comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
An forte qui eomͦ priscillianistas inuenire molit᷑. ido non
negat xp̃m. qr ore deꝓmit qͦd corde ñ credit: Quasi uͦꝰ qͦ qͥ
& paulo ante iã dixi. cũ dictũ esset. corde credit᷑ aduisti
ciã incassũ ÷ additũ ore confessio fit adsalutẽ. Nonne pe¬
neom̃s qui xp̃m corã ꝑsecutorib negauer᷑. qͦd de illo cre¬
debant corde tenuerunt. & tam̃ orȩ ad salutẽ ñ confiten
doꝑierunt. nisi qui ꝑpoenitentiã reuixerunt: Quisita
euanescat. ut existimet apłm petrũ hoc habuisse incorde
qͦd inore. quando xp̃m negauit: Nẽpe in illa negatione
intꝰ ueritatẽ tenebat. & foris m̃daciũ ꝓferebat. Cur xͦ
lacrimis diluit qͦd ore negauerat. si saluti sufficiebat
qͦd corde credebat: Cur̃ loquens in corde suoueritatẽ
tã amaro fletu puniuit m̃daciũ qͦd ore deꝓmpsit. nͥ
qr magnã uidit. e̾e̾. ꝑniciẽ qͦd corde quidẽ credidit

Expanded text:
An forte qui eo modo Priscillianistas inuenire molitur, ideo non An forte qui eo modo Priscillianistas inuenire molitur, ideo non negat Christum, quia ore depromit, quod corde non credit? quasi uero — quod et paulo ante iam dixi — cum dictum tiam; incassum est additum, ore confessio fit ad salutem ? Nonne pene omnes qui Christum coram persecutoribus negaverunt, quod de illo credebant, corde tenuerunt; et tamen ore ad salutem non confitendo perierunt, nisi qui per poenitentiam revixerunt? Quis ita evanescat, ut existimet apostolum Petrum hoc habuisse in corde quod in ore, quando Christum negauit? nempe in illa negatione intus ueritatem tenebat et foras mendacium proferebat. cur ergo lacrimis diluit, quod ore negauerat, si saluti sufficiebat, quod corde credebat? cur loquens in corde suo ueritatem tam amaro fletu puniuit mendacium, quod ore depromsit, nisi quia magnam uidit esse perniciem, quod corde quidem credidit
Abbreviated transcription (Latin):
inuestitu ouiũ dixit rapaces lupos. eẽ. uenturos: Honne
ibi erat locus ut hȩc moneret & diceret. & uos ut eos inueni¬
atis assumite uestitũ luporũ. intrinsecus aut̃ ouesmanete :
Non hoc ait. Sed cũ dixisset multi aduos uenient in uestitu
ouiũ. intrinsecus aut̃ sunt lupi rapaces : ñ addidit. ex
m̃daci is ur̃is. sed exfructib eorũ cognoscetis eos. Ueri¬
tate sunt cauenda. ueritate capienda. ueritate occiden¬
da m̃dacia Absit. ut blasphemias ignorantiũ scienter¬
blasphemando uincamꝰ. Absit ut mala fallaciũ unitando
caueamꝰ Quomͦꝰ enĩ cauẽbimꝰ si ut caueam᷑ habebimꝰ: Si eniꝰ
ut capiat᷑ qui blasphemat nesciens. blasphemabo sciens. peiꝰ
.ẽ qͦd ago. quã qͦd capio Si ut inueniat᷑ qui xp̃m negat
nesciens. ego xp̃m negabo sciens: ad ꝑditionẽ me secuturꝰ
.e quẽ sic inuenero siquidẽ ut illũ inueniã prior peo

Expanded text:
in uestitu ouium dixit rapaces lupos esse uenturos, nonne in uestitu ouium dixit rapaces lupos esse uenturos, nonne ibi erat locus, ut haec moneret et diceret: et uos, ut eos inueniatis, adsumite uestitum luporum, intrinsecus autem oues manete? non hoc ait. sed cum dixisset: multi ad uos uenient in uestitu ouium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces, non addidit: ex mendaciis uestris. sed: ex fructibus eorum cognoscetis eos. ueritate sunt cauenda, ueritate capienda, ueritate occidenda mendacia. absit, ut blasphemias ignorantium scienterblasphemando uincamus, absit, ut mala fallacium imitando caueamus. quomodo enim cauebimus, si, ut caueamus, habebimus? si enim, ut capiatur qui blasphemat nesciens, blasphemabo sciens, peius est quod facio quam quod capio; si, ut inueniatur qui Christum negat nesciens, ego Christum negabo sciens, ad perditionem me secuturus est, quem sic inuenero: si quidem, ut illum inueniam, prior pereo.
Abbreviated transcription (Latin):
tuerint. & a catholicis uł antistitib qͥ loquunt᷑ inpopłis.
uł a quibq studiosis ⁊elo dĩ plenis. fuerint usquequaꝙ
diffusa: hȩc er̃ scã retia. quib capiant᷑ ueracit᷑. ñ m̃¬
dacit᷑ inquirant᷑. Sic enĩ capti: aut ultro qͥd fuerint
fatebuntur. & alios qͦs in sua mala societate nouerunt.
pudebit fateri qͦd diuturna simulatione texerunt.¬
occulta dĩ manu medicante sanant᷑. Sed multo facilius
inquies eorũ latibula penetramꝰ : siqͦd sunt nos. ẽẽ. m̃tiam᷑
Hoc si liceret aut expediret: potuit xp̃c prȩciꝑe ouib suis
ut lupinis amictȩ pellib ad luposuenirent. & eos huiꝰ
artis fallaci is inuenirent. Qͦd eis ñ dixit. nec quando
eas inmediũ luporũ se missurũ. ẽẽ. pͣdixit. Seddices Non
erant tc̃ inquirendi cũ essent aꝑtissimi lupi. sed eorũ morsꝰ
& seuicia ꝑferenda. Quid cũ tẽpora posteriora prȩnuncians.

Expanded text:
tuerint, et a Catholicis vel antistitibus qui loquuntur in populis, tuerint, et a Catholicis vel antistitibus qui loquuntur in populis, vel a quibusque studiosis zelo Dei plenis, fuerint usquequaque diffusa; haec erunt sancta retia, quibus capiantur veraciter, non mendaciter inquirantur. Sic enim capti, aut ultro quid fuerint fatebuntur, et alios quos in sua mala societate noverunt, pudebit fateri qocculta dei manu medicante sanabuntur. Sed multo facilius, inquies, eorum latibula penetramus, si quod sunt nos esse mentiamur. hoc si liceret aut expediret, potuit Christus praecipere ouibus suis, ut lupinis amictae pellibus ad lupos uenirent et eos huius artis fallaciis inuenirent: quod eis non dixit nec quando eas in medium luporum se missurum esse praedixit. sed dices: non erant tunc inquirendi, cum essent apertissimi lupi, sed eorum morsus et saeuitia perferenda. quid? cum tempora posteriora praenuntians
Abbreviated transcription (Latin):
priscillianistȩ. priusquã huiꝰ m̃dacii fuisset excogita¬
ta uenatio: Unde adipsuis auctoris eorũ ꝓfecto astu¬
tioris & idõ tectioris cubile. ꝑuentũ est: Unde tot tan¬
tiq manifestati atq dãnati. & cȩteri innumerabiles
partim correcti. partĩ uelut correcti. & in ȩccłam
miserantẽ collecti sunt: Multas enĩuias dat dñs quan¬
do miseret᷑. quib ad eorũ ꝑueniat᷑ indaginẽ. Quarũ
duȩ sunt aliis feliciores. ut uł ab eis quos seducere uoluer.
aut abeis qͥs iã seduxerant resipiscentib conuersisq mon¬
strent᷑. Qđ facilius fit: si nefarius eorũ error. non
indacib captationib sed ueracib disputationib euer¬
tat᷑. Quib conscribendis oꝑam te oportet impendere.
qm̃ dñs ddonauit ut possis Quȩ scriꝑta salubria. quib
eorũ ꝑuersitas in sana destruit᷑. cũ magis magisq in no¬

Expanded text:
Priscillianistae, priusquam hujus mendacii fuisset excogitaPriscillianistae, priusquam hujus mendacii fuisset excogitata venatio? unde ad ipsius auctoris illorum, profecto astutioris, et ideo tectioris, cubile perventum est? unde tot tantique manifestati atque damnati, et caeteri innumerabiles partim correcti, partim velut correcti, et in Ecclesiam miserantem collecti sunt? Multas enim vias dat Dominus, quando miseretur, quibus ad eorum perveniatur indaginem: quarum duae sunt aliis feliciores; ut vel ab eis quos seducere voluerunt, aut ab eis quos jam seduxerant, resipiscentibus conversisque monstrentur. Quod facilius fit, si nefarius eorum error, non mendacibus captationibus, sed veracibus disputationibus evertatur. Quibus conscribendis operam te oportet impendere, quoniam Dominus donavit ut possis: quae scripta salubria quibus eorum perversitas insana destruitur, cum magis magisque inno
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ m̃daciũ fallendis eis capiendisq ꝓferimꝰ: ꝓfecto
& ad blasphematores priscillianistas ꝑtinere nos dici¬
mꝰ. & ut nob̾ credant sine excusatione ignorantiȩ blas¬
phemamꝰ Neq enĩ catholicus qͥ blasphemando uult
hereticꝰ credi. potest dicere. ignorans feci. Sẽꝑfr̃ in talib
causis cũ timore recolendũ est. qͥcunq me negauerit
corã hominib : negabo eũ corã patre meo qͥ incelis est
An uͦ xp̃m corã hominib ñ negat. qͥ eũ corã priscilliani¬
stis negat ut eos latentes blasphemo m̃dacio nudet &¬
capiat. Quis aut̃ dubitat obsecro te negari xp̃m. cũ
sicuti est uerꝰ ita ñ. ẽẽ. dr̃ & sicut eũ priscillianista
credit ita esse dr̃ Sed occultos lupos inquies indu¬
tos pellib ouiũ. & dñicũ gregẽ latent̾ grauitq uastan¬
tes. alit̾ inuenire ñ possũmꝰ Unde gͦ innotuerunt

Expanded text:
iustum mendacium fallendis eis capiendisque proferimus, profecto iustum mendacium fallendis eis capiendisque proferimus, profecto et ad blasphematores Priscillianistas pertinere nos dicimus et, ut nobis credant, sine excusatione ignorantiae blasphemamus. neque enim catholicus, qui blasphemando uult haereticus credi, potest dicere: ignorans feci. Semper, frater, in talibus causis cum timore recolendum est: quicumque me negauerit coram hominibus, negabo eum coram patre meo, qui in caelis est. an uero Christum coram hominibus non negat, qui eum coram Priscillianistis negat, ut eos latentes blasphemo mcapiat? Quis autem dubitat, obsecro te, negari Christum, cum sicuti est verus, ita non esse dicitur; et sicut eum priscillianista credit, ita esse dicitur? 11. Sed occultos lupos, inquies, indutos pellibus ovium et dominicum gregem latenter graviterque vastantes, aliter invenire non possumus. Unde ergo innotuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut eos inueniamꝰ non solũ mendacit᷑ loquim᷑ ut ad
illos ꝑtinere credam᷑: sed etiã falsa loquim᷑. quȩ
ad illorũ errorẽ ꝑtinere cognouimꝰ Itaq illiquan¬
do nr̃i putari uolunt: & falsũ est ex parte. & ue¬
rũ est ex parte qͦd dicunt. Falsũ ÷ enĩ eos nros esse.
uerũ est animã partẽ dĩ ñ esse. Nos uͦ quando adeos ꝑti¬
nere putari uolumꝰ: falsũ est utrunq qͦd dicimꝰ. & pris¬
cillianistas nos. ẽẽ: & animã partẽ dĩ esse. Illi itaq
dm̃ laudant ñ blasphemant quando se occultant. Et
quando se ñ occultant sed sua ꝓfer̃ : blasphemare se nes¬
ciunt. Idõ si ad fidẽ catholicã conuertant᷑: consolant᷑
semet ipsos. qr possunt dicere qͦd apłs. Qui cũ int̾ cgẽa
dixisset. priꝰ fuiblasphemꝰ: miscdiã in qͥt consecutꝰ sũ
qr ignorans feci Hos contra ut se nob aꝑiant. si hoc quasi

Expanded text:
ut eos inueniamus, non solum mendaciter loquimur, ut ad ut eos inueniamus, non solum mendaciter loquimur, ut ad illos pertinere credamur, sed etiam falsa loquimur, quae ad illorum errorem pertinere cognouimus. itaque illi quando nostri putari uolunt, et falsum est ex parte et uerum est ex parte, quod dicunt — falsum est enim eos nostros esse, uerum est autem animam partem dei non esse — nos uero quando ad eos pertinere putari uolumus, falsum est utrumque, quod dicimus, et Priscillianistas nos esse et animam partem dDeum laudant, non blasphemant, quando se occultant; et quando se non occultant, sed sua proferunt, blasphemare se nesciunt. Ideo si ad fidem catholicam convertantur, consolantur semet ipsos, quia possunt dicere, quod apostolus, qui cum inter cetera dixisset: prius fui blasphemus, misericordiam, inquit, consecutus sum, quia ignorans feci. nos contra, ut se nobis aperiant, si hoc quasi
Abbreviated transcription (Latin):
possimꝰ ꝓpt̃ eos qͦd incertũ ÷ lib̾andos. ueritatis eiꝰ ẽẽ.
doctores. Cũ gͥ blasphemare dm̃ doceamꝰ nrõs. ut eos
priscillianiste credant suos: uideamꝰ quidmali dicant ip¬
si. qui ꝓptẽa m̃tiunt᷑ ut eos nr̃õs. ẽẽ. credamꝰ Auathemati¬
tant priscillianũ. & ad nr̃m arbitriũ detestant᷑. Dicunt
animã creaturã dĩ. ẽẽ: ñ partẽ ẜxecrant᷑ priscillia¬
nistarũ falsa martyria. Catholicos ep̃os a quib illa
heresis nudata. oppugnata. ꝓstrata est. magnis effer̃
laudib. & cȩtera huiusmodi Ecce ipsi uera dicunt
quando m̃tiuntur. ñ quo simul possit hoc ipsũ uerũ
ẽẽ qͦd mendũ est: sed inalio quando m̃tiunt᷑. in
alio uera dicunt. Quando enĩ nr̃os se. ẽẽ. m̃tiunt᷑: de
fide catholica uera dicunt. Ac ꝑ hoc ipsi ne priscillia¬
nistȩ inueniantur: loquunt᷑ m̃dacit᷑ uera Nlos aut̃

Expanded text:
possimus propter eos, quod incertum est, liberandos ueritatis eius esse possimus propter eos, quod incertum est, liberandos ueritatis eius esse doctores? Cum igitur blasphemare deum doceamus nostros, ut eos Priscillianistae credant suos, uideamus, quid mali dicant ipsi, quando propterea mentiuntur, ut eos nostros esse credamus. anathematizant Priscillianum et ad nostrum arbitrium detestantur; dicunt animam creaturam dei esse, non partem; exsecrantur Priscillianistarum falsa martyria; catholicos episcopos, a quibus illa haeresis nudata, oppugnata, prostrata est, magnis efferunt laudibus et cetera huius modi. ecce ipsi uera dicunt, quando mentiuntur, non quo simul possit hoc ipsum uerum esse, quod mendacium est, sed in alio quando mentiuntur, in alio uera dicunt; quando enim nostros se esse mentiuntur, de fide catholica uera dicunt. ac per hoc ipsi, ne Priscillianistae inueniantur, loquuntur mendaciter uera; nos autem,
Abbreviated transcription (Latin):
qrñ bona futura quȩ catholicus de corrigendo here¬
tico inquirit incerta sunt. quis peccat grauiꝰ. utrũ
qͥ hominẽ decipit nesciens. an qͥ dm̃ blasphemat sci¬
ens: cfecto qͥd sit peius intelligit: qui homini dm̃
sollicita pietate pͣponit. Huc accedit: qr si blasphe¬
manclus est as ut adeũ laudandũ homines adduca mꝰ.
xeru. ñ solũ laudare discent. uerũ etiã blasphemare
Sec illis beneficia conferimꝰ: qͦs ñ ignorant᷑ seascient᷑ blas¬
phemando. ab hereticis lib̾amꝰ. Et cũ apłs homines tradi¬
derit. etiã ipsi sathanȩ ut discerent ñ blasphemare: nos co¬
namꝰ homines eruere sathanȩ. ut discant ñ ꝑignorantiã
sed ꝑscientiã blasphemare: Nob̾q ipsis magistris eoꝵ
hoc tãmagnũ importamꝰ exitiũ: ut ꝓpt̃ herẽticos capien¬
dos prius efficiam᷑ qͦd certũ est dĩ blasphematores. quo

Expanded text:
— quoniam futura bona, quae catholicus de corrigendo haere— quoniam futura bona, quae catholicus de corrigendo haeretico inquirit, incerta sunt — quis peccat grauius: utrum qui hominem decipit nesciens, an qui deum blasphemat sciens? profecto quid sit peius intellegit, qui homini deum sollicita pietate praeponit. huc accedit, quia. si blasphemandus est deus, ut ad eum laudandum homines adducamus, xerimus, non solum laudare discent, uerum etiam blasphemare. haec illis beneficia conferimus, quos non ignoranter, sed scienter blasphemando ab haereticis liberamus. et cum apostolus homines tradiderit etiam ipsi satanae, ut discerent non blasphemare, nos conamur homines eruere satanae, ut discant non per ignorantiam, sed per scientiam blasphemare, nobisque ipsis, magistris eorum, hoc tam magnum inportamus exitium, ut propter haereticos capiendos prius efficiamur, quod certum est, dei blasphematores, quo
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemia. Sequit᷑ enĩ ut dĩ natura captiuet᷑. decipiat᷑.
fallat᷑. conturbet᷑ atq turpet᷑. dãnet᷑ atq crucietur
At si hoc & ille dicit qui de tanto malo liberarecupit ho¬
minẽ ꝑm̃daciũ : uideamꝰ qͥd int̾sit int̾ utruuq blasphe¬
mũ. Plurimũ inquis Nã hoc priscillianista dicit. ita
etiã credens. Catholicus aut ñ ita credens. quamus
italoquens Iile gͦ blasphemat nesciens. iste aut̃ sciens
Ille contra scientiam. iste contra conscientiã Iile habet
cecitatẽ falsa sentiendi. sed in eis habet saltẽ uolunta¬
tẽ uera dicendi: iste latens uidet uera. & uolens lo¬
quit᷑ falsa Sedille inquies hoc docet. ut er roris sui
faciat furorisq participes: iste aut̃ hoc dicit ut abillo
errore ac furore liberet homines lã quidẽ supra
ostendi. quantũ & hoc noceat qͦd credit᷑ ꝓfuturum
Uerũ interĩ si appendamꝰ in his duob mala prȩsentia

Expanded text:
blasphemia. sequitur enim, ut dei natura captiuetur, decipiatur, blasphemia. sequitur enim, ut dei natura captiuetur, decipiatur, fallatur, conturbetur atque turpetur, damnetur atque crucietur. at si hoc et ille dicit, qui de tanto malo liberare cupit hominem per mendacium, uideamus, quid intersit inter utrumque blasphemum. plurimum inquis; nam hoc Priscillianista dicit ita etiam credens, catholicus autem non ita credens, quamuis ita loquens. ille ergo blasphemat nesciens, iste autem sciens; ille contra scientiam, iste contra conscientiam; ille habet caecitatem falsa sentiendi, sed in eis habet saltem uoluntatem uera dicendi; iste latens uidet uera et uolens loquitur falsa. sed ille, inquies, hoc docet, ut erroris sui faciat furorisque participes; iste autem hoc dicit, ut ab illo errore ac furore liberet homines. iam quidem supra ostendi, quantum et hoc noceat, quod creditur profuturum; uerum interim si appendamus in his duobus mala praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
suspicanti dicturꝰ es Hoc tunc idõ feci: ut caꝑẽ te. Sed
quid respondebis dicenti. unde gͥ scio utrũ etiã nunc id fa¬
cias ne capiarisa me: Anuͦ cuiquã ꝑsuaderi potest. homi¬
nẽ ñ m̃tiri ne capiat᷑. qui m̃tit᷑ ut capiat: Uidesne quo
tendat hoc malũ. ut scilicet ñ solũ nos illis ipsiq nob̃. s
dũ ꝑmendaciũ tendit᷑ ut doceat᷑ fides. idagi potiꝰ ut nulli
habenda sit fides: Si enĩ & contra dm̃ loquim᷑ cũ m̃timͣ.
quid tantũ mali poterit nullo m̃dacio reperiri. qͦd
tanqͣm scelestissimũ om̃imͦ deuitare debeamꝰ: Sed nunc
aduerte quã tolerabilius priscillianistȩ in nrã cõparatio¬
ne m̃tiunt᷑. quando se fallacit᷑ loqui sciunt. quos nr̃o nĩ¬
dacio lib̾andos puta mꝰabeis falsis inquib er rando fallun¬
t. Priscillianista dicit qͦd anima sit pars dĩ. & eiꝰdẽ cuiꝰ :
ille naturȩ atq substantiȩ. Magna hȩc ÷ & detestanda

Expanded text:
suspicanti dicturus es: hoc tunc ideo feci, ut caperem te. sed suspicanti dicturus es: hoc tunc ideo feci, ut caperem te. sed quid respondebis dicenti: unde igitur scio, utrum etiam nunc id facias, ne capiaris a me? an uero cuiquam persuaderi potest hominem non mentiri, ne capiatur qui mentitur, ut capiat? uidesne, quo tendat hoc malum? ut scilicet non solum nos illis ipsique nobis, sper mendacium tenditur, ut doceatur fides, id agitur potius, ut nulli habenda sit fides. si enim et contra deum loquimur, cum mentimur, quid tantum mali poterit in ullo mendacio reperiri, quod tamquam scelestissimum omni modo deuitare debeamus? Sed nunc aduerte, quam tolerabilius Priscillianistae in nostra comparatione mentiantur, quando ae fallaciter loqui sciunt, quos nostro mendacio liberandos putamus ab eis falsis, in quibus errando falluntur. Priscillianista dicit, quod anima sit pars dei et eiusdem cuius est ille naturae atque substantiae. magna haec est et detestanda
Abbreviated transcription (Latin):
nanq m̃daciũ & noserimꝰ exea parte ꝑuersi: & illi semicor¬
recti. quañdoqͥdẽ istud qͦd putant. ẽẽ ꝓueritate m̃tiendũ
ñ ineis corrigimꝰ. qr idẽ nos dicimꝰ & docemꝰ. & fieri oportere
p̾cipimꝰ. ut ad eos em̃dandos ꝑuenire possimꝰ. Quos tam̃ non
em̃damꝰ : quib mendũ qͦuerũ tegendũ existimant ñ auferimꝰ
Ded nos potiꝰ immendam᷑. cũ ꝑ tale mendũ eos quȩrimꝰ. nec
inuenimꝰ quẽ admodũ eis conuersis credere ualeamꝰ. quib
ꝑuersis m̃titi sumꝰ. ne forte qͦd ut caꝑent᷑ sunt passi. faciant
capti. ñ solũ qr facere consuer̃: sedqi & in nob̾ ad qͦs ueniunt
hoc inueniunt. Et qͦd ÷ miserabiluis. etiã ipsi iã quasi nr̃ĩ
effecti. quẽadmodũ nob̃ credant reperire ñ possunt. Si enĩ
suspicent᷑ etiã ipsa catholica doginata nos m̃dacit᷑ loqui.
ut nescio qͥd aliud occultemꝰ. qͦd uerũ putamꝰ: certe talia

Expanded text:
namque mendacium et nos erimus ex ea parte peruersi et ipsi semicornamque mendacium et nos erimus ex ea parte peruersi et ipsi semicorrecti, quandoquidem istuc, quod putant esse pro ueritate mentiendum, non in eis corrigimus, quia idem nos didicimus et docemus et fieri oportere praecipimus, ut ad eos emendandos peruenire possimus. quouo uerum tegendum existimant, non auferimus, sed nos potius inmendamur, cum per tale mendum eos quaerimus nec inuenimus. quemadmodum eis conuersis credere ualeamus, quibus peruer sis mentiti sumus, ne forte, quod ut caperentur sunt passi. faciant capti, non solum quia facere consuerunt, sed quia et in nobis, ad quos ueniunt, hoc inueniunt. Et quod est miserabilius, etiam ipsi iam quasi nostri effecti, quemadmodum nobis credant, reperire non possunt. si enim suspicentur etiam ipsa catholica dogmata nos mendaciter loqui, ut nescio quid aliud occultemus, quod uerum putamus, certe talia
Abbreviated transcription (Latin):
qr si cognouerit se ab alieno fuisse tẽptatũ eo ipso audaciꝰ
illa quȩ sentit studebit occultare m̃dacio. quando id
inculpate fieri multo certius didicerit etiã ipsius sui tẽp̃ta¬
toris exẽplo: Hoc qͥppe in homine qͥueritatẽ tegendã putat
ẽe m̃tiendo. qua tandẽ fronte culpabimꝰ. & dãnare audebimꝰ
qͦd docemꝰ: Remanet gͥ. ut qͦd sentiunt priscillianistȩ scđm
heresis suȩ nefariã falsitatẽ. de dõ. de anima. de corporȩ.
de cȩteris reb. ñ dubitemꝰ ueraci pietate dãnare. qͦd aut̃
sentiunt ut ueritasoccultet᷑. ẽẽ. m̃tiendũ: sit nob̾ & illis
qͦd ab sit dogia cõmune. Hoc tã magnũ malũ est: ut etiã¬
si conatꝰ hic nr̃ quo eos ꝑm̃daciũ caꝑe cupimꝰ & mutare. ita
ꝓspet᷑ ut eos capiamꝰ atq mutemꝰ: nullis lucris cõpensent᷑ hȩc
dãna. quib & noscũ illis ꝓ eorũ correctione deprauam᷑ P hoc

Expanded text:
quia, si cognouerit se ab alieno fuisse temptatum, eo ipso audacius quia, si cognouerit se ab alieno fuisse temptatum, eo ipso audacius illa, quae sentit, studebit occultare mendacio, quando id inculpate fieri multo certius didicerit etiam ipsius sui temptatoris exemplo. hoc quippe in homine, quod ueritatem tegendam putat esse mentiendo, qua tandem fronte culpabimus et damnare audebimus, quod docemus? . Remanet igitur, ut, quod sentiunt Priscillianistae secundum haeresis suae nefariam falsitatem de deo, de anima. de corpore, de ceteris rebus, non dubitemus ueraci pietate damnare; quod autem sentiunt, ut ueritas occultetur, esse mentiendum, sit nobis et illis — quod absit — dogma commune. hoc tam magnum malum est, ut etiamsi conatus hic noster. quo eos per mendacium capere cupimus et mutare. ita prosperetur, ut eos capiamus atque mutemus, nullis lucris conpensentur haec damna, quibus et nos cum ipsis pro eorum correctione deprauamur. per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
anista ñ fuerat: hac eiꝰ prȩdicatione firmabtt᷑. Cũ aut̃
ad cȩtera explorantis sermo ꝓcesserit. & dicentis mise¬
reri se eorũ quos tantis er uorũ tenebris. tenebrarũ auctor
inuoluerit. ut honorẽ animȩ suȩ & claritatẽ diuinȩ ꝓ¬
sapiȩ ñ agnoscant. tũ deinde dictini i librũ cuiꝰ nom̃ est
libra. eo qđ ꝑtractatis duodecĩ quęstionib uelut unci is
explicat᷑. tantis extulerit laudib. ut talẽ librã qua hor¬
rendȩ blasphemiȩ continent᷑. multis librarũ auri mi¬
lib prȩciosiorẽ. eẽ. testet᷑ : nẽpe hȩc astutia m̃tientis.
anima credentis int̾ficit. aut iã int̾fectã in eadẽ morte
demergit ac depͥmit. Sed inquies. Postea liberabit᷑. Quid
si ñ fiat. siue aliquo int̾uentente impedĩto ne coepta.
cõpleant᷑. siue obstinatione m̃tis hereticȩ rur sus eadẽ
negantis etiã si aliqua iã coeꝑat confiteri. prȩsertun

Expanded text:
anista non fuerat, hac eius praedicatione firmabitur. cum autem anista non fuerat, hac eius praedicatione firmabitur. cum autem ad cetera explorantis sermo processerit et dicentis misereri se eorum, quos tantis errorum tenebris tenebrarum auctor inuoluerit, ut honorem animae suae et claritatem diuinae prosapiae non agnoscant, tum deinde Dictinii librum, cuius nomen est Libra, eo quod petractatis duodecim quaestionibus uelut unciis explicatur, tantis extulerit laudibus, ut talem Libram, qua horrendae blasphemiae continentur, multis librarum auri milibus pretiosiorem esse testetur, nempe haec astutia mentientis animam credentis interficit aut iam interfectam in eadem morte demergit ac deprimit. sed, inquies, postea liberabitur. quid? si non fiat, siue aliquo interueniente inpedimento, ne coepta conpleantur, siue obstinatione mentis haereticae rursus eadem negantis, etiamsi aliqua iam coeperat confiteri? praesertim
Abbreviated transcription (Latin):
credit catholicis m̃tiendo tẽp̾tantib: aut efficit᷑ aut con¬
firmat᷑ hereticus. Quisquis aut̃ credit herecicis m̃tiendo
sese occultantib : ñ desinit. ẽẽ. catholicus Qd ut fiat
planius: aliqua exẽpligrã ꝓꝑonamꝰ. & ex eispotissimũ
scriptis quȩ mͥ legenda misisti. Ecce constituamꝰ ante
oculos. callidũ exploratorẽ accedere adeũ quẽ priscilli¬
anistã ẽẽ. prȩ senserit. & dictinii epĩ uł cogniti uitã.
uł in cogniti famã laudare m̃dacit᷑. Est hoc tolerabiliꝰ
adhuc: qr ille putat᷑ fuisse catholicus. atq ex illo erro¬
re correctus Deinde priscillianũ. hoc enĩ sequit᷑
in arte m̃tiendi. uenerabilit̃ cõmemoraturꝰ ÷. hominẽ
impiũ & detestabilẽ. & ꝓsuis nefariis scelerib crimi¬
nib ꝙ damnatũ In qua eiꝰ uenerabili cõmemoratione.
si forte ille cui retia tendunt᷑ huiꝰmodi. firmꝰ priscilli¬

Expanded text:
credit catholicis mentiendo temptantibus, aut efficitur aut concredit catholicis mentiendo temptantibus, aut efficitur aut confirmatur haereticus, quisquis autem credit haereticis mentiendo sese occultantibus, non desinit esse catholicus. quod ut fiat planius, aliqua exempli gratia proponamus et ex eis potissimum scriptis, quae mihi legenda misisti. Ecce constituamus ante oculos callidum exploratorem accedere ad eum, quem Priscillianistam esse praesenserit, et Dictinii episcopi uel cogniti uitam uel incogniti famam laudare mendaciter; est hoc tolerabilius adhuc, quia ille putatur fuisse catholicus atque ex illo errore correctus. deinde Priscillianum — hoc enim sequitur in arte mentiendi — uenerabiliter commemoraturus est, hominem inpium et detestabilem et pro suis nefariis sceleribus criminibusque damnatum. in qua eius uenerabili commemoratione si forte ille, cui retia tenduntur huius modi, firmus Priscilli
Abbreviated transcription (Latin):
niat᷑ quicunq ꝑierat. Quando uͦ cũ sint priscilliani¬
stȩ. ut sua uenena ñ ꝓdant. nrõs se. eẽ. m̃tiunt᷑: quis¬
quis nrm eis creditꝰ. etiã illis latentib ipse catho¬
licus ꝑseuerat. Nos contra ut ad eorũ pueniamꝰ in¬
daginẽ: si priscillianistas nos. ẽẽ. m̃tiłnur: qr eorũ
tanquã nra sumꝰ dogmata laudaturi. quisquis ea
crediderit : aut confirmabtt᷑ apud eos. aut trans¬
feret᷑ ad eos interĩ statim: Quid aut̃ hora supuenty¬
ra pariat. utrũ inde postea liberent᷑ uera dicentib
nob. qui decepti sunt fallentib nob. & utrũ audre
uelint docentẽ quẽ sic exꝑti sunt m̃tientẽ. quis no¬
uerit certũ. quis hoc e̾e. ignoret incertũ: ẜxquo
colligit᷑ ꝑniciosius aut ut m̃itius loquar ꝑiculosius
m̃tir᷑i cat̾ holicos. ut hereticos capiant: quã inti¬
unt᷑ heretiei ut catholicos lateant. Qm̃ quisquis

Expanded text:
niatur quicumque perierat; quando uero, cum sint Priscillianiniatur quicumque perierat; quando uero, cum sint Priscillianistae, ut sua uenena non prodant, nostros se esse mentiuntur, quisquis nostrum eis credit etiam illis latentibus ipse catholicus perseuerat; nos contra ut ad eorum perueniamus indaginem, si Priscillianistas nos esse mentimur, quia eorum tamquam nostra sumus dogmata laudaturi, quisquis ea crediderit, ant confirmabitur apud eos aut transferetur ad eos interim statim. quid autem hora superuentura pariat, utrum inde postea liberentur uera dicentibus nobis, qui decepti sunt fallentibus nobis, et utrum audire uelint docentem, quem sic experti sunt mentientem, quis nouerit certum? quia hoc esse ignoret incertum? ex quo colligitur perniciosius aut, ut mitius loquar, periculosius mentiri catholicos, ut haereticos capiant, quam mentiuntur haeretici, ut catholicos lateant, quoniam quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
fallunt᷑. Nãcũ heresim suã docent: ea dicunt inquib
fallunt᷑. Quando aut̃ sedicunt sentire qͦd ñ sentiunt. uł
ñsentire qͦd sentiunt: ea dicunt in quib m̃tiunt᷑. Qͦd
eis quisquis credit: & si eos ñ inuenit. ipse ñ perit
Aregula quippe catholica ñ recedit: qͥ hereticũ catho¬
lica dogmata m̃dacit᷑ ꝓ fitentẽ. catholicũ credit.
Ae ꝑ hoc ñ ÷ ei ꝑnicio sũ: qr in hominis m̃te de qua laten¬
te ñ potest uidicare ñ indĩ fallit᷑ fide. quã debet in¬
sitã custodire. Porro aut̃ quando here sim suã docent:
quisquis eis crediderit putando ueritatẽ erit parti¬
ceps. ut erroris : ita damnationis illorũ. Sic fit.
ut cũ illi sua nefaria dogmata fabulant᷑. in quib
mortifero errore falluntur: tunc quisquis crediderit
ꝑeat. Nos aut̃ quando catholica dogiata prȩdicamꝰ.
in quib rectã fidẽ tenemꝰ : tunc si c̾rediderit. inue¬

Expanded text:
falluntur. nam cum haeresim suam docent, ea dicunt, in quibus falluntur. nam cum haeresim suam docent, ea dicunt, in quibus falluntur; quando autem se dicunt sentire, quod non sentiunt, uel non sentire quod sentiunt, ea dicunt, in quibus mentiuntur. quod eis quisquis credit, etsi eos non inuenit, ipse non perit. a regula quippe catholica non recedit, qui haereticum catholica dogmata mendaciter profitentem catholicum credit. ac per hoc non est ei perniciosum, quia in hominis mente, de qua latente non potest iudicare, non in dei fallitur fide, quam debet insitam custodire. porro autem, quando haeresim suam docent, quisquis eis crediderit putando ueritatem, erit particeps ut erroris ita damnationis illorum. sic fit, ut, cum illi sua nefaria dogmata fabulantur, in quibus mortifero errore falluntur, tunc quisquis crediderit, pereat, nos autem quando catholica dogmata praedicamus, in quibus rectam fidem tenemus, tunc si crediderit, inue
Abbreviated transcription (Latin):
genere fallere uoluisse. mentienti sit noxiũ. ñ credenti
uit qͦd absit aliqua m̃tiretur: sibi nocuisset ꝓfecto
ñ tͥ. quãuis tu omĩa credidisses sine tua iniquitate
narranti. Qm̃ siue illa ita gesta sint siue ñ ita: non
habent tam̃ aliqͥd qͦd siqͥs crediderit ita. e̾e̾. gestũ.
etiã si non ita sit gestũ. regula ueritatis & doctrina
salutis ȩt̾nȩ. uudicet᷑. ẽẽ culpandus Si aut̃ hocqͥsq
m̃tiatur : qͦd siquis crediderit aduersus doctrinam
xp̃i hereticus erit: tanto est nocentior m̃tiens. qͣnto
miserior credens. Uide gͦ quale sit si aduersus doctri¬
nã xp̃i m̃titi fuerimꝰ. qđ quisquis crediderit interi¬
bit. ut inimicos eiꝰdẽ doctrinȩ capiamꝰ. quos ad
ueritatẽ dũ nos ab ea recedimꝰ adducamꝰ. immo uͦ cũ
m̃daces m̃tiendo capimꝰ. m̃dacia peiora doceamꝰ
Aliud ÷ enĩ qͦd dicunt quando mentiunt᷑: aliud quando

Expanded text:
genere fallere uoluisse mentienti sit noxium, non credenti. genere fallere uoluisse mentienti sit noxium, non credenti. uit — quod absit — aliqua mentiretur, sibi nocuisset profecto, non tibi, quamuis tu omnia credidisses sine tua iniquitate narranti, quoniam siue illa ita gesta sint sine non ita, non habent tamen aliquid, quod si quis crediderit ita esse gestum, etiamsi non ita sit gestum, regula ueritatis et doctrina salutis aeternae iudicetur esse culpandus. si autem hoc quisque mentiatur, quod si quis crediderit aduersus doctrinam Christi haereticus erit, tanto est nocentior mentiens, quanto miserior credens. uide ergo, quale sit, si aduersus doctrinam Christi mentiti fuerimus, quod quisquis crediderit interibit, ut inimicos eiusdem doctrinae capiamus, quos ad ueritatem, dum nos ab ea recedimus, adducamus, immo uero cum mendaces mentiendo capimus, mendacia peiora doceamus. aliud est enim quod dicunt, quando mentiuntur, aliud quando
Abbreviated transcription (Latin):
dominationis exhibuit. aliquantã mercedẽ transitor iã
regni tẽporalis accepit: Ad sententiã potius ueridicã¬
martyrũ defendendã te fr̃ exhortorꝰ ut sis aduersus m̃¬
daces. ñ mendacii doctor: sed ueritatis assertor. Nam
diligentius obsecro attende qͦd dico. ut intienias quam
sit cauendũ. qͦd zelo quidẽ laudabili aduersus impios
ut possint comp̃hendi & corrigi uł uitari. sed tam
in cautius docendũ putat᷑. Mendaciorũ genera
multa sunt. quȩ quidẽ omĩa uniuersalit᷑ odisse
debemꝰ: Nullũ est enĩ m̾daciũ. qͦd non sit contrariũ¬
ueritati. Nam sicut lux & tenebre pietas & impietas.
iusticia & iniquitas. peccatũ & recte factũ. sanitas &
imbecillitas. uita & mors : ita uit̃ se sunt ueritas
m̃daciũq contraria. Unde quanto amamꝰ istã: tanto
illud odisse debemꝰ. Ueruntamen sunt quȩdã m̃dacia
quȩ credere nichil obsit. quãuis etiã tali mentiendi

Expanded text:
dominationis exhibuit, aliquantam mercedem transitoriam dominationis exhibuit, aliquantam mercedem transitoriam regni temporalis accepit? ad sententiam potius ueridicamartyrum defendendam te, frater, exhortor, ut sis aduersus mendaces non mendacii doctor, sed ueritatis assertor. nam diligentius. obsecro, adtende, quod dico, ut inuenias quam sit cauendum. quod zelo quidem laudabili aduersus inpios, ut possint conprehendi et corrigi uel uitari, sed tamen incautius docendum putatur. Mendaciorum genera multa sunt, quae quidem omnia uniuersaliter odisse debemus. nullum est enim mendacium, quod non sit contrariuetas, iustitia et iniquitas, peccatum et recte factum, sanitas et inbecilitas, uita et mors, ita inter se sunt ueritas mendaciumque contraria. unde quanto amanus istam. tanto illud odisse debemus. uerumtamen sunt quaedam mendacia, quae credere nihil obsit, quamuis etiam tali mentiendi
Abbreviated transcription (Latin):
terficeret homines: Quid enĩ eis obesset scđm egregiã
doctrinã mendaciloquorũ. si diaboli cultũ mentirent᷑
incorpore. quando dĩ cultꝰ seruabat᷑ in corde: Sedñsic
intellexer̃ apłm martyresueri. marty resscĩ. Uidert̃
qui p̃pe tenueruntq qͦd scriptũ est. corde credit᷑ ad
iusticiã ore confessio fit ad salutẽ. & in ore eorũ non
est inuentũ m̃daciũ. ac sicirrep̃hensibiles abiert̃
ubi tẽptari amendacib ulterius ñ cauebunt. quia
m̃daces amplius in suis cȩlestib coetib. uł alienos ł
ꝓ ximos ñ habebunt. lllũ uͦ hiei mendacio impio
& sacrificio sacrilego occidendos impios & sacrilegos
inquirentẽ ñ imitarent᷑. nec si de illo qualis fuissẽt ea¬
dẽ scriptura tacuusset. Cũ uͦ scriptũ est. eũ rectũ cor
ñ habusse cũ dõ. quid ei ꝓfuit qͦd ꝓ ĩmulla oboedien¬
tia quã de domo achab omino delenda ꝓ cupiditate suȩ

Expanded text:
terficeret homines? quid enim eis obesset secundum egregiam terficeret homines? quid enim eis obesset secundum egregiam doctrinam mendaciloquorum, si diaboli cultum mentirentur in corpore, quando dei cultus seruabatur in corde? sed non sic intellexerunt apostolum martyres ueri, martyres sancti. uiderunt quippe tenueruntque quod dictum est: corde creditur ad iustitiam, ore confessio fit ad salutem, et: in ore eorum non est inventum mendacium : ac sic irreprehensibiles abierunt, ubi tentari a mendacibus ulterius non cavebunt; quia mendaces amplius in suis coelestibus coetibus vel alienos vel proximos non habebunt. Illum vero Jehu mendacio impio et sacrificio sacrilego occidendos impios et sacrilegos inquirentem non imitarentur, nec si de illo qualis fuisset eadem scriptura tacuisset. cum uero scriptum sit eum rectum cor non habuisse cum deo, quid ei profuit, quod pro nonnulla oboedientia, quam de domo Achab omnino delenda pro cupiditate suae
Abbreviated transcription (Latin):
Iustius enĩ sapientiusꝙ facerent scđ̃m istos si ꝑsecutorib
suis ñ se confiterent᷑. e̾ẽ. xp̃ianos. nec eos sua confessione fa¬
cerent homicidas: sed potius m̃tiendo & negando qͦd erant¬
& ipsi saluũ haberent carnis cõmodũ cordisq ꝓpositũ.
& illos conceptũ animo scelus implere ñ sinerent. Non
enĩ ꝓximi eorũ erant in fide. xp̃iana ut cũ eis deberent
loqui ueritatẽ in ore suo quã loquebant᷑ incorde suo.
sed insuꝑs ipsius ueritatis inimici: Si enĩ hieũ quẽ sibi
unt̾ cȩteros ad exemplũ mentiendi prudent̾ uidentur
intueri. seruũ bahalis se. e̾ẽ. m̃titꝰ est. ut seruos eiꝰ
occideret. quanto iustius scd̾m istorũ ꝑuer sitatẽ. t̃pre
ꝑsecutionis seruos demonũ se mentirent᷑ serui xp̃i. ne
serui demonũ seruos occiderent. xp̃i. & sacrificarent idolis
ne int̾fic̾erent᷑ homines. si sacrificauit ille bahali ut in¬

Expanded text:
iustius enim sapientiusque facerent secundum istos, si persecutoribus iustius enim sapientiusque facerent secundum istos, si persecutoribus suis non se confiterentur esse christianos nec eos sua confessione facerent homicidas, sed potius mentiendo et negando quod erant, et ipsi saluum haberent carnis commodum cordisque propositum et illos conceptum animo scelus inplere non sinerent. non enim proximi eorum erant in fide christiana, ut cum eis deberent loqui ueritatem in ore suo, quam loquebantur in corde suo, sed ipsius ueritatis insuper inimici. si enim Iehu, quem sibi inter ceteros ad exemplum mentiendi prudenter uidentur intueri, seruum Bahalis se esse mentitus est, ut seruos eius occideret, quanto iustius secundum istorum per uersitatem tempore persecutionis seruos daemonum se mentirentur serui Christi, ne serui daemonum seruos occiderent Christi, et sacrificarent idolis, ne interficerentur homines, si sacrificauit ille Bahali, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi reperiunt᷑ ad occultandã suã quã putant ueritatem
dogmatizare m̃daciũ. atq hoc tã magnũ malũ idõ iustũ
existimare: qr dicunt in corde retinendũ esse qͦd uerũ est.
ore aut̃ ad alienos ꝓferre falsũ. nullũ. ẽẽ. peccatũ. & ħ
ẽẽ. scriptũ qui loquit᷑ ueritatẽ in corde suo. tanquã hoc
satis sit ad iusticiã etiã si loquat᷑ quisq in ore m̃daciũ.
quando ñ ꝓximꝰ sed alienꝰ hoc audit. Propt̾ea putant᷑ apłm
paulũ cũ dixisset. deponentes m̃daciũ loquimini ueritatẽ.
statim addidisse. unusquisq cũ ꝓximo suo qr sumꝰ inui
cẽ mbra. Ut uidelicet cũ eis qͥ nob in societate ueritatis ꝓ¬
ximi ñ sunt. neq ut ita dicã cõmembres nrĩ sunt. lo qui
liceat oporteatq m̃daciũ. Quȩ sententia scõs marty¬
res ex honorat. immo uͦ aufert scã om̃ino marty ria

Expanded text:
ipsi reperiuntur ad occultandam suam quam putant ueritatem ipsi reperiuntur ad occultandam suam quam putant ueritatem dogmatizare mendacium atque hoc tam magnum malum ideo iustum existimare, quia dicunt in corde retinendum esse, quod uerum est, ore autem ad alienos proferre falsum nullum esse peccatum et hoc esse scriptum: qui loquitur ueritatem in corde suo; tamquam hoc satis sit ad iustitiam, etiamsi loquatur quisque in ore mendacium, quando non proximus, sed alienus hoc audit. propterea etiam putant apostolum Paulum, cum dixisset: deponentes mendacium loquimini ueritatem, statim addidisse: unusquisque cum proximo suo, quia sumus inuicem membra, ut uidelicet cum eis, qui nobis in societate ueritatis proximi non sunt neque, ut ita dicam, commembres nostri sunt, loqui liceat oporteatque mendacium. Quae sententia sanctos martyres exhonorat, immo uero aufert sancta omnino martyria.
Abbreviated transcription (Latin):
iñdaciũ An quia ñdictũ est. ꝑdes om̃s qui loquunt᷑ om̃e
m̃daciũ. uł qui loquunt᷑ qͦdcunq mendaciũ. idõ putand̃
.ẽ. locũ alicui relaxatũ ẽẽ. m̃dacio. ut scilitet sit aliquod
m̃daciũ qͦd qui loquunt᷑ ñ eos ds̃ ꝑdat. sed eos om̃s ꝑdatqͥ
loquunt᷑ in iustũ m̃daciũ ñ qͦd cunq m̃daciũ. qr inuenit᷑
& iustũ. qͦd utiq laudis debet. ẽẽ. ñ criminis: Non ne cerꝰ¬
nis quantũ adiuuet hec disputatio eos ipsos. quos ꝓ magna
uenatione m̃daciis nr̃is caꝑe molim᷑ : Priscillia nistarũ ÷:
enĩ sicut ipse monstrasti. ista sententia. Cui cõꝓbandȩ adbi¬
bent testimonia de scripturis. exhortantes suosad m̃tien¬
tes ueracẽ suã ostendere falsitatẽ: nisi ueritatẽ dicant esse
m̃dacẽ. Redarguenda sunt ista. ñ imitanda. Nec in eo malo
debemꝰ priscillianistarũ. ẽẽ. participes: in qͦ cȩteris here¬
ticis conuincunt᷑ esse peiores. Ipsi enĩ soli. uł certe maxime

Expanded text:
des omnes qui loquuntur omne mendacium, vel, qui loquuntur quodcumque mendacium; ideo putandum est locum alicui relaxatum esse mendacio: ut scilicet sit aliquod mendacium, quod qui loquuntur, non eos Deus perdat; sed eos omnes perdat qui loquuntur iniustum mendacium, non quodcumque mendacium, quia inuenitur et iustum, quod utique laudis debet esse, non criminis? Nonne cernis, quantum adiuuet haec disputatio eos ipsos, quos pro magna uenatione mendaciis nostris capere molimur? Priscillianistarum est enim, sicut ipse monstrasti, ista sententia: cui comprobandae adhibent testimonia de scripturis exhortantes suos ad mentientes ueracem suam ostendere falsitatem, nisi ueritatem dicant esse mendacem. redarguenda sunt ista, non imitanda; nec in eo malo debemus Priscillianistarum esse participes, in quo ceteris haereticis conuincuntur esse peiores. ipsi enim soli uel certe maxime
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpheticȩ. ad ea quȩ uera sunt intelligenda referendȩ
uȩ ꝓptea figuratis uelut amictib obtegunt᷑ ut sensũ pie
quȩrentis exerceant. & ne nuda ac ꝓmpta uilescant
Quanuis quȩ ali is locis aꝑte ac manifeste dicta didicimꝰ. cũ
renouant᷑. & renouata dulcescunt. Nec inuident᷑ dis¬
centib qͦd his modis obscurant᷑. sed cõmendant᷑ magis.¬

Expanded text:
propheticae ad ea quae uera sunt intellegenda referendae; propheticae ad ea quae uera sunt intellegenda referendae; quae propterea figuratis uelut amictibus obteguntur, ut sensum pie quaerentis exerceant et ne nudata ac promta uilescant. quamuis quae aliis locis aperte ac manifeste dicta didicimus, cum renouantur et renouata dulcescunt, nec inuidentur discentibus, quod his modis obscurantur, sed commendantur magis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ appellat᷑ antiphrasis: ut dicat᷑ abundare qͦd nonest. di¬
cat᷑ dulce qͦd acidũ est. lucus qͦd ñ luceat. parcȩ qͦd ñ parcant:
Unde illud est in scripturis scĩs. si ñ infaciẽ benedixerit tͥ.
qͦd diabolus ait dño de scõ iob. & intelligit᷑ maledixerit.
uouerbo & nabitthei fictũ crim̃ a calũniantib nominatũ
est. Dictũ est enĩ qͦd benedixerit regi. hoc ÷ maledixerit.
Hiom̃s modi locutionũ m̃dacia putabunt᷑ si locutio uł actio
figurata inm̃dacio deputabit᷑. Si aut̃ ñ est m̃daciũ. quando
ad intelligentiã ueritatis aliud ex alio significantia refe¬
runtur : ꝓfectoñ solũ id qͦd fecit aut dix̃ iacob patri ut be¬
nediceret᷑ sed neq illud qͦd ioseph uelut illudendis locutꝰ
est frĩb. nec qͦd dauid simulauit insaniã. nec cȩtera huiꝰ
modi m̃dacia iudicanda sunt. sed locutiones actionesq

Expanded text:
quae appellatur antiphrasis, ut dicatur abundare quod non est, diquae appellatur antiphrasis, ut dicatur abundare quod non est, dicatur dulce quod acidum est; lucus quod non luceat, Parcae quod non parcant. Unde iquod diabolus ait domino de sancto Iob, et intellegitur „maledixerit". quo uerbo et Nabutthei fictum crimen a calumniantibus nominatum est. dictum est enim, quod benedixerit regi, hoc est maledixerit. hi omnes modi locutionum mendacia putabuntur, si locutio uel actio figurata in mendacio deputabitur. si autem non est mendacium, quando ad intellegentiam ueritatis aliud ex alio significantia referuntur, profecto non solum hoc quod fecit aut dixit Iacob patri, ut benediceretur, sed neque illud quod Ioseph uelut inludendis locutus est fratribus, nec quod Dauid simulauit insaniam, nec cetera huius modi mendacia iudicanda sunt, sed locutiones actionesque
Abbreviated transcription (Latin):
sidiligent᷑ & fidelit̃ attendat᷑ ñ est m̃daciũ. sed mosteriũ
Que si mendacia dixerimꝰ: om̃s etiã parabosȩ ac figurȩ stgni¬
ficandarũ quarũcunq rerũ quȩ ñ ad ꝓprietatẽ accipiende
sunt. sed in eis aliud ex alio est intelligendũ: dicent᷑. et̃. men¬
dacia Quod ab sit omĩno Ham qui hoc putat: tropicis etiã
tã multis locutionib omib potest hanc importare calũuã
Itaut hȩc ipsaquȩ appellat᷑ metaphora. hocꝰ de re ꝓpria
ađ rẽ ñ ꝓpriã uerbi alicuiꝰ usurpata trauslatio possar
istaratione mñ daciũ nuncupari. Cũ enĩ dicimꝰ fluctuare
segetes gẽmare uites. floridã uiuentutẽ. niueã caniciem.
ꝓculdubio fluctus gemas. florẽ. niuẽ. qr in usreb non
inuenimꝰ inquas hȩc uerba aliunde transtulimꝰ: abistis m̃
mendacia. Quid qͦd hȩc tropica locutio usq ad eã ꝑuenit

Expanded text:
si diligenter et fideliter adtendatur, non est mendacium, sed mysterium. si diligenter et fideliter adtendatur, non est mendacium, sed mysterium. quae si mendacia dixerimus, omnes etiam parabolae ac figurae significandarum quarumque rerum, quae non ad proprietatem accipiesunt, sed in eis aliud ex alio est intelligendum, dicentur esse mendacia: quod absit omnino. Nam qui hoc putat, tropicis etiam tam multis locutionibus omnibus potest hanc importare calumniam; ita ut et ipsa quae appellatur metaphora, hoc est de re propria ad rem non propriam verbi alicujus usurpata translatio, possit ista ratione mendacium nuncupari. Cum enim dicimus fluctuare segetes, gemmare vites, floridam juventutem, niveam canitiem; procul dubio fluctus, gemmas, florem, nivem, quia in his rebus non invenimus, in quas haec verba aliunde transtulimus, ab istis mmendacia. Quid quod haec tropica locutio usque ad eam pervenit,
Abbreviated transcription (Latin):
potests ella portare mͦ Hera tacuit ñ fasisocat. sis uei selie¬
nindicasset id÷ ñeos posse portare que dicere st sasi loe ips¬
cultaret quidẽ uichilominꝰ aliqͥd uerttates. s e poste hoc
peste sieri forsitan nesciremꝰ aut ñ tanto fir na po sse hoc¬
plo Umde qͥ alserunt aliquando e. nidienctur nabontie re¬
eut cõme morant abrahã hoc fecisse de sara. quã sonirem
qa erat re uera ta ꝓpinqua genere ut sonor nieie ndacit᷑
dnerep. Qđ & postea ia sbi abillo qͥ ab duperat eneraaca
confirmauit. respondens illi &e dicens. Et uere soror
mea est: de patre ñ de matre. hoc ÷ de patno geuere: ñ
die matno Aliqͥd gͦ ueri tacuit ñ falsi aliqddit quando
tacuit uxorẽ. dx̃ sororẽ. Hoc & filuis eiꝰ fect isaac Nam
ce ipsũ nouimꝰ ꝓpinquã suã coniugẽ fuisse sortitũ Nlon ÷ gm
daciũ cũ silendo ab scondit᷑ ueruꝰ sedcũ loquendo ꝓmitꝰ falsũ
acob aut̃ qͦd matre fecit auctore. ut patie fallere uideretus:

Expanded text:
potestis illa portare modo. uera tacuit, non falsa locutus est, quibus uepsum non indicasset, id est non eos posse portare, quae dicere noluit. occultaret quidem nihilominus aliquid ueritatis, sed posse hoc recte fieri forsitan nesciremus aut non tanto firmaremur exemplo. unde qui asserunt esse aliquando mentiendum, non conuenienter commemorant Abraham hoc fecisse de Sarra, quam sororem  est, quod erat reuera tam propinqua genere, ut soror non mendaciter diceretur. quod et postea iam sibi ab illo qui abduxerat ea reddita confirmauit, respondens illi et dicens: et uere soror mea est de patre, non de matre, hoc est de paterno genere, non de materno aliquid ergo ueri tacuit, non falsi aliquid dixit, quando tacuit uxorem, dixit sororem. hoc et filius eius fecit Isaac; nam et ipsum nouimus propinquam suam coniugem fuisse sortitum. non est ergo mendacium, cum silendo absconditur uerum, sed cum loquendo promitur falsum. Iacob autem quod matre fecit auctore, ut patrem fallere uideretur,
Abbreviated transcription (Latin):
di faciat innocentẽ. ne amicus eiꝰ etiã ipse innocens indomo
eiꝰ auiolentis imꝓbis uapulet. Sed certe dauid nullomͦ
recte dr̃ uirare debuisse se. ẽẽ. facturũ. qͦd postea cernen&
se facere ñ debere. Unde constat: qͦd ñ om̃ĩa quȩ ascĩs uł
iustis uiris legimꝰ facta. transferre debemꝰ in mores. sed
etiã hinic discere quã late pateat & ad quosusq ꝑueniat

Expanded text:
di faciat innocentem, ne amicus eius etiam ipse innocens in domo di faciat innocentem, ne amicus eius etiam ipse innocens in domo eius a uiolentis inprobis uapulet. sed certe Dauid nullo modo recte dicitur iurare debuisse se esse facturum, quod postea cerneret se facere non debere. unde constat, quod non omnia, quae a sanctis uel iustis uiris legimus facta, transferre debemus in mores, sed etiam hinc discere, quam late pateat et ad quos usque perueniat
Abbreviated transcription (Latin):
prandas quãuis ꝓmasculis feminas ꝓ illis hospitib
obculerunt. ne reas eas faceret ñ ꝑpessio libiditis alieni teb
sbeconseulio uoluntatis: Plec pat̃ earũ hoc ise fieri ꝑauus ebat̃
Qu hor sacdo conarent᷑ quib hospites ñ ꝓdebat. quanius minꝰ
maloe set qͦd muno. quã si fieret induob Sed quantũ po¬
cerat re sistebat ne ipsũ quoꝙ ullus ꝓpriꝰ maculare assensus.
que libidinosus furor etiã si pͣualiusset corporis uirib.
tamꝰ ñ consentientẽ ñ maculasset alienꝰ. In filiab aut̃ non
perantib nec ipse peccabat: qr ñ eas peccare si opbmerent᷑
inutȩ. sed peccantes ferre faciebat: tanquã si abunꝓbis ut
sui serui cȩderent᷑ offerret. ne hospites eiꝰ paterent᷑ qedis
iniriã. De qua re ñ disputabo ꝙ longũ est. utrũ uł dͥns
uite suȩ potestatis recte sic utat᷑ inseruo. ut seruũ suũ cȩ¬

Expanded text:
prandas quamuis pro masculis feminas pro illis hospitibus prandas quamuis pro masculis feminas pro illis hospitibus obtulerunt, ne reas faceret non perpessio libidinis alienae, sed suae consensio uoluntatis. nec pater earum hoc in se fieri permittebat, cum hoc facere conarentur, quibus hospites non prodebat, quamuis minus mali esset, quod in uno, quam si fieret in duobus, sed quantum poterat resistebat, ne ipsum quoque ullus proprius macularet assensus, quem libidinosus furor etiamsi praeualuisset corporis uiribus, tamen non consentientem non maculasset alienus. in filiabus autem non peccantibus nec ipse peccabat, quia non eas peccare si opprimerentur inuitae, sed peccantes ferre faciebat: tamquam si ab inprobis ut sui serui caederentur offerret, ne hospites eius paterentur caedis iniuriam. de qua re non disputabo, quia longum est, utrum uel dominus iure suae potestatis recte sic utatur in seruo, ut seruum suum cae