꝵ colimꝰ infan
tum quos abherode crudelissimo rege int̃fectos
esse euangelii textus eloquitur: & idõ cum sum ma
exultationie gaudeat terra nr̃a: caelestium militũ
& tantoꝵ parens fecunda uirtutum Ecce prophanus
hostis nũ quã beatis pariulis tantũ prodesse potuis¬
set obsequio: Quantũ ꝓfuit odio Nã sicut sacratissima
presentis diei festa manifestant quantũ contra beatos
par uulos iniquitas abundauit : tantũ in eis gratia
benedictionis ef fulsit Beata es obethlehem t̾ra
iuda. quae herodis regis immanitatem in puerorũ
eaxtinctione ꝑpessaes: Quae sub uno tempore can¬
didatam plebem in bellis infantiae dõ offerre meruisti.
Digne tamen natalem illoꝵ colimis. quos beatius
aet̃ nȩ uitae mundus edidit: Quam quos materna¬
rum uiscerum partus effudit: Siquidem ante uitȩ
ꝑpetuae ad eptis̃ dignitatem : quam usurã presentis
acciperent: Alioꝵ quidem pretiosa mors martyrũ

Expanded text:
odie, fratres charissimi, Natalem illorum infantium colimus quos ab Herode crudelissimo rege interfectos esse, Evangelii textus eloquitur. Et ideo cum summa exsultatione gaudeat terra nostra, coelestium militum et tantarum parens fecunda virtutum. Ecce profanus hostis nunquam beatis parvulis tantum prodesse potuisset obsequio, quantum profuit odio. Nam sicut sacratissimum praesentis diei festum manifestat, quantum contra beatos parvulos iniquitas abundavit, tantum in eis gratia benedictionis effulsit. Beata es, o Bethlehem terra Juda, quae Herodis regis immanitatem in puerorum exstinctione perpessa es, quae sub uno tempore candidatam plebem imbellis infantiae Deo offerre meruisti. Digne tamen Natalem illorum colimus, quos beatius aeternae vitae mundus edidit, quam quos maternorum viscerum partus effudit: siquidem ante vitae perpetuae adepti sunt dignitatem, quam usum praesentis acceperint. Aliorum quidem pretiosa mors martyrum
Abbreviated transcription (Latin):
explicemus : Herodem inquit porro amarior in dies morb.
urgebat : supplicia cõmissi dudum sceleris expetens : Lento
namq igni extrinsecus insuꝑficie corporis urebat᷑ : intrin-¬
secus uero uastum condebat᷑ incendium : Auiditas in ex¬
plebilis semꝑ inerat cibi : nec tam̃ satiarium quã rabidis
incitata faucib ualebat ingluues : Intestina intrinsecus

Expanded text:
sic ait: Herodem porro amarior in dies morbus urgebat supplicia commissi. dudum sceleris expetens. Lento namque igne extrinsecus in superficie urebatur, intrinsecus vero vastum condebatur incendium. Aviditas inexplebilis semper inerat cibi, nec tamen saciari umquam rabidis incitata faucibus valebat ingluvies. Intestina intrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
& uita mutata: & nobis cęli enarrauerunt głam
dei & nos a dxp̃m ad orandũ fulgens ex eu angelio ueritas.
tamquã decelo stante stella ꝑduxit. Et nos ꝓphetiã ingente
udaica celebratã tãꝗ inditiũ uidȩoꝵ non nobiscũ ꝑgentiũ
fideli aure ꝑcipimus & nos & regẽ & sacerdotẽ & ꝓnobis
mortuũ xp̃m agnoscentes atq. laudantes tã inauro &
thure && merra honorabimꝰ: Suꝑest ut eũ euangeliz antes

Expanded text:
 vita mutata est. Et nobis coeli enarraverunt gloriam  vita mutata est. Et nobis coeli enarraverunt gloriam Dei ; et nos ad Christum adorandum fulgens ex Evangelio veritas, tanquam de coelo stella, perduxit; et nos prophetiam in gente Judaica celebratam, tanquam indicium Judaeorum non nobiscum pergentium, fideli aure percepimus; et nos regem et sacerdotem et pro nobis mortuum Christum agnoscentes atque laudantes, tanquam in auro et thure et myrrha honoravimus: superest ut eum evangelizantes
Abbreviated transcription (Latin):
nonfecit intentũ quid sibi uelit magoꝵ inquisitio ubi xp̃s
nasceretur iudei descriptura responderunt & ipsi cũeis non ado¬
rauerunt. Nonnehoc uidem etiã nunc quando ex ipsis sacram̃tis
quib eoꝵ duritia subdit᷑ nihil aliul quã xp̃s inquẽ nolunt
credere osftendit᷑ : Nonne & quando occidunt ouem & pascha
manducant gentib xp̃m demonstrant. quemcũ eis ipsi non
adorant: Nam illud qualeest quod sepe detestimonus ꝓphe
illa conscriptasint: non adhuc futura sed facta adiudaeoꝵ
codices ꝓ uocamus. ut animos dubitantiũ confirmemꝰ: Nonne
enĩ tunc uidei xp̃m ostendunt gentibus. quẽ nolunt adorare
nos hereditas xp̃i. usq ad terminos t̃rȩ c ꝓpt quos cȩcitas exparte
sorio : nunc ꝓpt̃ sublimandos sedo& incelo. Sicenĩ annunciemꝰ¬
eũ i hac tra : in hacregione carnis nrãe : ut non quauenimus
redeamus nec prioris nr̃ȩ conuersationis uestigia repetamꝰ
Hoc est enĩ quod & illimagi non qua uenerant redierunt : uia

Expanded text:
ntum, quid sibi velit quod Magorum inquisitioni, ubi Christus nasceretur, Judaei de Scriptura responderunt, et ipsi cum eis non adoraverunt? Nonne hoc videmus etiam nunc, quando ex ipsis sacramentis, quibus eorum duritia subditur, nihil aliud quam Christus, in quem nolunt credere, ostenditur? Nonne et quando occidunt ovem et Pascha manducant , gentibus Christum demonstrant, quem cum eis ipsi non adorant? Nam illud quale est, quod saepe de testimoniis prophetilla conscripta sint, non adhuc futura, sed facta, ad Judaeorum codices provocamus, ut animos dubitantium confirmemus? Nonne etiam tunc Judaei Christum ostendunt Gentibus, quem nolunt adorare nos haereditas Christi usque ad terminos terrae, propter quos caecitas ex parte sorio, nunc propter sublimandos sedet in coelo; sic eum annuntiemus in hac terra, in hac regione carnis nostrae, ut non qua venimus redeamus, nec prioris nostrae conversationis vestigia repetamus. Hoc est enim quod et illi Magi non qua venerant redierunt. Via
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a qua ds̃ delec tat᷑ in nouissimis temporib: qm̃ in pͥmo
scło p̃ceptũ est: crescite & multiplicamini & replete
terrã . Et cum impleta est nunc p̃cipit᷑. ut qui habent uxoes
aliis uerbis. Qui non potest capere & seipsum castrare noluꝰ¬
erit : regnũ cȩloꝵ non possidebit : Et nos itaq oport&
circũcidi : nan in carne sed inspũ : Et p̃putiũ nrm. id est uitiũ
omne a nobis excidi ut simus scĩ & in maculati in medio.
nationis prauȩ & ꝓuersȩ : Int̃quos luceamus sicut lumi¬
naria inmundo uerbũ uitȩ continentes : Xp̃sautem¬

Expanded text:
in novissimis temporibus? Quoniam in primo seculo preceptum est: Crescite et multiplicamini et replete terram. Et cum impleta est, et nunc precipitur ut qui habent uxores aliis verbis: Qui non potest capere et se ipsum castrare noluerit, regnum celorum non possidebit. Et nos itaque oportet circumcidi, non in carne, sed in spiritu, et preputium nostrum, id est vitium omne, a nobis abscidi, ut simus sancti et immaculati in medio nationis prave et perverse, inter quos luceamus sicut luminaria in mundum, verbum vite continentes». Apost
Abbreviated transcription (Latin):
cercissima ratione . quia ꝓpt̃ dm̃ possumꝰ quidẽ sed nolumꝰ
iuriam faciat. sinos etiam in faciem maledicat nec respondere
aliquid asperum nondicã uaem reddere ausisumus: Iuare hoc :
ne ab illa ꝑsona potente: adhuc maiora quã ꝑtulimꝰ patiamur :
xp̃i amor : Siergo potens ꝑsona contranos sȩuiat : tacemus
Q nihil dicere ausisumus : Siuero ȩqualis aut forte inferior
uelleuem nobis contumeliam fecerit : quasi fera bestia sine
ulla patientia acsine aliqua dei contemplatione consurgimꝰ
& aut in presenti nr̃am iniuriã iundicamꝰ. aut certe ad maior ẽ

Expanded text:
certissima ratione, quia propter Deum possumus quidem, sed nolumus certissima ratione, quia propter Deum possumus quidem, sed nolumus iuriam faciat, si etiam nos in faciem male dicat, nec respondere aliquid asperum, non dicam uicem reddere ausi sumus. quare hoc? ne ab illa persona potente adhuc maiora quam pertulimus patiamur.  Christi amor. si ergo potens persona contra nos saeuiat, tacemus et nihil dicere ausi sumus, si uero aut aequalis aut forte inferior uel leuem contumeliam fecerit, quasi fera bestia sine ulla patientia ac sine aliqua dei contemplatione consurgimus et aut in praesenti iniuriam nostram uindicamus aut certe ad maiore
Abbreviated transcription (Latin):
tare : non tim̃ tes qđ scriptũ est : qui manducat & bibit indig¬
ne iudiciũ sibi manducat & bibit : sed dicit aliquis. Gran¬
dis laborest inimicos diligere : ꝓꝑsecutorib. supplicare:
Hec nos negamꝰ fr̃s: Nãcũ paruus quidem labor est in hoc scło
sed grande erit p̃miũ infut᷑o : Peramorẽ enĩ hominis in imici:
efficieris amicus dei : Immo non solũ amicus. sed etiã filiꝰ :
sicut ipse dñs dixit: Diligite inimicos ur̃os bene facite
his quiuos oderunt: ut sitis filii patris uestri qui incȩlis est :
Site aliquis homo diues in hoc scło uellet adoptiuũ filium fa¬
cere quo modo seruires. quas ei dignitates. etiã seruoꝵ eiuis
quȩ seruitia durissima & aliquoties etiam t̃pissima susti¬
neres conuitia. ut ad caducã & fragilẽ hereditatẽ illiꝰ
ꝑuenires : Quodergo alius sustin& propt̃ sabstantiam
trenã : tu sustine propt̃ uitã aet̃nam : Conuincim᷑ enĩ

Expanded text:
tare, non timentes, quod scriptum est: Qui manducat et bibit indigtare, non timentes, quod scriptum est: Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Sed dicit 205 aliquis: grandis labor est inimicos diligere, pro persecutoribus supplicare. Nec nos negamus, fratres, non parvus quidem labor est in hoc saeculo, sed grande erit praemium in futuro; per amorem enim unius hominis inimici efficieris amicus Dei, imo non solum amicus, sed etiam filius, sicut ipse Dominus dixit, Diligite inimicos vestros, benefacite his qui vos oderunt; ut sitis filii Patris vestri, qui in coelis est . Si te aliquis homo dives in hoc saeculo vellet adoptivum filium facere, quomodo servires, quas indignitates etiam servorum ejus, quae servitia durissima, et aliquoties etiam turpissima sustineres convicia, ut ad caducam et fragilem haereditatem ipsius pervenires? Quod ergo alius sustinet propter substantiam terrenam, tu sustine propter vitam aeternam. Convincimur enim
Abbreviated transcription (Latin):
rem etiam beatus ioħs confirmat dicens. Om̃is enĩ qui non
diligit fratrẽ suũ man& in morte Et iterũ qui fratrẽ suũ
odit homicida est. Hoc loco fratrẽ: omnẽ hominẽ oport&
intelliͥgi Oñs enĩ inxp̃o fratressumus. Nemo enĩ sine ca¬
ritate : deuirginitate p̃sumat. Nemo dehelemosinis. Nemo
de ieiunus nemo deorationib confidat: quia quã diu
inimicitiã incor de tenuerit : neq istis neq aliis quib lib&
bonis operib placare sibi dnm poterit : Sed siuult habere
nonme: sed ipsum dñmnsuum : Sioffers inquit munus tuũ
ad altare & ibi recordatꝰ fueris quia frat̃tuus hab&& aliqͥd
aduersumte : relinq munus tuũ ad altare & uade prius re¬
conciliari fratrituo : & tunc ueniens offer munus tuũ: At
nos pugnas habentes in trinsecus & dolos incorde uersantes
quasi quibonã conscientiã habeamꝰ p̃sumimꝰ accedere ad al¬

Expanded text:
rem etiam beatus Joannes confirmat, dicens: Omnis qui non rem etiam beatus Joannes confirmat, dicens: Omnis qui non diligit fratrem suum, manet in morte. Et iterum: Qui fratrem suum odit, homicida est. hoc loco fratrem omnem hominem oportet intellegi. omnes enim in Christo fratres sumus. nemo ergo sine caritate praesumat de uirginitate, nemo de elimosynis, nemo de ieiuniis, nemo de orationibus confidat, quia, quamdiu inimicitiam in corde tenuerit, neque istis neque aliis quibuslibet bonis operibus placare sibi deum poterit. sed si uult propitinon me, sed ipsum dominum suum: si offers, inquit, munus tuum ad altare et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid aduersum te, relinque ibi munus tuum aconciliari fratri tuo, et tunc veniens offeres munus tuum . At nos pugnas habemus intrinsecus, et dolos in corde versantes, quasi bonam conscientiam habeamus, praesumimus accedere ad al
Abbreviated transcription (Latin):
martoris cantatẽ : Diligamus nos hoc animo in ȩccła
fr̃s nr̃os quo ille tunc dilexit in imicos : Sed quod peiꝰ est
fidem integra custo dimus : Seddicit aliquis: Nonpossum di¬
ligere inimicũ meũ: quẽ catidie uelut hostem patior crude¬
lissimum: Oquicũq ille es ad tendis quid tibi fecerit homo:
& non consideras quid tu feceris deo : Cũ enĩ tumultũ graui-¬
ora indeo peccata cõmiseris quare nondimittis homini pa-¬
rũ. ut tibi ds̃ dignet᷑ dimittere multũ: Recole quid tibi
in euangelio ueritas ipsa ꝓmiserit : & quã tibi quo dã modo
cũ deigratia in potestate nr̃a positum est q̃ualit̃ ad ño uidicem᷑:
Siinquit dimiseritis dimittet᷑ uobis: Iãsepe dixifr̃s & frequenꝰ¬
totũ ꝑdit: quia ñ mentit᷑ paulus apłs dicens: Sidedero
om̃s facultates meas incibos pauperũ & sttradidero corpus
meũ ut ardeat. caritatẽ aut̃ ñ habuero: nihilmͥ ꝓdest: Quã

Expanded text:
martyris caritatem. diligamus hoc animo in ecclesimartyris caritatem. diligamus hoc animo in ecclesia fratres nostros, quo ille tunc dilexit inimicos. sed quod peius estidem fidem integram custodimus. sed dicit aliquis: non possum diligere inimicum meum, quem cotidie patior uelut hostem crudelissimum. o quicumque ille es, adtendis, quid tibi fecerit homo, et non consideras, quid tu feceris deo. cum enim tu multo grauiora in deo peccata commiseris, quare non dimittas homini paruum, ut tibi deus dignetur dimittere totum. Recole, quid tibi in euangelio ueritas ipsa promiserit et quam tibi quodam modo cum Dei gratia in potestate nostra positum est, qualiter a Domino judicemur. Si, inquit, dimiseritis, dimittetur vobis. Jam saepe dixi, fratres, et frequentotum perdit, quia non mentitur Paulus apostolus dicens: Si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, et si tradidero corpus meam, ut ardeam, caritatem autem non habuero, nihil mihi prodest . Quam
Abbreviated transcription (Latin):
rio : cõplens illud qđ beatus ꝓpheta inpsalmo quilece᷑
dixit: Quid recribuã dñõ ꝓomnib quȩ retribuit in.
Retribuere enim: primus uoluit stephanus martyr
pati: hanc ille primus reddidit saluatori Post haec
subiecit scriptura sca: &ait. Positis inquit genibus
clamauit dicens: Drẽ nestatuas illis hoc peccatum:
Uidete dilectissimi affectum beati uiri. uidete mag
ruiNia quando alius obliuisci poterat etia carissimos
suos ille dño comuendabat iNi micos:
Quid enĩ dicebat cũ lapidaretur: dnẽ ne statuas illis
hoc pecratum: Plus itaq tunc illoꝵ dolȩbat peccata:
quã sua uulnera: plus illor⁊ impietatẽ: quã suã mortẽ:
& rate plus: In ilorum quippe impietate erart
multaquȩ plangi: in illius aut̃ morte nonerat
huius aut̃ mortẽ uita perpetua Imite mur aut̃
inalis̃ dilectis simi fr̃i tanti magistri fide. tampclari

Expanded text:
rio conplens illud, quod beatus propheta in psalmo, qui lectus est, rio conplens illud, quod beatus propheta in psalmo, qui lectus est, dixit: quid retribuam domino pro omnibus, quae retribuit mihi? retribuere enim primus uoluit Stephanus martyrpati, hanc ille primus reddidit saluatori. Post haec subiecit scriptura sacra et ait: positis genibus clamauit dicens: domine, ne statuas illis hoc in peccatum. uidete, dilectissimi fratres, affectum beati uiri, uidete magnruina, quando alius obliuisci poterat etiam carissimos suos, ille domino commendabat inimicos. quid enim dicebat, cum lapidaretur? domine, ne statuas illis hoc in peccatum. plus enim tunc illorum dolebat peccata quam sua uulnera, plus illorum impietatem quam suam mortem. et recte plus. in illorum quippe impietate erant multa, quae debent plangi, in illius autem morte non eranhuius autem mortem uita perpetua. imitemur ergo in aliquo, dilectissimi fratres, tanti magistri fidem, tam praeclari
Abbreviated transcription (Latin):
ectio actuum apłoꝵ que nobis hodie lec taest
dilectis simi fr̃s cũ plurimũ habeat in ipsa specie ad mira¬
tionis : non minꝰ tam̃ continet in misterio dignitatis:
honorem dño uider& ur sise potiꝰ dei quã hominis filium
uidere dixisset : Sed certa ratio postulabat. ut hocita &
ostenderet᷑ in celo : & p̃dicaret᷑ inmundo: Omne enim iu
teram dĩpatris stare memorauit: ut ad confundendam
iudȩoꝵ incredulitatẽ illimartyri ostender& incęlo: qui
aꝑfidis negabat᷑ inmundo: Et illi testimonium cȩlestis
ueritas dar& : cui fidem t̾rena impietas derogaret:
Unde lic& iuxta psalmũ quilectus est. p̃eiosa sit in conspectu
diũ mors scoꝵ enus. Siquid tamen distare inter marto.¬
stephanus diaconus ab apłis ordinatus sit: A postolos ipsos
beata ac triũphali morte precessit. Acsic quierat ini¬
ferior ordine. primus factus est passioNe
& qui erat discipulus gradu. magist̃ coepit esse marty.¬

Expanded text:
ectio Actuum apostolorum quae nobis hodie lecta est, dilectissimi fratres, cum plurimum habeat in ipsa specie admirationis, non minus tamen continet in mysterio dignitatis: honoris domino uideretur, si se dei potius quam hominis filium uidere dixisset? sed certa ratio postulabat, ut hoc ita et ostenderetur in caelo et praedicaretur in mundo. omne enim Iudteram dei patris stare memorauit, ut ad confundendam Iudaeorum incredulitatem ille martyri ostenderetur in caelo, qui a perfidis negabatur in mundo, et illi testimonium caelestis ueritas daret, cui fidem terrena impietas derogaret, unde, licet iuxta psalmum, qui lectus est, pretiosa sit in conspectu domini mors sanctorum eius, si quid tamen distare inter martyStephanus diaconus ab apostolis ordinatus sit, apostolos ipsos beata ac triumphali morte praecessit. ac sic qui erat inferior ordine, primus factus est in passione et, qui erat discipulus gradu, magister coepit esse marty
Abbreviated transcription (Latin):
catorum. Qui etiam mistis halendis stultis hominibus
luxuriose ludentib aliquam humanitatem impenderit:
peccatis eorum participem se . eẽ. non dubit&: Namqui de
salute animȩ suae felicit̾ cogitat. magis deillis dolere debet
uł flere : quã cum illis uł de illis ad infelicem risum suũ animũ
relaxare : Vos uero fr̃s quidõ propitio cotidie clamare consue¬
uistis. Oculi mei semꝑ ad dñm. Et iterum. Adte leuaui
oculos meos quihabitas in caelis : non oportet ut oculi ur̃i qui
as sidue in eccła uigilantes. adõscificant᷑ : uidendo luxuriã
stultoꝵ hominũ polluantur. Magis dedignari debecis atq
despicere oꝑa diaboli: ut in nobis integre ꝑmaneat caritas xp̃i
Clamate ergo cum ꝓpħa dicentes. Auerte oculos meos: neui¬
deant uanitatẽ. Timentes illud quodait apłs. Non potestis
ricordia qđ ita ꝑurãm castigationẽ illoꝵ stultitia corri¬

Expanded text:
catorum . Qui etiam in istis calendis stultis hominibus catorum . Qui etiam in istis calendis stultis hominibus luxuriose ludentibus aliquam humanitatem impenderit, peccati eorum participem se esse non dubitet. Nam qui de salute animae suae feliciter cogitat, magis de illis dolere debet vel flere, quam cum illis vel de illis ad infelicem risum suum animum relaxare. Vos vero, fratres, qui Deo propitio quotidie clamare consuevistis, Oculi mei semper ad Dominum ; et iterum, Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelis : non oportet ut oculi vestri, qui assidue in ecclesia vigilantes ad Deum sanctificantur, videndo luxuriam stultorum hominum, polluantur. Magis dedignari debetis atque despicere opera diaboli; ut in vobis integra permaneat charitas Christi. Clamate ergo cum propheta, dicentes, Averte oculos meos, ne videant vanitatem : timentes illud quod ait Apostolus, Non potestiram castigationem illorum stultitia corri
Abbreviated transcription (Latin):
familus remouete. Et hoc p̃cipite ut sic hł istas colunt
quomodo alioꝵ mensium colere solent. Quienim aliquid
depaganoꝵ consuetudine in istis dieb obseruare uoluerint :
timendum est ne eis nomen xp̃ianum ꝓdesse non possit. &¬
ideo scĩ antiꝰqui patres considerantes maximã partem dieb
istis gulȩ uelluxuriȩ deseruire ebrietatibus & sacrilegis
saltationib: in sanire : statuerunt in uniuersum mundum
ut ꝑ omnes eccłas publicum in diceretur ieiunium. ut ag¬
noscerent miseri homines intantũ se malefacere ut ꝓ illoꝵ
titiam miserorum hominum lugeamus. ut uł sic intelligant
Neque enim desperandũ . ẽ. qđ illos ds̃ possit ur̃a oratione uł
castigatione corrigere : quiꝑ apłm suum in effabili pietate
pro misit dicens. Quiconuerti fecerit peccatorẽ aberrore iuȩ
suae : saluabit eius de morte & operit multitudinem pec¬

Expanded text:
familiis removeri: et hoc praecipite, ut sic calendas istas colant, familiis removeri: et hoc praecipite, ut sic calendas istas colant, quomodo aliorum mensium colere solent. Qui enim aliquid de Paganorum consuetudine in istis diebus observare voluerint, timendum est ne eis nomen christianum prodesse non possit. ideo sancti antiqui patres nostri considerantes maximam partem hominum diebus istis gulae vel luxuriae deservire, et ebrietatibus et sacrilegis saltationibus insanire, statuerunt in universum mundum, ut per omnes Ecclesias publicum indiceretur jejunium. Ut agnoscerent miseri homines in tantum se male facere, ut pro illorum titiam miserorum hominum lugeamus, ut vel sic intelligant Neque enim desperandum est, quod illos Deus possit nostra oratione vel castigatione corrigere, qui per apostolum suum ineffabili pietate promisit dicens, Qui converti fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvabit animam ejus a morte, et operiet multitudinem pec
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilegio stultos homines reuocaete : & ut ad integrũ uos diuinȩ
miscđiȩ consecretis etiã illas alias obseruationes uelut diab&i
uenena respuite. Quas quod peius est plures inpopulo xp̃iano
obseruare non erubescunt: Sunt enĩ qui beł ianuarias ita¬
auguriis obseruant : ut focũ dedomosua uel aliud qđ cũq
beneficium cuicũq petenti non tribuant: Di abolicas etiam
strenas. & ab aliis accipiunt : & ipsi aliis tradunt. Aliqui
etiam rustici. mensulas in ista nocte quae p̃teriit plenas
multis rebus quȩ ad manducandum sunt necessariȩ cõpones¬
tes. tota nocte sic compositas uolunt esse. credentes quod hoc
illis hcalendȩ ianuariȩ prestare possent: ut ꝑtotũ annũ con¬
uiuia illoꝵ intali abundantia ꝑseuerent: Et quia sic scrip¬
tũ est modicũ fermentũ totã massam corrumpit: etiã ista uel
alia his similia quȩ longum est dicere quȩ ab imperitis aut
parua aut nulla peccata esse creduntur : aur̃is ordinate

Expanded text:
sacrilegio stultos homines removete. Et ut ad integrum vos divinae misericordiae consecretis, etiam illas alias observationes, velut diaboli venena respuite, quas, quod pejus est, plures in populo christiano observare non erubescunt. Sunt enim qui calendis januariis auguria observant, ut focum de domo sua, vel aliud quodcumque beneficium, cuicumque petenti non tribuant. Diabolicas etiam strenas, et ab aliis accipiunt, et ipsi aliis tradunt. Aliqui etiam rustici, mensulas in ista nocte quae praeteriit, plenas multis rebus, quae ad manducandum sunt necessariae, componentes, tota nocte sic compositas esse volunt, credentes quod hoc illis calendae januariae praestare possint, ut per totum annum convivia illorum in tali abundantia perseverent. Et quia, sicut scriptum est, Modicum fermentum totam massam corrumpit , etiam ista, et alia his similia, quae longum est dicere, quae ab imperitis aut parva, aut nulla peccata creduntur; a vestris ordinate
Abbreviated transcription (Latin):
potuit: Intumescunt ubera uirginis: & in tacta manent
genitalia matris. Utiq corrumpi non potuit : quȩ inte¬
gritatẽ genuit. Magnũ meritum magnũ donum:
magna gratia. Ancilla peperit dm̃ ereatura pe¬
perit creatorem filia peperit patrẽ filia diuinitatis
mat̃ humanitatis quia uerbum caro factum est & habi¬
tauit in nobis. quicum patre & spũ sco uiuit & regnat

Expanded text:
potuit. Intumescunt ubera virginis, et intacta manent potuit. Intumescunt ubera virginis, et intacta manent genitalia matris. Utrique corrumpi non potuit quae integritatem genuit. Magnum meritum, magnum donum, magna gratia. Ancilla peperit Dominum, creatura peperit creatorem, filia peperit patrem; filia divinitatis, mater humanitatis. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . EJUSDEM SER
Abbreviated transcription (Latin):
retice. Anima tua impia infidelis & tenebrosa : quȩ
ista sibi confingit credens spiritib erroris Vbiest anima¬
ab operesuo: Sunt etiam quidicant quia scã maria
habuerit filios ex ioseph post partum dñi : quod nefas est
credere. His breuit̃ respondemus. Genitalia ex qͥb
sed etiam scribuntur. Sc̃s enim iob sic dicit dedie
natiuitatis suȩ : quare non conclusit portas uentris
matris meae. neme pareret : lam uidete fr̃s. quomodo
porta ꝑquam ingressus est dñs: semꝑ fuerit clausa.
portȩ scũ aru exterioris quȩ respiciebat adorientẽ ÷
&haec erat clausa. Et dixit dñs adme. Porta haec¬
quã uides clausa erit & non aperiet᷑. uir non tran¬
erit clausa. Ecce ubi euident̃ ostendit nobis quia scã ma¬
ria semꝑ uirgo fuerit uirgo ꝑmanserit. uirgo ante
partum uirgo in partu: uirgo post partũ. Concepit
& uirgo est: generat & uirgo est. lactat & uirgo est
Maria scã heretice mater esse potuit: mulier esse non

Expanded text:
Anima tua impia, anima infidelis et tenebrosa, quae ista sibi confingit, attendens spiritibus erroris, ubi est? Nunab opere suo? Sunt etiam qui dicunt quia sancta Maria habuerit filios ex Joseph post partum Domini, quod nefas est dici. His breviter respondemus. Genitalia ex qui bus sed etiam scribitur. Sanctus enim Job sic dicit de die nativitatis suae: Qui non conclusit, inquit, portas ventris matris meae, ne me pareret . Jam videte, fratres, quomodo porta per quam ingressus est Dominus, semper fuerit clausa. portae sanctuarii exterioris, quae respicit ad orientem, et haec erat clausa; et dixit Dominus ad me: porta quam vides, clausa erit, et non aperietur, et vir non tranerit clausa . Ecce ubi evidenter ostendit nobis quia sancta Maria semper virgo fuerit, virgo permanserit, virgo ante partum, virgo post partum; concepit et virgo est, generat et virgo est, lactat et virgo estMaria sancta, haeretice, mater esse potuit, mulier esse non