comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scłm gen̾alẽ. s scd̾m specialẽ mo¬
rẽ eccłie de sollẽm penitentia di¬
ctũ intelligit᷑. que apd̃ quosdã
semel celebrata ñ iterat᷑. Iterum
semel usurpata nec u̾e celebra¬
ta. ⁊ fructũ pͥoris aufert. ⁊ usũ
sequentis amittit: de sollẽni in¬
telligitur. Sollemnis uͦ penit̃n¬
tia est ut ambie in eod ait que
fit extra eccłiam in manifesto ĩ
cin̾e & cilicio: que ꝓ grauiorib
horrendis q ac manifestis delic
locus illius humillime peniten¬
tie semel ineccłia ꝯcedatur. ne me¬
dicina uł minꝰ utił eẽt egrotis. q̃
quantomagis salubris ẽ. tanto
minꝰ ꝯtẽptibił fu̾it. Quis tñ au¬
deat deo dicere. quare huic homi
adhuc iterũ parcis: Origenes
quoq de hac sollẽm penitentia
que ꝓ gͣuiorib cͥminib iniungi¬
tur ait. Si nos aliqua culpa
dei. s in sermonis uł in moꝵ uicio
consistat: ħ culpa semꝑ reparari
pot̃i. nec interdicitur aliquando¬

Expanded text:
alem, sed secundum specialem morem Ecclesiae de solemni poenitentia dictum intelligitur, quae apud quosdam semel celebrata non iteratur. Item semel usurpata nec vere celebrata, et fructum prioris aufert, et usum sequentis amittit, de solemni intelligitur. Solemnis ergo poenitentia, ut Ambros. in eodem ait, est quae fit extra ecclesiam in manifesto, in cinere et cilicio; quae pro gravioribus horrendisque ac manifestis delictlocus illius humillimae poenitentiae semel in Ecclesia concedatur, ne medicina vilis minus utilis esset egrotis, quae tanto magis salubris est, quanto minus contemptibilis fuerit; quis tamen audeat dicere Deo: Quare huic hominadhuc iterum quoque de hac solemni poenitentia, quae pro gravioribus criminibus injungitur, aidei, sed in sermonis vel morum vitio consistat, haec culpa semper potest reparari, nec interdicitur plur
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ sapiens erat sapientia genita
que ipse est. Et sicut in quantũ
ds̃ est bonus est bonitate nat᷑ali
que ipse est. et iustus iusticia na¬
turali que ipse est: ita sapiens
sapientia naturali que ipse est.
Anuna uero eius sicut bona est
et iusta bonitate uel iusticia gra¬
tis data que ipse uel ipsa non ẽ
ita est sapicus sapientia gratis
data que ipsa non est. Et licet
gemina in xp̃o sit sapientia. u¬
na tamen eademq est ꝑsona. que
iii quantum ds̃ est. uel in qͣntũ
natura diuina est. sapiens ẽ sapi¬

Expanded text:
piens erat sapientia aeterna quae Deus est. Et sicut in quantum Deus est, bonus est bonitate naturali, quae ipse est, et justus justitia naturali, quae ipse est; ita sapiens sapientia naturali, quae ipse est. Anima vero ejus sicut bona est et justa bonitate vel justitia gratis data, quae ipse vel ipsa non est; ita est sapiens sapientia gratis data, quae ipsa non est. Et licet gemina in Christo sit sapientia, una tamen eademque persona est; quae in quantum Deus est, et in quantum natura divina est, sapiens est sapi
Abbreviated transcription (Latin):
proficiunt. P redictis uidetur ob¬
uiare quod ambrosius ait. ooco¬
libi tamen scriptum reꝑit᷑
quod scdm sensum hominis
profecerit. sicut etate homuns
profecit. A it enim ambrosius ĩ¬

Expanded text:
proficiunt. 3. Praedictis videtur adversari quod Ambrosius ait. Alibi tamen scriptum reperitur quod secundum sensum hominis profecerit sicut aetate hominis profecit. Ait enim Ambros., i
Abbreviated transcription (Latin):
ctiuidimus eum: Apłs certe qui
de eo dixit. qm̃ et si crucifixus ẽ
ex infirmitate nr̃a. iuiuit tam̃
ex uirtute dei: ipse dixit quia ñ
nalem et intellectus nr̃i suscep̃
capacem. duudimus eum: Nõ
enim ipse ds̃ uerbum ꝓ anima
rationali et intellectus capaci in
carne sua fuit: sed aninam ra¬
tionalem et intellectus capacem.
et ipsam humanam et eiusdem
substantie cuius nr̃e sunt ani¬
me. et carnem nr̃e similẽ. cĩdc̃q
cuius caro est nr̃a substantiȩ sus¬
cipiens. ꝑ fectus etiam homo fuit.
De intelligentia p̃missoꝵ uerboꝵ.
ec uerba ambrosii pia dili¬
gentia inspicienda sunt. q̃¬
ex parte hominis ignorantiain
instruunt & illuminant. ex par¬
te errandi fomitem male irtelle¬
cta ministrant. His etenim euidẽ¬
ter traditur duos in xp̃o ẽẽ pͥn¬
cipales sensus. siue geminam sa¬
pientiam: neq ideo unitas & sin¬
gularitas ꝑsone diuiditur. sed
iuxta duas naturas duas hab⁊
sapientias. unam non creatam

Expanded text:
dividimus eum? Apostolus certe, qui dividimus eum? Apostolus certe, qui de eo dixit, 2 Cor. 13: Quoniam etsi crucifixus est ex infirmitate nostra, vivit tamen ex virtute Dei, ipse dixit, 1 Cor. nalem et intellectus nostri susceperit capacem, dividimus eum? Non enim ipse Deus Verbum pro anima rationali et intellectus capaci in carne sua fuit; sed animam rationalem et intellectus nostri capacem, et ipsam humanam et ejusdem substantiae cujus nostrae sunt animae, et carnem nostrae similem, ejusdemque cujus caro est nostra, substantiae suscipiens, perfectus etiam homo fuit. 4. De intelligentia praemissorum verborum. Haec verba Ambrosii pia diligentia inspicienda sunt; ex parte hominis ignorantiam instruunt et illuminant, quae ex parte errandi fomitem male intellecta ministrant. His etenim evidenter traditur duos in Christo esse principales sensus, sive geminam sapientiam. Neque ideo unitas et singularitas personae dividitur; sed juxta duas naturas, duas habet sapientias, unam non creatam,
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo si ꝑficiebat etate hominis:
ideo sapientia. Qui sensus ꝑfici¬
bilis ꝑ ꝓfectum. Quod enim ꝓfi¬
cit: mutatur in meliꝰ. S quod
duinum est non mutatur. Qd̃
gͦ mutatur: non ẽ diuinum. Sẽ¬
sus gͥ ꝓficiebat humanus. Sen¬
sum ergo suscepit humanum.
Non poterat confortari uirtus
dei. nec crescere ds̃. nec altitudo
sapientie dei impleri. Quegͥ mm¬
plebatur: erat non dei. sed nr̃a sa¬
pientia. Nam quomodo imple¬
batur. quiut impleret omnia¬
descendit: ꝑ quem autem sensũ
dixit ysaias. quod patrem puer¬
nesciebat aut matrem: Scriptũ
est enim. Prius quam sciat puer
patrem aut matrem: accipiet
spolia samarie. Sapientiã enim
dei futura et occulta non falluñ:
Expers autem agnitionis infan¬
tia. ꝑ humanam utiq prudenti¬
am quod adhuc non didicit ig¬
norat. Sed uerendum est inquã.
ne si ctuos principales sensus aut
geminam sapientiam xp̃o tri
carnem adoramus. xp̃m diuidi¬
mus: Nunquid cum in eo ima¬
ginem dei crucem q ueneramͣ

Expanded text:
roficiebat sapientia hominis. ideo sapientia. Quis sensus proficibilis per profectum; quod enim proficit, mutatur in melius; sed quod divinum est, non mutatur. Quod ergo mutatur, non est divinum. Sensus ergo proficiebat humanus. Sensum ergo suscepit humanum. Nec poterat confortari virtus Dei nec crescere Deus, nec altitudo sapientiae Dei impleri. Quae ergo implebatur, erat non Dei, sed nostra sapientia, nam quomodo implebatur, qui ut omnia impleret descendit? Per quem autem sensum dixit Isaias, c. 8, quod patrem nesciebat puer aut matrem? Scriptum est enim: Priusquam sciat puer vocare patrem aut matrem, accipiet spolia Samariae, Sapientiam enim Dei futura et occulta non fallunt. Expers autem agnitionis infantia, per humanam utique imprudentiam, quod adhuc non didicit, ignorat. Sed verendum est, inquam, ne si duos principales sensus aut geminam sapientiam Christo tcarnem adoramus, Christum dividimus? Numquid cum in eo imaginem Dei crucemque veneramur,
Abbreviated transcription (Latin):
ctionem nature suscepit huma¬
ne. suscepit sensum hominis:
sed non sensucarns fuit inflatꝰ.
Sensu hominis animam dixit
turbatam. Sensu hominis esu¬
riuit et rogauit. Sensu hominiᷤ
ꝓfecit. sicut scriptum est. Iħs ꝓ¬

Expanded text:
ctionem naturae suscepit humanae. Suscepit sensum hominis; sed non sensu carnis fuit inflatus. Sensu hominis animam dixit conturbatam, sensu hominis esurivit et rogavit; sensu hominis profecit sicut scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
etiã sun fide & caritate fierent.
Quare: Quia imposuit ea ds̃ in
seruitutem ñ in iustificationem:
& ut figura futuri eẽnt. uolens
cet minus ꝓͥe in scͥpt᷑is sepe uocant᷑.
qr signa erant rei sacre ꝗͣ utiq ñ
dicit. que tñ significandi gr̃a uł

Expanded text:
etiamsi in fide et charitate fierent. Quare? quia imposuit ea Deus in servitutem, non in justificationem, et ut figura futuri essent, volens cet minus proprie in Scripturis saepe vocantur, quia signa erant rei sacrae quam utique dicit, quae tantum significandi gra
Abbreviated transcription (Latin):
& sc̃ificandi. Que enim significan¬
di gr̃a tm̃ instituta sunt. solũ sig¬
na sunt et non sacramenta: sicut
fuerunt sacrificia carnalia ⁊ ob¬
seruantie cerioniales ueteris
legis. que nunquam poterant sꝰtõ
facere offerentes: quia ut ait apłs
sanguis hyreoꝵ & tauroꝵ & cinis
uitule asꝑsus inquinatos scifica¬
bat ad emundationẽ carnis nor
anime. Ham inquinatio illa:
erat ꝯtactus mortui. Uñ augꝰ. Ni¬

Expanded text:
etiam sanctificandi. Quae enim significanetiam sanctificandi. Quae enim significandi gratia tantum instituta sunt, solum signa sunt, et non sacramenta; sicut fuerunt sacrificia carnalia, et observantiae caeremoniales veteris legis, quae nunquam poterant justos facere offerentes, quia, ut ait AposSanguis hircorum et taurorum et cinis vitulae aspersus, inquinatos sanctificabat ad emundationem carnis, non animae. Nam inquinatio illa erat contactus mortui. Unde Aug.
Abbreviated transcription (Latin):
est sacre rei signum. Dicit᷑
tamen sacramentum etiam sacrũ
secretum. sicut dr̃ sacram̃tum de¬
itatis: ut sacramentum sit sacrũ
signans. et sacrum signatum. S
nunc agitur de sacramento: scđ̾m
quod est signum. Item. Sacram̃¬
tum est minfibilis gr̃e irisibilis
forma. Signum u̾ est res pret̃ spe¬
ciem quam ingerit sensib: aliud
aliquid ex se faciens in cogitatio¬
nem uenire. Signoꝵ uͦ alia sunt
naturalia. ut fumus significans
ignem. alia data: ⁊ eoꝵ que data
sunt quedam sunt sacramenta.
quedam non. Omne enun sacra¬
mentum ẽ signum: s non e con¬
uerso. Sacramentum eiꝰ rei simi¬
litudinem gerit: cunis signũ ẽ.
Si enim sacramenta non hab̾ent
similitudinem rerum quarum
sacramenta sunt: ꝓpͥe sacram̃ta
non dicerent᷑. Sacramentum enĩ
ꝓpͥe dicitur. quod ita signum est
gr̃e dei. et inuisibilis gr̃e forma.
ut ipsius imaginem gerat. ⁊ cau¬
sa existat. Non gͥ significanditm̃
gĩa sacramenta insticuta sunt: s

Expanded text:
est sacrae rei signum. Dicitur tamen sacramentum etiam sacrum secretum, sicut sacramentum divinitatis, ut sacramentum sit sacrum signans, et sacrum signatum; sed nunc agitur de sacramento secundum quod est signum. Item sacramentum est invisibilis gratiae visibilis forma. Signum vero est res praeter speciem quam ingerit sensibus, aliquid aliud ex se faciens in cogitationem venire. Signorum vero alia sunt naturalia, ut fumus significans ignem, alia data. Et eorum quae data sunt quaedam sunt sacramenta, quaedam non. Omne enim sacramentum est signum, sed non e converso. Sacramentum ejus rei similitudinem gerit, cujus signum est. Si enim sacramenta non haberent similitudinem rerum quarum sacramenta sunt, proprie sacramenta non dicerentur. Sacramentum enim proprie dicitur quod ita signum est gratiae Dei, et invisibilis gratiae forma, ut ipsius imaginem gerat et causa existat. Non ergo significandi tantum gratia sacramenta instituta sunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
e his cẽ qui cũ duab sorori¬
bus. uł que cũ duob fr̃ib
dorminunt: uidenctũ ẽ qͥd cense¬
ant canones. Qui dormierit cũ
duab sororib. ⁊ una ex ilł ante
fuerit uxor: neutrã ex ipsis ha
beat. nec ipsi adult̾i unꝗͣ incon¬
iugio copulentur. Itẽ. N ec ꝓͥe
uxori sͥ licet redłe debitũ quã
sͥ reddidit illicitam cognoscen¬
do eius sororẽ: nec &̃ post mortẽ
uxoris licet ei uł adultere copu¬
lari in conugiũ. Itẽ zacharias
papa. Conctibuisti cũ sorore uxo¬
ris tue. Si fecisti: neutrã habeas.
& uxor tuasiñ fuerit conscia
scełis s continere non uult. nu¬
bat in dño cui uult. Tuuͦ ⁊ ad¬
ultera sine spe coniugii mane¬
atis: & dũ iuuitis penit̃ntiam
agite. Qd̃ ait. cui uult nubat:
dep̃hendunt: nec ille nec illa ali¬
amuixorẽ accipiet uł aliũ uirũ
qͣd ombo uiuunt. Siuͦ adul¬
tera mortua fuerit: uir crus
si uult nubat. adultera fi¬

Expanded text:
e his etiam qui cum duabus sororibus, vel quae cum duobus fratribus dormiunt, videndum est quid censeant canones. Qui dormierit cum duabus sororibus, et una ex illis ante fuerit uxor, neutram beat, nec ipsi adulteri unquam in coniugio copulentur. Item ex deuxori licet sibi reddere debitum, quam sibi reddidit illicitam, sororem ejus cognoscendo. Nec post mortem uxoris licet ei vel adulterae copulari in conjugium. Item Zacharias papa, ibid.: Concubuisti cum sorore uxoris tuae; si fecisti, neutram habeas; et uxor tua si non fuerit conscia sceleris, et continere non vult, nubat in Domino cui vult. Tu vero et adultera sine spe conjugii maneatis, et dum vivitis poenitentiam agite. Quod ait, cui vult nubat, deprehendunt, nec ille, nec illa aliam uxorem accipiat, vel alium virum, quamdiu ambo vivunt. Si vero adultera mortua fuerit, vir ejus, si vult, nubat; adultera
Abbreviated transcription (Latin):
Manifestum ẽ salomonẽ hoc
p̃ceptũ tͣnsiisse. D auid aũ płes
rimas que alliciant aĩam multi¬
plicare. Cũ tñ addit᷑. ut ñ eleuet᷑
cor eiꝰ: alienigenas ꝓhibitas eẽ¬

Expanded text:
Manifestum est Salomonem hoc praeceptum transisse. David autem plures rimas, quae alliciant animam, multiplicare? Cum tamen additur: Ut non elevetur cor ejus, alienigenas prohibitum e
Abbreviated transcription (Latin):
ta decretum. & qđ incaute uo¬
iusti non facias. Impia ẽ ꝓmis¬
sio que scełe adimplet᷑. Idẽ. Nor
ẽ obseruandũ sacramentum
quo malum incaute ꝓmittitur:
ut si quis adultere ꝑpetuam fidẽ
cum ea ꝑmanendi polliceatur. To¬
lerabilius enim ẽ non impłe sacͣ¬
mentum: quam ꝑmanere ĩstu¬
pro. Item beda.Si quid nos in¬
cautius iurare contigerit qd̃ ob¬
seruatum peiorem uergat in exi¬
tum: libere illud salubrimo con¬
silio mutandum nouerimus.
ac magis instante necessitate pe
ꝑiurio in aliud crimen grauiꝰ
ẽẽ diuertendum. Deniq iurauit
dauid ꝑ dm̃ ocoide nabal uirũ
stultum. s ad primam int̃cessi¬
onem abigail femine pruden¬
tis remisit minas. reuocauit¬
IIIui ensem in uaginam. nec
aliquid culpe se tali ꝑiurio con¬
it. Iurauit datud temere: sed
non impleuit iriationẽ maio¬
ri pietate. Ex his aliis ꝙ plurib
ostenditur quedam uram̃ta
non eẽ obseruanda: et qui sic
iurat uehementer peocat. Cũ
autem mutat: bene facit. Qi

Expanded text:
incaute vovisti, ne facias, impia est promissio quae scelere adimpletur. Idem: Non est observandum sacramentum, quo malum incaute promittitur: ut si quis adulterae perpetuam fidem cum ea permanendi polliceatur. Tolerabilius enim est non implere sacramentum, quam permanere in stupro. Item Beda: Si quid nos incautius jurare contigerit, quod observatum pejorem vergat in exitum, libere illud salubriori consilio mutandum noverimus; ac magis instante necessitate pejitando perjurio in aliud crimen gravius esse divertendum. Denique juravit David per Deum occidere Nabal virum stultum; sed ad primam intercessionem Abigail feminae prudentis, remisit minas; revocavit ensem in vaginam; nec aliquid culpae se tali perjurio conit. Juravit David temere, sed non implevit jurationem majori pietate. Ex his aliisque pluribus ostenditur quaedam juramenta non esse servanda; et qui sic jurat, vehementer peccat, cum autem mutat, bene facit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
De conexione uirtitũ q̃ ñ separaÑ.
olet etiam queri utrũ ur¬
tutes ita sint sibi comune¬
te ut separatun non possint pos¬
sideri ab aliquo. sed qui unã ht̃
om̃s habeat. De hoc ieroiumus
ut qui una caruerit omnib
careat. Qui gͦ unam ht̃: om̃s
ht̃. Quod quidem ꝓbabile ẽ. Cum
enim caritas mater sit omniũ
uirtutum: in quocunq mat̾
ipsa ẽ. scilicet caritas. et cunc¬
ti filii eius id est uirtutes rec

Expanded text:
DE CONNEXIONE VIRTUTUM QUAE NON SEPARANTUR. 1. Solet etiam quaeri utrum virtutes ita sint sibi conjunctae, ut separatim non possint possideri ab aliquo; sed qui unam habet omnes habeat. De hoc etiam Hierut qui una caruerit, omnibus careat. Qui ergo unam habet, omnes habet. Quod quidem probabile est. Cum enim charitas mater sit omnium virtutum, in quocumque mater ipsa est, scilicet charitas est, et cuncti filii ejus, id est, virtutes rec
Abbreviated transcription (Latin):
cum plenitudo legis sit ca¬
ritas. Que quantomagis ẽ
in ho mine: tanto magis est
iurtute preditus. Quanto uͦ
minus. tanto minus in est uir¬
tus: & quanto minus inẽ uir¬
tus. tanto magis ẽ uicrũ. Si cun¬
cte uirtutes parit̃ sint ĩ qͦcq siÑ.

Expanded text:
cum plenitudo legis sit charitas? quae quanto magis est in homine, tanto magis est virtute praeditus; quanto vero minus, tanto minus inest virtus; et quanto minus inest virtus, tanto magis inest vitium. 2. Si cunctae virtutes pariter sint in quocumque sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Lectores a legendo: siẽ psal¬
miste a psalmis canendis uoca¬
ti sunt. Illi enĩ p̃dicant popłis
quid sequant᷑. Isti cantant. ut ex¬
citent ad cõpunctionẽ aĩos au¬
dientium: licet quidã lectores
ita miserant̾ ꝓnuntient. ut qͦs¬
dam ad luctũ lam̃tationẽq
compellant. Idẽ etiã ꝓñtiatores
uocant᷑. qđ porro annuntiant.
qr tam erit clara eoꝵ uox. ittõ
longe positoꝵ aures ad ĩpleat.
dente popło traditur ab ep̃o
codex diuinarũ lectionũ. ⁊ dr̃¬
ei. Accipe.⁊ esto uerbi dei rela¬
tor: habiturus si fidelit̃ imple¬
ueris officrũ partẽ cũ his qui
bene u̾bũ dei ministrauerunt.
Qui ad hunc gradum ꝓriehit᷑
litceraꝵ scientia debet eẽ instru¬
ctus: ut sensũ u̾boꝵ intelligat.
iuim accentuũ seiat. distincte
legat. ne confusione platioĩs
intellectũ auaitorib anferat.
Atcendat qͥd indicatiue. quid
int̾rogatiue sit legendũ: uͥ sit
in orbne faciencla distinctio.
hec enĩ male seruata intellectũ

Expanded text:
Lectores a legendo, sicut psalmistae a psalmis canendis, vocati sunt. Illi enim praedicant populis quid sequantur; isti cantant, et excitant ad compunctionem animos audientium, licet quidam lectores ita miserabiliter pronuntient, ut qdam ad luctum lamentationemque compellant. Iidem etiam et pronuntiatores vocantur, quod porro annuntiant.quia tam erit clara eorum vox, ut etiam longe positorum aures adimpleat. dente populo, traditur ab episcopo codex divinarum lectionum, et dicitur: Accipe, et esto verbi Dei relator; habiturus, si fideliter impleveris officium, partem cum his qui bene verbum Dei ministraverunt. Qui ad hunc gradum provehitur, litterarum scientia debet esse instructus, ut sensum verborum intelligat, vim accentuum sciat, distincte legat, ne confusione prolationis intellectum auditoribus auferat. Attendat quid indicative, quid interrogative sit legendum, ubi sit in oratione facienda distinctio. Haec enim male servata intellectum
Abbreviated transcription (Latin):
delebitur. Quiuͦ edificat ligna.
fenũ. stipłam: uere penitet qr
bonus ẽ. ⁊ caritatẽ ht̃. ⁊ in ca¬
ritate de hac uita tͣnsit. Ergo
sine pecc̃õ tͣnsit. Non sequitur.
pecc̃o transit. qđ non deleuit
penitentia. Penitentia enum
non delet: nͥ peccm̃ illud qd̾
deserit hõ. Tale aũ pecc̃m̃ se¬
pe in hac uita non relinqui
quis caritatẽ. ⁊ unũ uł pła
uenialia. Qd̃ de criminalib
nullatenꝰ tẽ pot̃. Est nenim
aliqͥs bonus caritatẽ hñs: sed
adhuc quodã cupiditatis
affectu amans hec secularia
tał existens. subita morte
oppruit̃. In illo terreno
affectu mortiuis ẽ.⁊ tñ salua¬
bitur: a quo non se hie absol¬
uit. Ergo pꝰ hanc uitã ab illo
purgabitur. Constat gͦ q̃dam

Expanded text:
delebitur. Qui vero aedificat lignum, foenum, stipulam, vere poenitet, quia bonus est, et charitatem habet, et in charitate de hac vita transit; ergo sine peccato transit, non sequitur. peccato transit, quod non delevit Poenitentia. Poenitentia enim non delet nisi peccatum illud quod deserit homo. Tale autem peccatum saepe in hac vita non relinquitquis charitatem, et unum vel plura venialia; quod de criminalibus nullatenus esse potest. Est enim aliquis bonus charitatem habens, sed adhuc quodam cupiditatis affectu amans haec secularia; talis existens subita morte opprimitur. In illo terreno affectu mortuus est, et tamen salvabitur, a quo non se hic absolvit; ergo post hanc vitam ab illo purgabitur. Constat ergo quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
ri pot̃. Nuinqͥd enĩ si hoc miste¬
riũ hereticus ausus fuerit u¬
surpare. angłm de ceł mutit
ds̃ oblationem eius consecrare:
maxime cũ ꝑ ꝓpħam eisdem

Expanded text:
ri potest. Numquid enim si hoc mysterium haereticus ausus fuerit usurpare, angelum de coelo mittit Deus oblationem ejus consecrare? maxime cum eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
alium. Quedam ponit que predi
ud est uerbum dei. aliud homo.
scd uerbum caro factum ẽ. idest
anum. Aliud dei filius. aliud ho

Expanded text:
alium. 5. Quaedam ponit quae praemud est Verbum Dei, aliud homo; sed Verbum caro factum est, id est anum: « Aliud Dei Filius, aliud ho
Abbreviated transcription (Latin):
bens ꝯtͣ quosdã ħeticos. qͥ peccanti¬
b pꝰ baptismũ semel tm̃ dicebant
utilẽ cẽ penitentiã. ita. Adhuc iti¬
stant ꝑfidi. qm̃ sapiunt plus quã
surã dñt: & si semel percantibus
pꝰ baptismũ ualcat penitentia:
ñ tñ sept peccantib ꝓderit it̾ata.
Alioqͥn: remissio ad peccm̃ eẽt inci¬
tatio. Dicunt enĩ. Quis ñ semper
pecca ret. sisẽꝑ redim̾e posset: Di¬
cunt enĩ dñm incitatorẽ mali
si semꝑ peccantib subuenit: Et ei
placere peccata cuius semꝑ presto
ẽ gr̃a. Errant aũ. Constat enim ei¬
multũ peccã displicere: qui semꝑ
presto ẽ ea destruere. Si ea amaret:
non itasemꝑ destrueret. Itẽ ad ma¬
cedonium. In tantũ hoĩs iniquitas
aliquando ꝓgreditur. ut ꝙ̃ post
ꝑactam penitentiã. pꝰ altaris re¬
conciliationẽ. uł similia uł gͣuio¬
ra cõmittant. et tñ ds̃ facit etiã
tribuit quã añ tͥbuerat largis¬
sima munera uite ac salutis. ⁊ ꝗͣ¬
uis eis in eccłia loctis ille peniten¬

Expanded text:
bens contra quosdam haereticos, qui peccantibus post Baptismum semel tantum dicebant utilem esse Poenitentiam, ita: Adhuc instant perfidi, qui sapiunt plusquam im: Etsi semel peccantibus post Baptismum valeat poenitentia, non tamen saepe peccantibus proderit iterata; alioquin remissio ad peccatum esset incitatio. Dicunt enim, Quis non semper peccaret, si redire semper posset? Dicunt enim Deum incitatorem mali, si semper poenitentibus subvenit: et ei placere peccata, quibus semper praesto est gratia. Errant autem. Imo constat ei peccata multum displicere, qui semper praesto est ea destruere. Si enim ea amaret, non ita semper destrueret, sed cedonium: In tantum hominum iniquitas aliquando progreditur, ut etiam post peractam poenitentiam, post altaris reconciliationem vel similia vel graviora committant. Et tamen Deus facit etiam tribuit quam ante tribuerat, largissima munera vitae ac salutis. Et quamvis eis in Ecclesia locus ille poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
penitendo uehem̃tius ꝗͣ priꝰ excru
huic hotaini dicat. nicħ tͥ ista ĩ¬
posterũ ꝓderunt. uade saltem
huiꝰ uite suauitate fruere ᷤ au̾tat
ds̃ tã immanẽ & sacrilegã dem̃¬
tiam. Item ioħs cͥsostomꝰ de repa¬
ratione lapsi. Dalis mͥ trede. tał
t̃ erga hoĩes pictas dei. Nunquã
simplicit̃ offeratur: d̃e si ad sũ¬
tñ uelit reu̾ti ad ueritatis iuã.
suscipit. libent̃. amplectit᷑. fac̃
oĩa. quatinꝰ ad p̾orem reuocet
statũ quod q adhuc p̃stantius
et eminentiꝰ. etiã si non potuerit
quis explere omnẽ satisfaciendi
ui tẽꝑe gestã ñ respuit penit̾ntiã:
suscipit ꝙ̃ ipsã. nec patit᷑ quãuis
exigue ꝯu̾sionis ꝑde mercedem:

Expanded text:
paenitendo uehementius quam prius excruchuic hoposterum proderunt; vade, saltem hujus vitae suavitate fruere? Avertat Deus tam immanem sacrilegamque dementiam. Item Joan. Chrysost., de Reparatione lapsi: Talis, mest erga homines pietas Dei: nunquam simpliciter offeratur, etiamsi ad sumtamen uelit reuerti ad uirtutis uiam, suscipit, libenter amplectitur, facit omnia quatenus ad priorem reuocet statum. Quodque adhuc est praestantius et eminentius, et si non potuerit quis explere omnem satisfaciendi ui tempore gestam non respuit paenitentiam; suscipit etiam ipsam, nec patitur quamuis exiguae conuersionis perder
Abbreviated transcription (Latin):
& tñ gͣuit̃ postea deliqͥt in popłi
enumeratione. qđ popłi multi.¬
tudo ꝓstrata ostentit. Ilłud aũ
mirabile ẽ. qd̾ angło ferienti ple¬
bem se obtulit dicens. Grex iste
quid fecit: fiat manus tua in
me. & indomũ patͥs mei. Q facto:
statĩ sacrificio dignus indica¬
tus ẽ. qui absolutione estimaba¬
tur indignꝰ. Nec mirũ fi talistaa
oblatione ꝓ popło peccati sui ad¬
eptus ẽ ueniã. cũ moyses offerẽ¬
do se ꝓ pleb̾ errore pecc̃a diluerit.
His aliisq plurib testimoniis

Expanded text:
eliquit in populi enumeratione, quod populi multitudo prostrata ostendit. Illud autem mirabile est, quod angelo ferienti plebem se obtulit dicens, 1 Paralip. 21: Grex iste quid fecit? Fiat manus tua in me, et in domum patris mei. Quo facto, statim sacrificio dignus judicatur, qui absolutione aestimabatur indignus. Nec mirum si tali sua oblatione, pro populo, peccati sui adeptus est veniam, cum Moyses offerendo se pro plebis errore, peccata diluerit. His aliisque testimoniis
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatione om̃s retro scõs
eiꝰdẽ fuisse meriti. cuiꝰ nẽ sunt
uiri xͥani: Quomͦ abrahã ante
placuit in conuigio: sic nẽ uir¬
genes placent in castitate.Ser¬
uiuit ille legi& tẽpori suo: ser¬
uiamꝰ & nos legi & tẽpori nr̃o
in qͦs fines scłoꝵ deuener̃t. Exhis
sine peccato płes habuert̃ uxo¬
res uł concubinas. Eas enĩ nunc
uxores appellat script᷑a. ñ ꝯcu¬
binas. Rachel tñ ⁊ lia: ãbe uxo¬
res fuer̃t non concubine. Que

Expanded text:
dispensatione Dei omnes retro sanctos ejusdem fuisse meriti, cujus nunc christiani sunt? Quomodo Abraham ante placuit in conjugio, sic nunc virgines placent in castitate. Servivit ille legi et tempori suo; serviamus et nos legi et tempori nostro, in quos fines seculorum devenerunt. Ex hissine peccato plures habuerunt uxores vel concubinas. Eas enim nunc uxores appellat Scriptura, nunc concubinas. Rachel tamen et Lia ambae uxores fuerunt, non concubinae. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
gła. Sicut sc̃i tradunt ⁊ boni ma¬
los. ⁊ mali bonos uident uident¬
usq ad iudiciũ: pꝰ iudiciũ uͦ bomi
uidebunt malos. s ñ mali bonos.
diem iudicii fideles suꝑ se in reqͥe
atcendunt: quoꝵ gaudia pꝰ con

Expanded text:
icut sancti tradunt, et boni malos, et mali bonos vident usque ad judicium. Post judicium vero boni videbunt malos, sed non mali bonos. diem judicii fideles super se in requie attendunt, quorum gaudia post con
Abbreviated transcription (Latin):
scĩtas ur̃a.si quis duas cõma¬
tres hab̾e ualeat unã pꝰ alterã:
in quo meminisse debet scͥptũ ẽẽ.
ert duo in carne una. Cum gͥ
constet qđ̵ uir ⁊ mulier una
caro efficiunt᷑. restat uirũ com¬
patrẽ fuisse mulieri cuiꝰ assũp¬
ta uxor cominat̾ erat. ⁊ iõ uirũ
illi femine non posse comungi.
que cõmat̾ eiꝰ erat cũ qͣ idem fu¬
erat una caro effectꝰ. Ex ꝯcilioti

Expanded text:
sanctitas vestra si quis duas commatres habere valeat, unam post alteram. In quo meminisse debes scriptum esse: Erunt duo in carne una. Cum ergo constet quod vir et mulier una caro efficiuntur, restat virum compatrem constitui mulieris, cujus assumpta uxor commater erat; et ideo virum illi feminae non posse conjungi, quae commater ejus erat, cum qua idem fuerat una caro effectus. Huic aut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonam. quia xp̃e secłm quod ho¬
mo. predestinatus est ut sit filus¬
dei: sed illud est quod ut sit pre¬
destinatus est.Ergo predestinatꝰ
id quod ut sit predestinatus esti
Est enim predestinatus ut sit
filius dei. et ipse uere est filius
Ipse qui est homo: est dei filius.
Ut autem ipse ens homo sit dei

Expanded text:
rsonam: quia Christus secundum quod homo praedestinatus est ut sit Dei Filius; sed illud est, quod ut sit praedestinatus est, ergo si praedestinatus id quod ut sit praedestinatus est. Est enim praedestinatus ut sit Filius Dei, et ipse vere est Filius Ipse qui est homo, est Dei Filius; ut autem ipse ens homo sit Dei
Abbreviated transcription (Latin):
bita nr̃a. ⁊ cet̾a. Neꝙ enĩ ea nob̃ di¬
ne fragilitati quãuis parua tñ
crebra subrepunt. que si ꝯtͣ nos
collecta fuerint. ita nos gͣuabunt
⁊ oppͥment. sic̃ unũ aliqd̃ grandẽ
pecc̃m. Quid enĩ int̾est ad naufra¬
gium. anuno gͣndi fluctu nauis
opiat᷑ & obruat᷑. an paulatĩ sur¬
repens aqͣ insentinã ꝑ negligen

Expanded text:
dinae fragilitati quamuis parua tamen crebra subrepunt. quae si collecta contra nos fuerint, ita nos grauabunt. et oppriment sicut unum aliquod grande peccatum. quid enim interest ad naufragium, utrum uno grandi fluctu nauis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in sentinam et per neglegen
Abbreviated transcription (Latin):
tatis arbit̃ nͥ peniteat eũ ueteris
uitt nonã inchoart pot̃. a qͥ par¬
uuli sunt mmines cũ baptizan¬
tur. qr nondũ possunt uti lib̾o
arbitͥo. quib tñ ad remissionem
originał peccati ꝓdẽcoꝵ fudesa qͥb
osserunt᷑. Altem ẽ actio penitentie
pꝰ baptismũ. que fit ꝓ illis pecc̃is¬

Expanded text:
teat eum veteris vitae, novam inchoare potest; a qua parvuli sunt immunes cum baptizantur, quia nondum possunt uti libero arbitrio, quibus tamen ad remissionem originalis peccati prodest eorum fides a quibus offeruntur. Altera est actio poenitentiae post Baptismum, quae fit pro illi
Abbreviated transcription (Latin):
e reꝓbis uͦ qui p̃parati ñ funt
ad uitam sed ad mortem. si q̃ri¬
tur utrum debeat concedi quod
ds̃ ab et̃no dilexit eos: dicimus de
electis solis solis simplicit̾ hoc esse
concedendum. quod ds̃ ab et̾no
cos dilexit. quos ad iusticiam & coro¬
nam preparauit. De non electis uero
simplieiter ẽ concedendum. quod¬
non odio habuit. id est reꝓbaũ:

Expanded text:
eprobis vero qui praeparati non sunt ad vitam, sed ad mortem, si quaeritur utrum debeat concedi quod Deus ab aeterno dilexit eos; dicimus de electis solis simpliciter hoc esse concedendum, quod Deus ab aeterno eos dilexit, quos ad justitiam et coronam praeparavit. De non electis vero, simpliciter est concedendum quod odio habuit, id est, reprobavit:
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Septẽ sunt sp̃ualiũ offi¬
cioꝵ gradus. siue ordines. sic̃ ex
scõꝵ patrũ dictis aꝑte tradit᷑.
insemetipso exhibuit. ⁊ corꝑi
dos ordines reliqͥt. Septẽ aũ
sunt. ꝓpt̾ septiformẽ gr̃am
pes. ad gradus eccłiasticos in¬
digne accedunt. Illi uͦ in quoꝵ
m̃itib dissusa ẽ septiformis gr̃a

Expanded text:
us. Septem sunt spiritualium officiorum gradus sive ordines, sicut ex sanctorum Patrum dictis aperte traditur, in semetipso exhibuit, et corpori observandos reliquit. Septem autem sunt, propter septiformem pes ad gradus ecclesiasticos indigne accedunt. Illi vero in quorum mentibus diffusa est septiformis gra
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Ad hoc dici potest: quia nõ
ominis qui uirat quod falsum est.
ex quo uirat ꝑiurusẽ: sicut iste
de quo agimus. s ex quo ꝓposi¬
tum mutat. uel terminum trans¬
greditur. iuratio talis fit ꝑ iu

Expanded text:
it. Ad hoc dici potest quia non omnis qui jurat quod falsum est, ex quo jurat perjurus est, sicut iste de quo agimus; sed ex quo propositum mutat vel terminum transgreditur, juratio talis fit
Abbreviated transcription (Latin):
sic loqͥt᷑. Congregabo om̃s gentes.
et deducã eas in uallẽ iosaphat:
& disceptabo ibi cũ eis. In ciius
capttuli expositione ita reꝑit᷑.
Hoc quidam pucrilit̃ intellig̃t.
qd̃ in ualle que ẽ in lat̾e mon¬
tis oliueti descenfurus sit dñs
ad iudiciũ. Qd̃ friuolũ ẽ: qr ñ
in t̾ra. s in spacio huiꝰ aeris sede¬
bit contͣ locũ montis oliueti
ex qͦ ascendit ⁊ sic̃ ioħs crisosto¬
mꝰ dicit angłi deferent ante
eum signũ crucis. Uñ in euan¬

Expanded text:
 2: Congregabo omnes gentes, et deducam eas in vallem Josaphat, et disceptabo ibi cum eis. In cujus capituli expositione ita reperi: Hoc quidam pueriliter intelligunt, quod in valle quae est in latere montis Oliveti descensurus sit Dominus ad judicium, quod frivolum est, quia non in terra, sed in spatio hujus aeris sedebit contra locum montis Oliveti, ex quo ascendit. Et sicut Joannes Chrysostomus dicit: Angeli deferent ante eum signum crucis; unde in Evan
Abbreviated transcription (Latin):
diaconoꝵ. Grece ypodi¬
acones uocant᷑: quos nẽ subdi¬
acones dicimꝰ. Qui iõ sic appã¬
lant᷑: qr subracent p̃ceptis et
officũs leuitarũ. Oblationes
enĩ in tẽplo a fidelib susci¬
prunt: & leuitis suꝑponendas
altarib deferunt. Hi apud he
subdiaconũ ꝑtinet calicẽ. pate¬
nam ad altare. xp̃i deferre. ⁊ leui¬
tis trade. eis q ministrare: urce
manib aquã p̃bere. His lex con¬
tinentit imponit᷑: qr altari
ꝓpinqͣntes uasa corꝑis & sangͥnis
debent: mundamini qͥ fertis
de oblationib ponere in alta

Expanded text:
diaconorum. Graece hypodiacones vocantur, quos nos subdiacones dicimus, qui ideo sic appellantur, quia subjacent praeceptis et officiis Levitarum. Oblationes enim in templo a fidelibus suscipiunt, et Levitis superponendas altaribus deferunt. Hi apud Hebsubdiaconum pertinet calicem et patenam ad altare Christi deferre, et levitis tradere, eisque ministrare. Urceomanibus aquam praebere. His lex continentiae imponitur, quia altari propinquantes, vasa corporis et sanguinis debent: Mundamini qui fertis de oblationibus 264 ponere in altar
Abbreviated transcription (Latin):
Quicimq uxori debitũ reddit:
uacare non pot̃ orationi. nec.
carnes agni edere. Itẽ. Si panes
ꝓpositionis ab his qui uxores
suas tetigerant comedi ñ pote¬
rant. quantomagis panis qui
le celo descendie non por ab
ns qui conrugalib paulo..
hesere complexib molari
contingi: Non qd nuptias con¬
demnemꝰ: s ꝓ eo tempore quo
carnes agni manducaturi sumꝰ.
amplexꝰ. quo i̾ p̃sentia sp̃s scĩ¬

Expanded text:
Quicumque uxori debitum reddit, vacare non potest orationi, nec carnes Agni edere. Item, si panes propositionis ab his qui uxores suas tetigerant, comedi non poterant; quanto magis panis qui de coelo descendit, non potest ab his qui conjugalibus paulo ante haesere complexibus, violari atque contingi! non quod nuptias condemnemus, sed quod eo tempore quo carnes Agni manducaturi sumus, amplexus, quo etiam praesentia Spi
Abbreviated transcription (Latin):
re aliquo uage succensiis libidi¬
nis. ñ petulantis forme captus
decore ancille contubnio post
querende posteritatis. ⁊ ꝓpagan¬
de soboł. Adhuc pꝰ diluuiũ ra¬
ritas erat humani gentris erat
rende posteritatis habuer̃t̃. ne
genus deficeret humanũ: ⁊ ideo
alimentũ ñ cupiditate uiuen¬
di. s officio consulendi. ut ma¬
neat qd̃ necessariũ ẽ ꝓpt̾ alios. Sic
misceri feminis iure nuptiarũ
et utr̃q nonẽ sine ddectatione
carnali. que tñ modificata. ⁊ re¬
frenante tẽꝑantia in usũ nat᷑alẽ
redacta libido cẽ non pot̃. Qd̃
aũ in sustentando uitã illicitꝰ
ẽ cibus. hoc ẽ in q̃renda ꝓle for

Expanded text:
re aliquo vage succensus libidire aliquo vage succensus libidinis, non petulantis forme captus decore, ancille contubernio conquerende posteritatis et propagande sobolis. Adhuc post diluvium raritas erat humani generis; erat rendae posteritatis habuerunt, ne genus deficeret humanum; et ideo alimentum, non cupiditate vivendi, sed officio consulendi, ut maneat quod necessarium est propter alios. Sic misceri feminis jure nuptiarum et utrumque non est sine delectatione carnali; quae tamen modificata, et refrenante temperantia in usum naturalem redacta, libido esse non potest. Quod autem in sustentando vitam illicitus est cibu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: ut facilius impetrari possit
qd̃ postulat᷑. Idẽ. Quotiens enĩ
uł dies natutitatis uł relique
festiuitates aduenerint: non
solũ a concubinarũ consortio.
s ce̾ a ꝓpͥis uxorib abstinete. Itẽ
ambre. Si causa ꝓcreandorũ
filioꝵ ducitur uͣxor: ñ multũ
tempus concesum uidet᷑ ad ip¬
sum usum. quia et clies fes¬
ti. et dies ꝓ cessionis. ⁊ ipsa
ratio conceptus et partꝰ iuxta le¬
gem cessare usum carnis debere

Expanded text:
impetrari possit quod postulatur. Idem: Quoties enim vel dies Nativitatis, vel reliquae festivitates advenerint, non solum a concubinarum consortio, sed etiam a propriis uxoribus abstinete. Item Ambrosius: Si causa procreandorum filiorum ducitur uxor, non multum tempus concessum, videtur ad ipsum usum, quia et dies festi, et dies processionis, et ipsa ratio conceptus et partus juxta legem cessare usum carnis debere
Abbreviated transcription (Latin):
ueri ctiam solet. utrũ debe¬
dei et hominis filius. Ad quod
dici potest. xp̃m bis natum esse.
duasq natiuitates habuisse:
Unde augustinus in libro de fide
ad petrum. Pat̾er ds̃ de sua sub¬
stantia genuit filium dm̃s coeqͣ¬
lem et coeternum. Idem quoq u¬
iugenitus ds̃ scđo natus est. se¬
mel ex patre. semel ex matre. Na
tus est de matre uerbum caro fa¬
ctum. Unus gͥ atq idem dei filiꝰ
natus est ante scła. ꝙ natus in
scło: & utraq natiuitas uius
est filii dei. diuina scilicet & h¬
mana. De hoc etiam ioħs ait. Dr̃
causam & rationem ꝙ tempus
nr̃am salutem. Scłm nos: quia
natus est homo ex muliere tem¬
pore conceptionis scilicet nouẽ
mensium. Suꝑ nos: quia non
Ex his manifeste apparet.xp̃i du
manitatis. xp̃i. an eadem sit ado¬
ratio humanitati ꝙ dectati exhi

Expanded text:
eri etiam solet utrum debeDei et hominis Filius? Ad quod dici potest, Christum bis natum esse, duasque naturas habuisse. Unde ait B. Augustinus in libro De fide ad Petrum: « Pater de sua subnatura genuit Filium Deum sibi coaequalem et coaeternum. Idem quoque unigenitus Deus secundo natus est ex Patre semel ex matre semetus est de matre Verbum caro factum. Unus ergo atque idem Dei Filius natus est ante secula, et natus in seculo; et utraque nativitas unius est Filii Dei, divina, scilicet, et humana. De hoc etiam Joan. Damasc.,causam, et rationem, et tempus,nostram salutem; secundum nos, quia natus est homo ex muliere, et tempore conceptionis, scilicet, novem mensium; super nos, quia non Ex his manifeste apparet Christi MANITATIS CHRISTI; AN EADEM SIT ADORATIO HUMANITATI ET DEITATI EXHI
Abbreviated transcription (Latin):
& huiꝰmodi: s etiã qͥ dat ueniam
penitenti elemosinã dat. & qͥ emen¬
dat uerbe in quẽ potestas datur.
dat. quia miscłiã prestat. Multa
enĩ bona p̃stant᷑ inuitis: qñ eorũ
ꝯsulit᷑ utilitati ꝙ ñ uoluntatiS
ea maior est. qͣ ex corde dimitti¬
mus qđ in nob̾ quisq peccauit.
lum uult & si pot̃ factasgupdo¬
da sunt uob̾. ita ne intelleclari
sumus. ut non credentib ĩ ⁊p̃m¬
munda sint. si elemosmas istas
dederint: Qui uult ordinate
demosinam dare: a se debet pͥ¬
mum inciꝑe. et eam pͥmũ sibi da
qui ꝑ elemosinas largissimas fru¬
ctiuim suoꝵ uł peccume ĩpunita¬
tem se cinere estimant. in pect̃is
ꝑmanentes. que ita diligunt
ut in eis optent uersari. Qui uͦ
diligit inquitatẽ odit aĩam suã:¬
& qͥ odit animã. ñ ẽ ei misericors
s crridił. Diligendo quippe eam
scdm scłm: odit eam scđm dm̃. Si
gͦ uult ei cdare elemosinã ꝑ quã
sit munda: odiat eã scdm scłm.

Expanded text:
di, sed etiam qui dat veniam petenti, eleemosynam dat, et quem emendat verbere in quem potestas datur mosynam dat, quia misericordiam praestat. Multa enim bona praestantur invitis, quando eorum consulitur utilitati, et non voluntati; sed  majus, qua ex corde dimittimus, quod in nos quisque peccavit. lum vult, et si potest facit, tu boda sunt vobis, itane intellecturi sumus, ut non credentibus in Chrimunda sint omnia, si eleemosynas istas dederint? Qui enim vult ordinate eleemosynam dare, a se debet incipere, et eam primum sibi darqui per eleemosynas largissimas fructuum suorum vel pecuniae impunitatem se emere aestimant, in peccatis permanentes, quae ita diligunt, ut in eis optent versari. Qui vero diligit iniquitatem, odit animam sua qui odit animam suam, non est misericors ei, sed crudelis. Diligendo quippe eam secundum seculum, odit eam secundum Deum. Si ergo vult ei dare eleemosynam, per quam fit munda, odiat eam secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Mundate que uitus sunt.
Immundis enĩ nicħ ẽ mundũ:
sed. polluta sunt eox mens ⁊ con¬
scientia ut ait apłs. Immundi
uͦ sunt om̃s quos ñ mundat fi¬
des qua credit᷑ in xp̃m: de qua
scriptũ ẽ. Muncdans fide corda
eoꝵ. S ne istas elimosinas que
cere. scił iudiciũ ⁊ caritatẽ dei.
ꝙ illa non omittere .i. elemosi¬
nas fructsisi trenoꝵ Gx his aat᷑
intelligi. qd in pectõ mortaliꝑma¬
nentes & si demosinas largas fa¬
ciant. ñ tñ ꝑ eas satisfaciunt. qr
le opus. dum sibupsis crudeles
existunt. non placentes deo. Nos
gͥ dicenda ẽ illa peccĩ satisfactio.
quã qͥs agit ꝓ uno peccõdũ ꝑdu¬
rat in altero: quia nicħ ꝓdest
ieninare ꝙ orare ꝙ alia bona ag̾e
nͥ mens reuocet᷑ apcccõ. Et si aliq̃n
ꝯuersus tacitũ pecõm sacerdoti
fuerit confessus: de utroq im¬
ponenda ẽ ei satiffactio. qr de pͥ¬
mo condigne ñ satisfecit. Scd̾m

Expanded text:
 Mundate quae intus sunt. Immundis enim nihil est mundum, sed polluta sunt eorum mens et conscientia, ut ait Apostolus. Immundi vero sunt omnes, quos non mundat fides, qua creditur in Christum, de quo scriptum est: Mundans fide corda eorum. Sed ne istas eleemosynas quae cere, scilicet judicium et charitatem Dei, et illa non omittere, id est, eleemosynas fructuum terrenorum. Ex his datur intelligi quod in peccato mortali permanentes, etsi eleemosynas largas faciant, non tamen per eas satisfaciunt, quia le opus, dum sibi ipsis crudeles existunt, non placentes Deo. Non ergo dicenda est illa peccati satisfactio, quam quis agit pro uno peccato, dum perdurat in altero. Quia nihil prodest jejunare et orare, et alia bona agere, nisi mens revocetur a peccato; et si aliquando conversus tacitum peccatum sacerdoti fuerit confessus, de utroque imponenda est ei satisfactio, quia de primo condigne non satisfecit.
Abbreviated transcription (Latin):
augꝰ. falsa significatio uocis cũ in¬
tentione fallendi. Ut gͦ m̃daciũ sit:
necẽt̃ ẽ ut falsũ ꝓferat᷑. ⁊ c̾ i̾tẽtione
fallendi. Hoc enĩ malũ. ẽ ꝓpͥũ ñti¬
entis. Aliud hab̾e clausũ in corde:

Expanded text:
o vocis cum intentione fallendi; ut ergo mendacium sit, necesse est ut falsum proferatur et cum intentione fallendi. Hoc enim malum est proprium mentientis, aliud habere clausum in corde
Abbreviated transcription (Latin):
obsit alicui. Tercium qͥuod ita
ꝓdest alteri. ut obsit alteri. Qr̃
libidine: quod mirum menda¬
cium ẽ. Quintum quod fit placen
tum genus. quod & nulli obest. &
prodest alicui: ut siquis peccunã
aliciuus iniuste tollendam sciens.
uͥ sit se nescire mentiatur. Seꝑti¬
mum quod et nulli obest & ꝓdest
alicui: ut si quis nollens hominẽ
ad mortem quesitum ꝓdere men¬
tiatur. Octauum quod nulli obẽ.
& ad hoc prodest. ut ab immundi¬
cia corporali aliquẽ tueatur. In
his autem tantominus peccat qͥs¬
q cum mentitur. quanto mag̾
a primo recedit. Quisquis uͦ aliqd̃
genus mendacii ẽẽ quod peccatũ
non sit putauerit. seipsum turpit̃¬
decipit: cum honestum ẽẽ decep¬
torem alioꝵ arbitretur. Omne gͦ
genus mendacii summoꝑe fu¬
ge: quia omne mendatium ñ
ẽ a deo. Quid sit mendacium::
ic uidendum ẽ quid sit men¬
dacium: & quid sit mentiri.
Peinde utrum omne mendaciũ

Expanded text:
rosit, et obsit alicui. Tertium, quod ita prodest alteri, ut obsit alteri, quamlibidine, quod mirum mendacium est. Quintum, quod fit placendtum genus, quod et nulli obest, et prodest alicui, veluti si quispiam pecuniam alicujus injuste tollendam, sciens ubi sit, nescire se mentiatur mum, quod et nulli obest, et prodest alicui: ut si quis nolens hominem ad mortem quaesitum prodere, mentiatur; octavum, quod nulli obest, et ad hoc prodest, ut ab immunditia corporis aliquem tueatur. In his autem tanto minus peccat quisque dum mentitur, quanto magis a primo recedit. Quisquis vero aliquod genus esse mendacii quod peccatum non sit putaverit, decipit seipsum turpiter, cum honestum esse deceptorem aliorum arbitretur. Omne ergo genus mendacii summopere fuge, quia omne mendacium non est a Deo. 2. Quid sit mendacium. Hic videndum est quid sit mendacium et quid sit mentiri. Dei
Abbreviated transcription (Latin):
quiarum: idem augꝰ ait.
Tompa funeris. agmuina exequi¬
arũ. sumptuosa diligentia sepul¬
ture. uiuoꝵ sunt qualiac̾ꝙ so¬
latia. non adiutoria mortuoꝵ.
Si aliqͥd ꝓdest impio sepultura
p̃ciosa. oberit pio ił uł nulla:
Preclaras exeqitias in ꝯspectu
hominũ. purpurato illi duiiti
exhibuit turba famuloꝵ. Sed
multo clariores in conspectu
dm̃ tilceroso illi pariꝑi ministe¬
riũ exhibuit angłoꝵ: qui eum
extulerunt non in marmoreum
tumulũ. s in abrahe gremium.
Sit tñ cura mortuos sepelien¬
di et sepulchra construendi: qr
ħ in scͥpturis scĩs int bona oꝑa
deputata sunt. nec solũ in corpo
feceĩt laudati sunt. Implent igit᷑
hoĩes b erga suos officia postre¬
mi imneris. ⁊ sui humani lem¬
menta meroris. Uerũ illa que
adiuuant sp̃s defunctoꝵ. scilicet
oblationes. orationes: multo ob¬
seruantiꝰ ꝓcurent. De duobͣ boniᷤᷤ.¬

Expanded text:
quiarum, idem August. ita dicit: Pompa funeris, agmina exequiarum, sumptuosa diligentia sepulturae, vivorum sunt qualiacumque solatia, non adjutoria mortuorum. Quia si aliquid prodest impio sepultura pretiosa, oberit pio vilis, vel nulla. Praeclaras exequias in conspectu hominum purpurato illi diviti exhibuit turba famulorum; sed multo clariores in conspectu Domini, ulceroso illi pauperi ministerium exhibuit angelorum, qui eum extulerunt non in marmoreum tumulum, sed in Abrahae gremium. Sit tamen cura mortuos sepeliendi, et sepulcra construendi, quia haec in Scripturis sanctis inter bona opera deputata sunt; nec solum in corporfecerunt, laudati sunt. Impleant igitur homines erga suos officia postremi muneris, et sui humani lenimenta moeroris. Verum illa quae adjuvant spiritus defunctorum, scilicet, oblationes, orationes, multo observantius procurent. 4. De duob
Abbreviated transcription (Latin):
rimus: Et si cotidie offeramꝰ. ad
recordationẽ mortis eiꝰ fit. & una
ẽ hostia non multe. Quomͦ una
et non multe: Quia semel ĩmolatꝰ
ẽ xp̃c. Hoc aũ sacrificiũ exemplum
plenus. Sicut qd̾ ubiq offertur
unũ c̃ corpꝰ: ita & unũ ẽ sacrifici¬
um xp̃c. Hostiam obtulit: ipsã
offerimus & nunc: s qd̾ nos agi¬
mus recordatio c̃ sacrificũ. Nec
causa sue infirmitatis repetitur.

Expanded text:
rimus? Etsi quotidie offeramus, ad recordationem ejus mortis fit; et una est hostia, non multae. Quomodo una, et non multae? quia semel immolatus est Christus. Hoc autem sacrificium exemplum plenus: sicut quod ubique offertur unum est corpus, ita et unum sacrificium. Christus hostiam obtulit; ipsam offerimus et nunc, sed quod nos agimus, recordatio est sacrificii Nec causa suae infirmitatis repetitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ait. sicut. teipsum: ut ꝓxiiium
diligas ad qd̃ teipsum. Sĩgͦ te
non ꝓpt̃ te diligere debes. s ꝓpt̃
illum. uͥ dilectionis tue rectis¬
simus finis est. non suecense¬
at alius aliquis homo. si & ip̃¬
sum ꝓpt̃ dm̃ diligas. Huiꝰ dile¬
ctionis modum ueritas insi¬
nuat dicens. Mandatũ no

Expanded text:
ait, sicut teipsum, ut proximum ait, sicut teipsum, ut proximum diligas ad quod teipsum. Si ergo te non propter te diligere debes, sed propter illum ubi dilectionis tuae rectissimus finis est, non succenseat alius aliquis homo, si et ipsum propter Deum diligis. Hujus dilectionis modum Veritas innuit dicens: Mand
Abbreviated transcription (Latin):
ter modum utriꝰq dilecti¬
onis aduertamus. Hec regula
ꝓpt̃ se et toto corde. et ꝓximum
diligas sicut te ipsum. id est ad
qd̃ & ꝓpter qd̃ te ipsum diligere
debes. Iñ bono enim & ꝓpt̾ dm̃
te ipsum diligere debes. In bo¬
no gͦ diligendus ẽ ꝓximus non
in malo: & ꝓpt̾ dm̃. Proximum
uͦ omnem hominem oportet in¬
telligi: quia nemo est eum qͦ
sit oꝑandum male. Qiͣn gͣ amat
hoĩes: uel quia iusti sunt. uel ut
iusti fint amare debet. hoc est
in deo uel ꝓpt̾ dm̃: sic̃ enim et
se ipsum amare debet. scilicet
in deo uel ꝓpt̃ dm̃. id est quia
iustus est. uel ut iustus sit. Qui
enim aliter se diligit. in iuste
se diligit: quia ad hoc se cdilig̾
ut sit inustus. Ad hoc gͦ: ut sit
malus. Non gͦ iam se diligit. Qͥ
enim diligit iniquitatem: odit
animam suam. Modus gͦ dili¬
gendi precipiendus est homi¬
III. id est quom se diligat ut ꝓsit
sibi. Quin autem se diligat. & ꝓd¬
ẽẽ sibi uelit. dubitare dementis
ẽ. Mõdus autem p̃cipitur cũ

Expanded text:
ter modum utriusque dilectionis advertamus. Haec regula,propter se ex toto corde, et proximum diligas sicut teipsum, id est, ad quod, et propter quod teipsum diligere debes. In bono enim et propter Deum teipsum diligere debes, in bono ergo diligendus est proximus, non in malo et propter Deum. Proximum vero, omnem hominem oportet intelligi, quia nemo est cum quo sit operandum male. Qui ergo amat homines vel quia justi sunt, vel ut justi sint, amare debet: hoc est, in Deo vel propter Deum. Sic enim et seipsum amare debet, scilicet in Deo vel propter Deum, id est, quia justus est, vel ut justus sit. Qui enim aliter se diligit, injuste se diligit, quia ad hoc se diligit, ut sit injustus; ad hoc ergo ut sit malus, non ergo jam se diligit. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam. Modus ergo diligendi praecipiendus est homini, id est, quomodo se diligat, ut prosit sibi. Quin autem se diligat, et prodesse sibi velit, dubitare dementis est. Modus autem praecipitur cum