comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eam. Ipse soluerit templũ gr̃a sua: mali¬
cia urã. In mubtitudine potentiȩ tuę. m̃a¬
entur tͥ inimici cui. Ecce mentiunt᷑. eee
creditur eis. eccc oppͥmeris. ecce erucifigeris.
ecce infultatur tͥ. ecce caput agitat᷑. si filiꝰ
di es: descende de crucc. Ecce quando uis
animam ponis. & lancea latus ꝑcuters.
& sacramenta de latere cuo defluunt. De¬
poneris de ligno. inuolueris de linteami.¬
nib. poneris in sepulero. Addunt᷑ custo¬
des: ne collant ce discipłi tui. Uenit hora
resurrectionis cus. terra concutit᷑. monu¬
menta scindunt᷑. resurgis occultus. appa¬
res manifestus. Ubi sunt gͦ illi mendaces:
Ubi ẽ. falsum cestimonium maliuolentiȩ:
Nonne inmultitudine potentiȩ tuȩ. m̃tiai
sunt tͥ inimici tui: Da & illos sepulcri
custodes. referant qđ uiderunt. accipiant
pecuniam. & ipsi mentiant᷑. Dicant etiã
moniti. ꝑuersi a ꝑuersis. Dicant a iude¬
is corrupti. qui in xp̃o ee̾. noluerunt inte¬
gri. Dicant. ñtiantur &̃ ipsi. Quid dic¬

Expanded text:
Ipse solverit templum gratia sua, malitia vestra. In multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui. Ecce mentiuntur, ecce creditur eis, ecce opprimeris, ecce crucifigeris, ecce insultatur tibi, ecce caput agitatur: Si Filius Dei est, descendat de cruce . Ecce quando vis animam ponis, et lancea latus percuteris , et Sacramenta de latere tuo defluunt; deponeris de ligno, involveris linteaminibus, poneris in sepulcro, adduntur custodes ne tollant te discipuli tui; venit hora resurrectionis tuae, terra concutitur, monumenta scinduntur, resurgis occultus, appares manifestus. Ubi sunt ergo illi mendaces? ubi est falsum testimonium malevolentiae? Nonne in multitudine potentiae tuae mentiti sunt tibi inimici tui? 8. Da et illos sepulcri custodes; referant quid viderint: accipiant pecuniam, et ipsi mentiantur; dicant etiam ipsi moniti perversi a perversis, dicant a Judaeis corrupti, qui in Christo noluerunt esse integri; dicant, mentiantur etiam ipsi. Quid dic
Abbreviated transcription (Latin):
Qina & si crueifixus ẽ. ex infirmitate: s uiunt ex
uirtute dĩ. Apłs ait. Erat gͦ in manib senis.
Ꝙ quiã ait senex ille: Qͥã ait gͣtulans: Qđ iã sol¬
uendus hinc eẽt. uidens suis manib contine¬
ri. aqͦ & in quo salus eiꝰ continebat᷑. Iam dimit¬
tis inquit añẽ seruũ tuum in pace. qm̃ uide¬
runt oculi mei salutare tuũ. Ergo benedicat

Expanded text:
crucifixus est ex infirmitate; sed vivit ex virtute Dei . Apostolus ait. Erat ergo in manibus senis. Et quid ait senex ille? quid ait, gratulans quod jam solvendus hinc esset, videns suis manibus contineri a quo et in quo salus ejus continebatur? « Jam dimittis, » inquit, « Domine, servum tuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum » . Ergo, « Benedicat
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ : debeo facere qđ ait apłs. quȩ retro
oblitus. in ea quȩ ante sunt extensus. & etro
enĩ nr̃a omnia quę transierunt : iniqua st̃
Nemo ex bono uenit adxpm̃. Oñs enĩ peccauert̃¬
& credendo iustificant᷑. ꝑfecta iusticia ñ erit:
nͥ in illa uita. Tam̃ ad prouectum & mores
boni abipso inspirantur abios
donant᷑. Noli gͦ cua merita cõputare. Ꝙ si
suggerit iniquitas: noli consentire. Quid̃
enĩ ait: Iniquitatem si aspexi in corde mes¬

Expanded text:
Quid ergo debeo facere? Quod ait Apostolus: Quae retro Quid ergo debeo facere? Quod ait Apostolus: Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus . Retro enim nostra omnia quae transie peccaverunt: credendo justificantur . Perfecta justitia non erit, nisi in illa vita; tamen ad provectum, et mores boni ab ipso inspirantur, ab ipso donantur. Noli ergo tua merita computare, noli. Et si suggerit iniquitas, noli consentire. Quid enim ait? Iniquitatem si conspexi in corde meo
Abbreviated transcription (Latin):
ea respicere. S parũ ẽ. inuultu. parũ est
in lingua. in corde noli respicere. id ẽ. noli
diligere. noli acceptare. Nam respectus ꝓ dilox¬
tione ponit᷑. Cotidianũ ẽ. Pͥmo qͥa de dõ diam
respexit me. Quid ẽ. respexit me: Ante enĩ
ñ te uidebat. aut sursũ attendebat. & p̃cibus
cuis cõmonitus ẽ. ut in te ocłos mitteret: ui¬
debat te & ante. s repexit me dicis. dilexit me
& homini qͥ te uidet & rogas eũ. dicis ut mesere¬
atur tui: respice me. Uidet te. & dicis. respict
me. Qͥa ẽ respice: Dilige. attende. miserere
mei. Ergo ñ idõ dix̃. iniquitatẽ si aspexi inor¬
de meo: quia omnino nulla miquitas suggerꝰ
cordi humano. Ibi suggerit. ñ cessat suggesto
s fiet respectio. Si enĩ respicis iniquitatẽ retpo
aspicis. & incurris in sententiã dicentis dñi
in ȩuangłio. Nemo ponens manũ suꝑ ara¬
trum respexit retro. & aptus ẽ. regno dei.

Expanded text:
ea respicere . Sed parum est in vultu, parum est ea respicere . Sed parum est in vultu, parum est in lingua: in corde noli respicere, id est, noli diligere, noli acceptare. Nam respectum pro dilectione poni quotidianum est: primo quia de Deo dicimus, Respexit me. Quid est Respexit me? Antsursum attendebat, et precibus tuis commonitus est, ut in te oculos mitteret? Videbat te et ante; sed, Respexit me, dicis, Dilexit me. Et homini qui te videt, et rogas eum, dicis, ut misereatur tui, Respice me. Videt te; et dicis, Respice me. Quid est, Respice me? Dilige, attende, miserere mei. Ergo non ideo dixit, Iniquitatem si aspexi in corde meo, quia omnino nulla iniquitas suggeritur cordi humano. Ibi suggeritur, non cessat suggestio; sed non fiat respectio. Si enim respicis iniquitatem. retro aspicis, et incurris sententiam dicentis Domini in Evangelio: Nemo ponens manum super aratrum et respiciens retro, aptus est regno Dei .
Abbreviated transcription (Latin):
ta fec̃ animȩ meȩ. Omnia enĩ quȩ enar¬
rat: ipsius grã fiunt in anima nr̃a. ui
Hoc forte ꝓpt̃ homines dicit. Usidesi non
in corde tuo concupiscis iniquitatẽ. ne
forte qd rep̃hendis in altero. facere cogitẽ.
& idõ in illum clames. ñ quia fecit. s qͥa
inuentus ẽ. Redi ad te intus. esto tͥ iuder.
Ecce in cubiculo tuo abscondito. in ipsa uena
intima cordis ubi cu solus es. & ille qui ui¬
det. illic tͥ displiceat iniquitas: ut place¬
as dõ. Noli illã conspicere. id ẽ. noli illam
diligere. s potius despice. id ẽ. contempne.
& auertere ab ea. Qͥcquid letum ꝓmiserit
ut illiciat ad peccandũ. qͥeqͥd triste mina¬
ta fuerit. ut impellat ad male faciendũ:
totũ nichil ẽ. totum transit. Despici dig¬
nũ est. ut calcet᷑. ñ conspici ut acceptetur.
Duggerit enĩ aliquando ꝑ cogitationes. uł
ꝑ uerba colloquentiũ maloꝵ. Corrumpuns
enĩ mores bonos colloquia mala. Tu noli

Expanded text:
ta fecit animae meae. Omnia enim quae enarta fecit animae meae. Omnia enim quae enarrat, ipsius gratia fiunt in anima nostra. Vhoc forte propter homines dicit. Vide si non in corde tuo conspicis iniquitatem; ne forte quod reprehendis in altero, cogites facere, et ideo in illum clames, non quia fecit, sed quia inventus est. Redi ad te; intus esto tibi judex. Ecce in cubiculo tuo abscondito, in ipsa vena intima cordis, ubi tu solus es, et ille qui videt, illic tibi displiceat iniquitas, ut placeas Deo. Noli illam respicere, id est, noli illam diligere; sed potius despice, id est, contemne, et avertere ab ea. Quidquid laetum promiserit, ut illiciat ad peccandum; quidquid triste minata fuerit, ut impellat ad malefaciendum, totum nihil est, totum transit; despici dignum est, ut calcetur; non conspici, ut acceptetur. Suggerit enim aliquando per cogitationes, vel per verba colloquentium malorum. Corrumpunt enim mores bonos, colloquia mala: tu noli
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ meȩ. Ad ipsũ ore meo clamaui.
Homo ad lapidem clamaui. adligna sur-¬
da clamabam. simulacris mutis loqͦbar.
iam imago dĩ conuersa ẽ ad creatorem
suũ. Qui dicebã ligno pat̾ m̃s es cu. & la¬
pidi tu me genuisti: mͦ dico pat̾ nr̃ qͥ
es incȩlis. Ad ipsũ ore meo clamaui.
Ore meo. iam non ore alieno. Quando clama¬
bam ad lapides: inuana conuersatione pa¬
ternȩ traditionis: ore alieno clamabam.
Quando clamaui ad dñm. qđ ipse donauit.
qđ ipse inspirauit: adipsũ ore meo clama.¬
ui. E exultaui sub lingua mea. Quid ẽ.
c lamaui ore meo. & exultaui sub lingua
mea: Ipsum publice p̃dicaui. ipsũ in se¬
creto confessus sum. Parũ ẽ dm̃ ex altare
lingua. s & sub lingua qđ certus loqͥris:
hoc tacitus cogites. Ad ipsũ ore mes cla¬
maui. & exultam sub lingua mea. Uide
qͣm insecreto uult eẽ. integer. qui offert
holocausta medullata. Hoc agite fr̃s. hoc
immitamin ut dicatis. uenite audite. qͣn-¬

Expanded text:
animae meae. Ad ipsum ore meo clamavi. animae meae. Ad ipsum ore meo clamavi. Homo ad lapidem clamabam, ad lignum surdum clamabam, simulacris surdis mutis loquebar: jam imago Dei conversa est ad Creatorem suum. Qui dicebam ligno, Pater meus es tu; et lapidi, Tu me genuisti ; modo dico, Pater noster, qui es in coelis . Ad ipsum ore meo clamavi. Ore meo jam. non ore alieno. Quando clamabam ad lapides in vana conversatione paternae traditionis , ore alieno clamabam: quando clamavi ad Dominum, quod ipse donavit, quod ipse inspiravit, ad ipsum ore meo clamavi, et exaltavi sub lingua mea. Quid est, clamavi ore meo, et exaltavi sub lingua mea. Ipsum publice praedicavi, ipsum in secreto confessus sum. Parum est Deum exaltare lingua; sed et sub lingua, ut quod certus loqueris, hoc tacitus cogites. Ad ipsum ore meo clamavi, et exaltavi sub lingua mea. Vide quam in secreto vult esse integer qui offert holocausta medullata. Hoc agite, fratres, hoc imitamini, ut dicatis, Venite, audite quan
Abbreviated transcription (Latin):
& narrabo. omnes qͥ timetis dm̃. Si dm̃ ñ cime¬
tis. non narrabo. Non ẽ quib narretur.
ubi timor ddĩ non ẽ. Dĩ timor aꝑiat aures.
ut sit qua intret quod narraturus sum.
N arrare uułt s quid ẽ narraturꝰ: Quanta
fecit animȩ mes. Ecce narrare uult. s qͥd
ẽ narraturiis: An forte quantum pateat
t̾ra. quantũ distendat᷑ cȩlum. & quot
sint sidera. quȩ sint uices solis & lunȩ:
Ista creatura ꝑagit ordinem suum. Qui
multũ eam curiose quęsierunt: eiꝰ crea¬
torem ignorauerunt. Illud̃ audite. illud
accipite. o qui timetis dm̃: quanta fecit
animȩ mes. Si uultis: & ur̃a ẽ. Quanta fec̃
animȩ meȩ. Ad ipsĩ ore meo clamaui.
Q hoc ipsũ dic᷑ factum animȩ suȩ. Ut ad
ipsiũ ore suo clamaret. factũ ee̾. dicit anr¬
mȩ suȩ. Ecce fr̃s. gentes eramus. & si non
in nobis: in parentib nr̃is. & quid dicit
apłs: Scitis quando gentes eratis. ad si¬
mulacra sine uoce. quomͦ ascendebatis
inaucti: Dicat nunc ȩccła. Quanta fec̃

Expanded text:
t narrabo omnes qui timetis Deum . Si Deum non timetis, non narrabo. Non est quibus narretur, ubi timor Dei non est. Dei timor aperiet aures, ut sit, qua intret, quod narraturus sum.narraturus sum. Sed quid est narraturus? Quanta fecit animae meae. Ecce narrare vult; sed quid est narraturus? An forte quantum pateat terra, quantum distendatur coelum, et quot sint sidera, et quae sint vices solis et lunae? Ista creatura peragit ordinem suum: qui multum eam curiose quaesierunt, ejus creatorem ignoraverunt . Illud audite, illud accipite, o qui timetis Deum, quanta fecit animae meae: si vultis, et vestrae. Quanta fecit animae meae. Ad ipsum ore meoe suae: ut ad ipsum ore suo clamaret, factum esse dicit animae suae. Ecce, fratres, Gentes eramus, etsi non in nobis, in parentibus nostris. Et quid dicit Apostolus? Scitis, quando Gentes eratis, ad simulacra sine voce quomodo ascendebatis inducti . Dicat nunc Ecclesia, Quanta fecit
Abbreviated transcription (Latin):
qł eotidie mͥ fac̃ hȩc uidua. audiã causã
eiꝰ. & uindicabo eã. & ait dñs. Si iudex ne-¬
qͣm hoc fecit. pater ñ uindicabit electos
suos. qui ad eũ elamant die ac nocte: Ita
dico uobis. faciet iudiciũ eoꝵ cito. Ergo ñ
deficiamus in oratione. Ille qͥ concessurus
ẽ. & si differt ñ aufert. Securi de pollicita-¬
tione ipsius: ñ deficiamus in orando. et
hoc ex beneficio ipsius ẽ. Propterea dixit.
Benedictus ds̃. qui ñ amouit dep̃cationem
meã. & miscd̾iam suã ane. Cũ uideris ñ
a ce amotã dep̃cationẽ tuam: securus esto

Expanded text:
quotidie facit haec vidua, audiam causam quotidie facit haec vidua, audiam causam ejus, et vindicabo eam. Et ait Dominus: Si judex nequam hoc fecit, Pater vester non vindicabit electos suos qui ad eum clamant die ac nocte? Ita dico vobis; faciet judicium eorum cito » . Ergo non deficiamus in oratione. Ille quod concessurus est, etsi differt, non aufert: securi de pollicitatione ipsius non deficiamus orando; et hoc ex beneficio ipsius est. Propterea dixit: Benedictus Deus meus, qui non amovit deprecationem meam, et misericordiam suam a me. Cum videris non a te amotam de
Abbreviated transcription (Latin):
loco ubi ait. Uenite audite & narrabo uol
omnes qui timetis dnm̃. quanta feẽ antis
meȩ. & dixit quȩ audistis. & ad finẽ ita cmn¬
clusit. Benedictus ds̃. qui non amouit dep̃ca¬
tionẽ meam. & miscd̾iam suã a me. Si enĩ ꝑ¬
uenit ad resurrectionẽ iste qui loquitua.
ubi iam & nos sp̃e sumus. inmo & nos sumꝰ.
Ft enĩ nr̃a uox ista est. Quamdui gͦ sic sumꝰ:
hoc rogemus dm̃. ut non a nobis amoneat
innouitate suȩ conuersionis feruent᷑ orats.
postea languide. postra frigide. postia ne¬
qlegent᷑: quasi securi fiant. Uigilat hostis
doimis cũ. Ipse dñs p̃cepit mȩuangłio. qͥa
o portet semꝑ orare. & ñ deficere. & dat si¬
militudinẽ de illo iniquo uidice. qui nec
aim̃ cuneb at. nec hominẽ reuerebat᷑. quẽ
int̃pellabat illa uidua cotidie ut audir&
eam. & cessit cedio: qui ñ fleccebat᷑ mise¬
ricordia. Q ait sibi iuadex neqͣm. Si nec dm̃
cimeo. nec homines reuereor. uel ꝓpt̃ cediũ

Expanded text:
narrabo vobis, omnes qui timetis Deum, quanta fecit animae meae; et dixit quae audistis, et ad finem ita conclusit: Benedictus Deus meus. qui non amovit deprecationem meam, et misericordiam suam a me. Sic enim pervenit ad resurrectionem iste qui loquitur, ubi jam et nos spe sumus: imo et nos sumus; et nostra vox ista est. Quamdiu ergo hic sumus, hoc rogemus Deum, ut non a nobis amoveat in novitate suae conversionis ferventer orant, postea languide, postea frigide, postea negligenter: quasi securi fiunt. Vigilat hostis: dormis tu. Ipse Dominus praecepit in Evangelio; quia oportet semper orare, et non deficere. Et dat similitudinem de illo iniquo judice, qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur; quem interpellabat illa vidua quotidie ut audiret eam: et cessit taedio qui non flectebatur misericordia; et ait sibi judex nequam: « Si nec Deum timeo,
Abbreviated transcription (Latin):
ni erunt arietes. magni boues. Quid illi
qui forite conscii sunt aliquoꝵ peccatoꝵ.
qͥ foite in ipso iteͥnere lapsi & sauciati. ꝑ
penitentiam sanantur: Hunquid ipsi rema¬
nebunt. & ad holo caustum non ꝑcinebunt:
Ne ipsi timeant. aãdidit & hircos. holocau
sta medullata offerã tͥ cũ incensu & arie¬
tib. Offeram tͥbo. ues cũ hireis. Atłiunc¬
tione ipsa: saluant᷑ birei. ꝑse non possunt.
aduneti b obus accipiunt᷑. fecerunt gͦ ami¬
cos dremamona iniquitatis: ut & ipsi recipi¬
ant eos intabernacula eterna. Ergo istihyr¬
ei non erunt a sinistris: quia fecerunt s ami¬
cos de mammona iniquitis. Qui aut̃ by roi
adͥ sinistram: Quib dicet᷑. esuriui & ñ d̃ edi¬
sts m manducare: ñ qui peccata sua elemo¬
sinis redemerunt. Uenite audite & narrabo¬

Expanded text:
ni illi arietes, magni boves. Quid reliqui, ni illi arietes, magni boves. Quid reliqui, qui forte conscii sunt aliquorum peccatorum; qui forte in ipso itinere lapsi sunt, et sauciati per poenitentiam sanantur? Numquid et ipsi remanebunt, et ad holocausta non pertinebunt? Ne ipsi timeant, addidit et hircos: Holocausta, inquit, medullata offeram tibi, cum incenso et arietibus: offeram tibi boves cum hircis. Adjunctione ipsa salvantur hirci: per se non possunt; adjuncti bobus accipiuntur. Fecerunt enim amicos de mammona iniquitatis, ut ipsi recipiant eos in aeterna tabernacula . Ergo isti hirci non erunt a sinistris, quia fecerunt sibi amicos de mammona iniquitatis. Qui autem hirci ad sinistram? Quibus dicetur, Esurivi, et non dedistis mihi manducare : non qui peccata sua eleemosynis redemerunt. 21.
Abbreviated transcription (Latin):
suauis est sepe tribulatio. quam necessaria¬
est tͥ. Quid ibi locutum ẽ. os ipsius intͥbula.¬
tione sua: Holo causta medulata offerã tͥ.
Quia c̃ medullata: Intus teneam caritatem
tuã. ñ erit insuꝑficie. in medullis meis erit
qͣã ce diligo. Nichil enĩ interius medullis
nrĩs. Interiora ossa funt carne: medullȩ in-¬
ceriores sunt ipsis ossib. Quisquis gͦ in suꝑ¬
ficie colit am̃. magis placere uult homini¬
bus. aliud aut̃ sentiens intus: non offert
holocausta medullarum. Cuius aut̃ medul¬
lam inspicit: ipsum totum accipit. Holocitu¬
sta medullata offeram tͥ: eum incensu et
arietib. Arietes: duces ȩccłȩ. Totum corpꝰ
xpĩ loquitur. hoc ẽ. quod offert dõ incensũ.
Quid ẽ. oratio cum incenso & arietibus: Maxi¬
rib ȩuangłii dix̃. intelligendũ qđ scrip¬
cum ẽ. boui trituranti os non infrenabis.
Nunquid de bob ꝑtinec ad dm̃: Ergo mag¬

Expanded text:
dulcis est saepe tribulatio! quam necessariadulcis est saepe tribulatio! quam necessaria! Quid ibi locutum est os ipsius in tribulatione sua? Holocausta medullata offeram tibi. Quid est, medullata? Intus teneam charitatem tuam; non erit in superficie, in medullis meis erit quod diligo te. Nihil enim interius medullis nostris: interiora ossa sunt carne, medullae interiores sunt ipsis ossibus. Quisquis ergo in superficie colit Deum, magis placere vult hominibus; aliud autem intus sentiens, non offert holocausta medullarum: cujus autem medullam inspicit, ipsum totum accipit. Holocausta medullata offeram tibi, cum incenso et arietibus. Arietes duces Ecclesiae: totum corpus Christi loquitur; hoc est quod offert Deo. Incensum quid est? Oratio. Cum incenso et arietibus? Maxiribus Evangelii dixit intelligendum quod scriptum est: Bovi trituranti os non infrenabis. Numquid de bobus pertinet ad Deum ? Ergo mag
Abbreviated transcription (Latin):
tdam tͥ uota mea. quę distuixerunt labiamea
Quȩ ẽ. distinctio in uotis: Hȩc ẽ. distinctio. ut.
ce acuses. illum laudes. Te intelligas creatu
ram. illum creatorem. Te cenebras. illumil¬
luminatorem: cui dicas. Tn illuminabis lu
cernam meã. dñe ds̃ m̃s illumina tenebras
meas. Nam quando a̾ixeris o anima quiaçe
te tͥ lucet: ñ distinguis. Si ñ distinguis.
non readis uota distincta. Redde uota gilde
Confitere ee mutabilem. illũ in commuitabi¬
dem. Confitere te sine illo nichil ee̾: ipsum
aut᷑ sine tẽ ꝑfectum ee̾. Te indigere illo. il
lum ui ñ in digere. Clama ad illum. Dixi
n ille crescit. ñ ille auget᷑. ñ illeditior. non
instruetior fit. Tibi ẽ. melius: quicqͥd de te
ꝓte facit non ei qui fac̃. Hȩc si discernis. red¬
dis uota dõ cuo quȩ distinxerunt labia cua.
Lecdam tͥ uota mea q distinxerunt labia mea.
& locutum ẽ os meum in tribulatione mea. Qm

Expanded text:
dam tibi vota mea, quae distinxerunt labia mea. dam tibi vota mea, quae distinxerunt labia mea. Quae est distinctio in votis? Haec est distinctio, ut te accuses, illum laudes; te intram, illum creatorem: te tenebras, illum illumcernam meam, Domine; Deus meus, illuminabis tenebras meas . Nam quando dixeris, o anima, quia ex te tibi lucet, non distingues. Si non distingues, non reddes vota distincta. Redde vota distincta; confitere te mutabilem, illum incommutabilem: confitere te sine illo nihil esse, ipsum autem sine te perfectum esse; te indigere illo, illum autem tui non indigere. Clama ad illum: Dixi non ille crescit, non ille augetur, non ille ditior, non ille instructior fit: tibi est melius quidquid de te pro te facit; non ei qui facit. Haec si discernas, reddis vota Deo tuo, quae distinxerunt labia tua. Reddam tibi vota mea, quae distinxerunt labia me locutum est os meum in tribulatione mea. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
gerium. Attende quia non tantum dere¬
frigerio. s nec de ipso igne optabili tacu¬
it. Introibo indomum tuã in holocaustis.
Quia ẽ. holocaustum: To̾tum incensum. s ig¬
ne diuino. Holo caustum enĩ dr̃ sacrificiũ.
cum totum accenditur. Aliȩ sunt partes
sacrificioꝵ. aliud holocaustum. Quando
totum ardet. & totum absumit᷑ igne diuino:
holocaustũ dr̃. Quando pars: sacificium. Om̃c
quidem holocaustũ sacrificium: s nonom̃e
sacrificium holocaustum. Holo causta em̃
ꝓmitcit. Corpus xp̃i loquit᷑. unitas xp̃i lo¬
quitur. Introibo indomum tuã in holo¬
caustis. Tõtum me consumat ignis tuus.
nichil mei remaneat mͥ. totũ sit tͥ. Hoc
do & corruptibile hoc induet᷑ in corrupt¬
one. &. mortale hoc induetur imortalta¬
te: tunc fiet qđ scriptũ ẽ. Ab sorta ẽ mos
ininctoria. Uicꝰtoria quasi ignis diumꝰ ẽ
cũ absorbet & mortẽ nram. Holocaustumest
cum ñ remanet mortale aliquid in carne. ñ
remanet aliquid culpabile in spũ. Gocum ge

Expanded text:
 Attende quia non tantum de refrigerio, sed nec de ipso igne optabili tacuit: Introibo in domum tuam in holocaustis. Quid est holocaustum? Totum incensum, sed igne divino. Holocaustum enim dicitur sacrificium, cum totum accenditur. Aliae sunt partes sacrificiorum; aliud holocaustum: quando totum ardet, et totum consumitur igne divino, holocaustum dicitur; quando pars, sacrificium. Omne quidem holocaustum sacrificium; sed non omne sacrificium holocaustum. Holocausta ergo promittit; corpus Christi loquitur, unitas Christi loquitur: Introibo in domum tuam in holocaustis. Totum meum consumat ignis tuus; nihil mei remaneat mihi, totum sit tibi. Hoc do corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induetur immortalitate . Tunc fiet sermo, qui scriptus est: Absorpta est mors in victoria . Victoria quasi ignis divinus est, cum absorbet mortem n. Non remanet mortale aliquid in carne, non remanet aliquid culpabile in spiritu; totum
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. Quid sequit᷑: Quia cognoscit᷑ in terra
uia dĩ. qͥa cognoscit᷑ in omnib gentib salu¬
tare dĩ: conficeantur tͥ popłi ds̃. confiteant᷑ tibi
inquit popłi omnes. Existit hereticus. & dic̃.¬
Et ego in affrica popłos habeo. & alius ex alia par¬
te. & ego ingalathia popłos habeo. Tuma¬
frica ille ingalathia. Ego illum quero qui
ubiq habet. Certe ad istam uocem exultare
ausi estis. qm̃ audistis. confiteant᷑ tͥ popłi ds̾:
Audite sequentẽ uersum. quia ñ in parte loqͥt᷑.
Conticeant᷑ tͥ popłi omnes. Ambulate in uia
cum omnib gentib. ambulate inuia cũ om̃ib
popłis ꝯfilii pacis. fili unicȩ catholicȩ. Ambu¬
late inuia. cantate ambulates. Fãciunt hȩc ui¬
atores. ad solamen laboris. Cantate in hac uia.
Obsecro uos ꝑ ipsam uiã. cantate in hac uia. san¬
ticum nouum cantate. nenio ibi uetera cant&.
Cantate amatoria patriȩ urẽ. nemo uetera. uia
noua. inator noiis. cantaͥcũ nouum. Audi

Expanded text:
a via Dei, quia cognoscitur in omnibus gentibus salutare Dei? Confiteantur tibi populi, Deus; confiteantur tibi, inquit, populi omnes. Existit haereticus, et dicit, Ego in Africa populos habeo: et alius ex alia parte, Et ego in Galatia populos habeo. Tu in Africa, ille in Galatia: ego illum quaero qui ubique habet. Certe ad istam vocem exsultare vos ausi estis, quoniam audistis, Confiteantur tibi populi, Deus. Audite sequentem versum, quia non de parte loquitur: Confitebantur tibi populi omnes. Ambulate in via cum omnibus gentibus, ambulate in via cum omnibus populis, o filii pacis, filii unicae Catholicae; ambulate in via, cantate ambulantes. Faciunt hoc viatores ad solamen laboris. Cantate vos in hac via; obsecro vos per ipsam viam, cantate in hac via: canticum novum cantate; nemo ibi vetera cantet: cantate amatoria patriae vestrae; nemo vetera. Via nova, viator novus, canticum novum. Audi
Abbreviated transcription (Latin):
postea uiuus enomeretur: Hoc fuit in¬
fernus dño: qđ ionȩ cetus. Hoc signũ
ꝓprium cõmendauit. hoc ẽ. potentissimũ.
Potentius ẽ. reuixisse mortuũ: qͣm non fu¬
isse mortuum. Alagnitudo potentiȩ dnĩ.
scđ̾m qđ homo factus ẽ: in uirtute resur¬
rectionis apparet. Hanc cõmendat apłs. cũ
dicit. Non habens meam iusticiã que ex lege

Expanded text:
postea vivus evomeretur? Hoc fuit inpostea vivus evomeretur? Hoc fuit infernus Domino, quod Jonae cetus. Hoc signum proprium commendavit; hoc est potentissimum. Potentius est revixisse mortuum, quam non fuisse mortuum. Magnitudo potentiae Domini secundum quod homo factus est, in virtute resurrectionis apparet. Hanc commendat Apostolus, cum dicit: Non habens meam justitiam quae ex Lege
Abbreviated transcription (Latin):
us resurrexit. Quia & qͥ ab eis resuscitati
sunt: morituri resuscitati sunt. Intendat
caritas ur̃a. Cõmendans dñs oꝑa sua dixͣ.
Oꝑib: credite: si mͥ ñ uultis credere. & cõmen¬
dant᷑ etiã p̃terita oꝑa ꝓpħarum: et si non
ñ ibi erat ipse dñs. quando se diuisit mare
ut moỹses cũ ꝑopło isrł tͣnsir& : Idem dñs
ille faciebat. Qui fecit ista ꝑ carnẽ suã: ipse
faciebat & ꝑ carnem seruorũ suorũ. Illud ta¬
men ꝑseruos non fecit. nam ipse omnia faci
ebat: ut aliquis ipsoꝵ mortuus ẽẽt. & resur¬
geretꝰ inuitam ȩt̾nam. Quia gͦ possent ui.¬
ista dicere. quia & illi mortuos suscitauert̃.
& inulta miracula fecerunt: ꝓpt̾ea cum
ab illo signum ꝑeteret᷑. ꝓprium signum
cõmendans. qđ in se solo futurũ erat: ait̃.
& trib noctib: sic erit filius hominis in
corde t̾rę trib diebꝰ & trib noctibus.
Quomꝰ fuit ionas in uentre ceti: Nonne ut

Expanded text:
us resurrexit: quia et qui ab eis resuscitati us resurrexit: quia et qui ab eis resuscitati sunt, morituri resuscitati sunt. Intendat Charitas Vestra. Commendans Dominus opera sua dixit: Operibus credite, si mihi non vultis credere . Et commendantur etiam praeterita opera Prophetarum; et si non non ibi erat ipse Dominus, quando se divisit mare, ut Moyses cum populo Israel transiret ? Idem Dominus illa faciebat. Qui fecit ista per carnem suam, ipse illa faciebat per carnem servorum suorum. Illud tamen per servos suos non fecit nam ipsequis ipsorum mortuus esset, et resurgeret in vitam aeternam. Quia ergo possent dicista dicere, quia et illi mortuos resuscitaverunt, et multa miracula fecerunt: propterea cum ab illo signum peteretur; proprium signum commendans quod in se solo futurum erat, ait: et tribus noctibus; sic erit et filius hominis in corde terrae tribus diebus, et tribus noctibus . Quomodo fuit Jonas in ventre ceti? Nonne ut
Abbreviated transcription (Latin):
homicidis donatus ẽ. fusus sanguis inno-¬
centis: & ipsũ sanguinẽ qm ꝑ insaniam fu¬
derunt. ꝑ grãm biberunt. Dicite dõ gͦ
qͣm metuenda sunt oꝑa tua. Unde metu¬
enda: Quia cecitas exparte isrł facta est:
ut plenitudo gentium intraret. O pleni¬
tudo gentiũ dic deo: qͣm timenda sunt
oꝑa tua. & sic gaude: ut contremiscas.
Noli extolli suꝑ ramos p̃cisos. Dicite deo
qͣm terribilia sunt oꝑa tua. In multitu¬
dine potentiȩ tuȩ: mentient᷑ tͥ inimici
tui. Ad hoc inquit tͥ mentient᷑ inimi¬
ci tui: ut multa sit potentia tua. Quidͥ
post hoc: Intenti audite. Potentia dñ nr̃i
unde psalmus iste citulum accepit: & re¬
surgens apparuit. discipłis suis. Non appa¬
ruit inmicis suis: s discipłis suis. Cruci¬
fixus apparuit omnib. resurgens fidelib :
ut etiam postea qͥ uellet crederet: & cre¬
denti resurrectio ꝓmitteret᷑. Multi scĩ. mul¬
ta miracula fecerunt: nullus eoꝵ mortu¬

Expanded text:
homicidis donatus est fusus sanguis innohomicidis donatus est fusus sanguis innocentis; et ipsum sanguinem quem per insaniam fuderunt, per gratiam biberunt. Dicite ergo Deo: Quam timenda sunt opera tua! Unde timenda? Quia caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret . O Gentium plenitudo, dic Deo, Quam timenda sunt opera tua! et sic gaude ut contremiscas; noli extolli super ramos praecisos. Dicite Deo: Quam timenda sunt opera tua! 6. In multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui. Ad hoc tibi, inquit, mentientur inimici tui, ut multa sit potentia tua. Quid est hoc? Intentius audite. Potentia Domini nounde psalmus iste titulum accepit. Et resurgens apparuit discipulis suis. Non apparuit inimicis suis, sed discipulis suis . Crucifixus apparuit omnibus; resurgens fidelibus: ut etiam postea qui vellet crederet, et credenti resurrectio promitteretur. Multi sancti multa miracula fecerunt; nullus ipsorum mortu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt oꝑa tua. fr̃s. si aduersus iudeos olim
peisos de radice patriarcharũ extollere ñ
debemus. s timere potius : & dicere dõ.
qͣm mnetuenda sunt oꝑa tua. quanto minꝰ
nos debemiis extollere aduersus recentia
uulnera pͣcisionũ: Prȩcisi sunt ante ui
 neq contͣ illos nos extollere debemus. ne
forte prȩcidi mereamur. Quẽ delectat in¬
sultare prȩcisis: Fr̃s mei. qualiscũq eoꝵ
uor sonat uo bis. rogamus uos ut cauea¬
tis: quicunq in ȩccła estis. Nolite insul¬
tare eis qui non sunt intus. s orate potiꝰ.
ut & ipsi intus sint. Potens ẽ. enĩ ds: iterũ
inserere illos. De ipsis iudeis dic̃ hoc apłs.
& factum ẽ in eis. Resurrexit dñs. & mubti
crediderunt. Non intellexerunt cũ cruci¬
figerent. tam̃ postea crediderunt ieũ:
ꝙ donatum ẽ eis tam magnũ delictum.
Tusus dnĩ sanguis: donatus ẽ homicidis.
ut ñ dicam deicidis: quia si cognouissent

Expanded text:
sunt opera tua! Fratres, si adversus Judaeos olim sunt opera tua! Fratres, si adversus Judaeos olim praecisos de radice Patriarcharum extollere nos non debemus, sed timere potius, et dicere Deo, Quam timenda sunt opera tua! quanto minus non nos debemus extollere adversus recentia vulnera praecisionum? Praecisi sunt ante Judsed neque contra illos nos extollere debemus, ne forte praecidi mereatur, quem delectat insultare praecisis. Fratres mei, qualiscumque episcopi vox sonuit vobis, rogamus vos ut caveatis: quicumque in Ecclesia estis, nolite insultare eis qui non sunt intus; sed orate potius ut et ipsi intus sint. Potens est enim Deus iterum inserere illos. De ipsis Judaeis dixit hoc Apostolus; et factum est in eis. Resurrexit Dominus, et multi crediderunt: non intellexerunt cum crucifigerent; tamen postea crediderunt in eum, et donatum est eis tam magnum delictum. Fusus Domini sanguis donatus est homicidis, ut non dicam deicidis; quia si cognovissent,
Abbreviated transcription (Latin):
uI. & ñ uidebant formã dĩ. Formã serui
distis. ego & pat̾ unũ sumiis. Tenuerunt
qd uidebant. crucifixerunt qđ uiderunt.
insultauert᷑ ei qͦm uidebant. non agnoue¬
runt qđ latebat. Audi apłm dicentem.
Si enĩ cognouissent: mĩquã dñm głe cruci¬
fixissent. Ergo gentes quę uocatę estis at.¬
tendite ramos p̃cisosꝓpter seueritatẽ. Uos
aut̃ insertos ꝓpt̃ bonitatem. & participes
factos pinguedinis oleȩ: ñ altum sapien¬
tes. id ẽ. non suꝑbientes. Non enĩ tu radi¬
cem portas ait: s radix cẽ. Magis t̾ra.¬
mini: quia uidetis amputatos ramos u¬
curales. Iudei enĩ ꝑ patriarchas uenat̃.¬
apłs: S dicis ftacti sunt rami: ut go
inserar. Bens ꝓpter infidelitatem fracti sunt.
tũ aut᷑ in quit fide sta. Noli altum sapere.
s cime. Si enĩ naturalibus ramis dĩ non pe¬
percit: neq tͥ parcet. Actende gͦ ramos frac¬
tos. & ce insertum. noli extolli suꝑ ramos
fractos: s magis ddicite dõ qͣm metuenda

Expanded text:
servi, audistis, Ego et Pater unum sumus . Tenuerunt quod videbant, cruxifixerunt quod videbant; insultaverunt ei quem videbant, non agnoverunt qui latebat. Audi Apostolum dicentem: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Ergo Gentes quae vocatae estis, attendite ramos praecisos propter severitatem; vos autem insertos propter bonitatem, et participes factos pinguedinis oleae, non altum sapientes; id est non superbientes. Non enim tu radicem portas, ait; sed radix te. Magis terreamini, quia videtis amputatos ramos naturales. Judaei enim per Patriarchas us? Sed dicis: Fracti sunt rami, ut ego inserar. Bene; propter infidelitatem fracti sunt. Tu autem, inquit, fide stas; noli altum sapere, sed time: si enim naturalibus ramis Deus non pepercit, neque tibi parcet. Attende ergo ramos fractos, et te insertum: noli extolli super ramos fractos; sed magis dicito Deo, Quam metuenda
Abbreviated transcription (Latin):
uideant. inquit. idõ ueni: & qui uident
uiderunt crucifixerunt. Qui ñ uiderunt:
crediderunt. Gͦ quid fecisti o xp̃e aduersus
suꝑbos: Quid fecistiͦ Uidemus. quia digna¬
tus es. & m̃b̃ra tua sumus: uidemus. abs.¬
condisti am̃. obiecisti hominẽ. Quare hoc:
Ut cecitas ex parte isrł fieret. & plenitudo
gentium intraret. d hoc abscondistidm̃

Expanded text:
videant, inquit: ideo veni, ut qui vident, videant, inquit: ideo veni, ut qui vident, viderunt, crucifixerunt; qui non viderunt, crediderunt. Ergo quid fecisti, o Christe, adversus superbos? quid fecisti? Videmus, quia dignatus es, et membra tua sumus; videmus: abscondisti Deum; objecisti hominem. Quare hoc? Ut caecitas ex parte Israel fieret, et plenitudo Gentium in
Abbreviated transcription (Latin):
curribus. & hi in equis. Quasi in suis qui¬
busdam passib & iustrumentis: ad erecti¬
onem suã. Hos aut̃ inquit in nomine dñi
illi extollebant᷑ in se: uide qͣmadio dũ isti
głificabant᷑ in dõ. ꝓpterea quid secutus ẽ ͤ
Illis obligati sunt pedes & ceciderunt. noᷤᷤ
aut̃ surreximus & erecti sumus. Audi
ipsũ dnm̃ nrm. hoc idem dicentẽ. Ego
bonitatem : in alia quasi malitiam. S qͥd
illo melius. quid miscđius. quid̃ iustius:
Q uare gͦ qui non uident uideant: Propter
bonitatẽ. Quare gͥ & qui uident ceci fiant:
Propt̃ elationem. Ꝙ uere uidebant: & facti ft̾
ceci. Nonuidebant: s uidere sͥ uidebant᷑
Nam ecce uidete fr̃s. cum dicerent ipsi iude.
non sumus ceci: ait illis dñs. Si ceci essetis:
peccatum ñ haberetis. Modo aut̃ quia di
colliria: semꝑ cecus remanebis. Confitere
tẽ cecum: ut illuminari merearis. Atten¬
de uideos. attende gentes. Qui non uidens

Expanded text:
curribus, et hi in equis, quasi in suis quicurribus, et hi in equis, quasi in suis quibusdam passibus et instrumentis ad erectionem suam; nos autem, inquit, in nomine Domini illi extollebantur in se; vide quemadmodum isti gloriabantur in Deo. Propterea quid secutum est? Illis obligati sunt pedes, et ceciderunt; nos autem surreximus, et erecti sumus . Audi ipsum Dominum nostrum hoc idem dicentem: Ego bonitatem; in alia quasi malitiam. Sed quid illo melius? quid misericordius? quid justius? Quare ergo, qui non vident, videant? Propter benitatem. Quare, et qui vident, caeci fiant? Propter elationem. Et vere videbant, et facti sunt caeci? Non videbant, sed videre sibi videbantur. Nam ecce videte, fratres: cum dicerent ipsi Judaei, Num sumus caeci? ait illis Dominus; Si caeci essetis, peccatum non haberetis: modo autem quia dicollyria; semper caecus remanebis: confitere te caecum, ut illuminari mercaris. Attende Judaeos; attende Gentes. Qui non vident,
Abbreviated transcription (Latin):
tari iudeos. qui quasi meritis suis uoleban
tribuere iustificationes suas. & inuidebais
gentib accedentib ad gram euangłicam.
ut peccata omnia donarentur eis. quasul¬
li non haberent qd sibi donaret᷑: iam qͣsi
boni oꝑarii mercedem expeccantes. Et
cũ adhiic egroti ee̾nt. sanos se putabant:
unde pericłosius egrotabant. Nam si uel
mitius egrotarent: non frenetici medicũ
menda. & ñ amanda: Audi aliam uocẽ
ꝑsalmi. Seruite dnõ in timore: & exultate
ei cum tremore. Quid sibi hoc uult: Au¬
di uocem apłi. Cũ timore inquit & tremo¬
re: uram ipsorũ salutẽ oꝑamini. Quare
cum timore & tremore: Subiecit causã.
Deus ẽ. enĩ qui oꝑatur in uobis & uelle et
si gaudes & time: ne forte qđ datum est
humili. auferatur suꝑbo. Nam ut nouen¬
tis hoc ẽẽ.factum de ipsa suꝑbia udeoꝵ.
quasi sẽ ex oꝑibus legis iustificantium.
& ideo cadentium: dic̃ alius psalmus. Hi in

Expanded text:
tari Judaeos, qui quasi meritis suis volebant tari Judaeos, qui quasi meritis suis volebant tribuere justificationes suas, et invidebant Gentibus accedentibus ad gratiam evangelicam, ut peccata omnia donarentur eis; quasi illi non haberent quod sibi donaretur; jam, quasi boni operarii, mercedem exspectantes. Et cum adhuc aegroti essent, sanos se esse putabant, et inde periculosius aegrotabant. Nam si vel mitius aegrotassent, non quasi phrenetici medicum menda, et non amanda? Audi aliam vocem psalmi: Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . Quid sibi hoc vult? Audi vocem Apostoli: Cum timore, inquit, et tremore vestram ipsorum salutem operamini. Quare, cum timore et tremore? Subjecit causam: Deus est si gaudes, et time; ne forte quod datum est humili, auferatur superbo. Nam, ut noveritis hoc esse factum de ipsa superbia Judaeorum, quasi se ex operibus Legis justificantium, et ideo cadentium, dicit alius psalmus: Hi in
Abbreviated transcription (Latin):
oratores: s illi suꝑbirent. si non prius eli¬
geret piscatores. Elegit diuites. s dice¬
rent merito diuitiarum se e̾ẽ. electos.
nisi prius elegisset pauperes. Elegit im¬
ꝑatores. postea: s melius ẽ. ut romã cũ
uenerit imꝑator. deposito diademate.
ploret ad memoriã piscatoris: quã ut piꝰ¬
catoi ploret ad memoriã imꝑatoris. In¬
firma enĩ mundi elegit: ut confundat
fortia. Ignobilia mundi elegit. & ea qͦ
non sunt tanqͣm ea quȩ sunt: ut ea quȩ
sunt euacuentur. & quid sequitur Con
caro. Ui dete quẽ admodũ nob̾ abstulit
głam: ut daret głam. Abstulit nrãm:
ut daret suam. Abstulit inanem: ut
daret plenam. Abstulit nutantẽ : ut da¬
ret solidam. Quanto gͦ gła nr̃a fortior ẽ.¬
& firmior: quia in dõ est. Non gͦ inte de¬
bes głari: quod phibuit ueritas. S qđ ait
apłs: hoc p̃cepit ueritas. Qui głatur: in dño
głetur. Date gͦ głam laudi eiꝰ. Nolite ini¬

Expanded text:
oratores; sed illi superbirent, si non prius elioratores; sed illi superbirent, si non prius eligeret piscatores: elegit divites; sed dicerent merito divitiarum suarum se electos esse, nisi primo elegisset pauperes: elegit imperatores postea; sed melius est ut Romam cum venerit imperator, deposito diademate, ploret ad memoriam piscatoris, quam ut piscator ploret ad memoriam imperatoris. Infirma enim mundi elegit Deus, ut confundat fortia; et ignobilia mundi elegit, et ea quae non sunt, tanquam quae sunt, ut ea quae sunt evacuentur. Et quid sequitur? Conccaro. Videte quemadmodum nobis abstulit gloriam, ut daret gloriam: abstulit nostram, ut daret suam; abstulit inanem, ut daret plenam; abstulit nutantem, ut daret solidam. Quanto ergo gloria nostra fortior et firmior, quia in Deo est! Non ergo in te debes gloriari; prohibuit veritas: sed quod ait Apostolus, hoc praecepit veritas, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Date ergo gloriam laudi ejus. Nolite imi
Abbreviated transcription (Latin):
anatareth. & ille. Anataretb pocest a¬
liquia boni ẽẽ. Pculdubio qui intellexit
quia a natareth potest aliquid boni e̾e̾: pe¬
ritus erat legis. & bene ꝓpħas inspexerat.
Noui ẽẽ. in illis uerbis aliam ꝓmntiationẽ.
s a prudentiorib non ẽ approbata. ut quasi
rareth potest aliquid boni ẽẽ. Id est nunqͥd
potest. sic ꝓnuntiando: quasi desperaret.
Sequit᷑ aut̃ ibi. usni & uide. Hȩc uerba. id
tareth potest aliquid boni ẽẽ: respondet᷑
ueni & uide. qđ non credis. Rursum si di-¬
cas confirmans a narareth potest aliquid
boni ẽẽ: respondet᷑ ueni & uide qͣm uere
sit bonum. qđ nuntio a napareht. & qͣm
recte credas. ueni experire. Et hinc tam̃
existimatur doctus in lege ille fuisse. qͥ a
non ẽ. electus int̾ discipłos. ab illo qͥ pͥus
stulta mundi elegit. cum cantũ ei ꝑhibu¬
erit testimoniũ. dicens ecce uere isrłita.
in quo dolus non ẽ. Flegit gͦ dñs postea &

Expanded text:
A Nazareth: et ille, A Nazareth potest aA Nazareth: et ille, A Nazareth potest aliquid boni esse. Procul dubio, qui intellexit quia a Nazareth potest aliquid boni esse, peritus erat Legis, et bene Prophetas inspexerat. Novi esse in illis verbis aliam pronuntiationem; sed a prudentioribus non est approbata: ut quasi zareth potest aliquid boni esse? id est, numquid potest? Sic pronuntiando quasi desperaret. Sequitur autem ibi, Veni, et vide . Haec verba, id zareth potest aliquid boni esse? respondetur, Veni, et vide quod non credis. Rursus si dicas confirmans, A Nazareth potest aliquid boni esse; respondetur, Veni, et vide quam vere sit bonum quod nuntio a Nazareth; et quam recte credas, veni, et experire. Hinc tamen existimatur doctus ille in Lege fuisse, quia non est electus inter discipulos ab illo qui stulta mundi prius minus dicens: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Elegit ergo Dominus postea et
Abbreviated transcription (Latin):
genus humanum. & dare gram suam.
omnib intelligentib. quia gr̃a illius ẽ. ñ
merita eoꝵ. & nẽ quȩlibet ꝑsona głiaret᷑
in carne: infirmos elegit. Nam inde .ñ. ẽ.
electus. etiam ille natha nael. Quid enĩ
tibi uidetur. ut publicanum in thelo neo
sedentem eligeret matheum. & non elig̾et
natbanaelem eui p̃buit testimoniũ ipse
dicens. Ecce uere isrłita in quo dolus ñ
est: Intelligitur gͦ iste natbanael. doctꝰ
fuisse lege. non quia doctos non erat elec¬
curus. s si ipsos primo elegissec. doctri¬
nȩ suȩ merito se electos putarent.: ita illo-¬
rum scientia laudaret᷑. & laus xp̃i gr̃ȩ
minueretur. Phibuit cestimonium canꝗͣ
bono fideli. in quo dolus non erat: s ca¬
men ñ eum assũpsit int̾ illos discipłos.
quos primum elegit idiotas. Et unde in¬
telligimus qđ ille ꝑitus erat legis: Qͣndo
audiuit ab umo ex eis qui secuti erant do¬
minũ dicentẽ. inuenimꝰ messiam. qđ int̾¬
pretatur xp̃e: quesiuit unde. & dictũ ẽ.

Expanded text:
uam omnibus intelligentibus quia gratia illius est, non merita eorum; et ne quaelibet persona gloriaretur in carne, infirmos elegit. Nam inde non est electus etiam ille Nathanael. Quid enim tibi videtur, ut publicanum in telonio sedentem eligeret Matthaeum , et non eligeret Nathanael cui perhibuit testimonium ipse Dominus, dicens: Ecce verus Israelita, in quo dolus non est? Intelligitur ergo Nathanael iste doctus fuisse in Lege. Non quia doctos non erat electurus: sed si ipsos primo elegisset, doctrinae suae merito se electos putarent; ita illorum scientia laudaretur, et laus Christi gratiae minueretur. Perhibuit testimonium tanquam bono fideli, in quo dolus non erat; sed tamen eum non assumpsit inter illos discipulos, quos primum idiotas elegit. Et unde intelligimus quod ille peritus erat Legis? Quando audivit ab uno ex eis qui secuti erant Dominum, dicente, Invenimus Messiam, quod interpretatur Christus, quaesivit unde; et dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
putabit᷑. Habet ille mercedẽ maliciȩ: xp̃ẽ
laudem gr̃ȩ. Prorsus ipse soluerit cemplũ.
Ipse soluit qui dixit. Pocestatem habeo po¬
nendi animam meam. & potestatẽ habeo
iterum sumendi eam. Nemo tollit eã ame.

Expanded text:
putabitur: habebit ille mercedem malitiae; Christus putabitur: habebit ille mercedem malitiae; Christus laudem gratiae. Prorsus ipse solverit templum; ipse solverit qui dixit: Potestatem habeo ponendi animam meam; et potestatem habeo i
Abbreviated transcription (Latin):
suscitabo. soluam ñ audierunt: s audieruis
soluite. Unum uerbũ mutauerunt. ut pau¬
cas litteras sub falso testimonio molirentiue
S cui mutas uerbum o humana infirmitas:
Unde alio locodã. & mentita ẽ iniquitas ÷ͥ.
Quare gͦ tͥ mentiti sunt inimici tui: O dñe
cui iubilat omnis terra. in multitudine uir¬
tutis tuȩ: mentientur tͥ inimici tui. Dicuã
soluam: cũ cii dixeris soluite. Quare te di¬
xerunt dixisse soluã. & ñ dixerunt qͦd dixisti
soluite: Ut quasi ipsi se a crimine soluti
templi defend̾ent sine causa. Xp̃e enĩ quia
uoluit mortiuus ẽ. & cam̃ uos occidistis. sece
concedimus uobis o mendaces. ipse soluit
& tradidit semet ipsum ꝓme. Dic tum ẽ. de
dit. & filius se ipsum tͣdidit. uidas quid fi¬
cit. Pater tradendo filiũ ad mortẽ ꝓnobis.
fecit bene. tradendo uidas magistrum ꝓ
auaricia sua: fec̃ male. Non enĩ qđ nobis
prestitũ ẽ. de passione xp̃i: maliciȩ uidȩ de¬

Expanded text:
udierant: Solvam, non audierant; sed audierant, Solvite. Unum verbum mutaverunt, et paucas litteras, ut falsum testimonium molirentur. Sed cui mutas verbum, o humana vanitas, o Unde alio loco dicitur: Et mentita est iniquitas sibi . Quare ergo tibi mentiti sunt inimici tui, o Domine, cui jubilat omnis terra? In multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui. Dicent, Solvam; cum tu dixeris, Solvite. Quare te dixerunt dixisse, Solvam; et non dixerunt quod tu dixisti, Solvite? Ut quasi ipsi se a crimine soluti templi defenderent sine causa. Christus enim, quia voluit, mortuus est: et tamen vos occidistis. Ecce concedimus vobis, o mendaces; ipse solvit et tradidit semetipsum pro me . Dictum est de dit, et Filius semetipsum tradidit; Judas quid fecit? Pater tradendo Filium ad mortem pro nobibis, fecit bene: tradendo Judas magistrum pro avaritia sua, fecit male. Non enim quod nobis praestitum est de passione Christi, malitiae Judae de
Abbreviated transcription (Latin):
meũ qui mͥ ait. Nolite cimere eos qui cor¬
pus occidunt. animã aut̃ ñ possunt oc¬
eidere. & de ipso corpore securitatem
dedit dicens. Capillus capitis ur̃i non
periet. Magnifice hic posuit. deleccabis
critus in ane & uesꝑe. Si enĩ non ce delec¬
tet ipse exitus: ñ laborabis inde exire.
Mittis caput in lurrũ ꝓmissum: siñ tẽ de¬
lectet ꝓmissio saluatoris. & rursus cedes
temptanti & terrenti: si non ce delectet ille
qui prior passus ẽ. ut tͥ exitum faceret. Exi¬
tus mane & uesperȩ delectabis. Ui si tasti cer¬

Expanded text:
meum qui mihi ait: Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere . Et de ipso corpore securitatem dedit dicens: Capillus capitis vestri non peribit . Magnifice hic posuit, Delectabis exitus mane et vespere. Si enim non te delectet ipse exitus, non laborabis exire inde. Mittis caput in lucrum promissum, si non te delectet promissio Salvatoris. Et rursus, cedis tentanti, et terrenti, si non te delectet ille qui prior passus est, ut tibi exitum faceret. Exitus mane et vespere delectabis. 14. vers.
Abbreviated transcription (Latin):
mali inter bonos. pseudo xp̃iani similem
habentes herbam: s non parem fructum.
Etenĩ ⁊ itama ea ꝓprie dicuntur. quȩ nas¬
cuntur insimilitudinẽ frumentoꝵ : sicuti
ẽ lolium. sicuti ẽ auena. & cęt̾a talia quę
pͥmam herbam ꝓrsus similem habent. ꝑpt̾ea
de seminatione ⁊itamoꝵ hoc dixit dominꝰ.
enit inmicus. & suꝑ seminauit titania.
um auĩ creuisset herba & fructũ fecisset:
tunc apparuerunt tuania. Ergo uenit inimicus:
&e suꝑ seminauit xirania. S quid fecit tritico:
Non opprimitur titaniis frumentum:
mino ꝑtolerantiam mtanioꝵ: crescit fruc¬
tus frumentoꝵ. Ipse enĩ dñs dixit quibꝰ dã
operariis uolentib eradicare ⁊ ixania. Sim¬
te utraq crescere usq ad messem: ne fotte

Expanded text:
mali inter bonos, pseudochristiani, similem mali inter bonos, pseudochristiani, similem habentes herbam, sed non parem fructum. Etenim zizania ea proprie dicuntur, quae nascuntur in similitudine frumentorum; sicuti est lolium, sicuti est avena, et caetera talia quae primam herbam prorsus similem habent. Propterea de seminatione zizaniorum hoc dicit Dominus: Venit inimicus, et superseminavit zizania; cum autem crevisset herba, et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania. Ergo venit inimicus, et superseminavit zizania: sed quid fecit tritico? Non opprimitur zizaniis frumentum; imo per tolerantiam zizaniorum crescit fructus frumentorum. Ipse enim Dominus dixit quibusdam operariis volentibus eradicare zizania: Sinite utraque crescere
Abbreviated transcription (Latin):
Pauca grana mittunt᷑. & segetes exurgiis.
Sulcos eis in ebria. multiplica generationes
eius. In stillicidiis suis lȩtabitur cũ exoriet᷑.
nea capacitate fluminis. cum exorietua.
instillicidiis suis. id ẽ. sͥ congruis lȩtabit᷑.
Pariuilis enĩ adhiic & infirmis stillatitur que¬
dã de sacram̃tis: quia non possunt capere
plenitudinem ueritatis. Audi quomͦ still&
pariuilis dũ exoriunt᷑. idẽ. in recenti oitu
minus capacib apłs. Dic̃. Non potui uobis
loqui quasi spũalibus. s quasi carnalibus:
quasi paruulis inxp̃o. Cum dicit paruulos
in xp̃o. iam dic̃ exortos. s nondũ idoneos ad
capiendam illã uberem sapientiam de qua
dicit. Sapientiam loquimur int̾ ꝑfectos.
Lȩtabitur instillicidus cum exoritur. et au¬
getur. Roboratur: & capiet sapientiam. Qͦ¬
mͦ infans nutrit᷑ lacte. & fit idoneus cibo.
tam̃ primo de ipso eibo. cuiꝰ minus idoneuᷤ
seminauit inuicus tirana. & exorti sunt

Expanded text:
pauca grana mittuntur, et segetes exsurgunt. pauca grana mittuntur, et segetes exsurgunt. Sulcos ejus inebria; multiplica generationes ejus: in stillicidiis suis laetabitur, cum exorietur. nea capacitati fluminis, cum exorietur, in stillicidiis suis, id est sibi congruis, laetabitur. Parvulis enim adhuc et infirmis stillantur quaedam de sacramentis, quia non possunt capere plenitudinem veritatis. Audi quomodo stillet parvulis dum exoriuntur, id est in recenti ortu minus capacibus. Apostolus dicit: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, quasi parvulis in Christo . Cum dicit, parvulis in Christo, jam dicit exortos, sed nondum idoneos ad capiendam illam uberem sapientiam, de qua dicit: Sapientiam loquimur inter perfectos . Laetetur in stillicidiis suis, cum exoritur et augetur; roboratus capiet et sapientiam: quomodo infans nutritur lacte, et fit idoneus cibo; tamen primo de ipso cibo cui minus idoneus superseminavit inimicus zizania; et exorti sunt