comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e pedibuos plaudute chortas. et rmina diauit
non trricius a longoum ueste socerdos
ue numeris septem diserimina uocuntt
udem digitis iam pectine pulsat eburno.
ponus antiouũ teuori pulcherrina  ꝓles
anini heroes. nat melioribus annis
Snsaracusqe & troię dardanus auctor.
ꝓ oud currꝰq uirũ miranturmanes.
ingum pascounta: equi: quȩ grã currum
equos eudem sequit᷑ tellure repostos
Ircatum lium nemus. unde superuę
timus eridan ꝑ siluam uoluitur amnis.
mranie ob patriam pugnando uubnera passi
mis aut qui uitã excoluere ꝑ artes
q su memores aliqus fetere merendo
ib lis niuea cinguntur tempora uita
cire fusos sic ẽ adfata sybilla
rim ante oñs. medium nam plorima turba.
habeatq liumeris extantem suspicit altis:
hiuo responsũ paucis ita reddidit herins
cerit. domus. lucis habitamꝰ opacis
irũq theros. & prata recenoia. riuis

Expanded text:
 pedibus plaudunt choreas et carmina dicunt. Nec non Threïcius longa cum veste sacerdos obloquitur numeris septem discrimina vocum, iamque eadem digitis, iam pectine pulsat eburno. Hic genus antiquum Teucri, pulcherrima proles, magnanimi heroes, nati melioribus annis, Ilusque Assaracusque et Troiae Dardanus auctor. Arma procul currusque virum miratur inanes. campum pascuntur equi. Que gracia currum equos, eadem sequitur tellure repostosinter odoratum lauri nemus, unde superne plurimus Eridani per silvam volvitur amnis. Hic manus ob patriam pugnando volnera passi, inventas aut qui vitam excoluere per artes, quique sui memores alios fecere merendo, omnibus his nivea cinguntur tempora vitta. Quos circumfusos sic est adfata Sybilla, Musaeum ante omnes, medium nam plurima turba hunc habet, atque umeris exstantem suspicit altis: Atque huic responsum paucis ita reddidit heros: Nulli certa domus; lucis habitamus opacis, riparumque toros et prata recentia rivis
Abbreviated transcription (Latin):
Solis inaccessũd is semper. nocenti
cede tepelin humus foribq: od fixa siꝑb:
Ora ui cũ tritti penlesant pallida tabo:
Hiuic monstra uuieanus erat pat̾. uuas atros
oe uomens ignes. magna se mole ferebat
attulit & nibis aliquando optant.ius ȩtas
Auxilium. aduentumq dĩ nam maximꝰ ulto
Ter gemini nece gerionis spolusq suꝑbus
alcides ad erat. taurosq hac uitor agebar
Iingentes uilleinq boies aninemq e nebart
at furis enci mens effera. nequid in ausum
auc ontemtittĩ suleris ue dolis ue suissentt
⁊uatiur astabidis prestanti corporrtuuros
auerter. toridem forma superante iuuonoas.
atq hõs noqua forent pedibus uestigia. cetu
cauda in spelunu tractos uersisq uianum
Indiciis raptos saxo occultabat. op̃aeo
Auerenti nulla adse uncã signa serebant
In crreaiũiã stabulis saturatu mouera
a phitrim iades armenta habecumq paransa

Expanded text:
solis inaccessam radiis; semperque recenti solis inaccessam radiis; semperque recenti caede tepebat humus, foribusque adfixa superbis ora virum tristi pendebant pallida tabo. Huic monstro Volcanus erat pater: illius atros ore vomens ignis magna se mole ferebat. Attulit et nobis aliquando optantibus aetas auxilium adventumque dei. Nam maximus ultor, tergemini nece Geryonae spoliisque superbus Alcides aderat taurosque hac victor agebat ingentis, vallemque boves amnemque tenebant. At furiis Caci mens effera, nequid inausum aut intractatum scelerisve dolive fuisset, quattuor a stabulis praestanti corpore tauros avertit, totidem forma superante iuvencas; atque hos, nequa forent pedibus vestigia rectis, cauda in speluncam tractos versisque viarum indiciis raptos saxo occultabat opaco: quaerenti nulla ad speluncam signa ferebant. Interea, cum iam stabulis saturata moveret Amphytrioniad
Abbreviated transcription (Latin):
Nobiscũ : &iam nunc sociorũ ad suesote mensis
hec ubi dicta : dapes iube & sublata repen.
Pocula gramineoq uiros locat ipse sedili
Precipuũq thoro  uillosi pelle lemis
Accipit aeneã : solioq inuitat aoerno
Tum lecti iuuenes ciriatim arȩq sacerilos
Uissera tofli feruno caurorun unerut onistre
dona laboratȩ e rerus. bachumq ministrait
Urscitur aeneas. siniub a truana iuunt̾
Fpeuii tergo houis &e lustralibus ectis
Postꝗ erempta sames & umor cmpressus edrdi :
Rex euandrus ait non hȩc sollempnia nobis
hai ex more dapes. hanc tanti nununis arã
uana suꝑstuio ueterun ue ignara deorum
Imposuit scuis hosper troianȩ pecicus
Seruati facimus. meritosq nouamus honores.
lum primũ saxis suspensã hanc aspice rupem
D sierit ꝓcul ut moles deseriaq montis
Stat domꝰ e scopuli ingentẽ traxere ruinã:
hic speluna fuit uisto sum nota recessu
Semnihominis cue. fiais quar dira terebat

Expanded text:
nobiscum et iam nunc sociorum adsuescite mensis. nobiscum et iam nunc sociorum adsuescite mensis. Haec ubi dicta, dapes iubet et sublata reponi pocula gramineoque viros locat ipse sedili praecipuumque toro et villosi pelle leonis accipit Aenean solioque invitat acerno. Tum lecti iuvenes certatim araeque sacerdos viscera tosta ferunt taurorum onerantque canistris dona laboratae Cereris Bacchumque ministrant. Vescitur Aeneas simul et Troiana iuventus perpetui tergo bovis et lustralibus extis. Postquam exempta fames et amor compressus edendi, rex Euandrus ait: Non haec sollemnia nobis, has ex more dapes, hanc tanti numinis aram vana superstitio veterumque ignara deorum inposuit: saevis, hospes Troiane, periclis servati facimus meritosque novamus honores. Iam primum saxis suspensam hanc aspice rupem, disiectae procul ut moles desertaque montis stat domus et scopuli ingentem traxere ruinam. Hic spelunca fuit, vasto summota recessu, semihominis Caci facies quam dira tenebat
Abbreviated transcription (Latin):
Tum sio pauea refert  ut te forussime teuerũ
accipio agnosq libens uo uerba parentis
& uocem anchisȩ magni uultumq recordir
nã memini hesionẽ uisentem regna serori
laomedontiadem priamum salamina petertr̃
Protinus ardhadiȩ gelidos unuisero sines
Tum mihi prima genas uestibat flore iuuentꝰ.
Mirabarq: duces te uoros mirabar e ipsum
Laomedonciadem: sed ounotis alcior ibat
anchisos mihi mens iuuenali ardebat amore
compellare uirũ & dextrę omiungere dexira
Accessi : e cupidus phenei sub moenia duci
Ille mihi insignẽ pharetrã lyciasq sagittas
discedens clunudenq: auro dedit inter tectam.
frenaq bina nĩs guę nuno babet aurra pallas
Ergo & quã petitis iunola .ẽ. mini federe dextͣ
& lux cũ primũ terris se crastina reu̾do
Aurilio letis dimitiã opiburo iuuabo
Iterea sacra hec quando huo uenistis amici
annua quȩ differre ne fas celebrate sauentei

Expanded text:
Tum sic pauca refert: Ut te, fortissime Teucrum, Tum sic pauca refert: Ut te, fortissime Teucrum, accipio agnoscoque libens! Ut verba parentis et vocem Anchisae magni voltumque recordor! Nam memini Hesionae visentem regna sororis Laomedontiaden Priamum, Salamina petentem, protinus Arcadiae gelidos invisere finis. Tum mihi prima genas vestibat flore iuventas, mirabarque duces Teucros, mirabar et ipsum Laomedontiaden, sed cunctis altior ibat Anchises: mihi mens iuvenali ardebat amore compellare virum et dextrae coniungere dextram. Accessi et cupidus Phenei sub moenia duxi. Ille mihi insignem pharetram Lyciasque sagittas discedens chlamydemque auro dedit intertextam frenaque bina meus quae nunc habet aurea Pallas. Ergo et quam petitis iuncta est mihi foedere dextra, et lux cum primum terris se crastina reddet, auxilio laetos dimittam opibusque iuvabo. Interea sacra haec, quando huc venistis amici, annua, quae differre nefas, celebrate faventes
Abbreviated transcription (Latin):
dardanus iliacȩ primus pat᷑ urbis e auctor
electra ut grai ꝑhibent athlantide cretus
aduehit᷑ teueros. el ectram maximus athlas
edidit etherios humero qui sustinet orbes
Vobis mercurius pat̃ ẽ. quem candida mai
cyllenȩ gelido conceptũ uertice fudit.
at maiã auditis si quicquã oredimꝰ athlas
idem athlas generat celi qui sidera tollit:
Sic genus amborũ scindit se sangiunt ab uno:
his fretus non legatos neq prima ꝑ artem
Tempta m̃ta tui popigi. meme ipse intumq
obicci. caput & supplee ad limina neni:
siens eadem quȩ te crudeli daunia bello
Insequit᷑ . nos si pellant : nihil ad fore credunt
Quin ornt̃ hesperiã penitus sua sub iuga mittoat
& mare qđ supra teneant qđq alluit infra.
accipe daq: fidẽ. sunt nobis foroia bello
Pectora sunt anime e rebus spectata iuuentꝰ
dicerat entas. ille os oculosq loquentis
Iam dudũ & totum lustrabit lumine cerpus

Expanded text:
Dardanus, Iliacae primus pater urbis et auctor, Dardanus, Iliacae primus pater urbis et auctor, Electra, ut Grai perhibent, Atlantide cretus, advehitur Teucros; Electram maxumus Atlas edidit, aetherios umero qui sustinet orbes vobis Mercurius pater est, quem candida Maia Cyllenae gelido conceptum vertice fudit; at Maiam, auditis si quicquam credimus, Atlas, idem Atlas generat, caeli qui sidera tollit. Sic genus amborum scindit se sanguine ab uno. His fretus non legatos neque prima per artem temptamenta tui pepigi: me, me ipse meumque obieci caput et supplex ad limina veni. Gens eadem, quae te, crudeli Daunia bello insequitur; nos si pellant, nihil afore credunt, quin omnem Hesperiam penitus sua sub iuga mittant et mare quod supra teneant quodque adluit infra. Accipe daque fidem: sunt nobis fortia bello pectora, sunt animi et rebus spectata iuventus. Dixerat Aeneas. Ille os oculosque loquentis iamdudum et totum lustrabat lumine corpus.
Abbreviated transcription (Latin):
tas tẽptare uias quotenditis inquit . t
genus: unde domo : pacem ne huc fertis an arma
at̃ eneas puppi sic fatur ab alta
ferȩq manu ramũ pretendit oliuȩ
rgenas ac tela uides inimica latinis
sil. bello ꝓfugos egtre suꝑbo:
idrũ petinus ferte e dicite lectos
panie uenisse uiros iocia arma rogantes:
put tonto peulsus nomine pallas
Egredere o quicũ es ait. coramq parentem
alloquert. ao nr̃is succede parentib hospes.
Eaccepitq manu. dextrãq amplexus inhesit:
Progessi subeunt luco. fluuiũq relinquunt:
Tũ regẽ eneas dictis affatur amicis
Optime graiugenũ cui me fortuna p̾cari
& uitta comptos uoluit pretendere ramos:
Non equidẽ extimui danaum. qđ ductor & archos
Quodq a styrpe fores geminis conuinotus atridis:
Sed mea me uirtꝰ. & scã oracula diuum.
sognatiq patres. tua terris dedita fama
coniunxere tibi fatis egere uolentem:

Expanded text:
ignotas temptare vias, quo tenditis? inquit. Qui ignotas temptare vias, quo tenditis? inquit. Qui genus? Unde domo? Pacemne huc fertis an arma? Tum pater Aeneas puppi sic fatur ab alta paciferaeque manu ramum praetendit olivae: Troiugenas ac tela vides inimica Latinis, quos illi bello profugos egere superbo. Euandrum petimus. Ferte haec et dicite lectos Dardaniae venisse duces socia arma rogantis. Obstipuit tanto percussus nomine Pallas: Egredere o quicumque es ait coramque parentem adloquere ac nostris succede penatibus hospes. excepitque manu dextramque amplexus inhaesit. Progressi subeunt luco fluviumque relinquunt. Tum regem Aeneas dictis adfatur amicis: Optume Graiugenum, cui me Fortuna precari et vitta comptos voluit praetendere ramos, non equidem extimui, Danaum quod ductor et Arcas quodque a stirpe fores geminis coniunctus Atridis; sed mea me virtus et sancta oracula divom cognatique patres, tua terris didita fama, coniunxere tibi et fatis egere volentem.
Abbreviated transcription (Latin):
iter inceptũ celerant rumore secundo
uirũ. fluuio pictasq: innare crinas:
imigio noctemq diemq fatigant
ngos suꝑant flexus uariisq teguntur
sorib uiridesq secant placido equore siluas:
mediũ oȩli conscenderat igneus orbem.
muros arcẽq ꝓoub ac rara domorum
a uident. quȩ nunc romana. potentia cȩlo
pauit .tũ ros in opes euander habebat
s aduertunt ꝓras. urbiq ꝓpinquant :¬
e die sollẽpnẽ illo rex archas honorẽ
phytrioniade magno diuisq ferebat
urbẽ in luco. huic pallas filius una
omnes iuuenũ primi pauꝑq senatus
dabant. tepidusq oruor fumabat ad aro
lias uidere rates. atq inter opacum
ibi nemꝰ & tacitis incumbere remis.
entur uisu subito. cunctiq relictis¬
urgunt mensis. audas quos rumꝑe pallas
a uerat. raptoq: uolat cęlo obuius ipse:
pcul etumulo. iuuenes quȩ causa subegit

Expanded text:
Ergo iter inceptum celerant rumore secundo; Ergo iter inceptum celerant rumore secundo; scuta virum fluvio pictasque innare carinas. Olli remigio noctemque diemque fatigant et longos superant flexus variisque teguntur arboribus viridisque secant placido aequore silvas. Sol medium caeli conscenderat igneus orbem, cum muros arcemque procul ac rara domorum tecta vident, quae nunc Romana potentia caelo aequavit, tum res inopes Euandrus habebat: ocius advertunt proras urbique propinquant. Forte die sollemnem illo rex Arcas honorem Amphitryoniadae magno divisque ferebat ante urbem in luco. Pallas huic filius una, una omnes iuvenum primi pauperque senatus tura dabant, tepidusque cruor fumabat ad aras. Ut celsas videre rates atque inter opacum adlabi nemus et tacitis incumbere remis, terrentur visu subito cunctique relictis consurgunt mensis. Audax quos rumpere Pallas sacra vetat raptoque volat telo obvius ipse et procul e tumulo: Iuvenes, quae causa subegit
Abbreviated transcription (Latin):
ina  rite cauis undam de flumine pabnis
ult ac tales effundit ad ethera uoces
iphe laurentes nomphȩ genꝰ aminib unde ẽ.¬
orobra tuo genitor cum flumine sancto
pite eneã etandem arcete periolis
te oũq lacus miserantẽ in cõmoda nrã
e ten& quocũq solo pulcherrimꝰ exis
honore meo sẽper celebrabere donis:
iger hesperidũ fluuius regnator aquarũ
hemorat. geminasq: legit de classe biremis.
ugioq aptat socios. simul instruit armis
ait᷑ subitũ atq oculis mirabile monstrum
ida ꝑ siluã cum fecu concolor albo
aibuit. uiridiq in littore conspicitur sus
pius eneas tibi enĩ tibi maxima iuno
at sacra ferens.  oũ grege sistit ad arã:
s ea fluuiũ. quã longa .ẽ. nocte tum̃tem
it: & tacita refluens ita substitit unda
ut inmorẽ stagni placidȩq paludis
r&e equor aquis. reme ut luctam̃ ab esse

Expanded text:
lumina rite cavis undam de flumine palmis lumina rite cavis undam de flumine palmis sustinet ac talis effundit ad aethera voces: Nymphae, Laurentes nymphae, genus amnibus unde ebri tuo genitor cum flumine sancto, accipite Aenean et tandem arcete periclis. Quo te cumque lacus miserantem incommoda nostra fonte tenet, quocumque solo pulcherrimus exis, semper honore meo, semper celebrabere donis corniger hesperidum fluvius regnator aquarum.sic memorat geminasque legit de classe biremis remigioque aptat, socios simul instruit armis. Ecce autem subitum atque oculis mirabile monstrum; candida per silvam cum fetu concolor albo procubuit viridique in litore conspicitur sus. Quam pius Aeneas tibi enim, tibi, maxuma Iuno, mactat sacra ferens et cum grege sistit ad aram. Thybris ea fluvium, quam longa est, nocte tumentem leniit, et tacita refluens ita substitit unda, mitis ut in morem stagni placidaeque paludis sterneret aequor aquis, remo ut luctamen abesset.
Abbreviated transcription (Latin):
a scanius clari cond&e cognominis albam
haud incerta cano. nunc qua ratione quod
Expedias uictor. paucis aduerce docebo
archades his oris genus appellante ꝓfeoti
Qui regẽ euandrũ comites qui signa sece
delegere locũ & posuere in montib urli
Pallantis ꝓaui de nomine pallantium
hi bellum assidue ducunt cum genie latus
hosc astris adhibe socios e federa iunge:
Ipse ego ͤrippis &e recto flumine ducum
aduersum remis superes sub uecto amnem
Surge age nate dia primisq cadentib astri
Iunoni serntte prices. iramq minas
Supplicibus supera uectis mihi uictor hono
ł salues ego sum pleno quem flumine arus
Stringente rippas & pinguia cultra secartms
Cc uleus thobris celo gracissimus amnis
uihi magna domus celsis caput urbib exit
deinde licu fluuius se condidit alto
petens: nox eneã somnusq reliquati
e &e etherei spectans orientia solis

Expanded text:
Ascanius clari condet cognominis Albam. Ascanius clari condet cognominis Albam. Haud incerta cano. Nunc qua ratione quod instat expedias victor, paucis adverte docebo. Arcades his oris, genus a Pallante profectum, qui regem Euandrum comites, qui signa secuti, delegere locum et posuere in montibus urbem Pallantis proavi de nomine Pallanteum. Hi bellum adsidue ducunt cum gente Latina; hos castris adhibe socios et foedera iunge. Ipse ego te ripis et recto flumine ducam, adversum remis superes subvectus ut amnem. Surge age, nate dea, primisque cadentibus astris Iunoni fer rite preces iramque minasque supplicibus supera votis. Mihi victor honorem persolves. Ego sum pleno quem flumine cernis stringentem ripas et pinguia culta secantem, caeruleus Thybris, caelo gratissimus amnis. Hic mihi magna domus, celsis caput urbibus, exit. Dixit, deinde lacu fluvius se condidit alto, ima petens; nox Aenean somnusque reliquit. Surgit et aetherii spectans orientia solis
Abbreviated transcription (Latin):
erigitur. summiq feri laquearia tesa.
Flox erat. & t̾ras animalia fessa ꝑ om̃s
alitiuũ poculũ q genus sopor altus habde
cũ pat̃ in rippa gelidiq sub etherit axc
aeneas tristi turbatus pectora bello
Procuhuit. seraniq dedit ꝑ membra quietn
huic ds̃ ipse loci fluuio tyberinus a meno
Populeas int̃ senior se attollere frondes
Uisus eum tenuis glauoo uelabat anuetis
carbasus & orinis umbrosa tegebat hane
Tum sio adfari & curas his demere dicas
osate gente deũ troianã ex hostib urb
Qui neuehis nobis. ȩternaq ꝑgama serue
expectate solo laurenti aruisq: latius
hic tibi ceria domus certi ne absiste pena
Neu belli terrere ninis tumor omnis ei
concessere deum
Iamq tibi neo uana putes hȩo fingere si
Littoreis ingens inuenta sub ilicibus as
Triginta capitũ fetus eruxa iaceba
hio locus urbis erit requies ea certa labiũ
Ex quo ter denis urbem redeuntib annis

Expanded text:
erigitur summique ferit lacuaria tecti. erigitur summique ferit lacuaria tecti. Nox erat, et terras animalia fessa per omnis alituum pecudumque genus sopor altus habebat: cum pater in ripa gelidique sub aetheris axe Aeneas, tristi turbatus pectora bello, procubuit seramque dedit per membra quietem. Huic deus ipse loci fluvio Tiberinus amoeno populeas inter senior se attollere frondes visus; eum tenuis glauco velabat amictu carbasus, et crinis umbrosa tegebat harundo, tum sic adfari et curas his demere dictis: O sate gente deum, Troianam ex hostibus urbem qui revehis nobis aeternaque Pergama servas, exspectate solo Laurenti arvisque Latinis, hic tibi certa domus, certi, ne absiste, penates; neu belli terrere minis: tumor omnis et irae concessere deum. Iamque tibi, ne vana putes haec fingere somnum, litoreis ingens inventa sub ilicibus sTriginta capitum fetus enixa prodigiHic locus urbis erit, requies ea certa laborum ex quo ter denis urbem redeuntibus annis
Abbreviated transcription (Latin):
& pastoralẽ prefica cuspide mirtum
E delli signũ laurenti turnus ab arce
extulit. & rauco si epuerunt cornua cantu
ui q acres concussit equos. utq impidit arma
catemplo turbati animi sumul om̃e tumultu
coniura trepido lacium. seuitq: iuuenius
effera ductores primi messapus  usens
untempcor: deũ merencius undiq cogint
Auxilia. & latos uastant cultoribus agros.
mitaitur & magni uenulus diomedis ad urben
Qui petat auxiliũ. ee lacio consistere teucros
ad uectũ aeneã classi uictosq penates
Inferre & fatis regem disce
posci
edoceat. multasq: uro se adiungere genar
dardanio &e late lacio increbescere nomei
Quidstruat his ceptis quẽ si fortuna segic᷑
euentũ pugnȩ cupiat manifestius ipse
Quã turno regi. aut regem aparere lan
talia ꝑ laciũ: quȩ laomedonoius heros
cuncta uidens : magno curarũ flustua
Sole reꝑcussũ᷑ aut radiantis imagine ing
omnia ꝑ uolitat late loca iamq sub aurs

Expanded text:
et pastoralem praefixa cuspide myrtum. et pastoralem praefixa cuspide myrtum. Ut belli signum Laurenti Turnus ab arce extulit et rauco strepuerunt cornua cantu, utque acris concussit equos utque impulit arma, extemplo turbati animi, simul omne tumultu coniurat trepido Latium saevitque iuventus effera. Ductores primi Messapus et Ufens contemptorque deum Mezentius undique cogunt auxilia et latos vastant cultoribus agros. mittitur et magni Venulus Diomedis ad urbem, qui petat auxilium et Latio consistere Teucros, advectum Aenean classi victosque penatis inferre et fatis regem se dicere posci edoceat multasque viro se adiungere gentis Dardanio et late Latio increbrescere nomen. Quid struat his coeptis, quem, si Fortuna sequatur, eventum pugnae cupiat, manifestius ipsi quam Turno regi aut regi apparere Latino. Talia per Latium. Quae Laomedontius heros cuncta videns magno curarum fluctuatsole repercussum aut radiantis imagine lunae omnia pervolitat late loca iamque sub auras
Abbreviated transcription (Latin):
& sacrane acies.  pioti scuta labici
uui arus tyberino tussacrumq numici
Litius arant rutulisq: exercert uomere colles
Cirta cumq: iugum qͥs iupit̃ anxirus aruis
Presidet a uiridi gaudens feronia luco
Que saturi iaco atra palus gelidusq ꝑ imas
⁊ utrit iter ualles acq in mare undit᷑ ufens
es suꝑ aduento. uolsia de gente camilla
denen agens equitũ. & florentes aere cat̃iia
Sellatrix non illa cole calathusue minerue
eineas ad sueta manus sea pͣlia uirgo
uirgo
dura pat cursuo pedũ ꝑuiriore i uentos
lia uel intate segetis ꝗ summa uolarae
dramina. net oeneras cursu lesuret aristas.
uel uore ꝑ mediũ fluctu suspensa tumenti
ur a ner celeris nec tinguerae equare plantas
Illa omnis itis agrisq: effusa iuuentus
Ierelu q nuratur matrũ eꝓspectat euntem
lttontis uhians animus. ut egius ostro
Uel & honos leues humeros ut sibula crinem
Quns orã nector Iuiã ut gerat ipsa pharetrã

Expanded text:
et Sacranae acies et picti scuta Labici; et Sacranae acies et picti scuta Labici; qui saltus, Tiberine, tuos sacrumque Numici litus arant Rutulosque exercent vomere colles Circaeumque iugum, quis Iuppiter Anxurus arvis praesidet et viridi gaudens Feronia luco; qua Saturae iacet atra palus gelidusque per imas quaerit iter vallis atque in mare conditur Ufens. Hos super advenit Volsca de gente Camilla agmen agens equitum et florentis aere catervas, bellatrix, non illa colo calathisve Minervae femineas adsueta manus, sed proelia virgo dura pati cursuque pedum praevertere ventos. Illa vel intactae segetis per summa volaret gramina nec teneras cursu laesisset aristas, vel mare per medium fluctu suspensa tumenti ferret iter celeris nec tingueret aequore plantas. Illam omnis tectis agrisque effusa iuventus turbaque miratur matrum et prospectat euntem, attonitis inhians animis, ut regius ostro velet honos levis umeros, ut fibula crinem auro internectat, Lyciam ut gerat ipsa pharetram
Abbreviated transcription (Latin):
Sedibus & nemphȩ egerie nemoriq relegat
Solus ubi in siluis italis ignobilis euuni
Eeigerae. uersoq ubi nomine uirbius. eẽt
Unde etiã templo triuiȩ lucisq sacratis
fomnipedes arcent᷑ equi quob littore currũ
& iuueni monstris pauidi effudere mrinis
filius ardentes. haud secius equore campi
Exercebat equos: curruq in bella ruebat
Ipse int̃ primos prestanti corpore turnus
Uertitur arma tenens . & toto uertice sup̃ ẽ.
Cui triplici crinita iuba galea alta chenerã
Sustinet ethneos efflantem faucib igner
Tam magis illa fremens & tristib effera flãmis
Quã magis essuso crudescunt sanguine pugnȩ
at leuẽ clipeũ sublatis cornibus ioe
Auro insignibat iã setis obsita iambos
argumientũ ingens& custos uirginis argus
selatã q amnẽ fundens pat̃ in hacus urna
Insequitur nimbus peditũ clipeataq: totis
agnina donsantur campis arguaq: pubes
durũee q manus rutuli ueteresq sicani

Expanded text:
sedibus et nymphae Egeriae nemorique relegat, sedibus et nymphae Egeriae nemorique relegat, solus ubi in silvis Italis ignobilis aevom exigeret versoque ubi nomine Virbius esset. Unde etiam templo Triviae lucisque sacratis cornipedes arcentur equi, quod litore currum et iuvenem monstris pavidi effudere marinis. Filius ardentis haud setius aequore campi exercebat equos curruque in bella ruebat. Ipse inter primos praestanti corpore Turnus vertitur arma tenens et toto vertice supra est. Cui triplici crinita iuba galea alta Chimaeram sustinet, Aetnaeos efflantem faucibus ignis: tam magis illa fremens et tristibus effera flammis, quam magis effuso crudescunt sanguine pugnae. At levem clipeum sublatis cornibus Io auro insignibat, iam saetis obsita, iam bos argumentum ingens, et custos virginis Argus caelataque amnem fundens pater Inachus urna. Insequitur nimbus peditum clipeataque totis agmina densentur campis, Argivaque pubes Auruncaeque manus, Rutuli veteresque Sicani
Abbreviated transcription (Latin):
a rehippi regis missu fortissinius umbro
uipereo generi & grauit̃ spirutib bedris
Spargere qui somnos cantuq manuq solabat.
Mulcebatq iras & morsus arte leuabat
Sed nun dardanię medicar cuspieb iotum
e ualuit ÷ neq eum uaiere in uulnera cantꝰ
Somniferi. & marsis quesitę montibus herbo
Te nemꝰ angicię uiteate finmus unda
Te liquida fleuere lacus
bat & yppoliti proles pulcherrima bello
Uirhius insignẽ quẽ mat̾ aricio misit
ductũ ogenȩ lucis hymetia ciroum
coictora pinguis ubi e placobilis aro diane
ociderti. patriasq explerit sangiune penas
uraitas distraetus oquis ad adera ruesus
a thuria &r superas cęli uenisse sul auras
Pconus uocatũ herbise amore dianȩ
Tum pat᷑ omipotens aliquem indignat᷑ ab ũbris
Mortalem infernis ad lumana surgere utȩ
ipse reꝑtorẽ medicinȩtalis e artis
tulmine ponigenã stigias detrusit in undas
At criuia hypolitum secretis alma reconatt

Expanded text:
Archippi regis missu, fortissimus UmbroArchippi regis missu, fortissimus Umbrovipereo generi et graviter spirantibus hydris spargere qui summos cantuque manuque solebat mulcebatque iras et morsus arte levabat. Sed non Dardaniae medicari cuspidis ictum evaluit neque enim iuvere in vulnera cantus somniferi et Marsis quaesitae montibus herbae. Te nemus Angitiae, vitrea te Fucinus unda, te liquidi flevere lacus. Ibat et Hippolyti proles pulcherrima bello, Virbius, insignem quem mater Aricia misit, eductum Egeriae lucis umentia circum litora, pinguis ubi et placabilis ara Dianae. Occiderit patriasque explerit sanguine penas Turbatis distractus equis, ad sydera rursus Etherea et superas celi venisse sub auras, Paeoniis revocatum herbis et amore Dianae. Tum pater omnipotens, aliquem indignatus ab umbris mortalem infernis ad lumina surgere vitae, ipse repertorem medicinae talis et artis fulmine Phoebigenam Stygias detrusit ad undas. At Trivia Hippolytum secretis alma recondit
Abbreviated transcription (Latin):
Oscorumq manus teretes sunt aolyde illis
Tela sed hȩc lento mos .ẽ. aptare flagello
Leua cetra tegn falcati cominus enses
Iec tu carminibus nr̃is indictus abibis
debale quem generasse telo psebetride nymplia
tertur teleboũ capreas cũ regna teneras
Iam senior patriis sed non eo filius arnus
conrentus late iam tum dioione tenebat
Sarrastres populos. & quȩ rigat equora sarnus
Quiq rufas batulumq tenent atq arua celẽn
& quos malifere despectant moenia bellȩ
Teutimico ritu solto torquere cateias¬
ĩ egmina gius capitũ raptus de subere cortex
aenntȩq micant peltȩ. micat aereus ensis
Ufens in signẽ fama & felicib armis
horrida precipuę cui gens ad suetaq mi
uenatu nemarũ duris equi cola glebis
armati terrã exercent. semꝑq retentes
coniestare iuuat predas & uiuere rapto
IQuin & maruiua uenit de gente saerdos
tronde suꝑ goleã e felica cõptus oliua

Expanded text:
Oscorumque manus. Teretes sunt aclydes illis Oscorumque manus. Teretes sunt aclydes illis tela, sed haec lento mos est aptare flagello; laevas caetra tegit, falcati comminus enses. Nec tu carminibus nostris indictus abibis, Oebale, quem generasse Telon Sebethide nympha fertur, Teleboum Capreas cum regna teneret, iam senior; patriis sed non et filius arvis contentus late iam tum dicione premebat Sarrastis populos et quae rigat aequora Sarnus quique Rufras Batulumque tenent atque arva Celemnae et quos maliferae despectant moenia Abellae, Teutonico ritu soliti torquere cateias, tegmina quis capitum raptus de subere cortex, aerataeque micant peltae, micat aereus ensis.Ufens, insignem fama et felicibus armis; horrida praecipue cui gens adsuetaque multo venatu nemorum, duris Aequicula glaebis. Armati terram exercent, semperque recentis convectare iuvat praedas et vivere rapto. Quin et Marruvia venit de gente sacerdos, fronde super galeam et felici comptus oliva.
Abbreviated transcription (Latin):
esabinorũ prisco de sanguine magnum
ner agens clausus magnuĩq inse agminis instar
ia ingens amit̃na eohor priscio: e quiriter
Qui nomen tum urbem gui rosea rura uelini
Qui tetrioe horrentis rupes montemq: seuerum
casperiamq: colunt ferulosq & felum̃ himelle
Qui tiberim fabarimnq bunt quos frigida misto
iursia & orting classes popudiq iatini
Quosq secous infaustum unes luct allia namen
Quã mucti libico iuiluunt. litiore fluctus
Suus ubi oron hibenismditur undis
Uel iu sole nuo dense ierrintu aristę
Aut hermi campo aut licie flauentib arius
Souta sonant. pulsuq pedum contaerrita tellus
hic agamennonius troiani nominis hostis
Currũ iunga halesus equos turnoq feroces
millo rapit poriulos uertunt felicia badio
massca qui rastris & quos de collib altis
aurunici miserȩ patres. sidicinaq: iuxta
aeiniora quiq cales luiquunt amnisq uadosi
accola uulturni parit̃q saticulus aper

Expanded text:
Ecce Sabinorum prisco de sanguine magnum Ecce Sabinorum prisco de sanguine magnum agmen agens Clausus magnique ipse agminis instar, Una ingens Amiterna cohors priscique Quirites, qui Nomentum urbem, qui Rosea rura Velini, qui Tetricae horrentis rupes montemque Severum Casperiamque colunt Forulosque et flumen Himellae, qui Tiberim Fabarimque bibunt, quos frigida misit Nursia, et Hortinae classes populique Latini, quosque secans infaustum interluit Allia nomen: quam multi Libyco volvuntur marmore fluctus saevus ubi Orion hibernis conditur undis; vel cum sole novo densae torrentur aristae aut Hermi campo aut Lyciae flaventibus arvis. Scuta sonant pulsuque pedum conterrita tellus. Hinc Agamemnonius, Troiani nominis hostis, curru iungit Halaesus equos Turnoque ferocis mille rapit populos, vertunt felicia Baccho Massica qui rastris et quos de collibus altis Aurunci misere patres, Sidicinaque iuxta aequora quique Cales linquunt, amnisque vadosi accola Volturni, pariterque Saticulus asper
Abbreviated transcription (Latin):
nca saxa colunt. quos diues anagnia pasoit
s amasene pat. non illis omnib arma
diper currusue sonant pars maxima glandes
intis plumbi spargit. pars spicula gestat
la manu fuluasq lupi depelle galeros
men habent capiti uestigia nuda sinistri
fituere pedis. crudus tegit altera pero
mesia pus equũ domitor. neptunia proles
E neq sas igni cuiquã neo sternere ferro.
n pridẽ resides populos desuetaq bello
mnina in arma uecat. subito serrũq retractat
sticenninas acies equosq faliscos
mans habent arces flamminiaq: arua
cunuacũ monte lacũ lucosq capenos
ni equati numero regemq canebant:
quendam niuer liquida int̃ nubila cigni
n sese e pastu referunt & longa canoros
⁊ ꝑ eolla modos sonat amnis & asia longe
apulus snec quisquã eratas acies ex agmine tanto
e pie&. oeream segurgte ab abto
egeri uolucrũ raucarum ad litiora nubem

Expanded text:
Hernica saxa colunt, quos dives Anagnia pascit, Hernica saxa colunt, quos dives Anagnia pascit, quos, Amasene pater. Non illis omnibus arma, nec clipei currusve sonant: pars maxima glandes liventis plumbi spargit, pars spicula gestat bina manu, fulvosque lupi de pelle galeros tegmen habent capiti, vestigia nuda sinistri instituere pedis, crudus tegit altera pero. At Messapus, equum domitor, Neptunia proles, quem neque fas igni cuiquam nec sternere ferro, iam pridem resides populos desuetaque bello agmina in arma vocat subito ferrumque retractat. Hi Fescenninas acies Aequosque Faliscos. Hi Soractis habent arces Flaviniaque arva et Cimini cum monte lacum lucosque Capenos. Ibant aequati numero regemque canebant, ceu quondam nivei liquida inter nubila cycni, cum sese e pastu referunt et longa canoros dant per colla modos, sonat amnis et Asia longe pulsa palus. Nec quisquam aeratas acies ex agmine tanto misceri putet, aeriam sed gurgite ab alto urgueri volucrum raucarum ad litora nubem.
Abbreviated transcription (Latin):
deo mulier postquã laurentia iuetor
hone extincto tyriuncius attigit arua
reti impegnant mucro. ie ueruq sabello:
edes tegum̃ torquens immane leonis
bili inpexũ sȩta. cumdentib albis
is capitiae sic regia tecta subibat
dus herculeoq: humeros indueus amictu
Imini frĩs tyburcia menia linquunt.
ris tyburti dictam cognomine gentem
lusq: acerii. ioras. argiua iuuentus.
am ante aciem densa int̾ tela ferun᷑
duo nubi genę. cũ uertice montis ab alto
idunt centauri. omolemno thrinq niualẽ
ntes cursu rapido. dat euntib ingens
locũ e magno cedunt uirgulta fragore
ũnestinęfundator defuit urbis
genitum pecora int̾ a gresta regem
tiumꝰq: focis. omnis quẽ credidit ȩtas
us huno legio late comitatur agrestis
q altũ p̃neste uiri . quiq arua gabinȩ
nis gelidumq: anienẽ & rosuda riuis

Expanded text:
deo mulier, postquam Laurentia victor deo mulier, postquam Laurentia victor Geryone extincto Tirynthius attigit arva tereti pugnant mucrone veruque Sabello. Ipse pedes, tegumen torquens immane leonis, terribili impexum saeta cum dentibus albis indutus capiti, sic regia tecta subibat, horridus, Herculeoque umeros innexus amictu. Tum gemini fratres Tiburtia moenia linquunt, fratris Tiburti dictam cognomine gentem, Catillusque acerque Coras, Argiva iuventus, et primam ante aciem densa inter tela feruntur: ceu duo nubigenae cum vertice montis ab alto descendunt centauri, Homolen Othrymque nivalem linquentes cursu rapido; dat euntibus ingens silva locum et magno cedunt virgulta fragore. Nec Praenestinae fundator defuit urbis, Volcano genitum pecora inter agrestia regem inventumque focis omnis quem credidit aetas Caeculus. Hunc late legio comitatur agrestis: quique altum Praeneste viri quique arva Gabinae Iunonis gelidumque Anienem et roscida rivis
Abbreviated transcription (Latin):
aut leues ocreas lento duount argento
uomeris huo e falois honos huo omnis aratr
Cessit amor requoquunt patmos fornacib: enses
Classica iamq: sonant. at bello tessera signum
hic galeam tectis trepidus rapit. ille trem̃es
Sub iuga cogit equos. clipeumq auroq trilicem
Loricam induitur. fidoq accingitur ense iat
Pandite nuno clicona deg. cuntusq mouete
Qui bello exciti reges quȩ quemq serurs
samplerint campos acies quib: itala iam tum
Honuerit tra almaiuris quib: arsera armis
& meministis enĩ diuȩ o memorert potesis
Ad nos uix tenuis famȩ per labitur aura
Primus unit bellũ texrenis asper aboris
cantẽptor diuũ mezenoius agmiraq armcu
filius huic iuxta lausus quo pudohiriot: ualter
tion fuit. excepto laurentis or perie turnio
Lausus equdm domitor: debellatorqr ferari
duent agillina nequiquã ⁊ go urbie se quitos
oresq oftentat eguos satus hercule pulehro
ir auentinus. dipeoq insignę pat̾uum

Expanded text:
aut levis ocreas lento ducunt argento; aut levis ocreas lento ducunt argento; vomeris huc et falcis honos, huc omnis aratri cessit amor; recoquunt patrios fornacibus enses. Classica iamque sonant; it bello tessera signum. Hic galeam tectis trepidus rapit, ille frementis ad iuga cogit equos clipeumque auroque trilicem loricam induitur fidoque accingitur ense. Pandite nunc Helicona, deae, cantusque movete, qui bello exciti reges, quae quemque secutae complerint campos acies, quibus Itala iam tum floruerit terra alma viris, quibus arserit armis. Et meministis enim, divae, et memorare potestis: ad nos vix tenuis famae perlabitur aura. Primus init bellum Tyrrhenis asper ab oris contemptor divom Mezentius agminaque armat. Filius huic iuxta Lausus, quo pulchrior alter non fuit excepto Laurentis corpore Turni, Lausus, equum domitor debellatorque ferarum, ducit Agyllina nequiquam ex urbe secutos victoresque ostentat equos satus Hercule pulchro pulcher Aventinus, clipeoque insigne paternum
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse quirinali trabea oinetuq gabino
Insignis reserat stridentia limina consul
Ipse uocat pugnas. sequitur tum cetera pibes
dereaq ad sensu conspirant cornua muco
noc & tum aeneadis in dicere bella latinu
mort iubebatur. tristesq: recludere portas
abi inuit tactu pater auersusq refugit
Reda ministeria : & ceois se condidit umbuis
Tum regina dm̃ celo delapsa moranter
mnpulit: ipsa manu portas e cardine uersi
Belli ferratos rumpit saturnia poste
Ardo in exoita iusonia : atq immobilis ant
Pars pedesire parat campis. pars arduus
uluerulentus equis furit om̃s arma requa
lans leues clipeo & spicula lucida tergen
Aruina pingui subiguntq in cote secures
Signaq ferre iuuat sonituq audine tubarus
Ruinq adeo magnoe positis in eudib uinbos
Tela nouant atina potens. tiburq suꝑbum
ardea crusfumeriq: & turrigere antempne
Legmina tutacauant capitũ. flectũq soligi
Uinbonum orates. alii thoracas aenas

Expanded text:
ipse Quirinali trabea cinctuque Gabino ipse Quirinali trabea cinctuque Gabino insignis reserat stridentia limina consul, ipse vocat pugnas; sequitur tum cetera pubes, aereaque adsensu conspirant cornua rauco. Hoc et tum Aeneadis indicere bella Latinus more iubebatur tristisque recludere portas. Abstinuit tactu pater aversusque refugit foeda ministeria et caecis se condidit umbris. Tum regina deum caelo delapsa morantis impulit ipsa manu portas, et cardine verso belli ferratos rumpit Saturnia postes. Ardet inexcita Ausonia atque immobilis ante; Pars pedes ire parat campis, pars arduus altis pulverulentus equis furit; omnes arma requirunt. Pars levis clipeos et spicula lucida tergent arvina pingui subiguntque in cote secures; signaque ferre iuvat sonitusque audire tubarum. Quinque adeo magnae positis incudibus urbes tela novant, Atina potens Tiburque superbum, Ardea Crustumerique et turrigerae Antemnae. Tegmina tuta cavant capitum flectuntque salignas umbonum cratis; alii thoracas aenos
Abbreviated transcription (Latin):
erũ ub nullatur oeeum exuperare potestas
Consdiam ⁊ seut. natu iunonis eunt res
malta doos aunisq pat̾ testatun inianis
frangunur leu atis inquit ferimurq ꝓcella
Is las saori lego  pendeas sanguine penas
Omiseri te turne nefas te triste
Suppliciũ. uotisq: deos uenerabere sers¬
Nam mͥ parta quies. omnisq in limine ꝑ
tunere felici spolior: nec plura looiu¬
ocutus
Sepsit se teodis. rerumq: reliquit habeiuas¬
habenas
Mos erat hesperio in latio quẽ ꝓtinus urbs¬
albanȩ coluere sacrũ. nunc maxima rerus
Roma colit. cum prima mouent in plia maro
Si uegetis inferre manu lacrimabile beluu
hyroanis ue arabis ueparabant. seu tendere u
ilurorãq: sequi: parthos reposcere signa
Suitt geminȩ belli portę. sio nomine dieur
Belligone saorȩ & sȩui formidine maras
centũ ienei claudunt uectes aet̾naqi fem
Robono. neo oustos absistit limine ianis
has ubi certa sedet patrib sententia pugns

Expanded text:
Verum ubi nulla datur caecum exsuperare potestas Verum ubi nulla datur caecum exsuperare potestas consilium et saevae nutu Iunonis eunt res, multa deos aurasque pater testatus inanis: Frangimur heu fatis, inquit, ferimurque procella! Ipsi has sacrilego pendetis sanguine poenas, O miseri. Te, Turne, nefas, te triste manebit supplicium, votisque deos venerabere seriNam mihi parta quies, omnisque in limine portus; funere felici spolior. Nec plura locutus saepsit se tectis rerumque reliquit habenas. Mos erat Hesperio in Latio, quem protinus urbAlbanae coluere sacrum nunc maxima rerum Roma colit, cum prima movent in proelia Martem, sive Getis inferre manu lacrimabile bellum Hyrcanisve Arabisve parant seu tendere ad Indos Auroramque sequi Parthosque reposcere signa. Sunt geminae belli portae sic nomine dicunt religione sacrae et saevi formidine Martis; centum aerei claudunt vectes aeternaque ferri robora, nec custos absistit limine Ianus: has, ubi certa sedet patribus sententia pugnae,
Abbreviated transcription (Latin):
etiferas iperit fauces. quis ondit erinis
inuisũ numꝰ terras celumq leuabat
lec minus interea extremam saturnia bello
mponit regina manũ. ruit omnis in urbem
Sistorum ex acie numerus cesosq reportant
almanẽ puerũ fedatiq ora galesi
mplurantq deos: obtestariturq latinum
Turnis ad est medioq: in crimine cedis crigni
Tenrrnem ingeminat teuoros in regna uocari
trrpẽ ad misceri phrygiam se limine peli
Ium quorũ autonitȩ bachonemora auia matres
in saltant tyasis neq enĩ leue nomen amate
Undiq collecti coeunt. martemq futigant
I liear infandum cunet contra omina bellumo
contra fata dm̃ ꝑuerso numine posount
surtatim regis circum stant tocta latini
Ille uelut pelagi rupes in mota resistit
ut pelagi rupes magno ueniente fragore
Quȩ sese multis ciroum latrantib undis
Mole tenet scopuli nequiquã e spumea circuo
Saxã premut. lateriq: inlisa refunditur alga

Expanded text:
pestiferas aperit fauces, quis condita Erinys, pestiferas aperit fauces, quis condita Erinys, invisum numen, terras caelumque levabat. Nec minus interea extremam Saturnia bello imponit regina manum. Ruit omnis in urbem pastorum ex acie numerus caesosque reportant Almonem puerum foedatique ora Galaesi implorantque deos obtestanturque Latinum. Turnus adest medioque in crimine caedis et igni terrorem ingeminat: Teucros in regna vocari, stirpem admisceri Phrygiam, se limine pelli. Tum quorum attonitae Baccho nemora avia matres insultant thiasis neque enim leve nomen Amatae, undique collecti coeunt Martemque fatigant. Ilicet infandum cuncti contra omina bellum, contra fata deum perverso numine poscunt, certatim regis circumstant tecta Latini. Ille velut pelagi rupes immota resistit, ut pelagi rupes magno veniente fragore, quae sese multis circum latrantibus undis mole tenet; scopuli nequiquam et spumea circum saxa fremunt laterique inlisa refunditur alga.
Abbreviated transcription (Latin):
tinitimas in bella feram rumoribus urbes
accandãq animos in sani martis amore
Undiq ut aumlio ueniant sparģã arma ꝑagros:
Iunc contra iuno terrerũ o fraudis ab unde .ẽ.
Stant belli causȩ pugnatun cominus armis
auȩ fors prima dedit sanguis nouus imbuit arma
falia conuigia  talis celehrent hemeneos
gregium uenenis genus e rex ipse latinus
Te suꝑ therras orrare licentius auras
haud pat̃ ille uelit sumi regnator olimpi
codedoois ego siqua suꝑ fortuna laborĩ e
psa retã tales dederat si turnia uoces
lla aut̃ ittollie stridentes anguib. alas
ectiq petit sedem super ardua liquens
eao pllasus ttale medio sub montib: altis
miobilis & fima multis memoratus in oris
Ampsanti ualles densis huno frondibus atrum
rga utrinq latus nemoris medioq fragosus
but sincium saris. & terto uertice torrens
Ne specus lurrendũ & seui spiracula ditis
Monsrant᷑ runtoq ingens adiononte uerago

Expanded text:
finitimas in bella feram rumoribus urbes finitimas in bella feram rumoribus urbes accendamque animos insani Martis amore, undique ut auxilio veniunt; spargam arma per agros. Tum contra Iuno; Terrorum et fraudis abunde est; stant belli causae, pugnatur comminus armis, quae fors prima dedit sanguis novus imbuit arma. Talia coniugia et talis celebrent hymenaeos egregium Veneris genus et rex ipse Latinus. Te super aetherias errare licentius auras haud pater ille velit, summi regnator Olympi: cede locis; ego, siqua super fortuna laborum est, ipsa regam. Talis dederat Saturnia voces. Illa autem attollit stridentis anguibus alas Cocytique petit sedem, supera ardua linquens. Est locus Italiae medio sub montibus altis, nobilis et fama multis memoratus in oris, Amsancti valles: densis hunc frondibus atrum urguet utrimque latus nemoris, medioque fragosus dat sonitum saxis et torto vertice torrens. Hic specus horrendum et saevi spiracula Ditis monstrantur, ruptoque ingens Acheronte vorago
Abbreviated transcription (Latin):
Fluctus uti  primo cepit cum albescere uento
Paulatim sese tollit mare& alcius undas
erigit undt ino consurgit ad ethera. fundo
hic iuuenis primã ante acit̃ stridente sagitta
Natorũ tyiri fuerat qui maximus ÷ al mo
Sternitur. hesit enĩ sub guiture uulnur e undȩ
uocis it̃ tenuemq inelusit sangiine uitã
Corpera multa uinũ circa senorq gletos
dum paci mediũ. sese offert iustissimus unus
Qui fuct ausonis q olim ditissimus arcas
⁊urnꝙ greges d. balantũ quina ted bent
armenta. e terram ientum uertebant aneris
dtq ea ꝑ cumpos equodum marte geruntur
Premissi dea facta potens ubi sanguine bellum
lmbuit & primȩ cominisit funera pugne
deserit hesperiam e celi conuexa ꝑ auras
unonẽ uictrix affatur uoce superba
n ꝑfrecta tibi bello discordia tristi
dic in amigiciã. coeant e federa iungant
Quando quidem ausonio resꝑsi sanguine teuoros
hoc eniam his addã tua si mihi certa uolunttas

Expanded text:
fluctus uti primo coepit cum albescere vento, fluctus uti primo coepit cum albescere vento, paulatim sese tollit mare et altius undas erigit, inde imo consurgit ad aethera fundo. Hic iuvenis primam ante aciem stridente sagitta, natorum Tyrrhi fuerat qui maximus, Almo, sternitur; haesit enim sub gutture volnus et udae vocis iter tenuemque inclusit sanguine vitam. Corpora multa virum circa seniorque Galaesus, dum paci medium se offert, iustissimus unus qui fuit Ausoniisque olim ditissimus arvis: quinque greges illi balantum, quina redibant armenta, et terram centum vertebat aratris. Atque ea per campos aequo dum Marte geruntur, promissi dea facta potens, ubi sanguine bellum imbuit et primae commisit funera pugnae, deserit Hesperiam et caeli convexa per auras Iunonem victrix adfatur voce superba: En, perfecta tibi bello discordia tristi: dic in amicitiam coeant et foedera iungant. Quando quidem Ausonio respersi sanguine Teucros, hoc etiam his addam, tua si mihi certa voluntas:
Abbreviated transcription (Latin):
Stipitis grauidi nodis : quod cuiq repertum
Rimanti telum ira fact. uocat agmina tyrrus
Quadrifidã quercũ cuneis ut farte coactis
Scindebat : rapta spirans unmane securi
At scua e speculis tempus dea nacta nocendi
ardua tecta petit stabuli. & de culmine sũmo
Pastorale canit signum uornuq recuruo
Tartartam intendit uoct̃. qua ꝓtinus omne
contremuit nemus. & siluȩ intonuere ꝓfundȩ
audiit & triuiȩ longe latus audiit amnis
Sulphurta naralbus aqua. fontesq uelini
& trepidȩ matres pressert ad pectora natos
Tum uero ad uocẽ celeres qua buera signum
dira dedit. raptis concurrunt undiqi telis
Indomiti agricolȩ : nec non & troia pubes
ascanio auxilium castris effundit apertis
direxert acies : non iam cereamine agrestis
Stipitibus duris agitur sudibus ue preustis
Sed ferro ancipiti decernunt. atraq late
horrescit. striotis seges ensibus. agaq fulgent
Sole la cessita : ce lucem sub lumine luctant

Expanded text:
stipitis hic gravidi nodis: quod cuique repertum stipitis hic gravidi nodis: quod cuique repertum rimanti, telum ira facit. Vocat agmina Tyrrhus, quadrifidam quercum cuneis ut forte coactis scindebat, rapta spirans immane securi. At saeva e speculis tempus dea nacta nocendi ardua tecta petit stabuli et de culmine summo pastorale canit signum cornuque recurvo Tartaream intendit vocem, qua protinus omne contremuit nemus et silvae insonuere profundae; audiit et Triviae longe lacus, audiit amnis sulfurea Nar albus aqua fontesque Velini, et trepidae matres pressere ad pectora natos. Tum vero ad vocem celeres, qua bucina signum dira dedit, raptis concurrunt undique telis indomiti agricolae; nec non et Troïa pubes Ascanio auxilium castris effundit apertis. Direxere acies. Non iam certamine agresti, stipitibus duris agitur sudibusve praeustis, sed ferro ancipiti decernunt atraque late horrescit strictis seges ensibus aeraque fulgent sole lacessita et lucem sub nubila iactant: