comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UEDAM MUSTERIA EXLIBRO GENESEO SeOSOS¬
curiora rerũ gestarũ quȩ allegorieis s̃ obta¬
ta frguris: ex libris maioꝵ breuit̃ excerp¬
ta ꝑstrinximꝰ. Nonnulla uͦ sequentes legis
ypica & figurata musteria: singinlatĩ ex litteris
scõꝵ uiroꝵ sublata sub iungimꝰ. pauca
scilic& ex eoꝵ stilo ꝓmentes. Nã omĩa
legis quis poterit indagare: Quȩ tã imm̃sa sunt ut
nec uixta historiȩ textũ explicari facile possint : inde
tantũ secuti sumꝰ. quantũ contiguo operi susficiendũ
putauimꝰ : ut nec libellus excedat modũ. nec lector
incurrat fastidiũ
que inȩgyptũ ingressesunt mystice in numero remisslo¬

Expanded text:
edam mysteria ex libro Genesis, et obscuriora rerum gestarum, quae allegoricis sunt obtecta figuris, ex libris majorum breviter excepta perstrinximus. 2. Nonnulla vero sequentis legis typica et figurata mysteria singillatim ex litteris sanctorum virorum sublata subjungimus, pauca scilicet ex eorum stylo promentes. 3. Nam omnia legis quis poterit indagare, quae tam immensa sunt, ut nec juxta historiae textum explicari facile possint? Proinde tantum secuti sumus, quantum contiguo operi sufficiendum putavimus, ne libellus excedat modum, nec lector incurrat fastidium.quae in Aegyptum ingressae sunt, mystice in numero remissio
Abbreviated transcription (Latin):
sermo uersat̃. Im llis em̃ paruadicunt : ubi dereb:
pecunialiis iudicandũ ẽ. Ea magnaubi desalute
acdecapite hominũ łaũ eroludic amdũ ẽ nihil

Expanded text:
sermo versatur. In illis enim ea parva dicuntur, ubi de rebus pecuniariis judicandum est; ea magna, ubi de salute ac de capite hominum: ea vero ubi nihil
Abbreviated transcription (Latin):
Rimo unius hominis cuius lib& nascentis nat᷑a
& eruditio cogitatur Prima huius infantia in
nutrim̃tis corporalib agitur: pęnitus obliuiscenda
crescenti: eã pueritia sequitur. Unde incipimus
aliquid meminisse: huic succedit adolescentia: Cui
iã ꝓpagationẽ plis natura ꝑmitat. & patrẽ facit. Porro
adolescentiã iuuentus excipit. iã exercenda munerib
publicis. & domanda sublegib: inqua uehem̃ti a or¬
ꝓhibitio peccatoꝵ & pęnã peccantiũ seruiliter coereens
carnalib animis. atrotiores impeais libidinis gignit.
& om̃ia cõmissa congeminat. Non eñi simplex peccatĩc
.ẽ. non solũ malũ sed uetitũ etiã ad mittere. Post labores
autẽ iuuentutis seniori pax non nulla conceditur. Inde
usq ad mortẽ. deterior ȩtas ac decolor. & morbis sub¬
iectior debilisq ꝓducit᷑ hȩc . ẽ. uita hominis ex cor¬
pore uiuentis & cupiditatib rerũ corporaliũ colli

Expanded text:
rimo unius cujuslibet hominis nascentis natura, et eruditio cogitatur. Prima hujus aetas infantia in nutrimentis corporalibus agitur, penitus obliviscenda crescenti. Eam pueritia sequitur, unde incipimus aliquid meminisse. Huic succedit adolescentia, cui jam propagationem prolis natura permittit, et patrem facit. Porro adolescentiam juventus excipit, jam exercenda muneribus publicis, et domanda sub legibus; in qua vehementior prohibitio peccatorum, et poena peccantium serviliter coercens, carnalibus animis atrociores impetus libidinis gignit, et omnia commissa congeminat. Non enim simplex peccatum est, non solum malum, sed etiam vetitum admittere. Post labores autem juventutis, seniori pax nonnulla conceditur. Inde usque ad mortem deterior aetas ac decolor, et morbis subjectior debilisque perducit. Haec est vita hominis viventis ex corpore, et cupiditatibus rerum temporalium colli
Abbreviated transcription (Latin):
Ita enĩ pͥmo quasi natura ipsa consulitur. quid ꝓb&. ubi po¬
tissimũ notandũ. ẽ: quẽ ad modũ quod solũ inspectũ minus
difplicuerit. in melioris cõparatione respuatur. Ita reꝑit᷑ nihil
.ẽẽ. aliud artẽ uulgarẽ nisi rerũ exꝑtarũ placitarũq memoriã:
usu quodã corporis atq oꝑationis adiuncto: qͦ si careas uidicare

Expanded text:
Ita enim primo quasi natura ipsa consulitur quid probet. Ubi poIta enim primo quasi natura ipsa consulitur quid probet. Ubi potissimum notandum est, quemadmodum quod solum inspectum minus displicuerit, in melioris comparatione respuatur. Ita reperitur nihil esse aliud artem vulgarem, nisi rerum expertarum placitarumque memoriam, usu quodam corporis atque operationis adjunct
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑiendo : sed quȩ ratiociando indagatur. Quid enĩ p̃cla¬
rum nouit qui nou nouit ea impensa quȩ calce & arna
conficitur tenacius lapides coerere quã luto: aut qui tã
eleganter edificat. ut quȩ plura sunt paria paribus respon¬
deant. quȩ autẽ singula mediũ locũ teneant᷑: quã quã iste
sensus iã sit rationi ueritatiq uicinior. Sed certe quȩrendũ
.ẽ. cur nos offendꝰt. siduab fenestris non supͣ inuicẽ sed
uyxta inuicẽ locatis una earũ maior minoruesit cũ ȩquales
ẽẽ. potuer̃ : siuͦ supͣ inuicẽ fuerint ambȩq demedio quã uis
impares non ita offendat illa in ȩqualitas. & cur non multum
curemus quando sit una earũ aut maior aut minor quia
duȩ sunt. In tribus autẽ sensus ipse uidetur expetere.
ut aut impares non sint. aut inter maximã & minimã ita sit
media : ut tanto p̃cedat minorem. quanto amaiore p̃cedit᷑

Expanded text:
experiendo, sed quae ratiocinando indagatur. Quid enim praeclaexperiendo, sed quae ratiocinando indagatur. Quid enim praeclarum novit, qui novit ea impensa quae calce et arena confit, tenacius lapides cohaerere, quam luto? aut qui tam eleganter aedificat, ut quae plura sunt, paria paribus respondeant; quae autem singula, medium locum teneant? quanquam iste sensus jam sit rationi veritatique vicinior. Sed certe quaerendum est cur nos offendat, si duabus fenestris non super invicem, sed juxta invicem locatis, una earum major minorve sit, cum aequales esse potuerint: si vero super invicem fuerint, ambaeque dimidio quamvis impares, non ita offendat illa inaequalitas; et cur non multum curemus, quanto sit una earum aut major aut minor, quia duae sunt. In tribus autem sensus ipse videtur expetere ut aut impares non sint, aut inter maximam et minimam ita sit media, ut tanto praecedat minorem, quanto a majore praeceditur.
Abbreviated transcription (Latin):
& uident acutius & cȩt̃is corporis sensib acriorib corpora
attingunt. plereq bestiȩ quã homines: sed iudicare decorpo¬
rib non sentientis tantũ uitȩ. sed etiã ratiocinantis . ẽ: qua
apparere oporteat cũ rectus sit: & cur ita ꝑoculos sentiri
necesse sit. Hã ipse aspectus oculoꝵ renuntiare id potest:
udicare autẽ nullo mͦ po test. Quare manifestũ. ẽ. ut
sensualẽ uitã corpori. ita rationalẽ utriq p̃stare Itaq¬
sirationalis uita scđm se ipsam iudicat. ĩam nulla. ẽ. nat᷑a
p̃stantior: sed quia clarũ. ẽ. eam. ẽẽ. mutabilẽ. quando nunc
imꝑita nc̃ ꝑita inuenitur. tanto autẽ melius iudicat qͣnto
.ẽ. ꝑitior. & tanto. ẽ. ꝑitior quanto alicuius artis ł disci¬
plinȩ ł sapientiȩ particeps est . Ipsius artis natura quȩ¬
renda. ẽ: Heq artẽ intelligi uolo nunc quȩ notatur

Expanded text:
et vident acutius, et caeteris corporis sensibus acrius corpora et vident acutius, et caeteris corporis sensibus acrius corpora attingunt pleraeque bestiae quam homines: sed judicare de corporibus non sentientis tantum vitae, sed etiam ratiocinantis est; qua oporteat apparere cum rectus sit, et cur ita per oculos sentiri necesse sit: nam ipse aspectus oculorum renuntiare id potest, judicare autem nullo modo. Quare manifestum est, ut sensualem vitam corpori, ita rationalem utrique praestasi rationalis vita secundum seipsam judicat, nulla jam est natura praestantior. Sed quia clarum est eam esse mutabilem, quando nunc perita, nunc imperita invenitur; tanto autem melius judicat, quanto est peritior; et tanto est peritior, quanto alicujus artis vel disciplinae vel sapientiae particeps est: ipsius artis natura quaerenda est. Neque nunc artem intelligi volo, quae notatur
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ uiscissitudinis lunȩ menstrua curricula anni quadri¬
fariã temperationẽ quadriꝑtitis elem̃tis congruentẽ tantã
uim seminũ species numerosq gignentiũ. & om̃ia in suo gene¬
re modũ ꝓpͥum maturãq seruantia. In quoꝵ consideratione
non una & ꝑitura curiositas exercenda. ẽ sed gradus ad in¬
mortalia & semꝑ manentia faciendus est. Proximũ enĩ. ẽ. at¬
tedere quȩ ista sit natura uitalis quȩ cuncta ista sentit᷑. quȩ
ꝓfecto qm̃ uitã dat corpori p̃stantior eo sit necesse est. Non
enĩ qualis cũq moles quãꝗͣ ista uisibili luce p̃fulgeat: si
uita car& magni estimanda. ẽ quȩ lib& nãq uiua substan-¬
tia cunlib& nonuiuȩ substantiȩ naturȩ lege p̃ponitur: sed
quia inrationabilia qͦq animantia uiuere atq sentire
nemo ambigit: illud in animo humano prestantissimũ. ẽ.
non quo sentit sensibilia. sed quo iudicat desensibilib nam

Expanded text:
tium vicissitudines, lunae menstrua curricula, anni quadritium vicissitudines, lunae menstrua curricula, anni quadrifariam temperationem, quadripartitis elementis congruentem, tantam vim seminum species numerosque gignentium, et omnia in suo genere modum proprium naturamque servantia. In quorum consideratione non vana et peritura curiositas exercenda est, sed gradus ad immortalia et semper manentia faciendus. Proximum enim est, attendere quae ista sit natura vitalis, quae cuncta ista sentit: quae profecto quoniam vitam dat corpori, praestantior eo sit necesse est. Non enim qualiscumque moles, quanquam ista visibili luce praefulgeat, si vita caret, magni aestimanda est. Quaelibet namque viva substantia cuilibet non vivae substantiae, naturae lege praeponitur. 53. Sed quia irrationalia quoque animantia vivere atque sentire nemo ambigit, illud in animo humano praestantissimum est, non quo sentit sensibilia, sed quo judicat de sensibilibus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
laudib sedutilitati eoꝵ cũ quib societatẽ uitȩ huius
imre meruer̃. hȩc enĩ lexͤᷤ diuinȩ ꝓuidentiȩ: ut nemo
a suꝑiorib adiuuet᷑ ad cognoscendã & ꝑcipiendã gr̃am
dĩ qui non adeandẽ puro affectu inferiores ad iuuerit.
Ita depeccato nr̃o qđ in homine peccatore ipsa natura
nr̃a cõmisit & genus humanũ factũ. ẽ. magnũ decus
ornam̃tũq trarũ. & tã decent̃ diuinȩ ꝓuidentiȩ ꝓcuratio¬
ne administratur: ut ars in effabilis medicinȩ ipsã uitioꝵ
feditatẽ in nescio quã sui generis pulchritudinẽ uertat
Et qm̃ de auctoritatis beneficientia quantũ in p̃sentia satis
uisũ . ẽ. locuti sumus: udeamus quatenus ratio possit
ꝓgredi auisibilib ad inuisibilia. & a temporalib ad ȩt̃na
conscendens. Hon enĩ frustra & in aniter intueri oport&
pulchritudinẽ cęli ordinẽ siderũ candorẽ lucis dierũ & noc¬

Expanded text:
laudibus; sed utilitati eorum cum quibus societatem vitae hujus laudibus; sed utilitati eorum cum quibus societatem vitae hujus inire meruerunt. Haec enim lex est divinae providentiae, ut nemo a superioribus adjuvetur ad cognoscendam et percipiendam gratiam Dei, qui non ad eamdem puro affectu inferiores adjuverit. Ita de peccato nostro, quod in homine peccatore ipsa natura nostra commisit, et genus humanum factum est magnum decus ornamentumque terrarum, et tam decenter divinae providentiae procuratione administratur, ut ars ineffabilis medicinae ipsam vitiorum foeditatem in nescio quam sui generis pulchritudinem vertatm de auctoritatis beneficentia, quantum in praesentia satis visum est, locuti sumus; videamus quatenus ratio possit progredi a visibilibus ad invisibilia, et a temporalibus ad aeterna conscendens. Non enim frustra et inaniter intueri oportet pulchritudinem coeli, ordinem siderum, candorem lucis, dierum et noc
Abbreviated transcription (Latin):
meruit ꝑ uenire. genus humanũ ꝓtempore ad iuuit:
exhibens ei qđ ȩtas illa poscebat. & ꝑꝓpħȩciã intimans id
qđ exhibere oportunũ non erat. Quales patriarchȩ &
ꝓpħȩc inueniuntur ab eis qui non puerilit̾ insiliunt. sed
pie diligent̃q ꝑtractant diuinarũ & humanarũ rerũ
etiã temporib noui popłi amagnis & sp̃italib uiris ȩcłȩ
catholicȩ alum inis uideo cautissime ꝓuideri: nequid
popularit̃ agant. qđ nondũ . eẽ temporis ut cũ populo
agatur intelligunt Alimenta lac tea large auidis plurib¬
atq instant̃ infundunt: Ualidiorib autẽ cibis cũ sapi¬
entib paucis uescuntur. Sapientiã enĩ loquuntur inter
ꝑfectos. Carnalibus uͦ & animalib & quã uis nouis homi¬
nib adhuc tamen paruulis non nulla obtegunt. sed nulla
mentiunt᷑. Non enĩ uanis honorib suis consulant. & in anib

Expanded text:
meruit pervenire, genus humanum pro tempore adjuvit, meruit pervenire, genus humanum pro tempore adjuvit, exhibens ei quod aetas illa poscebat, et per prophetiam intimans id quod exhibere opportunum non erat: quales Patriarchae ac Prophetae inveniuntur ab iis qui non pueriliter insiliunt, sed pie diligenterque pertractant divinarum et humanarum rerum m temporibus novi populi, a magnis et spiritualibus viris Ecclesiae catholicae alumnis video cautissime provideri: ne quid populariter agant, quod nondum esse temporis, ut cum populo agatur, intelligunt; alimenta lactea large avidis iatque instanter infundunt, validioribus autem cibis cum sapientibus paucis vescuntur. Sapientiam enim loquuntur inter perfectos, carnalibus vero et animalibus, quamvis novis hominibus, adhuc tamen parvulis, nonnulla obtegunt, sed nulla mentiuntur. Non enim honoribus suis vanis consulunt et inanibus
Abbreviated transcription (Latin):
ut in duo genera distributũ appareat. Iuoꝵ in uno. ẽ. turba
impioꝵ terreni hominis imaginẽ abinitio scłi usq ad finẽ
gerentiũ. In altero series popłi uni dõ deditĩ: sed abadam
usq ad ioħem baptistã t̾reni hominis uitã gerents seruili¬
I quadã iustitia. Cuius historia uetus testamentũ
aliud quã imago noui popłi & noui cestam̃ti pollicentis
regnũ cȩloꝵ. Cuius popłi uita interĩ tempor alis
incipit adñi aduentu in humilitate: usq addiem
iudicii quando inclaritate uenturus. ẽ. Quo post udicium
uetere homine extincto.erit illa mutatio quȩ angłicã uitã pol
trans formet in nouũ. Resur& autẽ impius popłs qui ab
intio adfinẽ uetẽm hominẽ gessit: ut in scđam mortẽ p̃ci¬
pitetur: ȩtatũ autẽ articulos qui diligenter legunt. inueni¬
unt: Nec t̃i tania nec paleas ꝑhorrescunt Impius nãq
pio uiuit. & peccator iusto: ut eoꝵ cõparatione a lacruis
temporib usq ad inluminationẽ interioris hominis

Expanded text:
eat. Quorum in uno est turba impiorum, terreni hominis imaginem ab initio saeculi usque ad finem gerentium. In altero, series populi uni Deo dediti, sed ab Adam usque ad Joannem Baptistam terreni hominis vitam gerentis servili quadam justitia: cujus historia Vetus aliud est quam imago novi populi, et Novi Testamenti pollicentis regnum coelorum. Cujus populi vita interim temporalis incipit a Domini adventu in humilitate, usque ad diem judicii, quando in claritate venturus est. Post quod judicium, vetere homine exstincto, erit illa mutatio quae angelicam vitam polansformet in novum. Resurget autem impius populus, qui ab initio usque ad finem veterem hominem gessit, ut in secundam mortem praecipitetur. Aetatum autem articulos, qui diligenter legunt, inveniunt; nec zizania nec paleas perhorrescunt. Impius namque pio vivit, et peccator justo, ut eorum comparatione alacrius, temporibus usque ad illuminationem interioris hominis
Abbreviated transcription (Latin):
contemplantib tribuens : Cũ in his om̃ib: non sit malũ nisi
peccatũ & peccati pęna. hoc . ẽ. defectus uoluntarius a
sũma essentia. & labor multima non uoluntarius. Quod
alio mͦ sic dici potest. lib̾tas aiustitia. & serutus subpeccato
Corrũpitur autẽ homo exterior. aut ꝓfectu interioris. aut
deffectu suo sedd ꝓfectu interioris ita corrũpitur: ut cotus

Expanded text:
contemplantibus tribuens: eum in his omnibus non sit malum nisi contemplantibus tribuens: eum in his omnibus non sit malum nisi peccatum, et poena peccati, hoc est defectus voluntarius a summa essentia, et labor in ultima non voluntarius; quod alio modo sic dici potest, libertas a justitia, et servitus sub peccatoCorrumpitur autem homo exterior aut profectu interioris, aut defectu suo. Sed profectu interioris ita corrumpitur, ut totus
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩdificio iudicando unũ tantũ angulũ considerare debemꝰ.
Nec in homine pulchro solos capillos: nec inbene ꝓnuntiante
solũ digitoꝵ motũ : nec in lunȩ cursu aliquas tridui cantũ
figuras. Ista eñ quȩ ꝓpt̾ea infina sunt. quia partib im ꝑfec¬
tis tora ꝑfecta sunt: siue instatu. siue in motu pulchra senti¬
antur tota consideranda sunt. si recte uolumus considera¬
re. uerũ eñ nr̃m iudiciũ siue decoto. siue de parte iudic&. p̃ul¬
chrũ est. Uniuerso quippe orbi suꝑfertur: nec alicui parti eiꝰ
in quantũ uerũ iudicamus adheremus: error autẽ nr parai
adherens eius ipse ꝑse foedus ẽ. sedsic niger color inpictura
cũ toto sit pulcher. sic istũ totũ agonẽ decenter edit in com¬
mutabilis diuina ꝓuidentia. aliud uictis. aliud certantibus.
aliud uictorib aliud spectatorib aliud quietif & solũ deũ

Expanded text:
in aedificio judicando unum tantum angulum considerare debemus, in aedificio judicando unum tantum angulum considerare debemus, nec in homine pulchro solos capillos, nec in bene pronuntiante solum digitorum motum, nec in lunae cursu aliquas tridui tantum figuras. Ista enim, quae propterea sunt infima, quia partibus imperfectis tota perfecta sunt, sive in statu, sive in motu pulchra sentiantur, tota consideranda sunt, si recte volumus judicare. Verum enim nostrum judicium, sive de toto, sive de parte judicet, pulchrum est: universo quippe mundo superfertur, nec alicui parti ejus, in quantum verum judicamus, adhaeremus. Error autem noster parti adhaerens ejus, ipse per se foedus est. Sed sicut niger color in pictura cum toto fit pulcher; sic totum istum agonem decenter edit incommutabilis divina providentia, aliud victis, aliud certantibus, aliud victoribus, aliud spectatoribus, aliud quietis et solum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
exhis ad moneamur in cõmutabile aliquid. ẽe. quȩrendum:
e hoc facit ꝑ infima ministeria quib id agere. uolupitatis. ẽ.
qͥs ext̾minatores & angłos iracundiȩ diuinȩ scripture nomi¬
nant᷑ Quãuis ipsi nesciant quid dese agatur bonihis similes
sunt homines qui gaudent miserus alienis. & risus sibi aclu¬
dicra spectacula exhibent: ł exhiberi uolunt euersionibus
& errorib alioꝵ: Atq ita in om̃ib his boni ad monentur. & ex¬
ercentur &iuncunt & triũphant & regnant. M ali uero decipi¬
untur cruciantur. uincuntur. dãnantur. & seruiunt non umi
omniũ Q̃ sũmo. sed ultimis feriuis illis uidelic& angl̃is. qui
dolorib & miseria dãnatoꝵ pascuntur. & ꝓista mali uolentia
bonoꝵ liberatione torquentur. Ita ordinantur om̃s officus
& finib suis inpulchritudinẽ uniuersitatis: ut quod horremꝰ
in parte. si cũ toto consideremus plurimũ placͣ i quia nec

Expanded text:
ex his admoneamur incommutabile aliquid esse quaerendum. ex his admoneamur incommutabile aliquid esse quaerendum. Et hoc facit per infima ministeria, quibus id agere voluptatis est; quos exterminatores et angelos iracundiae, divinae Scripturae nominant, quamvis ipsi nesciant quid de se agatur boni. His similes sunt homines qui gaudent miseriis alienis, et risus sibi ac ludicra spectacula exhibent, vel exhiberi volunt eversionibus et erroribus aliorum. Atque ita in his omnibus boni admonentur, et exercentur, et vincunt, et triumphant, et regnant. Mali vero decipiuntur, cruciantur, vincuntur, damnantur, et serviunt; non uni omnium summo Domino, sed ultimis servis, illis videlicet angelis, qui doloribus et miseria damnatorum pascuntur, et pro ista malevolentia bonorum liberatione torquentur. 76. Ita ordinantur omnes officiis et finibus suis in pulchritudinem universitatis, ut quod horremus in parte, si cum toto consideremus, plurimum placeat: quia nec
Abbreviated transcription (Latin):
Iã uero in matre ꝑcertos numeros tempoꝵ. in locoꝵ numerũ
coaptatur: ut suas regiones quȩq menbra occupent. &
si modũ parilitatis seruauerit. luce coloris adiuncta nas-¬
citur corpus quod formosũ uocatur. & asuis dilectorib:
amatur a cerrime: non tamen in eo plus plac& forma quȩ
mouetur quã uitã quȩ mouet. Hã illud animal sinos
amet allicit uiolentius. sioderit autẽ succẽmus. & ferre non
possumus. etiã si formã ipsã p̃beat fruenti. Hoc totũ. ẽ. uolup¬
tatis regnũ & ima pulchritudo subiac& enĩ corruption: quod
sinon.ẽẽt sũma putaretur. Sed ad ẽ. diuina ꝓuidentia quȩ
hanc ostendat. & non malã ꝓpt̃ tã manifesta uestigia pͥmoꝵ
numeroꝵ In quib sapientiȩ dĩ non ẽ numerus & Extremã
eẽ tamen. Miscens ei dolores & morbos & distortiones mẽbroꝵ
& tenebras coloris. & animoꝵ simultates. ac dissenfiones. ut

Expanded text:
Jamvero in matre per certos numeros temporum in locorum numerum Jamvero in matre per certos numeros temporum in locorum numerum coaptatur, ut suas regiones quaeque membra occupent; et si modum parilitatis servaverint, luce coloris adjuncta, nascitur corpus quod formosum vocatur, et a suis dilectoribus amatur acerrime: non tamen in eo plus placet forma quae movetur, quam vita quae movet. Nam illud animal si nos amet, allicit violentius: si oderit autem, succensemus, et ferre non possumus, etiamsi formam ipsam praebeat fruenti. Hoc totum est voluptatis regnum, et ima pulchritudo; subjacet enim corruptioni: quod si non esset, summa putaretur. 75. Sed adest divina providentia, quae hanc ostendat et non malam, propter tam manifesta vestigia primorum numerorum, in quibus sapientiae Dei non est numerus; et extremam tamen esse, miscens ei dolores et morbos et distortiones membrorum, et tenebras coloris, et animorum simultates ac dissensiones, ut
Abbreviated transcription (Latin):
interior homo. & exterior corrũpitur dedie in diẽ: sedin¬
terior exteriorẽ respicit: & insua cõparatione fedũ uicd&:
In propͥo tomen genere pulchrũ & corpoꝵ conuenieni̾a lȩtantẽ :¬
& corrũpentẽ quod inbonũ suũ conuercit. alimenta scilic&
carnis: quȩ tamen corrupta. id. ẽ. amittentia formã suã inm̃boꝵ
istoꝵ fabricã migrant: & corrupta reficiunt. in aliã formã ꝑ con¬
uenientiã transeuntia: & ꝑ uitalẽ motũ diuidicantur quodãmͦ.
ut ex eis instructurã huius uisibilis pulchri quȩ apta su.nt
assumant᷑ . Hon apta uero ꝑ congruos meatus eiciantur. quoꝵ
aliuid fȩculentissimũ redditur t̃rae ad alias formas assum̃dis :
aliud ꝑ totũ corpus exalat. aliud totius animalis latentes
numeros accipit & inchoatur implẽ. & siue conuenientia
duũ corpoꝵ. siue tali aliquo fantasmatȩ cõmotũ ꝑgeni¬
tales uias ab ipso uertice defluit in infima uoluntate

Expanded text:
interior homo, et exterior corrumpitur de die in diem . Sed ininterior homo, et exterior corrumpitur de die in diem . Sed interior exteriorem respicit, et in sua comparatione foedum videt; in proprio tamen genere pulchrum et corporum convenientia laetantem, et corrumpentem quod in bonum suum convertit, alimenta scilicet carnis: quae tamen corrupta, id est amittentia formam suam, in membrorum istorum fabricam migrant, et corrupta reficiunt, in aliam formam per convenientiam transeuntia; et per vitalem motum dijudicantur quodammodo, ut ex eis in structuram hujus visibilis pulchri quae apta sunt assumantur, non apta vero per congruos meatus ejiciantur. Quorum aliud faeculentissimum redditur terrae ad alias formas assumendas, aliud per totum corpus exhalat, aliud totius animalis latentes numeros accipit, et inchoatur in prolem, et sive convenientia duorum corporum, sive tali aliquo phantasmate commotum, per genitales vias ab ipso vertice defluit in infima voluptate.
Abbreviated transcription (Latin):
occurrerit imꝓbo quod pulchrũ apꝓbo. Cũ pulchrius
sit illud unde imꝓbo & apꝓbo. Quare hoc ipsũ magis
ap ꝓbo: & non solũ uobissed illis om̃ib corporib unde uos
hausi ante pono. De inde regulã ipsã quã uides concipe
hoc modo. Om̃is qui se dubitantẽ intelligit. uerũ intelligit.¬
& dehac re quã intelligit cercꝰ. ẽ. De uero igitur certus est
ꝯm̃is gͦ qui utrũ sit ueritas dubitat: in se ipso hab& uerũ unde
non dubitet. Hec ullũ uerũ nisi ueritate uerũ est. Non itaq
oport& dubitare deueritate eũ qui potut. unde cũq dubire
Ubi uidentur hȩc. ibi. ẽ. lumen sine spatio locoꝵ & tempoꝵ. &
sine ullo spatioꝵ taliũ famtasmatȩ. Nũ quid ista ex aliqͣ
parte corrũpi possunt. eaã siom̃is rationator intereat :
aut apud carnales inferos ueterescat. Hon eñi ratiocina¬
tio talia facit. sed inuenit. Ergo ante quã inueniantur

Expanded text:
occurrerit, improbo; quod pulchrum, approbo; cum pulchrius occurrerit, improbo; quod pulchrum, approbo; cum pulchrius sit illud unde improbo et approbo: quare hoc ipsum magis approbo, et non solum vobis, sed illis omnibus corporibus unde vos hausi, antepono. Deinde regulam ipsam quam vides, concipe hoc modo: Omnis qui se dubitantem intelligit, verum intelligit, et de hac re quam intelligit certus est: de vero igitur certus est. Omnis igitur qui utrum sit veritas dubitat, in seipso habet verum unde non dubitet; nec ullum verum nisi veritate verum est. Non itaque oportet eum de veritate dubitare, qui potuit undecumque dubitare. Ubi videntur haec, ibi est lumen sine spatio locorum et temporum, et sine ullo spatiorum talium phantasmate. Numquid ista ex aliqua parte corrumpi possunt, etiamsi omnis ratiocinator intereat, aut apud carnales inferos veterascat? Non enim ratiocinatio talia facit, sed invenit. Ergo antequam inveniantur,
Abbreviated transcription (Latin):
appetunt ipsa sit. Uide ibi conuentiã quã suꝑior. ẽẽ. ñ possit:
&ipse conueni cũ ea: confitere te non.eẽ. qđ ipsa. ẽ: Si quidẽ
se ipsa nonquȩrit Tu autẽ ad eã quȩrendo uenisti non locor ũ
spatio. sed mentis affectu: ut ipse int̾ior homo cũ suo habita¬
tore non infima & carnali. sed sũma & sp̃itali uoluntate conue¬
niat: aut sinon cernis quȩ dico. & anuera sint dubitas cerne
salaim utrũte dehis dubitare non dubites & sicertũ. ẽ.te. ẽẽ
dubitantẽ quȩre unde sit certũ Hon illic tibi omnino solis
huiꝰ lumen occurr&. sed lumen uerũ qđ illuminat omnẽ hominẽ
uenentẽ in hunc mundũ quod his oculis uideri non potest. Nec
illis quib fantasmata cogitantur ꝑ eosdẽ oc ulos animȩ inpacta.
sed illis quib ipsis fantis matib dr̃ non estiuos quod ego quȩro.
neq illud estis unde ego uos ordino & quod mihi inter uos fedũ

Expanded text:
appetunt, ipsa sit. Vide ibi convenientiam qua superior esse non possit, appetunt, ipsa sit. Vide ibi convenientiam qua superior esse non possit, et ipse conveni cum ea. Confitere te non esse quod ipsa est: siquidem se ipsa non quaerit; tu autem ad ipsam quaerendo venisti, non locorum spatio, sed mentis affectu, ut ipse interior homo cum suo inhabitatore, non infima et carnali, sed summa et spirituali voluptate conveniat. 73. Aut si non cernis quae dico, et an vera sint dubitas, cerne saltem utrum te de iis dubitare non dubites; et si certum est te esse dubitantem, quaere unde sit certum: non illic tibi, non omnino solis hujus lumen occurret, sed lumen verum quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quod his oculis videri non potest; nec illis quibus phantasmata cogitantur, per eosdem oculos animae impacta; sed illis quibus ipsis phantasmatibus dicitur: Non estis vos quod ego quaero, neque illud estis unde ego vos ordino; et quod mihi inter vos foedum
Abbreviated transcription (Latin):
entia dei ꝑtendit afine usq infinẽ forciter. Ita ꝑhanc
sũmus ille araifex oꝑa sua inunũ finẽ decoris ordinata
contexuit Ita illa bonitas a sũmo usq adextrenũ nulli
pulehritudimi quȩ abipsõ solo. eẽ. poss&̃ mundit it
nemo abipsa ueritate deiciat᷑ qui non excipiatur¬
ab aliqua efigie ueritatis. Quȩre incorporis uoluptate
quid teneat. nihil aliud inuenies quã conuenientiã. Hã si
resistentia pariunt dolorẽ : conuentia parumt uoluptatẽ
Recognosce igitur quȩ sit sũma conuenientia. Noli foras ire.
intẽ ipsũ redi: in interiore homine habitat ueritas. Et si
naturã tuã mutabilẽ inueneris : transcende te ipsũ: sed mem̃to
cũ te transcendis. fatiocinantẽ animã ce transcendere Illuc
ergo tendi unde ipsũ lumen rationis accenditur Quo enĩ
ꝑuenit om̃is bonus ratiocinator nisi adueritatẽ. cũ adse ipsã
ueritas nonutiq ratio cinando ꝑuenitͥ. sed qđ ratiocinantes

Expanded text:
entia Dei pertendit a fine usque ad finem fortiter . Ita per hanc summus ille artifex opera sua in unum finem decoris ordinata contexuit: ita illa bonitas a summo ad extremum nulli pulchritudini quae ab ipso solo esse posset invidit, ut nemo ab ipsa veritate dejiciatur, qui non excipiaturab aliqua effigie veritatis. Quare in corporis voluptate quid teneat nihil aliud invenies quam convenientiam. Nam si resistentia pariunt dolorem, convenientia pariunt voluptatem. Recognosce igitur quae sit summa convenientia: noli ire foras, in teipsum redi; in interiore homine habitat veritas; et si tuam naturam mutabilem inveneris, transcende et teipsum. Sed memento cum te transcendis, ratiocinantem animam te transcendere. Illuc ergo tende, unde ipsum lumen rationis accenditur. Quo enim pervenit omnis bonus ratiocinator, nisi ad veritatem? cum ad seipsam veritas non utique ratiocinando perveniat, sed quod ratiocinantes
Abbreviated transcription (Latin):
pascitur non quȩrit in ista heremo uoluptatẽ: qui uni dõ cantũ
subiectꝰ nonquȩrit inmonte id.ẽ. intrena elatione uactan¬
tiã. Quis qͥs ȩtno spectaculo in cõmutabilis ueritatis adhe¬
rescit non ꝑ fastigiũ corporis id ẽ. ꝑ hos oculos p̃cipitaturu
ut cemporalia & inferiora cognoscat. Quid igitr restat

Expanded text:
pascitur, non quaerit in ista heremo uoluptatem; qui uni deo tantum pascitur, non quaerit in ista heremo uoluptatem; qui uni deo tantum sub- iectus est, non quaerit in monte, id est in terrena elatione iactantiam; quisquis aeterno spectaculo incommutabilis ueritatis adhaerescit, non per fastigium huius corporis, id est per oculos praecipitatur, ut temporalia et inferiora cognoscat. QVOD MELIVS SIT
Abbreviated transcription (Latin):
Nã concupiscentia carnis. uoluptatis infimȩ amatores significat
Concupiscentia oculoꝵ curiosos. Ambitio scł. suꝑbos Triplex
etiã temptatio in homine quẽ ueritas ipsa suscepit: cauen¬
da monstrata. ẽ. Dic inquit temptator lapidib istis ut pa-¬
oportere cupiditatẽ uoluptatis. ut nec fami cȩdendũ sit:
Sed forte dominationis temporalis fastu decipi poterat. q̃ui
carnis uoluptate non potuit. Om̃ia ergo mundi regna
nonstrata sune: & dictũ.e. om̃ia tibi dabo sipstrat᷑ adoraueris
me: Eu responsu .ẽ. dñm dm̃ cuũ adorabis. & illi soli seriuies.
e calcata ẽ suꝑbia Subgesta.ẽ. autẽ etia extrema curio¬
statis illecebra. Non eñi ut se defastigio templi p̃cipitar& urge¬
bat nisi causa cantũ aliquid expiend sed neq hic uctus est
& idco sic respondit ut intelligeremus nonopus. eẽ. ad cognoscen¬
dũ dm temptationib uisibiliter diuma explorare molientib

Expanded text:
nam concupiscentia carnis, voluptatis infimae amatores significat; nam concupiscentia carnis, voluptatis infimae amatores significat; concupiscentia oculorum, curiosos; ambitio saeculi, superbos. 71. Triplex etiam tentatio in homine, quem Veritas ipsa suscepit, cavenda monstrata est. Dic, inquit tentator, lapidibus istis, ut paoportere cupiditatem voluptatis, ut nec fami cedendum sit. Sed forte dominationis temporalis fastu decipi poterat, qui carnis voluptate non potuit; omnia ergo mundi regna monstrata sunt, et dictum est: Omnia tibi dabo, si prostratus adoraveris me. Cui responsum est: Domita calcata superbia est. subiecta est autem extrema etiam curiositatis inlecebra; non enim ut se de fastigio templi praecipitaret urgebat nisi causa tantum aliquid experiendi. sed neque hic uictus est. et ideo sic respondit, ut intellegeremus non opus esse ad cognoscendum deum temtationibus uisibiliter diuina explorare molientibus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs ea uisus fuerit auferre posse metuitur Possunt autẽ au.
ferre ista. & scintilla ignis. & aliqua parua bestiola Postre¬
mo ut omittã innumerabiles aduersitates. tempus ipsũ auferat
necesse. ẽ. om̃ia transeuntia. Itaq cũ om̃ia temporalia mun¬
dus iste concdudat: Omnib mundi partib seruiunt. Iui ꝓpt̃ea
putant nihil colendũ. eẽ. neseruiant. Ueruntamen quã quã
inhac rerũ extremitate miseri iacenͣt. ut uitia sua sibi do¬
minari patidenturꝰ. ł libidine. ł suꝑbia. ł curiositate dãnatiͥ
ł duob hoꝵ ł om̃ib quã dui sunt in hoc stadio uitȩ humanȩ
lic& eis con gredi & uincere sipͥus credant quod intelligere
non dũ ualent. & nondiligant mundũ. qm̃ om̃e quod in mundo
est sic̃ diuinitus dictum. ẽ. concupiscentia carnis. ẽ. & concu¬
piscentia oculoꝵ. & ambitio scłi. Hoc mͦ tria illa notata sins

Expanded text:
quis ea visus fuerit aufequis ea visus fuerit aufeferri ista et scintilla ignis et aliqua parua bestiola; postremo, ut omittam innumerabiles aduersitates, tempus ipsum auferat necesse est omnia transeuntia. itaque cum omnia temporalia mundus iste concludit, omnibus mundi partibus seruiunt qu?: propterea putant nihil colendum esse ne seruiant. uerum tamen quamquam in hac rerum extremitate miseri iaceant ut uitia sua sibi dominari patiantur uel libidine uel superbia uel curiositate damnati uel duobus horum uel omnibus: quamdiu sunt in hoc stadio uitae humanae, licet eis congredi et uincere, si prius credant quod intellegere nondum ualent et non diligant mundum; quoniam omne quod in mundo est, sicut diuinitus dictum est, concupiscentia carnis est et concupiscentia oculorum et ambitio saeculi. hoc m
Abbreviated transcription (Latin):
alius deterior & inferior cultus simulacroꝵ quo fantas¬
mata sua colunt: & quicquid animo errante cũ suꝑbia
ł tumore cogitando imaginati fuerint. religionis nomine
obseruant. Donec fia t in ammo nihil omnino colendũ. ẽẽ
& errare homines. qui insuꝑstitione se in uoluunt. & misera
implicant seruitute sed frustra hoc sentiunt. Non eñi effici¬
unt ut non seruiant remanent quippe illa uitia: quibus
ut illa colenda opinarentur atracti sunt: serui iunt enĩ
cupiditati triplici ł uoluntatͥ s ł excellentiȩ ł spectaculi
Nego eẽ. quẽquã istoꝵ qui nihil colendũ existimant: qͥñ
aut carnalib gaudiis subditus sit. aut potentiã uanã
foueat. aut aliquo spectaculo delectatꝰ insaniat: Ita nes¬
cientes diligunt temporalia : ut inde beatitudinẽ exspec¬
tant. His autẽ reb quib quisq beatꝰ uult effici seru̾at
necesse . ẽ. uelit nolit. Nã quodũq duxerint sequitur: & hͥs¬

Expanded text:
alius deterior et inferior cultus simulacrorum, quo phantasmata sua colunt, et quidquid animo errante cum superbia vel tumore cogitando imaginati fuerint, religionis nomine observant, donec fiat in anima nihil omnino colendum esse, et errare homines qui superstitioni se involvunt, et misera se implicant servitute. Sed frustra hoc sentiunt: non enim efficiunt ut non serviant; remanent quippe ipsa vitia, quibus ut ipsa colenda opinarentur attracti sunt. Serviunt enim cupiditati triplici, vel voluptatis, vel excellentiae, vel spectaculi. Nego esse quemquam istorum qui nihil colendum existimant, qui non aut carnalibus gaudiis subditus sit, aut potentiam vanam foveat, aut aliquo spectaculo delectatus insaniat. Ita nescientes diligunt temporalia, ut inde beatitudinem exspectent. His autem rebus quibus quisque beatus vult effici, serviat necesse est, velit nolit. Nam quocumque duxerint, sequitur; et quis
Abbreviated transcription (Latin):
gionẽ dignũ putant. Est eni nob̾ ut ꝑhibetur. ꝓpinquior: unde
uiciniorẽ speciẽ hab̾e sentitur: Alii etiã cȩt̾roꝵ siderũ corpora
adiungunt: & totũ celũ cũ stellis suis Alii cȩlo ȩthereo copulan
aerem: & istis duobus suꝑiorib elemeas corporeis subiciunt
animas suas: sed in terhos illi sibi uident᷑ religiosissimi : qui
uniuersã simul creaturã. id .ẽ. mundũ totũ cũ om̃ib quȩ
in eo sunt. & uitã qua spiratũr & animatur. quã quidã corpo¬
reã. quidã incorporeã. eẽ. crediderunt Hoc ergo simul
partes. non eñi uniuersȩ creaturȩ auctorẽ conditorẽq
nouer̃. Inde insimulachra p̃cipitantur: & aboꝑib eiꝰ inoꝑa¬

Expanded text:
gione dignum putant: est enim nobis, ut perhibetur, propinquior; unde gione dignum putant: est enim nobis, ut perhibetur, propinquior; unde viciniorem speciem habere sentitur. Alii etiam caeterorum siderum corpora adjungunt, et totum coelum cum stellis suis. Alii coelo aethereo copulant aerem, et istis duobus superioribus elementis corporeis subjiciunt animas suas. Sed inter hos illi sibi videntur religiosissimi, qui universam simul creaturam, id est mundum totum cum omnibus quae in eo sunt, et vitam qua spiratur et animatur, quam quidam corpoream, quidam incorpoream esse crediderunt: hoc ergo totum caeterae. Non enim universae creaturae auctorem conditoremque noverunt. Inde in simulacra praecipitantur, et ab o
Abbreviated transcription (Latin):
ercatirã contgra p̃ceptũ dĩ & ta fri potuis quã ipsa lege
& uertate uolint quod pͥm hominis peccatuĩ dep̃ hendt
mnale uteras libero arbitrio. Sed hoc quoq inpsa dlanacione
addunt: ut non modo diligant. sedetiã seruiant creaturȩ
potius quã creatori. & eã coluͣnt ꝑpartes eius assũmis usq
adima uenientes: sed aliqui se in hoc tentnt: ut ꝓsũmo dõ ani¬
mã colant & pͥmã intellec tualẽ creaturã quã ꝑueritatẽ pater
fabricatus ẽ. adipsã ueritatẽ semꝑ intuendã. & seipsũ ꝑipsã
qulȩ omni mͦ ei simillima ẽ: De inde uenunt ad uitã genital ẽ
ꝑquã creaturã iusibilia & temporalia gisentia ds̃ ȩt̃nus & in¬
cõmutabilis oꝑatur hinc ad animalia. & inde ad ipsa corpo¬
ra colenda dilabuntur: & inhis pͥmo eligunt pulchriora ĩ quib
cȩlestia maxime excellunt. Ergo in pͥmis. solis corpus occur¬
rit: & in eo non nulli remanent: aliqui & lunȩ splendorẽ. reli¬

Expanded text:
potius quam ipsa lege et veritate volunt, quod primi hominis peccatum deprehenditur, male utentis libero arbitrio; sed hoc quoque in ipsa damnatione addunt, ut non modo diligant, sed etiam serviant creaturae potius quam Creatori , et eam colant per partes ejus, a summis usque ad ima venientes. Sed aliqui se in hoc tenent, ut pro summo Deo animam colant, et primam intellectualem creaturam, quam per Veritatem Pater fabricavit, ad ipsam Veritatem semper intuendam, et se per ipsam, quia omni modo ei simillima est. Deinde veniunt ad vitam genitalem, per quam creaturam visibilia et temporalia gignentia Deus aeternus et incommutabilis operatur. Hinc ad animalia, et inde ad ipsa corpora colenda dilabuntur; et in his primo eligunt pulchriora, in quibus coelestia maxime excellunt. Ergo in primis solis corpus occurrit, et in eo nonnulli remanent. Aliqui et lunae splendorem reli
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ unde & uerbũ eius & lix eius rectissime dicitur. Cȩcã illius
unius similia dici possunt in quantũ sunt intantũ enĩ & uera
sunt hȩc ẽ. ipsa eius similitudo: & ideo ueritas: ut enĩ
ueritate sunt uera quȩ uera sunt: ĩta similitudine similia
sint quȩcuq similia. Ut gͦ ueritas forma ueronoe. nca
sinilitudo forma similũ ẽ: Qua ꝓpt̃ qm̃ uera intantia uera¬
umꝰ sinba sunt ea forna. ẽ om̃um quȩ sunt que sũnd
sim diudo pͥncipis ⁊ & ieritas ẽ. quia sine ulla clse¬
sinllitusise e unde falsitas oritur non rebus ipiis fallen¬
tib quȩ nibil aliuid ostendunt sentient quã specie sũ
qua ꝓsie pulechricuidins acceperunt gradi neꝙ iplis
sensib fallentib quiꝓnata sui corporis affeca. non aliud

Expanded text:
est: unde et Verbum ejus et Lux ejuest: unde et Verbum ejus et Lux ejuilia dici possunt in quantum sunt, in tantum enim et vera sunt: haec est autem ipsa ejus similitudo, et ideo Veritas. Ut enim veritate sunt vera, quae vera sunt; ita similitudine similia sunt, quaecumque similia sunt. Ut ergo veritas forma verorum est, ita similitudo forma similium est. Quapropter vera quonia omnium quae sunt, quae est summa similitudo Principii; et Veritas est, quia sine ulla dissimilitudine est. 67. Unde falsitas oritur, non rebus ipsis fallentibus, quae nihil aliud ostendunt sentienti quam speciem suam, quam pro suae pulchritudinis acceperunt gradu; neque ipsis sensibus fallentibus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quã non laborare Sed cui saltim illud m anifestũ. ẽ. falsita¬
tem ẽe. qua id putatur. eẽ. quod non. ẽ. Intelligit eã. ẽẽ
ueritatẽ quȩ ostendit id quod.ẽ. At si corpora intantum
fallunt inquantũ non implent illud unũ quod conuincunt᷑
unitari aquo pͥncipio unũ. ẽ. quic quid ẽ. ad cuius similitu¬
dinẽ quic quid nititur naturaliter approbamus. quia nat̾ali¬
ter imꝓbamus. quicquid ab unitate disce. dit atq in eius
dissimilitudinẽ cendit: detur intelligi. eẽ. aliquid quod illius
umus solius aquo pͥncipio unũ.ẽ quicquid aliquo mͦ unũ est:
Ita simile sit: ut hoc omnino impleat ac sit idipsũ & hȩc. ẽ.
ueritas & uerbũ in pͥncipio & uerbũ ds̃ apud dm̃ Si eñ falsi¬
tas exhis ẽ. quȩ imitantur unũ non in quantũ idimitantur.
sed inquantũ implere non possunt: Illa. ẽ. ueritas quȩ idimple¬
re potuit. & id ẽe quod illud ẽ: Ipsa. ẽ. quȩ illud ostendit sic̃

Expanded text:
atis. 66. Sed cui saltem illud manifestum est, falsitatem esse, qua id putatur esse quod non est, intelligit eam esse veritatem, quae ostendit id quod est. At si corpora in tantum fallunt, in quantum non implent illud unum quod convincuntur imitari, a quo Principio unum est quidquid est, ad cujus similitudinem quidquid nititur, naturaliter approbamus; quia naturaliter improbamus quidquid ab unitate discedit, atque in ejus dissimilitudinem tendit: datur intelligi esse aliquid, quod illius unius solius, a quo Principio unum est quidquid aliquo modo unum est, ita simile sit ut hoc omnino impleat ac sit idipsum; et haec est Veritas et Verbum in Principio, et Verbum Deus apud Deum. Si enim falsitas ex iis est quae imitantur unum, non in quantum id imitantur, sed in quantum implere non possunt; illa est Veritas quae id implere potuit, et id esse quod est illud; ipsa est quae illud ostendit sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ illorũ cdausas eorũdẽ numerorũ legẽ cõponat. qđ fa¬
cillime fitmutatis qͥb dãuerb̵ quȩ tantundẽ significa¬
toneualent uł mutato eoꝵ quȩ inueneritordine nihil illoꝵ
quȩ uelut magna in scolis grã maticoꝵ aut rechorũ didicit
nillis dunnisuiris defuisse cognoscet. Et multareperi et
locutionisgenera tanti de coris quȩ qͥdẽ & in nrã sed maxi¬
me in sua linguadecoras qͦrũ nullũ in eis qͥb: istimnflantur
litteris inuenit᷑. Sed cauendũ ẽ. nediuinis grauibq: sen¬
tentus dũaddit̃ numerꝰ pondus detrahatur . Nãilla mu¬
scadisiplina ubinumerꝰiste plenissi me disci t̃: usqiadeo
cõmemorat in hebre dictaxat lingͣ. cuiꝰ ut ueritatẽ ser¬
ueret in uerb̵ hȩc inde ñ transtulitꝰ. Ego aut̃ ui de sensum eo

Expanded text:
 illorum clausulas eorumdem numerorum lege componat, quod facillime fit mutatis quibusdam verbis, quae tantumdem significatione valent, vel mutato eorum quae invenerit ordine; nihi. illorum quae velut magna in scholis grammaticorum aut rhetorum didicit, illis divinis viris defuisse cognoscet: et multa reperiet locutionis genera tanti decoris, quae quidem et in nostra, sed maxime in sua lingua decora sunt, quorum nullum in eis, quibus isti inflantur, litteris invenitur. Sed cavendum est ne divinis gravibusque sententiis, dum additur numerus, pondus detrahatur. Nam illa musica disciplina, ubi numerus iste plenissime discitur, usque adeo in Hebraea duntaxat lingua: cuius ut veritatem servaret in verbis, haec inde non transtulit. Ego autem ut de sensu meo
Abbreviated transcription (Latin):
cibo sapiens utat᷑ : Insipiens autẽ fedissimȩ gulȩ
flĩmna inuilissimũ ardescat. & sanius qͥsq maluerit
more dñe pisce uesci. quẽ lenticulamore esau
nepotis abrahã aut hordeo more ium̃torũ : Non enĩ¬
ppcerea continentiores nob̃s̃ plereq bestiȩ qͥaui¬
liorib: alunt᷑ ȩscis : Nã in om̃ib huiꝰce modireb:
ñ exearũ rerũ natura qͥb utim. sed ex causa utendi.

Expanded text:
cibo sapiens utatur, insipiens autem foedissima gnlae cibo sapiens utatur, insipiens autem foedissima gnlae flamma in uilissimum ardescat. et sanius quisque maluerit more domini pisce uesci quam lenticula more Esau nepotis Abrahapropterea continentiores sunt nobis plures bestiae quia vilioribus utuntur escis. Nam omnibus hujusmodi rebus non ex ea
Abbreviated transcription (Latin):
Quisqͥsũ siceisutit̃ ut metas consuctudinis bonorũ int̃quos
uersat᷑ excedat aut aliqͥd significat. aut flagiciosus cẽ
Inom̃ib enĩ talib: ñ usus perũ sedlibidoutentis incul¬
paẽ Neq ullomͦ qͥsqͣm sobrius crediderit dñipeder
itaunguento p̃cio so muliere ꝑfusos. ucluxuriosorũ
& nequã hominũ solent. quorũ talia conuuna de
plerũq flagitiũ c̃. indiuna uł ꝓphetica ꝑsona mignȩ
cuidãrei signũ ẽ: Aliã qͥppe in ꝑditis morib alia
inoseȩ ꝓpheteuaticinatione coniunctioe mere¬
tricis necsi fagitiose in conuiuus temulentorũ
& lasciuorũ nudant̃ corpora ꝓpterea inbalneis
nudũ t̃ flagitiũ ẽ : Quid igit᷑ locis & tẽpori & p¬
sonis conueniat diligent̃ atendendũ ẽ : net mere
flagitia rep̃hendamꝰ : Fieri eñ pocest ut sine
aliqͦuitio cuppediȩ uł uoracitatis p̃cio sissimo

Expanded text:
quisquis vero sic eis utitur, ut metas consuetudinis bonorum inter quos quisquis vero sic eis utitur, ut metas consuetudinis bonorum inter quos versatur, excedat, aut aliquid significat, aut flagitiosus est. In omnibus enim talibus non usus rerum, sed libido utentis in culpa est. Neque ullo modo quisquam sobrius crediderit, Domini pedes ita unguento pretioso a muliere perfusos , ut luxuriosorum et nequam hominum solent, quorum talia convivia deplerumque flagitium est, in divina vel prophetica persona magnae cujusdam rei signum est. Alia est quippe in perditis moribus, alia in Osee prophetae vaticinatione conjunctio meretricis : nec, si flagitiose in conviviis temulentorum et lascivorum nudantur corpora; propterea in balneis nudum esse flagitium est. 19. Quid igitur locis et temporibus personis conueniat, diligenter attendendum est, ne temere flagitia reprehendamus. fieri enim potest, ut sine aliquo uitio cupediae uel uoracitatis pretiosissimo
Abbreviated transcription (Latin):
fidunt ueritati credunt autẽ iniqͥtati: ira & indigna¬
tio tribulatio & angustia in omnẽ animã hominis
oꝑintis malũ iudei pͥmũ & greci: Sed hoc ad eos
cũqͥb: uertit᷑ ipsa cupiditas. qͥ eã uincere noluer
Cũ autẽ in homine cuidominabant᷑ regna cupiditatis
&crucifixer̃. sed ñ tã multas uł ita posita ut obte¬
gant sensũ & allegoriã uł enigmata faciant. quã ppȩ
figairatã locutionẽ uoco : Qđ autẽ hieremiȩ dr̃¬
ecce constituite hodie suꝑgentes & regna. ut euel¬
las & destruas & disꝑdas & dissipes: ñ dubiũ qͥnfigu¬
rata locutio totasit ad eũ finẽ referenda quedixi¬
mꝰ: Quȩ autẽ qͣsi flagitiosa imꝑitis uident᷑. siue tantũ
dicta. siue etiã factas: uł ex dĩꝑsona uł exhominũ
quorũ nob̵ scĩtas cõm̃dat᷑ tota figuiatas : quorũ
ad carititis pastũ enudeanda secretas :: Quis qͥs
autẽ reb p̃tereuntib: restrictiutit᷑. quã sese habent

Expanded text:
tati, ira et indignatio. Tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum, Judaei primum et Graeci . Sed hoc ad eos, cum quibus evertitur ipsa cupiditas, qui eam vincere noluerunt. Cum autem in homine cui dominabatur, regna cupiditatis et, crucifixerunt: sed non tam multa sunt, vel ita posita, ut obtegant sensum, et allegoriam vel aenigma faciant, quam proprie figuratam locutionem voco. Quod autem Jeremiae decce constitui te hodie super gentes et regna, ut euellas et destruas et disperdas et dissipes, non dubium, quin figurata locutio tota sit ad eum finem referenda, quem diximus. Quae autem quasi flagitiosa imperitis uidentur, siue tantum dicta siue etiam facta sunt uel ex dei persona uel ei hominum, quorum nobis sanctitas commendatur, tota figurata sunt, quorum ad caautem rebus praetereuntibus restrictius utitur, quam sese habent
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓsit ꝓximo: beneficientia uouat: & huic p̃cedit
utilitas: quia nemo potest exeo qđ ñ habet ꝓdesse
alteri: Quanto enĩ magis regnũ cupiditatis destruit᷑:
tanto caritatis augetur : Quicqͥdgꝰ asperũ &qua si
seuũ factu dictuq inscis scripturis legit᷑ ex ꝑsona dĩ
id scorũ eiꝰ ad cupidititis regnũ destruendũ ualet:
qđ s̃ ꝑspͥieue sonat.: non ẽ. ad aluid restrendũ qͣsi
figiate dictũsit: sicutiest illud apłi thesauritas
tibiuũ indieirȩ &ereuelationisiustirudicudĩ

Expanded text:
ut prosit proximo, beneficentia nominatur. Et hic praecedit utilitas: quia nemo potest ex eo quod non habet prodesse alteri. Quanto autem magis regnum cupiditatis destruitur, tanto charitatis augetur. Quidquid ergo asperum et quasi saevum factu dictuque in sanctis Scripturis legitur, ex persona Dei vel sanctorum ejus, ad cupiditatis regnum destruendum valet. Quod si perspicue sonat, non est ad aliud referendum quasi figurate dictum sit. Sicuti est illud Apostoli: Thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii