comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ illis. quid enĩ magister uirtutis. nͥ offi¬
ciũ pietatis impleret: ꝗͥd int̾nos aliud qͣm
qđ a nob̾ agi uellet ageret: Deferebat ho¬
mini. deferebat ancillȩ. Ipsa enĩ dicit. Ecce
ancilla dñi. Deferebat simulato pacri de¬
ferebat do uero patri. Ut eiꝰ uidelicet exẽ¬
plis admonit. qͥd parentib debeamꝰ. qͥ tan¬
ta ꝓ nod̾ patiant᷑ agnoscamꝰ. Solent aut̃ di¬
cere arriant imꝑfectũ ẽẽ filiũ qͥa dixerit.
pat̾ maiorme c̃: Sed qͥd mirũ. si ex huma¬
na scesceptione minorẽ se patre asserit
in cȩlo er qͣ subditꝰ erat etiã parentib in t̾ra :¬
t mat̃ eiꝰ conseruabat om̃ia uerba hȩc¬
conferens in corde suo Siue qͣ intellexit.
seu quȩ necdũ intelligere uerba e uangłu
potuit õnia suo parit᷑ in corde qͣsi rumi
in õnib castitatẽ quȩ ñ minꝰ ore pridica
quã corpore argum̾ta fidĩ conseruat᷑ in
tu post apłica p̃cepta magis cupis docere qͣm¬
discere: Et iħs ꝓficiebat sapientia & etate¬

Expanded text:
officium pietatis impleret? quid inter nos aliud, quam quod a nobis agi vellet ageret, deferebat patri, deferebat ancillae. Ipsa enim dicit: Ecce ancilla Domini. Deferebat simulato patri, deferebat Domino vero patri, et utique matre debeamus, qui tanta pro nobis patiantur, agnoscamus. Solent autem dicere Ariani imperfectum esse filium, quia dixerit, Pater major me est . Sed quid mirum si ex humana susceptione minorem se Patre asserit in coelo, ex qua subditus erat etiam parentibus in terra Et mater ejus conservabat omnia verba haec in corde suo. Sive quae intellexit, seu quae necdum intelligere verba Evangelii potuit, omnia suo pariter in corde quasi ruminin omnibus castitatem, quae non minus ore pudica quam corpore, argumenta fidei conservabat in tu post apostolica praecepta magis cupis docere qdiscere. Et Jesus proficiebat sapientia et
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nichil in eiꝰ generatione prȩc̃ ministe¬
riũ prestitit & affectũ. Unde & ꝓfideli
ministerio & ab ȩuangłista & ab ipsa ma¬
ria pat̾ appellat᷑. nec ipse xp̃c suũ negat
esse parentẽ. sed sĩplicit̾ &e aꝑte qͥ sit ue¬
rus sibi pat̾ nob parit̾ & illis insinuat.
Non qđ eũ qͣsi filiũ quȩ it̃ uituꝑat s qđ
ei potiꝰ cui ȩt̃nꝰ ÷ filiꝰ debeat: cõgit oł̃os
m̃tis attollere. quia enĩ ds̃ & homoest:
nõ excelsa dĩtatis nc̃ infirma prȩfert hu¬
manȩ fragilitatis. Quasi dĩ filiꝰ in tẽplo

Expanded text:
generatione praeter ministerium praestitit et affectum, unde et pro fideli ministerio et ab evangelista et ab ipsa Maria pater appellatur; vel ipse Christus suum negat esse parentem, sed simpliciter et aperte qui sit verus sibi pater, nobis pariter et illis insinuat. Non quod eum quasi filium quaerunt, vituperat, sed quid ei potius cui aeternus est filius debeat, cogit oculos mentis attollere. Quia enim Deus et homo est, nunc excelsa deitatis, nunc infima praefert humanae fragilitatis. Quasi homo seniores interro
Abbreviated transcription (Latin):
patroni ꝓ eis in iudicio futuri: pecunias ac¬
ciꝑe ñ dubitant. Et cũ porrecta manꝰ pauꝑi p̃ces
uiuare soleat: illi obhoc maxime in pͣcib ut
pauꝑi nũmũ tollant ꝑnoctant. Quib illa u¬
quippe cũ iudicat᷑ ex it. & orationẽ suã in pec¬
catũ recipit : qͥ magnȩ nc̃ estimationis apud
homines habitꝰ. in diuino tẽ examine ñ solũ
ꝓ aliis se int̾uenire ñ posse. sed nec sua sibi me¬
rita sufficere posse dep̃hendit. immo ipsarũ
quib humanũ iudiciũ fefellit precũ inter
philaciũ diuites. Quia sermone greco phi¬
laxe seruare dr̃. & gaza lingua ꝑsica diui¬
tiȩ uocant᷑. gazophilatiũ locꝰ appellari solet.
qͦ diuitiȩ reseruant᷑. Erat aut̃ archa foram̃
habens desuꝑ. posita uixta altare ad dexte¬
rã ingredientib domũ dñi. inqͣm mitte¬
bant sacerdotes qͥ custodiebant hostia omnẽ
pecuniã quȩ deferebat᷑ ad cẽplũ dñi. atq¬

Expanded text:
patroni pro eis in judicio futuri pecunias acpatroni pro eis in judicio futuri pecunias accipere non dubitant. Et cum porrecta manus pauperi, preces juvare soleat, illi ob hoc, maxime in precibus, ut pauperi nummum tollant, pernoctant. Quibus illa Juquippe cum judicatur, exit, et orationem suam in peccatum recipit, qui magnae nunc aestimationis apud homines habitus, in divino tunc examine non solum se pro aliis intervenire non posse, sed nec sua sibi merita sufficequibus humanum judicium fefellit, precum inter phylacium divites. Quia sermone Graeco φυλάσσειν servare dicitur, et gaza lingua Persica divitiae vocantur, gazophylacium locus appellari solet, quo divitiae servantur. Erat autem arca, foramen habens desuper, posita juxta altare ad dexteram ingredientibus domum Domini, in quam mittebant sacerdotes, qui custodiebant ostia, omnem pecuniam quae deferebatur ad templum Domini, atq
Abbreviated transcription (Latin):
a fidelib quibq quasi reꝓbos docet eẽ. cauen¬
dos: animũ uidelicet ñ gradũ iusta districti¬
one redarguens. Quãuis & hoc culpa ñ care¬
at. si idẽ in foro litib int̾esse. qͥ in cathedra
moysi sy nagoge magistri desiderant appel¬
lari. Duplici sane ratione a uanȩ głȩ cupidis
attende iubem᷑. ne scilicet eor uel simulati¬
one seducam᷑: estimantes bona eẽ quȩ faciunt.
uel emulatione inflãmem᷑ frustra gauden¬
tes in bonis laudari quȩ simulant. Qui de
xit maiorẽ: ut insinuet etiã illos qui in
angulis stantes orant ut uideant᷑ ab hominib
dãnationẽ mereri. sed eos qͥ hȩc ꝓlixiꝰ quasi re¬
ligiosiores agendo. ñ solũ laudes ab hominib:
sed pecunias quęrt̃. ꝓlixiori dãnatione plec¬
tendos. St̃ enĩ qͥ se iustos & magni apud dm̃
meriti simulantes. ab infirmis quib libet
& peccatorũ suorũ conscientia turbatis. quasi

Expanded text:
a fidelibus quibusque quasi reprobos docet esse cavena fidelibus quibusque quasi reprobos docet esse cavendos, animum, videlicet, non gradum, justa districtione redarguens, quamvis et hoc culpa non careat, si iidem in foro litibus interesse, qui in cathedra Moysi Synagogae magistri desiderant appellari. Duplici sane ratione a vanae gloriae cupidis attendere jubemur, ne, scilicet, eorum vel simulatione seducamur, aestimantes bona esse quae faciunt, vel aemulatione inflammemur, frustra gaudentes in bonis laudari quae simulant. Qui devt majorem, ut insinuet etiam illos qui in angulis stantes orant, ut videantur ab hominibus , damnationem mereri; sed eos qui haec prolixius, quasi religiosiores agendo, non solum laudes ab hominibus, sed et pecunias quaerunt, prolixiori damnatione plectendos. Sunt enim qui se justos et magni apud Deum meriti simulantes, ab infirmis quibuslibet et peccatorum suorum conscientia turbatis, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
gatio iħu nob̾ ꝓficit usq hodie contͣ uideos.
Et hi enĩ qͥ confitent᷑ xp̃m esse uenturũ. ho¬
minẽ sĩplicẽ & sc̃m uirũ asserunt de genere
dauid. In t̾rogemꝰ gͦ eos docti a dño: si siplex hõ
dẽ ipse & dñs dauid est ds̃ ante scła manendo.
& filiꝰ dauid apparuit homo intẽporũ fine nas¬
cendo. Qd aut̃ a patre subiciunt᷑ ei inimici. ñ
infirmitatẽ filii: sed unitatẽ naturȩ qͣ in alte¬
ro alt̾ oꝑat᷑ significat. Nã & filiꝰ subicit in imi
& amant salutationes in foro. & pͥmas cathedras
in sy nagogis: & pͥmos discubitꝰ in conuiuiis.
Ambulare instolis. cultiorib uestim̃tis indutos
ad publicũ ꝓcedere significat: in qͦ int̾ cȩtera
diues ille qͥ epulabat᷑ cotidie splendide. peccas¬
se describit᷑. Notandũ aut̃ qͦd ñ salutari in foro¬
ñ primos sedere uel discũbere uetat eos quib
hoc officii ordine cõpetit: sed eos nimirũ qͥ hȩc
siue habita seu certe ñ habita indebite amant

Expanded text:
gatio Jesu nobis proficit usque hodie contra Judaeos. Et hi enim qui confitentur Christum esse venturum, hominem simplicem et sanctum virum asserunt de genere David. Interrogemus ergo eos docti a Domino: si simplex homo dem ipse et Dominus David, Deus ante tempora manendo, et filius David apparuit homo in temporis fine nascendo. Quod autem a Patre subjiciuntur ei inimici, non infirmitatem Filii, sed unitatem naturae, quia in altero alter operatur, significat. Nam et Filius subjicit inimicet amant salutationes in foro, et primas cathedras in synagogis, et primos discubitus in conviviis. Ambulare in stolis, cultioribus vestimentis indutos ad publicum procedere significat. In quo inter caetera dives ille qui epulabatur quotidie splendide, peccasse describitur . Notandum autem quod non salutari in foro, non primos sedere vel discumbere vetat eos quibus hoc officii ordine competit, sed eos nimirum qui haec sive habita, seu certe non habita, indebite amant,
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͥd contͣdicerent ñ hab̾ent: qͣmuis uene¬
nis suis contabescerent potiꝰ quã illiꝰ cibosa¬
turarent᷑. alii tam̃ qͥ poterant caꝑe. ex illoꝵ
occasione multa utilit̃ audiebant. Illi aut
qͥ digni habebunt᷑ scło illo & resurrectione
ex mortuis: neq nubunt. neq ducunt uxores
Non ita in telligendũ est quasi digni tantũ
uel resurrecturi uel nuptus futuri sint:
indigni aut̃ id÷ peccatores uel minime
resurrecturi. uel ad nuptias resurrecturi
sint credendi: sed ita potiꝰ sentiendũ. qđ os
& resurrecturi. & absq nuptis sint in scło
illo mansuri. Dñs aut̃ saluator ut ad głã
resurrectionis animos excitaret inquiren¬
dã de electis solũm uoluit facere sermonẽ.
Si aut̃ in resurrectione neq nubunt neq
ducunt uxores: resurgunt gͦ corpora quȩ
posst̃ nub̾e & ducere uxores. hoc est femina¬
rũ & uirorũ certis discreta mẽbra specieb

Expanded text:
ut quid contradicerent haberent, quamvis veneut quid contradicerent haberent, quamvis venenis suis contabescerent potius quam illius cibo saturarentur, alii tamen qui poterant capere ex illorum occasione multa utiliter audiebant. Illi autem qui digni habebuntur saeculo illo et resurrectione ex mortuis, neque nubunt neque ducunt uxores. Non ita intelligendum est, quasi digni tantum vel resurrecturi vel sine nuptiis futuri sint, indigni autem, id est, peccatores, vel minime resurrecturi, vel ad nuptias resurresint credendi; sed ita potius sentiendum, quod omnes et resurrecturi, et absque nuptiis sint in saeculo illo mansuri. Dominus autem Salvator ut ad gloriam resurrectionis animos excitaret inquirendam, de electis solummodo voluerit facere sermonem. Si autem in resurrectione neque nubunt neque ducunt uxores, resurgunt ergo corpora quae possunt nubere et ducere uxores, hoc est feminarum et virorum certis discreta membra speciebus,
Abbreviated transcription (Latin):
sine filiis de functi. reꝓbis quib q congru¬
uit᷑. a bonis oꝑib steriles ex istunt. Quib
uiritĩ morte misera p̃reptis. ad ultimũ
& ipsa mundana conuersatio ꝗͣ illi sine
uitali oꝑe transegerant. qͣsi uxor in foecun¬
da transibit. Et ait illis iħs. Filii huiꝰ
scłi nubunt. & tradunt᷑ ad nuptias. Cũ dñs
dicat. nolite dare sc̃m canib neq mittatis
margaritas ur̃ãs ante porcos. qđ ipse quȩ¬
dã uel hic de gła resurrectionis uel alibi
de dispensationis aut etiã diuinitatis suȩ
mysterio dixisse inuenit᷑. q̃ multi qͥ ad¬
erant. uel resistendo uel contẽnendo ñ
acceꝑunt: ñ putandũ ẽ scm̃ dedisse canib
aut̃ margaritas misisse ante porcos. Non enĩ
eis dedit qͥ caꝑe ñ poterant: sed eis qͥ pote¬
rant &e simuił aderant. qͦs ꝓpt᷑ alioꝵs ĩmun¬
diciã neglegi ñ oportebat. Et cũ eũ tẽpta¬
tores int̾rogarent. responderetq illis ita

Expanded text:
sine filiis defuncti reprobis quibusque congrusine filiis defuncti reprobis quibusque congruvitur a bonis operibus steriles existunt: quibus viritim morte misera praereptis, ad ultimum et ipsa mundana conversatio quam illi sine vitali opere transegerant quasi uxor infecunda transibit. Et ait illi Jesus. Filiis saeculi hujus nubunt et traduntur ad nuptias. Cum Dominus dicat, nolite dare sanctum canibus, neque mittatis margaritas vestras ante porcos, quod ipse quaedam vel hic de gloria resurrectionis, vel alibi de dispensationis, aut etiam divinitatis suae mysterio dixisse invenitur quae multi qui addiderant vel resistendo vel contemnendo non acceperunt, non putandus est sanctum dedisse canibus, aut margaritas misisse ante porcos. Non enim eis dedit qui capere non poterant, sed eis qui poterant et simul aderant, quos propter aliorum immunditiam negligi non oportebat, et cum eum tentatores interrogabant, respondebatque illis ita,
Abbreviated transcription (Latin):
ut accipiat eã fr̃ eiꝰ uxorẽ. & suscitet sem̃
fr̃i suo. Uide distantiã litterȩ & sp̃s. Iuxta
literã. nubere cogit᷑ inuita. ut defuncti se¬
m̃ excitet fr̃. dp̃s aut̃: magister ÷ castitatis.
Septẽ aut̃ fr̃s erant. & pͥmꝰ accepit uxorẽ:
& mortuus ÷ sine filiis. Et sequens accepit
illã: & ipse mortuus . ẽ. sine filio. Et t̾ciꝰ acce
pit illã similit̃. & om̃s septẽ. & ñ relique¬
rt̃ sem̃ & mortui st̃. Nouissima aut̃ om̃iũ:
mortua ÷ & mulier. Qui resurrectionem
corporũ ñ credebant. animas iudicantes
interire cũ corporib: recte istiꝰmodi fin¬
gunt fabulã. quȩ deliram̃ti arguat eos qͥ
resurrectionẽ assert̃ mortuoꝵ. Potest aut̃
fieri. ut uere in gente eoꝵ aliqͣndo hoc accidit.
n resurrectione gͦ. cuiꝰ coꝵ erit uxor: Siqͥ¬
dẽ septẽ habuert̾ eã uxorẽ. Turpitudinẽ
fabulȩ opponunt. ut resurrectionis dene
gent ueritatẽ. Uerũ mysticȩ septẽ hi fr̃s

Expanded text:
ipiat eam frater ejus uxorem, et suscitet semen fratri suo. Vide distantiam litterae et spiritus. Juxta litteram nubere cogitur in vita, ut defuncti semen excitet frater, spiritus autem magister est castitatis. Septem ergo fratres erant, et primus accepit uxorem, et mortuus est sine filiis. Et sequens accepit illam, et ilam. Similiter et omnes septem, et non reliquerunt semen, et mortui sunt. Novissima omnium mortua est et mulier. Qui resurrectionem corporum non credebant, animam judicantes interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos qui resurrectionem asserant mortuorum. Potest autem fieri ut vere in gente eorum aliquando hoc acciderit. In resurrectione ergo cujus eorum erit uxor? siquidem septem habuerunt eam uxorem. Turpitudinem fabugent veritatem. Verum mystice septem hi fratres
Abbreviated transcription (Latin):
lumine uultꝰ. eiꝰ illustrata. atq signata. Unde
psalmista. signatũ ĩnquit in nob̾ lum̃ uultꝰ
tui dñẽ. Hoc quippe lum̃ ÷ totũ hominis. &
uerbũ bonũ. qđ ñ ocłis sed m̃te conspicitur.
Signatũ aut̃ dixit in nob̾. tanqm denarius
signat᷑ regis imagine. Homo enĩ factꝰ est ad
imaginẽ & similitudinẽ dĩ. qͣm peccando
eiꝰ rep̃hendere corã plebe. & mirati in res¬
ponsis eiꝰ tacuerunt. Qui credere debuerar
ad tantã sapientiã. mirati st̃ qđ calliditas eo¬
rũ insidiandi ñ inuenisset locum. cap̾.¬
saduceorũ. Pharisei traditionũ & obseruati¬
onũ qͣs illi deuterosis uocant. iusticiã p̃fere¬
bant. Unde & diuisi uocabant᷑ a popło. Sadu¬
cei aut̃ qͥ interp̃tant᷑ iusti. & ipsi uindicaban

Expanded text:
lumine vultus ejus illustrata atque signata. Unde lumine vultus ejus illustrata atque signata. Unde Psalmista: Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine . Hoc quippe lumen est totum hominis, et verum bonum quod non oculis, sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei , quam peccando ejus reprehendere coram plebe; et mirati in responsis ejus, tacuerunt. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam, mirati sunt quod calliditas eorum insidiandi non invenisset locum. Sadducaeorum. Pharisaei traditionum et observationum quas illi deuterosis vocant, justitiam praeferebant, unde et divisi vocabantur a populo. Sadducaei autem qui interpretantur jus
Abbreviated transcription (Latin):
rogationẽ saluatoris ignorantiã esse & ñ dispen¬
sationẽ. discant ex pͣsenti loco qđ utiq potuerit
scire iħs cuiꝰ imago esset in nũmo: sed int̾ro¬
gat ut ad sermonẽ eors cõpetent᷑ respondeat.
Cȩsarẽ ñ putemꝰ octauianũ augustũ sed tybe¬
riũ eiꝰ significari priuignũ qͥ in loco succes¬
serat uitrici. sub quo & passus est dñs. Om̃s
aut̃ reges romani a pͥmo iulio cȩsare qͥ im¬
ꝑiũ arripuerat: cȩsares st̃ appellati. Porro
qđ ait. reddite quȩ st̃ cȩsaris cȩsari. id ÷ nũ¬
mũ. tributũ. & pecuniã. & quȩ st̃ dĩ dõ: deci¬
mas pͥmitias. oblationes ac uictimas sentiamꝰ.
quomͦ & ipse reddidit tributa ꝓ se & petro.
& dõ reddidit quȩ dĩ st̃: patris faciens uolun¬
tatem. Aliter. Reddite quȩ cęsaris st̃ cȩsari:
&e quȩ dĩ st̃ deo. Quẽ ad modũ cȩsar a uobis
exigit impressionẽ imaginis suȩ. sic ds̃. ut
quẽ ad modũ illi reddit᷑ nũmꝰ. sic dõ anima

Expanded text:
rogationem Salvatoris ignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex praesenti loco, quod utique potuerit scire Jesus cujus imago esset in nummo, sed interrogat, ut ad sermonem eorum competenter respondeat. Caesarem non putemus Augustum, sed Tyberium significari privignum ejus, qui in locum successerat ipsius, sub quo et passus est Dominus. Omnes autem Reges Romani a primo C. Caesare, qui Imperium arripuerat, Caesares appellati sunt. Porro quod ait: Reddite quae smum, tributum et pecuniam, et quae sunt Dei, Deo, decimas, primitias, oblationes ac victimas sentiamus. Quomodo ipse et reddit tributa pro se et Petro, et Deo reddit quae Dei sunt, Patris faciens voluntatem . Aliter: Reddite quae Caesaris sunt, Caesari; et quae Dei sunt, Deo. Quemadmodum Caesar a vobis exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus, ut quemadmodum illi redditur nummus, sic Deo anima
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa aliud negare ꝑ impietatẽ. Qui peccator est
&e tam̃ illi credit cadit quidẽ suꝑ lapidẽ &e con¬
qͣssat᷑. sed ñ omĩno cõminuit᷑. Rescruat᷑ enĩ ꝑ
patientiã ad salutẽ. Supͣ quẽ uͦ ille ceciderit.
hoc: cui lapis ipse irruerit. & qͥ x p̃m penitꝰ ne¬
gauerit. cõminuet eũ: ut ne testa quidẽ ꝑma¬
neat in qua hauriat᷑ aquȩ pauxillũ. Siue de his
dicit qͥ cadunt suꝑ ipsũ. qͥ illũ mͦ contẽnunt uel
imuriis afficiunt idõ nondũ penitꝰ intereunt:
sed tam̃ conq̃ssant᷑. ut ñ recte ambulent. Supͣ
qͥs aut cadit. ueniet illis desuꝑ in iudicio cũ poe¬
na ꝑditionis. Idõ dixit cõminuet eos. ut sint
impii tanquã puluis quẽ ꝓicit uentꝰ a facie t̾rȩ.
Et quȩrebant principes sacerdotũ & scribȩ¬

Expanded text:
opera, aliud negare per impietatem. Qui peccator est, opera, aliud negare per impietatem. Qui peccator est, et tamen illi credit, cadit quidem super lapidem et conquassatur, sed non omnino comminuitur, reservatur enim per sapientiam ad salest, cui lapis ipse irruerit, et qui Christum penitus negaverit, conteret eum, ut ne testa quidem remaneat in qua hauriatur aquae pusillum. Sive de nis dicit, quod cadunt super eum, qui illum modo contemnunt vel injuriis afficiunt, ideo nondum penitus intereunt, sed tamen conquassantur ut non recti ambulent. Supra quos autem cadit, veniet illis desuper in judicio cum poena perditionis. Ideo dixit comminuet eos, ut sint impii tanquam pulvis quem projicit ventus a facie terrae. Et cum audissent principes sacerdotum e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ satis ad resurrectionis ꝑtinet ueritatẽ.
Sed saducei qͥnq tantũ libros moysi reci¬
piebant. ꝓ pħarũ uaticinia respuentes.
S tultũ gͦ erat inde ꝓferre testimonia: quor
auctoritatẽ ñ sequebant᷑. Porro ad et̾ni¬
tatẽ animarũ ꝓbandã. de morse ponit exẽ¬
pluĩ. Ego sũ ds̃ abrahã & ds̃ ysaac & ds̃ iacob.
Statĩq infert. Qs̃ aut̃ ñ ÷ mortuorũ
sed uiuoꝵ. Ut cũ ꝓbauerit animas ꝑmanere
post mortẽ qđ illi int̾cȩt̾a negabant᷑. neq
enĩ poterat fieri ut eoꝵ esset ds̃ qͥ nequaqͣm
subsisterent: consequent᷑ introduceret᷑ &
corporũ resurrectio: quȩ cũ animab bona
malaue gessert̃. Om̃s enĩ uiuunt ei. Om̃s
uidelicet illi quoꝵ dñs est ds̃. uiu̾nt ei uita
utiq uera qͣ iusti uiuunt. etiã quando corpo¬
re moriunt᷑. De qͣ alibi dñs ait. Qui credit in
me: etiã si mortuus fuerit uiuet. Crede gͦ.
& si mortuus fueris uiues. Si aut ñ credis:

Expanded text:
ad resurrectionis pertinet veritatem. Sed Sadducaei quinque tantum libros Moysi recipiebant, prophetarum vaticinia respuentes. Stultum ergo erat inde proferre testimonia, quorum auctoritatem non sequebantur. Porro ad aeternitatem animarum probandam, de Moyse ponit exemplum: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . Statimque infert Deus autem non est mortuorum, sed vivorum. Ut eum probaverit animas permanere post mortem, quod illi inter caetera negabant neque enim poterat fieri ut eorum esset Deus qui nequaquam subsisterent consequenter introduceretur et corporum resurrectio, quae cum animabus bona malave gesserunt. Omnes enim vivunt ei. Omnes videlicet illi quorum Dominus est Deus. Vivunt ei, vita utique vera, qua justi vivunt etiam quando corpore moriuntur. De qua alibi Dominus ait: Qui credit in me, etiam si mortuus fuerit vivet . Crede ergo, et si mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
ptulit. & nc̃ in cęli penetralib ab eiꝰ ocłis oceul¬
tꝰ quasi in parte alteriꝰ regionis uiuit. Hȩc inga¬
z ophilaciũ era minuta duo mit̾tit: qͥa in conspec¬
tu diuinȩ maiestatis qͣ nr̃i oꝑis oblationes qͣsi
certo numero conscripta & consignata seruan¬
sͥ. siue dilectionẽ dĩ &e ꝓximi seu fidĩ orationisq
suȩ munera defert. Quȩ consideratu ꝓpriȩ
fragilitatis minuta. sed merito pie deuotio¬
nis accepta: cunctis suꝑborũ iudeors operib
prestant. Nam om̃s hi ex habundanti
sibi misert̃ in munera dĩ. hȩc aut̃ ex eo qđ de¬
est illi omnẽ uictũ suũ quẽ habuit misit.
Ex abundanti sibi iudeus mittit in munera
dĩ qui de iusticia sua prȩsumens: hec apud
tit. quȩ omne quod uiuit non sui meri¬
ti sed dei esse muneris intelligit dicens.
Ds. propicius esto michi peccatori. Et alibi.
Fortitudinem meã ad te custodiã. quia deus
susceptor meus es: deus meus misericor¬
dia eius prȩueniet me.: : Ex plicit

Expanded text:
rtulit, et nunc in coeli penetralibus ab ejus oculis occultus, quasi in parte alterius regionis vivit. Haec in gazophylacium aera minuta duo mittit, quia in conspectum divinae Majestatis, qua nostri operis oblationes quasi certo numero conscripta et consignata servantur, sive dilectionem Dei et proximi, seu fidei orationisque suae munera defert, quae consideratu propriae fragilitatis minuta, sed merito piae devotionis accepta, cunctis superborum Judaeorum operibus praestant. Nam omnes hi ex abundantia sibi miserunt in munera Dei. Haec autem ex eo quod deest illi, omnem victum suum quem habuit misit. Ex abundantia sibi Judaeus mittit in munera Dei, qui de justitia sua praesumens, haec apud tit, quae omne quod vivit, non sui meriti, sed Dei esse muneris intelligit, dicens: Deus, propitius esto mihi peccatori . Et alibi: Fortitudinem meam ad te custodiam, quia tu Deus susceptor meus es, Deus meus, misericordia ejus praeveniet
Abbreviated transcription (Latin):
b̾. qr uidua hȩc pauꝑcula plusqͣm om̃s misit.
Hic locꝰ nob̾ moralit̾ quidẽ intimat qͣm sit ac¬
ceptabile dõ qͥcqͥd bono animo obtulerimꝰ.
qͥ cornimirũ & ñ substantiã pensat. nec
ꝑpendit quantũ in eiꝰ sacrificiis. sed ex qͣn¬
to ꝓferat᷑. Iuxta uͦ leges allegoriȩ. diuites
qui ingazophilatiũ munera mittebant: iudeos
de iusticia legis elatos. porro uidua pauꝑ: ȩccłȩ
simplicitatẽ designat. Quȩ recte pauꝑculã uoca

Expanded text:
pauper plus quam omnes misit. Hic nobis locus moraliter quidem intimat, quam sit acceptabile Deo quidquid bono animo obtulerimus, qui cor nimirum et non substantiam pensat, nec perpendit quantum in ejus sacrificiis, sed ex quanto proferatur. Juxta vero leges allegoriae, divites qui in gazophylacium munera mittebant, Judaeos de justitia legis elatos, porro vidua pauper Ecclesiae simplicitatem designat. Quae recte paupercula voca
Abbreviated transcription (Latin):
re popłm dĩ qͥ decimas solueret. & pͥmitiua
daret. & cȩt̾a quȩ in lege scripta st̃. humanis
legib subiacere. Cuiꝰ seditionis adeo fomes
inualuit. ut post dñi passionẽ insistentib
sibi romanis. patriã gentẽ. & regnũ. nobile
illud cũ sua religione tẽplũ: immo ipsã lucẽ
ꝑdere qm tributa reddere maluerint.
t in t̾rogauert̃ illũ dicentes. Magister. scimꝰ
qr recte dicis & doces & ñ accipis ꝑsonã sed
in ueritate uiã dĩ doces. Licet nob̾ tributum
dare cȩsari an non: Blanda & fraudulenta
int̾rogatio illuc ꝓuocat respondentẽ. ut ma¬
gis dm̃ quã cęsarẽ timeat. & dicat ñ debere
tributa solui: ut statĩ audientes ministri

Expanded text:
solveret, et primitiva daret, et caetera quae in lege scripta sunt, humanis legibus subjacere. Cujus seditionis adeo fomes invaluit, ut post Domini passionem insistentibus sibi Romanis, patriam, gentem, et regnum, nobile illud cum sua religione templum, imo ipsam lucem perdere quam tributaster, scimus quia recte dicis, et doces; et non accipis personam, sed in veritate viam Dei doces. Licet nobis tributum dare Caesari, an non? Blanda et fraudulenta interrogatio illuc provocat respondentem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut stati
Abbreviated transcription (Latin):
bant eũ quicꝗͣ int̾rogare. Principes sacerdo¬
tũ. saducei & scribȩ. quȩrentes occasionẽ ca¬
lũniȩ & uerbũ aliqđ inuenire qđ pateret insi¬
diis. quia in sermonib confutati st̃: ultra nꝰ
interrogant: sed aꝑtissime cõprehensum
romanȩ̃ tradunt potestati. Ex qͦ intelligi¬
mꝰ uenena inuidię posse quidẽ suꝑari. sed
difficile conquiescere. Dix̃ aut̃ ad illos.
Quomͦ dicunt xp̃m filiũ dauid ẽẽ. & ipse
dauid dicit in libro psalmorũ. dix̃ dñs¬

Expanded text:
cerdotum, Sadducaei, et scribae quaerentes occasionem calumniae, et verbum aliquod invenire quod pateret insidiis, quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus venena invidiae posse quidem superari, sed difficile conquiescere. Dixit autem ad illos: Quomodo dicunt Christum Filium David esse, et ipse David dicit in libro Psalmorum: Dix
Abbreviated transcription (Latin):
popłm. Cognouert᷑ enĩ qđ ad ipsos dixerat simi¬
litudinẽ istã. Principes sacerdotũ & scribȩ
qͣsi m̃tientẽ contͣ se dñm quȩ rebant int̾ficere.
sed hoc idẽ quȩrendo. docebant uera esse quȩ
dicebat. Ipse quippe est hȩres. cuiꝰ iniustã necẽ
aiebant. eẽ uindicandã. Illi nequã coloni. qͥ ab
occidendo dĩ filio ad modicũ quidẽ timore hu¬
mano retardari donec ueniret hora eiꝰ. nunqͣm
uͦ diuino amore potuere cohibi. Morali sane in¬
tellectu cuiq fideliũ cũ ministeriũ baptismi
qđ exerceat oꝑando cõmittit᷑. qͣsi uinea quã
excolat locat᷑. Mittit᷑ seruus. unꝰ. alter. & t̾ciꝰ.
q̃ de fructu accipiant. cũ lex. psalmodia. ꝓ¬
phetia quarũ monitionẽ beneagendo sequa¬
xꝰ legit᷑. Sed missus seruꝰ contumelis affec¬
tꝰ uel cesus eicit᷑: cũ sermo auditꝰ uel contẽ¬

Expanded text:
t similitudinem istam. Principes sacerdotum et Scribae quasi mentientem contra se Dominum quaerebant interficere, sed hoc fidem quaerendo, docebant vera esse quae docebat. Ipse quippe est haeres, cujus injustam necem aiebat esse vindicandam. Illi nequam coloni, qui ab occidendo Dei Filio ad modicum quidem timore humano retardari, donec veniret hora ejus, nunquam vero divino amore potuere cohiberi. Morali sane intellectu cuique fidelium, cum mysterium baptismi, quod exerceat operando committitur, quasi vinea quam excolat locatur. Mittitur servus unus, alter et tertius, qui de fructu accipiant, cum lex, psalmodia, prophetia, quarum monitionem bene agendo sequatur, legitur. Sed missus servus contumeliis affectus vel caesus ejicitur, cum sermo auditus vel contem
Abbreviated transcription (Latin):
tes dñm cõp̃hendere pͥncipes sacerdotũ & scribȩ
timuert᷑ popłm. atq idõ qđ ꝑse ñ poterant p̃sidis
manib efficere tẽptabant. ut uelut ipsi a mor¬
te eiꝰ uiderent᷑ immunes. Nuꝑ enĩ sub cȩsare au¬
gusto iudea subiecta romanis. qͣndo in toto orbe
est celebrata descriptio. stipendiaria facta fuerat.
Et erat in popło magna sedicio. dicentib aliis. ꝓ
securitate & quiete qr romani ꝓ om̃ib militarent
debere tributa ꝑsolui. phariseis uͦ qͥ sͥ applaude

Expanded text:
tes Dominum comprehendere principes sacerdotum et scribae, timuerunt populum, atque ideo quod per se non poterant, praesidis manibus efficere tentabant, ut velut ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nuper enim sub Caesare Augusto Judaea subjecta Romanis, quando in toto orbe est celebrata descriptio, stipendiaria facta fuerat, et erat in populo magna seditio, dicentibus aliis pro securitate et quiete, qua Romani pro omnibus militarent, debere tri
Abbreviated transcription (Latin):
pit impleri qđ sequit᷑. Et immolabit eum
om̃is multitudo filiorũ isrł ad uesꝑam.
S tabant enĩ iuxta crucẽ iħu ñ solũ impu
qͥ mortẽ eiꝰ deriderent: sed etiã sci qͥluge¬
rent. Hec paucis ꝑstrinxisse libuit. qͦ mone¬
remꝰ lectorẽ : om̃ia quȩ de inceps ad passio¬
nẽ usq dñi secunt᷑. ad agni in domo reten¬
ti & ad occisionẽ parati ꝑtinere figuram.¬

Expanded text:
pit impleri quod sequitur: Et immolabit eum pit impleri quod sequitur: Et immolabit eum omnis multitudo filiorum Israel ad vesperam . Stabant enim juxta crucem Jesum non solum impii qui mortem ejus deriderent, sed etiam sancti qui lugerent. Haec paucis perstrinxisse libuit, quo moneremus lectorem omnia quae deinceps ad passionem usque Domini sequuntur, ad agni in domo retenti et ad occisionem parati pertinere figuram.
Abbreviated transcription (Latin):
egrediens om̃is popłs in montẽ oliuarũ. tu¬
lit inde dñm qͥ agnꝰ est. qr uenit ut pecca¬
ta tolleret. & peccatũ in eo ñ est. Hedus.
qr peccati assimilꝰ tꝰ est. Agnũ domi intu¬
lert̃. qͥ gaudentes canebant benedictꝰ qͥ ue¬
nit rex in nomine dñi. Hedũ. qͥ contra ze¬
lantes aiebant. Magister. increpa disci¬
płos tuos. Agnũ. popłs om̃is qͥ suspensus erat
audiens illũ. Hedũ. principes qͥ eũ ꝑdere
cupiebant. Quinq aut̃ dies ante pascha. id
est a decima luna usq ad qͣrtã decimã: ag¬
nũ siue hedũ immolaturi seruabant. Quia
licet etiã tc̃ eiꝰ sanguinẽ sitirent. nemo
tam᷑ in eũ misit manꝰ. qr necdũ uenerat
hora eiꝰ. Agnũ seruabant. qͥ libent̾ eiꝰ dicta
auscultabant. Hedũ. qͥ insidiantes que re¬
bant caꝑe aliqͥd ex ore eiꝰ ut accusarent eum.
At uͦ qͣrta decima die cõpleta id÷ declinata
in uesꝑã. postquã corporis & sanguinis

Expanded text:
egrediens omnis populus in montem Olivarum, tuegrediens omnis populus in montem Olivarum, tulit inde Dominum. Qui agnus est, quia venit ut peccata tolleret, et peccatum in eo non est, haedus, quia peccati insimulatus est. Agnum domi intulerunt, qui gaudentes canebant: Benedictus qui venit Rex in nomine Domini; haedum, qui contra zelantes aiebant: Magister, increpa discipulos tuos; agnum, populus omnis qui suspensus erat audiens illum; haedum, principes qui eum perdere cupiebant. Quinque aest, a decima luna usque ad quartam decimam, agnum sive haedum immolaturi servabant. Quia licet etiam tunc ejus sanguinem sitirent, nemo tamen in eum misit manus, quia necdum venerat hora ejus. Agnum servabant, qui libenter ejus dictis auscultabant; haedum, qui insidiantes quaerebant capere aliquid ex ore ejus ut accusarent eum. At vero quarta decima die completa, id est, declinata in vesperam, postquam corporis et sanguinis sui
Abbreviated transcription (Latin):
scribȩ & pͥncipes pleb̾ querebant illũ ꝑ¬
dere & ñ inueniebant qͥd facerent illi.
Ued qr cotidie docebat in tẽplo. uel qͥa latrones
eieterat de tẽplo uel qr ueniens illo quasi
rex & dñs a tanta credentiũ turba laudẽ
y mni cȩlestis accepit: inuidi pͥncipes eum
pde quȩrebant. Om̃is enĩ popłs suspen¬
sus erat audiens illũ. Duob modis potest
intelligi. qͥa uel tim̃tes popłi tumultũ ñ
inueniebant qͥd facerent iħu quẽ ꝑde dis¬
posuerant. uel idõ iħm ꝑdẽ quȩ rebant. q:
suo magisterio neglecto plures ad eũ au¬
diendũ confluere cernebant. Libet interea
paucis intueri. quã pulchre legalis ũbra
concordet. Decima inqͥt die m̃sis pͥmi tol¬
lat unꝰqͥsq agnũ ꝑ familias domꝰ suȩ. iux¬
ta quẽ ritũ tolletis & hedũ. & seruabitis
cum usq ad quartã decimã diẽ eͥusdem
m̃sis. Decima enĩ die m̃sis primi. id ÷ ante
qͥnq dies paschȩ sic̃ ioħs euangelista testat᷑.

Expanded text:
scribae, et principes plebis quaerebant illum perdere, et non inveniebant quid facerent illi. Vel quia quotidie docebat in templo, vel quia latrones ejecerat de templo, vel quia veniens illo quasi Rex et Dominus a tanta credentium turba laudem hymni coelestis accepit, invidi principes eum perdere quaerebant. Omnis enim populus suspensus erat audiens illum. Duobus modis potest intelligi, quinveniebant quid facerent Jesu quem perdere disposuerunt; vel ideo Jesum perdere quaerebant, quia suo magisterio neglecto plures ad eum audiendum confluere cernebant. Libet interea paucis intueri quam pulchre legalis umbra concordet. Decima, inquit, die mensis primi tollat unusquisque agnum per familias domus suae. Juxta quem ritum tolletis et haedum, et servabitis eum usque ad qante quinque dies Paschae, sicut Joannes evangelista testatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. Uidert̃ gͦ qđlibet horũ respondissent
in laqueũ se casuros. tim̃tes lapidationẽ.
sed magis tim̃tes ueritatis confessionem.
Et responderunt. se nescire unde esset.
Et iłis ait illis. Neq ego dico uob̾. in qͣ po¬
testate hȩc facio. Non uob̾ dico qđ scio. qr
ñ uultis fateri qđ scitis. Iustissime repul¬
si. utiq confusi abscessert̃: & impletũ e̾
qđ in psalmo ꝑ ꝓpħã dicit ds̃ pat̾. Paraui
lucernã xp̃o meo. id ÷ ipsũ ioħem. In imicos¬
eiꝰ induã confusione. Notandũ aut̃. qͥa
duas ob causas maxime scientia ueritatis
est occultanda quęrentib. cũ uidelicet
is qͥ quȩrit aut minꝰ capax .ẽ. ad intelli¬
gendũ qđ quęrit: aut odio uel contẽptu
ipsiꝰ ueritatis indignꝰ ÷ cuidebeat apiri

Expanded text:
etam. Viderunt ergo quodlibet horum respondissent in laqueum se casuros, timentes lapidationem, sed magis timentes veritatis confessionem.Et responderunt se nescire unde esset. Et Jesus ait illis: Neque ego dico vobis in qua potestate haec facio. Non vobis dico quod scio, quia non vultis fateri quod scitis. Justissime repulsi utique confusi abscesserunt, et impletum est quod in psalmo per Prophetam dicit Deus Pater: Paravi lucernam Christo meo , id est ipsum Joejus induam confusione . Notandum autem quod duas ob causas maxime scientia veritatis est occultanda quaerentibus. Cum videlicet is qui quaerit, aut minus capax est ad intelligendum quod quaerit, aut odio vel contemptu ipsius veritatis indignus est cui debeat aperiri
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ꝓpheticũ factũ. qr multos ꝓ hac uinea fu¬
turos martyres ꝓprio sanguine ꝓpħauit.
His sane trib seruorũ gradib om̃iũ sublege
doctorũ figurã posse cõprehendi: dñs alibi
manifeste ꝓdit dicens. Qm̃ necesse .ẽ. impleri
om̃ia quȩ scripta st̃ in lege mo̾si & ꝓpħis & psal¬

Expanded text:
tamen propheticum factum, quia multos pro hac vinea futamen propheticum factum, quia multos pro hac vinea futuros martyres proprio sanguine prophetavit. His sane tribus servorum gradibus omnium sub lege doctorum figuram posse comprehendi, Dominus alibi manifeste prodit, dicens: Quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi, et p
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe ds̃ uirtutũ conuerte nc̃: respice de cȩ¬
lo &e uide. & uisita uineã istã: & dirige eã
qͣm plantauit dexcera tua. Ubi parit᷑ ex
dit terciũ mittere.: qͥ & illũ uulnerantes
eiecert̃. Terciũ seruu ꝓpħarũ chorũ in¬
tellige. qͥ continuis attestationib popłm
conuenert᷑: & quȩ huic uineȩ uentura im¬
minerent mala p̃dixerint. Sed quẽ ꝓpħa
ciabant de aduentu iusti. Et hi aut multa
de huiꝰ uineȩ sterilitate dixert̃. sed uniꝰ
ieremiȩ planctũ ponere sufficiat. E go
aut̃ inqͥt plantaui te uineã electã. om̃e sem̃
uerũ. Quomꝰ gͦ conuersa es in prauũ uineȩ
alienȩ : ł cuiꝰ uineȩ tuitione ne uidelicet
in ea siue ꝑ ea fragilis & infimȩ citoq peritu¬
re suauitatis holus nasceret᷑. naboth iez rahe¬
litẽ ñ mͦ uulneratũ: uerũ etiã legimꝰ extinc¬
tũ. Cuiꝰ & si nullũ ꝓpheticũ dictũ accipimꝰ:

Expanded text:
Domine Deus virtutum, convertere nunc, respice de coeDomine Deus virtutum, convertere nunc, respice de coelo, et vide, et visita vineam istam, et dirige eam quam plantavit dextera tua. . Ubi pariter dit tertium mittere, qui et illum vulnerantes ejecerunt. Tertium servum, prophetarum chorum intellige, qui continuis attestationibus populum convenerint, et quae huic vineae ventura imminerent mala praedixerint. Sed quem prophtiabant de adventu justi . Et hi autem multa de hujus vineae sterilitate dixerunt, sed unius Jeremiae planctum ponere sufficiat. Ego autem, inquit, plantavi te vineam electam, omne semen verum. Quomodo ergo conversa es in pravum, vinea aliena ? Pro cujus vineae tuitione, ne videlicet in ea sive pro ea fragilis et infirmae citoque periturae suavitatis olus nasceretur, Naboth Jezraheliten non modo vulneratum, verum etiam legimus exstinctum. Cujus et si nullum propheticum dictum accipimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ȩ sentiat. palã carmine declarat dicens. Ex
uinea enĩ sodomorũ uitis eorũ. & ꝓpago
coꝵ ex gomorra. Uua eors uuafellis. bo¬
trus amaritudinis ipsis. Furor draconũ ui¬
nũ eoꝵ. & furor aspidũ insanabilis.
Et addidit alterũ seruum mittere.
Illi aut̃ hc̃ quoq celentes & afficientes contu¬
melia dimisert᷑ in anẽ. Seruꝰ alt̾ dauid ꝓpħã
regẽq significat. qͥ post moysen missus est
ut colonos uineȩ post edictalegalia psalmo¬
diȩ modulatione & dulcedine cẏtharȩ. ad
exercitiũ boni oꝑis excitaret. Nã & ipse dauid
ut cor popłi ad suꝑna suspenderet: int̾ ritꝰ carna¬
liũ uictimarũ laudes dñi continuas suaui melodi
a decantari constituit. Sed & hc̃ affectũ contume¬
lia. dimisert̃ in anẽ. Dicentes enĩ quȩ nob̾ pars
in dauid. aut quȩ hereditas infilio isai: regnũ
simul dauid ignobili stirpe. & religionẽ mu
que de egypto translata palestinȩ montes
sua ũbra ꝓtexit. ne funditꝰ ex t̾minet᷑ ex orat.

Expanded text:
ns: Ex vinea enim Sodomorum vitis eorum, et propago eorum ex Gomorrha. Uva eorum uva fellis, botrus amaritudinis ipsis. Furor draconum vinum eorum, et furor aspidum insanabilis . Et addidit alterum servum mittere. Illi autem hunc quoque caedentes et afficientes contumelia, dimiserunt inanem. Servus alter David prophetam regemque significat. Qui post Moysen missus est, ut colonos vineae post edicta legalia psalmodiae modulatione, et dulcedine citharae, ad exercitium boni operis excitaret. Nam et ipse David quo cor populi ad superna suspenderet, inter ritus carnalium victimarum, laudes Domini contectum contumelia, dimiserunt inanem. Dicentes enim: Quae nobis pars in David, aut quae haereditas in filio Isai ? Regnum simul David ignobili stirpe et religionem imp, quae, de Aegypto translata Palestinae montes sua umbra protexit ne funditus exterminetur exorat.
Abbreviated transcription (Latin):
q animã. omp̃s ds̃ multis modis uisitare
consueuit. Nã assidue hanc uisitat p̃cep¬
to aliqͣndo aut̃ flagello: aliquando uͦ
miraculo ut & uera quȩ nesciebat audi¬
at & tam̃ adhuc suꝑbiens atq contẽnens:
aut dolore cõpuncta redeat. aut benefi¬
dis deuicta malũ qđ fecit erubescebat.
Sed qr uisitationis suȩ tẽpꝰ minime cog¬
noscit. illis in extremo uitȩ inimicis tra¬
dit᷑ cũ quib inȩt̃no iudicio dãnationis
suȩ societate colligat᷑. Et ingressus in tẽ¬
plũ. coepit eicere uendentes in illo & em̃¬
tes. Sic̃ tẽplũ dĩ in ciuitate est: ita in
plebe fideliũ uita religiosoꝵ. Et sepe
ñnuilli religionis habitũ sumunt. sed
dũ sacrorũ ordinũ locũ ꝑcipiunt: sc̃ȩ
religionis officiũ in cõmerciũ terrenȩ
negotiationis trahunt. Uendentes qͥppe

Expanded text:
ipotens Deus multis modis visitare consuevit. Nam assidue hanc visitat praecepto, aliquando autem flagello, aliquando vero miraculo, ut et vera quae nesciebat audiat, et tamen 1648 adhuc superbiens atque contemnens, aut dolore compuncta redeat, aut beneficiis devicta malum quod fecit erubescat. Sed quia visitationis suae tempus minime cognoscit, illis in extremo vitae inimicis traditur, cum quibus in aeterno judicio damnationis perpetuae societate colligatur, siplum coepit ejicere vendentes, etc. Sicut templum Dei in civitate est, ita in plebe fideli vita religiosorum, et saepe nonnulli religionis habitum sumunt, sed dum sacrorum ordinum locum percipiunt, sanctae religionis officium in commercium terrenae negotiationis
Abbreviated transcription (Latin):
& alibi. ego ds̃ apꝓpinquans & ñ de longin¬
quo dicit dñs: Sed abire dr̃ auinea: ut
uinitorib lib̾ũ oꝑandi arbitriũ derelin¬
quat. Cui simile ÷ qđ de locata colonis
uinea ꝑ isaiã dicit. Et expectaui ut faceret
serũu ut de fructu uineȩ darent illi. qͥ cȩ¬
sũ dimisert̃ in anẽ. Bene tẽpus fructuum
posuit ñ ꝓuentũ. Nullus enĩ fructꝰ extitit
crebro ac sollicite quȩreret᷑ inuentꝰ ÷. Seruꝰ
gͦ qͥ pͥmo missus ẽ. ipse legifer moy ses intel¬
ligit᷑. qr q̃draginta annos continuos fructũ
alique legis quã dederat a cultorib inqͥre¬
bat sed cȩsũ eũ dimisert̃ inanẽ. Irritauert̃¬

Expanded text:
et alibi: Ego Deus appropinquans, et non de longinet alibi: Ego Deus appropinquans, et non de longinquo, dicit Dominus? Sed abire dicitur a vinea, ut vinitoribus liberum operandi arbitrium derelinquat. Cui simile est, quod locata colonis vinea per Isaiam dicit: Et exspectavi ut faceret servum, ut de fructu vineae darent illi. Qui caesum dimiserunt eum inanem. Bene tempus fructuum posuit, non proventuum. Nullus enim fructus exstitit crebro ac sollicite quaereretur, inventus est. Servus ergo, qui primo missus est, ipse legifer Moyses intelligitur, qui quadraginta annos continuos, fructum aliquem legis, quam dederat, a cultoribus inquirebat, sed caesum eum dimiserunt inanem. Et irritaver
Abbreviated transcription (Latin):
oepit aũt dicere ad plebẽ parabolã¬
⁊ hanc. Homo plantauit uineam &e
locauit eã colonis. & ipse peregre fuit mul¬
tis tẽporib. Docente dño popłm & euange¬
lizante. conuenert᷑ pͥncipes sacerdotũ & scri¬
bȩ cũ senorib. & int̾rogauert̃ eũ tẽptantes
in qͣ potestate signa faceret. Quib sua arte
suꝑatis: dñs quȩ ceꝑat ex sequit᷑. Siqͥdẽ & il¬
lis audientib plebẽ magis qđ uerba sua li¬
bentiꝰ audiat alloquit᷑. parabolã scilicet ĩnfe¬
rens. qua & impietatis eos arguat. & ad g̾s
regnũ dĩ doceat transferendũ. Homo gͦ qͥ
plantauit uineã. ipse ÷ qͥ iuxta aliã parabo¬
lã conduxit oꝑarios in uineã suã. Uinea
enĩ dm̃ sabaoth domꝰ isrł est. Coloni idẽ sunt
oparii. qͥ ad colendã ui neã. hora pͥma. t̾cia.
sexta & nona. dicunt᷑ ẽẽ conducti. Ipse aut̃
pegre fuit. ñ loci mutatione. nã ds̃ unde
ab eẽ. potest qͥ loqr̃. cȩlũ & t̾rã ego impleo.

Expanded text:
oepit Jesus dicere ad plebem parabolam hanc: Homo plantavit vineam, et locavit eam colonis, et ipse peregre fuit multis temporibus, etc. Docente Domino populum et evangelizante, convenerunt principes sacerdotum et scribae cum senioribus, et interrogaverunt, tentantes in qua potestate signa faceret. Quibus sua arte superatis, Dominus quae coeperat exsequitur. Siquidem et illis audientibus, plebem magis quod verba sua libentius audiat alloquitur. Parabolam scilicet inferens qua et illos impietatis arguat, et ad gentes regnum Dei doceat transferendum. Homo ergo qui plantavit vineam, ipse est qui, juxta aliam parabolam, conduxit operarios in vineam suam . Vineam enim Domini Sabaoth, domus Israel est . Coloni iidem sunt operarii qui ad excolendam vineam, hora prima, tertia, sexta, et nona dicuntur esse conducti. Ipse autem peregre fuit, non loci mutatione. Nam Deus unde abesse potest, qui loquitur: Coelum et terram ego impleo ?
Abbreviated transcription (Latin):
b spreuit. humilis quisq ditabit᷑. Sed &
hoc qđ pͥncipes sacerdotũ & scribȩ manũ
mittere quęrentes in iħm terrore popłi
retinent᷑ : cotidie gerit᷑ in eccła. cũ qui¬
libet solo de nomine fr̃ : eã qͣm ñ diligit
ȩcclesiasticȩ fidĩ ac pacis unitatẽ. ꝓpt̾ cohabitan¬
tiũ fr̃m bonorũ multitudinẽ uel erubescit uel
timet impugnare. Qui tam̃ sic̃ de stultissima aui¬
ũ strucione dñs ait. cũ tẽpꝰ fuerit in altũ alas eri¬
re. & ostentui gaudebit habere.

Expanded text:
 humilis quisque ditabitur. Sed et hoc quod principes sacerdotum et Scribae manum mittere quaerentes in Jesum, terrore populi retinentur, quotidie geritur in Ecclesia, cum quilibet solo de nomine frater eam, quam non diligit, ecclesiasticae fidei ac pacis unitatem propter cohabitantium fratrum bonorum multitudinem vel erubescit vel timet impugnare. Qui tamen, sicut de stultissima avium struthione Dominus ait: Cum tempus fuerit, in altum alas erire, et ostentui gaudebit habere.
Abbreviated transcription (Latin):
mea docnꝰ orationis est. Qui enarrauit ma¬
la uentura. & ꝓtinꝰ tẽplũ ingressus. ẽ. ut
de illo uendentes & em̃tes eiceret. ꝓfecto in¬
notuit. qͥa ruina popłi maxime ex culpa
sacerdotũ fuit. Euersionẽ qͥppe de scribers.
sed uendentes & em̃tes in tẽplo feriens: in
ipso effectu sui oꝑis ostendit. unde radix ꝓ¬
dit ꝑditionis. Uos aut̃ fecistis illã spe¬
luncã latronũ. Qui ad accipienda munera
in tẽplo residebant. ꝓfecto qͥa quibusdã ñ
dantib lesiones exquirerent: dubiũ non
erat. domꝰ gͦ orationis spelunca latronũ
facta fuerat. quia ad hoc in tẽplo assistere
t̾ netare. Quia uͦ redẽptor nr̃ p̃dicationis
uerba nec indignis & ingratis subtrahit.
post qͣm disciplinȩ uigorẽ in eiciendo ꝑ¬
uersos tenuit: donũ mox gr̃e ostendit. Nã
subdit᷑. Et erat docens cotidie in tẽplo.
Pȩc uxta hystoriã breuit̃ tractando tͣns¬
currimꝰ. nc̃ eadẽ morali intellectu discu¬
tienda repetamꝰ. Uidens ciuitatẽ fleuit

Expanded text:
Qui enarravit mala ventura, et protinus templum ingressus est, ut de illo vendentes et ementes ejiceret, profecto innotuit quia ruina populi maxime ex culpa sacerdotum fuit. Eversionem quippe describens, sed vendentes et ementes in templo feriens, in ipso effectu sui operis ostendit unde radix prodiit perditionis. Vos autem fecistis illam speluncam latronum. Qui ad accipienda munera in templo residebant, profecto quia quibusdam non dantibus laesiones exquirerent dubium non erat. Domus ergo orationis spelunca latronum facta fuerat, quia ad hoc in templo assistere ter necare. Quia vero Redemptor noster praedicationis verba, nec indignis et ingratis subtrahit, postquam disciplinae vigorem ejiciendo perversos tenuit, donum mox gratiae ostendit; nam subditur: Et erat docens quotidie in templo. Haec juxta historiam breviter tractando transcurrimus, nunc eadem morali intellectu discutienda repetamus. Videns civitatem, flevit
Abbreviated transcription (Latin):
facis. Diuersis modis eandẽ quã supra calum¬
niã astruunt. qͣndo dixert̃. in beelzebub pͥn¬
cipe demoniorũ eicit demonia. Quando enĩ
dicunt in qͣ potestate hȩc facis. de di dubitant
potestate: & sub intelligi uolunt diaboli
esse qđ faciat. Addentes qͦq. aut qͥs est qui
dedit tͥ hanc potestatẽ. manifessime dĩ fili¬
ũ negant. quẽ putant ñ suis sed alienis ui¬
rib signa facere. Nespondens autẽ

Expanded text:
m? Diversis modis eamdem quam supra calumniam struunt, quando dixerunt: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit hic daemonia . Quando enim dicunt, in qua potestate haec facis? de Dei dubitant potestate, et subintelligi volunt diaboli esse, quae faciat; addentes quoque: Quis dedit tibi hanc potestatem? manifestissime Dei Filium negant, quem putant non suis, sed alienis viribus, signa facere. Respondens Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
ut nr̃a fiat hereditas. Manifestissime
dñs ꝓbat iudõrs pͥncipes ñ ꝑ ignorantiã.
sed ꝑ inuidentiã erucifixisse filiũ dĩ. Intellexe¬
rt̃ enĩ hc̃ esse cui dictũ est. Postula a me & dabo
tͥ g̃s hereditatẽ tuã. & ꝓpt̾ea quasi sibi consu¬
lentes aiebant. Ecce mundꝰ totus post eũ abiit.
& si dimittimꝰ eũ sic. om̃s credent in eũ. Heredi¬
tas gͦ filu ȩccła est. cunctis ei data de gentib ꝗͣ
ñ moriens illi pat̾ reliqͥt: sed ipse sua morte mi¬
rabilit̃ adquisiuit. qr resurgendo possedit. Hanc
aut̃ occiso eo mali coloni pͣriꝑe moliebant᷑. cũ cru¬
cifigentes eũ iudei fidẽ quȩ ꝑ eũ ẽ extinguere.

Expanded text:
et nostra erit haereditas. Manifestissime Dominus probat Judaeorum principes non per ignorantiam, sed per invidiam crucifixisse Filium Dei. Intellexerunt enim hunc esse cui dictum est: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Et propterea quasi sibi consulentes aiebant: Ecce mundus totus post eum abit. et si dimittimus eum sic, omnes credent in eum . Haereditas ergo filii Ecclesia est cunctis ei data de gentibus, quam non moriens illi Pater reliquit, sed ipse sua morte mirabiliter acquisivit, quia resurgendo possedit. Hanc autem occiso eo mali coloni praeripere moliebantur, cum crucifigentes eum Judaei fidem quae per eum est exstinguere,