comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quifortis ẽ ac robustuił urtus toł antiaq nincenda sit. s ꝙ
intram possima ualitudo illius aiuisañ ẽ sustentatõne nutͥ¬
ta attr indetius cotili ꝑlabens gñatura sit causas. ob auas
matonem impacic̃ sue ẽẽ cõtutens abire ciñq malit aiuam
semoꝑ magnarimitate sustin̾i

Expanded text:
qui fortis est ac robustus uirtus tolerantiaque uincenda sit, sed quod infirmi pessima ualitudo illius qui sanus est sustentatione nutrita atque in deterius cotidie prolabens generatura sit causas, ob quas mationem inpatientiae suae esse coniciens abire quandoque malit quam semper magnanimitate alteri
Abbreviated transcription (Latin):
nia attulit fecit has ecclias be marie urgms aquisgra¬
ni. beati iacobi ĩ eadẽ uilla. item b̃i iacobi apud urbem
bit̾ensem. item beati iacobi apd̃ tolosam. item b̾i iacobi
ĩ gasconia int̾ urbem atam ⁊ scm̃ iohannẽ sordue uia
iacobita. item b̾i ici cobi apd̃ parisuis int̾ secanam et
montem martyrum et p̃f has abbatias ĩnum̾aᷤ ꝑ mũd̾¬

Expanded text:
nia attulit, fecit has ecclesias: Beatae Mariae virginis Aquisgrania attulit, fecit has ecclesias: Beatae Mariae virginis Aquisgrani; Beati Jacobi in eadem villa; item Beati Jacobi apud urbem Bituricensem; item Beati Jacobi apud Tolosam; item Beati Jacobi in Guasconia, inter urbem Axam et Sanctum Joannem Sordue via Jacobita; item Beati Jacobi apud Parisius inter Sequanam et Montem martyrum; et praeter has, abbatias innumeras per mund
Abbreviated transcription (Latin):
muia pdola et symulachra que tunc ĩ hyspania in¬
uenit. penitus destruxit pt̾ ydolum qd̾ ẽ ĩ fra alan¬
ulis qd uocatu salancatlis idest deus caclis. Catlis enin
pue dititun iocusille. salam ambice inep̃tatiu deus. Tra¬
dins aĩ saraceni qd̾ pdolum istud mahomet dum uu̾et suo
Uanullo uuauã frangipotuit. Cum aliciuis xanus ad ills̃
aerorinquat statim ꝑiditat᷑. s si alicius saracen cã aidorã
is de pelucli mahomiet:. accedit iecedit ĩcolumis si forte
suꝑ illud auis quelibet se deposu̾t. ilico moritur. Est
ante lapis antiqus t margine maris opere sarraceno op
uolare conius ĩ sublime. Suꝑ quem eleuata est ymago
suos erecta faciem hñs u̾sus meridiẽ et dauem qnͣdã
ĩgñtem ĩ manu dextra tenens. Que scilicet clauis ut sara¬
cemi auint de manu eius cadet anno quo rex futurus
ĩgallia natus fu̾it qui totam hyspaniam xͥanis legib
ornauit. De residuo auro et argento ĩmenso qd̾ de hypa¬

Expanded text:
mnia idola et simulacra, quae tunc in Hispania invenit, penitus destruxit; praeter idolum, quod est in terra Andalus, quod vocatur Salam Cadis, id est deus Cadis: Cadis enim proprie dicitur locus ille. Salam Arabice interpretatur deus. Tradunt autem Saraceni. quod idolum istud Mahomet dum adhuc vivequod a nullo unquam frangi potuit. Cum aliquis Christianus ad illud appropinquat, statim periclitatur; sed cum aliquis Saracenus causa adorandi vel deprecandi Mahomet accedit, recedit incolumis. Si forte super illud avis quaelibet se deposuerit, illico moritur. Est autem lapis antiquus in margine maris opere Saracenico opvolare in sublime corvus. Super quem elevata est imagosuas erecta, faciem habens versus meridiem, et clavem quamdam ingentem in manu dextera tenens. Quae scilicet clavis, ut Saraceni aiunt, de manu ejus cadet, anno quo rex futurus in Gallia natus fuerit, qui totam Hispaniam Christianis legibus ornavit. De residuo auro et argento immenso, quod de Hispa
Abbreviated transcription (Latin):
ab officio aut a morib aut a condinon e aba nemss
Patura ut parentes. cognati ut affinos. Stcumis
agenda sẽ. Quorum agendoꝵ alia ad publcaatuas
co officio tanta debetur reuerentia quanta ẽ enulert
complectitur. uñ bonos ⁊ malos mores dicimnus monis
siue morigos a bono morosos a malo nominamus arli¬
degitur In hus aũ qui cliumna uira ministrant dens ps
tĩs aut honoratur aut sꝑnitur cum illoruni honoemn
et contemptum ꝓpͥum reput dicens. Qui uos sonit ul
sꝑnit ⁊ qui uos recipit me iecipit. Reu̾entia quo ꝯlilito¬
ficus ⁊ ĩ spualibus ut sunt uira quc sacris reb̃ cõpetunt
q̃ tem̾are sacrilegium ẽ morte expiandũ. fieꝵx sacraꝵ ĩ
me ĩ tẽꝑantia ꝯsistit Marcum catonẽ aodõ uino quor¬
miges contentũ fuisse tͣlunt. S̾aius curuis sabuioꝵ
uictor uolens agros suos ex senatus consulto ampuati
grogalium portione cone ꝯtentus fuit malum auemd̃¬
cens ẽẽ cui ñ satis eẽt idẽ ꝙ cet̾is auibus de oficealuml¬

Expanded text:
ab officio aut a moribus aut a conditione aut a fortuna. Natura, ut parentes, cognati et affines. Officium est agenda sunt quorum agendorum, alia ad publicum, alco officio tanta debetur reverencomplectitur. Unde bonos et malos mores dicimus ratos sive morigeros a bono, morosos a malo nominamus. Condidegitur. In his autem qui divina jura ministrant, Deus prae caeteris aut honoratur, aut spernitur, cum illorum honorem et contemptum proprium reputet dicens: Qui vos spernit, me spernit, et qui vos recipit, me recipitin spiritualibus, ut sunt jura, quae sacris rebus competunt, quae temerare sacrilegium est morte expiandum. Rerum autem sacrme in temperantia consistit. Marcum Catonem eodem vino quo remiges contentum fuisse tradunt. Caius Curius Sabinorum victor nolens agros suos ex senatusconsulto ampliari, gregalium portione contentus fuit; malum civem dicens esse, cui non satis esset id quod caeteris civibus. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
nuis manus abstineant neq alienum iurgium suam pu¬
tent p̾dam. plebiscito ⁊̃ ꝯtinetur ne quis p̾sidũ munus
uonũ ne caꝑet nisi esculentum poculentum ne ⁊ id qͥdẽ ĩtͣ
dies ꝓtimos porrigatur. Sccl nec exenia ꝓlucenda st̃ ad nu¬

Expanded text:
niis manus abstineant. Neque enim alienum jurgium suam puniis manus abstineant. Neque enim alienum jurgium suam putent praedam. Plebiscito etiam continetur, ne quis praesidum munus, donumve caperet, nisi esculentum, poculumve; et id quidem inter dies proximos porrigatur, sed nec exenia producenda sunt ad mu
Abbreviated transcription (Latin):
qu sia hat. ep̃rrum nom̃ ⁊ officium uenerabile esset
q tanta implẽtur sollicitudline auanta int̾clum ꝑxtitiurr
ambntoe ⁊ diligerentur ut patͤs timerentur ut dñi. ole¬
In domib pͥlatoꝵ et pͥncipum omina hocdie uenalia st̾
fuilui apd̃ cariales de testimonio conscĩt de uenustate
imnor de torrente docĩntie nͥ p̾cio int̾ueniente ꝯfidis ip̃e licet
hacue manꝰ temeraria petitio ẽ apd̃ aduocatos qͦ ⁊ ip̃m
Nentuim uenale ẽ hoc fortassis a demostene accepunt qͥ
cim aristodimũ auctorẽ fabislaꝵ int̾rogass quantũ m̾ce¬
disut ag̾et accepisset ⁊ responelisset talentũ at ego ait de¬
mostones plus accepi ut tac̾em. Causidicorum lingua dãp¬
nfida ẽ nͥ eam ut dici solet funib argenteis unicias Nicħ
au̾iit ait feneca uenali m̃ĩa turpius. Iniustum ꝓssus est
aneir quo magis aut miñ quid ex officio facet. H uba le¬
gis st᷑. Itemiq om̃s cognitores ac uidicos a pecimiis ⁊ paf̾ti¬

Expanded text:
ur. Episcoporum nomen et officium venerabile esset, si tanta impleretur sollicitudine, quanta interdum appetitur ambitione: et diligerentur ut patres, timerentur ut domini, coleIn domibus praelatorum et principum omnia hodie venalia sunt: frustra apud curiales de testimonio conscientiae, de venustate morum, de torrente eloquentiae, nisi pretio interveniente confidis. Ipse licet « Vacuae manus temeraria petitio est. » Apud advocatos quoque et ipsum silentium venale est. Hoc fortassis a Demosthene acceperunt, qui cum Aristodium auctorem fabularum interrogasset, quantum mercedis, ut ageret, accepisset, et respondisset, talentum. At ego, ait Demosthenes, plus accepi, ut tacerem. Causidicorum lingua damnifica est, nisi eam, ut dici solet, funibus argenteis vincias. Nihil autem, ut ait Seneca, venali misericordia inopius. Injustum prorsus est acceperit, quo magis ad minus quid ex officio faceret. Haec verba legis sunt. Iterumque omnes cognitores aut judices a pecuniis et patroci
Abbreviated transcription (Latin):
uatuor principib incultare plutarcus intitur.
potestatũ affectum ⁊ ꝓtectõ nom sublitoꝵ. sam qͣlis
debeat esse punceps elegant᷑ describit ĩ ubello puslcħri¬
mo aui inscribitur insaitutio traiam. Cui pͥncipiũ suꝑĩ
ĩ loco suo posuimus. Deniq tu ait. quid uis rectissime
Eos siñ recesseris a tepp̃. si ꝑrmo te cõposueris aduir¬
tutẽ ucte ꝓcedeut unuisa. politice constitutionis maiorez
iures t̾ exculpsi cui si obtemꝑas plutarcũ uiuencli hẽs
auctorẽ alioaiuim p̾t sẽtẽ epłam testẽ inuoco qr ĩꝑniciẽ¬
ĩꝑ u ñ peisꝰ austore plttarto. Sequutur aũ postea politi¬
oe ꝯstitutionis capitulaa. Est itaq uos publica ut plutar¬
co placet corpꝰ ꝗd̾dam qd̾ liuii munis bñficio anina¬
tur ⁊ niti sũme ecuutatis agitu ⁊ regitir qm mo¬
dmine rationis. Eue ad religionom ꝑtinent ucs anunes
obtinent. Puinceps caput est hiꝰ coppus imi subicuio¬

Expanded text:
utem principibus inculcare Plutarchus nititur:potestatem affectuum, et protectionem subditorum. Nam qualis debeat esse princeps, eleganter descripsit, in libro pulcherrimo, qui inscribitur: Institutio Trajani; cujus principium superius in loco suo posuimus. « Denique tu, ait, quidvis, rectissime geres, si non recesseris a teipso: si primo te composueris ad virtutem, recte procedent universa. Politicae enim constitutionis majores tibi vires exclusi, cui si obtemperas, Plutarchum vivendi habes auctorem. Alioquin praesentem epistolam testem invoco, quia ii non pergis, auctore Plutarcho. » Sequuntur postea politicae constitutionis capitula. Est itaque respublica, ut Plutarcho placet, corpus quoddam, quod divini muneris beneficio animatur, et nutu summae aequitatis agitur, et regitur quodam moderamine rationis. Quae enim ad religionem pertinent, vicem animae obtinent. Princeps caput h
Abbreviated transcription (Latin):
euntur. capillis ꝑ plateas listraste adultimum flam¬
mis imecte moriuntur. Siuuli a matrum ubibus euulii¬
aut lancers extipiuntur. aut suꝑacto plaustro minuta¬

Expanded text:
es civitatis plateas distractae, ad ultimum flammis injectae sunt. Parvuli, a matrum uberibus avulsi, lanceis confodiuntur, aut super eos ducto plaustro, minuta
Abbreviated transcription (Latin):
mine ualerie prouincie p̾sbr̃ fuit: huiꝰ nr̃i bone facii
dẏaconi ⁊ dispensatoris eccłie agnitõne proximꝰ Quiqͣdam
die qͣsi de uinere domũ regressus: mancipio suo negligẽter
loq̃ns p̃cepit dicens. ueni dyabole: discalcia me. Ad cuiꝰ uo¬
cem mox ceꝑunt se caligaꝵ corrigie in sũma uelocitate sol¬
uere ut aꝑte constaret qd̃ ei ip̃e qui noĩatus fu̾at ad extͣhen¬
das caligas ahalolus obedisset. od̾ mox ut pͥst⁊̃ uidit uehe¬
m̃iter expauit magnisꝙ uocib clamare cepit dliseno.
Reode miser recede ⁊ son enim t s manciptio meoscelo¬
na iam ex ꝑte dissolute corrigie remanser̃t. Qua in pas

Expanded text:
mine, Valeriae provinciae presbyter fuit, hujus nostri Bonifacii diaconi, atque dispensatoris ecclesiae, cognatione proximus. Qui quadam die de itinere domum regressus, mancipio suo negligenter loquens praecepit dicens: Veni, diabole, discalcia me. Ad cujus vocem mox coeperunt se caligavi, ut aperte monstraret quod ipse, qui nominatus fuerat ad extrahendas caligasmenter expavit, magnisque vocibus clamare coepit dicens: Recede miser, recede: non enim tibi, sed mancipio meo lona jam ex parte dissolutae, corrigiae remanserunt. Qua in re
Abbreviated transcription (Latin):
silua uenientes ursi aꝑes eius comed̾e conabant᷑. Quis
ille dep̾ hensos: ferula qͣm portare consueuerat asebat En¬
te cuiꝰ u̾bera ĩmanissime bestie rugiebant ⁊ sugiebãt ne
gladios formidare uix pot̾ant. ex eiꝰ manu ictus ferle ꝑi¬
mescebãt. Huꝰ ftudiũ fuit nil in hoo mũdo hr̃e: nl q̃perr on¬
nes qui ad se caritatis causa ueniebãt ad et̾ne uite desidia u¬
cende: si qͣndo aũt quoꝵ libet culpas agnosceret. nũqͣm ab

Expanded text:
silva venientes ursi, apes ejus comedere conabantur: quos ille deprehensos, ferula, quam portare manu consueverat, caedebat. Ante cujus verbera immanissimae bestiae rugiebant, et fugiebant; et quae gladios formidare vix poterant, ex ejus manu ictus ferulae pertimescebant. Hujus studium fuit nihil in hoc mundo habere, nihil quaerere; omnes qui ad se charitatis causa veniebant, ad aeternae vitae desideria accendere. Si quando autem quorumlibet culpas agnosceret, nunquam ab
Abbreviated transcription (Latin):
co ꝑit̾ ĩ monastio cõmanebat offr̾et: ut . s. hoc sacrificio abͣ¬
he patriarche m̾itis ecuiaretur. Picilium ꝑfecisset oꝑe: nisi
eum uidens puer cultrum exita consuetudinem pparare
landum constring̾e clisponebat inquuere: p̃sagio scalis fu¬
turi ꝑf̾ritus aufugisset.

Expanded text:
eo pariter in monasterio commanebat offerret, ut scilicet hoc sacrificio Abreo pariter in monasterio commanebat offerret, ut scilicet hoc sacrificio Abrahae patriarchae meritis aequaretur. cuius in tantum eum uidens puer cultrum extra consuetudinem acuendo landum constringere disponebat inquirere, praesagio sceleris futuri perterritus aufugisset.
Abbreviated transcription (Latin):
secceta sectatus ẽ: ut ab eo ꝑticipatõnem in eundi confrat̾ni¬
tate conuiuii nec ueneratõ quidem diei pascalis aliciuãdo
angelum sathane uelut angelum lucis suscipiens: eius p̃cepto¬
teuni se deiccit. magnum .s. uirtutis sue m̾itum ꝓbaturus
cum uide exułet illesus. De quo cumpenemde exangis iugẽ¬
ti srm̃ labore fuisset extratlus uitam die t̾cia finiturus: ꝙ
his detius est. Ita in sue oeceptõtus obstinatõne ꝑmansit ut
monum calliditate fuisset delusus. Hic igitur quo pac
to auaue ratõne post tantos labores ab iusidiatore alu¬
sus grauissimo lapsu corruens auinctos ĩ hac h̾emo constitu¬
tos luctuoso dolore ꝑcussit. Nonne quia minus disciete stuis
num̃ositate aua ĩ h̾emo ꝑdurauit. Hac miseratõne ab his
neri: ut ũ uit̾ biothanatos reputatus ⁊̃ memoua ⁊ oblatõne
noctes incella eus lumen absip ulluis uic̾ne p̃bebat officio
Ad extiemum iubetur a demone ut dõ filium suũ ciui cũ

Expanded text:
secreta sectatus est, ut ab eo participationem ineundi cum fraternitate convivii, nec veneratio quidem diei pascalis aliquando angelum Satanae uelut angelum lucis cum summa ueneratiiniecit, magnum scilicet uirtutis suae meritum probaturus, cum inde exisset inlaesus. de quo cum paene iam exsanguis ingenti fratrum labore fuisset extractus, uitam die tertia finiturus, quod his detmonum calliditate fuisset delusus. to quaue ratione post tantoe labores ab insidiatore delusus grauissimo conruens lapsu cunctos in hac heremo constitutos luctuoso dolore percussit ? nonne quia minus discretionis numerositate, qua in eremo perduravit, hac miseratione et humineri, ut non inter biothanatos reputatus, etiam memoria et oblatione noctes in cella eius lumen absque ullius lucernae praebebat officio. ad extremum iubetur a daemone, ut deo filium suum qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽxemplo diñ ꝑsecutorẽ sie fugit qo in luxouiens .¬
nastio deo seruiens eciã obroino qui ibi in habien snm¬
chali iatitabat tota caritate serusuit. D ec ncra ani
mortuo cum thecdericus regnaret: gaudentes aios
ecołiam suã iam diu destitutam rediret. cõpussiso e
calli dignitatẽ adeptus qui pͥus om̃ib malus eiltre
hoc uir dei ppłm ubi tũc p̃dicabat monuit ne tlueris ee
statum de uibe in ornatu pontificau peogressus ⁊ fleroise
ꝓcessione curũdatus: a militib caꝑtus est. Et q ilrolius
exãt illum ercid̾e oculis erutis usq ad iussum apostar
qͣdam ab̃batia est retͣsus

Expanded text:
exemplo domini persecutorem sic fugit quod in Luxouiensi monasterio deo seruiens etiam Hebroino qui ibi in habitu monachali latitabat tota caritate seruiuit. Nec mora: rege mortuo cum Theodericus regnaret gaudentes ciues ad suam ecclesiam iam diu destitutam rediret. Compulsus igicalli dignitatem adeptus, qui prius omnibus malus fuerat, hoc uir dei populum ubi tunc predicabat monuit ne timerent; et statim de urbe in ornatu pontificali egressus et flentium processione circumdatus a militibus captus est et quia nondum iussi erant illum occidere erutis ei oculis usque ad iussum apostate in quadam abbatia retrus
Abbreviated transcription (Latin):
man̾et. Quo concedente. ⁊ fr̃em suũ theodericum ne contͣ reg
strue congaud̾et. Um post annũ dyabolo adũsitatis turbinẽ¬
in magnũ odium rex depͤliatus: iam eum ita latenti odio
infestabat qd̃ oportunitatẽ ⁊ modũ mortis eius atcentius ĩ¬
quuebat. S ep̃c blande ferens. ⁊ om̃s inimicos ut amicos
amplectẽs egit cum rege ut diem pasche in urbe cui p̾erat
celebraret. Et ecce ip̃a die nũtiatum est ei qd̾ rex in ssla no¬
cte quicqo de morte eius tͣctauerat ꝑfiõe decieuiss At ille
nichil trepidans s ip̃a die cum rege in missa cõmuuicãs

Expanded text:
permaneret. Quo concedente et fratrem suum Theodoricum ne contra regpermaneret. Quo concedente et fratrem suum Theodoricum ne contra regstrie congauderet. Verum post annum dyabolo aduersitatis turbinein magnum odium deprauatus iam ita eum latenti odio infestabat quod oportunitatem et modum mortis eius attentius inquirebat. Sed episcopus blande ferens et omnes inimicos suos ut amicos amplectens egit cum rege ut diem pasche in urbem cui preerat celebraret. Et ecce ipsa die nuntiatum est ei quod rex illa nocte quicquid de morte eius tractauerat perficere decreuisset. At ille nichil trepidans, sed ipsa die cum rege in missa communicans
Abbreviated transcription (Latin):
ic leodegarus qͦndam ae¬
nobłissimis ⁊ religiosis parentib regi locha¬
rio cõmendatꝰ ⁊̃ a didene auũoło pictauensi ep̃o eruditꝰ ⁊ archi¬
diaconus constitutꝰ. tanta omĩm uircitũ gr̃a p̃fulgebat. qd̾ no¬
bł̾tatem geu̾is maiore moꝵ nobłitate decorans ⁊̃ qͣndam abba¬
tiam monachoꝵ ad p̾ces ep̃i strenuissime gub̾nabat. Post
hec decedente lochario ⁊ succedente ei filio eiꝰ lochario iuniore.
qr sensus eiꝰ regendo regno muiꝰ suffic̃e nidebatur ab ip̃o rege ⁊¬
moueri. Post decem uͦ annos ep̃atus sui decedente lothario
iuuiore. uii. scũs negociis grauius onoratus uoluntate dei
⁊ uen̾abłium pͥncipũ qui cum ip̃o p̾sule rem agẽbant chil
nitebat᷑ nõ ꝓpt̃ regni cõmodũ: s qr de potestate deiectꝰ om̃ib
odiosus: iram regis ⁊ pͥncipũ uerebat᷑. Asua itaq spe frust᷑¬
tus metu mortis a rege petiit ut relicto secło ĩ monast̾io ꝑ

Expanded text:
is Leodegarius a nobilissimis et religiosis parentibus regi Clotario commendatus et a Didone auunculo suo Pictauensi episcopo eruditus et archidyaconus constitutus tanta omnium uirtutum gratia prefulgebat quod nobilitatem generis maiore morum nobilitate decorans etiam quandam abbatiam monachorum ad preces episcopi strenuissime gubernabat. Post hec decedente Clotario et succedente ei filio eius Clotario iuniore quia sensus eius et etas regno minus sufficere uidebatur, ab ipso rege moueri. Post decem uero annos episcopatus sui decedente Clotario iuniore uir sanctus regni negotiis grauius oneratus, uoluntate dei et uenerabilium principum qui cum ipso presule rem agebant, Childnitebatur, non propter regni commodum, sed quia de potestate deiectus et omnibus odiosus iram regis et principum uerebatur. A sua itaque spe frustratus metu mortis a rege petiit ut relicto seculo in monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
ex ardesdentib wandalis ita ut libros cliuitos erl¬
rerent ⁊ de sacris palliis ac uestib uestes sͥ ficent
ualerianꝰ ep̃e octogenariꝰ nolẽs cliuina sacram̃ti
profanis tdere a rege genserico om̃i urde ⁊ doms
reclusus reliqũ uite uscy ad mortẽ nndꝰ sibinss̃

Expanded text:
exardescentibus Wandalis ita, ut libros divinos exurerent et de sacris pallis ac vestibus vestes sibi facerent, Valerianus episcopus octogenarius, nolens divina sacramenta profanis tradere, a rege Genserico omni urbe et domo exclusus, reliquum vitae usque ad mortem nudus sub nudo
Abbreviated transcription (Latin):
scͥoꝵ ⁊ qd̃ om̃e p̾cellit gaulium eum qͥ panis est anglor
⁊ uita omniũ sentire dementẽ ⁊ ꝑu̾i Ab ilło aũ loco ĩ
quo tunc stabant ñ solum omnẽ ꝙͣ añ uiderant głam
ueruni ⁊ p̾dista supplicia uidebanti qd̾ magis miran¬
dum ẽ ip̃mi oibem trarum quasi sb̾ uno solis raclio ude¬
lant sicut scͥꝑtĩ ẽ. Cernent t̾ram de longe. Non enĩ po¬
tet quicꝙͣ creature usum obtund̾e cui semeł concessũ
est omuium creatorem uid̾e̾ ⁊ miro mͦ cum starent ĩ e¬
deu loco ĩ quo prius steterant ñ se u̾tentes ĩ aliquam
ꝑtem cunctos tñ ex eodem loco aute ⁊ retro positos iude¬
bant. Nonsolum autẽ iusyeꝵx omniũ rerum scia daba¬
tur insolita ita ut ñ esset ibi opus int̾rogare amplius

Expanded text:
cellit gaudium, eum qui panis est angelorum, et vita omnium, sentire clementem et pium. Ab illo autem loco, in quo tunc stabant, non solum omnem quam ante viderant gloriam, verum et praedicta supplicia videbant, et quod magis mirandum est, ipsum orbem terrarum quasi sub uno solis radio videbant, sicut scriptum est: Cernent terram de longe . Non enim potest creaturae visum obtundere, cui semel concessum est omnium Creatorem videre. Et miro modo cum starent in eodem loco, in quo prius steterant, non se vertentes in aliquam partem, cunctos tamen ex eodem loco ante et retro positos videbant. Non solum autem visus, verum omnium rerum scientia dabatur insolita, ita ut non esset ibi opus interrogare amplius
Abbreviated transcription (Latin):
pulchritudine ⁊ splendore cetis aissimilẽ. Erat uas
ex omniũ lapiclum p̾ciosorum gn̾ib construstus ual¬
aurum ꝑ cemento lapides eiuserant cristallus al¬
litꝰ berillus ⁊ iasꝑis iacinctus. ⁊ smaragdus. saphit
⁊ onchinus thoparuis ⁊ sardus. crisoprassus ⁊ ams¬
tistus tunrchatus atcr eianatiis. Hus ⁊smilib spleude

Expanded text:
endore caeteris dissimilem. Erat namque ex omnium lapidum pretiosorum generibus constratum, vartur habere pro caemento; lapides ejus erant crystallus, chrysolithus, beryllus et jaspis, hyacinthus et smaragdus, sapphirus et onychinus, topazius et sardius, chrysoprassus et amethystus, turchatus atque granatus. His et simili
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑuit. Tremefastus iste eiugilaiuir Et cũ eadẽ die uar¬
caret socus sompniũ suũ subito factus ẽ clamor ĩ aere
uelut leonum luporum et ursoꝵ. Et ecceiste subito rapt̾
Quesitus a sociis uix xii. die supra cuicmidã montẽ altis¬
simum mortuus iticens toto corpore colliso inuentus est
Qu mons . iiiiͬ dietis clistabat a loco ĩ qiuo raptus suat
ibi demones cum ꝓiecerant tribus leugis t altum supͣ¬

Expanded text:
us ille evigilavit; et cum eadem die narraret sociis somnium suum, subito factus est clamor in aere, velut leonum, luporum et ursorum. Et ecce ille subito raptustinatum. Quaesitus a sociis, vix duodecimo die supra quemdam montem altissimum mortuus jacens toto corpore colliso inventus est; qui mons quatuor dietis distabat a loco, in quo raptus fuerat. Ibi daemones eum projecerant tribus leugis in altum sup
Abbreviated transcription (Latin):
rex paganus affricanus collectis ex̾citibus hys¬
paniam conquisiuit eiectis et int̾fectis custolibus oppi¬
dorum et urbium quos karolus reliciuerat. eluibus
auclitis karolus collectis magnis ex̾citib reu̾sus est ĩ
hyspamam ⁊ erat cdlux ec̃cituum uulo de angłis pat̾
rollandi. Cum autem a pd̃ baionam urbem basdormn
excitus karoli hospitatus esset quidam nules roma nus
nomine egrotus et morti ꝓximus accepta pũia et eucha¬
ristia cuidam cum sangineo suo p̾cepit ut equũ quẽ
habebat uend̾et et p̃cuim cłitis egenis daret. Quo mortuo¬
ip̃e ꝯsanguineos equũ. centum solid̾ uendidit et p̾tiũ
cibis et potibus et uestibus uelocit̾ expentlit. T̃ransactis
aũ xex ddiebus apparut ei mortuus nocte ĩ extasi dicẽs
Qm̃ res meas ꝓ redemptõne amme mee ĩ elemosina tibi
ad dandum cominendaui saas deum om̃ia crimina me
a dimisisse. s qiuia ĩuste elemosinã meã retiniusti. sci¬
as me per .xxx. clies ĩ penis tartareis fuisse te autem ĩ¬

Expanded text:
rex paganus Africanus collectis exercitibus Hispaniam conquisivit, ejectis et interfectis custodibus oppidorum et urbium, quos Carolus reliquerat. Quibus auditis, Carolus collectis magnis exercitibus reversus est in Hispaniam: et erat dux exercituum Milo de Anglieris, pater Rollandi. Cum autem apud Bayonnam urbem Basclorum exercitus Caroli hospitatus esset, quidam miles, Romaricus nomine, aegrotus et morti proximus, accepta poenitentia et eucharistia, cuidam consanguineo suo praecepit, ut equum, quem habebat, venderet, et pretium clericis et egenis daret. Quo mortuo, ille equum centum solidis vendidit; et pretium cibis et potibus et vestibus velociter expendit. Transactis autem triginta diebus apparuit ei mortuus in exstasi, dicens: « Quoniam res meas pro redemptione animae meae in eleemosyna tibi ad dandum commendavi, scias Deum omnia crimina mea mihi dimisisse; sed quia injuste eleemosynam meam retinuisti, scias me per triginta dies in poenis tartareis fuisse: te autem i
Abbreviated transcription (Latin):
infliguntuꝵ: medicus penc nullus est. Et idõ ꝯ¬
ũti me ad ih̾m celestem meclicum cuu mͥ antido¬
tum potentissnmim dedit de sui pycide cuuiã¬
gelũ ꝓlatum que nim doloris sꝑe futura iusti
examinis solaretur. potõ gͦ illa auam temptaũ

Expanded text:
, medicus pene nullus est. Et ideo converti me ad Jesum caelestem medicum, qui mihi antidotum potentissimam dedit de Evangelii sui pixide prolatam, quae vim doloris spe futuri apud se justi examinis solaretur. Potio ergo ipsa quam temperavit
Abbreviated transcription (Latin):
o tempore rome celebrato glacdiatorio ludo: the¬
lematiꝰ monachꝰ increpans ppłm attentius spec¬
taculo inhyantem lapidatur a ꝑpło. Unde offensus
honorius imꝑator: glacliatorium ludum ñdc̃o suo
odosũ secuti ĩ toto orbe romano templa ꝓdolorum des¬
teui ubent. sommus ⁊ rufinusp̾sb̾r aculeiensis

Expanded text:
t. Romae celebrato gladiatorio ludo, Telematius monachus increpans populum attentius spectaculo inhiantem, lapidatur a populo. Unde offensus Honorius imperator, gladiatorium ludum edicto suo odosii secuti, jubent in toto orbe Romano templa idolorum destrui. Hieronimus et Rufinus Aquileiensis
Abbreviated transcription (Latin):
inicuiq scd̾m oꝑa sua. Et post ħ insiemet sor
surrexerunt ⁊ plagis cuubuscumq pot̾ant ie a
o ꝑcutiebant ⁊ nimio fetore relicto cumn mera mo¬
cia ⁊ inclignatione recesserunt. Angelus iurenꝑ¬
tuneas cuia plures n obiscum sunt quaut ã Il
Sideuspo nobis quis contranos: Cadent a la os

Expanded text:
undum opera sua. Et post haec in semetipsos insurrexerunt, et plagis quibuscunque poterant, se mutuo percutiebant; et nimio fetore relicto, cum tristitia et indignatione recesserunt. Angelus vero ptimeas, quia plures nobiscum sunt, quam cum illis. Si Deus pro nobis quis contra nos? Cadent a latere
Abbreviated transcription (Latin):
um amma mea corpus exueret ⁊ illud mor¬
tuum essecoguosc̾et. reatꝰ sui ꝯscia ceꝑit formi¬
dare quid fac̾et nesciebat. Timebat quidem. s quid
timeret ignorabat. uolebat ad corpus redire s inf̾re
ñ pot᷑at. forasexire s ubiq ꝑtimescebat. Ieitur flens¬
⁊ plorans ⁊ tremebunda ⁊ quid ag̃et nescioĩ nuillo
aiuinam dixerunt. Cantemiis hiic misere anime
debitum mortis canticum. cuua filia mortis ẽ ⁊ aib
ignis mextingiubilis amica tenebrar um ⁊ lucis
deratus: ubi fortitudo tua qiua plurimis iulul n¬
bas: Quare modo ñ innuis oculis ñ teria ulde
to loqueris ñ prauo corde machinaris malib
stellam lucidissimam. in quam statum nfatiei¬
les fixit ituitus sꝑans se aliciuod solatitoa
recepturum. Erat autem angelus euit. Q
appropuiquasset ꝓpuo eum sauitauit nominedi¬
cens. Aue tundale. Quid agis: Uidensantemis
speciosum iuiuenem ninis. ⁊ audies se pous luns¬

Expanded text:
um anima mea corpus exueret, et illud mortuum esse cognosceret, reatus sui conscientia coepit formidare, et quid ageret nesciebat. Timebat quidem, sed quid timeret, ignorabat. Volebat ad corpus redire, sed intrare non poterat; foras exire, sed ubique pertimescebat. Igitur flens et gemebunda, et quid ageret nescia, in nullo animam dixerunt: « Cantemus huic miserae animae debitum mortis canticum; quia filia mortis est, et cibus ignis inexstinguibilis, amica tenebrarum, et lucis  Ubi risus immoderatus, ubi fortitudo tua, qua plurimis insultabas? Quare modo non annuis oculis, non teris pede, non digito loqueris, non pravo corde machinaris malum; sicut ge venientem quasi stellam lucidissimam, in qua statim infatigabiles fixit intuitus, sperans se aliquod solatium per eam percepturum. Erat autem angelus ejus. Qui cum appropinquasset, proprio eam salutavit nomine, dicens: « Ave, Tondale; quid agis? » Videns autem illa speciosum juvenem nimis, et audiens se proprio no
Abbreviated transcription (Latin):
ileur ad uallem ꝑsiuidam ⁊ putridam nuus ⁊ tene¬
liuosam cuius ꝑfunditatem ip̃a quidem anima uid̾e
s sterat sonitum tan sulphurei flimunis ⁊ ululatũ
pontium ĩ eo aucliebat fumus uͦ de sulphure ⁊ de
anlubus inde surgebat feticłus qui suꝑabat omnes
peas quas prius uiderat. Ibierat sabuia longissima
deuno monte ad alium montem porrecte ĩ modum
pitis supra uallem extensa que nulle passus habe¬
ao dlongituinera ĩ latitulinẽ pedem unum. quẽ
utem nemo nisi electus transire pot̾at. De hoc ponte¬
lum ꝑtuansire qui erat ꝑegrinus portans palmam
iutus sclauinia ⁊ pumus ante omnes intrepilus
pusbat. Angelus autem timentem consolans ani¬
un dict. Ne tuneas. ab hac quidera pena lib̾ab̾is

Expanded text:
it ad vallem profundam, et putidam nimis, et tenebrosam; cujus profunditatem ipsa quidem anima videre non poterat; sonitum tamen sulphurei fluminis, et ululatum patientium in eo audiebat. Fumus vero de sulphure et de cadaveribus inde surgebat fetidus, qui superabat omnes poenas, quas prius viderat. Ibi erat tabula longissima, de uno monte in alium montem porrecta, in modum pontis supra vallem extensa: quae mille passus habebat in longitudine; in latitudine pedem unum. Quem pontem transire nemo nisi electus poterat. De hoc ponteerum illaesum pertransire, qui erat peregrinus, portans palmam, et indutus sclavinia: et primus ante omnes intrepidus pertransibat. Angelus autem timentem consolans animam, dixit: « Ne timeas; ab hac poena liberaberis
Abbreviated transcription (Latin):
Ad quem augelus. Ego te semper sequiebar anati¬
uitate tua quocumq ibas ⁊ ũciucun consilume
tabat. ecce inquit ille cuiis uoliuitati ⁊ coriilio
Esto igitur secuia ⁊ leta quia patieris pauta de
multis que u̾ueras. Seciuere me ⁊ quecumꝙ tibi
monstrau̾o me monter tene. quia itum ad anpul
reu̾teris. Tunc illa ultra modum ꝑt̾rita relta aa¬
pore suo suꝑra qd̃ sceterat accessit ꝓpiuis. demone l
audientes ⁊ mala que minabantur se ñ pose ms¬
re uidentes pb lasphemauerunt deura mustu

Expanded text:
m angelus: « Ego semper te sequebar a nativitate tua, quocunque ibas: et nunquam consiliis meis  insultabat: « Ecce, inquit, ille, cujus voluntati et consilio cura et laeta; quia patieris pauca de multis, quae merueras. Sequere me, et. quaecunque tibi monstravero, memoriter tene; quia iterum ad corpus reverteris. » Tunc illa ultra modum perterrita, relicto corpore suo, super quod steterat, accessit propius. Daemones haec audientes, et mala quae minabantur, se non posse inferre videntes, blasphemaverunt De
Abbreviated transcription (Latin):
osis caligine. Erat autem profunda ⁊ carbonib
aelteos suuus fetor onmes quas huc usq passa fuat
ia tribulaitõnes suꝑabat. Suꝑ ulam laminam
ndelat muiltitudo miserarum animaꝵ ⁊ illic soe¬
dantur donec ad modum cemii ĩ sartagine liq̾sce
uͥ colari solet cera ꝑ pannum ⁊ itum carbonibus
s ardentibus ienouabantur ad cormentum. Hec
consensu. s post hanc penam uicruit angelus du¬
r ad maiores. Tuautem quãuis homicida sis
s di transeuntibus angustum ualde p̃bebat
pmurus ⁊ tenebrosus. Exalsa parte iux glatiest
aitus hoiribilis ⁊ erat mons ille tortoribus pleñ
qfuras habebant ferreas ignitas q tridentes
mnsimos qiuibus uigulabant animas transire
pentes ⁊ trahebant ad penas ⁊ ꝑ uicos de niue et
qunciue mictebant eas ii ignem et econu̾so. Hecẽ

Expanded text:
is caligine. Erat autem profunda, et carbonibus carbones; cujus fetor omnes quas hucusque passa fuerat anima tribulationes superabat. Super illam laminam descendebat multitudo miserarum animarum; et illic cremabantur, donec ad modum cremii in sartagine liquescesicut colari solet cera per pannum; et iterum in carbonibus ignis ardentibus renovabantur ad tormentum. Haec consensu. « Sed post hanc poenam, inquit angelus, ducuntur ad majores. Tu autem, quamvis homicida sis,dinis; qui transeuntibus angustum valde praebebasulphureus et tenebrosus: ex altera parte nix glacialis, et ventus horribilis. Et erat mons ille tortoribus plenus, qui furcas habebant ferreas ignitas, et tridentes acutissimos, quibus jugulabant animas transire volentes, et trahebant ad poenas: et per vices de nive et grandine mittebant eos in ignem, et e converso.
Abbreviated transcription (Latin):
rannis. Si quidem ĩ butauniis gratianus ĩ gallus ꝯstã¬
cinuis ⁊ constans filius eus ex monacho cosar factus
Item post eos ingalliis geroncus ⁊ maximus salustius
Iouiuus. sebastianus ĩ affrica eradianus. rome t̾millus
⁊ artalus ille quem gothi capta roma imꝑatorem ludicco
creatum uno clie imꝑiali scemate ꝓcedẽ crastino autenisui¬
li scemate cuq ministrare fec̃unt᷑. Hic in cuam ñ iam
ludicio s serio inꝑare affectans ⁊ hi omines ut tprauindẽ
Siuuasunt diu̾sis locis diu̾sis temporibus a maitibus ho¬

Expanded text:
rannis. Siquidem in Britanniis Gratianus, in Galliis Constantinus et Constans filius ejus ex monacho caesar factus, item post eos in Galliis Gerontius et Maximus, Salustius, Jovinus, Sebastianus; in Africa Eraclianus; Romae Tertullus et Attalus ille, quem Gothi capta Roma imperatorem ludicro creatum, uno die imperiali scemate procedere, crastino autem servo scemate sibi ministrare fecerunt; hic, inquam, non jam ludicro, sed serio imperare affectans: hi omnes, ut tyrannidem invaserunt, diversis locis, diversis temporibus, a militibus Ho
Abbreviated transcription (Latin):
anuo. mͦ .c. ixͦ . iiͦii. conditõnis sue. His diebus apud aff¬
cam ĩ uticensi littore dens gygantis inuentus ẽ tam m¬
gens ut si minutatim in modulor nr̃orum dentium
concide̾tur .c. dentes inde fieri possent Int̾im Wandali
gallias maisantibus congressi fransci modigisilum re¬
gem cum .xx. milibus Wandalorum extingunt: ⁊ sup̃¬
ma foite uit̾racio Wandaloꝵ fuisset nisi relicuiis eoꝵ
rex a la norum resplendial subsiclio uenisset. Honorius¬

Expanded text:
Septembr. anno 1164 conditionis suae. His diebus apud AfrSeptembr. anno 1164 conditionis suae. His diebus apud Africam in Uticensi litore dens gygantis inventus est tam ingens, ut si minutatim in modulos nostrorum dentium concideretur, centum dentes inde fieri possent. Interim WandaliGallias incursantibus congressi Franci, Modigisilum regem, cum 20 milibus Wandalorum extinguunt: et suprema forte internecio Wandalorum fuisset, nisi reliquis eorum rex Alanorum Resplendial subsidio venisset. Bri
Abbreviated transcription (Latin):
laricus autẽ rex wisigothoꝵ ꝑ ytaliam debadͥat᷑
lanfiatur. Honoriuis gallias furou gentium uneliq
annos lac̾auerant relinciuentos timore gothorum:
cum alauis ⁊ suenis hyspanias ocuparunt. ibiq fere
xxͣx annis hĩtauerunt. Alaricus fco fed̾e cum honorio cũ
ad gallias sibi datas tenderet. stilico ip̃o sc̃o die pasche ex
inꝑuso suꝑ eum irruit ⁊ pumo impetu uictor postea a
gothis turpit̾ iuncitur. Honoruis cognito stiliconem
esse tantoꝵ maloꝵ incentorem ⁊ iute sue insidiatorem
eum cim filio eius eucherio occilit. Alaricus rupto fed̾e
ytaliam repetit: ipam romani capit ĩ ea loca multa incẽ¬
dit: multos affligit. A sanguine tñ ⁊ cede temꝑat ⁊ ad scõ¬
ruui limina ꝯfugientibus indulget. Cc̾ia die sponte e
grecditur: ad siciliam nauigare contendẽs naufragium
patitur ⁊ ñ multo post apud consentiam urbem subita
moite defungitun. Capta ẽ autem roma iͦ kł septenbͥs

Expanded text:
laricus rex Wisigothorum per Italiam debachatuslargiatur. Honorius Gallias furori gentium undique annos laceraverant, relinquentes timore Gothorum, cum Alanis et Suevis Hispanias occupant. Ibique fere 30 annis habitaverunt. Alaricus facto foedere cum Honorio, cum ad Gallias sibi datas tenderet, Stilico ipso sancto die paschae ex improviso super eum irruit; et primo impetu victor, postea a Gothis turpiter vincitur. Honorius cognito Stiliconem esse tantorum malorum incentorem et vitae suae insidiatorem, eum cum filio ejus Euchario occidit. Alaricus rupto foedere Italiam repetit, ipsam Romam capit, in ea multa loca incendit, multos affligit, a sanguine tamen et caede temperat, et ad sanctorum limina confugientibus indulget ; tertia die sponte Roma egreditur, ad Siciliam navigare contendens naufragium patitur, et non multo post apud Consentiam urbem subita morte defungitur. Capta est autem Roma 9 Kalendas
Abbreviated transcription (Latin):
tue ñ est nũs. laudare te uult homo aliqua por¬
fõ creature tue: homo circumferens mortalitatem suã
tatem filii tur ꝑ inyst̾ium pdicatoris tui. Qm inuoca¬
que imples continendo imples: Non enĩ uasa qrie te ple¬
na sunt stabilem te faciunt. quia ⁊ si frangantur ñ effũ¬
deris ⁊ cum effund̾is suꝑ nos ñ tu iates s erigis nos: ñ tu
disꝑg̾is. s colligis nos. S auo imples omnia : Te toto
imples omnia. An auia ñ possunt totum te caꝑe om̃ĩa
mutans omuia. nunꝙͣ nouus nunꝙͣ uetus. ĩnouans oĩa¬
⁊ in uetustatem ꝑducens suꝑbos ⁊ nesciunt. Semꝑ agẽs
senꝙꝑ qiuetus: colligens ⁊ ñ egens poitans ⁊ implenł ⁊
progens: creans nut̾ens ⁊ ꝑficiens: querens aum nuchil
ouit fibi Amas ner estuas: zelas ⁊ seairus es. Renis
cest n doles Irascie ⁊ tanqilluses: oꝑa gutans. nec iu¬
tars ꝯsiluim. Rccipis ꝙ mue nił ⁊ minꝙͣ amisisti. Nũ ꝙͣ
meonies illud. ut obluuscar mala mea. ⁊ unũ bonum

Expanded text:
tuae non est numerus . Et laudare te vult homo aliqua portio creaturae tuae; et homo circumferens mortalitatem suam,tatem filii tui, per ministerium praedicatoris tui. Et quomodo inuocaquae imples, continendo imples? non enim vasa quae te plena sunt, stabilem te faciunt; quia etsi frangantur, tu non effunderis. Et cum effunderis super nos, tu non jaces, sed erigis nos; nec tu dispergeris, sed colligis nos. Sed quae imples omnia, te toto imples omnia. An quia non possunt te totum capere omnia, mutans omnia, numquam nouus, numquam uetus, innouans omnia, in uetustatem perducens superbos et nesciunt; semper agens, semper quietus, colligens et non egens, portans et implens et protegens, creans et nutriens, perficiens, quaerens, cum nihil desit tibi. amas nec aestuas, zelas et securus es, paenitet te et non doles, irasceris et tranquillus es, opera mutas nec mutas consilium; recipis inebries illud, ut obliviscar mala mea, et unum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
genua temde uiꝙ ad femora t̾re elim̾isi sunt fabilate¬
ti alicuiando super eos nutu di erigebatur ut pluids
arceret. Euoluto anno ħb̾tus coloniensis ep eos absolus
mierunt. aliqui postea obierunt ⁊ miratilis ut fertur
choruscarunt. quia ualde penituerunt ces penam suã
menbrorum tremore ꝑdiderunt. Hoc ita scriptum relͥt
othbertus ip̃x qui fuit unus ex eisin cuuis scripti os¬

Expanded text:
genua, deinde usque ad femora terrae demersi sunt. Fabrica tegenua, deinde usque ad femora terrae demersi sunt. Fabrica tecti aliquando super eos nutu Dei erigebatur, ut pluvias arceret. Evoluto anno Herbertus Coloniensis episcopus mierunt; aliqui postea obierunt, et miraculis, ut fertur, coruscarunt, quia valde poenituerunt. Caeteri poenam suam membrorum tremore prodiderunt. Hoc ita scriptum reliquit Otbertus ipse, qui fuit unus ex ipsis; in cujus scripti
Abbreviated transcription (Latin):
oc anno contigit ĩ quadam uilla saxonie ubi
erat eccłia magni mr̃is talequid. In iugilia na¬
calis dñi rob̾tus pbr pumam missam de nocte nicho¬
au̾at. ac ĩ cymiterio othb̾tus auida cum xuiii. soda¬
libus uiris .xu. feminis tribus choreas ducens et cã¬
tilenas scłares ꝑstrepens ita sacerdotem imꝑecliebant
ut ip̃a u̾ba eoium int̾ sacra missaꝵ sollempnia inuit᷑
resonaret. Ille mandar eis ut tactrent. Quo neglecto
ĩp̾catus ẽ clicens. ẜlaceat do ⁊ sc̃o magno ut ita cantã¬
tes ꝑmaneatis usq ad annum doba pondus habue¬
runt. filius pbri iohannes sororem suam cantantẽ
ꝑ brachium arripuit ⁊ statim illud a corpore auul¬
sit s guita sangumis inde ñexiuit. Illa uͭ toto anno
cuni cẽtis ꝑ manũt. choro s ducens et cantans. Pluuia
ñ cecitlit super eos ñ frigui ñ caloi ñ frignis ñ sias ñ
lassitudo eos affecit. Indumenta uł caltiamenta n
attrita. s quasi uecordes cantabant. primum uscas

Expanded text:
oc anno contigit in quadam villa Saxoniae ubi erat ecclesia Magni, martyris, tale quid: In vigilia Natalis Domini Robertus presbyter primam missam de nocte inchoaverat: at in coemeterio Otbertus quidam cum 18 sodalibus, viris quindecim, feminis 3, choreas ducens, cantilenas saeculares perstrepens, ita sacerdotem impediebant ut ipsa verba eorum inter sacra missarum solemnia invitus resonaret. Ille mandat eis, ut tacerent; quo neglecto, imprecatus est, dicens: « Placeat Deo, et sancto Magno, ut ita cantantes permaneatis usque ad annum » Verba pondus habuerunt. Filius presbyteri Joannes sororem suam cantantem per brachium arripuit, et statim illud a corpore avulsit, sed gutta sanguinis inde non exiit: illa vero toto anno cum caeteris permansit, choros ducens et cantitans. Pluvia non cecidit super eos, non frigus, non calor, non fames, non sitis, non lassitudo eos affecit; indumenta vel calceamenta non sunt attrita; sed quasi vecordes cantabant. Primum usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
p̾positꝰ aut decanꝰ ut sibi succedẽt plusqͣm mat̾no educauit astefti
ĩ delitiis enutͥens ꝙ delictis Ine dignꝰ archidiaconatu ut pete fiui
pͥncipis. magis aũ si sit ep̃i consobrinꝰ. in quo numrũ tota est
epischopał ꝓgenies. Alius uncliq cirtuit sedulus explorator. hi¬
dit᷑ obseqͥtiꝰ simulat discimulat. miseraꝙ sib suffragia mũtita¬
re nõ erubescit. manib ⁊ pedib repens. si quomͦ taudẽ dese ingꝰ¬
queat ĩ patͥmoniũ crucifix. ⁊ bona dñi. que sola ex omib hadue
ĩ ueniũt᷑ exposita. nimirũ ꝑegre ꝓfectꝰ est. Sed in ꝑleniluni facte
ut sua districte repetat reditur Quis ea intentõne gͣdus etel̃¬

Expanded text:
 ut sibi succederet, plus quam materno educavit affectu, in deliciis enutriens, et delictis. Ille dignus archidiaconatu, utpote filius principis; magis autem si sit episcopi consobrinus, in quo nimirum tota est episcopata progenies. Alius undique circuit sedulus explorator, blanditur, obsequitur, simulat et dissimulat, miseraque sibi suffragia mendicare non erubescit, manibus et pedibus repens, si quo modo tandem aliqueat in patrimonium Crucifixi et bona Domini, quae sola ex omnibus hodie inveniuntur exposita. Nimirum peregre profectus est, sed in plenilunio forte, ut sua districte repetat, rediturus. 15. Quis ea intentione gradus eccle
Abbreviated transcription (Latin):
alii cum eis. archiepĩ scilicet rothomag̾. et cantuariens̾. spĩ
uero beluacens̃ carnotũ. Comites quoꝙ. prctauens̾. flandr̃ẽ¬
sis. blesens̾. barrens̾. Suessionens̾. uni̾sis. dux etiam bur¬
gundie. et Rotrudus comes campanie. comites quoꝙ dro¬
corum. clari montis et belli montis. et plures alii magni ui¬
ri zelo dei accensi. In cuiꝰ facti monumentũ duo reges in eo¬

Expanded text:
eis multi, archiepiscopis Rothomagensis, Cantuariensis, episcopi vero Beluacensis, Carnotensis, comites quoque Pictauiensis, Flandrensis, Blesensis, Barensis, Swessionensis, Niuerniensis, dux eciam Burgundie et Rotradus comes Campanie, comites quoque Drocorum, Clarimontis et Bellimontis et plures alii zelo Dei accensi. In cuius monimentum duo reges ligne
Abbreviated transcription (Latin):
mile est ꝙͣ id qd sormam ñ ħt uñ constat ⁊ ni
euidens simulathuini ẽ decor creaturarum quus
uet ad formam quã ĩmensitas creaturarũ qures
solam siectat eissentiam item decor coeatiurariris
formam naturalem ꝑtraet ad ħitum Utilital
uuiii seruiunt ⁊ obiquiũ reddunt. Qd auteri a
tum ꝑtinet magis ꝓprium est ⁊ magis certum q
u msnituto aduuxit. Simulachꝵr gͦ decoris ũneusi¬
tem parit̾ ⁊ utilitatem ĩ cognitione p̾cedit quia i¬

Expanded text:
mile est, quam id quod forma caret. Unde constat quod evidentius simulacrum est decor creaturarum, quod pertinet ad formam; quam immensitas earum, quae ad solam spectat essentiam. 36. Item decor creaturarum propter formam naturalem pertinet ad habitum, utilitas vero ctae serviunt, et obsequium reddunt. Quod autem ad habitum pertinet, magis proprium est et magis certum quvero institutis adjunxit. Simulacrum ergo decoris immensitatem pariter et utilitatem in cognitione praecedit.
Abbreviated transcription (Latin):
cisset. ut neꝙ hii qui bona eiꝰ uid̾ant de elemosinaꝵ clliꝰ esti¬
matõne fasserent ᷑: neꝙ ip̃i sñ ultõne laxaretur culꝑa qͣm
nec eẽ rulꝑam credidit ⁊ id̾eo hanc fletib nõ extinxit. ⁊t u¬

Expanded text:
cisset; ut neque hi qui bona ejus viderant, de eleemosynarum illius aesticisset; ut neque hi qui bona ejus viderant, de eleemosynarum illius aestimatione fallerentur, neque ipsi sine ultnec ipse culpam credidit, et idcirco hanc fletibus non exstinxit.
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o mediolanensi pro corporis salute dictau̾unt: ut in angłanis
t̾mis lauari debuiss. Qui ing̾ssus easdem t̾mas: p̾dictũ pascha¬
sium draconũ stantem ⁊ obseqñtem in calorib inuenit. Quo
Cui ille respondit. Pro nulla cansa alia in hoc penali loco de¬
putatus sum: nisi q in ꝑte laureutii contͣ sẏmmnachũ sensi.
E queso te: peo me dñm dep̾care atq in hoc cognosces qd̾ exau¬
ditus sis: si hic rediens me nõ inuen̾is. Qua de re uir dñi g̾ma¬
nus se in p̾cib striuxit. ⁊post paucos dies recliit. s iam p̾dẽm
paschasiũ in loco eod̾ minime inuenit. Quia enim ñ mali¬
cie s ignorantie errore pͥc auerat purgari post mortẽ potuit
te hoc obtinuit. ut tunc potuiss promereri ueniã. cum iam
nil posset oꝑari. Hac eciam in re magna debet om̃ipotentis
dlispensatio ⁊ qͣm sit multiplex agnosci cuiꝰ iudicio actũ est:
tem fac̾et qui añ mortem eis quoꝙ cognoscentib pia oꝑa fe¬

Expanded text:
episcopo medici pro corporis salute dictaverant, ut in Angulanis thermis lavari debuisset. Qui ingressus easdem thermas, praedictum Paschasium diaconum stantem et obsequentem in caloribus balneariis iCui ille respondit: « Pro nulla alia causa in hoc poenali loco deputatus sum, nisi quia in parte Laurentii contra Symmachum consensi. quit, te pro me Dominum deprecare: atque in hoc cognosces, quod exauditus sis; si huc rediens, me non invenies. » Qua de re vir Domini Germanus se in precibus strinxit. Et post paucos dies rediit, sed jam praedictum Paschasium in loco eodem minime invenit. Quia enim non malitia, sed ignorantiae errore peccaverat, purgari post mortem a peccate hoc obtinuit, nil posset operari. » Quod Dei dispensatio et quam sit multiplex agnosci. Cujus judicio actum est tem faceret, qui ante mortem eis quoque cognoscentibus pia opera fe
Abbreviated transcription (Latin):
a maiorib atq scientib audiui qd̃ paschasius huiꝰ aplice sedis
dẏaconus cuiꝰ apud nos rectissimi ⁊ luculenti de sc̃õ sp̃u libri ex¬
tanit mire sc̃itatis uir fu̾it elemosinaꝵ maxĩe oꝑib uacans:
cultor pauꝑum ⁊ contẽptor sui S hic in ea contentõne q̃ in¬
ardescente. ⁊elo fidelium int̾ symmnachum atq laurentiũ fr̃ã
est: ad pontificatꝰ orclĩem laurentiũ elegio. Et om̃im post u¬
nanimitate suꝑatus. in sua tñ snĩa usq ad diem sui exitus
ꝑstitit. illũ amando atq p̾ferendo quem ep̃pꝵ iudicio p̾essegͥ¬

Expanded text:
a majoribus atque scientibus audivi, quod Paschasius hujus apostolicae sedis diaconus, cujus apud nos rectissimi et luculenti de sancto Spiritu libri exstant, mirae sanctitatis vir fuerit, eleemosynarum maxime operibus vacans, cultor pauperum, et contemptor sui. Sed hic in ea contentione quae inardescente zelo fidelium inter Symmachum atque Laurentium facta est ad pontificatus ordinem Laurentium elegit; et omnium post unanimitate superatus, in sua tamen sententia usque ad diem sui exitus perstitit, illum amando atque praeferendo, quem episcoporum judicio praeesse
Abbreviated transcription (Latin):
annis .ui. Hic missa ab egẏpto frum̃ti copia: romã uu̾at
tbolicus ⁊ religiosus. Uñ młtas in constantinopolitana
et eos potentissime debellauit. Indeq egrediẽs tantã mo¬
lem p̾de cum elephantis młtis adduxit: ut humane cupi¬
gib̾tus rex fr̃i suo hylperico pugna congredit᷑: ibiq theo¬
eris a fredegunde hylꝑici uxore ĩmissis sẏgibtus ꝑimit᷑¬

Expanded text:
annis 6. Hic, missa ab Aegypto frumenti copia, Romam liberat tholicus et religiosus. Unde multas in Constantinopolitana intravit, et eos potentissime debellavit, indeque regrediens tantam molem praedae cum elephantis multis adduxit, ut humanae cupigebertus rex fratri suo Chilperico pugna congreditur, ibique Theoeris, a Fredegunde Chilperici uxore immissis, Sigebertus perimit