comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
immiitunt. diabolũ. & ita exdudunt xp̃m. Siqͥd enĩ dixeris contͣ fidẽ. intrat pu¬
tredo de ueneno serpentis. & nascunt᷑. uermes m̃dacioꝵ. & nichil integrũ remanet
Ildoq sicut patrib nr̃is adũsus leonẽ opꝰ erat patientia. sic nob̃ adũsꝰ draconẽ
uigilantia: Gunc enĩ cogebat. ñc̃ docet: t̃c ingerebat uiolentias. ñc insidias: ui¬
debat᷑ t̃c̃ fremens. ñc lubricꝰ & oberrans difficile uidet᷑. Ido timet apłs. ne sicuit
ꝑ serpentẽ seducta ẽ eua. ita ꝑ hereticos corrũpat᷑ ȩccłia uirginitate fidi quã
gestat in conde. Nodo gͦ anima uirginitatẽ tuã serua. postea fecundanda in
amplexu sponsi tui. Sepite gͦ ut sc̃ͥptum ẽ aures ur̃as spinis. adhuc enĩ musitã
serpens & ñ tacet. qͥa qͦd gestũ est in illo paradiso. hoc gerit᷑ in ȩccłia. Nemo gͦ uos
seducat ab isto paradiso eccłiȩ. sufficiat qͦd illic lapsi sumꝰ. uel exꝑti corrigamtir.

Expanded text:
immittunt diabolum, et ita excludunt Christum. Si quid enim dixeris contra fidem, intrat putredo de veneno serpentis, et nascuntur vermes mendaciorum, et nihil integrum remanet. Ideoque sicut patribus nostris adversus leonem opus erat patientia, sic nobis adversus draconem vigilantia. Tunc enim cogebat, nunc docet. Tunc ingerebat violentias, nunc insidias. Videbatur tunc fremens, nunc lubricus et oberrans difficile videtur. Ideo timet Apostolus ne, sicut per serpentem seducta est Eva, ita per haereticos corrumpatur Ecclesia a virginitate fidei quam gestat in corde. Modo ergo anima virginitatem tuam serva, postea fecundanda in amplexu sponsi tui. Sepite ergo, ut scriptum est, aures vestras spinis . Adhuc enim mussitat serpens et non tacet. Quod gestum est in illo paradiso, hoc geritur in Ecclesia. Nemo igitur vos seducat ab isto paradiso Ecclesiae. Sufficiat quod illic lapsi sumus, vel experti corrigamur.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc apparet quia peratũ ẽ udiciũ habere. contͣ aliquẽ. S ne excu¬
ses qđ iuste. hoc agis. quia pateris inuiriã quã udicũ sententia. uis
a te remoueri: occurrit & ait. Quare ñ magis inuiriã id ẽ aptam
iuolentiã. accipitisꝰ quare ñ magis fraudem occultã patiminiꝰ Qͣsi

Expanded text:
hoc apparet, quia peccatum est judicium habere contra aliquem. Sed ne excuhoc apparet, quia peccatum est judicium habere contra aliquem. Sed ne excuses quod juste hoc agis, quia pateris injuriam quam judicii sententia vis a te removeri, occurrit et ait: Quare non magis injuriam, id est apertam violentiam, accipitis? Quare non magis occultam fraudem patimini.
Abbreviated transcription (Latin):
tem sp̃ualib donis ditati sunt. terrenis ñ debent negocũs implicari. ut
dum non cogunt᷑. inferiora bona disponere
ualeant bo¬
nis suꝑiorib deseruire. S tam̃ curandũ magnoꝑe est. ut hĩi qui
donis sp̃ualibꝰ emicant. nequaqͣ ꝓximoꝵ infirmantiũ negocia funditꝰ
deserant: s hȩc aluis quibꝰ dignum ẽ tractanda cõmittant: uel ꝑ se ge¬
rant. Sic ñ est. Redit ad aliud qđ supͣ redarguit. scił qđ ad infide¬
les iudices ibant. Quasi. Non debetis iudicari apud infideles. qͥa. sic
non est int̃ uos qͥsquam sap̾iens. ⁊ cet̾a: usq apud infideles. Quasi. Est
minauerat. sapientes postea uocat. cum ait. sic ñ ẽ int̃ uos sapiens.
ur̃a. repetitis ñ simplicit̃. iam quidẽ om̃ino delictũ ẽ in uob̃. id est ex
hoc solo delictum est in uob̃. scł qđ iudicia de huiꝰmodi habetis int̃
uos int̃ quos ñ decet: peccatũ ẽ enĩ litigare. cum pax ẽe debeat. Ex

Expanded text:
tem spiritualibus donis ditati sunt, terrenis non debent negotiis implicari, ut dum non coguntur inferiora bona disponere, valeant bonis superioribus deservire. Sed curandum magnopere est ut hi qui donis spiritualibus emicant nequaquam proximorum infirmantium negotia funditus deserant; sed haec aliis quibus dignum est tractanda committant vel per se gerant. Sic non est. Redit ad illud quod supra redarguit, scilicet quod ad infideles judices ibant. Quasi dicat: Non debetis judicari apud infideles. Quia sic non est inter vos quisquam sapiens, etc., usque apud infideles. Quasi dicat: Est minaverat, sapientes postea vocat, cum ait, sic non est inter vos. VERS. vestra repetitis non simpliciter. Jam quidem omnino delictum est in vobis, id est ex hoc solo delictum est in vobis, scilicet quia judicia hujusmodi habetis inter vos, inter quos non decet. Peccatum enim est litigare 80 cum pax esse debeat. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
numerꝰ filioꝵ isrł tamꝗͣ harena maris.
id ẽ licet sint innumerabiles filii isrł. ta¬
men solũm᷑ reliquiȩ salue fient. Ecce
sic dr salus uideoꝵ. ut maior pars sit
excecata. Uel harenȩ cõparat ꝓpt̃ sterili¬

Expanded text:
numerus filiorum Israel tanquam arena maris, id est licet sint innumerabiles filii Israel. Tamen, solummodo, reliquiae salvae fient. Ecce sic dicitur salus Judaeorum, ut major pars sit excaecata. Vel arenae comparat propter sterili
Abbreviated transcription (Latin):
fectionẽ ducit. & abbreuians qͥa om̃ia
legalia in uno xp̃o abbreuiat. ut com¬
pendio fidi ꝑ grãm saluet. ñ ꝑ innume¬
ras obseruantias quibꝰ ille ppłs seruilit̃ Idẽñ
p̃mebatur. Hicet & hoc ũbũ abbreuiet.
tam̃ equũ ẽ pͥori ũbo legis. Unde sub¬
dit. Abbrruians dico in ẽquitate. ut scł¬
nil desit ad iusticiã de om̃ibꝰ figuratuus.
Uel idõ dr abbreuians in eqͥtate. qͥa. quȩ¬

Expanded text:
erfectionem ducit; et abbrevians, quia omnia legalia in uno Christo abbreviavit, ut compendio fidei per gratiam salvet, non per innumeras observantias, quibus ille populus serviliter premebatur, et hoc licet verbis abbreviet, tamen aequum est priori verbo legis unde subdit, abbrevians, dico, in aequitate, ut nil desit ad justitiam de omnibus figurativis. Vel ideo dicitur, abbrevians in aequitate, quia qu
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dicendo pͥmum. ostendit qđ pͥmum malũ dissensio est. unde cetera
oriuntur: ubi enĩ dissensio est. nichil rectum est. Audio scissuras ẽẽ int̃
uos. & etiam credo ẽẽ ex parte. id est in quibꝰdam ur̃m. qd ñ est utile
bonis. Nam oportet id ẽ utile ẽ etiam hereses ẽẽ. sicut erant in hiis
qui dubitabant. de. resurrectione. Scissure autẽ erant. ꝓ donis sp̃ualibꝰ
Uidens eiũ diabolus templa demonũ deseri. & in nom̃ liberantis me¬
diatoris currere genꝰ humanũ. mouit hereticos qui sub uocabulo xp̃i¬
ano doctrine resisterent xp̃ianȩ. Qui enim in ȩcł̃ia xp̃i morbidum

Expanded text:
 dicendo, primum, ostendit quod primum malum dissensio est, unde caetera oriuntur. Ubi enim dissensio est, nihil rectum est, audio scissuras esse inter vos; et, id est etiam credo, esse ex parte, id est in quibusdam vestrum, quod non est inutile bonis. Nam oportet, id est utile est etiam haereses esse, sicut erant in his qui dubitabant de resurrectione; scissurae autem erant pro donis spiritualibus. Videns enim diabolus templa daemonum deseri, et in nomen liberantis Mediatoris currere genus humanum, movit haereticos qui sub vocabulo Christiano doctrinae resisterent Christianae. Qui enim in Ecclesia Christi morbidum
Abbreviated transcription (Latin):
nebantur: ꝓpħica. doctrina. fuit necessaria. quȩ
rediuuta ppłi peccata. supplicioꝵ denunciatione
cõpesceret. atq eundem ppłm bonoꝵ repmissionibꝰ
ad. obediendũ ac seruiendũ dõ uiuenti cõmone. Haĩmo

Expanded text:
nebantur, prophetica doctrina fuit necessaria, quae rediviva populi peccata suppliciorum denuntiatione compesceret, atque eumdem populum bonorum repromissionibus ab obediendum ac serviendum Domino viventi commoneret, ita
Abbreviated transcription (Latin):
rauit. id. ẽ ad p̃mia ꝓmissa elegit. qͦs
p̃sciuit fieri conformes unaginis filii eiꝰ.
ut scił portemꝰ imaginẽ celestis id ẽ xp̃i.
se donaturũ ẽẽ p̃sciuit. & in sua p̃scien¬
tia. p̃parauit. Scĩendũ uͦ ẽ. quia p̃para¬
uit ds & malis ignẽ et̃num. illis utiq qͥs
iuste p̃parauit ad luendͥa. supplicia. nec
tam̃ p̃parauit ad facienda peccata. Prepa¬
rauit enĩ ds̃ qͦd diuina. equitas redderet.
ñ qͦd humana. iniquitas admitterer. Non
enĩ sic p̃parauit scõs ad iusticiã ꝑcipien¬
dam. sicut p̃parauit iniqͦs ad iusticiam
amittendã: qͥa. pͣuitatis p̃parator nunqͣ
fuit. Hec gͥ regula. inconcusse tenenda ẽ
peccatores in peccatis p̃scitos ẽẽ ñ p̃para.¬
tos. penã autẽ. ẽe p̃paratã.. scd̾m qđ p̃sci
ti st̃. Sequit᷑. Ut sit ipse. Quasi dicat.
Conformes: ita. tam̃ ut in multis fr̃ib
id ẽ uit̃ multos frẽs ipse sit pͥmogenitꝰ.
id c̃ iure. hereditatẽ. patͥs obtinens &

Expanded text:
elegit quos praescivit fieri conformes imaginis Filii ejus, ut scilicet portemus imaginem coelestis, id est Christi, se donaturum esse praescivit, et in sua praescientia praeparavit. Sciendum vero quia praeparavit Djuste praeparavit ad luenda supplicia, nec tamen praeparavit ad facienda peccata. Praeparavit enim Deus quod divina aequitas redderet, non quod humana iniquitas admitteret. Non enim sicut praeparavit sanctos ad justitiam percipiendam, sic praeparavit iniquos ad justitiam auit, regula inconcusse tenenda est peccatores in peccatis prescitos esse non preparatos, penam autem esse preparatam. Item Fulgenciti sunt. Ut sit ipse. Quasi dicat: Dico conformes, ita tamen ut in multis fratribus, id est inter multos fratres, ipse sit primogenitus, id est jure haereditatem Patris obtinens et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ electoꝵ ẽ. Uocare. cnĩ ẽ cognitionẽ de fi¬
de adiuuare. uel cõpungere cũ quẽ sciat
audire. & hec uocatio ut diximꝰ ẽ electoꝵ
tantũ. hac uocatione. impletur p̃desti¬
natio. Est & alia uocatio quȩ fit ꝑ p̃di¬
catores. de qua. dictũ ẽ. multi uocati. pau
a uͦ elecdi. Sequit᷑. Et qͦs uocauit scilicet
scđm ꝓpositũ. qͥa st̃ & ñ electi uocati ex¬
teriꝰ. hos & iustificauit temissione pecca¬
toꝵ. & bona oꝑatione. Quos autẽ uisti¬
ficauit. dũm peccatores eẽnt. illos ⁊ mag

Expanded text:
m electorum est. Vocare enim est cognitionem de fide adjuvare, vel compungere eum quem sciat audire, et haec vocatio, ut diximus, est electorum tantum. Hac vocatione impletur praedestinatio. Est et alia vocatio quae fit per praedicatores, de qua dictum est: Multi vocati, pauci vero electi . Et quos vocavit, scilicet secundum propositum, quia sunt et non electi, vocati exterius, hos et justificavit remissione peccatorum, et bona operatione. Quos autem justificavit, dum peccatores essent, illos et mag
Abbreviated transcription (Latin):
uus hõ int hec mala noto scło p̃paret᷑.
miseriã. quã. meruit. uita. ista dãpnata.
sapient̃ tolerans. & qͥa. finietur ptu-¬
dent̃ gratulans. Prosunt gͥ ista mala.
quȩ fideles pie ꝑferuit. uel ad dem̃da.
peccata. uel ad exercendam ꝓbandamq
iusticiã. uel ad demonstrandam huiꝰ uitȩ
miseriã. Deinde exponens qͥ ft̃ qͥ uocan¬

Expanded text:
vus homo inter haec mala novo saeculo praeparetur, vus homo inter haec mala novo saeculo praeparetur, miseriam quam meruit vita ista damnata sapienter tolerans, et quia finietur prudenter gratulans. Prosunt igitur ista mala, quae fideles pie perferunt, vel ad demenda peccata, vel ad exercendam probandamque justitiam, vel ad demonstrandam hujus vitae miseriam. Deinde exponens qui sunt qui vocen
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ex meritis eoꝵ. Talibꝰ om̃ia cooꝑantur
in bonũ. tales enĩ om̃s consolatur. ꝓsꝑis.
& exercet adũsis. Nam ꝓpria ipsoꝵ in¬
firmitate exercet᷑ humilitas. afflidione
beniuolentia. Et usq adeo talibꝰ ds oĩa.
cõoꝑatur in botiũ. ut siqui hoꝵ deuiant
& exorbitant. etiã hoc ipsũ eis faciat. ꝓfi¬
cere in botiũ. quia humiliores redeunt atq
doctiores. Discunt enĩ cum tremore se ex¬
ultare debere ñ arrogando. tamꝗͣ de
sua urtute fudutiã ꝑmanendi. Unde.
Seruite dño in timore. & cet̃a:. Et alibi.
Non alta sapientes. Quãuis gͥ ipsa
mors carnis de pecrato pͥmi hõĩs origina.¬
lit̃ uenerit. tam̃ bonꝰ eiꝰ usꝰ głõsissimos
quãꝗͣ. de peccatoꝵ. & maxime de originali
peccato meritis ueniant. qͦ facta ẽ & ipsa
uita. unculo mortis obstrita. tam̃ cuiã.
remissis peccatis itmanere. debuer̃t. ut
haberet hõ cum quibꝰ ꝓ ueritate certaret¬
& unde exerreretur uiitꝰ fideliũ. ut no¬

Expanded text:
mnia cooperantur in bonum. Tales enim Deus consolatur prosperis, et exercet adversis. Nam propria ipsorum infirmitate exercetur humilitas, afflictionebenevolentia. Et usque adeo talibus Deus omnia cooperatur in bonum, ut si qui eorum deviant, et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum, quia humiliores redeunt atque ditiores. Discunt enim cum tremore se exsultare debere, non sibi arrogando tanquam de sua virtute fiduciam permanendi. Unde: Servite Domino in timore, etc. , et alibi: Non alta sapientes . Quamvis ergo ipsa mors carnis de peccato primi hominis originaliter venerit, tamen bonus ejus usus gloriosissimos quanquam de peccatorum et maxime de originalis peccati meritis veniant, quo facta est et ipsa vita vinculo mortis obstricta, tamen etiam remissis peccatis remanere debuerunt, ut haberet homo cum quibus pro veritate certaret, et unde exerceretur virtus fidelium, ut no
Abbreviated transcription (Latin):
dicationis credent. illos qͦs p̃sciuit. id ẽ
longe ante p̃ncuit. Hoc ẽ ꝓpositũ de qͦ
dixit. scđm ꝓpositũ uocati. Prescuit di¬
co fieri conformes. id ẽ in puritate uitȩ
mͦ. & postea in beatitudine. Cuiꝰ confor¬
mes.Tmaginis filii eiꝰ. id ẽ filũ qui ẽ
imago patris usquequaq ẽadem cũ pa¬
tre. Unde đr: qui uidet me uidet &
patrẽ. Et nota qͦd imꝓprie accipitur
hic p̃destinatio. scđ̃m q̃d exposuimꝰ: acci

Expanded text:
os praescivit, id est longe ante praenovit. Hoc est propositum de quo dixit, secundum propositum vocati, praescivit dico, fieri conformes, in puritate vitae modo, et postea in beatitudine, cujus conformes imaginis Filii ejus, id est Filii quae est imago Patris usquequaque eadem cum Patre. Unde dicitur: Qui videt me, videt et Patrem . Et nota quod improprie accipitur hic prae
Abbreviated transcription (Latin):
parur. Alia. lutera. om̃ia. in uerũ bo¬
num. Quibꝰ . Diligentibꝰ dm. scruando
mandata. & ꝑseuerando usq in finem.
Unde subdit. His. & cet̃a. Quasi dicat.
Non recedentib om̃ia. cooꝑant᷑ in bonũ.
qͦd ita. ait: his scił qͥ st̃ uocati ꝑ p̃dica¬

Expanded text:
lia littera, omnia in verum bonum. Quibus? Diligentibus Deum, servando mandata, et perseverando usque in finem. Unde subdit: His, etc., quasi dicat: non recedentibus omnia cooperantur in bonum, quod ita ait, his, scilicet qui sunt vocati p
Abbreviated transcription (Latin):
so est. & ipsum tam̃ sp̃m qui hoĩs ar accepimꝰ. S aliud est qđ accepimꝰ ut
essemꝰ. aliud. qđ accepimꝰ ut sci essemꝰ. Sp̃c autem hominis in scͥpturis accipi¬
tur ipsa anima. uel ipsiꝰ anmȩ potentia rationalis. Dedit enĩ nobis na.¬
turam ut essemꝰ. auimã. ut uueremꝰ. m̃tem ut intelligeremꝰ. Ut sciamꝰ. Qsi¬
Ad hoc accepimꝰ sp̃m. ut ꝑ eũ sciamꝰ que a dõ donata sunt nob̾. Inde gͦ pto¬
batur qđ sp̃m dĩ accepimꝰ. quia. hoc scimꝰ qđ utiq scire expedit. quia sine hac
scientia nemo bonꝰ ẽ. Multi qͥppe. habent multa dona dĩ. & nescientes a qͦ ha¬
beant. impia uanitate iactantur. Nemo autem de bonis dĩ bonꝰ est. qui danti
unde habeas. ñ haberẽ autem. nescire u̾n habeas. Qui gͦ ñ habet id est nes¬
at unde habet. id qđ habet aufertur ab eo. Quȩ & loqͦuim̃. Quasi. Scimꝰ
quȩ a. uo donata st̃ nob̃. quȩ loquim̃ scił. illi speudo alia loquuntur. Ho

Expanded text:
iud est quod accepimus ut essemus; aliud quod accepimus ut sancti essemus. Spiritus autem hominis in Scripturis accipitur ipsa anima, vel ipsius animae potentia rationalis. Dedit enim nobis naturam ut essemus, animam ut viveremus, mentem ut intelligeremus. Ut sciamus. Qaccepimus spiritum, ut per eum sciamus quae a Deo donata sunt nobis. Inde ergo probatur quod Spiritum Dei accepimus, quia hoc scimus quod utique scire expedit, quia sine hac scientia nemo beatus est. Multi quippe habent dona Dei, et nescientes a quo habeant, impia vanitate jactantur. Nemo autem de donis Dei beatus est, qui danti e, est scire unde habeas; non habere autem, nescire unde habeas. Qui ergo non habet, id est nescit unde habeat id quod habet, auferetur ab eo. Quae et loquimur. Quasi dicat: Scimus quae a Deo donata sun
Abbreviated transcription (Latin):
tura. st̃ mox fieri uolumꝰ. aut ato tol¬
li ea. ꝑ quȩ ad meritum ꝑueniamꝰ. ido
ante tẽpꝰ. uel contrarie petamꝰ. In¬
firma enĩ ẽ oratio que contͣ rationẽ
postulat. idõq oportet infirmitatẽ
hanc a. sp̃u scõ adiuuari. Adiuiuat.
autẽ qͥa. ñ sinit uel ante peti ꝙͣ de¬
beat uel contraria. Et nota qͥa ñ solum
illud. qđ oratio impetrat. eiudent̃. s etiã
haberet. ñ utiq posceret. s ipsum orare.
ex gr̃a ẽ. Hulla. enĩ orationis p̃cedunt.
merita. quibꝰ ñ gratuita detur. s debi¬
ta. reddat᷑. Iam eñi gr̃a. ñ eẽt. & necesse
tes ꝓdesse qͦd poscimꝰ cum ñ ꝓsit. ut ipsi
paulo contigit. dum oraret ut sp̃c ab eo
discedẽt. qͥ ex responso cũ didicit contͣ se
ẽẽ qͦd petebat. Quia etiã aliq̃ndo suꝑba¬

Expanded text:
tura dicta sunt, mox fieri volumus, aut cito tolli, per quae ad meritum perveniamus; ante tempus, vel contraria petamus. Infirma enim est oratio, quae contra rationem postulat, ideoque oportet infirmitatem hanc a Spiritu sancto adjuvari. Adjuvat autem quia non sinit vel ante peti quam debeat, vel contraria. Et nota quia non solum illud quod oratio impetrat, sed etiam haberet, non utique posceret, sed ipsum orare ex gratia est. Nulla enim orationis praecedunt merita, quibus non gratuita dentur, sed debita reddantur, jam enim gratia non esset. Et necesse tes prodesse quod poscimus, cum non prosit, ut ipsi Paulo contigit, dum oraret ut spiritus ab eo discederet, qui ex responso Dei didicit contra se esse quod petebat. Est etiam aliquando su
Abbreviated transcription (Latin):
nos s pro nob̃. id ẽ ipse facit nos postula¬
re. & hoc gemitibꝰ menarrabilibꝰ. qͥa. fa¬
cit nos gemere plus ꝙͣ dici possit. tum ꝓ
exilio. tum ꝓ desiderio patriȩ. Uel gemitibꝰ
inenarrabilibꝰ. id ẽ qui st̃ de re menarra.¬
bili. qͦm᷑ si narret᷑ qñdo desidatur qͦd ig¬
noratur. nec tam̃ om̃ino ignorat᷑. Nam si
penitꝰ ignoraret᷑ ñ desideraret᷑. & rursꝰ si
uideretur gemitibꝰ ñ quereret᷑. Et scien¬

Expanded text:
nos, sed pro nobis, id est ipse facit nos postulare, et hoc gemitibus inenarrabilibus, quod facit nos gemere plus quam dici potest, tum pro hoc exsilio, tum pro desiderio patriae, vel gemitibus inenarrabilibus, id est qui fiunt de re inenarrabili. Quomodo enim narretur quando desideratur quod ignoratur, nec tamen omnino ignoratur? Nam si itus ignoraretur, non desideraretur; et rursus si videretur, gemitibus non quaereretur. Et scien
Abbreviated transcription (Latin):
& studiũ erat. in pecuniis accipiendis. idoq apłs acciꝑe. rennuit. ne
esse similes nob̃. Głantur etiam ne sicut & nos: Qtiq. Nam eĩmodi.¬

Expanded text:
pseudoapostolorum erat in pecuniis accipiendis. Ideoque Apostolus accipere renuit, ne pseudoapostolorum erat in pecuniis accipiendis. Ideoque Apostolus accipere renuit, ne esse similes nobis, gloriantur, eruntne sicut et nos? utique. Nam ejusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
accepta & data. significat. Expoliaui dico. accipiens stipendiũ ab aliis ad
rem. & potui abstinere. Nam qͦd mͥ deerat pꝰt spolia ȩccł̃iaꝵ suppleuer̃t
frẽs qͥ uener̃t ã macedonia. Ab hiis bene correctis fuit accipiendũ. ne be¬
ne seminantes amitterent fructũ. qͥa. si ñ acciꝑet. illis forte in scandalũ
feci. & de cet̾o seruabo. id ẽ maxime abstinebo ã. stipendio debito. &¬
scct q̃m hȩc regula xp̃i. scił qđ gratis p̃dico. qͦd a licitis abstineo ꝓpt̃ sa¬
lutem ur̃am. ñ infringet᷑ in me in om̃ib regionib achaiȩ. Et quare pu-¬
tatis hoc fieri. qͥa ñ diligo uos : sed putatis me facere odio. qđ dicunt:
ñ ido uolebat accipe. qͥa. ñ illos diligebat. s: idõ magis. qͥa eos amabat.
ido facio ut amputẽ occasionẽ speudo. id ẽ qͥa. diligo uos: & hoc ẽ qͦd ait
qd̃ autẽ facio uere & faciã semꝑ. ut meo exemplo amputẽ occasionẽ eoꝵ

Expanded text:
accepta et data significat. Exspoliavi dico, accipiens stipendium ab aliis ad accepta et data significat. Exspoliavi dico, accipiens stipendium ab aliis ad rem et potui abstinere. Nam quod mihi deerat, post spolia ecclesiarum, suppleverunt fratres qui venerunt a Macedonia. Ab his bene correctis fuit accipiendum, ne bene seminantes amitterent fructum, quia si non acciperet, illis forte in scandalum feci; et de caetero servabo, maxime abstinendo a stipendio debito. sti, scilicet quod gratis praedico, quod a licitis abstineo propter salutem vestram, non infringetur in omnibus regionibus Achaiae. Et quare? putatis hoc fieri, quia non diligo vos? Scilicet putatis me facere odio quod dicunt non ideo nolebat accipere, quia non illos diligebat, sed ideo magis, quia eos amabat. io, sed ideo facio ut amputem occasionem pseudo, id est quia diligo vos. Et hoc est quod ait, quod autem facio nunc et faciam semper, ut meo exemplo amputem occasionem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝑ me fiunt. Ido hoꝵ om̃ium p̃dictoꝵ uos mͥ testes ẽẽ potestis. & de¬
hetis: & idõ peuis ẽ qͦd hoc scientes. me opponitis illis. Aut nunqͥd. Quasi
Non minꝰ illis feci. aut si minꝰ feci. nunꝗͥd peccatũ feci. id ẽ nunqͥd pecca.¬
ui in hoc. q̃m gratis id ẽ sine sũptu ȩugłiaui uel p̃dicaui uob̃ eugłm¬
di: quasi: ñ. Et ẽ sensꝰ. Ninꝰ illis ñ feci uob̾ s: plus. qͥa. fecigͣtis. unde
mͥ irascimini & alios mͥ p̃ponitis. cum hoc ñ sit peccati s głȩ. Gratis p̾dicaui
uob̾ ego dico meipsũ humilians opando manib meis. ut ita uos exaltemi¬
ni a: morte ad uitã. remotis a. p̃dicatione speudo apłis: & qͥa ñ putatis uos
emisse licentiã. peccandi. his enĩ duab ex causis sũptꝰ debitos ñ accepit. &
quasi aliqͥs quereret. unde gͦ uiuebas: respondet. alias ȩccl̃ias expoliaui.
Hon parua. in eis se expendisse significat. cum enĩ dicit expoliaui. multa.

Expanded text:
er me fiunt. Ideo horum omnium praedicatorum vos mihi testes esse potestis et debetis. Et ideo pejus est quod hoc scientes me praeponitis illis. Aut nunquid, quasi dicat: Non minus illis feci; aut si minus feci, nunquid peccatum feci, id est nunquid peccavi in hoc? Quoniam gratis, id est sine sumptu, e: Non. Et est sensus: Minus illis non feci vobis, sed plus, quia feci gratis. Unde mihi irascimini, et alios mihi praeponitis, cum hoc non sit peccati, sed gloriae, gratis praedicavi vobis. Ego, dico, meipsum humilians, operando manibus meis, ut ita vos exaltemini a morte ad vitam, remotis a praedicatione pseudoapostolis, et quia non putatis vos emisse licentiam peccandi. His enim duabus ex causis sumptus debitos non accepit. Et quasi aliquis quaereret unde ergo vivebas? Respondet: Alias ecclesias exspoliavi, non parva in eis se expendisse significat. Cum enim dicit, exspoliavi, multa
Abbreviated transcription (Latin):
cum dño ñ fuerit. de qͦ egimꝰ: alii fauebant speudo apłis. a quib cõpositis
qͣm ego. Et quia posset dici. qͦd & si eadem. meliꝰ tam̃ paulo p̃dicarent: re¬
mouet. Quasi: nec alud p̃dicant. nec meliꝰ. Existimo enĩ me nichil minꝰ
fecisse illis. uob̃: me dico t̃t remotũ a. magnis apłis. & uere ñ minꝰ feci

Expanded text:
cum Domino non fuerit, de quo egimus. Alii favebant pseudoapostolis, a quibus compositis cum Domino non fuerit, de quo egimus. Alii favebant pseudoapostolis, a quibus compositis a praedicant vobis quam ego. Et quia posset dici, quod etsi eadem, melius tamen Paulo praedicarent, removet. Quasi dicat: Nec aliud praedicant, nec melius. Existimo enim me nihil minus fecisse, id est vobis me dico tunc remotum a magnis apostolis. Et vere
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ ꝑ eos qͣm p nos to recte pat remini. Galathis autẽ anathema dicit. si aliud
reciꝑent. Chornithiis autẽ rectũ ẽẽ dicit reciꝑe. si aliud p̃dicatũ fuerit: sed
aliud hic dicit. qđ sit potiꝰ & maiꝰ eo qđ ab apłis traditũ fuerit. galathis autem
egit. de speudo apłis. ñc de ueris p̃dicatorib loquit᷑. quib paulꝰ inferior uideba¬
tur. quia. ñ fuerat cum uĩu. Quasi. Si aliud p̃dicarent. recte. pateremini. s qͥa
hoc ñ ẽ. ñ recte eos patimini: & uere hoc ñ ẽ. estimo enĩ me nichil minꝰ fecisse
in hus a magnis apłis. id ẽ qm magni apłi: & ita constat. qđ ñ minꝰ fecerim il¬
lis speudo. cum nec minꝰ fecerim qͣm magni apłi. Magni apłi uident᷑ Ap̃ istos
petrꝰ & alũ. qͥa. cum dño fuert̃: uel ꝓ speudo apłis hoc dicit. quib se ñ minꝰ eis
fecisse ostendit. Eccd̃ia onĩ chorinthioꝵ uariis erroribꝰ fluctuabat. aliqui
enim fauebant apłis qui cum dño fuer̃t in carne. paulũ deformantes qͥa

Expanded text:
 eos quam per nos, tunc recte pateremini. Galatis autem anathema dicit, si aliud reciperent. Corinthiis autem rectum esse dicit recipere, si aliud praedicatum fuerit; sed aliud hic dicit quod sit potius et majus eo quod ab apostolis traditum fuerit. Galatis autem dicatoribus loquitur; quibus Paulus inferior videbatur, quia non fuerat cum Jesu. Quasi dicat: Si aliud praedicarent, recte pateremini; sed, quia hoc non est, non recte eos patimini. Et vere hoc non est. Existimo enim me nihil minus fecisse in his a magnis apostolis, id est quam magni apostoli. Et ita constat quod non minus illis pseudo feci, cum nec minus fecerim, qPetrus et alii, quia cum Domino fuerunt. Vel pro pseudoapostolis hoc dicit, quibus se non minus eis fecisse ostendit. Ecclesia enim Corinthiorum variis erroribus fluctuabat. Aliqui enim favebant apostolis qui cum Domino fuerunt in carne, Paulum deformantes, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ca autem nos ñ
te. autem. ne.
forte hȩc licen¬
diculum fiat.
infirmis.
enim quis uide¬
rit eum qui ha¬
bet. scientiam
in idolio recum¬
bentem. nonne.
conscientia ciꝰ
cum sit infirma.
edificabitur ad
manducandũ
idolothita. &
peribit infir¬
mus in tua sci
entia frater
mortiuis est:
Sic autem
pecrantes in
fres. & ꝑcucientes
conscientiam ipsoꝵ
infirmã. in xp̃o pec¬
catis. Quappter si
esca. scandalitat. frẽm
meum. ñ manducabo
carnem in ȩternum.
ne frẽm meum scan¬
dalitem NNon sum
liber: Mon sum a¬
postolus. Honne

Expanded text:
ca autem nos nonte autem ne forte haec licendiculum fiat infirmibus si enim quis viderit eum qui habet scientiam in idolio recumbentem nonne conscientia eius cum sit infirma aedificabitur ad manducandum idolothyta et peribit infirmus in tentia frater, mortuus est? Sic autem peccantes in tres, et percutientes conscientiam eorum infirmam, in Christo peccatis. Quapropter si esca scandalizat fratrem meum: non manducabo carnem in aeternum, ne fratrem scandalizem. Non sum liber? Non sum Apostolus? Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
uobis sum apłs: nam signaculum id ẽ forma apłatus mei in
dño uos estis. id est a. dño auctore a simili sigilli. quia in uob̃
& mei ñ habemꝰ p̾otestatem manducandi & bibendi ur̃a. id est¬
s non uissit apłis accipere. necessaria ã subditis. ut quisq¬
Qu uellet eo uteretur. qđ sibi liceret ex dñi constitutione: si
tero uti nollet. non contra uissum faceret. s de suo iure ce¬
deret: potestas enĩ ẽ ñ uissio dñi acciꝑe sumptꝰ. Et nunqͥtl
non habemꝰ potestatẽ arcũducendi nob̃cum mulierem sorotem
ut nobis ministret. sicut & cęteri apłi & etiam frẽs dñi qui
maiores sunt. scił iacobꝰ & uidas & teliqui. & cephas id est
eoꝵ more sͥ probat. licere. Mulieres enĩ desideriõ doctrinȩ dñi

Expanded text:
vobis sum apostolus; nam signaculum, id est forma, apostolatus mei vos vobis sum apostolus; nam signaculum, id est forma, apostolatus mei vos estis in Domino, id est Domino auctore, a simili sigilli, quia in vobis et mei, non habemus potestatem manducandi et bibendi vestra, id estsed non jussit apostolis accipere necessaria a subditis, ut quisquis vellet eo uteretur quod sibi liceret ex Domini constitutione; si quis vero uti nollet, non contra jussum faceret, sed de suo jure cederet. Potestas vero est, non jussio Domini, accipere sumptus. Et nunquid non habemus potestatem circumducendi nobiscum sororem mulierem, ut nobis ministret, sicut et caeteri apostoli, et etiam fratres Domini, qui majores sunt, sicut Jacobus, et Judas et reliqui, et Cephas, id est hendit, sed eorum more sibi probat licere. Mulieres enim desiderio doctrinae Domi
Abbreviated transcription (Latin):
dignitate. potestatem habens. ñ oꝑari manibꝰ s de eugł̃o ui¬
ucre. ne quem tam̃ accipiendo scandaliaret. abstinuit. Quasi.
Abstinete ab hoc licito. quia & ego habeo lib̃tatem accipiendi
stipendia. & tam̃ ñ accipio. Et uere habeo libertatẽ. Nunqͥd
enim ñ sum liber acciꝑe Utiq liber sum acciꝑe. quia licet mͥ
sit. intendit. tam̃ comꝓbarẽ. se. apłm. quia occasione ꝓseudo¬
apłoꝵ minꝰ de eo sense¬
sense runt chorinthũ. Unde
rer apłs. & hoc et qđ dicit apłs sub int̾rogatione loquens ut
mis dum orarem: Nonne. Quasi. Uere sum ego apls. quia uos estis
opꝰ apłatus mei. & hoc dicit sub int̾rogatione. Honne opꝰ meũ
uos estis õ chorinthũ. tam̃ in dño id est oꝑante dño. uel in dño¬
id est ad głam dñi: Et quia. estis opꝰ meũ in dõ. & si ñ sum apłs
aliis id est udeis quoꝵ legem euacuabat. sed tam̃ uob̃ qui ꝑ me
conũsi estis sum apłs. quia uos estis opꝰ meum ꝑfetum. Et uere

Expanded text:
dignitate potestatem habens non operari manibus, sed de Evangelio vivere, ne quem tamen accipiendo scandalizaret, abstinuit. Quasi dicat: Abstinete ab hoc licito, quia et ego habeo libertatem accipiendi stipendia, et tamen non accipio. Et vere habeo libertatem. Nunquid enim non sum liber accipere? Utique liber sum accipere, quia licet msit, intendit tamen comprobare se apostolum, quia occasione pseudoapostolorum minus de eo senserunt Corinthii. Unde rer apostolus, et hoc est quod dicit, sub interrogatione loquens ut emplo Hierosolymis, dum orarem? Nonne? Quasi dicat: Vere sum ego apostolus, quia vos estis opus apostolatus mei. Et hoc dicit sub interrogatione: Nonne opus meum vos estis, o Cid est in gloriam Domini. Et quia estis opus meum. Ideo et si non sum apostolus aliis, id est Judaeis quorum legem evacuabat, sed tamen vobis, qui per me conversi estis, sum apostolus, quia vos estis opus meum perfectum. Et vere
Abbreviated transcription (Latin):
non sum apostolus
s tam̃ uobis sum.
Ham signaculum
apłatus mei uos
estis in dño N ea
defensio apud eos
qui me interrogant.
hȩc est. Numqͥd
ñ habemꝰ potestatẽ
manducandi & bi¬
bendi. Numquid
ñ habemꝰ potestatẽ
sororem mulierem
cirumducendi. sicut
tres dñi & cephas:

Expanded text:
lus sed tamen vobis sum nam signaculum apostolatus mei vos estis in Domino mea defensio apud eos qui me interrogant haec est numquid non habemus potestatem manducandi et bibendi numquid non habemus potestatem sororem mulierem circumducendi sicut tres Domini et Cepha
Abbreviated transcription (Latin):
tem piscium. In hũs iste sensꝰ est. Si genera carnis cum sut. cuncta.
mortalia. differ̾t tam̃ ut̾ se pro diũsitate animantiũ: ñ mirũ est
si in resurrectione mortuoꝵ gla distabit. Sequit᷑. Et sunt corꝑa
cȩlestia. ut uolatilium. uel ut sol & luna & stellȩ: & sunt corꝑa
terrestria. ut̃pote arboꝵ. & alioꝵ quȩ terra gignit. Ideo cum dix¬
isset de carne subdit de corporib. quia om̃is quidem caro ẽ corpꝰ. s
non ẽ conũso. ut lignum. Qel cȩlestia corpora sunt resurgentia. ter¬
restria. uͦ anteqͣ moriantur. ut quia xp̃c cȩlestis ẽ. ex eo corpora ꝙ-¬
quitur. S alia. Quasi. Non solum t̃restria differunt int̃ se. s
& ã celestib Muod ita dicit. S alia quidem cȩlestiũ gła est. alia
autẽ t̃ restrium. Et etiam ipsa glestia int̾ se differunt. qͥa alia

Expanded text:
tem piscium. In his iste sensus est: Si genera carnis, cum sint cuncta mortalia, differunt tamen inter se, pro diversitate animantium, non mirum est si in resurrectione mortuorum gloria distabit. Et sunt corpora coelestia, ut volatilium, velut sol, et luna, et stellae, et sunt corpora terrestria, utpote arborum et aliorum quae terra gignit. Ideo cum dixisset de carne, subdit de corporibus, quia omnis quidem caro est corpus, sed non e diverso, ut lignum. Vel coelestia corpora sunt, resurgentia; terrestria vero, antequam moriantur, ut quia Christus coelestis est, ex eo corpora coeorpora. Sed alia. Quasi dicat: Non solum terrestria differunt inter se, sed et a coelestibus: quod ita dicit, sed alia quidem coelestium gloria est, alia autem terrestrium, et etiam ipsa coelestia inter se differunt. Quia alia
Abbreviated transcription (Latin):
quid. terrenũ. Qđ enĩ in cor hominis ascendit. infra. cor hominis est.
Ido in cor hominis ascendit. quia. supͣ illũ ẽ cor quo ascendit. Qđe
nim ascendit in cor hominis. de imo ẽ ad hominẽ: qͦ autẽ ascendit cor
hominis. sursum ẽ ab homine. Infra. gͦ cor hominis ẽ. qͦd in cor ascendit:
supͣ cor ẽ. ęternum ad qͦd cor ascendit: & hoc ẽ qđ d̃s reseruat bo
carnalis. Tunc res dr̃ ascendere in cor. cum bene intellecta placet. Quȩ
p̃parauit. Quasi. Non uidit oculus. nec audiuit auris. scit ea quȩ¬

Expanded text:
us Quod enim in cor hominis ascendit, infra cor hominis est. Ideo in cor hominis ascendit, quia supra illud est cor quo ascendit. Quod enim ascendit in cor hominis de imo est ad hominem; quo autem ascendit cor hominis, sursum est ab homine. Infra ergo cor hominis est quod in cor ascendit; supra cor est aeternum, ad quod cor ascendit, et hoc est quod Deus reservat bond est alicujus carnalis. Tunc res dicitur ascendere in cor, cum bene intellecta placet. Quae praeparavit. Quasi dicat: Non vidit oculus, nec audivit auris, scilicet ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
color: nec auris auduit. quia ñ ẽ sonꝰ: nec in cor hominis ascendit
quia ñ ẽ hõ id ẽ carnalis: s sp̃o. id est sp̃ualis qui nouit. Et ẽ sensꝰ.¬

Expanded text:
color; nec auris audivit, quia non est sonus; nec in cor hominis ascendit, color; nec auris audivit, quia non est sonus; nec in cor hominis ascendit, quia non est homo, id est carnalis, sed spi
Abbreviated transcription (Latin):
erat: & ab ȩterno sciebant neq sacram̃tum incarnationis. passio¬
& tͥ uĩu fili dĩ. magis ex suspicione ꝙͣ ex tognitione dixisse.
credendi st̃. Uel si cognouissent. ita qđ m̃ti eoꝵ bene sederet
est. Talis enim erat illa. susceptio. quȩ dm hominẽ faceret. & ho¬
minem dm. Quid tam̃ ꝓpt̾ quid. & quid scłm qͥd dicatur. pru¬
dens & diligens & piꝰ lector intelligat. Nam ecce dicimꝰ. quia.
uirtute diuinitatis. s ex carnis infirmitate. Una enĩ ꝑsona
de gelo descendit. Sĩ gͦ attendas distinctionẽ substantiarum
filiꝰ id̃. descendit. & filiꝰ hominis orucifixus ẽ: si autem unitatem ꝑsonȩ. &
filiꝰ hominĩs descendit. & filiꝰ dĩ crucifixus est. Propter hanc unita
tem ꝑsonȩ. ñ solũ filium hominis descendisse de glo. s cuiam dixit
qđ si cognouissent ñ cructfixissent. s non cognouer̃t sicut scͥptum ẽ
in ysaia. ubi hoc scͥptum ẽ. qđ oculus corporis ñ uidit. quia ñ est

Expanded text:
uod Filius Dei erat ex aeterno sciebant, neque sacramentum incarnationis. Iet tibi, Jesu Fili Dei magis ex suspicione quam ex cognitione dixisse credendi sunt. Vel, si cognovissent, ita quod menti eorum bene sederet, est. Talis enim erat illa susceptio quae Deum hominem faceret, et hominem Deum. Quid tamen propter quid, et secundum quid dicatur prudens, et diligens, et pius lector intelligat. Nam ecce dicimus quia virtute divinitatis, sed ex infirmitate carnis. Una de coelo descendit . Si ergo attendas distinctionem substantiarum, Filius Dei descendit, et filius hominis crucifixus est; si autem unitatem personae, et filius hominis descendit, et Filius Dei crucifixus est. Prtem personae non solum filium hominis descendisse de coelo, sed etiam dixit Dico si cognovissent, non crucifixissent, sed non cognoverunt, sicut scriptum est in Isaia, ubi hoc est scriptum: Quod oculus corporis non vidit, quia non est
Abbreviated transcription (Latin):
ginem. ubiq: totꝰ. ubiq ꝑfectꝰ. Uno gͥ eodemq tempore. totꝰ erat.
in inferno. totꝰ in cęlo. uere mortuus. uere. uiuus. in qͦ & mortẽ
susceptio mortalitatis excepit. & uitam diuinitas ñ ꝑdidit. Mor

Expanded text:
ginem. Ubique totus, ubique perfectus. Uno igitur eodemque tempore totus erat ginem. Ubique totus, ubique perfectus. Uno igitur eodemque tempore totus erat in inferno, totus in coelo, vere mortuus, vere vivus, in quo et mortem susceptio mortalitatis excepit, et vitam divi
Abbreviated transcription (Latin):
scribȩ. & pharisei cognoueĩt ipsum ẽẽ. qͥ in lege ꝓmissꝰ eiat. s dm
ẽẽ uel filiũ di nescierunt: & ido de utrisq accipi potest. si cogno¬
uissent. uel minores illũ ẽẽ messiam in lege. ꝓmissũ. uel maiores
nim hoc facerent. si dm ẽẽ scirent. Absit. ut sic xp̃c senserit¬
mortẽ. ut qͣntum uita est in se. uitam ꝑdiderit. Si enim hoc
ita. eẽt. uitȩ fons ariusset. Sensit gͥ mortẽ participatione. hu
riendo ñ deseruit. sicut in utero uirginis connascendo formauit.
Mortuus ẽ gͦ ñ discedente uita. sicut passꝰ ẽ ñ ꝑeunte potentia.
Hemo aufert animã eiꝰ ab eo. quia. potestatẽ habet. ponendi
& potestatẽ sum̃di: ecce habes audorẽ oꝑis. Ponet animã. su¬
sua. ñ alio cogente. ꝑpetitur.: ipse audor ẽ oꝑis. Non gͦ ad mari¬
am locali motu uerbi diuinttas uenit. s ineffabili potentiȩ suȩ
plenitudine. ñ pͥuata: nec dimisit. patrẽ xp̃c cum uenit in uir¬

Expanded text:
missus erat; sed Deum esse, vel Filium Dei nescierunt. Et ideo de utrisque sic potest accipi: si cognovissent, vel minores illum esse Messiam in lege promissum, vel majores nim hoc facerent, si Deum esse scirent. Si enim mortem, ut quantum in se est, vita vitam perdiderit! si enim hoc ita esset, vitae fons aruisset. Sensit ergo mortem participatione humariendo non deseruit, sicut in utero virginis connascendo formavit. Mortuus est ergo non discedente vita, sicut passus est non pereunte potentia. Nemo aufert animam ejus ab eo, quia potestatem habet ponendi, et potestatem sumendi. Ecce habes auctorem operis, ponet animam susua non alio cogente perpetitur. Ipse auctor est operis. Non ergo ad Mariam locali motu verbi divinitatis venit, sed ineffabili potentiae suae plenitudine non privata; nec dimisit Patrem Christus cum venit in Vir
Abbreviated transcription (Latin):
ciui etiã ȩqualis est. scdm illud. qͥ uidet me udet & patrẽ. Sciendum
est qđ imago & equalitas & similitudo distinguenda. sunt. Ubi imago.
continuo similitudo ẽ. ñ continuo ȩqualitas: ubi equalitas continuo &
similitudo ñ continuo imago: uhi similitudo ñ continuo imago nec ȩqͣ¬
litas. Uerbi gr̃a. In speculo est imago & similitudo. ñ tam̃ ȩqualitas. qͥa
multa. desunt imagin. quȩ insunt illi rei de qua. exp̃ssa est. Potest etiã
aliqͣndo ẽẽ imago in qua sit equalitas. ut in parentib & filũs inuenitur
imago. similitudo. & ȩqualitas. excepto tempore qͦ precedunt parentes. qͥa
de parente expͥmitur similitudo filii ut recte imago dicatur. & potest ẽe tan¬
quia imago est. s etiã ęqualitas tanta. ut nec tẽporis int̾uallum impedi¬
mento sit. quia ñ generauit. ds filiũ in tempore. Non enĩ. & cet̾̃a. Quasi¬
deo in manifestatione ueritatis. & cȩtera. talia facimꝰ. & hoc ꝓpter xp̃m:¬

Expanded text:
etiam aequalis est, secundum illud: Qui videt me, videt et Patrem . Sciendum est quod imago et aequalitas et similitudo distinguenda est, quia ubi imago, continuo similitudo est, non continuo aequalitas; ubi aequalitas, continuo et similitudo, non continuo imago; ubi similitudo, non continuo imago, nec aequalitas. Verbi gratia, in speculo est imago et similitudo, non tamen aequalitas, quia multa desunt imagini quae insunt illi rei, de qua expressa est. Potest etiam aliquando esse imago in qua sit aequalitas, ut in parentibus et filiis invenitur 122 imago et similitudo et aequalitas, excepto tempore quo praecedunt parentes, quia de parente exprimit similitudo Filii, ut recte imago dicatur, et potest esse tanquia imago est; sed etiam aequalitas tanta, ut nec temporis intervallum impedimento sit, quia non generavit Deus Filium in tempore. VERS. 5-12.Deo in manifestatione veritatis, et caetera talia facimus; et hoc prop
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ãs ipse illuxit in cordib nr̃is. quia. lum̃ suũ. id ẽ se qui est lum̃. nobis
infudit: qui dixit id ẽ p̃cepto solo fecit lucem splendescere de tenebris. qđ
fuit in separatione elem̃toꝵ. Ceꝑunt enim tenebrȩ. ex quo confusa. moles
cęli & terrȩ cepit ẽe. anteqͣm lux facta. ẽet qua illuminaretur qđ sine luce
fuerat tenebrosum: postea. uͦ accedente luce qđ factum est meliꝰ redditur.
in quo ꝓficiens hominis affectio significatur. Ende apł̃s ad fideles loquens
ait: fuistis aliqͣndo tenebrȩ ñc autem lux in dño. Ille hoc fecit. qui cum
tenebrȩ eẽnt suꝑ abyssum. dixit fiat lux & facta est lux. Hȩc est lux quȩ¬
significat lucem. quȩ mͦ nob̃ & ꝑ nos aliis datur: ex quo ñ potest intelligi
qađ tenebrȩ ȩternȩ fuerint. sicut quidam calumpniatores legis imponuñt

Expanded text:
 quoniam Deus ipse illuxit in cordibus nostris, id est se qui est lumen, nobis infudit; qui dixit, id est praecepto solo hoc fecit, lucem splendescere de tenebris, quod fuit in separatione elementorum. Coeperunt enim ex quo confusa moles coeli et terrae coepit esse, antequam lux facta esset qua illuminaretur, quod sine luce fuerat tenebrosum; postea vero accedente luce, quod factum est, melius redditur, in quo proficientis hominis affectio significatur. Unde Apostolus loquens ad fideles ait: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Ille hoc fecit, qui cum tenebrae essent super abyssum, dixit: Fiat lux: et facta est lux . Haec lux significat lucem, quae modo nobis et per nos aliis datur. Ex quo non potest intelligi quod tenebrae sempiternae fuerint, sicut quidam legis calumniatores imponunt
Abbreviated transcription (Latin):
ia est culpa. eoꝵ est qͥ ꝑire ineruert̃. Uerum est enim. quia. increduli ñ uidem
spendorẽ ueritatis. merito ꝑfidiş obcȩcantis. in hũs qͥ ꝑerint dico. in quib
credunt. quos excecauit dans eis qđ uolunt. id ẽ sinens eos facere qđ uolunt
id ẽ ut ñ credant. qđ ñ facit malicia s iusticia. S ł talis potest ẽẽ ordo uer¬
boꝵ: in quib ꝑeuntib ds uerꝰ & iustꝰ. excecauit mñtes infideliũ huiꝰ scli
pͥncipatur: uel as scłi id ẽ suꝑbia uel ingluuies uentͥs excecauit m̃tes
infiddelium. id est causa ẽ quare. excęcentur. Adeo excecauit. ut illuminatio
eugłu. id est. doctrina eugłũ illuminans. ñ fulgeat id ẽ ñ appareat eis

Expanded text:
est culpa eorum est qui perire meruerunt. Verum est enim quia increduli non vident splendorem veritatis, merito perfidiae obcaecati. In his qui pereunt dico, in quibus Christo non credunt, quos excaecavit dans eis quod volunt, id est sinens eos facere quod volunt, id est ut non credant: quod non facit malitia, sed justitia. Vel talis potest esse ordo verborum: In quibus pereuntibus Deus verus et justus excaecavit mentes infidelium hujus saeculi. principatur. Vel deus saeculi, id est superbia, vel ingluvies ventris, excaecavit mentes infidelium, id est causa est quare excaecentur. Adeo excaecavit, ut illuminatio Evangelii, id est doctrina Evangelii illuminans, non fulgeat, id est non appareat eis.
Abbreviated transcription (Latin):
uidete signa uariata. Ibi enĩ erat petra xp̃c. nobis qđ in altari d̃ĩ poni¬
tur. est xp̃c. Si speciem uisibilem attendas aliud ẽ. si intelligibilem
significationẽ: euntẽ potũ sp̃italem biber̃t. Erãnt enĩ in illo ppło etiã.
qui sp̃ualtt̃ intelligerent. habentes fidẽ quȩ postea. reuelata ẽ. ñ ad
berunt. de sp̃itali petia. De qua. Petra autẽ erat xp̃c. In signo:
nificat. De petra. educta. est aqua accedente uirga. quiã ligno acceden
tanda ẽ. ubi aliqua significantia. earũ rerũ qͥuas significant. nomi-¬
dit qđ aliqui erant ibi. in quibꝰ beneplacitum ẽ deo. Et cum essent
om̃ibꝰ cõmunia. sacram̃ta. ñ tam̃ om̃ib communis erat gr̃a. quȩ est
uirtꝰ sacram̃toꝵ. Ita etiam ñc haptismꝰ cõmunis ẽ om̃ib baptitatis.

Expanded text:
idete signa variata. Ibi enim petra erat Christus, nobis quod in altari Dei ponitur, est Christus. Si speciem visibilem attendas, aliud est; si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. Erant enim in illo populo, etiam qui intelligerent, habentes fidem quae postea revelata est non ad berunt de spirituali petra. De qua? Petra autem erat Christus. In significat. De petra educta est aqua accedente, virga; quia ligno accedenttanda est, ubi aliqua significantia, earum rerum quas significant nomidit quod aliqui erant ibi, in quibus beneplacitum est Deo. Et cum essent omnibus communia sacramenta, non tamen omnibus communis erat gratia, quae est virtus sacramentorum. Ita etiam nunc, baptismus communis est omnibus baptizatis,
Abbreviated transcription (Latin):
bantur. putantes se. immunes a crimine. Hon efficiamini dico sicut
quidam ex ipsis fuer̃t. quemadmodum scͥptum ẽ in exodo de illis. sedit
tionem illoꝵ. notat ea. quȩ in chorinthiis sunt. ostendens ꝗͣ graui¬
ter punita sunt in uideis. Et surrexerunt ludere. id est ludos fa¬
cere in ueneratione uituli. Uel ludere. id est. adorare. qͦd est ludo pu

Expanded text:
bantur, putantes se immunes a crimine. Non efficiamini dico, sicut bantur, putantes se immunes a crimine. Non efficiamini dico, sicut quidam ex ipsis fuerunt, quemadmodum scriptum est in Exodo de illis: Sedit tionem illorum notat ea quae in Corinthiis sunt, ostendens quam graviter punita sint in Judaeis: Et surrexerunt ludere, id est ludos facere in veneratione vituli; Vel, ludere, id est adorare, quod est ludo pu
Abbreviated transcription (Latin):
in deserto. De autẽ putetis homines finxisse hȩc. subdit. Hec autẽ
sunt ñ dico dicta uel scͥpta. s: facta in figura. nr̃i. ñ enim ꝓpt̃ ipsos
tantum hec facta sunt. s ꝓpt̾ nos. scił ꝓpter correctionẽ nrãm. Illȩ
enim pene. figurȩ fuerunt nr̃aꝵ penaꝵ. Quantȩ enĩ penȩ illȩ sunt.
quarum illȩ figurȩ fuerunt.: Sicut eñ in bonis multo melꝰ est id qđ ꝑfi¬
guram signatur quã ipsa. figura. ut regnum cęloꝵ meliꝰ ẽ q̃ terta. ꝓ¬
missionis: ita in malis longe peiꝰ est qͦd significatur ꝙͣ figura signifi¬
cans. ut gehenna peior est q̃ntumlibet atroci pęna temꝑali. Om̃s
enĩ penȩ minores sunt gehenna. & idõ ugilantia. maiore cauenda:
Ut non. & cȩt̾a. Quasi. In figura nr̃i facta. sunt: & ita. considan
tes illoꝵ supplicia. ñ simꝰ concupiscentes maloꝵ sicut & illi concu¬
pierunt. id ẽ ñ ita peccemꝰ sicut illi. ne similit̃ ꝑeamꝰ. Neq effici

Expanded text:
inus Ne autem putetis homines finxisse haec, subdit: Haec autem sunt, non dico dicta vel scripta, sed facta in figura nostri. Non enim propter ipsos tantum, haec facta sunt, sed propter nos, scienim poenae figurae fuerunt nostrarum poenarum. Quantae ergo poenae sunt, quarum illae figurae fuerunt. Sicut enim in bonis multo melius est, id quod per figuram signatur quam ipsa figura, ut regnum coelorum melius est quam terra promissionis, ita in malis longe pejus est quod significatur quam figura significans, ut gehenna pejor est quantumlibet atroci poena temporali. Omnes enim poenae minores gehenna, et ideo vigilantia majore cavendae. Ut non, etes illorum supplicia, non simus concupiscentes malorum, sicut et illi concupierunt, id est non ita peccemus sicut illi, ne similiter pereamus. Neque efficia
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ deo ꝑ mortẽ xp̃i. ñ sic ẽ intelli Aug¬
gendũ. qͣsi ido nos reconciliauit ei xp̃c.
ut iam incipet amare qͦs oderat. sicut
reconciliat᷑ inimicꝰ inimico. ut deinde
sint ainici. & se inuicẽ diligant. qͥ ante
se inuicem oderant. S: iam nos dõ dili¬
Ugenti reconciliati sumꝰ. cum qͦ ꝓpt̾ pecta¬
tum inimicicias habebamꝰ. Habebat. au¬
tem ille. caritatẽ gͣ nos. etiã. cum inimi¬
cicias exercebamꝰ adũsꝰ eũ oꝑando iniqͥ¬
tatem. Sicut etũ ci dictũ ẽ odisti om̃s
qͥ oꝑantur iniqͥtatẽ. ita & illud ei dictũ
est. nil odisti eoꝵ quȩ fecisti. Proinde
miro & diuino mͦ etiam q̃ndo nos oderat
diligebat: oderat enĩ nos. quales ipse ñ
fecerat. Et qͥa. iniquitas ur̃a ñ penitꝰ
consũpserat. opꝰ etꝰ. nouerat. simul in uno¬
quoq nr̃m. & odisse qͦd feceramꝰ & amare
qͦd fecerat. Et hoc qͥdem in om̃ibꝰ intelli¬
gi potest. Quis gͣ digne possit eloqui
qͣntum diligebat m̃bra uiugeniti sui.¬

Expanded text:
n sic est intelligendum, quasi ideo nos reconciliaverit ei Christus, ut jam inciperet amare quos oderat, Aug. sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici, et se invicem diligant qui ante se invicem oderant: sed jam nos Deo diligenti reconciliati sumus, cum quo propter peccatum inimicitias habebamus. Habebat enim ille charitatem erga nos, etiam cum inimicitias exercebamus adversus eum, operando iniquitatem. Sicut enim ei dictum est: Odisti omnes qui operantur iniquitatem . Ita et illud ei dictum est: Nihil odisti eorum quae fecisti . Proinde miro et divino modo etiam quando nos oderat diligebat. Oderat enim nos quales ipse non fecerat, et quia iniquitas nostra non penitus consumpserat ejus opus. Noverat simul in unoquoque nostrum, et odisse quod feceramus, et amare quod fecerat. Et hoc quidem intelligi in omnibus potest. Quis ergo possit eloqui digne quantum diligat membra unigeniti
Abbreviated transcription (Latin):
moritur
bono for¬
sitan qͥs
audeat.
mori:
Comm̃¬
dat au¬
caritatẽ
bis. quo¬
niam
cum ad¬
huc pec¬
catores
essemꝰ.¬

Expanded text:
moritur; bono forsitan quis audeat mori. Commendat aucharitatem bis, quoniam cum adhuc peccatores essem