comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd & ipsam animã nr̃am. & corpus. deposicũ
accepimꝰ adõ. Et uis uidere maius aliud de¬
positũ. qđ accepisti adõ: Ipsi animȩ tuȩ dĩ
imaginem suam & similitudinẽ cõmendauit.
Istud gͦ depositum tam in tegre tibi restituen¬
dũ est: quamate constat. ẽẽ. susceptũ. Si eni
imagodĩ inte est. & integrũ depositũ seruã.
Si ꝑfectus es sicut  pater tuus incelis ꝑfectus
est: imaginis dĩ inte depositũ manet᷑. Simi¬
lit & cȩtera om̃ia. Si pius. si ustus. si sc̃s. si mun¬
dus corde. & om̃ia quȩ indõ prȩsto sunt ꝑna-
turam si tͥ ꝑ imitationem subsistant : depo-¬
sicũ apud te diuinȩ imaginis saluum est.
turbulentus. ꝓ liberali raptor existas: abie¬
cta dĩ imagine. diaboli inte imagine̾ susce.¬
pisti. & bonũ depositũ cõmendatũ tͥ diuini¬
tus ab negasti. Aut ñ hoc erat qͦd sub myste.¬
rio apłs electo discipło mandabat timotheo
dicens. o timothee: bonum depositũ custodi:

Expanded text:
quod et ipsam animam nostram et corpus depositum accepimus a Deo, et vis videre majus aliud depositum quod accepisti a Deo, ipsi animae tuae Deus imaginem suam et similitudinem commendavit. Istud ergo depositum tam integre tibi restituendum est, quam a te constat esse susceptum: si enim imago Dei in te est, et integrum depositum servas, si perfectus es sicut et Pater tuus coelestis perfectus est, imaginis Dei in te depositum manet. Similiter et caetera omnia ipsius, si justus, si sanctus, si mundus corde, et omnia quae in Deo praesto sunt per naturam, si tibi per imitationem subsistant, depositum apud te divinae imaginis salvum est. turbulentus, pro liberali raptor existas, abjecta imagine Dei, diaboli in te imaginem suscepisti, et bonum depositum, commendatum tibi divinitus, abnegasti. Aut non hoc erat quod sub mysterio Apostolus electo discipulo mandabat Timotheo dicens: O Timothee, bonum depositum custodi ?
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Obseruandũ tam̃ est. qđ aliis indum̃¬
tis sacerdos utitur dũ. ẽ. insacrificiorũ
ministerio. & aliis cũ ꝓcedit ad popłm.
Hoc faciebat & paulus scientissimꝰ pontif¬
cũ. & peritissimꝰ sacerdotũ. Quicũ esset
incȩtu ꝑfectorũ: tanquã intra scã scõrũ
positus. & stola ꝑfectionis indutus: dice.¬
bat. Sapientiam loquim᷑ int ꝑfectos. Sa¬
pientiam aut̾e ñ huiꝰ mundi. neq pͥnci.¬
xissent. Sed post hȩc tanqu̾ã ad popłm
exiens mutat stolam: & alia induitur
longe inferioriquã illa. Et qͥd dicit :
Nichil aliud inquit iudicaui me scire int̾¬

Expanded text:
s. Observandum tamen est quod aliis indumentis sacerdos utitur dum est in sacrificiorum ministerio, et aliis cum procedit ad populum. Hoc faciebat et Paulus scientissimus pontificum et peritissimus sacerdotum, qui cum esset in coetu perfectorum, tanquam inter Sancta sanctorum positus, et stola et perfectione indutus dicebat: Sapientiam loquimur inter perfectos, sapientiam autem non hujus mundi, neque princiis crucifixissent . Sed post haec tanquam ad populum exiens, mutat stolam, et alia induitur longe inferiore quam illa. Et quid dicit? Nihil aliud, inquit, me judicavi scire int
Abbreviated transcription (Latin):
culus & talis uir querit᷑. qui carnes scãs
possit comedere. Et comedere ñ inquo.¬
cunq loco: sed in loco sco. intraatrium ta.¬
bnaculi. Audiant hȩc qui scindunt eccłam.
& ꝑegrinas ac prauas inducentes doctri.¬
nas: putant sẽ sacras carnes extra templũ
dĩ & extra aulam dominicã posse come.¬
dere. ꝓfana sunt eorũ sacrificia: quȩ
contra mandati legem gerunt᷑. Inloco scõ
edi ubent᷑: intra atria tab̃naculi testimo¬
dei murꝰ ambit. spei colũnȩ suspendunt.
caritatis amplitudo dilatat. Ubi hȩc ñsunt.
carnes scȩ nec haberi possunt. nec comedi. Bene¬

Expanded text:
cum: « Talis vir quaeritur, qui carnes sanctas possit comedere, non in quocunque loco, sed in loco sancto inter atrium tabernaculi. Audiant haec qui scindunt Ecclesias, et peregrinas ac pravas inducentes doctrinas, putant se sacras carnes extra templum Dei, et extra aulam Dominicam posse comedere; profana sunt eorum sacrificia, quae contra mandati legem geruntur. In loco sancto edi jubentur, intra atria tabernaculi testimodei murus ambit, spei columnae suspendunt, charitatis amplitudo dilatat. Ubi haec non sunt carnes sanctae nec haberi possunt nec comedi.
Abbreviated transcription (Latin):
one ꝙ metet. Est tam̃ aliqͥd in ipso sacrifi.¬
cio. qͦd memoriale appellat᷑: qͦd offerri dño
dr̃. Ego si possem die ac nocte in lege dñi me¬
ditarĩ. & om̃s scripturas memoriã retinere :
memoriale sacrificii mei dño obtulissem.
Certe si ñ om̃ia possumꝰ. saltem ea quȩ nunc
docentur inȩccła & quȩ recitant᷑ memoriȩ
cõmendemꝰ: ut exeuntes de eccła & agentes
sacrificiũ cũ thure & oleo offeramꝰ in me-¬
moriam dño. Exhisgͦ edocemini : ut quȩ
auditis ineccła tanquã munda animalia
ueluti ruminantes ea reuocetis ad memoriã
& cũ corde ur̃o quȩ dicta sunt conferatis.
Qͦd si aliqua memoriȩ suꝑ fuerint. & intel.¬
lectũ ur̃m suꝑauerint: Facite qͦd prȩsentis
mandati auctoritas pcipit dicens. Q đ
aut̾e suꝑ fuerit exeo: manducabunt
aaron & filii ei. Si qͥd suꝑauerit & exces¬
serit intellectũ tuũ uł memoriã tuam:
seruaaaron. hoc est reserua sacerdoti. re¬¬
serua doctori. ut ipse hec manducet. ipse

Expanded text:
O. Est autem aliquid in ipso sacrificio, quod memoriale appellatur, quod offerri Domino dicitur. Ego si possim in lege Domini meditari, et omnes Scripturas memoria retinere, memoriale sacrificii mei Domino obtulissem. Certe si non omnia possumus, saltem ea quae nunc docentur in Ecclesia, vel quae recitantur, memoriae commendemus, ut exeuntes de Ecclesia, et agesacrificium cum thure et oleo offeramus in memoriam Domino. Ex his ergo edocemini, ut quae auditis in Ecclesia, tanquam munda animalia, velut ruminentes ea, revocetis ad memoriam, et cum corde vestro, quae dicta sunt, conferatis. Quod si aliqua superfuerint, et intellectum vestrum superaverint, facite quod praesentis mandati authoritas praecipit, dicens: Quod aut superfuerit, ex his manducabit Aaron et filii eius. Si quid superaverit et excesserit intellectum tuum vel memoriam tuam, serva Aaron: hoc est, reserva sacerdori. reserva doctori, ut ipse hoc manducet, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
hoc inquo nunc sumꝰ uitȩ statu: & manna
uescim: ꝑ hoc qͦd diuine legis instructio¬
nib erudim᷑. Qui uͦ meruerit int̾ram re¬
ꝓmissionis intrare. id est ea quȩ asalua.¬
tore ꝓmissa sunt consequi: ille edet
fructus e regione palmarũ. Uere enĩ fru¬
ctum palmȩ inueniet: quide uicto hoste
ad ꝓmissa ꝑuenerit. Certũ nanq est qͦd
qͣntacunq illa sunt quȩ nunc in lege dĩ
uł diuinis litteris intelligere possumꝰ
aut sentire: multo sullimiora & excelsio.¬
ra erunt illa quȩ cessante enigmate: fa.¬
cie ad faciem sc̃i quiq merebunt᷑. Quia
quȩ oculus non uidit. nec auris audit

Expanded text:
 manna vescimur, per hoc quod divinae legis instructionibus erudimur. Qui vero meruit in terram repromissionis intrare, id est, ea quae a Salvatore promissa sunt consequi, ille edet fructus de regione palmarum. Vere fructum palmae inveniet, qui devicto hoste ad promissa pervenerit. Certum namque est quod quantacunque illa sunt quae nunc in lege Dei et divinis litteris intelligere possumus aut sentire, multo sublimiora et excelsiora erunt illa quae cessante aenigmate, facie ad faciem sancti quique merebuntur; quia quae oculus non vidit, nec a
Abbreviated transcription (Latin):
uidet pͥncipem militiȩ dñi. tanquã qͥ
priꝰ ñ respexerit: sed tunc cũ pͥncipem
militie dñĩ uisurus esset. Quẽ tam̃cũ
nem uidit: sed intellex̃ uirtut̾e esse¬
nis uirtutib an ex contrariis una sit
quȩ uidet᷑. & ideo int̾rogat & ꝑquirit
dicens. Nr̃ es an aduersariorũ: At ille

Expanded text:
vidit principem militiae Domini, tanquam qui prius non respexerit, sed tunc cum principem militiae Domini visurus esset. Quem tamen Jeminem vidit, sed intellexit virtutem essenis virtutibus, an ex contrariis una sit quae videtur, et ideo interrogat et perquirit, dicens: « Noster es, an adversariorum? » At ille
Abbreviated transcription (Latin):
est. UNde & nos si uita & meritis accedamꝰ
addñm. & digni efficiam᷑ ut assistat nob̾
ds̃: dicit᷑ etiamadnos ut soluam apedib
animȩ nr̃e. siquid in eis uinculi mortalis
annexũ est. Isti sunt enĩ pedes. qͦs lauat tħc.
Quos nisi lauerit: ñ habebimꝰ partem cũ eo.
Qͦd si gͦ abanima nra & sensib om̃e uinculũ
cure mortalis absolium: continuo libent etiã
nob̾aderit & assistet ds̃. Quȩ aut̾e sunt incon-¬
ñ dirigitur nec tela uibrantur. tube solũ

Expanded text:
est. » Unde et nos si vita et meritis accedamus est. » Unde et nos si vita et meritis accedamus ad Dominum, et digni efficiamur ut assistat nobis Deus, dicitur etiam ad nos ut solvamus a pedibus animae nostrae, si quid in eis vinculi mortalis annexum est. Isti sunt enim pedes, quos lavit Jesus, quos nisi laverit non habebimus partem cum eo. Quod si ergo ab anima nostra et sensibus omne vinculum curae mortalis absolvamus, continuo libenter etiam nobis aderit et assistet Deus. Quae autem sunt in connon dirigitur, nec tela vibrantur; tubae solum
Abbreviated transcription (Latin):
cȩli militiȩ siue angłi. siue archangłi. siue
uirtutes. siue dominationes. siue pͥncipatus.
siue potestates. om̃ia hȩc quȩ ꝑ ipsũ facta
sunt: subipso pͥncipe militant. qͥest pͥnci¬
pũ pͥnceps. & qui largitur pͥncipib pͥncipa¬
tus. Ipse est enĩ qui dicit in euangłio. Esto
potestatem habens suꝑ dece ciuitates. Et alio.
est: qui accepto regno regressus est.Sed iN¬
terim uideam. quȩ p̾sens lectio suggerit. In
iericho est iħc. adhuc hostes obtinent ciuita¬
Solue calciam̃tũ tuũ depedib tuis. Locis enĩ
inquo tustas: t̾ra sc̃a est. Et qͦmͦ iericho t̾ra
sc̃a est quȩ abhostib retinetur : Sed ne forte
hoc sit qͦd indicatur. quia quocunq uene.¬
rit pͥnceps militiȩ uirtutis dm̃ scĩficat lo.¬
Ego etiã aliqͥdampliꝰ audeo. & dico qͥa etiã moy¬
ses ubi stabat ꝑ se ipsũ ñ erat locus sc̃s. s qͥa
rat locũ. &. idõ dr̃ adeũ. Solue corrigiam¬
calciam̃ti tui. locus enĩ in quostas: t̾ra scã

Expanded text:
i, sive virtutes, sive dominationes, sive principatus, sive potestates, omnia haec quae per ipsum facta sunt, sub ipso principe militant qui est principum princeps, qui largitur principibus principatus. Ipse est enim qui dicit in Evangelio: « Esto tu potestatem habens super decem civitates . est qui accepto regno regressus est. Sed interim videamus quae praesens lectio ingerit. In Jericho est Jesus, adhuc hostes obtinent civitaedibus tuis, locus enim in quo stas terra sancta est. » Et quomodo Jericho terra sancta est, quae ab hostibus retinetur? Sed ne forte hoc sit quod indicatur, quia quocunque venerit princeps militiae virtutis Domini, illuc loego etiam aliquid amplius audeo et dico quia etiam et Moyses ubi stabat, per semetipsum non erat locus sanctus, sed rat locum. us enim in quo stas terra sancta
Abbreviated transcription (Latin):
egyptiorũ. Nonenĩ sufficit uob̾ circunci-¬
di. sed & post circuncisionẽ sanari. idest us-¬
queqͦ etiam cicatricem ipsum circuncisionis
uulnꝰ obducat. Quando eñ cicatrix inuul¬¬
nere nr̃e circuncisionis obducitur.: Ego arbi¬
tror qͦd circuncidi ꝑiħm hoc est uitiis carere :
malas consuetudines & pessima instituta depo.¬
nere.fȩdos & inconditos mores & quicqͥd abho¬
nestatis& pietatis regula abundat abscidere.
Sedhoc cũ ininitiis facimꝰ: ipsa nouitatis quodã¬
modo difficultate constringim᷑. & quasi cũ
labore quodã & dolore animi ueteris consue.¬
tudinis culpas nouella institutione mutamꝰ.
Et idõ ut dixi quȩdã difficultas est ininitiis
exuere atq amputare nos posse pͥma: & se¬
cunda susciꝑe. Hoc gͦ mͥ iudetur temp. ẽe: qͦ
uelut indolore circuncisionis nr̃e dicim᷑ resi-¬
dere. usqueqͦ obducta cicatrice sanem᷑. Obdu¬
cimꝰ autẽ cicatricem: cũ iam noua institut a
absq difficultate complemꝰ. & inusũ nob̃ uer¬

Expanded text:
eliqua. Non enim sufficit nobis circumcidi, sed post circumcisionem sanari, id est, usquequo etiam cicatricem ipsum circumcisionis vulnus obducat. Quando enim cicatrix in vulnere circumcisionis obducitur? Ego arbitror quod circumcidi per Jesum, hoc est vitiis carere, malas consuetudines et pessima instituta deponere, foedos et inconditos mores, et quidquid ab honestatis et pietatis regula redundat, abscidere. Sed cum hoc in initiis facimus, ipsa novitatis quodammodo difficultate constringimur, et quasi cum labore quodam et dolore animi, veteres consuetudines culpasque novella institutione mutamus. Et ideo, ut dixi, quaedam difficultas est in initiis exuere quae amputare possumus, prima et secunda suscipere. Hoc ergo mihi videtur tempus esse quod velut in dolore circumcisionis nostrae dicimur residere, usquequo obducta cicatrice sanemur. Obducimus autem cicatricem, cum jam nova instituta absque difficultate complemus, et in usum nobis ver
Abbreviated transcription (Latin):
statim post circuncisionẽ carnes agni co-
filii isrł qrͣ tadecima die mensis. Uides gͦ
qͥa nemo immundus facit pascha. nemo
incircuncisus. sed quicunq mundus fu¬
erit & circuncisus sicut & apłs int̾pretat᷑
Itaq diem festu celebremꝰ. ñ inferm̃to ue¬
teri neq inferm̃to malicie & nequiciȩ:
sed inarimis sinceritatis & ueritatis. Sed¬
& tunc quidem qͣndo exiit popłs de t̾ra ȩgy-¬
pluit eis d̃s manna. Cũ aut̃e uenerunt
ad t̾ram scam& fructus ceperunt ꝓuin¬
tiȩ palmarũ: defecit eis manna. & tunc
edere ceperunt de fructib t̾rȩ. Itaq tria
genera cy borũ generalit de scribuntur:
Unũ quo uescimꝰ exeuntes det̾ra ȩgypti:
sed hoc ad paruum tempꝰ sufficit. P ost
hoc aut̃e succedit manna. Tercio uͦ iam
de t̾ra scã capimꝰ fructũ. Inquib diffe.¬
rentiis ut mee paruitatis intellectus
assequit᷑. illud arbitror indicari: qͦd
pͥmꝰ cybus est quẽ de egypto exeuntes no.
aut etiam siquis forte attigit liberaliũ

Expanded text:
im ante circumcisionem carnes agni comefilii Israel decima quarta die mensis. Vides ergo quia nemo immundus facit pascha, nemo incircumcisus, sed qui mundus fuerit et circumcisus, sicut Apostolus interpretatur celebremus, non in fermento veteri, neque in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis . » Sed tunc quidem quando exiit populus de terra Aegypluit eisdem manna; cum autem venerunt ad terram sanctam, et fructus ceperunt provinciae palmarum, defecit eis manna, et tunc edere coeperunt de frugibus terrae. Itaque tres partes ciborum generaliter describuntur. Unum quo vescimur exeuntes de terra Aegypti, sed hoc ad parvum tempus sufficit. Post hoc succedit manna. Tertio vero jam de terra sancta capimus fructus. In quibus differentiis, ut meae parvitatis intellectus assequitur, illud arbitror indicari, quod primus cibus est quem de Aegypto exeuntes nobiaut etiam si quis forte attigerit aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
phraten ꝓpħam tͣnsmittit. nͥ ut sacram̃tũ iu.¬
xtauim nominis doceat intellectuꝰ. Post hȩc
quęrimꝰquare cinctor ũlineũ dicat᷑. Lin̾u ex
t̾ranascit᷑. Nam cu sem̃tis in unu fuerit abie¬
ctu: pͥmũ ingramine pullulat. de inde ut in¬
finita pͥt eã: de messũ tͣnsfert᷑ doniu. pecdit᷑.
lauat᷑. terit᷑. tundit᷑. & ingentiit ita dicã¬
oꝑa excutit᷑. quo tale fiat ex quo possit cincto¬
riũ aut aliud qͥd inusus necessarios cͥopararis.
Et nos gͦ uniuersi qͥ generatione habem̾ ex t̾ra
quȩ incinctoriũ dĩ pectitur: multa cura in.¬
digemꝰ ut pectam᷑. ut lauem᷑. ut colorem t̃re
abiciamꝰ. Alius qͥppe color generationis in lio
sumꝰ qͣndo regeneram᷑. qͣndocredimꝰ. qͣndo
incantico canticorũ dicimꝰ. nigrasũ & spe¬
ciosa. ethiopib similẽ anima habemꝰ. inde.¬
corem lium ut fiamꝰ candidi. ut nitorem qͥ
nob̾ insitus ex natura ñ fuerat: diligentia

Expanded text:
phratem propheta transmittit, nisi ut sacramentum juphratem propheta transmittit, nisi ut sacramentum juxta vim nominis doceat intellectum? Post haec quaerimus quare cinctorium lineum dicatur. Linum ex terra nascitur; nam cum semen ejus in humum fuerit abjectum, primum in gramine pullulat, deinde ut infinita praeteream, demessum transfertur domum, pectitur, lavatur, teritur, tunditur, et ingenti ut ita dicaopera excutitur, quo tale fiat, ex quo possit cinctorium aut aliud quid in usus necessarios comparari. Et nos ergo universi qui generationem habemus ex terra, qui in cinctorium Dei plectimur, multa cura indigemus, ut pectamur, ut lavemur, ut colorem terrae abjiciamus. Alius quippe color generationis in linosumus quando regeneramur, quando credimus, quando in Canticorum Cantico dicimus: Nigra sum et speciosa . Aethiopibus similem habemus animam indecorem; abluimur ut fiamus candidi, ut nitorem qui nobis insitus ex natura non fuerat, diligentia
Abbreviated transcription (Latin):
cam. neq abeo aliqͣndo deponim᷑: si tam̃ can¬
doremque nob̾ concesserat semꝑ habeamꝰ.
Cũ itaq uidei & om̃is domꝰ isrł indigni exti.¬
terint dõ. & ꝓiecti sint abeo. nob̾ ꝓillis accmn.¬
ctꝰ.ẽ. Neq eñĩ putandũ. ẽ. cinctoriũ abicien.¬
tem mansisse incinctũ. Statim ut illos ꝓie.¬
cit. alios sibi contexuit. Hoc cinctoriũ eccła
.ẽ. de gentib congregata. quȩ scire debet:
qͥa si pͥorib ñ peꝑcit dĩ: nec sibi parcet si eu¬
dereliquerit. si ñ fuerit dignalũbo eiꝰ. si ñ
quod scriptum est notum fac mͥ dñe &
cognoscam.usq ad eum locũ in quo ait.
ite congregate om̃s bestias agri.

Expanded text:
 neque ab eo aliquando deponimur, si tamen candorem, quem nobis concesserat, semper habeamus. Cum itaque Judaei, et omnis domus Israel indigni exstiterint Deo, et projecti sint ab eo, nobis pro illis accinctus est. Neque enim putandum est, cinctorium abtem mansisse incinctum, statim ut illos projicit, alios sibi contexuit. Hoc cinctorium Ecclesia est de gentibus congregata, quae scire debet, quia si prioribus non pepercit Deus, nec sibi parcet si dereliquerit, si non fuerit digna lumbo ejus, si non quod scriptum est: Notum fac mihi, Domine, et cognoscam , usque ad eum locum in quo ait: Ite, congregate omnes bestias agri
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑ ea quȩ erant futura cognouerat: loque¬
ret᷑. Quis putas. ẽ. fidelis dispensator & sapi.¬
ens. qu̾e constituit dñs suꝑ familiã suã. dare
intempore cibariã conseruissuis .  & pꝰ pu¬¬
sillũ causatꝰ de quibꝰdã dispensatorib: in-¬
tulit dic̃s. Si aut̾e incipiat malus seruus di¬
cere. morat᷑ dñs m̃s uenire. & ceꝑit cȩdere
seruos & ancillas. & comedere. & bibere. &
mebriari: uenit dñs serui illius indie quañ¬

Expanded text:
oqueretur: Quis putas est fidelis dispensator et sapiens, quem constituit Dominus super familiam suam, dare in tempore cibaria conservis suis? Et post pusillum causatus de quibusdam dispensatoribus intulit dicens: Si autem incipiat malus servus dicere: Moratur dominus meus venire, et coeperit caedere servos et ancillas, et comedere, et bibere, et inebriari, venit d
Abbreviated transcription (Latin):
n ꝓder̃ eis. VUtilitas qͥppe clericatꝰ ñ in eo. ẽ.
dictũ & nos & uos cõmonet diuina maiestas
ut uxta scripturarũ pcepta uiuamꝰ. & sisic
expedit dicere: potentes potent̾ torm̃ta pati
obtinet: ꝓom̃i eccła reddet ratioñe. ꝓpter
hoc apłs paulus uidelicet ut is cui fuerant
multa cõmissa aiebat. Sic nos ex istimet hõ
quasi ministros. xp̃i. & dispensatores sacram¬
torũ dĩ. Hic iam quęrit᷑ int̾ dispensatores.
ut fidelis quis inueniat᷑. Intantũ rarũ. ẽ. hom̃i¬

Expanded text:
proderunt eis. » Utilitas quippe clericatus non in eo est, dictum; et nos, et vos commonet divina majestas, ut juxta Scripturarum praecepta vivamus, et si sic expedit dicere: Potentes potenter tormenta patobtinet, pro omni Ecclesia reddet rationem. Propter hoc apostolus Paulus videlicet ut is cui fuerant multa commissa aiebat: Sic nos existimet homo ut ministros Christi, et dispensatores sacramentorum Dei. Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur . Intantum rarum e
Abbreviated transcription (Latin):
nas metitis. Qui enĩ neq uixta uoluntat᷑e
scripturarũ neq uixta fidei ueritatem ꝓ.¬
ferunt eloquia dĩ: seminant triticũ & me¬
tunt spinas. Hoc hereticifaciunt. qͥ legunt
scripturas. & spinas ñ delibris scĩs: sed de.
ꝓpͥis sensib metunt. Clerieorũ ñ ꝓderunt
eis. Hȩx ante me alii exposuert. & quia ñ im¬
ꝓbo int̾pͣtationẽ eorũ: consentiens eadẽ ꝓ¬
fero. ñ quasi ipsi reppererim. s reꝑta ĩa repe.¬
tens. ut mͥ parit̾ uob̃q conducat. si tam̃ quę
dicenda sunt intentꝰ animꝰ excipiat. Nos qͥ
putam᷑ aliqͥd. eẽ. idest qͥ inclericatus uobor
dine pͣsidemꝰ. intantũ ut qͥdã de minori gra¬
du adhunc locũ cupiant ꝑuenire: nosse de.¬
betis ñ statim in eo. ẽẽ. saluandos: qͥa derici

Expanded text:
oluntatem Scripturarum, neque juxta fidei veritatem profert eloquia Dei, seminat triticum, et metit spinas. Hoc haeretici faciunt qui legunt Scripturas, et spinas non de libris sanctis, sed de propriis sensibus metunt. Cleri eorum non proderunt eis. Haec ante me alii exposuerunt, et quia non improbo interpretationem eorum, consentiens eamdem profero, non quasi ipse repererim, sed reperta jam repetens, ut mihi pariter, vobisque conducat: si tamen quae dicenda sunt, intentus animus excipiat. Nos qui putamur aliquid esse, id est, qui in clericatus vobis ordine praesidemus, intantum ut quidam de minori gradu ad hunc locum cupiant pervenire, nosse debetis non statim in eo esse salvandos, quia clerici
Abbreviated transcription (Latin):
ina.: pcasum eiꝰ consequent᷑ ds erigens p̃di.¬
cat᷑. Quicunq ẽ. in orbe isto: ante erectione
cecidit.Si aut̾e cecidit: consequent erigen.¬
dus fuit. Nemo qͥppe sine casu subleuat᷑.
Si aute erectꝰ. ẽ: uideam quȩ riuna p̃cesserit.
Om̃s corruimꝰ ꝑpeccatũ in orbe t̾rarũ. Est
dñs qͥ erigit allisos & eleuat nos iacentes
Inadam om̃s morimni. atq ita corruit orb
t̾rarũ & indiget erectione ut inxp̃o om̃s
uiuificem᷑. Igit᷑ duplic̾e intellectũ de orbe
tradidimꝰ. Unũ qͦm singulȩ animȩ aut ha¬
bitatȩ sint aut desertȩ. Alterũ qͦmͦ uniu̾sus
orbis parit̃ cȩciderit. Et insua prudentia
extendit cęlũ. Non fortuitu sapientia iN
cęli extensione assũpta. ẽ. Inuenies & in ꝓ¬
uerbiis dictũ. Dñs sapientia fundauit t̾ram
pparauit aut̃e cȩlos prudentia. Est gͦ aliqͣ
prudentia dĩ. quã nol ͤat extra xp̃m requirã.

Expanded text:
post casum ejus consequenter Deus erigens praedicetur. II. Quicumque est in orbe isto, ante erectionem cecidit. Si autem cecidit, consequenter erigendus fuit: Nemo quippe sine casu sublevatur. Si autem erectus est, videamus quae ruina praecesserit: Omnes corruimus per peccatum in orbe terrarum. Et Dominus qui erigit elisos, elevavit nos jacentes. In Adam omnes morimur: atque ita corruit orbis terrarum, et indiget erectione, ut in Christo omnes vivificemur. Igitur duplicem intellectum de orbe tradidimus. Unum, quomodo singulae animae, aut inhabitatae sint, aut desertae: alterum, quomodo universus orbis pariter ceciderit: et in sua prudentia extendit coelum. Non fortuito prudentia in coeli extensione assumpta est. Invenies et in Proverbiis dictum: Dominus sapientia fundavit terram, praeparavit autem coelos prudentia . Est ergo aliqua prudentia Dei, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Quid putatis. qͥa ueni pacem mittere suꝑ tr̃a
Nonueni mittere pacem. s gladiũ. Uere ante¬
qũa ille descenderet ñ erat gladius suꝑ t̾rã.
neq caro concupiscebat aduersus sp̃m: neq
quasi gladius immissus: diuisit carnẽ. idest
t̾rã a spũ. &. ext̾minauit eã. qͥa mortificatio¬

Expanded text:
quia veni pacem mittere super terram? Non veni mittere pacem sed gladium . » Vere antequam ille descenderet non erat gladius super terram; neque caro concupiscebat adversus spiritum, nna ejus quasi gladius immissus, dividit carnem, id est terram a spiritu, et exterminavit eam: quia mortificatio
Abbreviated transcription (Latin):
ita scribit᷑. Om̃is qͥ peccatũ facit: ex zabulo
natꝰ. ẽ. Totiens ex zabulo nascim᷑: quotiens
peccam᷑. Infelix ille qͥ semꝑ generat᷑ az abu¬
lo Rursũq multũ beatꝰ qͥ ex dõ semꝑ nascit᷑.
Neq enĩ semel dicã iustũ exdõ natũ. s ꝑsin.¬
gula uirtutis oꝑa semꝑ iustꝰ nascit᷑ exdõ.
Hoc aut̾e ut plenius possit ꝓbari: etiã de sal¬
uatoris nr̃i cotidiana natiuitate dicamꝰ.
liquido id iniustis obtinentes qđ ind̃o p̾ces¬
serit. Saluator nr splendor: ẽ. głȩ. splendor
aute ñ semel nascit᷑ & de inceps desinit nasci.
Quotienscunq ortũ fuerit litm̃ ex qͦ splendor
orit᷑. totiens orit᷑ & splendor głȩ. Salua.¬
tor nr̃ sapientia.: ẽ. dĩ. Sapientia uͦ spletidor

Expanded text:
ita scribitur: Omnis qui peccatum facit, ex Zabulo natus est . Toties ex Zabulo nascimur, quoties peccamus. Infelix iste qui semper generatur a Zabulo. Rursumque multum beatus qui semper ex Deo nascitur. Neque enim semel dicam justum ex Deo natum, sed per singula virtutis opera semper justus nascitur 808 ex Deo. Hoc autem ut plenius possit probari, etiam de Salvatoris nostri quotidiana nativitate dicamus, liquido id in justis obtinentes quod in Domino praecesserit. Salvator noster splendor est gloriae, splendor autem non semel nascitur, et deinceps desinit nasci: quotiescumque ortum fuerit lumen, ex quo splendor oritur, toties oritur et splendor gloriae. Salvator noster sapientia est Dei. Sapientia vero splendor
Abbreviated transcription (Latin):
ctus homo qͥ ñ audierit u̾ba testam̃ti huiꝰ.
Sqͦd mandauit patrib suis. Quis magis
audit uerba testam̃ti qͦd mandauit ds
patrib nr̃is. qͥ inxp̃o credimꝰ. an illi qͥ
ne moy si crediderunt dũ in xp̃o ñ cre¬
Idunt:
Adqͦs saluatorait. Si crederetis moy. si: crede¬
retis utiq & mͥ. De me em̃ ille scripsit. Si aute
litteris illius ñ creditis. qͦmͦ meis u̾bis credi
turi estis:Itaq illimos si ñ credider. nos uͦ
credentes inx̃po credimꝰ testam̃to qđ traditũ: ẽ
ꝑ moş sen. & ad nos dr̃ ne maledicti fiamꝰ.
cti sunt. Neq en̾̃i audier testam̃tũ qđ man.¬
intelligentẽ id qͦd scriptũ. ẽ. in ioħis apoca¬
lipsi qͥa locus ubi dñs crucifixus. ẽ uocet᷑ sp̃u¬
alit̾ sodoma & egy ptus. si enĩ spualit egy¬
ptus qͥspiam nominat᷑ & ñ. ẽ egyptus scđ̾m
intelligentiã corporalem. haud dubiũ: ẽ. qͥn
si intellexeris egyptũ spualem. & exieris

Expanded text:
ctus homo qui non audierit verba Testamenti hujus, ctus homo qui non audierit verba Testamenti hujus, quod mandavit patribus vestris. » Quis magis audit verba Testamenti quod mandavit Deus patribus, nos qui in Christo credimus, an illi qui neque Moysi crediderunt, dum in Christo non credunt, ad quos Salvator ait: « Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi; de me enim ille scripsit; si autem litteris illius non credin crediderunt, nos vere credentes in Christo, credimus testamento, quod traditum est per Moysen, et ad nos dicitur, ne maledicti fiamus:cti sunt, neque enim audierunt testamentum, quod manintelligentem id quod scriptum est in Joannis Apocalypsi: quia locus ubi Dominus crucifixus est vocatur spiritaliter Sodoma et Aegyptus. Si enim spiritualiter Aegyptus quispiam nominatur, et non est Aegyptus secundum intelligentiam corporalem, haud dubium est, quin si intellexeris Aegyptum spiritalem et exieris
Abbreviated transcription (Latin):
dico. ut ds̃ om̃iũ sit ds̃ nir Si aut̾e uis ple:¬
nus discere quorũ sit ds̃. & quib uocabulu
sui nominis largiat᷑. ego inqͥt ds abraham¬
& d̾ y saac & ds̃ iacob. Idq ipsũ ex ponens sal¬
uator ait. D̾s aute ñ .e. mortuorũ s uiuorũ.
Quis ẽ. mortuus: Utiq peccator. qͥñ habet
dicentẽ. Egosũ uita. Qui habet mortua oꝑa.
qͥ necdũ penitentiã egit ab oꝑib mortius.¬

Expanded text:
dico, ut Deus omnium sit Deus noster. Si autem vis plendico, ut Deus omnium sit Deus noster. Si autem vis plenius discere quorum sit Deus, et quibus vocabulum sui nominis largiatur: « Ego, inquit, Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob . » Idque ipsum exponens Salvator ait: « Deus autem non est mortuorum, sed vivorum . » Quis est mortuus? Utique peccator qui non habet, dicentem: « Ego sum vita. » Qui habet mortua opera? qui nec dum poenitentiam egit ab operibus mortu
Abbreviated transcription (Latin):
De illis dicit. Irritauer me inidolis suis. &
ego emulabor eos suꝑ ñ gent̾e. Ingente aute
insipiente irritabo eos. Nos gͥ inpopłm dĩ
facti sumꝰ. & annunciat᷑ iusticia popło qͥ nas¬
citur de gentib. Iste eñi popłs subito nascit᷑.
Et in ꝓpħa scriptũ. ẽ. Si nata est gens insemel
qͣndo saluator ascendit ad celos. & credider̃t
una die qͥnq milia & alia addita sunt tria
milia: uere tunc fuit cernere popłm insemel
natu sermone dĩ. & repente sterilem partu.¬
rire eã ad quãdr̃. Lȩtare sterilis que ñ paris.
erũpe & clamaquȩ ñ parturis: quia plures
filii desertȩ: magis quã eiꝰ quȩ habet uirũ.
Deserta ȩccła alege. deserta erat adõ. Habens
aut̾e uirũ sy nagoga legem: habebat & dm.¬
ero uobis indm̃. Non ẽ. om̃iũ ds̃. s eorũ tan¬
tũ qͥb se largitus. ẽ qͦmͦ patriarchȩ illi ad
quẽ dix. Ego sũ ds̃ tuus. Et rursũ alii. Ego
Putasne aliqͣndo consequim᷑ id qͦd ꝑsingulos

Expanded text:
llis dicit: Irritaverunt me in idolis suis, et ego aemulabor eos super non gentem. In gentem autem insipientem irritabo eos. Nos igitur in populum Dei facti sumus, et annuntiatur justitia populo, qui nascetur de gentibus. Iste enim populus subito nascitur: et in propheta scriptum est: Si nata est gens in semel. Quando Salvator ascendit ad coelos, et crediderunt una die quinque millia , et alia die addita sunt tria millia: vere tunc fuit cernere populum in semel natum sermone Dei, et repente sterilem, parturientem, ad quam dicitur: Laetare, sterilis, quae non paris; erumpe et clama quae non parturis: quia plures filii desertae magis quam ejus quae habet virum . Deserta Ecclesia a Lege, deserta a Deo erat. Habens 805 virum synagoga Legem habebat et Dero vobis in Deum. Non est omnium Deus, sed eorum tantum quibus se largitus est, quomodo patriarchae illi ad quem dicit: Ego sum Deus tuus : et rursum alii: Ego putasne aliquando consequimur id quod per singulos
Abbreviated transcription (Latin):
hemꝰ patres. & una species: ẽ. pessimorũ pa.¬
trũ. Si quidẽ ante quã crederemꝰ diabolus
pat̾ nr fuit ut sermo euangłicus osten¬¬
dit dicens: uos de ⁊ abulo patre natiestis.
cũ aut̾e credimꝰ facti sumꝰ filii dĩ. Sigͦ pꝰ
hȩc peccauerimꝰ. conuertim adiniquitates¬
ñ simplicit᷑ patrũ. s patrũ pͥorũ. Ad ꝓba.¬
tione aut̾e eiꝰ rei qͥa duplices habemꝰ patres.
utim᷑ & dauid cestimonio inqͣdragesimo
qͣrto psalmo ita dicentis. Audi filia & uide.
& INiclina aurem tuã. & obliuiscere po¬
płi tui & domꝰ patris tui. Quasi pat qͥppe
opit audi filia. Ergo duplices nr̃i patres
sunt. S obliuiscere inqͥt domꝰ patris tui
pͥoris. Sigͥ oblitus domꝰ patris tui pͥoris
rursus fueris ad peccata conuersus inci.¬
Idisti
in id qͦd ñc dr̃ peccatũ. Conu̾si st̃ ad iniqͥ.¬
tates patrũ suorũ pͥorũ. Dicebamꝰ dudũ de¬

Expanded text:
emus patres, et una species est pessimorum patrum: siquidem antequam crederemus, diabolus pater noster fuit, ut sermo evangelicus ostendit, dicens: « Vos de diabolo patre nati estis , » cum autem credidimus, facti sumus filii Dei. Si ergo post haec peccaverimus, convertimur non ad iniquitatespatrum, non simpliciter, sed patrum priorum. Ad probationem autem hujus rei, quia duplices habemus patres, utimur et 1144 David testimonio, in quadragesimo quarto psalmo, ita dicentis: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum, et domum patris tui. Quasi pater quippe coepit: Audi, filia. Ergo duplices nostri patres sunt. Sed obliviscere, inquit, domum patris tui prioris. Si igitur oblitus domum patris tui prioris rursus fueris ad peccata conversus, incidisti in id quod nunc dicitur peccatum: Conversi sunt ad iniquitates patrum suorum p
Abbreviated transcription (Latin):
dñi p̃t̃ eũ de quodic̃ euangłista. In pͥncipio
erat uerbũ. & uerbũ erat apud dm̃. & dserat
uerbũ. Hoc aut̾e scire debem̾. quia hec sit
utilitas credentiũ si sermo ad singulos qͦsq
fiat. Quid mͥ enĩ ꝓdest. si descendat it
mundũ. & ego eũ ñ habeã:  ł diuerso autẽ
etiã si aduniu̾sũ mundũ ñ ueniat & ego
fuero similis ꝓpħarũ: habeo eũ. Dic̃a aute
qͥa & admos sen & adieremiã & adisaiã &
ad singulos scriptores idem sermo comea.

Expanded text:
 In principio erat sermo, et sermo erat apud Deum, et Deus erat sermo . » Hoc autem scire debemus, quia haec sit utilitas credentium, si sermo ad singulos quosque fiat. Quid mihi enim prodest, si descendat in mundum et ego eum non habeam? E diverso autem etiam si ad universum mundum non veniat, et ego fuero similis prophetarum, habeo cum. Dicam autem, quia et ad Moyse, et ad Jeremiam, et ad Isaiam, et ad singulos sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
& unu sc̃m sp̃m. cũ patre & filio sempit̃nũ.
Hȩc ꝓpt hoc qđ lectũ. ẽ. sermo qͥfactus. ẽ suꝑ
ieremiã adño dicens. Quid gͦ dicat. & nos
audiamꝰ. Audite uerba testimonii hiiꝰ. &
loqͥmini aduros uida & in habitantes

Expanded text:
um sanctum, cum Patre, et Filio sempiternum. Haec propter hoc, quod lectum est: Sermo qui factus est super Jeremiam a Domino dicens: quid ergo dicat, et nos audiamus. Audite verba testamenti hujus, et loquimini ad viros Juda, et inhabitantes
Abbreviated transcription (Latin):
id qͦd ꝓnunciauerat ds̃. Maledictus homo qͥ
ñ audierit u̾ba testam̃ti huiꝰ. Et dix dñs ad
me. Lege uerba ista in ciuitate uida & extra
ꝓuocantes uos adsalutẽ. u̾ba testam̃ti huiꝰ.
S& facite illa. Et dix dñs adme. Inuenta :ẽ.
colligatio inuiris iuda & in habitantib
ierłm. Si peccauerimꝰ nos qͥ ꝓpt̾ xp̃m xp̃i

Expanded text:
pronuntiavit Deus: Maledictus homo qui non audierit verba testamenti hujus. Et dixit Dominus ad me; Lege verba ista in civitate Juda, et extrprovocantes eos ad salutem. Verba testamenti hujus, et facite illa. Et dixit Dominus ad me: Inventa est colligatio in viris Juda et in habitantibus Jerusalem. Si peccaverimus nos
Abbreviated transcription (Latin):
tuauit ds̃ sapientiã mundi nec potest caꝑe
eq eñi dignat᷑ sapientia dĩ admundi sapientiã
conuincendã cota descendere. s potꝰi modicũ
qͥd necessariũ fuit qͦd fatuũ dĩ erat. ut hoc
nere. Uerũ exemplũ int̾pon̾a ut ꝑspicue pos.¬
sit intelligi qͦmͦ fatuũ dĩ stult̾a fecerit sapi.¬
entiã mundi. finga paulisꝑ me qͥ aliqͥd putor
ee. cũ insipiente aliqͦ & merudito conferre
sermone. qͥ nichil intelligat. nichil acutȩ di¬
sputationis in t̾roget. Nunqͥdña opꝰmͥ. ẽ. ad il.¬
lius stulticiã arguendã. halectic̃a callidita¬
tem & ꝓfundorũ sensuũ acum̃ adhibereꝰ
Nonne adimiꝰ sermunculi iactũ uilis & modi.
ciqͥ tam illius intelligentiȩ uideat᷑ acerrimꝰ.
fatuũ & insipient̾e. ẽẽ. coniuncaꝰ Sicͥgͥ ad.
mundi sapientiã stultificandã ñ. ẽ. oꝑ sapien-¬
tiã dĩ descendere: & cũ ea colluctari quȩ de-¬
orsũ: e sapientia. s sufficit fatuũdi qmi fa:

Expanded text:
tuavit sapientiam mundi, nec potest caperNeque enim dignatus sapientia Dei ad mundi sapientiam convincendam tota descendere, sed potius modicum, quod necessarium fuit, quod fatuum Dei erat, ut hoc nere. Verum exemplum interponamur, ut perspicue possit intelligi, quomodo fatuum Dei stultam fecerit sapientiam mundi. Fingam paulisper me, qui aliquid putor nosse, cum insipiente aliquo et inerudito conferre sermonem, qui nihil intelligat, nihil acutae disputationis interroget. Nunquidnam opus mihi est ad illius stultitiam coarguendam dialecticae artis calliditatem et profundorum rensuum acumen adhibere? Nonne ad unius sermunculintelligentiae videatur acerrimus, fatuum eum et insipientem esse convincam? Sic igitur ad mundi sapientiam stultificandam non est opus sapientiam Dei descendere, et cum ea colluctari, quae deorsum est sapientia, 802 sed sufficit fatuum Dei: quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
nosse q̃m& ante quacorꝰpassumeret ad scõs
qͦq descenderit. & p̾hanc p̾sentiã corporalẽ
adcelos uictor ascendens rursus adnos ue.¬
niat. Siuis huiꝰ rei caꝑe argum̃tũ. ausculta
qͦd dr̃ sermoqͥ factus. ẽ. suꝑ ieremiã adno

Expanded text:
niam et antequam corpus assumeret ad sanctos quoque descendit: et post hanc praesentiam corporalem ad coelos victor ascendens, rursus ad nos veniet. Si vis hujus rei capere argumentum, ausculta quod dicitur: Sermo qui factus est super Jeremia
Abbreviated transcription (Latin):
in petro. quȩ incȩteris qͦꝙ apłis erat. quȩ in
istu mundũ descenderat: stulticiã. ẽẽ dĩ. Ad
comparationẽ qͥppe illiꝰ sapientiȩ qua t̾renꝰ ñ
capit locus. ad illam sapientiã quȩ cȩlestis. ẽ.
quȩ mundi limit̾e excedit. hoc qͦd descendit
ad homines: fatuũ dĩ ẽ. Uerũ idipsũ fatuũ dĩ
sapientius ẽ. hominib Quib hominib:. Non
utiq stultis. s sapientib scłi: licet sapientib

Expanded text:
in Petro, quae in caeteris apostolis erat, quae in in Petro, quae in caeteris apostolis erat, quae in istum mundum descenderat, stultitiam esse Dei: ad comparationem quippe illius sapientiae, quam terrenus non capit locus: ad illam sapientiam quae coelestis est, quae mundi limitem excedit, hoc quod descendit ad homines fatuum Dei est. Verum idipsum fatuum Dei sapientius est hominibus: quibus hominibus? non utique stultis, sed s
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ñ habent iusticiã sodomorũ peccata ꝑse:
sed adcollationẽ maiorũ scelerũ iustificant᷑.
sic econtrario scientia pauli adillam cȩlestẽ
scientiã. ad illũ consũmatũ lectionis intelle¬
ctũ. stulticia reputat᷑. Iccirco infatuatꝰ . ẽ. om̃is
homo abscientia. Tale qͥddã eccł astes ut arbi.¬
tror dep̾hendens effatus. ẽ. Dixi. sapiens effi¬
ciar. & ipsa elongauit se ame longius qua
erat. oalta ꝓfunditas. qͥs inueniet eã. Uo¬
lumꝰ qͥddã audent̃ si licet dicere. q̃m hoc qͦd¬
descendit inmundũ: euacuauit se ipsũ. ut
euacuatione eꝰiꝰ mundus cõpleret᷑. Si aut̃e
hoc qͦd descendit inmundũ euacuauit se:
sem fatiũi dĩ. qͦmͦ aucupes sermonũ meorũ
& semꝑ dediti ad criminandũ uenenatas
mme linguas uibrarent. Nunc uͦ paulus qͣsi
sapiens & potestatem habens apłicã. ausus
.e. dicere omne sapientiã t̾renã quȩ inse. quȩ

Expanded text:
ergo non habent justitiam Sodomorum peccata per se, ergo non habent justitiam Sodomorum peccata per se, sed ad collationem majorum scelerum justificantur, sic econtrario scientia Pauli ad illam coelestem scientiam, ad illum consummatum rationis intellectum stultitia reputatur: idcirco « infatuatus est omnis homo a scientia. » Tale quiddam Ecclesiastes ut arbitror deprehendens effatus est: « Dixi, sapiens efficiar, et ipsa elongavit se a me longius quam erat, et alta profunditas, quis inveniet eam? » Volumus quiddam audenter licet dicere, quoniam hoc qeipsum, ut evacuatione ejus mundus compleretur. Si autem hoc quod descendit in mundum evacuavit se, sem 800 fatuum Dei, quomodo aucupes sermonum meorum, et semper dediti ad criminandum, venenatas in me linguas vibrarent? Nunc vero Paulus quasi sapiens, et potestatem habens apostolicam, ausus est dicere, omnem sapientiam terrenam, quae in se, quae
Abbreviated transcription (Latin):
thesauris suis. Et uxta miscdia dĩ ad hos
thesauros nos occursuros putamꝰ. & quia
plures sunt thesauri forte iuxta ordiñe
resurgentiũ. erit & requies inthesauris
dĩ. Qđ aut̾e dico istiusmodi.ẽ. Resurre.¬
ctio mortuorũ in qͥbusdã ordinib futura
.ẽ. Ait qͥppe apłs. Uñ quisq aut̾e resurget
in suo ordine. & ñ ut libet miscent᷑ or dines
resurgentiũ. Alius ordo erit millo thesauro
rũ. in qͦ sunt thesauri sapientiȩ & scientiȩ abs.¬
conditi. Et qͦmͦ possideo unã p̾ciosissimã mar¬
garitam ꝑ plures alias margaritas: sic uenio
morantib Edux enĩ uentos de thesauris suis.
Infatuatus. ẽ om̃is homo abscientia. Di om̃is
homo infatuat᷑. ẽ. abscientia. & paulus homo : ẽ:
culã qͣndã uidens. & si sic expedit dicere: ip¬
sius qͦq portiunculȩ part̾e minimã recogno.¬
scens. Econtrario autẽ intelligis. qͥd sit infa¬¬
tuatꝰ. ẽ. om̃is homo abscientia. Cõparatione
peccatorũ ierłm: sodomorũ peccatũ iusticia

Expanded text:
t nos juxta misericordiam Dei ad hos thesauros nos occursuros putamus. Et quia plures sunt thesauri, forte juxta ordinem resurgentium erit et requies in thesauris Dei. Quod autem dico, istiusmodi est, resurrectio mortuorum in quibusdam ordinibus futura est. Ait quippe apostolus: Unusquisque autem resurget in suo ordine , et non ut libet miscentur ordines resurgentium: alius ordo erit in illo et in irum, in quo sunt thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Et quomodo possideo unam et pretiosissimam margaritam per plures alias margaritas: sic venio morantibus. Eduxit enim ventos de thesauris suis . Infatuatus est omnis homo ab scientia . Si omnis homo infatuatus est ab scientia, et Paulus homo est, Pculam quamdam videns, et si sic expedit dicere, ipsius quoque portiunculae partem minimam recognoscens. Econtrario autem intelliges quid sit: Infatuatus est omnis homo ab scientia. Comparatione peccatorum Jerusalem, Sodomorum peccatum justitia
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ cęlorũ. Uides qͦmͦ ab extremis edu-¬
cat d̃ has corporeas nebulas : ꝓpt̾ea si
cens nubes ds̃ ab extremo t̾rȩ educat me.
&fulgura in pluuiã fecit. Aint natu¬
raliũ causarũ scrutatores. quia fulgura
ex nubiũ collisione generent᷑ in mor̾e
silicũ duriorũ. qͦs cũ cõploseris sibi: me¬
dius exͥis ignis elabit᷑. atq ita cũ fulgure
parit & tonitrua mugire. tͥonitro scilicet
sonitũ indicante coͣnͣ sũ: & fulgure excussi
luminis claritat᷑e. Si intellex isti exemplũ.
considera nunc nubes rationales. Moy ses
nubes erat. Ih̾s naue nubes erat. Isti si secũ
inuice. & udebis rutilare fulgura. Potes &
tu ipse de scripturis sc̃is inhunc modũ nuc¬
biu inuenire concursus. ex qͥb ignis emit.¬
tat᷑. Ut aut̾e ad nouu testam̃tũ ueniamꝰ.
paulus &e siluanꝰ duȩ nubes inunũ conue¬
nerunt. & ecce totũ mundũ epłȩ eorũ ful¬¬
gore illuminant. Fulgura inpluuiã fecit.
& edux uentos de thesauris suis. Ergone ii

Expanded text:
regnum coelorum . Vides quomodo ab extremis educat Deus et corporet nebulas? Propterea si cens nubes Deus ab extremo terrae, educat me. Et fulgura in pluviam fecit . Aiunt naturalium causarum scrutatores, quia fulgura ex nubium collisione generentur, in morem silicum duriorum, quos cum comploseris sibi, medius ex his elabitur ignis; atque ita cum fulgure iter et tonitrua mugire; tonitruo scilicet sonitum indicante concussus, et fulgure 798 excussi luminis claritatem. Si intellexisti exemplum: considera nunc nubes rationales. Moyses nubes erat: Jesus Nave nubes erat: isti si secum invicem, et videbitis rutilare fulgura. Potes et tu ipse de Scripturis sanctis in hunc modum invenire concursus, ex quibus ignis emittatur. Ut autem ad novum Testamentum veniamus, Paulus et Silvanus duae nubes in unum convenerunt, et ecce totum mundum Epistolae eorum fulgore illuminant: Fulgura in pluviam fecit, et eduxit ventos de thesauris suis . Ergone hi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ros eloquia mea. Quasi nubes dicebat.
ipse nubes erat. & sciebat alias nubes cõ.
ꝓpħantessibi: idõ uaticinans aiebat.
Mandabo nubib ne pluant suꝑ eã imbrẽ.
Si aute iam didicimꝰ qͥsint nubes. uideamꝰ
qͦm ds educat nubes abextremo t̾rȩ. Ait
saluator. Qui uult inuobis. ẽe. pmꝰ: sit
om̃iũ nouissimꝰ. Seruauit hoc manda¬¬
tupaulus. & fuit nouissimꝰ in hoc mun¬
dodicens. Puto eñi ds nos apłos nouissimõ
ostendit quasi mortificatos. qͣsi spec̾tacu.
saluatoris factus fuerit in hac uita nouis.¬
simꝰ: iste fit nubes. &educit ds̃ nubes ñ
apͥmis t̾rȩ. ñ aconsulib ñ aducib ñ a¬

Expanded text:
ut ros eloquia mea. Quasi nubes dicebat: ut ros eloquia mea. Quasi nubes dicebat: ipse nubes erarophetantes sibi, ideo vaticinans aiebat: Mandabo nubibus, ne pluant super eam imbrem . Si autem jam dicimus qui sint nubes; videamus quomodo Deus educat nubes ab extremo terrae. Ait Salvator: Qui vult in vobis esse primus, sit omnium novissimus . Servavit hoc mandatum Paulus, et fuit novissimus in hoc mundo dicens: Puto enim Deus nos apostolos novissimos ostendit, quasi mortificatos; quia Al. quasi praeceptum Salvatoris factus fuerit in hac vita novissimus, iste sit nubes; et educit Dominus nubes non a primis terrae, non a consulib
Abbreviated transcription (Latin):
s ueritas dĩ usq ad illas nubes. ẽ. quȩ audiunt
mandatũ dñi. & nouert̃ qͦ pluuias differant
& aquib eas suspendant. De his nubib di¬
ctũ : ẽ. Et mandabo nubib ne pluant suꝑ¬
t̾ram imbre. De his eniquȩ ex denso aere con-¬
stare dicunt᷑. si ñ fuerit pluuia.: ñ p̾cepit dr̃
ne pluant suꝑ uineã aut qͣnq regionem
imbre.s om̃ino ñ appareant. ut int̾tio re¬
gnorũ libro legimꝰ qͣndo intempore heliȩ¬
futurȩ pluuiȩ signũ inuestigio hominis
ostensũ ẽ. atq ita p̾nubem conglobat̾a imb̾
descendit int̾ras. Istis uͦ quasi subsistentib
nubib iubet᷑ pluuiã continere cũ indigna
fuerit anima imbre cȩlesti. & dr̃. Mandabo
quisq scriptor nubes. ẽ. Mos ses nubes
erat & quasi nubes loquebat᷑. Attende ce¬
lũ& loquar. & audiat t̾ra sermones ex
Si ñ fuisset nubes: nunquã dixisset. expe-¬
ctentur ut pluuia uerba mea. & descendant

Expanded text:
sed veritas Dei usque ad illas nubes est, quae audiunt sed veritas Dei usque ad illas nubes est, quae audiunt mandatum Domini, et noverunt quo pluvias deferant et a quibus eas suspendant. De his nubibus dictum est: « Et mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem . » De his enim quae ex densato aere constare dicuntur, si non fuerit pluvia, non praecepit Deus ne pluant super vineam, aut quamcunque regionem imbrem, sed omnino non apparent, ut in tertio Regnorum libro legimus: quando in tempore sifuturae pluviae signum in vestigio hominis ostensum est, atque ita post nubem conglobatam, imber descendit ad terras. Istis vero quasi subsistentibus nebulis, jubetur pluviam continere, cum indigna fuerit anima imbre coelesti, et dicitur: Mandabo squisque sanctorum nubes est. Moyses nubes erat, et quasi nubes loquebatur: Attende, coelum, et loquar, et audiat terra sermones ex Si non fuisset nubes, numquam dixisset: Exspectentur ut pluvia verba mea, et descendant
Abbreviated transcription (Latin):
inmalũ sit. & nc̃ affirmanꝰi eos qͥ cęl estem ho-¬
min̾e portant: ee. cȩlestes. Si eñi ad peccatores
dr t̾ra estis & int̾ram ibitis. quare ñdicat᷑
& int̾ram ibis. Qua ꝓpt̾ cęlesti ei qͥ imagin̾e
habet aut t̾rena. Si t̾rena facta sunt: ad co¬¬
gnitam sibi t̾ram deducunt eũ qͥ thesaurizat
ea int̾ra & ñ incelo. Rurfusq hȩc quȩ uixta
uirtutem gesta st̃: thesaurizatorem suũ ad
ꝓpinquas sibi cȩlorũ regiones subuehunt.
Et iunx educens nubes abex tremo t̾re. Istius¬
modi disputatio & inpsalmo nuꝑ incidit. &
dictũ: e. a nob̾ qͦmͦ deuseduxerit nubes abex.¬
tremo t̾rȩ. qͦd quidẽ nc rursũ cogim᷑ retrac¬
tare. Ut iiqͥ audiert̃: plenissime quȩ sciunt
reminiscant᷑. & ii qͥñ int̾fuert̃ aut obliti st̃:¬
contextũ sermonis agnoscant que tunc ꝓ¬
ut ualumꝰ exhibuimꝰ. Diximꝰ aut̃e scos. eẽ.
nubes. & eni hoc qͦd scriptũ: ẽ. ueritas tuausq
ad nubes: ñ potest referri in animales nubes.

Expanded text:
it, et nunc affirmamus eos qui coelestem hominem portant, esse coelos. Si enim ad peccatores dicitur: Terra estis, et in terram ibitis, quare non dicatur et in terram ibis , cur propter coelestem, ei qui imaginem habet, aut terrena: si terrena facta sunt, ad cognatam sibi terram deducunt eum qui thesaurizat ea in terra, et non in coelo. Rursumque haec quae juxta virtutem gesta sunt, thesaurizatorem suum ad proquinquas sibi coelorum regiones subvehunt. Et junxit: Educens nubes ab extremo terrae . Istiusmodi disputatio et in Psalmo nuper incidit, et dictum est a nobis quomodo Deus eduxerit nubes ab extremo terrae. Quod quidem nunc rursum cogimur retractare, ut hi qui audierunt, plenissime quae sciunt reminiscantur, et hi qui non interfuerunt, aut obliti sunt, textum sermonis agnoscant, quem tunc, prout valuimus, exibuimus. Diximus autem sanctos esse nubes. ad nubes. » non potest referri ad inanimales nubes,
Abbreviated transcription (Latin):
suu diu̾sis uocabulis nuncupat᷑. Aliud si¬
gnificat sapientia: aliud iusticia. Quando
eni sapientia dr̃ disciplina ista diuinarũ
rerũ humanarũq institutio. qͣndo iusticia :
distributor & udex meritorũ significat᷑.
Quando sc̃itas: illa uirtꝰ de scribit᷑ quȩ cre¬
dentes dõ efficit scõs. Ita gͦ m & prudentia
eiꝰ intelligitur doctrmna & de monstratio
bonaruaut malarũ rerũ siue neutrarũ
Atq in hunc modũ extendisse nuno dr̃ celu

Expanded text:
sis vocabulis nuncupatur. Aliud significat sapientia, aliud justitia. Quando enim sapientia dicitur, disciplina ista divinarum rerum humanarumque institutio, quando justitia, distributor et judex meritorum significatur. Quando sanctitas illa virtus describitur, quae credentes Deo efficit sanctos. Ita ergo mihi et prudentia ejus intelligitur doctrina et demonstratio bonarum ac malarum rerum, sive neutrarum, atque in hunc modum extendisse nunc dicitur c