comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad monasteriũ conuolauit
Quiꝰ uitam religiosissimã
quia nõ opꝰ est hic repet̾e̾
p̃termittunꝰ ne a ꝓposito deiue¬
mꝯ hiuꝯ ergo abbatis ma
siis actibus Hoĩem deposuit
et nouũ monastice quersa-¬
coĩs habitum induit In qua
quanto rigore qualiq obser¬
uantia iuxerit et urrtutũt̃
fuaꝵ exitus et multaꝵ salꝰ
aĩaꝵ ostendit Transacto itaq
tyrocinii sui temꝑe multi rici¬
noꝵ monascerioꝵ ꝓbitatis eiꝰ
fama respersi Ad illũ uene¬
rũt quos om̃s accepta abba¬
tis licentia in auctoralibꝰ fil
et in artifitialdous doct̾nis
et qd̵ hiis eminet moalibus
edificauit disciplinis
Eodem temꝑe btũs antistes
rdalricꝰ cuiꝰ scĩtas ꝑ totam
redolet europã iusitandi frẽs
causa ad illud solito more
monasteriũ deuenit et cut
aliquet dies ibi moraret᷑
cognita sct̃i molffgangi qua¬
litate magno caritatis af¬
fectu eum scuduit amplecti
et uenerãd non multo post
etiam renitentẽ ordinauit
psbr̃m Tunt uir dei sacer-¬

Expanded text:
it. Cujus vitam religiosissimam, quia non opus est hic retexere, praetermittimus, ne a proposito deviemus. Hujus ergo abbatis magsuis actibus hominem deposuit, et novum monasticae conversationis habitu induit. In qua quanto rigore qualique observantia vixerit, et virtutum suarum exitus et multarum salus animarum ostendit. Transacto itaque tirocinii sui tempore, multi vicinorum monasteriorum probitatis ejus fama respersi ad illum venerunt. Quos omnes, accepta abbatis licentia, in auctoralibus simul et artificialibus doctrinis et, quod his eminet, moralibus aedificavit disciplinis. 11. Eodem tempore beatus antistes Oudalricus, cujus sanctitas per totam redolet Europam, visitandi fratres causa ad illud solito more monasterium devenit. Et cum aliquot ibi dies moraretur, cognita sancti Wolfkangi qualitate, magno caritatis affectu eum studuit amplecti et venerari. Non multo post etiam, quamvis renitentem, ordinavit presbyterum. Tunc vir Dei sacer
Abbreviated transcription (Latin):
Quid iam nobib restat agen-¬
dum insi ut ꝑiter collaudẽs
quidem dinñ ꝑ te laudemꝰ
in eiuĩ Iure tibi totis ꝑemꝰ
ad omĩa uotis Constituo ita-¬
q ranuoldo abbate nõ passꝰ
est bt̃ꝰ ioolffgangꝯ eum uel
sibi ꝯmissos monachos penu¬
ria ulla rerũ uictualium
an gustiari ẜ̾ eo modo ut aĩar
ita et corꝑi curam hoñs¬

Expanded text:
Quid jam nobis restat agenQuid jam nobis restat agendum, nisi ut pariter collaudemusquidem Dominum per te laudamus in aevum; jure tibi totis paremus ad omnia votis. » Constituto itaque Ramuoldo abbate , non passus est beatus Wolfkangus eum vel sibi commissos monachos penuria ulla rerum victualium angustiari; sed eo modo ut animarum, ita et corporum curam h
Abbreviated transcription (Latin):
fungat᷑ offitio ita nmiri noxi¬
um simulq tiepissimũ si fin¬
gula rerũ mĩsteria persoms
cottidem nõ fuerĩt discributa
Sufficit namq ep̃o et sũma
uigilantia insistat pastorali
offitio et abbati satis laborio¬
sum q ꝓuidere frm salutẽ
resq monasterii sui ꝑ oĩa
bene ꝓtuãre unde etiã ip̃e
discribue̾ debet inter featres
offitia ut leuiet onera sua
Ceterũ ut ꝓsequã que ꝓpo¬
siustib bt̃i emmerãmi mris
bona que me possundare cõ¬
questi estis ꝑdere nolo s̾ illi
cui tradita sunt ac ẜuoꝵ dei
rsibꝰ omĩodis conẜuãe uolo
Ita etenĩ michi optime fa¬
mulant᷑ si illis quibꝰ deputata
sũt quiq exinde ꝓuidendi
constant habũdanter exhibẽ¬
uerba plurmia retulisset stq̃
molsfgangus ita obscructũ
est os loquentuĩ iiqua ut
ca que priꝯ uituperabant
laudarent dicentes hũaĩs
diuina ut iustũ est p̾tulisti
racoĩs nr̃e nugacitatẽ et
sapiẽ tue excellentiã oñdisti

Expanded text:
fungatur officio, ita nimirum noxifungatur officio, ita nimirum noxium simulque turpissimum, si singula rerum ministeria personis totidem non fuerint distributa. Sufficit namque episcopo ut summa vigilantia insistat pastorali officio, et abbati satis laboriosum providere fratrum salutem resque monasterii sui per omnia bene procurare. Unde etiam et ipse distribuere debet inter fratres officia, ut leviget onera sua. Ceterum, ut prosequar quae proposuistis, beati Emmerammi martyris bona, quae me pessumdare conquesti estis, perdere nolo, sed illi cui tradita sunt ac servorum Dei usibus omnimodis conservare volo. Ita etenim mihi optime famulantur, si illis, quibus deputata sunt quique exinde providendi constant, abundanter exhibenverba plurima retulisset sanctus Wolfkangus, ita obstructum est os loquentium iniqua, ut ea quae prius vituperabant laudarent, dicentes: « Humanis divina, ut justum est, praetulisti; rationis nostrae nugacitatem et sapientiae tuae excellentiam ostendisti.
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe ranuoldũ aduocauit
qui quondã sub hemcico arch¬
iepõ eiꝯ con capellanꝰ fuit
hunc itaq assumẽs in p̾mis
pp̃ositum constituit de huc
abbatem in sc̃ti ẽmeramii ce¬
nobio ordmauit
Quod quidã de consiliariis
eiꝯ indigne ferentes dicebãt
ut quid tibi et successoribus
tius ꝑdis bona ad sctm em¬
merãmum ꝑtinẽtia laudãt
te multi ẜ̾ in hoc nõ laudãt
ymo uituꝑant utere ergo
pontificis ac abbatis offitio
sicut antecessores tui facere
consueuerãt usq modo ne
carerẽt quarundã reꝵi emo¬
luntõ hinoi quippe infipiẽtia
est sapiẽ sale condienda qui¬
bus ille rũdit dicens non
erubesto insipiens et stultꝰ
dici ꝓpter deũ nã noui illud
aplicum sapiã huiꝯ mundi
scultitia est apud deũ hoc
autem scire uos uole quia
abbatis nomẽ michi uẽdicãdo
Sicut enĩ bt̃o gregorio attestã-¬
te Indecorũ est ut in corꝑe
hũano alterũ membrũ alt̾i̾ꝰ

Expanded text:
nomine Ramuoldum, advocavit, nomine Ramuoldum, advocavit, qui quondam sub Heinrico archiepiscopo ejus concapellanus fuit. Hunc itaque assumens, in primis praepositum constituit, dehinc abbatem in Sancti Emmerammi coenobio ordinavit. 16. Quod quidam de consiliariis ejus indigne ferentes, dicebant: « Utquid tibi et successoribus tuis perdis bona ad Sanctum Emmerammum pertinentia? Laudant te multi, sed in hoc non laudant, immo vituperant. Utere ergo pontificis ac abbatis officio, sicut antecessores tui facere consueverant usque modo, ne carerent quarumdam rerum emolumento. Hujusmodi quippe insipientia est sapientiae sale condienda. » Quibus ille respondit, dicens: « Non erubesco insipiens et stultus dici propter Dominum. Nam novi illud apostolicum: Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum . Hoc autem scire vos volo, quiaabbatis nomen mihi vindicando. Sicut enim, beato Gregorio attestante, indecorum est, ut in corpore humano alterum membrum alterius
Abbreviated transcription (Latin):
homi Quid ꝓdest sct̃itatꝭ
habitum sine oꝑibꝰ gestare
regulares monachi btĩs eqͦp¬
ꝑantur angelis Seculares
uero monachi appostaticis
hec autem iõ loquutꝰ est
qm̃ cernebat monachos in
bti ẽmerami mr̃is cenobio
constitutos abbate carere
et qͣiͣ oues ererantes sine pa-¬
store S hoc inde accidit
quia dũ p̃sules cenobiũ p̃¬
dactum ab imꝑatoribꝰ uel
regibus obtinẽtes in ptatis
sue arbitriũ redigent obeũ.¬
te illo quem muenerũt nul¬
lum demceꝑs abbatem susti¬
ne cuãuerũt uerentes stilic
ne forte si monasterio uix
regularis iute usum pastor
et recto p̃fice̾tur ip̃oꝵ abusi¬
ua potescas uel obsequiun
minueret᷑ Cum git᷑ eo mõ
epĩ monasterir bona retmerẽt
alz distraherent nec moͣchis
nccͣia ꝓuidere curcirẽt dabont
quibꝰ in rictu uel uestitu
misit ad treuerense mõsteriũ
In quo bt̃ꝰ maximinꝰ corꝑali¬
ter requiestit et inde quendã
in regulari distiplina screnuũ

Expanded text:
hominum! Quid prodest sanctitatis hominum! Quid prodest sanctitatis habitum sine operibus gestare? Regulares monachi beatis aequiparantur angelis, saeculares vero monachi apostaticis. Haec autem ideo locutus est, quoniam cernebat monachos in beati Emmerammi martyris coenobio constitutos abbate carere et quasi oves errantes sine pastore. quia dum praesules coenobium praedictum ab imperatoribus vel regibus obtinentes in potestatis suae arbitrium redigerent, obeunte illo quem invenerunt, nullum deinceps abbatem substituere curaverunt, verentes scilicet ne forte, si monasterio juxta regularis vitae usum pastor et rector praeficeretur, ipsorum abusiva potestas vel obsequium minueretur. Cum igitur eo modo episcopi monasterii bona retinerent atque distraherent nec monachis ssaria providere curarent, dabant quibus in victu et vestitu misit ad Treverense monasterium, in quo beatus Maximinus corporaliter requiescit, et inde quendam in regulari disciplina strenuum,
Abbreviated transcription (Latin):
satꝰ sũmo pastori ꝯmẽdat᷑
netuõ a friderico archiepõ
illiꝯ q suffraganeis pꝯ ali¬
quot dies in sacerdatẽ apli¬
cum ibidem consetrat᷑ quã
ille consecradom nolens ua¬
cuo secum pa̾tare uocabulo
die noctuq pontificali studi¬
osissime excoluit offitio nõ
emi ob ep̃ale fastigiũ mu¬
are uoluit monasticũ ha¬
tatem foris oñdit ꝑ oꝑum
bonoꝵ claritatẽ memo etiã
sinẽ que dicit pu̾cipem te
conscituerũt nolli ex tolli
ẜ esto in illis quasi unus
ex illis non dnari querebat
grege diñco tractans assidue
quod ꝑ sechielen ꝓphetam
contra malos pastores dicit᷑
Ue pastoribꝰ qui pastebant
semetipas et nõ greges meos
i. R erspectis ergo et cognitis
tem crebro suspirans dixisse
fert᷑ si monachos hrẽmꝰ
ueliqua satis suppeterent
Cumq sui familicires quid
rũderent ꝑ multa loca mo¬
nachos suꝑhabundare dolẽs
et lacrimans dicebat O qͣm
defecit sanctꝰ o quã dni¬
nute sunt uĩtates a filiis

Expanded text:
 summo pastori commendatur, necnon a Friderico archiepiscopo illiusque suffraganeis post aliquot dies in sacerdotem apostolicum ibidem consecratur . Quam ille consecrationem nolens vacuo secum portare vocabulo, die noctuque pontificali studiosissime excoluit officio. Non enim ob episcopale fastigium mutare voluit monasticum hatatem, foris ostendit per operum bonorum claritatem. Memor etiam sententiae, quae dicit: Principem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis , non dominari quaerebat gregi Dominico, tractans assidue quod per Ezechielem prophetam contra malos pastores dicitur: Vae pastoribus, qui pascebant semetipsos et non greges meos . 15. Perspectis ergo et cognitis tem, crebro suspirans dicere fertur: Si monachos haberemus, reliqua satis suppeterent. Cumque sui familiares quidam responderent, per multa loca monachos superabundare, dolens et lacrimans dicebat. O quam defecit sanctus! o quam diminutae sunt veritates a filiis
Abbreviated transcription (Latin):
fucto t̾cunstãtes ut ille diris
castigaret᷑ uerberibꝰ flagi¬
tando insiscebant At ille mã¬
suetꝰ ciui derelictꝰ ẽ pauꝑ
et qui semꝑ orphano fuit
aduitor ꝑ quasdam rethori¬
cas de fensiones asserẽs ma
fecisset interrogauit fauꝑ
nis magnis implicari se ti¬
mens indumenti mepiam
se conquestus est pati hocos
nuditate probauit Tunt
uir dei ꝑ uistera mĩe ꝯmo
tꝯ omĩo gecusauit eũ dicẽs
si bene uestitꝰ fuisset neqͣ¬
quam hoc furtum fecisset
dua ꝓpter ex nr̃a muifi¬
centia licet seriꝯ accipiat
uestimenta et si ulteriꝰ cũ
uestes suppetũt tale quid
ꝓpetrauerit tũt domũ luat
ꝯmissa quibꝰ dictis nõ solũ
ieacundia accusantiũ miti

Expanded text:
facto, circumstantes, ut ille reus diris facto, circumstantes, ut ille reus diris castigaretur verberibus, flagitando insistebant. At ille mansuetus, cui derelictus est pauper et qui semper orphano fuit adjutor, per quasdam rhetoricas defensiones asserens, mafecisset interrogavit. Pauper tuens poenis magnis implicari, indumenti inopiam se questus est pati; hocque nuditate pro bavit. Tunc vir Dei per viscera miserico omnimode excusavit eum dicens: « Si bene vestitus fuisset, nequaquam hoc furtum fecisset. Quapropter ex nostra munificentia, licet serius, accipiat vestimenta; et si ulterius cum vestes suppetunt tale quid perpetraverit, tunc demum luat commissa. » Quibus dictis, non solum iracundiam accusantium miti
Abbreviated transcription (Latin):
mret ille ꝯuotatis ppositib
uissit ut uiicuq de longĩ¬
quis regionibꝰ ueiẽnti quã¬
tunicũq uellet darent eo fñ
tenore cum domũ repedarẽt
duidĩa pĩꝯ annone ꝑtem
pauꝑibus erogarent ip̃osq
obligauit uercomẽtis Cumq
eadem famis tempestate qui¬
dam negotiatores emendi
causa frumti cum corrpontis
p̃terissent ubi sanctꝰ p̃sul
mansitabat mox comꝑiẽtes
ibi eẽ eundem p̃sulẽ p̃tio¬
sa elegerũt uasti cũ quibꝰ
ꝓpmando mistrat᷑ et ꝓ obla¬
cõe ei miserũt Ille uero
sicut erat leto uultu uastu¬
la quidem sustiꝑe iubebat
ẜ cibis et potibus referta
cũ gr̃ãꝵ accõe remittebat
aduc bongnitas queat cog
factũ patefiat Qũi ergo
ꝯmorabant᷑ unꝰ cori cubitu.¬
lum intrans de cortina que
pendebat ad lectũ eiꝯ ꝑtem
austidens non ꝑuam festi¬
nanter aufugit unq autẽ
de inquilmis quod factũ est
uidens pedetentim sequutꝰ
est reum et ap̃phendes qr
flagellare non ausus est
illũ bt̃o uiro pñtauit quo

Expanded text:
ret, ille convocatis praepositis jussit, ut unicuique de longinquis regionibus venienti quantum vellet darent, eo tamen tenore, ut cum domum repedarent, dimidiam ipsius annonae partem pauperibus erogarent; ipsosque obligavit juramentis. Cumque in eadem famis tempestate quidam negotiatores, coemendi causa frumenti, cum carpentis praeterissent, ubi sanctus praesul mansitabat: mox comperientes ibidem esse eundem praesulem, speciosa elegerunt vasa, cum quibus propinando ministratur, et pro oblatione ei miserunt. Ille vero, sicut erat laeto vultu, vascula quidem suscipere jubebat, sed cibis et potibus referta cum gratiarum actione remittebatadhuc benignitas cognosci factum patefiat. Quoniam ergo commorabantur, unus eorum cubiculum intrans, de cortina quae pendebat ad lectum ejus partem abscidens non parvam, festinanter aufugit. Unus autem de inquilinis quod factum est videns, pedetentim secutus est reum, et apprehendens, quia flagellare non ausus est, illum beato viro praesentavit. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
concede ut hodie udeant
gliãm nõĩs tui et confustõ
diaboli que uerba sequita
serentas est aeris et sere¬
ntatẽ recursꝰ in ecciã plebis
Qui uenabilis antistes mox
lonte ꝓfuit ut manifeste
mi micũ uicerit uel fugouĩt
qui ꝑturbacõis iinetate¬
unde et postea fideliũ deuocõ
turmatim p̃uenirẽt et seq̃¬
rent᷑ ac p̃dicatõis erogacom
sũma affeccõe amplecten¬

Expanded text:
concede ut hodie videant concede ut hodie videant gloriam nominis tui et confusionem diaboli. Quae verba secuta est serenitas aeris, et serenitatem recursus in ecclesiam plebis. Cui venerabilis antistes mox lante, profuit, ut manifeste inimicum vicerit vel fugaverit, qui perturbationis nimietateUnde et postea fidelium devotio hturmatim prevenirent et sequerentur, ac predicationis erogationem summa affectione, utpote
Abbreviated transcription (Latin):
die quadaz dum m urbera¬
tisbonensi ad pplñi solito mõe
ꝯtionaret᷑ diabolꝰ subito ꝯcita¬
uit turbinẽ et cum turbine
tumultuosam curbatõ ac
nichilonũq cũ turbacõe con¬
fusum murm᷑ ppłi et clamo¬
rem netrõ suꝑ tectũ ecclesie
fagorem dedit q ingentem
et itra eccĩe receptacula pul¬
uerem dispergens ac nebulã
aliquoꝵ obtutibꝰ caliginẽ in¬
fudit tenebrosam Quibꝰ ex
in ꝑuiso uisis et auditis ppłs
pene mẽte alienatus cepit
ꝯcurre̾ et dist᷑rere incertus
In quã ꝑtem se tutiꝰ et rectiꝰ
possent quertere Interin au-¬
diebant᷑ uotes huic dicentiũ
inde clamantiũ ecce sedicõe
facta multoꝵ gladiis cedũt᷑
iugula Cumq ꝓclamoibꝰ
huiꝯ cemodi sedandis multũ
ẜincassum fuisset lauoratũ
tandem qui erant tantꝭmi¬
mici machinacoĩbꝰ ludificati
ita gregatim eruperũt de et¬
clesta ut uix pauci remane¬
rent in illa Tunt epq̃ quẽ
tante ꝯmocõ tempestatis
ꝓpellere nequiuit clamauit

Expanded text:
e quadam cum in urbe Ratisponensi ad populum solito more concionaretur, diabolus subito concitavit turbinem, et cum turbine tumultuosam turbationem, ac nihilominus cum turbatione confusum murmur populi et clamorem, necnon super tectum ecclesiae fragorem dedit ingentem, et intra ecclesiae receptacula pulverem dispergens ac nebulam, aliquorum obtutibus caliginem infudit tenebrosam. Quibus ex improviso visis et auditis populpene mente alienatus, coepit concurrere et discurrere, incertus in quam partem se tutius ac rectius posset convertere. Interim audiebantur voces hinc dicentium: inde clamitantium: Ecce seditione facta multorum gladiis caeduntur jugula. Cumque pro clamoribus hujuscemodi sedandis multum, sed incassum, fuisset laboratum, tandem qui erant tantis inimici machinationibus ludificati, ita gregatim eruperunt de ecclesia, ut vix pauci remanerent in illa. Tunc episcopus, quem tantae commotio tempestatis propellere nequivit, clamavit
Abbreviated transcription (Latin):
est quia contra urcum deĩ
male cogitauerit et ob hoc
ꝑiculoso timore ꝑ tussus sit
Quo audito idem dñq eiꝯ
putans illũ remedio facili
posse cuadei ꝑfectꝰ domum
uexit secũ et aliquot diebꝰ
retinens curamn ex hibuit
S cum nullatenꝯ ibidẽ posẜ
curari reduxit eũ in cuuta¬
tem ratisbonã ubi et illi cõ¬
tigit hiõi infirmitas Ibi
ergo ad epm̃ uẽĩens cum
uellet egroti hoĩs erũpna
et suam expone̾ querelaz
uir deĩ p̃ueniens illiꝯ fimo¬
nem dixit Tace stio quid
uelis Et ꝯuersus ad iutedo¬
minũ tałininũ ait ⁊̃frater
tolle aquã benedictã uix
lectulũ meũ sitã at sperge
suꝑ hoĩem p̃foribus cubituli
stantem Qui parẽs iussis
respersit aqua uirũ bñdc̃a
Ip̃e uero opus contra hostiũ
srucem fatiens uerba que¬
dam salutifera tacite ꝓtu¬
lit Et sanata est homo in
illa hora
Midetur iam dicendum qua¬
li conuersacois usu quottidie
conscrinxerit seip̃m Tanta
siquidem obẜuantia uixit ut

Expanded text:
est, quia contra virum Dei est, quia contra virum Dei male cogitaverit et ob hoc periculoso timore perculsus sit. Quo audito, idem dominus ejus, putans illum remedio facili posse curari, profectus domum vexit secum, et aliquot diebus retinens curam exhibuit. Sed cum nullatenus ibidem posset curari, reduxit eum in civitatem Ratisponam, ubi et illi contigit hujusmodi infirmitas. Ibi ergo ad episcopum veniens, cum vellet aegroti hominis aerumnam et suam exponere querelam, vir Dei praeveniens illius sermonem dixit: Tace, scio quid velis. Et conversus ad vicedominum Tagininum ait: Frater, tolle aquam benedictam juxta lectulum meum sitam, ac sparge super hominem prae foribus cubiculi stantem. Qui parens jussis, respersit aqua virum benedicta. Ipse vero episcopus contra ostium crucem faciens, verba quaedam salutifera tacite protulit, et sanatus est homo in illa hora. 22. Videtur jam dicendum, quali conversationis usu cotidie constrinxerit semetipsum. Tanta siquidem observantia vixit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
celebrante missarũ solẽpnia
plebs more solito adherat
multa Cũq eum ex astãtibꝰ
quidã miles scolidus ueste
hnũli aspicẽt indutũ atq
dehuic sacerdotalibꝰ indumẽ¬
tis iuderet infulatũ plebeia
scoliditate despexit et secũ
murmurõs dixit O quã insi-¬
piens fuit imꝑator illo tp̃e
quo pãnosum istũ at despi¬
cabilem in pontificali ꝓmo¬
coẽ p̃tulit potentibꝰ ꝑsonis
que hũndant in regionibꝰ
sue dicionis Quã mͬmura¬
crem qui nouit cogitacões
homĩ eodem momẽto et cle¬
ment̾ increpauit et eudent̾
ad emendacõm hiiꝰ uiciima¬
infestauit Nom ut in euan-¬
gelio ad cogitata eñdet
quo et in pñtiar corrige̾tur
ac mn᷑ mua̾tionis malũ in fu-¬
turũ ab aliis deiutaret᷑ ni-
nnio quippe terroe̾ correptꝰ
astantiũ sustentacõe uix re¬
sidere potuit Quem cum
uideret dñq suꝰ tremebundũ
atz pallidum ilico accͬrens
stissitatꝰ est quid hrẽt uel
quid pate̾tur Tunc ille sacer-¬
datibus adhibitis confessus

Expanded text:
celebrante missarum sollemnia, plebs more solito aderat multa. Cumque eum ex astantibus quidam miles stolidus veste humili adspiceret indutum, atque dehinc sacerdotalibus vestimentis videret infulatum, plebeia stoliditate despexit, et cordis ore murmurans, dixit: O quam insipiens fuit imperator illo tempore, quo pannosum istum ac despicabilem in pontificali promotione praetulit potentibus personis, quae abundant in regionibus suae ditionis. Quam murmurationem, qui novit cogitationes hominum, eodem momento et clementer increpavit et evidenter ad emendationem hujus vitii manifestavit. Nam ut in Evangelio ad cogitata respondquo et in praesentiarum corrigeretur ac murmurationis malum in futurum ab aliis devitaretur. Nimio quippe terrore subito correptus, asstantium sustentatione vix residere potuit Quem cum videret dominus suus tremebundum et pallidum, ilico accurrens sciscitatus est, quid haberet vel quid pateretur. Tum ille sacerdotibus adhibitis confessus
Abbreviated transcription (Latin):
q cogitacõĩs taliq arte ex
nõnulloꝵ otulis lacrimarũ
eliceret ymbres hanc siqͦ¬
dem a spũ sancto acceꝑat
grãm ut hii qui pred iccoiti
assisterent eũq intẽte audi¬
rent raro aut nũqua abste¬
derent aib eius p̃dicatione
sine lac̾mari effusione quo
ꝑgrandi bono a largitore
oĩni bonaꝵ ꝯcesso ꝑ malitiã
suã santiatꝰ huae salutis
mimicꝰ iiuidiã quam semꝑ
habebat quibꝰ potat uiribꝰ¬

Expanded text:
sque cogitationis, talique arte ex sque cogitationis, talique arte ex nonnullorum oculis lacrimarum eliceret imbres. Hanc siquidem a Spiritu sancto acceperat gratiam, ut hi, qui praedicanti assisterent eumque intente audirent, raro aut numquam abscederent ab ejus praedicatione sine lacrimarum effusione. Quo pergrandi bono, a largitore omnium bonorum concesso, per malitiam suam sauciatus humanae salutis inimicus, invidiam, quam semper habebat, quib
Abbreviated transcription (Latin):
onasticis ergo etqutioĩ¬
bus rebus rationabiliter
ordinatis discretꝰ dei culto
nequaquã ext̾iora omisit
ꝓuidere ẜ sicut uebanis
et cenobitis documtã dedit
ita etiam totam ꝑlustrans
suam diocesim cũctos salu¬
tifere p̃dicacoĩs odore asꝑ¬
sit Qua ꝓpter cũ missaꝵ
solempnia celebrasset ex mõe
in tñ plebem assuefetit ecłia
feeq̃ñtare ut ꝑ dies solẽp̃nes
uix donii remane̾ iudent᷑
custodes ad p̃dulcẽ enĩ tãti
pontificis exhortacõ certa¬
tim utriusq sexus tueba con¬
flice̾ solebat quã illut fra¬
Teantia celestiũ aromatu
adduxit apiũ uic instã qͣs
pꝯ se trahere udetur mellis
odor Quibus patere pius
sũmoꝑe desiderans ẽe aptus
et utilis in disputacõe reg̾
celestis ꝑꝑlex is ac sophistigꝭ
mĩme utebat᷑ sentenciis ẜ
sic melliti oris dulcedinem
ꝑ quandã meffabilẽ temꝑa¬
bat ausceritatẽ ut simplici
et optimo gene̾ loquutoĩs
tang̾e iuderet᷑ intima cuiꝰ¬

Expanded text:
onasticis ergo et interioribus rebus rationabiliter ordinatis, discretus Dei cultor nequaquam exteriora omisit providere; sed sicut urbanis et coenobitis documenta dedit, ita etiam totam perlustrans suam diocesim, cunctos salutiferae praedicationis odore adspersit. Quapropter cum missarum sollemnia celebrasset ex more, in tantum plebem assuefecit ecclesias frequentare, ut per dies sollemnes vix domi remanere viderentur custodes. Ad praedulcem enim tanti pontificis exhortationem certatim sexus utriusque turba confluere solebat, quam illuc fragrantia caelestium aromatum adduxit, apium videlicet instar, quas post se trahere videtur mellis odor. Quibus Pater pius summopere desiderans esse aptus et utilis, in disputatione regni caelestis perplexis ac sophisticis minime utebatur sententiis, sed sic melliti oris dulcedinem per quandam ineffabilem temperabat austeritatem, ut simplici et optimo genere locutionis tangere videretur intima cuju
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem meam michi credo
etem̃ qr daturꝰ ẽ michi tã
sufficiens banefitiũ ut et
uobis aliquid p̃bere possim
aduitorii Qua ꝓpter rogo
ne tanti benefiai ꝓmissa la¬
t̾mabili intrrrumpatis que¬
rimonia ẜ parate que sũt
ad hec nccia non eñ q̃rit
negligentem ẜ studiosum ser¬
uitorem dñis talis mox alat̾¬
ores effecti ꝑutes nomẽ et lo¬
cum quo uellet ire muestigãt
Quibꝰ ille dixit mõ stire nõ
potestis postea uero stietis
Deinde scissitantibus eis si
aliquemi suor hr̃e dignare¬
tux in comitatu ꝓrsꝰ ꝯtradixit
Paucis uõ diebus transactꝭ
tulit fecum duos iuuenes
et spiritalem ystiat suũ stilic
uotũ quod offerre deo uoles
in holocaustũ uenit ad mona¬
steriũ solitarior in tenebrosa
silua constitutũ Illuc nempe
ꝓpter artiorem regule disti¬
plinam que ibi nestitur ẽẽ
dei famulꝰ elegit tendere
In illis autem diebꝰ cenobitꝭ
loci ipĩꝰ spiritalis p̃fuit prĩe

Expanded text:
reditatem meam mihi. Credo reditatem meam mihi. Credo etenim, quia daturus est mihi tam sufficiens beneficium, ut et vobis aliquod praebere possim adjutorium. Quapropter rogo, ne tanti beneficii promissa lacrimabili interrumpatis querimonia; sed parate quae sunt ad haec necessaria. Non enim quaerit neglegentem sed studiosum servitorem dominus talis. » Mox alacriores effecti parentes, nomen et locum quo vellet ire investigant. Quibus ille dixit: Modo scire non potestis, postea vero scietis. Deinde sciscitantibus eis, si aliquem suorum habere dignaretur in comitatu, prorsus contradixit. Paucis vero diebus transactis, tulit secum duos juvenes, et spiritalem Isaac, suum scilicet votum, quod offerre Deo volens in holocaustum, venit ad monasterium solitariorum in tenebrosa silva constitutum. Illuc nempe propter artiorem regulae disciplinam, quae ibi noscitur esse, Dei famulus elegit tendere. In illis autem diebus coenobitis loci ipsius spiritalis praefuit Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
erũt etiam qui adderẽt quia
scriptuã p̃cipit ꝑntibꝰ obseg̃n¬
dum Agonitheta aũt dei hec
trem pla quã me nõ est diguꝯ
me legebat forsitan quod stt̃a
Ieromiꝰ ad quendam scribit
amicũ liceat ꝑulilꝰ in collo
pendeat nepos licet sparso tri¬
ne scissisq uestibus ubera
quibus te nutererat mater
oñdat licet pat̾ in linime
iaceat ꝑ calcato pr̃e titius
ꝑge siccis oculis ad crucis
uexillum euola sũma pietas
est in hac re te fore trudelẽ
Intuebat᷑ etiam Iohẽm bapt̃a
ciuꝰ quãius sancta fuit̾ m̃e
et scicerdos pater tñ utrosq
relinquens ne cũ hõibus
habitans pollueret᷑ in hẽ¬
mum fecessit Hinõi ig᷑ ex̃ẽ¬
plis incitatꝰ ꝑentes seorsi
ꝯuocans dixisse fer tur Reꝵ
substancialiũ porcom quã
michi disposiustis dare intꝰ
uos diuidite Est nãq quid
pp̃otens ac diues dñꝯ̾ qui
grande prĩom̃ michi si illi
fideliter ẜuire uolo ꝓmisit
In quo pars he̾ditatis mee
et ip̃e est qui restituet he¬

Expanded text:
erunt etiam qui adderent, quia Scriptura praecipit parentibus obsequendum. Agonitheta autem Dei trem plus quam me, non est me dignus . Legebat forsitan quod sanctus Hieronimus ad quendam scribit amicum: « Licet parvulus in collo pendeat nepos, licet sparso crine scissisque vestibus ubera quibus te nutrierat mater ostendat, licet pater in limine jaceat, percalcato patre citius perge, siccis oculis ad crucis vexillum evola. Summa pietas est in hac re te fore crudelem. » Intuebatur etiam Johannem baptistam, cui quamvis sancta fuerit mater et sacerdos pater, tamen utrosque relinquens, ne cum hominibus habitans pollueretur, in eremum secessit. Hujusmodi igitur exemplis incitatus, parentes seorsum convocans, dixisse fertur: « Rerum substantialium portionem, quam mihi disposuistis dare, inter vos dividite. Est namque quidam praepotens ac dives dominus qui grande patrimonium mihi, si illi fideliter servire volo, promisit, in quo pars hereditatis meae, et ipse est qui restituet he
Abbreviated transcription (Latin):
tanta prosperitas secularis
ꝓmissio egeegii presulis cie¬
risit płimaq que stribi fasti¬
diosam est non bñ adhesit
hoc setulo mendicum facero
Bliõsus ergo coechiepiscopꝰ
brimo ureum dei sentiens
artions ite consuacõem
aggredi uelle tum amabili
tripudio dimisit eũ iuxta
placitum abire
It ille domiũ uemẽs abb
omibꝰ cognatis el amicis
amicabiliter est suscep tus
obiuamq habuit ut ita dicã
syrenes uelut alter ulixes
Tunc om̃is ꝑentela om̃ĩs¬
q cognatio meliorẽ substan¬
tie hereditarie portionem
pollicentes plures qͦ amici
flagitantes ne se desererẽt

Expanded text:
tanta prosperitas saecularis tanta prosperitas saecularis promissione egregii praesulis arrisit, plurimaque quae scribi fastidiosum est, nec tamen adhaesit.hoc saeculo mendicum facere. 10. Gloriosus ergo archiepiscopus Bruno virum Dei sentiens artioris vitae conversationem aggredi velle, cum amabili tripudio dimisit eum juxta placitum abire. At ille domum veniens, ab omnibus cognatis et amicis amabiliter est susceptus, obviamque habuit, ut ita dicam, Syrenes velut alter Ulyxes. Tunc omnis parentela omnisque cognatio meliorem substantiae hereditariae portionem pollicentes, plures quoque amici flagitantes, ne se desereret,
Abbreviated transcription (Latin):
nterea p̾sulem hemiricũ conti¬
git cesaris ottonis uissions
expedicoĩs causa romã ꝑg̾e̾
ibiq cũ aliquantũ tempꝰ mo¬
raret᷑ in mis egrotaret Bed
cum se desperaret qualestere
uocauit ad se cescirem et
exposuit ei bt̃i roolsfgongi
qualitatẽ obserrans ut teeue¬
ris lrãs mitteret cũ quibꝰ
ne a nullo idem dei famula
miuriaret᷑ interdice̾t hiis
p̃cibꝰ gestis ꝑ soluit debita
moͬtis Qua fama treu̾is
auiita sanctꝰ wolffgangus
pͥmo iniiũ ꝯtristat᷑ deinde
consolari cepit qm̃ que diu
de seculi contẽptu cogitaret
tunt ꝑ agere licebat Cũq
iam confirmata mẽte reprĩ¬
lute ingensem fecit eum adse
uenire ac ꝓmittens illi õez
huãitatem necnõ pontificati
honorẽ conatꝰ est secũ deti¬
nere hec sanctꝰ uenuit quia
semet in ardua fixit aliq̃m¬
diu tamen cum illo quersatꝰ
est unde et frequent̾ pꝯea
silẽm in oĩ ꝓbitate raro iudit
Notandum autem n̾to quãte
ꝑfectionis uir iste fuerit cui

Expanded text:
nterea praesulem Heinricum contigit Caesaris Ottonis jussione expeditionis causa Romam pergere , ibique cum aliquantum tempus moraretur, nimis aegrotare. Sed cum se desperaret convalescere, vocavit ad se Caesarem, et exposuit ei beati Wolfkangi qualitatem, obsecrans ut Treveris litteras mitteret, cum quibus, ne a nullo idem Dei famulus injuriaretur, interdiceret. His precibus gestis, persolvit debita mortis. Qua fama Treveris audita, sanctus Wolfkangus primo nimium contristatur, deinde consolari coepit, quoniam quae diu de saeculi contemptu cogitarat tunc peragere licebat. Cumque jam confirmata mente repatriLutringensem, fecit eum ad se venire, ac promittens illi omnem humilitatem necnon pontificatus honorem, conatus est secum detinere. Haec sanctus renuit, quia semet in ardua fixit. Aliquandiu tamen cum illo conversatus est. Unde et frequenter postea similem in omni probitate raro viderit. Notandum autem merito, quantae perfectionis vir iste fuerit, cui
Abbreviated transcription (Latin):
p̾uato ꝓpter scudium stolare
quidam henrricꝰ exina frã¬
qui supradictũ iuuenẽ max¬
nie sibi annectens amore
rogauit unice ut setũ ad
herbipolim que a rusticis
uoirhburg uocat᷑ ueniret
hoc autem iõ ꝓpensius sua¬
debat quomã frater eiꝯ boppo
noĩe mouarchiam illiꝯ episto¬
pii tenebat et quenda sto¬
phanũ de italia stolaris doc:¬
teme causai ꝯduxit qui õibꝰ
ibidem distere cupientibus
satisface̾ posset Cumq idem
hemricꝰ in hioĩ p̃cibꝰ ꝑsi¬
sceret omem q huaĩtatem
que distendi at ꝑegrinandi
nccͣitas exigit ꝓmitteret
petenti tandem acquieuit
uementes ergo simul ad p̃¬
dictani uebem scolorẽ adeũt
ingẽm et sub eiꝯ disciplina
ꝯmorantes aliquãtꝭ diebus
um autem quadã die
in martiano de nuptiis
iturii et philologie legexet
quomodo utriusq nomẽ ri¬
et non satis diligent̾ exp̃¬
meret iuuenes ut soliti fu¬
exũt ad ꝑspicõris sensus
gangum et ut muneri

Expanded text:
praefato propter studium scolare praefato propter studium scolare quidam Heinricus, eximia Franqui supradictum juvenem maximo sibi adnectens amore, rogavit unice, ut secum ad Herbipolim, quae a rusticis Wirciburg vocatur, veniret. Hoc autem ideo propensius suadebat, quod frater ejus, Poppo nomine, monarchiam illius episcopii tenebat et quendam Stephanum de Italia scolaris doctrinae causa conduxit, qui omnibus ibidem discere cupientibus satisfacere possit. Cumque idem Heinricus in hsteret, omnemque humanitatem, quae discendi ac peregrinandi necessitas exigit, promitteret, petenti tandem acquievit. Venientes ergo simul ad praedictam urbem, scolarem adeunt magistrum, et sub ejus disciplina commorantes, aliquantis diebus Cum autem quadam die in Martiano de nuptiis Mercurii et philologiae legeret, quomodo utriusque nomen rhet non satis diligenter exprimeret: juvenes, ut soliti fuerunt, ad perspicacioris sensus venerunt, et ut numeri
Abbreviated transcription (Latin):
dis lrĩs ciuidam ꝯmendauer̃t
clico hoc uelut religiosi p̃¬
meditãtes quod et postea ex-¬
ꝑti sunt gaudẽtes ꝑ mges
interuentꝰ filii inscructi funes
pc̃toꝵ quibꝰ somet t̾cumplexos
sentiabant soluen̾tur Idem uo
p̾ciose indolis puer tãta auidi¬
tate ac memoria beãs cepit
caꝑe quo paucib ãn̾oꝵ deciosi¬
bus kransactis non solũ histo¬
rici sensꝰ suꝑficiem penetra¬
ret uerũ eciam intimas nu¬
sterior modullas muestigaes
Quãobrem in p̾uatis iã nñ¬
me contentiꝰ est dist̾er locib
ẜ ubi tunc in germaine ꝑtib
maxnme pollebat scolare stu¬
diũ pr̃e ducente bitalassum
aduiit idest augense cenobiũ
pridem audiebat᷑ gratanter
est susceptꝰ breuĩq temꝑe
dilapso. nigeis qui illiꝰ capa¬
citatis acumẽ friserãt effi¬
cit᷑ suspertꝰ Uerumptamẽ
nullo despeccõis fastu ex hmnõi
oemmencia intumestebat ẜ
cum omibꝰ in domo dmi am¬
bulabat cum consensu
P eridem tempꝰ fuit in loco

Expanded text:
dis litteris cuidam commendaverunt clerico, hoc veluti religiosi praemeditantes, quod et postea experti sunt gaudentes, ut per juges interventus filii instructi, funes peccatorum, quibus semet circumplexos sentiebant, solverentur. Idem vero pretiosae indolis puer tanta aviditate ac memoria litteras coepit capere, quo paucis annorum decursibus transactis non solum hystorici sensus superficiem penetrarit, verum etiam intimas mysteriorum medullas investigarit. Quamobrem in privatis jam minime contentus est discere locis; sed ubi tunc in Germaniae partibus maxime pollebat scolare studium, patre ducente bithalassum adiit, id est Augense coenobium. pridem audiebatur, gratanter est susceptus, brevique tempore delapso, magistris, qui illius capacitatis acumen senserant, efficitur suspectus. Verumtamen nullo despectionis fastu ex hujusmodi eminentia intumescebat, sed cum omnibus in domo Domini ambulabat cum consensu. 4. Per idem tempus fuit in loco
Abbreviated transcription (Latin):
bolũ ut ibi sobrii estote et uigi¬
late quia aduersariq ue dia¬
bolꝰ tamquã leo rugiens c̾aut
querons quẽ deuoret Eristũ
etiã nchilõĩꝰ significat ut
est illud ecce uicit leo de tr¬
bu iuda et ouis in bono po¬
int᷑ ut illud nos aũt pplũs
tuꝯ et oues pastue tue Et in
lupꝰ rapax Et poeta de per¬
sona sct̃i pauli ita scubit
O lupe paule rapax quid
iam remanebit in orbe quod
non ore trahas

Expanded text:
bolum, ut ibi: Sobrii estote et vigibolum, ut ibi: Sobrii estote et vigilate, quia adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret ; Christum etiam nihilominus designat, ut est illud: Ecce vicit leo de tribu Juda ; et ovis in bono ponitur, ut illud: Nos autem populus tuus, et oves pascuae tuae , et in lupus rapax ; et poeta de persona sancti Pauli ita scribit: O lupe Paule rapax, quid jam remanebit in orbe, Quod non ore trahas
Abbreviated transcription (Latin):
tat nec pauꝑtatem pacleti¬
bus ẜ mediccriter rctẽq
uiuentibꝰ est ꝓcreatꝰ qui
nnuuꝵi ab ip̃is infancie rudi¬
mentis deum fontem iube
sitiens et caduca queq de¬
spiciens magna meritorum
p̃rogatiua cepit enimere
multibq uretutibꝰ studuit
fulgere ⁊ fertur etiam ꝙ
eiꝯ nr̃ei iusum fuerit scel
unꝰ illoꝵ extitit de quibꝰ
scriptua satra dicit qui
docti fuerunt fulgebũt sic̃
splendor firmamt̃i et qui
ad iustĩam erudiũt multos
quasi stelle in ꝑpetuas eter¬
atus ergo puer nõ multo
p̃ꝯ baptisiũ gram adeptꝰ
Wolfgangus est appellatus
quod iudelicet nome ille
ꝑ semetipm̃ est intrep̃tatus
nã in quodã armario quod
ip̃e cqistriu p̃cepit inter re¬
liqua situt erat ꝑitissimꝰ poe¬
matũ compositor ita scrĩpsit
Struxerat ed iculã mãdriea
men ei imponebat᷑ ẜ quadã
confueta sue coguacoĩs appella¬
cõe quia et noiã bestiaꝵ in
utrãq ꝑtem aduerti possunt
leo ctenĩ interd̃ significat dia¬

Expanded text:
nec paupertatem patientibus, sed mediocriter recteque viventibus, est procreatus. Qui nimirum ab ipsis infantiae rudimentis divinum fontem vitae sitiens et caduca quaeque despiciens, magna meritorum praerogativa coepit eminere, multisque virtutibus studuit fulgere Fertur etiam, quod ejus matri visum fuerit stellunus illorum extitit, de quibus Scriptura sacra dicit: Qui docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti, et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeterNatus ergo puer, non multo post baptismi gratiam adeptus, Wolfkangus est appellatus; quod videlicet nomen ille per semetipsum est interpretatus. Nam in quodam armario, quod ipse construi praecepit, inter reliqua, sicut erat peritissimus poematum compositor, ita scripsit: Jusserat aediculam mandrita men ei imponebatur, sed quadam consueta suae cognationis appellatione, quia et nomina bestiarum in utramque partem adverti possunt. Leo etenim interdum significat dia
Abbreviated transcription (Latin):
uiudicemꝰ S ip̃i de ĩmut
Tñc demostenes pabeicus
Centurioni Iam pano tra
furorẽ qetiliũ latitaret ꝓpiq¬
ad mortẽ dutissime cesus

Expanded text:
uindicemus, sed ipsi de inimicis Tunc Demostenes patricius centurioni iam christianfurorem gentilium latitaret a pad mortem cesus
Abbreviated transcription (Latin):
posset et sub hac occasioẽ
cũ diu cũ angr̃o fuisset et
nichil oĩo p̃t̾ hec dno
uocabula Auemaria distẽ
potuisset hec tã auide te¬
tuuit ut quocũq deam¬

Expanded text:
disceret, ut hac occasione cum diu sub magistro fuisset et nichil omnino preter hec duo uocabula ‘Aue Maria’ discere potuisset, hec tamen tam auide retinuit ut quocumque deam
Abbreviated transcription (French):
diet q̃ oylua urã coherces
Anglus ẽ missus e passꝰ
et eode tpe lapsus Obne¬
eitũ decie cadit abel fr̃is
ab ense offert melchize¬
dech ysaach suppe̾ aris
Est decollatꝰ xpi baptista

Expanded text:
a coherces, angelus est missus, est passus et eodem tempore lapsus, ob meritum decime cadit Abel fratris ab ense, offert Melchizedech, Ysaac supponitur aris, est decollatus Cristi baptista
Abbreviated transcription (Latin):
et uidit cruẽd pontẽ suꝑ
qruẽ eñ trãsice oportesat
qui quid scrictissiõ et instar
glaciei pollitꝰ et lubrica
sub quo fluuiꝰ igens sul¬
phutens et icgieus fluebat

Expanded text:
et uidit quendam pontem supra quem eum transire oportebat qui quidem erat strictissimus et instar glaciei politus et lubricus, sub quo fluuius sulphureus et igneus fluebat
Abbreviated transcription (Latin):
plena quia de pleuitudiẽ
eius capiũt uiuuersi cap¬
cõi pctõret ueniã Iusti
grã angeli letitiã Deĩq¬
huc̃ne carnis substãtiã dñs¬

Expanded text:
nardus: ‘De plenitudine eius capiunt uniuersi: egtionem, peccatores ueniam, iusti gratiam, angeli letitiahumane carnis substantia
Abbreviated transcription (Latin):
Ille qͥ deus uolt fu neu
posse p̃st̾bit Ille ĩ polleti.¬
bꝰ exemplit nõ accedit
ad fidẽ Gec sine exemplo
p̃cureit ad fidẽ Sec nn¬
⁊at᷑ de ꝑtu u̾gĩs Ille de
cõceptu disputat Iiugali

Expanded text:
ille quae Deus jubet fieri non posse perscribit; ille impellentibus exemplis non accedit ad fidem, haec sine exemplo percurrit ad fidem; haec miratur de partu virginis, ille de conceptu disputat conjugali
Abbreviated transcription (Latin):
ac luna cplena solai luie
Meluti si sol ẽfulgẽt ĩ sua
formosa scola doõtute mlta
repẽtine ad sidiã gradit᷑
regalibus dignis ⁊fpectibꝰ
Et caudẽs liliũ ac edot
suauissimi rosa rubẽs q̃me¬
celi fpeciosũ prant hospi¬
et parẽ ad suũ ⁊sortiũ qũt
admittũt In suꝑnis diũ

Expanded text:
solari lumine, veluti etiam sol refulgens in sua formosus stola, in virtute multa repentine ad summa graditur regalibus dignus conspectibus ut candens lilium ac odoris suavissimi rosa rubens. Huic spatiosum praestant hospiet comparem ad suum consortium hunc ad
Abbreviated transcription (Latin):
qr accedentes morsibꝰ la cerabat
uissit eam solui et cũ mĩstri¬
eis Ego demoniũ quod erat in
ea nũt ligatũ teneo et uos
timetis et statim soluta est¬

Expanded text:
 uenientes morsibus laniabat, iussit eam solui. Et cum ministrieis: «Ego demonem qui in ea erat iam uictum teneo et uos timetis?». Et statim soluta sa
Abbreviated transcription (Latin):
maledixisse ciicy aut ma-¬
do sexcentas marcas argẽti¬
est Qruo andit nubuil aliud
dixit nisi bñ dictꝰ sit deus
cr̃i nõb peꝑcit ab iouore
insuꝑ canõicus regłaris ad¬

Expanded text:
e cuiquam aut mai sexcentas marcas argentest. Quo audito nichil aliud dixit, nisi: «Benedictus deus qui nobis pepercit ab onere.  canonicus regularis
Abbreviated transcription (Latin):
ydolum nomine berith coleba¬
tur Et interrogantibus cire
ascaroch rñsum non daret
ex illa hora qua apostolus¬
dida oculi grandes narese¬
lixa habens paucos canos

Expanded text:
demonium nomine Berith colebatur. Et interrogantibus cur sibi Astaroth responsum non daret, ex illa hora qua illudida, oculi sunt grandes, nares aelixa habens paucos canos
Abbreviated transcription (Latin):
prudens missat dicẽdo
assidue deuotissime ordiẽs
de bñficiis ꝑuide uolebat
exam̃ando de articłis
fidei et muoi̾bus diligẽter¬
d sisteba̾t. Iudeos et gẽtiles
Selo ferudr fidei auduce¬
dat sedule ad baptismũ
At quosd̃ de sacro fõte le¬
uauit Demiũ gle subiste

Expanded text:
prudens, missas dicendo assidue, devotissime ordines de beneficiis providere volebat, examinando de articulis fidei, vita et moribus diligenter. Iudaeos et Gentiles zelo fervens fidei inducebat sedule ad baptismum ac quosdam eorum sacro de fonte levavit. Demum gloriosus iste
Abbreviated transcription (Latin):
anni sunt ex quo uestes et
sandalia eiꝯ nec sordestũt nec
flexis gemibus orat et cen
aĩo letꝰ et hilaris ꝑseuerat
onñã p̃uidet omĩã nouit om¬
num gentiũ linguas nouit
et intelligit quod iam loquõ
ritis eum si uult oñd se uo
bis Si autem non uult nõ
Rogetis eum ne huc ueĩãt
exclamauit dicens aplẽ dei
bartholomee mcendũt me or¬
atiões tue Cui aplꝯ obmuteste

Expanded text:
anni sunt ex quo uestes et sandalia eius nec sordidantur nec flexis genibus per diem orat et centanimo letus et hylaris perseuerat. Omnia preuidet, omnia nouit, omnium gentium linguas et loquitur et intelligit; et quod ego loquor ritis eum, si uult ostendet se uobis, si autem non uult, eumis eum rogetis eum ne huc ueniat, exclamauit: «Apostole dei Bartholomee, incendunt me orationes tue». Cui apostolus: «Obmutesce
Abbreviated transcription (Latin):
mnt loguẽdo ex hiis que sug¬
ge̾bat spũs ẜ si nõ in fideli
miõ tamẽ fidenti aĩo reẜ¬
uaret Ut hrẽt quod dicet
denuo tracturꝰ Etce uox
isciũ tenus aliud nẽ acci

Expanded text:
 loquendum ex hiis que suggerebat spiritus et si non infideli minus tamen fidenti animo reseruaret ut haberet quid diceret denuo tractaturus, ecce uox istud tenueris aliud non acci
Abbreviated transcription (Latin):
pater illustrem accersunt sem
erant lucide pandit ad hoc
in oĩbꝰ sequi aportet neq eiꝯ
nutui ullomodo contraire uel¬
ausbertꝰ ubi et dissotiabilẽ
condit libellũ ut stã uirgo
angadrisia nõ sua ẜ xͥ dñi
uocaret᷑ sponsa hoc facto
ad rochomagũ urbem sancto
antistiti dirigit᷑ andoeno
ut eiꝯ bñdtõe ꝑcepta et sacͦ
uelannẽ oꝑta in urguntatis
pposito consecrad mẽret᷑ quo pa¬
trato pristine pulchritudimi
et speĩ eliganti ex timplo
est reddita ita ut cũcti audi
sponsam et famulã elegisset
iuxta muros urbis beluati
erat aut̃ sicut ceteris plata
ita cuctis hiulior in uestitu
uilis in cibo mediocris ab in¬
fantia iugiorõi dedita pudici¬
tia ornatissima hiladtate cõ¬
dis et corꝑis clara patĩe uie
tute claritatis obsequio elẽnari¬
q largicoibꝰ hũndantissiẽ tu¬
mulata hys iurtutĩẽ sanctaꝵ
oꝑibꝰ adornata in medio u̾gi¬

Expanded text:
pater, inlustrem accersivit Siwliam gesta erant, lucide pandit. Ad haec in omnibus sequi oportet neque eius nutui ullo modo contraire velAnsbertus; ubi dissociabilem condit libellum, ut sancta virgo Angadrisma non sua, sed Christi vocaretur sponsa. Hoc facto, ad Rotomagum urbem sancto antistiti dirigitur Audoeno, ut, eius benedictione percepta et sacro velamine operta, in virginitatis proposito consecrari mereretur. Quo patrato, pristinae pulchritudini et speciei eleganti extemplo est reddita, ita ut cuncti auditsponsam et famulam elegisset juxta muros urbis Belvaci. Erat enim, sicut ceteris praelatus, ita cunctis humilior, in vestitu vilis, in cibo mediocris, abstinentiae iugi deditus, pudicitia ornatissimus, hilaritate cordis et corporis clarus, patientiae virtute ac caritatis obsequio elemosinarumque largitionibus abundantissime cumulatus. His virtutum sanctarum operibus adornatus, in medio frat
Abbreviated transcription (Latin):
paupibꝰ quos ĩsua domo
reficiebat cottidie aquam¬
manibꝰ infundebat ena
nuq sua ip̃is fercula ap¬
pouebat At pauet scur¬
debat eisd se genuflexo
Ac ipm reciꝑe in eis dei¬
Lectaus Hospitalia spauꝑũ

Expanded text:
pauperibus, quos in domo sua reficiebat, quotidie aquam infundebat manibus manuque sua ipsis fercula apponebat ac panes scindebat, eisdem etiam genu flexo ac ipsum recipere se delect
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃cabant᷑ dmñ ut uoluptatũ
uenena a cordibus eor digna¬
ret᷑ repellere deinde orante
btã angadrisma uregine ut
spetiositus illiꝰ in deformitatẽ
uerteret᷑ illico dñq̃ p̃ces eiꝯ
ex audiunt nã faties eiꝰ ita
exulcerata ac inmũdissima lepͥ
cooꝑta mox aꝑꝑuit ut a cõsor¬
tiis homui quicũq eã iudisset
ex tẽplo segregandã dec̾ueret
medicori deinde cut᷑rit freqñ¬
bant tantꝰ xp̃i sponsa defor-¬
intelligens inquirebat abea
utrũ in iurgĩtatis uoto uitã
elegisset diffine Opto inquit
mi genito et totis insibꝰ exoro

Expanded text:
deprecabantur Dominum, ut voluptatum venena a cordibus eorum dignaretur repellere. Deinde orante beata Angadrisma virgine, ut speciositas illius in deformitatem verteretur, ilico Dominus preces exauexulcerata ac inmundissima lepra cooperta mox apparuit, ut a consortiis hominum, quicumque eam vidisset, extemplo segregandam decerneret. Medicorum deinde concurrit frequebant, tanto Christi sponsa deforintellegens, inquirebat ab ea, utrum in virginitatis voto vitam elegisset definiri. 'Obto, inquam, mi genitor, et totis nisibus exoro
Abbreviated transcription (Latin):
ta respuebat Tũc Bernh
fide iam igneus et suꝑno
caitatꝭ zelo uniũ ĩ mod
intellctm auditui/ Digitũ¬
quoq latĩ eus apponens
enit inquit dief et cito
ueniet qũ lancea latꝰ hoc¬

Expanded text:
ta repellebat. Tum Bernardus fide jam igneus, et fraternae charitatis zelo mirum in modum intellectum dabit auditui. » Digitumque lateri ejus apponens: « Veniet, » inquit, « dies, et cito veniet, cum lancea, lat
Abbreviated transcription (Latin):
recepit publice Ie sic ꝯotũt
die usq ad stm petbũ pa¬
tẽt detulit ꝑdicãdo uli¬
rauda res et alias ⁊ suetas
somi spreta pompa Prete
bat᷑ quibꝰ et lorcgas car
puatas qm publicat le¬
mosiuas faciebat ⁊oude
stus Iam Epũs tholosana¬
liarẽ secretaꝵ mãdauit
d quiri de suoꝵ quãtitate
reddituũ cuãtũ sibi suffĩ¬
cẽt ꝓmoderatꝭ expẽẜ et
racõnabilibꝰ faciẽdis uo¬

Expanded text:
ublice, ac sic ex tunc die usque ad sanctum Petrum patenter detulit peditando. Miranda res et aliis insueta! solii spreta pompa, pro rbatur, quibus largas tam privatas quam publicas eleemosynas faciebat. Unde factus iam episcopus Tholosanuiliarem secretarium mandavit inquiri de suorum quantitate reddituum, quantumque sibi sufficeret pro moderatis expensis et rationabilibus faciendis, vo
Abbreviated transcription (Latin):
Ut ex hiil deũ ppre glifi¬
cẽt etͣ in hnis recipiãt ur¬
coendi reg̃lam quã sequat᷑
Eetũs istẽ sit̃ ꝓbatũ ẽ testio¬
niis fidedignis un etate
ex istẽs tenera sub magua
religiesa diligẽtia cũ suif
frĩbut tenebat᷑ ip̃e tauiẽ
muatur entẽdẽdo moribꝰ
sub tenello pectore gestare
semlẽ aii estẽdebat Muctꝰ
aut̃i Ratholoniã cũ duobꝰ¬

Expanded text:
em glorificent et in iis reperiant vivendi regulam, quam sequantur. Sanctus iste, sicut probatum est testimoniis fide dignis, in aetate existens tenera sub magistri religiosi diligentia cum suis fratribus tenebatur. Ipse tamen maturis intendendo moribus sub tenello pectore gestare senilem animum ostendebat. Ductus autem in Cathaloniam cum duob
Abbreviated transcription (Latin):
Atriauorũ eccłia quãdã
a catholicꝭ abstulit et ar¬
xiaus dedit Ad quẽ acce¬
dens basilius ait Imꝑẽ
sc̃ptũ ẽ ꝯoner regꝭ Iudiciũ
diligit / Et itm iudiciũ regꝭ
iusticia Et cur tuũ imꝑanit
ut catholici erc̾ent᷑ de eccĩa¬

Expanded text:
Arrianorum, ecclesiam quandam a catholicis abstulit et Arrianis dedit; ad quam accedens Basilius ait: Imperator, scriptum est: Honor regis iudicium diligit, et iterum: Iudicium regis iusticia; et cur cor tuum imperavit, ut catholici de ecc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓiusticua eciã mori Tũt
demostenes p̃stũs Ep̃łarũ
auord et loques ꝑ eis fecit
Barbarismũ Cui ait Ba-¬
silius Tnũ ẽ de pulmẽ¬
tarus Regꝭ cogitare Mo
dogniata dim̃a cocruere
Qui mox ⁊fusꝯ tacuit
Dicit Imp̃r̃ Basilio Da¬
catholicꝭ et arrianis ut
fores eccł̃ie claude̾t/ et ut¬

Expanded text:
iusticia etiam mori. Tunc Demostenes prefectus epularum anorum et loquens pro eis, fecit barbarismum. Cui ait Basilius: Tuum est de pulmentariis regis cogitare, non dogma divina decoquere. Qui mox confusus tacuit. Dicit imperator Basilio: Vacatholicis et Arrianis, ut fores ecclesie clauderentur et ut