comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intendens quomodo primos accubitos eli¬
gerent dicens adillos: Cuminuitatus
fueris adnuptias non discumba s inprimo¬
loco: Aptaquidem in litteram est haec
admonitio saluatoris. docens humilita¬
tem non solum apud dm̃ sed etiam apud
homines esselccudabilem. Sed qm̃ hanc
euangelista non frustraparabolcm uo¬
catbreuit̃ intuendum quidetiammystice
signet . Nuptias appellari xp̃i et eccle¬
sia coniunctionem multis locis appcr&:
E quibus unum est. Numquit possunt
filuinuptiarum quam diusponsus cum
illis est ieiunare. Aliud similefactũ
est regnum caelorum homini regi qui
fecitnuptias filiosuo. et misit seruos
suos uocare inuitatos adnuptias. has
ergonuptias quis quis inuitatos adierit
idest ecclesiae semembris fidei gratia con¬
iunxerit. Non discumbat in primoloco
Hoc est non sedemeritis gloriando quasi ce¬
teris sublimior excollat. Et quidem stu¬
deat iux tccalterius loci parabolam ueste

Expanded text:
denotans eos quomodo primos discubitos elidenotans eos quomodo primos discubitos eligerent, dicens ad eos: 8. Cum invitatus fuerit aliquis ad nuptias, non discumbat inloco. Aperta quidem ad litteram est haec admonitio Salvatoris, docens humilitatem, non solum apud Deum, sed etiam apud homines esse laudabilem, sed quoniam hanc evangelista non frustra parabolam vocat breviter intuendum quid etiam mystice signet. Nuptias appellari, Christi et Ecclesiae conjunctionem, multis locis apparet. E quibus unum est: Nunquid possunt filii nuptiarum quandiu sponsus cum illis est, jejunare ? Aliud: Simile factum est regnum coelorum homini regi qui fecit nuptias filio suo, et misit servos suos vocare invitatos ad nuptias . Has ergo nuptias quisquis invitatus adierit, id est, Ecclesiae se membris fidei gratia conjunxerit, non discumbat in primo loco, hoc est non se, de meritis gloriando, quasi caeteris sublimior extollat. Et quidem studeat juxta alterius loci parabolam, veste
Abbreviated transcription (Latin):
quimulto melits est pecore debeolibercre:
Congruenterq hydropicumꝰ animali
quod cecidit inputeum conparauit. Humo¬
reenim laborabat sicut illammulierem
quam decem etocto annis alligatam dixerat:
et ab eadem alligatione soluebat. conpa¬
rauitiumento quod soluitur ut ad aquam
ducatur: Et bene utroq: loco bouemposuit
et asinum. quia sapientes quosq et hebetes.
siue ut supradictum est. utrumq populum
eossignificare sentiamus : Eum uidelicet
cuius ceruicem iugum legis ad triuit. Atq
eum quemlibet seductorrepperit quasi
brutum animal et nullaratione penitus
quo uoluit errore subtraxit. Omnes sal¬
uator ueniens sata ne uinculis adstrictos
omnesinimo concupiscentiae puteo de¬
mersos inuenit. Non estenim distinctio
omnes enim peccauerunt. et egent glori¬
amdĩ. iustificatigratis pergratiam ipsi¬
us perredemptionem quae est in xp̃oihũ:
Dicebat autem et ad inuitatos parcbolam

Expanded text:
qui multo melior est pecore, debeo liberare? qui multo melior est pecore, debeo liberare? Congruenterque hydropicum, animali quod cecidit in puteum comparavit; humore enim laborabat. Sicut illam mulierem, quam decem et octo annis alligatam dixerat, et ab eadem alligatione solvebat, comparavit jumento quod solvitur, ut ad aquam ducatur. Et bene utroque loco bovem posuit et asinum, quia sive sapientes quosque et hebetes, sive ut supra dictum est, utrumque populum eos significare sentiamus, ut videlicet cujus cervicem jugum legis attrivit, atque eum quem quilibet seductor repperit, quasi brutum animal et nulla ratione retinens, quo voluit errore subtraxit, omnes Salvator adveniens Satanae vinculis astrictos, omnes in imo concupiscentiae puteo demersos invenit. Non est enim distinctio. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei, justificati gratis per gratiam ipsius, per redemptionem quae est in Christo Jesu . Dicebat autem et ad invitatos parabolam,
Abbreviated transcription (Latin):
licet quare ipsabbato pecora curant: Ipse
uero ad prehensum sanauit acdimisit:
Nrouida dispensatione dñs ante legi spe¬
ritos et phacrisaeos hrdropicumcurat. et
mox contra auccritiam disputat. ut uide¬
licet perhuius a egritudinem corporis.
nillis ex primer&ur a egritudo cordis:
Deniq postmulta disputationis eius or¬
tamenta subiectum est᷑: Audiebant autẽ
hae comnia phacrisa ei quierant auari. &
deridebant illum: Hydropicus quipp̾e
quo amplius biberit. ampliussitit: Et om¬
nis auarus sitimmultiplicat quicum ea
quae appetit adeptus fuerit ad appeten
illos : Cuiusur̃m a sinus autbõs in puteũ
cadit et non continuo extrahet illum
die sebbati: sic obseruatoressui pharisȩ¬
os conuincit. ut eosdem etiam auaritiae
condempnet: Si uos inquit insabbato
a sinum autbouem aut aliud quod libet
animal in puteum decidens eripere festi¬
natis. non animali sedurãe auaritiae
consulentes. quanto maegis ego hominem

Expanded text:
licet, quare ipsi Sabbato pecora curant? Ipse licet, quare ipsi Sabbato pecora curant? Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo cordis. Denique post multa disputationis ejus hortamenta, subjunctum est: Audiebant autem omnia haec Pharisaei qui erant avari, et deridebant illum. Hydropicus quippe, quo amplius biberit, amplius sitit. Et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad appetenCujus vestrum asinus aut bos in puteum cadit, et non continuo extrahet illum die Sabbati? Sic observatores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem etiam avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum aut bovem, aut aliquid quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
tfactum est cumintraret indo¬
mum cuiusdam principispha¬
risa eorum sabbatomanducare
panem et ipsi obseruabanteum. Et ecce
homoquidam hrdropicus eratanteillũ¬
y dropis morbus ab a quoso humo¬
re uocabulum trahit. Grece
tem humor subcutaneus deuitio pisice
natus cumin flatione turgente et
anhelito fetido Propriumnque ẽ
hy dropici. quanto magis abundat
humore inordinato. tanto amplius
sitire. Etideorete conparatur ei
quem flexus carnalium uoluptatum
exuberans ad grauat. Conparatus¬
diuiti auaro quiquanto est copiosior
diuitus quibus non bene utitur. tanto ar¬
dentius talia concupiscit: Etrespondens
ihs dixit ad legis peritos etpharisacos:
Licet sabbato curare : Atilli tacuerunt:
Quoddicitur respondisse ihs adhoc respi¬
cit quod praemissumest. et ipsi obserua¬
bant eum: Dñs enim nonut cogitationes ho¬
minum sed in merito interrogatitacent :
qui contrasedictum quicquid dixerint
uident: N amsilicet sabbato curare qua¬
re seduatorem ancuretobseruant: si non

Expanded text:
factum est cum intraret in domum cujusdam principis Pharisaeorum Sabbato manducare panem, et ipsi observabant eum, et ecce homo quidam hydropicus erat ante illuydropis morbus, ab aquoso humore vocabulum trahit. Graece tem humor subcutaneus de vitio vesicae natus, cum inflatione turgente, et anhelitu fetido. Propriumque est hydropici, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitire. Et ideo recte comparatur ei quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat. Comparatudiviti avaro, qui quanto est copiosior divitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit. Et respondens Jesus, dixit ad legisperitos et Pharisaeos: Licet Sabbato curare? At illi tacuerunt. Quod dicitur respondisse Jesus, ad hoc respicit quod praemissum est: Et ipsi observabant eum. Dominus enim novit cogitationes hominum. Sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint vident. Nam si licet Sabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? si non
Abbreviated transcription (Latin):
suam magnificansdm̃ et cetera.
Mira diui naepotentia e uirtus: ubi
nulla temporis interuenientemru¬
la iussa saluatoris salus festina comi¬
tatur. Merito quid adfuerant dã¬
nati blasphemia eiaculis ad laudem
tantem aiestatis stupentia corda con¬

Expanded text:
suam, magnificans Deum, et caetera. suam, magnificans Deum, et caetera. Mira divinae potentiae virtus, ubi, nulla temporis interveniente morula, jussa Salvatoris salus festina comitatur: merito qui adfuerant damnatis blasphemiae jaculis ad laudem tantae majestatis stupentia corda con
Abbreviated transcription (Latin):
gilitatem propeccatoribus mori
Ait paralitico tibidico surge tolle
lectumtuum et uadeindomum cuam:
Sprritaliter delecto surgereest:
animã fea carnalibus desideriis ubi
egra qui escebatabstrahere. Lectum
uero tollereest ipsam quoque car¬
nem percontinentiae frenacorrep¬
tam specaelestium praemiorum de¬
liciis priuare terrenis. Ipseestenim
lectus quipersingulas noctes lauat᷑
adauid idest prounius cuus que noxȩ
maculis dignopaenitentiae flumi¬
ne castigatur. Sublato autem lecto
domumire. ad para drsumredire est.
Ipsa est enim ueradomus. qua e prima¬
hominem suscepit. Non iureadmissa
sed fraude tandemque restituta per
eum qui fraudulento hostinihilde¬
buit. Aliter sanusquilanguebat
lectum reportatdomum. cum ani¬
ma peccatorum remissione accepta
ad internam suicustodiam cumipso
corporerefert nepostueniam quid
unde iterum iusteferiatur admit¬
tat. Et confestim surgens coramillis
tulit in quoi acebat et abiit indomum

Expanded text:
agilitatem pro peccatoribus mori. Ait paralytico: Tibi dico, surge, tolle lectum tuum, et vade in domum tuam. Spiritaliter de lecto surgere est animam se a carnalibus desideriis ubi aegra quiescebat abstrahere. Lectum vero tollere est, ipsam quoque carnem per continentiae frena correptam spe coelestium praemiorum, deliciis privare terrenis, ipse est enim lectus qui per singulas noctes lavatur a David, id est, per uniuscujusque noxae maculis digno poenitentiae flumine castigatur. Sublato autem lecto domum ire ad paradisum redire est. Ipse est enim vera domus quae hominem prima suscepit, non jure amissa sed fraude, tandemque restituta per eum qui fraudulento hosti nihil debuit. Aliter, sanus qui languebat tectum reportat domum: cum anima peccatorum remissione accepta, ad internam sui custodiam cum ipso corpore refert, ne post veniam quid, unde iterum juste feriatur, admittat. Et confestim surgens coram illis, tulit lectum in quo jacebat et abiit in domum
Abbreviated transcription (Latin):
furoris eruperit. sed quo in similitu¬
dinem mediciaegrotum uideat contra
sua precepta segerere dicat. usq¬
quo accedam addomumtuam quousq
artis perdamindustriam mealiud
iubente ec te aliud perpetrante. In
tantum autem non est homini iratus
arguit infidelitatis. ut statimintule¬
rit. Ad duchuc filiumtuum. Et cum
accederet elisitillum daemonium et
dissi pauit. Ad propinquante ihũpu
erum elrditdaemon et dissipat. quia
sȩpecon uersi addm̃ post peccata maio¬
ribus nouisq: antiqui hostispulsamur.
insidiis agentis uidelicet. ut uelodium
uirtutis incutiat. uel expulsionis suae
uin dicetiniuriam. Vndeestut despe¬
ciae transeamus ad genus quod ecclesi¬
ae primordus totgrauissima intule¬
rit certamina quod suor egnodoluit
subito in lata dispendia: Et increpauit
ih s̃spm̃ inmundum et sanauit ꝓuerum
et credidit illum patrieius. Nonpue¬
rum quiuim patiebatur. sed daemonem
quiinferebat increpat. Quia qui peccan¬
tem emende credesiderat. uitium utiq

Expanded text:
furoris erupit; sed quia in similitudinem medici, si aegrotum videat contra sua praecepta se gerere, dicat: Usquequo accedam ad domum tuam? quousque artis perdam industriam, me aliud jubente, et te aliud perpetrante? In tantum autem non est iratus homini,arguit infidelitatis, ut statim intulerit: Adduc huc filium tuum. Et cum accederet, elisit illum daemonium, et dissipavit. Appropinquante enim Jesu, puerum elidit daemon, et dissipat, quia saepe conversi ad Deum post peccata, majoribus novisque antiqui hostis pulsamur insidiis, agentis, videlicet, ut vel odium virtutis incutiat, vel expulsionis suae vindicet injuriam. Unde est ut de specie transeamus ad genus quod Ecclesiae primordiis tot gravissima intulit certamina, quod suo regno doluit subito illata dispendia. Et increpavit Jesus spiritum immundum, et sanavit puerum, et reddidit illum patri ejus. Non puerum, qui vim patiebatur, sed daemonium, qui inferebat, increpat, quia qui peccantem emendare desiderat vitium utique
Abbreviated transcription (Latin):
teruarias hominum causas motusq diuer¬
sos nunc effectione patris. nuncauctoritate
doctoris consoletur humiles. superboscon¬
primat. ANeglegentes arguat. incre¬
petinfideles T antodeniq decoresa¬
cerdotium. uitamq: suam uir fidelis¬
simus adornauit : ut doctrinam suam
sub sequentibus confirmaret oporibus.
Dominicamillam sententiam tenens.
quidocuerit et fecerit sic : magnus uo¬
cabitur in regnocadorum: Quam mag¬
nus hic quamq precipuus in regno
caclorum est quemi nomnem gloriam
sermoproph&icus. uita mirabilis. et
mors dõ deuota sublimat: N ecinme¬
rito fr̃s tantocum honore nominis eius
memoria peram plissima mundispatia
caelebratur : quia peruniuersum orbẽ
ad firmamentum fide inrãe. et passio
eius et doctrina proficit

Expanded text:
ter varias hominum causas, motusque diverter varias hominum causas, motusque diversos, nunc affectione patris, nunc auctoritate doctoris consoletur humiles, superbos comprimat, negligentes arguat, increpet infideles? tantoque denique decore sacerdotium vitamque suam vir fidelissimus adornavit, ut doctrinam suam subsequentibus confirmaret operibus, dominicam illam sententiam tenens: Qui docuerit et fecerit, hic magnus vocabitur in regno caetorum . Quam magnus hic, quamque praecipuus in regno coelorum est, quem in omnem gloriam sermo propheticus, vita mirabilis, et mors Deo devota sublimat? Nec immerito, fratres, tanto cum honore nominis ejus memoria per amplissima mundi spatia celebratur; quia per universum orbem ad firmamentum fidei nostrae et passio ejus et doctrina pro
Abbreviated transcription (Latin):
angelicos coctus et sua factus est. et aliorũ
morteconspiccius : Iustissimehoc cumpatri¬
archadauid cancabat dño do suo dicens:
Cormeum et caromea exulta ueruntindm̃
uiuum. Ex ulcauititaq coreius indouiuo:
cum morientis acmorituris acculi uanita¬
tedes pecta. totum sediuinis mancipauit ob¬
sequus: ex ultauit et caro eius inđo : quaede
hocmundo non miseri corruptione languo¬
ris sed piis proreligione supplicus consecra¬
tamigrauit. Hicest ille euangelicus pat̃¬
familias : proferens deches auro suo noua et
uecera: Quiueteris nouiq testamenti unũ
atq: idipsum mrsterium predicans: ecdesias
xp̃i locupletissima disputatione ditauit. In¬
corruptibilis atque indofessu sillius est hodieq
thesaurus : qui pecuniam dñi sui nummula¬
rus fenerans co. tidiein cordefidelium cae¬
lestium diuitiarum scam̃ conquiritusuram
Quidigitur fr̃s tanto spetiosius uiro cuius
haec est regula et mensura sermonis. ut in¬

Expanded text:
angelicos coetus et sua factus est, et aliorum angelicos coetus et sua factus est, et aliorum morte conspicuus? Justissime hic cum patriarcha David cantavit Domino Deo suo dicens: Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deo vivo . Exsultavit itaque cor ejus in Deo vivo, cum, morientis ac morituri saeculi vanitate despecta, totum se divinis mancipavit obsequiis; exsultavit et caro ejus in Deo, quae de hoc mundo non miseri corruptione languoris, sed piis pro religione suppliciis consecrata migravit. Hic est ille evangelicus paterfamilias proferens de thesauro suo nova et vetera ; qui Veteris Novique Testamenti unum atque id ipsum mysterium praedicans, Ecclesias Christi locupletissima disputatione ditavit. Incorruptibilis atque indefessus illius est hodie thesaurus, qui pecuniam domini sui nummulariis fenerans quotidie in corde fidelium coelesti divitiarum sanctam conquirit usuram . Quid igitur, fratres, tanto speciosius viro, cujus haec est regula et mensura sermonis, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
nmareyrio beatissimi cypriani fr̃s rm̃i¬
uniuersa nobiscum xp̃i exultat eclesia : quã
inomnegaudium : et caclestis eruditiope ser¬
monis instruxit et munere triumphalis san¬
guinis decbrauit: F. uit enimin eo sicut coper¬
tum habemus et contra errores diabolis pirito¬
lis sapientiae plenitudo : et aduersum perse¬
cutiones mundix p̃iani pectoris in fatigata con¬
stantia : Quis non huius modiuirum quantis
ualet prȩconiis prosequatur: Cuius elo¬
quentia in spirata diuinitus. et eclesias do¬
cuit et słm confutauit : Ulerehic
mirabilis atq omnium ubiq studus caele¬
brandus: quem scitas sacerdotem peritia
doctorenifides martyrem consecrauit:
gressus est laudem: Cuius in conspectudñi
non solummors sed etuita extitit̃ preciosa
Moriendonamqr proprium xp̃osanguinẽ
dedit : Viuendo nihi lominus coarthati¬
one forcissima in numeros cado martr¬
res ad quisiuit. Quid hoc clarius sacer¬
dote quunter hominum turbas gloria
caclestis conuersationis emicuit. atq int̃

Expanded text:
martyrio beatissimi Cypriani universa nobiscum Christi exsultat Ecclesia, quam in omne gaudium, et coelestis eruditione sermonis instruxit, et munere triumphalis sanguinis decoravit; fuit enim in eo, sicut compertum habemus, et contra errores diaboli spiritalis sapientiae plenitudo, et adversus persecutiones mundi Christiani pectoris infatigata constantia. Quis non hujusmodi virum quantis valet praeconiis prosequatur, cujus eloquentia inspirata divinitus et Ecclesias docuit, et saeculum confutavit? Vere hic mirabilis atque omnium ubique studiis celebrandus, quem sanctitas sacerdotem, peritia doctorem, fides martyrem consecravit. gressus est laudem, cujus in conspectu Domini non solum mors, sed et vita exstitit pretiosa; moriendo namque proprium Christo sanguinem dedit; vivendo nihilominus cohortatione fortissima innumeros coelo martyres acquisivit. Quid hoc clarius sacerdote, qui inter hominum turbas gloria coelestis conversationis emicuit, atque inter
Abbreviated transcription (Latin):
one contempnit: Quiautem sequitur. semꝑ
idoculis perspicit. semper custodit obtutib:
sempercorporis uicinitate potitur : Ita
ergoiudacus etxp̃ianus populus: Iudacus
enim prior estx pm̃inlege portat et nescit .:
et retror sum eumponens. quadam dorsi a uer¬
sione contempnit : Vndeait propheta: Obscu¬
rentur oculieorum neuideant : et dorsum eorũ
semper incurua : Xp̃i anus uerosequens popu¬
lus xp̃m̃ semper oculis aspicit. semper custodit
obtutibus : et quadam graduum suorum uicini¬
tate conplectitur : Et quanto cum illepopu¬
lus prauo itinere postserelinquit : tanto eum
iste directo cursu festinatattingere

Expanded text:
one contemnit; qui autem sequitur semper one contemnit; qui autem sequitur semper id oculis perspicit, semper custodit obtutibus, semper corporis vicinitate potitur; 257 ita ergo Judaeus. et Christianus populus. Judaeus enim prior est, Christum in lege portat, et nescit, et retrorsum eum ponens quadam dorsi aversione contemnit; unde ait propheta: Obscurentur oculi eorum, ne videant: et dorsum eorum semper incurva . Christianus vero sequens populus Christum semper oculis aspicit, semper custodit obtutibus, et quadam graduum vicinitate complectitur; et quanto eum ille populus pravo itinere post se relinquit, tantum eum iste directo cursu festinat attingere
Abbreviated transcription (Latin):
temperantur : Vinumergo quod dam
salutaremartrriiest : quod cordilae¬
titiam praestat. caloremfidei. animȩ
puritatem ⁊ Vinumplaneest spiritale¬
deillauua. quae prosalut eomnium pe¬
pendit in ligno : Sicut enimbotrusred¬
diturus uinum prius inuinea quadam
naturae arte suspenditur : It ccetxp̃s edi¬
turus uinum spiritalemartyrii incruce
quadam prouidentia diuinitatis apta¬
tur. Ipsẽ planebotrus: quem duo ex¬
ploratores illi. hoc estiosuae et calepb
filius ephoniae in palanga adfiliosisrł
propris humeris detulerunt. Quod
quidem factum: samtunc praefigurabat ad¬
uentum dñi saluatoris: Nambotrtus in fa¬
langa suspensus : incrucexp̃s ad pensus ostendi¬
tur : Duo autem in falcengua portantes uuã:
duopopuli demonstrantur. xp̃i anusutique
ueliudaeus: Et sicut mosẽ portantium. unus
praecedens. alter subsequens : Itaprior iu¬
daeorum designatur populus xp̃i anorum se¬
cundus: Et sicut antecedens non uidetretror

Expanded text:
temperantur. Vinum ergo quoddam temperantur. Vinum ergo quoddam salutare martyrii est, quod cordi laetitiam praestat, calorem fidei, animae puritatem. Vinum plane est spiritualis illa uva, quae pro salute omnium pependit in ligno. Sicut enim botrus redditurus vinum, prius in vinea quadam naturae arte suspenditur, ita Christus editurus vinum spirituale martyrii in cruce, quadam providentia Divinitatis, aptatur. Ipse est plane botrus, quem duo exploratores illi, hoc est Jesu Nave, et Calef filius Jephone in phalanga ad filios Israel propriis humeris detulerunt ; quod quidem factum jam tunc praefigurabat adventum Domini Salvatoris. Nam botrus in phalanga suspensus in cruce Christus appensus ostenditur; duo autem in phalanga portantes uvam, duo populi demonstrabantur: Christianus utique, et Judaeus; et sicut mos est portantium, unus praecedens, alter subsequens; ita prior Judaeorum designatur populus, Christianorum secundus. Et sicut antecedens, quod portat, no
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ĩ eypriani festiuitatem sicutomni¬
bus notum est hodiecael ebramus
et natalissicut dicunt imminente
uindemiae : natalem eius martrrii pro¬
curamus: Conueniuntigitur uota nr̃a
uel mundi ⁊mundus uindemiarum u¬
Quae quidem passio : uindemus compa¬
randa est: Si cutenim uuarum expres¬
sione uinum funditur : Ita etscorum
martrrio uini uice sanguis effundit᷑
nisi quoduua temporales fructus pres¬
tat: passio sempiternos: Recteergo
martyria uindemiis conparantur :
Habetenimꝰ et aebrietatem suam: haber
et calicem suum: De quodicit propheta
dauid : Etcalixtuus in aebrians quam
praeclarus est: Et ipse dnsinpassionis
suae exitu constitutus ait. Pater si
possibileest : transeat calix isteame ::
Etiterum prapheta: Calicem saluta¬
ris accipiam : et nomen dñi inuocabo :s
Rectem quam calix martrrio conpa¬
ratur : quia sicut ca lix cumbibitur om¬
nis humornoxius uinicolore decoquit᷑:
lta et marterii poculum cum hauritur
Omnes peccatoris feces. passionis gloria

Expanded text:
cti Cypriani festivitatem, sicut omnibus notum est, hodie celebramus, et natali, sicut dicunt, imminente vindemia natalem ejus martyrii procuramus; conveniunt igitur vota nostra et mundi. Mundus vindemiarum uquae quidem passio vindemiis comparanda est; sicut enim uvarum expressione vinum funditur, ita et sanctorum martyrio vini vice sanguis effunditur; nisi quod uva temporales fructus praestat, passio sempiternos. Recte ergo martyrium vindemiis comparatur, habet enim et ebrietatem suam, habet et calicem suum; de quo dicit propheta David. Calix tuus inebrians, quam praeclarus est . Et ipse Dominus in passionis suae exitu constitutus ait: Pater, si possibile est, transeat calix iste a me . Et iterum propheta: Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Recte, inquam, calix martyrio comparatur; quia sic ut calix cum bibitur, omnis humor noxius vini calore decoquitur; ita et martyrii poculum cum hauritur omnes peccatoris faeces passionis gloria
Abbreviated transcription (Latin):
cendens demontedñssanauit. matheus
lunaticum marcus surdum mutum que
describit: Significat autem eos dequib:
scriptum est : Stultus utdunamutatur
quinum quamineorum statupermanen¬
tes. nuncadhaec nunc adilla uitia mu¬
tati crescunt atque decrescunt. mut
non confitendo fidem. surdi. necipsum
aliquatenus fidei audiendo sermonem
Etrogaui discipulo stuos ut eicerentillũ
et non potuerunt. La tenter hoc dicto
accusat apostolos cum possibilitascurap¬
di interdum non ab inbecillitate curan¬
tium sed adeorum quicuran di sunt fidẽ
referatur: Dicente dño. fiattibi secun¬
dumfidemtuam: Respondens autem
ihs̃ dixit. Ogeneratio infidelis et peruer¬
saus que quoero apuduos et patiaruos
Non quotedio superatus sit mansuetus
et mitis qui non aperuit sicut agnus co¬
ramtundente ossuum nec in uerba
furo¬

Expanded text:
cendens de monte Dominus sanavit, Matthaeus cendens de monte Dominus sanavit, Matthaeus lunaticum, Marcus surdum mutumque describit. Significat autem eos, de quibus scriptum est: Stultus ut luna mutatur , qui nunquam in eodem statu permanentes, nunc ad haec, nunc ad illa vitia mutati, crescunt atque decrescunt, muti non confitendo fidem, surdi nec ipsum aliquatenus fidei audiendo sermonem. Et rogavi discipulos tuos, ut ejicerent illum, et non potuerunt. Latenter hoc dicto accusat apostolos, cum impossibilitas curandi interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum qui curandi sunt fidem referatur, dicente Domino: Fiat tibi secundum fidem tuam. Respondens autem Jesus, dixit: O generatio infidelis, et perversa, usquequo ero apud vos, et patiar vos? Non quod taedio superatus sit mansuetus ac mitis, qui non aperuit, sicut agnus coram tondente, os suum , nec in verba furo
Abbreviated transcription (Latin):
turba multa: Et ecceuir de turba excla¬
mauit dicens. Magister obsecrote respi¬
ceifilium meum qui a unicus ẽ mihietcete¬
ra. L.oca rebus congruunt. In monte
dñsorat. transformatur discipulis archa¬
na suaemaiestatis aperit. In inferiora
descendens turba eoccursu excipitur mise¬
serorum fletupulsatur. Sursum disci¬
pulis mysteria regni referat. Deor scm
turbis. peccata infidelitatis exprobrat
Sursum patris uocem hisquisequise pote¬
rant pandit. deor sum sp̃smalus abhisqui
uexabantur expellit : Quietiamnunc pro
qualitate meritorum alus ascendere
aliis descendere non desinit. Namterrenos
adhuc et incipientes quasumapetens con¬
fortat. castigat. Perfectosautem quorũ
conuersatio in caelis est sublimius extollen¬
do glorificat liberius de aeternis instru¬
it et saepeeaquaea turbis nec audiriquidẽ
ualeant docet. Et eccesp̃s ad praehendit
illum. et subito clamatetelidit et dissipat
eum cumspumam. et uix discedit dilani¬
anseum: Daemoniacum hunc quemdes¬

Expanded text:
de turba exclamavit, dicens: Magister, obsecro te, respice in filium meum, quia unicus est mihi. Loca rebus congruunt, in monte Dominus orat, transformatur, discipulis arcana suae majestatis aperit, in inferiora descendens turbae occursu excipitur, miserorum fletu pulsatur. Sursum discipulis mysteria regni reserat, deorsum turbis peccata infidelitatis exprobrat. Sursum Patris vocem his qui sequi se poterant pandit, deorsum spiritus malos ab iis qui vexabantur expellit. Qui etiam nunc pro qualitate meritorum aliis ascendere, aliis descendere non desinit. Nam terrenos adhuc et incipientes, quasi ima petens confortat, docet, castigat; perfectos autem, quorum conversatio in coelis est, sublimius extollendo glorificat, liberius de aeternis instruit, et saepe ea quae turbis ne audiri quidem valeant docet. Et ecce spiritus apprehendit illum, et subito clamat, et elidit et dissipat eum cum spuma, et vix discedit dilanians eum. Daemoniacum hunc, quem des
Abbreviated transcription (Latin):
tellegunt: Nam dicentedño. nisi mandu¬
caueritis carnem filii hominis ebiberitis¬
eius sangiunem. non habebitis uitam in uob.
Sic sacremense communicaredebetis. ut
nihil prorsus deueritate corporis xp̃i et
sanguinis ambigatis. Hoc enim õresumit᷑
quod fide creditur. et frustraabillis a men
responditur. a quibus contraid quod accipi¬
tur disputatur. Dicente autem propheca.
B eatus qui intellegit super egenum etpau¬
perem. illecircain opes uestimentorum &
cyborum laudabilis distributor est. quise
xp̃minindigentibus et uestire nouit et pas¬
cere: Qm̃ipseait. quam diufecistis uniex
fratribus meis mihi fecistis: Verus itaq: ds̃
in nr̃is. dona accipiens et dona diffundens:
Particeps mortalium. etuiuificatiomor¬
tuorum ut in nomine ihũxp̃i omnegenu
flectatur. caelestium terrestrium et in¬
fernorum. Et omnis lingua conficeatur

Expanded text:
telligunt. Nam dicente domino: Nisi mandutelligunt. Nam dicente domino: Nisi manducaueritis carnem filii hominis et biberitis sanguinem eius non habebitis uitam in uobis, sic sacre mense communicare debetis ut nichil prorsus de ueritate corporis Christi et sanguinis ambigatis. Hoc enim ore sumitur, quod fide crrespondetur, a quibus contra id quod accipitur, disputatur. Dicente autem propheta: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem , ille circa pauperes vestimentorum et ciborum laudabilis distributor est, qui se Christum in indigentibus et vestire novit et pascere: quoniam ipse ait: Quamdiu fecistis uni ex fratribus meis, mihi fecistis . Verus itaque Deus in nostris, dona accipiens et dona diffundens, particeps mortalium et vivificatio mortuorum: ut in nomine Jesu Christi omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernorum; et omnis lingua confiteatu
Abbreviated transcription (Latin):
nis humanauacuantem. qm̃ ueridifilius
ds̃ uerus. unitatem et aequalitatem habens
cumpatre et cumspũscõ idem uerus homo
esse dignatus. Nec conceptu uirginisma¬
tris. seiunccus a carne. nec partu. Sic
humanitatem sibiuniens. ut ds̃ in commu¬
tabiliter permaneret: Sic dĩtatem ho¬
mini inpertiens. ut eum glorificatione
non consumeret sedaugeret. Quienim
factus est formaserui. formadi eẽnon de¬
stitit nec altercumaltero. sed unus in
ut roq: est. Nullis dispensationum uari¬
etaitibus fides nra turb&ur. sed siue in
miraculis uirtutum. siue in contumelus
passionum et dm̃ qui homoest et homi¬
nemcreda musesse quids̃ est : Hanc con¬
fessionem dilectissimi toto corde promen¬
tes impia hereticorum commenta res¬
puite ut ieiunia ur̃a et elemosinȩ nulli¬
userroris contagio polluantur. Tunc
enim et sacrificii mundacest oblatio. et
misericordiae scã largitio. quando hi
qui istadependunt quid opereptur in¬

Expanded text:
nis humana vacuantem: quoniam veri Dei Filius nis humana vacuantem: quoniam veri Dei Filius Deus verus, unitatem et aequalitatem habens cum Patre, et cum Spiritu sancto, idem verus homo esse dignatus est, nec conceptu Virginis matris est sejunctus a carne nec partu: sic humanitatem sibi uniens, ut Deus incommutabiliter permaneret; sic Deitatem homini impertiens, ut eum glorificatione non consumeret, sed augeret. Qui enim factus est forma servi, forma Dei esse non destitit, nec alter cum altero, sed unus in utroque est. Nullis dispensationum varietatibus fides nostra turbetur, sed sive in miraculis virtutum, sive in contumeliis passionum et Deum qui homo est, et hominem credamus esse qui Deus est. fessionem dilectissimi toto corde promentes, impia hereticorum commenta respuite, ut ieiunia uestra et elemosine nullius erroris contagio polluantur. Tunc enim et sacrificii munda est oblatio, et misericordie sancta largitio, quando ii qui ista dependunt, quod operantur in
Abbreviated transcription (Latin):
fallaciam. secundum traditionem homi
num. Continendumergo est acrbis.
sed multomaagis aberroribus i eiunandũ
ut mens nullecarnali uoluptatidedita.
nullius sit captiua mendatii: Quia sicut
in preteritis itccetiam in nr̃is diebus non
desunt ueritatis inimici. qui intracatho¬
licamecclesiam mouereiudeant bella
ciuilia. Vt in consensum impiorum dog¬
matum imperitos quosq ducentes glo¬
rientir sibi adcrescere quos axp̃i corpore
potuerit separare. Quid enim tam aduersa¬
tur prophetis. tamrepugnat euangeliis.
tam denique ẽ apostolicis rebelledoctrinis
to et sempiter nopatri intempor cliter
co acterno. unam ac̃singularem predicare
naturam. quia si hominis intellegenda est
ubiest quae s aluatditas : si tantum modi
ubiest quae saluatur humanitas: Fides
autem catholica quae omnibus resistit er¬
roribus et iamis casimul impietates refu¬
tat. Damnans nestorium diuina ab homine
diuidentem. Decestans euthichen. indiui¬

Expanded text:
 fallaciam secundum traditionem homin fallaciam secundum traditionem hominum . CAP. II. Continendum ergo est a cibis, sed multo magis ab erroribus jejunandum: ut mens nulli carnali dedita voluptati, nullius sit captiva mendacii: quia sicut in praeteritis, 356 ita etiam in nostris diebus non desunt veritatis inimici qui intra catholicam Ecclesiam movere audeant bella civilia, ut in consensum impiorum dogmatum imperitos quosque ducentes, sibi glorientur accrescere quos a Christi corpore potuerint separare. Quid enim tam adversatur prophetis, tam repugnat Evangeliis, tam denique est apostolicis rebelle doctrinis,to, et sempiterno Patri intemporaliter coaeterno, unam et singularem praedicare naturam? Quae si hominis tantum intelligenda est, ubi est quae salvat Deitas? si tantummodo Dei, ubi est quae salvatur humanitas? Fides autem catholica, quae omnibus resistit erroribus, etiam simul istas impietates refutat, damnans Nestorium divina ab homine dividentem, detestans Eutychen in divi
Abbreviated transcription (Latin):
euotionem fidelium dilectis¬
simi nihilẽ in quo prouiden¬
tia diuinanonadiuuet: siqui¬
demexercendis adsc̃imonia menti¬
bus at quecorporibus ipsa quoque mundi
elementa famulentur. Dum dierum ac
mensuum distincteuariata resolutio. quas¬
dam nobis pagina saperit preceptorum
ut quod sacraadmonent instituta hoc
quodam modo loquantur et tempora:
Vndecum septimum mensem nobis anni
recursus ad tulerit. nonignoro obseruan¬
tiam uram̃ ad caelebrandum sollemne
ieiunium spiritdit̃ incitari. Qm̃ experi¬
endo didicistis quantum haec praepara¬
ti et exteriora hominum et interiora
purificet. Vt cum alicitis abstinetur. fa¬
cilius inlicitis resistatur: Continentiae
autem ratiodilectissimi. non in solã casti¬
gatione corporum nec in deminutione
tantum habetur escarum: Maiora enĩ
uirtutis istiusbona. ad illamanimi
pertinent castitatem. quae non solum
carnis concupiscentias conterit. sed
etiam mundane sapientiae uana con¬
tempnit. Dicente apło. Videtenequis

Expanded text:
evotionem fidelium, dilectissimi, nihil est in quo providentia divina non adjuvet. Siquidem exercendis ad sanctimoniam mentibus atque corporibus, ipsa quoque mundi elementa famulantur, dum dierum ac mensium distincte variata revolutio quasdam nobis paginas aperit praeceptorum, ut quod sacra admonent instituta, hoc quodammodo loquantur et tempora. Unde cum septimum mensem nobis anni recursus attulerit, non ignoro observantiam vestram ad celebrandum solemne jejunium spiritaliter incitari: quoniam experimento didicistis quantum haec praeparatio et exteriora hominum et interiora purificet, ut cum a licitis abstinetur, facilius illicitis resistatur. Continentiae autem ratio, dilectissimi, non in sola castigatione corporum, nec in diminutione tantum habeatur escarum. Majora enim virtutis istius bona ad illam animae pertinent castitatem, quae non solum carnis concupiscentias conterit, sed etiam mundanae sapientiae vana contemnit, dicente Apostolo: Videte ne qui
Abbreviated transcription (Latin):
fantis: quantum putamus u sutantitem¬
poris scaẽ mariae ad didissepraesentiã
Masit autem maria cumilla tribus men¬
sibus: ungebaturitaq et quasi bonus ad¬
laetha exercebatur inutero matris
propheta : Amplissi moenim uirtus eius
certamine paribatur : Deniq tamdiu
mansit maria : quam diuelrsabeh pa¬
rienditempusimpleret: quod sidiligen¬
teraduertas. Inuenies hocnus quampo¬
situm : nisuin generatione iustorum:
Deniq: impleci sunt diesut pareret maria :
implctum est tempus ut pareret lrsabed.
Impletum est uitae tempus : cum scĩ uiri
ex hocuitaecurriculo demigrarent :
plenitudinem iusti uitahabet : In anes
autem dies sunt impiorum :¬

Expanded text:
fantis, quantum putamus usu tanti temfantis, quantum putamus usu tanti temporis sanctae Mariae addidisse praesentiam? mansit autem Maria cum illa mensibus tribus. unguebatur itaque et quasi bonus athleta exercebatur in utero matris propheta; amplissimo enim uirtus eius certamini parabatur. denique tamdiu mansit Maria, quamdiu Elisabet pariendi tempus inpleret. quodsi diligenter aduertas, . inuenies hoc nusquam positum nisi in generatione iustorum. denique inpleti sunt dies, ut pareret Maria, inpletum est tempus, ut pareret Elisabet, inpletum est uitae tempus, cum sancti uiri ex hoc uitae curriculo demigrarent. plenitudinem iusti uita habet, inanes autem dies sunt inpiorum
Abbreviated transcription (Latin):
Eoquodecanima et spũ. patrifilioq duota
Vnumdm̃ ex quo omnia. etunum d nm̃ perquẽ
omnia pio uener&ur affectu. Sequitur
Mariae quopersonanelior eoprophetiȩ
plenior: Nȩcotiosum uid&ir. quad etante
iohannem elysabeth prophetat: et maria
ante dni generationem. Serpunt erimia
temiptamenta salutis humanȩ : Namscit
peccatum a mulieribus coepit. ita etiam
bonaamuli eribus inchoantur. ut feminȩ
quo que muliebria operad eponentes infir¬
mitatem renuntient: et anima quae non
habet sexum. ut maria quaen escit errorẽ
religioso imitecur studio castitatem: Man¬
sit autemmaria cumilla mensibus tribus
etreuersa estindomumsuam: Beneinduei¬
tur scã maria. et exhibuis sẽ officium : et
mysticumnumerum custodisse: Nonenĩ
sole familia ritactis ẽ causa. quod diuman¬
sit sed etiam tanduatis profectus: Nã
si primo ingressu tantus processus extitit
utadsalutationemmariac ex ultaret in¬

Expanded text:
eo quod et anima et spiritu patri filioque deuota eo quod et anima et spiritu patri filioque deuota unum deum, ex quo omnia, et unum dominum, per quem omnia, pio ueneretur adfectu. sequitur Mariae, quo persona melior, eo prophetia plenior. nec otiosum uidetur quod et ante Iohannem Elisabet prophetat et Maria ante domini generationem; serpunt enim iam temtamenta salutis humanae. nam sicut peccatum a mulieribus coepit, ita etiam bona a mulieribus inchoantur, ut feminae quoque muliebria opera deponentes infirmitati renuntient et anima, quae non habet sexum, ut Maria, quae nescit errorem, religioso imitetur studio castitatem. Mansit autem Maria cum illa mensibus tribus et reuersa est in domum suam. bene inducitur sancta Maria et exhibuisse officium et mysticum numerum custodisse: non enim sola familiaritatis est causa quod diu mansit, sed etiam tanti uatis profectus. nam si primo ingressu tantus processus exstitit, ut ad salutationem Mariae exsultaret in
Abbreviated transcription (Latin):
gulis sp̃smecriae : ut exultet indo: Si secundum
carne munamater ẽxp̃i : secundumfidemn
tamen omnium fructus e xp̃i. Omnis enim
anima accipitdi uerbum : sit a men in macula¬
ta et inmunis auitus in temerato castimoniam
pudor ecustodiat : quaccumq: ergotedis ẽẽ
potuerit anima: magnificatdnm̃ ÷ sicut anima
mariaamagnificauitdnm & exultauit sp̃s
meus in dõ salutcrimeo : M agnificatur enĩ
dñs : sicut etalibilegimus: Magnificated ñm
mecum: Non quo dño aliquithumanauoce
possitadiungi sed quia magnificatur in nobis
Imago enimdi xp̃s est: Etideo si qui diustum
religiosunq fecerit anima illa imaginem
dĩ ad cuius est similitudinem creata magnifi¬
cat. Etideo dummaegnificat eam nagiatudi
nis eius quadamparticipatione sublimior fit
ut illamim aginem splendido bonorun colo¬
re factorum et quadã emuladone uirtutis
in seuideatur ex primere: Magnificat autẽ

Expanded text:
gulis spiritus Mariae, ut exsultet in deo, si secundum gulis spiritus Mariae, ut exsultet in deo, si secundum carnem una mater est Christi, secundum fidem tamen omnium fructus est Christus; omnis enim anima accipit dei uerbum, si tamen inmaculata et inmunis a uitiis intemerato castimoniam pudore custodiat. quaecumque igitur talis esse potuerit anima magnificat dominum, sicut anima Mariae magnificauit dominum et exsultauit spiritus eius in deo salutari. magnificatur enim dominus, sicut et alibi legisti: magnificate dominum mecum, non quod domino aliquid humana uoce possit adiungi, sed quia magnificatur in nobis: imago enim dei Christus est et ideo si quid iustum religiosumque fecerit anima illam imaginem dei. ad cuius est similitudinem creata, magnificat et ideo, dum magnificat eam, magnitudi nis eius quadam participatione sublimior fit, ut illam imaginem splendido bonorum colore factorum et quadam aemulatione uirtutis in se uideatur exprimere. magnificat autem
Abbreviated transcription (Latin):
et operationem ut matrepropheta. ama¬
tredñi ad profectum siupignoris salu¬
tecur: Sed quasi non humani hoc meriti.
sed diuinȩ gratiae munus ẽẽ cognoscat:
Itadicit: Vnde hocmihi: hoc est quantum
bonummihi accidit ut materdñi mei ueni¬
atadme : Non cognoscomeum: Vnde hoc
mihi. quaiustitia. quibus factis. quibus me¬
ritis: Nonusitata haecoffitia faeminarũs
utueniat mater dñi meiadme : Miraculum
sentio. cognosco mrsterium materdñi.
uerbo foeta dõ plenaest: Ecce enim ut facta
est uox salutationistuae in auribus meis: ex¬
ultauit gaudio in fans inutero meo: Etbeata
qua ecredidisti. Vides non dubi tasse mariam
sed credidisse. et ideo fructum fidei consecutam¬
ꝑ catamquit quaecredidisti: sed etuosbeati:
qui a audistis et credidistis: Quaecumq enim
credideritanima: et concipit: et generat di
uerbum: ecoperaeius agnoscit: sit in singulis
mariae anima : ut magnificet dnm: Sitinsin¬

Expanded text:
et operationem, ut mater prophetae a maet operationem, ut mater prophetae a matre domini ad profectum sui pignoris salutetur — sed quasi non humani hoc meriti, sed diuinae gratiae munus esse cognoscat, ita dicit: unde hoc mihi? hoc est: quantum bonum mihi accidit, ut mater domini mei ueniat ad me? non cognosco meum. unde hoc mihi? qua iustitia, quibus factis, pro quibus meritis? non usitata haec officia feminarum sunt, ut ueniat mater domini mei ad me. miraculum sentio. cognosco mysterium: mater domini uerbo feta, deo plena est. Ecce enim ut facta est uox salutationis tuae in auribus meis, exsultauit gaudio infans in utero meo. et beata quae credidisti. uides non dubitasse Mariam. sed credidisse et ideo fructum fidei consecutam. beata inquit quae credidisti. sed et uos beati, qui audistis et credidistis; quaecumque enim crediderit anima et concipit et generat dei uerbum et opera eius agnoscit. sit in singulis Mariae anima, ut magnificet dominum, sit in sin
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Ista ante conceptum: B enedictatuin t̃
mulieres. et benedictus fruccus uentristui:
Etunde hocmihi utueniat mater dñimei ad me:
obliuiscitur: et prophetia non solum rerum
completur miraculis: sed etiamproprieta¬
te uerborum: Quis est uentrisistefructus :¬
nisiille de quodictum est : Eccehereditas
dñi filii mercisfructus uentris: Hoc esthe¬
reditas dñi : filii sunt : qui mercessunt:
fructus illius : quidemariae uentre pro¬
cessit: Ipse fructus uentris est. flos radicis
de quobene prophetauit isaiasdicens: Exi¬
et uirgadera diceiesse. et flosderadiceeius
ascendet Radixenimest: familia iuda eo¬
rum. uirga : maria ⁊ flosmariae xp̃s :
qui ueluti bone arborisfructus n raeuir¬
tutis praecessu. nunc floret. nuno fructi¬
ficatin nobis nuncrediuiua corporis re¬
surrectionereparatur: &unde hoc mihi¬
ut ueniat mater dñi mei ad me: Non quasi
ignoransdicit ⁊ scit enim ec scĩ sp̃s gratiam

Expanded text:
tur, ista ante conceptum. Benedicta tu inter tur, ista ante conceptum. Benedicta tu inter mulieres et benedictus fructus uentris tui. et unde hoc mihi ut ueniat mater domini mei ad me? obliuiscitur, et prophetia non solum rerum conpletur miraculis, sed etiam proprietate uerborum. quis est iste fructus nisi ille de quo dictum est: ecce hereditas domini fili, mercis fructus uentris? hoc est: hereditas domini fili sunt, qui mercis sunt fructus illius, qui de Mariae uentre processit. ipse fructus uentris est, flos radicis, de quo bene prophetauit Esaias dicens: exiet uirga ex radice Iessae et flos ex radice ascendet; radix enim est familia Iudaeorum, uirga Maria, flos Mariae Christus, qui ueluti bonae arboris fructus pro nostrae uirtutis processu nunc floret, nunc fructificat in nobis, nunc rediuiua corporis resurrectione reparatur. et unde hoc mihiut ueniat mater domini mei ad me? non quasi ignorans dicit — scit enim esse sancti spiritus gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
io hannes : dñsuenit ad baptisinum.:
Cito quoq aduentus mariae et prae¬
sentia edominicae beneficia declaran¬
tur. Simulenimutadi uit salutati¬
Vide distinctionem singulorumq uer¬
borum propriecates: Vo cemprior
elrsabet haudiuit. sed iohannesprior
gratiã sensit: Illa naturae ordinẽ
audiuit : iste exultauit rationemrs¬
terii. Illa mariat. istedni sensit ad¬
uentum : Femina mulieris cepignus
pignoris: Istegratiam locuntur. illi
intus operantur: Pictatisq mysteri¬
um maternis ad oriuntur profectibus
dũ pliciq miraculo prophetant matres
spũparuulorum: Ex ultauit in fans
repleta estmater:⁊ non prius materre¬
pletaquamfilius : sed cumfilius essetre¬
pletus spũ scõ. repleuit et matrem:
Ex iltauitio hannes: ex ultauit et
mariae sp̃s: exult anteio hanne repletur
elrsabeth Maria tamen non replerispũ:
hensibilis enim : in conprehensibiliter opera¬
batur inmatre : Et illa post conceptum reple¬

Expanded text:
Joannis, Dominus venit ad baptismum. Joannis, Dominus venit ad baptismum. Cito quoque adventus Mariae, et praesensentiae dominicae beneficia declarantur. Simul enim ut audivit salutatiancto. . 23. Vide distinctionem, singulorumque verborum proprietates. Vocem prior Elizabeth audivit, sed Joannes prior gratiam sensit: illa naturae ordine audivit, iste exsultavit ratione mysterii: illa Mariae, iste Domini sensit adventum: femina mulieris, et pignus pignoris. Istae gratiam loquuntur, illi intus operantur, pietatisque mysterium maternis adoriuntur profectibus; duplicique mspiritu paruulorum. exsultauit infans, repleta mater est. non prius mater repleta quam filius, sed cum filius esset repletus spiritu sancto, repleuit et matrem. exsultauit Iohannes, exsultauit et Mariae spiritus. exsultante Iohanne repletur Elisabet, Mariam tamen non repleri spirihensibilis enim inconprehensibiliter operabatur in matre — et illa post conceptum reple
Abbreviated transcription (Latin):
iniuriae inmemor : affeccu uigente non
sexu relicta perrexie domo ⁊ Disciteuir¬
gines non circumcursare peralienas edes.
nondemorari in plateis. non aliquos in
publico miscere sermones: Mariain domo
sera festi nain publico mansit apud
cognatam suam tribus mensibus. Et enim
quae propterofficiumuenerat: inherebat
officio. Mansit mensibus tribus non qđ
domus cam de lectaret aliena : sed
quia frequentius uideriin publico dis¬
plicebat : Di dicistis uirgines pudor ẽ
mariae : discite humilitatem: Venit
propinqua ad proximam. lumorad
seniorem neo solumuenit. sed etiam
prior salutauit : Decet enim ut quan¬
tocastior uirgo : tanto humilior sit:
Nouerit deferre senioribus sit magis¬
trahumilitatis. in qua est̃ professio cas¬
titatis: Est causapictatis: est etiam
normadoctrinae. Contuendum est
enim : qui a superior uenit adinferio¬
rem ut inferior adiuuetur: Maria
ad elisabeh : xp̃s adiohannem Deniq
etiam postea ut sc̃ĩ ficcretbaptismum

Expanded text:
iniuriae inmemor, adfectu uigente, non iniuriae inmemor, adfectu uigente, non sexu relicta perrexit domo. discite, uirgines, non circumcursare per alienas aedes, non demorari in plateis, non aliquos in publico miscere sermones. Maria in domo sera, festina in publico mansit aput cognatam suam tribus mensibus; etenim quae propter officium uenerat inhaerebat officio. mansit tribus mensibus, non quod domus eam delectaret aliena, sed quia frequentius uideri in publico displicebat. didicistis, uirgines, pudorem Mariae: discite humilitatem. uenit propinqua ad proximam, iunior ad seniorem nec solum uenit, sed etiam prior salutauit; decet enim ut quanto castior uirgo tanto humilior sit. nouerit deferre senioribus, sit magistra humilitatis, in qua est professio castitatis. est et causa pietatis, est etiam norma doctrinae. contuendum est enim quia superior uenit ad inferiorem, ut inferior adiuuetur, Maria ad Elisabet, Christus ad Iohannem, denique eti