comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse ñcoepit. Forte utilit̾ & in ma¬
lũ incidisti. quẽ bonũ putasti. ut in
ubere quasi mat̾no amaritudinẽ in¬
uenires: & ea offensione repellereris.
& ad cibũ ualidiorẽ inuit areris.
Faciunt hoc nutrices mãmotreptis. ut
aliqua amara ponant inpapillis suis.
quib offensi paruuli abubere resili¬
ant: & ad m̃sã inhient Ergo dicat
Ego aut̃ inte spaui dñe. dixi tues ds̃ms.
Tues ds̃ mis. recedat donatꝰ. recedat
cecilianꝰ. nec ille. nec ille ẽ. ds̃ ms Non
ad hominis nom̃ ambulo: xpĩ nom̃
teneo. Ipsũ paulũ audidicentẽ. Nunqͥd
paulus ꝓ uob̾ crucifixus. ẽ. aut in nomine
pauli baptizati estis: Perirẽ siessẽ
de parte pauli. qͦ mͦ ñ peo si fuero de
parte donati: Prorsus recedant hu¬
mana
nomina. humana crimina. humana
figm̃ta. Inte dnẽ sꝑaui. dixi tues ds̃
ms. Non homo qͥsquã. sed tues dĩms̃.
Unꝰ deficit. unꝰ ꝓficit. Ds̃ ms ñ deficit.

Expanded text:
fortasse non cepit. Forte utiliter et in mafortasse non cepit. Forte utiliter et in malum incidisti, quem bonum putasti, ut in ubere quasi materno amaritudinem invenires, et ea offensione repellereris, et ad cibum validiorem invitareris. Faciunt enim hoc nutrices mammothreptis, ut aliqua amara ponant in papillis suis, quibus offensi parvuli ab ubere resiliant, et ad mensam inhient. Ergo dicat; Ego autem in te speravi, Domine, dixi: Tu es Deus meus. Tu es Deus meus: recedat Donatus, recedat Caecilianus; nec ille, nec iste Deus meus est. Non ad hominis nomen ambulo, Christi nomen teneo. Ipsum Paulum audi dicentem: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Perirem si essem de parte Pauli; quomodo non pereo si fuero de parte Donati? Prorsus recedant humana nomina, humana crimina, humana figmenta. In te, Domine, speravi: dixi, Tu es Deus meus. Non homo quisquam, sed tu es Deus meus. Unus deficit, unus proficit: Deus meus non deficit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑando. Si eiecer̃ te de ȩccła. accepe¬
runt animã tuã. id . ẽ. tenuer̃ con¬
sensionẽ tuã. & eris in circũitu. ñ
seductiones. foris iniquitates. & ꝑuer¬
sitates intus. cũ attenderẽ homĩnes
iustos & quȩrerẽ. & deessent qͦs imitarer.
qͥd feci. qđ consiliũ inueni: Ego autẽ
inte sꝑaui dnẽ. Nichil salubrius. nichil
securius. Uolebas imitari nescio quẽ.
inuenis illũ ñbonũ Tolle imitationẽ
hanc: Aliũ quȩsisti. nescio qͥd displicuit¬
tͥ. Terciũ quȩsisti. & ipse ñ placuit
Nunqͥd qͥa & ille & ille displicuit. & cu
pibis: Tolle abhomine spẽ: qͥa male¬
dictꝰ omĩs qui spẽ suã ponit in homine.
Si attendis ad huc hominẽ. & eũ imitari
quęris: & ex illo pendere: adhuc
lacte uis nutriri. & fies mãmotreptꝰ
quales dicunt᷑ pueri. qͥ diu sugunt
qđ ñ decet Ꝙ enĩ lacte uti tanquã
ꝑcarnẽ uelle sibi cibũ traici. hoc idẽ
est phominẽ uiuere. Idoneus esto ad
mensã. inde cape unde ille coepit. aut

Expanded text:
ando. Si ejecerunt te de Ecclesia, acceperunt animam tuam, id est, tenuerunt consensionem tuam; et eris in circuitu, non iseductiones, foris iniquitates, et perversitates intus, cum attenderem homines justos et quaererem, et deessent quos imitarer, quid feci? quod consilium inveni? Ego autem, in te speravi, Domine. Nihil salubrius, nihil securius. Volebas imitari nescio quem, invenisti illum non bonum: tolle imitationem hanc. Alium quaesisti, nescio quid displicuit: tertium quaesisti, et ipse non placuit: numquid quia et ille et ille displicuit, et tu peribis? Tolle ab homine spem, quia maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . Si attendis adhuc hominem, et cum quaeris imitari, et ex illo pendere, adhuc lacte vis nutriri; et fies mammothreptus, quales dicuntur pueri qui diu sugunt, quod non decet. Etenim lacte uti, tanquam per carnem velle sibi cibum trajici, hoc idem est per hominem vivere. Idoneus esto ad mensam, inde cape unde ille cepit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ audiui uituꝑationẽ multoꝵ ac
colentiũ incircũitu. Multi accolur
incircũ itu meo. & rep̃hendunt me
cotidie. Quanta mala dicunt in ma¬
los xp̃ianos. Quȩ maledicta pueni¬
unt ad om̃s xp̃ianos. Nunqͥd enĩ di¬
cit qͥ maledicit. aut rep̃hendit xp̃i¬
anos. ecce quȩ faciunt ñ boni xp̃iani:
Sed ecce quȩ faciunt xp̃iani. Non se¬
parat. ñ discernit. Illitam̃ ista di¬
cunt qͥ accolunt incircũitu. id est
circũeunt. & ñ intrant. Quare cir¬
cũ eunt & ñ intrant: Quia rotã tẽ¬
poris amant Non intrant ad uerita¬
tẽ. qͥa ñ amant ȩt̾nitatẽ: tẽporalib
dediti. tanꝗ rotȩ constricti: de qͥb
alibi dr̃. Pone pͥncipes eoꝵ ut rotã.
Et alibi In circũitu impii ambulabt̃.
Dũ congregarent᷑ ipsi simul aduersũ
me. ut accipent animã meã consilia¬
tist̃. Quid. ẽ. ut accipent animã

Expanded text:
m audivi vituperationem multorum in accolentium circuitu: multi accolunt in circuitu meo, et reprehendunt me quotidie. Quanta mala dicunt in malos christianos, quae maledicta perveniunt ad omnes Christianos! Numquid enim dicit, qui maledicit, aut qui reprehendit Christianos, Ecce quae faciunt non boni christiani? Sed, Ecce quae faciunt Christiani: non separat, non discernit. Illi tamen ista dicunt, qui accolunt in circuitu, id est, circumeunt, et non intrant. Quare circumeunt, et non intrant? Quia rotam temporis amant: non intrant ad veritatem, quia non amant aeternitatem; temporalibus dediti tanquam rotae constricti, de quibus alibi dicitur, Pone principes eorum ut rotam ; et alibi, In circuitu impii ambulant . Dum congregarentur ipsi simul adversum me, ut acciperent animam meam consiliati
Abbreviated transcription (Latin):
genere sors est. sors ueniens de dĩ occulta
uoluntate. apud quẽ ñ.ẽ. iniqͥtas Non
enĩ ille ꝑsonas accipit. sed occulta illiꝰ
iusticia tͥ sors est. Attendat itaq caritas
urã. Uidete hoc ipsũ quẽ ad modũ fir¬
metur ab apło petro. Cũ symon ille ma¬¬
gus baptiz̾atꝰ a phylippo adhȩreret
ei. credens miraculis diuinis factis in
conspectu suo: uener̃ apłi ad samariã
ubi crediderat etiã ipse magus. & ubi
fuit baptizatꝰ: & imposuerunt apłi manꝰ
hominib baptitatis. & acceper̃ sp̃m¬

Expanded text:
genere sors est, sors veniens de Dei occulta genere sors est, sors veniens de Dei occulta voluntate, apud quem non est iniquitas : non enim ille personas accipit, sed occulta illius justitia tibi sors est. 14. Attendat itaque Charitas Vestra, videte hoc ipsum quemadmodum firmetur ab apostolo Petro. Cum Simon ille magus baptizatus a Philippo adhaereret ei, credens miraculis divinis factis in conspectu suo; venerunt Apostoli ad Samariam, ubi crediderat etiam et ipse magus, et ubi fuit baptizatus, et imposuerunt Apostoli manus hominibus baptizatis, et acceperunt Sp
Abbreviated transcription (Latin):
stimo grãm: qua salui facti sumꝰ. Qua¬
re sortes appellat grãm dĩ: Quia in
sorte ñ ẽ. electio. sed uoluntas dĩ
Nã ubi dr̃. iste facit. iste ñ facit: merita
considerant᷑. Q si merita considerant᷑.
electio. ẽ. ñ sors. Quando autẽ ds nulla
mertta nr̃a inuenit. sorte uoluntatis
suȩ nos saluos facit qͥa uoluit: ñ qͥa
digni fuimꝰ. Hȩc . ẽ. sors. Merito tuni
ca illa dnĩ desuꝑ texta. quȩ significat
caritatis et̃nitat᷑ẽ. cũ diuidi a ꝑsecu¬
torib ñ posset: sors suꝑ eã missa est.
Ad quos ꝑuenit. eos significauit: qͥui
dent᷑ ad sortẽ ꝑuenire scõꝵ. Grã sal-¬
ui factiestis ꝑ fidẽ. ait apłs paulus.
grã salui facti estis ꝑ fidẽ. & hoc ñ ex
uob. Uide sortẽ. & hoc ñ ex uob̃. sed
donũ dĩ . ẽ. Non ex oꝑib quasi uos be¬
ne feceritis. ut ad hanc accedere digni
essetis. Non ex oꝑib neforte quis extol¬
latur. Ipsius enĩ sumꝰ figm̃tũ creati in
sors occulta. ẽ. Uoluntas dĩ in humano

Expanded text:
iam, qua salvi facti sumus. Quare sortis nomine appellat gratiam? Quia in sorte non est electio, sed voluntas Dei. Nam ubi dicitur: iste facit, iste non facit, merita considerantur, et ubi merita considerantur, electio non est sors. Quando autem nulla merita nostra invenit, sorte voluntatis suae nos salvos facit, quia voluit, non quia digni fuimus; haec est ca illa Domini desuper texta , quae significat charitatis aeternitatem, cum dividi a persecutoribus non posset, sors super eam missa est: ad quos pervenit, eos significavit qui videntur ad sortem pervenire sanctorum. Gratia salvi facti estis per fidem, ait apostolus Paulus, Grvobis vide sortem, et hoc non ex vobis; sed Dei donum est. Non ex operibus quasi vos benefeceritis, ut ad hoc accedere digni essetis, non ex operibus, ne forte quis extollatur. Ipsius enim sumus figmentum, creati in sors occulta est voluntas Dei; in humano
Abbreviated transcription (Latin):
extolleret᷑. At ubi desiderauit hoc:
& impleuit suꝑbia cor eiꝰ. & diabolica
impietas & celsitudo deicienda. ait
ad apłos. Quantã uultis pecuniã ame
acciꝑe. ut & ad meȩ impositionẽ manꝰ.
accipiant homines sp̃m scm̃: Qui quȩ¬
rebat scłaria qui incircũ itu accolebat
pecunia putauit posse se emere donũ
dĩ. Qui se putauit pecunia cõparare
.ẽ. sicut erat ipse impius & suꝑbus.
Continuo petrus. Pecunia tua inqͥt sit
grãm. quã gratis om̃s accipimꝰ. qͥ pecui¬
nia te putas emere qđ gratis datur.
Ex eo autẽ qđ gratis dat᷑. sors uocat᷑.
dix̃ ne expauesceremꝰ. qđ ait in manib¬

Expanded text:
extolleretur: at ubi desideravit hoc, et implevit superbia cor ejus, et diabolica impietas et celsitudo dejicienda, ait Apostolis: Quantam vultis pecuniam a me accipere, ut et ad mearum impositionem manuum accipiant homines Spiritum sanctum? Qui quaerebat saecularia, qui in circuitu accolebat, pecunia putavit posse se emere donum Dei. Qui se putavit pecunia comparare est, sicut erat ipse impius et superbus. Continuo Petrus: Pecunia tua, inquit, tgratiam, quam gratis omnes accipimus, quia pecunia te putas emere quod gratis datur. Ex eo autem quod gratis datur, sors vocatur: dixi, ne expavescerem
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ tuã fines t̾rȩ. Nonmͥ gͦ ꝓmittat
homo nescio quã particulã. Ds̃ ms. in
manib tuis sortes meȩ. Iã sufficiat
caritati ur̃ẽ. qđ restat in nomine dñi.
crastina die ipso adiuuante recldemꝰ.¬

Expanded text:
sionem tuam fines terrae . Non mihi ergo promittat homo nescio quam particulam: Deus meus, In manibus tuis sortes meae. Jam sufficiat Charitati Vestrae: quod restat, in nomine Domini crastina die ipso adjuvante reddem
Abbreviated transcription (Latin):
clamare ñ licet. Cũ irascim᷑ & clamare
ñ possumꝰ: interiora nr̃a turbant᷑
Tanta. ẽ. enĩ aliqͣndo ꝑuersitas: ut nec cor
inqͥt indolore uita mea. Dicit apłs. Nunc
uiuimꝰ. si uos statis indño. Quicunq ꝑ¬
fecti st̃ ex euangłio & grã dĩ: ñ hic uiꝰ¬

Expanded text:
are non licet. Cum irascimur et clamare non possumus, interiora nostra turbantur. Tanta est enim aliquando perversitas, ut nec corrinquit, in dolore vita mea. Dicit Apostolus: Nunc vivimus, si vos statis in Domino . Quicumque perfecti sunt ex Evangelio et gratia Dei, non hic viv
Abbreviated transcription (Latin):
apłsdix̃. Oblitꝰ sũ tanquã mortuus a
corde. Oblitꝰ sũ. in obliuionẽ ueni.
obliti st̃ me illi qͥ uider̃ me. obliti st̃ me.
& sic me st̃ obliti: tanquã mortuus fie¬
rem a corde ipsoꝵ. Oblitꝰ sũ tanquã

Expanded text:
s. 13. Oblitus sum, tanquam mortuus a corde. Oblitus sum, in oblivionem veni, obliti sunt me illi qui viderunt me: obliti sunt me, et sic me obliti sunt, tanquam mortuus fuerim a corde ipso
Abbreviated transcription (Latin):
re qͥd sit figura xp̃i. inuoluta sacra¬
m̃tis. Deniq ut uideat᷑ discutit᷑. ut
uideat᷑ ꝑtractat᷑: ut qđ in uolutũ. ẽ.
euoluatur. Isaac tanquã filius unicꝰ
dilectꝰ figurã habens filii dĩ. portans
ligna sibi. quomͦ xp̃c crucẽ portauit.
Ille postremo. ipse aries xp̃m significa¬
uit. Quid.ẽ. enĩ hȩrere cornib nisi
qͦdã mͦ crucifigiꝰ Figura . ẽ. ista de
xp̃o. Continuo p̾dicanda erat ȩccła.
pͣ nunciato capite. p̃nunciandũ erat¬
gurã. Ap̃m figurate p̾dicarat. ȩccłã
apte p̃dicauit: Ait enĩ ad abrahã.
stellas cęli. & harenã maris. & bene¬
dicent᷑ in semine tuo om̃s gs t̾rȩ.
Et pene ubiq xp̃c aliqͦ in uolucro sa

Expanded text:
re quid sit: figura est Christi involuta sacrare quid sit: figura est Christi involuta sacramentis. Denique ut videatur discutitur, ut videatur pertractatur, ut quod involutum est evolvatur. Isaac tanquam filius unicus dilectus figuram habens Filii Dei, portans ligna sibi, quomodo Christus crucem portavit . Ille postremo ipse aries Christum significavit. Quid est enim haerere cornibus, nisi quodam modo crucifigi? Figura est ista de Christo. Continuo praedicanda erat Ecclesia, praenuntiato capite praenuntiandum erat etguram. Christum figurate praedicabat, Ecclesiam aperte praedicavit; ait enim ad Abraham: stellas coeli, et sicut arenam maris, et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae . Et pene ubiq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetatũ.ẽ ut ad iudiciũ illis uale¬
at. qͥ uider̃ & foras fuger̃. Exempli
grã. unũ cõmemorabo: Abrahã pat̃¬
nr̃ fuit ñ ꝓpt̾ ꝓpaginẽ carnis. sed
ꝓpt̃ imitationẽ fidei. Iustꝰ & placens
do ꝑfidẽ. suscepit filiũ sibi ꝓmissũ
isaac de sarasterili uxore sua. in sene¬
ctute sua. Iussus. ẽ. unmolare dõ eundẽ
filiũ. nec dubitauit. nec disceptauit.
nec de iussu dĩ disputauit. nec malũ
putauit. qđ iubere optimꝰ potuit:
uxit filiũ suũ ad immolandũ. imposutt
ei ligna sacrificii. puenit ad locũ. ere¬
xit dexterã ut ꝑcuiteret. eo ꝓhibente
deposuit. quo iubente leuauerat. Qui
obtẽ ꝑauerat ut feriret. obtẽꝑauit ut
parceret. Ubiq oboediens. nusquã tu¬
midus. Ut tam̃ impleret᷑ sacrificiũ
& sine sanguine ñ discederet᷑: inuentꝰ
est aries hereus in uepre cornib. ipse
immolatꝰ ẽ. ꝑactũ . ẽ. sacrificiũ. Quȩ¬

Expanded text:
prophetatum est, ut ad judicium illis valeprophetatum est, ut ad judicium illis valeat qui viderunt, et foras fugerunt. 9. Exempli grapaginem carnis, sed propter imitationem fidei: justus et placens Deo, per fidem suscepit filium sibi promissum Isaac de Sara sterili uxore sua in senectute sua : jussus est immolare Deo eumdem filium, nec dubitavit, nec disceptavit, nec de jussu Dei disputavit, nec malum putavit quod jubere optimus potuit; duxit filium suum ad immolandum, imposuit ei ligna sacrificii, pervenit ad locum, erexit dexteram ut percuteret, eo prohibente deposuit, quo jubente levaverat ; qui obtemperaverat ut feriret, obtemperavit ut parceret; ubique obediens, nusquam timidus: ut tamen impleretur sacrificium, et sine sanguine non discederetur, inventus est aries haerens in vepre cornibus, ipse immolatus est, peractum est sacrificium. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
qui uoluit᷑ cotidie inscripturis. qui
legit. qͥ p̃dicat. Itane tandẽ ñ ibi ui¬
det. postula ame. & dabo tͥ gs̃ hȩredi¬
tatẽ tuã. & possessionẽ tuã t̃minos
t̃rȩ: Non ibi uidet cõmemorabunt᷑
& c̃uertent᷑ ad dñm uniuersi fines t̃rȩ.
& adorabunt in conspectu eiꝰ om̃s patriȩ
gentiũ: Si uides ibi totius orbis u¬
nitatẽ. qͥd foras fugis ut ñ solũ ipse
patiaris. uerũ & aliis facias cȩcitatẽ:
Qui uidebant me. id ẽ. qͥ nouerant qͥd
sit ȩccła. qͥ eã in scripturis intueban¬
tur. foras fuger̃ a me. Putatis enim
ris dĩ. quia eccła ñ ẽ. p̃dicata. nisi
toto terrarũ orbe diffusaꝰ Uere di¬
co caritati urẽ. Certe om̃s xp̃ian¬
xp̃i signo signam᷑. Obscurius dixer̃
homines facturos esse particulas.
& de xp̃o ñ tantã litẽ habituros. de
ȩccła magnas contentiones excitatu¬
ros. idõ illud unde maiores lites fu¬
turȩ erant. planius pͣdicatũ aptius

Expanded text:
qui volvitur quotidie in Scripturis, qui qui volvitur quotidie in Scripturis, qui legit, qui praedicat: itane tandem non ibi videt, Postula a me, et dabo tibi Gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae ? non ibi videt, Commemorab convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium ? Si vides ibi totius orbis unitatem, quid foras fugis, ut non solum ipse patiaris, verum et aliis facias caecitatem? Qui videbant me, id est, qui noverant quid sit Ecclesia, qui eam in Scripturis intuebantur, foras fugerunt a me. Putatis enim,ris Dei, quia Ecclesia non est praedicta, nisi toto terrarum orbe diffusa? Vere dico Charitati Vestrae: Certe omnes chriChristi signo signamur: obscurius dixerunhomines facturos esse particulas, et de Christo non tantam litem habituros, de Ecclesia magnas contentiones excitaturos. Ideo illud unde majores lites futurae erant, planius praedictum et apertius
Abbreviated transcription (Latin):
tua suffoderunt. & ego relictꝰ sũ solus.
& quęr̃ animã meã: Sed qͥd dicit illi
responsũ diuinũ: Reliqui mͥ septẽ
milia uirorũ. qͥ ñ curuauer̃ genua an¬
te baal. Ergo fr̃s int̾ hȩc scandala. unũ
est remediũ ne mala sentias de fr̃ẽ tuo.
fugisient a me qũi ñ uidebant me. Etiã
qͥ uidebant me foras fuger̃ ame. Sed
si qui me ñ uidebant foras fuger̃ a me:
nec dicendũ. ẽ. foras fuger̃. qͥa intꝰ ñ
fuer̃. Si intꝰ fuissent: uidissent me.
id .ẽ. cognouissent corpus xp̃i. cogno¬
uissent mẽbra xp̃i. cognouissent unita¬
tẽ xp̃i. Illud .ẽ. magis gem̃dũ illud
omĩno intolerabile. qͥamulti qͥ uider̃
quidẽ ȩccłam. exier̃ foras. & hereses
& scismata contra ȩccłam fecer. Hodie
hominẽ inuenis uerbi grã. natũ in
parte donati. nescit qͥd sit ȩccła. ubi
natꝰ .ẽ. tenet. ñ illi euellis c̃suetudinẽ.
quã suxit cũ lacte nutricis. Illũ da

Expanded text:
tua suffoderunt, et ego relictus sum solus, tua suffoderunt, et ego relictus sum solus, et quaerunt animam meam. Sed quid dicit illi responsum divinum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal . Ergo, fratres, inter haec scandala unum est remedium, ne male sentias de fratre tuo. Hufugissent a me qui non videbant me: etiam qui videbant me, foras fugerunt a me. Sed si qui me non videbant, foras fugerunt a me nec dicendum est, foras fugerunt; quia intus non fuerunt: si intus enim fuissent, vidissent me, id est, cognovissent corpus Christi, cognovissent membra Christi, cognovissent unitatem Christi: illud est magis gemendum, illud omnino intolerabile, quia multi qui viderunt et Ecclesia, exierunt foras, et haereses et schismata contra Ecclesiam fecerunt. Hodie hominem invenis, verbi gratia, natum in parte Donati, nescit quid sit Ecclesia, ubi natus est tenet: non illi evellis consuetudinem quam suxit cum lacte nutricis. Illum, illum da
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ sũ notis meis. Quid tã tim̃ dũ:
Ti mor inqͥt factꝰ sũ notis meis. Quid tã
tim̃dũ. quã cũ uidet homo multosmale.
uiuentes. & de quib bene sꝑabat᷑ in mul¬
tis malefactis inuentos: Tunet ne tales
sint om̃s & quos putabat bonos. & ueni¬
unt insuspicione mala ꝓpe om̃s boni.
Qualis uir. quomꝰ cecidit. quomͦ inuentꝰ ẽ.
in illa turpitudine. in illo scelere. in
illo facto malo. Putas ñ tales st̃ om̃s:
Hoc ẽ. timor notis meis. ut & ipsis quib
noti sumꝰ: plerunq indubiũ ueniamꝰ.
Ꝙ nisi te consolet᷑: qđ es si aliqͥd es. ñ cre¬
dis esse alterũ talẽ Consolat᷑ hominẽ
qualiscunq conscientia. ut dicat sibi
homo qͥbene uiuit. O tu qui mͦ uereris
ne tales sint om̃s tu talis es: Respondet
conscientia ñ sũ. Ergo si talis ñ es: solus
es. Uide ne peior sit ista suꝑbia quã illa
nequitia. si uis solũ tẽ dicere. Nã &
helyas aliqͣndo tedio multitudinis im¬
piorũ. ait. Propħas tuos occider̃. altaria

Expanded text:
 sum notis meis. Quid tam timendum? Timor, inquit, factus sum notis meis. Quid tam timendum, quam cum videt homo multos male viventes, et de quibus bene sperabatur in multis malefactis inventos? Timet ne tales sint omnes quos putabat bonos, et veniunt in suspicionem malam prope omnes boni. Qualis vir? quomodo cecidit? quomodo inventus est in illa turpitudine, in illo scelere, in illo facto malo? putas non tales sunt omnes? Hoc est timor notis meis, ut et ipsis quibus noti sumus, plerumque in dubium veniamus. Et nisi te consoletur quod es, si aliquid es, non credis esse alterum talem. Consolatur hominem qualiscumque conscientia, ut dicat sibi homo qui bene vivit: O tu qui modo vereris ne tales sint omnes, tu talis es? Respondet conscientia: Non sum. Ergo si talis non es, solus es? Vide ne pejor sit ista superbia, quam illa nequitia. Noli solum te dicere. Nam et Elias aliquando taedio multitudinis impiorum ait: Prophetas tuos occiderunt, altaria
Abbreviated transcription (Latin):
Supom̃s inimicos meos factꝰ sũ opꝓbriũ.
& uicinis meis nimiũ. & timor notis meis.
Su pom̃s inimicos meos factꝰ sũ opꝓbriũ.
Quĩ st̃ inimiciȩccłȩ: Pagani. iudei. Om̃ib
peius uiuunt malixpĩani. Uis uidere
quã omib peius uiuunt malixp̃iani ͤ
De talib dicit ꝓpħa ez echiel: qͥa cõpa¬
rant᷑ sarm̃tis inutilib. Pone paganos
Acdhuc potest inde fieri aliqͥd qͦmͦ de li¬
gnis fabrilib. Est lignũ fabro aptũ.
& si adhuc nodosũ. & curuũ. & cortico¬
& possit uenire ad aliquã fabricã usus
humani. De sarm̃tis autẽ p̃cisis. fabri
nichil facere posst̃: ignis ea solus expe¬
ctat Attendite fr̃s. cũ siluatico ligno
ubiq p̃ponatꝰ sarm̃tũ manens in uite.
qͥa sarm̃tũ clat fructũ illud lignũ non
dat fructũ. p̃ciso tam̃ sarm̃to de
uite si cõparet᷑ lignũ siluaticũ intelli¬
gat᷑ eẽ melius. qͥa de illo aliqͥd faber

Expanded text:
omnes inimicos meos factus sum opprobrium, et vicinis meis nimium, et timor notis meis. Super omnes inimicos meos factus sum opprobrium: qui sunt inimici Ecclesiae? Pagani, Judaei? Omnibus pejus vivunt mali christiani. Vis videre quam omnibus pejus vivant mali christiani? De talibus dicit propheta Ezechiel, quia comparantur sarmentis inutilibus . Pone Paganos adhuc potest inde fieri aliquid; quomodo de lignis fabrilibus est lignum fabro aptum, et si adhuc nodosum et curvum et corticoet possit venire ad aliquam fabricam usus humani: de sarmentis autem praecisis fabri nihil facere possunt; ignis ea solus exspectat. Attendite, fratres. Cum silvatico ligno ubique praeponatur sarmentum manens in vite, quia sarmentum dat fructum, illud lignum non dat fructum: praeciso tamen sarmento de vite si comparetur lignum silvaticum, intelligitur esse melius; quia de ill
Abbreviated transcription (Latin):
te in laudib dĩ ipsos blasphemare dm̃.
qͥ respondebant amendõ: ꝑmaneat.
duret. ñ deficiat etiã inmultitudine
copiosa iniquoꝵ qͥa nec granũ deficit
inmultitudine palearũ. quousq post
uentilationẽ mictat᷑ in horreũ. &
ibi sit insocietate scoꝵ. nec turbulen¬
ti aliqͥd pulueris patiat᷑. ꝑduret gͦ.
qͥa & dñs cũ dixisset qm̃ abundabit
iniqͥtas. refrigescet caritas multorũ.
ne pͣnunciata ista abundantia iniqͥ¬
tatis labarent nutarentq pedes nr̃i:
continuo subiecit qđ fideles erigeret
qđ consolaret᷑ atq firmaret dicens.
Qui ꝑse uerauerit usq in finẽ: hic saluus
erit. Attendite itaq istũ. quantũ mͥ
uidetꝰ in hac tribulatione c̃stitutũ:

Expanded text:
te in laudibus Dei? ipsos blasphemare Deum, te in laudibus Dei? ipsos blasphemare Deum, qui respondebant, Amen Deo? Permaneat, duret, non deficiat etiam in multitudine copiosa iniquorum, quia nec granum deficit in multitudine palearum, quo usque post ventilationem mittatur in horreum, et ibi sit in societate sanctorum, ne turbulenti aliquid pulveris patiatur. Perduret ergo, quia et Dominus cum dixisset, Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum; ne praenuntiata ista abundantia iniquitatis labarent nutarentque pedes nostri, continuo subjecit, quod fideles erigeret, quod consolaretur atque firmaret, dicens: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . 3. Attende itaque istum, quantum mihi videtur, in h
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ. caritas ꝑuenit ad claritatẽ.
Dicat gͦ ex quib dã mẽbris. Miserere mei
dñe qm̃ tribulor: conturbatꝰ.ẽ. in ira
oculus ins. anima mea & uent̃ ins. Quȩ¬
rimꝰ unde sit ista tribulatio. qm̃ lib̾atꝰ
paulo ante gaudere uidebat᷑: iusticia
quadã infusa sibi largit̃ dono dĩ. & inde
facto spacio pedib suis in laticudine ca¬
ritatis. Unde gͦ & ista exticit tribulatio.
scõꝵs tanquã missis retib multiplica¬
ta .ẽ. eccła. & captist̃ innumerabiles.
de quib pͣdictũ erat. annunciaui &
locutꝰ sũ multiplicati st̃ suꝑ numerũ.
qͥ etiã nauigia p̃merent & recia rum¬
ꝑent. sic̃. ẽ. positũ in illa pͥma piscati¬
one antepassionẽ dñi. Ex his itaq
etũ recuset angustia. Quomͦ aut̃ non
tribulet᷑ iste de hac multitudine.
quando uidet ipsos implere theatra.
& amphiteatra. qͥ paulo ante ȩccłas
impleuer̃: ipsos in nequitus qͥ pauloan¬

Expanded text:
charitatem, charitas pervenit ad claritatem. charitatem, charitas pervenit ad claritatem. Dicat ergo ex quibusdam membris: Miserere meiniam tribulor; conturbatus est in ira oculus meus, anima mea et venter meus. 2. Quaerimus unde sit ista tribulatio, quoniam liberatus paulo ante gaudere videbatur, justitia quadam infusa sibi largiter dono Dei, et inde facto spatio pedibus suis in latitudine charitatis. Unde ergo et ista existit tribulatio, sanctorum, tanquam missis retibus, multiplicata est Ecclesia, et capti sunt innumerabiles, de quibus praedictum erat. Annuntiavi et locutus sum, multiplicati sunt super numerum ; qui etiam navigia premerent, et retia rumperent, sicut est positum in illa prima piscatione ante passionem Domini. Ex his igitur etum recuset angustia. Quomodo autem non tribuletur iste de hac multitudine, quando videt ipsos implere theatra et amphitheatra, qui paulo ante ecclesias impleverunt? ipsos in nequitiis, qui paulo an
Abbreviated transcription (Latin):
pedes meos. si ad huc tribulor:: Quomͦ
st̃ in spacioso pedesꝰ Anforte una
quidẽ uox. ẽ. qͥa unũ quidẽ corpiis.
sed in aliquib mẽbris spaciũ sentit᷑.
in aliquib angustia. id est alii sentiunt
facilitatẽ iusticiȩ. alii laborant intri¬
bulatione: Nã si ñ alia mẽbra illud.
alia illud paterent᷑: ñ diceret apłs.
Si patit᷑ unũ mẽbrũ. cõpatiunt᷑ om̃ia
mẽbra. Q si glorificat᷑ unũ mẽbrũ :¬
congaudent om̃ia mẽbra. Aliquȩ ȩccłȩ
uerbi grã pacẽ habent. aliquȩ intribu¬
latione st̃ In istis qͥ pacẽ habent: in spa¬
cioso st̃ pedes. In illis qͥ in tribulatione
st̃: angustias patiunt᷑. Sed & istos con¬
tristat eͥoꝵs tribulatio: & illos pax isto¬
rũ consolat᷑. Sic. ẽ. enĩ unũ corpis: ut
ñ sit discissio. Non autẽ facit discissionẽ:
nisi dissensio. Caritas autẽ cõpagẽ facit.
cõpages cõplectit᷑ unitatẽ. unitas seruat

Expanded text:
pedes meos? Si adhuc tribulatur, quomodo pedes meos? Si adhuc tribulatur, quomodo sunt in spatioso pedes? An forte una quidem vox est, quia unum quidem corpus; sed in aliquibus membris spatium sentitur, in aliquibus angustia, id est, alii sentiunt facilitatem justitiae, alii laborant in tribulatione? Nam si non alia membra illud, alia illud paterentur, non diceret Apostolus: Si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra; et si glorificatur unum membrumnia membra . Aliquae Ecclesiae, verbi gratia, pacem habent; aliquae in tribulatione sunt: in istis quae pacem habent, in spatioso sunt pedes; illae quae in tribulatione sunt, angustias patiuntur: sed et istos contristat illorum tribulatio, et illos pax istorum consolatur. Sic est enim unum corpus, ut non sit discissio; non autem facit discissionem nisi dissensio. Charitas autem compagem facit, compages complectitur unitatem, unitas servat
Abbreviated transcription (Latin):
DRELIQUa psalmi nr̃a reuer¬
tat᷑ intentio. & nos ipsos agno
inspexerimꝰ intẽpore tribulationis.
gaudebimꝰ intẽpore retributionis. Cõ¬
mendauerã caritati ur̃ȩ. cũ pͥmas par¬
tes huiꝰ psalmi exponerẽ: qđ xp̃c loqua¬
tur. Et qͦmͦ sit accipiendus xp̃c totꝰ cũ
capite & corpore: ñ tacueram. Testimo
put & corpus. sponsũ & sponsã. filiũ
dĩ & eccłam. filiũ dĩ factũ filiũ ho¬
minis ꝓpt̾ nos: ut filios hominũ face¬
ret filios dĩ. atq ita essent duo incarne
una. in sacram̃to magno qͥ agnoscunt᷑
in ꝓpħis duo in uoce una. Gratulatio
supius ex pressa. ẽ. ipsius dicentis . Re¬
spẽxisti humilitatẽ meã. saluasti de
necessitatib animã meã. Nec conclusi¬
sti me in manꝰ inimici: statuisti inspa¬
cioso pedes meos. Gratulatio. ẽ. lib̾ati
hominis a tribulatione. liberatorũ
mẽbror. xp̃i ab afflictione & insidiis.
tribulor. Intribulatione utiq angu¬
stia. ẽ. Quomͦ gͦ posuisti inspacioso

Expanded text:
reliqua Psalmi nostra revertatur intentio, et nos ipsos agnosinspexerimus in tempore tribulationis, gaudebimus in tempore retributionis. Commendaveram Charitati Vestrae, cum primas partes hujus psalmi exponerem, quod Christus loquatur; et quomodo sit accipiendus Christus totus cum capite et corpore, non tacueram: testimonse caput et corpus, sponsum et sponsam, Filium Dei et Ecclesiam, Filium Dei factum filium hominis propter nos, ut filios hominum faceret filios Dei; atque ita essent duo in carne una in sacramento magno, qui agnoscuntur in Prophetis duo in voce una. Gratulatio superius expressa est ipsius dicentis: Respexisti humilitatem meam, salvam fecisti de necessitatibus animam meam, nec conclusisti me in manus inimici, statuisti in loco spatioso pedes meos: gratulatio est liberati hominis a tribulatione, liberatorum membrorum Christi ab afflictione et insidiis. tribulor. In tribulatione utique angustia est: quomodo ergo, Posuisti in spatioso
Abbreviated transcription (Latin):
satione sua exlaborib suis. ex pͣdica¬
tione sua ñ ꝓficere homines: infirmatꝰ
in egestate uita hominis. Uere misera¬
bilis eggestas. & fames. quando quidẽ eos
quos dño lucram᷑: quodã modo mandu¬
cat ȩccła. Quid. ẽ. manducat: Incor¬
pus suũ traicit. Quicqͥd enĩ manduca¬
mꝰ incorpus nr̃m traicimꝰ Hoc agit ec
lucrata fuerit aliqͦ mͦ manducat qͦdã¬
mͦ. Cuiꝰ ꝑsonã gerebat petrus. qͣndo ei
de cȩlo sũmissũs .ẽ. discus plenꝰ omĩb
animalib. omĩb quadrupedib. ser¬
pentib & uolatilib. quib generib
onĩs gentes signi  ficant᷑ Prȩfigura¬
bat dñs eccłam. qđ om̃s gentes erat
transuoratura. & incorpus suũ conuer¬
sura. Ꝙait petro. Macta & manduca.

Expanded text:
laboribus suis, ex praedicatione sua, non proficere homines, infirmatur in egestate vita hominis. Vere miserabilis egestas et fames: quandoquidem eos quos Domino lucramur, quodammodo manducat Ecclesia. Quid est manducat? In corpus suum trajicit: quidquid enim manducamus, in corpus nostrum trajicimus. Hoc agit Ecclucrata fuerit aliquo modo, manducat quodammodo. Cujus personam gerebat Petrus, quando ei de coelo submissus est discus plenus omnibus animalibus quadrupedibus, serpentibus, et volatilibus: quibus generibus omnes gentes significantur. Praefigurabat Dominus Ecclesiam, quod omnes gentes erat transvoratura, et in corpus suum conversura; et ait Petro, Macta, et manduca
Abbreviated transcription (Latin):
a tradito sibi scõ mandato. Cũ dicit
melius illis erat ñ cognoscere uiã iusti¬
ciȩ nonne iudicauit meliores. eẽ. im¬
micos foris positos. quã intꝰ male uiuen¬
tes quib p̃mit᷑ & grauat᷑ eccła: Meliꝰ
inqͥt illis fuerat ñ cognoscere uiã iu¬
sticiȩ. quã cognoscentib retrorsũ re¬
flecti. a tradito sibi scõ mandato. De

Expanded text:
andato. Cum dicit, Melius erat illis non cognoscere viam justitiae; nonne judicavit meliores esse inimicos foris positos, quam intus male viventes, quibus premitur et gravatur Ecclesia? Melius, inquit, illis fuerat non cognoscere viam justitiae, quam cognoscentibus retrorsum reflecti a tradito sibi sancto mand
Abbreviated transcription (Latin):
ministret. Attendens itaq multitudinẽ
male uiuentiũ in ȩccła. suꝑ om̃s inqͥt
inimicos meos factꝰ sũ opꝓbriũ Peius
nimꝰ: & si aliis tẽporib forte dicere
ñ audemꝰ. saltẽ necessitas exponendi
habeat lib̾tatẽ corripiendi. Suꝑ om̃s¬

Expanded text:
ltitudinem male viventium in Ecclesia, Super omnes, inquit, inimicos meos factus sum opprobrium. Pejus, nimus? Et si aliis forte temporibus dicere non audemus, saltem necessitas exponendi habeat libertatem corripiendi. Super om
Abbreviated transcription (Latin):
abundauit iniqͥtas. refrigescit caritas
multoꝵ Ingemitib ñ inclaris uocib
Quando uidet ȩccła multos in ꝑuersũ
ire. gemitꝰ suos deuorat apud se ut di¬
cat dõ GSemitꝰ ms ñ. ẽ. absconditꝰ a te
Inalio psalmo dicit᷑. sed congruit huic:
Et hoc ẽ. dicere. Gemitꝰ mns̃ & si absconditꝰ
ẽ ab hominib. ate ñ ẽ. absconditꝰ Infir¬
matꝰ. ẽ. in egestate uigor ins. & ossa mea¬

Expanded text:
itas multorum. In gemitibus, non in claris vocibus: quando videt Ecclesia multos in perversum ire, gemitus suos devorat apud se, ut dicat Deo, Gemitus meus non est absconditus a te : in alio psalmo dicitur, sed congruit huic; et hoc est dicere, Gemitus meus, etsi absconditus est ab hominibus, a te non est absconditus. Infirmatus est in egestate vigor
Abbreviated transcription (Latin):
tanta sit ut in odiũ uertat᷑. Ira enĩ non¬
dũ . ẽ. oliũ. nã irasceris filio. ñ odisti
filiũ. Ei seruas hȩreditatẽ. qͥte sentit
iratũ. & ad hoc irasceris. ne ꝑdat qđ
seruaueris. male euadens morib pra¬
uis. Ergo ira ñdũ . ẽ. odiũ. nondũ odi¬
mus eos quib irascim᷑. Sed ista ira si
manserit. & ñ cito euulsa fuerit: cre¬
scit & fit odiũ. Idõ ut crescens ira
euellat᷑. & in odiũ ñ conuertat᷑. hoc
nos docet scriptura dicens. ñ occidat
sol suꝑ iracundiã ur̃ãm. Inuenis aut̃
aliqͣndo frẽm odiũ habentẽ. & rep̃¬
hendit irascentẽ. In illo. ẽ. odiũ. &
in altero culpat irã. Ipse habet trabẽ
in oculo suo. & rep̃hendit festucã
in oculo frĩs sui. Sed festuca ista &
surculus: nisi cito euellat᷑. trabes
futura. ẽ. Ergo ñ ait extinctꝰ . ẽ. oc ulus
nis p̃ira: sed turbatꝰ. Nã si extinguit᷑:
iã odiũ. ẽ. ñ ira.m. Et uide qͥa extinctꝰ

Expanded text:
tanta sit, ut in odium vertatur. Ira enim nontanta sit, ut in odium vertatur. Ira enim nondum est odium: nam irasceris filio, non odisti filium; ei servas haereditatem, qui te sentit iratum; et ad hoc irasceris, ne perdat quod servaveris, male vivens moribus pravis. Ergo ira nondum est odium: nondum odimus eos quibus irascimur; sed ista ira si manserit, et non cito evulsa fuerit, crescit et fit odium. Ideo ut recens ira evellatur, et in odium non convertatur, hoc nos docet Scriptura, dicens: Non occidat sol super iracundiam vestram . Invenis autem aliquando fratrem odium habentem, et reprehendit irascentem: in illo est odium, et in alio culpat iram; ipse habet trabem in oculo suo, et reprehendit festucam in oculo fratris sui . Sed festuca ista et surculus, nisi cito evellatur, trabes futura est. Non ergo ait, Exstinctus est oculus meus prae ira; sed turbatus: nam si exstinguitur, jam odium est, non ira. Et vide quia exstinctus
Abbreviated transcription (Latin):
mei dñe qm̃ tribulor. conturbatꝰ. ẽ.
mis. Si tribularis quare irasceris:
Irascit᷑ iste peccatis alienis. Quis ñ ira¬
scat᷑ uidens homines confitentes ore
dm̃. negantes morib: Quis ñ irascat᷑
uidens homines scło uerbis. & ñ factis
renunciantes: Quis. ẽ. qui ñ irascat᷑.
uidens fr̃s insidiantes frĩb. fidẽ ñ
seruantes osculo. qđ infigunt in sacra¬
m̃tis dĩ: & qͥs enumeret om̃ia. quib
munt. qͥ sic irascuntur: qͦmꝰ uix appa¬
rent grana. quando area triturat᷑. Qui
nescit quantȩ spicȩ missȩ st̃: putat cotũ
paleã esse & ex hoc qđ totũ palea putat᷑
inde magna massa purgabit᷑. In his gͦ
ñ apparentib & gem̃tib irascitꝰ. qui
dicit alio loco. Telus domꝰ tuȩ comedit
me. Dicit & alibi. quando uidet multos
mala facientes. Tediũ detinuit me a
peccatorib derelinquentib legẽ tuã
Dicit & alio loco. Uidi insensatos & ta¬
bescebã. Hec aut̃ ira metuenda. ẽ: ne

Expanded text:
e, quoniam tribulor, conturbatus est s. Si tribularis, quare irasceris? Irascitur iste alienis peccatis. Quis non irascatur, videns homines confitentes ore Deum, negantes moribus? Quis non irascatur, videns homines saeculo verbis, et non factis renuntiantes? Quis est qui non irascatur, videns fratres insidiantes fratribus, fidem non servantes osculo quod infigunt in sacramentis Dei? Et quis enumeret omnia, quibusmunt, qui sic irascuntur: quomodo vix apparent grana, quando area trituratur. Qui nescit quantae spicae missae sunt, putat totum paleam esse: et ex hoc quod totum palea putatur, inde magna massa purgabitur. In his ergo non apparentibus et gementibus irascitur, qui dicit alio loco: Zelus domus tuae comedit me . Dicit et alibi quando quidem videt multos mala facientes, Taedium detinuit me a peccatoribus relinquentibus legem tuam . Dicit et alio loco, Vidi insensatos, et tabescebam . 4. Haec autem ira, metuendum est, ne
Abbreviated transcription (Latin):
tali sententia constringant᷑. Laici qͦq
nisi se a supradicto die dãnationis
illius. intra diẽ paschȩ futuri. ab eiꝰ
consortio separarint: ñ posse quenquã
nisi ꝑ poenitentiã si quidẽ memine¬
rint ȩccłȩ reformari. Uictorinus.
munatianensis ep̃s. subscripsi. Fortu¬
natꝰ dyonisianensis ep̃s sub scripsi
Mygginabelefantaria ep̃s subscripsi
Innocentius tebaltensis ep̃s subscripsi
Miggin ꝓcollega meo saluianobresi¬
tano ep̃s subscripsi. Saluius ausafen¬
sis ep̃s subscripsi. Donatꝰ sabratensis
ep̃s subscripsi Gemelius athanabeis

Expanded text:
tali sententia constringantur. Laici quoque tali sententia constringantur. Laici quoque nisi se a supra dicto die damnationis illius, intra diem Paschae futurae ab ejus consortio separaverint, non posse quemquam nisi per poenitentiam, siquidem meminerint, Ecclesiae reformari. Victorinus Munatianensis episcopus subscripsi. Fortunatus Dionysianensis episcopus subscripsi. Migginus ab Elephantaria episcopus subscripsi. Innocentius Thebaltensis episcopus subscripsi. Miggin pro collega meo Salvio Membressitano episcope subscripsi. Salvius Ausafensis episcopus subscripsi. Donatus Sabratensis episcopus subscripsi. Gemelius a Tambeis
Abbreviated transcription (Latin):
Prȩt̾ea alia illecebra eiꝰ admissa. quȩ
p̃honestate stili nr̃ĩ siluimꝰ. & sacerdo¬
tali choro ꝑpetuo. ẽẽ. dãnatũ. ne eo pal¬
pato ȩccł a dĩ aut contagione. aut aliqͣ
crimine maculet᷑. Qđ id ipsũ paulus
xp̃i. ut discedatis abom̃i in ordinate
ambulante. Atq ideo ñ immemores
puritatis eccłȩ conducibile ȩxistima¬
uimꝰ om̃s scõs sacerdotes. & om̃s clericos
& om̃s popłos qͥ se xp̃ianos meminer̃
hac nr̃a tractatoria cõmonere. ut om̃s
eiꝰ cõmunionẽ utpote damnati dili¬
genti cura horreant. Ipse enĩ de suo in¬
teritu rationẽ reddet: qͥ hoc nrm de¬
cretũ ñ audiendo tẽptauerit uiolare.
ad conuertendũ reseruet᷑. subeo ut
quiq consacerdotũ suȩ uł clericoꝵ sue
salutis immemores adie dãnationis
supradicti primiani. id. ẽ. adie octauo
kalendarũ iuliarũ. usq ad diẽ octa¬
uũ kalendarũ ianuariarũ minꝰ a pri¬
miani dãnati cõmunione recesserint.

Expanded text:
Praeter alia illicita ejus admissa, quae prae honestate stili nostri s iluimus, a sacerdotali choro perpetuo esse damnatum: ne eo palpato, Dei Ecclesia aut contagione, aut aliquo crimine maculetur. Quod idipsum Paulus i, ut discedatis ab omni fratre inordinate ambulante » . Atque adeo non immemores puritatis Ecclesiae, conducibile existimavimus, omnes sanctos consacerdotes, et omnes clericos, et omnes populos qui se christianos meminerunt, hac nostra Tractatoria commonere, ut omnes ejus communionem, utpote damnati, diligenti cura horreant. Ipse enim de suo interitu rationem reddet, qui hoc nostrum decretum non audiendo tentaverit violare. ad convertendum reservetur sub eo, ut quicumque consacerdotum vel clericorum suae salutis immemores, a die damnationis supra dicti Primiani, id est, a die octavo Kalendarum Juliarum usque ad diem octavum Kalendarum Januariarum, minus a Primiani damnati communione recesserint,
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. Nos pͥmo uenimꝰ ad te de ꝓuincia
tua. de dio cesi ad te ꝑtinente ep̃i &
uoluimꝰ audire causã tuã. Contẽpsisti
nos. ñ ad nos existi. Si tamuisti nr̃m
iudiciũ. uł simul iudices eligeremꝰ. ñ
ires ad qͦs tu uelles. Quantũ int̾sit
uidete. Tunc autẽ ipsi donatistȩ litce¬
ris suis imꝑatorẽ petier̃. ut decerneret
iudices. Imꝓbauer̾ eos apud qͦs uicti fc̃.
qͦs autequã uincerent᷑ postul auerunt.
Datist̃ alii ad eoꝵ petitũ. & ibi uicti st̃
Appellauer̃ ad imꝑatorẽ. & ibi uicti st̃
Semel uictꝰ absens. ẽ maximianista & ta¬
cet. & ter uictꝰ p̃sens donatista ñ tacet
Sed de numero contendis cũ maxiniani¬
stis. Ut dixi faueo tͥ Trecenti decẽ. plu¬
res st̃ quã centũ. uł qͦt fuer̃ qui dãna¬
uerunt. a parte maximiani primianũ.
a parte cecilianidonatũ. Nichil ponde¬
ris apud te habere puto. si dicturꝰ es mͥ
Nunquid donatistas milia ep̃oꝵ dãnar̃¬

Expanded text:
cunt: Nos primo venimus ad te de provincia cunt: Nos primo venimus ad te de provincia tua, de dioecesi ad te pertinente episcopi; et voluimus audire causam tuam: contempsisti nos, non ad nos existi. Si timuisti nostrum judicium, vel simul judices eligeremus, non ires ad quos tu velles. Quantum intersit, videte. Tunc autem ipsi Donatistae litteris suis Imperatorem petierunt, ut decerneret judices: improbaverunt eos apud quos victi sunt, quos antequam vincerentur postulaverunt: dati sunt alii ellaverunt ad Imperatorem, et ibi victi sunt. Semel victus est absens Maximianista, et tacet: et ter victus praesens Donatista non tacet? 23. Sed de numero contendis cum Maximianistis. Ut dixi, faveo tibi. Trecenti decem plures sunt quam centum, vel quot fuerunt qui damnaverunt a parte Maximiani Primianum: a parte Caeciliani Donatum nihil ponderis apud te habere putas? Sed dicturus es mihi: Numquid Donatistas millia episcopor
Abbreviated transcription (Latin):
concilii: ꝓrsus totũ concedimꝰ. Male te
dãnauer̃ maximianiste. male dãnauer̃
& illi priores urĩ cecilianũ. Tu purgasti
te apud bagai. purgauit se ille intrans¬
marino iudicio. Consensit huiꝰ iudicio
uniuersus orb t̾rarũ. Quid dicturꝰ es:
Plures nos sumꝰ. quã maximianistę. Esto¬
te plures. dȩ numero gͦ agamꝰ uide
quantũ int̾sit Absentẽ te dã nauer̃
maximianistȩ. cũ ad eosexire noluisses.
Hoc quidẽ simile. Sic & illi dã nauer̃
ab sentẽ cȩcilianũ. cũ factionẽ eoꝵs de¬
uitasset. Sed tu rursus in absentes illos
fecisti dici sententias in concilio bagai¬
tano At uͦ cecilianꝰ pͣsens. aduersario
p̾sente purgatꝰ.ẽ. Deinde alia magna
differentia. Iudices numidas apũd qͦs
te purgares ad isti. tu ipse: tũ constitu¬
isti. maximianistȩ illos ñ petier̃. apud
eos autẽ a ceciliano donatꝰ uictꝰ ẽ. qͦs
pars donati iudices postularat: Respon¬
dent tͥ mͦ maximianistȩ. & iure di¬

Expanded text:
sus totum concedimus. Male te damnaverunt Maximianistae: male damnaverunt et illi priores vestri Caecilianum. Tu purgasti te apud Bagai: purgavit se ille in transmarino judicio. Consensit huic judicio universus orbis terrarum. Quid dicturus es? Plures nos sumus quam Maximianistae. Estote plures: de numero ergo agamus: vide quantum intersit. Absentem te damnaverunt Maximianistae, cum ad eos exire noluisses: Hoc quidem simile, sic et illi damnaverunt absentem Caecilianum, cum factionem eorum devitasset: sed tu rursus in absentes illos fecisti dici sententias in concilio Bagaitano: at vero Caecilianus praesens adversario praesente purgatus est. Deinde alia magna differentia: judices Numidas apud quos te purgares, tu ipse adisti, tu constituisti, Maximianistae illos non petierunt: apud eos autem a Caeciliano Donatus victus est, quos pars Donati judices postulaverat. Respondent tibi modo Maximianistae, et jure di
Abbreviated transcription (Latin):
nisteriũ exercentẽ & uolentẽ iterare
qđ semel dat᷑. & ñ amictit᷑. adit cũ
magna uoce & gemitu & dicit tͥ. Quid
.ẽ. qđ uis facere:: Rebaptizare me
Aut nescio qͥs mesopotamienꝰ. nescio qͥ sy¬
rus. nescio qͥ ponticus. uł longius consti¬
tutꝰ. respondes qͥa ñ habes baptismũ.
Quare: Lege epłas apłi ad nedatas.
Uenit nescio qui de galatia. de ponto.
uenit nescio qui de philadelphia. ad
quas ȩccłas ioħes scribit. uenit a colo¬
sis. uenit a philippis. a thessalonica.
epłam meã qͥ detestaris pacẽ meã:¬

Expanded text:
entem iterare quod semel datur et non amittitur, adit cum magna voce et gemitu, et dicit tibi: Quid est quod vis facere? rebaptizare me? ait, nescio quis Mesopotamenus, nescio quis Syrus, nescio quis Ponticus, vel longius constitutus. Respondes: Quia non habes baptismum. Quare? Lege Epistolas Apostoli ad me datas. Venit nescio quis de Galatia, de Ponto, venit nescio quis de Philadelphia, ad quas Ecclesias Joannes scripsit ; venit a Colossis, venit a Philippis, a Thessalonica: epistolam meam, qui detestaris pacem mea
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ potuer̃ errare septuaginta dãnan¬
tes cecilianũ: Quid gͦ dicitis cũ audie¬
ritis uob dici pͥus uos damnauer̃ ina¬
ximianistȩ : Recurritis & dicitis. Sed
nos plures eramꝰ. qͥdã nauimꝰ maximia¬
nistas. Ad utrunq uob cito respondet᷑.
qͥa & illi ur̃ĩ pͥores dãnauer̃ cecilianũ.
Si priores ualent. cedant primianistȩ.
concilio maximianistarũ. Si plures ua¬
lent: cedant donatistȩ orbi terrarũ
Nichil. eẽ. arbitror iustius. Paucist̃ maxi¬
mianistȩ. sed priores st̃. Reus reũ ñ fa¬
cit. Si hoc putas. qͦmꝰ damnatꝰ dãnare
potuisti: Quia & int̾ dãnatores & ipse
scriptꝰ ẽ. nec seruauer̃ illi locũ causȩ di¬
centis. Alit̃ aut̃ cecilianꝰ Seruatꝰ .ẽ. illi
locus hominis causȩ dicentis sic̃ habet
ipsa sententia. qͥa nec in cõmunionẽ rece¬
ptꝰ . ẽ. nisi purgatꝰ. Iste autẽ inuenit᷑ hic
a iudicib damnatꝰ: illic int̾ iudices dã

Expanded text:
amnantes Caecilianum? Quid ergo dicitis? Cum audieritis vobis dici, Priores vos damnaverunt Maximianistae, recurritis, et dicitis: Sed nos plures eramus qui damnavimus Maximianistas. Ad utrumque vobis cito respondetur, quia et illi vestri priores damnaverunt Caecilianum. Si priores valent, cedant Primianistae concilio Maximianistarum: si plures valent, cedant Donatistae orbi terrarum: nihil esse arbitror justius. Pauci sunt Maximianistae: sed priores sunt. Reus reum non facit. Si hoc putas, quomodo damnatus damnare potuisti? quia inter damnatores et ipse scriptus est, nec servaverunt illi locum causam dicentis. Aliter autem Caecilianus: servatus est illi locus hominis causam dicentis, sicut habet ipsa sententia; quia nec in communionem receptus est nisi purgatus. Iste autem invenitur hic a judicibus damna
Abbreviated transcription (Latin):
cecilianũ innocentẽ qͥ noluit exire
ad maiores tuos. & sic seruauit causã
suã orbi t̾rarũ. qͦmͦ tu seruasti conci¬
lio numidarũ. Si innocentẽ te reddi¬
dit sedes bigartana. quanto potius
illũ sedes apłica: Aut uis ut ualeant
qͥ primo damnarunt: Si ualent. con¬
trate ualent. Nã illi contra cecilia¬
nũ nec ualuer̃ nec ualebunt. tam̃ qͥd
contra te iudices. attende. Iã hic au-¬
dent dicere. sed nos postea qui dãna¬
uimus maximianistͥas. plures eramꝰ.
U aleat gͦ sententia ur̃a in felicianũ.
& ualebit illors incecilianũ. ubi
bagai conciliũ fecer̃. etiã felicianũ
damnauer̃. Modo intus. ẽ. felicianꝰ.
Aut nocens receptꝰ. ẽ. aut in nocens dã¬
natus. ẽ. Si gͦ innocentẽ recipis ꝓ
parte dãnati. cede om̃ib gentib¬

Expanded text:
Caecilianum innocentem, qui noluit exire Caecilianum innocentem, qui noluit exire ad majores tuos, et sic servavit causam suam orbi terrarum, quomodo tu servasti concilio Numidarum. Si innocentem te reddidit sedes Bagaitana, quanto potius illum sedes Apostolica? Aut vis ut valeant qui primo damnaverunt? Si valent; contra te valent. Nam illi contra Caecilianum nec valuerunt, nec valebunt: tamen quid contra te judices, attende. 22. Jam hic audent dicere: Sed nos qui postea damnavimus Maximianistas, plures eramus. Valeat ergo sententia vestra in Felicianum, et valebit illorum in Caecilianum. Ubi Bagai concilium fecerunt, etiam Felicianum damnaverunt: modo intus est Felicianus: aut nocens receptus est, aut innocens damnatus est. Si ergo nocentem recipis pro pace Donati; cede omnibus gentib
Abbreviated transcription (Latin):
scripsi. Uictorianꝰ ex delegatione.
Migginꝰ ep̃s subscripsi. Latinꝰ mugien¬
sis ep̃s subscripsi. Proculus girbitanꝰ
ꝓ fr̃e & collega meo marratio subscripsi.
Proculus girbitanꝰ ꝓcollega meogallo¬
nio subscripsi. Secundanꝰ brisianensis
subscripsi. Getulicus uictorianensis
ep̃s subscripsi. Annibonius rabautensis
ep̃s subscripsi. Itẽ annibonius petitꝰ
a collega meo augendiarensis ep̃s sub¬
Secundinꝰ arusianensis ep̃s subscripsi.
idẽ tractans dix̃. Paululũ dignamini
aduertere. Hoc ẽ. dãnatio tua. Dicimꝰ
illi. Quid uis habeat pondus an ñha¬
beat: ego faueo. Prorsus dico. qͥa isti
om̃s falsa inte dixer̃. & audi unde
credã. Quia apud alios iudices obtinu¬
isti causã tuã. & isti dãnati st̃ Si gͦ te
ꝓpterea credo innocentẽ. qͥa ñ exĩens
ad factiosos alibi ostendisti innocen¬
tiã tuã. ut illi qͥ te damnauer̃ dãna¬
tionẽ mererent᷑. dignare acceptare

Expanded text:
subcripsi. Victorianus ex delegatione subcripsi. Victorianus ex delegatione Miggini episcopi subscripsi. Latinus Mugiensis episcopus subscripsi. Proculus Girbitanus  et collega meo Marratio subscripsi. Proculus Girbitanus pro collega meo Galliono subscripsi. Secundianus Prisianensis subscripsi. Getulicus Victorianensis episcopus subscripsi. Annibonius Robautensis episcopus subscripsi. Item Annibonius petitus a collega meo Augendiarensi episcopo subSecundinus Arusianensis episcopus subscriinta tres. 21. Paululum dignamini advertere. Haec est damnatio tua. Dicimus illi: Quid vis? habeat pondus an non habeat? Ego faveo: prorsus dico, quia isti omnes falsa in te dixerunt; et audi unde credam: Quia apud alios judices obtinuisti causam tuam, et isti damnati sunt. Si ergo te propterea credo innocentem, quia non exiens ad factiosos, alibi ostendisti innocentiam tuam, ut illi qui te damnaverunt, damnationem mererentur; dignare acceptare