comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lius: ipse fieret᷑ in homine hominis filiꝰ. ne
filii nomen ad altm transiret: qui non esset et̃na¬
natiuitate filiꝰ. Dei gͦ filius hominis factus est
filius. natus scd̃m ueritatem᷑ nature ex do d̃i
filius. ⁊ sccłm ueritatem nature ex homine
hominis filius. ut ueritas geniti nonꝰ adopti¬
one. non appellatione. sed in utraq natiui¬
tate filii nomen nascendo haberet.⁊ esset
uerus deus ⁊ uerus homo: unus filius. Non
tum dicimus: manentem in duab subus:
sicut ei nature ueritas. tulit non ꝯfusis na¬
turis neq inmixtis. sicut thimot̾iani uolũt.
sed societate unitis. Ecce habes quare filius

Expanded text:
lius, ipse fieret in homine hominis filius: ne filii nomen ad alterum transiret qui non esset nativitate filius. Dei ergo filius, hominis factus est filius: natus secundum veritatem natfilius; secundum veritatem naturae, ex homine hominis filius, ut veritas geniti, non adoptione, nec appellatione, sed in utraque nativitate filii nomen nascendo haberet, et esset verus Deus, verus homo, unus filius. Itemtum dicimus, manentem in duabus substantiis, sicut ei naturae veritas contulit, non confusis nturis neque immixtis, sicut Thimotiani volunt, sed societate unitis. Ecce habes quare Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
medio: ut ⁊ ei seruiret᷑. ⁊ ip̃e seriurz. ut acciꝑt
utrĩq. & refluẽt totũ ad bonũ hoĩs ⁊ qͦd acci¬
pit obseqͥũ: ⁊ qdimpendit. Ita.i. uoluit q̾s sͥ
ab hoĩe seruiri. ut ea seruitute nõ ds. s homo
seruens uiuaret᷑. ⁊ uoluit ut mundꝰ seruir ⁊¬

Expanded text:
et ipse serviret; ut acciperet utrumque, et reflueret totum ad bonum hominis, et quod accepit obsequium, et quod impendit. Ita enim voluit Deus sibi ab homine serviri, ut ea servitute, non Deus, sed homo serviens juvaretur: et voluit ut mundus servir
Abbreviated transcription (Latin):
uł xp̃s factus d̾s humanat᷑. Utrũq enim
deus: multiplex scd̃m istos fit intelligñ¬
tia. ut nat᷑am humanã accepisse. uel hu¬
manatũ ũbum esse incepisse intelligat᷑.
Nec tam̃ si incepit ẽẽ ħumanatũ u̾bum :
ĩo sequit᷑ qͦd inceꝑit esse ũbum. nec sid̃s
fc̃s ÷ humanatũ u̾bũ: seqr qͦd factus sit
ũbum. Sicut de aliquo dicit᷑. hodie iste
cepit esse bonus homo. ł factus ÷ homo bo

Expanded text:
s factus Deus humanatus; utrumque enim homo, multiplex secundum istos fit intelligentia; ut naturam humanam accepisse, vel humanatum Verbum incoepisse intelligatur. Nec tamen si incoepit esse humanatum Verbum, ideo sequitur quod incoeperit esse Verbum; nec si Deus factus est humanatum Verbum, sequitur quod factus sit Verbum; sicut de aliquo dicitur, hodie iste coepit esse bonus homo, vel factus est bonus
Abbreviated transcription (Latin):
trahi ꝯiugium. uel si contrahit᷑: non esseratũ.
Quibusdãt᷑n uidet᷑ int̾ eos posse fieri ꝯiugium:
dñis ignorantib
De uiro qui se facit seruu̾ut di

Expanded text:
 conjugium, vel si contrahitur non esse ratum. Quibusdam tamen videtur inter eos posse fieri conjugium inis ignorantibus. 3. De viro qui se facit servum ut di
Abbreviated transcription (Latin):
u nũtũ non inuemimus. quia nullum est
t᷑. s meritis redditur Hiseret᷑ itaq scd̃m
grãm. que gratis danir. obdurat aũ scd̾m
iuditium. quod meritis reddit᷑. Unde dat᷑
intelligi qͦd sicut repbatio dei est nolle mui-¬
sereri: ita obduratio dei sit non misereri.
ut non ab illo irroget᷑ aliquid quo sit ho¬
mo det̾ior. s tm̃ quo sit melior nõ eroget᷑.¬

Expanded text:
tum non invenimus; quia nullum est tur, sed meritis redditur. Miseretur itaque secundum gratiam, quae gratis datur. Obdurat autem secundum judicium, quod meritis redditur. Unde datur intelligi, ut sicut reprobatio Dei est nolle misereri, ita obduratio Dei sit non misereri; ut non ab illo irrogetur aliquid quo sit homo deterior, sed tantum quo sit melior non eroget
Abbreviated transcription (Latin):
facta est lux illa. cum abissus omnem
terre altitudinẽ tegeret. dici pot̃ in ilł parti¬
b facta: qͣs nunc illustrat solis diurna lux.

Expanded text:
facta lux illa, cum abyssus omnem terrae altitudinem tegeret, dici potest in illis partibus facta quas nunc illustrat solis diurna lux.
Abbreviated transcription (Latin):
culpe in hoc scło relaxant᷑. quedam uͦ par
ue ⁊ in futuro. que quid̃ post mortem gra¬
uant. s dimittunt᷑ si digni sint. si bonis
actib in hac uita meruerunt ut dimittat᷑
rien inuenient: cremabilia edificiaque se¬
cum portauerunt: cremantem. Ait it sic.
purgatorio ueniat᷑ ad diem dampnationi
sentiunt. qui huiꝰmodi edificia non portaue¬
runt. ut inueniant ignem transitorie tribu¬
lationis uenialia concremantem. non redargy
ignis quam quicquid potest homo patiinhac
alia peccata secum portant. que in igneemen¬
Datorio cremant᷑. uñ ꝯstat quedam peccata ue¬
ualia post hanc uitam deleri. Quod alii ciciꝰ

Expanded text:
o relaxantur; quaedam vero parvae etiam in futuro, quae quidem post mortem gravant; sed dimittuntur si digni sunt, si bonis actibus in hac vita meruerunt ut dimittantur riae invenient cremabilia aedificata quae secum portaverunt homines cremantes. Ait enim sic, purgatorio veniatur ad diem damnationis sentiunt qui hujusmodi aedificia non portaverunt, ut inveniant ignem transitoriae tribulationis venialia concremantem, non redarguoille, quam quicquid potest homo pati in haalia peccata secum portant; quae in igne emendatorio cremantur. Unde constat quaedam venialia peccata post hanc vitam deleri. 2. Quod alii citi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ guerere. an in eadem etate ⁊ statura cor¬
ꝑis omnes resurrecturi sint. Quidam putaue¬
runt om̃s resurrecturos scłm mensurã eta¬
statura. s etas. Omnes enim in eadem etate
resurgent: inqua xp̃s mortuus est. ⁊ resur¬
rexit. cuiꝰcumq etatis mortui fui̾nt. Uirum
aũ posuit nonut distingue̾t sexum. s ũ sig¬
nificarer ꝑfectionem uirͥum quam tũc ha¬
bebunt. s non om̃s eandẽ staturã corꝑis op¬
racorꝑis uelstature. s etatis. qr unusqͥqͣ suã
annorũ ⁊ triũ mensium erat etãs xp̃i. inqua¬
⁊̃ mortuus ÷ ⁊ resurrexit. Non ÷ aũ fas dicere qͦ
in resurrectione accidat corꝑi magnitudo quã
nec habuit hic. necerat habiturusddiu uiuen¬
do. nec maiora corꝑa redigenda sunt ad mo¬
dum dnn̾ci corꝑis. Piret it multum de illiscor¬

Expanded text:
 quaerere an in eadem aetate et statura corporis omnes resurrecturi sint. Quidam putaverunt omnes resurrecturos secundum mensuram aetastatura sed aetas. Omnes enim in eadem aetate resurgent, in qua Christus mortuus est et resurrexit, cujuscumque aetatis mortui fuerint. Virum autem posuit, non ut distingueret sexum, sed ut significaret perfectionem virium quam tunc habebunt; sed non omnes eamdem staturam corporis ooris vel staturae, sed aetatis, quia unusquisque suam annorum et trium mensium erat aetas Christi, in qua mortuus est, et resurrexit. Non est autem fas dicere quod in resurrectione accedat corpori magnitudo, quam nec habuit hic, nec erat habiturus diu vivendo; nec majora corpora redigenda sunt ad modum dominici corporis. Periret enim multum de illis cor
Abbreviated transcription (Latin):
rõnalis ⁊ caro. Idẽ in li. de p̃destinõne sc̃orũ.
Ille homo ut a ũbo patͥ coet̾uo ĩ unitatẽ ꝑso¬
ne assumptꝰ filiꝰ dei unigenit᷑ esset. ũn hoc
meruit: Quodbonũ eiꝰ precessit ut ad hanc
ineffabilẽ excellentiã ꝑueniret: faciente
ac suscipiente deo uerbo ipse homo ex qͦ ẽẽ
cepit: filius dei ẽẽ cepit unitꝰ. Item homo
quicũq ita gr̃a fit xp̃ĩanus sicut gr̃ahomo
ipse ut tanta unitate deo uõ ꝯiunctus una
ꝑsona cũ illo filius dei fieret: ullis est p̃cedñ¬
tib mĩtis assecutꝰ. s ex quo homo ẽe cepit ex

Expanded text:
onalis, et caro. Idem quoque in lib. de Praedestinatione sanctorum: Ille homo ut a Verbo Patri coaeterno in unitatem persoae assumptus, Filius Dei unigenitus esset, unde hoc meruit? Quod bonum ejus praecessit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret? Faciente ac suscipiente Deo Verbo, ipse homo ex quo esse coepit, Filius Dei unicus esse coepit. Item homo quicumque ita gratia fit christianus, sicut gratia homo ipse ut tanta unitate Deo vero conjunctus una cum illo persona Filius Dei fieret, ullis est praecedentibus meritis assecutus; sed ex quo homo esse coepit, ex
Abbreviated transcription (Latin):
s unꝰ dei filiꝰ ds sine inicio. homo a c̾to ĩicio.
Itẽ in eodẽ. Qd nat᷑a humana ĩ xp̃o homine
meruit. ut unitatẽ ꝑsone unici filii dei sin-¬
głarit᷑ assumptaess. Que bona uoluntas
que bona oꝑa p̃cesserunt quibꝰ mereret᷑ iste
homo una ꝑsona fieri cum do. Nũqͥd antea
fuit hõ. ⁊ hoc ei singłare bñficiũ prestitũ ÷:
ut singłarit̾ ꝓmerẽt᷑ deũ: Nempe ex qͦ hõ ẽẽ¬
cepit non aliud cepit ẽẽ hõ quã dei filiꝰ. ⁊ hoc
unicꝰ. & ꝓpt̾ea dei ũbũ qͦd ab illo suscepta caro
facta est utiq d̃s. ut ꝗ̃admodũ ÷ una ꝑsona

Expanded text:
 unus Dei Filius, Deus sine initio, homo a certo initio. Item in eodem: Quid natura humana in Christo homine meruit, ut in unitatem personae unici Filii Dei singularitas assumpta esset? quae bona voluntas? quae bona opera praecesserunt quibus mereretur iste homo una fieri persona cum Deo? nunquid antea fuit homo, et hoc ei singulare beneficium praestitum est, ut singulariter promereretur Deum? Ex quo necoepit, non aliud coepit esse homo quam Dei Filius, et hoc unicus, et propterea Dei Verbum; quia ab illo suscepta caro facta est utique Deus, aut quemadmodum est una persona
Abbreviated transcription (Latin):
Tluminati adeo: gr̃a apposita. Isti uͦ sũt excecati.
ñ t̃missione malicie: s desertione gr̃e aqͣ deser¬
tisũt. ñ ita qͦd pͥus dedita subtͣheret᷑. s qr ñꝗͣ÷¬
sũt qͥnͣ bonierãt. ut sint alii supͣ illd bonũ ꝑ iꝰti¬
ciã boni. alii illo corrupto ꝑculpã: malidũsio
iꝰtos fecit. ⁊ au̾sio iniꝰtos. utraq fuit uoluntatĩ.

Expanded text:
luminati a Deo gratia apposita. Isti vero sunt excaecati non immissione malitiae, sed desertione gratiae a qua deserti sunt; non ita quod prius dedita subtraheretur, sed sunt qui natura boni erant, ut sint alii supra illud bonum per justitiam boni, alii illo corrupto per culpam mali. Conversio justos fecit, et aversio injustos. Utraque fuit voluntatis,
Abbreviated transcription (Latin):
ista ꝑfectio cum in hat uita nemo eã
habeat. Quia non recte currit᷑. si quo cur¬
rendum ÷ nestiat᷑. Quomͦ aũ sciret᷑ si nulliꝰ¬
I preceptis ostenderet᷑: Ecce habes cur illud
preceptum ÷ quod hic penitꝰ impleri non
lia ꝑuenientis. facit hoc mandatũ ut cur.¬
sor: quidm ante omĩa: ⁊ p̃ omĩb diligit.
nec tñ omnino ꝑficit
Quod alterũ manda

Expanded text:
ista perfectio, cum in hac vita eam nemo habeat? Quia non recte curritur, si quo currendum est nesciatur. Quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur? Ecce habes cur illud praeceptum est quod hic penitus impleri non lia pervenientis. Facit hoc mandatum ut cursor, qui Deum ante omnia et prae omnibus diligit, nec tamen omnino perficit. 8. Quod alterum manda
Abbreviated transcription (Latin):
rũ crimine rerteneant᷑. ⁊ penitentia ꝑacta pri¬
ora cogant᷑ retiꝑe conubia. hoc obseruandum ÷¬
cum uterq idem fatet᷑. S uir si asserit sedebitũ
reddidisse uxori ⁊ illa diffitet᷑. ciui potiꝰ fide ha¬
benda sit: merito querit᷑. De hocita staturũ÷¬

Expanded text:
jurii crimine rei teneantur, et poenitentia peracta prijurii crimine rei teneantur, et poenitentia peracta priora cogantur recipere connubia. CAP. cum uterque idem fatetur. Sed vir si asserit se debitum reddidisse uxori, et illa diffitetur, cui potius fides habenda sit merito quaeritur. De hoc ita statutu
Abbreviated transcription (Latin):
gide nature est: abq spe ꝯiugii ꝑmaneat. Ait
it sic. Int̾rogasti de huis qui matrimoniosũt
uincti ⁊ nubere non possunt. si ille aliam. uel
illa alium ducere possit. de quib scriptum ÷
uir ⁊ mulier si se ꝯunxerint: ⁊ post dixerit mu¬
lier de uiro quod coire non possit cumea: si pͭ
sistis qui ob causam frigide nature dicunt se
gale uolui̾t rescindẽ: maneant utriq ĩnupti
acciꝑe: manifesta patet rõ: qr suggerentedia¬
bolo odii fomitem: exosam eam habuit: ⁊ ido¬
si mulier causat᷑ ⁊ dicit. uolo esse mat̾:⁊ filios pro¬
creare: ut̾q eorum septima manu ꝓpinquorum
tattis sacrosanctis reliquiis uire uirando dicat
Lut numꝗͣ ꝑ ꝯmixtionem carnis nunctiuna caro
effectifuissent: Tunc uidet᷑ mulierem sccłas poᷤᷤ¬
se contrahere nuptias. humanum dico ꝑꝑ infir¬
mitatem carniᷤᷤ eorum. Uir aũ qui frigide na¬
ture est: maneat sine ꝯiuge. Quod si zille aliã
copulam acceꝑit: tunc hũ qui iurauerant ꝑui¬

Expanded text:
t, absque spe conjugii permaneat. Ait enim sic: Interrogasti de his qui matrimonio juncti sunt, et nubere non possunt, si ille aliam, vel illa alium ducere possit, de quibus scriptum est: Vir et mulier, si se conjunxerint, et post dixerit mulier de viro quod coire non possit cum ea, si poisisti de his qui ob causam frigidae naturae dicunt se gale voluerit rescindere, maneant uterque innupti, accipere, manifeste patet ratio, quia suggerente diabolo odii fomitem exosam eam habuerit, et idsi mulier causatur et dicit, Volo mater esse et filios procreare, uterque eorum septima manu propinquorum tactis sacrosanctis reliquiis, jurejurando dicat, ut nunquam per commistionem carnis conjuncti una caro effecti fuissent; tunc videtur mulierem secundas posse contrahere nuptias. Humanum dico, propter infirmitatem carnis eorum . Vir autem qui frigidae naturae est, maneat sine conjuge. Quod si et ille aliam copulam acceperit, tunc qui juraverint per
Abbreviated transcription (Latin):
is ita respondemꝰ. dicentes. qͦd sp̃s Sc̃s
siue caritas: penitꝰ immutabilis ẽ. nec
inse auget᷑ uel minuit᷑. nec in se recipit ma¬
Igis uel muiꝰ. s in hoĩe. uel potiꝰ homim au¬
get᷑ ⁊ minuit᷑. ⁊ magis uel minꝰ dat᷑ uel ha¬
⁊ bet᷑. Sicut ds̃ dr̃ magnificari. ⁊ exaltari ĩ
nobis. qui tũ in se nec magnificat᷑. nec exal
ritas. d̃s̃ non inse. s in corde hoĩs gͣndescit.

Expanded text:
is itaque respondemus, dicentes quod Spiritus sanctus sive charitas penitus immutabilis est, nec in se augetur vel minuitur, nec in se recipit magis vel minus; sed in homine vel potius homini augetur et minuitur et magis vel minus datur vel habetur, sicut Deus dicitur magnificari et exaltari in nobis, qui tamen in se nec magnificatur nec exaltritas: Deus non in se, sed in corde hominis grandescit.
Abbreviated transcription (Latin):
Reterea queri solet cur ds casurũ.
hominẽ temptari ꝑmiserit: quem
decipiendum esse presciebat. S non esset
laudabile homini si ideo bene uiuere pos¬
set: qi nemo male uiuere suaderet. cũ in
nat᷑a posse. ⁊ in potestate haberet uelle
non ꝯsentire suadenti: deo iuuante. ⁊ est

Expanded text:
eterea quaeri solet cur Deus hominem tentari permiserit, quem decipiendum fore praesciebat. Sed non esset laudabile homini, si ideo bene vivere posquia nemo male uiuere suaderet, cum et in natura posse et in potestate haberet uelle non consentire suadenti, adiuuante t
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ corabluat nisi faciente uerbo: Non qr bicit᷑.
s qr creoit᷑. Nam ⁊ inipso u̾bo aliud ÷ sonus
transiens: aliud est uirtus manens. In duob
cram̃to ⁊ in aliis quedã solent fieri ad deco
menti sunt u̾bum ⁊ elem̃tũ. cet̾a: ad sollẽp¬
nitatem eiꝰ ꝑtinent
De forma baptismi.

Expanded text:
 cor abluat, nisi faciente verbo, non quia dicitur, sed quia creditur? Nam et in ipso verbo aliud est sonus transiens, aliud est virtus intus manens. In duobus cramento et in aliis quaedam solent fieri ad decormenti sunt verbum et elementum, caetera ad solemnitatem ejus pertinent. 2. De forma Baptismi
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec uidendum ÷ quid sit bap̃s:⁊ que
sit forma ⁊ qͣn institut᷑ ÷ ⁊ causainsti¬
tutionis. Bapt̾s dicit᷑ tinctio .i. ablutio cor¬
ꝑisextĩor facta. sub forma u̾borum p̾scripta.
Sienĩ ablutio fiat sine u̾bo: non ÷ ibi sacram̃¬
tum. s accedente u̾bo ad elementum: fit sacͣ¬
mentum. ñ utiq ip̃m elem̃tũ fit satram̃tũ.
s ab lutio factainelemento. uñag̃. herbobap¬

Expanded text:
id sit Baptismus, et quae sit forma, et quando institutus, et causa institutionis. Baptismus dicitur intinctio, id est, ablutio corporis exterior, facta sub forma verborum praescripta. Si enim ablutio fiat sine verbo, non est ibi sacramentum; sed accedente verbo ad elementum, fit sacramentum, non utique ipsum elementum fit sacramentum, sed ablutio facta in elemento. Unde A
Abbreviated transcription (Latin):
iohis euuangeliste exponens. Q de sur sũ¬
uenit: suꝑ omnes est. dicit xp̃m uenisse de¬
sursũ .i. de altitudine humane nature an
peccatũ. qr de ilła altitubine assumpsit ũ¬
bum dei humanã nat᷑am dum ñ assũpsit
culpam: cuiꝰ assumpsit penam. S penam
assumpsit de statu scd̃o ⁊ alios defectus. De
t̾cio uõ: gr̃e płenitudinẽ. De quarto ñ posse
peccare.⁊ dei ꝑfectam ꝯtempłationẽ. habu-¬
it enĩbona uie quedã. simul ⁊ bona patrie.

Expanded text:
is evangelistae exponens: Qui desursuvenit, super omnes est, dicit Christum venisse desursum, id est, de altitudine humanae naturae ante peccatum, quia de illa altitudine sumpsit Verbum Dei humanam naturam, dum non assumpsit ipsam culpam cujus assumpsit poenam. Sed poenam assumpsit de statu secundo, et alios defectus. De tertio vero gratiae plenitudinem. De quarto non posse peccare, et Dei perfectam contemplationem. Habuit eni
Abbreviated transcription (Latin):
aliis hominib multa que ad religionem ꝑ¬
tinent. ũm ⁊̃ de angłis credimus. Spesaũ
non nisi bonarum rerum. nec nͥ futurarũ.
⁊ ad eum ꝑtinentium qui earũ spem gerẽ
ꝑhibetur.

Expanded text:
aliis hominibus multa, quae ad religionem pertinent, verum etiam de angelis credimus. Spes autem non nisi bonarum rerum est, nec nisi futurarum, et ad eum pertinentium, qui earum spem gerere perhibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ .s. hominẽ: ⁊ fraudulent̾ abduxit. ⁊ uio¬
lent̾ tenuit. homo ⁊̃ in iuriꝰ deo ꝯunceret᷑
qr precepta eiꝰ ꝯtempsit: ⁊ se alieno domini¬
o mancipauit. De hominis ⁊̃ iniuria ꝯuin¬
sione decepit: ⁊ post: mala inferendo lesit.
Iniuste gͥ diabolus quantũ ad se tenebat
hominẽ. s homo iuste tenebat᷑. qr diaboł
nũquã meruit potestatẽ hr̃e suꝑ ħominẽ
s homo meruit ꝑ cułpam pati diaboliti¬
rannidẽ. Si gͥ ds̃ qui utriq preerat potñ¬
tia. hominẽ liberare uellet: sola iussionĩ
u̾tute hominẽ potãt rectissime libares:

Expanded text:
et hominem, et fraudulenter abduxit, et violenter tenuit. Homo etiam injurius Deo convinceretur, quia praecepta ejus contempsit, et se alieno dominio mancipavit. De hominis injuria convinbona decepit, et post mala inferendo, nocuit. Injuste igitur diabolus quantum ad se tenebat hominem, sed homo juste tenebatur, quia diabolus nunquam meruit potestatem habere super hominem, sed homo meruit per culpam pati diaboli tyrannidem. Si igitur Deus, qui utique praeerat, potentia hominem liberare vellet, sola suae jussionis virtute
Abbreviated transcription (Latin):
de uiri corpore traductum fuit: ita puta¬
uerunt aliqui ipsiuis aĩam de uiri aĩa ꝓpagatã
⁊ om̃s alias pret̃ pͥmam de traduce ẽẽ sicut corꝑa.
Alii aũ putauerunt simul omnes animas ab¬
S inicio creatas. Catholica aũ ecclia nec simul¬
nec ex tr̃aduce factas ẽe animas docet. s in cor¬
porib ꝑ coitum seminatis atq formatis: in
crearas sicut origenes fingit: dicimꝰ. neq cũ¬
corꝑib ꝑ coitũ seminari. sicut luciferiani.
aut cirulus ⁊ quidã latinorũ presũptores af¬
firmant. S dicimus corpus t̃m ꝑ diugii copu¬
lam seminari. Creationẽ uõ anime solũ cre-¬
atorem nosse. eiꝰ qͦq iudicio corpus coagula-¬
ri in uulua ⁊ cõpingi. atq formari. ac for-¬
mato iã corꝑe animã creari ⁊ infundi. ytui¬
uat in utero homo ex anima ꝯstans ⁊ corꝑe.
⁊ egrediat᷑ uiuus ex utero plenus humana
dempnat. qui animas ex traduce dicũt. in¬
s singillatim aĩas de nichilo creat.

Expanded text:
de viri corpore traductum fuit, ita putaverunt aliqui ipsius animam de viri anima propagatam, et omnes animas praeter primam, de traduce esse, sicut corpora. Alii autem putaverunt simul omnes animas ab initio creatas. Catholica autem Ecclesia nec simul ex traduce factas esse animas docet, sed in corporibus per coitum seminatis atque formatis infucreatas, sicut Origenes fingit, neque in corporibus per coitum seminari, sicut Luciferani et Cyrillus, et quidam Latinorum praesumptores affirmant. Sed dicimus corpus tantum per conjugii copulam seminari, creationem vero animae solum Creatorem nosse, ejusque judicio corpus coagulari in vulva, et compingi atque formari; ac formato jam corpore animam creari atque infundi, ut vivat in utero homo ex anima constans et corpore, et egrediatur vivus ex utero plenus humana demnat, qui animas ex traduce dicunt, insed sigillatim animas de nihilo creat.
Abbreviated transcription (Latin):
placet ut ipsa libertas arbitriisit
⁊ illa qua quis liber ÷ ad malum.:⁊ illa
qua quis liber est adbonum faciendum. Ex cau¬
sis enim uariis sortitur diuersa uocabula. Di¬
cit᷑ enim libertas ad malum faciendũ. ante¬
quam ꝑ grãm sit reparata. sed cum ꝑ grãm
mala est. aut a peccato libera est: quando
seruit iusticie. ⁊ tunc bona est.
te a miser ia.

Expanded text:
placet ut ipsa libertas arbitrii sit, et illa qua quis liber est ad malum, et alia qua quis liber est ad bonum faciendum. Ex causis enim variis sortitur diversa vocabula. Dicitur enim libertas ad malum faciendum, antequam per gratiam sit reparata; sed cum per gratmala; aut a peccato libera est quando servit justitiae, et tunc est bona. 14. te a miseria.
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo omnia posse dicat᷑ cũ nos
quedam possumus que ipse non potest.
slon enĩ potest ambulare. loqui. ⁊ huius¬
modi. que a natura diuinitatis penitus
sunt aliena. cum horum instrum̃ta nul¬
latenus habere queat incorꝑea ⁊ simplex
substantia.

Expanded text:
quomodo omnia posse dicatur, cum nos quaedam possimus quae ipse non potest. Non potest enim ambulare, loqui, et hujusmodi quae a natura divinitatis sunt penitus aliena, cum horum instrumenta nullatenus habere queat incorporea et simplex substantia.
Abbreviated transcription (Latin):
malo ⁊ non ꝯsentire temptõni: non feciss illi
meritũ. ⁊ si non ꝯsensisset. qr nichil in eo erat
qͦd ad malum impłet. Sicut angłis qui ñ cecide¬
rũt: non fuit mĩtũ qͦd steter̃t .i. qͦd non corru¬
erũt. Nobis aũ mĩtum ÷ aliq̃n si malũ ñ faci¬
mus. s resistimꝰ. ibi dũtaxat ubi causa sub.
que nos facere mouet. qr ex petcati corrupte¬
la ꝓni sunt ad lapsum: gressus nr̃i. ubi aut̃
non int̾uenit causa: nos ad malũ impellens:
non merem᷑ si abeo declinamꝰ. Declinare it a
malo semꝑ uitat penã. s ñ semꝑ mẽt᷑ palmã.
De aduitorio homini in creatione dato quo¬

Expanded text:
malo, et non consentire tentationi, non fecisset illi meritum, etsi non consensisset, quia nihil in eo erat quod ad malum impelleret, sicut angelis qui non ceciderunt non fuerit meritum quod steterunt, id est, quod non corruerunt. Nobis autem meritum est aliquando si malum non facimus, sed resistimus; ibi duntaxat, ubi causa subest quae nos id facere movet, quia ex peccati corruptela proni sunt ad lapsum gressus nostri. Ubi autem non intervenit causa nos ad malum impellens, non meremur si ab eo declinamus. Declinare enim malo semper vitat poenam, sed non semper meretur palmam. 4. De adjutorio homini in creatione dato
Abbreviated transcription (Latin):
ui aũ om̃s angelos mitti asserũt pre¬
assistẽ. ⁊ ab intimis nũꝗͣ recede. non qͥn aliq̃n
nittant᷑: sed qr rarissime ad extĩora ꝓdeũt. ne¬
q tũc ab intimis recedũt. sed dei p̃scientie ⁊ cõ¬
tẽpłoni semꝑ assistunt. qͦd ⁊̃ faciũt qͥ freqñt᷑
mittunt᷑¬

Expanded text:
ui autem omnes angelos mitti asserunt, praeassistere, et ab intimis nunquam recedere; non quin aliquando mittantur, sed quia rarissime ad exteriora prodeunt; neque tunc ab intimis recedunt, sed Dei praesentiae et contemplationi semper assistunt, quod etiam faciunt qui frequenter mittunt
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ fit: añ ꝗͣ fiat non fuit: nos cũ filii non
fuissemꝰ: efficim᷑. Añ enĩ filii nõ eramꝰ. s ꝑgͣ
tiam fci sumꝰ. non nati: neq regñati: s ac¬
genuisse. Genuisse enĩ dm̃ filios: nũꝗͣ cũ
ꝓpͥetatis significatõne cognoscimꝰ dici. Ex ad¬
optione enĩ homo ẽ filiꝰ dĩ. non ex gñatõe.

Expanded text:
quod fit, antequam fiat non fuit, nos cum filii non fuissemus, efficimur. Ante enim filii non eramus, sed per gratiam facti sumus, non nati neque generati, sed acgenuisse. Genuisse enim Deum filios, nunquam cum proprietatis significatione cognoscimus dici. Ex adoptione enim homo factus filius Dei, non ex generatione;
Abbreviated transcription (Latin):
gendo. sicut nũc format in matͥs utõ. As̃.
suꝑ genesim dicit. qͦd adam in uirili etate
continuo factus÷. ⁊ hoc scd̃m suꝑiores non in¬
feriores causas . i. scd̃m uoluntatẽ ⁊ potũciam
dei. quã nature generib non alligauit. Qlit̃
⁊ uirga moysi conuersa ÷ indraconẽ. nec tali¬
a contͣ naturã fiunt: nisi nobis quib alit̾ na¬
ture cursus in notuit. Deo aũ: natura ÷ qͦd fa¬
cit. Non gͦ ꝯtra dispõnem suam illud fecit d̾s
hoc it non erat in conditione creature. s in be.¬
neplacito creatoris. cuiꝰ uoluntas necessitas ÷
hoc it necessario futm ÷: qͦd uult ⁊ prescit.
Multa uõ scd̃m inferiores causas fut᷑a sũt: s
in dei prescientia futura non sũt. Si aũ ibi ali¬
ter futura sũt: potiꝰ futa sunt sicut ibi sunt
ubi prescit ille qui non potest falli. Sic gͦ fac¬
tus ÷ adam non scd̃m inferiores causas. qr nõ
erat in rerũ causis seminalib ut ita fieret.

Expanded text:
gendo, sicut nunc format in matris utero. August., gendo, sicut nunc format in matris utero. August., super Genes., dicit quod Adam in virili aetate continuo factus est; et hoc secundum superiores, non inferiores causas, id est, secundum voluntatem et potentiam Dei quam naturae generibus non alligavit, qualiter et virga Moysi conversa est in draconem. Nec talia contra naturam fiunt, nisi nobis, quibus alter naturae cursus innotuit; Deo autem natura est quod facit. Non ergo contra dispositionem suam illud fecit Deus. hoc enim non erat in conditione creaturae, sed in beneplacito Creatoris, cujus voluntas necessitas est. Hoc enim necessario futurum est quod vult et praescit. Multa vero secundum inferiores causas futura sunt, sed in praescientia Dei futura non sunt. Si autem ibi aliter futura sunt, potius futura sunt sicut ibi sunt, ubi praescit ille qui non potest falli. Si ergo factus est Adam, non secundum inferiores causas, quia non erat in rerum causis seminalibus ut ita fieret;
Abbreviated transcription (Latin):
corpore. an extra corpus ⁊̃ int̾ doctos
scrupulosa questio ÷. Aõ .N. suꝑ genesim
tradit animam cum angelis sine corpore fu¬
isse creatam. Postea uͦ ad corpus accessisse nec
ꝯpulsa ÷ incorꝑari. sed naturalit̾ illud uo¬
luit .i. sic creata fuit. ut uellet sicut nat᷑ale
nobis ÷: uelle uiuere. Male aũ uelle uiuẽ
non nature. s uoluntatis ÷ ꝑuerse. Alii uõ
dicunt animã primi hominis in corpore
fuisse creatam. ita exponentes uerba illa.
tam̃ specialit̾ expressit. qr hec parssensib
ornata ÷ ad intuenda suꝑiora. S qͥcqͥd de
anuna pͥmi hominis estimet᷑. de aliis certis¬
sime sentiendũ ÷ qͦd in corpore creent᷑. Cre¬
ando it infundit eas ds. ⁊ infundendo creat.
Dicendũ ÷ ⁊̃ animã illam non sic ẽẽ creatã:
ut prescia ẽẽt oꝑis futuri. iusti: uel iniusti.
Inqua etate ds hoĩem fecĩt.¬
queri utrum ds hominẽ repente in
utrili etate fecerit. anꝑficiendo. ⁊ etateᷤ au¬

Expanded text:
corpore, vel extra corpus, etiam inter doctos scrupulosa quaestio est. Aug. enim, super Gen., tradit animam cum angelis sine corpore fuisse creatam, postea vero ad corpus accessisse; neque compulsa est incorporari, sed naturaliter illud voluit, id est, sic creata fuit, ut vellet, sicut naturale nobis est velle vivere. Male autem velle vivere, non naturae, sed voluntatis est perversae. Alii vero dicunt animam primi hominis in corpore fuisse creatam, ita exponentes verba illa: tamen specialiter expressit, quia haec pars sensibus ornata est ad intuenda superiora. Sed quidquid de anima primi hominis aestimetur, de aliis certissime sentiendum est quod in corpore creentur; creando enim infundit eas Deus, et infundendo creat. Dicendum est etiam animam illam non sic esse creatam, ut praescia esset operis futuri justi vel injusti. In qua aetate Deus hominem fecquaeri utrum Deus hominem repente in virili aetate fecerit, an perficiendo et aetates au
Abbreviated transcription (Latin):
catorum retributiones. Tot gͦ debuit cogita¬
rebonadei quot mala sua. ac ꝓ illisusq in fi¬
nem gr̃as agere. S qr ingratus usq ad uo¬
mitum sicut canis rediit. antebona acta mor¬
tificauit: ⁊ peccatum dimissum reuocauit.
ut cui humiliato ds̃ ante pecc̾m dimiserat:
eidem post elato ⁊ ingrato imputet. Aliorũ
Aliorũ

Expanded text:
catorum remissiones. Tot ergo debuit cogitacatorum remissiones. Tot ergo debuit cogitare dona Dei quot mala sua, ac pro illis usque in finem gratias agere. Sed quia ingratus ad vomitum, sicut canis, rediit, anteacta bona mortificavit, et peccatum dimissum revocavit, ut cui humiliato ante Deus peccatum dimiserat, ei postea elato et ingrato imputet. 2. Alioru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsternet in ima uiciorum. Item agͦ. Redire
dimissa peccata ubi frat̾na caritas non ÷
aꝑtissime dñs in euuangłio docet in illo ser¬
uo: a quo dñs dimissum debitum petut eo
quod ille ꝯseruo suo debitum nollet dimit¬
tere. Hiis auctoritatib innitunt᷑ qui dicunt
⁊ indulgentiam accepit it̾m punit᷑: non ui¬
det᷑ustum. si punit᷑ ꝓ eo quod peccauit ⁊ ñ
iusticia occulta. uidet᷑ ⁊̃ deusbis unid ip̃m
iudicare: ⁊ dupplex tribulatio ꝯsurgere. qͦd
scriptura negat. S ad hoc potest dici quod
neq dupplex tribulatio ꝯsurgit. neq uidi¬
cat. ds̃ bis in idip̃m. hoc it fieret si post con¬
dignam satisfactionem: ⁊ sufficientem penam
it̾m puniret. S non satisfecit digne ⁊ suffici¬
ent̾ qui non ꝑseuerauit. Debuit enĩ iugem
peccati habere memoriam non ad faciendum
s ad cauendum. Debuit non obliuisci omnes
retributiones dei. que tot sunt quot st̾ pec¬

Expanded text:
prosternet in ima vitiorum. Item Augustinus: Redire prosternet in ima vitiorum. Item Augustinus: Redire dimissa peccata, ubi fraterna charitas non est, apertissime Dominus in Evangelio docet in illo servo a quo dimissum dominus debitum petiit, eo quod ille conservo suo debitum nollet dimittere. His auctoritatibus innituntur qui dicunt et indulgentiam accepit, iterum punitur, non videtur justum. Si punitur pro eo quod peccavit et non justitia occulta. Videtur etiam Deus bis in idipsum judicare, et duplex tribulatio consurgere; quod Scriptura negat. Sed ad hoc potest dici quod neque duplex tribulatio consurgit, neque judicat Deus bis in idipsum. Hoc enim fieret si post condignam satisfactionem et sufficientem poenam iterum puniret; sed non satisfecit digne et sufficienter, qui non perseveravit. Debuit enim jugem peccati habere memoriam, non ad faciendum, sed ad cavendum. Debuit non oblivisci omnes retributiones Dei, quae tot sunt quot sunt pec
Abbreviated transcription (Latin):
Siem̃ in hiis ꝯtemptus fuerit: sine dubio re¬
uocabit sententiam ꝑ quam misccłiam de¬
derat. Sicut in eiiuangłio de seruo nequam
legit᷑. quun ꝯseruum suum impius depre¬
hensus est. It̃ rabanus. Nequam seruum tra¬
didit ds̃ tortorib quoadusq redderet uni
u̾sũ de. qr non solum peccata que þost bap¬
tismũ homo egit reputabunt᷑ ei ad penam.
s ̃ peccata originalia que eun bapt̾o sunt
stea. Nam si non dimiseris reuocabote:⁊
quicquid dimiseram repplicabotibi. Item.
Qui duun benesicui oblitus suas uult iundi¬
care iniurias: non solum de futuris pecca¬
tis ueniam non merebit᷑. s ⁊̃ preterita que
iam sibi dimissa crebebat: ad iundictam
ei repplicabunt᷑. Itembeda. Reueitar ĩdo¬
mũ meam ⁊ c̃. Timendus ÷ iste uersiculus
non exponendus. ne culpaquam in nobis
extinctam credebamus: ꝑ incuriam nos
uacantes opprimat. Item. Quẽcumq it
post bapt̾a siue prauitas heretica seumũ¬
danacupiditas arripuerit: mox omnium

Expanded text:
im in his contemptus fuerit, sine dubio revocabit sententiam per quam misericordiam dederat; sicut in Evangelio de servo nequam legitur, qui in conservum suum impius deprehensus est. Item Rabanus: Nequam servum tradidit Deus tortoribus, quoadusque redderet unium; quia non solum peccata quae post Baptismum homo egit, reputabuntur ei ad poenam, sed etiam originalia quae in Baptismo sunt stea. Nam si non dimiseris, revocabo te, et quicquid dimiseram replicabo tibi. Item: Qui divini beneficii oblitus, suas vult vindicare injurias, non solum de futuris peccatis veniam non merebitur, sed etiam praeterita quae jam sibi dimissa credebat ad vindictam ei replicabuntur. Item Beda: Revertar in domum meam, etc.: Timendus est ille versiculus, non exponendus, ne culpa quam in nobis extinctam credebamus, per incuriam nos vacantes opprimat. Item: Quaecumque enim post Baptisma sive pravitas haeretica, seu cupiditas mundana arripuerit, mox omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ritatib supra sit assertum in uera cor¬
men relapsurus÷: querit᷑ si post cordis con¬
tritionem ꝯfiteri ꝯtempserit. uel in peccatũ
idem uel simile retidit: anpeccata dimissa
redeant. Cuiꝰ questionis soło obscura ÷ ⁊ ꝑpłe.¬
xa. aliis asserentib. aliis econt᷑ negantibus:
peccata semel dimissa ulterius repplicari
ad penam. Qui uo dicunt peccata dimissa
redire: subditis semuniunt testimoniis.

Expanded text:
ritatibus supra sit assertum, in vera cormen relapsus est, quaeritur si post cordis contritionem confiteri contempserit, vel in peccatum idem vel simile ceciderit, an peccata dimissa redeant. Cujus quaestionis solutio obscura est et perplexa, aliis asserentibus, aliis contra negantibus peccata semel dimissa ulterius replicari ad poenam. Qui vero dicunt peccata dimissa redire, subditis se muniunt testimoniis.
Abbreviated transcription (Latin):
ad unitatis diuortium seꝑatũ. s in auxilio
societatis quasi deruiatũ: in suo disꝑtit᷑ of
ficio. & sicut una caro est duorũ ĩ masculo¬
⁊ in femina: sic intellectũ nr̃m ⁊ actionem
siue rõnem. ⁊ appetitũ rõn lem: uel si aliqͦ
mͦ sig̃cantiꝰ dici possit: una mentis nat᷑a cõ
plecfitur. ut sicut de illis dictum ÷ erũt duo
⁊ qualit̃ in singulis nr̃m sp̃ualit̾ sint illa tria
s. uir. ⁊ mulier ⁊ serpens

Expanded text:
ad unitatis divortium separatum, sed in auxilium societatis quasi derivatum, in sui operis dispertitur officium. Et sicut una caro est duorum in masculo et femina, sic intellectum nostrum et actionemsive rationem et appetitum rationalem vel si aliquo modo significantius dici possunt, una mentis natura complectitur: ut sicut de illis dictum est, Gen. 2:et qualiter in singulis nostrum spiritualiter sint illa tria, scilicet, vir, mulier, serpens.
Abbreviated transcription (Latin):
dorum ita uersat᷑ ut non sit nobis ꝯmune
cũ pecore: rõnale ÷ quidẽ. sed ex illa rõnali
mente qua heremꝰ intelligibili ⁊ in omuta¬
bili ueritati tanquã ductũ ⁊ inferioribus
tractandis gub̾nandisq deputatũ est. Sicut
enĩ in omnib pecorib non ÷ inuentũ uiro
adiutorium simile illi. nisi de illo detractũ
ꝯiugium formaret᷑: ita menti nr̃e qua suꝑ¬

Expanded text:
dorum ita versatur, ut non sit in nobis commune dorum ita versatur, ut non sit in nobis commune cum pecore, rationale est quidem, sed ex illa rationali mente qua subhaeremus intelligibili et incommutabili Veritati, tanquam ductum, et inferioribus tractandis gubernandisque deputatum est. Sicut enim in omnibus pecoribus non inventum est viro adjutorium simile illi, nisi detractum de illo in conjugium formaretur; ita menti nostrae qua su
Abbreviated transcription (Latin):
non ÷ quod talis nunc in uno homine tẽp¬
tationis est ordo ⁊ ꝓgressio. qualis tunc in
pͥmis precessit parentib ut enĩ tũc serpẽs
mulieri malum suasit. ipsaq ꝯsensit. de¬
inde uiro suo dedit. sicq ꝯsumatũ ÷ pec¬
catũ: ita ⁊ nunc in nobis ꝓserpente est
sensualis motꝰ anime. ꝓ muliere: infe¬
rior portio rõnis. ꝓ uiro: suꝑior rõnis por¬
tio. & hicest uir qui scd̃m apł̃m: dicit᷑ imago ⁊
gła uiri. Atq int̾ hunc uirũ ⁊ hanc mulierẽ ÷
uelut qͦddam sp̃uale ꝯiugium. naturalisq cõ¬
tractus. quo suꝑior rõnis portio qͣsi uir debet
prec̃e ⁊ dnãri. Inferior uͦ qͣsi mulier debet subesse
⁊ obedire. Id̃o uir scd̾m apłm non debet ha¬
bere uelamen: s mulier. & sicut in cunctis
animalib non ÷ reꝑtum homini aduitori¬
um simile. s de illo sumptũ qͦd ei firmaret᷑
in ꝯiugium: ita in partib anime quas cũ
peccorib habemus ꝯmunes: nullũ menti

Expanded text:
non est, quod talis nunc in unoquoque homine tentationis est ordo et progressio, qualis tunc in primis praecessit hominibus. Ut enim tunc serpens mulieri malum suasit, ipsaque consensit, deinde viro suo dedit, sicque consummatum est; ita et nunc in nobis pro serpente est sensualis motus animae, pro muliere inferior portio rationis, pro viro superior rationis portio: et hic est vir, qui secundum Apostolum dicitur imago et gloria viri. Atque inter hunc virum et hanc mulierem est velut quoddam spirituale conjugium naturalisque contractus, quo superior rationis portio, quasi vir, debet praeesse et dominari; inferior vero, quasi mulier, debet subesse et obedire. Ideo vir secundum Apostolum non debet habere velamen, sed mulier. Et sicut in cunctis animantibus non est repertum homini adjutorium simile sibi, sed de illo sumptum quod ei formaretur in conjugium; ita et in partibus animae quas cum pecoribus habemus communes, nullum menti
Abbreviated transcription (Latin):
Cum deus sit nara incorꝑea incõmutabilit̾
inira. ei̾na stabilitate in se ipso manẽs. totꝰ
adẽ reb om̃ib. ⁊ singłis totꝰ. s inquib habi¬
tat: hñt eũ ꝓ sue capautatis diu̾sitate a¬
lii ampluis. alii minꝰ. qͦs ipse sibi dilectis
porestas. que nns ꝗͣ a  est sit nͥ desit usꝗͣ se
omnem ꝑ sua edocet. ut uͥ suasint: ip̃e eẽ

Expanded text:
Cum Deus sit natura incorporea et incommutabiliter viva, aeterna stabilitate in seipso manens, totus adest rebus omnibus, et singulis totus; sed in quibus habitat, habent eum pro suae capacitatis diversitate, alii amplius, alii minus, quos ipse sibi dilectisspotestas, quae nusquam non adsit, non desit usquam, se omn
Abbreviated transcription (Latin):
habet rõnem. aliqñ ⁊t exprimit ꝯoitionẽ.
aliqͣn unitatẽ ꝑsone. aliq̃n notat habitũ.
aliq̃n notat causã. Cuiꝰ distinctionis r̃onem
diligent᷑ lector animadũtat. atq ĩ sinũ me¬
morie recondat. ne eiꝰ ꝯfundat᷑ sensus cum
de xp̃o sermo occurrerit

Expanded text:
im exprimit conditionem aliquando unitatem personae, aliquando notat habitum, aliquando causam. Cujus distinctionis rationem diligenter lector animadvertat, atque in sinu memoriae recondat, ne ejus confundantur sensus, cum de Christo sermo occurrerit.
Abbreviated transcription (Latin):
deus nullatemis facere potest. ut pec¬
dała. Non enĩ potest mentiri. non potest
peccare.S non om̃ipotũtie dei in aliquo
detͣhit᷑ ł derogat᷑: si peccare non posse dr̃
quia non eẽt ħ potñtie: s infirmitatis.
Si enim ħ posset: omp̃s non eẽt. sõ
gͥ pͣotñtie. s potentie imputand̾ io
est qͦd ista non potest. Unde Aũo ele
in.xu.l. de tͥ. Magna inqͥt dei po¬
tũtia est non mentiri posse. Sunt enĩ que
dam que in aliis reb potentie deputan¬
da sunt. in aliis uͦ minime.⁊ que in aliis
laudabilia sunt: ⁊ in aliis rep̃hensibilia

Expanded text:
Deus nullatenus facere potest, ut peccata, non enim potest mentiri, non potest peccare. Sed non ideo omnipotentiae Dei in aliquo detrahitur vel derogatur, si peccare non posse dicitur, quia non esset hoc potentiae sed infirmitatis. Si enim hoc posset, omnipotens non esset, non ergo impotentiae, sed potentiae imputandum est, quod ista non potest, unde Aug., in lib. 15 de Trin.: Magna, inquit, Dei ptentia est non posse mentiri. Sunt endam quae in aliis rebus potentiae deputanda sunt, in aliis uero minime, et quae in aliis laudabilia sunt, in aliis reprehensibilia
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum uidet᷑ esse datum. cum ipsa mulier
testet᷑ sibi ⁊̃ esse mandatũ: dicens. p̃cepit no¬
bis ds ⁊ c̃. Supra tam̃ legit᷑ ante factam mu.¬
lierem d̾m dixisse uiro. deligno scientie bo¬
ni ⁊ mali ne comedas. Non dixit. ne comeda¬
tis. forte qi facturus erat mulierem sic p̃cep̃
tum. qr mulier que subiecta uro fuit. non
nisi mediante uiro diuinum debuit acciꝑe

Expanded text:
m, cum ipsa mulier testatur sibi etiam esse mandatum, dicens: Praecepit nobis Deus, etc. Supra tamen legitur, ante factam mulierem, Deum dixisse viro: De ligno scientiae boni et mali ne comedas; non dixit ne comedatis. Forte quia facturus erat mulierem de viro, situm; quia mulier quae subjecta viro fuit, non nisi mediante viro divinum debuit accipere
Abbreviated transcription (Latin):
uł magistĩodicimꝰ qͦd d̾s eos tales fecerat qͥ
possent loqui ⁊ discere ab aliis: si essẽt. De¬
ic uidet᷑ diligent̃
inuestigandum esse que fuit origo
⁊ radix illius petcati. Quidam ꝓutant qͣn¬
dam elationem in animo hominis p̃cessis¬
se ex qua: diaboli suggestioni ꝯsensit. Qͦd¬

Expanded text:
vel magisterio, dicimus quia Deus eos tales fecerat qui possent loqui, et discere ab aliis si essent. Hic videtur diligenter investigandum esse quae fuerit origo et radix illius peccati. Quidam putant quamdam elationem in animo hominis praecessisse ex qua diaboli suggestioni consensit. Q
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ess sapiens sapĩa gratuita: utr̃
habuit sapĩam equalem deo. siue omniũ
rerũ scĩam ħabuit uel ħabeat .i. utrũ sciat
omnia qued̃s scit. Quibusdã place̾t qͦd nͨ
parem cum deo habeat scĩam. nec omnia
sciat que ds. qr ĩ nulło equat᷑ creatura cre¬
atori. Cum gͥ anima illa creatura sit. in
nulło equat᷑ creatori. gͦ nec ĩ sapĩa. Nongͦ
habet equalem cum deo sapĩam. nec scit
omnia que ds̃. Item si anima illa equalẽ
habet cum deo sapĩam: nongͦ ds ĩ omni
bono maiorẽ habet sufficientiã quam eiꝰ
creatura. Inducunt ⁊ auctoritates ad idẽ
assumpti. Mirabilis facta est scientia tua¬
ostendit᷑. qr homo assumptus diuine sub̃e
non potest equari in scientia uelin ałio. a¬

Expanded text:
i esset sapiens sapientia gratuita, utrum habuerit sapientiam aequalem Deo, sive omnium rerum scientiam habuerit vel habeat, id est, utrum omnia sciat quae Deus scit. Quibusdam placet quod nec parem cum Deo habeat scientiam, nec omnia sciat quae Deus, quia in nullo creatura aequatur Creatori. Cum ergo anima illa creatura sit, in nullo aequatur Creatori; ergo nec in sapientia. Non ergo habet aequalem cum Deo sapientiam, nec scit omnia quae Deus. Item, si anima illa aequalem habet cum Deo sapientiam, non ergo Deus in omni bono majorem habet sufficientiam, quam ejus creatura. Inducunt etiam auctoritates ad idem a: Mirabilis facta est scientia tuacit: Homo assumptus, divinae substantiae non potest aequari in scientia vel in alio.
Abbreviated transcription (Latin):
sit. iste gñauit. qr gn̾atio ẽ nate adu̾sus qͥdẽ
illã q̃stionẽ noc̾e sibi arbitnͣt᷑ acclusã s t̾giu̾̃¬
satione dãpnabili in eod̾ loco uestigiũ u̾tũt.
si putẽt mutationẽ fieri q̃stionis: mutatõe
s̃monis. dicẽtes. qͦm possũt ingenit᷑ ⁊ genitꝰ¬
site q̃stioni: pͥmo om̃ũ indiuinis scͥpt᷑is. in¬
geniũ nusꝗͣ inuenio. non legi. ñ audiui.
suiꝰ gͥ mutabilitatis ̃ hoĩes huiꝰmͦi. ut nos
dicãt ea usurpare q̃ ñ st̃ scͥpta. cũ ea q̃ ft̃ scͥp¬
ta dicamꝰ. ⁊ ip̃i obiciant qͦd scͥptũ non sit: Nõ¬
Ita ⁊nos subtic̾e̾ q̃dã oportet ꝓpt̾ calũpmã¬
tiũ insidias. q̃ catholicis ac ꝑiis lectorib sece
credi possũt. Sñt ⁊ enĩ quedã q̃ nõ tante ĩ
religionis ⁊ auctoritatis ut eis nos oporteat
semꝑ ꝯfitendo ac recipiendo uiserurre. ue¬

Expanded text:
generatio est naturae; adversus quidem illam quaestionem vocem sibi arbitrantur occlusam, sed tergiversatione damnabili in eodem loco vestigium vertunt, ut putent mutationem fieri quaestionis mutatione sermonis, dicentes: Quomodo possunt esse ingenitsitae quaestioni, primo omnium in divinis Scripturis ingenitus nusquam invenio, non legi, non audivi. Cujus ergo mutabilitatis sunt homines hujusmodi, ut nos dicant ea usurpare quae non sunt scripta, cum ea quae sunt scripta dicamus, et ipsi objiciant quod scriptum non sit? NonIta et nos subticere quaedam oportet propter calumniantium insidias, quae catholicis ac piis lectoribus secure credi possunt. Sunt etenim quaedam quae non tantae sunt religionis et auctoritatis, ut eis non oporteat semper confitendo ac recipiendo inservire, ve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsideranda est mensura temꝑis quamdo
alteri: nec in aliorum noticiam nisi ꝑ u̾ba
uel alia quetumq signa ꝓcedit: cum sit oo¬
abs. recteꝯstituunt᷑ ab hiis qui in eccłus pre¬
uosunt: temꝑa penitentie. ut satisfiat ⁊̃ eccli
tia ideo non satis aꝑte prefigunt canones
ꝓ unoquoq crimine: ut de singulisdicant
qualit̾ unumquodq emendandum sit. s¬
.i. magis in arbitrio sacerdotis relinquendũ¬
statuunt. qr apud d̃m nontam ualet mensy¬
ratemꝑis: quam doloris. nec abstinentia
t̾m ciborum: quantum mortificatio uitio
cipiunt: ⁊ ꝓ negligentia ꝓtelanda. ꝓ qui¬
busdam tn culpis modi pͥenitentie sunt
impositi
d̾ morientib sit ñ ĩponenda satiᷤᷤ

Expanded text:
consideranda est mensura temporis quam consideranda est mensura temporis quam alteri, nec in aliorum notitiam nisi per verba vel alia quaecumque signa procedit, cum sit co recte constituuntur ab his, qui Ecclesiis praesunt, tempora poenitentiae, ut satisfiat etiam Ecctia ideo non satis aperte praefigunt canones pro unoquoque crimine, ut de singulis dicant qualiter unumquodque emendandum sit; sed magis in arbitrio sacerdotis intestatuerunt, quia apud Deum non tantum valet mensura temporis quantum doloris; nec abstinentia tantum ciborum quantum mortificatio vitioraecipiunt, et pro negligentia protrahenda; pro quibusdam tamen culpis modi poenitentiae sunt impositi. 4. Quod morientibus non sit imponenda sati
Abbreviated transcription (Latin):
querit᷑ qui satisfactionem iniunctam
impleui̾t. que ignorantia uel negligentia
sacerdotis peccato ꝯdigna non fu̾it. utrũ
de uita migrans ab omni penaliber sit:
idem respondeo quod supra de illo qui peni.¬
tentiam non ꝯpłeuit: dixi. Quodsit̾m ÷ lam̃¬
tum interioris doloris ut sufficiat in uindi¬
ctam peccati: omnino liberatus est. Si u̾o non
sufficit dolor interior simul cum pena iniun¬
cta: ad det deus penam. Quod aũ̾ int̾dum suf¬
ficiat dolorintĩor ad uindictam peccati. cer¬
tum documentum habemus in illo latrone
qui sola mentis contritione ⁊ ꝯfessione statum
cũ ꝯuersus fuit: paradisum ingredi meruit.
S qr dispensatores eccl̃ie ꝯtritionis quantita¬
tem non ꝑpendunt: quib non est datum in¬
telligere occulta cordium: omnib legespeni¬
tentie ꝯstituunt. tam magis quam minus
de peccato dolentib. Quare studium ad hoc
precipue tendere debet: ut cordis dolorem
quantũ fas est cognoscant: ⁊ scdm ipsius mo

Expanded text:
quaeritur, qui satisfactionem injunctam impleverit, quae ignorantia vel negligentia sacerdotis, peccato condigna non fuit, utrum de vita migrans, ab omni poena liber sit, idem respondeo quod de supra de illo qui poenitentiam non complevit dixi. Quod si tantum est lamentum interioris doloris, ut sufficiat in vindictam peccati, omnino liberatus est; si vero non sufficit dolor interior simul cum poena injuncta, addet Deus poenam. Quod autem interdum sufficiat dolor interior ad vindictam peccati, certum documentum habemus in illo latrone, Luc. 23, qui sola mentis contritione et confessione, statim ut conversus fuit, paradisum ingredi meruit. Sed quia dispensatores Ecclesiae, contritionis quantitatem non perpendunt, quibus non est datum intelligere occulta cordium, omnibus leges poenitentiae constituunt, tam magis quam minus de peccato dolentibus. Quorum studium ad hoc praecipue tendere debet, ut cordis dolorem quantum fas est cognoscant, et secundum ipsius mod
Abbreviated transcription (Latin):
t qr non ualet eiꝰ bearitudinis particep̃
existẽ aliqͥs nͥ ꝑ intelligentiã. q̃ qͣnto
magis intłłr. tanto pleniꝰ habet᷑: fecit ds rõ¬
nalẽ creat᷑am. q̃ sũmũ bonũ intelligẽt.⁊ in¬
telligñdo amaret.⁊ amando possidet. ac pos¬
sidendo frueret᷑. Camq ħ mͦ distinxit. ut parꝰ
ĩ sui puritate ꝑmanẽt. nec corꝑi uniret᷑. scił.

Expanded text:
t quia non valet ejus beatitudinis particeps existere aliquis, nisi per intelligentiam, quae quanto magis intelligitur, tanto plenius habetur; fecit Deus rationalem creaturam, quae summum bonum intelligeret, intelligendo amaret, amando possideret, et possidendo frueretur: eamque hoc modo distinxit, ut pars in sui puritate permaneret, nec corpori uniretur, scilicet