comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lant᷑. id÷ ȩecłiȩ quarũ mimerꝰ & in paulo apło continet᷑. ad sept̾e᷑ eni seribit ȩccłas. ad romanos
ad corinthios. ad galathas. ad ephesios ad philippensẽs. ad colosensẽs. ad thaessalonicenses. & in iħis
in sodomis & gomorris ad ama & seboim. eas deinteritu liberaret. Lota enĩ littera exqua su¬
mit nom̃ saluatoris exordiũ. ñ solũ apud grecos. s apud hebreos denariũ numerũ signifi¬
eat. Et hoc mystico sermone monstrat᷑. qd om̃s qͥ censent᷑ uocabulo ꝓp̃iano. qd & dñs septẽ¬

Expanded text:
est, Ecclesiae, quarum numerus et in Paulo apostolo continetur: ad septem enim scribit Ecclesias, ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, 855 ad Thessalonicenses. Et in Joannis in Sodomis et Gomorrhis, Adama et Seboim, eas de interitu liberaret. Iota enim littera, ex qua sumit nomen Salvatoris exordium, non solum apud Graecos, sed et apud Hebraeos, denarium numerum significat. Et hoc mystico sermone monstratur, quod omnes qui censentur vocabulo Christiano, quos et
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑmitcunt. Suꝑ pastores iratꝰ ÷ furor m̃s & suꝑ hyrcos uisitabo. q uisitauit
añs exercituũ grege suũ domũ iuda. &x posuit eos qͣsi equũ głȩ suȩ in bello. Ex ipso an¬
gulus exipso paxillus. exipso arcꝰ plii. exipso egrediet᷑ omis exactor simul. & er̃ quasi
fortes conculcantes lutũ uiarũ in plio. & bellabunt. q cdñs cũ eis ÷. Lxx. Suꝑ pasto¬
ox exipso arcꝰ infurore: oxexipso egrecdiet᷑ om̃is qͥ eclucet simul & erͦ qͣsi bellatores con
chabeis iã. eẽ. cõpleta. Est aut̃ eoꝵ quȩ dñs pollicet᷑. ista explanatio. Suꝑ pastores ox

Expanded text:
r. Super pastores iratus est furor meus, et super hircos visitabo: Quia visitavit Dominus exercituum gregem suum, domum Juda, et posuit eos quasi equum gloriae suae in bello. Ex ipso angulus, ex ipso paxillus, ex ipso arcus praelii, ex ipso egredietur omnis exactor simul. Et erufortes conculcantes lutum viarum in praelio, et bellabunt, quia Dominus cum eis. LXX: Super pastoet ex ipso arcus in furore, egredietur omnis qui educit simul, et erunt quasi bellatores concchabaeis jam esse completa. Est autem eorum quae Dominus pollicetur, ista explanatio: Super pastores et
Abbreviated transcription (Latin):
uerat adhuc triduũ & niniue subuertet᷑. qr eger penitentiam dr̃ & ipse suã¬
qͥ unꝰ atq idem ÷ oꝵ mutari ñ potest. s illis ex malis ad bona oꝑa cõmutatis. mu¬
tat & suũ ipse decretũ. qͥ & ingenesi loqͥt᷑. Clamor sodomoꝵ & gomorre multipli¬
catꝰ ÷: & peccata eoꝵ magna sc̃ nimis. Lescendens gͦ uidebo si uxta clamorẽ eoꝵ qui
ñ deri poena pes euirtibs s. elesicrut abinisania. mea fient eggnitione. dignisimi

Expanded text:
nuntiaverat: Adhuc triduum, et Ninive subvertetur , qui egerunt poenitentiam, dicitur et ipse nuntiaverat: Adhuc triduum, et Ninive subvertetur , qui egerunt poenitentiam, dicitur et ipse qui unus atque idem est, et mutari non potest; sed illis ex malis ad bona opera commutatis, mutat et suum ipse decretum. Qui et in Genesi loquitur: Clamor Sodomorum et Gomorrhae multiplicatus est; et peccata eorum magna sunt nimis: descendens ergo videbo si juxta clamorem eorum qui non deerit poena peccantibus: si desierint ab insania, mea fient cognitione dignissimi.
Abbreviated transcription (Latin):
timeret siit confidt eo sensu quo suꝑͣ exposuimꝰ. Suꝑ eccła aut᷑ oe suꝵ uno suoena
credrretiũ sic intialigi potest qs ꝑsecutionis tepore cunctis incireu̾itu gentis enma-¬
lroistu en emnplu fueruit ꝓp̃iani. qr offenderint dnm̃ suũ ox postea sint in bene¬
dictione qdo pai reddita fuerit. Et hoc om̃e eueniat ꝙr dñs qͥ pͥus fuerat iratus.
postea sin  misert uerłm uisioni pacis oiude qͥ fidẽ dñi conficet᷑. Singuli quoq ere¬
dentiu q ꝓpt uitia eiciunt᷑ de eccła ox tradunt᷑ sathanȩ ininteritũ carnis ut dis¬
cant ñ biasphemare cũ egerint penitentiã reu̾tent᷑ in pͥstinũ statũ. ox uidebt̾ pace̾
dn o confessionis sue głam possidebẽ. hoc qd seriptũ ÷ ñ sũ misertꝰ ł n̾ me penitutt.
calu̾niant᷑ heretici quãsi aut crudelis aut mutabilis sit dñs. si eũ aut ñ peniteat aut
peniteat. Si enĩ penituerit. dicunt. eẽ. mutabilẽ. Si ñ penituerit. asser̃. eẽ. erudelẽ.

Expanded text:
exposuimus. Super Ecclesia autem et super unoquoque credentium sic intelligi potest, quod persecutionis tempore cunctis in circuitu gentibus in maledictum, et in exemplum fuerint Christiani, quia offenderint Dominum suum: et postea sint in benedictione, quando pax reddita fuerit, et hoc omne eveniat, quia Dominus qui prius fuerat iratus, postea sit misertus Jerusalem, visioni pacis, et Judae, quae fidem Domini confitetur. Singuli quoque credentium, qui propter vitia ejiciuntur de Ecclesia, et traduntur Satanae in interitum carnis , ut discant non blasphemare , cum egerint poenitentiam, revertentur in pristinum statum, et videbunt pacem Dei, et confessionis suae gloriam possidebunt. Hoc quod scriptum est: Non sum misertus, vel non me poenituit, calumniantur haeretici, quasi aut crudelis, aut mutabilis sit Deus, si eum aut non poeniteat, aut poeniteat. Si enim poenituerit, dicunt eum esse mutabilem; si non poenituerit, asserunt esse crudelem.
Abbreviated transcription (Latin):
qua om̃s reto ꝓpħe uiclerant. in tantũ ut di filiũ se uocaret. Gladiꝰ aut ille :
de quo & supͣ dirimꝰ & nc̃ dicemꝰ ex parte. de quo ex isaias loqt᷑. In ebrigꝰ ÷ glacdiꝰ

Expanded text:
quam omnes retro prophetae viderant, intantum ut Dei Filium se vocaret. Gladius autem ille est, quam omnes retro prophetae viderant, intantum ut Dei Filium se vocaret. Gladius autem ille est, de quo et supra diximus, et nunc dicemus ex parte, de quo et Isaias loquitur: Inebriatus est glad
Abbreviated transcription (Latin):
bonus egrotantiã pecora uisitat. disꝑsa inquirit. relicta affert. lassa sũstentat. E contea¬
rio pastor malus omia aduersa agit. & carnibꝰ pinguiũ deuoratis ungułas arietũ &
ouiũ lissoluit atꝙ ꝑuertit. ne retro ingrediant᷑ pede. hunc pastore susciꝑe iudei.
que dñs iħc int̾ficiet spũ oris sui. or euacuabit illuminatione aduentꝰ sui. Ut qͥ non
crediderant ueritati ñ salui fierent. credant mencdatio. & iudicerit᷑ qr consenser
inuqͥtati. Peseripto aut̃ pastore pesimo. stulto & imꝑito. ad ipsit pastore. ꝓpħalis sermo
conibene: Opastor & idolũ. ĩam scelestꝰ : pastor. ut non idoloꝵ cultor s ipse. icolũ
nominet᷑. dũ se appellat dm̃. & uult ab ominibꝰ adorari. qͥ dereliqͥt grege abes¬
tiis deuorandũ. quẽ dis tanto tẽpore eustodierat. Gladiꝰ suꝑ brachiũ es x robur

Expanded text:
bonus aegrotantia pecora visitat, dispersa inquirit, relicta affert, lassa sustentat. Econtrabonus aegrotantia pecora visitat, dispersa inquirit, relicta affert, lassa sustentat. Econtrario pastor malus omnia adversa agit, et carnes pinguium devorat, ungulas arietum et ovium dissolvit atque pervertit, ne recto ingrediantur pede. Hunc pastorem suscepere Judaei, quem Dominus Jesus interficiet spiritu oris sui, et evacuabit illuminatione adventus sui, ut qui non crediderunt veritati, ne salvi fierent, credant mendacio, et judicentur, quia consenserunt iniquitati. Descripto autem pastore pessimo, stulto et imperito, ad ipsum pastorem prophetalis sermo convertitur: O pastor, et idolum. Tam sceleratus est pastor, ut t Deum, et vult ab omnibus adorari. Qui dereliquit gregem a bestiis devorandum, quem Dominus tanto tempore custodierat. Gladius super brachium ejus, et
Abbreviated transcription (Latin):
simũ pastoris stulti siue imꝑiti assumat uaticiniũ. Pastor stultꝰ & imꝑitꝰ hauodubiũ¬
qͥn antiꝑpc̃ sit qͥ in consumatione muncli dr̃. eẽ. uenturꝰ & qͣlis futur ꝰ sit indicatur.
Uasa aut̃ pastoris insignia illiꝰ & habitũ debemꝰ acciꝑe. peram. baculũ. &e fistulã &
sibilũ. Et quomͦ isaias ut captiuitatẽ popłi demonstraret nudus ingredit᷑. & ieremi¬
as ualit adclomũ figuli. ut exdissipatione uasis qđ currebat in rotã & manu finge¬
bat᷑ artificis. & interĩtũ urł & dĩ potentiã ostenderet & edechiel ut euersionẽ ierłm &r
fugã sedechiȩ. & onera captiuoꝵ. ñ solũ uoce s & habitu demonstraret. ꝑfodi parietẽ.
ce in suis humeris excipitur: sic zacharias habitũ stulti & imꝑiti pastoris assumit. ut
eũ nuntiet qui uenturꝰ ÷. Iste pastor ideo consurget in isrł. qr uerꝰ pastor dixerat. iam

Expanded text:
, ut gravissimum pastoris stulti, sive imperiti, assumat vaticinium. Pastor stultus, et imperitus, haud dubiu, ut gravissimum pastoris stulti, sive imperiti, assumat vaticinium. Pastor stultus, et imperitus, haud dubiutus sit; qui in consummatione mundi dicitur esse venturus, et qualis venturus sit, indicatur. Vasa autem pastoris, insignia illius et habitum debemus accipere, peram, baculum, fistulam, et sibilum. Et quomodo Isaias, ut captivitatem populi demonstraret, nudus ingreditur : et Jeremias vadit ad domum figuli, ut ex dissipatione vasis quod currebat in rota, et manu fingebatur artificis, et interitum Israel, et Dei potentiam fugam Sedeciae, et onera captivorum, non solum voce, sed et habitu demonstraret, perfodit parietem, et in suis humeris excipitur : sic Zacharias habitum stulti et imperiti pastoris assumit, ut eum nuntiet qui venturus est . Iste pastor ideo consurget in Israel, quia verus pastor dixerat: Jam
Abbreviated transcription (Latin):
chiũ eiꝰ ariditate siccabit᷑: ꝙ ocłs dexter eiꝰ tenebrascens obscurabit᷑. Lxx. Et dix̃ dñs ad me.
Adhuc sume tͥ uasa pastoralia pastoris imꝑti. qr ecce suscitabo pastorẽ suꝑ t̾rã qͥ derelictũ
ñ uisitet. Et disꝑsũ ñ reqͥrat. & fractũ ñ sanet. & integrũ ñ dirigat. & earnes electoꝵ de¬
uoret. & talos eoꝵ ꝑuertat O qͥ pascitis uana .or qͥ dereliquistis oues. Gladiꝰ suꝑ brachiũ eiꝰ.
suꝑ popłm eiꝰ dextrũ. Brachiũ eꝰ ariditate siccabit᷑. & oełs dext̃ eiꝰ cecidate obscurabitur.
Quando dicit. adhuc sume tͥ uasa pastoris stulti. illud significat qł supra assupserit sĩoi
uirgas duas unã decorẽ. & alterã funiculũ. Et qr illã suo uitio peccatoq piecit. & so¬
lutã germanitate int̾ iuda & isrł nos inserti sumꝰ in radice᷑ bonȩ oliuȩ. & cecitasꝰ
ex par̃te facta ÷ domui isrł donec intraret plenitudo gentiũ: nc ꝓpħe drꝰ. ut grauis

Expanded text:
tate siccabitur, et oculus dexter ejus tenebrescens obscurabitur. LXX: Et dixit Dominus ad me: Adhuc sume tibi vasa pastoralia pastoris imperiti: Quia ecce ego suscitabo pastorem super terra, qui derelictum non visitet et dispersum non requirat, et fractum non sanet, et integrum non dirigat, et carnes electorum devoret, et talos eorum pervertat. O qui pascitis vana, et qui dereliquistis oves, gladius super brachium eum ejus dextrum, brachium ejus ariditate siccabitur, et oculus dexter ejus caecitate obscurabitur. Quando dicit, Adhuc sume tibi vasa pastoris stulti, illud significat quod supra assumpserit sibi virgas duas, unam decorem, et alteram funiculum. Et quia illas suo vitio peccatoque projecit, et soluta germanitate inter Judam et Israel, nos inserti sumus in radicem bonae olivae, et caecitas ex parte facta est domui Israel, donec intraret plenitudo gentium , nunc prophetae dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
ti & gentes plurimȩ ut querant faciẽ dĩ opis in ierłm. or ut dep̾cent᷑ facie᷑ dñi.
Ieiuniũ quarti & qͥnti & septimi. & decimi m̾sis in solennitates optimas cõmutabt̃
in tantũ ut ciuitates iudȩ quȩ pͥus deserte erant frequenti habitatore celebrent᷑
ut una ciuitas ꝑgat ad altera & se mutuo cohortent᷑ ꝙdicant. Quia ꝑos septuaginta
annos uiȩ syon lixerant. eoqł ñ. eẽt. qͥ ueniret ad solennitatẽ. om̃s porte ei deserte
immolemꝰ. & ter in anno omẽ masculinum nr̃m appareat in conspectu dni. Et dicente
Uadam etiã ego. Quo tẽpore uenient popłi multi & gentes innumerabiles & robusti
ut sacrificia in ierłm offerant dño exercituũ. ar dep̃cent᷑ facie᷑ cdnĩ. Apppinquat eniꝰ
dñs his qͥ ñ tep̾tant eũ. & ostendit faciẽ suã his qͥ ñ st̃ increduli. Cui uiderit filiũ¬

Expanded text:
is in Jerusalem, et ut deprecentur faciem Domini. Jejunium quarti, et quinti, et septimi, et decimi mensis in solemnitates optimas commutabitur, intantum ut civitates Judaeae quae prius desertae erant, frequenti habitatore celebrentur: et una civitas pergat ad alteram, et se mutuo cohortentur, et dicant: quia per hos septuaginta annos viae Sion luxerant, eo quod non esset qui iret ad solemnitatem, omnes portae ejus desertae, immolemus, et ter in anno omne masculinum nostrum appareat in conspectu Domini , et dicente Vadam etiam ego: quo tempore venient populi multi et gentes innumerabiles et robustae, ut sacrificia in Jerusalem offerant Domino exercituum, et deprecentur faciem ejus. Appropinquat enim Dominus his qui non tentant eum, et ostendit faciem suam his qui non sunt increduli . Qui viderit Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
nes. Ideo inquiunt machabei huc illueq fugientes dño aixiliante suꝑabt̃. ut eiectir
maceclonibꝰ de t̾ra isrł mundet᷑ tẽplũ. legis p̃cepta seruent᷑. & erudicio seripturarum
rursũ germinet uirgines. id ÷ popłos credentiũ in unũ dm̃. qͥ pͥus iclolatriȩ fuerant cultibꝰ
tos uiros intelligi uolunt. qͥ frum̃tũ id ÷ legẽ di comedere mereant᷑. Pro uino qđ hebra¬
nes. siue uinũ odoris ad uirgines intelligimꝰ dnm̃ saluatorẽ: qͥloqͥt᷑ in euangłio. Hisi
granũ tritici cadens in tr̾a mortuũ fuerit. ipsũ solũ manet. Sin aut̃ moriat. maiores
fructꝰ affert. De hoc tritico efficit᷑ ille panis qͥ de cęlo descendit. & qͥ cor hoiꝰs confirmat.¬

Expanded text:
unt, ut, ejectis Macedonibus de terra Israel, mundetur templum, Legis praecepta serventur, et eruditio Scripturarum rursum germinet virgines, id est, populos credentium in unum Deum, qui prius idololatriae fuerant cultibus tos viros intelligi volunt, qui frumentum, id est. Legem Dei comedere mereantur. Pro vino, quod Hebranes, sive vinum boni odoris ad virgines, intelligimus Dominum Salvatorem, qui loquitur in Evangelio: Nisi granum tritici cadens in terram, mortuum fuerit, ipsum solum permanet: sin autem moriatur, majores fructus affert . De hoc tritico efficitur ille panis, qui de coelo descendit, et qui confirmat
Abbreviated transcription (Latin):
nan quoq tẽporȩ niuis & frigoris descendit in lacũ: ut ibi leorẽ int̾ficeret. Ieremi¬
as aut᷑. ñ in aquã laci s in lutũ coenũq demergit᷑. qđ posset suffocare magis qua

Expanded text:
naias quoque tempore nivis et frigoris descendit in lacum, ut ibi leonem interficeret . Jereminaias quoque tempore nivis et frigoris descendit in lacum, ut ibi leonem interficeret . Jeremias autem non in aquam laci; sed in lutum coenumque laci demergitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Fonũtimini ad munitionẽ uincti spei. hodie qͦ annuntians dupolicia reddã ÷. E
Et tu in sanguine testam̃ti. emisisti uinctos tuos de lacu. qͥ ñ habet aquã. Sedebits in
suus mitis. ascendens suꝑ asinã subiugalẽ & pullũ asinȩ. & potestas es. eẽt. futura amari
usc ad mare. & afluminibꝰ usq adt̾minos t̾rȩ facit apostropham ad ipsu ap̃m de. quo
lacu in quo nꝰ ÷ aqua. Qđ ita intelligit᷑. In sanguine passionis tue eos qͥ uineti inear¬
cere tenebant᷑ inferni in qͦ ñ ÷ ulla misccłia tua clem̃tia liberasti. Deniq postq. dñs
resurrexꝰ qͥ inpeccatis adam siue ut qͥdã uolunt erroris inoliti ac mortis uinculis tene¬
bant̃ resurrexer᷑ cũ eo. & apparuer in seã eiuitate De hoc sanguine testam̃ti & ipse
futurã indicans passionẽ : ad discipłos. loquebat᷑. Accipite & bibite ereo om̃s. Hic
÷ enĩ calix noui testam̃ti in meo sanguine. In huiꝰ p̾figurationẽ lacus qͥ ñ habec¬

Expanded text:
onvertimini ad munitionem, vincti spei: hodie quoque annuntians duplicia reddam tibi. LXX: Et tu in sanguine testamenti emisisti vinctos tuos de lacu qui non habet aquam: sedebitis in suus, mitis, et ascendens super asinam subjugalem, et pullum asinae, et potestas ejus esset futura a mari usque ad mare, et a fluminibus usque ad terminos terrae, facit apostropham ad ipsum Christum, delacu, in quo non est aqua. Quod ita intelligitur: In sanguine passionis tuae eos qui vincti in carcere tenebantur inferni, in quo non est ulla misericordia, tua clementia liberasti. Denique postquam Dominus resurrexit, hi qui peccatis Adam, sive, ut quidam volunt, erroris inoliti, ac mortis vinculis tenebantur, resurrexerunt cum eo, et apparuerunt in sancta civitate. De hoc sanguine testamenti, et ipse futuram indicans passionem, ad discipulos loquebatur: Accipite, et bibite ex hoc omnes: hic est enim catix novi testamenti in
Abbreviated transcription (Latin):
non st̃ carnalia s potentia dõ. ad destructionẽ munitionũ cogitationes destruentia &
omnẽ altitudinẽ extollente se adu̾su scientiã di. Et subꝑsona niniuȩ quȩ int̾ptatur
dirigit᷑. Et tu in ebriaberis erisq despecta. & queres auxiliũ abinimico. Om̃s muntao¬
nes tuȩ sic̃ ficus eũ grossis suis. si concusse fuerint cadent in os comedentis. Et tyrũ
gͥ ox sydonẽ dñs possidebit cũ ante ꝑcusserit foritudinẽ earũ in salsissimo &e amarissim
mari huiꝰ scłi. Et neqͥd in eis pͥstine remanegt sapientio id ÷ tum̃tis stulticiȩ. ꝑquam
sibi iti becillas munitiones & argentũ & aurũ luto similia cõꝑar̃. igni eas excoquet x
mundabit ad purũ de qͦ saluator loqͥt᷑ in euangło. Igneꝰ ueni mittere suꝑ t̾ia & que uolo
ut areleat. Iixta illud qd scriptũ ÷ in marco. Omis eniꝰ sallief.tere uꝑ idebit ascalono

Expanded text:
non sunt carnalia, sed potentia Deo, ad destructionem munitionum: 859 cogitationes destruentia, et non sunt carnalia, sed potentia Deo, ad destructionem munitionum: 859 cogitationes destruentia, et omnem altitudinem extollentem se adversum scientiam Dei . Et sub persona Ninive quae interpretatur dirigitur: Et tu inebriaris, erisque despecta, et quaeres auxilium ab inimico: omnes munitiones tuae sicut ficus cum grossis suis: si concussae fuerint, cadent in os comedentis. Et Tyrum igitur et Sidonem Dominus possidebit, cum ante percusserit fortitudinem earum in salsissimo et amarissimo mari hujus saeculi, et ne quid in eis pristinae remaneat sapientiae, id est, tumentis stultitiae, per quam sibi imbecillas munitiones, et argentum et aurum luto similia compararunt, igne eas excoquet et mundabit ad purum, de quo Salvator loquitur in Evangelio: Ignem veni mittere super terram, et quam volo, ut ardeat , juxta illud
Abbreviated transcription (Latin):
inuob̾: olim inforsitan in sacco oe cinere penitentiã egissent. De tyri & sydonis finibꝰ
illa mulier chananea syrophenissa cus filia male se habebat ademonio oceurrit dnõ
saluatori. &t tyrioꝵ ac sedonioꝵ fidei pͥmitias dedicauit. Ut quȩ tẽpore ap̃i ñ credide¬
rant qr nec dũ uiderant signa atq uirtutes: postea uid̾ent ꝑ apłos & crederent. essentq
beatitudinis illiꝰ cõpotes. quã dñs reꝓmittit dicens. Beatiores qͥ ñ uider̾ & credider̃. lyxꝰ
tio int̾p̃tat᷑. in tantũ sibi assũpser. sapientiã. ut sophismatibꝰ suis & dialectice retibꝰ so
moni id t̃ regi pacifico. & argentũ suũ nitorẽ uidelicet eloquentiȩ. & auruꝰ sensuũ.
calliditatẽ instar pulueris & luti. qđ inplateis ac uiis ÷ congregaret. & regnũ icloladris
qł munierat possideret. S adu̾sũ has munitiones. apłs loqͥt᷑. Nã arma miliciȩ nrxͥ

Expanded text:
in vobis, olim forsitan in sacco et cinere poenitentiam egissent . De Tyri et Sidonis finibus illa mulier Chananaea Syrophoenissa, cujus filia male se habebat a daemonio, occurrit Domino Salvatori ; et Tyriorum ac Sidoniorum fidei primitias dedicavit, ut quae tempore Christi non crediderant, quia necdum viderant signa atque virtutes, postea viderent per apostolos et crederent, essentque beatitudinis illius compotes, quam Dominus repromittit, dicens: Beatiores qui non viderunt et crediderunt . Tyrus tio, interpretatur intantum sibi sumpsere sapientiam, ut sophismatibus suis et dialecticorum retibus et moni, id est, regi pacifico, et argentum suum, nitorem videlicet eloquentiae, et aurum, sensuum calliditatem, instar pulveris et luti quod in plateis ac viis est, congregaret, ut regnum idololatriae quod munierat, possideret. Sed adversus has munitiones Apostolus loquitur: Nam arma militiae nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
& illoꝵ anima uariauit inme Hon enĩ glorificauer᷑ me ad aquã contradictionis.
Si aut᷑ ad popłi referimꝰ. qđ aiã popłi uariauit inditi: sic exponendũ ÷. lecirco eis
indignatꝰ sũ. qr & ipsi int̾ me & idola fluctuantes. uariis contͣ me pugnauer modis.
Quqm obre indignatꝰ. dni admoysen. Non pascã uos. Dimitte me: ut disꝑdã eos. Quando
autꝰ dicit eui irascit᷑ dimitte me: ꝓuoeat ad rogandũ. & ostendit se ab eo posse retineri.
Qd morit᷑ inqͥt moriat᷑. & qđ succidit᷑ succidãtui. Om̃iũ corpora ruant insolitudinẽ.
& uersi in seditionẽ instar bestiarũ mutuis lacerent᷑ morsibꝰ. nullusq trã reꝓmissio¬
nis introeat. Quidã duas uocationes iudeoꝵ & gentiũ. inpͥmo isrł & nouissinio intel¬
letere noie ꝓp̃iano. S quomͦꝰ uocatio xp̃iana ante ꝓiecta sit e iulei remanseriate¬

Expanded text:
quam contradictionis. quam contradictionis. Si autem ad populum referimus, quod anima populi variaverit in Deum, sic exponendum est: Idcirco eis indignatus sum, quia et ipsi inter me et idola fluctuantes, variis contra me pugnaverunt modis. Quamobrem indignatus dixi ad Moysen: Non pascam vos: dimitte me, et disperdam eos . Quando autem dicit, cum irascitur, Dimitte me, provocat ad rogandum, et ostendit se ab eo posse retineri. Quod moritur, inquit, moriatur, et quod succiditur succidatur; omnium corpora ruant in solitudine, et versi in seditionem, instar bestiarum mutuis lacerentur morsibus, nullusque terram repromissionis introeat. Quidam duas vocationes Judaeorum et gentium, in primo Israel, et novissimo intellexere nomine Christianos. Sed quom
Abbreviated transcription (Latin):
qađ post passĩone dni uno omĩa succisa st̃ cẽpore. De qbꝰ loqͥtur ieremias. Sac̃ dotes
&x ꝓpħe ꝓpħabant in baal: & idola secuti st: Nec hac explantione contenꝰ trs pas¬
Onis enĩ hereticos. aut in unã aut induas. aut intres simul peccare ꝑsonas. Quert
ille qł uoluit. neq eñi alceriꝰ sensui detrahendũ ÷. Nobis tres pastores qͥ uio mense.
succisi sunt. moyses uidet᷑ & a arom & maria. Quoꝵ maria in mense pͥmo qͥ uocat᷑
nisan mortua ÷ in deserto sin: & in eode loco ꝓpt̾ aquã contͣdictionis eodẽq̃ m̃sȩ
morses &e aaron conclẽnati st̃. ne t̾ra reꝓmissionis intrarent. Atq ita factũ ÷ ut e
tribꝰ pastoribꝰ alia p̾senti morte suec icleret᷑. alii sententia mortis futurȩ. Et contracta
est inquit anima mea suꝑ eos. uiclilioet suꝑ tres pastores qͦs p̃posuerã gregi meo. quia

Expanded text:
quod post passionem Christi, uno omnia succisa sint tempore, de quibus loquitur Jeremias: Sacerdotes quod post passionem Christi, uno omnia succisa sint tempore, de quibus loquitur Jeremias: Sacerdotes phetabant in Baal, et idola secuti sunt . Nec hac explanatione contentus, tres pasm peccaverunt; omnes enim haereticos, aut in unam, aut in duas, aut in tres simul peccare personas. Dixerit ille quod voluit, neque enim alterius sensui detrahendum est. Nobis tres pastores qui in uno mense succisi sunt, Moyses videtur, et Aaron, et Maria ; quorum Maria in mense primo, qui vocatur NISAN  , mortua est in deserto Sin, et in eodem loco propter aquam contradictionis, eodemque mense, Moyses et Aaron condemnati sunt, ne terram repromissionis intrarent. Atque ita factum est, ut e tribus pastoribus, alia praesenti morte succideretur, alii sententia mortis futurae. Et contracta est, inquit, anima mea super eos: videlicet super tres pastores quos praeposueram gregi
Abbreviated transcription (Latin):
remꝰ. Ereator ox pastor cuiꝰ oues cognoseunt uocẽ & sequunt᷑ eũ: duas sibi assupsit̃
uirgas siue duas scitalas id ÷ baculos qͥ hebraice dicunt᷑. machaloth ut pastoris ha¬
bitũ demonstraret. Unã uirga uocauit decore. hoc ÷ sub noe om̃e humanũ genus
sua benedictione ꝑtent. ꝗdo instaurato mundo. necdũ peccata sorduerant . Et ie
funiculũ. Quando enĩ diuidebat altilumꝰ g̃s. & dissemĩnabat filios adam: statuit
t̾minos gentiũ iuxta numerũ angłoꝵ di. & facta ÷̃ pars dni popłs eiꝰ racob funi¬
culus herelitatis eiꝰ isrł. Et paui inqͥt grege. siue ipsii isrt: siue eũ israhele omẽ
hoĩũ genꝰ. Et succidi inqͥt tres pastors inmensẽ uno. Legi in cuiꝰdã cõmitariis pasto¬
res dni indignatione succisos: in sac̾dotibꝰ & falsis ꝓpħis & regibꝰ intelligi iudeoꝵ.

Expanded text:
remus. Creator et pastor cujus oves cognoscunt vocem, et sequuntur eum, duas sibi assumpsit remus. Creator et pastor cujus oves cognoscunt vocem, et sequuntur eum, duas sibi assumpsit virgas, sive duas σκυτάλας, id est, baculos, qui Hebraice dicuntur MACALOTH  , 888 ut pastoris habitum demonstraret. Unam virgam vocavit decorem, hoc est, sub Noe omne hominum genus sua benedictione protexit: quando instaurato mundo, necdum peccata sorduerant. Et idcifuniculos; quando enim dividebat Altissimus gentes, et disseminabat filios Adam, statuit terminos gentium, juxta numerum angelorum Dei . Et facta est pars Domini populus ejus Jacob; funiculus haereditatis ejus Israel. Et pavi, inquit, gregem: sive ipsum Israelem, sive cum Israele omne hominum genus. Et succidi, inquit, tres pastores in uno mense. Legi in cujusdam Commentariis: Pastores Domini indignatione succisos, in sacerdotibus et falsis prophetis et regibus intelligi Judaeorum;
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sitatis & dñs. mysteria sui orbis exponit. & dic̃ duas habuisse se uirgas. quarũ alterã
decorẽ uocarit. alterã funiculũ. & induabꝰ uirgis uinctũ pauerit gregẽ.tres qͦ pastores
in uno m̃se succielerit. & contracta sit siue inclignata. aut ut lxx. transtuler̃. in graua
ta anima eiꝰ suꝑ eos. Haud dubiũ quin pastores significet. quos succidit in uno mensȩ.
Redditq causam. cur pastoribꝰ indignatꝰ sit in tantũ ut eos in uno m̃se subciderit. Si¬
qͥdẽ & aiã inqͥt eoꝵ uariarit in me. Et est sensus. Non me pleno animo lilexer. nec
pastores s mercennarii uerũ amauerͣ pastorẽ. qr pastor bonꝰ ponuit amiriã suam
ꝓouibꝰ suis. Quã obrem & ego indignatꝰ sententia ꝓtuli. & ad ipsos pastores quos
cede dilanient. Hec paraphrasticos diximꝰ. ut future explanationis semita sterne¬

Expanded text:
universitatis et Dominus mysteria sui orbis exponit, et dicit duas habuisse se virgas, quarum alteram universitatis et Dominus mysteria sui orbis exponit, et dicit duas habuisse se virgas, quarum alteram decorem vocaverit, alteram funiculos, et in duabus virgis vinctum paverit gregem: tres quoque pastores in uno mense succiderit, et contracta sit, sive indignata, aut ut Septuaginta transtulerunt ingravescet anima mea super eos; haud dubium quin pastores significet, quos succidit in mense uno. Redditque causam cur pastoribus indignatus sit intantum, ut eos in uno mense succiderit: Siquidem et anima, inquit, eorum variavit in me. Et est sensus: Non me pleno animo dilexerunt: nec pastores mercenarii verum amavere pastorem: Quia pastor bonus ponit animam suam pro ovibus suis . Quamobrem et ego indignatus sententiam protuli, et ad ipsos pastores, quos caede dilanient. Haec παραφραστικῶς diximus, ut futurae explanationis semitam sterne
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑. Et reliqͥ uorent unꝰqͥsq carnes ꝑximi sui .Lxx. Et assumã mͥ duas uirgas. Unã uoeaui¬
decorẽ: & alterã uocaui funiculũ. Et pascã oues. & auferã tres pastores in mense uno. Et in¬
grauescet aĩa mea suꝑ eos. siqͥdẽ & aĩe eoꝵ rugiebant suꝑ me: Et dii. Non pasea eos. Qđ mo¬
rit᷑ moriat᷑ & qđ deficit deficiat. Et reliqͥ deuerent unꝰqͥsq carnes ꝑximi sui. Supͣ dixerat. ꝓpt̾
hoc opauꝑes gregis. & facta apostrophȩ subaudiȩbat᷑ attendite. qr libani porte aꝑte st̃ & quer¬
cus basan. abietes cedriq succise. &r intulerat cõminãs. ñ pareã ultra suꝑ habitatores t̾rȩ
dic̃ dñs. Et hoc de uno iudaico popło dicere uidebat᷑. qđ int̾fectis ꝓpħis etia infiliũ dĩ misis¬
sent manꝰ cx uoce temeraria clamassent. sanguis eiꝰ suꝑ nos & suꝑ filios nr̃os. nc̃ creator

Expanded text:
datur: et reliqui devorent unusquisque carnem proximi sui.datur: et reliqui devorent unusquisque carnem proximi sui.decorem, et alteram vocavi funiculum, et pascam oves. Et auferam tres pastores in mense uno, et ingravescet anima mea super eos: siquidem et animae eorum rugiebant super me. Et dixi: Non pascam eos; quod moritur, moriatur, et quod deficit, deficiat, et reliqui devorent unusquisque carnes proximi sui. Supra dixerat: Propter hoc, o pauperes gregis, et facta ἀποσιωπήσει, subaudiebatur, attendite, quia Libani portae apertae sunt, et quercus Basan, abietes cedrique succisae, et intulerat comminans: Non parcam ultra super habitatores terrae, dicit Dominus. Et hoc de uno Judaico populo dicere videbatur, quod interfectis prophetis, etiam in Filium Dei misissent manus, et voce temeraria conclamassent: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros ! Nunc Creator
Abbreviated transcription (Latin):
hystore ueritate cernemꝰ. Et concidit ait t̾rã hauadubiũ qͥn romani omnẽ tr᷑am
& uniu̾sas urbes destruxerint udeoꝵ. &r ñ eruã eos de manu eoꝵ Audi iudee qͥ tͥ spes uanis¬
simas repmiittis. & ñ audis clicentẽ dnm̃ atq firmantẽ ñ eruã de manibꝰ eoꝵ. qđ et̃na sit
apud romanos tua futura captiuitas. Et pascã petꝰ occisionis. ut seꝑ iudei nutriant᷑ ad mor¬
in toto orbe disꝑsũ. hoc ÷ int̾ra chanaan atq gentiliũ pascat dñs oꝵ nutriat adimmolan¬
dũ.Eł assũpsi mͥ duas uirgas. Unã uocaui decorẽ: & alterã uocaui funiculũ. Et¬
paui gregẽ. & succidi tres pastores in m̃se uno. Et contracta ÷ anima mea ineis. siqͥde &
anima eõꝵ uariauit in me. Et dixi. Non pascam uos. Qđ morit᷑ moriat᷑. & qł succidit᷑ sucei¬

Expanded text:
historiae veritate cernemus. Et concident, ait, terram, haud dubium quin Romani omnem terram historiae veritate cernemus. Et concident, ait, terram, haud dubium quin Romani omnem terram et universas urbes destruxerint Judaeorum. Et non eruam eos de manu eorum. Audi, Judaee, qui tibi spes vanissimas repromittis, et non audis dicentem Dominum atque firmantem: Non eruam de manibus eorum, quod aeterna sit apud Romanos tua futura captivitas. Et pascam pecus occisionis, ut semper Judaei nutriantur ad morin toto orbe dispersum hoc est, in terra Chanaan atque gentilium pascat Dominus, et nutriat ad immolandum. Et assumpsi mihi duas virgas: unam vocavi decorem, et alteram vocavi funiculos pavi gregem. Et succidi tres pastores in mense uno et contracta est anima mea in eis: siquidem anima eorum variavit in me. Et dixi: Non pascam vos: quod moritur, moriatur: et quod succiditur, succi
Abbreviated transcription (Latin):
cã ultra suꝑ habitatores t̾re dic̃ dñs. Et eoce hõ tradã hoĩes. unũ queq inmanu ꝑrimi
sui & inmanu regũ eiꝰ. & concident t̾rã oe ñ eruã de manu ȩoꝵ. & pascã oues oceisionis
in chananitidi. Hoc qđ Lxx. in extremo capitulo transtuler̃. & pascã oues occisionis in
tra chanaan. ñ ÷ in hebreo. &x anullo alio tranffert᷑ int̾ptũ. Quia gͦ pastores eoꝵ non¬
eu̾sionẽ qͥppe tẽpli quȩ ꝓpt̾ea eis accidit qr ꝑ quadraginta oe duos annos postq. ꝑas¬
sus ⁊ dñs accepto spatio penitentiã agere noluer̾: dim̃ittã inqͥt unu̾quẽq contͣ ꝑra¬
mũ suu. &e mutua se cede trũcabt̃. siue in ipsa obsidione tẽpli ꝗdo ierłm romanus
cinget exercitꝰ. tanta int̾ ipsos iudeos er̃ bella & discordie. ut intres partes popłs diui¬
dat᷑. Legamꝰ iosephũ & seꝑtẽ iudaicȩ captiuitatis libros. & hanc ꝓphetiã. eẽ. copletã.

Expanded text:
cam ultra super habitatores terrae, dicit Dominus. Et ecce ego tradam homines unumquemque in manus proximi sui, et in manu regum ejus, et concident terram, et non eruam de manu eorum, et pascam oves occisionis in Chananitide. Hoc quod LXX in extremo capitulo transtulerunt: Et pascam oves occisionis in terra 886 Chanaan, non est in Hebraeo, et a nullo alio transfertur interpretum. Quia ergo pastores eoeversionem quippe templi quae propterea eis accidit, quia per quadraginta et duos annos, postquam passus est Dominus, accepto spatio, poenitentiam agere noluerunt dimittam, inquit, unumquemque contra proximum suum, et mutua se caede truncabunt, sive in ipsa obsidione templi, quando Jerusalem Romanus cinget exercitus: tanta enim inter ipsos Judaeos erunt bella atque discordiae, ut in tres partes populus dividatur. Legamus Josephum et septem Judaicae captivitatis libros, et hanc prophetiam esse completam,
Abbreviated transcription (Latin):
mica ꝓpinquitas. Hunc sensũ aliis uerbis aggeus ꝓpħa. cõphendens ait. Et nc̃ ponite cor¬
da ur̃a adie hac & supͣ. anteq poneret᷑ lapis suꝑ lapidẽ intẽplo dnĩ. cũ accederetis adacer

Expanded text:
mica propinquitas. Hunc sensum aliis verbis Aggaeus propheta comprehendens ait: Et nunc ponite cormica propinquitas. Hunc sensum aliis verbis Aggaeus propheta comprehendens ait: Et nunc ponite corda vestra a die hac et supra: antequam poneretur lapis super lapidem in templo Domini. Cum acced
Abbreviated transcription (Latin):
ante dies illos meroes hon̾ũ ñ erat. nec merces ium̃toꝵ erat. neq introeuita de exeunti
exeunti
erat pax p̃tribulatione. Et dimisi om̃s hoĩes. unũ queq eont᷑ ꝑximũ suũ. Lxx. Quia
ante dies illos merees hoiũ ñ erit in lucrũ. & merces ium̃toꝵ ñ subsistet. & egredienti
de ingredienti ñ erit pax p̃tribulatione. Et emittã om̃s hoĩes. unũ quenq adꝑximũ
suu septuaginta ad futurũ tepꝰ omĩa retuler̃. s meliꝰ ad p̾teritũ ut inhebraico habet.
& expositionis ueritas appbabit. Anteq. fundaret᷑ domꝰ dnĩ & edificaret᷑ tẽplũ. omĩs la
bor ur̃ irritꝰ fuit. & tam hoĩes quã ium̃ta inagri cultura. in mercimoniis oꝑibꝰq diu̾sis.
cassis conatibꝰ frustrabant᷑. foris adu̾sarii. domi seditio turbabant pacẽ. & erat ubiq iusti¬
ciũ obbelloꝵ frequentiã. & insidias domesticas. dũ nec frꝰ frĩ exhibet fide. & om̃is ÷ ini¬

Expanded text:
ante dies illos merces hominum non erat, nec merces jumentorum 438 erat; neque introeundi, neque exeundi erat pax prae tribulatione: et dimisi omnes homines, unumquemque contra proximum suum. ante dies illos merces hominum non erit in lucrum, et merces jumentorum non subsistet, et egredienti, et ingredienti non erit pax prae tribulatione: et emittam omnes homines unumquemque ad proximum suum. Septuaginta ad futurum tempus omnia retulerunt, sed melius ad praeteritum, ut in Hebraico habetur, et expositionis veritas approbabit.r irritus fuit. Et tam homines quam jumenta in agricultura, in mercimoniis, operibusque diversis, cassis conatibus frustrabantur: foris adversarii, domi seditio turbabant pacem, et erat ubique justitium ob bellorum frequentiam, et insidias domesticas, dum nec frater fratri exhibet fidem, et omnis est ini
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾minis t̾re adrach. ut credant in dñm saluatorẽ. eui apatre dictũ ÷. Postula ame
ꝙ dabo ⁊ gentes hereditatẽ tuã: oe possessione tuã t̾minos t̃rȩ. huiꝰ tyri filie. id ÷ animȩ
ꝓpo eredentiũ deferent regimunera. ut impleat᷑ qd scriptũ ÷. Adorabt̃ eũ filiȩ tyri in
muneribꝰ. Cuq urbs diꝰ çeła fuerit extructa de qua psalmista decantat. głosa dicta
st de te ciuitas di : statini sequent᷑ & oȩt̾ra. E cce alienigene & tyrꝰ. & popłs ẽthiopum
isti nati st̃ tibi. De alienigenis. in duobꝰ psalmis drꝰ. Michi alienigenȩ seruiunt. siue
subiecti fc̃. De ethiopibꝰ in ꝓpħa legimꝰ sophonia. Transflumina echiopiȩ. inde deferent
dona mͥ. Et in psalmo. Ethiopia pueniet manꝰ eiꝰ dõ. De tyro aut̃ euangłm loquit᷑.¬

Expanded text:
in terminis terrae Adrach, ut credant in Dominum Salvatorem, cui a Patre dictum est: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Hujus Tyrinera, ut impleatur quod scriptum est: Adorabunt eum filiae Tyri in muneribus . Cumque urbs Dei Ecclesia fuerit exstructa, de qua Psalmista decantat: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei , statim sequentur et caetera: Ecce alienigenae et Tyrus et populus Aethiopum, isti nati sunt ibi . De alienigenis in duobus psalmis dicitur: Mihi alienigenae serviunt, sive subjecti sunt. De Aethiopibus in propheta legimus Sophonia: Trans flumina Aethiopiae inde ferent dona mihi . Et in Psalmo: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo . De Tyro autem Evangelium loquit
Abbreviated transcription (Latin):
ptant᷑ in lingua nrã cadentes poculo. qđ de calice biberinit baby lonis. oe inebriati cor-¬
raerint. Moitaq tepore uocationis gentiũ & aduentꝰ xpi. ñ habebuntt suꝑbia i lsi
huenilem & manisuetũ sequent᷑ iesũ. Et auferet de ore eoꝵ sanguinẽ uerba blasohie

Expanded text:
rpretantur in lingua nostra, cadentes poculo: 861 quod de calice biberint Babylonis, et inebriati corrpretantur in lingua nostra, cadentes poculo: 861 quod de calice biberint Babylonis, et inebriati corruerint. Hi itaque tempore vocationis gentium et adventus Christi non habebunt superbiam, sed humilem et man
Abbreviated transcription (Latin):
rȩx eiꝰ ox pͥnceps sermo contrariꝰ q potestas inimici suũ ꝑdidisset imꝑiũ. Aecaron qͦ steris
sterił que ñ paris: erũpe ex clama quȩ ñ parturis. qm̃ plures filii deserte. magis qua
eiꝰ quȩ hab uirũ. Cũq ascalon & gata or accaron fuerint ꝑtrite & doluerint eoqđ
sedebt̃ in axoto ubi ignis generat quẽ dnis misit suꝑ t̾rã. & ardere desiderat. Ipse. eni b.¬
qͥ o c. que in cantico canticoꝵ sponsa desiderat. ubi ignis mamille ÷ & largissimi uberi
De quo in eodẽ cantico legimꝰ. In medio uberũ meoꝵ cõmorabit᷑. Et in apło. Lac uobis
potũ dedi ñ escam. Proeo qđ uxta. Lxx. diximꝰ. habitabunt alienigene in aroto in
hebreo legit᷑ habitabit ł sedebit mant̾er in azoto. ꝓ quo nos posuimꝰ. & sedebit seꝑator
in atoto. Seꝑatorẽ dnm̃ intellige: qͥ frum̃tũ apalois separet. & pisces bonos apiscibus

Expanded text:
rex ejus et princeps, sermo contrarius et potestas inimici, suum perdidisset imperium. Accaron quoque srex ejus et princeps, sermo contrarius et potestas inimici, suum perdidisset imperium. Accaron quoque ssterilis; quae non paris, erumpe et clama, quae non parturis: quoniam plures filii desertae magis, quam ejus quae habet virum . Cumque Ascalon et Gaza et Accaron fuerint perterritae, et doluerint, eo qsedebunt in Azoto, ubi ignis generat, quem Dominus misit super terram, et ardere desiderat . Ipse enim ba quem in Cantico canticorum sponsa desiderat: ubi ignis mamillae est et largissimi uberis, de quo in eodem Cantico legimus: In medio uberum meorum commorabitur . Et in Apostolo: Lac vobis potum dedi non escam . Pro eo quod juxta LXX diximus: et habitabunt alienigenae in Azoto, in Hebraeo legitur, habitabit, vel sedebit MAMZER   in Azoto, pro quo nos posuimus, et sedebit separator in Azoto. Separatorem Dominum intellige, qui frumentum a paleis separet , et pisces bonos a piscibus
Abbreviated transcription (Latin):
iebuseus. & ponã indomo mea eleuationẽ. ut nemo ꝑtranseat siue reu̾tat᷑. & nequaͥ
suꝑ ueniat eis ułtra abactor. & eminans qr nc̃ uidi in occłis meis. Ascalon intp̃tat᷑ ignis
quȩ hebraice dr̃. eodod. ignis generans. aut ignis patrui. ł ignis mammillȩ. Lebuseus.
conculcatã sonat. Noiũ exp̃ssimꝰ ethimologias. ut sensũ breuit᷑ ꝑcurramꝰ. Uid̾ens ascalon
& gara & accaron qd̵ ematħ. eẽt. in finibꝰ damasci. &x tyrũ &x sydone᷑ postꝙ ꝑcusse st̃ incireũ¬
teu x omnẽ earũ fetium. ligna oe stipulã incendio conflagrauit. possessas eas. eẽ. adõ. & ipse
pͥus cdiabolꝰ ignis ignobilis & usq adm̃sura ac pondꝰ uenerat peccatoꝵ. pauore contremuit
eo qł habitatores habere desiuerit. Et gara doluit nimis agens penituditie scclerii nti¬
noꝵ. quȩ quondã fertis ac dura fuerat indomabilis. & sibi regnũ om̃iũ ꝓmittebat eoqa

Expanded text:
us, et ponamin domo mea elevationem, ut nemo pertranseat, sive revertatur, et nequaquam superveniat eis ultra abactor et eminans: quia nunc vidi in oculis meis. Ascalon interpretatur igquae Hebraice dicitur ESDOD  , ignis generans, aut ignis patrui, vel ignis mamillae; Jebusaeus, conculcatam 860 sonat. Nominum expressimus etymologias, ut sensum breviter percurramus. Videns Ascalon et Gaza et Accaron, quod Emath esset in finibus Damasci, et Tyrum et Sidonem, postquam percussae sunt in circuitu, et omne earum fenum, ligna, et stipula incendio conflagravit, possessas esse a Domino, et ipsae prius diabolus, ignis ignobilis, et usque ad mensuram ac pondus venerat peccatorum, pavore contremuit, eo quod habitatores habere desiverit. Et Gaza doluit nimis, agens poenitudinem scelerum pristinorum, quae quondam fortis ac dura fuerat indomabilis, et sibi regnum omnium promittebat, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
tres nr̃iꝰ portare potuer̃ graue legis iugũ. Unde & paulus seribit ad galathas. qͥ circũ¬
cidi uolebant. State a nolite iterũ iugo seruitutis contineri. Pullus aut̃ nouus gen¬
idolatriȩ elisus atq confractꝰ dni sessione didicit ambulare ox rectã uiã ingredi. Et dis-¬
ꝑda inqͥt quadrigã exephraim. Adhuc exdĩ patris ꝑsona dr̃. qđ quadriga siue eurrꝰ exephra
im ꝑeat. &r equus de ierłm. Et interim scđm litterã hoc loqͥt᷑. Non erunt ꝓelia omibꝰ xp̃i
aduentu & natiuitate pacatis. Porro scd̃m altiorẽ intelligentiã ephraim refert᷑ adhere¬
qͥbꝰ scriptũ ÷ in septuagesimo septimo psalmo. filii ephraim intendentes & mittentes arcũ:
ẜquus qͥ disꝑdit᷑ de ierłm. ille ÷ de quo legimꝰ. Fallax equus ad salutẽ. Et in ieremia.
qͥ luxuria uacabant & libidini audiunt. Equi in sanientes in feminas facti st̃ mͥ: unꝰ¬
qͥsq aduxorẽ ꝑximi sui hinniebat. Unde renouant᷑ ad penitudinẽ. dicente psalmogra¬

Expanded text:
tres nostri potuerunt portare grave Legis jugum . Unde et Paulus scribit ad Galatas qui circumcidi volebant: State, et nolite iterum jugo servitutis contineri . Pullus autem novus, genn voraginibus idololatriae elisus atque confractus, Domini sessione didicit ambulare et rectam viam ingredi. Et disperdam, inquit, quadrigam ex Ephraim. Adhuc ex Dei Patris persona dicitur, quod quadrigaet equus de Jerusalem. Et interim secundum litteram haec loquitur: Non erunt praelia, omnibus Christi adventu et nativitate pacatis. Porro secundum altiorem intelligentiam, Ephraim refertur ad haerequibus scriptum est in septuagesimo septimo psalmo: Filii Ephraim intendentes et mittentes arcum, ditur de Jerusalem, ille est de quo legimus: Fallax equus in salutem , Et in Jeremia, qui luxuriae vacabant et libidini, audiunt: Equi insanientes in feminas facti sunt mihi: unusquisque ad uxorem proximi sui hinniebat . Unde revocantur ad poenitudinem, dicente Psalmogra
Abbreviated transcription (Latin):
sec dic̃ dñs exercituũ. Ecce ego saluabo popłm meũ de t̾ra orientis & de t̾ra occasus
ritate & iusticia. Lxx. similit̾. Hec iudeoꝵ alia dicunt post zorobbabel & neemiam
eclificato tẽplo & muris ciuitatis extructis: & statu iudaico restituto amachabeis q di¬
u̾sis pͥncipibꝰ qͥ usq ad herodẽ rexere uidea. eẽ. cõpleta. alii. in cõsũmatione mundi sub
xpõ que frustra pstolant᷑ explenda cõpaenorant. Hos aut̃ & eo tẽpore id ÷ post zorobba¬
bel ꝙ neemiã dicimꝰ explirte cõpleta. & qͣsi intypis & imaginibꝰ p̾cesuilłe q̃do popłs re-

Expanded text:
Haec dicit Dominus exercituum: Ecce ego salvabo populum meum de terra OrientHaec dicit Dominus exercituum: Ecce ego salvabo populum meum de terra Orientritate et in justitia. LXX similiter. Haec Judaeorum alii dicunt, post Zorobabel et Nehemiam, aedificato templo, et muris civitatis exstructis, et statu Judaico restituto, a Machabaeis et diversis principibus, qui usque ad Herodem rexere Judaeam, esse completa. Alii in consummatione mundi sub Christo, quem frustra praestolantur, explenda commemorant. Nos autem et illo tempore, id est, post Zorobabel et N
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i expleta conspeximꝰ. quando intanta rabiem ꝑsecutoꝵ feritas excitata ÷: ut etiã in conci¬
liabula nrã destruerent. diuinos libros ignibꝰ traderent. om̃s in sule. metalla. carceres.
confessoꝵ & martirũ catenatis gregibꝰ implerent᷑. Quis eo tẽpͥore crederet rursũ egcłas
construendas ablis ipsis qͥ ante destruxerant: Non qł idem hoĩes fuerint: s qđ eadem
regalis potestas. quȩ pͥris secdebat in insidiis cũ diuitibꝰ & qͣsi exsenatꝰ consułto nomꝰ ꝓpĩ
conabat᷑ extinguere. nc̃ expensis rei publice ȩccłarũ basilieas extruat oexaltet summa
fastigia. ut nͨ solũ laquearia or tecta fulgentia auro decoret. s parietes diu̾si marm&ris
uestiat erustis. & diuinos libros qͦs pͥus tradebat incendio. nc̃ de duratos & purpuratos.
eemarũ uarietate distinctos. in custodiã romani ueneret᷑ status.

Expanded text:
Christi expleta conspeximus, quando in tantam rabiem persecutorum feritas excitata est, ut etiam conciChristi expleta conspeximus, quando in tantam rabiem persecutorum feritas excitata est, ut etiam conciliabula nostra destruerent, divinos libros ignibus traderent, omnes insulae, metalla, carceres, confessorum et martyrum catenatis gregibus implerentur. Quis eo tempore crederet rursum Ecclesias construendas ab his ipsis qui ante destruxerant? non quod iidem homines fuerint, sed quod eadem regalis potestas quae prius sedebat in insidiis cum divitibus , et quasi ex senatus-consulto Christi nomen conabatur exstinguere, nunc expensis reipublicae Ecclesiarum basilicas exstruat, et exaltet summa fastigia, ut non solum laquearia et tecta fulgentia auro decoret; sed parietes diversi marmoris vestiat crustis, et divinos libros quos prius tradebat incendio, nunc deauratos et purpuratos, et gemmarum varietate distinctos, in custodiam Romani veneretur status.
Abbreviated transcription (Latin):
et̃. que pondeo & quasi hoi ñ ereclatis : dĩ st̃ ꝓmissa quȩ replico. Sup̾ dixerat anꝰ & senes in
plateis . eẽ. sessuros .& ꝓtẽporis longitudine baculos manibꝰ retenturos. artandas plateas hoĩũ
multitudine. pueros ac puellas qͣsi infestis diebꝰ choros ducere: & extruendã ierłm & instatũ
felicitatis pͥstine restituendam. Hoc reliquiis popłi quȩ de captiuitate uenerant uidebat᷑
incredulũ. cernentibꝰ urbe penitꝰ destitutã. muroꝵ ruinas. ambustos parietes. manꝰ baby¬
lonias ostentare Ie eneo consociat. Si uob̃ qͥ estis reliqͥe captiui popłi. ł difficile. ł impos¬
sibile uidet᷑ eẽ. qł spondeo. ut in diebꝰ ilis qbꝰ edificanda ÷ ierłm tanta felici¬
tas sit: nũqͥt in conspectu dĩ aut difficile erit aut impossibile: qͥ hȩc futura meo ore ꝓinnit¬
tit: Que enĩ apud hoies impossibilia. apud dm̃ possibilia st̃. Hec ꝑsecutionis tẽpore in ȩccłns

Expanded text:
esse quae spondeo, et quasi homini non credatis: Dei sunt promissa quae replico. Supra dixerat, anus et senes in plateis esse sessuros, et pro temporis longitudine baculos manibus retenturos, arctandas plateas hominum multitudine, pueros ac puellas quasi in festis diebus choros ducere, et exstruendam Jerusalem, atque in statum felicitatis pristinae restituendam. Hoc reliquiis populi, quae de captivitate venerant, videbatur incredibile, cernentibus urbem penitus destitutam, murorum ruinas, combustos parietes, manus Babylonias ostentare; idcirco consociat: Si vobis qui estis reliquiae captivi populi, vel difficile vel impossibile videtur esse quod spondeo, ut in diebus illis quibus aedificanda est Jerusalem, tanta felicitas sit: numquid in conspectu Domini aut difficile erit, aut impossibile, qui haec futura meo ore promittit? Quae enim apud homines impossibilia sunt, apud Deum possibilia sunt . Haec persecutionis tempore in Ecclesiis
Abbreviated transcription (Latin):
tet postea gregẽ suũ domũ iuda. qͥ dm̃ & sermone ꝙ animo conficet᷑. . ponat eoses.
equũ głȩ sue in bello. De quo scĩ dicunt. Ascende suꝑ equos tuos: & eqͥtatio tuia salus
Ipse erit & arcꝰ furoris dni : de quo ait. In ebriabo sagittas meas sanguine. Et rursũ.
Sagttȩ meȩ consument eos. De hoc arcu or de his sagittis in septimo psalmo legimus.
Arcũ suũ tecendit &x parauit illũ. & in ipso parauit uasa mortis. sagittas suas arclentibꝰ
effecit. Et conculcabt̾ ait adu̾sarios suos in martyrio coronati o dicent. Dñs illuminatio
mea ox sabꝰ mea. quẽ timebo: Dñe ꝓtector uitȩ meȩ. aguo trepidabo: Dũ apppiant suꝑ

Expanded text:
tet postea gregem suum domum Juda, qui Deum et sermone et animo confitetur: et ponat eos quasi equum gloriae suae in bello, de quo sancti dicunt: Ascende super equos tuos, et equitatio tua salus . Ipse erit et arcus furoris Domini, de quo ait: Inebriabo sagittas meas sanguine . Et rursum: Sagittae meae consument eos. De hoc arcu, et de his sagittis in septimo Psalmo legimus: Arcum suum tetendit, et paravit illum; et in ipso paravit vasa mortis, sagittas suas ardentibus effecit. Et conculcabunt, ait, adversarios suos in martyrio coronati, et dicent: Dominus illuminatio mea, et salus mea, quem timebo? Dominus protector vitae meae, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
eccła. Et tc de toto corde t̾rarũ & popłos oe gentes ad offerenda inteplo cni sertficla con¬
cursuras. Persecutionis quoq tẽpore ut ante: ꝑstrimi magistri & sacerdotes eccłe audaet
captiuis oe eredentibꝰ reꝑmittant. qđ rursũ edificande sint parochiȩ ox pacis reddenda
tranqͥllitas . &x in eccłis facies clnĩ depcanda. Manifesta transcurrimꝰ. ut in obseurioribꝰ im¬
morem᷑ Hec dic̃ dñs exercituũ. Indiebꝰ illis inqͥbꝰ app̾hendent deceꝰ hores exoix¬

Expanded text:
errarum toto orbe, et populos, et gentes ad offerenda in templo Domini sacrificia concursuras. Persecutionis quoque tempore, ut ante perstrinximus, magistri et sacerdotes Ecclesiae audacter captivis et credentibus repromittant, quod rursum aedificandae sint παροικίαι et pacis reddenda tranquillitas, et in Ecclesiis facies Domini deprecanda. Manifesta transcurrimus, ut in obscurioribus immoremur. Haec dicit Dominus exercituum: In diebus illis, in quibus app