comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uia passus ẽ ꝓ nobis. cõm̃dauti
nobis in isto sacram̃to corpus ꝙ sanguinẽ suũ. quosetiã
fecit ꝙ nos ipsos. Nam & uos coipus ipsus facti sumus. Et
ꝑ miscđam ipsius. qđ accipimus nos sumus. Recordamimi.
ꝙ uos ñ fuistis & creati estis. ad aream dĩcã comportati
estis. Laborib boum id est annuntiantiũ euuangelium
cricurati estis. Quando catheciunini differebamin. in hor¬
reo seruabamini. Nomina ur̃a dedistis. cepistis moli teim¬
is & exorcisiis. Postea ad aquã uenistis. ꝙ consꝑsi estis. & pa-¬
nis dĩucus facti estis. E cce qđ accepistis. Quomͦ gͦ unum
uidetis ẽẽ qd̾ factum ẽ. sic unũ estote uos. diligendo uos.
Tenendo unã fidem. unã sp̃e. indiuiduã caritatem. Heretici
quando hoc accipiunt. testimonium contra se accipiunt.
Quia illi querunt diuisionem. cum panis iste indicet u¬
nitatem. Sic & uinum in multis racemis fuit. & mͦ in unũ
ẽ. Qlnum ẽ in suauitate calicis. post pressurã torcularis.

Expanded text:
uia passus est pro nobis, commendavit nobis in isto Sacramento corpus et sanguinem suum; quod etiam fecit et nos ipsos. Nam et nos corpus ipsius facti sumus, et per misericordiam ipsius quod accipimus, nos sumus. Recordamini, et vos non fuistis, et creati estis. Ad aream dominicam comportati estis: laboribus boum, id est annuntiantium Evangelium, triturati estis. Quando Catechumeni differebamini, in horreo seret exorcismis; postea ad aquam venistis, et conspersi estis, et panis dominicus facti estis. Ecce, quod accepistis. Quomodo ergo videtis esse unum quod factum est, sic unum estote vos, diligendo vos, tenendo unam fidem, unam spem, individuam caritatem. Haeretici, quando hoc accipiunt, testimonium contra se accipiunt, quia illi quaerunt divisionem, quum panis iste indicet unitatem. Sic et vinum in multis racemis fuit, et modo unum est, unum est in suavitate calicis post pressuram torcularis.
Abbreviated transcription (Latin):
de sꝑu xꝑiͦ In corpore esto xꝑi. Nunquid eñi cor¬
pus meũ uiuit de sꝑu tuo: Ieum uiuit de sꝑu meo.
ꝙ tuum de tuo. Non potest uiuere corpus xpi. nisi despu
ius panis inquit. unũ corpus multi sumus. Osacram̃tũ
pietatis. o signum unitatis. o iunculum caritatis. Qui uult
uiuere. habet ubi uiuat. habet unde uiuat. Accedat.
credat. incorporetur. ut uiuificetur. Non abhorreat a
compage m̃broꝵ. Non sit putre m̃brũ. qđ secari mere¬
atur. Non sit distortũ. de quo erubeseatur. Sit pul¬
erum. sit aptum. sit sanũ. Hereat corpori. Cluat deo
de deo. Nc̃ laboret in terra. ut postea regnet in cȩlo.

Expanded text:
sti? In corpore esto Christi. Numquid enim corpus meum vivit de spiritu tuo? Meum vivit de spiritu meo, et tuum de tuo. Non potest vivere corpus Christi, nisi deUnus panis, inquit, unum corpus multi sumus . O Sacramentum pietatis! o signum unitatis! o vinculum charitatis! Qui vult vivere, habet ubi vivat, habet unde vivat. Accedat, credat,; incorporetur, ut vivificetur. Non abhoreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut postea regnet in coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ꝓ mundi uita.ħ oc quando caꝑet caro. qđ dixit panẽ
carnem: E ocatur caro. qd ũ capit caro. Et ideo ma¬
gis ñ capit caro. quia uocatur caro. H oc enim exhorru¬
uiuit nisi corpus xꝑi. Intesligite fr̃s mei quid dixerĩ.
Homo es. ꝙ sꝑm habes. & corpus habes. Sꝑm dico
que auima uocatur. qua constat qđ homo es. constat
enuim ex anima ꝙ corpore. habes itaq sꝑm inuisibilẽ. cor¬
pus uisibile. Dic mͥ. quid ex quo uiuati S ꝑc tuus
uiuit ex corpore tuo. an corpus tuũ ex sꝑu tuo: Respon¬
det omnis qui uiuit. Qui autem hoc ñ potest respondẽ.
nescio si uiuit. Quid respondet om̃is si uiuit: Gor¬

Expanded text:
est . Hoc quando caperet caro; quod dixit panem, carnem? Vocatur caro, quod non capit caro: et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro: hoc enim exhorruvivit, nisi corpus Christi. Intelligite, fratres mei, quid dixerim. Homo es, et spiritum habes, et corpus habes. Spiritum dico quae anima vocatur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet omnis qui vivit: qui autem hoc non potest respondere, nescio si vivit: quid respondet omnis
Abbreviated transcription (Latin):
Locutio ẽ in scripturis usitatissima siqͥs aduertat. Qa ibi maxi¬
me apparet. uͥ etiã ꝓpͥum nom̃ expͥmit᷑. ut eundẽ eẽ de qͦ dicit᷑
dubitari omĩno ñ possit. Qualis ẽ illa in pentatheuco multis
dix̃ qͦd usitatũ ẽ in locutionib nr̃is. & fec̃ moyses sic̃ p̃cepit ei
dñs: s fec̃ moyses sic̃ p̃cepit dñs moysi. Quasi aliꝰ sit moyses
cui p̃cepit. & aliꝰ moyses qͥ fec̃ cũ id̾e ipse sit. Tales locutio¬
nes in nouo testam̃to difficillime reꝑiunt᷑. Inde ẽ tñ qͦd ait¬

Expanded text:
locutio est in Scripturis usitatissima, si quis advertat: quod ibi maxime apparet, ubi etiam proprium nomen exprimitur, ut eumdem esse de quo dicitur, dubitari omnino non possit. Qualis et illa in Pentateucho multis itatum est in locutionibus nostris, Et fecit Moyses sicut praecepit ei Dominus; sed, Fecit Moyses sicut praecepit Dominus Moysi; quasi alius sit Moyses cui praecepit, et alius Moyses qui fecit, cum idem ipse sit. Tales locutiones in Novo Testamento difficillime reperiuntur. Inde est t
Abbreviated transcription (Latin):
psalmis ita dictũ. dñi ẽ salus. & suꝑ ppłm tuũ benedictio tua.
Quasi alteri clictũ sit. ñ ei de qͦ dixerat: dñi ẽ salꝰ. ¶ iterum
Quasi alteri dixerit. a te eruara tẽptatione. Et it̾m. Populi
sub te cadent in corde inimicoꝵ regis. Ac si dic̾et. in corde
sub te cadent. quẽ regẽ intelligi uoluit cũ dic̾et inimicoꝵ reg̾.¬

Expanded text:
Psalmis ita dictum, Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua : quasi alteri dictum sit, non ei de quo dixerat, Domini est salus. Et iterum,ediar murum : quasi alteri dixerit, A te eruar a tentatione. Et iterum, Populi sub te cadent in corde inimicorum regis : ac si diceret, In corde  Christo, Populi sub te cadent; quem regem intelligi voluit, cum diceret, in cor
Abbreviated transcription (Latin):
ruisti: An cuiusqua tibi tẽporalis salus carior ẽẽ debu¬
erat: quã huius et̃na: Nonne si amplior̃e miscł̃am cogi¬
tans ideo pauꝑib res tuas erogare differres ne scandali¬
ratus maritus tuus deo piret. uberiores ds̃ tibi elemosi¬
uas cõputaret: Prouide si recolis quid ad quisicias quan¬
do luerata fueras uirum tuum ut tecum xꝑo sanctiore
castitate seriuret. Iutellige ꝑ illas elemosinas tuas quib
coi cuis euer sumẽ. quanto grauiore dampno ꝑcussa fuais
qua sunt illa lucra que celestia cogitabas. Si eñ habet
ibi magnum locum panis fractus esurienti. quantũ locũ
ibi credenda ẽ habere iniscda qua homo eripitur diabo¬
lo tanqua leom rugienti. & quẽ deuoret iuquirenti e¬
q hoc ita dicunus. ut si quisquã scandaliatus fuerte¬
de bonis oꝑib nr̃is: ab eis desistendum putemus. Sed alia
causa ẽ alienoꝵ: alia necessariarũ in societate aliqua ꝑ¬

Expanded text:
ruisti? An cujusquam tibi temporalis salus charior esse deburuisti? An cujusquam tibi temporalis salus charior esse debuerat, quam hujus aeterna? Nonne si ampliorem misericordiam cogitans, ideo pauperibus res tuas erogare differres, ne scandalizatus maritus tuus Deo periret, uberiores tibi Deusnas inputaret? proinde, si recolis. quid adquisiueras, quando lucrata fueras uirum tuum, ut tecum Christo sanctiore castitate seruiret, intellege, per illas elemosynas tuas. quibus cor eius euersum est, quanto grauiore damno percussa fueris, quam sunt illa lucra, quae caelestia cogitabas. si enim habet ibi magnum locum panis fractus esurienti, quantum locum ibi credenda est habere misericordia, qua homo eripitur diabolo tamquam leoni rugienti et. quem deuoret. inquirenti! Neque hoc ita dicimus. ut, si quisquam scandalide bonis operibus nostris, ab eis desistendum putemus; sed alia causa est alienarum, alia necessariarum in societate aliqua p
Abbreviated transcription (Latin):
Ex ł de trinitate.iii. Cum iucarne manifestatus est
filius dei. in hunc mundũ missus ẽ. in plenitudine tẽporis
factus er femina. quia enim in sapientia dei ñ poterat mun
& tenebre eam ñ cõp̃benderunt. placuit deo ꝑstultitiã p̃di¬
cationis saluos facere credentes. ut uerbũ caro fieret & ha¬
bitaret in nobis. Qm̃ uicdei signa petunt. & greci sapien

Expanded text:
 cognoscitur. Sed cum in carne manifestatus est Filius Dei, in hunc mundum missus est, in plenitudine temporis, factus ex femina. Quia enim in sapientia Dei non poterat munet tenebrae eam non comprehenderunt: placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes ; ut Verbum caro fieret, et habitaret in n
Abbreviated transcription (Latin):
fraudandus fuit priusquã ad illud bonum qđ suꝑat
pudicitiam coniugalem tuȩ uoluntati uoluntas quoq
eius accederet. Nisi forte ñ legeras nec audieras uel ñ
attenderas apłm dicentem. Bonum ẽ homini mulierẽ
ñ tangere. Propt̃ forncationem autem unusquisq suã
uxorem habeat. & unaqueq suum utrum habeat. Q xori¬

Expanded text:
fraudandus fuit, priusquam ad illud bonum, quod superat fraudandus fuit, priusquam ad illud bonum, quod superat pudicitiam coniugalem, tuae uoluntati uoluntas quoque eius accederet, nisi forte non legeras nec audieras uel non adtenderas apostolum dicentem: Bonum est homini mulierem non tangere; propter fornicationuxorem habeat, et unaquaeque suum virum habeat . Quo
Abbreviated transcription (Latin):
elegit ds̃ & ea que ñ sunt tanqu̾ã sint ut que sunt euacu¬
et ut ñ głetur corã deo om̃is caro. Bic certe contͣ burna¬
nã suꝑbiã satis clara ẽ apłi utentio. ne in homine qͥsq
głetur. ac ꝑ hoc nec inse ipso. Denq cũ dixisset ut non
gletur om̃is caro corã deo. ut ostenderet in quo debeat
homo głari. mox adcłidit. Ex ipso autẽ uos estis in xꝑo
ih̃u. qui factus ẽ nobis sapientia a deo & iustitia ꝙ sc̃ĩ¬
ficatio & redemptio. ut quẽadinodũ scriptũ ẽ qui głatur

Expanded text:
elegit Deus, et ea quae non sunt tanquam sint, ut quae sunt evacuet; ut non glorietur coram Deo omnis caro. Hic certe contra humanam superbiam satis clara est Apostoli intentio, ne in homine quisquam glorietur, ac per hoc nec in se ipso. Denique cum dixisset, ut non glorietur coram Deo omnis caro; ut ostenderet in quo debeat homo gloriari, mox addidit, Ex ipso autem, vos estis in Christo Jesu, qui factus est nobis sapientia a Deo et justitia, et sanctificatio, et redem
Abbreviated transcription (Latin):
Poterat em̃ si uoluisset dñs iħc baptisim sui potestatẽ dare
alicui uel aliquib p̃cipuis seruis fuis. quos iã fcisset auncos
suos. Qualib ait. Iam ñ uos dicam seruos sed amicos. ¶t
quẽadmodũ ꝑ uirgã florentem demonstratus ẽ aaron sacer¬
dos. ita in erus ȩccła ubi plura & maiora miracula facta sunt.
ꝑ aliquod signũ demonstrarentur eucellentioris sc̃itatis mini¬
stri. & dispensatores misterioꝵ qui soli baptirare debercnit.
Sed si hoc ficret quauis eis a cdño attributs tam̃ ipsoꝵ iã
baptismus diceritur. sicut baptismus iob̃is ftut. Ideo pauluis
gias agit deo qui neminẽ ipsoꝵ baptitauerit citui tanqͣ
obliti in euius nomine baptitati ẽnt. ꝑ homnũ se nomina
lem. quantũ ꝑ apłi datus. ita noc illius nec illius sedlaxꝑi ẽẽ og¬
de cuius plenitudine om̃s acciꝑent. Sed quia fic ex eiꝰ plan¬
tiuline ipse acciꝑat baptirandi potestatem. ut ioh̃is baptisniꝰ

Expanded text:
Poterat enim, si uoluisset, dominus Iesus baptismi sui potestatem dare alicui uel aliquibus praecipuis seruis suis quos iam fecisset amicos suos, qualibus ait: iam non uos dicam seruos sed amicos, ut, quemadmodum per uirgam florentem demonstratus est Aaron sacerdos, ita in eius ecclesia, ubi plura et maiora miracula facta sunt, per aliquod signum demonstrarentur excellentioris sanctitatis ministri et dispensatores mysteriorum, qui soli baptizare deberent. sed si hoc fieret, quamuis eis a domino adtributus tamen ipsorum iam baptismus diceretur, sicut baptismus Iohannis fuit. ideo Paulus gratias agit deo, quod neminem ipsorum baptizauerat, qui tamquam obliti in cuius nomine baptizati essent per hominum se nomina lem quantum per apostolum datus, ita nec illius nec illius, sed Christi esse cogde cuius plenitudine omnes acciperent, sed quia sic ex eius plenitudine ipse acceperat baptizandi potestatem, ut Iohannis baptismus
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ unde factret mulierẽ. sed detͣrit os. Et detcͣto osse for¬
mata ẽ mulier. & in locũ ossis caro adimpleta ẽ. Poterat
ꝓ osse os facere. Poterat ad faciendam mulierẽ. ñ costã sed
carnẽ detrahere. Quid gͥ significauit: E acta ẽ mulier
in costa. tanquã fortis. P actus ẽ adam in carne tanquã

Expanded text:
carnem unde faceret mulierem; sed detraxit os, et detracto osse forcarnem unde faceret mulierem; sed detraxit os, et detracto osse formata est mulier, et in locum ossis caro adimpleta est. Poterat pro osse os reddere, poterat ad faciendam mulierem non costam, sed carnem detrahere. Quid igitur significavit? Facta est mulier in costa tanquam fortis: factus est Adam in carne tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
sit imprudentia. spes facit. Nongͦ ille peꝑcit sibi. quia ꝙ pa¬
t̃ illi ñ peꝑcit. s ꝓ nobis omnib tradidit illũ. Et de ipso qͥ
dilexit me inquit apłs. & tradidit se ipsum ꝓ me. quia gͣnũ
nisi ceciderit in terram ut moriatur: fructũ inquit ñ reddet.
Hec ẽ imprudentia. sed tu illam nosti. Isti autẽ si cognouis¬
nfirmus carne iħc. sed noli tu infirmari. In illius infirmi¬
tate. tu fortis esto. Quia qd infirmũ ẽ dei. fortius ẽ hominib
Sub hac rerũ imagine adam qui erat forma futuri p̃buit no-¬
bis magnũ indiciũ sacram̃ti. Tmmo ds̃ in illo p̃buit. Na &
lancea ꝑcusso sacram̃ta ȩccłe ꝓfluxerunt. Sed quare hoc dicẽ
uolui fĩs: Quia infirmitas &ꝑi nos facit fortes. Magna ibi
imago p̃cessit. Potuit ds̃ carnẽ detrahere homini unde
faceret feminã. & magis uidet᷑ congruere potuisse. Liebat
enĩ serus infirmior. & magis de carne infirmitas fieri debu-¬
it quã de osse. Ossa eñĩ in carne firmiora sunt. Non decͣxit

Expanded text:
o ille pepercit sibi; quia et Pater illi non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Et de ipso, Qui dilexit me, inquit Apostolus, et tradidit seipsum pro me : quia granum, nisi ceciderit in terram ut moriatur, fructum, inquit, non reddet . Haec est imprudentia; sed tu nosti illam: isti autem si cognovisnfirmus in carne Jesus: sed noli tu infirmari; in illius infirmitate tu fortis esto, quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . 8. Sub hac rerum imagine Adam qui erat forma futuri , praebuit nobis magnum indicium sacramenti; imo Deus in illo praebuit. Nam et lancea percusso Sacramenta Ecclesiae profluxerunt. Sed quare hoc dicere volui, fratres? Quia infirmitas Christi nos facit fortes. Magna ibi imago praecessit. Potuit Deus carnem detrahere homini unde faceret feminam, et magis videtur quasi congruere potuisse. Fiebat enim sexus infirmior, et magis de carne infirmitas fieri debuit quam de osse: ossa enim in carne firmiora sunt. Non detraxit
Abbreviated transcription (Latin):
cui seruitis ila debetur quȩ latria greco uocabulo nun¬
cupatur. I psum enim uerbum ẽ in lege ubi seriptunt
e. dirmn dm̃ tuum adorabis. & illi soli seriues. Qũe si. dum
patrem tantumm̃ dixerimus respondebitur nobis. Eido
latria año filio ñ debetur. Q uefas ẽ dici. Si autem
debetui: q uomodo um tantum debetur: deo. si o patri de¬
betur ꝙ filio. iusi quia unus ds̃ eui soli ꝑ latriam serure
ussi samus. ita dr as solus ut & pater iutelligatur ꝙ fuc̃
immo u etiam sꝑc sc̃s : De illo uͦ aict apłs.Nescies quia

Expanded text:
cui servitus illa debetur quae λατρεία Graeco vocabulo nuncupatur. Ipsum enim verbum est in lege, ubi scriptum est, Dominum Deum tuum adorabis et illi soli servies : quem si Deum Patrem tantummodo dixerimus, responlatria deo filio non debetur\', quod nefas est dici. si autem debetur, quo modo ergo uni tantum debetur deo, si et patri debetur et filio, nisi quia unus deus, cui soli per latrian seruire iussi sumus, ita dicitur deus solus, ut et pater intellegatur et filius, immo ue
Abbreviated transcription (Latin):
cius a constititione mundi ꝑ ea que facta funt iutellecta
conspicnintur. Sempitna quoq uitus cius ac diuitas
Quare manfestauit: Ut suit ineitusabiles. Si manifesta¬
uit ut funit iucirtisabiles. unde gͦ cuabilis: Quia cogno.¬
sentes dm̃. ñ sicut dm̃ glor ficauerunt. Ouid est qđ dicis.
ñ sicut dmñ glonfieauerunt Nec gĩas egerunt ł oc ẽ gͥ
glorificare dm̃. gr̃as agere deo. Hoc sane quidem in peruis.
si ad unaginem creatus coguito deo eris ingratus. H ocẽ ꝓr fus
hocẽ glorificare dm̃. giãs agtre deo. Norunt fideles ꝙ ubi ꝙ
quando dicatur: gr̃as aganus dño cdeo nr̃o. Otus autẽ grãs
agit dño. nisi cgui sur suen cor habet ad dĩm: Ergo illi ctlpa

Expanded text:
a constitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque virtus ejus et divinitas. Quare manifestavit? Ut sint inexcusabiles. Si manifestavit ut sint inexcusabiles, unde ergo culpabiles? Quia cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaNon sicut Deum glorificaverunt? Nec gratias egerunt. Hoc est ergo glorificare Deum, gratias agere Deo? Hoc sane. Quid enim pejus, si ad imaginem creatus, cognito Deo eris ingratus? Hoc est prorsus, hoc est, glorificare Deum, gratias agere Deo. Norunt fideles ubi et quando dicatur, Gratias agamus Domino Deo nostro. Quis autem gratias agit Deo, nisi qui sursum cor habet ad Dominum? Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
qua colitur adeis sicut liguam ẽ cogitares. multo plus
tos. E empłum uͦ ũ ẽ factum ab homimbus insi aut ue¬
to deo sicut salomon fecit. aut eis qui ꝓ dus babentur
ra ura contempnas. m̃bra sunt xꝑi. Qualis gͦ d̃ eui
templis ecificatur ꝙ a deo. ꝙ de m̃bris de. Ec ñ estis ri.

Expanded text:
qua colitur Deus, sicut dignum est cogitares, multo plus tos: templum vero non est factum ab hominibus, nisi aut vero Deo, sicut Salomon fecit; aut eis qui pro diis habentur,ra nostra contemnas, membra sunt Christi . Qualis ergo Deus, cui templum aedificatur, et a Deo, et de membris Dei?
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ꝑ eos sic om̃i genere piscium unpleuit ęccłas. ut plu-¬
umi etiã ex ipsis sapientib scł̃i quib uidebatur ignommosa
crux xꝑl ea in fronte signentur. Et de qua erubescen-¬
dũ putabant nobisq insultabunt eã in pudõis arte coustiuant.

Expanded text:
tamen per eos sic omni genere piscium implevit Ecclesias, ut plurtamen per eos sic omni genere piscium implevit Ecclesias, ut plurimi etiam ex ipsis sapientibus saeculi, quibus videbatur ignominiosa crux Christi, ea in fronte signentur; et de qua erubescendum putabant, nobisque insultabant, eam in pudoris arce constituant.
Abbreviated transcription (Latin):
strueret. sx serm̃ de qͥnquagesima resurrect Hum.
continens omiia. Ñ atus ẽ. gignens omna. ł ortrius est.
uiuificans om̃ia. s post triduũ resurrexit & ascendit in cȩ¬
lum. & humanã quã susceꝑat carn̾e ad patris dextera col-¬
locatuit. Mirabile ẽ fr̃s. & hoc ẽ qd̃ credere impii nolunt.
Mirabile ẽ hominẽ restircexisse in carne. & in cełu ascen-¬
disse cũ carne. Sed multo ẽ mirabilius totũ mundum
rẽ ta incredibilẽ credidisse. Quid est incredibilius dm̃
talia fecisse. an mundũ credere potitisse: Mł si ꝙ ipse
modus consideret᷑ a nobis quo credidit mundus. etiam
ipse uere diuinus aduertittr: & ualde intrabilis inuenit᷑.
Ineruditos liberalib disciplinis & om̃ino quantt̃i ad scłi
doctrinas ꝑtinet impolitos ũ peritos gĩamatica. ñ armatos
dialectica. piscatores xꝑi cum retib fudei ad mare scl̃i paucis¬
simos misit. Quid dico paucissimos: uocdec̃i mifit. Et

Expanded text:
ei. Ex Sermone de Quinquagesima resurrectionis,continens omnia, natus est gignens omnia, mortuus est vivificans omnia: sed post triduum resurrexit, et ascendit in coelum, et humanam quam susceperat carnem, ad Patris dexteram collocavit. Mirabile est, fratres, et hoc est quod credere impii nolunt; mirabile est hominem resurrexisse in carne, et in coelum ascendisse cum carne: sed multo est mirabilius, totum mundum rem tam incredibilem credidisse. Quid est incredibilius Deum talia fecisse, an mundum credere potuisse? Quid, si et ipse modus consideretur a nobis, quo credidit mundus? etiam ipse vere divinus advertitur, et valde mirabilis invenitur. Ineruditos liberalibus disciplinis, et omnino quantum ad saeculi doctrinas pertinet impolitos, non peritos grammatica, non armatos dialectica, piscatores Christus cum retibus fidei ad mare saeculi paucissimos misit. Quid dico paucissimos? Duodecim misit; et
Abbreviated transcription (Latin):
dicit imprudentiã suã. de qua dicit apłs : Stult̾a dei sapi¬
entius ẽ hominib Imprudentiã meã. H oc ipsũ qd̃ in
me irriserunt qui sibi uidentur ẽẽ sapientes. tu scis quare
fieret T u scisti imprudentiã meã. Quid em̃ tã simile imn¬
cutores ꝓsternere. pateret᷑ se teneri. flagellari. conspui. cola¬
fizari. spims coronari. ligno affigiꝰ Amprudentie simile¬
Stultũ quidẽ ẽ. Sed & granũ quando cadit interr̃a.
si nemo sciat ronsuetudinẽ agricolarũ. stultũ uidet᷑. Labo¬
ro magno metitur. portatur
ad aream. tri¬
turatur. uentilatur. P ost
tanta ꝑicula
celi & tẽpestatũ & labores rusticanoꝵ cuiamq dñoꝵ. mittit᷑¬

Expanded text:
entiam suam, de qua dicit Apostolus: Stultum Dei sapientius est hominibus ? Imprudentiam meam: hoc ipsum quod in me irriserunt qui sibi videntur esse sapientes. Tu scisti quare fieret: tu scisti imprudentiam meam. Quid enim tam simile improsternere, pateretur se teneri, flagellari, conspui, colaphizari, spinis coronari, ligno affigi? Sed qStultum quidem est: sed et granum quando cadit in terram, si nemo sciat consuetudinem agricolarum, stultum videtur. Labore magno metitur, portaturd aream, trituratur, ventilatur: post tanta pericula coeli et tempestatum, et labores rusticanorum curamque domi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ pat̃ de quo ẽ genitus filius. Quo circa consequent᷑ ẽ
& intelligens pat̾ ea que ipse ẽ sua intelligentia. Neq
eñ cẽt sapiens. qui ñ eẽt intelligens. E ilius autẽ incelli

Expanded text:
est Pater, de quo genitus est Filius. Quocirca consequenter est est Pater, de quo genitus est Filius. Quocirca consequenter est et intelligens Pater ea qua ipse sua est intelligentia; neque enim esset sapiens qui non esset intelligens: Filius autem i
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo. gͦ & homnie uerbo. Ouod uerbo. hoc manu t
quod manu. hoc uerbo. Ñ on enĩ humanis m̃bris statu¬
ra dei distincta ẽ. qui ubiq totusẽ. & nullo continet᷑ loco.
Qł̃ gͦ uerbo fecit. sapientia fecit. ł manu fecit. uirtute
fecit. Uꝑc ẽ autem dei uirtus & dei sapientia. Omnia autẽ
ꝑ ipsum facta sunt. & sine ipso factũ ẽ nichib. Ex ł de trin
tate.. Si enĩ solus ibi filius intilligit ꝙ sibi ꝙ patri &
sꝑui scẽ. ad illam redit᷑ absurditatẽ ut pat̾ ñ sit sapiens de
se ipso. sed de filio. Ñec sapientia sapientiã genuerit. sed ea
sapientia pat̃ dicatur sapiens ẽẽ qu̾a genuit. Tbi eñ ñ est
intelligentia. nec sapientta potest ẽ. Ac ꝑ hoc si pat̃
ñ intelligit ipse sibi. sed filius intelligit patri. ꝓfecto
filius patr̃e sapientẽ facit. Et si hoc ẽ deo eẽ qđ saꝑe.
& ea illi essentia ẽ que sapientia. ñ filius a patre qđ ueru̾
ẽ: sed a filio potius pat̃ habet essentiã. qđ abfurdissimum

Expanded text:
verbo, ergo et hominem verbo. Quod verbo, hoc manu; et quod manu, hoc verbo: non enim humanis membris statura Dei distincta est, qui ubique totus est, et nullo continetur loco; quod ergo verbo fecit, sapientia fecit, et quod manu fecit, virtute fecit. Christus est autem Dei Virtus et Dei Sapientia : Omnia autem per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Enarrarunat? Si enim solus ibi Filius intelligit, et sibi et Patri et Spiritui sancto, ad illam reditur absurditatem, ut Pater non sit sapiens de se ipso, sed de Filio; nec sapientia sapientiam genuerit, sed ea sapientia Pater dicatur sapiens esse quam genuit. Ubi enim non est intelligentia, nec sapientia potest esse: ac per hoc si Pater non intelligit ipse sibi, sed Filius intelligit Patri, profecto Filius Patrem sapientem facit. Et si hoc est Deo esse quod sapere, et ea illi essentia est quae sapientia, non Filius a Patre, quod verum est; sed a Filio potius habet Pater essentiam, quod absurdissimum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃rieftłoti sco Cocat enĩ ds̃ p̃destinat of multos fi¬
lios suos. ut eos faciat m̃bra p̃destinati unici fili sui. ñ
ea uocatione qua uocati sunt & qui noluer̃t uenire ad
titia ẽ. Sed ea uocatione p̃destinatos uocat. qu̾a distuxeit
apłs dicns ipsis aut̾e uocatis tudeis ꝙ grecis p̃dicare seaꝑin
dei uirtutẽ & dei sapientiam. Sic enĩ ait ipsis alitẽ uoca¬
tis ut illos ostenderet ñ uocatos. sciens ẽẽ quandã certam
uocationẽ eoꝵ qui sccłm ꝓpositũ uocati sunt. quos ante p̃-¬
sciuit & p̃destinauit conformes imaginis filii sii. Qũã uo-¬
cationẽ significans ait. N on ex oꝑib sed ex uocante dictũ
ẽ. quia maior seruiet minori. N unquid dirit ñ eroꝑib
sed ex credente: P rorsus etiã hoc abstulit homini. ut totũ
ilaret deo. S uit gͦ seil er uocante. ñ quacũq uocatione
s qua uocatione fit creddens. H anc intuebat᷑ etiã cũ dice¬
Yret. Sine penitentia sunt dona& uocatio dei. Quia qđ¬

Expanded text:
PUT XVI. 32. Vocat enim Deus praedestinatos multos filios suos, ut eos faciat membra praedestinati unici Filii sui, non ea vocatione qua vocati sunt et qui noluerunt venire ad titia est: sed ea vocatione praedestinatos vocat, quam disti vocatis Judaeis et Graecis praedicare se Christum Dei virtutem et Dei sapientiam. Sic enim ait, Ipsis autem vocatis ; ut illos ostenderet non vocatos: sciens esse quamdam certam vocationem eorum qui secundum propositum vocati sunt, quos ante praescivit et praedestinavit conformes imaginis Filii sui . Quam vocationem significans, ait: Non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Quia major serviet minori . Numquid dixit, Non ex operibus, sed ex credente? Prorsus etiam hoc abstulit homini, ut totum daret Deo. Dixit ergo, sed ex vocante: non quacumque vocatione, sed qua vocatione fit credens. 33. Hanc intuebatur etiam, cum diceret: Sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei. Na
Abbreviated transcription (Latin):
dentib & reuelasti ea parutilis. Abscondisti suꝑbis & reuela¬
sti humilib. Que sunt ipsa: Non eñ cũ boc diceret celũ
ꝙ trã aitendebat & quasi manu demonstrabat cũ dicerȩt hec.
Quis eñi ñ uidit hec: U ident bom. uident mali. Quia
facit suũ solem oriri suꝑ bonos ꝙ malos. Sue sunt gͦ istae
Omĩa mͥ tradita sunt a patre meo. Ñ onne stultã fcet cõ
aliquando in scripturis sapientia ꝓ astutia abusione uerbi¬

Expanded text:
dentibus, et revelasti ea parvulis. Abscondisti superbis, et reveladentibus, et revelasti ea parvulis. Abscondisti superbis, et revelasti humilibus. Quae sunt ipsa? Non enim cum hoc diceret, coelum et terram attendebat, et quasi manu demonstrabat, cum diceret haec. Quis enim non videt haec? Vident boni, vident mali: quia facit solem suum oriri super bonos et malos . Quae sunt ergo ista? Omnia mihi tradita sunt a Paliquando in Scripturis sapientia, etc., usque
Abbreviated transcription (Latin):
unde tota causa pendeat. S icentes emm se eẽ sapientes. stul¬
ti facti sunt. Sibi arrogando qđ p̃stiterat ds̃. tulit qd̾
delerat cds̃. Ergo suꝑbis ipse abscondit se qui ꝑcieaturam
diligent serutantib creator̃e insinuaucrat ñ nisi se. D enegͦ
dñs. Abscondisti hec a sapicntib ꝙ prudentib. S̾iue ab illis¬
qui multiplicib disputationib & soller tissima inquifissione ad
inuestigationem ceature ꝑuenerunt. sed ereatorem mimine
cognouerunt. siue ab illis qui cognoscentes dm̃ ñ sicut dm̃ glo¬
nficauerunt & gĩas eger unt. & uder ꝑsecte aut salubr it̃ ñ
potuerunt. quia suꝑbi fuerunt N bscondisti gͦ hec a sapien¬
tib & prudentib & reucdlasti ea pariuilis. tub paruiliss
Humilib Nic. Suꝑ quem requiescit sꝑc meus S uꝑ hu-¬
milem & quietum. & trem̃tẽ uerba mea. H ec uerha pe¬
trus timuit. plato ñ tremuit. Teneat piscator. qđ ꝑclicdit
nobilissimus cdisputator. Abscondisti he a sapianib & pru¬

Expanded text:
unde tota causa pendeat: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Sibi arrogando quod praestiterat Deus, tulit quod dederat Deus. Ergo superbis ipse abscondit se, qui per creaturam diligenter scrutantibus Creatorem insinuaverat nonnisi se. Bene ergo Dominus, Abscondisti haec a sapientibus ltiplicibus disputationibus et solertissima inquisitione ad investigationem creaturae pervenerunt, sed Creatorem minime cognoverunt; sive ab illis, qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt et gratias egerunt, et videre perfecte aut salubriter non potuerunt, quia superbi fuerunt. Abscondisti ergo haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti  super quem requiescit Spiritus meus? Super humilem, et quietum, et trementem verba mea . Haec verba Petrus tremuit; Plato non tremuit. Teneat piscator, quod perdidit nobilissimus disputator. Abscondisti haec a sapientibus et pru
Abbreviated transcription (Latin):
unde huic sapientia hec & uirtutes: Sapientia in hiis qͤ
tulit ꝓpt̃ iudeos. sapientiã autẽ ad doctrmã ꝓpt̃ grecos.
tia fecisti. Ergo omnia in sapientia in aꝑo fecisti. Ille
contẽptus. ille expalmnatus. ille consputus. ille spinis coronatꝰ.
ille crucifixus. omnia in illo fecisti. Audi quid ex illo tuo
mlite nunties hominib. quid ex illo p̃cõne sc̃o p̃cdices gen-¬
tib xꝑm dei uirtutẽ & dei sapientiã. Irrideant uidei cru-¬
cifixũ xꝑm. quia scandalũ ẽ eis. Irrideant pagan cru¬
cifixũ xꝑm. quia stuttitia ẽ eis. Nos autẽ p̃dicamꝰ xꝑm¬

Expanded text:
Unde huic sapientia haec et virtutes? sapientia in his quae tulit propter Judaeos, sapientiam autem ad doctrinam propter Graecos, tia fecisti.» Ergo omnia in Christo fecisti. Ille contemptus, ille expalmatus, ille consputus, ille spinis coronatus, ille crucifixus, omnia in illo fecisti. Audio, audio quid de illo tuo milite nunties hominibus; quid de illo praecone sancto praedices gentibus, Christum Dei Virtutem, et Dei Sapientiam. Irrideant Judaei crucifixum Christum, quia scandalum est eis; irrideant Pagani crucifixum Christum. quia stultitia est eis: «Nos autem
Abbreviated transcription (Latin):
i ds sꝑc sc̃s ñ eẽt. templum utiq nos ipsosu
haberet. Scriptum ẽ quippe in apło. Nesetas quia tẽplũ
aci esis. & spc dei habitat in uobis: Et iterum. Delctas
quia corpora uĩa templum in uobis ẽ sp̃e sc̃i que habeas¬
a deo: Nonne si templun alicui sc̃õ anglo ꝯ excellenas.¬
simo de lignis & lapidibus faceremus. anathematuaret᷑
eam seruitutem que uni tantum debetur deo: Si er go
sacrilegi eẽmis faciendo templum cuucunq ereature. qͦ ui
Exł ꝯtͣ eunodemu. Quales autem honnes estis qũã
religiose humisitatis. qui spm sc̃m̃ adorare ñ uultis. cu
legatis. litiera occidit. spc autem uiuifsitat. Non uultis
gͦ adoiare. quem uiuificare ammas ñ negatis. E osspn¬

Expanded text:
itus sanctus non esset, templum utique nos ipsos non haberet. Scriptum est quippe in Apostolo, Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis ? Et iterum, Nescitis quia corpora a Deo ? Nonne si templum alicui sancto angelo excellentissimo de lignis et lapidibus faceremus, anathemaremur a eam servitutem, quae uni tantum debetur Deo? Si ergo sacrilegi essemus faciendo templum cuicumque creaturae, quom ut Patrem. Quales autem homines estis, quam religiosae humilitatis, qui Spiritum sanctum adorare non vultis, cum legatis, Littera occidit, Spiritus autem vivificat ? Non vultis ergo adorare, quem vivificare animas non negatis:
Abbreviated transcription (Latin):
mundie Mđ uero qr sapientia abiisione uerbi & in malo. con¬
suettido quidem ẽ sripturarũ nr̃arñ. nam queacimodũ lo¬
cunt᷑ auctores mundi. quid ad nos: habetur in gencsis libro.
Erat ibi scrpens sapientior om̃b bestis. T stt sapicrtior om̃b
bestis acutꝰ ce astutus ad decipiendum agnosatur: ex fr eug¬
sioħ uii. Perrant argum̃ta philosophoꝵ. qui negant᷑
in sapientemn cadere ꝑturdationes ammoꝵ. Stultã fecit ds
sapientiam huius mundi. Et dñs cognouit cogitationes
hominũ. qm̃ uane sunt. Turbetur plane animus xpianꝰ.
timor ꝙ tristitia. amor & lecitia. H abeant eas iustis decau
um consentiatur errori. Qui ꝓfecto quemadmodũ uani-¬
tatem exstimeuit ueritate. sic stuporẽ deputant sanitatem.
ignorantes sic hominis aninũ queadiuodũ corporis m̃brũ.
disꝑatius egrotare. quando & doloris amiserit sensũ. N am¬

Expanded text:
vero dicitur sapientia abusione verbi et in malo, consuetudine quidem Scripturarum nostrarum, nam quemadmodum loquantur auctores mundi, quid ad nos? habes in eodem libro, Erat ibi serpens sapientior omnibus bestiis . Iste sapientior omnibus bestiis, astutus et acutus ad decipiendum agnoscitur. Postes. 3. Pereant argumenta philosophorum, qui negant in sapientem cadere perturbationes animorum. Stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ; et Dominus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Turbetur plane animus christiatimor et tristitia, amor et laetitium consentiatur errori: qui profecto quemadmodum vanitatem existimant veritatem, sic stuporem deputant sanitatem; ignorantes sic hominis animum, quemadmodum corporis membrum, desperatius aegrotare, quando et doloris amiserit sensum. 4. Se
Abbreviated transcription (Latin):
seo. Nam si templum dei ei facere sicut salomon fect de
liguis ꝙ lapidib iuiberemur. utiq faciendo templum lał
ñalis eẽt. I psa eẽt enim sumina creatiua. Et adeo in
regula fidei ñ poncretur ante egł̃am. quia & ipse ad ecla
ptiuerec in illa cus parte que in cedis. ẽ uee haberet tepiu.
sead eaiam ipse templum ẽt. C emplũ autem babet. de quo

Expanded text:
piritui sancto. nam si templum ei facere, sicut Salomon fecit, de lignis et lapidibus iuberemur, utique faciendo templum latrnalis esset; ipsa est enim summa creatura. Et ideo in Regula fidei non poneretur ante Ecclesiam, quia et ipse ad Ecclesiam pertineret in illa ejus parte quae in coelis est. Nec haberet templum, sed eti
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑm fide bauserunt faucib pietatis biberunt ore interioris
hominis ructauerunt. Non gͦ tales. Sed fuerunt ali dis-¬
similes qui ꝑ istam creaturã. potuerunt ꝑuiaure ad intelli¬
gendum creatorem. &̾ ddicere de hiis que ftcit dẽ. E ere que
fecit. gubernat & continet. Ille ipse qui fecat implet sira p̃sen¬
tia ista que fecit. P otuerunt hoc dicre. Nam ipsosꝙ in
actib apł̃oꝵ cominemorauit apłe paulus. Q bi cum diuissit
de deo in ilo enm uuuimnis o moriantir ꝙ sumus. qm̃ apud
athenienses loquebatir ubi isti doctisim extaerant adum¬
xit continuo. Sicut & quidam sedm uos cdierunt. Non
t̃ leue qł direrunt qm̃ in deo utiuimts ꝙ mouam᷑ ꝙsumꝰ.

Expanded text:
m fide hauserunt, faucibus pietatis biberunt, ore interioris hominis ructuaverunt. Non ergo tales: sed fuerunt alii dissimiles, qui per istam creaturam potuerunt pervenire ad intelligendum Creatorem, et dicere de his quae fecit Deus: Ecce quae fecit, gubernat et continet; ille ipse qui fecit, implet sua praesentia ista quae fecit. Potuerunt hoc dicere. Nam ipsos et in Actibus Apostolorum commemoravit Paulus: ubi cum dixisset de Deo, In illo enim vivimus et movemur et sumus; quoniam apud Athenienses loquebatur, ubi isti doctissimi exstiterant, adjunxit continuo, Sicut et quidam secundum vos dixerunt . Non est leve quod dixerunt: Quoniam in Deo vivimus et movemur
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ autẽ illa sapientia uocabat᷑. erat autẽ stultitia
contempnentib dm̃. sic ista que uocat᷑ stultitia sapientia
ẽ uincentib diabolũ. Nos ĩmortalitate male usi sumꝰ ut
moreremur: xꝑc mortalitate bene usus ẽ ut uiueremus.
Corrupto animo feminȩ ingressus ẽ morbus. integro cor¬
pore feminiȩ ꝓcessit salus. Ad eadẽ cont̃ria ꝑtinet. qd̃
etiã exẽplo uirtutũ eius uitia nr̃a curantur. Iam uͦ sim¬
lia quasi ligam̃ta m̃bris & uulnerib nr̃is adhibita illa
sunt. qd̾ ꝑ feminã deceptos ꝑfeminã uatus. homo homni¬
nes. mortales mortalis. moritios morte liberauit. Ex R p lx¬

Expanded text:
admodum autem illa Sapientia vocabatur, erat autem stultitia admodum autem illa Sapientia vocabatur, erat autem stultitia contemnentibus Deum; sic ista quae vocatur stultitia, Sapientia est vincentibus diabolum. Nos immortalitate male usi sumus, ut moreremur; Christus mortalitate bene usus est, ut viveremus. Corrupto animo feminae ingressus est morbus; integro corpore feminae processit salus. Ad eadem contraria pertinet, quod etiam exemplo virtutum ejus vitia nostra curantur. Jamvero similia quasi ligamenta membris et vulneribus nostris adhibita, illa sunt, quod per feminam deceptos per feminam natus, homo homines, mortalis mortales, morte mortuos liberavit. Mul
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut eñi curatio uia ẽ ad santatẽ. sic ista curatio pec¬
catores sanandos reficiendosq susceꝑit. Et queadmo-¬
ctũ medici eũ alligant uulnera ñ incõposite s apte
id faciunti ut uinculi utilitatẽ quedã pulcritudo etiã
consequat᷑. sic medicina sapientie ꝑ hominis susceptio¬
nẽ nr̃is ẽ accõmodata uulnerib dequib dã contrariis
curans. & de quib dã similib. Sicut etiã ille qͥ me-¬
detͣ uulneri corparis adhibet quedã contͣria sic̃ frigidũ
calido. uel humido siccũ. uel quid aliud huius modi
adhibet etiã quedã similia sicut lintheolũ uel rotundo
uulneri rotundũ. uel longũ oblongo. ligaturãq: tpłã
ñ eamdẽ m̃bris om̃ib s simisẽ similib ooaptat: sic sa¬
pientia dei hominẽ curans. se ipsã exhibuit ad sanan
dũ. ipsa medicus. ipsa medicitia. Quia gͦ ꝑ suꝑbiam
homo lapsus ẽ. humilitatẽ adhibuit ad sanandũ. Ser-¬
pentis sapientia decepti sumus. dei stultitia liberam᷑. Qĩe¬

Expanded text:
Sicut autem curatio uia est ad sanitatem, sic ista curatio peccatores sanandos reficiendosque suscepit. et quemadmodum medici, cum alligant uulnera, non incomposite, sed apte id faciunt, ut uinculi utilitatem quaedam pulchritudo etiam consequatur: sic medicina sapientiae per hominis susceptionem nostris est accommodata uulneribus, de quibusdam contrariis curans et de quibusdam similibus. sicut etiam ille qui medetur uulneri corporis adhibet quaedam contraria, sicut frigidum calido uel humido siccum uel quid aliud eius modi, adhibet etiam quaedam similia, sicut linteolum uel rotundo uulneri rotundum uel oblongum oblongo, ligaturamque ipsam non eandem membris omnibus, sed similem similibus coaptat: sic sapidum, ipsa medicus, ipsa medicina. Quia ergo per superbiam homo lapsus est, humilitatem adhibuit ad sanandum. Serpentis sapientia decepti sumus, Dei stultitia liberamur. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
Si scđm scriptiuas sapitimꝰ. ñ cogiur contra rꝑiana gr̃a
disputare. & ea dicere quib demonstiare conemur natu¬
ram bumanam neq in paruulis medico indigere quia
sana est. & in maiorib sibi ipsam ad iustitiam si uelit posse
sufficere. Acute quippe uidẽcui: hec dici. sed in sapientia
uerbi. qua euacuatur crux xꝑi. Nonẽ ista sapientia de¬
sursum descendens. & ulto ardentiore telo mos oportet
accencti. ne euacuetur cruxxꝑi. E uacuatur autem.
si aliquo mͦ p̃ter illius sacram̃tum ad iustitiam uitãq
Perdam sapientiam sapientium. & prudentiã pru¬
dentium reꝓbabo. Non enim suam in eis ꝑcuit & rep¬
bat quam ipse donauit. sed quam sibi arrogant qui ñ
habent ipsius. Uncle cõmemorato isto ꝓphetico testimo.¬
to. sequitur ꝙ. dicit apłs. ¶bi sapiens. ubi scriba ubi
conquisitor huius scłi: Nonne stultam ferit ds̃ sapientiã

Expanded text:
si secundum scripturas sapiamus, non cogimur contra christianam gratiam disputare et ea dicere, quibus demonstrare conemur naturam humanam neque in paruulis medico indigere, quia sana est, et in maioribus sibi ipsam ad iustitiam, si uelit, posse sufficere. acute quippe uidentur haec dici, sed in sapientia uerbi, qua euacuatur crux Christi, non est ista sapientia desursum descendens. nolo quod seaccendi, ne enacuetur crux Christi. euacuatur autem, si aliquo modo praeter illius sacramentum ad iustitiam uitamque Perdam sapientiam sapientium et prudentiam prudentium reprobabo. Non enim suam in eis perdit et reprobat, quam ipse donauit, sed quam sibi adrogant, qui non habent ipsius. Unde commemorato isto prophetico testimonio sequitur et dicit apostolus: Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor huius saeculi? Nonne stultam fe
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ qui ubiq p̃sensẽ locis mouemur: sed bono studio
bonisq morib. đ ñ possemus. nͥ ipsa sapientia tante
etiã nr̃e infirmitati congruere dignaret᷑. & uiuendi no¬
bis p̃beret exẽplũ. ñ alit̃ quã in homine. qm̃ & nos ho¬
unnes simnus. Sed quia nos cũ ad illã uenimꝰ sapient̃ fa-¬
cimꝰ. ipsa cũ ad nos uenit ab hominib suꝑbis quali stul¬
te fecisse putata ẽ. Et qm̃ nos cã ad illã uenimus conua-¬
lescimus ipsa cũ ad nos uenit. quasi infirma exstimata
ẽ. Sed qs̾ stultũ ẽ dei. sapientius ẽ quã homines. Et qd̃
uifirmũ ẽ dei. fortius ẽ de. fortius ẽ qũã homines. Cũgͦ
ipsa sit patria. tuã se quoq nobis fecit ad pata. Et cũ
lũ illũ infirmũ ĩmundũq habent oculis etiã carneis ap¬
parere dignata ẽ. Quia enĩ in sapientia dei ñ poterat
mundus ꝑ sapientiã cognositre dm̃. placuit deo ꝑ stul

Expanded text:
ad eum qui ubique praesens est locis mouemur, sed bono studio bonisque moribus. Quod non possemus, nisi ipsa sapientia tantae etiam nostrae infirmitati congruere dignaretur et uiuendi nobis praeberet exemplum non aliter quam in homine, quoniam et nos homines sumus. sed quia nos, cum ad illam uenimus, sapienter facimus, ipsa, cum ad nos uenit, ab hominibus superbis quasi stulte fecisse putata est. et quoniam nos, cum ad illam uenimus, conualescimus, ipsa, cum ad nos uenit, quasi infirma existimata est. sed quod stultum est dei, sapientius est quam homines, quod infirmum est deipsa sit patria, viam se quoque nobis fecit ad patriam. CAPUlum illum infirmum immundumque habent, oculis etiam carneis apparere dignata est. Quia enim in Sapientia Dei non poterat mundus per Sapientiam cognoscere Deum, placuit
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑm crucifixtm. udeis quidem scandalum. gentib au-¬
cẽ stultitiam. Ipsis uocatis iudeis & grecis xꝑm dei uir-¬
tutem & dei sapientiam. Qm̃ stultum dei sapientius ẽ
hominib. et ufirnum dei fortius ẽ hominib. H oc
quasi stultum & infirinum. tatqu̾ã sua uirtute sapien-¬
tes fortesq contempnunt. Sed hec ẽ gr̃a que sanat
unfirmos ñ suꝑbe iactantes. falsam beatituditẽ suam.
Ssed humilit̾ potius uerã imseriã confitentes. Qbi sapiens.

Expanded text:
um, gentibus autem stultitiam, ipsis uero uocatis Iudaeis et Graecis Christum Dei uirtutem et Dei sapientiam; quoniam stultum Dei sapientius est hominibus, et infirmum Dei fortius est hominibus. Hoc quasi stultum et infirmum tamquam sua uirtute sapientes fortesque contemnunt. Sed haec est gratia, quae sanat infirmos, non superbe iactantes falsam beatitudinem suam, sed humiliter potius ueram miseriam confitentes. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
spatia ueniendo. s in carne
mortali mortalib apparendo tienisse ad nos dr̃. Illuc gͦ
uenit ubi eiat. qͥa tn hoc mundo erat. & mundus ꝑeũ factꝰ ẽ.
Sed qm̃ cupiditate fruendi ꝓ ipso creatore creatua. ho¬
mines configurati huic mundo. & mundi nomine con-¬
gruentissime uocati ñ eã cognouerunt ꝓpterta dixit
euuangelista. & mundus eũ ñ cognouit. Itaq in sa¬
pientia dei ñ poterat mundus ꝑ sapientiã cognosce̾

Expanded text:
spatia ueniendo, sed in carne mortali mortalibus apparendo uenisse ad nos dicitur. illuc ergo uenit, ubi erat, quia in hoc mundo erat et mundus per eum factus est. sed quoniam cupiditate fruendi pro ipso creatore creatura homines configurati huic mundo et mundi nomine congruentissime uocati non eam cognouerunt, propterea dixit euangelista: et m undus eum non cognouit. itaque in sapientia dei
Abbreviated transcription (Latin):
Ex ł de natura & gr̃a. Niserabiles tenebras in ammno hu¬
mano. qui scit quẽadmodum debeat leonẽ domare. & ne-¬
scit quemadmodũ uiuere. An & hoc ut sciat sufficit ei libe-¬
rum arbitrium lexq natuialis. hec ẽ sapientia uerbi qua e¬
euacuatur crux xꝑi. Sed qui dixit ꝑdam sapientiam sapi-¬
entium. quia ista crux ñ potest euacuari. ꝓfecto ista sapi¬
entia ꝑ stultitiam p̃dicationis qua credentis sanantur. euertit.
Si eñ possibilitas naturalis ꝑ liberum arbitrium ꝙ ad cog-¬
noscendũ quomodo utuere debeat & ad bene uruendũ fuf-¬
ficit sibi. gͦ xꝑc gratis mortuus ẽ. Ergo euacuatum ẽ scan-¬
dalum crucis Cur ñ etiam e. go hic exclamẽ. unmo
exclamabo. & istis increpitabo dolore xꝑiano. E uacuati
estis a xꝑo. Qui in natura iustificamim. a gr̾a excidistis.
Ignorantes eĩ dei iustitiam & ur̃am uolentes constituere. ui¬
stitie dei ñ estis subiecti. Sicut enim finis legis. ita etiam natu¬

Expanded text:
eatur esse miserabiles tenebras in animo humano, qui scit quemadmodum debeat leonem domare et nescit quemadmodum uiuere. an et hoc ut sciat sufficit ei liberum arbitrium lexque naturalis? haec est sapientia uerbi, qua euacuatur crux Christi. sed qui dixit: perdam sapientiam sapientium, quia ista crux non potest euacuari. profecto ista sapientia per stultitiam praedicationis, qua credentes sanantur, euertitur. si enim possibilitas naturalis per liberum arbitrium et ad cognoscendum quomodo uiuere debeat et ad bene uiuendum sufficit sibi, ergo Christus gratis mortuus est; ergo euacuatum est scandalum crucis. cur non etiam ego hic exclamem, immo exclamabo et istis increpitabo dolore christiano: euacuati estis a Christo, qui in natura iustificamini. a gratia excidistis! ignorantes enim dei iustitiam et uestram nolentes constituere iustitiae dei non estis subiecti. sicut enim finis legis, ita etiam natu
Abbreviated transcription (Latin):
habitet ds̃. displicent illi om̃s qui in illo ñ ponunt spem suã.
Propt̾ra cdatum ẽ qłoã exẽplũ. cũ ipsos apłos fibi dunserunt
ꝙ in scismata ierunt qui dicebant. Ego sum pauli. ego apol¬
lo. ego cephȩ. id est petri. Hos plangit apłs. & dicit eis. Di¬
insus ẽ xꝑcẽ Et se elegit. quem apud tpsos contẽpneret.
Nunquid paulus ꝓ uobis crucisirus ẽ. aut in nomine pau¬
li baptizati estis : U ule bonum montẽ. querentẽ głam ñ
sibi sed a quo montes illuminantirr: Nolebat dese p̃sium.
s de illo quo & ipse p̃sumpserat. Quisquis gͦ ita se cõm̃da¬
re uoluerit popłis. ut si forit contigerit ei aliquis tamul¬
itis. fiangat post se poplos. & diuidat ȩcełam catholicã ꝓpt̃ se.
ñ ẽ de illis montib quos illuimnat altissimus. Secd̃ quis est
istteꝰ Comtenebratris a se. ũ illuminatus adeo. C rãs ago deo¬

Expanded text:
habitet Deus, displicent illi omnes qui non in illo ponunt spem suam. habitet Deus, displicent illi omnes qui non in illo ponunt spem suam. Propterea datum est quoddam exemplum, cum ipsos Apostolos sibi diviserunt, et in schismata ierunt qui dicebant: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae, id est Petri. Hos plangit Apostolus, et dicit eis: Divisus est Christus? et se elegit quem apud ipsos contemneret: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Vide bonum montem quaerentem gloriam, non sibi, sed a quo montes illuminantur: nolebat de se praesumi, sed de illo de quo et ipse praesumpserat. Quisquis ergo ita se commendare voluerit populis, ut si forte contigerit ei aliquis tumultus, frangat post se populos, et dividat Ecclesiam catholicam propter se, non est de illis montibus quos illuminat Altissimus. Sed quis est iste? Contenebratus a se, non illuminatus a Domino. Und