comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ diabolus : accepit quendã locũ suum
in hoc marimagno & spatioso: Regnũ eiꝰ
qđ putas carcer ẽ: multi enĩ dicunt : Quare
tantã potestatẽ diabolus accepit. ut domi¬
netur inisto scło. & tantũ ualeat : tantũ
possit quantũ ualet Aut quantũ potest :
nisi ꝑmissus ꝯihil potest: Tusicage. neꝑmit¬
tatur inte  Aut si ꝑmissus fuerit. adtẽp¬
tandũ: uuctꝰ abscedat. & non possideat:
Permissus ẽ : ad tẽptandos qͥsdã scõsuiros.
famulos dĩ : superauer̃ eũ : quia deuia
non recesser̃: Non lapsisunt : qͦrũ obser¬
uabat calcaneum . Iob ille sc̃s sedebat in
stercore : & currebat inuia : Uidete quẽ¬
ad modũ obseruauerit caput eiꝰ: & qͦ modo
ille calcaneũ eiꝰ attendebat. Ille repelle¬
bat suggerentẽ : ille sperabat labantẽ:
Cepit & eiꝰ mulierculã : subtrax̃ om̃ia
quȩ habebat : Solã diabolus dimisit
ad iutric̃ẽ suã : non mariti consolatricẽ.

Expanded text:
factus diabolus, accepit quemdam locum suum factus diabolus, accepit quemdam locum suum in hoc mari magno et spatioso. Regnum ejus quod putas, carcer ejus est. Multi enim dicunt: Quare tantam potestatem diabolus accepit, ut dominetur in isto saeculo, et tantum valeat, tantum possit? Quantum valet, aut quantum potest? Nisi permissus, nihil potest. Tu sic age, ne permittatur in te; aut si permissus fuerit ad tentandum, victus abscedat, et non possideat. Permissus est enim ad tentandos quosdam sanctos viros famulos Dei: superaverunt eum, quia de via non recesserunt, non lapsi sunt, quorum observabat calcaneum. Job ille sanctus sedebat in stercore, et currebat in via: videte quomodo observaverit caput ejus, et quemadmodum ille calcaneum ejus attendebat. Ille repellebat suggerentem, ille sperabat labentem: cepit et ejus mulierculam; subtraxit omnia quae habebat, solam dimisit adjutricem suam, non mariti consolatricem,
Abbreviated transcription (Latin):
caput serpentis & calcasti: ille autem
diabolus calcaneũ tuũ obseruat: Quid. ẽ.
obseruat calcaneũ tuũ : quando labaris
auia dĩ : Tuobseruas primã suggestionẽ :
ille obseruat lapsum tuum. Sieñĩ lapsus
fueris. cades: Sicecideris. possidebit:
Ut autẽ noncadas. noliexire deuia angustã
tibi semitã strauit ds Quic qd extraillam ẽ
Grat lum̃ uerũ : qđ illuminat omnẽ hominẽ
uenientẽ in hunc mundũ : & egosu uia & ue¬
ritas. & uita : ꝑmeis: ad meis: Siergo ipse . ẽ.
lum̃. &ipseiẽ. uia : si ab illo recesseris. nec in
lumine eris. nec inuia: & qͥd te seqͥt᷑: qđ di¬
cit deimpiis qͥdã psalmꝰ: fiat uia illorum
tenebre & lubricũ : Hic ergo draco antiquus
hostis nr̃ ira ꝑfidus. in sidiis astutus. inma¬
ri magno ẽ : dracohic quẽ finxisti: ad illu¬
dendum ei : Iamtu illude draconi: Ad hoc enĩ
hic factꝰ ẽ. draco: Ipse cadens peccato suo
desublimihabitatione cȩlorũ: & exangło

Expanded text:
caput serpentis, et calcasti. Ille autem caput serpentis, et calcasti. Ille autem diabolus calcaneum tuum observat. Quid est, observat calcaneum tuum? Quando labaris a via Dei. Tu observas primam suggestionem, ille observat lapsum tuum. Si enim lapsus fueris, cades; si cecideris, possidebit. Ut autem non cadas, noli exire de via. Angustam tibi semitam stravit Deus; quidquid extra illam, umen verum quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum» ; et, «Ego sum via, et veritas, et vita» . Per me is, ad me is. Si ergo ipse est lumen, et ipse est via; si ab illo recesseris, nec in lumine eris, nec in via. Et quid te sequitur? Quod dicit de impiis quidam psalmus: «Fiat via illorum tenebrae et lubricum» . 7. Hic ergo draco, antiquus hostis noster, ira fervidus, insidiis astutus, in mari magno est. «Draco hic quem finxisti ad illudendum ei.» Jam tu illude draconi: ad hoc enim hic factus est draco. Ipse cadens peccato suo de sublimi habitatione coelorum, et ex angelo
Abbreviated transcription (Latin):
eccłe futurȩ factȩ delatere uirisui. &
hoc dormientis: Erat autẽ adam forma
futuri: Hoc apłs dicit : qui ẽ. forma futuri:
Prȩfiguratũ.ẽ. qͥd futurũ erat: facta ẽ ec¬
cđa delatere dñidormientis incruce: Nam
delatere crucifixi ꝑcusso : sacram̃ta ecđȩ
ꝓfluxerunt : Quidergo dictũ ẽ ecđȩ :
iãmodo audite: intelligite. cauete. ipsatuũ
obser uabit caput : & tueiꝰ calcaneum:
Oeccła : caput serpentis obserua Quid. ẽ.
caput serpentis: prima peccati suggestio:
U enit tibi imm̃te. nescio qͥdillicitũ: nolubi
tenere m̃tẽ tuã. noli consentire. hoc qđuenit
inm̃tẽ : Caput serpentis est: Caput calca :¬
Ipsam suggestionẽ contẽpne : Sedlucrum
suggessit : Magnũ ibilucrũ. ẽ: magnum
ibi aurũ est: Sihanc fraudẽ feceris: diueseris:
Caput serpentis ẽ: calca: Quid ẽ calca:
sitotũ mundũ lucret᷑. animȩ autẽ suȩ detri¬
m̃tũ patiat᷑ : pereat mundilucrũ: nefiat
animȩ damnum: Hȩc dicens. obseruasti

Expanded text:
esiae futurae, factae de latere viri sui, et hoc dormientis. Erat autem Adam forma futuri. Hoc Apostolus dicit: «Qui est forma futuri» . Praefiguratum est quod futurum erat, facta est Ecclesia de latere Domini dormientis in cruce. Nam de latere crucifixi percusso , Sacramenta Ecclesiae profluxerunt. Quid ergo dictum est Ecclesiae? Jam modo audite, intelligite, cavete: «Ipsa tuum observabit caput, et tu ejus calcaneum.» O Ecclesia, caput serpentis observa. Quod est caput serpentis? Prima peccati suggestio. Venit tibi in mentem nescio quid illicitum; noli ibi tenere mentem tuam, noli consentire. Hoc quod venit in mentem, caput serpentis est; caput calca, eIpsam suggestionem contemne. Sed lucrum suggessit: magnum ibi lucrum est, magnum ibi aurum est; si hanc fraudem feceris, dives eris. Caput serpentis est, calca. Quid est, calca? si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur ? Pereat mundi lucrum, ne fiat animae damnum. Haec dicens, observasti
Abbreviated transcription (Latin):
ut hoc sit uocare qđ appellare. hoc appel¬
lare qđ dicere. hoc dicere qđ iubere :
quȩ non sunt ut sint : sed tanquã sint:
A pud dm̃ qͥppe iamfactũ ẽ. qđ eiꝰ dispositi¬
one futurũ est : Quia de illo alibi dr̃
quifecit quȩ uentura sunt : & hic quando
fames facta. ẽ . tunc dicta ẽ uocataid ẽ.
ut adesset: quȩ iam fuerat in eiꝰ occulta
gub̾natione disposita : Deniq: qͦ modo

Expanded text:
ut hoc sit vocare, quod appellare; hoc appelut hoc sit vocare, quod appellare; hoc appellare quod dicere; hoc dicere, quod jubere? vocat ea quae non sunt,» ut sint; sed, «tanquam sint» . Apud Deum quippe jam factum est quod ejus dispositione futurum est; quia de illo alibi dicitur, «Qui fecit quae futura sunt» . Et hic quando fames facta est, tunc dicta est vocata, id est, ut adesset quae jam fuerat in ejus occulta gubernatione disposita. Denique quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
inpopłm alterũ. ETUOCAUITITIEUIT
FAMEM SUPER TGRR̃: & oM̃E FIRMAÕTŨ
PANS CORTRIUIT: M TISIT ANITEUITŨ
INSORṼ VENUNDATꝰC̃ IOSCPH: Perhoc
factũ ẽ. ut transirent degente ingentẽ dereg¬
no in popłm alterũ : Sed non sunt neglegent̃
p̃tere undȩ : scripturarũ sc̃arũ locutiones:
U ocauit inqt famem suꝑt̃rã : quasi fame saliqͣ
qͥobȩdire possit uocanti: cũ sit fames ex
in ȩdia contracta ꝑnicies : Atq ita sit in eis
quieã patiunt᷑ ut aliqs morbus Sicut enĩ
morb ut ẽẽ. desinat. fit plerũq ꝑmedi¬
cam̃tũ: sic & fames sanatur. qͦ dã modo
ꝑalim̃tũ . Quid. ẽ. ergo uocauit famem :
anforte ista mala quȩ patiuntur homines.
habent qͦsdã p̃positos suos angłomalos:
Nã & in alio psalmo dicit. immissiones ꝑ
angłos malos. dm̃ homines afflixisse :
consecrauer̃ : sicut deam febrẽ deũq
pallorẽ: An qđ est credibilius. uocauit
famem. intelligendũ. ẽ. dixit ut fames cẽt :

Expanded text:
uit, «famem super terram; omne firmamentum panis contrivit. Misit ante eos virum; in servum venundatus est Joseph.» Per hoc factum est ut transirent de gente in gentem, de regno in populum alterum. Sed non sunt negligenter praetereundae Scripturarum sanctarum locutiones. «Vocavit,» inquit, «famem super terram:» quasi fames aliquais spiritus qui obedire posset vocanti; cum sit fames ex inedia contracta pernicies, atque ita sit in eis qui eam patiuntur, ut aliquis morbus. Sicut enim morbus ut esse desinat, fit plerumque per medicamentum; sic et fames sanatur quodammodo per alimentum. Quid est ergo, «Vocavit famem?» An forte ista mala quae patiuntur homines, habent quosdam praepositos suos angelos malos nam et in alio psalmo dicit immissione per angelos malos Deum homines afflixisse Pconsecrarunt, sicut deam Febrem, deumque Pallorem. An quod est credibilius, «Vocavit famem,» intelligendum est, Dixit ut fames esset;
Abbreviated transcription (Latin):
ex qua hoc nom̃ impositũ ẽ. regib qđ a sa ule
cȩpit. cuidauid successit in regnũ. atq inde
cȩteri. & reges udȩ. & reges isrł. continuati¬
one sacrate consuetudinis unguebantur :
in qua unctione. figurabatur unꝰ uerus xp̃c
cuidictũ . ẽ. unxitte ds̃ ds̃ tuus. oleo exulta¬
tionis p̃participib tuis  Vnde ergo illi iam
tunc xp̃i appellabantur : Nã ꝓpħas eos fuisse
legimꝰ: deabrahã utiq qđ de illo manifeste
dictũ. ẽ : hoc & in illis intelligendũ est. Anideo
quãins enĩ caro xp̃i exillis: tam̃ xp̃c ante
illos : qđ & iudȩis respondit dicens añquã
abrahã fieret egosum : Quomodo autem
hunc illi ignorarent. aut in eũ non crederent
cũ ꝓpterea ꝓpħȩ dicerent᷑. quia licet occul¬
tius. tamen dnm p̃nuntiabant : unde aꝑte
ipsedicit: Abra ham concupiuit uidere diẽ
meũ: & uidit & gauisus est : Nonenĩ qͥsquã
p̃ter istã fidem quȩ. ẽ. in xp̃o iħu. siue ante eiꝰ

Expanded text:
a Saüle coepit, cui David successit in regno; atque inde caeteri et reges Judae et reges Israel continuatione sacratae consuetudinis unguebantur: in qua unctione figurabatur unus verus Christus, cui dictum est, «Unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis» . Unde ergo illi jam tunc christi appellabantur? Nam prophetas eos fuisse, legimus de Abraham; et utique, quod de illo manifeste dictum est, hoc et de illis intelligendum est. An ideo quamvis enim caro Christi ex illis, tamen Christus ante illos: quod et Judaeis respondit, dicens, «Antequam Abraham fieret,» «ego sum.» Quomodo autem hunc illi ignorarent, aut in eum non crederent; cum propterea prophetae dicerentur quia licet occultius, tamen Dominum praenuntiabant? Unde aperte ipse dicit: «Abraham concupivit videre diem meum, et vidit, et gavisus est» . Non enim quisquam praeter istam fidem quae
Abbreviated transcription (Latin):
mariã : eccepositꝰ. ẽ. hic in ruinã. & re
surrectionẽ multorũ inisrł: & insignũ
cuicontra dicetur : & tuã ipsius animã
ꝑtransiet gladius: ut reuelentur ex
multis cordib: cogitationes: Passio qͥppe
dñi. quȩ multis runa fuit. & in qua mul¬
torũ cordium occulta patuer̃. qͣm ex¬
prȩssum est quid de dño sentiebant :¬
& ipsameiꝰ matrẽ grauiter carnali orbi¬
tate ꝑcussa. sine dubio contristauit:
Inilla uero tribulatione fuit ioseph.
donec ueniret uerbũ eꝰ. qđ fuerat int̃¬
p̃tatꝰ ueraciter sominia : Vnde cõm̃da¬
tus ẽ. regi. ut etiã illi desomnis eiꝰ. futura
p̃diceret Sed qm̃ dix̃ donec ueniret
uerbũ eiꝰ: neom̃imodo eiꝰ sic intelligeremꝰ.

Expanded text:
in ruinam, et in resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur; et tuam ipsius animam pertransiet gladius, ut revelentur ex multis cordibus cogitationes . Passio quippe Domini, quae multis ruina fuit, et in qua multorum cordium occulta patuerunt, quoniam expressum est quid de Domino sentiebant, et ipsam ejus matrem graviter carnali orbitate percussam sine dubio contristavit. In illa vero tribulatione fuit Joseph, «donec veniret verbum ejus,» quo fuerat interpretatus veraciter somnia: unde commendatus est regi, ut etiam illi de somniis ejus futura praediceret . Sed quoniam dixit, «donec veniret verbum ejus,» ne omni modo «ejus» sic
Abbreviated transcription (Latin):
Spũ feruentes: A quo igne discedunt deqͥb
dicitur : refrigescłt caritas multorum:¬
Deinde sequitur: Misre Rex & solurt
Ipse. ẽ. rex: qui & princeps popłorũ: Soluit
cõpeditũ. dimisit inclusum: Cotistriui
losges siorus suȩ.U T ERUDiRT
ꝑRincipes eiꝰ. Sic̃ semer iegũ. & Sen

Expanded text:
u ferventes» . A quo igne discedunt, de quibus dicitur: «Refrigescet charitas multorumDenique sequitur, «Misit rex, et solvit Ipse est «rex,» qui «princeps populorum: solvit» compeditum, «dimisit» inclusum. «Constituit possessionis suae. Ut erudiret principes ejus sicut se
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dixerat. degente ingentẽ : NORIDIAVSIT
honuni nocer illis: id ẽ. non ꝑmisit: Greca
autem locutio. ẽ. nocere. illos: latina uero
nocere illis: ET CORRIPUIT SIS REGOS:
dĩ corripientis. uel arguentis reges. ne neglege¬
rent sc̃os patres: cũ eent. numero breues.
& paucissimi. atq in colȩ terra chanaan:
Quȩ uerba licet in libris eiꝰ historiȩ non legantꝰ
tam̃ intelligendas uł latenter dicta. sicut
ds in hominũ cordib loqͥtur occultis & uera¬
cib uisis: uel etiã ꝑ angłm exp̃ssa: Nam
& rexgerarum. & rex egiptiorũ. diuinitꝰ ad¬
monitis. nenocerent abrahȩ: & rexalius.
nenoceret isa ac: & aliinenocerent ia cob
Cũ essent paucissimi & in colȩ. Antequã ad in¬
colendã egr̃ptũ cũ filiis suis transiret iacob
qđ intelligitur in eo cõmemoratũ qđ ait.
transier̃ degente ingentẽ. deregno ad po¬
płm alterum: Sed quia occurrebat quȩrere

Expanded text:
quod dixerat, «de gente in gentem. Non dimisit quod dixerat, «de gente in gentem. Non dimisit hominem nocere eis:» id est, non permisit. Graeca autem locutio est, «nocere illos;» latina vero, «nocere illis. Et corripuit pro eis regDei corripientis vel arguentis reges, ne laederent sanctos patres, cum essent numero breves, et paucissimi atque incolae in terra Chanaan. Quae verba licet in libris ejus historiae non legantur, tamen intelligenda sunt vel latenter dicta, sicut Deus in hominum cordibus loquitur occultis et veracibus visis, vel etiam per Angelum expressa. Nam et rex Gerarum et rex Aegyptiorum divinitus admoniti sunt ne nocerent Abrahae , et rex alius ne noceret Isaac , et alii ne nocerent Jacob ; cum essent paucissimi et incolae, antequam ad incolendam Aegyptum cum filiis suis transiret Jacob: quod intelligitur in eo commemoratum, quod ait, «Transierunt de gente in gentem, de regno in populum alterum.» Sed quia occurrebat quaerere,
Abbreviated transcription (Latin):
historiam. in libroꝵ sc̃orũ ueritate notissi¬
mã: CŨESSEN NUAERO BREUES
PACISGIA ET INCOLAE INEA. Id . ẽ. intra
chanaan. quando ibi patres habita uer̃
abrahã. isaac. & iacob: antequã eã accipe¬
rent᷑ hereditatẽ. in semine suo paucissimi
erant. & incolȩ in ea : Non Nulli autem
codices habent non paucissimi & in colȩ:
sed paucissimos & in colas. Ubi apparet eos.
secutos : Quȩtrans ferriñ potest in latinũ.
nisi cũ absurditate . quȩ ferri om̃ino non pos¬
sit Sienĩ ipsa totã locutionẽ trans ferre
conem : dicturisumꝰ in .eo. ẽẽ. illos numero
breui paucissimos & incolas inea: Qđ autẽ
ait grecus mea. eẽ. illos. hoc. ẽ. latine cũ eẽnt:
Quod uerbũ non potest casus accusatiuussequi.
sed nominatiuus : Quis enidicat cũ eẽnt pau¬
cissimos: sed cũeẽnt paucissimi: Cũ ergo. eẽnt.
numero breues: uł numero breui. paucissimi
& incole in ea : transier̃ degente ingentem.
& deregno inpopłm alterum: repetito. ẽ. eiꝰ

Expanded text:
rum sanctorum veritate notissimam. «Cum essent numero brevi, paucissimi et incolae in ea:» id est, in terra Chanaan. Quando ibi patres habitaverunt Abraham, Isaac et Jacob, antequam eam acciperent haereditatem, in semine suo paucissimi erant, et incolae in ea. Nonnulli autem codices habent, non, «paucissimi et incolae;» sed, «paucissimos et incolas.» Ubi apparet eos qsecutos, quae transferri non potest in latinum, nisi cum ea absurditate, quae ferri omnino non possit. Si enim totam ipsam locutionem transferre conemur, dicturi sumus, «In eo esse illos numero brevi, paucissimos et incolas in ea». Quod autem ait graecus, «In eo esse illos,» hoc est latine, «Cum essent:» quod verbum non potest casus accusativus sequi, sed nominativus. Quis enim dicat, Cum essent paucissimos? sed, Cum essent paucissimi. 9. «vers.numero breves,» vel, «numero brevi, paucissimi et incolae in ea; transierunt de gente in gentem, et de regno in populum alterum.» Repetitio est ejus
Abbreviated transcription (Latin):
suũ in exultatione. & electos suos in lȩtitia:
& dedit illis regiones gentiũ. & labores
popłorũ posseder̃. Nonut ꝓpter ista eũ
colant. sedut ea quoq adbonũ ȩternũ
referant atq conuertant: id est ut custo¬
diant iustificationes eiꝰ & legẽ eiꝰ ex qͥrat̃.
uȩcũq igitur alia bona datd̃s. rȩferen¬
dasunt ad gratuitũ cultũ eiꝰ Ipse autẽ
cultꝰ eiꝰ. non est referendus. ad aliabona:
quȩdat ds̃. Tunc enĩ erigit gratuitus:
adqđ certam̃ ꝓuocans hostis. aususiẽ.
dicere dõ: Nũ qͥd gratis iob colit dm̃s¬
& humiliatꝰ & exaltatꝰ locũ fecit adtẽ¬
poralia bona popłodĩ. ut firmaretur
suꝑinimicos eiꝰ : quanto magis iħc uenin
datus & humiliatꝰ a fr̃ib: suis scđm car¬
nẽ: & exaltatꝰ incȩlis. locũ fecit adȩter¬
na bona popło dĩ trium phanti dediabolo
& angłis eꝰ : Audiergo sem̃ abrahȩ : nonde
carne glorians. sed imitans fidem: Audi¬
te seruidĩ celectidĩ : ꝓmissionẽ haben¬

Expanded text:
et electos suos in laetitia. Et dedit illis regiones gentium, et labores populorum possederunt.» Non ut propter ista eum colant, sed ut ea quoque ad bonum aeternum referant atque convertant; id est, «Ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant.» Quaecumque igitur alia bona dat Deus, referenda sunt ad gratuitum cultum ejus: ipse autem cultus ejus non est referendus ad alia bona, quae dat Deus; tunc enim erit gratuitus. Ad quod certamen provocans hostis, ausus est dicere Deo: «Numquid Job gratis colit D humiliatus et exaltatus, locum fecit ad temporalia bona populo Dei, ut firmaretur super inimicos: quanto magis Jesus datus et humiliatus a fratribus suis secundum carnem, et exaltatus in coelis, locum facit ad aeterna bona populo Dei, triumphanti de diabolo et angelis ejus? Audi ergo, semen Abrahae, non de carne glorians, sed imitans fidem; audite, servi Dei, et electi Dei, promissionem haben
Abbreviated transcription (Latin):
ut custodiant iustificationes eiꝰ. & legẽ
eiꝰ reqͥrant: Deniq qm̃ semen abrahȩ
tales hic intelligi uoluit. quere. eẽnt.
sem̃ abra hȩ quales utiq nec in illo popło
de fuer̃. Quod etiã paulus apłs. satis
ostendit cũdicit: sed non in om̃ib illis.
bene placitũ. ẽ. dõ. Si enĩ non in om̃ib
ꝓfecto fuer̃ ibi qͥdam inqͥb benȩ pla¬

Expanded text:
«Ut custodiant justificationes ejus, et legem «Ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant.» Denique, quoniam semen Abrahae tales hic intelligi voluit, qui vere essent semen Abrahae, quales utique nec in illo populo defuerunt: quod etiam apostolus Paulus satis ostendit, cum dicit, «Sed non in omnibus illis beneplacitum est Deo» ; si enim «non in omnibus,» profecto fuerunt ibi quidam in quibus «bene
Abbreviated transcription (Latin):
QAMEMOR EUIT UERBI SC̃ISUI QUOD
płm suũ. hoc repetiuit electos suos :
& qđ ait in exultatione. hoc repetiuit in lȩ¬
titia: G⁊ dedit illis Reciones cen¬
NUM: & LABORES POPLORU POSSEDERUNT̃
Quod sunt regiones gentiũ. hoc sunt labores
popłorũ : & qđ dictũ est dedit illis.
ipsum putaretur summũ bonũ qđ ista
felicitas rerũ tẽporaliũ popło dĩdata. ẽ.:
continuo eã ad aliũ retulit. ubi sũ mũ
bonũ oportet inqͥri: Vicus t odianT
in quit lustificationes eiꝰ: & lecẽ eiꝰ R qͥRañ :
Ubi intelligendũ ẽ. dĩ seruos & electos
filios ꝓmissionis. uerũ & germenũ sem̃
abra hȩ imitantes fidẽ abra hae. ꝓpterea
ista bona terrena sumere adõ. ut non
in eis luxu defluant siue ꝑuersa securi¬
tate torpescant: sed ideo habeant
diuina miscđia hȩc om̃ia p̃parata. inqͥb
quȩrendis possent negotiosissimis la¬
borib: occupari: ut ad hoc uacent:
unde bonũ ȩternũ possit ad quiri. ħoc ẽ.

Expanded text:
memor fuit verbi sancti sui  quod pulum suum;» hoc repetivit, «electos suos:» et quod ait, «in exsultatione;» hoc repetivit, «in laetitia. Et dedit illis regiones gentium, et labores populorum possederunt.» Quod sunt, «regiones gentium;» hoc sunt, «labores populorum:» et quod dictum est, «dedit illis;»ipsum putaretur summum bonum, quod ista felicitas rerum temporalium populo Dei data est; continuo eam ad aliud retulit, ubi summum bonum oportet inquiri: «Ut custodiant,» inquit, «justificationes ejus, et legem ejus requirant.» Ubi intelligendum est Dei servos et electos filios promissionis, verum et germanum semen Abrahae, imitantes fidem Abrahae, propterea ista bona terrena sumere a Deo, ut non in eis luxu diffluant, sive perversa securitate torpescant; sed ideo habeant divina misericordia haec omnia praeparata, in quibus quaerendis possent negotiosissimis laboribus occupari, ut ad hoc vacent unde bonum aeternum possit acquiri, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
dicens : dabo tibi terrã chanaan. funiculũ
hereditatis ur̃ȩ : Quomodo ẽ: ergo hoc ȩt̃nũ.
nisi aliqͥdȩternũ significet : Ipsa enĩ dic¬
ta.ẽ. terra ꝓmissionis. terra fluens lac & mel:
qđ totũ significat gram. in qua gustatur
quã suauis est dñs: ad quã non om̃s homines
ꝑtinent: Nonenĩ om̃iũ est fides: Ideo addit:
funiculũ hereditatis urãe : Unde in alio psal
ubi dicit: funescetider̃ mihi in p̃claris. & enĩ
hereditas mea p̃clara ẽ. mihi: Curautem
dicta sit terra chanaan: interp̃tatio huius
nominis aperit. Chanaan qͥppe: interp̃tat᷑
humilis : Qđ si adillã referatur sententiam
scĩ noe: qua eundẽ chanaan dix̃ futurum
seruũ fratrũ suorũ: hinc ẽ. etiã seruilis
timor: Seruus autẽ non manet in domo
inȩt̃nũ : filius autẽ manet in ȩternum:
Ideo excluso chananeo : datur terra ꝓmissi¬
oms. semini abrahȩ: Consummata eni caritas
foras mittio timorẽ : ut filius maneat

Expanded text:
terram Chanaan, funiculum haereditatis vestrae.» Quomodo ergo est hoc aeternum, nisi aliquid aeternum significet? Ipsa enim dicta est terra promissionis, terra fluens lac et mel . Quod totum significat gratiam, in qua gustatur quam suavis est Dominus ; ad quam non omnes homines pertinent: non enim omnium est fides . Ideo addidit, «Funiculum haereditatis vestrae.» Unde in alio psalmur loqui, ubi dicit: «Funes ceciderunt mihi in praeclaris; etenim haereditas mea praeclara est mihi» . Cur autem dicta sit terra Chanaan, interpretatio hujus nominis aperit; Chanaan quippe interpretatur Humilis. Quod si ad illam referatur sententiam sancti Noe, qua eumdem Chanaan dixit futurum servum fratrum suorum , hinc est etiam servilis timor. «Servus autem non manet in domo in aeternum; filius manet in aeternum» . Ideo excluso Chananaeo, datur terra promissionis semini Abrahae. Consummata enim charitas foras mittit timorem , ut filius maneat
Abbreviated transcription (Latin):
abraham. uosfilii ia cob mem̃tote mira¬
bilium eiꝰ quȩ fecit. ꝓdigia eiꝰ & iudicia
oris eiꝰ: Nequis autẽ unigeniti hoc tribueret
ifra helitarũ scđm carnẽ. & non intelligeret
magis. eẽ. sem̃ abrahȩ filios ꝓmissionis.
scđm ꝓmissionẽ heredes : sequitur & dicit:

Expanded text:
lii Jacob, «mementote mirabilium ejus quae fecit, prodigia ejus et judicia oris ejus.» Ne quis autem uni genti hoc tribueret Israelitarum secundum carnem, et non intelligeret magis esse semen Abrahae filios promissionis secundum promissionem haeredes» ; sequitur et dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
non huic inqͥsitioni quasignificatur
amor. finẽ p̃stet inuentio: sed amorem
crescentẽ. in quisitio crescat. inuentio:
ardens: & ad capacia uerba descendit:
infirmũ amorẽ adq lactantẽ tẽporalib
dĩ mirabilib nutriens: Meatote itiqͥt
iudicia oRIs EI: Quilocus uidetur¬
similis illi loco ubi ad moysen quȩrentẽ¬
de inceps nom̃ suũ cõmemorans erga homi¬
nes grãm suã misericorditer tẽperauit
dicens : Egosũ ds abraham &dsisaac.¬
&ds̃ iacob: hoc mihi nom̃ẽ ineternum:
Ubi intelligi uoluit. & illos quorũ sedm̃
dix̃ uiuere secũ in eternũ: & hoc dix̃
qđ capietiã aparuulis posset: Ut egosũ
quisum. illi ꝓcaptu intelligerent : ꝗͥgran¬
dib uirib caritatis nossent quȩrere
faciemeiꝰ semꝑ: Siergo qđ .ẽ. ipse. multũ
est aduos. uł uidere uł quȩrere : mem̃to¬
te mirabiliũ eiꝰ q̃fecit ꝓdigia eiꝰ & iudicia

Expanded text:
non huic inquisitioni, qua significatur non huic inquisitioni, qua significatur amor, finem praestet inventio, sed amore crescente inquisitio crescat inventi. 4.ardens, et ad capacia verba descendit; infirmum amorem atque lactentem temporabilus Dei mirabilibus nutriens. «Mementote,» inquit, judicia oris ejus.» Qui locus similis deinceps nomen suum commemorans, erga homines gratiam suam misericorditer temperavit, dicens, «Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaacs Jacob; hoc mihi nomen est in aeternum» . Ubi intelligi voluit, et illos quorum se Deum dixit, vivere secum in aeternum, et hoc dixit quod capi etiam a parvulis posset: ut, «Ego sum qui sum,» illi pro captu intelligerent, qui grandibus viribus charitatis nossent quaerere faciem ejus semper. Si ergo quod est ipse, multum est ad vos vel videre quaerere, «Mementote mirabilium ejus q
Abbreviated transcription (Latin):
non quȩratur : Nisi enĩ eũ in istauita
inueniret fides. nondiceretur. qugite
dnm̃ : & cũ in ueneritis eũ. derelinquat
impius uiassuas. &iur iniquus cogitatio¬
nes suas : Itẽ si fide inuentꝰ non ad huc ẽẽt
ꝑquirendus nondiceretur . si enĩ qđ non
uidemꝰ speramꝰ: ꝑpacientiam ex pectamꝰ :¬
& qđ ioħs ait : scimꝰ quia cũ apparuerit
similes ei erimꝰ: qm̃ uidebimꝰ eũ sicutiest:
Anforte etiam cũ facie ad faciem uiderimus
eũ ficutiẽ. ad huc ꝑqͥrendus erit & sine fine
querendus: quia sine fine amandus : dicimꝰ
enĩ etiã p̃senti alicui: nonte quęro: id. ẽ.
non te diligo: ac ꝑhoc qͥdiligitur. etiam
p̃sens quȩritur. dũ caritate ꝑ petua nefiat
ab sens agitur : Proide quẽ qͥsq diligit.
etiã cũ eũ uidet sine fastidio. semꝑ uult
eẽ. p̃sentẽ: hociẽ semꝑ quęrit eẽ. presentẽ:
&̾ nimirũ hoc ẽ. quęrite faciem semꝑ: ut

Expanded text:
non quaeratur. Nisi enim eum in ista vita non quaeratur. Nisi enim eum in ista vita inveniret fides, non diceretur, «Quaerite Dominum;» et cum inveneritis eum, «Derelinquat impius vias suas, et vir iniquus cogitationes suas» . Item si fide inventus, non adhuc esset perquirendus, non diceretur, «Si enim quod non videmus, speramus, per patientiam exspectam Joannes ait, «Scimus quia cum appruerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est» . An forte etiam cum facie ad faciem viderimus eum sicuti est, adhuc perquirendus erit, et sine fine quaerendus, quia sine fine amandus? Dicimus enim etiam praesenti alicui, Non te quaero; id est, non te diligo. Ac per hoc qui diligitur, etiam praesens quaeritur, dum charitate perpetua, ne fiat absens, agitur. Proinde quem quisque diligit, etiam cum eum videt, sine fastidio semper vult esse praesentem, hoc est, semper quaerit esse praesentem. Et nimirum hoc est, «Quaerite faciem ejus semper,» ut
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrendo atq ad eũ accedendo. & illumi¬
nemur. & confortemꝰ: necȩcitate quid
faciendũ non uideamꝰ : aut in firmitate
non faciamꝰ etiã qđ uidemꝰ: Quodergo ẽ
aduidendum. accedite adeũ & illum ina¬
mini : hoc. ẽ. adfaciendũ quȩrite dñm
nisi p̃sentia dĩ : sicut facies uenti. & facies
ignis : Dictũ .ẽ. enĩ. sicut stipula ante
faciem uenti. & sicut fluit cȩraa facie ignis:
& multa talia ponit scriptura. nihi ł
aliud quã earũ rerũ p̃sentiã uolens intel¬
ligi. quarũ nominat faciem: Sed quid ẽ
quȩrite faciem eiꝰ semꝑ : scio quidem.
quia mihi adherere dõbonum ẽ. Sed si
semꝑ quȩritur. quando inuenitur : an
semꝑ dix̃ in totauita quahic uiuitur:
ex quo id nos facere debere cognouimus:
quando & inuentꝰ quȩrendus est : Iã qͥppe
illũ muenit fides: sed adhuc eũ quȩrit spes:
Caritas autẽ & inuenit eũ ꝑfidẽ : & cum
quȩrit habere ꝓspeciem: Ubitunc sim
uemetur . ut sufficiat nobis. & ulterius

Expanded text:
ad eum accedendo, et illuminemur et confortemur; ne caecitate quid faciendum sit non videamus, aut infirmitate non faciamus etiam quod videmus. Quod ergo est ad videndum, «Accedite ad eum, et illuminamini» ; hoc est ad faciendum, «Quaerite Dominum, nisi praesentia Dei? Sicut facies venti, et facies ignis: dictum est enim, «Sicut stipulam ante faciem venti» ; et, «Sicut fluit cera a facie ignis» . Et multa talia ponit Scriptura, nihil aliud quam earum rerum praesentiam volens intelligi, quarum nominat faciem. Sed quid est, «Quaerite faciem ejus semper?» Scio quidem quia mihi adhaerere Deo bonum est ; sed si semper quaeritur, quando invenitur? An «semper» dixit, in tota vita ista qua hic vivitur, ex quo id nos facere debere cognovimus, quando et inventus quaerendus est? Jam quippe illum invenit fides, sed adhuc eum quaerit spes. Charitas autem et invenit eum per fidem, et eum quaerit habere per speciem: ubi tunc sic invenietur, ut sufficiat nobis, et ulterius
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uerbũ : xp̃m: & tibi dix: & sedixit:
Quia misit xp̃m. seipsum dixit : Ita plane
audiamꝰ ipsum uerbũ : Quime uidet: uidet
& patrẽ: Ego autẽ iocundabor indño:¬
DEFICIANT ECCCATORES ATERRA: Sȩuire
uidet᷑ o scã anima : quȩ hic cantat & gemit :
Vtinã cũipsa anima. sit anima nr̃a: ut inã copu¬
letur ei. & societur & coniungatur ei. Uide¬
bit etiã miscđiam sȩuientis : Quisenĩ capit
hoc. nisi qͥ impletꝰ fuerit caritate : deficiat̃
peccatores a terra : Contremiscis: quia male¬
dicit: & quis male dicit : Sc̃s :Sine dubio
exauditur: Seddictũ . ẽ. scĩs: benedicite
& nolite male dicere . Quid ẽ. ergo qđ dicit
deficiant peccatores a terra. & iniqui ita

Expanded text:
Quod Verbum? Christum. Et tibi dixit, et se dixit. Quod Verbum? Christum. Et tibi dixit, et se dixit. Quia misit Christum, seipsum dixit. Ita plane, audiamus ipsum Verbum: «Qui me vidit, vidit et Patrem» . «Ego autem jucundabor in DoDeficiant peccatores a terra.» Saevire videtur. O sancta anima, quae hic cantat et gemit! Utinam cum ipsa anima sit anima nostra! utinam copuletur ei, et societur, et conjungatur ei! videbit etiam misericordiam saevientis. Quis enim capit hoc, nisi qui impletus fuerit charitate? «Deficiant peccatores» «a terra.» Contremiscis, quia maledicit. Et quis maledicit? Sanctus. Sine dubio exauditur. Sed dictum est sanctis: «Benedicite, et nolite maledicere» . Quid est ergo quod dicit, «Deficiant peccatores a ter
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ est disputatio hominis addm̃ nisi confessio
peccatorũ : confitere dõ qđ es: & disputasti
cũ illo: Disputa cũ illo: facbona oꝑa & disputa:
Lauamim mundi estote. esaiasdicit : auferte
nequitias ab animis ur̃is a conspectu oculorũ
meorumꝰ Cessate anequiti is ur̃is. discite
bene facere : iudicate pupillo. & iustificate
uiduã : & uenite disputemꝰ dicit dñs Quid ẽ.
disputare cũ dõ: illite indica scienti: ut indic&
se tibi nescienti : Suauissit ei disputatiom ea:
Ecce hoc ẽ. dño suaue : Disputatiotua. sacrifi¬
ciũ humlitatistuȩ : contribulatio cordis tui
holocaustũ uitȩ tuȩ: Hociẽ. suaue dõ: tibiautẽ
qͥd ẽ. suaue: ego autẽ iocundabor in dño :
Ipsa. ẽ. mutua disputatio quã dixi: te indica ei¬
scienti. & indicat se tibi nescienti: Suauis.ẽ.
ei confessio tua. suauis. ẽ. tibi grã ipsius:
Dix̃ se tibi Unde se tibi dixit : ꝑuerbum:

Expanded text:
quae est disputatio hominis ad Deum, nisi confessio quae est disputatio hominis ad Deum, nisi confessio peccatorum? Confitere Deo quod es, et disputasti cum illo. Disputa cum illo, fac bona opera, et disputa. «Lavamini, mundi estote,» Isaias dicit, «auferte nequitias ab animis vestris, a conspectu oculorum meorum; cessate a nequitiis vestris, discite benefacere, judicate pupillo, et justificate viduam, et venite, disputemus, dicit Dominus» . Quid est disputare cum Deo? Te illi indica scienti, ut indicet se tibi nescienti. «Suavis sit ei disputatio mea.» Ecce hoc est Domino suave, disputatio tua; sacrificium humilitatis tuae, contribulatio cordis tui, holocaustum vitae tuae, hoc est suave Deo. Tibi autem quid est suave? «Ego autem jucundabor in Domino.» Ipsascienti, et indica se tibi nescienti. Suavis est ei confessio tua, suavis est tibi gratia ipsius. Dixit se tibi. Unde se tibi dixit? Per Verbum.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃: Serogari uolebant : & superiorem ñ
rogabant. Quis enĩ potens & tumidus
& suꝑb in terra. qͥdignetur humiliter
rogare dm̃s deimpiis loquor : non decȩdris
libani quas planta uit dñs: Impius qͥlib&.
infelix anima. rogare dm̃ nescit : & uult
serogari ab hominib Mons.ẽ: opꝰ. ẽ.
ut tangat illũ ds̃ & fumiget: Quando
coeperit fumigare : dabit dõp̃cẽ. tanquã
sacrificiũ cordis: Fumigat addm̃ : de inde
tundit pectꝰ: Incipit & flere : quia & fumꝰ
excutit lacrimas: Quitangit montes
modo spes est : uita nrã post ea ȩternita serit:
Uitȩ nr̃ȩ mortalis: spes. ẽ. uitȩ immortalis.
diusum psallã dõmeo: neforte cũcȩperimꝰ
psallere dõ in illa ciuitate. putemꝰ nos
aliud aliquid acturos. Tota uita nr̃a.
erit psallere dõ Siuenĩ infastidium
qđ laudamꝰ: potest uenire infastidium.
& nr̃a laudatio: Si semꝑille amatur: sẽp
IΟCΗTABOR INOR̃O: Suauissa disputatiomea :

Expanded text:
Deum: se rogari volebant, et superiorem non Deum: se rogari volebant, et superiorem non rogabant. Quis enim potens, et tumidus, et superbus in terra, qui dignetur humiliter rogare Deum? De impiis loquor, non de cedris Libani quas plantavit Dominus. Impius quilibet, infelix anima, rogare Deum nescit, et vult se rogari ab hominibus. Mons est, opus est ut tangat illum Deus, et fumiget: quando coeperit fumigare, dabit Deo precem, tanquam sacrificium cordis. Fumigat ad Deum, deinde tundit pectus: incipit et flere, quia et fumus excutit lacrymas. «Qui tangit montes, modo spes est; vita nostra postea aeternitas erit: vita vitae mortalis, spes est vitae immortalis. diu sum, psallam Deo meo. Ne forte cum coeperimus psallere Deo in illa civitate, putemus nos aliquid aliud acturos: tota vita nostra erit psallere Deo. Si veniet in fastidium quod laudamus, potest venire in fastidium et nostra laudatio. Si semper ille amatur, semper jucundabor in Domino. Suavis sit ei disputatio mea:»
Abbreviated transcription (Latin):
dñi sit : Non ad tẽpꝰ. sed in eternũ : Lae ta¬
BITUR OÑSINOPERIBUS SUIS NOnINTUISO
quasituis : Quia &oꝑatua simala ꝑ iniqͥtatẽ
nitate tua: tibi tribuebas uires opulentiȩ
Videte qͦmodo aspiciat ds̃ terrã: & faciat eã
tremere Ad terrã quasi p̃uidentẽ sibi & ex
Ds enĩ .ẽ. qͥoꝑatur in uobis : dicis õpaule. oꝑa¬
Ideo ergo cũ tremore : quiadsoꝑatur : Quia
ipse dedit. non exte. ẽ. qđ habes: cũtimore
& tremore operaberis : Nam si non tremu¬
eris eũ: aufert qđ dedit : cũ tremore ergo
operare : VUide aliũ psalmũ: seruite dño
intimore : & exultate ei cũtremore : Sicũ
tremore: exultandum . ẽ : dsaspicit. fit
terrȩ motꝰ saspici entedõ. tremant corda
terrã & facit eã tremere : qui tangit montes
& fumigabunt: Montes suꝑbierant:
iactabant se. non eos tetigerat ds̃. Tangit
illos: & fumigabunt : Quid .ẽ. fumigare
montes: p̃cẽ dño reddere : Ecce magni
montes suꝑbimontes ingentes: ñ rogabant

Expanded text:
ni sit,» non ad tempus, sed «in aeternum. Laetabitur Dominus in operibus suis.» Non in tuis, quasi tuis: quia et opera tua si mala, per iniquitatem nitate tua, tibi tribuebas vires opulentiae Videte quomodo aspiciat Deus terram, et faciat eam tremere. Ad terram quasi praefidentem sibi et Deus enim est qui operatur in vobis» . Dicis, o Paule, «OperaIdeo ergo «cum tremore,» quia «Deus operatur.» Quia ipse dedit, non ex te est quod habes, cum timore et tremore operaberis: nam si non tremueris eum, auferet quod dedit. Cum tremore ergo operare. Vide alium psalmum: «Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore» . Si cum tremore exsultandum est, Deus aspicit, fit terrae motus: aspiciente Deo, tremant corda terram, et facit eam tremere; qui tangit montes, et fumigabunt.» Montes superbi erant, jactabant se, non eos tetigerat Deus: tangit illos, et fumigabunt. Quid est fumigare montes? Precem Domino reddere. Ecce magni montes, superbi, montes ingentes, non rogabant
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dixisset laudamini. qđ utiq bene operan¬
tes merito possunt : ad didit in nomine
non sibi sed ei uolunt psallere. caueant
facere iustitiam suã corã hominib ut uide¬
antur abeis : Alio quin. mercedẽ non ha¬
bebt̃ apud patrẽ qui est incȩlis. Sed lu¬
ceant oꝑa eorũ corã hominib: Non eo
fine. ut ipsi uideantur ab eis: sedut uide¬
ant bona oꝑaeorũ. & glorificent patrẽ
eorũ qui incelis est. Hdc ẽ. laudare in nomi¬
ne scõ eiꝰ: Undȩ & in alio psalmo legitur
In dño laudabit᷑ animamea . audiant mites
& iocundentur : Qđ & hic qͦdammodo seqͥd̾.¬

Expanded text:
cum dixisset, «Laudamini,» quod utique bene operancum dixisset, «Laudamini,» quod utique bene operantes merito possunt; addidit, «in nomine non sibi, sed ei volunt psallere, caveant facere justitiam suam coram hominibus, ut videantur ab eis; alioquin mercedem non habebunt apud Patrem, qui in coelis est : sed luceant opera eorum coram hominibus, non eo fine ut ipsi videantur ab eis, sed ut videant bona opera eorum, et glorificent Patrem eorum, qui in coelis est . Hoc est laudari in nomine sancto ejus. Unde et in alio psalmo legitur: «In Domino laudabitur anima mea; audiant mites, et jucundentur» . Quod et hic quodammodo seq
Abbreviated transcription (Latin):
& in quo uoluit dñs boniserui amorẽ circase
ostendi maxime. nisi in eo qđ illi ait. pasce
ouesmeas: unde & hic sequitur :¬
ANMNTIA TEINTER GENIES OPGRATIUS
Velpotius ut degreco ad uerbum exprimatur.
qđ & alii latini codices habent: annuntiate
intergentes oꝑa eiꝰ : Quib: hocdicitur. nisi
Ore qͥppe cantatur : psalterio autẽ hoc. ẽ.
manib: psallitur : MARRITSOR̃AMI¬
RABILIA CIꝰ LAUDAMINI IN NOMINES CÕGIꝰ
Possunt hiduo uersus. ex duob uerbis supe¬
morib: dicti non absurde uideri: ut quod
ait narrate om̃ia mirabilia eiꝰ. referatur
adid qđ dictũ ẽ. cantate ei : Qđ uero setͥit̃
laudam ini in nomine scõ eiꝰ. referat᷑ adid
qđ dictũ ẽ. & psallite ei : Illud scilicet
aduerbũ bonũ qđ cantatur ei & narrant᷑
om̃ia mirabilia eiꝰ : Illud autẽ ado pꝰbonũ
qđ psallitur ei : Ne uelit qͥsq deoperȩ
bono. tanquã in sua uirtute laudari : Ideo

Expanded text:
Et in quo voluit Dominus boni servi amorem circa se Et in quo voluit Dominus boni servi amorem circa se ostendi maxime, nisi in eo quod illi ait, «Pasce oves meas» ? Unde et hic sequitur, «Annuntiate inter gentes opera ejus;» vel potius, ut de graeco ad verbum exprimatur, quod et alii latini codices habent, «Evangelizate» «in gentibus opera ejus.» Quibus hoc dicitur, nisi ore quippe cantatur; psalterio autem, hoc est manibus, psallitur. «Narrate omnia mirabilia ejus: laudamini in nomine sancto ejus.» Possunt hi duo versus ex duobus verbis superioribus dicit non absurde videri: ut quod ait: «Narrate omnia mirabilia ejus,» referatur ad id quod dictum est, «Cantate ei;» quod vero sequitur, «Laudamini in nomine sancto ejus,» referatur ad id quod dictum est, «Et psallite ei:» illud scilicet ad verbum bonum, quo cantatur ei, et narrantur omnia mirabilia ejus; illud autem ad opus bonum, quo psallitur ei, ne velit quisque de opere bono tanquam in sua virtute laudari. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
SALMUS ISTECONTESIMꝰ QUARTUS
primꝰ. ẽ. in eis quib p̃notatur allelua:
Cuiꝰ uerbi uł potius duorũ uerborum.
inter p̃tatio est laudate dñm. & deo indecȩpit
GONF ITCAINIDNIO ETIN UOCATE NOMES
Inlaude eñĩ intelligenda.ẽ. ista confessio: sicut est
confiteor tibi dñẽ pater cęli & terrae: Premissa
enĩ laude. inuocatio sequi solet : ubi desideria
p̃eccatorẽ alligant : Vnde & ipsa oratio dñica.
habet a capite breuissimã laudẽ. qđ est
pat̃ nr̃ quies incelis : Tuncquȩ petuntur:
de inceps consequuntur : Vnde & alibi in psal¬
modicitur. Confitebimur tibids̃ confitebimꝰ:
& inuocabimꝰ nom̃tuum: Qđ alibi . ẽ. planius :
Laudans inuocabo dñm : & ab inimicis meis
saluus ero : Ita & hic. confiteminidño inquit.¬
& inuocate nom̃ eiꝰ : qđ tale. ẽ ac sidiceret :
laudate dñm & inuocate nom̃ eiꝰ: Exaudit
qͥppe inuocantẽ : quẽ laudantẽ uidet:
Laudantẽ qͥppe uidet: quẽ ꝓbat amantem:

Expanded text:
salmus centesimus quartus, primus est in eis quibus praenotatur «Alleluia.» Cujus verbi, vel potius duorum verborum, interpretatio est, Laudate Deum. Et ideo inde coepit: «Confitemini Domino, et invocate nomen ejus.» In laude enim intelligenda est ista confessio, sicut est, «Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae» . Praemissa enim laude, invocatio sequi solet, ubi desideria precator alligat: unde et ipsa oratio dominica habet a capite brevissimam laudem, quod est, «Pater noster qui es in coelis» . Tunc quae petuntur, deinceps consequuntur. Unde et alibi in psalmo dicitur: «Confitebimur tibi, Deus, confitebimur, et invocabimus nomen tuum» . Quod alibi est planius: «Laudans invocabo Dominum, et ab inimicis meis salvus ero» : ita et hic, «Confitemini,» inquit invocate nomen ejus;» quod tale est, ac si diceret, Laudate Dominum, et invocate nomen ejus. Exaudit quippe invocantem, quem laudantem videt: laudantem videt, quem probat amantem.
Abbreviated transcription (Latin):
rint : nolite cogitare quomͦ aut quid
loquamini: Nonenĩ uosestis quilo quimini
sed sp̃s patris ur̃ quiloquitur in uobis : Nolite
& mea non est: duritia.ẽ. non fortitudo: Aufe
res sp̃m eorũ. & defitient : & inpuluerẽ suũ
conuertentur: Emittes sp̃mtuũ: & creabunt᷑:¬

Expanded text:
uid loquamini: non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis» . Nolite  mea non est; duritia est, non fortitudres spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum convertentur. Emittes Spiritum tuum, et creabunt
Abbreviated transcription (Latin):
&uniuersa implebuntur bonitate : Non
unt. seipsos iustificant: Auerte ergo faciem
tuam ut turbentur: aufer sp̃m eorũ & deficiant
Clamant ad tecito ex audime dñe defecit sp̃s
m̃s i nea uertas faciem tuã ame. Auferes sp̃m
eorũ & deficient : ET IN PULUORÕSUUM
CORVERTΕΝTUR: Inuenit se homo penitens
depeccato suo. quia non habebat uires exse:
& confite turdõ dicens se. eẽ i terrã &cinerem:
Osuꝑbe. conuersus es inpuluerẽ tuũ. ablatus. ẽ.
sp̃s tuus : iam nonte iactas. nonte extollis.
nonte iustificas : Uide quia depuluere factꝰ es:
& auertente faciem suã dño in tuũ puluerem
recedisti Roga ergo. confitere puluerẽ tuũ

Expanded text:
«universa implebuntur bonitate;» non unt, seipsos justificant. A verte ergo faciem tuam, ut turbentur: aufer spiritum eorum, et deficiant; clament ad te, «Cito exaudi me, Domine; defecit spiritus meus. Ne avertas faciem tuam a me» . «Auferes spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum convertentur.» Invenit se homo poenitens de peccato suo, quia non habebat vires ex se; et confitetur Deo, dicens se esse terram et cinerem. O superbe, conversus es in pulverem tuum , ablatus est spiritus tuus; jam non te jactas, non te extollis, non te justificas; vides quia de pulvere factus es, et avertente faciem suam Domino, in tuum pulverem recidisti. Roga ergo, confitere pulverem tuum
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẽ. & facultatẽ & sermonẽ nobis: & uobis
intentionẽ &studium: Unꝰ quisq ut potest.
recordetur qđ audiuit: Collocutionẽ inuicẽ
ructate.: sag̃nã urãm ruminate: qđ accepistis
non eat inuiscera obliuionis urãe. Thesaurus
desiderabilis: requiescat more ur̃o Magno
labore quȩ sita & inuenta sunt: magno labore
nuntiata & disputata sunt: Sit labor nr̃ frucꝰ¬
tuosus uobis: & benedicat anima nrã dñm:¬

Expanded text:
tus est et facultatem et sermonem nobis, et vobis intentionem et studium. Unusquisque ut potest recordetur quod audivit; collocutione invicem ructate saginam vestram, ruminate quod accepistis, non eat in viscera oblivionis vestrae. Thesaurus desiderabilis requiescat in ore vestro . Magno labore quaesita et inventa sunt, magno labore nuntiata et disputata sunt; sit labor noster fructuosus vobis, et benedicat anima nostra Dom
Abbreviated transcription (Latin):
mea : non mouebor in eternũ : Prȩsumpsit
dese. impletꝰ erat bonitate. & putabat a se
sibi. eẽ. totã bonitatẽ ⁊ dix̃ incorde suo.
non mouebor ineternum: Sedquia iam
senserat dĩgrãm seꝑcepisse : ꝓeo qđ erat

Expanded text:
mea, Non movebor in aeternum.» Praesumpsit mea, Non movebor in aeternum.» Praesumpsit de se; impletus erat bonitate, et putabat a se sibi esse totam bonitatem, et dixit in corde suo: «Non movebor in aeternum. » Sed quia jam senserat Dei gratiam se
Abbreviated transcription (Latin):
reuelatur : illia pentur : Reuelatio enĩ :¬
aꝑtio est: Aperiente autẽ te manũ tuã : uni¬
uersa implebuntur bonitate : Reuelantete
xp̃mtuũ: uniuersa implebuntur bonitate :
Pon autẽ ase habent bonitatẽ : Nã illiquan¬
doboni: ꝓbatur illis : A UERTENTEAUTẼ
TEFACIEMTUAM TURBABUNTUR Multi
repletibonitate. sibi tribuer̃ qđ habebaÑ.
& uoluer̃ gloriari. quasi in iustificationib:
suis. & dixer̃ sibi iustꝰ sum. magnꝰsũ: & factis
sibi placentes. & sonuit eis apłs Quid enim
habes qđ non accepisti: uolens autẽ ds̃ ꝓbare
homini qđ ab illo habeat qͥcqͥd habet: ut
cũ bonitate habeat & humilitate. aliquan¬
do eũ ꝑturbat: Auertit ab illo faciem suam.
& decidit intẽptationẽ: & ostendit illi quia
qđ iustꝰ erat. & recte ambulabat. ipso
regente fiebat: Auertente autẽ tefaci¬
em tuã : turbabuntur : Videte qͥddicat:
& in alio psalmo: Ego dixi in abundantia

Expanded text:
t» ? Cui revelatur, illi aperitur: revelatio enim at» ? Cui revelatur, illi aperitur: revelatio enim apertio est. «Aperiente autem te manum tuam, universa implebuntur bonitate.» Revelante te Christum tuum, «universa implebuon autem habent a se bonitatem; nam aliquando probatur illis: «Avertente autem te faciem tuam, turbabuntur.» Multi repleti bonitate, sibi tribuerunt quod habebant, et voluerunt gloriari quasi in justificationibus suis, et dixerunt sibi, Justus sum, magnus sum; et facti sunt sibi placentes. Et sonuit eis Apostolus: «Quid enim habes quod non accepisti» ? Volens autem probare Deus homini quod ab illo habeat quidquid habet, ut cum bonitate habeat et humilitatem, aliquando eum perturbat; avertit ab illo faciem suam, et decidit in tentationem; et ostendit illi quia quod justus erat, et recte ambulabat, ipso regente fiebat. «Avertente autem te faciem tuam, turbabuntur.» Videte quid dicat et in alio psalmo: «Ego dixi in abundantia
Abbreviated transcription (Latin):
qđ geris terra est : sed tunoli eẽ t̃ra : quid ẽ. hoc :¬
Si resurrexistis inqͥt cũ xp̃o. quȩ sursũ sunt
quȩritȩ ubi xp̃c. ẽ indexteradĩ sedens :
quȩ sursũ s̃ sapite. nonquȩ suꝑterrã : Sinon
sapis terrena ĩ non es terra. Sinones terra:
non manducaris a serpente. cuicib data . ẽ.
terra : Cibũ suũ dat ds̃ serpenti quando uult̃ :¬
quẽ uult: Bene autẽ iudicat: falli non potest:
non ei dat aurũ ꝓterra : Om̃ia ate expectant
dñe : ut desillis cibũ in tẽpore oportuno:
CUAIDEDERIS ILLIS COLLiceNt: Ante illos
sunt : sed noncolligent nisicũ dederis Ante
diabolũ erat iob & qͥdem non deuorauit iob:
sed uel tẽptare non ausus . ẽ. nisi cũ ille dedis¬
set : Ate expectant : cũ dederis eis colligent :
Sinon dederis. non colligent: & quid nos fr̃s:
quẽ cibũ habemꝰ: Sequitur & decibo nr̃o:
APORIENTE ATẼ TE MANŨTUAM. UNI¬
UERSA IMPLEBUNTUR BONITATO:

Expanded text:
quod geris terra est, sed tu noli esse terra. Quid est hoc? «quod geris terra est, sed tu noli esse terra. Quid est hoc? «Si resurrexistis,» inquit, «cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextra Dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram» . Si non sapis terrena, non es terra; si non es terra, non manducaris a serpente, cui cibus data est terra. Cibum suum dat Deus serpenti, quando vult, quem vult: bene autem judicat, falli non potest, non ei dat aurum pro terra. «Omnia a te exspectant, Domine, ut de illis cibum in tempore opportuno. Cum dederis eis, colligent.» Ante illos sunt; sed non colligent, nisi cum dederis. Ante diabolum Job erat; et quidem non devoravit Job, sed vel tentare non ausus est, nisi cum ille dedisset. «A te exspectant: cum dederis eis, colligent;» si non dederis, non colligent. 12. Et quid nos, fratres? quem cibum habemus? Sequitur et de cibo nostro. «Aperiente autem te manum tuam, universa implebuntur bonitate.»