comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutorib passiones in ipsos ex¬
optat reflecti dicens. gladius eoꝵ
intret in cor apsoꝵ. Hinc idem psal¬
mista de ioseph loquitur dicens.
Ferrũ ꝑtransut animã eiꝰ. donec
ueniret uerbũ dñi. acsi diceret.
tam diu fuit in illa seruitutis uel
carceris tribulatione. donee illud
nec aliud hoc loco ꝑ gladiũ intelli¬
gimus figurari. Quãquã autem
multe tribulationes animã trans.¬
foderint beatissime uirginis: illa
tamen hic specialiter designatur.
que uno in cruce moriente mat̾na
uiscera transfixit. Dicatur ergo
cidem ascõ ꝓpħa. Et tuã ipsius am¬
mã ꝑtransibit gladius. ut reuelent᷑
ex multis cordib cogitationes. acsi
diceretur. maternis uiscer ibus
tribulationis gladio transuerbera¬
tis: uidebis in cruce pendentem.
quẽ angło nuntiante uirgo conce¬
pisti. manente uirginitate filium
edidisti. quatinus ꝑ hoc factum &
iudeoꝵ insultantium iniquitas. &
discipłoꝵ fugientiũ infirmitas de¬

Expanded text:
persecutoribus passiones in ipsos expersecutoribus passiones in ipsos exoptat inflecti dicens: Gladius eorum intret in corda ipsorum . Hinc idem Psalmista de Joseph loquitur dicens: Ferrum pertransiit animam ejus, donec veniret verbum ejus , ac si diceret: Tandiu fuit in illa servitutis vel carceris tribulatione, donec illud nec aliud hoc loco per gladium intelligimus figurari. Quanquam autem multae tribulationes animam transfoderint beatissimae Virginis, illa tamen hic specialiter designatur, quae, Domino in cruce moriente, materna viscera transfixit. Dicatur ergo eidem a sancto propheta: Et tuam ipsius animam pertrasibit gladius, ut revelentur ex multis cordibus cogitationes. Ac si diceretur: Maternis visceribus tribulationis gladio verberatis, videbis in cruce pendentem quem angelo nuntiante virgo concepisti, manente virginitate filium edidisti, quatenus per hoc factum et Judaeorum exsultantium iniquitas, et discipulorum fugientium infirmitas de
Abbreviated transcription (Latin):
fuit caro redep̾toris. quã quoddã
diuini muneris eius sigillũ abs¬
consionis: In signũ itaq. redepͣtor
nrͣ positus fuit. Sed cui. nisi illi
cui contradictũ fuit: Quȩ causa
Ut autẽ tamquã interroganti eui.¬
libet breuiter respondeam: quȩ
causa contradixit. nisi mors car:¬
nis: Quid contradixit. nisi non
esse dm̃. qui mori potuit ab ho¬
minib ut homo: Tui contradixit.
nisi om̃i non eẽ incredulo: Quȩ
uidelicet contradictio. quibdam
in scandalũ. quibusdã uersa est
in stultitiam. apło attestante qui
ait. nos autẽ p̾dicamus xpͣm
crucifixũ. iudȩis quidẽ scandalũ.
gentib autẽ stultitiam. Sequitur.
Itaq. uenerabilis senex. iustus. pro
pheta dĩ. & dicit matri iħu. Et tuã
ipsius anima ꝑtransibit gladius.
ut reuelentur ex multis cordibus
cogitationes. Solet non numquã
in seriptura saera glacdu nomine
temporalis tribulatio figurari.
psalmista attestante. qui illatas a

Expanded text:
fuit caro Redemptoris, quam quoddam fuit caro Redemptoris, quam quoddam divinitatis ejus sigillum absconsionis? In signum itaque Redemptor noster positus fuit, sed cui, nisi illi cui contradictum fuit? Quae causa Ut autem tanquam interroganti cuilibet breviter respondeam: Quae causa contradixit, nisi mors carnis? quid contradixit, nisi non esse Deum qui mori potuit ut homo? cui contradixit, nisi omni incredulo? quae videlicet contradictio quibusdam in scandalum, quibusdam versa est in stultitiam, Apostolo attestante, qui ait: Nos autem praedicamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam . 12. Sequitur itaq dicit matri Jesu: Et tuam ipsius animam pertransibit gladius, ut revelentur ex multis cordibus cogitationes . Solet nonnunquam in Scriptura sacra gladii nomine temporalis tribulatio figurari, Psalmista attestante, qui illatas a
Abbreviated transcription (Latin):
licto fugerunt. Ex quib dũ unus
uinctus alonge. sequeretur. adatri.¬
um ꝑueniens eundẽ recognouisse¬
se denegat. Et quis in mortis passio¬
ne illo ruente non rueret. cũ euͣ¬
imitator: unius ancillȩ uoce territ᷑.
non semel sed ter abnegauerit:
Sed illo in carne amortius resur¬
gente: resurrexerunt in anima
discipłi. Utrũq. autt̃ ante passionẽ
cius eadẽ qua tradebatur nocte in
discipłis somno ꝑfidiȩ lapsis. ac sus¬
citatione eiusdem redepͣtoris de¬
signatũ est. Mors ergo eiꝰ facta:
situs est hic in ruinã. & in resurre¬
ctionẽ multoꝵ in isrł. acsi diceret᷑
co moriente multi ex stantibus
ruent. eo resurgente multi ex lapsiꝰ
resurgent. Quia uero illo quide̾¬
moriente multi ruerunt. illo
resurgente multi resurrexert᷑.
sed in eũ qui ex mortuis resur.¬
rexit non om̃s crediderunt.
recte subiungitur. & in signũ cui
contradicetur. Quod eni signamꝰ:
abalioꝵ notitia abscondimus. Ꝙd
autẽ ante infideliũ oculos aliud

Expanded text:
licto fugerunt . Ex quibus dum unus vinctum a longe sequitur, ad atrium perveniens, eumdem se cognovisse denegat. Et quis in mortis passione illo ruente non rueret, cum pramator, unius ancillae voce territus, non semel, sed ter abnegaverit? Sed illo in carne a mortuis resurgente, resurrexit et anima discipuli. Utrumque autem ante passionem ejus, eadem qua tradebatur nocte, in discipulis somno perfidiae lapsis, ac suscitatione ejusdem redemptoris designatum est. Mors ergo ejus facta situs est hic in ruinam et in resurrectionem multorum in Israel, ac si diceretur: Eo moriente multi ex stantibus ruent; eo resurgente, multi ex lapsis resurgent. Quia vero illo moriente multi ruerunt, illo resurgente multi resurrexerunt, sed in eum qui ex mortuis resurrexit non omnes crediderunt, recte subjungitur: Et in signum cui contradicetur. Quod enim signamus, ab aliorum notitia abscondimus. Quid autem ante infidelium oculos aliud
Abbreviated transcription (Latin):
confitebatur dño. & loquebatur de
illo om̃ibus. qui expectabant redepͣ.¬
tionem hierłm. Hec uixta hystoriã
aꝑta sunt. nec habent aliquid obs.¬
curitatis. Cõmendant autẽ castita¬
tem beatȩ mulieris instantiã ietuni¬
orum. atq obsecrationũ diei noctisq
in templo dĩ inherentis. Sed latent¬

Expanded text:
ur Domino, et loquebatur de illo omnibus qui exspectabant redemptionem Jerusalem . Haec juxta historiam aperta sunt, nec habent aliquid obscuritatis, commendant autem castitatem beatae mulieris, instantiam jejuniorum atque obsecrationum diei noctisque in templo Dei inhaerentis; sed latent
Abbreviated transcription (Latin):
Ad cuius membra apłs loquitur dicen̾.
Gra salui facti estis: ꝑfidem. Quȩ
bene eciã filia phanuel de tribu aser
fuisse ꝑhibetur. Phanuel quippe fa.
Et qui alui ꝑ faciem dĩ figurantur.
nitionem dĩ humana corda pͥmi
ꝑduxerunt: Quia eñi ꝑ faciem
quilibet agnoscitur: iure facies diꝰ
uocantur hi. ꝑ quos cognitio di¬
uititatis reuelatur. Quiq non
inmerito aser. id est beati uocant᷑.
quia ad ȩcernam paternitatem.
siue ꝑ inspiratam interius natura.¬
lem. siue ꝑdatam exterius legẽ.
erudiri meruerunt. Unde scrip¬
tum est. Beatus homo. quẽ tu eru¬
dieris dnẽ. & de lege tua docueris
eum. In quibus uerbis aꝑte mon.¬
stratur electoꝵ eccłam filiam esse
patriarcharũ ac ꝓphetarũ.quȩ sci¬
licet siue in spũ. seu in uerbo. recte
adhuc subiungitur. & uixerat cũ
uiro suo annis septe̾ a uirginitate
sua. Et quis eiꝰ alius est uir: nisi ille
de quo ꝑ ysaim ꝓpħ̃am dicitur.
in die illa apprehendent septem

Expanded text:
cujus membra Apostolus loquitur dicens: Gratia salvi facti estis per fidem . Quae bene etiam filia Phanuel de tribu Aser fuisse perhibetur, Phanuel quippe inteEt qui alii per faciem Dei figurantur, nitionem Dei humana corda primi perduxerunt? Quia enim per faciem quilibet cognoscitur, jure facies Dei vocantur hi per quos cognitio divinitatis revelatur; quique non immerito Aser, id est beati vocantur, quia ad aeternam paternitatem, sive per inspiratam interius naturalem, sive per datam exterius legem erudiri meruerunt. Unde scriptum est: Beatus homo quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum . In quibus verbis aperte monstratur, electorum Ecclesiam filiam esse patriarcharum ac prophetarum, quae scilicet sive in spiritu, sive in verbo, recte adhuc subditur, et vixerat cum viro suo annis septem a virginitate sua. Et quis ejus alius est vir, nisi ille de quo per Isaiam prophetam dicitur: In die illa apprehendent septem
Abbreviated transcription (Latin):
meruimus. Deqtio adhuc siue ille.
siue isti dõ patri dicunt. qđ prȩpa¬
rasti ante faciem om̃iũ popłoꝵ. Nisi
quȩ saluatorẽ in carne uiderit: iuxta
licterã ratio non stabit. quia eum
nec carneis nec fidei oculis omnes
popłi conspexerunt. Ante faciem
ergo om̃iũ popłoꝵ: hoc salutare
dicitur pͣparatũ. quia ex om̃ibus
popłis in eũ crediderunt. qui eum
credentes fidei oculis aspexerunt.
uisione corporali locutus est. de qͥ
&e subditur. lumen ad reuelationẽ
gentiũ. & głam plebis tue isrł. Hoc
itaq lumine de tenebris reuelate.
hoc inuentȩ. hoc illustratȩ sunt
gentes. sicut scriptũ est gentiũ po¬
pulus qui ambulabat in tenebris
uidit luce᷑ magnã. Sedentib in re¬
gione umbre mortis. lux orta est
eis. De quo lumine iobannes cuam¬
gelista testatur dicens. erat lumen
uerũ qđ illuminat omne̾ bomu¬
nem ueniente̾ in hunc mundum.
De hoc in epła sua dicit. ds lux est. &

Expanded text:
meruimus. De quo adhuc sive ille, meruimus. De quo adhuc sive ille, sive isti, Deo Patri dicunt: Quod praeparasti ante faciem omnium populorum. Nisi quae Salvatorem in carne viderit, juxta litteram ratio non stabit, quia eum nec carneis, nec fidei oculis omnes populi conspexerunt. Ante faciem ergo omnium populorum hoc salutare tuum dicitur praeparatum, quia ex omnibus populis in eum crediderunt, quia eum credentes fidei oculis aspexerunt. visione corporali locutus est, de quo et subditur: Lumen ad revelationem gentium et gloriam plebis tuae Israel. Hoc itaque lumine de tenebris revelate, et hoc inventae, hoc illustratae sunt gentes, sicut scriptum est: Gentium populus; qui ambulabat in tenebris, vidit lucem magnam. Sedentibus in regione umbrae mortis lux orta est eis . De hoc lumine Joannes evangelista testatur dicens: Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . De hoc in Epistola sua dicit: Deus lux est, et
Abbreviated transcription (Latin):
hunc oꝑibus in mẽbris suis ample¬
cti: Per ulnas enĩ id est brachia.
uirtus operationis exprimitur.
in alio sitientẽ potant. in alio hos¬
pitẽ suscipiunt. in alio nudum
operiunt. in alio infirmũ uel in
carcere positũ uisitant : his ꝓcul
dubio deuotis actionib tamquã
brachus. cotidie eundẽ ipsũ pue¬
rũ amplectuntur. Et quia hȩc
agentes illum se suscipere in his¬
plena fide cognoscunt. illuꝰ se in
bis uidere non dubitant: qui
dixit. quãdu fecistis uni de bis mi.¬
nimis meis mͥ fecistis. atq eisdem
oꝑibus ut ad pacẽ dĩ redeant a pec¬
cati scandalo absolui se credunt:
Recte idem symeon exclamat dicens.
Nunc dimittis seruũ tuũ dñe scd̾m
uerbũ tuũ in pace. quia uiderunt
oculi mei salutare tuuͣ. ac si electi
dicant. ideo nos a peccati scandalo
scdm ꝓmissionẽ tuaͣ ab soluens
iam in pace reconciliatos passib
amoris: ꝓpinquare celestib facis.
quia fidei oculis salutare tuum

Expanded text:
hunc operibus in membris amplehunc operibus in membris amplecti? Per ulnas enim, id est brachia, virtus operationis exprimitur. in alio sitientem potant, et in alio hospitem suscipiunt, et alio nudum operiunt, et in alio infirmum vel in carcere positum visitant, his procul dubio devotis actionibus tanquam brachiis, quotidie eumdem ipsum puerum amplectuntur Et quia haec agentes illum se in his suscipere plena fide cognoscunt, illum se in his videre non dubitant, qui dixit: Et quandiu fecistis uni de his minimis meis, mihi fecistis, atque eisdem operibus, ut ad pacem Dei redeant, et peccati scandalo absolvisse credunt, recte credunt. Recte idem Simeon exclamat dicens: Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum, in pace, quia viderunt oculi mei salutare tuum. Ac si electi dicant: Ideo nos a peccati scandalo promissione tua absolvens, jam in pace reconciliatos passibus amoris propinquare coelestibus facis, quia fidei oculis salutare tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m genuit sit credentiũ mater:
Q uã obrem obsecro mi beatissima
uirgo. offer nobis xpͣm pus suf¬
fragiis. quȩ nescis inuidere filus.
Sed nec attendas filioꝵ iniurias. a
quib non ut dignũ est honoraris.
Tolerat eni pia mater in reuerentuã
filioꝵ. quia amore uincitur genera¬
tionis. ⁊ oue ergo & si tanti meriti
indignos pus orationib quos in
uno geniusti. depͣcare unicũ filiũ
quid unus specialiter symeon dicat:
audiamus. Ait enĩ. Nunic dimittis
me expectatione fatigasti. diu rea.¬
nuisti. sed tandem uiso que expecta¬
ui. iam de humana uitȩ scandalis.
in pace dimitis. Dimittis in pace.
quia scd̾m ꝓmissionẽ tua̾ ꝑ incar.¬
nati uerbi mysteriũ. solutis intimi¬
citus tibi merui reconciliari. Dimit.¬
ts in paci. quia indeo pace̾. Ipse est
enĩ pax nr̃a. qui fecit utraq unũ.
hoc deniq om̃s electi dicunt. qͥ xp̃m
salutare dĩ conspiciunt. Quid enͣi
est xpm in ulnas suscipere. nisi pus

Expanded text:
Christum genuit sit credentium mater. Christum genuit sit credentium mater. Quamobrem obsecro, mi beatissima Virgo, offer nobis Christum piis suffragiis, quae nescis invidere filiis, sed nec attendas filiorum injurias, a quibus non ut dignum est honoraris. Tolerat enim irreverentiam filiorum, quae amore vincitur generationis. Fove ergo etsi tantis meritis indignos piis orationibus, quos in Uno genuisti. Deprecare unicum Filium quid unus specialiter Simeon dicat audiamus. Ait enim: Nunc dimittis sme exspectatione fatigasti, diu retinuisti; sed tandem viso quem exspectavi, jam de humanae vitae scandalis in pace dimittis. Dimittis in pace, quia secundum promissionem tuam per incarnati Verbi mysterium, solutis inimicitiis, tibi merui reconciliari. Dimittis in pace, quia video pacem. Ipse enim est pax nostra, qui fecit utraque unum. Hoc denique et omnes electi dicunt, et qui Csalutare Dei conspiciunt. Quid enim est Christum in ulnas suscipere, nisi piis
Abbreviated transcription (Latin):
oculi mei salutare tuuͣ. Hinc uniꝰ.
hinc multoꝵ. inmo etiã om̃ium.
adimpletur expectatio iustoruͣ.
Sed dicamus prius de uno. & sic lo.¬
quamur de om̃ibus. Cupimus eñi
ad hoc studium nrm inflectere.
ut quod de uno dicitur. de om̃ib
ueraciter sentiamus. Et ecce dum
specialiter de uno uenerabili sene
cupimus loqui: occurrit p̃dicanda
uirginis prudentia. non humana
industria fulta: sed spũ diuinitatis
afflata. Quȩ filiũ oblatura ueniens.
suȩ q naturȩ humilitateꝰ seruans.
non ignara utiq. quis esset cuius
manibus dm̃ bominẽq. tradebat sa.¬
crificio dedicandũ. Offert gͦ dñm
uni. immo om̃ibus in uno. quȩ
om̃ib eunde̾ peperit saluatorem.
Ntnc enĩ desinat nunc usq offerre
quẽ genuit. cũ suis soĩs interuienti.¬
onibus eundẽ redep̾torẽ electis
uniri facit. Et ut uerũ fatear .
materno affectu idipsũ pussima
facit. Om̃s enĩ filios deputat. qͦs
diuina grͣa xp̃i consociat. Quando
tium frater. cur non ipsa quȩ

Expanded text:
oculi mei salutare tuum . Hinc unius hinc multorum, imo etiam omnium adimpletur exspectatio justorum. Sed dicamus prius de uno, et sic loquamur de omnibus. Cupimus enim ad hoc studium nostrum inflectere, ut quod de uno dicitur, de omnibus veraciter sentiatur. Ecce dum specialiter de uno venerabili sene cupimus loqui, occurrit praedicanda Virginis prudentia, non humana industria fulta, sed Spiritu Divinitatis afflata, quae Filium oblatura veniens, suaeque naturae humilitatem servans, non ignara utique quis esset, cujus manibus Deum hominemque tradebat sacrificio dedicandum. Offert autem Douni, imo omnibus in uno, quae omnibus eumdem peperit Salvatorem. Non enim desinit huc usque offerre quem genuit, cum suis sanctis intercessionibus eumdem redemptorem electis uniri facit; et, ut verum fatear, materno affectu id ipsum piissima facit. Omnes enim filios deputat, quos divina gratia Christo consociat. Quando enim tium frater, cur non ipsa quae
Abbreviated transcription (Latin):
Erat iosepb & maria mater eiꝰ. miran¬
tes suꝑbis que dicebantur de eo.
Q uib mirantibus: etiã nos ipsi mira¬
mur: Cur ipsi sunt suꝑhis que de
illo aꝓpheta sc̃o dicebantur mirati.
Nũquid enĩ iosepb iam in somnis ab
angło non audierat. ioseph fili da.¬
uid. noli timere accipere mariã
coniugẽ tuã. qđ enĩ in ea natũ est
d̃e spũ scõ est. pariet autẽ filium.
& uocabis nomen eius iħm. ipse eni
saltiũ faciet popłm suũ a peccatis
eoꝵ: Nũquid & ipsa sacratissima
uirgo quȩ salua uirginitate filiuͣ
se genuisse sciebat. priusquã pare.¬
ret uel conciperet. ab angelo non
audierat. aue grã plena. dñs tecũ.
benedicta tu inter mulieres. sp̃s¬

Expanded text:
erat Joseph, et Maria mater ejus, mirantes super his quae dicebantur. Quibus mirantibus etiam nos ipsi miramur, cur ipsi sint super his quae de illo a propheta sancto dicebantur, mirati. Nunquid enim Joseph jam in somnis ab angelo non audierat: Joseph fili David, noli timere accipere Mariam conjugem tuam: quod enim in ea nat filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Nunquid et ipsa sacratissima virgo, quae salva virginitate filium se genuisse sciebat, priusquam pareret vel conciperet, ab angelo non audierat: Ave, gratia plena, Dominus tecum. Benedicta tu inter mulieres. Sp
Abbreviated transcription (Latin):
In turture enͣi castitas inuenitur.
& in colu̾ba caritas cõmendatur.
Turtur namq intemeratam seruat
uni uiro fidem. colu̾ba uero alia¬
rum cohabitanttũ non deserit
unitatẽ. Catholicus igitur xp̃ianꝰ
tunc uere spũalis turtur efficitur.
si ueram trinitatis fidem firma
credulitate conseruet. & hereticȩ
prauitatis sensũ tamquã fornica.¬
tionis inquinamenta repudiet.
T unc uere erit colũba. si longani¬
miter usq ad fine̾ in catholica soci¬
etate ꝑmaneat. & contra tep̃tatio¬
nũ scandala immobili firmitate
psistat. ut nec heretica fornicatio
corrũpat in corde fidei castitatt᷑.
nec amara dissensio ȩccłasticȩ ca¬
ritatis dissipet unitate᷑. Hȩc est̃¬

Expanded text:
In turture enim castitas invenitur, In turture enim castitas invenitur, et in columba charitas commendatur. Turtur namque intemeratam servat uni viro fidem; columba vero aliarum cohabitantium non deserit unitatem. Catholicus igitur Christianus tunc vero spiritualis turtur efficitur, si veram Trinitcredulitate conservet, et haereticae pravitatis sensum tanquam fornicationis inquinamenta repudiet. Tunc vero erit columba si longanimiter usque in finem in catholica societate permaneat, et contra tentationis scandala immobili firmitate consistat, ut nec haeretica fornicatio corrumpat in corde fidei castitatem, nec amara dissensio ecclesiasticae charitatis dissipet unitatem; haec
Abbreviated transcription (Latin):
one auiu̾ illa pͣfigurabatur obla.¬
tio. quȩ ꝓ salute mundi oblata ues.¬
pere diei. dĩ uidelicet passio. ꝑ quã
sumus dõ reconciliati. De hac qͥppe
hostia ꝑ paulũ fidelibus dicitur:
Ambulate in dilectione. sicut & xp̃c
dilexit nos. & tradidit semetipsũ
ꝓ nobis oblationem & hostiam dõ
in odorem suauitatis. & rursum.
qui dilexit me inquit. & tradidit
semet ipsum pro me quia omnes
electi membra sunt xp̃i. in turtu
columbe. designat etiã hȩc auiu
oblatio mortificationẽ electorũ.
quib ꝑ eundem apłm dicitur. ob¬
secro tios ꝑ misccłiam diͣ. ut ex hi¬
beatis corpora ur̃a hostiam uiuen.
tem. scãm dõ placentẽ. Sed nulla
eẽ potest accepta dõ mortificatio.¬
nis oblatio. in quibus non fuerit
uerȩ fidei. castitatis. & uere carita¬
tis concordia. Proinde non sine
causa sacrificiũ quod ꝓ dño mysti.¬
ce oblatum phibetur. ex turturi¬
bus & colũbis fuisse narratur:

Expanded text:
one avium illa praefigurabatur oblaone avium illa praefigurabatur oblatio quae pro salute mundi oblata est vespere diei, Domini videlicet passio, per quam sumus Deo reconciliati. De hac quippe hostia per Paulum fidelibus dicitur: Ambulate in dilectione, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo, iQui dilexit me, inquit, et tradidit semetipsum pro me . Quia vero omnes electi membra sunt Christi, in turturcolumbae. Designat etiam haec avium oblatio mortificationem electorum, quibus per eumdem apostolum dicitur: Obsecro vos per misericordiam Dei, ut exhibeatis ctem, sanctam, Deo placentem . Sed nulla esse potest accepta Deo mortificationis oblatio, in quibus non fuerit verae fidei castitas, veraeque charitatis concordia. Proinde non sine causa sacrificium quod pro Domino mystice oblatum perhibetur, ex turturibus et columbis fuisse narratur.
Abbreviated transcription (Latin):
templũ ad templũ occurrit. cu bi
om̃s una sint bierłm ciuitas. unuͣ
& templũ. In hac itaq ciuitate atq.¬
in boc templo. ab apłis oblatus xp̃c
excipitur: Unde & ipsa eccła psal.¬
mistȩ uoce dõ patri loquitur dicenꝰ.
suscepimus ds miscđiam tuam in
medio templi tui. subaudis in me¬
dio ȩccłe. quȩ est templũ cuu. Siue
aute̾ uixta bystoriam. siue tuexta
mysticũ intellectũ. cur xp̃c apa¬
rentib ad scãm cruitate᷑ & templũ
ducatur : causa manisestatur cum
subditur. ut darent bostiam scam
quod dictũ est in lege dniĩ. par tur.¬
turu. aut duos pullos colu̾barum.
Preceptũ s quidẽ legis fuerat. ut si cui
forte agnus defuisset: & unum
horũ id est aut par turturũ. aut
auos pullos colu̾barũ inuenisset.
dõ in oblationẽ filii offerret. nec
p̃iudicaretur exaltero: qui unum
quod libet horum obtulisset. Sed
significant: credendũ est utrumq
ad sacrificiũ matrem inuenisse
atq obtulisse. Deniq. in hac oblati¬

Expanded text:
lum occurrit, cum hi omnes una sint Jerusalem civitas, unum et templum. In hac itaque civitate et templo ab apostolis oblatus Christus excipitur. Unde et ipsa Ecclesia Psalmistae voce Deo Patri loquitur dicens: Suscepimus, Deus, misericordiam tuam in medio templi tui , subaudis in medio Ecclesiae, quae est templum tuum. Sive autem secundum historiam, sive juxta mysticum intellectum, cur Christus a parentibus ad sanctam civitatem et templum ducatur, causa manifestatur, cum subditur: 5. Ut darent hostias, secundum quod dictum est in lege Domini, par turturum, aut duos pullos columbarum . Praeceptum quidem legis fuerat, ut si cui forte agnus defuisset, et unum horum, id est aut par turturum, aut duos pullos columbarum invenisset, Deo in oblationem filii offerret, nec praejudicaretur ex altero, qui unum quodlibet horum obtulisset. Sed acramenta significant, credendum est utrumque ad sacrificium matrem invenisse atque obtulisse. Denique in hac oblati
Abbreviated transcription (Latin):
lis dicitur pͣparatũ. quia siue in
patriarchis. ꝓphetis. atq apłis. ĩmo
etiã in ipso om̃iũ capite xp̃o. siue
in eloquiis dĩ: amplius gens illa
quã gentes głosa monstratur. apło
attestante qui ait. quid ergo ampliꝰ
est iudȩo. aut quȩ utilitas circucisi¬
oni: Multũ ꝑ omnẽ modũ. Primũ

Expanded text:
paratum, quia sive in patriarchis ac prophetis, atque apostolis, imo etiam in ipso omnium capite Christo, sive in eloquiis Dei, amplius gens illa quam gentes gloriosa monstratur, Apostolo attestante, quia ait: Quid ergo amplius est Judaeo? aut quae utilitas circumcisionis? multum per omne
Abbreviated transcription (Latin):
grã reuelante. aꝑtis fidei oculis. eũ
qui se cũ illis usq infine̾ scłi man¬
suruͣ esse ꝓmisit aspiciunt. non
iam carne paruulũ. sed atuinitate
immensuł̃. Qui etiã cũ apło dicunt.
Et si noueramus xpͣm scd̾m carne̾
sed nunc iam non nouimus. Habi¬
tant etiã isti in hierłm. atq in spu
in templũ. quo xpc introducitur
ueniunt. Ipsi etiaͣ sunt bierłm: qui
habitant in hierłm. ipsi & templũ:
qui ueniunt in templũ. in quibus
& a quib xpͣc excipitur. Breuiter
fr̃s ista ꝑcurrimus. ne dũ quȩ
sint hurus diei saeramenta. qͦdq
scm. piumq. preconiuͣ : indicare
studemus. cuiuslibet in fastidiu̾
ueniamus. Sequitur. Et cũ intro¬
ducerent puerũ iħm parentes eiꝰ
ut facerent scdm consuetudinem
legis ꝓ eo. & ipse accepit eũ in ulnas
suas. & benedixit dm̃ & dixit. Nunc

Expanded text:
gratia revelante, apertis fidei oculis, eum gratia revelante, apertis fidei oculis, eum qui se cum illis usque in finem saeculi mansurum esse promisit, aspiciunt, non jam carne parvulum, sed divinitate immensum. Qui etiam cum Paulo dicunt: Et si noveramus Christum secundum carnem, sed nunc jam non novimus. Habitant etiam in templum quo Christus introducitur veniunt. Ipsi enim sunt Hierusalem qui habitant in Hierusalem: ipsi et templum qui veniunt in templum, in quibus et a quibus Christus excipitur. 11. Breviter, fratres, ista percurrimus, ne dum quae sunt hujus diei sacramenta, quodque sanctum purumque praeconium indicare studuimus, cuilibet in fastidium veniamus. Sequitur: Et cum introducerent puerum Jesum parentes ejus, ut facerent secundum consuetudinem legis pro eo, et ipse accepit eum in ulnas suas
Abbreviated transcription (Latin):
poris horũ ultunus apparuit.
S ed si uigilanti studio subsequenti.¬
um scõꝵ attendimus desiderium.
inuemimus eos non minoris anxi¬
etatis ardore diuinitate᷑ eiusdem
saluatoris intueri uelle quã ille
concupiuit inspicere carnem.
hinc paulus dicit. Cupio dissoliti.
Hinc psalmista ex ꝑsona eccłȩ dicit.
Sitiuit anima mea ad dmͣ uiuum.
quando ueniã & apparebo ante
faciem dĩ. Quis ergo iam hinc nͣ
uideat in uno sy meone multos.¬
ꝑ unũ cunctos significari electos :
Qui nunc iusti ex fide atq operatio.¬
ne. &e timorati exfutura expecta¬
tione. & attoniti inueniuntur
ex futura consolatione. in quibus
etiam sp̃s sc̃s inesse cognoscitur:
quia & ꝑ apłm dicitur. caritas dĩ
diffusa est in cordib nris. ꝑ spm
fidelib dicit. corpora ur̃a templũ
sunt sp̃s scĩ quẽ habetis ex dõ. Quiq
responsũ accipiunt ab spu scõ non
se uisuros morte̾ nisi prius uide¬
corruptibili uita eiusdẽ sp̃s sciͣ

Expanded text:
poris horum ultimus apparuit. poris horum ultimus apparuit. Sed si vigilanti studio subsequentium sanctorum attendimus desiderium, ucrum, invenimus eos non minoris anxietatis ardore divinitatem ejusdem Salvatoris intueri velle, quam ille concupivit inspicere carnem. Hinc Paulus dicit: Cupio dissolvi et Hinc Psalmista ex persona Ecclesiae dicit: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei . Quis ergo hinc jam non videat in uno S per unum significari cunctos electos; qui nunc et justi ex fide atque operatione, et timorati ex futura exspectatione, et attoniti inveniuntur ex ventura consolatione? In quibus etiam Spiritus sanctus inesse cognoscitur, quia et per Apostolum dicitur: Caritas Dei diffusa est in cordibus nostris fidelibus dicitur: Corpora vestra templum sunt Spiritus sancti, quem habetis ex Deo . Quique responsum accipiunt a Spiritu sancto non se visuros mortem nisi prius videcorruptibili vita, ejusdem Spiritus sancti
Abbreviated transcription (Latin):
hausit pectore. Nam quis tantum
cũ inuenerit relinquat bonum :¬
Unguentũ enĩ exinanitũ est nom̃
tuũ: ꝓptrrea adolescentulȩ dilexe¬
runt. & attraxerunt te. Postremo
non meu est illud: qmͣ quȩ non
nubunt neq. nubuntur: erunt
sicut angeli in cęlo. Nemo ergo
miretur. si angelis cõparentur.
quȩ angłoꝵ dño copulantur.

Expanded text:
hausit pectore. Nam quis tantum hausit pectore. Nam quis tantum cum invenerit, relinquat boni? Unguentum enim exinanitum est nomen tuum: propterea adolescentulae dilexerunt te, et attraxerunt te . Postremo non meum est illud, quoniam quae non nubent, neque nubentur, erunt sicut angeli in coelo . Nemo ergo miretur si angelis comparentur, quae angelorum Domino copulantur.
Abbreviated transcription (Latin):
nolo. Stecit: orauit. ceruicem
inflexit. Cerneres trepidare car-¬
nificem. quasl ipse addictus fu̾set
Tremere ꝑcussoris dexteram. pal.¬
lere ora. alieno timentes periculo.
cum puella non timeret suo. Habe¬
dis igitur in una hostia duplex mar¬
tẏriũ pudoris. & religionis. & uirgo
ꝑmansit. & martyriũ optinuit.
Inuitata nunc integritatis amore.
&e tu soror sca. uel mutis tacita mo¬
ribus. aliquid de uirginitate dica¬
mus. ne uelut intransitu quodam
prestricta uideatur. quȩ principa.¬
lis est uutus. Non eñi ideo lauda.
bilis uirginitas: quia & in martyri.¬
bus repperitur. sed quia ipsa mar¬
tyres facit. Quis autẽ humano
eam possit ingenio cõprehendere :
quã nec natura suis inclusit legibus:
accersiuit. quod imitaretur intͣris.
Nec inmerito uiuendi usum quęsi¬
uit e celo: quȩ sponsuͣ sibi inuenit
in cęlo. Hȩc nubes aereas. angłos.
syderaq transgrediens: uerbũ dĩ
in ipso sinu inuenit patris. & toto

Expanded text:
nolo. Stetit, oravit, cervicem nolo. Stetit, oravit, cervicem inflexit. Cerneres trepidare carnificem, quasi ipse addictus fuisset: tremere percussoris dextram, pallere ora alieno timentis periculo, cum puella non timeret suo. Habetis igitur in una hostia duplex martyrium, pudoris et religionis. Et virgo permansit, et martyrium obtinuit.Invitat nunc integritatis amor, et tu, soror sancta, vel mutis tacita moribus, ut aliquid de virginitate dicamus; ne veluti transitu quodam perstricta videatur, quae principalis est virtus. Non enim ideo laudabilis est virginitas quia et in martyribus reperitur, sed quia ipsa martyres facit. Quis autem est qui humano eam possit ingenio comprehendere, quam nec natura suis inclusis  Forte, accersivit quod imitaretur in terris: nec immerito vivendi usum quaesivit e coelo, quae sponsum sibi invenit in coelo. Haec nubes aereas, angelos sideraque transgrediens, verbum Dei in ipso sinu invenit Patris et toto
Abbreviated transcription (Latin):
coronari. Magisteriũ uirtutis
impleuit. quȩ pͣiudiouĩ uehebat
ȩtatis. Non sic ad thalamũ nup.¬
tura ꝓperaret. ut ad supplicu
locũ. leta successu. gradu festina.
uirgo ꝓcessit. Non in torto crine
caput compta: sed xp̃o. non flos.¬
culis redimita: sed moribus. Fle¬
uere om̃s ipsam sine fletu. Mira¬
ri pleriq. quod tam facile uitȩ
suȩ ꝓdiga. quã nondũ hauserat:
iam quasi ꝑfuncta donaret. Stu¬
puere uniuersi. quod iam diui¬
nitatis testis existeret. quȩ adhuc
arbitra sui ꝑ etatẽ ee̾ non posset.
Effecit deniq ut ei de dõ crederit᷑.
ecui de homine adhuc non crede.¬
retur. quia qđ ultra naturam est
de auctore naturȩ est. Quanto
terrore egit carnifex. ut timeret᷑:
Quantis blandiciis. ut suaderet.
Quanto uoto. ut sibi adnuptias ꝓ¬
ueniret: At illa & hec sponsi intu¬
ria est expectare placituraᷤ. qui me
sibi prior elegit accipiet. Quid
ꝑcussor moraris: Pereat corpus.
quod amari potest: oculis quibus

Expanded text:
coronari: magisterium virtutis implevit, quae praejudicium vehebat aetatis. Non sic ad thalamum nupta properaret, ut ad supplicii locum laeta successu, gradu festina virgo processit, non intorto crine caput compta, sed Christo: non flosculis redimita, sed moribus. Flere omnes, ipsa sine fletu. Mirari plerique quod tam facile vitae suae prodiga, quam nondum hauserat, jam quasi perfuncta donaret. Stupere universi, quod jam divinitatis testis existeret, quae adhuc, arbitra sui per aetatem esse non posset. Effecit denique ut ei de Deo crederetur, cui de homine adhuc non crederetur. Quia quod ultra naturam est, de auctore naturae est. 9. Quanto terrore egit carnifex ut timeretur, quantis blanditiis ut suaderet! quantorum vota ut sibi ad nuptias perveniret! At illa: Et haec Sponsi injuria est exspectare placiturum. Qui me sibi prior elegit, accipiet. Quid, percussor, moraris? Pereat corpus quod amari potest oculis quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłȩ scribe. Hȩc dicit. qui habit
rumpheam utraq parte acutam.
Scio ubi habitas. ubi sedes est satane.
& tenes nomen meuͣ. & non ne¬
antiphas testis m̃s fidelis. qui occi¬
sus est apud uos ubi satanas ha¬
bitat. Sed habeo aduersus te pauca.
Habes illic tenentes doctrinam ba¬
laam. qui docebat balach mutere
scandalũ coram filiis isrł edere¬
& fornicari. Ita habes & tu tenen¬
tes doctrinam nicolaitarum.
Similiter pęnitentiam age. Si qͦ
nabo cum illis in gladio oris mei.
Qui habet aurem audiat. quid sp̃s
dicat ecclesiis. Uincenti dabo man

Expanded text:
esiae scribe: haec dicit qui habet gladium ex utraque parte acutum: scio ubi habitas, ubi sedes est satanae; et tenes nomen meum et non neAntiphas testis meus fidelissimus, qui occisus est apud uos, ubi satanas habitat. sed habeo aduersus te pauca, quia habes illic tenentes doctrinam Balaam, qui docebat Balaac mittere scandalum et fornicari: ita habes et tu tenentes doctrinam Nicolaitarum. Similiter poenitentiam age: si quonabo cum illis in gladio oris mei. Qui habet aurem, audiat quid Spiritus dicat Ecclesiis: Vi
Abbreviated transcription (Latin):
spͣs diͣ & septe᷑ stellas. Scio oꝑa
tua. quia non habes quo uiuas
& mortuus es. Esto uigilans. &
confirma reliqua quȩ moritura
erant. Non eni inuenio opera
tua plena coram dõ meo. Inmͣte
ergo habe qualiter acceperis &
audieris & serua & penitentiã
age. Si ergo non uigilaueris. ue¬
niam tamquã fur. & nescies qͣ
hora ueniam ad te. Sed̾ habes
pauca nomina insardis. qui non
inquinauerunt uestimenta sua.
& ambulauerunt mecũ in albis
& non delebo nomen eiꝰ de libro
uitȩ. & confitebor nomen eius
coram patre meo. & coram angłis
eius. Qui habet aurẽ audiat.
quid spͣs dicat ecclesiis.

Expanded text:
spiritus Dei et septem stellas scio opera spiritus Dei et septem stellas scio opera tua quia nomen habes quod vivas et mortuus es esto vigilans et coerant. Non enim inveni opera tua plena coram Domino meo. In mente ergo habe qualiter hec ceperis et audieris: et serva: et penitentiam age. Si ergo non vigilaveris veniam tanquam fur: et nescies qua hora veniam ad te. Sed habes pauca nomina in Sardis: qui non inquinaverunt vestem suam: et ambulabunt mecum in albis  non delebo nomen eius de libro vitae et confitebor nomen eius coram Patre meo et coram angelis eius qui habet aurem audiat quid Spiritus dicat ecclesiis
Abbreviated transcription (Latin):
aheo qui terrã fecit multiplicata.
Hes ergo amotũ est sensibus. quo
xrigeretur mens: & exhibitum
oculis ubi exerceretur intellectꝰ.
ut inuisibilem dm̃ ꝑ uisibilia oꝑa
miraremur: & erecti ad fidem &
purgati ꝑ fidem. &iam ipsũ inui¬
sibiliter uidere cuperemus. quẽ
de rebus uisibilib inuisibilẽ nos¬
ceremus. Nec tamen sufficit hȩc
intueri: in miraculis xpͣi. Interro¬
gemus ipsa miracula. quid nobis¬
⁊ loquantur de xp̃o. Habent enim
si intelligantur linguã suaͣ. Nam
quia ipse xp̃e uerbũ dĩ est. oiam
factũ uerbi uerbũ nobis est. Hoc
ergo miraculũ sicut audiuimus
quã magnũ sit: queramus etiam
quã ꝓfunctũ sit. Non tantũ eius
suꝑficie delectemur. sed &iã alti¬
tudinẽ ꝑscrutemur. Habet enͣi
aliquid intus hoc. qͦd miremur
foris. Uidimus. expectauimus mag¬
nũ quiddã. preclaruͣ quiddam. &
om̃mo diuinũ. quod fieri nisi adoꝰ
non possit. Laudauimus de facto

Expanded text:
ab eo qui terram fecit multiplicata. ab eo qui terram fecit multiplicata. Hoc ergo admotum est sensibus, quo erigeretur mens, et exhibitum oculis ubi exerceretur intellectus, ut invisibilem Deum per visibilia opera miraremur, et erecti ad fidem et purgati per fidem, etiam ipsum invisibiliter videre cuperemus, quem de rebus visibilibus invisibilem nosceremus. 2. Nec tamen sufficit haec intueri in miraculis Christi. Interrogemus ipsa miracula, quid nobis loquantur de Christo: habent enim si intelligantur, linguam suam. Nam quia ipse Christus Verbum Dei est, etiam factum Verbi, verbum nobis est. Hoc ergo miraculum, sicut audivimus quam magnum sit, quaeramus etiam quam profundum sit: non tantum ejus superficie delectemur, sed etiam altitudinem perscrutemur. Habet enim aliquid intus, hoc quod miramur foris. Vidimus, spectavimus magnum quiddam, praeclarum quiddam, et omnino divinum, quod fieri nisi a Deo non possit: laudavimus de facto
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uideri oculis possit. & mira¬
cula eius quib totũ mundũ regit.
uniuersamq creaturã administrat:
assiduitate uiluerunt. ita ut pene
nemo dignetur attendere opera
dĩ mira & stupenda in quolibet
seminis grano. scđm ipsam suam
miscłiam seruauit sibi quȩdam
quȩ faceret oportuno tẽpore pͣter
usitatũ cursũ ordinẽq naturȩ.
ut non maiora sed insolita uiden¬
do stuperent. quib cotidiana ui¬
luerant. Maus enĩ miraculũ est
gubernatio totius mundi. quam
saturatio quinq miliũ hominũ.
de quinq panibus. Et tamen hec
nemo miratur. illud mirantur
homines. non quia maius est: sed
quia rarũ est. Quis eñi & nunc
pascit uniuersũ munduͣ. nisi ille
qui de paucis granis segetes creat:
Tecit ergo quom̃ s. Unde enim
multiplicat de paucis granis se¬
getes. inde in manib suis multi¬
plicauit quinq panes. Potestas eñi
erat in manib xp̃i. Panes autem
illi quinq quasi semina erant.
non quidẽ terrȩ mandata: sed

Expanded text:
possit, et miracula ejus quibus totum mundum regit universamque creaturam administrat, assiduitate viluerunt, ita ut pene nemo dignetur attendere opera Dei mira et stupenda in quolibet seminis grano; secundum ipsam suam misericordiam servavit sibi quaedam, quae faceret opportuno tempore praeter usitatum cursum ordinemque naturae, ut non majora, sed insolita videndo stuperent, quibus quotidiana viluerant. Majus enim miraculum est gubernatio totius mundi, quam saturatio quinque millium hominum de quinque panibus: et tamen haec nemo miratur: illud mirantur homines non quia majus est, sed quia rarum est. Quis enim et nunc pascit universum mundum, nisi ille qui de paucis granis segetes creat? Fecit ergo quomodo Deus. Unde enim multiplicat de paucis granis segetes, inde in manibus suis multiplicavit quinque panes. Potestas enim erat in manibus Christi: panes autem illi quinque, quasi semina erant, non quidem terrae mandata, sed
Abbreviated transcription (Latin):
post se ad regnandiumn in uidea herodes
iustituerat: sed postea iusolentiã eius
acusantibus iudeis uidicio senatus a¬
pua uiennã que galliarũ est urbs. eri¬
Ao religatus. uitam finuit. Archelaus
autẽ qui uincens leo interpretatur.
antrep̃m siguificat: qui ad tempus in seĩs
uictoriam habebit. & quiasi les terribi¬
lis apparebit. Iu illam ergo partem qͥ
regnabit archelaus ioseph cũ puero
irt noluit. quia in illam partẽ popłi tui
archelai xp̃c ad terrã istł re¬
uertitur. qͥa post interfectio

Expanded text:
post se ad regnandum in Judaea Herodes instituerat, sed postea insolentiam ejus accusantibus Judaeis, judicio senatus apud Viennam, quae Galliarum est urbs, exsilio relegatus, vitam finivit. Archelaus autem, qui vincens leo interpretatur, Antichristum significat. Qui ad tempus in sanctis victoriam habebit, et quasi leo terribilis apparebit. In illam ergo partem qua regnabat Archelaus, Joseph cum puero ire noluit, quia in illam partem populi JudArchelai Christus ad terram Isrvertitur, quia post interfectio
Abbreviated transcription (Latin):
sta que ascendit ꝑ defertum sicut har¬
gula fiati ex aromatibus mu rx oe thiris.
& unnuersi pulueris piguientarii: Cui
iterum uoce sponsi dicitur. Ego flos cam¬
pi. & lilium conuallium. Et quia eccłia
de p̾sentis uitȩ amore ad celeste desideri¬
um transit: recte etiam naz areth galileȩ
dicitur. quȩ transmigratio interpretatur.
Quod aut̾ẽ subdidit ut adimpleretur
quod dictum est ꝑ ꝓpħas. quoniam naza¬
reus uocabitur: hoc testimonium ut dixi¬
mus in septuaginta interpretibus non
habetur. Nonnulli enĩ de isaiȩ propħe
libro sumptum esse uolunt. uibi scriptũ
est. Exiet uirga de radice iesse. & flos de
radice enis ascendet. Nos autẽ dicimus
quia fixum de scri
rit ꝑ propħas. sed per propħam. Omnes
em̃ ꝓphete dnm̃ nazareum uocant. qui
scm̃ eum predicant. Ipse est eium: de
sanctus sanctoꝵ cessabit unctio.
& dauid Nondabis sanctuu tuũ
uidere corruptionem. & iterum᷑.
Seitote qm̃ mirificauit dñs sanc¬
tum suum.

Expanded text:
e ascendit per desertum, sicut virgula fumi ex aromatibus myrrhae, et thuris, et universi pulveris pigmentarii ; cui iterum voce sponsi dicitur: Ego flos campi, et lilium convallium . Et quia Ecclesia de praesentis vitae amore ad coeleste desiderium transit, recte etiam Nazareth Galilaeae dicitur, quae transmigratio interpretatur. Quod autem subditur, ut adimpleretur quod dictum est per prophetas, quoniam Nazaraeus vocabitur ; hoc testimonium, quod diximus, in Septuaginta Intehabetur. Nonnulli enim de Isaiae prophetae libro sumptum esse volunt, ubi scriptum est: Exiet virga de radice Jesse, et Nazaraeus de radice ejus ascendet . Nos autem dicimus quia si fixum de Scripas, sed per prophetam. Omnes enim prophetae Dominum Nazaraeum vocant, quia secundum eum praedicant. Ipse enim est de Sanctus sanctorum, cessabit unctio . Et David: Non dabis Sanctum tuum videre corruptionem , Et iterum: Scitote quoniam mirificavit Dominus Sanctum suum .
Abbreviated transcription (Latin):
soli ueniatis. Hinc &eñi scriptũ est.
Qui audit. dicat ueni. ut qͥ
iam in corde uoce suꝑni amoris
acceperit. foras &iam ꝓximis uocẽ
exhortationis reddat. Et fortasse
gat: non habet. Sed maius est qͦd
tribuere ualet. qui linguã habet.
Plus &rem̃ est uerbi pabulo uicturam
in ꝑpetuuꝰ mente᷑ reficere: quam
uentre moriture carnis terreno
pane satiare. Nolite ergo fr̃s. ꝓximis
ur̃is elemosinã uerbi subtrahere.
Mecũ uos admoneo. ut abotioso sermo¬
ne parcamus. inutiliter loqui decli¬
nemus. In quantũ reniti linguȩ pre¬
ualemus: inuentũ uerba non dif¬
fluant. cũ iudex dicat. om̃e uerbu᷑
otiosum qͦd locuti fuerint homines:
reddent de eo rationem indie iudicii.
Otiosum quippe uerbũ est. quod aut
utilitate rectitudinis. aut ratione
iustȩ necessitatis caret. Otiosa ergo
collo quia ad edificationis studium
uertite. quã celerrime huius uite
tempora fugiant confiderate. quã
districtus iudex ueniat attendite.
Hunc ante oculos ur̃i cordis ponite.

Expanded text:
soli veniatis. Hinc etenim scriptum est: Qui audit, dicat: Veni ; ut qui jam in corde vocem superni amoris acceperit, foras etiam proximis vocem exhortationis reddat. Et foosynam non habet, sed majus est quod tribuere valet qui linguam habet. Plus enim est verbi pabulo victuram in perpetuum mentem reficere, quam ventrem moriturae carnis terreno pane satiare. Nolite ergo, fratres, proximis vestris eleemosynam verbi subtrahere. Mecum vos admoneo, ut ab otioso sermone parcamus, inutiliter loqui declinemus. Inquantum reniti linguae praevalemus, in ventum verba non defluant, cum judex dicat: Omne 1457 verbum otiosum quod locuti fuerint homines, reddent de eo rationem in die judicii . Otiosum quippe verbum est, quod aut utilitate rectitudinis, aut ratione justae necessitatis caret. Otiosa ergo colloquia ad aedificationis studium vertite: quam celerrime hujus vitae tempora fugiant, considerate: quam districtus veniat judex attendite. Hunc ante oculos vestri cordis ponite:
Abbreviated transcription (Latin):
diligentius eiꝰ naturã uideamus.
uitȩ nobis emendatioris instituta
sumamus. Amalitia est fellis
aliena. Om̃is amaritudo &
ira indignatio tollatur a nob̾
cũ om̃i malitia. Nullum ore
uel unguibus ledit. ne minimas
quidẽ musculas uel uermiculos
quib minores pene om̃s auiculȩ.¬
acuta. ne mordentes & comeden¬
tes inuicem. consumamur abin¬
uicem. Contineamus manus ara¬
pinis. Qui furabatur: iam non
furetur. Magis aute laboret ope¬
rando manibus suis quod bonũ
est. ut habeat unde tribuat neces¬
sitate᷑ patienti. Nam &e columba
sepe alienos quasi suos fertur alere
pullos: ipsa terrȩ fructib o semi¬
ne pascitur. Audiamus apłm. Bonti
est non manducare carneꝰ: & non
bibere uinũ. & apłs petrus. Mini¬
strate inquit in fide ur̃a uirtute᷑.
in uirtute aute᷑ scientiã. inscientia
autẽ abstinentiã: in abstinentia
autẽ pacientiaᷤ. in pacientia auteͣ
pietatẽ. in pietate autẽ amorem

Expanded text:
diligentius ejus naturam videamus, diligentius ejus naturam videamus, vitae nobis emendatioris instituta sumamus. A malitia fellis aliena est. Omnis amaritudo, et ira et indignatio tollatur a nobis, cum omni malitia . Nullum ore vel unguibus laedit, ne minimas quidem aviculas, vel vermiculos, quib ne mordentes et comedentes invicem, consumamur ab invicem. Contineamus manus a rapinis: qui furabatur, jam non furetur. Magis autem laboret operando manibus suis quod bonum est, ut habeat unde tribuat necessitatem patienti. Nam et columba saepe alienos quasi suos fertur alere pullos. Ipsa terrae fructibus et semine pascitur. Audiamus Apostolum: Bonum est non manducare carnem, et non bibere vinum . Et apostolus Petrus: Ministrate, inquit, in fide vestra virtutem, in virtute autem scientiam, in scientia autem abstinentiam, in abstinentia autem patientiam, in patientia autem pietatem, in pietate autem amorem
Abbreviated transcription (Latin):
inmunis baptitare dnm. quẽ ex
uirgine natũ nouerat nullam
prorsus habere maculã culpe.
Sed quia uera humilitas ipsa est
quã obedientia comes non deserit:
quod prius officiũ expauit humi¬
Respondens autẽ iħc dixit ei. Sine
modo. Sic eñi decet nos implere
omnẽ iustitiam. Tunc dimisit eu.
id est tunc demũ dimisit. tunc
omne̾ iustitiam debęre compleri.
Sine modo inquit. Sine me modo
ut uussi a te baptizari in aqua. ut
tu postmodũ a me quod queris
baptizeris in spuͣ. Sic eñi decet
decet nos p̾rogare exemplũ im¬
plendȩ om̃is iustitiȩ : ut uidelicet
discant fideles nemine̾ posse homi¬
num absq. unda baptismatis per¬
quãuis innocenter  iuste uiuen¬
tibus necissarut uiuificȩ genera¬

Expanded text:
immunis baptizare Dominum, quem ex immunis baptizare Dominum, quem ex virgine natum noverat, nullam prorsus habere maculam culpae. Sed quia vera humilitas ipsa est quam obedientia comes non deserit, quod prius officium expavit humiRespondens autemodo, sic enim decet nos implere omnem justitiam. Tunc dimisit eum. Id est, tunc demum dimisit, tunc et omnem justitiam debere compleri. Sine modo, inquit, sine me modo, ut jussi, baptizari abs te in aqua, ut tu post modum a me, quod quaeris, baptizeris in spiritu. Sic enim decet decet nos praerogare exemplum implendae omnis justitiae, ut videlicet discant fideles neminem posse hominem absque unda baptismatis perquamvis innocenter et juste viventibus, necessarium vivificae re
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur. Iohannes autẽ ꝓhibebat
eum dicens. F go ate debeo bapti¬
tari: & tu uenis ad̃me : Expauit
illũ ad se uenisse ut baptiraretur
aqua: cui nulla inerat que bap¬
tismo tergeretur culpa: immo
qui ꝑ sui grãm sp̃s cunctam cre¬
dentibus mundi tolleret culpam.
Unde recte intelligitur quod hic
dicit iohannes. ego ate debeo bap¬
tizari. hoc esse qđ apud euuange¬
listam iohanne᷑ illo ad se ueniente
dixisse narratur. Ecce agnus dĩ.
ecce qui tollit peccata mundi. Ab
illo eñi debemus om̃s baptizari.
qui ad hoc uenit in mundũ. ut
peccata tolleret mundi. Ab illo de¬
buit ipse iohannes baptirari. id est
a peccati originalis contagione
non carebat: ideoq cũ cȩteris mu¬
lieruͣ natis ab eo qui natus ex uir.¬
gine ds in carne apparuit opus
habebat ablui. Qmͣ ergo scriptũ
est quid est homo ut immaculatꝰ
sit & ut mundus apparcat nat̾
quaͣuis sc̃s natus tamen ex mulie¬
re. & ob id aculpe macula non

Expanded text:
Sequitur: Joannes autem prohibebat Sequitur: Joannes autem prohibebat eum, dicens: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Expavit illum ad se venisse ut baptizaretur aqua, cui nulla inerat quae baptismo tergeretur culpa, imo qui per sui gratiam Spiritus cunctam credentibus mundi tolleret culpam. Unde recte intelligitur quod hic dicit Joannes, Ego a te debeo baptizari, hoc esse quod apud evangelistam Joannem illo ad se veniente dixisse narratur: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi Ab illo enim debemus omnes baptizari qui ad hoc venit in mundum ut peccata tolleret mundi. Ab illo debuit ipse Joannes baptizari, id est a peccati originalis contagione non carebat. Ideoque cum caeteris mulierum natis ab eo qui natus ex virgine Deus in carne apparuit, opus habebat ablui. Quoniam ergo scriptum est: Quid est homo ut immaculatus sit, et ut mundus appareat natusquamvis sanctus, natus tamen ex muliere, et ob id a culpae macula non