comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti ualde amirabit apparet fabrica ista. ⁊ qu̾auis ad huc
ponis michĩ hactenus tam inꝯgnitã ꝗͣ in auditã nt
aut̃ quã insolitã t̾rã ãmiranda. pͥmũ est uniu̾sus mũ¬
dus iste cum omnib qui ineo sũt in mod̾ deenrren¬
ai aquarũ p̃c̾fluens. cuiꝰ in mundiciones. ⁊ motꝰ muta¬
bilitatis. siue diliuo omma occupanti siue magna mari
gens in unũ. ut inmutabilib proximũ ÷ ibi quasi aro¬
cha deorsum infiuido latũ appareat. coadunetur aut̃
n qͣuda modo in unũ colligatur uͥ mag̃ et̾nis:⁊ ĩmutabi¬
lib appropinguat. dem̃ insũp̾mo ⁊ t̾cio loco dm̃ constitius.
ut archam cordis humani deorsum fluc tuantis. q̃na
excipiat. Uideo itaq ħ tria inͥmo quasi diluuiũ qd̾d̾ã.
mundũ istũ. in medio quasi archam quãd̾a cor huma¬
nũ: in sup̃mo. quasi gubnatorẽ d̃m. Porro archa ñ non so¬
lum nouitate s magnitudine quoq me ad stuporẽ

Expanded text:
ti admirabilis apparet fabrica ista, et quamvis adhuc nti admirabilis apparet fabrica ista, et quamvis adhuc nproponis mihi hactenus tam incognita quam inaudita, nunc autem tam insolita quam admiranda. Primum est universus mundus iste cum omnibus quae in eo sunt in modum decurrentium aquarum praeterfluens, cujus inundationes, et motus mutabilitatis sive diluvio omnia occupanti, sive mari magno igens se in unum ut ubi mutabilibus proximum est, ibi quasi arca deorsum in fundo latum appareat, coadunatur autem, et quodammodo in unum colligatur, ubi magis aeternis et immutabilibus appropinquat. Deinde in supremo et tertio loco Deum constituis, ut arcam cordis humani deorsum huic fluctuanti salexcipiat. Video itaque haec tria imo quasi diluvium quoddam, mundum istum in medio quasi arcam quamdam, cor humanum in supremo quasi gubernatorem Deum. Porro arca haec non solum novitate, sed magnitudine quoque me ad stuporem
Abbreviated transcription (Latin):
que sursum est apud dm̃ uͭram inmutabilitatẽ nec dum
ꝑtingat . a. pulera est n adma dũ plac ⁊ dispositio ista R. si añ
ai̾is his que deorsum transeunt suꝑ cupiditatẽ inm̾serit. statĩ
ꝑ infinitas distractiones rapit᷑. ⁊ asemecipso qͦd̃a mͦ duus us
iate disꝑsus rursũ colligi possit .R. pot̾ oĩno si se it̾um erexerit
⁊ ħ infima excutiens rursus secũ ẽẽ didicerit. canto deniq am¬
pluis quisq animo inunũ colligr̾ q̃tomagis ima deserens
cogitatione ⁊ desiderio fursũ elenat᷑. donee tande omĩno mn¬
murabilis sit . cñ ad ilła sit uͤariã n sũmã imiutabilicdtõ
ꝑuenerit. ascendit qͦ animus ab hac iufinita dist raetiõe¬
que ddeorsum ÷ tancoq magis ut dictum est
c olligit᷑ quanto magis sursum eleuat᷑. do¬
re requiescat᷑. a: pus de diluino mitionẽ feceras iudet᷑
in quasi iñ consequent̃ quãda sp̃uałe archeformã
in corde humano effingas. sane diligentiꝰ mͥ ꝯsiderã¬

Expanded text:
abilitatem necdum pertingat. I. Pulchra est, et admodum placet dispositio ista. D. Si autem animus his, quae deorsum transeunt, se per cupiditatem immerserit, statim per infinitas distractiones rapitur, et a semetipso quodammodo divisus late dispersus rursus colligi possit. D. Potest omnino si se iterum erexerit, et haec infima excutiens, rursus esse secum didicerit. Tanto denique amplius quisque animo in unum colligitur, quanto magis ima deserens cogitatione et desiderio sursum elevatur, donec tandem omnino immutabilis sit, cum ad illam unam, et summam immutabilitatem pervenerit. Ascendit ergo animus ab hac infinita distractioquae deorsum est, tantoque magis, ut dictum est, colligitur, quanto magis sursum elevatprius de diluvio mentionem feceras, videtur mihi quasi nunc consequenter quamdam specialis arcae formam in corde humano effingas. Sane mihi diligentius consideran
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi in stadio suo decipiant᷑. R. Prorsus sic ẽẽ & conu̾satio eoꝵ probat et
finis demonitrat. Conu̾satio quidẽ qua rͥoi turpius. finis uͦ quo nicħ in

Expanded text:
ipsi in studio suo decipiantur. D. Prorsus sic esse et conversatio eorum probat, et finis demonstrat. Conversatio quidem, qua nihil turpius, finis vero, quo nihil in
Abbreviated transcription (Latin):
nentis est. Mundus dicit. Uide homo quomͦ amainit te qui ꝓpter te fecit me.
Seriuo t̃ quia factus sum ꝓpter te: ut & tu fermas illi quifecit me & te. me
poter te. te ꝓpter se. Si sentis beneficiũ: redde debitũ. dccipis benignitatem:
redde caritatẽ. hoc tͥbuit: & hoc exigit deus. uor cõminantis ẽ. Ignis dicit.
Ame conbureris. Aqua dicit In me submergeris. Ferra dicit. ame ab sorbernis
Infernus dicit. lme de gluneris: quia om̃is creatura sicut ex concditione sua
honi famulat᷑ sic etiam peccatorib ꝓ maloꝵ meritoꝵ conscientia comimat᷑.
ut insingulis creaturis ꝑ peri timeant quod se merinsse cognoscunt. Propt̃
qđ etiã dictũ e qđ nemine ꝑsequente fugit inpius: qm̃ ita e̾ insecuritite im¬
pius paiuidus. sicut iustus insupplicio securus. de.iiii. modis ẽtempla

Expanded text:
nentis est. Mundus dicit: Vide homo quomodo amavit te, qui propter te fecit me. nentis est. Mundus dicit: Vide homo quomodo amavit te, qui propter te fecit me. Servio tibi, quia factus sum propter te, ut et tu servias illi, qui fecit et me, et te. Me propter te, et te propter se. Si sentis beneficium, redde debitum. Accipis benignitatem, redde charitatem. Hoc tribuit, et hoc exigit Deus. Vox comminantis est. Ignis dicit: A me combureris. Aqua dicit: In me submergeris. Terra dicit: A me absorbeberis. Infernus dicit: A me deglutieris. Quia omnis creatura sicut ex conditione sua homini famulatur, sic etiam peccatoribus pro malorum meritorum conscientia comminatur, ut in singulis creaturis perpeti timeant, quod se meruisse cognoscunt. Propter quod etiam dictum est, quod nemine persequente fugit impius , quoniam ita est in securitate impius pavidus, sicut justus in supplicio securus. Quartus modus contempla
Abbreviated transcription (Latin):
rima uox dicit accipe. Seda dicit redde. Tercia dicit fuge. dccipe benefi¬
cium. redde debitũ. fuge suppliciũ. Prima uox e famulantis: sccła ammo¬
nentis. tercia cõminantis. Uex famulantis eͥ. Celum dicit ministro tibi lucem
indie ut uigiles: tenebras in nocte ut pauses. Ego adoblectationẽ tuã
gratas temꝑum uicissituames pario. Teporem ueris & estate̾s feruorem.
Autuin plenitudinẽ & algorẽ hiemis. Ego alternantib in crem̃tis dierum &
noc tium spatia simili ratione dissimilit̃ ertendo ut & uarietas tollat fastidi¬
unn er ratio pariat oblectam̃tũ. Aer dicit. uitalem tibi prebeo Natum. &
onine genus auium ad tuũ mitto obsequiũ. aqua dicit. potum t̃ prebeo
sordes purgo. arenna rigo. & diuerseꝵ genera pisciũ adtiũ esum mimi¬
sro. Cerra dicit Ego te porto. ego te nurrio. pane conforto. uno lenfico. dm̃i¬
genis fructib oblecto: diuersis animalib mensas tuas repleo. uox admo¬

Expanded text:
rima vox dicit accipe, secunda dicit redde, tertia dicit fuge: « Accipe beneficium, redde debitum, fuge supplicium. » Prima vox est famulantis, secunda admonentis, tertia comminantis. Vox famulantis est. Coelum dicit: Ministro tibi lucem in die ut vigiles; tenebras in nocte ut pauses. Ego ad oblectationem tuam gratas temporum vicissitudines pario, tempore veris, et aestatis fervorem, autumni plenitudinem et algorem hiemis. Ego alternantibus incrementis dierum et noctium spatia simili ratione dissimiliter extendo, ut et varietas tollat fastidium et ratio pariat oblectamentum. Aer dicit: Vitalem tibi praebeo flatum, et omne genus avium ad tuum mitto obsequium. Aqua dicit: Potum tibi praebeo, sordes purgo, arentia vegeto, et diversorum genera piscium ad tuum esum ministro. Terra dicit. Ego te porto, te nutrio, pane conforto, vino laetifico, omnigenis fructibus oblecto, diversis animalibus mensas teas repleo. Vox admo
Abbreviated transcription (Latin):
ferri debuerat. eũ om̃i ꝓle sua in consortiũ beatoꝵ ange¬
incorruptionẽ: tunc m̃te parter & corpore spiritales effecti: scđd̾m
modulũ nr̃m or ꝑmentis illuminationẽ omia sciemus & ꝑcorporis incor¬
ruptibilis lenitatẽ ubiq ee poterimus. uolabimus m̃te ꝑ cõtemplati¬
onẽ. uolabimus corpore ꝑ in corruptionẽ. Discernemus m̃te. & ut ita
dicam discernemus & corpore: quando ipsi sensus nr̃i corporei uertẽ¬
tur inrationẽ: ratio mintellectũ. in tellectus transibit indm̃: cui nos

Expanded text:
ferri debuerat cum omni prole sua in consortio beatorum angeferri debuerat cum omni prole sua in consortio beatorum angeincorruptionem , tunc mente pariter, et corpore spiritales effecti, secundum modulum nostrum, et per mentis illuminationem omnia sciemus, et per corporis incorruptibilis levitatem ubique esse poterimus. Volabimus mente per contemplationem, volabimus corpore per incorruptionem. Discernemus mente, et, ut ita dicam, discernemus et corpore, quando ipsi sensus nostri corporei vertentur in rationem, ratio in intellectum, intellectus transibit in Deum, cui nos
Abbreviated transcription (Latin):
mesed i il lud ũ potuit bonũ quod necdũ habrtt nduns qs babr
peteret : ad utir ũlibet mediis uteret᷑. qͦniã in his om̃ib ñ tã p̃cipi¬
entis asfectũ quã cõmodũ oboedientis attenderet. Itaq ut ħo alt¬
ñ eẽt: aut si mutaret mandatũ ipse sibi contrarius fieret: opor¬
tuit gͦ ut concessione sumeret᷑. sic tam̃ ut ꝑ ipsũ p̃ceptũ naturã¬
corrumꝑet: sed inoboedientia p̃uaricatori non natura noceret.
um autẽ de concessione naturali p̃ceptũ disciplinȩ sumendũ fu¬
isset. congruũ fuit magis ut scđm ꝓhibitionẽ hoc fieret: nedi¬
abolus posset in oboedientiã calũpniari. & in uno tantũ ñ in
plurib. ne in oboedientia ualeret ab homine excusari. Si gͥ hõ
in hac oboedientia ꝑsisteret. ꝑ tempꝰ diffinitũ a dõ ad illud sũ¬
mũ bonũ qͦd ei in celis p̃ꝑatũ fuerat sine mortis dolore trans¬

Expanded text:
it; sed per illud non potuit bonum quod necdum habuit adipisci. Nequit; sed per illud non potuit bonum quod necdum habuit adipisci. Nequpeteret, sive ad utrumlibet mediis uteretur; quoniam in his omnibus non tam praecipientis affectum quam commodum obedientis attenderet. Itaque ut homo alinon esset; aut si mutaret mandatum, ipse sibi contrarius fieret. Oportuit ergo ut de concessione sumeretur, sic tamen ut per ipsum praeceptum corrumperet, sed inobedientia praevaricatori non natura noceret. Cum autem de concessione naturali praeceptum disciplinae formandum fuisset, congruum fuit magis ut secundum prohibitionem hoc fieret, ne diabolus posset obedientiam calumniari; et in uno tantum non in pluribus, ne inobedientia valeret ab homine excusari. Si igitur homo in hac obedientia perstitisset, post tempus definitum a Deo ad illud summum bonum quod in coelis ei praeparatum fuerat, sine mortis dolore trans
Abbreviated transcription (Latin):
pet quia in consortiũ creabat᷑ ailectionis. ne si de captte sacta su¬
iset preferenda iuderet᷑ iuro ad dominationẽ. aut si de gedibi. fab¬
itienda ad seruiate. Quia gͦ uiro nec dña nec ancilla parabat᷑ sed
uib prȩceptis formauit ds hominẽ cũ eũ collocaret in para
na p̃parauerat ds̃ hoĩ. aliud tẽporale & aliud ȩt̾nũ. utrũq bonũ &
ꝑfectũ. Alterũ id ẽ corꝑale bonũ plenũ in eo posuit. & alterũ id est
ȩt̾̃nũ plenũ ei ꝓposuit. Illi qͦd dederat custodiã apposuit p̾ceptũ nat᷑ȩ:
aliud qͦd ꝓposuerat uiã ei aꝑuit. p̃ceptũ disciplinȩ. Preceptũ nat᷑ȩ
continet p̃ceptionẽ. concessionẽ. Precepto naturał fuit discretio per
quã ei inspiratũ ẽ que eeñt nature sue necessaria. ꝓhibitio naturalis
oꝵ que erant media. id est quib uti & ñ uti sine incõmodo
potiusset. Si gͦ homo ꝑ naturale pͣceptũ imbutꝰ negligen¬
tiã cauisset. diuina eũ ꝓuidentia nulla uolentia opprimi ꝑ

Expanded text:
retur quia in consortium creabatur dilectionis; ne si de capite facta fuisset, praeferenda videretur viro ad dominationem, aut si de pedibus, subjicienda ad servitutem. Quia igitur viro nec domina nec ancilla parabatur, sed uibus praeceptis informavit Deus hominem, cum eum collocaret in paradna praeparat Deus homini: aliud temporale et aliud aeternum, utrumque plenum et perfectum. Alterum, id est temporale bonum, plenum in eo posuit; et alterum, id est aeternum, plenum ei proposuit. Illi quod dederat, custodiam apposuit praeceptum naturae; ad illud quod proposuerat, viam aperuit praeceptum disciplinae. Praeceptum nsionem; praeceptio naturalis fuit discretio per quam ei inspiratum est quae essent naturae suae necessaria; prohibitio naturalis eorum quae erant media, id est quibus uti et non uti sine incommodo potuisset. Si igitur homo per naturale praeceptum imbutus negligentiam cavisset, divina providentia
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ di abolꝰ suꝑbe aliud a dõ pͥncipiũ ẽẽ uoluit ut magis confimn¬
deret᷑ eiꝰ elatio: hoc homo accepit. qͣtinꝰ etiã in eo similitudinẽ dig¬
nitatis dignitatẽ similitudinis di hab̾et: qͦd sicut ille reb om̃ibus
creationis pͥncipiũ existit: ist̾e ita eẽt om̃ib hominib pͥncipiũ
generationis & om̃s homines dñ se unũ & ab uno om̃s eẽ cognosce

Expanded text:
enim diabolus superbe aliud a Deo principium esse appetiit, ut magis confunderetur ejus elatio, hoc homo accepit, quatenus etiam in eo dignitatem similitudinis Dei haberet, quod sicut ille rebus omnibus creationis principium exstitit, ita iste esset omnibus hominibus principium generationis; et omnes homines dum se
Abbreviated transcription (Latin):
ab angulo usu ad mediũ. Si hanc ꝓbase habueris. & in medio arte
suena ltenie nẽ triginta cubitoꝵ hatetũ erereris. &e de ipso hateto a
suꝑ̃ mo tercie mnsionis sursum qͥndecim sũpseris. & id ꝓhatorto habu¬
eriss ei pede tenus hanc basim scđm geo metricalẽ reguli conpara¬
ueris uidebis murabili ratione om̃s angulares ꝯpotemesus in mensurĩ
centũ ã n quaginti duoꝵ & semis ꝑuenire. Similiter si basim afron¬
te bino in de uenientẽ cũ ẜateto contuleris. uidebis etiã ypotemisras
a frontib ꝓcedentes. ires. centũ. qn quaginta. duo & semis porrigi Quȩ¬
spc̃ erat fibi. Et sicut excellentiã sp̃c infirmitati corꝑalis natrirae
conuinxerat. una creationis conditio. ita humilitatẽ creaturae sp̃ua¬
lis excellentiae creatoris fociare debuerat una pietatis dignatio. Fec̃
gͦ ut dictũ ẽ corpꝰ hominis de limo t̾rȩ. & inspirauit ei animã ra¬

Expanded text:
medio arcae in altitudinem tringinta cubitorum ratetum erexeris, et de ipso rateto a supremo tertiae mansionis sursum quindecim sumpseris, et hoc pro rateto habueris, eique pedetenus hanc basim secundum geometricalem regulam comparaveris, videbis mirabili ratione omnes angulares hypotemisas in mensuram centum quinquaginta duorum, et semis provenire. Similiter si basim a fronte hinc inde venientem cum rateto contuleris, videbis etiam hypotemisas a frontibus procedentes in centum quinquaginta duo semis porrigi. Qus erat sibi. Et sicut excellentiam spiritus infirmitati corporalis naturae conjunxerat una creationis conditio, ita humilitatem creaturae spiritualis, excellentiae Creatoris sociare debuerat una pietatis dignatio. Fecit ergo, ut dictum est, corpus hominis de limo terrae et inspiravit ei animam ra
Abbreviated transcription (Latin):
dum. idẽ area matiplica maiis litus ꝑminus &e quota sũmi inde erat¬
ueri tot quadraroꝵ erit arca. Uerbi gr̃a. Dic qnquagies trecenti faont
xumndecim milia tot cubitoꝵ quadratoꝵ eͥ arca. &e sic de alis. Si huus
terragoni diagonalẽ limeam queris hec tibi sit regula. Mustiplica uttuq
latus ide maiuis & minus. unũ quod ꝙ ꝑse.: ac de inde ulnis sũmie quȩ
iide excrescit. munũ eoaceruate latus quere. & hoc ꝓdiagonio hebero.

Expanded text:
tiplica majus latus per minus, et quot a summa inde excreverit, tot quadratorum erit arca. Verbi gratia: Dic quinquagies trecenti fiunt quindecim millia, tot cubitorum quadratorum est arca. Et sic de aliis: Si hujus tetragoni diagonalem lineam quaeris, haec tibi sit regula. Multiplica utrumque latus, id est majus, unumquodque per se, ac deinde illius summae, quae inde ex
Abbreviated transcription (Latin):
uem iusticiȩ: de dignat᷑ tñ eum comedere. iisisit comspersis oleo
miscdĩe. Ex multa diuitiarum uenĩ afluentia. quȩ sibi suꝑ habundant
exspolus gentium prosequenti uictoria. multum est delicatus effectꝰ

Expanded text:
panem justitiae, dedignatur tamen eum comedere, nisi sit conspersus oleo panem justitiae, dedignatur tamen eum comedere, nisi sit conspersus oleo misericordiae. Ex multa divitiarum etenim affluentia quae sibi superabundant, ex spoliis hostium pro frequenti victoria, multum est delicatus effect
Abbreviated transcription (Latin):
lectationi intertomenta relinquitur. q̃ iste nrͣ aser ꝓpt̾ dm̃ ñ
solum pacient᷑ ferre : sed etiam ardenter appetere comprobat᷑.
Beati qui persecutionem pacnntur ꝓpt̾ iusticiam. Quis illud
dominicũ p̾ceptum. dimittite ⁊ dimitterur uobis. tam magnific
implere potuit : quis tam facile. quis tam excorde illatas sibi in ni¬
rias ignoscere ualuit : quam qui decorporis sui cruciaribus exulta
re quam contristari didicit. Ut quid enĩ ininicos non diligat.
cum eis libent᷑ non indulgeat. qui hoc ei rͣxͥfertur quod desiderat :
otꝰq quat᷑q beatum. Beatus ꝓptͣ iusticiȩ esuriem : beatus ꝓpter
uoluntariam passionem: bectus propt᷑ mansuerudinẽ. beatus ꝓpt̾¬
miscłĩȩ compassionem. Sicuc enĩ beati qui esuriunt. ⁊sitiunt
iusticiam. sicut beari qui persecutionem patiuntur propt̾ ipsam. sic
nichilominus beati mites. beati misericordes. Et hic nr᷑ aser ut sit
paritur : nesciens irasci. facile misererur. Quam ins enĩ multũ esuriat.

Expanded text:
lectationi inter tormenta relinquitur, quae iste noster Aser propter Deum non solum patienter ferre, sed etiam ardenter appetere comprobatur? Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam! Dominicum praeceptum: Dimittite, et dimittetur vobis , tam magnifice implere potuit? Quis tam facile, quis tam ex corde sibi illatas injurias ignoscere, valuit, quam qui de corporis sui cruciatibus exsultare magis quam contristari didicit? Utquid enim inimicos non diligat, cur eis libenter non indulgeat, qui hoc ei inferunt quod desiderat? o terque quaterque beatum! Beatus, propter justitiae esuriem; beatus, propter voluntariam passionem; beatus, propter mansuetudinem; beatus, piae compassionem. Sicut enim beati, qui esuriunt et sitiunt justitiam; sicut beati, qui persecutionem patiuntur propter ipsam; sic nihilominus beati mites, beati misericordes. Et hic noster Aser, ut sit patitur, nesciens irasci, facile miseretur. Quamvis enim multum esuriat
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦlitate rerũ om̃iũ. & uirtute ꝑtractant. In his om̃ib licet ñ una for¬
negotiosũ. siue negotiũ ociosum apellandũ sit cunictis humanis actionib

Expanded text:
de qualitate rerum omnium et virtute pertractant. In his autem omnibus licet non unde qualitate rerum omnium et virtute pertractant. In his autem omnibus licet non unnegotiosum, sive negotium otiosum appellandum sit, cunctis humanis actionib
Abbreviated transcription (Latin):
uertere adhuc te ad aliud & uide.A.conu̾sa sũ & iudeo. R. Quid uides:A.
colã discentiũ uideo. magna ẽ multitudo. diu̾sas ibi hominũ ȩtates consi¬
cio. Pueros. adolescentes. senes. uiuenes. diu̾sa qͦq studia. Alii ad formandi
noua elem̃ta. atq uoces in solitas edendas. rudẽ adhuc linguã inflectere dis¬
cunt. Alii uerbor inflexiones. cõpositiones & deriuationes. pͥmũ audien¬
do cognoscere. deinde conferendo ad inuicẽ atq idetid̾e repetendo memoriae
cõm̃dare satagunt. Alii ceras stilo exarant. alii figuras diu̾sis modis & di
ori qͦdã studio de magnis ut uidet᷑ negotiis disceptationes qͦsd̾a ad inuicẽ
lantes etiã ibi qͦsda uideo. alii tensũ in ligno. neruũ ꝑcutientes diũsoꝵ
sonoꝵ melodias ꝓfer̃t̃. alii uͦ qͣsdã descͥptiones. & m̃suraꝵ formas expli¬
cant. alii cursus & positiones syderũ. & celi conũsionẽ qͥbꝰdã instrum̃tis
manifeste describunt. Alii de natura herbaꝵ. de cõplexione hominũ.

Expanded text:
verte adhuc te ad aliud et vide? I. Conversus sum, et video. D. Quid vides? I. Scholam discentium video. Magna est multitudo, diversas ibi aetates hominum conspicio, pueros, adolescentes, juvenes, senes; diversa quoque studia. Alii ad formata nova elementa atque voces insolitas edendas rudem adhuc linguam inflectere discunt. Alii verborum inflexiones, compositiones et derivationes, primum audiendo cognoscere, deinde conferendo adinvicem, atque identidem repetendo memoriae commendare satagunt. Alii ceras stylo exarant. Alii figuras variis modis et divori quodam studio de magnis ut videtur negotiis disceptationes quasdam ad invicem lantes etiam quosdam ibi video. Alii tensum in ligno nervum percutientes diversorum sonorum, melodias proferunt. Alii vero quasdam descriptiones, et mensurarum formas explicant. Alii cursus et positiones siderum, et coeli conversionem quibusdam instrumentis manifeste describunt. Alii de natura herbarum, de constitutionibus hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
plationẽ nundu idoneus. dũ se in cubiculo rachel collocat. dũ totũ se
in eiꝰ amplexus parat. du ilła iamiam sese tenere putat: subito & inc¬
pinate inter ampleiis liae seeẽ. dep̃hendat. Quid enĩ sepͥturã sacrã nͥ ra¬
chel cubiculũ dicimꝰ. in qua sapientiã diuinã sub decenti allegoriarũ
uelamine latitare ñ dubitamꝰ : In tali cubiculo rachel tociens quȩrit᷑.
quociens in lectione sacra spiritalis intelligentia indagat᷑. Sed quadiu
adhuc ad sublimia penitranda minue sufficimꝰ. diu cupitã diligenter
quȩsitã rachel nundũ inuenimꝰ. Incipimꝰ gͦ gemere. suspirare. nram
cecitatẽ ñ solũ plangere. sed etiã erubescere. Dolentib gͦ nobis & que¬
rentib unde hanc cecitatẽ meruimꝰ: occurrunt mala que fecimꝰ. Qu¬
in immo ipsa diuina lectio nobis nolentib & aliud qͥdda in ea molien

Expanded text:
plationem nondum idoneus, dum se in cubiculo Rachel collocat; dum se plationem nondum idoneus, dum se in cubiculo Rachel collocat; dum se in ejus amplexus totum parat; dum illam jam sese tenere putat, subito et inopinate inter amplexus Liae se esse deprehendat. Quid enim Scripturam sacram, nisi Rachel cubiculum dicimus, in qua sapientiam divinam sub decenti allegoriarum velamine latitare non dubitamus? In tali cubiculo, Rachel toties quaeritur, quoties in lectione sacra spiritualis intelligentia indagatur. Sed quandiu adhuc ad sublimia penetranda minime sufficimus, diu cupitam, diligenter quaesitam Rachel nondum invenimus. Incipimus ergo gemere, suspirare, nostram caecitatem non solum plangere, sed et erubescere. Dolentibus ergo nobis et quaerentibus unde hanc caecitatem meruimus, occurrunt mala quae fecimus. Quinimo ipsa divina lectio nobis nolentibus, et aliud quiddam in ea molien
Abbreviated transcription (Latin):
ne digna sit. impleat qͦd scriptũ inuenit. Sentite de dño in bonita¬
te. & in simplicitate cordis querite illũ. Utiq qui de dño in bonitate
sentit. iã illũ qui ẽ pͥncipiũ om̃iũ fidei oculo cernit. Sed & ouis ue¬
racit̾ est: si in simplicitate quȩrit. Uidesne quẽ admodũ ñ quęlib&. sed
sũma sapientia simpliciter quęsita facit eẽ rachel: Iam ut arbitror
ñ miraris qͦd rachel tantũ diligitur: cũ eiꝰ etiã pedissequȩ sapientiam
mũdi loquor quȩ in dominȩ suȩ cõparatione stulticia reputat᷑. tanto
ut cernimꝰ a nrũdi philosophis amore requirat᷑. Qũẽadinodu autẽ lia
supponit᷑ dũ rachel speratur. facile recognoscunt: qui hoc quã sepe
contingat ñ tã audiendo quã exꝑiendo didicert̃. Sepe contingit. tit a¬
nimꝰ antiquȩ conũsationis sordib minꝰ mundatꝰ. & ad cȩlestiũ contem¬

Expanded text:
ne digna sit, impleat quod scriptum invenit: Sentite de Domino in bonitane digna sit, impleat quod scriptum invenit: Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum . Utique qui de Domino sentit in bonitate, jam illum, qui est principium omnium, fidei oculo cernit. Sed et ovis veraciter est, si in simplicitate quaerit. Videsne quemadmodum non quaelibet, sed summa sapientia simpliciter quaesita facit esse Rachel. Jam, ut arbitror, non miraris quod Rachel tantum diligitur, cum ejus etiam pedissequa sapientia mundi loquor, quae in dominae suae comparatione, stultitia reputatur, tanto, ut cernimus, amore a mundi philosophis requiratur. CAPUT supponitur, dum Rachel speratur, facile recognoscunt qui hoc quam saepe contingat non tam audiendo quam experiendo didicerunt. Saepe contingit ut animus antiquae conversationis sordibus minus mundatus, et ad coelestium contem
Abbreviated transcription (Latin):
fectione defideria sc̃a. Ex illa spuales sensus. ex ista ordinati affec¬
tꝰ. Ex ista deniq om̃is uirtꝰ. ex illa uͦ ueritas om̃is. Sciendu itaq ẽ
qͦd affectio tunc ueracit̾ incipit lia ẽẽ: qͣndo satagit seipsam ad nor¬
mã iustitiae cõponere. Et ratio rachel eẽ indubitant᷑ asserit᷑. qͣndo
illius sũmae & uere sapientiȩ luce illustrat᷑. Sed qͥs ignorat quã sit
illud laboriosum. quã sit istud iocundũ: Utiq ñ sine magno labore
animni affectio a libitis ad licita restringitur. & recte talis uxor lia.
hoc ẽ laboriosa uocat᷑. Quid uͦ dulciꝰ quidue iocundiꝰ potest ẽẽ. quã o¬
culũ m̃tis ad sũmȩ sapientiae contẽplationẽ dirigere : Ad hanc itaq
contẽp landa cũ ratio ddirigitur dilatat᷑. merito rachelis nomine hono¬
ratur. Rachel uisũ principiũ uel ouis interpretat᷑. Ut gͦ tali nomi¬

Expanded text:
fectione, desideria sancta. Ex illa, spirituales sensus; ex ista, ordinati affecfectione, desideria sancta. Ex illa, spirituales sensus; ex ista, ordinati affectus. Ex ista denique, omnis virtus; ex illa vero, veritas omnis. Sciendum itaque est quod affectio tunc veraciter incipit Lia esse, quando satagit seipsam ad normam justitiae componere. Et ratio Rachel esse indubitanter asseritur, quando illius summae et verae sapientiae luce illustratur. Sed quis ignorat quam sit illud laboriosum, quam sit istud jucundum? Utique non sine labore magno animi affectio ab illicitis ad licita restringitur; et recte talis uxor Lia hoc est laboriosa  vocatur. Quid vero dulcius, quidve jucundius potest esse quam oculum mentis ad summae sapientiae contemplationem erigere? Ad hanc itaque contemplandam cum ratio dilatatur, merito Rachelis nomine honoratur. Rachel videns principium vel ovis interpretatur. Ut ergo tali nomi
Abbreviated transcription (Latin):
mũdi ad necessitatẽ ñ respuit: & ad uoluptatẽ ñ admittit. liã lypp̃
ñ cecã uocant: quã in rerũ uidicio errare putant. Si gͥ ꝑ liam̃ deside¬
riũ iusticiae. ꝑ rachel uͦ studiũ sapientiae intelligit᷑ : patet ratio quare
adhuc de his duab uxorib iacob diligentiꝰ inquirere: & quicqͥd inde a¬
nimꝰ suggerit manifestiꝰ aꝑite. Om̃i spũi rationali gemina quedã ui
data est ab illo patre luminũ. a quo om̃e datũ optimũ & om̃e donũ
ꝑfectũ. Una est ratio. altera est affectio. Ratio qua discernamꝰ. affectio
qua diligamꝰ. Ratio ad ueritatẽ. affectio ad uirtutẽ. heȩ sunt sorores
ille duae a dño desponsatae. oolla & oolibama. ierłm & samaria.
Neae sunt spiritꝰ rationalis geminȩ uxores. ex qͥb oritur generosa ꝓ¬
les. & regni celestis heredes. Ex ratione oriunt᷑ consilia recta. ex af¬

Expanded text:
mundi ad necessitatem non respuit, et ad voluptatem non admittit, Liam lippam, mundi ad necessitatem non respuit, et ad voluptatem non admittit, Liam lippam, non caecam vocant, quam in rerum judicio errare putant. Si igitur per Liam desiderium justitiae, per Rachel vero studium sapientiae intelligitur, patet raadhuc de his duabus uxoribus Jacob diligentius inquirere, et quidquid inde animus suggerit manifestius aperire. Omni spiritui rationali gemina quaedam vis data est ab illo Patre luminum, a quo est omne datum optimum, et omne donum perfectum. Una est ratio, altera est affectio: ratio, qua discernamus, affectio, qua diligamus; ratio, ad veritatem, affectio, ad virtutem. Hae sunt sorores illae duae a Domino desponsatae: Oolla et Ooliba, Hierusalem et Samaria. Hae sunt spiritus rationalis geminae uxores, ex quibus oritur generosa proles, et regni coelestis haeredes. Ex ratione oriuntur consilia recta; ex af
Abbreviated transcription (Latin):
te uoluissent. Iusticiã enĩ ꝑfecte amare. est iã iustũ esse. Sapientiã &
multũ amare potes. & ipsa carere potes. Om̃ino & absq dubio. qͦnto
ampliꝰ iustitiã dilexeris. tanto iustior eris. Sed uideamꝰ nc̃ que sint
instituta uerȩ iusticiȩ: & inuenimꝰ cur homines tantũ detestantur
conubia liae. Querendũ nãq est cur fere om̃s coniugia liae tanto¬
ꝑe abhorreant. qui in amplexus rachel tantũ suspinnt. Perfecta
iusticia iubet inimicos diligere. parentes. propria queq relinque¬
re. illata mala patient̃ ferre: oblatã głam ubiq declinare. Sed ab
huiꝰ mundi amatorib qͥd stultius qͥd laboriosius ẽẽ reptitat᷑ : Hinc
ẽ qͦd ab eis lia & lẏppa credit᷑ & laboriosa uocatur. Lia nãq laboriosa
interpretat᷑. Magnꝰ nãq labor. sed ñ minor error uidet᷑ eis eẽ. in tͥ¬
bulatione gaudẽ. ꝓspera mundi quasi pestẽ fugere. Sed quia copiã

Expanded text:
te voluissent. Justitiam enim perfecte diligere, est jam justum esse. Sapientiam et multum amare potes, et ipsa carere potes. Omnino, et absque dubio, quanto amplius justitiam dilexeris, tanto justior eris. Sed videamus nunc quae sint instituta verae justitiae, et inveniemus cur homines tantum detestantur connubia Liae. Quaerendum namque est, cur fere omnes conjugia Liae tantopere abhorreant, qui in amplexus Rachel tantum suspirant? Perfecta justitia jubet inimicos diligere, parentes; propria quaeque relinquere, illata mala patienter ferre, oblatam gloriam ubique declinare. Sed ab hujus mundi amatoribus, quid stultius, quid laboriosius esse reputatur. Hinc est quod ab eis Lia, et lippa creditur, et laboriosa vocatur. Lia namque laboriosa interpretatur. Magnus namque labor, sed non minor error videtur eis esse, in tribulatione gaudere, prospera mundi quasi pestem fugere. Sed quia copiam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potuit. Duas nãq ut legitis uxores ia cob habuisse cognoscit᷑. una
lia. altera rachel dicebat᷑. Lia fecundior. rachel formosior. Lia fe¬
nunda sed l̃ ppa. rachel fere sterilis. sed forma singularis. Sed nuni
que sint istȩ due uxores iacob uideamꝰ: ut qui sint earũ filii facili¬
us intelligamꝰ. Rachel doctrina ueritatis. lia disciplina uirtutis.
Nachel stuidiũ sapientiae. lia desideriũ tusticiae. Seo scimꝰ iacob unu̾
annis ꝓ rachel seruisse: & tam̃ uidebant᷑ illi dies pauci pre amoris
magnitudine. Quid miraris : Scđ̾m magnitudina pulchritudi¬
nis. erat magnitudo dilectionis. Certe si in laudẽ sapientiȩ aliquid
temptare uoluero. minꝰ erit quantũcũq dixero. Quid eñĩ sapientia
ardentiꝰ diligit᷑. dulciꝰ possidetur: Eiꝰ decor omne suꝑat pulchi tu¬
dinẽ. eiꝰ dulcor omnẽ eycedit suauitatẽ. Est eiũ ut ait qͥdam speciosi

Expanded text:
non potuit. Duas namque, ut legitis, uxores Jacob habuisse cognoscitur. Una non potuit. Duas namque, ut legitis, uxores Jacob habuisse cognoscitur. Una Lia, altera Rachel dicebatur: Lia fecundior; Rachel, formosior. Lia fecunda, sed lippa; Rachel fere sterilis, sed forma singularis. Sed jam, quae sint istae duae uxores Jacob, videamus, ut qui sint earum filii facilius intelligamus. Rachel, doctrina veritatis, Lia disciplina virtutis. Rachel, studium sapientiae, Lia desiderium justitiae. Sed scimus Jacob septem annis pro Rachel servisse, et tamen videbantur ei dies pauci, prae amoris magnitudine. Quid miraris? Secundum magnitudinem pulchritudinis erat magnitudo dilectionis. Certe si in laudem sapientiae aliquid tentare voluero, minus erit quantumcunque dixero. Quid enim sapientia ardentius diligitur, dulcius possidetur? Ejus decor omnem superat pulchritudinem, ejus dulc
Abbreviated transcription (Latin):
bonum m̃tis affectum demonstrat: quia sepe sancti uiri qͥnto magis forit opi
diuina aspciunt: tanto magis intus mamore conditoris uiridescunt.
bum eñ rerum p̃sentiũ muitabilitatẽ aspiciunt. continuo om̃ia quȩ in
hoc mundo pulchra uident᷑ eis incogitanone iulescunt &x quasi reu̾tentes
eniamin adolescentulꝰ in mentis excessu. Audiant ado¬
lescentuli sermonẽ de adolescente: euigilent ad uoc̃ẽ ꝓph̃e
Beniamin adolescentulꝰ in m̃tis excessu. Quis sit benia¬
min iste multi nouert̃: alii ꝑscientiã. alii ꝑ exꝑientiã.
Qui ꝑdoctrinã nouerunt audiant patient̃. ꝑ exꝑienti
ã didicerunt. audiant libent̾. Qui enĩ eũ exꝑientiȩ magisterio
semel nosse potuit. fident̃ loquor. sermo de eo qũauis prolixus i¬
bũ saciare ñ poterit. Sed quis de eo digne loqui sufficiet: ett e¬
nĩ speciosus forma pre om̃ib filiis iacob: & qualẽ rachel generare
decuit. Nam lia qͥdem quauis plures pułriores tam̃ liberos habere

Expanded text:
bonum mentis affectum demonstrat, quia saepe sancti viri quanto magis foris opera divina aspiciunt, tanto magis intus in amore Conditoris inardescunt. Dum enim rerum praesentium mutabilitatem aspiciunt, continuo omnia quae in hoc mundo pulchra videntur, eis in cogitatione vilescunt, et quasi revertentes enjamin adolescentulus in mentis excessu . Audiant adolescentuli sermonem de adolescente, evigilent ad vocem Prophetae: Benjamin adolescentulus, in mentis excessu. Quis sit Benjamin iste, multi noverunt, alii per scientiam, alii per experientiam. Qui per doctrinam noverunt audiant patienter; qui per experientiam didicerunt, audiant libenter. Qui enim eum experientiae magisterio semel nosse potuit fidenter loquor, sermo de eo, quamvis prolixus, illum satiare non poterit. Sed quis de eo digne loqui sufficiat? Est enim speciosus forma prae omnibus filiis Jacob, et qualem Rachel generare decuit. Nam Lia quidem, quamvis plures, pulchriores tamen liberos habere
Abbreviated transcription (Latin):
ce exisiui a iuuentute mea. & quesiu sponsã mͥ eã assumere. & ama¬
tor factus sũ formȩ illiꝰ. Quid gͦ mirũ si iacob in huiꝰmodi sponsae a¬
more flagrabat. si talis ignis. si tante dilectionis fłamas temꝑare ñ
potãt: d quantũ amabat. o qualiter in eiꝰ amore flagrabat qͥ dycit.
Suꝑ salutẽ & ominẽ pulchritudinẽ dilexi sapientiã Nichił eñi hac ut

Expanded text:
quaesivi sponsam mihi eam assumere, et amator factus sum formae illius . Quid ergo mirum, si Jacob in hujusmodi sponsae amore flagrabat, si talis ignis, si tantae dilectionis flammas temperare non poterat? O quantum amabat, o qualiter in ejus amore flagrabat, qui dixit: Super salutem et omnem pulchritudinem dilexi sapientiam! Nihil e
Abbreviated transcription (Latin):
uartus modus cõtemplationis e quando inspicimus creaturas secd̃m hoc
qd homo eis uti potest adexplendã carnalis concupiscentiȩ uoluptatẽ.
et meis cogitamus ñ naturalis infirmitatis subsidiũ: s libidmis oblectam tũ.
hoc oculo eua lignum uidit qđ e̾et pulchrũ uisur &e aduescendũ suaue &
talit defructu eius & comedit. Qeu hoe mͦ ꝑ cogitationẽ exeunt similes sunt
coruo qui reuersus nonẽ. quia dum foris q̃d male delectat inueniunt acd ar¬
cam conscientiȩ amplius redire nolunt. Reliqua uͦ tru cõtemplationum ge¬
nera ientu columbe figurata sunt: quȩ cũ emissa e̾et & non inuemret uͦ¬

Expanded text:
uartus modus contemplationis est, quando inspicimus creaturas, secundum hoc quod homo eis uti potest ad explendam carnalis concupiscentiae voluptatem, et in eis cogitamus non naturalis infirmitas subsidium, sed libidinis oblectamentum. Hoc oculo Eva lignum vidit, quam esset pulchrum visu, et ad vescendum suave, et tulit de fructu ejus, et comedit . Qui hoc modo per cogitationem exeunt, similes sunt corvo, qui reversus non est, quia dum foris quod male delectat inveniunt, ad arcam conscientiae amplius redire nolunt. Reliqua vero tria contemplationis genera in exitu columbae figurata sunt, quae cum emissa esset, et non inve
Abbreviated transcription (Latin):
non respiciunt. atq in exignis rerũ particulis defixi. ꝗ agat᷑ intoto
currt̃. mens uero tenbris suis obuoluta ñ multũ ualet. aut fut᷑a
ꝓspice̾. aut pͣcerita meminisse. cũq solũ his q̃ corã posita sunt ocupata
cenet᷑ innouatio p̃sentiũ aufert ei memoriam p̃teritoꝵ. Hinc ÷ ꝗ ħo es

Expanded text:
non respiciunt, atque in exiguis rerum particulis defixi, quid agatur in non respiciunt, atque in exiguis rerum particulis defixi, quid agatur in ercurrunt. Mens vero tenebris suis obvoluta non multum valet aut futura prospicere, aut praeterita meminisse. Cumque solum iis, quae coram posita sint, occupata tenetur, innovatio praesentium aufert ei praet
Abbreviated transcription (Latin):
illic unde orta sunt. Omia sic̃ initũi. ita hñt & fineni. s dissimiłr currũt.
& ñ equae ꝑueniunt. Alia orta sunt. Alia iamꝰ ͥ occiderunt. alia int̃ mediũ
ꝑtranseunt. alia ortis nascentia suecedunt. simul tñ. omĩa defluunt. & adimĩ
locum tendunt. O magm̃i flumen quo raꝑis: Paruiis ÷ ortꝰ tuus. de fonte
exigno manas. de uena modica erunpis. curris & crescis. descendis & absor¬
beris. curris s deorsum crescis. s adintitum uenis. s pͣteris. s ad intͣitũ ue¬
nis. effluis ⁊ absorberis. Ouena q̃ ñ deficis. Ocursus qui ñ requiescis. Ouaͦra¬
go q̃ ñ impleris. Quantũ natiuitas subic̃. qͣntũ mortalitas chit. tm̃ insa¬
ciabis mors deglutit. Nec illa edi. nec ista tͣhẽ. neq ħ unqͣm cessat absorb̾e.
semꝑ p̃sentia tͣnseunt semꝑ futura succedunt. ⁊ qi continuus suecessus :¬
ꝑpetũ fattiis ẽẽ putat᷑. Sunt em̃ oculi mortaliũ dep̃ssi. ⁊ cursũ uniu̾soꝵ

Expanded text:
de orta sunt. Omnia sicut initium, ita habent et finem, sed dissimiliter currunt, et non aeque perveniunt. Alia recens orta sunt, alia jam olim occiderunt, alia inter medium pertranseunt, alia ortis nascentia succedunt, simul tamen omnia defluunt, et ad unum locum tendunt. O magnum flumen, quo raperis? Parvus est ortus tuus, de fonte exiguo manas, de vena modica erumpis. Curris et crescis, descendis et absorberis. Curris, sed deorsum; crescis, sed ad interitum: venis et praeteris, sed effluis, sed absorberis. O vena quae non deficis, o cursus qui non requiescis, o vorago quae non repleris! Quantum vanitas subjicit! Quantum mortalitas trahit, tantum insanabilis mors deglutit! Nec illa edere, nec ista trahere, neque haec unquam cessat ahsorbere. Semper praesentia transeunt, semper futura succedunt, et quia continuus est successus, perpetuus status esse putatur. Sunt enim oculi mortalium depressi, et cursum universorum
Abbreviated transcription (Latin):
mundi gła elatosꝰ iudimus : Uͥ sunt postremo om̃s de quoꝵ ami¬
citia ⁊ familiaritate pͣsumebamꝰ . ecce transiert̃ uniu̾si ante nos.
nos soli relicti sumꝰ. post illos cogitemus nune illuo se ũn

Expanded text:
mundi gloria elatos vidimus? Ubi postremo sunt omnes, de quorum amicitia et familiaritate praesumebamus? Ecce transierunt universi ante nos, et nos soli relicti sumus post eos. Cogitemus nunc saecu
Abbreviated transcription (Latin):
inced̾ẽ tialebant. a. Uere ꝑtũ fateor quia omnino ineptũ ÷ illũ sa-¬
piencẽ dicere. qui ꝗͣ. libet adalia oclm̃ habeat aꝑtũ. siũ tñ interitũ aut p̃ui¬
dere nequeat. aut cauere decctet. Qd aut̃ euis modi homines nec cau¬
telam instantiũ. nec ꝓuidentiã habeant fututoꝵ lubrica eor tuta. et
dissoluta conu̾satio. nec ñ & ĩfamis egressꝰ satis demonstrant. R. Qo gͦ tͥ

Expanded text:
 illum sapientem dicere, qui quamlibet ab alia oculum habeat apertum, suum tamen interitum aut praevidere nequeat, aut cavere detrectet. Quod autem ejusmodi homines nec cautelam instantium, nec providentiam habeant futurorum, lubrica eorum vita, et dissoluta conversatio, nec non et infames gressus satis demonstrant. D. Quid ergo tibi
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ueniente obstacło in semetipsa caligat. Nam qͥa angusta ẽ. maxi¬
ma cõp̃bende ñ sufficit. & qͥa hebes ẽ. minima ñ discernit. Quia aut̃
pigra. cũ in remotissima extendit᷑. etiã si nichil int̾currat sola tam̃ spa¬
cii longinqͥtate hebetat᷑. qͥa uͦ ꝑspicax ũ ẽ. intima quȩq ñ penetrat sed
ta sola que in rerũ suꝑficie sunt constituta: oberrat. sed nec ea que pr¬
terita sunt respicere. nec ea que fut᷑a sunt potest prȩuidẽ. Hoc gͦ dixi. ut
scias qͣntas angustias corporea hȩc iusio patiat᷑. quȩ nͥ corã posita intue¬
ri ñ ualet. In his qͦq eã & maxuna qͣntitate excedunt. & minima subtili¬
tate fugrũt. remota longinqͥtate euadunt. & intima obscuritate ñ adin¬
ittunt. Nolo gͥ ut cogitas. huiꝰ uisionẽ oculi quando audiste ad uiden¬
culta penitrat. subtilia inuestigat. luce aliena ad uidendũ ñ indigẽs.

Expanded text:
interveniente obstaculo, in semetipsa caligat. Nam quia angusta est, maxiinterveniente obstaculo, in semetipsa caligat. Nam quia angusta est, maxima comprehendere non sufficit; et quia hebes est, minima non discernit, quia autem pigra est, cum in remotissima extenditur etiam si intercurrat, sola tamen spatii longinquitate hebetatur, quia vero perspicax non est, intima quaeque non penetrat, sed ea sola, quae in rerum superficie sunt constituta, oberrat. Sed nec ea quae praeterita sunt respicere, nec ea quae futura sunt potest providere. Hoc ego dixi, ut scias quantas angustias corporea haec visio patiatur, quae nisi coram posita intueri non valet. In his quoque, eam et maxima quantitate excedunt, et minima subtilitate fugiunt, et remota longinquitate evadunt, et intima obscuritate subducunt. Nolo igitur ut cogites visionem hujus oculi, quando audis te ad viden diffundit, qui occulta penetrat, subtilia investigat, luce aliena ad videndum non indigens,
Abbreviated transcription (Latin):
quare dileximꝰ te: A. Quid uides homo: R. Nichil meliꝰ quã fugere.
A.Non satis intelligo qͥd dicere uelis: uideo tam̃ sicut iste tuus stupor
indicat qͦd uel graue aliqͥd pateris. uel nouũ uidisti. uel magnum
moliris. Ne gͥ abscondas quicqͥd illud fit. qͥa si ꝑiculũ nullũ ẽ & uane
mecũ. & ostendã tͥ mirabilia magna. antiqͥs uetera. p̃sentibꝰ noua. &
posteriora fut᷑is . A. Quando rẽ ipsã uidero de qua loqͦris. tunc melius
fortasse intelligã qͦd dicere uelis. Nunc gͥ ostende mͥ quo ascendẽ debeã.
ut & ego uidere possim mirabilia ista de quib sic cont᷑baris . R. Oculꝰ
carnis qͣnto sublimior & in alto constitutꝰ fuerit. tanto ampliꝰ ꝑ uisi¬
onẽ in latũ se effundit. faciliꝰ qͥppe desuꝑ in subiecta acies uisioĩs ex¬
pandit᷑. qͣndo om̃ia qͦdamͦ corã posita intuet᷑. Sed hec qͥdẽ eoipso qͦ ꝑ
corꝑis instrumentũ emicat. multis ac uariis modis nullo etiã foris

Expanded text:
. Quid vides, o homo? D. Nihil melius quam fugere. I. Non satis intelligo quid dicere velis: video tamen, sicut iste tuus stupor indicat, quod vel grave aliquid pateris, vel novum vidisti, vel malum moliris. Ne igitur abscondas quidquid illud sit, quia si periculum est, simul mecum, et ostendam tibi mirabilia magna, antiquis vetera, praesentibus nova, et posteriora futuris. I. Quando rem ipsam videro, de qua loqueris, tunc melius fortasse intelligam quid dicere velis. Nunc igitur ostende mihi quo ascendere debeam, ut et ego videre possim mirabilia ista, de quibus tu sic conturbaris. D. Oculus carnis quanto sublimior, et in altiore loco constitutus fuerit, tanto amplius per visionem in latum se diffundit. Facilius quippe desuper in subjecta acie visionis expanditur, quando omnia quodammodo coram posita intuetur; sed haec quidem eo ipso, quo per corporis instrumentum emicat, multis ac variis modis nullo etiam foris
Abbreviated transcription (Latin):
bigas ñ paucas in comitatu euntiũ. Omnẽ speciẽ pigm̃toꝵ atq aro¬
matũ ibi uideo. om̃ia genera p̃ciosaꝵ uestiũ agnosco. ingentes mas¬
sas metalloꝵ om̃iũ & omnẽ lapidẽ p̃ciosũ ibi conspicio. eqͦs & mulos
&e mancipia. greges armentoꝵ & pecoꝵ absq numero.R. Unde pu¬
tas isti ueniũt aut qͦ uadunt: A. Cidet᷑ qd hoĩes de regione longin¬
qͣ adueniãt. &¬

Expanded text:
bigas non paucas in comitatu euntium. Omnem speciem pigmentorum atque arobigas non paucas in comitatu euntium. Omnem speciem pigmentorum atque aromatum ibi video, omnia genera pretiosarum vestium agnosco, ingentes massas metallorum omnium, et omnem lapidem pretiosum ibi conspicio, equos et mulos, et mancipia, greges armentorum et pecorum, absque numero. D. Unde putas isti veniunt, aut quo vadunt? I. Videtur quod homines de regione longinqua adveniant,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥllitatẽ equoris suspectã habuistis: Quare ꝑfido elem̃to uitã urãm com¬
mittere ñ timuistis: Quare soliditatẽ littoris deseruistis: Quare secui
ur̃a ad quã miseriã deuoluta ẽ. Prius uobis in anit̾ exultantib pisces
maris allusert̃. & nunc uos naufragos & miserabilit̾ abiectos pisces ma¬
ris in pastũ accipiunt. R. Quid tͥ uidet᷑: Quale ẽ hoc opꝰ hominũ:
quã exiguũ bonũ secuti estis: & ecce quã calamitatẽ incurristis. Et qͥa
uerũ malũ qͦd uobis imminebat ꝓuidẽ noluistis: ab appetitu fallacis
boni qui uos trahebat animos ñ cobibuistis. O infelices & miseri.R.¬
Conũte nc̃ te ad aliud. & uide.A.Conũsa sũ & uideo .R. Qiud uides:
A. Uideo homines ꝑgentes uiã suã multis & magnis mercib onustos.
camelos innumerabiles. om̃ia diũsa portantes: plaustra plurima &

Expanded text:
quillitatem aequoris suspectam non habuistis? Quare perfido elemento vitam vestram comquillitatem aequoris suspectam non habuistis? Quare perfido elemento vitam vestram committere non timuistis? Quare soliditatem littoris deseruistis? Quare securum vestra ad quam miseriam devoluta est! Prius vobis inaniter exsultantibus pisces maris alluserunt, nunc vos naufragos et miserabiliter abjectos pisces maris in pastum accipiunt. D. Quid tibi videtur, quale est hoc opus hominum? I. quam exiguum bonum secuti estis, et ecce quantam calamitatem incurristis, et quia verum malum, quod vobis imminebat, providere noluistis, ab appetitu fallacis boni, qui vos trahebat, animos non cohibuistis? O infelices et miseriad aliud, et vide. I. Conversus sum, et video. D. Quid vides? I. Video homines pergentes viam suam multis et magnis mercibus onustos, camelos innumerabilies onera diversa portantes, plaustra plurima, et
Abbreviated transcription (Latin):
monstrare uelis expecto . R. Quid uides: A. Nauigantes uidõ in mari.
& magnã tranqͥllitatẽ maris. magnãq serenitatẽ aeris. uentis qͦq scdi
lenit̃ spirantib optato cursii naiugiũ ferri: uiros aut̃ ꝑ nauẽ discũben¬
tes ad epulas. & canentes in liris & tibiis & cytharis & om̃i genẽ dulciᷤᷤ
cantilenȩ auditũ mulcentes. ipsis qͦq aqͥs melodiã resultantib pisces
maris greges circũducere: & exultantib alludendo lȩtitiã augere. R.
Quid tͥ uidet᷑: a. Quid nͥ gaudiũ magnũ. magna iocunditas. & si ẽẽ posset
displicere debeat ignoro. R. Fige paulisꝑ ocłm. & noli declinare intui¬
tũ dũ uideas finẽ. A. Proseqͦr euntes. & qͥd sequat᷑ ignoro . R. Quid uides:A
bari mare. fluctꝰ intumescere: & quasi ab imo euersũ fundo totũ in cu¬
mulũ ferri. Eheu qͥd laudaui: R. Quid est: A. o miseri. qͥd uob̾ cũ mariꝰ
Quare fallaci sereno credidistis. quare in dubio securi fuistis : Quare tͣn¬

Expanded text:
mari, et magnam tranquillitatem maris, magnamque serenitatem aeris, ventis quoque secundis leniter spirantibus, optato cursu navigium ferri. Viros autem per navem discumbentes ad epulas, et canentes in lyris, et tibiis, et citharis omni genere dulcis cantilenae auditum mulcentes. Ipsis etiam aquis melodia resultantibus pisce maris greges circumducere, et exsultantibus alludendo laetitiam augere. D. Quid tibi videtur? I. Quid? nisi magnum gaudium, magna jucunditas, et si esse posset . I. Et cur displicere debeat ignoro. D. Fige paulisper oculum, et noli declinare intuitum dum videas finem. I. Persequor euntes, et quid sequatur exspecto. D. Quid vides? bari, mare fluctibus intumescere et quasi ab uno sursum fundo totum in cumulum ferri, heu quid laudavi? D. Quid est? I. O miseri, quid vobis cum mari? Quare fallaci sereno credidistis? Quare in dubio securi fuistis? Quare tran
Abbreviated transcription (Latin):
tes &e alacres. & qͣntũ ex ipso eoꝵ gaudio dat᷑ intelligi ꝓsꝑe incedenteᷤᷤ
R. Quid tͥ uidet᷑: A. Studiũ satis lab oriosũ ego uideo. sed rerũ noui¬
& uidebis tantꝰ labor qͣntũ capiet fructũ.A. ꝑ ructꝰ p̃sens ẽ. si ꝑma¬
nens eẽ potest. R. Sustine parũꝑ. qͦd futurũ c̃cito ueniet. A.Iam lon¬
tores nr̃os anxios & trementes circa sartinas suas conglobari uideo. ar¬
nia capescere. qũeq eregione sui oneris aduentũ hostiũ expectare. om
longe lateq deserta eẽ. omẽm hominũ conũsationẽ ꝓcul consistere. au¬
xiliũ nullũ uel sꝑari posse. undiq hostes concurrere. uno animo impe¬
tũ facere. multitudine plures. cupiditate fortes. solitudme audaces. Qͥ a

Expanded text:
pso eorum gaudio datur intelligi, prospere incedentes. D. Quid tibi videtur? I. Studium satis laboriosum ego video, sed rerum novita, et videbis tantus labor quantum capiet fructum. I. Fructus praesens est, si permanens esse potest. D. Sustine parumper, quod futurum est cito veniet. I. Jam lontores nostros anxios et trementes circa sarcinas suas conglobari video, arma capessere quemque e regione sui oneris adventum hostium exspectare, omnlonge lateque deserta esse, omnem hominum conversationem procul consistere, auxilium nullum vel sperari posse. Undique hostes concurrere, uno animo impetum facere, multitudine plures, cupiditate fortes, solitudine audaces. Quid,