comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cend̾. ostendens ineis : ⁊mpriorib. omnenriusticiam ex
fide habuisse originem. ⁊ ponit ex emplum dehabrahã.
dicens ita. fide .i. ꝑfidem. ille qui uocatur n̾c hab᷑ ham.
cum pͥ usuocaretur abram: obeftrint exire inlocum:
tua.⁊ de coguat̾oe. ⁊ c̾. ħ autem iam fecerat. ħ errim dicł.¬
ẽ ei. iam eg̃sso de terra chaldeoꝵ. ⁊ iam constituto in
mesopotanna. Non gͦ dñs p̾cep̃. ut corpꝰ eiceret
aterra fua. sut aminum euelleret. ne uelit reu̾ti.
non emm exͥerat mñ anmo: si redeundi tenebat᷑
desilerio. ꝙ desiderium. dõ iubente ac uruante. ⁊ il¬
lo obectiente: fuerat amputand̾. Seq̃r. fide melioris t̾re:¬

Expanded text:
cendit, ostendens in eis, et in prioribus omnem justitiam ex fide habuisse originem, et ponit exemplum de Abraham dicens ita: Fide, id est per fidem ille, qui vocatur nunc Abraham, cum prius vocaretur Abram, obedivit exire in locum, et de cognatione, etc. . Hoc autem jam fecerat. Hoc enim dictum ei jam egresso de terra Chaldaeorum, et jam constituto in Mesopotania. Non autem Dominus ait ut corpus ejiceret a terra sua, sed ut animum evelleret, ne velit reverti. Non enim exierat in animo, si redeundi tenebatur desiderio: quod desiderium Deo jubente ac juvante et illo obediente fuerat amputandum. Fide melioris te
Abbreviated transcription (Latin):
redebemus. ⁊ qr id̾ consu̾̃mat plena beatitudme. ⁊ qrid
passiis ẽ. rm̃ subd̃. qui eterno gandio: ad ꝙ. ꝑpassionẽ itur:
Sib ꝓpositosustiuint cruceni. confusione contempta .i. ne
glecta uerecondia humana. sic m os: eter no ganẽno pro¬
posito nod: pꝰ habita confusione. debemus currere:⁊ł
quodtioluit. q erat uiã humilitatis. Om̾aeñ bona
dat. ut nec inilł queceret᷑ feliatas nec iuististimẽtur in¬
felicitas. Natus ermi de matre: queqmͣuis auiro intacta
conceperit: semꝑq initacta ꝑ manserit: sabro tã despõsata
erat: ominem c̾anał nobilitatis tumorem extur̃. Na¬
tus ⁊̃ inciuitate bedleem: que inter om̃sciuitater iudee
erat exrguamoltut quenqmͣ de terrene cnutatis sublimi¬
tate glaruari Pauꝑ ⁊̃ factꝰ ẽ cuiiis stint om̃ia. ne de terrems
ddiuitiis quisqmͣ ex tolleretur: noluit rex ab hominib
fieri. q himilitatis uiam ostendebat miseris. Esurnũ
qui om̃spascit. sitiũ. quiẽ fons sitientium. fangatꝰ

Expanded text:
mat plena beatitudine, et quia idem passus est. Unde subdit: Qui aeterno gaudio, ad quod per passionem itur, sibi proposito sustinuit crucem, confusione contempta, id est neglecta verecundia humana. Sic et nos aeterno gaudio proposito nobis posthabita confusione debemus currere. Vequod noluit, quia ipse erat via humilitatis. Omnia enim bona a praecipiebat, ut nec in illis quaereretur felicitas, nec in istis timeretur infelicitas. Natus enim de matre, quae quamvis a viro intacta conceperit, semperque intacta permanserit, fabro tamen desponsata erat, omnem carnalis nobilitatis tumorem exstinxit. Natus et in civitate Bethlehem, quae inter omnes civitates Judaeae erat exigua, noluit quemque de terrenae civitatis sublimitate gloriari. Pauper etiam fons est cujus sunt omnia, ne de terrenis divitiis quisquam extolleretur; noluit rex ab hominibus fieri, quia humilitatis viam ostendit miseris. Esuriit qui omnes pascit; sitivit qui est fons sitientium; fatigatus
Abbreviated transcription (Latin):
alii .s. dlistenti sũt mecisleo. ⁊ aliis intormeunis: non fus¬
ciꝑientes retdempt̾onem .i. euasionem p̃sentem. de ma¬
numunicoꝵ. ut inuerarent resurrecłoem .i. uitam
eternam. meliorem: illa redempt̃õe .i. liberatõne uł
ꝑ sons fuis se: lapidati sunt. ut ietermas negiypto.
ez echial. mbabilone: sectisunt. ut ysaias. temptatist
ꝓmissionib moccisioneglaclii .i. glactio facta. mortui

Expanded text:
icet distenti sunt in equuleo et aliis tormentis, non suscipientes redemptionem, id est evasionem praesentem de manu inimicorum, ut invenirent resurrectionem, id est vitam aeternam, meliorem illa redemptione, id est liberatione. Vel, s fuisse. Lapidati sunt, ut Jeremias in Aegypto, Ezechiel in Babylone; secti sunt, ut Isaias; tentati sunt promissionibus in occisione gladii, id est gladio facta; mortui
Abbreviated transcription (Latin):
rac̾añtuun: exempla postu. ⁊ quid adhucdica : si uo¬
lo singła prosequi que side facta sunt: qiͣ infinita st̃.
uitq eos: noctu: ⁊ de barac de quo inlibro iudicum
legͥ. quodiabm rege chanaau affligente filios ifrł:
de̾bora ꝓpħissa. que indicabat isrł tempore illo: p̃cep̃
barach filio abynoen. u asfum̃et .x. miliapugnatoꝵ¬

Expanded text:
ra credentium exempla posui. Et quid adhuc dicam? Si volo singula prosequi quae fide facta sunt. Quasi dicat: Infinvitque eos noctu; et de Barach, de quo in libro Judicum legitur quod, Jabin rege Chanaan affligente filios Israel, Debora prophetissa, quae judicabat Israel tempore illo, praecepit Barach filio Abynoen ut assumeret decem millia pugnato
Abbreviated transcription (Latin):
datimis eeim. icens iallum conuntendum. ⁊ ap̾me ꝑ¬
mansunim. Dem̃ repetit ut repetit̾one. mag̃ confir
aalo: quem pscis p ettorem tato corde reuersurum ad me.
bẽ dare illi cui dandum ẽ. ⁊ ñ dare illi. cuidandum ñ est.
Nuc eum uocet quem iciat ob̾edire. illumu̾ñ. quem sciat
non obedire. quia nonimioluntate petentis: s inarbi¬
tͥo dantis debet ẽẽ: quod datur: an enim cdandum nit. dã¬
tis debet uiditõ p̃ẽsar. Et qmͣuis ꝑicłosum sit uiditium
di discernere: tñ p̃p hesitantes.: ne putent iniustum indi¬
ciumd̃i. quod nonꝰ iuste uicdicat. reb potuis ꝓbemus.ꝙͣ.
uerb̾. Duoenim fuerunt: saul⁊ daiud inquiramur

Expanded text:
daturus essem, sciens illum convertendum, et apud me permansurum. Deinde repetit ut repetitione magis confirmdabo, quem praescio post errorem toto corde reversurum ad me, st dare illi cui dandum est, et non dare illi cui dandum non est, ut eum vocet quem sciat obedire; illum vero non, quem sciat non obedire, quia non in voluntate petentis, sed in arbitrio dantis debet esse quod datur. An enim dandum sit, dantis debet judicio pensari. Et quamvis periculosum sit judicium Dei discernere, tamen propter haesitantes ne putent injustum judicium Dei, quod non injuste judicat, rebus potius probemus quam verbis. Duo enim fuerunt, Saul et David. Inquiramu
Abbreviated transcription (Latin):
queãuerunt qm̃ ⁊nos. Har corpalem alterain qr¬
ñilli stierunt. qui eandem spĩtalem escam manducaue¬
runt: ꝙmͣn nos ⁊ tu̾ aliud. illi aliud nos. s sp̃e trsibili. aliud.
ꝙ tñħidem. significaret. uͥtute spũali. Sequitur. ⁊ om̃s
biberint potum. utiq corꝑalem. ⁊ sp̃ualem. s sp̾uałẽ¬

Expanded text:
ducaverunt quam et nos. Nam corporalem alteram, qducaverunt quam et nos. Nam corporalem alteram, qnon illi fuerunt qui eamdem spiritualem escam manducaverunt, quam et nos. Et tamen aliud illi, alliud nos, sed specie visibili, aliud tamen quod idem significaret, virtute spirituali. Et omnes biberunt potum, utique corporalem et sp
Abbreviated transcription (Latin):
.i.iii. ⁊ inma. Sigͦ figura marie ttn ualuit. spẽs bapti
quantum ualebit: Siq gestumiẽ infigura: tratectũ
cisis om̃ib peccatis tanqmͣ hostib. Quotraic̃ : Ad manña.
aiud est manna : ꝑ amsuiuus quide celo descend̾. Se
Exponendo enim h umi. incetera intro cuiix̃ intellec¬
tum. ⁊ ẽ sensus. Manduicauerunt. es. utiq corꝑalem.¬
tui sunt eternaliter. ꝙ nomoyses. ⁊ alii boni. Quare:¬
qr cibum uusibilem sp̃italiter intellexerinir. sp̃italit
esutierunt. tp̃italiter gustauerunt. ut su̾ualiter satia¬
rentur. Et nos hodieaccipimis: in sibilem cibum. ⁊ an¬
ud ẽ iacͣmelitum. aliud: uͥtiis sacͣiñti. Sacͣmta illa fuer̃.
sacͣm̃ta sunt: uir̾a. ⁊ unq euudem rei. Manna enm.
cauĩt exħpane: nõ mouetur in eternum. syꝙ. ꝑtinet
ad uͥtutem sacͣm̃ti. n̾o ad uisibile sacmentum. qui ma¬
ducat intus: nõforis. quimanducat corde.: nõ qui p̃
dui. ean .es. s addit: sp̃italem qri sp̃italem eandẽmã¬

Expanded text:
i. Si ergo figura maris tantum valuit, species baptismi quantum valebit? Si quod gestum est in figura trajectum cisis omnibus peccatis tanquam hostibus. Quo trajecit? ad manna. Quid est manna? Panis vivus qui de coelo descendit . Exponendo enim hoc unum, in caetera introduxit intellectum. Et est sensus: Manducaverunt escam, utique corporalemtui sunt aeternaliter, quod non Moyses, et alii boni. Quarea cibum visibilem spiritualiter intellexerunt, spiritualiter esurierunt, spiritualiter gustaverunt, ut spiritualiter satiarentur, et nos hodie accipimus visibilem cibum; sed aliud est sacramentum, aliud virtus sacramenti. Sacramenta illa fuerunt, saccaverit ex hoc pane, non morietur in aeternum : sed quod pertinet ad veritatem sacramenti, non ad visibile sacramentum: qui manducat intus non foris, qui manducat corde, non qui premspiritalem, quia spiritualem eamdem man
Abbreviated transcription (Latin):
tius accep̃ aduitam. uidas ad mor̾em: non. ⁊c̃ qrͣ. p̃p
nd e. auudicans .i. discernens corp̾ dñi ab aliis .  . ᵈ iͥn
disẽteti negligenter: sumit. umẽratonem singłariter
debitã non exhibens. ꝑ k: doc̃et. douote ⁊ cum timore ac¬
cecindum eẽ ad conmunionem. q dñs ẽ. cuius caro
sumitisr. ũ gr̾am uit̾ eamir rec̃dere. redemptori ¶̾rit᷑:
ancotieue cit sum encla eiicharistia. an eligendi sint di¬
es. quib bomo purius. continentiusq uiuens: ad tã¬
tum sacmentum dignꝰ accedat. huic questiomi. rec¬
te responder: quimonet᷑ ut p̃cipue ixͥ pace ꝑmanie

Expanded text:
trus accepit ad vitam, Judas ad mortem. Notrus accepit ad vitam, Judas ad mortem. Nodijudicans, id est discernens corpus Domini ab aliis cibis, sed indiscrete et negligenter sumit, venerationem singulariter debitam non exhibens. Per hoc docet devote et cum timore accedendum esse ad communionem, quia Dominus est cujus caro sumitur ut gratiam videamur reddere Redemptori. Quaeritur an quotidie sit sumenda eucharistia, an eligendi sint dies, quibus homo purius continentiusque vivens ad tantum sacramentum dignus accedat. Huic quaestioni recte respondet, qui monet ut praecipue in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
accppimus. nͦ id reusẽ quiactip̃: q illa res mala est.
qm accip̃. s qr ile mał. male actip̃: ꝙ. accip̃. Quã ca¬
uentiumẽ gͥ: male acciꝑe bonum. qr male acceptum:
obẽ mai. sicut econu̾so: mala patienter portata: proĩ
mente accedit ad euchanstiam. ł iniolintate pectan¬
to mactam trahet. Ioq recte apł consulit. fub dens.
ꝓbet autem homo .i. examinet: ipurget. se rõm ut
npetcata sunt coticuana. ł non sunt mortifera. ⁊ di¬
miitat c̃st̾i. accessuris ad altare.: ⁊ licat. dimite.no.¬
edat. ⁊ de calice bibat. Panisest salutaris. non uenenum
mor tiferum: ꝙ. edis. S uide.n dimitius deb itorib nã
snon dimittis. mentiris. ⁊ ermentiris quem non failis.
mentiri cłõ potes. s ip̃m fallere nonpotes. Intusem̃
te inspicit. ⁊ exanimat: Dico ꝓbet se quisq. nam qui
noꝵ non enimp᷑ teinquiriare mał. Nam iuudas cũ
petro conuersaripotuͥt. s eum inquinare noͣualuit.
⁊ adipãm dominicam cenam pariter. actessit: spe¬

Expanded text:
t quam accipit, sed quia ille malus male accipit, quod accipit. Quam cavendum est igitur male accipere bonum, quia male acceptum obest malis, sicut ediverso, mala patienter portata prosunt n devota mente accedit ad eucharistiam vel in voluntate peccanto maculam trahet. Ideoque recte Apostolus consulit subdens: Probet autem homo, id est examinet et purget seipsum, ut si peccata sunt quotidiana, vel non sint mortifera, et dimittat cedat, et de calice bibat. Panis est salutaris, non venenum mortiferum quod edis. Sed vide si dimittis debitoribus; nam si non dimittis mentiris, et ei mentiris quem non fallis. Mentiri Deo potes, sed ipsum fallere non potes. Intus enim te inspicit et examinat. Dico, probet se quisque, nam qui norum: non potest te inquinare malus. Nam et Judas cum Petro conversari potuit, sed eum inquinare non valuit, et ad ipsam Dominicam coenam pariter accessit, sed Pe
Abbreviated transcription (Latin):
tam pars in altar usq ad sinem remanens misse. cor¬
ꝑa sc̃oꝵ: usq infinem icł̃i insepulcs iacentia. Seq̃r. Quo¬
tienscumq hic exponit. inqmͣ xͥ conmemor at̾onem
sumatur. mortis .s. ꝙͣ. ĩo debetissumere in memoriam
passionis: quotienscumq eram manducabitis pan̾e
minus: ueniat. adiudicium. q ħ non mmuitabitur uꝰq
tis debet sumi. Itaq quicumq manclucauĩt huntpan̾ẽ:
ł uibent calicem domini indrgnei reuserit corꝑis : uan¬
g̾ninis cͥña. Eccẽ ex his patet: ꝙ i sc̃a ob sunt mał. inbonis

Expanded text:
ram; pars in altari usque ad finem remanens missae, corpora sanctorum usque in finem saeculi in sepulcris jacentia. VERS. tc. Hic exponit in quam Christi commemorationem sumatur, mortis scilicet. Quasi dicat: Ideo debetis sumere in memoriam passionis: Quotiescunque enim manducabitis panem minus veniat ad judicium, quia hoc non mutabitur usque tis debet sumi. Itaque quicunque manducaverit hunc panem, vel biberit calicem Domini indigne, reus erit corporis et sanguini
Abbreviated transcription (Latin):
no sccłm. in .&. nõ ħ tubeo castitati. s ꝑmitto infirmi¬
tati. non ẽ laudabile s ueniale. S rorte aliquis dicet.
siħ scdmueniam concessit apłs: gͦ peccatum sũt
nuptie. cui enim uenia nͥ pecc̾o concedit᷑. Tlane:¬
dicere. peccatum eẽ. ueniam namq concedens apłs:
lumẽ. zõ conubium ꝙ ẽ p̃ter intentõnem genera¬
tõnis: nõẽ bonum. unno uͦ: nõ pp̃ illud malum
culpabile ẽ ħbonum. s illud malum fit ueniale:
pp̃ bonum nuptiale. Quod ẽ tͥꝑtitum .s. sides. pros¬
tur sacͣmentum. ne conuiguim separetur. Hoc
bonum nuptiaꝵ. nõ rep̃hendebat apłs. s malum
incontinentie. Concubitus enim necessarius causa
ni obsequitur. Congͥ culpabilis non sit generandi
intentione concubitus: quipropͥe nuptiis impu
coniuges debitum carnus exposcunt: non uolun
tas: non p̾p nuptias: cad̾ inculpam. s ꝓpter niptias:
Neq enim iste concubitus.: quo seruitur concu¬
piscentie agitur. ut impleatur tetus. quem postu¬

Expanded text:
 dicat: Non hoc jubeo castitati, sed permitto infirmitati, non est laudabile, sed veniale. Sed forte aliquis dicet, si hoc secundum veniam concessit Apostolus, ergo peccatum sunt nuptiae. Cui enim venia nisi peccato conceditur, ubi esdicere peccatum esse. Veniam namque concedens Apostolum est, ideo connubium quod est praeter intentionem generationis non est bonum, imo vero non propter illud malum culpabile est hoc bonum; sed illud malum fit veniale, propter bonum nuptiale, quod est tripartitum, scilicet tur; sacramentum, ne conjugium separetur. Hoc bonum nuptiarum non reprehendit Apostolus, sed malum incontinentiae. Concubitus enim necessarius causa ationi, sed libidini obsequitur. Cum igitur culpabilis non sit generandi intentione concubitus, qui proprie nuptiis imput nisi quod conjuges debitum carnis exposcunt, non volunttas non propter nuptias cadit in culpam, sed propter nuptias Neque enim iste concubitus, quo servitur concupiscentiae, agitur, ut impleatur fetus quem postu
Abbreviated transcription (Latin):
neret fornicatõnem. nolite dico. nͥforte ex consensu ad
dit. ut uacetis expetłtius. or̃oni. ut eium misereatur
tencłñtib it̃ claudat. Et qi apłs cdixerat. unusquisq
habeat suani. ⁊ queq suum: ⁊iteni. reu̾timini: ne ui¬
deretur ħ p̃cipiendo. dixisse. subdit. ħ autem totũ
dicoscdm̃ indulgentiam ñ scdł̃m imperium. ⁊ iõ ñ pec¬
cat: qui aliter agit .i. qui continet. ĩo pͣeccat qui
sicag̃. Quia aliqua culpa ẽ ibi. s leuis. p̃p hꝰmͦi pecc̾a.
oportet cotidie crebroq orare dominum. ⁊ dicere. Di¬

Expanded text:
neret fornicationem. Nolite dico, nisi forte ex consensu ad neret fornicationem. Nolite dico, nisi forte ex consensu ad unde subdit, ut vacetis expeditius orationi. Ut enim misereatur tendentibus iter claudat. Et quia Apostolus dixerat, unusquisque habeat suam, et quaeque suum, et item revertimini, ne videretur hoc praecipiendo dixisse, subdit: Hoc autem totum dico secundum indulgentiam, non secundum imperium. Et ideo non peccat qui aliter agit, id est qui continet, imo peccat qui sic agit. Quia aliqua culpa est ibi, sed levis. Propter hujusmodi peccata, oportet quotidie crebroque orare Dominum et dicere: Di
Abbreviated transcription (Latin):
tifuerint: uir reddat debitum uxori. similiter autem
⁊ uxor uiro. ĩnuicem sibi subici in hac causa. ddic̃. ut ina
sit illoꝵ uoluptas. inlege nat᷑e. io̾ alter alti reddat: qr Mu¬
corpus cuum licet alii tͣdere. Inuicem enim sibidebito¬
res sunt: in bac causa. ne peccandi daretur occ̃o. inaliis
uͦ p̃est uir. hicgͥ no dominium tollitur uiro: s uitium.
Debent gͦ sibi conuigati. ad illicitos concubitus euitando̾:
mutuam quodam modo seruiturem. ut ⁊si alt̾ieoꝵ ꝑpe¬
tua continentia placeat: nͥ ex alt̾ius consensu: nonpossit.
mitatis ⁊ncontinentie causa expetitł illedematͥmonio-
ł illa. ñ sibi alt̾uraitrum negent. ne ꝑħincid᷑ nt indap¬
nabiles cormiptelas. Reddere enim debitum conuriga¬
le. nullius ẽ cͥminis. exigere autem ultͣ generandi ne¬
cessitatem: culpe ẽ ueniał. Forncari autem. ł mechari.
potestatem sui corporis ht: gͦ. nolite fraudare inui¬

Expanded text:
ti fuerint, vir reddat debitum uxori, similiter et uxoti fuerint, vir reddat debitum uxori, similiter et uxor viro. Ambrosius Invicem sibi subjici in hac causa dicit, ut una sit illorum voluptas in lege naturae. Ideo alter alteri reddat, quia mucorpus suum licet alii tradere. Augustinus Invicem enim sibi debitores sunt in hac causa, ne peccandi daretur occasio, in aliis vero praeest vir. Ergo hic non dominium tollitur viro, sed vitium. Debent ergo sibi conjugati ad illicitos concubitus evitandos mutuam quodammodo servitutem; ut etsi alteri eorum perpetua continentia placeat, nisi ex alterius consensu, non possit. mitatis et incontinentiae causa expetit, vel ille de matrimonio, vel illa non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant in damnabiles corruptelas. Reddere enim debitum conjugale nullius est criminis; exigere autem ultra generandi necessitatem, culpae est venialis; fornicari autem vel moechari potestatem sui corporis habet, ergo nolite fraudare invi
Abbreviated transcription (Latin):
numẽniõ tangere.s tñ: ꝓpter fornicat᷑onem uĩtandã.
unusqusq hadeat suam non alienam. uxorem ro con
ritatib uxores br̃e n̾o poscunt. i similiter: inaquet.
mulier: habeat uirum sinim .i. legituum ħ di c̃ apłs.
metdicine celestis apss: ñ tam sanos instituit: qmͣ insirinis
erem nõ tangere. q. debet omis fideł pͥncipaliter obserua¬
re. Tam̃siquis adhuc plus ẽ de sua infirmitate sollicitus:
qmͣ de domini uirture securꝰ. q continentiam ñ uouit:
uxoreutatur. S qͥr niptie tales ẽẽ non possunt. quales
pͥmoꝵ hominum ẽẽ pͥotueriunt. iut tales.: quales sc̃oꝵ
patrum suerunt. ut carnis concupiscentie: que necessa¬
no ẽ incorꝑe mortis huius: ñ seruiatur. s ip̃a potius. ñ
nͥadꝓpagandam prolem seriure cogatur.: ⁊ sic infirmi¬
tas incontinentͥe: ne cadat inriunam flagitõꝵ: excipit᷑
honestate nuptiaꝵ xrori uir debitum reddat. qĩ conce¬
do uiro hr̃e uxorem. ⁊ mulier uirum : ⁊ postqmͣ conurnc¬

Expanded text:
num est non tangere, sed tamen propter fornicationem vitandam unusquisque habeat suam, non alienam, uxorem, non coritatibus uxores habere non possunt. Et similiter, unaquaeque mulier habeat suum vimedicinae coelestis Apostolus, non tam sanos instituit, quam infirmis erem non tangere, quod debet omnis fidelis principaliter observare. Tamen si quis adhuc plus est de sua infirmitate sollicitus quam de Domini virtute securus, si continentiam non novit, uxore utatur. Sed quia nuptiae tales esse non possunt quales primorum hominum esse potuerunt, sint tales quales sanctorum patrum fuerunt, ut carnis concupiscentiae quae necessario est in corpore mortis hujus non serviatur; sed ipsa potius non nisi ad propagandam prolem servire cogatur: et sic infirmitas incontinentiae, ne cadat in ruinam flagitiorum, excipitur honestate nuptiarum. VEdo viro habere uxorem, et mulieri virum; et postquam conjunc
Abbreviated transcription (Latin):
causa ꝓlis comieniunt tm̃: sic excusatur ĩnonsit pec¬
catimi. Quandouͦ. causa concupiicentie. citiande :⁊ irefrerĩa¬
de uenialeẽ. Uñ augustinus. Coñiigał concubitus. ge¬
nerandi piua gr̃a. s̃i bt culpam. concupiscentie ui
satiande. s tñ cum coniuge ht culpam. p̃p thori fidem.
uenialem. Item. ħ ꝙ conurgati iuicti concupiscentia
ntuntur inuicem ult᷑ necessitatem. liberos ꝑc̾andi. po¬
nam in hĩ ẜ quib cotidie dm̃s. Dimute nobis debita

Expanded text:
causa prolis conveniunt tantum, sic excusatur ut non sit peccatum, quando vero causa concupiscentiae satiandae et refrenandae, veniale est. Unde Augustinus: Conjugalis concubitus generandi gratia non habet culpam; concupiscentiae vero satiandae, sed tamen cum conjuge, habet culpam, propter thori fidem, venialem. Item, quod conjugati victi concupiscentia utuntur invicem ultra necessitatem liberos procreandi, ponam in his pro quibus quotidie dicimus: Dimitte nobis debita
Abbreviated transcription (Latin):
bñs .s. dissoluendi: uincarne manendi. quod ex ip̃o
sermonis tertu duuelicatur. qm̃ seq̃r cdissolui ⁊ ẽẽ
cũ ẜ. multomelius ẽ. ap̃paretenim. eũeuis quodoꝑ¬
timum ẽ dicere se habere concupiscentiam. ut c̃
ex duob c̃pellatur. alt̾ius tm̃. ħ habeat concupis¬
centiã. alt̾ius necesntat̾ẽ. sicgͦ: distinguendumẽ.
coartor ł cõpellor eduob dem̃ sequitur. ego dico. de¬
uderumi hns ł concupiscentiam. dissolus abhĩ

Expanded text:
 dissolvendi et in carne manendi, quia ex ipso sermonis textu dijudicatur, quoniam sequitur dissolvi et esse cum Christo multo melius est. Apparet enim eum ejus quod optimum est dicere se habere concupiscentiam, ut cum e duobus compellatur, alterius tantum hoc habeat concupiscentiam, alterius necessitatem. Sic ergo distinguendum est: Coarctor vel compellor e duobus. Deinde sequitur, ego dico, desiderium habens, vel concupiscentiam dissolvendi, ab his
Abbreviated transcription (Latin):
ab mi
simus. serui .s. timore casto. ad quemꝑtinet seruitꝰ.
intrans inrgaudium dñi sui. non serui. timore. foraᷤᷤ
ẽ ciuitas g̾cie. qm edificauuit phylippus pater alex¬
andri. ad optiuus. uocans eam phylippys anomine

Expanded text:
abili simus servi, scilicet timore casto, ad quem pertinet servitus intrans in gaudium Domini sui, non servi, timorem foras est civitas Graeciae quam aedificavit Philippus pater Alexandri adoptivus, vocans eam Philippis a nomine
Abbreviated transcription (Latin):
enim plures ep̃i muna ciuitate eẽnt. Neꝙͣ p̾sbiteros
interiiteret: ut ad dia cones descentleret. ⁊ signi ficat
sebunt. scis. ⁊ epĩs. ⁊ cliaconib .i. minorib. ⁊ maioribꝰ. ꝙ¬
p̃mittit minores: adhumilitatem uiuitat. ⁊ qr hos
subnectit. ostendit non eẽ aliqu̾e ad eo ꝑ fectiun: qui

Expanded text:
enim plures episcopi in una civitate essent, neque presbyteros intermitteret, ut ad diaconos descenderet; et significat seaemittit minores, ad humilitatem invitat; et quia hos subnectit, ostendit non esse aliquem a Deo perfectum qui
Abbreviated transcription (Latin):
mendans: ut eade que scͥbit. ab̾eo. bñaccipiant. serui
duo sunt timores. qui faciunt duo genera timentium:
sicdue suitutes: que faciunt duogn̾a̾ seruoꝵ. Est.i.
timor: quemꝑfecta caritas foras mĩtit. Est ⁊̃ serrutus si¬

Expanded text:
commendans, ut eadem quae scribit ab eo bene accipiant. Servi commendans, ut eadem quae scribit ab eo bene accipiant. Servi Sicut enim duo sunt timores qui faciunt duo genera timentium, sic duae servitutes quae faciunt duo genera servorum. Est enim timor quem perfecta charitas foras mittit. Est e
Abbreviated transcription (Latin):
theus. Hanc epłam scbit apłs phy
lippensib Phylippenses auten fũt
nacedones. qui accepto u̾bo p̃dica¬
tõnis ab apło. firmi infude fueru̾̃t.
nec pseudo apłos reperunt. iin: eos
apseudo apłis m̃iqłn recipiant. his: nec se apłm no-¬
minat. qr nqͣm de eo minus.ł ccͣ eum senserant. iõ
gͥ aigͣnitãtem iupͥmir: qr de eo recte sentiebant. Et Io¬
ẽintentio apłi in hacepła cohortari phylippenses ad patien¬
tiam crͣtbulatõnes. ⁊ ad constantiam cc pseudo predicatores:
Modꝰ cał. More solito: salutatõnem p̾ mitut. Derĩ grãs d̾o
ag̃ pro eis. inploranseis ma tora bona. ut uͥtutib cres¬
centes: ad ꝑfectionem perueniant: dem̃n ad patientiamt᷑¬
ant au̾sutiis ẜsendo apłoꝵ tandem moralem ãmonitio¬
nem interierit. ⁊ ꝓpe finem: degr̃a qnͣ sibi romam ꝑ
epafroditum miserant gaudere se dic̃ p̾mittens gͦ sa¬
utatõnem: ait. Paulus ⁊ timotheus. Timotheumap¬
poñ. qr hunc erat ad eos missurꝰ ꝓb̾. eum quodammͦ ꝯ

Expanded text:
theus. Hanc Epistolam scribit Apostolus Philippensibus. Philippenses autem sunt Macedones, qui accepto verbo praedicationis ab Apostolo firmi in fide fuerunt, nec pseudoapostolos receperunt. Unde eos a pseudoapostolis nunquam recipiant. Is nec se Apostolum nominat, quia nunquam de eo minus vel contra eum senserant. Ideo ergo dignitatem supprimit, quia de eo recte sentiebant. Et est intentio Apostoli in hac Epistola cohortari Philippenses ad patientiam contra tribulationes, et ad constantiam contra pseudopraedicatores. Modus talis: More solito salutationem praemittit, deinde gratias agit Deo pro eis, implorans eis majora bona, ut virtutibus crescentes ad perfectionem perveniant. Deinde ad patientiam trant a versutiis pseudoapostolorum, tandem moralem admonitionem interserit, et prope finem de gratia quam sibi Romam per Epaphroditum miserant gaudere se dicit. Praemittens ergo salutationem ait: Paulus et Timotheus. Timotheum apponit, quia hunc erat ad eos missurus, per hoc eum quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
factis ualent. suꝑbia nͦ sola mrecte factis caueudaẽ. Cũ
emm quisq bñ ꝓfecerit suꝑbia temptat᷑. ut ꝑdat totũ
ꝓfectum. Non itaq mirum. si ccͣ capitale uitium.: appo¬
sitummsibi apłc dic̃ mordax epythema. quo cdmnorcura¬
retur. Quisiͦ de se securꝰ ẽ Quomodo securꝰ agnus eg̃¬
diet᷑. i ͥ aries sic ꝑiclitarimetuit: Et quis ẽ ille stimint̃
quidatus ẽ: aitgis sathane.⁊ angłs malignꝰ missuis¬

Expanded text:
facto valent; superbia vero sola in recte factis cavenda est. Cum enim quisque bene profecerit, superbia tentatur ut perdat totum profectum. Non itaque mirum, si contra capitale vitium, appositum sibi Apostolus dicit mordax epithima quo tumor curaretur. Quis ergo de se securus est? Quomodo securus agnus egredietur, ubi aries sic periclitari metuit? Ecquis est ille stimulus qui datus est? Angelus Sat
Abbreviated transcription (Latin):
celum: ẽ cogrito celeitium corpoꝵ. Sc̃m cognitõ celesti¬
um sp̃uum. Tercum: cognito d̾itatis. ad qm raptusẽ apłe
Et nota. quodꝰ amiliter tercium celum ex posuimus: in
sccła sententia. s pͥmum. ⁊ scãm. alit̾. qnͣhic. ⁊ ĩo distingui¬
t᷑ hec sententia: ab illa. Bem̃. qiͣ aperiene: quid t̾cium celũ
dixerit: subdit. ⁊ scio hꝰmͦ hominem rap. Nota quod bis

Expanded text:
coelestium spirituum; tertium, cognitio Deitatis, ad quam raptus est Apostolus. Et nota quod similiter tertium coelum exposuimus in secunda sententia; sed primum et secundum aliter quam hic, et ideo distinguitur haec sententia ab illa. Deinde quasi aperiens quid tertium coelum dixerit, subdit: Et scio hujusmodi hominem raptum. Nota quod s
Abbreviated transcription (Latin):
m plicare. Dix e quid̾. ꝙ poss hominib dici. ⁊ tenuit
ap̃se. quod ñ poss dici. gͦ. ⁊ audiat᷑. ad quod possumus
atringere: credat᷑: ad ꝙ. in possumus. Si diceremus illi.
rogamuste: explica magnitudinem ip̃uis. ñ ie forteħ
responderet nob̾: ñ ẽ ualde magnus quemuideo si ame
sui. s reimagnitudinẽ. in se conmendans: ait. E hmi.
eo gloriabor. ⁊ recte. nam ⁊ si uoluerogioriari: de reuela
tendit. uͥait. Om̃a autem p̾p urãm ecdi ficatõnẽ. Par
rabasiis quiuiañt. audiat᷑. Si autem magna referrem
⁊plura. putarent forte infixmi: me nõ e̾ẽ infirmum.
sice gloriat᷑. edicant einȩxelatõne. non exu̾tate. id facẽ:¬
tendere elatõmstumore: supͣ id aliquid: ꝙ.iii.m. aut .au.¬

Expanded text:
explicare. Dixit equidem quod posset hominibus dici, et tenuit apud se quod non posset dici. Ergo et audiatur ad quod possumus attingere, et credatur ad quod non possumus. Si diceremus illi, rogamus te, explica magnitudinem ipsius, nonne forte hoc responderet nobis: Non est valde magnus quem video, si a msui, sed rei magnitudinem in se commendans, ait: VERS.evelattendit, ubi ait: Omnia autem propter vestram aedificationem. Parcab aliis qui vident, audiatur. Si ante magna referrem et plura, putarent forte infirmi me non esse infirmum, sfice gloriatur, ne dicant eum ex elatione non ex veritate id facetendere elationis tumore, supra id aliquid quod vid
Abbreviated transcription (Latin):
apło. doctori gentium: rapto usq ad itam excellen¬
tissimam usionem: uoluit ds demonstrare uitam:
inqua pꝰ hanc udñdusẽ in eternum: Et cur ñddicat᷑
iste paradisus. qͣ regio uͥ anime bñ ẽ: uͥ .s. ipa̾mdi
Uñsubd̾. Et sciorẽ uł ita ut ꝑtres celos. intelligatur¬
tres ordines angłoꝵ. scdm dionisium. qui tres orcdines an-¬
głoꝵ comtituit. ternos insingłis ordinib ponens. In pͥmo
ponit angłas. arcangłos. uirtutes. Insccło. pͥncipatus. po¬
testates. domina tõnes. Int̾cio. thõ. nos. cͥerubm. seraphĩ.

Expanded text:
Apostolo doctori gentium rapto usque ad istam excellenApostolo doctori gentium rapto usque ad istam excellentissimam visionem, voluit Deus demonstrare vitam, in qua post hanc videndus est in aeternum. Et cur non dicatur iste paradisus quasi regio ubi animae bene est, nisiscio, etc. Vel ita, ut per tres coelos intelliganturtres ordines angelorum secundum Dionysium, qui tres ordines angelorum constituit, ternos in singulis ordinibus ponens. In primo ponit angelos, archangelos, virtutes; in secundo, principatus, potestates, dominationes; in tertio, thronos, che
Abbreviated transcription (Latin):
felicitas. hĩe quod amas. Ibrbeata nita infonte suobibit᷑.
In aliquid asꝑgit᷑ huic humane uite. ut intemptatõib
huins scłi. temꝑanter. fortiter. uiste. prudñterq uiuat᷑.
ꝑ sp̃ualem: ut uidit ysayas: ⁊ ioħes in apocalipsi. s per
spẽm. nõ inenginate: om̃is labor su̾scipit᷑. Hoc mͦ uisi
qr ibi .i. in illa spe qua ds̾ ẽ. longe meffabilius: ⁊ p̃sen
qua claritate speciei: nemo uuens inistis sensib dm̃
in quo adam corꝑaliter uix̃. Ad illud tercium celum:
raptum se dic̃ pauł. s anincorpore: an anima seꝑata:
se nescire dic̃. qiͣ diceret. ñ humano sensu uidi. ut ⁊ s
incorꝑe anima existente uid̾it: ñ sit ccͣ illud.q. do¬
minus dic̃ moysi. no̾ uidebit me homo: ⁊ tuuet.
Tunc eium: apłc. ñ uix̃ homo .i. scdm usum sn̾suũ¬
ẽ: abstrai abhac uita mentem. qn̾ in illius meffabi¬
quib dam scĩs. ñdum᷑ ita defũctis: ut sepelienda ca-¬
dauera remanerent. ⁊ istamex cellentiam reuelat̾o¬

Expanded text:
felicitas habere quod amas. Ibi beata vita in fonte suo bibitur: inde aliquid aspergitur humanae vitae, ut in tentationibus hujus saeculi, temperanter, fortiter, juste, prudenterque vivatur. er spiritualem ut vidit Isaias, et Joannes in Apocalypsi, sed per speciem non in aenigmate omnis labor suscipitur. Hoc modo visioquia ibi, id est in illa specie qua Deus est longe ineffabilius et praesequa claritate speciei nemo vivens in istis sensibus Dein quo Adam corporaliter vixit. Ad illud tertium coelum raptum se dicit Paulus, sed an in corpore an anima separata, se nescire dicit. Quasi dicat: Non humano sensu vidi, ut etsi in corpore anima existente viderit, non sit contra illud quod Dominus dicit Moysi: Non videbit me homo et vivet . Tunc enim Apest abstrahi ab hac uita mentem, quando in illius ineffabiquibusdam sanctis nondum ita defunctis, ut sepelienda cadauera remanerent, etiam istam excellentiam reuelatio
Abbreviated transcription (Latin):
non pͥfieri. nͥ sapiant ad sobrietatem:. q. hic p̃cipit ͤ
Sequitur. tunicuiq Sicut monuit ne de pͥori statu
suꝑbiant: ita ne d̾donis: que iuside recipiuntur.q. ł
dei .i. ea rõne qua ds dedit unicuiq di uisit dona
mensurata: que fidesmĩetur. ꝙ ĩo fec. ut nec eccła in

Expanded text:
non potest fieri, nisi sapiant ad sobrietatem quod hic praecipit. Et unicuique. Sicut monuit ne de priori statu superbiant, ita ne de donis quae in fide recipiuntur. Quasdei, id est ea ratione qua Deus dedit unicuique divisim dona mensurata, quae fides meretur. Quod ideo fecit, ut nec in
Abbreviated transcription (Latin):
dilecto. Aꝑte ostend̾apłs in his uerb̃. ħ debere nos
sapere. ꝙ iusticie terminos noneg̃diatur: ut ñ nob
soł utile sit. s inulli obsit. Uł ita. Et unicuiq p̾ci¬
furate partitur cds unicuiq. Hec ẽ fides oꝑans ꝑdi
lectonem. sine qͥua nulla cuiusq bona oꝑͣa esti-¬
manc̾a sunt. ex q̃ua omiᷤ iusticia simt initium.¬

Expanded text:
dit Apostolus in his verbis hoc debere nos sapere quod justitiae terminos non egrediatur, ut non nobis solis utile sit, sed et nulli obsit. Vel, ita: Et unicuique praecisurate partitur Deus unicuique, et haec est operans per dilectionem sine qua nulla cujusque bona opera existimanda sunt; ex qua omnis justitia sumit initium
Abbreviated transcription (Latin):
deignotis cordis m̃i. ł alioꝵ. uidicare. Tanta enim ꝓsun¬
ditas cañda est c̾e ii homine: que lateatꝰ ip̃m homiñe:
in quoẽ. ut inpetro profunditas infiriitatis latebatẽ
secuni domino moriturum temere ꝓmitebat. Cumgͣ qͥs¬
q de sei aut ñ om̃ino. aut uix. possit ueram ferre senten¬
tiam: quomodo pͭ de alio iudicare: cum nemo sciat qͥd
de se diffinitam ferre sententiam: ait. neq meipͥuidi.

Expanded text:
de ignotis cordis mei, vel aliorum judicare. Tanta enim profunditas credenda est esse in homine, quae lateat ipsum hominem, in quo est, ut in Petro, profunditas infirmitatis latebat, cum se cum Domino moriturum temere promittebat. Cum ergo quisque de se, aut non omnino, aut vix possit veram ferre sententiam, quomodo potest de alio judicare cum nemo scit quid de se definitam dare sententiam, ait: Neque meipsum ju
Abbreviated transcription (Latin):
uob: ĩo: illud cupio. ħñrecuso. Sũnt quidam homines in¬
ꝑfecti. quicumpacient iamoriunt᷑. ⁊ sunt quidam per¬
mortem. luctatur aduersum se: ut seqͣtur uoluntate̾
ãi. ⁊ ħ potiꝰ agꝰ animo quod eleg̃ ds̃: ñ quod eleg̾ uolun¬
tas humana. ⁊ ex desiderio uite p̾sentis: fit lucta cum mor¬
te. ⁊ adħibet patientiam. ⁊ fortitudinem. ut equo animo
moriat᷑. nte patienter morit᷑. Quiu̾ deaderat nc̃ apłs. dis¬

Expanded text:
vobis. Ideo illud cupio, hoc non recuso. Sunt quidam homines imperfecti, qui cum patientia moriuntur; et sunt quidam permortem: luctatur adversum se, ut sequatur voluntatem Dei; et hoc potius agit animo, quod eligit Deus, non quod eligit voluntas humana: et ex desiderio vitae praesentis fit lucta cum morte; et adhibet patientiam et fortitudinem, ut aequo animo moriatur: iste patienter moritur. Qui autem desiderat, sicut di
Abbreviated transcription (Latin):
Tedium enim illierat manere incarne.⁊ ex̧duob
patiebatur angorem. Alt̾m̃. optimum ducebat. Ui
passioni appropinquans: uehement̃ exultabat.
iglorr abatur dicens. Bonum certam̃ terrauide

Expanded text:
edium enim illi erat manere in carne, et ex duobus patiebatur angorem. Alterum optimum ducebat, unde passioni appropinquans vehementius glorificabatur, dicens: Bonum certamen certavi, de
Abbreviated transcription (Latin):
nota. non possunt abscondisuo tempore: De manifes.¬
tis gͦ udicemus. occulta uero: d̃i udicio relinqͣmꝰ.
qri ip̃a abscondi non possunt. siue bona. siue mala
sint cumtempꝰ aduenent: quo manifest̾̃ñtur: uł ita.
⁊ ag̃ tm̃de p̾sũti indicio hominum .ꝙ. drͣ discussio. q.¬

Expanded text:
nota, non possunt abscondi suo tempore. De manifestis ergo judicemus. Occulta vero Dei judicio relinquamus, quia et ipsa abscondi non possunt, sive bona, sive mala sint, cum tempus advenerit quo manifestentur. Vel ita: Et agit tantum de praesenti judicio hominum quod dicitur discussio. Q
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiores: arbitrentur dñs suos. dignos om̃ĩ honore.
dñsenuendo eis. Sc̃iendum ẽ quosdam p̃ dicasse cõ
te uttq ueruni est. non de carnali ut illi intelligebãt.
ĩo: contͣ eos loqnit᷑ hic apłs. iub̾ns: seruos dñis fuis ẽẽ
subclitos. non gͦ exigant serui xͥan: quod de hebrehis dr᷑.¬

Expanded text:
superiores, arbitrentur dominos dignos omni honore, bene serviendo eis. Sciendum est quosdam praedicasse commte utique verum est, non de carnali, ut illi intelligebant: ideo contra eos loquitur hic Apostolus jubens servos dominis esse subditos. Non ergo exigant servi Christiani quod de Hebraeis dici
Abbreviated transcription (Latin):
iħu.xͥ cdumei obicitur xꝑin dxisse. Reodite cesari q̃
sunt cesaris:⁊ item. Discitae ame qi mitis sum ⁊ hu¬
nił corde. ⁊ nõ acquescit eidoctrine nr̃e que ẽ scd̃m
pietatem .s. que non fac̾ odiosã xͥanitatem. isto tał est:
suꝑb suꝑbia non r̾o: duc̃ eum. ⁊ r̃o: elatus est. ñ patiens
se uinci. quippe: cum ad fauorem querendum. inc̃¬
flictum ꝓrump᷑. quod amansuetis ⁊ bonis uitatur:
derunt. s non rem nouam: tali nomine sigitificauerant.
ħenim uocatur omo usion̾. quod est unius eiusdemq
sube. Namsi oñs. nouitas ꝓphana ẽet. ñ adn̾o diceret᷑.
Mantlatimnouun douob̾. nec testamentum apyella¬
retur nouum. nec cantaret uniuersa eccła canticum
nouum: et deuitans ⁊. opposit̾ones se falsi nominis .i.
que falso nomine sc̃ia dicitur: qm̃ scientiam quidam
ꝓmittentes: qui fidem qi imperitiam ricient: exciderũt
a fide semper manentes cͥca fidem ⁊ munqͣm intus.

Expanded text:
i, dum ei objicitur Christum dixisse: Reddite Caesari quae sunt Caesaris . Et item: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Et non acquiescit ei doctrinae nostrae, quae est secundum pietatem, scilicet quae non facit odiosam Christianitatem, iste talis est superbus, superbia non ratio ducit eum. Et ideo elatus est non patiens se vinci, quippe cum ad favorem quaerendum in conflictum prorumpit, quod a mansuetis et bonis vitatur. derunt, sed non rem novam tali nomine significaverunt. Hoc enim vocatur homousion, quod est unius ejusdemque substantiae. Nam si omnis novitas profana esset, non a Domino diceretur: Mandatum novum do vobis , ut testamentum appellaretur novum, nec cantaret universa Ecclesia canticum novum. Et devitans etiam oppositiones scientiae falsi nominis, id est quae falso nomine scientia dicitur. Quam scientiam quidam promittentes, qui fidem quasi imperitiam rident, exciderunt a fide, semper manentes circa fidem, et nunquam intus.
Abbreviated transcription (Latin):
seruat: que temporale hñt p̾mium: nec illa: que
eternum. qui uͦ inoꝑib legis iustificatur: tempora¬
cia que ẽ exfide .i. de iusticia sułi. sic moyses dic̃. inde¬
dixeris hec autem iusticia. fidi ẽ. ne dubitetur de
infernum. ⁊ cum animab celum ascendisse. ex qͥb:
esficitur  uistus. De hac gͦ dic̃ moy ses ł ip̃a incorde
hominis. ħ dic̃. homo. nedix eris in corde tuo.i. ne
saltem cogites. Q uis ascender incelum: i. millus
homo aicendet incelum. iõ ne heogites: qi qui ħ co¬
gitat: negat xꝑm ascendisse.⁊ hẽ ꝙͣ. subd̾. qu id cogi¬

Expanded text:
servat quae temporale habent praemium, nec illa quae servat quae temporale habent praemium, nec illa quae aeternum; qui vero in operibus legis justificatur, temporatia quae est ex fide, id est de justitia fidei, sic Moses dicit in Dedixeris. Haec autem justitia fidei est, ne dubitetur de infernum, et cum animabus coelum ascendisse, ex quibus efficitur justus. De hac ergo dicit Moses, vel ipsa in corde hominis hoc dicit, O homo, ne dixeris in corde tuo, id est ne saltem cogites: Quis ascendet in coelum, id est nullus homo ascendet in coelum. Ideo ne hoc cogites, quia qui hoc cogitat negat Christum ascendisse. Et hoc est quod
Abbreviated transcription (Latin):
ult᷑ quemño est. quo spes se ex tñdat finis ⁊̃ sideliũ
quo amplius possit  uenire. s ht in quodeb ea ꝑma¬
t̾itiamꝑfidem: sine oꝑib legis. ⁊ funt oꝑa que uidẽ¬
uinam. Est enim humana iusticia. ⁊ est diuina.
De humana ait ibi. Moy iesenim. de diuinau̾ait
ibi. Que autemac̃. De hnmanaitaq pͥus a genssub¬
tem. qr uisticia legis: tm̃ aᷤpsent emuitam ualer. ⁊
ħostendit moyses. Moyses enim scͥpsit innumeriᷤ.
⁊ in leuitico. qm̃ homo qui fecerit: qi. sine gr̃a ad¬
iuiiuante. iusticiam que ex lege ẽ: que ẽ ex timore ñ
ex amore: uiuet mea .i. ñ pumetur legali pena. qr lex
moysi reos illos ñ faciebat. si seruaretur.i. iuuebãt.
faciendo legem. uiocat hic iusticiam legis: oꝑa illa
legalia. uĩrummoy se ita habetur. qui ficerit e a unuet
mitt. Timebant utiq ne sind ea fecissent: parerent᷑
lapidatonem. ł aliquid huiusmi. uiuet gͦ mea .i.
iustificari. qui omnino noniustificatur: nec illa

Expanded text:
ultra quem non est quo spes se extendat. Finis fidelium Chrhabet quo amplius possit venire, sed habet id in quo debeat permatitiam per fidem sine operibus legis, et sunt opera quae videnm, sed divinam. Est enim humana justitia, et est divina. De humana ait ibi: Moses enim. De divina vero ait ibi, quae autem, etc. De humana utique prius agens subtem, quia justitia legis tantum ad praesentem vitam valet. Et hoc ostendit Moses: Moses enim scripsit in Numeris et in Levitico, quoniam homo qui fecerit, quasi sine gratia adjuvante, justitiam quae ex lege est, quae est ex timore, non ex amore, vivet in Mosi reos illos non faciebat, si servaretur, id est vivebant faciendo legem. Et vocat hic justitiam legis opera illa legalia. Unde et in Mose ita habetur: Qui fecerit ea, vivet in illis . Timebant utique ne si non ea fecissent, paterentur lapidationem, vel aliquid hujusmodi. Vivet ergo in justificari. Qui omnino non justificatur, nec illa
Abbreviated transcription (Latin):
pedes .i. aduentus apłoꝵ: qui illummant mundũ.
ciliatõnem: inter ppłm: ⁊ ppłm. dirura materie. legał
ritus imucłis. ⁊ ydolat̾e ingentib. unter dm̃. impios
ꝑfidemuistificantem. ⁊ homines meum c̾d̃ntes eua¬
mundum: ⁊ qr euangłizant .i. b̾n nuntiant. B̾n em̃
nuntiant: quiꝙ ore p̃dicant: oꝑe conplent. s ñ. qrͣ¬
testimonio: aliqu̾os obelire. non om̃s: his u̾b̾. ysaias
non om̃is Qiudam inter se misitant. ⁊ uͥpossunt:
ꝓclamant. ⁊ turbulenta discepta tõne c̃tendunt. di¬
centes. quid fecerunt nidi. ł que culpa eoꝵ fuit. sine¬
cẽe erat ut sermo impleretur ysaie: Quo dĩx: exceca¬
tundiorem faciunt: ea que leguntur ineuangłio
ioħ̃is. Ait enim. Propterea ñ poterant. c̃dere.: qr ysaias¬
dix̃. Exceᷤauit ocłoseoꝵ.⁊ indurauit cor eoꝵ. quib
respondemus. quod ds p̃scius futuroꝵ: ꝑ ꝓpħam

Expanded text:
est adventus apostolorum qui illuminant mundum, reconciliationem inter populum et populum diruta macerie legalis ritus in Judaeis, et idololatriae in gentibus, et inter Deum impios per fidem justificantem, et homines in eum credentes. Evamundum et quia evangelizant, id est bene nuntiant; bene enim nuntiant qui quod ore praedicant, opere complent. VERS. testimonio, aliquos non omnes obedire his verbis. Isaiasnon omnis. Quidam inter se mussitant, et ubi possunt proclamant, et turbulenta disceptatione contendunt, dicentes: Quid fecerunt Judaei, vel quae culpa eorum fuit, si necesse erat, ut sermo impleretur Isaiae quem dixit. Augfundiorem faciunt, per ea quae leguntur in Evangelio Joannis. Ait enim: Propterea non poterant credere quod dixit Isaias: excaecavit oculos eorum et induravit cor eorum . Quibus respon
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m ag̾ra ꝓuenire ostendatur. Dic̃ enim. ꝙ c̃dẽ:
ex auditunt. audire. ex p̾dicatõne. p̃dicare eximꝰ¬
sione dd̃i. ut ita: totum deicendat ex fonte gg̾re. Pre¬
dicatõ autẽ. uĩe ẽ: ex missione. qr ̃ pseudo. bñminti¬
antesinsit ds̃. qr in bono. mał nouit uti. aliqn ⁊̾.

Expanded text:
ratia provenire ostendatur. Dicit enim quod credere ex auditu est, audire ex praedicatione, praedicare ex missione Dei, ut ita totum descendat ex fonte gratiae. Praedicatio autem vere est ex missione, quia etiam pseudo bene nuntiantes misit Deus, qui in bono
Abbreviated transcription (Latin):
quem nͥ audierunt: ĩ. cui n̾obedierunt ᷤ Aꝑtũ ẽ.
qr nonc̾clitur illi: oui obedientia negatur:
Quomodo autem autlient sine p̾dicante. : i. nͥ p̾dice
neni. qr nõ snt ueri apłi: nͥ missi. nec p̃dicabu̾t:
nͥmittantur. Nulla enĩ signa uirtutum. hisꝑi-¬
bent testimonium. Ecce patet. & ⁊ ad gentes mis¬
sisunt p̃dicatores. ⁊ sic refellit eos apłs: qui puta bãt:¬

Expanded text:
quem non audierint, id est cui non obedierunt. Apertum est, quia non creditur illi cui obedientia negatur. Quomodo autem audient sine praedicante? id est nisi praedicetnem, quia non sunt veri apostoli nisi missi, nec praedicabunt nisi mittantur. Nulla enim signa virtutum his perhibent testimonium. Ecce patet quod et ad gentes missi sunt praedicatores. Et sic refellit eos Apostolus quem putabant
Abbreviated transcription (Latin):
contẽntem malos infutͦo. ⁊ contͥstantem. Lapis gͦ
qͥs inuenitur. qͥ gssus incedñtis inpediat. qr gͥ hii
qui erant insyon. uam nõ banam incedñtes: ⁊ pt̃
perdito nis concito pede. currentes x ꝑminfuturo
sentient uidicem: r̃. petra scandali dr Uł sicut pe
scantlali. qi illo tempore scancdalizati sunt meu̾
uidi rascentes: untlignantes : ꝙ filium di se foce¬
dm non ẽẽ crec̾ñter: q̃m mor tuumuidebant:. aqͣ
offensione:. quosdam liberat fides. Uñ subd̾. Et᷑
s remuneratõ erit bonis.q omĩis siue sit uitłs.
siuegentił. qui cͣdiderit ineũ ñconfundetur.
cũ uenerit infuturo ¶Erarres. ⁊ c̃. Ne ex odio uideat᷑¬
apłe loqui cc̃ uideos. Uł ne gentes eas ex toto abi¬

Expanded text:
conterentem malos in futuro et contristantem. Lapis ergquis invenitur qui gressus incedentis impediat, quia igitur hi qui erant in Sion viam non bonam incedentes, et iter perditionis concito pede currentes, Christum in futuro sentient vindicem, ideo petra scandali dicitur. Vel sicut petscandali, quia illo tempore scandalizati sunt in eum Judaei irascentes et indignantes, quod Filium Dei se faceDeum non esse credentes quem mortuum videbant, a qua offensione quosdam liberat fides. Haimo Unde sused remuneratio erit bonis; quia omnis sive sit Judaeus sive gentilis, qui crediderit in eum, non confundetur, cum venerit in futuro. CA loqui contra Judaeos, vel ne gentes eos ex toto abji
Abbreviated transcription (Latin):
unt̾us. cumsint ex una massa ade: dequa ⁊maliqͥ
sunt uasa ire. cui debita erat cdampnato. Tõta quip¬
p̾ista massa uiste dampnat̾onis reciperet debitum:
nͥ ex ea faceret. ñ solum uistus. s t̃ misericors figuluᷤ.
⁊ paruuił subuenit: quoꝵ nulla mĩta dici posst̃.
⁊ matores p̾uenit. ũ h̃r aliqua bona nũta possĩt.
qr de stirpe inobedientie. dicitur ꝓpago peccati.
atq supplicii. ñ condit̾one diuina: s uoluntatis mi¬
quitate: uitiata natura: que adõ ẽ condita bona.Si
nes: qui nolunt recte uiu̾e. dicentes. quid nos fecimꝰ
qͥ nos male uuimus. cum grãm u̾nb̃n iuu̾emus
non accepimus: Non ueraciter possunt se ex cusare.
si enim uasa ire sunt: quib debita ꝑdit̾o redlitur
ħ sibi imputent. qi ex massa sũt: qmͣ nũto peccati ds
quib ex eadem massa factis: supplicium reddere no¬
ponit: dicens. Sicut in osee dicit. d̾s. quasi. ñ osee ex
que pͥus non nouerunt me: nec dicebantur ples m̃ã.¬

Expanded text:
interius, cum sint ex una massa Adae, de qua et mali qui sunt vasa irae cui debita erat damnatio. Tota quippe ista massa juste damnationis reciperet debitum, nisi ex ea faceret non solum justus, sed etiam misericors figulus subvenit quorum nulla merita dici possunt; et majores praevenit, ut habere aliqua bona merita possint, quia stirpe inobedientiae ducitur propago peccati atque supplicii, non conditione divina, sed voluntatis iniquitate vitiata natura quae a Deo est condita bona. Sines, qui nolunt recte vivere dicentes: Quid nos fecimus quod nos male vivimus, cum gratiam unde bene viveremus non accepimus? Non veraciter possunt se excusare. Si enim vasa irae sunt quibus debita perditio redditur, hoc sibi imputent, quia ex massa sunt quam merito peccati Deuiae sunt quibus ex eadem massa factis, supplicium reddere noponit, dicens: Sicut in Osee dicit Deus. Quasi dicat: Non Oquae 48 prius non noverunt me, nec dicebantur plebs mea
Abbreviated transcription (Latin):
fuit petro: ore neggare: cum c̃clere corde. Duscedat
gͦ mala uerecundia. accedat salubris confessio.
nõ erubescamus. dexͥ nomine. insultetur nob̾:
dico: qr in occisum. s ħ in illo occium ẽ. ꝙ sumpsit
deme. non quo. fec̃ me. Dic̃ enim scͥptura.q. uẽ corde¬

Expanded text:
fuit Petrum ore negare, cum corde crederet. Discedat fuit Petrum ore negare, cum corde crederet. Discedat ergo mala verecundia, accedat salubris confessio, non erubescamus de Christi nomine. Insultetur nobis, dico, quia in occisum, sed hoc in illo occisum est quod sumpsit de me, non quo fecit me. Dicit enim Scriptura. Quasi di