comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: Iã uͦ ad uerba dĩ erectꝰ assistit.
qͥ ꝑfecte m̃tẽ ad sullimia erigit.
& ꝑ immunda desideria incur̃uari
se indicat. qͥa exam̃ subtilitatis in¬
ternȩ. quo plus ad illud ꝓficit᷑. am¬
plius formidat᷑. Ubi apte diuina
uoce subiungit᷑. Noli metuere. Quia
cũ plus ipsi qđ timeamꝰ agnoscimꝰ: plus
nob̾ dedõ ꝑ int̾nã grãm infunditur
qđ amenius. Quatinꝰ & contẽptꝰ nr̃¬
paulisꝑ transeat in timorẽ. & timor
transeat in caritatẽ. Vt qͥa quȩ renti
nos dõ ꝑ contẽptũ restitimꝰ. ꝑ cimorẽ
fugimꝰ: & contẽptu qͣndoq & timo¬
re postposito. solo ei amore iungam᷑.
Paulisꝑ enĩ timere desciscimꝰ. eiq̃ ui
soluis dilectionis inhȩremꝰ Appositis¬

Expanded text:
dicit. Jam vero ad verba Dei erectus assistit, dicit. Jam vero ad verba Dei erectus assistit, qui perfecte mentem ad sublimia erigit, et per immunda desideria incurvari cse indicat, quia examen subtilitatis internae, quo plus ad illud proficitur, amplius formidatur. Ubi apte divina voce subjungitur: Noli metuere, quia cum plus ipsi quod timeamus agnoscimus, plus nobis de Deo per internam gratiam infunditur quod amemus; quatenpaulisper transeat in timorem, et timor transeat in charitatem. Ut quia quaerenti nos Deo per contemptum resistimus, per timorem fugimus, et contemptu quoque et timore postposito solo ei amore jungamur. Paulisper enim etiam timere dediscimus, eique vi solius dilectionis inhaeremus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i ꝓuectꝰ in notescit. Uerbã enĩ dĩ
in t̾ra iacentes audimꝰ: cũ in peccatis
positi. cũ t̾renȩ pollutioni coniun¬
cti. scõrũ uoce spualia p̾cepta co¬
gnoscimꝰ. Ad quȩ ꝑcepta. quasi suꝑ
genua & suꝑ manuũ nr̃arũ articu¬
los erigim᷑: qͥ a t̾renis contagiis re¬
cedentes. quasi iã ab infimis m̃tẽ
leuamꝰ. Si cut enĩ totꝰ t̾rȩ inheret
qͥ consternatꝰ iacet: ita qͥ ingenib
& manuũ suarũ articulis incurua
tur. inchoante ꝓuectu. ex magna
iã parte a t̾ra suspendit᷑. Ad extre¬
mũ uero. uoci dominicȩ erecti qui¬
dem: sed trem̃tes assistimꝰ: cũ a
t̾rems desideriis ꝑfecte subleuati.
uerba dĩ qͦ plenius cognoscimꝰ. plus
timemꝰ. Adhuc enĩ quasi int̾ra iacet.
qͥ ad cȩlestia erigi. t̾renoꝵ deside¬
riis neglegit. Quasi subleuatꝰ aut̃.
adhuc in manib & genib incũbit:
qͥ quȩdã iã contagiã deserit. sed qui¬
busdã adhuc t̾rẽnis oꝑib ñ contra¬

Expanded text:
ectus innotescit. Verba enim Dei in terra jacentes audimus, cum in peccatis positi, terrenae pollutioni conjuncti, sanctorum voce spiritalia praecepta cognoscimus. Ad quae praecepta quasi super genua et super 722 manuum nostrarum articulos erigimur, quia a terrenis contagiis recedentes, quasi jam ab infimis mentem levamus. Sicut enim totus terrae inhaeret qui consternatus jacet, ita qui in genibus et manuum suarum tur, inchoante provectu, ex magna jam parte a terra suspenditur. Ad extremum vero voce dominica erecti quidem, sed trementes assistimus, cum a terrenis desideriis perfecte sublevati, verba Dei quo plenius cognoscimus, plus timemus: adhuc enim quasi in terra jacet, qui ad coelestia erigi terrenorum desideriis negligit. Quasi sublevatus autem adhuc in genibus et in manibus incumbit qui quaedam jam contagia deserit, sed quibusdam adhuc terrenis operibus non contra
Abbreviated transcription (Latin):
malũ. quãuis robustius uitet᷑: tam̃
humi lius ꝓdit᷑. Beatꝰ gͦ iob qͥ toc
magnis oꝑib fultus. confiteri culpã
ñ er̃ubuit᷑ : ostendit in uirtutib quã
humilis fuit. Sedqͥa ex humilitate
uera: secura sẽꝑ auctoritas nascit᷑.
ut tanto foris nil metuat. qͣnto ad
rerũ culmina: animꝰ ꝑelationis de-¬
sideriũ ñ anhelat: expressa confessio¬
ne peccati. recte sub iungit. Si expaui¬

Expanded text:
malum quamvis robustius vitetur, tamen humilius proditur. Beatus ergo Job, qui, tot magnis operibus fultus, confiteri culpam non erubuit, ostendit in virtutibus quam humilis fuit. Sed quia ex humilitate vera secura semper auctoritas nascitur, ut tanto foris nil metuat, quanto ad rerum culmina animus per elationis desiderium non anhelat, expressa confessione peccati, recte subjungitur: CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
opum magistra anhelanti m̃ti ꝑ in¬
crem̃ta tribuit᷑: ut ad eã ꝓcul dubio
magni moderaminis gradib ascen¬
datur. Qđ bene ez echiel ꝓpłia fi¬
gurata narratione denunciat. qͥ de
ẽo uiro quẽ in excelso monte uiderat

Expanded text:
solet magistra, anhelanti menti per incrementa tribuitur, ut ad eam procul dubio magni moderaminis gradibus ascendatur. Quod bene Ezechiel propheta figurata narratione denuntiat, qui de eo viro quem in excelso monte vider
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc sububitatione trepidat᷑
ars nanq ei pͥus accipit᷑ ut in nob̾ post¬
modũ ꝑfecte cõpleat᷑. Si enĩ certoga¬
du incredentis m̃te ñ ꝓficeret: requi¬
situs in euangłio pat̾ sanandi pueri.
ñ dixisset. Credo dnẽ. adiuua incre¬
diilitatẽ meã. Adhuc gͦ ascendebat
acd fidẽ quã ia ꝑcepat᷑. qͥ in uno eodẽq¬
tẽpore clamabat: & iã se credere.
& adhuc ex incredulitate dubitare.
Hinc ẽ. etiã. qđ redẽptori nr̃o a disci¬
płis dicit᷑ Auge nob fidẽ. Ut quȩ iã
accepta ꝑ initiũ fuerat. quasi ꝑ au-

Expanded text:
itatione trepidatur. Pars namque ejus prius accipitur, ut in nobis postmodum perfecte compleatur. Si enim certo gradu in credentis mente non proficeret, requisitus in Evangelio pater sanandi pueri non dixisset: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam . Adhuc ergo ascendebat ad fidem quam jam perceperat, qui uno eodetempore clamabat, et jam se credere, et adhuc ex incredulitate dubitare. Hinc est etiam quod Redemptori nostro a discipulis dicitur: Auge nobis fidem : ut quae jam accepta per initium fu
Abbreviated transcription (Latin):
do nunciare. Sed int̾ hȩc sciendũ. ẽ. qi
cui eiꝰde sacri eloquii p̃cepta cogitanꝰ
uũꝙ mntẽ a uitȩ corruptibilis ãmori
diuertimꝰ: quasi quib dã cordis passib
ad interiora ꝓꝑamꝰ. Nemo aut̃ infima
deserens. repente sit sũmꝰ: qͥa ad obti¬
nendũ ꝑfectionis meritũ. dũ cotidie
mens in altũ ducit᷑ adhoc ꝓcul dibio
uelut ascensionis quib dã gradib ꝑ¬
uenit᷑. Vnde hic qͦq apte subiungit᷑¬
ꝑsingulos gradus meos ꝓnunciabo illũ.
De his qͥppe meritoꝵ gradib. ꝑ psalii¬
stã dicit᷑ Ambulabunt de uirtute
in uirtutẽ. De his iterũ scãm ȩccłam
contẽplatꝰ ait. Ds̃ in gradib eiꝰ dino¬
scet᷑. dũ suscipiet eam. Neq enĩ sicut
dictũ . ẽ. repente ad sũma ꝑuenit᷑:
sed ad uirtutũ celsitudinẽ. ꝑ increm̃¬
tamens ducit᷑ Hinc nanq est: qđ
ꝓpħa idem iterũ dicit. Exercitatꝰ
sũ: & defecit paulisꝑ sp̃s ms. Quid¬

Expanded text:
e. Sed inter haec sciendum est quia cum ejusdem sacri eloquii praecepta cogitamus, cumque mentem a vitae corruptibilis amore divertimus, quasi quibusdam cordis passibus ad interiora properamus. Nemo autem infima deserens, repente fit summus, quia ad obtinendum perfectionis meritum, dum quotidie mens in altum ducitur, ad hoc procul dubio velut ascensionis quibusdam gradibus pervenitur. Unde hic quoque apte subjungitntiabo illum. - De his quippe meritorum gradibus per Psalmistam dicitur: « Ambulabunt de virtute in virtutem . » De his iterum sanctam Ecclesiam contemplatus ait: « Deus in gradibus ejus dignoscetur, dum suscipiet eam . » Neque enim, sicut dictum est, repente ad summa pervenitur, sed ad virtutum celsitudinem per incrementa mens ducitur. Hinc namque est quod Propheta idem iterum dicit: Exercitatus sum, et defecit paulisper spi
Abbreviated transcription (Latin):
esset. si occultã maiestatẽ suã osten¬
tare uoluisset. Sed qͥa infirmitatẽ
ꝓdidit. potentiã abscondit: in eo
qđ ꝑsecutorib suis in cognitꝰ man¬
sit. ad eos minime ȩxiuĩt. Qui tam̃
ad electos exit: qͥa diuinitatis suȩ
suauitatẽ quęrentib apuit. Unde
ei ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Existi in salutẽ

Expanded text:
esset si occultam majestatem suam ostenesset si occultam majestatem suam ostentare voluisset. Sed quia infirmitatem prodidit, potentiam abscondit, in eo quod persecutoribus suis incognitus mansit, ad eos minime exivit. Qui tamen ad electos exit, qui divinitatis suae suavitatem quaerentibus aperit. Unde ei per prophetam dicitur: Exiisti in salutem
Abbreviated transcription (Latin):
pculit. dicens. Ego sũ. Ipsũ despe¬
ctio ꝓpinquoꝵ non t̾ruit: qͥ nos
ab ȩternis suppliciis liberans. pal¬
mas in faciẽ ȩquanimit accepit.
Ipse tacuit. & hostiũ egressus ñ est:
qui sub ipsa iã hora p̾assionis. cum
humanitatis infirma pateret᷑: di
uinitatis potentiã exercere noluit:
Mediatori qͥppe dĩ & hominũ. quasi¬
hostiũ egredi fuisset: si cũ teneret᷑¬
ut homo. maiestatẽ suȩ potentiȩ uolu¬
isset ostendere. & ꝑdiuinitatis ma¬
gnitudinẽ. susceptȩ carnis infirma
transire. Ut enĩ aꝑtꝰ homo mori pos¬
set. ds mansit occultꝰ: qͥa si cogno¬
sent. Non.ẽ. gͦ egressus hostiũ. qͥ &
requisitꝰ a pilatõ tacuit. atq int̾
psecutoꝵ manꝰ: & corpus passioni
obtulit qđ ꝓelectis assũpserat: &
resistentib noluit demonstrare qđ
erat. Unde etiã ꝑ psalmistã dicit᷑
Posuer̃ me in abominationẽ sibi.
spiceret᷑ qͥa hõmo uidebat᷑: egressus

Expanded text:
perculit, dicens: Ego sum . Ipsum despeperculit, dicens: Ego sum . Ipsum despectio propinquorum non terruit, qui nos ab aeternis suppliciis liberans, palmas in facie aequanimiter accepit. Ipse tacuit, et ostium egressus non est, qui sub ipsa jam hora passionis cum humanitatvinitatis potentiam exercere noluit. Mediatori quippe Dei et hominum quasi egredi fuisset, si cum teneretur homo, majestatis suae potentiam voluisset ostendere, et per divinitatis magnitudinem susceptae carnis infirma transire. Ut enim apertius homo mori posset, Deus mansit occultus: Quia si cognosent . » Non est ergo egressus ostium, qui et requisitus a Pilato tacuit , atque inter persecutorum manus, et corpus passioni obtulit quod pro electis assumpserat, et resistentibus demonstravit quod erat. Unde etiam per Psalmistam dicitur: « Posuerunt me in abominationem sibi, spiceretur quia homo videbatur, egressus
Abbreviated transcription (Latin):
esse: abscondant quantȩ st̃ uirtu-
tis. ne si secretũ cordis: in utilit̃
sermo ꝓbatꝰ apiat: ad in anẽ głam¬
natas m̃tes ñ appetens ex uirtutis
suȩ patefactione clarescere: ait.
Si despec̾tio ꝓpinquorũ truit me. &¬
ñ magis tacui. nec egressus sũ hosti¬
um. Qui enĩ ꝑhumilitatẽ solidus.
nequaquã despicitimuit: hunc ut
foras lingua eiceret. impatientia
ñ euicit. Unde bene p̾mitcit᷑. si ex¬
paui ad multitudinẽ nimiã: ut
cuiꝰ constantiȩ fuerit agnoscat᷑.
Quia uidelicet neqͣquã terret exteriꝰ
numerus hominũ: quẽ ñ deuastat
interius turba uitioꝵ. In hac & enĩ
uita qͥ nulla ꝓsꝑa appetit : nulla
ꝓcul dubio ad uer̾sa ꝑtimescit. Quȩ¬
scilicet uerba. si ad intellectũ mysti¬
cũ trahimꝰ: in eis citius oꝑationẽ nr̃i
redẽptoris inuenimꝰ. Ips̃e qͥppe ad
multitudinẽ nimiã ñ expauit: qͥ
psecutores suos cũ gladiis & fustib
uenientes. una tantũ responsione

Expanded text:
esse, abscondunt quantae virtutis esse, abscondunt quantae virtutis sunt, ne si secretum cordis inutiliter sermo probatus aperiat, ad inanem gnatas mentes non appetens ex virtutis suae patefactione clarescere, ait: Si despectio propinquorum terruit me, non magis tacui, nec egressus sum ostium. Qui enim per humilitatem solidus nequaquam despici timuit, hunc ut foras lingua ejiceret impatientia non evicit. Ubi bene praemittitur: Si expavi ad multitudinem nimiam, ut cujus constantiae fuerit agnoscatur, quia videlicet nequaquam terret exterius numerus hominum, quem non devastat interius turba vitiorum. In hac etenim vita, qui nulla prospera appetit, nulla procul dubio adversa pertimescit. scilicet verba si ad intellectum mysticum pertrahimus, in eis citius operationem nostri Redemptoris invenimus. Ipse quippe ad multitudinem nimiam non expavit, qui persecutores suos cum gladiis et fustibus venientes una tantum responsione
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dicebat. Non enĩ sumꝰ sic̃ plurimi
adulterantes uerbũ dĩ. sed ex sinceri¬
tate sed sic̃ ex dõ. corã dõ. in xp̃o lo¬
quim᷑s A dulterari nanq. ẽ. uerbũ
aut ex eo ñ spũales fructͦ. sed adulte¬
rinos foetꝰ quęrere humanȩ laudis.¬
Ex sinceritate uͦ loqui. ẽ: nil in eloqͥo
extra quã oportet quęrere. Sicut
ex dõ aut̃ loquit᷑. qui scit ñ se a se
habere. sed ex dõ accepisse qđ dicit
Corã dõ uͦ loquit᷑: qͥ in omẽ qđ dicit
ñ humanos fauoresappetit. sed om̃i¬
potentis dĩ p̃sentiȩ intendit. ñ suã
sed auctoris głam quęrit. Qui aut̃
scit ex dõ quidẽ se accepisse qđ dicit.
sicut ex dõ loqͥt᷑. sed ñ corã dõ: quia
eũ quẽ cordi suo ñ ꝓponit cũ pͣdicat.
quasi absentẽ putat. Sed scĩ uiri.
& ex dõ loquunt᷑. & corã dõ: qͥa &
ab eo se sciunt habere qđ dicunt.
& ipsũ suis sermonib adesse iudicẽ
auditorẽq considerant. Unde fit
ut cũ se a ꝓximis despici cognoscunt.

Expanded text:
urimi, adulterantes verbum Dei, sed ex sinceritate, sicut ex Deo coram Deo in Chrisio loquimur. Adulterari namque verbum aut ex eo non spiritales fructus sed adulterinos fetus quaerere laudisEx sinceritate vero loqui est nil in eloquio extra quam oportet quaerere. Sicut ex Deo autem loquitur, qui scit non se a se habere sed ex Deo accepisse quod dicit. Coram Deo vero loquitur, qui in omne quod dicit non humanos favores appetit, sed omnipotentis Dei praesentiae intendit: non suam sed Auctoris gloriam requirit. Qui autem scit quidem ex Deo se accepisse quod dicit, sicut ex Deo loquitur, et non coram Deo , quia eum, quem cordi suo non proponit cum praedicat, quasi absentem putat. Sed sancti viri et ex Deo loquuntur et coram Deo, quia et ab eo sese sciunt habere quod dicunt, et ipsum suis sermonibus adesse judicem auctoremque considerant. Unde fit ut cum se a proximis despici agnoscunt,
Abbreviated transcription (Latin):
inȩt̃nũ reficiunt. retribuant᷑. mͥ in
uidicio mala quȩ pungunt q frum̃to
qͥpe tribulus. & ꝓordeo spina orit᷑.
cu in retributione ultima. de qua re¬
muneratio laboris quęrit᷑. punctio
doloris inuentt᷑. Et notanctũ qđ sic̃
a frum̃to ordeũ distat. quãuis utrun¬
ꝙ reficiat: sic a tribulo spina. quãuis
sit utrunq qđ pungat. Quia tribu.¬
lus mollior. & ad pungendũ sẽꝑ est.

Expanded text:
in aeternis reficiunt, retribuantur mihi in in aeternis reficiunt, retribuantur mihi in judicio mala quae pungunt. Pro frumento mihi tribulus, et pro hordeo spina oriatur, cum in retributione ultima de qua remuneratio laboris quaeritur, punctio doloris invenitur. Et notandum quod sicut a frumento hordeum distat, quamvis utrumque reficiat; sic a tribulo spina, quamvis sit utrumque quod pungat, quia tribulus mollior, et ad pungendum semper est
Abbreviated transcription (Latin):
grã cooꝑant᷑. Quos uidelicet huiꝰ
t̾rȩ agr̃icolas hoc . ẽ. ñ affligere. eoꝵ
laborib ñ inuidere. Ne rec̾tor ȩccłȩ
dũ sibi soli ius p̃dicationis uindicat.
etiã aliis recte p̾dicantib inindia
se mordente contradicat. Pia & enĩ
pastoꝵ mens. qͥa ñ ꝓpriam głam
sed auctoris querit: ab om̃ib uult
adiuuari qđ agit Fidelis nanq p̃¬
dicator optat si fieri ualeat. ut ueri¬
tate quã solus loqͥ ñ sufficit ora cun¬
Etorũ sonent. Unde cũ iosue duob
in castris remanentib atq ꝓphetan¬
tib uellet obsistere: recte ꝑ moy sen
dr̃ Quid emularis ꝓme.ł Quis tri¬
buat ut om̃is popłs ꝓphetet. & det
uoluit. qͥ bonũ qđ habuit aliis ñ
inuidit. Quia gͥ beatꝰ iob cuncta
hec suspensa iñtulit. & si ea minime
fecerit: sententia se maledictionis
apte dicat. Si iniustũ quiderga
subditos gessi. si exegi debita. & ipse
qđ debui ñ impendi. si exercitatio¬
nẽ bonioꝑis aliis inuidi: ꝓbonis quȩ

Expanded text:
gratia cooperantur. Quos videlicet terrae hujus agricolas hoc est non affligere, eorum laboribus non invidere, ne rector Ecclesiae dum soli sibi jus praedicationis vindicat, etiam aliis recte praedicantibus invidia se mordente contradicat. Pia etenim pastorum mens, quia non propriam gloriam, sed auctoris quaerit, ab omnibus vult adjuvari quod agit. Fidelis namque praedicator optat, si fieri valeat, ut veritatem quam solus loqui non sufficit ora cunctorum sonent. Unde cum Josue duobus in castris remanentibus atque prophetantibus vellet obsistere, recte per Moysen dicitur: Quid aemularis pro me? Quis tribuat ut omnis populus prophetet, et det voluit, qui bonum quod habuit aliis non invidit: Quia igitur beatus Job cuncta haec suspensa intulit, et si ea minime fecerit sententia se maledictionis erte dicat: Si injustum quid erga subditos gessi; si exegi debita, et ipse quod debui non impendi; si exercitationem boni operis aliis invidi, pro bonis quae
Abbreviated transcription (Latin):
pauciorib p̃est: ut sic debita ministe¬
ria a subcuitis exigat. quatinꝰ ipse
etiã qͥd semꝑ adm̃onitionis debeat.
solicitꝰ atcenddat. Om̃s nanq qͥ sub
dispensatione conditoris: uicario
nob iungimꝰ ministerio: sub uno ac
uero dño. qͥd nob̾ aliud nisi inuicẽ
serui sumꝰ  Cũ gͥ is qui subest seruit
aci o sequiũ: restat ꝓcul dubio. ut is
qͥ preest seruiat ad uerbũ. Cũ is qͥ
subest iussis obtẽꝑat: oportet ut is
qͥ prȩest. curã sollicitudinis ac pieta¬
dis impendat. Sicq fit ut dũ studio¬
se nunc seruire nob̾ inuicẽ ꝑ carita¬
tẽ nitim̃: qͣndoq cũ uero dño cõmu¬
ni exultatione dominem᷑. Sed sunt

Expanded text:
paucioribus praeest, ut sic debita ministepaucioribus praeest, ut sic debita ministeria a subditis exigat, quatenus ipse etiam quid semper admonitionis debeat sollicitus attendat. Omnes namque qui sub dispensatione conditoris vicario nobis ministerio jungimur sub uno ac vero Domino, quid nobis aliud 726 nisi invicem servi sumus? Cum igitur is qui subest servit ad obsequium, restat procul dubio ut is qui praeest serviat ad verbum. Cum is qui subest jussis obtemperat, oportet ut is qui praeest curam sollicitudinis ac pietatis impendat. Sicque fit ut dum studiose nunc servire nobis invicem per charitatem nitimur, quandoque cum vero Domino communi exsultatione dominemur. Vet
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bere. De qua uidelicet p̃dicatione.
auctoris uoce dicit᷑ Oportuit te co¬
mittere pecuniã meã nũmulariis
& ueniens ego recepissẽ utiq qđ me¬
um erat. cũm usura: Terrȩ gͥ fructꝰ
absq pecunia comedit. qͥ eccł astica
comodda ad usũ corporis accipit. sed
ex hortationis ministeriũ popłoñ
impendit. Quid ad hec nos pastores
cicimꝰ qͥ aduentũ clistricti iudicis
p̃currentes. officiũ quidẽ pconis su¬
scipimꝰ sec alim̃ta ȩcclłastica muci
manducamꝰ: Exigimꝰ qđ nr̃o debet᷑
corpori. sed ñ impendimꝰ qđ subdi¬
torũ debemꝰ cordi. Ecce uir sc̃s tot
in hoc mundo pignorib obstrictꝰ
intꝰ occupationes innumeras. liber
ad studiũ pdicationis fuit. Qui fru¬
Ctus t̾rȩ nunquã sine petunia comẽ¬
dit quia nimirũ subditis uerbũ
bone admonitionis reddidit. a qͥb
fructũ corporeȩ seruitutis accepit:
Hoc nanq debet om̃ĩpotenti dõ. om̃is
qͥ preest popło. hoc qͥ multis. hoc qͥ

Expanded text:
bere. De qua videlicet praedicatione auctoris voce dicitur: Oportuit te committere pecuniam meam nummulariis, et veniens ego recepissem utique quod meum erat cum usura . Terrae igitur fructus absque pecunia comedit, qui ecclesiastica commoda ad usum corporis percipit, sed exhortationis ministerium populo non impendit. Quid ad haec nos pastores dicimus, qui adventum districti judicis praecurrentes, officium quidem praeconis suscipimus, sed alimenta ecclesiastica muti manducamus? Exigimus quod nostro debetur corpori, sed non impendimus quod subjectorum debemus cordi. Ecce vir sanctus tot in hoc saeculo pignoribus obstrictus, inter occupationes innumeras liber ad studium praedicationis fuit. Qui fructus terrae nunquam sine pecunia comedit, quia nimirum subditis verbum bonae admonitionis reddidit, a quibus fructus corporeae servitutis accepit. Hoc namque debet omnipotenti Deo omnis qui praeest populo, hoc qui multis, hoc qui
Abbreviated transcription (Latin):
nitudo opis excrescit. qͣndo in nob̾ ꝑ¬
cepta sapientia. omnẽ qͦq in quantũ
ẽ. possibile: delectationẽ carnis ex¬
tinxerit. Nisi enĩ carnis delestatio
xisset. Ure renes meos. & cor meũ.
Aqua gͥ ad renes uenit: cũ dulcedo sa¬
pientiȩ. etiã incentiua carnis interi¬
mit. ut ea quȩ urere m̃tẽ poterant.
delectatiõnis incendia frigescant
Qui adhuc m̃sus. ẽ. mille. tõrrentẽ ui¬
delicet quẽ ꝓpħa ꝑtransire ñ potuit.
de qͦ etiã dicit. Qm intumerant a-¬
quȩ ꝓfundȩ torrentis. qͥ ñ potest
transualari. Pcepta nanq ꝑfectione¬

Expanded text:
nitudo operis excrescit, cum in nobis pnitudo operis excrescit, cum in nobis percepta sapientia omnem quoque, in quantum est possibile, delectationem carnis exstinxerit. Nisi enim carnis delectatio xisset: Ure renes meos et cor meum . Aqua igitur ad renes venit cum dulcedo sapientiae etiam incentiva carnis interimit; ut ea quae mentem urere poterant delectationis incendia, frigescant. Qui adhuc mensus est mille, torrentem videlicet quem propheta pertransire non potuit, de quo etiam dicitur, quoniam intumuerant aquae profundi torrentis qui non potest transvadari: perceptam namq
Abbreviated transcription (Latin):
Et m̃sus ẽ mille. torrentẽq ñ potui ꝑ¬
transire: qm̃ intumuerant aquȩ ꝓ¬
fundȩ torrentis. qͥ ñ potest transuada-¬
ri. Quid nanq millenario numero.
nͥ collati muneris plenitudo signat᷑:
Hir itaq qͥ apparuit mille cubitos me-
ducit᷑: qͥa redẽptor nr̃. cũ nob ad se
conuersis boni exordii plenitudinẽ
tribuit: dono spu alis sapientiȩ. pri¬
ma nr̃i opis uestigia in fundit: Aquã
qͥppe usq ad talos uenire. ẽ: iã nos ꝑ
acceptã sapientiã desideratȩ recti¬
titudinis uestigia tenere. Qui rur¬
sũ mille metitur. & ꝓpħausq ad ge¬
nua ꝑaquã ducit᷑: qͥa cũ boni oꝑis ple¬
nitudo tribuit᷑ adhoc usq nr̃a sapi¬
entia auget᷑ ut in prauis iã actib
minime flectat᷑ Hinc nanq ꝑpaulũ¬
erigite. & rectos gressus facite pedib
rectitudinẽ stringit. Qui iterũ metit᷑
mille. & ꝓpħa ꝑ aquã usq ad renes
ducit᷑: quia u delicet tunc in nob̾ ple¬

Expanded text:
ille torrentem, quem non potui pertransire, quoniam intumuerunt aquae profundae torrentis, qui non potest transvadari . Quid namque millenario numero nisi collati muneris plenitudo signatur? Vir itaque qui apparuit mille cubitos metiducitur, quia Redemptor noster cum nobis ad se conversis boni exordii plenitudinem tribuit, dono spiritalis sapientiae prima nostri operis vestigia infundit. Aquam quippe usque ad talos venire est jam nos per acceptam sapientiam desideratae rectitudinis vestigia tenere. Qui rursum mille metitur, et propheta usque ad genua per aquam ducitur, quia cum boni operis plenitudo tribuitur, ad hoc usque nostra sapientia augetur, ut in pravis jam actibus minime flectatur. Hinc namque per Pauluerigite, et rectos gressus facite pedibusrectitudinem stringit. Qui iterum metitur mille, et propheta per aquam usque ad renes ducitur, quia tunc in nobis ple
Abbreviated transcription (Latin):
ni uia redeundi ñ patebat ad dm̃
uia redeundi fieret ꝑhominẽ dñ.
Longe qͥppe distabamꝰ a iusto & imn¬
mortali. nos mortales & iniusti. Sed
int̾ immortalẽ iustũ & nos mortales
in iustos. apparuit mediator dĩ &
hominũ mortalis & iustꝰ. qͥ & mor¬
tẽ haberet cũ hominib. & iusticiã
cũdõ. Ut qͥa ꝑ ima nr̃a. longe di¬
stabamꝰ a sũmis: in se ipso uno iun¬
geret ima cũ sũmis. atq ex eo nobis
uia redeundi fieret: quo sũmis suis
ima nr̃a copularet. Hinc gͦ beatꝰ
iob ꝑtotius eccłȩ signific̃ationem
loquens: mediatorẽ requirit. Qui
cũ dixisset. quis mͥ tribuat adiu¬
tore: apte subdidit. Ut desideriũ
meũ om̃ps audiat. Sciebat qͥppe.
qđ ad requiẽ liberationis ȩt̃nȩ. hu¬
manȩ p̃ces nisi ꝑaduocatũ suũ au-¬
diri ñ possent: de qͦ ꝑ ioħem apłm¬

Expanded text:
ni via redeundi non patebat ad Deum, via redeundi fieret per hominem Deum. Longe quippe distabamus a justo et immortali, nos mortales et injusti: sed inter immortalem justum et nos mortales et injustos apparuit Mediator Dei et hominum mortalis et justus, qui et mortem haberet cum hominibus, et justitiam cum Deo, ut quia per ima nostra longe distabamus a summis, in seipso uno jungeret ima cum summis, atque ex eo nobis via redeundi fieret ad Deum, quo summis suis ima nostra copularet. Hunc ergo beatus Job per totius Ecclesiae significationem loquens, Mediatorem requirit, qui cum dixisset: Quis mihi tribuat adjutorem, apte subdidit: Ut desiderium meum Omnipotens audiat. Sciebat quippe quod ad requiem liberationis aeternae humanae preces nisi per advocatum suum audiri non possent. De quo p
Abbreviated transcription (Latin):
quendo lucrari ñ posst̃: tacendo
abscondunt scientiã suã. Ad imitan¬
dã qͥppe uitã dñi. quasi ad quoddã
nob ꝓpositũ signũ currimꝰ. Ipse enĩ
qͥa herodẽ uidit ñ ꝓfectũ quȩrere.
sed signa uł scientia uelle mirari:
requisitus abeo. tacuit. Et qͥa con¬
stant᷑ tacu it: ab eo irrisus exiuit.
Scriptũ nanq ẽ. Herodes aut̃ uiso
iħu gauisus ẽ. Erat enĩ cupiens ex
multo tp̃re uidere eũ. eo qđ audiret

Expanded text:
quendo lucrari non possunt, tacendo quendo lucrari non possunt, tacendo abscondunt scientiam suam. Ad imitandum quippe vitam Domini, quasi ad quoddam nobis propositum signum currimus; ipse enim quia Herodem vidit non provectum quaerere, sed signa vel scientiam velle mirari, requisitus ab eo tacuit. Et quia constanter tacuit, ab eo irrisus exivit. Scriptum namque est: Herodes autem viso Jesu gavisus est valde, erat enim cupiens ex multo tempore vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquoꝵ t̾ruit me: & ñ magis ta¬
cui. nec egressus sũ hostiũ. Ac si aptiꝰ
dicat: Turbatis contra me exteriũs
aliis. ipse in me intrinsecus imptur¬
babilis mansi. Quid nanq hõc loco
hostiũ. nisi os debemꝰ accipe: ꝑhoc
les foras egredim᷑ plinguã. Sunt uͦ¬
ne uiles fortasse iudicent᷑: sapientes
uideri appetunt. Hi coguntur hosti¬
um egredi. qͥa pulsati contumeliis:
quã magni apud se lateant. loquen¬
tes denunciant. Dũq ꝑ impatientiã
uicti. quȩdã de se quȩ nesciebant᷑
aꝑiunt: tanquã ꝑ oris hostiũ egredi¬
unt᷑ Uide beatꝰ ĩob dicturus. qđ oris
hostiũ ñ fuisset egressus: p̃misit. ta¬
curi. Quia uidelicet. impatientia
turbatꝰ a domo conscientiȩ exisset :
ostendere omĩno refugiunt. Et cũ
audientib ꝓdesse nequeunt. etiã de-¬
spici tacentes uolunt: ne de sapientiȩ¬
suȩ ostentatione glorient᷑. Cũq ali¬
quid prudent̃ dicunt: ñ quȩrunt
conspiciunt. qͥa auditoꝵ uitã: lo¬

Expanded text:
ruit me; et non magis tacui, nec egressus sum ostium. Ac si apertius dicat: Turbatis contra me extrinsecus aliis, ipse in me intrinsecus imperturbabilis mansi. Quid namque in hoc loco ostium nisi os debemus accipere? Per hoc les foras egredimur per linguam. 38. ne viles fortasse judicentur, sapientes videri appetunt; hi coguntur ostium egredi, quia pulsati contumeliis quam magni apud se lateant, loquentes denuntiant, dumque per impatientiam victi quaedam de se quae nesciebantur produnt, tanquam per oris ostium egrediuntur. Unde beatus Job dicturus quod oris ostium non fuisset egressus, bene praemisit: Tacui, quia videlicet impatientia turbatus a domo conscientiae exisset, ostendere omnino refugiunt, et cum audientibus prodesse nequeunt, etiam despici tacentes suae ostentatione glorientur. Cumque aliquid prudenter dicunt, non quaerunt conspiciunt quia auditorum vitam lo
Abbreviated transcription (Latin):
tem in t̾ra & dormiat. & exurgat no¬
cte & die. & sem̃ germinet & increscat.
dũ nescit ille. Cuiꝰ nimirũ seminis
increm̃ta denuncians: adiungit
Ultro enĩ t̾ra fructificat. pͥus herbam.
deinde spicã. deinde plenũ frum̃tũ
inspica: Cuiꝰ ꝓuectꝰ qͦq etiã finẽ surro¬
gat dicens. Et cũ se ꝓdixerit fructꝰ.
statĩ mittit falcẽ. qm̃ uenit tẽpus mes¬
sis. Eece ueritatis uoce. ꝑ qualitates
frugũ. distincta st̃ increm̃ta meritoꝵ.
Ait enĩ. Primũ herbã deinde spicã. de¬
inde plenũ frum̃tũ inspica. An ñ her-¬
ba adhuc tunc fuerat petrus. cũ ab
ancillȩ ore. subito unius flatu sermo¬
nis inflexus. ẽ iã quidẽ ꝑdeuotionẽ
uiridis. sed adhuc ꝑ infirmitatẽ tener:
Plenũ uͦ frum̃tũ inspica inuentꝰ. ẽ.
qͣndo ꝑsȩquentib pͥncipib resistebat
dicens: Oboedire oportet dõ. magis

Expanded text:
en in terram, et dormiat, et exsurgat nocte, ac die; et semen germinet, et crescat, dum nescit ille .» Cujus nimirum seminis incrementa denuntians, addiditcat, primum herbam, deinde spicam, deinde plenum frumentum in spica. Cujus profectus quoque etiam finem subrogat, dicens: Et cum ex se produxerit fructus, statim mittit falcem, quoniam venit tempus messis. Ecce Veritatis voce per qualitates frugum distincta sunt incrementa meritorum. Ait enim: Primum herbam, deinde spicam, deinde plenum frumentum in spica. An non herba adhuc tunc fuerat Petrus cum ab ancillae ore subito unius flatu sermonis inflexus est, jam quidem per devotionem viridis, sed adhuc per infirmitatem tener. Plenum vero frumentum in spica inventus est quando persequentibus principibus resistebat, dicens: Obedire oporte
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc sciendũ. ẽ qđ plerunq homines
& culpas confitentur. & humiles ñ st̃
Iã multos nouimꝰ. qͥ arguente nullo:
peccatores se. ẽẽ. confitent᷑. Cũ uͦ
de culpa sua fuerint fortasse corre.¬
pti. defensionis patrociniũ quęr̃
ne peccatores esse uideant᷑. Qui si
tunc cũ id sponte dicunt. peccatores
se.ẽẽ. ueraci humilitate cognoscerent.
cũ arguunt᷑ ab aliis. esse sẽ qđ confes¬
si fuerant ñ neggarent. Qua in re in¬
dicia uerȩ confessionis st̃. si cũ qͥsq
se peccatorẽ dicit. id de se dicenti
alteri ñ contradicit. Nã qͥa scriptũ
.ẽ. iustꝰ inpͥncipio accusator. ẽ. sui.
ñ magis peccator sed iustꝰ uideri ap¬
petit. cũ peccatorẽ se qͥsq nullo argu¬
ente conficet᷑. Sed confessionis ueri¬
tatẽ ꝓbat: cũ alter malũ qđ fecimꝰ
increpat. Qđ si suꝑbe defendimꝰ:
liquet qͥa peccatores nos. ex nob̃ ficte
dicebamꝰ. Vnde sũ moꝑe curandũ. ẽ.
ut iala quȩ fecimꝰ. & sponte fatea¬

Expanded text:
haec sciendum est quod plerumque homines et culpas confitentur, et humiles non sunt. Nam multos novimus qui arguente nullo peccatores se esse confitentur; cum vero de culpa sua fuerint fortasse correpti, defensionis patrocinium quaerunt, ne peccatores esse videantur. Qui si tunc cum id sponte dicunt peccatores se esse veraci humilitate cognoscerent, cum arguuntur ab aliis, esse se quod confessi fuerant non negarent. Qua in re indicia verae confessionis sunt, si cum quisque se peccatorem dicit, id de se dicenti etiam alteri non contradicit. Nam quia scriptum est: Justus in principio accusator est sui , non magis peccator, sed justus videri appetit, cum peccatorem 714 se quisque nullo arguente confitetur, sed confessionis veritatem probat, cum alter malum quod fecimus increpat. Quod si superbe defendimus, liquet quia peccatores nos ex nobis ficte dicebamus. Unde summopere curandum est ut mala quae fecimus, et sponte fatea
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis pedẽ pͥus ꝑtimore inimo poni¬
mus. & post modũ ꝑ caritatẽ ad alta
amoris leuamꝰ: ut̃ ab eo qđ qͥsq tu¬
met repͥmat᷑ ut timeat. & ab eo ꝗł
iã timint subleuet᷑ ut p̃sumat. Hos¬

Expanded text:
tis pedem prius per timorem in imo ponimus, et post propter charitatem ad alta amoris levamus: ut et ab eo quod quisque tumet, reprimatur ut timeat; et ab eo quod jam timuit, sublevetur ut praesumat.
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit. qͥ se & int̾ aduersarios no¬
uerat uiuere. & tam̃ ñ uerebat᷑ culpas
Quoce confessionis aꝑire. Sed notan¬
dũ. qđ suꝑius uirtutes su¬
as loqͥtur. U inferiꝰ peccatũ fate-¬
tur. Hinc enĩ liquido demonstrat.
quã uera de honis suis dixerit. qͥ no¬
luit tacere de malis. Modo uirtutes
suas indicat. modo culpã qͥa & ꝑpe-
Inde certissime apparet. qͣntȩ mundi¬
ciȩ in omĩpotentis dĩ oculis fuerit.
qͥ & uitauit mala ne cõmitteret:
& tam̃ quȩ eũ cõmittere contigit.
hominib ñ abscondit. Quatinus ei
& iusticiȩ sit gła declinasse peccatũ:
& iusticiȩ custodia. qđ ñ potuit de-¬
clinare ꝓdidisse. Uideatur uir iste
cuilibet magnꝰ in uirtutib suis. mͥ
certe sullimĩs apparet inpeccatis su.
minꝰ admiror confessionẽ humilli¬
mã peccatoꝵ: quã tot sullimia ge¬
sta uircutũ. Scio enĩ. qͥa ꝑ infirmita¬
tis uerecundiã. plerunq grauioris. ẽ.

Expanded text:
ostendit, qui se et inter adversarios noverat vivere, et tamen non verebatur culpas voce confessionis aperire. Sed notandum quod superius virtutes suas loquitur, inferius peccatum fatetur. Hinc enim liquido demonstrat quam vera de bonis suis dixerat, qui noluit tacere de malis. Modo virtutes suas indicat, modo culpam, quia et peUnde certissime apparet quantae munditiae in omnipotentis Dei oculis fuerit, qui et vitavit mala, ne committeret, et tamen quae eum committere contigit, hominibus non abscondit, quatenus ei et justitiae sit gloria declinasse peccatum, et justitiae custodia quod non potuit declinare prodidisse. Videatur vir iste cuilibet magnus in virtutibus suis, mihi certe sublimis apparet etiam in peccatis suisminus admiror confessionem humillimam peccatorum quam tot sublimia gesta virtutum. Scio enim quod per infirmitatis verec
Abbreviated transcription (Latin):
ait qͥa respexit ad abel. ac deinde sub¬
iuxit. & ad munera eiꝰ: & rursũ dic̃
qͥa ñ respexit adcain: ac deinde sub¬
didit. nec ad munera eiꝰ. Ex dantis qͥp¬
pe corde id qđ dat᷑ accipit᷑. Iccirco¬
ñ abel ex munerib sedex abel iune¬
raoblata placuer̃. Prius nanq ad eũ
leggit᷑ dñs respexisse. qͥ dabat̾: quã ad
illa quȩ dabat. Unde bene beatꝰ iob
dicturus nob̾ inhospitalitatis grã lar¬
gicatẽ suã. pͥus circa aduersarios ꝓ.¬
tulit patientiã & benignitatẽ suam.¬

Expanded text:
ait quia respexit ad Abel, ac deinde subait quia respexit ad Abel, ac deinde subjunxit, Et ad munera ejus. Et rursum dicit quia non respexit ad Cain, ac deinde subdidit, Nec ad munera ejus. Ex dantis quippe corde id quod datur accipitur. Idcirco non Abel ex muneribus, sed ex Abel munera oblata placuerunt. Prius namque ad eum legitur Dominus respexisse qui dabat, quam ad illa quae dabat. Unde bene beatus Job dicturus nobis in hospitalitatis gratia largitatem suam, prius circa adversarios protulit patientiam et benignitate
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta qͦq illius in oꝑe seruabat. quib
nos admonet dicens. Dimittite & dimit¬
tet᷑ uob̾. date & dabit᷑ uob̾. Dare nanq
nr̃m ad res p̃tinet quas exteriꝰ habemꝰ.
dimittere aut̃ ad relaxandũ dolorẽ.
quẽ interiꝰ ex aliena culpa contraximꝰ.
Sed sciendũ. ẽ: qͥa qui dimittit & ñ dat.
& si ñplene opatꝰ. ẽ. meliorẽ tam̃ partẽ
miscdiȩ tenuit. Qui aut̃ dat & ñ dimit¬
tit: omĩno miscdłiã nullã facit. Quia
ab om̃ipotente dõ munꝰ ex manu ñ ac¬
cipit᷑. Qđ corde obligato in malicia ꝓ-
fert᷑. Mundari & enĩ prius debetani
itaq maliciȩ macula. ab interiori nr̃ o
homine. cogitationis immutatione
tergenda. ẽ. qͥa irã iudicis placare
nescit oblatio. nisi ex mundicia placeat
offerentis. Vnde scriptũ ẽ. Respex̃ ds̃
ad abel & ad munera eiꝰ ad cain uͦ & ad
munera eiꝰ ñ respexit. Neq & enĩ sacrũ
eloquiũ dicit. respexit ad munera abel
ad cam munera ñ respex̃: sed prius

Expanded text:
quibus nos admonet, dicens: Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis . Dare namque nostrum ad res pertinet quas exterius habemus, dimittere autem ad relaxandum dolorem quem interius ex aliena culpa contraximus. Sed sciendum est quia qui dimittit, et non dat, etsi non plene operatus est, meliorem tamen partem misericordiae tenuit. Qui autem dat, et minime dimittit, omnino misericordiam nullam facit, quia ab omnipotente Deo munus ex manu non accipitur, quod corde oofertur. Mundare etenim prius debet aniitaque malitiae macula ab interiori nostro homine cogitationis immutatione tergenda est, quia iram judicis placare nescit oblatio, nisi ex munditia placeat offerentis. Unde scriptum est: Respexit Deus ad Abel et ad munera ejus, ad Cain autem et ad munera ejus non respexit . Neque etenim sacrum eloquium dicit: Respexit ad munera Abel, et ad Cain munera non respexit; sed prius
Abbreviated transcription (Latin):
stã dr̃. Reddde uicinis nr̃ isseptuplũ
insinu eoꝵ. Acsi aꝑte diceret᷑. In m̃te
parte puniunt᷑ exteriꝰ ipsi interius
ꝑfecte puniant᷑. Quia gͥ sinꝰ secre¬
tũ m̃tis accipit᷑. in sinũ iniqͥtatẽ ce¬
lare . ẽ. hanc in conscientiȩ latibulis
occultare. nec ꝑ confessionẽ detege¬
re: sed ꝑ defensionẽ uelare. Quõd
contra ĩacob dic̃. Confitemini alte¬
rutrũ peccata urã. & orate ꝓ inuicẽ¬

Expanded text:
stam dicitur: Redde vicinis nostris septuplum in sinu eorum. Ac si aperte diceretur: In mente parte puniunt, ipsi interius perfecte puniantur. Quia igitur sinus secretum mentis accipitur, in sinu iniquitatem celare est hanc in conscientiae latibulis occultare, nec per confessionem detegere, sed per defensionem velare. Quo contra Jacobus dicit: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate
Abbreviated transcription (Latin):
dauid ꝓpħa ab illa tanti morte faci¬
noris reuiuiscens. ad uocẽ dnĩ quasi
foras exiit. cũ ꝑnathan correptꝰ. qđ
tationis culpa. in humãno genere
uehem̃t̃ excreuit: bene beatꝰ iob
dũ diceret. si abscondi peccatũ
meũ: int̾posuit. quasi homo.
Hominis qͥppe. eẽ. ꝓpriũ conspicit.
qđ ex parentis ueteris imitatione
descendit. Ubi apte subdit᷑. Q cela¬
in sinu meo iniqͥtatẽ meã. Scriptura¬

Expanded text:
David propheta, ab illa tanti morte faciDavid propheta, ab illa tanti morte facinoris reviviscens, ad vocem Domini quasi foras exiit, dum, per Nathan correptus, quod tationis culpa in humano genere vehementer excrevit, bene beatus Job cum diceret: Si abscondi peccatum meum, interposuit: quasi homo. Hominis quippe esse proprium conspicit, quod ex parentis veteris imitatione descendit. Ubi apte subditur: Et celain sinu meo iniquitatem meam. Vet
Abbreviated transcription (Latin):
bi Agit qͥppe ne omĩa uidentẽ ui¬
deat. ñ aut̃ ne ipse uideat᷑. Qđ
contra. cuiq peccatori iã exordiũ
illuminationis. est humilitas con-¬
fessionis. Quia sibimet ipsi iã par¬
cere renuit: qͥ malũ ñ erubescit
conficeri qđ fecit. Et qͥ defendendo
accusari poture: accu sando se celerri¬
me defendit. Unde & mortuolaza.¬
ro qͥ mole magna p̃mebat᷑. nequaquã
dicit᷑ reuiuĩsce : sed ueni foras. Ex qͣ
scilicet resurrectione. quȩ gesta in
illius corpore. ẽ. signat᷑ qualit̾ nos
resuscitem᷑ in cordẽ: cũ uidelicet
mortuo dicit᷑. ueni foras. Ut nimirũ
homo inpeccato suo mortuus. & ꝑ
molẽ malȩ consuetudinis iã sepultꝰ.
qͥa intra conscientiã suã absconsus
iacet pneqͥciã. a se ipso foras exeat
ꝑconfessionẽ. Mortuo enĩ ueni fo¬
ras dicit᷑: ut ab excusatione atq oc-¬
cultatione peccati. ad accusationẽ
suã ore ꝓprio exire ꝓuocet᷑. Unde

Expanded text:
bi. Agit quippe ne omnia videntem vibi. Agit quippe ne omnia videntem videat, non autem ne ipse videatur. Quo contra cuique peccatori jam exordium illuminationis est humilitas confessionis, quia sibimetipsi jam parcere renuit, qui malum non erubescit confiteri quod fecit, et qui defendendo accusare potuit, accusando se celerrime defendit. Unde et mortuo Lazaro qui mole magna premebatur, nequaquam dicitur, revivisce, sed, Veni foras . Ex qua scilicet resurrectione, quae gesta in illius est corpore, signatur qualiter nos resuscitemur in corde, cum videlicet mortuo dicitur: Veni foras, ut nimirum homo in peccato suo mortuus, et molem malae consuetudinis jam sepultus, quia intra conscientiam suam absconsus jacet per nequitiam, a semetipso foras exeat per confessionem. Mortuo enim Veni foras dicitur, ut ab excusatione atque occultatione peccati ad accusationem suam ore proprio exire provocetur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
it uir ꝑmulierẽ mulier ꝑserpentẽ:
auxerunt culpã quã tueri conati st̃.
obliq adã dñm tangens. qđ ipse pec¬
cati eoꝵ auctor extiterit qͥ mulierẽ
fecit: & eua culpã ad dñm referens
qͥ serpentẽ inparahyso posuisset
Qui enĩ ore diaboli fallentis audierant
eritis sic̃ dii: qͥa dõ similes esse indiui¬
nitate nequiuer̃. aderroris sui cũ¬
conati st̃. Sic gͦ reatũ suũ dũ defen¬
dere moliuntur ad dider̃: ut culpa
eoꝵ atrocior discussa fieret. quã fu¬
erat ꝑpetrata. Unde nunc qͦq humani
generis rami. ex hac ad huc radice
amaritudinẽ trahunt. Et cũ qͥsq de
uitio suo arguit᷑: sub defensionũ uerbis
quasi sub quibdã se arborũ foliis
ab scondit. Et uelut ad quȩdã excu-¬
sationis suȩ opaca secreta. faciẽ con¬
ditoris fugit: dũ ñ uult cognosci
qđ fecit. Inqua uidelicet occultatio¬
ne. ñ sẽ dño. sed dñm abscondit si¬

Expanded text:
iiauxerunt culpam, quam tueri conati sunt: oblique Adam Dominum tangens, quod ipse peccati eorum auctor exstiterit, qui mulierem fecit; Eva culpam ad Dominum referri, qui serpentem in paradiso posuisset. Qui enim ore diaboli fallentis audierant, Eritis ut dii, quia Deo esse similes in divinitate non quiverant, ad erroris sui cuconati sunt. Sic ergo reatum suum dum defendere moliuntur, addiderunt, ut culpa eorum atrocior discussa fieret quam fuerat perpetrata. Unde nunc quoque humani generis rami ex hac adhuc radice amaritudinem trahunt, et cum de voto suo quisque arguitur, sub defensionum verbis quasi sub quadam se arbore foliis abscondit, et velut quaedam excusationis suae opaca secreta faciem conditoris fugit, dum non vult cognosci quod fecit. In qua videlicet occultatione non se Domino, sed Dominum abscondit si
Abbreviated transcription (Latin):
ta nequiciȩ ducimꝰ. ex qͦ ipsã radicẽ
traximꝰ culpȩ. Sic nanq ille dũ li¬
gnũ uetitũ contigisset. abscondit
se a facie dñi int̾ ligna paradisi.
Inqua absconsione scilicet qͥa dm̃ la¬
tere ñ poterat. ñ latendi effectꝰ de¬
scribitur. sed affectꝰ notat᷑. Qui cũ
argueret᷑ a dño. qđ de ligno uetito
contigisset: ilico respondit. Mulier
quã dedisti mͥ sociã. ipsa mͥ dedit
de ligno. & comedi. Ipsa qͦq mulier
inquĩsita. respondit. Serpens dece¬
pit me: & comedi. Ad hoc qͥppe reqͥ¬
siti fuerant: ut peccatũ qđ transgre¬
diendo cõmiserant. confitendo dele¬
rent. Unde & serpens ille psuasor
qͥ ñerat reuocandus ad ueniã: ñ est
de culpa requisitꝰ. Int̾rogatꝰ itaq ho¬
mo. ẽ. ubi essec: ut ꝑpet̾ratã culpã
respiceret. & confitendo cognosceret.
quã longe a conditoris sui facie ab¬
esset. Sed adhibere utriq sibimet
defensionis solatia. quã confessionis
eleger̃. Cũq excusare peccatũ uolu¬

Expanded text:
nta nequitiae ducimus, ex quo ipsam radicem traximus culpae. Sic namque ille dum lignum vetitum contigisset, abscondit se a facie Domini inter ligna paradisi. In qua absconsione scilicet quia Deum latere non poterat, non latendi effectus describitur, sed affectus notatur, quod cum argueretur a Domino, quod de ligno vetito contigisset, illico respondet: Mulier quam dedisti mihi sociam, ipsa mihi dedit de ligno, et comedi . Ipsa quoque mulier inquisita, respondit: Serpens decepit me, et comedi. Ad hoc quippe requisiti fuerant, ut peccatum quod transgrediendo commiserant, confitendo delerent. Unde et serpens ille persuasor, qui non erat revocandus ad veniam, non est de culpa requisitus. Interrogatus itaque homo est ubi esset, ut perpetratam culpam respiceret, et confitendo cognosceret, quam longe a conditoris sui facie abesset. Sed adhibere sibimet utrique defensionis solatia, quam confessionis elegerunt, cumque excusare peccatum volu
Abbreviated transcription (Latin):
tiit. qđ seuientes intrinsecus ȩquani¬
mit̾ tolerauit. & tunc demũ hospita¬
litatis suȩ munificentiã ꝓtulit. Ut
audito scilicet narrationis suȩ ordine
discamꝰ qͥa exteriora munera ex int̾na
cordis mundicia condiunt᷑. & uirtu¬
tũ eiꝰ contextio lectorẽ doceat. qualis
apud se esse debeat: cũ exteriora bona
uirtutũ culmina. scm̃ esse ñ crederet:
Quis ñ utcunq ipsis tot meritis tẽptare¬
tur. ut si qͣndo  homo delinqueret. de¬
lictũ suũ hominib nollet innotesci.
& leue. eẽ. crederet si quid inminimiᷤᷤ
peccaret. culpãq suã mallet silentio
tegere. quã uoce confessionis apire:
Sep̃e nanq contingit. ut elatꝰ uircutib
animꝰ. dũ multa bona inestimatione
ꝓximoꝵ de se spargi cognouerit. agno¬
sci ñ uelit siquid. ẽ. qđ rep̃hensibi¬
lit̾ facit. Quas uidelicet erroris te¬
nebras iccirco mens tolerat: qͥa cordis
oculũ tumor grauat. Unde beatꝰ iob
int̾ tot eximia facta uirtutũ. qͥ tã

Expanded text:
 saevientes intrinsecus aequanimiter toleravit, et tunc demum hospitalitatis suae munificentiam protulit; ut audito scilicet narrationis ejus ordine, discamus quia exteriora munera ex interna cordis munditia condiuntur, ut virtutum ejus contextio lectorem doceat qualis apud se esse debeat, cum exteriora bona virtutum culmina sanctum esse non crederet? Quis non utcunque ipsis tot meritis tentaretur, ut si quando ut homo delinqueret, delictum suum hominibus nollet innotesci; et leve esse crederet, si quid in minimis 712 peccaret; culpamque suam mallet silentio tegere quam voce confessionis aperire? Saepe namque contingit ut elatus virtutibus animus, dum multa bona in aestimatione proximorum de se spargi cognoverit, agnosci non velit si quid est quod reprehensibiliter facit. Quas videlicet erroris tenebras idcirco mens tolerat, quia cordis oculum tumor gravat. Unde beatus Job inter tot eximia facta virtutum, qui tam
Abbreviated transcription (Latin):
si hoc peteret a dõ fieri. qđ ipse facere.
uł omĩno ñ posset: uł si posset. mini¬
me deceret. Nã qͥ maledictionib ini¬
dm̃ uolunt. nisi qđ ipsi aut facere
nequeunt. aut erubescunt: Mortẽ
nanq ex aduersario exoptant. quã
& si pͥosst̃ inferre metuunt: ne aut
ꝑpetrati homicidii rei teneant᷑ aut
iniqͥ appareant. etiã cũ sunt. Quid
ẽ. gͦ dõ dicere. occide quẽ odi. nisi
aptis ei uocib clamare. hoc fac meo
aduersario. qđ me in illo facere nec
peccatorẽ decet: In quib ꝓfecto uer¬
bis: nob̾ pensandũ ẽ. ubi iste uir lege¬
rat. diligite inimicos ur̃os. ubi lege¬
rat. benẽdicite & nolite maledicẽre.
& rursũ. ñ reddentes malũ ꝓmalo.
neq maledictũ ꝓ maledicto. Sed ex¬
qđ positos extra diligeret : nisi &
interiꝰ uiuentes. secũq cotidie conuer¬
santes. etiã familiares aduersarios to¬
leraret. Unde subiunꝗt: Si ñ dixer̃¬

Expanded text:
si hoc optaret a Deo fieri, quod ipse facere, vel omnino non posset, vel, si posset, minime deceret. Nam qui maledictionibus 710 iniDeum volunt, nisi quod ipsi facere aut nequeunt, aut erubescunt? Mortem namque adversario exoptant, quam et si possunt inferre metuunt, ne aut perpetrati homicidii rei teneantur, aut iniqui appareant etiam cum sint. Quid est ergo Deo dicere: Occide quem odi, nisi apertis ei vocibus clamare: Hoc fac meo adversario, quod me in illum facere nec peccatorem decet? In quibus profecto verbis pensandum nobis est, ubi iste vir legerat: Diligite inimicos vestros ; ubi legerat: Benedicite, et nolite maledicere ; et rursum: Non reddentes malum pro malo, nec maledictum pro maledicto . Sed exquod positos extra diligeret, nisi et interius viventes secumque quotidie conversantes etiam familiares adversarios toleraret. Unde subjungit: CAPUT X
Abbreviated transcription (Latin):
& exultaui qđ in uenisset eũ malũ.
Quia uidelicet & inimicũ diligens. dũ
aduersario ruenti condoluit.: in ia¬
lis illius. ipse ad bonũ creuit. Ut in¬
de iste ad benignitatẽ cresceret. un¬
de illũ mala que merebat᷑ inuenis¬
sent. Quia uͦ sepe ñ nulli eos qͦs sibi
aduersarios estimant. maledi ctione
feriunt. qm̃ uirtute nequa quã pos¬
sunt. in quib patent̾ apparet quȩ
mala si possent facerent. qͥa ea quȩ
facere nequeunt: imp̃cari minime
desistunt: beatꝰ iob ostendens sẽ a
culpa etiã maledictionis alienũ. se¬

Expanded text:
et exsultavi quod invenisset eum malum; et exsultavi quod invenisset eum malum; qui videlicet et inimicum diligens, dum adversario ruenti condoluit, in malis illius ipse ad bonum crevit, ut inde iste ad benignitatem cresceret, unde illum mala quae merebatur invenissent. Quia vero saepe nonnulli eos quos sibi adversarios aestimant maledictione feriunt, quoniam virtute nequaquam possunt; in quibus patenter apparet quae mala si possent facerent, qui ea quae facere nequeunt imprecari minime desistunt; beatus Job ostendens se a culpa etiam maledictionis alienum, se