comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sancti. quod illa res gesta. sp̃nalit̾
significabat infunderer de sp̃uali seqpiẽ¬
ti petra quod est xp̃c. qui stabat & cla¬
mabat. Si quis sitit. ueniat ad me. Q
biberit de aqua quani ego dabo: flumii¬
na aquȩ unie fluent de uentre eius.
Hoc enini dicebat sicut in euangelio le¬
gitur de sp̃u quem accepturi erant
credentes in eum: ad quem ueliit uir¬
ga lignum passionis accefsit. ut emana-¬
ret credentibus gratiam: & tamen illi¬
tanquã generatio pratia & amaricans:
appostierunt ad huc peccare ei: id est ñ
credere. Nam hoc est peccatum de
quo argait sp̃c mundum. ficut dñs
dicit: de peccato quidem. quia non cre¬
diderant in me. Et exacerbauertint
altissimum ficcitate: quod alii codices
ha bent in inaquoso. quod de greco
est. Pexpressitis. nec alitid quam siccita¬
tem significat. Ultrum in alia heremi
siccitate. an potius in sua : Qui licet
bibissent de petra. non tentres s men-¬

Expanded text:
Spiritus sancti, quod illa res gesta spiritualiter Spiritus sancti, quod illa res gesta spiritualiter significabat, infundere de spirituali sequente petra, quod est Christus : qui stabat et clamabat, Si quis sitit, veniat ad me; et, Qui biberit de aqua quam ego dabo, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus. Hoc enim dicebat, sicut in Evangelio legitur, de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum . Ad quem velut virga lignum passionis accessit, ut emanaret credentibus gratia. tanquam generatio prava et amaricans, apposuerunt adhuc peccare ei: id est, non credere. Nam hoc est peccatum de quo arguit Spiritus mundum, sicut Dominus dicit: De peccato quidem, quia non crediderunt in me . Et exacerbaverunt Altissimum in siccitate: quod alii codices habent, in inaquoso, quod de graeco est expressius, nec aliud quam siccitatem significat. Utrum in illa eremi siccitate, an potios in sua? Quia licet bibissent de petra, non ventres, sed men
Abbreviated transcription (Latin):
difrupit mare & traiecit eos: statuit
aquas quasi in utre. ut sic staret uñ
tanquã fuisset indusa: potest per
fuam gratiam cohibere fiida & la¬
bentu concupiscentiarum carnaliũcũ
huc solõ renuntiatur. ut tanquam
inunicis peccatis omnibus ꝑ deletis
fidelium popls̃ ꝑ sacramentum bap¬
tismatis traiciatur. Qui deduxit eos
in nubs diei. & tota nocte in lumi¬
natione iginis. Potest etiam sp̃tialiter
dirigere littera. si ad euni claniet
fides: itiuera mea dirige scdm uerbñ
tuum: de quo alibi dicitur. Ipse eñ
rectos faciet curstis tuos: & itinera
in die sacramentum manifestatam ẽ.
in carne uelut in nube in tudicio uͦ
tanquam in terrore nocturno: quia
tunc erit magna tribulatio sectili
tanquã ignis. & lucebit iustis & arde¬
bit inustis. Qui disrcipit petram in
deserto: & ad aquatit eos sicut in
abisso multa. Et edurit aquam de
petra: & edarit tanquam flimiina
aquas. Potest utiq sicienti fidei donũ

Expanded text:
disrupit mare, et trajecit eos, statuit disrupit mare, et trajecit eos, statuit aquas quasi in utres, ut sic staret unda tanquam fuisset inclusa, potest per suam gratiam cohibere fluida et labentia concupiscentiarum carnalium, cum huic saeculo renuntiatur, ut, tanquam inimicis, peccatis omnibus perdeletis, fidelium populus per sacramentum Baptismatis trajiciatur. Qui deduxit eos in nube diei, et tota nocte in illuminatione ignis, potest etiam spiritualiter dirigere itinera, si ad eum clamet fides: Itinera mea dirige secundum verbum tuum . De quo alibi dicitur, Ipse enim rectos faciet cursus tuos, et itinera in die, sacramentum manifestatum est in carne, velut in nube; in judicio vero, tanquam in terrore nocturno, quia tunc erit magna tribulatio saeculi tanquam ignis, et lucebit justis, et ardebit injustis. Qui disrupit in deserto petram, et adaquavit eos sicut in abysso multa; et eduxit aquam de petra, et deduxit tanquam flumina aquas, potest utique sitienti fidei donum
Abbreviated transcription (Latin):
&e non est creditus cami deo sp̃c eitis.
Ad hoc ergo omima referenda funt. dc
per hoc quicquid figurata actione ista
significant: ita sieri possunt sp̃tialiter
in homine ut gratia dei si bona est. uel
iudicia dei si mala sunt: sicuit illa bona
facta sunt in ifrlitas: uel mala & in ip¬
sos & in eortim municos. Quȩ si non
obliuiscamur: s in deo spem nr̃am po-¬
namtis. nec ipsiuis gratiȩ simus ingrati.
eumq timeamus non timore seruili.
quo sola mala corporalia formidantur.
s tuore casto ꝑmanente in scłm sclĩ.
qui timor magnam indicat esse penã.
pritiari luce iusticiȩ : non efficiemur
tamquã patres illi generatio praua
& amaricans. Terra itaq egyꝑti m
figura intelligenda est huis sectili
campus: taphneos planities est man¬
dati humilis. Nam mandatum hu-¬
mile. interpretatur taphnis. In hoc
seculo humilitatis mandatam suscipia¬
mus: ut in alio solõ exaltationem qtã
ꝓmisit qui ꝓpter eos humilis hic fac-¬

Expanded text:
et non est creditus cum Deo spiritus ejus. et non est creditus cum Deo spiritus ejus. Ad hoc ergo omnia referenda sunt, ac per hoc quidquid figurata actione ista significant, ita fieri possunt spiritualiter in homine; vel gratia Dei, si bona sunt; vel judicio Dei, si mala sunt: sicut illa bona facta sunt in Israelitas, vel mala, et in ipsos, et in eorum inimicos. Quae si non obliviscamur, sed in Deo spem nostram ponamus, nec ipsius gratiae simus ingrati; eumque timeamus, non timore servili, quo sola mala corporalia formidantur, sed timore casto permanente in saeculum saeculi, qui timor magnam esse judicat poenam privari luce justitiae; non efficiemur, tanquam patres illi, generatio prava et amaricans. Terra itaque Aegypti in figura intelligenda est hujus saeculi. Campus Thaneos planities est mandati humilis. Nam Mandatum humile interpretatur Thanis. In hoc ergo saeculo humilitatis mandatum suscipiamus, ut in alio saeculo exaltationem, quam promisit qui propter nos hic fac
Abbreviated transcription (Latin):
ne gratia dei qua in eternam uitam
regeneramur naturȩ uel potestati.
uel etiam sanctitati cuiusquam homi¬
nis tribueretur. Ideo cum diceret ego
nos genii. predirit in xp̃o & per euan¬
gelium: ne ipsius putaretur esse quod
dei est. Ergo illa generatio praua &
amaricans. obliti sunt benefitiorum
dei & mirabilium eius quȩ ostendit eis.
Coram patribus eorum quȩ fecit mira¬
bilia in terra egypti in campo thuneos.
Et incipit eadem mirabilia commemo¬
rando recexere: quȩ si parabolȩ sunt
& ꝓpositiones. ꝓfecto ad aliquid com¬
parando referende sunt. Nec ocu¬
lum intentionis debemus auferre ab
eo quod psalmus ipsi intendit ostendere.
hunc esse fructum ominitim quȩ di-¬
cuntur. & quare admoniti sumus hȩc
intentissime audire deo dicente. ad¬
tendite popłs̃ metis legem meam in¬
clinate aurem ur̃am in uerba oris
eius exquiramus: ne fiamus sicut illi
patres generatio prana & amaricans
generatio quȩ cor non direxit suum

Expanded text:
ne gratia Dei qua in aeternam vitam ne gratia Dei qua in aeternam vitam regeneramur, naturae, vel potestati, vel etiam sanctitati cujusquam hominis tribueretur. Ideo cum diceret, Ego vos genui: praedixit, In Christo, et per Evangelium ; ne ipsius putaretur esse quod Dei est. 12. Ergo illa generatio prava et amaricans, obliti sunt beneficiorum Dei, et mirabilium ejus quae ostendit eis, coram patribus eorum quae fecit mirabilia in terra Aegypti, in campo Thaneos. Et incipit eadem mirabilia commemorando retexere. Quae si parabolae sunt et propositiones, profecto ad aliquid comparando referendae sunt. Nec oculum intentionis debemus auferre ab eo quod psalmus ipse intendit ostendere, hunc esse fructum omnium quae dicuntur, et quare admoniti sumus haec intentissime audire, Deo dicente, Attendite, populus meus, legem meam; inclinate aurem vestram in verba oris et mandata ejus exquiramus; ne fiamus, sicut illi patres, generatio prava et amaricans; generatio quae cor non direxit suum,
Abbreviated transcription (Latin):
to. Sequitur enim in terra egipti. in
campothaneos. Albi dicit ostendisse dm̃
istis mirabilia coram patribus eornm:
An forte sp̃n presentes erant. quia de
ipsis dñs in euangelio ait. omnes illi
uiiunt : An accõmodatius accipimus
patres moysen & aaron aliosq semo¬
res qui comiemorant᷑ in eadem scͥptu¬
ra etiam sp̃m accepisse unde accepe¬
rat & moyses: ut eum adinuarent
ad eundem popłm regendun ac feren¬
dum: Cur enim non appellarent᷑
patres: Non sicut deus pater unꝰ
est qui regenerat sp̃u sancto. quos faõt
filios ad eternam hereditatem. sed
honoris gratia ꝓpter etꝗtem curamq
pietatis: sicut paulus senior dicit. non
ut confundam tos hȩc scribo. s ut fi¬
lios meos carissimos moneo: cum sciret
utiq a dño dictum esse. ne uobis dicatis
patrem in terra. unus est enim pater
uester deus. Quod non ideo dictum ẽ
ut hoc uocabultm honoris humani de
loquendi confuetudine tolleretur: s

Expanded text:
to. Sequitur enim, In terra Aegypti, in to. Sequitur enim, In terra Aegypti, in campo Thaneos: ubi dicit ostendisse Deum istis mirabilia coram patribus eorum. An forte spiritu praesentes erant, quia de ipsis Dominus in Evangelio ait: Omnes enim illi vivunt ? An accommodatius accipimus patres, Moysen, et Aaron, aliosque seniores qui commemorantur in eadem Scriptura etiam spiritum accepisse, unde acceperat et Moyses, ut eum adjuvarent ad eumdem populum regendum ac ferendum ? Cur enim non appellarentur patres? Non sicut Deus Pater unus est qui regenerat Spiritu suo quos facit filios ad aeternam haereditatem; sed honoris gratia, propter aetatem curamque pietatis: sicut Paulus senior dicit, Non ut confundam vos, haec scribo; sed ut filios meos charissimos moneo; cum sciret utique a Domino dictum, Ne vobis dicatis patrem in terra; unus est enim Pater vester Deus . Quod non ideo dictum est, ut hoc vocabulum honoris humani de loquendi consuetudine tolleretur; sed
Abbreviated transcription (Latin):
lun eius quȩ ostendit eis. Coram pa-¬
tribus eorum quȩ fecit mirabila. Qd
sit hoc: questio non est neglegenda. De
tpsis patribus paulo ante dicebat.
quod fuisset generatio pratia & ama¬
ricans. Ne fiant inquit sicut patres
eorum generatio praua & amaricans
generatio quȩ non direrit cor suum:
& cetera quȩ adhuc de ipsa genera-¬
tione dicuiitur: Cuiusimiitationem
comodo cauendam esse precipit alteri
generationi. ut ponant in deo speni
suam: & non obliuiscant᷑ operum. dei.
& mandata eius exquirant. De quib
iam satis quod iusum est disseruinus.
Quid sibi ergo uult cum de ipsa gene¬
ratione praua loquatur. quod obliti
sunt benefitiorum dei. & mirabilium
eius quȩ ostendit eis. quod addidit &¬
dicit: coram patribus eorum quȩ fecit
mirabiba : Qtubus patribus: cum isti
sint patres quorum non uult esse poste¬
rossimiles: Si illos acceperimus ex
quibus isti nati erant uelut abraham
isaac & iacob: iam olim dormierant
quando mirabilia deus ostendit in egrp¬

Expanded text:
tendit eis, coram patribus eorum quae fecit mirabilia. Quid sit hoc, non est quaestio negligenda. De ipsis patribus paulo ante dicebat quod fuisset generatio prava et amaricans. Ne fiant, inquit, sicut patres eorum, generatio prava et amaricans; generatio quae non direxit cor suum, et caetera quae adhuc de ipsa generatione dicuntur, cujus imitationem eo modo cavendam praecipit alteri generationi, ut ponant in Deo spem suam, et non obliviscantur operum Dei, et mandata ejus exquirant: de quibus jam satis quod visum est disseruimus. Quid sibi ergo vult, cum de ipsa generatione prava loquatur quomodo obliti sunt beneficiorum Dei, et mirabilium ejus quae ostendit eis, quod addidit et dicit: Coram patribus eorum quae fecit mirabilia. Quibus patribus, cum isti ipsi sint patres, quorum non vult esse posteros similes? Si illos acceperimus ex quibus isti nati erant, velut Abraham, Isaac et Jacob; jam olim dormierant, quando mirabilia Deus ostendit in Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
& congrega nos de natiombus. ut confi¬
teamur nontini scõ ttio. Heq dedig¬
nari nos oportet. immo gratias mesfa¬
biles agere. quod stimus oties manuuni
euis. quas preuidebat cum diceret :
habeo alias oues quȩ non funt de hoc
ouili. oportet me & ipsas ad ducere:
ut sit tins grex & unus pastor iungen¬
do sciłicet fidelem popłm gentium. fi¬
deli poplõ ifrłitarum de quib prius
dixerat: non sum missus nisi ad oues
quȩ perierunt domus isrł. Ham
& congregabuntur ante eum omnes
gentes. & separabit eos sicut pastor

Expanded text:
et congrega nos de nationibus, ut confiet congrega nos de nationibus, ut confiteamur nomini sancto tuo . Neque dedignari nos oportet, imo gratias ineffabiles agere, quod sumus oves manuum ejus, quas praevidebat cum diceret, Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili; oportet me et ipsas adducere, ut sit unus grex et unus pastor : jungendo scilicet fidelem populum Gentilium fideli populo Israelitarum, de quibus prius dixerat, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Nam et congregabuntur ante eum omnes gentes, et separ
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ait in uerba ceis mei. Ille namq
pie adtendit legeni dei & uerba oris
etis. ctius aurem indiat humilitas:
enim infunditur. concauo humilitatis
excipitur. emmentia tumoris expelli-¬
tur. Unde alio loco. inclina inqͥt. au¬
rem tuam: & excipe uerba intellec¬
tus. Satis itaq admoniti summus etiã
istum psalmum hiuus intellectus asiph:
quii genituio casu intitulo positum
est huiis intellectus. non hic intel led¬
inclinata aure suscipere. id est humili
pietate. Hec ipsius a saph dictam ẽ
s ipsi asaph quod greco articulo appa¬
ret: & in quibusdam latinis codicib
inuenitur Ulerba igitur ista intelledtꝰ
funt: idest intelligentiȩ sunt quȩ
data est ipsi asaph: quod non uni ho
debemus. Quamius enim ꝓpriȩ dicat᷑
quia congregatio magis pecortm. contio¬
catio tiero magis hominum intelligi so¬
let: tamen & illam dictam inuenimiꝰ
ecclãm. & nobis foctasse potitis conue-¬
nit dicere. salua nos dñe detis noster.

Expanded text:
hoc ait hic, verba oris mei. Ille namque hoc ait hic, verba oris mei. Ille namque pie attendit legem Dei et verba oris ejus, cujus aurem inclinat humilitas; enim infunditur, concavo humilitatis excipitur, eminentia tumoris expellitur. Unde alio loco: Inclina, inquit, aurem tuam, et excipe verba intellectus . Satis itaque admoniti sumus etiam istum psalmum hujus intellectus Asaph quia genitivo casu in titulo positum est, hujus intellectus; non, hic intelleinclinata aure suscipere, id est humili pietate. Nec, ipsius Asaph dictum est; sed, ipsi Asaph: quod graeco articulo apparet, et in quibusdam latinis codicibus invenitur. Verba igitur ista intellectus sunt, id est, intelligentiae sunt quae data est ipsi Asaph; quod non uni homdebemus. Quamvis enim proprie dicatur, quia congregatio magis pecorum, convocatio vero magis hominum intelligi solet: tamen et illam dictam invenimus Ecclesiam, et nobis fortasse potius convenit dicere, Salva nos, Domine Deus noster,
Abbreviated transcription (Latin):
menta. non cõniunis erat omnibus gr̃a.
quȩ sacramentorum uirtus est : ficut &
ntinc iam reuelata fides quȩ tunc ue¬
labatur omnibtis in nomine patris et
filii & sp̃c sancti. baptizatis cõmune
lanacbrum regenerationis est: sed ipsa
gratia cinius ipsa sunt sacramenta. qtia
menbra corporis xp̃i cum suo capite re¬
generata st̃̾nit. non communis est om¬
mibtis. Nam &s heretici habent
etindem baptismum & falsi fratres
in cõmunpene catholici nominis. Ergo
& hic recte dicitar: sed non in omnibꝰ
illis beneplicitum est deo. Heq cc̃
tamen neq nunc infructuosa est uax
dicentis. Ad tendite popłs meus legẽ
meam. Quȩ locutio nota est in omnibꝰ
litteris: quod non ait adtende. s ad¬
tendite. Ex multis enim popłs cons¬
tat. quibus multis quod sequitur pba¬
raliter dicitar. Inclinate aurem ues-¬
tram in uerba oris mei. Quod est ad¬
tendite. hoc est inclinate atirem ues¬
tram: & quodillic ait legem meam.

Expanded text:
menta, non communis erat omnibus gratia, menta, non communis erat omnibus gratia, quae sacramentorum virtus est. Sicut et nunc jam revelata fide quae tunc velabatur, omnibus in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti baptizatis , commune est lavacrum regenerationis; sed ipsa gratia cujus ipsa sunt Sacramenta, qua membra corporis Christi cum suo capite regenerata sunt, non communis est omnibus. Nam et haeretici habent eumdem Baptismum, et falsi fratres in communione catholici nominis. Ergo et hic recte dicitur: Sed non in omnibus illis beneplacitum est Deo. 3. Neque tunc tamen, neque nunc infructuosa est vox dicentis: Attendite, populus meus, legem meam. Quae locutio nota est in omnibus litteris, quod non ait, Attende; sed, Attendite. Ex multis enim populus constat; quibus multis quod sequitur pluraliter dicitur: Inclinate aurem vestram in verba oris mei. Quod est, Attendite; hoc est, Inclinate aurem vestram: et quod illic ait, legem meam;
Abbreviated transcription (Latin):
audiebant: eadem adiuuabantur gr̃a.
ut intelligerent quod audiebant. S
utiq sacramentum regni celortum ne¬
labatur in ueteri testamento. quod
plenitudine temporis reuelaretur in
nouo. Nolo enim tios ait apls̃ igno¬
rare fratres. quia patres nr̃i omines
sub nube fuerunt. & omnes ꝑ mare
transierunt. & omnes per moysenbrp¬
titati funt in nube & inmarit& om̃s
Bibebant enim de sp̃uali. sequente
eos petra. Petra autem erat xp̃c.
Idem itaq in misterio cibus illorum &
spetiȩ: quia idem ipse xp̃c illis in petra
figuratus. nobis in carne manifestatus ẽ.
S non inquit in omnibus illis benepla-¬
citum est deo. Omnes quidem eundẽ
cibum spͣualem manducauerunt. & eiu¬
dem potum sp̃ualem biberunt: id est
sp̃nale aliquid significantem. S non
in omnibus illis beneplacitum est deo.
Cum dicit non in omnibus erant. ergo
ibi aliqui in quib beneplacitum est dõ.
Et cum essent omnia cõmunia sacra¬

Expanded text:
audiebant, eadem adjuvabantur gratia, audiebant, eadem adjuvabantur gratia, ut intelligerent quod audiebant. Sed utique sacramentum regni coelorum velabatur in Veteri Testamento, quod plenitudine temporis revelaretur in Novo. « Nolo enim vos » ait Apostolus, « ignorare, frasub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes per Moysen baptizati sunt in nube et in mari, et omnes bibebant enim de spirituali consequente eos petra; petra autem erat Christus. » Idem itaque in mysterio cibus et potus ispecie; quia idem ipse Christus illis in petra figuratus, nobis in carne manifestatus. « Sed non, » inquit, « in omnibus illis beneplacitum est Deo . Omnes » quidem « eumdem cibum spiritualem manducaverunt, et eumdem potum spiritualem biberunt, » id est, spirituale aliquid significantem; « sed non in omnibus illis beneplacitum est Deo. » Cum dicit, « Non in omnibus, » erant ergo ibi aliqui in quibus beneplacitum est Deo; et cum essent omnia communia sacra
Abbreviated transcription (Latin):
meus legem meam.¬
Quem hic credamus
loqui nisi deume
Ipse enim legem de¬
dit poptilo suo: quem liberatum ex
egypto congregatiit. Quȩ congregatio
ꝓpriȩ synagoga nunccipatar. quod int̾¬
pretatur asaph. berum ergo ita dictũ
est intellectus a sapb quod ipse asaph
intellȩxerit: an figurate intelligensũ
quod eadem synagoga hoc est idem
popls̃ intellexerit. cui dicitur adten¬
dite popl meus legem meamc Quid
est ergo quod eidem popłõ per ꝓphãm
increpat dicens: isrł me non cognotut.
& poplt̾ meus non intellexio: Sed
profecto erant etim in illo poplõ qui
intelligerent habentes fidem: quȩ
postea tetielata est non ad legis licce¬
ram. s ad gratiã sp̃c ꝑtinentem. Non
enim sine ipsa fide fuerunt qui eius
in xp̃o futuram reuelationem p̃uidere
& prenuntiare potuerunt: cum et
illa uetera sacramenta significantia
fuerut futtirorum. An soli ꝓpbecȩ
habebant hanc fidem. non & popłs᷑ :
Imino etiam qui ꝓphetas fideliter

Expanded text:
meus, legem meam.Quem hic credamus loqui nisi Deum? Ipse enim legem dedit populo suo, quem liberatum ex Aegypto congregavit, quae congregatio proprie Synagoga nuncupatur, quod interpretatur Asaph. Utrum ergo ita dictum est, Intellectus Asaph, quod ipse Asaph intellexerit; an figurate intelligendum, quod eadem Synagoga, hoc est, idem populus intellexerit, cui dicitur, Attendite, populus meus, legem meam? Quid est ergo quod eumdem populum per prophetam increpat, dicens: Israel autem me non agnovit, et populus meus non intellexit ? Sed profecto erant etiam in illo populo qui intelligerent, habentes fidem quae postea revelata est non ad Legis litteram, sed ad gratiam Spiritus pertinentem. Non enim sine ipsa fide fuerunt, qui ejus in Christo futuram revelationem praevidere et praenuntiare potuerunt; cum et illa vetera sacramenta, significantia fuerint futurorum. An soli Prophetae habebant hanc fidem, non et populus? Imo vero etiam qui Prophetas fideliter
Abbreviated transcription (Latin):
ueruit & saturati sunt nimis. & desi¬
derium eorum adtalit eis: non sunt
fraudati a desiderio stio. Ecce quare
distulerat. Quod autem distulerat
audiamus. Adhtic esca erat in ore ipsaꝵ:
& ira dei ascendit suꝑ eos. Ecce quod
distulerat. Prius enim distalit. & post-¬
ea ignis accensuis est in iacob. & ira ascen¬
dit misrł: Distalerat ergo ut pruis fa¬
ceret quod eum facere non posse credi¬
derant: deinde inferret quod eos pati
opoetebat. Nam si ponerent in deo
spem suam: non solum meit illa deside¬
ria carnis: sed etiam sp̃c implerentur.
Qui enim mandanit nubibus defuper
&o ianias celi apertut: & plttt illis man¬
na ad manducandum. & panem celi
dedit eis. ut panem angelorum man¬
ducaret homo. qui cibaria misit eis
in abundantia. ut satiaret incredulos.
non est inefficar dare credentibus :¬
uerum ipstim de celo panem quem
manna significabat. qui est uere cibus
angelorum. Quod dei uerbum incor-¬
ruptibiles incorruptibiliter pascit. Quod
ut manducaret homo: caro factum est

Expanded text:
erunt, et saturati sunt nimis; et desiderium eorum attulit eis: non sunt privati a desiderio suo. » Ecce quare distulerat. Quid autem distulerat, audiamus: Adhuc esca erat in ore ipsorum, et ira Dei ascendit super eos. Ecce quod distulerat. Prius enim, distulit; et postea, ignis accensus est in Jacob, et ira ascendit in Israel. Distulerat ergo, ut prius faceret quod eum facere non posse crediderant, deinde inferret quod eos pati oportebat. Nam si ponerent in Deo spem suam, non solum eis illa desideria carnis, sed etiam spiritus, implerentur. Qui enim mandavit nubibus desuper, et januas coeli aperuit, et pluit illis manna ad manducandum, et panem coeli dedit eis, ut panem Angelorum manducaret homo, qui cibaria misit eis in abundantia, ut satiaret incredulos, non est inefficax dare credentibus verum ipsum de coelo panem quem manna significabat; qui vere cibus est Angelorum, quos Dei Verbum incorruptibiles incorruptibiliter pascit; quod ut manducaret homo, caro factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
quod dictum est. Adtendite poplg̃
metis legem meam: inclinate aurem
tr̃am in uerba oris: non tanquam it¬
deis. s potius tanquam nobis: uel cerce
cantur. Cum enii dixisset apls̃. sed
non in omnibtis illis beneplacitum ẽ d̾o
concupiscentes mala. ficut &o illi concu¬
pierunt. Neq idolis seruientes. sicit
quidam eorum: sicut scriptum est: se¬
dit popls̃ manducare &o bibere. et
surrȩxerunt ludere. Neq forice¬
mur sicut quidam eorum fornicati

Expanded text:
st, Attendite, populus meus, legem meam, inclinate aurem vestram in verba oris mei, non tanquam Judaeis, sed potius tanquam nobis, vel certe cantur. Cum enim dixisset Apostolus, Sed non in omnibus illis beneplacitum est Deo, concupiscentes mala, sicut et illi concupierunt: neque idolis servientes, sicut quidam eorum; sicut scriptum est, Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere. Neque fornicemur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
diceres transierunt omnia tanquam
umbra: quando ab umbra in tenebras
certamine: & consolatus es me. in tristi¬
cia. HNemo enim consolationem querie:
nisi qui est in tristicia. Non uultis con¬
solari. dicite quia felices estis: & auditis

Expanded text:
diceres, «Transierunt omnia velut diceres, «Transierunt omnia velut umbra,» quando ab umbra in tenebras certamine; «et consolatus es me,» in tristitia. Nemo enim consolationem quaerit, nisi qui est in miseria. Non vultis consolari? Dicite quia felices estis. Et auditis,
Abbreviated transcription (Latin):
lubris confusionis: si non contempnant
medicinam confessionis. Si autem modo
nolunt confuindi. tunc confundentur:
quando deducent eos exaduerso miqͥ¬
tatps eorum. Quomͦ confundentur
Quando dicent. hi stint quos aliquan¬
do habuimus mnrisum. & in sunilitudi
nem imperii: nos insensati uitam eoꝵ
estimabamus insanam. Quomͦ compu¬
tati sanit inter filios dei : Quid nobis
& salubriter dicunt. Conuertatur
enim unusquisq humilis ad deuni.
so modo dicat: quid nichi ꝓfuit super¬
bia. & audiant ab apłõ. Quam enim
gloriam habiustis in his in quibus nc̃
crtbescitis: Uidetis esse & modo
confrisionem salubrem in loco peniten.¬
tiȩ : tunc autem seram mutilem. in¬
fructuosam. Quid nobis ꝑfuit suꝑbia.
ant diuitiaruim iactantia. contulit no¬
bis: Transierunt omnia tanquam
umbra. Quid enim. quando hic inue¬
bas non indebas qͥtuia transierunt om¬
nia ista tanquam umbra : Tũ relinqͣ¬
res umbram. ut esses in luce: non postea

Expanded text:
lubris confusionis, si non contemnant lubris confusionis, si non contemnant medicinam confessionis: si autem modo nolunt confundi, tunc confundentur, quando deducent eos ex adverso iniquitates eorum . Quomodo confundentur? Quando dicent, «Hi sunt quos aliquando nem improperii. Nos insensati vitam eorum aestimabamus insaniam: quomodo computati sunt inter filios Dei? Quid nobis rtatur enim unusquisque ad Deum humilis, et modo dicat, Quid mihi profuit superbia? et audiat ab Apostolo, «Quam enim gloriam habuistis in his, in quibus nunc erubescitis» ? Videtis esse et modo confusionem salubrem in loco poenitentiae; tunc autem seram, inutilem, infructuosam. «Quid nobis profuit superbia? aut quid divitiarum jactantia contulit nobis? Transierunt omnia tanquam umbra» . Quid enim? quando hic vivebas, non videbas quia transiebant ista omnia tanquam umbra? Tunc relinqueres umbram, et esses in luce; non postea
Abbreviated transcription (Latin):
cille eius. Qtid si de pagana natus ẽ.
& xp̃ianus factus est filius pagane:
quomͦ potest esse filius ancille ipsius:
Est quidem pagine filius carnaliter:
in bono. Quod signum nisi resurrectio¬
nis: Dñs dicit. Generatio hȩc praua
& amaricans signum querit: oo signũ
non dabitur ei nisi signum ione ꝓphecȩ.
Sicut enim fuit ionas iuentre ceti
tribtis diebus & tribus noctibus: sic erit
&o filits hominis in corde terrȩ. Ergo
cum capite nr̃o: iam factum est signum
signum i bono: quia in notussima tuba
in aduentu dñi. & mortui refurgent in¬
corrupti: & nos inmutabimur. Erit
hoc signum in bono. fac mecum signũ
in bono. Ut uideant qui me ode¬
runt & confandantur. In udicio con-¬
fundentur ꝑnitiose: modo nolunt con¬
fundi salubriter. Modo ergo confundan-¬
tur: accusent uias stias: teneant uam
bonam. Quia nemo nrͣm uiuit. sine
conftisione: nsi prius confaists reuius¬
cat. Prebet illi deus modo aditum sa¬

Expanded text:
cillae ejus. Quid si de pagana natus est, cillae ejus. Quid si de pagana natus est, et christianus factus est? filius paganae quomodo potest esse filius ancillae ipsius? Est quidem paganae filius carnaliter, in bono.» Quod signum, nisi resurrectionis? Dominus dicit: «Generatio haec prava et amaricans signum quaerit; et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae. Sitribus diebus et tribus noctibus, sic erit et filius hominis in corde terrae» . Ergo cum capite nostro jam factum est signum  mecum signum in bono;» quia in novissima tuba, in adventu Domini, et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur . Erit hoc signum in bono. «Fac mecum signum in bono, ut videant qui me oderunt, et confundantur.» In judicio confundentur perniciose, qui modo nolunt confundi salubriter. Modo ergo confundantur; accusent vias suas malas, teneant viam bonam: quia nemo nostrum vivit sine confusione, nisi prius confusus reviviscat. Praebet illis Deus modo aditum sa
Abbreviated transcription (Latin):
De ancilla dei natus est ergo dñs. in
forma serui: & dixit. Saluum fac filiũ
ancille tuȩ. Et saluatus est a morte
sicut nostis: resuscitata carne sua quȩ
mortua erat. S ut uideatis quia deus
est & non a patre sic est suscitatus ut
a se non sit suscitatus. quia & ipse fus¬
citauit carnem suam: habes in etian¬
gelio dictum. Destruite templum
hoc: & in triduo excitabo illad. Nẽ
autem nos aliud suspicaremtir: euan¬
gelista secutus ait. Hoc autem dice¬
bat de templo corporis suu. Saluus gͦ
factus est filius ancillȩ. Dicat & tinus¬
saluum fac filium ancillȩ tuȩ. focte
non potest dicere da potestatem
puero tuo: quia ille filius accepit
podatem. S quare non dicit et hocs
Annon sertiis dictum est sedebitis suꝑ¬
sedes duodecim: iudicantes duodectim
tribus ifrł: Et serui dicunt: nescitis
quia angelos iudicabimus: Accipit
ergo & untisquisq sanctorum potesta-¬
tem: &s̃ unusquisq sanctorum filius an¬

Expanded text:
De ancilla Dei natus est ergo Dominus in De ancilla Dei natus est ergo Dominus in forma servi; et dixit, «Salvum fac filium ancillae tuae.» Et salvatus est a morte, sicut nostis, resuscitata carne sua quae mortua erat. Sed ut videatis quia Deus est, et non a Patre sic est suscitatus, ut a se non sit suscitatus; quia et ipse suscitavit carnem suam, habes in Evangelio dictum, «Destruite templum hoc, et triduo suscitabo illud:» ne autem nos aliud suspicaremur, Evangelista secutus ait, «Hoc autem dicebat de templo corporis sui» . Salvus ergo factus est Filius ancillae. Dicat et unus«Salvum fac filium ancillae tuae.» Forte non potest dicere, «Da potestatem puero tuo;» quia ille Filius accepit potestatem. Sed quare non dicit et hoc? Annon servis dictum est, «Sedebitis super duodecim sedes judicantes duodecim tribus Israel» ? et servi dicunt: «Nescitis quia angelos judicabimus» ? Accipit ergo et unusquisque sanctorum potestatem, et est unusquisque sanctorum filius an
Abbreviated transcription (Latin):
& filius. Patris & filii non potest se
parari uisio. Ubi unius non separat᷑
natura & substantia: iusio separari
non potest. Nam ut noueritis illuc
debere p̃parari cor ad uidendam ditu¬
nitatem patris & filii & sp̃c sancti.
in quam non iusam credimus. & cre¬
dendo cor unde tuderi possit mun-¬
damus: ipse dñs alio loco dicit. Qui
audit mandata mea & seruat ea.
ille est qui diligit me. Qui autem
diligit me. diligetur a patre meo:
&o ego diligam etim. & manifestabo
ei me ipsum. Numquud non eum
udebant quibus loquebatur. Et
uidebant. & non uidebant. Aliqtuid
undebant: aliquid credebant. llidebant
hominem: credebant deum. In iudicio
hominem cum impiis: post iudicium
udebunt deum preter impios. Da po¬
testatem ꝑuero tuo. Et saluum
fac filitm ancillȩ tuȩ. Dñs filius ancil¬
le. Cnius ancillȩ: Cui nisciturus.
quando nuntiatus est: respondit et
& filium suum. filium suum in forma
dei. filitu ancillȩ suȩ in forma sertu.

Expanded text:
 Filius. Patris et Filii separari non potest visio: ubi non separatur natura et substantia, visio separari non potest. Nam ut noveritis illuc debere praeparari cor ad videndam divinitatem Patris et Filii et Spiritus sancti, in quam non visam credimus, et credendo, cor unde videri possit mundamus; ipse Dominus alio loco dicit: «Qui habet mandata mea et servat ea, ille est qui diligit me: qui autem diligit me, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum» . Numquid non eum videbant cum quibus loquebatur? Et videbant, et non videbant: aliquid videbant, aliquid credebant; videbant hominem, credebant Deum. In judicio idebunt hominem cum impiis; post judicium videbunt Deum praeter impios. «Da potestatem puero tuo.» 22. «Et salvum fac filium ancillae tuae.» Dominus filius ancillae. Cujus ancillae? Cui nasciturus quando nuntiatus est, respondit et et Filium suum: Filium suum, in forma Dei; Filium ancillae suae, in forma servi.
Abbreviated transcription (Latin):
test. & satiat te & non te satiat:
Quia utrumq inuenio in scriptu¬
ra. Ham ctm diceret beati esuri¬
entes: quia ipsi saturabuntur. & rur¬
sus dictum est de sapientia: qui te
manducant iterum efurient: & qui
te bibunt iterum sitient. Inmo tiero
non dixit iterum. s dixit adhuc.
Him iterum sitiet. quasi primo sa¬
ginatus discesserit. & digesserit et
redierit bibere. Tale est quite edutͣ
adhuc esurient: sic cum edunt esti¬
rient. & qui te bibunt. sic bibendo
sitient. Quid est bibendo sitire :
Humquam fastidire. Si ergo ista
ineffabilis & sempiterna dulcedo
erit: modo quid a nobis petit fratres
nisi fidem non fictam. spem firmam. ca¬
ritatem puram: Et ambulet homo
in uia. quam dñs dedit: ferat tempta¬
tiones & suscipiat consolationes. Inciꝑit

Expanded text:
test? Et satiat te, et non te satiat: test? Et satiat te, et non te satiat: quia utrumque invenio in Scriptura. Nam cum diceret, «Beati esurientes, quia ipsi saturabuntur» : est rursus dictum de Sapientia, «Qui te manducant, iterum esurient: et qui te bibunt, iterum sitient» . Imo vero non dixit, «iterum;» sed dixit, «adhuc:» nam, Iterum sitiet, quasi primo saginatus discesserit et digesserit et redierit bibere. Tale est, «Qui te edunt, adhuc esurient:» sic cum edunt, esurient; et qui te bibunt, sic bibendo, sitient. Quid est, bibendo sitire? Nunquam fastidire. Si ergo ista ineffabilis et sempiterna dulcedo erit; modo quid a nobis petit, fratres, nisi fidem non fictam, spem firmam, charitatem puram, et ambulet homo in via quam Dominus dedit, ferat tentationes, et suscipiat consolationes? IN
Abbreviated transcription (Latin):
nulla actio quia quies: Sedebimus
ergo & torpebimus. & nichil agenꝰ
Si refrigescit amor nr: refrigescat
actio nr̃a. Amor ergo quietus inuul¬
tudei. quem modo desideramus. cui
suspiramus. cum ad eum uenerimus
quomͦ nos accendet. in quem nondũ
uisum suspiramus : Cum ad eum
uenerunus. quomͦ nos illuminabit:
quomͦ nos mutabit : Quid de nobis
faciet: Quid ergo agemus fratres :
Psalmis nobis indicat beati qui habi¬
dei. Amas & laudas: desines laudare.
desines amare. Hon autem desines
amare quia talis est quenꝓtudes qui
nullo te offendat fastplp. Et satrat
te: & non te saciat. Mixum est quod
dico. Si dicam quia satit te : timeo
ne quasi satiatus uelis abscedere. quo¬
modo de prandio. quomͦ de cena. Er¬
go quid dico: Non te satrat. Ci¬
meo rursus ne si dixero non te satiat.
indigens uidearis & quasi mamor exi-¬
stas: & minus in te sit aliquid quod
debeat impleri. Quid ergo dicam.
nisi quod dici potest: cogitari uix po¬

Expanded text:
nulla actio, quia quies? Sedebimus nulla actio, quia quies? Sedebimus ergo, et torpebimus, et nihil agemus? Si refrigescet amor noster, refrigescet actio nostra. Amor ergo quietus in vultu Dei, quem modo desideramus, cui suspiramus, cum ad eum venerimus, quomodo nos accendet? In quem nondum visum sic suspiramus, cum ad eum venerimus, quomodo illuminabit? quomodo nos mutabit? quid de nobis faciet? Quid ergo agemus, fratres? Psalmus nobis dicat: «Beati qui habiDei. Amas, et laudas. Desines laudare, si desines amare. Non autem desines amare, quia talis est quem vides, qui nullo te offendat fastidio: et satiat te, et non te satiat. Mirum est quod dico. Si dicam quia satiat te, timeo ne quasi satiatus velis abscedere; quomodo de prandio, quomodo de coena. Ergo quid dico? Non te satiat? Timeo rursus ne si dixero, Non te satiat, indigens videaris; et quasi inanior existas, et minus in te sit aliquid quod debeat impleri. Quid ergo dicam, nisi quod dici potest, cogitari vix po
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. hospitem suscipe. peregrinus
ibi nemo erit: omnes in patria sua
uiuunt. Nemo tibi dicit concor¬
da amicos tuos litigantes: in pace
sempiterna dei tiulta ꝑfruuntar.
Netob tibi dicit. ausita egrotum:
santas imortalitsq permanet. He¬
mo tibi dicit sepeli mortuum: omines
inuita eterni erunt. Cessant opera
miscdiȩ: quia miseria non inuenitur.
Et quid ibi faciemus : Dormiemus
foctasse: Si modo pugnanius contra
nos: quamus geramus domum somp¬
niĩ carnem istam. euigilamus in his
luminaribus: & sollempnitas ista
dat nobis animum iugilandi. Dies
ille quales ingilias dabit nobis.
Ergo uigilabimus. non dormiemus.
Quid agemus: Opera miscdiẽ ista
non erunt: quia nulla miseria erit
forte opera necessitatis erunt insta.
quȩ hic sunt modo seminandi. arandi.
coquendi. molendi. tȩxendi: Hichil
horum: quia necessitas non erit. Sic
non erunt oꝑa miscdie. quia transit
non erunt. Quid ibi erit: Quod ne¬
gotium nr̃m  Que actio nr̃a: An

Expanded text:
dicit, Hospitem suscipe: peregrinus dicit, Hospitem suscipe: peregrinus ibi nemo erit; omnes in patria sua vivunt. Nemo tibi dicit, Concorda amicos tuos litigantes: in pace sempiterna Dei vultu perfruuntur. Nemo tibi dicit, Visita aegrum: sanitas immortalitasque permanet. Nemo tibi dicit, sepeli mortuum: omnes in vita aeterna erunt. Cessant opera misericordiae, quia miseria non invenitur. Et quid ibi faciemus? Dormiemus fortasse? Si modo pugnamus contra nos, quamvis geramus domum somni carnem istam, et vigilamus in his luminaribus, et solemnitas ista dat nobis animum vigilandi; dies ille quales vigilias nobis dabit? Ergo vigilabimus, non dormiemus. Quid agemus? Opera misericordiae ista non erunt, quia nulla miseria erit. Forte opera necessitatis erunt ista quae hic sunt modo, seminandi, arandi, coquendi, molendi, texendi? Nihil horum, quia necessitas non erit. Sic non erunt opera misericordiae, quia transit non erunt. Quid ibi erit? quod negotium nostrum? quae actio nostra? An
Abbreviated transcription (Latin):
tam remotum & contrariunt aserie:
quam beatitudo. Tudicis lugentes:
& tu dicis beatos: Intellige inquit
quod dico. Beatos dico lugentes. Qre
beatos: In spe. Quare lugentes :
In re. Et enim lugent in morte ista.
in tribulationibus istis: in peregrina¬
tione sua. Et quia agnoscunt se esse
in ista miseria & genitint: beati sunt
Quare lugent : Contristattis est bea-¬
tus ciprianus in passione: modo conso¬
latus est in corona. Modo et consolatꝰ.
Omnes martires qui cum illo sunt:
interpellant pro nobis. Non tran¬
seunt interpellationes ipsorum:
nisi cum tranfierit. gemitus noster.
Cum autem transierit gemitus nr.
omnes una tioce. in uno popłõ. in una
lentibus angłis. choris celestium potes¬
tatum in una citutate uiuentium.
Quis ibi gemit: Quis ibi suspirat :
Quis ibi laborat: Quis ibi eget:
Quis ibi moritur : Quisibi miseri¬
cordiam prebet: Quisibi frangit
panem esurienti: ubi omnes pane
iusticiȩ saginantur: Nemo tibi

Expanded text:
tam remotum et contrarium miseriae tam remotum et contrarium miseriae quam beatitudo: tu dicis lugentes, et tu dicis beatos! Intelligite, inquit, quod dico: beatos dico lugentes; quare beati? In spe. Quare lugentes? In re. Etenim lugent in morte ista, in tribulationibus istis, in peregrinatione sua; et quia agnoscunt se esse in ista miseria, et gemunt, beati sunt. Quare lugent? Contristatus est beatus Cyprianus in passione; modo consolatus est in corona. Modo et consolatus omnes Martyres qui cum illo sunt, interpellant pro nobis. Non transeunt interpellationes ipsorum, nisi cum transierit gemitus noster: cum autem transierit gemitus noster, omnes in una voce, in uno populo, in una lentibus Angelis, choris coelestium Potestatum in una civitate viventium. Quis ibi gemit? quis ibi suspirat? quis ibi laborat? quis ibi eget? quis ibi moritur? quis ibi miseriordiam praebet? quis frangit panem esurienti, ubi omnes pane justitiae saginantur? Nemo tibi
Abbreviated transcription (Latin):
qui uos felices dicunt. in errore uos
mittunt: & turbant semitas pedũ
urͣoeum. Sic & de eplã iacobi apostoli.
Miseri estote inquit. lugete: risus
uester in luctum conuertatur. Ulide¬
tis quȩ audistis. quando nobis hȩc dice¬
rentur in regione securitatis. Utiq
regio ista scandolorum est. & temꝑta¬
tionum & omnium malorum: ut ge¬
mamus hic & mereamur gaudere
ibi. hic tribulari. & consolari ibi et
dicere: qm̃ ex enusti oculos meos a la¬
crimis & pedes meos a runa. qm̃ pla¬
cebo dño in regione uiuentium. Ista
regio mortuorum est. Transit regio
mortuorum: uenit regio uiuorum.
In regione morttiorum labor & dolor.
tribulatiol timor temptatio. gemitus.
suspirium. Hic falsi felices. ueri infe¬
lices: quia falsa felicitas. uera miseria
est. Qui uerose agnoscit in uera mi¬
seria esse: erit etiam in uera felicitate.
Et tamen nunc quia miser es: dñm
audi dicentem. beati lugentes. O
beati lugentes. Hichil tam contunc-¬
tum miseriȩ: quam luctas. Nichil

Expanded text:
qui vos felices dicunt, in errorem vos mittunt, et turbant semitas pedum vestrorum» . Sic et de Epistola Jacobi apostoli: «Miseri estote,» inquit, «et lugete; risus vester in luctum convertatur» . Videtis quae audistis: quando nobis haec dicerentur in regione securitatis? Utique regio ista scandalorum est, et tentationum, et omnium malorum, ut gemamus hic, et mereamur gaudere ibi; hic tribulari, et consolari ibi, et dicere: «Quoniam exemisti oculos meos a lacrymis, pedes meos a labina»; «placebo Domino in regione vivorum» . Ista regio mortuorum est. Transit regio mortuorum, venit regio vivorum. In regione mortuorum labor, dolor, timor, tribulatio, tentatio, gemitus, suspirium: hic falsi felices, veri infelices; quia falsa felicitas, vera miseria est. Qui vero se agnoscit in vera esse miseria, erit etiam in vera felicitate: et tamen nunc quia miser es, Dominum audi dicentem, «Beati lugentes» . O, «beati lugentes!» Nihil tam conjunctum miseriae quam luctus; nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tas tenebat captiuum. remissa ini¬
quitate liberaris. Confitere ergo te
esse in captiuitate: ut dignus sis li¬
berari. Nam qui hostem suum ñ
intelligit: quomͦ inuocat liberatorẽ
Oꝑtusti omnia peccata eorum. Ad
est oꝑiusti : Ut non illa uideres. Qd

Expanded text:
tas tenebat captivum, remissa initas tenebat captivum, remissa iniquitate liberaris. Confitere ergo te esse in captivitate, ut dignus sis liberari: nam qui hostem suum non intellexit, quomodo invocat liberatorem? «Operuisti omnia peccata eorum.» Quid est, «operuisti?» Ut non illa
Abbreviated transcription (Latin):
nondum audieras: atdi quȩ secunt᷑.
enim captiuitatem. Quis nr̃m est.
qui nolit se de ista captiuitate libe-¬
rari: Et unde liberabimur: Qmͣ
hoc cantabat iste psalmus futurum:
auertisti captruitatem iacob. Citi
filios chore. Iłe enim auertit᷑ capti-¬
uitatem iacob. Audi & ipsum pau¬
lum conficentem. Cum diceret se
trahi captiuum a lege in menbris
sunis repugnantem legi mentis stiȩ:
exclamauit sũb illa captinitate &
ait. Infelir ego honio: quis me libera¬
bit de corpore mortis hiitis: Quesi¬
uit quis esset: & continuo illi occur¬
rit. Gratia dei. s per ib̃m xp̃m do¬
minum nr̃m. De hac gratia dei pro-¬
captiuitatem iacob: adtendite ꝗtua
hoc est auertisti captiuitatem nr̃am:
non liberando nos a barbaris in quos
non incurrimus. s liberando nos ab
oꝑibus malis. a peccatis nr̃is. per quȩ
nobis satanas dñabatur. Siquis em̃
liberatus fuerit a peccatis suis: non
quia remisit iniquitatem: Iniqui¬

Expanded text:
nondum audieras, audi quae sequunturnondum audieras, audi quae sequunturus captivitatem: quis nostrum est qui nolit se de ista captivitate liberari? Et unde liberabitur? Quoniam hoc cantavit ipse Psalmus futurum: «Avertisti captivitatem Jacob.» Cui filios Core: ille enim avertit captivitatem Jacob. Audi et ipsum Paulum confitentem. Cum diceret se trahi captivum a lege in membris suis repugnante legi mentis suae, exclamavit sub illa captivitate, et ait: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» Quaesivit quis esset, et statim illi occurrit, «Gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum» . De hac gratia Dei Procaptivitatem Jacob, attendite quia hoc est, Avertisti captivitatem nostram: non liberando nos a Barbaris, in quos non incurrimus; sed liberando nos ab operibus malis, a peccatis nostris, per quae nobis satanas dominabatur. Si quis enim liberatus fuerit a peccatis suis, non quia remisit iniquitatem: iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
he. nos ꝓpterea filii: quia faciniꝰ facta
abrahe. Quȩ sunt facta abrahe
quȩ facimus : Credidit autem
abraham deo: & reputatum est
illi ad iusticum. Ergo omnes ad
iacob pertinemus. imitantes abra-¬
he fidem qui credidit deo: & re¬
putatum est illi ad iusticiam. Quȩ
est ergo illa captiuitas: unde nos
uolumus liberari: Pato enim ne-¬
minem nrͣm mͦ esse inter barba¬
ros. nec aliquam gentem inruisse
armatam. & captinos duxisse nos:
s modo ostendo quandam captunta¬
tem in qua gemintis. & unde nos
liberari cupimus. Pauliis apłs ꝓcedat.¬
& ipse illam dicat. Sit ipse sp̾eculũ
nr̃m. ille loquatur: & nos ibi indea¬
mus. Nemo est enim. qui non
hic se agnoscat. Ait ergo ille beatꝰ
apls. Condelector legi dei. scdm̃ in¬
teriorem hominem. Intus me de¬
lectat lex dei. uideo autem aliam
legem in menbris meis: repugnan¬
tem legi mentis meȩ. Iam audisti
legem: audi ptignam. Captuutatẽ

Expanded text:
hae; nos propterea filii, quia facimus facta hae; nos propterea filii, quia facimus facta Abrahae. Quae sunt facta Abrahae quae facimus? Credidit autem Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam . Ergo omnes ad Jacob pertinemus, imitantes Abrahae fidem, qui credidit Deo, et deputatum est illi ad justitiam. Quae est ergo illa captivitas unde nos volumus liberari? puto enim neminem nostrum modo esse apud Barbaros, nec aliquam gentem irruisse armatam, et captivos duxisse nos. Sed modo ostendo quamdam captivitatem, in qua gemimus, et unde nos liberari cupimus. Paulus apostolus procedat, ipse illam dicat; sit ipse speculum nostrum, ille loquatur, et nos ibi videamus: nemo est enim qui non hic se agnoscat. Ait ergo ille beatus apostolus, «Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem;» intus delectat me lex Dei: «video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae.» Jam audisti legem, audisti pugnam; captivitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ti captiuitatem iacob: Anforte in-¬
telligiis hic aliam captiuitatem.
de qua omnes nos uolumus liberari:
Nam omnes pertinemus ad iacob:
si pertinemus ad semen abrahȩ. Hoc
enim dicit aplsͣ: in isaac uocabitur
tibi semen: id est non hi qui filii car¬
nis hi filii dei: sed filii ꝓmifsionis
deputantur in semen. Si filii pro-¬
missionis deputantur in semen. offẽ¬
dendo detm iudei degenerauerunt:
nos promerendo deum de genere
ad fidem. Imitati enim fidem filiĩ
facti sumus: illi autem degenerando
a fide exheredari meruerunt. Hã
ut noueritis quia ꝑdiderunt illud
quod nati erant dẽ abraham cum
se arroganter iactarent audiente do¬
mino iħu xp̃o. gloriantes de sanguine
& non de uita: & dicerent dño. nos
patrem habemus abraham. ait illis
dñs. tanquã iam degenerantibus.
Si filii abrahe estis: facta abrahe
facite. Si ergo illi ꝓpterea iam non
filii quia non faciebant facta abra¬

Expanded text:
ti captivitatem Jacob?» An forte inti captivitatem Jacob?» An forte intelligimus hic aliam captivitatem, de qua omnes nos volumus liberari? Nam omnes pertinemus ad Jacob, si pertinemus ad semen Abrahae. Hoc enim dicit Apostolus: «In Isaac vocabitur tibi semen; id est, non hi qui filii carnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputantur» «in semen» . Si filii promissionis in semen deputantur, offendendo Deum Judaei degeneraverunt; nos promerendo Deum, de generead fidem. Imitati enim fidem, filii facti sumus: illi autem degenerando a fide, exhaeredari meruerunt. Nam, ut noveritis quia perdiderunt illud, quod nati erant de Abraham, cum se arroganter jactarent audiente Domino Jesu Christo, gloriantes de sanguine et non de vita, et dicerent Domino, «Nos patrem habemus Abraham;» ait illis Dominus tanquam degenerantibus: «Si filii Abrahae estis, facta Abrahae facite» . Si ergo illi propterea jam non filii, quia non faciebant facta Abra