comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nem. & hoc est. donec persol¬
uat nouissimum quadrantẽ.
idest omnia peccata. quȩ ꝑ ter-¬
ram designantur. Audistis.
Egit hucusq de omni motu ad
nocendum. modo agit de omni
motu ad concupiscendum. qͥ
ꝑ mechationem intelligitur.
quasi diceret. adhuc ostendo
quomͦ fit habundantior iusticia
ur̃a. iusticia scͥbarum. Lex ꝓhi¬
bet actualem fornicationem:
ego uͦ etiam mechiam cordis.
pit non concupisces uxorẽ ꝑxi¬
imi tui. ñ uidebatur indeis
hoc esse dictum nisi de ablatio.¬
ne aliene uroris. tit nullus sci¬
licet uellet anferre uxorem al¬
terius. & ñ credebant esse adul¬
terium. desiderare concubitũ
alternis uroris. E ideo ait do¬
minus. Ego autẽ dico nobis.
qm̃ omins qui uiderit mulie¬
rem. non uifu corporeo s ad con¬
cupiscendum eam. id est oculis
concupiscentiȩ. hi funt illi ocu¬
li qui aꝑti leguntur in adam.
& eua. erat. enim clausa meis
concupiscentia exterior. idest
carnalium uoluptatũ. S cor¬

Expanded text:
nem, et hoc est: Donec persolnem, et hoc est: Donec persolvat novissimum quadrantem, id est omnia peccata quae per terram designantur. Audistis, etc. Egit huc usque de omni motu ad nocendum, modo agit de omni motu ad concupiscendum, qui per moechationem intelligitur; quasi diceret: Adhuc ostendo quomodo sit abundantior justitia vestra justitia scribarum. Lex prohibet actualem fornicationem, ego etiam moechiam cordis. pit, non concupisces uxorem proximi tui , non videbatur Judaeis hoc esse dictum, nisi de ablatione alienae uxoris, ut nullus scilicet vellet auferre uxorem alterius, et non credebant esse adulterium desiderare concubitum alterius uxoris, et ideo ait Dominus: Ego autem dico vobis, quoniam omnis qui viderit mulierem, non visu corporeo, sed ad concupiscendam eam, id est oculis concupiscentiae. Hi sunt oculi qui aperti sunt in Adam et in Eva: erat enim clausa in eis concupiscentia exteriorum et carnalium voluptatum; sed cor
Abbreviated transcription (Latin):
dum es in inia. idest in hoc se¬
culo cum eo. Si enim mortuns
fuerit anteꝗͣ recõcilieris. ꝑiculo¬
sum erit tibi. S tamen si pe¬
niteas. tum quoq poteris sal¬
uari. licet cum maiore peniten¬
tia. Ne forte. ideo dum es inuia.
debes reconciliari. ne forte tra¬
dat te aduersarius. idest sit cau¬
sa quare tradaris iudici .l. deo.
& uidex ministro. idest angłõ
messori. & cetera. Llel aliter.
aduersarius ẽ diuinus sermo.
sit consentiens ille qui lesit. di¬
uino sermoni. qui p̃cipit dili¬
gere aduersarios nr̃os. &o eis
reconciliari. ne similiter sit causa
quare tradatur iudici. Qua¬
drantem uocat minima pecc̃aq
quadrans est genus nũmi. qͥ
habet duo minuta. quasi dice¬
ret donec ꝑsoluat. idest luat
etiam minima peccata. quod
drans dicitur t̾ra. quia quatur¬
or sunt elem̃ta. & inferior qua¬
drans est. terra & deterior. Ig¬
nis enim significat caritatem.
aer uitam nr̃am. aqua baptis¬
mum. t̾ra omnem corruptio¬

Expanded text:
Dum es in via, id est in hoc saeDum es in via, id est in hoc saeculo cum eo. Si autem mortuus fuerit antequam concilieris, periculosius erit tibi. Sed tamen si poeniteas, tunc quoque poteris salvari, licet cum majori poenitentia. Ne forte. Ideo dum es in via debes reconciliari. Ne forte tradat te adversarius, id est sit causa quare tradaris Judici, id est Deo. Et judex ministro, id est angelo messori, etc. Vel aliter: Adversarius est divinus sermo, sit consentiens ille qui laesit divino sermoni, qui praecipit diligere adversarios nostros, et eis reconciliari, ne similiter sit causa quare tradatur judici: quadrantem vocat minima peccata, quia quadrans genus est nummi qui habet duo minuta. Quasi diceret: Donec persolvat, id est luat etiam minima peccata, quod drans dicitur terra, quia quatuor sunt elementa: inferior quadrans est terra et deterior; ignis enim significat charitatem, aer vitam nostram, aqua baptismum, terra omnem corruptio
Abbreviated transcription (Latin):
te. & cetera. relinque imuinus tu¬
offeres mtinus tuum. siue corpo¬
rale ut candelam. uel alia. siue¬
sp̃uale ut orationem. ad altare.
siuie materiale. siue sp̃tiale. id est
xp̃m. & tunc recordatus fueris
ꝗua frater tuus habet aliquid
lam. non tu aduersus fratrem
tuũ. noli offerre munus tuũ
tunc. neq tamen orationẽ post¬
ponere. quia daind ait. Redde
altissimo uota tua. s relinque.
id est differ offerre ibi. idest pꝰꝗͣ.
recordatus fueris ante altare. idest
anteꝗͣ offeras ad altare. & uade
pͥtis reconciliari fratri tuo. si p̃.¬
sens ẽ. humilia de el. & fac quod
ad te ꝑtinet. Si autẽ absens est.
ꝓmitte. & habeas bonam uolun¬
tatem. ut quam citius inuenies
humiliabis te illi. & bene peni¬
teas in corde tuo. & tunc reu̾te¬
re ad oblationem tuã. Este. &
Esto inqͥt ei consentiens. i dest
beniuolus. & sis ei amicus. & ora
ꝓ eo. s hoc non est differendum.
s cito debes ei reconciliari. & eũ
diligere & penitere de lesione.

Expanded text:
s tuoffers munus tuum, sive corporale, ut candelam; sive spirituale, ut orationem. Ad altare, sive materiale, sive spirituale, id est Christum. Et tunc recordatus infueris, quia frater tte, non tu adversus fratrem tuum, noli offerre munus tuum tunc, neque tamen orationem postponere, quia David dicit: Redde Altissimo vota tua , sed relinque, id est differ offerre: ibi, id est postquam recordatus fueris, ante, id est antequam offeras ad altare, et vade prius reconciliari fratri tuo, si praesens est, et humiliare ei, et fac quod ad te attinet. Si autem absens est, promitte et habeas bonam voluntatem, ut quam citius invenies, humiliabis te illi, et bene poeniteas in corde tuo, et tunc revertere ad oblationem tuam. Esto conEsto, inquit, ei consentiens, id est benevolus, et sis ei amicus, et ora pro eo, sed non differendum est, sed cito debes ei reconciliari, et eum diligere et poenitere de laesione.
Abbreviated transcription (Latin):
rus dũs finem sermoni suo cõmen¬
dat illum dando sententiam suꝑ
obseruatores. & suꝑ contemptoreᷤᷤ.
ꝯtimuti Quandoquidem illi qui
oꝑantur inquitatem a deo disce¬
facite ea quȩ precepi. Quia om̃is
qui audit uerba mea oofacit ea.
assumlabitar uiro sapienti. In
pͥmis xp̃c est ille homo sapiens.
qui edificanit ecclãm supra pe-¬
tram. idest supra seipsum. & tt̃
omna genera temptationum
imptilerunt eam nec tamen ceci¬
dit. Pluina quȩ paulatim crescit.
est carnalis concupiscentia. uel
letuor temptatio diaboli. ftimina
sunt impiorum ꝑsectitiones. Ulen¬
ti sunt: maiores demonum im¬
pugnationes. Huic potest com¬
parari ut diximts. qui audit
uerba dei & facit ea: qiia domũ
suam idest collectionem uirtutũ.
edificauit supra petram idest su¬
destriu potest. Cetera non inutã¬
tur. Et omnis. Ponit sententiam
suꝑ contẽptores contrariam suꝑori
dicens. Omnis qui audit & non
facit. similis est uiro qui domt̃

Expanded text:
Positurus Dominus finem sermoni suo, commenPositurus Dominus finem sermoni suo, commendat illum lando sententiam super observatores et contemptores. Continuatio. Quando quidem illi qui operantur iniquitatem afacite ea quae praecepi, quia omnis qui audit verba mea et facit ea, assimilabitur viro forti, etc. In primis Christus ille homo sapiens qui aedificavit Ecclesiam suam supra petram, id est super semetipsum, et tunc omnia genera tentationum impulerunt eam, nec tamen cecidit. Pluvia quae paulatim crescit, est carnalis concupiscentia, vel levior tentatio diaboli. Flumina sunt impiorum persecutiones. Venti sunt majores daemonum impugnationes. Huic potest comparari, ut diximus, qui audit verba Dei et facit ea, quia domum suam, id est collectionem virtutum aedificavit supra petram, id est Cdestrui potest, caetera non mutantur. Et omnis, etc. ponit sententiam super contemptores, contrariam superiori dicens: Omnis qui audit et non facit, similis est stulto, qui domum
Abbreviated transcription (Latin):
uere dicere ih̃c est dñs meus:
nisi ipse sit seruus eius idoneꝰ.
Cum autẽ ait non omnis qui
dicit michi dñe dñe intrabit
in regnum celorum: dicere uer¬
botenus accipitur. Multi di¬
cent. Ponit & dercium impedi¬
mentum. scilicet alios falsos fr̃s.
qui bene predicant. & etiam in-¬
ĩuocatione nominis dñi miracula
faciunt a quibus similiter cauẽ¬
dum est. Qua in re ostenditur
demonia eic̾e & alias uirtutes
facere. interdum non esse illuis
natur inuocans. tamen glorificet᷑
deus qui talia oꝑatur. Et quod
quidam falsi fratres in nomine
ꝓfessione illorum compbat quam
in ultimo iudicio facient: in quo
mentiri non poterunt. & hoc
est. Multi dicent michi in die
illa. idest in die iudicii quam ñ
oportet determinari. quia satis
famosa & nota est & cetera. Et
tunc confitebor: quia non noui
uos. idest non approbaui uos. In
licet modo non habuerint factil¬
tatem peccandi. tamen ad huc
pectare uellent. si adhuc uiue

Expanded text:
vere dicere: Jesus est Dominus meus, vere dicere: Jesus est Dominus meus, nisi sit ipse servus ejus idoneus. Cum autem ait: Non omnis qui dicit mihi: Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum, dicere verbotenus accipitur. Multi dicent, etc. Ponit et tertium impedimentum, scilicet falsos alios fratres, qui praedicant bene, et etiam invocatione nominis Domini miracula faciunt a quibus similiter cavendum est, quia in re ostenditur, daemonia ejicere, et alias virtutes facere, interdum non esse meriti natur invocas, tamen glorificetur Deus, qui talia operatur. Et quod falsi quidam fratres in nomine professionem illorum comprobat, quam in ultimo judicio facient, in quo mentiri non poterunt, et hoc est, multi dicent mihi in illa die, id est in die judicii, quam non oportet determinari, quia satis est famosa et nota, etc. Et tunc confitebor quia non novi vos, id est non approbavi vos, in s, quia licet modo non habeant facultatem peccandi, tamen adhuc peccare vellent, si adhuc viver
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis arbor que ñ facit fructũ
bonũ: excidetur & in ignem mit
arborem non solum bona uolun¬
tas s etram homo habens bonã
homo habens malam uoluntatẽ.
intelligi debet. Nor omnis. Po¬
suit unum impedimentum ad
uiam uitȩ. idest hereticos: ecce
modo & aliud ostendit. scilioet
fratres falsos. qui uerbo detim
ꝓfitentur. factis autẽ negant.
Expendet ex suꝑiori ita. Ideo
dico quod a fructibus cognosce¬
tis eos: quia in uerbis non sẽꝑ
cognoscentur homines. quia ñ
omnns qui dicit & cetera. hunic
indetur esse contrarium quod
dicitur. Omnis qui inuocaue¬
rit nomen dñi saluus erit. Et
illud. Nemo podest dicere dñs
iħ̃c nisi in sp̃u sc̃o. S illud inuo¬
care oo illud dicere non uerbotenꝰ
accipiendum est. s ponderosius
intelligendum ẽ. Iuxta illud psal¬
miste. ꝓpe ẽ dñs omnibus inuo¬
cantibus eum in ueritate. llere
inuocat dñm: qui se facit idoneũ
seruum. Similiter non potest

Expanded text:
Omnis arbor quae non facit fructum Omnis arbor quae non facit fructum bonum excidetur, et in ignum mittnam arborem non solum bona voluntas, sed et homo habens bonam m, homo habens malam voluntatem debet intelligi. Non omnis, etc. Posuit unum impedimentum ad viam vitae, scilicet haereticos, ecce quomodo et aliud ostendit, scilicet fratres falsos, qui verbo Deum profitentur, factis autem negant, et pendet ex superiori ita. Ideo dico quod a fructibus cognoscetis eos, quia in verbis non semper cognoscuntur homines, quia non omnis qui dicit mihi, etc. Huic videtur contrarium quod dicitur: Omnis qui invocaverit nomen Domini salvus erit . Et illud nemo potest dicere, Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto. Sed illud invocare, atque illud dicere non verbotenus accipiendum est, sed ponderosius intelligendum, juxta illud Psalmistae: Prope est Dominus omnibus invocantibus eum in veritate . Vere invocm. Similiter non potest
Abbreviated transcription (Latin):
pedimentis. & inter alia atten¬
dite. idest diligenter cauete
ab hereticis. non dico maifestis:
quia illud facile est. S qui sunt
ꝓpħe. idest predicatores. s falsi
& occulti quia ueniunt in uesti¬
mentis. idest in iertiniis. & oratio¬
mbuis. & aliis oꝑibus ouitim id
est fidelium & cetera. Afructi¬
busisi non ab omnibus. saltem
ab aliquibus cognoscetis eos. Nũ¬
quid spine & tribuli sunt here¬
tici qui lacerant & pungunt
mentes hominum: Ulua est fer¬
uor dilectionis. fictis. dulcedo bo¬
ne conuersationis. Sicut ergo de
spinis ñ nascuntur uue. neq
de tribulis fictis: sic nec hereti¬
ci feruent. in dilectione. nec stu¬
dent in bona oꝑatione. Sic oĩs
arbor. Querititr quomͦ dicat
erat peccasse in adulterio & ho¬
micidio legatur. Ec similia. S
hic ꝑ malam arborem mala
uoluntas: ꝑ bonam arborem
bona uoluntas intelligitur.
uoluntas malam actionem gen̾at.
S ut meliꝰ possimus exequi lit¬

Expanded text:
pedimentis, et inter alia attenpedimentis, et inter alia attendite, id est diligenter cavete ab haereticis, non dico manifestis, quia illud facile est, sed qui sunt prophetae, id est praedicatores, scilicet falsi et occulti, quia veniunt in vestimentis, id est in jejuniis et orationibus et aliis operibus ovium, id est, fidelium, etc. A fructibus, etc. Si non ab omnibus, saltem ab aliquibus cognoscetis eos. Nunquid, etc. Spinae et tribuli sunt haeretici, qui lacerant et pungunt mentes hominum. Uva est fervor dilectionis, ficus dulcedo bonae conversationis. Sicut ergo de spinis non nascuntur uvae neque de tribulis ficus, sic nec haeretici fervent in dilectione, nec student in bona operatione. Sic omnis arbor, etc. Quaeritur quo modo dicat onus erat, peccasse in adulterio et homicidio legatur, et similia? Sed hic per malam arborem mala voluntas, per bonam arborem bona voluntas intelligitur. e bona voluntas malam actionem generat. Sed ut melius possimus exsequi lit
Abbreviated transcription (Latin):
& angustiam: iter est uobis ad
uitam. & uere ꝑ angustam por¬
ꝑlatam ĩnam ẽnim intratur
ad mortem. & hoc est. quod dĩc.
Porta uͦ que ducit ad uitam ñ
solum angusta s etiam arcta ẽ:
lant: angustam patici intieni¬
unt. Latam ñ queramus nec in¬
uestigatione opus est. sponte entm¬
se offert errantium tua. Angustã
uero nec omnes inueniunt: nec
qui inuenunt statim ingrediunt
ꝑ eam. Multi enim inuenta ura¬
ueritatis. capti scłi uoluptatibus.
demedio itinere reuertuntur.
quorum tria ponit. scilicet he¬
reticos. qui sub spetiȩ religionis
fecerunt errores. Aliud impedi¬
mentum ponit. scilicet falsos fra¬
tres qui bene locuntur s male
uiuunt: & moribus sus alios
corrumpunt. Cercium ponit.
scilicet quosdam. a quibus uir
possunt homines cauere sibi.
qui in nomine dm̃i predicant:
& miracula in nomine dñi fa¬
ciunt. Sunt & alia impedim̃¬
ta. s ista ponit. quia in his ma¬
ior diligentia est adhibenda. cõtim¬
atio. Et quia pauci sunt qui

Expanded text:
ustiam intrandum est vobis ad vitam, et vere per angustam porlatam enim viam intratur ad mortem, et hoc est quod dicit. Porta vero quae ducit ad vitam, non solum est angusta, sed etiam arcta, quilant, angustam pauci inveniunt, latam non quaeramus, nec investigatione opus est, sponte se offert erranti in via; angustam vero nec omnes inveniunt, nec qui inveniunt, statim ingrediuntur per eam. Multi enim, inventa veritatis via, capti saeculi voluptatibus, de medio itinere revertuntur. quorum tria ponit, scilicet haereticos, qui sub specie religionis serunt errores. Aliud impedimentum ponit, scilicet falsos fratres, qui bene loquuntur, sed male vivunt, et moribus suis alios corrumpunt. Tertium ponit, scilicet quosdam a quibus vix possunt sibi homines cavere, qui in nomine Domini praedicant, et miracula in nomine Domini faciunt. Sunt et alia impedimenta, sed ista ponit, quia in his major diligentia est adhibenda. Continuatio. Et quia pauci sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
tat homines. quasi diceret. Qn¬
doquidem dat sp̃m bontm: ergo
petite illum. & illo impetrato.
studete in dilectione ꝓximmi. &
hoc est. Omnia quecumq uul¬
tis. & cetera. Si uultis bene fie¬
ri uobis:. benefacite aliis. Si uul-¬
tis corrigi: corrigite & alios. Hec
est enim lex. idest impletio legis.
& ꝓpħe. id est impletio ꝓpħarum.
Plegem & ꝓphetas: moralitatem
ubrorum moysi & ꝓpħarum ac¬

Expanded text:
tu homines invitat, quasi dicat: Quantu homines invitat, quasi dicat: Quando quidem dat spiritum bonum, ergo petite illum, et illo impetrato, studete in dilectione proximi. Et hoc est: Omnia quaecunque vultis, etc. Si vultis bene fieri vobis, benefacite aliis. Si vultis corrigi, corrigite et alios. Haec est enim lex, id est impletio legis, et Prophetae, id est impletio prophetarum. Per legem et prophetas moralitatem librorum Moysi et prophetarum ac
Abbreviated transcription (Latin):
pongit sicut scorpio. Cum enĩ
spes in anteriora extendit se:
despatio retro aspicit. Omĩa
spu ꝓcedent inde uirtates omnes.
S cum deberet ponere omnes¬
uirtutes: ponit dilectionem ꝓxi.¬
mi. quia ipsa est adimpletio le¬
gis. Qui enim habet dilectionẽ
ꝓximi: ꝑuenit ad dilectionem
dei. Et qui iterum habet dileo.¬
tionem ꝑximi: habet dilectionẽ
sui. Precipitur enim homini dili¬
gere proximum tanꝗͣ. seipsum.
De autẽ diligere non potest in
malo: cum scͥptum sit. Qui diligit
iniquitatem: odit animam friã.
Si ergo pari amore iubetur ꝓxi¬
mum diligere cum se in malo
non diligat: nec ꝓximum in
malo potest diligere. Qui ergo
habet dilectionem ꝑximi: nullũ
malum oꝑatur. neq in se. neq
in ꝓximum. neq etiam in deum.
llnde apls. Bilectio ꝓximi: malũ
non oꝑatur. Ecce ꝓhibitiones
malorum que in lege sunt: in
dilectione ꝓximi complentur.
Ex dilectione similiter erga deũ
Ad hanc ergo accepto sp̃u inui¬

Expanded text:
pungit, sicut scorpius. Cum enim pungit, sicut scorpius. Cum enim spes in anteriora se extendat, desperatio retro aspicit. Omnia spiritu, procedent inde virtutes omnes. Sed cum deberet virtutes ponere omnes, ponit dilectionem proximi, quia ipsa est adimpletio legis. Qui enim habet dilectionem proximi, pervenit ad dilectionem Dei, et qui iterum habet dilectionem proximi, habet dilectionem sui. Praecipitur enim homini diligere proximum sicut seipsum. Se autem diligere non potest in malo, cum scriptum sit: Qui diligit iniquitatem, odit animam suam . Si ergo pari amore jubetur proximum diligere, cum se in malo non diligat, nec proximum in malo potest diligere. Qui igitur habet dilectionem proximi, nullum malum operatur, neque in se, neque in proximum, neque etiam in Deum. Unde Apostolus: Dilectio proximi malum non operatur . Ecce prohibitiones malorum, quae in lege sunt, in dilectione proximi complentur. Ex dilectione similiter Dei erga Do legis. Ad hanc ergo accepto spiri
Abbreviated transcription (Latin):
Annuntiauerunt oꝑa del. & fac
ta eius intellexerunt: & ideo p̃¬
intelligentiam. Duo subdit que
ꝑtinent ad intelligentiam. ut
pͥus querat in qua atictoritate
sit quod inuestigatur. & intien¬
ta auctoritate si non intelligãt
pulsent & inuestigent. & detis
aꝑiet eis. Et faciant ad modũ
infirmi. qͥ pͥtis querit iuires ut
eat. deinde uiam qua eat. &
tandem cum ilbac uenerit. ut
aꝑͥatur pulsat. Aut quis. dixi
Ut autẽ melus credatis: audi¬
te. Si patres carnales dant bo¬
na filiis: multomagis pater ce¬
lestis. Duo ponit. panem. piscẽ.
qui est cõmunis cibus. carita
tem sine qua alie uirtutes
fidem. que ex aquis baptisma¬
tis orta est. & in mediis flucti¬
biis huiꝰ mundi ptilsatur. & da¬
men tuuit. Ouum quod est
spes ammalis. s nondum ami¬
mal: spem designat. Contra
caritatem ponit lapidem. idest
odiĩ duritiam. Contra fidem
serpentem pouit. idest ꝑfidie
uenenum. Contra onim id
est spem scorpionem ponit:
idest desꝑationem. quȩ retro

Expanded text:
unt opera Dei , et postea intellexerunt, et ideo prrationem. Duo subdit quae pertinent ad intelligentiam, ut prius quaerant in qua auctoritate sit quod investigant, et inventa auctoritate, si non intelligant pulsent et investigent, et Deus aperiet eis. Faciant ad modum infirmi, qui prius quaerit vires ut eat, deinde viam qua eat, et tandem eum illuc venerit, ut aperiatur pulsat. Aut quis ex vobHoc ut melius credatis audite: Si patres carnales dant bona filiis, multo magis Pater coelestis. Duo ponit, panem et piscemqui est communis cibus, charitatem significat, sine qua aliae virtutes fidem, quae ex aqua baptismatis orta est, et in mediis fluctibus hujus mundi pulsatur, et tamen vivit. Ovum quidem quod est spes animalis, sed mundum animal, spem designat. Contra charitatem ponit lapidem, id est odii duritiam. Contra fidem serpentem ponit, id est perfidiae venenum. Contra ovum, id est spem, scorpionem ponit, id est desperationem, quae retro
Abbreviated transcription (Latin):
inuolabile est natura sur s uos
rumpant clamore. Petite. Dice
bene oꝑandi. Querite ubi fit
hoc quod uultis. & eo inuendo:
Duo sunt que necessaria sunt ho-¬
mini. oꝑatio. & intelligentia.
Et pͥus oportet nos oꝑari: quã

Expanded text:
inviolabile est in natura sui, sed vos inviolabile est in natura sui, sed vos rumpant clamore. Petite, etc. bene operandi; quaerite ubi sit hoc quod vultis, et eo invento, Duo sunt quae sunt necessaria homini, operatio et intelligentia, et prius oportet n
Abbreviated transcription (Latin):
in alium lapidem. deinde ne
foueat peccatum alterius adu¬
lando. tercio ne sit negligens de
peccato alterius. quin corrigat
eum. quia aliter consentiret ei.
llude ambrosius. Consentire
est non redarguere eum cam¬
s etiam ab illicita correctione.
& non solum notas. s etiam di¬
cis. idest corrigis eum dicendo.
crita. Datur licentia corrigẽ.¬
di: s mundis tantum. Nolite.
Correctionem hommibus ꝑmit¬
ria dei non ommbus dare iu-¬
beo. immo dare ꝓhibeo sanctũ
& dilacerantibus. Neq porcis.
i dest meretricibus & ebriosis.
& quibustibet contempnentibꝰ
uel etiam clericis nilipendenti¬
bus exponendrum est. Sc̃m dr̃
illa scͥptura que iinolabilis
est & inexpugnabilis. & sancita.
Margarite dicaintur lapides
muenti in conchis. Qui politi¬
sunt pretiosi. Similiter alle¬
gorie de concha figurarum sũp.¬
te. & bene polite pretiose st̃.
ilificent. Et ne canes ab illo
sc̃õ recipiendo conuersi dirum¬
pant: non dico illud sc̃m quod

Expanded text:
in alium lapidem, deinde ne in alium lapidem, deinde ne foveat peccatum alterius adulando. Tertio, ne sit negligens de peccato alterius, quin corrigat eum, quia aliter consentire esset. Unde Ambrosius: « Consentire est non redarguere cum sed etiam ab illicita correctione, Et non solum notas, sed etiam dicis, id est corrigis eum dicendo: ic datur licentia corrigendi, sed mundis tantum. Nolite, etc. Correctionem permitto omnibria non omnibus dare jubeo, i dilacerantibus, et porcis, id est meretricibus et ebriosis, et quibuslibet laicis contemnentibus, vel etiam clericis vilipendentibus exponendum est. Sanctum dicitur illa Scriptura, quae inviolabilis est et inexpugnabilis est et sancita. Margaritae dicuntur lapides inventi in conchis, qui politi pretiosi sunt, Similiter allegoriae de concha figurarum sumptae et bene politae pretiosae sunt. vilificent, et ne canes ab illo sancto recipiendo conversi, disrumpant. Non dico illud sanctum quod
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan tibi uisus erit. Ulel ita.
forsitan peior uel es. uel eris. uel
similis. & preterea non est tuũ.
temerarium itidicium non dãp¬
nabimini in futuro. Quia certe
iudicabimini. idest dampnabimi¬
ni in eo indicio. idest ꝓpter illud
iudicitm. ꝑ quod iudicabitis eũ
demere. Et in qua mensitra. &¬
cetera. idest scdm̃ mensuram
culpȩ: erit mensura pene uĩe.
Scõm hoc enim quod magis te¬
mere & gratuus iudicabit fra¬
trem: scłm eandem mensurã
pene qualitas in inferuo sibi¬
ce agit de correctione. Iudicium
ommnino abstulit pribus non
prelatis: correctionem uͦ annunit.
s mundis tantum. Si enim in¬
mundus corrigit. non amore
correptionis facit hoc. s amore
inindie. uel ypocrisis: ut iustris
iudeatur. Si enim amorem cor¬
reptionis haberet: certe pͥus in¬
se uitia mundaret. & postea in
fratre. Et tunc cum lenitate
& dilectione. & pura intentio¬
ne iusticiȩ. qm̃ in omni re est
gradus. Prnis uideat ne sint
in eo peccata: & tunc mittat

Expanded text:
forsitan cras bonus erit. Vel ita forsitam pejor vel es, vel eris, vel similis: et propterea non est tuum, temerarium judicium, non damnabimini in futuro, quia certe judicabimini id est damnabimini in eo judicio, id est propter illud judicium, propter quod judicabitis eum temerarie. Et in qua mensura, etc. Id est secundum mensuram culpae erit mensura poenae vestrae. Secundum hoc enim quod magis temerarie et gravius judicabitis fratrem, secundum eamdem mensuram poenae qualitas sibi in inferno ce agit de correctione. Judicium omnino abstulit paribus, non praelatis. Correctionem autem annuit, sed mundis tantum. Si enim immundus corrigit, non amore correctionis facit, sed amore invidiae, vel hypocrisis ut justus videatur. Si enim amorem correctionis haberet, certe in se prius vitia mundaret, et postea in fratre. Et tunc cum lenitate et dilectione et pura intentione justitiae. Quoniam in omni re est gradus, prius videat ne sint in eo peccata, et tunc mittat
Abbreviated transcription (Latin):
do dicctur. Ite maledicti inignẽ
est. Duobus modis potest uersus
iste intelligi. di enim dicamus
esse eundem sermonem quem
mathetis & ltcas referunt: tunc
euidens est littera. Quod cuim
confuminasset ihc hec uerba. am¬
mirate sunt turbe. quȩ tunc
huic sermoni interfuisse non
ambiguntur. Si autẽ duo ser¬
mones esse dicantur tc̃ intelli¬
gendum ẽ pͥcis ad solos discipu¬
los iħm in cacumine montis
sermonem habuisse. Postea ad
locum campestrem qui erat in
latere montis descendisse. & ibi
etindem sermonem recapitulas¬
intermiscendo. & quedam iam
dicta pretermittendo. Quem
ultimum matheus pretermit¬
tit: & tamen quodaminꝰ innu¬
it. cum dicat. Cum consũmas¬
set ihc uerba hȩc. quasi diceret.
Cum discipłis semel hec ꝓtulis¬
set. & eadem repetendo in uero
sermone consũmasset oo cetera.¬
Que consũmatio in loco cam¬
pestri facta est. Sicit habens

Expanded text:
te maledicti, est, etc. Duobus modis potest iste versus intelligi. Si enim dicamus esse eumdem sermonem, quem Matthaeus et Lucas referunt, tunc evidens est littera: quod cum consummasset Jesus haec verba, admiratae sunt turbae, quae tunc huic sermoni interfuisse non ambiguntur. Si autem duo sermones esse dicuntur, tunc intelligendum est prius ad solos discipulos Jesum in cacumine montis sermonem habuisse; postea ad locum campestrem, qui erat in latere montis descendisse, et ibi eumdem sermonem populo recapitulasintermiscendo, et quaedam jam dicta praetermittendo, quem ultimum Matthaeus praetermittit, et tamen quodam modo innuit cum dicit: Cum consummasset verba haec, etc., quasi diceret: Cum haec discipulis semel protulisset, et eadem repetendo in secundo sermone consummasset, quae consummatio in loco campestri facta est, etc. E
Abbreviated transcription (Latin):
ñ abnuit. non abnegat. s induci.
idest temptationi subcumbere
timet. & illud orat ne contingat.
Temptatur fidelis dum iniuria.¬
t᷑. dum sͥ sua auferunt᷑. In tẽp¬
tatione inducit᷑ si doleat. & dolo¬
re afficiatur. Istam mansuetudi¬
nem. dat sp̃c pietatis. Si enim
pͥus pusẽ. & mitẽ esse necesse
est. S queritur quomͦ pauper
sine ista potest saluari. cumsin¬
dinem conferre. S notandum ẽ¬
quia aliud ẽ. habere uirtutem.
aliud exercitium uirtutis. Pau-¬
per gͥ habet mansuetudinẽ in
mente. s ñ habet eam aliquando
in exertitio. quia fuit forsitan in
Nam si haberet contrariũ alicuiꝰ
doluit. tamen in multa incidit
aliquando & ideo sunt necessarie
lacrime. que semꝑ abluant. quia
semꝑ peccamus. & in miseriis hu-¬
ius mundi nos esse uidemus.
dolemus d de peccatis ꝑximoeũ.
Duo sunt genera compunctioniᷤ.
quando ꝓ miseriis huuus mundi.
&o peccatis nr̃is gemimꝰ. uel ꝓdesi¬
derio celestitm. Unde filia caleph

Expanded text:
 et non abrogat: sed induci, id est, tentationi succumbere, timet fidelis; et illud orat ne contingat. Tentatur fidelis, dum injuriatur, dum sibi sua auferuntur. In tentationem inducitur, si doleat, et dolore afficiatur. Istam mansuetudinem dat spiritus pietatis. Si enim pius est, et mitem esse necesse est. Sed quaeritur, quomodo pauper sine istis potest salvari, cum sindinem conferre. Sed notandum quod aliud est habere virtutem, aliud exercitium virtutis. Pauper ergo habet mansuetudinem in mente, sed non habet eam aliquando in exercitio, quia fuit forsitan in Nam si haberet contrarium alius vidoluit, tamen in multa incidit aliquando, et ideo necessariae sunt lacrymae quae semper abluant, quia semper peccamus, et in miseriis hujus mundi nos esse videmus. Dolemus etiam de peccatis proximorum. Duo sunt genera compunctionis, quando pro miseriis hujus mundi et peccatis nostris gemimus, et pro desiderio coelestium. Unde filia Caleph
Abbreviated transcription (Latin):
que necessaria sunt. & ipse neces¬
saria esse ait. ubi dicit. quia pat̾
ur̃ scit. quia his indigetis. s ne
petantur ut pͥncipalia: s ut uia¬
ticum. quo sustentantur hoĩes
ꝓuenientẽ: non ex rebus. S siqͥs
abbas ꝓuidens sibi & monachis
suis colligeret annonam ad an-¬
num presentem sufficientem:
hoc esset ꝓuidentia. ñ sollicitudo
uana. S si esset timens. & despe¬
rans de dei bonitate. & ideo ad inũ
reliqͦꝵ annoꝵ uellec eã reseruaue: hoc
e̾ẽt uana sollicitudo & hoc esset co¬
gitare de crastino. Presentem
diem uocat scd̃m hoc temporis
quod ꝓuidentia nr̃a debet ob¬
seruare. Hon metimus in anno
nisi semel: & ideo quantum ad
messes unus annus est quasi pre¬
sens temptis. Crastinum tempꝰ
est alits annus. & ita in aliis se¬
cundũ qͣlitateᷤ rerũ. Et qd̾ ꝓindẽtiã nob̃
ñ negat. ipse ostẽdit qͥ loculoᷤ qͥbꝰce se & dis¬
cipłõs pasc̾et habuit. & iude tͣdidit. Crastinꝰ

Expanded text:
quae necessaria sunt, et ipse necesquae necessaria sunt, et ipse necessaria dixit, ubi ait: quia Pater vester scit, quia his indigetis, sed ne petantur ut principalia, sed ut viaticum, quo sustentantur hominesvenientem, non ex rebus. Sed si quis abbas providens sibi et monachis suis colligeret annonam ad annum praesentem sufficientem hoc esset providentia, non sollicitudo vana. Sed si esset timens vel desperans de bonitate Dei, et ideo ad usum reliquorum annorum vellet eam reservare, haec esset vana sollicitudo, et hoc esset cogitare de crastino. Praesentem enim diem vocat, scilicet hoc tempus, quod providentia nostra debet observare. Non metimus in anno nisi semel, et ideo quantum ad messes unus annus est, quasi praesens tempus. Crastinum enim tempus est annus alius, et ita in aliis secundum qualitatem rerum. Et quod providentiam nobis non negat ipse ostendit, quibus loculos qui se et discipulos pasceret habuit et Judae tradidit. Crastinus
Abbreviated transcription (Latin):
qui corpus fecit uestiet illud.
mediante tamen ꝓuidentia ho-¬
minum. ꝑ quam oꝑatur. &o dat
fuit de cibo. liba indita coloribꝰ
suis. Clibanum uocat furntim.
Gentes que de deo ñ habent noti¬
cram. nec in eo confidunt. nec de
futuris cogitant. Ita si ꝓcurent:
non est mirandum. Querite. de
liciti: sed de celestibus & hoc est.
Querite autẽ regnum dei. sicut
pͥncipale. Sicuit illud est quod fi¬
nis est ad quem tenditur. Queri
ris rebus regntim dei. & querite
iusticiam non phariseorum. s eiꝰ.
io est regni dei. quia alia ñ regit
ad regnum dei. Uel enis. dei. id est
quam deus dat. Dixit pͥmum q̃¬
rite regnum dei. &o non postea E¬
esse querenda: sed ait. Adicient᷑
uobis. quia ut ait. scit pater ur̃
quia his omnibꝰ indigetis. Et ido
ipse sponte adiciet. Nota quia
dicit adicientur. idest suꝑ appo¬
nentur. quia ñ sunt munts pͥn-¬
cipale: sed fuꝑ additam̃tum. Non
tamen ꝓhibet ista peti sicut illa

Expanded text:
qui corpus fecit vestiet corpus, qui corpus fecit vestiet corpus, mediante tamen providentia hominum postquam operatur, et dat fuit de cibo, lilia induta sunt coloribus suis. Clibanum vocat furnum gentes quae de Deo non habent notitiam, nec in eo confidunt, nec de futuris cogitant, ista si procurent, non est mirandum. Quaerite ergliciti, sed de coelestibus. Et hoc est, quaerite regnum Dei sicut principale, sicut illud quod finis est ad quem tenditur Quaeritris rebus regnum Dei, et quaerite justitiam non pharisaeorum, sed ejus, id est regni Dei, quia alia non regit ad regnum Dei, vel ejus Dei, id est, quam Deus dat: Dixit primum quaerite regnum Dei, et non postea  quaerenda esse, sed ait: Adjicientur vobis. Quia, ut ait, scit pater vester, quia omnibus his indigetis, et ideo ipse sponte adjiciet. Nota quod dicit adjicientur, id est super apponentur, quia non sunt munus principale, sed superadditamentum. Non tamen prohibet ista peti, sicut illa
Abbreviated transcription (Latin):
Non potestis. exponit qui st̃
duo lm̃. Manmona sirica lin¬
gua. sunt diuiciȩ. Pdiuitias in¬
telligimus diabolum qui preest
diuitiis. non quod possit eas da-¬
re. nisi quantum deus ꝑmitcit:
s quia ꝑ eas homines fallit.
solliciti esse de diuitiis tempo
rerum: alia est ex uitio homi¬
num. Ex rebus ipsis nascitur
sollicitudo: quia panem hab̾e
ñ possumꝰ. nisi seminemꝰ. labore¬
sollicitudinem non ꝓhibet dñs:
nam ait. In fudore uultus tui
perantes de bonitate dei fruc-¬
cumam reserirant. & dimifsis
sp̃ualibus illis intenti sunt.
ultra modum: quia qui dedit
mais scilicet tutam dabit mi¬
nus. scilicet escam. Respicite
sitino. Quis autẽ. Ita construe.
ut melius indeas. Et de uestmm̃tto
quid solliciti estis quod ad corpꝰ
ꝑtinet e ꝓnichila quia totũ
corpus in meo opere est: ita¬
aliquid. & hoc est. Quis autem
ur̃m. & cetera. Et si in corpore
nichil addere potestis. s solus d̃s
totum facit: tunc nolite sollici¬
ti esse de indim̃ito. corpons. qr

Expanded text:
Non potestis, etc. Exponit qui sunt duo domini. Mammona Syriaca lingua sunt divitiae. Per divitias intelligimus diabolum, qui praeest divitiis, non quod possit eas dare, nisi quantum Deus permittit, sed quia per eas hominem fallit. solliciti de divitiis temporrerum, alia ex vitio hominum. Ex rebus ipsis oritur sollicitudo, quia panem habere non possumus nisi seminemus, laboresollicitudinem non prohibet, quia Dominus ait: In sudore vultus tui perantes de bonitate Dei frumecuniam reservant, et dimissis spiritualibus illis intenti sunt. ultra modum, quia qui dedit majus, scilicet vitam, dabit minus, scilicet escam. Respicite positivo. Quis autem, etc. Ita construe, ut melius videas. Et de vestimento quid solliciti estis? Quod ad corpus pertinet, pro nihilo: quia totum corpus in meo opere est, itaaliquid, et hoc est: Quis autem vestrum, etc. Etsi in corpore nihil addere potestis, sed solus Deus totum facit, tunc nolite solliciti esse pro indumento corporis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
p̃misit. quȩ patriuicinior est: de
pace illa qua homines filii dei ef
& filii tui effitiamur. Qͣm de
ymaginem quȩ corrupta est.
Adnemat reginum tuuim. Que
ymago. o munditia cordis quia
restitui non possunt. donec uo-¬
luntati tue consentiamus. fiat
uoluntas tua. sic̃ in celo & in t̾ra.
Et quia uoluntati tue obedire
non possumtis ꝑ omnia nisi pa¬
ne corroboremur: ꝑanem nr̃m
cotidianum da nobis hodie.
Et quia corpore xp̃i indigni su¬
mus. quam du peccatis fedam᷑.
ideo dimitte nobis debita nr̃a.
sĩc & nos dimittimus debitoribꝰ
nr̃is. Ut autẽ peccata nr̃a in¬
telligamus. & de plorare ualea¬

Expanded text:
praemisit quae Patri illi vicinior est, de praemisit quae Patri illi vicinior est, de pace illa qua homines filii Dei effus, et filii tui efficiamur. Quam deimaginem quae corrupta est. Ideo adveniat regnum tuum. Quae imago et immunditia cordis, quia restitui non potest donec voluntati tuae consentiamus, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra. Et quia voluntati Dei obedire non possumus per omnia, nisi pane corroboremur, Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Et quia corpore Christi digni sumus, quandiu peccatis foedamur, ideo dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Ut autem peccata nostra intelligamus,
Abbreviated transcription (Latin):
nulla inquietudine moti. s in et̾¬
na pace in qua est. deus uiuentes.
tunc erunt filii dei. & etram dii¬
in participatione uocati. quod
orat iste. Sc̃ificetur nomen. tu¬
tim. in nobis. ut dicaris pater. &
nos filii & etiam dii. Ac si dicat.
sc̃ificetur. idest sanctitas tua fiat.
& appareat in nobis. & tuũ nom̃
tia o intelligentia: sicut inder
nos possumus uidere. Intelligen¬
tia enĩ int̾ nos est: ipsum exerci¬
trum inuestigandi scͥpturas. Sa¬
pientia uͦ ipsa delectatio cognitio¬
nis. quando iam nichil inuestiga¬
mus. s iam quasi omina scimus.¬
& incognitis delectamur. Itaq
ꝑsimile in celo est intelligere. ip
sum uidere: non quod in celo sit
labor aliquis. Sapientia uͦ est in
cognitis delectari. Ita ascendit ille
qui est in t̾ra ad celum. & hoc ordi¬
ne complent᷑ peticiones iste septẽ.
Modo eas legamus. scd̃m hoc quod
descendendo sunt ordinate. Quia
ille qui petit uocauerat eum pa

Expanded text:
nulla inquietudine moti, sed in aeternulla inquietudine moti, sed in aeterna pace, in qua est Deus, viventes tunc erunt filii Dei et etiam dii participatione vocati. Quod orat iste: Sanctificetur nomen tuum in nobis, ut tu dicaris Pater, et nos filii tui, et etiam dii. Ac si diceret: nctificetur, id est, sanctitas tua fiat et appareat in nobis, et tuum sanctia et intelligentia, sicut inter nos possumus videre. Intelligentia enim intra nos est ipsum exercitium investigandi Scripturas. Sapientia vero ipsa delectatio cognitionis, quia jam nihil investigamus, sed quasi omnia scimus, in cognitis delectamur, ita per simile in coelo intelligere, et ipsum videre, non quod in coelo sit labor aliquis. Sapientia vero est in cognitis delectari. Ita ascendit, ille qui est in terra ad coelum, et hoc ordine complentur petitiones istae septem. Modo eas legamus secundum hoc quod descendendo sunt ordinatae. Quia ille qui petit, vocaverat eum Pat
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis postulantur. Quȩ quãuis
in terra ñ sint plenarie data: tñ
ordine sunt in t̾ra a scĩs recepta.
Hec postulatio sexta est quia hõ
insexto die idest in ꝑfectione quȩ
persenarium designatur. ad ima
est. Modo in eandem imagniem
se reformari petit ꝑfecte. idest
in eundem intellectum. ut deũ
aꝑte intelligat. Que ymago dr̃¬
regnum dei. Ulidere enim sũmũ
bonum est regnum celorum. Re¬
formatio huiꝰ imaginis: est idẽ qd̃
munditia cordis. Ulnde dicitur.
B̾eati mundo corde. & cetera. Qnȩ
aliquatenꝰ in presenti habetur.
tima peticio: ultra quã nulla ha¬
betur. Que merito sequitur. post
dei uisionem. Hichil enim ualeret
deum uidere: nisi delectaretur
homo in illa tusione. Hȩc requies
& delectatio presigurata est in die
septima: in qua dicitur deus reqͥe¬
uisse. Vnde dicitur. Sc̃isicauit
diem sabbatr. quia in futura reqͥe
uere scĩ erunt fideles. hec est illa
pax de qua dicitur. Beati pacifici.

Expanded text:
nitatis postulantur, quia quamvis nitatis postulantur, quia quamvis non sint plenarie data, tamen ordine sunt in terra a sanctis recepta. Haec postulatio sexta est, quia homo in sexta die, id est in perfectione, quae per senarium signatur ad imagiest. Modo in eamdem imaginem se reformari petit perfectam, id est, in eumdem intellectum ut Deum aperte intelligat. Quae imago regnum Dei dicitur. Videre enim summum bonum, est regnum coelorum. Reformatio hujus imaginis est idem quod munditia cordis. Unde dicitur: Beati mundo corde , etc Quae aliquatenus in praesenti habetur. tima petitio, ultra quam nulla habetur, quae merito sequitur post Dei visionem. Nihil enim valeret Deum videre, nisi delectaretur homo in illa visione. Haec requies et delectatio praefigurata est in die septima, in qua dicitur Deus requievisse. Unde et dicitur. Sanctificavit Deus diem sabbati , quia in futura requie vere sancti erunt fideles. Haec est illa pax de qua dicitur: Beati pacifici,
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Sicut in celo & in t̾ra.
diuersis modis uariari potest.
ut dicamuis sicut in celo. id est
in xp̃o. in quo dm̃co homine
deitas sedet. & sue uoluntati
nunꝗͣ. ille hono contradicit.
ita in terra. idest in eccła fuat.
llel sicut in celo. idest in ange¬
lis: ita in terra. idest in ho¬
mimibus. Lel fĩc in celo. id est
in anma iusti: ita in terra.
idest in carne. ut nullomodo
caro contradicat sp̃ur: s in ea¬
dem uoluntate consentiat ei.
uel sicut in celo. idest in sc̃is ui¬
ris. ita in terra. idest in pec¬
catoribus. Quod totũ est per
sp̃m consiliĩ. qui dat nobiscon¬
silium bonum quo illam mise¬
ricordiam ad ipisci possimus:
ut simus scilicet misericordes.
miscdĩam ut uoluntati non
resistat: postulat altius dont̃.
ut deum ideat. scilicet clare
remotis ommibus nebulis fan¬
tasmatum. Quiod ñ erio ꝑfede
completum iifi in futuro. Et
quãuis illo ordine non dentur
in celo: tamen scdm ordinem dig¬

Expanded text:
potest. Sicut in coelo et in terra. potest. Sicut in coelo et in terra. Diversis modis variari potest, ut dicamus, sicut in coelo, id est in Christo, in quo Dominico homine deitas sedet, et suae voluntati tanquam ille homo contradixit, ita in terra, id est in Ecclesia fiat. Vel sicut in coelo, id est in angelis, ita et in terra, id est in hominibus. Vel sicut in coelo, id est in anima justi, ita in terra, id est in carne, ut nullo modo caro contradicat Spiritui, sed in eadem voluntate consentiat cum eo. Vel sicut in coelo, id est in sanctis viris, ita in terra, id est in peccatoribus. Quod tamen est per spiritum consilii, qui dat nobis consilium bonum, quo illam misericordiam adipisci possumus, ut simus scilicet misericordes. misericordiam, ut voluntati Dei non resistat, postulat altius donum ut Deum videat, scilicet clare remotis omnibus nebulis phantasmatum, quod non erit perfecte completum nisi in futuro. Et quamvis illa in coelo non dentur ordine, tamen secundum ordinem dig
Abbreviated transcription (Latin):
tamen in libera uoluntate illoꝵ
positum est. Et alia quȩ est de
effectibus rerum. de quã dicit᷑.
Omnia quectimq uoluit fecit.
quod sit iustus. & conferat ei gra¬
tiam suam. & tamen ille ꝑ libe¬
rum arbitrium contradicat. nec
gratie dei consentiat. bȩc uolũ
rat: tamen scit ñ consensurũ.
Que est autẽ de effectibus aha
est ꝑmittens: alia approbans. P¬
mittens est quod faciat malum:
non resistunt uoluntati itsticie.
In paulo autẽ iuidetur cogens uo¬
luntas der: s non est. Qtua licet
sit ꝑcussus: tamen uoluntas erat
libera. ut resisteret si uellet. In
si tiellent: tamen ipsi contradi¬
cunt oꝑibus huic uoluntati.
Orat ergo iste quod ficut uolim¬
tas dei est in omnibus cimbus
celi: ita faciao seio alios terre¬
nos tales qui nullomodo uolun¬
tatidei resistant. quod nullomͦ
completur nisi in celesti uita. Et
tamen aliquomͦ in hac uita
completur in sanctis s ñ ꝑ oĩa:
quia nuillus sine macuila uinere

Expanded text:
tamen in libera voluntate illorum tamen in libera voluntate illorum positum est. Est alia quae est de effectibus rerum, de qua dicitur: Omnia quaecunque voluit fecit, quod sit justus, et conferat ei gratiam suam, et tamen ille per liberum arbitrium contradicat, nec gratiae Dei consentiat. Haec voluntrat, tamen scit non consensurum. Quae autem de effectibus est, alia est permittens, alia approbans. Permittens est, quae efficiat malum qnon resistunt voluntati justitiae. In Paulo tamen videtur cogens voluntas Dei, sed non est, quia licet sit percussus, tamen voluntas erat libera, ut resisteret si vellet. In si vellent, tamen ipsi contradicunt operibus huic voluntati. Orat ergo iste, quod sicut voluntas Dei est in omnibus civibus coeli, ita faciat se et alios terrenos tales, qui nullo modo voluntati Dei resistant, quod in nullo perfecte completur nisi in coelesti vita, et tamen aliquo modo in hac vita completur in sanctis, etsi non per opera, quia nullus sine macula vivere
Abbreviated transcription (Latin):
dicationis: & omnibus modis
quibus in nobis reuelatur. frui¬
mur etiam illo pane quando pa¬
ne terreno uescimur: ut ei for¬
tius sustentati seruiamus. Panẽ
istum uocat suꝑ substantialem.
quia suꝑ omnes substantias est.
Oc cotidiantim uocat eum bacas.
quia eum cotidie aliqtio supra¬
dictorum modorum comedimus.
Hodie: uocat presens tempuis.
Per istum panem esurimus. & si¬
timus iusticiam futuram. Iusti-¬
cia enim presens est inꝑfecta: &
quasi esuries. De hac esurire dr̃.
Satiabor cum apparuerit gloera
tua. Et desiderium celestis uu¬
sticie. quȩ ꝑfecta est. & iste panis
habetur ꝑ donum fortitudinis.
fiat uoluntas tua. Ite tres peti¬
ciones quȩ restant non possunt¬
ad impleri ꝑfecte nisi in celo. Pastꝰ
illo pane petit quod uoluntas dei
fiat in terra. sicut in celo. Due uo
luntates funt in dõ. llna miscdĩe
que ñ est cogens. nec aliquid libe¬
ro arbitrio aufert: qua om̃s
homines uult saluos fieri. quod

Expanded text:
aedicationis et in omnibus modis, aedicationis et in omnibus modis, quibus modis nobis revelatur. Fruimur etiam in illo pane, quando pane terreno vescimur, ut ei, fortius sustentati, serviamus. Panem istum vocat supersubstantialem, quia super omnes substantias est, et quotidianum eum vocat Lucas, quia eum quotidie aliquo supradictorum modorum comedimus, hodie vocat praesens tempus. Per istum panem esurimus et sitimus justitiam futuram. Justitia enim praesens est imperfecta, et quasi esuriens, de hac esurie dicitur: Satiabor cum apparuerit gloria tua, et desiderium coelestis justitiae, quae imperfecta est, et iste panis habetur per donum fortitudinis. Fiat voluntas tua, etc. Istae tres quae restant non possunt impleri perfecte nisi in coelo. Pastus illo pane, petit quod voluntas Dei fiat, in terra sicut in coelo. Duae sunt voluntates in Deo: una misericordiae, quae non est cogens, nec aliquid libero arbitrio aufert, qua omnes homines vult salvos fieri, quod
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ: debes dimittere. Si fecit
imuriam. & se tibi humiliaue¬
rit: dimitte. Si non uult hu¬
miliari: paratus sis ad condonan¬
dum. & fac quodo in re ẽ. Illi aut̃
nichil ꝓficit quod tu facis nisi
rogauerit: s te expedisti. Pa
beratio a malo. temptatio. lu¬
sibi dari panem celestem: quo
bene oꝑetur. & in uia conforte¬
tur. ne deficiat. De celo quidẽ
panis petitur: s ut hic comeda¬
tur. Et ista peticio. ista confi¬
nitim est de temporali ad cele¬
stem uitam. Quia res celestis
inclinari postulatur: ut hic¬
in presenti habeatur. Panis iste
est deus: qui pascit angłos. Et
sicut panis qui a matre comedi¬
tur. in lac in matre uertitur:
ut puer illo fruatur: fic deus qͦ
fruuntur angłi sicuti est nobis
uersus est in lac. ut eo possemus
frui. Assumpsit enim uifibilem
formam. ut doceret homines: &
sic saltem eum cognosceremus.
Comedimus ergo semꝑ illum sub
aliqua spetie. in sacramento al¬
taris. in scͥpturis. & in uerbo p̃¬

Expanded text:
autem, debes dimittere, si fecit autem, debes dimittere, si fecit injuriam, et se tibi humiliaverit, dimitte: si non vult humiliari, paratus sis ad condonandum, et fac quantum in te est. Illi autem nihil prodest quod tu facis, nisi rogaverit, sed tu te expedisti. Panberatio a malo, tentatio, lusibi dari panem coelestem, quo bene operetur, et in via confortetur ne deficiat. De coelo quidem panis petitur, sed ut hic comedatur, et ita petitio ista confinium est de temporali ad coelestem vitam, quia res coelestis inclinari postulatur, ut in praesenti habeatur. Panis iste est Deus, qui pascit angelos, et sicut panis qui a matre comeditur, in lac in matre convertitur, ut puer illo fruatur, sic Deus quo fruuntur angeli sicuti est, nobis versus est in lac, ut eo possemus frui. Assumpsit enim visibilem formam ut doceret homines, et sic saltem eum cognosceremus. Comedimus ergo eum semper sub aliqua specie, in sacramento altaris, in Scripturis, et in verbo pr
Abbreviated transcription (Latin):
ut inducatur. Ille ducitur intẽp¬
tationem: qui succumbit temp¬
tationi & mergitur in ea. Et
dimitte nobis. Quamius sit li¬
beratus a malo. quamius non
fran. I gatur temptationibus.
adhuic tamen non potest muta¬
ri quin in multis dm̃i offendat.
& nauis transiens ꝑ mare ꝑ ri-¬
mas accipit aquas. & ideo ne¬
cessarus luctus est quo peccata
abluat. & ut sibi dimittantur.
aliis dimittat. & de miseriis
haitis sectili doleat. Quod totũ
fit ꝑ sp̃m scientiȩ. Scientia de
terrenis est: & sp̃c scientiȩ facit
lugere hominem. qui quanta fit
miseria in presenti facit cognos¬
cere. & peccatis cognitis facit cla¬
mare. Dimitte nobis debita nr̃a
idest peccata. quȩ debemus lug̾e.
Sicut &o nos dimittimus de¬
bitoribꝰ nr̃is. Debitores funt qui
debent nobis pecuiniam. uel qͥ
fecerunt nobis aliquam inuriã.
& ꝑfectus es: dimitte. Si inꝑ¬
fectus es: licite reqͥrere potes.
si ille habe at unde reodat. Sin

Expanded text:
 inducatur. Ille inducitur in ten inducatur. Ille inducitur in tentationem, qui succumbit tentationi, et mergitur in ea. Et dimitte, etc. Quamvis sit liberatus a malo, quamvis non frangatur tentationibus, adhuc tamen non potest mutari, quin in multis Deum offendat. Et navis transiens per mare, per rimas recipit aquas, et ideo necessarius est luctus quo peccata abluat, et ut sibi dimittatur, aliis dimittat, et de miseriis hujus saeculi doleat, quod totum fit per spiritum scientiae. Scientia de terrenis est, et spiritus scientiae facit lugere hominem, qui quanta sit miseria in praesenti facit cognoscere, et peccatis cognitis facit clamare: Dimitte nobis debita nostra, id est peccata quae debemus lugere. Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Debitores sunt qui debent nobis pecuniam, et qui fecerunt nobis aliquam injuriam. perfectus es, dimitte. Si imperfectus es, licite requirere potes, si ille habeat unde reddat. Sin