comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis unde scriptum est in esaa de domino et erit
iustiaia eingulum lumborum eius ⁊ fides cinctoriũ re-
mium eus quia ip̃e factus ẽ nobis adeo sapientia et
iusticia ⁊ sanctificacio et redempc̃o qui in euangelio lo¬
quebatur. Egosum lux ⁊ uia uita et ueritas dequo in
psalimis dicĩtur. Ueritas de terra orta est et iusticia
de celo prospexit: unde ⁊ apostolus. hortatur ephesia
dicens. State erga succincti lumbos ur̃os in ueritatect
induti lorica uisticie. Fascia est qua tegitur pectus et
papille comprimuntur atqz crspantĩ angulo angus¬
tius pectus artatur ⁊ dicta fascia ꝙ in modum fascicu¬
li corpus alligatur: hinc ⁊ fasciola quibus uulnera
alligantur: potest autem in fascia sollicita mentis
custodia erga cogitaciones peruersas ⁊ desideria nac¬
ua intelligi quam mulier hoc ẽ fidel. amina ad consor¬
uacõem sui sibimetip̃i ahibxt: Unde dicit propheta nũ¬

Expanded text:
veritatis: unde scriptum est in Isaia de Domino: Et erit veritatis: unde scriptum est in Isaia de Domino: Et erit justitia cingulum lumborum ejus ; quia ipse factus est nobis a Deo sapientia et justitia et sanctificatio et redemptio ; qui in Evangelio loquebatur: Ego sum lux et via, vita et veritas ; de quo in psalmis dicitur: Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit ; unde et Apostolus hortatur Ephesios, dicens: State ergo succincti lumbos vestros in veritate, et induti lorica justitiae . Fascia est, qua tegitur pectus, et papillae comprimuntur, atque crispante cingulo angustius pectus arctatur, et dicta fascia, quod in modum fasciculi corpus alligat; hinc et fasciolae, quibus vulnera alligantur: potest autem in fascia sollicita mentis custodia erga cogitationes perversas et desideria nociva intelligi, quam mulier, hoc est, fidelis anima ad conservationem sui sibimetipsi adhibet; unde dicit propheta: Nun
Abbreviated transcription (Latin):
cile nuncupanius quod descendens per ceruicẽ ⁊ alatĩb
colli diuisum utrarumqz alarum sinus ambii ato
hincinde succingit ut constringens latiturinem uestis
corpus contrahat atqz comungendo componat. Hunc
uulgo bracilem quasi bracialem dicunt quamuis nõ
brachiorum sed renum sit cingulum huius habitus
consuetudinem monachi habuerunt in egypto cõmo-¬
rantes ita ut brachiis impigri ad onnẽ opus expedi¬
tiqz redderentur illud apostoli preceptum studentes
omi iurtute complere quia non solum michi sed eciã
his qui mecum erant mimstrauerunt manus iste neq
panem ab aliquo gratis manducauimus sed in labore
in fatigacõe noctẽ ac die operantes ne quem ur̃m graua¬
remus et si quis non uult operari nec manducẽt. Suc¬
cinctorum autem uocatũ quod ut dictum ẽ sub brachiis
ductum alarum sinum ambit atqz inde succingit. Suc¬
cinctorium autem significat solidamentum iusticie et

Expanded text:
cile nuncupamus, quod descendens per cervicem, et a lateribus cile nuncupamus, quod descendens per cervicem, et a lateribus colli divisum, utrarumque alarum sinus ambit atque hinc inde succingit, ut constringens latitudinem, vestes ad corpus contrahat, atque conjungendo componat. Hoc vulgo bracile quasi brachiale dicunt; quamvis nunc non brachiorum, sed renum sit cingulum. Hujus habitus consuetudinem monachi habuerunt in Aegypto commorantes, ita ut brachiis impigri ad omne opus, expeditique redderentur, illud Apostoli praeceptum studentes omni virtute complere: Quia non solum mihi, sed etiam his qui mecum erant, ministraverunt manus istae: neque panem ab aliquo gratis manducavimus, sed in labore et fatigatione nocte ac die operantes, ne quem vestrum gravaremus . Et: Si quis non vult operari, nec manducet . Succinctorium autem vocatum, quod ut dictum est sub brachiis ductum alarum sinum ambit atque hinc inde succingit. Succinctorium autem significat solidamentum justitiae et
Abbreviated transcription (Latin):
cngulum nincupanius. Strofium est cingulum aureũ
cum geminis de quo ait cima strophio lactantes cncta
papilla sz prudentius nomen hoc gemime strophio illiga¬
ta est. zona enim significat mortificacõem corporis unde
de iohanne baptista in euangelio legitur. Ip̃e autẽ iohaẽs
habebat uestimentum de pilis camẽlorum et zona pelli¬
aa circa lumhos suos: esca autem eius erat locusta ⁊ mel
siluestre. Ecce in iohanne uilitas cibi ⁊ uestimenti lau¬
datur. quorum exercitacio indiuite argnitur et pilis in
habebat non de lana. quia aliuid austere uestis
dicium est aliuid luxurie mollioris. zona autem pelu¬
cia qua accinctus fuit ⁊ helias. mortificationis simbolũ
est. Porro quod sequitur. esca autem eus erat locuste
et mel siluestre. haritatori solitudinis conguium fuit:
n deliciis aiborum sed neccesfitatem humane car
expleret . redimiculum est quod succinctorium siue bra¬

Expanded text:
cingulum nuncupamus. Strophium est cingulum aureum cingulum nuncupamus. Strophium est cingulum aureum cum gemmis, de quo ait Cinna: Strophio lactentes cincta papillas: sed Prudentius: « Nomen hoc gemmae strophio illigatum est. » Zona enim significat mortificationem corporis: unde de Joanne Baptista in Evangelio legitur: Ipse autem Joannes habebat vestimentum de pilis camelorum, et zona pellicea circa lumbos suos: esca autem ejus erat locusta et mel silvestre . Ecce in Joanne vilitas cibi et vestimenti laudatur, quorum exercitatio in divite arguitur; et pilis, inquit, habebat, non de lana; quia aliud austerae vestis indicium est, aliud luxuriae mollioris. Zona autem pellicea, qua accinctus fuit et Elias, mortificationis symbolum est. Porro quod sequitur: esca autem ejus erat locustae et mel silvestre: habitatori solitudinis congruum fuit: ut non delicias ciborum, sed necessitatem humanae carnis expleret. Redimiculum est, quod succinctorium sive bra
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ctus est lata zona ⁊ minus lata semicinctiumm
et utriusq diminuituium enigulum. Nlama aĩcto
per dimiucõem cingulum nominatũ. Cincte
autem iuuenes mercitacõe campestri uerecunda uela¬
uant unde ⁊ campestris dicebant. Cingulum ergo ppi¬
utalem operacõem significat ut ẽ illud in psalmo ꝓre¬
anpisti me leticia ut cantet tibi gloria mea ut non
compungar. Dalteus eugulum militare est dicties dei
hoc ꝙ es eo signa dependent ad demonstrandaro legio¬
nis misitaris sunmã id est sex millium sercento ainti
er quo nuimero et iỹie consistunt unde ⁊ balteus dicitu
non tantum ꝙ eingitur sed eaam a quo arma dependent.
Salteus uero accnctum uirtutum significat siue cirami¬
spectionem mentis ut ẽ illud indeutrononnio habebis par¬
in in balteo id ẽ stimalum compunctionis in multi¬
cacione uirtutum ⁊ in aliam partem baltei significacio
in iob ubi legitur balteũ regum dissoluet ⁊ precinget fu¬
ne renes eorum. zona grecum est quam illi zonarini nos

Expanded text:
ctus est lata zona, et minus lata semicinctium, et utriusque diminutivum cingulum. Nam a cinctu per diminutionem cingulum nominatum. Cinctu autem juvenes in exercitatione campestri verecunda velabant, unde et campestris dicebatur. Cingulum ergo spiritalem operationem significat, ut est illud in psalmo: Praecinxisti me laetitia, ut cantet tibi gloria mea ut non compungar . Balteus cingulum militare est, dictus per hoc, quod ex eo signa dependent ad demonstrandam legionis militaris summam, id est, sex millium sexcentorum, ex quo numero et ipsi consistunt: unde et balteus dicitur; non tam quod cingitur, sed etiam a quo arma dependent. Balteus vero accinctum virtutum significat, sive circumspectionem mentis, ut est illud in Deuteronomio: Habebis paxillum in balteo , id est stimulum compunctionis in multiplicatione virtutum. Et in aliam partem baltei significatio in Job, ubi legitur: Balteum regum dissolvet, et praecinget fune renes eorum . Zona Graecum est, quam illi zonarion, nos
Abbreviated transcription (Latin):
be inscitucõe apostolica obseruatur arca confimum do¬
minice passionis. His tercium genus quidam adiciunt
quod ererofagiam dicunt abstinentiam salicet aborum
humencium. Unde et nomen hoc datum eoc quidam
siccis escis utantur.

Expanded text:
be, institutione apostolica, observatur circa confinium Dobe, institutione apostolica, observatur circa confinium Dominicae Passionis. His tertium genus quidam adjiciunt, quod xerofagiam dicunt, abstinentiam scilicet ciborum humentium. Unde et nomen hoc datum, eo quod quidam siccis escis utantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tari eremplo nomen accepit pro eo quod nulla leticia
emens castris stacõem militum rescindit. Nan
lentius leticia tristicia sollicitius administrat disci¬
plinani. Unde ⁊ milites nunquam nimemores sacͣ¬
menti magis statiomibus parent. Discernunt aut̾
quidam inter ieuinium et stationem. Nam ieiumũ
est in differenter cuius libet diei abstinencia nõ secũ
legem sed secundum propriam uoluntatẽ. dt¬
tio autem est obseruatio statutorim uel temporum
uel dierum ut quarta feua ⁊ sexta. feria ieunium
et ueter lege preceptum de qua stacõe in euangelio
dixit ille. Ieuinio bis in sabbato .i. quarta et sexta sab¬
bati. Temporum autem que legalibus ac propheticis
institucionib terminatis temporibus instituta sunt
ut ieiunium quarti quinti septini ac decum. uel sicut
in euangelio dies ille in quibus ablatus ẽ sponsus.
uel sicut obseruatio quadragesime que in uniuerso or-¬

Expanded text:
tari exemplo nomen accepit pro eo, quod nulla laetitia tari exemplo nomen accepit pro eo, quod nulla laetitia obveniens castris stationem militum rescindit. Nam lentius laetitia, tristitia sollicitius administrat disciplinam. Unde et milites nunquam immemores Sacramenti magis stationibus parent. Discernunt autem quidam inter jejunium et stationem. Nam jejunium est indifferenter cujuslibet diei abstinentia non secundum legem, sed secundum propriam voluntatem. Statio autem est observatio statutorum vel temporum vel dierum, ut quarta feria et sexta feria jejunium ex veteri lege praeceptum: de qua statione in Evangelio dixit ille: Jejuno bis in sabbato , id est quarta et sexta sabbati. Temporum autem, quae legalibus ac propheticis institutionibus terminatis temporibus instituta sunt: ut jejunium quarti, quinti, septimi ac decimi: vel, sicut in Evangelio, dies illi, in quibus ablatus est sponsus : vel sicut observatio quadragesimae, quae in universo Or
Abbreviated transcription (Latin):
pristine reformauit. Sed et damelem leginus hec tem-¬
pora in oratione obseruasse. Et utiqz ex israhelis disci-¬
plina docemur ut ne minus q̃z ter in die adoremus.
Debitores enim sumus trium patris et filu ⁊ spiritus
sancti. Exceptis utiqz et alus legitiis oratiombus
que sine ulla admonitione debentur in ingressu luc̃
ac noctis siue uigiliarum. sed et cibum non prius
sumere q̃z intraposita oracione. Priora emm haben¬
da sunt spũs refuigeria q̃z terrena. Qui autẽ uult
orationem suam ad dommum uolare faciat illi duas
alas ieiunium et elemosmain. et ascendit celeriter
et exauditur. Ieiumum ẽ parsimoiie uictus abstine¬
tiaqz aborum cui nomen inditum ex quadam parte
uiscerum tenui semper et uacua quod uulgo ieuinũ
uocatur. Unde ieuinium nomen creditur deriuatum
ꝙ sui media uiscera uacua ⁊ ex manita existant. Ie¬
iumum autem et stacio dicitur. Utatio autẽ de mili¬

Expanded text:
pristinae reformavit. Sed et Danielem legimus haec tempristinae reformavit. Sed et Danielem legimus haec tempora in oratione observasse. Et utique ex Israelis disciplina docemur, ut ne minus, quam ter, in die adoremus. Debitores enim sumus trium, Patris et Filii et Spiritus sancti. Exceptis utique et aliis legitimis orationibus, quae sine ulla admonitione debentur in ingressu lucis ac noctis sive vigiliarum: sed et cibum non prius sumere, quam intraposita oratione. Priora enim habenda sunt Spiritus refrigeria quam terrena. Qui autem vult orationem suam ad Dominum volare, faciat illi duas alas: jejunium et eleemosynam: et ascendit celeriter et exauditur. Jejunium est parcimonia victus, abstinentiaque ciborum, cui nomen inditum ex quadam parte viscerum tenui semper et vacua, quod vulgo jejunum vocatur. Unde jejunium nomen creditur derivatum, quod sui inedia viscera vacua et exinanita existant. Jejunium autem et statio dicitur. Statio autem de mili
Abbreviated transcription (Latin):
ratio peticõ dicitur. Nam orare ẽ petere. sicut
exorare impetrare. Constat autem oratio lo¬
co ⁊ tempore. Loco quia non ubiqz cum pro¬
hibeamur axp̃o in publico orare. sed ubi oportunitas
dederit aut neccessitas importauerit. Neqz emim con-¬
ra preceptum reputatur ab apostolis factum.
carcere audientibus custodibus orabant et canebãt
deo. De tempore uers dictum ẽ. Sine intermissione
orate. Sed hoc in singularibus. Nam est obseruacio
quarundam horarum communiũ. que diei interspa¬
cia signant. tercia sexta ⁊ nona similiter et noctis.
Sed ideo hec orandi hore diuise sunt ut si forte aliqͦ.
imus opere detenti ipsum nos ad officium ter
admoncat. Que tempora in scripturis inueniuntur.
Primum enim spiritus sanctus congregatis discipu¬
lis hora tercia infusus ẽ. et petrus qua die usionẽ
cõmunieaciomis in hoc uasculo ex ꝑtus. sexta hora orã¬
di gracia ascenderat. Idem eciam cum iohanne hora
nona templum adiit quando paraliticum sanitati

Expanded text:
ratio petitio dicitur. Nam orare est petere: sicut exorare impetrare. Constat autem oratio loco et tempore. Loco, quia non ubique: cum prohibeamur a Christo in publico orare: sed ubi opportunitas dederit, aut necessitas importaverit. Neque enim contra praeceptum reputatur ab Apostolis factum, qui in carcere, audientibus custodibus, orabant et canebant Deo. De tempore vero dictum est: Sine intermissione orate . Sed hoc in singularibus. Nam est observatio quarumdam horarum communium, quae diei interspatia signant: tertia, sexta et nona: similiter et noctis. Sed ideo hae orandi horae divisae sunt, ut si forte aliquo fuerimus opere detenti, ipsum nos ad officium tempus admoneat. Quae tempora in Scripturis inveniuntur. Primum enim Spiritus sanctus congregatis discipulis hora tertia infusus est ; et Petrus qua die visionem communicationis in hoc vasculo expertus, sexta hora orandi gratia ascenderat . Idem etiam cum Joanne hora nona templum adiit , quando paralyticum sanitati
Abbreviated transcription (Latin):
ris punctum et quãdam momenti particulam talẽ
que ꝑ millamn morulam produa possit et ideo iam
diuidi non potest. Hec ẽ athomus temporis. An nu-¬
meris ut puta octo diuidunt in quatuor rursus
quatuor induos inde duo in unum. unde autẽ atho¬
mus est quia in fecabilis est sic et lictã. Nam ora¬
cionem diuidis in uerba. uerba in sillabas sillabam
in litteras. Littera pars minima a thomus ẽ nec dac¬
uidi potest. Athonius ergo est quõd diuidi nõ potest
ut ingrometria punctus. Nam thomus diuisio di-¬
ctur. grece a thomus indiuisio. Nam quantũ indi¬
iusibilis unitas ualeat in rebus ad ostendendã mis¬
ticam significacõem manifeste scaptura designat
quia ipam omnium rerum micium eẽ demonstrat
aplõ dicente. unus dommnus una fides. unum bap¬
tisma. unus deus. et pater ommum qui est super
onnes et ꝑ omma et in omnibz nobis. qui est be¬
dictus in secula. Unde idem iuẜet nos sollicitos ser¬

Expanded text:
ris punctum, et quamdam momenti particulam talem, ris punctum, et quamdam momenti particulam talem, quae per nullam morulam produci possit, et ideo jam dividi non potest. Haec est atomus temporis. In numeris, ut puta octo dividunt in quatuor rursus quatuor in duos, inde duo in unum. Unde Unum autem atomus est, quia insecabilis est, sic et lutum. Nam orationem dividis in verba, verba in syllabas, syllabam in litteras. Littera pars minima atomus est, nec dividi potest. Atomus ergo est, quod dividi non potest, ut in geometria punctus. Nam tomus divisio dicitur Graece, atomus indivisio. Nam quantum indivisibilis unitas valeat in rebus ad ostendendam mysticam significationem, manifeste Scriptura designat: quia ipsam omnium rerum initium esse demonstrat, Apostolo dicente: Unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus et Pater omnium, qui est super omnes et per omnia et in omnibus nobis, qui est benedictus in saecula . Unde idem jubet nos sollicitos ser
Abbreviated transcription (Latin):
hilosophi athomos uocant quasdam ĩ mũ-¬
do corporum partes tam munitissimas ut
nec uisui pateant nec thomen id est seccio¬
nem recipiant. unde et athomi dicte sunt. He per-
mane tocius mundi in requietis motib uolitant et¬
huc atq illuo ferri dicuntur. sic tenussimi pulue¬
res quam fusi ꝑ fenestras radus solis uidentur.
Ex his arbores et herbas ⁊ fruges onmes oriri et
ex his ignem et aquam uniuersa gigni atqz consta¬
re quidam philosophi gencium pictauerũt. Sunt
nuimero. In corpore ut lapis. Diuidis eum in partes
et partes ipãs diuidis in grana uelut sunt arene rur¬
sumq ip̃a arene grana diuide minumitissimũ pulue¬
rem donec si possis puemias ad aliquam minciam
qque non sit ium diuidi potest uel secari possit. Hec
est athonius incorporibus. In tempore. uero sit intelli-¬
gitur athonius. Annum uerbi gracia diuidis ⁊̃ men¬
ses. menses indies. dies in horas ad hue partes ad¬
mittunt diuisionem quousq uenias ad tantũ tempo¬

Expanded text:
hilosophi vocant quasdam in mundo corporum partes tam minutissimas ut nec visui pateant nec τομήν, id est sectionem, recipiant; unde et ἄτομοι dicti sunt. Hi per inane totius mundi inhuc atque illuc ferri dicuntur: sic tenuissimi pulveres quae fusi per fenestras radiis solis videntur. Ex his arbores et herbas et fruges omnes oriri, et ex his ignem et aquam, universa gigni atque constare quidam philosophi gentium pictaverunt putavnumero. In corpore, ut lapis. Dividis eum in partes, et partes ipsas dividis in grana, velut sunt arenae: rursumque ipsa arenae grana divide in minutissimum pulverem, donec, si possis, pervenias ad aliquam minutiam, quae non jam dividi potest, vel secari possit. Haec est atomus in corporibus. In tempore vero sic intelligitur atomus. Annum verbi gratia dividis in menses, menses in dies, dies in horas: adhuc partes admittunt divisionem, quousque venias ad tantum tempo
Abbreviated transcription (Latin):
imbrem nõ in istis uisibilib que aut aquas depluunt
aut corpulenta qualitate densantur sed aliquas po
Multis enim significationis sermo iste repletus est.
quõd etiam respicit ad aplõs ⁊ prophetas. Imber ma-¬
tutinus ⁊ serotinus uetus testamentũ et nouũ intel¬
ligitur. ut in iohel propheta descendere faciet aduos
iibrẽ matutinum ⁊ serotinum in principio hoc est
ta reꝑitur ut ẽ illud quod saluator dicit. pluuia suꝑ
donium in arena fundatam descendisse ⁊ eam subuer-¬
tisse. plua ista diabolus fulumina omnes anticristi
qui contra xp̃m sapiũt. uenti spiitales nequicie quot¬
tidie hommium perdicõem moluuntur. De gucta
De gucta

Expanded text:
imbrem ; non istis visibilibus, quae aut aquas depluunt, imbrem ; non istis visibilibus, quae aut aquas depluunt, aut corpulenta qualitate densantur: sed aliquas potMultis enim significationibus sermo iste repletus est; quod etiam respicit ad apostolos et prophetas. Imber matutinus et serotinus Vetus Testamentum et Novum intelligitur, ut in Joel propheta: Descendere faciet ad vos imbrem matutinum et serotinum in principio Joel IIta reperitur, ut est illud quod Salvator dicit, pluviam super domum in arena fundatam descendisse et eam subvertisse . Pluvia ista, diabolus; flumina, omnes antichristi, qui contra Christum sapiunt: venti spiritales nequitiae quotidie hominum perditionem moliuntur. CAPUT XV. De gu
Abbreviated transcription (Latin):
luuie dicte eoꝙ fluant quasi fluuie. Nascũt
emm de terre ⁊ maris anhelitu. Que cũ altiꝰ
eleuate fuerint aut solis calore resolute aut
uoi uentorum compresse stillantur interris mibres
autem et ad nubes ⁊ ad pluuias pertinent dicte greco
poctibulo quod terram mebrient ad germinandum. Ex
his enim cuncta creantur. Significant autem pluiue
uel mbres dona celestia ⁊ precepta uel mandata dei q̃
terram hoc ẽ homies irrigant et exicitant ad proferẽ¬
dum germen bonorum operum. Unde ẽ illud in psalme
Pluuiam uoluntariam segregabis deus hereditati tue
ex poinit illud quod superius dixit celi distillauerunt.
Ip̃a ẽ enim pluuia uoluntaria quam tunc comedendi
auida gens uidea promeruit hoc est manna. Nam
et uoluntati eius satis fieret merpertũ miraculum
mundus accepit. pluuia siquidem illa uoluntaria
fuit. non ista q̃ generaliter ubiqz defunditur. Et a¬
libi mandabo inquit nubibz meis ne pluant super eã

Expanded text:
luviae dictae eo quod fluant quasi fluvii. Nascuntur enim de terrae et maris anhelitu. Quae cum altius elevatae fuerunt, aut solis calore resolutae, aut vi ventorum compressae stillantur in terris. Imbres autem et ad nubes et ad pluvias pertinent, dictae graeco vocabulo, quod terram inebrient ad germinandum. Ex his enim cuncta creantur. Significant autem pluviae vel imbres dona coelestia et praecepta vel mandata Dei, quae terram, hoc est, homines irrigant et excitant ad proferendum germen bonorum operum. Unde est illud in Psalmo: Pluviam voluntariam segregabit Deus, haereditati tuae . Exponit illud, quod superius dixit: Coeli distillaverunt . Ipsa enim pluvia voluntaria, quam tunc comedendi avida gens Judaea promeruit, manna. Nam ut voluntati ejus satisfieret, inexpertum miraculum mundus accepit. Pluvia siquidem illa voluntaria fuit, non ista quae generaliter ubique diffunditur. Et alibi: Mandabo, inquit, nubibus meis ne pluant super illum
Abbreviated transcription (Latin):
et damascum sirie. ceteris candidior: probatissimus
uero in india. Alabastrum mistice potest significare
sanctam scripturam que continet unguentum precio¬
sum hoc est scientiam spuitalem que odore suo totum
mundum replet. unde legitur in euangelio mulier ha¬
bens alabastrum unguenti preciosi effudisse ip̃m un¬
guentum super capud ihesu recumbentis. quod signifi-¬
cat ecclĩam diuinitatẽ cristi predicare in toto mundo.
uurit ⁊ ip̃a mulier pedes domini ex eodem unguẽto qui
illa eius naturam qua tram contingere hoc est inter
homines conuersari dignatus est pĩa predicacõe cõ¬
medat ac deuotis ueneratur obsequuis. De ebore
De ebore

Expanded text:
et Damascum Syriae, caeteris candidior: probatissimus et Damascum Syriae, caeteris candidior: probatissimus vero in India. Alabastrum mystice potest significare sanctam Scripturam, quae continet unguentum pretiosum, hoc est, scientiam spiritalem, quae odore suo totum mundum replet. Unde legitur in Evangelio mulier habens alabastrum unguenti pretiosi, effudisse ipsum unguentum super caput Jesu recumbentis: quod significat ecclesiam divinitatem Christi praedicare in toto mundo. Unxit et ipsa mulier pedes Domini ex eodem unguento: quia illa ejus naturam, qua terram contingere, hoc est, inter homines conversari dignatus est, pia praedicatione commendat ac devotis veneratur obsequiis. CAPUT VI. De ebore
Abbreviated transcription (Latin):
armor sernone grẽco a uuiditate Surmoribns¬
uocatus. et quaniuis postea ⁊ alii colores iuenia¬
tur: nomen tantum pristmum ⁊ uireditate retiu¬
erunt. Marnorum cosoris ⁊ genera innumera silisa saĩ
nontamen omnia ecupib ercĩdiuitur. sed mustor suẜtra
spar sa sunt ⁊ precio sissimi generis siciat lacedemonun
et uocabulum trarit. Parius candoris eximu ligdims
cognomento. Hic apud paron insulam nascitur uñ
non craterasqz non excedat unguentis ⁊ ip̃e aptus. pa¬
rius enim marmor caloris candidi est. et significat
mundiciam electorum. Unde in templo salomonis ex-
ip̃o lapide legitur parietes templi edificatos ẽẽ. ꝙ si¬
gnificat ex munda sanctorum uita ⁊ conuersacõe pro¬
batis sima sanctam ecclĩam edificatam esse. Alabastrũ
lapis candid̃us inter distinctus uariis coloribus. exquo
euangelia illiuis unguenti uasculum fuit. Cauãt enĩ
hunc ad uasa unguentaria quoniam optime seruare
ea incorrupta dicitur. nascitur circa thebas egypcias

Expanded text:
armor sermone Graeco a viriditate vocatus: et quamvis postea et alii colores inveniantur, nomen tamen pristinum a viriditate retinuerunt. Marmorum colores et genera innumerabilia sunt: non tamen omnia e rupibus exciduntur: sed multa sub terra sparsa sunt, et pretiosissimi generis, sicut Lacedaemoniuet vocabulum traxit: Parius candoris eximii, Lychnites cognomento. Hic apud Paron insulam nascitur: unde  lances craterasque non excedat, unguentis ipse aptus. Parius enim marmor coloris candidi est, et significat munditiam electorum. Unde in templo Salomonis ex ipso lapide legitur parietes templi aedificatos esse: quod significat, ex munda sanctorum vita et conversatione probatissima sanctam Ecclesiam aedificatam esse. Alabastrites lapis candidus interdistinctus variis coloribus; ex quo evangelici illius unguenti vasculum fuit . Cavant enim hunc ad vasa unguentaria, quoniam optime servare ea incorrupta dicitur: nascitur circa Thebas Aegyptias
Abbreviated transcription (Latin):
suo induxerit. Apostolos dei habemus auctores quia nec ip̃i
quicqͣs ex suo arbitrio ꝙ inducerẽt elegerunt: sed acceptã axp̃o
disciplinam fideliter nationibz assignauerũt. Itaqz etiam
sr angelus de celis aliter euangeliz auerit anathema uocabi¬
tur. ¶ Secta asectando et tenendo nominata. Nam sectas
dicimus. habitus ammorũ ac istituta circa dĩsaplinam fi¬
deliter. uel propositum quem tenendo sequũtur. longẽ alia
ĩ religioms cultu opinantes quam ceti ¶ Saisma abscissu¬
ra ammorũ uoccta. Codem emm cultu sasmaticus eddemq
ritu credit ut cet̾i: solo congregacoĩs delectatur discidio.
fit autem saisma cum dicunt homines. nos sanctificamus
anmis suꝑstites ꝑetatẽ delirãt et errant suꝑsticõe qͣdam nes¬
cientes q̃ ueteres colunt qut q̃ ueterũ ignari assciscant. lu¬
crecius autem suꝑsticõem dicit. suꝑstantiũ rerum. id ẽ celes¬

Expanded text:
suo induxerit. Apostolos Dei habemus auctores, quia nec ipsi suo induxerit. Apostolos Dei habemus auctores, quia nec ipsi quidquam ex suo arbitrio, quod inducerent, elegerunt: sed acceptam a Christo disciplinam fideliter nationibus assignaverunt. Itaque etiam si angelus de coelis aliter evangelizaverit, anathema vocabitur . Secta a sectando et tenendo nominata. Nam sectas dicimus habitus animorum, ac instituta circa disciplinam fideliter, vel propositum quem quod tenendo sequuntur, longe alia in religionis cultu opinantes, quam caeteri. Schisma ab scissura animorum vocata. Eodem enim cultu schismaticus, eodemque ritu credit, ut caeteri: solo congregationis delectatur discidio. Fit autem schisma, cum dicunt homines: Nos sanctificamus annis superstites per aetatem delirant et errant superstitione quadam, nescientes quae vetera colant aut quae veterum ignari adsciscant. Lucretius autem superstitionem dicit superstantium rerum, id est caeles
Abbreviated transcription (Latin):
israel; uel nuper renatus interpretari potest. Cathecu¬
minus pro eo ꝙ ad huc doctrinam fidei audit nec dum bap¬
tismum percepit. Nam cathecuminus grece latine auditor
uel instructor interpretatur. ¶ Competens uocatur quia
post instructionem fidei competit gͥt̾am xp̃i. Inde et apetẽ¬
do competẽtes uocati. ¶ Laics popularis. La os enĩ gre¬
ce populus dicitur. ¶ Proselitus. id ẽ aduena. et circuna¬
sus qui miscebatur populo dei grecum est¬
¶ De heresi et sasmate.
lius illi ẽẽ uidetur ut philosophi ꝑipatetici.
achademici. et epicurei. et stoicie uelsi qui alii:
qui ꝑuersum dognia excogitantes arbitrio suo de ecclia re¬
cesserunt. Inde ergo heresis dicta greca uoce exinterpretacõe
electionis qua quisqz arbitrio suo adinstituenda siue ad
suscipienda quelibet ip̃e sibi elegit. Nobis uero nichil ex nr̃o
arbitrio inducere licet. s nec eligere quõd aliquis de arbitrio

Expanded text:
fidelis, vel nuper renatus, interpretari potest. Catechufidelis, vel nuper renatus, interpretari potest. Catechumenus pro eo, quod adhuc doctrinam fidei audit, necdum baptismum percepit. Nam catechumenus Graece, Latine auditor, vel instructor, interpretatur. Competens vocatur, quia post instructionem fidei competit gratiam Christi. Inde et a petendo competentes vocati. Laicus, popularis. Laos enim Graece populus dicitur. Proselytus, id est, advena, et circumcisus, qui miscebatur populo Dei, Graecum est De haeresi et schismate. lius illi esse videtur, ut philosophi peripatetici, Academici, et Epicuraei, et stoici: vel siqui alii, qui perversum dogma excogitantes arbitrio suo de ecclesia recesserunt. Inde ergo haeresis dicta Graeca voce ex interpretatione electionis, qua quisque arbitrio suo ad instituenda sive ad suscipienda quaelibet ipse sibi elegit. Nobis vero nihil ex nostro arbitrio inducere licet: sed nec eligere, quod aliquis de arbitrio
Abbreviated transcription (Latin):
unctione deducitur siue de nomme auctoris ⁊ trea¬
toris. Acristo enim cristiam sunt cognominati. sicut auida
uidei. De magistri quippe nomine cognomen sectator
datum ẽ. Cristiani autẽ alim auideis qĩ ob opprobriũ naza¬
rem uocabantur. pro eo ꝙ domius nr̃ atqz saluator a uico
galilee nazarenus sit appellatus. Non se autẽ glorietur
xpĩanum qui nomẽ habet et facta non habet. Ubi autem
nomen secutum fuerit opus: certissime ille ẽ cristianus qr
factis ostendit cristianum: ambulans sicut et ille
bulauit aquo et nomẽ traxit. ¶ Catholicus uniuersalis
siue generalis interpretatur. Nam greci uniuersale catho¬
licon uocant. ¶ Orthodoxus ẽ rette credens: et ut credit rec¬
te uiuens. Ortho eniin grece recte dr̃ doro glorie hoc ẽ uir¬
recte glorie. Quo nomme non potest uocau: qui aliter ui-¬
uit.ꝙͣ credit. ¶ Neophicus grece: latine nouellus ⁊ rudis

Expanded text:
unctione deducitur, sive de nomine auctoris et creaunctione deducitur, sive de nomine auctoris et creatoris. A Christo enim Christiani sunt cognominati, sicut a Iuda Iudaei. De magistri quippe nomine cognomen sectatoribus datum est. Christiani autem olim a Iudaeis quasi opprobrio Nazaraei vocabantur, pro eo quod Dominus noster atque Salvator a vico quodam Galileae Nazaraeus sit appellatus. Non se autem glorietur Christianum, qui nomen habet et facta non habet. Ubi autem nomen secutum fuerit opus, certissime ille est Christianus, quia se factis ostendit Christianum, ambulans sicut et ille ambulavit a quo et nomen traxit. Catholicus universalis sive generalis interpretatur. Nam Graeci universale καθολικόν vocant. Orthodoxus est recte credens, et ut credit recte vivens. Ὀρθῶς enim Graece recte dicitur, δόξα gloria erectae gloriae. Quo nomine non potest vocari, qui aliter vivit quam credit. Neophytus Graece, Latine novellus et rudis
Abbreviated transcription (Latin):
Onachus greca ethimologia uocatus. eoꝙ
sit fingularis. no nos emim grece singulari¬
tas dr̃. Ergo si solitarius interpretatur uocabu¬
lum monachi; quid facit ĩturba qui solus
est. plura sunt emm genera monachorum. ¶ Cenobite
quos nos in cõmuni iuuentes possumus appellare. Cenobi¬
um enim plurimorum ẽ. ¶ Anachorite sunt qui ꝑ
cenobialem uitam deserta petunt ⁊ soli habitant ꝑ deserta.
et ab eo quod procul ab hommnibus recesserũt tali noĩe nũ¬
cupantur. ded anachorite heliam et iohannem cenobite
apostolos imitantur. ¶ Heremite hu sunt qui ⁊ anacho¬
rite ab homnium conspectu remoti heremum et desertas
solitudines appetentes. Nam heremum dr̾ quasi remotũ
Abba autẽ sirum nomẽ significat in latinum pe
Quod paulus romanis scribens exposuit dicens. In qͦ.
abba syro nomme patrem ⁊ rursus latine nominat id ẽ
patrem. ¶ De ceteris fidelibus. ¶ La .uii.¬
Ristianus autẽ qͣntum interpretacio ostendit de

Expanded text:
onachus Graeca etymologia vocatus, eo quod sit singularis. Μονάς enim Graece singularitas dicitur. Ergo si solitarius interpretatur vocabulum monachi, quid facit in turba qui solus est? Plura sunt autem genera monachorum. Coenobitae, quos nos ino commune viventes possumus appellare. Coenobium enim plurimorum est. Anachoritae sunt qui post coenobialem vitam deserta petunt et soli habitant per deserta; et ab eo, quod procul ab hominibus recesserunt, tali nomine nuncupantur; sed anachoritae Heliam et Iohannem, coenobitae Apostolos imitantur. Eremitae hi sunt, qui et anachoritae, ab hominum conspectu remoti, eremum et desertas solitudines appetentes. Nam eremum dicitur quasi remotum. Abba autem Syrum nomen, significat in Latino pater, quod Paulus Romanis scribens exposuit dicens8, 15: 'Iabba Syro nomine patrem, et rursus Latine nominat itidem patrem. § 14 De ceteris fidelibus. Christianus, quantum interpretatio ostendit, de
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit enĩ mutiplica generacões eius illius scz riui qͥ
de flumine sancto proflurit ut per generacões succedẽ¬
tes predicatio beata non deficiat sed multiplicet uñ.
catholica semper crescat ecclĩa ut qui modo imbuũtur
sacro dogmate post alios docere uideantur. Stillicidia
enii sunt gutte que de tectis cadunt non pondere sed
assiduitate penetrantia. que qͣntum distent a riuis
eciam uisual nobis racõ patefeat. Ergo in p̾mordus sus
lecabitur omnis fidelis cum erorietur et aqua ⁊ spũsancto
quando uere renascimuir et gloria domini ipĩus dignacõe
preparanir. Est enim nobis tune magna leticia quãdo
antiqui hominis uetustate deposite in noue regeneracoĩs
gaudia comnuitantur. riui predicacõ sanctorũ in ysaia
et erunt super omnem montẽ excelsum ⁊ super omnem
collẽ eleuatum riui currentium aquarum.¬

Expanded text:
Dixit enim, multiplica generationes ejus, illius scilicet rivi, qui Dixit enim, multiplica generationes ejus, illius scilicet rivi, qui de flumine sancto profluxit, ut per generationes succedentes praedicatio beata non deficiat, sed multiplicet, unde catholica semper crescat Ecclesia, ut qui modo imbuuntur sacro dogmate, post alios docere videantur. Stillicidia enim sunt guttae quae de tectis cadunt, non pondere, sed assiduitate penetrantia quae quantum distent a rivis etiam visualis nobis ratio patefecit. Ergo in primordiis suis laetabitur omnis fidelis, cum exorietur: et aqua et Spiritu sancto vere renascimur, et gloria Domini ipsius dignatione praeparamur. Est enim nobis tunc magna laetitia, quando antiqui hominis vetustate deposita, in novae regenerationis gaudia committamur. Rivi, praedicatio sanctorum in Isaia: Et erunt super omnem montem excelsum, et super omnem collem elevatum rivi currentium aquarum
Abbreviated transcription (Latin):
bita pluuiarũ mundacõe descendit. eui bene comparat
sapientia xp̃i quia ⁊ subita est ⁊ ita rapida ut ad finẽ
quem uult sine aliqua tarditate perueniat. Riui dicti
quõd diriuentur ad irrigandum id ẽ ad md̃ucen
aquas in agris. Nam rigare inducere est. Significat
autem fluentum atq irrigacõem celestis gracie. quia
corda humana ad proferendum fructum doctrine ⁊ bono¬
rum operum iragantur. Unde ẽ illuĩ. Petra profũdit
mo. Riuos eius mebria multiplica generacões eius ĩ
stillicidus sus latabitur cum exorietur. Riuos etiam
hie dicit apostolos uel alios fideles qui de illo dei reple¬
to semper flumine biberunt. ded ne potũ ip̃m crederes
esse tenuissimum dicit riuos ip̃os mnebriandos ut ad tã¬
tam sacietatẽ perueniant q̃uta ⁊ ip̃is abuñ fufficiat
et aliis profutura concedat. Redit igitur ad singularẽ
numerum quem eccliastice unitati diximus conueĩre.

Expanded text:
bita pluviarum inundatione descendit, cui bene comparatur bita pluviarum inundatione descendit, cui bene comparatur sapientia Christi: quia et subita est, et ita rapida, ut ad finem, quem vult, sine aliqua tarditate perveniat. Rivi dicti, quod deriventur ad irrigandum, id est, ad inducendum aquas in agris. Nam rigare inducere est. Significat autem fluentum atque irrigationem coelestis gratiae: quia corda humana ad proferendum fructum doctrinae et bonorum operum irrigantur. Unde et illud: Petra profudit mo: Rivos ejus inebria, multiplica generationes ejus, in stillicidiis suis laetabitur, cum exorietur . Rivos etiam hic dicit apostolos, vel alios fideles, qui de illo Dei repleto semper flumine biberunt. Sed ne potum ipsum crederes esse tenutissimum, dicit rivos ipsos inebriandos, ut ad tantam satietatem perveniant, quanta et ipsis abunde sufficiat, et aliis pro futura concedat. Redit igitur ad singularem numerum, quem ecclesiasticae unitati diximus convenire.
Abbreviated transcription (Latin):
hibernis imbribus concitatur: subito qui ⁊ rapidus
cognosctur et scenosus qui non puro fonte profundit᷑
sed terrenis in fectiomibus sordidatur. Huie merito com¬
paratur seculi istius turbidus cursus qui nillo uerita¬
tis fonte defluit sed malorum onnnuum tempes tate co-¬
alescit. Unde dicitur. Torrentem pertransuut aĩa nr̃a
Et itẽ de torrente in uia bibit propterea exaltauit capͭ
Merito ergo ⁊ israel ip̃m pertransisse se perhibet. unde¬
et caput euis potasse predicatũ est. Sed in his omnib
una ẽ uera confessio quõ de tantis piculis sola dñi misã¬
cione liberanuuir. Item torrens doctrina prauorum in ꝓsal¬
cerio. Tu disiupisti fontes et torrentes. Rursum torrens
temptacoĩs impetus in psaltio. Et torrentes iniquitat᷑
conturbauerunt me. Inuenitur et torrens positus in bo¬
nam partẽ ut ẽ illuõ. Torrente uoluptatis tue potabis
eos. Torrentem uero dirimus ẽẽ fluuiũ uelocem qui su¬

Expanded text:
hibernis imbribus concitatur subito: qui et rapidus hibernis imbribus concitatur subito: qui et rapidus cognoscitur et coenosus, quia non puro fonte profunditur, sed terrenis infectionibus sordidatur. Huic merito comparatur saeculi istius turbidus cursus, qui nullo veritatis fonte defluit, sed malorum omnium tempestate coalescit. Unde dicitur: Torrentem pertransivit anima nostra . Et item: De torrente in via bibit, propterea exaltavit caput . Merito ergo et Israel ipsum pertransisse se perhibet: unde caput ejus potasse praedicatum est. Sed in his omnibus una est vera confessio, quoniam de tantis periculis sola Domini miseratione liberamur. Item torrens, doctrina pravorum in Psalterio: Tu disrupisti fontes et torrentes . Rursum torrens, tentationis impetus in Psalterio: Et torrentes iniquitatis conturbaverunt me . Invenitur et torrens positus in bonam partem, ut est illud: Torrente voluptatis tuae potabis eos . Torrentem vero diximus esse fluvium velocem, qui su
Abbreviated transcription (Latin):
Orrens est ut supra dirimus aqua ueniẽs cũ
impetu. Sunt autem quedã noĩa propria tor¬
rentiũ que iuxta interpretacõem suam isticã
significacõem habent. ut est torrens cison qui intẽpreta¬
tur duricia eorum et est uirta montem thabor ubi cont
sisaram dimicatum est ⁊ significat cotumaciã superbo¬
rum q̃ domini uirtute conteritur. Cadeni torrens est
iurta quem debbora bellum gessit. Interpretatur aut
refurrectio mutilis quod significat peccatorũ resurrec¬
tionem qui non ad uitam sed ad penam perpetuam re¬
surrecturi erunt. Corathi torrens ẽ trans iordanem ĩ
quo absconditus est helias eregione euisdem flumĩs
interpretatur autem diuisio uel cognitio. Chimarus
id ẽ torrens chedron inter montem est oliueti et iheru¬
salem ubi domnium saluatorem iohannes euangelista
narrat traditũ. interpretatur autem cedron tenebre
uel dolor ⁊ significat cecitatem uideorum qui cũ tuml¬
tu uenerunt comprehendere ihi. Nam torrens fluuiꝰ

Expanded text:
orrens est ut supra diximus aqua veniens cum impetu. Sunt autem quaedam nomina propria torrentium, quae juxta interpretationem suam, mysticam significationem habent: ut est torrens Cison, qui interpretatur duritia eorum, et est juxta montem Thabor, ubi contra Sisaram dimicatum est, et significat contumaciam superborum, quae Domini virtute conteritur. Cademi torrens est, juxta quem Debbora bellum gessit. Interpretatur autem, resurrectio inutilis: quod significat peccatorum resurrectionem, qui non ad vitam, sed ad poenam perpetuam resurrecturi erunt. Corathi torrens est trans Jordanem, in quo absconditus est Elias e regione ejusdem fluminis: interpretatur autem divisio, vel cognitio. Chimarus, id est, torrens Cedron inter montem est Oliveti, et Jerusalem, ubi Dominum Salvatorem Joannes evangelista narrat traditum: interpretatur autem Cedron, tenebrae vel dolor: et significat caecitatem Judaeorum, qui cum tumultu venerunt comprehendere Jesum. Nam torrens fluvius
Abbreviated transcription (Latin):
sunt michi in scoriam argenti es. stagnum ⁊ plumbum
lumbum dictum quod en es
primum pilis factis matis altitudo temptata ẽ.
huius duo genera suue ingrum et candidũ: sed
melius caundidum quod prius in insulis athlantici maris
muentum est. diquidem et in lusitania ⁊ ingrillica gigint̃
sumia t̾ra harenosa ⁊ coloris ingri ⁊ pondere grauis.
Interuemũt ⁊ minuti calculi marime etorrentib sicca¬
tis lauant eas harenas et ꝙ subdit coquunt infornaci¬
bus. Inueniuntur ⁊ in aureis metallis: aqua missa cal¬
culi nigre ⁊ graues. et dum aurum coligitur cũ eo re¬
manent. postea separatĩ conflantur ⁊ in plumbum
album resoluuntur. Inde ⁊eadem grauitas plumbi
que auri est. sic ⁊ cupiditas mundi ⁊ auaricia pecuma¬
rum onerosa est. et grauissima iniquitate opprinit
amatorem ipĩus.

Expanded text:
sunt mihi in scoriam argenti, aes, stannum et plumbum sunt mihi in scoriam argenti, aes, stannum et plumbum Plumbum dictum quod ex eo primum pilis factis maris altitudo temptata est. Huius duo genera sunt, nigrum et candidum; sed melius candidum, quod prius in insulis Athlantici maris inventum est. Siquidem et in Lusitania et in Gallicia gignitur, summa terra harenosa et coloris nigri, et pondere gravis; interveniunt et minuti calculi, matis; lavant eas arenas, et quod subsidit, coquunt in fornacibus. Inveniuntur et in aureis metallis, aqua missa, calculi nigri et graves, et dum aurum colligitur, cum eo remanent: postea separati conflantur, et in plumbum album resolvuntur. Inde et eadem gravitas plumbi, quae auri est. Sic et cupiditas mundi et avaritia pecuniarum onerosa est, et gravissima iniquitate opprimit amatorem ipsius.
Abbreviated transcription (Latin):
et compescit uirus eruginis. specula etiã ex eo ter¬
perautur cerusa quoqz er eo sicut ex plumbo conficitur.
Stagnum allegorice sophisticam locutionem et hereticos
simulacõem significare potest. unde et in ezechiele ubi de
tyri negocus memoratur ita scriptum est. Cartaginenses
negeciatores tui a multitudine cunctarum diuiciarũ argi¬
to ferro stagno plumboq repleuerũt nund̃inas tuas. Ergo
mindinas tire non auro nec lapide precioso. sed argento
ferro stagno plumboqz multiplicant. habentes eloquu ue-¬
mistatem et arma ad expugnandum. et in stagno eloquu
similitudinem quod mentitur argento. et in plumbo ĩpie¬
tatem grauissimã iurta zachariam in quo mulier sedit
super talentũ plunibi. et egypcu dimersi sunt in profun¬
dum sicut plumbum. Longa singulorum disputacõ me¬
tallorum. sed breuitati studendum est. Item stagnum est
simulacõ sanctitatis. ut in propheta.: omnes isti conuersi

Expanded text:
et compescit virus aeruginis. Specula etiam ex eo temet compescit virus aeruginis. Specula etiam ex eo temperantur. Cerussa quoque ex eo, sicut ex plumbo, conficitur. Stannum allegorice sophisticam locutionem et haereticorum simulationem significare potest. Unde et in Ezechiele, ubi de Tyri negotiis memoratur, ita scriptum est: Carthaginenses negotiatores tui a multitudine cunctarum divitiarum argento, ferro, stanno, plumboque repleverunt nundinas tuas . Ergo nundinas Tyri non auro nec lapide pretioso, sed argento, ferro, stanno plumboque multiplicant, habentes eloquii venustatem et arma ad expugnandum, et in stanno eloquii similitudinem, quod mentitur argento, et in plumbo impietatem gravissimam juxta Zachariam, in quo mulier sedit super talentum plumbi, et Aegypti demersi sunt in profundum, sicut plumbum. Longa singulorum disputatio metallorum, sed brevitati studendum est. Item stannum est simulatio sanctitatis, ut in propheta: Omnes isti conversi
Abbreviated transcription (Latin):
arcus cũm fuerit in nube in die pluuie. Quid ẽ ꝙ aspectus
hominis uĩdetur in throno quasi species electa. insi quã
in electro aurum et argentũ miscetur ut res una ex me¬
tallis duobus fiat. in qua et per argentũ auri claritas
temperatur. et per claritatem auri species clare sat argi¬
ti. In redemptore autem mño utreq nature id ẽ duuintal
et humanitatis in confuse atqz in se perabiliter sibimet sũt
unite. ut per humanitatem duuinitatis eius claritas nrĩe
posset oculis temperari. et per diuinitatẽ humana in eo
natura clarescere: atqz eraltata fulgorem ultra hoc quod
creata fuerat habere.
et secernens. mrta enĩ ⁊ adulterata inter se ꝑ ignẽ
metalli dissospat et ab auro ⁊ argento es plumbũ¬
qz secernit. Alia quoqz metalla ab igne defendit et cum sit
natura eris ferriqz durissima si absqz stagno fuerit urit᷑
et crematur. Stagnum illitũ ereis uasis saporem facit gra¬

Expanded text:
arcus, cum fuerit in nube in die pluviae . Quid est quod aspectus arcus, cum fuerit in nube in die pluviae . Quid est quod aspectus hominis videtur in throno quasi species electri? nisi quod in electro aurum et argentum miscetur, ut res una ex metallis duobus fiat, in qua et per argentum auri claritas temperatur, et per claritatem auri species clarescit argenti. In redemptore autem nostro utraeque naturae, id est divinitatis et humanitatis, inconfuse atque inseparabiliter sibimet sunt unitae, ut per humanitatem divinitatis ejus claritas nostris posset oculis temperari, et per divinitatem humana in eo natura clarescere, atque exaltata fulgorem ultra hoc quod creata fuerat habere. et secernens. Mixta enim et adulterata inter se per ignem metalla dissociat, et ab auro et argento aes plumbumque secernit; alia quoque metalla ab igne defendit, et quum sit natura aeris ferrique durissima, si absque stagno fuerit, uritur et crematur. Stagnum inlitum aereis
Abbreviated transcription (Latin):
ad radium solis clarius auro argentoqz reluceat.
sol enim apoetis elector uocatur. defecatius est em̃
hoc metallum omnibus metallis. Huius tria sũt genera
unum quod expini arborib fluit quod sucinum dicitur
Alterum metillum quod naturaliter inuenitur ⁊ in p̾cio
habetur. Tercium quõd fit de tribz partibus auri et argẽ¬
ti una quas partes eciam si naturale soluas inuemies
inde nichil interesse natum an factum utrumq em̃ eius¬
dem nature est electrum quod est naturale eusmodi na-¬
ture est. ut in comuuio ⁊ ad lumina clarius cũctis metal¬
lis fulgeat. et uenenum prodat. Nam si eo infundis ue¬
nemim stridores edit ⁊ colores uarios in modum artus ce¬
lestis emittit. De electro autem in uisione est ezechielis
prophete ita scriptum est. et uidi quasi speciem electri
uelut aspectum ignis intrinsecus per cirtuitũ alumbis
eius ⁊ de super: et alumbis eius usqz deorsum uidi quasi
speciem ignis splendentis incircuitu uelut aspectum

Expanded text:
ad radium solis clarius auro argentoque reluceat; sol enim a poetis Elector vocatur. Defaecatius est enim hoc metallum omnibus metallis. Huius tria genera: unum, quod ex pini arboribus fluit, quod sucinum dicitur; alterum metallum, quod naturaliter invenitur et in pretio habetur; tertium, quod fit de tribus partibus auri et argenti una. Quas partes, etiam si naturale solvas, invenies. Unde nihil interesse natum an factum; utrumque enim eiusdem naturae esse. Electrum, quod est naturale, eiusmodi naturae est ut in convivio et ad lumina clarius cunctis metallis fulgeat, et venenum prodat. Nam si eo infundas venenum, stridorem edit et colores varios in modum arcus caelestis emittit. De ponderibus . prophetae ita scriptum est: Et vidi quasi speciem electri, velut aspectum ignis intrinsecus per circuitum a lumbis ejus et desuper; et a lumbis ejus usque deorsum vidi quasi speciem ignis splendentis in circuitu, velut aspectum
Abbreviated transcription (Latin):
diem iõ ẽ sabbatum in quo uera est requies ueniet oĩs
caro ut adorat coram facie mea dicit dominus non popu¬
lus iideorum tantũ nec in sola ihierusalem sed omne
humanum genus ubiqz in toto orbe adoret patre in sp̃
uer. estus. autunius ⁊ hiems. Dicta sunt auti
tempora a comnunionis temporamento ꝙy in¬
uicem se humore siccitate calore ⁊ frigore temperent.
H ͨ. et curricula dicuntur quia non stant sed currunt
constat autem post factum mundum exqualitate cur¬
sus solis tempora internos menses fuisse diuisa quorũ
temporum talem ueteres discrecõem faciunt. ut p̾mus
mensis uernouus dicatur. secundus adultus. tercius
p̾ceps. Sic et estis in suis tribz mensib noua adulta¬
et p̾ceps. sic et autunnus nouus. adultus. et preceps.
uiret. tunc enim post hiemem uestitur tellus herbis
io ẽ exusta et arida nam calor aridus est. Autuninus¬
atempestate uocatus quando et folia arborum cadũt

Expanded text:
diem, id est, sabbatum, in quo vera est requies. Veniet omnis diem, id est, sabbatum, in quo vera est requies. Veniet omnis caro, ut adoret coram facie mea, , dicit Dominus, non populus Judaeorum tantum, nec in sola Hierusalem, sed omne humanum genus ubique in toto orbe adoret Patrem in Spiver, aestas, autumnus et hiems. Dicta sunt autem tempora a communionis temperamento, quod invicem se humore, siccitate, calore et frigore temperent. Haec et curricula dicuntur, quia non stant, sed currunt. Constat autem, post factum mundum ex qualitate cursus solis tempora in ternos menses fuisse divisa, quorum temporum talem veteres discretionem faciunt, ut primus mensis ver novum dicatur, secundus adultus, tertius praeceps. Sic et aestet praeceps. Sic et autumnus, novus, adultus et praeceps. viret. Tunc enim post hiemem vestitur tellus herbis, id est exusta et arida. Nam calor aridus est. Autua tempestate vocatus, quando et folia arborum cadunt,