comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
euis ad ulũ. ł ili quid fecisti nob sic: ecce pat̃ tuus & ego dolentes¬
quȩrebamus te. At ille ut ostenđet habe se p̃ter illos patrẽ
qui eũ genuit p̃ter matrẽ : respondit eis. Quid .ẽ. qđ me
quȩ rebatis : Nesciebatis quia in his quȩ patris mei sunt
oportet me. ẽẽ : & rursus ne hoc dicto parentes illos negasse
putaret᷑ : euangłista secutus ad unxit. Et ipsi non intelle¬
xer̃ uerbũ qđ locutus ẽ. ad illos & descendit cũ eis & uenit
nataret: & erat subditus illis: Quib: subditus nisi parentibus :
pinã arbitratus ẽ ẽẽ ȩqualis dõ : Curgͦ illis subditus qui
longe in fra formã dĩ erant. nisi quia semet ipsũ ex in aniuit
formã serui accipiens. cuiꝰ formȩ parentes erant: Sed cũ illo
non seminante illa peperisset: ꝓfecto nec ipsius formȩ serui
parentes ambo. eẽnt. nisi int̾ se etiã sine carnis cõmixtione
coniuiges essent. Unde & series generationũ cũ parentes xp̃i

Expanded text:
 fili, quid fecisti nobis sic? ecce pater tuus et ego dolenteserebamus te. at ille ut ostenderet habere se praeter illos patrem, qui eum genuit praeter matrem, respondit eis: quid est quod me quaerebatis? nesciebatis quia in his, quae patris mei sunt, oportet me esse? et rursus, ne hoc dicto parentes illos negasse putaretur, euangelista secutus adiunxit: et ipsi non intellexerunt uerbum quod locutus est ad illos. et descendit cum eis et uenit Nazareth et erat subditupinam arbitratus est esse aequalis deo? cur ergo illis subditus, qui longe infra formam dei erant, nisi quia semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens, cuius formae parentes erant? sed cum illo non seminante illa peperisset, profecto nec ipsius formae serui parentes ambo essent, nisi inter se etiam sine carnis commixtione coniuges essent. unde et series generationum, cum parentes Christi
Abbreviated transcription (Latin):
accede uirginib dĩ cũ hoc facuint. ac sine ullo fructu. eẽ uirgines
dĩ si etiã hoc non facuint: Multa gͦ st̃ dona & aliis alia clariora ac
suꝑiora : singulis singula. Et aliqͣndo alt̃ fructuosus ÷ donis pauciorib
sed potioribus: alt̃ in feriorib: sed pluribus & quẽ ad modũ int̃ se
uł coȩquent᷑ uł distinguant᷑ in accipiendis ȩt̃nis honorib qͥs hominũ
audeat iudicare . dũ tam̃ constet & multa. eẽ. ista diuersa. & ñ ad
p̃seis tẽpus s in ȩt̾nũ ꝓdesse meliora : Sed dñm tres arbitror uoluisse
fructificationis cõmemorare differentias: cȩteras intelligentib: re¬
liquisse. Nã & alius eu angłista solũ cõmemorauit centuplũ. Nunqͥd
idõ putandus ẽ. alia duo uł imꝓbasse uł ignorasse. ac ñ potius
intelligenda reliquisse : Sed ut dicert ceperã . siue centenꝰ fructus

Expanded text:
accedere uirginibus dei, cum hoc faciunt? aut sine ullo fructu esse uirgines accedere uirginibus dei, cum hoc faciunt? aut sine ullo fructu esse uirgines dei, etiamsi hoc non faciant? Multa ergo sunt dona et aliis alia clariora ac superiora, singulis singula. et aliquando alter fructuosus est donis paucioribus, sed potioribus, alter inferioribus, sed pluribus. et quemadmodum inter se uel coaequentur uel distinguantur in accipiendis aeternis honoribus, quis hominum audeat iudicare? dum tamen constet et multa esse ista diuersa et non ad praesens tempus, sed in aeternum prodesse meliora. sed dominum tres arbitror uoluisse fructificationis commemorare differentias, ceteras intellegentibus reliquisse. nam et alius euangelista solum commemorauit centuplum. numquid ideo putandus est alia duo uel inprobasse uel ignorasse ac non potius intellegenda reliquisse? Sed, ut dicere coeperam, siue centenus fructus
Abbreviated transcription (Latin):
iugati duit̃ tricenũ ferentes ad sexagenũ ꝑueniant si martrres fuernt
telligendũ . ẽ. plura eẽ quã ut intres differentias distribui possint
Primũ ne continentiã uidualẽ aut in nullo fructa constituamꝰ aut
ad conugalis pudicitiȩ meritũ de ponamꝰ aut iurginali głe coȩquemꝰ
aut cordnã martrrii. uł in habitu dnimi etiã side sit tẽptationis
examenuł in ipsa passionis experientia constitutã cui libet illarum
triũ castitati sine ullo in crem̃to fertilitatis accede existimemꝰ Deinde
ubi ponimꝰ qđ multi ac multȩ ita custodiunt continentiã uirginalẽ
ut tam̃ ñ faciant quȩ dñs ait siuis eẽ ꝑfectus uade uende om̃ia
quȩ habes & da pauꝑib & habebis thesaurũ incȩlo & ueni sequere
me. nec audeant eoꝵ cohabitationi sociari in quib nemodicit aliꝗͥd
ꝓpriũ. sed sunt eis om̃ia cõmunia : nichilne putamꝰ fructificationis

Expanded text:
iugati autem tricenum ferentes ad sexagenum perueniant, si martyres fuerint; iugati autem tricenum ferentes ad sexagenum perueniant, si martyres fuerint; telligendum est plura esse, quam ut in tres differentias distribui possint. Primum, ne continentiam vidualem aut in nullo fructu constituamus, aut ad conjugalis pudicitiae meritum deponamus, aut virginali gloriae coaequemus; aut coronam martyrii uel in habitu animi, etiamsi desit temptationis examen, uel in ipsa passionis experientia constitutam cuilibet illarum trium castitati sine ullo incremento fertilitatis adcedere existimemus. deinde ubi ponimus, quod multi ac multae ita custodiunt continentiam uirginalem, ut tamen non faciant, quae dominus ait: si uis esse perfectus, uade uende omnia quae habes et da pauperibus, et habebis thesaurum in caelo, et ueni sequere me, nec audeant eorum cohabitationi sociari, in quibus nemo dicit aliquid proprium, sed sunt eis omnia communia: nihilne putamus fructificationis
Abbreviated transcription (Latin):
bben calice dñice humilitatis quẽ priꝰ bibendũ discipłis ama¬
torib sublimitatis opposuit: unde in qua scit ne forte ipsa nor¬
du sit tecda ia sit illa crispina: Certe nͥ assit tẽptatio nuilla loni
huiꝰ sit monstratio. hoc aũt tã magnũ.ẽ. ut eũ fructũ centenũ
qͣdũ intelligant. Perhibet eñi p̃clarissimũ testimoniũ & ȩcełiastica
auctoritas inqͣͥ fidelib notũ .ẽ qͦ loco martrres & qͦ defuns ue
scimoniales ad altaris sacram̃ta recitentur. Sed quid significet
fȩcunditatis illa diuersitas. uiderunit qͥ hȩc melius qũã nos
intelligt̃ : siue uirginalis uita incenteno fructu sit. in sexageno ui¬
dualis intriceno aũt conuigalis: siue centena fercilitas martrrio
potiꝰ imputet᷑: sexagena continentiȩ tricena conubio siue uuginitas
accedente martyrio centenũ fructũ impleat. sola uͦ in sexageno sit con¬

Expanded text:
bibere calicem dominicae humilitatis, quem prius bibendum discipulis amabibere calicem dominicae humilitatis, quem prius bibendum discipulis amatoribus sublimitatis opposuit? unde, inquam, scit, ne forte ipsa nondum sit Thecla, iam sit illa Crispina? Certe nisi adsit temptatio, nulla doni huius fit demonstratio. Hoc autem tam magnum est, ut eum fructum centenum quidam intellegant. perhibet enim praeclarissimum testimonium ecclesiastica auctoritas, in qua fidelibus notum est quo loco martyres et quo defunctae sanctimoniales ad altaris sacramenta recitentur. sed quid significet fecunditatis illa diuersitas, uiderint, qui haec melius quam nos intellegunt: siue uirginalis uita in centeno fructu sit, in sexageno uidualis, in triceno autem coniugalis; siue centena fertilitas martyrio potius inputetur, sexagena continentiae, tricena conubio; siue uirginitas accedente martyrio centenum fructum inpleat, sola uero in sexageno sit, con
Abbreviated transcription (Latin):
sinlitio siumuitasis. ⁊ Aior suꝑbu est do seritura uolens os¬
s taint huimilia teiuom̃ibus: mox quoq subdidit . &e soroidõ
in uenies gram. utiq iabi se falacit humiliare ñ posset. Prouid
qͥd dicemꝰ. Est ne aliqͥđ qđ uirgo dĩ ueraat̃ cogitet. uide se fu
deli mulieri ñ tantũ uiduȩ uerũ eciã coniugatȩ p̃ferre ĩ. au¬
dent nonego repbã dico. Lã qͥs nesciat obedientẽ iuilis perp tis¬
obedienei urgien yponenda. Sed cũ anbe st obeclientes p oepors
nentuan ẽ ferre donubio. fructũ centenũ p̃ire trieenoe  bendier
nedlubites bian ueulbi se p̃ponere hec tam̃ uł hȩo iurgo obediens
& dĩ tinens illi uł illi muilieri obedienti a dñ tim̃ti se ante¬
feare s̃ mudeat: Alio quin ñ erit bumilis de ds̃ suꝑbis resestog
unde sons orgo quuis sollicrta sit quȩ st dñi quomͦ placeat d
nusur segpt ꝗliqua subi lin cognitã m̃tis in firmitatẽ ñ dũ sissi¬
ne fante pnartio. illo u mulier cui se pserre gestiebat ua i ssic

Expanded text:
simulatio humilitatis maior superbia est. ideo scriptura uolens oes, tanto humila te in omnibus, mox quoque subdidit: et coram deo inuenies gratiam, utique ubi se fallaciter humilare non posset. Proinde quid dideli mulieri, non tantum viduae, verum etiam conjugatae praeferre non audeat? Non ego reprobam dico: nam quis nesciat obedientem mulierem inobedienti virgini praeponendam? Sed cum ambae sunt obedientes praeceptis io, fructum centenum praeire triceno? Imo vero non dubitet hanc rem illi rei praeponere. Haec tamen vel haec virgo obediens et Deum timens, illi vel illi mulieri obedienti et Deum timenti se anteferre non audeat: alioquin non erit humilis, et Deus superbis resistit . unde scit virgo, quamvis sollicita quae sunt Domini, quomodo placeat Dpropter aliquam sibi incognitam mentis infirmitatem nondum sit matura martyrio, illa uero mulier, cui se praeferre gestiebat, iam possit
Abbreviated transcription (Latin):
gressus hominis dirigunt᷑. & uiã eiꝰ uolet & de pęnitentia dicit
apłs. Ne forte det illis ds̃ pęnitentiã. De ipsa etiã continentia
nonne a ꝑtissime dictũ. ẽ. & eũ scirẽ quia nemo. ec̃. potest.
donũ: Sed forte continentia donũ dĩ. ẽ. sapientiã uͦ sibi ipse
homo p̃stat. qͣ illud donũ ñ suũ s dĩ eẽ cognoscat Immo dñs sa¬
pientes facit cȩcds. & testimoniũ dñi fidele sapientiã p̾stans par¬
uulis & siqͥs in diget sapientia : postul& adõ qͥ dat om̃ib affluent̃

Expanded text:
gressus hominis digressus hominis diApostolus, Ne forte det illis Deus poenitentiam . 43. De ipsa etiam continentia nonne apertissime dictum est: Et cum scirem quia nemo potest esse donum? Sed forte continentia donum dei est, sapientiam uero sibi ipse homo praestat, qua illud donum non suum, sed dei esse cognoscat. immo dominus sapientes facit caecos, et: testimonium dei fidele sapientiam praestat paruulis, et: si quis indig
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥtur : Utinã dirigant᷑ uiȩ meȩ ad custodiendas iustificationes
tuas Iunc ñ confundar : dũ inspicio in om̃a mandata tua:
Qđ dm̃ p̃cepisse supͣ posuit: hoc ut a se impleret᷑ optauit. hoc
fit utiq ne pecetur. Qđ si peccatũ fuerit p̃cipit᷑ ut peniteat
ne defensione & excusatione peccati pereat suꝑ biendo qͥ fecit
dũ ñ uult pęnitendo perire qđ fecit. Etiã hoc adõ petit᷑. ut in¬
telligat᷑ mon fieri nisi eo p̃stantȩ aqͦ petit̾. Pone in qͥt dñe
custodiã orimeo: & ostuĩ continentiȩ circũ labia mea. Ne declines
cor meũ in uerba maligna: ad excusandas excusationes in peo¬
catis cũ hominib oꝑantib iniqͥtatẽ. Si gͦ & obȩdientia qua
mandata seruamꝰ & pęnitentia qͣ peccata nr̃a ñ excusamꝰ sed
accusamꝰ optat̾ & petit᷑. manifestũ. ẽ. qx cũ fit illo dante habet᷑.
illo ad uiuante cõplet. A ꝑtius etiã dicit᷑. ꝓpt̃ obȩdientiã Adño

Expanded text:
sequitur: Utinam dirigantur viae meae, ad custodiendas justificationes tuas: tunc non confundar, dum inspicio in omnia mandata tua . Quod Deum praecepisse supra posuit, hoc ut a se impleretur optavit. Hoc fit utique ne peccetur: quod si peccatum fuerit, praecipitur ut poeniteat; ne defensione et excusatione peccati pereat superbiendo qui fecit, dum non vult poenitendo perire quod fecit. Etiam hoc a Deo petitur, ut intelligatur non fieri, nisi eo praestante a quo petitur. Pone, inquit, Domine, custodiam ori meo, et ostium continentiae circum labia mea: ne declines cor meum in verba maligna, ad excusandum excusationes in peccatis cum hominibus operantibus iniquitatem. si ergo et oboedientia, qua eius mandata seruamus, et paenitentia, qua peccata nostra non excusamus, sed accusamus, optatur et petitur, manifestum est, quia cum fit, illo dante habetur, illo adiuuante conpletur. apertius etiam dicitur propter oboedientiam: a domino
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dicit non concupisces & ego nolo concupiscere. In hoc itaq
consentiuint uoluntas legis & mea. Uerũ quia concupiscere
nolebat. & tam̃ concupiscebat. sed eidẽ concupiscentiȩ nequaqũã
consentiendo seruiebat: ad iunxit atq ait. Nunc aũt iã non ego
operor illud: sed id quod inme habitat peccatũ. Multũ aũt
fallit᷑ homo qui consentiens concupiscentiȩ carns suȩ. & qđ
illa desidat decernens facere & statuens putat sibi adhuc. eẽ
dicendũ non ego operor illud. eciã si oderit: quia consentit
Simul enĩ. ẽ. utrũq & ipse odit quia malũ. eẽ. nouit & ipse
facit quia facese statuit. Iã uero si & illud addat qđ scrip¬
tura ꝓhibet dicens. neq exhibueritis mẽbra ur̃a arma mniqͥ¬
tatis peccato ut qđ facere statuit in corde. etiã oꝑe cõpleat
& idõ dicat non ego operor illud. sed qđ habitat ui me

Expanded text:
quae dicit: non concupisces, et ego nolo concupiscere. in hoc itaque quae dicit: non concupisces, et ego nolo concupiscere. in hoc itaque consentiunt uoluntas legis et mea. uerum quia concupiscere nolebat et tamen concupiscebat, sed eidem concupiscentiae nequaquam consentiendo seruiebat, adiunxit atque ait: nunc autem iam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Multum autem fallitur homo: qui consentiens concupiscentiae carnis suae et quod illa desiderat decernens facere et statuens putat sibi adhuc esse dicendum: non ego operor illud, etiamsi oderit, quia consentit. simul enim est utrumque: et ipse odit, quia malum esse nouit, et ipse facit, quia facere statuit. iam uero si et illud addat, quod scriptura prohibet dicens: neque exhibueritis membra uestra arma iniquitatis peccato, ut quod facere statuit in corde, etiam corpore conpleat, et ideo dicat: non ego operor illud, sed quod habitat in me
Abbreviated transcription (Latin):
mala &e turpia :: Non eñi si bona & licita eẽnt : eis obȩdire ꝓhibent
apłs dicens. Non regnet peccatũ in ur̃o mortali corpore: ad obȩ¬
diendũ desideri is eus. Non eñi ait adhabenda desideria eius.
sed ad obediendũ desideriis eius: ut qm̃ sunt in aliis maiora
in aliis minora. ꝓut quisq in hominis interioris nouitate ꝓfe:¬
cerit. in hoc agone iustitiȩ pudicitieq seruemꝰ ne illis obediam.
Ut tam̃ nec ipsa sint desideria uelle debemꝰ: etiã suncorpore
mortis huiꝰ id optinere non possumꝰ. Hinc eñĩ & alio loco idem
apłs loquens. uelut ex suȩ ꝑsonȩ in troductione nos instruit
dicens : non eñi qđ uolo hoc ago sed qđ odi illud facio. id est
concupisco quia & hoc nollet facere. ut eẽt om̃i exparte ꝑfectus
Si aũt qđ nolo in quit hoc facio: consentio legi qm̃ bona. ẽ. qͥa
hoc &e illa non uult qđ & ego nolo. Non uult enĩ ut concupiscã

Expanded text:
mala et turpia? non enim si bona et licita essent, eis oboedire prohiberet mala et turpia? non enim si bona et licita essent, eis oboedire prohiberet apostolus dicens: non regnet peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius; non enim ait: ad habenda desideria eius, sed: ad oboediendum desideriis eius, ut, quoniam sunt in aliis maiora, in aliis minora, prout quisque in hominis interioris nouitate profecerit, in hoc agonem iustitiae pudicitiaeque seruemus, ne illis oboediamus. ut tamen nec ipsa sint desideria, uelle debemus, etiamsi in corpore mortis huius id obtinere non possumus. hinc enim et alio loco idem apostolus loquens uelut ex suae personae introductione nos instruit dicens: non enim quod nolo, hoc ago, sed quod odi, illud facio, id est concupisco, quia et hoc nollet facere, ut esset omni ex parte perfectus. si autem quod nolo, inquit, hoc facio, consentio legi quoniam bona, quia hoc et illa non uocatur, quod et ego nolo. non uult enim ut concupiscam,
Abbreviated transcription (Latin):
reũ non. eẽ. peccati. Nã si quisꝗ uerbi gr̃a fecerit ad ulteriũ:
etiã si nunquã de inceps faciat reus. ẽ ad ulteri i donec reatꝰ
ipsius indulgentia remittat᷑. habet gͦ peccatũ : quã uis illud
qđ amisit iã non sit: quia cũ tẽpore quo factũ . ẽ. p̃terut.
nã si apeccando desisteret. hoc. eẽt. non habe peccata: suf¬
ficeret ut hoc nos moneret scriptura. Pili peccasti. non adicias
iterũ. Non aũt sufficit. sed ad didit: & de pristinis dep̃care
ut tibi remitantur. Manent gͦ nisi remittant᷑. Sed quo¬
modo manent si p̃terita sunt. nisi quia p̃tereunt actu. ma¬
nent reatu: Sic itaq fieri contrario potest: ut etiã illa
maneant actu. p̃tereant reatu. Agit enĩ aliqͥd concupis¬
centia carnalis. & quando ei non exhibet᷑ uł cordis assensus
ubi regnet.uł mẽbra uelut arma quib impleat᷑ qđ iubet.

Expanded text:
reum non esse peccati. nam si quisquam uerbi gratia fecerit adulterium, reum non esse peccati. nam si quisquam uerbi gratia fecerit adulterium, etiamsi numquam deinceps faciat, reus est adulterii, donec reatus ipsius indulgentia remittatur. habet ergo peccatum, quamuis illud quod admisit iam non sit, quia cum tempore quo factum est praeteriit. nam si a peccando desistere hoc esset non habere peccata, sufficeret, ut hoc nos moneret scriptura: fili, peccasti, non adicias iterum; non autem sufficit, sed addidit: et de pristinis deprecare, ut tibi remittantur. manent ergo, nisi remittantur. sed quomodo manent, si praeterita sunt, nisi quia praeterierunt actu, manent reatu? sic itaque fieri e contrario potest, ut etiam illud maneat actu, praetereat reatu. Agit enim aliquid concupiscentia carnis et quando ei non exhibetur uel cordis adsensus, ubi regnet, uel membra uelut arma quibus inpleatur quod
Abbreviated transcription (Latin):
de corruptione uitã tuã. manet in corpore mortis huiꝰ carna¬
lis concupiscentia : cuiꝰ uitiosis desideriis ad illicita ꝑpetranda
non obȩdire p̃cipim̾. ne regnec peccatũ in nr̃o mortali corpore
Quȩ tam̃ concupiscentia quotidie minuit᷑ in ꝓficientib &r
continentibus: accedente aũt senectute inulto maxime. Qui
uero ei nequit̃ seruiunt. tantas in eis uires accipit: ut plerũq
iã moueri mnꝰ ualentib turpius. & ꝓcatius in sanire non de
sinant. In his gͦ qui regenerant᷑ in xp̃o. cũ remissionẽ accipi¬
ant ꝓrsus om̃iũ peccatoꝵ. utiq necesse . ẽ. ut reatus etiã huiꝰ
licet adhuc manentis concupiscentiȩ remittat᷑ : ut in peccati
sicut dixi non imputet᷑. Nã sicut eoꝵ peccatoꝵ quȩ manere
non possunt qm̃ cũ fuint p̃tereunt reatus tam̃ manet. & nisi
remittat᷑ in ȩt̃nũ manebit: sic illius concupiscentiȩ quando
remittit᷑ reatus aufertur. Hoc est eñi non habe peccatum :

Expanded text:
de corruptione vitam tuam ; manet in corpore mortis hujus carnalis concupiscentia. Cujus vitiosis desideriis ad illicita perpetranda non obedire praecipimur, ne regnet peccatum in nostro mortali corpore. Quae tamen concupiscentia quotidie minuitur in proficientibus et continentibus, accedente etiam senectute multo maxime. Qui vero ei nequiter serviunt, tantas in eis vires accipit, ut plerumque moveri minus valentibus, turpius et procacius insanire non de qui regenerantur in Christo cum remissionem accipiunt prorsus omnium peccatorum, utique necesse est ut reatus etiam huius licet adhuc manentis concupiscentiae remittatur, ut in peccatum, sicut dixi, non inputetur. nam sicut eorum peccatorum, quae manere non possunt, quoniam cum fiunt praetereunt, reatus tamen manet et, nisi remittatur, in aeternum manebit, sic illius, quando remittitur, reatus aufertur. hoc est enim non habere peccatum, ,
Abbreviated transcription (Latin):
xime catholicus xp̃ianus : Opus dĩ .ẽ. homo : sed cartus concu¬
piscentia. sine qua si peccatũ non p̃cessisset. tranquille uolun¬
tati obȩdientib sicut cȩtera mẽbra genitalib seminaret homo

Expanded text:
xime catholicus christianus? opus dei est homo; sed carnis concuxime catholicus christianus? opus dei est homo; sed carnis concupiscentia, sine qua, si peccatum non praecessisset, tranquillae uoluntati oboedientibus sicut cetera membra genitalibus seminaretur homo
Abbreviated transcription (Latin):
qũa ꝑspicue qđ sentit ex primere. Quid .ẽ. naturali appecitu:
Annon & uelle. eẽ. posse saluu. & uelle ipsos susciꝑe. nutrire.
erudire filios. naturalis . ẽ. appetitus. idẽq rationis ẽ non libi¬
dinis : Sed quia huiꝰ nouimꝰ intentionẽ: idõ non eũ putamus
his uerbis nisi libidinẽ mẽbroꝵ genitaliũ significare uoluisse
Nonne tibi uident᷑ hȩc uerba folia ẽe. ficulnea sub quib latet.
quid aliud qũa id qđ pudet. Ita quippe iste sibi circũ locutionis
huiꝰ obstacula: sic̃ illi succinctoria consuerunt. contexat: & di¬
cat. Post aũa aũt uir naturali appetitu cognouit uxorẽ: dici
scriptura diuina. Concepit ȩua & peperit filiũ. & uocauit nom̃
eius cam. Sed quit in qͥt dicit adã : Audiamꝰ. Ad quisiui ho¬
minẽ ꝑ dm̃. Vnde constat opus dĩ. ẽẽ. que ꝑ dm̃ ad quisitum
scriptura diuina testat᷑. Quis hinc dubitet. quis hoc neget mo¬

Expanded text:
quam perspicue quod sentit exprimere. quid est \'naturali adpetitu\'? quam perspicue quod sentit exprimere. quid est \'naturali adpetitu\'? annon et uelle esse saluum et uelle ipsos suscipere, nutrire, erudire filios naturalis est adpetitus idemque rationis est, non libidinis? sed quia huius nouimus intentionem, ideo non eum putamus his uerbis nisi libidinem membrorum genitalium significare uoluisse. nonne tibi uidentur haec uerba folia esse ficulneae, sub quibus latet quid aliud quam id quod pudet? ita quippe iste sibi circumlocutionis huius obstacula sicut illi succinctoria consuerunt. contexat et dicat: \'postquam autem uir naturali adpetitu cognouit uxorem, dicit scriptura diuina, concepit Eua et peperit filium, et uocauit nomen eius Cain. sed quid\\ inquit, 'dicit Adam audiamus: adquisiui hominem per deum. unde constat opus dei esse, quem per deum adquisitum scriptura diuina testatur.\' quis hinc dubitet? quis hoc neget, ma
Abbreviated transcription (Latin):
inquit legitimo uirȩ teneantur. Iã dictũ .ẽ. non eos idõ teneri¬
quia homines sunt qđ naturȩ nom̃ ẽ cuiꝰ auctor diabolus non . ẽ
sed quia peccatores sunt. qđ culpȩ nonie : cuiꝰ diabolus auctor .ẽ
Sed int̃ tot nomina bonarũ rerũ id .ẽ. corpoꝵ. sexuũ conunc¬
tionũ libidinẽ uł concupiscentiã carnis iste non nominat.
Tacet quia pudec. & mira si dici potest pudoris impudentia
qđ nominare pudet. laucdare non pudet. Deniq uide que ad¬
modũ magis eã circũ loquendo uoluerit significare qũa dicere
Postꝗ aũt ur inquit naturali appetitu cognouit uxorẽ. Ecce
iterũ dicere noluit. carius concupiscentia cognouit uxorẽ: sed na
turali inqͥt appecitu. Ubi tam̃ adhuc possumꝰ in telligere ipsam
uoluntatẽ iustã & honestã qua uoluit filios ꝓcreare: non illã
libidinẽ de qua iste sic erubescit ut ambiguę nob̾ loqui malit.

Expanded text:
inquit, \'legitimo iure teneantur\'. iam dictum est non eos ideo teneriinquit, \'legitimo iure teneantur\'. iam dictum est non eos ideo tenerimines sunt, quod naturae nomen est, cuius auctor diabolus non est, sed quia peccatores sunt, quod culpae nomen est, cuius diabolus auctor est. Sed inter tot nomina bonarum rerum, id est corporum, sexuum, coniunctionum, libidinem uel concupiscentiam cTacet, quia pudet: et mira si dici potest pudoris impudentia, quod nominare pudet, laudare non pudet. Denique vide, quemadmodum magis eam circumloquendo maluerit significare, quam dicere. « Postquam autem vir, » inquit, « naturali appetitu cognovit uxorem. » Ecce iterum dicere noluit, Carnis concupiscentia cognovit uxorem; seturali, inquit, \'adpetitu\', ubi adhuc possumus intellegere ipsam uoluntatem iustam et honestam, qua uoluit filios procreare, non illam libidinem, de qua iste sic erubescit, ut ambiguo nobis loqui malit
Abbreviated transcription (Latin):
quasi concludit atq: infert. Si mala cõmixtio : deformis &
conditio corporũ. & idõ corpora quoq malo ate deputantur
auctori. Cui respondeo. Malo auctori non deputo corpora. sed de¬
licta : quoꝵ causa factũ .ẽ : ut cũ incorporib: hoc .ẽ. in dĩ oꝑibus
totũ placeret. accederet tam̃ masculo & feminȩ qđ puderet.
ut non. eẽt. cõmixtio qualis. eẽ. potuit in corpore uitȩ illius. sed
qualẽ uidemꝰ erubescentes in corpore mortis huiꝰ. Ds uero in qͥt
diuisit in sexu : qđ in oꝑatione conuingeret. Ab ipso igit᷑ ẽ. cõ¬
mixtio corpoꝵ : a quo .ẽ. origo corporũ. Iã supra respondimus
hȩc exdõ. ẽẽ  sed non delictũ non menbroꝵ in obȩdientiã per
carnis concupiscentiã quȩ non . ẽ. a patre . Deinde dicit. Tot gͦ reri
bonarũ id . ẽ. corpoꝵ. sexuũ conuinctionũ malos fructus. ẽẽ.
non posse : nec homines obhoc adõ fieri ut adiabolo sicut dicis

Expanded text:
quasi concludit atque infert: 'si mala commixtio, deformis et quasi concludit atque infert: 'si mala commixtio, deformis et conditio corporum et ideo corpora quoque malo a te deputantur auctori\'. cui respondeo: malo auctori non deputo corpora, sed delicta, quorum causa factum est, ut, cum in corporibus, hoc est in dei operibus totum placeret, accideret tamen masculo et feminae quod puderet, ut non esset commixtio qualis esse potuit in corpore uitae illius, sed qualem uidemus erubescentes in corpore mortis huius. \'deus uero\', inquit, \'diuisit in sexu. quod in operatione coniungeret. ab ipso igitur commixtio corporum, a quo est origo corporum\'. iam supra respondimus hoc ex deo esse, sed non delictum, non membrorum inoboedientiam per carnis concupiscentiam, quae non est a patre. deinde dicit: \'tot ergo rerum bonarum, id est corporum, sexuum, coniunctionum malos fructus esse non posse nec homines ob hoc a deo fieri, ut a diabolo, sicut dicis\',
Abbreviated transcription (Latin):
& purissimũ in scripturis sensũ sic laudat ambrosii : ut dicat : n
inimicũ quidẽ ausũ eẽ. rep̃hendere. Quo gͦ ꝓgressi fueritis at¬
tendite: & uos ab ausib iouiniani tandẽ aliquando cohibete
Qũa uis illenimis laudando nuptias scȩ illas uirginitate ad¬
equauit. & tam̃ nuptiarũ fructib ab utero etiã recedentib xp̃r
saluatorẽ & de potestate diaboli redẽptorẽ necessariũ non ne¬
gauit. Quod uos negatis : & quia uobis ꝓ eoꝵ salute qui nondũ ꝓse
loqui possunt. & ꝓfidi catholicȩ fundam̃tis resistimꝰ: manicheos
nos eẽ iactatis Sed iã sequentia uideamꝰ. Rursus quippe int̾ro¬
gans dicit. Qũe igit᷑ paruuloꝵ confiteris auctorẽ : Om̃ uerum
Respondeo. Dm̃ uerũ. Deinde sub iungit. Sed malũ ille non fecit
Acrursus in trogat : utrũ diabolũ paruuloꝵ confiteam᷑ auctorẽ
Rursusq respondec Sed naturã hominis ipse condidit. Deinde

Expanded text:
et purissimum in scripturis sensum sic laudat Ambrosii, ut dicat ne et purissimum in scripturis sensum sic laudat Ambrosii, ut dicat ne inimicum quidem ausum esse reprehendere. quo ergo progressi fueritis adtendite et uos ab ausibus Iouiniani tandem aliquando cohibete. quamuis ille nimis laudando nuptias sanctae illas uirginitati adaequauit et tamen nuptiarum fructibus ab utero etiam recentibus Christum saluatorem et de potestate diaboli redemptorem necessarium non negauit: quod uos negatis et, quia uobis pro eorum salute, qui nondum pro se loqui possunt, et pro fidei catholicae fundamentis resistimus, Manicheos nos esse iactatis. sed iam sequentia uideamus. Rursus quippe interrogans dicit: \'quem igitur paruulorum confiteris auctorem? deum uerum?\' respondeo: deum uerum. deinde subiungit: \'sed malum ille non fecit\' ac rursus interrogat, utrum diabolum paruulorum confiteamur auctorem, rursusque respondet: \'sed naturam hominis ipse non condidit\'. deinde
Abbreviated transcription (Latin):
Abstinuit a peccato. Om̃is eñi homo mendax. & nemo sine pec¬
catonisi unus ds̃ Seruatũ. ẽ igit᷑ inqͥt: ut ex uiro & muliere.
id . ẽ. ꝑ illã corpoꝵ cõmixtionẽ uemo uideat᷑ expers. ẽẽ. delicti. Qui
aũt expers delicti : expers etiã huiꝰmodi conceptionis. Nunqͥd
etiã istũ opelagiani & cȩlestiani audebitis dicere manicheũ.
qđ eũ dicebat iouinianꝰ hereticus. contra cuiꝰ impietatẽ uir
ille sc̃s etiã post partũ ꝑ manentẽ uirguitatẽ sc̃ȩ mariȩ de¬
fendebat: Si gͦ illũ manicheũ dicere non audets: nos cũ in eadi
causa eadẽ sententia fidẽ catholicã defendamꝰ cur dicitis ma¬
nicheos: Aut si & illũ fidelissimũ uirũ hoc scđm manicheos
sapusse iactatis. iactate. iactate : ut mensurã iouiniani ꝑfectĩ
impleatis. Hoscũ illo homine dĩ pacient̃ ur̃a maledicta &
conuitia sustinemus: & tam̃ heresiarches ur̃ pelagiꝰanus fidẽ

Expanded text:
abstinuit a peccato. Omnis enim homo mendax , et nemo sine pecabstinuit a peccato. Omnis enim homo mendax , et nemo sine peccato nisi unus Deus. Servatum est igitur ut ex viro et muliere, id est per illam corporum commixtionem nemo uideatur expers esse delicti. qui autem expers delicti, expers etiam huius modi conceptionis\'. etiam istum, o Pelagiani et Caelestiani, audebitis dicere Manicheum? quod eum dicebat esse Iouinianus haereticus, contra cuius inpietatem uir ille sanctus etiam post partum permanentem uirginitatem sanctae Mariae defendebat. si ergo illum Manicheum dicere non audetis, nos, cum in eadem causa eadem sententia fidem catholicam defendamus, cur dicitis Manicheos? aut si et illum fidelissimum uirum hoc secundum Manicheos sapuisse iactatis, iactate, iactate, ut mensuram Iouiniani perfectius inpleatis; nos cum illo homine dei patienter uestra maledicta et conuicia sustinemus. et tamen haeresiarches uester Pelagius fidem
Abbreviated transcription (Latin):
Deuide nr̃ȩ responsioni suã inferens. sed ut non potest inquit sine
sexib fȩcus ita nec sine uoluntate. eẽ. delictũ. Ita uͦ. ita. ẽ. Sic eñi
ꝑ unũ hominẽ peccatũ in trauit in mundũ. & ꝑ peccatũ mors. &
ita in om̃s homines ꝑ transiit : in quo om̃s peccauerunt Per uniꝰ
illius uoluntatẽ malã. om̃s in eo peccauerunt: quando om̃s ille
umnꝰ fuerunt: de quo ꝓpt̃ea singuli peccatũ originale traxerunt
Dicis eñi inqͥt idõ illos sub diabolo: quia de sexus utriusq cõmix¬
tione nascuntur. Dico plane: ꝓpt̃ delictũ eos subdiabolo. Idõ aũt
exꝑtes non. ẽẽ. delicti quia de illa cõmixtione sunt nati: quȩ sine
pudenda libidine non potest etiã qđ honestũ. ẽ. oꝑari. Dixit hoc
ceptus eiꝰ utriusq sexus cõmuxtionis .ẽ. ex pers. Nullũ aũt hominĩ
eẽ sine delicto qui de illa cõmixtione conceptus sit. Nã uerba
militudine hominũ cuncta sustinuit. Sed quia de sp̃u natus:

Expanded text:
deinde nostrae responsioni suam referens \'sed ut non potest\', inquit, \'sine sexibus esse fetus, ita nec sine uoluntate delictum\'. ita uero, ita est; sic enim per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. per unius illius uoluntatem malam omnes in eo peccauerunt, quando omnes ille unus fuerunt, de quo propterea singuli peccatum originale traxerunt. \'dicis enim\', inquit, 'ideo illos esse sub diabolo, quia de sexus utriusque commixtione nascuntur\'. dico plane propter delictum eos esse sub diabolo; ideo autem expertes non esse delicti, quia de illa commixtione sunt nati, quae sine pudenda libidine non potest etiam quod honestum est operari. dixit hoc ceptus eius utriusque sexus commixtionis est expers; nullum autem hominum esse sine delicto qui de illa commixtione conceptus sit. nam eius militudine hominum cuncta sustinuit, sed quasi de Spiritu natus
Abbreviated transcription (Latin):
se scđm carnẽ mortali generatione forinam᷑: ar oen sui
massa luti facti sumꝰ qđ .ẽ. massa peccati. Cũ gͦ meritũ
peccando amiserimus & miscđia dei remota nichil alu
peccantib nͥ aet̾na dãnatio debeat᷑ qͥd sibi uult homo de
hac massa ut deo respondeat & dicat quare sic me fecisti
siuis ista cognosc̾e̾. noli . ẽe. lutũ sed efficere filiꝰ dei ꝑ illiꝰ
nomine eiꝰ. Non aũ qđ tu cupis ante ꝗ credant diuina
nosse cupientib Merces enĩ cognitionis. meritis reddit᷑.
Credendo autẽ meritũ cõparat᷑. Ipsa aũ grã quȩ data
est ꝑ fidẽ. nullis nr̃is meritis p̃cedentib data. ẽ. Quod
uocarem᷑ : credendo aut̃ eciã meritũ collocaremꝰ. Peccato¬
es gͥ crede iubent᷑ ut a peccatis credendo purgent᷑. Nes
unt enĩ qͥd recte uiuendo uisuri st̃. Iuaꝑpt̾ cũ uiđe ñ
possint nͥ recte uiuant. nec recte uiuere ualeant nisi
credant : manifestũ. ẽ. a fide incipiendũ ut p̃cepta quib

Expanded text:
secundum carnem mortali generatione formamur, et omnes una massa luti facti sumus, quod est massa peccati. Cum ergo meritum peccando amiserimus, et misericordia Dei remota nihil aliud peccantibus nisi aeterna damnatio debeatur, quid sibi vult homo de hac massa, ut Deo respondeat et dicat, Quare me sic fecisti? Si vis ista cognoscere, noli esse lutum, sed efficere filius Dei per illnomine ejus; non autem, quod tu cupis, antequam credant, divina nosse cupientibus. Merces enim cognitionis meritis redditur; credendo autem meritum comparatur. Ipsa autem gratia quae data est per fidem, nullis nostris meritis praecedentibus data est. Quod vocaremur, credendo autem etiam meritum collocaremus. Peccatores igitur credere jubentur, ut a pciunt enim quod recte vivendo visuri sunt. Quapropter cum videre non possint, nisi recte vivant, nec recte vivere valeant nisi credant, manifestum est a fide incipiendum, ut praecepta quibus
Abbreviated transcription (Latin):
riarũ lacerationes &e contumeliarũ aculeos ꝑ pacientiã
sustinemꝰ. Dũ negelectis atq reiectis uoluptatib nrĩs
ꝓ fructu matris ȩcłȩ laboramꝰ qͥcqͥd in nobis in hac atq
huiꝰ modi at tritione dol& creatura. ẽ. Dol&e enĩ corpꝰ &
anima quȩ utiq creatura. ẽ. & expectat reuelationẽ
filiorũ dei. Id .ẽ. expectat quando appareat qđ uocatũ . ẽ. in
ea głia adquã uocatũ . ẽ. Quia enĩ filiꝰ dĩ unigenitꝰ ñ potes
appellari creatura ꝗdo qͥdẽ ꝑ ipsũ facta st omia quȩcũq
dĩ fec̃. distincte etiã nos uocam᷑ creatura ante illã eiu¬
dentiã głe &e distincte uocam᷑ filii dei : quis hoc ad opti¬
one meream. Nã ille unigenitꝰ : natura filiꝰ .ẽ. Ergo

Expanded text:
s, contumeliarum aculeos per patientiam sustinemus, dum, neglectis atque rejectis voluptatibus nostris, pro fructu matris Ecclesiae laboramus: quidquid in nobis in hac atque in hujusmodi attritione dolet, creatura est. Dolet enim corpus et anima, quae utique creatura est; et exspectat revelationem filiorum ea gloria, ad quam vocatum est. Quia enim Filius Dei unigenitus non potest appellari creatura, quando quidem per ipsum facta sunt omnia quaecunque Deus fecit, distincte etiam nos vocamur creatura ante illam evidentiam gloriae, et distincte vocamur Filii Dei, quamvis hoc adoptione mereamur. Nam ille Unigenitus natura filius est,
Abbreviated transcription (Latin):
filii dei. Scimꝰ enĩ qͥa om̃is creatura c̃gemiscit & dol&
usq adhuc. Om̃is creatura in homine numeratur.
Non qͥa in eo sunt om̃s angłi & suꝑ enunentes uirtutes
ac potestates. aut celũ & t̾ra & mare &e omĩa quȩ
in eis sunt : sed qͥa om̃is creatura partĩ spũalis .ẽ. par¬
tĩ animalis partĩ corꝑalis. Qđ ut ab inferiorib cõsi¬
deremꝰ : corꝑalis creatũra ꝑ loca tendit᷑. Animalis
aũ uiuificat corporalẽ. sp̃ualis animalẽ regit: &ȩ cũ
bene regit cũ ipsa regenda se subicit deo. Cũ autẽ
trans gredit᷑ p̃cepta eiꝰ : laborib & erũnis ꝑ eadẽ ipsa
quȩ regere potat implicat᷑. Qui ergo uiuit ex cor¬
pore carnalis homo uel animalis uocat᷑. Carnalis.
quia carnalia sectat᷑ Animalis autẽ qͥa fert᷑ disso¬
luta lasciuia animȩ suȩ quã ñ regit sp̃s neq co¬
hercae intra metas naturalis ordinis: qͥa &e ipse se ñ sub¬

Expanded text:
filii Dei. Scimus enim quod omnis creatura ingemiscit et dolet filii Dei. Scimus enim quod omnis creatura ingemiscit et dolet usque adhuc. Omnis creatura in homine numeratur: non quia in eo sint omnes angeli, et supereminentes virtutes ac potein eis sunt; sed quia omnis creatura partim spiritualis est, partim animalis, partim corporalis. Quod ut ab inferioribus consideremus, corporalis creatura per loca tenditur; animalis autem vivificat corporalem; spiritualis animalem regit, et tunc bene regit, cum ipsa regendam se subjicit Deo: cum autem transgreditur praecepta ejus, laboribus et aerumnis per eadem ipsa quae regere poterat implicatur. Qui ergo vivit ex corpore, carnalis homo vel animalis vocatur: carnalis, quia carnalia sectatur; animalis autem, quia fertur dissoluta lascivia animae suae, quam non regit spiritus, neque coercet intra metas naturalis ordinis; quia et ipse se non sub
Abbreviated transcription (Latin):
itati subiecta. e. sed ꝑpt̾ eũ qui subiecit eã inspe. Id es
liquit neq insanabilẽ uoluit. ẽẽ. peccantẽ. Quia &
ipsa creatura id ẽ. ipse homo cũ iã signaculo imagini ᷤ¬
ꝑt̃̾ peccatũ amisso remansit tantũmͦ creatura. ip̃sa
itaq: creatura id .ẽ. & ipsa quȩ nũdũ uocat᷑ filiorũ for¬
ma ꝑ fecta sed tantũ uocatur creatura libabitꝰ a seruntute
it̾itus. Qđ itaq ait oe ipsa lib̾abit᷑ facit intelligi & ipsa
quẽ ad modũ nos. id .ẽ. &e de ipsis non .ẽ. desꝑandũ qͥ nũdũ
uocant᷑ filii dei quia nũdũ credider̃ sed tantũ creat᷑a.
iuia & ipsi credituri sunt & liberabuntur aseruitute
interitꝰ quẽ ad modũ nos qͥ iã filii dei sumꝰ. quauis mĩdũ
apparuit qͥd erimꝰ. Libabitꝰ᷑ ergo a seruitute interitꝰ in
ubertatẽ głȩ filiorũ dei : id est erunt & ipsi ex seruis
iberi &e exmortus głosi in uita ꝑfecta quã habe

Expanded text:
nitati subjecta est, sed propter eum qui subjecit eam in spe, id est, nitati subjecta est, sed propter eum qui subjecit eam in spe, id est, um, neque insanabilem voluit esse peccantem. 4 Quia et ipsa creatura, id est, ipse homo, cum jam signaculo imaginis propter peccatum amisso remansit tantummodo creatura: et ipsa itaque creatura, id est, et ipsa quae nondum vocatur filiorum forma perfecta, sed tantum vocatur creatura, liberabitur a servitute interitus. Quod itaque ait, et ipsa liberabitur, facit intelligi, et ipsa, quemadmodum et nos, id est, et de ipsis non est desperandum, qui nondum vocantur filii Dei, quia nondum crediderunt, sed tantum creatura: quia et ipsi credituri sunt, et liberabuntur a servitute interitus, quemadmodum nos qui jam filii Dei sumus, quamvis nondum alibertatem gloriae filiorum Dei: id est, erunt ipsi ex servis liberi, et ex mortuis gloriosi in vita perfecta, quam habebunt
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dei sumꝰ : & nũdũ apparuit quid erimꝰ. Scimꝰ quia
cũ apparuerit similes ei erimꝰ : qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti
rius naturȩ quȩ ñ sit creat᷑a: sed ipsa qualis nẽ est ex¬
pectat quando sic qualis futura. est. Tanquã si dice¬
retur oꝑante pictore subiectis sibi colorib & ad opus
ꝰ paratis expectatio colorũ. manifestationẽ imaginis
expectat. Non qͥa tunc alii. & alii er̃t aut ñ colores ert̃.
sae tantũ qđ aliã dignitatẽ habebt̃. Uanitati enĩ in qͥt
reatura subiecta. est. Hoc .ẽ. illud. Uanitas uanita¬
tiũ. &e omĩa uanitas. Que habundantia homini in om̃i
labore suo quẽ ipse laborat subsole. Cua dictũ .ẽ. in
labore manducabis panẽ. Ganitati ergo creatura sub¬
ecta ẽ. ñ sponte. Bene additu est ñ sponte. homoqͥ
sponte peccauit : sed ñ sponte dãnatus fuit. Peccatũ
itaq fuit spontaneũ contra p̾ceptũ facere ueritatis: peccati
autẽ pena subici fallaciȩ. Non ergo sponte creatura ua¬

Expanded text:
us; et nondum apparuit quid erimus. Scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti rius naturae, quae non sit creatura; sed ipsa qualis nunc est exspectat, quando sit, qualis futura est: tanquam si diceretur operante pictore subjectis sibi coloribus et ad opus ejus paratus, exspectatio colorum manifestationem imaginis exspectat. Non quia tunc alii erunt aut non colores erunt, sed tantum quod aliam dignitatem habebunt. Vanitati enim, inquit, creatura subjecta est . Hoc est illud: Vanitas vanitatum et omnia vanitas. Quae abundantia homini in omni labore suo, quem ipse laborat sub sole? cui dictum est: In labore manducabis panem . Vanitati ergo creatura subjecta est non sponte. Bene additum est, non sponte. Homo quippe sponte peccavit, sed non sponte damnatus est. Peccatum itaque fuit spontaneum contra praeceptum facere veritatis; peccati autem poena subjici fallaciae. Non ergo sponte creatura va
Abbreviated transcription (Latin):
nentẽ in uobis. Nondũ .ẽ. holochaustũ : erit autẽ cũ ab¬
sorbebitur mors in uictoriã cũ ei dicetur. ubi. e. inors
contentio tua ubi .ẽ. mors aculeus tuus. Nc̃ ergo in qͥc
ñ solũ om̃is creatura. id ẽ. cũ corpore. sed etiã nos
psi pͥmitias sp̃s habentes. id .ẽ. nos anime quȩ e

Expanded text:
nentem in vobis: nondum est holocaustum; erit autem, cum absorbebitur mors in victoria, cum ei dicetur: Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Nunc ergo, inquit, non solum omnis creatura, id est, cum corpore; sed nos ipsi primitias Spiritus haben
Abbreviated transcription (Latin):
si qͥs dicat qm̃ solẽ om̃s homines uident qͥ st̃ in¬
lumes sed ñ toti uident: qͥa tantũ oculis inda
Ita in homine om̃is creatura ẽ. qͥa &e intelligit
& uiuit &e corpꝰ habet. Sed ñ tota creatura in
ipso est qͥa sunt p̃t ipsũ & angłi qͥ intelligant
uiuant & sint : & pecora quȩ iuuant &e̾ sini
& corpora quȩ tantũmͦ sint. cũ ipsũ uiuere. ma¬
gis sit quã ñuiuere. & ipsũ intelligere magis sit ꝗ sine in¬
iã insinu abrahe &e latro ille cũ dño in paradyso consti¬
tutus illo die qͦ credidit dolere destiterit: tam̃ usq ad¬
nic om̃is creatura cõgemiscit & dol&e : qͥa in his qͥ ni
liberati sunt om̃is. ẽ. ꝑpt̾ sp̃m & animã & corpꝰ. Non
a nos ipsi id .ẽ. ñ solũ in homine corpꝰ & anima & sp̃s
simul dolent ex difficultatib corꝑis sed & nos ipsi excepti
corꝑib in nob̵ ipsis congemiscimꝰ. Et bene dix̃ pͥmitias
sp̃s habentes. id .ẽ. quorũ iã sp̃s tanquã sacrificiũ obla

Expanded text:
s dicat quod solem omnes homines vident qui sunt incolumes, sed non toti vident, quia tantum oculis vident. Ita in homine omnis creatura est, qui et intelligit, et vivit, et corpus habet; sed non tota creatura in ipso est, quia sunt praeter ipsum et angeli, qui intelligant, et vivant, et sint; et pecora, quae vivunt et sunt, et corpora quae tantummodo sint; cum ipsum vivere magis sit, quam non vivere, et ipsum intelligere magis sit, quam sine injam in sinu Abrahae , et latro ille cum Domino in paradiso constitutus , illo die quo credidit, dolere destiterit; tamen usque adhuc omnis creatura congemiscit et dolet, quia in iis qui nondum liberati sunt, omnis eet nos ipsi, id est non solum in homine corpus et anima et spiritus simul dolent ex difficultatibus corporis, sed et nos ipsi, exceptis corporibus, in nobis ipsis ingemiscimus, nos dico primitias s
Abbreviated transcription (Latin):
integritas. hȩc uox fideliũ conuigatarũ ad sacras uirgines ut¬
cunq ferenda. ẽet : si xp̃ianos corpore parerent. ut hoc solo. eẽt. ma¬
riȩ fȩcunditas carnis excepta uirginitate p̃stantior. qđ illa ipsũ
caput hoꝵ mẽbroꝵ. hȩ aũt mẽbra illius capitis ꝓcrearent. Nune
uͦ etiã si tales hac uoce contendant quȩ obhoc tantũ uiris iun¬
gunt᷑ atq miscent᷑ ut filios habeant. nichilq aliud de filiis co¬
gitant uͥ ut eos xp̃o lucrent᷑. atq id mox pͣotuerint faciunt:
non tam̃ xp̃iani ex earũ carne n ascunt᷑. sed postea fiunt ȩccłia

Expanded text:
integritas. haec uox fidelium coniugatarum ad sacras uirgines utcumque ferenda esset, si christianos corpore parerent, ut hoc solo esset Mariae fecunditas carnis excepta uirginitate praestantior, quod illa ipsum caput horum membrorum, hae autem membra illius capitis procrearent; nunc uero etiamsi tales hac uoce contendant, quae ad hoc tantum uiris iunguntur atque miscentur, ut filios habeant, nihilque aliud de filiis cogitant, nisi ut eos Christo lucrentur, atque id mox ut potuerint faciunt, non tamen christiani ex earum carne nascuntur, sed postea fiunt ecc
Abbreviated transcription (Latin):
stoꝵ hereticoꝵ quã uis tunc nondũ apparentiũ uanitatẽ suȩ
huiꝰ scientiȩ ueritate dã nauit: Qđ idõ cõmemorandũ putaui :
quia pelagus sic laudat ambrosiũ ut dicat. Beatus ambrosius
ep̃s: in cuiꝰ p̃cipue libris romana elucet fides: qui scriptorũ
int̃ latinos flos quidã speciosus enituit:ͥ cuiꝰ fidẽ & purissimũ
in scripturis sensũ ne uumicus quidẽ ausus. ẽ. rep̃hendere. Peni¬
teat gͦ eũ qđ sensit ad uersus ambrosiũ: ne peniteat eũ quod¬
sic laudauit ambrosiuĩ. Habes librũ & molestia longitudinis
&e difficultate questionis: qu̾a michi ad dictandũ tã tibi ad
legendũ negotiosũ : quib particulis tẽpoꝵ te inuenire po¬
tuit. aut poterit ociosũ. Qũe ꝓfecto quantũ me dñs ad uiuar
dignatus. ẽ. elaboratũ int̃ ȩccłiasticas curas meas. non tibi in¬
gererẽ int̃ publicas tuas: nesi ab homine dĩ qui te nouit fami¬

Expanded text:
istorum haereticorum quamuis tunc nondum adparentium uanitatem huius istorum haereticorum quamuis tunc nondum adparentium uanitatem huius suae sententiae ueritate damnauit? quod ideo commemorandum putaui, quia Pelagius sic laudat Ambrosium, ut dicat: \'beatus Ambrosius episcopus, in cuius praecipue libris Romana elucet fides, qui scriptorum inter Latinos flos quidam speciosus enituit, cuius fidem et purissimum in scripturis sensum ne inimicus quidem ausus est repteat igitur eum, quod sensit adversus Ambrosium; ne peniteat eusic laudauit Ambrosium. habes librum et molestia longitudinis et difficultate quaestionis quam mihi fuit ad dictandum, tam tibi ad legendum negotiosum, quibus particulis temporum te inuenire potuit aut potuerit otiosum. quem profecto, quandignatus est, elaboratum inter ecclesiasticas curas meas, non tibi ingererem inter publicas tuas, nisi ab homine Dei qui te fami
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiȩ rẽphendant᷑ : ut scilicet eã tanqũa bonũ naturale
laudando suũ pestiferũ dogia confirient. quo asser̃ plen
quȩ ꝑ illã nascit᷑ uullũ trahere originale peccatũ: de hac gͦ
carnis concupiscentia beatus ambrosius mediolanensis ep̃s cuuiꝰ
sacerdotali ministerio lauacrũ regenerationis accepi. sic bre¬
uit̃ . ẽ. locutus cũ exponens isaiã ꝓpħam carnalẽ xp̃i natiuitatẽ
in suuaret . Idõ inquit & quasi homo ꝑ uniuersa tẽptatus . ẽ. &¬
in similitudine hominũ cuncta sustinuit: sed quia de sp̃u sco
natus abstinuit apeccato. Om̃is eñi homo mnendax: & nemo sine
peccato nisi unus ds̃. Seruatũ. ẽ igit᷑ ut ex uiro & muliere
id .ẽ. ꝑ illã corpoꝵ cõmixtionẽ nemo uideat᷑ expers. ẽẽ. delicti:
qui aũt expers. ẽ. delicti expers ẽ. etiã huiꝰmodi conceptionis
Nunquid nã & sc̃s ambrosuis nuptiarũ bonitatẽ. ac non potius

Expanded text:
nuptiae reprehendantur; ut scilicet eam tanquam bonum naturale nuptiae reprehendantur; ut scilicet eam tanquam bonum naturale laudando, suum pestiferum dogma confirment, quo asserunt prolem quae per illam nascitur, nullum trahere originale peccatum: de hac ergo carnis concupiscentia, beatus Ambrosius Mediolanensis episcopus, cujus sacerdotali ministerio lavacrum regenerationis accepi, sic breviter est locutus, cum exponens Isaiam prophetam, carnalem Christi nativitatem insinuaret. « Ideo, » inquit, « et quasi homo per universa tentatus ein similitudine hominum cuncta sustinuit, sed quasi de spiritu natus abstinuit a peccato; omnis enim homo mendax et nemo sine peccato nisi unus deus. seruatum est igid est per illam corporum commixtionem, nemo uideatur expers esse delicti; qui autem expers delicti, expers etiam huiusmodi conceptionisnumquidnam et sanctus Ambrosius nuptiarum bonitatem ac non potius
Abbreviated transcription (Latin):
solũ om̃ia peccata sed om̃ia ꝓrsus hominũ mala xp̃iani lauaer
sc̃ĩtate tollunt᷑ : quo mundat ȩccłiã suã dẽp̃e. ut exhibeat eã
sibi non in isto scło sed infuturo non habentẽ maculã aut
rugã aut aliquid eius modi. Nã qui eã modo talẽ. ẽẽ. dic̃t
& tam̃ in illa sunt : qm̃ & ipsi fatent᷑ se habe peccata. si
uerũ dicunt: ꝓfecto qm̃ mundi non sunt a peccatis. habet
in eis ȩccłia maculã. Si aũt falsũ dicunt: quia corde du¬
plici loquunt᷑. habet in eis ȩccłia rugã.Si aũt se dicunt
habere ista non ipsã: non gͦ se. eẽ. mẽbra eiꝰ. nec se ad cor¬
pus eius ꝑtinere fateant᷑  ut etiã sua confessione dam¬
nentur. De hac aũt concupiscentia carnis qu̾a curauim
anuptialib bonis tã ꝓlixa disputatione distinguere
ꝓpt̃ nouos hereticos. qui cũ hȩc rephendit᷑. calũniant᷑ quasi

Expanded text:
solum omnia peccata, sed omnia prorsus hominum mala christiani lauacri solum omnia peccata, sed omnia prorsus hominum mala christiani lauacri sanctitate tolluntur, quo mundat ecclesiam suam Christus, ut exhibeat eam sibi non in isto saeculo, sed in futuro non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi. nam qui modo eam talem esse dicunt et tamen in illa sunt, quoniam et ipsi fatentur se habere peccata, si uerum dicunt, profecto, quoniam mundi non sunt a peccatis, habet in eis ecclesia maculam; si autem falsum dicunt, quia corde duplici loquuntur, habet in eis ecclesia rugam. si autem se dicunt habere ista, non ipsam, ergo se non esse membra eius nec se ad corpus eius pertinere fateantur, ut etiam sua confessione damnentur. De hac autem concupiscentia carnis, quam curauima nuptialibus bonis tam prolixa disputatione distinguere, propter novos haereticos, qui cum haec reprehenditur calumniantur, quasi