comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñm nr̃m. Hanc gͦ suauitatẽ amate.
hanc suauitatẽ laudate. Intelligite dm̃.
qui om̃ia quȩcũq uoluit fecit incęlo
& in terra: Ipse in uobis faci& que uultis.
ipso adiuuante uoluntatẽ ur̃am imple¬
bitis: Sed dũ non potestis confitemini:
cum poteritis gr̃as agite: Iacentes cla¬
mate: erecti suꝑbire nolite. Ille ergo
incȩlo & interra: om̃ia quecũq uoluit
fecit. inmari & in om̃ib abissis.
Suscitans nubes: ab extremo t̾rȩ. Ui¬
demus ista ista oꝑa dñi. in eiꝰ ereatura¬
U eniunt enim nubes ab extremo terrȩ
ad mediũ & pluunt. Vnde surrexer̃.
nescis: Ergo. indicat illud propħa: ab
extremo t̃rȩ siue abimo. siue a circun¬
datione finium terrȩ. Vnde uult ex¬
citat. tam̃ nubes at̾ra. fulgura in
fecit: nã fulgura sine pluuia terre¬
sunt: contremdscis. Puit: gaudes.
reficit. Qui educit uentos de thesauris
sius. Occultas causas undescis: Quid
enim: flat uentus: sentis: Qua causa
flat. uel dequo thesauro rationis educ¬

Expanded text:
 . Hanc ergo suavitatem amate, hanc suavitatem laudate. Intelligite Deum qui «omnia quaecumque voluit, fecit in coelo et in terra;» ipse et in vobis faciet quod vultis, ipso adjuvante voluntatem vestram implebitis. Sed dum non potestis, confitemini; cum poteritis, gratias agite: jacentes, clamate; erecti, superbire nolite. Ille ergo «in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit, in mari et in omnibus abyssis.Suscitans nubes ab extremo terrae.» Videmus ista opera Domini in ejus creatura: veniunt enim nubes ab extremo terrae ad medium, et pluunt; unde surrexerint nescis. Ergo indicat illud Propheta: «ab extremo terrae,» sive ab imo, sive a circumdatione finium terrae, unde vult excitat nubes, tamen a terra. «Fulgura in  fulgura sine pluvia, terresunt, contremiscis; pluit, gaudes. pse ut gauderes fecit. «Qui educit ventos de thesauris suis:» occultis causis, unde nescis. Quia enim flat ventus, sentis; qua causa fiat, vel de quo thesauro rationis educ
Abbreviated transcription (Latin):
futuri qͦrũ ad huc misereat᷑ ds: recte tam̃
intelligi potest. in ȩt̃nũ futurã miscđiã eiꝰ.
quã suis scĩs fidelib:q: largitur : Nonquia
nũ in digebunt : sed quia ipsa beatitu do
quã miseri corditer miseris p̃stat ut eẽ
miseri desinant & beati eẽ incipiant. non
ex mortuis & in mortales exmortalib beati
eiꝰ. Pro inde confitemini dño: id .ẽ. consitenido
nũ miscđia eiꝰ : id ẽ. beneficiũ qđ uobis miscdi¬
ter p̃stat ȩternũ ẽ : đ autẽ habet qm̃ bonus

Expanded text:
reatur Deus; recte tamen intelligi potest in aeternum futura misericordia ejus, quam suis sanctis fidelibusque largitur: non quia ericordia ejus indigebunt; sed quia ipsa beatitudo quam misericorditer miseris praestat, ut esse miseri desinant, et beati esse incipiant, non ex mortuis, immortales ex mortalibus, beati s.» Proinde, «Confitemini Domino,» id est, confitendo beneficium quod vobis misericorditer praestat, aeternum est. Quod autem habet, «Quoniam bonus,»
Abbreviated transcription (Latin):
audis diffusionẽ : in tellige latitudinem:
Ubiaudis latitudinẽ. in tellige atria dñi :
& habebisuerã benedictionẽ dñi. qͣndo
ñ maledicis in imicis: Allo qt̃ eñi fp̃s eos
qͥ patiuntur tribulationẽ. ut glorient᷑
intribulationib: & dicit eis : Ec cenunc
benedicite dnm̃ : om̃s serui dnĩ: Quid ẽ
eccenunc: in hoc tẽpore: Nã pest trans¬
actas tribulationes : manifestũ . ẽ. quia
benedictioni dñiuacabimꝰ. & dictũ est
Beati qͥhabitant indomotua : in sđ a scłoꝵ
laudabuntte: Quitunc benedicturi suđ
sine defectu : hic incipiunt benedicere
dnm̃: hic intribulationib: intẽptatio¬
nib in molesti is. interaduersitates scłi.
inter insidias immici. ainter fraudes &impetꝰ
diaboli. hoc ẽ. ec cenunc benedicitedñm. om̃s
seruidñi : quistatis indomodñi Iuid ẽ qͥstati se¬

Expanded text:
audis diffusionem, intellige latitudinem; ubi audis latitudinem, intellige atria Domini; et habebis veram benedictionem Domini, quando non maledicis inimicis. Alloquitur enim Spiritus eos qui patiuntur tribulationem, ut glorientur in tribulationibus; et dicit eis, «Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini.» Quid est, «Ecce nunc?» In hoc tempore. Nam post transactas tribulationes, manifestum est quia benedictioni Domini vacabimus, ut dictum est: «Beati qui habitant in domo tualaudabunt te» . Qui tunc benedicturi sunt sine defectu, hic incipiunt benedicere Dominum; hic in tribulationibus, in tentationibus, in molestiis, inter adversitates saeculi, inter insidias inimici, inter fraudes et impetus diaboli. Hoc est, «Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini.» Quid est,
Abbreviated transcription (Latin):
conscientiȩ uictimas sacras imponis: & res¬
pondetur tibi:ͣ Pax interra hominib bonȩ
uoluntatis : Ille igitur ds̃ qui omp̃s ds̃ est:
in caelo & in t̾ra: omnia que cũq uoluit
fecit: Tu. indomo tua. non facis quecũq
uis : Ille. in caelo & int̾ra om̃ia quecũq
uoluit fecit. &tu. fac uł in agro tuaͦ
omnia que uis. Multa uis: & ñ potes iN
domo tua facere que uis. Contra dicit
forte uxor : etradicunt filui: aliꝗdo & ser¬
uulus contumacia c̃tradicit: & non facis
Aliquando minaris. & anteꝗ facias qđ mi¬
naris moreris. Putamus. inte ipso facis
quod uis ÷ frenas om̃s cupiditates tua :
forsitan frenas. Nunquid deficis ipse¬
ut cupiditates ñ surgant quas frenas.
Certe enm tuiuis ñ titillari molestia¬
cupiditatum tuarum: Et tam̃ caro
fecit. Ipse tibi dat grãm: ut inte ipso
facias qđ uis. Nisi enĩ ipso adiuuante.
nec inte facis qđ uis. Et enĩ cum ille

Expanded text:
conscientiae victimas sacras imponis; et resconscientiae victimas sacras imponis; et respondetur tibi, «Pax in terra hominibus bonae voluntatis» . 12. Ille igitur Deus qui omnipotens est, «in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit;» tu in domo tua non facis omnia quae vis: ille «in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit;» tu fac vel in agro tuo omnia quae vis. Multa vis, et non potes in domo tua facere omnia quae vis: contradicit forte uxor, contradicunt filii, aliquando et servulus contumacia contradicit, et non facis aliquando minaris, et antequam facias quod minaris, moreris, Putamus, in teipso facis quod vis? frenas omnes cupiditates tuas? Forsitan frenas, numquid efficis ut ipsae cupiditates non surgant, quas frenas? Certe enim hoc vis, non titillari molestiacupiditatum tuarum; et tamen «carfecit.» Ipse tibi det gratiam, ut in teipso facias quod vis; nisi enim ipso adjuvante, nec in te facis quod vis. Etenim cum ille
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificium laudis inquit glorificabit
me Si cogereris offerre dño tuo. sacri¬
ficium gratũ. illi & acceptũ. sicut antea
uidebantur sacrifitia in umbra futurorũ
forte ñ inuenires ingrege tuo placitum
taurum:In capris hrrcũ arȩ d̃ dignũ
nec inouilituo arietem dignũ uictima dõ tuo.
& non inueniens satageres quid faceres. &
ate querit ds̃. sed cor: Neq potest quisꝗ¬
dicere & linguã non habui. Siqͥs obmutescit
aliqua ualitudine. linguã non habuit: &
tamen laudẽ habuit. Sienĩ ds̃ laures
carnales haber&. & sono tui corporis in¬
digeret.: Ꝙ idcirco cũ remansisses sine
lingua: sine laude etiã remaneres :
N unc̃ uͦ quia cor querit. cor infpicit. in tus
testis ẽ: iudex approbator. ad iutor. coro¬
nator: sufficit ut offeras uoluntatẽ. Cum
potes: ore confiteris ad ialutẽ : Cum
autem non potes: corde credis ad iusticiã
Corde laudas: borde benedicis : corde in arã

Expanded text:
«Sacrificium laudis,» inquit, «glorificabit «Sacrificium laudis,» inquit, «glorificabit me» . Si cogereris offerre Domino tuo sacrificium gratum illi et acceptum, sicut antea vovebantur sacrificia in umbra futurorum; forte non invenires in grege tuo placitum taurum, et in capris hircum arae Domini dignum, nec in ovili tuo arietem dignum ad victimam Domino tuo; et non inveniens satageres quid faceres, et a te quaerit Deus, sed cor. Denique potes dicere: Et linguam non habui. Si quis obmutescit aliqua valetudine, linguam non habuit, et tamen laudem habuit. Si enim Deus aures carnales haberet, et sono tui corporis indigeret, ideo cum remansisses sine lingua, sine laude etiam remaneres: nunc vero quia cor quaerit, cor inspicit, intus testis est, judex, approbator, adjutor, coronator; sufficit ut offeras voluntatem. Cum potes, ore confiteris ad salutem; cum autem non potes, corde credis ad justitiam : corde laudas, corde benedicis, corde in aram
Abbreviated transcription (Latin):
placuit ds̃: etiam flagellans eos.
Quando inquis om̃ib displic& : ꝓlacuit
illis: & sub flagello eiusNn erumnis.
in laborib. in uulnerib. in aegestate
constituti. laudauerunt dm̃: Non eis dis¬
plicuit: etiam torquens: hoc ẽ. gratis
amare non quasi ꝓposito acceptione
mercedis : quia ipsa summa merces tua ds̃.
ipsa erit quem gratis diligis. Sic a mare
debes. ut ipsũ ꝓmercede desiderare non
desinas. qui solus te saci&: sicut philippuis
desiderabat cum dicer&: Ostende nobis
patrem: & sufficit nobis. Merito qua
hoc delibera uoluntate facimus. & de
libera uoluntate facere debemus: qͣuia
delectati facimuf Dehinc amando faci¬
mus : quia & si corripimur ab illo.
nobis nunquã displicere deb&. qui semꝑ
est iustus. Hoc dixit ille laudator eius
In me sunt ds̃ uotatua: quȩ reddã lauda¬
tiones tibi. Et alio loco: Uoluntarie sa¬
crificabo tibi. Quid est uoluntarie sacri¬
ficabo tibi : Uoluntarie laudabo te: quia

Expanded text:
placuit Deus, etiam flagellans eos. placuit Deus, etiam flagellans eos. Quando iniquis omnibus displicet, placuit illis; et sub flagello ejus, in aerumna, in laboribus, in vulneribus, in egestate constituti laudaverunt Deum: non eis displicuit nec torquens. Hoc est gratis amare, non quasi proposita acceptione mercedis; quia ipsa merces tua summa Deus ipse erit, quem gratis diligis: et sic amare debes, ut ipsum pro mercede desiderare non desinas, qui solus te satiet; sicut Philippus desiderabat, cum diceret, «Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis» . Merito, quia hoc de libera voluntate facimus, et de libera voluntate facere debemus, quia delectati facimus, amando facimus; quia etsi corripimur ab illo, nobis nunquam displicere debet, qui semper est justus. Hoc dixit ille laudator ejus: «In me sunt, Deus, vota tua, quae reddam laudationis tibi» . Et alio loco: «Voluntarie sacrificabo tibi» . Quid est, «Voluntarie sacrificabo?» Voluntarie laudabo te. Quia,
Abbreviated transcription (Latin):
coactus est facere: sed omnia quecũq
uoluit fecit. Causa omniũ que fecit.
uoluntas eius ẽ. fac istic domũ
quam si nolles facere: sine habitatione
remaneres. Necessitas cogit te facere
domum: non liba uoluntas. facis
uestem: quia si non faceres. nudus ambu¬
lares. Ad faciendã ergo uestem: ne¬
cessitate duceris. non libera uoluntate.
Conseris montem uitibus. semen spargis:
quia nisi feceris alimenta ñ habebis.
Omnia hec necessitate facis: ds̃ bonita¬
te facit. Nullo quod fecit eguit.
ideo omnia quecũq uoluit fecit.
Putas habemus & nos qđ libera uo¬
luntate faciamus. Ea
enim
que diximus ex necessitate facimus:
quia si non fecerimus aegentes & inopes
remanemus: Inuenimus aliquid quod
libera uoluntate faciamus : Inuenimus
plane : cum ipsũ dñm amando laudamꝰ.
Hoc enim lib̾a uoluntate facis: quando
amas qđ laudas. Non enĩ ex necessita¬
te: sed quia plac&. Vnde iustis & sc̃is dĩ

Expanded text:
coactus est facere, sed «omnia quaecumque coactus est facere, sed «omnia quaecumque voluit, fecit:» causa omnium quae fecit, voluntas ejus est. Facis tu domum, quia si nolles facere, sine habitatione remaneres: necessitas cogit te facere domum, non libera voluntas. Facis vestem, quia si non faceres, nudus ambulares: ad faciendam ergo vestem necessitate duceris, non libera voluntate. Conseris montem vitibus, semen spargis, quia nisi feceris, alimenta non habebis: omnia haec necessitate facis. Deus bonitate fecit, nullo quod fecit eguit; ideo «omnia quaecumque voluit, fecit.» 11. Putas, habemus et nos quod libera voluntate faciamus? Ea enim quae diximus, ex necessitate facimus; quia si non faceremus, egentes et inopes remaneremus. Invenimus aliquid quod libera voluntate faciamus? Invenimus plane, cum ipsum Deum amando laudamus. Hoc enim libera voluntate facis, quando amas quod laudas; non enim ex necessitate, sed quia placet. Unde justis et sanctis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
nos ꝑ ipsums dicantur du homines.
dictum ẽ enim: ds scętit in sinagoga
deorum: Dictum ẽ : Ego dixi. du estis.
⁊ filui altissimi omnes : Honne suꝑ
homines deus  Sed quid magnum
si siꝑ homines ds̃ : Q suꝑ anglos ds
Quia
angłi non fecer dm̃.
sed angłos fecit ds̃: Et necesse est. ut suꝑ
omnia que fecit sit ipse qui fecit.
Cognoscens ergo magnitudinẽ dĩ iste.
& uidens eũ suꝑ omnẽ esse creaturam.
non tantũ corporalẽ. sed etiã spiritalẽ:
rex magnus inquit. suꝑ omnes deos.
Omnia quecũq uoluit dñs fecit in cęlo
& in terra: in mari & in om̃ib abyssis.
Quis autẽ comprehendat hȩc : quis
enumerat oꝑadñi in cęlo & in terra.
in mari. & in om̃ib abrssis: Si com¬
prehendere om̃ia non possumus. tam̃
& tenere qm̃ quicquid creaturarum
in cȩlo. quicquid in mari & in omnib
abyssis adño factum est: quia om̃ia
quecumq uoluit dñs fecit incaelo
& in terra. in mari & in om̃ib abrssis.
Sicut iã diximus non omnia que fecit

Expanded text:
nos per ipsum» . Dicantur dii homines: dictum est enim, «Deus stetit in synagoga deorum;» dictum est, «Ego dixi, Dii estis et filii Altissimi omnes» : nonne super homines Deus? Sed quid magnum, si squia Angeli non fecerunt Deum, Angelos fecit Deus; et necesse est super omnia quae fecit, sit ipse qui fecit. Cognoscens ergo magnitudinem Domini iste, et videns eum super omnem esse creaturam, non tantum corporalem, sed etiam spiritualem: «Rex magnus,» inquit, «super omnes deos.» Omnia quaecumque voluit, Dominus fecit in coelo et in terra, in mari et in omnibus abyssis.» Quis autem comprehendat haec? quis enumeret opera Domini in coelo et in terra, in mari et in omnibus abyssis? Tamen si comprehendere omnia non possumus, inconcusse quoniam quidquid creaturarum in coel quia «omnia quae voluit, fecit in coelo et in terra, in mari et in omnibus abyssis,» sicut jam diximus. Non omnia quae fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
responder& nobis. non est ualde mag¬
nus quẽ uideo si a me poterit expli¬
carȩ  Redeat gͦ ad oꝑa eius: & di¬
cat nobis. habeat ipse in conscientia
magnitudinẽ dñi quã uidit: quam
nobis credendã cõmendauit : quo nr̃os
oculos ꝑducere non potuit: & enumer&
quȩdã que hic dñs fecit: ut & nobis qui
magnitudinẽ illius sicut ille uidere
noñ possumus dulcescat exoperib suis.
que capere non possumus. Qm̃ ego
inquit cognoui quia magnus ẽ. dñs¬

Expanded text:
responderet nobis: Non est valde magresponderet nobis: Non est valde magnus quem video, si a me poterit explicari? Redeat ergo ad opera ejus, et dicat nobis. Habeat ipse in conscientia magnitudinem Domini, quam vidit, quam nobis credendam commendavit; quo nostros oculos perducere non potuit: et enumeret quaedam quae hic Dominus fecit; ut et nobis, qui magnitudinem illius, sicut ille videre, non possumus, dulcescat ex operibus suis, quae capere possumus. «Quoniam ego,» inquit, «cognovi quod magnus est Dom
Abbreviated transcription (Latin):
Et tamen ille ꝑ miscłiam suam & oleastrũ
inseruit inoliuam. Sed adhuc ñ erat
insertus oleaster: quando iacob elegit
propheta: Quoniam ego cognoui : quod
magnus ẽ dñs. Mente uolante ad suꝑiora.
electa a carne transcendendo creaturam:
cognouit quod magnus ẽ h̃s. Non om̃s
possunt uidendo cognoscere: Laudauit
quod fecit: suauis est: Iacob elegit sibi
dñs : ifrł in possessionẽ sibi. Et hic. illum
laudas Nam & ego cognoui. quia
magnus est dñs. Propheta loquebatur.¬
qui intrauit inscũariũ di. qui audiuit
forte in effabilia uerba. quȩ non lic&
homini loqui: qui dixit quod poss& ho
minibus dici: & tenuit apud se quod non
poss& hominib dici. Ergo. & audiatur
ad quod possumus & credatur ad qđ
elegit sibi dñs. ifrł in possessionẽ sibi :
Ad quod non possumus credatur: quia
ipse cognouit qđ magnus ẽ. dñs
Si illi diceremus. rogamas te. explica
magnitudinẽ ipsius. nonne forte

Expanded text:
et tamen ille per misericordiam suam et oleastrum et tamen ille per misericordiam suam et oleastrum inseruit in olivam. Sed adhuc non erat insertus oleaster, quando «Dominus elegPropheta? «Quoniam ego cognovi quod magnus est Dominus.» Mente volante ad superna, erecta a carne, transcendente creaturam, cognovit quia magnus est Dominus. Non omnes possunt videndo cognoscere: laudent quod fecit: «Suavis est; Jacob elegit sibi Dominus; Israel in possessionem sibi.» Et hinc illum lauda; nam et «ego cognovi quia magnus est Dominus.» Propheta loquebatur,qui intravit in sanctuarium Dei, qui audivit forte ineffabilia verba quae non licet homini loqui ; qui dminibus dici, et tenuit apud se quod non posset dici. Ergo audiatur ad quod possumus, et credatur ad quoelegit sibi Dominus, Israel in possessionem sibi;» ad quod non possumus credatur, quia ipse cognovit «quod magnus est Dominus.» Si illi diceremus, Rogamus te, explica magnitudinem illius; nonne forte
Abbreviated transcription (Latin):
dño qm̃ suauis est. & ad tendite : quae
circa nos fecit. Qm̃ iacob elegit sibi dñs
isrł in posfessionem sibi. Laudate. psallite .:¬
qm̃ fecit ista. Talia dico: quȩ capere
ualeatis. Ceteras gentes sub angłis posuit :
łecit agrũ quẽ coler&: quem ipse semina¬
ret Quãuis ipse om̃s gentes condiderit:
ceteras angłis cõmisit. sibi istam possidendã
seruandãq deputauit: hunc popłm. hunc
ucob: merito illius ante gr̃a sua donandũ
ipsi ait : Quia maior serui& minori.
Apłs dicit: quod meritũ habere nondum
nati potuerunt : ante quã quisquã eorũ
egiss& aliquid boni aut mali. Non ergo
se attollat iacob: non głetur. non suis
meritis tribuat. Ante est p̃cognitus.
ante praedestinatus. ante electus. Nod
suis meritis electus ẽ. sed gr̃a dĩ inuentus
& uiuificatus: Sic & omnes gentes. Nam
ut insereretur quid meruit oleaster.
amaritudine baccarũ. sterilitate siluestri:ͦ
Lignũ quippe erat sil ue. non agri dñici

Expanded text:
niam suavis est.» Et attendite quae circa nos fecit. «Quoniam Jacob elegit sibi Dominus, Israel in possessionem sibi.» Laudate, psallite, quoniam fecit ista. Talia dico quae capere valeatis. Caeteras gentes sub Angelis posuifecit agrum, quem coleret, quem ipse seminaret: quamvis ipse omnes gentes condiderit, caeteras Angelis commisit, sibi istam possidendam, servandamque deputavit; hunc populum, hunc Jacob. Merito illius, an gratia sua? De nondum natis ait, «Quia major serviet minori;» Apostolus dixit. Quod meritum habere nondum nati potuerunt, antequam quisquam eorum egisset aliquid boni aut mali? Non ergo se extollat Jacob, non glorietur, non suis meritis tribuat. Ante est praecognitus, ante praedestinatus, ante electus: non suis meritis electus, sed gratia Dei inventus et vivificatus . Sic et omnes gentes: nam ut insereretur, quid meruit oleaster amaritudine baccarum, sterilitate silvestri? Lignum quippe erat silvae, non agri dominici;
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ beneficiũ illi p̃statur q̃uando punit᷑.
ut humiliet᷑: Chanaanergo : modo suꝑb ẽ.
Omĩ simpius. om̃is infidelis exaltat corsuũ:
non uult credere in dm̃: Sed hȩc ex altatio
parata . ẽ. humilitati in die niuditi: tunc

Expanded text:
non enim beneficium illi praestatur, quando punitur non enim beneficium illi praestatur, quando punitur ut humilietur. Chanaan ergo modo superbus est. Omnis impius, omnis infidelis exaltat cor suum; non vult credere in Deum. Sed haec exaltatio parata est humilitati in diem judicii; tunc
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit qr non credit᷑. qͥ drestat. nisiut c̃uue¬
nerit qͥ non credebatur. confundantur qͥ non
credider̃ : quare ÷ qui a conclusio p̃cedit :¬
& sequit᷑ confusio : Concdusio p̃cedit utrex
seqͥtur confusio tanquã plebs Quosmodo
condudit ut ñ credant in xp̃m: quando
apparuerit xp̃c om̃s confundantur : & trans¬
ducent eos ex aduerso iniqͥtates eorũ : Tuno
dicent impii confusi . ꝗd nobis ꝓfuit suꝑbia᷑
magnamiferia fr̃smei dissipatio : ex afflictm
dissipant᷑ : ut affligant᷑ Magnamis eria. tẽp¬
tatio oculorũ. idiẽ. fallatia : rexamaricantiũ:
Fallunt enĩ ut amaricent : Condusio . rex con¬
fusionis: Concluduntur enĩ. netranseant
ad fidẽ : & cũ uenerit inquẽ credimꝰ. confun¬
dentur : & om̃ia regna chandan: occidit ds:
Chana an: interp̃tat᷑ paratꝰ humilitati:
Humilitas quasi bonũ aliqͥd significat: sed
sisit utilis humilitas: Namala humiliatio

Expanded text:
fuerit, quia non creditur; quid restat, nisi ut cum vefuerit, quia non creditur; quid restat, nisi ut cum venerit qui non credebatur, confundantur qui non crediderunt? Quare? Quia conclusio praecedit, et sequitur confusio: conclusio praecedit ut rex, sequitur confusio tanquam plebs. Quos modo concludit, ut non credant in Christum, quando apparuerit Christus, omnes confundentur, et traducent eos ex adverso iniquitates eorum. Tunc dicent impii confusi: «Quid nobis profuit superbia» ? Magna mysteria, fratres mei. Dissipatio rex afflictionis; dissipantur ut affligantur. Magna mysteria. Tentatio oculorum, id est fallacia, rex amaricantium; fallunt enim ut amaricent. Conclusio rex confusionis; concluduntur enim ne transeant ad fidem, et cum venerit in quem credimus, confundentur. «Et omnia regna Chanaan» occidit Deus. Chanaan interpretatur, Paratus humilitati. Humilitas quasi bonum aliquod significat, sed si sit utilis humilitas: nam mala humiliatio
Abbreviated transcription (Latin):
tunc : sic agitur nunc spirita liter. ut im¬
pleat. qđ tunc ꝓphetice p̃nuntiauit :
Occidit etiã aliũ regẽ : & aliũ popłmeius:
Et ogregẽ basan : & hic quãmalus: og
interp̃tat᷑ conclusio basan in t̃p̃ta t᷑
confusio: Malus ẽ. rexille : qui inter¬
cludit uiã addm̃. Hoc enĩ agit diabolus
semꝑ opponendo figm̃ta sua. opponendo
idolasua. faciendo sinecessatione figm̃ta
sua: idola sua faciendo: õpponendo se neces¬
sariũ ꝑ arrepticios. sortilogos. augures.
aruspices. magos. dȩmoniorũ : concludit uiã:
quomodo ꝑxp̃m idagitur ut pateat uia
quȩ fuerat interclusa: nã ꝑ eũ redẽptꝰ qͥdam
dicit : & indõ meo trans grediar murũ: Sic
diabolus nihilaliud agit. nisit intercludat
uiã. necredat᷑ indm̃: Si enĩ crȩdit᷑ in dm̃.
patet uia. & ip se x p̃c ẽ. uia : Si autẽ ñ credit᷑
indm̃. interclusa. ẽ. uia: Si autẽ in terclusa

Expanded text:
tunc, sic agit nunc spiritualiter, ut imtunc, sic agit nunc spiritualiter, ut impleat quod tunc prophetice praenuntiavit. Occidit etiam alium regem et alium populum ejus: «Et Og regem Basan.» Et hic quam malus! Og interpretatur, Conclusio: Basan interpretatur, Confusio. Malus est rex ille qui intercludit viam ad Deum. Hoc enim agit diabolus; semper opponendo figmenta sua, opponendo idola sua, opponendo se necessarium per a idola sua, opponendo se necessarium per arreptitios, sortilegos, augures, aruspices, magos, sacra daemoniorum, concludit viam. Quomodo per Christum id agitur, ut pateat via, quae fuerat interclusa; nam per eum redemptus quidam dicit, «Et in Deo meo transgrediar murum» : sic diabolus nihil aliud agit, nisidatur in Deum. Si enim creditur in Deum, patet via; et ipse Christus est via : si autem non creditur in Deum, interclusa est via. Si autem interclusa
Abbreviated transcription (Latin):
Occidat plane & nunc occidat a cordib seruoꝵ
suorũ. & a tẽptationib ecđe suȩ: Nec cesset
manꝰ eiꝰ in occidendis talib regib: & talib
poplis: Interp̃tatur enĩ seon tẽptatioo cu¬
lorũ : & amorrei interp̃tantur amaricantes:
Iam hic uidete suntelligere possumꝰ quomodo
a maricantes regẽ habeant: tẽptationẽ
oculorũ. Tẽptatio oculorũ non .ẽ: nisi
ñ habet : Iã qͥdmirũ ẽ. siamaricantes talẽ
habeant regẽ Mendacẽ regẽ nisi enĩ
m̃datium & simulatio p̃cedat : non sunt
amaricantes in eccła . Inde enĩ amaricant:
qr fingunt. Precedit tẽptatio oculorũ
amaricatio seqͥtur : & in ipso diabolo
p̃cessit: Nã tẽptatio oculorũ ẽ : qđ trans¬
figurat se uelut angłm lucis. Occidat
manꝰdĩ & illũ & illos: Illũ ne inducat: illos
ut corrigant᷑ & enĩ in uno qͦq: homine oc¬
cidit᷑ illerex : quandodamnat simulati¬
onẽ. & diligit ueritatẽ : Manꝰdĩ non qͥescit
id agere : Nãquẽ admodũ egit ad litterã

Expanded text:
Occidit plane; et nunc occidat a cordibus servorum suorum, et a tentationibus Ecclesiae suae, nec cesset manus ejus in occidendis talibus regibus et talibus populis: interpretatur enim Seon, Tentatio oculorum; Amorrhaei interpretantur, Amaricantes. Jam hic videte si intelligere possumus quomodo amaricantes regem habeant tentationem oculorum. Tentatio oculorum non est nisi Jam quid mirum est si amaricantes talem habeant regem, mendacem regem? Nisi enim mendacium et simulatio praecedat, non sunt amaricantes in Ecclesia; inde enim amaricant, quia fingunt. Praecedit tentatio oculorum, amaricatio sequitur: et in ipso diabolo praecessit; nam tentatio oculorum est quod «transfigurat se velut angelum lucis» . Occidat manus Domini et illum et illos; illum, ne inducat; illos, ut corrigantur. Etenim in unoquoque homine occiditur ille rex, quando damnat simulationem, et diligit veritatem. Manus Dei non quiescit id agere. Nam quemadmodum egit ad litteram
Abbreviated transcription (Latin):
nient : Ecce iam oleaster in manu insertoris:
Multi aboriente & occidente uenient : Uide¬
mꝰ qͥd ferat inserendũ : ubi inserat uideamꝰ:
& recũbent inquit cũ abraham &isa ac &
ia cob: in regnocȩlorũ : Videmꝰ & qͥd inseruit:¬
& ubi inseruit. Deramis suꝑbis natura lib
quid dicis : filii autẽ regni. ibunt in tenebras
exteriores ibierit fletus & stridordentiũ:

Expanded text:
nient.» Ecce jam oleaster in manu insertoris: nient.» Ecce jam oleaster in manu insertoris: «Multi ab oriente et occidente venient.» Videmus quid ferat inserendum; ubi inserat videamus: «Et recumbent,» inquit, «cum Abraham, Isaac et Jacob, in regno coelorum.» Videmus et quid inseruit, et ubi inseruit. De ramis superbis naturalibus quid dicit? «Filii autem regni ibunt in tenebras exteriores; ibi erit fletus et st
Abbreviated transcription (Latin):
tus es in illis: & particeps pinguedinis oleȩ
factꝰes : Noligloriari aduersus ramos:
Qd sigloriaris : nontura dicẽ portas. sed ra¬
dixte : Hec una arbor .ẽ. pertinens ad a¬
brahã & r̃saac &ia cob: & qđ plus ẽ. magis
ad abrahã &isaac. & iacob oleaster insertꝰ.
quãrami confraca: Illi eñ ꝑfragm̃tũ. iã ñibis
Oleaster nonibierat. &ibi. ẽ: Illi ꝑsuꝑbiã
frangimeruer̃: iste ꝑ humilitatẽ in seri
meruit . Illi amiser̃ radicẽ : istetenuit eã:
Oleaster qͥdem fuistis. sed oliua estis : par¬
ticipes pinguedinis oliuȩ. Nã uultis nosse
in abrahã & isaac & iacob qͦ modosit insertꝰ
oleaster: neputetisuos adhanc arborem
ñ ꝑtinere : qr ñ perti netis carnalit̃ ad sem̃
abra hã : Dñs quando miratus ẽ. fidemcentu¬
rionis illius quinonerat depopło isrł. sed
erat depopło gentiũ ⁊ propterea in qͥt dico
uobis. qi multiaboriente & occidente ue¬

Expanded text:
tus es in illis, et particeps pinguedinis olivae tus es in illis, et particeps pinguedinis olivae factus es. Noli gloriari adversus ramos: quod si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te» . Haec una arbor est pertinens ad Abraham et Isaac et Jacob; et quod plus est, magis ad Abraham et Isaac et Jacob oleaster insertus, quam rami confracti. Illi enim per fragmentum jam non ibi sunt; oleaster non ibi erat, et ibi est: illi per superbiam frangi meruerunt, iste per humilitatem inseri meruit; illi amiserunt radicem, iste tenuit eam. Oleaster quidem fuistis, sed oliva estis, participes pinguedinis olivae. Nam vultis nosse in Abraham et Isaac et Jacob quomodo sit insertus oleaster, ne putetis vos ad hanc arborem non pertinere, quia non pertinetis carnaliter ad semen Abraham? Dominus quando miratus est fidem Centurionis illius qui non erat de populo Israel, sed erat de populo Gentium: «Propterea,» inquit, «dico vobis, quia multi ab oriente et» «occidente ve
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ sit inȩternũ. quia & si hoc ñ diceret intel¬
sine initio & sine termino ẽ : Qđ uero ꝓpter
acob neibi suboriret᷑ humana sollicitudo.
quia hoc tẽporale.ẽ. non sempiternũ: securos
sine fine. habuer̃ qͥppe initiũ: sed finẽ ñ ha¬
bebunt In abrah̃ã & rsaac. &ia cob totã ecł ã
eiꝰ cogitate : bme sem̃ isr ł cogitate : Om̃e autẽ
sem̃ isrł ñ solũ qđ ẽ ex carne. sed etiã qđ ẽ
scđm ꝓmissionẽ heredes: Benedicemꝰ ergo
om̃s : in dõ abrahã &isaac &ia cob: arborẽ
qͥdem benedi x̃ quandã. eãq: oliuã creauit
sic̃ dix̃ apłs. ipsos patriarchas scõs unde
effloruit popłsdĩ : Sed hȩc arbor oliuȩ
pd̾tata .ẽ. ñ amputata : & inde suꝑbi rami
fracti sunt. Ipse ẽ. blasphemꝰ & impius popłs
indȩorũ : manser̃ tam̃ ramiboni & utiles:
Nã in de apłi : & cũ ibi rami utilesrelica eẽnt :
ꝑdĩ miscdiã. in sertus. ẽ. & oleaster gentiũ.
cuidicit apłs Tuautẽ cũ esses oleaster inser¬

Expanded text:
ia etsi hoc non diceret, intelsine initio et sine termino est. Quod vero propter Jacob,» ne ibi suboriretur humana sollicitudo, quia hoc temporale est, non sempiternum, securos sine fine: habuerunt quippe initium, sed finem non habebunt. 7. In Abraham et Isaac et Jacob totam Ecclesiam ejus cogitate, omne semen Israel cogitate: omne autem semen Israel, non solum quod est ex carne, sed etiam quod esecundum promissionem haeredes» . Benedicimur ergo omnes in Deo Abraham et Isaac et Jacob. Arborem quidem benedixit quamdam, eamque olivam creavit, sicut dixit Apostolus, ipsos Patriarchas sanctos, unde effloruit populus Dei: sed haec arbor olivae putata est, non amputata, et inde superbi rami fracti sunt; ipse est blasphemus et impius populus Judaeorum. Manserunt tamen rami boni et utiles; nam inde Apostoli. Et cum ibi rami utiles relicti essent, per Dei misericordiam insertus est et oleaster Gentium, cui dicit Apostolus: «Tu autem cum esses oleaster, inser
Abbreviated transcription (Latin):
Afflictio ergo regẽ habet dissipationẽ
qr illi qͥaffliguntꝰ eccłam. dissipatiaffli¬
gunt. Ut enĩ affligant : dissi pantur :
qmrexducit: popłs sequitur: Precedit
dissipatio sequit᷑ afflictio: Audite audite
nomina hȩc in interp̃tatione typica¬
& sapientia plena: necunũ inuenis existis
nominib: qđ boni aliquid interp̃tetur:

Expanded text:
Afflictio ergo regem habet dissipationem; quia illi qui affligunt Ecclesiam, dissipati affligunt. Ut enim affligant, dissipantur: quoniam rex ducit, populus sequitur; praecedit dissipatio, sequitur afflictio, Audite, audite nomina haec, interpretatione typict sapientia plena: nec unum invenis ex istis nominibus, quod boni aliquid interpretetur,
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ mutasti ut diceres. õs abrahã. & dsisaac
& ds̃ ia cob: nonne tibi uidet᷑ ratio eiꝰ respon¬
dere & dicere : qđ autẽ dixiegosũ qui sum
uerũ ẽ. sed ñ capis. qđ autẽ dixi. ego sum¬

Expanded text:
nomen mutasti, ut diceres, «Deus Abraham et Deus Isaac nomen mutasti, ut diceres, «Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob?» Nonne tibi videtur ratio ejus respondere, et dicere: Quod dixi, «Ego sum, qui sum;» verum est, sed non capis: q
Abbreviated transcription (Latin):
sicut fieri potest. & ualde potest. acie m̃as
fortior me & contuitũ cordissui diufigit
in eo qđ ẽ : laud et ille ut pocest: & quomodo
nos ñ possumꝰ laudet. Grã stam̃ illi qͥ in hoc
psalmo tẽperauit laudẽ suã : ut & firmoꝵ
eẽt & in firmorũ : Nã & in illamissione ser¬
ui suimorsi cũ diceret egosũ qͥsũ. & dices
filiis isrł qͥẽ misit me aduos. quia ipsũ ꝓpre
eẽ. m̃ti humanȩ difficile erat capere. & mit¬
tebatur homo ad homines quãuis ñ abhomine:
continuo ds̃ tẽperauit laudẽ suã : & hoc dese
dix̃ qđ capi dulciter posset . Non in eoi
uoluit remanere qđ laudabat̃: quo ñ possec
laudator adtingere : Vade inqͥt dic filus
isrł : ds abra hã & dsisaac. &dsiacob: mi¬
sit me aduosi hoc mihi nom. ẽ. in ȩt̃num.
Certe dñe nom̃ illud habes: qr & tu dixisti
ego sũ qͥsũ qͥ ẽ misitme a duos. Vnde modo

Expanded text:
sicut fieri potest, et valde potest, acie mentis sicut fieri potest, et valde potest, acie mentis fortior me, et contuitum cordis sui diu figit in eo quod est; laudet ille ut potest, et quomodo nos non possumus, laudet. Gratias tamen illi, qui in hoc psalmo temperavit laudem suam, ut et firmorum esset et infirmorum. Nam et in illa missione servi sui Moysi cum diceret, «Ego sum qui sum;» et, «Dices filiis Israel, Qui est misit me ad vos:» quia ipsum proprie esse menti humanae difficile eracapere, et mittebatur homo ad homines, quamvis non ab homine; continuo Deus temperavit laudem suam, et hoc de se dixit quod capi dulciter posset; non in eo voluit remanere quod laudabatur, quo non posset laudator attingere. «Vade,» inquit, «dic filiis Israel, Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob misit me ad vos: hoc mihi nomen est in aeternum.» Certe, Domine, nomen illud hahes; quia et tu dixisti, «Ego sum: Qui est, misit me ad vos:» unde modo
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ modo ꝑfruunt᷑ : sicutiuẽ an principio
erat uerbũ & uerbũ erat apud dm̃. & ds̃
erat uerbũ. ꝑ qđ facta s̃ om̃ia : Tuautẽ
qͦ modo contingis: quia uerbũ caro fac¬
tũ ẽ : & habitauit in nobis: Ut enĩ panẽ
angłorũ manducaret homo: creator
angłorũ factꝰ .ẽ. homo ꝑsallite ergono¬
minieiꝰ : qm̃ suauis. ẽ : Sigustastis: psallite.
Sigustastis quã suauis. ẽ. dñs: psallite . Sibene
sapit qđ gustastis: laudate . Quistã ingra¬
tus ẽ uł coquenti uł pascenti. ut cũ fue¬
rit pulm̃to aliquo delectatꝰ ñ reddat
grãm laudando qđ gustat: si dehis ñ tacem
deillo qui dedit om̃ia tacebimꝰ: psallite dño
enĩuos fortassisuidere bonũ om̃iũ bonorũ
Bonũ a qͦs̃ om̃iabona bonũ sine quonihil. ẽ
bonũ & bonũ qđ sine cȩteris bonũ. ẽ. ten¬
debatis uos ut uideretis: & forte in exten¬
denda aciem̃tis urȩ deficiebatis. Hoc enĩ
ex me conicio: sic patior. Sed & siẽ aliqͥs

Expanded text:
rincipio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum per quod facta sunt omnia.» Tu autem quomodo contingis? Quia «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Ut enim panem Angelorum manducaret homo, Creator Angelorum factus est homo. «Psallite ergo nomini ejus, quoniam suavis est.» Si gustastis, psallite; si gustastis quam suavis est Dominus, psallite; si bene sapit quod gustastis, laudate. Quis tam ingratus est vel coquenti vel pascenti, ut cum fuerit pulmento aliquo delectatus, non reddat gratiam laudando quod gustat? Si de his non tacemus, de illo qui dedit omnia tacebimus? «Psallite nomenim vos fortassis videre bonum omnium bonorum, bonum a quo sunt omnia bona, bonum sine quo nihil est bonum, et bonum quod sine caeteris bonum est; tendebatis vos ut videretis, et forte in extendenda acie mentis vestrae deficiebatis. Hoc enim ex me conjicio; sic patior. Sed etsi est aliquis,
Abbreviated transcription (Latin):
miserit filiũ suũ ȩqualẽ. qͥhoc ẽ qđ ipse:
dederit hominẽ faciendũ & ꝓhominib
occidendũ ut ꝑ hoc qđ tues. gustes qđ ñes:
Multũ enĩ ate erat gustare suauitatẽ dĩ.
quia remota erat illa &nimis alta : tuautẽ
nimis abiectꝰ & inimo iacens. In magna ista
separatione : missus ẽ mediator : Nonpo¬
teras addm̃ homo: ds factꝰ .ẽ. homo Vt qm
solũ. eẽt: hoc sequendo qđ es. nũquã ꝑueni¬
ñ es nũ quã ꝑuenires : ds factꝰ ẽ. homo : ut¬
in homine sequendo qđ potes. ad dm̃ ꝑue¬
nias qđ non poteras : Ipse .ẽ. mediacor : in de
factꝰ ẽ. suauis Quid suauius pane angłoꝵ
manducauit homo: non enĩ aliunde uiuit
homo : & aliunde uiuit angłs: Ipsa ẽ. ue¬
ritas: ipsa ẽ sapientia. ipsa .ẽ. uirtꝰdĩ¬

Expanded text:
miserit , et Filium suum aequalem, qui hoc est quod ipse, miserit , et Filium suum aequalem, qui hoc est quod ipse, dederit hominem faciendum, et pro hominibus occidendum; ut per hoc quod tu es, gustes quod non es. Multum enim ad te erat gustare suavitatem Dei; quia remota erat illa et nimis alta, tu autem nimis abjectus et in imo jacens. In magna ista separatione missus es Mediator. Non poteras ad Deum homo; Deus factus est homo: ut quoniam solum esset, hoc sequendo quod es, nunquam perveninon es, nunquam pervenires: Deus factus est homo, ut hominem sequendo, quod potes, ad Deum pervenias, quod non poteras. Ipse est Mediator, inde factus est suavis. Quid suavius pane Angelormanducavit homo ? Non enim aliunde vivit homo, et aliunde vivit angelus. Ipsa est veritas, ipsa est sapientia, ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
Insanit : qͥlaudat qđ noniẽ. bonũ: Silaudes
iniquũ eo ipso qđ iniquus. ẽ nonne & tuiniquus
eris e silaudes furẽ eo ipso qđ fur ẽ. nonne
& tuparticepseris : si laudes iustũ in eo ipso
qđ ustꝰ ẽ. nonne & tuhabes inde partem
laudando: non enĩ laudares iustũ: nisiamares:
Nonamares : sinihil inde haberes: Siergo
qͥc qͥd aliud laudamꝰ. ideo laudamꝰ quia
bonũ ẽ : nulla tibi maior causa & melior
& firmior daripotuit. quare laudes dm̃:
concipiat ut conpletat᷑ quã bonꝰ sit dñs:
sed ad nosredeamꝰ & in nobi sillũ agnoscamꝰ
& inoperib: arti ficẽ laudemꝰ : quia ipsum
contẽplari idonei ñ sumꝰ & si contẽ plabim̃
idonei aliquando erimꝰ: cũ fuerit mundatũ
cornrm̃ fide ut postremo gaudeat ueritate.
Nunc qm̃ ipse a nobis uideri ñ potest: oꝑaeiꝰ
uideamꝰ nesine eiꝰ laude remaneamus:
uis non eẽt: sitibi ñ daret possegustare . Talẽ
autẽ se p̃buit hominib: ut etiã panẽ decȩlo

Expanded text:
Insanit qui laudat quod non est bonum. Si laudes iniquum eo ipso quo iniquus est, nonne et tu iniquus eris? Si laudes furem eo ipso quo fur est, nonne et tu particeps eris? Si laudes justum in eo ipso quo justus est, nonne et tu habes inde partem laudando? Non enim laudares justum, nisi amares; non amares, si nihil inde haberes. Si ergo quidquid aliud laudamus, ideo laudamus, quia bonum est; nulla tibi major causa et melior et firmior dari potuit quare laudes Deum, concipiat aut complectatur quam bonus sit Dominus? Sed ad nos redeamus, et in nobis illum agnoscamus, et in operibus artificem laudemus; quia ipsum contemplari idonei non sumus: et si contemplari idonei aliquando erimus, cum fuerit mundatum cor nostrum fide, ut postremo gaudeat veritate; nunc quoniam ipse a nobis videri non potest, opera ejus videamus, ne sine ejus laude remaneamus. vis non esset, si tibi non daret posse gustare. Talem autem se praebuit hominibus, ut etiam panem de coelo
Abbreviated transcription (Latin):
hominem. uideo aliã legẽ in menbris
meis. repugnantẽ legi mentis meȩ. &
captiuũ me ducentẽ in lege peccati
quȩ est in menbris meis : quia ñ solum
indomo sua. nec solũ in agro suo. sed
in carne sua. uł inspũ suo. non impleuit
quod uolebat: clamauit ad dm̃ qui
omnia quecũq uoluit fecit in cęlo & in
terra. & dxit: Infelix ego homo. qͥs me¬

Expanded text:
embris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis:» quia non solum in domo sua, nec solum in agro suo, sed in carne sua vel in spiritu suo non implevit quae volebat, clamavit ad Deum, qui «omnia quaecumque voluit, fecit in coelo et in terra;» et dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
uulnere a capite usq ad pedes: putre factꝰ liques¬
cebat inse : Tunc eũ eua ausa ẽ tẽptare: dic aliqͥd
indm̃tuũ : & morere . Audibenedicentẽ in noctib:
Locutae sinqͥt : quasi una ex insipientib mulierib:
sipientib mulierib : Adã putrisreppulit euã:
tanquã dicens.: sufficit qđ ꝓpt̃te mortalis
effectus sum. Valueras in paradiso. sedinnceris
instercore. Magna grãdĩ. Sed unde hoc. nisi
qr ros hermon conpluerat illã animã : sedde¬
derat dñs suauitatẽ : ut terra nr̃a daret fructũ
suum: In noctib: extollite manꝰurãs in scã & be

Expanded text:
ulcere a capite usque ad pedes, putrefactus liquesulcere a capite usque ad pedes, putrefactus liquescebat in se. Tunc Eva ausa est eum tentare: «Dic aliquid in Deum tuum, et morere.» Audi benedicentem in noctibus: «Locuta es,» inquit, «quasi una ex insipientibus mulieribus. sipientibus mulieribus.» Adam putris repulit Evam, tanquam dicens: Sufficiat quod propter te mortalis effectus sum. Valueras in paradiso, sed vinceris in stercore. Magna gratia Dei! Sed unde hoc, nisi quia ros Hermon compluerat illam animam, et dederat Dominus suavitatem, ut terra nostra daret fructum suum ? «In noctibus extollite manus vestras in
Abbreviated transcription (Latin):
in domo dñi in atrus domꝰ dĩnrĩ. In noctib ex¬
tollite manꝰ urãs in scã & benedicite dñm: facile . ẽ.
benedicere in dieb. uid ẽ. indieb: inreb ꝓsperis.
Noxenĩ. tristisres ẽ. dies. res .ẽ. lȩta. Quando tibi
bene ẽ: benedicis dñm: Iuando filiũ desideras.
& nascit᷑: benedicis dñm: liberata ẽ. uxortua a pe¬
riculo partꝰ: benedicis dñm : E grotabat filius:
liberat᷑ b enedicis dnm̃: E grotabat filius: forte
quȩ sistimathematicũ. sortilegũ forte ñ delingua
sed demorib ttus exit maledictio in d̃o: exut
maledicat. qͥd ꝓdest qr linguatua benedicit :
benedicite ergo dñm. quando: innoctib Iuando
benedix̃ iob quã tristis noxerat : ablatasom̃ia
quȩ possidebant᷑. ablatis filiis qͥb seruabant᷑:
quã tristis nox : seduideamꝰ si non in nocte benedicit:
Dñsdedit dñs abstulit : sic̃ dño placuit ita factũ ẽ:
sit nom dñi benedictũ. Quã nox atrox ꝑcussus

Expanded text:
n atriis domus Dei nostri, in noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dominum.» Facile est benedicere in diebus. Quid est, in diebus? In rebus prosperis. Nox enim tristis res est; dies res est laeta. Quando tibi bene est, benedicis Dominum. Quando filium desideras et nascitur, benedicis Dominum. Liberata est uxor tua a periculo partus; benedicis Dominum. Aegrotabat filius, liberatur; benedicis Dominum. Aegrotabat filius; forte quaesisti mathematicum, sortilegum: forte non de lingua, sed de moribus tuis exiit maledictio in Dominum; emaledicat, quid prodest quod lingua tua benedicit? Benedicite ergo Dominum. Quando? «In noctibus.» Quando benedixit Job? Quando tristis nox erat. Ablata sunt omnia quae possidebantur; ablati filii quibus servabantur: quam tristis nox! Sed videamus si non in nocte benedicit: «Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Quam nox atra! Percussus
Abbreviated transcription (Latin):
seruos suos ipsos bene dese meritos p̃dicatores
uerbi sii. rectore secłȩ suȩ. ueneratores nominis
sin. obtẽꝑatores mandati sui. id docet ut in
conscientia sua habeant dulcedinẽ bonȩ uitȩ
suȩ. nec corrũ pant᷑ laudib: ne frangantur
uituꝑationib: hominũ : quanto magis ipse inc̃o¬
mutabilis suꝑ om̃ia qͥhȩc docet: nonutiq ma¬
iorfit silaudaueris. nec minor siuituperaueris :
Sedqm nobis expedit laudare dnm. misericor¬
diter iubet ut laudemꝰ eũ. non arroganter:
Audiamꝰergo qͥd dicit. Laudate nom̃ dñi. lauda¬
te seruidñm. Non enĩ aliqͥd in congruũ facitis:
laudando seruid nm . & si sẽꝑ tantũmodo
seruies setis. deberetis laudare dnm: Iuanto
psalmo. rectos decet laudatio. &itẽ alibi scrip¬
tũ ẽ. noniẽ spetiosa laus in ore peccatoris :
Itẽq alibi dr̃. sacrificiũ laudis glorificauitine.¬

Expanded text:
servos suos ipsos bene de se meritos, praedicatores servos suos ipsos bene de se meritos, praedicatores verbi sui, rectores Ecclesiae suae, veneratores nominis sui, obtemperatores mandati sui id docet, ut in conscientia sua habeant dulcedinem bonae vitae suae, ne corrumpantur laudibus, ne frangantur vituperationibus hominum; quanto magis ipse incommutabilis super omnia qui haec docet, non utique major fit si laudaveris, nec minor si vituperaveris? Sed quoniam nobis expedit laudare Dominum, misericorditer jubet ut laudemus eum, non arroganter. Audiamus ergo quod dicit: «Laudate nomen Domini, laudate, servi, Dominum.» Non enim aliquid incongruum facitis, laudando servi Dominum: etsi semper tantummodo servi essetis, deberetis laudare Dominum; quanto psalmo, «Rectos decet laudatio» ; et item alibi scriptum est, «Non est speciosa laus in ore peccatoris» ; itemque alibi d
Abbreviated transcription (Latin):
Putas qͥs ẽ qͥ diẽ benedicatte dñsexsyonr
un ũbenedix̃. Esto unũ : & ꝑuenit ad tebenedictio¬
gaudendũ ẽ: qͦ nospsalmꝰ iste coortat᷑: dicit eñi
abdatENOuENDÑI: Causaq ipsã quare
iustũ sit utlaudemꝰ nom̃ dñ i. continuo subiecit:
Laudate ser ui dñm. undiustius: quid dignius.
qͥd gratius : & enĩ sinon laudauerint serui dñm:
suꝑbi. ingrati. inreligiosier̃ . & qͥd faciunt ñ lau¬
dandodͥnm̃ nisi ut seucrũ sentiant dñm: neq enĩ
seruus ingratꝰ. sid ñm suũ laudare noluerit. ĩdeo
efficit ut seruus nonsit. Laudes ñ laudes: seruus es:
Sedsi laudes. ꝓpitiabis: sinon laudes. offendis:
hona ergo exortatio & utilis: Unde magissatagere
debemꝰ quẽ ad modũ laudandussit dñs: quã du¬
Non enĩ laudib nr̃is ille crescit : sed nos: Ds̃. nec
melior fit silaudaueris. nec deterior siuituꝑaueris:
Sedtulaudando bonũ melioreris: uituꝑando
deterior: Bonꝰ autẽ ille manet ut est: Sienĩ

Expanded text:
Putas quis est quem dixit, «Benedicat te Dominus ex Sion?» Unum benedixit: esto unum, et pervenit ad te benedictiogaudendum est, quo nos psalmus iste cohortatur. Dicit enim: «Laudate nomen Domini.» Causamque ipsam quare justum sit ut laudemus nomen Domini, continuo subjecit: «Laudate, servi, Dominum.» Quid justius? quid dignius? quid gratius? Etenim si non laudaverint servi Dominum; superbi, ingrati, irreligiosi erunt. Et quid faciunt non laudando Dominum, nisi ut severum sentiant Dominum? Neque enim servus ingratus, si Dominum suum laudare noluerit, ideo efficit ut servus non sit. Laudes, non laudes, servus es: sed si laudes, propitiabis; si non laudes, offendes. Bona ergo exhortatio et utilis; unde magis satagere debemus quemadmodum laudandus sit Deus, quam duNon enim laudibus nostris ille crescit, sed nos. Deus nec melior fit, si laudaveris; nec deterior, si vituperaveris: sed tu laudando bonum, melior eris; vituperando, deterior: bonus autem ille manet, ut est. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
ccenunc benedicite dñm. om̃s serui dnĩ:
quistatis indomo dñi in atriis domꝰ dĩnr̃.
quare addidit in atrus : atri A.ampliora
spatia domꝰ intelligitur Quistat inatrus:
cũtiũ : quia non ea diligis ubi ab inimico
angustiaspatiaris : Quomodo intelligeris
stare in atriis : sta in caritate : & stasinatriis
Incaritate latitudo ẽ i nodio angustia:
Audia płm: Ira & indignatio. tribulatio &
angustia : in omnẽ animã hominis oꝑantis
malũ: delatitudine autẽ caritatis qͥddi

Expanded text:
cce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri.» Quare addidit, «in atriis?» Atria ampliora spatia domus intelliguntur. Qui stat in atriis, ere inimicum tuum; quia non ea diligis, ubi ab inimico angustias patiaris. Quomodo intelligeris stare in atriis? Sta in charitate, et stas in atriis. In charitate latitudo est, in odio angustia. Audi Apostolum: «Ira et indignatio, tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum» . De latitudine
Abbreviated transcription (Latin):
solus sit dix̃ gosũ qsũ. & dicesfiluis isrł: qͥẽ.
misericors iustꝰ. Quȩ si diceret utiq: uera
diceret : Sublatis demedio om̃ib qͥb: appellari
posset &dici dsãpsũ eẽ se uocari respondit.

Expanded text:
solusolumisericors, justus: quae si diceret, utique vera diceret. Sublatis de medio omnibus quibus appellari posset et dici Deus, ipsum esse se vocari respondit;
Abbreviated transcription (Latin):
maere &natant in a qͥs bona : dico & hominẽ
bonũ. Homo eñibonꝰ : de bono thesauro cordissi
ꝓfert bonũ: Dico & angłm bonũ qͥ non .ẽ. lapsus
suꝑbia & diabolus factꝰ: sed inheret obȩdiendo
eia quo factꝰ .ẽ: Om̃ia ista dicobona: sed tamen
cũ suis nominib cȩlũ bonũ. angłmbonũ. hominẽ
bonũ : Addm̃ autẽ cũ me refero. putonihilme
homo bonꝰ : &ipse itẽ dix̃. nemobonꝰ nisiunꝰ ds̃
Nonne stimulauit nos ad quȩrendũ & ad distin¬
guendũ qđ sit bonũ alio bono bonũ. & bono
seipsobono : quã ergobonũ ẽ. a quosunt om̃ia
bona: om̃ino nullũ inuenies bonũ qđ non abipso
sic & bonꝰ ẽ ꝓprie: Neq enĩea quȩ fecit ñs
aut in iuria illi sit cũ dicimꝰ. non. eẽ quȩ fecit.
quare eñĩfecit. sinons̃quȩ fecit. aut qͥd fecit.
sinon ẽ qđ fecit: cũ ergosint & illa quȩ fecit :
uenit᷑ tam̃ ad illius conparationẽ:. & tanquã

Expanded text:
in aere et natant in aquis, bona. Dico et hominem in aere et natant in aquis, bona. Dico et hominem bonum: «Homo» enim «bonus de bono thesauro cordis sui profert bonum» . Dico et angelum bonum, qui non est lapsus superbia et diabolus factus est; sed inhaeret obediendo ei a quo factus est. Omnia ista dico bona, sed tamen cum suis nominibus; coelum bonum, angelum bonum, hominem bonum: ad Deum autem cum me refero, puto melius Homo bonus;» et ipse item dixit, «Nemo bonus, nisi unus Deus.» Nonne stimulavit nos ad quaerendum et ad distinguendum quid sit bonum alio bono bonum, et bonum seipso bonum? Quam ergo bonum est a quo sunt omnia bona? Omnino nullum invenias bonum quosic et bonum est proprie. Neque enim ea quae fecit, non sunt; aut injuria illi fit, cum dicimus non esse quae fecit. Quare enim fecit, si non sunt quae fecit? aut quid fecit, si non est quod fecit? Cum ergo sint et illa quae fecit, venitur tamen ad illius comparationem; et tanquam