comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Numcipe aut̃ naͣintas facit ant ma¬
numissio. aut adoptio ⁊ pͥe quid̾e mu¬
nicipeo apellant̃. munĩs partici pes.
recepti inciutate. ut munã nobiscũ
facerẽtis nũc abusiue munierpes do¬
minus sue cinusq ciuitatis cuitosu
putacãpanos. puteolanos qui ex duo¬
b igit capanis parentib natus ẽ. ca¬
panus ẽ ee si expatre canpano matre
puteolana eque municipeceps cãpanꝰ
municepes ut puta illiensib ꝯcessũẽ.
ut quimatre illiensiaẽ. fiat eoꝵ muni¬
ceps ⁊ deiphys boc ide tͥbutũ et ꝯfuatũ
ẽ ceisus ⁊̃ refert põrticis ex bñficio põ¬
peii magm ꝯpetẽ. utqui porticamatre
natus eet. ponticus eẽt ꝙ bñficiũ ad uul¬
go quesitossolos ꝑtinẽ ꝗ d̾aputat. qͥuoꝵ
senteneiã celsus ñ ꝓbat. Neq a debuis¬

Expanded text:
unicipem aut natiuitas facit aut manumissio aut adoptio.Et proprie quidem municipes appellantur muneris participes, recepti in ciuitate‹m›, ut munera nobiscum facerent: sed nunc abusiue municipes dicimus suae cuiusque ciuitat‹i›s ciues, ut puta Campanos, Puteolanos.Qui ex duobus igitur Campanis parentibus natus est, Campanus est. sed si ex patre Campano, matre Puteolana, aeque municeps Campanus municeps. ut puta Iliensibus concessum est, ut qui matre Iliensi est, sit eorum municeps. etiam Delphis hoc idem tributum et conseruatum  Celsus etiam refert Ponticis ex beneficio Pompeii Magni competere, ut qui Pontica matre natus esset, Ponticus esset. quod beneficium ad volgo quaesitos solos pertinere quidam putant. quorum sententiam Celsus non probat: neque enim debuis
Abbreviated transcription (Latin):
opus nounmintiatum comueni.¬
ai tibie siaduer sanou opus facent
andanda fit conuention sexero¬
tio. etai celsus dandam. necesse pr¬
culu mnẽc pactio priulators iussuip¬
toris anteposita uidea tun quid enim
aliud agebat pretor quãhor ut con¬
trouersiam conimdirmerti: quib si
sponterecesserint. cebebit io ratum
nabere ¶ Opus nouum facere uib¬
tuir qui aut edificando nutottra¬
rentoͣ inquid. pristinam faciemopi
mittat. ¶ hoc aut edictum nonoĩa
oꝑa conplectitur. s cisolaquesoloꝯ
iunctasunt: quoni medificacio nel¬
temollitio uidetur opus nounmo¬
uncre ¶ deircoplacuit. siquis met¬
iemfaciat. arboreue succita tuine.¬
ssiputet qu iãquaopus fac̾iat. tñ
ad hocedictũ siptinere quia abca oͥ¬
ꝑaque m solo fuerit. pͣtinet hes ebic¬
tum. ¶ Si quis edificium re fusciat
anopus nonum nuntia reei ꝑosfir¬
mus uidea mus et magise nep ssim̃.
nicenim non opus nouumfacit. set
puetensustinendo remedium ati bet¬
¶ Siueaut intraopida siue extra ⁊¬

Expanded text:
 nuntiatum conveniat tibi cum adversario, ut opus faceres, an danda sit conventionis exceptio? et ait Celsus dandam, nec esse periculum, ne pactio privatorum iussui praetoris anteposita videatur: quid enim aliud agebat praetor quam hoc, ut controversias eorum dirimeret? a quibus si sponte recesserunt, debebit id ratum habere. Opus novum facere videtur, qui aut aedificando aut detrahendo aliquid pristinam faciem operis mutat. Hoc autem edictum non omnia opera complectitur, sed ea sola, quae solo coniuncta sunt, quorum aedificademolitio uidetur opus nouum continere. idcirco placuit, si quis messem faciat, arborem succidat, uineam putet, quamquam opus faciat, tamen ad hoc edictum non pertinere, quia ad ea opera, quae in solo fiunt, pertinet hoc edictum. Si quis aedificium uetus fulciat, an opus nouum nuntiare ei possumus, uideamus. et magis est, ne possimus: hic enim non opus nouum facit, sed ueteri sustinendo remedium adhibet. Siue autem intra oppida siue extra o
Abbreviated transcription (Latin):
uoseru a noicausa. aut dam ni tepel¬
ien diant graciad̃ publiciuris tuendi
gratia. ¶Nunciamno ant̃ quianto
ntdanni infecticaneatur nobis abco
qui fortempublicont inpriuatoꝗ
mõuĩstur ait si quid contra leges edic¬
tane prineipiłque ad modum eoi

Expanded text:
conseruandi causa aut damni depellendi aut publici iuris tuendi gratia. Nuntiamus autem, quia ius damni infecti caueatur nobis ab eo, qui forte in publico uel in priuato quid molitur: aut si quid contra leges edictaue principum, quae ad mo
Abbreviated transcription (Latin):
oc edictopermitiitur ut siue
iure suut miuriaopusfiert
pnũciationem iniberetur.
dẽinde tmittertur prombicio
hactenus quatenus prohibendi
ius isquinuntiafset non baberet.¬
¶ hoc autẽ edictum remediumq
oꝑis nouinuntiatio nisaduersus
futura oꝑainductum est. non adũ¬
sus pr̃etenta. hoc ẽ ad uersus eaque
ñdum factasunt. nefiant nãsi ꝗd
Sꝑis fuent factum. quod fic inou
deb uit cessat eiet mmreoꝑie noui
nuntiatione. erit tranierinorm
ad int̃cdi tum. qnodaiant slanm
fctument ut iestituatu. t qdi
locosacroreligiosone. et quot ĩ fuĩ¬
mine publiconpaue publica fac¬
tumert. nãbis int dictis restituetur
si quid inlicite factumẽ. ¶ Xuntia¬
tio ex hoc edictonht nccessariam pre¬
toni aoreĩonempotest. ii nunciart
quis ⁊ sienmn adient temnuntiati¬
onemetind etalieno nomine facere
possumusstem nunt atio cĩb̾ oieb
fieri potesteto uersus absentes. ⁊ et
inuitos et ignorante opis nouinũ¬

Expanded text:
oc edicto promittitur, ut, siue iure siue iniuria opus fieret, per nuntiationem inhiberetur, deinde remitteretur prohibitio hactenus, quatenus prohibendi ius is qui nuntiasset non haberet. Hoc autem edictum remediumque operis noui nuntiationis aduersus futura opera inductum est, non aduersus praeterita, hoc est aduersus ea quae nondum facta sunt, ne fiant: nam si quid operis fuerit factum, quod fieri non debuit, cessat edictum de operis noui nuntiatione et erit transeundum ad interdictum 'quod ui aut clam factum erit ut restituatur', et 'quod in loco sacro religiosoue' et 'quod in flumine publico ripaue publica factum erit': nam his interdictis restituetur, si quid illicite factum est. Nuntiatio ex hoc edicto non habet necessariam praetoris aditionem: potquis et si eum non adierit. Item nuntiationem et nostro et alieno nomine facere possumus. Item nuntiatio omnibus diebus fieri potest. Et adversus absentes etiam et invitos et ignorantes operis novi nun
Abbreviated transcription (Latin):
legiũ intercetera ⁊̃ indelictis
ħt p̃rogatiuã ut separentur
acetĩs. in pennis nec ad bestias ita ueta
inmumtas ⁊̃ ineis enutatib apudquaᷤᷤ
ineole sunt ualet nec labe factatur.
Siquiseo uoluntate sua honoreor
aut mumus suscep̃s uettigalia ⁊ patͥ¬
momoꝵ honera solẽnia ossustinere
oportet.
nec inmeta lũ dãnabunt̃. nec in¬
opus publicũ. uel adbestias necfusti
ueteranos si habere. iuliogosianoue¬
terano rescͥptũe. Nãneca contribu¬
cionib que inposiesonib fiunt ue¬
teranos eẽ. excusatos palãẽ.s naue̾¬
fabrica excusꝗͣint. set ab excusacio¬
ne tributoꝵ hnt inmunitatẽ hoc ẽ¬

Expanded text:
legium inter cetera etiam in delictis habet praerogatiuam, ut separentur a ceteris in poenis. nec ad bestias itaque ueimmunitas etiam in eis ciuitatibus, apud qu‹a›s incolae sunt, ualet: nec labefactatur, si quis eorum uoluntate sua honorem aut munus susceperit.Uectigalia et patrimoniorum onera sollemnia omnes sustinere oportet. nec in metallum damnabuntur nec inopus publicum uel ad bestias, nec fustueteranos non habere Iulio Sossiano ueterano rescriptum est. nam nec ab intribuionibus, quae possessionibus fiunteranos esse excusatos palam esfabrica excusari. Sed et ab exactne tributorum habent immunitatem, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃.. Silibtinus ꝑcollusione fuĩt
pnũtiat᷑ e ingeniius colluũone de
tegatur ⁊ p̾sentnciãde ingenuita¬
telat ãutiq qungenuus accipitur
retc̃tae ꝑmititur. ¶ Sipluẽs adco¬
ilusione detegenda parit accedãt
causa cognitaquis debeat ad mitti

Expanded text:
iam Si libertinus per collusionem fuerit pronuntiatus ingenuus, conlusione dettegatur et post sententiam de ingenuitate latam, utique quasi ingenuus accipitur.retractare permittitur. Si plures ad collusionem detegendam pariter accedant, causa cognita quis debeat admitti,
Abbreviated transcription (Latin):
mostru andicausa. autdamni depei¬
iendiarit gracia publiciurris tuendi
grana ¶Nunciamus autquiaiae
aiquod phibentibabemus. neliter
ntlanni infecticaneatur nobis abeo
qui fortempublicouł inpriuatoꝗ
mõłitłur alit siquid contra leges edie¬
tiue principistue ad modumedi

Expanded text:
nseruandi causa aut damni depellendi aut publici iuris tuendi gratia.Nuntiamus autem, quia ius aliquid prohibendi habemus: uel ut damni infecti caueatur nobis ab n publico uel in priuato quid molitur: aut si quid contra leges edict
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ quis nuntiare. ctiam ignoras qd̾
opus ficit Epost oꝑis nouꝰ nuntiati.¬
onem committunt selitigatores pre¬
opus nou imintiatum comueni¬
ai tibiesiaduer sa noui opus facen
antandasit conuentionisextip¬
tio et ait celsus dañdam. necesso pi¬
culumnec patio priuators inssuip¬
tonoante posita uideaturquid enim
aliud agebat pretor quahor ut con¬
tro uersiameonimdirimert. quibifi
sponterecessernt. debebit io ratum
habtr. ¶ Opus nouum facereuid¬
turqui autedificandoaut cetra

Expanded text:
autem quis nuntiare etiam ignorans, quid opus fieret.Et post operis noui nuntiationem committunt se litigatores praeopus nouum nuntiatum conueniat tibi cum aduersario, ut opus faceres, an danda sit conuentionis exceptio? et ait Celsus dandam, nec esse periculum, ne pactio priuatorum iussui praetoris anteposita uideatur: quid enim aliud agebat praetor quam hoc, ut controuersias eorum dirimeret? a quibus si sponte recesserunt, debebit id ratum habere.Opus nouum facere uidetur, qui aut aedificando aut detra
Abbreviated transcription (Latin):
oc̃ edictopermutitim ut siue
iure sue miunaopusfient
prãciationem iniberetur.
crinte tmtettur prohibicio
hactenus quatenus prohibendi
ius is quinuntiasset non haberet¬
hoc autẽ edictum remediumq
oꝑis nouinuntiatio msaduersus
futura oꝑainductum est. non adu̾¬
sus preterita. hoc ẽ aduersus eaque
ndum factasunt. nefiant: nãsiꝗd¬

Expanded text:
 ut, siue iure siue iniuria opus fieret, per nuntiationem inhiberetur, deinde remitteretur prohibitio hactenus, quatenus prohibendi ius is qui nuntiasset non haberet.Hoc autem edictum remediumque operis noui nuntiationis aduersus futura opera inductum est, non aduersus praeterita, hoc est aduersus ea quae nondum facta sunt, ne fiant: nam si
Abbreviated transcription (Latin):
rento liquid. pristinam faciemoꝑi¬
mutat. ¶ hoc aut edictumnonoĩa
oꝑa conplectitur. s. c salaquesoloꝯ
uinctasunt: quoni medificacio uei
temollitio uidetur opus nouamo¬
unere ¶ deircoplacuit. siquis mit¬
semfaciat. arbortue suecioa tuini
sriputet qu iaquaopuo faciat. tñ
ad hocechictũ nptinere quia aucãoͥ

Expanded text:
endo aliquid pristinam faciemmutat.Hoc autem edictum non a complectitur, sed ea sola, quae solo uncta sunt, quorum aedificatio vel demolitio videtur opus novum continere. idcirco placuit, si quis messem faciat, arborem succidat, putet, quamquam opus faciat, tamen ad hoc edictum non pertinere, quia ad ea o
Abbreviated transcription (Latin):
oc̃ edictopermutitim ut siue
iure sue miunaopusfient
prãciationem iniberetur.
crinte tmtettur prohibicio
hactenus quatenus prohibendi
ius is quinuntiasset non haberet
hoc autẽ edictum remediumq
oꝑis nouinuntiatio msaduersus
futura oꝑainductum est. non adu̾¬
sus preterita. hoc ẽ aduersus eaque
ndum factasunt. nefiant: nãsiꝗd¬

Expanded text:
 ut, siue iure siue iniuria opus fieret, per nuntiationem inhiberetur, deinde remitteretur prohibitio hactenus, quatenus prohibendi ius is qui nuntiasset non haberet. Hoc autem edictum remediumque operis noui nuntiationis aduersus futura opera inductum est, non aduersus praeterita, hoc est aduersus ea quae nondum facta sunt, ne fiant: nam si
Abbreviated transcription (Latin):
rento liquid. pristinam faciemoꝑi¬
mutat. ¶ hoc aut edictumnonoĩa
oꝑa conplectitur. s. c salaquesoloꝯ
uinctasunt: quoni medificacio uei¬
temollitio uidetur opus nouamo¬
unere ¶ deircoplacuit. siquis mit¬
semfaciat. arbortue suecioa tuini
sriputet qu iaquaopuo faciat. tñ
ad hocechictũ nptinere quia aucãoͥ

Expanded text:
endo aliquid pristinam faciemmutat. Hoc autem edictum non era complectitur, sed ea sola, quae solo uncta sunt, quodemolitio videtur opus novum continere. idcirco placuit, si quis messem faciat, arborem succidat, putet, quamquam opus faciat, tamen ad hoc edictum non pertinere, quia ad ea o
Abbreviated transcription (Latin):
anopus nouum nuntia recipoffu¬
mus uitea mus et magis e nep ossim̃.
spicenim nonopus nouum facit. set
ueteri sustinendo remediumani bet¬
¶ Siueaut intraopida fine extrai¬
pida imnuillis in inagris opus nouum
faciat. nuntiacio e x hoc̾ edictoio cũ
ut siuemprinato siue in publico o

Expanded text:
an opus nouum nuntiare ei possumus, uideamus. et magis est, ne possimus: hic enim non opus nouum facit, sed ueteri sustinendo remedium adhibet. Siue autem intra oppida siue extrapida in uillis uel agris opus nouum fiat, nuntiatio ex hoc edicto locum ue in priuato siue in publico o
Abbreviated transcription (Latin):
oc edictopermitiitur ut siue
iure suut miuriaopusfiert
pnũciationem iniberetur.
dẽinde tmittertur prombicio
hactenus quatenus prohibendi
ius isquinuntiafset non baberet.¬
¶ hoc autẽ edictum remediumq
oꝑis nouinuntiatio nisaduersus
futura oꝑainductum est. non adũ¬
sus pr̃etenta. hoc ẽ ad uersus eaque
ñdum factasunt. nefiant nãsi ꝗd
Sꝑis fuent factum. quod fic inou
deb uit cessat eiet mmreoꝑie noui
nuntiatione. erit tranierinorm¬
ad int̃cdi tum. qnodaiant slanm
fctument ut iestituatu. t qdi
locosacroreligiosone. et quot ĩ fuĩ¬
mine publiconpaue publica fac¬
tumert. nãbis int dictis restituetur
si quid inlicite factumẽ. ¶ Xuntia¬
tio ex hoc edictonht nccessariam pre¬
toni aoreĩonempotest. ii nunciart
quis ⁊ sienmn adient temnuntiati¬
onemetind etalieno nomine facere
possumusstem nunt atio cĩb̾ oieb
fieri potesteto uersus absentes. ⁊ et
inuitos et ignorante opis nouinũ¬

Expanded text:
oc edicto promittitur, ut, siue iure siue iniuria opus fieret, per nuntiationem inhiberetur, deinde remitteretur prohibitio hactenus, quatenus prohibendi ius is qui nuntiasset non haberet. Hoc autem edictum remediumque operis noui nuntiationis aduersus futura opera inductum est, non aduersus praeterita, hoc est aduersus ea quae nondum facta sunt, ne fiant: nam si quid operis fuerit factum, quod fieri non debuit, cessat edictum de operis noui nuntiatione et erit tranad interdictum 'quod ui aut clam factum erit ut restituatur', et 'quod in loco sacro religiosoue' et 'quod in flumine publico ripaue publica factum erit': nam his interdictis restituetur, si quid illicite factum est.Nuntiatio ex hoc edicto non habet necessariam praetoris aditionem: potest enim nuntiare quis et si eum non adierit. Item nuntiationem et nostro et alieno nomine facere possumus. Item nuntiatio omnibus diebus fieri potest. Et adversus absentes etiam et invitos et ignorantes operis novi nun
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝓportr̃e qi socii fuet̾. slam
id genꝰ bõinũ ad luer̃ ptinus
dhbito a a lestimatoria porte
dit ⁊ obeuictõnẽ i p̃p̃ morbum
forte. uł sugã suul tem̃ por̾.¬

Expanded text:
 qua socii fuerunt: nam id genus hominum ad lucrum potius dhibitoria uel aestimatoria potest dit, et ob euictionem et propter morbum forte uel fugam simul tener
Abbreviated transcription (Latin):
psẽptũ ẽ etũ ea urãcipia qͥ ru¬
dia st. siplitõa oẽ. ⁊ ad iniuste¬
ria aptiori. ⁊ decibiliora et ad
mãçipii ⁊ ret̾ina disficile re
foñmare ⁊ d suos mores fõma¬

Expanded text:
sumptum est enim ea mancipia, quae rudia sunt, simpliciora esse et ad ministeria aptiora et dociliora et ad mancipia et veterana difficile est reformare et ad suos mores forma
Abbreviated transcription (Latin):
finsse ĩcetis reb̾. Rudiculũ nãq
cẽ tuice sund̾ acced̾e̾. Ceterũ
hõis m̃iditõĩ ꝗd uis adicere lic
Nã q̃ ⁊ plet̃q plꝰ ĩ pecculio ẽ q̃
ĩ seruo ⁊ ñ nũq̃ uieatiꝰ ꝗ accedit
pluris ẽ. q̃is ẜuus qͥ uẽtt. p¬
põitur accõ ex ħ edc̃o ĩ eũ cꝰ ma¬
xiia pars ĩuñditõe fuit quia
plet̾q ueualicuin ita societitem

Expanded text:
in ceteris rebus: ridiculum namque esse tunicae fundum accedere. ceterum hominis uenditioni quiduis adicere licet: nam et plerumque plus in peculio est quam in seruo, et nonnumquam uicarius qui accedit pluris est quam is seruus qui uenit.Proponitur actio ex hoc edicto in eum cuius maxima pars in uenditione fuerit, quia ple
Abbreviated transcription (Latin):
ħ solum utͣ refitias eam cõue¬
milet non intelligꝰ emptõ ⁊
uenditio facta ut ⁊ ueratiue
scrib̾. Set si aream tibi uõdidi ẽ¬
to preno ⁊ tuididi ita ut ĩ su¬
la edificata partem duuidiã
mͥ rettadas. ucrum ẽ ut exifi¬
ces agere me posse eruendito
⁊ ut edifficatam micni ret̾¬
das qͣm diuiu aliquid exit uẽ¬
dita ap̾ te suꝑ cẽt eruendito
me habere accionem cõstat.
S. locum sepulcti em̾̃s ⁊̃ ꝓ̃pͥ
ciũ locum añqͣm mortuꝰ ibi
inferatur edifficatum auen¬
ditore fiñt poteris ad cũ re¬
uerti. Si nãs aliq mich
suram ciꝑx uł ccͥ̾um pondus
h̃ĩe. erempto tecum agaui
si minus prestes. Set si uas
michi uendideris ita ut atfir¬
mares intẽgrũ non sit ⁊ id ꝙ¬

Expanded text:
 solum, ut reficeres eam convenisset, non intellegitur emptio et venditio facta, ut et Neratius scripsit. Sed si aream tibi vendidi certo pretio et tradidi, ita ut insula aedificata partem dimidiam mihi retradas, verum est et ut aedifices agere me posse ex vendito et ut aedificatam mihi ‹r›etrad‹a›s: quamdiu enim aliquid ex re uendita apud te superesset, ex uendito me habere actionem constat. Si locum sepulchri emeris et propius eum locum, antequam mortuus ibi inferatur, aedificatum a uenditore fuerit, poteris ad eum reuerti. Si uas aliquod mihi suram capere uel certum pondus habere, ex empto tecum agam, si minus praestes. sed si uas mihi uendideris ita, ut adfirmares integrum, si id
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃ ueruni. qd̾ ⁊ iulocatis do¬
ieis pĩndum sibinũ resp̃n¬
dise mutiꝰ refert. ¶ Si tͥ
it̃ uenditero ita d̾mũ aueto¬
rem me laudare potis si tuꝰ
fueris fundus cin ad quirete
serintutem uolueris. iiquũ:
seruitutẽ uon potetis. qi
dũs uitiii fundi ñ fuu̾s. S
si fundũ tibi uendid̾o et ei
fundo it̃ accessurum dixoͥ om̃i¬
modo teuebor. itim̾s noẽ quia
ntͥnsq rei quasi uns uẽdi¬
tor obligatus sum. Si filiꝰ
fumilias rem uendidetit mͥ ⁊
treoiderit sic̃ pater fimilia:
tenes. A di dolo maloꝰ aliqͥd

Expanded text:
 verum. quod et in locatis doliis praestandum Sabinum respondisse Minicius refert. Si tibi iter vendidero, ita demum auctorem me laudare poteris, si tuus fuerit fundus, cui adquirere servitutem volueris: iniquum seruitutem non potueris, quia dominus uicini fundi non fueris. Sed si fundum tibi uendidero et ei fundo iter accessurum dixero, omnimodo tenebor itineris nomine, quia utriusque rei quasi unus uenditor obligatus sum. Si filius familias rem uendiderit mihi et tradiderit, sic ut pater familias te
Abbreviated transcription (Latin):
tanti scicus furem i noxm̃
eẽ uenideris qͣiue duplam
nmisetis teueris michi cxep̃¬
to qͣmti m̾a int̾ erit scisse.
quia exsipulatu do nõe ng̾e
tecum non possum aũt ꝙͣ
mela quid abioẽt. ¶ Si mod̾
agri minor ĩueĩatut ꝓ iũo
uigerũ anctor obligitꝰ est

Expanded text:
anti, sciens furem uel noxium esse, uendideris, quamuis duplam promiseris, teneris mihi ex empto, quanti mea intererit scisse, quia ex stipulatu eo nomine agere tecum non possum antequam mihi quid abesset. Si modus agri minor inueniatur, pro numero iugerum auctor obligatus e
Abbreviated transcription (Latin):
aui. Sim emptione mo¬
s̾ dictus est ⁊ non prãtur
exemp̃to ẽ accio. Uncui
possessio emptori tradita ñ
iñtelligͥ. si alnis inea lega¬
toꝵ fidine comissoꝵ seruã¬
doꝵ causa inpossessoe ẽ aut.
creditores bona possideant.
Iꝰ dicend̾ ẽ si uẽt᷑ ĩ pꝰsessõe
tradita possessio. non intel

Expanded text:
Si in emptione modus dictus est et non praestatur, ex empto est actio. Uacua possessio emptori tradita non intellegitur, si alius in ea legatorum fideiue commissorum seruandorum causa in possessione est aut creditores bona possideant. idem dicendum est, si uenter in possessione tradita possessio non intel
Abbreviated transcription (Latin):
reui habere int̾ ẽ emptoris.
res ualet uł empta ẽ. uen¬
ditor si cum sciret deberi set¬
uitutem celant non cuadet
exempto accionem. si m̃o eã
rem emptor ignorait. oiã
eium que contra bonã fidẽ
fuerit. uenu̾t mempti ac¬
tionem. Set sciret uendito¬
rem ⁊ celare sie accipinus
non solum siñ amonuit. s
⁊ si negauit serintutẽ istã
deberi. cum cẽt ab̃o q̃sitũ.
S. ⁊ si ꝓponas eum ita dixisse
nulla guidem seruitus deb̾t᷑
nerũne emgat inopiata .ẜ.¬
uitus: non teneor puto eũ
exempto teneri. Qina ser¬
uitus debebat᷑. ⁊ si scisł. si.
id eg̃ ne tognosceret ẽp̃tor
aliqͣm seruitutem debi. op

Expanded text:
rem habere interest emptoris: res ualet uel empta est. Uenditor si, cum sciret deberi, seruitutem celauit, non euadet ex empto actionem, si modo eam rem emptor ignorauit: omnia enim quae contra bonam fidem fiunt ueniunt in empti actionem. sed scire uenditorem et celare sic accipimus, non solum si non admonuit, sed et si negauit seruitutem istam deberi, cum esset ab eo quaesitum. sed et si proponas eum ita dixisse: 'nulla quidem seruitus debetur, uerum ne emergat inopinata seruitus, non teneor', puto eum ex empto teneri, quia seruitus debebatur et scisset. sed si id egit, ne cognosceret emptor aliquam se
Abbreviated transcription (Latin):
ra fuerit qͦminus traderet
condepnati eum optet. utͦ
tpõe pluris uinum fuit. ł
quo uenit ł quolib condẽp¬
nationem deducitur. Item
quo loco pluris fuit. u qͦ¬

Expanded text:
ra fuerit, quo minus traderet, condemnari eum oportet, utro tempore pluris uinum fuit, uel quo uenit uel quo lis in condemnationem deducitur, item quo loco pluris fuit, u
Abbreviated transcription (Latin):
ri non tenebitur. si inchil
aliud connenit. qͣm uͥ ha¬
bitationem scd̾m defuncti
uonaintatem. suꝑ p̃ctũ lib̃̾¬
tis prar̃et. ¶ ante pretiũ
solutum dominui questioẽ
mota pretium emptor sol¬
uere nõ cogetur nisi fid̾iꝰ¬

Expanded text:
il aliud conuenit, quam ut habitationes secundum defuncti uoluntatem super pretium libertis praestarentur. Ante pretium solutum dominii quaestione mota pretium emptor soluere non cogetur, nisi fidei
Abbreviated transcription (Latin):
tatulis iqua duce̾tur acce¬
ut id quoq accederet lici sꝙͥ¬
tũra non contiuetur ¶ Fud
abeo enusti. cuius filu pra
tutelã adininstĩ nͦ uacua acctpi

Expanded text:
fistulis aqua duceretur, acceut id quoque accederet, licet scriptura non continetur. Fundum ab eo emisti, cuius filii postea tutelam administras, ne‹c› ua‹c›uam accepi
Abbreviated transcription (Latin):
dundi non potuit. ¶ fru¬
ta que ĩherb erant cũ uẽ¬
didisses dixisti te siquid ui
uit temipestãtt̾ factum eẽt
pẽiturium ea trumẽta iniues
alteram ꝑtem qͣm retinelũ¬
nos singulos conductam ba¬
beat labes ⁊ trebatits uagĩt
irsse eruentito agi ut id qd̃
conuenertt fiat. ogo cont᷑ ru¬
to. si m̃o id̾o niuiis fundum
uendidisti ut hec tibi aditõ
iẽaretut. Nam hox ipm̃i pee¬
tium fundi ude̾tur quod eo

Expanded text:
diuidi non potuit. Frumenta quae in herbis erant cum uendidisses dixisti te, si quid ui aut tempestate factum esset, praestaturum: ea frumenta niues alter‹am› partem, quam retinnos singulos conductam habeat. Labeo et Trebatius negant posse ex uendito agi, ut id quod conuenerit fiat. ego contra puto, si mo‹do› ideo uilius fundum uendidisti, ut haec tibi conductio praestaretur: nam hoc ipsum pretium fundi uideretur, quod eo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ conlpensabitils. an¬
teqͣm dies ueniat qͥqͣm
dari oportebat. Sira¬
cionem com̃pẽsatõis u¬
tex non habuit. salua ma¬
net petitio nec enĩ pei
iudicate exceptõ oẜici p̾
aliũ dicam si repͣtobabit
compẽsatõnẽ qi nõ e¬
xistẽte debito. timie i
rei iudicate michi no¬
cum actore lis contesta ẽ
ne diligẽtior quisq de¬
si cõpens gtõ ei d̾ueget᷑.¬

Expanded text:
ompensabitur, antequam dies uenit, quamquam dari oporteat. Si rationem compensationis iudex non habuerit, salua manet petitio: nec enim rei iudicatae exceptio obici potest. aliud dicam, si reprobauit pensationem quasi non existente debito: tunc enim rei iudicatae micum actore lis contestata est, ne diligentior quisque desi compensatio ei deneget
Abbreviated transcription (Latin):
oindam ei purãt ⁊̃ adu̾so
bone fidei emptorẽ ne me¬
lioris conditionis ẽp̃tor
ut q̃m fuit uenditor.
¶It̃ si mulier̾ creditori
uiri fundũ nendid̾. et
tradidit ea couditĩe ut
emptor acceptã peccu¬
uam iuiro referret.⁊
hune fundum uindicat
xceptio quidem oppoĩt᷑
ei dere empra ⁊ tradita
s replicabitut᷑ amuliere
aut si ea uenditio contͣ
senatus consultũ facta sit
⁊ hoc procedit siue ip̃e
creditor. citnt siue ĩter¬
posint aliuni qͣ mulier
ca rõne careit re sua p
debitore rem suarti tra¬
didit. Si mulier ne
ip̃a interced̾et. alii mã¬
datet ut io bat̾e̾t an ĩ
huiꝰ ꝑsoua locus hiic
senatus consulto sit qui
regatu mulieris id face̾t
totus i sermo senatus
consulti ad petitiõẽ uõ
anidam adu̾sꝰ ip̃ã uu¬
licrem spectat ⁊ puto rẽ
ita eẽ distĩguenda ut

Expanded text:
ei putant et aduersus bonae fidei emptorem, ne melioris condicionis emptor sit, quam fuerit uenditor. Item si mulier creditori uiri fundum uendidit et tradidit ea condicione, ut emptor acceptam pecuniam uiro referret, et hunc fundum uindicat, exceptio quidem opp‹o›nitur ei de re empta et tradita, sed replicabitur a muliere: 'aut si ea uenditio contra senatus consultum facta sit.' et hoc procedit, siue ipse creditor emerit siue interposuerit alium, quo mulier ea ratione careat re sua. debitore rem suam tradidit. Si mulier, ne ipsa intercederet, alii mandaret ut id faceret, an in huius persona locus huic senatus consulto sit, qui rogatu mulieris id faceret? totus enim sermo senatus consulti ad petitionem non dandam adversus ipsam mulierem spectat. et puto rem ita esse distinguendam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tem̾ utulier pro aliquo
intercesserit eitetõ ei
senatus consulti nõ da¬
lum mulieris competit
amplissuntꝰ ordo non ex̃¬
cludit .s rocãtor si urãd.a¬
to mulieris pro abo in¬
tercesfit exceptõe seua¬
tus consulti uellerani as¬
iuatͥũr nẽ alias accõ ĩ
repete si mãdati agere
⁊ cauere uetit. de ĩdẽp¬
nitate reo aũdiẽda ẽ.¬

Expanded text:
teneri, mulier pro aliquo intercesserit, exceptio ei senatus consulti non dalum mulieris competit, amplissimus ordo non excludit. Procurator si mandatu mulieris pro alio intercesserit, exceptione senatus consulti Uelleiani adiuuatur, ne alias actio intrepetere, sed mandati agere et cauere uelit de indemnitate reo, audienda e
Abbreviated transcription (Latin):
accõne ꝯuẽiatut. si cũ eẽm
int̾uen̾it. ut cum ip̃i po¬
tius contraham uiderut
intercesfisse quo casu da¬
tur inte accio que ĩnsti¬
tuit mag̃qͣ trestituit ob¬
codem gnẽ obligõnis qͦ¬

Expanded text:
actione conueniatur. Si, cum essem interuenerit, ut cum ipsa potius contraham, uidetur intercessisse: quo casu datur in te actio, quae instituit magis quam restituit obeodem genere obligationis, q
Abbreviated transcription (Latin):
cio tradita indetur si clauer
ap̃orei᷑ tradite sint quo
facto confestrm emꝑtor do¬
tminum ⁊ possessõnẽ adi¬
piscitur.⁊ si non aperuĩt
orrea quod si uenditoris m̾¬
ces non fuerint usu capio
confestun inchaibit᷑.¬
ut eũ certa mercede con¬
dat ut non alu set eͥ dis¬
trabat. ł simile aliquid
fossa si tion sit̃ nominatĩ
inuendictione ercepta hor¬
reoꝵ uenditioni cessisłe ui
defensiombus uti posse qbꝰ¬

Expanded text:
io tradita uidetur, si claues apud horrea traditae sint: quo facto confestim emptor dominium et possessionem adipiscitur, etsi non aperuerit horrea: quod si uenditoris merces non fuerunt, osucapio confestim inchoabitut eum certa mercede condat, non alii, sed sibi distrahat vel simile aliquid fossa si non sint nominatim in venditione excepta, horreorum venditioni cessisse viddefensionibus uti posse, q
Abbreviated transcription (Latin):
emptor ꝑficere emptionẽ¬
dinia pars. uł unnor quã
dimidia exusta fint᷑. cune
ditionem admiple. estuna¬
tione uiti bõi arritu hati¬
decrelere fuera inuẽtum
al. huius pr̃atione liberetur.
ẜiu autem uenditor quidem
sciebat domũ cẽ exudã ẽp̃¬
tor antem ignerarat. iu illã
uenditiõnem stare si tota do¬
inus ante uendicioriẽ exus¬
ta sit. Si uero qͣmtacũmq parr
edifitu tenineat. ⁊ stare uẽ¬
dicionem. ⁊ uendicorẽ emp¬
tori ꝙ inter ẽ testicuere. Si¬
iuili qi m̃o exdiuerso ttactati
epertet. uti emptor quidẽ
sciebat. uenditer autẽ igno¬
tabat. ⁊ hic enĩ oꝑtet ⁊ uẽ¬
ditionem stare. ⁊ omne peẽ¬
tium a bemptore uẽditon
siñ dupensum ẽ solui. ut
fuisse. dolo inter uttamiqi ꝑ¬
tem compemiando ⁊ indirium
ꝙ ex bona fide descendit dolo
cxutraq ꝑte uemẽte satgre
iectis lił assumptis igne die¬
tum ẽ emptionẽ sundi nõ
plitione illarum arbexum

Expanded text:
emptor perficere emptionedimidia pars vel minor quam dimidia exusta fuerit, tunc ditionem adimplere aestimatione viri boni arbitratu habidecrescere fuerit inuentum, ab huius praestatione liberetur. Sin autem uenditor quidem sciebat domum esse exustam, emptor autem ignorabat, nullam uenditionem stare, si tota domus ante uenditionem exusta sit: si uero quantacumque pars aedificii remaneat, et stare uenditionem et uenditorem emptori quod interest restituere. Simili quoque modo ex diuerso tractari oportet, ubi emptor quidem sciebat, uenditor autem ignorabat: et hic enim oportet et uenditionem stare et omne pretium ab emptore uenditori, si non depensum est, solui uel fuisse dolo inter utramque partem compensando et iudicio, quod ex bona fide descendit, dolo ex utraque parte veniente stareiectis vel absumptis igne dictum est emptionem fundi non platione illarum arborum
Abbreviated transcription (Latin):
u  Si nncti bibliotherani
ita uendideris. si deciriones
campuani locum mͥ uendidis¬
sent. in quo eam pouerem
bitandum quin p̃scriptis
uerb̃ agĩ pessit. eggo etiam
crucutito agi pesso puto.
quasi impleta condictione
cum ꝑemptoxm stet quo
ininꝰ impleat᷑.¬

Expanded text:
 si mihi bibliothecam ita vendideris, si decuriones Campani locum mihi vendidissent, in quo eam ponerem,bitandum, quin praescriptis verbis agi possit. ego etiam ex vendito agi posse puto quasi impleta condicione, cum per emptorem stet, quo minus impleat
Abbreviated transcription (Latin):
ptantum quod inte̾r eit. si
ignor us interpora emetit
quam sententiam ⁊ ror pas
raat in qua ⁊ uiliinus ẽ qui
ant. si quidem ignorabat uẽ¬
dito. ip̃nis rei uounne te¬
ncñ. si scielut etiam dãp¬
ni quos erco continit q̃¬
imodiunꝰ si uas auric alctũ
quos uendioit pr̃et

Expanded text:
t, si ignorans interpola emerit. quam sententiam et Pomponius probat, in qua et Iulianus est, qui ait, si quidem ignorabat, uenditor, ipsius rei nomine teneri, si sciebat, etiam damni quod ex eo contingit: quemadmodum si uas aurichalcum quod vendidit praest
Abbreviated transcription (Latin):
monstritiõne fundi facta
S noniment᷑ut etiam ipm
uenditerem nominaro op̾
si fete gnim agrum con¬
finem possidet.
inpartem an in totũ uen¬
dicio consistat. au uicħ tic¬

Expanded text:
monstratione fundi facta si nominentur, etiam ipsum venditorem nominare oportet, si forte alium agrum confinem possidet. in partem an in totum venditio consistat an nihil ac
Abbreviated transcription (Latin):
uendita ꝑfurtum ꝑierit
pͥus maduertendum erit
pareat c̃uenisse tał custo¬
dia desid̾anda ẽ aiuendito¬
re qualẽ bonus paterta¬
milras suns reb adħib qͣ.
si ꝙrestitent.⁊ tamẽ rem
tei ⁊ contictionciti s hib̾at
emptori. Uñ uidebimꝰ in
ꝑsona enis qui alienã rem
uendiderit. cum is tallam
uindicationem aut cõdic¬
tionem habgre possit ob
id ipm dam̃pnandus ẽ. qr
si fuam tem uendidisse po¬
tuisset eas acciones ad ẽp̃to¬
pondere mimero metsura¬
ue constanit. ueluti frũ¬

Expanded text:
endita per furtum perierit, prius animadvertendum erit,pareat convenisse, talis custodia desideranda est a venditore, qualem bonus pater familias suis rebus adhibet: quam si praestiterit et tamen rem ei et condictionem exhibeat emptori. unde videbimus in personam eius, qui alienam rem vendiderit: cum is nullam vindicationem aut condictionem habere possit, ob id ipsum damnandus est, quia, si suam rem vendidisset, potuisset eas actiones ad emptopondere numero mensurave constant, veluti fru
Abbreviated transcription (Latin):
qui fundũ coluerat eiuisset
tun habebat. quidã sic ẽp̃¬
titm rogisset. ut eẽt ic cͥ
emptus. si eitm liłriss dũ¬
mõ m̃ beciendas iulias libe¬
raret quesitũ est. an utilit̾
agere possit crempto:i hoc
si id actum ẽ. ut omminõ
itra kalendas nibas. uen¬
ditor fundum libsaret. e
rempto ent accio. uͥ libet
ner sub condictione emptio
ut eum intra kalendas u¬

Expanded text:
qui fundum coluerat emisset habebat, quidam sic emptum rogasset, ut esset is sibi emptusmodo ante kalendas Iulias liberaret, quaesitum est, an utiliter agere possit ex empto in hoc,si id actum est, ut omni modo intra kalendas Iulias uenditor fundum liberaret, ex empto erit actio, ut liberet, nec sub condicione emut eum intra kalendas
Abbreviated transcription (Latin):
aut anqui se se precĩpn¬
tauerunt. diquis et
uectoribus soluendo non
siunt. hoc detͥmẽtũ ma¬
Si res que iacte sunt
apparuerit ex honerit᷑
collatio. qd̾ si iam c̃tribu¬
cio facta sit. tunc hu qͥ
soluerĩt age̾t ex locato
to exꝑiatur qd̾ cxegent
reddat. Res aũt iacta do¬
miru manet necsto ad¬
prehendentis quia pr̃o
mentum remouẽdi co

Expanded text:
aut aliqui sese praecipitauerint. Si quis ex uectoribus soluendo non sit, hoc detrimentum maSi res quae iactae sunt apparuerint, exoneratur collatio: quod si iam contributio facta sit, tunc hi qui soluerint agent ex locato to experiatur et quod exegerit reddat. Res autem iacta domini manet nec fit adprehendentis, quia pro dmentum remouendi co
Abbreviated transcription (Latin):
Siminus apiratts redẽp̃ta
sit seruus ofilius labeo.
om̃s consetre deb̾ẽ auint
qd̾ uero predones abstu¬
lerint eum ꝑdete cuiꝰ su¬
eriit nec̃ confe̾ndñ ei qͥ
suas merces redemerint.
que amisse sirat prari so¬
let. Nlec ad tẽ ꝑtinet si

Expanded text:
Si nauis a piratis redempta sit, Seruius Ofilius Labeo omnes conferre debere aiunt: quod uero praedones abstulerint, eum perdere cuius fuerint, nec conferendum ei, qui suas merces redemerit. quae amissae sunt praestari solet, nec
Abbreviated transcription (Latin):
res expediri possit placu
obseruae res deberent
ractine sũmã pro rerũ
precio distribin oꝑtet
corpõr̃ liboꝵ estimatio¬
nem nullam fieri posse.
exconducto dños rerum
amissaꝵ cũ nauta itẽ
cũ magc̃o actorus itdẽ
agct᷑atũ est an ⁊̃ ueste¬

Expanded text:
res expediri possit? placuobseruatae res deberent:iacturae summam pro rerum pretio distribui oportet. corporum liberorum aestimationem nullam fieri posse. ex conducto dominos rerum amissarum cum nauta, id est cum magistro acturos. itidem agitatum est, an etiam uesti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pignus petat. aut diũ
umdicet ei non totã debi¬
tum offerenti. creditor pꝰ¬
Cbebittris filiu qui ma¬
net inpats potcibate trus¬
tra pigitus acceditore pai
⁊ ido si patuonus debitetis

Expanded text:
 pignus petat aut dominium uindicet, ei non totum debitum offerenti creditor poDebitoris filius, qui manet in patris potestate, frustra pignus a creditore patris et ideo si patronus debitoris
Abbreviated transcription (Latin):
mercedẽ aliꝗs accepit
uã ⁊ si fab incͥudẽ uit
mallcum fregent non
impugaretur ei qui lo¬
tum sit hoc ip̃m sarc̃iri
oportet. Cum ĩcadẽ
naue uarra metum gn̾a
complures mercatores
ioegissent. pretereaq mł¬
ti uecteres serui libenq

Expanded text:
mercedem aliquis acceperit: nam et si faber incudem aut malleum fregerit, non imputaretur ei qui loentum factum sit, hoc ipsum sarciri oportet. Cum in eadem naue uaria mercium genera complures mercatores coegissent praetereaque multi uectores s
Abbreviated transcription (Latin):
sint conditioius uł quales
cimi magistris pp̃ nauigãti
necc̃itatẽ contraham equu
fint erm qui magistrum
naui unposint teueri ut
tenetur qui istitor̃ tab¬
ne ul negotio ꝓposut. cũ
sit maior necessitas ttil̃¬
di cum magistro qͣm usti¬
põ ita nam iterdũ locꝰ
tp̃s non patitur plenuis
delibandi consciliũ. Ma¬
gistrum uauis accipe de¬
bemus. cui tocius uaurs an¬
chorã mandata ẽ. det si
cum quolibet uautarum
sit cõtractum nõ datͥur

Expanded text:
les, cum magistris propter nauigandi necessitatem contrahamus, aequum fuit eum, qui magistrum naui imposuit, teneri, ut tenetur, qui institorem tabernae uel negotio praeposuit, cum sit maior necessitas contrahendi cum magistro qon ita, nam interdum locus tempus non patitur plenius deliberandi consilium. Magistrum nauis accipere debemus, cui totius nauis cura mandata est. Sed si cum quolibet nautarum sit contractum, non datur
Abbreviated transcription (Latin):
ree arciorau̾it codẽ cͥmĩe
plegtetur. plane si ea tes
ampla est. ⁊ admodicum
ens fuit pig̾irata dici debe¬
uit ceisate non soiĩ stellio.¬

Expanded text:
ertiorauerit, eodem crimine plectetur. plane si ea res ampla est et ad modicum aeris fuerit pignerata, dici debebit cessare non solum stellio
Abbreviated transcription (Latin):
regione.⁊ c̾co mari uego¬
cietur. ut eece sũt naues
que bruitoisiũ uł iecasio¬
pa uł adurtachio uecto¬
ues traictũt ad hon̾a ma¬
biles. itẽ q̃dĩ fluminum
capites adurire nõ susti¬
cietes Si plures sit u¬
gutri non diuisis osfitus

Expanded text:
regione et certo mari negotietur, ut ecce sunt naues, quae Brundisium a Cassiopa uel a Dyrrachio uectores traiciunt ad onera inhabiles, item quaedam fluuii capaces ad mare non sufficientes. Si plures sint magistri non diuisis officiis
Abbreviated transcription (Latin):
Si cum exstipulatu iudicatũ
solui conueniretur iuitantt
se dare uon oportere ageti
portereiũ fieti ut non sit
coniussa stipło. licet re uidi¬
cata sit nisi ĩo uassi quod
nec dainimatũ se ẽẽ dice̾t.
sibi factum alicitius rei iu¬
rauerit non statim ⁊ con¬
dictionis cam̃ nancisci.
It cum exhac prtite uistu¬
tandum ⁊ accionẽ ⁊ eccep

Expanded text:
si, cum ex stipulatu iudicatum solui conueniretur, iurauit se dare non oportere, agenti potest enim fieri, ut non sit commissa stipulatio, licet res iudicata sit: nisi ideo iurasset, quod nec damnatum se esse diceret. sibi factum alicuius rei iurauit, non statim etiam condictionis causam nancisci. Item cum ex hac parte iusiurandum et actionem et exce
Abbreviated transcription (Latin):
ent. ¶Inpplaribͭ actionibi
nisiurandũ eractũ un de¬
nium aduersus alios ꝓdit
si bonafide craccum fuerrt
nam ⁊ siquis egerit ita de¬
inum consiuat publicã
actionen si nõ ꝑcoltirsiołiẽ
ictum sit. ¶ Si libtus det̾e

Expanded text:
 actionibus iusiurandum exactum ita demum aduersus alios proderit, si bona fide exactum fuerit: nam et si quis egerit, ita demum consumit publicam actionem, si non per collusionem actum sit. Si libertus defe
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Ius nuttndũ qd̾ ex
cõuentione extm rudigũ
defertur referri nõ pot.
Pũpillus tutore aueto¬
te iusturandũ deferre de¬
bet. qd̾ si sine cutore aue¬
tore detulit exceptio eidẽ
obstabit᷑ set replicabit᷑.
quia rerũ animistñdarũ

Expanded text:
tum. Iusiurandum, quod ex conuentione extra iudicium defertur, referri non potest. Pupillus tutore auctore iusiurandum deferre debet: quod si sine tutore auctore detulerit, exceptio quidem obstabit, sed replicabitur, quia rerum admin
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Quobi reis stiplandi
ab altero delitum tuscurã¬
dum ⁊ iam alteti ueͬcebit.
Quod reus turut.⁊ iã
fidei uissori profic. Iifideiꝰ¬
sor̃e cractum iusutrandũ
lamis atunt ium quia ĩ
locim solutions fuccedit

Expanded text:
 duobus reis stipulandi ab altero delatum iusiurandum etiam alteri nocebit. Quod reus iurauit, etiam fideiussori proficit. a fideiussore exactum iusiurandum lianus aiunt: nam quia in locum solutionis succedit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnq cerułit. et hec ipo cap¬
tum se dicat. aduersus er¬
aptionem uilisiurandi. re¬
plicãni debelit ut pompo¬
mus ait. ego autẽ puto
hanc replicationẽ nõ sꝑ
mintegrimi restituere.
nec enim utiq qui inmor
est statu et circunsctuͣ
se docint preterei acor¬
tio ista siue cognitio statu¬
tum tempus post ãnimmi¬
ingetimũ qͥntom nõ deb
estredi. ¶ Set et siqui
in fraudem creditoꝵ uis
uirindum detuli̾t debito¬
riad uersus ecceptionem
uirisiurandi replicatõ si. in¬
dis creditoribus debet dãri
stererea siftandator de¬
tulerit iusiurandũ credi¬
to s ut iuret cͥ decẽ dati
oporte mor bonis eius

Expanded text:
aptum se dicat, aduersus exceptionem iurisiurandi replicari debebit, ut Pomponius ait. ego autem puto hanc replicationem non semin integrum restituere: nec enim utique qui minor est statim et circumscriptum se docuit. praeterea exceptio ista siue cognitio statutum tempus post annum uicensimum quintum non debet egredi. Sed et si quis in fraudem creditorum iusiurandum detulerit debitori, aduersus exceptionem iurisiurandi replicatio fraudis creditoribus debet dari. praeterea si fraudator detulerit iusiurandum creditori, ut iuret sibi decem dari oportere, mox bonis
Abbreviated transcription (Latin):
datum sit. crceptioni locꝰ
est. ¶ Iure iurando dato
uł reiisso reus quidem ad¬
quitit erceptionem sibi
almsq actor uero ac̃tionẽ
ad guinit in qua hoc solũ

Expanded text:
datum sit, exceptioni locus est. Iureiurando dato uel remisso reus quidem adquirit exceptionem sibi aliisque, actor uero actionem adquirit, in qua hoc solum
Abbreviated transcription (Latin):
nil. utor pupilli oĩbꝰ
Prodigus si deferat nefui¬
none siue pro iuditio hoc
ius uirandum cedit non
obab aluc delatum probari
debet. quã quioħ abiler
sũt ¶ Qͥ nõ cõpelluntur
rome inditiũ acciꝑe uec¬

Expanded text:
. Tutor pupilli omnibuProdigus si deferat iusiutione siue pro iudicio hoc iusiurandum cedit, non ab aliis delatum probari debet, quam qui ad haec habiles sunt. Qui non compelluntur Romae iudicium accipere
Abbreviated transcription (Latin):
actione furti aut condictoẽ
aquilia dampin niuria fi¬
ue interdicto qd̾ uiaut
clam̃ postea cõuenat᷑ per
exceptionem tursiur andi
defendi pot̾it. ¶Q tuta¬
uerit diuortii causa tem

Expanded text:
actione furti aut condictioneAquilia damni iniuria siue interdicto quod ui aut clam postea conuenietur, per exceptionem iurisiurandi defendi poterit. Quae iurauit diuortii causa rem
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. Set si possessori fiĩt
nisiurindũ delatũ iurauit¬
que rẽ peutoras nõ eẽ quã¬
du quidẽ possidet aduers
randi ute̾t.Si u̾o amisetit
posscssionẽ accionẽ nõ hł¬
si is qui detulit insuitĩdũ
meã oẽ turiui restitu nla¬

Expanded text:
. Sed si possessori fuerit iusiurandum delatum iuraueritque rem petitoris non esse, quamdiu quidem possidet, aduersrandi utetur: si uero amiserit possessionem, actionem non hsi is qui detulit iusiurandum meam esse iuraui, restitui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓ ficii. nec nccͣebit. si ma¬
t᷑ detulit. ⁊ iurẽt er eo p̃gnã
nõee. ¶iurariaũt eport.
u delatum ẽ uisiũtand̾. cet̾¬
ũ si ego detuli ut ꝑ deũ nir¬
ares tuꝑ capd̾ tuũ iurasti:

Expanded text:
non proficiet: nec nocebit, si mater detulerit et iuretur ex eo praegnas non esse. Iurari autem oportet, ut delatum est iusiurandum: ceterum si ego detuli ut per deum iurares, tu per caput tuum iurasti
Abbreviated transcription (Latin):
uen̾t᷑. eum cũ qͦ aget᷑ acc¬
ipere debemꝰ ipm ieum nͨ
frustm aditiatur concliti¬
cẽ delata nam si reus uira¬
uit nemine ei nfsuand̃
quisq ad iisnirandum
regi siue infactum siue peã
sĩ accc̃e ł quanis alia agatu
ĩme de interlictoss. ⁊ si de ꝯ¬
p̃tor insrurandum tuebit ᷑
ut puta detuli tͥ uisiurãd̃
⁊ iurasti i potestate m̃a te
ñ eẽ tuendum exit uisuirã¬

Expanded text:
uerit'. eum cum quo agetur accipere debemus ipsum reum. nec frustra adicitur 'condicione delata': nam si reus iurauit nemine ei iusiurandquisque ad iusiurandum te iusiuli actione vel quavis alia agatur sive de interdicto. Sed et si de cpraetor iusiurandum tuebitur: ut puta detuli iusiurandum et iurasti in potestate mea te non esse: tuendum erit iusiuran
Abbreviated transcription (Latin):
fundum lege duti. ut si ad
tiem peccumam nõ solius¬
set tes mẽpra fieret. seius
patte precu presenti dic so¬
lta defuncto uenditore. filiꝰ
cnis pupillaris eritis. ⁊ ip̃e
titor cum alus aitus neq
cum tutoribus petiũ sedm
legem nuinecauit. rec ra

Expanded text:
fundum lege dicta, ut, si ad diem pecuniam non soluisset, res inempta fieret. Seius parte pretii praesenti die soluta, defuncto uenditore, filiis eius pupillaris aetatis et ipse tutor cum aliis datus, neque contutoribus pretium secundum legem numera
Abbreviated transcription (Latin):
procist ait. qͣmius id emꝑ¬
toris causa exceptũ sit tim̃
acida.⁊ muesoa nõ ticnisse.
iumq imitus emptor acci¬
ꝑe ñ coge̾tur iiquũ ẽ. nõ¬
uł ꝑtt. ad emptoris cõmodũ
totus ager. post emptionẽ
stumine occupatꝰ eẽt ꝑicua¬
lum ẽẽt emptoris. Sic gͥ⁊
cõmodum etus ẽẽ debet. Qd̾
uenditur in modũ agri cedo᷑¬
nisi si id actum ẽ ne ced̾et
at q nõ uenit inmodũ cedẽ¬
dum si ipm̃ actum ẽ ut ce¬
deret. ueluti me publice li¬
mites lũci qui fundum can¬
gunt. Cuin ueto neutrum
qñ ꝑfecta sit emptio. tunc
cuiim sciemus. cupis ꝑicłm
sit. nam ꝑfecta emptione
ꝑicłm ad empptorem respiti¬
et. ⁊ si id guod uenient ap¬
fecta est emptio. quod si sb̾
conditione res uenient. sqͥ
ꝙ si exittr̾it. proculꝰ ⁊ octo¬
tor decesserit. e̾stat si cxitat

Expanded text:
Proculus ait, quamuis id emptoris causa exceptum sit, tamen acida et mucida non uenisse: nam quae inuitus emptor accipere non cogeretur, iniquum esse nouel perit, ad emptoris commodum totus ager post emptionem flumine occupatus esset, periculum esset emptoris: sic igitur et commodum eius esse debet.Quod uenditur, in modum agri cednisi si id actum est, ne cederet. at quod non venit, in modum cedendum, si id ipsum actum est, ut cederet, veluti viae publicae, limites, luci qui fundum tangunt: cum uero neutrum quando perfecta sit emptio: tunc enim sciemus, cuius periculum sit: nam perfecta emptione periculum ad emptorem respiciet. et si id quod uenierit ap uenit, perfecta est emptio: quod si sub condicione res uenierit, si quod si exstiterit, Proculus et Octator decesserit, constat, si exstit
Abbreviated transcription (Latin):
rectiũe quam fidcuissor de
noris equsa necessitite iu¬
ris fieri solet.
nus iure conuẽtionis uẽ¬
didit. sedo creditori us surgẽ
tus offẽde pecenĩe conuenit.
tm̃ de buo nõ ĩterueĩcĩe

Expanded text:
pecuniae, quam fideiussor depnoris causa necessitate iuris fieri solet. nus iure conuentionis uendidit, secundo creditori non superesse ius offe‹r›endae pecuniae conuenit.Si tamen debitor non interu
Abbreviated transcription (Latin):
ripb: ⁊escripĩ ẽ ab ĩpato¬
re libellos agente pap. ete
ditorem a debitore pignus:
mere posse. quia ĩ diũo ian
debitois.Si aliena tes ꝑ¬

Expanded text:
Rescriptum est ab imperatore libellos agente Papiniano creditorem a debitore pignus emere posse, quia in dominio manet debitoris. Si aliena res
Abbreviated transcription (Latin):
cũ credicti qui pignora sui
requirit nou competit.
Na util danda ẽ. nec fur¬
ti rerum moluluurn g̾ta rec¬
te conuenietur. qͣmͣ ob ꝓpͥĩ
enuisam ordinis ertoro duct᷑
at̾ cres tor fuito poisedłiõ̃
que nõ fint aput ci non

Expanded text:
um creditori, qui pignora sua requirit, non competit nec utilis danda est: nec furti rerum mobilium gratia recte convenietur, quia propriam causam ordinis errore ductus alter creditor furto possessionem, quae non fuit apud eum, non
Abbreviated transcription (Latin):
re.⁊ siquidẽ ta ucĩerit ur
si ĩtra c̾tum tempris adebi¬
tore .p. soluta fuerit emp¬
Si uero tẽpus preu̾et̾t. aũ
si nõ eo pacto res uetuerit
debitor. aut pupillꝰ. aut
rei publice cansi absẽs uł
Quitur si pattũ sit acredr

Expanded text:
are. et si quidem ita uenierit, ut, si intra certum tempus a debitore pecunia soluta fuerit, empsi uero tempus praeteriit aut si non eo pacto res uenierit, nque debitor aut pupillus aut rei publicae causa absens uel rritur
Abbreviated transcription (Latin):
uenditore discedit. ¶It̃ q.
sab̾ ait. Si tribus uendẽtib
tuo posterioi addirerint
unus omiscrit adiectionẽ
hunis partem priori duor
uendentiũ fuerint
derint. dicendũ est totam
priori emptã man̾e quẽ¬
ad modum siquis mͥ totũ
fundũ addiem addixisset.
se̾a uͦ pretio adiecto. di¬
nudiũ alii addixent̃. celso¬

Expanded text:
uenditore discedat.Item quod Sabinus ait, si tribus uendentibus duo posteriori addixerint, unus non admiserit adiectionem, huius partem priori, duoruendentium fuerint.derint, dicendum est totam priori emptam manere, quemadmodum si quis mihi totum fundum ad diem addixisset, postea uero pretio adiecto dimidium alii addixerit.Cels
Abbreviated transcription (Latin):
cilitatem uenditoree ꝑtii
pro meliere conditione ha
torem pͥorem sequi tociẽt
uerum ẽ. quotiens nłłus
emptor eristit qui meliorẽ
condicionem adfetat. uel
cit emptor postĩor. fruetꝰ
refundere pͥorẽ debe astit

Expanded text:
tilitatem uenditoris pertinet, pro meliore condicione habtorem priorem sequi, totiens uerum est, quotiens nullus emptor existit, qui meliorem condicionem adferat, uel itit emptor posterior, fructus refundere