comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nee satis fecisse conspicer&: ex calcatorio puerum iussit
ascendere. apothecam clausit: at que inpresso sigillo
ꝓproo munitam reliquit. maxque ad eccłam rediit¬
Tercia uero die p̃dictũ constantium pres biterum uocauit.
& oratione facta apochecã aꝑuit. & uasa in quib tenuissi¬
mum liquorem fuderat: ubertim uino fundentia inuenit
ita ut pauimentũ omẽ excrescentia uin a inuaderent.
si adhuc episcopus tardius intrass&. Tunc terribiliter
pres bitero p̃cepit nequousque ipse incorpore uiuer&.
in anescer& : unde foris hominibus magnꝰ apparer& : exẽ¬
plum etiam magistri sequens: qui ut nos aduiã humi¬
litatis instruer&. desemet ipso discipłis p̃cepit dicens
ut ea quȩ uidissent minime dicerent. quousque
filius hominis amortuis resurrexiss& PERSES.
uia occasio apta se prebuit: lib& inquirere quid¬
namsit quod redep̃tor nr̃ cũ duob cecis lumen

Expanded text:
nee satisfecisse conspiceret, ex calcatorio jussit puerum nee satisfecisse conspiceret, ex calcatorio jussit puerum descendere, apothecam clausit, atque impresso sigillo proprio munitam reliquit, moxque ad Ecclesiam rediit. Die vero tertia praedictum Constantium presbyterum vocavit, et oratione facta apothecam aperuit, et vasa in quibus tenuissimum liquorem infuderat, ubertim vinum fundentia invenit, ita ut pavimentum omne excrescentia vina invaderent, si adhuc episcopus tardius intrasset. Tunc terribiliter presbytero praecepit ne quousque ipse in corpore viveret, inanesceret, unde foris hominibus magnus appareret: exemplum etiam Magistri sequens, qui ut nos ad viam humilitatis instrueret, de semetipso discipulis praecepit, dicens ut ea quae vidissent, nemini dicerent, quousque Filius hominis a mortuis resurgeret . PETR. Quia occasio apta se praebuit, libet inquirere quidnam sit quod Redemptor noster cum duobus caecis lumen
Abbreviated transcription (Latin):
uerat super fusa pice preꝑar&. Qđcũ nepos illius
prb̃t audiss& : ad miratuf ualde .ẽ. quod quasi insana
preciꝑ&. ut uiru uascula p̃ꝑare faceret : quiuinum
minime haber&. Hec ta meni presũpsit inquirere
curtalia iuber& : sediussis obtemperat. omĩa ex more
p̃ꝑauit . Iunc uir dei uidieã ingressus : racemoscol¬
legit. ad calcatoriũ deculit om̃sque ex inde foras¬
egredi p̃cepit. Solusq ibi cũ uno paruo puerulore¬
mansit. Quem in eodem calcatorio deposuit: & calcari
ipsos paucissimos racemos fecẽt. Cum. ex eisdem ra¬
cemis parũ aliquid uini diflueret: coepit hoc uirdĩ
suis marub inparuulo uas e susciꝑe. & ꝑcuncta
dolfa omĩaq uasa quȩ patͣa fuerant ꝓbenedictione¬
diuidere: ut ex eodem uino omĩa uascula uixx infusa uide¬
Tunc coepit uinũ incalcatorio crescere: ita ut omĩa quȩ
in lata fuerant pauꝑũ uascula impleret. Quib cũse ido¬

Expanded text:
verat, pice superfusa praepararet. Quod cum nepos illius verat, pice superfusa praepararet. Quod cum nepos illius presbyter audisset, valde admiratus est quod quasi insana praeciperet, ut vini vascula praeparari faceret, qui vinum minime haberet; nec tamen praesumpsit inquirere cur talia juberet, sed jussis obtemperans, omnia ex more praeparavit. Tunc vir Dei vineam ingressus racemos collegit, ad calcatorium detulit, omnesque exinde egredi praecepit, solusque ibi cum uno parvulo puerulo remansit, quem in eodem calcatorio deposuit, et calcare ipsos paucissimos racemos fecit. Cumque ex iisdem racemis parum aliquid vini deflueret, coepit hoc vir Dei suis manibus in parvo vase suscipere, et per cuncta dolia omniaque vasa quae parata fuerant, pro benedictiondividere, ut ex eodem vino omnia 185 vascula vix infusa videTunc coepit vinum in calcatorio crescere ita ut omnia quae allata fuerant pauperum vascula impleret. Quibus cum se ido
Abbreviated transcription (Latin):
uit uiruit& uenerabilis bonifacius nomine: qui inea
Eciuitate quȩ ferentis dicitur episcopatũ offitio te¬
nuit. moribus impleuit. Huius multa miracula isqͥ
quanto ei his contigit. et inter. eẽ: huius eccłae grauis
ualde pauꝑtis in erat : quȩ bonis mentibus. eẽ. sol& cus¬
tos humilitatis. nihilq aliud ad omẽ stipendiũ : nisi
unam tancũ modo uineam habebat. Quȩ quodam die
ita grandine inruente uastata. ẽ: ut in eam paucis uitib
uixparui rariq racemi remarent. Quã cũ p̃dictus uir
reuerentis simus bonifacius eps̃ fuiss& ingressus mag¬
nas omĩpotenti dõ grãs reculit. quia impła sua ad hũc
in opia sese angustari cognouit. Sed cum iã tempus
exiger& ut ip̃si quoquẽ racemi qui remanserant ma¬
tures cere potuissent: cus todem uineae exmore posuit
eamque sollerti uigilantia seruari p̾cepit. Quadã
uero die iussit coñs tantio prb̃o nepoti suoutcuncta
uini uascula in epĩo. omĩãque dolfa ita ut ante consue¬

Expanded text:
uit vir vitae venerabilis Bonifacius nomine, qui in ea civitate quae Ferentis dicitur episcopatum officio tenuit, et moribus implevit . Hujus multa miracula is qui quanto eis hunc contigit interesse. Hujus Ecclesiae gravis valde paupertas inerat, quae bonis mentibus esse solet custos humilitatis, nihilque aliud ad omne stipendium, nisi unam tantummodo vineam habebat: quae quodam die ita grandine irruente vastata est, ut in ea paucis in vitibus vix parvi rarique racemi remanerent. Quam cum Dei praedictus vir reverentissimus Bonifacius episcopus fuisset ingressus, magnas omnipotenti Deo gratias retulit, quia in ipsa sua adhuc inopia sese angustiari cognovit. Sed cum jam tempus exigeret ut ipsi quoque racemi qui remanserant, maturescere potuissent custodem vineae ex more posuit, eamque solerti vigilantia servari praecepit. Quadam vero die mandavit Constantio presbytero nepoti suo, ut cuncta vini vascula in episcopio, omniaque dolia, ita ut ante consue
Abbreviated transcription (Latin):
nunciatum . ẽ. ut uenir& concitus. & orando coͣncurrer&.
Mex ut hortum isdem pater ingressus÷: coepit exc eius
ore quasisatis faciens ipse quihanc arripuerat diabolus
clamare dicens. Ego quid feci. ego quid feci: Sedebam
mihi super lactucam: uenit illa & momordit me. Cui
cumgraui indignatione uir dei p̾cepit ut abscederet.

Expanded text:
nuntiatum est, ut veniret concitus, et orando succurreret. nuntiatum est, ut veniret concitus, et orando succurreret. Moxque hortum idem Pater ut ingressus est, coepit ex ejus ore quasi satisfaciens ipse qui hanc arripuerat diabolus clamare, dicens: Ego quid feci? ego quid feci? Sedebam mihi super lactucam; venit illa, et momordit me. Cui cum gravi indignatione vir Dei praecepit ut discederet
Abbreviated transcription (Latin):
salutem illius dr̃ famis lus aequitius longe positus dixit:
Inuirtute scilit& miraculi exemplũ tenens magistri
qui inuitatus adfiliũ reguli: eũ solo uerbo restitu it
saluti. ut reuertens pãter ea hora filiũ restitutum
uitae cogrios cer& : quã uitã illius exore ueritatis
audiss&̃. Omnes autem monachi iussionẽ sui patris
implentes eundem basilium ex monas terii habitatione
reppulerunt. Quirepulsus: dixit frequenter se cel¬
lulam aequitu magicis artib inaera suspendisse : nec
cameri eius quempiã ledere potuisse: qui non post
longum tempus in hac romatia urbe exardescente
zelo xpĩani popłi igne crematus. est
Quadam uero die una dei fa mula exx eo dem monas te¬
riõ uirginũ: hortũ ingressa e: quȩ lac tucam conspi¬
ciens concupiuit: camque signo crucis benedicere oblita.
auide momordit. Sed arep̃ti adiabolo protinus tecidit.
Cumque uexar&ur ẽidem patri aeqͥtio sub celeritate

Expanded text:
salutem illius Dei famulus Equitius longe positus dixit; salutem illius Dei famulus Equitius longe positus dixit; in virtute scilicet miraculi exemplum tenens Magistri, qui invitatus ad filium reguli , eum solo verbo restituit saluti, ut revertens pater ea hora filium restitutum vitae cognosceret, qua vitam illius ex ore Veritatis audisset. Omnes autem monachi jussionem Patris sui implentes, eumdem Basilium ex monasterii habitatione repulerunt. Qui repulsus dixit, frequenter se cellulam Equitii magicis artibus in aera suspendisse, nec tamen ejus quempiam laedere potuisse. Qui non post longum tempus, in hac Romana urbe, exardescente zelo Christiani populi, igne crematus est. Quadam vero die una Dei famula ex eodem monasterio virginum hortum ingressa est: quae lactucam conspiciens concupivit, eamque signo crucis benedicere oblita, avide momordit; sed arrepta a diabolo protinus cecidit. Cumque vexaretur, eidem Patri Equitio sub celeritate
Abbreviated transcription (Latin):
Magnis que non iam uocibus seds tridorib clamare¬
dicẽns. Modo moritura sum ñisi basilius monachusuenuat.
& ipse mhi ꝑsciae curationis studiũ salutem reddat. Sed
in tanti pacris absentia: accedere quispram monachorũ incon¬
gregatione uirginũ minime audebat. Quanto minus ille
quĩ nouus aduenerat: eiusque e adbuc uitam frm con &¬
gregatio nesciebat: Missum repente÷ & deifamulo
aeq̃uitio nuntiatũ : qđ scĩ monialis illa inmensis febrib
aes tuar&. & basili monachi aasitationem anxiẽ querer&
Quo audito uir scf: dedignando fubrisit. atque ait.
Num quid nondixi quod diabolus. eẽt. iste non mona¬
chus: Ite. & eum decella expellite.. De ancilła autem
dei quȩ anxietate febriũ urgetur nolite eẽ . solliciti.
quia exhacora. neque febribus laboratura. ẽ: neque
basiliũ quȩsitura. Regres sus. ẽ monachus: & ea harat
saluti restitutã deiuirginem agnouit. quahora eandẽ

Expanded text:
magnisque jam non vocibus, sed stridoribus clamarmagnisque jam non vocibus, sed stridoribus clamare: Modo moritura sum, nisi Basilius monachus veniat, et ipse mihi per suae curationis studium salutem reddat. Sed in tanti Patris absentia accedere quisquam monachorum in congregationem virginum non audebat; quanto minus ille qui novus advenerat, cujusque adhuc vitam congregatio fratrum nesciebat. Missum repente est, et Dei famulo Equitio nuntiatum, quod sanctimonialis illa immensis febribus aestuaret, et Basilii monachi visitationem anxie quaereret. Quo audito vir sanctus, dedignando subrisit, atque ait: Nunquid non dixi quod diabolus esset iste, non monachus? Ite et eum de cella expellite. De ancilla autem Dei, quae anxietate febrium urgetur, nolite esse solliciti, quia ex hac hora neque febribus laboratura est, neque Basilium quaesitura. Regressus est autem monachus, et ea hora saluti restitutam Dei virginem agnovit, qua eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgens : sꝑauit abeo ut eum aequitio abbati cõmit ter&.
ac sanandum monas terũ illius cõmendar&. Tunc ad mo¬
nasterium uenit ep̃s. secũque basilium monachum de¬
duxit. At que aequitiũ dei famulũ ut eundem monachũ
in congregatione susciꝑ& rogauit. Quems tatim uir sc̃s
intuens: ait. Hunc quem mihĩ cõmendas pater: ego non
uideo monachũ. eẽ. sed diabolũ. Ciuille respondit.
Occasionem quęris: ne debeis prestare quodp&o. Ad quẽ
mox dei famulus dixit. Ego quidem hoceum denuncio
eẽ: qđ uideo. Ne tamen nolleme oboedire existimes.
facio quod iubes. Susceptus itaque in monas terio est.¬
Tũ nonpost multos dies is demdei famulus pro exhor¬
tindis ad desideria suꝑna fidelib paulo longius acella
digressus . ẽ. Quodiscedente : contigit ut inmonaste¬
rio uirginum in quo eiusdem patris cura uigilabat
una earumquȩ uixtacarnis huiꝰ putredinẽm speciosa
uidebatur febrire inciper&. et uehem̃ta anxiare :

Expanded text:
gens, petiit ab eo ut eum Equitio abbati committeret, ac sanandum monasterio illius commendaret. Tunc ad monasterium venit episcopus, secumque Basilium monachum deduxit, et Equitium Dei famulum rogavit, ut eumdem monachum in congregationem susciperet. Quem statim vir sanctus intuens, ait: Hunc quem mihi commendas, Pater, ego non video monachum esse, sed diabolum. Cui ille 165 respondit: Occasionem quaeris ne debeas praestare quod peto. Ad quem mox Dei famulus dixit: Ego quidem hoc eum esse denuntio, quod video; ne tamen nolle me obedire existimes, facio quod jubes. Susceptus itaque in monasterio est. Non post multos dies idem Dei famulus pro exhortandis ad desideria superna fidelibus, paulo longius a cella digressus est. Quo discedente contigit ut in monasterio virginum, in quo ejusdem Patris cura vigilabat, una earum quae juxta carnis hujus putredinem speciosa videbatur febricitare inciperet, et vehementer anxiari,
Abbreviated transcription (Latin):
Nos ł multũ uero temporis exigente causa gothorũ:
Tuir quoque beatis simus a gapitus huius scaẽ romanȩ
eccła pontifex cui dõ dĩspensante deseruio. adiusti¬
nianũ principem accessit. Cui adhuc ꝑgenti: quadã
die ingretiarũ iampartibus. curandus ob̃latus . ẽ. mutꝰ
& clldus : quineque ulla uerbaedere. neque exterra ũquã
ũalebat sur̃gere. Cumque hunc propinqui illius flen¬
tes obtulissent . ĩur dñi sollicite requisiuit ancurationis
illius haberent fidem
illius haberent fidem. Cui dum in uirtute dĩ exaue¬
toritate petri. fixam salutis ipsius spem habere se dicerent:
protinus uenerandus uir orationi incubuit. et missarum
sollempnia edxorsus : sacrifit̾iũ in conspectu dei omĩpoten¬
tis immolauit. Quopac to: abaltari exiens cl̃uodi
manũ tenuit. atque adsistente : aspiciente popło: eum
mox a terra inpropriis gres sibus erexit. Cũque ei dñicũ
corpus inosmit ceret: etilla diumuta adloquendum

Expanded text:
non multum vero temporis, exigente causa Gothorum, vir quoque beatissimus Agapitus hujus sanctae Romanae Ecclesiae pontifex, cui Deo dispensante deservio, ad Justinianum principem accessit. Cui adhuc pergenti quadam die in Graeciarum jam partibus curandus oblatus est mutus et claudus, qui neque ulla verba edere, neque ex terra unquam surgere valebat. Cumque hunc propinqui illius flentes obtulissent, vir Domini sollicite requisivit an curationis illius haberent fidemillius haberent fidem. Cui dum in virtute Dei, ex auctoritate Petri, fixam salutis illius spem habere se dicerent, protinus venerandus vir orationi incubuit, et missarum solemnia exorsus, sacrificium in conspectu Dei omnipotentis immolavit. Quo peracto, ab altari exiens, claudi manum tenuit, atque assistente et aspiciente populo, eum mox a terra in propriis gressibus erexit. Cumque ei Dominicum corpus in os mitteret, illa diu muta ad loquendum
Abbreviated transcription (Latin):
cepto romano monacho hominib: in cognitꝰ mansit Qui
uidelic& romanꝰ si qͥdem non longe inmonas terio sub adeo-¬¬
dati patris regula degebat: sedpie eiꝰdẽ patris sui oculis

Expanded text:
cepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui cepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis
Abbreviated transcription (Latin):
et secuturi om̃s agnõscerent. Benedictus puer conuersati¬
onis gram a quanta ꝑfectione coepiss& Quod annis mul¬
tis illic ante oculos omĩũ fuit: & usq adhaec langobardorũ
tempora ante fores ẽccłae pependit: sedbenedictũs plus ap¬
fugiens. deserti loci secessũ p&iit: cui sublacus uoca¬
bulũ e: Qui a romana urbe qua draginta fere imilib
distars. frigidas at que pspicuas emahat aquas Quȩ illic
uidelic& aquarũ abundantia in extenso prius lacu colli¬
gitur: adpostremũ uero inãnne diriuatur Quodum
fugiens ꝑger&. monachus quidã romanꝰ nomine hunc
euntem repperit : quotender& reqͥsiuit. Cuiꝰ cũ desideriũ
cognouiss& et secr& ir tenuit. & ad iutorium inpendit:
eĩq scaẽ conuersationis habitũ tadidit. & inquantũ
licuit minis trauit: Uir autem dei adeundẽ locũ ꝑue¬
niens i n artissimo. specuse tradidit: tribusq annis ex¬

Expanded text:
et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversatiet secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic ante omnium oculos fuit, et usque ad haec Langobardorum tempora super fores ecclesiae pependit. Sed Benedictus plus apfugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. Vir autem Dei ad eumdem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, ex
Abbreviated transcription (Latin):
tate se illic detinentib inbeati p&ri ȩccła demorarentur
p̃dicta nutrix illius adpurgandũ triticũ auicinis mulie¬
rib p̃s tari sibi capis terium p&ut Qđ suꝑ mensam in¬
caute derelictũ: casu accidente fractũ. ẽ: Sicq: ut indu¬
abus partib inuenir&ur diuisum Qđmax ut rediens
nutriox illius inu̾enit. uehem̃tissime flere cȩpit: q̃uia uas
quodpres titũ acceperit. fractũ uidebat Bene dictus autem
religiosus & pius puer cum nutricẽ suã flere conspicer&. cius
dolore compassus. ablatis secum utrisq fracti capis teriipar¬
tib sẽ se cũ lacrimis inorationem dedit Qui ab oratione sur¬
gens. ita iuxta sẽ uas sanum repꝑit: ut in eo fracture inue¬
blande consolatus. ei sanũ capis teriũ reddidit: qđ fractũ
tulerat: Quȩ res inloco eodem acunctis. ẽ agnita. at que
in tanta ãmiratione habita : ut hoc ipsũ capisteriũ eiꝰ loci
incolȩ ineccłae ingressu suspenderat: quatinus & psentes

Expanded text:
esia demorarentur, praedicta nutrix illius ad purgandum triticum a vicinis mulieribus praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. Quod mox rediens nutrix illius, ut ita invenit, vehementissime flere coepit, quia vas quod praestitum acceperat, fractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens, ita juxta se vas sanum reperit ut in eo inveniri fracconsolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes
Abbreviated transcription (Latin):
uit uiruitȩ uenerabilis. grã benedictus & nomine: Abipso
pueritiȩ suae tẽpore corgerens senile: Aetatẽ quippe
Imoribus transiens. nulli animũ uoluptati dedit Seddũ in
hac terra adhuc. eẽt. quotẽ poraliter libere uti potuis set.
des pex̃ iam quasi aridũ mundũ cũ flore: Quiliberiori

Expanded text:
uit vir vitae venerabilis, gratia Benedictus et nomine, ab ipso suae pueritiae tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mund
Abbreviated transcription (Latin):
placere desiderans: scaẽ conuersationis habitũ quȩ siuit:
Reces sit igitur scienter nescius: & sapienter indoctus Huiꝰ
ego omĩa gesta nondidici: sed pauca quȩ narro quat tuor
discipłis illius referentibus agnoui. Cons tantino scilicet
reuerentissimo ualde uiro: quiei inmonas teru regimine
successit. ualentiniano quoq que annis multis lateranensi
monas terio p̃fuit: simplicio: qui congregationẽ illius post
cum tertius rex̃ honorato etiã: quinunc adhuc cellȩ eiꝰ
in qua prius conuersatus fuerat. prae. ẽ: Hic itaq cũ iam¬

Expanded text:
e desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus fuerat, praeest. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ut ille ueniat. quia filio numquã recedit. Sed quia
discipuli incarne dnm cernentes corporeis hunc semper
oculis uideressiciebant : recte eis dicitur. Pisiego abiero ꝑa¬
clitus nonueniet. Acsi aꝑte diceretur. Sicorpus non sub¬
traho: quissit amor sp̃s nonostendo: et nisime desieritis
corporaliter cernere: numquã me discitis: spiritalit̾ amare:
Placet qđ dicis¬
GREGORIUS Aliquantũ iã alocutione cessandũ ẽ
Ut si adaliorũ miracula enarranda tendimus. loquendi
uires interim per silentiũ reparemus¬

Expanded text:
dicit, ut ille veniat, qui a Filio nunquam recedit? Sed quia dicit, ut ille veniat, qui a Filio nunquam recedit? Sed quia discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis hunc oculis semper videre sitiebant, recte eis dicitur: Nisi ego abiero, Paracletus non veniet; ac si aperte diceretur: Si corpus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ostendo; et nisi me desieritis corporaliter cernere, nunquam me discetis spiritaliter amare. Petr. Placet quod dicisGregor. Aliquantum jam a locutione cessandum est, ut si ad aliorum miracula enarranda tendimus, loquendi vires interim per silentium reparemus
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis quoque patibcimiis martirũ sic eẽ. sentimus
utnon tanta ꝑsua corpora quanta beneficia preliquias os¬
tendant: atque illicmaiora signa faciant. ubiminime per
semet ipsos iacent. GRsRS
bi insuis corporib scĩ martires iacent. Dubiũ non . ẽ.
p& re quodmulta ualeant monstrare sicut etfaciunt :
Et pura mente querentib innumera miracula ostendin.
Sedquia ab infirmis potesł mentibus dubitari. Utrũ ne
adexau̾diendũ ibi presentes sint ubi constat quia in suis
corporibus nonsint: ibi eos necesse. ẽ. maiora signa osten¬
dere. ubi de eorũ presentia potesł mens infirmã dubitare.
Quorũ uero mens indõ fixa .ẽ. tanto magis habet fidei
meritum : quanto illic nouit eos et non iacere corpore. et
tamen nonde.eẽ ab exauditione. Unde ipsa quoq ueri¬
tas fidem discipulis: augeret: dixit. Si non abiero paraclitꝰ
non ueniet aduos. Cum̃ enĩ constet quia paraclitus sp̃s
expatre semꝑ procedat et filio Curse filius reces surum

Expanded text:
ipsis quoque patrociniis martyrum sic esse sentimus, ut non tanta per corpora sua, quanta beneficia per reliquias ostendant, atque illic majora signa faciunt, ubi minime per semetipsos jacent? Gregor. Ubi in suis corporibus sancti martyres jacent, dubium, Petre, non est quod multa valeant signa demonstrare, sicut et faciunt, et pura mente quaerentibus innumera miracula ostendunt. Sed quia ab infirmia potest mentibus dubitari, utrumne ad exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat quia in suis corporibus non sint; ibi necesse est eos majora signa ostendere, ubi de eorum praesentia potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens in Deo fixa est, tanto magis habet fidei meritum, quanto illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoque Veritas, ut fidem discipulis augeret, dixit: Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos . Cum enim constet quia Paracletus Spiritus a Patre semper procedat et Filio, cur se Filius recessurum
Abbreviated transcription (Latin):
dicis disꝑatus. repente sanatus ÷. at que conualuit:
rem quam uiderat narrauit : sedque ꝑbi ennium
dei seruitio sicut p̃dixi ultra aetatis suae annos
ex hibuit. Ante hoc autem trienniũ cum quidã
frater fuis s& mortuus. atque in eius dem monas teru
cimiterio a nobis sepultus: cunctis nobis ab eodem cuniterio
exeuntibus isdem ioħs sicut post modum pallens et
tremens indicauit. illic nobis discedentib inuentus: a¬
beodem fraẽ qui mortuus fuerat desepulchro uoca¬
tus . ẽ. Quod mox etiam subsequens finis ȩdocuit.
Hampost dies decem inuasus febribrib carne solu¬
tus es t. Pestos. Doceri uellem: sih oc quod per
noctur Nias uisiones ostenditur debeat obseruari.
animũ imagines somniorũ. Aliquando nam que som¬
nia uentris plenitudine uł inanitate: aliquando uero¬
inlusione. Aliquando cogitatione simul et inlusionẽ

Expanded text:
dicis desperatus, repente sanatus est, atque convaluit. dicis desperatus, repente sanatus est, atque convaluit. Rem quam viderat narravit; seque per biennium in Dei servitio, sicut praedixi, ultra aetatis suae annos exhibuit. Ante hoc autem triennium, cum quidam frater fuisset mortuus, atque in ejusdem monasterii coemeterio a nobis sepultus, cunctis nobis ab eodem coemeterio exeuntibus, idem Joannes, sicut postmodum pallens et tremens indicavit, illic nobis discedentibus inventus, ab eodem fratre qui mortuus fuerat de sepulcro vocatus est. Quod mox etiam subsequens finis edocuit. Nam post dies decem, invasus febribus carne solutus est. PETR. Doceri velim si hoc quod per nocturnas visiones ostenanimum imagines somniorum: aliquando namque somnia ventris plenitudine vel inanitate, aliquando illusione, aliquando cogitatione simul et illusione
Abbreviated transcription (Latin):
menta corpori. aut membra dediss& sopori. Huic
Noc turna uisione apparuit: quia ex albis floribus
corona decaelo incaput illius descendebat. Quimex
molestia corporis occupatus: cum magna securitate
animi atque hilaritate defunctus . ẽ. Ad cuius sepulebrũ
dum p&rus qui nuno monas terio p̃est sibi sepulturã
facere post annos quattuor decim uoluiss& : tanta
ut asserit de eodem sepulchro illius flagrantia sua ui¬
tatis emanabat. acsi illic florũ omiũ fuis sent odoram̃ta
congregata. Ex quare manifeste patuit: quã uerũ
adolescens: quia ȩtatem suam incellectu & humili¬
tate. dulcedine & grauitate transi bat. Huic ergo¬
iacenti at que adexetremaỹ deducto ꝑ noc turnam̃
uisionem quidam sȩnex apparuit: & hunc uirga
tetigit. eique dix̃. Surge ẽx hac enĩ molestia modo
minime morie ris. Sedparatus esto: quia longum̃
tempꝰ hic facturus noneris. Quidum iam. eet̃: ame¬

Expanded text:
mentum corpori, aut membra dedisset sopori. Huic mentum corpori, aut membra dedisset sopori. Huic nocturna visione apparuit quod ex albis floribus corona de coelo in caput illius descendebat. Qui mox molestia corporis occupatus, cum magna securitate animi atque hilaritate defunctus est. Ad cujus sepulcrum dum Petrus, qui nunc monasterio 456 praeest, sibi sepulturam facere post annos quatuordecim voluisset, tanta, ut asserittatis emanavit, ac si illic florum omnium fuissent odoramenta congesta. Ex qua re manifeste patuit quia verum adolescens, qui aetatem suam intellectu et humilitate, dulcedine et gravitate transibat. Huic aegrotanti atque ad extremum deducto, per nocturnam visionem quidam senex apparuit, et hunc virga tetigit, eique dixit: Surge, ex hac enim molestia modo minime morieris, sed paratus esto, quia longum tempus hic facturus non eris. Qui dum jam esset a me
Abbreviated transcription (Latin):
frater antoNinus nomine uiuebat : qui multis coti¬
diarsque lacrimis ad gaudia caelestis patriae an¬
helabat. Cũ que studiosisseme & cũ magnio feruore
desiderii sacra eloquia medita r&ur: nõn ineis uerba
scientiae. sed fl&um corpudictionis inquirebat.
Quatinus perhȩc excita mers eius in ardescer&.
& ima deserens: ad regionem caelestis patriȩ ꝑ contẽ¬
tum. est. Paratus esto: & quia dñs iussit migra.
Cumque ille non habere se sũptus admigrandũ dice¬
ret : responsum procinus audiuit dicens. Si depecca¬
tis cuis agitur : dimissa sunt. Quoddũ semel audis¬
s& et mãgrio adhuc m&u trepidar&: nocte quoq
alia ineĩs demest uerbis admonitus. Cumpost qͥn¬
que dies febre correptus: cunctis frĩb flentibus
orantibusque defunctus . ẽ Alius & iam frt̃ in eodem mo¬
nas terio merulus dicebatur: uehementer lacrimis at¬
que orationi iuitus. Psalmodiae uero exore illius pȩne
nullo tempore ces sare consue uerant: excepto cũ aut ali¬

Expanded text:
frater Antonius nomine, vivebat, qui multis quotidianisque lacrymis ad gaudia patriae coelestis anhelabat. Cumque studiosissime, et cum magno fervore desiderii sacra eloquia meditaretur, non in eis verba scientiae, sed fletum compunctionis inquirebat, quatenus per haec excitata mens ejus inardesceret, et ima deserens, ad regionem coelestis patriae per contemtum est: Paratus esto, et quia Dominus jussit, migra. Cumque ille non habere se sumptus ad migrandum diceret, responsum protinus audivit, dicens: Si de peccatis tuis agitur, dimissa sunt. Quod cum semel audisset, et magno adhuc metu trepidaret, nocte quoque alia eisdem verbis est admonitus. Tunc post quinque dies febre correptus, cunctis fratribus orantibus flentibusque, defunctus est. Alius etiam frater in eodem monasterio Merulus dicebatur, vehementer lacrymis atque orationibus intentus: psalmodia vero ex ore illius pene nullo tempore cessare consueverat, excepto cum aut ali
Abbreviated transcription (Latin):
nauit: & paucis secũ monachis ablatis. habitationẽ mutauit
loci. Maxq:ͣ uir dĩ eius odia humiliter declinauit: hunc
omp̃s ds̃ terribilit̃ ꝑcussit. Nãcũ p̃dictus florenti us prbt
stan insolario benedictũ discessisse cognosceret et exultaret.
ꝑdurante ĩ mobiliter tota domus fabricã hoc ipsũ inquo stabat
solariũ cecidit. et benedicti hostẽ conterens extiñ. Qduir
dĩ discipłs maurꝰ nomine: statĩ uenerabili patribe nedicto

Expanded text:
navit, et paucis secum monachis ablatis habitationem mutavit navit, et paucis secum monachis ablatis habitationem mutavit loci. Moxque ut vir Dei ejus odia humiliter declinavit, hunc omnipotens Deus terribiliter percussit. Nam cum praedictus presbyter stans in solario Benedictum discessisse cognosceret et exsultaret, perdurante immobiliter tota domus fabrica, hoc ipsum in quo stabat solarium cecidit, et Benedicti hostem conterens exstinxit. Quod viri Dei discipulus, Maurus nomine, statim venerabili
Abbreviated transcription (Latin):
momordit. leuauit & recessit. Post triũ uero horarũ spatiũ
abiecto pane reduit: et demanu hominis dĩ annonã quã con¬
sueuerat accepit. SUenerabilis autempater contra uitã sulã
in ardescere sac̃ dotis animũ uidens: illi magisquã sibi doluit
Sedp̃dictus florentiꝰ quia magis tri corpꝰ. nẽcare non potuit.
selad extinguendas discipulorũ animas accendit. ita ut in
horto cęlle cui benedic tus inerat ante eorũ ocłos nudas septẽ
puellas mitteret : quȩ corã eis sibi manꝰ inuicẽ tenentes. & di¬
utius ludentes: illorũ m̃tem adꝑuersitatem libidinis inflã¬
marent. Qđ sc̃s uir decella conspiciens. lapsũque adhuc.
inteneriorib discipłis ꝑtimescens. ĩdq prosu ⁊ soliꝰ fieri ꝑ¬
secutione ꝑtractans: inuidiȩ locũ dedit. at que oratoria cuncta
quȩ cons truxerat substatutis p̃positis adiunctis fr̃ib: pordi¬

Expanded text:
momordit, levavit, et recessit. Post trium vero horarum spatium momordit, levavit, et recessit. Post trium vero horarum spatium abjecto pane rediit, et de manu hominis Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra vitam suam inardescere sacerdotis animum videns, illi magis quam sibi doluit. Sed praedictus Florentius, quia magistri corpus necare non potuit, se ad exstinguendas discipulorum animas accendit: ita ut in horto cellae, cui Benedictus inerat, ante eorum oculos nudas septem puellas mitteret, quae coram eis sibi invicem manus tenentes, et diutius ludentes, illorum mentes ad perversitatem libidinis inflammarent. Quod vir sanctus de cella conspiciens, lapsumque adhuc tenerioribus discipulis pertimescens, idque pro sua solius persecutione fieri pertractans, invidiae locum dedit, atque oratoria cuncta quae construxerat, substitutis praepositis adjunctis fratribus ordi
Abbreviated transcription (Latin):
uisitatione conpescẽre. Cũq iam se conspicer& eius ꝓuec¬
tibus obuia re nonposse : et conuersationis illiꝰ opimonem
crescere. atque multos adstatum uitar melioris ipso quoque
opinionis eiusp̃conio indesinent̃ uocari: inuidiȩ facib ma¬
gis magisq succensus decerior fiebat. quia conuersationais
illius habere appetebat laudem : sed hab̾e laudabilem uitã
nolebat. Qui eiꝰdẽ inuidię tenebris caecatus: ad hoc usque
ꝓductus .ẽ. ut seruo omĩpotentis dñi infectũ ueneno panẽ
quasi probenedictione transmitteret. Quẽ uir dei cũ grãrũ
actione suscepit : sedeũ quȩ pestis later& in pane non latuit.
Adhoram uero refectionis illiꝰ ex uicina silua coruusuenire
consueuerat: & panem demanu eiꝰ acciꝑe. Quicũ more solito
panẽ et tali eũ in locoꝓice. ubi anullo homine possit inueniri.
Tunc coruus aꝑto ore. expansis alis. circa eundem panẽ cepit
discurrere atque cracitare : Acsi aꝑte diceret etoboedire se

Expanded text:
isitatione compescere. Cumque jam se conspiceret ejus profectibus obviare non posse, et conversationis illius opinionem crescere, atque multos ad statum vitae melioris, ipso quoque opinionis ejus praeconio indesinenter vocari, invidiae facibus magis magisque succensus, deterior fiebat: quia conversationis illius appetebat habere laudem, sed habere laudabilem vitam nolebat. Qui ejusdem invidiae tenebris caecatus, ad hoc usque perductus est, ut servo omnipotentis Dei infectum veneno panem quasi pro benedictione transmitteret. Quem vir Dei cum gratiarum actione suscepit, sed eum quae pestis lateret in pane non latuit. Ad horam vero refectionis illius ex vicina silva corvus venire consueverat, et panem de manu ejus accipere. Qui cum more solito panem, et tali eum in loco projice, ubi a nullo hominum possit inveniri. Tunc corvus aperto ore, expansis alis circa eumdem panem coepit discurrere, crocitare, ac si aperte diceret, et obedire se
Abbreviated transcription (Latin):
manducandũ inuitauerat : & cueo ieunꝰ ad huc pergere
ad modicũ consensit : Cũq & it̃ longiuꝰ agerent. & eos
tardior hora fatigaret: ambulantes inuenerunT in iti¬
nere pratũ & fontẽ. & quęq poterant ad reficiendũ
corpus delectabilia uideri Tunc uator ait Eccea qua
ecce pratũ. ecce amoenus locꝰ in quo possumꝰ refici. & pa-¬
rũ quiescere : ut ualeamꝰ iternrm pꝰmodũ in coldmes ex¬
plere: Cum igitur & uerba auribus. et loca ocłis blandirent᷑: ad
terciã ad morutionẽ ꝑsuasus consensit et comedit. Uesꝑtina
uero hora: ꝑuenit ad cellã. Presentatꝰ autẽ uenerabili bene¬
qui tibi ꝑ conuiatorẽ tuũ locutus. ẽ. semel tͥ ꝑsuadere non
potuit. secundo non potuit: act̃cio suasit. et te ad hoc qđ uo¬
luit suꝑauit. Tunc ille reatũ infirmae suae m̃tis agnoscens:
eiꝰ pedib pro uolutus: tanto magis coepit culpã deflere et e¬

Expanded text:
manducandum invitaverat, et cum eo jejunus adhuc pergere manducandum invitaverat, et cum eo jejunus adhuc pergere ad modicum consensit. Cumque iter longius agerent, et eos tardior hora fatigaret ambulantes, invenerunt in itinere pratum et fontem, et quaeque poterant ad reficiendum corpus delectabilia videri. Tunc conviator ait: Ecce aqua, ecce pratum, ecce amoenus locus, in quo possumus refici et parum quiescere, ut valeamus iter nostrum postmodum incolumes explere. Cum igitur et verba haec auribus, et loca oculis blandirentur, tertia admonitione persuasus, consensit et comedit: vespertina vero hora pervenit ad cellam. Praesentatus autem venerabili Benequi tibi per conviatorem tuum locutus est, semel tibi persuadere non potuit, secundo non potuit, at tertio suasit, et te ad hoc quod voluit superavit? Tunc ille reatum infirmae suae mentis agnoscens, ejus pedibus provolutus, tanto magis coepit culpam deflere et e
Abbreviated transcription (Latin):
culpã pepercit : perpendens qđ in eiꝰ absentia.
ultra non facerent. quẽ p̃sentẽ sibi eẽ. inspũ scirent:¬
rat̃ quoque ualentini ani eiꝰ monachi cuiꝰ superuiꝰ
memoriã feci uirerat laicꝰ sedreligiosus Quiut
serui dĩ orationẽ perciperet. & germanũ frem̃
uderet : anni singulis delocosuo ad cellã eiꝰ ieunus
uenire consueuerat: Quadã igitur die dũ iter ad
monasteriũ faceret : sese illi alt̃ uiator adiuncxit :
Qui sum̃ dos initinere portabatcbos: Cũq iã tardior¬
hora ex creuiss& : dix̃: Venifrĩ : sumamꝰ cibũ. nelasse¬
mꝰ inuia : Cui illeait: Absi fr̃ non facio: quia ad uenera
bilẽ patrẽ benedictũs ieuinꝰ super uenire consueui
Qui res ponso ꝑcepto adhorã uiator conticuit : sed con
post haec aliquantulũ itineris spatiũ egissent. rursus
ad monuit ut manducarent: Consentire noluit: qui
ieuinꝰ peruenire decreuerat : Tacuit quidã qui ad

Expanded text:
culpam pepercit, perpendens quod in ejus absentia culpam pepercit, perpendens quod in ejus absentia ultra non facerent, quem praesentem sibi esse in spiritu scirentrater quoque Valentiniani ejus monachi, cujus superius memoriam feci, vir erat laicus, sed religiosus. Qui ut servi Dei orationem perciperet, et germanum fratrem videret, annis singulis de loco suo ad cellam ejus jejunus venire consueverat. Quadam igitur die dum iter ad monasterium faceret, sese illi alter viator adjunxit, qui sumendos cibos in itinere portabat. Cumque jam hora tardior excrevisset, dixit: Veni frater, sumamus cibum, ne lassemur in via. Cui bilem Patrem Benedictum jejunus semper pervenire consuevi. Quo responso percepto, ad horam conviator tacuit. Sed cum post hoc aliquantulum itineris spatium egissent, rursus admonuit ut manducarent. Noluit consentire qui jejunus pervenire decreverat. Tacuit quidem qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
adresponsũ aliquod egrederentur fr̃s. cibũpotũq extri
cellĩ minme sumerent. Cũq hoc deusu regulae sollici¬
te seruaret᷑: quadã die adresponsũ fr̃s ȩgrẽssisunt inqͥ
tar diori cõpulsisunt hora demorari Qui manere iuati
religiosã feminã nouerant: cuiꝰ ingressi habitaculum
sũp̃ser̃ cibũ. Cũq iam tardius ad cellã redissent: benedic¬
tionẽ patris ex more petier̃. Quos ille ꝓtinꝰ ꝑcunctatust
dicens. Ubi comedistis: qui responder̃ dicentes. Husquã.
Quib ille ait. Quire iti mentimini: Nũqͥdilliꝰ fe minȩ
habitaculum non intras ts Hunquid hos atque illos
cibos non accepistis : Nunquid calices non bibistis:
Cumq: eis uenerabilis pat̃ & hospitiũ mulieris. & gene¬
ra ciboꝵ & numerum potionũ diceret. recognoscentes
cuncta quȩ egerent. ad eius pedes tremẽ facti ceti¬
derunt: se deliquisse confessisunt: Ipse aut̃ ꝓtinus

Expanded text:
ad responsum aliquod egrederentur fratres, cibum potumque extra ad responsum aliquod egrederentur fratres, cibum potumque extra cellam minime sumerent. Cumque hoc de usu regulae sollicite servaretur, quadam die ad responsum fratres egressi sunt, et in eo tardiori compulsi sunt hora demorari. Qui manere juxta religiosam feminam noverant, cujus ingressi habitaculum sumpserunt cibum. Cumque jam tardius ad cellam rediissent, benedictionem Patris ex more petierunt. Quos ille protinus percontatus est, dicens: Ubi comedistis? Qui responderunt: Nusquam. Quibus ille ait: Quare ita mentimini? Nunquid illius talis feminae habitaculum non intrastis? nunquid hos atque illos cibos non accepistis? nunquid tot calices non bibistis? Cumque eis venerabilis Pater et hospitium mulieris, et genera ciborum, et numerum potionum diceret, recognoscentes cuncta quae egerant, ad ejus pedes tremefacti ceciderunt, et se deliquisse confessi sunt. Ipse autem protinus
Abbreviated transcription (Latin):
& quia adlaborantes fr̃s ꝑger& indicauit. Quoduir dei
ꝑnuntiũ celerrime frĩb indicauit. dicens Fr̃scaute uosagite.
quia aduos hac o̾ra malignꝰ sp̃s uenit: Isqui mandatum deculit
ui uerba cõnpleuerat. & malignꝰ sp̃s eundem pari&em quiȩ-¬
dificabatur euertit. at que unũ puerulũ monachũ cuiꝰdã
curiał filiũ opprimens ruina contriuit. Constristati
om̃s acuehem̃t̃ afflicti: non dãno pari&is. sed contritione
cellã clausit : quiorationi instantiꝰ quã solebat incubuit.
Mira res hora eadem hunc incolumem. atq ut priꝰ ualentẽ
ad eundem iterũ laborẽ misit: Ut ipse quoq pari& ẽ cũ
fr̃ib ꝑficer&. decuiꝰ se interitu antiquus bostis benedic¬
to insultare credidiss& Coepit uero inter ista uirdei¬
etiã ꝓphetiae spũ pollere. uentura p̃ dicere. p̃sentibus
absentia nuntiare Mos et enĩ cellȩ fuit : ut quotiens

Expanded text:
ei quod ad laborantes fratres pergeret indicavit. Quod vir Dei ei quod ad laborantes fratres pergeret indicavit. Quod vir Dei per nuntium celerrime fratribus indicavit, dicens: Fratres, caute vos agite, quia ad vos hac hora malignus spiritus venit. Is qui mandatum detulit, vix verba compleverat, et malignus spiritus eumdem parietem qui aedificabatur evertit, atque unum puerulum monachum cujusdam curialis filium opprimens, ruina contrivit. Contristati omnes ac vehementer afflicti non damno parietis, sed contritione cellam clausit: qui orationi instantius quam solebat incubuit. Mira res, eadem hora hunc incolumem, atque ut prius valentem ad eumdem iterum laborem misit, ut ipse quoque parietem cum fratribus perficeret, de cujus se interitu antiquus hostis Benedicto insultare credidisset. CAPUT prophetiae etiam spiritu pollere, ventura praedicere, praesentibus etiam absentia nuntiare. Mos etenim cellae fuit, ut quoties
Abbreviated transcription (Latin):
leritate leuatus est: acsi nullum prius pondus habuis s&¬
runc in conspectu uiri dĩ placuit: ut in loco eodem terrã
foderent: Quã dũ fodiendo altius penetrarent: aereũ
illic idolum frẽs inuenerunt: Quo adhoram casu inco¬
quinã piecto. exire ignis repente uisus est.: atque in cunc¬
torum monachorum occulis quia omẽ eiusdem coquinȩ
aedifitium consumeretur ostendit Cũ que iaciendo
aquam Eignẽ quasi extinguendo perstreperent.
pulsatus eodem tumultu uir dñi aduenit: Quieundẽ ignẽ in ocłis
fr̃m. eẽ: insuis uero non es se considerans: caput ꝓt̾inꝰ inorationẽ
flex̃. et eos quos fantastico repꝑit igne deludi uocauit fr̃s:
ut ocłos suos signarent monuit. & sanũ illud coquinae aedificiũ
ad siscere cerñerent: & flamas quas antiquus hostis fincerat
paulo altius aedificarent: uir dĩ orationis studio intra cellesuȩ
claustra morabatur: Cui antiquus hostis insultans apparuit:

Expanded text:
leritate levatus est, ac si nullum prius pondus habuissleritate levatus est, ac si nullum prius pondus habuissunc in conspectu viri Dei placuit ut in eodem loco terram foderent. Quam dum fodiendo altius penetrarent, aereum illic idolum fratres invenerunt. Quo ad horam casu in coquinam projecto, exire ignis repente visus est, atque in cunctorum monachorum oculis quia omne ejusdem coquinae aedificium consumeretur ostendit. Cumque jaciendo aquam, et ignem quasi exstinguendo perstreperent, pulsatus eodem tumultu vir Dei advenit. Qui eumdem ignem in oculis fratrum esse, in suis vero non esse considerans, caput protinus in orationem flexit, et eos quos phantastico reperit igne deludi, revocavit fratres, ut oculos suos signarent monuit, ut et sanum illud coquinae aedificium assistere cernerent, et flammas quas antiquus hostis finxerat, paulo altius aedificarent, vir Dei in orationis studio intra cellae suae claustra morabatur. Cui antiquus hostis insultans apparuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
adeiꝰ mox contumelias erũpebat: Nãcũ clamaret dicens: Bene¬
dicte bene dicte. et eni sibi nullo mͦ respondere conspicer&.
protin iꝰ adiungebat: Maledicte : non benedicte: Quid mecũ
habess. Quid meꝑ sequeris: Sediãnunc expertandasunt con¬
tra dei famulum antiqui hostis noua certamina: cunpug¬
nas quidem uolend intulit. sedocasiones uictoriȩ minis traut
erent cellȩ lapis imnedio iacebat. quem in aedifitiũ leuare
detreuerunt: Cũque eum duo uebtres mouere nom possent:
plures adiuncti sunt: Sed ita immobilis mansit: acsi radi¬
citus in terra teneretus: Uitpalã daretur intelligi. quod
super eum ipse perse antiquus hostis sederet: quem tan¬
torum uirorum manus mouere non possent: Difficultate
igitur facta: aduirũ dĩ missũ est ut ueniret brando hostẽ
repelleret : ut lapidem leuare potuis sent Quimo uenit
orationẽ faciens benedictionẽ dedit. & tanta lapis ce¬

Expanded text:
ad ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benead ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benedicte, Benedicte, et eum sibi nullo modo respondere conspiceret, protinus adjungebat: Maledicte, non Benedicte, quid mecum habes? quid me persequeris? Sed jam nunc spectanda sunt contra Dei famulum antiqui hostis nova certamina, cui pugnam quidem volens intulit, sed occasiones victoriae ministravit erent, lapis in medio jacebat quem in aedificium levare decreverant. Cumque eum duo vel tres movere non possent, plures adjuncti sunt, sed ita immobilis mansit, ac si radicitus in terra teneretur: ut palam daretur intelligi, quod super eum ipse per se antiquus hostis sederet, quem tantorum virorum manus movere non possent. Difficultate igitur facta, ad virum Dei missum est ut veniret, et orando hostem repelleret ut lapidem levare possent. Qui mox venit, et orationem faciens benedictionem dedit, et tanta lapis ce
Abbreviated transcription (Latin):
uł ut adechereũ cacum̃ tendit.: ubi uetustissimum fanũ fuit.
Inquo ex antiquorũ more gentiliũ: abstulto rusticorum pꝰpło
apollo colebat᷑ Cir cũquaque etiam incultu demonũ luci suc¬
creuerant. inquibus ad huc eodem tẽpore infideliũ insana multi¬
tudo sacrificus sacrilegis insudabat: Ibi itaq uir dei ꝑueniens.
contriuit idolũ. subuertit aram. succidit lucos: atq in ipso templo
apollinis oraculũ beatimartui. ubi uero ara eiꝰdem apollinis fuit.
multitudinem: p̃dicatione continua ad fidẽ uocauit Sed haec
audirent: quãuis imaginẽ minime cernerent: Ut enim disci¬
płis suis uenerabił pat̾ dicebat. corporalib eiꝰ ođis idẽ antiquus
hostis teterrimꝰ et succensus apparebat : qͥ ineũ ore ođisq flãman¬
tib seuire uidebat᷑: lĩ uero quȩ diceret: audiebant om̃s. Prius
enim hunc uocabat ex nomine: cui uir dei minime responder&.

Expanded text:
velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissimum fanum fuit, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissimum fanum fuit, in quo ex antiquorum more gentilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infidelium insana multitudo sacrificiis sacrilegis insudabat. Illuc itaque vir Dei perveniens, contrivit idolum, subvertit aram, succendit lucos, atque in ipso templo Apollinis oraculum beati Martini, ubi vero ara ejusdem Apollinis, fuit omultitudinem praedicatione continua ad fidem vocabat. Sed haec audirent, quamvis imaginem minime cernerent. Ut enim discipulis suis venerabilis Pater dicebat, corporalibus ejus oculis idem antiquus hostis teterrimus et succensus apparebat, qui in eum ore oculisque flammantibus saevire videbatur. Jam vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime responderet,
Abbreviated transcription (Latin):
entem in hunc mundum Et deqͦrursꝰ scriptũ. ẽ. Deplenitu¬
dine eiushos om̃s accepimꝰ: Hã scĩ dĩ homines. potuer̃ ad nõ
iurtutes habere: non etiã aliis tradere: Ille autẽ signa uirtutis
dedit subditis. quise daturũ signũ ionȩ ꝓmisit inimicis. Uo
corã suꝑbis mori dignar&᷑. corã humilib resurgere. Quatenꝰ
& illi uiderent quõ d contẽpserant. et isti qđ uenerantes a mare
debuis sent: Ex quo mis terio actũ ẽ: ut dũ suꝑbi aspiciunt
des pectũ mortis. humiles contra mortẽ acciperent głam potestis:
ud si aliquas in eis uirtutes ostenderit iñ notesce GRERORIVF
Sc̃suir adalia demigrans: locũ non hostẽ mutauit: Nã tanto-
posł grauiora p̃lia ꝑtulit: quanto contrase apte pugnate
ipsũ migis trũ malitiȩ inuenit Castrũ nãq quod calsinũ dr̃
in ex celsi montis latere sitũ. ẽ: Qui uidelicet mons distensꝰ
in hoc idem castrũ recͥpit. Sed ꝑtria milia in altũ se subrigens.

Expanded text:
tem in hunc mundum . De quo rursus scriptum est: De plenitudine ejus nos omnes accepimus . Nam sancti Dei homines potuerunt a Domino virtutes habere, non etiam aliis tradere. Ille autem signa virtutis dedit subditis, qui se daturum signum Jonae promisit inimicis : ut coram superbis mori dignaretur, coram humilibus resurgere: quatenus et illi viderent quod contemnerent, et isti quod venerantes amare debuissent. Ex quo mysterio actum est, ut dum superbi aspiciunt despectum mortis, humiles contra mortem acciperent gloriam potestal si aliquas in eis virtutes postmodum ostenderit, innotesce. Gregor. Sanctus vir ad alia demigrans loca non hostem mutavit. Nam tanto post graviora praelia pertulit, quantum contra se aperte pugnantem ipsum malitiae magistrum invenit. Castrum namque quod Cassinum dicitur, in excelsi montis latere situm est, qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens,