comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nitas. Neq enim tam ĩmitis est dñs. ut obli¬
uiscattr hominis. et ñ meminerit illuiᷤ
quẽ ipse gestat: ut quẽ causa mei susce¬
perit. ñ eius causa quẽ susceꝑit me reqͥrat.
Norrinquã tamimmitis ẽ dñs: ut ñ dili¬
gat carnẽ suã. membra sua. uiscera sũa.
Ait sc̃s apłs. Nemo unquã carnẽ suam
odio habuit. sed nutrit & fouet eã. sicut
xp̃c ȩccł̃iam. Nichil ergo de uenia desꝑe¬
mus fr̃s: nichil de odio timeamꝰ. Habemꝰ
p̃rogatuam sanguinis nr̃i. In xp̃o enim:
caro nr̃a nos diligit. Sumꝰ enĩ mẽbra eiꝰ
et caro: sicut dicit idem beatus apłs. Hoc
nc̃ os ex ossib meis: et caro de carnemea.
Sacram̃tum hoc magnũ est. Ego autem
dico: inxp̃o et in eccłia. Exultemꝰ gͦ fr̃s
sicut ait scriptura in hac diedm̃: exul¬
temus plane.quia cũ uotis dõ gratula¬
mur. magis nr̃a uota curamꝰ. Quid enĩ
dicit ꝓpħa: Hec ẽ dies quã fecit dñs. Bo¬

Expanded text:
nitas; neque enim tam immitis est 475 Dominus, ut oblinitas; neque enim tam immitis est 475 Dominus, ut obliviscatur hominis, et non meminerit illius quem ipse gestat: ut quem causa mei susceperit, non ejus causa quem susceperit, me requirat; non, inquam, tam immitis est Dominus, ut non diligat carnem suam, membra sua, viscera sua. Ait sanctus Apostolus: Nemo unquam carnem suam odio habuit, sed nutrit et fovet eam, sicut Christus Ecclesiam . Nihil ergo de venia desperemus, fratres, nihil de odio timeamus. Habemus praerogativam sanguinis nostri; in Christo enim caro nostra nos diligit, sumus enim membra ejus et caro, sicut dicit idem beatus Apostolus: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea: sacramentum hoc magnum est, ego autem dico in Christo et in Ecclesia . Exsultemus ergo, fratres, sicut ait Scriptura, in hac die Domini exsultemus plane, quia cum votis Domini gratulamur, magis nostra vota curamus. Quid enim dicit propheta? Haec est dies quam fecit Dominus. Bo
Abbreviated transcription (Latin):
postea popłis hoc ꝓuidit. ut prius essemꝰ
de resurrectione securi. quã de morte
solliciti. et ante cũ deo uiueremꝰ incelis.
quam cũ hominib conuersarem᷑ in t̾ris.
In saluatore enĩ om̃s refurreximꝰ. om̃s re¬
iuximꝰ. om̃s ad celestia transingrauimꝰ.
Est enim in illo xp̃i homine unuscuiꝰq
nr̃m carnis et sanguinis portiõ Ubi ergo
portio mea regnat: regnare me credo. Ubi
dñatur m̃s sanguis:. me sentio dñari.
Ubi głificatur caro mea: me głosum eẽ
cognosco. Quamuis igit᷑ peccator de
hac cõmunione gr̃ȩ ñ diffidat: quia &¬
si peccata nos ꝓhibent. substantia nos
requirit. Et si delicta ꝓpria nos exclu¬
dunt: naturȩ cõmunio ñ repellit. Nam
pret̃ bonitatẽ diuinitatis. peculrarẽ nob̾
saluatordebet affectũ. scilicet qͥ a sicut
ds̃ nr̃ in ipso ẽ: ita et sanguis nr̃ in illo
est. Miscdiam igit᷑ mͥ debet p̃stare diui-¬
nitas. necessitudinẽ exhibere debet affi-¬

Expanded text:
postea populis hoc providit, ut prius essemus postea populis hoc providit, ut prius essemus de resurrectione securi quam de morte solliciti; et ante cum Deo viveremus in coelis, quam cum hominibus conversaremus in terris. In Salvatore enim omnes resurreximus, omnes reviximus, omnes ad coelestia transmigravimus; est enim in illo Christi homine uniuscujusque nostrum carnis et sanguinis portio: ubi ergo portio mea regnat, regnare me credo; ubi dominatur sanguis meus, me sentio dominari; ubi glorificatur caro mea, me gloriosum esse cognosco. Quamvis enim peccator de hac tamen communione gratiae non diffidat, quia etsi peccata nos prohibent, substantia nos requirit; etsi delicta propria nos excludunt, naturae communio non repellit; nam propter bonitatem Divinitatis, peculiarem nobis Salvator debet affectum, scilicet quia sicut Deus noster in ipso est, ita et sanguis noster in illo est. Misericordiam igitur mihi debet praestare Divinitas, necessitudinem exhibere debet affi
Abbreviated transcription (Latin):
in hac die sc̃s dauid sine exceptione exul¬
tandum p̃cipit & lȩtandũ: inqua die
totius mundi gaudia celebrant᷑. Om̃ib
etum lȩtandũ est. quia om̃ib ꝓdest. Cun¬
ctis exultandũ est: quia cunctis ẽ saluta¬
re. Et ideo ñ adulatoria adhibenda: nec:
fucata lȩticia. Quisq enĩ in xp̃i resur¬
rectione lȩtatur: letat᷑ potius qͥa in xp̃o
ipse resurrexit. In illo enĩ nr̃aportio. nr̃a
conditio: et mortẽ ꝑtulit & reuixit. Et
licet nos adhuc resolutio corpusculi ma¬
neat: cȩpimꝰ tunc in xp̃o ẽt̃na uita iam
uiuere. Unde quamuis fragilitatẽ nr̃am
acceleret immature mortis occasio: in
saluatore tẽ didicimꝰ prius resurgere qͣm
ꝑire. Ante enĩ futurus homo resurrexit
in xp̃o: quam uitã sortiret᷑ in scło. Non
enim tantũ illi dñs generatiom resurre¬
ctionis prestitit grãm. in cuiꝰ generationiᷤ
tempore resurrexit: sed etiã sequuturis

Expanded text:
in hac die sanctus David sine exceptione exsulin hac die sanctus David sine exceptione exsultandum praecipit et laetandum, in qua die totius mundi gaudia celebrantur. Omnibus enim laetandum est, quia omnibus prodest; cunctis exsultandum est, quia cunctis est salutare, et ideo non adulatoria est adhibenda, nec fucata laetitia. Quisquis enim in Christi resurrectione laetatur, laetetur potius quia in Christo ipse resurrexit: in illo enim nostra portio, nostra conditio, et mortem pertulit et revixit. Et licet nobis adhuc resolutio corpusculi maneat, coepimus tunc in Christo aeterna vita jam vivere; unde quamvis fragilitatem nostram acceleret immaturae mortis occasio, in Salvatore tamen didicimus prius resurgere quam perire: ante enim futurus homo resurrexit in Christo quam vitam sortiretur in saeculo. Non enim tantum illi Dominus generationi resurrectionis praestitit gratiam, in cujus generationis tempore resurrexit, sed etiam secuturis
Abbreviated transcription (Latin):
illis erat eum iam ñ doctorẽ timere sed
iudicẽ. Iudicẽ inquã. ñ sui tantũ: sed
et crudelis sententiȩ suȩ. qua filios po¬
sterosq suos suis scelerib addixerunt
dicentes. Sanguis eiꝰ suꝑ nos: et suꝑ filioᷤ
nr̃os. Crudelis subtali sententra impi¬
etas iudeorũ: quȩ facinore suo ñ solum
p̃sentes liberos damnat. sed etiã ñ natoᷤᷤ
occidit. Quantos enĩ hac uoce ad consci¬
entiam facinoris uocant: qͦs conscientia
criminis ñ tenebat: Crudelis inquã im¬
pietas. qd posteros ante in reatũ uocat
quam ꝓdicat inlucẽ. ut prius futuris
contingeret peccare quã uiuere. Cruenti
plane genitores: qͥ ante parricidȩ facti
sunt quã parentes. Et ante eos socios suis
scelerib assũpserunt: quos utrũ san¬
guinis participes possent habere nesci¬
rent. Non igitur mirandũ ẽ si in salua¬
tore tam crudeles fuerunt: qͥ extiterunt in
suos posteros tam crudeles. Non ĩ merito

Expanded text:
illis erat eum jam non doctorem timere, sed illis erat eum jam non doctorem timere, sed judicem: judicem, inquam, non sui tantum, sed et crudelis sententiae suae, qua filios posterosque suos sceleribus addixerunt, dicentes: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Crudelis sub tali sententia Judaeorum, quae facinore suo non solum praesentes liberos damnat, sed etiam non natos occidit. Quantos enim hac voce ad conscientiam facinoris vocant, quos scientia criminis non tenebat! crudelis, inquam, impietas, quod posteros ante in reatum vocat, quam producit in lucem: ut prius futuris contingeret peccare, quam vivere. Cruenti plane genitores, qui ante parricidae facti sunt quam parentes: et ante eos socios suos sceleribus assumpserunt, quos utrum sanguinis participes possent habere, nescirent. Non igitur mirandum est, si in Salvatorem tam crudeles fuerunt, qui exstiterunt 474 in suos posteros tam crudeles. Non immerito
Abbreviated transcription (Latin):
leret manus humana destruere.nisi sola
magno tram tremore fuisse cõmotam: ut
fundam̃ta tumuli mouerent᷑. et ꝑcussos
pauore custodes qͥ uenerant custodire mor-¬
tuum. ẽẽ factos ut mortuos. Ut mortuos
inquã. Dignũ plane iudiciũ. Sic cũ iustꝰ
resurgit peccator emorit᷑: cũ reuiiscit
innocens. eius int̃ficit᷑ inimicus. Nã idõ
nec ꝓgredientẽ dñm cernere potuerunt:
quia criminosas m̃tes terror opp̃sserat.
dũ sustinere fulgorẽ resurrectionis ruti¬
lȩ ñ ualebant. Maiore ergo sollicitudine
pharisei dñm custodiert̃ mortuũ: quã
uiuũ sunt ꝑsecuti. Siquidẽ causa illos
maior urgebat. Intelligebant enĩ faciliuᷤ
fuisse apud suꝑos eum despici: quã rede-¬
untem ab inferis posse contẽpni. Et qͦd
tunc p̃dicans facile potuerit occidi: nẽ
sollicite in sepulchro: p̃sertim qͥa die
t̃cia se dixerat surrecturũ. Custodiebait
autẽ sollicite in sepulchro: quia necesse

Expanded text:
leret manus humana destruere, nisi solaleret manus humana destruere, nisi solamagno terram tremore fuisse commotam, et fundamenta tumuli moverentur, et percussos pavore custodes, qui venerant custodire mortuum, esse factos ut mortuos. Ut mortuos, inquam: dignum plane judicium, si, cum justus resurgit, peccator emoritur; cum reviviscit innocens, ejus interficitur inimicus; nam ideo nec progredientem Dominum cernere potuerunt, quia criminosas mentes terror oppresserat, dum sustinere fulgorem resurrectionis rutilae non valebant. Majore ergo sollicitudine Pharisaei Dominum custodierunt mortuum, quam vivum sunt persecuti; siquidem causa illos major urgebat: intelligebant enim facilius fuisse eum apud superos despici, quam redeuntem ab inferis posse contemni; et quod tunc praedicans facile potuerit occidi, nuncsollicite in sepulcro, praesertim quia se die tertia dixerat surrecturum; custodiebant autem sollicite in sepulcro, quia necesse
Abbreviated transcription (Latin):
penetralia. ipsũ dñm post resurrectio¬
nem cum discipłis loquentẽ. conuersan¬
tem. edentẽ. thomam quoq clauorum
uulnera etiã digito contrectantem: ut
hȩc om̃ia pret̃mittam. tam̃ fidẽ nr̃am
confirmat impietas iudeoꝵ. Nam suffi¬
cit ad credulitatem nobis: eoꝵ nimiũ
cauta crudelitas. Quo enĩ diligentius eu¬
stodierunt tumulũ: eo constat illũ mani¬
festius surrexisse. Quo plures apposuere
custodes: eo plures testiũ reliquere. Nam
hoc ꝓcurauit diuina ꝓuidentia: ut re¬
surrectiom dñice ñ solum angłi. ñ solũ
discipłi: sed & testimoniũ ꝑhiberent¬
t.qͦd est amplius inimici. Libentius ergo
accipimꝰ: qđ eũ diligentius asseruart̃.
Credimus enĩ sub tot custodib potuisse
illũ ꝓdire citius quam ꝑire: & de tumulo
iure dñi ꝓgredi. quã discipłoꝵ fraude
subduci. Tanta enĩ sollicitudine sepul¬
chrum obstruxit impietas. ut id ñ p̃ua¬

Expanded text:
penetralia, ipsum Dominum post resurrectiopenetralia, ipsum Dominum post resurrectionem cum discipulis loquentem, conversantem, edentem, Thomam quoque clavorum vulnera etiam digito contrectantem : ut haec omnia praetermittam, tamen fidem nostram confirmat impietas Judaeorum. Nam sufficit ad credulitatem nobis eorum nimium cauta credulitas. Quo enim diligentius custodierunt tumulum, eo constat illum manifestius surrexisse; quo plures apposuere custodes, eo plures testes reliquere. Nam hoc procuravit divina providentia, ut resurrectioni non solum angeli, non solum discipuli, sed et testimonium perhiberent, quod est amplius, inimici. Libentius ergo accipimus, quod eum diligentius observarunt; credimus enim sub tot custodibus potuisse illum prodire citius quam perire, et de tumulo jure Domini progredi quam discipulorum fraude subduci: tanta enim sollicitudine sepulcrum obstruxit impietas, ut id non praeva
Abbreviated transcription (Latin):
nobis est frͣs in hac die quã
fecit dñs continuata lȩcicia:
et in eus festiuitate iugi gr̃a gratulan¬
dum. Nec enĩ quia nox sollemnitati
int̾uenit. gaudia nr̃a precidit: nec qͥa
obscuritas distinxit tẽpora uesꝑtina.
resurrectionis lux uota et̃na deseruit.
Nobis enim heri & hodie dies unusdies
idem nob̾ semꝑ ẽ dies: quia in ipso inui¬
mus. in ipso mouem᷑. in ipso ñ morim᷑.
Non morim᷑ inquam: quia sicut lucem
xp̃i nulla peccati incessit obscuritas. ita
et uiuentes in ea nulla tẽporis absu¬
mit uetustas. Letemur ergo in xp̃i re¬
surrectionis die: cõmunis enĩ om̃ium.
cõmunis est ñra lȩticia. Cõmunis plane:
quia om̃s illo resurgente surreximꝰ. om
nium enĩ reiuixit saluti: qui ꝓ om̃ium
peccatis addictus ẽ passioni. Resurre¬
xit igitur saluator a mortuis. Noua
res et mira: sed habet hȩc assertio uẽm¬
tatem. Nam ut taceã ꝓphetarũ oracu-¬
la. angłoꝵ ministeria. aꝑta sepulchri

Expanded text:
hac die quam fecit Dominus continuata laetitia, et in ejus festivitate jugi gloria gratulandum. Nec quia nox solemnitati intervenit, gaudia nostra praescidit: nec quia nox distinxit tempora vespertina, resurrectionis lux vota aeterna deseruit. Nobis enim heri et hodie dies unus, dies idem nobis semper est dies, quia in ipso vivimus, in ipso movemur , in ipso non morimur: non morimur, inquam, quia sicut lucem Christi nulla peccati incessit obscuritas, ita et viventes nulla temporis absumit vetustas. Laetemur ergo in Christi resurrectionis die; communis enim omnium, communis est nostra laetitia. Communis plane, quia omnes illo resurgente resurreximus. 472 Omnium enim revixit saluti, qui pro omnium peccatis addictus est passioni. Resurrexit igitur Salvator a mortuis. Nova res et mira, sed habet haec assertio veritatem. Nam ut taceam prophetarum oracula, angelorum ministeria, aperta sepulcri
Abbreviated transcription (Latin):
cui dictũ ẽ. hodie mecũ eris in parady¬
so. Quomͦ autẽ ipse sit ostiũ. ipse pastor.
ut ꝑ seipsũ quodammͦ etiã ingredi et
egredi intelligat᷑. et quisnã sit ostiariuᷤ.
longũ ẽ hodie querere: & disserendo si¬
cut ipse donauerit explicare:¬

Expanded text:
cui dictum est, Hodie mecum eris in paradicui dictum est, Hodie mecum eris in paradiso . Quomodo autem ipse sit ostium, ipse pastor, ut per seipsum quodammodo etiam ipse ingredi et egredi intelligatur, et quisnam sit ostiarius, longum est hodie quaerere, et disserendo sicut ipse donaverit explicare
Abbreviated transcription (Latin):
ut furet᷑ & mactet et ꝑdat: ego ueni ut
uitã habeant & abundantius habeant.
Uidet᷑ enim mͥ dixisse. ut uitã habeant
ingredientes: et abundantius habeant
egredientes. Non autẽ potest quisq ꝑ
qd̃ ẽ ouile eius. intrauerit ad uitã tem¬
poralem quȩ ẽ in fide. Ideo ait. Ego ueni
ut uitã habeant: hoc ẽ fidẽ quȩ ꝑ dile-¬
ctionem oꝑatur. P quam fidẽ in ouile in¬
grediuntur ut uiuant: quia iustus ex
fide uiuit. et abundantius habeant qͥ ꝑ¬
seuerando usq in finẽ. ꝑ illud ostiũ id
est ꝑ fidẽ xp̃i egrediuntur. qm uiri fi¬
deles moriunt᷑. et abundantius habeb̃t
uitã. ueniendo qͦ pastor ille p̃cessit. ubi
nunquã deinde moriant᷑. Quãuis ergo
et hic in ipso ouili ñ desunt pascua. qm̃
ad utrũq possumꝰ intelligere qđ dictũ
ẽ. & pascua inuenient. idest & ad ingres¬
sum et ad egressũ. tam̃ tunc uera pascua
inuenient ubi saturent᷑ qui ęsuriunt &
sitiunt iusticiã. qualia pascua inuenit

Expanded text:
mactet, et perdat: ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant. » Videtur enim mihi dixisse, Ut vitam habeant ingredientes, et abundantius habeant egredientes. Non autem potest quisque pquod est ovile ejus, intraverit ad vitam temporalem, quae est in fide. Ideo ait, Ego veni, ut vitam habeant, hoc est fidem, quae per dilectionem operatur ; per quam fidem in ovile ingrediuntur ut vivant, quia justus ex fide vivit : et abundantius habeant, qui perseverando usque in finem, per illud ostium, id est, per fidem Christi egrediuntur, quoniam veri fideles moriuntur; et abundantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desunt pascua, quoniam ad utrumque possumus intelligere quod dictum est, et pascua inveniet, id est, et ad ingressum et ad egressum: tamen tunc vera pascua invenient, ubi saturentur qui esuriunt et sitiunt justitiam ; qualia pascua invenit
Abbreviated transcription (Latin):
foris idest coram hominib oꝑari. Unde
& in ꝑsalmo legit᷑. Exiit homo ad opus
suũ. Et ipse dñs dicit. Luceant oꝑa ur̃a
corã hominib. Sed plus me delectat qđ
ipsa ueritas tanquã pastorbonus. & idõ
doctor bonus quodammͦ nos admonint.¬

Expanded text:
em etiam foris, id est, coram hominibus operari. Unde et in Psalmo dicitur: Exiet homo ad opus suum . Et ipse Dominus dicit: Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa Veritas tanquam pastor bonus, et ideo doctor bonus, quodammodo nos admonuit
Abbreviated transcription (Latin):
uadit. et oues eũ sequunt᷑. quia sciunt
uocat nominatim. eteducit eas hinc ad
uitã ȩt̃nam. nisi qͥ nouit nomina pre-¬
destinatoꝵ: Unde ait discipłis. Gaude¬
te qm̃ nomina ur̃a scripta sunt in cęlo.
Hincenim eas uocat nominatim. Et
quis alius eas emittet. nisi qui earum
peccata dimittet. ut eũ sequi duris li¬
beratȩ uinculis possint: Et quis eas
p̃cessit qͦ eũ sequunt᷑. nisi qui surgens
a mortuis iam ñ moritur. et mors ei ul¬
tra ñ dñabitur: Et cũ hic ẽẽt in carne¬

Expanded text:
adit: et oves eum sequuntur, quia sciunt vocat nominatim, et educit eas hinc ad vitam aeternam, nisi qui novit nomina praedestinatorum? Unde ait discipulis suis, Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo : hinc enim vocat eas nominatim. Et quis alius eas emittit, nisi qui earum peccata dimittit, ut eum sequi duris liberatae vinculis possint! Et quis eas praecessit quo eum sequantur, nisi qui surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur : et cum hic c
Abbreviated transcription (Latin):
ut diceret. & ingrediet᷑ et egrediet᷑ & pas¬
cua inueniet. Est gͦ aliquis ñ solũ ingres¬
sus. uerũ etiam egressus bonus ꝑ ostium
re ingredi nos quando interius aliquid
cogitamꝰ: egredi autẽ quando exterius
aliquid oꝑam᷑. Et quando sicut dicit apl̃s¬

Expanded text:
ut diceret, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egressus bonus per ostium re ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus; egredi autem, quando exterius aliquid operamur: et quoniam, sicut dicit Ap
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i: & ex henticis funt catholici. A fu-¬
rib tollunt᷑: pastori reddunt᷑. Et ali¬
quando murmurant: tediũ patiunt᷑
a reuocante. & ñ intelligunt uigilantẽ.
Ueruntam̃ etiã cũ renitentes uenerint.
quȩ oues sunt agnoscunt uocẽ pastoriᷤ:
& seuenisse lȩtant᷑. & errasse erubescurt.
Quando gͦ in errore illo tanquã in ue¬
ritate glabantur. & utiq ñ audiebant
uocẽ pastoris. et alienũ ideo sequebant᷑.
oues erant. an ñ erant: Si oues erant:
quomꝰ alienos oues ñ audiunt: Si oueᷤ
do mala contingunt: seducunt᷑ in er¬
rorem. et post errorẽ reuocant᷑. Quando
seducti sunt in errorẽ. & rebaptizati suit.
aut post ouilis dñici societatẽ rursus
in errorẽ pͥstinum reuoluti sunt. oues
erant an ñ erant:: Utiq catholici erant.
Si catholici fideles erant: oues erant. Si
oues erant: quomͦ uocẽ alieni audire
potuerunt. cũ dñs dicat. ñ audier̃t eos

Expanded text:
Christi, et ex haereticis fiunt catholici; a fuChristi, et ex haereticis fiunt catholici; a furibus tolluntur, pastori redduntur: et aliquando murmurant, taedium patiuntur ad revocantem, et non intelligunt jugulantem; verumtamen etiam cum renitentes venerint quae oves sunt, agnoscunt vocem pastoris, et se venisse laetantur, et errasse erubescunt. Quando ergo in illo errore tanquam in veritate gloriabantur, et utique non audiebant vocem pastoris, et alienum ideo sequebantur, oves erant an non erant? Si oves erant, quomodo alienos oves non audiunt? si oves do mala contingunt; seducuntur in errorem, et post errorem revocantur: quando ducti sunt in errorem, et rebaptizati sunt, aut post ovilis dominici societatem rursus in errorem pristinum revoluti sunt, oves erant an non erant? Utique catholici erant. Si catholici fideles erant, oves erant. Si oves erant, quomodo vocem alieni audire potuerunt, cum Dominus dicat, non audierunt eos
Abbreviated transcription (Latin):
& dicit int̾ cetera de ouib. Errantẽ ñ re¬
uocastis. Et errantẽ dicit: & ouẽ appellat.
Si quando errabat ouis erat: cuius uocẽ
ut erraret audiebat: Pculdubio enĩ ñ
erraret: si uocẽ pastoris audiret. Sed idõ
errauit quia uocẽ audiuit alienr: uocẽ
furis & latronis audiuit. Certe latrony
uocẽ ñ audiunt oues. Qui uenert̃ inqͥt
et intelligimꝰ prẽt me: idest qͥ uener̃t
p̃ter me fures sunt &e latrones: et ñ au¬
dierunt eos oues. Dñe. si ñ audierunt eos
oues. quomͦ errant oues.si oues ñ au-¬
diunt nisi te : Tu autẽ ueritas es. Quis¬
quis ueritatẽ audit: ñ utiq errat. Illi
autẽ errant: & oues appellant᷑. Nam si
in errore ipsõ oues ñ appellarent᷑: ñ dice¬
retur ꝑ iherechielẽ. errantẽ ouem ñ re¬
uocastis. Quomͦ & errat et ouis ẽ: ocẽ
aliem audiuit: certe ñ audier̃t eos oues.
Deinde mͦ multi colligunt᷑ ad ouile

Expanded text:
et dicit inter caetera de ovibus, Errantem ovem non reet dicit inter caetera de ovibus, Errantem ovem non revocastis . Et errantem dicit, et ovem appellat. Si quando errabat ovis erat, cujus vocem ut erraret audiebat? Procul dubio enim non erraret, si vocem pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alieni; vocem furis et latronis audivit. Certe latronum vocem non audiunt oves: Qui venerunt, inquit, et intelligimus, Praeter me; id est, Qui venerunt praeter me, fures sunt et latrones, et non audierunt eos oves. Domine, si non audierunt eos oves, quomodo errant oves? Si oves non audiunt nisi te; tu autem veritas es: quisquis veritatem audit, non utique errat. Illi autem errant, et oves appellantur. Nam si in errore ipso oves non appellarentur, non diceretur per Ezechielem, Errantem ovem non revocastis. Quomodo et errat, et ovis est? Vocem alieni audivit? Certe non audierunt eos oves. Deinde modo multi colliguntur ad ovile
Abbreviated transcription (Latin):
sed pelle ouina tectus. pastori insidiaba-
uidebat inturba: quando dicebat. Cum
exaltaueritis filiũ hominis: tc̃ cognosce¬
tis quia ego sũ. Quomͦ enĩ ista soluitur
questio: Audiunt ñ oues. & ñ audiunt
oues: Sequunt᷑ uocẽ pastoris quidam
lupi. & ei quȩdã contradicunt oues: po¬
stremo pastorẽ occidunt oues. Soluit᷑
questio. Respondet enĩ aliquis &dicit.
Sed quando ñ audiebant. oues ñdum
erant: tunc lupi erant. Uox audita eos
mutauit: & exlupis oues fecit. Quan¬
do gͦ factȩ sunt oues. audierunt & pa¬
storem inuenerunt: pastorẽq secute st̃.¬
et pastoris ꝓmissa sꝑauerunt. qͥa iussa
fecerunt. Soluta ẽ utcũq ista questio.
et cuiquã forte sufficiat. me autẽ adhuc
mouet. & quid me moueat cõmunico
uobiscũ. ut quodammꝰ querens uobiscũ.
reuelante illo tiobiscũ merear inueni¬
re. Quid gͦ me moueat accipite. ꝑihere¬
chielem ꝓph̃am dñs obiurgat pastores:

Expanded text:
sed pelle ovina tectus pastori insidiabatused pelle ovina tectus pastori insidiabatuvidebat in turba, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Quomodo enim ista solvitur quaestio? Audiunt non oves, et non audiunt oves; sequuntur vocem pastoris quidam lupi, et ei quaedam contradicunt oves; postremo pastorem occidunt oves. Solvitur quaestio: respondet enim aliquis, et dicit, Sed quando non audiebant, oves nondum erant, tunc lupi erant; vox audita eos mutavit, et ex lupis oves fecit: quando ergo factae sunt oves, audierunt, et pastorem invenerunt, pastoremque secutae sunt; pastoris promissa speraverunt, quia jussa fecerunt. 11. Soluta est utcumque ista quaestio, et cuiquam forte sufficiat. Me autem adhuc movet, et quid me moveat communico vobiscum, ut quodammodo quaerens vobiscum, revelante illo vobiscum merear invenire. Quid ergo me moveat, accipite. Per Ezechielem prophetam Dominus objurgat pastores,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfluentẽ de petra: nos quid bibamus
norunt fideles. Si speciẽ uisibilẽ inten-¬
dis aliud est: si intelligibilẽ significati¬
onem. eundẽ potũ sp̃ualem biberunt.
Quot quot gͦ illo tẽpore credider̃t uel
abrahȩ. uel y saac. uel iacob. uel moysi.
uel aliis patriarchis. aliisq ꝓphis xp̃m
runt. Iudex fuerat in p̃cone: quia &
quando iudex loquitur ꝑ p̃conem.
exceptor ñ facit. Preco dixit: sed iudex
dixit. Alii sunt gͦ quos ñ audier̃t̃ oues:
in quib ñ erat uox xp̃i. errantes. falsa
dicentes. in ania garrientes. uana fin¬
gentes. miseros seducentes. Quid ẽ ergo
qđ̃ dixi: Maior hȩc questio est. qͥd ha¬
bet obscurũ & ad intelligendũ diffici¬
pastoris erat exp̃ssa ipsõ ore pastoris.Si
enĩ ꝑ ꝓph̃as uox pastoris erat. quantoma¬
gis uocem pastoris ꝓferebat lingua ipsa
pastoris: Non om̃s audierunt. Sed qͥd pu¬
tamus. qui audierunt oues erant: Ecce
audiit uidas: & lupus erat. Sequebat᷑:

Expanded text:
profluentem de petra; nos quid bibamus profluentem de petra; nos quid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. Quotquot ergo illo tempore crediderunt vel Abrahae, vel Isaac, vel Jacob, vel Moysi, vel aliis Patriarchis, aliisque Prophetis runt. Judex fuerat in praecone. Quia et quando judex loquitur per praeconem, exceptor non facit, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes. 10. Quid est ergo quod dixi, Major haec est quaestio? Quid habet obscurum et ad intelligendum difficilto magis vox pastoris erat, expressa ipso ore pastoris. Si enim per Prophetas vox pastoris erat, quanto magis vocem pastoris proferebat lingua ipsa pastoris? Non omnes audierunt. Sed quid putamus? qui audierunt, oves erant? Ecce audivit Judas, et lupus erat: sequebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
candẽ escam sp̃ualem manducaueruit :¬
& om̃s eundẽ potũ spualem bibert̃. Mare
rubrũ significat baptismũ: moyses du¬
ctor ꝑ mare rubrũ significat xp̃m. po¬
pulus transiens significat fideles. mors
egyptioꝵ significat abolitionẽ peccatoꝵ.
In signis diuersis: eadẽ fides. Sic in signiᷤ
diuersis. quomͦ in uerbis diuersis: qͥa
uerba sonos mutant ꝑtẽpora. & utiq
nichil aliud sunt uerba quã signa. Signi¬
ficando enĩ uerba sunt: tolle significa¬
tionem uerbo. strepitꝰ inanis ẽ. Significa¬
ta st̃ gͦ om̃ia. Nũqͥd ñ eadẽ credebant ꝑ
qͦs hec signa ministrabant᷑: ꝑ qͦs eadẽ qͣ
credimꝰ ꝓphetata p̃nunciabant᷑: tiq
credebant: sed illi uentura ẽẽ. nos autẽ
uenisse. Ideo et sicait. Pundẽ potũ sp̃ualẽ
bibert̃. Si spũalẽ eundẽ: nã corporalem
ñ eundẽ. Quid enĩ illi bibebant: Bibe
qđ in altari dei ponitur. Etilli ꝓ ma-¬
gno sacram̃to eiusdẽ. xp̃i bibert aquã

Expanded text:
cam spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Mare Rubrum significat Baptismum; Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat abolitionem peccatorum. In signis diversis eadem fides: sic in signis diversis, quomodo in verbis diversis; quia verba sonos mutant per tempora, et utique nihil aliud sunt verba quam signa. Significando enim verba sunt: tolle significationem verbo, strepitus inanis est. Significata ergo sunt omnia. Numquid non eadem credebant, per quos haec signa ministrabantur, per quos eadem quae credimus, prophetata praenuntiabantur? Utique credebant: sed illi ventura esse, nos autem venisse. Ideo et sic ait, Eumdem potum spiritualem biberunt. Spiritualem eumdem, nam corporalem non eumdem. Quid enim illi bibebant? Bibebristus quod in altari Dei ponitur. Et illi pro magno sacramento ejusdem Christi biberunt aquam
Abbreviated transcription (Latin):
eum credentes uenturũ. quomͦ nos cre¬
dimus in eũ qui uenit. Tẽpora uariata
sunt ñ fides: quia & ipsa uerba ꝓ tẽpo¬
re uariant᷑. cũ uarie declinantur. Aliũ
sonũ habet uenturꝰ est: aliũ sonũ ha¬
bet uenit. Mutatus ẽ sonus: uenturꝰ ẽ
& uenit. eadẽ tam̃ fides utrosq coniun¬
git. et eos qͥ uenturũ esse. & eos qui eũ
uenisse crediderunt. Diuersis quidem
temporib. sed utrosq ꝑ unũ fidei osti
uerba audistis p̃teriti tẽporis. imple-¬
tum ẽẽ iam credimꝰ. In eius sunt fidei
societate nobiscũ & illi patres. qͥ credide¬
runt de uirgine nasciturũ. passurũ. re¬
surrecturũ. in celũ ascensurũ. Illos enĩ
ostendit apłs. uibi ait. Habentes autẽ eun-
dem sp̃m fidei: sicut scriptũ ẽ. Credidi
et loquim᷑. Propħa dixit. credidi ꝓpt̃
qđ locutus sũ: apłs dicit. et nos credimꝰ.
ꝓpt̃ qd et loquim᷑. Ut scias autẽ quod
una sit fides: audi dicentẽ. Habemus

Expanded text:
eum credentes venturum, quomodo nos creeum credentes venturum, quomodo nos credimus in eum qui venit. Tempora variata sunt, non fides. Quia et ipsa verba pro tempore variantur, cum varie declinantur: alium sonum habet, Venturus est; alium sonum habet, Venit: mutatus est sonus, venturus est, et venit: eadem tamen fides utrosque conjungit, et eos qui venturum esse, et eos qui eum venisse crediderunt. Diversis quidem temporibus, sed utrosque per unum fidei ostiuverba auditis praeteriti temporis, impletum esse jam credimus. In ejus sunt fidei societate nobiscum et illi patres, qui crediderunt de Virgine nasciturum, passurum, resurrecturum, in coelum ascensurum: illos enim om fidei, sicut scriptum est, Credidi, et loquimur . Propheta dixit, Credidi, propter quod locutus sum : Apostolus dicit, Et nos credimus, propter quod et loquimur. Ut scias autem quod una sit fides, audi dicentem, Habentes
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ iħcꝰ. Amen am̃ dico uob̃: quia ego sũ
ostiũ ouiũ. Ecce ipsũ ostiũ qđ clansum
posuerat aꝑuit: ipse ẽ ostiũ. Agnouimꝰ.
intremus: aut nos intrasse gaudeamꝰ.
Om̃s quotqͦt uenerunt: fures sunt & la¬
trones. Quid est hoc dñe. om̃s quotqͦt
uenerunt: Quid enĩ : tu ñ uenisti: Sed
intellige. om̃s quotqͦt uener̃t. dixi utiq
pret̾ me. Recolamꝰ ergo. Ante aduentũ
ipsius: uenert̃ ꝓpħe. Nũquid fures &
latrones fuerunt: Absit. Non pret̃ illũ
uenerunt: quia cũ illo uener̃t. Uenturus
p̃cones mittebat: sed eoꝵ corda qͦs mise¬
rat possidebat. Uultis nosse quia cũ illo
uenerunt: Quis ẽ ipse: Sẽꝑ. Carnem
quippe accepit ex tẽpore. Quid ẽ gͦ sẽꝑ:
In principio erat u̾bum. Cm illo ergo
uenerunt: qͥ cũ uerbo dei uenert̃. Ego
sum inquit uia. & ueritas et uita. Sr ip¬
se ẽ ueritas: cũ illo uener̃c qui ueraces
fuerunt. Quotquot gͦ pret illũ fures &
uenit in carne. p̃cesserunt iusti: sic in

Expanded text:
Jesus: Amen, amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium. Ecce ipsum ostium quod clausum posuerat, aperuit. Ipse est ostium. Agnovimus, intremus, aut nos intrasse gaudeamus. Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones. Quid est hoc, Domine, Omnes quotquot venerunt? Quid enim? tu non venisti? Sed intellige: Omnes quotquot venerunt dixi, utique praeter me. Recolamus ergo. Ante adventum ipsius venerunt Prophetae; numquid fures et latrones fuerunt? Absit. Non praeter illum venerunt, quia cum illo venerunt. Venturus praecones mittebat, sed eorum corda quos miserat, possidebat. Vultis nosse quia cum illo venerunt, qui est ipse semper? Carnem quippe accepit ex tempore. Quid est ergo semper? In principio erat Verbum . Cum illo ergo venerunt, qui cum verbo Dei venerunt. Ego sum, inquit, via et veritas et vita . Si ipse est veritas, cum illo venerunt qui veraces fuerunt. Quotquot ergo praeter illum, fures et venit in carne, praecesserunt justi, sic in
Abbreviated transcription (Latin):
do enĩ finiatur uia nescis: sed tam̃ scit
ille si ous es. et si ꝑseueraueris usq in
finẽ saluus eris. ac ꝑ hoc istam uocẽ ñ
contẽpnunt sui. ñ audiunt aliem Ut
potui. ut ipse donauit. ꝓfundã mul¬
tum questionẽ aut exposiui uobis: aut
tractaui uobiscũ. Si quiminꝰ intellexe¬
runt: maneat piecas. & reuelabit᷑ ueri-¬
tas. Qui autẽ intellexerunt ñ se extol¬
lant. quasi celeriores suꝑ tardiores:ne
extollendo se exorbitent. et facilius ꝑ-¬
ueniant tardiores. Om̃s autẽ ꝑducat
exposuit dñs. quia ipse ẽ ostiũ: intre¬
mus ad ea quȩ ꝓposuit. nec exposuit.
Et pastor quidẽ quisnã sit quãuis ñ di¬
xerit in istalectione quȩ hodie recita¬
ta ẽ: tam̃ in ea quȩ sequit᷑ aꝑtissime
dicit. ego sũ pastor bonꝰ. Quod & si non
diceret: quẽ aliũ pret̃ ipsũ intellige¬
re deberemꝰ in eis uerbis ubi ait. qui
intrat ꝑ ostiũ pastor ẽ ouiũ. huic osti¬

Expanded text:
do enim finiatur via nescis, sed tamen scit do enim finiatur via nescis, sed tamen scit ille. Si ovis es, et si perseveraveris usque in finem, salvus eris: ac per hoc istam vocem non contemnunt sui, non audiunt alieni. Ut potui, ut ipse donavit, profundam multum quaestionem aut exposui vobis, aut tractavi vobiscum. Si qui minus intellexerunt, maneat pietas, et revelabitur veritas: qui autem intellexerunt, non se extollant quasi celeriores super tardiores, ne extollendo se exorbitent, et facilius perveniant tardiores. Omnes autem perducat exposuit Dominus, quia ipse est ostium, intremus ad ea quae proposuit, nec exposuit. Et pastor quidem quisnam sit, quamvis non dixerit in ista lectione quae hodie recitata est, tamen in ea quae sequitur apertissime dicit: Ego sum pastor bonus. Quod etsi non diceret, quem alium praeter ipsum intelligere deberemus in eis verbis, ubi ait: « Qui intrat per ostium, pastor est ovium. Huic osti
Abbreviated transcription (Latin):
neglexit. faciat qđ audiuit. Si enĩ de
his ẽ qui p̃destinati sunt: & errorẽ ip¬
sius ds̃ p̃sciuit. et conuersionẽ ipsius¬
futurã. Si aberrauit. redit ut audiat
uocẽ illam pastoris: et sequat᷑ dicentẽ. qͥ
ꝑseuerauerit usq infinẽ hic saluus erit.
Bona uox fr̃s uera pastoralis: ipsa est
uox salutis in tab̃naculis iustoꝵ. Nam
facile ẽ audire. xp̃m : facile ẽ laudare eu¬
angeliũ. facile ẽ acclamare disputatori:
ꝑseuerare usq in finẽ hoc ẽ ouiũ. uocẽ
pastoris audientiũ. Temptatio accidit:
ꝑseuera usq infinẽ. Usq in quẽ fineo
ꝑseuerabis : Quousq finias uiã. Quã¬
diu enim ñ audis xp̃m. aduersarius
tuus ẽ in ista uia: hoc ẽ in ista mortal
uita. Sed quid dicit: Concorda cũ aduer¬
sario tuo cito dumes cũ eo in uia. Audi¬
sti: credidisti. concordasti. Si aduersaba¬
ris: concorda. Si tibi prestitum est
concordare: noli ulterius litigare. Quan¬

Expanded text:
neglexit, faciat quod audivit. Si enim de neglexit, faciat quod audivit. Si enim de his est qui praedestinati sunt, et errorem ipsius Deus praescivit, et conversionem futuram; si aberravit, redit, ut audivit vocem illam pastoris, et sequatur dicentem: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Bona vox, fratres, vera, pastoralis ipsa est: « Vox salutis in tabernaculis justorum . » Nam facile est audire Christum, facile est laudare Evangelium, facile est acclamare disputatori; perseverare usque in finem, hoc est ovium vocem pastoris audientium. Tentatio accidit, persevera usque in finem. Usque in quem finem perseverabis? Quousque finias viam. Quandiu enim non audis Christum, adversarius tuus est in ista via, hoc est in ista mortali vita. Sed quid dicit? « Concorda cum adversario tuo cito, dum es cum eo in via . » Audisti, credidisti, concordasti. Si adversabaris concorda. Si tibi praestitum est concordare, noli ulterius litigare. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
de his loquim᷑ quos nouit dñs qͥ ft̃ eius.
et tam̃ ipsi quã diu recte saꝑunt. xp̃i
uocẽ audiunt. Eoce audiunt ipsi. ñ au¬
diunt illi: & tam̃ scd̾m p̃destinationem
ñ oues isti. et oues illi. Adhuc manet que¬
stio: quȩ mͥ interim nunc uidetur ita
posse dissolui. Est aliqua uox. est inquã¬
uox aliqua pastoris: in qua oues ñ audi
unt xp̃m. Quȩ ẽ ista uox: Qui ꝑ seuera¬
uerit usq infinẽ: hic saluus erit. Hanc
uocem ñ negligit ꝓpͥus. ñ audit alienꝰ.
Nam et ille hoc ei p̃dicat. ut ꝑ seueret
apud eũ usq infinẽ: & ñ apud eũ ꝑ¬
seuerando. ñ audit hanc uocẽ. Uenit
ad xp̃m: audiuit alia & alia uerba.
illa & illa. om̃ia uera. sana om̃ia. inter
usq infinẽ. hic saluus erit. Istam qui
audierit ouis ẽ: sed audiebat illã nesc̃io
quis. et desipuit. refriguit. audit ali¬
enam. Si p̃destinatus ẽ ad tẽpus errauit.
in ȩt̃num ñ ꝑiit. redit ut audiat quod

Expanded text:
de his loquimur, quos « novit Dominus qui sunt ejus ; de his loquimur, quos « novit Dominus qui sunt ejus ; » et tamen ipsi quandiu recte sapiunt, Christi vocem audiunt. Ecce audiunt ipsi, non audiunt illi, et tamen secundum praedestinationem non oves isti, et oves illi. Adhuc manet quaestio, quae mihi interim nunc videtur ita posse dissolvi. Est aliqua vox, est, inquam, aliqua vox pastoris, in qua oves non audiunt Christum. Quae est ista vox! Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Hanc vocem non negligit proprius, non audit alienus: nam et ille hoc ei praedicat, ut perseveret apud ipsum usque in finem, sed non apud eum perseverando non audit hanc vocem. Venit ad Christum, audivit alia et alia verba, illa et illa, omnia vera, sana omnia: inter usque in finem, hic salvus erit. » Istam qui audierit ovis est. Sed audiebat illam nescio quis et desipuit, refriguit, audivit alienam: si praedestinatus est, ad tempus erravit, in aeternum non periit; redit ut audiat quod
Abbreviated transcription (Latin):
p̃destinatis. iustificatis. głificatis. de qͥ¬
b sequit᷑. Quis accusabit adu̾sus electoᷤ
dei: Nouit ergo dñs qͥ sunt eius: ipsi
sunt oues. Aliquando se ipse nesciunt:
sed pastor nouit eas scd̾m istam p̃desti¬
nationẽ. scd̾m istam dei p̃scientiam. se¬
cundũ electionẽ ouiũ ante constitutionẽ
mundi. Nã & hoc dicit apłs. Sicut ele
tionem. Scd̾m istã ergo p̾scientiam dĩ
et p̃destinationẽ quã multȩ oues foris⁊
quã multi lupi intus. et quam multę
oues intus et multilupi foris: Quidẽ
qđ dixi. quã multe oues foris: Quam
multi mͦ luxuriant᷑ casti futuri. quam
multi blasphemant. xp̃m credituri in
xp̃m. quã multi se inebriant futuri so¬
brii. quã multi rapiunt res alienas. do¬
naturi suas. Ueruntam mͦ alienã uo¬
cem audiunt. alienos sequunt᷑. Item
quã multi intꝰ laudant blasphematuri.
casti sunt fornicaturi. sobrii sunt se
uino postea sepulturi. stant casuri.
ñ sunt oues. De p̃destinatis enĩ loquimͣ.

Expanded text:
praedestinatis, justificatis et glorificatis. De quibus sequitur: « Quis accusabit adversus electos Dei . » « Novit ergo Dominus qui sunt ejus; » ipsi sunt oves. Aliquando se ipsas nesciunt, sed pastor novit eas, secundum istam praedestinationem, secundum istam Dei praescientiam, secundum electionem ovium ante constitutionem mundi. Nam et hoc dicit Apostolus: « Sicut ele» Secundum istam ergo praescientiam Dei et praedestinationem, quam multae oves foris et quam multi lupi intus, et quam multae oves intus et multi lupi foris! Quid est quod dixi, quam multae oves foris? Quam multi modo luxuriantur, casti futuri; quam multi blasphemant Christum, credituri in Christum; quam multi se inebriant, sobrii futuri; quam multi rapiunt res alienas, donaturi suas. Verumtamen modo alienam vocem audiunt, alienos sequuntur. Item quam multi intus laudant, blasphematuri; casti sunt, fornicaturi; sobrii sunt, se vino postea sepulturi; stant casuri, non sunt oves. De praedestinatis enim loquimur;
Abbreviated transcription (Latin):
itaq homo iste ẽ qui ꝑegre ꝓficiscit᷑.
nisi redemptor nr qui in ea carne qͣm
assumpserat abiit in celum: Carnis
enĩ locus ꝓprie t̾ra est. quȩ quasi ad
ꝑegrina ducitur: dũ ꝑ redẽptorẽ nr̃m
in cęlo collocatur. Sed homo iste ꝑegre
ꝓficiscens serius bona sua tradidit: qͥa
fidelib suis sp̃ualia dona concessit.
Et uni quidẽ quinq talenta. alii duo.
alii uͦ commisit unum. Quinq etenĩ
corporis sunt sensus. uidelicet uisus.
auditus. gustus. odoratus. & tactus.
Quinq igitur talentis. donũ qͥnq

Expanded text:
te homo est qui peregre proficiscitur, nisi Redemptor noster, qui in ea carne quam assumpserat abiit in coelum? Carnis enim locus proprius terra est, quae quasi ad peregrina ducitur, dum per Redemptorem nostrum in coelo collocatur. Sed homo iste peregre proficiscens servis suis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritalia dona concessit. Et uni quidem quinque talenta, alii duo, alii vero commisit unum. Quinque etenim sunt corporis sensus, videlicet visus, auditus, gustus, odoratus et tactus. Quinque ergo talentis donum quinque
Abbreviated transcription (Latin):
de iurgine nascebat᷑. Hic ẽ etiã qui ma¬
luit a rege ꝓsterni. quã regẽ ñ incre-¬
pare peccantẽ. Quib ꝑspectis aduertite
dilectis simi. quantũ huic reuerentię:
quantũ deuotionis debeamꝰ impende¬
re. Qui ut honorabilis sit. a scõ ẽ sp̃u
prophetatꝰ. M ꝓmissuis ab angło: lau¬
datus a dño. et ꝑpetua sc̃e mortis gla
consecratus. Decebat nãq ut mysticam
natiuitatẽ eius mirabilis uita sequere¬
ta concluderet. Propt̃ qd fr̃s rectissime
toto hodie orbe xp̃i ȩccłia. primordia na¬
ruitatis euis lȩtissima festiuitate cence¬
lebrat: qui ȩt̃na mortalib adesse gaudia
stupenti mundo testis fidelissimꝰ reuela

Expanded text:
de virgine nascebatur. Hic est ille etiam, qui made virgine nascebatur. Hic est ille etiam, qui maluit a rege prosterni, quam regem non increpare peccantem. Quibus prospectis advertite, dilectissimi; quantam huic reverentiam, 215 quantum devotionis debeamus impendere, qui ut honorabilis sit a sancto est Spiritu prophetatus, promissus ab angelo, laudatus a Domino, et perpetua sanctae mortis gloria consecratus. Decebat namque, ut mysticam nativitatem ejus mirabilis vita sequereta concluderet. Propter quod, fratres, toto hodie orbe Christi Ecclesia primordia nativitatis ejus laetissima festivitate concelebrat, qui aeterna mortalibus adesse gaudia stupenti mundo testis fidelissimus revela
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ huiusmodi ꝓrupit in uocẽ. Ecce
agnus dĩ: ecce qui tollit peccatũ mundi
ꝓpt̃ hoc nmirũ saluator ipse de illo di¬
cebat ad turbas. Quid existis in desertũ
uidere: ꝓphetam: Dico uob̾. et plusqͣm
ꝓphetã. Plus reuera ẽ quã ꝓpheta. qm̃ ce¬
teri om̃s uenturi adhuc xp̃i fuere p̃coneᷤ.
hic autẽ ꝓbatissimus uenit dñi p̃sentis
lius inclinauit. Plusquã ꝓpheta ẽ: cuiꝰ
tanta ẽ prerogatiua meritoꝵ. ut uno eo¬
demq mom̃ito cęli terrȩq arbitrũ sub¬
mersum aquis tingeret in iordane:
lumba. et attestantis uocẽ patris audiret
e cȩlo. Hic ẽ ille quẽ inspirante dõ p̃sci¬
us annunciat ysaias dicens. Yox cla¬
mantis in deserco. parate uiã dñi. Quã
Hic ẽ qui in iudicio cęlestis sententiȩ
cunctis mortalib antefert᷑. dicente dño.
Non surrexit int̃ natos mulierũ maior
iohanne baptista. Quã pulchre dictũ
ẽ int̾ natos multerũ ñ esse maiorẽ. qͥa
ille om̃imodis maior erat iohanne. qui

Expanded text:
 hujusmodi prorupit in vocem: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Propter hoc nimirum Salvator ipse de illo dicebat ad turbas: Quid existis in desertum videre? Prophetam? dico vobis, et plus quam prophetam . Plus revera est quam propheta, cum caeteri omnes venturi adhuc Christi fuere praecones; hic autem probatissimus venit Domini praesentis lius inclinavit. Plusquam propheta est, cujus tanta praerogativa meritorum, et uno eodemque momento coeli terraeque arbitrum submersum aquis tingeret in Jordane, lumba, et attestantis vocem Patris audiret e coelo . Hic est ille, quem inspirante Deo praescius annuntiat Isaias, dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini . Quam Hic est etiam, qui judicio coelestis sententiae cunctis mortalibus antefertur, dicente Domino: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista ; quam pulchre dictum est inter natos mulierum non esille omnimodis major erat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
taris uel templi festiui¬
tatem colimus. si fidelit̃
et diligent̃ attendimus.
& scẽ ac iuste uiuimus. qͥuicquid in tem¬
plis manufactis agitur. totum in nob̾
spũali edificatione completur. Non enĩ
mentitus ẽ ille qui dixit. Templũ enĩ dĩ
scm̃ est. qđ estis uos. Etiterũ. Nescitis qͥa
corpora ur̃a templũ est sp̃s scĩ : Quib
meritis nisi ꝑ gr̃am dei merimus fieri
suo hoc ẽ in nob̾ ipsis inueniat. qđ ocu¬
los suȩ maiestatis osfendat. Sed habita¬
culum cordis nr̃ euacuetur uiciis: et
uirtutib repleat᷑. Ciaudatur dẏabolo:

Expanded text:
taris vel templi festivitatem colimus, si fideliter ac diligenter attendimus, et sancte ac juste vivimus, quidquid in templis manufactis agitur, totum in nobis spirituali aedificatione completur. Non enim mentitus est ille qui dixit, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ; et iterum, Nescitis quia corpora vestra templum sunt Spiritus meritis, sed per gratiam Dei meruimus fieri suo, hoc est, in nobis ipsis, inveniat quod oculos suae majestatis offendat: sed habitaculum cordis nostri evacuetur vitiis, et virtutibus repleatur; claudatur diabolo,
Abbreviated transcription (Latin):
cis dicens: pater dimitte eis. nesciunt
enim quid faciunt. Ita simplicitateor
quã infantib natura tribuit: dñs
miscdiȩ bonitate cumulabat. Iste ergo
puer est.qͥ imitandus paruulis ꝓponi¬
tur & sequendus.Nam ipse dicit. Tolle
crucẽ tuam et sequere me.¬

Expanded text:
cis, dicens: Pater, dimitte eis; nesciunt cis, dicens: Pater, dimitte eis; nesciunt enim quid faciunt . Ita simplicitatem, quam infantibus natura tribuit, Dominus misericordiae bonitate cumulabat. Iste ergo puer est, qui imitandus parvulis proponitur, et sequendus; nam ipse dicit: Tolle crucem tuam, et sequere me
Abbreviated transcription (Latin):
tem. et retrorsũ ad infantiã redire com¬
pellit: scilicet ut qui corꝑore fragili se¬
nuerant. innocentiȩ morib renascant᷑.
sicut ait saluator. Hisi qͥs renatꝰ fuerit
ex aqua & spũ scõ. ñ intrabit in regnũ
dei. Dicitur ergo apłis. Nisi conuersi fu¬
eritis. et efficiamini sicut puer iste.
Non dicit sicut pueri istr: sed sicut pu¬
er iste. Unũ elegit: unũ ꝓponit. Uidea¬
mus igit᷑ quis ille tantus sit: qui disci¬
pulis ꝓponitur imitandus. Non hunc
arbitror ẽẽ de plebe. ñ de publico: ñ de
uniuerso mundo tribuit sc̃itatis exem¬
plum. Hon inquã de publico hunc ẽẽ
arbitror: sed de cȩlo. Ipse est enim de
cęlo puer: de quo dicit ysaias ꝓpħ̃a.
Puer natus est nob̾: filius datus ẽ nob̾.
Iꝑse plane puer est. qui sicut innocenᷤ
cum malediceretur ñ remaledixit. cũ
ꝑcuteretur ñ reꝑcussit. Qum ꝑotius
in ipsa passione ꝓ suis orauit inimi¬

Expanded text:
tem, et retrorsum ad infantiam redire comtem, et retrorsum ad infantiam redire compellit, scilicet, ut qui corpore fragili senuerant, innocentiae moribus renascantur, sicut ait Salvator: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non intrabit in regnum Dei . Dicitur ergo apostolis: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste. Non dicit sicut pueri isti, sed sicut puer iste; unum eligit, unum proponit. Videamus igitur quis ille tantus sit qui discipulis proponitur imitandus. Non hunc arbitror esse de plebe, non de publico, non de mulpostolos universo mundo tribuit sanctitatis exemplum; non, inquam, hunc de publico esse arbitror, sed de coelo. Ipse est enim de coelo puer, de quo dicit Isaias propheta: Puer natus est nobis; filius datus est nobis . Ipse plane puer est, qui sicut innocens, cum malediceretur, non remaledixit; cum percuteretur, non repercussit; quin potius in ipsa passione pro suis oravit inimi
Abbreviated transcription (Latin):
gnat. Deniq sicut iussit dñs. etiã orat
ꝑ mimicis: auferenti tunicam relin¬
quit et palliũ. uerberanti maxillã pre-
bet & alteram. Nisi qͦd in hoc melior ẽ
xp̃i infantia quã naturȩ. Illa enĩ pec-¬
care nescit: ista contẽpnit. Illa ꝑ infir-¬
mitatem innoxia ẽ: ista ẽ innocens ꝑ
uirtutẽ. Atq ideo laudi magis ascri¬
beñdum est: ñ tam male facere ñ posse
quam nolle. Ergo sicut diximꝰ etates
quȩdã sunt meritoꝵ. Nam et senectus
morũ inuenitur in pueris: & innocen¬
tia infantũ reꝑitur in senib. Deniq
qđ in uiniorib senectus quedam sit
honestatis: dicit ꝓpħ̃a. Senectus enĩ
uenerabilis ñ duturna. nec numero
annoꝵ cõputata: cani enĩ sunt sengꝰ
hominis. Ad apłos autẽ iam semores
et maiores natu dicit dñs. Nisi conuer¬
si fueritis et efficiamini sicut puer
iste: ñ introibitis in regnum celorũ.
Reuocat igitur eos ad originis sue fon-¬

Expanded text:
gnat. Denique, sicut jussit Dominus, etiam orat gnat. Denique, sicut jussit Dominus, etiam orat pro inimicis, auferentibus tunicam relinquit et pallium, verberantibus maxillam praebet et alteram; nisi quod in hoc melior est Christi infantia quam naturae; illa enim peccare nescit, ista contemnit; illa per infirmitatem innoxia est; ista est innocens per virtutem. Atque ideo laudi magis ascribendum est, non tam malefacere non posse quam nolle. Ergo, sicut diximus, aetates quaedam sunt meritorum; nam et senectus morum invenitur in pueris, et innocentia infantum reperitur in senibus. Denique quod in junioribus senectus quaedam sit honestatis, dicit propheta: Senectus enim venerabilis non diuturna, nec annorum numero computata; cani enim sunt sensus hominis . Ad apostolos autem jam seniores, 184 et majores natu dicit Dominus: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste, non intrabitis in regnum coelorum . Revocat igitur eos ad originis suae fon