comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Illa ã ꝯsideratio meditanti facilius occurrit
que in sola ymagiatõe ꝯsistit. Nam illa qͣ
cum intlli gentia ꝑmiscetur. qnͣto subtilior
¶tanto difficilius iuenitur. uñ ẽ qd̾ dan prior
neptalim u̾o posterior nascitur. lxiiii.¬
rep̾sentat rex futuraꝵ ymagiatõm fictam
neptalim uero sepe ꝑ descripte rei ymagina¬
liter quͣ sunt ꝑ ymagiatõm ceruere. Qms
enĩ ea oĩo ꝓut sunt in hac uita ꝯtemplari e¬
sufficiat. S quisq ea ꝓ arbitrio mentis ũ qͣlia sũt. s qͣlia
fingere noint figurando ea describit. uñ fortas¬
sis hic talis filius dan .i. iudiciũ uocatur. quia
in tali rep̾sentatõne ñ exꝑientie docum̃itũ. s
sue disccetionis sequitur arbitriũ. Est tñ hunꝰ¬

Expanded text:
illa consideratio meditanti facilius occurrit, quae in sola imaginatione consistit. Nam illa, quae cum sola intelligentia permiscetur, quanto subtilior, tanto difficilius invenitur. Unde est quod Dan prior, Nephtalim vero posterior nascitur. Hrepraesentat rerum futurarum imaginationem fictam. Nephtalim vero saepe per descriptae rei imaginaliter quam sunt per imaginationem cernere. Quis enim ea omnino prout sunt in hac vita contemplari sufficiat? Sed quisque ea pro arbitrio mentis non qualia sunt, sed qualia fingere novit, figurando describit. Unde fortassis hic talis filius Dan, id est judicium, vocatur, quia in tali repraesentatione non experientiae documentum, sed suae discretionis sequitur arbitrium. Nam, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ea tm̃i rimatur que longe sunt a sensu cor¬
pore remota. Neptalim ꝑ rerum iusibiliũ
formã. surgit ad rerũ ĩmsibiliũ intlłige¬
ciam. In fernalia enim tormenta longe a
sensu corꝑeo remota ũ dubitamus qr ubi uł
qualia suit uidere ũ possumꝰ. s tñ ħ quoci¬

Expanded text:
ea tamen rimatur quae longe sunt a sensu corporeo remota. Nephtalim per rerum visibilium formam surgit ad rerum invisibilium intelligentiam. Infernalia tormenta longe a sensu corporeo remota non dubitamus, quia ubi vel qualia sint videre non possumus, sed tamen haec
Abbreviated transcription (Latin):
ncolebat. Erat quid
uersis. ydoloꝵ titulis decoratus. unde mauri¬
maurili ꝑ seqũs in hiis regionib nullus ẽ lo
signo sancte crucis opposito: demonia repente
eleuato magno mugitu ñ sine iniuenso feto¬
re fugerunt. Ille autem oĩm ydoloꝵ simulat
coaduari p̾cepit et ignib concremans et fa¬
mllara redegit. mũdans q diligenaius locimp
ibidem honorabile monasceriũ statuit. Poretere¬

Expanded text:
incolebat, erat quidam versis idolorum titulis decoratus. MauriMaurili, persequeris? In his regionibus nullus est locdversum signo sanctae crucis opposito, daemonia repente elevato magno rugitu, non sine immenso fetore fugerunt. Ille autem omnium idolorum simulacra coadunari praecepit, et ignibus ea concremans, in favillam redegit. Deinde mundans diligentius locum, ibidem honorabile monasterium statuit,
Abbreviated transcription (Latin):
añ surtexit a solo donec et defurcto uitam et
captino acquireret lib̾tatem. Negociatores
demq ut sibi retroacta p̾sumptio indulg̾etur
multis donariis ip̃m honoraunt et locum. Qe¬
Imirũ pretera ut ncc̃itudo cõ¬
pellit humana: nauis argis haud mo¬
dica m̃sib referta ꝑ ligimi uehebatur. Que dũ
contra calompnam ascenderet subito turbato
cum alamie ponto uams in u̾tiginem rotaba¬
tur. frangitur autentia et nuĩc ꝓxr ꝓrra subri¬
gitur eleuata fluctib nũc ꝓuppis deprimitut
pestatis timore ꝑterriti de p̾senti iam despe¬
rantes salute omnia uanis armenta iecunt

Expanded text:
antea surrexit a solo, donec et defuncto vitam et antea surrexit a solo, donec et defuncto vitam et captivo adquireret libertatem. 42 Negociatores denique, ut sibi retroacta praesumptio indulgeretur, multis donariis ipsum honoraverunt et locum. Qimirum praeterea. ut necessitudo compellit humana, Argis haud modica mercibus referta per Ligerim vehebatur. Quae cum contra Calonnam ascenderet, subito turbato cum flamine ponto navis in vertiginem rotabatur, frangitur antemna et nunc prora subrigitur elevata in fluctus, nunc puppis deprimitur antaeque tempestatis timore perterriti, de praesenti iam desperantes salute, obliti omnia navis armamenta iecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
sese ꝓ amore dei redimeret. secimꝙ retieret.
quia furtan ppria captinatur ꝓpria uenden dus
ducebatur in alienam. cuius u̾ͥbis et fletibus
siui prĩoticim recognoscens cõmotus pia mẽ¬
te scicerdos nec mora ꝓ captiuo ip̃o dñm suppłi¬
rent. Cedentib autem mimistris uimq facien¬
tib ac dm̃ sui pcepta exe qñtib in mensis uoci¬
bus captinis clamare cepit. aiserere et suctur
re serue de quami deuote et lib̾andus expecii
Sacerdos u̾s flens solo paululum positis gem¬
bus rursusq elenatis ad celum manib ĩquit
Dñe deus om̃ipotens qui in augustia consti¬
formuidine ceteri ꝑcessuntur metuentes ne sese
uiuos terra obsorteret qd̾ imianimes expetũt
sacerdotem febiliter postulantes quatimis ⁊
sibi indulgenciam et defuicto suis m̾̃itis ac¬
quireret uitam. uir u̾o beatus munũ metuẽs
ne ip̃e occasio illius ẽẽt ꝑditionis ꝓstratus ter
re in mensis planctib et crebris singultibus
ĩnocat xp̃m ut defuncto redderet aĩam. Nec

Expanded text:
ei amore redimeret secumque retineret, qui furtim de propria captivitatis patria vendendus ducebatur in alienam. 36 Cuius verbis et fletibus suum patrioticum recognoscens commotus est pia mente sacerdos nec mora pro captivo ipsius dominum supplirent. Cedentibus autem ministris vimque facientibus ac domini sui praeceptum exequentibus, immensis captivus clare, serve Dei, quem devotus liberandus expetii. Sacerdos vero flexis solo paululum genibus, ebus rursusque elevatis ad caelum manibus inquit: Domine deus omnipotens, qui in angustia constiformidine caeteri percelluntur metuentes, ne se se vivos terra absorberet, ut unanimes expeterent sacerdotem flebiliter postulantes, quatinus et sibi indulgentiam et defuncto suis meritis adquireret vitam. 41 Vir vero beatus nimium metuens. nrae inmensis planctibus et crebris singultibus invocat Christum, ut defuncto redderet animam, nec
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑmtttis. Neus qui malum ñ facis et fa¬
cis ẽe ne pessimũ fiat. ⁊ deus qui pancis ad
tõgõ uere ẽ refugientib osteadis malim
snuitia ꝑte ꝑfecta ẽ. Neus a quo dissonan¬
cia usq in extreraũ nulla ẽ cum detenora
meliorib concimĩt. Deus quem amat om̃e¬
ꝓens in quo sut orama tui tamen urrũse
crecture nec malicia nocet nec eno ercał.
Re de cunis regno lex etiam mita reg
redire remiste in quo hĩtare uiere ẽ.deꝰ
quem nemo amittt insi deceptus quem nẽ¬
mo quert insi admonitus quem neneo ĩue¬

Expanded text:
rimum. Deus, qui malum non facis, et facis esse, ne pessimum fiat. Deus, qui paucis ad id, quod vere est, refugientibus, ostendis malum sinistra parte, perfecta est. Deus, a quo dissonantia usque in extremum nulla est, cum deteriora melioribus concinant. Deus, quem amat omneDeus, in quo sunt omnia, cujus tamen universae creaturae nec  de cujus regno lex etiam in ista regnredire, reviviscere; in quo habitare, vivere est. Deus quem nemo amittit, nisi deceptus; quem nemo quaerit, nisi admonitus; quem nemo inve
Abbreviated transcription (Latin):
cib ꝑsallere ceꝑunt: ut ip̃i quoq qui eos occi¬
derant cum ueces psallentium audirent in¬
nrũ miratitrerentir. Eecti ergo qui ꝓcul¬
dubio ad ꝑꝑetuam untam tendunt quid eis
in eadem debeat et morte resecari. Nam
uir dei contra samariam missus quia ꝑ in¬
obedĩam mrtine cõmedit. Hunc leo eode
itinere ocadit. s statim illic scriptum ẽ: quia
scetit leo iuxta asinũ et ñ cõmedit recada¬
uere. Ex quare oscenditu qd̾ pcc̃m in obedũ
in ip̃a fuenit morte laxatum: quia isdem leo
quem uuentem p̾sumpsit occidere conting̾ẽ
ñ presumpsit occisu

Expanded text:
cibus psallere coeperunt, ita ut ipsi quoque qui eos occicibus psallere coeperunt, ita ut ipsi quoque qui eos occiderant, cum voces psallentium audirent, nimium mirati terrerentur. d perpetuam vitam tendunt, quid eis in eadem debeat morte resecari. Nam vir Dei contra Samariam missus, quia per inobedientiam in itinere comedit, hunc leo in eodem itinere occidit. Sed statim illic scriptum est: Quia stetit leo juxta asinum, et non comedit de cadavere . Ex qua re ostenditur quod peccatum inobedientiae in ipsa fuerit morte laxatum, quia idem leo, quem viventem praesumpsit occidere, contingere non praesumpsit occisu
Abbreviated transcription (Latin):
in eadem infancia morientes ingredi reg̃
gredi credendum ñ ẽ. Cana ñ millis ꝑuulie¬
enistem regi celestis aditus a parentib dau¬
ditur si male mitriantu. Sam quidam ir
rtq ifdem ꝑuulus qd̾ dictu grane ẽ mox ut
enis animo aliquid obstitiss: meuesta tẽ
dei blasphemare consueu̾at. Qmi in hac an
trienuũ mortalitate ꝑcussus: uenit ad mor¬
tem. Cumq eum siuis pr̃ in simi teneret sicut
nos sp̃c uenisse tremerctib oculis puer aspi
Oa clamans decluabat faciem: ut se ab
eis in fuai patris absconderet. Quem cũ ille
lunit. Oan cum ħ dixiss marestatis nomen
ꝓtinus blasphemauit et aĩam reddit ut
enim omipotens deus. ꝓ quo reatu talibus
fuisset executorib traditus unde uuente
pr suus noluit corigere. Hoc morientem ꝑ
misit iterare quatinus reatum suũ pr̃ eius
agnosceret: qui ꝑuuli filii aiam necglige̾s
ñ ꝑuulum pcc̃orem gehenne ignib nutris¬
chos mnramus unus artoris suspendunt. Q
suspensi eodem die defimicti sunt. Facto autẽ

Expanded text:
in eadem infantia morientes ingredi regnugredi credendum non est; quia nonnullis ejusdem regni coelestis aditus a parentibus clauditur, si male nutriantur. Nam quidam vir Atque idem parvulus, quod dictu grave est, mox ut ejus animo aliquid obstitisset, majestatem Dei blasphemare consueverat. Qui in hac ante triennium mortalitate percussus venit ad mortem. Cumque eum suus pater in sinu teneret, sicutnos ad se spiritus venisse trementibus oculis puer aspicQui clamans declinavit faciem, ut se ab eis in sinu patris absconderet. Quem cum ille lunt. Qui cum hoc dixisset majestatis nomen protinus blasphemavit, et animam reddidit. Ut enim Omnipotens ostenderet pro quo reatu talibus fuisset exauctoribus traditus, unde viventem pater suus noluit coermisit intrare, quatenus reatum suum pater ejus agnosceret, qui parvuli filii animam negligens non parvulum peccatorem gehennae ignibus nutrischos in ramis unius arboris suspenderunt. Qui suspensi eodem die defuncti sunt. Facto autem
Abbreviated transcription (Latin):
lud qd̾ eminus conspex̾am ꝑtendi. In¬
uemo senem in ueste pellicea inolam mami
uertentem. Consalutatus: accepit nos benig¬
ne. eiectos nos in sslud lictus exponimius. et
ne statim exponere repetere cursum possimus.
hunan ingemi naturam locoꝵ cultuuq hĩ¬
dantium nolusse cognoscere. xp̃ianos nos eẽ
id precipue querere au ẽẽnt aliqui inter illas
solitudines xp̃iam. Tum uiero ille flens gan
sepnis ex osculatos ĩ rutat ad or̃omi. Deinde
positis in terra neruetum pellib facit nos
discumbere. Xponit pnͣdium sane locupletis¬
sumĩ dmidiũ panem ordeaceun. Eramus
autem nos. iii ͦ ͬ ip̃e erat quintus. fascitłm
et herbe intulit. cuius r omen excidit. Que
mente similis exubera /is foliis: saporẽ mel¬
lis prestabat. Huius ꝑledulti ad modũ suam¬
tate delectati at sacĩti simuis. Ad hoc subri

Expanded text:
lud quod eminus conspexeram, pertendi, invenio senem in veste pellicea molam manu vertentem; consalutatus accepit nos benigne. Ejectos nos in illud littus exponimus; et ne statim repetere cursum possimus, humani ingenii naturam locorum cultumque habitantium voluisse cognoscere: Christianos nos esse: id praecipue quaerere, an essent aliqui insolitudines Christiani. Tunc vero ille flens prae saepius exosculatus invitat ad orationem; deinde impositis in terram vervecum pellibus facit nos discumbere. Apponit prandium sane locupletissimum, dimidium panem hordeaceum. Eramus autem nos quatuor, ipse erat quintus. Fasciculum etiam herbae intulit, cujus nomen excidit; quae menthae similis exuberans foliis, saporem mellis praestabat: hujus praedulci admodum suavitate delectati atque exsatiati sumus. Ad haec subri
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣspõne ꝑcium. et incissitudine quali¬
tatum. Etteratio sp̃uũ ꝑ cogritionem et af¬
fectum. secundũ affectum mutantur sp̃c ut
nũc trstes mũs hylares. secund̃ cognitionẽ
ut mĩc plus mĩc minꝰ sapientes. Duo so
surit precipue que affectum oꝑarctis muta¬
re solent .i. sñ quia aliquid penitendũ fece¬
rit in pretento. sine quia aliquid mordina¬
tum ꝓponat de futuro. S quia deus de fco
ñ pemiteat. satis eudenter oscendit ĩmiuta¬
bilis iste cursus rerum õm qui sic lege ppe¬
tua prime inscitutõis modũ ñ desert. Oe
neto nl mordinatũ ꝓponat rõnabilis pro¬
bat euentus qui in toto nature corpe nũs¬
misqiũ sibi contradicit. semꝑ ĩutabilis ẽ
uoluntas dei qui nec mitat consiliũ de pre¬
tertto. nec ꝓpositirmi de futiro. dic quoq cog¬
utione ĩnuitabilis ẽẽ credendus e. ẽribus

Expanded text:
tione partium, et vicissitudine qualitatum. Alteratio spirituum per cognitionem et affectum. Secundum affectum mutantur spiritus, ut nunc tristes, nunc hilares. Secundum cognitionem, ut nunc minus, nunc amplius sapientes. Duo vero sunt praecipua quae affectum operantis mutare solent, id est, sive quia aliquid poenitendum fecerit in praeterito, sive aliquid inordinatum proponat de futuro. Sed quod Deus de facto non poeniteat satis evidenter ostendit immutabilis iste cursus rerum omnium, qui sic lege perpetua primae institutionis modum non deserit. Quod vero nil inordinatum proponat rationabilis probat eventus, qui in tanto corpore naturae nusquam ubi contradicit. Semper ergo immutabilis est voluntas Dei qui nec consilium mutat de praeterito, nec propositum de futuro. Sic quoque cognitione immutabilis esse
Abbreviated transcription (Latin):
nescimus ꝑ dimimtõm. ut qñ qd̾ scimus
obliuiscimur. uicissitudo autem quadripti¬
ta ẽ. In eentia in forma. in loco. in temꝑe.
In eẽntia incisstudmẽ ꝑit humana cog̃m¬
tio qnͣ ñc ħ nũc illud cogctamus. quia si¬
mul omĩa nr̃o sensu comphendere ũ possu¬
mus. In forma ut qñ ad ip̃m mĩc tale mĩc
uero tale attendimus quia utrumq simul
ũ ualemus. In loco ut qñ nũc hnc mĩc illuc
cogitationẽ ducimus. quia simul ubiq co

Expanded text:
nescimus. Per diminutionem, quando quod scimus obliviscimur. Vicissitudo autem quadripertita est, in essentia, in forma, in loco, in tempore. In essentia vicissitudinem patitur humana cognitio, quando nunc hoc, nunc illud cogitamus; quia simul omnia nostro sensu comprehendere non possumus. In forma, quando idipsum nunc tale, nunc vero tale attendimus; quia utrumque simul non valemus. In loco, quando nunc huc, nunc illuc cogitationem ducimus, quia simul ubique esse
Abbreviated transcription (Latin):
missam iteꝵ resimumꝰ. quo uicissitudinẽ re¬
ciꝑe possit sapĩa que omina suuł et semel
sub imo insionis radio comphendit. Suul
quia omnẽ eẽntiam. omnẽ formã. omĩa lo¬
ca. om̃ia temꝑa. Semel quia insionẽ nec t̃t¬
missam recipit. nec hĩtam intermatit. S ꝙ
lind uidere eẽt quoscumꝙ res se uerteret pre¬
sens tibi ñ ẽẽ ñ posset. et sub uno insionis
ictu ĩmobilis ꝑmanens comphenderes. quic¬
quicquid quaqua uͥsum in respectu hr̃es. ĩmo
eẽt. Nunc autem quia ex ꝑte uides micta¬
trahit. qd̾ si totus oculus om̃es sic muctabi¬
liter ñ uideres. Qucquid igitur ex ꝑte ẽ mu¬
tabile ẽ. et quicquid ex ꝑte ñ ẽ ĩmutabile ẽ.

Expanded text:
issitudine dicam? Quomodo vicissitudinem recipere possit sapientia, quae omnia simul et semel sub uno visionis radio comprehendit? Simul, quia omnem essentiam, omnem formam, omnia loca, omnia tempora. Semel, quia visionem nec intermissam recipit, nec habitam intermittit; sed quod aliud videre, quocunque se res verteret, praesens tibi non esse non posset, et sub uno visionis ictu immobilis permanens comprehenderes quidquid quoquoversum in conspectu haberes; imo esset. Nunc autem quia ex parte vides, mutaem trahit. Quod si totus oculus esses, sic mutabiliter non videres. Quidquid igitur ex parte est, mutabile est; et quidquid ex parte non e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ cum ip̃o. spes minus laborem honeris¬
ĩmirunt. uere honus leue uita xp̃i. quia
rit cum cupiditate. ñ possidet cum arore.
ñ dolet si amisenit. Ingum autem dyabo¬
dem sibi loum ñ simplicitas. Quibdã dat᷑
ibi cibus sine potu et econtrio. Multi uero
ielum sargunt a mensa. et tamen leti ur¬
teurtate quadam famem su am consolan¬
ficiens ñ suꝑ fua. ulłs amittit ibi locum c̃
nibore. quia om̃ia disponit humilitas iem¬
ut subtiliores fiant. et nolunt ieuinare ut
audiant. uenite ad me qui laborgtis et ho¬
ficiam. Om credam. Credo quia quia qui po

Expanded text:
e cum Christo? Spes muneris laborem imminuit. Vere onus leve vita Christi, quia rit cum cupiditate, non possidet cum amore, non dolet si amiserit. Jugum vero Chrisdem sibi locum, non simplicitas, quibusdam datur ibi cibus absque potu, et e converso. Multi vero jejuni surgunt a mensa, et tamen laeti urbanitate quadam, famem suam consolanficiens, non superflua, nullus amittit locum ibi cum rubore, quia omnia disponit humilitas. Jejut subtiliores fiant, et nolunt jejunare ut audiant: Venite ad me omnes qui laboratis et oreficiam; dic
Abbreviated transcription (Latin):
fuane ẽ Tauroꝵ ceruices humiliat honus
qd̾ trahitur. suꝑbiam carins que quasi ex
xp̃i ẽ obpbria pati. nicħ possidere asfugere
corpus. mori ꝓ ꝓximo. s cui ẽ ħ homis le¬
ue: iludi anten sui. Cupio inquit paulus

Expanded text:
Jugum taurorum cervices humiliat; onus quod trahitur, superbiam carnis quae quasi ex i est opprobria pati, nihil possidere, affligere corpus, mori pro proximo. Sed cui est hoc onus leve? Audiant cui: Cupio, inquit Paulus,
Abbreviated transcription (Latin):
tionis occasio. Em̾gurt quippe ex eo confes¬
tim uicia que latebant. et nelut equi infre¬
nes certati e suis repagulis ocio longiore
nutriti. acrius ad ꝑuiciem anrige ꝓprii fero¬
ciusq ꝓruipunt. Magis enim exeratis ex̾¬
titio usuq humano cessante efferantur in
cia in nobis: inisi fuerut aute ꝓurgata. Ip̃ã¬
q iubrũ pacientie quam posfidere ymagi¬
et nota publica udebantur. desidia se curi¬
tatis qurttimꝰ. Qmasi uero mrmũsa uiru¬
lenta serpentium genera nel ferarũ cum

Expanded text:
tionis occasio: emergunt quippe ex eo confestionis occasio: emergunt quippe ex eo confestim vitia, quae latebant, et velut equi infrenes certatim e suis repagulis otio longiore nutriti acrius ad perniciem aurigae proprii, ferociusque prorumpunt. Magis enim, exercitio usuque humano cessante, efferantur in nobis vitia, nisi fuerint ante purgata. Ipsamque umbram patientiae, quam possidere imagiet nota publica uidebamur, desidia securitatis amittimu» Quasi uero uniuersa uirulenta serpentium gener ?? uel ferarum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
dare solitudiem nos desiderare conq̃rmr.
tanqm̃ibi uullus nos concitantib illico uuir
q in alios erroris nr̃i uertims causas.
mĩqui ad pacie ac ꝑfectionis caacem ualemꝰ
puenne. Or̃a igitur emendationis ac
tñquillitatis nr̃e ñ ẽ in alterius arbitrio cos¬
tenus ꝑfectione s ex nr̃a uirtute descendere.
quem ñaliena ꝑacĩa. s ꝓpria longanimitate
rura in congregatõne fr̃m uiciis ñ pusillam¬
mitatis ꝑfugio. S diuine contemplatõnis
obtentu intrare: que ñ uisi solitudine a ꝑ
fectis soluan modo poterit appͥhendi. Que¬
cumiq emm unicia incurata in heremũ detu¬
lerimus: oꝑta in nobis et ñ abolita sentiẽ¬
tur. Dolitudo namq ficut nouit emuendatis
morib contemplatõmi purissimã reserare:¬
solum seruare. uerum etiam ex aggerare
confueuit. T̃am diuq sibi paciens quis uide¬
tur et humilis. donec nullius hoĩm cõmisce¬
tur consortio: ad naturam pristinam mox
reu̾surus. sum interpellauit cuiussib ꝓmio¬

Expanded text:
dare, solitudinem nos desiderare conquerimur, tamquam ibi nullis nos concitantibus ilico uirtuque in alios erroris nostri uergimus causas, numquam ad patientiae ae perfectionis calcem ualebimus peruenire. Summa igitur emendationis ac tranquillitatis nostrae non est in alterius arbitrio conterius perfectione, sed ei nostra uirtute descendere, quae non aliena patientia, sed propria longanimitate rum in congregatione fratrum uitiis non pusillanimitatis perfugio, sed diuinae contemplationis obtentu etfectis solummodo poterit apprehendi. Quaecumque enim vitia incurata in eremum detulerimus, operta in nobis, non abolita sentientur. Solitudo namque, sicut novit, emendatis moribus, contemplationem purissimam reserare,solum servare, verum etiam exaggerare consuevit. Tamdiuque sibi patiens quis videtur et humilis, donec nullius hominis commisceatur consortio: ad naturam pristinam mox reversurus, cum interpellaverit cujuslibet commo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpta s sua. struũt de ꝓpͥo calũpinas ĩmocenaie.
descruũt simplicitatẽ u̾ntatis. obstriũt iudicui
uias. Nichita absq labore manifestã facit m¬
uelimi. s breuit desidere assuescas. frustratorias¬
q et uenatorias p̾cidere dilatões. cã indue intret
ad te cã pauꝑis et eius qui ñ ht̃ qd̾ det. aliis
ne dignas audientia iudicare. Ex euĩ opus ẽ ad¬
untttere illos. quoꝵ poc̃a inam festa sũt p̃cedentia
ad iudiciũ. Carita enĩ ẽ ĩpudentia ñ ulłoꝵ ut cum
manifeste ambitõis prinigine. state et tota fa¬
cies canse eoꝵ. ñ erubescant audĩaniflagitare
publicantes semet ip̃os ad młtoꝵ ꝯscias. In qͦ¬

Expanded text:
o calumnias innocentiae; destruunt simplicitatem veritatis, obstruunt judicii vias. Nihil ita absque labore manifestam facit vvelim, sed breviter decidere assuescas, frustratoriasque et venatorias praecidere dilationes. Causa viduae intret ad te, causa pauperis, et ejus qui non habet quod det. Aliis nec dignas audientia judicare. Quid enim opus est admittere illos, quorum peccata manifesta sunt praecedentia ad judicium? Tanta est impudentia nonnullorum, ut cum manifestae ambitionis prurigine scateat tota facies causae eorum, non erubescant audientiam flagitare, publicantes semetipsos ad multorum conscien
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ĩstant s iam extant. fraus et cͥcũnentio. et
molentia pͥualu̾e suꝑ t̾ram. calũpniatores
optet. Nã is modus q̃ freqũtatur ẽ execrabi¬
tinent hiꝰ dispictatõnes aduocatoꝵ. et pugnas
docũnt lngͣs suas loqͥ m̃daciũ differri adu̾sus
iusciciã eruditi ꝑ fłitate. Sapientes sũt ut faci

Expanded text:
 instant jam, sed exstant. Fraus, et circumventio, et violentia invaluere super terram. Calumniatores oportet. Nam is modus, qui frequentatur, exsecrabitinent hujusmodi disputationes advocatorum, et pugnas docuerunt linguas suas loqui mendacium, diserti adversus justitiam, eruditi
Abbreviated transcription (Latin):
gule ꝓpria ei pccã confitentes quib illam scĩs¬
funam contristarant. Et alia quidẽ dicebat
ego eam delusi. alia ego hĩtum eius deiectã
irrisi. Alia ego eam qd̃ tacita ẽẽt inuriis af¬
eam fundebam. Alia quoꝵ colaphis eam a
se uerberatam sepe dicebat. alia nares eius
synape imppletas a se ẽẽ deflebat. Cetere quo
diuersas ei se referebant ĩnurias irrogasse.
pancos dies illa ñ ferens tantam sin głiam¬

Expanded text:
 propria confitentes, quibus illam sanctissimam contristarunt. Et alia quidem dicebat: Ego eam delusi: alia, Ego habitum ejus dejectum derisi; alia, Ego eam, quod esset tacita, injuriis afe dicebat; alia vero colaphis eam a se verberatam saepe memorabat; alia nares ipsius sinapi impletas a se esse deflebat; caeterae quoque diversas referebant se ei injurias irrogasse. paucos
Abbreviated transcription (Latin):
et qr bonꝰ hõ de bono thesauro suo ꝓfert comĩ.
sic ad lubrica ẜmo ꝯũtit᷑. In hiis ꝙͣto assues¬
cior. tanto loqͣcior ĩuenitur. dicas si audias¬
citet risus. et ut totũ in brem colligam: ĩ mł¬
tiloqͥo nota iactantiã. In hac enĩ hẽs qrtũ gdũ.¬

Expanded text:
et quia bonus homo de bono thesauro suo profert bona . Si ad ludicra sermo convertitur, in his quanto assuetior, tanto loquacior invenitur. Dicas, si audia in levitatem concitet risus. Et ut totum in brevi colligam, in multiloquio nota jactantiam. In hoc habes quartum g
Abbreviated transcription (Latin):
aliena exceslentia mõstratur. restrngit cicri¬
ositatẽ ut totũ se tusferat ĩ ꝯͣriam ꝑtem. qͣten
in quo ip̃e indetur p̾celłe curiosius nocet. ĩ qͦ
s ĩ signis scurrilitas. In fronte hylarctas. uam¬
tas aꝑꝑet ĩ ĩcessu. ꝓnis adiocũ. facił ac ꝓmp¬
tito: punctoq forata exigno. si stringitur cre¬
pitat cũ detumescit. ac uentꝰ egrediens ñ pas¬
sim effusus s strictim emissus crebros quosdã
soitꝰ reddit. Sic mõchus uͥ nanis scurrilib q¬
cogitatõib cor suũ ĩplesat pp̃ disciplinã slencii
ũ ĩnemens uentus uanitatis qͣ ꝑte plemus
egrediatur. Int̾ augustias fanciũ ꝑ cathinnos
excutitur. sepe ⁊̃ uuttũ pudibũdus abscondit.
labia claudit. dentes scringit. ridet tñ nolens
cathumat uuitus. Cũq os snũ ⁊̃ pugnis ob
rat: nocẽ ut ampliori foranãe laxato sum. uẽ¬
tuositas eructuetur. alioqͣn rũꝑetur. Sic moͣ¬
chꝰ ĩepta redundante leticia dim risu uł sig¬

Expanded text:
ur, restringit curiositatem, ut totum se transferat in contrariam partem: quatenus in quo ipse videtur praecellere curiosius notet; in quo signis scurrilitas, in fronte hilaritas, vanitas apparet in incessu. Pronus ad jocum, facilis ac prompnto, punctoque perforata exiguo, si stringitur, crepitat dum detumescit; ac ventus egrediens non passim effusus, sed strictim emissus crebros quosdam sonitus reddit: sic monachus, ubi vanis scurrilibusqciplinam silentii non inveniens ventus vanitatis qua plenius egrediatur, inter angustias faucium per cachinnos excutitur. Saepe vultum pudibundus abscondit, claudit labia, dentes stringit; ridet non volens, cachinnat invitus. Cumque os pugnis obsrit, necesse est ut ampliori foramine, laxato sinu, ventositas eructetur, alioquin rumpetur. Sic monachus inepta redundante laetitia dum risu, vel sig
Abbreviated transcription (Latin):
frogantẽ. ñ q̾renti Rndet. ip̃e q̃rit. ip̃e soluit.
et uerba cossocutõnis ĩꝑftã p̾cidit. cum ã pul¬
sato signo ncc̃ẽ ẽ int̾rumpi colloquiũ uorã lon¬
gam brene qͥritur int̾uallũ. Querit licentiã
ut ad fabulas reutatur post horã ñ ut ꝙ̃piã
edificet. s ut scĩam iactet. Non curat te docere
uł a te doceri ꝙ ip̃e nescit. s ut scire sciatur ꝙ

Expanded text:
ntem, non quaerenti respondet. Ipse quaerit, ipse solvit, et verba collocutoris imperfecta praescindit. Cum autem pulsato signo necesse est interrumpi colloquium, horam longam, breve queritur intervallum; quaerit licentiam, ut ad fabulas revertatur post horam, non ut quempiam aedificet, sed ut scientiam jactevel a te doceri ipse quod nescit; sed ut scire sciatur quod
Abbreviated transcription (Latin):
lineam. Mater eius ida. Godefridus auten
ide filius smuꝑator henrico militanit contra
pp̃m hyldebrannũ. et in oppugnando romam
ꝑtem muri que sibi obtigerat p̾mus irrupit.
possea pre muo labore et miua siti utiũ
tuuũ hauriens febrem qͣrtanam nactus ẽ.
audita antem fama uie iosolimitane. illus
se tturũ uouit. si deus ei redderet sanitatem.
Quo uoto emisso: mox uires ens penitus
resloru̾nt. In antiochena obsidione turcinu
quendã singularen pugnam poscentem
mediũ a laterib gladio lotharingo dissecuit.
cuis desecta medietate iani in armis pal¬
pitante. reliqmͣ tulit equs cui insiderat adeo
firme. turcusille insederat equo suo. Idem go¬
defridus alterũ turcũ eque congressum. uibͣ¬
to in caput ense auertice usq ad inguina dif¬
fidit. et ex eodem ictu sellam et spinam equi
penitus discidit. In eadem obsidione militẽ
quẽdam suũ ꝑabulatum ꝓgressum aleone ĩ¬
uasu et clipeo se defententẽ tandem ociisũ

Expanded text:
lineam. Mater ejus Ida Godefridi anlineam. Mater ejus Ida Godefridi anIdae filius imperatori Henrico militavit contra papam Hidebrandum; et in oppugnanda Roma partem muri, quae sibi obtigerat, primus irrupit. Postea prae nimio labore in nimia siti vinum nimium hauriens, febrem quartanam nactus est. Audita autem fama viae Hierosolymitanae, illuc se iturum vovit, si Deus ei redderet sanitatem. Quo voto emisso, mox vires ejus penitus refloruerunt. In Antiochena obsidione Turcum quemdam singularem pugnam poscentem medium a lateribus gladio Lotharingo dissecuit. Cujus desecta medietate jam in armis palpitante, reliquam tulit equo cui insederat; adeo firme Turcus ille insederat equo suo. Idem Godefridus alterum Turcum aeque congressum, vibrato in caput ense a vertice usque ad inguina diffidit; et ex eodem ictu sellam et spinam equi penitus discidit. In eadem obsidione militem quemdam suum pabulatum progressum, a leone invasum, et clypeo se defendentem tandem occisum
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi templũ dm̃ et templũ qd̾ dicunt salomonis
uri colebantur freqñtia in templo diũ colloca¬
tum erat silacrum mahameth. Ibi frefeti
ope cõpacta. esca sc̃ sepulcri capax edificata
aconstantino magno nillã m̃araͣ ab ini¬
nucis fidei tulit ĩuriam. Metu ut cognitio
ignis celestis qui quot annis in ingilia pas
tur m .ł̃. b̾nardi monachi qd̾ ab buic anius.
ꝑfectus ignem illum uiderit. hospitatusꝙ fu¬
eut in ⁊ enodochio qd̾ ibi Rarolus magnus e¬
scrui issit. ubiet bibliothecam ingentis ex¬
pense cõpegit. taritamq egypti. et ꝑ id locoꝵ
ut si alic uianti in mediis forte
trmiis uiuentũ quo nccia de ueheret morere¬
tur. aut deficeret. ille relictis sarcius ad ꝓxi¬
mamurbem expeditus ꝑ aucilio ꝑgeret. oĩa
que reliquerat in tactã reꝑturus. xuͦ. die in¬
tus auita successione domi custoditam reddi¬
dit. Ibi dux godefridus electus ẽ in regem
filius enstachii comitis bononiensis qui ꝑ
maternuĩ genus ad magni karoli spectabat

Expanded text:
et templum quod dicunt Salomonis, bri colebantur frequentia. In templo Domini collocatum erat simulacrum Mahomet. Ibi tereti opere compacta ecclesia Sancti Sepulcri capax, aedificata a Constantino Magno nullam unquam ab inimicis fidei tulit injuriam; metu, ut conjicio, ignis coelestis, qui quotannis in vigilia Pasctur in libro Bernardi monachi, quod abhinc annis profectus, ignem illum viderit, hospitatusque fuerit in xenodochio, quod ibi Carolus Magnus construi jussit: ubi et bibliothecam ingentis expensae compegit: tantamque Aegypti, et per id locorum ut si alicui vianti in mediis forte triviis jumentum, quo necessaria deveheret, moreretur, aut deficeret, ille relictis sarcinis ad proximam urbem expeditus pro auxilio pergeret, omnia quae reliquerat intacta reperturus. Quindecirus avita successione domi custoditam reddidit. Ibi dux Godefridus electus est in regem, filius Eustachii comitis Bononiensis; qui per maternum genus ad Magni Caroli spectabat
Abbreviated transcription (Latin):
eriut hrac me sõtrahas cito. et hic me cruci¬
fcri amplius ñ ꝑmittas. hic enĩ indeo młtos
ꝯguitos et sodaies et notos meos quos me¬
cum ĩ seculo gaudebam hrr̃e socios. Quoꝵ hͣ
ꝯsortiũ młtum abhorresco. sqo ã ꝓ certo ꝙ ñ¬
dñs bñfecit tibi. Non erũ h pacieris. n am¬
plius uͥ ꝑ men̾tis ista indebis. huc usq indisti
municoꝵ dei carcem. Amodo uidedis głiam

Expanded text:
eri, ut hinc me subtrahas cito, et hic me cruciari amplius non permittas. Hic enim video multos cognatos et sodales, et notos meos, quos mecum in saeculo gaudebam habere socios; quorum hic consortium multum abhoresco. Scio autem pro Deus beneficit tibi. Non enim haec patieris; nec amplius, nisi promerueris, ista videbis. Hucusque vidisti inimicorum Dei carcerem: amodo videbis gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta ꝑturbaret hii autem qui cum eo sunt ꝑ¬
ti sunt angeli tenebraꝵ. ꝑtim filii ade ⁊ iam
iudicati sunt et młtos alios expectart qui uł
xp̃m negau̾nt. uł negantiũ oꝑa fecerũt Pas¬
si sunt ã ea que uidisti prius minora torm̃ta.
et postea duiti sunt ad ista. de quib tormẽtis
nullus qui femł ea intrau̾it amplius exire
poterit. hic sunt p̾lati et pͥncipes potenter tor¬
menta paciẽtur. qui .f. ñ bñ usi sunt potentia
gelus. alut subditoꝵ culpe h exigunt ut bonos
rectores ñ hẽant. alut ip̃is bonis mn ħ ꝑtitur
princeps tenebraꝵ dictus ẽ ñ pp̃ potentiã quͣa

Expanded text:
cuncta perturbaret. Hi autem quicunque cum eo sunt, pcuncta perturbaret. Hi autem quicunque cum eo sunt, partim sunt angeli tenebrarum, partim filii Adae; et jam judicati sunt, et multos alios exspectant, qui vel Christum negarunt, vel negantium opera fecerunt. Passi sunt autem ea quae vidisti prius minora tormenta, et post ducti sunt ad ista: de quibus tormentis nullus qui ea semel intraverit, amplius exire poterit. Hi sunt praelati et principes menta patientur ; qui non bene usi sunt potentia gelus: « Aut subditorum culpae hoc exigunt, ut bonos rectores non habeant, aut ipsis bonis in hoc parcitur,princeps tenebrarum dictus est; non propter potentiam qua
Abbreviated transcription (Latin):
nũ qd̾ ulłi credibili eẽt qd̾ mũdus tot aĩas
ferreis et aeris ereis igratis et ualde grossis.
Cumq sic u̾satutr in carbonib et inidiq ꝯbu¬
ritur minia exardescens ira. u̾tit se de uno la¬
tere ĩ aliud latus. et õs manus suas ĩ illam¬
małtitudĩem aĩaꝵ extendit easq repletas am¬
mab ꝯsccragit. sicut rusticus siciens racemos
sꝑgit aĩas in diu̾sas ꝑtes gehenne. et scatĩ
eructuat putens ille de quo p̾diximꝰ fetidam¬
in os enis cadentes deuorat. s et q̃ cumq ma¬
nus eius effugiunt. ne stringantur. illas cũ
canda sua ꝑcutit. et sic misera bestia ꝑcuciens
semꝑ ꝑcutitur. et torm̃ta aĩab inferens ĩtor¬
mentis om̃ib suꝑ om̃s cruciatur. Tunc art an¬
głs ad aĩam. Hic ẽ lucifer pͥncipiũ creaturaꝵ
dei qui u̾sabatur in deliciis ꝑadysi. Qui si so¬
lutus fuerit celum et tr̃am ns̃q ad inferos

Expanded text:
num, quantam nulli credibile esset mundum tot annis num, quantam nulli credibile esset mundum tot annis s catenis ferreis et aereis, ignitis et valde grossis: cumque sic versatur in carbonibus, et undique comburitur, nimia excandescens ira, vertit se de uno latere in aliud latus, et omnes manus suas in multitudinem animarum extendit, easque repletas animabus constringit, sicut rusticus sitiens racemos spargit animas in diversas partes gehennae; et statim eructuat puteus ille, de quo praediximus, fetidamin os ejus cadentes devorat. Sed et quaecunque manus ejus effugiunt, ne stringantur, illas cum cauda sua percutit: et sic misera illa bestia percutiens semper percutitur; et tormenta animabus inferens, in tormentis omnibus super omnes cruciatur. Tunc ait angelus ad animam: « Hic est Lucifer principium viarum Dei, qui versabatur in deliciis paradisi. Qui si solutus fuerit, coelum simul et terram usque ad inferos
Abbreviated transcription (Latin):
¶ꝓpmqnͣs ã anima uidit pͥncipẽ peĩs.¬
fenebraꝵ et ꝓfundũ inferm que autẽ⁊
quatia ibi rnderit mandita torm̃ta si centum
capita. et ĩunoquoq capite centũ linguas
hr̃et alare nlło modo posset. Ibi insus ẽ pͥn¬
sciebat ꝯꝑare. Erat illa bestia ing̾una sicut
coruus formã hñs hũam corꝑis a pedib uso
ad caput. excepto ꝙ płimas hẽbat m anus.¬
manib. hẽbatq in longitudine quasi certũ
cubitos. In grossitudine uero decem.unaqueq
manus digitos unicenos hẽbat. et digiti eius¬
militũ grosse grossiores et longiores. et ip̃os
fecteos in pedib totitem. Rostrum eiꝰ uinus
longũ et grossum. cauda asꝑrima et longa
ad nocendũ aĩab aculeis acutissimis p̾ꝑacta.
iacet autẽ illud horribile monstrũ suꝑ crater
ferream suppositis ardenitib primis ab ĩnu̾a¬
bili małtitudine demonũ follib sufflantiũ. Cir¬
cũdat autẽ ip̃m tanta multitudo aĩaꝵ et demo¬

Expanded text:
 anima vidit principem tenebrarum, et profundum inferni. Quae autem et qualia ibi viderit inaudita tormenta, si centum capita, et in unoquoque capite centum linguas haberet, enarrare nullomodo posset. Ibi visus est prinsciebat comparare. Erat illa bestia nigerrima sicut corvus, formam habens humani corporis a pedibus usque ad caput: excepto, quod plurimas habebat manusmanibus, in longitudine quasi centum cubiti, in grossitudine decem. Unaquaeque manus digitos vicenos habebat, et digiti ejusmilitum grossiores et longiores, et ipsos ferreos; in pedibus totidem. Rostrum ejus nimis longum et grossum, cauda asperrima et longa, et ad nocendum animabus aculeis acutissimis praeparata. Jacet autem illud horrendum monstrum super cratem ferream, suppositis ardentibus pranis ab innumerabili multitudine daemonum follibus sufflantium. Circumdat autem ipsum tanta multitudo animarum et daemo
Abbreviated transcription (Latin):
uolenti tran sire rinuĩ nec ualenti armiger
gladio tnͣstiũ poĩto mam ei emndi et rede¬
midi ꝑanit. Quo iterum in os eius intran¬
te. rex exꝑrectus ẽ et scupefactus dixit se per
onũ ꝑ pontem ferrem tnͣsire et sub quo
ionte multos thesauros iudisse.ubi
uexiss secundũ sidem sompini mł¬

Expanded text:
volenti rivum transire nec valenti, armiger, gladio trans rivum posito, viam ei eundi et redeundi paravit. Quo iterum in os ejus intrante, rex experrectus et stupefactus dixit, se per somnium per pontem ferreum transisse, et sub monte quodam multos thesauros vidisse. Ubi cum perrexisset secundum fidem somni
Abbreviated transcription (Latin):
reuocat tono gre. deiꝑantem consolatur ꝑ
spem ueie penitentem roborat ex ꝓmissis
głie. miseretur et homo hoĩ tribus modis.
Miseretur prelatus discipulo. dum peccan¬
tem uerbis benigue corrigit. de sꝑantem ad
tur ꝙ ñ diligant eos sicut et prius pecranit
petrus s xp̃c eum ñ despexit. s resperit. et
dilexit. anseretur et prelato discipulus dum
hit. uł ꝑuersum patitur. Iratum enm saul
fugietãt dauid purgantẽ spelunca in spelim¬
ca uentrem cum posset occidere ñ occidit. ꝑu̾¬
sumq passus ẽ qmi di uixit. Miseretur dis¬
cipulus discipulo dum pectanti orando com

Expanded text:
revocat dono gratiae, desperantem consolatur per spem veniae, poenitentem roborat ex promissis gloriae. Miseretur et homo homini tribus modis: Miseretur enim praelatus discipulo, disctem verbis benigne corrigit, desperantem ad tur quod non diligant eos sicut prius. Peccavit Petrus, sed Christus eum non despexit, sed respexit et dilexit. Miseretur et praelato discipulus tribhit, vel perversum patitur. Iratum enfugiebat David. Purgantem in spelunca ventrem, cum posset occidere, non occidit. Perversum passus est, quandiu vixit. Miseretur et discipulus discipulo, dum peccanti orando comp
Abbreviated transcription (Latin):
si sponte s inuici. ncc̃itate coacti uide l a po¬
testatib suꝑiorib sanctoꝵ .s. uł angłoꝵ uł
dei. sicut leguiis de illo sermone in demoĩ¬
aco hĩtante. quem tã brigida int̾rogauit
dicens. Dic michi u̾bum dm̃. Cui demon
ꝑ obsessum coritinue Rendit audiente ppło.
fier uoluntarius p̾dicator. s coactus h di¬
cebat et mitus. Sułr quociens in emĩge¬
liis. uł in scõꝵ legendis iegitur. dyabolus
aliꝙ u̾bum ꝓtulisse salutis coactus ħ fecis¬
se credendus e. Nec solum in scripturis scĩs
s etiam in hystoriis genciũ leguntur talia.
sic eigo credendũ ẽ appollmẽm hendisse ñ¬

Expanded text:
non sponte, sed inviti, necessitate coacti: videlicet onon sponte, sed inviti, necessitate coacti: videlicet optantibus superioribus, sanctoDei: sicut legimus de illo daemones in daemoniaco habitante, quem beata Brigida interrogavit dicens: Dic mihi verbum Domini. Cui daemon per obsessum continuo respondit, audiente populo: fieri voluntarius praedicator? Sed coactus haec dicebat, et invitus. Similiter quoties in Evangeliis et sanctorum legendis legitur diabolum aliquod verbum protulisse salutis, coactus hoc fecisse credendus est. Nec solum in Scripturis sanctis, sed etiam in historiis gentium leguntur talia. Sic ergo credendum est Apollinem respondisse, n
Abbreviated transcription (Latin):
tare. l in primis ncr̃ia C. et si sola sit suffi¬
cit. Decet emm hoiẽm timere dñi. sa¬
uere pcc̃m. diligere ꝓtimũ. terrena despice.
ut ita ꝓuocaret illos ad contentom rutuã.
et amoitionẽ honoris dñandiq libidine̾
sub uelamme libertatis. Neniq sapien¬
tes grecie de li oraculo consulti a regibus
nichil aliud Raidebant nsiqd̾ hõĩ cognos¬
cendũ erat se eẽ de gen̾e deoꝵ. hinc et ma¬
crobius suꝑ sompnũ scipionis aĩas dicit
de celolapsas in corꝑa. et hñc eẽ amime ꝑ¬
fectam sapiam dimi corpore utitur. si uñ or¬
ta fit recognoscat. sic emm putat eam uir¬
tutes ip̃as conscĩa nobilitatis induere. qui¬
b post corpus enectos eo mide descenderat
nulgo suggerebat. secundũ ciuilem theolo¬
giami qũ illos indebantur imitari. quoꝵ ĩ¬
finita flagicia. et facinora rep̾sentari in
theatris audiebant. Ceteꝵ demones płm¬
q ꝓferunt ueritatem. et bñ consulũt hõib

Expanded text:
ufficit. Docet enim hominem timere Deum, cavere peccatum, diligere proximum, et terrena despicere, ut ita provocarent illos ad contentionem mutuam, et ambitionem honoris, dominandique libidinem sub velamine libertatis. Denique sapientes Graeciae de hoc oraculo consulti a regibus, nihil aliud respondebant, nisi quod homini cognoscendum erat se esse de genere deorum. Hinc et Macrobius super somnium Scipionis animas dicit de coelo lapsas in corpora, et hanc esse animae perfectam sapientiam, dum corpore utitur, si unde orta sit, recognoscat. Sic enim putat eam virtutes ipsas conscientia nobilitatis induere, quibus post corpus evecta, eo unde descenderat i licentiam vulgo suggerebat secundum civilem theologiam: quando illos videbantur imitari, quorum infinita flagitia et facinora repraesentari in theatris audiebant. Caeterum daemones plerumque proferunt veritatem, et bene consulunt hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tos .i. nosce te ip̃m. hutus autem sue ñ es̃t¬
siñe ñ ẽ credendum appollmẽ fuisse auctorẽ.
uł ĩuentorem. s pocius furem. furatus ẽ
enim eam de p̾senti loco. Idem ẽ enim nosce
illo loco cantici canticos. Nisi cognoueris
te opulcra inter mulieres. egredere et abi
et c̃. hnͣc autem siñam uł potius ħ finitũ
Illũ ego iure despiciam qui scit qnͣto subli¬
mior athlas omnib in libia sit montib.
et tũ idem ignorat qnͣtum ferrata discet e¬
ab archa sacculus. E celo emm descendit no¬

Expanded text:
id est: Nosce teipsum. Hujus autem sententiae non est credendum Apollinem fuisse auctorem, vel inventorem, sed potius furem. Furatus est enim eam de praesenti loco. Idem est enim, noscillo loco Cantici canticorum: Nisi cognoveris te, o pulchra inter mulieres, egredere, et abi, etc. Hanc autem sententiam, vel potius hoc furtum Illum ego jure Despiciam, qui scit, quanto sublimior Atlas Omnibus in Libya sit montibus, hic tamen idem Ignoret quantum ferrata distet ab arca Sacculus: e coelo descendit, γ
Abbreviated transcription (Latin):
ris motus. Sunt qui sensim ambulando e
dam ferculai pompaꝵ et statuaꝵ motus mu¬
tanccũ ut quetiens cũq gradum tnsferum
modinos ꝯnosdam seruare indeantur. nec
cucsim ambulare honestum arbitor rnsi cũ
ca exigit alicinus ꝑiculi aut msde nocitans.¬

Expanded text:
liqui qui sensim ambulando imdam fercula pomparum et statuarum status imitantium, ut quotiescunque gradum transierint modulos quosdam servare videantur. Nec cursum ambulare honestum arbitror, nisi cum causa exigit alicujus periculi vel justa neces
Abbreviated transcription (Latin):
et negociosum suencum ut susenne qui plꝰ
egit t̾acendo quam feciss loqũdo. Tacendo eĩ
apud homines loquta ẽ deo. nec ullũ mamis
ĩnerit sue cascitatis iuditium qmͣ silencium.
Sonscĩa loquebatur ubi nox ñ andiebatur.

Expanded text:
et negotiosum silentium; ut erat Susannae, quae plus egit tacendo, quam si esset locuta . Tacendo enim apud homines, locuta est Deo: nec ullum majus indicium suae castitatis invenit, quam silentium. Conscientia loquebatur, ubi vox non audiebatur:
Abbreviated transcription (Latin):
sue cuntati artianũ ep̃m ex notaris mulle ad
pdendas ammas ordinatum iudissent om̃is
simul curitas enectione ualide ꝓximo ad hos¬
paniam confugit. relictis pancissimis qui adi¬
tum a ñ ĩuenerant uauigandi. Quos atrianoꝵ
ep̃c primo blandimentis postea minis com¬
pellere cepit ut eos faceret arrianos. S for¬
tes m dño ñ solum sua dentis ĩsamam mise¬
rruit uerũ etiam publice uusteria diuina in
domo una congregati celebrare ceꝑunt. Oe ille
uersus eos direxit. Que cum regi ĩnotiuet co¬
muitem quemdã cum iracundia dirigens p̾ce¬
pit ut in medio foro congregata illuc oĩ ꝓum¬
cia lunguas eis et manus dextras radictus
et locuntur: quomõ autea loquebantu SEe
si quis mcredulus uoluerit ẽx ꝑgat nĩc con¬
scantinopolim et ibi reꝑiet udẽ ulis subdy¬
niimũ in palatio ⁊ enonis imꝑatoris hetur
et pcipue regina nira eum reuerentia uene¬
ueratur. E Ed quis congruo sermone possit
assequi aut coaceruare diu̾sitates penaꝵ qͥs

Expanded text:
otario Cyrilae ad perdendas animas ordinatum uidissent, omnis simul ciuitas eueetione nauali de proximo ad Hispaniam confugiuit relictis paucissimis, qui aditum non inuenerant nauigandi. Quos Arrianorum episcopus primo blandimentis, postea minis conpellere coepit, ut eos faceret Arrianos. Sed fortes in domino non solum suadentis insaniam inriserunt, uerum etiam publice mysteria diuina in domo una congregati celebrare coeperunt; quod uersus eos direxit. Quae cum regi innotuisset, comitem quendam cum iracundia dirigens praeoepit, ut in medio foro, congregata illuc omni prouincia, linguas eis et manus dextras radicitus et loquuntur, quomodo antea loquebantur. Sed si quis incredulus esse uoluerit, pergat nunc Constantinopolim, et ibi reperiet unum de illis, subdinimium in palatio Zenonis imperatoris habetur, et praecipue regina mira eum reuerentia ueneratur. V, 7 Sed quis congruo sermone possit exsequi aut coaceluare diuersitates poenarum, quas
Abbreviated transcription (Latin):
arbitraris ut simplex scutrilitate carent. letꝰ
uerbo. sollicitus iracundia. paciens necgligen¬
cia. untis pigricia. doctus iactantia. sũmus
luidia extra illam que ẽ oĩm tonoꝵ oꝑum ca¬
liga generalis uane głie concupiscentiã. unꝰ¬
quisq ergo nr̃m assum at comꝑatom. ut ma
minoris despectione iustificet. xp̃c filius dei i

Expanded text:
arbitraris, ut simplex scurrilitate careat, laetus uerbo, ollioitus iracundia, patiens neglegentia, mitis pigritia, doctus iactantia, submissus inuidia, extra illam, quae est omnium bonorum operum caligo generalis, uanae gloriae concupiscentiam. quisque nostrum adsumat conparationem, ut magminoris despectione iustificet. ita demum
Abbreviated transcription (Latin):
nicus in ordine p̾monstratensi. et tandem
quetsi lib̃m se auoto existimans eo qd̾ nñ¬
me fuss ꝓfessus rediens ad secularẽ uitã.
duxit ucorem noĩe rpcendam. suꝑ quibus
dem galteri socio et conclaustrali ip̃ius he¬
huandi. scripsit epłam ad emdem galte
sub enistem guilłi ꝑsonaita uł ip̃ius ẽẽ in¬
deatur. scupsit etiam idem helynandus ser¬
mones aliquos ꝑ optimos. h sunt autem
que de prefatis eius opusculis excerpsi. et
in unũ hic apposin.

Expanded text:
nicus in ordine Praemonstratensi, et tandem nicus in ordine Praemonstratensi, et tandem quasi liberum se a voto existimans, eo quod minime fuisset professus, rediens ad saecularem vitam, duxit uxorem, nomine Rixendam. Super quibus atre ejusdem Galteri, socio et conclaustrali ipsius Helinandi, scripsit Epistolam ad eumdem Galterum sub ejusdem Guillelmi persona, ita ut ipsius esse videatur. Scripsit etiam idem Helinandus sermones aliquos peroptimos. Haec sunt autem quae de praefatis ejus opusculis excerpsi, et in unum hic apposui.
Abbreviated transcription (Latin):
censi fuit helynandus frigidi montis mona
chus. uir religiosus et facurdia disertus. O
et illos uersũs de morte utulgari nr̃s qui pn¬
blice leguntur. tam eleganter et utiliter
ut luce clãrius patet composunit. et etiam cro¬
nicam diligenter abmtio mũdi uso ad tẽ¬
pus siũ in matimo quodã uolimm̃e diges¬
ut. et ħ quidem opus ita dissipatũ ẽ et disꝑ¬
sum ut nusqm totum reꝑiatur. fertur emi
qͣ idem hesynandus aintam femaliari suo.
.s. bone memorie dũo garmo siluanectensi
ep̃o quostam emsdem oꝑis quat̾nos acco¬
sũ alia de cansa penitus amiserit. de ħ tã
multa ꝑ diuersa loça in serm. Hic autem
etiam quedam eiufdem oꝑis notabilia que
nusqmͣ suꝑius sunt poĩta inserere nolui.
et etiam de quib dã aliis eius scriptis unde
flores excerpsi. scripsit emm ut legitur e¬
pulant epłam cuius titulus de reꝑatõne
lapsi missan .s. ad galteꝵ cłicitm qui fue¬
uat nouicius in orome cysterciensi. et cano¬

Expanded text:
censi fuit Helinandus monachus Frigidimontis, vir religiosus, et facundia disertus; qui et illos versus De morte in vulgari nostro, qui publice leguntur, tam eleganter et utiliter, ut luce clarius patet, composuit; et etiam Chronicam diligenter ab initio mundi usque ad tempus suum in maximo quodam volumine digessit. Et hoc quidem opus dissipatum est et dispersum, ut nusquam totum reperiatur. Fertur enim quod idem Helinandus cuidam familiari suo, scilicet bonae memoriae domino Garino Silvanectensi episcopo, quosdam ejusdem operis quaterniones acco alia de causa penitus amiserit. De hoc tamulta per diversa loca inserui. Hic autem etiam quaedam ejusdem operis notabilia, quae nusquam sunt superius posita inserere volui, et etiam de quibusdam aliis ejus scriptis, unde flores excerpsi. Scripsit enim, ut legitur, epistolam, cujus titulus est, De reparatione lapsi, missam scilicet ad Galterum clericum, qui fuerat novicius in ordine Cisterciensi, et cano