comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Philippus os lampadarũ uel manuum . ¶ Thomas abyssus
uel gemitus. Uñ et grece didimus appellatur. Hii ambo predi¬
catorum typum tenent: qui abyssum sanctarum scripturaꝵ
penetrantes lumẽ predicatiomie ꝑ ora sua ad illummandas
gentes proserunt. ¶ Bartholomeus filius suspendentis a¬
quas uel filius suspendẽtis me: syrum ẽ non hebreum. Iste sum¬
liter doctores sanctos significat: qui aquas hoc ẽ populos pre¬
dicatione sua suspendunt intentione ad supernum patrẽ cuiꝰ
ip̃i filu sunt. ¶Matheus ĩhebreo donatus exp̾mitur. id ẽ et
appellatur leui ⁊ tribu exqua ortus fuit. ĩ latino autẽ ex ope
publicami nomen accepit: quia ex publicanis fuit electus
et ĩ apostolatum translatus. Hic ĩ euangelu conscriptione
qͣntum donum gr̃e post conuersionem promeruit. ostendit
exemplum tribuens omnibz qui penitẽciam dignã pro pec¬
catis sius gerunt: ut nemo desperet deuenia. quia benepla

Expanded text:
Philippus, os lampadarum vel manuum. Thomas, abyssus, Philippus, os lampadarum vel manuum. Thomas, abyssus, vel geminus, unde et Graece Didymus appellatur. Hi ambo praedicatorum typum tenent, qui abyssum sanctarum Scripturarum penetrantes, lumen praedicationis per ora sua ad illuminandas gentes proferunt. Bartholomaeus, filius suspendentis aquas, vel filius suspendentis me: Syrum est, non Hebraeum. Iste similiter doctores sanctos significat: qui aquas, hoc est populos, praedicatione sua suspendunt intentione ad supernum Patrem, cujus ipsi filii sunt. Matthaeus in Hebraeo, donatus, exprimitur: idem et appellatur Levi ex tribu ex qua ortus fuit: in Latino autem ex opere publicani nomen accepit: quia ex publicanis fuit electus et in apostolatum translatus. Hic in Evangelii conscriptione quantum donum gratiae post conversionem promeruit, ostendit, exemplum tribuens omnibus qui poenitentiam dignam pro peccatis suis gerunt: ut nemo desperet de venia: quia beneplac
Abbreviated transcription (Latin):
uidea colligitur paulo actestante qui ait. Donec plenitudo
gentium intrauerit tune omnis israhel salus erit. ¶ Iaco¬
bus zebedei apatre cognominatur quẽ relinquens cũ iohãne
uerum patrẽ secutus est. Hi sũt filii tonitri qui etiã boane¬
ges ex firmitate et magnitudine fidei nominati sũt. Hic ẽ
iacobus filius zebedei frater iohannis qui post ascensionẽ
domini ab herode magnifestatur occisus. ¶ Iacobus alphei
ob distinctiõem prioris cognominatus: quia sicut ille dr̃filiꝰ
zebedei sic iste filius alphei. Cognomentum igitur ambo a
patre sumpserunt. Iste ẽ iacobus minor qui ĩ euangelio fra¬
ter domini nominatur: quia maria uxor alphei soror fuit ma¬
rie matris dñ quam mariã cleophe iohannes euangelista
cognoniniat a patre: siue agentilitate familie. aut quacũq
alia causa ei nomen imponens. ¶ Alpheus autem hebreo
sermone in latinum exp̾mitur millesimus siue doctus.

Expanded text:
Judaea colligitur, Paulo attestante, qui ait: Donec plenitudo Judaea colligitur, Paulo attestante, qui ait: Donec plenitudo gentium intraverit, tunc omnis Israel salvus erit . Jacobus Zebedaei a patre cognominatur, quem relinquens cum Joanne verum patrem secutus est. Hi sunt filii tonitrui, qui etiam Boanerges ex firmitate et magnitudine fidei nominati sunt. Hic est Jacobus, filius Zebedaei, frater Joannis, qui post ascensionem Domini ab Herode manifestatur occisus. Jacobus Alphaei ob distinctionem prioris cognominatus: quia sicut ille dicitur filius Zebedaei, sic iste filius Alphaei. Cognomentum igitur ambo a patre sumpserunt. Iste est Jacobus minor, qui in Evangelio frater Domini nominatur: quia Maria, uxor Alphaei, soror fuit Mariae, Matris Domini, quam Maria Cleophae Joannes Evangelista cognominat a patre: sive a gentilitate familiae, aut quacunque alia causa ei nomen imponens. Alphaeus autem Hebraeo sermone in Latinum exprimitur, millesimus sive doctus.
Abbreviated transcription (Latin):
statim introiuit ⁊ inuenit linteamina posita ⁊c̾. que ibi nar¬
rantur. Ibi ergo iohannes populi udaia typum tenet: qui
prior per noticiam legis ad dommum uenit; sicut iohamnes ad
monumentũ: s non intrauit: quia legis quidẽ mandata ꝑce¬
pit ꝑ prophetas de incarnatione dommi ac passione eus au¬
diuit: et ꝑ sacre scripture testimonia de eo multa antea diu
longe lateqz prophetauit; sz cum presentem uidit renuit: ho-
minem esse despexit. eũqz mortalem factum credere noluit: sicͥ
prior uenit admonumẽtũ. ita uacuus ⁊ ociosus stetit. dẽd se¬
cutus posterior petrus intrauit ꝑ quem ecclia gentiũ designa¬
tur: que statim ut audiuit de xp̃o mediatore dei et hominum
eum quem cognouit mortuum uiuentẽ credidit deũ. Tunc
ergo introiuit et ille alius disapulus qui uenerat prior ad
monumentũ. quia ĩfine mundi ad fidem domini nr̃ etiam

Expanded text:
statim introivit et invenit linteamina posita, etc. , quae ibi narstatim introivit et invenit linteamina posita, etc. , quae ibi narrantur. Ibi ergo Joannes populi Judaici typum tenet: qui porro per notitiam legis ad Dominum venit: sicut Joannes ad monumentum: sed non intravit: quia legis quidem mandata percepit per prophetas, de incarnatione Domini, ac passione ejus audivit: et per sacrae Scripturae testimonia de eo multa antea diu longe lateque prophetavit: sed cum praesentem vidit, renuit, et hominem esse despexit, eumque mortalem factum credere noluit: sicut porro venit ad monumentum: ita vacuus et otiosus stetit. Sed secutus posterior Petrus intravit, per quem Ecclesia gentium designatur: quae statim ut audivit de Christo mediatore Dei et hominum, eum, quem cognovit mortuum, viventem credidit Deum. Tunc ergo introivit et ille alius discipulus, qui venerat prior ad monumentum : quia in fine mundi ad fidem Domini nostri etiam
Abbreviated transcription (Latin):
lis appellatur. Hic exp̾mit populum ecclĩasticũ qui decorus
ẽ ĩ pulcritudine recte fidei. et respondet bonis oꝑibus: quia qͦd
corde credit oꝑibz erercet. iuriliter qͦ ip̃e ĩ dei mandatis agit: et
oꝑatur iusticiam ut acceptus et placitus fiat conditori suo.
Iohannes quodã uaticimo ex merito nomẽ accepit. Interpreta¬
tur enim in quo ẽ gr̃a. uel domini gr̃a. Amplius enĩ eũ cetis
aplĩs dilexit ihs. hic eorum tipum tenet: qui contemplacois
gr̃a sublimati sedulo suo adherent conditori: nec aliquid ca¬
rius ip̃o ducunt: qui cum psalmista dicere possunt michi aut̃
ad herere deo bonum ẽ: ponere ĩ dommio deo spẽ meã: ut amnũ-¬
tiem omnes laudes eius ĩportis filie syon. Natandum tñ ꝙ
in exposicione euangelica ubi petrus et iohannes post resui¬
rectõem xp̃i ad monumẽtũ cucurerunt. ꝙ iohannes prior ue-¬
nit: sed tñ non introiuit. petrus autem posterius ueniens

Expanded text:
lis appellatur. Hic exprimit populum Ecclesiasticum, qui decorus lis appellatur. Hic exprimit populum Ecclesiasticum, qui decorus est in pulchritudine rectae fidei, et respondet bonis operibus; quia quod corde credit, operibus exercet; viriliter quoque ipse in Dei mandatis agit, et operatur justitiam, ut acceptus et placitus fiat Conditori suo. Joannes quodam vaticinio ex merito nomen accepit. Interpretatur enim in quo est gratia, vel Domini gratia. Amplius enim eum caeteris apostolis dilexit Jesus. Hic eorum typum tenet qui contemplationis gratia sublimati sedulo suo adhaerent Conditori: nec aliquid charius ipso ducunt: qui cum Psalmista dicere possunt: Mihi autem adhaerere Deo bonum est: ponere in Domino Deo spem meam: ut annuntiem omnes laudes ejus in portis filiae Sion . Notandum tamen, quod in expositione Evangelica, ubi Petrus et Joannes post resurrectionem Christi ad monumentum cucurrerunt, quod Joannes porro venit: sed tamen non introivit, Petrus autem posterius veniens
Abbreviated transcription (Latin):
Paulo post iudebote. id ẽ post modicum. Nam quia post modicus̾
factus est. ip̃e dicit. Ego enm sum nouissimus aplõrũ ⁊ mini¬
mus omnium sanctorum. ¶ Cephas autẽ ⁊ saulus ideo mu¬
tato nomme sunt uocati ut essent etiam ip̃o nomine noui sicͭ
abraham et sara. Significat autem paulus conuersionem
ecclĩe de gentibus ad xp̃i fidem: cuius ip̃e apostolus ⁊ magister
fuit. quonam siait paulus p̾mum rebellis ĩincredulitate
consistens fuit. et postea ꝑ baptisimi gr̃am ablutus et fide xp̃i
imbutus. humilis ac deuotus ꝑmansit: sic ⁊ gentilitas pri-¬
mum xp̃ianis ꝑsecutiõem intulit añ ꝑcepcõem uidelicet euan¬
gelu cristi. postea uero deuota deo existens etiam sanguinem
ro eo fundere non dubitauit. ¶ Andreas frater petr
carne et coheres gr̃a secundum hebream ethimologiã interpre¬
tatur decorus siue respondens. Sermone autẽ greco auiro uiri-¬

Expanded text:
Paulo post videbo te, id est, post modicum. Nam quia post modicus Paulo post videbo te, id est, post modicum. Nam quia post modicus factus est, ipse dicit: Ego enim sum novissimus apostolorum, et minimus omnium sanctorum . Cephas autem et Saulus ideo mutato nomine sunt vocati, ut essent etiam ipso nomine novi, sicut Abraham et Sara. Significat autem Paulus conversionem Ecclesiae de gentibus ad Christi fidem, cujus ipse apostolus et magister fuit; quoniam sicut Paulus primum rebellis in incredulitate consistens fuit, et postea per baptismi gratiam ablutus et fide Christi imbutus, humilis ac devotus permansit: sic et gentilitas primum Christianis persecutionem intulit ante perceptionem videlicet Evangelii Christi; postea vero devota Deo existens etiam sanguinem suum pro eo fundere non dubitavit. Andreas, frater Petri, carne et cohaeres gratiae secundum Hebraeam Etymologiam interpretatur decorus sive respondens. Sermone autem Graeco a viro viri
Abbreviated transcription (Latin):
barionã. dymon autẽ interpretatur hebraice audiens ⁊ obediẽs.
petrus autẽ ꝓsonam gestat ecclĩe: que habet potestatẽ dimittẽ¬
di peccata atq reducendi ab inferis hommes ad celestia regna.¬
¶ Daulus hebreo sermone temptacõ dictus ẽ. eoꝙ prius ĩtẽp
tacõne ecclĩe sit uersatus. Persecutor emin erat: inde nomen
habebat istud. quia ꝑsequebatur cristianos. postea mutato no¬
mine a saulo factus ẽ paulus ꝙ interpretatur mirabil siue
electus. Mirabilis uel quia multa signa fecit. uelquia abori¬
ente usq ad occasum euangelium xp̃i ĩ omnibz gentib p̾dicauit.
electus sicut ĩ actib apostolorum spiritussanctus dicit segrega¬
to michi barnabam et paulum ad opus ad quod elegi eos. Lati¬
no autem sermone paulus amodico dictus est. Unde ⁊ ip̃e ait.
ego sum minimus apostolorũ. Quando enĩ saulus superbus.
elatus. quando paulus humilis et modicus. Ideo sic loguinur.

Expanded text:
Barjona. Simon autem interpretatur Hebraice audiens, et obediens. Barjona. Simon autem interpretatur Hebraice audiens, et obediens. Petrus autem personam gestat Ecclesiae, quae habet potestatem dimittendi peccata atque reducendi ab inferis homines ad coelestia regna. Saulus Hebraeo setatione Ecclesiae sit versatus. Persecutor enim erat: inde nomen habet istud, quando persequebatur Christianos. Postea mutato nomine de Saulo factus est Paulus, quod interpretatur mirabilis, sive electus. Mirabilis, vel quia multa signa fecit, vel quia ab oriente usque ad Occasum Evangelium Christi in omnibus gentibus praedicavit. Electus, sicut in Actibus apostolorum Spiritus sanctus dicit: Segregate mihi Barnabam et Paulum ad opus ad quod elegi eos . Latino autem sermone Paulus a modico dictus est. Unde et ipse ait: Ego sum minimus apostolorum . Quando enim Saulus, superbus, elatus; quando Paulus, humilis et modicus. Ideo sic loquimur:
Abbreviated transcription (Latin):
nomen accepit. hoc ẽ axp̃o suꝑ quẽ est fundata ecclĩa. Non apetri
petra: sed petrus apetra nomẽ sortitus ẽ: sicut non cristus a cris¬
tiano: s cristianus axp̃o uocatur. ideoq ait dñs. Tu es petrus¬
et suꝑ hanc petram edifitabo eccliam meã. Quia dixerat petru.
quam confessus es edificabo eccliam meã. Petra emim xp̃s erat
suꝑ quod fundamentũ eciam ip̃e edificatus ẽ petrus. ¶ Cephas
guam nr̃am sonat filius columbe. Est et nomen syrum pari-¬
ter et hebreum. Har quippe syra lingua filius. iona hebraice
columba: utroqz sermone diatur bariona. Alii simpliciter ac¬
cpiunt ꝙ simon. id ẽ petrus filius esset iohamus: iuxta illam
rum uicõ de prauatum ut probar iohanna. hoc ẽ filio iohannis
bariona scriptũ sit una detracta sillaba. Iohanna interptatur
domin gr̃a. Et petrum fuisse trinomiũ. Petrus cefas: et symon

Expanded text:
nomen accepit, hoc est, a Christo super quem est fundata Ecclesia. Non a Petro nomen accepit, hoc est, a Christo super quem est fundata Ecclesia. Non a Petro petra, sed Petrus a petra nomen sortitus est: sicut non Christus a Christiano, sed Christianus a Christo vocatur; ideoque ait Det super hanc petram, etc., quia dixerat Petrus:quam confessus es, aedificabo Ecclesiam meam. Petra enim erat quod fundamentum etiam ipse aedificatus est Petrus. Cephas gua nostra sonat filius columbae, et est nomen Syrum pariter et Hebraeum. Bar quippe Syra lingua filius, Iona Hebraice columba; utroque sermone dicitur Bariona. Alii simpliciter accipiunt, quod Simon, id est Petrus, filius sit Iohannis, iuxta illam rum vitio depravatum, ut pro Bar-Iohannem, hoc est filium Iohannis, Barione scriptum Domini gratia ; et Petrum fuisse trinomium, Petrus, Cephas, et Simon
Abbreviated transcription (Latin):
deant desideria transire. Nomen uero galilee transmigratio
uel reuelacio interpretã. Tunc enĩ reuelata facie sicut aposto
tatur gloriam domini speculantes. in eãdem imagnie
transformabuntur quicunqz modo reuelamus ad eum uiam
nr̃am eiusq uestigia sequimur fide nõ ficta.
postoli enim cristi quid interpretacõe nominũ suoꝵ
uel operum gestu significẽt iam dicendum est. Deĩq
apostoli missi interpretãtur. Hoc enĩ eorũ nomen
indicat. Nam sicut grece angeli latine nũcii nuncupantur.
ita grece apostoli. latine missi appellantur. Ip̃os enim misit
ipũs euangeliz are ꝑ uniuersum mundum. ita ut quidã eorũ
ꝑsos indosqz penetrarent. docentes gentes et faciẽtes ĩ noĩe xp̃i
magna et incredibilia miracula ut attestantib signis ⁊ pro¬
digus crederetur illis ĩ hus que dicebant. Habent autẽ pleriq
eorum ex hus causam suorum bocabulorum. ¶ Petrus apetra

Expanded text:
deant desideria transire. Nomen vero Galilaeae transmigratio, deant desideria transire. Nomen vero Galilaeae transmigratio, vel revelatio interpretatur. Tunc enim revelata facie, sicut Apostolus testatur, gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformabimur quicunque modo revelamus ad eum viam nostram, ejusque vestigia sequimur fide non ficta . Apostoli enim Christi, quid interpretatione nominum suorum vel operum gestu significent, jam dicendum est. Denique apostoli missi interpretantur. Hoc enim eorum nomen indicat. Nam sicut Graece angeli, Latine nuntii nuncupantur, ita Graece apostoli, Latine missi appellantur. Ipsos enim misit Christus evangelizare per universum mundum, ita ut quidam eorum Persas Indosque penetrarent, docentes gentes, et facientes in nomine Christi magna et incredibilia miracula, ut, attestantibus signis et prodigiis, crederetur illis in his quae dicebant. Habent autem plerique eorum ex his causam suorum vocabulorum. Petrus a petra
Abbreviated transcription (Latin):
todibus sepulcri ueraciter cõpta resurrectõe domini: dederũt ipis
pecumam copiosam ut mentirẽtur dicentes. corpus dñ a disci-¬
pulis eius furatum. prefigurabant eos qui propter auaritiã
terrenam uendunt ueritatem ementes miquitatẽ sed et om̃s
qui stipe templi et hus que conferuntur adusum ecclĩe abutũ
in aluis reb: quibz suam expleant uoluptatem similes sunt
scribarum ⁊ sacerdotum redimẽtium mendatiũ pro sanguine
saluatoris. ¶ Ꝙ autẽ undecim discipulis saluator post re¬
surrectionem suam in galilea ĩ monte apparuit non uacat a
misterio: sed significat quia corpus quod de cõmuni humani
geneuis terra nascendo susceꝑat. resurgendo iam suꝑ terrena
omma subleuatũ celesti uirtute induerit. ¶ In monte appa¬
ruit ut admoneret fideles. si illic celsitudmnẽ resurrectionis
eius cupiunt uidere. hic ab infimis cupiditatib ad suꝑna stu¬

Expanded text:
todibus sepulcri veraciter comperta resurrectione Domini, dederunt ipsis todibus sepulcri veraciter comperta resurrectione Domini, dederunt ipsis pecuniam copiosam, ut mentirentur dicentes corpus Domini a discipulis ejus furatum, praefigurabant eos qui propter avaritiam terrenam vendunt veritatem, ementes iniquitatem. Sed et omnes, qui stipe templi, et his quae conferuntur ad usum Ecclesiae, abutuntur in aliis rebus, quibus suam expleant voluptatem, similes sunt scribarum et sacerdotum redimentium mendacium pro sanguine Salvatoris. Quod autem undecim discipulis Salvator post resurrectionem suam in Galilaea in monte apparuit, non vacat a mysterio, sed significat quia corpus, quod de communi humani generis terra nascendo susceperat, resurgendo jam super terrena omnia sublevatum, coelesti virtute induerit. In monte apparuit, ut admoneret fideles, si illic celsitudinem resurrectionis ejus cupiunt videre, hic ab infimis cupiditatibus ad superna stu
Abbreviated transcription (Latin):
apio udice promeruit. s adem uicina passiõe eius iustifica¬
ta ⁊ familiaris effecta domino: non tantum pedes eius ut
idem iohannes narrat. uerum etiam caput ut matheus mar¬
cusq ꝓibent oleo sancto ꝑfudit. Hec a loco magdalo magdale¬
ne dicitur. Interpretatur emin magdalene: turuis. Mistice
autẽ significat fidem ac pietatem sancte ecclie que odorẽ noti¬
cie cristi predicando in unuerso spargit mundo. ¶Sic ⁊ mar¬
cha que irritans uel prouocans interpretatur; typum tenet
ecclie: que bonis oꝑibz quoctidie insudans irritat dyabolum
et membra eius. et prouocat pus actionibz ac uerb ad fidem
electos dei. ¶ Septem discipuli cum quibz dommus post re¬
surrectionem conuiuasse describitur: septimam indicant resur¬
rectiomis requiem inqua omnes sancti ꝑ xp̃m eterne beacitudinis
refectione saturabuntur. ¶ Princpes sacerdotum qui abcus¬

Expanded text:
a pio judice promeruit . Eadem vicina passione ejus justificaa pio judice promeruit . Eadem vicina passione ejus justificata, et familiaris effecta Domino, non tantum pedes ejus, ut idem Joannes narrat, verum etiam caput, ut Matthaeus Marcusque perhibent, oleo sancto perfudit. Haec a loco Magdalo Magdalene dicitur. Interpretatur enim Magdalene turris, Mystice autem significat fidem ac pietatem sanctae Ecclesiae, quae odorem notitiae Christi praedicando in universo spargit mundo. Sic et Martha, quae irritans vel provocans interpretatur, typum tenet Ecclesiae; quae bonis operibus quotidie insudans irritat diabolum et membra ejus, et provocat piis actionibus ac verbis ad fidem electos Dei. Septem discipuli, cum quibus Dominus post resurrectionem convivasse describitur, septimam indicant resurrectionis requiem, in qua omnes sancti per Christum aeternae beatitudinis refectione saturabuntur. Principes sacerdotum qui, ab cus
Abbreviated transcription (Latin):
lieres qͣs incet̾is euangelus legimus. hee uidelicet figuram
habent humilium ammarũ ac deuotarum domino q̃ quo ma¬
iore sibi consciẽtia fragilitatis ꝑtimescunt eo maiore salua¬
toris amore feruentes passionis eius uestigus ĩ hoc seculo quo
requies ẽ preparanda futura diligẽter obsequũtur: et si forte
ualeant muitari pia curiositate: quo ordine sit eadẽ passio cõ¬
pleta perpendunt. ¶ Mulieres que apostoł dommi resurrec¬
tionem amiunciant: lex et prophetia intelliguntur: q̃ gliam
resurrectioms cristi anteq̃z reuelaretur quasi precursores pre¬
dicauerunt. ¶ Maria ergo magdalene ip̃a ẽ foror lazari et
marthe dequa dommus eiecit septem demonia. Ip̃a ẽ autem
non alia que quondam ut lucas scribit peccatrix ad huc ue-¬
mens pedes dommni lacrimis penitẽtie rigauit et ungẽto pie
confessionis liniuit et quia multum dilexit. multorũ ueniã

Expanded text:
lieres, quas in caeteris evangeliis legimus; hae videlicet figuram lieres, quas in caeteris evangeliis legimus; hae videlicet figuram habent humilium animarum ac devotarum Domino: quae quo majore sibi conscientia fragilitatis pertimescunt, eo majore Salvatoris amore ferventes passionis ejus vestigiis in hoc saeculo, quo requies est praeparanda futura, diligenter obsequuntur; et si forte valeant imitari pia curiositate, quo ordine sit eadem passio completa, perpendunt. Mulieres quae apostolis Domini resurrectionem annuntiant, lex et prophetia intelliguntur, quae gloriam resurrectionis Christi, antequam revelaretur, quasi praecursores praedicaverunt. Maria ergo Magdalene ipsa est soror Lazari et Marthae, de qua Dominus ejecit septem daemonia. Ipsa est autem non alia, quae quondam, ut Lucas scribit, peccatrix adhuc, veniens pedes Domini lacrymis poenitentiae rigavit, et ungento piae confessionis linivit; et quia multum dilexit, multorum veniam
Abbreviated transcription (Latin):
populus gentilitatis intelligitur: qui peregrinus ĩlege
obediens effiatur euangelio cruas: ip̃e cristi uictor ⁊ fĩdei
baiolus factus. Duo la trones populum exp̃munt uideorũ
ac gentium: quorũ unus incredulus blasphemat cristum
ĩcruce pendẽtem. alter fidel uideos ĩcrepat blasphemantes.¬
¶ Quatuor milites qui quatuor ꝑtes sibi de ihũ uestimẽtis
fecerunt. prefigurauerunt quatuor ꝑtes mundi que diuise¬
runt sibi elõquia xp̃i sicut scriptum est. Letabor ego suꝑ eloqͥa
tua sicut qui ĩuenit spolia multa. ¶ Dancte mulieres q̃ secu¬
te sunt ihesum agalilea ministrantes ei de substanciis siuis:
que eciam interfuerunt ĩ passione eius astantes ⁊ post sepul¬
turam eius cet̾is recedentibz remanebant sedentes contra se¬
pulcrum. hoc ẽ maria magdalene. et maria mater iacobi et
ioseph: que eciam soror fuit marie matris domini ⁊ mater
filiorum zebedei: quam marcus appellat salome; et alie mu¬

Expanded text:
populus gentilitatis intelligitur, qui peregrinus in lege populus gentilitatis intelligitur, qui peregrinus in lege obediens efficitur evangelio crucis: ipse Christi victor et fidei bajulus factus. Duo latrones populum exprimunt Judaeorum ac gentium, quorum unus incredulus blasphemat Christum in cruce pendentem, alter fidelis Judaeos increpat blasphemantes. Quatuor milites, qui quatuor partes sibi de Jesu vestimentis fecerunt, praefiguraverunt quatuor partes mundi, quae diviserunt sibi eloquia Christi, sicut scriptum est: Laetabor ego super eloquia tua, sicut qui invenit spolia multa . Sanctae mulieres, quae secutae sunt Jesum a Galilaea, ministrantes ei de substantiis suis, quae etiam interfuerunt in passione ejus astantes, et post sepulturam ejus, caeteris recedentibus, remanebant sedentes contra sepulcrum: hoc est, Maria Magdalene, et Maria mater Jacobi et Joseph, quae etiam soror fuit Mariae matris Domini, et mater filiorum Zebedaei, quam Marcus appellat Salome , et aliae mu
Abbreviated transcription (Latin):
lum nudatum sacerdocio et euacuatũ regnum scisso. Barrab
qui iudeis dimittitur. significat antecristum: quem illi er-¬
rantes susapere meruerunt pro xp̃o. Barrabbas enim ĩter¬
pretatur filius magistri eorum absq dubio iudeorũ ma-¬
gister qui est dyabolus homicidiorum auctor qui usqz hodie
minatur ĩeis. Herodes ⁊ pilatus qui cũ essent disco
ĩ passione domini amicitia federantur. indicant primum
diuisos fuisse utrosqz populos circuncisionis ⁊ gẽtium: qui
tñ ꝑ passionem domini ĩ fide concordauerunt. Herodes inter¬
pretatur pellicius uer sipellẽ significat anticristum: et pon¬
tius pilatus declinans consilium utiq uideorum. Accepta
enm aqua lauit manus suas dicens innocens ego sum a
sangiune iusti huius. Nam pilatus interpretatur os mal¬
leatoris. significat dyabolum qui est malleus uniuerse t̾re.¬
¶ dimon cireneus cui gestandam crucem imposuerunt

Expanded text:
lum nudatum sacerdotio et evacuatum regno scisso. Barabbas, lum nudatum sacerdotio et evacuatum regno scisso. Barabbas, qui Judaeis dimittitur, significat Antichristum, quem illi errantes suscipere meruerunt pro Christo. Barabbas enim interpretatur filius magistri, eorum absque dubio Judaeorum magister, qui est diabolus, homicidiorum auctor, qui usque hodie damnatur in eis. Herodes et Pilatus, qui cum essent discordes, in passione Domini amicitia foederantur, indicant primum divisos fuisse utrosque populos, circumcisionis et gentium; qui tamen per passionem Domini in fide concordaverunt. Herodes interpretatur pellicius. Versipellem significat Antichristum; et Pontius Pilatus declinans consilium, utique Judaeorum. Accepta enim aqua lavit manus suas, dicens: Innocens ego sum a sanguine justi hujus . Nam Pilatus interpretatur os malleatoris: significat diabolum, qui est malleus universae terrae. Simon Cyrenaeus, cui gestandam crucem imposuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qui tñ qͣrto die mortis suscitatur. Prima enim dies mortis
ẽ tracca de adam propago mortis. Altera dies mortis: est
transgressio legis naturalis. Tercia dies mortis p̃uarica¬
cio date legis. Quarta dies ẽ: mortis contemptus euãge¬
lice predicacoĩs ĩqua die dominus suum opus respicaens
misericorditer suscitare dignatus est. ¶ Deruus p̾ncipis
sacerdotum cuiuis dextera auricula amputatur. israheliti¬
cus est populus: qui ĩcredulitate seruus effectus ẽ. Hic decte¬
ram autẽ amittit dum ad sinistrum intellectum lc̃e trãsiuit.
Cui domnus ĩhus qui credunt. auditum restaurat fidei. et
obedientem euangelu fecit mandatis. Caiphas ĩuestigator
aut sagax aut uomens ore interpretatur. Innque emin ore
suo iustum condempnauit: quanius hoc misterio propheta¬
li annunciasset. nam idem princeps sacerdotum qui scidit
uestimentũ suum ĩ domini passione. ind̃icat hebreorũ popu¬

Expanded text:
Qui tamen quarto die mortis suscitatur. Prima enim dies mortis Qui tamen quarto die mortis suscitatur. Prima enim dies mortis est tracta de Adam propago mortis. Altera dies mortis est transgressio legis naturalis. Tertia dies mortis, praevaricatio datae legis. Quarta dies mortis est contemptus evangelicae praedicationis, in qua die Dominus suum opus respiciens misericorditer suscitare dignatus est. Servus principis sacerdotum, cujus dextera auricula amputatur, Israeliticus est populus, qui in incredulitate servus effectus est. Hic dexteram aurem amittit, dum ad sinistrum intellectum litterae transivit. Cui Dominus in his qui credunt auditum restaurat fidei, et obedientem Evangelii fecit mandatis. Caiphas investigator, aut sagax, aut vomens ore, interpretatur. Inique enim ore suo justum condemnavit, quamvis hoc mysterio prophetali annuntiasset; nam idem princeps sacerdotum, qui scidit vestimentum suum in Domini passione, indicat Hebraeorum popu
Abbreviated transcription (Latin):
mundatus. ¶Mulier que ungẽto caput domini urixit et¬
lesia ẽ: que fructum sui oꝑis fideiqz odorem ad laude
mouebatur aqua quĩqz porticib cincta. cristus est: ĩcuius
aduentu turbatus ẽ. uideorum populus quĩqz libris legis¬
conclusus. Descendẽte emm angelo cõmouebatur aqua et
sanabatur infirmusi descendẽte de cel̃ xp̃o: commotus ẽ in
passione eius id ẽ populus et sanatus ẽ mundus. ¶ Cecus
misit lauandum. significat genus humanũ anatiuitate.
id ẽ apͥmo homine errore tenebris uiciatum: cuius oculos
dommus de sputo ⁊ luto linuit. quia uerbum caro factum
est ⁊ lauari oculos ĩpiscina iussit ut baptizatus ĩxp̃o acci
pet lucem fidei et crederet ĩeum qui iusibiliter ĩmundo ap¬
paruit. ¶ Lazarus qui interpretatur aduitus quẽ dñs
quadriduanum fetẽtem de monumẽto suscitauit. significat
mundum: quem grauissima peccati consuetudo corruperat.

Expanded text:
mundatus. 238. Mulier quae unguento caput Domini unxit Ecmundatus. 238. Mulier quae unguento caput Domini unxit Ecclesia est, quae fructus sui operis fideique odorem ad laudemmovebatur aqua, quinque porticibus cincta , Christus est, in cujus adventu turbatus est 150 Judaeorum populus quinque libris conclusus: descendente enim angelo, commovebatur aqua, et sanabatur infirmus; descendente de coelis Christo, commotus est in passione ejus idem populus, et sanatus est mundus. 240. Caecus misit lavandum , significat genus humanum a nativitate, id est, a primo homine errorum tenebris vitiatum, cujus oculos Dominus de sputo et luto linivit, quia verbum caro factum est. Et lavari oculos in piscina jussit, ut baptizatus in Chriperet lucem fidei, et crederet in eum qui visibiliter in mundo apparuit. Lazarus, qui interpretatur adjutus, quem Dominus quadriduanum fetentem de monumento suscitavit, significat mundum, quem gravissima peccati consuetudo corruperat.
Abbreviated transcription (Latin):
transeunt ad passionis coronam. ¶ Architridinus. moyses
gitur: qui miratur meliorem ⁊ sanctiorẽ populũ ꝑ il
ĩ euangelio congregatum: ꝙͣ illum priorem ab egypto eductũ
finitũ enim uinum ostendit sublatã ẽẽ gr̃am spiritus sancti
auideis. et per apostolos ingentibus contributã. ¶ Mulier
samaritana. mistice intelligitur sinagoga: quĩqz libris leg̾
quasi quĩqz uius secundum sensum carnis subiecta: quam
misericorditer dominus prouocat haurire aquã uiuã: lauacri
scilicet ꝑcipere graciam uel secretam legis intelligentiam. ¶ Nlu¬
lier adultea: que offertur domno auideis lapidanda ecclĩa ẽ:
que p̾us relicto deo ĩ idolis fuerat fornicata: quam uolebat syna¬
goga zelans inter ficere: cristus saluat ꝑ remissionem delicti.
nec sinit eam pire: qui nouit ueniam condonare peccantibus.¬
¶ Simon le prosus gentilis ẽ populus. qui est a redemptore

Expanded text:
transeunt ad passionis coronam. 234. Architriclinus , Moyses transeunt ad passionis coronam. 234. Architriclinus , Moyses gitur, qui miratur meliorem et sanctiorem populum per Jesum in Evangelio congregatum, quam illum priorem ab Aegypto eductum. Finitum enim vinum ostendit sublatam esse gratiam Spiritus sancti a Judaeis, et per apostolos in gentibus contributam. Mulier Samaritana mystice intelligitur Synagoga, quinque libris legis, quasi quinque viris, secundum sensum carnis subjecta; quam misericorditer Dominus provocat haurire aquam vivam, lavacri scilicet percipere gratiam, vel secretam legis intelligentiam. Mulier adultera, quae offertur Domino a Judaeis lapidanda, Ecclesia est; quae prius, relicto Deo, in idolis fuerat fornicata, quam volebat Synagoga zelans interficere: Christus salvat per remissionem delicti, nec sinit eam perire, qui novit veniam condonare peccantibus. Simon leprosus gentilis est populus, qui est a Redem
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt: et docendo multos ĩfide acquisierũt. id circo aduenẽte
dommo xp̃o laudantur: quia lucrati sunt. Qui uero ex una
quĩqz acquisiuit illos demonstrat: qui mandata dei seruãtes:
consequũtut saentiam legis in .u. libris moysi scraptam. eãqz¬
edocendo adusum salutis necessariam fenerant. Qui uero nnã¬
unã ip̃am ĩ sudario conseruauit: ostendit eũ qui creditũ sibi
gratie donum delicate ocioseqz tractauit. Uñ et recte amictet
collatam graciam qui ꝑ negligẽtiam predicare contempsit.
ut ei augeatur qui inde laborauit. ¶ Uidua que ĩ gazophi¬
laciũ duo minuta iecit. animã fidelem demonstrat: que ĩ the¬
sauro cordis sui fructum dilectionis dei et proximi feruat. Apõ
sus cristus est: cuius miptie cũ ecclĩa celebrantur: ĩcuius con¬
iunctione aqͣ et uinum mutatur quia credentes ꝑ lauacri gr̃az

Expanded text:
is bene usi sunt, et docendo multos in 149 fide acquisierunt, idcirco, adveniente is bene usi sunt, et docendo multos in 149 fide acquisierunt, idcirco, adveniente Domino, laudabuntur, quia lucrati sunt. 230. Qui vero ex una quinque acquisivit , illos demonstrat qui mandatum Dei servantes consequuntur scientiam legis, in quinque libris Moysi scriptam, eamque docendo ad usum salutis necessarium fenerantur. 231. Qui vero mnam ipsam in sudario conservavit , ostendit eum qui creditum sibi gratiae donum delicate otioseque tractavit, unde et recte amittit collatam gratiam, quia per negligentiam praedicare contempsit, ut ei augeretur quod laboravit. 232. Vidua quae in gazophylacio duo jecit minuta , animam fidelem demonstrat ejus qui in thesauro cordis sui fructum dilectionis Dei et proximi servat. 233. Sponsus Christus est; cujus nuptiae cum Ecclesia celebrantur, in cujus conjunctione aqua in vinum mutatur, quia credentes per lavacri gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
uideorum ⁊ populus: qui ex iustificacoĩbus legis extollit me¬
rita sua. publicamis uero gentilis ẽ .s. populus qui longe
adeo positus confitetur peccata sua: quorum unus suꝑbiedo
recessit nõ ustificatus. alter humiliatus confitendo appro¬
piqri meruit eraltatus. ¶ Cecus sedens secus uiam. popu¬
lum demonstrat gentisem: qui ꝑ xp̃i gr̃am fidei meruit clari¬
tatem . ¶ zacheus qui interpretatur iustus siue iustificatus
aut iustificandus. gentilis est populus: gr̃a meritorũ. pusil¬
lus qui tamẽ aterrenis accibz subleuatus ꝑ lignũ dominice
longinquam abut regionem accipere sibi regnũ redemptorẽ
nẽm significat: qui usq ad fines terre ꝑuenit acciꝑe regnum
ĩ populis gentium. ¶ Ciues qui noluerũt eum regnare. iu¬
dei intelliguntur qui xp̃m regẽ spreuerũt. ¶ Seriuis uõ qui
mnã unã accipiens .x. acquisiuiit. significat doctores qui ac¬

Expanded text:
Judaeorum est populus, qui ex justificationibus legis extollit meJudaeorum est populus, qui ex justificationibus legis extollit merita sua. Publicanus vero gentilis est populus, qui longe a Deo positus confitetur peccata sua: quorum unus superbiendo recessit non justificatus, alter humiliatus confitendo appropinquari meruit exaltatus. Caecus sedens secus viam, populum demonstrat gentilem, qui per Christi gratiam fidei meruit claritatem. Zachaeus, qui interpretatur justus, sive justificatus, aut justificandus, gentilis est populus, gratia meritorum pusillus, qui tamen a terrenis actibus sublevatus per lignum Dominicae  qui in longinquam abiit regionem, accipere sibi regnum, Redemptorem nostrum significat, qui usque ad fines terrae pervenit accipere regnum in populis gentium. Cives, qui noluerunt eum regnare, Judmnam unam accipiens, decem acquisivit , significat doctores qui, ac
Abbreviated transcription (Latin):
lencia. ¶ Mendicus ulcerosus demonstrat gentilem popu¬
lum confessionib peccatorum humiliatũ. Quĩq fr̃es diuiti
illius qui apud inferos torquebatur: iudei intelliguntur qͥ
sub quinq libris legis positi sunt. ¶ Decem leprosi qͥ mũdã¬
tur adomnio: hereticos significant qui ĩuarietate colorum
diuersitatẽ habent sasmatum: qui ideo ad sacerdotem mittũ¬
cur. ut detonsa omni uarietate errorum unitatis ꝑapiant
sacramẽtum. ¶ Iudex iniquus qui dominũ non timebat.
assidue tñ dep̾cantem uiduam exaudiuit similitũdo ẽ qua
demonstratur quĩtã spem habere debet qui deum ĩdesmenter
exposcit tum etiam apud aures in iusti iudicis ualuert pee¬
quens nostancia udue deprecantis. Ip̃a autẽ iudua signifi¬
care potest eccliãm ꝓseueranter sui ꝑetẽtem ulcionẽ de ĩmiic̃.
sius hoc ẽ dyabolo et heretias. ¶ Phariseus orans ĩtemplo.

Expanded text:
lentia. Mendicus ulcerosus demonstrat gentilem populentia. Mendicus ulcerosus demonstrat gentilem populum confessionibus peccatorum humiliatum. Quinque fratres divitis illius, qui apud inferos torquebatur, Judaei intelliguntur, qui sub quinque libris legis positi sunt. Decem leprosi qui mundantur a Domino, haereticos significant, qui in varietate colorum diversitatem habent schismatum; qui ideo ad sacerdotem mittuntur ut, detonsa omni varietate errorum, unitatis percipiant sacramentum. Judex iniquus, qui Dominum non timebat, assidue tamen deprecantem viduam exaudivit, similitudo est qua demonstratur quantam spem habere debet qui Deum indesinenter exposcit, cum etiam apud aures injusti judicis valuerit frequens instantia viduae deprecantis. Ipsa autem vidua significare potest Ecclesiam perseveranter sui petentem ultionem de inimicis suis, hoc est, diabolo et haereticis. Pharisaeus orans in templo,
Abbreviated transcription (Latin):
deserto seruus factus ẽ ydolorum: quem ꝑ egestatẽ fidei reũtẽ¬
tem clementer susaipit deus pater; et pro conuersione eius
sub uituli typo filium immolat unicum. tribuit etiã anu-¬
lum fidei ⁊ stola iimortalitatis induit eũ. quãq iudeus
frater liuors torqueatur muidia pro salute tñ eius gaudio cõ¬
cinit angelorum simphonia. ¶ Dispensator prodigus quẽ
dominus auillicatu amoueri p̾cepit: et fraudem faciẽs dño
suo relarauit debitoribus suis partẽ ut haberet unde ĩ poste¬
rum uiueret. hec comparacio ad exemplum nr̃i proposita ẽ
Nam si ille a dommo suo laudari promeruit; qui fraudẽ ei
faciens in posterum sibi de aliems rebus prouidit. qͣntoma¬
faciamus a quibus recipi intabernacula eterna possimus.¬
¶ Diues qui induebatur purpura significat udeorũ suꝑ¬
biam; florẽtem quondam imperui claritate uel honoris excel¬

Expanded text:
deserto, servus factus est idolorum, quem per egestatem fidei revertendeserto, servus factus est idolorum, quem per egestatem fidei revertentem clementer suscipit Deus Pater, et pro conversione ejus sub vituli typo Filium immolat unicum; tribuit etiam annulum fidei, et stola immortalitatis induit eum. Quanquam Judaeus frater livoris torqueatur invidia, pro salute tamen ejus gaudio concinit angelorum symphonia. Dispensator prodigus, quem dominus a villicatu amoveri praecepit, et fraudem faciens domino suo relaxavit debitoribus suis partem, ut haberet unde in posterum viveret, haec comparatio ad exemplum nostri proposita est. Nam si ille a domino suo laudari promeruit, qui fraudem ei faciens in posterum sibi de alienis rebus providit, quanto mandigentibus faciamus, a quibus recipi in tabernacula aeterna possimus? Dives, qui induebatur purpura, significat Judaeorum superbiam florentem quondam imperii claritate vel honoris excel
Abbreviated transcription (Latin):
confessio peccatorum: sicqz in nouissimo credendo cõmutabit᷑
ĩmelius: dabitqz fructus iusticie copiosos. Mulier que decẽ
et octo annos in firmitatis habens adomino erecta est ecclie
typus est que ĩfine temporum salutẽ fidei consecuta est. Sex
enim etatibus mundus iste completur: ciuius tñ tempus ha¬
bet tripertitã discrecõem unam ante legẽ. alteram in lege. t̾riã
sub gr̃ã. dexies ergo tin .x. et. uiii. efficiunt. Quo numero tp̃s
hoc nr̃e salutis ĩsinuatur: qñ asathane uinculis quibz curua¬
bamiur erecti donum salutis: et spem superne contemplatoĩs
accipimus. ¶ ydropicus quem dominus curauit demõstrat
eos: quos fluxus carnalium uoluptatũ exuberans agg̃uat.
¶Homo habens duos filios deus ẽ intelligendus haberos
duos populos: quorum maior figuram tenuit iudaia populi
qui ꝑmansit ĩ dei cultu. alter minor gentiũ qui conditore

Expanded text:
confessio peccatorum: sicque in novissimo credendo commutabitur confessio peccatorum: sicque in novissimo credendo commutabitur in melius, dabitque fructus justitiae copiosos. Mulier quae decem et octo annos infirmitatis habens a Domino erecta est, Ecclesiae typus est, quae in fine temporum salutem fidei consecuta est. Sex enim aetatibus mundus iste completur, cujus tamen tempus habet tripertitam discretionem, unam ante legem, alteram in lege, tertiam sub gratia. Sexies ergo terni decem et octo efficiunt. Quo numero tempus hoc nostrae salutis insinuatur, quando a Satanae vinculis, quibus curvabamur erecti, donum salutis et spem supernae contemplationis accipimus. Hydropicus, quem Dominus curavit, demonstrat eos quos fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat. Homo habens duos filios, Deus est intelligendus, habens duos populos: quorum major figuram tenuit Judaici populi qui permansit in Dei cultu; alter minor gentium, qui, Conditore
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Diuisa ẽ ⁊ filia aduersus matrẽ suam id ẽ plebs ex iudeis¬
credens. aduersus impiam synagogam. ¶Diuisa est ⁊ nurus
aduersus socium suam: ecclĩa scilicet ex gentibus aduersus ma¬
trem sponsi sui synagogam: de qua secundum carnẽ xp̃s fuerãt
procreatus: qui omnes separantur sibi inuicẽ renũciãtes: alu
terrenam alii celestem gloriã appetẽtes. ¶ Galilei decẽx nouẽ
suꝑ quos cecidit turris ĩsiloa et occidit eos interitũ plebis uideo¬
rum insinuant. Decem et nouem enim apud grecos ex iota et
theta litteris exp̾muntur: quibz figuris nomẽ ihũ scribitur:
in quem illi credere nolentes pariter a romanis cum sua ur¬
be prostrati sunt. ¶Homo qui arborẽ fici ĩuinea sua plãta¬
uit cristus est: qui in sinagogam iudaico populo condidit.
Quã cum dominus quasi inutilem iussisset abscidi. fit illi
acolomis apostol fossa humilitatis. adhibeturi ⁊ stercus. id̃ẽ

Expanded text:
 Divisa est et filia adversus matrem suam, id est, plebs ex Jud Divisa est et filia adversus matrem suam, id est, plebs ex Judcredens, adversus impiam synagogam. Divisa est et nurus adversus socrum suam, Ecclesia scilicet ex gentibus adversus matrem sponsi sui, synagogam, de qua secundum carnem Christus fuerat procreatus. Qui omnes separantur, sibi invicem renuntiantes, alii terrenam, alii coelestem gloriam appetentes. Galilaei decem et novem, super quos cecidit turris in Siloa, et occidit eos, interitum plebis Judaeorum insinuant. Decem et novem enim apud Graecos ex iota et theta litteris exprimuntur: quibus figuris nomen Jesu scribitur: in quem illi credere nolentes pariter a Romanis cum sua urbe prostrati sunt Homo qui arborem fici in vinea sua plantavit, Christus est, qui synagogam Judaico populo condidit. Quam cum Dominus quasi inutilem jussisset abscidi, fit illi a colonis apostolis fossa humilitatis. Adhibetur et stercus, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
cessantẽ ⁊ ĩsola contemplacõe sapiẽtie xp̃i requiescẽte. ¶ Ho¬
mo qui media nocte postulabat ab aimco suo tres panes:si¬
militudinem exp̾mit ciusqz in media tribulacõe postulãt
dominum ut det ei sciẽtiam trinitatis. ¶ Diues cuius
uberes fructus ager actulit. significat hommẽ luxurus dedi¬
tum ⁊ abundantẽ peccatis quem immoderato fluxu amplius
peccare desiderantem arguit dominus dicens. Stuste hac no¬
te auferetur ate amma tua; et que preparasti cuius erunt.
¶ Quinqz illi in domo una. id ẽ pater. mater. filius. filia.
mirus: quibus duo intres ⁊ tres in duo diuiduntur: signifi¬
cant humanum genus fide et religione ab muicẽ separatũ
partim ĩ discissione sasmatis quod duo significant. partim
in numero trmitatis quod tria demonstrant. ¶ Diuisus
enim filius ẽ aduersus patrem suum. id ẽ populus ex gẽtib
ueniens aduersus dyabolum cum quo añ fuerat sociatus.¬

Expanded text:
cessantem, et in sola contemplatione sapientiae Christi requiescentem. Hocessantem, et in sola contemplatione sapientiae Christi requiescentem. Homo qui media nocte postulabat ab amico suo tres panes, similitudinem exprimit cujusque in media tribulatione postulantis Dominum, ut det ei scientiam Trinitatis. Dives cujus uberes fructus ager attulit, significat hominem luxuriis deditum, et abundantem peccatis, quem immoderato fluxu amplius peccare desiderantem arguit Dominus, dicens: Stulte, hac nocte auferetur a te anima tua: et quae praeparasti, cujus erunt? . Quinque illi in domo una, id est, pater, mater, filius, filia, nurus, quibus, duo in tres, et tres in duo dividuntur, significant humanum genus fide et religione ab invicem separatum, partim in discissione schismatis, quod duo significant, partim in numero Trinitatis, quod tria demonstrant. Divisus enim filius est adversus patrem suum, id est, populus ex gentibus veniens adversus diabolum, cum quo ante fuerat sociatus.
Abbreviated transcription (Latin):
qui palam quodlibet mortiferum crimen admittit. et audito
uiuere incipit: redditurqz uidue matri sue. id ẽ cõmuniomi ec¬
clesie. ¶ Homo qui descendebat ab hierusalem in hiericho:
et in cidit in latrões ip̃e adam figuratur ingenere suo: qui
dum descenderet de paradiso celesto in mundum: incidit ĩ an¬
gelos tenebrarum. ¶ Damaritams descendens qui uul¬
nera eius curauit. cristus ẽ custos nr. qui de celo descendit
et genus humanum auulnerib peccatorum curauit. ¶ dte¬
bularius apostoli sunt: uel successores eorum qui ĩfirmi¬
tatem nr̃am predicacõe euangelica recreant. ¶ Martha q̃
excepit xp̃m ĩ domo sua et ministrabat: significat ecclĩam
hac uita xp̃m ĩ corde suo excipiẽtem ⁊ oꝑe iusticie laboranitem¬
¶ Maria soror eius que sedebat secus xp̃i pedes et audiebat
uerbum demonstrat eãdem ecclĩam ĩfuturo seculo ab oĩ oꝑe

Expanded text:
qui palam quodlibet mortiferum crimen admittit; quique nonqui palam quodlibet mortiferum crimen admittit; quique nonvivere incipit; redditurque viduae matri suae, id est, Ecclesiae. 204. Homo qui descendebat a Jerusalem in Jericho, et incidit in latrones , ipse Adam figuratur in genere suo, qui dum descendit de paradiso coelesti in mundum, incidit in angelos tenebrarum. 205. Samaritanus descendens, qui vulnera ejus curavit , Christus est custos noster, qui de coelo deet genus humanum a vulneribus peccatorum curavit. Stabularius apostoli sunt, vel successores eorum, qui infirmitatem nostram praedicatione evangelica recreant. Martha, quae excepit Christum in domo sua et ministrabat, significat Ecclesiam in hac vita Christum in corde suo excipientem et opere justitiae laborantem. Maria, soror ejus, quae sedebat secus Christi pedes et audiebat verbum, demonstrat eamdem Ecclesiam in futuro saeculo ab omni opere
Abbreviated transcription (Latin):
mentis splendorem non gerunt. adueniente domino aregni
eius gaudio recluduntur. ¶ Homo pegre profiascẽs gui
tradidit bona sua serius sius: cristus ẽ: qui post resurrecti-¬
onem suam ad celos regrediens tradidit euangelicã gr̃az
euangelicis negociatoribz fenerandam. Ded pͥmus seruus
in quinqz talentis sibi datis quinqz libros legis accepit qͦs
doctrina uel oꝑe decem preceptorum ampliauit. Alter ĩduob
talentis duo testamenta promeruit eaqz morali ac misti¬
co sensu pie dispensando duplicauit. Tercius sub figura
unius talenti gr̃e donum acceptum in terrems uoluptati¬
bus obscurauit ideoq proiectus ẽ ĩ infernum quia nullũ
inde oꝑatus ẽ fructum. Alii ĩp̃mo seruo quĩqz sensus cor¬
dis et corporis acceptos in secundo intelligẽtiã ⁊ opus: ĩb̃no
racionem intellexerũt. ¶ Iuuenis filius uidue quẽ dñs
mortuum extra portas urbis suscitauit: significat eum

Expanded text:
mentis splendorem non gerunt, adveniente Domino, a regni mentis splendorem non gerunt, adveniente Domino, a regni ejus gaudio excluduntur. 199. Homo peregre proficiscens, qui tradidit bona sua servis suis , Christus est, qui post resurrectionem suam ad coelos regrediens, tradidit evangelicam gratiam evangelicis negotiatoribus fenerandam. Sed primus servus in quinque talentis sibi datis quinque libros legis accepit, quod doctrina et opere decem praeceptorum amplificavit. 200. Alius duobus talentis duo Testamenta promeruit, eaque 145 morali ac mystico sensu pie dispensando duplicavit. 201. Tertius, sub figura unius talenti, gratiae donum acceptum in terrenis voluptatibus obscuravit, ideoque projectus est in infernum, quia nullum inde operatus est fructum. 202. Alii in primo servo sensus cordis et corporis acceptos, in secundo intelligentiam et opus, in tertio rationem intellexerunt. 203. Juvenis filius viduae quem Dominus mortuum extra portas urbis suscitavit , significat eum
Abbreviated transcription (Latin):
in fideles intelliguntur qui mn pñti uita: que ꝑ septẽ dierum cir-¬
culum decurrit: tatam uitam suam sine fructu iusticie cõsũp¬
serunt. ¶ Duo ĩlecto: illi significantur qui remoti aturbis
ĩocio quodam uite uacare udentier . ¶ Due molẽtes ĩmola
qui negociis temporalium recum circunferũtur. ¶ Duo ĩ
agro qui in ministerio ecclĩe tanqz ĩ agro dominico oꝑantur
ex quibus adueniente seculi aduersitate. io ẽ nocte: quidã
ꝑmanent ĩfide ⁊ assumuntur ad uitam. quidam decẽdunt et
relinguũtur adpenam. ¶ Quinqz uirgines sapiẽtes. õs
amme sancte intelliguntur. que quoniam ꝑ quĩqz sensus
corporis nullam admittũt cordis corrupcõem. ud circo quina
tatem corporum : sed non seruant: intra consciẽciam boni
oꝑis testimonium. dum ĩ facie gloriantur apud homines
et nõ ĩcorde apud̃ deum. ideogz quia in uasis pectorum suor

Expanded text:
infideles intelliguntur, qui in praesenti vita, quae per septem dierum cirinfideles intelliguntur, qui in praesenti vita, quae per septem dierum circulum decurrit, totam vitam suam sine fructu justitiae consumpserunt. Duo in lecto, illi significantur qui remoti a turbis in otio quodam vitae vacare videntur. Duae molentes in mola, qui negotiis temporalium rerum circumferuntur. Duo in agro, qui in ministerio Ecclesiae tanquam in agro Dominico operantur: ex quibus, adveniente saeculi adversitate, id est nocte, quidam permanent in fide, et assumuntur aenam. 197. Quinque virgines sapientes omnes animae sanctae intelliguntur, quae quoniam per quinque sensus corporis nullam admittunt cordis corruptionem, idcirco quinar quidem integritatem corporum, sed non servant intra conscientiam boni operis testimonium, dum in facie gloriantur apud homines, et non corde apud Deum. Ideoque, quia in vasis pectorum suorum