comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peo qđ onueo s ait. c induunt eũ purpura: Macheus
⁊ta posuit. Q exuentes euĩ: clamide coccineã circunde¬
derunt ei. Ubi intelligit᷑ qđ oatheus ait. clamidẽ coc¬
cineã circundeder̃ ei. hoc marcom dixisse indutũ pur¬
pura P rorega enĩ purpura clamis illa coccine a abila¬
luddentib adhibita erat: & est rubra quȩdã purpura
cocco simillima. P otest etiã fieri ut purpurã etia maꝵ¬
ces cõmemorauerit: quã clamis habebat quauis esset
coccinea. Mystice gͦ in puirpura qua indutꝰ ẽ. dñs ipsa
eiꝰ caro quã passionib obiecit insinuat᷑: de qua p̾missa
dixerat ꝓphetia. Quare gͦ rubrũ. ẽ indum̃tũ tuũ.
& uestimta tua sic̃ calcantiũ in torculariꝰ In corona
uͦ quã portabat spinea nr̃oꝵo susceptio peccatoꝵ ꝓqua
mortalis fieri dignatꝰ. ẽ ostendit᷑: iuxta qđ p̾cursor
ipsius testimoniũ ei ꝑhibens ait. Ecce agnꝰ dĩ. ecce qui
tollit peccatũ mundi Hanq spinas in significationẽ

Expanded text:
us ait: Et induunt eum purpura, Matthaeus ita posuit: Et exuentes eum, chlamydem coccineam circumdederunt ei . Ubi intelligitur quod Matthaeus ait: Chlamydem coccineam circumdederunt ei, hoc Marcus dixisse, Indutum purpura. Pro regia enim purpura chlamys illa coccinea illudentibus adhibita erat, et est rubra quaedam purpura cocco simillima. Potest etiam fieri ut purpuram etiam Marcus commemoraverit, quam chlamys habebat, quamvis esset coccinea. Mystice ergo in purpura qua indutus est Dominus, ipsa ejus caro quam passionibus objecit, insinuatur. De qua praemissa dixerat prophetia: Quare ergo rubrum est indumentum tuum, et vestimenta tua quasi calcantium in torculari ? In coronvero, quam portabat, spinea nostrorum susceptio peccatorum, pro qua mortalis fieri dignatus est, ostenditur, juxta quod praecursor ipsius testimonium ei perhibens, ait: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Namque spinas in significatione
Abbreviated transcription (Latin):
di saluatorẽ pilatꝰ occasiones dedit: primũ latronẽ
iusto conferens. deinde inferens. Quid gͦ uultis ut¬
faciã regi iudeoꝵ.Cũq responderent᷑. crucifigat᷑.
ñ statĩ adquieuit. sed uxta suggestionẽ uxoris qđ
mandauerat ei ut matheus scribit: nichil tͥ & iusto illi.
ipse qͦq respondens: quid enĩ ait mali fecit: Hoc dicen¬
dixerat. Circundeder̃ me canes multi. congregatio

Expanded text:
di Salvatorem Pilatus occasiones dedit. Primum latronem di Salvatorem Pilatus occasiones dedit. Primum latronem justo conferens, deinde inferens: « Quid ergo vultis faciam regi Judaeorum? » Cumque responderent: « Crucifigatur! » statim non acquievit, sed, juxta suggestionem uxoris, quae mandaverat ei, ut Matthaeus scribit: « Nihil tibi et justo illi , » ipse quoque respondens ait: « Quid enim mali fecit? » Hoc dicendixerat: « Circumdederunt me canes multi, congregatio
Abbreviated transcription (Latin):
umi quuis quidẽ est qͥ condenat iesom. sed causã refert
in poplm iudeoꝵ uide in quantis te accusant. Iesos
aut nichil respondere uoluit: ne crim̃ diluens dimit¬
teret᷑ a preside. & crucis utilitas differretur.
ogn ifices aut̃ concitauer̃ turbã: ut magis baraban
dimitteret cis. Heret iudeis usq hodie sua petitio: quã
tanto labore impetrarunt. Quia enĩ data sibi optione
ꝓiȩgu latronẽ. ꝓsaluatore int̾fectorẽ. ꝓdatore uitȩ
elegerunt ademptorẽ: merito salutẽ ꝑdider̃ & uitã.
& latrociniis sese ac seditionib intantũ subdider̃.
ut & patriã regnũq suũ qđ plus xp̃o amauere ꝑdiderint.
& hactenꝰ eã quã uendidere : siue animȩ siue corporis
libertatẽ reciꝑe ñ merueri nt. Pilatus autẽ ite¬
rũ respondens: ait illis. Quid gͦ uultis faciã regi
iudeoꝵ: At illi iterũ clamauer̃. Crucifige eũ. Pilatꝰ
uͦ: dicebat eis. Quid enĩ mali fecit: Multas liberan¬

Expanded text:
icus quidem est qui condemnat Jesum, sed causam refert in populum Judaeorum: Vide in quantis te accusant. Jesus autem nihil respondere voluit, ne, crimen diluens, dimitteretur a praeside, et crucis utilitas differretur. Pontifices autem concitaverunt turbam, ut magis Barraberem. Haeret Judaeis usque hodie sua petitio, quam tanto labore impetrarunt. Quia enim data sibi optione, pro Jesu latronem, pro salvatore interfectorem, pro datore vitae, elegerunt ademptorem, merito salutem vitamque perdiderunt, et latrociniis se ac seditionibus in tantum submerserunt, ut et patriam regnumque suum, quod plus Christo amavere, perdiderint, et hactenus eam libertatem recipere non meruerint. Pilatus autem iterum respondens, ait illis: Quid ergo vultis ut faciam regi Judaeorum? At illi iterum vero dicebat eis: Quid enim mali fecit? » Multas liberan
Abbreviated transcription (Latin):
imbui eũq suȩ m̃tis hospitio susciꝑe quȩrentib. fa¬
cultas danda signetur. Et ipse uob̾ demonstrabit
gnũ. lex spũalis. ẽ: quȩ de angustiis litterȩ egrediens.
in sullimi loco recepit saluatorẽ Na qui adhuc occi¬
dentẽ litcerã seruauerit. qui ñ aliud in agno quã
pecus intellexerit: iste nimirũ in imis pascha facit.
quia maiestatẽ sp̃s in uerbis dĩ cõprehendere necdũ
didicit. Qui aquȩ baiulũ hoc. ẽ. grẽ p̃conẽ indomũ
terȩ transcendendo. in alto m̃tis solario: xp̃o refectio¬
ne prȩparit: qͥa cuncta uł paschȩ sacram̃ta. uł cȩtera
legis decreta eiꝰ esse sacram̃ta cognoscit

Expanded text:
imbui, eumque suae mentis hospitio suscipere quaerentibus faimbui, eumque suae mentis hospitio suscipere quaerentibus facultas danda signetur. « Et ipse vobis demonstrabit gnum, lex spiritualis est, quae de angustiis litterae egrediens, in sublimi loco recipit Salvatorem. Nam qui adhuc occidentem litteram servaverit, qui non aliud in agno quam pecus intelquia majestatem spiritus in verbis Dei comprehendere necdum didicit. At qui aquae bajulum, hoc est gratiae praeconem in domum terae transcendendo, in alto mentis solario Christo refectionem praeparat, quia cuncta vel Paschae sacramenta, vel caetera legis decreta ejus esse sacramenta cognoscit
Abbreviated transcription (Latin):
ta aliũ euangłistã amphorã aquȩ baiulans occurrit:
ut ostendat᷑ huiꝰ paschȩ mysteriũ. ꝓ ablutione pfe¬
cta mundi totius esse celebrandũ. Aqua qͥppe latacrui
gr̃ȩ: lagena fragilitatẽ designat eors ꝑquos eadem
erat gra mundo ministranda. Unde aiunt. Habemꝰ
aut̃ thesaurũ istũ in uasis fictilib Parant gͦ pascha
discipłi. ubi aquȩ infertur lagena: ut adesse cẽpus
insinuent. quo cultorib ueri paschȩ typicus de limi¬
ne ac postib cruor auferat᷑. & ad tollenda crimina
mundi. uiuifici fontis baptisma consecretur.
tauimini eũ: & quocunq introierit. dicite dño do¬
mus quia magister dic̃. Ubi. ẽ. refectio mea. ubi pascha
cũ discipłis meis manducẽ: Consulte siue aquȩ ba¬
iuli. seu dñĩ domꝰ sunt prȩt̾missa uocabula: ut om̃ib
uerũ pascha celebrare uolentib: hoc. ẽ. xp̃i sacram̃tis

Expanded text:
ta alium evangelistam, amphoram aquae bajulans occurrit, ta alium evangelistam, amphoram aquae bajulans occurrit, ut ostendatur hujus paschae mysterium pro ablutione perfecta mundi totius esse celebrandum. Aqua quippe lavacrum gratiae, lagena fragilitatem designat eorum, per quos eadem erat gratia mundo ministranda. Unde aiunt: Habemus autem thesaurum istum in vasis fictilibus . Parant ergo pascha discipuli ubi aquae infertur lagena, ut adesse tempus insinuent quo cultoribus veri Paschae typicus de limine ac postibus cruor auferatur, et ad tollenda mundi crimina vivifici fontis baptisma consecretur. Sequimini eum, et quocunque introierit, dicite domino domus, quia magister dicit: Ubi est refectio cum discipulis meis manducem? » Consulte sive aquae bajuli, seu domini domus sunt praetermissa vocabula. ut omnibus verum pascha celebrare volentibus, hoc est, Christi sacramentis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ fr̃nitatis aliqua discordiȩ peste cõmaculant. dm̃
ꝓdunt: quia ds̃ caritas. ẽ. Qui gͦ caritatis & ueritatis iura
spernunt. dm̃ utiq qui ẽ. caritas & ueritas ꝓdunt: ma-¬
xime. cũ infirmitate uł ignorantia peccant. sed in simi¬
litudinẽ iudȩ quęrunt opportunitatẽ qualit̃ arbitris
pascha: Primũ diẽ azimorũ. quartũ decimũ pͥmi m̃sis
appellat:. quando ferm̃to abiecto. immolare id ÷ agnũ
occidere solebant ad uesꝑam. Qđ exponens apłs: ait
& enĩ pascha nr̃m immolatꝰ. ẽ. xp̃c. Quilicet die sequen¬
ti hoc ẽ. quinta decima sit luna crucifixus: at tam̃
ipsius immolationis: hoc ẽ. passionis suȩ sacrauit exor¬
dium. Et misit duos ex discipłis suis: & dicit eis.
te inciuitatẽ & occurret uob̾ homo lagenã aquȩ ba¬
iulans. Indiciũ quidẽ p̃scientiȩ diuinitatis. ẽ. qđ cũ
disciplis loquens. quid alibi futurũ sit nouit. Pulchre
aut̃ paraturis pascha discipłis. homo lagenã siue iux¬

Expanded text:
aliqua discordiae peste commaculant, Deum produnt, quia Deus charitas est. Qui ergo charitatis et veritatis jura spernunt, Deum utique, qui est charitas et veritas, produnt: maxime cum non infirmitate vel ignorantia peccant, sed in similitudine Judae quaerunt oportunitatem qualiter arbitris pascha? Primum diem azymorum quartum decimum primi mensis appellat, quando fermento abjecto immolare, id est agnum occidere solebant ad vesperam. Quod exponens Apostolus, ait: Etenim Pascha nostrum immolatus est Christus . Qui licet die sequenti, hoc est quintadecima sit luna crucifixus, hac tame tentus ac ligatus ipsius immolationis, hoc est passionis suae sacravit exordium. Et mittit duos ex discipulis suis et dicit eis: Ite in civitatem et occurret vobis homo lagenam aquae bajulans. Indicium quidem praesciae divinitatis est, quia cum discipulis loquens quid alibi futurum sit novit. Pulchre autem paraturis pascha discipulis, homo lagenam, sive jux
Abbreviated transcription (Latin):
osi: ꝑ uirtutẽ litterȩ uocalis ex qua uerbũ sequens inci¬
pit anna. qđ metrici in uersib scandentis synalimphã
uocant. quãuis illi scriptã litterã scandentes transili¬
ant: in hoc autẽ uerbo osanna.i. littera nec saltẽ scri¬
batur sed sensu loquentiũ saluo funditꝰ int̾mittatua.

Expanded text:
hosi, per virtutem litterae vocalis aleph, a qua verbum sequens incihosi, per virtutem litterae vocalis aleph, a qua verbum sequens incipit anna; quod metrici in versibus scandendis synaloephen vocant, quamvis illi scriptam litteram scandentes transiliant: in hoc autem verbo hosanna, iod littera nec saltem scribatur, sed sensu loquentium salvo, funditus intermittatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sticiȩ p̃buit. quãq modulis ymnorũ spualiũ ad fidẽ
atq amorẽ sui conditoris accendere solebat: hanc ipse¬
factis. uerbis. donis. & ꝓmissis tanto mediatore dĩ &
hominũ dignis. ad regnũ cęleste & immortale uocaret.
atq ad ipsã dĩ patris uisionẽ introduceret: in qͦ iungit᷑
xp̃i ñ tantũ hominũ salus sed totius mundi fit. t̾rena
iungens cęlestib: ut om̃e genu ei flectat᷑. cȩlestiũ terre¬
striũ a infernorũ. Notandũ sane qđ osanna uerbũ
hebraicũ cõpositũ . ẽ. ex duob corrupto & integro.
Salua nanq siue saluifica apud eos dicit᷑ osi: at uͦ anna
in t̾iectio . ẽ. dep̃cantis. quomꝰ apud latinos int̾iectio ẽ.
dolentis heũ. & intiectio admirantis pape. Deniq in
gentius elicidans. ita transtulit. Obsecro dñe salua:
crantis: Osanna itaq salua obsecro significat. consũpta
littera uocali quȩ uerbũ prius terminat cũ ꝑfecte dicit᷑

Expanded text:
modulis hymnorum spiritalium ad fidem atque amorem sui conditoris accendere solebant, hanc ipse verbis, donis, factis et promissis, tanto mediatore Dei et hominum dignis, ad regnum coeleste et immortale vocaret, atque ad ipsam Dei Patris visionem introduceret. In quo jungitur: i non tantum hominum salus, sed totius mundi sit, terrena jungens coelestibus, omne genu ei flectatur caelestium, terrestrium et infernorum. Notandum sane quod Osanna verbum Hebraicum, compositum est ex duobus, corrupto et integro. Salva namque, sive salvifica apud eos dicitur Osi, at vero anna interjectio est deprecantis. Quomodo apud Latinos interjectio est dolentis heu, et interjectio admirantis papae. Denique igentius elucidans ita transtulit: Obsecro, Domine, salum obsecrationis. Hosanna itaque salva, obsecro, significat, consumpta littera vel vocali quae verbum prius terminat, cum perfecte dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
desideriũ accendit. Multi aut̃ uestim̃ta sua in uia ster¬
nunt. qͥ corpora sua ꝑ abstinentiã edomant: ut ei iter
ad m̃tẽ parent. uł exẽpla bona sequentib prȩbeant:
lii aut̃ frondes cȩdebant de arborib: & sternebant

Expanded text:
desiderium accendit. Multi autem vestimenta sua in via sterdesiderium accendit. Multi autem vestimenta sua in via sternunt, quia corpora sua per abstinentiam edomant, ut ei iter ad Deum temperent, vel exempla bona sequentibus praebeant. Alii autem caedebant ramos de arboribus, et sternebant
Abbreviated transcription (Latin):
liber credentiũ coetꝰ ad dñm quẽ corde portaret addu¬
cebat᷑. E⁊ imponunt illi uestim̃ta sua & sedit suꝑ
cũ. Uestim̃ta apłorũ. uł doctrina uirtutũ uł edisser
tio scripturarũ. uł certe ȩccłasticorũ dogmatũ uarieta¬
tes intelligi possunt: quib illi corda hominũ ante nuda
& frigida quo xp̃o sessore digna fiant operiunt
asino. multi uestim̃ta sua in ua sternunt: qͥa scĩ marty¬
res ꝓpriȩ se carnis amictu exuentes. simpliciorib di
famulis uiã suo sanguine parant: ut uidelicet in offen¬
so gressu m̃tis ad suꝑnȩ moenia ciuitatis quo iesus du-¬
cit incedant: Itẽ saluator nr̃ a sellũ sedens ierłm tendit.
quando unius cuiꝰq fidelis animã regens. uidelicet ium̃¬
tũ suũ ad pacis intimȩ uisionẽ ducit. Ium̃tũ etiã sedet.¬
cũ scȩ eccłȩ uniuersalit̾ prȩsidet. eãq in suꝑnę pacis

Expanded text:
libere credentium coetus ad Deum quem corde portaret addulibere credentium coetus ad Deum quem corde portaret adducebatur. Et imponunt illi vestimenta sua, et sedit super eum. Vestimenta apostolorum vel doctrina virtutum, tio Scripturarum, vel certe ecclesiasticorum dogmatum varietates intelligi possunt, quibus illi corda hominum ante nuda et frigida, quo Christo sessore digna fiant, operiuntasino multi vestimenta sua in via sternunt, quia sancti martyres propriae se carnis amictu exuentes, simplicioribus Dei famulis viam suo sanguine parant, ut videlicet inoffenso gressu mentis ad supernae moenia civitatis, quo Jesus ducitur incedant. Item salvator noster asellum sedens Hierusalem tendit, quando uniuscujusque fidelis anima, regens videlicet jumentum suum, ad pacem intimae visionis ducit jumentum, sed etcclesiae universaliter praesidet, eam quae in supernae pacis
Abbreviated transcription (Latin):
raptabat᷑ errores. ad simulachra muta ꝓut ducebat᷑
incedens. Deniq uernacula quadã scripturȩ consue¬
tudine cõmune esse dicit᷑ qđ immundũ. ẽ. sicut &
ad petrũ uox de cęlo dicit. Qđ ds̃ mundauit. ti cõ¬
mune ne dixeris. Quia qͥ sc̃s est solius dĩ. ẽ: & cũ nul-¬
lo ei cõmunis ẽ: qͥ aut̃ peccator ẽ. & immundus. mul¬
torũ . ẽ. Multi enĩ demones possident eũ: & ideo cõ¬
munis appellatur. Qui dixer̃ eis sicut p̾ceꝑat᷑
illis ieSUs: & dimiser̃ eos. & duxer̃ pullũ ad iesum.
Qui soluendo pullo contra dixerant. audito dñi nomine
quiescunt: quia magistri errorũ qͥuenientib ad salutẽ
gentiũ doctorib obsistebant. eatenꝰ suas tenebras defen¬
dere ausi sunt: donec miraculis attestantib ueri posses¬
soris ac dñi uirtꝰ emicuit: At postquã fidei dñĩcȩ pote¬
stas apparuit: cedentib passim aduersarioruĩ querelis

Expanded text:
raptabatur errores ad simulacra muta, prout ducebatur, raptabatur errores ad simulacra muta, prout ducebatur, incedens. Denique vernacula quadam Scripturae consuetudine commune esse dicitur quod immundum est, sicut et ad Petrum vox de coelo dicit: Quod Deus mundavit, tu commune ne dixeris . Quia qui sanctus est, solius Dei est, et cum nullo ei communis est. Qui autem peccator est et immundus, multorum est. Multi enim daemones possident eum, et ideo communis appelillis Jesus, et dimiserunt eis, et duxerunt pullum ad Jesum. Qui solvendo pullo contradixerant, audito Domini nomine quiescunt. Quia magistri errorum, qui, venientibus ad salutem gentium doctoribus, obsistebant, eatenus suas tenebras defendere, donec, miraculis attestantibus, veri possessoris ac Domini virtus emicuit. At postquam fidei dominicae potestas apparuit, cedentibus passim adversariorum querelis,
Abbreviated transcription (Latin):
ne utens eiꝰ stulticiã deprimendo corrigeret. Unde ñ¬
immerito possunt duo discipłi ad exhibenda dño ani-¬
malia destinati : duo pdicatorũ ordines. unꝰ uidelicet
ingentes. alter in circuncisionẽ directus intelligi.
Tabeuntes inuener̃ pullũ ligatũ ante ianuã foris
inbiuio: & soluunt eũ. Bene pullus ante ianuã fo
ris inuenit᷑ in biuio: ianua nanq ipse . ẽ. qͥait Ego sũ
ianua ouiũ. ꝑme siqͥs introierit saluabit᷑: & ingredi¬
etur & egrediet᷑. & pascua inueniet. Quib uitȩ̃ pascu¬
tra hanc ianuã in biuio ligatꝰ stabat. Et recte in biuio.
qͥa ñ unã certꝰ uitȩ fideiq uiã tenebat. sed plures dubi¬
osq sectarũ calles sequebat᷑ erroneus. Eł quidã
pullũ: In luca scriptũ. ẽ Dixer̃q dñi eiꝰ ad illos
bat dños qͥ ñ uni dogmati & suꝑsticioni deditꝰ. sed ꝓ
libitu immundorũ sp̃iũ ad uarios diuersosq miser

Expanded text:
ne utens ejus stultitiam deprimendo corrigeret. Unde nne utens ejus stultitiam deprimendo corrigeret. Unde nimmerito possunt duo discipuli ad exhibenda Domino animalia destinati duo praedicatorum ordines, unus videlicet in gentes, alter in circumcisionem directus, intelligi. Et abeuntes invenerunt pullum ligatum ante januam foris in bivio, et solvunt eum. Bene pullus antait: Ego sum janua ovium, per me si quis introierit, salvabitur; et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet . Quibus vitae pascutra hanc januam in bivio ligatus stabat. Et recte in bivio, quia non unam certus vitae, fideique vitam tenebat, sed plures dubiosque sectarum calles sequebatur erroneus, de quibus pullum, bat dominos, qui non uno dogmati et superstitioni deditus, sed pro libitu immundorum spirituum ad varios diversosque miser
Abbreviated transcription (Latin):
sedit. Soluite illũ: & adducite. Q siqͥs uob̃ dixerit. qͥd
facitis: dicite qͥa dño necessarius. ẽ. & continuo illũ dimit¬
tet huc. Introeuntes mundũ p̃dicatores scĩ: inuenerunt
popłm nationũ ꝑfidiȩ uinculis irretitũ. funiculis enĩ
peccatorũ suoꝵ unꝰquisq constrictꝰ erat. nec solũ natio¬
nũ. uerũ etiã iudeoꝵ : om̃s enĩ peccauer̃ & egent gła
dĩ. Unde bene apud matheũ: asina qͦq cũ pullo alliga¬
ta reppitur. Asina qͥppe quȩ subiugalis fuit : & edo¬
mita. synagogã quȩ iugũ legis traxerat. pullus: lasci¬
uus & liber. popłm nationũ significat : suꝑquẽ nemo
adhuc hominũ sedit. qͥa nemo rationabiliũ doctorũ
frenũ correptionis quo uł linguã cohibere a malo.
uł in artã uitȩ uiã ire cogeret᷑: nemo indum̃ta salu¬
tis quib spualit̾ calefieret. popłogentiũ utilia s dendo
contiilerat. Sederet nanq suꝑ illũ homo. si qua ratio¬

Expanded text:
adducite. Et si quis vobis dixerit: Quid facitis? dicite: Quia Domino necessarius est, et continuo illum dimittet huc. Introeuntes mundum praedicatores sancti invenerunt populum nationum perfidiae vinculis irretitum. Funiculis enim peccatorum suorum unusquisque constrictus erat; nec solum nationum, verum etiam Judaeorum. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Unde bene apud Matthaeum asina quoque cum pullo alligata reperitur. Asina quippe, quae subjugalis fuit et edomita Synagogam quae jugum legis traxerat, pullus asinae lascivus et liber populum nationum significat. Super quem nemo adhuc hominum sedit, quia nemo rationabilium doctorum frenum correptionis, quo vel linguam cohibere a malo, vel in arctam vitae viam ire cogeretur, nemo indumenta salutis quibus spiritaliter calefieret, populo gentium utilia suadendo contulerat. Sederet namque super illum homo, si qui ratio
Abbreviated transcription (Latin):
ramos de arborib cedunt : qͥ indoctrina ueritatis uer¬
ba atq sententias patrũ de eorũ eloquioe cerpunt.
& hȩc in uia dĩ auditoris animũ uenientis. humili pͣ¬
dicatione sũmittunt. Sed qui p̃ibant & qͥ sequebant᷑:
clamabant osanna. Prȩcessit qͥppe iudaicus popłs: secut
est gentilis. & quia om̃s electi siue qͥ in iudea esse po¬
terant. siue qͥ nunc in ȩccła existunt : in mediatorẽ dĩ
& hominũ credider̃ & credunt: qͥ prȩeunt & qͥ sequunt᷑.
o sanna clamabant. Osanna aut̃ latina lingua: salua
nos dicit᷑. Ab ipso enĩ salutẽ & priores quȩsier̃: & pͣsentes
quęrunt. Et benedictũ qͥuenit in nomine dñi confitent᷑.¬
qm̃ una spes. una fides est p̾cedentiũ atq sequentiũ po¬
puloꝵ. Na sicut illi expectata passione ac resurrectione
eiꝰ sanati sunt: ita nos p̾terita passione illius ac ꝑmanente
in sclaresurrectione saluam᷑. Quẽ enĩ priores nr̃i ex iudaico

Expanded text:
ramos de arboribus caedunt, qui in doctrina veritatis, verba atque sententias patrum et doctorum eloquia carpunt, et haec in via Dei ad auditoris animum venientis humili prDomini sternimus. Sed qui praeibant, et qui sequebantur, clamabant: Osanna. Praecessit quippe Judaicus populus, secutus est gentilis, quia omnes electi, sive qui ex Judaea esse potuerunt, sive qui nunc in Ecclesia existunt, in Mediatore Dei et hominum crediderunt et credunt. Qui praeeunt, et qui sequuntur, Osanna clamant. Osanna autem Latina lingua salva nos dicitur. Ab ipso enim salutem priores quaesierunt, sequentes quaeruntquoniam una spes, una fides est praecedentium atque sequentium populorum. Nam sicut illi exspectata passione ac resurrectione ejus sanati sunt, ita nos praeterita passione illius ac permanente in saecula resurrectione salvamur. Quem enim priores nostri ex Judaico
Abbreviated transcription (Latin):
refouet. Unde alibi cũ dixisset. neq accendunt lucer¬
emineat exaltat: hanc qͦq oleo exultationis ut lucere
possit ne deficiat impinguat. Et qͥa idem lum̃ sub modio
poni noluit: misit discipłos in castellũ qđ contra eos
erat. hoc ẽ. doctores qͥ indocta acharbara totius orbis
loca quasi contra positi castelli moenia euangłizando
penetrarent destinauit. Recte aut̃ duo mittunt᷑. siue
ꝓpt̾ scientiã ueritatis & oꝑationis mundiciã: seu ꝓpt̃¬
geminȩ dilectionis dĩ uidelicet & ꝓximi sacram̃tũ

Expanded text:
refovet. Unde alibi cum dixisset: Non potest crefovet. Unde alibi cum dixisset: Non potest cemineat exaltat, hanc quoque oleo exsultationis ut lucere possit, ne deficiat, impinguat. Et quia idem lumen sub modio poni noluit, misit discipulos in castellum quod contra eos erat, hoc est doctores qui indocta ac barbara totius orbis loca, quasi contra positi castelli moenia, evangelizando penetrarent, destinavit. Recte autem duo mittuntur, sive propter scientiam veritatis, et operationis munditiam, seu geminae dilectionis, Dei videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ oliuarũ: mittit duos ex discipłis suis. & ait illis.
te in castellũ qđ est contra uos. Bethania ẽ. uillula
siue ciuitas in latere montis oliueti quasi stadiis .xͦu.
.ẽ. suscitatꝰ amortuis: cuiꝰ & monum̃tũ ȩccła nunc ibi¬
dem constructa demonstrat. Bethania aut̃ domꝰ oboe-¬
dientiȩ dicit᷑. & apte dñs ierosolimã uenturus ac mun-¬
dũ suo sangune redẽpturus. pͥmo bethaniã prȩsentiȩ
suȩ dignatione sullimauit. ibiq a muliere deuota my¬
stico chrismate ꝑunctus. ẽ: qͥa nimirũ multos ante pas-¬
sionẽ suã docendo. domũ sibi oboedientiȩ in qua ꝑsp̃m
gr̃ȩ in habitaret effecit. quorũ pia actione delectatꝰ ipse
quasi odorifero delibitꝰ. ẽ. unguento. Hinc & enĩ ciuitas
hȩc inmonte oliueti posita. ẽẽ. refert᷑ : ut ȩccłam ꝑ gr̃am
sui conditoris saluandã. ẽẽ. designet. quã unctione
spũaliũ carismatũ. & scientiȩ pietatisq ppetua luce

Expanded text:
os ex discipulis suis, et ait illis: Ite in castellum quod contra vos est. Bethania est villula sive civitas in latere montis Oliveti, quasi stadiis quindest suscitatus a mortuis, cujus et monumentum ecclesia nunc ibidem constructa demonstrat. Bethania autem domus obedientiae dicitur. Et apte Dominus Jerosolymam venturus, ac mundum suo sanguine redempturus, primo Bethaniam praesentiae suae dignatione sublimavit, ibique a muliere devota mystico chrismate perunctus est, quia nimirum multos ante passionem suam docendo, domum sibi obedientiae, in qua per Spiritum gratiae inhabitaret, effecit, quorum pia actione delectatus, ipse quasi odorifero delibutus est unguento. Hinc etenim civitas haec in monte Oliveti posita esse refertur, ut Ecclesiam per gratiam sui conditoris salvandam esse designet, qui nos unctione spiritalium charismatum, et scientiae pietatisque perpetua luce,
Abbreviated transcription (Latin):
& in t̾ra: & cȩt̾a eiꝰdẽ loci. Notandũ sane quanta sit con-¬
sonantia turbȩ dñm collaudantis cũ uoce euangłiran¬
tis uirgini matri Gabrihelis. qui ait. hic erit magnꝰ
& filius altissimi uocabit᷑. & dabit illi dñs ds̃ sedẽ dauid
patris eiꝰ: & regnabit in domo iacobin ȩc̃nũ. Accepit

Expanded text:
et in terra, et caetera ejusdem loci. Notandum sane quanta sit conet in terra, et caetera ejusdem loci. Notandum sane quanta sit consonantia turbae Dominum collaudantis, cum voce evangelizantis virgini matri Gabrielis qui ait: Hic enim erit magnus, et filius Altissimi vocabitur. Et dabit illi Dominus Deus sedem David patri
Abbreviated transcription (Latin):
euangłio ioħis. qͥa refectȩ de quinq panib: & duob
piscib turbȩ. uoluerint raꝑe iesum & constituere eũ
regẽ: sed ne hoc ꝑficere possent. ipse in montẽ fugiendo
p̃cauit. Nunc aut̾ ubi passurus ierosolimã uenit. ñ refu¬
git eos qͥ se regẽ faciunt. qͥ agmine glorifico & ymnis
dĩ filio ac rege dignis ad ciuitatẽ regiã ducunt. non
reprimit uoces eorũ qͥ regnũ patriarchȩ dauid in eo
restaurandũ. & priscȩ benedictionis dona recuꝑanda
concinunt. Vt qͥd gͦ hoc qđ prius fugiendo declinauit
modo libens amplectit᷑. regnũq qđ adhuc uicturus in
mundo ñ negauit susciꝑe. nisi ut aꝑte doceret qͥa ñ tẽpo¬
ralis & t̾reni sed ȩterni incelis rex esset impii. ad qđ ꝓfecto
regnũ ꝑ contẽptũ mortis głamq resurrectionis & triũ phũ
ascensionis ꝑueniret: Hinc. ẽ. enĩ qđ post resurrectio-¬
nẽ apparens discipłis ait. Data. ẽ. mͥ omĩs potestas incȩlo

Expanded text:
 panibus et duobus piscibus turbae voluerunt rapere Jesum et constituere eum regem; sed ne hoc perficere possent, ipse in montem fugiendo precavit. Nunc autem ubi passurus Jerosolymam venit, non refugit eos qui se regem faciunt, qui agmine glorifico et hymnis Dei Filio ac rege dignis ad civitatem regiam ducunt; non reprimit voces eorum qui regnum patriarchae David in eo restaurandum et priscae benedictionis dona recuperanda concinunt. Ut quid ergo hoc quod prius fugiendo declinavit modo libens amplectitur, regnumque quod adhuc victurus in mundo non negavit suscipere, nisi ut aperte doceret quod non temporalis et terreni, sed aeterni in coelis Rex esset imperii? Ad quod profecto regnum per contemptum mortis, gloriam resurrectionis, et triumphum ascensionis perveniret. Hinc est enim quod post resurrectionem apparens discipulis ait: Data est mihi omnis potestas in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
& erit: qͥa & ab ea quã nunchabet: speciẽ ꝑ ignẽ tergit᷑.
& tam̃ in sua semꝑ natura seruat᷑. Unde & ꝑ p̃salmistã
dr̃. Mutabis ea & mutabunt᷑. Quã quidẽ comutatione
u sib indesinent᷑ alternant Nã t̾ra a sua specie. hiema¬
li ariditate deficit. uernali humore uiridescit. Cȩlũ
cotidie caligine noctis obducit᷑. & diurna claritate re¬
nouat᷑. Hinc gͦ. hinc fidelis quisq colligat. & interire
hȩc & tam̃ ꝑ innouationẽ refici: quȩ constat nunc assi¬
Que uelut ex defectu reparari. De die aut̃ illo uł
hora nemo scit: neq angłi incęlo. neq filius. nisi pat̃.
Gaudet arrius & cunomĩus. quasi ignorantia magistri
gła discipłorĩ sit. & dicunt. ñ potest ȩqualis essẽ qͥ nouit.
& qͥ ignorat. Cũ uͦ om̃ia tẽpora fecerit iesus hoc. ẽ. uer¬
bũ dĩ omia enĩ ꝑipsũ facta sunt: & sine ipso factũ est

Expanded text:
et erit: quoniam ab ea quam nunc habet specie per ignem tergitur, et erit: quoniam ab ea quam nunc habet specie per ignem tergitur, et tamen in sua semper natura servatur. Unde per Psalmistam dicitur: Mutabis ea et mutabuntur . Quam quidem ultimam usibus indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemali ariditate deficit, vernali humore virescit. Coelum quotidie caligine noctis obducitur, et divina claritate renovatur. Hinc ergo, hinc fidelis quisque colligat, et interire haec, et tamen per innovationem refici, quae constat nunc assidue velut ex defectu reparari. De die autem illo vel hora nemo scit, neque angeli in coelo, neque Filius, nisi Pater. Gaudet Arius et Eunomius, quasi ignorantia magistri, gloria discipulorum sit: et dicunt: Non potest aequalis esse qui novit, et qui ignorat. Cum vero omnia tempora fecerit Jesus, hoc est Verbum Dei omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est
Abbreviated transcription (Latin):
roaindus a qua inundatꝰ periit. cȩli aut̃ qui nunc sunt
etraigne reseruati in dic̃ iudicii & ꝑditionis hominũ im¬
piorĩ. apte docens qͥa ñ alii cȩli sunt igne ꝑituri. quã
qui sunt aqua ꝑditi. hoc ẽ. in ania hȩc & nubilosa uen¬
tosi aeris spacia. Neq enĩ aqua diluuii quȩ quindetĩ
tantũ cubitis montiũ cacumina transcendit: ultra
aeris ȩherisq confinia ꝑuenisse credenda. ẽ. Quocunq
aut̃ ꝑuenire potuit.: eo nimirũ uxta p̾fatã beati petri
sententiã. ignis qͦq iudicii ꝑueniet. Si aut̃ celũ & t̾ra
transibunt: mouere potest quomͦ dicat eccłastes. ge¬
Sed aꝑta ratione celũ & t̾ra ꝑeã quã nunc habent ima¬
ginẽ transeunt: at tam̃ ꝑ essentiã sine fine subsistunt
rȩterit enĩ figura huiꝰ mundi. Et ad ioħem angłs. erit
inqͥt cȩlũ nouũ & t̾ra noua: quȩ quidẽ ñ alia conden¬
da sunt. sed hȩc ipsa renouanda. Cȩlũ gͥ & t̾ra. & transit

Expanded text:
 sunt igni reservati in die judicii, et perditionis hominum impiorum ; aperte docens quia non alii coeli sunt igne perituri, quam qui aqua perditi, hoc est, inania haec et nubilosa ventosi aeris spatia. Neque enim aqua diluvii, quae quindecim tantum cubitis montium cacumina transcendit , ultra aeris aetherisque confinia pervenisse credenda est. Quocunque autem pervenire potuit, eo nimirum, juxta praefatam beati Petri sententiam, et ignis judicii perveniet. Si autem coelum et terra transibunt, movere potest quomodo dicat Ecclesiastes: GeSed aperta ratione coelum et terra per eam quam nunc habent imaginem, transeunt, attamen per essentiam sine fine subsistunt. Praeterit enim figura hujus mundi . Et ad Joannem angelus: Erit, it coelum novum, et terra nova. Quae quidem non alia condenda sunt, sed haec ipsa renovantur. Coelum igitur et terra transit,
Abbreviated transcription (Latin):
in plenitudine tẽporũ passus in carne. ꝑ totũ nob̾ huius
t̾rena quasi ȩgypti retinacula fugere. & uelut a munda¬
na conuersatione secretã solitudinẽ iter admonet subire
uirtutũ E⁊ quęrebant sũmi sacerdotes & scribe qͦmꝰ
eũ dolo tenerent. & occiderent. Dicebant aut̃ Non indie

Expanded text:
in plenitudine temporum passus in carne, per totum hujus in plenitudine temporum passus in carne, per totum hujus terrena, quasi Aegypti retinacula fugere, et velut a mundana conversatione secreta solitudine iter admonet subire virtutum. « Et quaerebant summi sacerdotes et scribae quomodo Jesum dolo tenerent, et occiderent
Abbreviated transcription (Latin):
Quinta decima aut̃ luna quando egressũ ẽ. de ȩgypto. suc¬
cedebat festiuitas atimorũ.: qͥa septẽ dieb id ÷ usq ad
uicesimũ primũ diem eiꝰdẽ m̃sis ad uesꝑam. ẽ. statuta so¬
lennitas. Uerũ euangłistȩ in different᷑ & diẽ azimorũ
ꝓpascha & ꝓ dieb arimorũ pascha ponere solent. Dicit
enĩ maacus. Erat aut̃ pascha & azima post biduũ. Dicit
liicas. Dies festꝰ arimorũ qͥ dicit᷑ pascha. Itẽ iohes cũ pͥmo
at imorũ die id÷ quinta decima luna res ageret᷑: ait.
Et ipsi ñ introier̃ in prȩtoriũ ut ñ contaminarent᷑: sed
manducarent pascha. Quȩ ideofecere: qͥa & pascha
in azimis panib est celebrari p̾ceptũ & nos quasi pascha
ꝑƿecuũ facientes. semꝑ ex hoc mundo transire p̾cipim᷑.
Uno qͥppe die: agno immolato ad uesꝑam. septẽ ex ordi¬
ne dies sequuntur azimoꝵ: quia xp̃c iesus semel ꝓ nob̾

Expanded text:
Quintadecima autem luna, quando egressum est de Aegypto, sucQuintadecima autem luna, quando egressum est de Aegypto, succedebat festivitas azymorum, quae septem diebus, id est, usque ad vigesimum primum diem ejusdem mensis ad vesperam est statuta solemnitas. Verum evangelistae indifferenter, et diem azymorum pro Pascha, et pro diebus azymorum Pascha ponere solent. Dicit enim Marcus: Erat autem Pascha et Azyma post biduum . Dicit Lucas: Dies festus azymorum, qui dicitur Pascha . Item Joannes, cum primo azymorum die, id est, quindecima luna res ageretur, ait: Et ipsi non introierunt in praetorium, ut non contaminarentur, sed manducarent pascha . Quod ideo fecere, quia et paschae dies in azymis panibus est celebrari praeceptus, et nos quasi pascha perpetuum facientes, semper ex hoc mundo transire praecipimur. Uno quippe die agno immolato ad vesperam, septem ex ordine dies sequuntur azymorum, quia Christus Jesus semel pro nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Hora est: iã nos de somno surgere.¬
pas autẽ pascha & atima post biduũ Pascha qđ
Ieb raice dicit᷑ phase. ñ a passione ut pleriq arbitran¬
tur sed a transitu nominatur: eo qđ exterminator
uidens sanguinẽ in forib israhelitarũ ꝑtranfierit. nec
pcusserit eos: uł ipse dñs p̾bens auxiliũ popło cđe suꝑ
ponens euangłista ioħes: ait. Ante diem aut̃ festũ pa-¬
schȩ. sciens ie sus qͥa uenit hora eiꝰ ut transeat ex hoc
mundo ad patrẽ. Ubi manifeste declarat. ideo solen-¬
nitatis huiꝰ diem ꝑlegẽ mystice transitũ. cẽ uocatũ.
qđ agnꝰ dĩ qͥ peccata mundi tolleret. in eo de hoc mundo
siue ĩpse transiturus siue nos salubri transitu quasi de
egyptia ẽẽt seruitute ducturus. Hoc sane iuxta ueteris
instrum̃ti scripturã int̾ pascha & arima distat: qđ
pascha ipse solus dies appellat᷑. in qͦ agnꝰ occidebatur
ad uesꝑam. hoc .ẽ. quarta decima luna primi mensis.

Expanded text:
ait: Hora est jam nos de somno surgereait: Hora est jam nos de somno surgereat autem Pascha, et azyma post biduum. Pascha, quod Hebraice dicitur phase, non a passione ut plerique arbitrantur, sed a transitu nominatur, eo quod exterminator videns sanguinem in foribus Israelitarum, pertransierit, nec percusserit eos, vel ipse Dominus praebens auxilium populo suo, deponens evangelista Joannes ait: Ante diem autem festum Paschae sciens Jesus quia venit hora ejus, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem . Ubi manifeste declarat, ideo solemnitatis hujus diem per legem mystice transitum esse vocatum, quod Agnus Dei qui peccata mundi tolleret, in eo, de hoc mundo sive ipse transiturus, sive nos salubri transitu, quasi de Aegyptia esset servitute ducturus. Hoc sane juxta veteris Instrumenti scripturam inter pascha et azyma distat, quod pascha ipse solus dies appellatur, in quo agnus occidebatur ad vesperam, hoc est quartadecima luna primi mensis.
Abbreviated transcription (Latin):
redẽptorẽ nr̃m est incęlo collocãta. Dedit aut̃ seruis
suis potestatẽ cuiusq oꝑis: qͥa fidelib suis concessa sci
sp̃s grã. facultatẽ tribuit bonis oꝑib seruiendi. Ianito¬
ri quoq p̾cepit ut uigilaret: qͥa ordini pastorũ ac recto¬
rũ sp̃ualiũ. cõmissȩ sibi ȩccłȩ curã sollerti obseruantia
iubet impendere. Quod aut̃ dico uob̾: omĩb di co¬
uigilate. Nonapłi tantũ & successoreseorũ rectores
cordiũ nr̃orũ ne hostis antiquus mala suggerendo ir¬
muipat instant̃ seruare iubem᷑. Ne nos dormientes dñs
ueniens inueniat: sedulo singuli p̃cauere debemus
Uñquisq eni: ꝓse reddet rationẽ dõ. Uigilat aut̃: qͥ ad
aspectũ ueri luminis. m̃tis oculos aꝑtos tenet. Uigilat.
qͥ seruat oꝑando qđ credit. Nigilat: qui a se torporis &
neglegentiȩ tenebras repellit. Hinc & enĩ paulus apłs¬
ducit Ruigilate iusti: & nolite peccare. Hinc rursus

Expanded text:
Redemptorem nostrum est in coelo collocata. Dedit autem servis Redemptorem nostrum est in coelo collocata. Dedit autem servis suis potestatem cujusque operis: quia fidelibus suis, concessa sancti Spiritus gratia, facultatem tribuit bonis operibus serviendi. Janitori quoque praecepit ut vigilaret: quia ordini pastorum ac rectorum spiritalium, commissae sibi Ecclesiae curam solerti observantia jubet impendere. Quod autem vobis dico, omnibus dicoVigilate. Non apostoli tantum et successores eorum, rectores cordium nostrorum, ne hostis antiquus mala suggerendo irrumpat, instanter servare jubemur. Ne nos dormientes Dominus veniens inveniat, sedulo singuli praecavere debemus. Unusquisque enim pro se reddet rationem Deo. Vigilat autem, qui ad aspectum veri luminis, mentis oculos apertos tenet. Vigilat, qui servat operando quod credit. Vigilat qui a se torporis et negligentiae tenebras repellit. Hinc enim Paulus dicit: Evigilate, justi, et nolite peccare . Hinc rursus
Abbreviated transcription (Latin):
quare dixerit. de die autẽ illo uł hora nemo seit.
neq angłi incȩlo. neq filius nisi pat̾: qđ ñ expediat sciri
apłis. ut̃ pendulȩ expectationis incerto semꝑ eũ cre¬
dant. eẽ. uenturũ. quẽ ignorant quando uenturus
sit. Et ñ dixit qͥa nescimus qua hora dñs uentuirus sit:
sed nescitis. Prȩmissoq patris familias exẽplo: cur
reticeat consũmationis diẽ manifestius docet dicens
ibilaze gͦ. Nescitis enĩ quando dñs domꝰ ueniat.
Sero: an media nocte. an galli cantu. an mane. Ne cũ
uenerit repente : inueniat uos dormientes. Homo aut̃
qͥ peregre ꝓfectꝰ reliqͥt domũ suã. haud dubiũ quin
xp̃c sit: qui ad patrẽ post resurrectionẽ uictor ascen¬
dens ȩccl̃am corporalit᷑ reliquit. Quã tam̃ nunquã
diuinȩ p̾sidio p̃sentiȩ destituit: manens in illa om̃ib
dieb usq ad consũmationẽ scłi. Carnis & enĩ locus
ꝓprie : t̾ra. ẽ. Quȩ uelut ad ꝑegrina ducta ẽ: cũ ꝑ

Expanded text:
ie autem illo vel hora nemo scit, neque angeli in coelo, neque Filius, nisi Pater. Quia non expediat scire apostolis, ut pendulae exspectationis incerto semper eum credant esse venturum, quem ignorant quando venturus sit. Et non dixit, quia nescimus, qua hora Dominus venturus sit, sed nescitis. Praemissoque patrisfamilias exemplo, cur reticeat consummationis diem, manifestius docet, dicens: Vigilate ergo; nescitis enim quando Dominus veniat, sero, an media nocte, an galli cantu, an mane. Ne cum venerit repente, inveniat vos dormientes. Homo autem qui peregre profectus reliquit domum suam, haud dubium quin Christus sit, qui ad Patrem post resurrectionem victor ascendens, Ecclesiam corporaliter reliquit: quam tamen nunquam divinae praesidio praesentiae destituit, manens in illa omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Carnis enim locus proprie terra est, quae velut ad peregrina ducta est, cum per
Abbreviated transcription (Latin):
dño acetũ sit potui datũ: ioħes ostendit plenius dicens.
Postea sciens iesus quia iã omĩa consũmata sunt: ut con¬
sũmaretur scriptura dicit. Sitio. Uas gͦ positũ erat ace
to plenũ. Illi aut̃ spongiã plenã aceto ysopo circũ ponen¬
tes: obtulerunt ori eius. Uidit gͦ qm̃ consũmata sunt
omĩa quȩ oportebat ut fierent ante quã acciꝑet acecũ
& traderet sp̃m. atq ut hoc etiã consũmaretur qđ ait.
& in siti mea potauer̃ me aceto: sitio inqͥt. Tanquã hoc
diceret. Hoc minꝰ fecistis: date qđ estis. Iudei quippe
ipsi erant acctũ degnerantel a utno patoia munli h

Expanded text:
Domino acetum sit potui datum, Joannes ostendit plenius, dicens: Domino acetum sit potui datum, Joannes ostendit plenius, dicens: Postea sciens Jesus quia jam omnia consummata sunt, ut consummaretur Scriptura, dicit: Sitio. Vas autem positplenam aceto, hyssopo circumponentes, obtulerunt ori ejus . Vidit ergo quoniam consummata sunt omnia quae oportebat ut fierent, antequam acciperet acetum, et traderet spiritum. Atque ut hoc etiam consummaretur, quod ait: Et in siti mea potaverunt me aceto , Sitio, inquit. Tanquam hoc diceret: Hoc munus fecistis, date quod estis. Judaei quippe ipsi erant acetum degenerantes a vino patriarcharum et
Abbreviated transcription (Latin):
dari. Licet enĩ saluator & ipse dicebat hoc: sed ꝓprie osten¬
debat corporis fragilitatẽ. manens uirtꝰ & sapientia dĩ
Ut homogͦ loquit᷑ nr̃os circũ ferens motꝰ. qͥ in ꝑiculis
positi a dõ deseri nos putamꝰ: ut homo turbatur. ut ho¬
mo flet. ut homo crucifigitur. E⁊ quidã de circũ¬
stantib audientes: dicebant. Ecce heliã uocat. Non om̃s.
sed quidã. Quos arbitror milites fuisse romanos. ñ intel¬
ligentes sermonis hebraici ꝓprietatẽ. sed ex eo qđ dixit
heli heli. putantes heliã ab eo inuocatũ. Sin aut̃ iudeos
qͥ hȩc dixer̃ intelligere uolueris: & hoc more sibi solito
faciunt. ut dñm imbecillitate infament. qͥ heliȩ auxiliũ
dep̾cetur. CURRENS aut̃ unus & implens spongiam
aceto. circũponensq calamo: potũ dabat ei dicens: Sine.
uideamꝰ si ueniat helias ad deponendũ eũ. Quã ob causã

Expanded text:
dari. Licet enim et ipse Salvator dicebat hoc, sed proprie ostendari. Licet enim et ipse Salvator dicebat hoc, sed proprie ostendebat corporis fragilitatem, manens virtus et sapientia Dei. Ut homo ergo loquitur, meos circumferens motus, quod in periculis positi a Deo nos deseri putamus, ut homo turbatur, ut homo flet, ut homo crucifigitur. Et quidam de circumstantibus audientes, dicebant: Ecce Eliam vocat. Non omnes, sed quidaligentes sermonis Hebraici proprietatem, sed ex eo quod dixit: Heli, Hqui hoc dixerint, intelligere volueris, et hoc more sibi soluto faciunt, ut Dominum imbecillitate infament, qui Eliae auxilium deprecetur. Currens autem unus, et implens spongiam aceto, circumponensque calamo, potum dabat ei, dicens: Sine, videamus, si veniat Elias ad deponendum eum. Quam ob causam
Abbreviated transcription (Latin):
ut eodẽ tẽporis articulo quo tiinc adȩ p̾̃uaricanti ob¬
cluscrat nunc latroni dñs poenitenti ianuã paradyi
reseriret: & qua hora primꝰ adam peccando mortẽ huic
mundo inuexit. eadẽ hora scds adam mortẽ moriendo
destrueret. Et hora nona exclamauit iȩgos uoce
maana dicens. Heloi. heloi lamatasbani: Qđ est int̃¬
cipio uicesimi pͥmi psalmi usus ẽ. Iilud qđ in medio
uersiculi legt᷑ respice inme: suꝑfluũ. ẽ. Legitur enĩ
in hebreo ds̃ ms̃. ds̃ ms̃. quare me dereliquisti: Nec
mireris uerborũ humilitatẽ. querimonias derelicti:
cũ formã serui sciens. scandalũ crucis uideas. Sicut
enĩ esurire. & sitire. & fatigari. ñ erant ꝓpria di ui¬
nitatis. sed corporalis passionis: ita & qđ dicit᷑: ut qͥd
me dereliquisti. corporalis uocis erat ꝓpriũ: qͥa solet
scđm naturã corpus nullatenꝰ a sibi coniuncta uita frau¬

Expanded text:
ut eodem temporis articulo quo tunc Adae praevaricanti ocut eodem temporis articulo quo tunc Adae praevaricanti occluserat, nunc latroni Dominus poenitenti januam paradisi reseraret, et qua hora primus Adam peccando mortem huic mundo invexerat, eadem hora secundus Adam mortem moriendo destrueret. Et hora nona exclamavit Jesus voce magna, dicens: Heloi, Heloi lama sabacthani, quod est intecipio vicesimi primi psalmi abusus est, illud quod in medio versiculi legitur, Respice in me, superfluum est. Legitur enim in Hebraeo, Deus meus, Deus meus, quare me dereliquisti. Nec mireris verborum humilitatem, querimonias derelicti, cum formam servi sciens, scandalum crucis videas. Sicut enim esurire, et sitire, et fatigari, non erant propria divinitatis, sed corporales passiones, ita et quia dicitur, Ut quid me dereliquisti? corporalis vocis erat proprium, quia solet secundum naturam corpus nullatenus velle a sibi conjuncta vita frau
Abbreviated transcription (Latin):
tate xp̃o miserante ꝑueniunt. Et facta hora sexta:
tenebrȩ factȩ st̃ ꝑ totã terrã usq in horam nonam.
Clarissimũ mundi lum̃ retraxit radios suos. ne aii per¬
dente uideret dnm. aut impui blasphemantes sua luce
feuerentur. Q notandũ qđ dns sȩxta hora . hoc ureces¬
suro ⁊ rentro mundi sole crucifixus sit. diluculo autẽ
hoo⁊ orante ia sole resurrectionis suȩ mysteria cele¬
brauerit. Dtatu eni teporis signauit. qđ effectu opis
exbibuit: qͥa mortuus ẽ ꝓpt̾ peccata nr̃a &e resurrerit
ꝓpu busti fica tont ntim. Ha ee adĩ peccante script ae
esi audierit uoct anĩ dĩ deambulantis in paradxso. aat
quru dost meridiem. Post meridiẽ nanꝙ inclimata luce
furi alaura i. refrigescente feruore caritatis. Peam¬
bulans aut añs audiebat᷑: quia ab homine peccants re¬
eslert R acionis ꝗgͥ immo diuinȩ pietatis ordo poscebat

Expanded text:
tate Christo miserante perveniunt. Et facta hora sexta, tate Christo miserante perveniunt. Et facta hora sexta, tenebrae factae sunt per totam terram usque in horam nonam. Clarissimum mundi lumen retraxit radios suos, ne aut pendentem videret Dominum, aut impii blasphemantes sua luce fruerentur. Et notandum, quod Dominus sexta hora, hoc est, recessuro a centro mundi sole crucifixus sit; diluculo autem, hoc est, oriente jam sole resurrectionis suae mysteria celebrarit. Statu enim temporis signavit, quod effectu operis exhibuit. Quia mortuus est propter peccata nostra, et resurrexit propter justificationem nostram. Nam et de Adam peccante scriptum est quod audierit vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem . Post meridiem, nempe inclinata luce fidei; ad auram vero, refrigescente fervore charitatis. Deambulans autem audiebatur, quia ab homine peccante recesserat. Rationis ergo, imo divinae pietatis ordo poscebat
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ & nos : alter uͦ & illũ digna inuectione redarguit.
& dñm fideli supplicatione p̾catur dicens. dñẽ mem̃to
mei dũ ueneris in regnũ tuũ: usq hodie geri in ȩccła
uidemꝰ cũ mundanis tacti afflictionib ueri simul &
falsi xp̃iani. illi quidẽ qͥ ficta m̃te dñicȩ passionis sacra¬
m̃ta gestant: ad pͣsentis uitȩ gaudia cupiunt liberari
ut sp̃m suũ in manꝰ sui cõmendent auctoris: unaq cũ
ipso regni cȩlestis desiderent. eẽ. participes. Unde bene
ille qͥ fide dubia dñm p̃cabat᷑. funditꝰ ẽ. contẽptꝰ a dño.
neq ulla responsione dignꝰ habitꝰ. At uͦ p̃ces illius qui
ȩt̾nã salutẽ quȩrebat. pia mox dñs exauditione suscipe
dignatꝰ. ẽ: qͥa nimirũ quicunq intribulationib positi
tẽporali a tantũ a dño solatia requirunt. a tẽporalib
bona patriȩ cȩlestis suspirant: adhȩc absq ulla dubie-¬

Expanded text:
ipsum et nos, » alter vero et illum digna invectione redarguit, ipsum et nos, » alter vero et illum digna invectione redarguit, et Dominum fideli supplicatione precatur, dicens: « Domine, memento mei cum veneris in regnum tuum, usque hodie geri in Ecclesia videmus, cum mundanis tacti afflictionibus veri simul et falsi Christiani, illi quidem qui ficta mente dominicae passionis sacramenta gestant, ad praesentis vitae gaudia cupiunt liberari ut spiritum suum in manus sui commendent auctoris, unaque cum ipso regni coelestis desiderent esse participes. Unde bene ille, qui fide dubia Dominum precabatur, funditus est contemptus a Domino, neque ulla responsione dignus habitus. At vero preces illiusat, pia mox Dominus exauditione suscipere dignatus est. Quia nimirum, quicunque in tribulationibus positi temporalia tantum a Domino solatia requirunt, temporalibus sona patriae coelestis suspirant, ad haec absque ulla dubie
Abbreviated transcription (Latin):
conisert ÷ stdm lucȩ testimoniũ alter & cõpescute eũ
omdnm credidit: nisi intelligamꝰ matheũ & man cum
ureuit pstringentes hunc locũ pluralẽ numeru ꝓ singu¬
urri pofuisie  sic inepła adhebrcos legimꝰ pluralit di
iari poncluser oralconũ cũ solus danihel significari
etelligat÷ &e pluralit dictũ secti sunt. cũ de solo isaia
tradatur: Quid aut̃ usitatius erbigrã quã ut di¬
cat aliqͥs a rustici mͥ insultant etiã si unus in sultet.
unc enĩ esset contrariũ qđ lucas de uno manifestauit.
si illi dixissent ambos latrones conuitiatos dño: tam̃
posset sub numero plurali unꝰ intelligi. Cũ uͦ dictũ. ẽ.
latrones: uł qͥ cũ eo crucifixi erant: nec additũ ẽ. am¬
bo ñ solũ si ambo fecissent posset hoc dici. sed etiã quia
unꝰ hoc fecit: potuit usitato locutionis modo ꝑ pluralẽ
numerũ significari. Qđ uͦ luca testante unus latro
dñm blasphemat dicens. si ti es xp̃c saluũ fac temet¬

Expanded text:
cundum Lucae testimonium, alter compescuit eum, et in Deum credidit, nisi intelligamus Matthaeum et Marcum breviter perstringentes hunc locum, pluralem numerum pro singulari posuisse, sicut in epistula ad Hebraeos legimus pluraliter dictum: cluserunt ora leonum, cum solus Danihel significari intellegatur, et pluraliter dictum: secti sunt, cum intelligatur? Quid enim usitatius, verbi gratia, quam ut dicat aliquis: Et rustici mihi insultant, etiamsi unus insultet. Tunc enim esset contrarium, quia Lucas de uno manifestavit, si illi dixissent ambos latrones conviciatos Domino, tamen posset sub numero plurali unus intelligi. Cum vero dictum est, latrones, vel qui cum eo crucifixi erant, nec additum est, ambo, non solum si ambo fecissent, posset hoc dici, sed etiam quia unus hoc fecit, potuit usitato locutionis modo per pluralem numerum significari. Quia vero, Luca testante, unus latro Dominum blasphemat, dicens: « Salvum fac temet