comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s quid feci tibi. aut quid molestus fui tibi. responde michi: quia eduxi te
de terra egypti. & dedomo seruientiũ liberaui te. Uerum quia nom̃ iacob
& nom̃ isrł ponitur. non scdm duas & decẽ trib s iuxta omnẽ popłm:
cum & ipse iacob pꝰea appellatus sit isrł. Offensũ gͦ dicit apatrib ñ quo
peccata patrũ filiis imputentur. s quo & filii habentes patrũ similitudi¬
nẽ. &. suo & parentum scelere puniantur. Sepe legimus qđ ꝓpt̃ scõs pa¬
& ñbrem s longo tp̃re. & ꝓdõ secuti sunt uanitatẽ: idola uidelicet quȩ
nichil ꝓsunt cultorib suis. & ipsis similes facti sunt scdm illud qđ scriptu
ẽ: similes illis fiant qui faciunt ea. & om̃s qui confidunt in eis. Et ñ dixert̃

Expanded text:
meus, quid feci tibi et quid molestus fui tibi? responde mihi; quia eduxi te de terra Aegypti et de domo seruientium liberaui te. utrumque autem nomen — et Israhel — ponitur, non secundum duas et decem tribus, sed iuxta omnem populum, cum et ipse Iacob postea appellatus sit Israhel. offensam autem ducit a patribus. non quo peccata patrum filiis inputentur, sed quo et filii habentes patrum similitudinem et suo et parentum scelere puniantur. saepe legimus, quod propre — et pro deo secuti sunt uanitatem, idola uidelicet, quae nihil prosunt cultoribus suis, et ipsis similes facti sunt secundum illud, quod scriptum est: similes illis fiant, qui faciunt ea, et omnes, qui confidunt in e
Abbreviated transcription (Latin):
sertũ ꝑt̾rã inhabitalẽ & inuiã. ꝑt̾rã sitis & imaginẽ mortis. ꝑt̾rã in qua ñ
ambulauit uir neq habitauit homo. Pro homine septuaginta filiũ hominiꝰᷤ
int̃pretati sunt. & ꝓimagine mortis de theodotionis additũ ẽ umbra mot¬
tis. Qđ cũ iuxta historiã manifestũ sit. ilbid considerandũ scđd̃m anagogen.¬
qđ quãdui inisto scło sumꝰ & de egypto educim᷑ paulatĩ ascendimꝰ. & pͥmum
deserta transimus & t̾rã in habitabilẽ quã sc̃s inhabitare ñ debet. Et inuiã ut
difficultatẽ monstret itineris. ꝑ t̾ram sitis. ubi semꝑ maiora cuplmꝰ. nec con¬
tẽpti p̃sentib simus. Et imaginẽ. sine umnbrã mortis. Semꝑ enĩ inꝑiculo con¬
sistimꝰ. & ubiq diabolus tendit laqueos suos. ꝑ t̾rã inqua ñ ambulauit uir

Expanded text:
ram inhabitabilem et inuiam. per terram sitis et imaginem mortis, per terram, in qua non ambulauit uir neque habitauit homo? Pro \'homine\' LXX filium hominis\' interpretati sunt et pro \'imagine mortis\' de Theodotione additum est \'umbra mortis\'. quod cum iuxta historiam manifestum sit, illud considerandum squod quamdiu in isto saeculo sumus, et de Aegypto educimur, paulatim ascendimus, et primum deserta transimus et terram inhabitabilem, quam sanctus inhabitare non debet, et inviam, ut difficultatem monstret itineris. Per terram sitis, ubi semper majora cupimus, nec praesentibus contenti sumus, et imaginem siue umbram mortis — semper enim in periculo consistimus et ubique diabolus tendit laqueos suos —, per terram. in qua non ambulauit uir,
Abbreviated transcription (Latin):
uixta .Lxx. dicitur. nunqͥd eris qͣsi homo dormiens &e quasi uir qui saluare ñ
posit. similitudinẽ ponit ñ rei ueritatẽ: scd̃m illud qđ scriptũ ẽ. Surge cur
dormis dnẽ : non qđ dñs dormiat. de quo dr̃. ñ dormitabit neq dormi&e qui
custodit isrł. s qđ his uideatur dormire quos deserit. Deniq & insequenti¬
b ñ scribitur uir dormiens qui saluare ñ possit. s qͣsi uir. in utroq aͥnispconatoe

Expanded text:
 quasi uir, qui saluare non  quasi uir, qui saluare non possit?, similitudinem ponit, non rei ueritatem secundum illud, quod scriptum est: surge, cur dormis. domine? non quo dominus dormiat, de quo dicitur: non dormitabit neque dormiet, qui custodit Israhel, sed quo his uideatur dormire, quos deserit. denique et in consequentibus non scribitur: \'uir dormiens\', qui saluare non possit, sed: quasi uir’; in utroque
Abbreviated transcription (Latin):
te fecimus: tuũ prestolamur aduentũ qui saluas isrł. non suo merito. s tua clem̃tia.
Uere futurus es quasi colonus in t̾ra. & quasi uator declinans ad manendũ. Quare
futurus es uelut uir uagus: aut fortis qͥ ñ potest saluare. Loxxx. Quare factꝰ¬
es sicut aduena uit̾ra: & quasi indigena diuertens ad manendũ: Numquid
Sumquid
eris quasi homo dormiens: & quasi uir qui saluare ñ possit.: Iuclei locũ hẽ sic
uitelligunt. Quare segregas te a popło tuo. & quasi uiator ꝓpt̃ unius horȩ refri¬
geriũ ñ curas quali utabis hospitio: s ad alia transiturus ñ salues plebẽ tuã. & tẽ¬
plũ quondã inclitũ deseras. Piũ uero de futura xxꝑi dispensatione dici pu
uir ꝑ transiens ac robustus relicto isrł tendat ad gentiũ multitudinẽ: ut de
loco ad locũ. de popło ad popłm. de templo transeat ad eccłam. Qͦd autem

Expanded text:
te fecimus , » tuum praetolamur adventum, qui salvas Israel, non suo merito, sed tua clementia. te fecimus , » tuum praetolamur adventum, qui salvas Israel, non suo merito, sed tua clementia. « Quare futurus es quasi colonus in terra, et quasi viator declinans ad manendum? Quare futurus es velut vir vagus aut fortis, qui non potest salvari? es sicut advena in terra, et quasi indigena divertens ad manendum? numquid eris quasi homo dormiens et quasi u i r, qui saluare non possit? Iudaei hunc locum sic intellegunt: \'quare segregas te a populo tuo et quasi uiator propter unius horae refrigerium non curas, quali utaris hospitio, sed ad alia transiturus non salues plebem tuam et templum quondam iuclytum deseras?1 nostri uero de futura Christi dispensatione dici putuir pertransiens ac robustus relicto Israhel tendat ad gentium multitudinem, ut de loco ad locum, de populo ad populum, de templo ad ecc
Abbreviated transcription (Latin):
ta es mei. & confisa es siue spasti inmendatio. Unde & ego nudaui siue nuda¬
bo femora & posteriora tua contra faciem tuam & apparui ignomia tua. alul¬
teria tua. & hinntus tiuuis. scclus fornicationis tuȩ. Causa disꝑsionis ierłm.
qđ oblita sit dĩ. & confisa uł spauerit inmendatio. His qui preter dm̃ in rebus
confidit scłi. obliuscitur dĩ. Vnde reuelantur femora uł posteriora eiꝰ. ut uideat
ignominiam suam. & quȩ retro eẽ deberent. fiant in priorib. cernatq ipse
qđ fecit. & appareat ignominia eiꝰ. non tantũ ipsi. sed & om̃ib. Adultera inqͥt
tua & hinnitus tuus. Non solum libidinẽ s insantem ostendit libidinis. eqͥrũ
more. quȩ ad coitum gestiunt. ut ẽ illud uirgilianũ. Hippomenes uͦ quo no¬
mine dicuntur pastores. lentum distillat ab inguine iuirus. Rogemꝰ ih̃m
ut nec inpresenti nec infuturo scło reuelet femora & posteriora nr̃a. ẜ
ut deleat iniquitates nrãs. & omĩa scelera apparere non faciat. Nuꝑ¬

Expanded text:
ta es mei et confisa es  sive sperasti in mendacio, unde et ego nudavi  sive nudabo femora et posteriora tua contra faciem tuam. Et apparebit ignominia tua, adulel alienatio — fornicationis tuae. Causa dispersionis Hierusalem. quod oblita sit dei et confisa uel sperauerit in mendaciis. qui praeter deum in rebus confidit saeculi, obliuiscitur dei. unde reuelantur femora uel posteriora eius, ut uideat ignominiam suam et, quae retro esse deberent. fiant in prioribus cernatque ipse, quod fecit, et appareat ignominia eius non tantum ipsi, sed et omnibus. adulteria, inquit, tua et hinnitus tuus non solam libidinem, sed insaniam ostendit libidinis equarum more, quae ad coitum gestiunt, ut est illud Uergilianum: hippomanes, uero quod nomine dicunt pastores, lentum destillat ab inguine uirus. rogemus Iesum, ut nec in praesenti nec in futuro saeculo reuelet femina et posteriora nostra, sed ut deleat iniquitates nostras et omnia scelera apparere non faciat. Sup
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixerunt. non ẽ ipse cuiꝰ iudicio fiant om̃ia. s fortuitii om̃ia acciderunt.
neq uenient quȩ nobis ꝓpħarum uoces minantur: nec uidebimꝰ gladiũ. nec
famẽ sustinebimus obsidionis. Et quicquid locuti sunt ꝓpħȩ. inuentũ locuti sunt
& irrita om̃ia transierunt. nec habuer̃ responsum hoc ẽ oraculũ. siue sermo
dnĩ ñ fuit ineis. idõ sustinebunt quȩ sequens sermo describit. Audiat hec ȩccła
negligens. & ꝓuidentiã dĩ refutans. qđ & gladiũ & famẽ sustineat. nisi uent᷑a
crediderit quȩ dicuntur. Hec dicit dñs exercituũ. Quia locuti estis u̾bũ istud

Expanded text:
nt: \'non est ipse, cuius iudicio fient omnia, sed fortuito haec omnia acciderunt neque euenient, quae nobis prophetarum uoces minantur, nec uidebimus gladium nec famem sustinebimus obsidionis et, quidquid locuti sunt prophetae. in uentum locuti sunt et irrita omnia transierant nec habuerunt responsum, hoc est oraculum, siue sermo dei non fuit in eis\', ideo sustinebunt, quae sequens sermo describit. audiat hoc ecclesia neglegens et prouidentiam dei refutans. quod et gladium et famem sustineat, nisi uentura crediderit, quae dicuntur. Haec dicit dominus deus exercituum : quia locuti estis uerbum istud
Abbreviated transcription (Latin):
ecce ego do u̾ba mea in ore cuo inignẽ & ppłm istũ inligna uorabit eos. Et¬
do u̾ba mea in ore tuo. quȩ ignis habeant potestatẽ. & ppłm istũ in ligna con¬
uertãnt. ut sermone tuo & ꝓphetia increduli coneremantur. Si ds̃ ignis con

Expanded text:
o uerba mea in ore tuo in ignem et populum istum in ligna et deuorabit eos. propheta. do uerba mea in ore tuo, quae ignis habeant potestatem et populum istum in ligna conuertant, ut sermone tuo et prophetia increduli concrementur.\' sic deus ignis con
Abbreviated transcription (Latin):
significans. Audiat hoc ȩccła qđ cito muri & ꝓpugnacula disipent᷑. eorũ qui
non habent spẽ indũo. & p̃uaricentur ineũ. sed tam̃ ñ fiat consũmatio. ꝓpt̾
clem̃tiã uidicis. & ñ ꝓpt̾ merita delinquentiũ N
Negauer̃ dnm̃ & dixerunt.
ñ ẽ ipse s non sunt hȩc. neq ueniet suꝑ nos malum Qͥ la¬
ladium & famẽ ñ uide

Expanded text:
significans. audiat hoc ecclesia. quod cito muri et propugnacula dissipentur eorum, qui significans. audiat hoc ecclesia. quod cito muri et propugnacula dissipentur eorum, qui non habent spem in domino et praeuaricentur in eum, sed tamen non fiat consummatio propter clementiam iudicis et non propter merita delinquentium. Negauerunt dominum et dixerunt : non est ipse — siue non sunt haec — nec superueniet super nos malum; gla
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ in ueteri testamento dr̃. ꝓ asflictu. in nouo scriptũ ẽ ꝓueritate. salua¬
tore dicente. Potestatẽ habeo ponendi animam meã. & potestatẽ habeo
sum̃di illam. Ascendite muros eiꝰ. siue ꝓpugnacula & dissipate. consũma¬
tionẽ aut̃ nolite facere. auferte ꝓpagines eiꝰ qua non sunt dñi. p̃uaricatio
nẽ enĩ pręuaricata ẽ inme domꝰ isrł & domꝰ uida. ait dominꝰ. Imꝑat genti¬
bus dequib supra dixerat. ꝑcussit eos leo de silua lupus uastauit cos. &¬
pardus ciuitatib eorũ. ut ascendant muros ierłm siue ꝓpugnacula & dissi
m. Consũmationẽ aut̃ nonfacient ut saluent᷑ reliquiȩ & sint q
annuntient ingentib głam dĩ. seueritatiq miscet clem̃tiã. Qđq intulit. aufenr¬
te ꝓpagines eius. siue sustenticula. om̃ia tolli auxilia iubet. quȩ suo uitio ꝑdi¬
dit. eo qđ preuaricata sit in dm̃. Domus isrł & domus iuda. decĩ tribꝰ & duaᷤᷤ

Expanded text:
autem in Ueteri Testamento dicitur pro affectu. in Nouo scriptum est pro ueritate saluatore dicente: potestatem habeo ponendi animam meam et potestatem habeo sumendi illam.. Ascendite muros eius — siue propugnacula — et dissipate, consummationem autem n nolite facere! auferte propaginein me domus Israhel et domus Inda, ait dominus. Imperat gentibus, de quibus supra dixerat: percussit eos leo de silua, lupus uastauit eos  ciuitatibus eorum, ut ascendant muros Hierusalem siue propugnacula et dissipent eam, consummationem autem non faciant, ut saluentur reliquiae et sit, qui adnuntiet in gentibus gloriam dei; seueritatique miscet clementiam. quodque intulit: auferte propagines eius siue sustentacula, omnia tolli auxilia iubet, quae suo uitio perdidit eo, quod praeuaricata sit in deum domus Israhel et domus Iuda decem tribus et duas
Abbreviated transcription (Latin):
ut contra hostes ualeatis resistere. Beniamin interp̃tatũ filius dexterȩ.
thecua tuba. bethecarim uilla uineȩ: hȩc omĩa referamus adeccłam. ut si
dereliquerit & ꝑsecutionis impetus fugerit. se preparet adresistendũ.p¬
ciosȩ & delicatȩ adsimilaui filiam syon. Ad eam uenient pastores. & greges
eorũ. fixerunt inea tentoria incircuitu. Piscet unusquisq eos qui sub ma
iscet unusquisq eos qui sub ma¬
nu sua sunt. Scĩficate suꝑ eam bellũ. consurgite & ascendamus in meridie.¬
Describitur pulchritudo ierłm quȩ est ipsa syon. ut aliud totam urbẽ. aliud

Expanded text:
ut contra hostes ualeatis resistere!\' Beniamin interpretatur \'filius dexterae\'. ut contra hostes ualeatis resistere!\' Beniamin interpretatur \'filius dexterae\'. Thecua \'tuba\', Bethaccarem \'uilla uineae\'. haec omnia referamus ad ecclesiam, ut, si deliquerit et persecutionis impetus fuerit, se praeparet ad resistendum. Speciosae et delicatae adsimulaui filiam Sion. ad eam uenient pastores et greges eorum, fixerunt — siue figent — in ea tentoria in circuitu: pascet unusquisque eos, qui sub mascet unusquisque eos qui sub manu sua sunt sanctificate super eam bellum consurgite et ascendamus in meridieDescribitur pulchritudo Jerusalem, quae est ipsa Sion ut aliud totam urbem, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
prestiti ñ dilectionẽ desidero ꝑfectorũ. s timorẽ incipientiũ. Qui posui
harenam mari terminũ. qui tã potens elem̃tũ. & imm̃sos gurgitũ moles
meo p̃cepto & litorib refrenã. iuxta illud qđ seriptũ ẽ. p̃ceptũ posuit
& ñ p̃teribit. Audiunt me & sentiunt quę sensum ñ habent audiendi.
& ppłs quondam m̃s suo uitio stultus effectus nonsolũ contẽpnit. s
& dulcẽ ex asꝑat dm̃. Recesserunt ait ame. & michi terga u̾terunt. et
te situm & duodecim milibus ab ierosolimis separatum. cotidie oculis cerni¬
mus. Inter hos alius uicus ẽ. qui lingua sira & hebraica bethetarẽ nominat᷑.¬
& ipse in monte positus. Qđ gͦ dicit. hoc ẽ: quia ab aquilone iamuenturꝰ est
nabocho donosor. & imminet uicina captiuitas. O habitatores ierłm arma
corripite. & inthecua bucina concrepate. & inbethecarẽ leuate uebillum.

Expanded text:
praestiti? non dilectionem desidero perfectorum, sed timorem incipientium, qui posui praestiti? non dilectionem desidero perfectorum, sed timorem incipientium, qui posui harenam terminum mari, qui tam potens elementum et immensos gurgitum moles meo praecepto litoribus refrenaui iuxta illud. quod scriptum est: praeceptum posuit et non praeteribit. audiunt me et sentiunt, quae sensum et populus quondam meus suo vitio stultus effectus, non solum contemnit; sed et dulcem exasperat Deum. Recesserunt, ait, a me, et mihi terga verterunt, ette situm et duodecim milibus ab Hierosolymis separatum cotidie oculis cernimus. inter hos alius uicus est, qui lingua Syra et Hebraica Bethacarma nominatur, et ipse in monte positus. quod ergo dicit, hoc est: \'quia ab aquilone iam iamque uenturus est Nabuchodonosor et imminet uicina captiuitas, o habitatores Hierusalem, arma corripite et in Thecue bucina concrepate et in Bethaccarem leuate uexillum\', ait,
Abbreviated transcription (Latin):
uidetis. & aures & ñ auditis. Multis modis peccantes retral
simulachris dequib scriptũ ẽ. oculos habent & ñ uidebunt & rł. simi¬
les illis fiant qui faciunt ea. & om̃s qui confidunt ineis. Proprie autẽ
ad iudã loquitur & addomũ iacob. isrł aut̃ multo iã tp̃re in assiriis
exultabat. simulq dat intelligentiã qd etiã absq precepto naturali
sensus debeamꝰ intelligere quę recta sunt Negͦ ñ timebitis ait dñs. &
a facie mea ñ dolebitis siue timebitis: Qui posui arenã terminũ mari
p̃ceptũ sempiternũ qđ non p̃teribit. & commouebuntur & non poterunt. &¬
intumescunt fluctus eius & non transibunt illud. Populo autẽ huic fac¬
tum ẽ cor incredulũ & exasꝑans. recesserunt & abierunt. & nondixerunt
& serotinã in tpre suo. plenitudinẽ annuȩ m̃sis custodientẽ nobis. Mar¬
rat beneficia. ut ingratos arguat. Me inquit ñ timebitis qui tanta nobis

Expanded text:
uidetis et aures et non auditis! Multis modis peccantes retrahiuidetis et aures et non auditis! Multis modis peccantes retrahisimulacris, de quibus scriptum est: oculos habent et non uident; auresin eis. proprie autem ad Iudam loquitur et ad domum Iacob — Israhel enim multo iam tempore in Assyriis exsulabat — simulque dat intellegentiam. quod etiam absque praecepto naturali sensu debeamus intellegere, quae recta sunt. Me ergo non timebitis, ait dominus, et a facie mea non dolebitispraeceptum sempiternum quod non praeteribit: et commovebuntur, et non poterunt: intumescent fluctus ejus, et non transibunt illud. Populo autem huic factum est cor incredulum et exasperans, recesserunt et abierunt: et non dixerunt et serotinam in tempore suo, plenitudinem annuae messis custodientem nobis! Narrat beneficia, ut ingratos arguat. \'me\', inquit, \'non timebitis, qui tanta uobis
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ & nouissima tua erunt in bonũ. Deniq & in p̃sentiarũ cũ te
cuperent inimici opprimere ad fui tibi: & meo es protectꝰ auxilio.
Hoc autẽ tam ad hieremiam quã scdm̃ dispensationẽ carnis assũptȩ.
ad saluatorẽ referri potest. Pro eo quod nos uixta hebraicũ interpre¬
i sumus. om̃s maledicunt mihi. usq ad eũ locũ ubi scriptũ
in tempore tribulationis aduersum inimicũ. in editione uulgata.
ita scriptũ repperi. Fortitudo mea defecit in his qui maledicunt

Expanded text:
tuae et nouissima erunt in bonum. denique et in praesentiarum, eum te tuae et nouissima erunt in bonum. denique et in praesentiarum, eum te cuperent inimici opprimere, affui tibi et meo es protectus auxilio\'. hoc autem tam ad Hieremiam quam secundum dispensationem carnis assumtae ad saluatorem referri potest. pro eo, quod nos iuxta Hebraicum interpretati sumus: omnes maledicunt mihi usque ad eum locum, ubi scriptum est: in tempore tribulationis aduersum inimicum, in editione uulgata ita scriptum repperi: fortitudo mea defecit in his, qui maledicunt
Abbreviated transcription (Latin):
nec profuit mͥ quisquã: salus enĩ creaturȩ. lucrũ ẽ creatoris. aut
certe ñ debui. ñ debuit mͥ quisquã. Nemo mͥ dedit quantũ accipere
cupiebã. nec me sibi fecit in aliquo debitorẽ. Qđq infert. nec debuit
mihi quisquã. hunc hab& sensũ. Quomͦ enĩ poterat mihi usurã de.¬
bere: qui fenꝰ ñ ẽ dignatꝰ accipere. Om̃s inquit maledicunt mͥ. Quis
enĩ hereticoꝵ atq errantiũ ñ maledicit xp̃o. ꝑuersa credendo & per¬
uersius ora blasphemando dicit dñs syon. reliquiȩ tuȩ in bonũ. si ñ
Possunt hȩc ex ꝑsona hieremiȩ accipi. qui pesrĩmo tempore & iã
ente captiuitate ꝓphetare compulsus est : & dura ꝑpeti
popło ñ credente. Ad id quod supra dixerat. uae mͥ mater. utquid
me geniusti. uirũ qui uidicer & discernar om̃i tempore & reliqua.
respondit dñs. noli considerare prȩsentia sed futura: reliquiȩ enĩ

Expanded text:
nec protuit mihi quisquam; salus enim creaturae lucrum est crenec protuit mihi quisquam; salus enim creaturae lucrum est crecerte non debui, nec debuit mihi quisquam. Nemo mihi dedit quantum accipere cupiebam, nec me sibi fecit in aliquo debitorem. Quodque infert, nec debuit mihi quisquam: hunc habet sensum. Quomodo enim poterat mihi usuram debere, qui fenus non est dignatus accipere? Omnes, inquit, maledicunt mihi. Quis enim haereticorum atque errantium non maledicit Christo? Perversa credendo et perversiora blasphemans? « Dicit Dominus: Si non reliquiae tuae in bonum, si non Possunt haec et ex persona Hieremiae accipi, qui pessimo tempore et iam imminente captiuitate prophetare conpulsus est et dura perpeti a populo non credente. ad id, quod supra dixerat: uae mihi, mater, ut quid me genuisti uirum, qui iudicer et discernar omni terrae? et reliqua, respondet dominus: \'noli considerare praesentia, sed futura; reliquiae enim
Abbreviated transcription (Latin):
mea : et cũ in alio loco ꝑspicue ꝑsonȩ eiꝰ. conueniat qđ dicit᷑ ue mͥ
quia factꝰ sum sicut qui collegit stipulã in messe: & sicut racemũ
in uindemia. ñ habens spicã ut comedat primitiua. Et ne pute¬
mus gemitꝰ uilitatẽ referre aduerbũ dĩ. qui sit iste qui plangat
statim sequit᷑. Uae mͥ anima: quia perit reuerens a t̾ra. Non quo
diuidamus ꝑsonas. ut impii faciunt. sed quo unꝰ atq idẽ filius dĩ
nunc iuixta carnẽ nunc iuxta uerbũ aĩ loquat᷑. Non feneraui nec fe¬
nerauit quisquã mͥ. om̃s maledicunt mͥ: Pro quo septuaginta. ñ pro-
fui. neq ꝓfuit mͥ quisquã: Tneodotion. ñ debui. neq debuit mͥ qͥsquã.:
Quorũ om̃iũ hic sensus ẽ. Ex ꝑsona xp̃i. nullus se p̃buit qui digne mea
uerba susciper&. nec fenerauit mͥ quisquã in scĩs atq pauperibus
confouendis. me sibi faciens debitorẽ. siue ñ ꝓfui. nec ꝓfuit mͥ qͥsquã.
Hullus enĩ tantũ uoluit accipere. quantũ ego tribuere desideraui:

Expanded text:
ius conueniat, quod dicitur: uae mihi, quia factus sum, sicut qui colligit stipulam in messe et sicuti racemum in uindemia non habens spicam, ut comedat primitiua! et ne putemus gemituum uilitatem referri ad uerbum dei, qui sit iste, qui plangat, statim sequitur: uae mihi, anima, quia periit reuerens a terra! non quo diuidamus personas, ut impii faciunt, sed quo unus atque idem filius dei nunc iuxta carnem nunc iuxta uerbum loquatur dei. Non faeneraui nec faenerauit mihi quisquam; omnes maledicunt mihi, pro quo LXX: non  quisquam, Theodotio: non debui neque debuit mihi quisquam. Quorum omnium hic sensus est ex persona Christi: \'nullus se praebuit, qui digne mea aera susciperet, nec faenerauit mihi quisquam in sanctis atque pauperibus confouendis me sibi faciens debitorem. siue non profui nec profuit mihi quisquam; nullus enim tantum uoluit accipere, quantum ego tribuere ,-desideraui.
Abbreviated transcription (Latin):
gã referunt. quȩ infirmata est ut ȩccłiȩ crescer& multitudo: uix¬
ta illud qđ scriptũ est. Sterilis peperit septẽ siue plurmos: et
quȩ multos habebat liberos infirmata ẽ. Unde & occidit ei sol ius¬
titiȩ. in cuiꝰ pennis ẽ sanitas. & idcirco ȩt̃na confusione cooꝑta est.
ꝑdens popłm suũ gladio spiritali. Uae mͥ mat̾ mea: quare geniusti
me. uirũ rixę suie uidicii. uirũ discordiȩ suie qui uidicer in uniũsa
terra. Potest hoc synodochĩcõs de hierenna intelligi. quod ñ in toto
orbe terrarũ. sed in terra uidea sit iudicatꝰ. Uere autẽ dño competit

Expanded text:
gam referunt. quae infirmata est, ut ecclesiae cresceret multitudo iuxgam referunt. quae infirmata est, ut ecclesiae cresceret multitudo iuxta illud, quod scriptum est: sterilis peperit septem — siue plurimos - et, quae multos habebat liberos, infirmata est. unde et occidit ei sol iustitiae, in cuius pinnis est sanitas, et idcirco aeterna confusione cooperta est perdens populum suum gladio spi ritali. Uae mihi, mater mea, quare genuisti me uirum rixae — sine iudicii —, uirum discordiae - sine qui indicer — in uniuersa terra? Potest hoc συνεκδοχικω̄ς de Hieremia intellegi, quod non in toto orbe terrarum, sed in terra Judaea s
Abbreviated transcription (Latin):
minibus cupit ds̃ saluare peccantes: ut qui contempserant blandi¬
entẽ. tumeant comminantẽ. Uiduę multiplicatę sunt suꝑ arenam
maris interfectis uiris. matres perditis liberis sensere uastantem:
ñ in nocte & ꝑ insidias sed clara luce. ut ostendat aptam in¬
uim aduersari fortioris.: Misi inquit suꝑ ciuitates. haut dubi¬
ũ quin uidȩ & popłi peccatoris repente terrorẽ. ut quantũ
fuerit subitũ malũ. tanto difficilius esset effugiũ. Infirmata ẽ
rimos. defecit anima eiꝰ. Occidit ei sol cũ adhuc esset dies. confusa ẽ
meoꝵ ait dñs. Sepe diximꝰ uerbũ hebraicũ sabaun: uel septim
uel iuramentũ sonare uel plurimos: unde & diuersa ẽ int̾preta¬
tio. Aquila & theodotion septẽ transtulerunt. simmacus pluri¬
mos. Quȩ igit᷑ erat diues liberis. orbata subito facta est. & clara
trada gladio: ut mortẽ & irã dĩ nullus effugiat. Aui ad synago¬

Expanded text:
minibus cupit Deus salvare peccantes: ut qui contempserant blandiminibus cupit Deus salvare peccantes: ut qui contempserant blandientem, timeant comminantem. Viduae multiplicatae sunt super arenam maris, interfectis viris; matres, perditis liberis, sensere vastantem, non in nocte et per insidias, sed clara luce: ut ostendat apertam vim adversarii fortioris. Misi, inquit, super civitates, haud dubium quin Juda, et populi peccatoris, repente terrorem: ut quanto fuit subitum malum, tanto difficilius esset effugium. Infirmata est rimos; defecit anima ejus: occidit ei sol, cum adhuc esset dies aut medius m in us. Saepe diximus uerbum Hebraicum \'saba\' uel \'septem\' uel \'iuramentum\' sonare uel \'plurimos\'. unde et diuersa est interpretatio Aquila, LXX et Theodotione \'septem\' transferentibus, Symmacho \'plurimos\'. quae igitur erat diues liberis, orba subito facta est et clara , \'populum tradam gladio, ut mortem et iram dei nullus effugiat\'. alii ad synago
Abbreviated transcription (Latin):
beret: econtrario retro uersa sit. & aegẏptias carnes desideraret.
Pro quo septuaginta transtulerunt. nequaquã ultra dimittã eos. Manꝰ
extenta. ꝑcutientis indiciũ est. Interfectio peccatorũ. irã significat
consummatã. Qđ autẽ intulit laboraui rogans siue rogatus. dupli
cem sensum hab&. quod iam defecerit ds crebro eis ignoscendo: & lassus
uersi. Quid ꝓdest me sepius rogare. cũ a uiis suis pessimis non re-¬
uertant᷑ neq agant pęnitentiã : Disꝑsi enĩ eos quasi uentilabro. ut
purgarẽ areã meã. & disꝑsi in portis terrȩ. ut inferni quodãmodo
calcarent limina. Et interfeci & ꝑdidi populũ meũ: ut coacti malo¬
rũ necessitate. impendentia uitarent mala. Multiplicatȩ mͥ sunt
uiduȩ eius suꝑ arenã maris: induxi eas suꝑ matrẽ adolescentis uas¬
tatorẽ meridie. Misi ꝑ ciuitates repente terrorẽ. diuersis messis se

Expanded text:
buerit, e contrario retroversa sit, et Aegyptias carnes desiderarit. buerit, e contrario retroversa sit, et Aegyptias carnes desiderarit. pro quo LXX transtulerunt: nequaquam ultra dimittam eos. Manus extenta, percutientis indicium est: interfectio peccatorum, iram significat consummatam. Quod autem intulit: Laboravi rogatus, sive rogans, duplicem habet sensum, quod jam defecerit Deus, crebro eis ignoscendo, et lassus uersi. \'Quid prodest saepius me rogari, cum a uiis suis pessimis non reuertantur nec agant paenitentiam? dispersi enim eos quasi uentilabro, ut purgarem aream meam, et dispersi in portis terrae, ut inferni quodammodo calcarent limina, et interfeci et perdidi populum meum, ut coacti malorum necessitate inpendentia uitarent mala\\ Multiplicatae sunt mihi uiduae eius super harenam maris, induxi eis super matrem adulescentis uastatorem mer
Abbreviated transcription (Latin):
beri. nepotesq similia gesserint: ad posteros ꝑueniunt. Quod autẽ
t dabo eis infer orẽ siue consummationẽ & angustiã uniuersis¬
nis terrȩ: & sub babyloniis ex parte completũ est: & nunc implet᷑ ex
toto. quando pessimũ regẽ. & qui repleuerit hies¬
hierusalẽ a porta usq
ad portã cruore iustoꝵ. popłs imitatꝰ est impius. Ex quo disci¬
mꝰ regũ & principũ & prepositoꝵ scelere. pi¬
popłos plerũq deleri.
Quis enĩ miserebit᷑ tui hierłm: aut
quis contristabit᷑ pro te:
aut quis ibit ad rogandũ pro pace tua: Nullus enĩ offenso dõ potest
pro flagitiis rogare peccantiũ. quia nec tam clemens potest creaturȩ
quã conditor. nec ita alienꝰ externis quomodo dñs parcere.
Tu dereliquisti me dicit dñs. retrorsũ abisti. Causa reddit quare
nullus misereͣt᷑ hierłm: nec contristet᷑ ꝓ ea : nec ꝓ pace illius obsecr&

Expanded text:
beri nepotesque similia gesserint, ad posteros perveniunt. Quod autem beri nepotesque similia gesserint, ad posteros perveniunt. Quod autem dicit: Dabo eos in fervorem, sive commotionem et angustias universae terrae, et sub Babyloniis ex parte completum est, et nunc expletur in toto, quando pessimum regem, et qui repleverit Jerusalem a porta usque ad portam cruore justorum, populus imitatus est impius. Ex quo discregum ac principum, et praepositorum scelere, populos plerumque deleri. Quis enim miserebitur tui, Jerusalem? aut quis contristabitur pro te? aut quis ibit ad rogandum pro pace tua? Nullum enim potest, offenso Deo, pro flagitiis rogare peccantium; quia nec tam clemens potest creatura quam conditor esse, nec ita alienus externis, quomodo Dominus suis parcere. Tu dereliquisti me, dicit Dominus: retrorsum abiisti. Causa redditur, quare nullus misereatur Jerusalem, nec contristetur pro ea, nec pro pace illius obsecret
Abbreviated transcription (Latin):
Nȩc dicit dñs. Qui ad mortẽ. ad mortẽ: & qui ad gladiũ. ad gladiũ:¬
dissipandũ. Quattuor plagas quibus ꝑcussus est popłs udȩorum.
etiã hiezechielis prophetia demonstrat. gladiũ pestilentiã. & famem.
bestias. & captiuitatẽ. Inter bestias quoq canes quoq & uolatilia intel¬
ligi. & quibus ad laceranda & deuoranda & disfipanda corpora
tradita sunt. Neq enĩ fieri poterat: ut creatore neglecto. non uni
creatura consurgeret in peccatores. Et dabo eos in feruorei
siue cõmutationes& angustias. uniuersis regnis terrȩ. ꝓpt̾ manas¬
sen filiũ ezechiȩ regis uda e. super om̃ib quȩ fecit in hierusalem.
Legimꝰ in dierũ uolumine manassen post captiuitatẽ & pęnitentiam
reuersũ in hierusalẽ & regnasse. Sed qͦmͦ sanctoꝵ merita descen¬
dunt ad posteros: sicut dauid & ceterorũ. sic peccatortĩ flagitia. sili.¬

Expanded text:
haec dicit dominus: qui ad mortem, ad mortehaec dicit dominus: qui ad mortem, ad mortedissipandum. » Quatuor plagas, quibus traditus est populus Judaeorum, etiam Ezechielis prophetia demonstrat : gladium, pestilentiam, famem, bestias et captivitatem. Inter bestias autem canes quoque et volatilia intellige, quibus ad laceranda et devoranda et dissipanda corpora tradita sunt. Neque enim fieri poterat ut, creatore neglecto, non universa creatura consurgeret in peccatores. « Et dabo eos in fervorem  sive commotionem et angustias universis regnis terrae propter Manassen filium Ezechiae regis Juda, super omnibus quae fecit in Jerusalem. Legimus in Dierum volumine, Manassen post captivitatem et poenitentiam reversum in Jerusalem atque regnasse . Sed quomodo sanctorum merita descendunt ad posteros, sicut David et caeterorum: sic peccatorum flagitia, si li
Abbreviated transcription (Latin):
boni est: sine te cuiꝰ est dari non potest. Dicimus hoc & contra¬
hereticos qui pluuiã doctrinarũ tribuere non possut. Et cũ
se cȩlos essẽ ꝓmittant. & de se scriptũ glorient᷑. celi enarrant glo¬
riam dĩ. tam̃ ñ possunt ẏmbres dare doctrinȩ.: Solus ẽ enĩ ds̃ qui
suũ instruat poplm̃. & diuersitates gr̃ȩ tribuat expectantibus se.
Et dixit dñs adme. Si steterit moẏses & samuhel corã me: ñ ẽ anima
mea ad popłm istũ. Hos enĩ legimꝰ irȩ dñi pro popło restitisse. & iam
impendentem auertisse sententiã. Et si inquit illi adstiterint uel in
ctu meo uel contra me. quorũ uni dixit ds̃. dimitte me & pi¬
cutiam popłm istum. tam̃ ñ exaudiã. qm̃ consumpta sunt scelera de
a dõ peccatores. sed uoluntate: quamquã legamꝰ & adam & caim eiec¬
tos esse a facie dñi. Qđ si dixerint ad te quo egrediem᷑: dices ad eos.

Expanded text:
boni est, sine te, cuiboni est, sine te, cuihaereticos, qui pluviam doctrinarum tribuere non possunt: et cum se coelos esse promittant, et de se scriptum glorientur: « Coeli enarrant gloimbres non possunt donare doctrinae. Solus est enim Deus qui suum instruat populum, et diversitates gratiae tribuat exspectantibus se. Et dixit Dominus ad me: Si steterit Moyses et Samuel coram me sive contra mea ad populum istum. Hos enim legimus irae domini pro populo restitisse et iam inpendentem auertisse sententiam. \'etsi\', inquit, \'illi steterint uel in conspectu meo uel contra me\' — quorum uni dixit deus: dimitte me et percutiam populum istum —, \'tamen non exaudiam, quoniam consummata sunt scelera populi a deo peccatores, sed uoluntate, quamquam legamus et Adam et Cain eiectos esse a facie dei. Quodsi dixerint ad te: quo egrediemur?, dices ad eos:
Abbreviated transcription (Latin):
Quodq a septuaginta dicitur. clamauit perdix. ad hereticorũ
personã referendũ est: auod perdix & abolus clamauerit per
principes. hereticorũ  congregauerit quȩ ñ peperit. & decep¬
rũ sibi multitudinẽ congregauerit. quę postea dimit¬

Expanded text:
Quodque a Septuaginta dicitur, « clamavit perdix, » ad haereticorum Quodque a Septuaginta dicitur, « clamavit perdix, » ad haereticorum personam referendum est, quod perdix iste diabolus clamaverit per principes haereticorum, et congregaverit, quae non peperit, et deceptorum sibi multitudinem congregarit: qu
Abbreviated transcription (Latin):
ens. Auint scriptores naturalis historiȩ. tam bestiarũ & uolucrũ
quã arborũ herbarũq quorũ principess ant apud grecos. aris¬
totiles & theophastui. apud nõs plinius & secundus. hanc perdius
ẽẽ naturã. ut oua alteruis perdicii. idest aliena furet᷑. & eis incub&
foueatq : cũq foetꝰ adoleuerit. ar olare ab eo. & alienũ parentẽ re:¬
linquere. Huiuscemodi diuites sunt qui aliena diripuint. & a sq.
recordatione iudicii dĩ faciunt dintias ñ cũ iudicio. quas
eis. Stulte. hac noctẽ repetent animã tuã ate: quȩ autẽ paran
cuius erunt:  Nihilq insipientius non ꝓuidere nouissima & ore¬
alterã qua dicunt perdicem esse pugnacissinũ & ina undũ. ra
ut uinctũ polluat diabolũ sub eius nomine interp̃tant᷑: qđ ali¬
enas sibi diuitias congregarit. dicens ad dñi. hic om̃ia tibi dabo
si cadens adoraueris me. Quẽ relinquent diuitiȩ suȩ. qi

Expanded text:
ens. Aiunt sQriptores naturalis historiae, tam bestiarum et uoiucrum ens. Aiunt sQriptores naturalis historiae, tam bestiarum et uoiucrum quam arborum herbarumque, quorum principes sunt apud Graecos Aristoteles et Theophrastus, apud nos Plinius Secundus, hanc perdicis esse naturam, ut oua alterius perdicis, id est aliena, furetur et eis incubet foueatque, cumque fetus adoleuerint, auolare ab eo et alienum parentem relinquere. huiuscemodi diuites sunt, qui aliena diripiunt et absque recogitatione iudicii dei faciunt diuitias non cum iudicio, quas eis: « Stulte, hac nocte repetent animam tuam a te, quae autem praeparasti cujus erunt? » Nihilque insipientius quam non providere novissima, et brealteram, qua dicunt, perdicem est pugnacissimum et immundum, ita ut victum polluat, diabolum sub ejus nomine interpretantur, quod alienas sibi divitias congregarit, dicens ad Dominum: « Haec omnia tibi dabo, si cadens adoraveris me . » Quem relinquent divitiae suae, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iħm xxp̃m & dm̃ patrem. iscitauit cũ a mortuis. & qui
mecum sunt omnes fiatrsi enĩ mors absorta est in uictoria.
quare ñ carnis huiaic taĩ qi ȩ propt̃ humanã salutẽ assũpta ẽ.
in diuinitatis transier it ma. estatẽ. feceritq utrumq unum.
Maledictꝰ gͥ ñ solũ qui spei.a hahet in homine. sed qui ponit car¬
nem brachium suũ. id est fortiidinẽ suã. & quicquid egerit. ñ
dni clementię. sed suȩ sutaaerit esse uirtutis. Qui enĩ hoc agit
a dño recedit cor euis: asserens se posse quod non potest. Erit
Si autẽ de saluatore dicitur. uidens autẽ iħc cogitationes eorum.
nulluꝰq potest uidere cogitatione: nisi solus dĩ. gͦxp̃c as en. qui
erdix fouit suie congregauit quȩ ũ peperit. & ut lx transti¬
runt. clamauit perdix & congregauit quȩ ñ peperit fecit diuiti
as ñ cum iuditio. In diondio dicrũ suorũ relinquet eas. siue in
dimidio dierũ eius relinquent eũ. & in nouissino sue erit insipi¬

Expanded text:
istum et deum patrem, qui suscitauit eum a mortuis, et, qui mecum sunt, omnes fratres. si enim mors absorta est in uictoria, quare non carnis humilitas, quae propter humanam salutem assumta est, in diuinitatis transierit maiestigitur non solum, qui spem habet in homine, sed qui ponit carnem bracchium suum, id est fortitudinem suam, et quicquid egerit, non domini clementiae, sed suae putauerit esse uirtutis. qui enim hoc agit, a domino recedit cor eius asserens se posse, quod non potest. etsi autem de saluatore dicitur: uidens autem Iesus cogitationes eorum nullusque potest uidere cogitationes nisi solus deus, ergo Christus deuPerdix fouit — siue congregnuit . quae non pcperit — et ut LXX transtulerunt: clamauit perdix, congregauit, quae non peperit —, facitdiuitias suas non cum iudicio; in dimidio dierum suorum relinquet eas — siue in dimidio dierum eius relin- quent eum — et in nouissimo suo erit insipi
Abbreviated transcription (Latin):
ut reor causa quam supradiximus. ne scilic& in eos ȩterna sen
tentia ꝑmaneret. Reli̾queris ait sola ab hereditate tua quã
dedi tibi. & seruire te faciã inimicis tuis in t̾ra quã ignoras.
uel sub babiloniis uel ut uerius est sub romanis. Ipsi enim¬
qui ignis furoris eius ardebit in ȩternũ. Pud&s me contentio¬
nis nr̃orũ. qui hebraicã arguunt ueritatẽ. Iudei contra se le¬
gunt. & quod prose sit nescit ȩccła. Unde nos qui sumꝰ filii
apłorũ. recordamur iniquitatũ prioris popłi. & iuste eos per-¬
pessos esse testaiur. Possunt autẽ excelsa quȩ hebraice dicuntur
bamoth. & contra hereticos accipi. qui posuerunt in excelsũ ossuũ.¬

Expanded text:
ut reor causa quam supraut reor causa quam supratentia permaneret. relinqueris, ait, sola ab hereditate tua, quam dedi tibi, et seruire te faciam inimicis tuis in terra, quam ignoras, uel sub Babyloniis uel, ut est qui ignis furoris ejus ardebit in aeternum. Pudet me contentionis nostrorum, qui Hebraicam veritatem arguunt. Judaei contra se legunt, et quid pro se sit, nescit Ecclesia. Unde nos, qui sumus filii apostolorum, recordemur iniquitatum prioris populi, et juste eos perpessos esse testamur. Possunt autem excelsa, quae Hebraice dicuntur bamoth et contra haereticos accipi, qui posuerunt in coelum
Abbreviated transcription (Latin):
stilo ferreo. ut dura ferri materies scribat in duriori tabula
adamantina: & duret qđ scriptũ est in ꝑpetuũ. Ipsi enĩ dixe¬
runt. sanguis eius suꝑ nos & suꝑ filios nrõs. Unde exaratũ
siue insculptũ est. & in cornibus altariũ siue ararũ eorũ: ut
oꝑa sacrilegii in ȩtermã memoriã ꝑseuerent. Si autem hoc
ita est: ibi illud quod anus delira confingit. posse hominẽ sine
peccato esse si uelit. & facilia di esse mandata.: Cum recordati
fuerint filii eorũ ararũ suarũ & lucorũ lignorũq frondentiũ
in montibus excelsis sacrificantes in agro. fortitudinẽ tuã &
om̃s thesauros tuos in direptionẽ dabo. Excelsa tua ꝓpter
peccata in unuiersis finibus tuis. & relinqueris sola ab here¬
ditate tua quã dedi tibi. & seruire te faciam inimicis tuis in
terra quam ignorabas. qm̃ ignẽ succendisti in furore meo usq
in ȩternũ ardebit. Et hȩc ut reor in lxx ñ habetitur: eadem

Expanded text:
stilo ferreo, ut dura ferri materies scribat in duriore tabula stilo ferreo, ut dura ferri materies scribat in duriore tabula adamantina et duret, quod scriptum est, in perpetuum. ipsi enim dixerunt: sanguis eius super nos et super filios nostros. unde et exaratum siue insculptum est in cornibus altarium — uel ararum — eorum, ut opera sacrilegii in aeternam memoriam perseuerent. si autem hoc ita est, ubi illud, quod anus delira confingit posse hominem sine peccato esse, si uelit, et facilia dei esse mandata? Cum recordati fuerint filii eorum ararum suarum et lucorum lignorumque frondentium in montibus excelsis sacromnes thesauros tuos in direptionem dabo excelsa tua propter peccata in universis finibus tuis et relinqueris sola ab hereditate tua quam dedi tibi et servire te faciam inimicis tuis in terra quam ignoras quoniam ignem succendisti in furore meo usque in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan pepercerunt popło suo. sicut & in isaia fecisse cos mani¬
festũ est. ut est illud. quiescite gͦ ab homine. cuius spiritus in
naribus eius. quia excelsus reputatꝰ est ipse: multaq huiuisce¬
modi. quȩ si uoluero cuncta digerere. ñ dicã lbro sed libris
opus erit. Gentiũ peccata deleta sunt: quȩ conuersȩ ad dnm̃
ab extremis terrȩ. audierunt illud. laudate dnm̃ om̃s gentes.
moysen. dimitte me ut interficiam popłm istũ. & faciam te
ingentẽ magnã. Peccatũ autẽ iuda indelebile. atq ut ita dicam.
nulla ratione abolendũ. scriptũ est stilo ferreo in ungue adaman¬
tino. qui hebraice dicitur sãmir̃. ñ quo ullus unguis sit. qui ap¬
pellatur samir. sed quod lapis adamantinus qui ex eo quod indo¬
mitus sit ꝙ infrangibilis. hoc nomen accipit. Iantũ nitorem
hab& & leuitatẽ. ut absq ullo impedimento scribi possit ineo

Expanded text:
forsitan pepercerunt populo suo, sicut et in Isaia eos fecisse maniforsitan pepercerunt populo suo, sicut et in Isaia eos fecisse manifestum est: quiescite ergo ab homine, cuius spiritus in naribus eius, quia excelsus reputatus est ipse; multaque huiuscemodi, quae si uoluero cuncta digerere, non dicam libro, sed libris opus erit. gentium peccata deleta sunt, quia conuersae ad dominum ab extremis terrae audierunt illud: laudate dominum, omnes gentes, Mosen: dimitte me, ut interficiam populum istum, et faciam te gentem magnam. peccatum autem Iuda indelebile atque, ut ita dicam, nulla ratione abolendum, scriptum est stilo ferreo in ungue adamantino, qui Hebraice dicitur \'samir\', non quo ullus ungues sit, qui appelletur \'samir\', sed quo lapis adamantinus, qui ex eo, quod indomitus sit et infrangibilis, hoc nomen accepit, tantum nitorem habeat et leuitatem, ut absque ullo inpedimento scribi possit in eo
Abbreviated transcription (Latin):
lantes ignorantiã tam suã quã mdiorũ suorũ. qui putaue¬
runt ab homine fieri deos. cũ di sit homines facere. Ecce
Manus aĩ per quã cuncta oꝑatꝰ ẽ. & uirtꝰ de qua dixit apłs. xp̃c
pleta. Pulcreq dixit. ostendã eis ꝑ uicẽ hanc. O stendã autẽ
manifeste. & ñ ut prius in umbra & imagine & uaticinio fu¬
turorũ. ut postquã cognouerint sciant nom̃ tuũ. audiantq
a filio. pater manifestaui nomen tuũ hominibus. Peccatum
uida scriptũ est stilo ferreo: in ungue adamantino. exala¬
tũ suꝑ latitudinẽ cordis eoꝵ siue in pectore cordis eorũ. & in
cornibus altariũ suie ararũ eorũ. De gentibus quȩ ad dñm
conuersȩ fuerant supra dictũ est. ecce ego ostendam eis ꝑ uicẽ
peccatũ uida scriptũ est stilo ferreo in ungue adamantiuo
& cetera. quod cur a septuaginta pret̾missũ sit nescio. nisi

Expanded text:
lantes ignorantiam tam suam quam majorum suorum, quia putavelantes ignorantiam tam suam quam majorum suorum, quia putaverunt ab homine fieri deos, cum Dei sit homines facere. Idcirco ecce manupleta. Pulchreque dixit: Ostendam eis per vicem hanc: ostendam autem manifeste, et non ut prius, in umbra et in imagine, et vaticinio futurorum, ut postquam cognoverint, sciant nomen meum, audiantque a Filio: Pater, manifestavi nomen tuum hominibus . Peccatum Iuda scriptum est stilo ferreo in ungue adamantino, exaratum super latitudinem cordis eorum — siue in pectore cordis eorum — et in cornibus altarium — siue ararum — eorum. De gentibus, quae ad dominum conuersae fuerant, supra dictum est: ecce ego ostendam eis per uicepeccatum Iuda scriptum est stilo ferreo in ungue adamantino et cetera. quod cur a LXX praetermissum sit, nescio, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationis siue malorũ. illa intelligenda est de qua dicit
apostolus. Ut eriper& de presenti scło nequã: &. redimentes tem¬
pus qm̃ dies mali sunt. Ed te gentes uenient ab extremis t̾rȩ.
& dicent. Uere mendatiũ possederunt patres nostri: uanitatem
quȩ eis ñ profuit. Lxx. Ad te gentes uenient ab extremis trȩ.
& dicent. Quomͦ falsa possederunt patres nr̃i idola. & non est
in eis utilitas : Postquã eiectus est isrł. & a piscatoribus uena¬
toribusq translatus. consequenter uocatur ad fidẽ gentiũ
multitudo. & confitet᷑ se siue patres suos in pͥore errore uer-¬
satos. Qui autẽ dicunt. uere falsa possederunt patres nr̃i. ido¬
la in quib nulla est utilitas confitent᷑ falsa esse. atq transeu
faciet sibi homo deos: St ipsi non sunt dii. Et hoc gentes lo¬
quunt᷑ quȩ uenerunt ad saluatorẽ. ab extremis terrȩ. sugil¬

Expanded text:
tribulationis, sive malorum, illa intelligenda est, de qua dicit et tribulationis, sive malorum, illa intelligenda est, de qua dicit et Apostolus: Ut eriperet nos de praesenti saeculo nequam: Et, Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt . Ad te gentes venient ab extret dicent: u ere mendacium possederunt patres nostri, uanitatem, quae eis non pro fuit. LXX: ad te gentes uenient t ab extremis terrae et dicent: quomodo falsa possederunt patres nostri idola et non est in eis utilitas! Postquam eiectus est Israhei et a piscatoribus uenatoribusque translatus, consequenter uocatur ad fidem gentium multitudo et confitetur se siue patres suos in priore errore uersatos. qui autem dicunt: ‛quomodo falsa : possederunt patres nostri idola, in quibus nulla est utilitas!\', confitentur uera esse, ad quae faciet sibi homo deos, et ipsi non sunt dii? Et hoc gentes loquuntur , quae venerunt ad Salvatorem ab extremis terrae, suggil
Abbreviated transcription (Latin):
hebraico positũ sit primũ. & lxx editione pret̾missũ. Quan¬
do autẽ dicit reddã primũ. duplices iniquitates & peccata eorũ.
sub ostendit. qđ postquã receperint mala. recepturi sint & bona.
Hi autẽ qui postea transferendi sunt. contaminauerunt t̾ram
dñi in morticinis idolorũ suorũ. & abominationibus suis imple¬
uerunt hereditatẽ eius. ut om̃is mundus subditus fiat dõ. & ne¬
quaquã suo merito. sed illius miscđa conseruetur. Quod hic de
hebraico posuimus. ñ sunt absconditȩ a facie mea. in lax non
habetur. Dñe fortitudo mea & robur meũ. & refugiũ meũ in
die tribulationis. siue malorũ. Omĩs hominũ fortitudo sine
d̃i uirtute. quȩ xp̃c est: in becilla reputat᷑ ꝙ nihil. Unde confu
generatione & generationẽ. & in alio loco. qui habitat in adui¬
torio altissimi. in protectione dĩ celi cõmorabit᷑. Dies autem

Expanded text:
Hebraico positum sit \'primum\' et in LXX editione praetermissum. quanHebraico positum sit \'primum\' et in LXX editione praetermissum. quando autem dicit: reddam primum duplices iniquitates et peccata eorum, subostendit, quod, postquam receperint mala, recepturi sint et bona. hi autem, qui postea transferendi sunt, contaminauerunt terram domini in morticinis idolorum suorum et abominationibus suis impleuerunt hereditatem eius, ut omnis mundus subditus fiat deo et nequaquam suo merito, sed illius misericordia conseruetur. quod hic de Hebraico posuimus: non sunt absconditae a facie mea, in LXX non habetur. Domine, fortitudo mea et robur meum et refugium meum in die tribulationis siue maloDei virtute, quae Christus est, imbecilla reputatur et nihili. Unde confuggeneratione et generatione . Et in alio loco: Qui habitat in adjutorio Altissimi; in protectione Dei coeli commorabitur . Dies autem
Abbreviated transcription (Latin):
inquit si audieritis me dicit añs. ut ñ inferatis onera ꝑ portas
ciuitatis huius in die sabbati. & scĩficaueritis diẽ fabbati ne fa¬
tictis in ea om̃e opus: ingredientur per portas ciuitatis huius¬
reges & principes sedentes super solium dauid: & ascendentes in
equis & curribus ipsi & principes eorũ. uiri uida. ꝙ habitato.¬
res hierłm: & habitabitur ciuitas hȩc in sempiternũ. Et ueni

Expanded text:
inquit. si audieritis me, dicit dominus. ut non inferatis onera, per portas inquit. si audieritis me, dicit dominus. ut non inferatis onera, per portas ciuitatis huius in die sabbati, et si sancti- ficaueritis diem sabbati, ne faciatis in ea omreges et principes sedentes super solium David, et ascendent in curribus et equis, ipsi et principes eorum, viri Juda et habitatores H
Abbreviated transcription (Latin):
cione conterat eos. same & glai.o. L ȩc dicit iĩ ac me. Uade.
& sta in porta siue in porus filiorĩ popł. ꝑc ãaIe quas
uidȩa. cunctiq haoitat res harłm: qui ingeedumm per portas
ut requirant quȩ sit sententia dĩi: tu ꝑge ad locũ celeberrimũ.
uel poytarũ templi. uel urbis ꝑquas reges & om̃e uulgus ingreditur.
ut necessitate cogantur audire. & importune oportune predices
uerbũ dĩ. ne ulla apud eos remaneat excusatio. qđ ido ñ feceri.¬
nt quia ñ audierint. Hȩc dicit dñs. Custodite animas uestras.
& nolite portare pondera in die sabbati. nec inferatis ꝑ portas hie¬
rusalem. & nolite eicere onera de domib ur̃is in die sabbati: et
omẽ opus non fatietis. &. scĩficate diẽ sabbati sicut prȩcepi pa.¬
trib urĩs. & ñ audierunt nec inclinauerunt aurẽ suã & in.¬
durauerunt ceruicẽ suã. & quod in ebraico non habet᷑. suꝑ pa¬
tres suos ne audirent me. & ne acciperent disciplinã. & erit

Expanded text:
tione conterat eos, fame et gladio. Haec dicit dominus ad me: uade et sta in porta — siue in portis — filiorum populi, per quam udaea — cunctique habitatores Hierusalem, qui ingredimini per portas ut requirant, quae sit sententia dei, tu perge ad locum celeberrimum uel portarum templi uel urbis, per quas reges et omne uulgus ingreditur et egreditur, ut necessitate cverbum Domini : nec ulla apud eos remaneat excusatio, quod ideo non fecerint, quia non audierint. Haec dicit Dominus: Custodite animas vestras, et nolite portare pondera in die sabbati, nec inferatis per portas Jerusalem. Et nolite ejicere onera de domibus vestris in die sabbati, et omne opus non facietis, et santificate diem sabbati, sicut praecepi patribus vestris: Et non audierunt, nec inclinaverunt aurem suam, et indurauerunt ceruicem suam — et quod in Hebraico non habetur: super patres suos —, ne audirent me et ne acciperent disciplinam. et erit,