comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lacertorũ ceterorũq: animaliũ noxã quibus .ẽ moris inre¬
pere et suprahȩc odia albearia conlocent᷑ Itaut ñ possint im¬
bre penetrari sputiolis int̃se patentib segregata. angustus
tam̃ aditus ad mittat ex amina propt̃ frigoris & caloris
in iuriã saneuentis frigidioribus altus paries resistat qui
locũ possit defensis sedib apricare. Aditusom̃s solioppo¬
nant᷑ hiuerno quimuno costicȩ duoł tres. eẽ debebunt ea
magnitudine quȩ apis formã npossint excedere. sic enĩ
noxiis animalibus ingressuresistetur angusto ł siapes
obsidere uoluerint. exeuntes alio cũ nondefuerit iuitentur
egressu. DEAPIBUS EMENDIS .XXXUIII.
quã rem ł inspectio ł murmuris magnitudo ł frequen¬
tia monstrat conmeantis acremeantis examinis. exuicina
potius quã longinquaregione nea eris nouitate tẽptent᷑
siuero longius aduehendȩ sunt collo. nocte postent᷑. Nec col¬
locare nec aperire albearia nisiuespere instante debemus

Expanded text:
lacertorum ceterorumque animalium noxam, quibus est moris irrepere et supra hec alvearia collocentur, ita ut non possint imbre penetrari, spatiolis inter se patentibus segregata. Angustus tamen aditus admittat examina, propter frigoris et caloris iniuriam. Sane ventis frigidioribus altus paries resistat, qui locum possit defensis sedibus apricare. Aditus omnes soli opponantur hyberno, qui in uno cortice, duo vel tres esse debebunt, ea magnitudine que apis formam non possit excedere. Sic enim noxiis animalibus ingressu resistetur angusto; vel si apes obsidere exeuntes, alio cum non defuerint nitentur egressu. quam rem, vel inspectio, vel murmuris magnitudo et frequentia monstrant commeantis ac remeantis examinis: ex vicina potius quam longinqua regione, ne aeris novitate tententur. Si vero longius aduehende sunt, collo nocte portentur, nec collocare nec aperire alvearia, nisi vespere instante debemus.
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ familias destructabalnei cogitare quaeres & uolup¬
tati plurimũ conferat et saluti. Itaq balneũ constituemꝰ in ea
paste quacalor futurus .ẽ. loco abhumore suspenso ueuligo
eũ fornacib uicmna refrigeret Lumina eidabimus a paste
meridiana. &occidentis hiberni ut totadie solisiuuetur et

Expanded text:
patremfamilias de structura balnei cogitare; que res et voluptati plurimum conferat et saluti, itaque balneum constituemus in ea parte qua calor futurus est, loco ab humore suspenso, ne uligo eum fornacibus vicina refrigeret. Lumina ei dabimus a parte meridiana et occidentis hyberni, ut tota die solis iuvetur et
Abbreviated transcription (Latin):
pibus stationẽ Ñ longe adomnicalib: uelin hoste paste
secrita & aprica et auentis remota et calidiore locaredebemꝰ
quae in quadratã constituta mensurã fures et accessus ho¬
minũ pecudũq: sũ moueat. sit habundans florib: quos uel
inherbis ł infructib: ł in arborib: procuret in dustria herbas

Expanded text:
pibus stationem non longe a domini edibus, vel in horti parte secreta et aprica et a ventis remota et calidiore locare debemus, que in quadratam constituta mensuram, fures et accessus hominum pecudumque submoveat: sit abundans floribus, quos vel in herbis, vel in fructibus, vel in arboribus procuret industria. Herbas
Abbreviated transcription (Latin):
allinas educare nullamuliernescit q̃ modo uidet᷑ industria.
hocdehis p̃cepisse sufficiat ut fumo puluere ut ant᷑ etcinere
sint p̃cipuȩ nigrȩ aut flaui coloris albȩ uitent᷑ Vinaciȩ
erbo sterilescunt. hordeo seminitocto. et pareresȩpe co¬
solet quȩ alba pellicula linguã uestit extremã hȩo leuit̃
unguib uellit᷑ & locus cinere tangit᷑. et alio trito plaga
mundata conspergit᷑. Itẽ alia mica tritacũ oleo faucib: in¬
seret̃. Stafisetiã agria prodest sicibi s misceat᷑ assiduȩ
siamarũ lupinũ comedant suboculis illius grana ipsa pro¬
cedunt q̃nisi aculeuit̃ aꝑtis pelliculis auferant᷑ extingunt
Oculos postulacȩ suco forinsecus et mulieris lacte cure¬
mꝰ ł ammonia co salecuimel et crminũ ȩqualemiscentur
Peduclos earũ ꝑimit stafis agria et torrefactũ crminũ pa¬
ria ec parit̃ tonsa cũ uino et amari lupini aquasi penetret
sec retapinnarũ

Expanded text:
allinas educare nulla mulieris nescit industria. Hec de his precepisse sufficiat, ut fumo et pulvere utantur et cinere. Sint precipue nigre, aut flavi coloris. Albe vitentur. Vinacie cibo sterilescunt: hordeo semicocto et parere sepe cosolet, que alba pellicula linguam vestit extremam: hec leviter unguibus vellitur et locus cinere tangitur et allio trito plaga mundata conspergitur. Item alii, mica trita cum oleo, faucibus inserunt. Staphisagria etiam prodest, si cibis misceatur assidue. Si amarumm pinum comedant, sub oculis illis grana procedunt, que nisi acu leviter, apertis pelliculis auferantur, extinguunt oculos portulace succo forinsecus et mulieris lacte curemus; vel hammoniaco sale cui mel et cyminum equale miscentur. Pediculos earum perimit staphisagria et torrefactum cyminum pariter, tunsa cum vino et amari lupini aqua, si penetret secreta pennarum.
Abbreviated transcription (Latin):
reciiubent siuuam nimius imber infunderit postea¬
quã mustũ eiꝰ primo ardore feruebit ut ad alia uascula
trans ferat᷑. Ita propt̃ naturȩ grauitate remanens
aqua subsidet. et trans latũ uinũ pure seruabit᷑ relicto
quicquid seilli eximbre miscuerit DEOLEO UIRI¬
uncoleũ iiride faciemꝰ hoc genere oliuã. quã recentis¬
simã cũ uaria ẽ colligis. et sidieb aliqđ colligeris expan¬
dis necalefiat. siqua ibiputris aut sicca .ẽ. remoues
ubi uero cõpleueris modũ factorii salestritos ł Ñtritos
et molis primo. et sicsalitã in nouis canistris. eẽ. patieris
ut ꝑ noctet cũ salib: et ducat inse eosdẽ sapores ac mane
primi incipiat oleimeliorẽ fluxũ reddit᷑ asalis sapore
concepto. Canales sane et om̃a receptacula olei calida
aqua prius lauabis. ut nihil deanip̃teriti rancore
custodiant focos etiã n propius ad mouebis Neolei

Expanded text:
reci iubent, si uvam nimius imber infuderit posteaquam mustum eius primo ardore fervebat, ut ad alia vascula transferatur: ita propter nature gravitatem remanens aqua subsidet et translatum vinum pure servabitur, relicto quicquid se illi ex imbre miscuerat. oleum viride faciemus hoc genere: olivam recentissimam cum varia est colligis et si diebus aliquot collegeris, expandis ne calefiat. Si qua ibi putris aut sicca est, removes: ubi vero compleveris modum factorii, sales tritos, vel non tritos et molis primo et sic salitam in novis canistris esse patieris, ut pernoctet cum salibus et ducat in se eosdem sapores: at mane premi incipiat, olei meliorem fluxum redditura, salis sapore concepto. Canales sane et omnia receptacula olei, calida aqua prius lavabis, ut nihil de anni preteriti rancore custodiant: focos etiam non propius amovebis, ne olei
Abbreviated transcription (Latin):
plantȩ cardui ponunt quas conponem̃ radices earũ sum¬
mas ferro resecamꝰ. ac fimotangimꝰ ternũ pedũ spatio
separamus increm̃ti causa pedalis crobe depositas binas
aut t̃nas cinerẽ sȩpe subhieme dieb: siccis. fimũq: mis¬
cebimꝰ. Hoc m̃ sesenapi serem terrã diligit aratã. et
si fieripotest congestitiã quãuis ubicũq Nascat᷑ sarcular
debet assidue utresꝑgat᷑ puluere quo fouet᷑. p̃inimis gau¬
det humore dequosem̃ legere disponis. suo loco eẽ
patieris qđ adescã parabis. Robustius facies trans¬
ferendo et senapiuetus sem̃ in utile .ẽ. uł sationi uł
usui qđ dentib fractũ. suntus uiride uidebit Nouũ. ẽ.
da .ẽ. quȩ hoccursu hiemis ab in crem̃ti longitudire
reprimet᷑ loco pingui delectat᷑ ehumido gaudet lȩca¬

Expanded text:
plante cardui ponuntur, quas cum ponemus, radices eorum summas ferro resecamus ac fimo cingimus, trium pedum spatio separamus incrementi causa; pedali scrobe depositas bimas aut trimas; cinerem sepe sub hyeme, diebus siccis fimum miscebimus. Hoc etiam mense sinapim seremus, terram diligit aratam et si fieri potest congestitiam, quamvis ubicumque nascatur. Sarculari debet assidue, ut respergatur pulvere quo fovetur: non nimis gaudet humore. De quo semen legere disponis, suo loco esse patietis: quod ad escam parabis, robustius facies transferendo. In sinapi vero vetus semen inutile est, vel sationi, vel usui, quod dentibus fractum, si intus viride videbda est, que occursu hyemis ab incrementi longitudine reprimetur: loco pingui delectatur et humido gaudet leta
Abbreviated transcription (Latin):
rigus uimiũ columella dic̃. toro faciendũ eẽ. quinquennio¬
actemp̃r id circolocis quib: dixiꝓpagatio melior.ẽ. quia
firmandis radicib uitis incumbit cumproserendi pal¬
mitis eam cura Nonꝑmouet. DEIN SERENDIS¬
ocmense aliquiuites et arbores locis calidissimis inserire
consuerunt: PEOLIUETIS INSTIIUENOTICO¬
uncetiã locis calidis et apricis oliueta instituemus. more
ł ordine quẽ febr mens̃ ostendit seminaria quoq olearũ
locistalib: faciem hoctem̃ pr. et om̃a quȩ adoleã ꝑtinebt̃
Oliuas quoq: albas condiemꝰ sicut postea referet᷑. Hoc tẽpr
ita ut eis asuperiori paste humor possit induci omnem
subolẽ conuelli columella p̃cepit mihi uidet᷑ paucas
dimitti sẽꝑ acsolidas ex quib: ł inuetustate matris loco
dilecta succedat ł melius Nutrita et ad gestȩ t̃rȩ benefi¬
cio etiã suas habens radices ad oliuetũ faciendũ. sine

Expanded text:
frigus nivium, Columella dicit toto faciendum esse quinquenniofrigus nivium, Columella dicit toto faciendum esse quinquenniotempore idcirco, locis quibus dixi, propagatio melior est: quia firmandis radicibus vitis incumbit, cum proferendi palmitis eam cura non permovet. Hoc mense aliqui vites et arbores locis calidissimis inserere consueverunt. DE OLIVETIS INSTRUENunc etiam locis calidis et apricis oliveta instituemus, more vel ordine quem februario mensis ostendit. Seminaria quoque olearum locis talibus faciemus hoc tempore et omnia que ad oleam pertinebunt. Olivas quoque albas condiemus, sicut postea referetur. Hoc tempoita ut eis a superiori parte humor possit induci. Omnem sobolem convelli Columella precepit; mihi videtur paucas dimitti semper ac solidas; ex quibus vel in vetustate, matris loco delecta succedat, vel melius nutrita et aggeste terre beneficio, etiam suas habens radices, ad olivetum faciendum, sine
Abbreviated transcription (Latin):
ocm̃se postiremo ubi calidi acsicciaeris qualitas. ẽ. ubi ex¬
ilis ct ariđ cãpus ubicollis pruptus. aut maceruites
utillime ponunt᷑. Dequib satis mense febr disputaui s
depastinis. Deuitib ponendis pocandis ꝓpagandis repa¬
randis uł arbusto faciendo antedictas̃ rectius fiunt ut
contra ex ilitatẽ glebȩ hibernis imbrib: adiuuentur.
ostiđ octobris ablaqueanda ẽ. ommis nouella. seu in pastino
seu inscrobib autsulcis ut am putint᷑ radices suꝑ uacue¬
quas produxit aestate quaesi conualuerint infrriores
radices faciunt interire. et itaremanebit uitis in sũ mi¬
tate fuspinsa quȩ reseã frigori ob noxiã faciet et calori
sedhȩra diculȩ ñ ad siccũ debentrecidi Neaut plures inde
nas cant̃ aut noua plaga corporiuitis inpressa ui secuti al¬
zoris urat᷑ Recidemus aut̃ relicto digiti spatio et sipla¬
cida ibihiemps. ẽ. aꝑtas relinquimus uites siuiolenta ante
sibipsa hiema circauiti cularũ uestigia largiem. qđ c̃tra

Expanded text:
oc mense postremo, ubi calidi aut sicci aeris qualitas est, ubi exilis et aridus campus, ubi collis preruptus aut macer est, vites utillime ponuntur, de quibus satis mense februario disputade pastinis, de vitibus ponendis, putandis, propagandis, reparandis, vel arbusto faciendo ante dicta sunt, rectius fiunt, ut contra exilitatem glebe, hybernis imbribus adiuventur. s octobris ablaqueanda est omnis novella, seu in pastino, seu in scrobidus, aut sulcis amputentur radices supervacuequas produxit estate; que si convalverint, inferiores radices facient interire; et ita remanebit vitis in summitate suspensa; que res eam frigori obnoxiam faciet et calori. Sed he radicule non ad situm debent rescindi; ne aut plures inde nascantur nove, aut plaga corpori vitis impressa, vi secuti algoris vratur. Rescindemus autem relicto digiti spatio; et si placida ibi hyems est, apertas relinquemus vites: Si violenta, antesub ipsa hyeme circa viticularum vestigia largiemur, quod contra
Abbreviated transcription (Latin):
semina. et qđ ad necandũ muscũ prodest cinis sȩpius inge¬
rendus qđ sisterilis factus .ẽ. locus carie incuri uetustate
exaretur acdenouorursus aequetur . Nã pratasteri¬
lia plerũq: arare conueniet sed innouo pratorapacon¬
serere possumus quorũ messe finita ceteraquȩdicta sunt
exequem̃. uitiã tam̃ fȩmi seminib: mixtã posthȩcsparge¬
mus Rigari uero antequã durũ solũ fecerit Nonde hebit
Neeius cratemminus solidã uis interflui corrum pant
humoris DEUIUSEAA UELESRUAE¬
oc men selocistepidis maritimisq: celebranda uindemia ẽ

Expanded text:
semina et quod ad necandum muscum prodest, cinis sepius ingesemina et quod ad necandum muscum prodest, cinis sepius ingerendus. Quod si sterilis factus est locus carie, incuria, vetustate, exaretur ac de novo rursus equetur. Nam prata sterilia plerumque arare conveniet. Sed in novo prato rapas conserere possumus, quorum messe finita, cetera que dicta sunt exequemur, viciam cum feni seminibus mixtam post hoc spargemus. Rigari vero antequam durum solum fecerit debebit, ne eius cratem minus solidam, vis interflui corrumpat humoris. DE VINDEMIIS CELEBRAoc mense locis tepidis maritimisque, celebranda vindemia est,
Abbreviated transcription (Latin):
ocmense ut loca fecundent exilia lupin circaiđ serat᷑ & ubicre¬
uerit uestente uomere putrefiat excisus. DEPRATNOVE¬
unc prata silibuerit Nouella formare sieligendi facultas . ẽ.
locũ pinguẽ roscidũ planũ leuit̃ inclinatũ iđ huius modiual¬
lẽ deputabimus ubihumor necstatim p̃cipitari cogitur.
nec diudebet herere. Potest quidẽ et soluto et gracili solo
prati forma siriget᷑ in poni. extirpandus ẽ. Itaq: locus ho
temp̃r etliberandus inpedim̃tis om̃ib: uł herbis latiorib
et solidis atq uirgultis. Deinde cũ frequent̃ exercitus fucrit
acmulta aratione resolutus sũmotis lapidib et glebis ubiq
confractis stercoret̃ lunacrescente recenti laetam me
ab angulis ium̃torũ sũma intentione. seruet᷑ intactus.
p̃cipue quotiens umescit nemȩ quale solũ reddant multib¬
locis inpressa uestigia. sedsi pratia uecira muscus obduxe¬
rit abradendus ẽ. et scalpis eisdẽ locis fenis spargenda sunt

Expanded text:
oc mense, ut loca fecundentur exilia: lupinus circa idus seratur et ubi creverit, vetere vomere ut putrefiat excisus. NNunc prata si libuerit novella formare, si eligendi facultas est, locum pinguem roscidum planum; oderint inclinatum: vel huiusmodi vallem deputabimus, ubi humor nec statim precipitari cogitur, nec diu debet herere. Potest quidem et soluto et gracili solo prati forma si rigetur imponi. Extirpandus est itaque locus hoc tempore et liberandus impedimentis omnibus, vel herbis latioribus et solidis, virgultisque: deinde cum frequenter exercitus fuerit ac multa a ratione resolutus, submotis lapidibus et glebis ubique confractis, stercoretur. Luna crescente recenti letamine: ab ungulis iumentorum summa intentione servetur intactus, precipue quoties humescit, ne mequale solum reddant multis impressa locis vestigia. Sed si prata vetera muscus obduxerit, abradendus est; et scalptis eisdem locis, feni spargenda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ec calidis anetũ seremꝰ. cepulle ferunt᷑ et hocm̃ se ł m̃ta
et pastinaca thymũ etoriganũ ett appar m̃sis initio
locise¬
feremꝰ ad culta utmelior fiat. Nãhȩc agrestis ẽ. rafanꝰ¬
Nunc porro uerno satũ trans ferre debemꝰ ut crescat
incapite sane sarculis circũ fodiat᷑ assidue. et conphensa
porriplanta uelut tenacib alleuet᷑ ut in anitas spatuq
radicib suberit increm̃to capitis suppleat᷑. Ocmũ quoq:

Expanded text:
et calidis anetum seremus. Cepule seruntur et hoc mense, vel menta et pastinaca, thymum et origanum et caparis mensis initio. locisferemus ad culta, ut melior fiat. Nunc et porrum verno satum transferre debebis, ut crescat in capite. Sane sarculis circumfodiatur assidue et comprehensa porri planta, velut tenacibus allevetur, ut manitas sparii que radicibus suberit, incremento capitis suppleatur. Ocimum quoq
Abbreviated transcription (Latin):
ucũ nori agrestis paululũ facies deferuere nunc suciduas
pastes et unã mellis admisces et mixta curabis adpingue¬
dinẽmellis ex quoquere PESERANDO¬
uas quas seruare uolumus legamꝰ inlȩsas Neq a ceruitate
igidas. ueq maturitate refiuentes sed quib: ẽ et granũ
luce penetrabili splendidũ et tactus cũ molli iocunditate
callosus siqua sunt corrupta uł uitiosa resecemꝰ nec patiam̃
int̃. eẽ quib: in expugnabilis a ceruitas contrablandim̃ta
aestiui caloris induruit. Tuncincisos botrionũ tenaces
calida piceo postet ambulari atq: ita in locosicco frigido
et obscuro sineluminis in ruptione suspendi. Di¬
itiscuius fructus humore putrescit ꝑ latera pampinanda ẽ
ante tricesimũ uindemiȩ diem et sola fronsilla seruandi
ẽ. q̃ in sũmitate posita solẽ nimiũ defendit auestice

Expanded text:
cum mori agrestis pabulum facies defervere; tunc succi duas partes in unam mellis admisces et mixta curabis ad pinguedinem mellis excoquere. DE VINDas quas servare volumus legamus illesas; neque acerbitate rigidas, neque maturitate defluentes. Sed quibus est et granum luce penetrabili splendidum et tactus cum molli iucunditate callosus si qua sunt corrupta vel rimosa resecemus, nec patiamur interesse, quibus inexpugnabilis acerbitas contra blandimenta estitui caloris induruit, tunc incisos botrionum tenaces, calida pice oportet amburi, atque ita in loco sicco frigido et obscuro, sine luminis irruptione suspendi. Viiusquod fructus humore putrescit, per latera pampinanda est, ante trigesimum vindemie diem; et sola frons illi servanda est, que in summitate posita, solem nimium defendit a vertice
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝑuernũ seminib impleturus es alte trib pedibus
pastinare debebis eduna decrescente histerc̃ inferre¬
Hoc inense ultimo tymum seremꝰ sed melius plantis nas¬
cit᷑ quãuis possit et semine Agrũ diligit a pricũ macrũ
maritimũ Nunccirea aequi noctiũ seres origanũ ster¬
corari acrigari donec conualescat amplectit᷑ a matloca
aspera atq: saxosa isdem dieb serit̃ cappari late serpit
suco suo t̃ris Nocet serendũ ẽ. ergo neꝓcedat ulterius circũ¬
ueniente fossato ulluto strictis paretib solosicco et gra¬
cili herbas sponte ꝑsequit᷑ floret aestate sub occasi uergi
serit᷑ Hoc m̃ senasturciũ serem etan tũ locis tẽperatis et
calidis et radices locissiccis et pastinacas et cerefoliũ circa
octobres Rł. et lactucas etbetas et coli andrũ et primis dieb
rapa etrapos. DEPOMIS

Expanded text:
que per vernum seminibus impleturus es, alte tribus pedibus pastinare debebis et luna decrescente his stercus inferreHoc mense thymum seremus, sed melius plantis nascitur, quamvis possit et semine. Agrum diligit apricum, macrum, maritimum. Nunc circa equinoctium seres origanum; stercorari ac rigari debet donec convalescat. Amplectitur loca aspera atque saxola. Iisdem diebus seritur capparis. Late serpit, succo suo terris nocet. Serendus est ergo ne procedat ulterius, circumveniente fossato, vel luto, strictis parietibus, solo sicco et gracili: herbas sponte persequitur, floret estate, sub occasu vigilseritur. Hoc mense nasturtium seremus et anetum locis temperatis et calidis; radices siccis: Et pastinacas et cerefolium circa octobres kal et lactucas et betas et coriandrum et primis diebus rapam, napos. DE PRATIS
Abbreviated transcription (Latin):
cimus hoc genere si ex pressaiiua quac in acinis celantur
hoc ẽ grama sin fusca e on nulla propemod ĩ nigra quã
in .xx. picis libras. unã libra miscent quae et odori ꝓficit
et sapori et picẽ lenitate ꝑmulcens frigorib eñ ñ patitur
dissilira picis tam̃ gustũ exploranda dulcedo ẽ quia sepe
uinaeꝰ a maritudine uitiant᷑. PEPANICO ETII¬

Expanded text:
cimus hoc genere; si expressa vua vinacia, que in acinis celantur, hoc est grana sint fusca et nonnulla propemodum nigra; quam in viginti picis libras, unam libram miscent; que et odori proficit et sapori et picem lenitate permulcens, frigoribus eam non patitur dissilire. Picis tamen gustu exploranda dulcedo est; quia sepe vina eius amaritudine vitiantur. Vvas
Abbreviated transcription (Latin):
possint Hoc etiã m̃se sic̃ supͣ purgandas albearia sordib: et
nec andipapiliones qͥ maxime habundant florentib: maluis
quos hoc genere int̾cipiem. Vas ȩ neũ miliari osimile id ẽ altũ
et angustũ uespere int̃ albearia conlocemꝰ et in fundo eiꝰ ponamꝰ
lum̃ accensũ illuc papiliones c̃ueniet etcircalum̃ uolitabunt
etangustia uasculi abigne ꝓximo interire cogent᷑. DEEIOA¬

Expanded text:
possint, hoc etiam mense sicut supra purganda sunt alvearia sordibus et possint, hoc etiam mense sicut supra purganda sunt alvearia sordibus et vetandi papiliones, que maxime abundant florentibus maluis; quos hoc genere intercipiemus: vas eneum miliario simile, id est altum et angustum, vespere inter alvearia collocemus, in fundo eius ponamus lumen accensum. Illuc et papiliones convenient et circa lumen volitabunt et augustia vasculi, ab igne proximo interire cogentur. DE
Abbreviated transcription (Latin):
aminis ꝑuenire. Aliquimellis breuissimũ circa aquas¬
uasculũ ponunc. De quo cũ apes a quanda gustauerit. ad cõ¬
mune pabulũ ꝑgens alias exhibebit : quarũ frequentiã
sub inde crescentẽ notata reuolantiũ parte usq: ad examin a
ꝑsequere qđ si .ẽ ex am̃ inspeluncare conditũ fimo eicietur
etcũ exierit aeris sonitũ t̾ritũ infrutice ł inaliqua siluȩ se
.paste suspendet. et ita ad moto uasculo recipiet᷑. Siuincauȩ
arboris ramo fuerit acutissima serra idẽramꝰ supͣ infraq:
decisus & munda ueste cooꝑtus poterit ad ferri. etint̃ albearia
c̃locari Vestigant᷑ aut̃ mane ut totadie sufficiat ad sequen¬
dũ Nãuesperẽ ꝑ acto opere. ad aquas plerũq ñredeunt
Vasa aut̃ quib recipiunt᷑ ꝑfricandas citreagine ł herbis sua¬
uib: etc̃spergenda imbremellis exigui qđ si uerno fiat & ciraa
fontes albearia sitinctaponant᷑ locis quib: apũ frequentia
ẽ. multitudinẽ sibisponte c̃ducent si tam̃ seruari a surib:

Expanded text:
invenire. Aliqui mellis brevissimum circa aquasvasculum ponant, de quo cum apes aquanda gustaverit, ad commune pabulum pergens, alias exhibebit; quarum frequentiam subinde crescentem, notata revolantium parte, usque ad examina prosequeris. Quod si est examen in spelunca reconditum fumo eiicietur et cum exierit sonitu territum, infrutice, vel in aliqua silve se parte suspendet et ita admoto vasculo recipietur. Si vero in cave arboris ramo fuerit, acutissima serra idem ramus supra infraque decisus et munda veste coopertus, poterit afferri et inter alvearia collocari, vestigantur autem mane, ut tota dies sufficiat ad sequendum: nam vespere, peracto opere, ad aquas plerumque non redeunt. Vasa autem quibus recipiuntur perfricanda sunt citragine, vel herbis suavibus et conspergenda imbre mellis exigui. Quod si verno fiat et circa fontes alvearia sic tincta ponantur locis quibus apum frequentia est, multitudinem sibi sponte conducent, si tamen servari a furibus
Abbreviated transcription (Latin):
undocis tẽperatis oliua inserat᷑ q̃ inserit᷑ int̃ costicẽ more
pomorũ sic̃supra dictũ .ẽ. sed ut oleastro inseras contra illud
qđ ex oliueto insito & casu incenso renascit᷑ oleast̃ infelix sic
ꝓuidendũ ẽ. positis prius oleastri brachiis inscrobemqua
disponemꝰ inserere scrobes. itareplebimꝰ ut mediȩ uacuȩ sint
cũ conp̃henderit oleaster inserem in infimo ł insitũ. ponemꝰ
&insitionẽ ꝓpe infrat̃rã Nutriemꝰ. Deinde sic̃ adolescit
t̃rã subinde colligimꝰ ita cõmissura in ꝑfundo latente quis¬
quis urit autcȩdit oliuȩ locũ p̃auferet pupullandi quȩ
&aꝑtã redeundi felicitatẽ deolea &occultã ualendi feracita¬
tẽ de oleastri conexione retinebit. Aliqui oleas in radicib:
inser̃. &ubi c̃p̃henderint cũ aliqua paste radicis a uellunt
ettrans fer̃ more plantarũ. grecioleas ab octauo Kalendarũ
a priliũ die usq int̃tio non iuł inseri debere p̃cipiunt. Itaut

Expanded text:
ocis temperatis oliva inseratur, que inseritur inter corticem more pomorum, sicut supradictum est. Sed ut oleastro inseras, contra illud quod ex oliveto insito et casu incenso, renascitur oleaster infelix, sic providendum est: positis prius oleastri brachiis in scrobe, in qua disponemus inserere. Scrobes ita replebimus, ut medie vacue sint: cum comprehenderit oleaster, inseremus in infimo, vel insitum ponemus et insitionem prope infra terram nutriemus. Deinde sicut adolescit, terram subinde colligimus, ita commissura in profundo latente, quisquis vrit aut accendit olive locum, non auferet vim pullulandi; que et apertam redeundi felicitatem de olea et occultam valendi felicitatem de oleastri connexione retinebit. Aliqui oleas in radicibus inserunt et ubi comprehenderint cum aliqua parte radicis avellunt et transferunt more plantarum. Greci oleas ab VIII calendarum aprilium die, usque in III nonas iulias, inseri debere precipiunt, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
ocm̃ se uituli nascisolent quorũ matres habundantiaIS U¬
pabuliiuuent᷑ ut sufficere possint tributo laboris eelactis
ipsis aut̃ uitulis tostũ molitũq miliũ cũ lacte misceat᷑ saliua¬
timore p̃bendũ. Mlocis calidis tundeant᷑ oues et serotini
foet̃ hocm̃se signent̃ p̾prima .ẽ. admissurã q̃ excellit
arietũ ut agnꝰ iãmaturos hib̾nũ tẽpus inueniat. Dł¬
ocm̃ se locis aptis apes quȩremꝰ sed loca mellifica sIBUS¬
indicant apes sicirta fontes frequentissime pascantur.
nã sirariores uidebunt᷑ in his locis mellificari utilit̃ Ñpo¬
test qđ si frequentes aquant᷑ ubi sint ex amina earũ hoc

Expanded text:
oc mense vituli nasci solent, quorum matres abundantia pabuli iuventur, ut sufficere possint tributo laboris et lactis. Ipsis autem vitulis tostum inolitumque milium cum lacte misceatur, saginati more prebendum, nunc locis calidis tondeantur oves et serotini fetus hoc mense signentur. Nunc prima est admissura, que excellit, arietum, ut agnos iam maturos hybernum tempus inveniat, hoc mense locis aptis apes queremus. Sed loca mellifica indicant apes, si circa fontes frequentissime pascantur. Nam si rariores videbuntur, in his locis mellificari utiliter non potest. Quod si frequentes aquantur, ubi sint examina earum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tet Crispi funt si semina antetundant᷑ ł sisuꝑ areasnas¬
eppis aliqua pondera uolutent᷑. aut pedib: ꝓculcent᷑ enata
appi semina uetustiora citius nascunt᷑. quȩ nouella sunt
ferius Hocm̃ se a triplicẽ seremꝰ sirigare poterimꝰ &uilio
łceceris usq: ad autũnũ m̃sib: amat assiduo humore sati¬
ari. sem̃ statĩ cũspargit̃ obruendũ ẽ Herbȩ ei subinde uel¬
lant̃ trans ferri et necessariũ fi ẽ cubene serit tam̃ potest
melius adolescere sispatiorariore pangat᷑ & iubet᷑ sucolȩta¬
calida ꝑfundas rẽmirã deocimo mastialis ad firmat qđ modo
Purporeos modo albos flores modoruseos pareat et sicexeo
semie frequent̃ serat̃. Modo inserpillũ modo in si symbriũ
mutet᷑. hoc etiã m̃ se melones et cocumeres serunt᷑ & porrus
et in primordio capparis ec serpillũ et collocas ei plantaria
ponemꝰ edactucas etbetas eccepullas etcoriandrũ seremꝰ.

Expanded text:
tetur. Crispi fiunt, si semina ante tundantur, vel super areas nastetur. Crispi fiunt, si semina ante tundantur, vel super areas nascentes aliqua pondera volutantur, aut pedibus proculcentur enata. Apii semina vetustiora citius nascuntur, que novella sunt serius. Hoc etiam mense atriplicem seremus, si rigare poterimus et iulio vel ceteris usque ad autumnum mensibus: amat assiduo humore satiari. Semen statim cum spargitur obruendum est, herbe ei subinde vellantur transferri necessarium non est, cum bene seritur; tamen potest melius adolescere si spatio rariore pangatur et iuvetur succo letacalida perfundas. Rem miram de ocimo Martialis affirmat, quod modo purpureos, modo albos flores, modo russeos pariat: et si ex eo semine frequenter seratur, modo in serpillum, modo in sisymbrium mutetur. Hoc etiam mense melones et cucumeres seruntur et porrus. Et in primordio capparis et serpillum et colocasii plantaria ponemus et lactucas et betas et cepulas et coriandrum seremus
Abbreviated transcription (Latin):
mense restabant. uites quoq inserimꝰ seminaria quȩ s̃ ante
facta herbis liberent᷑ ed euit̃ circũ fodiant᷑. Clocis mediocrit̃¬
siccis miliũ serimꝰ & panicũ. Hoc m̃ se pinguescãpi et agri
quidiu aquãtenent ꝓscindant᷑ pꝰiđ cũ et om̃s herbas ptuler̃
ocetiã m̃ se ultimo & ꝓpeuere transacto brasicã serere possum
locis calidis & frigidis t̃ra quali uolueris dũmodo ubimnor
assiduus ẽ . quãuis nascisi necesse fuerit: et insiccitate ũi dene¬
get . et propeomib: m̃sib: a primo uere autũ nũ serat᷑ extremũ
& ipsius genere ẽ ipposeli fidurius tam̃ et austerius &oleo¬
selinon mollifolio et caule tenero qđ nascit᷑ in lacunis & petro¬
selinon maxime locis asperis. hȩc om̃a genera poss̃ habere
diligentes Appios maiores facies si sem̃ quantũ trib: digitis
c̃p̃bendi potest linteolo clauseris rariore & breui fossa ob¬
rueris. Itaomniũ seminũ germ̃ capitis unius soliditate nec¬

Expanded text:
mense restabunt, vites quoque inseremus. Seminaria que sunt ante facta, herbis liberentur et leviter circumfodiantur. siccis, missum serimus et panicum. Hoc mense pingues campi et agri qui diu aquam tenent,proscindantur post idus, cum et omnes herbas protulerunt um locis calidis et frigidis, terra quali volueris, dummodo ibi humor assiduus est; quamuis nasci si necesse fuerit et in siccitate non deneget et prope omnibus mensibus, a primo vere ad autumnum seratur extremum. Ex ipsius genere est hiposelinon, durius tamen et austerius et eloselinon, molli folio et caule tenero, quod nascitur in lacunis: et petroselinon, maxime locis asperis. Apios maiores facieis. Apios maiores facies, si semen quantum tribus digitis comprehendi potest. Lintheolo clauseris rariore et brevi fossa obrueris; ita omnium seminum germen, capitis unius soliditate nec
Abbreviated transcription (Latin):
olũbariũ uero potestaccipere sublimis una turricula
inp̃torio constituta. leuigatis. acdealbatis parietibus
inquib: a quattuor pastib fenestrellȩ sic̃ mos ẽ bre¬
uissime fiant ut colũbas solas ad introitũ exitũq per¬
mittant Nidifigurent᷑ interius amustelis tutȩ fiunt
oneq locũ deser̃ si pom̃s fenestras aliquid destringuliti
homiis loro Autuinculo, aut fune suspendas Induicur̃
alias sicuminop ascant᷑ assiduo ud hyrcialarũ balsami
liquore tangant᷑ fȩtus frequentant. Si ordeũ torre¬
factũ ł fauã ł herbũ sepe consumant. Triginta autem
colũbis uolantib diurni tressextarii tritici sufficient
hibernis rutȩ ramulos plurimis locis opostet c̃traanima¬
lia in imica suspendere: DETURTURIBUS¬
ed colũbaricellȩ duo subiecta cubicula fiant unũ breue
etprope obscurũ quotustures claudi possint quos nutrire
facillimũ ẽ Nã nihilexpetunt nisiut ȩstate quasolama¬
ximȩ pinguescunt triticũ łmiliũ mulsa maceratũ semꝑ

Expanded text:
olumbarium vero potest accipere sublimis una turricula in pretorio constituta, levigatis ac dealbatis parietibus, in quibus quatuor partibus fenestelle sicut mos est brevissime fiant, ut columbas solas ad introitum exitumque permittant: nidi figurentur interius. Amustelis tute fiunt, neque locum deserunt, si per omnes fenestras aliquid destrangulati hominis loro, aut vinculo, aut fune suspendas. Inducunt alias, si cymino pascantur assiduo, vel hirci alarum balsami liquore tangantur. Fetus frequentant si hordeum torrefactum, vel fabam, vel ervum sepe consumant. Triginta autem columbis volantibus, diurni tres sextarii tritici sufficient. mensibus prebeamus hybernis. Rute ramulos, plurimis locis oportet contra animalia inimica suspendere. Sed columbarii celle duo subiecta cubicula fiant; unum brevem et prope obscurum, quo turtures claudi possint, quos nutrire facillimum est. Nam nihil expetunt nisi ut estate, qua sola maxime pinguescunt, triticum vel millium mulsa maceratum semper
Abbreviated transcription (Latin):
uncetiam quibus litus infructu . ẽ. PONENDIS
ubilunȩ iubarit aucmentũ. quae omniũ clausorum
maris animaliũ atq concarum iubet incremento suo
membra turgere echinicarnes salib: condire curabit
qđ solito more conficit᷑. Nunc quoq rem ꝑ om̃s menses
bene faciemus hibernos. ꝑnasctiã et lardũ conficimus.
non solũ mense hoc sed om̃ib quos hiemalis algor adstrin¬
git: Tempr̃ hoc ꝑhumiles siluas educis fecunda uirgulta
ad turdos ceterasq aues capiendas laqueos expedire con¬
ueniet hoc usque in martiũ mense tendetur aucupium

Expanded text:
Nunc etiam quibus littus in fructum est, ubi lune fuerit augmentum, que omnium clausorum maris animalium, atque concharum, iubet incremento sua membras turgere et echini carnes salibus condire curabunt, quo solito more conficiuntur: hanc quoque rem per omnes menses bene faciemus hybernos. Pernas etiam et lardum conficimus, non solum mense hoc, sed omnibus quas hyemalis algor astringit. Tempore hoc per humiles sylvas et baccis fecunda virgulta, ad turdos, ceterasque aves capiendas, laqueos expedire conveniet: hoc usque in martium mensem tendetur aucupium
Abbreviated transcription (Latin):
ingues et sicci agri proscindi etappararii amposs̃ sed boues
mdius colloquam capiteiungunt᷑ quosubi aduersuram
uenerint arator retineat &iugũ propellat ut eorũ colla
refrigerent᷑. Sulcus aut̃ in arationib: longior quã centũ xx¬
pidũ eẽ ñ debet Seruandũ ẽ Ncint̃ sulcos s̃imotat̃ra relin¬
quat᷑ glebȩ om̃s dolabris dissipandȩ s̃ sed ȩ qualit̃ trã motã
enos noscis si trans uers ã ꝑsulcos ꝑticãmittas quaeres
sepius facta bubulcos ab hacneglegentia submouehit
obseruandũ Nelutosus ager aretur autqđ sepefit plongas
sncitatos leui imbre ꝑfisus. Nã terra quaditosa tractiat̃
nprimordio festur totoanno ñposse tractari : qua caut̃
supraleuiter infusa ẽ et subt̃sicca situnc aret ad sequitur
ꝑtnenniũ sterilis fieri et ideomediocrit̃ in fusus ager
u medutos s pecaridus sit proscindidebet si collis ẽ
tircans uersus ꝑlatora sulcet᷑ q̃ format᷑ seruanda ẽ cũ sem̃¬

Expanded text:
ingues et sicci agri proscindi et aperiri iam possunt, sed boves melius collo quam capite inguntur, quos ubi ad versuram venerint arator retineat et iugum propellat, ut eorum colla refrigerentur. Sulcus in arationibus longior quam 120, pedum esse non debet. Servandum est ne inter sulcos non remota terra relinquatur; glebe omnes dolabris dissipande sunt, sed equaliter terram motam se cognosces, si transversam per sulcos perticam mittas. Que res sepius facta, bubulcos ab hac negligentia summovebit. Observandum est ne lutosus ager aretur, aut quod sepe fit, post longas siccitates levi imbre perfusus. Nam terra que lutosa tractatur in primordio, fertur toto anno non posse tractari. Que autem supra leviter infusa est et subter sicca, si tunc aretur, asseritur per triennium sterilis fieri et ideo mediocriter infusus ager, ut nec lutosus nec aridus sit proscindi debet. Si collis est transversus, per latera sulcetur; que forma et tunc se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑramos submittunt. quiuinũ melius sarmenta incacu¬
men extendunt fostioribus ramis arborum plures
materiae. Debilioribus inponendae sunt pauciores
Potandiaut̃ ratiotalis ẽ ut uetera sarmenta quibus
primianni fructiis pependit omnia recidantudiet
nouacirtum cisis capreolis etramulis inutilibus dimit¬
tantur Sed prouidendum ẽ . om̃ibus annis uitẽ resolui
acreligari quia refrigeratur. ita formandi sint rami
arborum uiti ferarum nealtir sub alterius linea diri¬
gatur. sed loco pingui ulmus a terra octopedib gracili
uero .uii. sineramo relinquenda . ẽ. Insoloroscido et
nebuloso rami arboris uitiferae in orientẽ & occiden¬
tem potatione dirigantur ut laterauacua solus radiis
membratotius uitis ostendant Agendum ẽ. autẽ
milius rami arborũ seruandisunt. In plano et uligi¬
noso altius palmites ad arborẽ ñduro uimine legent᷑
necos uinculũ recidat aut atterat. Hoc aut̃ Noueris¬

Expanded text:
per ramos submittunt: Qui vinum melius, sarmenta in cacuper ramos submittunt: Qui vinum melius, sarmenta in cacumine extendunt; fortioribus ramis arborum plures materie, debilioribus imponende sunt pauciores. Putandi autem ratio talis est, ut vetera sarmenta, quibus primi anni fructus pependit, omnia rescidantur et nova circuncisis capriolis et ramulis inutilibus dimittantur. Sed providendum est omnibus annis vitem resolui ac religari, quia refrigeratur. Ita reformandi sunt rami arborum vitiferarum ne alter sub alterius linea dirigatur; sed loco pingui, ulmus a terra octo pedibus, gracili vero septem si ne ramo relinquenda est. In solo roscido et nebuloso, rami arboris vitifere in orientem et occidentem putatione dirigantur, ut latera vacua, solis radiis, membra totius vitis ostendant. In loco clivoso milius rami arborum servandi sunt, in plano et uliginoso altius. Palmites ad arborem non duro vimine ligentur, ne eos vinculum rescindat aut atterat.
Abbreviated transcription (Latin):
tinos recide et om̃a quae uetera uel scabra repperies.
haec quaealtius coluntur. ut iniugo uelꝑgula ubi quat¬
tuor pedib supra terrã leuate steterint quaterna
brachia habeant sima crauitis erit in singulis brachiis.
singula flagella dimittimus sipinguis bina sed prouiden¬
dum nemnuna paste sint sarmenta quaeseruas . quod
cum fituitis tamquã si fulgore tangat᷑ arescit Relin¬
quenda sunt sarmenta neque circa durum Neq insũmo
qui a haecuelut pampinaria minus adferunt. Illauitẽ
uimietate fecus onerant edongius ducunt quare in me¬
dio loco seruanda sunt. quaetuemur plaga non iuxta
geminam sed aliquanto superius fiat. et auestatur a
itis quae i n arbore collocatur primaeiusUSII¬
materia ad secundam uel c̃tiam geminã precidatur
Deinde om̃ibus annis aliquid ꝑramos crescere sub inde
patiamur unã materiam semꝑ ad cacum̃ arboris diri¬
gentes sed qui fructũ uolunt maximũ materias plures

Expanded text:
rinos rescide et omnia que vetera vel scabra reperies. rinos rescide et omnia que vetera vel scabra reperies. Hec que altius coluntur, ut in iugo vel pergula, ubi quatuor pedibus supra levate steterint, quaterna brachia habeant. Si macra vitis erit, in angulis brachiis singula flagella dimittimus; si pinguis bina; sed providendum ne in una parte sint sarmenta que servas; quod cum fit, vitis tamquam si fulgure tangatur arescit summo. Relinquenda sunt sarmenta neque circa durum, neque in summo; quia hec velut pampinaria minus afferunt. Illa autem nimietate fetus onerant et longius ducunt; quare in medio loco servanda sunt que tuemur. Plaga non iuxta gemmam, sed aliquanto superius fiat et avertatur a STIS PUmateria, ad secundam vel tertiam gemmam proscidatur. Deinde omnibus annis aliquid per ramos crescere subinde patiamur, unam materiam semper ad cacumen arboris dirigentes; sed qui fructum volunt maximum, materias plures
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tiorib altius uitẽ licebit expandere. In exilib aut
aestuosis aut decliuiis aut ꝓcellosis humilior. ẽhabenda
Locus pinguib singulis brachiis uitiũ bina flagella di¬
mitto sed erit sapientis ȩstimare uimuitis. Nãq altius
colit̃ et fecunda . ẽ. plus quã .viii. palmites habere t̃debet
itaut considerem semꝑ in inferiori paste custodẽ. Circa
crus quicquid nascitur amputandũ .ẽ. siñ desideret uinea
reuocari Qđ sitruncus uitissole aut pluuiis aut noxiis
animalib ẽ cabatus. purgamus quicquid ẽ mostuum
plagasq eius amurca linimus. et terra quod proderit
aduersum p̃dicta. Costex etiã recisus etpendens auitȩ
tollatur quaeres minorem fecem reddit inuino Muscus
radatur ubicumq repertus sed plagȩ quas induro
uitis accipiet obliq et rotundȩ eẽ debebunt Decisis
sicut supradixi malenati som̃ib: et ueterib Nouellos
et fructuariosserua. Vngue setiã custodũ siccos et anno¬

Expanded text:
mentioribus altius vitem licebit expandere. In exilibus, aut estuosis, aut declivibus, aut procellosis, humilior est habenda. Locis pinguibus singulis brachiis vitium bina flagella dimitte, sed erit sapientis estimare vim vitiis. Nam que altius colitur et fecunda est, plusquam octo palmites habere non debet. Ita ut desideremus semper in inferiore parte custodem. Circa crus quicquid nascitur amputandum est, si non desideret vinea revocari. Quod si truncus vitis sole, aut pluviis, aut noxiis animalibus est cavatus, purgemus quicquid mortuum est, plagasque eius amurca linamus et terra, quod proderit adversum predicta. Cortex etiam rescisus et pendens a tollatur, que res minorem fecem reddit in vino. Muscus radatur ubicumque repertus. Sed plage quas in duro vitis accipit et oblique et rotunde esse debebunt. Decisis sicut supradixi male natis omnibus et veteribus; novellos et fructuarios serva, ungues etiam custodum siccos et anno
Abbreviated transcription (Latin):
coriũ dimittent paleis obruta c̃tinuo relaxabunt. Itẽ
decoriata siaqua marina lauemus aut salsa et candida
fiunt ec plurimũ durant Mensedecẽbriuł anuario circa
iđ amrgdalus inserit̃ locis uero frigidis et februario sitam̃
surculos condias antequã germinent utiles sunt quides ũ¬
mitate sumunt᷑ inserit᷑ et sub costice et intrunco inserunt᷑

Expanded text:
corium dimittent, paleis obruta continuo relaxabunt. Item corium dimittent, paleis obruta continuo relaxabunt. Item decoriata, si aqua marina lavemus, aut salsa: et candida fient et plurimum durant. Mense decembri vel ianuario circa idus, amygdalus inseritur. Locis vero frigidis, februario, si tamen surculos colligas antequam germinent. Utiles sunt qui de summitate sumuntur. Inseritur et sub cortice
Abbreviated transcription (Latin):
mense ut suꝑ flua etarida. et densa tollamꝰ seruande sunt
a pecore qui asirodant᷑ amarescunt. Circũ fodi p̃debent
quotiens florent quia inde floseius excutit᷑. inuetustate
plus ad fest si ferax ñ .ẽ. Tȩde cuneũ terebrata radicemer¬
gamꝰ uł silicẽ sic inseramus. ut libro tegente claudat̃. locis
frigidis ubimetus ẽ depruina mastialis dic̃ hocremedio
tis simi mixti harenis c̃gerunt᷑ etubi iamtutũ uidebitur
ut debeant germinare effossi iterũ lapides submouentur
Teneras nuces amygdalus creauit utdicit si ante florem
ra dicib ab laqueatis ꝑdies aliqđ calida aqua ingerat̃ Ex
amaris dulces fiunt sicircũ fosso stipite trib digicis
aradicefiat cauerna ꝑ quã noxiũ desudet humorẽ uel
medius truncus terebret᷑ &cuneus ligni melle oblit̃ in pri¬
mat᷑ uł si circa radices suillum stercus ad fundas Amrg¬
dala ad legendũ maturitatẽ fatent᷑ cũfuerint spoliata
costicib: hȩc si necura hominis seruant̃ in longũ. sidifficult̃

Expanded text:
mense, ut superflua et arida et densa tollamus. Servande sunt a pecore, quia si rodantur amarescunt. Circumfodi non debent quoties florent, quia inde flos eius excutitur. In vetustate plus affert. Si ferax non est, tede cuneum terebrata radice immergamus, vel silicem sic inseramus, ut libro tegente claudatur. Locis frigidis ubi metus est de pruina, Martialis dicit hoc remedio tissimi mixti arenis congeruntur: et ubi iam tutum videbitur ut debeant germinare, effossi iterum lapides submoventur. Teneras nuces amygdalus creabit, ut dicit, si ante florem, radicibus ablaqueatis, per dies aliquot aqua calida ingeratur. Ex amaris dulces fiunt, si circumfosso stipite tribus digitis a radice fiat caverna, per quam noxium desudet humorem, vel medius truncus terebretur et cuneus ligni melle oblitus imprimatur, vel circa radices suillum stercus effundas. Amygdala ad legendum maturitatem farentur, cum fuerint spoliata corticibus. Nec sine cura hominis servantur in locum. Si difficulter
Abbreviated transcription (Latin):
fundare radices sud hogaridis ꝓpuntus foste c̃ueniat
numidus aut̃ sata putrȩ fient recepto humore nisistatĩ
tracumulet᷑ sed arbusta quifaciet plantas arborũ dehis
gener¬
generib: ponat. łsiagro suppetit. habundantia his utatur

Expanded text:
fundare radices. Sed hoc aridis provinciis forte conveniet. fundare radices. Sed hoc aridis provinciis forte conveniet. Humidis autem sata putrefient recepto humore, nisi statim terra cumuletur. Sed arbusta qui faciet, plantas arborum de his genervel si suppetit abundantia, his utatur,
Abbreviated transcription (Latin):
uodsi arbustũ tehabere delectat plantã : FERA RṼ¬
genero sȩtutis prius inseminario Nutrire debebis utinde
radicata trans ferat᷑ ad scrobẽ cin arbor iniuncta ẽ : Semi¬
nanũ pdicam̃ ȩquefossa tabulã pedũ duorũ semis altiti¬
tdine Inbac quã ꝓnumero ponendarũ uitiũ ł qualiũꝙ. pla¬
tasũ protendis. autẽ trahis breuissimospatio distincta
ualuerint hinc postbienniũ redicatas uites ł arbusculas
trans feres quas cũ depones in scrobe ad singulas materias
redigis peͣtatis om̃ib q̃scabra sunt. Custatis etiã radicib
siquas potueris inuenire uexatas : Inscrobeaut̃ ad arbustũ
faciendũ duas radicatas uites deponis hoc seruans nese in
radice c̃tingant sed lapides quinum ꝓpe librarũ medios
int̃utrãq constitues et ipsas uites ad scrobis latira discre¬
ta c̃iungens mago ad serit scrobem p̃ primo anno eẽ cõ¬
plendã sed subinde coȩquandũ quȩ res uitẽ faciet altius

Expanded text:
uod si arbustum te habere delectat, generose vitis prius in seminario nutrire debebis, ut inde radicata transferatur ad scrobem cui arbor iniuncta est. Seminarium vero dicimus eque fossam tabulam pedum duorum semis altitudine. In hac quam pro numero ponendarum vitium, vel qualiumcumque plantarum, protendis aut contrahis brevissimo spatio distantia valuerint, hinc post biennium radicatas vites vel arbustulas transferes; quas cum deponer in scrobe, ad singulas materias rediges, putatis omnibus que scabra sunt, curatis etiam radicibus, si quas potueris invenire vexatas. In scrobe autem ad arbustum faciendum, duas radicatas vites depones; hoc servans ne se in radice contingant, sed lapides quinum prope librarum medios inter utramque constitues et ipsas vites ad scrobis latera discreta coniunges. Mago asserit, scrobem non primo anno esse complendam, sed subinde coequandam, que res vitem faciet altius
Abbreviated transcription (Latin):
aut sub costice aut intrunco autemplastro. Inserũ ergo¬
si firborẽ uel ramum in loco quinitidus et sine cicatrice ẽ
serra recidemus nonlȩso costice post serraturã plagã ferra¬
mentis acutis nitidamus in dequasi cun eũ tenuem ferreũ
uclos seũ maximȩ leoninũ inter costicẽ edignũ tribus
propedigitis consideranter deponimus necorticis fascea
discipetur. et in eum modum subducto cuneo statim surculũ
mergimus un a paste decisũ saluamedulla et osticepastis

Expanded text:
aut sub cortice, aut in trunco, aut emplastro. Inseremus ergoc. Arborem vel ramum in loco qui nitidus et sine cicatrice est serra rescindemus, non leso cortice; post serraturam, plagam ferramentis incidamus: Inde quasi cuneum tenuem ferreum, vel osseum, maxime leoninum inter corticem et lignum, tribus prope digitis consideranter consideranter disponamus, ne corticis fascia dissipetur et in eum modum subducto cuneo, statim surculum mergimus, una parte decisum, salua medulla et cortice partis
Abbreviated transcription (Latin):
quae amputato capite uelut pampinaria deduro cogunt᷑
exire quare iuxta ipsã commis surã ueteris sarmenti
uel exiguis palis ut testio anno robustiores possit accipe¬
re . Namqua drima nouella ubilȩtũ solũ ẽ tresmaterias
merito nutrire cogetur. Statim post potationẽ sarm̃ta
decisauineis etrubi et inpedim̃tũ fossoris omnetollat᷑¬
ocetiã mense propagandȩ sunt uites. seduetus et ex esa ui¬
nea cuius duram̃ta longe processerunt ut columella dicit.
mergis melius reparabit᷑. quã in fossione totius corporis
obruatur. quod agricolis cestũ. ẽ. displicere. Mergũ dicimꝰ
quotiens uelut arcus supra terrã relinquitur. alia paste
uitis in fossa. Namutait columella cum totaiẽ rataesunt
plurimis radicib: totius corporis fatigant᷑. Mergiuero
postbienniũ receduntur incapaste quae supra . ẽ. et in loco
iustas uites relinquunt. sedut agricolȩ asserunt postbienniũ
si recedas plerũq infirmat. habent radices et similrepen

Expanded text:
am amputato capite velut a pampinaria de duro coguntur exire; iuxta ipsam commissuram veteris sarmenti,vel exiguis palis, ut tertio anno robustiores possit accipere. Nam quadrima novella, ubi letum solum est, tres macerias merito nutrire cogetur, statim post putationem, sarmenta decisa vineis et rubi et impedimentum fossoris omne tollatetiam mense propagande sunt vites, sed vetus et exesa vinea, cuius duramenta longe processerunt, ut Columella dicit, mergis melius reparabitur, quam si in fossione totius corporis obruatur, quod agricolis certum est displicere. Mergum dicimus quoties velut arcus super terram relinquitur, alia parte vitis infossa. Nam ut ait Columella, cum tote strate sunt, plurimis radicibus totius corporis fatigantur. Mergi vero post biennium rescinduntur in ea parte que est supra et in loco iustas vites relinquunt. Sed ut agricole asserunt post biennium si rescindas, plerumque infirmas habent radices et similes