comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis parce seruo tuo. Si mei ñ fuerint
dñati tunc unmaculatꝰ ero. Et apłs eos
qui ñ habuerint notitiã dĩ tradi docet
in reꝑbũ sensũ ⁊ operib malis: ut faci¬
ant ea quȩ ñ conueniunt. Nos aut̃ psal¬
miste uoce dicamꝰ : de duc me in uia
recta. Popłs qui ad iracundiã ꝓuo¬
cat me: ante faciem meã semꝑ. Qui im¬
molant in hortis. ⁊ sacrificant suꝑ late¬
res. Lxx Popłs hic qui ex acerbat me
in conspectu meo: ipsi semꝑ immolant
nib qui ñ sunt. Dicente dño. ñ facies
tibi idolũ. neq similitudinẽ om̃ium
moysen increpante facientes. irritauer̃
me in alienis. ⁊ in ab ominationib suiᷤ
me ad amaritudinẽ prouocauert̃. in¬
molauer̃ demonib ⁊ñ dõ: illi studio
delinquendi quasi irritarent ⁊ ꝓuoca¬
rent dm̃. ñ solum fecer̃ qđ ñ licebat:
sed iugit̃ semꝑq fecer̃. peccantes in con-¬
uł in templo eius idolis hostias immolan¬
tes. Ac ne quid deẽẽt. sacrilegio. mimo¬

Expanded text:
rce servo tuo. Si mei non fuerint dominati, tunc immaculatus ero . Et Apostolus eos qui non habuerunt notitiam Dei, tradi docet reprobo sensui et operibus malis, ut faciant ea quae non conveniunt . Nos autem Psalmistae voce dicamus: Deduc me in via recta . Populus qui ad iracundiam provocat me, ante faciem meam semper: qui immolant in hortis, et sacrificant super lateres . LXX: Populus hic qui exacerbat me in conspectu meo: ipsi semper immolant  Non facies tibi idolum, neque similitudinem omnium Moysen increpante facientes: Irritaverunt me in diis alienis, et in abominationibus suis me ad amaritudinem provocaverunt. Immolaverunt daemoniis, et non Deo , illi studio delinquendi quasi irritarent et provocarent Deum, non solum fecerunt quod non licebat, sed jugiter semperque fecerunt, peccantes in convel in Templo ejus, idolis hostias immolantes. Ac ne quid vero deesset sacrilegio, immo
Abbreviated transcription (Latin):
ad eundẽ sensũ refertur ut prius
dñi notitiã non habentes postea. quę¬
rerent dñm: Et eũ reuelatione cog¬
noscant: qui ⁊ paulo dum eccłam ẽre¬
dentiũ ꝑsequit᷑ reuelatꝰ est. ⁊ apło pe¬
tro ait. ⁊ Beatus es simon bariona. qr
caro ⁊ sanguis ñ reuelauer̃ tib : sed
pat̃ m̃s qui ẽ. in cęlis. Hunc querebat
⁊ moyses loquendo. Si inueni grãm
apud te: ostende mͥ manifeste ut ui¬
deam te. Maiores diuitias thesauris
retributione desiderat futurorũ: ⁊
inuisibilẽ dm̃ quasi uideret contem¬
plabatur. De quo ⁊ in psalmis loquit᷑.
Spes om̃ium finiũ terrȩ ⁊ in mari lon¬
ge. Et in genesi. Ipse erit expectatio
gentiũ. Quodq sequit᷑. Dixi ecce ego
sum ad gentẽ quȩ ñ inuocat nomen
meũ: illi sensui cõnuenit. Qui ẽ. misit
me aduos. Qui cũ informa dĩ eẽt. ñ

Expanded text:
us Dei notitiam non habentes, postea quaerant Dominum, et eum revelatione cognoscant: qui et Paulo dum Ecclesiam credentium persequitur, revelatus est . Et apostolo Petro ait: Beatus es, Simon Barjona: quia caro et sanguis non revelaverunt tibi; sed Pater meus qui est in coelis . Hunc quaerebat et Moyses loquens Deo: Si inveni gratiam apud te, ostende te mihi manifeste, ut videam te . Majores divitias thesauris retributionem desiderat futurorum, et invisibilem Deum quasi videret, animo contemplabatur. De quo et in Psalmis legitur: Spes omnium finium terrae, et in mari longe . Et in Genesi: Ipse erit exspectatio gentium . Quodque sequitur: Dixi: ecce ego sum: ad gentem quae non invocabat nomen meum , illi sensui convenit: Qui est, misit me ad vos. Qui cum in forma Dei e
Abbreviated transcription (Latin):
uicesimo
in isaiam
extremus
liber. tuo
filia eusto¬
chium &
tuȩ paulȩ nomine dedicatur: ut qͣs
pari honore suspexi. ȩqua cõmemora.¬
tione nunc recolam. PResertim cũ &
illa dum uiueret. hoc opus tecũ crebriꝰ
postularit: ⁊ uur eruditissimꝰ frater
tuiis pammachus. ⁊ tunc ⁊ postea fre¬
quentib scriptis cõgere ñ destiterit. ⁊¬
michiq ⁊ p̾̃sentium amicorũ ⁊ absen¬
tium. uiroꝵq ac feminarũ. in xp̃o
dormientiũ eadem religio sit: id est
animorũ caritas ñ corporũ. Nec igno¬
ro quanta int̾ homines sententiarũ
diuersitas sit: non dico de mysterio
trinitatis. cuiꝰ recta confessio ẽ. igno¬
ratio scientiȩ: sed de aliis ecclesiasti¬
cis dogmatib de resurrectione scili¬
cet.⁊ de animarũ ⁊ humanȩ carnis sta-¬
tu. ⁊ reꝓmissionib futurorũ. quomͦ
debeant accipi. ⁊ qua ratione intelli¬
genda sit apocalipsis ioħis. Quã si ux

Expanded text:
icesimus in Isaiam, immo extremus liber, tuo, o filia Eustochium, et tuae Paulae nomini dedicatur, ut quas pari honore suspexi, aequa commemoratione nunc recolam: praesertim cum et illa dum viveret, hoc opus tecum crebrius postularit, et vir eruditissimus frater tuus Pammachius et tunc et postea frequentibus scriptis cogere non destiterit: mihique et praesentium amicorum et absentium, virorumque ac feminarum in Christo dormientium eadem religio sit, id est, animorum charitas, non corporum. Nec ignoro quanta inter homines sententiarum diversitas sit. Non dico de mysterio Trinitatis, cujus recta confessio est ignoratio scientiae: sed de aliis Ecclesiasticis dogmatibus, de Resurrectione scilicet, et de animarum et humanae carnis statu, de Repromissionibus futurorum, quomodo debeant accipi, et qua ratione intelligenda sit Apocalypsis Jo
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce hic positus ẽ. in ruinã ⁊ resurrecti¬
onẽ multorũ: ⁊ signũ eui contradicet᷑.
Rome : iudei loquunt᷑ ad paulũ. De
secta hac notum÷ nobis: quod ubiq ei
contradicat᷑. Possumꝰ expansas manus
⁊ in largitate donantis accipere. qđ ni¬
chil eis petentib denegarit: sed statim
roganti lepso reddiderit sanitatem. ⁊
cecus anatiuitate acceperit oculos : ⁊
esurientia in deserto. exceptis mulieri¬
bus ac pueris. popłoꝵ saturata sint mi¬
lia. Significant expansȩ manꝰ ⁊ paren¬
tis clem̃tiã. suos fllios insinũ recipere
gestientis. Qui e contrario ambulauer̃
in uia ñbona: ⁊ secuti sunt cogitationes
suas. Quib dñs loquit᷑ ꝑ propħam. Auer¬
te pedem tuũ auia aspera. Dilexerant
enĩ alienos: ⁊ instar meretricis dixeranł.
Uadam postamatores meos. Et relinq̃n¬
tes tuam bonã quȩ dicit in euanglo. ego
sũ uia: ambulauer̃ ꝑ latam ⁊ spaciõsã

Expanded text:
Ecce hic positus est in ruinam et in resurrectiEcce hic positus est in ruinam et in resurrectionem multorum, et in signum cui contradicetur . Romae Judaei loquuntur ad Paulum: De secta hac notum est nobis, quod ubique ei contradicatur . Possumus expansas manus et in largitate donantis accipere, quod nihil eis petentibus denegarit: sed statim roganti leproso reddiderit sanitatem : et caecus a nativitate acceperit oculos : et esurientia in deserto, exceptis pueris ac mulieribus, populorum saturata sint millia . Significant expansae manus et parentis clementiam, suos filios in sinu recipere gestientis. Qui e contrario ambulaverunt in via non bona, et secuti sunt cogitationes suas. Quibus Dominus loquitur per Prophetam: Averte pedem tuum a via aspera . Dilexerant enim alienos, et instar meretricis dixerant: Vadam post amatores meos . Et relinquentes viam bonam, quae dicit in Evangelio: Ego sum via , ambulaverunt per latam et spatiosam
Abbreviated transcription (Latin):
apparui his qui me ñ in terrogabant.
inuentus sũ ab his qui me non quęre¬
bant: apłs paulus scribens ad romanoᷤ
cũ suꝑ gentiũ ꝑsona exposuisset. ad¬
iecit. Ad isrł aut̃ dicit. Expandi ma¬
nus meas ad popłm incredulũ. ⁊ con¬
tradicentẽ: Qui cũ beneficiis dñi¬
uinceret᷑. ⁊ ultra hominẽ signa conspi¬
ceret. loquebat᷑. Iste ñ eicit dęmonia :
nisi in beelzebub principe dȩmoniorũ.
Et iterũ. Samaritanꝰ es tu. ⁊ demoniũ
habes. Et rursũ. Cum sis homo. facis te
dm̃. & alibi. Iste homo ñ est adõ: quia
sabatũ non custodit. Et multa alia quȩ
longũ ẽ. texere. Deniq cũ ille in eruce
extenderet manus ad popłm ñ credentẽ.
& diceret ignosce eis quod enĩ faciunt
nesciunt : illi e regione dicebant. Uah
qui destruit templũ. ⁊ in tribus diebus
edificat illud: descendat nunc de cruce
& credimꝰ ei. Alios saluos fecit. se ipsũ
saluũ facere ñ potest. De hoc ⁊ sẏme
on. ulnis tenens paruulũ: prophetabat.

Expanded text:
abant: inventus sum ab his qui me non quaerebant, apostolus Paulus scribens ad Romanos, cum super gentium persona exposuisset, adjecit: Ad Israel autem dicit: Expandi manus meas ad populum incredulum et contradicentem , qui cum beneficiis Domivinceretur, et ultra hominem signa conspiceret, loquebatur: Iste non ejicit daemonia, nisi in Beelzebub principe daemoniorum . Et iterum: Samaritanus es tu, et daemonium habes . Et rursum: cum sis homo, facis te Deum . Et alibi: Iste homo non est a Deo, qui sabbatum non custodit . Et multa alia, quae longum est texere. Denique cum ille in cruce extenderet manus ad populum non credentem, et diceret: Pater, ignosce eis: quod enim faciunt, nesciunt : illi e regione dicebant: Vah! qui destruit Templum, et in tribus diebus aedificat illud: descendat nunc de cruce, et credimur ei. Alios salvos fecit, seipsum salvum facere non potest . De hoc et Simeon in ulnis tenens parvulum prophetabat:
Abbreviated transcription (Latin):
gent. Uos aut̃ qui legem dĩ die ac
nocte meditamini: frustra iactatis
pęnitentiã: cuiꝰ oꝑa non facitis. Un
moniis roborare : dicebant. ut imple¬
retur quod scriptũ. ẽ ꝑ propham.
Centurio dñm ñ querȩbat : ⁊ audiuit
ad ño. neq in isrł tantã fidẽ inueni.
Syrophoenissa mulier ꝓpħarũ elo¬
quia nesciebat : ⁊ dñi uoce laudatur.
Omulier magna ÷ fides tua. Reguł
qui grece dicit᷑ sͥaciaileoc. quẽ nos
de aula regia rectius interp̃tari pos¬
sumꝰ palatinũ: non solũ filii. s uni¬
uersȩ domus suȩ repperit sauitatẽ.
Quod aut̃ iuxta hebraicũ dicit᷑ quȩ

Expanded text:
gent . Vos autem qui legem Dei die ac gent . Vos autem qui legem Dei die ac nocte meditamini, frustra jactatis poenitentiam, cujus opera non facitis. Undmoniis roborare, dicebant: Ut impleretur quod dictum est per Prophetam . Centurio Dominum non quaerebat, et audivit a Domino: Neque in Israel tantam fidem inveni . Syrophoenissa mulier Prophetarum eloquia nesciebat, et Domini voce laudatur: O mulier, magna est fides tua. Regulus , qui Graece dicitur βασιλικὸς, quem nos de aula regia rectius interpretari possumus palatinum, non solum filii, sed universae domus suae reperit sanitatem. Quod a
Abbreviated transcription (Latin):
ut finem imponã uoluminib ꝓpheta¬
lib. in cuiꝰ expositionẽ si ꝓlixior solito
fuero. extremis partib concedendũ ÷
quas uidere nolui : ne librorũ nume¬
T ecce ego ad gentẽ. quȩ ñ inuocabat
nom̃ meũ. LY Apparui non quȩ¬
rentib me: inuentus sũ ab his qui
me ñ interrogabant. Et dixi. Cece
ego ingente quȩ ñ inuocabat nom̃
meũ. Ad orationẽ popłi mixtã ceri¬
momis. in qua dixerat quare nos er¬
rare fecisti dñe de uia tua: indurasti
corda nr̃a ut ñ timeremꝰ te: Respon¬
dit ut iudȩi uolunt ds̃ pat̃. ut nos ꝓba
mus. atq saluator. In tantũ non sum
rigidus ⁊ crudelis : qui malo pęniten¬
tĩam peccatoris quã mortẽ nec repello
filios pęnitentes. qui tam̃ sui nominis
seruauerint dignitatẽ: ut etiã alienos
saluare uelim. Qui enĩ me ñ querebant̃.
tatus ẽ. Quib non ẽ. annuntiatũ de
eo audient: ⁊ qui ñ audier̃ intelli¬

Expanded text:
ut finem imponam volumini prophetaut finem imponam volumini prophetali, in cujus expositione si prolixior solito fuero, extremis partibus concedendum est, quas dividere nolui, ne librorum nume, ecce ego ad gentem quae non invocabat nomen meum. LXX: Apparui non quaerentibus me: inventus sum ab his qui me non interrogabant. Dixi: ecce ego in gente quae non invocavit nomen meum. Ad orationem populi mixtam querimoniis, in qua dixerat: Quare nos errare fecisti, Domine, 771 de via tua: indurasti corda nostra, ut non timeremus te ? respondit, ut Judaei us atque Salvator: in tantum non sum rigidus et crudelis, qui malo poenitentiam peccatoris, quam mortem: nec repello filios poenitentes, qui tamen sui nominis servaverint dignitatem, ut etiam alienos salvare velim . Qui enim me non quaerebant, ntatus est: Quibus non est annuntiatum de eo, audient: et qui non audierunt, intelli
Abbreviated transcription (Latin):
quib ⁊ in ecclesiastes. Si momorderit in¬
quit serpens in silentio: nichilominus
habet qui occulte detrahit. Et huius
pat̃ dauid. Sedens aduersus frẽm tiũ
loquebaris.⁊ aduersus filiũ matris
tuȩ ponebas scandalũ: hȩc fecisti &e
tacui. Existimasti mique qđ ero tui
similis: arguam te ⁊ ponã illa contra
faciem tuã. Ut quȩ in aliis criminariᷤᷤ.
ipse habere docearis. Si cui aut̃ expla¬
nationũ in ꝓpħas displicet longitudo:
audiat libere multo me pauciora di
Et posse unũ quẽq de nr̃a latitudine
breues sibi cõmentariolos facere. q̃ui
tam̃ pleno intellectui ñ sufficient.
Neq enĩ simplex aꝓphetis historia
⁊ gestoꝵ ordo narratur : sed enigmatũ
plena sunt omĩa. Aludq in uerbis
sonat : aliud tenetur insensibus. Et
quȩ estimaueris plana ⁊ in offensa cur¬
rere lectione: sequentiũ rursũ obscu¬
ritatib inuoluunt᷑. Uerũ tempus ẽ.

Expanded text:
quibus et Ecclesiastes: Si momorderit, inquibus et Ecclesiastes: Si momorderit, inquit, serpens in silentio, nihil eo minus habet qui occulte detrahit ; et hujus pater David: Sedens adversus fratrem tuum loquebaris, et adversus filium matris tuae ponebas scandalum. Haec fecisti, et tacui: existimasti, inique, quod ero tui similis. Arguam te, et ponam contra faciem tuam ; ut quae in aliis criminaris, ipse habere docearis. Si cui autem explanationum in Prophetas displicet longitudo: audiat libere, multo me pauciora dixet posse unumquemque de nostra latitudine breves sibi Commentariolos facere, qui tamen pleno intellectui non sufficient. Neque enim simplex a Prophetis historia, et gestorum ordo narratur: sed aenigmatum plena sunt omnia; aliudque in verbis sonant, aliud tenetur in sensibus: ut quae aestimaveris plana, et inoffensa currere lectione; sequentium rursum obscuritatibus involvantur. Verum tempus est,
Abbreviated transcription (Latin):
& cernite. quia spc̃ carnem ⁊ ossa ñ
habet: sic̃ me uidetis habere. Et cũ
hoc dixisset: ostendit eis manꝰ ⁊ pe¬
des. Rursumq thomȩ locutus ẽ. am¬
bigenti. Infer digitum tuũ huc ⁊ ui¬
de manꝰ meas. ⁊ extende manũ tuã
⁊ mitte in latus meũ : ⁊ noli ẽẽ. incre¬
dulus sed fidelis. Deniq ad ꝓbandã
corporis ueritatẽ sumpsisse scribitur
cybos : quos ⁊ archisinagogi filiȩ ius¬
serat tribui. quã amortuis suscitauit.¬
⁊ lazarus ne resurrectio eiꝰ phantas¬
ctionẽ manducemꝰ ⁊bibamꝰ ut mili¬
aru nr̃i uolunt. ⁊ immortalia atq
incorrupta corpora. alimoniis susten¬
tanda terrenis sint : alio quin ubi cy¬
bi sequunt᷑. ⁊ morbi: ubi morbi: ad¬
hibendus ẽ ⁊ medicus: ubi medici:
frequent̃ interitus : Rursumq ubi
resurrectio : ⁊ noua ex integro conuer¬
satio. Sed ut resurrectionis fidem.
cyborum assũptio comꝓbaret. Hȩc mag¬
nopere p̃bemus ⁊ pressius loquim᷑: sçien¬

Expanded text:
quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere. Et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et pedes . Rursumque Thomae locutus est ambigenti: Infer digitum tuum huc, et vide manus meas: et extende manum tuam, et mitte in latus meum, et noli esse incredulus, sed fidelis . Denique ad probandam corporis veritatem, sumpsisse scribitur cibos, quos et Archisynagogi filiae jusserat tribui, quam a mortuis suscitavit. Et Lazarus, ne resurrectio ectionem manducemus et bibamus, ut Milliarii nostri volunt, et immortalia atque incorrupta corpora alimoniis sustentanda terrenis sint: alioquin ubi cibus, sequuntur et morbi: ubi morbi, adhibendus est medicus: ubi medici, frequenter interitus: rursumque resurrectio, et nova ex integro conversatio; sed ut resurrectionis fidem ciborum assumptio comprobaret. Haec magnopere praecavemus, et pressius loquimur, scien
Abbreviated transcription (Latin):
ro salutare tuũ. Et in iohel. Effundam
de sp̃u meo suꝑ omnẽ carnẽ: ⁊ ꝓphabunt
filii ur̃i ⁊ filiȩ ur̃ȩ. Et in zacharia. Ti¬
meat om̃is caro afacie dñi. Et inpsalmiᷤ
Ad te om̃is caro ueniet. Qđ aliis uerbis
om̃is caro ut adoret dm̃. ridicule int̃p̃tant᷑¬
xIiActai quos nos dicere possumꝰ miliari¬
os: ut qui inuicino sunt. om̃i sabbato ueni¬
ant in ierłm. qui longius ꝑmenses id est
bcalendarũ orbe completo: qui ualde ꝓcul.
ꝑ annos singulos hoc ẽ. dieb paschȩ siue
tabnaculoꝵ. iuxta illud qđ in zacharia
dicit᷑. Ascendent ab anno in annũ: ut ad

Expanded text:
tuum . Et in Joele: Effundam de spiritu meo super omnem carnem, et prophetabunt filii vestri et filiae vestrae . Et in Zacharia: Timeat omnis caro a facie Domini . Et in Psalmis: Ad te omnis caro veniet . Quod aliis verbis omnis caro, ut adoret Deum, ridicule interpretantλιασταὶ, quos nos dicere possumus Milliarios: ut qui in vicino sunt, omni sabbato veniant in Jerusalem; qui longius, per menses, id est, kalendarum orbe completo, qui valde procul, per annos singulos, hoc est, diebus Paschae sive Tabernaculorum, juxta illud quod in Zacharia dicitur: Ascendens ab anno in annum, u
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is lex sp̃ualit̃ intelligenda ẽ. De qua
idẽ dicebat apłs. Scimꝰ quia lex sp̃uali
est. Cuiꝰ misteria ⁊ dauid nosse cupiebat.
Reuela oculos meos: ⁊ considerabo mira¬
huiꝰ temporis. Si enĩ nec oculus uidit. nec
auris audiuit. nec in cor hominis ascender̃
quȩ p̃parauit ds̃ diligentib se: quo modo

Expanded text:
ualiter intelligenda est, de qua idem dicebat Apostolus: Scimus quia lex spiritualis est , cujus mysteria et David nosse cupiebat: Revela oculos meos, et considerabo miraest hujus temporis. Si enim nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt, quae praeparavit Deus diligentib
Abbreviated transcription (Latin):
assumã ex eis in sacerdotes ⁊ in leuitas:
ostendit uetus sacerdotiũ prec̃ missũ.
quod tribui leuiticȩ debeat᷑. ubi ñ ẽ.
electio sed ordo naturȩ. ⁊ series familiȩ
ꝑposteros descendens. Translato enim
sacerdotio: necesse ẽ. ut legis tran slatio
fiat. Et electio ad eos ꝑtinet. quib neqͦꝗ
iuxta sanguinẽ. sed iuxta merita atq uir¬
tutes. sacerdotiũ defertur. Qui uenient
de insulis gentiũ. ⁊ głam dñi nuntiabt̃:
⁊ adducent᷑ in equis. ⁊ in qua drigis. ⁊ in

Expanded text:
Assumam ex eis in sacerdotes et levitas, ostendit vetus sacerdotium praetermissum, quod tribui Leviticae debebatur, ubi non est electio, sed ordo naturae, et series est familiae per posteros descendens. Translato enim sacerdotio necesse est, ut et Legis translatio fiat, et electio ad eos pertineat, quibus nequaquam juxta sanguinem, sed juxta merita atque virtutes sacerdotium defertur, qui venient de insulis gentium, et gloriam Domini nuntiabunt. Et adducentur in equis, et in
Abbreviated transcription (Latin):
scietur in gentib sem̃ apłicũ:  omneᷤᷤ
futurȩ generationes suscipient sem̃tẽ
doctrinȩ dĩ: Nequaquã illud dicen¬
tes: in quo popłs prius circuncisionis
errabat dicens. Quid enĩ aliud nisi sem̃
quęrit ds̃ : Om̃is qui uiderit eos pͥma
fronte cognoscet: qr sem̃ sit cui benedi¬
xit dñs. Quis enĩ ex ordine uitȩ man¬
suetudine. continentia. hospitalitate
isq uirtutib ñ intelligat popłm
dĩ: Et quis ñ econtrario detestetur
cruentas israelis manꝰ. aduersũ quos
imp̃catur ꝓpħa dicens: imple dñe
facies eoꝵ ignominia: Saudens
gaudebo in dño: ⁊ exultabit anima¬
⁊tim̃tis salutis: ⁊indum̃tis iustitiae
circundedit me. Quasi sponsũ deco¬
Iratũ corona: ⁊ quasi sponsã ornatã¬

Expanded text:
in gentibus semen Apostolicum, et omnes futurae generationes suscipient sementem doctrinae Dei: nequaquam illud dicentes, in quo populus prius circumcisionis errabat dicens: Quid enim aliud, nisi semen quaerit Deus? Omnis qui viderit eos, prima fronte cognoscet, quia semen sit cui benedixerit Dominus. Quis enim ex ordine vitae, mansuetudine, continentia, hospitalitate, cunctisque virtutibus non intelligat populum Dei? Et quis non e contrario detestetur cruentas Israelis manus, adversum quos imprecatur Propheta, dicens: Imple, Domine, facies eorum ignominia . Gaudens gaudebo in Domino, et exsultavit timento salutis, et indumento laetitiae circumdedit me, quasi sponsus decoratus corona, et quasi sponsa ornata
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eis. & scietur ingentib sem̃ eorũ:⁊
nepotes eorũ in medio popłorũ. Om̃is
qui uiderit eos cognoscet illos: quia
isti st̃ sem̃ benedictũ adõ. Ds̃ qui dili¬
git iustitiã atq udiciũ. ⁊ detestatur
holochaustauiolenta. quieqͥd enĩ de
rapinis ẽ. quasi mercedẽ scorti repu-
possederint t̾ram. ⁊ quos duplici lȩci¬
cia coronarit. laborẽ dabit iustis. siue
ritate: sed ipsa sit ueritas. Et pactũ
fieret sempit̾nũ. ñ quale moysi dede¬
rat qđ p̃ceruit: sed pactũ euangelii

Expanded text:
cum eis. Et scietur in gentibus semen eorum, et cum eis. Et scietur in gentibus semen eorum, et nepotesqui viderit eos, cognoscet illos, quia isti sunt semen benedictum a Deo. Deus qui diligit justitiam atque judicium, et detestatur holocausta violenta quidquid enim de rapinis est, quasi mercedem scorti reputapossederint terram, et quos duplici laetitia coronarit, laborem dabit justis, sive ritatis, sed ipsa sit veritas. Et pactum feriet sempiternum, non quale Moysi dederat, quod praeteriit; sed pactum Evangelii,
Abbreviated transcription (Latin):
colis: intulit. Auferetur a uobis reg¬
nũ dĩ: ⁊ dabitur genti facienti fru¬
ctus eius. Quȩ res interp̃tatione non
indiget. Quotus enĩ quisq eccłarum
priñceps ẽ. de uidȩis. ⁊ ñ de alienigeniᷤᷤ
atq externarũ gentiũ hominib qui
ante idolis seruientes. ⁊ aliem ates¬
tam̃to dĩ. ⁊ peregrim. aꝓmissionib
illiꝰ. spem ñ habentes. ⁊ sine dõ in sȩ¬
culo: nunc p̃sunt ęccłus. ⁊ dura cor¬
da gentiliũ. priusq indomita. ad fru¬
ctus deferendos aratro fidei edomatd
ut sementẽ doctrinȩ dm̃. honorũ ope¬
rũ ub̾tate multiplicent. Uos aut̃
sacerdotes dñi uocabimini: ministri

Expanded text:
colis ; intulit; Auferetur a vobis regcolis ; intulit; Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Quae res interpretatione non indiget. Quotus enim quisque Ecclesiarum princeps est de Judaeis, et non de alienigenis, atque externarum gentium hominibus? qui ante idolis servientes, et alieni a testamento Dei, ac peregrini a promissionibus illius, spem non habentes; et sine Deo in saeculo, nunc praesunt Ecclesiis, et dura corda gentilium, priusque indomita, ad fructus ferendos aratro fidei edomant; ut sementem doctrinae Domini, bonorum operum ubertate multiplicent. Vos autem sacerdotes Domini vocabi
Abbreviated transcription (Latin):
t uocabuntur generationes iustitiȩ.
plantatio dñi in głam. Et edificabt̃
desertas sempit̃nasquȩ desolatae
fuerant. Prius suscitabunt᷑ ⁊ inuo¬
uabunt ciuitates desertas. desolatas

Expanded text:
t vocabuntur generationes justitiae: plantatio Domini in gloriam. Et aedificabunt desertas sempiternas, quae desolatae fuerant prius, suscitabuntur, et innovabunt civitates desertas, desolatas
Abbreviated transcription (Latin):
Degrediatur sic̃ lum̃ iustitia eiꝰ ⁊ salu¬
uidebunt gentes iustitiã tuã: ⁊ om̃s
Ireges glam tuã. Et uocabit te nomi
⁊eris corona decoris in manu dñi: ⁊ di-¬
adema regni in manu dĩ tui. Dixe
cũ ubi scriptũ est om̃s qui uiderint
eos cognoscent: quia isti st̃ sem̃ cui be¬
nedixit dñs. Postquã repmissionem:
respondit eccła. Gaudens gaudebo

Expanded text:
prodeat sicut lux iustitia mea. saluuidebunt omnes gentes iustitiam tuam et reges honorem tuum. et uocabit te nomine eris corona decoris in manu Domini, et diadema regni in manu Dei tui. Dixercum ubi scriptum est: Omnes qui viderint eos, cognoscent, quia isti sunt semen cui benedixit Dominus . Post quam repromissionem, respondit Ecclesia: Gaudens gaudebo
Abbreviated transcription (Latin):
de quib scriptura dicit. Filii autẽ
dauid erant sacerdotes dĩ. Isti fortitu¬
dinẽ gentiũ cõmedent: ⁊ indiuitiis
earũ ad mirabiles erunt. Corona enĩ
patrũ gła liberorũ: ⁊ ꝓfectus popłi
epulȩ sac̃dotũ. De istiusmodi diui¬
tiis: paulus scribebat ad chorintios.

Expanded text:
De quibus Scriptura dicit: Filii autem De quibus Scriptura dicit: Filii autem David erant sacerdotes Dei . Isti fortitudinem gentium comedent, et in divitiis earum admirabiles erunt. Corona enim patrum gloria liberorum, et profectus populi, epulae sacerdotum . De istiusmodi divitiis Paulus scribebat ad Corinthios:
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotes dñi uocamini: ministri dei
nr̃i. Fortitudinẽ gentiũ comedetis.
⁊ in diuitias earũ eritis ammirabiles.
Sic terrã scđo possidebt̃: ⁊ gaudiũ
sempit̃nũ erit suꝑ caput eorũ. Ego
enĩ sũ dñs qui diligo iustitiã: ⁊ odi
rapinas de iniquitate. Adificatores
urbiũ desertarũ. ⁊ pastores gregum.
qui ipsi sunt aratores ⁊ uinitores. hoc
est filii peregrinorũ. ipsi quoq sunt
sacerdotes dĩ: ad quos ꝓpħa nẽ dic̃.
Uos aut̃ uocabimini sacerdotes dñi.
iministri dĩ nr̃i. Dicet᷑ uobis. Haud
dubiũ quin eccłarum principes signi¬
ficet: uł certe de apłis intelligendũ
est ut sit ordo. Cũ cem̃tarii. pastores.
aratores: ĩnitores de gentib fuerint
ecclesiis p̃positi. uos de quib dictum
est reliquiȩ saluȩ fient. ⁊ nisi dñs sa¬
baoth reliquisset nobis sem̃ quasi so
doma essemꝰ. ⁊ similes gomorrȩ fius¬
semus: uocabimini sacerdotes ⁊ mi¬
nistri dĩ. Quales erant ⁊ filii dauid.

Expanded text:
ni vocabimini, ministri Dei nostri. Fortitudinem gentium comedetis, et in divitias earum eritis admirabiles. Sic terram secundo possidebunt, et gaudium sempiternum erit super caput eorum. Ego enim sum Dominus, qui diligo justitiam: et odi rapinas ex iniquitate. Aedificatores urbium desertarum et pastores gregum, qui ipsi sunt aratores et vinitores, hoc est, filii peregrinorum, ipsi quoque sunt sacerdotes Dei, ad quos Propheta nunc dicit: Vos autem vocabimini sacerdotes Domini, et ministri Dei nostri, dicetur vobis: haud dubium quin Ecclesiarum principes significet. Vel certe de Apostolis intelligendum est, ut sit ordo: Cum caementarii, pastores, aratores et vinitores de gentibus fuerint Ecclesiis praepositi, vos de quibus dictum est: Reliquiae salvae fient . Et: Nisi Dominus sabdoma essemus, et similes Gomorrhae fuissemus , vocabimini sacerdotes, et ministri Dei quales erant et filii David.
Abbreviated transcription (Latin):
labore & molestia quod aquila & sỹm¬
machus transtuler̃. lxx. & theodotio
agonem interp̃tati sunt. id ÷ luctam
atq certam̃ quia contentiose ñ subi¬
ciant collũ dñi seruituti. sed illo uul¬
nera eorũ uolente curare: respuant
sanitatẽ. Et hoc notantũ quod achat
rege impiissimo nolente signũ petere
sermo ꝓpheticus ad domũ dauid. hoc
est ad tribum regiam conuertat᷑: de
sẏria & effraimi: ꝓptẽa dabit dñs ipse
uobis signũ. Ecce uirgo concipiet & pa¬
Nequa quã multifarie uxta apłm pay¬
labitur: sed qui ante loquebat᷑ ꝑ alioᷤ.
rogabat in canticis canticoꝵ. Osculet᷑
rex głȩ. Ipse descendet in uterũ uirgi¬
nalem. & in grediet᷑ & egrediet᷑ orienta¬
lem portam quȩ semꝑ clausa. ẽ: de qua
gabriel dicit aduirginẽ. Sp̃s sc̃s suꝑ¬

Expanded text:
labore et molestia, quod Aquila et Symlabore et molestia, quod Aquila et Symmachus transtulerunt, LXX et Theodotio agonem interpretati sunt, id est, luctam atque certamen, quia contentiosi non subjiciant collum Domini servituti, sed illo vulnera eorum volente curare, respuant sanitatem. Et hoc notandum, quod Achaz rege impiissimo nolente signum petere, sermo propheticus ad domum David, hoc est, ad tribum regiam convertatur, deSyria et Ephraim. Propterea dabit Dominus ipse vobis signum. Ecce Virgo concipiet et paNequaquam multifarie juxta apostolum Paulabitur; sed qui ante loquebatur per aliorogabat in Cantico Canticorum: Osculetur rex gloriae, ipse descendit in uterum uirginalem et ingressus est et egressus orientalem portam, quae semper clausa est, de qua Gabrihel dicit ad uirginem: spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
similit̃ transtuler̃. non temptabo dñm
possit legi. ñ exaltabo dñm. Sciebat
enĩ rex impius qđ signũ peteret: accep
turus. ẽẽt & glorificaret᷑ dñs. Ergo qͣsi
idolorũ cultor qui in om̃ib anguli pla¬
tearum & inmontib lucisq nemorosis
aras constituerat. & ꝓ leuitis habebat
fanaticos: ñ uult signũ petere quod
p̃ceptum ÷. Et dixit. Audi gͦ domus
dauid. nunqͥd parũ uobis. ẽ. molestos
esse hominib quia molesti estis & deo
meo: Quis. ẽ iste qui dix̃ audite ergo
domus dauid: Nequaquã ds̃ qui supra
ad achat dixerat. pete tibi signum a
dño dõ tuo: sed ꝓpħa ut ex consequen¬
tibus approbat᷑. quia molesti estis& dõ
meo. Et est sensus. Quia ñ solum ꝓpbas
ꝑsequimini. & eorũ dicta contempuitis
sed p̃ceptis & iubentis dĩ sententiȩ con¬
traitis: ita ut ei exhibeatis laborẽ. qͥ
in alio loco ait. Laboraui sustinens:
id circo dñs faciet quȩ sequunt᷑. Pro

Expanded text:
similiter transtulerunt, non tentabo Dominum, similiter transtulerunt, non tentabo Dominum, possit legi, non exaltabo Dominum. Sciebat enim rex impius quod si signum pturus esset, et glorificaretur Deus. Ergo quasi idolorum cultor, qui in omnibus angulis platearum et in montibus, locisque nemorosis aras constituerat, et pro levitis habebat fanaticos, non vult signum petere, quod praeceptum est. Et dixit: Audite ergo, domus David: Nunquid parum vobis est molestos esse hominibus, quia molesti estis et Deo meo? Quis est iste qui dixit: Audite ergo, domus David? Nequaquam Deus, qui supra ad Achaz dixerat: Pete tibi signum a Domino Deo tuo, sed propheta, ut ex consequentibus approbatur, quia molesti estis et Deo meo. Et est sensus: Quia non solum prophetas persequimini, et eorum dicta contemnitis; sed et praesentis et jubentis Dei sententiae contradicitis; ita ut ei exhibeatis laborem, qui in alio loco ait: Laboravi sustinens , idcirco Dominus faciet quae sequuntur. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
biis. sapientia ȩdificabit sib domũ.
Quando aut̃ dicit᷑. dabit dñs ipse uo¬
bis signũ: nouũ debet esse atq mira¬
bile. Sin aut̃ iuuencula uł puella
ut iudei uolunt & ñ uirgo pariat: qua¬
le signũ poterit appellari cũ hoc no¬
men ȩtatissit non integritatis. Et re¬
uera ut cũ uideis conferamꝰ pedẽ. &
nequa quã contentioso fune p̃beamꝰ
eis risum nr̃ȩ imperitiȩ: uirgo hebra¬
ice betula appellatur. quȩ̃ in p̃senti
loco non seribit᷑. sed ꝓ hoc u̾erbo posi¬
tum ÷ alma. Quod pret̃ seꝑ tuagin¬
ta om̃s adolescentulã transtulerunt.
Porro alma apud eos uerbũ ambigu¬
um . ẽ. Dicit᷑ enĩ & adulescentula &

Expanded text:
biis: Sapientia aedificavit sibi domum . Quando autem dicitur: Dabit Dominus ipse vobis signum, novum debet esse atque mirabile. Sin autem juvencula vel puella, ut Judaei volunt, et non virgo pariat, quale signum poterit appellari, cum hoc nomen aetatis sit, non integritatis? Et revera, ut cum Judaeis conferamus pedem, et nequaquam contentioso fune praebeamus eis risum nostrae imperitiae, virgo Hebraice BETHULA   appellatur, quae in praesenti loco non scribitur: sed pro hoc verbo positum est ALMA  , quod praeter LXX omnes adolescentulam transtulerunt. Porro ALMA apud eos verbum ambiguum est: dicitur enim et adolescentula; et
Abbreviated transcription (Latin):
cum habeat nec ullus alius interp̃tum.
Mutatoria aut̃ ⁊ pallia que signifi can¬
ornam̃ta st̃ uestium muliebrium quib
humeri & pectora ꝓcegant᷑. Mutatoria
iuxta anagogen illa st̃ de quib dicit᷑.
ibunt de iurtute in uirtutẽ. Qlintea¬
nuna ut lauti in dño delitus ꝑfruam᷑.
scđm illud qđ in spsalmis scriptum ÷:
torrente uoluptatis tuȩ potabis eos
Hȩc aut̃ omia ꝑdiderunt filiȩ sion q̃
ambulauer̃ extento collo. & oculorum
nutibus suꝑbiam gestier̃. putantes suȩ
res: quib ornatoꝵ crinium compago
retinetur ne laxius fluant: & insparso
dissipent᷑ capillos. Habent & specula
quib considerant uultũ suũ: & si qͥd¬
deesse uiderint addunt ornatui. ha¬
bent sindones quȩ uocant᷑ amictoria:
& uittas quib crines ligant᷑ quas ap¬
pellant tainiac. Habent ⁊ theristra

Expanded text:
cum habeat, nec ullus alius interpretum. cum habeat, nec ullus alius interpretum. Mutatoria autem et pallia, quae significanornamenta sunt vestium muliebrium, quibus humeri et pectora proteguntur. Mutatoria juxta Ibunt de virtute in virtutem . Et linteamina, ut lauti in Domino deliciis perfruamur, secundum illud, quo in Psalmis scriptum est: Torrente voluptatis tuae potabis eos . Haec autem omnia perdiderunt filiae Sion, quia ambulaverunt extento collo, et oculorum nutibus superbiam gestierunt: putantes suae eres, quibus ornatorum crinium compago retinetur, ne laxius fluant, et in sparsos dissipentur capillos. Habent et specula, quibus considerant vultum suum, et si qudeesse viderint, addunt ornatui. Habent sindones, quae vocantur amictoria: et vittas, quibus crines ligantur, quas appellant ταινίας. Habent et theristra
Abbreviated transcription (Latin):
a ddñi militiã: quẽ ds̃ signauit p̾ater.
Unde dicit᷑ ad pͥncipẽ tr̃ri: tu es signa¬
culũ similitudinis. Filius quoq ꝓdigus.
cũ stola recepit anulũ: & calciamenta.
Et gemmas infronte pendentes: quib
nr̃a ora decorant᷑: de cuius capitis ornam̃to
& in salmo legimꝰ. Sicut unguentũ in ca¬
pite: qđ descendit in barbã barbã a aron.
Quȩ om̃ia licet lxx. interp̃tes aquila &
symmachus ac theodotio diuersis modis
interp̃tent᷑: nos ut potiumꝰ uł de hebreo
uł de ipsorũ trans latione texiumus.
Nec uolumꝰ duicuis insingulis ĩmorari:
ne friuola sit expositio & prudenti lecto¬
rifastidium faciat. Ꝙ mutatoria. ⁊ pal¬
lia. & linteamina. Pro linteamine lax.
ꝑspicua laconica interp̃tati st̃: uolenteᷤ
tenuissimas significare uestes: quibus
lacedemonioꝵ qui fuer̃ adbella prom¬
ptissimi. & austerioris uite corꝑa tege¬
bantur. Quanquã lacõnicã nec hebrai¬

Expanded text:
ad Domini militiam, quem Deus signavit Pater ; ad Domini militiam, quem Deus signavit Pater ; unde dicitur ad principem Tyri: Tu es signaculum similitudinis . Filius quoque prodigus cum stola recepit annulum et calceamenta et gemmas in fronte pendentes, quibus nostra ora decorantur; de cujus capitis ornamento et in psalmo legimus: Sicut unguentum in capite, quod descendit in barbam Aaron Quae omnia licet LXX Interpretes, Aquila, et Symmachus, ac Theodolio diversis modis interpretentur, nos ut potuimus vel de Hebraeo, vel de ipsorum translatione texuimus: nec volumus diutius in singulis immorari, ne frivola sit expositio, et prudenti lectori fastidium faciat. Et mutatoria, et pallia, et linteamina. Pro linteamina, LXX perspicua laconica, interpretati sunt: volentes tenuissimas significare vestes, quibus Lacedaemoniorum, qui fuerunt ad bella promptissimi, et austerioris vitae, corpora tegebantur: quamquam Laconica, nec Hebrai
Abbreviated transcription (Latin):
uilia feminarũ: ⁊ꝑ hȩc insignia ciui¬
tatum. Uel iuxta anagogen: uaria¬
rũ ornam̃ta uirtutũ. Hãbent muli¬
eres in lune similitudinẽ lunulas
dependentes: quas nos ad eccłȩ orna
m̃ta transferimꝰ. que illuminat᷑ sole
iustitie. Torques quõq quȩ ad pectꝰ
usq pendentes: intelligentiã ac prin¬
cipale mentis in cordẽ demonstrant.
& monilia quȩ uno sermone om̃a or¬
nam̃ta significant ⁊ armillarũ bona
oꝑa. quales rebecca accepit in sponsa¬
libus. & mitras capitis ornam̃ta. ⁊ dis¬
criminalia ut uiditiũ habeat singu¬
lorũ. & periscelidas quib nr̃ gressus
ornat᷑. & audiuimꝰ. pes tuus non of¬
fendat : & eruet pedes meos a lapsu.
& murenulas quȩ auri atq argenti
tex unt᷑ uirgulis: sensũ uidelic&e ⁊ elo¬
quiũ scripturarũ. & ol factoriola: ut
xp̃i bonus odor simus. & inaures ne
audiamꝰ iudiciũ sanguinis : sed dñi
uerba dicentis. qui habet aures audi
endi audiat. & anulos quib signam᷑

Expanded text:
nilia feminarum, et per haec insignia civitatum, vel juxta anagogen variarum ornamenta virtutum: habent mulieres in lunae similitudinem bullulas dependenmenta transferimus, quae illuminatur sole justitiae. Torques quoque, quae ad pectus usque pendentes, intelligentiam, ac principale mentis in corde demonstrant. Et monilia, quae uno sermone omnia ornamenta significant: et armillarum bona opera; quales Rebecca accepit in sponsalibus : et mitras, capitis ornamenta, discriminalia, ut judicium habeat singulorum: et periscelidas, quibus noster gressus ornatur, ut audiamus: Pes tuus non offendet ; et: Eruet pedes meos a lapsu ; et murenulas, quae auri atque argenti texuntur virgulis, sensu videlicet, et sermonibus Scripturarum: et olfactoriola, ut Christi bonus odor simus ; et inaures, ne audiamus judicium sanguinis, sed Domini verba diendi audiat . Et annulos quibus signamur
Abbreviated transcription (Latin):
Calciati pedes in p̃parationẽ euangłu
pacis. Quȩ calciam̃ta animȩ ꝑditurȩ
sunt: quando extento collo ambulaue¬
rint. & pedib traxerint uestim̃ta : ut
pro munditia matronali reuelent
spurtitiã. Et lunulas. & torques. ⁊ moi¬
nilia. ⁊ armillas. ⁊ mitras discrimina

Expanded text:
Calceati pedes in praeparationem Evangelii Calceati pedes in praeparationem Evangelii pacis . Quae calceamenta animae perditurae sunt, quando extento collo ambulaverint, et pedibus traxerint vestimenta, et pro munditia matronali, terrae verrent spurcitiam. Et lunulas, et torques, et monilia, et armillas, et mitras, et discrimina
Abbreviated transcription (Latin):
chra dealbata qui intus sumus pleni
ossib mortuoꝵ: uidem᷑ aliquid hab̾e
munditiȩ. Cũm aut̃ patuerit qđ occul¬
tum ÷: auferetur uniuersa cȩsaries. &
feda caluities om̃ib apparebit. In die
illa auferet dñs ornam̃tũ calciam̃to¬
rũ. Inqua die iudȩi putant captiuita¬
tis babrlonie nos uerius. ẽẽ. coniunc imꝰ
quando aromanis captist̃: & om̃a ue¬
stium atq gemiarũ auriq ac moni¬
lium ornam̃ta & diuersȩ suppellectiliᷤᷤ
ꝑdiderunt. Siue ꝑmetaforan mulierũ
om̃is ornatus urbium destructus esse
narratur. Ornam̃ta urbium in plate¬
is & porticib foro atq grmnasiis. &
moenib publicis intellige. Quȩsi re¬
feramus ad animarũ statum. calciatos
pedes eius qui carnes agni comesurus
est & celebraturus pascha legisse nos
recordemur: & ꝑsolitudinẽ transeun¬
tium nec uestim̃ta nec calcam̃ta con¬
sumpta. Quȩ sunt ista calciamenta:
llla de quib apłs scribit ad ephesios.

Expanded text:
cra dealbata , qui intus sumus pleni cra dealbata , qui intus sumus pleni ossibus mortuorum, videmur aliquid habere munditiae. Cum autem patuerit quod occultum est, auferetur universa caesaries, et foeda calvicies omnibus apparebit. In die illa auferet Dominus ornamentum calceamentorum. In qua die? Judaei putant, captivitatis Babyloniae. Nos verius esse convincimus, quando a Romanis capti sunt, et omnia vestium atque gemmarum, aurique ac monilium ornamenta, et diversas supellectiles perdiderunt. Sive per metaphoram mulierum, omnis ornatus urbium destructus esse narratur. Ornamenta urbium in plateis et porticibus, foro atque gymnasiis et moenibus publicis intellige. Quae si referamus ad animarum statum, calceatos pedes ejus, qui carnes agni comesturus est, et celebraturus Pascha, legisse nos recordemur, 61 et per solitudinem transeuntium, nec vestimenta, nec calceamenta consumpta. Quae sunt ista calceamenta? Illa de quibus Apostolus scribit ad Ephesios:
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ si extento collo ambulauerint.¬
& se erexerint insuꝑbiam. & ñ uirilem
dumitiã sed dissolutionẽ sectatę fue¬
rint feminarũ: corripiant᷑ a sermone
ꝓphetico. & om̃ia ꝑdant ornamenta
uirtutũ. Quȩ sub linulis torquibusq
& monilib atq armillis. mitris. & dis¬
criminalib & cȩteris quȩ burꝰcemodis
describunt᷑: ab utendũ est hoc testimo¬
nio. & aduersũ eccłȩ feminas quȩ am¬
bulant collo extento. & nutib locun¬
tur oculoꝵ. & plaudunt tam manib
quã pedib & ut composito incedant gra¬
di. non naturã secunt᷑ ducẽ: sed histri¬
ones redimunt p̃ceptores. Decaluabit
dñs uerticẽ filiarũ sion. & crines earũ
nudabit: & ꝓ ornatu erit ignominia.
hoc & nobis accidet quorũ peccata ce¬
lantur cũ impletũ fuerit illud quod
scriptũ est: nichil occultũ quod ñ reue¬
labitur. Quandui enĩ ꝓ tegimur crine
& ueste ignorantiȩ. & homines nos sepul¬

Expanded text:
quae si extento collo ambulaverint, etquae si extento collo ambulaverint, et se erexerint in superbiam, et non virilem duritiam, sed dissolutionem sectatae fuerint feminarum, corripiantur a sermone prophetico, et omnia perdant ornamenta virtutum, quae sub lunulis torquibusque et monilibus atque armillis, mitris et discriminalibus caeterisque hujusmodi, describuntur. Abutendum est hoc testimonio et adversum Ecclesiae feminas, quae ambulant collo extento, et nutibus loquuntur oculorum, et plaudunt tam manibus quam pedibus, et ut composito incedant gradu, non naturam sequuntur ducem, sed histriones redimunt praeceptores. Decalvabit Dominus verticem filiarum Sion, et crinem earum nudabit, et pro ornatu erit ignominia. Hoc et nobis accidet quorum peccata celantur, cum impletum fuerit illud quod scriptum est: Nihil occultum quod non revelabitur . Quamdiu enim protegimur crine, et veste ignorantiae, et homines nos putant sepul
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: uł sibi reseruant uł ꝓpinquis distri¬
buunt: & alienã inopiam suas suorumq
tento collo & nutib oculorũ ibant & plau¬
debant. ambulabant ⁊ pedib suis com¬
posituͤ gradu incedebant. Supra & popłm
& pͥncipes tam ꝓpħa quã dñs corripie¬
rat: nunc ad mulieres de quib prius
dixerat. & mulieres dominate sunt eis. ⁊¬
ꝓpheticꝰ sermo conuertit᷑. ne se alienas
arbitrarent᷑ acrimine: ob quarũ dilitiaᷤ
atq luxuriã depasti st̃ exactores uineã
dñi. & rapina paupis in domibus eorũ.
confuder̃. Quas quidã putant uere fe¬
minas iudȩoꝵ : alii metaforicos de urbi
bus dici arbitrant᷑. quȩ appellant᷑ filiȩ
sion. minores uidelic& ciuitates uici&
oppida. Unde & in libro iħu ꝑsingulas
tribus ponunt᷑ nomina ciuitatũ: & post¬
ea describuntur uillȩ atq castella. &
filiȩ nuncupantur. Alii scđm tropolo¬
giam mulieres animas arbitrantur.

Expanded text:
sunt, vel sibi reservantsunt, vel sibi reservantbuunt, et aliorum inopiam, suas suorumque tento collo, et nulibus oculorum ibant, et plaudebant, et ambulabant, et pedibus suis composito gradu incedebant. Supra et populum et principes tam propheta quam Dominus corripuerat; nunc ad mulieres de quibus prius dixerat: Et mulieres dominatae sunt eis, propheticus sermo convertitur, ne se alienas arbitrentur a crimine, ob quarum delicias atque luxuriam depasti sunt exactores vineam Domini: et rapina pauperis in domibus eorum am putant vere feminas Judaeorum, alii 60 metaphorice de urbibus Judaeae dici arbitrantur, quae appellantur filiae Sion: minores videlicet civitates, vici et oppida. Unde et in libro Jesu per singulas tribus ponuntur nomina civitatum , et postea describuntur villae atque castella, et filiae nuncupantur. Alii secundum tropologiam, mulieres animas arbitrantur,
Abbreviated transcription (Latin):
locus accipit᷑. Int̾ senes aut̃ & princi¬
pes: hoc fuisse reor in ueteri populo.
quod nunc ẽ. int̃ prbros & ep̃os. Uos
popłm meũ. & facies pauꝑum cõmolitiᷤ.
siue conteritis : &ut lxx interp̃tati sunt
confunditis. Seruat consuetudinẽ ꝓphe¬
talem ut mutet repente ꝑsonas. Supra
enĩ ipse dñs dixerat. Popłs m̃s qͥ beatũ
te dicunt: ipsi decipiunt. & postea ꝓ¬
pħa subiecerat: stat ad iudicandum
dñs. dñs ad iudicandũ ueniet. Igitur
post ꝓpħam: ipse dñs qui ad iudican¬
dũ uenerat cũ senib popłi sui & princi

Expanded text:
locus accipitur. Inter senes autem et principes hoc fuisse reor in veteri populo, quod nunc est inter presbyteros et populum meum, et facies pauperum commollitis, sive conteritis, et ut LXX interpretati sunt, confunditis. Servat consuetudinem prophetalem, ut mutet repente personas: supra enim ipse Dominus dixerat: Popule meus, qui 59 beatum te dicunt, ipsi te decipiunt: et postea Propheta subjecerat: Stat ad judicandum Dominus: Dominus ad judicium veniet. Igitur post prophetam ipse Dominus, qui ad judicium vene
Abbreviated transcription (Latin):
quin iudȩos significet ꝑseuerantes in
blasphemus. & uicissitudinẽ hostib
suis: quando eos romanꝰ cinxit exer¬
citus. Quib uincentib dñs pugnas¬
se monstratur. Hoc testimonio usus
est paulus scribens ad ephesios : uo¬
lens nos indui armatura xp̃i quo pos¬
simus ignitis diaboli iaculis resistere.
Quodq in septuaginta interp̃tib ñ
habetur. insulis uicẽ reddet: urbes
iudeȩ significat: quas romanꝰ uasta.¬
uit exercitus. Nam ⁊ supra habitato
dente nom̃ dm̃. ⁊ qui ab ortu solis
głam eius. Cũ uenerit quasi fluuius
sion redemptor. ⁊ eis qui redeunt ab
iniquitate in iacob. dicit dñs. Hoc
fedus meũ eis dicit dñs. sp̃s m̃s qui ẽ.
in te. ⁊uerba mea quȩ posui in ore

Expanded text:
quin Judaeos significet, perseverantes in blasphemiis: et vicissitudinem hostibus suis, quando eos Romanus cinxit exercitus. Quibus vincentibus, Dominus pugnasse monstratur. Hoc testimonio usus est Paulus scribens ad Ephesios: et volens nos indui armatura Christi, quo possimus ignitis diaboli jaculis resistere . Quodque in Septuaginta Interpretibus non habetur: Insulis vicem reddet, urbes Judaeae significat, quas Romanus vastavit exercitus. Nam et supra habitatordente nomen Domini, et qui ab ortu solis, gloriam ejus: cum venerit quasi fluvius Sion redemptor, et eis qui redeunt ab iniquitate in Jacob, dicit Dominus. Hoc foedus meum cum eis dicit Dominus spiritus meus qui est in te et verba mea quae posui in ore
Abbreviated transcription (Latin):
de se & de ceteris euangelistis aĩt.
Quã speciosi pedes euangelitanti¬
um bona. euangelizantiũ pacem.
& ad ipsũ quasi ad apłm loquit᷑
ds̃. Quẽ nutã & quis ibit ad popłm
istũ: Et ille respondit. Ecce ego
mite me. Nullusq putet me
uoluminis istius argum̃tũ breui
cupere sermone comp̃bendere. cũ
uniuersa dñi sacram̃ta presens
scriptura contineat: & tam natus
de uirgine emmanuel. quã illus¬
trium patrator oꝑum atq signoꝵ.
mortuus ac sepultus. & resurgens
ab inferis. & saluator uniuersarũ
gentiũ p̃dicitur. Quid loquar de
pbysica ethica. theologica: quicqͥd
scãrum.ẽ. senpturarũ. quicqͥd po¬
test humana lingua ꝓferre. & mor¬
taliũ sensus acciꝑe: isto uolumine
continet᷑ de auus misteriis testat᷑
ipse qui scrisit. & erit uobis ui¬
sio om̃iũ. sicit uerba libri signati.
quẽ cũ dedrint scienti litteras :

Expanded text:
de se et de caeteris evangelistis ait: de se et de caeteris evangelistis ait: Quam speciosi pedes evangelizantium bona, evangelizantium pacem . Et ad ipsum quasi ad Apostolum loquitur Deus: Quem mittam, et quis ibit ad populum istum? Et ille respondit: Ecce ego, mitte me . Nullusque putet, me voluminis istius argumentum brevi cupere sermone comprehendere: cum universa Domini sacramenta praesens Scriptura contineat; et tam natus de Virgine Emmanuel, quam illustrium patrator operum atque signorum: mortuus ac sepultus, et resurgens ab inferis, et Salvator universarum gentium praedicetur. Quid loquar de physica, ethica et logica? Quidquid sanctarum est Scripturarum: quidquid potest humana lingua proferre, et mortalium sensus accipere, isto volumine continetur. De cujus mysteriis testatur ipse qui scripsit: Et erit vobis visio omnium, sicut verba libri signati: quem cum dederint scienti
Abbreviated transcription (Latin):
longo uix tem¬
pore in duode¬
cim prophetas
uiginti expla¬
nãtionũ libris.
& in danielem
comm̃tariis. cogis me uirgo xp̃i eu¬
stochium transire ad isaiam. & qͦd
sc̃ȩ matri tuȩ paule dum uiueret
pollicitus sum tibi reddere. Quod
quidẽ & eruditissimo uiro fr̃i tuo
pammachio ꝓmisi SSe me memini.
Cumq in affectu par sis: uincis
p̃sentia. ltaq & tibi & illi : per te
reddo quod debeo oboediens. xp̃i pre¬
ceptis qui ait. serutamini scriptura ᷤ.
& quęrite. & inuenietid. ne illud audiã
cit dĩ uirtutẽ eiusq sapientiã: igno¬
ratio scripturarũ. ignoratio. xp̃i. ẽ.
Unde orationũ tuarũ fultus auxi¬
lio. quȩ dieb ac noctib in dĩ lege
meditaris. & templũ es sp̃s scĩ: imita¬
bor patrẽ familias qui de thesauro
suo profert noua &uetera: & spon¬
sam dicentẽ in canico canticorũ.
noua & uetera fratruelis m̃s seruauit¬
michi. Sicq exponam isaiam. ut
illũ non solũ ꝓpħam: sed euange¬
listam & apłm doceam. Ipse enim

Expanded text:
longo vix tempore in duodecim Prophetas viginti explanationum libris, et in Danielem Commentariis, cogis me, virgo Christi Eustochium, transire ad Isaiam: et quod sanctae matri tuae Paulae, dum viveret, pollicitus sum, tibi reddere. Quod quidem et eruditissimo viro fratri tuo Pammachio promisisse me memini; cumque in affectu par sis, vincis praesentia. Itaque et tibi et illi per te reddo quod debeo, obediens Christi praeceptis, qui ait: Scrutamini Scripturas ; et, Quaerite, et invenietis . Ne illud audiam cit Dei virtutem ejusque sapientiam: ignoratio Scripturarum, ignoratio Christi est. Unde orationum tuarum fultus auxilio, quae diebus ac noctibus in Dei lege meditaris, et templum es Spiritus sancti, imitabor patremfamilias, qui de thesauro suo profert nova et vetera; et sponsam dicentem in Cantico Canticorum: Nova et vetera, fratruelis meus, servavi tibi ; 3-4 sicque exponam Isaiam, ut illum non solum Prophetam, sed evangelistam et Apostolum doceam. Ipse enim