comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in infirmitate ꝑficit᷑ In his gͦ tribulatio¬
nib quae possunt & prodesse & nocere qͥd
oremꝰ sic̃ oportet nescimꝰ . Et tam̃ qr dura
qr molesta qr c̃tra sensũ nr̃ȩ infirmitatis
suN uniũ sali humana uoluntate: ut
a nob hac auferant᷑ oramꝰ. Sed hoc deuo¬
tionis debemꝰ dnõ dõ nr̃o : ut si ea ñ abs¬
tulerit. ñ idõ nos ab eo negligi existimemꝰ :
sed potius pia patientia maloꝵ bona
sꝑemꝰ ampliora Sic enĩ uirtus in infir¬
mitate ꝑficitur Nonnullis quippe im
sit iratꝰ sic̃ contra apto negauit ꝓpitiꝰ
Nã legimꝰ israhelitae quid & qͥmꝰ rogaue¬
famulus tẽptaretur. Ex audiuit rogan¬
tes et immundos sp̃s : ut in multos sues
legio daemonũ muteretur. Hac scripta
sunt. ne forte se quisquam magni pendat
si fuerit exauditus. cũ aliquid impatient᷑
petit qđ ñ impetrare pluspsit: aut se abi¬
ciat. et de diuina erga se miseratione des¬

Expanded text:
in infirmitate perficitur. In his ergo tribulatioin infirmitate perficitur. In his ergo tribulationibus, quae possunt et prodoremus, sicut oportet, nescimus et tamen, quia dura, quia molesta, quia contra sensum nostrae infirmitatis sunt, uniuersali humana uoluntate, ut a nobis haec auferantur, oramus. sed hoc deuotionis debemus domino deo nostro, ut, si ea non abstulerit, non ideo nos ab eo neglegi existimemus, sed potius pia patientia malorum bona speremus ampliora. sic enim uirtus in infirmitate perficitur. nonnullis quippe inpsit iratus, sicut contra apostolo negauit propitius. nam legimus, Israhelitae quid et quo modo rogauefamulus temptaretur. exaudiuit rogantes et inmundos spiritus, ut in multos sues legio daemonum mitteretur. haec scripta sunt, ne forte se quisquam magni pendat, si fuerit exauditus, cum aliquid inpatienter petit, quod non impetrare plus prosit, aut se abiciat et de diuina erga se miseratione des
Abbreviated transcription (Latin):
quid enĩ oremꝰ sic̃ oport& nescimꝰ. Neq enim
ullo mͦ eredendũ ẽ uł ipsũ uł qruib ista dice¬
bat. dñĩcã nescisse orationem. Cur gͦ putamꝰ
hȩc eũ dixisse. qđ nec temere potuit nec e¬
mendacit̃ dicere nisi qr molestiȩ tribula¬
tionesq tẽporales plerumq prosunt uł
ad sanandũ tumorem suꝑbiȩ uł adꝓban¬
dam exercendãq patientiã. cu ꝓbate
et exercitate clarior merces suꝑiorq ser¬
uatur. uł ad quȩcũq flagellanda et abo¬
lenda peccata. Iam̃ nos nescientes quod
ista prosint : ab om̃i optamꝰ tribulatione
liberari. Ab hac ignorantia. nec se ipsum
apłs ostendit alienũ : nisi forte quid oran&e
sicut oportet sciebat. qͣndo in magnitudine
reuelationũ ne extolleret᷑ datus ẽ illisti
ret ab eo : utiq sic̃ oport& nesciens qruid
oraret. Deniq dei responsũ cur ñ fieret qđ
uir tantꝰ orabat : & quare fieri ñ oportere
audiuit: Sufficit tibi gr̃a mea : nã uirtꝰ

Expanded text:
remus, sicut oportet, nescimus. neque enim ullo modo credendum est uel ipsum uel quibus ista dicebat dominicam nescisse orationem. cur ergo putamus hoc eum dixisse, quod nec temere potuit nec mendaciter dicere, nisi quia molestiae tribulationesque temporales plerumque prosunt uel ad sanandum tumorem superbiae uel ad probandam exercendamue patientiam, cui probatae et exercitatae clarior merces uberiorque seruatur, uel ad quaecumque flagellanda et abolenda peccata, tamen nos nescientes, quid ista prosint, ab omni optamus tribulatione liberari. ab hac ignorantia nec se ipsum apostolus ostendit alienum, nisi forte, quid oraret, sicut oporteret, sciebat, quando, magnitudine reuelationum ne extolleretur, datus est illi stiret ab eo, utique sicut oportet nesciens quid oraret. denique dei responsum, cur non fieret, quod uir tantus orabat, et quare fieri non expediret, audiuit: Sufficit tibi gratia mea; nam uirtus
Abbreviated transcription (Latin):
sec sc̃imus q̃m diligentib dm̃ om̃a co oꝑantur
in bonũ: sciens non nullos diligere dm̃. et in
eo bono usq infinẽ ñ ꝑmanẽre : mox ad¬
didit. his quis cđm ꝓpositũ uocati st̃ scĩ. Hi
enĩ in eo qđ diligunt dm̃: ꝑmanentusq iri
finem. Et qui ad tẽpus inde deuiant reũtunt᷑:
ut usq infinẽ ꝑducant qđ in bono eẽ coeper̃
Ostendens aut̃ quid sit scđm ꝓpositũ uocari:

Expanded text:
set, Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperatur in bonum; sciens nonnullos diligere Deum, et in eo bono usque in finem non permanere, mox addidit, his qui secundum propositum vocati sunt. Hi enim in eo quod diligunt Deum, permanent usque in finem; et qui ad tempus inde deviant, revertuntur, ut usque in finem perducant, quod in bono esse coeperunt. Ostendens autem quid
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. coruus & ñ ẽ reũsus : missa ẽ colũba. et
reũsa ẽ Illas duas aues misit noe. Habebat ibi
corũ: habebat colũbã. Utrũq hoc genus: ar¬
ca illa continebat. Et si arca figurabat eccłam:
uidetis utiq qr necesse . ẽ. ut in isto diluuio
scłi utrũq genus contineat eccła & coruum
& colũbã. Qui st̃ corui᷑ qui sua quaerunt. Qui¬
st̃ colũba : qui ea quae xp̃i sun quaer̃¬

Expanded text:
est corvus, et non est reversus; missa est columba; et reversa est: illas duas aves misit Noe . Habebat ibi corvum, habebat et columbam; utrumque hoc genus arca illa continebat: et si arca figurabat Ecclesiam, videtis utique quia necesse est ut in isto diluvio saeculi utrumque genus contineat Ecclesia, et corvum, et columbam. Qui sunt corvi? Qui sua quaerunt. Qui columbae? Qui ea quae Christi sunt quaer
Abbreviated transcription (Latin):
indigeat aut angustias patiat᷑ qui scđm
dm̃ int̃pellat ꝓsc̃ĩs: sed quia ipse nos
moret adorandum cũ gemimꝰ qđ ipso mo¬
chil latet : sed ut scire nos faciat qͣntũ in
eius dilectione ꝓfecerimꝰ tẽptari nos ꝑmit¬
tit. Scd̾m ipsã locutionem dic̃ et dñsmnes.
gemitib intpellat: ut intelligeremus¬
i gemitib int̾pellare nos facit. Ad est
enim nob: & infundendo caritatem
nob̵ facit nos int̃pellare gemitib. De¬
niq alio loco eum dic̃ apłs clamantem
abba pat̃ :  alio loco dic̃ in qͦ damamꝰ
abbapat̃. Ex posuit quid sit clamantẽ¬

Expanded text:
indigeat aut angustias patiatur, qui secundum indigeat aut angustias patiatur, qui secundum Deum interpellat pro sanctis: sed quia ipse nos movet ad orandum cum gemimus, quod ipso mohil latet, sed ut scire nos faciat, quantum in ejus dilectione profecerimus, tentari nos permittit. Secundum ipsam locutionem dicit et DGemitibus interpellat; ut intelligeremus, Gemitibus interpellare nos facit. Adest enim nobis, et infundendo charitatem nobis, facit nos interpellare gemitibus. Denique alio loco cum dicit Apostolus, Clamantem, Abba, Pater ; alio loco dicit, In quo clamFilium scire faceret. Ex hac figu
Abbreviated transcription (Latin):
spũ orationis salubriter oraturus: non qr
tot sunt sp̃s : sed om̃a haec oꝑatur unus atq
idem sp̃s. diuidens ꝓpria unicuiq prb ut
uult : qr sp̃s ubi uult spirat. Sed qđ fatendũ
ẽ aliter adiuuat nondum inhabitans.
alit̃ in habitans Nam nondum in habitars
adiuuat ut sint fideles: in habitans adiu¬
uat iam fideles. Quid enim oremꝰ. sicut
cta .ẽ. : ldeo enim dicit idem apłs. Caritas
datus ẽ nob̵ Caritas ipsa gemit : caritas
ipsa orat. Cont᷑ hanc aures clauđe noni
nouit qui illam dedit. Securus esto. Cari¬
significat qđ dicitur dm̃ requieuisse ab
omnib dꝑib suis quae fecit bona ualde:
nisi requiem nr̃am quã nob̵ daturus est
ab omnib oꝑib nr̃is. si et nos bona oꝑa
fecerimꝰ: Seđm ipsam figuram locutionis
dicit apłs. Quid enim oremꝰ sic̃ opoit& nescimꝰ :
sed ipse sp̃s postulat ꝓnob̾ gemitib in enar¬
rabilib. Non enim sp̃s sc̃s gemit quasi

Expanded text:
Spiritu orationis salubriter oraturus. Non quia Spiritu orationis salubriter oraturus. Non quia tot sunt spiritus, sed omnia haec operatur unus atque idem spiritus diuidens propria unicuique, prout uult, quia spiritus, ubiuult, spirat. sed, quod fatendum est. aliter adiuuat nondum inhabitans aliter inhabitans; nam nondum inhabitans adiuuat. ut sint fideles, inhabitans adiuuat iam fideles. Quod est ergo meritcta est? Ideo enim dicit idem apostolus: Charitas datus est nobis . Charitas ipsa gemit, charitas ipsa orat; contra hanc aures claudere non novit qui illam dedit. Securus esto, charisignificat, quod dicitur Deus requievisse ab omnibus operibus suis, quae fecit bona valde, nisi requiem nostram, quam nobis daturus est ab omnibus operibus nostris, si et nos bona opera fecerimus? Secundum ipsam figuram locutionis dicit et Apostolus: Quid enim oremus, sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus . Non enim Spiritus sanctus gemit, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuat infirmitatẽ nr̃am: Deinde ista
subiunxit. Quid enim oremꝰ sic̃ oportet
sp̃s clamet orando : sed in qͦ clamamꝰ inquit
abba pat̃. Alio tam̃ loco ait. Em̃ filii estis: mi¬
sit deus sp̃m filii sui in corda nr̃a. clamantẽ
abba pat̾. Non hic ait in qͦ clamamꝰ : sed ipsũ
sp̃m clamantem dicere maluit. qͦ efficitur
ut clamemus  sicut suñ illa. ipse sp̃s inter¬
pellat gemitibus in enarrabilibus: et sp̃s
patris ur̃i ẽ qui loquitur in uobis. Sicut
gͦ nemo recte sapit. recte intelligit recto
consilio ac fortitudine p̃ualet. nemo scient̃
pius. ẽ uł piȩ sciens nemo timore casto.
dm̃ timet. nisi acceꝑit spm̃ sapientiae et
intellectus. consilu et fortitudinis. scientiae
et pietatis. et timoris dĩ n ec habet quisqͣm
uirtutẽ uerã. caritatẽ sinceram. continen¬
tiam religiosam nisi ꝑ spm uirtutis et
caritatis. et continentiae : ita sine sine spu
fidei ñ ẽ. recte qui spiã crediturus : nec sine

Expanded text:
adjuvat infirmitatem nostram; deinde ista adjuvat infirmitatem nostram; deinde ista subjunxit: Quid enim oremus, sicut oportet, spiritus clamet orando, sed \'in quo clamamus\', inquit, \'abba pater\'. alio tamen loco ait: Quoniam filii estis, misit deus spiritum filii sui in corda uestra clamantem: \'Abba pater\'. non hic ait in quo clamamus. sed ipsum spiritum clamantem dicere maluit, quo efficitur, ut clamemus, sicut sunt illa: Ipse spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus et: Spiritus patris uestri -est, qui loquitur in uobis. Sicut ergo nemo recte sapit, recte intellegit, recte consilio ac fortitudine praeualet, nemo scienter pius est uel pie sciens, nemo timore casto deum timet, nisi acceperit spiritum sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis et timoris dvirtutem veram, charitatem sinceram, continentiam religiosam, nisi per Spiritum virtutis, et charitatis, et continentiae: ita sine Spiritu fidei non est recte quispiam crediturus, nec sine
Abbreviated transcription (Latin):
Ratio quicqͥd impetrat. euident̃ oftendit
dorũ dĩ. eẽ: ne homo exiftimet a se ipso. eẽ.
Qđ si in porestate hab̾etur: ñ utiq posceret᷑
Uerũ tam̃ ne saltem orationis putarentur
gr̃a : sed iam nec gr̃a eẽt quia debita reddet᷑
etiam ipsa oratio int̃ gr̃ae munera reꝑitur
Quid enim oremꝰ ait doctor gentiũ sic̃ oportet
nescimꝰ: sed ipse sp̃s int̃pellat gemitib in enar¬
rabilib. Iuidẽ aut̃ int̃pellat : nisi intpellare
nos facit: Indigentis enim certissimũ indiciũ
ẽ int̃pellare gemitib : nulliꝰ aut̃ rei ẽẽ indigen
pellat: qr int̾pellare nos efficit: nobq int̃¬
pellandi et gem̃di infprrat affectũ : sic̃ illuo
in euangłio. N enĩ uos estis qͥ loqͥmini : sed
hoc ita fit de nob: tanqͣm nichil facientib
ñ eẽ intelligendũ sp̃m nr̃m de qͦ dictũ ẽ int̃¬
pellat gemĩtib: in enarrabilib : sed spm̃ scm̃
quo ñra infirmitas adiuuat᷑ satis ipse de¬
monstrat apłs. inde enĩ coepit: Sp̃s inquix

Expanded text:
ratio. quicquid impetrat, euidenter ostendit donum dei esse. ne homo existimet a se ipso sibi esse, quod si in potestate haberetur, non utique posceretur. uerum tamen ne saltem orationis putentur gratia — sed iam nec gratia esset, quia debita redderetur —, etiam ipsa oratio inter gratiae munera reperitur. quid enim oremus, ait doctor gentium, sicut oportet, nescimus; sed ipse spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus. quid est autem \'interpellat\' nisi interpellare nos facit? indigentis enim certissimum indicium est interpellare gemitibus. nullius autem rei esse indigentrpellat’, quia interpellare nos efficit nobis- w que interpellandi et gemendi inspirat affectum, sicut illud in euangelio: Non enim uos estis. qui loquimini. sed hoc ita fit de nobis tanquam nihil facientibusnon esse intelligendum spiritum nostrum, de quo dictum est, interpellat gemitibus inenarrabilibus, sequo nostra infirmitas adjuvatur, satis ipse demonstrat Apostolus. Inde enim coepit, Spiritus, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
nis p̃cepti ẽ. caritas de corde puro. et
conscientia bona & fide ñ ficta In eisdẽ
trib ꝓconscientia bona: spes posita
ẽ fides gͦ et spes & caritas. ad dm̃ ꝑdu¬
cunt orantem : hoc ÷ credentem. spe¬
rantẽ desidantem : et quȩ petat a

Expanded text:
nis praecepti est caritas de corde puro et nis praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. in eisdem tribus pro conscientia bona spes posita est. fides ergo et spes et caritas ad deum perducunt orantem, hoc est credentem, sperantem, desiderant
Abbreviated transcription (Latin):
enarrabi libus int̃pellare sic intelli¬
gatur ut dixi idẽ qr gemitib sc̃õꝵ
desideriorum int̃pellare scõs facit ⁊
quib affectũ piũ gr̾ae spĩtualis infun¬
dit Sed similes locutionũ modos
qͣndo ꝑ efficientem significatur id qđ
efficitur: sic̃ frigus pigrũ diciinꝰ quia
pigros facit. et diem tristem uł lȩtum
qui tristes uel letos facit: etiã de scri¬
pturis scĩs commem orauerim: uibi d̃s
dicit ad abraham nẽ cognoui. Qđ
nichil aliud.ẽ quã nc̃ ut cognosceres
feci. Non enim tunc ds̃ dicendus ẽ cog¬
nouisse : qđ anteꝗ fieret nũ quã potuit
ad nõ dõ petenda. Quid sit beatũ esse :
amultis multa se difputata Sed nos
ad multos et ad multa: ut quid imus
Breuit̃ inscriptura dĩ ueracit̾q dictũ
ẽ. Beatꝰ popłs cuiꝰ ẽ. dñs ds̃ ipsius In ipso
popło ut simꝰ. ad eũ contẽplandũ et cũ co
sine fine uiuendũ ꝓuenire possimꝰ. fi¬

Expanded text:
enarrabilibus interpellare sic intellienarrabilibus interpellare sic intelligatur, ut dixi, id est, quia gemitibus sanctorum desideriorum interpellare sanctos facit, quibus affectum pium gratiae spiritualis infundit. Sed cum similes locutionum modos, quando per efficientem significatur id quod efficitur; sicut frigus pigrum dicimus, quia pigros facit; et diem tristem vel laetum, quia tristes vel laetos facit; etiam de Scripturis sanctis commemoraverim, ubi Deus dicit ad Abraham, Nunc cognovi ; quod nihil est aliud quam, Nunc ut cognosceres feci: non enim tunc Deus dicendus est cognovisse, quod antequam fieret nunquam potuit a domino deo petenda. quid sit beatum esse, a multis multa sunt disputata; sed nos ad multos et ad multa ut quid imus? breuiter in scriptura dei ueraciterque dictum est: Beatus populus, cuius est dominus deus ipsius. in ipso populo ut simus atque ad eum contemplandum et cum eo sine fine uiuendum peruenire possimus, fi
Abbreviated transcription (Latin):
propt̃ qđ dictus ẽ gemere. Lacitnos clama¬
re ꝓpt̃ qđ dictus ẽ clamans. FacitNios ag¬
noscere dm̃: ꝓpt̃ qđ dictũ. ẽ immo cogniti
adõ Facit abrcham ds̃ cognoscentem :
propt᷑ qđ ei dix̃ nc̃ modo cognoui
sp̃s intͣpellat ꝓnob gemitib in enarra¬
bilib ne credamus sp̃m sc̃m nũquã eẽ. si¬
ne gemitib posse: qm nullus dies nulla
hora. nullũ mom̃tũ tẽporis inuenit᷑ : qͦ ñ a
scĩs orationes dõ ubicũq fundant᷑ : ab
aliis hic ab aliis alibi: cũ tam̃ ab orationib
scõꝵ nullum sit tẽpus imune : quando¬
quidem dieb ac noctib cũ alii cibo accep¬
to reficiuntur : alii qđ libȩt aliud aguaT
alii dormiunt: ñ utiq desunt quos desi¬
deriũ sc̃m orare cõpellat Ita fit ut sp̃s sc̃s
qui ubiq omnib ad .ẽ : aliquantulum
cessare agemitib non sinat᷑ qđ ẽ ex¬
tremȩ miseriȩ: cũ ꝓquibus cũq orãtio¬
nibus cogitur gemere᷑ nisi gemitibus in¬

Expanded text:
propter quod dictus est gemens. Facit nos clamare propter quod dictus est clamans. Facit nos cognoscere Deum, propter quod dictum est, Imo cogniti a Deo. Facit Abraham Deus cognoscentem, propter quod ei dixit, Nunc cognoviSpiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus : ne credamus Spiritum sanctum nunquam esse sine gemitibus posse, quoniam nullus dies, nulla hora, nullum momentum temporis invenitur, quo non a sanctis orationes Deo ubicumque fundantur, ab aliis hic, ab aliis alibi. Cum tamen ab orationibus sanctorum nullum sit tempus immune, quandoquidem diebus et noctibus, cum alii cibo ac potu reficiuntur, alii quodlibet aliud agunt, alii dormiunt, non utique desunt quos desiderium sanctum orare compellat; ita fit ut Spiritus sanctus, qui ubique omnibus adest, aliquantulum cessare a gemitibus non sinatur, quod est extremae miseriae, cum pro quibuscumque orantibus cogitur gemere: nisi gemitibus in
Abbreviated transcription (Latin):
fi festatione p̃clarus. qui priꝰ in humi¬
litate uetut occultus : qui hȩc nouit
Xgemit. Et quam diu propt̃ hoc gemit:
beñ ie gemit. Sp̃s illũ docuit gemere
Acolũbã didicit gemere Multi eNum
gemunt infelicitate t̾reria᷑ uł quas¬
sati damnis. uł egritudine corporis pre¬
grauati : uł carcerib inclusi uł ca¬
tenus colligati: uł fluctib maris iactati
uł aliquib inimicoꝵ insidus circum¬
septi. Gemunt: sed ñ gemitu colũbȩ ge
munit. Non amore dĩ gemunt: non
spũ gemunt Ideo talescũ ab ipsis p̃s¬
suris fuerint lbati: exultant in grandib
uocib Ubi apparet: quia corui st̃
non colũbȩ. Merito de arca missus¬

Expanded text:
nifestatione praeclarus, qui prius in huminifestatione praeclarus, qui prius in humilitate venit occultus; qui hoc novit, gemit. Et quamdiu propter hoc gemit, bene gemit: Spiritus illum docuit gemere, a columba didicit gemere. Multi enim gemunt in infelicitate terrena, vel quassati damnis, vel aegritudine corporis praegravati, vel carceribus inclusi, vel catenis colligati, vel fluctibus maris jactati, vel aliquibus inimicorum insidiis circumsepti gemunt: sed non columbae gemitu gemunt, non amore Dei gemunt, non spiritu gemunt. Ideo tales cum ab ipsis pressuris fuerint liberati, exsultant in grandibus vocibus: ubi apparet quia corvi sunt, non columbae. Merito de arca missus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta et ȩt̃na beatitudo. ẽ ei cũ patre et
filio: Sp̃s enim sc̃s ds̃ : sic̃ dĩ filius ds̃. et
pat̃ ds̃. Ter dixi ds̾: sed ñ dixi tres dõs.
Magis enim ds̃ tres quã dutres: quia¬
& pat̃ et filius. et sp̃s sc̃s unus ds̃. hoc
ipso apud semet ipsũ inilla trinitate
ita illa beatitudinȩ. in illa et̾nitate
substantiae gemit: Sed in nob gemit:
quia gemere nos facit Nec parua res ẽ
qđ nõs docet sp̃s sc̃s gemere Insinuat
enim nob̵ quia ꝑegrinam  & docet
nos in patriam sũspirare : & ipso
desiderio gemimlis. Cui bene ẽ IN
hoc scło: immo qui putat qđ ei bene
sit. qui lȩtitia rerũ carnaliũ et ab un¬
dantia temporaliũ et uana felicitate
exultat: habet uocem corui. Uoxemm
corui: clamosa ẽ non gemebunda
Qui aut̃ Nouit in p̃ssura se. eẽ mortali¬
tatis huius ꝑegrinari se ad nõ. nondũ
tenere illã ꝑpetuã quȩ noł ꝓmissa ẽ
beatitudinem: sed hab̃e illam inspe.
habiturus in re cũ dñs uenerit in ma¬

Expanded text:
est ei cum Patre et Filio? Spiritus enim sanctus Deus, sicut Dei Filius Deus, et Pater Deus. Ter dixi Deus, sed non dixi tres deos: magis enim Deus ter, quam dii tres; quia Pater et Filius et Spiritus sanctus unus Deus: hoc ipso apud semetipsum in illa Trinitate, in illa beatitudine, in illa aeternitate substantiae gemit: sed in nobis gemit, quia gemere nos facit. Nec parva res est, quod nos docet Spiritus sanctus gemere: insinuat enim nobis quia peregrinamur, et docet nos in patriam suspirare, et ipso desiderio gemimus. Cui bene est in hoc saeculo, imo qui putat quod ei bene sit, qui laetitia rerum carnalium, et abundantia temporalium, et vana felicitate exsultat, habet vocem corvi: vox enim corvi clamosa est, non gemebunda. Qui autem novit in pressura se esse mortalitatis hujus, et peregrinari se a Domino , nondum tenere illam perpetuam quae nobis promissa est beatitudinem, sed habere illam in spe, habiturus in re, cum Dominus venerit in ma
Abbreviated transcription (Latin):
perire ñ posst̃. Talib ds̃ diligentib eũ
om̃a cooꝑant᷑ in bonũ. Usq: adeo ꝓrsus om̃a :
ut etiam si quiꝰ eoꝵ deuiant & ex orbitant: etiã
hoc ipsũ eis faciat proficere in bonũ: qr humi¬
liores redeunt atq doctiores. Discunt enim
in ipsa uita iusta: cũ temore se exultare
debere: non sibi arrogando tanꝗ de sua uir¬
tute fidutiã ꝑ manendi ͣ nec dicendo iN
abundantia sua ñ mouebor in ȩt̃num
Propt̃ qđ eis dr̃ Seruite dño intimore & exultate
ei cũ tremore : ne qͣndo irascat᷑ dñs et ꝑeatis
de uia iusta Neq enim ait & ñ ueniatis ad uiã
iustam: i sed ꝑeatis inquit de uia iusta. Quid
ostendens nisi eos eẽ commonitos qui iam am¬
bulant inuia iusta  ut intimore dõ seruiant.
id ẽ. ñ altũ sapiant. sed timeant᷑. Qđ significat:
ñ suꝑbiant sed humiles sint. Vnde alibi dicit
Nalta sapientes : sed humilib consentientes.
Oultent dõ: sed cũ tremore: in nullo głiantes.⁊

Expanded text:
s diligentibus eum omnia cooperatur in bonum; usque adeo prorsus omnia, ut etiam si qui eorum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum, quia humiliores redeunt atque doctiores. Discunt enim in ipsa via justa cum tremore se exsultare debere, non sibi arrogando tanquam de sua virtute fiduciam permanendi, nec dicendo in abundantia sua, Non movebimur in aeternum. Propter quod eis dicitur, Servite Domino in timore, et exultate ei cum tremore, de via justa . Neque enim ait, Et non veniatis ad viam justam; sed, ne pereatis, inquit, de via justa: quid ostendens, nisi eos esse commonitos, qui jam ambulant in via justa, ut in timore Deo serviant, id est, non altum sapiant, sed timeant ? quod significat, Non superbiant, sed humiles sint: unde et alibi dicit, Non alta sapientes, sed humilibus consentientes : exsultent Deo, sed cum tremore; in nullo gloriantes,
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ur̃. ut sciat si diligatis eũ hoc ẽ. ut scire
uos faciat. Int̾pellare itaq scõs facit gemi¬
tib in ȩnarrabilibus: inspirans eis desi¬
deriũ etiam ad huc in cognitȩ tante rei
quam ꝑpatientiam expectamꝰ. Quomodo
enim narretur: quando desiđatur qđ
ignoratur : Nã utiq si omnimꝰ ignoraret᷑
fiori desideraretur. Et rursus si uidetur ñ
desideraretur: nec genitib quaeresetur
Quia gͦ in xp̃o uos amamꝰ: in xp̃o nos
redamate: Et amorñr pro inuicẽ
gemat ad dm̃. Ipse enim gemitus colũbe ẽ
Si ergo gemitus colũbȩ ẽ qđ om̃s nouimꝰ:
gemunt aut̃ columbȩ. inamore audite
qͥd dicat apłs: et nolite mirari. quia
co lũbȩ speciȩ uoluit de monstrari sp̃s
sc̃s. Quid enim oremꝰ sicut oportet inqui
Nescimus : s ipse sp̃s interpellatge

Expanded text:
ster, ut sciat, si diligitis eum, hoc est ut scire uos faciat. interpellare itaque sanctos facit gemitibus inenarrabilibus inspirans eis desiderium etiam adhuc incognitae tantae rei, quam per patientiam expectamus. quo modo enim narretur, quando desideratur, quod ignoratur? nam utique, si omni modo ignoraretur, non desideraretur et rursus, si uideretur, non desideraretur nec gemitibus quaerereturQuia ergo in Christo vos amamus, in Christo nos redamate, et amor noster pro invicem gemat ad Deum: ipse enim gemitus columbae est. 2. Si ergo gemitus columbae est, quod omnes novimus, gemunt autem columbae in amore; audite quid dicat Apostolus, et nolite mirari quia in columbae specie voluit demonstrari Spiritus sanctus: Quid enim oremus, sicut oportet, inquit, nescimus:
Abbreviated transcription (Latin):
int̃pellat gemitib in enarrabilibus. Qui
aut̃ scrutat᷑ corda scit quid sapiat sp̃s: qr
tate in commutabili ds̃ est et cũ patre et
filio unus ds̃ tanquam᷑ quem¬
qͥ ñ sit qđ ds̃ ẽ. dm̃ int̾̃pellare proscĩs.:
Dictũ ẽ quippe int̃pellat ꝓscĩs : quia int̃pel

Expanded text:
is gemitibus inenarrabilibus. Qui enim scrutatur corda, scit quid sapiat Spiritus,tate incommutabilis Deus est, et cum Patre et Filio unus Deus, tanquam non sit quod Deus est, interpellare pro sanctis: dictum quip
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑamꝰ xt̃na : quȩ cũ uenerint ñ transibt̃ :
qr nec ipsa ueniunt: sed semꝑ manent
quae transeunt transierimꝰ ͣ luob uͦ tẽpo¬
ralia nec sꝑari aliqͣndo desinunt: & tamen
crebro sꝑata uos fallunt. Nec cessant uos
inflammare fut᷑a : corrũꝑe uenientia
torquere transeuntia Nonne ipsa st̃ quae
c̃cupita madescunt: ad epta uilescunt ÷
amissa uanescunt: Utim eis et nos scđm
ꝑegrinationis m̃ȩ necessitatem : sed nore
in eis gaudia nr̃a figimꝰ : ne illis laben¬
tib subruam᷑. Utimur enim hoc mundo
tanquã non utentes: ut ueniamꝰ ad eũ qi
inde uenit : & qd apđ inferos gerat᷑ quis ho¬
minib: indicauit : & hinc uob osclausit : qͣi
mortuũ die qͣrto resuscitauit : & ult᷑ ñ mori¬
turus die t̃cio resurrex̃ : & anteꝗ moreretur
qͣlis uita morientes excipiat. tanqͣm ille quẽ
nichil lateret. & in pauꝑe qui escente. & indi¬
Ad illã oꝑatur omnis homo : quicquid boni
Ad spem facit. Et in nocte ardet lucerna

Expanded text:
speramus aeterna: quae cum venerint, non transibunt; quia nec ipsa veniunt, sed semper manent:quae transeunt transierimus. A vobis vero temporalia nec sperari aliquando desinunt, et tamen crebro sperata vos fallunt: nec cessant vos inflammare ventura, corrumpere venientia, torquere transeuntia. Nonne ipsa sunt quae concupita inardescunt, adepta vilescunt, amissa vanescunt? Utimur eis et nos secundum peregrinationis nostrae necessitatem: sed non in eis gaudia nostra figimus, ne illis labentibus subruamur. Utimur enim hoc mundo tanquam non utentes , ut veniamus ad eum qui inde venit, et quid apud inferos geratur, quis hominibus indicavit? Et hinc vobis os clausit, qui mortuum quarta die resuscitavit , et ultra non moriturus die tertio resurrexit, et antequam moreretur, qualis vita morientes excipiat, tanquam ille quem nihil lateret, et in paupere quiescente et in diAd illam operatur omnis homo, quidquid boni ad spem facit. Et in nocte ardet lucerna
Abbreviated transcription (Latin):
ante mundi constitutionẽ Sed siç dix̃
nc̃ aut̃ cognoscentes hm̃ immo cogniti
adõ: ut intelligerent dm̃ fecisse in eis
cognitionẽ suã. Cognoscentes dm̃. Quio
ẽ cognoscentes dm̃  Nolite uob arrogare :
nolite suꝑbire: cogniti estis adõ. Quio
ẽ cogniti estis adõ cognitores suos ds̃
uos fecia : Ds uob dedit ut cognoscatis

Expanded text:
i constitutionem. Sed sic dixit, Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo; ut intelligerent Deum fecisse in eis cognitionem suam. Cognoscentes Deum. Quid est, Cognoscentes Deum? Nolite vobis arrogare, nolite superbire: Cogniti estis a Deo. Quid est, cogniti estis a Deo? Cognitores suos Deus vos fecit: Deus vobis dedit ut cognoscatis.
Abbreviated transcription (Latin):
filu dĩ Non sp̃s nr̃ testimoniũ reddit sp̃ui
nr̃o qr sumꝰ filii dĩ : sed sp̃s dĩ arra reddit
testimoniũ ꝓea re quae nõb̵ ꝓmissa. ẽ i aut̃
filu & beredes Non enim in anit̃ filui He¬
ẽ mercedis hereditas sed ñ qͥm ẽ hominis
patris hereditas Relinꝗt enmm filuis suup
posrele eũ filus suis & tam̃ magnũ sefacit
segras sibi agi desidat: qr uoluit dase t¬
ut ipse ds̃ sit hereditas nr̃a : ciu dicit psabm̃¬
Dñs pars hereditatis meȩ stleredes quicdem

Expanded text:
sonat, auribus Dei sonat. Clauso ore labiisque immotis, Susanna ista voce clamabat . Cor clamet, Quid sibi vult Abba Pater? Si enim quaeras quid sit abba, respondetur tibi, pater. Abba enim He merces? Haereditas. Sed non quomodo est hominis patris haereditas. Relinquit enim filiis suis, non possidet cum filiis suis: et tamen magnum se facit, et gratias sibi agi desiderat, quia voluit dare qparietem de diverso venientem. Hinc circumcisio, inde praeputium; inde abba, inde
Abbreviated transcription (Latin):
Scriptũ ẽ enĩ luem diligit ds̃ corripit: fla¬
gellat aut̃ omnem filiũ quem recipit. Nitaq
inflagello deficiamꝰ : ut in iesurrectione
gaudeamꝰ. lta enĩ uerũ ẽ qđ flagellat om-¬
nem filiũ quẽ recipit : ut nec ꝓprio filio suo
peꝑcerit: s ꝓnob̾ om̃ib tͣdidit eũ. In tuen¬
tes eͦ eũ qͥ sine peccati merito flagellatꝰ
ẽ. qui mortuus ẽ ꝓpt̃ delicta nr̃a & resur¬
rex̃ꝓpt̃ iustificationem nr̃am: non time¬
amus ne abiciam flagellati. sed potius con¬
fidamꝰ. qr recipiem᷑ iustificati Quã uis enim¬
nondũ uenerit nr̃i gaudii plenitudo: nec
mͦ tam̃ sine gaudio relicti sumꝰ: qr spe salui
sꝑamꝰ ꝑpatientiam expectamꝰ : dicit alio loco
Spe gaudentes: intribulatione patiente
Habentes gͦ talẽ spem multa fiducia utam̃
& sermo nr̃ in gr̃a sit conditus sale: ut
sciamꝰ quẽ admodũ oporteat unicuiq
responđe Dicendũ ẽ enĩ eis : qͥ cũ ꝑdidis¬
sent uł nũ quã suscepissent sustinentiã ÷

Expanded text:
: Quem enim diligit Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium, quem recipit . Non itaque in flagello deficiamus, ut in resurrectione gaudeamus. Ita enim verum est quod flagellat omnem filium quem recipit, ut nec Unico suo pepercerit, sed pro nobis omnibus tradiderit eum. Intuentes ergo eum, qui sine peccati merito flagellatus est, qui mortuus est propter delicta nostra. et resurrexit propter justificationem nostram , non timeamus ne abjiciamur flagellati; sed potius confidamus quia recipiemur justificati. CAPUT Inondum venerit nostri gaudii plenitudo: nec modo tamen sine gaudio relicti sumus; quia spe salvi  patientiam exspectamus; dicit alio loco, Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Habentes ergo talem spem, multa fiducia utamur : et sermo noster in gratia conditus sit sale, ut sciamus quemadmodum oporteat unicuique respondere . Dicendum est enim eis qui cum perdidissent, vel nunquam suscepissent sustinentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
debimꝰ eum sicuti. ẽ. Hoc capitulũ si he¬
indicim᷑ in illas molestias quib pleriq
homines dicere coguntur. om̃s angłos
sublim esq uirtutes in dolore & gemitib
ẽẽ. antequã nos poenitus libem : q̃m di¬
ctũ.ẽ. omĩs oeaturti c̃gemiscit & dolet

Expanded text:
debimus eum sicuti est. Hoc capitulum si hincidemus in illas molestias quibus homines plerique dicere coguntur, omnes angelos, sublimesque virtutes in dolore et gemitibus esse, antequam nos penitus liberemur: quia dictu
Abbreviated transcription (Latin):
conformes fieri imaginis filii sui: ut sit ipse
primogenitus inmultis fr̃ĩb. Quos aut̃
p̃destinauit : illos et uocauit. Hlic sub au
uocati: sed ñ electi : ac ꝑ hoc ñ seđm ꝓpo¬
sitũ uocati. Quos aut̃ uocauit. hoc ÷ scđm

Expanded text:
ormes fieri imaginis filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; quos autem praedestinauit, illos et uocauit. hic subaudiuocati sed non electi ac per hoc non secundum propositum uocati. quos autem uocauit - hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
nantes in hoc scło atq in eius temptationib
laboriosis &piculosis c̃solationib aut̃ dĩ et
corporalib et spĩtualib ambularent ad con
in ipso qͦq ambulantes ñ st̃ sine peccatis¬
quȩ de huius uitae infirmitate subrepunt : dedit
elemosinarũ remedia salutaria quib eorũ ad¬
iuuaretur oratio : ubi eos dicere docuit. dimitte
nob̵ debita nr̃a sic̃ & nos dimittimꝰ debitoribus
nr̃is. Hoc agit eccła spe beata : in hac uita erũnosa.
aluos enim nos fecit ꝑ lauachrũ regenerationis
Sed alio loco dic̃ quẽ ad modũ hoc factũ est.
Nsolũ inquit: sed etiam nos ipsi primitias habentes
mus. Ad optio gͦ plena filioꝵ. in redẽptione fiet
etiam corporis nr̃i. Primitias itaq sp̃s nc̃ habemꝰ:
unde iam filii dĩ re ipsa facti sumꝰ. Incęt̾is uͦ. spe.
sic̃ salui. sicut in nouati: ita & filii dĩ Re aut̃ ipsa
qr nondum salui. idõ nondũ plene innouati :

Expanded text:
nantes in hoc saeculo, atque in ejus tentationibus nantes in hoc saeculo, atque in ejus tentationibus laboriosis et periculosis, consolationibus autem Dei et corporalibus et sin ipso quoque ambulantes, non sunt sine peccatisquae de hujus vitae infirmitate subrepunt, dedit eleemosynarum remedia salutaria, quibus eorum adjuvaretur oratio, ubi eos dicere docuit: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Hoc agit Ecclesia spe beata in hac vita aerumnosa: saluos enim nos fecit per lauacrum regenerationis. sed alio loco dicit quemadmodum hoc factum sit: non solum, inquit, sed etiam nos ipsi primitias habentes mus. Adoptio ergo plena filiorum in redemptione fiet etiam corporis nostri. primitias itaque spiritus nunc habemus, unde iam filii dei re ipsa facti sumus; in ceteris uero spe sicut salui, sicut innouati ita et filii dei, re autem ipsa quia nondum salui, ideo nondum plene innouati,
Abbreviated transcription (Latin):
litate agimꝰ malos: quã uis in eis diligamꝰ
uiđẽ dies bonos: Flenda quidem: sed ñ
rep̃hendenda conditio. Uenit enim de
ira dĩ iusta : De qua script᷑a loquens. homo
inquit natꝰ ex muliere breuis uitȩ et
plenus ue : cũ ira dei ñsit ut hominis ÷
idẽ ꝑtͣbatio coneitati animi sed tranqͥlla
iusti supplicii constitutio. In hac ira sua
ds̃ eͥontinens sic̃ seriptũ. ẽ miserationes suas :
p̃t̃ alia solatia miseiorũ quae generi hu.¬
mano p̃bere ñcessat : inplenitudine tem¬
poris quo ipse sciebat hoc eẽ faciendum.
misit ds̃ filium suũ unigenitũ ꝑ quẽ cre¬
auit uniũsa : ut manens ds̃ fieret homo
rationis soluto reatu omiũ peccatorũ.¬
& originalis uidelicet qđ generatio trahr&
contra quã maximae regeneratio. ẽ instituta :
et cȩterorum quae male agendo contracta
st̃ libarentur a damnatione ꝑpetua. &
uiuerent in fide. & spe. &caritate: ꝑegri¬

Expanded text:
litate agimus malos, quamvis in ea diligamus litate agimus malos, quamvis in ea diligamus videre dies bonos, flenda quidem, sed non reprehendenda conditio. Venit enim de ira Dei justa, de qua Scriptura loquens, Homo, inquit, natus ex muliere, brevis vitae, et plenus irae : cum ira Dei non sit ut hominis, id est perturbatio concitati animi, sed tranquilla justi supplicii constitutio. In hac ira sua Deus non continens, sicut scriptum est, miserationes suas , praeter alia solatia miserorum quae generi humano praebere non cessat, in plenitudine temporis, quo ipse sciebat hoc esse faciendum, misit Filium suum unigenitum , per quem creavit universa, ut manens Deus fcrum regenerationis soluto reatu omnium peccatoruet originalis videlicet quod generatio trahit, contra quam maxime regeneratio est instituta, et caeterorum quae male agendo contracta sunt, liberarentur a damnatione perpetua, et viverent in fide et spe et charitate, peregri
Abbreviated transcription (Latin):
ie ipsa nondum tenemꝰ. Spes aut̃ quae u¬
detur: non ẽ spes. Qd enim uidet quis. qͥd
sꝑat  Si aut̃ qđ non uidemꝰ sꝑamus: ꝑpa
tientiam expectamꝰ. In malis aut̃ quae
quisq patitur : ñ in bonis quibus fruit᷑
opris est patientia. Hanc itaq uitã de qͣ
scriptũ .ẽ. nun quid non tẽptatio. ẽ. uita
humaria suꝑ terrã. in qua cotidie cla¬
mamus ad deum liberanos a malo : co¬
gitur homo tolerare etiam remissis pec¬
catis: quam uis ut in eam ueniret mise¬
riam. primũ fuerit causa peccati. Pro¬
ductiorẽ enim poena quam culpa. Ne
parua putaretur culpa ⁊ si cũ finiret¬
illa et poena: Acꝑ hoc uł ad demonstrati¬
onem debite miseriae uł ad em̃dationẽ
labilis uitȩ. uł ad exercitationem ne¬
cessariae patientiae. tem poralit̃ hominem
detinet poena: etiam quẽ iam addãpna¬
tionem sempit̾nã reũ ñ retinet culpa
Haec ẽ istorũ dierũ quos in hac morta¬

Expanded text:
re ipsa nondum tenemus. Spes autem quae vre ipsa nondum tenemus. Spes autem quae videtur non est spes; quod enim videt quis, quid at? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . In malis autem quae quisque patitur, non in bonis quibus fruitur, opus est patientia. Hanc itaque vitam de qua scriptum est, Numquid non tentatio est vita humana super terram ? in qua quotidie clamamus ad Dominum, Liberagitur homo tolerare etiam remissis peccatis, quamvis, ut in eam veniret miseriam, primum fuerit causa peccatum. Productior est enim poena quam culpa, ne parva putaretur culpa, si cum illa finiretur et poena. Ac per hoc vel ad demonstrationem debitae miseriae, vel ad emendationem labilis vitae, vel ad exercitationem necessariae patientiae, temporaliter hominem detinet poena, etiam quem jam ad damnationem sempiternam reum non detinet culpa. Haec est istorum dierum, quos in hac morta
Abbreviated transcription (Latin):
ctamꝰ. Vnde etiam eius coapłs p&rus : in
quem mͦ inqͥt ñ uidentes creditis : quẽ cũ
uiditis exultabits gaudio in enarrabili
et honorato: ꝑcipientes mercedẽ fidei
salutẽ animarũ ur̃arũ. Si gͦ nc̃ tẽpus est
fidei. salus aut̃ animarũ merces ẽ fidei :
quis dubitet infide quae ꝑdilectionem
oꝑat᷑ ꝑ agendũ diem. atq in finẽ diei
recipiendã ẽẽ mercedem diei: ñ solum
redemptionem corporis nr̃i dequa dicie
apłs p&ulus. uerũ etiam salutẽ anima¬
enim rei felicitas isto tp̃r atqr in ista mor¬
talitate : in spe potiꝰ habet᷑ quã in re
tenetur. Uerũ hoc int̃ ẽ qđ exterior ho
monr̃ idẽ corpꝰ adhuc corrũpitur: imn¬
terior aut̃ id ẽ anima iam renouat᷑ de
die indiem. Itaq et immortalitatẽ car¬
nis et salutẽ animarũ futuram expectamꝰ :
qͣm uis iam pignore accepto. salui facti ẽẽ¬
io bili corpore qđ aggrauat animã : uitam
nos miseram uiuere: Sed qriam redempti

Expanded text:
ctamus . Unde etiam ejus coapostolus Petrus: In quem modo, inquit, non videntes creditis; quem cum videritis, exsultabitis gaudio inenarrabili et honorato, percipientes mercedem fidei, salutem animarum vestrarum . Si ergo nunc tempus est fidei, salus autem animarum merces est fidei; quis dubitet in fide, quae per dilectionem operatur , peragendum diem, atque in fine dici recipiendam esse mercedem, non solum redemptionem corporis nostri, de qua dicit apostolus Paulus ; verum etiam salutem animaenim rei felicitas isto tempore atque in hac mortalitate in spe potius habetur, quam in re tenetur. Verum hoc interest, quod exterior noster homo, id est corpus, adhuc corrumpitur; interior autem, id est anima, jam renovatur de die in diem . Itaque sicut immortalitatem carnis et salutem animarum futuram exspectamus, quamvis jam pignore accepto salvi facti essibili corpore, quod aggravat animam , vitam nos miseram vivere, sed qui jam redempti
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo. huic enim ꝓprio filio ñ peꝑcit
pat̃. sed ꝓnob̵ om̃ib tradidit eum : noni uaq
nolentem. neq recus antẽ: sed pariter
uolentem. Ꝙ una. ẽ uoluntas patris et
filii. scđm ȩqͣlitatem formȩ dĩ: in ꝗͣ cũ eõ

Expanded text:
exemplo. Huic enim proprio Filio non pepercit exemplo. Huic enim proprio Filio non pepercit Pater, sed pro nobis omnibus tradidit illum : non utique nolentem, neque recusantem, sed pariter volentem; quia una est voluntas Patris et Filii secundum aequalitatem formae D
Abbreviated transcription (Latin):
inquit mores bonos. colloquia mala. So.¬
bru estote iusti: et nolite peccare. Cauete
rumpant᷑ : et eũtat᷑ spes. et eneruetur pa¬
tientia : et diuertatis in uias pͣuas: immo
uͦ mites atq manfuet. tenete uias rectas.
qͥs uos dñs docet De quib: psalmꝰ dic̃ diri¬
get mites in iudicio : docebit mansuetos ui¬
assuas Patientiam quippe in laboribus
huius uitȩ sine qua ñ potest custodire spẽ
future uitȩ: nemo potest ꝑp&ruo retinere
nisi mitis atq mansuetus : qͥ ñ resisat uo¬
tuntati dĩ: cuiꝰ uigũ leue. ẽ et sarcina leuis
Ita qͥppe mites atq mansueti : ñ solũ c̃so¬
lationeł eiꝰ amabitis: sed etiam flagella
eiꝰ tanqͣm bon filii tolerabitis: ut qm̃ qđ
ñ uidetis sꝑatis. ꝑ patientiã expecteas Sic
agite : sic ambulate. In xp̃o enĩ abulatis:
qui dix̃. Ego sũ uia Quomͦ in illo ambulan¬
dũ sit discite : ñ solũ eiꝰ uerbo sed etiã eiꝰ

Expanded text:
inquit, mores bonos colloquia mala. Soinquit, mores bonos colloquia mala. Sobrii estote juste, et nolite peccare . CAPUT rumpantur, evertatur spes, enervetur patientia, et divertatis in vias pravas. Imo vero mites atque mansueti tenete vias rectas, quas vos docet Dominus: de quibus Psalmus dicit, Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas . Patientiam quippe in laboribus hujus vitae, sine qua non potest custodiri spes futurae vitae, nemo potest perpetuo retinere, nisi mitis atque mansuetus; qui non resistit voluntati Dei, cujus jugum lene est et sarcina levisIta quippe mites atque mansueti non solum consolationes ejus amabitis, sed etiam flagella ejus tanquam boni filii tolerabitis; ut quoniam quod non videtis speratis, per patientiam exspectetis. Sic agite, sic ambulate. In Christo enim ambulatis, qui dixit: Ego sum via . Quomodo in illo ambulandum sit, discite, non solum ejus verbo, sed etiam ejus
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ in hac t̾ra morientiũ in qͣ nc̃ sumꝰ : ds̃ aut̃
qđ pollicet᷑. in t̾ra uiuentiũ nob̵ daturꝰ ẽ: multi
fatigant᷑ expectare ueracem : & ñ erubescunt
amare fallacem. De talib dic̃ scripta. Vehis
qͥ ꝑ dider̃ sustinentiam : & diũter̃ in uias pͥuas
Cũ etiã uirilit̃ agentib et corde confortato
dñm sustinentib. filii sempit̾nae mortis insul¬
tare ñ cessant: iactantes suas delitias tẽporales:
quae ad tẽpus obdulcant fauces eoꝵ: post ea
uͦ amariores felle in ueniaNt eas. Dicunt enĩ
nobis. Ubi.ẽ qđ uob ꝓmittitur post hanc
uitã: Quis huc inde reũsus. ẽ & indicauit
uera. eẽ. qu&e creditis : Ecceꝰ mͦ nr̃arum uo¬
luptatũ sacietate lȩtamͣ : qr qđ uidemus
sꝑamus: Uos autem in laboribus continentiȩ
cruciamini credenido qͦd ñ uidetis. de inde
subiungunt: qđ cõmemorauit apłs. Mandu¬
cemꝰ et bibamꝰ : cras enim moriemͣ. ded uide
qđ ipse cauendum monuerit. Corrumpud

Expanded text:
 in hac terra morientium, in qua nunc sumus; Deus autem quod pollicetur, in terra viventium nobis daturus est: multi fatigantur exspectare veracem, et non erubescunt amare fallacem. De talibus dicit Scriptura: Vae his qui perdiderunt sustinentiam, et diverterunt in vias pravas . Cum etiam viriliter agentibus et corde confortato Deum sustinentibus, filii sempiternae mortis insultare non cessant jactantes suas delicias temporales, quae ad tempus obdulcant fauces eorum, postea vero amariores felle invenient eas. Dicunt enim nobis: Ubi est quod vobis promittitur post hanc vitam? Quis huc inde reversus est, et indicavit vera esse quae creditis? Ecce nos in nostrarum voluptatum satietate laetamur, quia quod videmus, speramus: vos autem in laboribus continentiae cruciamini, credendo quod non videtis. Deinde subjungunt quod commemoravit Apostolus: Manducemus et bibamus: cras enim moriemur. Sed videte quid ipse cavendum monuerit: Corrumpunt,
Abbreviated transcription (Latin):
creat᷑a congemiscit & dolet usq ad huc. Usq
ad huc autẽ recte dix̃: qr etiã si st̃ aliqui iam
in sinu abrachȩ. et latro ille cũ dño in para¬
dyso c̃stitutus: illo die qͦ credidit dolere des¬
titerit: tam̃ usq ad huc omĩs creat᷑a c̃gemis¬
cit et dolet: qr in his qui ñdũ lib̾ati st̃ omĩs
autem in qͥt om̃is creatura c̃gemiscit
& dolet: Sed et nos ipsi Id est
non solũ in hõe corpꝰ et anima &
sp̃s simuldolent ex difficultatib cor¬
poris: sed et nos ipsi exceptis corporibus in
nob̵ ipsis congemiscimꝰ Et benedix̃ pͥmitias
sp̃s habentes : Id est qͦrum iam sp̃s tanquam
sacrificiũ oblati st̃ do: & diuin& karitaas igne
cõp̃hensi. Hae st̃ primitiȩ hominis: qr ueri¬
tas primũ sp̃m nr̃m obanet: ut ꝑ hunc cȩta
cõp̃hendant᷑ lam gͦ hab& pͥmitias oblatas
dõ qui dicit. Mente seruio legi dĩ: carne
aut̃ legi peccati. Et qͥ dic̃ : dõ cui seruio in

Expanded text:
emiscit et dolet usque adhuc. « Usque adhuc » autem recte dixit; quia etiamsi sunt aliqui jam in sinu Abrahae, et latro ille cum Domino in paradiso constitutus illo die quo credidit dolere destiterit, et tamen usque adhuc omnis creatura congemiscit et dolet; quia in his qui nondum liberati sunt, omnisautem » inquit, omnis creatura congemiscit et dolet, « sed nos ipsi, » id est non solum in homine corpus et anima et spiritus simul dolent ex difficultatibus corporis, sed et nos ipsi, exceptis corporibus in nobis ipsis congemiscimus. Et bene dixit, « primitias spiritus habentes; » id est quorum jam spiritus tanquam sacrificium oblati sunt Deo, et divino charitatis igne comprehensi sunt. Hae sunt primitiae hominis; quia veritas primum spiritum nostrum obtinet, ut per hunc caetera comprehendantur. Jam ergo habet primitias oblatas Deo, qui dicit: Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati . Et qui dicit: Deus cui servio in
Abbreviated transcription (Latin):
redemptionem corporis nr̃i. In nob̃met¬
ipsis inquit ingemiscimꝰ ad op̃tionem ex¬
pectantes redemptionem corporis nr̃im.
Quid enim : non dim redemptus es opau¬
le : Nondum prote p̃ciũ ꝑsolutũ. ẽ : ñ ne
sanguis ille iã fusus. ẽ nonne ipsũ. ẽ. p̃ciũ
omnium nr̃m : Plane ipsũ Sed quid ẽ qͦd
corporis : qr hoc dix̃ redẽptionem corꝑis nr̃i
Si salutem corꝑis expectabat: ñ erat salus il¬
la quã habebat : Esuries. sitis in t̃ficit: si
subuentum ñ fuerit. Medi cam̃tũ enim
famis ẽ. cibus:: et medicam̃tũ sitis. ẽ. potꝰ
et medicam̃ tũ fatigationis ẽ sonus. De¬
trahe ista medicam̃ta : uide si ñ in t̾fici¬
unt illa quae existunt di sepositis ifts ñ
st̃ morbi: ẽ sanitas Si aut̃ habes aliquid¬
qđ te possit int̾ficere nisi manducaue¬
ris : Noli głiari de fanitate : sed gemens
expecta redemptionem corporis tui. Gaude¬
te redemptũ: sed nondũ rem. Spe secu¬
rus es. Et enim si ñ gemueris in spe ñ

Expanded text:
. In nobismetipsis, inquit, ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri. Quid enim? Nondum redemptus es, o Paule? nondum pro te pretium persolutum est? Nonne sanguis ille jam fusus est? nonne ipsum est pretium omnium nostrum? Plane ipsum. Sed vide quid corporis: quia hoc dixit, redemptionem corporis nostri. Si salutem corporis exspectabat, non erat salus illa quam habebat. Esuries, sitis interficit, si subventum non fuerit. Medicamentum enim famis est cibus, et medicamentum sitis est potus, et medicamentum fatigationis est somnus. Detrahe ista medicamenta, vide si non interficiunt illa quae existunt. Si sepositis istis non sunt morbi, equod te possit interficere nisi manducaveris, noli gloriari de sanitate, sed gemens exspecta redemptionem corporis tui. Gaude redemptum, sed nondum re. Spe securus es. Etenim si non gemueris in spe, non
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo. et nos ipsi in nobismet ipsis in ge¬
miscimꝰ : ad optionẽ expectantes redẽp¬
tionẽ corꝑis nr̃i. Gemebat gͦ & ipse : et
gemunt om̃s fideles: ad optionẽ expec¬
tantes redẽptionẽ corꝑis sui. Ubi ge¬
munt: inista mortalitate Quã redẽpti¬
onem expectant corporis sui ᷑ Quȩ prȩ¬
cessit in dño: qui resurrex̃ a mortuis.
et ascendit incȩlũ. Hoc nob̵ antequã
reddatur necesse ẽ. gemamꝰ : etiam
fideles : etiam sꝑantes Idõ sequitur
ibi : quasi diceretur ei. Quid tibi gͦ
pͥfuit xp̃c÷ si ad huc gemis: & qͦmo¬
do saluator saluũ tẽ fecit: Qui ge¬
mit : ad huc egrotat Subiunx̃ : &
ait. Spe enim salui facti sumꝰ. Qđ¬
nondũ tenemꝰ. Qua re  qr spe salui fa¬
eti sumꝰ. lã cero sũpta de nob̵ in dño:¬
ñ spe sed re salua facta ẽ. Resurrexit
enim & ascendit in capite nr̃d: caro
nr̃a salua in m̃bris ad huc saluanda ẽ
Secura gaudeant m̃bra: qr a capite
suo ñ st deserta In nobismet ipsis

Expanded text:
i in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri.» Gemebat ergo et ipse, et gemunt omnes fideles, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis sui. Ubi gemunt? In ista mortalitate. Quam redemptionem exspectant? Corporis sui, quae praecessit in Domino, qui resurrexit a mortuis, et ascendit in coelum. Hoc nobis antequam reddatur, necesse est gemamus, etiam fidei;» quasi diceretur ei, Quid tibi ergo profuit Christus, si adhuc gemis; et quomodo Salvator salvum te fecit? qui gemit, adhuc aegrotat: subjunxit et ait, «Spe enim salvi facti sumus. Spnondum tenemus. Quare? Quia «spe salvi facti sumus.» Jam caro sumpta de nobis in Domino, non spe, sed re salva facta est. Resurrexit enim et ascendit in capite nostro caro nostra salva; in membris adhuc salvanda est. Secura gaudeant membra, quia a capite suo non sunt deserta. Dixit enim