comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spe consolati sumus. Hinc magnũ
gaudium: & conuertit dominus
captiuitatem nr̃am. ut iam de cap.¬
tiuitate uiam teneamus. & eamuᷤ
ad patriam. Iam ergo redempti. in
uia non timeamus insidiantes ho.¬
stes nr̃os. Ideo enim redemit nos:
ut non audeat hostis insidiari no.¬
bis. si de uia non secesserimus. Ipse
enim xp̃s. factus est uia. Uis non.
pati latrones: ait tibi: uiam tibi
straui ad patriam: noli recedere.
Talem uiam muniui: ut latro ad
re. & latro ad te ñ audeat accede.¬
re. Ambula ergo & canta gaudeis.
canta tamquã consolatus: quia il.¬
le te prȩcessit. qui iuissit ut seqͣris.
Tunc repletum est gaudio os
nr̃m. & lingua nr̃a exultatione.
Os fr̃s mei quod habemus in
corpore. quomͦ implet᷑ gaudio.
Non solet impleri nisi aqua. aut
cibo. aut potu. aut aliqua re ta-¬
li missa in os. impletur aliquando
os nr̃m. Plus est qͦd dicimus scĩta.¬
loqui non possumus. Habemꝰ autẽ
intus os idest in corde: unde quicqͥd

Expanded text:
spe consolati sumus; hinc gaudium spe consolati sumus; hinc gaudium magnum. Et convertit Dominus captivitatem nostram, ut jam de captivitate viam teneamus, et eamus ad patriam. Jam ergo redempti, in via non timeamus insidiantes hostes nostros. Ideo enim redemit nos, ut non audeat hostis insidiari nobis, si de via non recesserimus. Ipse enim Christus factus est via . Vis non pati latrones! Ait tibi: Viam tibi stravi ad patriam; noli de via recedere. Talem viam munivi, ut latro ad re, et latro ad te non audet accedere. Ambula ergo in Christo et canta gaudens, canta tanquam consolatus; quia ille te praecessit, qui jussit ut sequaris.Tunc repletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione.» Os, fratres mei, quod habemus in corpore, quomodo repletur gaudio? Non solet impleri, nisi aut cibo, aut potu, aut aliquare tali missa in os. Impletur aliquando os nostrum: et plus est quod dicimus Sanctitaloqui non possumus. Habemus autem intus os, id est in corde, unde quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus. Aliquando ad ꝓprietat᷑ẽ
refertur : aliquando ad similitudinẽ :
modo ad ꝓprietatem relatum est:
sed exempla nobis ȩtiam de cõmu-¬
ni locutione hominũ danda sunt:
ut facile intellegatur. Quomͦ dici.
tudinẽ hoc dicimus: & sicut pecꝰ
moritur. ita homo morit᷑: ad simi.¬
litudinem hoc dicit᷑. Quando au¬
tem dicimus. fecit sicut uir bonus.
nũ quid non est uir bonus. sed simi.¬
litudinẽ hab& uiriboni Fecit
negat iustum esse. sed ꝓprietatem
eius ostendit. Fecisti sicut senator.
Ergo non sum senator.. Sed dicat.
immo quia es. sicut senator fecisti:
& quia iustꝰ es. sic̃ iustus fecisti. Pr.
iusti gaudebant: idest magnũ erat
gaudium ipsoꝵ tamquã consolatorũ.
illo consolante morituros. qui mor.¬
tuus est. Omnes mori gemimus.
Consolatus est ille qui mortuus ẽ.
ne mori timeremus. Prior resur.¬
rexit: ut haberemꝰ qͦd speraremus.
Quia ergo prior resurrexit. spem
nobis dedit: quia in miseria positi.

Expanded text:
dicimus, «sicut,» aliquando ad proprietatem dicimus, «sicut,» aliquando ad proprietatem refertur, aliquando ad similitudinem; modo ad proprietatem relatum est. Sed exempla nobis etiam de communi locutione hominum danda sunt, ut facile intelligatur. Quando dicimtudinem hoc dicimus: et, Sicut pecus moritur, ita homo moritur; ad similitudinem hoc dicitur. Quando autem dicimus, Fecit sicut vir bonus; numquid non est vir bonus, sed similitudinem habet viri boni? Fecit negat eum justum esse, sed proprietatem ejus ostendit. Fecisti sicut senator: Ergo non sum senator, si dicat: Imo quia es, sicut senator fecisti; et quia justus es, sicut justus fecisti; et qconsolati» gaudebant; id est, magnum erat gaudium ipsorum, tanquam consolatorum, illo consolante morituros qui mortuus est. Omnes enim moriendo gemimus: consolatus est ille qui mortuus est, ne mori timeremus. Prior resurrexit, ut haberemus quod spararemus. Quia ergo prior resurrexit, spem nobis dedit: quia in miseria positi,
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥunt. Et ipsi cui. filiis suis. & ipsi
quibus : filiis suis: nemo ergo sibi. Ab
ista confusione. iam conuersi erant:
quib dicit apłs. Quã enĩ gloriam
habebatis in his. in quib nunc eru.¬
bescitis. Confusio est ergo ista tota
uita rerum humanarum : ñ ꝑtinens
ad dm̃. In hac confusione idest in
ista babylonia: captiua tenet᷑ syon.
Sed conuertit dñs captiuitatem
son. & facti sumꝰ in quit sicut con¬
solati. Idest gauisi sumus tamꝗͣ. conso¬
lationem accipientes. Consolatio ñ
est: nisi miseroꝵ. Consolatio non ẽ:
nisi lugentium. gementiũ. Quare
consolati. nisi quia ad huc gemimus:
gemimus inspe: consolamur inspe.
Cum transierit res: de gemitu. gau-¬
dium ueni& ȩternum. ubi ñ opus
erit consolatio: quia nulla miseria
sautiabimur. Quare autem uelut
consolati ait. & non ait consolatiꝰ
Non quasi semꝑ ad similitudinem
ponitur hoc uerbum. sicut quod

Expanded text:
inquit. Et ipsi cui? Filiis suis. Et ipsi inquit. Et ipsi cui? Filiis suis. Et ipsi quibus? Filiis suis. Nemo ergo sibi. Ab ista ergo confusione jam conversi erant, quibus dicit Apostolus: «Quam enim gloriam habebatis in his, in quibus nunc erubescitis» ? Confusio ergo est ista tota vita rerum humanarum, non pertinens ad Deum. In hac confusione, in ista Babylonia, captiva tenetur Sion: sed convertit Dominus captivitatem Sion. 4. «Et facti sumus,» inquit, «sicut consolati:» id est, gavisi sumus, tanquam consolationem accipientes. Consolatio non est nisi miserorum, consolatio non est nisi gementium, lugentium, Quare «quasi consolati,» nisi quia adhuc gemimus. Gemimus in re, consolamur in spe: cum transierit res, de gemitu gaudium veniet aeternum, ubi non opus erit consolatione, quia nulla miseria sauciabimur. Quare autem «velut consolati» ait, et non ait, consolati? Non semper quasi ad similitudinem ponitur hoc verbum, «sicut:» quod
Abbreviated transcription (Latin):
ȩterna syon. Quomͦ ȩterna syon:
quomodo captiuata syon. In angłis
ȩterna: in hominibus captiua. Non
enim om̃s illius ciuitatis ciues cap-¬
tiui sunt: sed qui inde peregrinan.¬
tur ipsi captiui sunt. Homo ciuis
est iherusalem: sed uenditꝰ sub pecca.¬
to. factus est peregrinus. De ꝓpagi¬
ne ipsius natum est genus humanũ:
& impleuit terras captiuitas syon.
umbra illius syon. quã acceperunt
iudȩi. in immagine in figura fuit in
captiuitate babyloniae. Et post sep¬¬
tuaginta annos. rediit ille populu
in ciuitatem suam. Septuaginta
anni. significant omne tempus. qd̃
septem dieb uoluitur. Cũ transie.¬
rit autem omne tempus. tunc re.¬
dimus & nos ad patriam nr̃am. Quo.¬
modo post septuaginta annos rediit¬
niȩ: babylonia est enim: mundus
iste. Babylonia enim: int̃pretatur
confusio. Uidete si non est confusio
tota uita humana. Quic qͥd agunt
homines in spe uana: quando cogno¬
uerit quid agunt. erubescunt qͣre
laborant. Cui laborant: filiis meis

Expanded text:
et aeterna Sion. Quomodo aeterna Sion, quomodo captiva Sion? In angelis aeterna, in hominibus captiva. Non enim omnes illius civitatis cives captivi sunt; sed qui inde peregrinantur, ipsi captivi sunt. Homo civis est Jerusalem, sed venditus sub peccato, factus est peregrinus. De propagine ipsius natum est genus humanum, et implevit terras captivitas Sion. Umbra illius Sion quam acceperunt Judaei in imagine, in figura fuit in captivitate in Babylonia, et post septuaginta annos rediit ille populus ad civitatem suam . Septuaginta anni signifseptem diebus evolvitur; ita cum transierit omne tempus tunc redimus et nos ad patriam no post septuaginta annos rediitniae. Babylonia est enim mundus iste: Babylonia enim interpretatur, Confusio. Videte si non est confusio tota vita humana. Quidquid agunt homines in spe vana, quando cognoverint quid agunt, erubescunt. Quare laborant? cui laborant? Filiis meis,
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ fudit eius: qui ñ solum
iustificatus. sed iustꝰ natus est. Illo
sanguine fuso: ꝑ didit quos tene.¬
bat. Pro quibus enĩ datꝰ est inno.¬
cens sanguis. redempti sunt & con-¬
uersi sunt a captiuitate : cantant¬
S istum psalmum. Cum conuerte.¬
Srit dominus captiuitat̾e syon: fac.

Expanded text:
sanguinem fudit ejus qui non sanguinem fudit ejus qui non justificatus, sed justus natus est: illo sanguine fuso, perdidit quos tenebat. Pro quibus enim datus est innocens sanguis, redempti sunt; et conversi a captivitate, cantant istum psalmum. 3. «Cum converteret» «Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
uentus nr̃ est cũ labore quidem.
sed cito ducit. & cito ꝑducit. Qͥa
ergo de captiuitate nr̃a gemebamꝰ:
gemunt autẽ & illi qui iam cre-¬
diderunt. Quomͦ autem facti fui-¬
mus captiui. obliti fuimus: sed
ꝑ scripturã cõmemoram᷑. Paulum
ipsum apłm in terrogemus. Ait
enĩ. Scimus quia lex spũalis est: ego
autem carnalis sum. uenundatus
sub peccato. Ecce unde facti sumꝰ cap¬
tiui: quia uenundati sumus sub pec.¬
cato. Quis nos uendidit: nos ipsi qͥ
consensimꝰ seductor i. Uendere
nos potuimus : sed redimere nos ñ
possumus. U endidimus nos consen.¬
sione peccati: redimimur in fide.
iusticiȩ. Sanguis enĩ innocens
datꝰ ͤ pro nobis : ut redi  aȩ mere.¬
mur. Quẽcumq san.guinẽ
ille fudit. ꝑ sequendo iustos. qualẽ
sanguinem fudit. Iustoꝵ quidem
sanguinẽ fudit prophetarum
patrũ nr̃oꝵ: iustum sanguinẽ fudit¬
& mar tyrum: tamen om̃s de pro.¬
pagine peccati uenientes. Unum

Expanded text:
ventus prosper est; cum labore quidem, ventus prosper est; cum labore quidem, sed cito ducit, cito perducit. Quia ergo de captivitate nostra gemebamus, gemunt autem et illi qui jam crediderunt; quomodo autem facti sumus captivi, obliti fuimus, sed per Scripturam commemoramur: Paulum ipsum Apostolum interrogemus; ait enim, «Scimus enim quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venundatus sub peccato» . Ecce unde facti sumus captivi, quia venundati sumus sub peccato. Quis nos vendidit? Nos ipsi, qui consensimus seductori. Vendere nos potuimus, redimere nos non possumus. Vendidimus nos consensione peccati, redimimur in fide justitiae. Sanguis enim innocens datus est pro nobis, ut redimeremur. Quemcumque sanguinem ille fudit persequendo justos, qualem sanguinem fudit? Justorum quidem sanguinem fudit; Prophetarum, patrum nostrorum, justorum sanguinem fudit et martyrum: tamen omnes de propagine peccati venientes. Unum
Abbreviated transcription (Latin):
diceret᷑ ei. Quid tibi ergo profu-
it xp̃s si adhuc gemis. Et quomͦ
saluator saluum te fecit. Qui gemit
speramus. Ecce quare gemimus.
& quomͦ gemimus: quia quod spe¬
ramus iam quidẽ expectamus. sed
non dum tenemus & donec tene¬
amus. in tempore suspiramus: qͥa¬
desideramus quod nondũ tenemus.
Quare: quia spe salui facti sumꝰ. Iã
caro sũpta de nobis in domino: ñ
spe sed re salua facta. Resurrexit
enim & ascendit in capite nr̃o ca-
ro nr̃a salua: in mẽbris ad huc sal.¬
uanda est. Secura gaudeant mẽbͣ:
quȩ a capite suo non sunt deserta.
Dixit enĩ mẽbris laborantibꝰ. Ecce
ego uobiscum sum usq ad consum¬
scłm: dorsum contra dm̃. Cum uͦ
conuertit nos dominus ut iam
incipiamus faciem habere ad dm̃.
& dorsum ad sȩculum. quia ad¬
huc in uia sumus: tamen patriã
adtendimus. Et quando forte ali.¬
quam tribulationẽ patimur. sed
tam̃ tenemus uiã. & ligno porta.¬
mur. asper quidem uentus est: s¬

Expanded text:
diceretur ei, Quid tibi ergo profuit diceretur ei, Quid tibi ergo profuit Christus, si adhuc gemis; et quomodo Salvator salvum te fecit? qui gemit, spectamus» . Ecce quare gemimus, et quomodo gemimus; quia quod speramus, jam quidem exspectamus, sed nondum tenemus, et donec teneamus, in tempore suspiramus, quamus, quod nondum tenemus. Quare? Quia «spe salvi facti sumus.» Jam caro sumpta de nobis in Domino, non spe, sed re salva facta est. Resurrexit enim et ascendit in capite nostro caro nostra salva; in membris adhuc salvanda est. Secura gaudeant membra, quia a capite suo non sunt deserta. Dixit enim membris laborantibus: «Ecce ego vobiscum sum usque ad consumsaeculum, dorsum contra Deum. Cum vero converterit nos Dominus, ut jam incipiamus faciem habere ad Deum, et dorsum ad saeculum, qui adhuc in via sumus, tamen patriam attendimus: et quando forte aliquam tribulationem patimur, sed tamen tenemus viam, et ligno portamur; asper quidem ventus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
boribus. Aũqͥd nam in his tantũ
qui nondũ crediderunt: Iam uͦ
in his qͥ crediderunt ñ gemit. nec
paturit creatura. Non solũ aut̃¬
inquit: sed & nosipsi primitias sp̃s
habentes. idest qui iam spũ dõ ser.¬
uimus. qui iam mente dõ credimꝰ.
& in ipsa fide primitias quasdam
dedimus: primitias nr̃as sequimur.
Ergo & nosipsi in nobismetipsis in¬
gemiscimus adoptionẽ: expectan¬
tes redemptionẽ corporis nr̃i.
Gemebat ergo & ipse. & gemunt
oñs fideles adoptionẽ. expectan-¬
tes redemptionem corporis sui.
Ubi gemunt: in ista mor talitate.
Quam redemptionẽ expectant:
corporis sui. quȩ p̃cessit in domino:
qui resurrexit amortuis & ascen¬
dit in cęlum. Hoc nobis ante quã
reddatur. necesse est gemanius :
& iam fideles. ȩtiam sperantes in¬
dõ. Sequitur ibi & dicit. Cum
diceret & ipsi in nobism&e ipsis in¬
gemiscimus adoptionẽ. expectan-¬
tes redemptionẽ corporis nr̃i: qͣsi

Expanded text:
boribus. Numquidnam in his tantum gemit, boribus. Numquidnam in his tantum gemit, qui nondum crediderunt? jam vero in his qui crediderunt non gemit, nec parturit creatura? «Non solum ainquit, «sed et nos ipsi primitias spiritus habentes,» id est, qui jam spiritu Deo servimus, qui jam mente Deo credidimus, et in ipsa fide primitias quasdam dedimus, ut primitias nostras sequamur: ergo «et nos ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri.» Gemebat ergo et ipse, et gemunt omnes fideles, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis sui. Ubi gemunt? In ista mortalitate. Quam redemptionem exspectant? Corporis sui, quae praecessit in Domino, qui resurrexit a mortuis, et ascendit in coelum. Hoc nobis antequam reddatur, necesse est gemamus, etiam fideles, etiam sperantes. Ideo sequitur ibi, et dicit; cum diceret, «Et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri;» quasi
Abbreviated transcription (Latin):
eñi dominus sic uenit ad nos: ut dese-¬
reret angelos. Et in illis mansit. &
ad nos uenit. Illis mansit in maies.¬
tate: ad nos uenit in carne. Era¬
mus autem ubi. si redemptor ñr
re cap: Etiuos. Ubi tenebami
forte apud bar baros: Peiores bar.¬
baris : diabolus & angeli eius. Ipsi
antea teQnebant genus humanũ:
ab his redemit nos. qui non aurũ
& argentum. sed sanguinẽ suum
pro nobis dedit. Quomͦ autẽ ho¬
mo uenerat in captiuitatẽ : paulũ
apłm in terrogemus. Et ipse prȩci¬
pue gemit in ista captiuitate. suspi¬
rans ȩternam iherusalem: & do¬
cuit nos gemere ex ipso sp̃u. quo
&e ille impletꝰ gemebat. Hoc enim
ait. Omnis creatura congemiscit:
& dolet usq adhuc. Et iterum.
Uanitati enim creatura subiecta
est ait : non sponte. sed propt̃ eum
qui subiecit in spe. Omnẽ creatu.¬
ram dixit in hominib & iam non¬
dum credentibus : sed tamen cre-¬
ditur in gemiscere creatura in la.¬

Expanded text:
enim Dominus sic venit ad nos, ut deseenim Dominus sic venit ad nos, ut desereret Angelos: et illis mansit, et ad nos venit; illis mansit in majestate, ad nos venit in carne. Eramus autem ubi? Si redemptor nostre captivos? ubi tenebamur? Forte apud barbaros? Pejor est barbaris diabolus et angeli ejus. Ipsi antea tenebant genus humanum: ab eis redemit nos, qui non aurum neque argentum, sed sanguinem suum pro nobis dedit. 2. Quomodo autem homo venerat in captivitatem, Paulum apostolum interrogemus. Etenim ipse praecipue gemit in ista captivitate, suspirans aeternae Jerusalem; et docuit nos gemere ex ipso Spiritu quo et ille impletus gemebat. Hoc enim ait: «Omnis creatura congemiscit et dolet usque nunc.» Et iterum: «Vanitati enim creatura subjecta est,» ait, «non sponte, sed propter eum qui subjecit in spe.» Omnem creaturam dixit in hominibus etiam non credentibus, sed tamen credituris, ingemiscere creaturam in la
Abbreviated transcription (Latin):
icut iam meministis ex or.¬
dine nobis tractantib iste
psalmus est centesimꝰ xxu:¬
qui inter illos psalmos est
quoꝵ est titulus. canticum graduũ.
Est autem sicut nostis uox ascenden¬
habebat illius. Itaq ista cecidit: il.¬
la ꝑman&. Hȩc impleuit tempus
prȩdicationis : illa tenet ȩternitatẽ
nr̃ȩ reparationis. Ab illa peregri-
namur in hac uita: ad eius reditus¬
miseri & laborantes: donec ad illã
redeamus. Nec ciues nr̃i angłi di.¬
miserunt nos in peregrinatione:
sed annuntiauerunt nobis ipsum
regem uenturum ad nos: & uenit
ad nos. & contemptꝰ est inter nos
anobis. & postea nobiscum: & do¬
cuit nos contẽpni. quia contẽptus
est. Docuit tolerare: quia toleraũ.
Docuit pati: quia passus est. Et
promisit resurrecturos. quia resur.¬
rexit: in seipso ostendens quid spe.¬
rare debeamus. Si ergo fr̃s. propħȩ.
mortuus resurrexisset & ascendis.¬
set in cęlum. suspirabant tͥunc illi
ciuitati: quanto nos oportoe deside.¬

Expanded text:
icut jam meministis, ex ordine nobis tractantibus iste psalmus est centesimuqui inter illos psalmos est, quorum est titulus, «Canticum graduum.» Est autem, sicut nostis, vox ascendenhabebat illius. Itaque ista cecidit, illa permanet: haec implevit tempus praedicationis, illa tenet aeternitatem nostrae reparationis. Ab illa perenamur in hac vita, ad ejus reditmiseri et laborantes, donec ad illam redeamus, nec cives nostri angeli dimiserunt in peregrinatione; sed annuntiaverunt nobis ipsum regem venturum ad nos. Et venit ad nos, et contemptus est inter nos a nobis, et postea nobiscum, et docuit nos contemni, quia contemptus est; docuit tolerare, quia toleravit; docuit pati, quia passus est; et promisit resurrecturos, quia resurrexit, in seipso ostendens quid sperare dmortuus resurrexisset et ascendisset in coelum, suspirabant tamen illi civitati; quantum nos oportet deside
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ uite nr̃e. uel scłi. Cum aut̃ẽ nox
ista transierit. iam ueniet quod sꝑaba¬
mus:& Gnon iam sꝑabimus. nec
tamen desꝑati erimus. Est enĩ uituꝑa¬
tio desꝑatorum: & aliquando detestam᷑
hominẽ & dicimus. non habet spem.
Non semꝑ malũ ẽ non habere spem:
in hac uita cũ sumus. malũ ẽ ñ habere
spem. Qui enĩ modo spem non habet:
rem postea non habebit. Ergo modo sp̃ẽ
debemus habere: sed cum res uenerit.
surrexit: demonstraturus generi huma¬
NO. ut uideant. & pii & impii. Illi ui-¬
deant. & gratulentur inuenisse se. quod
crediderunt antequã uiderent. Et
illi erubescant. non se credidisse quod
uidebunt. Erubescentes dãpnabuntur:
& gratulati coronabuntur. Dicetur con¬
fusis. Ite in ignem ȩt̃num: qui p̃paratꝰ
ẽ diabolo & angłis eius. Dicetur gau¬
dentib: uenite benedicti patris mei.
ꝑcipite regnum. quod uobis paratum
ẽ ab origine mundi. Qđ cũ accepe-¬

Expanded text:
hujus vitae nostrae vel saeculi. Cum autem nox hujus vitae nostrae vel saeculi. Cum autem nox ista transierit, jam veniet quod sperabamus; et non jam sperabimus, nec tamen desperati erimus. Est enim vituperatio desperatorum, et aliquando detestamur hominem, et dicimus: Non habet spem. Non semper malum est non habere spem. In hac vita cum sumus, malum est non habere spem; qui enim modo spem non habet, rem postea non habebit. Ergo modo spem debemus habere. Sed cum res venerit, fixus est et resurrexit, demonstraturus generi humano, ut videant pii et impii: illi videant, et gratulentur invenisse se quod crediderunt antequam viderent; et illi erubescant non se credidisse quod videbunt. Erubescentes damnabuntur, et gratulati coronabuntur. Dicetur confusis, «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus;» dicetur gaudentibus, «Venite, benedicti Patris mei, percipile regnum quod vobis paratum est ab origine mundi» : quod cum accepe
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo resurrexerat. nunquã moriturus:
nisi dñs. Quando autem resurrexit nũ
quã moriturus: a uigilia matutina.
Hoc spera & tu de dño resurrecturum
te: non quomodo lazarus resurrexit.
non quomodo filius uiduȩ. & archisy¬
nagogi filia resurrexerunt. Non quo¬
modo quos suscitauerunt antiqui ꝓpħȩ:
sed resurrecturum te spera quomͦ dñs.
ut post resurrectionẽ qua resurrexeris.
non te iam timeas morturum:
& cepisti sꝑare auigilia matutina. Sꝑa
autẽ usq ad noctem. quousq finiatur
hȩc uita: quousq fit nox uniuersi generis
humani. in occasum scłi. Quare
hucusq ͤ quia post istam noctem iam
non erit spes: sed ipsa res. Spes enĩ quȩ
uidetur non ẽ spes: apłs dicit. Quod
enĩ uidet quis: quid sperat: si autem
quod non uidemus sꝑamus: ꝑ patientiã
expectamus. Si ergo patienter expecta¬
re debemus. quod non uidemus. usq
ad noctem speremus: id ẽ usq ad finẽ

Expanded text:
Nemo resurrexerat nunquam moriturus, Nemo resurrexerat nunquam moriturus, nisi Dominus. Quando autem resurrexit Dominus nunquam moriturus? A «vigilia matutina.» Hoc spera et tu de Domino, resurrecturum te, non quomodo Lazarus resurrexit, non quomodo filius viduae et archisynagogi filia resurrexerunt, non quomodo quos suscitaverunt antiqui Prophetae; sed resurrecturum te spera quomodo Dominus, ut post resurrectionem qua resurrexeris, non te jam timeas moriturum: et coepisti sperare a vigilia matutina. 10. Spera autem usque ad noctem, quousque finiatur haec vita, quousque sit nox universi generis humani in occasu saeculi. Quare hoc usque? Quia post istam noctem jam non erit spes, sed ipsa res. «Spes» enim «quae videtur, non est spes,» Apostolus dicit: «quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus» . Si ergo patienter exspectare debemus quod non videmus, usque ad noctem speremus, id est usque ad finem
Abbreviated transcription (Latin):
& ualde maiora. Nonͤ inuenturus adul¬
teria non est inuenturus furta: non est
inuenturus rapinã. non est inuenturus
Qui dixerit fratri suo fatue: ab istis etiã
peccatis linguȩ immanissimis. quis ab¬
tinet: sed forte dicis: parua sunt. Reus
inquit ᷑ gehenne ignis. Si parum tibi
uidetur aut modicũ fratri dicere. fatue:
uel gehenna ignis uideͣtur tibi magna.
Si contempnebas minus peccatũ: uł pene
magnitudine deterrere. Sed dicis. Mi¬
nora sunt. minuta sunt: sine quib ñ
potest ista uita. Congere minuta: &
faciunt ingentem aceruũ. Nam & gra-¬
na minuta sunt: & tamen massam faci¬
unt. Et guitȩ minutȩ sunt: & flumina
implent. & moles trahunt. Ideo & ille con¬
siderans quã multa minuta peccata co¬
tidiana committat homo: si nichil aliud.¬
filius uiduȩ: siue illa puella duodecim
annorum. filia archisynagogi: siue la¬
zarus aliter resuscitati sunt om̃s moritu¬
ri: semel nati sunt. & bis mortui sunt.

Expanded text:
et valde majora, non est inventurus; adulet valde majora, non est inventurus; adulterium non est inventurus, furta non est inventurus, rapinam non est inventurus, «Qui dixerit fratri suo, Fatue.» Ab istis etiam peccatis linguae minutissimis quis abstinet? Sed forte dicis, Parva sunt. «Reus erit,» inquit, «gehennae ignis» . Si parvum tibi videbatur aut modicum, fratri dicere, «Fatue,» vel gehenna ignis videatur tibi magna: si contemnebas minus peccatum, vel poenae magnitudine deterrere. Sed dicis: Minora sunt, minuta sunt, sine quibus non potest esse ista vita. Congere minuta, et faciunt ingentem acervum. Nam et grana minuta sunt, et tamen massam faciunt: et guttae minutae sunt, et flumina implent, et moles trahunt. Ideo et ille considerans quam multa minuta peccata quotidiana committat homo, si nihil aliudfilius viduae , sive illa puella duodecim annorum, filia archisynagogi , sive Lazarus : aliter resuscitati sunt, omnes morituri; semel nati sunt, sed bis mortui sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
disti furem: concurristi cũ eo. Iuid est
hoc: Pedib ambulasti ad furtũ: inmo
mente coniunristi te furto: qđ ipsius
solum erat. factũ est & tuũ: quia placu¬
it tibi. Si autẽ displicuerit tibi & ora¬
ueris pro eo. & deprecatus ueniã dederiᷤᷤ.
ut possis libera fronte dicere in pre¬
cib tius quas tibi iurispe ritus celestiᷤᷤ
dictauit. dimitte nobis debita nr̃a. sicut
& nos dimit  timus debit¬
DidicistipoVrtare onera frĩs tiii. ut &¬
alius portet si qua sunt tua: & fiat in uo¬
bis quod ait apłs. inuicẽ onera ur̃a porta¬
te. & sic implebitis legem xp̃i. Ita securus
cantas quod modo dictum ẽ: propter le¬
gem tuã sustinui te dñe. Hanc autem legẽ
qui non seruat: nec sustinet dnm. Nec
si uelit sustinere. causa est quare sustine.¬
at: manit̃ sustinet. Uenturus est enĩ dñs:
& inuenturus peccata tua. Quod autem¬
ꝑfecta iustitia uixisti: non est inuenturus :
Homicidia. forte grauia sunt. Sunt enĩ

Expanded text:
disti furem, cucurristi cum eo . Quid est disti furem, cucurristi cum eo . Quid est hoc? Pedibus ambulasti ad furlum; imo mente conjunxisti te furi: quod ipsius solum erat, factum est tuum; quia placuit tibi. Si autem displicuerit tibi, et oraveris pro eo, et deprecatus veniam dederis, ut possis libera fronte dicere in precibus tuis, quas tibi Jurisperitus coelestis dictavit, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitdidicisti portare onera fratris tui; ut et alius portet si qua sunt tua, et fiat in vobis quod ait Apostolus, «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi.» Ita seantas quod modo dictum est, «Propter legem tuam sustinui te, Domine.» 5. Hanc autem legem qui non servat, nec sustinet Dominum; nec, si velit sustinere, causa est quare sustineat; inaniter sustinet. Venturus est enim Dominus, et inventurus peccata tua; quod perfecta autem justitia vixisti, non inventurus. Homicidia forte, gravia sunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
gem xp̃i. Unde dicit. propter legem
tuam sustinui te dñe Dicuntur
cerui quando transeunt freta in proxi¬
mas insulas pascuȩ gratia. capita suꝑ
inuicem ponere: & unus qui ante est.
solus portat caput. & non pouit super
alterum: sed cum ipse defecerit. tollit se
ab anteriore parte. & redit posteruis. ut¬
& ipse in altero requiescat: & sic portant
rant. & non patiunt᷑ naufragium: quia
quasi nauis est illis caritas. Itaq caritas
portat onera: sed non timeat ne prema¬
tur onerib talib: ne peccatis suis unus¬
quisq prematur attendat. Nam quan-¬
do portas infirmitatẽ frĩs tui: nonte one¬
rant peccata ipsius plane si consentias:
iam tua te premunt. non alterius.
Quisquis enĩ consenserit peccatori:
non alienis sed sius grauabitur. Con¬
sensio enĩ ad peccatum alterius. tuum
fit peccatũ: & non est quare queraris.
quod peccata aliena te premant. Di¬
citur enĩ tibi. premunt te: sed tua. Ui¬

Expanded text:
gem Christi» : unde dicit, «Propter legem gem Christi» : unde dicit, «Propter legem tuam sustinui te, Domine.» Dicuntur cervi, quando transeunt freta in proximas insulas pascuae gratia, capita super se invicem ponere; et unus, qui ante est, solus portat caput et non ponit super alterum: sed cum et ipse defecerit, tollit se ab anteriore parte et redit posterius, ut et ipse in altero requiescat: et sic portant rant; et non patiuntur naufragium, quia quasi navis est illis charitas. Itaque charitas portat onera; sed non timeat ne prematur talibus oneribus: ne peccatis suis unusquisque prematur, attendat. Nam quando portas infirmitatem fratris tui, non te onerant peccata ipsius. Plane si consentias, jam tua te premunt, non alterius. Quisquis enim consenserit peccatori, non alienis, sed suis gravatur. Consensio enim ad peccatum alterius, tuum fit peccatum; et non est quare queraris quod peccata aliena te premant. Dicitur enim tibi: Premunt te, sed tua. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
gem miscdiȩ. Audi quã legem dicat:
si nondũ intellexisti quia legem modo
dicit caritatis: audi apł̃m. In uicem
onera ur̃a portate: & sic adimplebitis
legem xp̃i. Qui portant inuicẽ onera
sua: nisi qui habent caritatem: qui
non habent caritatem: graues sunt sibi.
Qui autẽ habent caritatem: portant
se. Lesit te aliquis: petit ueniam: si
non dimitis. non portas onus fr̃is tui.
Si dimittis: portas infirmũ. & tu si
forte in aliqua infirmitate cecideris
quasi homo: oportet ut sic te portet
& ille. quẽadmodũ & tu. Audi quid
p̃cesserit. Er̃s inquit: si p̃occupatus fue¬
rit homo in aliquo delicto. uos qui
spũales estis instruite huiꝰmodi in spũ
lenitatis & ne forte quia spũales monu¬
erat. uelIut securi sibi uiderentur:
continuo subiecit. intendens te ipsũ
ne & tu tempteris. Deinde quod com-¬
memoraui subiunxit. Alter alterius
honera portate: & sic adimplebitis le¬

Expanded text:
gem misericordiae. 4. Audi quam legem dicat, gem misericordiae. 4. Audi quam legem dicat, si nondum intellexisti quia legem modo dicit charitatis; audi Apostolum: «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi.» Qui portant invicem onera sua, nisi qui habent charitatem? Qui non habent charitatem, graves sunt sibi; qui autem habent charitatem, portant se. Laesit te aliquis, petit veniam: si non dimittis, non portas onus fratris tui; si dimittis, portas infirmum. Et tu si forte in aliquam infirmitatem cecideris, quasi homo, oportet ut sic te portet et ille, quemadmodum et tu. Audi quid praecesserit: «Fratres,» inquit, «si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis.» Et ne forte quia spirituales monuerat, veluti securi sibi viderentur, continuo subjecit: «Intendens teipsum, ne et tu tenteris.» Deinde quod commemoravi, subjunxit, «Alter alterius onera portate, et sic adimplebitis le
Abbreviated transcription (Latin):
illa timoris fuit. Est alia lex caritatis.
Lex caritatis: dat ueniam peccatis. Delet
p̃terita. admonet de futuris: in uia non
deserit comitem. comes fit ei quẽ ducet
in uia. Sed concordandũ ẽ cũ aduersa¬
rio: dũ es in uia cũ illo. Est enĩ sermo
dĩ aduersarius tuus: quamdiu cũ illo
non concordas. Concordas autem: cum
cperit te delectare facere. quod dicit
sermo dĩ. Iam qui erat aduersarius
fit amicus. Sic finita uia. non erit qͥ¬
te tradat iudici. Ergo propt̃ legem
tuam. sustinui te dñe. Quia dignatꝰ
es legem miscđiȩ afferre michi. dimit¬
te omĩa peccata mea: da michi de
çȩtero monita. ne te offendam in ipsis
monitis. Si quid forte titubauero: de¬
disti michi remedium quod te orem
dicens. Dimitte nobis debita nr̃a: sicut
& nos dimittimus debitorib nr̃is.
Hanc legem statuisti michi: ut quomͦ
dimitto. dimittatur michi. Proppter
quia in ipsa necessitate non deseruisti le¬

Expanded text:
Illa timoris fuit, est alia lex charitatis. Illa timoris fuit, est alia lex charitatis. Lex charitatis dat veniam peccatis, delet praeterita, admonet de futuris; in via non deserit comitem, comes fit ei quem ducit in via. Sed concordandum est cum adversario, dum es cum eo in via . Est enim sermo Dei adversarius tuus, quamdiu cum illo non concordas. Concordas autem, cum coeperit te delectare facere quod dicit sermo Dei. Jam qui erat adversarius, fit amicus: sic, finita via, non erit qui tradat te judici. Ergo «propter legem tuam sustinui te, Domine;» quia dignatus es legem misericodiae afferre, mihi dimittere omnia peccata mea, dare mihi de caetero monita ne te offendam: in ipsis monitis si quid forte titubavero, dedisti mihi remedium, quo te orem, dicens, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Hanc legem statuisti mihi, ut quomodo dimitto, dimittatur mihi. «Propter» quia in ipsa necessitate non deseruisti le
Abbreviated transcription (Latin):
ud te propitiatio. si iudex solũ
ẽẽ uelles. & misericors eẽ nolles.
obseruares om̃s iniquitates nr̃as: & que¬
reres eas: quis sustineret: quis ante te
staret: & diceret. in nocens sum: quis
staret in iudicio tuo: spes ergo una est:
qm̃ est apud te propitiatio: propt̃ legem
tuã sustinui te dñe. Quã legem: Quȩ
reos fecit: Data ẽ enim lex scã. iusta.
bona iudeis. sed reos eos potuit facere:
non data ẽ lex quȩ possit uiuificare.
sed quȩ ostenderet peccatorem peccatori.
Peccator enĩ oblitus erat. sed nec uidebat:
sed data ẽ illi lex. ut uideret se. Fecit
reum lex: liberauit lator legis. Lator
enim legis. imꝑator ẽ. Lex data est
quȩ terreat. & constringat in reatu:
& non soluit lex ãpeccatis. sed ostendit
peccatũ: & forte sub ipsa lege positus
animaduertit iste in profundo. quan¬
ta fecerit contra legem: & sic exclama¬
uit dicens. Siiniquitates obseruaueris
dñe: dñe quis sustinebit: Est ergo
lex miscłiȩ dĩ. lex propitiationis dĩ:

Expanded text:
ud te propitiatio, si judex solum elles et misericors esse nolles, observares omnes iniquitates nostras, et quaereres eas; quis sustineret? quis ante te staret, et diceret, Innocens sum? quis staret in judicio tuo? Spes ergo una est, «Quoniam est apud te propitiatio. Propter legem tuam sustinui te, Domine.» Quam legem? Quae reos fecit? Data est enim lex sancta, justa, bona Judaeis ; sed reos eos potuit facere. Non data est lex quae posset vivificare , sed quae ostenderet peccata peccatori. Peccator enim oblitus erat se, nec videbat se; data est illi lex, ut videret se. Fecit reum lex; liberavit Lator legis: Lator enim legis Imperator est. Lex data est quae terreat et constringat in reatum; et non solvit lex a peccatis, sed ostendit peccata. Et forte sub ipsa lege positus, animadvertit iste in profundo quanta fecerit contra legem, et sic exclamavit dicens, «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit?» Est ergo lex misericordiae Dei, lex propitiationis Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlum. Itaq quia iustificas peccatum
tuum. & suꝑbis aduersus dm̃. quia
te facis extra culpam. dm̃ inculpa. &
tantũ erexisti ceruicẽ. & cucurristi
inscontra dm̃. sicut scriptum ẽ in iob.¬
r o dicebat de impio peccatore. currens
aduersus dm̃ in crassa ceruice scuti
sic te erigis & non elidis oculos ad ter¬
ram. & tundis pectus & dicis. dñe pro¬
pitius esto michi peccatori. sed iactas te
de meritis tuis. & uis mecũ inquit ds̃
iudicio contendere. Intras mecũ in iu¬
dicium: cum debeas in reatu tuo facere
dõ. & clamare ad illũ quod clamat᷑
in alio psalmo. si iniquitates obserua¬
ueris dñe. dñe quis sustinebit: clama¬
re ad illũ quod clamatur in alio psal¬
mo. ego dixi. dñe miserere mei. sana
animã meã. quia peccaui tibi: qm̃ hec
non uis dicere. sed iustificas facta tua
aduersus sermonẽ dĩ: uenit in te qđ
sequitur scriptura & dicit: dñs iustus
concidet ceruices peccatoꝵ: Confun¬
dantur & auertant᷑ om̃s qui oderunt.

Expanded text:
e : itaque quoniam justificas peccatum tuum, et superbis adversus Deum, quia te facis extra culpam, et Deum in culpa, et tantum erexisti cervicem tuam, et cucurristi contra Deum, sicut scriptum est in Job dicebat de impio peccatore, «Currens adversus Deum in crassa cervice scuti sic te erigis, et non elidis oculos ad terram, et tundis pectus, et dicis, «Domine, propitius esto mihi peccatori;» sed jactas te de meritis tuis, et vis mecum, inquit Deus, judicio contendere , intrare mecum ad judicium; cum debeas in reatu tuo satisfacere Deo, et clamare ad illum, quod clamatur in alio psalmo, «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit» ? clamare ad illum, quod clamatur in alio psalmo, «Ego dixi: Domine, miserere mei, sana animam meam, quia peccavi tibi» : quoniam haec non vis dicere, sed justificas facta tua adversus sermonem Dei; venit in te quod sequitur Scriptura, et dicit, «Dominus justus concidet cervices peccatoruantur retrorsum, omnes qui oderunt
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam quã putat sibi non dimitti. ñ
se conuertit: & faciendo çȩtera. ñ illi
dimitatur & illud quod tenebat:
quia feci inquit scelus magnũ. & ñ
michi potest dimitti: iam faciam &
cȩtera. Hoc enĩ ꝑdo: quod non facio.
Noli timere: in profundo es. noli
contempnere. De ꝓfundis clama
ad dñm: & dic. Si iniquitates obserua¬
ueris dñe: dñe quis sustinebit: Ob¬
serua illum: expecta illum: & sustine¬
propt̃ legem ipsius. Quã legem tibi
debitorib nr̃is. Sperate resurrecturũ.
& tunc futurum om̃i modo sine pec¬
cato: qm̃ ille resurrexit qui prius fu¬
it sine peccato. Auigilia matutina
spera: noli dicere. ego non sum dignus
propt̃ peccata: non es dignus: sed mul¬
ta apud eum redemptio: & ipse re-¬
dimet israhel. ex omib iniquitatib¬

Expanded text:
ipsam quam putat sibi non dimitti, non ipsam quam putat sibi non dimitti, non se convertit, et faciendo caetera, non illi dimittitur et illud quod non timebat. Quia feci, inquit, scelus magnum, et non mihi potest dimitti; jam faciam et caetera: hoc enim perdo quod non facio. Noli timere: in profundo es, noli contemnere de profundis clamare  dic dic: Si iniquitates observaveris, Domine, Domine, quis sustinebit? Observa illum, exspecta illum propter legem ipsius, quam legem tibi  nostris.» Spera te resurrecturum, et tunc futurum omni modo sine peccato, quoniam ille resurrexit qui primus fuit sine peccato. A vigilia matutina spera. Noli dicere: Ego non sum dignus propter peccata. Non es dignus; sed «multa apud illum redemptio, et ipse redimet Israel ab omnibus iniquitatib
Abbreviated transcription (Latin):
ta apud illũ redemptio. Et ipse redi¬
met israhel: ex om̃ib iniquitatib eius.
Ergo p̃mebantur peccatis suis: ad est
misccłia dĩ Ideo p̃cessit ille sine pecca¬
to: ut deleat peccata sequentiũ. Noli¬
te in uobis p̃sumere: sed auigilia ma-¬
tutina p̃sumite. Uidete caput ur̃m
surrexisse & ascendisse in celũ: in illo
culpa non erat. sed ꝑ illũ ur̃e culpe de¬
lebuntur. Ipse redimet isrł ex omib
iniquitatib eius. Quia israhel uende¬
re se potuit. & fieri uenundatus sub
peccato. redimere se ab iniquitatib ñ
potest: Ille potuit redimere. qui se non
potuit uendere. Qui non cõmisit pec¬
catum. ipse ẽ redemptor a peccato: Ipse
redimet isrł. Unde redimet: ab
illa iniquitate: An ab illa: ab om̃ib
iniquitatib suis. Non ergo timeat
accessurus ad dm̃ aliquas iniqͥtates
suas : tantũ modo accedat ple¬
no corde. & desinat iam facere quȩ fa
ciebat: & ñ dicat illa iniquitas ñ michi
dimittitur. Si enĩ hoc dixerit. propter

Expanded text:
apud illum redemptio. Et ipse redimet Israel ab omnibus iniquitatibus ejus.» Ergo si premebatur peccatis, suis, adest misericordia Dei. Ideo praecessit ille sine peccato, ut deleat peccata sequentium. Nolite in vobis praesumere, sed a vigilia matutina praesumite. Videte caput vestrum resurrexisse et ascendisse in coelum. In illo culpa non erat, sed per illum vestrae culpae delebuntur: «Ipse redimet Israel ab omnibus iniquitatibus ejus.» Quia Israel vendere se potuit, et fieri venundatus sub peccato; redimere se ab iniquitatibus non potest. Ille potuit redimere, qui se non potuit vendere: qui non commisit peccatum, ipse est redemptor a peccato. «Ipse redimet Israel.» Unde redimet? Ab illa iniquitate, an ab illa? «Ab omnibus iniquitatibus ejus.» Non ergo timeat accessurus ad Deum aliquas iniquitates suas: tantummodo accedat pleno corde, et desinat jam facere quae antea faciebat, et non dicat, Illa iniquitas non mihi dimittitur. Si enim hoc dixerit, propter
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑauit: a uigilia matutina speret
isrł in dñm. Non solũ speret ifrahel
in dñm: sed auigilia matutina speret
israhel. Ergo culpo spͥem scłi: quando
sꝑatur de dõ: Non. Sed alia spes est
israhel propria. Non pro suo sũmo bono
speret israhel diuitias. non salutem cor¬
poris. non abundantiam terrenorum:
immo tribulationẽ hic habiturus ẽ.
si forte contigerit illi ꝓpt̃ ueritatẽ pati
aliquas molestias. Non enim non
sperabant in dño martyres: & tamen ta¬
lia sunt passi qualia latrones. qualia
iniqui. subiecti ad bestias: ĩgnib con¬
cremati. gladio ꝑcussi. ungulis exarati:
catenis obstricti. carcere necati. Ista om¬
nia mala passi non sperabant in dñm:
aut ideo sperabant ut istis malis ca-¬
rentes hac uita fruerentur: non pla¬
ne: quia auigilia matutina sꝑabant:
Quid ẽ hoc ͤ Considerabant illam
uigiliã matutinã qua resurrexit dñs
eorum: & uidebant quia antequã re¬
surgeret talia & ille passus erat. qua¬

Expanded text:
a matutina speret Israel in Dominum.» Non solum «speret Israel in Dominum,» sed, «a vigilia matutina speret Israel.» Ergo culpo spem saeculi, quando speratur de Deo? Non; sed alia spes est Israel propria. Non pro summo suo bono speret Israel divitias, non salutem corporis, non abundantiam terrenorum: imo tribulationem hic habiturus est, si forte contigerit illi propter veritatem pati aliquas molestias. Non enim non sperabant in Deum martyres, et tamen talia sunt passi, qualia latrones, qualia iniqui: subjecti ad bestias, ignibus concremati, gladio percussi, ungulis exarati, catenis obstricti, carcere necati, ista omnia mala passi, non sperabant in Dominum? aut ideo sperabant, ut istis malis carentes, hac vita fruerentur? Non plane; quia a vigilia matutina sperabant. Quid est hoc? Considerabant illam vigiliam matutinam qua resurrexit Dominus eorum, et videbant quia antequam resurgeret, talia et ipse passus erat, qua
Abbreviated transcription (Latin):
propt̃ illud qđ dixit: auigilia matu¬
tina speret istahel in dñm. Quare:
quia auigilia matutina resurrexit
dñs : & hoc debet sꝑare corpus quod
in capite p̃cessit. Sed ne resurgeret
ista cogitatio. capiti licuit resurgere:
quia peccatis non p̃mebatur. nullũ
peccatum erat illo. Quid nos facturi
sumus : sꝑabimus talem resurrectionẽ
qualis in dño p̃cessit: cum peccatis
nr̃is ad grauemur:: sed uide quid seqͥ¬

Expanded text:
lia matutina speret Israel in Dominum.» Quare? Quia a vigilia matutina resurrexit Dominus; et hoc debet sperare corpus, quod in capite praecessit. Sed ne suggeratur ista cogitatio: Capiti licuit resurgere, quia peccatis non premebatur, nullum peccatum erat in illo; quid nos facturi sumus? Sperabimus talem resurrectionem, qualis in Domino praecessit, cum peccatis nostris aggravemur? Sed vide quid seq
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dixit. dñs iustus concidet manus
peccatoꝵ. aut dñs iustus concidet pedes
peccatoꝵ: non dixit. sed quia peccato¬
res suꝑbos uolebat intelligi. Suꝑbi
autem om̃s ceruicati sunt. qui ñ solum
faciunt mala. sed nec agnoscere uo¬
lunt: & quando obiurgantur. iustifi¬

Expanded text:
enim dixit, Dominus justus concidet manus enim dixit, Dominus justus concidet manus peccatorum; aut, Dominus justus concidet pedes peccatorum, non dixit: sed quia peccatores superbos volebat intelligi, superbi autem omnes cervicati sunt, qui non solum faciunt mala, sed nec agnoscere volunt, et quando objurgantur, justifi
Abbreviated transcription (Latin):
regnant iniq: & ut sermonẽ loquam
uulgi. tonant iniqui. extolluntur in ty¬
phos: in calũnias. Quid ergo: semper
hoc : non. Audi quod sequitur. Dñs iu
cat: quis enĩ non peccauit: Dñs iustus
concidet ceruices peccatorũ. Om̃ib qui
audiunt intrat in cor tremor: si cre¬
dunt scripturȩ dĩ. Si enĩ sine causa¬
sibi tundunt homines pectora: menti¬
untur. quia tundunt pectora: si iusti st̃:
& in eo quod mentiunt᷑ dõ. fiunt pecca¬
tores. Si ergo ueracit̾ sibi tundunt pec¬
tora: peccatores sunt. Et quis nr̃m non
sibi tundit pectus: & quis nr̃m ñ elidit
oculos ad terramͤ sicut ille publica¬
nus dicit: dñe propitius esto michi
peccatori. Si ergo om̃s peccatores. &
nemo inuenitur sine peccato. om̃ibus
timendus ẽ gladius in ceruices: quia
dñs iustus concidet ceriuces peccatoꝵ.
Non puto fr̃s quia omĩum peccatoꝵ:
sed in membro quod ꝑcutit. ibi desig¬
nat quos peccatores ꝑcutiat. Non

Expanded text:
regnant inique; et ut sermonem loquamur regnant inique; et ut sermonem loquamur vulgi, tonant iniqui, extolluntur in typhos, in calumnias. Quid ergo? semper hoc? Non. Audi quod sequitur: «Dominuscat? Quis enim non peccavit? «Dominus justus concidet cervices peccatorum.» Omnibus qui audiunt, intrat tremor in cor, si credunt Scripturae Dei. Si enim sibi sine causa tundunt homines pectora, mentiuntur quia tundunt pectora, si justi sunt; et in eo quod mentiuntur Deo, fiunt peccatores. Si ergo veraciter sibi tundunt pectora, peccatores sunt. Et quis nostrum non sibi tundit pectus? et quis nostrum non elidit oculos ad terram, sicut ille Publicamus, et dicit, «Domine, propitius esto mihi peccatori» ? Si ergo omnes peccatores, et nemo invenitur sine peccato; omnibus timendus est gladius in cervices, quia «Dominus justus concidet cervices peccatorum.» Non puto, fratres mei, quia omnium peccatorum; sed in membro quod percutit, ibi designat quos peccatores percutiat. Non
Abbreviated transcription (Latin):
finem. Sic qui modo mixti sunt: lon¬
ge sunt ãse. Ne quis ergo ex eo qđ
mixti sunt mali inter bonos puta¬
rent iniquitatẽ eẽ iuxta iusticiam:
non potuerunt inquit michi. id est
dixerunt & maledixerũat: mandu¬
cemus & bibamus: cras enĩ moriemur:
non corruperunt sermones mali bo¬
nos mores: ideo quod audiui adño.
non cessi sermonib hominũ. Fecert̃
michi peccatores quod portarẽ ñ cui
miscerer: & facta ẽ iniquitas eoꝵ longe
ame. Quid eñĩ tam prope quã duo
homines in una ȩccła: Quid enĩ tam
longe: quã iniquitas aiusticia: ubi est¬
enĩ consensio: ibi propinquitas. Ligant᷑
duo. & mittunt᷑ ad iudicem: latro & col¬
lega tutus: ille sceleratus. ille innocens:
ẽ ab innocentia. Ecce isti longe sunt ab
inuicem. Alius latro in hispania facit
scelera: proximus ẽ ei qui facit in affrica.
guntur latrociniũ & latrociniũ. Nemo
ergo timeat mixtos sibi corpore malos:
longe ab illis sit corde. & securus portat

Expanded text:
fine. Sic, quomodo mixti sunt, lonfine. Sic, quomodo mixti sunt, longe sunt a se. Ne quis ergo ex eo quod mixti sunt mali inter bonos, putaret iniquitatem esse juxta justitiam, «Non potuerunt,» inquit, «mihi;» id est, dixerunt, et male dixerunt, «Manducemus et bibamus; cras enim moriemur.» Non corruperunt sermones mali mores bonos: in eo quod audivi a Deo, non cessi sermonibus hominum. Fecerunt mihi peccatores quod portarem. non cui commiscerer, et facta est iniquitas eorum longe a me. Quid enim tam prope, quam duo homines in una Ecclesia? quid tam longe, quam iniquitas a justitia? Ubi enim consensio, ibi propinquitas. Ligantur duo, et mittuntur ad judicem; latro, et colligatus: ille sceleratus, ille innocens, est scelus ab innocentia. Ecce isti longe sunt ab invicem. Alius latro in Hispania facit scelera, proximus ei est qui facit in Africa. guntur latrocinium et latrocinium. Nemo ergo timeat mixtos sibi corpore malos. Longe ab illis sit corde, et securus portat
Abbreviated transcription (Latin):
li. Portaui quousq potui. iam gau¬
dens transeo in horreum dĩ : & securꝰ
canto. sepe expugnauerunt me a
iuuentute mea. Quid enĩ michi face¬
re potuerunt.quia expugnauerunt
me aiuuentute mea : exercuerunt me: ñ
oppresserunt: ualuerunt michi sicut
ignis ad aurũ: non sicut ignis ad fenũ.
Ignis accedens ad aurũ sordem tollit.
accedens ad fenũ in cinerem uertit. &¬
enĩ non potuerunt michi quia non
consensi: quia non me fecerunt qua¬
les sunt ipsi. Supra dorsũ meũ fabrica¬
uerunt peccatores: longam fecerunt
iniusticiam suã. Fecerunt quod tolerẽ:
& non fecerunt cui consentirem. Iam
ergo iniusticia ipsorũ. longe ẽ a me.
bonis. Nostis. & probastis: & magis ꝓ¬
babitis. si boni fueritis. Cum enim
creuisset herba & fructum fecisset:
tunc apparuerunt zirania. Nulli
apparent mali in ȩccła: nisi ei qui
fuerit bonus. Nostis ergo quia mi¬
xti sunt &. semꝑ & ubiq e dicit scri¬
ptura: quia non separabunt᷑ nisi in

Expanded text:
li. Portavi quousque potui, jam gauli. Portavi quousque potui, jam gaudens transeo in horreum Dei, et securus canto, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» 8. Quid enim mihi facere potuerunt, quia «expugnaverunt a juventute mea?» Exercuerunt me, non oppresserunt. Valuerunt mihi sicut ignis ad aurum, non sicut ignis ad fenum. Ignis enim accedens ad aurum, sordem tollit; accedens ad fenum, in cinerem vertit. «Etenim non potuerunt mihi,» quia non consensi, quia non me fecerunt quales sunt ipsi. «Supra dorsum meum fabricaverunt peccatores, longe fecerunt injustitiam suam.» Fecerunt quod tolerem, et non fecerunt cui consentirem. Jam ergo injustitia ipsorum longe est a me. bonis. Nostis, et probastis; et magis probabitis, si boni fueritis. «Cum» enim «crevisset herba et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania» . Nulli apparent mali in Ecclesia, nisi ei qui fuerit bonus. Nostis ergo quia mixti sunt, et semper et ubique dicit Scriptura quia non separabuntur, nisi in