comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes arcus. quia miserunt aliquid arcub:
aut obscurus oido est. uerboꝵ. cũ p̃termis¬
sione uerbi. qđ etiam tacitũ sub audiendũ
est. ut iste ordo sit. filii effrem tendentes
arcis & mittentes . sub audiatur sagitas.
plenusq sit sensus tendentes arcus. & mit¬
tentes sagittas. Quia etiã si diceret tenden¬
tes & mittentes sagittas. non utiq tendente ᷤᷤ
sagritas intellig̾e deberemꝰ. s audito eo qđ
dixit tendentes sub audire potiꝰ arcũ. qͣmius
dictum ñ fuerit. Nonmilli sane codices greci
habere dicunt᷑ cendentes & mittentes arcubꝰ.
ut sine dubitatione sub audiamꝰ sagitas. Qd̾
uͦ ꝑ filios effrem uniuersã illã generationẽ
a maricantẽ intelligi uoluiti. locutio ẽ. apar¬
te totum significans. & idõ fortasse electa ẽ.
pars ista ex qua ille popłs toti s significaret᷑:
quia de his potissimũ bom aliquid expec¬
candũ fuit. quia ex illo nati sunt qm nepo¬

Expanded text:
tes arcus, quia miserunt aliquid arcubus: tes arcus, quia miserunt aliquid arcubus: aut obscurus ordo verborum est, cum praetermissione verbi, quod etiam tacitum subaudiendum est, ut iste ordo sit, Filii Ephraem intendentes arcus, et mittentes, et subaudiatur, Sagittas; pleniusque sit, Tendentes arcus, et mittentes sagittas: quia etiam si diceret, Tendentes, et mittentes sagittas, non utique, Tendentes sagittas, intelligere deberemus; sed audito eo quod dixit, Tendentes, subaudire potius, Arcum, quamvis dictum non fuerit. Nonnulli sane codices graeci habere dicuntur, tendentes et mittentes arcubus, ut sine dubitatione subaudiamus Sagittas. Quod vero per filios Ephraem universam illam generationem amaricantem intelligi voluit, locutio est a parte totum significans. Et ideo fortasse electa est ista pars, ex qua ille populus totus significaretur, quia de his potissimum boni aliquid exspectandum fuit; quia ex illo nati sunt, quem nepo
Abbreviated transcription (Latin):
dentes & mittentes arcus. conuersi sunt m
die belli. ꝑ sequentes legem iusticiȩ. in le¬
gem iusticiȩ ñ ꝑuenerunt. Quare: Quia
creditus non est: s tanqͣm ex oꝑib. quia
non sicut tetendit & misit arcus. qđ foris
appareret: canqͣm in oꝑib legis: ita direx̃
& cor: ubi iustus uiuit᷑ ex fide quȩ ꝑdilec.¬
tionẽ oꝑatur. qua in herere dõ qui eooꝑat᷑
in homine. & uelle & oꝑari ꝓ bona uolun-¬
tate. Nam quid ẽ. aliuid tendere arcũ
& mittere. & conuerti indie belli: nisi at¬
tendere & ꝓmittere in die auditionis. et
deserere in die cẽptationis. arinis quasi pro-¬
ludere & adhoram certaminis nolle pug¬
nare: Qđ sane ait tendentes & mictentes
arcus. cum dicere debuisse uideatur. tenden¬
tes arcus & mittentes sigittas. ñ enĩ arcus
mittit᷑. s ab arcu aliquid mittit᷑: aut illa
locutio ẽ. de qua superiꝰ disseruimus: ubidio¬
tum ẽ. suscitauit testimonium. quia susci¬
cauit aliquid testimonio. ita & hic mitten¬

Expanded text:
ittentes arcus, conversi sunt in die belli. Persequentes Legem justitiae, in Legem justitiae non pervenerunt . Quare? Quia creditus non est: sed tanquam ex operibus; quia non sicut tetendiapparet, tanquam in operibus Legis, ita direxit et cor, ubi justus vivit ex fide , quae per dilectionem operatur , qua inhaeretur Deo, qui operatur in homine, et velle, et operari, pro bona voluntate . Nam quid est aliud tendere arcum, et mittere, et converti in die belli, nisi attendere et promittere in die auditionis, et deserere in die tentationis; armis quasi proludere, et ad horam certaminis nolle pugnare? Quod sane ait, tendentes et mittentes arcus; cum debuisse dicere videatur, tendentes arcus, et mittentes sagittas; non enim arcus mittitur, sed ab arcu aliquid mittitur: aut illa locutio est de qua superius disseruimus, ubi dictum est, Suscitavit Testimonium, quia suscitavit aliquid Testimonio; ita et hic, mitten
Abbreviated transcription (Latin):
morent᷑ & plagȩ. q̃s inflixit egẏptiis ꝓpter
illos. Quȩ om̃ia utiq recordari debuerunt.
neq existere ingrati. Deniq seqr̾. Non st̃¬
recordati manus eiꝰ. dic qua redemit eos de ma¬
nu tribulantis. & incipit dicere. quȩ fecit
egyptiis. Posuit in egypto signa sua. & pro¬
digia sua incampo taphneos. & conuertit
in sanguinem flumina eoꝵ. & imbres eoꝵ
ne biberent. Uel potius manationes aqͣrũ.
sic̃ nonnulli melius intelligunt. qđ grece
nes dicimꝰ ab imo aquas ebullientes. Fodert̃
enĩ egẏptii. & sanguinẽ ꝓ aquis inuieneruns.
Misit in eos cẏnomiam & comedit eos. & ranã¬

Expanded text:
morentur et plagae quas inflixit Aegyptiis propter morentur et plagae quas inflixit Aegyptiis propter illos: quae omnia utique recordari debuerant, neque existere ingrati. Denique quid srecordati manus ejus, die qua redemit eos de manu tribulantis. Et incipit dicere quae fecit Aegyptiis: Posuit in Aegypto signa sua, et prodigia sua in campo Thaneos. Et convertit in sanguinem flumina eorum, et imbres eorum ne biberent; vel potius, manationes aquarum, sicut nonnulli melius intelligunt quod graecnes dicimus, ab imo aquas ebullientes. Foderunt enim Aegyptii, et sanguinem pro aquis invenerunt. « Misit in eos cynomyiam, et comedit eos; et rana
Abbreviated transcription (Latin):
gam & ibo ad patrem meum. Occulta itaq uo¬
catiõe. & inspiratione. etiã ipse quesitus ẽ. & re¬
suscitatus: non nͥ ab illo qui uiuificat omnia.
& inuentus aquo. nͥ abillo qui prexit saluare
et querere qͦd ꝑierat: Mortuus enĩ erat. & re¬
uixit. & ꝑierat & inuentus ẽ. Nam & illa non
leuis sic soluitur questio. qͦd in ꝑuerbiis scrip¬
cum ẽ: cum de uia iniquitatis scriptura loq̃ret᷑.
om̃s qui ambulant in ea non reuertentur. Sic
enim dictũ ẽ. quasi de iniquis omnib desꝑan¬
dum sit. Scriptura uͦ gram̃ cõmendauit: qͥa
ꝑ sc ipsum homo potest in illã ambulare. ñ
potest aut̃ ꝑ se ipsũ redire: nisi gr̃a reuocatus.
uerunt eum in deserto. & inira concitauerut
eũ ininaquoso. & conuersi sũt & temptaue
runt dm̃. & scm̃ isrł exacerbauert̃. Fandem
illoꝵ infidelitatẽ repetit. qͣm suꝑus iã com¬
memorauerat: s repetendi causa ẽ. ut cõme¬

Expanded text:
gam, et ibo ad patrem meum. Occulta itaque vogam, et ibo ad patrem meum. Occulta itaque vocatione et inspiratione etiam ipse quaesitus est et resuscitatus, nonnisi ab illo qui vivificat omnia; et inventus, a quo, nisi ab illo qui perrexit salvare et quaerere quod perierat ? Mortuus enim erat, et revixit; perierat, et inveitur quaestio, quod in Proverbiis scriptum est, cum de via iniquitatis Scriptura loqueretur: Omnes qui ambulant in ea, non revertentur . Sic enim dictum est, quasi de iniquis omnibus desperandum sit: Scriptura vero gratiam commendavit; quia per seipsum homo potest in illa ambulare, non potest autem per seipsum redire, nisi gratia revocatusverunt eum in deserto, et in iram concitaverunt eum in inaquoso! Et conversi sunt, etm Israel exacerbaverunt. Eamdem illorum infidelitatem repetit quam superius jam commemoraverat; sed repetendi causa est, ut comme
Abbreviated transcription (Latin):
& non disꝑdet eos. & habundauit ut auertat
iram suam: quia etiã illud remisit. qđ ab eis
unicus filius eiꝰ occisus ẽ. & accendet omẽm
iram suã: quia reliquie saluę factę sunt.
& recoidatus ẽ. quia caro sunt: sp̃s uadens et¬
non reuertens. Et idõ eos uocando & mise¬
rando ꝑ suam grãm apse reuocauit. qͥa ꝑ se ipsoᷤ
redire non possent. Cͦmͦ enĩ redit caro. sp̃s am¬
bulans & non reuertens. urgente se mina
atq longinqua: maiore pondere meritoꝵ.
ipsi ꝑ electionem grẽ quȩ non meritis canꝗͣ
merces redditur. s tanquam donũ gratis da¬
tur. ut iustificetur impuis. & redeat ouis
ꝑdita. ñ tam̃ uirib suis: s inhumeris repor¬
tata pastoris. Quȩ se ꝑdert potuit. dũ sponte
uagaret᷑: se aut̃ inuenire non potuit. nec om¬
nino inueniretur. nisi pastoris miscđia qͥre¬
retur. Non enĩ & ille filius ad hanc ouem ñ
ꝑtinet. qui reuersus insemet ipso dixit. Sur¬

Expanded text:
et non perdet eos; et abundabit ut avertat et non perdet eos; et abundabit ut avertat iram suam; » quia etiam illud remisit, quod ab eis unicus Filius ejus occisus est: et non accendet omnem iram suam; quia reliquiae salvae factae sunt. 24. Et recordatus eeos vocando et miserando per suam gratiam ipse revocavit, quia per seipsos redire non possent. Quomodo enim redit caro, spiritus ambulans et non revertens, urgente se in ima atque longinqua malorum pondere meritorum, nisi per electionem gratiae? Quae non meritis tanquam merces redditur; sed tanquam donum gratis datur, ut justificetur impius, et redeat ovis perdita; non tamen in viribus suis, sed in humeris reportata pastoris , quae se perdere potuit dum sponte vagaretur, se autem invenire non potuit, nec omnino inveniretur, nisi pastoris misericordia quaereretur. Non enim et ille filius ad hanc ovem non pertinet, qui reversus in semetipsum dixit: Sur
Abbreviated transcription (Latin):
sue. montẽ qm adquisiuit dextera eiꝰ. Et
eierit a facie eoꝵ gentes. & forte diuisit eis
t̾ram in funiculo distributionis. Si qͥs ad hȩc
uerba nob̾ inferens questionẽ dicat. qͦmͦ eis
hec omnia collata ẽẽ. cõmͤmorat. cum ipsi ñ
fuerunt ꝓducti in t̾ram ꝓmissionis. qui ab
egẏpto liberati sunt: q̃m illi mortui sunt. qͥd
respondebimꝰ. nisi eos dictos: quia idem ipse
popłs fuit ꝑ successionem filioꝵ: Sic gͦ cum
audimus. maxime quia futuri temporis uer¬
ba sunt. & ꝓpitus fiet peccatis eoꝵ. & ñ disꝑ¬
det eos. et habundauit ut auertat irã suã.
& non accendet omnẽ iram suã : intelligamꝰ
reppulit ds̃ plebem suam : Absit. Nam et
ego isrłita sum. ex genere isrł. de cribu ben¬
iamin: hebreus ex bebreis. Hos gͥ script᷑a
p̃uidit. qui in xpm fuerunt ex isto popło
usq ad illud maximũ: quo insanientes ipsũ
medicũ ꝑemerunt. Hinc omnino dictũ est.
Ipse aut̃ ẽ. misericors. & ꝓpitiꝰ erit peceatiᷤꝰᷤ eoꝵ

Expanded text:
acquisivit dextera ejus. Et ejecit a facie eorum gentes, et sorte distribuit eis terram in funiculo distributionis. » Si quis ad haec verba nobis inferens quaestionem dicat: Quomodo eis haec omnia collata esse commemorat, cum ipsi non fuerint perducti in terram promissionis, qui ab Aegypto liberati sunt, quoniam illi mortui sunt? quid respondebimus, nisi eos dictos, quia idem ipse populus fuit per successionem filiorum? Sic ergo, cum audimus, maxime quia futuri temporis verba sunt, « Et propitius fiet peccatis eorum, et non perdet eos; et abundabit ut avertat iram suam, et non accendet omnem iram suam, » intelligamus repulit Deus plebem suam? Absit. Nam et ego Israelita sum ex genere Israel, de tribu Benjamin, Hebraeus ex Hebraeis » . Hos igitur Scriptura praevidit qui in Christum fuerant ex isto populonem, usque ad illud maximum quo insanientes ipsum medicum peremerunt. Hinc omnino dictum, « Ipse autem est misericors, et propitius erit peccatis eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
in seruos eius. bene creditur ds̃ fecisse ꝑ illos an¬
głos malos. ut iam uitiosȩ mentis filioꝵ infi¬
delitatis: ꝑ eos angłos quib eadem amica sũ
uitia. excitarent᷑ in odium popłi dĩ. atq ad
t̾rendos & corrigendos bonos illa mirabilia se¬
querent᷑. Illa etiam mala morũ quȩ his cor¬
equitate subdunt᷑. conuenientissime credit᷑.
leqi enĩ eũ fit qͦd ait apłs. tradidit illos ds̃

Expanded text:
s fecisse per illos angelos malos; ut jam vitiosae mentes filiorum infidelitatis per eos angelos, quibus eadem amica sunt vitia, excitarentur in odium populi Dei, atque ad terrendos et corrigendos bonos illa mirabilia sequerentur. Illa etiam mala morum, quae his coraequitate subduntur, convenientissime creditur. Neque enim cum fit quod ait Apostolus, Tradidit illo
Abbreviated transcription (Latin):
Limirum ds̃ iam ex hominis ministerio locutu
mo. contẽp̃neret᷑ ut homo. Ita enĩ sese habent
locutiones dĩ: quȩ nob̾ insmuant᷑ ꝑ sensũ cor¬
poris nr̃i. Creaturam subditã oꝑe inuisibili
creator mouet. ñ eiꝰ su̾stantia ĩ aliquid corꝑa¬
le a temporale conuertitur: ut corꝑalib et
cemporalib signis. siue ad oculos. siue ad au¬
res ꝑtinentib. quantũ caꝑe homines possunt.
suam faciat innotescere uoluntatẽ. Si enun
angłs uti potest ęhere. aere. nube. igne. &
alia qualibet natura. uel specie corporali.
& homo uultu. lingua. manu. calamo. lit¬
teris. aliisue significantib reb. ad suȩ
mentis indicanda secreta. postremo cũ ho¬
mo sit. nuntios homines mittit. & dicit
alii uade & uadit. & alii ueni et uenit.
& seruo suo fac boc & facit: quanto maiore
& efficatiore potestate ds̃: cuiꝰ dominio uni¬
uersa subiecta sunt. & ipso angło & homi¬
ne utitur. ut quod ei placet annuntiet:

Expanded text:
Nimirum jam Deus ex hominis ministerio locuturNimirum jam Deus ex hominis ministerio locuturmo, contemneretur ut homo. Ita enim se habent locutiones Dei, quae nobis insinuantur per sensum corporis nostri. Creaturam subditam opere invisibili Creator movet; non ejus substantia in aliquid corporale et temporale convertitur, ut corporalibus et temporalibus signis, sive ad oculos sive ad aures pertinentibus, quantum capere homines possunt, suam faciat innotescere voluntatem. Si enim angelus uti potest aethere, aere, nube, igne, et alia qualibet natura vel specie corporali; et homo vultu, lingua, manu, calamo, litteris, aliisve significantibus rebus ad suae mentis indicanda secreta; postremo cum homo sit, nuntios homines mittit, et dicit alii, Vade, et vadit; et alii, Veni, et venit; et servo suo, Fac hoc, et facit : quanto majore et efficaciore potestate Deus, cui Domino universa subjecta sunt, et ipso angelo et homine utitur, ut quod ei placet annuntiet!
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tatur congregatio uł congregans.¬
S utinam quidix̃ aꝑiam in ꝑabolis os meum
etiã intellectum nrm in eas aꝑire dignetr.
Si enim sic̃ os suũ aꝑuit in parabolis. ita aꝑit
etiam ipsas ꝑabolas. & sic̃ eloquit᷑ ꝓpositiones.
ita eloqueret᷑ & earũ expositiones: ñ hic estuat¬
mus. Nunc uͦ ita obtecta et clausa sunt om̃d
ut etiam si adaliquid ipso adiuuante unde sa¬
lubrit̾ pascamur ꝑuenire possimus. in fudo¬
re tam̃ uultus nr̃i edamus panẽ. & penam
defmitionis antiquȩ. ñ corꝑis tantũ. s et
cordis labore pendamus. Dicat gͦ & audia¬
musparabolas. et ꝓpositiones. Quanta audi¬
iumus inquit. & cognouimus ea. & patris
batur. Nam euins alterius uerba credenda st̃.
attendite p opłs mis legem meã: Quid ẽ sͦ qdđ
nine repente homo loguit᷑: Iam enĩ homi¬
nis uerba sunt. quanta audinimus &et eos.¬
nouimus ea. & patres nr̃i narrauerunt nob̾.

Expanded text:
interpretatur Congregatio. Seinterpretatur Congregatio. Sed utinam qui dixit, Aperiam in parabolis os meum, etiam intellectum nostrum in eas aperire dignetur! Si enim sicut os suum aperuit in parabolis, ita aperiret etiam ipsas parabolas; et sicut eloquitur propositiones, ita eloqueretur et earum expositiones; non hic aestuaremus: nunc vero ita obtecta et clausa sunt omnia, ut etiamsi ad aliquid ipso adjuvante, unde salubriter pascamur pervenire possimus, in sudore tamen vultus nostri edamus panem ; et poenam definitionis antiquae, non corporis tantum, sed et cordis labore pendamus. Dicat ergo, et audiamus parabolas et propositiones. 5. t cognovimus ea, et patres uebatur. Nam cujus alterius verba credenda sunt, Attendite, populus meus, legem meam? Quid est ergo quod nunc repente homo loquitur? Jam enim hominis verba sunt, Quanta audivimus, et cognovimus ea, et patres nostri narraverunt nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
ficant᷑ figuris. cum canta mala sint eciã sig¬
nificantes figurȩ. Nam sicut t̾ra illa ꝓmissi¬
onis: quo ille popłs ducebatur. in comparaa¬
one regni cȩloꝵ nichil ẽ. quo xp̃ianus popłs
ducitur. ita & penȩ illȩ quȩ figurȩ fuerut̃
cum tam̃ sint atroces: in comꝑatione pena¬
rum quas significant nichil sunt. Qs aut̃
figuras dixit apłs: eas dic̾ iste psalmus. qͣn¬
tum existimare posumus. parabolas & ꝓposta.¬
ones. non in eo habentes finẽ qͦd contigerun:
s in eis reb ad quas rationabili comꝑatione
referuntur. Attendamus gͦ legẽ dĩ popłs eiꝰ.
& inclinemus aurẽ nrãm in uerba oris eius.
Aꝑiam inquit in ꝑabolis osmeũ. eloquar
ꝓpositiones ab initio. A quo initio dicat.
satis apparet in consequentib. Non enĩ ge
quo factum ẽ. cȩlum & t̾ra. uel ex quo at¬
atum ẽ. in primo homine genus humanĩ.
ex egẏpto: ut sensus ꝑtineat ad ascipb. quod

Expanded text:
ficantur figuris, cum tanta mala sint etiam sigficantur figuris, cum tanta mala sint etiam significantes figurae. Nam sicut terra promissionis, quo ille populus ducebatur, in comparatione regni coelorum nihil est, quo christianus populus ducitur: ita et poenae illae quae figurae fuerunt, cum tam sint atroces, in comparatione poenarum quas significant nihil sunt. Quas autem figuras dixit Apostolus, eas dicit iste psalmus, quantum existimare possumus, parabolas et propositiones: non in eo habentes finem, quod contigerunt; sed in eis rebus ad quas rationabili comparatione referuntur. Attendamus ergo legem Dei, populus ejus, et inclinemus aurem nostram in verba oris ejus.iam, inquit, in parabolis os meum; eloquar propositiones ab initio. A quo initio dicat, satis apparet in consequentibus. Non enim ex quo factum est coelum et terra, vel ex quo creatum est in primo homine genus humanum; ex Aegypto: ut sensus pertineat ad Asaph, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptauerunt. & a serpentib perierunt. Ilo
murmuraueritis sic̃ qͥdam eoꝵ murmuraue¬
runt. & ꝑierunt ab exterminatore. Om̃ia
aut̃ hȩc infigura contingebant illis. Scrip¬
ta aut̃ sunt ad correctionẽ nrãm: inqͦs
fine̾s scłoꝵ obuenit. Nob̃ gͦ potiꝰ ista canta¬
ta sunt: unde in hoc psalmo int̾ cet̾a dictũ
ẽ. Ut cognoscat generatio alt̾a. filii qͥ nas¬
centur & exurgent. Porro si ille interitus
a serpentib. & ab exterminatore mala per¬
ditio. & gladii trucidatio. fugurȩ fuerunt.
sicut euident̃ dic̃ apłs. cũ illa omĩa conti¬
gisse manifestũ sit. ñ enĩ ait infigura dici¬
bant᷑. uel in figura scripta sunt. s in figura
inquit contingebant illis. qͣnto maiore dili¬
gentia pietatis. cauendȩ sunt penȩ. quarum
figurȩ illȩ fuerunt: Pculdubio quippe. sic̃
in bonis reb multo amplius bonũ ẽ. in eo
qd ꝑfiguram significat᷑. qͣm in tpsa figura. ita
& inmalis longe utiq peiora sunt quȩ signi¬

Expanded text:
runt, et a serpentibus perierunt. Neque murmuraveritis, sicut quidam eorum murmuraverunt, et perierunt ab exterminatore. Omnia autem haec in figura contingebant illis: scripta autem sunt ad correptionem nostram, in quos finis saeculorum obvenit » . Nobis ergo potius ista cantata sunt. Unde in hoc psalmo inter caetera dictum est: Ut cognoscat generatio altera, filii qui nascentur et exsurgent. Porro si ille interitus a serpentibus, et ab exterminatore illa perditio, et gladii trucidatio, figurae fuerunt, sicut evidenter dicit Apostolus, cum illa omnia contigisse manifestum sit; non enim ait, In figura dicebantur, vel, In figura scripta sunt; sed, In figura, inquit, contingebant illis: quanto majore diligentia pietatis cavendae sunt poenae quarum figurae illae fuerunt! Procul dubio quippe, sicut in bonis rebus multo amplius boni est in eo quod per figuram significatur, quam in ipsa figura; ita et in malis longe utique pejora sunt quae signi
Abbreviated transcription (Latin):
li ꝓphetȩ habebant hanc fidem. ñ & popłs
Immno uͦ etiã qͥ ꝓph̃as fidelit̾ audiebant. eadẽ
adiuuabant᷑ grã. ut intelligerent qđ audie¬
bant. S utiq sacramentũ regni cȩloꝵ uelaba¬
cur inueteri testam̃to: qđ plenitudine tẽꝑiᷤ
norare fr̃s. qm̃ patres nr̃i omnes sub nube fu¬
omnes eundem cibum spũalem manducauert̃.
& om̃s eundẽ potum spũalem bibert᷑. Bibe¬
qui nr̃. S significatione idem. ñ specie. Quia
idem ipse xp̃c illis in petra figuratꝰ. nob̾ incarne
manifestatus. S ñ inquit in omnib ilł benepla¬
citum est dõ. Om̃s quidẽ eundem cibũ spũalẽ
manducauert᷑. & eundẽ pocum spũalem bibert̃.

Expanded text:
li Prophetae habebant hanc fidem, non et populus? li Prophetae habebant hanc fidem, non et populus? Imo vero etiam qui Prophetas fideliter audiebant, eadem adjuvabantur gratia, ut intelligerent quod audiebant. Sed utique sacramentum regni coelorum velabatur inorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuomnes eumdem cibum spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Bibequi noster; sed significatione idem, non specie; quia idem ipse Christus illis in petra figuratus, nobis in carne manifestatus. « Sed non, » inquit, « in omnibus illis beneplacitum est Deo . Omnes » quidem « eumdem cibum spiritualem manducaverunt, et eumdem potum
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad earũ fructũ intelligendo ꝑueniat:
Attendite inquit popłs ms̃ legem meam. Qͣmͦ
hic credamus loqͥ nisi dm̃: Ipse enim legẽ de¬
dit popło suo. quẽ lib̾atum ex egypto congre¬
gauit. Quȩ congregatio ꝓprie synagoga mui¬
cupatur. qͦd int̾pretatur a saph. Uerum gͦ
ita dictum ẽ. intellectus asaph: qđ ipse asaph
intellexerit. an figurate intelligendũ quod
eadem synagoga. hoc ẽ. idem popłs intelle¬
xerit. cui dr̃. attendite popłs m̃s legẽ meã:᷑
Quid ẽ. gͦ qͦd eidem popło ꝑ propħam increpat
dicens. isrł aut̃ me ñ cognouit. popłs ms̃ me
ñ intellexit: S ꝓfecto erant etiam in illo po¬
pło. qͥ intellig̾ent habentes fidem. quȩ postea
reuelata ẽ: ñ ad legis litteram. s ad gr̃am sp̃s
qui eiꝰ inxp̃o futurã reuelationẽ p̃iudere. et
p̃nuntiare potuerunt: cũ & illa uetera sacra¬
menta significantia fueri nt futuroꝵ. Anso¬

Expanded text:
ut ad earum fructum intelligendo perveniat? 2. ut ad earum fructum intelligendo perveniat? 2. Attendite, inquit, populus meus, legem meam. Quem hic credamus loqui nisi Deum? Ipse enim legem dedit populo suo, quem liberatum ex Aegypto congregavit, quae congregatio proprie Synagoga nuncupatur, quod interpretatur Asaph. Utrum ergo ita dictum est, Intellectus Asaph, quod ipse Asaph intellexerit; an figurate intelligendum, quod eadem Synagoga, hoc est, idem populus intellexerit, cui dicitur, Attendite, populus meus, legem meam? Quid est ergo quod eumdem populum per prophetam increpat, dicens: Israel autem me non agnovit, et populus meus non intellexit ? Sed profecto erant etiam in illo populo qui intelligerent, habentes fidem quae postea revelata est non ad Legis litteram, sed ad gratiam Spqui ejus in Christo futuram revelationem praevidere et praenuntiare potuerunt; cum et illa vetera sacramenta, significantia fuerint futurorum. An so
Abbreviated transcription (Latin):
fructus. S cum omnia uideant᷑ ꝑspicua et
aꝑta dici atq narrari : pͥmitus mouet atq
intentos fac̃ titulus eius. Neq enĩ frustra
inscribit᷑ intellectuis asaph. nisi qͥa fortasle
ñ qd suꝑficies sonat. s interius aliqͥd intelli¬
grntẽ quęrunt ista lectorẽ. Deinde narra¬
turus. & cõmemoraturꝰ hȩc omma qͦ uident᷑
audicore qͣm expositore potiꝰ indigere. apã
inquit in ꝑabolis os meum. loq̃t ꝓpositiones
ab initio. Quis ñ hic de somno excitet᷑: Qs
audeat uelut manifestas legendo ꝑcurrere
ꝑabolas: & ꝓpositiones. quȩ nominib: suig
indicant altius semꝑ scrutari oportere: Para¬
bola quippe aliciuis rei similitudinẽ p̃ se ge¬
rit. Quođ licet sit uocabulũ grecũ: ita tam̃
ꝓ latino usurpatur. & notum ẽ. qđ in ꝑabo¬
lis quȩ dicunt᷑ rerum similitudines reb de
bentes aliquid qđ disputatione soluendũ sit.
Quis gͦ ꝑabolas & ꝓpositiones transitorie legat:
Qͥs ñ his auditis uigilantia mentis intendat

Expanded text:
eantur perspicua et aperta dici atque narrari, primitus movet atque intentos facit titulus ejus. Neque enim frustra inscribitur, Intellectus Asaph; nisi quia fortasse non quod superficies sonat, sed interius aliquid intelligentem quaerunt ista lectorem. Deinde narraturus et commemoraturus haec omnia, quae videntur auditore quam expositore potius indigere, Aperiam, inquit, in parabolis os meum, eloquar propositiones ab initio. Quis non hic de somno excitetur? Quis audeat velut manifestas legendo percurrere parabolas et propositiones, quae nominibus suis indicant altius se perscrutari oportere? Parabola quippe alicujus rei similitudinem prae se gerit; quod licet sit vocabulum graecum, jam tamen pro latino usurpatur. Et notum est quod in parabolis, quae dicuntur rerum similitudines rebus debentes aliquid quod disputatione solvendum sit. Quis ergo parabolas et proposisitiones transitorie legat? quis non his auditis vigilantia mentis intendat,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi faciant. cum ds̃ sit qui oꝑatur in eis qui
quomͦ exquirant: Quanta enĩ inqͥt mancdaũ
patrib nrĩs. nota face̾re ea filiis suis. ut cog¬
noscat generatio altera. Quid cognoscat: Utq
mandata. quȩ mandauit. Qͦmͦ gͦ ad huc exqͥ¬
rant. nisi quia ponendo indõ spem suã. tunc
mandata eiꝰ ex quirant. ut ab eiᷤᷤ illo adiuiun¬
te compleant᷑. Ne fiant sic̃ patres eoꝵ. gne¬
ratio praua & amaricans. generatio quȩ ñ di
rexit cor suum. Ꝙ dicit quare: continuo sub¬
iigendo. & non oreditus cum dõ sp̃s eiꝰ. Id est
quia non habebat fidẽ. quȩ impetrat qͦd lex im
nis cooꝑatur : tunc qđ ds̃ iussit impletur. Et
hoc non fic nisi credendo in eum qui iustificat
impium. Quam fidẽ ñ babuit generatio praua
& amaricans. & idõ de illa dictũ ẽ. ñ est credit̾
cũ dõ sp̃s eius. Multo enĩ hoc expressius dicũ

Expanded text:
ipsi faciant; cum Deus sit qui operatur in eis qui ipsi faciant; cum Deus sit qui operatur in eis qui quomodo exquirant? Quanta enim, inquit, mandavit patribus nostris nota facere ea filiis suis, ut cognoscat generatio altera. Quid cognoscat? Utique mandata quae mandavit. Quomodo ergo adhuc exquirant, nisi quia ponendo in Deo spem suam, tunc mandata ejus exquirant, ut ab eis illo adjuvante compleantur? Ne fiant, sicut patres eorum, generatio prava et amaricans; generatio icit quare, continuo subjungendo, Et non est creditus cum Deo spiritus ejus: id est, quia non habebat fidem, quae impetrat quod Lex impnis cooperatur, tunc quod Deus jussit impletur; et hoc non fit, nisi credendo in eum qui justificat impium . Quam fidem non habuit generatio prava et amaricans; et ideo de illa dictum est: Non est creditus cum Deo spiritus ejus. Multo enim hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
tio pͣua & amaricans. Generatiꝰ quȩ cor ñ
direxit suum. & ñ fͤreditus cũ dõ sp̃s eius.
Hec uerba indicant duos qͦdã mͦ popłos. alterũ
ad uetus. alterũ ad nouũ cestamentũ ꝑtinen¬
tem. Nam qđ ait: quanta mandauit patͥb
nr̃is nota facere ea filiis suis: mandata eos ac¬
cepisse dix̃ nota facere ea filiis suis. ñ tam̃ eos
annouisse aut fecisse. s ad hoc acceꝑunt ipsi.
ut cognoscat generatio altera: qͦd illa non
cognouit. Filii qui nascent᷑ & exurgent.
Nam illi qui nati sunt ñ exurrexerunt. qua
ñ sursũ cor. s int̾ra potiꝰ habuerunt. Cum
xpõ enĩ exurgimus. Unde dictum ẽ. Si ex¬
urrexistis cum xp̃o. quȩ sursũ sunt sapite.
& narrent inquit filiis suis: ut ponant in dõs
suam. Ita enĩ ñ suã iusticiã iusti uolunt uoluit¬
constituere. s reuelant ad dm̃ uiã suã. & spantm
eum ut ipse faciat. & ñ obliuiscant᷑ oꝑum dei.
Magnificando scilicet. & iactando oꝑa sua tanꝙͣ

Expanded text:
tio prava et amaricans; generatio quae cor non direxit suum, et non est creditus cum Deo spiritus ejus. » Haec verba indicant duos quodammodo populos; alterum ad Vetus, alterum ad Novum Testamentum pertinentem: nam quod ait, Quanta mandavit patribus nostris nota facere ea filiis suis, mandata eos accepisse dixit, nota facere ea filiis suis, non tamen eos agnovisse aut fecisse; sed ad hoc acceperunt ipsi, ut cognoscat generatio altera, quod illa non cognovit. Filii qui nascentur et exsurgent. Nam illi qui nati sunt, non exsurrexerunt, quia non sursum cor, sed in terra potius habuerunt. Cum Christo enim exsurgitur: unde dictum est, Si exsurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite . Et narrent, inquit, filiis suis, ut ponant in Deo spem suam. Ita enim non suam justitiam justi volunt constituere, sed revelant ad Deum viam suam, et sperant in eum, ut ipse faciat . Et non obliviscantur operum Dei: magnificando scilicet et jactando opera sua, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
creditũ spm̃: non crede spm̃ suũ: posse facere lini
dõ iusticiã. s cũ dõ. Hoc ẽ etiam credere indm̃.
qđ utiq plus ẽ. qmͣ credere dõ. Nani & homini
cuilibet plerũq credendum ẽ: qͣmuis in eũ non
sit credendũ. Hoc ẽ. gͦ credere indm̃: credendo
adherere ad bene cooꝑandũ bonũ oꝑanti dõ. qͥd
sine me inquit. nichil potestis facere. Quid ait̃
plus hinc apłs dicere potuit. qmͣ qđ ait. qui
testimoniũ est. quo dãpnet᷑. non quo absoluat
reus. Lictera enĩ ẽ. minax. qua conuneat p̃uari¬
catores. non sp̃s adluuans. qͥ lib̾ et & iustificet
peccatores. Generatio gͦ illa ouiꝰ exemplũ ca¬
uandũ ẽ. idõ pͣua & amaricans fuit: qͥa ñ
ẽ. creditus cũ dõ sp̃s eius. Quia & si aliq̃ credi¬
dit dõ: non tañ credidit in am̃. ñ ex fide adͥ¬

Expanded text:
ne Deo justitiam, sed cum Deo. Hoc est etiam credere in Deum; quod utique plus est quam credere Deo. Nam et homini cuilibet plerumque credendum est, quamvis in eum non sit credendum. Hoc est ergo credere in Deum, credendo adhaerere ad bene cooperandum bona operanti Deo: Quia sine me, inquit, nihil potestis facere . Quid autem plus hinc Apostolus dicere potuit, quam quod ait: Qui testimonium est quo damnetur, non quo absolvatur reus. Littera enim est minax, quae convincat praevaricatores; non spiritus adjuvans, qui liberet et justificet peccatores. Generatio ergo illa, cujus exemplum cavendum est, ideo prava et amaricans fuit, quia non est creditus cum Deo spiritus ejus: quia etsi aliqua credidit Deo, non tamen credidit in Deum; n
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ dicantur. Cum enĩ dixisset apłs. s ñ in
omnib illis beneplacitum ẽ. dõ. ita ostendens
fuisse ibi etiam illos in quib beneplacitum
ẽ. dõ: continuo subiecit. ꝑstrati enĩ sunt in
deserto. Deinde adiunxit. Hȩc autẽ figu¬
rȩ nr̃ȩ factȩ sunt: ut ñ simus concupiscenteᷤᷤ
mala. sicut & illi concupierunt: neq idolis

Expanded text:
ista dicantur. Cum enim dixisset Apostolus, Sed non in omnibus illis beneplacitum est Deo, ita ostendens fuisse ibi etiam illos in quibus beneplacitum est Deo; continuo subjecit, « Prostrati enim sunt in deserto: » deinde adjunxit, « Haec autem figurae nostrae factae sunt, ut non simus concupiscentes mala, sicut et illi
Abbreviated transcription (Latin):
possunt: ꝓut ea quisq intelligere. &. reb ad
qͣs referenda sunt. comꝑare ualuerit. Qđ nosqͦ
facere temptabimꝰ. tanto aptus facturi: qͣnto
magit duunitꝰ fuerimꝰ adiuti. Ad hoc enĩ noᷤ¬
psalmi huiꝰ illa uerba constrngunt: uibi dictũ
ẽ aꝑiam in paraboł os meũ. eloqͣr ꝓpositiones
ab initio. ꝓpt̃ hoc quippe etiã aliqua hie die¬
ta sunt. quȩ omnino egyptiis accidisse non
legimus. cũ omnes eoꝵ plagę in exodo diligen¬
tissimȩ exordine contexant᷑: ut qm̃ id qđ ibi dic
tum nͣ ẽ. ñ frustra inpsalmo dictũ certi simꝰ.
neq id int̾pretari nisi figuratȩ possimus: si¬
mul intelligamuis etiam cet̾a quȩ facta ẽẽ.
constat. ob aliqm figuratã significationem
facta atq conscripta. facit enĩ hoc scriptura
in multis locis ꝓpheticoꝵ eloquioꝵ. Dicit
aliquid qđ in illa re gesta qͣm iudetur cõme¬
morare ñ inuenit᷑. immo & alit̾ ẽẽ. inuenit᷑
ut hinc intelligat᷑ non hoc dicere qđ potest

Expanded text:
intelligere, et rebus ad quas referendae sunt, comparare voluerit. Quod nos quoque facere tentabimus; tanto aptius facturi, quanto magis divinitus fuerimus adjuti. Ad hoc enim psalmi hujus illa verba constringunt, ubi dictum est, Aperiam in parabolis os meum; eloquar propositiones ab initio. Propter hoc quippe etiam aliqua hic dicta sunt, quae omnino accidisse Aegyptiis non legimus, cum omnes eorum plagae in Exodo diligentissime ex ordine contexantur; ut quoniam id quod ibi non dictum est, non frustra in Psalmo dictum esse certi sumus, neque id interpretari nisi figurate possumus, simul intelligamus etiam caetera quae facta esse constat, ob aliquam figuratam significationem facta vel conscripta. Facit enim hoc Scriptura in multis locis Propheticorum eloquiorum. Dicit aliquid quod in illa re gesta, quam videtur commemorare, non invenitur, imo et aliter esse invenitur; ut hinc intelligatur non hoc dice
Abbreviated transcription (Latin):
salMos iste ea con¬
tinet: quȩ inueteri
narrant᷑. Recentior
aut̃ & posterior po¬
płs admonet᷑. ut ca¬
ueat. ne ingratus
beneficiis dĩ. eiꝰq in
se ꝓuocet iracundiã.
cuiꝰ obȩdienter & fidelit̾ debet susciꝑe gram.
Ne fiant inqͥt sic̃ patres eoꝵ. generatio pͣua
& amaricans. Generatio quȩ cor ñ direxit

Expanded text:
salmus iste ea continet quae in veteri narrantur: recentior autem et posterior populus admonetur ut caveat ne sit ingratus beneficiis Dei, ejusque in se provocet iracundiam cujus obedienter et fideliter debet suscipere gratiam: Ne fiant, inquit, sicut patres eorum generatio prava et amaricans; generatio quae cor non direxit
Abbreviated transcription (Latin):
ut & ipsum occiderent. apposuit inquitatẽ
suꝑ iniquitatem ipsoꝵ. & hȩc ds̃ seuien¬
do fec̃. an potius niste retribuendo: Fiat
enĩ illis inquit in recributionẽ & in scanda.¬
lum. Meriti erant sic excecari: ut filiũ dĩ
non agnoscerent. & hoc fecit ds̃ apponenᷤᷤ
iniquitatem suꝑ iniquitatem ipsoꝵ. non
uulnerando. s nos sanando. Q uomͦ enĩ
auges febrem. auges moibũ. ñ moibum
adhibendo. s non succurrendo: sic quia tales
fuerunt: ut curari ñ mererent᷑. in ipsa mali¬
tia quodam mͦ ꝓfecerunt. sic̃ dictum ẽ. mali
aut̃ & facinorosi ꝑficiunt in peuis. & apposi

Expanded text:
ut et ipsum occiderent. Apposuit iniquitatem ut et ipsum occiderent. Apposuit iniquitatem super iniquitatem ipsorum. Et haec Deus saeviendo fecit, an potius juste retribuendo? Fiat enim illis, inquit, in retributionem, et in scandalum. Meriti erant sic excaecari, ut Filium Dei non agnoscerent. Et hoc fecit Deus, apponens iniquitatem super iniquitatem ipsorum; non vulnerando, sed non sanando. Quomodo enim auges febrem, auges morbum, non morbum adhibendo, sed non succurrendo: sic quia tales fuerunt ut curari non mererentur, in ipsa malitia quodammodo profecerunt, sicut dictum est, Mali autem et facinorosi proficiu
Abbreviated transcription (Latin):
quitatem suꝑ iniquitatẽ ipsoꝵ. Quid ẽ. hoc
Quis non expauescat. Dõ dr̃. appone iniqͥta¬
tem suꝑ iniquitatem ipsoꝵ. Unde appon&
ds̃ iniquitatem: Habet enĩ iniquitatem qͣm
paulum apłm. Quid gͦ dicemus: Nunquid
iniquitas ẽ. apud dm̃: Absit. Unde gͦ ap
pone iniquitatẽ suꝑ iiquitatem: Qͦ mͦ id
intellecturi sumus: Assit dñs ut dicamus.
& ꝓpter fatigationem urãm breuit̾ dicere
ualeamus. Iniquitas ipsoꝵ erat. quia ho¬
minẽ iustum occiderunt. Addita ẽ. alia.
quia filium di crucifexerunt. Seiure ipsoꝵ
tanqͣm in homine fuit : s si cognouissent.
nunqͣm dnm̃ głȩ crucifixissent. Illi in ini¬
quitate sua tanqm hominẽ occidere uolue¬
runt. apposita ẽ. iniquitas suꝑ iniquitatẽ
ipsoꝵ: ut filium dĩ crucifigerent. Quis hanc
iniquitatem apposuit: Ille qui dixit. Forte
uerebunt᷑ filium meũ. ipsum mittã. Sole¬
bant enĩ occidẽ missos adse seruos exaucto¬
res locationis. atq mercedis. Misit ipsũ filiũ.

Expanded text:
quitatem super iniquitatem ipsorum. Quid est hoc? Quis non expavescat? Deo dicitur: Appone iniquitatem super iniquitatem ipsorum. Unde apponet Deus iniquitatem? Habet enim iniquitatem quam Paulum apostolum: Quid ergo dicemus? numquid iniquitas est apud Deum? Absipone iniquitatem super iniquitatem? quomodo id intellecturi sumus? Adsit Dominus ut dicamus, et propter fatigationem vestram breviter dicere valeamus. Iniquitas ipsorum erat, quia hominem justum occiderunt: addita est alia, quia Filium Dei crucifixerunt. Saevire ipsorum tanquam in hominem fuit: sed si cognovissentnum gloriae crucifixissent . Illi iniquitate sua taquam hominem occidere voluerunt: apposita est iniquitas super iniquitatem ipsorum, ut Filium Dei crucifigerent. Quis hanc iniquitatem apposuit? Ille qui dixit: Forte reverebuntur Filium meum; ipsum mittam . Solebant enim occidere missos ad se servos, exactores locationis atque mercedis. Misit ipsum Filium,
Abbreviated transcription (Latin):
onis suȩ. Qm̃ ds̃ saluã faciet syon. & ȩdifica¬
bunt᷑ ciuitates iudȩ.Ipsȩ sunt ȩccłȩ. Nemo
dicat. quando erit istud. ut ȩdificentur ciui¬
tates iudȩ. Osi uelis agnoscerestrũcturam.
& eẽ. lapis uiuus ut intres mneam. E nunc
ciuitates iudȩ ȩdificant᷑. Iuda enĩ confessio
int̾pretat᷑. De confessione humilitati sȩdifi¬
cantur ciuitates idę. ut foris ab eis suꝑbi
remaneant. qui confiteri erubescunt. Qm̃
d̾s̃ saluam faciet syon. Qm syon: Audi in
mus finitus ẽ. s paulusũ istos duos uersus
ñ relinqͣmus. Admonet enĩ nos aliquid. ne
desꝑando. in illam structurã ñ intremus. Se¬
men inquit seruoꝵ eiꝰ obtinebunt eã. Iã gͦ
sem̃ seruoꝵ eiꝰ qui sunt : Forte dicis. Iudẽiqͥ
nati de abraham. qͦmͦ habebimus istã ciuita¬
tem : S ñ sunt sem̃ abrahȩ illi uidei. quib
dictum ẽ. si filii ab rahȩ estis. oꝑa abrahȩ fa¬
cite. Semen gͦ seruoꝵ eiꝰ. imitatores fid̾i ser¬

Expanded text:
uoniam Deus salvam faciet Sion: et aedificabuntur civitates Judaeae. Ipsae sunt Ecclesiae. Nemo dicat: Quando erit istud ut aedificentur civitates Judaeae? O si velis agnoscere structuram, et esse lapis vivus, ut intres in eam! Et nunc civitates Judaeae aedificantur. Juda enim Confessio interpretatur. De confessione humilitatis aedificantur civitates Judaeae; ut foris ab eis superbi remaneant, qui confiteri erubescunt. Quoniam Deus salvam faciet Sion. Quam Sion? Audi in mus finitus est; sed paululum istos duos versus non relinquamus: admonent enim nos aliquid, ne desperando in illam structuram non intremus. Semen, inquit, servorum ejus obtinebunt eam. Jam ergo, semen servorum ejus qui sunt? Forte dicis, Judaei civitatem? Sed non sunt semen Abrahae illi Judaei quibus dictum est: Si filii Abrahae estis, facta Abrahae facite . Semen ergo servorum ejus, imitatores fidei ser
Abbreviated transcription (Latin):
addiderunt. Suꝑ quem dolorem uulnerũ:
Snꝑ dolorẽ peccatorũ ipsi addiderunt. Ulul¬
nera enĩ sua. peccata sua dixit. S ne ad ca¬
put respicias. ad corpus aduerte. Scd̾m euiꝰ
uocem dictũ ẽ. ab ipso in illo psalmo. in qͦ
uocẽ suam ostendit: quia eiꝰ primũ uersũ
de eruce clamauit. Ds̃ as̃ m̃s respice minie
quare me dereliquisti. Ibi secutus ait. Longe
a salute mea uerba delictoꝵ meoꝵ. Ipsa ft̾
uulnera inflicca alatronib in uia. ei quẽ
leuauit iniumentũ suũ. qͦm sac̾dos & leui¬
tes tͣnseuntes inuenerant & contẽpserant.

Expanded text:
addiderunt. Super quem dolorem vulnerum? addiderunt. Super quem dolorem vulnerum? Super dolorem peccatorum ipsi addiderunt: vulnera enim sua peccata dixit. Sed ne ad caput respicias; ad corpus adverte, secundum cujus vocem dictum est ab ipso in illo psalmo, in quo vocem suam ostendit, quia ejus primum versum de cruce clamavit: Deus, Deus meus, respice in me; quare me dereliquisti? Ibi secutus ait: Longe a salute mea verba delictorum meorum . Ipsa sunt vulnera inflicta a latronibus in via, ei quem levavit in jumentum suum: quem sacerdos et Levites transeuntes invenerant
Abbreviated transcription (Latin):
ut quȩ ẽ. ista ꝑcuissio dñi: Nimirũ ex ꝑso¬
na locutus ẽ. eius unde corpiis acceꝑat. un-¬
de carnem assup̃serat. id ẽ. generis humani.
ipsius adȩ qui ꝑcussus ẽ. pͥmo morte ꝓpter
peccatum suũ. Mortales gͦ hic homines cũ
pena nascunt᷑. Huic penȩ addunt: qͥcimq
homines ꝑsecuti fuerint. Iam enĩ homo hic
morituruis ñ eẽt : nisi ds̃ illũ ꝑ cussisset. ꝗͥd
gͦ tu homo seuis ampliꝰ : Parũne homini ẽ.
qd aliquando moriturus. ẽ : Portat gͦ unus¬
quisq nrm̃ penam suã. Huic penȩ uolut̃
addere: qui nos ꝑsecunt᷑. Hȩc pena ꝑcussio
ẽ. dñi. Dñs quippe sententia ꝑcussit homi-¬
nem. Qua die tetigeritis inquit. moite mo-¬
riemin. Ex hac morte carnẽ susceꝑat. et ue¬
tus homo nũ simul crucifixus ẽ. cũ illo.
Ex illius uoce ista dix̃. Quem tu ꝑcussisti. ip¬
si ꝑsecuti sunt: & suꝑ dolorẽ uulnerũ meoꝵ

Expanded text:
ut quae est ista percussio Domini? Nimirum ex persout quae est ista percussio Domini? Nimirum ex persona locutus est ejus unde corpus acceperat, unde carnem assumpserat, id est generis humani, ipsius Adae qui percussus est primo morte propter peccatum suum . Mortales ergo hic homines cum poena nascuntur: huic poenae addunt, quicumque homines fuerint persecuti. Jam enim homo hic moriturus rumne homini est, quod aliquando moriturus est? Portat ergo unusquisque nostrum poenam suam: huic poenae volunt addere qui nos persequuntur. Haec poena percussio est Domini. Dominus quippe sententia percussit hominem: Qua die tetigeritis, inquit, morte moriemini . Ex hac morte carnem susceperat, et vetus homo noster simul crucifixus est cum illo . Ex illius voce ista dixit: Quem tu percussisti, ipsi persecuti sunt, et super dolorem vulnerum meorum
Abbreviated transcription (Latin):
deserta. Hoc & hie dr̃. Fiat habiaas boꝰ
deserta. & intab̾naculis eoꝵ non sit qui in-¬
habitet. Non sit qui in habitet. s ex nume¬
ro illoꝵ. Nam loca illa omma & homini¬
bus plena sunt & uideis inania. Quare¬
hoc: Qm̃ qͣm cu ꝑcussisti ipsi ꝑsecuti sunł:
& suꝑ dosorem uuluerũ meoꝵ addidert̃.
Quid gͦ peccauerunt. si a deo ꝑcussum ꝑse-¬
cuti sunt : Quid animo eoꝵ imputatim
malicia: Nam id in xpo factum ẽ quod̾
oportebat. Pati utiq uenerat. & puniuit
ꝑ qͥm passus ẽ. Nam uidas traditor ꝑunitꝰ ẽ:¬
& xp̃c crucifixus ẽ. S nos redemit sanguine
suo. & punuit illũ de p̃cio suo. Proiẽcit enĩ
p̃cium argenti. qͦ ab illo dñs uenditus erat
nec agnouit p̃cium. qͦd ipse ad nõ redimendꝰ
erat. Fãctum ẽ hoc iniuda. S cũ uideamus
menstirã quandã ẽẽ. retributionis in omnibꝰ.
nec quẽqm posse ꝑmitti ãpluᷤᷤ seuire qͣm acce¬
perit pocestatem. quomͦ illi addiderunt :¬

Expanded text:
deserta . Hoc et hic dicitur: Fiat habitatio eorum deserta, et in tabernaculis eorum non sit qui inhabitet. Non sit qui inhabitet, sed ex numero illorum. Nam loca illa omnia et hominibus plena sunt, et Judaeis inania. hoc? Quoniam quem tu percussisti, ipsi persecuti sunt, et super dolorem vulnerum meorum addiderunt. Quid ergo peccaverunt, si a Deo percussum persecuti sunt? Quid animo eorum imputatur? Malitia. Nam id in Christo factum est quod oportebat. Pati utique venerat, et punivit per quem passus est. Nam Judas traditor punitus eedemit sanguine suo, et punivit illum de pretio suo. Projecit enim pretium argenti quo ab illo Dominus venditus erat, nec agnovit pretium quo ipse a Domino redemptus erat . Factum est hoc in Juda. Sed cum videamus mensuram quamdam esse retributionis in omnibus, nec quemquam posse permitti amplius saevire quam acceperit potestate; quomodo illi addiderunt, a
Abbreviated transcription (Latin):
citas iudeoꝵ. occulta uindicta ẽ. Mam¬
festa uͦ quȩ est Fiat habitatio eoꝵ de¬
serta. & in cabertiaculis eoꝵ ñ sit qui
in habitet. Factum ẽ hoc in ipsa ciuiite
ierłm: in qua sibi iusi sunt potentescl¬
mando aduers filium dĩ. crucifige. crug¬
fige. & p̃ualendo quia potuerunt oçeiaẽ
eum: qͥ mortuos suscitabat. Quam s po¬
tentes. qͣm magni uisi sunt. Consecita
ẽ. postea uindicta dñi. expugnata c̃ uu¬
tas. debellati iudei. occisa nescio quot i¬
accedere iudeoꝵ. Ubi potuerunt ad u̾sil
anm̃ clamare : ibi a dñõ ñ ꝑmittuntur
habitare. ꝑdiderunt locum furoris sui
atq utinã uel nunc cognoseant locũ
quietis suȩ. Quid ꝓfuit illi caiphȩ di¬
cere. nos si istũ sic dimiserimꝰ. ueniem¬

Expanded text:
a vindicta est: manifesta vero quae? Fiat habitatio eorum deserta, et in tabernaculis eorum non sit qui inhabitet. Factum est hoc in ipsa civitate Jerusalem, in qua sibi visi sunt potentes, clamando adversus Filium Dei, Crucifige, crucifige ; et praevalendo, quia potuerunt occidere eum qui mortuos suscitabat. Quam sibi potentes, quam magni visi sunt! Consecuta est postea vindicta Domini; expugnata est civitas, debellati Judaei, occisa nescio quot haccedere Judaeorum; ubi potuerunt adversus Dominum clamare, ibi a Domino non permittuntur habitare. Perdiderunt locum furoris sui: atque utinam vel nunc agnoscant locum quietis suae! Quid profuit illis Caiphas dicendo: Nos si istum di
Abbreviated transcription (Latin):
te. ipse ẽ. enim panis qui decȩlo descendit. Quę¬
rite dnm̃ & uiuet anima ur̃ã. Quęritis panẽ
ut uiuat caro ur̃a. dm̃ quęrite. & uiuet aĩa
ur̃a. Qñ exaudiuit pauꝑes dñs. Ex audiuit
diri: Pauꝑ esto. Dolor de te clamet: ñ fasti¬
dium. Qm̃ exaudiuit pauꝑes dñs. & compeditoᷤ
suos ñ spreuit. Offensus a seruis. fec̃ eos compe¬
ditos. s clamantes de compedib contẽp̃sit.
Qus sunt istȩ compedes: Mortalitas. corruptibi¬
litas carnis. compedes sunt quib ligati sumꝰ.
&uultis nosse istarũ compedũ gͣuitatem: Inde
dr̃. Corpus qđ corrũpit̃ ad grauat animã. n¬
do homines in scło diuites ẽẽ. uolunt: istis cõ¬
pedib pannos qͣrunt. S sufficiant panni cõ-¬
nerare desidãs. In tali gͦ custodia. uel solȩ
compedes remaneant. Sufficiat diei: malicia
sua. De ista malicia clamamus ad dm̃. qm̃
peris istȩ sunt: consicłare creaturã. & laudare

Expanded text:
te : ipse est enim panis vivus qui de coelo descendit . Quaete : ipse est enim panis vivus qui de coelo descendit . Quaerite Dominum, et vivet anima vestra. Quaeritis panem, ut vivaam exaudivit pauperes Dominus. Exaudivit diri? Pauper esto: dolor de te clamet, non fastidium. Quoniam exaudivit pauperes Dominus; et compeditos suos non sprevit. Offensus a servis, fecit eos compeditos; sed clamantes de compedibus non contempsit. Quae sunt istae compedes? Mortalitas, corruptibilitas carnis, compedes sunt quibus ligati sumus. Et vultis nosse istarum compedum gravitatem? Inde dicitur: Corpus quod corrumpitur, aggravat animam . Quando homines in saeculo divites esse volunt, istis compedibus pannos quaerunt. Sed sufficiant panni comnerare desideras. In tali ergo custodia vel solae compedes remaneant. Sufficiat diei malitia sua . De ista malitia clamamus ad Deum: Quoperis istae sunt, considerare creaturam et laudare
Abbreviated transcription (Latin):
deore meo: qm magna uictima. adducta add
aram ipsius. An aliquid de cornib & ungłis
uituli hiunus dicendum est : Qui bene instruc¬
tus est. & laude dĩ opulentus: & cornua de¬
bet habere. quib aduersarium uentilet. &¬
ungulas quib t̾ram excitet. Nostis enĩ hȩc
facere uitulos pubescentes. & in taurinam
audatiã grandescentes. Nam idõ nouellus ẽ:
ꝓpt̃ uitam nouã. Aliquis gͦ hereticus force
contͣicit: cornib uentiletur. Alius ñ contͣ¬
dicit. s tam̃ t̾renum obiecte sapit: ungulis
ex citetur. Gͦ suꝑ hunc uitulum tͥ placebit
laudatio mea. iam post illã pauꝑtatẽ & dolo¬
rem in ȩt̾na societate angłoꝵ. ubi nec aduer¬
sarius erit in certamine uentilandus. nec pig̾
¶redant. & sp̃e gaudeant. Magis inopes sunt:
ut saturari mereantur. ne cum suꝑbię sagi¬
na eructant. neget᷑ eis panis. quo salubrit̃
uiuant. Querite dnm̃ in opes. esurite. & siti¬

Expanded text:
de ore meo, quam magna victima adducta ad de ore meo, quam magna victima adducta ad aram ipsius. An aliquid de cornibus et ungulis vituli hujus dicendum est? Qui bene instructus est, et laude Dei opulentus, et cornua debet habere quibus adversarium ventilet, et ungulas quibus terram excitet. Nostis enim hoc facere vitulos pubescentes, et in taurinam audaciam grandescentes. Nam ideo novellus est, propter vitam novam. Aliquis ergo haereticus forte contradicit; cornibus ventiletur. Alius non contradicit, sed tamen terrenum abjecte sapit; ungulis excitetur. Ergo super hunc vitulum tibi placebit laudatio mea; jam illa post paupertatem et dolorem in aeterna societate Angelorum, ubi nec adversarius erit in certamine ventilandus, nec piger Credant, et spe gaudeant. Magis inopes sint, ut saturari mereantur; ne cum superbiae saginam ructant, negetur eis panis quo salubriter vivant. Quaerite Dominum, inopes; esurite, et siti
Abbreviated transcription (Latin):
lens. Laudabo nomen dĩ cũ cantico. mag¬
nificabo eum in laude. Iam dictum est.
Pauꝑ iste laudet nom̃ dĩ cũ cantico. mag¬
nificet eum in laude. Quomͦ auderet can¬
tare. nisi recreatus ẽẽt̾ a fame : Laudabe
nomen dĩ cũ cantico. magnificabo eum
in laude. Magnę diuitiȩ. Quas gẽmas
laudis dĩ de chesauro interiorẽ ꝓtulst.
Magnificabo eũ in laude. Hȩ sunc auras
mes. dñs dedit. dominus abstulit. Ergo mi-¬
ser remansit: Absit. Uide diuitias sic̃ dño
placiit ita factum ẽ: sit nomen dñĩ bene¬
quod eũ laudo placebit. Suꝑ uitulum no¬
uellum. corua ꝓdducentem & ungulas. Gra¬
cus illi erit sacrificium laudis: qͣm sacͥficiũ
uituli. Sacrificium laudis głificabit me. et
ibi uia ẽ. qua ostendam illi salutare dei. Im¬
mola dõ sacrificium laudis. & redde altissimo
uota tua. S̾ laudabo dm̃. & plus ei placebit
qͣm uitulus nouellus. cornua ꝓducens & un¬
gulas. Amplius gͦ placebit dõ laus eiꝰ. exiens

Expanded text:
antico, magnificabo eum in laude. Jam dictum est; pauper iste laudat nomen Dei cum cantico, magnificat eum in laude. Quando auderet cantare, nisi recreatus esset a fame? Laudabo nomen Dei cum cantico, magnificabo eum in laude. Magnae divitiae! Quas gemmas laudis Dei de thesauro interiore protulit! Magnificabo eum in laude. Hae sunt divitiae meae. Dominus dedit, Dominus abstulit. Ergo miser remansit? Absit. Vide divitias: Sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benequod eum laudabo, placebit, super vitulum novellum, cornua producentem et ungulas. Gratius illi erit sacrificium laudis, quam sacrificium vituli. Sacrificium laudis glorificabit me; et ibi via est in qua ostendam illi salutare Dei. Immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua . Ergo laudabo Deum; et plus ei placebit quam vitulus novellus, cornua producens et ungulas. Amplius ergo placebit Deo laus ejus exiens