comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
furore umꝰ qͥsq ita dicebat: Erat. ora ꝑro
me Inpleuit ds̃ desideriũ nr̃m. taliter
psallendo angelis gaudentibꝰ pias animas
emisere: Ubi usq inhodiernũ diẽ ñ desi¬
burtinitanꝰ ep̃s attestatus ẽ. cȩcã quandã
mulierẽ illuminatã fuisse. uͥ ipse aderat
ꝓuinciã reugitanã. qͥ artaret ad tradendũ
ministeria diuina uł libros cunctos dnĩ
sacerdotes. ut pͥmo armis nudaret. ⁊ ita
faciliꝰ inermes hostis callidus captiuaret:
Qͥ senĩ posset tradere: Clamantibꝰ sacer¬
dotib ipsi rapaci manu cuncta depopu¬
labant᷑. atq de palliis altaris ꝓ nefas ca
misias sibi ⁊ femoralia faciebant: Qͥ tam̃
ꝓculus huiꝰ rei exsecutor frustatim sibi
comedens linguã. in breui turpissima¬
ii. consũptus ẽ morte: Tumnc etiã uale¬
rianꝰ habensȩ ciuitatis ep̃s. dũ uiriliter
sacram̃ta diuina ne traderet dimica̾set.
foras ciuitatẽ singularis uissus ẽ pelli

Expanded text:
fugae unus quisque ita dicebant: frater ora pro fugae unus quisque ita dicebant: frater ora pro me: implevit deus desiderium nostrum: taliter psallendo, gaudentibus angelis pias animas emisere. Ubi usque in hodiernum diem non desiBuronitanus episcopus attestatus est caecam quamdam mulierem illuminatam fuisse, ubi ipse aderat provinciam Zeugitanam, qui coarctaret ad tradendum ministeria divina, vel libros cunctos, Domini sacerdotes, ut primo armis nudaret, et ita facilius inermes hostis collidus captivaret. Quibus se non posse tradere clamantibus sacerdotibus, ipsi rapaci manu cuncta depopulabantur, atque de palliis altaris, misias sibi et femoralia faciebant. Qui tamen Proculus, huius rei exsecutor, frustatim sibi comedens linguam in breui turpissima consumptus est morte. Tunc enim sanctus Ualerianus Abensae ciuitatis episcopus, dum uiriliter sacramenta diuina ne traderet dimicasset, foris ciuitate singularis iussus est pelli;
Abbreviated transcription (Latin):
crauer̃. uͥ antea a nullo fama xp̃ĩam no¬
minis fuerat diuulgata: Time deinde
cogitat᷑ qͥd fieret. ut ager iã cultus ⁊ egra¬
minatus uomere p̾dicationis. eugłicum
susciꝑet sem̃. ⁊ imbre sacri baptismatis
rigaret᷑ Mittunt legatos ꝑ itinera disten
denti ppło destinaret: Explet cũ gaudio
qͦd petebat᷑ pontifex dei Construit᷑ ȩccła.
bapteat᷑ simul multitudo maxima bar¬
baroꝵ. ⁊. de lupis grex fȩcundus multi¬
plicat᷑ agnoꝵ: Hoc geyserico relatione
sua renunciat capsus: De qua re surgens xy¬
inuidia. uibet famulos dei ligatis pedibus
post t̾ga currentiũ quadrigarũ int̾ spinosa
loca siluaꝵ parit᷑ int̾ire. ut ducta atq re¬
ducta dumosis lignoꝵ. aculeis innocentiũ
corpora carꝑent᷑. ita delegans. ut exitum
suũ inuicẽ ꝑuiderent: Qͥ eũ iuemo currẽ¬
tibꝰ indomitis eqͥs. plangentibꝰ mauris. sese
mutuo conspiscerent. uale sibi in angusto

Expanded text:
craverunt, ubi antea a nullo fama Christiani nocraverunt, ubi antea a nullo fama Christiani nominis fuerat divulgata. Tunc deinde cogitatur quid fieret, ut ager iam cultus et egraminatus vomere praedicationis evangelicum susciperet semen et imbre sacri baptismatis rigaretur. Mittunt legatos per itinera distentdenti populo destinaret. Explet cum gaudio quod petebatur pontifex: dei construitur ecclesia, baptizatur simul multitudo maxima barbarorum, et de lupis grex fecundus multiplicatur agnorum. Hoc Geiserico relatione sua nuntiat Capsur. De qua re surgens invidia iubet famulos dei ligatis pedibus post terga currentium quadrigarum inter spinosa loca silvarum pariter interire, ut ducta atque reducta dumosis lignorum aculeis innocentium corpora carperentur, ita delegans, ut exitum suum invicem perviderent. Qui cum e vicino currentibus indomitis equis, plangentibus Mauris, sese mutuo conspicerent, vale sibi in angusto
Abbreviated transcription (Latin):
ipse simul ⁊ filii. familiȩ atq animalium
quȩcũq optima erant. parit᷑ int̾eunt:
Remanens itaq dnã uidua. marito filiis ⁊
substantia destituta. seruos xp̃i eognato
regis sersaoni grã muneris offert Qͥ cũ
eos ut pote oblatos cũ gratulatione niia
suscepisset. filios uł domesticos eiꝰ scõrũ
merito male cȩpit demon uariis motib
agitare: Ex ordine ille cognatus ut gestũ
erat suggerit regi: Decernit statum
rex. cuidã gentili regi mauroꝵ. eui nom̃
merat capsus. relegandos debere trans
nobis etiã nequaquã ignota: ꝑ uenientes
autẽ tradunt᷑ memorato regi mauroꝵ
cõmanenti in parte heremi quȩ dicitur
capra picta Uidentes gͥ xp̃i discipuli
multa apud gentiles illicita sacrificioꝵ
sacris legia. cȩper̃ p̃dicatione ⁊ conu̾sa¬
tione sua. ad cognitionẽ dñ dei nr̃i bar¬
baros inuitare & tali mͦ ingentẽ mul¬
titudinẽ gentiliũ barbaroꝵ. xp̃o dnõ lu¬

Expanded text:
ipse simul et filii; familiae atque animalium, ipse simul et filii; familiae atque animalium, quaecumque optima erant, pariter intereunt. Remanens itaque domina vidua, marito, filiis et substantia destituta, servos Christi cognato regis Sersaoni gratia muneris offert. Qui cum eos utpote oblatos cum gratulatione nimia suscepisset, filios vel domesticos eius sanctorum merito male coepit daemon variis motibus agitare. Ex ordine ille cognatus, ut gestum erat, suggerit regi. Decernit statim rex cuidam gentili regi Maurorum, cui nomen inerat Capsur, relegandos debere transmnobis etiam nequaqnam ignota. Pervenientes autem traduntur memorato regi Maurorum, commanenti in parte heremi, quae dicitur Caprapicti. Videntes igitur Christi discipuli multa apud gentiles et inlicita sacrificiorum sacrilegia, coeperunt praedicatione et conversatione sua ad cognitionem domini dei nostri barbaros invitare, et tali modo ingentem multitudinem gentilium barbarorum Christo domino lu
Abbreviated transcription (Latin):
ros seruos affugeret. quã diu illiꝰ suecũ¬
berent uoluntati Iubet inmodũ ferrarũ
fustes robustos ueluti ꝑalmatos cũ stirpib
fringerent. s etiã terebrantes a aculei in¬
trinsecus remanerent: A dũ sanguis efflu¬
eret. dissipatis carnib uscera nudarentur.
sequenti die xp̃o medente semꝑ incolumes
reddebant᷑: Hoc sepuis ac multo factũ ẽ tẽ¬
pore. ⁊ nulla plagarũ uestigia uidebant᷑.
scõ spũ subinde curante: Post hoc artat᷑
marima dura custodia. cusꝑidiq crudeli
ertendit᷑: Qͥ cũ dei seruoꝵ. uisitantiũ non
deesset frequentia. uidentib cunctis ingẽ¬
tiũ lignoꝵ putrescens soluta ẽ fortitudo
Miraculũ hoc ⁊ uoce omĩũ celebrat᷑. ⁊ no¬
bis ad quẽ custodia ꝑtinebat. cũ sacram̃to
testatus ẽ ita fuisse: At uͥ uandalũ ille uix¬
tutẽ neglerit cognoscere diuinã. cȩpit
in domo eiꝰ uindicatrix ira crassari Morit᷑

Expanded text:
rus servos affligeret, quandiu illius succumrus servos affligeret, quandiu illius succumberent voluntati. Jubet in modum ferarum fustes robustos veluti palmatos cum stirpibusfringerent, sed etiam terebrantes atrinsecus remanerent. Qui dum sanguis efflueret et dissipatis carnibus viscera nudarentur, sequenti die Christo medente semper incolumes reddebantur. Hoc saepius ac multo factum est tempore, et nulla plagarum vestigia videbantur, sancto spiritu subinde curante. Post hoc artatur Maxima durae custodiae cuspidique crudeli extenditur. Cui cum dei servorum visitantium non deesset frequentia, videntibus cunctis ingentium lignorum putrescens soluta est fortitudo. Miraculum hoc et voce omnium celebratur, et nobis, ad quem custodia pertinebat, cum sacramento testatus est ita fuisse. XI. At ubi Wandalus virtutem neglexit cognoscere divinam, coepit in domo eius vindicatrix ira grassari. Moritur
Abbreviated transcription (Latin):
animã lucraret᷑ Nesciente gͥ uandalo spiri¬
talis secreti cõmertiũ. cõpunctus atq mu¬
tatus martinanꝰ. etiã suis fr̃ĩb ꝑsuasit.
ut thesaurũ quẽ iuenerant haberent
ut pote germani cõmunẽ: Conu̾siᷤ itaq
cũ trib fribꝰ suis dei qͦq puella comitante.
nocte clã egredientes. trabaceno monasterio
cui p̃erat tẽ nobilis pastor andreas sociant᷑:
Illa uͦ haud ꝓcul monasteriũ incoluit puel¬
laꝵ.: Sciscitante gͥ barbaro inqͥsitionibꝰ ⁊
munerib crebris. qͦd gestũ erat celari non
potuit: Inueniens itaq iã ñ sua s xp̃i mã¬
cipia. conicit uinculis. ⁊ uariis torm̃tiꝰ dei
famulos insectat᷑. agens cũ eis ñ tantũ ut
parit᷑ mniscerent᷑. s qͦd grauiꝰ ẽ ꝓ rebaptita¬
tionis cȩno fidei suȩ ornam̃ta turparent:
ꝑuenit hoc ipsũ usq ad noticiã geyserici
regis Qͥ p̃cȩpit. ut tã dui implacabilis he¬

Expanded text:
animam lucra-retur. Nesciente igitur Uuandalo spirianimam lucra-retur. Nesciente igitur Uuandalo spiritalis secreti commercium, conpunctus atque mutatus Martinianus etiam suis fratribus persuasit, ut thesaurum, quod inuenerat, haberent utpote germani communem. Conuersus itaque cum tribus fratribus suis, dei quoque puella comitante, nocte clam egredientes Tabraceno monasterio, cui praeerat tunc nobilis pastor Andreas, sociantur. Illa uero haut procul monasterium incoluit puellarum. Sciscitante igitur barbaro inquisitionibus et muneribus crebris, quod gestum erat celari non potuit. Inueniens itaque iam non sua sed Christi mancipia, conicit uinculis et uariis tormentis dei famulos insectatur, agens cum eis non tantum ut pariter miscerentur, sed quod grauius est, per rebaptizationis caenum fidPervenit hoc ipsum usque ad notitiam Geiserici regis, qui praecepit ut tandiu implacabilis he
Abbreviated transcription (Latin):
egregia xpĩ ancilla. nomine maxima. corpo
armifactor erat. ⁊ dño suo satis indebatur
acceptus. ⁊. maxima imui̾sȩ domui dnabat᷑.
credidit uandalus. ut fideles sibi magis me¬
moratos. faceret famulos: martinianum
maximãq coniugali consortio sociare:
Martimanꝰ ad olescentuloꝵ seculariũ more
contugiũ affectabat. maxima nãq iã deo
sacrata. humanas nuptias refutabat: At
uͥ uentũ ẽ ut cubiculi adirent᷑ secreta
silentia. i. martinianꝰ nesciens qͥd de illo
decreuerat ds̃. maritali fidutia quasi eum
conuige cuperet cubitare. nua uoce¬
o martiniane fr̃. menbra mei corpori dedi¬
caui. nec possũ humanũ sortiri conuigiũ.
habens iã cȩlestẽ ⁊ uerũ sponsũ: S dabo cõ¬
siliũ: Si uelis. poteris ⁊ ipse tͥ prestare dũ
licet. ut eui ego concupnu nuibere. delec¬
teris ⁊ ipse seruire: Ita factũ ẽ dno ꝓcuran¬
te. ut obȩdiens uirgini. etiã adolescens suã

Expanded text:
egregia Christi ancilla nomine Maxima, corporegregia Christi ancilla nomine Maxima, corporarmifactor erat, et domino suo satis videbatur acceptus, et Maxima universae domui dominabatur, credidit Vandalus, ut fideles sibi magis memoratos faceret famulos, Martinianum Maximamque conjugali consortMartinianus adulescentulorum saecnlarium more coniugium affectabat, Maxima namque iam deo sacrata. humanas nuptias refutabat. At ubi uentum est, ut cubiculi adirentur secreta silentia, et Martinianus, nesciens quid de illo decreuerat deus, maritali fiducia quasi cum coniuge cuperet cubitare, uiua ei uoco Martiniane frater, membra mei corporis dedicaui, nec possum humanum sortire coniugium, habens iam caelestem et uerum sponsum. Sed dabo consilium: si uelis, poteris et ipse tibi praestare, cum licet, ut cui ego concupiui nubere, delecteris et ipse seruire. Ita factum est domino procurante, ut oboediens uirgini etiam adulescens suam
Abbreviated transcription (Latin):
dã tẽpore uenerabilẽ senẽ in publiea fa¬
cie catomo ciciderunt: Qd ille ñ ad op¬
ꝓbriũ. s ad mercedẽ cõputans głȩ suȩ in
dnõ letabat᷑ Unde factũ ẽ: ut post obi¬
tũ carthaginis ep̃i. eugitanȩ ⁊ ꝓ consularĩ
ꝓuinciȩ ep̃os int̾diceret ordinandos. quoꝵ
erat numerus. centũ seraginta quatuor:
Qͥ paulatim deficiens. nẽ si uł ipsi suꝑsint.
tres tantũ eẽ uidentur Uincentiuᷤ gigitanꝰ.
paulus sitinaritanꝰ. uere merito ⁊ nomine
paulus. ⁊ aliũ qͥntianꝰ. qͥ nẽ ꝑsecutionẽ fu
giens. apud edessam macedoniȩ ciuitatem
quã plurima eẽ ꝓbant᷑ Confessoꝵ autẽ
ingens ⁊ plurima multitudo. ex qͥbꝰ aliqͦs
narrare tẽptabo Xu.
rant tẽ serui cuꝰdã uandali. fuit
aut̃ hic uandalus de illis qͦs mille¬
narios uocant. maturnianꝰ. saturianꝰ. ⁊. eoꝵ
duo germani Erat ⁊ quȩdã conserua eoꝵ.

Expanded text:
odam tempore uenerabilem senem in publica faodam tempore uenerabilem senem in publica facie catomos ceciderunt. Quod ille non ad obprobrium, sed ad mercedem conputans gloriae suae, in domino laetabatur. Unde factum est, ut post obitum episcopi Carthaginis Zeugitanae et proconsulari prouinciae episcopos interdiceret ordinandos; quorum erat numerus centum sexaginta quattuor. Qui paulatim deficiens, nunc, si uel ipsi supersunt, tres tantum esse uidentur: Uincentius Gigitanus, Paulus Sinnaritanus, uere merito et nomine Paulus, et alius Quintianus, qui nunc persecutionegiens, apud Edessam Macedoniae civitatem quamplurimi fuisse probantur. Confessorum autem ingens et plurima multitudo, ex quibus aliquos narrare tentabo. rant tunc servi cujusdam Vandali: fuit autem hic Vandalus de illis, quos Millenarios vocant, Martinianus, Saturianus, et eorum duo germani; erat et quaedam conserva eorum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sente daret᷑ S nec nocturnis horis
ab hoc oꝑe miscdie ferabat᷑. s ꝑgebat
excurrens ꝑ singulos lectos. sciscitans qua¬
lit̃ qͥsquã haberet: Ita se hiuc tradiderat
omĩno labori. ut nec defessis menbris.
nec cariosȩ iã senectuti parceret: Quo
lurore arriani accensi. dolis eũ quam
plurimis uoluer̃ sepuis enecare Qd cre¬
do p̃uidens dñs. cito passerẽ suũ de ma¬
nib accipitrũ uoluit liberare Cuiꝰ exi¬
tũ ita urbici captun planxer̃. ut tẽ se pu¬
tarent magis tradi manibꝰ barbarorũ quã¬
do ille ꝑrexit ad cȩlũ: Functus ẽ autem
sacerdotio. annis tribus Cuiꝰ amore ⁊. de¬
siderio ppłs attentus. potuerat m̃bra dig¬
in corporis raꝑe. nͥ consilio prudenti dũ¬
more uacat᷑. nesciente multitudine sepe
tatibꝰ hereticoꝵ. nec uerecundũ poterit
eẽ qͦd ad laudẽ ꝓficit patientis. ordina
dũ uariis ab eis insidiis sepius artaret᷑. qͦ¬

Expanded text:
praesente daretur. Sed nec nocturnis horis praesente daretur. Sed nec nocturnis horis ab hoc opere misericordiae feriabatur, sed pergebat excurrens per singulos lectus, sciscitans qualiter quisquam haberet. Ita se tradiderat omnino labori, ut nec defessis membris nec cariosae iam senectuti parceret. Quo liuore Arriani succensi dolis eum quam plurimis uoluerunt saepius enecare. Quod credo peruidens dominus cito passerem suum de manibus accipitrum uoluit liberare. Cuius exitum ita urbici captiui planxerunt, ut tunc se putarent magis tradi manibus barbarorum, quando ille perrexit ad caelum. Functus est autem sacerdotio annis tribus. Cuius amore et desiderio populus attentus potuerat membra digni corporis rapere, nisi consilio prudenti, dum auocatur, nesciente multitudine sepeltatibus hereticorum, nec uerecundum poterit esse quod ad laudem proficit patientis, ordinatdum uariis ab eis insidiis saepius artaretur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
litus. diuidentibꝰ uandalis ⁊ mauris
ingentẽ ppłi quantitatẽ. ut moris ẽ
barbaris. mariti ab uroribꝰ. ⁊ liberi a
parentib separabant᷑: Statĩ sategit
uir dõ plenꝰ ⁊ carus. inuu̾sa ministe¬
rii uasa aurea ⁊ argentea distrabere.
u libertatẽ de seruitute barbarica
liberare. ut ⁊ coniugia fȩderata ma¬
nerent. ⁊ pignora genitoribꝰ redde¬
rent᷑: & qͥa loca nulla sufficiebant ad
capessendã multitudinẽ tantã. basili¬
cas duas nominatas .⁊. amplas. fausti
u nouaꝵ cũ lectulĩ atq straminibꝰ de¬
putauit : decernens. ꝑ singulos dies
quantũ qͥsꝓ merito acciꝑet: ⁊ qͥa ple¬
rosq insuetudo nauigii ⁊ crudelitaᷤᷤ
captiuitatis afflixerat. ñ paruls inter
eos numerus fuerat ȩgrotoꝵ: Qͦsille bea¬
tus antastes ut nutrix pia. ꝑ mom̃ta fin¬
gula cũ medicis circũibat. sequentibꝰ
cibis. ut inspecta uena. qͥd cui opꝰ eẽt illo

Expanded text:
litus, diuidentes Uuandali et Mauri litus, diuidentes Uuandali et Mauri ingentem populi quantitatem, ut moris est barbaris, mariti ab uxoribus, liberi a parentibus separabantur. Statim sategit uir deo plenus et carus uniuersa uasa ministerii aurea uel argentea distrahere et libertatem de seruitute barbarica liberare, ut et coniugia foederata manerent et pignera genitoribus redderentur; Et quia loca nulla sufficiebant ad capessendam multitudinem tantam, basilicas duas nominatas et amplas Fausti et Nouarum cum lectulis atque straminibus deputauit, decernens per singulos dies, quantum quis pro merito acciperet. Et quia plerosque insuetudo nauigii et crudelitas captiuitatis afflixerat, non paruus inter eos numerus fuerat aegrotorum, quos ille beatus antistes ut nutrix pia per momenta singula cum medicis circuibat sequentibus cibis, ut inspecta uena, quid cui opus esset, illo
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ ciutatib ordinari Int̾ hȩc tam̃
dĩ ppłs infide consistens. ut examina a-¬
pũ.cereas ȩdificans mansiones.erescen¬
do melleis fidei caliculis firmabat᷑. ut
impleret᷑ illa sententia: Quantomagis
affligebant᷑. tantomagis multiplicabã¬
t᷑ ⁊ inualescebant nimis Post hȩc .xiii.¬
factũ ẽ. supplicante ualentimano augũ¬
to. carthaginiensi ȩccłe potest longũ
silentiũ desolationis. ep̃m ordinari no¬
mine dõ grãs: Cunꝰ si nitat᷑ qͥsquam
quȩ ꝑ illũ dñs fecerit paulatĩ excur¬
rere. ante incipient uerba deficere.
quã ille aliqͥd ualeat explicare Illo gͥ
epõ constituto. factũ ẽ peccatis urgen¬
tibꝰ. ut urbẽ illã quondã nobilissimã
atq famosã qͥnto decono regni sui
anno geysericus caꝑet romã :i simul
ex inde regũ multoꝵ. diuitias cum
populis captiuauit : Quȩ dũ multitu¬
do captiuitatis africanũ attingeret.

Expanded text:
eorum ciuitatibus ordinari. Inter haec tamen eorum ciuitatibus ordinari. Inter haec tamen dei populus in fide consistens, ut examina apum cereas aedificans mansiones, crescendo melleis fidei calculis firmabatur, ut impleretur illa sententia: quanto eos affligebant, tanto magis multiplicabantur et inualescebant nimis. I, 8 Post haec factum est supplicante Ualentiniano Augusto, Carthaginiensi ecclesiae post longum silentium desolationis episcopum ordinari nomine Deogratias; cuius si nitatur quisquam quae per illum dominus fecerit paulatim excurrere, ante incipient uerba deficere, quam ille aliquid ualeat explicare. Illo igitur episcopo constituto factum est peccatis urguentibus, ut urbem illam quondam nobilissimam atque famosam quinto decimo regni sui anno Geisericus caperet Romam; et simul exinde regum multorum diuitias cum populis captiuauit. Quae dum multitudo captiuitatis Africanum attingeret
Abbreviated transcription (Latin):
neq locus ad sacrificandũ nomim tuo
⁊. si forsitan qͥspiã ut moris ẽ. dũ dei po¬
pulũ admoneret. pharahonẽ. nabucho¬
donosor. olofernẽ. aut aliquẽ similem
nominasset. obiciebat᷑ illi qͦd in ꝑsonã
regis i̾ta dixisset. ⁊ statĩ exilio trude¬
bat᷑ : hoc enĩ ꝑsecutionis genꝰ agebat᷑.
hic aꝑte. alibi occulte. ut pioꝵ. nom̃
talibꝰ insidiis int̾iret: Qua de re plu¬
rimos sacerdotũ tẽ nouimꝰ relegatos.
sic̃ urbanũ girbensem. erescentẽ metro¬
politanũ aqͥtanȩ ciuitatis. qͥcentũ xx.
p̾erat ep̃is. habet dm̃ teudalensem.
eustratiũ sufetanũ. ⁊ tripolitanos du¬
os. uicis sabratenũ. ⁊ crescontũ censem.
⁊. adrumetinȩ ciuitatis felicẽ epm̃. ob
hoc qͦd suscepisset quendã ioħ̾em mona-¬
chũ trans marinũ: si .⁊. alios multos. qͦs
longũ ẽ enarrare Qͥb tam̃ in exilio po¬
sitis. dũ obitus obuenisset. ñ licebat alioᷤ

Expanded text:
neque locus ad sacrificandum nomini tuo. neque locus ad sacrificandum nomini tuo. Ut si forsitan quispiam, ut moris est, dum dei populum ammoneret, Pharaonem, Nabuchodonoaor, Holofernem aut aliquem similem nominasset, obiciebatur illi, quod in persona regis ista dixisset, et statim exilio trudebatur. Hoc enim persecutionis genus agebatur hic aperte, alibi occulte, ut piorum nomen talibus insidiis interiret. Qua de re plurimos sacerdotum tunc nouimus relegatos: sicut Urbanum Girbensem, Crescentem metropolitanum Aquitanae ciuitatis, qui cxx praeerat episcopis, Habetdeum Teudalensem, Eustratium Sufetanum, et Tripolitanos duos Uicis Sabratenum et Cresconium Oeensem, et Adrumetinae ciuitatis Felicem episcopum, ob hoc quod suscepisset quendam lohannem monachum transmarinum; sed et alios multos, quos longum est enarrare. Quibus tamen in exilio positis dum obitus obuenisset, non licebat alios
Abbreviated transcription (Latin):
mundissimũ panẽ fatus ẽ: Hic panis.
ria furfitris. ex massa similaginis cons¬
persus. ꝑ aquã transiuit ⁊ ignẽ: Idcirco
⁊ aspectu clarus. ⁊ esu suauis habet᷑:
Ita ⁊ ego mola catholicȩ matris cõmolitꝰ.
⁊ cribro examinationis ut simila mun
de furno. ita ⁊ ego ꝑ officia sacram̃toꝵ
diuinoꝵ. artifice dõ de fonte mundus
ascendi S fiat siuelis. qͦd ipse ꝓpono:¬
Panis iste confringat᷑ infrusta. madidet᷑
aqua. ⁊ iterũ consꝑgat᷑. mittat᷑ infurnũ.
si melior exierit. faciã qͦd hortaris Quã
ꝓposicionẽ geysericus cũ omĩb qͥ aderãt
gum̃to postea bellicosũ utrũ occidit:
sumꝰ. terret p̃ceptis feralib. ut in me¬
dio uandaloꝵ. nrĩ nullatenꝰ respirarẽt᷑.
neq usquã orandi aut immolandi
concederet᷑ gem̃tibꝰ locus. ut manifeste
tẽ ꝓꝓheciȩ uaticiniũ cõpleret᷑ Nonẽ
in hoc tẽpore pͥnceps aut. ꝓꝓpħ̾a. uł dux

Expanded text:
mundissimum panem, ita effatus est: Hic panis umundissimum panem, ita effatus est: Hic panis uria furfuris, ex massa similaginis conspersus, per aquam transivit et ignem: idcirco et aspectu clarus, et esu suavis habetur. Ita et ego mola catholicae matris commolitus, et cribro examinationis ut simila mundde furno, ita et ego per officia sacramentorum divinorum, artifice Deo, de fonte mundus ascendi. Sed fiat, si velis, quod ipse propono. Iste panis confringatur in frusta, madidetur aqua, et iterum conspergatur, mittaturque in furnum: si melior exierit, faciam quod hortaris. Quam propositionem Geisericus cum omnibus qui aderant gumento postea bellicosum virum occidit. sumus, terret praeceptis feralibus, ut in medio Vandalorum nostri nullatenus respirarent, neque usquam orandi aut immolandi concederetur gementibus locus; ut manifeste tunc prophetiae uaticinium conpleretur: non est in hoc tempore princeps autpropheta uel dax,
Abbreviated transcription (Latin):
Deferã autẽ factũ. qd̾ ipso gestũ est
tẽpore fuit comes qͥdã sebastianꝰ.
famosi illiꝰ gener comitis bonefacii. acer
consilio. ⁊ strenuus in bello: Suꝰ gey¬
sericũ sic̃ consilia necessaria habebat.
ita ⁊ p̃sentiã formidabat: Cupiens itaq
illũ ertinguere. occasionẽ mortis de re¬
ligione quesiuit: Cogitauit rex. ut
p̃sentibꝰ epĩs atq domesticis suis. sebasti¬
anũ talit̃ conueniret: Sebastiane
inqͥt. scio qͥa fidelit̃ nobis adherere iu¬
rasti Cuiꝰ ueritatẽ sacram̃ti. labores
tui uigilantiaq demonstrant: S ut
nobis conexa semꝑ iugisq maneat amiꝰ¬
cicia tua. hoc placuit p̃sentibꝰ sacerdotibꝰ
nr̃is. ut eiꝰ efficiaris cultus religionis.
sebastianꝰ rem inueniens mirã. multĩq
necessariã. ꝓ tẽpore acute respondit:
Q uȩso dnẽ rex: ut nc̃ unꝰ panis mun¬
dissimꝰ atq simlaciũ afferat᷑: Qui cũ
sit afferri: App̃̾hendens itaq sebastianꝰ

Expanded text:
eferam autem factum quod ipso gestum est tempore. Fuit comes quidam Sebastianus, famosi illius gener comitis Bonifacii, acer consilio, et strenuus in bello; cujus Geisericus, sicut consilia necesita et praesentiam formidabat. Cupiens autem illum extinguere, occasionem mortis de religione quaesiuit. Cogitauit rex ut praesentibus episcopis atque domesticis suis Sebastianum taliter conueniret. \'Sebastiane, inquit, cscio quia fideliter nobis adhaesisse iurasti, cuius ueritatem sacramenti labores tui uigilantiaque demonstrant. Sed ut nobis conexa semper iugisque maneat amicitia tua, hoc placuit praesentibus sacerdotibus nostris, ut eius efficiaris cultor religionis, Sebastianus, rem inueniens miram multisque necessariam, pro tempore acute respondit: \'quaeso, domine rex, ut nunc unus panis mundissimus ac simulacius adferatur\'. Qui cum S
Abbreviated transcription (Latin):
ficantes. sic̃ in nusteriis ore nr̃o dicimꝰ.
ds̃ sabaoth Ter dicentes sc̃s unã omĩpo¬
tentiã confitem᷑. qͥa una ẽ religio. una
głificatio trinitatis. ut audiamꝰ apłm. sic̃
audier̃ corinthii: Grã dni nr̃i iħu xp̃i.
omibꝰ nobis: Hȩc ẽ fides nr̃a. eugłicis ⁊
apłicis traditionibꝰ. ⁊ omniũ quȩ inmũ
do sũt. catholicaꝵ. eccłaꝵ societate fumn¬
data. in qua nos ꝑ grãm dei omipotẽtis
ꝑmanere usq ad finẽ uitȩ huiꝰ confi¬
dimꝰ ⁊. speramꝰ Pirecta duodecimo Ra¬
lendaꝵ maiarũ. ꝑ ianuariũ ⁊aterenseur
ullaticũ a casis medianis. epõs nimidiȩ
bonefaciũ foracianensem. ⁊ bonefaciũ
gatanensem. epõs bitancenos: E x plic̃¬

Expanded text:
ficantes, sicut in mysteriis ore nostro dicimus, ficantes, sicut in mysteriis ore nostro dicimus, us dominus deus sabaoth. Ter dicentes sanctus unam omnipotentiam confttemur, quia una est religio, una glorificatio trinitatis, ut audiamus apostolos, sicut audierunt Corinthii: gratia domini nostri Iesu ra, euangelicis et apostolicis traditionibus et omnium, quae in hoc mundo sunt, catholicarum ecclesiarum societate fundata, in qua nos per gratiam dei omnipotentis permanere usque ad finem uitae huius confidimus et speramus. Directa duodecimo Kal. Maiarum per Ianuarium Zattarensem Uillaticum a Caais Medianis episcopos Numidiae, Bonifatium Foratianensem et Bonifatium Gatianensem episcopos Bizacenos. LI
Abbreviated transcription (Latin):
nec addi qͥequã nec minui humani suppli¬
cationib potest. s unꝰ qͥsq scdͦm ꝓpositũ
uoluntatis suȩ aut głam sibi ad qͥrit fi¬
delit̾ uenerando. aut confusionẽ ꝑpetuã.
fructũ deuotionis expectat: Quare au¬
tẽ fideles ñ honorificent integre trinita¬
tẽ. ad quã se ꝑtinere confidunt. cuuiꝰ no¬
mine se renatos. cuiꝰ seruos se nominari
głantur: Nã sic̃ a nomine dei patris. ho¬
mines dei appellant᷑. ut helyas homo dĩ
dictus ẽ. ut moyses homo dei appellatꝰ ẽ.
qͥs homo dei ⁊ ñ sit xpĩanꝰ. nichil est:
Q sixpĩanꝰ uocet᷑. ⁊. ñ fuerit spiritalis
nec sibi satis de salute confidat: Sit gͦ
nẽ fides integra trinitatis. sit una deuo¬
tio pietatis: Nec more gentiliũ potesta¬
tũ diu̾sitates opinem᷑. aut creaturã quã¬
tũ ad deitatẽ in trmitate suspicem᷑: S
nec udeoꝵ scandalo moueam᷑. qͥ filiũ
dei negant. qͥ spm̃ scm n̾adorant: Set
potiꝰ ꝑfectã trinitatẽ adorantes ⁊. magni¬

Expanded text:
plicationibus potest, sed unusquisque secundum propositum voluntatis suae aut gloriam sibi adquirit fideliter venerando aut confusionem perpetuam fruetum devotionis expectat. Quare autem fideles non honorificent integre trinitatem, ad quam se pertinere confidunt? cuius nomine se renatos, cuius servos se nominari gloriantur. Nam sicut ad nomen dei patris homines dei appellantur, ut Helias homo dei dictus est, ut Moyses homo dei appellatus est: s homo dei et non sit Christianus, nihil est; qui si Christianus uocetur et non fuerit spiritalis, nec sibi satis de salute confidat. III, 2ismi confessionem fides integra trinitatis, sit una deuotio pietatis, nec more gentilium potestatum diuersitates opinemur, aut creaturam quantum ad deitatem in trinitate suspicemur. Sed nec Iudaeorum scandalo moneamur, qui filium dei negant, qui spiritum non adorant, sed potius perfectam trinitatem adorantes et magni
Abbreviated transcription (Latin):
supra dictis legib uidet᷑ exprȩssũ. ut ps¬
nis congruuis sudderent᷑: Iudices autem
ꝓuinciaꝵ qͦd statutũ ẽ negligentes ex-¬
sequi. suꝑiori pęna quȩ talib ẽ p̃scͥpta.
constitiumꝰ obligandos: Ueris autem
maiestatis diumȩ cultoribꝰ. id ẽ sacerdo¬
tibꝰ nr̃is. ȩccłas unui̾sas uel tociꝰ cleri
nominis supra dicti. qͥb cũq t̾ris ⁊ regi¬
onib constitutas. quȩ ꝓpicia diuinitate
imꝑii nrĩ regimine possident᷑. una cũ re¬
b quȩ ad easdẽ ꝑtinent. hoc decreto
statiumꝰ debere. ꝓficere. ñ dubitantes plũ
alimonie in opũ ꝓficere. qͦd sacrosanctis
pontificib iuste collatũ collatũ est hanc
gͦ legẽ fonte iusticiȩ ꝓfluentẽ. cunctis
p̃cipimꝰ innotescere. quatmnꝰ nullus sibi
ignotũ ẽẽ qͦd p̃ceptũ ẽ possit ostendere
Optamꝰ uos bene ualere Pata sub die
sexto kalendas martias. carthagini: Hȩc

Expanded text:
egibus videbatur expressum ut poenis congruis subderentur. Judices autem provinciarum quod statutum est negligentes exsequi, superiori poena, quae talibus est praescripta, constituimus obligandos. « Veris autem majestatis divinae cultoribus, id est sacerdotibus nostris, ecclesias universas, vel totius cleri nominis supradicti quibuscunque terris et regionibus constitutas, quae, propitia Divinitate, imperii nostri regimine possidentur, una cum rebus quae ad easdem pertinent, hoc decreto statuimus debere proficere, non dubitantes plus alimoniae inopum proficere, quod sacrosanctis pontificibus juste collatum est. Hanc ergo legem, e fonte justitiae profluentem, cunctis praecipimus innotescere, quatinus nullus sibi ignotum esse quod praeceptum est possit obtendere. Optamus vos bene valere. Data sub die VI calendas Martias, Carthagine.
Abbreviated transcription (Latin):
fidelib expedit. ut uoluntarie ⁊. ex affec¬
sc̃s ñ quasi separatũ more gentiliũ. sic̃ nec
filiꝰ separatĩ adorat᷑. qͥa indextera patris
ẽ. s cũ adoramꝰ patrẽ. credimꝰ inuocare¬
spm scm. ⁊ cũ patrẽ rogamꝰ. a filio nos exau¬
diri confidimꝰ. sic̃ ipse dñs dixit: Q eqͥd
petieritis patrẽ in nomine meo. ego faciã.
ut honorificet᷑ pater in filio & si sp̃s sc̃s¬

Expanded text:
fidelibus expedit, ut uoluntarie et ex adfec spiritus sanctus non quasi separatim more gentilium. sicut nec filius separatim adoratur, quia in dextera patris est: sed cum adoramus patre, et cum Patrem rogamus, a Filio nos exaudiri confidimus, sicut ipse Dominus dixit: Quidquid petieritis Patrem in nomine meo, ego faciam, ut honorificetur Pater in Filio . Et si S
Abbreviated transcription (Latin):
in eo uirtutis plenitudinẽ demonstra¬
uit: Nã uͥ uirtus. ibi necesse ẽ ꝑsona
subsistens: Ubi omĩs ñ ablata a patre
ñ ut solus habeat qͦd in patre ⁊. filio ẽ.
s totũ habeat cũ utroq : & iterũ cũ de

Expanded text:
in eo uirtutis plenitudinem demonstrain eo uirtutis plenitudinem demonstrauit. Nam ubi uirtus, ibi necesse est persona subsistens; ubi omnis, non ablata a patre n ut solus habeat quod in patre et filio est, sed ut totum habeat cum utroque. III, 11 E
Abbreviated transcription (Latin):
de ueteris testam̃ti libris. post etiam
choante Inprincipio fecit dĩ cȩlũ ⁊
terrã: Terra autẽ erat minsibilis u
incõposita. ⁊ tenebre erant suꝑ abyssũ
⁊ spc̃ dĩ ferebat᷑ suꝑ aquas: Ille pͥncipi¬
ũ qͥ iudeis qͥs eẽt int̾rogantibꝰ. dixit:
Principiũ qͥ ⁊. loquor uobis Suꝑ fere¬
bat᷑ aut᷑ dĩ spc̃ suꝑ aquas. ut pote cre¬
ator uirtute sapientiȩ suȩ continens
creaturã. ut ex his uiua omĩa ꝓductu¬
tismatis. uirtutẽ scĩficationis liquoris
natura eꝑciꝑet. pͥmaq ad uitã corꝑa
animata ꝑduceret: Dauid ꝓ inde. eo
aspirante testat᷑ : Uerbo dnĩ cęli fir¬
mati s̃ ⁊. spũ oris eiꝰ om̃is iurtus eoꝵ:
Uide quã plena sit breuitas. ⁊ quam
clare in sacram̃tũ unitatis recurrit:
Patrẽ in dnõ. in u̾bi significatione fi
cupauit: Q ne uocis editio acciꝑet᷑ in
Ne autẽ flatus in spũ putaret᷑. cȩlestis

Expanded text:
 Primum igitur de ueteris testamenti libris, post etiam  Primum igitur de ueteris testamenti libris, post etiam choante :. in principio fecit deus caelum et terram; terra antem erat inuisibilis et inconposita, ettenebrae erant super ab superferebatur super aquas. Ille principium, qui Iudaeis quis esset interrogantibus dixit; principium quod et loquor uobis. Superferebatur autem dei spiritus super aquas utpote creator, uirtute potentiae suae continens creaturam, ut ex his uiua omnia productutismatis uirtutem sanctificationis liquoris natura perciperet, primaque ad uitam corpora animata produceret. Dauid proinde deo aspirante testatur: uerbo domini caeli firmati sunt et spiritu oris eius omnis nirtus eorum. Uide quam plena sit breuitas et quam clare in sacramentum unitatis recurrit: patrem in domino, uerbi significatione filcupauit. Et ne uods . editio acciperetur in ne autem flatus in spiritu reputetur, caelestis
Abbreviated transcription (Latin):
trinitas ipsa confundi: Hȩc fides ple¬
na. hȩc nr̃ã credulitas est: Idcirco dõs
nec existimari patim᷑ nec uocari. s u¬
nũ dm̃ inp̃dictis ꝑsonis ac nominibꝰ
confitem᷑: In enarrabilis eñ diuuitã
ñ ut concludi aut app̾hendi uoeabuliᷤ
possit. intra nomina ꝑsonasq se pres¬
titit. s ut id qͦd erat eẽ nosceret᷑.
intelligentiã sui ex parte quã caꝑe hu¬
manȩ m̃tis angustiȩ p̃ualebant. cre¬
dentib dedit. ꝓpħa dicente: Nisi
credideritis. ñ intelligłtis Una ẽ gͦ trini¬
tatis deitas. ⁊ in huiꝰ uocabuli appellatio¬
ne significatio ẽ uniꝰ substantiȩ. ñ uniꝰ
ꝑsonez Ad quã rẽ fidelibꝰ conꝓbandã. in
testimoniũ sui diumnitas ipsa multis u
creberrimis contestationib semꝑ affuit
Liceat gͦ breuitatis conpendio ex mul¬
tis pauca ꝓferre. qm̃ uere ꝓbatio ma¬
iestatis tamet si habet pluritatẽ testi
credenti pauca sufficiunt: Pinũ gͥ

Expanded text:
trinitas ipsa confundi. Haec, fides pletrinitas ipsa confundi. Haec, fides plena, haec nostra credulitas est. Idcirco deos nec aestimari patimur nec uocari, sed unum deum in praedictis personis ac nominibus confitemur. Inenarrabilis enim diuinitas, non ut concludi aut adprehendi uel uocabulis posset, intra nomina personasque se praestitit; sed ut id quod erat esse nosoeretar, intellegentiam sui ex parte, quam capere humanae mentis angustiae praeualebant, credentibus dedit propheta dicente: nisi credideritis, non intellegitis. Una est ergo trinitatis deitas et in huius uocabuli appellatione significatio est unius substantiae, non unius personae. Ad quam rem fidelibus conprobaodam in testimonium sui diuinitas ipsa multis et creberrimis contestationibus semper adfuit. Liceat ergo ob breuitatis conpendium ex multis pauca proferre, quoniam uerae probatio maiestatis, tametsi habet pluralitatem testcredenti pauca sufficiunt. III, 10
Abbreviated transcription (Latin):
ullũ omĩno detrim̃tũ ministrati ex se
luminis ꝑpeti potuit. quanto rectius
u meliꝰ de diuini ⁊. ineffabilis luminis
natura credendũ ẽ. qͦd ex se ipsa lum̃ ge¬
nerans. minui omĩno ñ potuit: Snde
ȩqualis ẽ patri filius ñ natus ex tẽpore.
s gignenti coȩternꝰ. sic̃ splendor ab ig¬
ne genitꝰ. gignenti manifestat᷑ coȩuu̾
Hȩc de patris ⁊ filii ȩqualitate. uel de
substantiȩ unitate. quantũ breuitatiꝰ
ratio sinit. dirisse sufficiat: Suꝑ est
consubstantialẽ credimꝰ. eoȩqualẽ ⁊ co¬
ȩt̃nũ: dicamꝰ. ⁊ testunoniis approbemꝰ:
Licet enĩ hȩc ueneranda trinitas ꝑsonis.
ac nominibꝰ distincta sit. ñ tam̃ ob hoc
a se ⁊. a sua ȩternitate discrepare cre¬
denda ẽ. s manens ante scła diuinitaᷤᷤ
in patre ⁊ filio ⁊. spũ scõ uere ac ꝓpͥe
credit᷑. nec diuidi nr̃is int̾p̃tationib
potest. nec rursus uersa inunã ꝑsonã

Expanded text:
ullum omnino detrimentum ministrati ex se ullum omnino detrimentum ministrati ex se luminis perpeti pateat: quanto rectius et melius de diuini et ineffabilis luminis natura credendum est, quae ex seipsa lumen generans minui omnino non potuit! Unde aequalis est patri filius, non natus ex tempore sed gignenti coaeternus, sicut splendor ab igne genitus gignenti manifestatur aequaeuus. Haec de patris et fili aequa- Ilitate uel de substantiae unitate, quantum breuitatis ratio siait, dixisse sufficiat III, 9 consubstantiuum credimus, coaequalem et coaeternum, dicamus et testimoniis adprobemus. Licet enim haec ueneranda trinitas personis ac nominibus distincta sit, non tamen ob hoc a se atque a sua aeternitate discrepare credenda est; sed manens ante saecula diuinitas in patre et filio et spiritu sancto uere ac proprie creditur nec diuidi nostris: interpretationibus potest nec rursus uersa in unam personam
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. uł credamꝰ de deo. qͥa nos ꝑfectum
patrẽ. ꝑfectũ filiũ sine sui diminu¬
tione. sine aliqua diruiatione. sine
omĩno passionis infirmitate. genuisse
fideliter ꝓfitem᷑: Nã qͥ obicit dõ. qͦd si
de se ipso genuit. diuisionis uitium
ꝑtulit. potest dicere qͥa ⁊ laborẽ sen¬
sit. quando uniu̾sa condidit. ⁊ obhoc
die septima ab omĩ oꝑe suo reqͥeuit:
S nec in generando de se ipso. passio¬
nẽ uł diminutionẽ aliquã sensitꝰ nec
in condendo unui̾sa fatigationẽ aliquã
ꝑtulit: Nãq ut euidentius nobis diui¬
nȩ generationis impassibilitas demonꝰ¬
traret᷑. dm̃ ex dõ. lum̃ de lumine. fi¬
liũ ꝓfitendũ accepimꝰ: Si gͦ in efficien¬
tia uisibilis ac mundani luminis tale
aliqͥd inuenit᷑. ut lumine ex lumine
sũpto. ⁊ ꝑ quandã generationis natiui¬
tatẽ exorto. ipsa luminis origo quȩ
ex se lum̃ aliud dedit. nec minui nec

Expanded text:
mus, vel credamus de Deo: quia nos perfectum mus, vel credamus de Deo: quia nos perfectum Patrem, perfectum Filium sine sui diminutione, sine aliqua derivatione, sine omni omnino passionis infirmitate genuisse fideliter profitemur. Nam qui objicit Deo, quod si de seipso genuit, divisionis vitium pertulit, potest dicere quia et laborem sensit, quando universa condidit, et ob hoc die septima ab omni opere suo requievit. Sed nec in generando de seipso passionem vel diminutionem aliquam sensit, nec in condendo universa fatigationem aliquam pertulit. Namque ut evidentius nobis divinae generationis impassibilitas demonsaretur, deum ex deo, lumen ex lumine filium profitendum accepimus. Si ergo in efficientia uisibilis ac mundani luminis tale aliquid non inuenitur, ut lumine ex lumine sumpto et per quandam generationis natiuitatem exorto ipsam luminis originem, quae ex se lumen aliud dedit, nec minui nec
Abbreviated transcription (Latin):
tis uocabulũ. ad diumȩ generationis tra¬
xit ȩxeplũ dicens Ex utero ante lucife¬
rũ genui te: Qͥd clariꝰ qͥd luculentius.
esfari diumitas dignaret᷑. Qͥb indicii.
qͥbꝰ existentiũ rerũ exẽplis ꝓpͥetatẽ gene¬
rationis potuit intimare. quã ut ꝑ ute¬
ri appellationẽ ꝓpͥetatẽ generationis
ostenderet: Non qͥa corporeis cõpositũ
est mẽbris. aut aliqͥb artuũ laniam̃tis
distinctus. s qͥa nos aliter ueritatẽ diui¬
nȩ generationis aditu m̃tis ꝑ ciꝑe ñ posse¬
mꝰ. nͥ bumani ueteri ꝓuocarem uoca
bulo. ut ambigi ultra ñ posset. de dei
substantia natũ eẽ. quẽ constat de patͥs
utero extitisse: Credentes gͦ dm̃ patrẽ
de sua substantia impassibilit̾ filium
generasse. ñ dicimꝰ ipsã substantiã aut
diuisã ẽẽ in filio. aut diminutionem
tuisse uicio fubiacere: Absit enĩ a
nobis. ut talia uel opinem᷑ uł cogite¬

Expanded text:
tis uocabulum ad diuinae generationis tratis uocabulum ad diuinae generationis traxit exemplum dicens: ex utero ante luciferum genui te. Quid clarius, 25 quid luculentius effari diuinitas dignaretur quibus indiciis, quibus eisiStentium rerum «xemplis proprietatem generationis potuit intimare, quam ut per uteri appellationem proprietatem generationis ostenderet? non quia corporeis conpositus est membris aut aliquibus artuum liniamentis distinctus; sed quia nos aliter ueritatem diuinae generationis auditu mentis percipere non possemus, nisi humani uteri prouocaremubulo, ut ambigi ultra non possit, de dei substantia natum esse, quem constat de patris utero extitisse. VIII. Credentes ergo deum patrem de sua substantia inpassibiliter filium generasse, non dicimus ipsam substantiam aut divisam esse in filio aut diminutionem tuisse vitio subjacere. Absit enim a nobis, ut talia vel opinemur, vel cogite
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ naturalis luminis introdueat. ideo
apłs de eodẽ filio dicit: Qͥ cũ splendor
głe ⁊ figura substantiȩ eiꝰ: In q̃ eudentul¬
⁊. coȩternꝰ patri. ⁊. inseparabilis a patre.
⁊ uniꝰ cũ eo eẽ substantiȩ ꝑdocet᷑. dũ
luci splendor semꝑ ẽ coȩt̃nꝰ. dũ splendor
a lumine nũquã ẽ separatꝰ. dũ splendor
a luce natura ac substantia nũquã po¬
test ẽẽ diu̾sus Qͥ enĩ splendor lucis est.
idem ⁊. dei patris uirtus est Sempit̃nꝰ
gͦ ꝓpter uirtutis et̃nitatẽ. inseparabilis
ꝓpter̃ claritudinis unitatẽ: & hoc est
qd̾ nos fidelit̾. ꝓfitem᷑. filiũ de patris
substantia natũ. sic̃ ipse pat̃ ds̃ aꝑtissimũ
ꝑhibet testimoniũ: Qͥ ut de sua ineffa¬
bilis naturȩ substantia. ꝓpriũ se filium
genuisse monstraret. ad instruendã fra
gilitatis nr̃ȩ imꝑitiã. ut nos ex uisibilib
ad inuisibilia erigeret. t̾renȩ natiuita¬

Expanded text:
tatem naturalis luminis introducat, ideo tatem naturalis luminis introducat, ideo apostolus de eodem filios dicit: qui cum sit splendor gloriae et figura substantiae eius. In quo euidentet coaeternus patri et inseparabilis a patre et unius cum eo esse substantiae perdocetur, dum luci splendor semper est coaeternus, dum splendor a lumine numquam est separates, dum splendor a luce natura vel substantia numquam potest esse diversus. Qui enim splendor lucis est, idem et dei patris virtus est: sempitrnus ergo propter virtutis aeternitatem, inseparabilis propter claritudinis unitatem. Et hoc est quod nos fideliter profitemur, filium de patris substantia natum, sicut ipse paperhibet testimonium. Qui ut de sua ineffabilis naturae substantia proprium se Filium genuisse mongilitatis nostrae imperitiam, ut nos ez uisibilibus ad inuisibilia erigeret, terrenae natiuita
Abbreviated transcription (Latin):
geniti atq rngeniti. cũ utiq si sic̃ ingenitꝰ
pat̃ est. ingenitꝰ eẽt ⁊. filiꝰ. tc̃ magis diu̾sa
posset ẽẽ substantia. qͥa unꝰ qͥsq a se ipso
subsistens. cõminẽ substantiã cũ altero
ñ haberet Cũ uͦ ingenitꝰ pat᷑ de se ipso
id est de eo qͦd ipse est. si qͥd illud ẽ aut di¬
ci potest. unmo qͥa ut est dici omĩno ñ po¬
test. filiũ generauit. apparet unã eẽ gig¬
nentis genitiq substantiã. qͥa dm̃ de deo
lum̃ de lumine. filiũ ẽẽ ueracit̾ ꝓfitem᷑:
Itẽ de filio ait: & uita erat lux hominũ.
.i. lux intenebris lucet. ⁊ tenebrȩ eã non
conp̃hender᷑ & infra Erat lum̃ uerum.
qͦd illuminat omẽm hominẽ uenientẽ in
hunc mundũ: Unde apparet patrẽ. ⁊ fi¬
liũ uniꝰ eẽ substantiȩ. dũ lucis ⁊ luminis
diusa ñ potest eẽ substantia. eiꝰ scilicet quȩ
de se gignit. ⁊ quȩ le gignente exsistit:
Deniq ne aliqͥs int̾ ꝑatrẽ ⁊ filiũ diu̾si¬

Expanded text:
 ingenitus pater est, ingenitus esset et filius, tunc magis diversa posset esse substantia, quia unusquisque a se ipso subsistens communem substantiam cum altero non haberet. Cum vero ingenitus pater de se ipso, id est de id quod ipse est si quid illud est aut dici potest, immo quia, ut est, dici omnino non potest filium generavit, apparet unam esse gignentis genitique substantiam, quia deum de deo, lumen de lumine filium esse veraciter profitemur. lae. Item de filio ait: et uita erat lux hominum, et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non conprehenderunt. Et infra: erat lumen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum. Unde apparet patrem et filium unius esse substantiae, dum lucis et luminis diuersa non potest esse substantia, eius scilicet quae de se gignit et quae de gignente existit. Denique ne aliquis inter patrem et filium diuersi
Abbreviated transcription (Latin):
sero pennas meas in directũ ⁊ habitau̾o
in extremis maris: & enĩ illuc manꝰ tua
deducet me. ⁊ continebit me dextera tua:
Habitat ds̃ in scĩs suis scd̾m ꝓmissionẽ
qua dixerat: Habitabo in illis: Qͦd uͦ dñs
inuobis. ꝓbat paulus dicens: An nescitis

Expanded text:
sero pennas meas in directum, et habitavero sero pennas meas in directum, et habitavero in extremis maris: etenim illuc manus tua deducet me, et continebit me dextera tua . XVI. --Habitat Deus in sanctis suis secundum promissionem qua dixerat: Habitabo in illis . Quod vero Din vobis , probat hoc Paulus dicens: An nescitis
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ u blasphemia remittet᷑ hominib.
qͥ autẽ blasphemauerit in spm̃ sc̃m. non
remittet᷑ ei. neq in hoc scło. neq in fu¬
turo: Ecce t̾ribilis sententia. irremissibile
qͦd scriptũ ẽ in libro regũ: Si peccando
peccauerit uir in uirũ. orabunt ꝓ eo
Si aut̃ in dẽ dm̃ peccauerit. qͥs orabit
ꝓ eo: Si gͦ blasphemare in sp̃m sc̃m et
peccare in dm̃ simile io ẽ mexpiabile
crim̃ ẽ. iã quantꝰ sit sp̃s sc̃s unus quisq
omĩa. ore discimꝰ ysaiģ: Ego inqͥt ds̃ ap¬
ꝓximans. ⁊ ñ de longinqͦ Si absconditꝰ
fuerit homo in absconditis. gͦ ego ñ uide¬
bo eũs Nonne cȩlũ ⁊ trã ego impleo: Qd
autẽ de sua uͥq p̾sentia. saluator in eugłio¬
stat in medio ur̃m: &̾ salomon ait: Spc̃
dnĩ repleuit orbẽ terraꝵ. hoc qd̾ con¬
tinet omĩa. scientiã habet uocis: Item
dauid dicit: Q ibo a spũ tuo. ⁊ a facie
tua qͦ fugiã s Si ascendero in cęlũ. tu illic

Expanded text:
remittetur hominibus: qui autem blasphemaverit in Spiritum sanctum, non remittetur ei, neque in hoc saeculo, neque in futuro . Ecce terribili sententia irremissibile quod scriptum est in libro Regnorum: Si peccando peccaverit vir in virum, orabunt pro eo: si autem in Deum peccaverit, quis orabit pro eo ? Si ergo blasphemare in Spiritum sanctum, et peccare in Deum simile, id est, inexpiabile crimen est, jam quantus sit Spiritus sanctus unusquisque omnia, ore discimus Esaiae: ego, inquit, deus adproximans et non de longinquo. ai absconditus fuerit homo in abscouditis, ergo ego non uidebo eum? nonne caelum et terram ego impleo? Quid autem de snasua ubique praesentia saluator in euangestat in medio uestrum. Et Salomon ait: spiritus domini repleuit orbem terrarum, et hoc, quod continet omnia, scientiam habet uocis. Item Daiid dicit: quo ibo ab spiritu tuo et a facie tua quo fugiam? si ascendero in caelum, tu illic
Abbreviated transcription (Latin):
catori autẽ dirit ds̃ & infra Arguã te.⁊
arguas me: qͥa ipse uenturus ẽ arguere
clitus. ille arguet mundũ de peccato. de
iusticia ⁊ de iudicio: hoc p̃uidens dauid.
clamat ad dñm Qͦ ibo a spũ tuo. ⁊ a facie
bonꝰ spc̃ scs. sic ꝓbat᷑: Dicit ꝓpħ̃a: Bonus
es tu dñe. U in bonitate tua doce me
iustificationes tuas: De se autẽ ipse uni¬

Expanded text:
catori autem dicit deus, et infra: arguam te etarguas me, quia ipse venturus est arguere clitus, ille arguet mundum de peccato et de iustitia et de iudicio. Hoc providens David clamabat ad dominum: quo ibo ab Spiritu tuo et a facie nctus, sic probatur. Dicit propheta: Bonus es tu, Domine, et in bonitate tua doce me justificationes tuas . De se autem ipse Uni
Abbreviated transcription (Latin):
supplicabo Adorabo gͦ patrẽ. adorabo¬
⁊ filiũ. adorabo ⁊ spm̃ scm. una eadẽq
ueneratione: Qd siqͥs durũ hoc putat.
audiat qͦmͦ dauid ad culturã dei fideles or¬
tat᷑: Adorate inqͥt scabellũ pedũ eiꝰ: Si¬
religionis ẽ seabellũ pedũ eiꝰ: quantomagiᷤᷤ
religiosũ. si eiꝰ spc̃ adoret᷑: Ille utiq sp̃s.
cere: Si angłi eũ cupiunt aspiscere. qͣnto
magis nos hommes mortales eũ despiscere
ñ debemꝰ. ne forte ⁊ nobis dicat᷑. sic̃ dic¬
u talia ñ inelinant animũ ad ueneran¬
dũ sp̃m scm̃. accipe adhuc aliqͥd fortuis
Sic enĩ paulus instruit ꝓpħas ȩccłȩ. in

Expanded text:
supplicabo. 19. Adorabo ergo Patrem, adorabosupplicabo. 19. Adorabo ergo Patrem, adorabo Filium, adorabo Spiritum sanctum, una eademque veneratione. Quod si quis durum hoc putat, audiant quomodo David ad culturam Dei fideles hortetur: Adorate, inquit, scabellum pedum ejuse scabellum pedum ejus, quanto magis religiosum si ejus Spiritus adoretur? Ille utique Spiritus, cere . Si angeli eum cupiunt aspicere, quanto magis nos homines mortales eum despicere non debemus, ne forte et nobis dicatur, sicut dicet talia non inclinant animum ad venerandum spiritum sanctum, accipe adhuc aliquid fortius. Sic enim Paulus instruit prophetas ecclesiae, in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habet remissionẽ neq in hoc scło neq
in futuro. qͦd utiq dõ ꝓpͥũ ẽ. hȩc cũ ita sint.¬
cur de eo dubitat᷑ qͦd ds̃ sit. cũ eũ oꝑum
magnitudo qͦd est ipse manifestet: Non
utiq alienꝰ ẽ a patͥs ⁊ filii maiestate. qͥ ñ
ẽ ab oꝑum uirtute alienꝰ: Frustra illi no¬
m̃ diumitatis negat᷑. cuiꝰ potestas ñ potest
abnegari Frustra ꝓhibeor cũ patre ⁊. fi¬
lio uenerari. quẽ exigor cũ patre ⁊. filio
confiteri: Si ille mͥ cũ patre ⁊ filio con¬
fert remissionẽ peccatoꝵ. confert scĩfi¬
cationẽ. ⁊ uitã ꝑpetuã. in gratus sũ nimis
u ĩpiissimꝰ si ei cũ patre ⁊ filio ñ referã¬
grãm Aut si ñ ẽ patre colend̾us ⁊. filio.
gͦ nec confitendus ẽ in baptismo Si aut̃
omi modo confitendus ẽ. scđ̾m dictũ dñi
⁊ traditionẽ apłeꝵ. ne semiplena sit fi
Inquẽ enĩ cradere iubeor. etiã ei debitȩ

Expanded text:
non habet remissionem neque in hoc saeculo neque non habet remissionem neque in hoc saeculo neque in futuro, quod utique deo pcur de eo dubitatur, quod Deus sit, cum eum operum magnitudo quod est ipse manifestet? Non utique alienus est a Patris et Filii majestate, qui non est ab operum virtute alienus. Frustra illi nomen divinitatis negatur, cujus potestas non potest abnegari. Frustra prohibeor eum cum Patre et Filio venerari, quem exigor cum Patre et Filio confiteri. Si ille mihi cum Patre et Filio confert remissionem peccatorum, confert sanctificationem et vitam perpetuam, ingratus sum nimis et impiissimus, si ei cu aut si non est cum Patre colendus et Filio, ergo nec confitendus est in baptismo. Si autem omni modo confitendus est, secundum dictum Domini et traditionem apostolorum, ne semiplena sit fidIn quem enim credere jubeor, ei etiam devote