comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ consedisse. ut cibũ uerbidi ꝓpossibilitate sumamꝰ. fiat in
laqueũ. uł in retͥbutiones ł inscandalũ. si non intelligibiliter
iut dignũ. ẽ mundos ex ea ⁊ puros ac spiritales cibos sapien¬
tiȩ capiamꝰ etiã illud parit̃ obseruantes ne immundis ⁊ sordi¬
dis uestimentis id.ẽ. corꝑe aut corde polluto. ad mensam sapi-¬
entiȩ consedeamꝰ: sed speciem futuri incęlis conuiuii iam nͣc me¬
ditantes ꝑ conu̾sionẽ ⁊ penitentiã indumenta cotidie mundi¬
ora ⁊ nuptialia pͣparemꝰ: quibꝰ utentes aulam sapientie ita¬
la mos filii regis intrare meream᷑. Dico gͦ. Nunqͥd sic offendert̃
ut caderent : Absit. Sed illorũ delicto salus gentibꝰ ut illos

Expanded text:
e sumamus, fiat in laqueum, vel in retributionem, vel in scandalum, si non intelligibiliter, et ut dignum est, mundos ex ea, et puros ac spiritales cibos sapientiae capiamus; etiam illud pariter observantes, ne immundis et sordidis vestimentis, id est, corpore aut corde polluto ad mensam sapientiae consideamus; sed speciem futuri in coelis convivii jam nunc meditantes, per conversionem et poenitentiam indumenta quotidie mundiora et nuptialia praeparemus, quibus utentes, aulam sapientiae, et thalamos filii regis intrare mereamur. Dico ergo: Nunquid sic offenderunt ut caderent? Absit: sed illorum delicto salus
Abbreviated transcription (Latin):
seruare debet ne accepta gra inanis fiat in eo sicuo ⁊ papdos
diẽ qͥa gra eiꝰ inme inanis non fuit s ampliꝰ quã om̃s uliꝰ la¬
boraui. t iteru̾ ad dit tanqm memor gr̃ȩ. Hon ego inqͥtis.
cutam gram peceat ingratus fit ei qͥ urestitit eiamSi au¬
teor i aue fecer gram multiplicabit ⁊ Ea. Ctatro uami

Expanded text:
servare debet ne accepta gratia inanis fiat in eo, sicut et Paulus dicit, quia gratia ejus in me inanis non fuit, sed amplius quam omnes illi laboravi . Et iterum addit tanquam memor gratiae: Non ego, inquit, cutam gratiam peccat, ingratus fit ei qui praestitit gratiam; si autem non inanem feceris gratiam, multiplicabitur tibi grati
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥ putant ꝓphȩ nesciebant qͥd dicerent. ⁊ quasi aliend̃ sensu suo to¬
ꝓpħabant. Qd enĩ dicit apłs de ysaia. qͥa audet idicit. hoc indi¬
cat qͥa mort̾e contẽpnens ⁊ ꝑsecutiones quȩ inferebant᷑ ꝗͣuis sci-¬
ret sibi imminere ꝑiculũ: audet tam̃ ⁊ pͣdicat uerbũ d̾i. sic̃ ⁊ip.¬
se paylus dicebat. Scio qͥa uincula. i carceres manent me in ie¬¬
rosolimis: s ego non facio cariorem animã meã m. Sic gͦ: iesa¬
ias sciebat qͥdẽ scđm se ẽẽ. intͣficiendũ ab impus: audet tam &¬

Expanded text:
ebant quid dicerent, et quasi alienato sensu suo prophetabant. Quod enim dicit Apostolus de Isaia, quia audet et dicit, hoc indicat quia mortem contemnens et persecutiones, quae inferebantur, quamvis sciret sibi imminere periculum, audet tamen et praedicat verbum Dei; sicut et ipse Paulus dicebat: Scio quia vincula et carceres manent me in Hierosolymis, sed ego non facio chariorem animam meam mihi ; sic ergo et Isaias sciebat quidem secandum se esse, et interficiendum ab impiis; audet tam
Abbreviated transcription (Latin):
cuintur. ubi dicit ingent̾e̾ insensatã in irã uos inducã: qd̾ &
gente̾ eam ⁊ insipientẽ nõiauerit. Uerũ ne hoc quidẽ famu¬
liis dĩ moy ses contumeliã facit popło di: sed ꝓuidebat in
spũ. qm si qui uult sapiens. eẽ. in hoc mundo. insipiens fieri
debet. ut sit sapiens apud dm̃. Et qr non cognouit mindꝰ
ꝑsapientiam dm̃: placebit dõ ꝑ stulticiã predicationis saluõ

Expanded text:
quuntur, ubi dicit: In gentem insensatam, in iram vos inducam: quod et quuntur, ubi dicit: In gentem insensatam, in iram vos inducam: quod et gentem eam, et insipientem nominaverit. Verum ne in hoc quidem famulus Dei Moyses contumeliam facit populo Dei; sed praevidebat in spiritu, quoniam si quis vult sapiens esse in hoc mundo, insipiens fieri debet, ut sit sapiens apud Deum: quia non cognovit mundus per sapientiam Deum, placuit Deo per stultitiam praedicationis
Abbreviated transcription (Latin):
res. assũpti sunt. S uideat᷑ fortassis gentẽ adõ fidei merito &
deuotionis electã mos ses iniuriõsus cõpellasse cũdicit in
nongent̾e: uita nichili ducere ut nec gentẽ eã appellare
digñetur. aut si appellet: insipient̾e nõminare. Sed non ÷
iniuriosus moy ses ut poteamicꝰ dĩ. erga electos eiꝰ. Nec contu¬
melia uidebitur insermone:si ratio sermonis appareat. Una¬
queq gens uerbi causa. egyptioꝵ. aut syroꝵ. aut moabitarũ.
peo qd̾ ꝓprus terminis ⁊ lingua & abitiri moribꝰ atq insti¬
tutss discernitur: gens illa uł illa appellatur: ⁊ neq syriȩ.¬
gy ptii aliqͣndo dicunt᷑. neq moabite idumei appellantur.
auit arabesscite. Ap̃iani uͦ non. ẽ una gens: s erom̃ibꝰ gen¬
tib unꝰ popłs. Et idõ moy ses ꝓ sũmo honore non gentẽm eã
nominauit qr non erat unagens. sed siita dici põtest om̃i.¬
um gentiũ gens. Uerũ exclũdi uidebimͣ inhis que subse¬

Expanded text:
redimus. Sed videatur fortassis gentem a Deo fidei merito et devotionis electam Moyses injuriosius compellasse, cum dicit in non gentem, et ita nihili ducere, ut nec gentem eam appellare dignetur; aut si appellet, insipientem nominare: sed non est injuriosus Moyses, utpote amicus Dei, erga electos ejus: nec contumelia videbitur in sermone, si ratio sermonis appareat. Unaquaeque gens, verbi causa, Aegyptiorum, aut Syrorum, aut Moabitarum, pro eo quod propriis terminis, et lingua, et habitu, et moribus, atque institutis discernitur, gens illa vel illa appellatur, et neque Syri Aegyptii aliquando dicuntur; neque Moabitae Idumaei appellantur; aut Arabes Scythae. Christiani vero non est una gens, sed ex omnibus gentibus unus populus: et ideo Moyses pro summo honore non gentem eam nominavit, quia non erat una gens, sea, si ita dici potest, omnium gentium gens. Verum excludi videbimur in his quae subse
Abbreviated transcription (Latin):
tuis reducere. Nec mireris qͦd cũ xp̃c ipse sit iusticia: quasi de
alio ita de se hec dicere uideat᷑. Inmultis enĩlocis inuenies sal.¬
dic incelũ aut qͥs descendit in aby ssũ exceptis his quȩ media in¬
ubi hoc mͦ scriptũ.ẽ. Mandatũ hoc qđ ego mando t hodie non ẽ.
suꝑ eraltatũ ate. neq longe ate. non. ẽ. incelo. ut dicas. Qs as¬
cendet nob̵ incelũ ⁊ accipiet illud nob̾. ut audientes faciamꝰ il¬
lud : neq tnsmare.ẽ. ut dicamꝰ. Qͥs tͣnsibit nob mare iac¬
cipiet illud ut audientes faciamꝰ illud: uuxta te. ẽ. uerbũ ual.¬
de inore tuo ⁊ incorde tuo ⁊ in manibꝰ tuis ut facias illud. Cũ¬

Expanded text:
tur speratur. Nec mireris quod cum Christus ipse sit justitia, quasi de alio ita de se haec dicere videatur. In multis enim locis invenies Saldit in coelum? aut quis descendit in abyssum? exceptis his quae media inubi hoc modo scriptum est: Mandatum hoc quod ego mando tibi hodie, non est superexaltatum a te, nec longe a te: non est in coelo, ut dicas: Quis ascendet a nobis in coelum, et accipiet illud nobis, ut audientes faciamus illud? neque trans mare, ut dicas: Quis transibit nobis mare, et accipiet illud, ut audientes faciamus illud? Verum juxta te est valde in ore tuo, et in manibus tuis, ut facias illud . Ju
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ dñi iħu xͥ. in om̃i loco ipsoꝵ ⁊ nrõ: uidebit᷑ fortassis hab̾e aliqͥd
differentiȩ. qͦd illos qͥdẽ ȩccłam cdĩ nominat ⁊ scificatos ⁊ uocatos
Et uide ne forte ista diuersitas. tale aliqd ostendat. quale
n p̃sensiti dec᷑ hab̾e capłm. in qͦ docet non posse in uocariuo.¬
men dñ nͥ pͥus credat᷑ in rp̃o. Cũ aucẽ crediderit qͥs xp̃o etĩa¬

Expanded text:
e aliquid differentiae, quod illos quidem Ecclesiam Dei nominat, et sanctificatos, et vocatos ostri Jesu Christi. » Et vide ne forte ista adversitas tale aliquid ostendat, quale et praesens videtur habere capitulum, in quo docet non posse invocari nomen Domini, nisi prius credatur in
Abbreviated transcription (Latin):
aut ad modũ pauci ex popło illo crediderint: non uide.¬
bitur alienũ. aut non. ẽ putandũ qr moy ses dicat ad dnm.
dne nemo credidit auditurme.Si em̃ credidissent litce¬¬
xp̃o iħu dño loquente audier̾: s multo plures st̃ qͥ aliis eũ pre¬
dicantib audiert̃. sic̃ ⁊ ipse dñs pͣchxerat. loquens ad thomã.
Quia uichsti inqͥt ⁊ credidisti. beati non uidentes ⁊ creden
quȩ ex dõ.ẽ. & ueritatem dei loquat᷑. siq̾s uiam dĩ que. xp̃s. ẽ.
doceat ⁊ iusticiã eius exponat: sine dubio qͦd loqͥtur u̾bũ xp̃i ÷¬

Expanded text:
aut admodum pauci ex populo illo crediderint, non videbitur alienum. Aut non est putandum, quia Moyses dicat ad Dominum: Domine, nemo credidit auditui meo? Si enim credidissent litteChristo Domino loquente audierunt; sed multo plures sunt qui aliis eum praedicantibus audierunt, sicut et ipse Dominus praedixerat loquens ad Thomam: Quia vidisti me, inquit, credidisti; beati non videntes et credenquae ex Deo est, et veritatem Dei loquatur, si quis viam Dei, quae Christus est, doceat, et justitiam ejus exponat, sine dubio quod loquitur, verbum Chri
Abbreviated transcription (Latin):
bcenda st: q allegorias inscripturis diuinis refuantos pauce
solent eos cͥ non inõibꝰ secunt᷑ historicũ sensũ. dicant gͣ nob̾. si sñe¬
sam hie utdeor illã dicit ꝓpħa inqua prandere uł cepare solent
un pesa eis fiad inlaqueũ. ut capiat eos ⁊ uł si ipsa meresa re seleit:
in retoipetiones ut abipsa phis quȩ deliquert recinant᷑ uistione

Expanded text:
t, qui allegorias in Scripturis divinis refutant, et ridere solent eos qui non in omnibus sequuntur historicum sensum. Dicant ergo nobis, si mensam hic Judaeorum illam dicit Propheta in qua prandere vel coenare solent, ut ipsa eis fiat in laqueum ut capiat eos; vel si ipsa mensa efficiatur eis in retributionem, ut ab ipsa pro his quae deliquerunt recipiant ultione
Abbreviated transcription (Latin):
inlapidem offensionis de quo scriptũ: ecce pono insion lapidem
offensionis & petrã scandali: & qͥ credit in eũ non erubescet Sci
ego ĩmitto infundam̃ta si on lapidẽ p̃ciosũ. electũ. angularẽ.
p̃darũ in fundam̃ta eiꝰ ⁊ qui credidit in eũ ñ erubescẽt. Apł̃s¬
autẽ lapidẽ offensionis ⁊ petrã scandalide alio loco ipsius ysaiȩ¬
Ppħȩ huic testimonio inseruisse in qͦ ita scriptũ. ẽ: ⁊ non tanꝙͣ
lapidi offensionis occurretis ei: neq ut lapidi rumȩ  exutroq
loco excerpens quȩ assertionibꝰ suis cõmoda uidebant᷑ aptauit.¬

Expanded text:
 de quo scriptum est: Ecce pono in Sion lapidem offensionis, et petram scandali, et qui credet in eum, non erubescet. Sciego immitto in fundamenta Sion lapidem pretiosum, electum, angularem, praeclarum in fundamenta ejus; et qui crediderit in eum nautem lapidem offensionis et petram scandali, de alio loco ipsius prophetae huic testimonio inseruit, in quo ita scriptum est: « Et non tanquam lapidi offensionis occurretis ei; neque ut lapidi ruinae . » Ex utroque ergo loco excerpens quod assertioni suae commodum videbatu
Abbreviated transcription (Latin):
nis dispensatione posuimꝰ: ut tanqm regie cuiꝰdã domꝰ que multi¬
plicibꝰ sit ingressibꝰ egressibꝰq distincta ⁊ ex uno inaliud concda¬
ue ita tͣnseãtur ut uĩx ingredientis indicia aut egredientis ap.¬
pareant: ita etiã Paulus diuinoꝵ secreta paululũ qͥdẽ subaꝑientẽ
uideri. non tã plane aꝑteq pandentẽ. Deniq cũ ꝓhis quȩ suꝑiꝰ dixe¬

Expanded text:
tione posuimus: ut tanquam regiae cujusdam domus, quae multiplicibus sit ingressibus egressibusque distincta, et ex uno in aliud conclave ita transeatur ut vix ingredientis indicia aut egredientis appareant: ita etiam Paulum divinorum secreta paululum quidem subaperientem videri, non tamen plane aperteque pandentem. Denique cum pro his quae superius dixe
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ odio habui. Cur autẽ hȩc ita dicta fint. docet. Ut scđ̾m elec¬
tionẽ inqͥt: ꝓpositũ di maneat non exoꝑibꝰ. s ex uocante dictũ. ẽ
hoc. ẽ. ut non qͥ filii carnis. s qͥ filii dĩ sunt ipsi deputent᷑ in sem̃.
Sicut enĩ ibi exmultis filus carnis y saac eligitur adõ qͥ adop¬
tetur infilios di ita ⁊ hic ex duobꝰ minor eligit᷑ iacob qͥ adopte¬
tur infilios dĩ: & sicuerũ sit qđ ꝓmissiones dĩ non infiliis car.¬
nis s in dĩ filiis constent. Sed hȩc om̃ia eos ex pectent: ut illud
incarne positi quesierant.⁊ ꝑomia carnis iustificari meruissent.
posset utiq meriti eoꝵ gr̃a adposteritatẽ qͦq carnis ⁊ sanguinis
ꝑtinere. Nc̃ uͦ cũ electio eorũ ñ exoꝑibꝰ facta sit s exꝓposito d̃ ⁊ ex

Expanded text:
em odio habui. Cur autem haec ita dicta sint docet, « ut secundum elecem odio habui. Cur autem haec ita dicta sint docet, « ut secundum electionem, inquit, propositum Dei maneat, non ex operibus, sed ex vocante dictum est, » hoc est, non qui filii carnis, sed qui filii Dei sunt, ipsi deputentur in semen. Sicut enim ibi ex multis filiis carnis Isaac eligitur a Deo, qui adoptetur in Filium Dei, ita et hic ex duobus minor eligitur Jacob qui adoptetur in Filium Dei; et sic verum fit, quod promissiones Dei non in filiis carnis, sed in Dei filiis constent. Sed haec omnia eo spectant, ut illud proin carne positi acquisierant, et per opera carnis justificari meruissent, posset utique meriti eorum gratia ad posteritatem quoque carnis et sanguinis pertinere; nunc vero cum electio eorum non ex
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ꝑsequi. qd̾ licet repudiatꝰ sit popłs isrł ꝑinfidelitatem. non
tam̃ ꝓmissiones dĩ quȩ erga eos habite fuerant deciderint: ⁊ fruᷤ¬
trate sint. docetq qd̾ cũ multi fuerint filii abrahȩ: in solo ysaac sit
facta repmissio. Non enĩ inqͥt qͥ filii carnis stͣ hii sunt filii di : ⁊ con¬
tendit ostende. quomͦ ysaac non sit filiuᷤ. sed sit filiꝰ diͣ. & redit ad
ea: quȩ de ipso in genesi scripta st̃. ꝓmissionis inqͥt u̾bũ: hoc . ẽ. Ad-
hoc tempꝰ ueniam: ⁊ erit sarę filius. Hon gͦ inqͥt ꝑ ordine̾ natiuita¬
tis carnał ysaac nascit᷑: qͥppe cũ ⁊ abrahã emortuo iã corꝑe ha-¬
solũ de ysaac: s ⁊ de iacob recipienda. ẽ. Nam ⁊ rebecca inqͥt: non
scłm carnał natiuitatis ordinẽ ꝓtulit partũ. Cũ enĩ ex uno con¬
cubitu isaac geminos concepisset nondũ partu edito neq ullis ac¬
tibꝰ pueroꝵ boms malisue inter hoĩes habitis: erga iacob diuina

Expanded text:
olus persequi quod licet repudiatus sit populus Israel per infidelitatem, non tamen promissiones Dei, quae erga eos habitae fuerant deciderint, et frustratae sint, docetque, quod cum multi filii fuerint Abrahae, in solo Isaac sit facta promissio. « Non enim, inquit, qui filii carnis sunt, hi sunt filii Dei, » et contendit ostendere, quomodo Isaac non sit filius carnis, sed sit Filius Dei, et redit ad ea quae de ipso in Genesi scripta sunt: Promissionis, inquit, verbum hoc est, ad hoc tempus veniam, et erit Sarae filius. Non ergo, inquit, per ordinem nativitatis carnalis Isaac nascitur, quippe cum et Abraham emortui jam corporis habsolum de Isaac, sed de Jacob recipienda est. Nam et Rebecca, inquit, non secundum carnalis nativitatis ordinem protulit partum. Cum enim ex uno concubitu Isaac geminos concepisset, nondum partu edito neque ullis actibus puerorum bonis malisve inter homines habitis, erga Jacob divina
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ mentẽ cor eius incipiat custodire. ibi hoc .ẽ. incordis se¬
creto pacificus effectus filius di conscientia adstipulance uo.¬
quã loqr paulus inter ꝑfectos secreta ⁊ absconditã diuinȩ dis¬
pensationis ex posuit ⁊ ostendit qua ratione quoue ordine uł
irã ds̃ ostendat inuasis irȩ uł diuicias głȩ sue inuasis mĩe. ido

Expanded text:
omnem mentem » cor ejus incipiat custodire, ibi, hoc est in cordis seomnem mentem » cor ejus incipiat custodire, ibi, hoc est in cordis secreto pacificus effectus, Filius Dei conscientia adstipulante voquam loquitur Paulus inter perfectos, secreta et abscondita divinae dispensationis exposuit, et ostendit qua ratione quove ordine, vel iram Deus ostendat in vasis irae, vel divitias gloriae suae in vasis miserico
Abbreviated transcription (Latin):
sua nos uocauit ⁊ non dilectã gilectã. ⁊ in loco ubi dictũ ẽ. nob̾
non plebs mea uos: ibi uocabim᷑ filu dĩ uiui. S fortassis reqͥrant
a nob̾ hi qͥ excircucisione st̃: ⁊ dicant. Vbi enĩ aduos dictũ. ẽ.
qͥa non sitis plebs dĩuos ut ibi uocemini filii dĩ uiui: asserent
enĩ qͦd ds̃ hȩc iniudea locutus . ẽ. In ipsa enĩ tantũmͦ notus. ẽ ds
⁊ nichil hec adnos spectent qͥa lex adeos qͥ in lege st̃ loquit᷑.
lmmo ego ostenddã locũ multo digniorẽ. ubi dm̃ loqͥ: idecuitꝰ
& possibile fuit. Neq enĩ consequent̾ ds̃ loqͥ in montibꝰ irupi¬
U̾ ⁊ quib cunq terrenis locis dicet᷑. s inmente hoi̾s loquitur
ds̃. in sensu rationabili. ⁊ inpͥncipali cordis. Et ubi cũ indigni
& aliem adõ actus conscientia redarguente culpantur: ibi in¬
quã ꝓnunciatur. ibi d̾r ad singulos qͦsq qͥa non plebs mea
uos. Si uͦ emundet se qͥs abhis ⁊ purificet ⁊ pax dĩ quȩ exuꝑat

Expanded text:
ilectam, dilectam, et in loco ubi dictum est » nobis, « non plebs mea vos, ibi » vocabimur « filii Dei vivi. » Sed fortassis requirant a nobis hi qui ex circumcisione sunt, et dicant, ubi enim ad vos dictum est, quod non sitis plebs Dei vos, ut ibi vocemini filii Dei vivi? Asserent enim quod Deus haec in Judaea locutus est in ipsa enim tantummodo notus est Deus, et nihil haec ad nos spectent, quia « lex ad eos, qui in lege sunt loquitur. » Imo ego ostendam locum multo digniorem, ubi Deum loqui et decuit et possibile fuit. Neque enim consequenter Deus loqui in montibus et rupibus et quibuscunque terronis locis dicetur, sed in mente hominis loquitur Deus, in sensu rationabili, et in principali cordis, et ibi cum indigni et alieni a Deo actus conscientia redarguente culpantur, ibi, inquam, pronuntiatur, ibi dicitur ad singulos quosque, quia « non plebs mea vos; » si vero emundet se quis ab his, et purificet, « et pax Dei, quae superat
Abbreviated transcription (Latin):
othreliqͥsset nob̾ semen: sic̃ sodoma factiessemꝰ ⁊ sic̃ gomorra simi-¬
les fuissem᷑. Qdd sem̃ esaias adr̃o dic̃ derelictũ: illud sine dubio: qđ
ide apłs ex ponit in aluis cũ dicit adabrahã dictũ. ẽẽ tͥ dabo t̃ram anc¬
& semini tuo. Non dicit ⁊ seminibꝰ quasi inmultis: s semini tuo
sic̃ sodoma fuissemꝰ. qͣntũ ad impietatis magnitudine̾ spectat.
nͥ qr ⁊ grauissimũ aliqͥd apud isrłitas gestũ . ẽ. Ham sodomite
extitit: qͥ cũ dñs maiestatis sit fr̃ eoꝵ & diciuoluit & ẽẽ Ni si gͦ se

Expanded text:
 Gomorrha similes fuissemus. Quod semen Isaias a Domino dicit derelictum? illud sine dubio quod idem Apostolus exponit in aliis, cum dicit ad Abraham dictum esse: Tibi dabo terram hanct semini tuo; non dixit, et seminibus, tanquam in multis, sed semini tuo d impietatis magnitudinem spectat, nisi quia et gravius aliquid apud Israelitas gestum est. Nam Sodomitae exstitit, qui cum Dominus majestatis sit, frater eorum et dici voluit, et esse. Nisi ergo sem
Abbreviated transcription (Latin):
futuri erant uasa irȩ. aptata ad ꝑdicionẽ. non credentes uite suȩ sed
dnm maiestatis crucifigentes. Si gͦ inqͥt fuerint tanqͣm arena
maris: reliquiȩ saluȩ fient. Illi qͥ non saluant᷑ tãꝗͣ arena maris st̃. Re¬
liquie uͦ quȩ saluȩ fient: tanqͣm stellȩ cęli sunt. Utrunq ⁊ enĩ ꝓmis¬
sionis que ad abrahã facta. ẽ continet sermo. Erit inqͥt sementuũ
sicut arena maris: ⁊ sicut stellȩ celi. & hoc÷ qd̾ dicit. Uerbũ enĩ con¬
sumans ⁊ ad breuians ineqͥtate. qͥa u̾bũ breuiatũ faciet dñs suꝑter.¬
rã. Uerbũ breuiatũ. ubi multi uocati st̃. pauci autẽ electi. Possumꝰ au.
tẽ i totius doctrine uerbũ dicere breuiatũ. ut qđ pͥus lex ⁊ ꝓpħȩ
continebant inlatitudine p̃ceptoꝵ. ueniens dñs. ꝓnunciaret ⁊⁊ di¬

Expanded text:
asa irae, aptata ad perditionem, » non credentes vitae suae, sed Dominum majestatis crucifigentes; si ergo, inquit, fuerint « tanquam arena maris, reliquiae salvae fient » Illi qui non salvantur tanquam arena maris sunt; reliquiae vero, quae salvae fient tanquam stellae coeli sunt, utrumque etenim promissionis, quae ad Abraham facta est, continet sermo: Erit, inquit, semen tuum sicut arena maris, et sicut stellae coeli. Aug. Alio autem sensu, in eoquia verbum breviatum faciet Dominus super terram. Verbum breviatum, ubi multi sunt vocati, pauci autem electi. Possumus et totius doctrinae verbum dicere breviatum, ut quod prius lex et prophetae continebant in latitudine praeceptorum veniens Dominus pronuntiaret et di
Abbreviated transcription (Latin):
ripit. ut scd̾m scripturȩ sententiã dũ flagellatur pestilens. in no¬
cens astutior fiat. Hotas aut̃e facit etiã diuitias głȩ sue. in uasis

Expanded text:
ripit, ut secundum Scripturae sententiam, dum flagellatur pestilens, innoripit, ut secundum Scripturae sententiam, dum flagellatur pestilens, innocens astutior fiat . Notas autem facit etiam « divitias gloriae suae in vasis
Abbreviated transcription (Latin):
sius apłici sermonis ordine̾ ex planationẽq u̾bor ꝑtinet dicta
sint: nc̃ breuit̾ repetentes aliqͣ etiã de intellectu interiore re
diu̾inis uoluminibꝰ contuens. Nã irã qͥdẽ dĩ quȩ. ẽ anatura eꝰiꝰ
extranea. nota̾ fieri hõibꝰ dic̃. sic̃ p̃sens hic apłi indicat locus.
rat ⁊ occultari: sic̃ dd̃ dicit. Quã magna multitudo dul cedinis
tuȩ dñe: quã abscondisti tim̃tibꝰ te Qͥd gͦ causȩ dicemꝰ qͦd ds̃ ira
manifestat hominibꝰ. ⁊ dulcedinẽ celat: scit sine dubio fragi¬
le.eẽ. hominũ genꝰ ⁊ ad lapsũ ꝓcliue ꝑneglegentiã: qͥbꝰ ex pediãt¬
magis. eẽ. submetu irȩ quã spe benignitatis dĩ & dulcedinis re.¬
larari: sicut ⁊ sapientia dei dicit. Qui parcit baculo: odit filiũ. di
enĩ ꝑcufserit eũ uirga non morietur: animã autẽ eiꝰ saluã faci¬
et a morte. Notam facit gͦ potentiã suã d̾s dũ impios castigat ⁊ cor¬

Expanded text:
sius Apostolici sermonis ordinem explanationemque verborum pertinet, dicta sint; nunc breviter repetentes aliqua etiam de intellectu interiore reqdivinis voluminibus contuens, nam iram quidem Dei, quae est a natura ejus extranea, notam fieri hominibus dicit, sicut praesens hic Apostoli indicat locus; rat et occultari, sicut David dicit: quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te! Quid ergo causae dicemus, quod Deus iram manifestat hominibus, et dulcedinem celat? Scit sine dubio fragile esse hominum genus, et ad lapsum proclive per negligentiam, quibus expediatmagis esse sub metu irae, quam spe benignitatis Dei et dulcedinis relaxari. Sicut et Sapientia Dei dicit: Qui parcit baculo, odit filium suum: si enim percusseris eum virga, non morietur: animam autem ejus salvam facies a morte . Notam facit ergo potentiam suam Deus, dum impios castigat, et cor
Abbreviated transcription (Latin):
fert in credulos ⁊ infideles notã facit ho̾ibꝰ ⁊ pacientiã ⁊ poten¬
tiã suã. Pacientia: dũ diu sustinet si forte resipiscant & conuer-¬
tant᷑. Potentiã: dũ aliqͣndo punit.⁊ flagitia non usq quaq in¬
ulta derelinqͥt. Et rursũ inuasis miscdiȩ hoc ẽ. qͥ semet ipsos
emundauert̾ ab õi sorde peccati ex qͣ mundꝰ ñ. ẽ eciã si uniꝰ diei
fuerit uita eiꝰ: notas facit diuitias głȩ suȩ. Que uasa non irratio¬
nabili aliꝗͣ aut fortuita gra. s q̃m ipsa supͣ dictis sordibꝰ se expur¬
nos ꝓeo ut si dixisset sic̃ nos qͦs uocauit nͣsolũ ex iudeis s etiã
exgentibꝰ. Suꝑiora enĩ qͣsi depharaone qͥ fuit uas irȩ ⁊ de filus
isrł qͥ fuerant uasa miscd̾ie: ꝓsecutꝰ uidet᷑ Hic gͦ qͦd subiungit.

Expanded text:
fert incredulos et infideles, notam facit hominibus, et patientiam et potenfert incredulos et infideles, notam facit hominibus, et patientiam et potentiam suam. Patientiam, dum diu sustinet, si forte resipiscant, et convertantur: potentiam, dum aliquando punit, et flagitia non usquequaque inulta derelinquit. Et rursum « in vasis misericordiae, » hoc est qui semetipsos emundaverunt ab omni sorde peccati, ex qua « mundus nemo est, etiamsi unius diei fuerit vita ejus, » notas facit divitias gloriae suae, quae vasa non irrationabili aliqua, aut fortuita gratia, sed quoniam ipsa a supradictis sordibus se expurnos, pro eo, ut si dixisset, sicut nos, quos vocavit non solum ex Judaeis, sed etiam ex gentibus. Superiora enim quasi de Pharaone, qui fuit vas irae, et de filiis Israel, qui erant vasa misericordiae prosecutus videtur; hic ergo quod subjungit,
Abbreviated transcription (Latin):
liã. iacob qͥdẽ qͥ ut diximꝰ emundauerit semet ipsũ fecit uas adho¬
norẽ. Esau uͦ cuiꝰ animã non ita purã. nec ita simplice̾ uidit: ex.
eadem massa fecit uas ad contumeliã. Vt aut̃e scias qđ ꝓpurita¬
te ⁊ fimplicitate anime. ia cob factus fuerit uas adhonorem: audi
quale ei diuina scriptura simplicitatis testimoniũ ꝑhibet. Et e¬
rat inqͥt ia cob homo simplex. habitans domũ. Idõ gͦ apłs dicit
de eis qͥa priusqͣm nascerent᷑ dr̃ de eis. lacob dileri: esau autẽ odio
habuis Qd si uolens ds̃ ostend̾e iram ⁊̃ facere potentiam: sustinet
loco nichilominꝰ inuenitur. Hon enĩ redditur ad aliqͥd hoc qd̃ ait
tionẽ istam reliqͥt. Quȩ etiã si non assumatur: lucidior absq ea
dabitur intellectus. Uerbi causa ut italegamꝰ. Nolens ds̃ ostend̾ę
iram & notã facere potentiã suã sustinet̾ inmulta pacientia uã
ire aptũ in ꝑditionẽ. ut notas faceret diuitias głȩ suȩ inuasa¬

Expanded text:
liam, Jacob quidem, qui, ut diximus, emundaverat semetipsum, fecit vas ad honorem: Esau vero cujus animam non ita puram, nec ita simplicem vidit, ex eadem massa fecit vas ad contumeliam. Ut autem scias quod pro puritate et simplicitate animae Jacob factus fuerit vas ad honorem, audi quale ei divina Scriptura simplicitatis testimonium perhibet: Erat, inquit, Jacob homo simplex habitans domum : ideo ergo Apostolus dicit de eis quia priusquam nascerentur, dicitur de eis, « Jacob dilexi, Esau autem odio habui. » Quod si volens Deus ostendeloco nihilominus invenitur, non enim redditur ad aliquid hoc quod aitionem istam reliquit, quae etiam si non assumatur, lucidior absque ea dabitur intellectus verbi causa ut ita legamus, volens Deus ostendere iram et notam facere potentiam suam, sustinuit in multa patientia vasa irae apt
Abbreviated transcription (Latin):
& utile dño ad om̃e opꝰ bonũ paratũ. Audi ẜauluͣ inhis in qͥbꝰ non ha¬
buit ꝓteruũ contradictorẽ: quomͦ uasorũ diuersitates aꝑuit. Nam
ibi ubi auditor non erat dignꝰ. s contͣictor erat. sola fictilia uasa cõ¬
⁊ubi memorauit rationẽ quare alia adhonorẽ. alia ad contume.¬
liã fiant: ibi siluit. hic aꝑuit. Si em̃ qͥs emundauerit semet ip¬
sũ inqͥt abhis sine dubio peccati sordibꝰ: erit inqͥt uas adhonorẽ
scĩficatũ: ⁊ utile dnõ ad om̃e op̃ bonũ paratũ. Restat gͥ ut qͥ se non
emundauerit nec ꝑ penitentiã peccati maculas abluerit. sit uas
ad contumeliã. Qd̃ ⁊ si auxerit malitiã ⁊ conu̾ti ꝑduriciã mͣtis
⁊ cor impenitens oĩno contẽpserit: erit iã ñ solũ uas contumeliȩ.
s. & uas ire. lta gͦ rationẽ quã ibi indigne poscentibꝰ claudit. hic
digne desid̾antib pandit: ꝑ quã etiã illud qđ paulo ante de ia¬

Expanded text:
paratum. Audis Paulus in his in quibus non habuit protervum contradictorem, quomodo vasorum diversitates aperuit? nam ibi ubi auditor non erat dignus, sed contradictor erat, sola fictilia vasa comubi memoravit rationem quare alia ad honorem, alia vero ad contumeliam fiant, ibi siluit, hic aperuit. Si enim quis emundat semetipsum, inquit, ab his, sine dubio, peccati sordibus, erit vas ad honorem sanctificatum, et utile Domino, ad omne opus bonum paratum. Restat igitur ut qui se non emundaverit, nec per poenitentiam peccati maculas abluerit, sit vas ad contumeliam; quod etsi auxerit malitiam et converti per duritiam mentis et cor impoenitens omnino contempserit, erit jam non solum vas contumeliae, sed et vas irae. Ita ergo rationem, quam ibi indigne poscentibus claudit, hic digne desiderantibus pandit. Per quam etiam illud quod paulo ante de Ja
Abbreviated transcription (Latin):
meliã. Et apud ieremiã ꝓpħam tale aliqͥd legimꝰ ubi iubet᷑ adño
introire indomũ figuli & uide eũ fingent̾ẽ. Utiq uas collapsũ de
manibꝰ suis recolligens. rursũ finxit illud scđm uoluntate suã.
Et factus ẽ inqͥt sermo dñi ad me dicens. Nunqͥd ego non possũ fac̾e
doniu isrł sic̃ figulus iste: & sapientia dicit. Uasa figuli ꝓbat forrar.
ihoi̾es iustos temptatio. Habet gͦ nr̃i ds̃ potestatẽ sicut ⁊ figulus
luti: ut faciat de eadem massa uasa adhonorem ⁊ uasa ad contume.¬
liã. Tibi gͦ qͥ insolent̃ respondes dõ: hȩc audisse sufficiat. Qui uͦ oꝑa
sapientiȩ dĩ indispensationibꝰ eiꝰ desid̾at contueri. audiat in alio
loco de his ipsis. Paulũ diumoꝵ secretoꝵ consciũ disputantem. In do¬
mo autẽ magnanon st̃ inqͥt tantũmͦ uasa aurea ⁊ argentea. sed ⁊
lignea ⁊ fictilia. Et alia qͥdem adhonorẽ. alia autẽ ad contumeliam.

Expanded text:
am tale aliquid legimus , ubi jubetur a Deo introire in domum figuli, et videre eum fingentem, utique vas collapsum de manibus suis recolligens, rursum finxit illud secundum voluntatem suam. Et factus est, inquit, sermo Dei ad eum dicens: Nunquid ego non possum facere domum Israel sicut figulus iste? Et Sapientia dicit: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio . Habet ergo nostri Deus potestatem, sicut et figulus luti, ut faciat ab eadem massa vasa ad honorem, et vasa ad contumeliam. Tibi ergo qui insolenter respondes Deo, haec audisse sufficiat; qui vero opera Sapientiae Dei in dispensationibus ejus desiderat contueri, audiat in alio loco de his ipsis Paulum divinorum secretorum conscium disputantem : In domo autem magna non sunt, inquit, tantummodo vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia, et alia quidem ad hono
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. occultius indiuinis litteriᷤᷤ inserta di iudicia fidelit᷑ ihumi¬
lit᷑ requiramꝰ. ꝓpt̃ea nanq ⁊ dñs dicebat. Scrutamini scriptu
ras. Sciens hȩc non abhis qͥ inaliis negotiis occupati transitorie
uł audiunt uł leg̃t. s. his qͥ recto ⁊ simplici corde iugi labore
continuisq uigiliis altius scripturas diuinas scrutant᷑ aꝑiri
ex quibꝰ me non. eẽ. ego bene noui. Siqui tm sit qͥ ita querat: in¬
ueniet.Uerũ ⁊ nos ꝓuiribꝰ ad ea que habent᷑ in manibꝰ conuer.

Expanded text:
mus, occultius in divinis litteris inserta Dei judicia fideliter et humimus, occultius in divinis litteris inserta Dei judicia fideliter et humiliter requiramus, propterea namque et Dominus dicebat: Scrutamini Scrras , sciens haec non ab his qui in aliis negotiis occupati transitorie vel audiunt vel legunt, sed his qui recto et simplici corde, jugi labore, continuisque vigiliis altius Scripturas divinas scrutantur, aperiri, ex quibus me non esse ego bene novi. Si quis tamen sit, qui ita quaerat, inveniet; verum et nos pro viribus ad ea quae habentur in manibus conve
Abbreviated transcription (Latin):
inqua potestate hȩc faceret quȩ faciebat: ⁊ qͥs ei dedisset potestatẽ
hanc: ne responsione quidẽ dignos habitos.Similit̃ quoq ⁊ inprȩ¬
tu qͥs es qͥ contra respondeas dõ: hoc ẽ enĩ hõ apud dm̃: qͦd apud figu.¬
lũ lutũ. Et sicut creruus nequã si forte uidebitur dnoͣ fieri deb̾e
fieri iubes. cui ꝓdest. cui necessariũ. ẽ: Contumacis gͦ que erit tã
digna responsio nͥ ut dicatur ei tu qͥs es qͥ contͣ tespondeas dño:
ita placetita dnõ uidet᷑. Non puto aut̾e qđ si fidelis seruus . ⁊ pru¬
dens int̾rogec. uolens intelligere ⁊ mirari sapientiã dnĩ. qđ
dicat᷑ ei. tũ qͥs es: Deniq cũ daniel ꝓpħa uoluntatẽ dni desi¬
derasset agnoscere. unde ⁊uir desiderior appellatus. ẽ non ÷ ei
dictũ tuq̾s es: sed missus ÷ angłs. qͥ eũ de om̃ibꝰ dĩ dispensatio¬
nibꝰ ⁊ iudiciis edoceret. Et nos gͦ si aliqͥd de secretis dii recon¬
dicis desid̾amꝰ agnoscere. si desideorũ & non contentionũ uiri su¬

Expanded text:
in qua potestate haec faceret, quae faciebat, et quis ei dedisset potestatem hanc, ne responsione quidem dignos habitos . Similiter quoque et in praetu quis es qui contra respondeas Deo? Hoc est enim homo apud Deum quod apud figulum lutum; et sicut servus nequam si forte videbitur domino fieri debere opus fieri jubes? Cui prodest? Cui necessarium est? contumaci servo quae erit tam digna responsio, nisi ut dicatur ei: Tu quis es qui respondeas Deo? ita placet, ita Domino videtur. Si fidelis servus et prudens interroget, volens intelligere et mirari sapientiam Domini, quod dicatur ei: Tu quis es? denique cum Daniel propheta voluntatem desiderasset agnoscere: unde et vir desideriorum appellatus est, non est ei dictum, Tu quis es? sed missus est angelus, qui eum de omnibus Dei dispensationibus et judiciis edoceret . Et nos si aliquid de secretis Dei et reconditis desideramus agnoscere, desideriorum et non contentionum viri su
Abbreviated transcription (Latin):
ficant eã. Nisi dñs custodierit ⁊ reliqͣusq eam. Inqͦ ostendit non qr
is qͥ domũ edificat nichil agat ⁊ ociosus sit. ⁊ita eam edificet dñs.
sed ipse quidẽ qnͣtũ. ẽ. in homine sollicitudinis ⁊ laboris expendat
Uim dĩ autẽ sit ut obstacuł om̃ibꝰ amotis opꝰ ꝑueniat adeffectũ Cũ gͥ
ꝑhoc doceatur qđ hõ qͥdem labor ẽ impendat. ⁊ sollicitudinẽ. ds̃ a utẽ
successũ opi tͥbuat ⁊ effectũ: piũ utiq ⁊ religiosũ. ẽ idõ. ihomini

Expanded text:
eam . In quo ostendit, non quia is, qui domum aedificat nihil agat, et otiosus sit, et ita eam aedificet Dominus, sed ipse quidem, quantum est in homine, sollicitudinis et laboris expendat, Dei sit autem, ut obstaculis omnibus amotis, opus perveniat ad effectum. Cum ergo per hoc doceatur, quod homo quidem laborem impendat et sollicitudinem, Deus autem successum operi tribuat et effectum, pium
Abbreviated transcription (Latin):
tradicentẽ sibi ⁊ questiones mouentẽ ⁊ diceret. nunqͥd iniqͥtas:
apud dm̃. respondissetq absit. sed non uolentis neq currentis
sed miscđis dĩ . ẽ. & si pharaonẽ ꝓpt̾ea elegit ut in ipso potentiam
sue uircutis ostend̾et. ⁊ si pse ciri uult miseret᷑ ⁊i qũe uult in¬
durat ut qͥd de hominibꝰ inqtͥ queritur: & cur qͥ peccat cul patur
cũ talis deuno quoq ipsius uoluntas habeatur : Hȩc gͦ ihissimi¬
lia cõmouentiatq in huiꝰ se misterii cubiculũ ꝓteruius ⁊ impor.¬
tunius ingerenticũ increpatione dignissime exclamationis oc¬
currit ⁊ dicit. Ohõtu qͥs es qui contra respondeas dõ Quasi dice¬
ret. Tu qͥs es qui te inaulam regis immergis. ⁊ interioris cubiculi

Expanded text:
tradicentem sibi, et quaestiones moventem, et diceret: Nunquid iniquitas est apud Deum? et si non volentis, neque currentis, sed miserentis Dei est: et si Pharaonem propterea elegit, ut in ipso potentiam suae virtutis ostenderet, et si ipse cujus vult miseretur, et quem vult indurat: utquid de omnibus, inquit, queritur, et cur qui peccat culpatur? cum talis de uno quoque ipsius voluntas habeatur. Haec ergo et his similia commoventi, atque in hujusce mysterii cubiculum protervius et importunius ingerenti, cum increpatione dignissimae exclamationis occurrit: O homo, tu quis es, qui contra respondes Deo? quasi diceret, Tu quis es, qui te in aulam regis immergis, et interioris cubiculi
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ ifrł obtaret etiã anathema fieri. eo qđ ipsoꝵ eẽt̾ ⁊ ad optiones
filioꝵ & legis latio. ⁊ ꝓmissio: de his Ñc dic̃. Qͥa u̾bũ dĩ non excidit.
hoc ẽ ꝓmissio que eis facta. ẽ. non euanuit. Qui enĩ uerꝰ fuerit
istł: non excarnali genere tantũ de abrahã genꝰ ducens. non enĩ qͥ
descendit ipse etiã dĩ ꝓmissa consequitur: Nã de genere isrł mul¬
ti stͣ: s non om̃s isrł appellant᷑. Isrł nanq dm̃ uidendo noĩatus

Expanded text:
 » optaret etiam anathema fieri, eo quod ipsorum esset adoptio filiorum, et legislatio et promissio, de his nunc dicit, quia verbum Dei non excidit, hoc est, promissio, quae ei facta est non evanuit, id est, hoc evenitIsrael non ex carnali genere tantum de Abraham genus ducens, « non enim qdescendit, ipse etiam Dei promissa consequitur. Nam de genere Israel multi sunt, sed non omnes Israel appellantur. Israel
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ⁊ elati sunt sic̃ finees filius eleatari qui scdm scientiã telatũ
interfecit madianitẽ parit᷑ ⁊ isrłit a fornicantẽ cũ ea. & sic̃ heliã
qui dix̃ telans zelatus sũ omipotenti dõ isrł: quia dereliquert᷑ te
filii isrł: ꝓpħas tuos occider̃. ⁊altaria tua subuercert᷑. & sicut
mathatias de &ͦ in pͥmo libro inachabeor scriptũ:: quia telatus:
in lege dĩ ⁊ intremuert᷑ renes eius. & ascendit furor eius scd̾m iu¬
diciũm. Horũ om̃iũ zelus ⁊ emulatio. scđm scientiã fuit: iudeoꝵ
uͦꝰ telus non erat scd̃m scientiam. iccirco: qͥa ignorantes dĩiusticiã
ꝓpriam conabantur id ẽ. quȩ hõibꝰ iusticia uidebatur implere
Seduide ñc nefortẽ non ulis solis dici sermo iste uideae etira
⁊elum di habent: sedͥ non scdm scientiã Similiter eni potet dice

Expanded text:
ientiam zelatus interemit. Madianitem pariter et Israelitam fornicantem cum ea ; et sicut Elias qui dixit: Zelans zelatus sum omnipotenti Deo Israel, quia dereliquerunt te filii Israel. Prophetas tuos occiderunt, et altaria tua subverterunt ; et sicut Mathathias, de quo in libro I Machabaeorum scriptum est: Quia zelatus est in lege Dei, et intremuerunt renes ejus, et ascendit furor ejus secundum judicium. Horum omnium zelus et aemulatio secundum scientiam fuit; Judaeorum vero zelus non erat secundum scientiam, idcirco quia ignorantes Dei justitiam, propriam conabantur, id est, quae hominibus justitia videbatur, implere,  obedire. Sed vide nunc ne forte non illis solis dici sermo iste videatur, quia zelum Dei habent, sed non secundum scientiam. Similiter enim potest dice
Abbreviated transcription (Latin):
se noĩari legem Certũ ẽ enĩ qr isrł sectabatur legẽ iusticie
scd̃m litcerã s in legẽ ñ ꝑuenit. Quã legẽ: Sine hribio sp̃s . Neq
eni hoc diceret apłs dͥa łegem quã sectabat᷑ ⁊ qua tenebat n
quã habebat: in hanc ũ ꝑuenerit Reddit gͦ rationẽ uir in
legemisr ł non potuerit ꝑuenire qͥa non exfide inqͥts. quasi ex

Expanded text:
atur legem justitiae secundum litteram, sed in legem non pervenit; quam legem? sine dubio spiritus. Neque enim hoc diceret Apostolus, quia legem quam sectabatur, et quam tenebat et quam habebat, in hanc non pervenerit. Reddit ergo rationem cur in legem Israel non potuerit pervenire, quia non ex fide, inquit, sed quasi ex
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt dr̃ qͥa adhoc ipsũ te suscitaui. ut ostendã inte uirtutẽ meam.
& ut annunciem nomͣ meũ in uniu̾sa t̾ra: uc ex hoc uideat᷑ ostendi
qr si adhoc electus. ẽ. pharao ut ꝑ eũ uirtus dĩ om̃ibꝰ declaretur:
qr sine causa conquerit᷑ ⁊ arguit homines ds̃. Si enĩ ipse quẽ uult
eligit i quẽ uult abicit. uoluntati illius qͥs resistit ꝑquẽ om̃ĩa: Illud
sine dubio contradictio ista molitur qd̾ in hoĩe non sit lib̾tas arbiti.
nec habeat unꝰqͥsq sui pocestatẽ ut Saluetur : aut ꝑeat. De cͥbꝰ ple

Expanded text:
ostendam in te virtutem meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Ut ex hoc videatur ostendi quia si ad hoc electus est Pharao ut per eum virtus Dei omnibus declaretur, quod sine causa conqueritur, et arguit homines Deus. Si enim ipse quem vult eligit, et quem vult abjicit, Voluntati ejus quis resistet? Per quae omnia illud sine dubio contradictio ista molitur, quod in hoc non sit libertas arbitrii, nec habeat unusquisque sui potestatem ut salvetur, aut pereat. Velle
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ auditꝰ. Qͥd si ostendã tͥ magis paulũ auditũ. eẽ. qua mor sen:
qͥ terrã reꝑmissionis acceper̾t. etiã Nc uocant᷑ ab ea exules ⁊ ex¬
torres. P aylus uͦ: audi qͥd dicat de isrł. Nolo uos inqtͥ ignorare
fr̃s misteriuhoc: qr cecitas ex parte isrłi contigit. donec pleni¬
tudo gentiũ subintraret isic oĩs isrł saluus fieret. Uides gͦ qr

Expanded text:
est auditus. Quid si ostendam tibi magis Paulum auditum esse quam Moysem? est auditus. Quid si ostendam tibi magis Paulum auditum esse quam Moysem? qui terram repromissionis acceperunt, etiam nunc vagantur ab ea exsules et extorres. Paulus vero audi quid dicat de Israel: Nolo vos, inquit, ignorare, fratres, mysterium hoc, quia caecitas ex parte in Israel contigit, donec plenitudo gentium subintraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Vides ergo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
facere ꝑdet eã. & qͥ ꝑdid̃it eã inueniet eã. Qͥcd gͦ mirũ si apłs ꝓfribꝰ¬
suis anathema fieri uelit qͥ sciat eũ qͥerat informa dĩ exinanisse se
de ea ac suscepisse formã serui. ⁊ factũ. ẽẽ. ꝓ nob̾ maleddictũ: Qͥ d gͦ
mirũ si cũ dñs ꝓseruis maledictũ factus sit. seruus ꝓfribꝰ. anathe.¬
ma fiat: Hoc aut̾e arbitror qͦd ⁊ mor ses cũ peccasset popłs. dicebat
add dñm. Et nc̃ siquidẽ remittis eis peccatũ: remitte. Sin autẽ: dele me
de libro uitȩ quẽ scripsistis. Qͥd gͦ : inferiorẽ uis oor se saulũ uid̾i:¬
lule deleri se pecit delibro uitȩ ꝓfr̃ibꝰ suis: Paylus non debet optare
anathema. eẽ. ꝓ fr̃ibꝰ suis: Sed fortasse dicat aliqͥs: qr moy ses hoc
offerens salutẽ popło meruit impetrare paylus uͦ obtat qͥdẽ: s ñ

Expanded text:
facere, perdet eam; et qui perdiderit eam, inveniet eam facere, perdet eam; et qui perdiderit eam, inveniet eam suis anathema fieri velit, qui sciat eum qui erat in forma Dei exinanisse se de ea, ac suscepisse formam servi, et factum esse pro nobis maledictum. Et quid mirum, si cum Dominus pro servis maledictum factus sit, servus pro fratribus anathema fiat? Hoc autem arbitror quod et Moyses, cum peccasset populus, dicebat ad Dominum: Et nunc quidem remitte eis peccatum; sin autem, dele me de libro Ille se deleri petit de libro vitae pro fratribus suis: Paulus non debet optare anathema esse pro fratribus suis? Sed fortasse dicat aliquis, quod Moyses hoc offerens salutem populi meruit impetrare; Paulus vero optat quidem, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
tia ⁊ inter se inuicem cogitationũ accusantiũ aut etiã defen¬
dentiũ. In ilł gͦ inqͥbꝰ cogitationes suȩ habent aliqͥd qd accuseñ.
⁊⁊ conscientia adteftimoniũ uenit: non potest dici qd ꝓmalis acꝰ¬
tib in spũ scõ conscientia testimoniũ reddat. In apło c ubi cogi¬
tatio iam non h̾t qd accuset: recte conscientia in spũ scõ testimo¬
niũ reddit. Uide t̾m magnitudinẽ pectoris apłici quȩ adiꝰ carita¬
te non potest seꝑari. Qͦ d loqͦr in xp̃o loqͦr qđ in conscientia ht̃ spũ
scõ continet᷑. Qũ queso celi qͥ throni. quȩ amplissime uirtutũ cele¬
esto. dolorẽ capias de ꝑditione fr̃m tuor: qͥ st̃ cognati scd̾m carnem.
nunqđd eo usq ut obtes anachema fieri a xp̃o : Et qͥd tͥ ꝓd ẽ. illorũ
salus si tu asalute separeri. ⁊ qđ saluab̾ alios. si ipse ꝑeas: Hon inqͥt
ita ẽ S ego didicia magistro ⁊ dño meo qͥa qͥ uult aniniã suã saluã

Expanded text:
ntium, aut etiam defendentium. In illis ergo in quibus cogitationis suae habent aliquid quod accusent, et conscientia ad testimonium venit, non potest dici quod pro malis actibus in Spiritu sancto conscientia testimonium reddat. In Apostolo vero ubi cogitatio jam non habet quod accuset, recte conscientia in Spiritu sancto testimonium reddit. Vide tamen magnitudinem pectoris apostolici. A Dei charitate noo continetur. Qui, quaeso, coeli, qui throni, quae amplissimae virtutum coeleesto dolorem capias de perditione fratrum tuorum, qui sunt cognati secundum carnem: nunquid eousque, ut optes anathema fieri a Christo? Et quid tibi prodest illorum salus, si tu a salute separeris? et quod salvabit alios, si ipse pereas? Non, inquit, ita est: sed ego didici a magistro et Domino meo quod qui vult animam suam salvam
Abbreviated transcription (Latin):
non ita dix̃. eẽ. unũ dm̃ ut d̾s filius non credat᷑. Uera ÷ enĩ scriptura quȩ
dicit. Scitote quomꝰ dñs. ipse ẽ. d̃. Unꝰ autẽ ut᷑q. ẽ ds̾. qr non . ẽ. aliud
filio initiũ diuinitatis quã pat̃. Sed ipsius uniꝰ patͣni fontis. sicut S¬
oĩa. illa sine dubio quȩ ⁊ paulo ante diximꝰ suꝑ pͥncipatꝰ: i pote states.
& uirtutes: ⁊ om̃e nom̃ qd nominat᷑ non solũ in hoc scł̃o. s etiã infu

Expanded text:
non ita dixit esse unum Deum ut Deus Filius non credatur. Vera est enim Scriptura quae dicit «Scitote quod Dominus ipse est Deus». Unus autem uterque est Deus quia non est aliud Filio divinitatis initium quam Pater sed ipsius unius paterni fontis sicut Snia. Quae omnia? Illa sine dubio quae et paulo ante diximus «super principatus et potestates et virtutes et omne nomen quod nominatur non
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpr̾e q suppliciis corpꝰ affligitur. si aspiciat ad futu.¬
torm̃ta. corpꝰ hoc humilitatis suȩ tnͣsformabit᷑ ut fi¬
momentaneã dicit ⁊leuẽ. Pondꝰ autẽ future głȩ graue:
hoc÷ magnũ deputatur ⁊ ȩt̃nũ. & qnͣto magis multioli¬
cari sibi tͥbulationũ uidit penas: tanto amp̃lius in telli¬
get s pondꝰ ⁊ magnitudinẽ głȩ cumulari. Qd̾ autẽ extͥ¬

Expanded text:
tempore quo suppliciis corpus ejus atteritur, si aspiciat ad fututormenta corpus humilitatis suae transformabitur, ut fi ducit et levem: pondus autem futurae gloriae grave, hoc est magnum deputat et aeternum: et quanto magis multiplicari sibi tribulationum viderit poenas, tanto amplius intelligit sibi pondus et magnitudinem gloriae cumulari. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
non potest. habeo enĩ mecũ gladiũ sp̃s. q÷ uerbũ di ⁊ me¬
dio ancipiti. Si gͦ gladius mundi uenerit suꝑcer uitȩs
meas: maiorẽ mͥ addm̃ conciliat caritatẽ. Dicã nanq ad
eũ qr sicut scriptũ ẽ. ꝓpt̾ te mortificam̃ coradie. estima
ti sumꝰ ut oues occisionis. Non enĩ mͥ sufficit una hora mo
ri ꝓa p̃o. uł cruciari: s totadie hoc. ẽ. om̃i uitę mee tẽpr
Si enĩ totã uitam meã in ꝑsecutionibꝰ iꝑicuł agam: dicam.
qr non st̃ condigne passiones huiꝰ tẽporis. ad futurã gtam
quȩ reuelabit᷑ in nob̾. Breue: enĩ hiꝰ uite tepꝰ ⁊ eriguũ. qd̃¬

Expanded text:
non potest: habeo enim meum, gladium spiritus, quod edio ancipiti : si ergo gladius mundi venerit super cervices meas, majorem mihi conciliat charitatem. Dicam namque ad eum, sicut scti sumus ut oves occisionis. Non enim mihi sufficit una hora mori pro Christo, vel cruciari, sed tota die, hoc est, omni vitae meae tempore. Si enim totam vitam meam in persecutionibus et periculis agam, dicam, quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Breve e
Abbreviated transcription (Latin):
catio.S qđ dic̃ testam̃ta ⁊ lẽgis latio: unũ fortas se dicere uideat᷑.
Lex enĩ que lata.ẽ. ipsa etiã testam̃tũ appellat᷑ Sedego hanc. ẽẽ. dis.¬
tinctionẽ puto qd̾ legis latio quidẽ una fuerit ⁊ semel habita ꝑ mos¬
sen: testamta frequent̃ statuta st̃. Quotiens em̃ peccauerͣ: ⁊ ab iectci
st̃: totiens exheredati uident᷑. Et rursũ quotiẽs reꝓpiciatꝰ ds̃ reuo
cauit eos ⁊ inhereditat̾e suȩ possessionis addux̃: totiẽs reparasse te¬
stam̃to sheredes eosscripsisse credendꝰ. ẽ. Et obsequiũ ⁊ ꝓmissiones.
Obsequiũ. sac̾dotalia dic̃ officia: ꝓmissiones que patribꝰ factȩ st̃ &
sꝑant᷑ dandȩ his qͥ ꝑfidẽ filii dicunt᷑ abrahȩ. Certũ. ẽ tam̃ q etiã
qr natus. ẽ. iħs inruinã ⁊ in resurrectionẽ multoꝵ ⁊ qͥa ab illis quor¬

Expanded text:
catio, sed quod dicit testamentum et legislatio unum fortasse dicere videatur. Lex enim quae lata est ipsam etiam testamentum appellat. Sed ego hanc esse distinctionem puto, quod legislatio quidem una fuerit, et semel habita per Moysem; testamenta vero frequenter statuta sunt: quoties enim peccaverunt et abjecti sunt, toties ecavit eos, et in haereditatem suae possessionis adduxit, toties reparasse testamenta, et haeredes eos scripsisse credendus est. Et obsequium et promissiones, obsequium sacerdotalia dicit officia, promissiones, quae patribus factae sunt, et sperantur dandae his qui per fidem filii dicuntur Abrahae. Certum est tamen quod etiam quia natus est Jesus « in ruinam et resurrectionem multorum , » et qu
Abbreviated transcription (Latin):
cit sp̃s: uiuans infirmitatẽ nram. Quȩ autẽ sit infirmitas
nr̃a: ipse dñs docet cũ dicit. Sp̃s ꝓmptꝰ. caro autẽ infirma.
Igit᷑ infirmitas nr̃a. ex carnis infirmitate de scendit. Ipsa. ẽ
ẽniͣ quȩ concupiscit ad u̾sus sp̃m. & dũ concupiscentias suas in¬
gerit: puritatem sp̃s impedit. ⁊ sincer itatẽ orationis obfuscat.
do sibi: porrigit manũ ⁊ adiuuat infirmitatẽ eiꝰ. ⁊ uelut si¬
magister suscipientẽ rudimenta discipłm ⁊ ignorantẽ litte.
ras penitꝰ ut eũ docere possit ⁊ instituere necesse htͣ inclinare
se ad discipłi rudim̃ta. ⁊ ipse pͥus dicere nom̃ litte̾ ut respon¬
dendo discipłs discat. & fit quodã mͦ magister incipienti discipło
simił ea loquens ⁊ ea meditans quȩ incipiens loqui debeat ac

Expanded text:
nfirmitatem nostram. Quae autem sit infirmitas nostra, ipse Dominus docet cum dicit: Spiritus promptus, caro autem infirma . Igitur infirmitas nostra ex carnis infirmitate descendit. Ipsa est enim quae concupiscit adversus spiritum: et dum concupiscentias suas ingerit, puritatem spiritus impedit, et sinceritatem orationis obfuscat. do sibi, porrigit manum, et adjuvat infirmitatem ejus: et velut magister suscipiens rudem discipulum, et ignorantem penitus litteras, ut eum docere possit et instituere, necesse habet inclinare se ad discipuli rudimenta, et ipse prius dicere nomen litterae, ut respondendo discipulus discat, et fit quadammodo magister ipse incipienti discipulo similis ea loquens et ea meditans quae incipiens loqui debeat ac