comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dimicauit. Et est uox totius popłi is rł. Dimicauit enĩ ꝓpt̃ eosinegy¬
tiis & inceteris inimicis isrł. Unde & sequitur. Exephram dele¬
uit eos inamalech. id ẽ. iosue existens extribu ephram delęuit
fortesidẽ. inimicos ifrł inamalech sicut legit᷑ in libro exodi. Fugauitq
iosue amalech & popłm eiꝰ inore gladii & cȩcera Et qđ idem iosie ex
tribu ephraim fuerit. monstrat᷑ ex libro numeri ubi dicit᷑. De tribu eph.¬
imosee filiũ nun. Que & inconsequentib iosue uocat dicens.
Uocauitq moyses osee filiũ nun iosue. Et post eum inpopłos tuos
amalech. Post eum id ẽ. iosue extribu beniamin existens saul popłm
ra de saule futurum ꝓphetauit. Et hoc scdm scema qđ uocat᷑ ꝓ lemp¬
sis dictũ ẽ. qđ ipse esset deleturꝰ amalech: sicut in libro sam uelis habes
ed & qđ ait oamalech inhebreo legit᷑. sed latinus interpres sensus gr̃a hoc

Expanded text:
dimicavit. Et est vox totius populi Israel; dimicavit enim propter eos in Aegydimicavit. Et est vox totius populi Israel; dimicavit enim propter eos in Aegyptiis, et in caeteris inimicis Israel. Unde et sequitur. Ex Ephraim delevit eos in Amalec, id est, Josue existens ex tribu Ephraim delevit fortes, id est inimicos Israel in Amalec, sicut legitur in libro Exodi: Fugavitque Josue Amalec, et populum ejus in ore gladii, etc. . Et quod idem Josue ex tribu Ephraim fuerit, monstratur ex libro Numerorum: ubi dicitur: De tribu Ephraim Osee filium Nun , quem et in consequentibus Josue vocat dicens: Vocavitque Moyses Osee filium Nun, Josue. Et post eum in populos tuos Amalec. Post eum, id est, Josue, ex tribu Benjamin exsistens Saul, populum ra de Saule futurum prophetavit. Et hoc secundum schema, quod vocatur prolepsis, dictum est, quod ipse esset deleturus Amalec, sicut in libro Samuelis habes . Sed et quod ait, o Amalec, in Hebraeo non legitur, sed Latinus interpres sensus gratia hoc
Abbreviated transcription (Latin):
otandum qđ in hebreo exꝑgiscere legatur. id ẽ. exꝑgiscere inspũ ꝓ
phetiȩ. P refatorũ itaq doctorum uocib debbora ꝓuocat᷑. ut exꝑ¬
giscat᷑ inspũ ꝓphetiȩ & laudis. & ñ cesset alaudib dei. Unde &
sequit᷑. Loquere canticum. Surge barach & apprehende captiuos duos
fili abinoem. In hebreo dicit᷑. predare predam tuam fili abinoem
ac sententia uocib eorundẽ etiã doctor barach admonetur ut
depredet᷑ reliquias inimicorum suorum. & ad internetionem
eos usq ꝑducat. & nomen sibi uictoriȩ laudabilit̃ adquirat.
unc saluate sunt reliquiȩ popłi. Hȩc sententia ad intelligendũ
uingendda c̃ sententie suꝑiori qua dicit᷑. ibi narrent᷑ uitiae
dm. ⁊l emertuȩ fortis isrł: eo qł tunc saluatȩ sint reliquiȩ popsi
Domiñ infortib dimicauit In hebreo legit᷑. Dominꝰ ꝓpt̃ me infoxub

Expanded text:
Notandum quod in Hebraeo expergiscere legatur, id est expergiscere in spiritu Notandum quod in Hebraeo expergiscere legatur, id est expergiscere in spiritu prophetiae. Praefatorum itaque doctorum vocibus Debbora provocatur, ut expitu prophetiae et laudis, et non cesset a laudibus Dei. Unde et sequitur: Loquere Canticum. Surge Barac, et apprehende captivos tuos, fili Abinoem. In Hebraeo dicitur: Praedare praedam, tuam fili Abinoem. Haec sententia vocibus eorumdem etiam doctorum Barac admonet, ut depraedetur reliquias inimicorum suorum, et ad internecionem eos usque perducat, et nomen sibi victoriae laudabiliter acquirat. Tunc salvatae sunt reliquiae populi. Haec sententia ad intelligendum jungenda est sententiae superiori, qua dicitur: Ubi narrantur justitiae Domini, clementiae fortis Israel; eo quod tunc salvatae sunt reliquiae populi. Dominus in fortibus dimicavit. In Hebraeo legitur: Dominus propter me in fortibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ssterarũ tribuum essent. monstrat᷑ ex libro parali ppomenon
ubi ait. De filiis quoq issachar uiri eruditi qui norant singula
tempora ad p̾cipiendũ qͥd faceret deberet ifrł pͥncipes ducenti. Om̃s
autẽ reliquȩ trib eorũ consilium sequebant᷑. & qđ idem doctores
asini monstrant᷑ exlibro genesis ubi seqit᷑. Issachar asinus fortis.
accubans int̾ terminos. uidit requiẽ qđ esset bona & terrã qđ¬
optima & supposuit humerũ suũ adportandũ. factusq est tri¬
buto seruiens. A sinus in libro genesis fortis dicit᷑ ꝓpt̾ fortitudi¬
nẽ legis eo qđ inhumero lege portaret. & cȩteris tribubus
tributũ id ẽ. doctrinã legis impenderet. In libro uͦ iudicum
asinȩ dicunt᷑. eo qđ uirib fracti & humiliati atq infirmimane¬
rent. iugo scilicet gentiũ pressi atq humiliati & sola tantum
lege᷑ contenti. Surge surge debbora. surge loquere canticum.

Expanded text:
exterarum tribuum essent, monstratur ex libro Paralipomenon, exterarum tribuum essent, monstratur ex libro Paralipomenon, ubi ait: De filiis quoque Issachar viri eruditi, qui norant singula tempora, ad praecipiendum quid facere deberet Israel, principes ducenti: omnes autem reliquae tribus eorum consilium sequebantur . Et quod iidem doctores asini nuncupentur, monstratur ex libro Genesis, ubi sequitur: Issachar asinus fortis accubans inter terminos, vidit requiem quod esset bona, et terram qoptima, et supposuit humerum suum ad portandum, factusque est tributo serviens . Asinus in Libro Geneseos fortis dicitur, propter fortitudinem legis, eo quod in humero legem portaret, et caeteris tribubus tributum, id est doctrinam legis impenderet. In Libro vero Judicum asinae dicuntur, eo quod viribus fracti et humiliati, atqrent, jugo scilicet gentium pressi atque humiliati, et sola tantum lege Dei contenti. Surge, surge, Debbora, surge, surge, toquere canticum.
Abbreviated transcription (Latin):
sedentes suꝑ iudiciũ id ẽ. suꝑ legẽ. Quȩ etiã suꝑ uidicium sedere di¬
cunt᷑. id .ẽ. suꝑlegẽ. & ambulare inuia subaudit᷑ legis. eo qđ uiã
legis nequaqũa excederent. Popłm itaq qui suꝑ has asmas id ẽ suꝑ hos
doctores requiescebant. ꝓ uocat debbora ad benedicendum dñm & ait
oquimini. id ẽ. laudate. & quasi interrogassent. ubi & quando
laudabimus dnm: Alla respondit Ilbi collisi sunt curriis. & hostiũ
.ẽ. suffocatus exercitus. Ibi narrent᷑ iusticiȩ dnĩ clementię fortis
isrł . Acsi diceret. Qũauis semꝑ & ubiq ds̃ laudandus sit: tam̃
popłs dñi ad portas. & obtinuit pͥncipatũ. Ad portas popłs dñi des¬
cendit. id ẽ. adportas domus dnĩ quia benedicto & collaudato in loco
uictoriȩ descenderunt indomũ dñi: ibiit etiã dnm̃ collaudarent.
orationes & uictimas ei offerentes. Qđ uͦ de tribu issachar doctores

Expanded text:
sedentes super judicium, id est, super legem. Quae etiam super judicium sedere disedentes super judicium, id est, super legem. Quae etiam super judicium sedere dicuntur, id est, super legem, et ambulare in via sub lege, eo quod viam legis nequaquam excederent. Populum itaque qui super has asinas, id est, super hos doctores requiescebant, provocat Debbora ad benedicendum Dominum, et ait: Loquimini, id est, laudate. Et quasi interrogassent: ubi et quando lm suffocatus est exercitus. Ibi narrentur justitiae Domini, et clementiae fortis Israel; ac si diceret: Quamvis semper et ubique Deus laudandus sit; tamenpopulus Domini ad portas, et obtinuit principatum. Ad portas populus Domini descendit, id est, ad portas domus Domini, quia benedicto Domino et collaudato in loco victoriae, descenderunt in domum Domini, ut ibi etiam Dominum collaudarent, orationes et victimas ei offerentes. Quod vero de tribu Issachar doctores
Abbreviated transcription (Latin):
ligit pͥncipes usrł. Hotandũ qđ in hebreo n pncipess seciototendi
legit᷑ . Moc debbora iꝑsona dĩloquit᷑ qđ dĩ diligat docboreriegi
dĩ studentes. De quib sequit᷑. Qui ꝓpria uoluntate obtulistiuos
discrimini inpopło. benedicite dnõ. De quib etiã iam superiꝰ dictir̃ ẽ
ineo loco ubiait. Qui sponte obtulistis de isrł animas urãs. & cȩcera
Qui ascenditis suꝑ nitentes asinos inhebreo asinas. & sedetis iniudicio
in hebreo sedentes suꝑ uidiciũ. & ambulatis inuia. loquimini ubi
collisi sunt currus. & hostiũ. ẽ suffocatus exercitꝰ. Ibi narrent᷑
uisticie dnĩ dementiȩ fortis isrł. Ascensores asinarũ popłs isrł
quorũ dostrina reliquus popłs quasi suꝑ asinas ascendisse dicit᷑. id ẽ.
requiescere. Q ipse asinȩ dicunt᷑. hoc ẽ. gradientes instar inlege.

Expanded text:
ligit principes Israel. Notandum quod in Hebraeo, non principes, sed doctores ligit principes Israel. Notandum quod in Hebraeo, non principes, sed doctores legitur. Hoc Debbora in persona Dei loquitur, quod Deus diligat doctores legi Dei studentes. De quibus sequitur: Qui propria voluntate obtulistis vos discrimini in populo, benedicite Domino. De quibus etiam jam superius dictum est in eo loco ubi ait: Qui sponte obtulistis de Israel animas vestras, etc. Qui ascendistis super nitentes asinos. In Hebraeo, asinas. Et sedetis in judicio. In Hebraeo, sedentes super judicium. Et ambulatis in via, loquimini ubi collisi sunt currus, et hostium suffocatus est exercitus, ibi narrentur justitiae Domini, clementiae fortis Israel. Ascensores asinarum populus Isrquorum doctrina reliquus populus quasi super asinas ascendere dicitur, id est, requiescere. Ex ipsi asinae dicuntur, hoc est, gradientes instar asinae in lege,
Abbreviated transcription (Latin):
hoptitione doceret& consilio abhostib libera ret holicaa ene e in
superiorib ad dnm̃ secũ benedicendũ eadẽ debbora uetbis int snio¬
bella eleget ds̃. & portas hostium ipse subuerꝗapenasse itadta
hasta intelligendi ẽ hõc quasi uire iurando dixisse. Qł inqͣdra¬
ginta milib ioł nec dipeus nec hasta inuenri posiet Iccirtr
dẽ noua bella elegisse dicit᷑ & portas hostium subuertisse eoq&
de mermib fortes & uistoriosos fecerit. Qđ uI isrTarmis
expoliati fuissent aubin rege chanaan: insuper iorib decda¬
rat᷑  ubi dicit᷑. Clamaueruntq filii nrł addnm. Nongtntos¬
enĩ habebat falcatos currus. & ꝑ .xx. annos uehementer oppres¬
sit eos i ehementer & fortiter op̃pressit cos. quem enteis opprt¬
lasce dicitꝰ secit in libro samuelis scribit. Cumq uenurtisuer
prselii. ũinuentus ẽ. ensis & lancea inmani totidis poplis quieirint
cũ saul &e ionathan. excepto saul &e ionathantilis ꝙ oN ninerant

Expanded text:
exhortatione doceret, et consilio ab hostibus liberaret. Hos etiam fortes in superioribus ad Dominum secum benedicendum eadem Debbora verbis his provobella elegit Dominus, et portas hostium ipse subvertit. Clypeus et hhasta, intelligendum est hoc quasi jurejurando dixisse, quod in quadraginta millibus Israel nec clypeus, nec hasta inveniri posset. Idcirco Dominus nova bella elegisse dicitur, et portas hostium subvertisse, eo quod de inermibus fortes et victoriosos fecerit. Quod vero Israelitae armis exspoliati fuissent a Jabin rege Chanaan, in superioribus declaratur, ubi dicitur: Clamaveruntque filii Israel ad Dominum. Nongentos habebat falcatos currus, et per viginti annos vehementer oppressit eos . Vehementer et fortiter oppressit eos, quia armis exspoliasse dicitur: sicut in libro Samuelis scribitur: Cumque venisset dies praelii, non inventus est ensis et lancea in manu totius populi qui erant cum Sau
Abbreviated transcription (Latin):
diocesaream ꝑtinens Hornafech qđ symiacꝰ transtulit dormarsti¬
ma. hoc ẽ. dora innono miliario cesareȩ palestinȩ ꝑgentibꝰ t rũnc̃
deserta. quȩ ciĩ cecidisset insortẽ tribꝰ manasse eam posside& e
iuda quȩ uocabatur ciuitas litterarũ. hanc p̃occupauit gothoniel
fr̃ cal eph int̾fectis inea enacim. fuit autẽ & ipsa sacerdotib sẽꝑat¬
danẽ ciuitas amorreorũ. dimona intribu uida. dadan intribuiud¬
enna intribu iuda. Eadem. ẽ. autẽ quȩ & dabir ciuitas litterar ĩ
Dehaiasiue dahuid intribu iuda. Duma intribu iuda uic̾ grandis
inda roma. hoc .ẽ. ad australẽ plagam infinib eleuthero poleos. x ͤ.¬

Expanded text:
Diocaesaream pertinentis. Dornapheth quod Symmachus transtulit, Dor maritima. Haec est Dora in nono milliario Caesareae Palaestinae pergentibus Tyrum nunc deserta: quae cum cecidisset in sortem tribus Manasse, eam possidere Juda, quae vocabatur civitas litterarum, hanc praeoccupavit Gothoniel frater Caleb interfectis in ea Enacim. Fuit autem et ipsa sacerdotibus sepadanem civitas Amorrhaeorum. Dimona, in tribu Juda. Dadan, in tribu Juda. Denna, in tribu Juda, eadem est autem quae et Dabir civitas litterarum. Dahiva, sive Dahiud, in tribu Juda. Duma, in tribu Juda, vicus grandis in Daroma, hoc est, ad australem plagam in finibus
Abbreviated transcription (Latin):
cis habet. quanqua apud hebreos corrupta sit. Ideoq ꝑ tau qđ in¬
terp̃tat᷑ signa intelliguntur illi qui signaculum crucis xp̃i infron¬
te & incorde ferunt. & ꝑfidem passionis xp̃i credunt se salua¬
riposse. Exposito unius alfabeti ordine. reliqui tres qui sequunt᷑
eodem sensu sunt intelligendi. Idõq dignum duximus ñ esse neces¬
sarium id ipsum ꝑ singulos repetere. Sed ad moneo te olector: ut
quauis aliam interp̃tationẽ istarum litterarum in aliis locis repe¬
rias ñ idõ istam abicias. quia suis in locis ꝓpriam expositionẽ &
sensum requirunt. ut coniungi possint sequentib sicut inpsalimi
inuenitur. & diuersis auctorib esse expositum. Quadruplici gͦ al¬
fabeto composuit ieremias lamentationes suas. quia illos plorabat
qui ex qͣttuor elementis constantes. iram om̃ipotentis di contra se exci¬
tauerant. transgrediendo prȩcepta illus. & sequendo uolup¬
tatem caRnis

Expanded text:
cis habet, quamquam apud Hebraeos corrupta sit; ideoque per tau, quod incis habet, quamquam apud Hebraeos corrupta sit; ideoque per tau, quod interpretatur signa, intelliguntur illi qui signaculum crucis Christi in fronte et in corde ferunt, et per fidem passionis Christi, credunt se salvari posse. Exposito unius alphabeti ordine, reliqui tres qui sequuntur, eodem sensu sunt intelligendi: ideoque dignum duximus non esse necessarium idipsum per singulos repetere. Sed admoneo te, o lector, ut quamvis aliam interpretationem istarum litterarum in aliis locis reperias, non ideo ista abjicias, quia suis in locis propriam expositionem et sensum requirunt, ut conjungi possint sequentibus: sicut in Psalmis invenitur a diversis auctoribus esse expositum. Quadruplici ergo alphabeto composuit Jeremias Lamentationes suas, quia illos deplorabat qui ex quatuor elementis constantes, iram omnipotentis Dei contra se excitaverant, transgrediendo praecepta illius, et sequendo voluptatem carnis
Abbreviated transcription (Latin):
consolationis meȩ. & cętera quȩ sequunt᷑. Fient similes mei. ñ
ingła. sed qualia michi fecerunt. talia recipiant. In hoc gͦ fient
mei similes. quia sicut ego fui moerens & dolens dũ affligerer abeis
ita & illi erunt dolentes & gementes positi inpoenis. IAb. Iau
interp̃tat᷑ signa plurali numero. Iudei sicut habent uiginti duas
litteras inquarũ ordine ultima .ẽ. tau: ita & uiginti duos libros
in quib plena .ẽ. cognitio scẽ trmnitatis. quȩ inuiginti duob libris
consistit. Q quia mandata om̃ipotentis dei quȩ millis narrant᷑ ñ
obseruabant: loquit᷑ ꝓpħa dicens. Ingrediat᷑ om̃e malum eorũ corã te
& uindemia illos sicut uindemiͬsti me ꝓpt̾ iniquitates meas. Possu¬
mus & alit̾ dicere de interp̃tatione huiꝰ littere. Dicit beatus ieroni¬
mus: quia huc usq apud samaritanos. tau. littera similitudinẽ cru¬

Expanded text:
consolationis meae, et caetera quae sequuntur. Fient similes mei, non consolationis meae, et caetera quae sequuntur. Fient similes mei, non in gloria, sed qualia mihi fecerunt, talia recipient. In hoc ergo fient mei similes, quia sicut ego fui moerens et dolens, dum affligerer ab eis: ita et illi erunt dolentes et gementes positi in poenis. Tau. Tau interpretatur signa plurali numero. Judaei sicut habent viginti duas litteras, in quarum ordine ultima est tau: ita et viginti duos libros in quibus plena est cognitio sanctae Trinitatis, quae in viginti duobus libris consistit. Et quia mandata omnipotentis Dei, quae in illis narrantur, observabant, loquitur propheta dicens: Ingrediatur omne malum eorum coram te, et vindemia illos, sicut vindemiasti me propter iniquitates meas. Possumus et aliter dicere de interpretatione hujus litterae. Volo noveritis, quia huc usque apud Samaritanos, tau littera similitudinem cru
Abbreviated transcription (Latin):
disponunt᷑ uoluntates & cogitationes. Nide dñẽ qm̃ tribulor
Uenter m̃s conturbatꝰ. ẽ. Q uid ꝑuentr̃e debemus intelligere
idem ꝓpħa alibi ostendit dicens. U entrem meum doleo. uentrem
meum doleo. H oc est. Sensus cordis mei conturbati sunt. Sen
Sen interp̃tat᷑ dentium. Quid ꝑdentes intelligere debemus:
D entes qui frangunt cibum & molu nt. & aquibus incorpus tras¬
cit᷑. debemus intelligere doctores & prȩdicatores quia mandata dĩ ru¬
minant. & qui plangunt suos & aliorum reatꝰ & casus Ex quorum ꝑsona
loquitur ꝓpħa inquiens. Audierunt inimici mei quia ingemisco. & lȩ¬
tati sunt qm̃ tu fecisti. Id .ẽ. tu ꝑmisisti ut ego ingemiscerem. & illi
exultarent: Qđ uͦ subiungit. adduxisti diem consolationis. &
fient similes mei qui me afflixerunt. ad tempus extremũ referen¬
dum est. & est preteritum ꝓ futuro positum. Adduces inqͥt diem

Expanded text:
disponuntur voluntates et cogitationes. Vide, Domine, quoniam tribulor, disponuntur voluntates et cogitationes. Vide, Domine, quoniam tribulor, venter meus conturbatus est. Quid per ventrem debeamus intelligere, idem propheta alibi ostendit dicens: Ventrem meum doleo, ventrem meum doleo, hoc est, sensus cordis mei conturbati sunt. Sen. Sen interpretatur dentium. Quid per dentes intelligere debemus? Dentes qui frangunt cibum et molunt, et a quibus in corpus traducitur, debemus intelligere doctores et praedicatores qui mandata Dei ruminant, et qui plangunt suos et aliorum reatus et casus. Ex quorum persona loquitur propheta dicens: Audierunt inimici mei quia ingemisco: et laetati sunt, quoniam tu fecisti, id est, tu permisisti, ut ego ingemiscerem, et illi exsultarent. Quod vero subjungit, Adduxisti diem consolationis, et fient similes mei, qui me afflixerunt, ad tempus extremum referendum est, et est praeteritum pro futuro positum. Adduces, inquit, diem
Abbreviated transcription (Latin):
parere & ñ possunt. & pre nimio dolore qđ ore ñualent ꝓmere.
extensione manuum ostendunt. Sic & ierłm posita inmaxima
angustia ex pandit manus suas. sed ñ fuit qͥ consolaret᷑ eam. Sa de
ade sonat iusticia. Et iustũ uł iusticia. ẽ ut homo intribulatio¬
ne constitutus confitȩatꝰ se iusto udicio dĩ talia pati. & maioribus
supplicus dignum. eẽ. quia pręuaricator extitit mandatorũ dĩ
dicens cum ierłm. Iustus. ẽ. dominꝰ quia os eiꝰ ad iracundiã ꝓ uo¬
cauisopꝰc oph interp̃tat᷑ uocatio. Allusit gͦ ꝓpħa ad interp̃tatio¬
nem littere & dixit. Uocaui amicos meos. & ipsi deceperunt me
ꝓmittentes michi pacẽ ReS. Res interp̃tat᷑ capitis. subaudit᷑ in¬
tellectus. Per caput gͦ debemꝰ intelligere principalitatẽ ments
ubi ẽ. intellectꝰ. quia sicut a capite regunt᷑ mebra. ita amente

Expanded text:
parere, et non possunt, et prae nimio dolore quod ore non valent exprimere, parere, et non possunt, et prae nimio dolore quod ore non valent exprimere, extensione manuum ostendunt. Sic et Jerusalem posita in maxima angustia, expandit manus suas, sed non fuit qui consolaretur eam. Sade. Sade sonat justitiam: et justum, vel justitia est, ut homo in tribulatione constitutus, confiteatur vel justo judicio Dei talia se pati, et majoribus suppliciis dignum esse: quia praevaricator exstitit mandatorum Dei, dicens cum Jerusalem: Justus est Dominus, quia os ejus ad iracundiam provocavi. Coph. Coph interpretatur vocatio. Allusit ergo propheta ad interpretationem litterae, et dixit: Vocavi amicos meos, et ipsi deceperunt me, promittentes mihi pacem. Res. Res interpretatur capitis, subauditur, intellectus. Per caput ergo debemus intelligere principalitatem mentis ubi est intellectus; quia sicut a capite reguntur membra: ita a mente
Abbreviated transcription (Latin):
uindictȩ aduenit inmanu eius. Inpotestate om̃ĩpotentis de⁊ co¬
adunate sunt om̃s iniquitates meȩ̨. & impositȩ collo meo.
uis unquam uidit uigilare iugũꝰ Per iugum ut diximꝰ intel¬
ligit᷑ uindicta & dominatio. quȩ tunc uigilare dicit᷑. quando
punit reos. dormire uͦ qͣndo a flagellocessat.Samecꝰ S amech
interp̃tat᷑ ad uitoriũ. & quia ad uitorium or̾mipotentis dĩ reces¬
sit abicrłm: abstulit ipse dñs om̃s magnificos eiꝰ de medio eius.
AIN. Aminterptat᷑ fons uł ocłs. fons gͦg lacrimarum. est oculus.
Et quia dominꝰ torcular calcauit tribulationis filiȩ syon. iccirto ꝓpħa
plorabat. & oculus eiꝰ deducebat aquam lacrimarũ. Ff. fe interp̃tat᷑
gere tribulatione maxima. quȩ plerunq extensione manuũ ostendit᷑
olent enĩmulieres parturientes innimia tribulatione & anxieta¬
te posite extendere manus suspectam habentes morem. quia uolunt

Expanded text:
vindictae advenit. In manu ejus, in potestate omnipotentis Dei covindictae advenit. In manu ejus, in potestate omnipotentis Dei coadunatae sunt omnes iniquitates meae, et impositae collo meo. Quis umquam vidit vigilare jugum? Per jugum, ut diximus, intelligitur vindicta et damnatio, quae tunc vigilare dicitur, quando punit reos, dormire vero quando a flagello cessat. Samech. Samech interpretatur adjutorium. Et quia adjutorium omnipotentis Dei recessit ab Jerusalem, abstulit ipse Dominus omnes magnificos ejus de medio ejus. Ain. Ain interpretatur fons, vel oculus. Fons ergo lacrymarum est oculus: et quia Dominus torcular tribulationis filiae Sion, idcirco propheta plorabat, et oculus ejus deducebat aquam lacrymarum. Fe. Fe interpretatur gere tribulationem maximam, quae plerumque extensione manuum ostenditur; solent enim mulieres parturientes in nimia tribulatione et anxietate positae, extendere manus, suspectam habentes mortem, quia volunt
Abbreviated transcription (Latin):
plis & fide ac doctrina. Suꝑ illos gͦ misit ignẽ de cęlo. quando die
pente costes sp̃s sc̃s in linguis igneis suꝑ eos descendit. Expandit
rete mandator suorum pedib meis. conuertiti me retrorsum.
tadie idẽ. toto tempore moerore confectã. E cce diximꝰ sed̾m
spũalem intelligentiã primum ꝓpt̃ interp̃tationẽ litterȩ quę
ꝓprie ad eundem sensum ꝑtinet:. uideamus & adlitteram.
Dicit gͦ ierłm. De excelso solio suo misit ignẽ tribulationis &
captiuitatis in ossib meis. & erudiuit me ꝑ tribulationem.
quȩ nolui erudiri ꝑpacem & suauitatẽ. Cȩcera patent insensu.
NUN. N un interp̃tat᷑ sempiternũ N otandũ qͥa ista quȩ inhac sententia
dicuntur. ꝓprie ad tempus ultimȩ captiuitatis ꝑtinent addiem ui
dicii: quando tradent᷑ om̃s reꝓbi poenis sempiternis. Uigilauit
iugum uł dominatio iniquitatum mearũ. Hoc. ẽ. tempus

Expanded text:
plis, et fide, et doctrina. Super illos ergo misit ignem de coelo, quando die plis, et fide, et doctrina. Super illos ergo misit ignem de coelo, quando die Pentecostes Spiritus sanctus in linguis igneis super eos descendit. Expandit rete, mandatorum suorum, pedibus meis; convertit me retrorsum, ta die, id est, toto tempore, moerore confectam. Ecce diximus secundum spiritualem intelligentiam, primum propter interpretationem litterae, quae proprie ad eumdem sensum pertinet: videamus et ad litteram. Dicit ergo Jerusalem: De excelso solio suo misit ignem, tribulationis et captivitatis, in ossibus meis: et erudivit me, per tribulationem, quae nolui erudiri per pacem et suavitatem. Caetera patent in sensu. Nun. Nun interpretatur sempiternum. Notandum quia ista, quae in hac sententia dicuntur, proprie ad tempus ultimae captivitatis pertinent. Id est, ad diem judicii, quando tradentur omnes reprobi poenis sempiternis. Vigilavit jugum, vel damnatio, iniquitatum mearum, hoc est, tempus
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ dĩ ꝑcussit popłm. ideo gemebat & lugebat dũ duceretuR
intaptiuitatẽ. lamec lamech interp̃tat᷑ disciplina cordis. Discipli¬
na cordis ẽ. qͣndo homo intelligit malũ suumͤde malo adbonum
conuertit᷑. & iustum om̃ipotentis dĩ iudiciũ aliis pͣdicat. sicut
ierłm quȩ dicebat. Quos qui transitis ꝑuiã. attendite & uidete
si ẽ. dolor sicut dolor ms. qm̃ uindemiauit me ꝑ chaldeos & ꝑ
romanos ducendo in captiuitatẽ qͥ qndam plantauerat interra
rȩꝓmissionis. Q̾ hoc fecit sicut locutus. ẽ. ꝑseruos suos ꝓphetas in
die furoris sui. hoc ẽ. indie uindictȩ axm. Mem interp̃tat᷑ ex ipsis.
Quid ex ipsisꝰ Exipsis iudeis qui perierant ꝑ infidelitatem. fuer̃t
apłi qͦs modo appellat eccła ossa. quia fuerunt fortissimi ad toleran¬
da aduersa. & sicut corpus sustentatur ab ossib. it a eccła illor exem¬

Expanded text:
manus Domini percussit populum, ideo gemebat et lugebat, dum duceretur manus Domini percussit populum, ideo gemebat et lugebat, dum duceretur in captivitatem. Lamed. Lamed interpretatur disciplina cordis. Disciplina cordis est, quando homo intelligit malum suum, et de malo ad bonum convertitur, et justum omnipotentis Dei judicium aliis praedicat, sicransitis per viam, attendite et videte, si est dolor sicut dolor meus; quoniam vindemiavit me per Chaldaeos et per Romanos ducendo in captivitatem, qui quondam plantaverat in terra repromissionis. Et hoc fecit sicut locutus est, per servos suos prophetas, in die furoris sui, hoc est, in die vindictae. Mem. Mem interpretatur ex ipsis. Quid ex ipsis? ex ipsis Judaeis, qui perierant per infidelitatem, fuerunt apostoli, quos modo appellat Ecclesia ossa, quia fuerunt fortissimi ad toleranda adversa; et sicut corpus sustentatur ab ossibus, ita Ecclesia illorum exem
Abbreviated transcription (Latin):
tia me insuꝑbiã. Sordes ierłm inpedib eiꝰ id ẽ. imillis aquib de¬
buerat portari. Hec recordata .ẽ. finis sui id .ẽ. illor nralorũ quȩ
poterant ei euenire instante fine mortis. uł etiã xp̃o ad ueni
rem spm sc̃m qui dicitꝰ paraclitꝰ. id .ẽ. consolator. lo⁊ ħ Ioch sonat
principium in lingua latina. Quȩ. hinc sequunt᷑ pͥncipia sunt
nȩ ierłm istud fuit. quia misit hostis nabuchodonosor uł ro-¬
manorum exercitꝰ manum suam & tulit om̃ia desiderabilia eiꝰ.
hoc ẽ. regnum. sacerdotium. templũ & ciuitatẽ. Sp̃ualiter uͦ ho¬
stis nr̃ diabolus . ẽ. quia quando mittit manum suã. hoc ẽ. oꝑationẽ
& suggestionẽ malignã aufert uirtutes bonaq oꝑa quȩ designant᷑
ꝑ desiderabilia ierłm. & insuꝑ ducit nos inbabylonẽ. id ẽ. inconfusi¬
oñe. Caph Caph interp̾tat᷑ manꝰ. qđ tunc ꝑtulit isrł. uł cotidie pa
qualia merent᷑. Om̃is popłs eiꝰ gemens & querens panẽ. Quia gͦ

Expanded text:
tra me. Sordes Jerusalem in pedibus ejus, id est, in illis a quibus debuerat portari. Nec recordata est finis sui, id est, malorum illorum quae poterant ei evenire instante fine mortis, vel etiam Christo adverem. Spiritum sanctum qui dicitur Paraclitus, id est, consolator. Ioth. Ioth sonat principium in Latina lingua. Quae hinc sequuntur principia sunt ium ergo ruinae Jerusalem istud fuit, quia misit hostis, Nabuchodonosor, vel Romanorum exercitus, manum suam, et tulit omnia desiderabilia ejus, hoc est, regnum, sacerdotium, templum et civitatem. Spiritualiter hostis noster diabolus est, qui quando mittit manum suam, hoc est, operationem et suggestionem malignam, aufert virtutes, bonaque opera, quae designantur per desiderabilia Jerusalem, et insuper in Babylonem, id est, in confusionem qualia merentur. Omnis populus ejus gemens et quaerens panem. Quia ergo
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃ia ornamenta eiꝰ. Ista om̃ia egressa sunt afilia syon. qndo
sedechias cȩcatus ductꝰ ẽ. inbaby. lonẽ incauea ut leones. princi¬
pes eiꝰ interfecti. altare confractũ. templũ eiꝰ incensũ ciuitas destrui¬
cta uasa aurea & argentea inbabylonẽ ducta. tacti st̃ pͥncipes eiꝰ
uelit arietes ñ inuenientes pascua. quando op pressi sunt obsidione
achaldeis ꝑspacium unius anni & dimidii & abierunt absqs fora¬
tudine ante faciem sub sequentis scilicet hostis. quia nullus illoto ro¬
tiut resistere chaldeis. Similiter possunt referri ad extrenam ep¬

Expanded text:
et omnia ornamenta ejus. Ista omnia egressa sunt a filia Sion, quando et omnia ornamenta ejus. Ista omnia egressa sunt a filia Sion, quando Sedecias caecatus ductus est in Babylonem in cavea ut leones, principes ejus interfecti, altare confractum, templum ejus incensum, civitas destructa, vasa aurea et argentea in Babylonem ducta. Facti sunt principes ejus velut arietes non invenientes pascua, quando oppressi sunt obsidione a Chaldaeis per spatium unius anni et dimidii. Et abierunt absque fortitudine ante faciem subsequentis, scilicet hostis, quia nullus illorum potuit resistere Chaldaeis. Similiter possunt referri ad extremam cap
Abbreviated transcription (Latin):
maledictiones. Si inquit ñ custodieris mandata mea. tradam te
hostib tuis. erisq tu incauda & inimici tui incapite. Iamen ñ
idõ hȩc uenerunt qͥa adnõ p̾dicta sunt. sed qr uentura erant abil¬
lopdicta sunt & quia illi peccauerunt. iccirco hȩç uenerunt. facti fõ
hostes eiꝰ incapite. inimici illiꝰ locupletati st̃. icdẽ. diuites facti st̃ diui¬
tus illius. quia dñs locutꝰ .ẽ suꝑeã sicut paulo supͣ diximꝰ. quȩ an¬
tea erat incapite dñã aliarũ gentiũ facta. ẽ. ancilla & tributaria:
Cetera que sequunt᷑ ꝑtinentia ad sensũ huiꝰ litterȩ. sufficienter patent. Pay
au inter p̃tat᷑. & qđ est copulatua coniunctio comungens p̾cedentia sub¬
sequentibus. Ac sidiceret aliis uerbis Et quia peccauerunt: egressus ẽ
afiliasyon om̃is decor eiꝰ. Qubd erat decor eius: Reges & pͥñcipes eiꝰ
sacerdotes & ꝓpħȩ. altare aureum & templũ magnificũ. ciuitas

Expanded text:
benedictiones: Si, inquit, non custodieris mandata mea, tradam te benedictiones: Si, inquit, non custodieris mandata mea, tradam te hostibus tuis, erisque tu in cauda, et inimici tui in capite. Tamen non ideo haec venerunt, quia a Domino praedicta sunt: sed quia ventura erant, ab illo praedicta sunt: et quia illi peccaverunt, idcirco haec venerunt: Facti sunt hostes ejus in capite, inimici ejus locupletati sunt, id est, divites facti sunt divitiis illius: quia Dominus locutus est super eam, sicut paulo supra diximus, quae antea erat in capite domina aliarum gentium, facta est ancilla et tributaria. Caetera quae sequuntur pertinentia ad sensum hujus litterae, sufficienter patent. Vau. Vau interpretatur et, quod est copulativa conjunctio conjungens praecedentia subsequentibus; ac si diceret aliis verbis: Et quia peccaverunt, egressus est a filia Sion omnis decor ejus. Quis erat decor ejus? Reges et principes ejus, sacerdotes et prophetae, altare aureum, et templum magnificum, civitas
Abbreviated transcription (Latin):
qui insubsequentib designant᷑. ꝑportas & sacerdotes. Principes enĩ
& sacerdotes quidebuerant popło ducatũ prȩbere. & portas uitȩ sua
predicatione aꝑire. positi incaptiuitate lugebant. quia destructi &
desolati erant: Uirgines eius squalidȩ & ipsa syon oppressa ẽ. ama¬
uttudine. Non uirgines solũmͦ corpore squalide. id .ẽ. sordide effec¬
te st̃ quȩ antea erant speciosissimȩ: sed uirgines mente quȩ integritatem
fidei habebant. ut daniel sociisq eiꝰ squalidi erant prȩ nimia captiuita¬
te uł qui debuerant. eẽ. uirgines integritatem fidei habendo. sor¬
dib peccatorũ squalidi effecti sunt. Hȩc om̃ia adeccłam similit̾ pos¬
sunt referri. cuiꝰ uiȩ & portȩ sunt predicatores & prȩlati. he
Heinterp̃tat᷑ ista. Et est sensus. Ista quȩ hic scribunt᷑. adño p̃dicta sunt
indeuteronomio quando p̃cepit moysi scribere benedictiones &

Expanded text:
qui in subsequentibus designantur per portas et sacerdotes; principes enim qui in subsequentibus designantur per portas et sacerdotes; principes enim et sacerdotes, qui debuerant populo ducatum praebere, et portas vitae suae praedicatione aperire, positi in captivitate lugebant, quia destructi et desolati erant. Virgines ejus squalidae, et ipsa Sion oppressa est amaritudine. Non virgines solummodo corpore squalidae, id est, sordidae effectae sunt, quae antea erant speciosissimae; sed virgines mente, quae integritatem fidei habebant, ut Daniel sociique ejus squalidi erant prae nimia captivitate. Vel qui debuerant esse virgines, integritatem fidei habendo, sordibus peccatorum squalidi effecti sunt. Haec omnia ad Ecclesiam similiter possunt referri, cujus viae et portae sunt praedicatores praelati. He. He interpretatur ista; et est sensus: Ista quae hic scribuntur, a Domino praedicta sunt in Deuteronomio, quando praecepit Moysi scribere maledictiones et
Abbreviated transcription (Latin):
tunc temporis. & postea aromanis. & ꝓpt̾ multitũdinẽ seruitutis
qua seriuuit diabolo habitauit int̾ gentes nec inuenit requiem
om̃s ꝑsecutores eiꝰ chaldei scilicet ac̃ romani apphendert̃ eã int̾
angu̾stias Similiter potest referri ad scãm ȩccłam. quȩ sepe ꝓpt̃
peccata affligit᷑ igͣanis. ab hereticis & plerunq captiuat᷑ tam ab
hostib quam ademonibus. Delȩ Tħ Delech sonat in latina lingua
tabularũ. & cuiꝰ rei tabuilarum: Domus dñi. Domus siquidem dñi tabulata
habetꝰ ex lignis imputribilibus. Uiȩ syon lugent eo qđ ñsit qui ueniat ad
inqͥt lugent. hoc . ẽ. illi qui qͦndã soliti erant inp̾cipuis festiuitatib ten¬
dere gressus ꝑuias ierłm addomum dñi constructã extabulatis. positi
incaptiuitate lugent. id ẽ. transeuntes. illorum nullus erit qui ueniat
ad solennitates dñi. Uł aliter. Giȩ syon lugent. id ẽ. tr̾anseuntes ꝑse

Expanded text:
tunc temporis, et postea a Romanis: Et propter multitudinem servitutis, tunc temporis, et postea a Romanis: Et propter multitudinem servitutis, qua servivit diabolo, habitavit inter gentes, nec invenit requiem. Omnes persecutores ejus, Chaldaei scilicet et Romani, apprehenderunt eam inter angustias. Similiter potest referri ad sanctam Ecclesiam, quae saepe propter peccata affligitur a paganis, ab haereticis, et plerumque captivatur tam ab hostibus, quam daemonibus. Deleth. Deleth sonat in Latina lingua tabulatum. Et cujus rei tabulatum? Domus Domini; domus siquidem Domini tabulata habet ex lignis imputribilibus. Viae Sion lugent, eo quod non sit qui veniat ad it, Sion lugent, hoc est illi qui quondam soliti erant in praecipuis festivitatibus tendere gressus per vias Jerusalem ad domum Domini constructam ex tabulatis, positi in captivitate lugent, id est, transeuntes, illorum nullus erit qui veniat ad solemnitatem Domini. Vel aliter: Viae Sion lugent, id est, transeuntes per
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent. postquã ñ habuerunt ullum pͥncipem Nam in babilonia captiu¬
tate habuerunt danielem & socios eiꝰ & ezechielẽ & altos multos. Om̃s ami¬
cieiꝰ id ẽ. reges gentium spreuert̾ eã. siue ꝓnichilo computauerunt.
& facti st̃ ei inimici. Suͦ ad ȩccłam referimꝰ. om̃s angłi scĩ amici eiꝰ ꝓm
chilo deputabant eã. uidentes eã acreatore suo. ẽ. deietã. Et uidentꝰ
ẽẽ: ei inimici. dũ solitũ auxilium abea subtrahunt. Gimel. Simel in¬
terp̃tat᷑ plenitudo. Ista ẽ plenitudo peccatorũ: de qua dixit dñs uido¬
is. Implete mensuram patrum ur̃orũ. Hoc est. Qđ minus illi fecert̃
peccando uos ad implete. Et ingenesi. Nondũ enĩ inqt completa st̃ pec¬
cata amorreorũ. Quia gͦ uidã istã plenitudinẽ peceatorꝰ habuit.
migrauit de terra sua ꝓpt̾ afflictione qua affligebat᷑ achaldeis

Expanded text:
pertinent, post quam non habuerunt ullum principem. Nam in Babyloniae captivpertinent, post quam non habuerunt ullum principem. Nam in Babyloniae captivitate habuerunt Danielem et socios ejus, Ezechielem et alios multos. Omnes amici ejus, id est, reges gentium, spreverunt eam, sive pro nihilo reputaverunt, et facti sunt ei inimici. Si vero ad Ecclesiam referimus, omnes angeli sancti amici ejus, pro nihilo deputabant eam, videntes eam a Creatore suo esse dejectam: et videntur ei esse inimici, dum solitum auxilium ab ea subtrahunt. Gimel. Gimel interpretatur plenitudo. Ista est plenitudo peccatorum, de qua dixit Dominus Judaeis: Implete mensuram patrum vestrorum, hoc est, quod illi minus fecerunt peccando, vos adimplete. Et in Genesi: Nondum enim, inquit, impleta sunt peccata Amorrhaeorum. Quia ergo Juda istam plenitudinem peccatorum habuit, migravit de terra sua propter afflictionem, qua affligebatur a Chaldaeis
Abbreviated transcription (Latin):
te dum duceret᷑ incaptiuitatẽ. & lacrimȩ eiꝰ inmaxillis erus. Quantũ
adlicteram ꝑtinet. idõ innocte plorabat quia ñ audebat indie ꝓpt̾
dominos suos. sed innocte se consolabat᷑ plorando. Quantũ uͦ ad alcs¬
rem intelligentiã ꝑtinet in nocte plorabat. id .ẽ incaptiuitate & tu¬
bulatione. & qđ bis dixerit plorans plorauit: auginentũ pręstat re¬
petitio uerbi. Lacrimȩ eiꝰ inmaxillis illiꝰ id ẽ inpͥncipib eiꝰ. Licet enĩ
om̃s plorarent: tamen illimaxime qui scientiã habebant. Idõ autẽ pͥn¬
cipes & sapientiores ꝑmarillas intelligunt᷑. quia sicuti amarillis cibus
incorpꝰ deducit᷑ ita & abillis doctrina descendere debuerat inpopłin.
on .ẽ. qui consolet᷑ eam ex om̃ib caris eiꝰ. Ex ꝓpħis uidelicet regib & sa¬
cerdotibꝰ post dñi ascensionẽ. Hȩc uerba ꝓprie adultimã uastationẽ

Expanded text:
te, dum duceretur in captivitatem: et lacrymae ejus in maxillis ejus. Quantum te, dum duceretur in captivitatem: et lacrymae ejus in maxillis ejus. Quantum ad litteram pertinet, ideo in nocte plorabat, quia non audebat in die propter dominos suos, sed in nocte se consolabatur plorando. Quantum vero ad altiorem intelligentiam pertinet, in nocte plorabat, id est, in captivitate et tribulatione. Et quod bis dixit: plorans ploravit, augmentum praestat repetitio verbi. Lacrymae ejus in maxillis ejus, id est, in principibus ejus; licet enim omnes plorarent, tamen illi maxime qui scientiam habebant. Ideo autem principes et sapientiores per maxillas intelliguntur, quia sicuti a maxillis cibus in corpus deducitur: ita et ab illis doctrina descendere debuerat in populum. Non est qui consoletur eam ex omnibus charis ejus: ex prophetis videlicet, Regibus et sacerdotibus, post Domini ascensionem. Haec verba proprie ad ultimam vastationem
Abbreviated transcription (Latin):
toto sed quasi uidua. quia uir suus misertus ẽ. eius & post . Lxix. an no
coniun xit illam sibi. Princeps ꝓuintiarũ subaudit᷑ illarũ quas sub¬
iugauerant reges isrł. facta ẽ subtributo chaldeorũ. Similit̃ sc̃ã
ȩccła & anima quȩ lib& plerunq ꝓpt̾ uitia sua sedet sola destituta adi¬
aurilio. & ducitur a diabolo inconfusionẽ peccatoꝵs. & efficit᷑ de solata
auiro suo quȩ dña erat gentium plurimarũ & quȩ fuit pͥnceps mul¬
tarũ ꝓuintiarũ in apłis de quib psalmista dicit: constitues eos pͥn¬
cipes suꝑ omẽm terram: redigit᷑ subtributo diaboli. seruiendo uits.
H. Bech interp̃tat᷑ domus: Significat illam domũ. hoc ẽ plebẽ isplit¬
cam. quam alloquit᷑ esaias ꝓpħa inquiens. Domus iacob uenite & ambu¬
lemꝰ in lumine dni Ista domus isrłitici popłi plorans plorauit inno¬

Expanded text:
toto, sed quasi vidua: quia vir suus misertus est ejus, et post septuaginta annos toto, sed quasi vidua: quia vir suus misertus est ejus, et post septuaginta annos conjunxit illam sibi princeps provinciarum, subauditur illarum, quas subjugaverant reges Israel, facta est sub tributo, Chaldaeorum. Similiter sancta Ecclesia, et anima quaelibet plerumque propter vitia sua, sedet sola destituta auxilio Dei, et ducitur a diabolo in confusionem peccatorum, et efficitur desolata a viro suo, quae domina erat gentium plurimarum. Et quae fuit princeps multarum provinciarum in apostolis, de quibus Psalmista dicit: Constitues eos principes super omnem terram, redigitur sub tributum diaboli, serviendo vitiis. Beth. Beth interpretatur domus. Significat illam domum, hoc est, plebem Israeliticam, quam alloquitur Isaias propheta, inquiens: Domus Jacob, venite, et ambulemus in lumine Domini. Ista domus Israelitici populi plorans ploravit in noc
Abbreviated transcription (Latin):
cognitio sc̃ȩ trinitatis. & ut cognoscat homo crementũ & detrim̃tũ
sui hoc ẽ. inquib rebus possit crescere. & in quib decrescere. Sed
quia iudei istam cognitionẽ licet haberent ñ obseruauerunt. iccir¬
co sedit tunc & sedet mͦ ipsa plebs sola. Quomodo gͦ sedebat sola ci¬
uitas si plena erat popło:ꝰ Dupliciter potest solui. Sedebat tunc sola
que quondam plena fuerat popło temporib dauid & salomonis. uł
sedebat plena popło ipsa ciuitas. idẽ illa plebs. quia maximus erat
ibi numerus hominũ sed sola erat adĩ auxilio. & est metonomicos
intelligendũ. ut ꝑ ciuitatem intelligat᷑ popłs incaptiuitate positꝰ
acta ẽ quasi uidua dña gentiũ id .e. ierłm quȩ multis gentib
quondam dominata fuerat. quando habebat iurũ dm̃ om̃ipoten¬
tem ducta in captiuitatem quasi uidua fuit Sed ñ fuit uidua ex

Expanded text:
cognitio sanctae Trinitatis, et ut cognoscat homo crementum et incrementum cognitio sanctae Trinitatis, et ut cognoscat homo crementum et incrementum sui, hoc est, in quibus rebus possit crescere, et in quibus decrescere. Sed quia Judaei istam cognitionem licet haberent, non observaverunt: idcirco sedit tunc, et sedet modo ipsa plebs sola. Quomodo ergo sedebat sola civitas, si plena erat populo? Dupliciter potest solvi: sedebat tunc sola, quae quondam plena fuerat populo temporibus David et Salomonis. Vel sedebat plena populo ipsa civitas, id est, illa plebs, quia maximus erat ibi numerus hominum; sed sola erat a Dei auxilio. Et est metonymicos intelligendum, ut per civitatem intelligatur populus in captivitate positus. Facta est quasi vidua domina gentium, id est, Jerusalem, quae multis gentibus quondam dominata fuerat, quando habebat virum Dominum omnipotentem, ducta in captivitatem quasi vidua fuit. Sed non fuit vidua ex
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm & dixit Aleph. Quomͦ sedet sola ciuitas plena popłoꝰ
Sicut inter om̃ia cantica ueteris & noui testamenti pͥmatũ
magnitudine sui canticũ canticorũ appellet᷑: ita inter om̃ĩa lamenta
ueteris & noui testamenti lamentationes ieremiȩ pͥncipatũ possident.
intantũ ut recte possint appellari lamentationes lamentationũ. Sci
metri apud hebreos compositas esse. & inpͥncipio om̃iũ sententiarũ
alfabeti series distincta ẽ. ꝑ ordinẽ. sed interpres qui transtulit eas
de hebreo inlatinũ noluit moras innectere ut hoc obseruaret. sed
tantum mͦ elementa litterarũ inpͥncipio posuit. quia sensus sententiȩ
ex interp̃tatione litterȩ pendet. Sed & hoc sciendũ. quia possunt hȩc
lamenta hẏstorialit̃ referri ad plebem isrłiticã. spũalit̾ uͦ etiã¬
ad scãm eccłam quȩ ẽ. ciuitas & plebs dĩ. & moraliter ad un̾ã¬
uanq animã. Aleph. Aleph interp̃tat᷑ doctrina. Doctrina uera: ẽ

Expanded text:
Jerusalem, et dixit: Aleph. Quomodo sedet sola civitas plena populo. Sicut inter omnia cantica veteris et novi Testamenti, primatum m ut prae magnitudine sui Canticum Canticorum appelletur: ita inter omnia lamenta veteris et novi Testamenti Lamentationes Jeremiae primatum possident, in tantum ut recte possint Lamentationes Lamentationum appelmetri apud Hebraeos compositas esse: et in principio omnium sententiarum, alphabeti series distincta est per ordinem; sed interpres qui transtulit eas de Hebraeo in Latinum, noluit moras innectere, ut hoc observaret, sed tantummodo elementa litterarum in principio posuit, quia sensus sententiae ex interpretatione litterae pendet. Sed etiam hoc sciendum quia possunt haec lamenta historialiter referri ad plebem Israeliticam, spiritualiad sanctam Ecclesiam quae est civitas, et plebs Dei, et moraliter ad unamue animam. Aleph. Aleph interpretatur doctrina. Doctrina vera est
Abbreviated transcription (Latin):
suggestione nos decipiunt & faciunt quiȩscere a bono opere. insultas
nobis & derident nos. hẽ Ih. Hech in terp̃tat᷑ uita & ꝑtinet interpti¬
tio huiꝰ elementi ad illud quod infine huius sententiȩ dicit᷑ ipsa
autẽ gemens & conuersa retrorsum. Conuersionẽ autẽ retrorsum.
i hoc loco in bonã partem accipio. Iccireo & enĩ ds̃ indueit afflctio¬
nẽ suꝑ que libet homine. ut conuertat᷑ aberrore & uiuat. & qui

Expanded text:
suggestione nos decipiunt, et faciunt quiescere a bono opere, insultant suggestione nos decipiunt, et faciunt quiescere a bono opere, insultant nobis, et derident nos. Heth. Heth interpretatur vita: et pertinet interpretatio hujus elementi ad aliud quod in fine hujus sententiae dicitur, Ipsa autem gemens, et conversa retrorsum. Conversa autem retrorsum in hoc loco in bonam partem accipio; idcirco etenim Deus inducit afflictionem super quemlibet hominem, ut convertatur ab errore, et vivat: et qu
Abbreviated transcription (Latin):
mittit interram. ⁊A Tar int̾pretat᷑ hec. Et est sensus. Hec est uiñ¬
dicta onũi potentis dei suꝑ iherłm ut caderet in manu hostili haq
hoc modo constructio est huiꝰ sententiae. Dũ cader&e ierłm & popio
eiꝰ inmanu hostili. recordata ÷ dierũ afflictionis suȩ qrla affuor¬
batur & recordata : p̃uaricationis scilicet mandatorũ dei. cogros¬
cens qi ꝓpt̾ peccata sua talia patiebatur. & recordata ⁊ omium
desiderabilium suoꝵ. id .ẽ. omium bonoꝵ. quȩ habuerat acuebus
antiquis ex quo egressa est de egypto. Viderunt eam hostes chaldtr &
deriserunt sabbata eiꝰ quȩ uolebat obseruare incaptiuitate. sicuti m de
rident᷑ uidei a xp̃ianis. Ierłm quȩ interp̃tat᷑ uisio pacis scãm ecclam
significat. quȩ dum tradit᷑ inmanib hereticorũ ac paganorii. recar¬
datꝰ preuaricationis mandatorũ dĩ. Cuiꝰ sabbata id .ẽ. otium a bonis
operib hostes ei maligni uidelicet sp̃s derident. qͥa post quam sua

Expanded text:
m in terram. Zai. Zai interpretatur haec, et est sensus: Haec vindicta omnipotentis Dei super Jerusalem, ut caderet in manu hostili. Itaque hoc modo constructio est hujus sententiae: Dum caderet Jerusalem, et populus ejus in manu hostili, recordata est dierum afflictionis suae, qua affligebatur: et recordata est praevaricationis, scilicet mandatorum Dei, cognoscens quia propter peccata sua talia patiebatur. Et recordata est omnium desiderabilium suorum, id est, omnium bonorum, quae habuerat a diebus antiquis, ex quo de Aegypto egressa est. Viderunt eam hostes, Chaldaei, et deriserunt sabbata ejus, quae volebat observare in captivitate, sicuti modo deridentur Judaei a Christianis. Jerusalem quae interpretatur, visio pacis, sanctam Ecclesiam significat, quae dum traditur in manibus haereticorum et paganorum, recordatur praevaricationis mandatorum Dei; cujus sabbata, id est, otium ab omnibus operibus, hostes ejus, maligni videlicet spiritus, derident; quia postquam sua
Abbreviated transcription (Latin):
Hodieq est uicꝰ remion uixta helia contra a quilonẽ in quinto¬
decimo eiꝰ miliario. Rogel nomen fontis intribu beniamin. Rama
intribu beniamin ciuitas saulis. inui. miliario abhelia ad septentri¬
onalem plagã contra bethel. Meminit huiꝰ & ieremias. Recẽ in
tribu beniamin. Remmon petra remmon intribu symeonis ł ⁊ abii¬
lon. Rabhoth intribu issachar. E st usq hodie alia uilla rebbo infi¬
nib eleutheropoleos ad solis ortum. Rechom intribu issachar. Roob
intribu aser ciuitas separata leuitis. Rama intribii aser usq adci¬
unum nomen sonare uidentur. apud hebreos diuersis litteris¬
scribunt᷑. Iccirco eadem nomina uiculorũ tribub uariis assig¬
nant᷑. quia cum apud nos unũ nomen sonare uideant᷑. apud
bro iudicum scriptũ. ẽ quȩ nunc appellat᷑ rempthis. Est
autẽ infinibꝰ diospoleos. & aplerisq arimathea nunc dicitus:¬

Expanded text:
omine Remmon, juxta Aeliam contra Aquilonem in quintodecimo ejus milliario. Rogel, nomen fontis in tribu Benjamin. Rama, in tribu Benjamin civitas Saulis in sexto milliario ab Aelia ad septentrionalem plagam contra Bethel. Meminit hujus et Jeremias. Recem, in tribu Benjamin. Remmon, petra Remmon, in tribu Simeonis, sive Zabulon. Rabboth, in tribu Issachar: est usque hodie alia villa Rebbo in finibus Eleutheropoleos ad solis ortum. Rethom, in tribu Issachar. Roob, in tribu Aser, civitas separata Levitis. Rama, in tribu Aser, usque ad ciunum nomen sonare videantur, apud Hebraeos diversis scriim. Idcirco eadem nomina viculorum tribubus variis assignantur, quia cum apud nos unum nomen sonare videantur,  41 scriptum est, quae nunc appellatur Remphis. Est autem in finibus Diospoleos, et a plerisque Arimathaea nunc dicitu