comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ eius. quidi x̃ egosũ quisum : & decͦ
dic tũ est misit me qui ẽ Qm̃ nondere¬
liquisti quȩrenteste dñe : Quieum quȩr̃
iã transeuntia & moritura non quȩrunt:
His dicitur q̃uos non dereliquit quȩ¬
rentes se dñs : Ipse habitat insion qđ
inter pretatur speculatio. & gestat
gestat imaginẽ aeccłȩ quȩ futura est :
idẽ. ciuitas scõrũ iã angłica uita fruen¬¬
tium. quia iher usalẽ int̃ pretatur
uisio pacis Precedit aut̃ speculatio
uisionem. sicut ista aeccta precedit
eam quȩ ꝓmit titur ciuita tẽ inmor¬
talem aeternã: Sed precedit tem¬
pore non dignitate : quia honorabi¬
lius ẽ. quoꝑ uenire nitimur: quã id
qđ agimꝰ. ut ꝑuerure mereamur:
Agimꝰ aut̃ speculationẽ : ut ꝑ ueniamꝰ
aduisionẽ: Sed etiã ipsa quȩ nunc est
rorem quã libet studiosissima specula¬
tio: Et huic aeccłȩ dictũ est. Templum
enĩ dĩ scm̃est: quod estis uos: Et minteri¬

Expanded text:
nomen ejus qui dixit: Ego sum qui sum, et de quo nomen ejus qui dixit: Ego sum qui sum, et de quo dictum est: Misit me qui est. Quoniam non dereliquisti quaerentes te, Domine. Qui eum quaerunt, jam transeuntia et moritura non quaerunt: his dicitur, quos non derelinquit quaerentes se Dominus. Ipse habitat in Sion, quod interpretatur Speculatio, et gestat gestat imaginem Ecclesiae quae futura est, id est civitatis sanctorum jam angelica vita fruentium; quia Jerusalem interpretatur Visio pacis. Praecedit autem speculatio visionem, sicut ista Ecclesia praecedit eam quae promittitur, civitatem immortalem et aeternam. Sed praecedit tempore, non dignitate: quia honorabilius est quo pervenire nitimur, quam id quod agimus, ut pervenire mereamur; agimus autem speculationem, ut perveniamus ad visionem. Sed etiam ipsam, quae nunc est, rorem quamlibet studiosissima speculatio: et huic Ecclesiae dictum est, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ; et, In interi
Abbreviated transcription (Latin):
mentis : quȩrente quippe amma ubi fi¬
gat spem. cũ ab hoc mundo euellitur :
oportune excipit cognitio nominis dĩ:
Nã nom̃ ipsũ dĩ usq quaq uulgatũ ẽ.
sed cognitio nominis ẽ.: cũ ille cognoscit᷑
cuius ẽ. nom̃: Honenĩ nom̃ propt̃ se no¬
m̃ est : sed propt̃ id qđ significat Dictũ
est aut̃ : Dñs nomenẽ illi Qua ꝓpter
quise libent̃ dõ famulũ subdit: cogno¬
uit hoc nom̃: Et sperent inte quicog nos¬
cunt nomentuum. Itẽ dicit dñs ad moy¬
sen Egosum quisum : et dicesfilus isrł.
misit me quiest Sperent ergointe qui
cognoscunt nom̃ tuum. nesperent in
millis futurũ ẽ. cũ uenerit. sit statĩ
preteritũ : Ex pectatur cũ cupiditate :
amit titur cũ dolore. Indĩ aut̃ natura
ñ erit aliquid: quasi nondũ sit: aut fuit.
quasi iã non sit : sed ẽ . tantũ id qđ ẽ & ip¬
saest &̧ternitas Desinant igitur sꝑa¬
re & diligere temporalia: et se adae-¬
t̃ nam spem conferant : quicog noscunt

Expanded text:
etc. Quaerentem quippe animam, ubi figat spem, cum ab hoc mundo evellitur, opportune excipit cognitio nominis Dei: nam nomen ipsum Dei usquequaque divulgatum est, sed cognitio nominis est, cum ille cognoscujus est nomen: non enim nomen propter se nomen est, sed propter id quod significat. Dictum est autem, Dominus nomen est illi . Quapropter qui se libenter Deo famulum subdit, cognovit hoc nomen. Et sperent in te qui cognoscunt nomen tuum. Item Dominus dicit ad Moysen: Ego sum qui sum; et dices filiis Israel: Misit me qui est . Sperent ergo in te qui cognoscunt nomen tuum: ne sperent in m quod in illis futurum est, cum venerit, fit statim praeteritum; exspectatur cum cupiditate, amittitur cum dolore. In Dei autem natura non erit aliquid, quasi nondum sit; aut fuit, quasi jam non sit: sed est tantum id quod est, et ipsa est aeternitas. Desinant igitur sperare et diligere temporalia, et se ad aeternam spem conferant, qui cognoscunt
Abbreviated transcription (Latin):
uenit mnluminat᷑. Omĩa narrat mirabi¬
in uoluptate contrectationis corporum.
nec in palatilinguȩ saporib nec in sua uita¬¬
te odorũ. nec miocunditate sonor ũ tran¬
seuntiũ. nec informiscorporũ uarie co¬
loratis. nec inuanitate laudis huma nȩ:
nec inconiugio & prole moritura. nec
insuꝑfluis tẽporaliũ diuitiarũ. nec in con¬
quisitione huius scłi. siue quȩ locorum
spatiis tendit̾᷑: siue quȩ successione tem¬
poris uoluit : sed lȩtabor & exultabo
inte : uidelic& moccultis filii : ubi signa¬
tũ ẽ. in nob̵ lum̃ uultꝰ tuidnẽ: Et enĩ abs¬
condes eos inquit mabscondito uultus
tui: bȩtabitur ergo et exultabit in te:
quinarrat omia mirabilia tua: Mar-¬
rabit aut̃ mirabilia tua: Si quidem nunc
ꝑ prophetiã dic tũ est q illꝰ qui non uenit¬
facere uolũtatẽ suam. sed uolũta tẽ

Expanded text:
venit illuminat; omnia narrat mirabivenit illuminat; omnia narrat mirabiin voluptate contrectationis corporum, nec in palati et linguae saporibus, nec in suavitate odorum, nec in jucunditate sonorum transeuntium, nec in formis corporum varie coloratis, nec in vanitatibus laudis humanae, nec in conjugio et prole moritura, nec in superfluis temporalium divitiarum, nec in conquisitione hujus saeculi, sive quae locorum spatiis tenditur, sive quae successione temporis volvitur: sed laetabor et exsultabo in te, videlicet in occultis Filii, ubi signatum est in nobis lumen vultus tui, Domine ; etenim Abscondes eos, inquit, in abscondito vultus tui . Laetabitur ergo et exsultabit in te, qui narrat omnia mirabilia tua. Narrabit autem omnia mirabilia tua, siquidem nunc per prophetiam dictum est, ille qui non venit voluntatem suam facere, sed voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
onfitepoRtibi dñe in toto
cordemeo: Non in toto
corde confitetur dõ: qui
de ꝓuidentia eiꝰ maliquo
dubitat: Sedquia iãcernit occulta¬
sapientia dĩ quantũ sit sibi p̃mium eius.
quidicit. gaudemꝰ intribulationib
et quẽ ad modũ om̃s cruciatꝰ quicor po¬
ralit̃ inferunt᷑ aut exercitatione con¬
uer sos ad dm̃. aut ut conuertant᷑ ad mo¬
neant. aut iuste dãp̃nationi ultime p̃pa¬
rent obduratos. & sic omia ad diuinȩ
ꝓuidentiȩ regimen referantur. quȩ
stulti quasicasu & temere. & nulla di¬
uima administratione fieri putant :
Harrabo omĩa mirabiliatua : Marrat
om̃ia mirabilia dĩ : quiea non solum
incorporib: palã. sed manimis muisibilit̃
quidem sed longe sublimius & excellen¬
tius fieriuidet: Namter renihomines &
oculis dediti. magis mirant᷑ resur rexisse
incorpore mortuũ latarũ. quã resurre¬
xisse manima ꝑ secutor ẽ plaulũ: Sed qm̃
uisibile miraculũ adm̃luminationẽ ani¬
mã uocat. in uisibile aut̃ eaquȩ uocata

Expanded text:
onfitebor tibi, Domine, in toto corde meo. Non in toto corde confitetur Deo, qui de providentia ejus in aliquo dubitat: sed qui jasapientia Dei, quantum sit invisibile praemium ejus qui dicit: « Gaudemus in tribulationibus , » et quemadmodum omnes cruciatus, qui corporaliter inferuntur aut exerceant conversos ad Deum, aut ut convertantur admoneant, aut justae damnationi ultime praeparent obduratos, et sic omnia ad divinae providentiae regimen referantur, quae stulti quasi casu et temere et nulla divina administratione fieri putant. Narrabo omnia mirabilia tua. Narrat omnia mirabilia Die, qui ea non solum in corporibus palam, sed in animis invisibiliter quidem, sed longe sublimius et excellentius fieri videt. Nam terreni homines et occultis dediti, magis mirantur resurrexisse in corpore mortuum Lazarum, quam resurrexisse in anima persecutorem Paulum. Sed quoniam visibile miraculum ad illuminationem animam vocat, invisibile autem eam quae vocata
Abbreviated transcription (Latin):
nocebit eis quorũ refugium factus ẽ. dñs
amando quod uel hic uiuentẽ aut aman¬
tẽ deserit. uela moriente deseritur:
Talienĩ pauperi refugium factusẽ. dñs
Adiutor mopor tunitatib intribulatio¬
ne: Sic pauperes facit: qm̃ flagellat
omnẽ filium quem recipit Nam quid sit
adiutor inopor tunitatib exposuit cũ
addidit in tribulatione Honenĩ con¬
uertitur ad dm̃: nisi dũ ab hoc scło. a uer¬
titur : Nec oportunius ab hoc sđo a uer¬
titur : nisi nugatoriis eiꝰ & noxiis & ꝑm¬
tiosis uoluptatibus. labores doloresq

Expanded text:
nocebit eis quorum refugium factus est Dominus? nocebit eis quorum refugium factus est Dominus? amando quod vel hic viventem aut amantem deserit, vel a moriente deseritur; tali enim pauperi refugium factus est Dominus, Adjutor in opportunitatibus, in tribulatione. Sic pauperes facit, quoniam flagellat omnem filium quem recipit . Nam quid sit adjutor in opportunitatibus, exposuit cum addidit, in tribulatione: non enim convertitur anima ad Deum, nisi dum ab hoc saeculo avertitur; nec opportunius ab hoc saeculo avertitur, nisi nugatoriis ejus et noxiis et perniciosis voluptatibus labores doloresque
Abbreviated transcription (Latin):
Parauit inuditio thronũ suum: & ipse
iudicabit orbẽ terrae mequitate : Parauit
cũ iudicatus ẽ. sedẽ suã: Per illã enĩpaci¬
entiam homocaelũ ad quisiuit. & ds̃ mho¬
mine credentib: ꝓfuit & hoc ẽ occultum
filii iuditium: Sed quia etiã palã manifes¬
teq uentur us ẽ. ad uiuos & mor tuos udi¬
candos: parauit mocculto iuditio sedẽ
suam : et ipse itẽ palã iudicabit orbem
terrae mequitate : idẽ meritis digna dis¬
tribuens agnos addexterã ponens. hedos
adsinistram: Iudicabit poplõs cũ iustitia:
Hoc ẽ qđ superius dictũ ẽ. iudicabit orbẽ
terrarũ mequitate: Nonquẽ ad modũ
iudicant homines. quicorda ñ uident.
aquib plerũq: deteriores ab soluuntur.
quã condẽpnant᷑: sed męquitate &cũ
iustitia chis iudicabit: testimoniũ ꝑhibente
conscientia & cogitationib accusantib
giũ pauperi Quantũ libet ꝑsequatur
mimicus ille qui conuersus ẽ. retro. quid

Expanded text:
ipse ipse judicabit orbem terrarum in aequitate. Paravit, cum judicatus est, sedem suam: per illam enim patientiam homo coelum acquisivit, et Deus in homine credentibus profuit; et hoc est occultum Filii judicium. Sed quia etiam palam manifesteque venturus est ad vivos et mortuos judicandos, paravit in occulto judicio sedem suam; et ipse item palam judicabit orbem terrarum in aequitate, id est, meritis digna distribuet, agnos ad dexteram ponens, haedos ad sinistram . Judicabit populos cum justitia. Hoc est quod superius dictum est, Judicabit orbem terrarum in aequitate: non quemadmodum judicant homines, qui corda non vident, a quibus plerumque deteriores absolvuntur quam condemnantur; sed in aequitate et cum justitia Dominus judicabit, testimonium perhibente conscientia, et cogitationibus accusantibus gium pauperi. Quantumlibet persequatur inimicus ille, qui conversus est retro, quid
Abbreviated transcription (Latin):
quis tanq elementa. & semina ciuitatũ :
Hasciitates destruit : cũ excluso inde
principe de quo dictũ est. princeps huiuꝰ
Clastantur hȩc regna uerbo ueritatis:
sõpiunt᷑ maligna consilia. tur pes affec¬
tiones edomant᷑ : m̃brorũ et sensuum
et sensuum minis teria captiuant᷑. & ad
iusticiȩ et bonorũ operũ militiã trans¬
ferunt᷑ : ut iã sicut apłs dicit. non reg¬
net peccatũ inro mortali corpore :
et cȩtera eiꝰ loci : Tunc pacatur amma.
et ordinatur homo adquietẽ : & ad
beatitudinẽ capes sendã: Perut me¬
moriaeorũ cũ sonitu: Impiorũ scili¬
cet: Sedcũ strepitu : siue quia sit stre¬
pitꝰ. dictũ est. cũ impietas euertitur
Non enĩ transit ad sũ mã pacẽ. ubi sũ mũ
silentium est : nisi quimagnostre pitu priuꝰ
cũ suis uitus belligera uerit : Siue cũ stre¬
pitu dictũ ẽ. ut pereat memoriaeor ũ
etiã ipsostrepitu pereunte. inquo tumultu¬
meditatis in ania. aduersus dñm & aduer¬

Expanded text:
Nomen ergo impiorum delesti in aeternum, quia deinceps nunquam erunt impii. Et si in hoc ctum est, Princeps hujus tantur haec regna verbo veritatis, sopiuntur maligna consilia, turpes affectiones edomantur, membrorum et sensuum ministeria captivantur, et ad justitiae et bonorum operum militiam transferuntur: ut jam, sicut Apostolus dicit, non regnet peccatum in nostro mortali corpore , et caetera hujus loci. Tunc pacatur anima, et ordinatur homo ad quietem et ad beatitudinem capessendam. Periit memoria eorum cum strepitu: impiorum scilicet. Sed cum strepitu, sive quia fit strepitus, dictum est, cum impietas evertitur; non enim transit ad summam pacem, ubi summum silentium est, nisi qui magno strepitu prius cum suis vitiis belligeraverit: sive cum strepitu dictum est, ut pereat memoria impiorum etiam ipso strepitu pereunte, in quo tumultuatmeditati sunt inania, adversus Dominum et adver
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃msꝑarent scđm hominẽ tamen eũ expec¬
tarent᷑ : non scđm quod uirtus & sapientia
dĩest: Oocet ergo ibi fidẽ uerissimã et sin¬
cerissimã. ut et dñs sit rexdauid scłm¬
facta sunt om̃ia : & filius scđm quod factꝰ
est ei ex semine dauid scđm carnem: Non
sit dñs eius: Nec teneatis inxp̃o qđ filius ho¬
minisẽ . ita enĩ filius daudẽ. et relinquatis
quod filius deiẽ : ita et enĩ dñscius est : Ex pii
titulus iste non indiget : Iã enĩ satis trac-¬
tatũ est : quidsit infinẽ : Ipsũ ergo psalmi
textũ uideamus: quimichi uidetur adũ¬
sus hereticoscanendus. qui cõmemoran-
peccatorũ quasi apud ipsos iusti aut om̃s
aut plures sint : ab unius a ȩcłȩ uerȩ
matris uberib: nos auertere atq abri¬
Apere moliunt᷑: affirmantes qđ apud
ipsos sit xp̃c : & quasi pie studioseq: ammo¬
nente s. ut ad eos transeundo trans migre¬
mꝰ ad xp̃m: quemse haberementiuntur:
montẽ appellatũ : Re spondendũ ẽ itaq

Expanded text:
perarent, secundum hominem tamen eum exspectarent, non secundum quod Virtus et Sapientia Dei est. Docet ergo ibi fidem verissimam et sincerissimam, ut et Dominus sit regisfacta sunt omnia ; et filius, secundum quod factus est ei ex semine David secundum carnem . Nonsit Dominus ejus; nec teneatis in Christo quod filius hominis est, ita enim filius David est; relinquatis quod Filius Dei est, ita enim Dominus ejus est. titulus iste non indiget; jam enim satis tractatum est quid sit, in finem. Ipsum ergo Psalmi textum videamus, qui mihi videtur adversus haereticos canendus, qui commemorandoa peccata, quasi apud ipsos justi aut omnes aut plures sint, ab unius Ecclesiae verae matris uberibus nos avertere atque abripere moliuntur, affirmantes quod apud ipsos sit Christus, et quasi pie studioseque admonentes, ut ad eos transeundo transmigremus ad Christum, quem se habere mentiuntur. montem appellatum. Respondendum est itaque
Abbreviated transcription (Latin):
subiecta s̃ pedib: eiꝰ. non solũ uina. sed etiã
uinatia : Pon solũ scilic& oues& boues
id ẽ. scȩ̃ animȩ fide lium. uel inplebe
uel iministris: sed in suꝑ & peccora uolup¬
tatis. & uolucres suꝑbiȩ: et piscescur iosita¬
tis : quȩ omĩa genera peccatorũ. nunc bo¬
nis & scĩs micta eẽ maeccłiis uide mus Ope¬
ratur igitur maecłiis suis: & auinatiis umũ
separat Nos demus operã ut uinũ simus.
&oues et boues. non uinatia. aut petcora
cãpi. aut uolucrescȩli. aut pisces maris
qui ꝑ ambulant semitas maris: Nonquia
ista nomina istosolo modo intelligi. & ex¬
plicaripos sunt : sed ꝓlocis nãq alibi aliud
significant : Et hec regula in omi allegoria
retinendaẽ : ut ꝓsententia p̃sentis loci con¬
side retur qđ ꝑsimilitudinẽ dicit̾: Haet ẽ.
enĩ dominica & apostolica disciplina Re¬
textũ sermonis ad capđ reditur : quototꝰ
idẽ sermore ferendus ẽ: EXPUSEIT OEPSAL

Expanded text:
ed etiam ed etiam vinacia: non solum scilicet oves et boves, id est sanctae animae fidelium, vel in plebe, vel in ministris; sed in super et pecora voluptatis, et volucres superbiae, et pisces curiositatis: quae omnia genera peccatorum nunc bonis et sanctis mixta esse in Ecclesiis videmus. Operetur igitur in Ecclesiis suis, et a vinaciis vinum separet: nos demus operam ut vinum simus et oves aut boves; non vinacia, aut pecora campi, aut volucres coeli, aut pisces maris qui perambulant semitas maris. Non quia ista nomina isto solo modo intelligi et explicari possunt, sed pro locis; namque alibi aliud significant. Et haec regula in omni allegoria retinenda est, ut pro sententia praesentis loci consideretur quod per similitudinem dicitur; haec est enim dominica et apostolica disciplina. Retextum sermonis ad caput reditur, quo totus idem sermo referendus est. IN PSALMUM
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝑ ambulant diã: ostendens ꝑtinacissimũ
studium inania & pret̃fluentia requiren¬
tium: Haec autẽ triagenera uitiorũ. id ÷
uoluptas carnis. & suꝑbia. &curiositas.
omĩa peccata concludunt: quȩ michi uideNt
xime curiositas p̃ualet : Neliqua uero quo
ꝑtineant. manifestũ ẽ : Et illa dominiciho¬¬
minis tẽp̃tatio triꝑtita ẽ : ꝑcybũ. id ÷ ꝑ con¬
cupiscentiã carnis ubi suggerit᷑ diclapidi¬
b: istis ut panes fiant : Per in anẽ iactantiã
ubi inmonte constituto. ostendunt᷑ ei omĩa
regna mundihuius terrȩ . & ꝓmit tunt᷑
siad orauerit: Percuriositatẽ. ubi depin¬
natẽ pli ammonetur. ut se deor sum mitꝰ¬
tat tep̃tandigrã. utrũ ab angłis suscipiat᷑
Itaq post ea quã nullo istorũ tẽp̃tamento
ualere apud eũ potuit mimicus: hoc de
illo dicitur : post quã conpleuit omẽm tẽp¬
ꝓpt̃ torculariorũ itaq: significationem:

Expanded text:
sed, perambulant dixit; ostendens pertinacissimum sed, perambulant dixit; ostendens pertinacissimum studium inania et praeterfluentia requirentium. Haec autem tria genera vitiorum, id est voluptas carnis, et superbia, et curiositas, omnia peccata concludunt. Quae mihi videntur xime curiositas praevalet; reliqua vero quo pertineant, manifestum est. Et illa Dominici hominis tentatio tripartita est: per cibum, id est per concupiscentiam carnis, ubi suggeritur, Dic lapidibus istis ut pane fiant : per inanem jactantiam, ubi in monte constituto ostenduntur omnia regna hujus terrae, et promittuntur si adoraverit: per curiositatem, ubi de pinna templi admonetur ut se deorsum mittat, tentandi gratia utrum ab Angelis suscipiatur. Itaque postea quam nullo istorum tentamento valere apud eum potuit inimicus, hoc de illo dicitur. Postquam complevit omnem tenr torculariorum it
Abbreviated transcription (Latin):
in carnis uoluptate gaudentes: ubinil
arduum nichil laboriosũ ascendunt :
Cã pusẽ. enĩ etiã lata uia quȩ ducit ad
interitũ : et in cãpo abelocciditur.
Quare metuendũ ẽ. nequisq descen¬
dens amontib iusticiȩ dĩ. iusticia e nĩ in qͥt
tua uelutͥ montes dĩ : latitudmes &
facilitates uoluptatis carnis eligens
adiabolo trucidetur Ulide nunc etiam
uolucresca̧ lisuꝑbos : de quib dr̃. posuerunt
inca̧lo ossuum: Vlide quã maltũ uentũ por¬
tentur. quidicunt. linguã nram magnifi¬
cabimus. labia nra nobiscũ sunt. quis nr̃
dominus ẽ:Intuere etiã piscesmar is hocẽ
curiosos qui ꝑ ambulant semitas maris. id ÷
inquir̃ in ꝓfundo huius scłitemporalia: quȩ
tanquã semitȩ in maritã cito uanes cunt
& intereunt. quãrur sus aqua confundit̾.
post quã transeuntib: locũ dederit. uł nauib
uł quibuscũq ambulantib uel natantibus:
Nonenĩait. tantũ ambulant semitas maris.

Expanded text:
in carnis voluptate gaudentes, ubi nihil in carnis voluptate gaudentes, ubi nihil arduum, nihil laboriosum ascendunt. Campus est enim etiam lata via, quae ducit ad interitum ; et in campo Abel occiditur . Quare metuendum est, ne quisque descendens a montibus justitiae Dei, Justitia enim, inquit, tua velut montes Dei , latitudines et facilitates voluptatis carnalis eligens, a diabolo trucidetur. Vide nunc etiam volucres coeli, superbos, de quibus dicitur: Posuerunt in coelum os suum . Vide quam in altum vento portentur, qui dicunt: Linguam nostram magnificabimus, labia nostra apud nos sunt, quis noster Dominus est Intuere etiam pisces maris, hoc est curiosos qui perambulant semitas maris, id est, inquirunt in profundo hujus saeculi temporalia, quae tanquam semitae in mari tam cito evanescunt et intepostquam transeuntibus locum dederit vel navibus, vel quibuscumque ambulantibus aut natantibus. Non enim ait tantum, Ambulant semitas maris;
Abbreviated transcription (Latin):
locorum peccora caprȩ sunt. bene intel¬
ligantur ouespeccora cãpi Itaq: etiam suta
positũ eẽ oues& boues uniuersis. & pecco¬
ra cãpi : recte quȩreret᷑. quid sibi uellent
peccora cã piͣcũ etiã oues& boues. hoc poss
intelligi Quod uero ad ditũ ẽ. etiam in¬
suꝑ. cogit omĩ noad nescio quã differen¬
tiã cognoscendã : Sed sub hoc uerbo qđ
positũ ẽ. insuꝑ non solũ peccora cãpi. sed
et uolucres cȩli & pisces maris. qui ꝑam¬
bulant semitas maris accipiendi sunt:
Quȩ ẽ. igitur ista distantia: ueniant in
mentẽ torcularia habentia uinatia. et
umũ xarea continens paleas & frumentũ :
et retia quibus inclusi sunt pisces boni&
mali: et arca noe. in quammunda & munda
erant animalia : & uidebis aȩccł as interĩ
hoc tẽpore usq adultimũ iudicutempꝰ
non solũ oues & boues continere: id ÷ scõs
laicos & scõsministros: sed insuꝑ peccora
congruentissime accipiuntur homies

Expanded text:
locorum pecora caprae sunt, bene intellocorum pecora caprae sunt, bene intelligantur oves pecora campi. Itaque etiamsi ita positum esset, Oves et boves universas et pecora campi, recte quaereretur quid sibi vellent pecora campi, cum etiam oves et boves hoc possint intelligi; quod vero additum est etiam, insuper, cogit omnino ad nescio quam differentiam cognoscendam. Sed sub hoc verbo quod positum est, insuper, non solum pecora campi, sed etiam volucres coeli, et pisces maris, qui perambulant semitas maris, accipiendi sunt. Quae est igitur ista distantia? Veniant in mentem torcularia, habentia vinacia et vinum; et area, continens paleas et frumentum ; et retia, quibus inclusi sunt pisces boni et mali ; et arca Noe, in qua et immunda et munda erant animalia : et videbis Ecclesias interim hoc tempore usque ad ultimum judicii tempus, non solum oves et boves continere, id est sanctos laicos et sanctos ministros, sed insuper et peccongruentissime accipiuntur homines
Abbreviated transcription (Latin):
omi uns piritaliter tractandorũ & conside.¬
randorum nunc tẽ pus nonẽ : restat ut no¬
naginta nouẽ relictȩ in montib: non humani
sed angłi cisps intelligantur Nã de bubus
facilis expositio ẽ. huiussententiȩ : qm̃ ipsi
homines non obaliud bouesdictis. misi qđe
uangelitando uerbũ dĩ anglõs imitarent̾
ubi dic tũẽ os bouitrituranti non alligabis
Quanto igitur facilius ipsos anglõs numtios
ueritatis boues accipimꝰ : quando euangelis tȩ
participatione nominis eorũ boues uocatis :
sub iecisti ergo inquit oues& boues imni uer¬
sas id ÷ omẽm scam spiritalẽ creaturam :
inqua etiã scõrũ hominũ accipimus quisurT
maeccła. in illis uidelic&tor cularibus
quȩ sub alia similitudine lunȩ ac stellarũ
msinuata sunt  Insuꝑait : & peccora cãpi:
Hullo modo uacat: qđ additũ ẽ. insuꝑ:
Primo quia peccora cãpipos sunt intelli¬
gi. & oues & boues. ut sirupium & arduoꝵ

Expanded text:
omnium spiritualiter tractandorum et consideomnium spiritualiter tractandorum et considerandorum nunc tempus non est, restat ut nonaginta novem relictae in montibus, non humani, sed angelici spiritus intelligantur. Nam de bobus facilis expeditio est hujus sententiae; quoniam ipsi homines non ob aliud boves dicti sunt, nisi quod evangelizando verbum Dei Angelos imitantur, ubi dictum est: Bovi trituranti os non infrenabis . Quanto igitur facilius ipsos Angelos nuntios veritatis, boves accipimus; quando Evangelistae participatione nominis eorum, boves vocati sunt Subjecisti ergo, inquit, oves et boves universas, id est, omnem sanctam spiritualem creaturam: in qua etiam sanctorum hominum accipimus qui sunt in Ecclesia, in illis videlicet torcularibus quae sub alia similitudine lunae ac stellarum insinuata sunt. 13. Insuper, ait, et pecora campi. Nullo modo vacat quod additum est, insuper. Primo, quia pecora campi possunt intelligi et oves et boves; ut si rupium et arduorum
Abbreviated transcription (Latin):
maris U idetur enĩ relictis caelestibus
uirtutib & potestatibus. & omĩb exercitib
angłorũ. relictis etiã ipsis hominib: tantũ
ei peccora subiecis se: nisi oues& boues intel¬
ligamus animas scãs. uel in nocentiȩ fructũ
dantes. ueletiam oꝑantes ut terra fructifi¬
c& id ÷ ut terreni homines ad spĩtalem ub¬¬
tatem regenerentur. Hasergo animas scãs
non hominũ tantũ. sed etiam omĩum angłoꝵ
oportet accipere. siuolumꝰ hinc intelligere
om̃ia eẽ subiecta ch̃o nr̃o ihũ xp̃o Mulla
enĩcreatura subiecta nonerit : cui primates
ut itadicam spũ subiciuntur Sed unde pro¬
babimus oues posse accipi etiam sublimiter
beatos. non homines. sed angłicaȩ creaturȩ
sp̃s : anexeo quod dñs dicit reliquisse se nona¬
ginta nouẽ oues inmontib id ÷ in sublimiorib
locis & descendis se ꝓpt̃ unã: sienĩ unã ouẽ
lapsam humanã animã accipiamus in adam.
quia etiã eua de latere eius facta ẽ: quorũ

Expanded text:
maris. Videtur enim relictis coelestibus Virtutibus et Potestatibus et omnibus exercitibus Angelorum, relictis etiam ipsis hominibus, tantum ei pecora subjecisse; nisi oves et boves intelligamus animas sanctas, vel innocentiae fructum dantes, vel etiam operantes ut terra fructificet, id est, ut terreni homines ad spiritualem ubertatem regenerentur. Has ergo animas sanctas, non hominum tantum, sed etiam omnium Angelorum oportet accipere, si volumus hinc intelligere omnia esse subjectaenim creatura subjecta non erit, cui primates, ut ita dicam, spiritus subjiciuntur. Sed unde probabimus oves posse accipi etiam sublimiter beatos, non homines, sed angelicae creaturae spiritus? An ex eo quod Dominus dicit reliquisse se nonaginta novem oves in montibus, id est in sublimioribus locis, et descendisse propter unam Si enim unam ovem lapsam humanam animam accipiamus in Adam, quia etiam Eva de illius latere facta est , quorum
Abbreviated transcription (Latin):
imaginẽ cȩlestis hominis. filii hominis po-¬
tius appellentur: Ille enĩ uetꝰ homo dicit᷑:
iste aut̃ nouus: Sed nouus ex uetere nascit᷑:
qm̃ spiritalis regeneratio mutuatione uite
terrenȩ atq: scđar is inchoatur : et idõ iste
filius hominis nũcupatur: Homo igitur
hoc loco tȩrrenus ẽ. filius aut̃ hominisc&¬
lestis : Et illelonge seiunctus adõ : hic
tanquã in longinquo positi H unc uero uisi¬
tat. quemp̃sens mlustrat uultusuo: Lon-¬
ge .ẽ. enim apeccatorib salus: & sig natũ ẽ
suꝑnos lum̃ uultus tuichẽ: Sic malio psal¬
mo homines iumentis ad sociatos. ñ ꝑpre-¬
sentẽ interiorẽ inluminationem. sed per
multiplicationẽ miscđiȩ dĩ qua eius boni¬
tasusq ad infima intenditur. sal uos fieri
dicit cũ ipsis uimentis : Hm̃ carnalium ho¬
minũ salus car nalis ẽ. tanꝗ peccorum :
Filios aut̃ hominũ se iungens ab eis. quos
homines pecudib iunx̃. longe sublimiori

Expanded text:
imaginem caelestis hominis, filii hominimaginem caelestis hominis, filii hominum appiste autem novus : sed novus ex vetere nascitur, quoniam spiritualis regeneratio mutatione vitae terrenae atque saecularis inchoatur; et ideo iste filius hominis nuncupatur. Homo igitur hoc loco est terrenus, filius autem hominis coelestis: et ille longe sejunctus a Deo, hic tanquam in longinquo positi; hunc vero visitat, quem praesens illustrat vultu suo: Longeest enim a peccatoribus salus , et, Signatum est in nobis lumen vultus tui, Domine . Sic in alio psalmo homines jumentis associatos, non per praesentem interiorem illuminationem, sed per multiplicationem misericordiae Dei qua ejus bonitas usque ad infima intenditur, salvos fieri dicit cum ipsis jumentis; quoniam carnalium hominum salus carnalis est, tanquam pecorum. Filios autem hominum sejungens ab eis quos homines pecudibus junxit, longe sublimiori
Abbreviated transcription (Latin):
msinuatas arbitr or. ineis demscripturis
collocatȩ sunt : quas celorũ uocabulo
positas credimus: Cur aut̃ luna recte
signific& aeccłam. opor tunius inalio
psal mo conside rabitur: ubi dictũ est:
& filiũ hominis distet : quȩ ripotest:
dienĩ nichildis taret : non ita poneret᷑
homo. aut filius hominis ꝑdisiunctionem
Namsiita scriptũ e &̃. quidẽ. homo quia me¬
mor es eiꝰ & filius hominis quiauisitas eum
repetitum uideretur qđ dictũ ẽ. homo:
Nunc uero cõ sonat homo. aut filius homi¬
nis: manifestius insinuatur distantia: hoc
sane retinendũ ẽ. quia omĩs filius homo¬
nis. homo : quã iis non om̃is homo filius ho¬
minis possit intelligi. Adam quippe homo:
sed non filius hominis Quaꝓpt̃ hinc iam
licet attendere atq discer nere. quid
hoc in loco inter hominẽ & filium hominis
distet: t qui portant imaginẽ terreni
hominis. quinonẽ. filius hominis. hominũ
nomine significentur. Q uiaut̃ portant

Expanded text:
insinuatas arbitror, in eisdem Scripturis insinuatas arbitror, in eisdem Scripturis collocatae sunt, quas coelorum vocabulo positas credimus. Cur autem luna recte significet Ecclesiam, opportunius in alio psalmo considerabitur, ubi dictum est: et filium hominis distet, quaeri potest; si enim nihil distaret, non ita poneretur, homo, aut filius hominis, per disjunctionem. Nam si ita scriptum esset: Quid est homo quia memor es ejus, et filius hominis quoniam visitas eum: repetitum videretur quod dictum est, homo; nunc vero cum sonat, homo, aut filius hominis, manifestior insinuatur distantia. Hoc sane retinendum est, quia omnis filius hominis homo, quamvis non omnis homo filius hominis possit intelligi: Adam quippe homo, sed non filius hominis. Quapropter hinc jam licet attendere atque discernere, quid hoc in loco inter hominem et filium hominis . Ergo qui portant imaginem terreni hominis , qui non est filius hominis, hominum nomine designantur. Qui autem portant
Abbreviated transcription (Latin):
ignorat Hinc ergo destruitur teme¬
rarius & cȩcus pollicitator ueritatis.
qui est mimicus & defensor cũ uidentur
cȩli opera digitorũ dĩ. id ÷ intelli¬
guuntur scripturȩ ꝑductȩ usq ad in¬
fantium tarditatẽ & eos ꝑhumilitatẽ
hystoricȩ fidei quȩ temporaliter ges¬
ta ẽ. ad sublimitatẽ intelligentiȩ rerũ
acter narũ bene nutritos & roboratos
erigunt mea quȩ confirmant Istiquip¬
pecaeli. id ÷ istilibri: oꝑa sunt digitorũ
dĩ: Sc̃o enĩ spũ inscĩs operante : confec¬
tisunt Nam quigłam suam potius quã
salutem hominũ at tender̃: sine spũscõ
locuti sunt : in quos̃ uiscera miscđiȩ dĩ:¬
¶m̃ uidebo caelos oꝑa digitorũ tuorũ:
lunã & stellas quastũ fundasti kima
& stellȩ incelis sunt fundatȩ : quia & uni¬
uersalis aeccła mcuius sȩpe significati¬
one luna ponitur. & particulatim per
loca sin gͣła aeccłȩ quas nomine stellaꝵ

Expanded text:
ignorat. Hinc ergo destruitur temeignorat. Hinc ergo destruitur temerarius et caecus pollicitator veritatis, qui est inimicus et defensor, cum videntur coeli opera digitorum Dei, id est, intelliguntur Scripturae perductae usque ad infantium tarditatem, et eos per humilitatem historicae fidei, quae temporaliter gesta est, ad sublimitatem intelligentiae rerum aeternarum bene nutritos et roboratos erigunt in ea quae confirmant. Isti quippe coeli, id est isti libri, opera sunt digitorum Dei; sancto etenim Spiritu in sanctis operante, confecti sunt - nam qui gloriam suam potius quam salutem hominum attenderunt, sine Spiritu sancto locuti sunt, in quo sunt viscera misericordim videbo coelos, opera digitorum tuorum, lunam et stellas quas tu fundasti. Luna et stellae in coelis sunt fundatae: quia et universalis Ecclesia in cujus saepe significatione luna ponitur, et particulatim per loca singula Ecclesiae quas nomine stellarum
Abbreviated transcription (Latin):
ta est suꝑcã los : Excedit enĩ magnificen¬¬
tia tua. om̃i umscripturarũ eloquia Ex
ore infantium & lactentiũ ꝑfecistilaudẽ:
ut a fide scripturarũ inciperent: quicu¬
piunt ad tua magnificentiȩ notitiã per¬
uenire: Quȩ suꝑ scripturas eleuata est:
quia transut & superat omium uerborũ
linguarũq p̃conia Inclinauit ergoscrip¬
turas ds̃ usq ad infantiũ & lactentium
capacitatem: sicut malio psalmocanit᷑.
et inclinauit c&lũ. & descendit: Et hoc
fecit propt̃ inimicos. qui ꝑsuꝑbiam
lo quacitatis inimici erucis xp̃i. etiam
cũ aliqua uera deecunt par
Ita destruitur inimicꝰ & defensor:
quisiue sapientiam. siue etiam xpĩnom̃
defendere uideatur : ab huius tam̃ gra¬
dufide i obpugnat camueritatẽ. quã
promptissime pollicetur: Propter ea
etiam illa non habere conumcitur.
quia obpugnando gradũ eius quodẽ.
fides : que ad modũ in eam conscendat᷑

Expanded text:
ta est super coelos: Excedit enim magnificenta est super coelos: Excedit enim magnificentia tua omnium Scripturarum eloquia; ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem, ut a fide Scripturarum inciperent, qui cupiunt ad tuae magnificentiae notitiam pervenire, quae super Scripturas elevata est, quia transit et superat omnium verborum linguarumque praeconia. Inclinavit ergo Scripturas Deus usque ad infantium et lactentium capacitatem, sicut in alio psalmo canitur: Et inclinavit coelum, et descendit . Et hoc fecit propter inimicos, qui per superbiam loquacitatis inimici crucis Christi, etiam cum aliqua vera dicunt, parIta destruitur inimicus et defensor, qui sive sapientiam, sive etiam Christi nomen defendere videatur, ab hujus tamen gradu fidei oppugnat eam veritatem quam promptissime pollicetur. Propterea etiam illam non habere convincitur; quia oppugnando gradum ejus, quod est fides, quemadmodum in eam conscendatur,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ suꝑstitiones noxias ut colantur & ue¬
nerentur huius mundi elementa suadere
ñcessant Em̃ uidebo caelos operadigitorũ
tuorũ: Regimꝰ digito dĩ scriptã legem. &
cdatã ꝑ moysen scm̃ seruũ eius: quemdigitũ
sidigitos dĩ eofdẽ ipsos ministros scõspũ re
accipimus. qm̃ ꝑeosdem nobis om̃is diuina
scriptura confecta ẽ. tonuenienter intel¬
ligimus hocloco caelos ddigitos. libros utri¬
usq testam̃ti Dictũ ẽ. etiã de ipso moyse
amagis regis pharaonis cũ ab eo superatieent:
digitus dĩ est hic Et qđ scriptũ ẽ. caelum
plicabitur sic̃ liber. etiam side isto aethe.¬
reo celodic tũ est: congruetam̃ exhac eadẽ
similitudine mallegoriã librorũ cęli nomi¬
nantur Qm̃ uidebo inquit cȩlos oꝑa digi¬
torũ tuorũ : idẽ cernã & intelligam scrip¬
taẽ magnificentia tua suꝑca&e los: ut totus
istesit sensus: qm̃ magnificentiatua e leua-¬

Expanded text:
quoniam superstitiones noxias, ut colantur et vequoniam superstitiones noxias, ut colantur et venerentur hujus mundi elementa, suadereelos tuos, opera digitorum tuorum. Legimus digito Dei scriptam Legem, et datam per Moysen sanctum servum ejus : quem digitum si digitos Dei, eosdem ipsos ministros Spiritu sancaccipimus, quoniam per eosdem nobis omnis divina Scriptura confecta est; convenienter intelligimus hoc loco coelos dictos libros utriusque Testamenti. Dictum est autem etiam de ipso Moyse a magis regis Pharaonis, cum ab eo superati essent, Digitus Dei est hic ; et quod scriptum est, Coelum plicabitur sicut liber , etiam si de isto aethereo coelo dictum est, congrue tamen ex hac eadem similitudine in allegoria librorum coeli nominantur. Quoniam videbo, inquit, coelos, opera digitorum tuorum: id est, cernam et intelligam Scripta est magnificentia tua super coelos; ut totus iste sit sensus, Quoniam magnificentia tua eleva
Abbreviated transcription (Latin):
ergo infantiũ & lactentiũ ꝑfecistilaudẽ:
Ons nr̃ mandans primo ꝑprophetam
Nisi credideritis. ñ intelligetis. Et ipse
ꝑ sedicens. Beati qui nonuider̃ & creditu¬
risc ꝓropt̃ imimicos : Contra quos etiam
illud dicit: Confiteor tibi dñe pater cȩli
ac terrȩ : quiabs condisti haec asapientib
& reuelastiea paruulis: A sapientibus
enĩ diã. non quia sapientes sunt: sed qui
eẽ seputant: Ut destruas mimicũ & de¬
fensorẽ : Quẽ nisi hereticũ: Nã& ipse ẽ.
mimicꝰ & defensor. quifidẽ xpĩanã cũ op¬
pugnet uidetur defendere: Quã quã
etiam phylosophy hunis mundibene intel¬
ligantur mimici & defensores : quando¬
quidẽ filius dĩ uirtꝰ et sapientia dĩẽ. qua
mlustratur om̃is quis quis ueritate sapiens
efficitur : Huius illi se amatores ꝓfitent᷑ s
unde etiã phylosophy nominantur:
Et ꝓpterea illã uidentur
defendere cũ inimicis interius.

Expanded text:
ergo infantium et lactentium perfecit laudem ergo infantium et lactentium perfecit laudem Dominus noster, mandans primo per Prophetam, Nisi credideritis, non intelligetis , et ipse praesens dicens, Beati qui non viderunt et credituri sunt . Propter inimicos: contra quos etiam illud dicitur: Confiteor tibi, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus, et revelasti ea parvulis . A sapientibus enim dixit, non qui sapientes sunt, sed qui esse se putant. Ut destruas inimicum et defensorem. Quem, nisi haereticum? Nam et ipse est inimicus et defensor, qui fidem christianam cum oppugnet, videtur defendere. Quanquam etiam philosophi hujus mundi bene intelligantur inimici et defensores: quandoquidem Filius Dei Virtus et Sapientia Dei est, qua illustratur omnis quisquis veritate sapiens efficitur. Hujus illi se amatores esse profitentur, unde etiam philosophi nominantur: et propterea illam videntur defendere, cum inimici sint ejus;
Abbreviated transcription (Latin):
in quasalus ẽ. omĩ credenti : ut auctoritate
cõmonitus p̃ceptis inseruiat. quib: pur¬
gatus unus quisq & incaritate radicatꝰ.
atq fundatꝰ possit currere cũ sc̃is:
Moniã par uulus in lacte. sed iuuenis incybo
cõp̃hendere latitudinẽ altitudinẽ & ꝓ¬
fundũ: scire etiã suꝑ eminentẽ scientiã
tentium ꝑfecisti laudẽ ꝓpt̃ mimicos tuos
Inmicos huic dispensationi quȩ facta est
incognitã & certã scientiã pollicentur :
sicut faciunt hereticiunuersi. & illiqui
insuꝑstitione gentiliũ phylosophy nomi¬
nãtur : non qð scientiȩ pollicitatio rep̃¬
hendendasit : sed quod gradũ saluber ri¬
mũ & necessariũ fidei negleͥgendũ putan:
ꝑquẽ in aliquid certũ qđ eẽ nisi aeternũ
non potest . oportet ascendi : Hinceos ap¬
paret nec ipsã scientiã habere . quã con¬
tep̃ta fide pollicemlr: quiatã utilem
ac necessariũ gradũ eiꝰ ignorant: Exore

Expanded text:
in qua salus est omni credenti: ut auctoritate in qua salus est omni credenti: ut auctoritate commotus praeceptis inserviat, quibus purgatus unusquisque et in charitate radicatus atque fundatus possit currere cum sanctis, non jam parvulus in lacte, sed juvenis in cibo, comprehendere latitudinem, longitudinem, ientiam tentium perfecisti laudem, propter inimicos tuos. Inimicos huic dispensationi quae facta est incognita, et certam scientiam pollicentur; sicut faciunt haeretici universi, et illi qui in superstitione gentilium philosophi nominantur. Non quod scientiae pollicitatio reprehendenda sit; sed quod gradum saluberrimum et necessarium fidei negligendum putant, per quem in aliquid certum, quod esse nisi aeternum non potest, oportet ascendi. Hinc eos apparet nec ipsam scientiam habere, quam contempta fide pollicentur; quia tam utilem ac necessarium gradum ejus ignorant. Ex ore
Abbreviated transcription (Latin):
quies dñsnr̃. quãte almirantur om̃s qui
in colunt terrã : quã tua magnificentia
deterrenahumilitate suꝑ caȩlos eleuataẽ:
Hinc enĩ apparuit quis descenderes: cũ
aquibus clã uisũ ẽ : & acȩteris creditum
Non possũ acciꝑe alios infantes atq lacten¬
tes : quã eos quibus dic̃ apł s: tanquã par¬
bant lauclantes: iin quos ipse cdñs hoc tes¬
timonio usus ẽ. cũ dicentib iudȩis ut eos
Sunt enĩ matclus etiãhi quiã non lacte
potantur. sed pascuntur cẏbo: quos idem
apłssignificat dicenis: Sapientiã loquim.
inter ꝓfectos : Sed nonex hs solis ꝑficiuNT
aeccłȩ : quia sisolieẽnt ñ consulere tur
generihumano: Consulitur aut̃ : cum
illi quoq nondũ capaces cognitionis rerũ
spiritaliũ atq aeter nar ũ. nutriuntur
fide tẽporalis hystoriȩ quae ꝓsalute nra
post patriar chas & ꝓphetas. ab excellen¬
tissima dĩ uirtute at q sapientia. etiam
suscepti hominis sacram̃to ad ministrata ẽ : ⁊¬

Expanded text:
us noster, quam te admirantur omnes qui incolunt terram! quoniam tua magnificentia de terrena humilitate super coelos elevata est. Hinc enim apparuit quis descenderis, cum a quibusdam visum est et a caeteris creditum Non possum accipere alios infantes atque lactentes, quam eos quibus dicit Apostolus: Tanquam parbant laudantes . In quos ipse Dominus hoc testimonio usus est, cum dicentibus Judaeis, ut eos Sunt enim in Ecclesiis etiam hi qui non jam lacte potantur, sed vescuntur cibo; quos idem Apostolus significat, dicens, Sapientiam loquimur inter perfectos : sed non ex his solis perficiuntur Ecclesiae, quia si soli essent, non consuleretur generi humano. Consulitur autem, cum illi quoque nondum capaces cognitionis rerum spiritualium atque aeternarum, nutriuntur fide temporalis historiae, quae pro salute nostra post Patriarchas et Prophetas ab excellentissima Dei Virtute atque Sapientia etiam suscepti hominis sacramento administrata est,
Abbreviated transcription (Latin):
ad dãpnationẽ. Iudiciũ aut̃ manifestũ ẽ.
quouenturus dñs iudicare uiuos ac mor¬
tuos. omĩb fatentib eum eẽ a quo et bonis
p̃mia. & malis supplicia tribuentur
Secdtunc illa confessio non ad reme diũ
malorũ . sedadcumulũ dãp̃nationis uale¬
bit Dehis duob iudiciis uno occulto alte¬
ro manifesto: ludet᷑ michi dixisse dñs ubi
ait. Q uime credit. transiet amorte

Expanded text:
ad damnationem. Judicium autem manifestum est, ad damnationem. Judicium autem manifestum est, quo venturus est Dominus, judicare vivos et mortuos, omnibus fatentibus eum esse a quo et bonis praemia et malis supplicia tribuentur. Sed tunc illa confessio, non ad remedium malorum, sed ad cumulum damnationis valebit. De his duobus judiciis, uno occulto, altero manifesto, videtur mihi Dominus dixisse, ubi ait: Qui in me credit, transit de morte
Abbreviated transcription (Latin):
uerba desiderat Quȩ sunt igitur occul.¬
ta filii: in quo uerbo primũ intelligendũẽ.
eẽ aliqua filii manifesta: aquib distinguit
hȩc quȩ appellantur occulta: quã obrẽ
qm̃ duos aduentꝰ dñ credimus. unũ pre¬
teritũ quem iudȩ i ñ intellexer̃. alterũ
futurum quẽ utriq sꝑamꝰ . Et qm̃ iste quẽ
uidȩ i non intellexer̃. gentib: profuit :
non inconuenienter accipitur dehoc ad¬
uentu dici ꝓoccultis filii. ubicȩcitas ex par¬
te isrł facta ẽ. ut plenitudo gentiũ intra¬
ret Ouoenĩ iudicia insinuantur ꝑscrip¬
turas. siquis aduertat: unũ occultũ alterũ
manifestum: Occultũ nuncagit᷑ : de quo
apłs petrus dicit  Tempus ẽ. ut iudiciũ
incipiat adomodm̃: Occultũ itaq udici¬¬
umẽ pȩna quanunc unusquisq hominũ
aut exercetur ad purgationẽ. aut ad mo¬
netur ad conuersationẽ.: aut si contẽp̃se¬
rit uocationẽ & disciplinã dĩ. excȩcatur

Expanded text:
verba desiderat. Quae sunt igitur occulverba desiderat. Quae sunt igitur occulta Filii? In quo verbo primum intelligendum est esse aliqua Filii manifesta, a quibus distinguuntur haec quae appellantur occulta. Quamobrem, quoniam duos adventus Domini credimus, unum praeteritum, quem Judaei non intellexerunt, alterum fuJudaei non intellexerunt, gentibus profuit, non inconvenienter accipitur de hoc adventu dictum, pro occultis Filii, ubi caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo gentium intraret . Duo enim judicia insinuantur per Scripturas, si quis advertat: unum occultum, alterum manifestum. Occultum nunc agitur, de quo apostolus Petrus dicit: Tempus est ut judicium incipiat a domo Domini . Occultum itaque judicium est poena qua nunc unusquisque hominum aut exercetur ad purgationem, aut admonetur ad conversionem, aut si contempserit vocationem et disciplinam Dei, excaecatur
Abbreviated transcription (Latin):
dauid psalmꝰ inscriptus ẽ. cũ fuger& in qͥt
a facie absalon filiisui: Rũet nomeneius
dictũ e&̃ et obhoc latere ñ posset de quo
filii. sed additũ ẽ. sui: Hic uero & qđ non ad¬
ditũ ẽ. sui. et qđ degentib: multa dicit.
non potest recte accipiabsalon Heq enĩ
bellũ qđ cũ patre ille ꝑditꝰ gessit ullo
modo ad gentes ꝑtinet : cũ popłstam̃ isrł
aduersus se ibi diuisus sit : Eanitur itaq:
iste psalmꝰ : ꝓoccultis unigeniti filui dei:
Hã et ipse dñs cũ sine ad ditamento ponit
filiũ. se ipsũ unigenitũ uult intelligi ũbi
ait: Siuos filius liberauerit : tunc uere
cendo filius. dat intelligicuius sit filius:
Quã locutionẽ non recipit nisi excellentia
eius. dequaataloquim᷑: ut etiã sinon eam no¬
minemꝰ pos sit intelligi Ita enĩ dicimus. pluit.
serenat. tonat & siquas̃ alia. nec ad dimus
quis hoc faciat : quia omĩ um mentib spon¬
te sese offert excellentia facientis nec

Expanded text:
David Psalmus inscriptus est, Cum fugeret, inquit, a facie Abessalon filii sui ; cum et nomen ejus dictum esset, et ob hoc latere non posset de quo filii, sed additum est, sui. Hic vero, et quod non additum est, sui, et quod de Gentibus multa dicit, non potest recte accipi Abessalon: neque enim bellum quod cum patre ille perditus gessit, ullo modo ad Gentes pertinet, cum populus tantum Israel adversus se ibi divisus sit. Canitur itaque iste psalmus pro occultis unigeniti Filii Dei. Nam et ipse Dominus cum sine additamento ponit Filium, seipsum unigenitum vult intelligi, ubi ait: Si vos Filius liberaverit, tunc vere antum dicendo Filius, dat intelligi cujus sit filius. Quam locutionem non recipit nisi excellentia ejus de quo ita loquimur, ut etiamsi non eum nominemus, possit intelligi: ita enim dicimus, Pluit, serenat, tonat, et si qua sunt talia, nec addimus quis id faciat; quia omnium mentibus sponte sese offert excellentia facientis, nec
Abbreviated transcription (Latin):
Sed addit᷑ illa clarificatio. quaresur gens
ascendit incȩlum: Nloria in quit & ho¬
nore coronastieũ. & constituisti eum suꝑ
oꝑa manuum tuarũ : Q uando quidem
angłos constitutũ accepimꝰ unigenitum
filium : quẽ minoratũ paulominus ab anglis
ꝑhumilitatẽ carnalis generationis at que
cũ dicit om̃ia: Et nealiter licer et intel¬
ligi: sic apłscrediubet cũ dicit. excepto eo qͥ
ei sub iecit om̃ia : Et hoc ipso huius psal mitesti¬
ceptũ sit: Mectamẽ quasi aliquid magnum
uidetur adiungere : cũ dicit: Oues & boues
uniuersas. in suꝑ & peccora cãpi Elolucres¬

Expanded text:
Sed additur illa clarificatio qua resurgens Sed additur illa clarificatio qua resurgens ascendit in coelum: Gloria, inquit, et honore coronasti eum; et constituisti eum super opera manuum tuarum. Quandoquidem tum accipimus unigenitum Filium, quem minutum paulo minus ab Angelis per humilitatem carnalis generationis atque cum dicit omnia. Et ne aliter liceret intelligi, sic Apostolus credi jubet, cum dicit, excepto eo qui ei subjecit omnia ; et hoc ipso hujus psalmi testiceptum sit. Nec tamen quasi aliquid magnum videtur adjungere, cum dicit: Oves et boves universas, insu
Abbreviated transcription (Latin):
& in lumine tuo uidebimꝰ lum̃: Pretende mise¬
ricor diãtuam scientib te : Memor ẽ. igitur
hominis ꝑ multi plicationẽ miscđiȩ sicut iu¬
m̃torum: quia multiplicata miscđia etiã
alonge positos ꝑuenit : Slisitat uero filiũ
hominis cui sub protectione alarũ suarum
posito p̃tendit miscđiam. & in lumine suolum̃
prebet: &eum deliciis sus potat. et mebriat
ubtate domus sua ad obliuiscendas erumnas.
&errores p̃teritȩ conuersationis: Hunc
ris parturit cũ dolore & gemitu Iste quã¬
lacte nutritur Non potuiloqui uobis
quasi spĩtalib sed quasi carnalib inquit apłs
Et ut ostenderet iã regeneratos : tanquam
Iste cumrelabitur qđ sepeaccidit aduete¬
remuitam : cũ ex probatione audit qđ ho¬
prima uisitatus ẽ. in ipsohomine dominico
nato ex uir gine maria: De quo ꝓpter ipsã
infirmitatem carnis quã sapientia dĩ ges¬
tare dignataẽ & passionis humilitate recte
dr̃ m inuistieum paulominus ab angłis:

Expanded text:
isericordiam tuam scientibus te . Memor est igitur hominis per multiplicationem misericordiae, sicut jumentorum; quia multiplicata misericordia etiam ad longe positos pervenit: visitat vero filium hominis, cui sub protectione alarum suarum posito praetendit misericordiam, et in lumine suo lumen praebet, et eum deliciis suis potat, et inebriat ubertate domus suae, ad obliviscendas aerumnas et errores praeteritae conversationis. Hunc ris parturit cum dolore et gemitu. Iste quamlacte nutritur, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, inquit Apostolus; et ut ostenderet jam regeneratos, Tanquam pon cibum. Iste cum relabitur, quod saepe accidit, ad veterem vitam, cum exprobratione audit quod hoprimo visitatus est in ipso homine Dominico, nato ex Maria virgine. De quo propter ipsam infirmitatem carnis, quam Sapientia Dei gestare dignata est, et passionis humilitatem recte dicitur: Minuisti eum paulo minus ab Angelis.