comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑime magnalocutus fuisset absconderẽme utqabco:
fsalmiuocessunt: qͥliteras nrãs nouic. set : Quinon
nouit : discat ut seqͥtur : Sus qͥodera it me suꝑ me mag¬
na locutꝰ fuisset : absconderẽmeutiq abeo : Tuuero una¬
nimis durxmeus& notuis meus qͥsimul mecũ dulces capiebas
cibos : Quos duilces cibos nobcũ capiunt. qͥ nobcũ sc̃ꝑ futuri
ñ sunt : quos dulcescibos nisigustate &iudete quãdulcis est
dñs : int̃illo s necessec̃ gemamꝰ: Sed quose seperaturus ẽ
xp̃ianꝰ ut nongemat inc̃falsos fr̃s. quoiturus ẽ. qͥd fac¬
turus: solitudinẽ expetat. secunt᷑ scandala: Separatu¬
rus ẽ sẽ qbene facit ut nullũ omĩno hominẽ paciat᷑ :
quid si & ipsũ antequã ꝓficeret nemo uellet pati: siergo
qr ꝓficit nullũ hominẽ uult pati. eo ipso qͥ nonuult
aliquẽ hominẽ pati: conuincitur qđ non ꝓfecerit:
culo pacis : Sustinente sinuic ẽ : Non habes qđ inte

Expanded text:
agna locutus fuisset, absconderem me utique ab eo.» Psalmi voces sunt: qui Litteras nostras novit, sequitur; qui non novit, discat, ut sequatur. «Si is qui oderat me, super me magna locutus fuisset, absconderem me utique ab eo: tu vero unanimis, dux meus et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos» . Quos dulces cibos nobiscum capiunt, qui nobiscum semper futuri non sunt? quos dulces cibos, nisi, «Gustate et videte quam dulcis est Dominus» ? Inter illos necesse est gemamus. 9. Sed quo se separaturus est christianus, ut non gemat inter falsos fratres? Quo iturus est? quid facturus? Solitudines petat? Sequuntur scandala. Separaturus est se qui bene proficit, ut nullum omnino hominem patiatur? Quid si et ipsum, antequam proficeret, nemo vellet pati? Si ergo, quia proficit, nullum hominem vult pati, eo ipso quo non vult aliquem hominem pati, convincitur quod non profecerit. vinculo pacis» . «Sustinentes invicem:» non habes quod in te
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰenĩ uniuersã creaturã terrã a mare &cȩlũ &
om̃ia quȩ in eissunt : adtendimꝰ singula habe origines
&c ausas suas: Seminũ uim. nascendi ordinẽ ꝑmanendi
modũ intereundidecessũ : Currere uolumina scłorũ:
sinculla ꝑ curbatione stollas uolin. qͦdãm aboriente
inocidentẽ ꝑagere cursus annorũ : uidemꝰ dimen¬
siones m̃suũ. distensiones horarũ inque ei som̃ib:

Expanded text:
ersam creaturam, terram et mare, et coelum, et omnia quae in eis sunt: attendimus singula habere origines et causas suas, seminum vim, nascendi ordinem, permanendi modum, intereundi decessum, currere volumina saeculorum sine ulla perturbatione, stellas volvi quodam modo ab oriente in occidentem, peragere cursus annorum, videmus dimensiones mensium, distentiones horarum; inque his omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cisus demonte sinemanib confregit om̃ ia regna cerra¬
rũ : Lidem confrata sunt abillo lapide om̃ia rognatemꝑ :
Quģ erint regnaterȩ regna idolorũ regnadȩmoniorũ
fracta sunt : Regnabat saturnꝰ in mults hominib: :
ubiest regnũ cꝰ Regnabat mercurius inmultis
hominib: ubiẽ regnũ eiꝰ : fractũ est redactisunt illi
cȩlestis quale erat carthagini ubi nunc est regnum
cȩlestis. Lapis ille fregit om̃ia regnaterrarũ. lapis
p̃cisus demonte sinemanib: : Iuid ẽ p̃cisus de monte
sinemanib: natus degente iudȩorũ sineopere
hominũ : Om̃ s eni qͥnascunt᷑ deoperemortalinas¬
cuntur : illede uirginenatus sinemanib natus est :
Permanꝰenĩ : opus humanũ significatur : Quomanꝰ
humanȩ non accesser̃ ubi maritalis amplexus
non fuit factus tam̃ fuit : Natus estergo demonte
sinemanibus lapis ille. creuit & crescendo fregit
om̃ia regnaterrarũ : Factu sestautẽ monsinagnꝰ :

Expanded text:
praecisus de monte sine manibus, confregit omnia regna terrapraecisus de monte sine manibus, confregit omnia regna terrarum: videmus confracta ab illo lapide omnia regna terrae. Quae erant regna terrae? Regna idolorum, regna daemoniorum fracta sunt. Regnabat Saturnus in multis hominibus: ubi est regnum ejus? Regnabat Mercurius in multis hominibus: ubi est regnum ejus? Fractum est, redacti sunt illi Coelestis quale erat Carthagini! ubi nunc est regnum Coelestis? Lapis ille fregit omnia regna terrarum, lapis praecisus de monte sine manibus. Quid est, praecisus de monte sine manibus? Natus de gente Judaeorum sine opere hominum. Omnes enim qui nascuntur, de opere maritali nascuntur; ille de virgine natus, sine manibus natus est; per manus enim, opus humanum significatur: quo manus humanae non accesserunt, ubi maritalis amplexus non fuit, fetus tamen fuit. Natus est ergo de monte sine manibus lapis ille: crevit, et crescendo fregit omnia regna terrarum. Factus est autem mons magnus,
Abbreviated transcription (Latin):
intelleximꝰ autẽ qͥd sit ad orare scabillũ pedũeius.
M onsipsius qui s est legimꝰ alibidehoc monte qr lapissuit
p̃cisus demonte sine manibus & confregit om̃ia regna
trȩ &c reuit lapisipse. Danielis uisio est ista quã narro:
Ercuit lapisiste qͥ p̃cisus ẽ demonte si ne manibus & fac¬
tus est in qͥt monsmagniꝰ. itautimpleret uniuersã faciem
terrȩ in ipsomonte magno adoremꝰ. sicex audiri uolu¬
mꝰ: Heretici ñ adorant in istomonte : q̃l monsiste in ple¬
uit uniuersã faciem terrȩ: Heser̃ in parte & totũam¬
sor̃ : Siagnoscant edam catholicã adorabunt inisto
monte nob̵cũ : Etenĩla pisille qͥ p̃cisus ẽ demonte si ne
manib: iã uidemꝰ quantũ creuerit : & quantas terrȩ
regionis occupauerit &usq ad quasgentes ꝑuenerit :
Quid monsestunde p̃cisu sest lapissine manibus regnũ
iud eorũ primo qđ colebat unũ dm̃. Vnde p̃cisus ẽ
uer̃ edificantes hic factus est in caput anguli : Lapisiste

Expanded text:
intelleximus autem quid sit adorare scabellum pedum ejus: Mons ipsius quis est? Legimus alibi de hoc monte quia lapis fuit praecisus de monte sine manibus, et confregit omnia regna terrae, et crevit lapis ipse. Danielisest de monte sine manibus, «et factus est,» inquit, «mons magnus, ita ut impleret universam faciem terrae» . In ipso monte magno adoremus, si exaudiri volumus. Haeretici non adorant in isto monte; quia mons iste implevit universam faciem terrae: haeserunt in parte, et totum amiserunt. Si agnoscant Ecclesiam catholicam, adorabunt in isto monte nobiscum. Etenim lapis ille qui praecisus est de monte sine manibus, jam videmus quantum creverit, et quantas terrae regiones occupaverit, et usque ad quas gentes pervenerit. Quid est mons unde praecisus est lapis sine manibus? Regnum Judaeorum: primo quod colebant unum Deum. Inde praecisus est verunt aedificantes, hic factus est in caput anguli» . Lapis iste
Abbreviated transcription (Latin):
quasi paci ñ pocuisse ad scuenat. & aliqͣndo uera: Sed
uera malorũ toleranda sunt : ꝓpt̃ societatẽ bonorũ
Dicit illi scriptura : Uȩ illis qͥꝑdider sustinentiam:
Et qđ c̃ amplius ructat indignationg inalũ odorẽ :
unde uere absterreat intraturos. qr ipsecũu n trasset
ꝑdurare ñ potuit: Quales illi: inuidi litigatores
neminẽ sustinentes auari: ille ibi illud ficit. &illeillud
srcit : Omale quare taces bonos quos tolena reñpo¬
tuist iactas quico malũ tolerauer̃ taces : Merito llud

Expanded text:
n potuisse asseverat; et aliquando vera. Sed vera malorum toleranda sunt propter societatem bonorum. Dicit illi Scriptura: «Vae his qui perdiderunt sustinentiam» . Et quod est amplius, ructat indignationis malum odorem, unde absterreat intraturos; quia ipse cum intrasset, perdurare non potuit. Quales illi? Invidi, litigatores, neminem sustinentes, avari; ille ibi illud fecit, et ille ibi illud fecit. O male, quare taces bonos? Quos tolerare non potuisti, jactas: qui te malum toleraverunt, taces. 13. Merito illud
Abbreviated transcription (Latin):
Confutrt in conpedib: siuis ut inornam̃ta uerantur
on frustranec sine exauditione dictũ ẽ. intre in conspecũtuũ
gemitꝰ cõpeditorũ : Seruite dño in iocunditate : libera ser¬
uitiss c̃ apđ dnm̃ : libi seruitꝰ ubi non necessitas sed caritas
sruit : Vlosin qͥt in lib̵tatt̃ uocatiestis fr̃s : tantũ nelib̾tatẽ
in occasionẽ carnis d&is. sed ꝑcaritatẽ seruite in uicẽ : Ser

Expanded text:
confitere in compedibus, si vis ut in ornamenta vertantur. confitere in compedibus, si vis ut in ornamenta vertantur. Non frustra, nec sine exauditione dictum est, «Intret in conspectum tuum gemitus compeditorum» . «Servite Domino in jucunditate.» Libera servitus est apud Dominum; libera servitus, ubi non necessitas, sed charitas servit. «Vos,» inquit, «in libertatem vocati estis, fratres: tantum ne libertatem in occasio
Abbreviated transcription (Latin):
Agnoscoñ meritũ hominis : sed miscđuã dĩ: Lauda
ergo miserantẽ : Quomodo in qͥs laudabos modicum
ipsũ qđ sentire possũ ex parte in enigmatt ꝑspeculũ :
explicare ñ possũ : Audiergo psalmũ ĩubilatedõ
bilas dño iubila : Noli iubilationẽ tuã in alias.
atq in alia sres diuidere: Sostremocetera diciposst̃
ut cũq: ille solus est ineffabilis qͥdix̃ aefacta st̃ om̃ia:
Dixit a factisumꝰ sed noscũ dicere ñ possumꝰ : Verbũ
ciꝰ quodicti sumꝰ: filius ei est : Vt a nob̵ utcũq in firmis
diceretur. faccus est in firmꝰ: Iubilationẽ ꝓuerbo
illius dñi seruitutẽ nonerit ibi gemitus non murmur
non indignatio. nemose peat inde uenalẽ qr dulceẽ.
qͥredẽptiom̃ ssumꝰ: Magna felicitas ẽ frscẽ in ista domo
magna seruũ &sicũ conpedib: Nolitimere serue conpe¬
dite conficere dño meritistus ad tribue conpedestiũs.

Expanded text:
Agnosco non meritum hominis, sed misericordiam Dei. Lauda Agnosco non meritum hominis, sed misericordiam Dei. Lauda ergo miserantem. Quomodo, inquis, laudabo? Modicum ipsum quod sentire possum ex parte in aenigmate per speculum , jam explicare non possum. Audi ergo Psalmum: «Jubilamino jubila; noli jubilationem tuam in alias atque alias res dividere. Postremo caetera dici possunt utcumque. ille solus est ineffabilis, qui dixit, et facta sunt omnia. Dixit, et facti sumus: sed nos eum dicere non possumus . Verbum ejus quo dicti sumus, Filius ejus est: ut a nobis utcumque infirmis diceretur, factus est infirmus. Jubilationem pro verbo illius Domini servitutem: non erit ibi gemitus, non murmur, non indignatio; nemo se petit inde venalem, quia dulce est quod redempti omnes sumus. Magna felicitas, fratres, esse in ista domo magna servum, etsi cum compedibus. Noli timere, serve compedite, confitere Domino: meritis tuis attribue compedes tuas;
Abbreviated transcription (Latin):
ligens cogitatione : q̃m̃ in uisibilia eiꝰ ꝑ caquȩ fac¬
ta sunt intellecta conspiciunt᷑: eaque facta sunt
intuere mirare quȩ reauctorẽ : Sidissimilissis
repelleris sisimilis exulcabis : &cũ acceđe coperis
similis & ipse ꝑsentis cresceredm̃. quantũ in te caritas
crescit : qr & caritas dsest : Senties qͥddã qđ diceba
& non dicebas: Ante enĩ quã sentires dicere tẽptabas
incipissentire &ibi sencis dici nom posse qđiencis : Cum
autẽ ibi didiceris dici ñ posse qđ sentis. tacebis non lau¬
dabis : ergo mucuseris in laudibus dĩ & grãrũ actionẽ
ñ reddesor qͥuoluit seabi notũfacere : laudabus cũ quereres
silebis cũ inueneris : nullo pacto non eris ingratus :
Debitur honor. debear reuerenta. debetur magna
laudatio: Adcende te quȩsis. terra &cims. Vlideqͥsme¬
ruerit : quid uidere : Vide quis quid: homo: dm̃:

Expanded text:
ligens cogitatione: quoniam invisibilia ejus per ea quae facligens cogitatione: quoniam invisibilia ejus per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur ; ea quae facta sunt intuere, mirare, quaere auctorem. Si dissimilis sis, repelleris; si similis, exsultabis. Et cum accedere coeperis similis, et persentiscere Deum, quantum in te charitas crescit, quia et charitas Deus est , senties quiddam quod dicebas, et non dicebas. Ante enim quam sentires, dicere te putabas Deum: incipis sentire, et ibi sentis dici non posse quod sentis. Cum autem ibi didiceris dici non posse quod sentis, tacebis, non laudabis? Ergo mutus eris in laudibus Dei, et gratiarum actionem non reddes ei qui voluit se notum tibi facere? Laudabas, cum quaereres; silebis, cum inveneris? Nullo pacto; non eris ingratus. Debetur honor, debetur reverentia, debetur magna laudatio. Attende te qui sis, terra et cinis: vide quis meruerit, quid videre; vide quis, quid, homo Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
& anto incipies sentire dm̃ : Et quẽ sentis. qͥuenut
adit an adquẽ turedis : Nã ille nũ quã discessit att:
Recedit ateds̃ cũtu recedis adõ: Presentia sunt cȩtis
om̃ia : sicut uidentib: Vnolo costant cȩcus &uidens:
hisdem formis rerũ uterq circũ fundit̃ : Ille est p̃¬
sensrebus ille absens : Ex duob uno locostantib
unꝰe p̃sens alius absens : Non rebipsis ad ilcerum
accedentib: & aba ltero recedentibus: sel ppt̃ dissimi¬
litudinẽ oculorũ suorũ : Illeqͥcetus dicit᷑ qr excinctũ ẽ.
ibi qđ contẽ perari solet luci. cunca uestienti: frustra ÷
p̃sens reb: qͣs nonuidet immorectius absens quã p̃sens
dicit᷑ : Ubi eni non est sensu seiꝰ : tttedicit᷑ absens: Hoc ẽ
enĩabsentẽ eẽ sensuabesse : Sic & d subiq p̃sens ẽ :
ubiq totus : Sapientiaeiꝰ a cungita fine usq ad sinẽ
forater: & disponit om̃ia suauit̃: Iđ autẽ ds̃pat̃ : hoc

Expanded text:
et tanto incipis sentire Deum. Et quem sentis? qui venit et tanto incipis sentire Deum. Et quem sentis? qui venit ad te, an ad quem tu redis? Nam ille nunquam discessit a te: recedit a te Deus, cum tu recedis a Deo. Praesentia sunt caecis omnia, sicut videntibus: uno loco stans caecus et videns, iisdem formis rerum uterque circumfunditur; ille est praesens rebus, ille absens: ex duobus uno loco stantibus, unus est praesens, alius absens; non rebus ipsis ad alterum accedentibus et ab altero recedentibus, sed propter dissimilitudinem oculorum suorum. Ille qui caecus dicitur, quia exstinctum est ibi quod contemperari solet luci cuncta vestienti, frustra est praesens rebus quas non videt; imo rectius absens quam praesens dicitur: ubi enim non est sensus ejus, recte dicitur absens; hoc est enim absentem esse, sensu abesse. Sic et Deus ubique praesens est, ubique totus. Sapientia ejus attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Quod autem Deus Pater, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
humana in terior homo ⁊ tereatadimaginẽ dĩ qr
crtatus adimaginẽ dĩ : qͥt anto erac longe factus
qͣnto erat in dissimilitudinẽ : non eñĩ locorum
inter uallis acceditur addm̃ autreceditur adõ:
Dissimilis factus longeritessisti similis factus
ꝓximeaccedis : Vide qͦmͦ nos uult acceđe dñs faci¬
ensprimo similes ut accedamꝰ : Estoteait sicut
paterur̃ qͥ incelis ẽ qui solem suũ oririfacit suꝑbonos
& malos & pluit suꝑ iustos &iniustos: Disce diligere
inimicũ : si uiscauere in imicũ : Inquantũ autẽ intecari¬
tas crescit : efficienste & reuo canstead similitudinẽ
dĩ: ꝑtenditsq adinmicos. ut sisci similis. qͥ facit
solẽ suũ oriri ñ suꝑbonos tantũ sed suꝑbonos a malos:
łtpluit ñ suꝑiustos tantũ sedsuꝑ iustos&iniustos
Quantũ accedis ad similitudinẽ tantũ ꝓfici s incaritate.

Expanded text:
humana, interior homo recreatus ad imaginem Dei, quia humana, interior homo recreatus ad imaginem Dei, quia creatus ad imaginem Dei; qui tanto erat longe factus, quanto ierat in dissimilitudinem. Non enim locorum intervallis acceditur ad Deum, aut receditur a Deo: dissimilis factus, longe recessisti; similis factus, proxime accedis. Vide quomodo nos vult accedere Dominus, faciens primo similes, ut accedamus. «Estote,» ait, «sicut Pater vester qui in coelis est, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos» . Disce diligere inimicum, si vis cavere inimicum. Inquantum autem in te charitas crescit, efficiens te et revocans te ad similitudinem Dei, pertendit usque ad inimicos; ut sis ei similis qui facit solem suum oriri, non super bonos tantum, sed super bonos et malos; et pluit, non super justos tantum, sed super justos et injustos. Quantum accedis ad similitudinem, tantum proficis in charitate,
Abbreviated transcription (Latin):
in meipsa qͥloquor qͥ m̃bra uegito qͥuocẽ intendo
qͥlinguã moueo querba ꝓnuncio sensusqi discerno
łt quando cõp̃hendo me inme undeergo possũ qđ su¬
pͣme ꝓmittit᷑ tam̃ cordihumanouisiodĩ: & indicit᷑
quȩlã oꝑatiomundandi cordis: Hocdicit̃abscrip¬
tura para. unde uideas qđ amas. antequã uideas:
Audito enĩ dõ a nomimceiꝰ cui ñ dulce est qđ auditnisi
impio multũ remoto multũ longe facto q̃m ecce
distiomnẽ qͥ fornicat᷑ absit: Nob autẽ qͥd q̃r illi
rent sedetiã ꝑhorrescant. nob̵ in longinquo inuen¬
tis qͥddicit᷑ : accedite ad eũ &inluminamini : It dutẽ
acceda s& in lumineris : displiccanttͥ tenebrȩ tuȩ :
Pamna qđ es : ut merearis cẽ qđ non es: Esiniquus :
essed ebesiustus : Nũquã iustitiã ꝑceptirus es si
adhuctibi placet iniqͥtas : Contere illã incorde
tuo : & munda : Expelle illã de cordetuo aũbiuult
habitare quẽ uis uidẽ : Accedat ergo utcũq anima

Expanded text:
uor, qui membra vegeto, qui vocem intendo, qui linguam moveo, qui verba pronuntio, sensusque discerno. Et quando comprehendo me in me? Unde ergo possum quod supra me? Promittitur tamen cordi humano visio Dei, et indicitur quaedam operatio mundandi cordis; hoc dicitur ab Scriptura: Para unde videas quod amas, antequam videas. Audito enim Deo et nomine ejus, cui non dulce est quod audit, nisi impio multum remoto, multum longe facto? «Quoniamdisti omnem qui fornicatur abs te» . Nobis autem quid? Quia illi rent, sed etiam perhorrescant; nobis in longinquo inventis quid dicitur? «Accedite ad eum, et illuminamini» . Ut autem accedas et illumineris, displiceant tibi tenebrae tuae; damna quod es, ut merearis esse quod non es. Es iniquus, esse debes justus: nunquam justitiam percepturus es, si adhuc tibi placet iniquitas. Contere illam in corde tuo, et munda; expelle illam de corde tuo, ubi vult habitare quem vis videre. Accedit ergo utcumque anima
Abbreviated transcription (Latin):
Vos ad loqtur qͥcũq om̃ia in caritate toleritis &espegaude tis :
Seruite dño ñ in a maritudinis murmuratione : sed
iocunditate dilectionis : in tratt in c̃spatueiꝰ in exultatione:
facile ẽ exultare foris in conspectudĩ exulta: Nonualde
lingua exultet: conscientia exultet : intrate in conspet¬
qm̃ d ñsipse ẽ ds̃ sedded nõ dicit. que ñ putabant ho
spinis coronastis. ueste ignominiosa uestistis in ligno
suspendentis. clauis õfixistis. lancea ꝑcussistis custo¬
des ad sepulchrũ posuistis: Ipse ẽ. ds̃: Scitote qm dñs¬
tis qͥd ẽ qđ suꝑbitis: aliusuos fecit: & qͥuos ficit ipse
a uob patitur : Seduos sicuosi actati s&głamini
& extollitis: qͣsi uobipsis facci sitis : Bonũ ẽ. uob̾ utqͥ fecit
uos reficiat uos: Ipse fecitnos & non ipsinos: Non
debemꝰ suꝑbire tocũ bonũ qđ habemꝰ a bartifice nrõ

Expanded text:
vos alloquitur, quicumque in charitate omnia toleratis, et spe gaudetis. «Servite Domino,» non in amaritudine murmurationis, sed «in jucunditate» dilectionis. «Intrate in conspectu ejus, in exsultatione.» Facile est exsultare foris; in conspectu Dei exsulta. Non valde lingua exsultet; conscientia exsultet. «Intrate in conspequia Dominus ipse est Deus? Sed de Domino dicit, quem non putabant homspinis coronastis, veste ignominiosa vestistis, in ligno suspendistis, clavis confixistis, lancea percussistis, custodes ad sepulcrum posuistis; ipse est Deus. «Scitote quoniatis? quid est quod superbitis? Alius vos fecit; et qui vos fecit, ipse a vobis patitur. Sed vos sic vos jactatis et gloriamini, et extollitis, quasi a vobis ipsis facti sitis. Bonum est vobis ut qui fecit vos, perficiat vos. «Ipse fecit nos, et non nos.» Non debemus superbire: totum bo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ angłisdĩ : Cũ petoribus sicut est uiuere audire
uide &cetera: Sed qđ intellegat dm̃. qđ ad m̃tẽ ꝓpriȩ
discernat : in hac tota consiđaicione creaturȩ quã nomi¬
nare utcũq & ꝑ currere potuimꝰ: int̾roget scanima
quis facit hȩcom̃ia. qͥscreauit hȩc: quis inhis i psã : uid
sunt ista quȩconsideras. quidtu qͥ consideras qui s ille
qͥsitit consideranda& considerantẽ : qui sest iste dic illũ:
Uedica sillũ cogita illũ foce senĩ aliqͥd cogitare &e forit
ñ potesdicere : Nullom autẽ poteris dicere qđ ñpo¬
tueris cogitare. Ergo cogitaillũ: priusquã dicas
illũ : Ut cogite sillũ accedeadillũ : Idonĩuis beneui¬
uere ut habcas qđ loquaris. accedisut inspicias
Ne forte longe uidendo fillanis. Sedut oculis isticor¬
pora. sicillem̃te conspicit᷑ corde adtendic̃ &uidet᷑¬
ł tubiestcor undeille uideat᷑ : beitiait mundo cordes :¬
quipsidm̃ uidebunt : Nudio credo ut possũ intel¬

Expanded text:
ibus, sicut est vivere, audire, videre, et caetera, sed quod intelligat Deum, quod ad mentem proprie discernat. In hac tota consideratione creaturae, quam nominare utcumque et percurrere potuimus, interroget se anima: Quis fecit haec omnia? quis creavit haec? quis in his teipsam? Quid sunt ista quae consideras? quid tu quae consideras? Quis ille qui fecit consideranda et considerantem? quis est iste? Dic illum; ut dicas illum, cogita illum. Potes enim aliquid cogitare, et forte non potes dicere; nullo modo autem poteris dicere quod non potueris cogitare. Ergo cogita illum priusquam dicas illum; ut cogites illum, accede ad illum. Quod enim vis bene videre, ut habeas quod loquaris, accedis ut inspicias, ne forte longe videndo fallaris. Sed ut oculis ista corpora, sic ille mente conspicitur, corde attenditur et videtur. Et ubi est cor unde ille videatur? «Beati,» ait, «mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt» . Audio, credo, ut possum intel
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem. sed qͦsi repletũnimiogaudio ñ posse uerbis
explicare qđ gaudet animo : Añi uertite hoc in eis
qͥcantant&iam ñ honeste : Non enĩ caliserit iubi¬
lationrã : qualis illorũ est : Noscnĩ in iustificatione
iubilare debemꝰ illiautẽ iubilant in iniqͥtatt : Itaq:
no s inconfessione. illiin confisione : Lam̃ uthoc:
qđ dicointellegacis immore cordemini rẽ cognitã :
maxime iubilant qͥ ali qͥd inagris opant̃ copia fruc¬
tuũ iocundati. uel messores uel uindemiatores
uel aliqͦs fructꝰ metentes imipsa ficundi taceterȩ
&ftracitate gaudentes. exultando cantant &incer
cantica quȩuerbenuntiant in ser̃ uoces qͣsdã sine ũb
ineclatione ex ultantis a nimi: Ethȩc. uocat᷑ iuibilatio
Siqͥs fortȩ ꝓpaerea ñ recognoscic qr nũquã aduertit:
aduerta t decetero dqutinã p̃ inueniat qͦ saduertat¬

Expanded text:
dem, sed quasi repletum nimio gaudio, non posse verbis explicare quod gaudet: Animadvertite hoc in eis qui cantant etiam non honeste. Non enim talis erit jubilatio nostra, qualis illorum est; nos enim in justificatione jubilare debemus, illi autem jubilant in iniquitate: itaque nos in confessione, illi in confusione. Tamen ut hoc quod dico intelligatis, imo recordemini rem cognitam, maxime jubilant qui aliquid in agris operantur; copia fructuum jucundati vel messores, vel vendemiatores, vel aliquos fructus metentes, et in ipsa fecunditate terrae et feracitate gaudentes, exsultando cantant; et inter cantica quae verbis enuntiant, inserunt voces quasdam sine verbis in elatione exsultantis animi, et haec vocatur jubilatio. Si quis forte propterea non recognoscit, quia nunquam advertit, advertat de caetero. Atque utinam non inveniat quos
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ est loquentis ꝑ nos imberdĩ est: Vi dectuos qͣlis
terra sitis: nã quando pluuia uenit suꝑ terrã. sibona
&spinas depluuia generauerit. ignẽ sꝑet: pluuiã
non accuset : Qui autẽ melior factus fuerit a fruges
debona terra generauerit: horrcũ sꝑet pluuiam
laudet: Aut quid sunt nubes Aut qͥd ẽ. pluuia nisi
miscđia dĩ om̃ia facientis circacos quos diligit.
& quibus donauit ut abeis diligatur:

Expanded text:
Dei est loquentis per nos, imber Dei est: videte vos qualis terra sitis. Nam quando pluvia venit super terram, si bona spinas de pluvia generaverit, ignem speret, pluviam non accuset: qui autem melior factus fuerit, et fruges de bona terra genuerit, horreum speret, pluviam laudet. Aut quid sunt nubes, aut quid est pluvia, nisi Dei misericordia, omnia facientis circa eos quos diligit, et quibus donavit ut ab eis d
Abbreviated transcription (Latin):
t̃rã In malis murmurat omnis cerra: inbonisiubi¬
lat om̃is terra : Quid ẽ ergo iubilart multũ eñ i nos
adientos ad fecit hocũbũ : & p̃sentis psalmititulus qr
in scribit̃ in confiessione : Quid ẽ in confesfione iubi¬
lare : alcerius culdã psalmi sententiadicentis beatꝰ¬
popłs qui intelligi iubilationẽ: Frofirco magnum
aliqͥd ẽ qđ in tellactũ beatosfacit : Dñsergo ds̃nr̃ berti
Curramꝰ ergo ad hanobeatituidinẽ. incellegamꝰ.
iubilationẽ : Non eam sine incellectu sundamꝰ: Quid
cpis est iubilare &optẽ perarehuic psalmodicentt
lubilate dõ om̃is terra : & non intelligere iubilationẽ.
ut uox nr̃a sola iubilet & cor ñiubilet : sonꝰenĩ cordis:
intellectus est : Qđ nostis dicturussũ qiubilat.
non uerba dicit̃ sed sonꝰ quidã est lȩatiȩ sine uerb:
Vox est enĩ animi diffusi lȩtitia qͣntũ potest ex pͥm̃tis
affectũ : non sensũ comp̃hendentis : Gaudens homo
in exultatione sua. ex uerbis qͥbusdã quȩ pos¬

Expanded text:
is jubilat omnis terra. Quid est ergo jubilare? Multum enim nos attentos facit ad hoc verbum et praesentis psalmi titulus, quia inscribitur, «In confessione.» Quid est, in confessione jubilare? Est alterius cujusdam psalmi sententia dicentis, «Beatpopulus qui intelligit jubilationem» : profecto magnum aliquid est, quod intellectum beatos facit. Dominus ergo Deus Curramus ergo ad hanc beatitudinem, intelligamus jubilationem, non eam sine intellectu fundamus. Quid opus est jubilare et obtemperare huic psalmo dicenti, «Jubilate Deo, omnis terra,» et non intelligere jubilationem, ut vox nostra sola jubilet, et cor non jubilet? Sonus enim cordis, intellectus est. 4. Quod nostis dicturus sum. Qui jubilat, non verba dicit, sed sonus quidam est laetitiae sine verbis: vox est enim animi diffusi laetitia, quantum potest, exprimentis affectum, non sensum comprehendentis. Gaudens homo in exsultatione sua, ex verbis quibusdam quae non pos
Abbreviated transcription (Latin):
Sedgrana int̃ palcã estliliũ nt̃ spmas : Quidenĩ auditeecłam:
Sic̃ liliũ in medio spinarũ : itaprimamea in medio filiarũ:
in medioqͣrũ spinarũ itapximamea in medio q̃rũ: filiarũ
qͦsdicispimas i psas filias : Respondet : Spinȩsunt ꝓp̃t̃ mo¬
ressuos filiȩ ꝓpt̃ sacram̃ta mea : Vtinã ergo int̃ gemitꝰalie¬
norũ gemeret̃ : M inꝰ gemeret᷑ : Ille ẽ maiorgemit᷑ : Im sini

Expanded text:
s. Quid enim audit Ecclesia? «Sicut lilium in medio spinarum, ita proxima mea in medio filiarum» . in» «medio,» quarum «spinarum? Ita proxima mea in medio,» quarum «filiarum?» quas dicis spinas, ipsas filias? Respondet: Spinae sunt propter mores suos; filiae, propter sacramenta mea. Utinam ergo inter gemitus alienorum gemeretur; minus gemeretur. Ille est m
Abbreviated transcription (Latin):
cant qr p̃teripsũ montẽ adorant & lcudant dm̃:
non excuidiuntur aduitã eternã : & siad quȩ dam
tẽporalia exaudiantur : Non sibi ergo blandiant᷑
quia cos inqͥbusdã exaudit ds̃ nã c&e paganos exaudit
in qͥbusdã : Nonne dlamant paga niaddm̃ & pluit :
pagane quia teclamante addm̃ pluitds̃ qui suꝑ
iustos & iniustos pluit : Audiuitte ad tẽporalia:
nonte audit ad ȩc̃ra nisi inmonteciꝰ adoraueris :¬

Expanded text:
 praeter ipsum montem adorant et laudant Deum, non exaudiuntur ad vitam aeternam; etsi ad quaedam temporalia exaudiantur. Non sibi ergo blandiantur, quia eos in quibusdam exaudit Deus: nam et Paganos exaudit in quibusdam. Nonne clamant Pagani ad Deum, et pluit? pagane, quia te clamante ad Deum, pluit Deus, qui super justos et injustos pluit. Audivit te ad temporalia; non te audit ad aeterna, nisi in monte sancto ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Salmum fr̃is cũcantaretur audistis: breuis
est necobscurus : Quasi securitatẽ dederon
nelaborẽ timeatis : uideamꝰ tam̃ ad centius. Et quan¬
toliberius tanto diligentius: quid sibi uelint. ea
ipsa quȩ a ꝑte sonant ut quantũ dñ s donare dig¬
natur spiritaliter intellegatur uoxdĩ qͦ lib et
organo sonans tam̃ uoxdĩ : Neq enĩdelectat au¬
res ciꝰ nsi uoxeiꝰ : Nã&e noscũ loqͥm. tunc eũ delecta¬
Sic in scribitur : hic estticulus ciꝰ psalmꝰ in conses¬
sione : Pauciuersus sunt : magnarũ rerũ grauidi:
Pariant semina in cordibus urĩs : ut pareturhor¬
reũ messis dominicȩ : Palmꝰ istt in confessione:
hoc nob̵iubet ad hoc ortat᷑ ut iubilemꝰ dõ : Neo
hortatur uelut aliquẽ unũ angulũ terrȩ aut unã
aliquã habitationẽ congregationẽ uehominũ :
sed quia se ubiq nouit. seminas sebenedictionẽ : undiq

Expanded text:
salmum, fratres, cum cantaretur, audistis; brevis est, nec obscurus: quasi securitatem dederim, ne laborem timeatis. Videamus tamen attentius, et quanto liberius, tanto diligentius, quid sibi velint ea ipsa quae aperte sonant, ut quantum Dominus donare dignatur, spiritualiter intelligantur. Vox Dei quolibet organo sonans, tamen vox Dei; neque enim delectat aures ejus, nisi vox ejus: nam et nos cum loquimur, tunc eum delectasic inscribitur, hic est titulus ejus, «Psalmus in confessione.» Pauci versus sunt, magnarum rerum gravidi: pariant semina in cordibus vestris, ut paretur horreum messi dominicae. Psalmus iste in confessione hoc nobis jubet, ad hoc nos hortatur, ut jubilemus Deo. Nec hortatur velut aliquem unum angulum terrae, aut unam aliquam habitationem congregationemve hominum; sed quia ubique no
Abbreviated transcription (Latin):
a fruccũ ficisset : tunc apparuer̃ trzania : Cũcȩ perłł
apparere titania iud ebisteint̃ malos : Uelle habes
qͣsi se parare a temalos &scparare abeccła om̃simalos:
Respondebit łͥ dñi sententia: sinice utraq crescere
usq ad messc̃ neforte cũuultseridicare tiraniaeradicns
si mul&& tritcum: Exsententia dñ i necessẽ erit parcere
titaniis ex condicione serui necesseerit uiuere inter
titama : Separare ea ñ potes tolerare tibi ncesscest:
Vi de quantas plagas incorde paciaris qͥcorpore in tegro
intermalosuersaris : Probabitis qͥcũ qusseceritis ꝓbastis
qͥiã ꝓfecistis : Toleranda sunt ergo ista : Et forte hocꝑtine
in notescit uoluntas dĩ &iam reatus nr̃ in notiscit nob̾
Et quanto ille nob̵ in notescit. tanco plusimꝰ infi&us
& lacrimas: Videmꝰ enĩ quã sit iu stũ qđ de nob̾ exigat
ds̃ in quanta adhuc in ꝑfectione iaceamꝰ. & fit in nob̾

Expanded text:
et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania.» Cum coeperint et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania.» Cum coeperint apparere zizania, videbis te inter malos. Velle habes quasi separare a te malos, et separare ab Ecclesia omnes malos; respondebit tibi Domini sententia: «Sinite utraque crescere usque ad messem, ne forte cum vultis eradicare zizania, eradicetis simul et triticum» . Ex sententia Domini necesse erit parcere zizaniis, ex conditione servi necesse erit vivere inter zizania: separare ea non potes, tolerare tibi necesse est. Vide quantas plagas in corde patiaris, qui corpore integro inter malos versaris. Probabitis quicumque profeceritis, probatis qui jam profecistis. Toleranda sunt ergo ista; et forte hoc pertinet innotescit voluntas Dei, etiam reatus noster innotescit nobis; et quanto ille nobis innotescit, tanto plus imus in fletus et lacrymas. Videmus enim quam sit justum quod de nobis exigat Deus, in quanta adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ẽ &ipse senex : filii successer̃ in sacerdotio filius
eiꝰ post ea sacerdotiũ administrauit: Iuomͦ & in istũ
uindicauit : samuhel &ipsesc̃s senex mortuus est
relictis filiis successorib suis : Quid ẽ qđ in illo sum¬
dicatũ ẽ q̃ uȩro & scđm homines ñ inuenio Scđm
autẽ qđ scio pati seruos dĩcotadie: in illos uindica¬
batur : Legite & uidee iundictas &qͥ ꝓficitis
ferte iundictas : Cotdie patiebantur popłos con¬
tradicentes: cotidie patiebantur iniq uiuente s&in¬
ter illo suuere cogebantur quorũ uitã cotdie rep̃¬
hendebant. Hȩc erit uindicta: Nondũ ꝓficit. c̃ui
parua est : Iantũ teenĩtorquet in iuistitia aliena: qͣntũ
recesseris atua: Cũenĩ fueris frum̃tũ id ẽ herbabona
debonosemine : filiu s regni. cũ coeperis fructũ dare :
tunctibi appareb t zitania : Cũ enĩ creuisset herba

Expanded text:
tuus est et ipse senex, filii sui successerunt ei in sacerdotio; filius tuus est et ipse senex, filii sui successerunt ei in sacerdotio; filius ejus postea sacerdotium administravit : quomodo et in istum vindicavit? Samuel et ipse sanctus senex mortuus est, relictis filiis successoribus suis . Quid est quod in illos vindicatum est quaero, et secundum homines non invenio: secundum autem quod scio pati servos Dei, quotidie in illos vindicabatur. Legite, et videte vindictas, et qui proficitis ferte vindictas. Quotidie patiebantur populos contradicentes, quotidie patiebantur inique viventes; et inter illos vivere cogebantur, quorum vitam quotidie reprehendebant. Haec erat vindicta. Nondum proficit, cui parva est. Tantum te enim torquet injustitia aliena, quantum recesseris a tua. Cum enim fueris frumentum, id est herba bona de semine bono, filius regni, cum coeperis fructum dare, tunc tibi apparebunt zizania: «cum» enim «crevisset herba,
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtatessuas : Nũ qͥd nũ quã erat moriturus: quali s illa
uindicta: ostendit ibi uindictã suã ut diceret. non in¬
trabis interruã ꝓmissionis q̃uo in tracurus erat popłs:
Q uandã sigurã quorundã gerebut morses : Nãq
in regnũ cȩlorũ intrauit. magna illi pena erat adter¬
rã ilła nonuenire quȩ adtẽp̾erat ꝓmissa ut ũbrã osten¬
det & transiret: ñ onnemulti ꝑfidi in trar̃ in illã t̃ra :
non ne in illa terra uiuentes inultamala sicer̃ & dm̃
offinder̃ : Nonne aido latriã secuti sunt in ipsaterra :
magnũ erat non dedisse istã terrãmorsi sed morsen
uoluit gestare figurã eorũ qͥsublege erant : qr ꝑ morsen
data estlex. Et ostendit eos qͥ sublege cẽ uellent
& sub grã eẽ nollent : non in traturo s int̃rã ꝓmissionis :
Ergo illud qđ dictũ est morsi figura erat ñ poena:
Senimors quȩpena non intrare in illã terrã quȩ pȩ¬
na. quo in erauer̃ indigni : deaaron qd diccũ ẽ m nor¬

Expanded text:
es suas: numquid nunquam erat moriturus? Qualis illa vindicta? Ostendit ibi vindictam suam, ut diceret, «Non intrabis in terram promissionis» , quo intraturus erat populus? Quamdam figuram quorumdam gerebat Moyses. Nam qui in regnum coelorum intravit, magna illi poena erat ad terram illam non venire, quae ad tempus erat promissa, ut umbram ostenderet et transiret? Nonne multi perfidi intrarunt in illam terram? nonne in illa terra viventes multa mala fecerunt, et Deum offenderunt? nonne et idololatriam secuti sunt in ipsa terra? Magnum erat non dedisse terram istam Moysi? Sed Moysen voluit gestare figuram eorum qui sub Lege erant, quia per Moysen data est Lex: et ostendit eos qui sub Lege esse vellent, et sub gratia esse nollent, non intraturos in terram promissionis. Ergo illud quod dictum est Moysi, figura erat, non poena. Seni mors quae poena? Non intrare in illam terram quae poena, quo intraverunt indigni? De Aaron autem quid dictum est? Mor
Abbreviated transcription (Latin):
ticulas quasdã decorpore suo. & dacurus illis : &dixer̃
Durus ẽ hic sermo: Ipsi erant duri. non sermo: Etenĩ
siduri non cẽnt. sed mites eeñt : dicerent sibi : Non
sine causa hocdixit: nisi quia est ibi aliqđ sacram̃tũ
latens : Manerent cũ illo lenes nonduri. &dis¬
cerent abillo qđ illis discedentibus qͥ remanserunt
didicer̃ : Namcũ remansissent cũillo disci płi¬
.xͦIͦI. illis recedentib: suggesser̃ illitã quã dolentes
illorũ mortẽ qđ scandalitati sunt in uerbo eiꝰ & reces¬
ser̃ : Illea utẽ in struxit illos eait illis : Sp̃s ẽ. qͥuiui¬

Expanded text:
ticulas quasdam de corpore suo, et daturus illis; dixerunt: Durus est hic sermo. Ipsi erant duri, non sermo. Etenim si duri non essent, sed mites essent, dicerent sibi: Non sine causa hoc dicit, nisi, quia est ibi aliquod sacramentum latens; manerent cum illo lenes non duri, ut discerent ab illo, quod, illis discedentibus, qui remanserunt didicerunt. Nam cum remansissent duodecim discipuli, illis recedentibus, suggesserunt illi tanquam dolentes illorum mortem, quod scandalizati sint in sermone ejus, et recesserint. Ille autem instruxit illos, et ait illis: Spiritus est qui vivi
Abbreviated transcription (Latin):
habeat caritatẽ : Siestt caritas esttͥ plenitudo legis
iã mit habitat ds̃ sedes di factuses irascuntur popłi
Quid facient irascentes popłi. eiqͥ factus ẽ sedesdĩ. qͥcon¬
trate seuiant adtendis qͥ inte sedeat non adtendis :
cȩlũ factus es & terrã times: dicit enĩalio lo coscrip¬
tura : dnm̃ dm̃ nrm̃ dicere : celũ mͥsedes est: Siergo
tu habend õplenitudin ẽ scientiȩ & habendo cari¬
tatẽ utiq sedesdifactuses : cȩlũ factuses: Nonenĩ¬

Expanded text:
est ibi charitas, est ibi plenitudo Legis; jam in te habitat Deus, sedes Dei factus es. «Irascantur populi;» quid facient irascentes populi ei qui factus est sedes Dei? Qui contra te saeviant, attendis; qui in te sedeat, non attendis. Coelum factus es, et terram times? Dicit enim alio loco Scriptura Dominum Deum nostrum dicere, «Coelum mihi sedes est» . Si ergo et tu habendo plenitudinem scientiae, et habendo charitatem, utique sedes Dei factus es, coelum factus
Abbreviated transcription (Latin):
Nã non poneret ds̃ medicam̃tũ ubiuul nꝰ ñ cẽt : & rogauit
stimulũ carnis a quo cola fizabatur : aliquẽ fortẽdolorẽ
corporis : Rogauiinqͥt ut austret cũ ame : & dix̃m:
suffici tͥ grã mea : Nã uirtus in in firmitate ꝑficitor:
emplastrũ mordax urite : sed sanate: Rogat
medicũ ut tollatemplastrũ & nontollit. nisi cũ fuerit
futuros qr quantũ libet ꝓficiamꝰ nouit ipsepeccatanrã:
Aliquando & nob̵ ostendit illa : &uidemꝰaenos peccita
nrã : Et cũ intertales homines uersaricȩperimꝰ ut
iã homines qͥd in nob rep̃hendant ñinueniant : rep̃¬
hendit illeadhuc qͥ om̃ia nouit. & iundicat in om̃s
affectiones ꝙ ꝓpicius est nob̵: Nã si noniuindicet

Expanded text:
nam non poneret Deus medicamentum, ubi vulnus non esset. Et rogavit stimulum carnis a quo colaphizabatur, aliquem forte dolorem corporis: «rogavi,» inquit, «ut auferret eum a me; et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur» emplastrum mordax urit te, sed sanat te. Rogat medicum ut tollat emplastrum; et non tollit, nisi cum fuerit futuros: quia quantumlibet proficiamus, novit ipse peccata nostra; aliquando et nobis ostendit illa, et videmus et nos peccata nostra. Et cum inter tales homines versari coeperimus, ut jam homines quid in nobis reprehendant non inveniant; reprehendit ille adhuc qui omnia novit, et vindicat in omnes affectiones, quia propitius est nobis. Nam si non vindicet,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ sdi nouerat in cordib: illorũ qͥs homines ñnouerant :
Etenĩsine querela hominũ uersabant᷑ inmedio plebdĩ ÷
Sed qͥ a dicimꝰ q morses habuit pͥmãuitã fortasc patatricc̃:
Nam& ꝑcusio homine fugit deegipto: Habuit & aaron
primã uitã quȩ displicerecdõ : Nã ipse in santenti popło
& quȩrentidolũ ꝑmisit uc faceret i&e factũ ẽ poplodĩ
idolũ qđ a doraret: Sa muhel qͥfecit in fans adtẽplũ
datus om̃ sȩtates suas int̃scã sacram̃ta dĩ ꝑegit: ab ineunte
etate famulus dĩ nihil umquã dictũ ẽ de samuhele m¬
hil ab hominib:: Nouerit ibi forte ds̃ aliqͥd qđ purgaret :¬

Expanded text:
Dominus noverat in cordibus illorum, quas homines non noverant. Etenim sine querela hominum versabantur in medio plebis Dei. Sed quid dicimus? quia Moyses habuit primam vitam fortasse peccatricem? Nam et percusso homine, fugit de Aegypto . Habuit et Aaron primam vitam quae displiceret Deo. Nam ipse insanienti populo et furenti idolum permisit ut fieret, et factum est populo Dei idolum quod adoraret . Samuel quid fecit, infans ad templum datus? Omnes aetates suas inter sancta sacramenta Dei peregit, ab ineunte aetate famulus Dei. Nihil unquam dictum est de Samuele, nihil ab hominibus. Noverat ibi forte Deus aliquid quod purgaret
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ: & p̃cepta quȩ dediteis : Custo diebant certȩ. inten¬
Hoc dicit & negari Non pocest : Nihil ne habebant pec
iustitia p̃sumamꝰ : Ecce moyses & aaron in sacerdotib:
eiꝰ& samuhel inhis qͥinuocant nom̃ eiꝰ: Adqͦs decolũna
nubis loquebat̃ tã a ꝑteillos exaudiebat qͥcustodiebant
nondicit ds̃nisi pecatis : Quando dat ueniã : tuncdicit᷑
ꝓpicius : Iuid habuit in istis qđ uimdicaret ut eẽt ꝓpicius
ignoscendo ꝓ̃picius erat donando peccata ꝓpittꝰerat &iundicando:
qͥd eñ seqͥt̃ tuꝓpicius fiuistiillis &umdicans inom̃ saffectiones

Expanded text:
epta ejus quae dedit eis.» Custodiebant certe, intenHoc dicit, et negari non potest. Nihilne habebant peccjustitia praesumamus. Ecce Moyses et Aaron in sacerdotibus ejus, et Samuel in his qui invocant nomen ejus, ad quos de columna nubis loquebatur, tam aperte illos exaudiebat, qui custodiebant non dicitur Deus, nisi peccatis: quando dat veniam, tunc dicitur propitius. Et quid habebat in istis quod vindicaret, ut esset propitius ignoscendo? Propitius erat donando peccata, propitius erat et vindicando. Quid enim sequitur? «Tu propitius fuisti illis, et vindicans in omnes affectiones
Abbreviated transcription (Latin):
uit : q̃m̃ diximꝰ xp̃m hic nos debe intelligere : aduer¬
tat sc̃ita surã : Dix̃superius : Ex altate dnm̃ dm̃ nrm̃¬
qr carnẽ assũpsit inqua appareret generi humano:
Et uolens nob ostende & antiquos patres i psũ p̃dicasse

Expanded text:
t? Quoniam diximus Christum hic nos debere intelligere. Advert? Quoniam diximus Christum hic nos debere intelligere. Advertat Sanctitas vestra. Dixit superius, «Exaltate Dominumquia carnem assumpsit, in qua appareret generi humano; et volens nobis ostendere et antiquos patres ipsum praedicasse,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥderat : nũqͥd maior sacerdote eẽ. poterat : ex primat
psalmꝰ iste : qr & ipse sacerdoserat : Moyses& aa
ron in sacer dotibus eiꝰ : Ergo illi erant dñ is acerdo¬
tes: Samuhel postea : in libroregnorũ legitur:
iste samuhel cẽporib dauid : Nãipse unxit sc̃m dauid:
Volens habe filiũ orauit addnm cũ gemitu magno
& petens ut daret ei dĩ filiũ. ostendit qr non carnalit̃
habeuoluit. quẽ natũ illidedit qͥeũ ec̃. uoluit : Uouit
enĩ cũ dño dõ &aic: simihi masculus natus fuerit.
tẽplotuo seruiet : Mita fecit: Natus sc̃s samuhel.
fuit a pđmatrẽ tẽpore lactis : Mox ut eũ ablacta¬
uit : dedit intẽplũ ibi cresceret ibi roboraret᷑ inspũ
ibidõ seruiret: Factus est sacerdos magnꝰsacerdos
sc̃s illo tẽpore : Cõmemorat istos: a ꝑistosom̃s scõs
nos uoluit intellegere : Iuare autẽ hic illo s nomina

Expanded text:
quid erat? numquid major sacerdote esse poterat? Exprimit quid erat? numquid major sacerdote esse poterat? Exprimit psalmus iste quia et ipse sacerdos erat: «Moyses, et Aaron in sacerdotibus ejus.» Ergo erant illi Domini sacerdotes. Samuel postea jam in libro Regnorum legitur: iste est Samuel temporibus David; nam ipse unxit sanctum Davivolens habere filium, oravit ad Dominum cum gemitu magno, et petens ut daret ei Deus filium, ostendit quia non carnaliter habere voluit, quem natum illi dedit, qui eum esse voluit. Vovit enim eum Domino Deo, et ait, «Si mihi masculus natus fuerit, templo tuo serviet:» et ita fecit. Natus sanctus Samuel fuit apud matrem tempore lactis; mox ut eum ablactavit, dedit in templum, ut ibi cresceret, ibi roboraretur in spiritu, ibi Deo serviret: factus est sacerdos magnus, sacerdos sanctus illo tempore . Commemorat istos, et per istos omnes sanctos nos vult intelligere. Quare autem hic illos nominavi
Abbreviated transcription (Latin):
&bibituri illũ scinguinẽ quẽ fusuri sunt qͥ mecru¬
cisigent : Sacram̃tũ aliqđ uob cõm̃daui : s piritalit̃
intellectũ uiui ficabit uos Et si necesse est illuduisi¬
biliter cȩlebrari : oportet tam̃ inuisibiliter intelligi:
qm̃ sc̃s̃ : Mor ses &a aron in sacerdotib: eiꝰ & samu¬
hel in his qͥinuocant nom̃ ciꝰ: Inuocabant dnm̃
&ipse excudiebat eos in colũ nanubis loquebatur
ad eos : Isti antiqui morses& aaron. & samuhel
seruidĩ magni.: apud antiquos : Nostis qr mor ses
eduxit inuirtute dĩ. popłmisrł exegipto ꝑrubrũ
mare &eduxit inheremõ : Et quanta mirabilia
fecerit illo tẽporẽ ds̃ ꝑmanũ morsi nouer̃ om̃s
qͥistas scripturas libenter audiunt in eccła. uel
apdselegunt uel qͦ qͦmͦ didicer̃ : Aaron fr̃ipsius
fuit : quẽ ordincuit eum sacerdotẽ : &ibi qͥdem:
nonuidetur sacerdos eẽ nisi a aron: A ꝑte enĩ in illis
luteris ad ron nominator sacerdos dĩ demorse
nonibidicitur qđ sacerdo serat : Sed si hoc nonerit

Expanded text:
ri sunt qui me crucifigent. Sacramentum aliquod vobis commendavi; spiritualiter intellectum vivificabit vos. Etsi necesse est illud visibiliter celebrari, oportet tamen invisibiliter intelligi.  Samuel in his qui invocant nomen ejus. Invocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos; in columna nubis loquebatur ad eos.» Isti antiqui Moyses et Aaron et Samuel, servi Dei, magni apud antiquos. Nostis quia Moyses eduxit in virtute Dei populum Israel ex Aegypto per Rubrum mare; et duxit in eremo; et quanta mirabilia fecerit illo tempore Deus per manum Moysi, noverunt omnes qui istas Scripturas libenter audiunt in Ecclesia, vel apud se legunt, vel quoquo modo didicerunt. Aaron frater ipsius fuit, quem ordinavit etiam sacerdotem. Et ibi quidem non videtur sacerdos esse, nisi Aaron. Aperte enim in illis Litteris Aaron nominatur sacerdos Dei : de Moyse non ibi dicitur quod sacerdos erat. Sed si hoc non erat,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ in colũ pnanubis loquebat̃ : obscura illa dicta :¬
nescio quẽ manifestũ p̃signabant: Illeautẽ nescioqͥs.
iã non est nescioquis. q scitur a nob̵ dñs nr̃ iħ exp̃c:¬
uocant nom̃ eiꝰ Inuocabant dnm̃ &ipse exaudiebat
eosincolũna nubis loquebat᷑ ad eos: Iui pͥmo loque¬
batur in colũ na nubis : ipse nob locutus est: in sca¬
billo pedũ suorũ : id ẽ in t̃ra assũ ta carne : unde ad oramꝰ
scabillũ pedũ eiꝰ qm̃ sẽ ẽst. Ipse denubeloquebatur
qđtu incnon intellegebatur : locucus ẽ. inscabillo
pedũ suorũ & incellecta sunt uerba nubisciꝰ: In colũna
nubis loquebat᷑ ad eos : Adtendamꝰergo fr̃s uidete quos

Expanded text:
quadam nubecula loquebatur; obscura illa dicta nescio quem manifestum praesignabant. Ille autem nescio quis, jam non est nescio quis; quia scitur a nobis, Dominus nosInvocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos; in columna nubis loquebatur ad eos.» Qui primo loquebatur in columna nubis, ipse nobis locutus est in scabello pedum suorum; id est, in terra assumpta carne, unde adoramus scabellum pedum ejus, quoniam sanctus est. Ipse de nube loquebatur quod tunc non intelligebatur; locutus est in scabello pedum suorum, et intellecta sunt verba nubis ejus. «In columna nubis loquebatur ad
Abbreviated transcription (Latin):
sibi sufficit ad peccatã : ut iustificct᷑. ñsibi sufficit nisi
ab illo iustificet᷑ qͥsolus ẽ iuscus: Vt ergo illi sehomines
dent formandos adititiã . cũ truis set popłos psalmnꝰ
iste aedixisst Confiteant᷑ nominituo magnoꝗm̃¬

Expanded text:
sibi sufficit ad peccandum: ut justificetur, non sibi sufficit, nisi sibi sufficit ad peccandum: ut justificetur, non sibi sufficit, nisi ab illo justificetur, qui solus est justus. Ut ergo illi se homines dent formandos ad justitiam, cum terruisset populos psalmus iste, et dixisset, «Confiteantur nomini tuo magno
Abbreviated transcription (Latin):
incorpore siuebonũ siuemalũ : & honorregis
iudiciũ diligit: Ergo timeamꝰ. ergo faciamꝰiustitiã.
ergo facum ȩqͥtatẽ : Sed qͥs facitȩqͥtatẽ qͥs facit iust¬
tiã : homo peccator homo iniquus. homo ꝑuersus
homoauersus aluce ueritatis : qddebet facere homo:
conuertere setantũ ad dm̃.: ut ipsõin illo formet
ȩqͥtatẽ quã ipse formare ñ pocest: sed deformare:
I doneus ẽ homo aduulnerandũ se. nũ qͥdidoneus est
adsanandũ sẽ quando uult egrotat. ñ quando uult
surgit: Siuult uiuere intẽperant᷑ uel in frigore
uel incalore. eodie egrotat qͦ uoluerit : Cũ autẽ
uiuendo in tẽ perant̃ cȩperit ȩgrotare surgat
qͥndo uult : quia iacuit qͣndo uoluit surgat si po¬
test quando uult : Ut iaceret ȩgrotus intẽ ꝑantiã siã
habut necessariã . ut surgat autẽ necessariã habet
artificł medicinã Sic ergout peccaret homo ipse

Expanded text:
in corpore, sive bonum, sive malum : «et honor regis in corpore, sive bonum, sive malum : «et honor regis judicium diligit.» Ergo timeamus, ergo faciamus justitiam, ergo faciamus aequitatem. 7. Sed quis facit aequitatem? quis facit justitiam? Homo peccator, homo iniquus, homo perversus, homo aversus a luce veritatis? Quid debet facere homo? Convertere se tantum ad Deum, ut ipse in illo formet aequitatem, quam ipse formare non potest, sed deformare. Idoneus est homo ad vulnerandum se; numquid idoneus est ad sanandum se? Quando vult aegrotat, non quando vult surgit. Si vult, vivat intemperanter vel in frigore vel in calore; eo die aegrotat, quo voluerit: cum autem vivendo intemperanter coeperit aegrotare, surgat quando vult; qui jacuit quando voluit, surgat, si potest, quando vult. Ut jaceret aegrotus, intemperantiam suam habuit necessariam: ut surgat autem, necessariam habet artificis medicinam. Sic ergo ut peccet homo, ipse