comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ in hoc constitute corpore.
merito infidelitatis excluse sunt.
Ideo & tu habeto semꝑ lucernan
ardentem: uel lucentem facem.
Si enim neq lucerna. neq lampas
tua lucet. stulta uirgo diceris. ne¬
q introibis in thalamum sponsi
tui suꝑioris. s remanebis in tene¬
bris cecitatis: quasi qui oderis
lucem. ne oꝑa tua flagitiosa pro¬
dantur. Omnis enim qui male
agit: odit lucem. Habeto fidem.
habeto prudentiam. ut semꝑ ha¬
beamus in uasis nr̃is oleum mise¬
ricordiȩ deuotionis gratiam:
quia prudentes acceperunt oleã
in uasis suis cum lampadibus fu¬
is. llngite o homines lampadas
ur̃as. Cum ieninatis ungite caput
bus nr̃is: ut corpus nr̃m lucidum
sit. Luceat tibi semꝑ lucerna uer-¬
bum der: luceat & lucerna corpo¬
ris tui. Oculus tiiis conscientia
tua lucens bene in hoc corpore
lucerne lux est: quia ipse est ocu¬
lus tuus. Sit purus oculus tutis.
Si conscientia tua munda sit: mũ¬

Expanded text:
animae in hoc constitutae corpore, animae in hoc constitutae corpore, merito infidelitatis exclusae sunt. ideo et tu habeto semper lucernam ardentem uel lucentem facem. si enim neque lucerna neque lampas tua luceat, stulta uirgo diceris nec introibis in thalamum sponsi tui superioris, sed remanebis in tenebris caecitatis, quasi qui oderis lucem, ne opera tua flagitiosa prodantur; omnis enim qui male agit odit lucem. habeto fidem, habeto prudentiam, . ut semper habeas in uasis tuis oleum misericordiae, deuotionis gratiam, quia prudentes acceperunt oleum in uasis suis cum lampadibus suis. ungite, o homines, lampades uestras; cum ieiunatis, ungite caput ris oleum, ut corpus nostrum lucidum sit. luceat tibi semper lucerna uerbum dei, luceat et lucerna corporis tui oculus tuus. conscientia tua lucens bene in hoc corpore lucernae lux est, ipsa est oculus tuus. sit purus oculus tuus. si conscientia tua munda sit, mun
Abbreviated transcription (Latin):
li. Thesaurus ille quem habemus
oleum non defitiat tibi: quia lum̃¬
lucerne est oleum non oleum ter-¬
restre. sed illtid oletim miscdiȩ cele-¬
stis gratiȩ quo ungebantur ꝓphetȩ.
Oleum tuum humilitas est: quio
ceruices nr̃e dure mollescunt. Ole-¬
um tuum miscdia tua est quo e-¬
tiam collisa scopulis peccatoium
fotientur corpora. Hoc oleum uul¬
nerato illi a latrombus descen¬
denti ex ierłm: etrangelicus ille
samaritantis infudit. Qui ui¬
dens eum mniscłia motus est: &
alligauit utilnera eius infundens
oleum o uinum. Hoc oleum sa¬
nat egrotos. Misccłĩa enim: a pec¬
cato liberat. Hoc oleum lucet in
tenebris: si oꝑa nr̃a luceant co-¬
ram honunibus. Hoc oleum lu¬
cet: in ecclẽ sollempnitatibus.
Deniq quibus oleum non defuit.
nec lumen fidei defecit. s cum
lampadibus in locum iptiarũ
introire meruerunt: quȩ autẽ
in uasis suis oleum non tulerunt.
hoc est non habuerunt fidem.
non prudentiam. non miscdiam

Expanded text:
li thesaurus ille, quem habemus li thesaurus ille, quem habemus oleum, ne defilucernae est oleum, non oleum terrestre, sed illud oleum misericordiae coelestis et gratiae, quo ungebantur prophetae. Oleum tuum humilitas est, quo cervicis nostrae dura mollescunt: oleum tuum misericordia tua est, quo etiam collisa scopulis peccatorum foventur corpora. Hoc oleum vulnerato illi a latronibus, descendenti ex Hierusalem Evangelicus ille Samaritandens eum misericordia motus est et alligauit uulnera eius, infundens oleum et uinum. hoc oleum sanat aegrotos — misericordia enim a peccato liberat —; hoc oleum lucet in tenebris, si opera nostra luceant coram hominibus; hoc oleum lucet in ecclesiae sollemnitatibus. denique quibus oleum non defuit, nec lumen fidei defecit, sed cum lampadibus in locum nuptiarum introire meruerunt; quae autem in uasis suis oleum non tulerunt, hoc est non habuerunt fidem, non prudentiam, non misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
nire nequeamus. Intelligibilis igit᷑
ꝑedum gresstis. intelligibilis & lucer-¬
na: quia uerbum dei lucerna est.
Nonne hoc in pͥncipio erat uerbũ
apud deum: Quomodo ergo lucer¬
na est: Nonne boc erat uer um
lumen: quod illuminat omnem
hominem uementem in hunc mũ¬
dumt Quomͦ ergo lucerna dicit᷑ :
Isayas clamat. Popultis qui sedebat
in tenebris: uidit lucem magnam.
Quomͦ hic dicitur lucerna: Sed
uideamus. neforte idẽ uerbum dei
aliis magna lux sit: aliis lucerna.
Michi lucerna: angłis lux est. Pe-¬
tro lux erat. qñ astitit ei angłs in
carcere: & lumen circumfulsit eũ.
Paulo lux erat. quando euntem
ad ꝑse quendum popłm xp̃ia¬
num E circumfulfit eum solde
celo. & audiuit dicentem
sibi: saule saule. quid me ꝑseque¬
ris. Et magna quidem lux. Demq¬
hac lucerna pauli lumen euanuit:
tibi diuine splendor lucis emicuit.
Et uera lucerna est michi xp̃c:
quando isto nr̃o ore recensetur.
Lucet in limo: fulget in uase ficti¬

Expanded text:
nire nequeamus. intellegibilis igitur nire nequeamus. intellegibilis igitur pedum gressus, intellegibilis et lucerna, quia uerbum dei lucerna est. nonne hoc in principio erat uerbum apud deum? quomodo ergo lucerna est? nonne hoc erat uerum lumen quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum? quomodo ergo lucerna dicitur? Esaias clamat: populus, qui sedebat in tenebris, lucem uiderunt magnam: quomodo hic dicit \'lucerna\'? Sed uideamus, ne forte idem uerbum dei aliis magna lux sit, aliis lucerna. mihi lucerna, angelis lux est. Petro lux erat, quando adstitit ei angelus in carcere et lumen refulsit ei. Paulo lux erat, quando euntem ad persequendum populum christianum circumfulsit eum lumen de caelo et audiuit dicentem sibi: Saue Saule, quid me persequeris? et magna quidem lux; denique lucernae Pauli lumen euanuit, ubi diuinae splendor lucis emicuit. Et uere lucerna est mihi Christus, quando isto nostro ore recensetur. lucet in limo, fulget in uase ficti
Abbreviated transcription (Latin):
etiam isti uersicali sunt: de quibꝰ
hodie tractaturi sumus. In quibꝰ
daiud pascelut oues patris fui ostẽ¬
dens ueram lucernam. docens humi-¬
litatem. in talibus pasctus uerus da¬
tud. uerus humilis & manu fortis.
qui non rapinam arbitratus est ẽẽ
se equalem deo. sed semetipsum ex¬
inanitut: & homonatus ꝑ uirgi¬
miliauit se. Ones patris sui diuina
predicatione pascebat. cum scđm
scͥpturas suum ꝓbaret aduentũ:
cum quinq panibus & ¶ dnobꝰ
piscibus hominum milia
multa saturaret. Hec sunt gͦN
nr̃a pasctia: hec eorum qui possũt
dicere: quam dultia faucibus meis
uerba tua. hȩc eorum pascua: qͥ
dicunt. Lucerna pedibus uerbũ
tuum dñe. Pascitur enim os no¬
strum uerbo. cum loquimur mã¬
data dei uerbi. pascittir & oculus
nr interior lucerne spiritalis lu¬
mine. quȩ nobis in hac mundi
nocte prelucet.: ne ficut in tene¬
bris ambulantes incertis titube¬
mus uestiguis. & uiam ueram inue-¬

Expanded text:
etiam isti uersiculi sunt, de quibus etiam isti uersiculi sunt, de quibus hodie tractaturi sumus, in quibus Dauid dicit: pascebam oues patris m e i, ostendens ueram lucernam, discens humilitatem. in talibus pascuis uerus Dauid, uerus humilis et manu fortis, qui non rapinam arbitratus est esse se aequalem deo, sed semet ipsum exinaniuit oues patris sui diuina praedicatione pascebat, cum secundum scripturas suum probaret aduentum, cum quinque panibus et duobus piscibus hominum milia multa satiaret. Haec ergo nostra sunt pascua, haec eorum qui possunt dicere. quam dulcia faucibus meis uerba tua! haec eorum pascua, qui dicunt: lucerna pedibus meis uerbum tuum, domine. pascitur enim os nostrum uerbo, cum loquimur mandata dei uerbi. pascitur et oculus noster interior lucernae spiritalis lumine, quae nobis in hac mundi nocte praelucet, ne sicut in tenebris ambulantes incertis titubemus uestigiis et uiam ueram inue
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis. Carpis rosam: hoc est dñi¬
ci corporis sanguinem. Bona etiam
pascua libri funt scͥpturarum ce-¬
lestium. in quibus cotidrana lectio¬
ne pascimur: in quibus recream᷑.
ac reficimur: cum ea quȩ scͥpta st̃
degustamus: uel summo ore libata
frequentius ruminamus. His pas¬
cuis grex dm̃ saginatur. Bona e-¬
tiam xp̃i pasctia: qui pascit in liliis
insplendore scõrum. Bona pascua
etiam montes contiallium. sicut lu
minaria istius mundi secdula hu-¬
militate fulgentes: qui uirtutũ
diuersarum prestant cacumine.
&o supra mundum meritis stus e¬
minent. Isti sunt de quibus dicit᷑.
de hoc mundo non sunt. sicut ego
non sum de hoc mundo: quia supͣ
mundum funt. qui xp̃m sectint᷑.
Contiallis autẽ mundus est. Ideoq
disposuit in conulle fletus: eo qd̃
in hoc mundo fletus sint. lacrime¬
q. Et ꝓuidens dñs disposuit in
hoc mundo testamentum sutum:
ut magis hic fleamus peccata nr̃a
quã flenda sertiemus. Pascua nr̃a

Expanded text:
nitatis; carpis rosam, hoc est dominitatis; carpis rosam, hoc est dominici corporis sanguinem. bona etiam pascua uerba sunt scripturarum caelestium, in quibus cotidiana lectione pascimur, in quibus recreamur ac reficimur, cum ea quae scripta sunt degustamus uel summo ore libata frequentius ruminamus. his pascuis grex domini saginatur. Bona etiam Christi pascua, qui pascit in liliis, in splendore sanctorum; bona pascua etiam montes conuallminaria istius mundi sedula humilitate fulgentes, qui uirtutum diuersarum praestant cacumine et supra mundum meritis suis eminent. isti sunt de quibus dicitur: de hoc mundo non sunt sicut ego non sum de hocmundo, quia supra mundum sunt qui Christum secuntur. conuallis autem mundus est, ideoque disposuit in ualle fletus, eo quod in hoc mundo fletus sint lacrimaeque. et prouidens dominus disposuit in hoc mundo testamentum suum, ut magis hic fleamus peccata nostra quam flenda seruemus. Pascua nostra
Abbreviated transcription (Latin):
bum tuum dñe: & lumensemi¬
tis meis. Vnde intelligimus. ideo
ꝑ litteras hebreorum psalmum
hunc esse cligestum: tit homo nr̃
tanquã paritulus. & ab infantia
ꝑ litterarum elementa formatus.
quibus etas puerilis asstieuit. usq
ad maturitatem uirtutis excres¬
cat. Littere autem singulȩ uelut
tituli sunt eorum uersuum. qui
subhisdem litteris ascribuntur.
seriem & continentiam declaran¬
tes. sicut hic unicum significat
littera. & de unigenito dei fibio
atq eitis et̾m luminis claritate.
psalmi eius portio ꝓpħauit. Hec
sane ab ista abhorret: etiam illa
malio reꝑta codice. littere huiꝰ
interpretatio. Que sunt enim
pascta nr̃a hoc est fidelium nisi
xp̃c: In ctitis pascuis se locatũ.
ꝓpħa letatus est: dicens. In loco
pascue: ibi me collocatit. Ipse enĩ
nos pascit: & reficit. Bona pascui.¬
sunt sacramenta diuina. Carpis
illic nouum florem: qui bonum
odorem dedit resurrectionis. Car¬
ꝑis lilium: in quo sit splendor eter¬

Expanded text:
bum tuum, et lumen semibum tuum, et lumen semitis meis. Unde intelligimus ideo per litteras Haebraeorum psalmum hunc esse digestum; ut homo noster tamquam parvulus, et ab infantia per litterarum elementa formatus, quibus aetas puerilis assuevit, usque ad maturitatem virtutis excrescat. Litterae autem singulae velut tituli sunt eorum versuum, qui sub iisdem litteris ascribuntur, seriem et continentiam declarantes, sicut hic unicum signilittera et de unigenito dei filio atque eius aeterni luminis claritate psalmi huius portio prophetat. Nec sane ab ista abhorret etiam illa in alio reperta codice litterae huius interpretatio. quae sunt enim pascua nostra, hoc est fidelium, nisi Christus? in cuius pascuis se locatum propheta laetatus est dicens: in loco pascuae, ibi me collocauit; ipse enim nos pascit et reficit. bona pascua sacramenta diuina sunt. carpis illic nouum florem, qui bonum odorem dedit resurrectionis; carpis lilium, id est splendorem aeter
Abbreviated transcription (Latin):
cularium: nisi pudeat in te alie¬
na magis ꝗtiam ꝓpͥa laudari. xp̃c
cum diues esset pauꝑ factus est.
in pauꝑe non in diuite te rede-¬
mit. confitentibus dei filium im¬
perabat tacere: ut oꝑibus magis
quam sermonibtis detis agnosce¬
retur: & tu nobilem te dicis qͥ
es factus ẽ terra: Datud rex chĩc.
memento dñe quia puluis sumꝰ:
& tu in hoc caduco atq limoso
genere gloriaris: Et diuitem
te putas qui cras potes esse men¬
dicus: cum uita ttia non in ha-¬
bundantia tua. s in dei fit mise¬
ricordia ͤ Cui honor gloria. laus.
perpetuitas a sectilis. & nunc. &
semper: & in oĩa scła selorũ am̃.
um littera hebrea est Num.
quartadecima. cuius inter¬
pretatio est unicus: uel in alia in¬
terpretatione pascua eorum. Ec¬
ce ipse hebreorum littere. testifi¬
cantur dñm iħm esse uinicum pa¬
tris filium dei uerbum. Demiq
primo statim uersu: dauid de
unico filio dei dicit.
ucerna pedibus meis uer-¬

Expanded text:
cularium, nisi pudeat in te aliecularium, nisi pudeat in te aliena magis quam propria laudari. Christus cum diues esset, pauper factus est; in paupere, non in diuite te redemit. confitentibus dei filium imperabat tacere, ut operibus magis quam sermonibus deus agnosceretur; et tu nobilem te dicis, qui es factus eterra? Dauid rex dicit: memento, domine, quia puluis sumus; et tu in hoc caduco atque limoso genere gloriaris et diuitem te putas, qui cras potes esse mendicus, cum uita tua non in abundantia tua, sed in dei sit misericordia ? cui honor, gloria, laus, perpetuitas a saeculis et nunc et semper et in omnia saecula saeculorum. amen. IV. LITTERAquarta decima cujus interpretatio est, Unicus: vel in alia interpretatione: Pascua eorum. Ecce ipse Hebraeorum litterae testificantur Dominum Jesum esse unicum Patris Filium, Verbum Dei. Denique primo statim versu David de unico Filio Dei dicit: Lucerna pedibus meis Ver
Abbreviated transcription (Latin):
cramur. reluctanti caueamus
affectu. Ideo paulus cauebat
in carne sua maltm: quia ode.¬
rat. Ideo ioħs monet. in epłã
sua ne diligamus seculum: qr
omne quod in scło est concupis-¬
centia est carnis. & concupiscen¬
tia oculorum. & iactantia uite.
Est ergo in nobis ut bene aliqͥd
oderimus: & bene aliquid dili-¬
gamus. Sicut bene enimamare
possumus sanctos dñi: & bene
diligere possumus inimicos nr̃os
secundum uerbum dm̃: ita bene
odisse posstimus inimicos dei. o¬
disse inquitatem. odisse ꝑfidiã.
odisse turpitudines. odisse mun-¬
di istrus uanitates. Odio igitur
debent esse quȩ seculi sunt: ne se¬
curis affectibus & otiosis blandit̾
conciliatricula uoluptatis irrepat
illecebra. facile capit oculos forma¬
petulantis meretricis: nisi eos odra
premant iusta & impuritatem
indignatus auertat affectus. In¬
flat plerumq homines & tumi¬
do ore stipinat. fastigio nobilitatis
iactantia. & rerum afftuentia se¬

Expanded text:
cramur reluctanti caueamus cramur reluctanti caueamus affectu. ideo Paulus cauebat in carne sua malum, quia oderat; ideo Iohannes monet in epistula sua, ne diligamus saeculum, quia omne quod in saeculo est concupiscentia est carnis et concupiscentia oculorum et iactantia uitae. Est ergo in nobis, ut et bene aliquid oderimus et bene aliquid diligamus. sicut enim bene amare possumus seruos dei et bene diligere possumus inimicos nostros secundum uerbum domini, ita bene odisse possumus inimicos dei, odisse iniquitatem, odisse perfidiam, odisse turpitudines, odisse mundi istius uanitates. odio igitur debent esse quae saeculi sunt, ne securis affectibus et otiosis blanda conciliatricula uoluptatis inrepat inlecebra. facile capit oculos petulantis forma meretricis, nisi eos odia premant iusta et inpuritatem indignatus auertat affectus. inflat plerumque homines et tumido resupinat fastidio nobilitatis iactantia et rerum affluentia sae
Abbreviated transcription (Latin):
nam: & ꝓiecisti sermones meos
post te. Si uidebas furem. simul
currebas cum eo: & cum adult̾is
pottionem tuam ponebas. Os ta¬
um habundauit nequitia. & lin¬
gua tua concinnabat dolos. Se-¬
dens aduersus fratrem tuum de-¬
trahebas. Non est hoc custodire
mandata: sed preuaricari. Statui¬
tis facere contraria. non est intel¬
ligere: sed ignorare. Quomͦ posst̃
uerba dei dultia esse in faucibus
tuis. in quibus est amaritudo ne-¬
quitiȩ: Quomͦ mel & lac sub lin¬
gua tua cum dolum lingna tua
tua componat. ut aliud pectore
concipias. aliud forensi sermone
pretendas ut decipias incauittim.
cum tibi petrus apłs dicat. ut
deponas omnem maltiam & fu-¬
cum simulationis abitias dicens:
sicut dudum geniti infantes ratio¬
nabiles. & sine dolo lac concupisci¬
te : Ostendit enim nobis quid
fit mel & lac sub lingua. ut non
maledicere maledicentibus. sed
benedictionem referre noueri¬
mus. nesciamus odisse nisi uiã
imquitatis: ut facere quod exe-¬

Expanded text:
nam et proiecisti sermones meos nam et proiecisti sermones meos post te. si uidebas furem, simul currebas cum eo et cum adulteris portionem tuam ponebas. os tuum abundauit nequitia et lingua tua concinnabat dolos; sedens aduersus fratrem tuum detrahebas. non est hoc custodire mandata, sed praeuaricari; statutis facere contraria non est intellegere, sed ignorare. quomodo possunt uerba dei dulcia esse in faucibus tuis, III quibus est amaritudo nequitiae? quomodo mei et lac sub lingua tua, cum dolum in lingua tua conponas, ut aliud pectore concipias, aliud forensi sermone praetendas, ut decipias incautum, cum tibi Petrus apostolus dicat, ut deponas omnem malitiam et fucum simulationis abicias, dicens: sicut dudum geniti infantes rationabile sine dolo lac concupiscite ? ostendit enim nobis quid sit mel et lac habere sub lingua, ut non maledicere maledicentibus, sed benedictionem referre nouerimus, nesciamus odisse nisi uiam iniquitatis, ut facere quod exe
Abbreviated transcription (Latin):
uerba legis a quibusdam semoribus
iudeorum: & nemo eorum potest
custodire mandatum. Neq enmni
arborem chxerim custodire fe-¬
cunditatem naturȩ quȩ luxuri¬
at in foliis: uanescit in fructu.
Nec terram illam dixerim cu-
stodire fructus suos. quȩ filicem
in uisam pascit. agricolis frum̃ta¬
edere non soleat. Nec pastor custo¬
dire indetur pecus qui eligere pa¬
bula ꝓfutura non nouerit. lupos
cauere. canibus uallare ouila fua
nesciat: potum cum opus sit mi¬
nistrare. Nam producere tantũ¬
modo fine ulla cura mutum pecꝰ
tantundem est quantum scͥptu-¬
ras legem popłm iudeorum. ubi
sint spiritalis pabula sacramenti.
ubi littera occidit. ubi intelligibi¬
les incurrant lupi. ubi sit requies
refectionis. ubi resurrectionis spes:
qui sint canes qui ꝓ gregis possit̃
latrare custodia. popłs & ipso gre¬
ge magis mutus ignorat. Itaq si
dicat mandata custodio: respon-¬
detur ei. Tu uero odisti discipli¬

Expanded text:
verba Legis a quibusdam senioribus verba Legis a quibusdam senioribus Judaeorum, et nemo eorum potest custodire mandatum. Neque enim arborem dixerim custodire fecunditatem naturae, quae luxuriat in foliis, vanescit in fructu: nec terram illam dixerim cstodire fructus suos, quae quod filicem inuisam pascit agricolis, edere frumenta non soleat, nec pastor custodire uidetur pecus, qui eligere pabula profutura non nouerit, lupos cauere, canibus uallare ouilia sua, nesciat potum, cum opus sit, ministrare. nam producere tantummodo sine ulla cura mutum pecus tantundem est quantum scripturas legere populum Iudaeorum. ubi sint spiritalis- 25 talis pabula sacramenti, ubi littera occidat, ubi intellegibiles incursent lupi, ubi sit requies refectionis, ubi resurrectionis spes, qui sint canes qui pro gregis possint latrare custodia, populus et ipso grege magis mutus ignorat. Itaque si dicat: \'mandata custodio\', respondetur ei: tu uero odisti discipli
Abbreviated transcription (Latin):
Os enini iusti distillat sapientiã.
de ore iusti suauitatis & miscdĩȩ
mella ꝓcedunt. In ore iusti nullꝰ
dolus. nulla fallatia: nulla est a¬
maritudo peccati. Audit eccłia
uerba iusti: audit plebs dei pre¬
cepta sapientis. Delectatur allo¬
quii suauitate: moralis dispu
tationis iocunditate mulcetur
dicenᷤ. Quã dulcia faucibꝰ meiᷤᷤ u̾ba
tua sr̃ mel ⁊ fauũ ori meo. qͥa mel
apum ad horã delectat. sed cito
sapor eius uanescit. & plerũq
uiscera uiciosa leduntur: uerboꝵ
autẽ moralium & si pungunt
mella. non ledunt. Cognosce ta¬
men cui illa credantur. Scriptã
est enim. In aurem insipientis
nichil dicas: nequando irrideat
prudentes sermones tuios. Eno¬
met enim & reitiet sermonem
tuum stultus: qui eius sentire
hoc odio habuti omnem uiam
iniquitatis. Consequens huio uer-¬
siculo est: concupiscens sapientiã
serua mandata. S nemo potest
seruare: nisi qui intelligit. De¬
mq reddinitur cotidiẽ omnra

Expanded text:
os enim iusti distillat sapientiam, os enim iusti distillat sapientiam, de ore iusti suauitatis et misericordiae mella procedunt, in ore iusti nullus dolus, nulla fallacia, nulla est amaritudo peccati. audit ecclesia uerba iusti, audit plebs dei praecepta sapientis, delectatur alloquii suauittationis jucunditate mulcetur, dicens: Quam dulcia faucibus meis verba tua, super mel et favum ori meo! quia mel apum ad horam delectat, sed cito sapor ejus evanescit, et plerumque viscera vitiosa laeduntur; verborum autem moralium etsi pungunt mella, non laedunt. Cognosce tamen cui illa credantur; scriptum est enim: In aurem insipientis nihil dicas; ne quando irrideat prudentes sermones tuos . Evomet enim, et rejiciet sermonem tuum stultus, qui ejus non potepropter hoc odio habui omnem viam iniquitatis. Consequens huic versiculo est: Concupiscens sapientiam, serva mandata . Sed nemo potest servare, nisi qui intelligit. Denique redduntur quotidie omnia
Abbreviated transcription (Latin):
proximi mei: & bibite et
inebriamini. Bona ebrietas que
ad meliora atq iocunda facit
quendam mentis excessum: ut
immemor sollicitudinum animꝰ
nr. uino iocunditatis hẏlaretur.
Bona mense spiritalis ebrietas.
Deniq poctilum in ebrians quam
preclarum. S & alibi habes. ri-¬
uos eius inebria. multiplica
generationes eitis: eo quod
ebrietas terre cum infusa
fuerit. imbre celesti suscitare se¬
mina. fructus multiplicare con¬
sueuerit. Itaq uerbum dei quod
sicut pluitia descendit e celo ubi
uenas terrȩ nr̃e uel anime ac
mentis inebriauit predicatione
diuma. excitauit uirtutum stu¬
dia diuersarum: fructusq fidei
& caste deuotionis adoleuit. Me-¬
ritoq dicitur ei: uisitasti teram.
& inebriasti eam. Susceptio ne
etenim corporis uisitauit. ut sa¬
naret infirmos: inebriauit gr̃a
spiritali. ut auxios iocunditate
mulceret. Recte ergo dicitur sp̃õ.¬
se. fauum distillant labia tua
sponsa: mel & lac sub lingna tuia.¬

Expanded text:
proximi mei, et bibite et proximi mei, et bibite et inebriamini. bona ebrietas, quae ad meliora atque iucunda facit quendam mentis excessum, ut inmemor solicitudinum animus noster uino iucunditatis hilaretur. bona mensae spiritalis ebrietas; denique poculum inebrians quam praeclarum! sed et alibi habes: riuos eius inebria, multiplica generationes eius, eo qoud ebrietas terrae, cum infusa fuerit imbre caelesti, suscitare semina, fructus multiplicare consueuerit. itaque uerbum dei, quod sicut pluuia descendit e caelo, ubi uenas terrae nostrae uel animae ac mentis inebriauit praedicatione diuina, excitauit uirtutum studia diuersarum fructusque fidei et castae deuotionis adoleuit. meritoque dicitur ei: uisitasti terram et inebriasti eam. susceptione etenim corporis uisitauit, ut sanaret infirmos, inebriauit gratia spiritali, ut anxios iucunditate mulceret. Recte ergo sponsae dicitur: fauum distillant labia tua, sponsa; mel et lac sub lingua tua.
Abbreviated transcription (Latin):
uum inquit ori meo dultia. Et
ideo quia nobis dultia uerba tua
esse ceperunt: dicis ad eccłam.
fatium distillant labia tua sponsa.
Quis sit fauts: docet nos salo¬
mon. Tu enim dixisti. fati
mellis: sermones bom. Et tie¬
re bonus fautis quem mandticat
eccłia: multorum ꝓpħarum uelut
apum spiritali ubertate conge-¬
sta. mella redolentem. Hoc ẽ mel:
de quo ait. Manducaui panem
meum. cum melle meo: bibi u¬
num meum cum lacte meo. Mi¬
sticus sermo celestium scriptura¬
rtm sicut panis est: qui confir-¬
mat cor hominis. uelut fortior ci¬
bus uerbi. Suasorius autẽ ethicꝰ.
dulcis & mollior: eo quod ethica
p̃dicatione. mentis interna mul¬
centur. Amara febribus id est¬
penitentia delictorum: miti corda
sermone dulcescunt. Stillant mel
labia predicantis: quando collisa
duris casibus uel ruinis lapse a¬
nimȩ menbra refouentur. Est
etiam tus feruentior uerbi ficut
uini: est etiam in lactis spetiȩ
sermo lucidior. Edite inquit¬

Expanded text:
uum, inquit, ori meo dulcia. et uum, inquit, ori meo dulcia. et ideo, quia nobis dulcia uerba tua esse coeperunt, dicis ad ecclesiam: fauum distillant labia tua, sponsa. qui sit fauus, doce nos, Salomon; tu enim dixisti: faui mellis sermones boni. et uere bonus fauus quem manducat ecclesia, multorum prophetarum uelut apum spiritali ubertate congesta mella redolentem. hoc est mel de quo ait: manducaui panem meum cum melle meo, bibi uinum meum cum lacte meo. mysticus sermo c-aelestium scripturarum sicut panis est, qui confirmat cor hominis uelut fortior cibus uerbi; suasorius autem ethicus dulcis et mollior, eo quod ethica praedicatione mentis interna mulcentur, amara febribus, id esenitentia delictorum, miti corda sermone dulcescunt. stillant mel labia praedicantis, quando conlisa duris casibus uel ruinis lapsae animae membra refouentur. Est etiam uis feruentior uerbi sicut uini, est etiam in lactis specie sermo lucidior. edite, inqu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾dam atq carnale consortiam
bestiarum: altero ꝑ ymaginem
dei & carnis dñioe sacramentum.
dignitas cepit esse. que ignobili¬
tas udebatur. Merito ergo non
decdinauit a indiciis dei popłs̃
nationum. qui potest dicere: qm̃
ta legeni postusti michi. Non ꝑ
moysen non ꝑ ꝓphetas. sed ipse ꝑ
te ihi legem postusti michi. hoc
est etiangelitm. Ideo non declina
tn. quia te aspexi & cognotu: tua
itinera secutus. ueram cognotu ui-
am. Itaq predicationem atidiens
euangelii quam ꝓpheticus sp̃c pre.¬
cinebat: ait. Quam dultia faucibꝰ
meis uerba tua: suꝑ mel & fatum
ori meo. Et bene dultia quibus
predicatur remissio peccatorum.
uite ꝑ hennitas. resurrectio etiam
defunctorum: quȩ ꝑpetue mortis
& acerbe amarittidinem tem¬
perarunt. Per hec mortem
accepimus non timere: qui ce-¬
pimus dicere. Ubi est mors uicto¬
ria tua : Et bene faucibus dultia:
eo quod intimis infusa uisceribus
gratia spiritalis sit. Suꝑ mel & fa-¬

Expanded text:
quoddam atque carnale consortium quoddam atque carnale consortium bestiarum: altero per imaginem Dei, et carnis Dominicae sacramentum dignitas esse coepit, quae ignobilitas videbatur. 21. Merito ergo non declinavit a judiciis Dei populus nationum, qui potest dicere: Quoniam tu legem posuisti mihi. Non per Moysen, non per prophetas, sed ipse per te, Jesu, legem posuisti mihi, hoc est, Evangelium. Ideo non declinavi a via; quia te aspexi, te cognovi, tua itinera secutus veram cognovi viam. 22. Itaque praedicationem audiens Evangelii quam propheticus spiritus praecinebat, ait: Quam dulcia faucibus meis verba tua, super mel et favum ori meo! Et bene dulcia, quibus praedicatur remissio peccatorum, vitae perennitas, resurdefunctorum, quae perpetuae mortis et acerbae amaritudinem temperarunt. per haec mortem coepimus non timere, qui coepimus dicere: ubi est, mors, uictoria tua? et bene \'faucibus dulcia\', eo quod intimis infusa uisceribus gratia spiritalis sit. Super melet fa
Abbreviated transcription (Latin):
gentibtis: quȩ obliuiscuntur dñm.
Scierunt ergo & obliti sunt. ta¬
men ꝓphetica benignitate orat.
ut exurgat deus non preualeat
homo: ut cogitationes omnes ter¬
rene & motus feruentes huius
corporis conquiescant. Iudicent᷑
gentes: qm̃ tunc cognoscitur do¬
mints cum timentium conuer¬
tit affectus. grauis terrore iudi¬
cii. Et discant gentes qm̃ hoĩes
funt. luti corruiptione soltbiles.
& limo dtrescente formati: quod
ante qui legem non acceꝑant nes¬
ciebant. Unde ꝓpheta qtiasi & tpse
discessisti longe: Bene timet:
qui hominem se esse cognoscit.
S quia plus timet nobis qui ex
gentibus peccatores precatur. ne
longe fiat a sitis gentibus. ut qui
longe erantus. incipiamus esse pro¬
piores. & sciamus quia homines
sumtis ad imaginem scilicet & si¬
militudinem dei facti: quibuis ꝑ
tus est. Recte ergo & ad infir-¬
mitatem accipitur. & ad gra¬
tiam: sciant gentes qm̃ homi¬
nes sunt. Altero ꝑ cominune

Expanded text:
gentibus quae obliuiscuntur dominum- gentibus quae obliuiscuntur dominum- Scierunt ergo et obliti sunt. tamen prophetica benignitate orat ut exsurgat dominus, non praeualeat homo, ut cogitationes terrenae et motus omnes feruentes huius corporis conquiescant. iud icentur gentes, quoniam tunc cognoscitur dominus, cum timentium conuertitur affectus grauis terrore iudicii, et discant gentes quoniam homines sunt, luit corruptione solubiles et limo durescente formati, quod ante qui legem non acceperant nesciebant. unde propheta, quasi et ipse ine, discessisti longe? bene timet qui hominem se esse cognoscit; sed quia plus timet nobis qui ex gentibus peccatores, precatur, ne longe fiat a suis gentibus, ut qui longe eramus incipiamus esse propiores et sciamus quia homines sumus, ad imaginem scilicet et similitudinem dei facti, quibus per factus. Recte ergo et ad infirmitatem accipitur, et ad gratiam: Sciant gentes quoniam homines sunt: altero per commune
Abbreviated transcription (Latin):
legem tuiam postusti michi. Ex¬
posint quid esset a uia maligna
prohibere pedeni.a iudiciis utiq
non declinare diuinis. & firntĩ
atq immobile persetierantis
iimocentiȩ tenere uestigium. ñ
deflectere gradum. nec de curri¬
culo auertere discipline: sed senu¬
tis non solum ueteris in sina: sed
etiam noue legis insistere. sccłm
euangelii claritatem. Est etiam
euangetĩ lex: de qua dicit in su-¬
perioribus hic ꝓpheta. Constitue
dñe legis latorem suꝑ eos: sciant
gentes qm̃ homines sunt. Aduen-¬
tum utiq dñi intelligimus ꝓplie¬
tari. & uocationem gentium qͥ
ante in lutum quoddam corporis
huius uidebantur infixi. uolup¬
tati corruptionis sue quam fece
rant & libidim inherentes: quia
dñm nescierunt. Et ideo iratus
auertantur inquit peccatores in
infernum: ut non uiderent des¬
cendentem & ascendentem am¬
mam dm̃i iħu & conuerterent᷑
ad dñm qui conuerti cum uite¬
rent noluerunt. S de illis dicit

Expanded text:
legem posuisti mihi. exlegem posuisti mihi. exposuit quid esset a uia maligna prohibere pedem, a iudiciis utique non declinare diuinis et firmum atque inmobile perseuerantis innocentiae tenere uestigium, non deflectere gradum nec de curriculo auertere disciplinae, sed semitis non solum ueteris in Sina, sed etiam nouae legis insistere secundum euangelii claritatem. Est etiam euangelii lex, de qua dicit in superioribus hic propheta: constitue, domine, legislatorem super eos, sciant gentes quoniam homines sunt. aduentum utique domini intellegimus prophetari, uocationem gentium, quae ante in lutum quoddam corporis huius uidebantur infixae, uoluptati corruptionis suae tamquam faeci et libidini inhaerentes, quia dominum nescierunt. et ideo iratus: anertantur, inquit, peccatores in infernum, ut non uiderent descendentem et ascendentem animam domini Iesu et conuerterentur ad dominum, qui conuerti, cum uiuerent, noluerunt. sed de illis dicit
Abbreviated transcription (Latin):
inquitatem. expulsi sunt nes
potuerunt stare. ꝓhibe ergo pe¬
des tuos: ne cadas. Sunt enim non
solum criminum: sed etiam infir¬
mitatis pedes. Et uidendum ne
cadas: & uidearis tibi forsitan be-¬
ne stare. S tibi dicit paulus. Et
tu qui stas: uide ne cadas. Diligen¬
ter attende tnam tuam ut audias.
tuautem hic sta mecum. Stans
enim cum deo: lapsum timere ñ
poteris. Et stans cum deo poteris
dicere: eruit pedes meos a lapfu.
Sed ita eruit dñs pedes tuos ab
omni lapsu: si cognouerit quod tu
ꝓhibeas pedes tuos a lapsu. Ideo hoc
meruit dauid quod deus a lapsu
pedes enis erueret. qm̃ pedes suos
ipse ꝓhibebat: ne precipiti atq
in cauto peccatorum laberentur
uestigio. Vnde & potuit uerba
custodire diuina. Non enim cu¬
stodire quis poterit: nisi potue¬
rit pritis stare. Cum autẽ custo¬
dierit: ipsi incipit dei uerbum
ferre custodiam. Prohibitos pedes
suos a uia maligna benedicit:
diciis tuis non declinaur: quia tti

Expanded text:
iniquitatem, expulsi sunt nec iniquitatem, expulsi sunt nec potuerunt stare. prohibe ergo pedes tuos, ne cadas; sunt enim non solum criminum, sed etiam infirmitatis pedes, et uidendum ne cadas. et uideris tibi forsitan bene stare, sed dicit tibi Paulus: et tu qui stas uide ne cadas. diligenter attende uiam tuam, ut audias: tu autem hic sta mecum. stans enim cum deo lapsum timere non poteris, stans cum deo poteris dicere: eruit pedes meos a lapsu. sed ita eruit dominus pedes tuos ab omni lapsu, si cognouerit quod tu prohibeas pedes tuos a lapsu. ideo hoc meruit Dauid, ut deus a lapsu pedes eius erueret, quoniam pedes suos ipse prohibebat, ne praecipiti atque incauto peccatorum laberentur uestigio, unde et potuit uerba custodire diuina. non enim custodire quis poterit, nisi potuerit prius stare. cum autem custodierit, ipse incipit ei dei uerbum ferre custodiam. prohibitos pedes suos a uia maligna bene dicit diciis tuis non declinaui, quon i a tu tu
Abbreviated transcription (Latin):
Dubium quicquid est. & ancipi¬
tis affectus. hoc malignum est: ut
lis dubia maligna dicitur. Ita ma¬
lignum est: quicquid ammiscet
malitie tenebras ueritati. Reuoca
ergo ab istius mundi lubrico pe¬
des animi tui: & mentis incessum.
Prohibe inquam. Refiste cupidi¬
tatibus obsiste motibus qui uidẽ¬
tur irruere. sicut bestie atq ui¬
menta: ut teneros fructus & no-¬
ua ruris hutus nr̃i culta depas¬
cunt. Prohibui inquit pedes me¬
os. Non utiq corporis pedes pro-¬
hibitit: qui mentis pie plerumq
obsecuntur arbitrio. Neq enim
ꝓhibendi sunt cum ꝑdeunt ad
dei templam uidue open ferre
festiant. impium preuenire:
supplantare aliquem fraudulen¬
tum. Alius igitur est pes: qui
iure ꝓhibetur. Quis ille sit: ip¬
se ꝓpheta nos doceat. Non ueni¬
at inquit michi pes suꝑbiȩ. Est
etiam pes iniquitatis qui cito la¬
bitur. stare non potest: sicut
pes ꝑfidorum est de quibus scͥp¬
tum est. Ibi ceciderunt oꝑantes

Expanded text:
dubium quicquid est et ancipidubium quicquid est et ancipitis effectus, hoc malignum est; ut lux dubia maligna dicitur, ita malignum est quicquid admiscet malitiae tenebras ueritati. reuoca ergo ab istius mundi lubrico pedes animi tui et mentis incessum. prohibe, inquam, resiste cupiditatibus, obsiste motibus qui uidentur inruere sicut bestiae atque iumenta, ut teneros fructus et noua ruris huius nostri culta depascant. Prohibui, inquit, pedes meos. non utique cor- Puris pedes prohibuit, qui mentis piae plerumque obsecuntur arbitrio. neque enim prohibendi sunt, cum prodeunt ad dei templum, uiduae opem ferre festinant, impium praeuenire, subplantare aliquem fraudulentum. alius igitur est pes qui iure prohibetur. qui ille sit, ipse propheta nos doceat: non ueniat, inquit, mihi pes superbiae. est etiam pes iniquitatis, qui cito labitur, stare non potest, sicut pes perfidorum est, de quibus scriptum est: ibi ceciderunt operantes
Abbreviated transcription (Latin):
stola ille popłs est nudatus: indu¬
ti sumus. Induit nos mater illa.
ergo ad patrem. offerimus illi e¬
pulas mitiores. pacientiȩ cibos. mi¬
sericordie lenitatem: suauitatem
intellectus. Accipio benedictionẽ:
preripio fratri seniori gratiam
spiritalem. Uenit ille trascitur:
non intienit quod accipiat. Mat̾
occurrit. &o pio nos informat hor¬
tatu: residet penes me stola illa.
bonis intexta mandatis. Abom¬
meos: ut custodiam uerba tua.
llere dignus qui suꝑ semores intel¬
ligeret. quandoquidem ditiino ẽ
honoratus sp̃u ut seniores doc̾et:
non solum intellectus ueritate.
uerum etiam peccati fuga. culpe¬
q cantela. Itaq cum fragilitas
humana ꝓna fit. ut ad unum af¬
fectibus. & currente uestigio fe-¬
ratur inititium: docet quemad¬
modum uie istius lubricum iti¬
neris huius anfractus uiantem
implicare non possit. Phibe inqͥt
pedes tuos amaligna uia: hoc est
ab istius seculi uanitate. quia se¬
culum in maligno positum est.

Expanded text:
stola ille populus est nudatus, nos industola ille populus est nudatus, nos induti sumus; induit nos mater illa Hergo ad patrem. offerimus illi epulas mitiores, patientiae cibos, misericordiae lenitatem, suauitatem intellectus. accipio benedictionem, praeripio fratri seniori gratiam spiritalem. uenit ille, irascitur, non inuenit quod accipiat; mater occurrit et pio nos informat hortatu. residet penes me stola illa bonis intexta mandatis. Ab omeos, ut custodiam uerba tua. uere dignus qui super seniores intellexerit, quandoquidem diuino est honoratus spiritu, ut seniores doceret non solum intellectus ueritatem, uerum etiam peccati fugam culpaeque cautelam. itaque cum fragilitas humana prona sit, ut ad imum affectibus et currente uestigio feratur in uitium, docet quemadmodum uiae istius lubricum, itineris huius anfractus uiantem implicare non possit. prohibui, inquit, pedes meos a maligna uia, hoc est ab istius saeculi uanitate, quia saeculum in maligno positum est.
Abbreviated transcription (Latin):
inuenire non potuit. Namq a
pͥncipio frequentibus dñm exas¬
perauit offensis. Cuius igitur¬
gratiam cum esset iuuenis non
potuerat emereri. huits aduen¬
tum senex non meruit agnosc̾e:¬
donum tenere non potuit. Sen¬
sus autẽ in canitie. iudicium se-¬
nectutis in sensu est: & ueterani
consilii scientia. intellectus matu¬
ritate. non uitȩ longe uita te pre
fertur. Exquiramus ergo man¬
data dei: ut suꝑ semiores intelli¬
gamus. fugiamus uiam lubricã
peccatorum: ut possimus p̃cepta
custodire celestia. Hoc enim de-¬
clarant sequentia. Suꝑ semores
intellexit iacob iunior frateꝵ:
sibi benedictionis pͥmilegio etatis
exposcit. reliquit epulas mitiores.
dum querit agrestes. ꝓfecto illo
inuenationem iunior frater uesti¬
menta eitis accepit. & michi tra¬
didit popłõ nationum: materno
tisus confilio. Iilam ergo sapientiȩ
stolam. quam habuut ante popls̃
itdeorum: induit me rebecca.
Stola eitis bona: lex & ꝓphete. Hac

Expanded text:
inuenire non potuit. nam qui to inuenire non potuit. nam qui to principio frequentibus dominum exasperauit offensis, cuius gratiam, cum esset iuuenis, non poterat emereri, huius aduentum senex non meruit agnoscdonum tenere non potuit. Sensus autem in canitie, indicium senectutis in sensu est, et veterani consilii scientia intellectus maturifertur. Exquiramus ergo mandata dei, ut super seniores intellegamus, fugiamus uiam lubricam peccatorum, ut possimus praecepta custodire caelestia; hoc enim declarant sequentia. super seniorem intellexit Iacob iunior frater, sibi bene- dictionis priuilegio aetatis exposcit, reliquit epulas mitiores, dum quaerit agrestes. profecto illo in uenationem iunior frater uestimenta eius accepit et mihi tradidit populo nationum, materno usus consilio. illam ergo sapientiae stolam, quam habuit ante populus Iudaeorum, induit me Rebecca; stola eius bona, lex et prophetae. hac
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ificationis celestis gratia reluc̾et.
lleruntamen non michi uidetur¬
re senioribus cum legerit. non te
p̃tereat narratio semorum. et iꝑsi
enim didicerunt a patribus nan
& alibi dixit syrach sapientia. ubi
sunt senes non multum loquaris:
s nouit quibus se preferat semori¬
bus mueteratis scilicet in peccato.
& ueterno impietatis atq semo
perfidiȩ delirantibus. Isti sunt se¬
mores plebis. ut dictum est: quido¬
minum iħm pilato prefidi tradi¬
derunt. Conuenerunt enim sa¬
cerdotes. & scribe. & semores: ut
ait marcus. Et iterum. fecerunt
sacerdotes consilium cum semori
bus: ut eum traderent. Et ad¬
uersum apłos in actibus eorum
quod seniores ifrł conuenerunt :¬
petrus sanctus & licas euangłista
testantur. Non ergo senili dero¬
gant etati. sed uoce popłĩ iunio¬
ris indocilem dei uetustum illũ
dierum iudeorum fore popłm ꝓ-¬
phetauit: qui quod in iuuentute
sua non adquisierat. in senectute

Expanded text:
sanctificationis coelestis gratia reluceret. sanctificationis coelestis gratia reluceret. 14. Verumtamen non mihi videturre senioribus, cum legerit: Non te praetereat narratio seniorum: et ipsi enim didicerunt a Patribus . Nam et alibi dixit Sirach Sapientia: Ubi sunt senes, non multum loquaris . Sed novit quibus se praeferat senioribus, inveteratis scilicet in peccato, et veterno impietatis, atque senio perfidiae delirantibus. Isti sunt seniores plebis de quibus dictum est qui Dominum Jesum Pilato praesidi tradiderunt: Convenerunt enim sacerdotes, et scribae, et seniores, ut ait Marcus . Et iterum: Fecerunt sacerbus, ut eum traderent. et aduersum apostolos in Actibus eorum quod seniores Israel conuenerint Petrus sanctus et Lucas euangelista testantur. non ergo senili derogauit aetati, sed uoce populi iunioris indocilem dei uetustum illum dierum Iudaeoriun fore populum prophetauit, qui, quod in iuuentute sua non adquisierat, in senectute
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat consecutus. moralis quoq
suauis est loctis. quod multi docen¬
tes sunt qui quod non intelligut̃
docere se dicunt: & plurum sunt
discipłi. qui studio suo assecunt᷑:
& industria. quod non didicert̃
a magistris. Deniq ante nos qui¬
dem interesse dixit. inter docen¬
tes atq doctores fortasse hoc arbi¬
tratus. quia doctores funt alienoꝵ
iudicio. ad hoc itinus electi: docẽteᷤᷤ
antẽ. qui ꝓpria usurpatione hoc
sibi munus asfumpserunt. S cedãt¬
ei necesse est doctores quoq: quẽ
testimoniorum meditatione cele-¬
stium. doctrina dei docentis in-
dem difficile ut his quem dñs do-¬
cuerit. suꝑ seniores intestigat: si¬
quidem dei gratia ad doctrinã
& maturitatem etatis ꝓgrediat᷑.
semlis. Cum enim etas senectutis
uita immaculata sit: utiq doctri¬
na uit e immaculatȩ senilem pre¬
stat etatem. Deniq excusanti ie-¬
remie quod iuuenis esset respon-¬
nam haberet prudentiam quȩ

Expanded text:
fuerat consecutus: moralis quoque fuerat consecutus: moralis quoque suavis locus est, quod multi docentes sunt qui quod non intelligunt, docere se dicunt: et plurimi sunt discipuli qui studio suo assequuntur et industria quod non didicerunt a magistris. Denique ante nos quidam interesse dixit inter docentes atque doctores; fortasse hoc arbitratus quia doctores sunt aliorum judicio ad hoc munus electi: docentes autem qui propria usurpatione hoc sibi munus assumpserint. Sed cedant necesse est ei doctores quoque, quem testimoniorum meditatione coelestium doctrina Dei docentis imbuidem difficile, ut is quem Dominus docuerit, super seniores intelligat; siquidem Dei gratia ad doctrinam et maturitatem 1135 aetatis progrediatur senilis. Cum enim aetas senectutis vita immaculata sit, utique doctrina vitae immaculatae senilem praestat aetatem . Denique excusanti Hieremiae quod juvenis esset, responnam haberet prudentiam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
serit dicere. quod suꝑ omnes docẽ¬
tes se intellexerit. cum uel legem
moyses acceꝑit a dño. & poplõ eitis
mittuta tradiderit. aaron sacri¬
fitiorum omniur decurso ritu. sa¬
cerdotalem docuerit disciplinan.
iħc naue significauerit quemad¬
modum cirtumcisio possit iterari.
samuel unctionis ꝓpħice pariter.
ac regie sacramenta monstraue¬
rit: uideretur in quam incongrua
presumptio nisi p̃misisset suꝑiora.
quibus non immerito suꝑ docen¬
tes se intellexisse comꝓbaret. De¬
buit hanc assumere confidentiã
qui docebatur a dño: & mandatũ
quod docebatur dñi erat. & ipse
oñs qui docebat. Merito fuꝑ om̃s
intelligit: quem docebat ipsa sa¬
pientia. Unde & alibi ait. Beatꝰ
quem tu erudieris dñe: & de lege
tua docueris eum. Ostendit igit᷑:
quod diuinum est. homines doce
non posse. Et ideo qui docere p̃¬
sumunt nesciunt: sed agnoscit
discipłs̃ qui docetur. In quo p̃ter
donum scientiȩ quod de sp̃u scõ

Expanded text:
serit dicere quod super omnes docenserit dicere quod super omnes docentes intellexerit, cum uel legem Moyses acceperit a domino et populo eius instituta tradiderit, Aaron sacrificiorum omnium decurso ritu saceJesus Nave significaverit quemadmodum circumcisio possit iterari , Samuel unctionis propheticae pariter ac regiae sacramenta monstraverit . Videretur, inquam, incongrua praesumptio, nisi praemisisset superiora, quibus non immerito super docentes intellexisse se comprobaret. Debuit hanc assumere confidentiam, qui docebatur, a Domino: et mandatum quod docebatur, Domini erat, et ipse Dominus qui docebat . Merito super omnes intellexit, quem docebat ipsa Sapientia. Unde et alibi ait: Beatus quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum . 12. Ostendit igitur quod divinum est homines docere non posse: et ideo qui docere praesumunt, nesciunt; sed agnoscit discipulus qui docetur. In quo praeter donum scientiae quod de Spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
gratiam lucis. Qui enim ambtilat
in tenebris: scopuluim offenfionis
nam ꝓfitentur scribe iudeorum.
quia legeni & ꝓphetas ipsi priores
habere meruerunt. S illi ꝓfiten¬
tur docere: sed non docent. Ei
autẽ popło qui est ex gentibus cõ¬
petit dicere suꝑ omnes docentes
me intellexi: quia illi non intel¬
lexerunt. Respondet iudeus. Uñ
habuisti intellige. Scriptam est.
Interroga patrem ttium. & annim¬
tiabit tibi: semores &̾ dicent tibi.
Ego sum pater tutis: me interro¬
ga.S & si interrogatiero. ñ res¬
pondebitis michi: dixit iħc. Et ex
illo respondere. & ex illo supra illos
intelligo. qui non intelligebam: qi
testimonia didici quȩ ille non no-¬
uit. Didici qui sequitur me tollat
crucem suiam: didici diligite inuni-¬
cos ur̃os. Et ideo optat anathema
esse paulus ꝓ fratribus genere: un-¬
micis fide. Uideretur inconueni¬
ens esse uerecundiȩ ꝓphetali huiꝰ¬
modi usurpatio. eo quod presump¬

Expanded text:
gratiam lucis. qui enim ambulat gratiam lucis. qui enim ambulat in tenebris, scopulum offensionis nam profitentur scribae Iudaeorum, quia legem et prophetas ipsi priores habere meruerunt. sed illi profitentur docere, sed non docent. ei autem populo qui ex gentibus conpetit dicere: super omnes docentes me intellexi, quia illi non intellexerunt. respondet Iudaeus: \'unde habuisti intellegere, scriptum est: interroga patrem tuum, et adnuntiabit tibi; seniores tuos, et dicent tibi. ego sum pater tuus, me interroga\'. sed etsi interrogauero, non respondebitis mihi, dixit Iesus, et ex illo respondere non possunt et ex illo supra illos intellego qui non intellegebant, quia testimonia didici quae ille non nouit. didici: qui sequitur me tollat crucem suam, didici: diligite inimicos uestros. et ideo optat anathema esse Paulus pro fratribus genere, inimicis fide. Uideretur inconueniens esse uerecundiae prophetali huiusmodi usurpatio, eo quod praesump
Abbreviated transcription (Latin):
tentum reflectebat affectum. Quic¬
quid poterat temporis dies habere:
hoc totum sola sibi in lege medita¬
tio uendicabat. S etiam hoc parũ
est diligenti: qui uelit ad beatitu¬
dinis gratiam ꝑuenire. Beatus eñi.
die ac nocte meditatur in lege. An-¬
gustior dies est meditatione doctri¬
nȩ. Non tantus dies in tempore:
quantus meditator in lege. Unde
uide ne illud magis significare tri¬
deatur quod ei qui in lege medita¬
tur semꝑ dies est oo lumen fine
defectu: quod nulle tenebre noc¬
tis interpolent. Alioquini quo¬
modo negligentiorem in ꝓcessu
oꝑis declararet. quem diligentio¬
rem in ipsis oꝑis fui ꝓpheta pͥnci¬
piis esse uoluisset: In die ergo
meditatur: legis & euangelii pre¬
dicator. Et fortasse illi qui nouũ
non recipiunt testamentum in
nocte legerunt: & ideo nesciert
neq intellexerunt. Vnde  sal¬
uator. ne etiam nos legerimtis in
tenebris ammonet. dicens ambu¬
landum in die: quia non offen-

Expanded text:
tentum reflectebat affectum, quictentum reflectebat affectum, quicquid poterat temporis dies habere, hoc totum sola sibi in lege meditatio uindicabat. Sed etiam hoc parum est diligenti qui uelit ad beatitudinis gratiam peruenire; beatus enim die ac nocte meditatur in lege. angustior dies est meditatione doctrinae, non tantus dies in tempore quanta meditatio est in lege. unde uide ne illud magis significare uideatur, quod ei qui in lege meditatur semper dies est et lumen sine defectu, quod nullae tenebrae noctis interpolent. alioquin quomodo neglegentiorem in processu operis declararet quem diligentiorem in ipsis operis sui propheta principiis esse uoluisset? in die ergo meditatur legis et euangelii praedicator. Et fortasse illi qui nouum non recipiunt testamentum in nocte legerunt et ideo nescierunt neque intellexerunt. unde saluator, ne etiam nos legeremus in tenebris, admonet dicens ambulandum in die, quia non offendat