comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ mnnnicis ꝑsequet᷑ eũ. Ipsi iongnauer̃ &
ñ ex me. ͥncipes extiter̃ & ñ congnoui. Argen¬
tũ suñ &aurũ suũ fecer̃ sibi idola ut interiret᷑.
ꝑroiectꝰ est nituliis tiuis samaria iratꝰ est furor
m̃s in eis. Usqueqͦ ñ poterunt emundari: Qa
ex isił & ipse est. Artifex fecit illũ. & ñ est ds.
si fecerit. alieni comedent ea. Deuoratꝰ est isrł.
nõ factꝰ est inationib qͥsi nas immundũ. qͥ a
ipsi ascender̃ ad assur. Onager solitariꝰ sibi ef¬
fraim. munera dederͣ amatorib suis. s & cũ

Expanded text:
eum ipsi regnaverunt et non ex me principes extiterunt et non cognovi argentum suum et aurum suum fecerunt sibi idola ut interirent proiectus est vitulus tuus Samaria iratus est furor meus in eis usquequo non poterunt emundari quia ex Israhel et ipse est artifex fecit illum et non est Deus  fecerit, alieni comedent eam. Devoratus est Israel: nunc factus est in nationibus quasi vas immundum. Quia ipsi ascenderunt ad Assur, onager solitarius sibi: Ephraim munera dederunt amatoribus. Sed et cum
Abbreviated transcription (Latin):
frumentũ meũ intẽpore suo: & uinũ meũ in
tẽpore suo. & libarabo lanã meã. & linũ incũ. quȩ
operiebant ingnominiã eiꝰ. Q nc̃ reuelabo stul¬
ticiã eiꝰ inoculis amatoꝵ el. & nir ñ. eruet eã
de manu mea. Et cessare faciã omne gaudiũ
eiꝰ. sollennitatẽ eiꝰ. neo meniã eiꝰ. sabbatũ eiꝰ. & oĩa

Expanded text:
frumentum meum in tempore suo, et vinum meum in tempore suo, et liberabo lanam meam et linum meum, quae operiebant ignominiam ejus. Et nunc revelabo stultitiam ejus in oculis amatorum ejus: et vir non eruet eam de manu mea: Et cessare faciam omne gaudium ejus, solemnitatem ejus, neo
Abbreviated transcription (Latin):
negandũ. & dicã. Iuis est dñs: Et egestate
cõpulsus furer: & ꝑiurẽ nomen dĩ meiq le accu.¬
ses seruũ ad dnm suũ ne forte maledicat tͥ et
corruas. Generatio quȩ patri suo maledicit. &
quȩ nͣ benedicit matri suȩ. generatio qͣ fibi tu¬
da uidet᷑. & tamen nͣ est lota a sordib suis. ge¬
neratio cuiꝰ ex cels st̃ oculi. & palpebre eiꝰ mal¬
ta subrectȩ. genertio quȩ ꝓdentib gladios¬

Expanded text:
tate compulsus furer, et perjurem nomen Dei mei. Ne accuses servum ad Dominum suum, ne forte maledicat tibi, et corruas Generatio, quae patri suo maledicit, et quae non benedicit matri suae. Generatio, quae sibi munda videtur, et tamen non est lota a sordibus suis. Generatio, cujus excelsi sunt oculi, et palpebrae ejus in alta surrectae. Generatio, quae
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ fraudulent᷑ nocet amico suo. & cũ fuerit
deprehensus dicit. Ludens fȩci. Cũ defecerit
ligna extinguit᷑ ignis: & susurrone subtracto
urgia conquiescunt. Sic ut carbones ad pru-¬
nis. & ligna ad igne̾: sic homo iracundus sus¬
citat riras. Uerba susurronis quasi simplicu
& ipsa ꝑ ueniunt ad intima uentris Quomͦ si
argento solido ornare uelis uas fictile: sic la¬
bia tumentia cũ pessimo corde sociato. Na¬
bsis suis intelligit᷑ inimicus: cũ corde tracto¬
uerit dolos. Quando sũmiserit uoce̾ sua ne
credideris ei : qm septẽ neqͥtiȩ st̃ incorde illiꝰ
Tui oꝑit odiũ fraudulent᷑: reuelabit᷑ malicia ei

Expanded text:
fuerit fuerit deprehensus, dicit: ludens feci. cum defecerint ligna, extinguetur ignis: et susurrone detracto iurgia conquiescunt. sicut carbones ad prunas et ligna ad ignem, sic homo iracundus suscitat rixas. uerba suset ipsa perveniunt ad intima ventris. Quomodo si argento sordido ornare velis vas fictile, sic labia tumentia cum pessimo corde sociata. Labiis suis intelligitur inimicus, cum in corde tractaverit dolos. Quando submiserit vocem suam, ne credideris ei: quoniam septem nequitiae sunt in corde illius. Qui operit odium
Abbreviated transcription (Latin):
lto iuxta stulticiã suã: ne sibi sapiens esse ui.¬
deat᷑. Caudus pedib & iniqͥtatẽ bibens: qͥ¬
s mitcit uerba ꝑ nunciũ stultũ. Quomͦ pulchras
friestea habet clandiis tibus: sic indecensẽ.
inore stultaꝵ parabola. Sicut qui mittit lapi¬
des macer uũ mercurii: ita qͥ tribuit insipien¬
ti honorẽ. Quomͦ si spma nascat᷑ in manu demu¬
lenti: sio parabola in ore stultoꝵ. Iudiciũ det̾¬
minat causas: & qui inponit stulto silentium.
iras mitigat. Sic̃ eanis qui reuertit᷑ ad uomi¬
tũ suũ: sic inprudens qui iterat stulticiã sua
Uidisti homuiẽ sapiente̾ sibi uideri: magis illo spẽ
habebit stultꝰ. dicit piger. Lȩena inuia: leo¬
ad os suũ eas conuerterit. Sapientior sibi piger.
uidet᷑. septe̾̃ uiris loquentib sentencias. Sicit
qͥ apprehendit aurib canẽ : sic qui transit. &
impaciens cõmiscet᷑ tixȩ alterius. Sicut norus
est qui mittit lanceas. & sagitas in mortẽ: sic ur

Expanded text:
piens esse videatur. Claudus pedibus, et iniquitatem bibens, qui mittit verba per nuntium stultum. Quomodo pulchras frustra habet claudus tibias: sic indecens in ore stultorum parabola. Sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii: ita qui tribuit insipienti honorem quomodo si spina nascatur in manu temulenti sic parabola in ore stultorum iudicium determinat causas et qui inponit stulto silentium iras mitigat sicut canis qui revertitur ad vomitum suum sic inprudens qui iterat stultitiam suam vidisti hominem sapientem sibi videri magis illo spem habebit stultus dicit piger lead os suum eas conuerterit. sapientior sibi piger uidetur septem uiris loquentibus sententias. sicut qui adprehendit auribus canem, sic qui transit et inpatiens commiscetur rixae alterius. sicut noxius est qui mittit lanc
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. Causam tuã tracta cnͣ amico tuo &. secrera
ertraneo ne reueles: ne forte insultet tͥ cũ andio¬
rit. & exꝓbrare ñ cesset. Mala aurea ilectis ar¬
genteis: qͥ loquit᷑ uerbũ intempore suo In auris
aurea & margaritũ fulgens: qui arguit sapien¬

Expanded text:
tracta cum amico tuo et secretum extraneo non reueles, ne forte insultet tibi, cum audierit, et exprobrare non cesset. mala aurea in lectis argenteis qui loquitur uerbum in tempore suo. inauris aurea et margarita fulgens qui arguit sapien
Abbreviated transcription (Latin):
incorde tuo. & redundabit in labiis tuis: ut sit
in olño fiducia tua. unde & ostendi eđ tͥ hodie:
Acce descripsi eim tͥ triplit᷑er ineogitationibus
& scientia: ut ostenderẽ tͥ firmitatẽ & eloqͥa ue¬
ritatis. respondere ex his illis qui te miserunt:
Non facias uiolenciã pauꝑi quia pauꝑ est. neq
conteras egenũ inporta. qͥa dñs iudicabit cau

Expanded text:
. corde tuo, et redundabit in labiis tuis: Ut sit in Domino fiducia tua, unde et ostendi eam tibi hodie. Ecce descripsi eam tibi tripliciter, in cogitationibus et scientia: Ut ostenderem tibi firmitatem, et eloquia veritatis, respondere ex his, illis qui miserunt te. Non facias violentiam pauperi, quia pau per est: neque conteras egenum in porta: Quia judi
Abbreviated transcription (Latin):
muhelis regis: usio qua erudiuit eũ mat̾ sua
luid electȩ mi. quid electe uteri mei quid elec¬
ti uotoꝵ meoꝵ: Ne de deris mulierib sub¬
stanciã tuã: & diuicias ttias ad delendos reges

Expanded text:
muhel regis visio qua erudivit eum mater sua muhel regis visio qua erudivit eum mater sua quid dilecte mi quid dilecte uteri mei quid dilecte votorum meorum ne dederis mulieribus substantiam tuam et vias tuas ad delendos re
Abbreviated transcription (Latin):
sustinere. ꝑseruũ cũ regnauerit. ꝑstultũ cũ satura¬
tus fuerit cibo: podiosam mulierẽ cũ matrimonio
fuerit assũpta: & ꝑancillam cũ heres fuerit dis̃s
suȩ. Q uattuor st̃ minima terrȩ: & ipsa st̃ sapien
sapientiora sapientib. Hormice popłs infirmus.
quȩ preparant in messȩ cibũ fibi. lepusculus ple¬
bs inualida: quȩ collocat inpetra cubile suum
Regẽ locusta ñ habet: & egredit᷑ unuersa ꝑꝰ
mas. Stellio manib nitit᷑: & morat᷑ in ȩdibus
regis. Tria st̃ quȩ bene gradiunt᷑. & qͣrtũ quod
incedit felicit᷑. Teo forcissimus bestiarũ: ãmullꝰ
pauebit occursũ. Gallus succinctis lũbis. & ari¬
es: nec est rex qui resistat ei. & qͥstultus appa¬
ruerit postquã elatꝰ est insublime. Si em̃ intel¬
lex isset: ori imposuisset manũ. Sui aut̃ fortit
premit ubera adeliciendũ lac. expͥmit butyrũ:
& qui uehement᷑ emulgit᷑ elicit sanguinem:
et qͥ prouocat iras ꝓducit discordias. Uerba sa.¬

Expanded text:
sustinere per servum cum regnaverit per stultum cum saturatus fuerit cibo per odiosam mulierem cum in matrimonio fuerit adsumpta et per ancillam cum heres fuerit dominae suae quattuor sunt minima terrae et ipsa sunt sapientiora sapientibus formicae populus infirmus quae praeparant in messe cibum sibi lepusculus plebs invalida quae conlocat in petra cubile suum regem lucusta non habet et egreditur universa per turmas stilio manibus nititur et moratur in aedibus regis tria sunt quae bene gradiuntur et quartum quod incedit feliciter leo fortissimus bestiarum ad nullius pavebit occursum gallus succinctus lumbos et aries nec est rex qui resistat ei et qui stultus apparuit postquam elatus est in sublime si enim intellexisset ori inposuisset manum qui autem fortiter premit ubera ad eliciendum lac exprimit butyrum et qui vehementer emungitur elicit sanguinem et qui provocat iras producit discordias verba La
Abbreviated transcription (Latin):
domestici eiꝰ uestiti duplicib. Meq St̾ragula¬
tã uestem fecit sibi: bissus & purpura ineum̃¬
tũ eiꝰ. iron. Nobilis in portis uir ei. quandio se¬
derit cũ senatorib tre. samech. Sindonẽ fee¬
cit & uendidit: & cingulũ tradidit aneo
A II. Forcitudo & decor indumentũ ei & ri¬
debit indie nouissimo. phe. Os sũ aꝑuit sa

Expanded text:
iti sunt duplicibus.  Mem.  Stragulatam vestem fecit sibi: byssus et purpura indumentum ejus.  Nun.  Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae.  Samech.  Sindonem fecit, et vendidit, et cingulum tradidit Chananaeo.  Ain.  Fortitudo et decor indumentum ejus, et ridebit i
Abbreviated transcription (Latin):
G audeat pat̾ tuis & mat̾ tua: & ex ultet que gemu¬
it te. Prebe fili mi cor tuu̾ mͥ: & oculi tui uias me¬
as custodiant. Eouea ens̃ꝓ funda est meretrpx: &.
pureus angustꝰ aliena.I. idiat᷑ iua quasi latro:
& quos incautos uiderit interficit. Cui ue Ciuus
patri ue: Cui rire. cui fouee: Cui sine causa uul¬
nera: Cui suffusio oculoꝵo: Nonne his qui mo¬
rant᷑ in uino & student calicib & potibꝰ: Ne in¬
tuearis uinũ qͥndo flauescet: cũ splenduerit in
uitro. color eiꝰ. Ingredit᷑ blande.sed in nouissinio
mordebit ut coluber: & sicut regulus uenena
diffundet. Oculi tui uidebunt excras: & cor tuũ
loquet᷑ ꝑuersa. Et eris sicut dor miens in medio
mari: & quasi sopitꝰ guber nator amisso clauo: Et
dices. Herberauert᷑ me. sed non dolui: trarerut᷑
sideres esse cũ eis: q rapinas meditabit᷑ mens
eoꝵ & fraudes labia eaꝵ locuntꝰ. Sapientia edi¬
ficabit᷑ domꝰ: & prudentia roborabit᷑ Indectri¬

Expanded text:
exultet quae genuit te praebe fili mi cor tuum mihi et oculi tui vias meas custodiant fovea enim profunda est meretrix et puteus angustus aliena insidiatur in via quasi latro et quos incautos viderit interficit cui vae cuius patri vae cui rixae cui foveae cui sine causa vulnera cui suffusio oculorum nonne his qui morantur in vino et student calicibus epotandis ne intuearis vinum quando flavescit cum splenduerit in vitro color ejus. Ingreditur blande, sed in novissimo mordebit ut coluber, et sicut regulus venena diffundet. Oculi tui videbunt extraneas, et cor tuum loquetur perversa. Et eris sicut dormiens in medio mari, et quasi sopitus gubernator, amisso clavo: Et dices: Verberaverunt me, sed non dolui: traxerunt sideres esse cum eis: Quia rapinas meditatur mens eorum, et fraudes labia eorum loquuntur. Sapientia aedificabitur domus,
Abbreviated transcription (Latin):
fugit matrẽ: ignominiosus est & infelix. Non
cesses fili audire doctrinã: nec ignores sermo¬
nes scientiȩ. Testis iniquus deridet iudiciut:
& os impioꝵ dẽuorat iniquitatẽ. Farata sunt
derisorib iudicia : & mallei ꝑcucientos stalap¬
o porib Luxuiosa res unĩ. & tumiltaeia b¬
ebrictas: qͥcĩq bis delectat᷑ non erit sapiens. Sicit
rugitꝰ leonis ita terror regis: qui ꝓuocat eũ. peccat
iii animã suam. Honor. ẽ. homini qͥ separat se a con¬
tentionib: om̃s aut̃ stulti miscent᷑ contumeliis. sptͣ
frigus piget arare noluit: mendicabit ergo estate

Expanded text:
fugit matrem, ignominiosus est et infelix. non fugit matrem, ignominiosus est et infelix. non cesses, fili, audire doctrinam, nec ignores sermones scientiae. testis iniquus deridet iudicium, et os impiorum deuorat iniquitatem. parata sunt derisoribus iudicia et mallei percutientes stul Luxuriosa res, vinum, et tumultuosa ebrietas. quicumque his delectatur, non erit sapiens. Sicut rugitus leonis, ita terror regis: qui provocat eum, peccat in animam suam. Honor est homini, qui separat se a contentionibus: omnes autem stulti miscentur contumeliis. Propter frigus piger arare noluit: mendicabit erg
Abbreviated transcription (Latin):
hylaritas eiꝰ. Nolor patris filiꝰ stultꝰ: & tecta iu¬
git᷑ pͤstilentia litigiosa mulier. Nomꝰ & diuitiȩ
aant᷑ aparentib : a dño aut̃ ꝓprie uxor prudeio.
Pi gredo iminittit soporẽ: & amma dissolita efu¬
riet. Qui cũstodit mandatũ. custodit animã
suã: qui aut̃ negligit uias suas mortificabitur
F enetat᷑ dño qui miseret᷑ panꝑis: & iucissitudi¬
nẽ suã reddet ei. Erudi filiũ tuu. ne desperes
adinterfectionẽ aut̃ eiꝰ ne ponas animã tuam
Qui impaciens est sustinebit dãpnũ: & cuͣ rapus.¬
rit aliud apponet. Audi consiliũ & suscipe csa¬
plinã : ut sis sapiens in nouissimis tuis. M ultȩ co¬
gitationes incorde uiri: uolantas aut̃ dñi ꝑni
nebit. Homo indigens misericor s est: & meli¬
or est pauꝑ quã uir mendax. Timor dñi ad uitã
& inplenitudine cõmorabit᷑ absq uisitatione
stultꝰ sapientioꝵ erit: si autͣ corripueris sapien¬
tẽ intelliget disciplinã. Q ui affligit patre᷑ &

Expanded text:
ultus: et tecta jugiter perstillantia, litigiosa mulier, Domus, et divitiae dantur a patribus: a Domino autem proprie uxor prudens. Pigredo immittit soporem, et anima dissoluta esuriet. Qui custodit mandatum, custodit animam suam: qui autem negligit vias suas, mortificabitur. Feneratur Domino qui miseretur pauperis: et vicissitudinem suam reddet ei: Erudi filium tuum, ne desperes: ad interfectionem autem ejus ne ponas animam tuam. Qui impatiens est, sustinebit damnum: et cum rapuerit, aliud apponet. Audi consilium, et suscipe disciplinam, ut sis sapiens in novissimis tuis. Multae cogitationes in corde viri: voluntas autem Domini permanebit. Homo indigens misericors est: et melior est pauper, quam vir mendax. Timor Domini ad vitam: et in plenitudine commorabitur, absque visitatione stultus sapientior erit: sin autem corripueris sapientem, intelleget disciplinam. qui adfligit patrem et
Abbreviated transcription (Latin):
giens. & ursus esuriens: pͥnceps impius super
popłm pauperẽ. Dux indigens prudentia mul¬
tos opprimit ꝑ calu̾niã: qͥ autͣ odit auaritiam.
longi fient dies eiꝰ. Hominẽ qui calu̾mat᷑ ani¬
mȩ sangiunẽ: siusq ad lacũ fuerit. nemo suste.¬
ntet. Qui ambulat simplicit᷑ saluus erit: qui
ꝑuersis ingredit᷑ uiis concidit semel. Qui oꝑa¬
tur t᷑ram suã saturabit᷑ panib : qͥsectat᷑ ociũ
replebit᷑ egestate. Uir fidelis multũ laudabit᷑:

Expanded text:
giens et ursus esuriens princeps impius super giens et ursus esuriens princeps impius super populum pauperem dux indigens prudentia multos opprimet per calumniam qui autem odit avaritiam longi fient dies eius hominem qui calumniatur animae sanguinem si usque ad lacum fugerit nemo sustentet qui ambulat simpliciter salvus erit qui perversis ingreditur viis concidet semel qui operatur terram suam saturabitur panibus qui sectatur otium replebitur egest
Abbreviated transcription (Latin):
us est imbri uehomenti. in qͦ parat᷑ fames. Qui dere¬
linquunt legem laudant impiũ: qui custodiunt
succendunt᷑ contra eũ. Uiri mali non cogitant
iudiciũ : qui aut̃ requirt̃ dis̃m. animaduertunt
omia. Melior. est pauꝑ ambulans insim plicitate
sita: quã diues prauis itinerib. Nni custodit legẽ
filiꝰ sapiens est: qui autͣ pascit comessatores con¬
fundit patrẽ suũ. Riri coaceruat diuitias usuris
qͦsi fẽnore liberali: inpauꝑes congregat eas. Qui
declinat aurẽ suã ne audiat lege̾: oratio eius
erit execrabilis. Qui dẽcipit iustos miua mala.
in interitu suo corruet. & simplices posidebunt
bona eiꝰ. Sapiens sibi uidet᷑ uir diues: pauper
autͣ prudens scrutabit᷑ eũ. In ex ultatione iustqꝵ
multa gła: regnantib impiis ruine hominum
Qui abscondit scelera sua ñ diriget᷑: qui autem
confessus fuerit & reliquerit ea. miscłiam
consequet᷑. Beatꝰ homo qͥ semꝑ est pauidus: qui
autͣ mentis ẽ. durȩ. corruet in malũ. L eo ru¬

Expanded text:
lis est imbri uehementi, in quo paratur fames, qui derelinquunt legem, laudant impium: qui custodiunt, succenduntur contra eum. uiri mali non cogitant iudicium: qui autem requirunt dominum, animaduertent omnia. melior est pauper ambulans in simplicisua, quam dives in pravis itineribus. Qui custodit legem, filius sapiens est: qui autem pascit comessatores, confundit patrem suum. Qui coacervat divitias usuris et fenore, liberali in pauperes congregat eas. Qui declinat aures suas, ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis. Qui decipit justos in via mala, in interitu suo corruet: et simplices possidebunt bona ejus. Sapiens sibi videtur vir dives: pauper autem prudens scrutabitur eum. In exsultatione justorum multa gloria: regnantibus impiis ruinae hominum. Qui abscondit scelera sua, non dirigetur: qui autem confessus fuerit, et reliquerit ea, misericordiam consequetur. Bvero mentis est durae corruet in malum leo ru
Abbreviated transcription (Latin):
ne loquaris: quia despicient doctr inã eloquĩ
titi. Ne attingas terminos paruuloꝵ: & agrłi
pupilloꝵ ne introeas. Eopinquus enĩ eoꝵ foy.¬
tis est: & ipse iudicabit contra te causam illoꝵ:
Ingrediat᷑ ad doctrinã cor tuũ: & aures tuȩ ad
uerba scientiȩ. Noli subtrahere ã puero discipli
nã: si enĩ ꝑcusseris eu̾ uirga. nͨ moriet᷑. Tu uir¬
ga ꝑcuties eũ: & animã eiꝰ de inferno liberabis
Fili mi si sapiens fuerit animꝰ tuus. gaudebit ce¬
cũ cor meuͭ: & exultabunt renes mei. euͣ locu¬
ta fuerint rectũ labia tua. Ne emulet᷑ cortu¬
ũ peccatores. sed intimore dñi esto tota die: q
habebis sp̃ẽ in nouissinio. & prȩstolatio tua non
auferet᷑. Audi fili mi & esto sapiens: ꝙ dirige in
uia animã tuã. Noli esse inconuiuiis potatoꝵ.¬

Expanded text:
ne loquaris: quia despicient doctrinam eloquii ne loquaris: quia despicient doctrinam eloquii tui. Ne attingas terminos parvulorum: et agrum pupillorum ne introeas. Propinquus enim illorum fortis est: et ipse judicabit contra te causam illorum. Ingrediatur ad doctrinam cor tuum, et aures tuae ad verba scientiae. Noli subtrahere a puero dnam: si enim percusseris eum virga, non morietur. Tu virga percuties eum: et animam ejus de inferno liberabis. Fili mi, si sapiens fuerit animus tuus, gaudebit tecum cor meum: Et exsultabunt renes mei, cum locuta fuerint rectum labia tua. Non aemuletur cor tuum peccatores: sed in timore Domini esto tota die: Quia habebis spem in novissimo, et praestolatio tua non auferetur. Audi, fili mi, et esto sapiens: et dirige in via animum tuum. Noli esse in conviviis potato
Abbreviated transcription (Latin):
defigunt mauus suas: & qui uadem se offerunt
ꝓdebitis. Si enĩ non habet unde restituat. quid
cause est ut tollat operimentũ de cubili suo
Ne transgrediaris terimnos antiqͦs: quos posuert᷑
patres tui. Uidisti uirũ ueloce̾ inoꝑe suo: corã re.¬
gibus stabit. nec erit ante ignobiles. Quando se¬
deris ut comedas cũ pͥncipe. diligent᷑ attende
quȩ apposita sunt ante faciẽ tua̾ & statue cul¬
trũ inguiture tuo. si tamen habes inpotestate
animã tuã. Ne desideres de cibis eiꝰ: in quo est
panis mendatii. Noli laborare ur diteris: sed
prudentiȩ tuȩ pone modũ. Ne erigas oculos tu¬
os ad opes quas habere ñ potes: qr facient sibi
pennas qͣsi aquilȩ. & auolabunt incęlũ. Ne come
das cũ homine inuido. & ne desideres cibos el:
qm̃ insimilitudinẽ arioli & coniectoris estunat
qđ ignorat. Cõme de & bibe dicit tͥ: & mens es
ñ est tecũ. Cibos qͦs comederas euomes: & ꝑdes
pulchros sermones tuos. In aurib insipientiũ

Expanded text:
efigunt manus suas et qui vades se offerunt pro debitis si enim non habes unde restituas quid causae est ut tollat operimentum de cubili tuo ne transgrediaris terminos antiquos quos posuerunt patres tui vidisti virum velocem in opere suo coram regibus stabit nec erit ante ignobiles quando sederis ut comedas cum principe diligenter adtende quae posita sunt ante faciem tuam et statue cultrum in gutture tuo si tamen habes in potestate animam tuam ne desideres de cibis eius in quo est panis mendacii noli laborare ut diteris sed prudentiae tuae pone modum ne erigas oculos tuos ad opes quas habere non potes quia facient sibi pinninvido, et ne desideres cibos ejus: quoniam in similitudinem arioli et conjectoris aestimat quod ignorat. Comede, bibe, dicit tibi, et mens ejus non est tecum. Cibos quos comederas, evomes, et perdes pulchros sermone
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑: similit᷑ & oculi hominũ insatiabiles. Quo.¬
modo ꝓbat᷑ inconflatorio argentũ. & infornace
aurũ: sic ꝓbat᷑ homo ore lauclantis. Si conderis
stultũ mnpila. qͣsi ptisanas feriente desuꝑ pilo: ñ
auferet᷑ ab eo stulticia eiꝰ. Diligent᷑ agnosce uultũ
pecoris tui: tuosq greges considera. Non enim
lubebis iugit᷑ pocestatẽ: sed corona tribuetur
ingenerationẽ & geuerationẽ. Iperta st̃ prata.
& apparuert᷑ lierbȩ uirentes: & collecta st̃ fena
de moutib. Agi aduestimentis tuũ: & eͥdi agri
prȩciũ. Sufficiat tͥ lac caprarũ incibos tuos. & in
necessaria domus cuȩ: & adiuctũ ancillis tuis In.¬
git impius nemine ꝑsequente: ustꝰ aut̃ quasi
leo confidens absq cerrone erit. Propt᷑ peccita

Expanded text:
ntur: similiter et oculi hominum insatiabiles. quomodo probatur in conflatorio argentum et in fornace aurum, sic probatur homo in ore laudantis. si contuderis stultum in pila quasi ptisanas feriente desuper pilo, non auferetur ab eo stultitia eius diligenter agnosce vultum pecoris tui tuosque greges considera non enim habebis iugiter potestatem sed corona tribuetur in generatione generationum aperta sunt prata et apparuerunt herbae virentes et collecta sunt faena de montibus agni ad vestimentum tuum et hedi agri pretium sufficiat tibi lac caprarum in cibos tuos in necessaria domus tuae et ad victum ancillis tuis fugit impius nemine persequente iustus autem quasi le
Abbreviated transcription (Latin):
ut possis exꝓbranti respondere sermonẽ. fstu¬
tus iudens malai absconditꝰ est: paruuili tran-¬
seuntes sustinuere dispendia. Tolle uestim̃tũ eiꝰ
qͥ spopondit ꝓextraneo: & palienis aufer tu pig-¬
nus ab eo. Qui benedicit. ꝑtimo suo uoce gran¬
di de nocte consurgens maledicenti similis

Expanded text:
ossim exprobranti respondere sermonem astutus videns malum absconditus est parvuli transeuntes sustinuere dispendia tolle vestimentum eius qui spopondit pro extraneo et pro alienis auferto pignus qui benedicit proximo suo voce grandi de nocte consurgens maledicenti similis
Abbreviated transcription (Latin):
tione. initur bellũ: & erit salus ubi multa con¬
silia sunt. Excelsa stulto sapientia inporta ñ
apiet os suũ: qui cogitat male facere stultꝰ uoca¬
bit᷑. Cogitatio stulti peccatũ est: & ab hominatio
hominũ de tractor. Si desperaueris lassus indie
angustiȩ: imminuet᷑ fortitudo tua I Erue eos
qͥ ducunt᷑ ad mortẽ: & qͥttahunt᷑ ad interitum
liberare ncesses. Si chreris uires nͣ supetunt.
qͥ inspector est cordis ipse intelligit. & seruato.¬
rẽ animȩ tuȩ nichil fallit reddetq homini
uirta opera sua. Comede fili mi mei q bonũ est:
& fauũ dulcissimũ guituri tuo. Sic e doctima
sapientiȩ animȩ tuȩ: quã cłi inueneris habebis
innouissimis. & spes tua nonꝑibit. Ne insidieris.
& quęras impietatẽ indomo iusti: neq uastes re¬
quẽ en.ꝰ Septies enĩ cadet uist & resurget. m

Expanded text:
lum et erit salus ubi multa consilia sunt excelsa stulto sapientia in porta non aperiet os suum qui cogitat malefacere stultus vocabitur cogitatio stulti peccatum est et abominatio hominum detractor si desperaveris lassus in die angustiae inminuetur fortitudo tua erue eos qui ducuntur ad mortem et qui trahuntur ad interitum liberare ne cesses si dixeris vires non suppetunt qui inspector est cordis ipse intellegit et servatorem animae tuae nihil fallit reddetque homini iuxta opera sua comede fili mi mel quia bonum est et favum dulcissimum gutturi tuo sic et doctrina sapientiae animae tuae quam cum inveneris habebis in novissimis et spes tua non peribit ne insidieris et quaeras impietatem in domo iusti neque vastes requiem eius septies enim cad
Abbreviated transcription (Latin):
mo cõmuui. Aqua frigida animȩ sicienti: &
mincius bouus de terra longinqua. Eons tur¬
batꝰ pede. & uena cerrupta: iustꝰ cadens co.¬
rã impio Sicut qͥ mel multũ cõmedit. non est
ei bonũ: sic qͥscrutator. ẽ. maiestatis opprimi.¬
tꝰ agła. Sicut urbs pateus. & absq muroꝵ. am¬
bitu: ita uir qͥ non potest in loquendo cohib̾e

Expanded text:
enti, et nuntius bonus de terra longinqua. Fons turbatus pede, et vena corrupta, justus cadens coram impio. Sicut qui mel multum comedit, non est ei bonum: sic qui scrutator est majestatis, opprimetur a gloria. Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir, qui non potest in loquendo cohibere
Abbreviated transcription (Latin):
infideli indie angustiȩ. & amittit palliũ indie
frigoris. Acetũ ĩuitro. ei qͥ cantat carmina cor¬
di pessimo. Si esurierit immicus tuus ciba il¬
iũ. si sitierit da ei aquã bibere: primas enim
congregabis suꝑ caput eiꝰ. & oñs reddet tibi
Nentꝰ a qͥlo cdissipat pluiuas: & facies tristis lin¬
guã degrahentẽ. Melius est sedere in angu

Expanded text:
deli in die angustiae, et amittit pallium in die frigoris. Acetum in nitro, qui cantat carmina cordi pessimo. Si esurierit inimicus tuus, ciba illum: si sitierit, da ei aquam bibere: Prunas enim congregabis super caput ejus, Et Dominus reddet tibi. Ventus aquilo dissipat pluvias, et facies tristis lingu
Abbreviated transcription (Latin):
nã utriꝰq qͥs nouit: Hec quoq sapientibus
Cognoscere ꝑsonã iniudicio: ñ bonũ. Qui dicit
impio iustꝰ es: maledicent ei popłi. & decesta¬
bunt᷑ eũ trib. Sui arguunt laudabuntur.
& suꝑ ipsos ueniet bene dictio. Habia de oscu¬
labit᷑: qui rerta uerba respondet. Frepara fo
ris opus tuũ & diligent᷑ exerce agrũ tuum:
ut postea edifices domũ tua̾. Nesis testis fru¬
stra contra. ꝓrimũ tuũ: nec lactos quẽ quã la¬
biis tuis. Ne dicas. quomͦ fecit mͥ sic faciã eiꝰ
reddam unicuq scđm opus suũ.  Pagrũ homi¬
nis pigri transiui. & ꝑumeã uiri stulti: & ecce
totũ repleuerant urtice. operuert᷑ suꝑ ficie̾ eꝰ
tabis: pauxillũ mnanus conseres ut quiescas:
& ueniet quasi cursor egestas tua. & mendici

Expanded text:
nam utrinsque quis nouit? haec quoque sapientibus: cognoscere personam in iudicio non est bonum. qui dicit impio: iustus es, maledicent ei populi, et detestabuntur eum tribus. qui arguunt, laudabuntur, et super. ipsos ueniet benedictio. labia deosculabitur qui recta uerba respondit. Et poris opus tuum, et diligenter exerce agrum tuum: ut postea aedifices domum tuam. Ne sis testis frustra contra proximum tuum, nec lactes quemquam labiis tuis. Ne dicas: Quomodo fecit mihi, sic faciam ei: reddam unicuique secundum opus suum. Per agrum hominis pigri transivi, et per vineam viri stulti, Et ecce totum repleverant tabis, pauxillum manus conseres ut quiescas, et veniet quasi cursor egestas tua, et mendicitas
Abbreviated transcription (Latin):
auia doctrinȩ: incętu gigantũ cõmorabit᷑:
Lui diligit epulas inegestate erit: & qͥ amat
uinũ & pinguia non dilatabit᷑. Pro iusto da¬
t᷑ impius: & pro rectis iniquus. Meliꝰ est ha¬
bitare int̾ra deserta: quã cũ muliere rirosa
& iracunda. Tesaurus de siderabilis& oleũ m¬

Expanded text:
ia doctrinae, in coetu gigantum commorabitur. Qui diligit epulas, in egestate erit: qui amat vinum, et pinguia, non ditabitur. Pro justo datur impius: et pro rectis iniquus. Melius est habitare in terra deserta, quam cum muliere rixosa et iracunda. Thesaurus desiderabilis, e
Abbreviated transcription (Latin):
quasi inuestimento: Quis suscitauit om̃s t̾mi¬
nos t̾rȩ: Qd nomen eiꝰ. aut qđ nomen filii eiꝰ
si nosti:Onus fermo dĩ ignitꝰ cłpeus est spe¬
rantib inse. Ne addas quicquã uerbis illiꝰ et
arguaris: inueniarisq mendax. Duo rogau
te: ne deneges mͥ antequã mnoriar. Uinitatẽ ꝙ
uerba mendatia longe fac a me: menolicitatẽ¬

Expanded text:
scitavit omnes terminos terrae? Quod nomen ejus, et quod nomen filii ejus, si nosti? Omnis sermo Dei ignitus, clypeus est sperantibus in se. Ne addas quidquam verbis illius, et arguaris, inveniarisque mendax. Duo rogavi te, ne deneges mihi antequam moriar: Vanitatem, et verba mendacia longe fac a me. Mendicitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ. quȩ in uiis iusticie reperietꝰ Meliqiẽ. paciens
uiro forte: & qͥ dominat᷑ anͥmo suo ex pugnatore
urbiũ. Sortes iitunt᷑ insinũ: sed a dño tẽꝑant᷑.
Melior est buccella sicca cũ gauio: quã dom plena .x uI.I.¬
uictimis cũ iurgio. Seriuis sapiens dominabitur
filiis stultis: & int̾ frs hereditatẽ diuidet. Sicut
igne ꝓbat᷑ argentũ ꝙ aurũ camino: ita corda ꝓ¬
bat dñs. Malus obedit linguȩ iniquȩ: & fallax¬

Expanded text:
elior est patiens viro forte et qui dominatur animo suo expugnatore urbium sortes mittuntur in sinu sed a Domino temperantur melior est buccella sicca cum gaudio quam domus plena victimis cum iurgio servus sapiens dominabitur filiis stultis et inter fratres hereditatem dividet sicut igne probatur argentum et aurum camino ita corda probat D
Abbreviated transcription (Latin):
rificet᷑ humiliabit᷑. Qui prius respondet quã
audiat: stultũ se eẽ. de monstrat. & confusione
dignũ. Sp̃s uiri sustentat inbecillitatẽ suam:
spm uͦ adirascendũ facile̾ qͥs poterit sustinere:
Cor prudens possidebit scientiã: & auris sapientiũ
querit doctruiã. Donũ hominis dilatat uiã eiꝰ:
a aute pͥncipes spaciũ ei facit. Iustus pͥor est ac-¬
cusator sui: uenit amicus eiꝰ & inuestigabit. eũ
Contindictiones cõprimit sors: & unt potentes qͦ
di. iudicat. Fr̃ qui ad iuiuat᷑ a fr̃t quasi ciuitas
firma: & iudicia quasi uectes urbiũ. De fructu
illiꝰ saturabunt euͣ. Mors & uita in manib linguȩ:
qͥ diligunt eam. comedent fructꝰ eiꝰ. Qui in¬
uenit mulierẽ bonã inuenit bonũ: & hauriet
iocunditatẽ adño. Cũ obsecrationib loquit᷑ pauꝑ:
& diuos effabit᷑ rigide. Uir amabilis ad societa¬
te̾: magis amicus erit quã fr̃. Melior est pauꝑ qͥ
ambulat insimplicitate: quã diues torquens la¬

Expanded text:
tur qui prius respondit quam audiat stultum se esse demonstrat et confusione dignum spiritus viri sustentat inbecillitatem suam spiritum vero ad irascendum facilem quis poterit sustinere cor prudens possidebit scientiam et auris sapientium quaerit doctrinam donum hominis dilatat viam eius et ante pcusator sui: uenit amicus eius et inuestigabit eum. contradictiones conprimit sors, et inter potentes quoque diiudicat. frater, qui adiuuatur a fratre, quasi ciuitas firma, et iudicia quasi uectes urbium. Item post ipsius saturabunt eum. Mors, et vita in manu linguae: qui diligunt eam, comedent fructus ejus. Qui invenit mulierem bonam, invenit bonum: et hauriet jucunditatem a Domino. Cum obsecratiet diues effabitur rigide. uir amicalis ad societatem magis amicus erit quam frater. Melior est pauper, qui ambulat in simplicitate sua, quam torquens la
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑ eũ erit uir bonuis. In nocens credit omi
uerbo: astutꝰ considerat gressus suos. Sapiens
timet & declinat amalo: stultꝰ transilit & con¬
fidit. Impaciens oꝑabit᷑ stulticiã: & uir uersiitus
odiosus est. sossidebunt par uuli stulticiã: & astai¬
tiexpectabunt scientiã. Iacebunt mali ante bo.¬
nos: & impiĩ ante portas iustoꝵ. etiã. ꝓximo
suo pauꝑ odiosus erit: amici uͦ diuitũ multi
Qui despicit ꝓrimũ suũ peccat: qͥ autͣ misere¬
t᷑ pauꝑi. beatꝰ erit. Errant qͥ oꝑant᷑ malum:
miscđia & ueritas preparant bona. In omni
oꝑe erit habundantia: ubi aut̃ uerba sunt
plur ima. ibi frequent᷑ egestas. Corona sapien¬
ciũ diuitiȩ eoꝵ: fatuitas stultoꝵ impruden¬
tia. Liberat animas testis fidelis: & ꝓfert men¬
datia uir uer si pellis. Intimore dm̃ fidueia fer.¬
titudinis: & filiis eiꝰ erit spes. Timor dñi finis

Expanded text:
redit omni verbo: astutus considerat gressus suos. Sapiens timet, et declinat a malo. stultus transilit, et confidit. Impatiens operabitur stultitiam: et vir versutus odiosus est. Possidebunt parvuli stultitiam. et astuti exspectabunt scientiam: Jacebuut mali ante bonos: et impii ante portas justorum. Etiam proximo suo pauper odiosus erit: amici vero divitum multi. Qui despicit proximum suum, peccat: Qui autem miseretur pauperis, beatus erit. Errant qui operantur malum: misericordia et veritas praeparant bona. In omni opere erit abundantia: ubi autem verba sunt plurima, ibi frequenter egestas. Corona sapientium, divitiae eorum: fatuitas stultorum, imprudentia. Liberat animas testis fidelis: et profert mendacia versipellis. In timore Domini fiducia fortitudinis, et filiis ejus er
Abbreviated transcription (Latin):
cũ fure partit᷑ odit ammã sua: ad iurautẽ audit¬
& non indicat. Iui timet hominẽ cito corriet
qͥ sperat indño subleuabit᷑. Multi. requirunt
faciem pͥncipis: & ad nõ iudiciũ egredit᷑ singu¬
loꝵ.I Nbominant᷑ iusti uirũ impiũ. & abbmini¬
nt᷑ impĩ eos qͥ recta st̃ ua. Uerba congregantis: ꝓ

Expanded text:
cum fure partitur odit animam suam adiurantem auditcum fure partitur odit animam suam adiurantem audit non indicat qui timet hominem cito corruet qui sperat in Domino sublevabitur multi requirunt faciem principis et a Domino iudicium egreditur singulorum abominantur iusti virum impium et abominantur imp
Abbreviated transcription (Latin):
fuert᷑ sibi: utriꝰq illuminator est dñs. Rer
qͥ iudicat inueritate pauꝑes: thronꝰ eiꝰ met̾uuĩ
firmabit᷑. Nirga atq correptio tribuit sipien
tiã puer aut̃ qui dimittit᷑ uoluntati suȩ. confũ¬
dit matrẽ suã. In multiplicatione impioꝵ mu¬
ltiplicabunt᷑ scelera: & iusti ruinas eoꝵ uidebt̃:
E rudi filiũ tuũ & refrigerabit te: & dabit deli¬
cias ammȩ tuę. Cũ ꝓphetia defecerit dissipa¬
bit᷑ popłs: qͥ uero custodit lege̾ beatꝰ est. Ser¬
uus terbis ñ potest erudiri: q qđ dicis intelli¬
git. & respondere contẽpnit. Uidisti hominẽ
uelocẽ ad loquendũ: stulticia magis speranda
est quã illiꝰ correptio. Qui delicate a pueritia
nutrit seruũ suui̾: postea illũ senciet contuma¬
cẽ. Uir iracundus ꝓ uocat riras. & qͥ ad indigna¬
nclũ facilis est. erit ad peccata ꝓcłiuor Suꝑbũ
seqͥt᷑ humilitas: & humilẽ spũ siscipiet głi. ui

Expanded text:
averunt sibi: utriusque illuminator est Dominus. Rex averunt sibi: utriusque illuminator est Dominus. Rex qui judicat in veritate pauperes, thronus ejus in aeternum firmabitur. Virga atque correptio tribuittitur voluntati suae, confundet matrem suam. In multiplicatione impiorum multiplicabuntur scelera: et justi ruinas eorum videbunt. Erudi filium tuum, et refrigerabit te, et dabit delicias animae tuae. Cum prophetia defecerit, dissipabitur populus: qui vero custodit legem, beatus est. Servus verbis non potest erudiri: quia quod dicis, intelligit, et respondere contemnit. Vidisti hominem velocem ad loquendum? stultitia magis speranda est, quam illius correptio. Qui delicate a pueritia nutrit servum suum, postea illum sentiet contumacem vir iracundus provocat rixas et qui ad indignandum facilis est erit ad peccata proclivior superbum sequitur humilitas et humilem spiritu suscipiet gloria qui
Abbreviated transcription (Latin):
ntinus suꝑ ueniet inter itꝰ. & eũ sanitas nͣseqͥtur:
In multiplicatione iustoꝵ lȩtabit᷑ uulgus: cũ im¬
pn supserĩt principatũ. geniet popłs Uir qui
amat sapientiã letificat patrẽ suũ: qͥ aut̃ mi¬
trit scorta. ꝑdit substanciã. Rex iustꝰ eriget
t̾ran: uir auarus destruet eã. Homo qͥ blandis
fictisq sermonib loqͥt᷑ amico suo: rete expandit
gressib eiꝰ. Feccantẽ uirũ inquũ inuoluet la¬
quenᷤᷤ: & iustꝰ laudabit atq gaudebit. Nouit
iustꝰ causã pauꝑis: impius ignorat scientiam
Homines pestilentes dissipant ciuitatẽ: sapientes
uͦ auertunt furorẽ. Uir sapiens si cũ stulto con¬
tenderit. iraic tͦ. siue rideat: ñ inueniet reqͥ¬
em. Uiri sanguinũ odert᷑ simplice̾: iusti autẽ
quert᷑ imã eiꝰ. ¶ Totũ sp̃m suũ ꝓfert stultꝰ᷑.
sapiens differt & reseruat inposterũ.Nince¬
ps qui libent᷑ audit uerba nendacii: om̃s mi¬
nistros habebit impios. sauꝑ & creditor obuã¬

Expanded text:
ur. In multiplicatione justorum laetabitur vulgus: cum impii sumpserint principatum, gemet populus. Vir, qui amat sapientiam, laetificat patrem suum: qui autem nutrit scorta, perdet substantiam. Rex justus eriget terram, vir avarus destruet eam. Homo, qui blandis fictisque sermoccantem virum iniquum involvet laqueus: et justus laudabit, atque gaudebit. Novit justus causam pauperum: impius ignorat scientiam. Homines pestilentes dissipant civitatem: sapientes vero avertunt furorem. Vir sapiens, si cum stulto contenderit, sive irascatur, sive rideat, non inveniet requiem. Viri sangtultus: sapiens differt, et reservat in posterum. Princeps, qui libenter audit verba mendacii, omnes ministros habebit impios. Pauper et creditor obvi
Abbreviated transcription (Latin):
& librarios sustentatis. ut uobis potissimũ nr᷑u
sudet ingeniũ. Et ecce ex latere frequens tͦbi
diuersa poscentiũ. quasi auequũ sit me uobis
esurientib aliis laborare. aut in ratione dati
& accepti cuiquã pretͣ uos ob norius sim. Itaq
longa egrotatione fractꝰ. ne penitꝰ hoc anno re¬
ticerẽ. & apud uos mutꝰ esse: tridiu opus ur̃o m

Expanded text:
librarios sustentatis, ut vobis potissimum nostrum desudet ingenium. Et ecce ex latere frequens turba diversa poscentium: quasi aut aequum sit, me, vobis esurientibus, aliis laborare: aut in ratione dati et accepti, cuiquam, praeter vos, obnoxius sim. Itaque longa aegrotatione fractus, ne penitus hoc anno reticerem, et apud vo
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ precedit suꝑbia: & ante riunã exaltat᷑ sps.
Roliꝰ est humiliari cũ mitib: quã aiure spolia
cũ suꝑbis. Eruditꝰ in uerbo reperiet bona: et qͥ
indño sperat beatꝰ est. Qui sapiens corde.ẽ. apel¬
labit᷑ prudens: & qui dulcis eloqͥo. maiora ꝑci¬
piet. Fons uite eruditio possidentis: doctriua
stultoꝵ. fatuitas. Cor sapientis erudiet os esꝰ. & la¬
biis illiꝰ addet gr̃am. fauus mellis uerba cõposita:
dulcedo animȩ ẽ. sanitas os suũ. Est uia quȩ ui¬

Expanded text:
nam exaltatur spiritus melius est humiliari cum mitibus quam dividere spolia cum superbis eruditus in verbo repperiet bona et qui in Domino sperat beatus est qui sapiens corde est appellabitur prudens et qui dulcis eloquio maiora percipiet fons vitae eruditio possidentis doctrina stultorum fatuitas cor sapientis erudiet os eius et labiis idulcedo animae, sanitas ossuum, in supra di
Abbreviated transcription (Latin):
tis fons uitȩ: ut declinet aruina mortis. Doc¬
trina bona donat gr̃am: initine contẽptoꝵ
uorago. Astutꝰ omĩa agit consilio: qͥ aut̃ fatu¬
us est aꝑit stulticiã. Nunciꝰ impii cadet inma¬
lũ: legatꝰ fidelis sanitas. Egestas & ignominia
ei qͥdeserit disciplinã: qͥ aut̃ adqͥescit arguen¬
ti glorificabit᷑. Desideriũ sicõpleat᷑ delectat
ammã: de testant᷑ stulti eos qͥfugiunt mala
Qui cũ sapientib graditꝰ sapions erit: amcus
stultoꝵ efficiet᷑ similis. Peccatores ꝑ sequet᷑
malũ: & iustis retribuent᷑ bona. Bonꝰ reliu¬
quet heredes. filios & nepotes: & custoditur

Expanded text:
mortis. Doctrina bona dabit gratiam: in itinere contemptorum vorago. Astutus omnia agit cum consilio: qui autem fatuus est, aperit stultitiam. Nuntius impii cadet in malum. legatus fidelis sanitas. Egestas et ignominia ei qui deserit disciplinam: qui acquiescit arguenti, glorificabitur. Desiderium si compleatur, delectat animam: detestantur stulti eos, qui fugiunt mala. Qui cum sapientibus graditur, sapiens erit: amicus stultorum efficietur similis. Peccatores persequitur malum, et justis retribuentur bona. Bonus relinquit haeredes filios, et nepotes: et cu
Abbreviated transcription (Latin):
domũ suã qͥ sectat᷑ auaritiã: qͥ aut̃ odit muno¬
ra. uiuet. Mens iusti meditabit᷑ obedientiam:
os impioꝵ redundat malis. Longe est dñs ab
impiis: & orationes iustoꝵ exaudiet. Lux oculo¬
rũ letificat aminã: fama bona inpinguat ossa
Auris quȩ audit increpationes uitȩ. imedio si¬
pientiũ cõmorabit᷑. Qui ab icit lisciplinã despi¬
cit animã sua̾: qͥ aut̃ adqͥescit increpationib

Expanded text:
domum suam qui sectatur auaritiam: qui autem odit munera, uiuet. mens iusti meditabitur oboedientiam: os impiorum redundat malis. longe est dominus ab impiis, et orationes iustorum exaudiet. lux oculorum laetificat animam: fama bona inpinguat ossa. auris, quae audit increpationes uitae, in medio sapientium commorabitur. qui abicit disciplinam, despicit a
Abbreviated transcription (Latin):
autem & hi qͦs habuit separant᷑. Testis falsus n
erit impunitꝰ. & qͥ mendatia loquit᷑ non effugiet:
Multi colunt ꝑsonã potentis: & amici stͣ dona tribu¬
enti. fr̃s hominis pauꝑis odert̃ euͣ: insuꝑ & anici
ꝓcul recessert̃ ab eo. Qui tantũ uerba secta tur
nichil habebit: qͥ aut possessor est mentis diligit
anmã suã. & custos prudentiȩ inugniet bona
bit. Non decent stultũ deliciȩ: nec seruũ domi¬
nari pͥncipib. Doctrna uiri ꝑpacientiã noscit᷑.¬

Expanded text:
n erit inpunitus et qui mendacia loquitur non effugiet multi colunt personam potentis et amici sunt dona tribuenti fratres hominis pauperis oderunt eum insuper et amici procul recesserunt ab eo qui tantum verba sectatur nihil habebit qui autem possessor est mentis diligit animam suam et custos prudentiae inveniet bona tbit non decent stultum deliciae nec servum dominari principibus doctrina viri per patientiam noscit
Abbreviated transcription (Latin):
cõposita: nec pͥncipẽ labiu̾ mentiens. Qẽma gra¬
tissima expectatio prȩstolantis: quocũq seuerte¬
rit prudent᷑ intelligit. Iui celat delictũ querit
amicitias: qui altero sermone re petit. separat
federatos. Pus. ꝓficit correptio apud prudentẽ:
quã centũ plage aput stultũ. Semꝑ iurgia querit
malus: angłs aut̃ crudelis mictet᷑ contra eũ. Ex

Expanded text:
conposita, nec principem labium mentiens. gemma gratissima expectatio praestolantis: quocumque se uerterit, prudenter intelleget. qui celat delictum, quaerit amicitias: qui altero sermone repetit, separat foederatos. plus proficit correptio apud prudentem, quam centum plagae apud stultum. semper iurgia quaerit malus: angelus autem crudelis mittetur con
Abbreviated transcription (Latin):
cent se rixis: & os eiꝰ uirgia ꝓuocat. Os stubti con¬
tritio eiꝰ: & labia illiꝰ. ruina animȩ eiꝰ. Uerba bi¬
opere suo: fr̃ est sua opera dissipantis. Turris
fortissima nomen dñi: ad ipsũ currit uistus &
ex altabit᷑. Substantia diuitis urbs roboris eius:

Expanded text:
cent se rixis: et os ejus jurgia provocat. Os stulti contritio ejus: et labia ipsius, ruina animae ejus. Verba biopere suo, frater est sua opera dissipantis. Turris fortissima, nomen Domini: ad ipsum currit justus, et exaltabitur. Substantia d
Abbreviated transcription (Latin):
Diues pauperib imperat: & qͥ accipit mutuu̾ ser¬
uus est fenerantis tu seminat imqͥtatẽ metet ma¬
la: & uirga irȩ suȩ consumabit᷑. Qui ꝓnꝰ est ad mise¬
ricor diã benedicet᷑: de panib enĩ suis dedit pa-¬
uꝑi. Eice derisorẽ & ex ibit cũ eo nirgiuĩ: cessabtq
cause & contumelie. Sui diligit cordis mundiciã.
ꝓpt̾ gratiã labioꝵ suoꝵ habet amicũ regem
Oculi am̃i custodiunt scientiã: & supplantant᷑ u̾ba
midͥ. Dicit piger. Teo foris inmedio platearũ:
occidendus sũ Fouea ꝓfuuda. os alienȩ: cui iratꝰ
est añs incidet in eã. Stulticia colligata est in¬

Expanded text:
dives pauperibus imperat et qui accipit mutuum servus est fenerantis qui seminat iniquitatem metet mala et virga irae suae consummabitur qui pronus est ad misericordiam benedicetur de panibus enim suis dedit pauperi eice derisorem et exibit cum eo iurgium cessabuntque causae et contumeliae qui diligit cordis munditiam propter gratiam labiorum suorum habebit amicum regem oculi Domini custodiunt scientiam et subplantantur verba iniqui dicit piger leo foris in medio platearum occidendus sum fovea profunda os alienae cui iratus est Dominus incidet in eam stulti
Abbreviated transcription (Latin):
impiũ quoq ad diem malũ. Abo̾minatio dm̃i.ẽ.
omĩs at rogans: etiam si manu ad manũ futrit ñ
erit innocens. Miscdia & ueritate redimit᷑ nu¬
qͥtas: & intimore dm̃ de clinat᷑ a malo. Cũ placue¬
rint dño uiȩ hominis: immicos quoq eiꝰ conu̾

Expanded text:
impium quoque ad diem malum. abominatio domini omnis adrogans: etiamsi manu ad manum fuerit, non erit innocens. misericordia et ueritate redimitur iniquitas, et in timore domini declinatur a malo. cum placuerint domino uiae hom
Abbreviated transcription (Latin):
increpatio disciplinȩ. Ut custodias te amuliere
mala: & a blanda lsgua extraneȩ. Non concupisert
pulcritudinẽ eiꝰ cor cuũ: nec capiaris ininitibꝰ illeꝰ
P reciũ enĩ scorti ur uniest panis: mulier aut uri
preciosam animã capit. Nũ ꝗͥd abscondere pocest

Expanded text:
custodiant te a muliere mala, et a blanda lingua extraneae. Non concupiscat pulchritudinem ejus cor tuum, nec capiaris nutibus illius. Pretium enim scorti vix unius est panis: mulier autem viri pretiosam animam capit. Numquid potest
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens letificat patrẽ: & stultꝰ homo despicit
matrẽ suã. Stulticia gaũdiũ stulto: & uir pru¬
dens dir iget gressus. Dissipant᷑ cogitationes u
ñ est consilũ: ubi uͦ plures st̃ consiliariĩ confir¬
mant᷑. Lȩtat᷑ homo insententia oris sur. &
sermo oportunꝰ. est optimꝰ. Semita intȩ suꝑ eru¬
ditũ: ut declinet de inferno nouissimo. Domĩ

Expanded text:
cat patrem et stultus homo despicit matrem suam stultitia gaudium stulto et vir prudens dirigit gressus dissipantur cogitationes ubi non est consilium ubi vero plures sunt consiliarii confirmantur laetatur homo in sententia oris sui et sermo oportunus est optimus semita vitae super eruditum ut declinet de inferno novi
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. querit ruinã. Qui ꝑuersi cordis est ñ inue¬
met bonũ: & qui uertit linguã incidet in ma¬
lũ. Natꝰ est stultꝰ in ignominia sua: sed nec pater
infatuo lȩtabit᷑. Anmmꝰ gaudens ȩtatẽ floridam
facit: & sp̃s tristis ex siccat ossa Uunera de simi
impius accipit: ut ꝑuertat semitas iudiciĩ. In
facie prudentis lucet sapientia: oculi stultoꝵ.
in finib terrȩ fra pacris filiꝰ stultus: & dolor ma¬
tris quȩ genuit eũ. Non ẽ. bonũ dãnũ inferre
iusto: nec ꝑcutere pͥncipẽ qͥ recta iudicat. Qui mo¬
derat᷑ sermones suos doctꝰ & prudens est: et
prx̧ciosi sp̃s uir eruditꝰ.Stultꝰ quoq si tacuerit sapi¬
ens reputabit᷑. & si cõpresserit labia sua. intelligens
tempore erit exꝓbrabilis. Nonrecipit stultꝰ u̾ba
prudentiȩ: nisi ea dixeris quȩ uer sant᷑ incor de
eiꝰ.Impiꝰ cũ in ꝓfundũ uenerit peccatoꝵ contẽ¬
net: sed sequet᷑ eũ ignominia & obꝓbriũ. Aqua

Expanded text:
is est, non inveniet bonum: et qui vertit linguam, incidet in malum. Natus est stultus in ignominiam suam: sed nec pater in fatuo laetabitur. Animus gaudens aetatem floridam facit: spiritus tristis exsiccat ossa. Munera de sinu impius accipit, ut pervertat semitas judicii. In facie prudentis lucet sapientia: oculi stultorum in finibus terrae. Ira patris, filius stultus: et dolor matris quae genuit eum. Non est bonum damnum inferre justo, nec percutere principem, qui recta judicat. Qui moderatur sermones suos, doctus et prudens est: et pretiosi spiritus vir eruditus. Stultus quoque si tacuerit, sapiens reputabitur: et si compresserit labia sua, intelligens. tempore erit exprobrabilis. Non recipit stultus verba prudentiae: nisi ea dixeris, quae versantur in corde ejus. Impius, cum in profundum venerit peccatorum, contemnit: sed sequitur eum ign
Abbreviated transcription (Latin):
pignus ab eo. Suauis est homini panis mendacii:
& post ea implebit᷑ os eiꝰ calculo. Cogitationes con¬
siliĩs roborant᷑ : & gubernaculis tractanda sunt
bella. Ei qͥ reuelat mysteria & ambulat fraudu¬
leut᷑. & dilatat labia sua: ne cõmiscearis. Qui ma¬
ledicit patri suo & matri: ex tinguet᷑ lucerna
eiꝰ in mediis tenebris. Hereditas ad quã festina
tur in principio: in noussimo benedictione ca¬
rebit.Nedicas recda̾m malũ. ꝓmalo: expecta
dñm & liberabit te.Aboͥminatio ost apud
dnm̃ pondus et pondus: statera dolosa non ẽ.
bonũ. Ad ño dirigunt᷑ gressus uiri: quis aut᷑
hominũ intelligere poterit uiã sua. Ruma¬

Expanded text:
mini panis mendacii: et postea implebitur os ejus calculo. Cogitationes consiliis roborantur: et gubernaculis tractanda sunt bella, Ei, qui revelat mysteria, et ambulat fraudulenter, et dilatat labia sua, ne commiscearis. Qui maledicit patri suo, et matri, exstinguetur lucerna ejus in mediis tenebris. Haereditas, ad quam festintur in principio, in novissimo benedictione carebit. Ne dicas: Reddam malum: exspecta Dominum, et liberabit te. Abominatio est apud Dominum pondus et pondus: statera dolosa non est bona. A Domino diriguntur gressus viri: quis autem hominum intelligere potest