comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuli unde ego ipse suꝑ hominem
fui. In tantũ uͦ  ipse mendax: in
quantũ homo. In tantũ autẽ om̃ino
non mendax: in quantũ ꝑ excessum
mentis suꝑ hominẽ. Sic itaq sic ꝑfecti
om̃s quãus adhuc aliquid turbulen¬
tũ de infirmitate carnis tolerent. iã
tamen intrinsecus tranquillissimo
secreto ꝑfruunt᷑ ꝑ contemplationẽ
mentis: ut quicquid accedit exteriꝰ.
in nullo turbet interius. Unde bea¬
tus iob securitatẽ scẽ mentis osteudeis.
postquã de se tot uirtutũ p̃dicam̃ta
ꝓtulit. hoc qđ p̃misimus secutus ad¬
unxit. Si expaui ad multitudinem
numiam. & despectio ꝓpinquoꝵ. ter¬
ruit me: & non magis tacui. nec e¬
gressus sum ostium. Acsi aꝑtius dicat.
Turbatis contra me extrinsecus aliis.
ipse in me intrinsecus imꝑturbabilis
mansi. Quid namꝙ hoc loco ostium.
nisi os debemus acciꝑe: Per hoc qͥp¬
pe quasi egredimur. dũ uerbis qͥb
possumus secreta nr̃i cordis aꝑimꝰ.

Expanded text:
tuli, unde ego ipse super hominem tuli, unde ego ipse super hominem fui. In tantum vero et ipse mendax, in quantum homo. In tantum autem omnino non mendax, in quantum per excessum mentis super hominem. Sic itaque, sic perfecti omnes, quamvis adhuc aliquid turbulentum de infirmitate carnis tolerent; jam tamen intrinsecus tranquisecreto perfruuntur per contemplationem mentis, ut quidquid acciderit exterius, in nullo turbet interius. Unde beatus Job securitatem sanctae mentis ostendens, postquam de se tot virtutum praedicamenta protulit, hoc qexpavi ad multitudinem nimiam, et despectio propinquorum 716 terruit me; et non magis tacui, nec egressus sum ostium. Ac si apertius dicat: Turbatis contra me extrinsecus aliis, ipse in me intrinsecus imperturbabilis mansi. Quid namque in hoc loco ostium nisi os debemus accipere? Per hoc quippe quasi possumus secreta nostri cordis aperimus;
Abbreviated transcription (Latin):
in qua inferius turbor. Ipse gͦ suꝑ se
imꝑturbabilis. ipse sub se ꝑturbabilis:
quia suꝑ se ascenderat. in quantũ rapi¬
ebat᷑ ad sumina: & sub semetipso erat.
in quantũ adhuc reliquias trahebat
ad infima. Ipse suꝑ se imꝑturbabilis.
quia in di iam contemplatione tran¬
sierat: ipse sub se ꝑturbabilis. quia
sub semet ipso adhuc infirmus homo
remanebat. Huic sententię dauia ꝓpħa
concinens ait. Ego dixi in excessui m̃¬
Dtis mee: om̃is homo mendax. Cui res¬
ponderi potest: si om̃is. & tu. Falsa iã
erit sententia. quã mendax ipse ꝓtu¬
listi. Si uͦ ipse ñ mendax. uera iam
sententia non erit: quia dũ tu uerax
es. non om̃is homo cognoscit᷑ mendax.
Sed notandũ qđ p̾mittit᷑: ego dixi in
excessu mentis mee. Per excessum gͦ
mentis: etiam semet ipsum transiit:
cum de hominis qualitate diffiniũ.
Aosi patenter dicat. De falsitate om̃iũ
bominũ inde ueram sententiam ꝓ¬

Expanded text:
in qua inferius turbor. Ipse ergo super se in qua inferius turbor. Ipse ergo super se imperturbabilis est, ipse sub se perturbabilis, quia super se ascenderat, in quantum rapiebatur ad summa; et sub semetipso erat, in quantum adhuc reliquias trahebat in infima. Ipse super se imperturbabilis est, quia in Dei jam contemplationem transierat; ipse sub se perturbabilis, quia sub semetipso adhuc infirmus homo remanebat. Huic sententiae David propheta concinens, ait: Ego dixi in excessu mentis meae: Omnis homo mendax . Cui responderi potest: Si omnis homo, et tu, falsaque jam erit sententia quam mendax ipse protulisti. Si vero ipse non es mendax, vera jam sententia non erit, quia dum tu verax es, non omnis homo cognoscitur mendax. Sed notandum est quod praemittitur: Ego dixi in excessu mentis meae. Per excessum ergo mentis etiam semecum de hominis qualitate definivit. Ac si patenter dicat: De falsitate omnium hominum inde veram sententiam pro
Abbreviated transcription (Latin):
suma. suꝑemineat infimis. Hinc eti¬
am abbacue dicit. Suꝑ custodiam
meam stabo. Stat quippe suꝑ custo¬
diam suam: qui ꝑ sollertiam disci¬
plinȩ terrenis desiderus ñ succum¬
bit sed suꝑeminet. ut dũ stantẽ sem¬
ꝑ appetit eternitatẽ. infra sit ei om̃o
talibet iurtute ꝓfecerit. eum in hac
uita positũ adhuo extrinsecus carnis
infirmitas p̾mit. unde scriptũ ẽ: tan
quanquã in iagine dei ambulet bo
mo. tamen uane conturbabitur: ple¬
uane conturbari potest de infirmita¬
te caris sit: quãuis qđ in imagine
di ambulet de uirtute mentis: qua¬
timis & roboret᷑ intus diuino adiuto¬
rio. & camen adhuc foris sarcina p̾¬
matur humanã. Unde bene abbacuo
iterum unam sententiam ꝓtulit. ad
utraq seruientẽ. Ait enim. Et introuit¬
‸ tremor in ossa mea. & subtus me turba¬
ta est uirtus mea. Acsi diceret. Non me¬
a uirtus est in qua suꝑus raptus im¬
ꝑturbabilis maneo: & mea uirtus est.

Expanded text:
summa, superemineat infimis. Hinc etisumma, superemineat infimis. Hinc etiam Habacuc dicit: Super custodiam meam stabo . Stat quippe super custodiam suam, qui per solertiam disciplinae terrenis desideriis non succumbit, sed supereminet, ut dum semper stantem appetit aeternitatem, infra sit ei omne talibet virtute profecerit, eum in hac vita positum adhuc extrinsecus carnis infirmitas premit, ut scriptum est: Quanquam in imaginmo, tamen vane conturbatur. Plevane conturbari potest, de infirmitate carnis sit, quamvis quod in imagine Dei ambulat, de virtute mentis, quatenus et roboretur intus divino adjutorio, et tamen adhuc foris sarcina prematur humana. Unde bene Habacuc iterum unam sententiam protulit ad utraque servientem. Ait enim: Et introivit tremor in ossa mea, et subtus me turbata est virtus mea . Ac si diceret: Non mea virtus est in qua superius raptus imperturbabilis maneo, et mea virtus est
Abbreviated transcription (Latin):
nabita concupiscit. ut habeat: aut
adepta metuit ne amittat. Et dũ
quibda fluctib uoluit᷑. ac ꝑ modos
uarios rerũ alternantiũ mutabili.¬
tate uersat᷑. Sin uͦ semel in appeti¬
one suꝑnȩ patriȩ forti stabilitate
animus figitur: minus rerum tem¬
poralium ꝑturbatione uexatur. Acun-¬
ctis quippe externis motib eandẽ
intentionẽ suam quasi quẽdam se¬
cretissimũ secessum petit. ibiꝙ in¬
cõmutabili inberens. & cuncta mu¬
tabilia transcendens. ipsa iam tran¬
quillitate quietis suę in mundo. ex
tra mundũ est. Excedit ꝓfecto ima
om̃ia intentione sũmorum: & cunctis
reb quas non appetit. libertate qua¬
cdam suꝑesse se sentit. Nec tempesta¬
tẽ rerum temporaliũ intus sustinet.
quã intuet᷑ foris: quia terrena om¬
nia que concupita opprimere men¬
tẽ poterant. despecta subteriacent.
Unde bene ꝑ ꝓpħam dicit᷑. statue tibi
speculam: ut dum quisꝙ speculat᷑

Expanded text:
habet, et concupiscit, ut habeat; aut habet, et concupiscit, ut habeat; aut adepta metuit ne amittat, et dum quibusdam fluctibus volvitur, ac per modos varios rerum alternantium mutabilitate versatur. At si semel in appetitione supernae patriae forti stabilitate animus figitur, minus rerum temporalium perturbatione vexatur. A cunctis quippe externis motibus eamdem intentionem suam, quasi quemdam secretissimum secessum petit, ibique incommutabiliter inhaerens, et mutabilia cuncta transcendens, ipsa jam tranquillitate quietis sutra mundum est. Excedit profecto ima omnia intentione summorum, 715 et cunctis rebus quas non appetit libertate quadam se superesse sentit, nec tempestatem rerum temporalium intus sustinet, quam intuetur foris. quia terrena omnia, quae concupita opprimere mentem poterant, despecta subterjacent. Unde bene per prophetam dicitur: Statue tibi speculam , ut dum quisque speculatur
Abbreviated transcription (Latin):
tinentiam. mirent᷑ integritatẽ iusti-¬
ciȩ. mirent᷑ uiscera pietatis: ego in
eo non minime admiror confessio¬
nẽ humillimã peccatoꝵ. quam tot
sublimia gesta uirtutum. Scio em̃
quia ꝑ infirmitatis uerecundiam.
plerũꝙ grauioris ẽ certaminis eom¬
missa peccata ꝓdere. quã ñ admissa
uitare. Et unũqdq malũ quãuis ro¬
bustius uitetur: tamen humilius ꝓ¬
dit᷑. Beatus gͦ iob qui tot magnis oꝑi¬
b fultus. confiteri culpam ñ erubuit.
ostendit in uirtutib quã humilis
fuit. Sed quia ex humilitate uera
secura semꝑ auctoritas nascit᷑. ut
tanto foris nil metuat. quanto ad
rerum culmina animus ꝑ elationis
desideriũ non anhelat: expressa con¬
fessione peccati recte subiungitur.¬
Iostium. Magna est securitas cordis.
nil concupiscentiȩ habere sȩcularis.
Nam si ad terrena adipiscenda cor
inhiat. securũ tranquillumq esse
nullatenus potest: quia aut non

Expanded text:
tinentiam, mirentur integritatem justitinentiam, mirentur integritatem justitiae, mirentur viscera pietatis; ego in eo non minus admiror confessionem humillimam peccatorum quam tot sublimia gesta virtutum. Scio enim quod per infirmitatis verecundiam plerumque gravioris est certaminis commissa peccata prodere quam non admissa vitare, et unumquodque malum quamvis robustius vitetur, tamen humilius proditur. Beatus ergo Job, qui, tot magnis operibus fultus, confiteri culpam non erubuit, ostendit in virtutibus quam humilis fuit. Sed quia ex humilitate vera secura semper auctoritas nascitur, ut tanto foris nil metuat, quanto ad rerum culmina animus per elationis desiderium non anhelat, expressa confessione peccati, recte subjungiturhumana. Magna namque est securitas cordis nil concupiscentiae habere saecularis. Nam si ad terrena adipiscenda cor inhiat, securum tranquillumque nullatenus esse potest, quia aut non
Abbreviated transcription (Latin):
incium ẽ: ut qđ de se fateri quisq qua¬
si sua sponte dignat᷑. hoc sibi dici ab
tȩ fuerit humilitatis ostendit: qui se
&& inter aduersarios nouerat uiuere.
& tamen non uerebat᷑ culpas uoce con¬
fessionis aꝑire. Sed notandũ qđ su¬
ꝑius uirtutes suas ioquit᷑. & inferius
peccatũ fatetur. Hinc enĩ liquido de¬
monstrat. quã uera de bonis suis dixe¬
rat: qui noluit tacere de malis. Mo¬
do uirtutes suas indicat. mͦ culpam:
indicat. Unde certissime apparet. qͣn¬
te munditiȩ in om̃ipotentis di ocu¬
lis fuerit: qui & uitauit mala ne
cõmuteret. & tamen que eum com-¬
mittere contigit. homini non abscõ¬
dit: quatinus ei & iusticiȩ sit gła
declinasse peccatũ. & iniusticiȩ custo¬
dia qđ non potuit declinare ꝓdidis¬
se. Uideat᷑ uir iste cuilibet magnus
in uirtutib suis: mͥ certe sublimis
apparet etiam in peccatis siuis. Mi-¬
rent᷑ qui uolunt in eo castitatis con¬

Expanded text:
vitium est, ut quod se fateri quisque quavitium est, ut quod se fateri quisque quasi sua sponte dignatur, hoc sibi dici ab endit, qui se et inter adversarios noverat vivere, et tamen non verebatur culpas voce confessionis aperire. Sed notandum quod superius virtutes suas loquitur, inferius peccatum fatetur. Hinc enim liquido demonstrat quam vera de bonis suis dixerat, qui noluit tacere de malis. Modo virtutes suas indicat, modo culpam, manifestat. Unde certissime apparet quantae munditiae in omnipotentis Dei oculis fuerit, qui et vitavit mala, ne committeret, et tamen quae eum committere contigit, hominibus non abscondit, quatenus ei et justitiae sit gloria declinasse peccatum, et justitiae custodia quod non potuit declinare prodidisse. Videatur vir iste cuilibet magnus in virtutibus suis, mihi certe sublimis apparet etiam in peccatis suis. Mirentur in eo qui volunt castitatis con
Abbreviated transcription (Latin):
quet᷑. Sed inter hec sciendum ẽ: qđ ple¬
rumq homines & culpas confitent᷑. &
humiles non sunt. Nam multos nout¬
mus. qui arguente nullo peccatores
se esse confitent᷑: cũ uͦ de culpa sua
fuerint fortasse correpti. defensionis
patrocinium quęrunt: ne peccatores
esse uideant᷑. Qui si cunc cũ id spon¬
te dicunt peccatores se esse ueraci hu¬
militate cognoscerent: cũ arguuntur
ab aliis. esse se qđ confessi fuerant nͣ
negarent. Qua ini re idicia uere con¬
fessionis sunt: si cũ unusquisꝙ se pec¬
catorẽ dicit. id de se dicenti altero
non contradicit. Nam quia scriptũ
ẽ. iustus in principio accusator ẽ sui.
non magis peccator sed iustus uideri
appetit. cũ peccatorẽ se quisq nullo
arguente confitetur. Sed confessionis
mus increpat. Qđ si suꝑbe defendi¬
mus: liquet quia peccatores nos ex
nobis ficte dicebamus. Unde sũmoꝑe¬
curandũ est. ut mala quȩ fecimus
& sponte fateamur. & hec aliis argu¬
entib non negemus. Supbiȩ quippe

Expanded text:
Sed inter haec sciendum est quod plerumque homines et culpas confitentur, et humiles non sunt. Nam multos novimus qui arguente nullo peccatores se esse confitentur; cum vero de culpa sua fuerint fortasse correpti, defensionis patrocinium quaerunt, ne peccatores esse videantur. Qui si tunc cum id sponte dicunt peccatores se esse veraci humilitate cognoscerent, cum arguuntur ab aliis, esse se quod confessi fuerant non negarent. Qua in re indicia verae confessionis sunt, si cum quisque se peccatorem dicit, id de se dicenti etiam alteri non contradicit. Nam quia scriptum est: Justus in principio accusator est sui , non magis peccator, sed justus videri appetit, cum peccatorem 714 se quisque nullo arguente confitetur, sed confessionis mus increpat. Quod si superbe defendimus, liquet quia peccanobis ficte dicebamus. Curandum summopere est ut mala quae fecimus et sponte fateamur, et haec aliis arguentibus non negemus. Superbiae quippe
Abbreviated transcription (Latin):
tacentes clamamꝰ.: Hinc ẽ qđ in here¬
mo popłs uocib ꝑstrepit: & moy ses
a strepitu uerboꝵ cacet. & camen silens¬
aure diuinȩ pietatis audit᷑. oui dicit᷑.
Quia clamas ad me: Intus ẽ gͦ in de¬
siderio clamor secretus. qui ad hu
manas aures non ꝑuenit: & tamen
auditũ conditoris replet. Hino ẽ qđ
anna ad templũ ꝑgens ore quidem¬
tacuit. & tamen tot su desiderii uo¬
ces emisit. Hinc in euangłio añs di¬
cit. Intra in cubiculũ tuũ. & clauso
‸pater tuus qui uidet in abscondito.¬
reddet tibi. Clauso quippe ostio pe¬
tit in cubiculo. qui cacenti ore in
conspectu suꝑnę pietatis. fundit
affectũ mentis. Et uox audit̃ in
abscondito. cũ ꝑ soã desideria si¬
lenter clamat᷑. Unde recte quoq
ꝑ psalmistam dicit᷑. Desideriũ pau¬
ꝑum exaudiuit dñs: desideria cor¬
dis eoꝵ audiuit auris cua. SSed be¬

Expanded text:
tacentes clamamus. Hinc est, quod in eretacentes clamamus. Hinc est, quod in eremo populus vocibus perstrepit, et Moyses a strepitu verborum tacet; aure divinae pietatis auditur. Cui dicitur: Quid clamas ad me ? Intus est ergo in desiderio clamor secretumanas aures non pervenit, et tamen auditum replet Conditoris. Hinc est quod Anna ad templum tacuit, et tamen tot sui desiderii voces emisit . Hinc in Evangelio Dominus dicit: Intra in cubiculum tuum, et clauso Pater tuus, qui videt in absconditoreddet tibi . Clauso quippe ostio petit in cubiculo, qui tacenti ore in conspectu supernae pietatis fundit affectum mentis. Et vox auditur in abscondito, cum per sancta desideria silenter clamatur. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Desiderium pauperum exaudivit Dominus, desideria cordis eo
Abbreviated transcription (Latin):
eloquio extra quã oportet quere
re: sicut ex dõ autẽ loquit᷑. qͥ scit
nͣ se a se hab̾e. s ex dõ accepisse
qd dic̃. ñ humanos fauores appetit.
s om̃ipotentis dĩ p̾sentie attẽdit. ñ
suã s auctoris głam reqͥrit. Qͥ autẽ

Expanded text:
eloquio extra quam oporteat quaerere. eloquio extra quam oporteat quaerere. 717 Sicut ex Deo autem loquitur qui scit non se a se habere, sed ex Deo accepisse quod dicit, non humanos favores appetit, sed omnipotentis Dei praesentiae intendit; non suam, sed auctoris gloriam requirit. Qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
nus subinfertur. Epreuit autem¬
I illum berodes cum exercitu suo.
as illusit. Qđ udelicet factũ opor¬
tet nos audientes discere: ut quo¬
tiens auditores nr̃i nr̃a uolunt qua¬
si laudanda cognoscere. non autem
sua ꝑuersa mnutare om̃ino taceamꝰ.
ne si ostentationis studio uerbum dei¬
loquimur. & illoꝵ culpa quȩ erat
esse non desinat: & nr̃a que ñ erat
fiat. Dicat fortasss aliquis. Unde
nouimus. quo corde quis audiat:
Sed multa sunt que audientis ani¬
mũ ꝓdunt: maxime si auditores
nr̃i & semꝑ laudent qđ audiunt.
⁊ nũquã qđ laudant sequuntur.
Hanc manẽ loquendi głam p̃dicator
egregius fugerat. cũ dicebat. Non
enim sumus sicut plurumn. adulte¬
rantes uerbũ di: sed ex sinceritate
sicut ex dõ. coram do in xp̃o loqui¬
mͦ. Adulterari namq uerbũ di est.
aut aliter de illo sentire qu̾a ẽ: aut ex
eo non spũales fructus sed adulte¬
rinos fetus querere laudis huma¬
nȩ. Ex sinceritate uͦ loqui ẽ. ml in

Expanded text:
nus subinfertur: Sprevit autem illum Herodes cum exercitu suo et illusit . Quod videlicet factum oportet nos audientes discere, ut quoties auditores nostri nostra volunt quasi laudanda cognoscere, non autem sua perversa mutare, omnino taceamus, ne si ostentationis studio verbum loquimur, et illorum culpa quae erat esse non desinat, et nostra quae non erat fiat. Dicat fortasse alnovimus quo corde quis audiat? Sed multa sunt quae audientis animum produnt, maxime si auditores nostri et semper laudant quod audiunt, et nunquam quod laudant sequuntur. Hanc inanem loquendi gloriam praedicator egregius fugerat, cum dicebat: Non enim sumus sicut plurimi, adulterantes verbum Dei; sed ex sinceritate, sicut ex Deo, coram Deo in Christo loquimur. Adulterari namque verbum Dei, est aut aliter de illo sentire quam est, aut ex eo non spiritales fructus, sed adulterinos fetus quaerere laudis humanae. Ex sinceritate vero loqui, est nil in
Abbreviated transcription (Latin):
dum nos exterius in parte puni¬
unt. ipsi interius ꝑfecte puniant᷑.
Quia gͥ sinus secretũ mentis acci¬
pit᷑. in sinu iniquitatẽ cęlare est.
bario in conscientiȩ latibulis oo¬
cultare. nec ꝑ confessionẽ detegere: sed
ꝑ defensionẽ uelare. Quo contra iaco¬
b dicit. Confitemini alterutrũ peccata

Expanded text:
dum nos exterius ex parte punidum nos exterius ex parte puniunt, ipsi interius perfecte puniantur. Quia igitur sinus secretum mentis accipitur, in sinu iniquitatem celare est hanc in conscientiae latibulis occultare, nec per confessionem detegere, sed per defensionem velare. Quo contra Jacobus dicit: Confitemini alterutrum peccata
Abbreviated transcription (Latin):
tuus. & ꝑ molem malȩ consuetudi¬
nis iam sepultus: quia intra consci¬
entiam suam absconsus iacet ꝑ neqͥ¬
tiam. a se ipso foras exeat ꝑ confessi¬
onẽ. Mortuo enim ueni foras dicitur:
ut ab excusatione atq occultatione
peccati. ad accusationẽ suam ore
ꝓprio exire ꝓuocet᷑. Inde dauid ꝓ¬
pħa ab illa tanti morte facinoris
tationis culpa. in humano genere
iob dũ diceret. si abscondi peccatum
meũ. interposuit ut homo. Hominis
quippe esse ꝓpriũ conspicit: qđ ex
parentis ueteris imitatione descen¬
dit. Unde subditur. Et celaui in si¬
nu meo iniquitatẽ meã. Scriptu¬
ra &enim sacra plerũq sinum po¬
nere ꝓ mente consueuit: sicut uo¬
ce eccłȩ de ꝑsecutorib nr̃is qui no¬
bis natura quidẽ coniuncti sunt:
sed uita disiuncti. ꝑ psalmistã dr̃
Redde uicinis nr̃is septuplum in
sinu eoꝵ. Aosi aꝑte diceret᷑. In m̃¬
te sua recipiant. hoc qđ in nr̃is
corporib seuientes oꝑantur: ut

Expanded text:
tuus, et per molem malae consuetudituus, et per molem malae consuetudinis jam sepultus, quia intra conscientiam suam absconsus jacet per nequitiam, a semetipso foras exeat per confessionem. Mortuo enim Veni foras dicitur, ut ab excusatione atque occultatione peccati ad accusationem suam ore proprio exire provocetur. Unde David propheta, ab illa tanti morte facinoris tationis culpa in humano genere Job dum diceret, si abscondi peccatum meum, interposuit, quasi homo. Hominis quippe proprium conspicit, quod ex parentis veteris imitatione descendit, ubi apte subditur: Et celavi in sinu meo iniquitatem meam. Scriptura etenim sacra plerumque sinum ponere pro mente consuevit, sicut voce Ecclesiae de persecutoribus nostris, qui nobis natura quidem conjuncti sunt, sed vita disjuncti, per Psalmistam dicitur: « Redde vicinis nostris septuplum in sinu eorum . Ac si aperte diceret: In mente sua recipiant hoc quod in nostris corporibus saevientes operantur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ritudinẽ trahunt. Et cũ de uicio suo
quisꝙ arguitur. sub defensionum
uerba quasi sub quȩdam se arboꝵ
folia abscondit: & uelut ad quecła
excusationis sue opaca. secretã faci¬
em cognitoris fugit. dũ non uult
cognosci qđ fecit. In qua uidelicet
occultatione. non se dño. sed anm̃
abscondit sibi. Agit quippe ne om̃ia
uidentẽ uideat: non autẽ ne ipse
uideatur. Quo contra cuiq peccato¬
ri iam exordiũ illuminationis est
humilitas confessionis: quia sibimet¬
ipsi iam parcere renuit. qui ma¬
lũ non erubescit confiteri qđ fecit.
Et qui defendendo accusare potuit.
accusando se celeberrime defendit.
Unde & mortuo lazaro qui mole
magna p̃mebat᷑: nequaquã dicit᷑.
reuiuisce. sed ueni foras. Ex qua
uidelicet resurrectione quȩ gesta
in illius ẽ corpore. signat᷑. qualiter
nos resuscitem᷑ in corde. cũ uide¬
licet mortuo dicit᷑. ueni foras: ut
nimirũ homo in peccato suo mor¬

Expanded text:
ritudinem trahunt, ut cum de vitio suo ritudinem trahunt, ut cum de vitio suo quisque arguitur, sub defensionis verba, quasi sub quaedam se arborum folia abscondit, et velut ad quaedam excusationis suae opaca secreta faciem Conditoris fugit, dum non vult cognosci quod fecit. In qua videlicet occultatione non se Domino, sed Dominum abscondit sibi, agit quippe ne omnia videntem videat, non autem ne ipse videatur. Quo contra cuique peccatori jam exordium illuminationis est humilitas confessionis, quia sibimetipsi jam parcere renuit, qui malum non erubescit confiteri quod fecit. Et qui defeaccusando se celerrime defendit. Unde et mortuo Lazaro, qui mole magna premebatur, nequaquam dicitur: Revivisce, sed: Veni foras . Ex qua scilicet resurrectione, quae gesta in illius est corpore, signatur qualiter nos resuscitemur in corde, cum videlicet mortuo dicitur: Veni foras, ut nimirum homo in peccato suo mor
Abbreviated transcription (Latin):
requisitus. Interrogatus itaq homo
ẽ ubi esset. ut ꝑpetratã culpã res¬
piceret. & cõfitendo cognosceret.
quã longe a conditoris sui facie ab¬
esset: sed adhiberi sibimet potius¬
utriq defensionis solatia. quã con¬
N fessionis elegerant. Cumꝙ excusa¬
re peccatũ uoluit uir ꝑ mulierem.
mulier ꝑ serpentẽ: auxerunt culpã.
quã tueri conati sunt: oblique adã
dnm̃ tangens. qđ ipse peccati eorũ
auctor extiterit. qui mulierẽ fecit.
& eua culpam ad dñm referens.
qui serpentẽ in paradiso posuisset.
Qui enĩ ore diaboli fallentis audi
erant. eritis sicut dii: quia dõ esse
similes in diuinitate nequiuerunt.
ad erroris sui cumulum. dm̃ sibi fa¬
cere similem in culpa conati sunt.
Sic gͦ reatum suũ dũ defendere mo¬
liunt᷑ addiderunt: ut culpa eoꝵ atro¬
cior discussa fieret. quã fuerat ꝑpe¬
trata Unde nunc quoꝙ humani ge¬
neris rami. ex bac adhuc radice ama¬

Expanded text:
requisitus. Interrogatus itaque homo requisitus. Interrogatus itaque homo est ubi esset, ut perpetratam culpam respiceret, et confitendo cognosceret quam longe a conditoris sui facie abesset. Sed adhibere sibimet utrique defensionis solatia quam confessionis elegerunt. Cumque excusare peccatum voluit vir per mulierem, mulier per serpentem, auxerunt culpam, quam tueri conati sunt: oblique Adam Dominum tangens, quod ipse peccati eorum auctor exstiterit, qui mulierem fecit; et Eva culpam ad Dominum referens, qui serpentem in paradiso posuisset. Qui enim ore diaboli ferant, Eritis sicut dii, quia Deo esse similes in divinitate nequiverunt, ad erroris sui cumulum, Deum sibi facere similem in culpa conati sunt. Sic ergo reatum suum dum defendere moliuntur, addiderunt, ut culpa eorum atrocior discussa fieret, quam fuerat perpetrata. Unde nunc quoque humani generis rami ex hac adhuc radice ama
Abbreviated transcription (Latin):
namq uerȩ humilitatis testimonia.
& iniquitatẽ suã quẽq agnoscere.
& cognitam uoce confefsionis aꝑi¬
re. At contra usitatũ humani ge¬
neris uiciũ ẽ: & labendo peccatum
cõmittere. & cõmissũ negando abscõ¬
dere : & conuictũ defendendo mul¬
tiplicare. Eax illo quippe lapsu pͥmi
hominis hec agmenta nequitie du¬
cimus. ex quo ipsam radicẽ traximꝰ
culpe. Sic namꝙ ille dũ lignũ ueitũ
contigisset. abscondit se a facie dñi
inter ligna paradysi. In qua absconsi¬
one scilicet quia dm̃ latere ñ poterat.
non latendi effectus describit᷑. sed affe-¬
ctus notatur: quia cũ argueretur a
dño. qđ de ligno uetito contigisset.i¬
lico respondit. MMulier quã dedisti mͥ
Ipsa quoq mulier inquisita. respondit.
Serpens decepit me. & comedi. Ad boc
quippe requisiti fuerant. ut pecea¬
tũ qđ transgrediendo cõmiserant:
confitendo delerent. Unde & serpens
ille ꝑsuasor qui non erat reuocan¬
dus ad ueniam: non eͣ de culpa

Expanded text:
erae humilitatis testimonia, et iniquitatem suam quemque cognoscere, et cognitam voce confessionis aperire. At contra, usitatum humani generis vitium est, et latendo peccatum committere, et commissum negando abscondere, et convictum defendendo multiplicare. Ex illo quippe lapsu primi hominis haec augmenta nequitiae ducimus, ex quo ipsam radicem traximus culpae. Sic namque ille dum lignum vetitum contigisset, abscondit se a facie Domini inter ligna paradisi. In qua absconsione, scilicet quia Deum latere non poterat, non latendi effectus describitur, sed affectus notatur. Qui cum argueretur a Domino, quod de ligno vetito contigisset, illico respondit: Mulier quam dedisti mihi Ipsa quoque mulier inquisita respondit, dicens: Serpens decepit me, et comedi . Ad hoc quippe requisiti fuerant, ut peccatum quod transgrediendo commiserant confitendo delerent. Unde et serpens ille persuasor, qui non erat revocandus ad veniam, non est de culpa
Abbreviated transcription (Latin):
templat᷑. qui humanã naturã in
hac mortalitate laborantẽ. dũ susce¬
pit adiuuit: Ipse quippe adiuuit
hominẽ factus homo: ut quia pu¬
ro homini uia redeundi ñ patebat
ad dm̃. uia redeundi fieret ꝑ ho-¬
minẽ dm̃. Longe quippe distabamꝰ
a iusto & immortali. nos mortales &
iniusti. Sed inter immortalem iustũ.
& nos mortales iniustos. apparuit
mediator d̃i & hominũ mortalis &
iustus: qui & mortẽ haberet cũ ho¬
minibus. & iustitiam cũ dõ: ut qr
ꝑ ima nr̃a longe distabamꝰ a suminis.
in se ipso uno iungeret ima cũ sum¬
mis: atꝙ ex eo nobis uia redeundi
fieret. quo summis suis una nr̃a
copularet. Hinc gͦ beatus iob ꝓ to¬
tius eccłȩ significatione loquens.
mediatorẽ requirit. Qui cũ dixi-¬
sset. quis mͥ cribuat adiutorẽ: ap¬
te subdidit. ut desideriũ meu̾ om̃ps
audiat. Sciebat quippe qđ ad reqͥ¬
em liberationis eternȩ. humane p̃¬
ces nisi ꝑ aduoeatũ suũ audiri ñ
possent. De quo ꝑ ioħ̾em apłm dicitꝰ.¬

Expanded text:
humanam naturam in hac mortalitate laborantem dum suscepit adjuvit? Ipse quippe adjuvit hominem factus homo, ut quia puro homini via redeundi non patebat ad Deum, via redeundi fieret per hominem Deum. Longe quippe distabamus a justo et immortali, nos mortales et injusti. Sed inter immortalem et justum et nos mortales et injustos apparuit Mediator Dei et hominum mortalis et justus, qui et mortem haberet cum hominibus, et justitiam cum Deo, ut quia per ima nostra longe distabamus a summis, in seipso uno jungeret ima cum summis, atque ex eo nobis via redeundi fieret ad Deum, quo summis suis ima nostra copularet. Hunc ergo beatus Job per totius Ecclesiae significationem loquens, Mediatorem requirit, qui cum dixisset: Quis mihi tribuat adjutorem, apte subdidit: Ut desiderium meum Omnipotens audiat. Sciebat quippe quod ad requiem liberationis aeternae humanae preces nisi per advocatum suum audiri non possent. De quo per Joannem apost
Abbreviated transcription (Latin):
facerent: quia ea quȩ facere neque¬
unt. imp̃cari minime desistunt: beatꝰ
iob ostendens se a culpa etiam male
meũ: ut expeterem maledicens ammã
do fieri. qđ ipse facere uel om̃no ñ
posset: uel si posset. minime deceret.
Nam qui maledictionib inimicũ impe¬
tunt: quid aliud in illo facere dm̃ uo¬
lunt. nisi qđ facere aut nequeunt. aut
erubescunt: Mortẽ namq aduersario
eroptant: qũã e si possunt inferre me¬
tuunt: ne aut ꝑpetrati homicidii rei
teneant̾. aut iniqui appareant etiam cũ
sint. Quid ẽ gͦ dõ dicere. occide quẽ odi
nisi aꝑtis ei uocib clamare. hoc fac meo
aduersario qđ me in illũ facere nec pec¬
diligite inimicos ur̃os. ubi legerat. bene¬
cite & nolite maledicere: & rursum. ñ
reddentes malũ ꝓ malo. neq maledictũ
ꝓ maledicto. Sed exterius non audita
in mentẽ illuis scĩ sp̃s afflatus scribe¬
bati Cui tamen minus esset qđ positos
extra diligeret: nisi & interuis uiuen¬

Expanded text:
facerent, qui ea quae facere nequefacerent, qui ea quae facere nequeunt imprecari minime desistunt; beatus Job ostendens se a culpa etiam maledmeum, ut expeterem maledicens animamDeo fieri, quod ipse facere, vel omnino non posset, vel, si posset, minime deceret. Nam qui maledictionibus 710 inimicum impetunt, quid aliud in illo facere Deum volunt, nisi quod ipsi facere aut nequeunt, aut erubescunt? Mortem namque adversario exoptant, quam et si possunt inferre metuunt, ne aut perpetrati homicidii rei teneantur, aut iniqui appareant etiam cum sint. Quid est ergo Deo dicere: Occide quem odi, nisi apertis ei vocibus clamare: Hoc fac meo adversario, quod me in illum facere nec pecDiligite inimicos vestros ; ubi legerat: Benedicite, et nolite maledicere ; et rursum: Non reddentes malum pro malo, nec maledictum pro maledicto . Sed exterius non audita in mente illius sancti Spiritus afflatus scribebat. Cui tamen minus esset quod positos extra diligeret, nisi et interius viven
Abbreviated transcription (Latin):
hostis perimit᷑: de ereptione ꝓrimoꝵ
potius quã de mimici interitu neces
se eͣ ut animus lȩtetur. Oportet nãꝙ
ut pereunte aduersario subtiliter
pensare debeamus: & quid debemꝰ
ruinȩ peccatoris. & quid iusticie fe
e pereuntis. congaudendũ iusticis
iudicis: ut nobis & in luctu sit pena mo
rientis ꝓtimi. & rursus in gaudiũ ue¬
niat exhibita equitas iudicantis dei:
quatinus nec pereunti homini exista¬
mus aduersarii. nec iudicanti do inue¬
mamur ingrati. Beatus gͥ iob quia cun¬
cta in aduersitate odia ꝑfecte calca¬
uerat: dicat. Si gauisus sum ad ru¬
inam enis quime oderat. & exultaui
qđ inuenisset eum malum: quia uide¬
ucet & inimicũ diligens. dũ aduersa¬
rio ruenti condoluit. in malis illius
ipse ad bonũ creuit: ut inde ipse ad
benignitatẽ cresceret. unde illũ ma¬
la quȩ merebat᷑ inuenissent. Quia
uͦ sȩpe nonnulli eos quos sibi aduer¬
tenter apparet. quȩ mala si possent

Expanded text:
hostis perimitur, de ereptione proximorum hostis perimitur, de ereptione proximorum potius quam de ise est ut animus laetetur. Oportet namque ut pereunte adversario, subtiliter pensare debeamus, et quid debemus ruinae peccatoris, et quid justitiae ferae pereuntis, et congaudendum justitiae judicis, ut nobis et in luctu sit prientis proximi, et rursus in gaudium veniat exhibita aequitas judicantis Dei, quatenus nec pereunti homini existamus adversarii, nec judicanti Deo inveniamur ingrati. Beatus igitur Job, quia cuncta in adversitate odia perfecte calcavit, dicat: Si gavisus sum ad ruinam ejus qui me oderat, et exsultavi quod invenisset eum malum; qui videlicet et inimicum diligens, dum adversario ruenti condoluit, in malis illius ipse ad bonum crevit, ut inde iste ad benignitatem cresceret, unde illum mala quae merebatur invenissent. Quia vero saepe nonnulli eos quos sibi advertenter apparet quae mala si possent
Abbreviated transcription (Latin):
ne cũ nr̃a odia exquim᷑. fallat᷑o sub
specie utilitatis alienȩ.Si autẽ de in¬
unici morte gaudendũ omĩno ñ esset.
psalmista ñ diceret. Letabit᷑ iustus cũ
uiderit uindictam impiorum. Sed ali¬
ud est impium. aliud uͦ inimicũ ꝑpe¬
ti. Nam sunt pleriq inunici qui non
sunt impi: & sunt nonnulli impii.
qui nobis specialiter non uident̾ in¬
imici. Humana autẽ mens omnẽ quẽ
inunicũ tolerat. etiam impium & in¬
iquũ putat: quia eius culpas apud
cogitationẽ suam liuor accusator ex¬
aggerat. Quib libet uͦ flagitiis p̃ma¬
tͥ minus iniquus credit᷑. si aduersariꝰ
minune sentit᷑. Qua in re discernen¬
dum ẽ aliud esse qđ nobis. aliud uͦ
qđ sibi & ceteris nrͣ inimicus nocet.
Nam si aliis bonus ẽ. sine nr̃a forsitan
culpa esse non potest nobis malus.
nec om̃mo iam de eus riuna gauden¬
dũ ẽ. cuius nos solos certũ ẽ aduer¬
sa tolerasse. Cũ uͦ nr̃ ac multorum

Expanded text:
ne cum nostra odia exsequimur, fallamur sub ne cum nostra odia exsequimur, fallamur sub specie utilitatis alienae. Si autem de inimici morte gaudendum omnino non esset, Psalmista non diceret: Laetabitur justus, cum viderit vindictam impiorum . Sed aliud est impium, aliud vero inimicum perpeti. Nam sunt plerique inimici qui non sunt impii, et sunt nonnulli impii qui nobis specialiter non videntur inimici. Humana autem mens omnem quem inimicum tolerat etiam impium et iniquum putat, quia ejus culpas apud cogitationem suam livor accusator exaggerat. Quibuslibet vero flagitiis prematur, minus iniquus creditur, si adversarius minime sentitur. Qua in re discernendum est aliud esse quod nobis, aliud vero quod sibi et caeteris noster inimicus nocet. Nam si aliis bonus est, sine nostra forsitan culpa esse non potest nobis malus; nec omnino jam de ejus ruina gaudendum est, cujus nos solos certum est adversa tolerasse. Cum vero noster ac multorum
Abbreviated transcription (Latin):
ci. aut castis interrogat. Hac uenim de
re ad plenũ semet ipsam mens homiis
nescit: nisi eum que sibi aduersariũ
credit. in defectu uel ꝓfectu mutasse
modũ sui status iuenerit. Si en̾i de
ꝓsꝑitate addicit᷑. & de calamitate se
odientis letat᷑. constat quia ñ amat
quẽ ñ uult esse meliorem se. Cumꝙ
etiam stantẽ uoto ꝑsequit᷑. quẽ ceci¬
disse gratulat᷑. Sed inter heo sciendũ
ẽ. quia euenire plerũꝙ solet. ut ñ
amissa caritate & inimici nos runa
lȩtificet. & rursum eius gła sine in¬
uidiȩ culpa contristet: cũ & ruente
co. quosdam bene erigi credimus.
& ꝓficiente illo plerosꝙ iniuiste oppͥ¬
mi formidamus. Qua in re mentem
nrãm nec eius iam defectus erigit.
nec eus ꝓfectus addicit: si recta nr̃a
cogitatio non quid in ipso. sed quia
de ipso circa alios agatur attendit.
Sed ad hec seruanda ualdo ẽ necessa¬
rium subtilissime discretionis examen.

Expanded text:
ci, aut casus interrogat. Hac etenim de ci, aut casus interrogat. Hac etenim de re ad plenum semetipsam mens hominis nescit, nisi eum quem sibi adversarium credit in defectu vel profectu mutasse modum sui status invenerit. Si enim de prosperitate addicitur, et de calodientis laetatur, constat quia non amat quem non vult esse meliorem se, eumque etiam stantem voto persequitur quem recidisse gratulatur. Sed inter haec sciendum est quia evenire plerumque solet ut non amissa charitate, et inimici nos ruina laetificet, et rursum ejus gloria sine invidiae culpa contristet, cum et ruente eo quosdam erigi bene credimus, et proficiente illo plerosque injuste opprimi formidamus. Qua in re mentem nostram, nec ejus jam defectus erigit, nec ejus profectus addicit, si recta nostra cogitatio non quid in ipso, sed quid de ipso circa alios agatur attendit. Sed ad haec servanda valde est necessarium subtilissimae discretionis examen,
Abbreviated transcription (Latin):
tutis ꝓpriȩ. tanto grauius in desꝑa¬
tione est: quanto longius ab humilita
te. Cũꝙ uires sibi tribuit oꝑis. ad ad¬
uitorium non recurrit actoris. fttti
ut eo grauius peccator pereat: quo
&e ipsum hoc quia e̾ peccator ignorat.
nos esse discipłos. sola custodia cari¬
tatis ꝓbat. Hinc est enĩ qđ ꝑ semet ip¬
sam ueritas dicit. In hoc cognoscent
om̃s quia mei discipłi estis: si dilecti¬
onẽ babueritis ad inuicem. Que n¬
mirũ dilectio si cor nr̃m ueraciter replet.
duob modis ostendi solet: scilicet si &
amnicos in do. & inimicos diligimꝰ ꝓpt̃¬
A dm̃. Sed sciendum ẽ: quia inimici di¬
lectio tunc ueraciter custodit᷑. cũ nec
de ꝓuectu addicim᷑. nec de ruina illiꝰ
letam᷑. Nam sepe in dilectionis inagi¬
ne erga inimicũ animus fallit᷑: secp
hunc diligere ęstimat. si eius uite con¬
trarius non existat. Sed dilectionis iũ
occulte & ueraciter aut ꝓuectus inimi¬

Expanded text:
tutis propriae tanto gravius in desperatutis propriae tanto gravius in desperatione est quanto te. Cumque vires sibi tribuit operis, ad adjutorium non recurrit auctoris; fitque ut eo gravius peccator pereat, quo et ipsum hoc, quia est peccator, ignorat. nos esse discipulos, sola custodia charitatis probat. Hinc est enim quod per semetipsam Veritas dicit: In hoc cognoscent omnes, quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem . Quae nimirum dilectio si cor nostrum veraciter replet, duobus modis ostendi solet, scilicet si et amicos in Deo, et inimicos diligimus propter Deum. Sed sciendum est quia inimici dilectio tunc veraciter custoditur, cum nec de profectu addicimur, nec de ruina illius laetamur. Nam saepe in dilectionis imagine erga inimicum animus fallitur, seque hunc diligere aestimat, si ejus vitae contrarius non existat. Sed dilectionis vim occulte et veraciter aut profectus inimi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ in secula scłoꝵ: mittentes coro¬
nas suas ante thronũ di. Coronas
namꝙ suas ante thronũ dñi mitte¬
ro ẽ: certaminũ suoꝵ uiotorias ñ
sibi tribuere sed auctori: ut ad illum
referant głam laudis. a quo se sciunt
uires accepisse certaminis. Deatus gͦ iob
qui sic bona quȩ oꝑatus ẽ narrat. ut
tamen hȩc sue oꝑatiom non tribuat. sod
ad auctoris laudẽ recurrat: manum
suã ore suo osculatũ fuisse se denegat.
Acsi patenter dicat. Ego mea oꝑa tan¬
quã mea non ꝓsero. quia auctoris sui
gram negare conuincit᷑. quisquis sibi
tribuit qđ oꝑat᷑. Unde & ꝓtinus subdit.¬
Que ẽ iniquitas maxima. & negatio cõ¬
tra dm̃ altissimum. Liquet enĩ quia
illũ negat. cuius despecta grã sibi ui¬
res boni oꝑis arrogat. Qdđ recte qͦꝙ
&e iniquitas maxina uocat᷑: qmͣ om̃e
peccatũ qđ ex infirmitate est spem
nequaqua ꝑdit. quia a suꝑno uidice
ueniam requirit. P resumptio autẽ uir¬

Expanded text:
tem in saecula saeculorum, mittentes corotem in saecula saeculorum, mittentes coronas suas ante thronum Domini . Coronas namque suas ante thronum Domini mittere est certaminum suorum victorias non sibi tribuere, sed auctori, ut ad illum referant gloriam laudis, a quo se sciunt vires accepisse certaminis. Beatus ergo Job, quia sic bona quae operatus est narrat, ut tamen haec suae operationi non tribuat, sed ad auctoris laudem recurrat, manum suam ore suo osculatum fuisse se denegat. Ac si patenter dicat: Ego mea opera tanquam mea non profero, quia auctoris sui gratiam negare convincitur, quisquis sibi tribuit quod operatur. Unde etQuae est iniquitas maxima, et negatio contra Deum altissimum. Liquet enim quia illum negat, cujus despecta gratia sibi vires boni operis arrogat. Quod recte quoque et iniquitas maxima vocatur, quia omne peccatum quod ex infirmitate est, spem nequaquam perdit, quia a superno Judice veniam requirit. Praesumptio autem vir
Abbreviated transcription (Latin):
um porrigat eam. Pigro labor est ma¬
nũ suam porrigere ad os: quia de¬
sidiosus quisq p̃dicator. nec hoc uult
oꝑari qđ dicit. Manũ quippe ad os
porrigere ẽ: uoci suȩ oꝑe concorda
re. Manum gͦ suam osculat᷑ ore suo.
qua laudat qđ facit: & testimonio ꝓ¬
priȩ locutionis. sibi uirtutẽ tribuit
oꝑis. Qua in re quis despicit᷑. nisi
is qui ipsa oꝑandi munera largit᷑:
Unde bene ꝑ egregium p̾dicatorẽ dr̃
Quid aut̃ habes. qđ non accepisti: Si
autẽ accepisti. quid gloriaris quasi
non acceꝑis: Seĩ autẽ iuiri sciunt
post primi parentis lapsum de cor¬
ruptibili stirpe se editos. & non ꝓpͥa
noscunt. de mortali ꝓpagine senti¬
unt meritum. Quicquic uͦ in se
boti inspiciunt. immortalis gre
cognoscunt donũ: eiꝙ de accepto¬
munere debitores fiunt. qui s p̾ue¬
mendo dedit eis bonũ uelle qđ no¬
luerant: & subsequendo concessit
bonũ posse qđ uolunt. Unde bene
ꝑ ioħem dicit᷑. Adorauerunt uiuen¬

Expanded text:
em putet. Sed pigro labor est, manum ad os porrigere, quia desidiosus quisque praedicator, nec hoc vult operari quod dicit. Manum quippe ad os porrigere, est voci opere core. Manum ergo suam osculatur ore suo, qui laudat quod facit, et testimonio propriae locutionis sibi virtutem tribuit operis. Qua in re quis despicitur, nisi is qui ipsa operandi munera largitur? Unde bene per egregium praedicatorem dicitur: Quid autem habes, quod non accepisti? Si autem 708 accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis ? Sancti autem viri sciunt post primi parentis lapsum de corruptibili stirpe se editos, et non virtnoscunt, de mortali propagine sentiunt meritum; quidquid vero in se boni inspiciunt, immortalis gratiae cognoscunt donum, eimunere debitores fiunt qui et praeveniendo dedit eis bonum velle quod noluerant, et subsequendo concessit bonum posse quod volunt. Unde bene per Joannem dicitur: Adoraverunt viven
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m ad res ꝑtinet. quas exterius ha¬
bem. Dimittere autẽ ad relaxandum
dolorẽ: que interius ex aliena culpa¬
Ñ contraximꝰ. Sed sciendũ ẽ. quia qui¬
S dimittit & non dat: & si nͣ plene oꝑa¬
tus ẽ. meliorẽ tamen partẽ miscdiȩ¬
A tenuit. Qui autẽ dat & minime di¬
mittit. om̃ino miscdiam nullã facit:
quia ab om̃ipotente do munus ex
manu non accipit᷑. qđ corde obliga¬
to in malitia ꝓfertur. Mundari &¬
ex dantis mente pensat᷑. Cuncta i¬
taq malitię macula ab interiore
nr̃o homine contagionis immuta¬
tione tergenda ẽ: quia iram u¬
dicis placare nescit oblatio: insi ex
munditia placeat offerentis. Unde
scriptũ est. Respexit ds ad abel ꝙ
ad munera eius. ad cam autẽ & ad
munera eius non respexit. Neq enĩ
sacrũ eloquiũ dicit. respexit ad mu¬
nera abel. & cam munera non res¬
perit. sed prius ait quia respexit
ad abel. ac deinde subiunxit. & ad
munera eius: & rursum dicit. quia

Expanded text:
nostrum ad res pertinet quas exterius hanostrum ad res pertinet quas exterius habemus, dimittere autem ad relaxandum dolorem quem interius ex aliena culpa contraximus. Sed sciendum est quia qui dimittit, et non dat, etsi non plene operatus est, meliorem tamen partem misericordiae tenuit. Qui autem dat, et minime dimittit, omnino misericordiam nullam facit, quia ab omnipotente Deo munus ex manu non accipitur, quod corde obligato in malitia ex dantis mente pensatur. Cuncta itaque malitiae macula ab interiori nostro homine cogitationis immutatione tergenda est, quia iram judicis placare nescit oblatio, nisi ex munditia placeat offerentis. Unde scriptum est: Rexpexit Deus ad Abel, et ad munera ejus; ad Cain autem et ad munera illius non respexit. Neque etenim sacrum eloquium dicit, respexit ad munera Abel, et ad Cain munera non respexit, sed prius ait: Quia respexit ad Abel, ac deinde subjunxit, et ad munera ejus. Et rursum dicit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
decurrentib. mox statũ suũ animus
ꝑdet. Nam uite p̾sentis fluctus tra¬
hit. quẽ leuat: & ualde demens ẽ. qͥ
in undam uoluitur. & plantã figere
conatur. Sed sunt pleriq qui & si in
reb transeuntib fiduciam nequa quã
ponunt: cũ tamen sibimet ad usus ne¬
cessarios habunde assunt. mente taci¬
ta letant᷑. Qua in re dubiũ ñ ẽ: quia
tanto quisq minus dolet. qđ desint
eterna: quantomagis gaudet qđ assunt
temporalia. Et qui minus dolet qđ de¬
sunt temporalia. certuis expectat. ut
assint eterna. Hoc itaq de terrenis re¬
b gaudium beatus iobñ se habuisse te¬
stificans: subiungit dicens. Siletatus¬

Expanded text:
decurrentibus mox statum suum animus decurrentibus mox statum suum animus perdit. Nam vitae praesentis fluctus trahit quem levat, et valde demens est qui in unda volvitur, et plantam figere conatur. Sed sunt plerique qui etsi in rebus transeuntibus fiduciam nequaquam ponunt, cum tamen sibimet ad usus necessarios abunde adsunt, mente tacita laetantur. Qua in re dubium non est, quia tanto quisque minus dolet quod desint aeterna, quanto magis gaudet quod adsint temporalia; et qui minus dolet quod desint temporalia, certius exspectat ut adsint aeterna. Hoc itaque de terrenis rebus gaudium beatus Job non se habuisse testificans, subjungit dicens: CA
Abbreviated transcription (Latin):
rerum sibi habundantia multa tẽ¬
pora fuerat prestolatus: ut scilicet
qui in longum sibi subsidia colligen¬
do ꝓspiceret. subsequentẽ diem uel
unũ minime uideret. Quasi enun¬
in aquis defluentib fundamentum
ponere est: in reb labentib spet fi¬
duciam uelle solidare. Stante enim
in ꝑpetuũ do: transeunt om̃ia. Qͥd¬
gͦ nisi ab stante fugere ẽ. transeun¬
tib reb inherere: Quis namq um¬
quã decurrentiũ fluminũ tumidis
uerticib raptus manere ipse fixus
potuit. deorsum unda defluente :
Quisquis enim defluere deuitat. su¬
pest ut qđ defluit fugiat: ne ꝑ hoc
qđ amat. in hoc cogatur ꝑuenire
qđ uitat. Qui enim reb labentib
inheret: illo uidelicet trahit᷑. quo ten¬
dit qđ tenet. Prius itaq curandum ẽ.
ne quisꝙ temporalia diligat. ao dein¬
de ne in eisdem temporalib quȩ non
ad delectationẽ sibi sed ad usum reti-¬
net fiduciam ponat: qm̃ coniunctus

Expanded text:
rerum sibi abundantia multa temrerum sibi abundantia multa tempora fuerat praestolatus, ut scilicet qui in longum sibi subsidia colligendo prospiceret, subsequentem diem vel unum minime videret. Quasi in aquis enim defluentibus fundamentum ponere est in rebus labentibus spei fiduciam velle solidare. Stante enim in perpetuum Deo, transeunt omnia. Quid ergo a stante fugere est, nisi transeuntibus rebus inhaerere? Quis namque unquam decurrentium fluminum tumidis vorticibus raptus manere ipse fixus potuit, deorsum unda defluente? Quisquis ergo defluere devitat, superest ut quod defluit fugiat, ne per hoc quod amat in hoc cogatur pervenire quod vitat. Qui enim rebus labentibus inhaeret, illo videlicet trahitur, quo tendit quod tenet. Prius itaque curandum est ne quis temporalia diligat, ac deinde ne in eisdem temporalibus quae non ad delectationem sibi, sed ad usum retinet, fiduciam ponat, quoniam conjunctus
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Semꝑ enĩ quasi tumentes
suꝑ se fluctus timui dm̃. Qui scili¬
cet in ꝓsꝑis positus. atq habundan¬
tia rerum fultus. si spem aut in
suis actib. aut in circumfluentibus
reb poneret: ꝓfecto iustus ñ esset.
Sed quando iste uir sc̃s in se spem
qua mente possederit innotescat:
Obrizum dicimus. rude aurum. Sõs
gͦ uir nec aurũ robur. nec sibi esse
obrizum. id ẽ rudem auri molem
fiduciam credidit: quia spem atq
delectationẽ suam in solius gr̃a cõ¬
ditoris figens. neq de quantitate
auri neꝙ de specie peccauit. De cre¬
atore quippe desperasse fuerat. spem
in creatura posuisse. In reb autem
dubiis spem fixerat diues ille. qui
dicebat. Amma. habes multa bona
reposita in annos plurimos: requies¬
ce. comede. bibe. epulare. Sed hunc
suꝑna uox increpat dicens. Stulte.
liac nocte animam tuam repetunt
Sa te: que autẽ parasti cuius erunt:
Cadem enim nocte sublatus ẽ. qui in

Expanded text:
dicens: Semper enim quasi tumentes dicens: Semper enim quasi tumentes super me fluctus timui Dominum . Qui scilicet in prosperis positus, atque abundantia rerum fultus, si spem aut in suis actibus aut in circumfluentibus rebus poneret, profecto justus non esset. Sed quando iste vir sanctus in se spem qua mente possederit innotescat? Obryzum dicimus obrude aurum. Sanctus ergo vir nec aurum robur, nec sibi esse obryzum, id est rudis auri molem fiduciam credidit, quia spem atque delectationem suam in solius gratia conditoris figens, neque de quantitate auri, neque de specie peccavit. De creatore quippe desperasse fuerat, spem in creatura posuisse. In rebus autem dubiis spem fixerat dives ille, qui dicebat: Anima, habes multa bona reposita in annos plurimos, requiesce, comede, bibe, epulare. Sed hunc superna vox increpat, dicens: Stulte, hac nocte animam tuam repetunt a te; quae autem parasti, cujus erunt ? Eadem enim nocte sublatus est, qui in