comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Spiritał cũ imagines eoꝵ quȩ uidimꝰ in memoria reton¬
dimꝰ. Intellettuał nẽpe cũ ea que corporalit̃ uidemꝰ
⁊ imnagpialit̃ immemoria retinemus. Intellatudis
poris. hunc quoq intellectũ bestie ⁊ peccora atq¬
omĩa uolatilia nullatenꝰ habent. Uident ipsa ꝑ
corpus ⁊ coꝵ quȩ uident imagoalit̃ sps formatur
Ut peccora p̃sepia recognoscunt ⁊ aues ad nidos suos
redeunt s nec sẽ ipsa intelligunt quȩ sint. nec illa
quȩ ocuł cernunt Postremo corporis uisio sine spãli
eẽ potest. Unde ⁊ absentes homoes recordam᷑
⁊ intenebris ea que iudimꝰ imaginalit̃ cernimꝰ
Intellectuał nẽpe nec corporali indiget nec
ppsa mens homnis quȩ nullũ corpus habet nullã sinili¬
tudinẽ corporis. Obidem raptus fuerat apłs paulus in t̃ciũ
glũ idẽ ad intellectualẽ iusionẽ ut dm̃ ñ ꝑ corpus. ñ
ꝑ similitudinẽ corporis s sicut est ipsa ueritas cerneret.
in ista uita uideret. sicuit scĩ post hanc uitã udebunt

Expanded text:
in memoria condimus; intellectuale nempe, cum ea quae corporaliter videmus, et imaginaliter in memoria retinemus, intellectu diporis. Hunc quoque intellectum bestiae et pecora atque volatilia nullatenus habent. Vident et ipsa per corpus; et eorum quae vident imaginaliter species formatur, unde et pecora praesepia recognoscunt, et aves ad nidos suos redeunt: sed nec se ipsa intelligunt quae sint, nec illa quae oculis cernunt. Postremo corporalis visio sine spirituali esse potest; unde et absentes homines recordamur, et in tenebris ea quae vidimus, imaginaliter cernimus. Intellectualis nempe nec corporali indiget nec ipsa mens hominis, quae nullum corpus habet, nullam similitudinem corporis. Ob id et raptus fuerat apostolus Paulus in tertium coelum , id est ad intellectualem visionem, ut Deum non per corpus, non per similitudinem corporis, sed sicut est ipsa veritas cerneret. in ista vita videret, sicut sancti post hanc vitam videbunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ peccaturũ sciebat: RP̃
ua de petante multabona fa¬
cere pot̾ at.
ordinans cũ scđm mođa¬
nithil oberat dõ peccatũ cuis ut siuen peccara
mors nulla esset. siue quia petcauit. ab in mortalita¬
te decidens. de pectato eus multi corrigunt᷑. Nichil
enĩ sic reuocat hominẽ apeccato. quẽ ad modũ in

Expanded text:
quem peccaturum sciebat? Quia et de peccante multa bona facere poterat, ordinans eum secundum modnihil oberat Deo peccatum ejus: et sive non peccaret, mors nulla esset; sive quia peccavit, alii mortales de peccato ejus corriguntur. Nihil enim sic r
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ tantũ : sicut nr̃is tẽporib multi fauore uulgi in
tatur ado : ATISES.Illũ cognosce missum adõ:
quẽ non paucoꝵ homimuĩ laudatio uł potꝰ adula¬
udĩo conprobat᷑ qui ñ appetit pesse. qui ñ petuniã
dat ut episcopatus honorẽ ad quirat. Nam de his qͥ
p̃esse festiiant quidã patrũ eligant᷑ ex pressit. Sciat
se ñ esse episcopũ. qui preesse desidat ñ prodesse.¬

Expanded text:
minem tantum, sicut nostris temporibus multi favore vulgi in tatur a Deo? RESP. Illum cognosce missum a Deo, quem non paucorum hominum laudatio vel potius adulajudicio comprobatur: qui non appetit praeesse, qui non pecuniam dat ut episcopatus honorem acquirat. Nam de eo qui praeesse festinat, quidam patrum eleganter expressit dicens: Sciat se non esse episcopum, qui praeesse desiderat, non prodesse
Abbreviated transcription (Latin):
tuĩ nascendo homo susꝑ & quasi anteqͣ
ichil creatũ aut seruiens itrinitate
credend̃ ut uult dionisuis fons arrti
extraneũ aut offitiale alteri ut macedonius¬
insi nichil ꝑuasione uł sutreptione insertũ
ut manicheus nichil corporeũ ut meliton.¬
⁊ t̃tullianus. nichil corporalit̾ effigiatũ ut
genes uichil ereaturis uisibile ut fortunatꝰ.
nichil morib uł uoluntate diuersũ ut mar¬
tion nichil extruitatis essentia ad creatu¬
rarũ naturã deductũ ut plato & t̃cullianꝰ
nichil offitio singulare nec altĩ cõmunicabi¬
le ut origenes nichil confusum ut sabellius.¬
s totũ ꝑfectũ quia totũ ex iio. & unũ n tam̃
solitariũ ut p̃sumit siluanꝰ. & praxeas pen¬
filius. Manens deus in homine suo in
sicut nestoruas blasphemat: s. homo in dõ &¬
i homine ds̃ UI. muN¬
irit resurrectio mortuorũ hominũ: sed
una ⁊ semel. Non prima iustorẜ ⁊ scđa
peccatoꝵ ut fabula somna tor: s una

Expanded text:
tium nascendo homo acciperet, quasi antequatium nascendo homo acciperet, quasi antequaenim creatum aut serviens in Trinitate est credendum, ut vult Dionysius fons Arii; extraneum aut officiale alterius, ut Macedonius; nihil persuasione aut subreptione insertum, ut Manichaeus; nihil corporeum, ut Melito et Tertullianus; nihil corporaliter effigiatum ut genes: nihil creaturis visibile, ut Fortunatus: nihil moribus vel voluntate diversum, ut Marcion: nihil Trinitatis essentia ad creaturarum naturam deductum, ut Plato et Tertullianus: nihil officio singulare, nec alteri communicabile, ut Origenes: nised totum perfectum, quia ex toto unum, non tamen solitarium, ut praesumunt Silvanus et Praxeas, PenFsicut Nestorius blasphemat, sed homo in Din homine Deus. Erit resurrectio mortuorum hominum, sed una et semel, non prima justorum, et secunda peccatorum, ut fabula somniatur: sed una
Abbreviated transcription (Latin):
o minẽ unũ filiũ quẽ ꝓpt̾ea & uni genitũ
dicimꝰ: manentẽ in duabus substantis sic̃
ei naturae ueritas contulit ñ confusis na¬
turis neq inmixtis sic̃ timothiani uolunt
s setietite unitis. Deus gͦ hominẽ assup
sit. homo in honinẽ transiuit. ñ nature
uersibiligate s dĩ dignatione : ut nec đs
mutiret᷑ t humanam substantiã assum̃¬
do bominẽ nec homo in duunã glorifi¬
catus in dõ quia mutatio uł uersibilitas
naturae & diminutionẽ & abolitionẽ sub¬
ꝑ hominem : id. ñ ex iuri comii sic̃ rebion dicit.
s. ex iurgine carnẽ ex iurgnns corpere trahens
tũ s corpꝰ uerum. Non tam̃ carnẽ ex carne sic
mo & deus dr homine anima & caro. anima
ñ absq sensu ⁊ ratione ut apollinaris neq caro
absqi aninia ut a nomacus s anima cũ ratione
sua & caro cũ sensib: suis ꝑ quos sensus ueros
ti passione & ante passionem carnis sue do
lores sustinuit I.LI.
seq sic c̃ natus de uirgine ut ditatis ini¬

Expanded text:
ominem unum filium. Quem propterea et unigenitum dicimus, manentem in duabus substantiis, sicut ei naturae veritas contulit, 3 non confusis naturis, neque immixtis, sicut Timothiani volunt, sed societate unitis. Deus ergo hominem assusit, homo in Deum transivit, non naturae versibilitate, sed Dei dignatione, ut nec Deus mutaretur in humanam substantiam assumendo hominem, nec homo in divinam glorificatus in Deum. Quia mutatio vel versibilitas naturae vel diminutionem vel abolitionem fper hominem, id est non ex viri coitu, sicut Ebion dicit, sed carnem ex virginis corpore trahens, natum, sed corpus verum, non tantum carnem ex carne, sicut tris, et Deus in homine anima et caro, anima non absque sensu et ratione, ut Apollinaris. Neque caro absque anima, ut Anomacus, sed animam cum ratione sua, et carnem cum sensibus suis, per quos sensus veros in passione et ante passionem lores sustinuit. Neque sic est natus ex Virgine, ut deitatis ini
Abbreviated transcription (Latin):
ost resurrectiõnem & uiditiuĩ ñ credamus
restitutionem futurã quã origenes delirat.
ut demones uł impii homines post torm̃ta
quasi supplitiis expurgati uel uli in angłicã¬
qua creati sunt redeant dignitatẽ. uł illi uis¬
torũ societate connectantur: qđ hoc diuine con¬
ueniat pietati ne qͥd ex rationabilib ꝑeat erta¬
turis s: quolib& modo saluentur. Quod nos cre¬
dimus ipsi uidici om̃ĩũ & recributori qui dix̃.

Expanded text:
Post resurrectionem et judicium non credamus Post resurrectionem et judicium non credamus restitutionem futuram, qua Origenes delirat, ut daemones vel impii homines post tormenta, quasi suppliciis expurgati, vel illi in angelicaqua creati sunt redeant dignitatem, vel injusti justorum societati donentur: eo quod hoc divinae conveniat pietati, ne quid ex rationalibus pereat creaturis, sed quolibet modo salvetur. Sed nos credamus ipsi judici omnium retribu
Abbreviated transcription (Latin):
mĩũ hominũ erit resurrectio Si om̃ium
erit ergo om̃s moriunt᷑. ut mors in adã
data omib eius filiis dñẽtur. Ꝙ man&
illud priuileguĩ in dnõ qđ de eo sp̾etialit̾ dicitꝰ¬
ñ uidit corruptionem hanc rationẽ: maxima
patrũ turba tradente suscepimns. Uerũ quia sun
& alii eque catholici & eruditi iri qui credunt
animã in corpore manentẽ imutandã ado
corruptionẽ & in mortalitatẽ eos qui inaduentu
dñĩ uiui tiueniendi sunt. & hoc eds reputari
ad quiescat Modo ñ ẽ hereacũ nisi econten¬
tione hereticũ fut. Sufficit enĩ in eccłia lege car¬
nt̃ resurrectionẽ cređe futꝰam de morte. Uuiꝗ
uod aut̃ dicimꝰ isrmbolo in aduentu dnĩ
uuos ac mortuos uidicandos. ñ iustos ac
peccatores indicare sicut diodorus signifa¬
care putat: s: uuios eos qui in carne iniueren¬
di suit dicit. Quia ad boc morituri creduntꝰ
uel immuntandi sicut ali uolunt ut suscita¬
Eti continuo uel reformati cum ante mortuis
udicent᷑

Expanded text:
ium hominum erit resurrectio. Si omnium erit, ergo omnes moriuntur, ut mors in Adam data, omnibus ejus filiis dominetur: et maneat illud privilegium in Domino, quod de eo specialiter dicit corruptionem . Hanc rationem maxima Patrum turba tradente suscepimus. Verum quia sunt et alii aeque catholici et eruditi viri qui credunt, anima in corpore manente, immutandos ad incorruptionem et immortalitatem eos qui in adventu Domini vivi inveniendi sunt, et hoc eis reputari acquiescat modo, non est haereticus, nisi ex contentione haereticus fiat. Sufficit enim in Ecclesiae lege carnis resurrectioneuod autem dicimus in symbolo, in adventu Domini vivos ac mortuos judicandos, non justos et peccatores judicare, sicut Diodorus significare putat; vivos eos, qui in carne inveniendi sunt, dicit, qui adhuc morituri creduntur, vel immutandi, sicut alii volunt, ut suscitati continuo vel reformati cum ante mortuis judicentur.
Abbreviated transcription (Latin):
olotnti mictu molta ac
UARIA MECUMDIO ACETA
multos dies sedulo querenti
memet ipsũ ac bonũ meum
quidue mali euitandũ eẽt:
ait michi subito siue ego ipsȩ
siue alius quis intrinsecus
siue extrinsecꝰ nescio. Nam
hoc ipsũ ÷: qđ magnoꝑę sci¬
ꝑgas ad alia auG Memoriȩ scilic& Rał̃ Tanta¬
ne÷ illa ut excogitata om̃ia bene seruet
AUG Difficile est: immo ñ potest. RaT Ergo scri¬
bendũ ÷ . S quid agis qͦ ualitudo tua scribendi

Expanded text:
olventi mihi multa ac varia mecum diu, ac per multos dies sedulo quaerenti memetipsum ac bonum meum, quidve mali evitandum esset; ait mihi subito, sive ego ipse, sive alius quis extrinsecus, sive intrinsecus, nescio: nam hoc ipsum est quod magnopere scipergas ad alia? A. Memoriae scilicet. R. Tantane illa est ut excogitata omnia bene servet? A. Difficile est, imo non potest. R. Ergo scribendum est. Sed quid agis, quod valetudo tua scribendi
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ bonitas. s hab& in quib ꝑmulta ante spa¬
Ita bonitatẽ suã ostendet & ita hic iusibilis mũ¬
sdus ex his quę creata fuerant factus est & orneꝰ¬
in corporeus greditur: quia ubiq ẽ. & omĩa
ctituris quia incorporeus xii.
Si reatura om̃is corporea angłi & om̃s uir¬
tutes cȩlestes corpore lic& ñ carne subsis
tant Ereo autem corporeas eẽ credimus
intellectuales naturas. qđ lbcalitate circũ seribũs
Sicut & anima humana quȩ carne claudit̾
& demones qui ꝑ substantiam angłice sunt na
quia carne carent nec babent qđ cadat ut resur¬
rectione egeant post ruinam. xiiii.
atas sic̃ origenes finxit. Neq corporib ꝑ coitũ
seminantur sicut lucferianus. & cirillus & aliqͥ¬
animȩ solũ creatorẽ om̃iũ nosse U¬
eq duas animas eẽ dicimus in uno homine
qua animetur corpus & inmixta sit sangu

Expanded text:
Dei bonitas, sed haberet in quibus per multa ante spacia bonitatem suam ostenderet: et ita hic visibilis mundus ex his quae creata fuerant, factus est, et ornincorporeus creditur, quia ubique est, et omnia creaturis, quia incorporeus est. Creatura omnis corporea, angeli et omnes coelestes corporeae, tant. Ex eo autem corporeas esse credimus intellectuales creaturas, quod localiter circumscribuntur, sicut et anima quae carne clauditur, et daemones qui per substantiam angelicae naturaquia carne carent, nec habent quo cadant, ut resurrectione egeant post ruinam necessaratas, sicut Origenes fingit; neque cum corporibus per coitum seminatas, sicut Luciferiani, Cyrillus et aliqanimae solum creatorem nosse duas animas esse dicimus in uno homine,qua animetur corpus, et immista sit sangu
Abbreviated transcription (Latin):
mĩũ hominũ erit resurrectio Si om̃ium
erit ergo om̃s moriunt᷑. ut mors in adã
ñ uidit corruptionem hanc rationẽ: maxima
patrũ turba tradente suscepimns. Uerũ quia sun
& alii eque catholici & eruditi iri qui credunt
animã in corpore manentẽ imutandã ado
corruptionẽ & in mortalitatẽ eos qui inaduentu
dñĩ uiui tiueniendi sunt. & hoc eds reputari
presurrectione ex mortuis qđ im mortalitatem in¬
mutatione deponant: non morte qualib& quis
ad quiescat Modo ñ ẽ hereacũ nisi econten¬
tione hereticũ fut. Sufficit enĩ in eccłia lege car¬
nt̃ resurrectionẽ cređe futꝰam de morte. Uuiꝗ
uod aut̃ dicimꝰ isrmbolo in aduentu dnĩ
uuos ac mortuos uidicandos. ñ iustos ac
peccatores indicare sicut diodorus signifa¬
care putat: s: uuios eos qui in carne iniueren¬
di suit dicit. Quia ad boc morituri creduntꝰ
uel immuntandi sicut ali uolunt ut suscita¬
Eti continuo uel reformati cum ante mortuis
udicent᷑

Expanded text:
ium hominum erit resurrectio. Si omnium erit, ergo omnes moriuntur, ut mors in Adam n vidit corruptionem. Hanc rationem maxima Patrum turba tradente suscepimus. Verum quia sunt et alii aeque catholici, et eruditi viri, qui credunt, anima in corpore manente, immutandos ad incorruptionem et immortalitatem eos qui in adventu Domini vivi inveniendi sunt, et hoc eis reputari pro resurrectione ex mortuis, quod mortalitatem immutatione deponant, non morte; quolibet quis acquiescat modo, non est haereticus, nisi ex contentione haereticus fiat. Sufficit enim in Ecclesiae lege carnis resurrectioneuod autem dicimus in symbolo, in adventu Domini vivos ac mortuos judicandos, non justos et peccatores judicare, sicut Diodorus significare putat; vivos eos, qui in carne inveniendi sunt, dicit, qui adhuc morituri creduntur, vel immutandi, sicut alii volunt, ut suscitati continuo vel reformati cum ante mortuis judicentur.
Abbreviated transcription (Latin):
corpore spiritus appellata. Anima uero ex
anim& corpus. Tertiũ uͦ qui ab apło cũ
anima & corpore inducitur gram̃ sa sps
ꝑseuct& in nobis nec nr̃o uitio aut nimu¬
tia m̃tis adnitente etiã p̃ceptis custo
Post quã uͦ seductione serpentis ꝑ euam
cecidit anature bono. ꝑdidit parit uigore
arbitrii ñ tam̃ electionẽ: ne non eẽt᷑ suu
qđ enĩ dar& peccatũ nec merito indulge¬
retior qđ ñ arbitriũ diliuss&. Manae gͥ

Expanded text:
. Anima vero ex animet corpus. Tertius vero qui ab Apostolo cum anima et corpore inducitur spiritus, graperseveret in nobis, ne nostro vitio aut minuatia mentis adnitente etiam in praecepti custoPostquam vero seductione serpentis per Evam cecidit a naturae bono, perdidit pariter vigorem arbitrii, non tamen electionem: ne non esset suum quod emendaret peccatum, nec merito indulgeretur quod arbitrio diluisset. Manet
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ ldõ medius. quia nec primatũ apłoꝵ tenuit. nec
ultimus in gentib credidit nuditatẽ patris. qr consen¬

Expanded text:
deo medius, quia nec primatum apostolorum tenuit, nec ultimus in gentibus credidit, nuditatem patris vidit, q
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ peccaturũ sciebat: RP¬
Quia de petante multa bona fa¬
cere pot̃at.
ordinans eũ scđm mođa¬
nithil oberat dõ peccatũ euis ut siue ñ peccaret
mors nulla esset. sue quia pecc auit. ab in mortalita¬
te decidens. de petato eius multi corrigunt᷑. Nichil
enĩ sic reuocat hominẽ apeccato. quẽ ad modũ in

Expanded text:
quem peccaturum sciebat? Quia et de peccante multa bona facere poterat, ordinans eum secundum modnihil oberat Deo peccatum ejus: et sive non peccaret, mors nulla esset; sive quia peccavit, alii mortales de peccato ejus corriguntur. Nihil enim sic
Abbreviated transcription (Latin):
tuus baptisma hereticoꝵ inpane abscondito eoꝵdẽ
sacrifitiũ designari. Ad uixta luterã mulier abscan¬
adultera inaquis furtiuis ⁊ pane abscondito ꝓhibi
ta ullicita conubia dultiora eẽ asseuerat. Et igno¬
rauit qđ gigantes ibi sint : & ipfundis infer̾ni
conuine euis. Nesait adultera nes cit hereticis qr
inmũdi sp̃s suas domus inhabitant. & qui igpofun¬
dis inferni penas luunt et̃nas ipsi actib luxuriosor

Expanded text:
s baptisma haereticorum, in pane abscondito eorumdem sacrificium designari. At juxta litteram mulier adultera in aquis furtivis et pane abscondito prohibita et illicita concubia dulciora esse asseverat. Et ignoravit quia gigantes ibi sint. Et in profundis inferni viae ejus. Nescit adultera, nescit haereticus, quia immundi Spiritus suas domus habitant. Et qui in profundis inferni poenas luunt aeternas, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
o MONIS
FILII DAUIT RESIS ISRE
Parabolȩ grecȩ : Latine
dicuntur similitudines.
Quod hiuic libro uocabulũ
salomon obid imposuit: ut sc̃i¬
remꝰ altius & non urcta litteram
intelligere quȩ dicit: in quo dnm̃ significat ꝑ pa¬
rabolas turbis fuisse locuturũ: sicut etiã nomine
ꝓprio & pacifico regni sui statu regnũ xp̃i &
tiplicabitur eius imꝑiuĩ & pacis nor erit finis. suꝑ
soluĩ dauit & suꝑ regnũ eiꝰ: sicui & tẽpli cons¬
insinuat.Nam & ipsȩ̃ filius eẽ dauid & rex
rerȩ & laudibus dedaratur. N otandũ aut̃ qđ
uulgata editio ꝓ parabolis quȩ hebrtricȩ
Imas loth uocantur: parhoenias idẽ ꝓ
uerbiadicit᷑.  sed nec ipsum nom̃ ab

Expanded text:
omonis filii David regis Israel. Parabolae Graece, Latine dicuntur similitudines. Quod huic libro vocabulum Salomon ob id imposuit, ut sciremus altius et non juxta litteram intelligere quae dicit: in quo Dominum significat per parabolas turbis fuisse locuturum, sicut etiam nomine proprio et pacifico regni sui statu regnum Christitiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis super solium David et super regnum ejus . Sicut templi consinsinuat. Nam et ipse filius esse David, et rex rerent, declaratur. Notandum autem quod vulgata editio pro Parabolis, quae Hebraice Mas Loth vocantur, Parhoemias, id est Proverbia, dicit; sed nec ipsum nomen ab
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ domũ patris sui && uenit int̾rem quã ignorabat: ita
xp̃s dimisit gentẽ suã silicet iudeoꝵ. ⁊ uonit ad po¬
płm gentiũ. hic temporał explanatio hoc habet. Mo¬
ralit̃ aut̃ eximnꝰ de t̾ra nr̃a quando diuicias mundi¬
huius facultatesq contennamꝰ. & de cognatione nr̃a
id ÷ diuitiis priorib quȩ nob̵ anatiuitate nr̃a cohe¬
rentia uelut affinitate quadã ⁊ sangiunitate conuine¬
ta sunt & de domo patris nri . id.ẽ. de om̃i memoria
mundi hiuus que oculoꝵ occurrit obcutib¬

Expanded text:
 domum patris sui, et venit in terram quam ignorabat: ita et Christus dimisit gentem suam, scilicet Judaeorum, et venit ad populum Gentium. Hic temporalis explanatio hoc habet: moraliter autem eximus de terra nostra, quando divihujus, facultatesque contemnimus; et de cognatione nostra, id est, vitiis prioribus, quae nobis a nativitate nostra cohaerentia uelut adfinitate quadam et consanguinitate cognata sunt: tertio de domo patris tui, id est omni memoria mundi huius quae oculorum occurrit obtutib
Abbreviated transcription (Latin):
Spiritał cũ imagines eoꝵ quȩ uidimꝰ in memoria recon¬
dimꝰ. Intellectuał nẽpe cũ eaquȩ corporalit̃ udemꝰ
⁊ inagialit̃ immemoria reanemus. Intellatudis¬
cernimꝰ qđ illud sit corpus illud similitudo cor¬
poris. h unc quoq intellectũ bestie ⁊ peccora atq¬
omĩa uolatilia nullatenꝰ habent. Uident ipsa ꝑ
corpus ⁊ eoꝵ quȩ uident imaginalit̃ sps formatur
Vt petcora p̃sepia recognoscunt ⁊ aues ad nidos suos
redeunt. s nec sẽ ipsa intelligunt quȩ sint. nec illa
quȩ ocuł cernunt. Postremo corporis uisio sine spali
cẽ potest. Unde ⁊ absentes homones recordamꝰ
⁊ itenebris ea que iudimꝰ imaginalit̃ cernimꝰ
lncellectuał nẽpe nec corporali indiget nec
corporis. Perhio quippe iudet᷑ iusticia caritas ipsȩ ds̃.
psa mens hominis. quȩ nullũ corpus habet. nullã sinili¬
tudinẽ corporis. Obidem raptus fuerat apłs paulus in tciũ¬
gdũ idẽ ad intellectualẽ iusionẽ. ut dm̃ ñ ꝑ corpus. ñ

Expanded text:
 in memoria condimus. Intellectualis nempe, cum ea quae corporaliter videmus et imaginaliter in memoria retinemus, intellectu discernimus; quod illud sit corpus, illud similitudo corporis. Hunc autem intellectum bestiae et pecora atque volatilia nullatenus habent. Vident ipsa per corpus; et eorum quae vident imaginaliter species formatur, unde et pecora praesepia recognoscunt, et aves ad nidos suos redeunt: sed nec se ipsa intelligunt quae sint, nec illa quae oculis cernunt. Postremo corporalis visio sine spirituali esse potest; unde et absentes homines recordamur, et in tenebris ea quae vidimus, imaginaliter cernimus. Intellectualis nempe nec corporali indiget nec maginem corporis. Per hanc quippe videtur justitia, charitas, ipse Deus, ipsa mens hominis, quae nullum corpus habet, nullam similitudinem corporis. Ob id et raptus fuerat apostolus Paulus in td est ad intellectualem visionem, ut Deum non per corpus, non
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitate animȩ qđ mͥ
quasi cõmonitoriũ. ẽẽ. uo¬
luerã ꝓpt̃ soliloquia ter¬
minanda. quȩ imꝑfecta
remanserant. S nescio qͦmͦ
me inuito exut inmanꝰ hominii. & int̃
mea opuscula nominat᷑. Qui pͥmo rati¬
ocinantiũ contortione atq breuitate
sic obsçurꝰ ÷ ut fatig& cũ legit᷑ &iã inten¬
tionẽ meã uixq intelligatur ame ipso.
Deniq cogitans nichil aliud
quam aitimos hominum in quadam argu¬
m̃tatione eiusdẽ libri dixi. Ned eẽ in eo
qͥ nichil discit disciplina potest. Item
alio loco dixi. Nec ullã rẽ scientia com¬
plectit᷑. nͥ quȩ ad aliquã ꝑtin& discipli¬
nã. Nec uenit in m̃tẽ dm̃ ñ discere disci¬
plinã : & habe om̃iũ rerũ scientiã in qͦ¬
&iã p̃sentia ÷ futuroꝵ. Tale ÷ & illud
qđ ibi dictũ ÷. Non . eẽ. uitã cũ ratione
ulli nisi animae. Neq enĩ dõ sine ratione
uitaẽ cũ apud eũ & sũma uita &
sũma sit ratio. Et illud qđ aliꝗͣdo su¬

Expanded text:
mortalitate animae. quod mihi quasi commonitorium esse uolueram propter Soliloquia terminanda, quae inperfecta remanserant, sed nescio quo modo me inuito exiit in manus hominum et inter mea opuscula nominatur. qui primo ratiocinationum contortione atque breuitate sic obscurus est, ut fatiget, cum legitur, etiam intentionem meam uixque intellegatur a me ipso. Denique cogitans nihil aliud quam animos hominum in quadam argumentatione eiusdem libri dixi: nec esse in eo, qui nihil discit, disciplina potest; itemque alio loco dixi: nec ullam rem scientia conplectitur, nisi quae ad aliquam pertinet disciplinam, nec uenit in mentem deum non discere disciplinas et habere omnium rerum scientiam, in qpraescientia est futurorum. Tale est illud quod ibi dictum est, Non esse vitam cum ratione ulli, nisi animae : neque enim Deo sine ratione vita est; cum apud eum et summa vita, et summa sit ratio. Et illud quod aliquando su
Abbreviated transcription (Latin):
ant̾ cũ illa faties ueritatis una & immutabił ma¬
neat. Cũ alt̃ius atq altiꝰ magnitudinis quadroc¬
tũ sibi cogitatio depingit. & quasi ante ocłos ꝑ¬
fert s mens int̾ior quȩ uult uerũ uđe ad il.
quantã uis pilã uerã uerã planitiȩ puncto
modi ñ potest : annon hoc ꝓbamꝰ. cũ etiã mini¬
mũ cirtulũ imagmando animo describimꝰ. & ab
eo lineas ad centrũ ducimꝰ : Nã duas dixerimꝰ
int̃ quas qͣsĩ acu uix pungi possit. aliasiã immedio
ñ possumꝰ ipsa cogitatione imaginaria ducere :
ut ad centrũ sine ulla cõmixtione ꝑueniant.
cũ clamet ratio mnumerabiles posse duci nec eẽ
uullis incredibilib: angustus. nͥ centro posse con¬
tigere. ita ut inomĩ eoꝵ in t̃uallo scribi etiã
circulus possit. hoc cũ illa phantasia implere ñ
possit. magisq ꝗͣ ipsi ocłi defitiat siqͥdẽ ꝑ ipsos
ẽ. animo inflicta: manifestũ ÷ & multũ eam
differre aueritate. & illã dũ hȩc uident ñ¬

Expanded text:
la facies veritatis una et immutabilis maneat. Tum enim alterius atque alterius magnitudinis quadratum sibi cogitatio depingit, et quasi ante oculos praefert; sed mens interior quae vult verum videre, ad illuquantamvis pilam veram vera planitie puncto smodi non potest? Annon hoc probamus, cum etiam minimum circulum imaginando animo describimus, et ab eo lineas ad centrum ducimus? Nam cum duas duxerimus, inter quas quasi acu vix pungi possit, alias jam in medio non possumus ipsa cogitatione imaginaria ducere, ut ad centrum sine ulla commixtione perveniant; cum clamet ratio innumerabiles posse duci, nec sese in illis incredibilibus angustiis nisi centro posse contingere, ita ut in omni earum intervallo scribi etiam circulus possit. Hoc cum illa phantasia implere non possit, magisque quam ipsi oculi, deficiat, siquidem per ipsos est animo inflicta, manifestum est et multum eam differre a veritate, et illam, dum haec videt
Abbreviated transcription (Latin):
hoc planꝰ aut quid hoc crebrius mͥ accide soleci
R Tales s̃ ꝗͥ bene disciplinis li̵alib eruditi siqͥdẽ
illas sine dubio inse obluuone obrutas eruunt dis¬
cendo & qͦdã mͦ refodiunt. Non tam̃ contenti ⁊ n ec
setenent donec totã fatiẽ ueritatis ciꝰ qͥdã in illis
artib: iam fplendor subrutilat lecissime atq plenis¬
sime intueant̃. S ex his quedã falsi colores atq for¬
me uelut inspeculũ cogitatͥonis effundunt ⁊ fal¬
luntq in pͥrantes sepe ac decipiunt putantes illud

Expanded text:
hoc planius? aut quid crebrius mihi accidere solet? 35. R. Tales sunt qui bene disciplinis liberalibus eruditi; siquidem illas sine dubio in se oblivione obrutas eruunt discendo, et quodammodo refodiunt: nec tamen contenti sunt, nec se tenent donec totam faciem veritatis, cujus quidam in illis artibus splendor jam subrutilat, latissime atque plenissime intueantur. Sed ex his quidam falsi colores atque formae, velut in speculum cogitationis se fundunt, falluntque inquirentes saepe, ac decipiunt putantes illud
Abbreviated transcription (Latin):
uit gamalid. audiuit discipłs eiꝰ tunc saulus. nc̃ apłs
paulus. sapientes. utiq uerbũ euangłii : & sapientio¬
res sunt facti. Qui etiã paulus cũ ad t̃cũ cęlũ
raptus audisset ea quȩ ñ licet hominib loqui: nichi¬
lominus ad t̾irm reũsus aiebat. quia ex parte cognos¬
euacuabitur qđ exparte ẽ. It intelligens gubna¬
cula possĩ debit. Nemo se de sua iactet scientia : qr
sapientiũ ũba crebro audie. & itelligere negligit:
uitã suã rite gubnare ñ nouit. Quantomagis alie¬
no reginini prefici nequit. qui se ipsũ ad patrum disci¬
plinam subicere cõtẽpsit. Quod gͦ ait. audiens sapi
cuntur respicit. Quod uero addit. & intelligens
gubnacula possidebit: ad rectitudinc̃ uitȩ. quȩ
ꝑ eandem sapientia discitur. uł docetur ꝑtinet. Et
pulchrȩ procipũ parirbolarũ. principio congruit
ad uertet parabolã & int̃p̃tationẽ: uerba sapien¬

Expanded text:
vit Gamaliel, audivit discipulus ejus, tunc Saulus, nunc apostolus vit Gamaliel, audivit discipulus ejus, tunc Saulus, nunc apostolus Paulus, sapientes utique vebum Evangelii, et sapientiores sunt facti. Qui etiam Paulus cum ad tertium coelum raptus audisset ea, quae non licet hominibus verba loqui, nihilominus ad terram reversus aiebat: Quia ex parte cognoevacuabitur quod ex parte .-- Et intelligens gubernacula possidebit. Nemo se de sua jactet scientia, quia si qui sapientium verba crebro audire et intelligere negligit, vitam suam rite gubernare non novit. Quanto magis alieno regimini praefici nequit, qui seipsum ad patrum disciplinam subjicere contempsit! Quod ergo ait, Audiens sapiecuntur respicit; quod vero addit, Et intelligens gubernacula possidebit, ad rectitudinem vitae quae per eamdem sapientiam discitur vel docetur, pertinet. Et pulchre principium Parabolarum, principio congruit advertet parabolam et interpretationem, e
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis ꝑcipiet. Accenꝰ p̃ticulatio: hinc iã ipsȩ pa¬
rabolarũm liber incipit. Audiens sapiens sapientior
erit. Quia sapientiȩ amator extitit salomon. qui
optione sibi data. sapientiã petiit & accepit: pulchrę
putiũ patabolarũ suarũ a sapientia sum̃it. Quod aũ
ait sapientẽ cũ audierit uerbũ sapientiorẽ effici: osten¬
dit nemine in hac. uita ita sapientẽ fieri posse : cuiꝰs
sapientia nequeat augeri: seꝑq moris eẽ. sapientiũ ut
dictis maioꝵ & aliquando etiã minoꝵ auscultent : &
quicquid in eis utilitatis audierint ad se replicent:
suoq in corde recondant. Deniq audiuit sapiens mi¬
nor maiorẽ : regina saba salomonẽ & tĩpientior redut.
Audiuit morses socrũ multo inferiorẽ: fublimior &
sapientior redditus . ẽ. Audier̃ discipłi xpm̃ : & spm̃
sapientiȩ ꝑciꝑt meruer̃. Auduut nichodemꝰ. Audi¬

Expanded text:
veritatis percipiet. Hactenus praetitulatio. Hinc jam ipse textus paveritatis percipiet. Hactenus praetitulatio. Hinc jam ipse textus parabolarum incipit. Audiens sapiens sapientior erit. Quia sapientiae amator extitit Salomon, quia optione sibi data, sapientiam petiit et accepit, pulchre initium parabolarum suarum a sapientia sumit. Quod autem ait sapientem cum audierit verbum sapientiorem effici, ostendit neminem in hac vita ita sapientem fieri posse, cujus sapientia nequeat augeri, semperque moris esse sapientium, ut dictis majorum et aliquando etiam minorum auscultent, et quidquid in illis utilitatis audierint, ad se replicent, suoque in corde recondant. Denique audivit sapiens minor majorem, regina Saba Salomonem, et sapientior rediit, audivit Moses socerum, multo inferiorem sublimior, et sapientior reddituSapientiae percipere meruerunt. Audivit Nicodemus, audi
Abbreviated transcription (Latin):
Aequitas in eo: cum sincera intentione deo soli in his quȩ
addolescenti scientia & intellectus. Paruulos dicit cos: qui
nup sapientiȩ aurẽ ac cõmodare ceꝑant. Ad olescentem:
qui aliquantũ iam in eus auditione ꝓfecerat. Et idõ
fortasse paruulos plurali numero. ad olescentẽ appellat
singulari : quia doctrina sapientiȩ quos diuersis ami¬
mi motib. diuersis uiuendi morib deditos suscipit.
in unam uirtutis ꝑfectionẽ erudiendo ꝓuchit. De quib
uire dicitur. Multtudinis credentiũ erat cor & anima
una. Ut deur inquit paruulis astutia. Hec & enim
rudib: ẽ & incipientib necessaria: ꝑ quã sophrsma¬
tũ dinoscere & cauere uersutiã possuit ne falsoꝵ frau
dib argum̃toꝵ abducant̾ a simplicitate uere sapientiȩ
quȩ ducit ad uita Adolescenti scientia & intelletꝰ.
Quia qui prudent̃ declinat falsa: consequent̃ scita

Expanded text:
aequitas in eo, cum sincera intentione Deo soli in his quae aequitas in eo, cum sincera intentione Deo soli in his quae adolescenti scientia et intellectus. Parvulos dicit eos qui nuper sapientiae aurem accommodare coeperant, adolescentem qui aliquantum jam in ejus auditione profecit. Et ideo fortasse parvulos plurali numero, adolescentem appellat singulari. Quia doctrina sapientiae quos diversis animi motibus, diversis vivendi moribus deditos suscipit, in unam virtutis perfectionem erudiendo provehit, de quibus jure dicitur: Multitudinis credentium erat cor et anima una. Ut detur, inquit, parvulis astutia. Haec etenim rudibus est et insipientibus necessaria, per quam sophismatum dignoscere, et cavere versutiam p abducantur a simplicitate verae sapientiae, quae ducit ad vitam. Adolescenti scientia et intellectus. Quia qui prudenter declinat falsa, consequenter scita
Abbreviated transcription (Latin):
sed palã de patreannuntiabo uobis. Quid
autem utilitatis parabole salomonis conferant:
suc crem̃to tituli mons tratur cũ subditur addis¬
cendã sapientiã disciplinam Sapientiam
aut̃ & disciplinã scire ẽ quomodo recte eđe
qualit̃ se iuiuere oporteat quẽq ueradũ didi¬
cisse: quo incentionẽ cord dirigere. quid oꝑan¬
do gerere conuenat nosse. Quod aut̃ adiun¬
git ad intelligenda uerba prudentie. & fusci¬
pienda erudicionẽ doctrine: monet eos quos
imbuit ut non solũ sapientiã quã semel ipsi ꝑceꝑint.¬
sciant amplecti. & discipline uirtuti quam cognoue¬
rint sciant inseruire ss etiã uerbis prudentiũ quib
ad ꝑfectiora ꝓfitiant libent̃ auscultare. Et hȩc sollet̃
intelligere curent. Iusticiã & uiditiũ & equitatẽ. Iusti¬
cia ẽ i eis : quȩ scđm regulã ueritatis bene oꝑam᷑.
Iuditiũ in illis: quȩ recta discretione cũ ꝓximis agimus

Expanded text:
sed palam de Patre annuntiabo vobis . Quid sed palam de Patre annuntiabo vobis . Quid autem utilitatis parabolae Salomonis conferant, Prov. I, succremento tituli monstratur cum subditur: Ad sciendam sapientiam et disciplinam. Sapientiam autem et disciplinam scire est, quomodo recte credere, qualiterque vivere oporteat, quemque veraciter didicisse. Quo intentionem cordis dirigere, quid operando gerere conveniat nosse. Quod autem adjungit: Ad intelligenda verba sapientiae, et suscipiendam eruditionem doctrinae. Monet eos quos imbuit, ut non solum sapientiam quam semetipsi perceperunt, amplecti, et disciplinae virtutum quam cognoverunt sciant inservire; sed etiam verbis prudentium, quibus ad perfectiora proficiant libenter auscultare, et hoc solerter intelligere curent. Justitiam et judicium et aequitatem. Justitia est in eis, quae secundum regulam veritatis bene operamur. Judicium in illis, quae recta discretione cum proximis agimus,
Abbreviated transcription (Latin):
OMONIS
FILII DAUIT RESIS ISAE
Parabolȩ grecȩ : laticie
dicuntur similitudines.
Quod hiuc libro uocabulũ
salomon obid mmposuit: ut sci¬
remꝰ altius & noi uixta litteram
intelligere quȩ dicit÷ in quo dnm̃ significat ꝑpa¬
rabolas turbis fuisse locuturũ: scut etiã nomine
ꝓprio & pacifico regni sui statu regnũ xp̃i &
tiplicabitur eius imꝑũ & pacis nqr erit finis. suꝑ
soluĩ dauit & suꝑ regnũ eiꝰ : sicua & tẽpli cons¬
Es uulgata editio ꝓparabolis quȩ hebrricȩ
Amas loth uocantur: parhoenias idẽ ꝓ
uerbia dicit sed nec ipsũn nom̃ ab¬
horret a uero.Que enĩ parabolo rectȩ nũ¬
cupantur quia occulta sunt: possint non
merito sepiꝰ in ore colloquentiũ uersgi ac me¬
moria debeant retmeri. Nam & ꝓuerba plerũq
tam obscure duuntur: ut merito eade possint
etiã panrbolarum nomine notari dño atestan¬
te qui dit. hȩc inꝓuerbis locutus sun uobis
Uenit hora cũ iam ñ in prouerbis loquar uob̾

Expanded text:
omonis filii David regis Israel. Parabolae Graece, Latine dicuntur similitudines. Quod huic libro vocabulum Salomon ob id imposuit, ut sciremus altius et non juxta litteram intelligere quae dicit: in quo Dominum significat per parabolas turbis fuisse locuturum, sicut etiam nomine proprio et pacifico regni sui statu regnum Christitiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis super solium David et super regnum ejus , sicut templi consod vulgata editio pro Parabolis, quae Hebraice Mas Loth vocantur, Parhoemias, id est Proverbia, dicit; sed nec ipsum nomen abhorret a vero. Quae enim parabolae recte nuncupantur, quia tam occulta sunt, possunt non merito saepius in ore colloquentium versari ac memoria debeant retineri. Nam et proverbia plerumque tam obscure dicuntur, ut merito eadem possint etiam parabolarum nomine notari, Domino attestante, qui ait: Haec in proverbiis locutus sum vobis, venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃corte. imploro tene
quid ultroc leuit agas.
ne quid inconsulte genrs
ne temere aliquid fatias
ne repetatur malũ : ne

Expanded text:
deprecor te, imploro te, ne quid ultra leviter agas, ne quid inconsulte geras, ne temere aliquid facias, ne repetatur malum, ne
Abbreviated transcription (Latin):
racit̃ oms scĩ se ꝓnuntiant peccatores quia
inueritate habent qđ plangant. Et sinon in
rep̃hensionȩ consonantiae. certe mobilitate & mu¬
ascha id ÷ dnĩcȩ resurrectionis sollemnitas.
ante trans gressum lunaris equi nocti & sex¬

Expanded text:
r se omnes sancti pronuntiant peccatores, quia in veritate habent, quod plangant, et si non reprehensione conscientiae, certe mobilitate praeascha, id est, Dominicae Resurrectionis solemnitas, ante transgressum vernalis aequinoctii, et sex
Abbreviated transcription (Latin):
ubi testam̃ti noui reuelatio declarat᷑. qđ in ueteri
tanqua sub t̾renis ꝓmissionib tegebat᷑. Septem
porro & octo quindecĩ sunt. Tot sunt & cantica
quae appellant᷑ canticũ graduũ: qm̃ totidem
fuerant etiam tẽpli gradus. Deinde etiam qͥnqͣ¬
genarius numerus magnũ sacram̃tũ ꝑ se gerit
Constat enim de septimana septimanarũ : ad di¬
to uno tanqua ipso oc tauo ad quinqua gena¬
rium numerũ t̾minandũ. Septies quippe septeni:
qͦdraginta nouẽ faciunt. Quib: unus additur:
ut faciant quinquaginta. Qui numerus quinquage¬
narius usq adeo magnae significationis est : ut ex
dñi resurrectione tot dierum cõpletis ipso quinqͣ
tenario p̃cipue numero cõmendat᷑: siue apud
isaiam siue in apocalrpsi. Ubi aꝑtissime septẽ spĩ
ꝑisaiam ꝓ¬
phetam ita cõmemorat᷑. Reqͥesc& suꝑ eum sp̃s dĩ. sp̃s¬

Expanded text:
ubi Testamenti Novi revelatio declaratur, quod in Veteri ubi Testamenti Novi revelatio declaratur, quod in Veteri tanquam sub terrenis promissionibus tegebatur. Septem porro et octo quindecim sunt. Tot sunt et cantica quae appellantur graduum, quoniam totidem fuerant etiam templi gradus. Deinde et quinquagenarius numerus magnum sacramentum per se gerit. Constat enim de septimana septimanarum, addito uno tanquam ipso octavo ad quinquagenarium numerum terminandum. Septies quippe septem quadraginta novem faciunt; quibus unus additur, ut fiant quinquaginta. Qui numerus quinquagenarius usque adeo magnae significationis est, ut ex Domini resurrectione tot diebus completis, ipso quinqutenario praecipue numero commendatur, sive apud Isaiam, sive in Apocalypsi ; ubi apertissime septem SpiriIsaiam prophetam ita commemoratur: «Requiescet super eum Spiritus D
Abbreviated transcription (Latin):
uamius ordo psalmoꝵ qͥ mͥ magni sacram̃¬
ti uident᷑ continere secretũ nondũ michi
fuerit reuelatus : tam̃ qđ om̃s centũ quinqͦ¬
ginta numerant᷑ etiam nobis qui totiꝰ ordinis eor
altitũdinẽ adhuc acie m̃tis non penitrauimus
insinuant aliqͥd unde ñ inpudent̃ quantũ dñs adiu¬
uat disputare possimus. Primũ quia denariꝰ nume¬
rus ex quo iste multiplicat᷑. Quod enĩ ualent quin¬
decim in ordine singuloꝵ. hoc ualent centũ quin¬
quaginta in ordine denarioꝵ : qm̃ quindeties cen¬
teni sunt. hoc ualent quindecĩ milia in ordine mil¬
lenarioꝵ : qm̃ quindecies mille sunt. Quindena¬
rius ergo numerus: concordiã significat duor
testam̃ toꝵꝰ. In illo eñĩ obseruat᷑ sabbatũ: quod
significat quietẽ in isto. Dñicus uͦ post septimũ qͥd.
enĩ dicit᷑ etiam una sabbati. ut deinde sit. scđa. ter¬
tia. quarta. & deinceps usque ad septimũ sabba¬
tum. Adñico aũt usq ad dñicũ octauus est dies:

Expanded text:
uamvis ordo Psalmorum, qui mihi magni sacramenti videtur continere secretum nondum mihi fuerit revelatus; tamen quia omnes centum quinquaginta numerantur, etiam nobis qui totius ordinis eorum altitudinem adhuc acie mentis non penetravimus, insinuant aliquid, unde non impudenter, quantum Dominus adjuvat, disputare possimus. Primum quindenarius numerus, ex quo iste multiplicatur quod enim valent quindecim in ordine singulorum, hoc valent centum quinquaginta in ordine denariorum, quoniteni sunt; hoc valent quindecim millia in ordine millenariorum, quoniam quindecies mille sunt: quindenarius ergo numerus concordiam significat duum Testamentorum. In illo enim observatur sabbatum, quod significat quietem : enim dicitur etiam «una sabbati» , ut deinde sit secunda, tertia, quarta, et deinceps usque ad septimum sabbatum. A dominico autem usque ad dominicum octavus est dies:
Abbreviated transcription (Latin):
cuti sunt. Nam sepe inuenis ita ceptum & dixit dñs
ad illũ : & factũ est uerbũ dñi ad illũ. Quae iunc tu
quens ad nec tat᷑: mirabilit̃ fortasis insinuat ꝓlasio¬
nem ueritatis in uoce cũ ea uisione quae fit in corde
eẽ coniunctã. Quã quã hic dici possit quod supe¬
rior sententiae ut quid diligitis uanitatẽ & quęritis
mendatiũ. ita posita est: ac si diceret᷑. Nolite dilige¬
re uanitatẽ : & quȩrere mendaciũ. Quo ita posito.:
recussima locutione sequit᷑. Et scitote qm̃ ad mirabilẽ
fecit dñs scm̃ suũ. Sed int̾ positũ diapsalma: uetat
stam cũ superiore coniungi. Siue etiam uerbũ hebi e¬
um sit sicut quidam uolunt. quod significat᷑ fiat.
suie grecũ quod significat᷑ int̃ ualla psallendi. ut
psalma sit quod psallitur. dia psalma uͦ int̃positur.
in psallendo silentium ut quẽ ad modũ in psalma
dicit᷑ uocũ copulatio in cantando ita dia psalma

Expanded text:
cuti sunt. Nam saepe invenis ita coeptum: Et dixit Dominus cuti sunt. Nam saepe invenis ita coeptum: Et dixit Dominus ad illum, Et factum est verbquens annectatur, mirabiliter fortassis insinuat prolationem veritatis in voce cum ea visione quae fit in corde esse conjunctam. Quanquam hic dici possit, quod superior sententia, Utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium? ita posita est ac si diceretur, Nolite diligere vanitatem, et quaerere mendacium; quo ita posito, rectissima locutione sequitur: Et scitote quoniam admirabilem fecit Dominus sanctum suum. Sed interpositum diapsalma vetat istam cum superiore conjungi: sive enim hebraeum verbum sit, sicut quidam volunt, quo significatur Fiat; sive graecum, quo significatur intervallum psallendi, ut psalma sit quod psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium; ut quemadmodum sympsalma dicitur vocum copulatio in cantando, ita diapsalma
Abbreviated transcription (Latin):
lat : uita aet̃na glorificat. P oenitentiae uox est.
Miserere mei ds̃ scđm magnam miscđiam tuam.
Et scđm multitudinẽ miserationẽ tuarũ dele iniqͥ¬
tatem meam. hoc offert sacrificiũ dõ sp̃m con¬
tribulatũ cor contritum & humiliatũ ds non sper¬
nit. Iustitiae xp̃i uox est: in electis suis. Miscdi¬
am & uidicium cantabo tibi dñe. Psallam & in tel¬
ligam in uia immaculata qͣndo uenies ad me. Per
miscđiam quippe adiuuam᷑ ad faciendam iustitiã:
ut securi ad iudiciũ ueniamus ubi disꝑdunt᷑ de
ciui tate dñi om̃s qui operant᷑ iniqͥtatẽ. Quo uersu¬
suscitauit a mortuis & in cęlo ad dexterã collo¬
cauit : Increpat᷑ ergo genus humanũ ut ad eum
se tandẽ ab huiꝰ modi amore conuertat. Sed si quẽ
mouet con uinctio suꝑ addita qđ ait. & scitote
Eacile est ut in scripturis animaduertat huiꝰ locu¬
tionis genus familiare eẽ. illi linguȩ qua ꝓpħae lo¬

Expanded text:
lat, vita aeterna glorificat. Poenitentiae vox est: lat, vita aeterna glorificat. Poenitentiae vox est: «Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam; et secundum multitudinem miserationum tuarum dele iniquitatem meam.» Haec offert sacrificium Deo spiritum contribulatum, cor contritum et humiliatum . Justitiae Christi vox est in electis suis: «Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine; psallam, et intelligam in via immaculata, quando venies ad me.» Per misericordiam quippe adjuvamur ad faciendam justitiam, ut securi ad judicium veniamus; ubi disperduntur «de civitate Domini omnes qui operantur iniquitatem» . Quo verssuscitavit ab inferis, et in coelo ad dexteram collocavit? Increpatur ergo genus humanum, ut ad eum se tandem ab hujus mundi amore convertat. Sed si quem movet conjunctio superaddita, quod ait, Et scitote, facile est ut in Scripturis animadvertat hujus locutionis genus familiare esse illi linguae qua Prophetae lo
Abbreviated transcription (Latin):
nobis finiuit: uocatio iustificatio glorifica¬
to. Nocamur p̾dicatione poenitentiae : sic enĩ cȩpit
dñs euangelizare. Agice poenitenta : apppim¬
quabit enim regnũ cãeloꝵ Iustificam in uocatio¬
ne miscdiae : & timore iudicii. Hinc est qđ dicit᷑
Ds in nomine tuo saluũ me fac: & in uir tute tua
iudica me. Hon timet iudicari : qui impetraue¬
rit ante saluari. Uocati renuntiamus diabolo ꝑ
poenitentiam : ne sub uigo eius remaneamus .
Iustificati sanam᷑ ꝑ miscđiam: ne iudiciũ timea¬
mus. Glorificati transimus in uitã ȩt̃nam : ubi dm̃
dñs ait. Ecce eicio demonia & sanitates ꝑficio ho¬
ie & cras : & t̾cia die consumor. Quod etiam in
driduo suae passionis & dormitionis & euigilatio¬
nis ostendit. Crucifixus est enim & sepultus & re¬
surrexit. In cruce de principibus & potestatib
triumphauit. in sepulchro requieuit : in resurrectio¬
ne exultauit. Poenitentia cruciat. iustitia tranqͥl¬

Expanded text:
nobis fiunt, vocatio, justificatio, glorificanobis fiunt, vocatio, justificatio, glorificatio. Vocamur praedicatione poenitentiae: sic enim coepit Dominus evangelizare, «Agite poenitentiam; appropinquavit enim regnum coelorum» . Justificamur in vocatione misericordae, et timore judicii: hinc est quod dicitur, «Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me» . Non timet judicari, qui impetraverit ante salvari. Vocati, renuntiamus diabolo per poenijustificati sanamur per misericordiam, ne judicium timeamus; glorificati transimus in vitam aeternam, ubi Dominum Dominus ait: «Ecce ejicio daemonia, et sanitates perficio hodie et cras, et tertia» «consummor» . Quod etiam in triduo suae passionis et dormitionis et evigilationis ostendit. Crucifixus est enim, et sepultus, et resurrexit. In cruce de principibus et potestatibus triumphavit, in sepulcro requievit, in resurrectione exsultavit. Poenitentia cruciat, justitia tranquil
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiã in eccłia magna: congruentius ad illud
refert᷑. erunt duo in carne una. Siue gͦ illud. siue
hoc intelligat᷑ quod dic tũ est in capite libri: liber
iste psalmoꝵ ꝑ quinquagenos si ꝑ ipsos quinqͣẽ¬
narios articulos in t̾rogetur. magnũ aliqͥd & uãl¬
de dignum consideratione respond&. Non enĩ
frustra mͥ uidet᷑ quin qͣgesimus eẽ de poenitentia.
centesimus de miscđia & udicio. centesimus qͥn¬
qua gesimus de dĩ laude in sc̃ĩs eius. Sic enim
ad ȩtnam beatãq tendimus uitã : primitus
nr̃a peccata damnando. deinde bene uiuen¬
do. ut post uitã condempnatã malam & ges¬
tam bonam meream᷑ aet̾nam. Scđm ꝓ positũ
enim occultissime iustitiae bonitatisq suae
ds̃ quos p̃destinauit illos & uocauit : & quos
uocauit ipsos & iustificauit. Quos aut̃ iusti¬
ficauit: ipsos & glorificauit. Predestinatio
nr̃a ñ in nobis facta est : sed in occulto apud
ipsum in eiꝰ p̃scientia. Tria uero reliqua in

Expanded text:
ad illud refertur, «Et erunt duo in carne una.» 3. Sive ergo illud, sive hoc intelligatur quod dictum est, «In capite libri;» liber iste Psalmorum per quinquagenos, si per ipsos quinquagenarios articulos interrogetur, magnum aliquid et valde dignum consideratione respondet. Non enim frustra mihi videtur quinquagesimus esse de poenitentia, centesimus de misericordia et judicio, centesimus quinquagesimus de laude Dei in sanctis ejus. Sic enim ad aeternam beatamque tendimus vitam, primitus peccata nostra damnando, deinde bene vivendo, ut post condemnatam vitam malam gestamque bonam, mereamur aeternam. Secundum propositum enim occultissimae justitiae bonitatisque suae Deus, «quos praedestinavit, illos et vocavit; et quos vocavit, ipsos et justificavit; quos autem justificavit, ipsos et glorificavit» . Praedestinatio nostra non in nobis facta est, sed in occulto apud ipsum, in ejus praescientia. Tria vero reliqua in
Abbreviated transcription (Latin):
Quem non externae pupulerunt fingere causae
Materiae fluitantis opus. uerum insita summi
Torma boni liuore carens. tu cuncta superno.
Ducis ab exemplo pulchrum pulcherrimus ipse
Mundum mente gerens. similiq: in imagine formans.
Perfec tasq iubens ꝑ fec tum absoluere partes.
Tu muneris elementa ligas ut frigora flammis.
Arida conueniant liquidis. ne purior ignis¬
ł uolet. Aut mersas deducant ponderbe t̃ras.
Tu triplicis mediam naturae cuncta mouentẽ.
Connec tens animam ꝑ consona membra resoluis.
Quae cũ secta duos motum glomerauit in orbes:
In semet reditura meat. menteq profundam
Circuit. & simili conuerttimagine caelum.
Tu causis animas paribus uitasq minores
Prouehis. & leuib sublimes currib aptans.
In caelum t̾ramq seris. quas lege benigna.
Ad te conuersas reduci facis igne reuerti :
Da pater angustam m̃ti conscende sedem.
Da fontem lustͣare boni. da luce reꝑta.
In te conspicuos animi defigere uisus.

Expanded text:
Quem non externae pepulerunt fingere causae Materiae fluitantis opus, verum insita summi Forma boni, livore carens: tu cuncta superno Ducis ab exemplo, pulchrum pulcherrimus ipse Mundum mente gerens, similique imagine formans, 222 Perfectasque jubens perfectum absolvere partes. Tu numeris elementa ligas, ut frigora flammis, Arida conveniant liquidis: ne purior ignisEuolet aut mersas deducant pondera terras. Tu triplicis mediam naturae cuncta mouentem Conectens animam per consona membra resoluis. Quae cum secta duos motum glomerauit in orbes, In semet reditura meat mentemque profundam Circuit et simili conuertit imagine caelum. Tu causis animas paribus uitasque minores Prouehis et leuibus sublimes curribus aptans In caelum terramque seris quas lege benigna Ad te conuersas reduci facis igne reuerti. Da pater augustam menti conscendere sedem, Da fontem lustrare boni, da luce reperta In te conspicuos animi defigere uisus.