comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ri.famlis ⁊ ancillis neces¬
saria q̃rat. ⁊ subininistret.
riam supeslectilem ut plu¬
ris sit seꝑe cultus uxoris qͣm
census mariti. Alioqͥn ꝑ di¬
es et uocces suspirat ⁊ plan¬
git Garrit ⁊ murmurat.
Tria st̃. enĩ q̃ nõ sinũt hoĩem
in domo man̾e. fumꝰ. stilli¬
cidium ⁊ mala uxor. Itla
inqͥd ornatior procedit in pu¬
blicũ hec ab om̃ib honorat᷑.
Ego misera in conuentu fe¬
miuaꝵ sola despicior a cũctis
ꝯtempnor. Sola ułt diligi. sa¬
dem suñ dedecus suspicatur.
amandũ est om̃e qd̃ diligit.
ocliendũ om̃e qd̃ speruit. Uĩ¬
cere ult s uinci nõ ualet. fa¬
młari nõ patit᷑. s dñari mo¬
litur Cũcta ułt posse nulla
nõ posse. Si pulchra fuerit
facile adamat᷑. si feda facile¬
nõ concupiscit᷑. s difficile cu¬
et molestũ est possid̾e. qd̾ ne¬
mo dignet᷑ habere. Aliꝰ for¬
ma alius ingenio. alius face¬
tiis. aliꝰ ub̾alitate sollicitat.¬

Expanded text:
ri, famulis et ancillis necesri, famulis et ancillis necessaria querat et subministret: riam suppellectilem, ut pluris sit sepe cultus uxoris quam census mariti; alioquin per dies et noctes suspirat et plangit, garrit et murmurat. Tria sunt enim, que non sinunt hominem in domo permanere: fumus, stillicidium et mala uxor. ‘Illa, inquit, ornatior procedit in publicum, hec ab omnibus honoratur: ego miserrima in conventu mulierum sola despicior, a cunctis contempnor’. Sola vult diligi, sodem suum dedecus suspicatur. Amandum est omne quod diligit, odiendum est omne quod spernit. Vincere vult, sed vinci non valet. Famulari non patitur, sed dominari molitur. Cuncta vult posse, nulla non posse. Si pulchra fuerit, facile adamatur, si feda, facile concupiscit: sed difficile cuet molestum est possidere, quod nemo dignetur habere. Alius forma, alius ingenio, alius facetiis, alius liberalitate sollicitat
Abbreviated transcription (Latin):
re potest caro ñ concupis
turã expellas furca tñ us
ron et filios eius uestiret
de solis feminalib nõ p̾cepit.
s ait ut ip̃i feminalib ute
postolꝰ inqͥd nolite fraud̾e in¬
uicem nͥ focte ex consensu
ad tempꝰ ut uacetis oratõi
ne tẽꝑtet uos sathanas ꝓpt̃
incontinentiã ur̃am Me¬
lius est enim nub̾e qͣm uri.
Pugnat gͦ ꝯtͣ continẽtiam
angłs sathane qui carnalit᷑
stimłat. ⁊ grauit̾ colaphirat.
ignem nat᷑e suggestio¬
nis flaccu suocendit. mat̾i¬
am apponit. Sacultatẽ tri¬
buit ⁊ oportunitatẽ mini¬
strat. Pugnat et species q̃
subito est uisa facile concu¬
piscitur. Uñ cum dauid ꝑtꝰ
meridiem deambłaret in
solario domꝰ regie. uidẽs ex
adũso bersabee se lauantẽ.
Erat aũt mulier pulchea
ualde.misit ⁊ tulit eam et
dormiuit cũ ea porro qͥ cum
uxore est sollicitus est q̃ sũt
mũdi et liuisus est. Distͣ¬
hitur. enim ꝑ mltas angu¬
stias et in uarias sollicitu¬
dines dissecat᷑ ut filiis ⁊ uxo¬

Expanded text:
re, potest caro non concupiscturam expellas furca, tamen Aaron filios suos vestirent, de solis feminalibus non praecepit, sed ait, ut ipsi feminalibus utepostolus dicit: « Nolite fraudare invicem, nisi forte ex censensu ad tempus, ut vacetis orationi, ne tempnet vos Sathanas propter incontinentiam vestram». «Melius est enim nubere, quam uri». 2 Pugnat ergo contra continentiam angelus Sathane, qui carnaliter stimulat et graviter colaphyzat, ignem nature flatu suggestionis succendit, materiam apponit, facultatem tribuit et oportunitatem ministrat. Pugnat et species, que subito visa, facile concupiscitur. Unde cum David post meridiem deambularet in solario domus regie, videns ex adverso Bersabee se lavantem, erat enim mulier pulchra nimis, misit et tulit eam et dormivit cum ea. 3 Porro qui cum uxore est, sollicitus est que sunt mundi et divisus est. Distrahitur enim per multas angustias et in varias sollicitudines dissecatur, ut filiis et uxo
Abbreviated transcription (Latin):
ras. Ideoq qͦtiens pueri uł
adolescentiores eteite aut
qui minus intellig̾e pꝰst̾
qͣnta pena sit excõmuni¬
catõnis: hii tales dum de¬
linquunt. aut ieiuniis
nimiis affligant᷑. aut
acris u̾berib coherceant᷑
ut sanent᷑¬

Expanded text:
ras. Ideoque quoties pueri, vel adolescentiores aetate, aut qui minus intelligere possunt, quanta poena sit excommunicationis, hi tales, dum delinquunt, aut jejuniis nimiis affligantur, aut acris verberibus coerceantur, ut sanent
Abbreviated transcription (Latin):
ueq descendet cum eo gła domꝰ
eius. S relinquẽt alienis di¬
uitias suas. ⁊ sepulchra eoꝵ
sapiens attestat᷑. Qͥ aceruat
ex animo suo inuiste. aliis
cõgregat ⁊ in bonis suis aliꝰ

Expanded text:
eo descendet gloria domus ejus , » sed relinquet alienis divitias suas, et sepulcra eorum Sapiens attestatur: « Qui acervat ex animo injuste, aliis congregat, et in bonis suis alius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtͣ naturã nitit᷑ et mo¬
litur. Nat᷑a namq pauꝑem
adducit in mũdum. Nat᷑a
pauꝑem reducit a mũdo.
Nũdum . n. t̾ra suscepit. ⁊ nu¬
dum t̾ra suscipiet. Cupidꝰ
aũt cupit et curat fieri di¬
ues in mũdo. Sestruã inqͥd
orrea mea ⁊ maiora faciam.
⁊ illio aggregabo om̃ia q̃ na¬
ta sunt mͥ ⁊ omĩa bona mea.¬

Expanded text:
contra naturam nititur et molitur. Natura enim pauperem adducit in mundum, natura pauperem reducit a mundo; nudum namque eum terra suscepit, nudum etiam suscipiet; cupidus autem cupit et curat fieri dives in mundo. « Destruam, inquit, horrea mea, et majora faciam, et illuc congregabo omnia, quae nata sunt m
Abbreviated transcription (Latin):
ecte diffinit apłs aua¬
ritia
est ydoloꝵ seruitꝰ. Sicnt enĩ
ydolatra seruit simulacro.
Sic auarꝰ seruit thesauro
Nam ille cultum ydolatͥe di¬
ligent̾ amplificat. ⁊ iste cu¬
mulũ pecunie libent̃ aug¬
m̃tat. Ille cum om̃i diligen¬
tia colit simulachiũ ⁊ iste
cum om̃i cura custodit the¬
saurũ. Ille spem ponit ĩ ydo¬
latͥa. iste spem constituit in
pecunia ille timet mutila¬
re simulachrum ⁊ iste timz
minuere thesauꝵ¬
proprietatibus auariu.

Expanded text:
ecte deffinit aposritia est ydolorum servitus». Sicut enim ydololatra servit simulacro, sic avarus thesauro. Nam ille cultum ydololatrie diligenter amplificat, et iste cumulum pecunie libenter augmentat. Ille cum omni diligentia colit simulacrum, et iste cum omni cura custodit thesaurum. Ille spem ponit in ydololatria, et iste spem ponit in pecunia. Ille timet mutilare simulacrum, et iste timet minuere thesaurproprietatibus avari.
Abbreviated transcription (Latin):
nini sollicitudine cu¬
ram gerat abbas cir¬
ca delaꝙ̃tes fr̃es: qr nõ est
opꝰ sanis medicus s male
habentib. Et id̾o uti deb
om̃imodo ut sapiens medi
est seniores sapientes fr̃es.
qui qͣsi secrete consolentur
fr̃ẽm fluctuantẽ ⁊ ꝓuocẽt
eũ ad hũilitatis satiffactõ¬
nem ⁊ consolentur eũ ne
habundantiori tͥsticia absor¬

Expanded text:
ni sollicitudine curam gerat abbas circa delinquentes fratres: quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus . Et ideo uti debet omni modo ut sapiens medicest, seniores sapientes, qui quasi secrete consolentur fratrem fluctuantem, et provocent eum ad humilitatis satisfactionem, et consolentur eum, ne abundantiori tristitia absor
Abbreviated transcription (Latin):
Magno oꝑe entm d sollici¬
tudĩem ger̾e abbas ⁊ omni
sagacitate ⁊ inaustͥa cura
se infirmaꝵ curam susce¬
pisse animaꝵ ñ suꝑ sanas
tyrannidem ⁊ metuat ꝓphe
cõminatõem ꝑ quem dicit
d̾s. Qd̾ crassum uidebatis
assumebatis ⁊ qd̾ debile
erat ꝑuiebatis. Et pasto¬
ris boni pũ inuicet᷑ exem¬
plum qui relictis nona¬
ginta nouem ouib in mõ¬
tib. abiit unam ouem
q̃ errauerat q̃rere. Cuiꝰ in¬
firmitati in tantũ cõpas¬
sus est ut eam in sacris
huinis suis clignaret᷑ im¬
poñe ⁊ sic reportare ad gre¬
gem

Expanded text:
Magnopere enim debet sollicitudinem gerere abbas, et omni sagacitate et industria curarse infirmarum curam suscepisse animarum, non super sanas tyrannidem, et metuat Prophetae comminationem, per quem dicit Deus: Quod crassum videbatis, assumebatis; et quod debile erat, projiciebatis . Et pastoris boni pium imitetur exemplum, qui, relictis nonaginta novem ovibus in montibus, abiit unam ovem, quae erraverat, quaerere: cujus infirmitati intantum compassus est, ut eam sacris humeris suis dignaretur imponere, et sic reportare ad gregem
Abbreviated transcription (Latin):
emꝑ enim mũdane
na succedit ⁊ qd̃ incipit a
gaudio desinit amerore¬
Mundana qͥppe felicitas
młtis amaritudinib est
resꝑsa. Nou̾at hoc ille qͥ dixe¬
rat. Risus dolore miscebit᷑
et extrema gaudii luctꝰ co¬
cuꝑat. Exꝑti sũt ⁊ lib̾i iob
Qui cũ comed̾ent ⁊ biberẽt

Expanded text:
er enim mundane cia succedit et quod cepit a gaudio desinit Mundana quippe felicitas multis amaritudinibus est respersa. Noverat hoc qui dixerat: «Risus dolore miscebitur et extrema gaudii luctus occupat». Experti sunt et liberi Iob, qui cum comederent et bibere
Abbreviated transcription (Latin):
menstruo qui cessat ex fe¬
mina post conceptũ ut eo
conceptꝰ nutͥatur in femi¬
na. Qui fertur ẽẽ tam de¬
testabilis et ĩnunclus
ut ex eius contactu fruges
ñ germinẽt arescant arbu¬
sta moriant᷑ herbe. Amit¬
tant arbores fecus.Si canes
inde comederint in rabrem
efferant᷑. Concepti fetus ui-¬
cium seminis c̃trahant
ita ut leprosi et elephanti¬
ci ex hac corruptõne nascan¬
tur. Uñ scd̾m legem mosai¬
cam mulier q̃ menstrua
patit᷑ deputat᷑ inimũda.
Et si qͥs ad mestiuatã acces¬
serit iubetur int̾fici. Ac ꝓp¬
ter ĩmundiciã mestiuoꝵ
p̾cipitur. ut mulier si mas¬
cłm pareret quadraginta.
si u̾o feminã septuaginta
dieb a templi cessaret in¬
gressu

Expanded text:
menstruo, qui cessat ex femina post conceptum, ut ex eo conceptus nutriatur in femina. Qui fertur etestabilis et immundus, ut ex eius contactu fruges non germinent, arescant arbusta, moriantur herbe, amittant arbores fetus, et si canes inde comederint in rabiem efferantur. Concepti fetus vitium seminis contrahunt, ita ut leprosi et elephantici ex hac corruptione nascantur. Unde secundum legem Mosaycam mulier que menstrua patitur ruputatur immunda, et si quis ad menstruatam accederet iubetur interfici. Ac propter immunditiam menstruorum precipitur ut mulier si masculum pareret quadraginta, si vero feminam octoginta diebus a templi cessaret ingressu
Abbreviated transcription (Latin):
cd̾m modũ culpe. exrĩ¬
catõnis uel liscipline
d extendi mensura. Qui
in oratorio psalmũ aut au¬
tiphonam ñ imponat. neꝙ
lcõnem recitet usq ad satis¬
factõem. Refectõem aũt ꝙ
bi pꝰ fratrũ refectõem solus

Expanded text:
dum modum culpae, excommunicationis vel disciplinae debet extendi mensura; qui in oratorio psalmum aut antiphonam non imponat, nec lectionem recitet, usque ad satisfactionem. Refectionem autem cibi post fratrum refectionem solus
Abbreviated transcription (Latin):
Qui reu̾tentes lota ibi resti¬
tuant. Et cuculle ⁊ tunice¬
qͣs hñt. sint aliquanto soli
to modice meltores: qͣs exe¬
untes in uia accipiant de
uestiario ⁊ reu̾tentes resti¬
tuant. Stram̃tei aũt lectoꝵ
sufficiant mata. sagum.
lena. ⁊ capitale. Que tñ
scrutanda sũt ꝓpt̾ opus
peculiare ne inueniatur.
Et si cui inuentũ fu̾it qd̾
ab abbate nõ acceꝑit. gra¬
ussime discipline subia¬
ceat. Et ut hoc uitiũ pe-¬
culiares radicitꝰ amputet᷑.
dent᷑ ab abbate om̃ia q̃
necessaria sunt: id est cu¬
calige brachile cutellus.
graphiũ. acus. mapula ta¬
bule ut omĩs auferat᷑ ne¬
cessitatis excusatio. Aquo
opus erat. Ita gͦ ⁊ abb̃s con¬
sid̾et infirmitates indigẽ¬
tium nõ malam uolunta¬
tem inuidentiũ. In om̃ib¬

Expanded text:
quae revertentes lota ibi restiquae revertentes lota ibi restituant. Et cucullae et tunicae sint aliquanto a solit modice meliores: quas exeuntes in via accipiant de vestiario, et revertentes restituant. Stramenta autem lectorum sufficiant, matta, sagum, laena et capitale. Quae tamen scrutanda sunt propter opus peculiare, ne inveniatur. Et, si cui inventum fuerit, quod ab abbate non acceperit, gravissimae disciplinae subjaceat. Et ut hoc vitium peculiaris radicitus amputetur, dentur ab abbate omnia quae sunt necessaria, id est, tucaligae, bracile, cultellum, graphium, acus, mappula, tabulae, ut omnis auferatur necessitatis excusatio. A quo opus erat . Ita ergo abbas consideret infirmitates indigentium, non malam voluntatem invidentium. In omnib
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ qͣntatẽ ubi habi-¬
tant. uel aeꝵ temperiẽ den¬
tur. quia in frigidis regio¬
nib ampliꝰ indigetur: in
calidis uͦ minꝰ. Hec gͦ con¬
sid̾atio in abbate est. Nos
tũ mediocͥb locis suffic̾e
credimꝰ monachis ꝑ singu¬
los cncullam ⁊ tunicã. Cu¬
cullam in hyeme. uillosam
in estate puram aut uetu¬
stam ⁊ scapulare ꝓpt̃ oꝑa
Indum̃ta peclũ pedules et
caligas. De qͣrum rerũ om¬
niũ colore aut grossitudĩe
ñ causent᷑ monachi: s qͣles
inueniri possũt in ꝓuinti¬
a qͣ habitãt. aut qd̃ uilius
comꝑari p᷑. Abbas aũt de
m̃sura p̾uideat ut ñ sint
curta ip̃a uestim̃ta utenti¬
b ea s m̃surata. Accipien¬
tes noua uetera semꝑ red¬
dant: in p̾senti reponenda
in uestiario ꝓpt̾ pauꝑes.
Sufficit enim monacho du¬
as tunicas ⁊ duas cucullas
amputari d Et pelules
et quodcũq est uetustũ red¬
dant: dum accipiũt nouũ
femoralia hii qui in uia di¬
rigunt᷑. de uestiario accipiãt

Expanded text:
corum qualitatem ubi habitant, vel aerum temperiem dentur, quia in frigidis regionibus amplius indigetur, in calidis vero minus. Haec vero consideratio penes abbatem est. Nos tamen mediocribus locis sufficere credimus monachis per singulos cucullam et tunicam: cucullam in hieme villosam, in aestate puram et vetustam; et scapulare propter opera. Indumenta pedum pedules et caligas. De quarum rerum omnium colore et grossitudine non causentur monachi, sed quales inveniri possunt in provincia qua habitant, aut quod vilius comparari potest. Abbas autem de mensura provideat, ut non sint curta ipsa vestimenta utentibus ea, sed mensurata. Accipientes nova, vetera semper reddant in praesenti reponenda in vestiario propter pauperes. Sufficit enim monacho duas tunicas et duas cucullas amputari debet. Et pedules, et quodcunque est vetustum reddant, dum accipiunt novum. Femoralia hi qui in via diriguntur, de vestiario accipiant:
Abbreviated transcription (Latin):
per. Quotiẽs tñ minꝰ sũt
hospites: quos uult de fr̃i¬
b uocare in ip̃ius sit pote¬
state. Seniores tñ unũ aut
duos semꝑ cum fr̃ib di¬
disciplinã.

Expanded text:
per. Quoties tamen minus sunt hospites, quos vult de fratribus vocare in ipsius sit potestate. Seniores tamen unum aut duos semper cum fratribus didisciplinam.
Abbreviated transcription (Latin):
ra oꝑis dei die noctu¬
q sit sub cura ab̃b̃is. aut
ip̃i nũtiare: aut tali solli¬
cito fr̃i iniungat hanc cu¬
ram ut om̃ia horis cõple¬
tentib cõpleant᷑. Psalmos
aũt uł antiphonas post
abb̃em orcline suo quibus
iussum fu̾it imponant.
Cantare aũt ⁊ ieg̾e nõ p̾¬
sumat. nͥ qui põt ip̃m of¬
ficium implere: ut eclificẽ¬
tur aucdientes Md̃ cũ hu¬
more faciat: et cui iusserit
abbas.

Expanded text:
ris Dei die noctuque sit cura abbatis aut ipse nuntiare, aut tali sollicito fratri injungat hanc curam, ut omnia horis competentibus compleantur. Psalmos autem, vel antiphonas post abbatem ordine suo, quibus jussum fuerit, imponant. Cantare autem et legere non praesumat, nisi qui potest officium implere, ut aedificentur audientes. Quod cum gmore fiat, et cui jusserit abba
Abbreviated transcription (Latin):
istis. Absit ut adult̾inus
color comꝑatiuꝰ sit natiuo
qͥnimo cũm facies adult̾i¬
no colore fucatur. os ab¬
hominabili fetore corrũ¬
pitur uniu̾sa uanitas oĩs
homo uiuẽs. Qͥd .n. uaniꝰ
Om̃is caro fenũ ⁊ omnis
gła eius qͣsi flos feni qm̃¬
tanqͣm fenũ uelocit̾ ares¬
cet. Et sicut olera herbaꝵ
cito decidet. Ut aũt ornatũ
ꝑsone p̾teream. ne malig¬
nus qͣ ueriꝰ uidear aliqͦs
succensere Quio uaniꝰ qͣm
oruare m̾sas mantilib.
pictat᷑is. cutellis ebore ma¬
nicatis uasis aureis. uas¬
ceslis argenteis. Cuppis ⁊
nappis. Uocalib ⁊ gradali¬
b. scutellis et coclearib.
furrinulis ⁊ salariis. Ba¬
cilib ⁊ urceolis. Capsulis ⁊
flabessis: Qͥd ꝓdest ping̾e
cameras. Ditare ꝑticas.
Palliare uestibulũ Sub¬
steru̾e pauim̃tum Cõpo¬
n̾e lectũ inflatum plumis.
oꝑtum scricis. obcluctum
cortinis. Aut etiã cano¬
peo: Scriptum est enim.

Expanded text:
it autem ut adulterinus color comparabilis sit nativo: quinimmo, cum facies adulterino colore fuscatur, os abhominabili fetore corrumpitur. «Universa vanitas omnis homo vivens». Quid enim vanius «Omnis caro fenum, et omnis gloria eius quasi flos agri«tanquam fenum velociter arescunt et sicut holera herbarum cito decident». 3 Ut autem ornatum persone preteream, ne malignius quam verius videar aliquos succensere, quid vanius quam ornare mensam mantilibus picturatis, cultellis ebore manicatis, vasis aureis, vasculis argenteis, cuppis et nappis, varalibus et gradalibus, scutellis et coclearibus, fuscinulis et salariis, bacilibus et urceolis, capsulis et flabellis? 4 Quid prodest pingere cameras, ditare perticas, paliare vestibulum, substernere pavimentum, componere lectum inflatum plumis, opertum sericis, obductum cortinis aut conopeo? Scriptum est enim:
Abbreviated transcription (Latin):
etificialis sꝑecies suꝑ¬
ducit᷑ ⁊ facies obducit᷑
naturalis tanqͣm hominis
artificiũ artẽ suꝑet creato¬
ris. Non sic ñ sic Consid̾ate
inqͥt ulia agri quomͦ cres¬
cunt ñ laiborant neq nent
dico aũt uobis qũ nec
salomon in om̃i gła sua

Expanded text:
tificialis species superducitur et facies obducitur naturalis, tanquam hominis artificium artem superet creatoris. Non sic, non sic. «Considerate, inquit, lilia agri, quomodo crescunt; non laborant, neque nent. Dico autem vobis quoniam nec Salomon in om
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ de limo t̾re q̃ ce¬
t̾is est indignior elem̃tis.
planetas et stellas fecit ex
igne. Natus et uẽtos fecit
ex aere. Pisces et uolucres
fecit ex aqua. Hoĩes et iu¬
ñita fecit de t̾ra. Considerãs
niet. Consid̾ans aerea: se¬
uiliorem agnoscet. Consi¬
d̾ans ignea se uilissimũ
reputabit. Nec ualebit se
parificare celestib Nec au¬
debit se p̾ferre t̾renis q pa
rem se ium̃tis inueniet.
similem recognoscet. Unus
t̾itus ⁊ equa utͥusq condi¬
pliꝰ. De t̾ra orta sunt et¬
in t̾ram ꝑit̾ reu̾tentur.
u̾ba sunt ista ñ cuilib ho¬
dicit hõ ad d̾m. Nem̃to q̃¬
so qd̃ sicut lutum feceris
me et iu puluerẽ reduces
me. Hinc ⁊ d̾s inqͥt ad ho¬
minẽ. Cinis es et in cine¬
rem reu̾teris. Comꝑatus
sum ait lato. et assimula¬
tus sum fauille et cineri.
Lutum efficit᷑ ex aqua et
puluere itroq manente.
Cinis aũt fit ex igne ⁊
ligno utroq deficiente Ex¬
p̾ssum mist̾ium s alias
expͥmendum. Qͥd gͦ lutũ

Expanded text:
minem de limo terre», que ceteris est indignior elementis. Planetas et stellas fecit ex igne, flatus et ventos fecit ex aere, pisces et volucres fecit ex aqua: homines et iumenta fecit de terra. Considerans niet, considviliorem agnoscet; considerans ignea, se vilissimum reputabit, nec valebit se parificare coelestibus, nec audebit se praeferre terrenis, quia parem se jumentis inveniet, et similem recognoscet. « Unus teritus, et aequa utriusque condiplius. De tin terram pariter revertuntur». Verba sunt ista non cuiuslibet hodicit ad Deum: «Memento, queso, quod sicut lutum feceris me et in pulverem reduces me». Hinc et Deus dicit ad hominem: «Cinis es, et in cinerem reverteris». «Comparatus sum, ait, luto et assimilatus sum faville et cineri». Lutum efficitur ex aqua et pulvere, utroque manente; cinis autem fit ex igne et ligno, utroque deficiente. Expressum misterium, sed alias exprimendum. Quid ergo lutum
Abbreviated transcription (Latin):
i om̃ib se inferiorẽ est¬
⁊ uiliorem ñ solum sua lin¬
etiam intimo oordis credat
affectu. humilians se deli¬
hoĩm. ⁊ abiectio plebis.
Oxaltatus sum ⁊ hũilia
tus ⁊ confusus. Et item.
Conũ mͥ qr hũillasti me:
ut discam mandata tua.
nͥ qd̃ cõmuis mona¬
st̾ii regula uł maioꝵ cohor¬
tantur exempla.
litgtis gradus est.
i linguam ad loqñdũ
ꝓhibeat monachꝰ ⁊ ta¬
cituruitatẽ hñs usq ad in¬
t̾rogatõem nõ loquatur.
monstrãte scͥptura. qr in
młtiloquio ñ effugietur

Expanded text:
i omnibus se inferiorem et viliorem, non solum sua linetiam intimo cordis credat affectu: humilians se et dihominum, et abjectio plebis . Exaltatus sum, et humiliatus sum, et confusus . Et item Bonum mihi quia humiliasti, me, ut discam mandata tua .nisi quod communis monasterii regula vel majorum cohortantur exempla.litatis gradus est, si linguam ad loquendum prohibeat monachus, et taciturnitatem habens usque ad interrogationem non loquatur, monstrante Scriptura quia in multiloquio non effugietur
Abbreviated transcription (Latin):
respondemꝰ. Quia in no¬
uitiis guos infra annũ
suscipimꝰ. regłam optime
demꝰ. ne cum feruore sp̃o
ad dm̃ uenientes. liceat
sachane ad secłm ĩmo ad
int̾itum retͣhere. Uñ eius
tẽptatõnib longum da
infirmi congregatio cum
robusto in cauti cum do¬
loso eius qui t̾ciam ꝑtẽ
stelsaꝵ celi tͣhere dicitur
in t̾ram. cum hoĩe in t̾ra
q eius cibũ raꝑe q̃rimꝰ.
ac scd̾m iob cont̾ere mo¬
las iniqui ⁊ de dentibz
eitis auferre p̾dam cõten¬
cdimꝰ Et qr ut p̾fati sumꝰ
caritate hoc est facimꝰ re¬
gle ꝑ caritatẽ condite. at¬
q animaꝵ tm̃ salutẽ quo¬
q̃renti. in nlło contͣrii su¬
mus. Nam ⁊ nos cum ex¬
pelire uidemꝰ ilło ur̃o u¬
no mͦ libent̃ utim᷑. hoc est
annũ ad nouitii suscep¬
tõem integrũ expectamꝰ
aliqñ post climicliũ an¬
nũ. cet̾is illum frĩb ag¬
gregamꝰ. mltociens ñ tm̃

Expanded text:
respondemus, quia in norespondemus, quia in novitiis quos infra annum suscipimus, Regulam optimedemus, ne cum fervore spiritus ad Deum venientes liceat Satanae ad saeculum, imo ad interitum retrahere. Unde ejus tentationibus longum darinfirmi congressio cum robusto, incauti cum doloso, ejus qui tertiam partem stellarum coeli trahere dicitur in terram, cum homine in terra que ejus cibum rapere quaerimus, ac, secundum Job conterere molas iniqui, et de dentibus sius auferre praedam contendimus . Et quia, ut praefati sumus, charitate hoc facimer charitatem conditae, atque animarum tantum salutem, quoquaerenti, in nullo contrarii sumus. Nam et nos cum expedire videmus, illo uno vestro modo libenter utimur, hoc est annum ad novitii susceptionem integrum exspectamus. Aliquando post dimidium annum caeteris illum fratribus aggregamus. Multoties
Abbreviated transcription (Latin):
se est ut regła destruat᷑.
Simul qͥppe rectũ ⁊ dis¬
tortum consist̾e neq̃uut.
Iam regła destructa qͥd
sequi ꝓfiteamini iudi-¬
cate. Ant enim regłam
cum rectitudine. aut sũ
rectitudine tortitudĩem
uos sequi oportebit: id
est aut cum oaritelte re¬
głam aut sñ caritate
nebulam retin̾e necesse
erit. S sicut nebulam
ĩpossibłe est ten̾i. sic sũ
caritate patet regłam
a nemine posse seruari.
Uũ constat qd̾ qñ nõ ficta
caritate. qͣm apłs damp¬
nat. s uera qͣm ip̃e cele¬
briter collaudat. ꝑximo
aliqͥd impendimꝰ. beati bñ¬
dicti regłam absq ulło er¬
rore sequimur. qm̃ aliter
de ea sentire. nichil est ali¬
uo qͣm errare. Neo regłam
eam sñ caritate ut hac
ratõne ꝓbatur tenemꝰ. Te¬
nemꝰ itaq regłam tene¬
mꝰ eam plane hac ratõne.
q̃ nos eam p̾uaricari in
tota nr̃a in uectõne clixi¬
stis. Cuiꝰ inueccõnis ca¬
pltius singulis. licet
suꝑius sigillatim respon¬

Expanded text:
se est ut Regula destruatur. se est ut Regula destruatur. Simul quippe rectum et distortum consistere nequeunt. Jam Regula destructa, quid vos sequi profiteamini judicate. Aut enim Regulam cum rectitudine, aut sine rectitudine tortitudinem vos sequi oportebit, id est aut cum charitate Regulam, aut sine charitate Regulam retinere necesse erit. Sed sicut nebulam impossibile est teneri, sic sine charitate patet Regulam a nemine posse servari. Unde constat quod, quando non ficta charitate quam Apostolus damnat, sed vera quam ipse celebriter collaudat , proximo aliquid impendimus, beati Benedicti Regulam absque ullo errore sequimur, quoniam aliter de ea sentire nihil est aliud quam errare. Nec Regulam eam sine charitate, ut hac ratione probatur, tenemus. Tenemus itaque Regulam. Tenemus eam plane hac ratione, quae nos eam praevaricari, in tota vestra invectione dixistis. Cujus invectionis capitulis singulis licet superius sigillatim respon
Abbreviated transcription (Latin):
ti bñdicti regłam oarita¬
tis dño ñ subiac̾e: Quomͦ¬
enim caritati regula sb̃¬
dita nõ est. a qua ꝑ sc̃m
illum conclita est; Si enĩ
sñ caritate condita est
sñ deo condita est. Dm̃
apłs licit. Deus caritas
est. S ⁊ si sñ deo fc̃a est.
sequit᷑. qr iam nichil est.
nichil potestis fac̾e̾.Qd̾
si hoc crede errare est. seqͥ¬
tur ut caritati uelut doc¬
tͥci regula cedat. ac se pro
dominãtis arbitͥo regi ꝑ¬
mittat. Nam si p̾ter eaim
lũit. nichil iam se sequen¬
tib prod̾it. S forte adhuc
ad pͥora recurritis ⁊̃ dici
Ad qd̾ nos. Similies istõ
it̾au̾itis id milies a nob̾
responsi accipietis. Regu
gula dici nõ potest qd̃ uo¬
simꝰ. Si enim rectitudo re¬
gule desit. regła iam con¬
stare nõ pot̾it. Rectitudo
aũt regule caritas est.
Si ergo cartoas excludi¬
tur. reccitudo exoluditur
Si reccitudo exoluditu.
restat ut tortitudo seqͣtur.
Si tortitudo sequit᷑. neces¬

Expanded text:
ti Benedicti Regulam charitati Benedicti Regulam charitatis dominio non subjacere? Quomodo charitati Regula subdita non est, a qua per sanctum illum condita est? Si enim sine charitate condita est, sine Deo condita est. Deum apostolus dicit: Deus charitas est . Sed et si sine Deo facta est, sequitur quia jam nihil est. nihil potestis facere . Quod si hoc credere errare est, sequitur ut charitati velut doctrici Regula cedat, ac se pro dominantis arbitrio regi permittat. Nam si praeter eam luerit, nihil jam se sequentibus proderit. Sed forte adhuc ad priora recurritis, et diciAd quod nos: Si millies istud iteraveritis, id millies a nobis responsi accipietis. Regulgula dici non potest quos. Si enim rectitudo Regulae desit, Regula jam constare non poterit. Rectitudo autem Regulae, charitas est. Si ergo charitas excluditur, rectitudo excluditur. Si rectitudo excluditur, restat ut tortitudo sequatur. Si tortitudo sequitur, neces
Abbreviated transcription (Latin):
nos p̾uaricari dicitis int̾
ista q̃ mobłia uocamꝰ po¬
nenda atq id̾o cum caritas
p̾cipit cui in omib obedi¬
endũ est absq ulliꝰ p̾uari¬
catõnis timore mouenda
Quid enim coegit regłam
de nõ tnͣfferendis ep̃is a p̾¬
cedentib prib datam ĩ mu¬
tari. nͥ meliuis ꝓuidens ec¬
clesiis caritus; Quid h̾eti¬
cos ⁊ cͥminosos post condig¬
nam de cͥminib peniten¬
tiam qd̃ pͥmi pr̃es ꝓhibu¬
erãt eccłus dei p̾fecit. nisi
multoꝵ saluti consulens
nͥ eaꝵdem ꝑsonarũ utilita¬
tem eccl̾ie utilem ẽẽ iu¬
dicans caritas: Qui an¬
głis coniugia inclu̾sit. a
quib cet̾os ĩhibuit. nͥ no¬
uelle eoꝵ fidei timens cari¬
tas: Quid mlta in hunc
modum uetusta p̾cepta
mutauit quid noua in¬
stituit. qͥd nũc ista. nũc
illa mandauit. nͥ ꝓ mori¬
b temporib. locis nũc ge¬
humane saluti sollicite
inseruiẽs caritris Cum
gͥ subiure caritatis om¬
nia canonica mandata.

Expanded text:
nos praevaricari dicitis, inter nos praevaricari dicitis, inter ista quae mobilia vocamus ponenda, atque ideo, cum charitas praecipit cui in omnibus obediendum est, absque illius praevaricationis timore movenda. Quid enim coegit Regulam de non transferendis episcopis a praecedentibus Patribus datam immutari, nisi melius providens Ecclesiis charitas? Quid haereticos et criminosos, post condignam de criminibus poenitentiam, quod primi Patres prohibuerant, Ecclesiis Dei praefecit, nisi multorum saluti consulens nisi earumdem personarum utilitatem Ecclesiae utilem esse judicans charitas? Quid Anglis conjugia indulsit, a quibus caeteros inhibuit, nisi novellae eorum fidei timens charitas? Quid multa in hunc modum vetusta praecepta mutavit, quid nova instituit, quid nunc ista, nunc illa mandavit, nisi pro moribus, temporibus, locis, nunc gehumanae saluti sollicite inserviens charitas? Cum igitur sub jure charitatis omnia canonica mandata,
Abbreviated transcription (Latin):
licoꝵ patrũ. ne d̾s ex toto
corde. ⁊ ex tota anima. ⁊ ex
tota m̃te cliligeret᷑ p̾ce¬
pit uł parũ quid man¬
dato huic detͣxit. Muis
proximũ ñ ut se ip̃m a
se diligendũ ẽẽ negauit:
Quis uł in mocdico suꝑ¬
bire inclusit: Quis for¬
nicari. quis m̃tiri. qͥs fu¬
rari. quis rem ꝓximi cõ¬
cupisc̾e unqͣm ꝑmisit Paret
g. hec ⁊ multa teilia esse
prorsus ĩmobłia. Int̾ illa uͦ¬
q̃ mou̾i lispensatiue post̾
patrũ auctoritatẽ sequẽtes
ea ẽẽ dicimꝰ. quoꝵ pleraq
in ecołiasticis canonib in¬
uenimꝰ q̃ sicut pro cõmuni
tilitate. cum nõ existerẽt
lute p̾uia in om̃ib carita¬
te mutata sunt. Et qr nͦ
ista omĩa facile num̾ari
post̾ sufficiant illa q̃ in
suꝑiori eiꝰ opuscłi ꝑte po¬
suimꝰ. Que qm iam scͥpsi¬
mus. it̾um scͥbere recusa¬
mus ⁊sam qui nosse uo¬
lu̾it ibi scͥpta reperiet.
Ad hoc aũt nos ista pon̾e
legentes nou̾int. ut ostñ¬
damꝰ ea regule decreta q̃

Expanded text:
licorum Patrum, ne Deus ex toto corde, ex tota anima et ex tota mente diligeretur praecepit, vel parum quid mandato huic detraxit? Quis proximum non ut seipsum a se diligendum esse negavit? Quis vel in modico superbire indulsit? Quis fornicari, quis mentiri, quis furari, quis rem proximi concupiscere unquam permisit? Patet ergo haec et multa talia esse prorsus immobilia. Inter illa t, Patrum auctoritatem sequentes, ea esse dicimus quorum pleraque in ecclesiasticis canonibus invenimus, quae sicut pro communi tilitate, cum non existerent, lute, praevia in omnibus charitate mutata sunt. Et quia nec ista omnia facile numerari possunt, sufficiant illa quae in superiori hujus opusculi parte posuimus. Quae, quoniam jam scripsimus, iterum scribere recusamus. Nam qui nosse voluerit, ibi scripta reperiet. Ad hoc autem nos ita ponere legentes noverint, ut ostendamus ea Regulae decreta, quae
Abbreviated transcription (Latin):
lius eẽ ꝑpencdimꝰ. fac̃e ñ
differimꝰ Sio caritatem
sequẽtes głam seqͥmur.
deo obsequim᷑ Uestib uͦ
pesliciis eadem caritatis
regła nos id̾o uestit. ut
corpꝰ a frigore. ⁊ aĩa defen¬
datur a murmure. Qmͣ¬
uis in hoc capitło ip̃ius
regłe datũ de nestib p̾¬
ceptũ ac simplicit̃ ut po¬
nit ᷑ susceptum nob̾ ad
huiꝰ modi uestes habendas
sufficiat. Quodq iam nos
plane supͣ ostenclisse cre¬
dimꝰ. nũc it̾are nõ refugi¬
mꝰ. femoralia quoq ne¬
cessitudini ⁊ honestati cõ-¬
sulendo q̃ nulla necessaria
ꝓhibet: cũcta honesta am¬
plectit᷑ sepe dicenda cari¬
tas nob̾ concessit Uñ re-¬
glariter nos ea hr̃e cognos¬
cimꝰ. In stram̃tis lectoꝵ
si qͣ ex necessitate addita.
subpositer uł suꝑposita
nob̾ sũt. c̾cum est qr ex ca-¬
ritate sunt ⁊ idcirco regu-¬
laria nõ ẽẽ ueracit̾ dici ñ
post̾. ⁊ẜam nos uti sẽper
in suꝑiorib diximꝰ super¬
flua modis om̃ib decestã¬

Expanded text:
lius esse perpendimus, facere non differimus. Sic charitatem sequentes, Regulam sequimur, Deo obsequimur. Vestibus vero pelliciis eadem charitatis Regula nos ideo vestit, ut corpus a frigore, anima defendatur a murmure. Quamvis in hoc capitulo ipsius Regulae datum de vestibus praeceptum, ac simpliciter, ut ponitur, susceptum, nobis ad hujusmodi vestes habendas sufficiat. Quod quia nos jam plene supra ostendisse credimus, nunc iterare refugimus. Femoralia quoque, necessitudini et honestati consulendo, quae nulla necessaria prohibet, cuncta honesta amplectitur, saepe dicenda charitas nobis concessit. Unde regulariter nos ea habere cognoscimus. In stramentis lectorum, si qua ex necessitate addita supposita vel superposita nobis sunt, certum est quia ex charitate sunt, et idcirco regularia non esse veraciter dici non possunt. Nam nos uti semper in superioribus diximus, superflua modis omnibus detesta
Abbreviated transcription (Latin):
maliciã maloꝵ ferre ue¬
q̃uiit. s nec fr̃m indigẽ¬
tiam sustru̾e. uł necessa¬
ria ministnͣdo eã supple¬
re cũ possint nolũt. Hoc
eodem caritertis scuto ab
impugnantiũ iccib in
cũctis subsequẽtib capi¬
tulis nos munimꝰ. qd̾ c̾te
tante soliditatis ⁊ forti

Expanded text:
 ferre nequeunt, sed nec fratrum indigentiam sustinere, vel necessaria ministrando eam supplere, cum possint, nolunt. Hoc eodem charitatis scuto ab impugnantium ictibus in cunctis subsequentibus capitulis nos munimus: quod certe tantae soliditatis ac forti
Abbreviated transcription (Latin):
monachos ñ celare. ĩ mo se¬
cũdum congruentias
testificati debere. qr uixta
qd̃ quidam sapientium
olim dixit equũ. nõ est
m̃tiri.⁊ u̾itatem ñ abs¬
cond̾e. Cur etiam a iudi¬
ciis arcecuitur. cum apłs
dicat. nescitis qm̃ angłos
iudicabimꝰ qͣntomagis se¬
ait. sp̃ualis iudicat om̃ia
⁊ ip̃e a nemine iuclicatur.
Hiis gͥ uniu̾sis auotori¬
tatib ⁊ ratõnib que ob¬
iecistis. cassamus. qd̵ tene¬
mus approbamus. s ur̃a
improbare nolumus. qͣm¬
uis in quibdam ualeamꝰ
ad m̃tem caritas ur̃a
debet. qd̾ diuina mandata
ꝑtim mobłia ꝑtim sunt
ĩmobłia. Diuina uͦ man¬
data cliximꝰ. nõ solum ea
q̃ ꝑ se ip̃am in carne cliui¬
nitas apparens hominib
triarchas uł ꝓpħas man¬
dauit. s etiam illa q̃ post

Expanded text:
monachos non celare, imo, semonachos non celare, imo, secundum congruentias testificari debere, quia, juxta quod quidam sapientium olim dixit, aequum non est mentiri et veritatem abscondere. Cur etiam a judiciis arceantur, cum Apostolus dicat: Nescitis quoniam angelos judicabimus? quanto magis saeait: Spiritualis judicat omnia, et ipse a nemine judicatur . His igitur universis auctoritatibus et rationibus, quae objecistis, cassamus; quod tenemus approbamus; sed vestra improbare nolumus, quamvis in quibusdam valeamus. ad mentem charitas vestra debet quod divina mandatatim mobilia, partim sunt immobilia. Divina vero mandata diximus, non solum ea quae per seipsam in carne divinitas apparens hominibus triarchas vel prophetas mandavit, sed etiam illa, quae post
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt recipiant ut mo¬
nachos decet q̃rere. Si uͦ
adhuc dicitis debere mo¬
nachos scd̃m canonica sta¬
tuta ꝑ aduocatos cãm su¬
am agere. nec nos huio
auccoritati contͣhimus.
si tñ aduocati semꝑ ades¬
se potuerint ꝑ quos cau¬
se ip̃oꝵ bene quantũ iu¬
sticia ꝑmiserit defendan¬
tur. Quod si aliquib p̾¬
pedientib causis. nam fre¬
quent̾ hee solent accid̾e ad¬
uocatos hab̾e ñ ualuint.
uidet᷑ añ ꝑ monachos id de¬
bere fi̾ quam rem eccł̃ia¬
sticam ꝑmittamꝰ amitri.
Testes aũt u̾itatis quis¬
monachos ẽẽ ꝓhibeat cum
in num̾os scõs dei conspi¬
ciamus tam constantissi¬
me testimoniũ ꝑhibuisse¬
ũiterti. ut nulla mors nllꝰ
ereporis cruciatꝰ. silentiũ
eis impon̾e qui uerit unde
⁊ martyrũ. hoc est testiũ
nom̃ meruert̃ ⁊ ioh̾em bap¬
tistam legamꝰ uenisse in
testimoniũ ut testimoni¬
um ꝑhiberet de lumine
euuangłio dicentem. si ego
Ista posuimꝰ ut ostñdamꝰ

Expanded text:
ta sunt recipiant, ut mota sunt recipiant, ut monachos decet quaerere. Si vero ad haec dicitis debere monachos secundum canonica instituta per advocatos causam suam agere; nec nos huic auctoritati contraimus, si tamen advocati semper adesse potuerint, per quos causae ipsorum bene, quantum justitia permiserit, defendantur. Quod si aliquibus praepedientibus causis nam frequenter haec solent accidere, advocatos habere non valuerint, videtur ante per monachos id debere fieri quam rem ecclesiasticam permittamus amitti. Testes autem veritatis monachos quis esse prohibeat, cum, innumeros sanctos Dei conspiciamus tam constantissime testimonium veritati perhibuisse, ut nulla mors, nullus corporis cruciatus silentium eis imponere quiverit; unde et martyrum, hoc est testium nomen meruerunt; et Joannem Baptistam legamus venisse in testimonium, Ut testimonium perhiberet de lumine Evangelio dicentem: Si ego Ista posuimus, ut ostendamus
Abbreviated transcription (Latin):
causis q̃ lex q̃ ratio mona¬
chos fieri ꝓhibet: Si enĩ
ea q̃ p̾dicta sunt mona¬
chis concesseritis. necessa¬
rio oportet ut ⁊ istud con¬
cedatis. Nam si p̾cesserit
rerum mũdanarũ posses¬
sio. consequẽs erit ut contͣ
infestantes possidentium
seqͣtur ⁊ aictio Alioqͥn si
calũpniatorib ⁊ in uaso¬
rib sua expon̾e uoliu̾nt.
mor possessores ẽẽ desistẽt
Qd̾ si ⁊ istud eg̾int offen¬
sam mox largitoris dei ĩ¬
current qm̃ illa que u¬
ris ip̃ius fu̾ant. aliis re¬
linquentes tacendo nec
in uasorib resistendo ei
anferre nõ timent. Hoc
ne ꝓueniat ne ecołia dei
q̃ iuste possidet in piis di¬
ripientib ꝑdat ne serui
dei amissis ꝓpriis egeant.
⁊ idciro deo seruire neq̃¬
ant licet monachis cau¬
sas ꝓprias honeste simpli¬
ter religiose absq litigio.
iniurias qͣs paciunt᷑ iũ¬
cici potestate expon̾e. ⁊ ut
nõ ultõem de atlũsario s
ut que ab acdũsario abla¬

Expanded text:
causis, quae lex, quae ratio monacausis, quae lex, quae ratio monachos fieri prohibet? Si enim ea quae praedicta sunt, monachis concesseritis, necessario oportet ut et istud concedatis. Nam si praecesserit rerum mundanarum possessio, consequens erit ut contra infestantes possidentium sequatur et actio. Alioquin si calumniatoribus et invasoribus sua exponere voluerint, mox possessores esse desistent. Quod si et istud egerint, offensam mox largitoris Dei incurrent, quoniam illa quae juris ipsius fuerant, alienis relinquentes tacendo, nec invasoribus resistendo, ei auferre non timent. Hoc ne proveniat, ne Ecclesia Dei, quae juste possidet, impiis diripientibus perdat, ne servi Dei amissis propriis egeant, et idcirco Deo servire nequeant, licet monachis causas proprias honeste, simpliciter, religiose, absque litigio injurias quas patiuntur vindici potestati exponere, et non ut ultionem de adversario, sed ut quae ab adversario abla
Abbreviated transcription (Latin):
contͣdictõne sicut ⁊ cet̾a
sui uiris obtineãt. qͣre ñ
similit̾ ea eccłiis ⁊ mona¬
st̾iis dei largrri. qͣre nõ ⁊̃ mo¬
nachi sicut reliqͣ sic ⁊ ista
ab illis recte susciꝑe uale¬
ant: Si uͦ b̾m matheum
opponitis de theloneo a do¬
mino uocatũ. post ad illd̾
ut pote ad iustũ officium
ñ fuisse reũsum. cũ petrꝰ
⁊ alii apłi piscari ꝑiti
atq inde similit̾ ⁊ dño uo¬
cati post moclũ inuenian¬
tur pisoati fuisse. atq ob
hoc piscatõem iꝰtam rem
probasse. respondemꝰ hoc ĩ
firmare. qm̃ nõ exactõnes
uiolentas qͣs matheus re¬
liquit. s iꝰtas censuũ con¬
suetudines. qͣs ecołia reci¬
pit nobis defendimꝰ.
iis om̃ib additis ⁊
monachos ẽẽ causidi
cos causanũ. Tria gͥ ob¬
iecistis ⁊ accusatores testes.
ac iudices eos fi̾ ꝓhibui¬
stis. Hec uͦ tͥa sigillatim
ꝑscrutemur ⁊ utrũ sic con¬
stet. ut dicitis subtiliter ĩ¬
dagemus. Accusatores ita¬
q siue auctores in ꝓpriis

Expanded text:
contradictione, sicut et caetera sui juris obtineant, quare non similiter ea ecclesiis et monasteriis Dei largiri, quare non et monachi sicut reliqua, sic et ista ab illis recte suscipere valeant? Si vero beatum Matthaeum opponitis de teloneo a Domino vocatum, post ad illud, utpote ad injustum officium, non fuisse reversum, cum Petrus et alii apostoli piscari periti, atque inde similiter a Domino vocati, postmodum inveniantur piscati fuisse, atque ob hoc piscationem justam esse probasse, respondemus hoc infirmare, quoniam non exactiones violentas, quas Matthaeus reliquit, sed justas censuum consuetudines, quas Ecdefendimus. His omnibus additis, et monachos causidicos esse causamini. Tria ergo objecistis, et accusatores, testes ac judices eos fieri prohibuistis. Haec vero tria sigillatim perscrutemur, et utrum sic constet ut dicitis subtiliter indagemus. Accusatores itaque, sive actores in propriis
Abbreviated transcription (Latin):
miraołis diuinitais ap¬
probauit quoꝵq memo¬
riam sollempnit̾ eccłia
recolit. Utq hiis q̃ p̾mis¬
simꝰ aliquid adhuc ratõ¬
nis adiigamꝰ. qͥs nõ iudi¬
cet. rectiꝰ. meliꝰ ⁊ utilius
ẽẽ. ut cũcta illa suꝑius
singillatim poĩta illi
pꝰsideant. quos assũptus
ordo ⁊ religionis ꝓpoĩtũ
cogit legitime possidere
qͣm qui ⁊ negligentia ⁊
minoris ꝓpoĩti securita¬
te dͥ a deo concessa nõ tm̃
salubrit̾ regere ꝯtẽpnũt.
s etiam incongruenti tir¬
ca ip̃as res amore ⁊ in cau¬
ta orclinatõne se ip̃os in¬
terimũt. Nam qͣm diu
a secłarib obtinent᷑ uti
fere in om̃ib cernimꝰ se

Expanded text:
is divinitas approbavit, quorumque memoriam solemniter Ecclesia recolit. Et ut his, quae praemisimus, aliquid adhuc rationis adjungamus, quis non judicet rectius, melius et utilius esse, ut cuncta illa superius sigillatim posita illi possideant, quos assumptus ordo et religionis propositum cogit legitime possidere, quam illi qui et negligentia et minoris propositi securitate sibi a Deo concessa, non tantum salubriter regere contemnunt, sed etiam incongruenti circa ipsas res amore et incauta ordinatione seipsos interimunt? Nam quandiu a saecularibus obtinentur, uti fere et in omni
Abbreviated transcription (Latin):
cordib se infundẽs huma¬
ne saluti congruentia ꝑ eos
dedit p̾cepta. ꝑ hos qͦ qui
recensiores uident᷑. hoĩm sa¬
lutem oꝑari. salubria iubẽ¬
do nõ destitit. Per diu̾sos
edita uen̾amur. in diu̾sis
organis eiꝰdem sp̃o flatum
ut diximꝰ. q̃dam ꝓ ratõne
causaꝵ ⁊ tempoꝵ mutant᷑.
q̃dam sese mutari nulla rõ¬
ne ꝑmittũt. Et ut en que
ultima cliuidendo fecimus
qr digniora st̃ exponẽdo pͥ¬
ma faciamꝰ q̃ de ĩmobiliũ
num̾o dicimꝰ eẽ. nam cũc¬
tai nõ uacat collig̾e. illd̾ ma¬
xiiũ ⁊ pͥmũ dilcõnis dei
mandatũ. scd̾m quoq huic
simile. de proximi dilcõne.
s ⁊ humilitatis castitatis
⁊ caritatis p̾cepta. Quib
licet similia młtai sint a

Expanded text:
cordibus se infundens, humanae saluti congruentia per eos dedit praecepta, per hos quoque, qui recentiores videntur, hominum salutem operari, salubria jubendo, non destitit. Per diversos edita veneramur, in diversis organis ejusdem spiritus flatum ut diximus, quaedam pro ratione causarum et temporum mutantur, quaedam se mutari nulla ratione permittunt. Et ut ea quae ultima dividendo fecimus, quia digniora sunt, exponendo prima faciamus. De immobilium numero dicimus esse; nam cuncta non vacat colligere, illud maximum et primum dilectionis Dei mandatum, secundum quoque huic simile de proximi dilectione; sed et humilitatis, castitatis, et veritatis praecepta, quibus licet similia multa sint a
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ter solitos census ter aud
qͣter in anno uł quociens
uolunt bona ip̃oꝵ diripi¬
unt in num̾is seruitiis
gere cogũt. ⁊ qd̃ det̾ius est
ip̃as ꝑsonas qͣs tam caro
p̾cio. hoc est suo xp̃o sangͥ¬
ne redemit ꝓtam uili. hoc
est pecunia uenũdare ñ
metuũt. Monachi uͦ tam¬
⁊ si hec habeant ñ tñ simi¬
lit̾. s młtum dissimilit̃
hñt. iusticoꝵ nanq legit¬
timis ⁊ debitis solũ mͦ ser¬
uitiis ad uite subsicdia u¬
tunt᷑. nullis exactõnibus
eos uexant nichil impor¬
tabile imponũt. si eos e¬
g̾e uid̾int. etiam de ꝓpͥis
sustentãt. Seruos ⁊ an¬
cillas ñ ut seruos ⁊ ancil¬
las. sed ut fres ⁊ sorores
hñt. disc̾ta q ab eis pro pos¬
sibłitate obsequia suscipi¬
entes nichil gͣuaminis eos
incurr̾e̾ paciunt᷑. sicq scd̃m
apłicum p̾ceptũ tanqͣm
nich̾ habentes ⁊ omĩa pos¬
sidentes existũt. Pre scͥptis¬

Expanded text:
praeter solitos census, ter aut praeter solitos census, ter aut quater in anno, vel quoties volunt, bona ipsorum diripiunt, innumeris servitiis gere cogunt, et quod deterius est ipsas personas, quas tam caro pretio, hoc est suo Christus sanguine redemit, pro tam vili, hoc est pecunia, venundare non metuunt. Monachi vero, tametsi haec habeant, non tamen similiter, sed multum dissimiliter habent. Rusticorum namque legitimis et debitis solummodo servitiis ad vitae subsidia utuntur, nullis exactionibus eos vexant, nihil importabile imponunt; si eos egere viderint, etiam de propriis sustentant. Servos et ancillas, non ut servos et ancillas, sed ut fratres et sorores habent, discretaque ab eis pro possibilitate obsequia suscipientes, nihil gravaminis eos incurrere patiuntur; sicque secundum apostolicum praeceptum: Tanquam nihil habentes, et omnia possidentes existunt . Pr
Abbreviated transcription (Latin):
eaꝵ ius tnͣffertur si ñ so¬
lo noĩe. s ⁊ ip̃o effc̃u reli¬
giosi sũt ꝓfecto a religio¬
sis religiose tractantur.
Et ut u̾bi gr̃a noĩatim
aliqͣ subũigamꝰ. si castrũ
aliqd̾ monachis detur. iã
castrũ ẽẽ definit. ⁊ esse¬
iam oratoriũ incipit. Nec
ultͣ quisqͣm exinde adu̾sus
corporeos hostes in corpo¬
rali acie dimicat. s sp̃u¬
ales sp̃ualib iaculis ꝓ¬
pelsere consuescit. It aq
fit ut qd̾ añ cliabolũ mi¬
ltabat .iam xp̃o milita¬
re inciplat: ⁊ qd̾ añ fu̾at
spelunca latronũ domus
efficiat᷑ oratõnũ. Eandẽ
ratõem de rusticis seruis
⁊ ancillis. afferre pꝰsumꝰ
qͣ monachos ista similit̃
legittime posse possid̾e
optime ꝯprobamꝰ. Datet
qͥxpe cũctis qͣlit̾ secłares
dm̃i rusticis. seriuis. ⁊ an¬
cillis dominẽtur ñ enim
ꝯtenti sũt eoꝵ usuali ⁊
debita seruitute. s res
cum ꝑsonis ⁊ ꝑsonas cũ
reb ͥ semꝑ in misericor¬
dit̾ uendicant Inde esti ꝙ

Expanded text:
 jus transfertur, si non solo nomine, sed et ipso effectu religiosi sunt, profecto a religiosis religiose tractantur. Et ut, verbi gratia, nominatim aliqua subjungamus, si castrum aliquod monachis detur, jam castrum esse desinit, et esse oratorium incipit. Nec ultra quisquam exinde adversus corporeos hostes in corporali acie dimicat, sed spirituales spiritualibus jaculis propellere consuescit. Itaque fit ut quod ante diabolo militabat, jam Christo militare incipiat, et quod ante fuerat spelunca latronum, domus efficiatur orationum. Eamdem rationem de rusticis, servis et ancillis afferre possumus, qua monachos ista similiter legitime posse possidere, optime comprobamus. Patet quippe cunctis, qualiter saeculares domini rusticis servis et ancillis dominentur. Non enim contenti sunt eorum usuali et debita servitute; sed et res cum personis, et personas cum rebus sibi semper immisericorditer vindicant. Inde est quod
Abbreviated transcription (Latin):
b iam ut creclimꝰ ip̃is
quoq cetis claret ñ solum
iuste. s etiam laicis iustiꝰ
monachos supͣdc̃a hr̃e pos¬
se. Telonearia aũt lucra
cur ꝓhibemur hr̃e. cum
ea secłi pͥncipes legitime
inueniant᷑ teu̾e: Anñ
legiicime ten̾e uidentur
q̃ apłs eis a subditis reddi
p̾cipit dicens cui tͥbutũ
tͥbutũ. cui uectigal uecti¬
gali ꝰ legittimũ sane nob̾
ab eccłia dei q̃ nichil iu

Expanded text:
jam ut credimus, ipsis quoque caecis claret non solum juste, sed etiam laicis justius monachos supradicta habere posse. Telonearia autem lucra cur prohibemur habere, cum ea saeculi principes legitime inveniantur tenere? An non legitime tenere videntur quae Apostolus eis a subditis reddi praecipit, dicens: Cui tributum, tributum; cui vectigal, vectigal? Legitimum sane nobis ab
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾o die ad inuisendum
recipiendũ q fiscũ quem
isdem rex cid ip̃m cõtule¬
rat monast̾ium est egres¬
sus ⁊ alibi. ꝑ idem tẽpus
clotariꝰ andegauis ueniẽs.
uiro dei ad monast̾ium
se ire uelle mandauit. Cui
cum a uiro dei ut ueniret
remandatũ fuiss paucis
secũ assũptis. ire ꝑrexit.
Cũq uenisset tͣdiclit ad
ip̃m fiscum regiũ quiblã¬
xon ñ cupatur: uillam s̃

Expanded text:
altera die ad invisendum altera die ad invisendum recipiendumque fiscum, quem isdem rex ad ipsum contulerat monasterium, est egressus. Et alibi: Per idem tempus Clotarius Andegavis veniens, iro Dei ad monasterium se ire velle mandavit. Cui cum a viro Dei ut veniret remandatum fuisset, paucis secum assumptis, ire perrexit. Cumque venisset, tradidit ad ipsum locum fiscum regium, qui blazon nuncupatur. Villam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
garib oꝑib intendãt ⁊
qui ut bissus tab̾naculi
int̾iora sua p̾ciositate ⁊ sb̃¬
tilitate. hoc est celestiũ sub¬
tili contemplatõne orna¬
re debuerãt ut ciliciũ ex¬
tͥnsecus positũ uentoꝵ ĩ¬
pulsiones imbriũ in un¬
datõnes ⁊ uniu̾sas aeris
ꝑturbatõnes hoc est mũ¬
danoꝵ oꝑum nimias occu¬
patõnes eos ab intimis
extrahentes sustineant:
sibłe ut diximus ẽẽ ꝓbat᷑.
necessario alia quib sũ ml¬
ta indigentia ordini suo
stude ualẽant monachis
uos ꝑmitt̃e oportebit.
nos sc̃oꝵ auctoritate ꝑmit¬
tente ea obtinebimꝰ. Au
sisse. aulite etiã ⁊ delisse
Sic nãq in eius uita scͥbi¬
tur ubi gregoriꝰ liberam
disponẽdaꝵ reꝵ suaꝵ fac¬
tus est facultatem sex mo¬
nast̾ia in sicilia fabricans
sufficientib fr̃ib cumu¬
tulit qͣntũ posset ad uiccũ
cotidianũ deo illic militã¬
tiũ sñ incligentia suffra¬
gari. Sed ⁊ de bõ mauro
ita legit᷑. Meatꝰ uͦ maurꝰ

Expanded text:
 intendant; et qui, ut byssus tabernaculi, interiora sua pretiositate et subtilitate, hoc est coelestium subtili contemplatione ornare debuerant, ut cilicium extrinsecus positum, ventorum impulsiones, imbrium inundationes et universas aeris perturbationes, hoc est mundanorum operum nimias occupationes, eos ab intimis extra trahentes, sustineant? sibile, ut diximus, esse probatur, necessario alia, quibus sine multa indigentia ordini suo studere valeant, monachis vos permittere oportebit. nos, sanctorum auctoritate permittente, ea obtinebimus. Ausisse; audite etiam et dedisse. Sic namque in ejus Vita legitur: Ubi Gregorius liberam disponendarum rerum suarum nactus est facultatem, sex monasteria in Sicilia fabricans, sufficientibus fratribus cumutulit, quantum posset ad victum quotidianum Deo illic militantium sine indigentia suffragari. Sed et de beato Mauro ita legitur: Beatus vero Maurus