comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
norũ securibus concider̃ anuas ei midipsum
Indolabro &fractorio deiecer̃ eã Id est conspi
tũ ẽ. exꝑsona as aph. Nonem̃ illi sȩiuentes dñ m
appellarent : cuiꝰ tẽplũ euertebant : Venite
cõpͥmamꝰ om̃s solẽnitates dniat̃ra. Quida saph:
qͥd intellectꝰ a saph in his: qͥd non ꝓficit᷑ uel
disciplina data m̃tis prauitas non corrigit᷑ :
euersas om̃ia quȩ pͥmo erant : nusquã sac̃dos
nusquã altare iudȩorũ. nusquã uictima.
nusquã tẽplũ. Ergo nihil aliud agnoscen¬
dũ est qđ huic decedenti successit: aut uero
hoc ꝓmissũ signũ auferret̃ nisiuenis set qđ p
mittebat̃ : uideamꝰ ergo hicmͦ intellectum
a saphuideamꝰ si ꝓficit extribulatione
Attende qͥd dicat. Signa nra nonuidemus.
iã nonẽ ꝓpheta : & nos non cognoscet ã dhuc
Ecceisti iudȩi qͥsedicunt nonagnosci adhuc.
id est incaptiuitatẽ adhuc eẽ non dũ seliberari.

Expanded text:
norum securibus conciderunt januas ejus in idipsum; norum securibus conciderunt januas ejus in idipsum; in dolabro et fractorio dejecerunt eam: id est, conspitum est, ex persona Asaph: non enim illi saevientes Dominum appellarent, cujus templum evertebant. Venite, comprimamus omnes solemnitates Domini a terra. Quid Asaph? quid intellectus Asaph in his? quid? Non proficit, vel disciplina data? mentis pravitas non corrigitur? Eversa sunt omnia quae primo erant: nusquam sacerdos, nusquam altare Judaeorum, nusquam victima, nusquam templum. Ergo nihil aliud agnoscendum est quod huic decedenti successit? aut vero hoc promissivum signum auferretur, nisi venisset quod promittebatur? Videamus ergo hic modo intellectum Asaph; videamus si proficit ex tribulatione. Attende quid dicat: Signa nostra non vidimus, jam non est propheta, et nos non cognoscet adhuc. Ecce isti Judaei qui se dicunt non agnosci adhuc, id est, in captivitate adhuc se esse, nondum se liberari,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ad tenderet qui eẽt a serpente ꝑcussus.
Sic ergo &isti forte a diuinissius audierant
cȩpissent atq euertissent cã dixer̃ sibi qđ
a dȩmonibus suis factũ sit Fosuer̃ signa sua
signa & non cognouer̃ Iuid non cognouer̃ :
sicut ingressũ desuꝑ:. Quia nisi desuꝑ egre¬
deretur iussio : nũquã sȩuientib gentibus
iniudȩorũ popłm talia liceret. Sed egres¬
sũ est desuꝑ. Quomͦ dicit. danihel: apͥn¬
cipio orationissuȩ egressus estsermo. Hoc
& dñs ipsipilato in flantise & ponenti signa
tatẽ habeo occidendite & potestatẽ habeo
dimittendite : & dñs ad inflatũ. tãquã uesicã
reflandã pungens. Non hab̃es inqͥ ł in me
potestatẽ nisi datatͥ eẽt. desuꝑ. Sic & hic
posuer̃ signa sua signa & ñ cognouer̃
Quomͦ ñ cognouer̃ : sic̃ in gressũ desuꝑ
Quomͦ egressus faccꝰ fuerat desuꝑ : ut
hoc impleret̃ : Nũ qͥd sic illi cognoscere
morari nec in poena inimicorũ Iuas insilua lig¬

Expanded text:
quem attenderet qui esset a serpente percussus . Sic ergo et isti forte a divinis suis audierant, ; et cum cepissent atque evertissent eam, dixerunt sibi quod a daemonibus suis factum sit: Posuerunt signa sua, signa; et non cognoverunt. Quid non cognoverunt? Sicut in egressum desuper. Quia nisi desuper egrederetur jussio, nunquam saevientibus Gentibus in Judaeorum populum talia licerent. Sed egressum est desuper, quomodo dicit Daniel: A principio orationis tuae egressus est sermo . Hoc et Dominus ipsi Pilato inflanti se, et ponenti signa tatem habeo occidendi te, et potestatem habeo dimittendi te? Et Dominus ad inflatum, tanquam vesicam reflandam pungens: Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi data tibi esset desuper . Sic et hic, Posuerunt signa sua, signa: et non cognoverunt. Quomodo non cognoverunt? Sicut in egressum desuper. Quomodo egressus factus fuerat desuper, ut hoc impleretur, numquid sic illi cognoscere morari nec in poena inimicorum. Quasi in silva lig
Abbreviated transcription (Latin):
rus ẽ adiudiciũ : nisiqͥ exurrexit a mortuis
Uenturus p̃nuntiabatur. uenit & contẽptꝰ ẽ
a uidȩis ambulans int̾ra. contẽpnitur a falsis
xp̃ianis sedens incelo. Exurge dñe iudica
causã meã. m̃ inte credidi ñ pereã : qr credidi
qđ nonuidi spesme non fallat. Accipiã qđ ꝓ
misisti: iudica causã meã: Mem̃to obꝓbriorũ
tuorũ ẽorũ quȩ ab in prudentes totadie : Adhuc
eñ iusultatꝰ xp̃o necdeer̃ totadie hocest usq
in finẽ scłi uasa ire : Adhuc dicit᷑ uana p̃dicant
xp̃iani adhuc dicit᷑ in anis est resurrectiomor¬
tuorũ : Iudica causã meã: Mem̃to ohꝓbriũ
tuorũ sed quorũ nisieorũ quȩ ab in prudentes
totadie : Nũ qͥd prudens hoc dicit : prudens
enĩdictus ẽ. porro uidens: Si prudens por¬
ro uidens fide uidetur porro: Nã oculis uix
ipscm fidem ambulantiũ. neobliuis caris
uoces dep̃cantiumte. Sed illiadhuc dicurit :

Expanded text:
rus est ad judicium, nisi qui exsurrexit a mortuis. rus est ad judicium, nisi qui exsurrexit a mortuis. Venturus praenuntiabatur; venit, et contemptus est a Judaeis ambulans in terra; contemnitur a falsis christianis sedens in coelo. Exsurge, Domine; judica causam meam. Quoniam in te credidi, non peream; quia credidi quod non vidi, spe mea non fallar, accipiam quod promisisti; Judica causam meam. Memento opprobriorum tuorum; eorum quae ab imprudente sunt tota die. Adhuc enim insultatur Christo; nec deerunt tota die, hoc est usque in finem saeculi, vasa irae. Adhuc dicitur: Vana praedicant Christiani; adhuc dicitur: Inanis est resurrectio mortuorum. Judica causam meam: memento opprobriorum tuorum. Sed quorum nisi eorum quae ab imprudente sunt tota die? Numquid prudens hoc dicit? Prudens enim dictus est, Porro videns: si prudens porro videns, fide videtur porro; nam oculis vix ipsam fidem ambulantium, ne obliviscaris vocem deprecantium te. Sed illi adhuc dicunt:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanere in p̃cepto: saltĩ corrigamꝰ exẽplo
N ondũ erat exẽplũ casus humani qͣndo dictũ ÷
adadã morte morieris sitetigeris: &uenit
de transuerso serpens& dix̃ ñ morte morieris.
Creditus est serpens: contẽptus est ds̃. Credi¬
tus est serpens. tactũ ẽ uetitũ: mortuus est
homo. Non ne impletũ ẽ. potius qđ mninatꝰ ẽ.
ds̃ quã qđ pmiserat inimicꝰ sic est certe. agnos¬
cimꝰ hoc Inde om̃ s in mortẽ lãul exꝑti:
cautis imus. Non enĩ cessat & modo serpens
in susurrare & dicere . nũqͥd uere dãnaturus
est dĩ tantas turbas liberaturus est paucos :
qͥd est aliud quã facite contra p̃ceptũ. nimn morte¬
moriemini : sed qͦmꝰ tunc sic & nẽ. Si feceris
qđ suggerit diabolus & contẽpseris qđ p̃ce¬
qđ minatus est ds̃: & falsũ qđ pollicitus est
diabolus. Exurge dñe iudica causamcã
Mortuus es & contẽptuses dicit̃ mubi est ds̃
tuus: exurge iudica causã meã: Nonenĩuentu¬

Expanded text:
manere in praecepto, saltem corrigamur exemplo. Nondum erat exemplum casus humani, quando dictum est ad Adam: Morte morieris, si tetigeris; et venit de transverso serpens, et dixit: Non morte morieris. Creditus est serpens, contemptus est Deus; creditus est serpens, tactum est vetitum, mortuus est homo . Nonne impletum est potius quod minatus est Deus, quam quod promiserat inimicus? Sic est certe: agnoscimus hoc; inde omnes in morte: jam vel experti cauti simus. Non enim cessat et modo serpens insusurrare, et dicere: Numquid vere damnaturus est Deus tantas turbas, liberaturus est paucos? Quid est aliud quam, Facite contra praeceptum; non moriemini? sed quomodo tunc, sic et nunc. Si feceris quod suggerit diabolus, et contempseris quod praecequod minatus est Deus, et falsum quod pollicitus est diabolus. Exurge, Domine, judica causam meam. Mortuus es, et contemptus es; dicitur mihi, Ubi est Deus tuus ? Exsurge, judica causam meam. Non enim ventu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt Ipsiuo cant᷑ ad fidẽ qͥnigri fuer̃ ipsi
ꝓrsus ut dicat̃ eis fiustis enĩ aliqͣndo tenebrȩ
nc̃ autẽ lux indño Ipsi prorsus uocant᷑ nigri
sed neremaneant nigri. Dehisem̃ fit eccła cui
dicitꝰ quȩ est ista quȩ ascendit dealbata. Iuid
enĩ denigra factũ ẽ nisi qđ dictũ ẽ. nigrasũ &
spetiosa : Et qͦmͦ acceper̃ isti in escã draconẽ istũ :
xp̃m quo se consũ marent.: diabolũ quẽ con¬
sumerent. Nã in de & uitulus ille quẽ ad orauit
popłs infidelis apostata. querens deos egipti¬
orũ dimittens eũ qͥliberauit deseruitute
egiptiorũ: unde agitatũ est illud magnũ
sacram̃tũ Cũ enĩ sic irasceret᷑ moysẽs colen¬
tibus & ad orantibus idolũ & telodĩ inflã¬
matus uindicaret tẽporalit̃ & a morte sẽpi¬
terna deuitanda terreret : tam̃ ipsũ capt̃
uituli mignẽ misit. & ex t̃minauit. cõminu¬
it. in aquã sparsit . & dedit bibere popło.

Expanded text:
sunt. Ipsi vocantur ad fidem, qui nigri fuerunt; ipsi sunt. Ipsi vocantur ad fidem, qui nigri fuerunt; ipsi prorsus, ut dicatur eis: Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino . Ipsi prorsus vocantur nigri; sed ne remaneant nigri: de his enim fit Ecclesia, cui dicitur, Quae est ista quae ascendit dealbata ? Quid enim de nigra factum est, nisi quod dictum est: Nigra sum, et speciosa ? Et quomodo acceperunt isti in escam draconem istum?  sed Christum quo se consummarent; diabolum quem consumerent. Nam inde et vitulus ille quem adoravit populus infidelis, apostata, quaerens deos Aegyptiorum, dimittens eum qui liberavit de servitute Aegyptiorum; unde agitatum est illud magnum sacramentum. Cum enim sic irasceretur Moyses colentibus et adorantibus idolum, et zelo Dei inflammatus vindicaret temporaliter, ut a morte sempiterna devitanda terreret; tamen ipsum caput vituli in ignem misit et exterminavit, comminuit, in aquam sparsit, et dedit
Abbreviated transcription (Latin):
Quid adhuc post capita draconũ: illi cñ dra¬
cones habent pͥncipẽsuũ : &ipse pͥmꝰ est mag¬
nꝰ draco. Etdeillo qd fecit. qͥo ꝑatus est salutẽ
inmedio terrȩ : audi Iu confregisti capita
draconis. Cuiꝰ draconis: intellegimꝰ dracones
om̃ ia dȩmonia subdiabolomilitantia. Quẽ
ergo singularẽ hraco euiꝰ capt̃ confactũ est
nisi ipsũ diabolũ intelligere debemus
Quiddeillo fecit : tucon fregisti caput
draconis Ilud est iniciũ peccati. capt̃ illud ÷
qđ accepit maledictũ ut semen euȩ obserua¬
ret capt̃ serpentis : ad monita est eccła mni¬
ciũ peccati deuitare. Iđ est iniciũ peccati tã¬
quã capt̃ serpentis : iniciũ om̃is peccati suꝑba
Confractũ ẽ ergo capt̃ draconis: confracta ẽ.
ergo suꝑbia diabolica . Et qͥddeillo fecit.
qͥoꝑatus est salutẽ in medio terrȩ : dedistieũ
gentes : Et bene ꝑnigros . Ethopes eni nigri

Expanded text:
Quid adhuc post capita draconum? Illi enim draQuid adhuc post capita draconum? Illi enim dracones habent principem suum, et ipse primus est magnus draco. Et de illo quid fecit qui operatus est salutem in medio terrae? Audi: Tu confregisti caput draconis. Cujus draconis? Intelligimus dracones omnia daemonia sub diabolo militantia: quem ergo singularem draconem cujus caput confractum est, nisi ipsum diabolum intelligere debemus? Quid de illo fecit? Tu confregisti caput draconis. Illud est initium peccati. Caput illud est quod accepit maledictum, ut semen Evae observaret caput serpentis . Admonita est enim Ecclesia initium peccati devitare. Quod est initium peccati, tanquam caput serpentis? Initium omnis peccati superbia . Confractum est ergo caput draconis; confracta est superbia diabolica. Et quid de illo fecit, qui operatus est salutem in medio terrae? Dedisti eum Gentes? Et bene per nigros; Aethiopes enim nigri
Abbreviated transcription (Latin):
cit : oꝑatus est salutẽ in medio terrȩ : Et
ego adhuc clamo quasi desertus. Illeoꝑat̃
salutẽ in medio terrȩ &egoremansi terra
Intellexit a saph bene qr intellectꝰ a saph.
Quare em̃ ista autqualem salutẽ oꝑatus est
xp̃c nisi ut discerent homines ȩt̃na deside
uersarius usque quomanũ tuã auertis asi
ergo asaph corrigite ad intellectũ : dic nobis
qualẽ salutẽ oꝑatus est ds̃ inmedio terrȩ
Cũ illa terrena ura salus euersa eẽt. qͥd fecit
qͥđ ꝓfecit : iu confirmasti inuirtute tua
mare: tã quã gente iudȩorũ uelãrida A fluc¬
tibus separat amare In a maritudine sua
gentes erant: terrãq illã undiq circũlue¬
bant. Et ecce confirmasti inurtute tua
mare : & remansit terra siciens imbrẽtuũ:
iucon firmasti in uirtute tua mare contri¬
uisti capita draconũ suꝑ aquã: draconum
capita dȩmoniorũ suꝑbias a quibus gentes
possidebantur contriuisti suꝑaquã : quia
eos quos possidebant tuꝑ baptisnũ liberasti

Expanded text:
cit? Operatus est salutem in medio terrae; et ego adhuc clamo quasi desertus. Ille operatur salutem in medio terrae; et ego remansi terra. Intellexit Asaph bene, quia Intellectus Asaph. Quare enim ista, aut qualem salutem operatus est Christus; nisi ut discerent homines aeterna desiderversarius? usquequo manum tuam avertis a si. vers. 13. Jam ergo Asaph corrige te ad intellectum; dic nobis qualem salutem operatus est Deus in medio terrae. Cum illa terrena vestra salus eversa est, quid fecit? quid promisit? Tu confirmasti in virtute tua mare. Tanquam gente Judaeorum velut arida a fluctibus separata, mare in amaritudine sua Gentes erant, terramque illam undique circumluebant: ecce confirmasti in virtute tua mare, et remansit terra sitiens imbrem tuum. Tu confirmasti in virtute tua mare: contrivisti capita draconum in aqua. Draconum capita, daemoniorum superbias, a quibus Gentes possidebantur, contrivisti super aquam; quia eos quos possidebant, tu per Baptismum liberasti
Abbreviated transcription (Latin):
naam rogo : no ꝓpt̃ in imicorũ tẽporalem
subiectionẽ nom ꝓpt̃ filiorũ carnalẽ fecun¬
ditatẽ non ꝓpt̃ diuicias terrenas. non ꝓpter
salutẽ tẽporalẽ : Respice in testam̃tũ tuum
qđ pmisisti : regnũ cȩlorũ Iamagnoscotes¬
tam̃tũ tiuĩ. iã intellectus asaphest: non est
pecus a saph. Iã uidet qđ dictũ ẽ. eccedies ueni¬
unt dicit dñs & consũmabo domũ isrł & do

Expanded text:
opter inimicorum temporalem subjectionem, non propter filiorum carnalem fecunditatem, non propter divitias terrenas, non propter salutem temporalem; Respice in testamentum tuum, quo promisisti regnum coelorum. Jam agnosco testamentum tuum; jam intellectus est Asaph, non est pecus Asaph, jam videt quod dictum est: « Ecce dies veniu
Abbreviated transcription (Latin):
semina ta est. Sed in finẽ scłi tanquã in caudã
redimꝰ ad manũ dĩ: &efficimur stabilitum
regnũ dĩ ut impleatur in nobis. redemisti
urgã hereditatis tuȩ. Sed quia synagogȩ
uox est redẽpta autt̃ uirga hereditatis dĩ
magis apparet ingentibus. occulta autẽ
ꝑudȩorũ uel eorũ qͥfuturi sunt ut credant
uel eorũ qͥeo tẽpore credider̃ quando misso
spũ scõ discipuliͥ om̃ iũ gentiũ linguis locu
cifixorib credider̃ : et quia ꝓpe inuenti
erant ita credider̃ ut om̃ia quȩ habebant
uenderent & p̃cia rerũ suarũ ante pedes apło¬
rũ ponerent. Quia ergo occultũ erat hoc
magis quer edẽptio uirgȩ dĩ clara futuraerat
ingentibus: exponat undedicat qđ dixit.
Redemisti uirgã hereditatis tuȩ. Hoc dixit
non degentibus inqͥbus manifestatũ est.
Sedunde monssion. Adhuc & monssion po¬
test alitor intellegi. Istũ inquõ habitasti in ipso.

Expanded text:
seminata est; sed in fine saeculi, tanquam cauda, seminata est; sed in fine saeculi, tanquam cauda, redimus ad manum Dei, et efficimur stabilitum regnum Dei, ut impleatur in nobis, Redemisti virgam haereditatis tuae. Sed quia Synagogae vox est; redempta autem virga haereditatis Dei magis apparet in Gentibus, occulta autem spes Judaeorum, vel eorum qui futuri sunt ut credant, vel eorum qui eo tempore crediderunt, quando misso Spiritu sancto, discipuli omnium gentium linguis lcifixoribus crediderunt; et quia prope inventi erant, ita crediderunt, ut omnia quae habebant venderent, et pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum ponerent . Quia ergo occultum erat hoc, magisque redemptio virgae Dei clara futura erat in Gentibus; explanat unde dicat quod dixit: Redemisti virgam haereditatis tuae. Hoc dixit non de Gentibus, in quibus manifestum est. Sed unde? Montem Sion. Adhuc et mons Sion potest aliter intelligi. Istum quem inhabitasti in ipso:
Abbreviated transcription (Latin):
suũ uirga facta sic̃antea uirga erat. Quid sig¬
nificat : non enĩ frustra factũ est . Int̃rogeniꝰ
litteras dĩ. Quid serpens ꝑsua sit homini mor¬
serto morderent᷑ & necarẽtur. p̃cepit dñs
morsi ut serpentẽ eneũ exaltaret inhere¬
mo & admoneret popłm ut qͥsqͥs a serpente
morsus eẽt : illũ intueretur & sanaretur.
Sic & fiebat : sic & homines auenenis morsi
a serpentibus sanabantur : Intuendo ser
tuũ : saluari amorte. Ettam̃ expauit et
fugit morses . Iuid est abillo serpente
tũ est adp̃hende caudã eiꝰ. Quid est caudã : pos¬
teriori conp̃hende. Hoc significauit &illuo:
posteriora mea uidebis Frimo factus est ser¬
pens sedciudi retenta facta uirga Primo
occisus: postea resurrexit. Est etiã inea cau¬
da serpentis finis scłi : qr sic modo mortalitas
eccł ȩ ambulat. Alii eunt alii ueniunt ꝑ mor¬
tẽ : tã quã ꝑserpentẽ quia serpente mors

Expanded text:
suum, virga facta, sicut antea virga erat . Quid sigsuum, virga facta, sicut antea virga erat . Quid significat? non enim frustra factum est. Interrogemus Litteras Dei. Quid serpens persuasit homini? Morserto morderentur et necarentur, praecepit Dominus Moysi, ut serpentem aeneum exaltaret in eremo, et admoneret populum, ut quisquis a serpente morsus esset, illum intueretur, et sanaretur . Sic et fiebat; sic et homines a venenis, morsi a serpentibus, sanabantur intuendo serpentuum salvari a morte. Et tamen expavit et fugit Moyses. Quid est, ab illo serpente tum est? Apprehende caudam ejus. Quid est, caudam? Posteriora comprehende. Hoc significavit et illud: Posteriora mea videbis . Primo factus serpens, sed cauda retenta facta virga; primo occisus, postea resurrexit. Est etiam in cauda serpentis finis saeculi; quia sic modo mortalitas Ecclesiae ambulat: alii eunt, alii veniunt per mortem tanquam per serpentem, quia a serpente mors
Abbreviated transcription (Latin):
Ut qͥd enĩ reppulistinos ds̃infinẽ iratus est animꝰ
mtuus suꝑoues gregis tui: quare iratus es suꝑ
potest eẽ uoxgentiũ : nũ qͥd gentes possedit abi
rũ nos filii facti sumꝰ non ueniendo de carne
sedimitando fidẽ. illi autẽ possenis ab initio.
Et qͥd eis contigit: mem̃to congregationis tuȩ
quã possedisti abinitio. Redemistiuirgã
hereditatis tuȩ Ipsã congregationẽ tuam
uirgã hereditatis iuȩ redemisti. Hanc ipsã
congregationẽ dixit: uirgã hereditatis.
Respiciamꝰ ad factũ primũ. Iuando uoluit
possidere ipsã congregationẽ. liberans illã
deegipto qđ signũ dederitmorsi Cũ diceret
eimorses qđ signũ dabo ut credant mͥ quia
tumemisisti : ds̃ adillũ. Quid in manutua
portas : uirgã Proice illã int̃rã. Et dimisit
uirgã in t̾rã. & facta est serpens & expauit
morses & fugit ab eo. Etait illidñs. ad p̃hende
caudã eiꝰ. Et ad p̃hendit. & reuersa ẽ instatũ

Expanded text:
Utquid enim repulisti nos. Deus, in finem? Iratus est animus tuus super oves gregis tui. Quare iratus es super potest esse vox Gentium? numquid Gentes possedit ab irum nos filii facti sumus, non veniendo de carne, sed imitando fidem. Illi autem a Deo possessi ab initio, quid eis contigit? Memento congregationis tuae, quam possedisti ab initio. Redemisti virgam haereditatis tuae. Ipsam congregationem tuam, virgum haereditatis tuae redemisti. Hanc ipsam congregationem dixit virgam haereditatis. Respiciamus ad factum primum, quando voluit possidere ipsam congregationem, liberans illam de Aegypto, quod signum dederit Moysi, cum diceret Moyses ei: Quod signum dabo, ut credant mihi quia tu me misisti? Et Deus ait ad illum: Quid in manu tua portas? Virgam. Projice illum in terram. Et dimisit virgam in terram, et facta est serpens; et expavit Moyses, et fugit Moyses ab eo. Et ait illi Dominus: Apprehende caudam ejus. Et apprehendit; et reversa est in statum
Abbreviated transcription (Latin):
iħuxp̃i. & dimittent̃ uob̵ peccataurã. Quia ego
ꝑpenitentiã confenio facta est. netradideris
bestus animã consitentẽ tibi. Quare conuer
tis corde & facti sunt ȩrũ nosi pȩnitendo :
qͥfuer̃ gloriosi sȩuiendo Netradideris bestus
animã confitentẽ tibi. Quibus bestus nisi qͣrũ
capita contritas suꝑaquã Quia dictus est
besta. leo &draco. ipsediabolus. Holunqͥd
dare diabolo & angłis eiꝰ animã consitntẽ tibi:
Deuoret serpenssi adhuc terrena sapio siter¬
rena desidero : siadhuc in ꝓmissi sueceris testa¬
m̃ti nouo reuelato remaneo Cũ autẽ iam
deposuerĩ suꝑbiã & iustitiã meã nonagnoscã
sed grãm tuã: non habeant inme suꝑbȩbestiȩ
potestatẽ Nontradideris bestus animã confi¬
tentẽtꝰ: animas pauꝑũ tuorũ neobliuis caris
infinẽ Diuites eramꝰ forteseramꝰ. sed sic casti flu¬
uios ȩcham lam modo non constituimꝰ iustitiã
nrãm. sedagnoscimꝰ grãmn tuã Iauꝑessumꝰ exiu¬

Expanded text:
Christi; et dimittentur vobis peccata vestra . Quia ergo per poenitentiam confessio facta est, Ne tradideris bestiis animam confitentem tibi. Quare, confitti sunt corde; et facti sunt aerumnosi poenitendo, qui fuerant gloriosi saeviendo. Ne tradideris bestiis animam confitentem tibi. Quibus bestiis, nisi quarum capita contrita sunt super aquam? Quia dictus est bestia, leo, et draco, ipse diabolus. Noli, inquit, dare diabolo et angelis ejus animam confitentem tibi. Devoret serpens, si adhuc terrena sapio, si terrena desidero, si adhuc in promissis Veteris Testamenti, Novo revelato, remaneo. Cum autem jam deposuerim superbiam, et justitiam meam non agnoscam, sed gratiam tuam; non habeant in me superbae bestiae potestatem. Ne tradideris bestiis animam confitentem tibi. Animas pauperum tuorum ne obliviscaris in finem. Divites eramus, fortes eramus; sed siccasti fluvios Etham: jam modo non constituimus justitiam nostram, sed agnoscimus gratiam tuam; pauperes sumus, exau
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ exꝓbrabit inimicus clama quasi dere¬
lictus quasi desertꝰ clama tam quã ȩger
qͥmedicũ cȩdere quã curari malusti
Nonte agnoscit adhuc: uide qͥd fecerit :
qͥ tenonagnoscit adhuc. Adhuc enĩ qͥbus
non ẽ. nuntiatũ deeo uidebunt: & qͥ non
audier̃ intelligent. Eitu adhuc clamas.
iã non est ꝓpħa & nos nonagnoscet adhuc:
ubi est intellectus tuus: iñritat aduersa¬
rius nom̃tuũ infinẽ. Adhac inritat
aduersarius nom̃ tuũ infinẽ : ut iratus
corripias corpias cognosca s infinẽ . A utcerte
infinẽ usq infinẽ. Usque adquẽ finẽ :
quousq cognoscas. quousq clames. quo usq
adp̃hensa cauda redeatur ad regnũt. Vtqͥ d¬

Expanded text:
s, exprobrabit inimicus? Clama quasi derelictus, quasi desertus; clama tanquam aeger qui medicum caedere quam curari maluisti: non te agnoscit adhuc. Vide quid fecerit, qui te non agnoscit adhuc. Etenim quibus non est annuntiatum de eo, videbunt; et qui non audierunt, intelligent : et tu adhuc clamas, Jam non est propheta et nos non cognoscet adhuc. Ubi est intellectus tuus? Irritat adversarius nomen tuum in finem. Ad hoc irritat adversarius nomen tuum in finem, ut iratus corripias, corripiens cognoscas in finem; aut certe in finem, usque ad finem. Usque ad quem finem? Quousque cognoscas, quousque clames, quousque apprehensa cauda redeatur ad regnum. 13.
Abbreviated transcription (Latin):
disciplina illigenti ut om̃ inoperiret : quanti
inde postea credider̃ : quanti adhuc credituris.
Alia est palea: aliud frum̃tũ. Suꝑ utrũq tam̃:
intrat tribula. Sed subuna tribula aliud
cõminuit᷑ : aliud purgat᷑. Quantũbonum¬

Expanded text:
disciplina illi genti, ut omnino periret? Quanti disciplina illi genti, ut omnino periret? Quanti inde postea crediderunt! quanti adhuc credituri sunt! Alia est palea, aliud frumentum; super utrumque tamen intrat tribula: sed sub una tribula aliud comminuitur, aliud purgatur. Quantum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
uos ad tende demonũ seruos simulachrorũ :
quales tunc genteserant quando euerter̃
tẽplũ &ciuitatẽ dĩ . Eigloriacis inmedio
solẽnitatis tuȩ. Mem̃ tote qđ dixi tunc
euersã eẽ hierłm: cũipsa solẽnitas ageret᷑.
inqua solẽnita te dñm crucifixer̃ : Congre¬
gati seuier̃: congregati perier̃. Posuer̃
etiã statuas suas. quas pͥmo. intẽploposuer̃
ut a ffligerent ut caperent uel euerterent
ciuitatẽ : sedimpietas eorũ tãquã securis
dĩ facta est Factis instrum̃ tũrati. non
regnũ placati . Facit hoc eñi ds̃: qđ plerũq
facit & homo. Aliqͥndo iratꝰ homo ad p̃hen¬
dit uirgã iacentẽ in medio : fortasse quale¬
cũq sarm̃tũ. Cȩdic indefiliũ suũ: acde¬
inde ꝓicit sarm̃tũ inignẽ. & filio seruat
hereditatẽ. Sic aliquando ds̃ ꝑmalos¬
erudit bonos: & ꝑtẽporalẽ potentiam
dã nandorũ exercet disciplinã liberan
dorũ. Quid em̃ putatis fr̃s qr uere sicda taest

Expanded text:
vos attende daemonum, servos simulacrorum; quales tunc Gentes erant, quando everterunt templum et civitatem Dei, et gloriati sunt. In medio solemnitatis tuae. Mementote quod dixi, tunc eversam esse Jerusalem, cum ipsa solemnitas ageretur; in qua solennitate Dominum crucifixerunt . Congregati saevierunt. Congregati perierunt. Et ostetiam statuas suas, quas primo in templo posuerunt; ut affligerent, ut caperent, vel everterent civitatem; sed impietas eorum tanquam securis Dei facta est: facti sunt instrumentum irati, non in regnum placati. Facit enim hoc Deus quod plerumque facit et homo. Aliquando iratus homo apprehendit virgam jacentem in medio, fortasse qualecumque sarmentum, caedit inde filium suum; ac deinde projicit sarmentum in ignem, et filio servat haereditateerudit bonos, et per temporalem potentiam damnandorum exercet disciplinam liberanum. Quid enim? putatis, fratres, quia vere sic data est
Abbreviated transcription (Latin):
t̃renis in heser̃ qͥbus ipsũ nouũ testam̃tũ
nondũ fuerat reuelatũ : quanto inexcusa¬
bilius terrȩna sectantur qͥbus iam ꝓmissa
celestia in nouo testam̃to reuelata sunt:
nã recolite fr̃smeiꝰ qd dictũ sitꝰ Persequen¬
tibus xp̃m. Sidimiserimꝰ eũ uenient romani
& tollent nobis &e locũ &egentẽ. Ulidete
quia tim̃do terrena ꝑdere : regẽ cȩli occider̃.
Et quid eis factũ ẽ ꝑdider̃ etiã ipsa trena: &
ubi occider̃ xp̃m ibioccisi sunt. Et cunolen

Expanded text:
terrenis inhaeserunt, quibus ipsum Novum Testamentum terrenis inhaeserunt, quibus ipsum Novum Testamentum nondum fuerat revelatum; quanto inexcusabilius terrena sectantur, quibus jam promissa coelestia in Novo Testamento revelata sunt! Nam recolite, fratres mei, quid dictum sit a persequentibus Christum. Si dimiserimus eum, venient Romani, et tollent nobis, et locum, et gentem . Videte quia timendo terrena perdere, regem coeli occiderunt. Et quid eis factum est? Perdiderunt etiam ipsa terrena; et ubi occiderunt Christum, ibi occisi sunt: et cum terr
Abbreviated transcription (Latin):
Iã ꝑdidit terrena: & nondũ quȩrit cȩlestia
Inherere ergo terrenis: quã uisca ds̃ donet
non debes. Uerũ tam̃ : non quia eis inherere
non debemꝰ. aliũ eadare nisidm̃ credere
debemꝰ Ipse cadat : sed nol ꝓmagno expec¬
tare ab eobonũ qđ dat & nonbono Hãsi
ꝓ magno cadaret : malis ea nondaret. Ideo
autẽ illa uoluit dare & malis: ut discant
boni aliud ab illo quȩrere qđ nondat &
malis : Illiautẽ inherentes terrenis miseri
& non deillo p̃sum̃tes qͥfecit cȩlũ & terram :
qͥ eis dedit &ipsa terrena qͥ eosetiã tẽporalit̃
deegipti captiuitate lib̾auit qͥ eos ꝑdiuisũ
mare duxit quicorũ inimicos ꝑsequentes
fluctibus obruit nondeillo p̃sum̃tes qͥd a¬
ret utiq cȩlestia grandibus sicut terreña
paruulis dedit : tim̃tes ꝑdere qđ acceꝑant
occiderunt qͥdederat. Hȩc dicimꝰ frĩ:
ut homines denouo testam̃to discatis non
in herere terrenis. Sicnĩ illim excusabilit̃

Expanded text:
jam perdidit terrena, et nondum quaerit coelestia. jam perdidit terrena, et nondum quaerit coelestia. 3. Inhaerere ergo terrenis, quamvis ea Deus donet, non debes. Verumtamen non quia inhaerere eis non debemus, alium ea dare, nisi Deum, credere debemus; ipse ea dat; sed noli pro magno exspectare ab eo bonum, quod dat et non bono. Nam si pro magno ea daret, malis ea non daret. Ideo autem ea voluit dare et malis, ut discant boni aliud ab eo quaerere, quod non dat et malis. Illi autem inhaerentes terrenis miseri, et non de illo praesumentes qui fecit coelum et terram, qui eis dedit et ipsa terrena, qui eos etiam temporaliter de Aegypti captivitate liberavit, qui eos per divisum mare duxit, qui eorum inimicos persequentes fluctibus obruit ; non in illo praesumentes qui daret utique coelestia grandibus, sicut terrena parvulis dedit, timentes perdere quod acceperant, occiderunt qui dederat. Haec dicimus, fratres, ut homines de Novo Testamento discaSi enim illi inexcusabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmitteret inueteri testam̃to: &c elestia inno¬
uotestam̃to Sedtañ diu pͥmꝰ homo t̃renꝰes:
quã diu terrã sapis: Nũqͥd qm̃ puero dant᷑
quȩdã puerilia ludicra. qͥbuis puerilis animꝰ
a uocet᷑ ꝓpterea grandescenti ñu ͣ eͥxcutient᷑
emanibus ut aliqͥd utilius tractit qđ grandẽ
decet: uerũtam̃ tuipse dedisti filio tuo. &nuces
paruulo: & codicẽ grandi Nonergo qr illa
quasi ludicra puerorũ ds̃ ꝑnouũ testam̃tum
exc usit demanibus filiorũ ut aliqͥd utilius
grandescentibus daret :ꝓpterea priora
illa nomipsededisse putandus est .: Ipse utrũq
pletur ꝑ caritatẽ qđ ꝑlitterã iubebatur :
ueritas qr reddicur qđ ꝓmittebat̃. Hocergo
intellexit asaphiste . Demiq om̃ia quȩ iudeis
ꝓmissa fuerant : ab lata s̃ Vlbiest regnũ eorũ
ubi tẽplũ ubi unctio ubi sacerdos ubiiam
apđ illos ꝓphegȩ ex quo uenit qͥ ꝑ prophetas
p̃dicebatur mnilla gentẽ. iãnihil horũ est.

Expanded text:
stamento, et coelestia in Novo Testamento. Sed quamdiu prius homo terrenus es? quamdiu terrena sapis? Numquid quoniam puero dantur quaedam puerilia, ludicra quibus puerilis animus avocetur, propterea grandescenti non ei excutiuntur e manibus, ut aliquid jam utilius tractet, quod grandem decet? Verumtamen tu ipse dedisti filio tuo, et nuces parvulo, et codicem grandi. Non ergo, quia illa quasi ludicra puerorum Deus per Novum Testamentum excussit de manibus filiorum, ut aliquid utilius daret grandescentibus, propterea priora illa non ipse dedisse putandus est: ipse utrumque pletur per charitatem quod per litteram jubebatur; veritas, quia redditur quod promittebatur. Hoc ergo intellexit Asaph iste. Denique omnia quae Judaeis promissa fuerant, ablata sunt. Ubi est regnum eorum? ubi templum? ubi unctio? ubi sacerdos? ubi jam apud illos Prophetae? Ex quo venit qui per Prophetas praedicabatur, in illa gente jam nihil horum est;
Abbreviated transcription (Latin):
non iniustitiamea. dono tuo nonoperemeo
Ergo & hic inimicus exꝓbrauit dño & popłs in¬
prudens exacerbauit nom̃ tuũ Om̃ sergo perier̃ :
absit. Et si aliq exramis fractis. manent tam̃
aliqui quo in screretur oleaster : Et radixmanit.:
& exipsis ramis ꝑ infidelitatẽ fractis reuocatisunt
qͥdã ꝑfidẽ. Nã &ipse apłspaulus ꝑ infidelitatem
fractus erat & ꝑfidem radici restitutus est. Ita plane
popłs in prudens exacerbauit nom̃ tuũ : quando
diccũ est. Sifilius dĩ est. descendat decruce
tus animã confitentẽ tibi Agnosco in qͥt as aph.
qr sic̃ malio psalmo dicit᷑ peccatũ meũ cognoui
a facinꝰ meũ nonoperui. Quare qr locutu s est

Expanded text:
non in justitia mea; dono tuo, non opere meo. non in justitia mea; dono tuo, non opere meo. Ergo et hic, Inimicus exprobravit Domino; et populus imprudens exacerbavit nomen tuum. Omnes ergo perierunt? Absit. Etsi aliqui ex ramis fracti sunt, manent tamen aliqui quo insereretur oleaster ; et radix manet, et ex ipsis ramis per infidelitatem fractis revocati sunt quidam per fidem: nam et ipse apostolus Paulus per infidelitatem fractus erat, et per fidem radici restitutus est. Ita plane populus imprudens exacerbavit nomen tuum, quando dictum est: Si filius Dei est, descendat de cruce tiis animam confitentem tibi. Agnosco, inquit Asaph; quia, sicut in alio psalmo dicitur, Peccatum meum cognovi, et facinus meum non operui . Quare? Quia loc
Abbreviated transcription (Latin):
terminos terrȩ qͥoꝑatus est alutẽ inmedio trȩ :
Quomͦi nisi qͦmͦ dicit apłs. grã autẽ salu factiscmnꝰ
Ecceqͦmͦ fecit terminos terrȩ: qͥoꝑatus est salutem
in medio terrȩ . Iustcisti oñs terminosterrȩ:
estatẽ &uertuf tristi ea Feruentes spũ: aesta s est.
T umquã fecisti spũ feruentes Iustcisti & nouellos
infide : uer : Estitẽ &uer cufecistiea. Nonglo¬
rientur quas i non acceperint : tusecistiea:¬
Memor esto huiꝰ Cuiꝰ creaturȩ tuȩ In imicus
expbrauit dño Oasaph dole intellectum
pristin ã cecitatẽ tuam: inimicus exꝓbrauitd̃o
Dictũ est xp̃o ingente su& peccator est iste non
ds̃ Iat samaritanꝰest : Inimicꝰ ex ꝓbrauit drõ
& popłs in prudens exacerbuauit nom̃tuũ sopłs
in prudens tunc as aph. sed non intellectus a saph
recognouit ut homo. Dix eni sc̃ꝑ tecũ qͣsipecus
Et qͥd post ea ibiimpsopsalmo. ubia saph: tenuisti
manũ dexterȩ meȩ inuoluntate tua deduxisti
me &cũgła ad sũpsistime. In uoluntate tua.

Expanded text:
eratus est salutem in medio terrae? Quomodo, nisi quomodo dicit Apostolus: Gratia autem salvi facti sumus, Ecce quomodo fecit terminos terrae, qui operatus est salutem in medio terrae: Tu fecisti omnes terminos terrae. Aestatem et ver tu fecisti ea. Ferventes spiritu aestas est. Tu, inquam, fecisti spiritu ferventes: tu fecisti et novellos in fide; ver est. Aestatem et ver tu fecisti ea. Non glorientur quasi non acceperint: tuMemor esto huius creaturae tuae  quia inimicus exprobravit Dpristinam caecitatem tuam! Inimicus exprobravit Domino. Dictum est Christo in gente sua, Peccator est iste; non Deus; iste Samaritanus est . Inimicus exprobravit Domino; et populus imprudens exacerbavit nomen tuum. Populus imprudens tunc Asaph; sed non intellectus Asaph recognovit ut homo, dixit enim, Semper tecum, quasi pecus: et quid postea ibi in ipso psalmo, ubi Asaph? Tenuisti manum dexterae meae; in voluntate tua deduxisti me, et cum gloria assumpsisti me . In voluntate tua,
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria xp̃m pmittentia. Promissio cum
redditurres: iamfit suꝑflua. Nã ante quã
reddatur qđ pmitatur. necessaria est ipsa
ꝓmissio. ne promissũ sibi obliuis caturcui
ꝓmictitur : & non ex pectando moriatur
Oportet ergo ut expectet : ut cũ uenerit
accipiat. Ideo nondebet deserire ꝓmissio.
Propt̃ hoc non de serebant᷑ figurȩ ucueniente
dieumbrȩ tollerentur : Montẽ sion istũ

Expanded text:
necessaria, Christum promittentia. Promissio, cum res redditur, jam fit superflua. Nam antequam reddatur quod promittitur, necessaria est ipsa promissio, ne promissum sibi obliviscatur cui promittitur, et non exspectando moriatur. Oportet ergo ut exspectet, ut cum venerit accipiat: ideo non debet deserere promissionem. Propter hoc non deserebantur figurae, ut veniente die, umbrae tollerentur: Montem Sion istum
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine xp̃i euenire gaudeamꝰ. lã teientes
sceptrũ. Subduntur ligno crucis: iamfit
qđ p̃dictũ est. ad orabunt eũ om̃s reges terrȩ
om̃sgentes seruient illi : iã in frontibus regũ
p̃tiosius signũ crucis quã gẽma diadematis.
Eleuamanꝰ tua sinsuꝑbias corũ infinẽ. Iuan¬
ta maligna operacus est in imicus inscĩs
tuis. In his quȩ scãtua erant. id est intẽplo
in sacerdo cio in illis om̃ibus sacram̃tis. quȩ
illo tẽpore fuer̃ : quanta maligne᷑ oꝑa¬
tus est inimicus . Reuera in imicus. tunc
oꝑatus est. Gentesenĩ tuno quȩ hoc fecer̃:
deos falsos colebant simula chra adorabant.
demonibus seruiebunt. Oꝑatis tam̃ mnulta
mala in scĩs dĩ. Iuando possent nisi ꝑmitte

Expanded text:
in nomine Christi venire gaudeamus, jam tenentes sceptrum subduntur ligno crucis, jam fit quod praedictum est, adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes servient illi . Jam enim in frontibus regum pretiosius est signum crucis, quam gemma diadematis. Eleva manum tuam in superbiam eorum in finem. Quanta maligne operatus est inimicus in sanctis tuis! In his quae sancta tua erant; id est, in templo, in sacerdotio, in illis omnibus Sacramentis, quae illo tempore fuerunt, quanta maligne operatus est inimicus! Revera inimicus tunc operatus est. Gentes enim tunc, quae hoc fecerunt, deos falsos colebant, simulacra adorabant, daemonibus serviebant; operati sunt tamen multa mala in sanctis Dei. Quando possent
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ̃cessit : ut uel sequaris sip̃cedere non po¬
tuisti. Non enĩ frustrauenit xp̃c autfrus¬
tra occisus est xp̃c. aut frustra granum
cȩtidit in terrã. nisi ut multipliciter
surgeret. Exaltatus est serpens inhere¬
mo ut ꝑcussũ a ueneno sanaret. Atende
qđ factũ ẽ. noli putare uacari qđuenit. nete
iã nonest ꝓpħa &nos non cognoscet adhuc

Expanded text:
quod praecessit, ut vel sequaris, si praecedere non poquod praecessit, ut vel sequaris, si praecedere non potuisti. Non enim frustra venit Christus, aut frustra occisus est Christus; aut frustra granum cecidit in terram, nisi ut multipliciter surgeret . Exaltatus est serpens in eremo, ut percussum a veneno sanaret . Attende quod factum est: noli putare vacare quod venit; ne teJam non est propheta; et nos non cognoscet adhuc:
Abbreviated transcription (Latin):
sinu tuo infinẽ : Iterũ aliud signũ dicit¬
qđ datũ ẽ mor̃si : Quom enĩ superius
deuirga signũ : ita & dedextera. Cũenĩ
illud factũ eẽt. deuirga: dedit ds̃ alterũ
signũ. Mute in qͥd manũ tuã insinũtud̃:
& misit. Froduc eã: & ꝓduxit: Et inuen¬
taẽ alba idẽ inmunda. Albor enĩ incute :
lepara est non candor: Ipsa enĩ hereditas
dĩ id est popłseius foras ab eo missus est :¬
in mundus factus est. Sed qͥd illiait:
reuoca eã insinũ tum. Reuo cauit & reuer¬
sa est ad colorẽ suum. Quando hoc facis
Ait a saphiste: quousq dexterã tuã alienas
asinutuo ut foris in munda remaneat :
reuoca eã. redeat ad colorẽ Agnoscat sal¬
uatorẽ. Vt qͥd auertis manũ tuã & dexte¬
rã tuã demedio sinu tuo infinẽ : Hȩcclamat
cȩcus non intelligens & hoc ds̃ facit qđ dicit
Quare enĩuenit xp̃c: cȩxitas ex parte isrł
facta ẽ ut plenitudo gentiũ intret & sic om̃is
isrł saluus fiet. Ergo iam asapħ agnosce

Expanded text:
in finem? Iterum aliud signum quod datum est Moysi. Quomodo enim superius de virga signum, ita et de dextera. Cum enim illud factum esset de virga, dedit Deus alterum signum: Mitte, inquit, manum tuam in sinum tuum, et misit: Produc eam, et produxit; et inventa est alba, id est immunda. Albor enim in cute, lepra est, non candor . Ipsa enim haereditas Dei, id est, populus ejus foras ab eo missus, immundus factus est. Sed quid illi ait? Revoca eam in sinum tuum: revocavit, et reversa est ad colorem suum . Quando hoc facis, ait Asaph iste? Quousque dexteram tuam alienas a sinu tuo, ut foris immunda remaneat? Revoca eam; redeat ad colorem, agnoscat salvatorem. Utquid avertis manum tuam et dexteram tuam de medio sinu tuo in finem? Haec clamat caecus, non intelligens; et hoc Deus facit quod facit. Quare enim venit Christus? Caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Ergo jam Asaph agnosce
Abbreviated transcription (Latin):
Et qualis cȩlestis. tales ac elestes. Sicut por¬
tauimꝰ imaginẽ t̃reni. portemꝰ & imaginẽ
eiꝰ qͥdecelo est. Ad imaginẽ t̃reni ꝑtinent
uetꝰ testam̃tũ ad imaginẽ cȩlestis nouum
testam̃tũ. Sed nequisquã putaret ab alio
factũ eẽ. hominẽ terrenũ. ab alio cȩlestẽ ideo
ds̃ ostendens scesse utriusq creatorẽ : ẽtiã utriꝰq

Expanded text:
t qualis coelestis, tales et coelestes. Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui de coelo est » . Ad imaginem terreni pertinet Vetus Testamentum; ad imaginem coelestis Novum Testamentum. Sed ne quisquam putaret ab alio factum esse hominem terrenum, ab alio coelestem; ideo Deus ostendens se esse utriusque creatorem, etia
Abbreviated transcription (Latin):
chaniã copiosa. fructuosa. affluens lacte
& melle ꝓmissũ regnũ t̃porale fromissa
felicitasscđi ꝓmissa fecunditas filiorũ. pro¬
missa subiectio mimicorũ : Hȩc om̃ia adter¬
renã felicitatẽ ꝑtinent. Sed quare ipsam
primo ꝓmita oportebat : quia non pͥmũ
qđ spiritale est sed qđ animale est postea
in qͥd spiritale: Erimꝰ homo deterra terrenꝰ¬

Expanded text:
a copiosa, fructuosa, affluens lacte et melle; promissum regnum temporale, promissa felicitas saeculi, promissa fecunditas filiorum, promissa subjectio inimicorum : haec omnia ad terrenam felicitatem pertinent. Sed quare ipsa primo promitti oportebat? Quia « non primo quod spirituale est, sed quod animale; postea, » inquit, « spirituale. Primus homo de terra terren
Abbreviated transcription (Latin):
conuenerat adillius festiuitatis cȩlebrationẽ.
Ibids̃ ꝑmalos qdẽ sed tam̃ illebonꝰ Periniustos
sed iustus & iuste. ita in eos uindicauit : ut peri¬
merentur multa hominũ milia & ipsa ciui¬
tas euerteretur. Hoc in isto psalmo plangit
intellectꝰ a saph: & in ipso planctu tãquã intel¬
lectꝰ. discernit t̃rena acȩlestibus. discernit
uecꝰ testam̃tũ A nouo testam̃to: ut uideas ꝑque¬

Expanded text:
illius festivitatis celebrationem. Ibi Deus, per malos quidem, sed tamen ille bonus; per injustos, sed justus et juste, ita in eos vindicavit, ut perimerentur multa hominum millia, et ipsa civitas everteretur. Hoc in isto psalmo plangit intellectus Asaph; et in ipso planctu, tanquam intellectus discernit terrena a coelestibus, discernit Vetus Testamentum a Novo Testamento; ut
Abbreviated transcription (Latin):
tui qͥb non sunt facta mirabilia : Non qđ ea non
uider̃ sed qđ ꝑ ea non reuoxer̃ : Qđ autẽ sequitur. aut
medici ex suscitabunt & confitebuntur tibi. id est quia
non amedicis ex suscitabuntur homines ut confiteant᷑
tibi: in ebreoquidem alitor sẽabe firmatur : Noneni
medici : s edgigantes cẽ. ꝑibentur Verũ sista aniter

Expanded text:
tui, quibus non sunt facta mirabilia; non quod ea non tui, quibus non sunt facta mirabilia; non quod ea non viderunt, sed quod per ea non revixerunt. Quod autem sequitur, «Aut medici exsuscitabunt, et confitebuntur tibi?» id est, quia non a medicis exsuscitabuntur homines, ut confiteantur tibi. In hebraeo quidem aliter se habere firmatur; non enim medici, sed gigantes esse perhibentur: verum Septuagi
Abbreviated transcription (Latin):
tione cessauit : Sed quia solis p̃destinatis in ȩc̃nã
salutẽ non autẽ om̃ib: hominib: nec ipsis int̃ quos
facta sunt eiꝰ bona oꝑa ꝓfuer̃ ĩdeo consequent̃
adiecit : Nũ qͥd mortuis facies mirabiliã : Hoc
enĩ si dehis dictũ puta uerimꝰ. quorũ caro exani
atq inde mortis uictor ascendit. magnũ mortuis
miraculũ faccũ est : Significat ergo isto uerbo
quoait nũ qͥd mortius facie s mirabilia : homines
corde ita mortuo sut cos aduitã fideitanta xp̃i
mirabilia non mouerent : Noq eñ ̃ppterea
dixit. non eis fieri mirabilia qr non ea uident :
sed quia non eis prosunt: Nãsicut hic aittota
die expandimanꝰ m eas adte qr om̃ia oꝑafua
nonnisi aduoluntatt̃ patris refert : sepissi me
contestans id eo seuenisse. ut uoluntatẽ patris
impleret : ita qr eadẽ oꝑa etiã in fidelis popłsuidit.
Alius ꝓpħadicit : totadie expandi manꝰ meis ad po¬
płm non credentt̃ & contradicentẽ : Ipsi sunc mor¬

Expanded text:
11. Sed quia solis praedestinatis ad aeternam salutem, non autem omnibus hominibus, nec ipsis inter quos facta sunt, ejus bona opera profuerunt; ideo consequenter adjecit: «Numquid mortuis facies mirabilia?» Hoc enim si de his dictum putaverimus, quorum caro exanimatque inde mortis victor ascendit, magnum mortuis miraculum factum est. Significat ergo isto verbo quo ait, «Numquid mortuis facies mirabilia,» homines corde ita mortuos, ut eos ad vitam fidei tanta Christi mirabilia non moverent. Neque enim propterea dixit non eis fieri mirabilia, quia non ea vident; sed quia non eis prosunt. Nam sicut hic ait, «Tota die expandi manus meas ad te;» quia omnia opera sua nonnisi ad voluntatem referat Patris, saepissime contestans ideo se venisse, ut voluntatem Patris impleret : ita, quia eadem opera etiam infidelis populus vidit, alius propheta dicit, «Tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem» . Ipsi sunt mor
Abbreviated transcription (Latin):
tio quando non obliuiscitur : Factus ergo sũ abeis
nescientibus qđ faciebant. tãquã homosine adiu¬
torio : cũessem in termortuos liber: Faccussũ abeis
nescientibus qđ faciebant uelud uul nerati dor¬
mientes in sepulchro : Et ipsi ex pulsi sunt dema¬
nutua id ẽ. cũ hȩc abeis passussũ ipsi expulsi
sunc demanutua ipsi adiucoriomanꝰtuȩ priua¬
tisunt qͥ me sine adiutorio et̃ putauer Foder̃
enĩ sic̃ dicit in alio psalmo ante faciem ieam
foucã : acecider̃ in eã : Melius enĩ fic intellegen¬
dũ existimo quã ut id qđ dictũ est &ipsi expul¬
si sunt demanu tua. ad illos referatur dormien¬
tes in sepul chro quorũ non meminit ad huc:
cũ sint inͣiusti. quorũ licet non memineritad¬
huc ut resurgant debis cam̃ dictũ iustorum
animȩ in manudeisunt. Hoc est habitant in ad¬
iutorio altissimi &in ꝓtatione dĩ cȩli conmorant᷑:
Sed illi expulsisunt demanudĩ qui dnm̃ iħ mxp̃m¬

Expanded text:
tio, quia non obliviscitur. «Factus sum» ergo, ab eis tio, quia non obliviscitur. «Factus sum» ergo, ab eis nescientibus quid faciebant, «tanquam homo sine adjutorio;» cum essem «inter mortuos liber:» factus sum ab eis nescientibus quod faciebant, «velut vulnerati dormientes in sepulcro. Et ipsi expulsi sunt de manu tua:» id est, cum haec ab eis factus sum, «ipsi expulsi sunt de manu tua;» ipsi adjutorio manus tuae privati sunt, qui me sine adjutorio esse putaverunt. «Foderunt» enim, sicut dicit in alio psalmderunt in eam» . Melius enim sic intelligendum existimo, quam ut id quod dictum est, «Et ipsi expulsi sunt de manu tua,» ad illos referatur dormientes in sepulcro, quorum non meminit adhuc: cum sint in eis justi, quorum licet non meminerit adhuc ut resurgant; de his tamen dictum est, «Justorum animae in manu Dei sunt» , hoc est, habitant in adjutorio Altissimi, et in protectione Dei coeli commorantur . Sed illi expulsi sunt de manu Dei, qui Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
nist adhuc: ubi est dm̃ xp̃imors aceteris mor¬
tius discreta: anim aduertenda defcretio:
Naniple ulnericus est d mortius post i nsepuldhro
Sedilliquinesciebant quid faciebant quis cẽt
utiq nescientes : similẽ illũ putauer̃ alii s uulnere
occisis& dormientibus insepulchro. quorũ ds̃
adhuc non meminit. id est quorũ nondũ tẽpus
resurgendi aduenit : Ideo nãq mortuos consueuit
scriptura dicere dormientes. quȩ sugilaturos
id estresurrecturos uult incellegi: Sedhic uul¬
neratus & dormiens insepulchro dietertio eui¬
gilauit : & faccis est sicut passer singularis
intecto id est ad dexterã dĩ patrisincȩlo : Neciã
moritur : & morsciultra non dominabitur:
Vnde longe distat abeis : quorũ ad calẽ resurrec¬
tionẽ dĩ non meminit adhuc : Qđ enĩ p̃cedere
oportebat in capite : corpori seruatur in fine:
Tunc autt̃ dicitur dm̃ meminisse quando facit:
tunc obliuisci quando non facit: Nãneq obluno
caditindm̃ qr nullomͦ mutatur : Neq recorda¬

Expanded text:
eteris mortuis animadvertenda discretio. Nam et ipse vulneratus est, et mortuus positus in sepulcro : sed illi qui nesciebant quid faciebant, quis esset utique nescientes, similem illum putaverunt aliis vulnere occisis et dormientibus in sepulcro, quorum Deus adhuc non meminit, id est, quorum nondum tempus resurgendi advenit. Ideo namque mortuos consuevit Scriptura dicere dormientes, quia evigilaturos, id est, resurrecturos vult intelligi. Sed hic vulneratus et dormiens in sepulcro, die tertio evigilavit, et factus est sicut passer singularis in tecto , id est, ad dexteram Patris in coelo; nec jam moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Unde longe distat ab eis quorum ad talem resurrectionem Deus non meminit adhuc: quod enim praecedere oportebat in capite, corpori servatur in fine. Tunc autem dicitur Deus meminisse, quando facit; tunc oblivisci, quando non facit: nam neque oblivio cadit in Deum, quia nullo modo mutatur; neque recorda
Abbreviated transcription (Latin):
dicamꝰ qr istogenere locutionis. utiamscã scriptura
consueuit: nonmͥ occurrit exẽplũ tocũꝓparte
etiam tunc posseaccipi: quando ipsũ uerbum
additur. &dicit̃ tocũ : Nã in eo qđ dixit dñs ine¬
uangelio sicerit & filius hominis in cordeterrȩ
tribus dicbus &tribus noctibus. Vnꝰ qͥppemedius
fuit tocusdies : duorũ autẽ partes primiultima.
ulcimi prima : Siautt̃ non crucẽ suã in hacꝓphetia
psalmi significauit his uerbis: sed orationẽ quã cũ
ex forma serui fudissẽdõ patrieuangelio teste didi¬
cimꝰ ubicũ & longtante passionẽ & sub die passionis
& in ipsa cruceorasse meminimꝰ nusquã hoctoto
die eũ fecisse legimꝰ: Froinde conuenienter ꝑ¬

Expanded text:
dicamus, quia isto genere locutionis uti etiam sancta Scriptura consuevit; non mihi occurrit exemplum, totum pro parte etiam tunc posse accipi, quando ipsum verbum additur et dicitur totum. Nam et in eo quod dixit Dominus in Evangelio, «Sic erit et Filius hominis in corde terrae trfuit totus dies, duorum autem partes; primi ultima, ultimi prima. Si autem non crucem suam in hac prophetia Psalmi significavit his verbis, sed orationem, quam eum ex forma servi fudisse Deo Patri, Evangelio teste, didicimus, ubi eum et longe ante passionem, et sub die passionis, et in ipsa cruce orasse meminimus; nusquam hoc eum toto die fecisse legimus. Proinde convenienter