comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. Itare sterilis quȩ non paris.
erumpe & clama quȩ non parturis:
qm̃ multi filiĩ deserte. magis quam
custodiam quod dictum est: disertio¬
nem intelligendam existimo. quam
fecit uastitas ꝑsecutionis id est uelite
custodiam pomorun: quia deserunt᷑
pomorum castodie. cum poma transie¬
ruit. Et certe quando gentibtis ꝑse¬
quentibus ecclã deserta uisa est: in
celestem mensam sp̃c martirum tan¬
qtiam de horto dm̃co multa oo sua¬
escas uolatilibus celi. carnes scorum
tuorum bestiis terrȩ. Quod dictũ
est morticina. hoc repetitum ẽ car¬
nes: & quod dictum est seruorum
tuorum hoc repetitum est sc̃oeum
tuorum. Illud tantummꝰ uariatum
est: uolatilibus celi & bestiĩs terrȩ.
Melius sane interp̾tati sunt qui mor¬
ticina postierunt. quam ficue qtudã
mortalia. Morticina enim non dicunt᷑
nisi mortuorum: mortalia uero etiam
uitiorum coeporum nomen est. Cum
ergo ficut dixi ad agricolam stium

Expanded text:
tum est, Laetare sterilis quae non paris, tum est, Laetare sterilis quae non paris, erumpe et exclama, quae non parturis; quoniam multi filii d, » quod dictum est, desertionem intelligendam existimo quam fecit vastitas persecutionis: id est, velut custodiam pomorum; quia deseruntur pomorum custodiae, cum poma transierint. Et certe quando Gentilibus persequentibus Ecclesia deserta visa est, in coelestem mensam spiritus martyrum, tanquam de horto dominico multa et suaescas volatilibus coeli, carnes sanctorum tuorum bestiis terrae. Quod dictum est, morticina, hoc repetitum est, carnes; et quod dictum est, servorum tuorum, hoc repetitum est, sanctorum tuorum: illud tantummodo variatum est, volatilibus coeli, et bestiis terrae. Melius sane interpretati sunt qui morticina posuerunt, quam sicut quidam mortalia. Morticina enim non dicuntur nisi mortuorum; mortalia vero etiam vivorum corporum nomen est. Cum ergo, sicut dixi, ad agricolam suum
Abbreviated transcription (Latin):
inuasisse uoluntate. delendi atq
omnino ꝑdendi. sicut tot ꝑsecutionũ
ȩxempla monstrarunt: opoetet ut qd̃
sequitur polluerunt templum scͣm
tuum. non in lignis & lapidibus. s m
ipsis intelligatur hominibus. de quib
tanquã lapidibuis muuis construi dicte.
apls petrtis donitm dei. Ilude et
paulus a pls aꝑtissime dicit. Templum
dei sanctum est quod estis uos. Hoc
itaq templum ꝑsecutores in his utiq
polluerũt: qu̾os ad negandum xp̃m
terrendo uel excrticiando coegerunt.
atq ut ad idola applicarent uchem̃t᷑
instando fecertint. Quorum multos
penitentia reparatit: atq ab illa in¬
quinatione mundauit. Penitentis enĩ
uox est. & a delicto meo munda me:
& cor mundum crea in me deus. et
sp̃m rectum in noua inuisceribus mes.
Iam uero quod sequitur posuerune
ierłm in pomarum custodiam: & ipsa
ecclã hoc nomine recte intelligitur
ierłm libera mater nr̃a. de qua scrip¬

Expanded text:
invasisse voluntate delendi atque invasisse voluntate delendi atque omnino perdendi, sicut tot persecutionum exempla monstrarunt; oportet ut quod sequitur, Polluerunt templum sanctum tuum, non in lignis et lapidibus, sed in ipsis intelligatur hominibus, de quibus, tanquam lapidibus vivis, construi dicit apostolus Petrus domum Dei . Unde et apostolus Paulus apertissime dicit, Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Hoc itaque templum persecutores in his utique polluerunt, quos ad negandum Christum, terrendo vel cruciando coegerunt, atque ut idolis supplicarent, vehementer instando fecerunt: quorum multos poenitentia reparavit, atque ab illa inquinatione mundavit. Poenitentis enim vox est: « Et a delicto meo munda me; » et, « Cor mundum crea in me, Deus, et spiritum rectum innova in visceriam vero quod sequitur, « Posuerunt Jerusalem in pomorum custodiam: » et ipsa Ecclesia hoc nomine recte intelligitur, « Jerusalem libera, mater nostra, de qua scrip
Abbreviated transcription (Latin):
est non sum missus infiad oues quȩ perie-¬
runt domus ifrł. Deinde subiangit
apłs. Gentes autem suꝑ miscdiam glori¬
ficare detim. Ecce quod est habeo alias
oues quȩ non funt de hoc ouili. opoetet
me ipsas addtcere. ut fit unus grex
& unus pastor. Quod utrumq breuitꝰ
dictum est: i eo quod de ꝓphetia apłs¬
cõmemorat. Letamini gentescum ple¬
be eius. Iste ergo unus grex sub pastore
uno: hereditas dei est. Non soltm pa¬
triss etiam filii. Nam filii uox est.
funes ceciderunt michi in preclaris. et¬
enim heretas mea predara est mͥ.
Et ipsits hereditatis uox est apud
ꝓphetam: dñe deus nrͣ posside nos.
Hanc hereditatem non moriens pater
filio reliquit. s ipse filits ean sua mor¬
te mirabiliter ad quisiuit: cum refur¬
rectione possedit. Si ergo de hac in¬
telligendum est quod in psalmi htuꝰ
ꝓphetia canitur: deus uenerunt gen¬
tes m hereditatem tuam: ut uenis¬
se gentes accipiamus in ecclãm non
credendo s pet sequendo id est eam

Expanded text:
quae perierunt domus Israel. » Deinde subjungit Apostolus, « Gentes autem super misericordia glorificare Deum: » ecce quod est, « Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili; oportet me et ipsas adducere, ut sit unus grex et unus pastor. » Quod utrumque breviter dictum est in eo quod de propheta commemorat: Laetamini, Gentes, cum plebe ejus . Iste ergo unus grex sub pastore uno, haereditas Dei est, non solum Patris, sed etiam Filii. Nam Filii vox est, Funes ceciderunt mihi in praeclaris, etenim haereditas mea praeclara est mihi : et ipsius haereditatis vox est apud prophetam, Domine Deus noster, posside nos . Hanc haereditatem non moriens Pater Filio reliquit; sed ipse Filius eam sua morte mirabiliter acquisivit, quam resurrectione possedit. 4. Si ergo de hac intelligendum est quod in psalmi hujus prophetia canitur, Deus, venerunt Gentes in haereditatem tuam, ut venisse Gentes accipiamus in Ecclesiam, non credendo, sed persequendo, id est, eam
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. pecuspro pecoribus. Multa
enim huiusmodi moris est dici. nec
solum tuilgo loquentium: uerum
etiam dissertissimorum canctorum
eloquentiȩ. Nec ab ipsa duima
scriptara hoc genus locationis alienũ
est. Positit eium & ipsa ranam pro
ranis. locustam proloctistis: & mni¬
merabibia talia. Quod uero dictum
est comederunt racob: hoc bene in-¬
telligitar. quod multos in suum ma-¬
lignum corptis hoc est in suam socie-¬
tatem terrendo transire coegerunt.
to pessime uoluptatis ex ira dei dig¬
na reddenda sint: non tamen eos
aliquid aduersus hereditatem eiꝰ
talere potuisse: nisi eam uoltisset
ipse pro peccatis eius flagellando
emendare. Unde subtungit. N e
memineris imqtiiatum nr̃arum
antiquarum. Hon ait p̃teritarũ.
quȩ possent esse etiam recentiores.
s antiquarum: hoc est a parentibꝰ
uenientium. Talibus quippe iniqͥ¬
tatibus. damꝑnatio non correctio
debetur. Cito anticipent nos
nuscdiȩ tuȩ. Anticipent utiq ad

Expanded text:
tibus, pecus pro pecoribus: multa tibus, pecus pro pecoribus: multa enim hujusmodi moris est dici, nec solum vulgo loquentium, verum etiam disertissimorum auctorum eloquentiae. Nec ab ipsa divina Scriptura hoc genus locutionis alienum est: posuit enim et ipsa ranam pro ranis, locustam pro locustis , et innumerabilia talia. Quod vero dictum est, Comederunt Jacob, hoc bene intelligitur, quod multos in suum malignum corpus, hoc est in suam societatem, terrendo transire coegerunt. to pessimae voluntatis ex ira Dei digna reddenda sint, non tamen eos aliquid adversus haereditatem ejus valere potuisse, nisi eam voluisset ipse pro peccatis ejus flagellando emendare. Unde subjungit: Ne memineris iniquitatum nostrarum antiquaram. Non ait praeteritarum, quae possent esse etiam recentiores; sed antiquarum, hoc est a parentibus venientium: talibus quippe iniquitatibus damnatio, non correptio debetur. Cito anticipent nos misericordiae tuae. Anticipent utique ad
Abbreviated transcription (Latin):
minum scire nolentes. s & nomen
etus non inuocantes: atq in seruis
Qm̃ comederunt iacob & loctim
eius desolauerunt. Iacob quippe qm̃¬
figuram gestanit ȩcclẽ. sicut esau uete¬
ris finagoge unde dictum est. &. maioe
seruiet iiori. potest in hoc nomine
intelligi. ea de qua loquebamur he-¬
reditas dei. in quam inuadendam
atq nastandam post resurrectionem
& ascensionem dñi gentes ꝑsequendo
uenerunt. S locum iacob quomͦ in¬
tueamur intelligendum est. Magis
enim locus iacob illa citutas putari
potest. in qua erat & templum: quo
uiniuersam illam gentem sacrifscandi
& adoeandi causa & pascha celebran¬
di dñs pͣceperat contenire. Ham
si xp̃ianorum conuentus in habitos
atq conpressos a ꝑsecutorib ꝓpbeta
uellet intelligi: loci desolata debuis¬
se dicere uideretur: non loctim. Sed
possumts acciꝑe pro numero plurali
numerum singalarem positum: fic̃
uestem pro tiestibus. militem pro mili¬

Expanded text:
minum scire nolentes, sed et non minum scire nolentes, sed et non ejus nomen invocantes, atque in servis Quia comederunt Jacob, et locum ejus desolaverunt. Jacob quippe figuram gestavit Ecclesiae, sicut Esau veteris Synagogae; unde dictum est: Et major serviet minori . Potest in hoc nomine intelligi ea, de qua loquebamur, haereditas Dei, in quam invadendam atque vastandam post resurrectionem et ascensionem Domini Gentes persequendo venerunt. Sed, locum Jacob, quomodo intueamur intelligendum est. Magis enim locus Jacob illa civitas putari potest, in qua erat et templum quo universam illam gentem, sacrificandi et adorandi causa et Pascha celebrandi, Dominus praeceperat convenire. Nam si Christianorum conventus inhibitos atque compressos a persecutoribus Propheta vellet intelligi, loca desolata videretur dicere debuisse, non locum. Sed possumus accipere pro numero plurali numerum singularem positum, sicut vestem pro vestibus, militem pro mili
Abbreviated transcription (Latin):
sui. & facit: digna plagis uapulabit
labit multis: si maioe ira dei est in gen¬
tes quȩ deum non cognouerunt: Idõ
quippe quod ait. esfunde iram tuam:
satis hoc tierbo indicauit. quam mal¬
tam iram uoluerit intelligi. llude
post ea dicit: redde uicinis nr̃is septies
tantum. An quia multum inter est
inter seruos qui licet nescint uolun¬
tatem dñi fui. tamen inuocant nom̃
eius: & alienos ã familia tanti patris¬
familias: qui sic ignorant deum ut nec
iuocent deunc Inuocant enim pro
eo uel fimtlacra uel demonia. uel quã¬
libet creaturam: non creatorem qui
est benedictus in sclã. Heq emini
istos de quibus hoc ꝓphetad ita nesci-¬
entes significat suiꝰ dñi uoluntatem.
tt tamen ipsi deum timeant. s ita
ipsum dñm nescientes ut nec intiocẽt᷑
eum: & inimici nominis cius existat᷑.
Multum ergo distat inter seruos
tioluntatem dm̃i siti nescientes. & tam̃
in familia enis & in domo eitis ittien¬
tes. & minucos non solum ipsum do¬

Expanded text:
i labit multis , si major ira Dei est in gentes quae Dominum non cognoverunt? In eo quippe quod ait, Effunde iram tuam, satis hoc verbo indicavit quam multam iram voluerit intelligi: unde postea dicit, Redde vicinis nostris septies tantum. An quia multum interest inter servos, qui licet nesciant voluntatem Domini sui, tamen invocant nomen ejus, et alienos a familia tanti patrisfamilias, qui sic ignorant Deum, ut nec invocent Deum? Invocant enim pro eo vel simulacra, vel daemonia, vel quamlibet creaturam; non Creatorem, qui est benedictus in saecula. Neque enim istos, de quibus hoc prophetat, ita nescientes significat Domini sui voluntatem, ut tamen ipsum Dominum timeant; sed ita ipsum Dominum nescientes, ut nec invocent eum, et inimici nominis ejus existant. Multum ergo distat inter servos voluntatem domini sui nescientes, et tamen in familia ejus atque in domo viventes, et inimicos non solum ipsum do
Abbreviated transcription (Latin):
deldm̃ passione. dederunt in escam
meim fel. & in fiti mea potauertint
me acceto: & alia quȩ in eodem psalmo
tentura uelut facta narrantur. Hec
illud mirandum est. quod deo ista di¬
cantur: Hon enim nescienti indican¬
tur quo reuelante pͣsciuntur: sed ami¬
ma cum deo loquitur: pretatis affectu.
Quȩ non uidet decis: Nam & an-¬
geli que hominibus nuntiant. nescien¬
tibus nuntlant: quȩ autem deo nun-¬
tianti scienti nuntiante quando illi of-¬
ferunt orationes ñtas. & effabili modo
de actibus suis eternam ueritatem tan-¬
quam legem incõmutabilem consulunt.
Et iste ergo homo dei dicit deo quod
discat a deo tanquã discipulus magis¬
tro non ignoranti s udicanti: ac sic aut.
approbanti quod docuit. aut quod non
doctut reprehendenti: maxime qtia
spetie presenti ꝓpheta eos in se transsi¬
gurat. qui tunc futuri essent quando
ista uenebant. Solent autem in oea¬
tione dici deo quȩ tundicans fecerit.
& adiungitur peticio: ut iam miserea¬

Expanded text:
derunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto ; et alia quae in eodem psalmo ventura velut facta narrantur. Nec illud mirandum est, quod Deo ista dicuntur. Non enim nescienti indicantur, quo revelante praesciuntur; sed anima cum Deo loquitur pietatis affectu quem novit Deus. Nam et Angeli quae hominibus nuntiant, nescientibus nuntiant; quae autem Deo nuntiant, scienti nuntiant, quando illi offerunt orationes nostras, et ineffabili modo de actibus suis aeternam veritatem, tanquam legem incommutabilem consulunt. Et iste ergo homo Dei dicit Deo quod discat a Deo, tanquam discipulus magistro non ignoranti, sed judicanti; ac sic, aut probanti quod docuit, aut quod non docuit reprehendenti: maxime quia specie precantis Propheta eos in se transfigurat, qui tunc futuri essent quando ista ventura. Solent autem in oratione dici Deo quae vindicans fecerit. et adjungi petitio ut jam miserea
Abbreviated transcription (Latin):
Iste reliquiȩ sunt ex illa gente here¬
ditatis der:non illi de quib paulo
post dicit. ceteri uero excecati funt.
Sic enim ait. Quid ergo: Quod
querebat ifrł. hoc non est consecatꝰ:
Electio autem consecuta est: ceteri
tiero excecati sunt. Ista igitur electio
iste reliquie: ista plebs dei quam ñ
reppulit deus: hereditas eius dicit᷑.
In illo autem ifrł qui hoc non est
consecutus. illis ceteris excecatis. ñ
erat iam hereditas dei. de qua dici
possit post xp̃i in celis glorificationem
tempore titi imꝑatoris. deus tienert̃
gentes in hereditatem tuam: & cete¬
ra quȩ de illius popłi & templi & ci¬
uitatis uastatione uidentur in hoc
psalmo esse predicata. Pronide autẽ
debemus intelligere quȩ facta sunt
ab aliis hostibus antequã xp̃c uenis¬

Expanded text:
» Istae reliquiae sunt ex illa gente haere» Istae reliquiae sunt ex illa gente haereditatis Dei; non illi de quibus paulo post dicit: « Caeteri vero excaecati sunt. » Sic enim ait: « Quid ergo? Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus: electio autem consecuta est; caeteri vero excaecati sunt » . Ista igitur electio, istae reliquiae, ista plebs Dei quam non repulit Deus, haereditas ejus dicitur. In illo autem Israel qui hoc non est consecutus, in illis caeteris excaecatis, non erat jam haereditas Dei de qua dici posset, post Christi in coelis glorificationem, tempore Titi imperatoris, Deus, venerunt Gentes in haereditatem tuam, et caetera quae de illius populi et templi et civitatis vastatione videntur in hoc psalmo esse praedicta. 3. Proinde aut ea debemus intelligere quae facta sunt ab aliis hostibus, antequam Christus venis
Abbreviated transcription (Latin):
tiata futura incredulitate popłi isil.
Tota die expandi mamis meas ad
poplm non credentem. & contradi¬
centem. Hic ergo ne quisqtam male
intelligens uniuer sum illum popłm
crimine incredulitatis & contradic¬
tionis arbitretur esse dampnatum:
contintio subiecit. Dico ergo. Num-¬
quid reppulit deus plebem suam :
Absit. Nam &o ego isrlita sum ex
genere isrł tribu beniamin. Hic os¬
tendit quam plebem dixerit. utiq
popłi prioris: quam si totam deus
probasset atq dampnasset. non utiq
ipse. xp̃i esset apls̃ isrłita ex semine
abraham. tribu beniamim. Adhibet
autem ualde necessarium testimoniũ
dicens. An nescitis in helia quid dicit
scriptura. quemiad modum interpel-
runt: et ego deredictus sum solus
& querunt ammam meam. S qͥd
dicit illi responsum diuintim: Reli¬
qui michi septem milia uirorum. qͥ
non curuaterunt genua ante baal.
Sic ergo & in hoc tempore reliquiȩ
per electionem gratiȩ salue facte fcͣ.

Expanded text:
tiata futura incredulitate populi Israel: tiata futura incredulitate populi Israel: Tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem . Hic ergo ne quisquam male intelligens, universum illum populum crimine incredulitatis et contradictionis arbitretur esse damnatum, continuo subjecit: Dico ergo, Numquid repulit Deus plebem suam? Absit. Nam et ego Israelita sum ex genere Israel, de tribu Benjamin. Hic ostendit quam plebem dixerit, utique populi prioris, quam si totam Deus reprobasset atque damnasset, non utique ipse Christi esset apostolus, Israelita ex semine Abraham, de tribu Benjamin. Adhibet autem valde necessarium testimonium, dicens: « An nescitis in Elia quid dicit Scriptura, quemadmodum interpellafoderunt, et ego derelictus sum solus, et quaerunt animam meam. Sed quid dicit illi responsum divinum? Reliqui mihi septante Baal. Sic ergo et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ui xp̃o erant. quibus erat facie
paulus ignotus. notus autem seitia
famosissima. s notior xp̃i misericor¬
difsima gratia: hinc & ipse scdm̃ p̃¬
missam de se ꝓphetiam. lnpus rapax
mane rapiens ad uesꝑum diuidens
escas. id est prius rapiens ꝑsecritor ad
mortem. postea pariens predicator
ad uitam. Hi erant ex illo poplõ he¬
quid reppulit deus plebem fuam:
absit. Nam od ego ifrlĩta sum ex
semine ifrł: de tribu bemanun.
Hon reppulit deus plebem suam.
quam p̃sciuit. Hec plebs que ex illa
gente. xp̃i corpori accessit. hereditas
dei est. Nam quod ait apls. non
reppulit deuis plebem fuam quam pre¬
sciuit: illi psalmo utiq respondet
ubi scriptum est: qm̃ non repellet
dñs plebem suiam. Ubi autem seqͥt᷑
& hereditatem suam non derdinquet:
ibi euidenter apparet talem plebem
esse hereditatem dei. Ult enim hoc
diceret apłs. supra cõmemorauerat
ꝓpheticum testimonium de p̃numn¬

Expanded text:
eae quae in Christo erant, quibus erat facie eae quae in Christo erant, quibus erat facie Paulus ignotus , notus autem saevitia famosissima, sed notior Christi misericordissima gratia: hinc et ipse secundum praemissam de se prophetiam, Lupus rapax, mane rapiens, et ad vesperum dividens escas , id est, prius rapiens persecutor ad mortem, postea pascens praedicator ad vitam. Hi erant ex illo populo haequid repulit Deus plebem suam? Absit. Nam et ego Israelita sum ex semine Israel, de tribu Benjamin. Non repulit Deus plebem suam quam praescivit. » Haec plebs quae ex illa gente Christi corpori accessit, haereditas Dei est. Nam quod ait Apostolus, Non repulit Deus plebem suam quam praescivit, illi psalmo utique respondet, ubi scriptum est, Quoniam non repellet Dominus plebem suam: ibi autem sequitur, Et haereditatem suam non derelinquet ; ubi evidenter apparet, talem plebem esse haereditatem Dei. Ut enim hoc diceret Apostolus, supra commemoraverat propheticum testimonium de praenun
Abbreviated transcription (Latin):
perit xp̃m. hinc iohannes baptista ami¬
cus sponsi &o parentes eius zacharias
& helirabetht: hinc simeon seuer &
anna tudua. qui xp̃m non loquentem
sensti corporis audierunt. s adhuc in¬
fantem non loquentẽ spͣm cognouert̃.
hinc beati apłi. bine usthanael in
quo dolus non erat. hinc alits iosiph
qui expectabat etiam ipse reghum dĩ
hinc tanta illa multitado quę prece¬
debat & quȩ sequebatur iumciitum
eius dicens. benedictus qui uenit in
nomine dm̃. in qua erat &o congrega:¬
tio pueroeum: in quib dirit imple¬
tum. ex ore infantiam o lactantiã
perfecisti laudem. hinc etiam illi post
eius resurrectionem quorum die
tmo tria & alio quinq milia baptita¬
ti funt in animam ungm: & corunũ
igne caritatis consliti. quorum nemo
dicebat aliqlnid ꝓpriam. s erant illis
omnra cõmtndat hinc scĩ diaconi
quorum stephantis ante aplõs marti
rio coronatur. hinc tot ecclẽ indeẽ

Expanded text:
perit Christum : hinc Joannes Baptista, amiperit Christum : hinc Joannes Baptista, amicus sponsi, et parentes ejus Zacharias et Elizabeth : hinc Simeon senex et Anna vidua, qui Christum non loquentem sensu corporis audierunt; sed adhuc infantem non loquentem, spiritu cognoverunt : hinc beati Apostoli: hinc Nathanael in quo dolus non erat : hinc alius Joseph qui exspectabat etiam ipse regnum Dei : hinc tanta illa multitudo quae praecedebat et sequebatur jumentum ejus, dicens, Benedictus qui venit in nomine Domini ; in qua erat et congregatio puerorum in quibus dixit impletum, Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem . Hinc etiam illi post ejus resurrectionem, quorum die uno tria, et alio quinque millia baptizati sunt , in animam unam et cor unum charitatis igne conflati; quorum nemo dicebat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia : hinc sancti diaconi, quorum Stephanus ante Apostolos martyrio est coronatus : hinc tot Ecclesiae Juda
Abbreviated transcription (Latin):
sanctorum tuortim bestiis terix. Ef¬
fuderunt sanguiem eoetim tanquam
aquam in circuitu ierł. & non erat
qui sepdiret. Si in ista ꝓphetu quis¬
quã nt̃m eam uastationem ierłm̃ ui
telligendam putauerit. quȩ facta ẽ.
a tito imꝑatore rpmrano: cum iam do¬
minas ib̃c xp̃c post resur testionem
& ascentionem stram predicaretur in
gentibus. non michi occurrit quomͦ
dici potuerit iam ille popłs bereditas
dei. non tenens xp̃m quo reptobato
& occiso factus est reprobus. quim
etm nec post eius resurrectionem cre¬
dere tioliit. & instꝑ martires eitis oo¬
cidit. Ex illo enim poplõ ifrł quicãq
in xp̃o crediderunt: quibus facta est
xp̃i presentatio. & quodammͦ ꝓmissi
reditio saltbris. atq fructuosa de
quibus & ipse dñs dicit: non sum mis-¬
sus isi ad oties quȩ perierunt domꝰ
nrł: ipsi ex illis filiĩ funt ꝓmissionis.
ipsi deputantur in semine. ipsi ꝑtinet
ad hereditatem dei. Hinc sunt ioseph
homo iustus. & uirgo oraria quȩ pe¬

Expanded text:
orum bestiis terrae. Effuderunt sanguinem eorum sicut aquam in circuitu Jerusalem, et non erat qui sepeliret. » Si in ista prophetia quisquam nostrum eam vastationem Jerusalem intelligendam putaverit, quae facta est a Tito imperatore Romano, cum jam Dominus Jesus Christus post resurrectionem et ascensionem suam praedicaretur in Gentibus; non mihi occurrit quomodo dici potuerit jam ille populus haereditas Dei, non tenens Christum, quo reprobato et occiso factus est reprobus, qui in eum nec post ejus resurrectionem credere voluit, et insuper martyres ejus occidit. Ex illo enim populo Israel quicumque in Christum crediderunt, quibus facta est Christi praesentatio, et quodammodo promissi redditio salubris atque fructuosa, de quibus et ipse Dominus dicit, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel , ipsi ex illis sunt filii promissionis, ipsi deputantur in semine , ipsi pertinent ad haereditatem Dei. Hinc sunt Joseph, homo justus, et virgo Maria quae pe
Abbreviated transcription (Latin):
re fumus filii dei clamantes abba pader.
Abba ꝓpter illoetm lingnam: pater
ꝓpter nr̃am. Hoc est enim abba. quod
pater. Unde dñs qui dixit non sum
missus nsi ad oues quȩ perierunt domꝰ
ifrł: ostendens illi genti redditam pre¬
sentiȩ ipsius ꝓmissionem. ait tamen abio
loco: habeo alias oues quȩ non funt de
hoc ouili. oportet me ipsas adducere.
tit sit unus grex & unus pastor gentes
significans quas erat addacturus. Hum
quid est per suam presentum corporalem
ut illud uerum sit: non sum missus nisi ad
oues quȩ perierunt domus isrł : sed tam̃
per euangelium stium quod etant disse-¬
minaturi spetiosi pedes adnutiaatitim
pacem. adnuntiantium bona: In onisẽ

Expanded text:
re sumus filii Dei, clamantes, Abba, Pater : re sumus filii Dei, clamantes, Abba, Pater : Abba propter illorum linguam, Pater propter nostram; hoc est enim Abba, quod Pater. Unde Dominus qui dixit, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel , ostendens illi genti redditam praesentiae ipsius promissionem; ait tamen alio loco, Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili; oportet me et ipsas adducere, ut sit unus grex et unus pastor : Gentes significans, quas erat adducturus, non quidem per suam praesentiam corporalem, ut illud verum sit, « Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel; » sed tamen per Evangelium suum, quod erant disseminaturi « speciosi pedes annuntiantium pacem, annuntiantium bona » : «
Abbreviated transcription (Latin):
strage bellorum. Aut certe si post refur¬
rectionem & ascensionem dm̃i accipien-¬
da est hic cõmemorata hereditas: ea
sunt intelligenda quȩ a caltoribus
idolorum. & mimicis nominis xp̃i ecclã
eitis in tanta martirum numerosita¬
te ꝑpessa est. Quanquam autem asiph
sinagoga interpretatur quȩ est congre¬
gatio. idq nomen usitatum insede-¬
rit genti iudeorum. tamen eccłãm
istam posse dici congregationem. & illt̃
ueterem popłm dictum esse eccłãm:
iam in alio psalmo satis aꝑteq monstra-¬
inmus. Hȩc igitur ecclĩ. hec hereditas
dei ex circumcisione & p̃putio congre¬
gata est. id est ex popłõ isrł: & ex cete
rissꝑ lapidem quem repbanerunt edi¬
ficantes & factus est in caput angali.
in quo angulo tanquã duo parietes
de diuerso uenientes copularentur.
Ipse est pax nr̃a qui fecit utraq unum.
ut duos conderet in se in unum nouũ
hominem faciens pacem: & cõmutaret
utrosq in uno corpore deo. in quo corpo¬

Expanded text:
carne ; aut certe si post resurrectionem et ascensionem Domini accipienda est hic commemorata haereditas Dei; ea sunt intelligenda quae a cultoribus idolorum et inimicis nominis Christi, Ecclesia ejus in tanta martyrum numerositate perpessa est. Quanquam enim Asaph Synagoga interpretetur, quae est congregatio, idque nomen usitatius insederit genti Judaeorum; tamen et Ecclesiam istam posse dici congregationem, et illum veterem populum dictum esse Ecclesiam, jam in alio psalmo satis aperteque monstravimus. Haec igitur Ecclesia, haec haereditas Dei ex circumcisione et praeputio congregata est, id est ex populo Israel et ex caeter lapidem quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli ; in quo angulo tanquam duo parietes de diverso venientes copularentur. Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum, ut duos conderet in se in unum novum hominem, faciens pacem, et coadunaret utrosque in uno corpore Deo ; in quo corpo
Abbreviated transcription (Latin):
nisi fidem non fictam. spem firmam. ca¬
ritatem puram: Et ambtilet homo
in uia. quam dñs dedit: ferat tempta¬
tiones & suscipiat consolationes. Inciꝑic

Expanded text:
nisi fidem non fictam, spem firmam, charitatem puram, et ambulet homo in via quam Dominus dedit, ferat tentationes, et suscipiat consolationes? IN
Abbreviated transcription (Latin):
mestici dei. suꝑ edificati super funda-¬
mentum apłorum & ꝓphetarum: ha¬
bens constructionem tante ciuitatis.
S omnis ista compages ubi nititur.
ubi incũbit: ut nusquam cadat.:
iho: in illo quidem duo parietes cõ¬
paginantur. Heq enim angulum
faciunt. nisi duo parietes in unum
de diuerso uenientes: sicut płi duo
ex circumcisione & p̃putio ad pacen
xp̃ianam sibimet coneri in una fide.
priora. fundamenta. & posterior
apis angularis. Potest ergo aliqͥs
dicere. quia magis xp̃c super ꝓphe¬
tas & apłos incumbit: non illi suꝑ
illtum. S illi funt in fundamento:
ille in angulo. Si cogitet qui hoc
dicit. angulum & in fundamento

Expanded text:
mestici Dei, superaedificati super fundamestici Dei, superaedificati super fundamentum Apostolum et Prophetarum.» Habes constructionem tantae civitatis. Sed omnis ista compages ubi innititur, ubi incumbit, ut nusquam cadat? «tus Jesus, in illo quidem duo parietes compaginantur. Neque enim angulum faciunt, nisi duo parietes in unum de diverso venientes: sic et populi duo ex circumcisione et ex praeputio, ad pacem christianam sibimet connexi in una fide, priora fundamenta et posterior lapis angularis. Potest ergo aliquis dicere quia magis Christus super Prophetas et Apostolos incumbit, non illi super illum, si illi sunt in fundamento, ipse in angulo. Sed cogitet qui hoc dicit, angulum et in fun
Abbreviated transcription (Latin):
ma tabernacula racob. S quid est
fundamenta eius in montibus sc̃is:
Qui sunt montes sancti stiꝑ quos fun¬
data est ista ciuitas: Alter quidam
cities ethortarentur. Sed hi id est
se ita ut etum ipsi fint montes:
super quos fundamenta sunt huius
cuitatis: cuius portas diligit dñs
Dicat ergo alius ciuis hoc aperte. ne
nos suspicari uideainur loquens ad
gentes & cominemorans ut redirent:
& quasi constrtierentur in fabricã
rent in se: secutus ibi ait. Ipso sum¬
mo existente lapide angulari xp̃o
ħhũ. Ne itaq putarent gentes
non se ꝑtinere ad syon: erat enim que¬
dam cuiitas syon terrena quȩ per
umbram gestanit imaginem cuitisdũ
syon. de qua modo dicitur celestis illiꝰ
ierłm de qua dicit apls̃ quȩ est mat̾
omntm nr̃m: ne ergo illi se non per¬
tinere dicerent ad syon. quia non
erant de popło udeorum. hoc eis dix̃.
Igtur iam non estis hospites & in¬
quilini. s estis ciues sanctorum & do¬

Expanded text:
nia tabernacula Jacob,» Sed quid est, nia tabernacula Jacob,» Sed quid est, «Fundamenta ejus in montibus sanctis?» qui sunt montes sancti super quos fundata est ista civitas? Alter quidam cives exhortarentur. Sed hi, id estse ita ut etiam ipsi sint montes, super quos fundamenta sunt hujus civitatis, cujus portas diligit Dominus. Dicat ergo alius civis hoc aperte ne nos suspicari videamur. Loquens ad Gentes, et commemorans ut redirent, et quasi construerentur in fabricam rent in se; secutus ibi ait, «Ipso summo existente lapide angulari Christo Jesu.» Ne itaque putarent Gentes non se pertinere ad Sion: erat enim quaedam civitas Sion terrena, quae per umbram gestavit imaginem cujusdam Sion de qua modo dicitur, coelestis illius Jerusalem de qua dicit Apostolus, «Quae est mater omnium nostrum» : ne ergo illi non pertinere dicerentur ad Sion, quia non erant de populo Judaeorum, hoc eis dixit, «Igitur jam non estis peregrini et inquilini; sed estis cives sanctorum, et do
Abbreviated transcription (Latin):
UNoaoienta eius in mon¬
tibus sanctis. Nichil de
illa adhuc diterat psalmꝰ.
hinc incipit & ait fundamenta eius
in montibus sanctis. Cuits fundam̃ta :
Non dubium est quia fundamen¬
ta presertim in montibus ciuitatis ali¬
ctutis funt. Repletus ergo sp̃u cuus
iste. & multa de amore & defiderio
cuiitatis huius uoluens secum: tamꝗͣ
plura intus apud se meditatus eri¬
ꝑit in hoc. fundamenta eius in mon¬
tibus sanctis. quasi iam de illa dixe¬
rit aliquid. Quomꝰ de illa nichil dixe¬
rat: qui numquam de illa corde ta¬
cuerat : Quomͦ enin dicitur eis.
de quo nichil dictum est: S multa
ut diri secum in silentio de illa cuu¬
tate parturiens: clamans ad deum
erupit. etiam in aures hominum
fandamenta eius in montibus scĩs.
Et quasi omnes audientes quererẽt
cuitis. Diligit inquit dñs por¬
tas syon. Ecce cuitis fundamenta in
montibus sanctis. cuusdam ciuitatis
syon: cuitis dñs portas diligit sicut
consequenter dicit. Super om¬

Expanded text:
undamenta ejus in montibus sanctis.» Nihil de illa adhuc dixerat Psalmus; hinc incipit, et ait: «Fundamenta ejus in montibus sanctis.» Cujus fundamenta? Non dubium est quia fundamenta, praesertim in montibus, civitatis alicujus sunt. Repletus ergo Spiritu siste, et multa de amore et desiderio civitatis hujus volvens secum, tanquam plura intus apud se meditatus, erupit in hoc, «Fundamenta ejus in montibus sanctis;» quasi jam de illa dixerit aliquid. Quomodo de illa nihil dixerat, qui nunquam de illa corde tacuerat? Quomodo enim dicitur «ejus,» de qua nihil dictum est? Sed multa, ut dixi, secum in silentio de illa civitate parturiens, clamans ad Deum, erupit etiam in aures hominum: «Fundamenta ejus in montibus sanctis.» Et quasi homines audientes quaererent, Cujus? «Diligit,» inquit, «Dominus portas Sion.» Ecce cujus fundamenta in montibus sanctis, cujusdam civitatis Sion, cujus Dominus portas diligit, sicut consequenter dicit, «super om
Abbreviated transcription (Latin):
at. cantat corde. Qui autem non de¬
clamore. aures homintim feriat: mutꝰ
est. Uidete quomͦ erant amatores
huius ciuitatis ardentes illi ipsi per
quos hȩc dicta funt. per quos hec
nobis commendata funt: quanto per
eos affectti ista cantata sunt. Affec¬
tam istum generabat in eis amor ciui¬
tatis: amorem autem ciuitatis infai¬
derat sp̃c dei. Caritas inquit dei dif¬
fusa est in cordibus nr̃is: per sp̃m scm̃¬

Expanded text:
at, cantat corde: qui autem non deat, cantat corde: qui autem non declamore aures hominum feriat, mutus est Deo. Videte quomodo erant amatores hujus civitatis ardentes, illi ipsi per quos haec dicta sunt, per quos haec nobis commendata sunt, quanto per eos affectu ista cantata sunt. Affectum istum generabat in eis amor civitatis; amorem autem civitatis infuderat Spiritus Dei: «Charitas,» inquit, «Dei diffusa est in corbus nostris per Sp
Abbreviated transcription (Latin):
Salmus iste qui mͦ
cantatus est breuis
est numero uerbo
omnium sententiarum. Nam totꝰ
lectus est: & uidetis quam exiguo dem¬
pore ad terminum usq perductus.
Hic nobis quantum dñs donare dig¬
natur cum tr̃a caritate tractandus
modo est: ꝓpositus a beatisfimo presen¬
te nr̃o patre. Repentina ppositio me
grauaret: nisi me contintio pponentis
oratio fubleuaret. Intendat ergo cari¬
tas tĩra. Ctuitas quedam in isto psal¬
mo cantata & commendata est: cuiꝰ
per eius uiam. quȩ omnino quasi du¬
metis & sentibus interclusa non in¬
ueniebatur. Rex ipsius ciuitatis
se fecit tuam: ut ad ciutatem ꝑue¬
nremus. Ambulantesergo in xp̃o
& adhuc peregrinantes. donec per¬
ueniamtis. & suspirantes defiderio ca¬
insdam ineffabilis quietis quȩ habitat
in ciuitate illa: de qtia quiete dictũ
est hoc nobis esse pmisstm quod ocu¬
lus non tuidit. nec auris audiuit. nec
in cor hominis ascendit. ambulantes
ergo sic cantemus. ut desideremus.
Nam qui defiderat. & si lingua tace¬

Expanded text:
salmus qui modo cantatus est, brevis est numero verborum, re sententiarum. Nam totus lectus est, et videtis quam exiguo tempore ad terminum usque perductus. Hic nobis, quantum Dominus donare dignatur, cum vestra Charitate tractandus, modo est propositus a beatissimo praesente patre nostro. Repentina propositio me gravaret, nisi me continuo proponentis oratio sublevaret. Intendat ergo Charitas vestra. Civitas quaedam in isto psalmo cantata et commendata est: cujus per cujus viam, quae omnino quasi dumetis et sentibus interclusa non inveniebatur, rex ipsius civitatis se fecit viam, ut ad civitatem perveniremus. Ambulantes ergo in Christo, et adhuc peregrinantes donec perveniamus, et suspirantes desiderio cujusdam ineffabilis quietis quae habitat in illa civitate, de qua quiete dictum est hoc nobis esse promissum «quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit» ; ambulantes ergo, sic cantemus, ut desideremus. Nam qui desiderat, etsi lingua tace
Abbreviated transcription (Latin):
go autem in se
gi cornua peccatores. quȩ
io frangentur in finem.
us ut ille tunc frangat:
frange. Audisti enim su
contempnere. Dixi iniqͥs¬

Expanded text:
go autem in saefrangi cornua peccatores, quae sine dubio frangentur in fine. Non vis ut ille tunc frangat? tu hodie frange. Audisti enim supra; noli contemnere: Dixi iniq
Abbreviated transcription (Latin):
comparatus est iumentis insensatis.
& similis factus est illis. Quia ergo
non est pecorum congregatio. nec
diu disserendum est: nec diligentiꝰ
connendandum est. S. quia homi¬
num est: quorum hominum sit hoc
debemus intelligere. Non utiq
eorum hominum est: qui in honore
positi non ntelligentes comparati
sunt iumentis insensatis & similes

Expanded text:
comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est illis . Quia ergo non est pecorum congregatio, nec diu disserendum est, nec diligentius commendandum; sed quia hominum est, quorum hominum sit hoc debemus intelligere. Non utique eorum hominum est, qui in honore positi non intelligentes, comparati sunt jume
Abbreviated transcription (Latin):
Uindicit. Negͦ festiues
lesit sunt nollespuits¬
phenia̾s deum appende iustat̾a eqiuitatis illũ furt̃¬
⁊ te blasphemum. Ille .2. te. dorinire putati tau̾o
d̾m. Ille sompniun captat boĩs ut aliqͥd nuol
tes umdictam q̃ siuenit forsan te pͥiꝰ inueniet uã
scis eum iudicatutum cu incarne loq̃s lilr. Ułꝰ
fident̾. alia lit̾i egit. qi nulli peꝑtit. uitiã hoũmi
meditꝰ secuit. libe̾. gͦ egit ꝙ̃e ifirmtatis ut

Expanded text:
indicat. Ne ergo festines laesit sicut nolles puniphemans Deum, appende in statera aequitatis illum furem, et te blasphemum. Ille enim te dormire putat, tu vero Deum. Ille somnum captat, hominis ut aliquid involtes vindictam, quae si venerit, forsan te prius inveniet. Unde scis cum vindicaturum? quia in carne loquens libere, vel, fidenter alia littera egit, quia nulli pepercit, vitia hominum medicus secuit. Libere ergo egit
Abbreviated transcription (Latin):
lum dei est caro uiqͥ
ꝓnobis. militanit ad¬
qͣ leuatatu st celos
ut sic illus ditecta sꝑ¬
es nr̃a ñ accedũt tla

Expanded text:
lum Dei est caro, in qua pro nobis militavit, ad levatam super coelos, ut sic illuc directa spes nostra, non accedunt fla
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat quo eui uegu e pecebat quo adhuo
differrebatur duentꝰ cõsilio des. iratũdicit
q oardat. ecce qiue ꝑietas ⁊ dn oisid̾iũ petẽ¬
tis. io ita camat. ꝙ sciebat differrs cibab̃
enu̾at q̃ mala intͥiui añ aduentũ pacrebant᷑¬

Expanded text:
dicebat, quo eum venire petebat, quo adhuc differebatur adventus, consilio Dei. Iratum dicit quia tardat. Ecce quae pietas et quantum desiderium petentis. Ideo ita clamat, quia sciebat differri. Cibabis; enumerat quae mala interim ante adventum patiebant
Abbreviated transcription (Latin):
.spe. ⁊ caritateut uolet
passer ĩdomũ inqͣ
ꝑmanet᷑. Nota ꝙedu¬
ob p̃dc̃s duo reddit.
passer caro ut tur¬
tuir. cui dat t pullos
Corte .N. cogitamꝰ
dũ qͥi passer uolas¬

Expanded text:
spe et charitate, ut volet passer in domum, in qua permaneat. Nota qupraedictis duo reddit. passer, caro, ut turtur, cui dat et pullos. Corde enim cogitamus Deum, quasi passer vol
Abbreviated transcription (Latin):
libero fruinit᷑ aere. nͥ illa ẽ. innum ñ ista est
oloũ añ pͥs suram tortularis. sic illos coos pͣs¬
cunt ds qñ scla fieri ꝯ formes pͥmagans filpi
sui añqͥ accedant ad seruitutẽ d̾i frunut᷑
ĩs dd deliciosga lid̾tate. stũ accodũt ad ser¬
iututẽ sĩ dt̃ eis. filuĩ acce. sous ⁊ ser uitutẽ di.

Expanded text:
libero fruuntur aere, nec illa est vinum, nec ista est oleum ante pressuram torcularis; sic illi quos praescivit Deus ante saecula fieri conformes imaginis filii sui , antequam accedant ad servitutem Dei, fruuntur in saeculo deliciosa libertate; sed cum accedunt ad servitutem Dei, dicitur eis: Fili, a
Abbreviated transcription (Latin):
erant ligna siluaꝵ¬
s iłi sunt ligna done
dei ab sçisa medifica¬
dicoqr p̾cisi sunt abo¬
leastro. ⁊ tserti in bo¬
tq. bũ dico añ faciem

Expanded text:
erant ligna silvamodo sunt ligna domus Dei, abscisa in aedificquia praecisi sunt ableastro, et inserti in botabunt dico, a fac
Abbreviated transcription (Latin):
non tollit mĩam ei
iiqus ẽ ut fugiat
accedente pũe. pp̃r se
alieuant ab ¶Dicate.
ñ pater abiat eum

Expanded text:
non tollit misericoriniquus est, ut fugiat accedente patre, ipse se alienat ab haereditate: non pater abjicit eum.
Abbreviated transcription (Latin):
dix̾at .⁊ etultasse
qͥb reddidit passerẽ
tturt᷑rẽ. cor .N. ẽ ut
passer caro ut tur¬
turi cui dat tpullos

Expanded text:
Dixerat enim exsultasse bus reddit passerem et turturem. Cor enim est ut passer, caro, ut turtur, cui dat et pullos
Abbreviated transcription (Latin):
stanciam qui cum
aplis dipm seque¬
hũit ita uxori ⁊ fi
habuerit nͥ uincu¬
limi cupiditatis. so¬
ru. perit ⁊ putabat
untebantur de lo¬

Expanded text:
stantiam qui cum apostolis Dominum sequehabuit ita uxori et fihabuit, nec vinculum cupiditatis abruperit, et putabat mittebantur de lo
Abbreviated transcription (Latin):
ibi di anarsosm sue folua stetit g
diadolus adexirss eius qũ p̃posuit qua¬
pstiam sapsenta tpetumam sueta lu¬
ti ut eum tͥ derĩt asi uo debuit posfideri
ne ad ia bõlo possid̾etur ⁊ p̾cidit᷑ nõ op

Expanded text:
 avaritiam suae saluti. Stetit ergo diabolus a dextris, quando praeposuit avaritiam sapientiae, et pecuniam suae saluti, ut eum traderet a quo debuit possideri, ne a diabolo possideretur. Et praedicit, non op
Abbreviated transcription (Latin):
parses. ⁊o de asbat ẽ. ypoc̾sis q̃ fpuis lucet.
uit᷑ lutum ẽ. de̾ isto paricte dr᷑. In pariete
non ꝯuincto aliis. s s ingłr crecco. siõsti¬
ũ facias : quicq̃uid intͥuerit foris ẽ. hicẽ
foris ypocͥta am pariem uult strucre de al¬
batam ñ solidatam. ⁊ ĩo q unitatur tanqͥ¬

Expanded text:
Paries enim dealbatus est hypocrisis , quae foris lucet, intus lutum est. De isto pariete dicitur, in pariete non conjuncto aliis, sed singulariter erecto si ostium facias, quisquis intraverit, foris est. Hic est hypocrita qui parietem vult struere dealbatum, non solidatum. Et ideo, qui imitatur tanq
Abbreviated transcription (Latin):
mal ediccionẽ hũ¬
ciũ qui corpꝰ ⁊ aĩam
ꝑdit in gehennã
la. ł idio dicit sicut oleum qr hoĩes sq¬
tes se putant. ĩdio qi lic eis modo un pu¬
ne mal a fat̾e sicut a¬
goniste¶ cles in¬
guntur ut sĩt forcier

Expanded text:
maledictionem habcium, qui corpus et animam perdit in gehennam la. Vel ideo dicit, sicut oleum, quia hotes se putant. Ideo quia licet eis modo impune mala facere, sicut agonistae oleo unguntur, ut sint fortior
Abbreviated transcription (Latin):
qͥi uua p̾ssa deficit
des id̾io ⁊ amore lang¬
et magna huitui¬
det᷑ eẽ tristicia. cũ au
cupiscit ⁊ deficit aĩa

Expanded text:
i uva pressa deficit desiderio et amore languet. Magna huic videtur esse tristitia, cum ait, concupiscit et deficit anima
Abbreviated transcription (Latin):
eos pucipes relinqnẽto eos sibsi uñt
didit eos d̾s iurepbum sensñ. Noc gͦ
mͣ seduxit qr dona ut illos sibi ĩp̃is. nã
si ꝓp̾e inquras ⁊ ip̃iso sodi cñt. d. N¬
⁊ ñ in uiaͣ. Illi boni et quib siꝙ dixit᷑
muia sũt positi. tad ciuitat̾em hĩ tatuli
diretti Isti n sr̃bi relicti sũt ado ramino
inuia qui ꝑtem tenet ⁊ tefitt xił tquid

Expanded text:
eos principes, relinquendo eos sibi. Unde: Tradidit Deus eos in reprobum sensum. Hoc ergo modo seduxit, quia donavit illos sibi ipsis. Nam si proprie inquiras, ipsi se seducunt. n in via. Illi boni de quibus supra dixit, in via sunt positi, et ad civitatem habitaculi directi. Isti vero superbi relicti sunt a Deo in invio in via, qui partem tenet, et
Abbreviated transcription (Latin):
laud ib di. ꝙ hebreos ditatos anro tar gẽto
edntit de egypto qi tales erant ipi qui non
possent sꝑnere laboꝵ suoꝵ mercedes licet
tp̃ralem qnib p̾cepit d̾s ut uasa auirea tar¬
gentea. uestes q pretio sas abegyptus mutu

Expanded text:
Dei, quod Hebraeos ditatos auro et argento eduxit de Aegypto, quia tales erant ipsi qui non possent spernere laborum suorum mercedem, licet temporalem; quibus praecepit Deus ut vasa aurea et arg
Abbreviated transcription (Latin):
inpioperabit inimi¬
cus. irritabit adu̾¬
sarius nomen tu¬
um in finem.
Ut quid aueitis
manum tuam
⁊ dexterain tuam
de medio smnu
tuo infinem.

Expanded text:
improperabit inimicus  irritat adversarius nomen tuum in finem. Ut quid avertis faciem tuam, et dexteram tuam , e medio sinu tuo in finem.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut .ii. recemꝰ ĩte simul ht innu̾ tole¬
ii. ⁊ accinũ ⁊ olmia ĩ arbore. oleũ ⁊ anut¬
qĩã. sicecc̃astica sacͥmẽta bonis. ⁊ malis coĩa¬
st̃. sicut ã ninũ ⁊ oltũ p̃ssura torcłaris eli¬
t̾ur Selut insordib cõculcauda. ita actedẽti
p̃ssura tẽptationũ iustꝰ iustior fit. ⁊ sor¬

Expanded text:
Sicut enim racemus in vite simul habet vinum et acinum, et oliva in arbore oleum et amurcam, sic ecclesiastica sacramenta bonis et malis co Sicut autem vinum et oleum pressura torcularis elitur velut in sordibus conculcanda. Ita accedente pressura tentationum, justus justior fit, et sor
Abbreviated transcription (Latin):
gautes eod̾ uͦ sonant ut exigna differẽ¬
cia distiuguaut᷑ medici ũ gꝯgautes ũ er¬
rore s potius octasione pos uert uolãtes sig̃¬
care qͦ mͦ ẽẽnt accipiendi gẏgautes. si gͣ
suꝑbi accipintur Iuc gygautes .i. dũr sa¬

Expanded text:
gantes eodem modo sonant, ut exigua differentia distinguantur, medici non gigantes, non errore, sed potius occasione posuerunt, volentes significare quomodo essent accipiendi gigantes. Si ergo superbi accipiuntur hic gigantes, id
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus spualiã nequicie. h no pls uigilaue¬
runt ad decipiendũ qͣ ogo custodicadũ ubiꝙ scan¬
dala ponũt. Ubiq pociunt nuiscipulas. ecce. Nte
diũ n ẽ cordi timendũ d̾. ne cristicta ab sorbeat
leticiam .s. negariendo in lecioa spc̃s deficat. ⁊di¬

Expanded text:
adversus spiritualia nequitiae . Hi vero plus vigilaverunt ad decipiendum, quam ego ad custodiendum, ubique scandala ponunt, ubique ponunt muscipulas. Ecce enim taedium inest cordi, timendum est ne tristitia absorbeat laetitiam. Vel ne garriendo in laetitia spiritus deficiat, et di
Abbreviated transcription (Latin):
correctio hunis qui o
peccauit. ⁊ insistat᷑
manditis dei. ⁊ nõ ẽ
optatio s ꝓphetia hic.
qr ita uuudicio fut¬
pũ sepabuntur. ł ⁊̃

Expanded text:
correptio hujus qui orpeccavit, et insistat mandatis Dei. Vel non est optatio, sed prophetia hic, quia ita in judicio futpii separabuntur. Vel
Abbreviated transcription (Latin):
tati Sedo petit ut głiaresurrectionis xpĩ sub¬
neniat ibi. Eturgedo. Fercio agit de iũditio re¬
drunto letacondusio poutur de donfessione lau¬
dis. ibi. sontititoi fidet g iste non de se p̃sum̃s
grat a domino ułan ptendens m̃itum hoc modo

Expanded text:
rari; secundo, petit ut gloria resurrectionis Christi subveniat, ibi: Exsurge, Domine; tertio, agit de judicio requinto, laeta conclusio ponitur de concessione laudis, ibi, Confitebor. Fidelis ergo iste non de se praesumens, orat a Domino liberari, praetendens meritum hoc modo
Abbreviated transcription (Latin):
Omint deus mae. titulꝰ. In finem p̃s dd̾ quẽ
antanit domino ꝓ libis aisi filii gemini. hĩ¬
storiam unde cceaslonem ꝓpha simpsit in
sedo libro regum facile ẽ cognoscẽ. uͥ legitur ꝙ
dauso fugiens ab solonfilium suum deciuita te
tudis psantis exunt. cuiꝰ consilio aisi amitus eiꝰ
cessit in ꝑtem absolor. ad aploranda consilia
periutianda que ad sisiis petrem ille molicba᷑
enuctire achitotel. qui defccerat ab amicicia dd̾.
⁊ fillium adũsus patemconsiliis quib poterat
inftruebut. cui ut̃ alia ħ consiliumdedit ut ab¬
solon sĩ petum ꝑmittt fica inprem suiss cumq
occim: ꝙ mutasum ẽ pudentia cusi. qui con¬
suluit band ⁊ secceto mananit ut de campe¬
stribus fugeret insolitudiñt. unde abitofel do¬
loie commnotus laquco se suspendit. huie istorie
alludit titulus. de qͣ tã ñ agit p̃s. s de historia

Expanded text:
ominus Deus meus. Titulus, In finem psalmus David quem cantavit Domino pro verbis Chusi filii Gemini. Historiam unde occasionem propheta sumpsit, in secundo libro Regum facile est cognoscere, ubi legitur, quod David, fugiens Absalon filium suum de civitate nudis plantis exivit, cujus consilio Chusi amicus ejus cessit in partem Absalon, ad exploranda consilia et renuntianda quae adversus patrem ille moliebatur, auctore Achitophel, qui defecerat ab amicitia David, et filium adversus patrem consiliis quibus poterat instruebatur cui inter omnia hoc consilium dedit, ut Absalon impetum permitteret fieri in patrem suum, eumque occidi; quod mutatum erat prudentia Chusi, qui consuluit David, et secreto mandavit ut de campestribus fugeret in solitudinem, unde Achitophel dolore commotus laqueo se suspendit. Huic historiae alludit titulus, de qua tamen non agit psalmus, sed de historia
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. pax ⁊ securitas ẽ. tunc repentimis ueniet
infitus: qui cum uenerit sentitur ñ cẽ longa
onius uita. qr sicut desiderantib tarde tiai de¬
sꝑantib ato uenite uidebitur ps hic in exeqͥ¬
i moctuorim cantatur. qr ꝑ hꝰmodi gemuitum
citq petutentiale lamentum pꝰ batic̃ uitam a

Expanded text:
rint: Pax et securitas est, tunc repentinus superveniet interitus , qui cum venerit, sentietur non esse longa omnis vita; quia sicut desiderantibus tarde, ita desperantibus cito venire videbitur. Psalmus hic in exsequiis mortuorum cantatur, quia per hujusmodi gemitum atque poenitentiale lamentum post hanc vita
Abbreviated transcription (Latin):
mortua c̃. ad qua delici¬
as ꝑ cupsoitante tamꝙ¬
ꝑ portas mortis uenitur.
siit optia studia ꝑ que uenitur in scã eccłia.
ad uisionempacis uͥ ñ errat aliquid. ꝙ ñdum
om̃s laudes dei. ut petentib detur scm̃ ⁊ ñ catu

Expanded text:
m., V. Ad quas delicias per cupiditates tanqr portas mortis venitur. sunt optima studia per quae venitur in sancta Ecclesia ad visionem pacis, ubi non erit aliquid quasi nondum omnes laudes Dei, ut petentibus detur sanctu