comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cã enim nondum nati fuissent: aut
aliquid egissent bonũ aut malum.
¶ũ isaac dm̃ roganti ut pareret uxor
eius quȩ sterilis erat. concessisset dñs
qđ petebat atq hab̾et illa conceptũ: ges¬
tiebant gemini ad huc inutero eius in¬
clusi. Quamolestia cũ agitaretur dñm
in t̾rogauit: accepitq responsũ. Duae
gentes in utero tuo st̃: et duo popłi de
uentie tuo separabunt᷑ Et popłs popłm
suꝑabit: et maior seruiet minori: Quod
apõstolus magnum uult intellig ere
docum̃tũ : qr ñdũ illis natis nec aliquid
pares erant. Anforte illudiam explosũ¬
repudiatũq sciendũ ẽ qđ animae prꝰ
in cȩlesti habitatione peccantes grada¬
tim atq: paulatĩ ad suorũ meritorum
corpora ueniant: ac ꝓante gesta uita.
maeis minusue corporeis pestibus affu¬
gantur : Cui opinioni quã uis sca ser¬
pura aptissime contͣdicat : quȩ cũ grari
cõm̃laret. nondũ natis in qͥꝰ ne si qua
aliquid gerint boni aut maliut sectm

Expanded text:
Cum enim nondum nati fuissent, aut aliquid egissent bonum aut malum. um illi Deum roganti ut pareret uxor eius, quae sterilis erat, concessisset Dominus quod petebat, adque haberet illa conceptum, gestiebant gemini adhuc in utero eius inclusi. Qua molestia cum angeretur, Dominum interrogauit accepitque responsum: Duae gentes in utero tuo sunt et duo populi de uentre tuo separabuntur et populus populum superabit et maior seruiet minori. Quod Paulus apostolus magnum uult intellegi gratiae documentum, quia nondum illis natis nec aliquid pares erant; repudiatumque sentiendum est, quod animae prius in caelesti habitatione peccantes gradatim atque paulatim ad suorum meritorum corpora ueniant ac pro ante gesta uita magis minusue corporeis pestibus adfligantur? cui opinioni quamuis sancta scriptura apertissime contradicat. quae cum gratiam commendaret, nondum natis, inquit, nec qni aut mali, ut secundum
Abbreviated transcription (Latin):
uingit. Si autẽ grã : iã ñ ex oꝑibus. Alioqͥn
me elegisais: s ego elegiuos Ñ. ẽ ut di¬
casildõ electus sũ: qr̃ iã credebam. Si
enim credebas in eũ : iã elegeras eũ. Sed
audi: ñ uos me elegistis. Ni ẽ ut dicas
anteqͣm crederem : Lã bona oꝑabar :
idõ electꝰ sũ. Quid enĩ bonis oꝑis ante
tis essemꝰ: Ñ ẽ enĩ grã : si p̃cesserant
merita. Est aut̃ gr̃a. Hac igit᷑ ñ inuenit
sed effecit merita. Reliquiȩ pelectio¬
rat. et si numerus fuerit filioꝵ isrł sic̃
arena maris treliquiȩ saluȩ fient. Ad
hoc enim occisus. ẽ xp̃c auidaeis et tra¬
ditꝰ gentib tanqͣm iosepii ȩgyptiis a
frĩb:ut & reliquiae isrł saluȩ fierent᷑ Uni¬
de dic̃ apłs: Nã & ego israhelita sũ : et ut
plenitudo gentiũ intraret & sic omnis isrł
saluus fiere : idẽ ex reliquiis isrł scđm
carnem. et plenitudine gentiũ quȩ infide

Expanded text:
jungit: Si autem gratia, jam non ex operibus; alioquin jungit: Si autem gratia, jam non ex operibus; alioquin me elegistis, sed ego elegi vos. Non est ut dicas, Ideo electus sum, quia jam credebam. Si enim credebas in eum, jam elegeras eum. Sed audi: Non vos me elegistis. Non est ut dicas, Antequam crederem, jam bona operabar, ideo electus sum. Quid enim est boni operis ante tis essemus? Non est enim gratia, si praecesserant merita: est autem gratia; haec igitur non invenit, sed effecit merita. 3. Et videtrat, Etsi fuerit numerus filiorum Israel sicut arena maris, reliquiae salvae fient . Ad hoc enim occisus est Christus a Judaeis, et traditus Gentibus tanquam Joseph Aegyptiis a fratribus, ut et reliquiae Israel salvae fierent. Unde dicit Apostolus, Nam et ego Israelita sum: et, Ut plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret ; id est, ex reliquiis Israel secundum carnem, et plenitudine gentium quae in fide
Abbreviated transcription (Latin):
 fabilis gr̃a. Quid enim quȩ ramꝰ qͣndo
Nã quẽ ipse ñ eligit᷑: qͦm diligit:᷑ nunqͥd iam
in nob̵ erat qͦd in psalmocanitur. elegi ab¬
iectus eẽ. in domo dĩ magis quã habitare
eramꝰ nisi iniqui et ꝑditi: neq enĩ iam
credideramꝰ in eũ: ut eligeret nos. Nã si
iam credentes elegit: electus elegit Cur
uacat uana illoꝵ ratiocinatio: qͥ p̃sentiam
dĩ defendunt contra gr̃am dĩ: et idõnos
dicunt electos ante mundi constitutio¬
nem : qr p̃sciuit nos ds̃ futuros bonos :¬
ñ se ipsum nos facturũ bonos Non hoc
siꝓpt̃ ea nos elegisset quia bonos futurds
ẽẽ. prȩ scłerat: simul etiam prȩ scisset
qd eũ nos fuissemꝰ priꝰ electuri. Non enĩ
alit̃ eẽ. possumꝰ boni: nisi forte dicendus
ẽ. bonus qui ñ eligit bonũ. Quid gͦ elegit
in ñ bonis: Ñ enim electi st̃ qr boni fuer̃:
qui boni ñ eẽnt: nisi electi eẽnt. Alioqͥn
ꝑ electionem gr̃ȩ salue factȩ st̃ Unde sub¬

Expanded text:
ramus quando Nam qui eum non elegit, quomodo diligit? Nunquid jam in nobis erat, quod in psalmo canitur: « Elegi abjectus esse in domo Domini mei magis, quam habitare eramus, nisi iniqui et perditi? Neque enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos. Nam si jam credentes elegit, electos elegit. Curvacat vana illorum ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonos, non seipsum nos facturum bonos. Non hoc» quoniam si propterea nos elegisset, quia bonos futuros esse praesciverat, simul etiam praescisset quod eum nos fuissemus prius electuri. Non enim aliter esse possemus boni: nisi forte dicendus est bonus, qui non eligit bonum. Quid ergo eligit in non bonis; non enim electi sunt, quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi essent: « Alioqe salvae factae sunt. Unde sub
Abbreviated transcription (Latin):
audiamꝰ ad monentẽ scripturã atq di¬
centẽ Altiora te ne quȩsieris: et fortiora
te ne scrutatus fueris: Non qr ista ne¬
gata st̃ nob̵ cũ ds̃ magister dicat. nichil
ẽ occultũ qđ ñ yeuelãbit᷑ : sed in quod
ꝑuenimꝰ in eo ambulemꝰ : sic̃ dic̃ apłs.¬

Expanded text:
audiamus admonentem Scripturam atque dicentem, Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris . Non quia ista negata sunt nobis, cum Deus magister dicat, Nihil est occultum quod non revelabitur : sed si in quod pervenimus, in eo ambulemus, sicut dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
nisi forte ab eis qͥ diligunt dm̃ ex toto corde
et extota anima. et ex tota m̃te sua: & dili¬
gunt ꝓximos tanqͣm se ipsos. Ianta enim
caritate fundati. posst̃ iam fortasse cum
scĩs cõp̃benđe longitudinem. latitudinẽ
altitudinem. et ꝓfundũ: Illud tam̃ cons¬
tantissima fide retinendũ: neq quicquã
dm̃ iniuste facere : neq ullam ẽẽ. naturã

Expanded text:
to corde to corde et ex tota anima et ex tota mente sua, et diligunt proximos suos tanquam se ipsos . Tanta enim charitate fundati, possunt jam fortasse cum sanctis comprehendere longitudinem, latitudinem, altitudinem et profundum . Illud tamen constantissima fide retinendum, neque quidquam Deum injuste facere, neque ullam esse naturam
Abbreviated transcription (Latin):
satis sienificauit pͥora eoꝵ percaita in qͥb
eos ꝑtulit Et oportunie tñc uiridicauit ÷
qͣndo de illoꝵ uindicta subueniendũ erat
bis qͥ libabantur. Et ut notas faceret diui¬
tias głiae suae in uasa miscđiae quae p̃parauie
quantum bonũ consecute fuereant illȩ t̃rȩ
ꝑaduentũ ioseph: Illius gͦ rei gestȩ cognitio.
tractans non ec̃ungratus. Qđ aut̃ huic uoca¬
dioni obtemꝑare noluit. et exercuit crude¬
litatem in eis quib humanitas et miscđia
debebatur : meruit poenã ut induraret᷑
illi cor & tantã coecitatẽ m̃tis pateretur:
ut tot &tantis. tãq mani festis dĩ signis ñ
cređet : qͦ posset eiꝰ supplicio sua oboura¬
tionis. siue ultimȩ uisibilis submersionis
erudiri popłs: Cuiꝰ afflictione ille et oceri¬
ltȩ obtunsionis : et manifeste sũb mersio¬
nis meritũ compararet Haec aut̃ uoca¬
tio. quaȩ siue insingulis hominib siue
in popłis. atq in ipso genere humano per
temporũ oportunitates oꝑatur altȩ et

Expanded text:
significavit priora eorum peccata, in quibus eos pertulit; ut opportune tunc vindicaret, quando de illorum vindicta subveniendum erat his qui liberabantur. Et ut notas faceret divitias gloriae suae in vasa misericordiae, quae praeparavit quantum boni consecutae fuerint terrae illae per adventum Joseph ? Illius ergo rei gestae cognitio, tractans non esset ingratus. Quod autem huic vocationi obtemperare noluit, sed exercuit crudelitatem in eis quibus humanitas et misericordia debebatur, meruit poenam, ut induraretur illi cor, et tantam caecitatem mentis pateretur, ut tot et tantis tamque manifestis Dei signis non crederet; quo posset ejus supplicio, sive obdurationis, sive ultimae visibilis submersionis, erudiri populus, cujus afflictione ille, et occultae obtusionis, et manifestae submersionis meritum sibi compararet . 6. Haec autem vocatio, quae sive in singulis hominibus, sive in populis, atque in ipso genere humano per temporum opportunitates operatur, altae et
Abbreviated transcription (Latin):
. more. cont᷑ naturam ẽẽ qđ ẽ cont᷑ nature usum
apłs ait. Si tu ex naturali incisus dleastro et c̃trti
naturam in sertꝰes in bonam oliuã. Id enimẽtra
naturam dix̃ : qđ ẽ ẽtra consuetudinem natuiꝑ
Qu&̧̃ notitia humana c̃phendit ut oleaster in sertꝰ
in olea ñ oleastribacas sed oliue pmguedinem
ferat. Os̃ aut̃ creator et conditor om̃ĩu natura¬
rũ : nichil contra naturam fecit. Idenim erit
euiq rei naturale: qđ ille fecerit aqͥẽ omis
modus numerꝰ ordo naturȩ Sed contra naturã
contra ĩo qđ nocumꝰ innatura. Hnc enimetia
mirabilia nominant᷑ Contra illam uͦ summã
naturȩ legem a notitia remotã siue impioꝵ
siue ad huc infirmoꝵ tam ds̃ nullo mͦ facit
quã contra se ipsũ ñ facit. Nolo enĩ uos igno¬

Expanded text:
 more contra naturam esse, quod est contra naturae usum, ait: si tu ex naturali incisus oleastro ei contra naturam insertus es in bonam oliuam; id esse contra naturam dixit, quod est contra consuetudinem naturae, quam notitia humana conprehendit, ut oleaster insertus in olea non oleastri baccas, sed oliuae pinguedinem ferat. deus autem creator et conditor omnium naturarum nihil contra naturam facit; id enim erit cuique rei naturale, quod ille fecerit, a quo est omnis modus, numerus, ordo naturae. sed nec ipse contra id, quod nouimus in natura. hanc enim etiamirabilia nominantur. contra illam uero summam naturae legem a notitia remotam siue inpiorum siue adhuc infirmorum tam deus nullo modo facit quam contra se ipsum non facit.
Abbreviated transcription (Latin):
I.ic gͦ factus ẽ. homo rectus : ut manere
Siuĩ ea rectitudine posset non sine
diuino adiutorio: et suo fieri ꝑuersus ar¬
bitrio. Utrum libet horũ elegisset ⁊ dei
uoluntas fieret : aut etiam ab illo : aut
certe de illo. Pro inde quia suam maluit
facere quam dĩ. de illo facta ẽ. uoluritas
dei: quia ex eadem massa ꝑditiors quȩ
de illius stirpe ꝓfluxit: facit aliud uas
in honorem: aluid in contumeliam
liam ꝑudicium : ut nemo glietur
Sidemundo in quit essetis: mundus
quod suũ erat diligeret bͥniũsȩ itaq hoc
dicit eccłiae : quam plerũq etiam ipsam
mundi nomine appellat:ͣ sic̃ illud. ẽ.¬
Ds erat inxp̃o mundũ reconcilians sibi
Itẽq illud. Non enim filius hominis¬
uenit ut iudicet mundũ: sed ut salueair
mundus ꝑipsũ. Et in epła sua ioħsait

Expanded text:
ic ergo factus est homo rectus, ut et manere in ea rectitudine posset non sine adjutorio divino, et suo fieri perversus arbitrio. Utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret, aut etiam ab illo, aut certe de illo. Proinde quia suam maluit facere quam Dei, de illo facta est voluntas Dei, qui ex eadem massa perditionis, quae de illius stirpe profluxit, facit aliud vas in honorem, aliud in contumeliam liam, per judicium: ut nemo glorietur Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae utique hoc dicit Ecclesiae, quam plerumque etiam ipsam mundi nomine appellat: sicut est illud, Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Itemque illud. Non venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Et in E
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa: ñ natura qua tota fuerat ꝑliberũ
arbitrium in ipsa radice uitiata : sed gra¬
tuita: hoc ÷ uera gr̃a Qui enim demũnoo
mundũ elegit: fee qđ eliger& ñ inuenit
Si aut̃ gr̃ã inqͥt: iam ñ exoꝑib Alioquin:¬

Expanded text:
non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit; Si a
Abbreviated transcription (Latin):
utroq illius beneficia cognoscamus.
Nam et agendȩ st̃ gr̃ae qr data ẽ potes¬
tas : & orandum ne succũbat in firmitas.
Ipsa .ẽ. fides quae ꝑdilectionẽ oꝑat᷑: sic̃
eius m̃ suram dñs unicuiq partitꝰ ẽ
cȩcati. offender̃ in lapidem offensio¬
nis. Sic aut̃ dictũ ẽ ñ poterant: ubi in¬
telligendũ ẽ qͦd nolebant: quẽ ad modũ
dictũ ẽ de dño dõ nr̃o. si nos credimꝰ.
ille fidelis ꝑmanet: negare se ipsũ ñ po

Expanded text:
utroque illius beneficia cognoscamus. utroque illius beneficia cognoscamus. Nam et agendae sunt gratiae, quia data est potestas, et orandum, ne succumbat infirmitas. Ipsa est fides, quae per dilectionem operatur, sicut ejus mensuram Dominus cuique partitus est ; caecati, offenderunt in lapidem offensionis. Sic autem dictum est non poterant, ubi intelligendum est quod nolebant; quemadmodum dictum est de Domino Deo nostro, Si non credimus, ille fidel
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptationem. conetur auferre : rursus
ne qͥsquã neg&e uoluntatis arbitrium
& audeat excusare peccatũ. Sed audiamꝰ
d̃m. et p̃cipientẽ & opitulantẽ. et iu.¬
bentẽ quid facere debeamꝰ : et adiuuantẽ
ut implere possimꝰ. Nã et qͦsdã nimia suȩ
uoluntatis fidutia extulit in suꝑbiam
& quosdam nimia sũae uoluntatis diffiden¬
tia deiecit in negligentiam. Illi dicunt.
Ut quid rogamꝰ dm̃ ne uincam᷑ tẽptatio¬
ne qđ in nr̃a ẽ. potestate :: isti dicunt :
ut quid conam᷑ bene uiuere ÷ qͦd in dĩ. ẽ.
potestate : O dñe: o pat̃ qͥ es incęlis
ne nos inferas in qͣm libet istarũ tẽpta¬
tionem : sed liba nos amalo: Audiamus
dñm dicentem: Rogaui p&re ꝓte ut ñ
deficiat fides tua:ne sic exiftimemꝰ fidẽ
nram ẽẽ in libero arbitrio ut diuino¬
ñ egeat adiutorio. Audiamꝰ & eugłistam
dicentem: Dedit eis potestatem filios dei
fieri:ne omnino existimemꝰ in nr̃a
potestateꝰ eẽ. qđ credimꝰ: Uerũ tam̃ in

Expanded text:
tentationem, conetur auferre: rursus, ne quisquam neget voluntatis arbitrium, et audeat excusare peccatum. Sed audiamus Dominum, et praecipientem, et opitulantem; et jubentem quid facere debeamus, et ut implere possimus. VI. Quosdam nimia suae voluntatis fiducia extulit in superbiam, et quosdam nimia suae voluntatis diffidentia dejecit in negligentiam. Illi dicunt: Ut quid rogamus Deum ne vincamur tentatione, quod in nostra est potestate? Isti dicunt: Ut quid conamur bene vivere, quod in Dei est potestate? O Domine, o pater qui es in coelis, ne nos inferas in quamlibet istarum tentationum, sed libera nos a malo. Audiamus Dominum dicentem: « Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua , » ne sic existimemus fidem nostram esse in libero arbitrio, ut divino non egeat adjutorio. Audiamus et evangelistam dicentem: « Dedit eis potestatem filios Dei fieri , » ne omnino existimemus in nostra potestate non esse quod credimus. Verumtamen in
Abbreviated transcription (Latin):
Quando gͦ pat̾ intus audit᷑ et docet ut ue¬
oͥmatur adfiliũ.: aufert cor lapideũ & dat eor
carneũ : sic̃ ꝓpħa p̃dicante ꝓmisit. Sic qͥpre
facit filios pmissionis: & uasa miscđiae qua
p̃parauit ingłam. Cur gͦ ñ om̃s docetut

Expanded text:
Quando ergo Pater intus auditur et docet ut veniatur ad Filium, « aufert cor lapideum, et dat cor carneum, » sicut propheta praedicante promisit . Sic quippe facit « filios promissionis, et vasa misericordiae quae praeparavit in gloriam. » Cur ergo non omnes docet, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ignominia : atq ita humiliati quȩreređ
nom̃ dñi : et ñ suã qͣ in flat᷑ suꝑbi. sed iu¬
stitiã dĩ qͣ iustificat᷑ impius. Hoc enim
multis eoꝵ ꝓfecit in bonũ : qui de suo sce¬
lere cõpuneti in xp̃m pꝰ ea credider : pro
quib & ipse orauerat dicens. Pat̃ ignosce
illis : qr nesciunt qͥd faciunt. De qͣ eoꝵ ig

Expanded text:
ignominia; atque ita humiliati quaererent ignominia; atque ita humiliati quaererent nomen Domini, et non suam qua inflatur superbus, sed justitiam Dei qua justificatur impius? Hoc enim multis eorum profecit in bonum, qui de suo scelere compuncti, in Christum postea crediderunt: pro quibus et ipse oraverat dicens, Pater, ignosce illis, quia nesci
Abbreviated transcription (Latin):
lcius ẽ uoluntatis diuine ita qđ uu
ñ poterant cređe: culpa ẽ uoluntatis
humanȩ Ecce dico et ego. Quotqst tam
suꝑbȩ sapiunt. ut suȩ uoluntatis uirib
tantũ existiment eẽ tribuendũ. ut ne¬
gent sibi eẽ. necessariũ diuinũ adiuto¬
riũ ad bene uiuendũ : ñ posst̃ crede
sed qͣm duu talia sapiunt. ñ posst̃ cređẽ.
Hinc excitant᷑ & indurantur : qr negan¬
do diuinũ ad iutoriũ ñ adiuuant᷑ Hoc de
iudxis qui excoecati & indurati st̃ ds̃ prȩ¬
sciuit: atq in eis spũ ꝓpħa p̃dix̃. Qđ uero
addidit. & cũtant᷑. et sanem eos: utrũ sub
de suꝑ sententia ubi dictũ. ẽ ut ñ uideant᷑
ocłis et intelligant corde: he et hic utiq dictũ
ẽ ut ñ intelligant᷑ Et ipsa enim c̃ũsio de
& hoc de suꝑnȩ medicinȩ miscđia factũ
tatis erant et suã iustitiam constituere uo¬
lebant. Ad hoc desererent᷑ ut excȩcarent᷑ :
Ad hoc excecarent᷑ ut offendent in lapi¬
dem offensionis. et impleret᷑ facies eorũ

Expanded text:
laus est voluntatis divinae; ita quod illi non poterant credere, culpa est voluntatis humanae. 10. Ecce dico et ego, quod qui tam superbe sapiunt, ut suae voluntatis viribus tantum existiment esse tribuendum, ut negent sibi esse necessarium divinum adjutorium ad bene vivendum, non possunt credesed quamdiu talia sapiunt, non possunt credere. Hinc excaecantur, et indurantur; quia negando divinum adjutorium, non adjuvantur. Hoc de Judaeis qui excaecati et indurati sunt, Deus praesaddidit: Et convertantur, et sanem eos, utrum subadesuper sententia, ubi dictum est, Ut non videant oculis, et intelligant corde: quia et hic utique dictum est, ut non intelligant; et ipsa enim conversio det hoc de supernae medicinae misericordia factum tatis erant, et suam justitiam constituere volebant, ad hoc desererentur, ut excaecarentur; ad hoc excaecarentur, ut offenderent in lapidem offensionis, et impleretur facies eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tende iram & demonstrare potentiam
suam: atculit in multa patientia uasa
irȩ quae ꝑfecta st̃ in ꝑditionẽ : subauditur
tũ quis es qͥ refp̃deas dõ: ut recurrente
sententia ad uerba suꝑiora iste sit sensus.
Si uolens ds̃ ostende iram attulit uasa
irȩ t qͥs es qͥ respdeas dõ : Naut̃ solum
uolens ostende potentiã suã. sed eti

Expanded text:
 demonstrare potentiam suam, attulit in multa patientia vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem: subauditur, Tu quis es, qui respondeas Deo? ut recurrente sententia ad verba superiora, iste sit sensus: Si volens Deus ostendere iram, attulit vasa irae; tu quis es, qui respondeas Deo? Non autem solum volens
Abbreviated transcription (Latin):
ne qrũ sũpplicio illos erudiret io ẽ pharao¬
nem & popłm eiꝰ qr quãuis eẽnt utriqo h¬
catores & ꝓpt̃ea ad unã massam ꝑt¬
rent: alit̃ tam̃ tractandi erant qͥ uni dõ
gemuerant. ut eis subueniret: & alit̃

Expanded text:
araonem et populum ejus, qui quamvis essent utrique peccatores, et propterea ad unam massam pertinerent, aliter tamen tractandi erant, qui uni Deo ingemuerant, ut eis subveniret: aliter i
Abbreviated transcription (Latin):
sis iustificant : idõ grãm ñ cognouer̃: qr gratis
saluari noluer̃. Quis ẽ qui saluat᷑ grãtis :
In qͦ non inuenit saluator quid coronet:
sed quid damnet. Non inuenit merita
honoꝵ: sed inuenit merita supplicioꝵ.¬
Hoc ait apłs. Om̃s enĩ peccauer̃: et egeNT
gła dĩ. Quid ẽ egent gła dĩ : ut ipsẽ te
liberet non tu : qr tu te lib̾are ñ potes:

Expanded text:
 cognoverunt, quia gratis salvari noluerunt. Quis est qui salvatur gratis? In quo non invenit Salvator quod coronet, sed quod damnet; non invenit merita bonorum, sed invenit merita supplicioHoc ait Apostolus: Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Quid est, egent gloria Dei? Ut ipse liberet, non tu: quia tu te liberare non potes,
Abbreviated transcription (Latin):
nosꝓhibuit oboedire Oꝑant᷑ gͦ peccatum
hax desideria : quib si oboedimus & nos
oꝑam᷑. Si aut̃ obtẽꝑantes apło ñ eis oboedi¬
mus : ñ illud nos oꝑam᷑: sed qđ in nobis
habitat peccatũ. Si aut̃ desidia nulla habe¬
remꝰ illicita: nec nos nec peccatũ mali aliqͥd
oꝑaretur in nob. Motũ porro illicra de¬
siderii. cui ñ oboediendo ñ id nos oꝑamur:
idõ & nos agere dicim᷑ : qm ñ. ẽ naturȩ
iugor alienȩ : sed lang̾or ẽ nr̃ȩ A qͦ languore
omni mͦ salui erimꝰ: cũ et animo & coc¬
huiꝰ & infirmitatis unde illicita defiđia
commouent᷑ : qđ peccatũ appellat apłs
uniũ sus reatus sacram̃to baptismatis. ẽ
solutus. cũ omnib quae illi oboedientes
fecimꝰ. diximꝰ cogitamꝰ. Nec nob deinceps

Expanded text:
ccatum haec desideria, quibus si obedimus, et nos operamur. Si autem obtemperantes apostolo, non eis obedimus, non illud nos operamur, sed quod in nobis habitat peccatum. Si autem desideria nulla haberemus illicita, nec nos, nec peccatum mali aliquid operaretur in nobis. Motum porro illiciti desiderii, cui non obediendo non eum nos operamur, ideo et nos agere dicimur, quoniam non est naturae vigor alienae, sed languor est noster, a quo languore omnimodo salvi erimus, cum et animo et corillius et infirmitatis, unde illicita desideria commoventur, quod «peccatum» appellat Apostolus , universus reatus sacramento Baptismatis est solutus, cum omnibus quae illi obedientes fecimus, diximus, cogitavimus; nec nobis deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
urgetur : ñ pt̃ita reminiscit᷑. Nec tantũ repri¬
gnantem uidet: uerũ etiam captiuantem se
in lege peccati quae. ẽ. in m̃bris eiꝰ non quȩ
fuit : Hlinc ÷ qđ clamat Infelix ego homo:¬
ta erat tunc illoꝵ hominum corpus animale
consatutorũ in parcidyso. nondũ mortis
lege damnatũ : ut ñ hab̾ent appetitum car¬
nalis uoluptatis. qualem nc̃ habent ista cor¬
pora quae iã mortis ꝓpagine ducta st̃. Neque
enim nichil.ẽ in eis factum cũ de ligno ꝓhibito
edissent. qͣndo quidem ds̃ dixerat. nsi ederi
faceret dies qđ apłs gemit dicens. Condelector
legi dĩ scđm interiorem hominẽ : uideo autem
aliam legem in m̃bris meis repugnantẽ legi

Expanded text:
urgetur, non praeterita reminiscitur. nec tantum repuurgetur, non praeterita reminiscitur. nec tantum repugnantem uidet, uerum etiam captiuantem sc in lege peccati, quae est in membris eius, non quae fuit. hine est quod clamatse tunc illorum hominum corpus animale constitutorum in paradiso nondum mortis lege damnatum, ut non haberent adpetitum carnalis uoluptatis, qualem nunc habent ista corpora, quae iam ex mortis propagine ducta sunt. neque enim nihil est in eis factum, cum de ligno prohibito edissent, quandoquidem deus dixerat non "ei ederitfaceret dies, quod apostolus gemit dicens: condelector legi dei secundum interiorem hominem, uideo autem aliam legem in membris meis repugnantem legi
Abbreviated transcription (Latin):
homonisi gr̃a saluatoris: nec qͣndo per
mortem corporis discedit a corpore. Nori¬
enĩ & ille substantiã carnis accusat. cũ
dicit libari secuꝑe decorpore mortis
huiꝰ : cũ etiã corporis sic̃ animȩ nat᷑a deo
bono auctori tribuenda sit Sed utiq¬
de uitis corporis dic̃ Nã de corpore mors sepa¬
rat. Sed contracta ex illo uitia coherent. quib
iusta poena debetur: quã etiã in inferno ille
diues inuenit. Hinc se ñ poterat utiq lib̾are
qui dicit : quis me lib̾abit de corpore mortis
ignoscantur: quaȩ fieri infecta ñ possunt:
Dimitte hominẽ : clamet qđ clamabat. Non
enim tantũ desidat ut ꝑ indulgentiam sit de
p̃t̃itis impunitus: sed etiam ut sit decętero ad
ñ peccandum fortis &ualidus. Condelectat᷑ enĩ
legi dĩ scđm interiorem hominẽ : uidet aut̃
aliam legem in m̃bris suis repugnantem legi
m̃tis suȩ. Uidet eẽ ñ recolit fuisse Psentib

Expanded text:
homo sine gratia saluatoris nec quando per homo sine gratia saluatoris nec quando per mortem corporis discedit a corpore. enim et illo substantiam carnis accusat, cum dicit liberari se cupere de corpore mortis huius, cum etiam corporis sicut animae natura deo bono auctori tribuenda sit, sed utiqcorporis dicit. nam de corpore mors corporis separat; sed contracta ex illo uitia cohaerent, quibus iusta poena debetur, quam etiam in inferno ille diues inuenit. hinc se non poterat utique liberare qui dieit: quis me liberabit d e corpore mortis ignoscantur, quae fieri infecta non possunt? Dimitte hominem, clamet quod clamabat. Non enim tantum desiderat, ut per indulgentiam sit de praeteritis impunitus, sed etiam ut sit de caetero ad non peccandum fortis et validus. Condelectatur enim legi Dei secundum interiorem hominem, videt autem aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae; uidet esse, non recolit fuisse: praesentibus
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur:In felix ego homo᷑ quis me
liberabit de corpore mortis huius.
e corpore mortis huuus non om̃is
liberatur qui finit hanc uitã : sed qui
i hac uita susceꝑit grãm: et ne in uanum
suscipiat bonus oꝑib egerit. Aliud ẽ enim
exire de hoc corpore quod om̃s homines
dies uitae huius ultimus cogit: aliud est
autem lib̾ari de corpore mortis huius :
scĩs & fidelibus eius imꝑtit. Post haric aut̃
uitã merces ꝑficiens redditur: sed eis
tantũ aquib in hac uita eiusdem mer¬
cedis meritũ cõparat᷑ Non enim ad sa¬
turitatem uistitiaȩ cũ hinc exierit qͥsq
ꝑueniet: nisi ad eam cũ bic. ẽ esuriete¬
do & sitiendo cucurrerit. Beati quippe
qͥesuriunt & sitiunt iustitiam Sipsi sa¬
malo Si adẽ possibilitas : ut quid orant
Aut a quo malo liberari orant: nisi maxi¬
me de corpore mortis huiuse Unde non
Nutiq de substantia corporis quȩ bona
ẽ : sed deuitiis carnalib. Unde ñ lib̵at᷑

Expanded text:
sequitur? Infelix ego homo, quis me sequitur? Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?  corpore mortis huius non omnis liberatur, qui finit hanc uitam, sed qui in hac uita susceperit gratiam et, ne in uanum suscipiat, bonis operibus egerit. aliud est enim exire de hoc corpore, quod omnes homines dies uitae huius ultimus cogit, aliud est autem liberari de corpore mortis huius, is et fidelibus eius impertit. post hanc autem uitam merces perficiens redditur, sed eis tantum a quibus in hac uita eiusdem mercedis meritum comparatur. non enim ad saturitatem iustitiae, cum hinc exierit, quisque perueniet, nisi ad eam, cum hic est, esuriendo et sitiendo cucurrerit. beati quippe, qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quoniam ipsi samalo . Si adest possibilitas, utquid orant? Aut a quo malo se liberari orant, nisi maxime de corpore mortis hujus? unde non ique de substantia corporis, quae bona est, sed do uitiis carnalibus, unde non liberatur
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ illicite concupiscentiae in carne tua: pꝰc̃cu¬
piscentias tuas ñ eas. Mane inseruitute dei:
in lib̾tate xp̃i : m̃te serui legi dĩ tui: noli te
gnare & eẽ in pace. uera atq ꝑp&ua : aliud
pugnare & uincere : alud pugnare. & uinci:
aliud nec pugnare. sed trahi. St̃ enim hões
Prorsus norã pugnant: qualis ẽ iste
de qͦ loquebatur cũ dixit malitiã ñ odio ha¬
buit. Quomͦ pugnat cont᷑ eam quã ñ odit
Iste amalitia trahit᷑ nec pugnat. Sunt autẽ
qui pugnare incipiunt: sed quia de uiribus
suis p̃sumunt : ut osteadat illis ds̃ quia ipse
uincit si se homo subiuget do. pugnantes
uincuntur : cum quas̃ coeꝑint tenere iu¬
stitiam. fiunt suꝑbi: et eliduntur. Isti pu¬
gnant: sed uincuntur. Quis. ẽ autem qui
pugnat. & non uincitur:: Quidicit: uideo
aliam legem in m̃bris meis repugnantem
sũȩ Uide pugnantem : sed ñ deuiribus
suis p̃sumit iste Idõ uictor erit. Quid enim

Expanded text:
insunt illicitae concupiscentiae in carne tua, Post concuinsunt illicitae concupiscentiae in carne tua, Post concupiscentias tuas non eas. Mane in servitute Dei, in libertate Christi; mente servi legi Dei tui. Noli te gnare, et esse in pace vera atque perpetua. Aliud pugnare, et vincere. Aliud pugnare et vinci. Aliud nec pugnare, sed trahi. Sunt enim homines prorsus, qui non pugnant, qualis est iste de quo loquitur. Cum enim dixit, Malitiam autem non odio habuit, quomodo pugnat contra eam, quam Iste a malitia trahitur, nec pugnat. Sunt autem qui pugnare incipiunt; sed quia de viribus suis praesumunt, ut ostendat illis Deus quia ipse vincit, si se homo subjungit Deo, et pugnantes vincuntur, et cum quasi coeperint tenere justitiam, fiunt superbi, et eliduntur. Isti pugnant, sed vincuntur. Quis est autem qui pugnat, et non vincitur? Qui dicit: Video aliam legem in membris meis repugnantem meae. Vide pugnantem: sed non de viribus suis praesumit iste, ideo victor erit. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ec̃ qđ frenaretur. : Et hoc deb& conari
omnis qui tendit adꝑfectionem : ut & ipsa con¬
cupiscentia cui ñdantur ad oboediendum
m̃bra cotidie in ꝓficiente minuat᷑. Uelle
inquit adiacet michi: ꝑfiere aut̃ bonũ non
Num quid dixit ñ mͥ adiacet facere bonũ
Si boc dixisset: spes nulla eãe Non ait ñ mͥ ad¬
iacet facere: sed non mͥ adiacet ꝑficere. Quaȩ
qđ lex dicit ñ c̃cupisces : Omnino ñ c̃cupisce¬
re ꝑfectio boni. ẽ: qr consũptio mali.ẽ. Hoc
dicebat ille ꝑficere bonũ ñ mͥadiacet: quia
ñ poterat facere ut ñ c̃cupisceret Faciebat
tantũ ut concupiscentiã frenaret: ut c̃cupis¬
centiae ñ consentiret: et c̃cupiscentiaȩ m̃bra
ad fatellitiũ ñ p̃beret Eficere gͦ in qͥt bonũ ñ
mͥ adiacet Ñpossũ implere qđ dictũ ẽ ñ c̃cu¬
pisces. Quid ergo : opus ẽ ut impleas. pꝰc̃cupi¬
scentias tuas non eas. Hocage interim : ꝗ diu

Expanded text:
non esset quod frenaretur? Et hoc debet conari non esset quod frenaretur? Et hoc debet conari omnis qui tendit ad perfectionem, ut et ipsa concupiscentia cui non dantur ad obediendum membra, quotidie in proficiente minuatur. Velle, inquit, adjacet mihi, perficere autem bonum non . Numquid dixit, Non mihi adjacet facere bonum? Si hoc dixisset, spes nulla esset. Non ait, Non mihi adjacet facere, sed, Non mihi adjacet perficere. Quae quod Lex dicit, Non concupisces ? Omnino non concupiscere perfectio boni est, quia consumptio mali est. Hoc dicebat ille, Perficere bonum non mihi adjacet; quia non poterat facere ut non concupisceret: faciebat tantum ut concupiscentiam refrenaret, ut concupiscentiae non consentiret, et concupiscentiae membra ad satellitium non praeberet. Perficere ergo, inquit, bonum non mihi adjacet: non possum implere quod dictum est, Non concupisces. Quid ergo opus est? Ut impleas, Post concupiscentias tuas non eas . Hoc age interim quamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
desideriis eiꝰ: neq exhibeatis m̃bra urã ar¬
ma iniqͥtatis peccato. Nait ñ sit: sed ñ reg¬
net. Quã diu peccatũ necesse.ẽ. ẽẽ in m̃bris tu¬
is: saltem regnum illi auferatur. Nonfiat
qđ iubet. Surgit ira: noli dareirȩ linguã
ad maledicendum. Non surgeret ira ista ir
rationabilis: nisi peccatũ eẽt in m̃bris. :.
Sed tolle illi regnũ: non habeat arma unde
contra te pugnet. Discit etiam non sur¬
gere: cũ arma non coeꝑit inuenire Non
exhibeatis m̃bra ur̃a arma in iqͥtatis pec¬
cato: Alioquin toti captiui eritis : et ñ erit
dicere m̃te seruio legidĩ. Mensenim si te¬
neat arma: m̃bra ñ mouentur in ministe¬
riũ furentis peccati. Teneat arcem imꝑator
interior: quia sub maiore imꝑatore iuuan¬
dus assistit. Frenat iram : cohercet c̃cupiscen¬
tiam : in .ẽ. tam̃ qđ frenetur : in .ẽ qđ coher¬
ceat᷑ : in .ẽ qđ teneatur. Quid aut̃ uolebat ille
iustus m̃te seruiens legi dei: nisi ut omĩrio

Expanded text:
desideriis ejus, neque exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato . Non ait, Non sit; sed, Non regnet. Quamdiu peccatum necesse est esse in membris tuis, saltem illi regnum auferatur, non fiat quod jubet. Surgit ira? noli dare irae linguam ad maledicerationabilis, nisi peccatum esset in membris: sed tolle illi regnum, non habeat arma unde contra te pugnet; discet etiam non surgere, cum arma coeperit non invenire. Non exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato; alioquin toti captivi eritis, et non erit dicere, Mente servio legi Dei. Mens enim si teneat arma, membra non moventur in ministerium furentis peccati. Teneat arcem imperator interior, quia sub majore imperatore juvandus assistit; frenet iram, coerceat concupiscentiam. Inest tamen quod frenetur, inest quod coerceatur, inest quod teneatur. Quid autem volebat ille justus mente serviens legi Dei, nisi ut omnino
Abbreviated transcription (Latin):
N enĩ ignorat᷑ ab eis quib: conscripta ẽ Sed qͣm
in tantũ nota ẽ in qͥntũ scripta legit᷑: ñ in qͣntũ
dilecta ꝑficit᷑ nichilẽ. aliud talib nisi litera
Que littera : Non ẽ adiutrix legentiũ : sed
ad poenã: sed intellectiu ꝑ iustitiã copulati
Inde ẽ. & illud. Litta occidit: sp̃s aut̃ uiuificaa
Etqr dixerat euacuati sumꝰ alege mortis in qͥa
detinebam᷑. ita ut seruiamꝰ innouitate sp̃s et

Expanded text:
ripta est. Sed quoniam in tantum nota est, in quantum scripta legitur, non in quantum dilecta perficitur, nihil est aliud talibus nisi littera, quae littera non est adjutrix legentium, sed ad poenam, sed intellectui per justitiam copulati, inde est et illud: Littera occidit, spiritus autem vivificat . Et quia dixerat, evacuati sumus a lege mortis, in qua deti
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiã. Ergo iã ille exparte suꝑiori libe¬
rũ se eẽ. sentiebat : unde dicebat condelector
legi dĩ scđm in teriorem hominem. Delectat
me lex. delectat me qđ iubet lex. delectat
me ipsa iustitia : uideo aut̃ aliam legem in
m̃bris meis. Hȩc .ẽ. quȩ remansit infirmi¬
tas. Repugnantem legi m̃tis meȩ & capa¬
uantem me in lege peccati. quȩ. ẽ in m̃.¬
bris meis Ex hacꝰ parte sentit captiuita¬
tem : ubi non.ẽ. impleta iusatia Nã ubi
cordelectatur legi dĩ : non captiuus sed
legis amicus ẽ. & idõ liber qđ amicus
Quid ergo ex eo qđ restat : quid nisi res¬
piciamꝰ ad illũ qui dix̃ si uos filius li¬
bera uerit turc uere liberi erius : de¬
niq & ipse qui loquebat᷑ ad illũ respexit:

Expanded text:
justitiam. 11. Ergo jam ille ex parte superiore libejustitiam. 11. Ergo jam ille ex parte superiore liberum se esse sentiebat, unde dicebat, Condelector legi Dei secundum interiorem hominem. Delectat me lex, delectat me quod jubet lex, delectat me ipsa justitia. Video autem aliam legem in membris meis: haec est quae remansit infirmitas: repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Ex hac parte sentit captivitatem, ubi non est impleta justitia: nam ubi condelectatur legi Dei, non captivus, sed legis amicus est; et ideo liber, quod amicus. Quid ergo ex eo quod restat? Quid, nisi respiciamus ad illum qui dixit, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis? Denique et ipse qui l
Abbreviated transcription (Latin):
euglu scđ carnem : ut ñ ea quae uultis faciatis
ołmꝑx parte libtas: exparte seruitus :
Nondũ tota: nondũ pura: nondũ
plena libtas: quia nondũ ȩt̃nitas. habe¬
mus enĩ ex parte infirmitatem : ex parte
accepimus lib̾tatẽ. Quicquio peccatũ. ẽ a
nob antea : deletũ ẽ in baptismo. Nũ quid
quia deleta ẽ tota iniqͥtas: nulla remansit
infirmitas : Si ñ remansisset : sine peccato
hic uiueremꝰ. Quis aut̃ audeat hoc dicere
nisi suꝑb : nisi miscđa libatoris indignus ÷
nisi qui se ipsũ uult deciꝑe: & in qͦueritas
ñ ẽ: Ergo ex eo qđ remansit aliquid ins¬
rmitatis audeo dicere . ex qͣ parte seruimꝰ
dõ liberi sumꝰ : ex qͣ parte seruimꝰ legipe¬
nem. Ecce undẽ liberi : unde delectam᷑ leg
dĩ. Libtas enim delectat. Nã quã dui timõ¬
re facis qđ iustũ. ẽ ñ ds̃ te delectat. Quam
Delectat te: &liber es. Noli timere poenã:
sed ama iustitiam. Nondũ potes amare iufa¬
tiam: time uł poenã : ut ꝑuenias ad amandã

Expanded text:
 illa faciatis. » Ex parte libertas, ex parte servitus: nondum tota, nondum pura, nondum plena libertas, quia nondum aeternitas. Habemus enim ex parte infirmitatem, ex parte accepimus libertatem. Quidquid peccatum est a nobis, antea deletum est in Baptismo. Numquid quia deleta est tota iniquitas, nulla remansit infirmitas? Si non remansisset, sine peccato hic viveremus. Quis autem audeat hoc dicere nisi superbus, nisi misericordia liberatoris indignus, nisi qui seipsum vult decipere, et in quo veritas non est? Ergo ex eo quod remansit aliquid infirmitatis, audeo dicere, ex qua parte servimus Deo, liberi sumus: ex qua parte servimus legi pecnem. Ecce unde liberi, unde condelectamur legi Dei: libertas enim delectat. Nam quamdiu timore facis quod justum est, non Deus te delectat. Quamdlectet te, et liber es. Noli timere poenam, sed ama justitiam. Nondum potes amare justitiam? time vel poenam, ut pervenias ad amandam
Abbreviated transcription (Latin):
otest putari falsa. eẽ ista sententia
qua diximus nunꝗ nisi inuoluntate esse
ut dicat qđ nolo hoc facio. Quomͦ gͦ nus¬
quã ẽ nisi in uoluntate peccatũ : Sed
hoc peccatũ de qͦsic ẽ locutus apłs. ideo pec¬
catũ uocatur : qr̾ pecocito factũ ẽ et poena
peccati. ẽ quandoquidem hoc de concupis¬
centia carnis dicit᷑ Qđ aꝑit in conseqͣen¬
tibus dicens: Scio qr ñ habitat in me
hoc. ẽ incarne mea bonũ : uelle  adiacet
mͥ: ꝑficere aut̃ non. Perfectio quippe
boni est: ut nec ipsa concupiscentia pec¬
cati sit in homine Cui qͥdem qͣndo be¬
ne uiuitur ñ consentit uoluntas: uerũ
tam̃ non ꝑficit bonũ : quia in .ẽ ad hxc
concupiscentia cui repugnat uoluntas.
Cuius concupiscentiae reatus in baptis¬
mate soluitur: sed infirmitas ꝑmanex.
cui donec sanetur omĩs fidelis qui bene
ꝓficit studiosissime reluctat᷑ Peccatum
aut̃ qđ nusquam . ẽ nisi in uolunitate:
illud p̃cipue intelligendũ ẽ. qͦd iusta

Expanded text:
tiam putari falsa esse ista sententia qua diximus, nusquam nisi in voluntate esse ut dicat, quod nolo hoc facio. Quomodo ergo nusquam est, nisi in voluntate peccatum? Sed hoc peccatum, de quo sic est locutus Apostolus, ideo peccatum vocatur, quia peccato factum est, et poena peccati est, quandoquidem hoc de concupiscentia carnis dicitur, quod aperit in consequentibus dicens: Scio quia non habitat in me, hoc est in carne mea bonum: velle enim adjacet m bonum non. perfectio quippe boni est, ut nec ipsa concupiscentia peccati sit in homine, cui quidem, quando bene uiuitur, non consentit uoluntas; uerum tamen non perficit bonum, quia inest adhuc in concupiscentia, cui repugnat uoluntas; cuius concupiscentiae reatus in baptismate soluitur, sed infirmitas manet, cui, donec sanetur, omnis fidelis, qui bene proficit, studiosissime reluctatur. peccatum autem, quod nusquam est nisi in uoluntate, illud. . praecipue intellegendum est, quod iusta
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ bonũ ñ inuerno᷑ Hoc uͦ ubi ait. sp̃u abulate
& coricupis ceritias carnis ne ꝓfeceritis : neque
enm ibi dicit nonsibi adiacere facere bonum
sed ꝑficere: neq hic dicit concupiscenitias carnis
ne habueritis: sed ne ꝑfeceritis. Fiuat itaque
in nobis corcupis ceaitiȩ malȩ: quando id qđ¬

Expanded text:
autem bonum non; hoc uero, ubi ait: spiritu ambulate autem bonum non; hoc uero, ubi ait: spiritu ambulate et concupiscentias carnis ne perfeceritis. neque enim ibi dicit non sibi adiacere facere bonum, sed perficere; neque hic dicit: concupiscentias carnis ne habueritis, sed ne perfeceritis. fiunt itaque in nobis concupiscentiae malae, quando id q
Abbreviated transcription (Latin):
titur : ipsa amat᷑ : quia ipsa curat᷑ Nemo enim
umqͣm carnẽ suam odio habuit: sic̃ ipse apłs
dicit : Et alio loco ait Igit᷑ ipse ego m̃te seruio
legi dĩ: carne aut̃ legi peccati Aũ diant qͥ aures
habent: igit᷑ ipse ego Ego m̃te : ego carne : sed
m̃te seruio legi dei: carne aut̃ legi peccati:.
centiae consentiendo carnali : Absit. Sed motus
desidiorũ illic habendo quos hab̾e nolebat:
& tam̃ habebat. Sed eis ñ consentiendo m̃te
seruiebat legi dei : & tenebat m̃bra nefierenT
arma peccati. St̃ gͦ in nob̵ de siđia mala : quib
ñ c̃sentiendo ñ uiuimꝰ male Sunt in nobis con¬
cupiscentiae peccatoꝵ: quibus non oboediendo
ñ ꝑficimꝰ malũ : sed eas habeido nondũ ꝑficimꝰ
bonũ Utrumq osteadit apłs: nec bonũ hic
ꝑficiubi malum sic concupiscit᷑: Nec malum hie
ꝓfici÷ quando tali c̃cupisceatiae ñ oboedit᷑ Illud
quippe ostendir. ubi ait Nelle adiacet mͥ ꝑficere

Expanded text:
titur, ipsa amatur, quia ipsa curatur. Nemo enim titur, ipsa amatur, quia ipsa curatur. Nemo enim unquam carnem suam odio habet; sicut ipse Apostolus dicit, et alio loco ait: Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Audiant qui aures habent; igitur ipse ego, ego mente, ego carne, sed mente servio legi Dei; carne autem legi peccati. centiae consentiendo carnali? Absit; sed motus desideriorum illic habendo, quos habere nolebat, et tamen habebat; sed eis non consentiendo, mente serviebat legi Dei, et tenebat membra ne fierent arma peccati. Sunt ergo in nobis desideria mala, quibus non consentiendo non vivimus male. Sunt in nobis concupiscentiae peccatorum, quibus non obediendo non perficimus malum, sed eas habendo nondum perficimus bonum. Utrumque ostendit Apostolus, nec bonum hic perfici ubi malum sic concupiscitur, nec malum hic perficiendo perfici quando tali concupiscentiae non obeditur. Illud quippe ostendit ubi ait: Velle adjacet mihi, perficere
Abbreviated transcription (Latin):
Q ñ habitat incarne eiꝰ bonũ ubi habitat peccatũ
sed ñ ei consentiendo uiuit ex fide : qr inuocat dm̃
ut adiuuetur pugnans cont᷑ peccatũ Qđ ut omĩuo
ibi ñ sit adiacet eiꝰ uelle: sed ꝑficere honũ ñ inueo¬
illi qͥi eũ peccat ignoscit bonũ facit: et ineo quo
petit sibi dimitti debita sua. & ueracit̃ dicit quoa
dimittit etiam ipse debitoribus suis. & orat ne
inferatur intẽptationem sed libetur amalo bo¬
nũ facit᷑ Et tam̃ ꝑficere bonum non adiacet : qđ
tunc erit quando concupiscentia illa quae habitat
inm̃bris eius nulla erit scio inquit qr ñ habi
eẽ destiterit card erit : sediam uitiata uł uitiosa
ñ erit. Quam tam̃ ad ñram ꝑtinere naturam idem
doctor ostendit. priꝰ dicendo. scio qr ñ habitat
in me : qđ ut exponeret ad didit. hoc ÷ incarne
mea bonũ. Se itaq dicit ẽẽ. carnem suam. Nori
gͦ ipsa ẽ inimica. Nam et quando uitus eiꝰ resis

Expanded text:
quia non habitat in carne eius bonum, ubi habitat peccatum; quia non habitat in carne eius bonum, ubi habitat peccatum; sed non ei consentiendo uiuit ex fide, quia inuocat deum, ut adiuuetur pugnans contra peccatum. quod ut omnino ibi non sit, adiacet ei uelle, sed perficere bonum nood illi qui in eum peccat ignoscit, bonum facit; et in eo quod petit dimitti sibi debita sua et ueraciter dicit quod dimittit etiam ipse debitoribus suis et orat, ne inferatur in temptationem, sed liberetur a malo, bonum facit. ei tamen perficere bonum non adiacet, quod tunc erit, quando concupiscentia illa quae habitat in membris eius nulla erit. non ergo eum esse destiterit, caro erit, sed jam vitiata vel vitiosa non erit. Quam tamen ad nostram pertinere naturam, idem doctor ostendit dicens: « Scio, quia non habitat in me; » quod ut exponeret, addidit. « Hoc est in carne mea, bonum. » Se itaque dicit carnem suam: non ergo ipsa est inimica. Nam et quando ejus vitio re
Abbreviated transcription (Latin):
nisi mala ccupiscentia. INon enim qđ uolo fa¬
cio bonũ : sed qđ odi malũ hoc ago Ronũ ẽ¬
sebsro enim ñ concupiscere Et hoc bonum uult iustꝰ¬
us qͥ ex fide uiuit: & tam̃ facit qđ odit: quia c̃cupi¬
dscit : quã uis post c̃cupiscentias suas non eat. Qđ si
fecerit : tñc uere ipse fecit ut cedat: ut consentiat:
ut desidio peccati oboediat. Cũ uͦ non sinit reg
nare peccatũ in suo mortali corpore adoboedi¬
endũ desidiis eꝰ : nec exhibet m̃bra sua arma ini¬
qͥtatis peccato : inẽ. quidem pecccitũ in m̃bris eiꝰ
sed ñ regnat: qr ñ oboedit᷑ desidiis eiꝰ Et ideodũ
qđ uult agit id ẽ ñ uult c̃cupiscere & concupi¬
scit: consentit legi qr bona ẽ Hoc enim uult
& ipse qđ lex : quia uult ipse ñ concupiscere:
& lex dicit ñ c̃cupisces. In hoc qm̃ uult qđ et
lex uult: ꝓculdubio consentit legi: concupi¬
scit tam̃ : qr ñ ẽ sine pecccto Sediam ñ ipse
opatur illud sed id qđ in illo habitat peccatũ. Seit eñ¬

Expanded text:
us: non enim quod uolo facio bonum, sed quod odi malum hoc ago. bonum est enim non concupiscere, et hoc bonum uult iustus, qui ex fide uiuit; et tamen facit quod odit, quia concupiscit, quamuis post concupiscentias suas non eat: quod si fecerit, tunc uere ipse fecit ut cedat. ut consentiat, ut desiderio peccati oboediat. tunc nare peccatum in suo mortali corpore ad obediendum desideriis ejus, nec exhibet membra sua arma iniquitatis peccato ; inest quidem peccatum in membris ejus, sed non regnat, quia non oboeditur desideriis eius. et ideo dum quod non uult agit, id est non uult concupiscere et concupiscit, consentit legi, quia bona est. hoc enim uult et ipse quod lex, quia uult ipse non concupiscere et lex dicit: non concupisces. in hoc quoniam uult quod et lex uult, procul dubio consentit legi; concupiscit tamen quia non est sine peccato, sed iam non ipse operatur illud, sed id quod in illo habitat peccatum. ide
Abbreviated transcription (Latin):
omni tp̃r. Laudabił. ẽ ista c̃cupiscentia : ñ dam¬
nabilis. Nonde hac dictũ ẽ. ñ c̃cupisces: sed de
illa qua caro c̃cupiscit adũsus sp̃m. De hac autẽ
bona c̃cupiscentia qͣ c̃cupiscit sp̃s adũsus carnem. ⁊̃¬
quȩre ubi scriptũ sit & inuenies. Concupiscentia
itaq sapientiae deducit ad regnũ. Et multa alia
reꝑiunt᷑ bone c̃cupiscentiȩ testimonia: Sed hoc
sane inter ẽ qđ non tacetur quid c̃cupiscatur.: qͣndo
bona cõmemorat᷑ c̃cupiscentia. Cũ aut̃ ñ additur
quid c̃cupiscat᷑. sed sola ponit᷑: non nisi mala ix¬
telligitur : sic̃ in hoc qđ cõmemoraui. Concupi¬
scentia itaq sapientiae. deducit ad regnũ. Si ñ

Expanded text:
omni tempore.» Laudabilis est ista concupiscentia, non damomni tempore.» Laudabilis est ista concupiscentia, non damnabilis. Non de hac dictum est, «Non concupisces» ; sed de illa qua caro concupiscit adversus spiritum . De hac autem bona concupiscentia qua concupiscit spiritus adversus carnem, quaere ubi scriptum sit; et invenies, «Concupiscentia itaque sapientiae deducit ad regnum» : et multa alia reperiuntur bonae concupiscentiae testimonia. Sed hoc sane interest, quod non tacetur quid concupiscatur, quando bona commemoratur concupiscentia: cum autem non additur quid concupiscatur, sed sola ponitur, nonnisi mala intelligitur. Sicut in hoc quod commemoravi, «Concupiscentia itaque sapientiae deducit ad regnum;» s
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptũ ẽ: qđ si quis impleuerit nullum
habebit omnino peccatũ. Nã hoc idõ elegit
apłs generale quiddam qͦ enẽta cõplexus
ẽ: tanqͣm haec e&̃ uox legis ab omĩ peccato
ꝓhibentis qđ ait ñ c̃cupisces. Neq enĩ ullũ
peccatũ nisi c̃cupiscendo cõmittitur. Pro¬
iNde quȩ hoc p̃cipit. bona &lcuidabilis lex ẽ
centia mala concupiscentiam bonam. hoc
ẽ caritatem diffundens in cordiba nris ꝓfecto
riu lex quam uis bona auge: ꝓhiberido deside¬
rium malũ : sicut aquae impetus si in eam pa¬
ytem ñ cesset in fluere uehem̃tior fit obice op¬
posito Cuius molem cũ euicerit: maiori cumulo
p̃cipitatus uiolentius ꝑ prona prouoluitur.
N escio quo enĩmͦ hoc ipsũ quod concupiscit᷑:
fir iocundius dũ uetat᷑. Et hoc ÷ qđ fallit peccatõ
ꝑmandatũ & ꝓillud occidit cũ accedit p̃uari¬
catio : que nulla ẽ ubi lex ñ . ẽ oncupiure
Anima mea desiđare iusaificationes tuas in

Expanded text:
praeceptum est, quod si quis inpleuerit nullum habebit omnino peccatum. nam hoc ideo elegit apostolus generale quiddam, quo cuncta conplexus est, tamquam haec esset uox legis ab omni peccato prohibentis, quod ait: non concupisces; neque enim ullum peccatum nisi concupiscendo committitur. proinde quae hoc praecipit bona et laudabilis lex estcentia mala concupiscentiam bonam, hoc est caritatem diffundens in cordibus nostris, profecto illa lex quamuis bona auget prohibendo desiderium malum, sicut aquae impetus, si in eam partem non cesset influere, uehementior fit obice obposito, cuius molem cum euicerit maiore cumulo praecipitatus uiolentius per prona prouoluitur. nescio quo enim modo hoc ipsum, quod concupiscitur, fit iocundius, dum uetatur. et hoc est quod fallit peccatum per mandatum et per illud occidit, cum accedit etiam praeuaricatio, quae nulla est ubi lex non eanima mea desiderare justificationes tuas in