comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed hoc posse tue uirtutes efficiunt.
Natura quidẽ negat: sed potentia
imperat. etas ꝓhibet : sed tua pote¬
stas ostendit. Impossibile quidẽ
istud uidetur nobis. non tibi ho¬
mini: non tuȩ dñe maiestati. natu¬
rȩ: non dõ: seruis: non año. Unde
eredo pater. credo dñe istud te
facturũ eẽ qtiod dicis. quia his
uirtutibus cunctis gentibus in.¬
notesceris. Ttnc sara concepit in
uterum. & peperit filiũ. patrem
multarũ gentiũ destinatum. Nas.¬
citur ysaac ornamentũ generis.
parentũ gła : ꝓpinquoꝵ lȩcitia. fa.¬
miliȩ decus. hereditatis spes. fidei
precium: ꝓmissȩ sobolis testimo.¬
mum. In cuius natiuitate & dñs
ꝓmissum reddidit. & abrabam
uotũ quod optauit accepit. Gaudent
om̃s. cuncti letantur. Eit em̃ ysaac
dulcis cum nascitur. dulcior cum
nutritur.ec enĩ poterat esse non
dulcis: quẽ & patris fides condierat.
& ꝓpria innocentia cõmendabat.
⁊it & sara exsterili mater : fȩcunda

Expanded text:
sed hoc posse tuae virtutes efficiunt. sed hoc posse tuae virtutes efficiunt. Natura quidem negat, sed potentia imperat. Aetas prohibet, sed tua potestas ostendit. Impossibile quidem illud videtur nobis; non tibi; homini, non tuae, Domine, majestati; naturae, non Deo, servis, non Domino. Unde credo, Pater, credo, Domine, istud te facturum esse quod dicis, quia his virtutibus cunctis gentibus innotescis. Tunc Sara concepit in utero, et peperit filium, patrem multarum gentium destinatum. Nascitur Isaac ornamentum generis, parentum gloria, propinquorum laetitia, familiae decus, haereditatis spes, fidei pretium, promissae sobolis testimonium. In cujus nativitate et Dominus promissum reddidit, et Abraham votum quod optavit, accepit. Gaudent omnes, cuncti laetantur. Fit enim Isaac dulcis cum nascitur, dulcior cum nutritur. Nec enim poterat esse non dulcis, quem et patris fides condierat, et propria innocentia commendabat. Fit et Sara ex sterili mater fecunda
Abbreviated transcription (Latin):
immensa ei multitudo ꝓmitutur.
Solaciũ unius heredis conquiritur.
& innumerabilis soboles destinat᷑.
Nescis inquit dñs. nescis abrabam.
quid destinatũ sit tibi. Sed idcirco
nescis. quia quid merearis non res¬
picis. Tantũ em̃ de me tua meruit
fides. tantum tua obsequia ualuer᷑.
ut & quid desideres nouerum. &
facere quod mereris decreuerim.
Namq. tibi nascetur filius. cuius
semen diffundetur in milia: ut
si militudini s derũ coequetur. &¬
harene immensitatib cõparetur:
Credo inquit abraham ane. credo
quia potes. facturũ te confido qđ
spondes. nec eñĩ confectam senectu¬
tem marcescentis mee etatis consi¬
dero. aut sa re comugis sterilem
effetamq conditionẽ attendo. sed
tue maiestatis potentiã tracto: nec
cui talia ꝓmittuntur. sed aquo ꝓ¬
mittantur agnosco. Generare em̃t
filios senilis ȩtas non patitur. sed
tua dñe iussione completur. Ste¬
riles filios habere non possunt.

Expanded text:
immensa ei multitudo promittitur. immensa ei multitudo promittitur. Solatium unius haeredis conquiritur, et innumerabilis soboles destinatur. Nescis, inquit Dominus, nescis Abraham quid destinatum sit tibi, sed idcirco nescis quia quod merearis non respicis. Tantum enim de me tua meruit fides, tantum tua obsequia valuerunt, ut et quid desideres norim, et facere quod mereris decreverim. Namque tibi nascetur filius, cujus semen diffundetur in millia, ut et similitudini siderum coaequetur, arenae immensitatibus comparetur. Credo, inquit Abraham, Domine, credo quia potes, facturum te confido quod spondes. Nec enim confectam senectutem marcescentis meae aetatis considero, aut Sarae conjugis sterilem effetamque conditionem attendo, sed tuae majestatis potentiam tracto, nec cui talia promittantur, sed a quo promittantur agnosco. Generare enim filios senilis aetas non patitur, sed tua, Domine, jussione completur. Steriles filios habere non possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
scĩssime fundamentũ : caritatis
uinculũ. amoris subsidiũ. Hec
scĩtatem sirmat. castitatẽ roborat :
dignitatẽ exornat. In pueris splen¬
det. in iuuenib floret.: in ꝓuectis
apparet. Gubernat sexus. gradus
ꝓuehit: officia cuncta custodit. In
pauꝑe grata est. in mediocre leta:
in locuplete honesta. Fides amicitiaᷤ
seruat: collegia copulat. artes com¬
mendat. Nullũ despicit. nullũ con¬
tempnit. nulli deest nisi qui ei forte
defuerit. Fides mandata tenet. pre
Fides familiares efficit dõ. amicos
constituit xp̃o. Neq enĩ quisquam
fidei ꝓmissa ꝑcipi et. nisi ꝓfessionẽ
actibus seruet: aut pͣmioꝵ potest
compos existere. qui ꝓmissam fidẽ
impleta fidei merces homini repen¬
secur. aut uiolatȩ pena cõpetens
tribuatur. Huius fidei abraham
ducamus exordiũ. Qui cũ in occi¬
dua constitutus etate. filiũ adõ pro¬
missũ se crederet accepturũ : & fidei
preciuͣ in filio conspexit. & in stella¬
dantẽ. fide eadem cõparauit. Deniq

Expanded text:
tissimae fundamentum, charitatis vinculum, amoris subsidium. Haec sanctitatem firmat, castitatem roborat, dignitates exornat. In pueris splendet, in juvenibus floret, in provectis apparet. Gubernat sexus, gradus provehit, officia cuncta custodit. In paupere grata est, in mediocri laeta, in locuplete honesta. Fides amicitias servat, collegia copulat, artes commendat. Nullum despicit, nullum contemnit, nulli deest, nisi qui ei forte defuerit. Fides mandata tenet, praeFides familiares efficit Deo, amicos constituit Christo. Neque enim quisquam fidei promissa percipiet, nisi professionem actibus servet; aut praemiorum potest compos existere, qui promissam fidem impletae fidei merces homini recompensetur, aut violatae poena competens tribuatur. Hujus fidei ab Abraham ducamus exordium, qui cum in excidua constitutus aetate, filium a Deo promissum se crederet accepturum, et fidei pretium in filio conspexit, et in stelladantem fide comparavit eadem. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. tibi gestoꝵ exempla ꝓposuit.
Ecce inquit sanus factus es. iam
noli peccare. nequid tibi deterius
fiat. Noli inquit peccare post ueniã :
noli uulnerari post curam. noli
sordidari post grãm. Cogita in qͥt
o homo grauiore culpan eẽ post
ueniam: renouatũ uulnus peius
dolere post curam. molestius ho¬
minẽ sordidari post grãm. Quare
indulgentiȩ ingratus est. qui post
ueniam peccat : Sanitate in dignꝰ e᷑.
qui semet ipsũ postquã curatus est
uulnerat: nec mundari meretur.
qui semetipsum post gram sordidat.
Porro qui post solutionẽ non peceat.
meretur & prȩmiũ. Qui post curã
cautus est. sanitatis possidet donũ.
Qui gram illesam tenuerit. ętͣnitatis
accipiet regnũ. Graue est enĩ homi¬
nem instructũ delinquere. grauiꝰ
iam absolutũ peccare. Seruo peior
est. qui patronũ post datam liber.¬
tatem offendit: benefici ingratꝰ ẽ.
qui datorẽ tumoris arrogantia
despicit. Quare aut salutẽ de exem¬

Expanded text:
Dominus, tibi gestorum exempla proposuit. Dominus, tibi gestorum exempla proposuit. Ecce, inquit, sanus factus es, noli jam peccare, ne quid tibi deterius fiat . Noli, inquit, peccare post veniam, noli vulnerari post curam, noli sordidari post gratiam. Cogita, inquit, o homo, graviorem culpam esse post veniam, renovatum vulnus pejus dolere post curam, molestius hominem sordidari post gratiam. Quare indulgentiae ingratus est, qui post veniam peccat; sanitate indignus est, qui semetipsum postquam curatus est vulnerat, nec mundari meretur qui semetipsum post gratiam sordidat. Porro qui post absolutionem non peccat, meretur et praemium; qui post curam cautus est, sanitatis possidet donum; qui gratiam illaesam tenuerit, aeternitatis accipiet regnum. Grave est enim hominem instructum delinquere, gravius jam absolutum peccare. Servo pejor est qui patronum post datam libertatem offendit. Beneficiis ingratus est, qui datorem tumoris arrogantia despicit. Quare aut salutem de exem
Abbreviated transcription (Latin):
ria uexari. necesse est. Nec enim
alitd est homo. quã corporis
animiq concretio. Hȩc eñi duo
quantũ diffinitionib differunt:
tantum hominẽ dũ iunguntur
efficiunt. Ut eni in uita separari
non possunt: ita nuͣquã boni
maliq merito separantur. Ut enͣi
non potest a corporis bonis animꝰ
separari: ita ab animi malis corp̾
non potest dissotiari. Si enͣi in dĩ
iudicio utreq substantiȩ aut sup¬
plicio. aut pͣmio expurgentur.
cur non in isto scło pariter aut
mestitia. aut letitia. ꝑfruuntur:
Unde & tibi xp̃iane excusatio nulla
est. qui post seruitute᷑ liberatus es.
post captiuitatẽ redemptus. post
uexationẽ curatus. post interitum
restitutus. Habes in monits quod
exerceas. habes exempla quȩ timeas.
Adam enĩ nec fallaciam diaboli
norat. nec decepti cuiusquã casũ
deflerat: qui quide̾ forsitan posset
euadere. nisi prior cũ hoste dum
confligit occũberet. Te iam instruit

Expanded text:
ria vexari necesse est. Nec enim ria vexari necesse est. Nec enim aliud homo est quam corporis animique concretio. Haec enim duo quantum diffinitionibus differunt, tantum hominem dum junguntur efficiunt. Ut enim in vita separari non possunt, ita nunquam boni malique merito separantur. Ut enim non potest a corporis bonis animus separari, ita ab animi malis corpus non potest dissociari. Si enim in Dei judicio utraeque substantiae aut supplicio aut praemio expurgentur, cur non et in isto saeculo pariter aut moestitia aut laetitia perfruantur? Unde tibi, Christiane, excusatio nulla est, qui post servitutem liberatus es, post captivitatem redemptus, post vexationem curatus, post interitum restitutus: habes in monitis quod exerceas, habes exempla quae timeas. Adam enim nec fallaciam diaboli notat, nec decepti cujusquam casum defleverat. Qui quidem forsitan posset evadere, nisi prior cum hoste dum confligit occumberet. Te jam instruit
Abbreviated transcription (Latin):
ut possit retribuere ueniam: ut
quos formare instruendo non po¬
tuit: eos possit confitendo purgare.
Accipiunt indumenta pellicia: ut
qui confessi delictũ iam fuerant.
ueniam cultus humilitate ꝑciꝑent.
O stendit dñs. quib officiis possint
delicta purgari: ostendit confessi¬
one & deformitate cultus ueniam
posse facillime impetrare. Ut enim
contumatia est celare qͦd dõ teste coͣ¬
miseris: sic periculosum. si. splendo¬
re cultus animi innocentiã merea.¬
ris. Nemo itaq. nemo peccatoꝵ uicia
desꝑata. letiua contegat: nemo infe.¬
cto delictis animo dissimulationis
uirus infundat. Animi uicia cor¬
poris merore monstrentur: Si uexa¬
tus est animus: lugeat corptis. qmͣ
quotiens corpus in causa est. animꝰ
mestitia condolescit. Certe quale ẽ.
corporis uitia sine animi cõpassio¬
ne eẽ non posse: tale est animi uitia
corporis cõpassione priuari. Parit᷑
consequantur: qta utrosq simul
aut beneficio foueri. aut iniu¬

Expanded text:
ut possit retribuere veniam, ut ut possit retribuere veniam, ut quos formare instruendo non potuit, eos possit confitendo purgare: accipiunt indumenta pellicea, ut qui confessi jam delictum fuerant, veniam cultus humilitate perciperent. Ostendit Dominus quibus officiis possint delicta purgari, ostendit confessione et deformitate cultus veniam posse facillime impetrari. Ut enim contumacia est celare quod Deo teste commiseris, sic periculosum si splendore cultus animi innocentiam mentiaris. Nemo itaque, nemo peccatorum vitia desperata laetitia contegat, nemo infecto delictis animo dissimulationis virus infundat. Animi vitia, corporis moerore monstrentur. Si vexatus est animus, lugeat corpus, quoniam quoties corpus in causa est, animus moestitia condolescit. Certe quale est corporis vitia sine animi compassione esse non posse, tale est animi vitia sine corporis compassione non privari. Pariter consequantur, quoniam utrosque simul aut beneficio foveri, aut inju
Abbreviated transcription (Latin):
se hominẽ qđ optauit. Exultat
malitiȩ effectus hominis. deceptio.¬
nem implesse. & nescit infelix uul¬
neratũ semet dum uulnerat. tru.¬
cidatũ dũ trucidat: dũ hominem
perunit : seipsum eẽ ꝑemptum.
ritũ quã salutẽ. głam contepͣsisse
quã morte᷑. Sed tamen plus malitia
serpentis. quã hominis contemptu
cõmotus est. Plus fallaciam diaboli.
quã hominis ꝑfidiam denotauit.
Adeo dñs ds̃ & sęuitiam execratus est
hostis: & casum miseratus est homi¬
nis. Crudelitatẽ hostis exhorruit:
& deceptũ homine̾ paterna pietate
condoluit. Inimici atrocitate ꝑmotꝰ
est. & ꝓpter hominẽ clementer do.¬
luit. qui deceptus est. Deniq añs
ds̃. Ubi es inquit adam: Ad den¬
fessionem ꝓuocat. dũ interrogat.
uult enĩ fateri peccatũ. dũ ab eo
inquirit admissũ. Quęrit misero.¬
ri. dũ cũ reo deculpa colloquitur.
Ueniam cogitat. qui causã conteͬpte
legis incusat. Obiurgat culpam.

Expanded text:
peremisse, quod optavit. Exsultat peremisse, quod optavit. Exsultat malitiae effectus hominis deceptionem implesse. Et nescit infelix vulneratum semet, dum vulnerat; trucidatum dum trucidat, dum hominem perimit, seipsum esse peremptum. ritum quam salutem, gloriam contempsisse quam mortem, sed tamen plus malitia serpentis quam hominis contemptu commotus est, plus fallaciam diaboli quam hominis perfidiam denotavit: adeo Dominus Deus et saevitiam exsecratus est hostis, et casum miseratus est hominis: crudelitatem hostis exhorruit, et deceptum hominem paterna pietate condoluit, inimici atrocitate permotus est, et hominem clementer doluit qui deceptus est. Denique Dominus Deus, Ubi es, inquit, Adam? Ad confessionem provocat dum interrogat. Vult eum fateri peccatum, dum ab eo inquirit admissum. Quaerit misereri, dum cum reo de culpa colloquitur. Veniam cogitat, qui causam contemptae legis incusat. Objurgat culpam,
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑsuasit: infecta est. & infecit. de¬
cepta est & decepit. Quȩ quidem
mulier feritur sententia duplici:¬
pria: qua filios parere indolore.
pͣcepta est: cõmuni: qua cũ uiro mor¬
ti addicta est. Altera qua serpenti as¬
sensit. altera qua marito ꝑsuasit.
De consensu enͣi: mortis sententiam
incidit. de ꝑsuasu: in dolore filios pa¬
rere meruit. Hanc igitur sententũ¬
& qui non nouit dũ patitur discit.
& qui nescit dũ expungitur sentit.
& qui ignorat dum expetitur agnoᷤᷤ¬
cit. Pronefas. Preceptũ dĩ contemp¬
nitur. & ꝑsuasio serpentis auditur.
Despicitur ds̃ ꝓuidens: & serpens au¬
ditur decipiens. Spernuntur salu.¬
taria monita: & recipiuntur uene¬
nata colloquia. Unde addicitur
homo ex contemptu morti: qui ma-¬
luit obędire serpenti. Spoliantur
gła. dignitate priuantur. Facti st̃
quod non erant. dũ amitunt qđ
fuerant. Adeo gaudet serpens ꝑpe¬
trasse quod uoluit. letatur peremiᷤ.

Expanded text:
persuasit, infecta est et infecit, depersuasit, infecta est et infecit, decepta est et decepit. Quae quidem mulier feritur sententia duplicpria, qua filios parere in dolore praecepta est; communi, qua cum viro morti addicta est. Altera qua serpenti assensit, altera qua marito persuasit. De consensu enim in mortis sententiam incidit, de persuasu in dolore filios parere meruit. Hanc igitur sententet qui non novit, dum patitur discit; et qui nescit, dum expungitur sentit; et qui ignorat, dum experitur agnoscit. Proh nefas! praeceptum Domini contemnitur, et persuasio serpentis auditur. Despicitur Deus providens, et serpens auditur decipiens. Spernuntur salutaria monita, et recipiuntur venenata colloquia. Unde addicitur homo ex contemptu morti, qui maluit obedire serpenti. Spoliantur gloria, dignitate privantur, facti sunt quod non erant, dum amittunt quod fuerant. Adeo gaudet serpens perpetrasse quod voluit, laetatur hominem
Abbreviated transcription (Latin):
pentem. Diabolus ꝑsuadet ut noceat.
eua consentit ut pereat. Bibolus
mulierẽ astutia fallenti circũuenit:
mulier incauta serpentinũ uirus
excepit. Diabolus qđ ꝑ se non potuit.:
ꝑ uxorem adam ꝓthoplastum circũ¬
uenit. Adam uero ꝑ uxore᷑ inuenit
interitũ: quã a dõ acceperat in auxi¬
lium. Prodolor. Prospera in contra¬
rium cedunt: utilia ꝑniciem ope¬
rantur: Deniq plus adam domesti¬
cis. quã inunici iaculis leditur. plus
ꝓprio. quã hostili ense perimitur.
Plus mulieris. quã externo gladio
uulneratur. Accessit enĩ serpens sub¬
tilis ut falleret: & accessit non ut
uiro sed ut mulieri serpentinum
uirus infligeret. Accessit inquam.
ut unius consensu utrisq nocere
potuisset. Soli ꝑsuadet. quod ambo¬
bus obesset: utrisq obfuit. qđ uniꝰ
animũ malitia serpentis infecit.
Deniq consentiens mulier talis circa
uirũ extitit: qualẽ circa se malitiã
serpentis inuenit. Adeo ꝑsuasa est.

Expanded text:
pentem. Diabolus persuadet ut noceat, pentem. Diabolus persuadet ut noceat, Eva consentit ut pereat. Diabolus mulierem astutia fallendi circumvenit, mulier incauta serpentium virus accepit. Diabolus quod per se non potuit, per uxorem Adam protoplastum circumvenit. Adam vero per uxorem invenit interitum, quam a Deo acceperat in auxilium. Proh dolor! prospera in contrarium cedunt, utilia perniciem operantur. Denique plus Adam domesticis quam inimici jaculis laeditur, plus proprio quam hostili ense perimitur, plus mulieris quam externo gladio vulneratur. Accessit enim serpens subtilis ut falleret, et accessit, non ut viro, sed ut mulieri serpentinum virus infligeret. Accessit, inquam, ut unius consensu utrique nocere potuisset. Sed soli persuadet, quod ambobus obesset: utrisque obfuit quod unius animum malitia serpentis infecit. Denique consentiens mulier talis circa virum exstitit, qualem circa se malitiam serpentis invenit. Adeo persuasa est et
Abbreviated transcription (Latin):
Fentibus etiam post culpas ꝓmit¬
tat. atq. ex om̃ib medullis cordis
dicamus singuli. dicamus om̃s. as
Nemo est qui nesciat principio ho¬
mine̾ sic adõ plasmatũ: ut in.¬
strueretur prudentia. consilio for¬
maretur: rationis capax diuina ꝓ¬
uidentia redderetur. Instrueret᷑
inquã prudentia: qua hostis calli¬
ditatem uitaret: consilio. quo saluta¬
ria ac recta ꝑquireret: ratione. qͣ
dõ genitori parendũ eẽ cognosceret.
nuit. & armauit : quippe qui cum
diabolo fuerat pugnaturus. uelut.
quibusdã armis. boc est prudentia.
cotsilio. ratione. fuerat instruendus.
Addidit prȩterea legem. qua dĩ uo.¬
luntatẽ cognosceret. & quid contepͣ¬
nenti euenire possit ad disceret. Qui
quidẽ homo incautus dũ diabolo
ꝑsuadenti quã dõ iubenti consensit:
sic & uitam quã habuit ꝑdidit. &
mortẽ quã ignorabat accepit. Stabat ii¬
adam inter uxorem & diabolũ: inter
ęuam & hostem. inter muliere᷑ & ser¬

Expanded text:
tentibus etiam post culpam promittentibus etiam post culpam promittat. Atque ex omnibus medullis cordis dicamus singuli, dicamus omnesest qui nesciat principio hominem sic a Deo plasmatum ut instrueretur prudentia, consilio formaretur, rationis capax, divina providentia redderetur. Instrueretur, inquam, prudentia qua hostis calliditatem vitaret; consilio, quo salutaria ac recta perquireret; ratione, qua Deo genitori parendum esse cognosceret. nuit et armavit, quippe qui cum diabolo fuerat pugnaturus, velut quibusdam armis, hoc est prudentia, consilio, ratione, fuerat instruendus. Addidit praeterea legem qua Dei voluntatem agnosceret, et quid contemnenti evenire posset, addisceret. Qui quidem homo incautus, dum plus diabolo persuadenti quam Deo jubenti consensit, et sic vitam quam habuit perdidit, et mortem quam ignorabat accepit. Stabat Adam inter uxorem et diabolum, inter Evam et hostem, inter mulierem et ser
Abbreviated transcription (Latin):
non uidens tenebatur: uidit postea
ne teneretur. Quȩ ergo lingua nar¬
rare uiscera diuine miscdiȩ sufficit.
Quis sp̃s ante tante pietatis diuitias ñ
obstupescat : Has diuinȩ pietatis di¬
uitias. considerauit psalmisti cum
diceret. Ad iutor m̃s tibi psallam:
quia tu ds̃ susceptor m̃s es: ds̃ mͣs
misccłia mea. Ecce ꝑpendens inguib
laboribus humana sit uita consti.¬
tuta: dm̃ appellauit adutorem.
Et quia tribulatione presenti in re¬
quiem eternam nos suscipto. appel¬
lat etiam susceptore᷑. Sed consideranᷤ
qđ mala nr̃a aspicit & portat. culpas
nr̃as tolerat. & tamen nos ꝑ pęnitea.
tiam ad p̾mna rescruat: noluit dm̃
misericordẽ dicere. sed hunc ipsam
miscłiam uocauit dicens. Ds̃ meus
miscdia mea. Reuocemus ergo ante
oculos mala quȩ ficimus: pensemꝰ
ix quinta dt benignitate toleram᷑:
consideremus quȩ sunt pietatis
es uiscera. ut non solũ culpas
indulgeat. sed cȩleste regnũ peni¬

Expanded text:
non videns tenebatur vidit postea non videns tenebatur vidit postea ne teneretur. Quae ergo lingua narrare viscera divinae misericordiae sufficiat? Quis spiritus tantae pietatis divitias non obstupescat? Has divinae pietatis divitias consideravit Psalmista, cum diceret: Adjutor meus, tibi psallam, quia tu Deus susceptor meus es, Deus meus misericordia mea . Ecce perpendens in quibus laboribus humana sit vita constituta, Deum appellavit adjutorem; et quia a tribulatione praesenti in requiem aeternam nos suscipit, appellat etiam susceptorem. Sed considerans quod mala nostra aspicit et portat, culpas ntiam ad praemia reservat, noluit Deum misericordem dicere, sed hunc ipsam misericordiam vocavit, dicens: Deus meus, misericordia mea. Revocemus ergo ante oculos nostros mala quae fecimus; pensemus ex quanta Dei benignitate toleramur; consideremus quae sunt pietatis ejus viscera, ut non solum culpas indulgeat, sed coeleste regnum poeni
Abbreviated transcription (Latin):
orationib insistere. & oppressum
draconis presentia suis precibus
adiuuare. Cum repente liberatus¬
esset: magnis cȩpit uocib clamare
dicens. Dõ grãs. ecce discessit. ecce
qui me acceperat. Mox autẽ serui¬
turũ se dõ. & eẽ monachũ deuo.¬
uit: atq. a tempore illo nuncusq
febribus prȩmitur. dolorib fati.¬
gatur. Morti quidẽ subtractus ẽ.
sed adhuc plenius uitȩ restitutus
non est. Quia eni longis & diu¬
turnis iniquitatibus pressus est:
longo languore fatigatur. & durũ
cor ignis purgationis durius dn¬
cremat: quia diuina dispensaone
agitur. ut ꝓlixiora uitia egritudo
ꝓlixior exurat. Quis illũ umqui
seruari ad conuersione᷑ crederit.
Quis tantam dĩ miscłiam conside¬
rare sufficiat: Ecce iuuenis prauus
draconẽ uidit in morte. eui serui¬
uit in uita. Nec uidit ut uitã fun¬
ditus ꝑderet : sed ut cui seruierat
sciret. sciendo resisteret. ipsũq resi¬
stendo superaret. Et eũ a quo prius

Expanded text:
orationibus insistere, et oppressum orationibus insistere, et oppressum draconis praesentia suis precibus adjuvare. Tunc repente liberatus, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Deo gratias; ecce discessit, ecce qui me acceperat. Mox autem serviturum se Deo, et esse monachum devovit, atque a tempore illo nuncusque febribus premitur, doloribus fatigatur. Morti quidem subtractus est, sed adhuc plenius vitae restitutus non est. Quia enim longis et diuturnis iniquitatibus pressus est, longo languore fatigatur, et durum cor ignis purgationis durior concremat, quia divina dispensatione agitur ut prolixiora vitia aegritudo prolixior exurat. Quis illum unquam servari ad conversionem crederet? Quis tantam Dei misericordiam considerare sufficiat? Ecce juvenis pravus draconem vidit in morte cui servivit in vita, nec vidit ut vitam funditus perderet, sed ut cui servierat sciret, sciendo resisteret, ipsumque resistendo superaret, et eum a quo prius
Abbreviated transcription (Latin):
elapso. huius quaᷤᷤ nostis pestilentiȩ
clade ꝑcussus est. Qui ad extremuͣ
ueniens urgeri cȩpit ut animã red.¬
deret. & ultima iam corporis parte
pͣmortua: uitalis uirtus in solo pec¬
tore & lingua remanserat. Fratres
aderant. eiusq exitum in quantum
dõ largiente poterant. oratione
tuebantur. At ille subito draconẽ
magnis cȩpit uocibus clamare dicenꝰ.
Ecce draconi ad deuorandũ datus
sum: sed ꝓpter urãm presentiam
deuorare me non potest. Quid mͥ
moras facitis: Date locũ. ut ei de¬
uorare me liceat. Cũq hunc fr̃s ut
signũ sibi crucis imprimeret am¬
monerent: respondebat uirtute
qua poterat dicens. Uolo me signare.
sed non possum: quia iam adracone
prȩmor. Spumȩ oris eius faciem
meã liniunt. guitur meu eiꝰ ore
suffocatur. Ecce ab eo mea brachia
cõprimuntur. quia & caput meu̾
in suo ore absorbuit. Cumq hoc
ille pauens. tremens. & moriens
diceret: cȩperunt fr̃s uehementius

Expanded text:
elapso, hujus quam nostis pestilentiae elapso, hujus quam nostis pestilentiae clade percussus est, qui, ad extremum veniens, urgeri coepit ut animam redderet. Et ultima jam corporis parte praemortua, vitalis virtus in solo pectore et lingua remanserat. Fratres aderant, ejusque exitum, in quantum Deo largiente poterant, oratione tuebantur. At ille subito ad devoramagnis vocibus coepit clamare, dicens: Ecce draconi ad devorandum datus sum, qui propter vestram praesentiam devorare me non potest. 1515 Quid mihi moras facitis? Date locum ut ei devorare me liceat. Cumque hunc fratres ut signum sibi crucis imprimeret admonerent, respondebat virtute qua poterat, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia a dracone premor. Spumae oris ejus faciem meam liniunt, guttur meum ejus ore suffocatur. Ecce ab eo brachia mea comprimuntur, qui jam et caput meum in suo ore absorbuit. Cumque hoc ille pallens et tremens et moriens diceret, coeperunt fratres vehementius
Abbreviated transcription (Latin):
conspicit: desperare non audeat. quia
si uos peccatores ẽẽ ex corde conspi¬
citis: omĩpotentis diͣ miscdiam am¬
plius ametis. Presenti anno in mo¬
nasterio neo quod iuxta beatoꝵ
martyrũ iohannis & pauli ȩccłam
situm est: frͣ quidã ad conuersionẽ
uenit. Deuote susceptus est. sed ipse
nasteriũ fr̃ suus: corpore non corde
secutus est. Nam ualde conuersatio¬
nis uitam ae habitũ detestans: in
monasterio ut hospes habitabat. &
amonasterui habitatione non poterat.
quia uel quid ageret. uel unde uiue¬
ret: non habebat. Erat enĩ eiꝰ praui.¬
tas cunctis onerosa. sed hunc om̃s
equanimiter ꝓ fr̃is eiꝰ amore tolera.¬
bant. Nam suꝑbus & lubricus. si qͥ
post hoc scłm sequeretur uita nesci¬
ebat. Irridebat uero. si quis illi hanc
pͣdicare uoluisset. Itaq cũ habitu se¬
culari uiuebat in monasterio. uerb̃
leuis. nutibus instabilis. mente tu¬
midus. ueste compositus. actione
dissipatus. Mense autẽ iulio nuꝑ

Expanded text:
conspicit, desperare non audeat, quia conspicit, desperare non audeat, quia si vos peccatores ex corde esse conspicitis, omnipotentis Dei misericordiam amplius ametis. Praesenti anno in monasterio meo, quod juxta beatorum martyrum Joannis et Pauli Ecclesiam situm est, frater quidam ad conversionem venit, devote susceptus est, sed ipse nasterium frater suus corpore, non corde secutus est. Nam valde conversionis vitam et habitum detestans, in monasterio ut hospes habitabat, eta monasterii habitatione non poterat, quia vel quid ageret vel unde viveret non habebat. Erat ejus pravitas cunctis onerosa, sed hunc omnes aequanimiter pro fratris ejus amore tolerabant. Nam, superbus et lubricus, si qua post hoc saeculum sequeretur vita nesciebat, irridebat vero si quis illi hanc praedicare voluisset. Itaque cum habitu saeculari vivebat in monasterio, verbis levis, motibus instabilis, mente tumidus, veste compositus, actione dissipatus. Mense autem Julio nuper
Abbreviated transcription (Latin):
grege numerari. Illic eos a sorte
humiliũ iuidex seꝑat. qui se hic in
suꝑbie cornibus exaltant. Regnum
celoꝵ peipere nequeunt. qui hic &
in clesti fide positi toto desiderio ter.¬
rena quęrunt. & multos tales intra
imitari nec desperare debetis. Quid
em̃ sit hodie aspicitis. sca quid ecras
futurus sit unusquisq nescimus.
Plerumq qui & post nos uenire cernit᷑.
ꝑ agilitatem boni oꝑis antecedit. Et
uix eũ cras sequimur. quẽ hodie
pͣtre uidebamur. Certe cũ stephanꝰ
ꝓ fide moreretur: saulus uestim̃ta
dandũ om̃s excc̃iãtos reddidit. Et
tamen eundem ipsũ in scã eccła labo¬
ribus antecessit. quẽ ꝑsequendo
martyrem fecit. Duo ergo sunt
quȩ sollicite pensare debemus. quia
eñi multi uocati. sed pauci elccti st̃.
Primũ est ut dese quisq minime
pͣsumat. quia & si iam ad fidem uocatꝰ
est: utrum ꝑbenni regno dignus
sit nescit. Scđd̾m utro est. ut unusqͥsq
ꝓximũ queͣ fortasse iacere inuitiis

Expanded text:
grege numerari. Illic eos a sorte humilium judex separat, qui se hic in superbiae cornibus exaltant. Regnum coelorum percipere nequeunt 1514 qui hic et in coelesti fide positi toto desiderio terram quaerunt. 6. Et multos tales intra imitari. nec desperare debetis. Quid enim sit hodie aspicimus, sed quid cras futurus sit unusquisque nescimus. Plerumque et qui post nos venire cernitur per agilitatem nos boni operis antecedit, et vix eum cras sequimur quem hodie praeire videbamur. Certe cum Stephanus pro fide moreretur, Saulus lapidantiudandum omnes exertos reddidit, et tamen eumdem ipsum in sancta Ecclesia laboribus antecessit quem persequendo martyrem fecit. Duo ergo sunt quae sollicite pensare debemus. Quia enim multi vocati, sed pauci electi sunt, primum est ut de se quisque minime praesumat, quia etsi jam ad fidem vocatus est, utrum perenni regno dignus sit nescit. Secundum vero est ut unusquisque proximum, quem fortasse jacere in vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio habituri sumus nos. qui a
bono oꝑe torpentes & res & manus
accepimus: si p̾cepta dñica egenus
& sine manibus impleuit: Non
contra nos dñs tunc apłos ostendat:
qui ad regnũ secũ turbas fidelium
pͣdicando traxerunt. Non contra
nos martyres exhibeat: quia ad
cȩlestem patriam sanguinẽ funden¬
do ꝑuenerunt. Quid tunc dicturi
sumus: cum bunc de quo locuti
sumus seruulũ uiderimus. cui
longus languor brachia tenuit.
sed tamen hȩc abono oꝑe non liga¬
uit.  Hec uobiscũ fr̃s agite. sic uos
ad studium boni oꝑis instigate :
ut cũ bonos uobis modo ad imitan¬
dum ꝓponitis. eoꝵ tunc consortes

Expanded text:
judicio habituri sumus nos, qui, a judicio habituri sumus nos, qui, a bono opere torpentes, et res et manus accepimus, si praecepta dominica egenus et sine manibus impleverit. Non contra nos Dominus tunc apostolos ostendat qui ad regnum secum turbas fidelium praedicando traxerunt, non contra nos martyres exhibeat qui ad coelestem patriam sanguinem fundendo pervenerunt. Quid tunc dicturi sumus, cum hunc de quo locuti sumus Servulum viderimus, cui longus languor brachia tenuit, sed tamen haec a bono opere non ligavit? Haec vobiscum, fratres, agite, sic vos ad studium boni operis instigate, ut cum bonos vobis modo ad imitandum proponitis, eorum consortes
Abbreviated transcription (Latin):
ut surgerent. & cũ eo psalmos pro
expectatione exinus decantarent.
Cũq. cũeis & ipse moruns pallerit:
uoceᷤᷤ psallentiũ ropli t pestuit.
cũ terrore magni clamoris dicons.
Taccit. Nũquidnon auditis. quante
resonant laudes in celo: Tumq ad
easdem laudes quas intus audicrat
aure cordis intenderet: scã illa ani¬
ma carne soluta est. Sed exeunte illa:
tanta illic flagrantia odoris asꝑsa ẽ.
ut omͣs qui illic aderant in estimabili
suauitate replerentur: ita ut ꝑ boc
patenter agnoscerent. quod eam lau¬
des in elo suscepissent. Cii rei mo¬
nichis ntͣ inter suit. qui nuncusq
iaum & ołͣ magnia fletu attestari
stalunti non tarilt. Cece quo sine
ex hac uita exut: qui in hac uita fla¬
gella ȩquanimiter tolerauit. Iuxta
uocem ergo dñicam bona terra fru¬
ctum ꝑ patientiam reddidit: quȩ
exarata disciplinȩ uomere ad re¬
munerationis segetem ꝑuenit. Sed
tionis argumentũ in illo districto

Expanded text:
ut surgerent, et cum eo psalmos pro ut surgerent, et cum eo psalmos pro exspectatione exitus sui decantarent. Cumque cum eis et ipse moriens psalleret, voces psallentium repente compescuit, cum terrore magni clamoris, dicens: Tacete, nunquid non auditis quantae resonant laudes in coelo? Cumque ad easdem laudes quas intus audierat aurem cordis intenderet, sancta illa anima a carne soluta est. Sed exeunte illa tanta illic fragrantia odoris aspersa est, ut omnes illi qui aderant inaestimabili suavitate replerentur, ita ut per hoc patenter agnoscerent quod eam laudes in coelo suscepissent. Cui rei monachus noster interfuit, qui nunc usque vivit, et cum magno fletu attestari cce quo fine ex hac vita exiit qui in hac vita aequanimiter flagella toleravit. Juxta vocem ergo dominicam, bona terra fructum per patientiam reddidit, quae, exarata disciplinae vomere, ad remunerationis segetem pervenit. Setionis argumentum in illo districto
Abbreviated transcription (Latin):
lytious iacebat. Quid dicam quia
stare non poterat. qui nũquã in
lecto suo surgere uel ad sedendũ
ualebat: Ntiquã manũ suã ados
ducere. mi qua᷑ st potuit in latus
aliud declinare. Huic ad seruien¬
dum mater euͣ fratre adorat. &
quicquid ex elemosina potuisset
accipere: hoc eoꝵ manib pauꝑib
erogabat. Noquaquã litteras no¬
uerat. sed scripture sceͣ sibimet
codices emerat: & religiosos quosq.
in hospitalitatem suscipiens: hos
coram se legere sine int̾missione fa¬
ciebat. Factũq est: ut quantũ ad
mensuram ꝓpriam plene sacram
scripturã disceret. cũ sicut dixi lit¬
teras funditus ignoraret: studebat
in dolore semꝑ grãs agere. hymnis
dõ & laudibus dieb ac noctibus ua¬
care. Sed cum iam tempus adesset.
ut tanta eius patientia remunera¬
ri debuisset: dolor mẽbroꝵ ad uita¬
lia redut. Cumq se iam morti ꝓxi¬
mũ agnouit. peregrinos uiros atq.
in hospitalitate susceptos ammonuit

Expanded text:
lyticus jacebat. Quid dicam quia lyticus jacebat. Quid dicam quia stare non poterat? Qui nunquam in lecto suo surgere vel ad sedendum valebat, nunquam manum suam ad os ducere, nunquam se potuit in latus aliud declinare. Huic ad serviendum mater cum fratre aderat, et quidquid ex eleemosyna potuisset accipere, hoc eorum manibus pauperibus erogabat. Nequaquam litteras noverat, sed Scripturae sacrae sibimet Codices emerat, et religiosos quosque in hospitalitate suscipiens, hos coram se legere sine intermissione faciebat. Factumque est ut, quantum ad mensuram propriam, plene sacram Scripturam disceret, cum, sicut dixi, litteras funditus ignoraret. Studebat in dolore semper gratias agere, hymnis Deo et laudibus diebus ac noctibus vacare. Sed cum jam tempus esset ut tanta ejus patientia remunerari debuisset, membrorum dolor ad vitalia rediit. Cumque se jam morti proximum agnovit, peregrinos viros atque in hospitalitate susceptos admonuit
Abbreviated transcription (Latin):
& bona agere: de tamen. subigraui
tribulationũ faste. destidarostorre.¬
na namq desideria sugiunds & car
flagellis duriorib fatigaitur. fud
uixta uocem dm̃ fructũ ꝑ patientas̃
reddunt: quia cũ humiliter fla¬
gella suscipiunt. post flagella ad
requiem sublimiter suscipiuntur.
Sic uua calcibus tunditur. & in umi
saporem liquatur. Sic oliua contun¬
sionibus ex pressa amurcã suã dese¬
rit. & in olei liquore̾ pinguescit.
Sic ꝑtrituram areȩ apaleis grana
separantur: & ad horreũ purgata
ꝑueniunt. Quisquis ergo appetit
plene uitia uincere: studeat humi¬
liter purgationis sue flagella tole¬
rare. ut tanto post ad iudicem
mundior ueniat. quanto nunc
eius rubiginem ignis tribulationis
purgat. In ea porticu quȩ euntib
ad eccłam beati clementis est puia:
fuit quidam seruulus nomine. quẽ
mula urm̃ mecd̃ notierunt. reb
pauꝑ. moritis diues: que̾ longa
egritudo dissoluerit. Nam aprime¬
ua ęcatt usꝙ. ad finem uitȩ para.¬

Expanded text:
re, et tamen sub gravi tribulationum fasce desudare. Terrena namque jam desideria fugiunt, et tamen flagellis durioribus fatigantur. Sed juxta vocem Domini fructum per patientiam reddunt, quia cum humiliter flagella suscipiunt, post flagella ad requiem sublimiter suscipiuntur. Sic uva calcibus tunditur, et in vini saporem liquatur. Sic oliva contusionibus expressa amurcam suam deserit, et in olei liquorem pinguescit. Sic per trituram areae a paleis grana separantur, et ad horreum purgata perveniunt. Quisquis ergo appetit plene vitia vincere, 1491 studeat humiliter purgationis suae flagella tolerare, ut tanto post ad judicem mundior veniat, quanto nunc ejus rubiginem ignis tribulationis purgat. 5. In ea porticu quae euntibus ad ecclesiam beati Clementis est pervia fuit quidam Servulus nomine, quem multi vestrum mecum noverunt, rebus pauper, meritis daegritudo dissolverat . Nam a primaeva aetate usque ad finem vitae para
Abbreviated transcription (Latin):
tandum uero est. quod exponens
dñs dicit. quia sollicitudines &
uoluptates & diuitie suffocant.
Suffocant enĩ : quia importunis co¬
gitationibus suis guttur mentis
strangulant. Et dũ bonũ desideri¬
um intrare ad cor non sinunt :
quasi aditum flatus uitalis necant.
N otandũ etiam qđ duo sunt que di¬
uitus iunguntur. sollicitudines
uidelicit. & uoluptates. quia ꝓfecto
& ꝑ curã mente᷑ opprimunt. & ꝑ
affluentiam resoluunt. Re enim
contraria: possessores suos & afflic¬
tos & lubricos faciunt. Sed quia
uoluptas comuenire non potest cũ
afflictione : alio quidẽ tempore ꝑ
custodis suȩ sollicitudinẽ affligunt.
atq alio ꝑ abundantiam ad uolup
scilicet nulla sunt boria qup agimꝰ.
si non equanunter etiã ꝓrimoꝵ
mala toleramus. Quanto enĩ quisq
altius ꝓfecerit: tanto in hoc mundo
inuenit qđ durius portet: quia eũ
a presenti scło mentis ust delectatio
deficit. enisdem scłi aduersitas eriscit.

Expanded text:
tandum vero est quod exponens Dominus dicit, quia sollicitudines et voluptates, et divitiae suffocant. Suffocant enim, quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant: et dum bonum desiderium intquasi aditum flatus vitalis necant . Notandum quod duo sunt quae divitibus junguntur, sollicitudines videlicet et voluptates, quia profecto et per curam mentem opprimunt, et per affluentiam resolvunt. Re enim contraria possessores suos afflictos ac lubricos faciunt. Quia voluptas convenire non potest cum afflictione, alio quidem tempore per custodiae suae sollicitudinem affligunt, atque alio per abundantiam ad volquia videlicet nulla sunt bona quae agimus, si non aequanimiter etiam proximorum mala toleramus. Quanto enim quisque altius profecerit, tanto in hoc mundo invenit, quod durius portet, quia cum a pręsenti sęculo mentis nostrae delectatio deficit, eiusdem sęculi adversitas crescit.
Abbreviated transcription (Latin):
contra culpas cõpungimur. & tam̃
post fletum ad culpas redimus. Sic
balaam ifrabelitici popłi tabernacula
contẽplatus fleuit. eisq se similem
fieri in morte deposcit dicens: mori¬
atur anima mea morte iustoꝵ. &
fiant nouissima mea horũ similia.
sed mox tit bora cõpunctionis tran¬
siuit. in auaritie nequiuã exarsit.
popłi morct᷑ consiltuꝰ dedit

Expanded text:
contra culpas compungimur, et tamen contra culpas compungimur, et tamen post fletum ad easdem culpas redimus. Sic Balaam Israelitici populi tabernacula contemplatus flevit, eisque se similem fieri in morte deposcit, dicens: Moriatur anima mea morte justorum, et fiant novissima mea horum similia ; sed mox ut hora compunctionis transiit, in avaritiae nequitiam exarsit. populi mortem consilium ded
Abbreviated transcription (Latin):
ne semeni iuxta uiam cadat. ne ma¬
lignus sp̃s uenit. & a memoria
uerbũ tollat. Curate. ne petrosa tra
Multis eisi libet qͥd audiunt. boni oꝑis
mitta ꝓponunt: sed mox ut fatigari
aduersitatib ceperint: in choata de¬
relinqunt. Petrosa ergo terra humo¬
rem non habuit: que hoc qͦd germi¬
nauerat. ad fructum ꝑseuerantiȩ nͣ
ꝑduxit. Multi namq cũ uerbum
contra auaritiam audiunt. eandem
auaritiam detestantur: rerũ om̃iũ
contemptũ laudant. sed mox ut ui.¬
derit animus qđ concupiscat: obli¬
uiscitur quod laudabat. Muba cum
uerbũ contra luxuriã audiunt. pol¬
lutiones carnis non solum ꝑpetrare
non appetunt: sed etiã ꝑpetratas
erubescunt. sed mox ut carnis spe¬
cies eoꝵ oculis apparet. sic mens ad
desideriũ rapitur. acsĩ adbuc ab ea
nichil sit contea hȩc eadem desideria
delibarqtti dꝯmpnanda agit
menst q̃tiȩ quid egisse se meminit.
iam de ip̃sa clap̃nauit. Sepe etiam

Expanded text:
ne semen juxta viam cadat, ne mane semen juxta viam cadat, ne malignus spiritus veniat, et a memoria verbum tollat. Curate ne petrosa terrMultis enim libet quod audiunt, boni operis initia proponunt; sed mox ut fatigari adversitatibus coeperint, inchoata derelinquunt. Petrosa ergo terra humorem non habuit, quae hoc quod germinaverat ad fructum perseverantiae non perduxit. Multi namque cum verbum contra avaritiam audiunt, eamdem avaritiam detestantur, rerum omnium contemptum laudant; sed mox ut viderit animus quod concupiscat, obliviscitur quod laudabat. Multi cum verbum contra luxuriam audiunt, pollutiones carnis non solum perpetrare non appetunt, sed etiam perpetratas erubescunt; sed mox ut carnis species eorum oculis apparet, sic mens ad desideria rapitur, ac si adhuc ab ea nihil sit contra haec eadem desideria deliberatum; et damnanda agit, quae quidquid egisse se meminit jam et ipsa damnavit. Saepe etiam
Abbreviated transcription (Latin):
illa suꝑna angłoꝵ curia asscribi
festinate. Uerba dĩ quȩ aure ꝑcipitis.
mente retinete. Cybus eni mentis.
est sermo dĩ. Et quasi acceptus cybus
stomacbo languente reicitur. qͣndo
auditus sermo inuentre memorie
non tenetur: sed si quis alimenta
non retinet. huius ꝓfecto uita de¬
speratur. Eternȩ ergo mortis pe¬
riculũ formidate. si cybum quidẽ
scẽ exbortationis accipitis. si uerba
uitȩ id est alimenta iustitie in me¬
moria non tenetis. Ecce transit omẽ
qđ agitis. & ad extremũ iudicium
sine ulla momenti interpositione
cotidie uolentes nolentesq ꝓperatis.
Cur ergo amatur qͦd relinquitur:
Cur illud negligitur. quo ꝑuenit᷑:
Mementote qđ dicitur. si quis habet
aures audiendi audiat. Om̃s enim
qui illic aderant aures corporis
habebant. sed qui cunctis aures ha¬
bentibus si quis habet aures audiat
dicit: aures ꝓeuldubio cordis requi.¬
rit. Curate ergo. ut acceptus sermo
in cordis aure remaneat. Curate.

Expanded text:
illa superna angelorum curia ascribi illa superna angelorum curia ascribi festinate. 2. Verba Domini, quae aure percipitis, mente retinete. Cibus enim mentis est sermo Dei. Et quasi acceptus cibus stomacho languente rejicitur, quando auditus sermo in ventre memoriae non tenetur. Sed quisquis alimenta non retinet, hujus profecto vita desperatur. Aeternae igitur mortis periculum formidate, si cibum quidem sanctae exhortationis accipitis, sed verba vitae, id est alimenta justitiae, in memoria non tenetis. Ecce transit omne quod agitis, et ad extremum judicium sine ulla momenti interpositione quotidie volentes nolentesque properatis. Cur ergo amatur quod relinquitur? Cur illud negligitur quo pervenitur? Mementote quod dicitur: Si quis habet aures audiendi audiat. Omnes enim qui illic aderant aures corporis habebant. Sed qui cunctis aures habentibus Si quis habet aures audiendi audiat dicit, aures procul dubio cordis requirit. Curate ergo ut acceptus sermo in cordis aure remaneat. Curate
Abbreviated transcription (Latin):
exponere qd dicebat: ut sciatis rerũ
significationes quȩrere. in his etiam
que ꝑsemetipsũ noluit explanare.
Exponendo ergo quod dicit figu¬
rate se loqui innotuit: quatinus
certos uos redderet. cũ uobis nr̃a¬
fragilitas uerboꝵ istius figuras ape¬
riret. Quis enͣi mͥ umquã crederet:
si spinas diuitias interpretari uo¬
luissem. maxime cũ ille pungant.¬
& istȩ delectent : & tamen spine st̃.
quȩ cogitationũ suarũ punctione
mente᷑ lacerant. & cum usq ad pec¬
catũ ꝑtrahunt. quasi inflicto uul
nere eruentant. Quas bene in boc
loco alio euangelista testante. ne¬
quaquã dñs diuitias. sed fallaces di¬
uitias appellat. Fallaces enĩ sunt.
que nobiscũ dui ꝑmanere non
possunt. F allaces sunt: quȩ mentis
nr̃ȩ inopiam non expellunt. Solȩ
autẽ diuitiȩ uere sunt. quȩ nos di.¬
uites uirtutibus faciunt. Si ergo
uitias amate. Si culmen ueri hono.¬
ris quęritis. ad celeste regnũ tendo.¬
te. Si głam dignitatũ diligitis: in

Expanded text:
dicebat, ut sciatis rerum significationes quaerere in iis etiam quae per semetipsum noluit explanare. Exponendo ergo quod dixit figurate se loqui innotuit, quatenus certos vos redderet cum vobis nfragilitas verborum illius figuras aperiret. Quis enim mihi unquam crederet, si spinas divitias interpretari voluissem, maxime cum illae pungant, istae delectent? Et tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant, et cum usque ad peccatum pertrahunt, qnere cruentant, quas bene in hoc loco, alio Evangelista testante, nequaquam Dominus divitias, sed fallaces divitias appellat. Fallaces enim sunt, quae nobiscum diu permanere non possunt, fallaces sunt quae mentis nostrae inopiam non expellunt. Solae autem divitiae verae sunt quae nos divites virtutibus 1489 faciunt. Si ergo, veras divitias amate. Si culmen veri honoris quaeritis, ad coeleste regnum tendite. Si gloriam dignitatum diligitis, in
Abbreviated transcription (Latin):
modo fr̃s audistis: expositione non
indiget. sed ammonitione. Quam
emi ꝑsemetipsam ueritas exposuit :
hanc discutere humana fragilitas
non presumit: sed est quod sollicite
in hac ipsa expositione dñica pen¬
sare debeamus. quia si nos uobis
semen uerbũ. agrũ mundũ. uolu¬
cres demonia. spinas diuitias signi

Expanded text:
mi, audistis expositione non indiget, sed admonitione. Quam enim per semetipsam Veritas exposuit, hanc discutere humana fragilitas non praesumit. Sed est quod sollicite in hac ipsa expositione dominica pensare debeatis, quia si nos vobis semen verbum, agrum mundum, volucres daemonia,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ om̃e labentis scłi tempus. creator.
iustus. ac misericors. & suꝑbis resiste¬
re. & humilib dare graͣm: consueuit.
Unde bene post generalem diuine
pietatis & iustitiȩ cõmemorationẽ.
ad specialẽ noue in carnationis dis¬
pensationẽ. qua mundũ dis retime¬

Expanded text:
per omne labentis saeculi tempus Creator per omne labentis saeculi tempus Creator justus ac misericors et superbis resistere, et humilibus dare gratiam consuevit. Unde bene post generalem divinae pietatis et justitiae commemorationem, ad specialem novae incarnationis dispensatione
Abbreviated transcription (Latin):
fecti tune esuriunt. atq ad hec ap¬
petenda infatigabili operum iustoꝵ
instantia certare non desistunt: satia¬
buntur utiq. eum sui redepͥtoris
gła quã desiderabant apparucrit.
At quieũꝙ celestib diuitiis terreidis
p̃ponere gaudent: hi nimirũ tem¬
pore ultimȩ discretionis in anes
totius beatitudinis dimittuntur
a dño. ideoq cũ diabolo pennis mi¬
seriȩ pena plectuntur. Quod &iã
in hac uita ex parte non minima
uidemus impleri. ut & humiles
uidelicet suꝑnȩ bonitatis alimoniis
repleantur. uirtutũq celestium
largitate ditescant : & qui uel de
terrenis diuitiis gloriantes super¬
biunt. uel de opibus se bonoꝵ ope¬
rum quasi ꝑ sese hȩc habeant ex¬
tollunt. intus alumine ueritatis
manescunt. Singulis autẽ his uer¬
siculis quos de diuerso suꝑboꝵ atq.
humiliũ statu beata maria ꝓttilit:
actiungendũ est qͦd premisit. in
ꝓgenies & ꝓgenies: quia nimirum

Expanded text:
fecte nunc esuriunt, atque ad haec apfecte nunc esuriunt, atque ad haec appetenda infatigabili operum justorum instantia certare non desistunt, satiabuntur utique cum sui Redemptoris gloria, quam desiderabant, apparuerit. At quicunque coelestibus divitiis terrenas praeponere gaudent, hi nimirum tempore ultimae discretionis inanes totius beatitudinis dimittuntur a Domino, ideoque cum diabolo perennis miseriae poena plectuntur. Quod etiam in hac vita ex parte non minima videmus impleri, ut et humiles videlicet supernae bonitatis alimoniis repleantur, virtutumque coelestium largitate ditescant: et qui vel de terrenis divitiis gloriantes superbiunt, vel de opibus se bonorum operum quasi haec per se habeant, extollunt, intus a lumine veritatis inanescunt. Singulis autem his versiculis, quos de diverso superborum atque humilium statu beata Maria protulit, adjungendum est quod praemisit, A progenie in progenies, quia nimirum