comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adunmꝰ sec̃ denuo fraude magnorũ spĩum abstatu
fidei dciesti ac uitiorũ sunt flãma combusti. Qđ̃
diruto templo ac destructa parit̾ urbe ierłm:
ciues eiꝰ in baby loniã transmegrati. sed post annos
septuaginta acta de malis suis poenitentia ad pa¬
triã sunt dño miserante remissi. ac rissus idem
tẽplũ adq urbem scãm grandi cũ labore restau¬
rarunt: figurate denunciat eos qͥ decepti a dia¬
bolo ñ solũ fidei sinceritatẽ atq in tegritatẽ boni
opis ꝑdunt. uerũ etiã ꝑacerbitatẽ scelerũ gentilib
ac publicanis assimilari uident᷑: iuxta illud dñicũ
Si autẽ ȩccłam ñ audierit: sit tͥ sicut ȩthnicus et
publicanus. Quorũ tamen nonntilli ꝑdiuinȩ respec¬
tũ grẽ resipiscentes ad ȩccłam reuertunt᷑. cũ il¬
lustratione scĩ sp̃s compuncti. prȩcepta diuinȩ legis
quȩ reliquerant denuo audire & custodire inci

Expanded text:
adunati, sed denuo fraude malignorum spirituum a statu adunati, sed denuo fraude malignorum spirituum a statu fidei dejecti, ac vitiorum sunt flamma combusti. Quod diruto templo ac destructa pariter urbe Jerusalem, cives ejus in Babylonem transmigrati sunt post annos septuaginta, acta de malis suis poenitentia ad patriam sunt, Domino miserante, remissi, ac rursus idem templum atque urbem sanctam grandi cum labore restauravit, figurate designat eos qui decepti a diabolo non solum fidei sinceritatem atque integritatem boni operis perdunt, verum etiam per acerbitatem scelerassimilari videntur, juxta illud dominicum: Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus . Quorum tamen nonnulli per divinae respectum gratiae resipiscentes, ad Ecclesiam revertuntur, cum, illustratione sancti Spiritus compuncti, praecepta divinae legis, quae reliquerant, denuo audire incipiunt et cust
Abbreviated transcription (Latin):
mã sabbati resurrexit amortuis: recte octonario
numero tẽpus etiã nr̃ȩ resurrectionis exprimit᷑.
Qaꝰ autt̃ euo sequente quȩdã templi ȩdificia prȩ
nimia uetustate dissolui coeꝑunt. sed eadẽ mox
instantia regũ ac sacerdotũ qͥ illis fuere cẽporib
instaurata & in pristinũ suscitata sunt statũ: signi¬
ncat eotidianos fidesum acleuissi mos erratus
dnõ ꝑexempla uł exhortamenta prȩcedentium
iustarũ : quasi ꝑregũ ac sacerdotũ dĩ corrigunt᷑
industriã Reges nanq ac sacerdotes mertto in
ac sacertdotis sũmi. cũ se ipsos bene regere. cũ sua
corbora dnõ hostiã uiuentẽ exhibere didicerint.
a postmodũ crescentib malis. ipsũ templũ idolo¬
rũ sordib ꝓphanatũ. & adutamũ a chaldeis¬
destructũ atq in censũ est: significat grauiores
lapsus corũ qui ꝑ confessionẽ quidem rectȩ fidei
ac sacramentũ lauachri salutaris scẽ ȩccłȩ membris

Expanded text:
mam Sabbati, resurrexit a mortuis, recte octonario mam Sabbati, resurrexit a mortuis, recte octonario numero tempus etiam nostrae resurrectionis exprimitur. Quod autem aevo sequente quaedam templi aedificia prae nimia vetustate dissolvi coeperunt, sed eadem mox instantia regum ac sacerdotum, qui illis fuere temporibus, instaurata, et in pristinum suscitata sunt statum, significat quotidianos fidelium ac levissimos erratus, Domino, per exempla vel exhortamenta praecedentium justorum, quasi per regum ac sacerdotum Dei corriguntur industriam; reges namque ac sacerdotes merito omnac sacerdotis summi, cum seipsos bene regere, cum sua corpora Domino hostiam viventem exhibere didicerint. Quod postmodum, crescentibus malis, ipsum templum idolorum sordibus profanatum, et ad ultimum a Chalddestructum, atque incensum est, significat graviores lapsus eorum qui per confessionem quidem rectae fidei et Sacramentum lavacri salutaris sanctae Ecclesiae membris
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ nos: si fiduciã & głam spei usq insinẽ firmã
retineants. In cuꝰ figurã domus siuc tẽpli spũalis:
salomon rexfecit templũ dnõ in ierłm. lã salomon
ipse qͥ interpretat᷑ pacificus. apte figurã tenuit
es. de quo canit ꝓpħa. Mutciplicabit᷑ eiꝰ imꝑium:
&e pacis n erit finis. De quo &e apłs ȩcłȩ de gentib¬
scribens. & ueniens inquit ȩuangłizauit pacẽ uob̾
qͥlonge fiustis &e pacẽ us qui prope. Qm̃ ꝑ ipsum
habemꝰ accessũ ambo in uno spũ ad patrem.
Q đ ũ idem templũ septẽ annis ȩdificauit. octauo
autẽ confummauit ac dedicauit: significat qͥa
toto tẽpore scłi huꝰ qd septẽ dieb circũ it ȩccłam
ans collectis ad edificiũ cȩleste fidelib constru¬
it Porro inuita futura apparente gła resurrec¬
tionis ad integrũ ꝑficit: atq ingaudiũ uit ȩ
immortalis in ȩterna suȩ claritatis uisione sustol¬
lit. Quia enĩ ipse octaua die hoc est post septi¬

Expanded text:
us nos, si fiduciam et gloriam spei usque in finem firmam retineamus . In cujus figuram domus sive templi spiritualis, Salomon rex fecit templum Domino in Jerusalem; nam Salomon ipse, qui interpretatur pacificus, apte figuram tenuit ejus de quo canit propheta: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis . De quo et Apostolus Ecclesiizavit pacem vobis qui longe fuistis, et pacem iis qui prope, quoniam per ipsum habemus accessum ambo in uno Spiritu ad Patrem . Quod vero idem templum septem annis aedificavit, octavo autem consummavit ac dedicavit, significat quod toto tempore saeculi hujus, quod septem diebus circuit, Ecclesiam Dominus collectis ad aedificium coeleste fidelibus construit. Porro in vita futura, apparente gloria resurrectionis, ad integrum perficit, atque in gaudium vitae immortalis in aeterna suae claritatis visione sustollit. Quia enim ipse octava die, hoc est post septi
Abbreviated transcription (Latin):
sierłm. Quia nimirũ nullus de hns qad
uitã predestinati sunt ꝑire in ꝑpetuum potest:
sed om̃s qͥ dñi sunt quãuis tẽpore aliquo iN
babylonẽ id est confusionẽ peccatorũ. ẽẽ ui¬
deant᷑ ab ducti. diuina ꝓuisione ꝑsocietatem
iustorũ quo quomodo ad pacẽ reducuntur
eccłe. Porro uasa quȩ exercitꝰ chaldeorum
capta ierłm fregisse & fracta in babylonẽ
transtulisse ꝑhibet᷑. illorũ typũ exprimunt:
qui ita uictore diabolo capiunt᷑. ut prius qmͣ
poenitendo saluent᷑: abhumanis reb ablati per¬
ennẽ rapiant᷑ adpoenã. Ni sunt autẽ filii¬

Expanded text:
etc. Quia nimirum nullus de his qui ad vitam praedestinati sunt, perire in perpetuum potest; sed omnes qui Domini sunt, quamvis tempore aliquo in Babylonem, id est, confusionem peccatorum, esse videantur abducti, divina provisione per societatem justorum quoque modo ad pacem reducuntur Ecclesiae. Porro vasa quae exercitus Chaldaeorum capta Jerusalem fregisse, et fracta in Babyloniam transtulisse perhibetur, illorum typum exprimunt, qui ita victore diabolo capiuntur, ut priusquam poenitendo salventur, ab humanis rebus ablati perennem rapiantur ad poenam. CAPUT II
Abbreviated transcription (Latin):
saias autẽ etiã nom̃ regis eỹri ꝑquẽ a seruitio li¬
berandi patriãq reuocandi. cuiꝰ ꝑmissu tẽplum
essent restauraturi: sine uius ꝓphicȩ locutionis
enigmatib ostendit. Ait enĩ ieremias. Hec
dicit dñs exercituũ ds̃ isrł om̃i trasmigratio¬
ii quã transtuli de ierłm inbabylonẽ ẜ difica¬
te domos & habitate: qr hec dicit dñs exerci¬
cnũ. Cũ coeꝑint impleri inbaby lone septua¬
ginta anm. uisitabo uos: & suscitabo suꝑ uos uer¬
bũ meũ bontĩ. & reducam uos ađ locũ istũ. Porro
isaias. Hȩc dicit dñs redẽptor tuus & forma¬
tor tuus ex utero. Ego sum dñs faciens om̃ia
Et paulo post. Quidico ꝓfundo desolare & flu¬
mina tua are faciã. Qui dico eyro pastor m̃s.
& omnẽ uoluntatẽ meã complebis. Qui dico
ierłm edificaberis. & tẽplo fundaberis. Hȩc di¬
cit dñs xp̃o meo cyro cuiꝰ app̾hendi dexterã.

Expanded text:
Isaias autem etiam nomen regis Cyri, per quem a servitio liIsaias autem etiam nomen regis Cyri, per quem a servitio liberandi, et in patriam revocandi, cujus permissu templum essent restauraturi, sine ullis propheticae locutionis aenigmatibus ostendit. Ait enim Jeremias: Haec dicit Dominus exercituum Deus Isrli de Jerusalem in Babylonem. Aedificate domos et habitate, quia haec dicit Dominus exercituum: Cum coeperint impleri in Babylone septuaginta anni, visitabo vos et suscitabo super vos verbum meum bonum et reducam vos ad locum istum. Porro Isaias: Haec dicit Dominus Redemptor tuus et formator tuus ex utero. Ego sum Dominus faciens omnia. Et paulo post: Qui dico profundo: Desolare, et flumina tua arefaciam; qui dico Cyro: Pastor meus es, et omnem voluntatem meam Hierusalem: Aedificaberis; et templo: Fundaberis. Haec dicit Dominus christo meo Cyro, cujus apprehendi dextram,
Abbreviated transcription (Latin):
iniudea. Narrant ueteres hystoriȩ qͥb etiam¬
ꝓpħȩ danihelis scriptura concordat: eyrũ regẽ
ꝑsarũ iuncto sibi socio dario rege medorũ babylo¬
niorũ destruxisse imꝑiũ. occiso ultimo eorũ rege
balthasar: & ipsa urbe diruta ac uastata. Q in ui de¬
licet cyrus sciens a dõ isrłꝰ regnũ sibi traditũ. mox
ut regnũ illud qđ popłm isrł captiuarat ac seruitio
premebat suꝑauit: dedit farultatẽ eidẽ popło patriã
reuertendi. ac domũ dĩ sui quȩ in ea erat incensa
reȩdificandi: eandemq libertatis sententiã ñ tantũ
uerbo prȩsentib intimauit. uerũ etiã eis qͥ longuis
ꝑ om̃s regnisii ꝓuint̾ias aberant missis epłis man
cęli. omniũq regnoꝵ auctorẽ publica uoce con¬
fessus. Quȩ omĩa sic futura. ꝓpħȩ sc̃ĩ isaias iere¬
mias aꝑte prȩdixerant: Quorũ ieremias etiam
numerũ annorũ quib essent in babylonia serui¬
turi. & quando patriã reuocandi prȩcinunte

Expanded text:
c. Narrant veteres historiae, quibus et prophetae Danielis Scriptura concordat, Cyrum regem Persarum, juncto sibi socio Dario rege Medorum, Babyloniorum destruxisse imperium, occiso ultimo eorum rege Balthasar, et ipsa urbe diruta ac vastata. Qui videlicet Cyrus sciens a Deo Israel regnum sibi traditum, mox ut regnum illud, quod populum Israel captivarat, ac servitio premebat, superavit, dedit facultatem eidem populo patriam redeundi, ac domum Dei sui, quae in ea erat incensa, reaedificandi; eamdemque libertatis sententiam non tantum verbo praesentibus intimavit, verum etiam eis qui longius per omnes regni sui provincias coeli, omniumque regnorum auctorem, publica voce est confessus. Quae omnia sic futura prophetae sancti et Jeremias aperte praedixerunt. Quorum Jeremias etiam numerum annorum quibus essent in Babylonia servituri, et quando in patriam revocandi, praecinuit.
Abbreviated transcription (Latin):
NCTIS
LOSENTIBUS LIquet
domum siue tẽplũ
dĩ inscripturis
uelectorum & om¬
nẽ simul ȩccłam:
hoc est uniuer¬
sitatemꝰ iustorum solere appellare. ꝓ eo quod
in eorũ cordib inse credentib ac sꝑantib sc̃q
diligentibus as̃ in habitare dignetur: iuxta hoc

Expanded text:
nctis legentibus liquet domum sive templum Dei in Scripturis electorum, et omnem simul Ecclesiam, hoc est universitatem justorum, solere appellari; pro eo quod in cordibus in se credentibus ac sperantibus, seque diligentibus, Deus inhabitare dign
Abbreviated transcription (Latin):
remisit : Tẽplũq qđ erat incensũ in ierusolimis
reedificare prȩcepit. & hoc ipsũ edictũ etiã ꝑlit¬
teras manifestare curauit. ut implerent᷑ uerba
ieremiae qͥb hoc futurũ. ẽẽ predixit: ita media¬
tor dĩ &e hominũ destructo ꝑorbem diaboli
regno electos suos qͥerant disꝑsi ab eius cͥranni¬
de reuocatos insuã congregat ęccłam. Quȩ &
inprȩsenti iustificata ex fide pacẽ habet ad
dm̃ pipsis̃ : & ad uisionẽ ꝑpetua̧ pacis festinat
infuturo. Perłm quippe uisio pacis dicitur.
Qui etiã cemplũ quod erat incensũ facit restau¬
rari cũ ilos qui insidus antiqui hostis
fidem ꝓdiderant. ad salutẽ reducens sua
in habtatione dignos efficit. Sed & scripti¬
ras scãs uniuersũ misit inmundum:
quib fidem sui nominis ac spem salutis
ieremias solus: sed cõmitri sensu om̃s p̃ dixe

Expanded text:
remisit, templumque quod erat incensum in Jerosolymis, remisit, templumque quod erat incensum in Jerosolymis, reaedificari praecepit, et hoc ipsum edictum etiam per litteras manifestare curavit, ut implerentur verba Jeremiae, quibus hoc futurum esse praedixit; ita Mediator Dei et hominum, destructo per orbem diaboli regno, electos suos, qui erant dispersi, ab ejus tyrannide revocatos, in suam congregat Ecclesiam. Quae et in praesenti justificata ex fide, pacem habet ad Deum per ipsum, et ad visionem perpetuae pacis festinat in futuro: Jerusalem quippe visio pacis dicitur. Qui etiam templum, quod erat incensum, facit restaurari, cum illos qui insidiis antiqui hostis fidem perdiderant ad salutem reducens, sua inhabitatione dignos efficit. Sed et Scripturas sanctas universum misit in mundum, quibus fidem sui nominis, ac spem salutis,Jeremias solus, sed communi sensu omnes praedixe
Abbreviated transcription (Latin):
pit ciuitatũ. qđ dedit ei thesauros absconditos. &
archana secretoꝵ: diuersarũ uidelicet opes igno¬
tas ꝓuinciarũ assimilauit eũ dño & saluatori
nr̃o. qͥ prȩdicantib porbẽ apłis gentiũ sibi uniuer¬
sarũ colla subiecit: ipsos quoq rerũ dños & sapi¬
entiȩ scłiris auctores suȩ dicioni substrauit.
Qui portas ereas infernorũ destruxit: ut ablatos
inde electos suos. ad libertatẽ patriȩ cęlestis intro¬
duceret. Qui errores contriuit gentiũ. ce doc¬
trinas humana ratione munitas ꝑhumiliũ ora
subuertit: ut eisdẽ correctis lumen suę fidei &
uertatis apiret in quo sunt om̃s thesauri sapientiae
&̃ scientiȩ absconditi. Quos uidelicet thesauros idẽ
Añs nr̃ innatura diuinitatis ȩternaliter ex patre
habunit: sed in assũpta humanitate extẽpore acce¬
pit. illo nimirũ ex quo ipse. eẽ. homo coepit.
chaldeorũ imꝑio popłm dĩ lib̾auit ac patriã

Expanded text:
pit civitates, quod dedit ei thesauros absconditos, et pit civitates, quod dedit ei thesauros absconditos, et arcana secretorum, diversarum videlicet opes ignotas provinciarum assimilavit eum Domino et Salvatori nostro, qui praedicantibus per orbem apostolis, gentium sibi universarum colla subjecit, ipsos quoque rerum dominos, et sapientiae saecularis auctores suae ditioni substravit; qui portas inferorum destruxit, ut ablatos inde electos suos ad libertatem patriae coelestis introduceret; qui errores contrivit gentium, et doctrinas humana ratione munitas per humilium ora subvertit, ut, eisdem correctis, lumen suae fidei et veritatis aperiret, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Quos videlicet thesauros idem Dominus noster in natura Divinitatis aeternaliter ex Patre habuit; sed in assumpta humanitate ex tempore accepit, illo nimirum, ex quo ipse esse homo coepit. Chaldaeorum imperio, populum Dei liberavit, ac patriam
Abbreviated transcription (Latin):
ra. sed ex manifestissimis isaiȩ uerbis disci¬
mus: quib ex ꝑsona dnĩ dicebat. Assimila¬
ui tẽ: & ñ cognouisti me. Assimilauit nanqs
eũ ds̃ filio suo: quauis ipse dm̃ se assimilantẽ
minime cognouerit. Primũ in eo qͥd eum
xp̃m suũ cognominare dignatꝰ ẽ: deuide
qͦd eũ cirũ qui interpretat᷑ hȩres multo
ante quã nasceret᷑ uocandũ ẽt̃ dispo¬
sint. Hoc ẽ enĩ uocabulũ rectẽ congruit
illi: cui dict idem ds̃ pater. Postula a me. de dabotͥ
gͦs hȩreditatẽ cuã. De quo & apłs. Quem consti¬
tuit hȩredem unuersorũ.: ꝑquẽ fecit & scła¬
De quo etiã in carne apparente: inimici ꝑsequen¬
tes dicebant. Hic est hȩres uenite occidamꝰ eũ:
& nra erit hȩreditas. Sed & in eo ds̃ pat̾ quod
subiecit ante faciẽ cyri gentes & dorsa regum
uercit portas ereas cont̾riuit : & uectes ferreos
confregit uidelicet baby lonis uel aliarũ quas ce¬

Expanded text:
ra, sed ex manifestissimis Isaiae verbis dicira, sed ex manifestissimis Isaiae verbis dicimus, quibus ex persona Domini dicebat: Assimilavi te, et non cognovisti me . Assimilavit namque eum Deus filio suo, quamvis ipse Deum se assimilantem minime cognoverit; primum in eo quod Christum suum eum cognominare dignatus est; deinde quod eum Cyrum, qui interpretatur haeres, multo antequam nasceretur vocandum esse disposuit; hoc etenim vocabulum recte congruit illi cui dicit idem Deus Pater: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . De quo et Apostolus: Quem constituit haeredem universorum, pe. De quo etiam in carne apparente inimici persequentes dicebant: Hic est haeres: venite, occidamus eum, et nostra erit haereditas . Sed et in eo Deus Pater quod subjecit ante faciem vertit, portas aereas contrivit, et vectes ferreos confregit, videlicet Babylonis, vel aliarum quas ce
Abbreviated transcription (Latin):
milaui te: & ñ cognouistimȩ. Pgo dñs & ñ est
amplius: extra me ñ ẽ ds̃. Accinxite & ñ
cognouisti me. Ex qua isaie ꝓphetia creden¬
dũ est maxime cyrũ regẽ dilexisse filios isrł.
eosq de captiuitate exẽptos domũ remisisse.
rũ destructione fuisse prȩlocutũ. Nã &e spe¬
cialit᷑ ipsũ genꝰ expugnationis quo babyloniã
coepit: ex presserant idẽ ꝓpħȩ. Quorũ isaias
Qui dico inqͥt ꝓfundo desolare. & flumina
tua arefaciã. Porro ieremias. Murus ba¬
bylonis illȩ latissimus suffossione suffodiet᷑:
& portȩ eiꝰ excelsȩ igni cõburent᷑. Parrant
enĩ hystoriȩ qͥa diuiso atq exinanito ꝑpluri¬
mos riuos flumine eu fratẽ. qui ꝑ mediũ ba¬
bylonis influebat. p arefactũ ac desolatum
eiꝰ ꝓfundũ urbẽ ostis intrauerit Hȩc de
hystoria paucis diximꝰ. At uͦ iusta mysticos
sensus. errus rex dnm̃ saluatorẽ & nomine
designat & factis. Qđ non ex nr̃a coniectu¬

Expanded text:
milavi te, et non cognovisti me. Ego Dominus, et non est amplius, extra me non est deus. Accinxi te, et non cognovisti me . Ex qua Isaiae prophetia credendum est, maxime Cyrum regem dilexisse filios Israel, eosque de captivitate exemptos domum remisisse, rum destructione fuisse praelocutos. Nam specialiter ipsum genus expugnationis, quo Babylonia destrui coepit, expresserant idem prophetae; quorum Isaias: Qui dico, inquit, profundo: Desolare, et flumina tua arefaciam. Porro Jeremias: Murus Babylonis ille latissimus suffossione suffodietur, et portae ejus excelsae igni comburentur. Narrant enim historiae quia, diviso atque exinanito per plurimos rivos flumine Euphrate, qui per medium Babylonis influebat, per arefactum ac desolatum ejus profundum urbem hostis intraverit. Haec de historia paucis dixerimus. At vero juxta mysticos sensus, Cyrus rex Dominum Salvatorem et nomine designat, et factis, quod non ex nostra conjectu
Abbreviated transcription (Latin):
lonẽ. filios ꝓuintiȩ iudeȩ dicit : ñ baby loniȩ
Adhanc enĩ ꝑtinebant. ñ tantũmꝰ iiui qͥ de ea in
baby loniã transmigrati: sed etiã qui ex illorum
stirpe inbabylonia fuerant nati. Quia & si inba¬
brlone corporaliter nati sunt: a nimo tamen eoto
iudea &ẽ ierusolimã suspirabant. Quoꝵ figurã
gerebait dux egreguis ipsorũ ⁊orobabel: qͥ nomi¬
ne quidẽ ipso qđ sit ortꝰ inbabylone demonstrat.
sed intentione &e actib qđ sit ciuis ierusolimi¬
caruꝰ ostendit. Attiori u̾ sensu filii sunt ȩccłȩ
fan patriȩ celestis ñ solũ qui eecłȩ sacram̃tis
iã sunt᷑ imbuti. uerũ etiã illi. qͥ &si foris hoc ÷
unt᷑ impios tẽ pots aliqͣnto oberrantes. diui¬
na tam̃ el ectione ante seła prȩordinati ad
uitã. diuinȩ sunt gr̃ȩ mysteriis suo cẽpore
consecrandi. De quib apte subditur

Expanded text:
. Filios provinciae Judaeae dicit, non Babyloniae. Ad hanc enim pertinebant non tantummodo illi qui de ea in Babyloniam transmigrati, sed etiam qui ex illorum stirpe in Babylonia fuerant nati. Qui etsi in Babylone corporaliter orti sunt, animo tamen toto Judaeam et Jerosolymam suspirabant. Quorum figuram gerebat dux egregius ipsorum Zorobabel, qui nomine quidem ipse, quod sit ortus in Babylone demonstrat; sed intentione et actibus, quod sit civis Jerosolymitarum ostendit. Altero autem sensu filii sunt Ecclesiae, filii patriae coelestis, non solum qui Ecclesiae sacramentis jam sunt imbuti, verum etiam illi qui etsi foris, hoc est inter impios tempore aliquanto oberrantes, divina tamen electione ante saecula praeordinati ad vitam, divinae sunt gratiae mysteriis suo tempore consecrandi. De quibus apte subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
lucratꝰ sũ. Quasi ad reddendã rationẽ
se p̃parans qͥ qͥnq talenta acceꝑat:
optulit alia quinq talenta. illos scł
bene oꝑari docuerat. Quot enim ab
errore conuertit. tot dño optulit. testi¬
moniũ sibi dante conscientia : qͦd ꝑ gr̃am
sibi datã ñ tantũ sibi ꝑfuit .s etiã quos
potuit dño lucrifecit. Unde dicit. Dñe

Expanded text:
cedens, quasi ad reddendam rationem se praeparans, qui quinque talenta acceperat, obtulit alia quinque talenta, illos scil et verbo bene operari docuerat. Quot enim ab errore convertit, tot Domino obtulit, testimonium sibi dante conscientia, quod per gratiam sibi datam, non tantum sibi profuit, sed et quos potuit Domino lucrifecit. Unde se
Abbreviated transcription (Latin):
pħarũ eximius apparent &e loquun t
cũ dño de passione & resurrectione
eiꝰ : ut ostendant ipsũ Eẽ que cuncta
legis & ꝓpħarũs oracula pmiserunt.
Apparent autẽ ñ infimis s inmonte
cũ illo qͥa nimirũ soli illi qͥ m̃te trena

Expanded text:
arum eximius apparent, et loquuntur cum Domino de passione et resurrectione ejus, ut ostendant ipsum esse, quem cuncta legis et prophetarum oracula promiserunt. Apparent autem non in infimis, sed in monte cum illo, qui nimirum soli illi qui mente
Abbreviated transcription (Latin):
helias quoꝵ unũ in cęlũ raptũ
cũ deo ut lucas scribit. futurã in illo
omniũ sc̃or głam significant: qui
scilicet tp̃e iudicii uel uiui in carne
st᷑ reꝑiendi. uel olim gustata morte
resuicitandi & pariter cũ illo sunt
regnaturi. dicente apło. Mortui qͥ
in xp̃o st̃ resurgent pͥmi. Deinde nos

Expanded text:
et Elias, quorum unum in coelum raptum cum Deo, ut Lucas scribit , futuram illis omnium sanctorum gloriam significant, qui scilicet tempore judicii, vel vivi sunt in carne reperiendi, vel olim gustata morte resuscitandi, et pariter cum illo sunt regnaturi, dicente Apostolo: Mortui qui in Christo sunt, resurgent primi, deinde nos
Abbreviated transcription (Latin):
buisset lepsũ tangere : Sed qͥa dñs legis : ñ obsequit᷑ legi :
sed legẽ facit. ñ gͦ ideo tetigit. qͥa sine tactu mundare ñ
poterat. sed ut ꝓbaret qͥa legi subiectꝰ ñ erat. nec contagiũ
timebat ut homines. sed qͥa contaminari ñ poterat qͥ alios
lib̾abat. OR. Lepra tactu dni fugat᷑ que solebat conta¬
minare tangentẽ.Tangit qͥdẽ ut humilitatẽ demonstra¬

Expanded text:
i leprosos prohibet. Sed qui Dominus legis est, non obsequitur legi, sed legem facit. Non ergo ideo tetigit quia sine tactu mundare non poterat, sed ut probaret quia subjectus non erat legi: nec contagium timebat ut homines, sed quia contaminari non poterat, qui alios liberabat, lepra tactu Domini fugaretur, quae solebat contaminare tangentem. Tetigit ut humilitatem demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
scilic̃ munera. legale sacerdotiũ. ẽẽ. uenerandũ
testificarent᷑. cũ ꝑipsũ lepsi & alii tam mirabilit̾ sana¬
rent᷑. Ut alit̾ in testimoniũ illis. ut scilic̃ ipsa cura¬
cio. ⁊ ipsa munera figuralit̾ oblata: aliã curati¬
onẽ aliãꝙ oblationẽ testificarent᷑. Tipice qͥdẽ.
Descensio illiꝰ demonte: incarnationẽ ulliꝰ significat:
Quia semetipsũ exinauit formã serui accipiens.

Expanded text:
scilicet munera legale sacerdotium esse venerandum testificaretur, cum per ipsum leprosi et alii tam mirabiliter sanarentur. Vel aliter: In testimonium illis, ut scilicet ipsa curatio et ipsa munera figuraliter oblata, aliam curationem aliamque oblationem testificarentur. Typice quod descensio illius de monte incarnationem illius significet, quia semetipsum exinanivit, formam servi accipiens.
Abbreviated transcription (Latin):
sed & ipsa decidentis lucis hora significd̃:
Ascendente aut̃ illo pupp̃i crucis qua sõnũ
gunt. qͥb tam̃ ñ ipsius patientia turbat.
sed discipłoꝵ anbecillitas concutit᷑. Ex
citant dnm̃i discipuli ne illo dormiente
uiderant maximis uotis refurrectionẽ
quȩrebant. ne si dutius ipse moyte carnis

Expanded text:
sed et ipsa decedentis lucis hora significet. Ascendente autem illo puppim crucis, qua somnumgunt. Quibus tamen non ipsius patientia turbatur, sed discipulorum imbecillitas concuticitant Dominum discipuli, ne eo dormiente tem viderant, maximis votis resurrectionem quaerebant, ne si diutius ipse morte carnis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ innaui erant. qͥ diuinã potentiã mira¬
nt᷑ tantũ non glorificant. Uł eosdẽ intel¬
ligamꝰ discipulos qͥ nundũ spũ sco robora¬
ti ñdũ diuinã ad plenũ attendebant po¬
tentiã. Hicentes. Q ualis. ẽ. hic qͥa uenti

Expanded text:
inam potentiam mirantur tantum, non glorificant. Vel eosdem intelligamus discipulos, qui nondum Spiritu sancto roborati, nondum ad plenam divinam attendebant potentiam, dicentes: Qualis est hic, quia mare
Abbreviated transcription (Latin):
qđ indomo non habitabant: hoc ÷ qđ incm¬
scientia sua non requiescebant. Qđ inmo¬
numentis manebant: hoc ÷ qđ mortiuis opib
id÷ peccatis delectabant᷑. quid enĩ sunt corꝑl
ꝑfidorũ nͥ quedã sepulchra mortuoꝵ. Ii¬
qͥa t̾nto det̾ius uł in se uł in alus furebant.
xp̃c est qui dicit. Ego sũ uia. & ueritas ⁊ uita.
In hac uia. & in ipsa uera fide saluatoris. qͥndo
adhuc erat incredulus ut̃ꝙ popłs diabolo in
se furonte recte gradientib id÷ recte creden¬
tib & fidẽ p̃dicantib obsistebant. Et eccecla¬
iusticiã diligebant. t̃ antũ uͦ eis innotuit. qͣntũ
uoluit. Fantũ aut̃ uoluit qͣntũ oportuit. sed in¬
bũ ÷ ꝑfruunt᷑ sed sic̃ eis trendis in notescendũ fuit.
er qͦrũ ty rannica potestate fuerat liberaturus p̃¬
destinatos ad regnũ. In notuit gͦ demonib ñ ꝑid qđ
est uita aet̾na & lum̃ qđ illuminat pios: cui ui
dendo ꝑfidẽ quȩ in illo ÷ corda mundant᷑: sed

Expanded text:
in domo non habitabant, id est in conscientia sua non requiescebant. Quod in monumentis manebant, mortuis operibus, id est peccatis delectabantur. Quid enim sunt corpora perfidorum nisi quaedam quia tanto deterius in se vel in aliis furebant qs est, qui dixit: Ego sum via, veritas, et vita . In hac via, id est in ipsa vera fide Salvatoris quando adhuc erat incredulus uterque populus, diabolo in se furente, recte gradientibus, id est recte credentibus et fidem praedicantibus obsistebant. Lejustitiam diligebant. Tantum ergo eis innotuit, quantum voluit. Tantum autem voluit, quantum oportuit. Sed in perfruuntur; sed sicut eis terrendis innotescendum fuit, ex quorum tyrannica potestate fuerat liberaturus praedestinatos ad regnum. Innotuit ergo daemonibus non per id quod est vita aeterna, lumen quo illuminat pios, quibus videndo per fidem, quae in illo est, corda mundantur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ticoꝵ qui omiã putant animantia: sed
maiestate. conditoris. quia apd nos insen¬
desiderat: amarus psentis scłi aestus ac¬
cipit᷑. Nauicła uͦ qua ascendit. intelligit᷑
arbor sacratissime passionis. Cuiꝰ auxi¬
lio fideles aduiti transcensis mundi

Expanded text:
ticorum, qui omnia putant animantia, sed majestate Conditoris, quae apud nos insenntis saeculi status accipitur. Navicula vero quam ascendit, intelligitur arbor beatae passionis, cujus auxilio fideles adjuti, transcensis mundi
Abbreviated transcription (Latin):
matheꝰ duos dicit fuisse qui legionẽ illã de¬
monũ patiebant᷑. quȩ in porcos ire ꝑmissa
ẽ: Mareus aut̃ & lucas unũ cõmeniorantqn¬
telligas unũ eoꝵ fuisse clarioris ꝑsonȩ:
quẽ regio illa colebat & ꝓciuus salute plu¬
rimũ sata gebat. hoc uolentes significare
duo euangłistȩ. solũ cõmemiorandũ udici¬
uerunt. De quo facti huiꝰ fama latius fra.
grauerat. Nec qđ uerba dęmonũ diuerse ab
euangłistis dicta sunt. habet aliquid scrupu
li. cũ uł ad unã redigi sententiã uł qđ omĩa
dicta possunt intelligi. nec qͥa plualit᷑ apua
matheũ. apud illos aut̃ singularit᷑ loqr᷑. Cũ
& ipsi narrent qđ int̾rogatꝰ qͥd uocaret᷑ legio¬
nẽ se ẽe̾ respondit: eo qđ multa ee̾nt dȩmonia.
Nec qđ marcus dixit circa montẽ fuisse gregẽ
porcorũ. Lucas aut̃ in monte. quicꝗͣ. repug¬
nat. G rex enĩ porcoꝵ tam magnus fuit. ut
aliqui eẽnt in monte. aliqͥ circa montẽ. Iuo¬

Expanded text:
acos dicit fuisse, qui legionem illam daemonum patiebantur, quae in porcos ire permissa est. Marcus vero et Lucas unum commemorant. Intelligas ergo unum eorum fuisse clarioris personae, quam regio illa colebat, et pro cujus salute plurimum satagebat. hoc uolentes significare duo euangelistae solum commemorandum iudicauerunt, de quo facti huius fama latius praeclariusque fraglauerat. nec quod uerba demonum diuerse ab euangelistis dicta sunt, habet ali; cum vel ad unam redigi sententiam, vel omnia dicta possint intelligi. Nec quia pluraliter apud Matthaeum, apud illos autem singulariter loquitur; cum et ipsi narrent quod interrogatus quid vocaretur, legionem se esse respondit, eo quod multa essent daemonia. Nec quod Marcus dixit circa montem fuisse gregem porcorum, Lucas autem in monte, quidquam repugnat. Grex enim porcorum tam magnus fuit, ut aliquid ejus esset in monte, aliquid circa montem.
Abbreviated transcription (Latin):
tis inbut̃. sed qđ nr̃ã infirmitas ñ pͣsumit: diuina
grã dare nouit. Etaliꝰ centurio qͥ sic̃ & iste credentꝰ
ex gentib popłm pͣfigurat: magnȩ fidei & uisticis
merito. spc̃ scĩ donũ pͥusꝗͣ baptuaret᷑ accepit
Et iste necdũ catecit atꝰ. & fidẽ suã laudari a dño
& famulũ seruari ꝓmeruit. Magna fidescen¬
turionis que uerbis opus in xp̃o confitet᷑. &
nr̃e sanationis accõmoda mysterus. Q ui & si

Expanded text:
ia quae nostra infirmitas non praesumit, divina gratia dare novit, et alius centurio qui sicut et iste credentem ex gentibus populum praefigurat, magnae fidei et justitiae merito Spiritus sancti donum priusquam baptizaretur accepit, et iste necdum catechizatus et fidem suam laudari a Domino, et famulum salvari, promeruit. turionis, qua verbi opus in Christo confitetur, et nostrae sanationis accommoda mysteriis, qui etsi
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ fides israheli p̃fertur. electos nimirũ ex
gentib ostendit: qͥ qͣsi centenario milite sti¬
pati uirtutũ sp̃ualiũ sunt ꝑfectione sullimes.
nichilꝙ ad ño t̾renũ sed sola aet̾ne salutis
gaudia sibi suisꝙ requirunt. Aroꝰ. Uerũ q̃¬
tatis causã dixerit ipsũ accessisse. cuiꝰ desidiũ
ẽp̃lata. Nam qͥa fidẽ centurionis qͣuẽ accessit
ad iħm: ipse utiꝙ laudauit. ut diceret.
sta: qͣm illos ꝑ qͦs uerba sua miserat. Porro
aut̃ lucas ideo totũ quẽ ad modũ gestũ sit
aꝑuit. ut ex hoc intelligere cogerem᷑. quẽ¬
admodũ eũ accessisse dixerit alius qͥ meti¬
ri ñ potuit. Sic enĩ & illa mulier q̃ fluxũ
sanguinis ꝑatiebat᷑ ꝗͣ. uis funbriã uesti¬
menti eiꝰ tenuerit: magis tam̃ qͥa credi¬
bat᷑. Ut enĩ hec qͣnto magiscredidit. eo
magis dnm̃ detigit: ita & centurio qͦ

Expanded text:
cujus fides Israeli praefertur, electos nimirum ex gentibus ostendit, qui, quasi centenario milite stipati, virtutum spiritalium sunt perfectione sublimes, nihilque a Domino terrenum, sed sola aeternae salutis gaudia sibi suisque requirunt. Numerus eeus brevitatis causa dixerit ipsum accessisse, cujus desiderium proinde quia fidem centurionis,. qua uere acceditur ad Iesum, ipse ita laudauit, ut diceret nsta quam illos per quos uerba sua miserat. porro autem Lucas ideo totum quemadmodum gestum esset aperuit, ut ex hoc intellegere cogeremur, quemadmodum eum accessisse dixerit alius qui mentiri non potuit. sic enim et illa mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur, quamuis fimbriam uestimenti eius tenuerit, magis tamen tetibatur. ut enim haec, quo magis credidit, eo m
Abbreviated transcription (Latin):
seruntꝰ  uscitauerunt eũ dicentes. Dñe:
salua nos. pimꝰ. Tanto fuerant metu ꝑt̾riti:
& pene animo alienati: ut irruerent in eũ &
non modeste aut lenit̾ suggererent. sed eũ¬
turbent̃ suscitarent. Dnẽ dicentes salua nos¬
rant necdũ plenariȩ robusti. nõdũ enĩ eos con-¬
nec descensio sp̃c̃ paracliti: ideo fragilitate time¬
dice fidei Iitta uob̾cũ:: Et de morte sollici¬
dt̃ contẽpinttꝰ. iagiles iifide corripiunt᷑. omino

Expanded text:
uli suscitabant eum dicentes: Domine, salva nos, perimus. Tanto fuerant metu conterriti et pene animo alieni, ut irruerent in eum, et non modeste, aut leniter suggererent, sed turbulenter suscitarent eum dicentes: Dorant, necdum plenarie robusti, nondum enim eos connec descensio Spiritus Paracleti, ideo fragilitatem timedicat: Vita vobiscum est, et de morte sollicidit contemnitur, fragiles in fide corripiuntur, omnino
Abbreviated transcription (Latin):
Gerasa ÷ urbsinarabia transiordanẽ iun¬
eta montigalaad : ꝙͣ tenuit tribus ma¬
nasse non longe astagno tyberiadis
b saluator iusitare dignatꝰ est. Un¬
de bene gerasa. siue gergesi ut qͥdã dicunt
colonũ eiciens. siue aduena apꝓpinquansint̃.¬
p̃tat᷑. u idelic̃ insinuans qͥa gentiũ popłs sur¬

Expanded text:
urbs in Arabia trans Jordanem, juncta monti Galaad, quam tenuit tribus Manasse, non longe a stagno Tiberiadis, bus, Salvator est visitare dignatus. Unde bene Gerasa, sive Gergesi ut quidam legunt colonum ejiciens, vel advena propinquans interpretatur. Videlicet insinuans quia gentium popu
Abbreviated transcription (Latin):
in illo fecerat ipsã fidẽ. uł intelligentiã nͥ ipse
qͥ eã mirabat᷑: qđ & si alius eã fecisset. qͥd miratꝰ
bis mirandũ ẽẽ significat: qͥb adhuc opꝰ
sic moneri. Om̃s enĩ tales motꝰ cũ dedeo dic¬
nt᷑. non ꝑturbati animi signa sunt: sed do¬
co uob̾ non inue̾ni tantã fidẽ in isbł. Nod
de om̃ib retro patriarchis & ꝓpħis. sed d pͥa¬
tis eui loqr̃ hominib. Q uib iõ centuris
incenturione fidesgentiũ p̃ponit᷑. incredulo
it credatis istũ hominẽ magnȩ fidei. e̾e. &
popłi gentilis conuertendi figurã gerere:
ment. ab oriente. & occidente hoc ÷ ex om̃i gen¬
te quȩ ẽ. subsole eunte ab oriente ad occiden¬

Expanded text:
 fidem vel intelligentiam, nisi ipse qui eam mirabatur? Quod si et alius eam fecisset, quid miraretur r Dominus, nobis mirandum esse significat, quibus adhuc opus est sic moneri. Omnes enim tales motus cum de Deo dicuntur, non perturbati animi signa sunt, sed dodico vobis non inveni tantam fidem in Israel. Non de hominibus retro patriarchis et prophetis, sed de praesentis aevi loquitur hominibus. Quibus ideo centurionis in centurione fides gentium praeponitur incredulo i populi gentilis convertendi figuram gerere, nient ab oriente, et occidente, id est ex omni gente, qu
Abbreviated transcription (Latin):
rs medio rogat᷑ dictis saluauit. neiuidelic̃
obimꝑotentiã uiriũ: & non humilitatẽs ex¬
emplũ corporalit̃ ire putaret᷑. Alibi ad sana¬
ndũ reguli filiũ uenire noluit: ne diutci᷑a
honorasse uide ret᷑. Hic ne conditionẽ sp̃uisset serui¬
lẽ: ad centurionis fantulũ mexire consensit. Et re¬

Expanded text:
salvavit, ne videlicet ob impotentiam virium, et non ob humilitatis exemplum corporaliter ire putaretur. Alibi ad sanandum reguli filium venire noluit, ne divitias honorasse videretur ; hic ne conditionem sprevisse servilem, ad centurionis famulum mox ire consensit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ratione flagitabat: dicens. hoc ẽ. mentis deuo¬
tionẽ. & uultꝰ humilitatẽ. ostendens exti poris
confessionẽ. Unẽ siuis: potes me mundare qͥa eũ dm
uocat. ad securandũ potentẽ eẽ ñ dubitat. Uũ uͦ. ius
subiungit: qͥdã mͦ deuoluntate & miscdia eiꝰ difidt
Non diffidit qͥde demiscdia qͣntũ adeũ quẽ orabitsd

Expanded text:
itatione venerabatur dicens, hoc est mentis devotionem et vultus humilitatem ostendens, exterius per oris confessionem: Domine, si vis, potes me mundare, quia eum Dominum vocat ad se curandum potentem non dubitat. Dum vero si vis subjungit, quodammodo de voluntate et misericordia ejus diffidit. Non dif
Abbreviated transcription (Latin):
pluuia cũ inmali alicuiꝰ significatione
ponit᷑. nͥ ut rumores hominũ quos uentis
cõꝑatos puto: aut uite huiꝰ fluuiũ car¬
nalib concupiscentiis tãquã fluentẽ su¬
pra petrã: horũ enĩ triũ ñ metuit ullas¬

Expanded text:
pluvia, cum in mali alicujus significatione ponitur? aut rumores hominum, quos ventis comparatos puto; aut vitae hujus fluvium, carnalibus concupiscentiis tanquam fluentem super terram. Horum enim triu
Abbreviated transcription (Latin):
nauicłam: fecit turbari mare. cõmouit
uentos. concitauit fluctꝰ. Cur hoc : ut dis¬
cipulos mitteret in timorẽ. & suũ auxili¬
ũ postularent: suãꝙ potentĩa rogan¬
tib manifestaret. Illa uero tẽpestas
non ex se orta est: sed potestati paruit
imperantis. eius qui educit uentos de
thesauris suis. Facta est uero magna
& non pusilla : ut magnum opus &
non pusillum ostenderetur. Sequi¬
cur. ipse uero dormiebat. Ores mira¬
bilis & stupenda: is qͥ ñꝙͣ dormit uł dornite

Expanded text:
naviculam, fecit turbari mare, commovit ventos, concitavit fluctus. Cur hoc? Ideo ut discipulos suos mitteret in timorem, et suum auxilium postularent, suamque potentiam rogantibus manifestaret. Illa tempestas non ex sese oborta est, sed potimperantis, ejus qui eduxit ventos de thesauris suis. Facta est vero magna et non pusilla tempestas, ut magnum opus et non pusillum ostenderet. Ius vero dormiebat. O res mirabilis et stupenda! is qui nunquam obdormiit dormit,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s & cet̾̃a. accessit uͦ non dimidius sed
totꝰ. non aspectu corporis tͣm. sed & ani
animȩ plenitudine. ñ facie tantũ. sed ĩma¬
sed domestic corde. Alienꝰ natione sed ala
cer fide: militũ pͥnceps & sociꝰ angłoꝵ. Alulti:
in illo tẽpore ꝓ diuersis rogabant infirmita
solus. Et hoc ei ad agmentũ beatitudinis.
ad coronã głȩ erat. qdđ ꝓseruo tã humilit̾
dnm̃ inde̾llabat dicens. Puer ms iacet in do
mo ñ inuna re tantũ nuserabilis qđ iacet.
sed & in alia qđ ꝑaliti cꝰ tercia qđ male tor¬
quet᷑. Omiã enĩ ista dolore cognominauit.
ut sue anime angustias demonstraret.
monstraret. & dni benauolentiã inuitaret.¬
Sic debent om̃s qͥ famulos habent & famulas
cogitare. Sic misererrsic condolere eis. Sic
supplicare sic curã habere de seruis suis. itł
de ancillis. sic̃ & ille beatꝰ centurio fecit. Et
ait illi iħc. Ego ueniã. & curabo eũ. Reda. Aa¬
gna dii sullimitas. qͥ solouerbo curare uale¬

Expanded text:
m centurio. Accessit vere, non dimidius, sed totus. Non aspectu corporis tantum, sed et animae plenitudine. Non facie tantum, sed et immased domesticus corde; alienus nacer fide, militum princeps, et socius angelorum. Multi in illo tempore pro diversis rogabant infirmitatsolus. Et hoc ad augmentum beatitudinis, ad coronam gloriae erat, quod pro servo tam humiliter Dominum interpellabat, dicens: Puer meus jacet in domo; non in una re tantum miserabilis, quod jacet, sed et in alia quod paralyticus, tertia quod male torquetur. Omnia enim ista dolore congeminavit, ut et suae animae angustias demonstraret demonstraret, et Domini benevolentiam inSic debent omnes qui famulos habent et famulas, cogitare, sic misereri, sic condolere eis, sic supplicare, sic curam habere de servis suis, vel de ancillis, sicut et ille beatus centurio fecit. Et ait illi Jesus: Ego veniam, et curabo eum. Magna Domini sublimitas, qui solo verbo curare va
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑. possintq cũ apłis audire. lã uos mundi
estis. ꝓpt̾ sermonẽ quẽ locut᷑ sũ uob. Et qͥ durtiꝰ
ab hominabiles apło dĩ erant castris secreti:
Iam aliqͣndo tẽplo reddi. & sacerdoti queant
offerri. illi utiq cui dr̃ tues sacerdos inȩt̃nũ. scdm
uos. Offerantꝙr ꝓ emundatione sua. sic̃ p̃¬

Expanded text:
sintque cum apostolis audire: Jam vos mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis ; et qui diutius abominabiles a populi Dei erant castris secreti, jam aliquando templo reddi, et sacerdoti queant offerri, illi utique cui dicitur: Tu es sacerdos in aeternum . quo
Abbreviated transcription (Latin):
houorẽ. cui lex iubet mundatos offerre munera.
ut & uidenaes credant ei. uł si ñ credunt inex¬
sed gr̃a di. supra legẽ illũ curatũ. ẽẽ. Offerre¬
aut̃ sacrificiũ p̃cipit. ut ostenderet qͥa ñ legẽ
solueret sed ĩpleret qͥ scđm legẽ gradiens. supra
legẽ eos sanaret qͦs remedia legis ñ sanauerant
Q d̾ si quẽ mouet qͦmͦ dñs mosaicũ uidet᷑ apꝓba¬
re sacrificiũ cũ id ñ receꝑit ȩccłia: mtminerit¬

Expanded text:
honorem quibus lex jubet mundatos munera offerre, et ut videntes credant ei: vel si non credunt, inexsed gratia Dei supra legem curatum eautem sacrificium praecipit, ut ostenderet quod non legem solveret, sed impleret, qui secundum legem gradiens, supra legem eos sanaret, quos remedia legis non sanaverant. Quod si aliquem movet quomodo Dominus Mosaicum videtur approbare sacrificium cum id non receperit Ecclesia, memini
Abbreviated transcription (Latin):
tunc ialũ habuisse sermonẽ quẽ matheus int̃¬
porut & lucas tacuit: hocẽ in montee de
inde cũ descendisset in loco cãpestri habu¬
ise alterũ similẽ de qͦ matheꝰ tacet lucas ñ
tacet. Et utrũꝙ sermonẽ eodẽ mͦ. ẽẽ. conclu

Expanded text:
tunc illum habuisse sermonem, quem Matthaeus interposuit, et Lucas tacuit, hoc est, in monte, ac deinde cum descendisset, in loco campestri habuisse alterum similem, de quo Matthaeus tacet, Lucas non tacet, et utrumque sermonem eodem modo esse conclu
Abbreviated transcription (Latin):
rent uestẽ bonȩ uitȩ ñ recipiendos ꝓpt̾ dogmatũ
nequitiã: ita nunc econtrario asserit. nehis qͥdẽ¬
fidẽ accõmodandã. qͥ cũ polleant integritate fidĩ.
turpit̃ uiuunt & doetrinȩ integritatẽ malis oꝑib
destruunt. Utrũq enĩ dei seruis necessariũ est:

Expanded text:
rent vestem vitae bonae, non recipiendos propter dogmatum nequitiam: ita nunc econtrario asserit, ne his quidem accommodandam fidem, qui cum polleant integritate fidei, turpiter vivunt, et doctrinae integritatem malis operibus destruunt. Utrumque enim Dei servis necessarium est,
Abbreviated transcription (Latin):
mali dant bona: S malos appellauit dilectores
huꝰ scłi & peccatores. bona uͦ quȩ dant scđm eoꝵ
qͥ quã & trerũ natura ista bona sint. sed
cipalia & ad istã uitã infirmã ꝑtinentia. & qͥsqͥs
alus ea dat non desuo dat. Pnĩ enĩ ÷ terra. & ple¬

Expanded text:
mali dant bona? Sed malos appellauit dilectores seculi huius et peccatores. Bona uero que dant secundum eorum quanquam et in rerum natura ista bona sint, sed temporalia, et ad istam vitam infirmam pertinentia, et quisquis ea malus dat, non de suo dat. Domini est terra et ple
Abbreviated transcription (Latin):
non eꝰ ẽ. meriti qͥ oꝑatur. sed uł inuocatione
nominis. xp̃i hoc agit. uł ob condẽpnationẽ
audiunt conceditur: ut licet homines des¬
piciant signa facientes: tam̃ dnĩ honorent
adcuiꝰ inuocationẽ funt tanta miracula. Quã¬

Expanded text:
invocatio nominis Christi hoc agit ad condemnationem audiunt, conceditur, ut, licet homines despiciant signa facientes, tamen Deum honorent, ad cujus invocationem fiant tanta miracula. Na
Abbreviated transcription (Latin):
derandũ quã cõpetent̃ de utraq uia lo¬
cutꝰ est. ꝑ iatã multi ambulant: Angustã
pauci inueniunt. Latã ñ quęrimꝰ. nec inuen¬
tionẽ opus. iponte se offert errantrã uia.An¬
gustã uͦ nec om̃s inueniunt: neqͥrnueniunt
statĩ ingrediunt᷑ ꝑ eã. Multi enĩ inuenta ue¬
ritatis uia: capti scłi uoluptatib de medio iti¬
nere reuertunt᷑. At tendite a falsis ꝓpħis¬

Expanded text:
derandum est quod competenter de utraque via locutus est. Per latam multi ambulant, angustam pauci inveniunt, latam non quaeramus, nec investigatione opus est, sponte se offert erranti in via; angustam vero nec omnes inveniunt, nec qui inveniunt, statim ingrediuntur per eam. Multi enim, inventa veritatis via, capti saeculi voluptatibus, de medio itinere revertuntur. Attendite a falsis p
Abbreviated transcription (Latin):
petrandã sanitatẽ firmitatẽq animi. ut ea q̃
p̃cipiunt᷑ implere possimꝰ: in quisitio aut̃ adin¬
ueniendã ueritatẽ. Cũ enĩ beata uita actione
& cognitione cõpleat᷑: actio facultatẽ rerũ.
cognitio manifestationẽ rerũ earũdẽ desidat.
horũ gͦ pͥmũ petendũ. scđm quȩrendĩẽ.

Expanded text:
mpetrandam sanitatem firmitatemque animi, ut ea quae praecipiuntur implere possimus: inquisitio autem, ad inveniendam veritatem. Cum enim beata vita actione et cognitione compleatur, actio facultatem virium, contemplatio manifestationem rerum desiderat. Horum ergo primum petendum, secundum quaerend
Abbreviated transcription (Latin):
sed om̃s uł plures. Nuoꝰ. Q. đ aut̃ descendens de monte
pꝙ p̃cepta illic discipulis & multitudini dedit. manũ
dis dubitant. suo aurilio ab huiꝰ cemodi uarietate mun¬
dari. Sr̃. & ait illi tħc. Uide nemini dixeris. qr p̃cipit
manifestandũ esse. nͥ ꝓpt̾ ea ut doceret non ulganda. ẽe
nr̃a beneficia sed potiꝰ p̃menda. ut ñ a mercede pecunię

Expanded text:
testimonium non refugit. Quod autem descendens de monte posteaquam praecepta illic discipulis et multitudini dedit, leprosdis dubitant suo auxilio ab hujuscemodi varietate mundari. Et ait illi Jesus: Vide nemini dixeris. Et manifestandum esse, nisi propterea ut doceret non vulganda esse nostra beneficia, sed potius premenda, ut non solum a mercede pecuniae
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia uł odio uł qͦlibet crimine p̾uenti. le¬
uia hec aut nulla uidicantes acerrime cor¬
ripuint eos quos subito uiderint turbatos:
ocłm mentis a solito puritatis statu qͣsi
festuca irruente mutasse atꝙ ĩmemor es
dñci p̃cepti. qͦ aitꝰ. Nolite condẽpnare:
& non condẽpnabimini: Magis amant
uituꝑare. & dãpnare: quã emendare.

Expanded text:
ia, vel alio quolibet crimine praeventi, levia haec aut nulla judicantes, acerrime corripiunt eos, quos subita viderint ira turbatos, oculum mentis a solito puritatis statu quasi festuca irruente mutasse, atque immemores dominici praecepti, quo ait: Nolite condemnare, et non condemnabimini , magis amant vituperare et damnare, quam emendare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ baptismi. uł qͥa de inuisibilib reb capit᷑.
qđ etiã fides. huiꝰ mundi fluctib circũ latͣta
ñ frangit᷑ recte pisci cõꝑat᷑. Cui contrariũ po¬
suit serpentẽ ꝓpt̃ uenena fallat̾ie: quȩ etiã pͥ¬
mo homini male suadendo seminauit. In

Expanded text:
 uel quia de inuisibilibus locis capitur. quod etiam fides huius mundi fluctibus circumlatrata non frangitur, recte pisci comparatur. cui contrarium posuit serpentem propter uenena fallaciae, quae etiam primo homini male suadendo praeseminauit. in
Abbreviated transcription (Latin):
quisꝙ faciat. s qͦ animo faciat. considandũ. ẽ.
Hoc enĩ lum̃ ẽ. innob qͥa hoc in nob̾ manifestũẽ:
bono animo nos facere qđ facimꝰ. Cũ pecuniã
porrigo indigenti & petenti qͥd inde factꝰus
aut passurus sit: non noui. & fieri pot̾ ut ex¬

Expanded text:
quisque faciat sed quo animo faciat, considerandum est; hoc est enim lumen in nobis, quia hoc nobis manifestum est bono animo nos facere quod facimus. Omne enim porrigo indigenti et petenti, quid inde aut facturus aut passurus sit, et fieri potest
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfactis acciꝑe. Uere & ꝓpriȩ illi dicunt quorũ
uoluntate acmente non ab horret ꝓ latio sui ser¬
etiã quib dã factis atq miraculis. qualia ꝓpt̃
infideles cũ fecerit dñs. monuit tam̃ ne talib
decipiam᷑: arbitrantes inuisibilẽ essesapientiã.

Expanded text:
autem ac proprie illi dicuntur a quorum voluntate ac mente non abhorret prolatio seretiam quibusdam factis atque miraculis: qualia propter infideles cum fecerit Dominus, monuit tamen ne talibus decipiamur, arbitrantes ibi esse invisibilem sapientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
psarũ arborũ .i. uoluntatũ si querant᷑ origes.
que ꝯceurrunt nisi naturȩ qͣs bonꝰ ds̃ conaidt
ac ꝑhoc ex bonis orta ĩ mala: ñ ex bonis uolui¬
tatib mala oꝑa. sea ex bonis naturis uolunttas
male: itt sit in eo radix mali nichil aliud quãn¬
digentia boni. Arbor aut̃ bona. ictẽ. uolunoi
bona: quia ꝑipsã conuertit᷑ homo ad sũmũ ao
in cõmutabiłe bonã. & implet᷑ bono ut facitt fpi

Expanded text:
psarum voluntatum si quaerantur origines, quid occurrunt nisi naturae quas bonus Deus condidit. Ac per hoc ex bonis orta sunt mala, non ex bonis voluntatibus opera mala, sed ex bonis naturis voluntates malae; ut sit in eo radix mali, nihil aliud quam indigentia boni. Arbor autem bona ideo est voluntas bona, quia per ipsam convertitur homo ad summum atque incommutabile bonum, et imp
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens ad domos eor saluat: significat
ipsis rogantib filii sanant᷑ intelligenda
est eccłe ꝓsona: quȩ sibi ẽ. & mat᷑ & filii.
Nã simul om̃s qͥb constat ȩccła mat᷑ dicit᷑.
singłi autẽ idẽ ipsi filii appellantur.

Expanded text:
niens ad domos eorum, sanat, significat ipsis rogantibus filia sanatur, intelligenda est Ecclesiae persona, quae sibi est mater et filia. Nam simul omnes, quibus constat Ecclesia, mater dicitur, singuli au