comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Erra est in media mundi regione posita sĩb
partibus celi in modum centri equali inter¬
uallo consistens. que singulari numero to¬
tum orbem significat plurali bero singulas
partes. Cuiũs nomma diuersa dat xacõ. Nam terra dicta
asuperiori parte qua teritur humꝰ ab inferiore. uel humi-¬
da terra ut sub mare tellus autem quia fructus eius
tollimus. Hec et ops dct̃a eoꝙ opem fert frugibus. Eaden
et arua abarando ⁊ colendo uocata. Proprie autẽ terra
ad distinctõem aque arida nuncupatur. dicut scriptura
ait. quod uocauerit deus terram aridam. Naturalis enim
proprietas siccitas est terris. Nam ut humida sit hoc aqͣs
affinitate sortitur. Cuius motũ alu dicunt uentum esse
in concauis eus qui motus eam mouet. Salustius. uẽti
per caua terre aitati rupti aliquot montes tumuliqz se¬
dere. Alii aquã dicunt generalem in terris moueri ⁊ eas
simul concutere sicut uas ut dicit lucrecius. Alui fungũ
eamdẽ terram uocant ciius pleriqz latentes ruine super¬

Expanded text:
erra est in media mundi regione posita, omnibus partibus caeli in modum centri aequali intervallo consistens; quae singulari numero totum orbem significat, plurali vero singulas partes. Cuius nomina diversa dat ratio; nam terra dicta a superiori parte, qua teritur; humus ab inferiori vel humida terra, ut sub mari; tellus autem, quia fructus eius tollimus; haec et Ops dicta, eo quod opem fert frugibus; eadem et arva, ab arando et colendo vocata. Proprie autem terra ad distinctionem aquae arida nuncupatur, sicut Scripait , quod vocaverit Deus terram, aridam. Naturalis enim proprietas siccitas est terrae. Nam ut humida sit, hoc aquarum affinitate sortitur. Cujus motum alii dicunt ventum esse in concavis ejus, qui motus eam movet. Sallustius: Venti per cava terrae praecipitati, rupti aliquot montes tumulique sedere. Alii aquam dicunt genitalem in terris moveri, et eas simul concutere, sicut vas, ut dicit Lucretius. Alii fungum eamdem terram vocant, cujus plerumque latentes ruinae super
Abbreviated transcription (Latin):
nauicula opiretur fluctibus surgens dñs imperauit
mentis et mari ⁊ facta est tranguillitas magna. Cro¬
pologice autem et nos singuli catholica fide instructi
et signo dominice crucis inbuti dum seculum relinq̃re
disponimius nauem profecto cum ihesu conscendimus
mare transire conamur sed qui non dormitauit neqz
ob dormiet israel custodiens semper nobis tamen sepe
nauigantibz quasi inter equoris fremitus obdormit
qñ crebrescente inter medros urtutũ nisꝰ uel iniũdoꝵ
spirituum uel hominum prauorũ uel ip̃o nostrarum
cogitacionum impetu fidei splendor. obtenebrescit spei
celsitudo contabescit amioris flamina refrigescit. Uerũ
inter huiuismodi procellas ad illum necesse est guberna¬
torem curranius illum sedulo exatemus qui nõ seruiat
sed imperet uenti. Mox tempestates cõpescet refundet
tranquillitatem. portum salutis indulgebit.

Expanded text:
navicula operiretur fluctibus, surgens Dominus imperavit navicula operiretur fluctibus, surgens Dominus imperavit ventis et mari, et facta est tranquillitas magna . Tropologice autem et nos singuli catholica fide instructi, et signo Dominicae crucis imbuti dum saeculum relinquere disponimus, navem profecto cum Jesu conscendimus, mare transire conamur: sed qui non dormitavit neque obdormiet Israel custodiens semper, nobis tamen saepe navigantibus, quasi inter aequoris fremitus obdormit, quando, crebrescente inter medios virtutum nisus vel immundorum spirituum vel hominum pravorum vel ipso nostrarum cogitationum impetu, fidei splcelsitudo contabescit, amoris flamma refrigescit. Verum inter hujuscemodi procellas ad illum necesse est gubernatorem curramus, ilium sedulo excitemus, qui non serviat sed imperet ventis, mox tempestates compescet, refundet tranquillitatem, portum salutis indulgebit.
Abbreviated transcription (Latin):
subuertentẽ montes ait. Non in spũ domnius ⁊ post
commocõem ignis dicit non igne dñs. et post ignem
sibilus aure tenuis. Quod cum uidicet helias opuit
uultum suum pallio. et egressus stetit in ostro spe¬
ẽẽ uero in sibilo aure tenus non negatur. quia minrũ
mens cum incontemplationis sublmmutate suspenditur
quicquid ꝓfecte conspicere preualet deus non est cũ uo̾
subtile aliquid conspicit hoc est quod de incomprehensi¬
bili substancia a eternitatis audit. Quasi enim sibilũ
tenuis aure percipinius cum saporẽ in circũ scripte ueri¬
tatis contemplacõe subita degustamus. Tranquillitas
autem pelagi quam altanum uocant pacẽ ecclĩe signi¬
ficat in mundo: que aura spũs sancti flante prospero
cursu post tempestatẽ in mundo factam ad optatum
eterne quietis portum studet secura peruenire sicut in
illa nauigatione domini cum discipulis in naui cum

Expanded text:
subvertentem montes, ait: Non in spiritu Dominus ; et post subvertentem montes, ait: Non in spiritu Dominus ; et post commotionem ignis dixit: Non in igne Dominus: et post ignem sibilus aurae tenuis. Quod cum vidisset Elias, operuit vultum suum pallio, et egressus stetit in ostio speicitur: esse vero in sibilo aurae tenuis non negatur: quia nimirum mens cum in contemplationis sublimitate suspenditur, quidquid perfecte conspicere praevalet, Deus non est: cum vero subtile aliquid conspicit, hoc est, quod de incomprehensibili substantia aeternitatis audit. Quasi enim sibilum tenuis aurae percipimus, cum saporem incircumscriptae veritatis contemplatione subita degustamus. Tranquillitas autem pelagi, quam altanum vocant, pacem Ecclesiae significat in mundo: quae, aura Spiritus sancti flante, prospero cursu post tempestatem in mundo factam ad optatum aeternae quietis portum studet secura pervenire: sicut in illa navigatione Domini cum discipulis in nave, cum
Abbreviated transcription (Latin):
solis occubitum significat unde omnium germina
uirtutum et bonorum operum inmundo nascantur.
Tunc autẽ incontrariam partem ponitur cũ meliori
uite defectum significat. Unde in propheta peccato¬
ribus dicitur. occidet uobis sol meridie. Aquilo dictꝰ
eo quod aquas stringat et mibes dissipet gelidus est
emm uentus ⁊ siccus. Significat autẽ uel drabolum
uel hommes infideles ut iniquitatis abundanciam
et defectum caritatis. Unde scriptum ẽ in propheta.
Ab aquilone exardescent mala super terrain.
dicta quasi aeria quod leuis sit motus. a¬
eris. Agitatus autem aer auram facit. uñ
et lucrecius dicit aerias auras. Altanus qui in pela¬
go est ꝑ deriuacõem in alto id ẽ mari uocatur. nam
alter est flatus in ripis quem diximus auram nam
a in terra est. Aura significat tranquilitate
bone mentis contemplantis deum. unde helias stãs
in monte coram domino cum uideret uentum grãdẽ

Expanded text:
solis occubitum significat, unde omnium germina solis occubitum significat, unde omnium germina virtutum et bonorum operum in mundo nascuntur. Tunc autem in contrariam partem ponitur, cum melioris vitae defectum significat. Unde in propheta peccatoribus dicitur: Occidet vobis sol meridie . Aquilo dictus eo quod aquas stringat et nubes dissipet: gelidus est enim ventus et siccus. Significat autem vel diabolum vel homines infideles, ut iniquitatis abundantiam et defectum charitatis. Unde scriptum est in propheta: Ab aquilone exardescent mala super terram . dicta, quasi aeria, quod levis sit motus aeris. Agitatus autem aer auram facit. Unde et Lucretius dicit aerias auras. Altanus qui in pelago est, per derivationem ab alto, id est mari, vocatur. Nam alter est flatus in ripis, quem diximus auram: nam aura in terra est. Aura significat tranquillitatem bonae mentis contemplantis Deum. Unde Elias stans in monte coram Domino, cum videret ventum grandem
Abbreviated transcription (Latin):
pestilencia que ex corrupto aere nascitur auster fla
in reliquas regiones transmmittit sed sicut auster
pestilenciam gignit sic aquilo repellit. dignificat
auster aliquando calorem fidei ut in psalmo sicut
torrens in austro. aliquando gr̃am spuitus sancti
ut in cantico canticorũ dicitur surge aquilo ⁊ uemi
auster ꝓ fla ortum meũ. aliquando feruorẽ dilectoĩs
ut in psalt̾io dicitur. Excicauit austrum de celo ⁊ ini¬
duxit in iurtute sua affricũ. Item in partem cont¬
trariam ponitur quando ardorem cupiditat̃ signift¬
cat qui peste uiciorum corapit hominum mentes. et
egritudinem peccatorum in humanum genus intro¬
ducit. Occidentalis autem uentus qui zephirus greco
nomine appellatur eo quõd flores ⁊ gemina eius fla¬
tu uiuiscentur. Hic latine fabonius diatur propter
quoo foueat que nascuntur. Tune autem hic uentꝰ
in bonam partẽ positus reperitur cũ mortis xp̃i ⁊ ueri

Expanded text:
pestilentiam, quae ex corrupto aere nascitur, Auster flans pestilentiam, quae ex corrupto aere nascitur, Auster flans in reliquas regiones transmittit. Sed sicut Auster pestilentiam gignit, sic Aquilo repellit. Significat Auster aliquando calorem fidei, ut in psalmo: Sicut torrens in austro ; aliquando gratiam Spiritus sancti, ut in Cantico canticorum dicitur: Surge Aquilo, et veni Auster, perfla hortum meum . Aliquando fervorem dilectionis, ut in Psalterio dicitur: Excitavit Austrum de coelo, et induxit in virtute sua Africum . Item in partem contrariam ponitur, quando ardorem cupiditatis significat, qui peste vitiorum corripit hominum mentes, et aegritudinem peccatorum in humanum genus introducit. Occidentalis autem ventus, Zephyrus Graeco nomine appellatur eo quod flores et germina ejus flatu vivificentur. Hic Latine favonius dicitur, propter quod foveat quae nascuntur. Tunc autem hic ventus in bonam partem positus reperitur, cum mortis Christi et veri
Abbreviated transcription (Latin):
malignos spũs intelligi uoluit. Similiter illud qd̃
in iob legitur incontrariam partem intelligendũ ẽ.
Tulit eum uentus urens. Uentus urens malignus
spiritus uocatur qui desideriorum flaminas in corde
excitat ut ad eternitatẽ supliciorũ trahat. Item uẽti
superbie spiritus intelliguntur uelut in osce de here¬
ticis dicitur ligauit eum spũs malis sus. itẽ ibi.
Onmes pastores tuos pascet uentus et alibr qui m¬
titur mendacuis hic pascitur uentis. Orientalis aut
uentus sub solanus uocatur quia sub solis ortu orit᷑
significat predicacõem euangelui que a sole uo proces¬
sit. et totum mundum luce fidei atq sapiẽcie illumi¬
nauit. Unde scriptum est. Drietur uobis timentib
nonten meum sol iusticie ⁊ sanitas in pennis euis.
auster ab hauriendo aquas uocatus. uonde et crassũ
aerem facit ⁊ nibilia nitat hie grece nothus appel¬
latur propter quod interdum corrumpat aerẽ. Nam

Expanded text:
malignos spiritus intelligi volunt. Similiter illud, quod malignos spiritus intelligi volunt. Similiter illud, quod in Job legitur, in contrariam partem intelligendum est: Tulit eum ventus urens . Ventus urens malignus Spiritus vocatur, qui desideriorum flammas in corde excitat, ut ad aeternitatem suppliciorum trahat. Item venti superbiae spiritus intelliguntur, velut in Osee de haereticis dicitur: Ligavit eum spiritus in alis suis . Item ibi: Omnes pastores tuos pascet ventus ; et alibi: Qui nititur mendaciis, hic pascitur ventis . Orientalis autem ventus subsolanus vocatur, quia sub solis ortu oritur: significat praedicationem Evangelii, quae a sole vero processit, et totum mundum luce fidei atque sapientiae illuminavit. Unde scriptum est: Orietur vobis timentibus nomen meum sol justitiae, et sanitas in pennis ejus . Auster ab hauriendo aquas vocatus. Unde et crassum aerem facit, et nubila nutrit: hic Graece Nothus appellatur, propter quod interdum corrumpat aerem. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
rum celeritatem nimam decenter ostendit quando
fama natiuitatis eius passionis et resurrectionis atq¬
ascensionis ꝑ totum mundum discurrit. Quid emini
dici potest uelocius quando ip̃o incunabulus iacẽte ma¬
gis eum claritas stelle nunciauit et mox ut natus in
alia mundi parte est conspectus. Item uenti ammas
significant. Unde scriptum est. Qui fecit uentis pond.
Uelocitate ac sublimitate uentorum solent aĩe designa¬
ri. Pondus ergo accipuint aĩe ut abintencõe dei non
iam leui motu desiliant sed in eum fixa constancie
grauitate consistant. uel certe uentis pondus ẽ face̾
concessam hie electis de uirtutibz glortam ꝑmixta in¬
firmitate temperare. In contrariam uero partẽ uentus
ponitur ut ẽ illud in euangelio. Descendit pliuua ⁊ be¬
nerunt flumina flauerunt uenti ⁊ irruerunt in domũ
illam. Hic ꝑ pluuiam multimõdas diaboli temptacões.
ꝑ flumina apertas maifestas que ꝑsecucões ꝑuẽtos

Expanded text:
rum, celeritatem nimiam decenter ostendit, quando rum, celeritatem nimiam decenter ostendit, quando fama nativitatis ejus, passionis et resurrectionis per totum mundum discurrit. Quid enim dici potest velocius, quando, ipso in cunabulis jacente, magis eum claritas stellae nuntiavit, et mox, ut natus, in alia mundi parte est conspectus. Item venti animas significant. Unde scriptum est: Qui fecit ventis pondus . Velocitate ac sublimitate ventorum solent animae designari. Pondus ergo accipiunt animae, ut ab intentione Dei non jam levi motu desiliant, sed in eum fixa constantiae gravitate consistant. Vel certe ventis pondus facere est, concessam hic electis de virtutibus gloriam permista infirmitate temperare. In contrariam vero partem ventus ponitur, ut est illud in Evangelio: Descendit pluvia, et venerunt flumina, flaverunt venti, et irruerunt in domum illam . Hic per pluviam multimodas diaboli tentationes, per flumina apertas manifestasque persecutiones, per ventos
Abbreviated transcription (Latin):
mus a parte dextera affricum aleua chorum: porro sep-¬
tentrio adextris circũ asmistris aquilonem. Hi xii. uẽti
mundi. globum flatibus circumagunt quorũ nomĩa
proprus ex causis signata sunt sicut illi ostendunt
qui de ethimologus nominum ip̃orum scripserunt. sed
nos de his solũmodo narrare disponinius quos celibrio¬
res inscripturis muenimus. Uentus autẽ aliquando
in bonam partem. aliquando incontrariam ponitur.
In bonam ergo partem uentus ponitur ut est illud.
Qui producit uentos de thesauris suis. Ubi nõ in pro¬
be sentimus aplõs expressos quorum predicacõ totũ
mundum tanquam uentus celerrmius ꝑcucurrit sicut
et illud quõd alibi scriptum est. Ascendit suꝑ cherubin
et uolauit super pennas uentorum. ubi exprimitur
ascentio domini suꝑ celos celorumqz uirtutes ubi mĩc
ad dexteram patris collocatus cum patre regnat ⁊ spũ
sancto. Quõd autem dicitur uolare suꝑ pennias uento¬

Expanded text:
nius a parte dextera Africum, a laeva Corum: porro sepnius a parte dextera Africum, a laeva Corum: porro septentrio a dextris Circium, a sinistris Aquilonem. Hi 12 venti mundi globum flatibus circumagunt, quorum nomina propriis ex causis signata sunt, sicut illi ostendunt, qui de etymologiis nominum ipsorum scripserunt: sed nos de his solummodo narrare disponimus, quos celebriores in Scripturis invenimus. Ventus autem aliquando in bonam partem, aliquando in contrariam ponitur. In bonam ergo partem ventus ponitur, ut est illud: Qui producit ventos de thesauris suis . Ubi non improbe sentimus Apostolos expressos, quorum praedicatio totum mundum, tanquam ventus celerrimus percurrit, sicut et illud, quod alibi scriptum est: Ascendit super cherubin, et volavit super pennas ventorum ; ubi exprimitur ascensio Domini super coelos coelorumque virtutes, ubi nunc ad dexteram Patris collocatus, cum Patre regnat et Spiritu sancto. Quod autem dicitur volare super pennas vento
Abbreviated transcription (Latin):
et id circo utrumq hoc ad hiberi ad penitentiam solet
ut in punctione cilicu cognoscamus quid ꝑ culpam fe¬
cimus et in fauilla cmeris ꝓpendamus quid ꝑ iudiciũ
facti sumus. Torris et ticio humanum genus signifi
utus ẽ de igne. Ticiones duo potestates seculi hꝰ atq
heretici ex uno consensu ecc̃am ꝑsequentes ut ĩ esaa.
commotus et agitatus pro diuersis partibus
celi nomma diuersa sortitus. Dictus autem
uentus qd̾ sit uehemens et uiolentus. Uis emm eius tã¬
ta est ut nõ solum sara et arbores euellat sed eciã celũ
terramqz conturbet maria commoueat. Uentorum
qua tuor principales sunt spũs quorum primus ab
oriente sub solanus ameridie auster ab occidente fabo¬
mus aseptentrione eiusdem nominis uentus aspirat
habentes gẽminos hine inde uentorum spiritus. Iub¬
solamis a latere dertro uulturnũ habet aleuo eurũ. aust̃
a
adertris euro austrum asmistrs austro affricum fabo¬

Expanded text:
et idcirco utrumque hoc adhiberi ad poenitentiam solet, et idcirco utrumque hoc adhiberi ad poenitentiam solet, ut in punctione cilicii cognoscamus, quid per culpam fecimus, et in favilla cineris perpendamus, quid per judicium facti sumus. Torris et titio humanum genus significutus est de igne? Titiones duo potestates saeculi hujus atque haeretici ex uno consensu ecclesiam persequentes, ut in Isaia: commotus et agitatus, pro diversis partibus coeli nomina diversa sortitus. Dictus autem ventus, quod sit vehemens et violentus. Vis enim ejus tanta est, ut non solum saxa et arbores evellat: sed etiam coelum terramque conturbet, maria commoveat. Ventorum quatuor principales sunt spiritus, quorum primus ab Oriente subsolanus, a Meridie auster, ab Occidente favonius, a septentrione ejusdem nominis ventus aspirat: habentes geminos hinc inde ventorum spiritus. Subsolanus a latere dextro Vulturnum habet, laevo Eurum: Auster a dextris Euroaustrum, a sinistris Austroafricum: Favo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩe carbonem quando fugat peccata credenciũ cum ta¬
men ꝑ fidis uideatur extinctũ. Item illũ ubi scriptũ
est sicut accetum dentibz et fumus oculis ita piger
his qui miserunt illum. Hic fumus uanitatem ex¬
primit eorum qui cupiditatem istius mundi magis
Inis autem humane fragilitatis in anitatem si¬
gnificat. Unde in salomõne scriptum est. Quid
suꝑbit terra et cinis. dimiliter et fauilla. uñ.
dicit. Ago penitenciam in fauilla et cinere. In i¬
uilla etemm ⁊ cinere penitenciam agere ẽ contemplata
summna essencia nil aliud̃ quam fauillam se ciueremqz
cognoscere. Unde et ciuitati reprobe in euangelio dñs
dicit. Si intyro et sidone facte fuissent iuirtutes que
facte sunt in uobis olim malicio et cinere penitẽciam
egissent. In cilicio quippe asperitas et compuntio pec¬
catorum. in cinere autem puliuis ostenditur mortuoꝵ.

Expanded text:
esse carbonem, quando fugat peccata credentium, cum taesse carbonem, quando fugat peccata credentium, cum tamen perfidis videatur exstinctum. Item illud ubi scriptum est: Sicut acetum dentibus, et fumus oculis, ita piger his qui miserunt illum . Hic fumus vanitatem exprimit eorum qui cupiditatem istius mundi magis  CAPUT XXIV. De cineribus. Cinis autem humanae fragilitatis inanitatem significat. Unde in Salomone scriptum est: Quid superbit terra et cinis? Similiter et favilla: Unde in Job dicit: Ago poenitentiam in favilla et cinere . In favilla etenim et cinere poenitentiam agere est, contemplata summa essentia, nil aliud, quam favillam se cineremque cognoscere. Unde et civitati reprobae in Evangelio Dominus dicit: Si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes, quae factae sunt in vobis, olim in cilicio et cinere poenitentiam egissent . In cilicio quippe asperitas et compunctio peccatorum: in cinere autem pulvis ostenditur mortuorum,
Abbreviated transcription (Latin):
bombus. Carbones autem desolatorios non nulli pec¬
catores te terrimos atqz malis actibz ex tinctos intelli¬
gere uoluerunt. quorum formido ⁊ recordatio nc̃a ui¬
cia desolare noscuntur dum metiumus talia cõmittẽ
que illos cognouimus ꝑtulisse potest autem et illud
intelligi ut carbones desolatorios orationes accipia¬
mus caritatis igne succensasqz nos uicus ita mun¬
dant atqz purificant ut quid in nobis diabolus con¬
trinxerat desolutum atqz euersum diuino bene
senciatur siue magis illud̃ est quõd esaias ait et uola¬
uit adme unus de seraphin et in manu habebat car-¬
bones igni quem forcipe acciperat de altari et tetigit
os meum et dicit ecce tetigit hoc labia tua et ait ec¬
ce abstuli miquitates tuas et peccata tua circũ pur¬
gaui. Quod nine beneficio sancte crucis efficitur.
quando labia nr̃a doniini recordacõe signamus. Nec
in merito forsitan signum crucis desolatoriũ dicimus

Expanded text:
bonibus . Carbones autem desolatorios nonnulli pecbonibus . Carbones autem desolatorios nonnulli peccatores teterrimos atque malis actibus exstinctos intelligere voluerunt, quorum formido et recordatio nostra vitia desolare noscuntur, dum metuimus talia committere, quae illos cognovimus pertulisse. Potest autem et illud intelligi, ut carbones desolatorios orationes accipiamus charitatis igne succensas, quae nos vitiis ita mundant atque purificant, ut quod in nobis diabolus constrinxerat, desolatum atque eversum divino beneficio sentiatur. Sive magis illud est, quod Isaias ait: Et volavit ad me unus de seraphin, et in manu habebat carbonem ignis quem forcipe acceperat de altari, et tetigit os meum et dixit: Ecce tetigit hoe labia tua, et ait: Ecce abstuli iniquitates tuas, et peccata tua circumpurgavi . Quod nunc beneficio sanctae crucis efficitur, quando labia nostra Domini recordatione signamus. Nec immerito forsitan signum crucis desolatorium dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
Rune autẽ significant illicitas.¬
concupiscencias ammeqz polluunt gressus
operum humanarum. Onde ẽ illud dum
ambulat super prunas plante eus non comburẽ¬
tur. Hine in iob de leuiatham scaiptum ẽ. Alitus ei
prunas ardere facit. quid prunas nisi succensas
internis concupiscencus reproborum mentes appel-¬
lat. tociens enim leuiathain alitus prunas accen-¬
dit quociens occulta sugestio humanas mentes
ad delectacões inlicitas ꝑtrahit. et flamina de ore
eius egrẽditur quia quĩtquid ꝑ se quicgiud ꝑ pre¬
dicatores suos loguitur ignis est. quomõ aurum
neq argentum sed lignum fenum stipula. cõcremiati¬
significant ingredinem peccatorum. Unde ẽ illu
Carbones succensi sunt abeo. Carbones uo suc¬
censos peccatores dicit. qui uelut carbones mortui in
mundi istius cecitate tenebrantur sed iterum pem-¬
tencia in flammante reuiuescunt et ex mortus pru¬
nis unu mcipiunt ẽẽ carbone. Similiter et illud quõd
in psalmo legitur. Sagitte potentis accute au car¬

Expanded text:
runae autem significant illicitasconcupiscentias animae, quae polluunt gressus operum humanorum. Unde est illud: Dum ambulat super prunas, plantae ejus non comburentur . Hinc in Job de Leviathan scriptum est: Halitus ejus prunas ardere facit . Quid prunas, nisi succensas internis concupiscentiis reproborum mentes, appellat? toties enim Leviathan halitus prunas accendit, quoties occulta suggestio humanas mentes ad delectationes illicitas pertrahit; et flamma de ore ejus egreditur, quia quidquid per se, quidquid per praedicatores suos loquitur, ignis est, quo non aurum neque argentum, sed lignum, fenum, stipula concrematusignificant nigredinem peccatorum. Unde est illud: Carbones succensi sunt ab eo . Carbones vero succensos, peccatores dicit, qui velut carbones mortui in mundi istius caecitate tenebrantur, sed iterum poenitentia inflammante reviviscunt, et ex mortuis prunis vivi incipiunt esse carbones. Similiter et illud, quod in Psalmo legitur: Sagittae potentis acutae cum car
Abbreviated transcription (Latin):
contrariam uero ponitur lucifer ubi ꝑ esaiam prophe¬
tam in onere babilonis sub tipo regis babilonie ad a-¬
postatam angelum dicitur quomõdo cecidisti de celo lu¬
afer qui mane oriebaris ⁊c. Nam ibi riuna eius de
claritate eterna in infernales tenebras ostenditur.
significat aut occubitum mortis redemptoriᷤ
nostri aduentum antieristi uesper significat in illa su¬
periora sentẽtia iob qua post productionem luciferi
subsequenter legitur. Et besperum suꝑ filios terre cõsue¬
gere facis. Uesperum uero suꝑ terre filios dominus consur¬
crere facit guia in fidelibus iudeorum cordib dommnari
anticristum eorum merito exigente ꝑmittit. Qui id̃ cir¬
co adomino. Hiic uesperi iuste subduntur quia ip̃r spõ¬
te sua filu terre ẽẽ uoluerunt. Terrena quippe et nõ
celestia requirentes a ꝑspiciendo luciferi nostri clari¬
tatem cecati sunt. et dum p̾ ẽẽ sibi uesperum expetũt

Expanded text:
contrariam vero ponitur Lucifer, ubi per Isaiam Prophecontrariam vero ponitur Lucifer, ubi per Isaiam Prophetam in onere Babylonis sub typo regis Babyloniae ad apostatam angelum dicitur: Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer, qui mane oriebaris? etc. . Nam ibi ruina ejus de claritate aeterna in infernales tenebras ostenditur. significat, aut occubitum mortis Redemptoris nostri; adventum Antichristi vesper significat in illa superiore sententia Job, qua post productionem luciferi subsequenter legitur: Et vesperum super filios terrae consurgere facis . Vesperum vero super terrae filios Dominus consurgere facit, quia infidelibus Judaeorum cordibus dominari Antichristum, eorum merito exigente, permittit. Qui idcirco a Domino huic vesperi juste subduntur, quia ipsi sponte sua filii terrae esse voluerunt. Terrena quippe et non coelestia requirentes, a perspiciendo Luciferi nostri claritatem caecati sunt: et dum praeesse sibi vesperum expetunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ucifer ergo aliquando in bonam partem si¬
gnificacõem trahit aliquando incontrariã.
Tunc enim in bonam partem ponitur quã¬
do aut dominum saluatorem aut lumen uere sapien-¬
cie significat. Nam domnium saluatorem illa senten-¬
cia librt iob denotat qua dicitur. Nunquũ producas
luciferum intempore suo. Luciferum ergo se xp̃s inno¬
tuit quia diluculo amorte resurrexit de fulgore sui
luminis mortalitatis nr̃e caliginem pressit. Cui bene
ꝑ iohannem dicitur. Stella splendida et matutina.
Diuus quippe apparendo post mortem matutina no¬
bis stella factus est. quia dum insemetipo exemplum
nobis resurrectionis prebuit que lux seguatur indica¬
uit lucem ergo sapientie et boni intellectus illa sen-¬
tencia beati petri ostendit qua ait. Hahemus firmi¬
orem propheticum sermonem. cui bene facitis atten¬
dentes donec dies lucescat ⁊ lucifer oriatur incordibz
ur̃is lucifer ip̃e clarus intellectus noster est qui illu¬
strabitur lumine uere sapientie ꝑfecte caritatis. In

Expanded text:
ucifer ergo aliquando in bonam partem significationem trahit, aliquando in contrariam. Tunc enim in bonam partem ponitur, quando aut Dominum Salvatorem aut lumen sapientiae significat. Nam Dominum Salvatorem illa sententia libri Job denotat, qua dicitur: Nunquid producis luciferum in tempore suo ? Luciferum ergo se Christus innotuit, quia diluculo a morte resurrexit, et fulgore sui luminis mortalitatis nostrae caliginem pressit. Cui bene per Joannem dicitur: Stella splendida et matutina . Vivus quippe apparendo post mortem matutina nobis stella factus est; quia dum in semetipso exemplum nobis resurrectionis praebuit, quae lux sequatur indicavit. Lucem ergo sapientiae et boni intellectus illa sententia beati Petri ostendit, qua ait: Habemus firmiorem propheticum sermonem, cui bene facitis attendentes, donec dies lucescat et Lucifer oriatur in cordibus vestris . Lucifer ipse clarus intellectus noster est, qui illustrabitur lumine verae sapientiae perfectae charitatis. In
Abbreviated transcription (Latin):
desiderus dedite huc illucqz more aeris fluide disꝑguntur.
go transiens mibes fugat quia mortalis uita ꝑ currẽᷤ
predicatores diuim uerbi aer significat ut ẽ illud psal¬
miste. Tenebrosa aqua in nubibus aeris idem in pro¬
phetis predicatoribus uerbi quia quamius se aliguis
putet quia eorum dicta intelligere ad ip̃am sicuti est
turtutem dictorum in totum uix ꝑuenire potest sicut
dicit apls̃. Uidemus nunc ꝑ speculum in enigmate tũc
autem facie ad faciem quando ip̃m udet quõ credidit
ipsum congnoscitur respicere quod sperauit.¬
de Nubibus xix

Expanded text:
desideriis deditae, huc illucque more aeris fluide disperguntur. desideriis deditae, huc illucque more aeris fluide disperguntur. go transiens nubes fugat, quia mortalis vita percurrens praedicatores mistae: Tenebrosa aqua in nubibus aeris . Idem in prophetis praedicatoribus verbi, quia quamvis se aliquis putet dicta eorum intelligere, ad ipsam, sicuti est, virtutem dictorum in totum vix pervenire potest, sicuti dicit Apostolus: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem ; quando ipsum videt, quod credidit: ipsum cognoscitur respicere, quod speravit.De nubibus
Abbreviated transcription (Latin):
lumen plurimum habens ad mixtum carita¬
tis qͣz cetera elementa. De quo uirgilius lon¬
gum ꝑ mane secutus. Aer dictus. ab eo quõd ferat
terram uel quod ab ea feratur. Hic autem partim
ad terrenam. partim ad celestem materiam ꝑtinet.
Nam illa. subtilis uhi uentosi ac procellost motus
non possunt exsistere ad celestem ꝑtinet partem iste
dit. Nam commotus uentos facit. uehemencius
concitatus ignes et tonitrua. contractus nubila
cum spissatus pluuiam. congelantibus nebulis
muem. Turbulent congelantibus densiorib nubi¬
aerem densum nubem esse . nubem rare factam et
solutam aerem. Aer autem significat manitatem
cuius libet rei. Unde apłs ait. Sie pungno non
quasi aerem uerberans id̃ est non mania consectãs.
Item aer significat tenuitatem menisium seculariũ
ut ẽ illud in iob. Subito aer cogetur in nubes ⁊ uentꝰ
transiens fugabit eas. Quid ergo ꝑ aerem insi mẽ¬
tes secularium designantur que in nuneris huius uite

Expanded text:
lumen plurimum habens admistum raritatis quam caetera elementa. De quo Virgilius: Longum per inane secutus. Aer dictus ab eo quod ferat terram, vel quod ab ea feratur. Hic autem partim ad terrenam, partim ad coelestem materiam pertinet. Nam ille subtilis, ubi ventosi ac procellosi motus non possunt existere, ad coelestem pertinet partem: iste dit. Nam commotus ventos facit, vehementius concitatus ignes et tonitrua, contractus nubila, cum spissatus pluviam, congelantibus nebulis nivem. Turbulentus congelantibus densioribus nubiaerem densum nubem esse constat, nubem rarefactam et solutum aerem. Aer autem significat inanitatem cujuslibet rei. Unde Apostolus ait: Sic pugno, non quasi aerem verberans , id est, non inania consectans. Item aer significat tenuitatem mentium saecularium, ut est illud in Job: Subito aer cogetur in nubes, et ventus transiens fugabit eas . Quid ergo per aerem, nisi mentes saecularium designantur, quae innumeris hujus vitae
Abbreviated transcription (Latin):
si aquam tetigit et eufraces fluenta transierit ita ut as¬
serie regionis honoribus imbuatur perdit pristinam forti¬
iem ⁊ computrescit atqz dissoluitur ⁊ quãuis in usui
dei redeat tamen pristinam pulchritudinem habere non
potest non duricia dei sed suo uicio quia nolunt audire
uerba eus ⁊ ambulant in prauitate cordis sui suie quõd
sibi rectum uidetur hoc faciunt. Cingulum mistice intel¬
ligitur spuitalis operis accinctus in psalterio preciuiste
me leticia. Balteum accnctus uirtutum siue circũspectõ

Expanded text:
si aquam tetigit, et Euphratis fluenta transierit, ita ut Assi aquam tetigit, et Euphratis fluenta transierit, ita ut Assyriae regionis honoribus humoribus imbuatur: perdit pristinam fortitudinem, et computrescit atque dissolvitur: et quamvis in usum Dei redeat, tamen pristinam pulchritudinem habere non potest, non duritia Dei, sed suo vitio: quia nolunt audire verba ejus, et ambulant in pravitate cordis sui: sive, quod sibi rectum videtur, hoc faciunt. Cingulum mystice intelligitur spiritalis operis accinctus in Psalterio: Praecinxisti me laetitia . Balteum accinctus virtutum, sive circumspectio
Abbreviated transcription (Latin):
renibus iungitur populus ifrael est qui in lini simili¬
tudinem assumptus de tr̃a ⁊ illotus nee mollitudinem
habuit nec candorem ⁊ tamen per illius misericordiam
ar hesit deo. Cumqz peccasset huiuscemodi linum atqr
lumbare ĩuctum est trans eufraten id est in asirios et
ibi absconditur hoc est multitudine magnarum ⁊ in mi¬
merabilium gentium quodaminodo absorptus et nichil
reputatus . Post longum autem tempus ip̃e propheta
ipum domini populum liberat de captiuitate qui
chilominus ⁊ post reditum diñ precepta non fecit sed
secutus deos alienos ad extremum etiam in dei filium mi¬
sit manus ⁊ eterna perdicione contabuit. Dinis quaq
uir sanctus lumbare dei ẽ qui assumptus de terra : de tr̃e
limo dei consortio copulatur quodaminodo que in ecclĩa e
uidentur obscena maiore diligentia operit atq acainait
ne gentilium ⁊ hereticorum morsibus patrant. e lũbuit

Expanded text:
renibus jungitur, populus Israel est, qui in lini similirenibus jungitur, populus Israel est, qui in lini similitudinem assumptus de terra, et illotus, nec mollitudinem habuit, nec candorem, et tamen per illius misericordiam adhaesit Deo. Cumque peccasset hujuscemodi linum atque lumbare, ductum est trans Euphraten, id est, in Assyrios, et ibi absconditur, hoc est, multitudine magnarum et innumerabilium gentium quodammodo absorptus et nihil reputatus. Post longum autem tempus ipse propheta in typum Domini populum liberat de captivitate, qui nihilominus et post reditum Domini praecepta non fecit: sed secutus deos alienos, ad extremum etiam in Dei Filium misit manus, et aeterna perditione contabait. Omnis quoque vir sanctus lumbare Dei est, qui assumptus de terra, et de terrae limo, Dei consortio copulatur quodammodo: quae in Ecclesia ejus videntur obscena, majore diligentia operit atque circumdat, ne gentilium et haereticorum morsibus pateant. Quod lumbare
Abbreviated transcription (Latin):
si subtĩlitas designatur et sepe homo subtilis ⁊ acutus ꝙ¬
terius simplicitatem mansuetudims ostendit et inteuus
subtilitatem malicie contegit. Iste ergo uestem se actiois
sue quasi ex lana ⁊ lino induit quando ab eo et simpl¬
citas monstratur insuperficie et subtilitas maucie ser¬
uatur in mente. Lumbare uocatur quod lumbis reli¬
getur uel ꝙ lumbis hereat hoc in egypto et syria nõ
tantum femme sed ⁊ uiri utuntur. unde ⁊ iheremias
trans enfratẽ tulit lumbare suum ibiq illũ in fora¬
mine petre abscondit ⁊ postea sassum repetit hoc qui¬
busdam ⁊ renale dicitur quod in renibus alligatur.
De lunibare ergo dominus ad iheremiam ita ait sicut em̃
ad heret lumbare ad lumbos uu sic agglutinam nichi
omnem israel ⁊ omnem donum uida dicit dominus ut
eẽt michi in populum et in nomen ⁊ in laudem et inglo¬
riam ⁊ non audierunt. Cinctorium siue lumbare ꝙ in

Expanded text:
si subtilitas, designatur? et saepe homo subtilis et acutus exsi subtilitas, designatur? et saepe homo subtilis et acutus exterius simplicitatem mansuetudinis ostendit, et interius subtilitatem malitiae contegit. Iste ergo vestem se actionis suae quasi ex lana et lino induit, quando ab eo et simplicitas monstratur in superficie, et subtilitas malitiae servatur in mente. Lumbare vocatur, quod lumbis religetur, vel quod lumbis haereat. Hoc in Aegypto et Syria non tantum feminae, sed et viri utuntur. Unde et Hieremias trans Euphratem tulit lumbare suum, ibique illud in foramine petrae abscondit, et postea scissum reperit. Hoc quibusdam et renale dicitur, quod in renibus alligatur. De lumbare ergo Dominus ad Hieremiam ita ait: Sicut enim adhaeret lumbare ad lumbos viri, sic agglutinavi mihi omnem Israel et omnem domum Juda, dicit Dominus, ut esset mihi in populum, et in nomen, et in laudem, et in gloriam, et non audierunt . Cinctorium sive lumbare, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
tur sicut diploide confusione sua. Uestimentũ caro hoĩs
sicut in salomone legitur in omni tempore sint uestimẽ¬
ta tua candida .i. nulla pollucoe in luxuria sordida. uesti¬
mentum simulacio hipocritarũ ut in euangelio uenient
ad uos uestimentis ouium intus autẽ sunt lupi rapacee
Uestis nupcialis fideles uelud quidam uolunt. caritas ut
in euangelio. Amice quomodo huc intrasti non habens
restem nupcialem. Uestimentum lineum uirtus amme
siue mundicia castitatis ut in leuitico uestretur sacerdos
uestimentis lineis et femoralibus. Linea dicitur quia
ex solo lino fit. Lmostenra uestis est ex lana linoqz conter¬
ta ⁊ dicta linostema quia instamine linum intrama la¬
nam habet. Linea guidem uestis significat mortificatõe
oite carnalis. Lmostema uõ que ex lana linoqz contert
est inpocritarum personam signat qui benignitatem
erga prorimos ostendunt ⁊ dolosas miguitates opponũt.
Quid ergo per lanam insi simplicitas ⁊ quid per linum i¬

Expanded text:
confusione sua . Vestimentum caro hominis, sicut in Salomone legitur: Omni tempore sint vestimenta tua candida , id est nulla pollutione in luxuria sordida. Vestimentum simulatio hypocritarum, ut in evangelio: Venient ad vos in vestimentis ovium, intus autem sunt lupi rapaces . Vestis nuptialis, fides, vel ut quidam volunt charitas, ut in evangelio: Amice, quomodo huc intrasti, non habens vestem nuptialem? . Vestimentum lineum, virtus animae, sive munditia castitatis, ut in Levitico: Vestietur sacerdos vestimentis lineis et femoralibus . Linea dicitur, quia ex solo lino fit. Linostema vestis est ex lana linoque contexta: et dicta linostema, quia in stamine linum, in trama lanam habet. Linea quidem vestis significat mortificationem vitae carnalis. Linostema vero, quae ex lana linoque contexta est, hypocritarum personam signat, qui benignitatem erga proximos ostendunt, et dolosas iniquitates opponunt. Quid ergo per lanam, nisi simplicitas? et quid per linum, ni
Abbreviated transcription (Latin):
balteum regum dissoluit et precinget fune renes eorũ.
Armelausa uulgo uocata ꝙ ante ⁊ retro diuisa atqz aꝑ¬
ta est in armos tantum clausa quasi armielausa .c. lrã
ablata. Camisias uocari ꝙ in his dorminus in camis
iõ ẽ instratis nrĩs. femoralia appellata eo ꝙ femora
Arabere sunt flura ac sinuosa uestimenta de
quibus legitur in damele ⁊ sarabere eorum nõ
sunt in minute et publius ut quid ergo in uẽ¬
re duo parthi sarabere suspenderunt. A pud que
autem sarabere quedam capitum tegniiia nuncupan¬
tur qualia uidemus in capite magorum picta. Mastru¬
ga uestis germanica ex pelliculis ferarum de qua cice¬
ro proscauro quem puipura regalis nõ commouit eũ
sardorum mastruga mutauit. Mastruga autem quasi
monstruosa eo ꝙ qui ea induuntur quasi in ferarum
hĩtum trans formantur. Legitur in apostolo de quibus¬
dam sanctis qui fuerunt sub ueteri testamento circiue¬
tatem uti desiderent sed per contmnenciã. magis

Expanded text:
regum dissolvit, et praecinget fune renes eorum . Armelausa vulgo vocata, quod ante et retro divisa atque aperta est, in armos tantum clausa, quasi armiclausa, cum littera ablata. Camisas vocamus, quod in his dormimus in camis, id est, in stratis nostris. Femoralia appellata, eo quod femarabara sunt fluxa ac sinuosa vestimenta, de quibus legitur in Daniele: Et sarabara eorum non sunt immutata. Et Publius: Ut quid ergo in ventre tuo Parthi sarabara suspenderunt. Apud quosdam autem sarabara quaedam capitum tegmina nuncupantur, qualia videmus in capite magorum picta. Mastruca vestis Sarda ex pelliculis ferarum, de qua Cicero pro Scauro: Quem purpura regalis non commovit, eum Sardorum mastruca mutavit. Mastruca autem, quasi monstruosa, eo quod qui ea induuntur, quasi in ferarum habitum transformantur. Legitur in Apostolo de quibusdam sanctis, qui fuerunt sub Veteri Testamento: Circumievoluptatem uti desiderent: sed per continentiam magis
Abbreviated transcription (Latin):
glorie tue iherusalem ciuitas sancta. Uestimenti nomẽ
cristi corpus assumptũ sicut propheta dicit et ecce uir ues¬
titus lineis. Item uestimentum xp̃i populi fideles uestimẽ¬
tum sanctorum oꝑa iusticie siue fideles xp̃i ut in apostolo

Expanded text:
gloriae tuae, Hierusalem, civitas sancta . Vestimenti nomen, gloriae tuae, Hierusalem, civitas sancta . Vestimenti nomen, Christi corpus assumptum, sicut propheta dicit: Et ecce vir vestitus lineis . Item vestimentum Christi, populi fideles. Vestimentum sanctorum, opera justitiae, sive fideles Christi, ut in Apost
Abbreviated transcription (Latin):
tur solus talarem cumicã habuisse ꝑibetur. Quid ẽ ergo
talaris tunica nisi actro consuminata ꝙͣi enm propesa
tumca talum corporis cooꝑit cum hona accio ante desti
oculos usq ad uite nos terminum tegit. Dalmatica restie
primum in dalalamatica prouincia grecie texta est tunica
sacerdotalis candida cum clauis expurpura. Serica ẽ aseri¬
co dicta uel ꝙ eam seres primi miserunt oloserica tota seri¬
ca olõ enim totum. Tramoserica stamine lineo trama ex se¬
rico. Olofora tota expurpura olõ enm totum. Sissina cã¬
dida canfecta ex quodam genere lini grossioris sunt qui et
genus quoddam lim bissum eẽ existimant. uestimentũ
est ecclie fides siue uirtutis uarietas uel nationum diuer¬
sitas ut in psalterio: astitit regina adextrs tus in uesti¬
tu deaurato arcundata uarietate ⁊ in esaia. Consurge cõ
suege induere fortitudine tua spon induere uestimentis

Expanded text:
tur, solus talarem tunicam habuisse perhibetur. Quid est ergo tur, solus talarem tunicam habuisse perhibetur. Quid est ergo talaris tunica, nisi actio consummata. Quasi enim propensa tunica talum corporis cooperit, cum bona actio ante Dei oculos, usque ad vitprimum in Dalmatia provincia Graeciae texta est, tunica sacerdotalis candida cum clavis ex purpura. Serica est a serico dicta, vel quod eam Seres primi miserunt. Holoserica, tota serica: Holon enim totum. Tramoserica, stamine lineo, trama ex serico. Holoporphyra tota ex purpura: holon enim totum. Byssina candida confecta ex quodam genere lini grossioris: sunt, qui et genus quoddam lini byssum esse existimant. Vestimentum est Ecclesiae fides, sive virtutis varietas, vel nationum diversitas, ut in Psalterio: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate . surge, induere fortitudine tua, Sion, induere vestimentis
Abbreviated transcription (Latin):
sicut pectoralis: quia apud antiques breuis erat ut tan¬
tum pectus operiret licet nune profusior sit. Manicleata
tunica .i. in anicata eo ꝙ habeat manicas quam cirodi¬
in greci uocant. Tunice autem indumẽtũ signifi
fidei integritatem quam petrus apostolus habuisse dinos¬
citur de quo in euangelio loquitur. Cum audisset petrus
quia dominus ẽ. tumca succinit. se et misit se in mare
quia fidei firmitate pericula euasit istuis seculi ⁊ tempta¬
tiones superauit. Item in genesi legitur ꝙ iacob prĩarcha
ioseph filio suo fecisset tunicam polimitã siue talacem
hoc est astralogon seu manicatã que haberet manicas
antiqui enim magis colobis utebantur. Tumca autem
polimita quam feat ei pater secundum allegoriã raue¬
tatem populorum ex omnib gentibz in corpore up̃i cori¬
gregatam significauit. Item aliomodo ioseph qui inteꝵ
fratres undecim usq ad finem iustus ꝑseuerasse describi¬

Expanded text:
sicut pectoralis, quia apud antiquos brevis erat, ut tansicut pectoralis, quia apud antiquos brevis erat, ut tantum pectus operiret, licet nunc profusior sit. Manicleata tunica, id est manicata, eo quod habeat manicas, quam cheiridoton Graeci vocant. Tunica autem indumentum significat fidei integritatem, quam Petrus apostolus habuisse dignoscitur, de quo in Evangelio loquitur: Cum audisset Petrus quia Dominus est, tunica succinxit se et misit se in mare ; quia fidei firmitate pericula evasit istius saeculi, et tentationes superavit. Item in Genesi legitur , quod Jacob patriarcha Joseph filio suo fecisset tunicam polymitam sive talarem, hoc est, astralogon astragalon seu manicatam, quae haberet manicas: antiqui enim magis colobiis utebantur. Tunica autem poltatem populorum ex omnibus gentibus in corpore Christi congregatam, significavit. Item alio modo. Joseph qui inter fratres undecim usque ad finem justus perseverasse describi
Abbreviated transcription (Latin):
do post preuaricacõz erubescentes pudenda uelar̃t. Cuius
usum quedam barbare gentes dum sint mide usq hodie
tenent hec et campestrra nuncupantur pro eo ꝙ hisdem iu¬
uenes qui mdi exercentur in campo pudenda ope
Perizoma ergo quod consuerunt primi parentes nr̃i de fo¬
liis fici ⁊ se congͣebant hoc significat ꝙ seculum asperum
amplectuntur qui prurigine uoluptatis carnalis herent
quiqz decepti heretica prauitate ⁊ gratia dei mdati tegu¬
ienta mendaciorum tanqͣz folia fia colligunt fa
sibi succinctoria prauitatis cũ de domino uel ecclĩa men¬
ciuntur. Tumca uestis antiquifsima appellata qui in
motu incedentis sonum facit. Tonis enim sonus est: pri-¬
num autem fuẽ pellicie tunice quibus post offensam et
iectionem de paradiso adam. et eua induti sunt. e
tunica dicta eo ꝙ ad talos usqz descendat ⁊ ad pedes defluat

Expanded text:
do post praevaricationem erubescentes pudenda velarunt. Cujus do post praevaricationem erubescentes pudenda velarunt. Cujus usum quaedam barbarae gentes, dum sint nudae, usque hodie tenent. Haec et campestria nuncupantur pro eo quod hisdem juvenes, qui nudi exercentur in campo, pudenda operiunt. Perizoma ergo quod consuerunt primi parentes nostri de foliis fici, et se contegebant, hoc significat quod saeculum asperum amplectuntur, qui prurigine voluptatis carnalis haerent, quique decepti haeretica pravitate, et gratia Dei nudati, tegumenta mendaciorum, tanquam folia fici, colligunt, facientes sibi succinctoria pravitatis, cum de Domino vel Ecclesia mentiuntur. Tunica vestis antiquissima appellata, quae in motu incedentis sonum facit. Tonus enim sonus. Primum autem fuere pelliceae tunicae, quibus post offensam et ejectionem de paradiso Adam et Eva induti sunt. Talaris tunica dicta, eo quod ad talos usque descendat, et ad pedes defluat,
Abbreviated transcription (Latin):
cundata sancta resplendet ecclĩa. et ne solam ibi intel¬
ligeres ẽẽ caritatem In uestitu diat deaurato non au
eauratũ enm dicimus quando superducta sr̃es a
in aliqua materia glutinatur ideo autem supra uirtutes
alias gracia cruitatis apparuit quia omia eius fulgo¬
re ercellit. Addit arcũmicta uarietate per scrutenuir cur
eccliã dei de uestis uarietate ludetur cui totum simplex
conuenit atqz unum sed hac uarietate aut linguas nua¬
tiplices significat: quia omnis gens secundum suã prĩa
in eccliã psallit auctori aut uirtutum pulcherrmiã diuer¬
sitatem. Oruatur enim auro apostolorum argento pro¬
phetarum gemiis uirginum cocco martirum pupura
penitentium. Ista ẽ ergo uarietas unitatis que oculis dõ
ex omnibz gentibus pia conuersacione placitura conteri¬
succinctorium quo tantũ genitalia conteguntur. Hoc pri¬
num primi mortales e foliis arborum sibi fecerunt quã¬

Expanded text:
cumdata sancta resplendet Ecclesia. Et ne solam ibi intelcumdata sancta resplendet Ecclesia. Et ne solam ibi intelligeres esse charitatem, in vestitu, dixit, deaurato, non aureo. Deauratum enim dicimus, quando superducta species auri in aliqua materia glutinatur. Ideo autem supra virtutes alias gratia charitatis apparuit, quia omnia 153 ejus fulgor excellit. Addidit, circumamicta varietate. Perscrutemur cur Ecclesia Dei de vestis varietate laudetur, cui totum simplex convenit atque unum. Sed hic varietatem, aut linguas multiplices significat, quia omnis gens secundum suam patriam in Ecclesia psallit auctori; aut virtutum pulcherrimam diversitatem. Ornatur enim auro apostolorum, argento prophetarum, gemmis virginum, cocco martyrum, purpura poenitentium. Ista est ergo varietas unitatis, quae oculis Domini ex omnibus gentibus pia conversatione placitura contexisuccinctorium, quo tantum genitalia conteguntur. Hoc primum primi mortales e foliis arborum sibi fecerunt, quan
Abbreviated transcription (Latin):
tegnien tegumen indumertum uestini ericup
et resiqua. T egnien ũictum eo ꝙ tegati menisra
sicut tegumen tecta que tegunt corpota. Westime oil
uero est quod usq ad uestigium pretenditur qua i
gimentũ ut est tumca talaris s et hoc consuetudo senuo¬
nis auctorum confundit. Indumentum quod intus ad cor¬
pus iduitur quasi intumentum. Discarnitur autem
uestitus acultu quoniam latius intelligitur cultus Ite
cultus ab habitu. Nam hĩtus ad naturã pertinet. cultꝰ
ad homines. Plereqz autem uestium aut atempore quo
maxime in usu funt appellantur aut a locis ubi uel pͥ¬
mum confecte uel mayie uendicantur aut agenere co¬
loris aut a nomine repertorum. Uestitus autem quãdo
in bonam partem accipitur mistice significat aut fidem
qua induuntur renati in baptismate cristi aut caritatẽ.
Unde ẽ illud ꝙy propheta dicit de ecclĩe ornatu in psaltio¬
ait. Astitit regina adextus tius in uestitu de aurato cir¬
ad caritatis de benius aptare fulgorem quia uirtute cit¬

Expanded text:
tegmen, tegumen, indumentum, vestimentum, et reliqua. Tegmen dictum eo quod tegat membra, sicut tegumen tecta, quae tegunt corpora. Vestimentum vero est, quod usque ad vestigium protenditur, quasi vestigimentum: ut est tunica talaris, sed et hoc consuetudo sermonis auctorum confundit. Indumentum, quod intus ad corpus induitur, quasi intumentum. Discernitur autem vestitus a cultu, quoniam latius intelligitur cultus. Item cultus ab habitu. Nam habitus ad naturam pertinet; cultus ad homines. Pleraeque autem vestium aut a tempore, quo maxime in usu sunt, appellantur: aut a locis, ubi vel primum confectae, vel maxime venditantur: aut a genere coloris, aut a nomine repertorum. Vestitus autem quando in bonam partem accipitur, mystice significat aut fidem, qua induuntur renati in baptismate Christi: aut charitatem. Unde est illud, quod propheta dicit de Ecclesiae ornatu in Psalterio: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, cirad charitatis debemus aptare fulgorem, qua virtute cir