comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ẽ consiliũ qͥ cogitaui suꝑ omnem
t̾rã. ⁊ ħ ẽ manꝰ extensa suꝑ õs gentes.
Itẽ pꝰꝗͣ sub ꝑsona babilonie arguit
uniu̾suĩ mundũ. rursus ad eandẽ
eid ciuitati specialit̾ ꝯtingerunt.
Ecce ego suscitabo suꝑ eos medos. Nã
regnante balthasar. amedis obtenta
ẽ babilonia. Sic exꝑͥ uniꝰ egipti to¬
tũ uult intellig̃e mundũ dicendo.
ce ꝯcurrere faciã egrptios adu̾sus
egypcios. Regñ adu̾sus regñ cũ egi

Expanded text:
silium quod cogitavi super omnem terram, et haec manus extensa super omnes gentes . Item postquam sub persona Babyloniae arguit universum mundum, rursus ad eamdem eidem civitati specialiter contigerunt. Ecce ego suscitabo super eos Medos . Nam regnante Balthassar, a Medis obtenta est Babylonia. Sic ex persona unius Aegypti totum vult intelligere mundum dicendo: Et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝗͣ. aut pars maxima tꝑis. ꝑ partẽ
minorẽ inducitur. aut pars mini.¬
ma cemporis ꝑ paitẽ maiorẽ intelli¬
git᷑. Sic ẽ decͥduo dñice sepulture dũ
nec tͥbꝰ plenis dieb iacuerit in sepiacro.

Expanded text:
 aut pars maxima temporis per partem minorem inducitur, aut pars minima temporis per partem majorem intelligitur. Sic est de triduo Dominicae sepulturae, dum nec tribus pl
Abbreviated transcription (Latin):
sut. que futura s̃. Sexta regula est. de
recapitulatioẽ. Recapitulatio est enĩ
dũ scͥptura redit. ad istud cꝰ narratio
iãtͣnsierat. sic̃ c̃filios filioꝵ noe scͥp¬
tura c̃memorass dix it illos fuisse
inlinguis ⁊igentibꝰ suis. ⁊ tñ pꝰea qͣi¬

Expanded text:
sunt quae futura sunt. 16. Sexta regula est de recapitulatione. Recapitulatio enim est, dum Scriptura redit ad illud cujus narratio jam transierat, sicut cum filios filiorum Noe Scriptura commemorasset, dixit illos fuisse in linguis et gentibus suis, et ta
Abbreviated transcription (Latin):
uit ñ dũ ipsa rõ acquiescat ad illud. ut
faciat ipsũ ꝙ delectat. et est quid inipsa
acdaatione quasi quedã uoluntas facti.
autẽ secutũ fuerit pꝰ uolutatẽ ꝓpositum᷑.
ũ mẽs iid ł delectat assensũ ꝯfirmet ĩ
tenetur siue ad cuspã si tnalũ est. siue ad
meritũ si boñest ħ autẽ totũ q̃ cogitonis

Expanded text:
ut nondum ipsa rationi acquiescat ad illud ut faciat ipsum quod delectat. Et est quidem in ipsa delectatione quasi quaedam voluntas facti, autem secutum fuerit post voluntatem propositum, ut mens in id quod delectat assensum confirmet, jam tenetur, sive ad culpam si malum est, sive ad meritum si bonum est. Hoc autem totum quo
Abbreviated transcription (Latin):
aũ qͣntitas dr̃ qͣm intellectu amat̾ia
separantes. uł ab aliis accioibꝰ ut ẽ
par. impar: ⁊h̾cemodi. insola io̾cina¬
tione tc̃camꝰ quod doctͥna facit ñnat᷑a.
hanc boeciꝰ intelligibilẽ appeslat. qͣ¬

Expanded text:
as dicitur, quam intellectu a materia separantes, vel ab aliis accidentibus, ut est, par, impar, et hujusmodi, in sola ratiocinatione tractamus, quod doctrina facit, non natura. » Hanc Boetius intelligibilem appellat, q
Abbreviated transcription (Latin):
iõ ꝗ sinilitudo quid ẽ sensibiliũ. nͨ tñ
sensibił. Intellectibile ÷ enĩ q̃ nec sensi¬
bile ẽ. ñ similitudo sensibił. Intelligi¬
bile aũ. quod ipsũ quid solo ꝑcipitur
intellectu. s ñ solo intellectu ꝑcipit.
qr imaginationẽ ł sensũ ht̃: qͦ ea que sen¬
sibꝰ subiacẽt ẽꝑ̃hendit. tangendo gͦ corꝑa
degn̾at. qr dũ inuisibiles corꝑũ formaᷤ
ꝑsensuũ passiones ꝑcurrit. easq attetas
ꝑimaginationẽ in se thit. tociens a sua
simplicttate scindit᷑. quotiẽseũq aliqͥb¬
ꝯtrie passiõs passionis qualitatibꝰ informa

Expanded text:
similitudo quidem est sensibilium, nec tamen sensibilis. Intellectibile est enim, quod nec sensibile est, nec similitudo sensibilis. Intelligibile autem quod ipsum quidem solo percipitur intellectu, sed non solo intellectu, percipit, quia imaginationem vel sensum habet, quo ea, quae sensibus subjacent, comprehendit. Tangendo ergo corpora degenerat; quia dum visibiles corporum formas per sensuum passiones percurrit, easque attractas per imaginationem in se trahit, toties a sua simplicitate scinditur, quoties aliquibus contrariae passionis qualitatibus informa
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃hendñda descendit eoꝵq similitudiniẽ ꝑ
mnaginationẽ ad se t̃it. in eo qͦlã mͦ suã
simplicitate deserit. quo c̃positionis r̃o¬
nẽ amiteit. Neq enĩ oĩo simplex dici poc̃.
q̃ q̃posito simile ẽ. ead gͥ res diu̾sis respe¬
ccib̾ intellectib̾ł. simł ⁊ intelligibił est.
intellectibi eo q̃ in corꝑea sit natura. ⁊

Expanded text:
ndenda descenditur, eorumque similitudinem per imaginationem ad se trahit: in eo quodammodo suam simplicitatem deserit, quo compositionis rationem amittit. Neque enim omnimodo simplex dici potest, quod composito simile est. Eadem igitur res diversis respectibus intellectibilis simul et intelligibilis est. Intellectibilis eo quod inco
Abbreviated transcription (Latin):
indie suo ꝯuiuiũ suũ p̃paret᷑ aliũ diẽ
ht̃ sapientia. aliũ intellectꝰ. aliũ cõsiliũ.
aliũ fortitudo. aliũ scientia. aliũ pietas.
tes suos exercet. talia ⁊ sp̃s sce. Explicit¬

Expanded text:
die suo convivium praeparetur. Alium diem habet sapientia, alium intellectus, alium consilium, alium fortitudo, alium scientia, alium pietas, tes suos exercet: talia et Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
imposicionẽ accipiunt
solent qͥ dã querere qͣnto tꝑe debeãt
unctionẽ cͥsmatis obłuare in capite.
ũt .s. capita ñ lauẽt. qui accipũt manꝰ
impositionẽ. absq tp̃r baptist̾ii. quibus
respondĩ pot̾. conueniens ẽ̾e. ut cͣnto tẽꝑe
celebret᷑ qͣnto tp̃r gn̾ałr ab eccłia celebt᷑

Expanded text:
impositionem acceperunt. Solent quidam quaerere quando tempore debeant unctionem chrismatis observare in capite ut scilicet capita non lavent qui accipiunt manus impositionem, absque tempore baptisterii. Quibus responderi potest conveniens esse, ut tanto tempore cel
Abbreviated transcription (Latin):
ñ furcũ facies furcũ accipitur
in hoc loco ꝓqualib illicita usurpatioẽ
rei aliene. siue occutta. siue manifesta
Qui enĩ furtũ ꝓhibuit: rapinã ñ cũ¬
cessit c̃sit mauis peccatũ ut testãtur
scĩ aꝑte ⁊ iuolenter raꝑe quã occulte sub
uintũ p̃ceptũ sede tabłe est ñ fal¬
sũ testimoniũ dices. Ut gͦ meliuis
liq̃at quid sit falsũ destimoniũ altius in
aliud inuoto. dũ aliqͥd uouet qd ñ soluit.

Expanded text:
n furtum facies . Furtum accipitur in hoc loco pro qualibet illicita usurpatione rei alienae, sive occulta, sive manifesta. Qui enim furtum prohibuit, rapinam non concessit, cum majus peccatum sit, ut testantur sancti, aperte violenter rapere, quam occulte subtuintum praeceptum secundae tabulae. Non falsum testimonium dices . Ut ergo melius liqueat, quid sit falsum testimonium, altius incaliud in voto, dum aliquis vovet quod non solvit.
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ ꝑati siit oĩ poscenti redde ro̾nẽ
de ea fide in qͣ positi sũt ũ uideł ini¬
micos u̾itatis fortit̾ destrua̾t minus
eruditos doceant. ip̃i ꝑfectiꝰ uiã u̾itatiᷤᷤ
agnoscant. ⁊ altiꝰ aĩ sec̾ta intelligen¬
tes arctiꝰ ament. quoꝵ nimir᷑ deuotio
landanda ÷ nuimit̾one digna. t̃ria
gͥ s̃ gn̾a hominũ sacrã scͥpturã leg̃nti¬
um. quoꝵ quidẽ pͥmi miserandi s̃.
scđi uiuandi.: tẽri laudandi. No uͦ¬

Expanded text:
ceptum parati sint omni poscenti reddere rationem de ea fide in qua positi sunt , ut videlicet inimicos veritatis fortiter destruant; minus eruditos doceant, ipsi perfectius viam veritatis agnoscant, et altius Dei secreta intelligentes, arctius ament; quorum nimirum devotio laudanda est, et imitatione digna. Tria igitur sunt genera hominum sacram Scripturam legentium, quorum quidem primi miserandi sunt, secundi juvandi, tertii laudandi; no
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ aliquid ãpliꝰ de se ꝓmittentib.
ñ idẽ eẽ ꝓpositũ c̃ incipientibus.
s sic̃ ilł aliquid licite ꝯcedit᷑. qͥ iste
sine culpa minime ag̾e possunt ata
&̃ ab istis aliqͥd requiri qͦ illi ñdũ obli¬
gati sunt. Nunc gͥ ad ꝓmissa soluen¬
ua redõ. ut uideł ostendã qualit᷑ eis
diuina scͥptura legenda sit. qui ad¬
huc inea solã q̃rãt scientiã. S s̃ ñ¬
nlli qͥ diuine scͥpt᷑e sc̾ĩam appecunt.
ut uel diuinas ꝯg̾gent ł honores ob¬

Expanded text:
se promittentibus non idem esse propositum cum incipientibus; sed sicut illis aliquid conceditur, quod isti sine culpa minime agere possunt, ita etiam ab istis aliquid requiritur, quo illi nondum obligati sunt. Nunc igitur ad promissa solvenda redeo, ut videlicet ostendam qualiter eis divina Scriptura legenda sit, qui adhuc in ea solum quaerunt scientiam. Sunt nonnulli qui divinae Scripturae scientiam appetunt, ut vel divitias congregent,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ ꝑu̾sa cm̃ ẽ miseranta. Sũt rursus
ali quos audire u̾ba dĩ. ioꝑa eius dis¬
cere deleccat. ñ ꝙ salutifera s qr mira¬
bilia s̃ Scrutari archana ⁊ inaudita
cognosc̾e̾ uolũt. młta scire in il fac̾e.
Inuanũ mirant᷑ pocñtiã: qui ñ amãt
mia̾m. Hos gͥ quid aliud ag̾e dicam.
ꝙͣ pͣconia diuina in fabulas ꝯmutare :
Sic teathralibꝰ ludis. stc scenicis carmi¬

Expanded text:
ntum est miseranda. Sunt rursus alii, quos audire verba Dei et opera ejus discere delectat, non quia salutifera, sed quia mirabilia sunt. Scrutari arcana et inaudita cognoscere volunt; multa scire et nil facere. In vanum mirantur potentiam, qui non amantiam. Hos ergo quid aliud agere dicam, quam praeconia divina in fabulas commutare? Sic theatralibus ludis, sic scenicis carmi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ modũ ꝓpono. q̃ si dilignt᷑
insper̃is. faciletͥ it̾ legendi
patebit. In hoꝵ uͦ ꝯsid̾atiõe
nec oĩa tuo ingenio relinꝗͣ neq ꝑmeã
dilign̾tiã satis tͥ fieri ꝓmitto. S sic̃ quedã
b̾uit᷑ plibando tͣnscurrã.: ut ⁊ posita a¬
liqͣ quibꝰ erudiaris. ⁊ aliqͣ pͣtͣmissa quib
exercearis inuenias. Ordinẽ legñdi sup̃
quadrifariũ eẽ ẽmemoraui. aliũ indis¬
ciplinis. aliũ in libris. aliũ innarratiõe.
atq aliũ in expositione. Q qͣlit̾ indiui.¬
na scͥptura assignanda sĩt. ñ dũ ostñdi

Expanded text:
t modum, propono, quae si diligenter inspexeris, facile tibi iter legendi patebit. In horum vero consideratione nec omnia tuo ingenio relinquam, neque per meam diligentiam satis tibi fieri promitto; sed sic quaedam breviter praelibando transcurram, ut et posita aliqua quibus erudiaris, et aliqua praetermissa quibus exercearis invenias. Ordinem legendi supra quadrifarium esse commemoravi; alium in disciplinis, alium in libris, alium in narratione atque alium in expositione. Quae qualiter in divina Scriptura assignanda sint, nondum os
Abbreviated transcription (Latin):
responsionẽ nr̃a modari opportet. ⁊ ab
his que dubia ñ sũt ea que ꝑhabiliter
dñr tm̃ distinguere. Ita ꝑicłm diligẽtis
inquisitiois nullũ erit si p̃sũptio teme¬
rarie assertionis ñ fuerit.

Expanded text:
responsionem nostram moderari oportet, et ab iis quae dubia non sunt, ea quae probabiliter dicuntur tantum distinguere. Ita periculum diligentis inquisitionis nullum erit, si praesumptio temerariae assertionis non fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
tur ab aĩa ab illa qͥppe parte corꝑis hu¬
mana
maũ. quã pͥmũ ⁊ pͥncipalit᷑ ĩ hoĩe sensus
humanus cognouit. ⁊ debuiss quidẽ ho¬
ameliori parte sua potiꝰ nom̃ sũpsisse nͥ q
sermo alit̾ ad intelligẽtiã hõi famulari
qr id qͣ ab humo erat eiudẽtiꝰ iho̾ie uide¬
batur in hoĩe ab illo potiꝰ hũc dicebãt.
Sicqͥd̃ ex infirmitate sentiendi ꝯfuslo dicẽ¬
diorta ẽ. ⁊ debemus ꝑꝑ usũ in loquendo
modũ dicendi seruare. Nec cñ ꝑꝑ consue
ced̾e. ꝓpt̾e̾a quippe scͥꝑtura sacͣ ne u̾ba
hominũ inu̾itate dĩ uos eriare faciant

Expanded text:
tur ab anima, ab illa quippe parte hominis humana mavit, quam primum et principaliter in homine sensus humanus agnovit. Et debuisset homo quidem a meliori parte sua nomen potius sumpsisse, nisi quia sermo aliter ad intelligentiam homini famulari quia id quod ab humo erat evidentius in homine videbatur; ab illo potius homo dicebatur. Sic quidem ex infirmitate sentiendi, confusio dicendi orta est; et debemus propter usum in loquendo, modum dicendi servare, nec tamen propter cedere. Propterea quippe Scriptura sacra, ne verba hominum in veritate Dei errare nos faciant
Abbreviated transcription (Latin):
S ego inquis de coto loquor. cũ dico omis
hõ ẽ corpꝰ ñ de parte tocius quȩ ẽ corpꝰ. neq
de parte que aĩa ẽ. ħ enĩ totũ hõ ẽ. ñ pars
eius aliqua. De ħ gͦ coto dico quia corpusi.
unã que corpꝰ ẽ. cotũ ipsũ corpꝰ dr̃ ñne mł¬
tomag̃ dicendũ ẽ aĩa ꝑꝑ partẽ alt̾am q̃

Expanded text:
Sed ego, inquis, de toto loquor, cum dico omnis homo est corpus, non de parte totius quae corpus est, neque de parte quae anima est; hoc enim totum homo est, non pars ejus aliqua. De hoc ergo toto dico quod corpus est. unam quia corpus est totum, ipsum corpus dicitur; nonne multo magis dicendum est anima propter part
Abbreviated transcription (Latin):
t̾itas. Qui ad xͫ uadũt. ñ ad figurã uadũt
s ad u̾itatẽ uadũt. ⁊ figurã euadũt. Quid
tantoꝑe homines scĩmori desid̾au̾unt
si pꝰmortẽ nich futuri fuerut: Cupio in
credis: mortẽ nõ optas: nisi forte nich ee
uesid̾as. Si boni homines pꝰ mortẽ nicħ
futuri sũt. quomͦ deiniquis. ⁊p̃us ho¬
ẽe queunt. Desinãt gͦ nuc̃ ⁊ boni sꝑare
imali tim̃e. quia nũ erũt aliquid. cũ
hinc exierint. ut uł bona ł mala sentire
possint. S bene inquĩt sperent it

Expanded text:
 vadunt, non ad figuram vadunt, sed ad veritatem vadunt, et figuram evadunt. Quid tantopere homines sancti mori desideraverunt, si post mortem nihil futuri fuerunt? Cupio, incredis, mortem non optas, nisi forte si non esse desideras. Si boni homines post mortem nihil futuri sunt, quomodo de iniquis et pravis hoesse queunt? Desinant ergo nunc et boni sperare et mali timere, quia non erunt aliquid cum hinc exierint, ut vel mala vel bona sentire possint. Sed bene inquiunt sperent et
Abbreviated transcription (Latin):
Utinã cã recte dic̾etis. quã rectũ dicitis
Non ħ putabas qͥcũq es qui te figuris ser¬
monũ munieras. Nouũ aliquid illatu:
ꝙpotiꝰ hõis : Audi gͦ. Tu xͥanus nescis qͥd
confessus est quã tu negas. &ͦ inquis est
hõ aĩa. Quidni : Nonne tu dicis qr hõ:

Expanded text:
Utinam tam recte diceretis quam rectum dicitis!Non haec putas quicunque es, qui te figuris sermonum munieras. Novum aliquid illatum est is est. Audi ergo. Tu Christianus nescis quod confessus est, quam tu negas. Ergo, inquis, homo est anima? Quidni? Nonne tu dicis quod hom
Abbreviated transcription (Latin):
eo q simł ẽe incipiũt unũ quodãmͦ c̃ẽ
incipiãt. Alit̾ uͦ illa uͥ an̾ unionẽ unitas
p̃cessit. ⁊ q ad ditũ ẽ de reliquo ad ipsã
unitatẽ ꝑ unionẽ accessit. Aliud quippe
ẽ aliqua simł ꝑunionẽ ad unitatẽ ꝯpo¬
ni atq aliud aliꝗͣ ꝑunionẽ unitati ap
onẽ ꝗͣ faciũt simł ex se. Qñ uͦ aliꝗͣ ali¬
cui unitatẽ suã hnti ꝑ unionẽ appon̾t᷑.
in participatione illiꝰ tͣnseũt cui appo¬
nũtꝰ. ut nom̃ qͦ illiꝰ cũ illo participare
incipiãt. sic̃ ꝑunionẽ suã unitatẽ illiꝰ
participare ĩcipiũt: Ubi gr̃a. Pariescectũ

Expanded text:
ipiunt unum quodammodo esse incipiant; aliter vero illa ubi ante unionem unitas praecessit; et quod additum est de reliquo ad ipsam unitatem per unionem accessit. Aliud quippe est aliqua simul per unionem ad unitatem componi, atque aliud aliqua per unionem unitati apponem quam faciunt simul ex se. Quando vero aliqua alicui unitatem suam habenti per unionem apponuntur; in participationem illius transeunt cui apponuntur, ut nomen quoque cum illo participare incipiant, sicut per unionem suam unitatem illius particip
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpus rõnabilit̾ ãmissa s̃. potestate fi¬
cientis. iuolũtate pacientis. & tũ timi¬
it penã carnis sue. ⁊ dolores refugr.
ẜ affectũ nature fecit. quo nemo car¬
nẽ suã odio hu̾it. cꝰ malũ aliqn ex rone

Expanded text:
nabiliter admissa sunt, potestate facientis et voluntate patientis. Et cum timuit poenam suae carnis et dolores refugit, secundum affectum naturae fecit, quo nemo carnem suam odio habuit, cujus malum aliquando ex ratione
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ u̾bũ fuit. U̾ gͦ cocũ fuit ꝯpositũ ex
paitib U̾ pꝯces fuer incoco: cotũ fuit
ex paitib. Diuinitas aũ pars ñ fuit. ũex
ipsa totũ eet maiꝰ ipsa. nec ipsa pars fuit.
ut in ipsa aliquid. ẽẽt maiꝰ ipsa. Inhumani¬
tate sola paites inuenimꝰ. ⁊ cotũ exparcib
ꝯstat. hõ qͥdã totũ ẽ duab parcib ꝯstans
aĩa ⁊ carne. Iste sũt due partes hominis.¬
uinhis duab partib ꝯstat cotꝰ hõ. Nat᷑a
diuina simplex : Nat᷑a humana dupplex.
ꝓpt̾ea partes hominis due sũt. qꝙ innat᷑a
hominis duo s̃. aĩa ⁊ caro. Uħ duo sũt

Expanded text:
fuit, compositum ex partibus? Ubi partes fuerunt in toto et totum fuit ex partibus. Divinitas autem pars non fuit, ut ex ipsa totum esset majus ipsa, nec in ipsa pars fuit, ut in ipsa aliquid esset minus ipsa. In humanitate sola partes invenimus, et totum ex partibus constat. Homo quoddam totum est duabus partibus constans, anima et carne. Istet in his duabus partibus constat totus homo. Natura divina simplex est, natura humana duplex; propterea partes hominis duae sunt. Quia in natura hominis duo sunt: anima et caro. Ubi haec duo sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nouit. Qr̃ ħ cotidie homines quid
dicendũ sit. ⁊ quid c̾dñduĩ raro. Qrit᷑
si solutio illa bona ÷. ⁊ silocutio illa re¬
cipienda illa ẽ. isiꝓbanda locutio illa:
Inmoneca u̾boꝵ positi sũt. ⁊ currit
multitudo magna sermoñ. ⁊ infinica
lunt. ñ iudiciũ litt̃e aspi. Hesciũt enĩ

Expanded text:
unt hi quotidie homines quid dicendum sit, et quid credendum raro. Quaerunt an locutio illa bona est, et an locutio illa recipienda est, et an probanda est locutio illa. In moneta verborum positi sunt, et concurrit multitudo magna sermonum, et infinita lun
Abbreviated transcription (Latin):
sola. aliquid scrupulositatis incurrit.Sus¬
pecta quippe sũt ħ catholice u̾icati. ⁊ ñ re¬
cipit aut approbat ut dicat᷑ xͦ nũc ñ uere
uisepiileꝰ iacuisse nec uͭ ad inferñ descendis¬
se Quid enĩ si iõ ñuͦ insepulero iacuit. qr

Expanded text:
sola. Aliquid scrupulositatis incurrit. Suspecta quippe sunt haec catholicae veritati, et non recipit aut approbat ut dicatur Christum non vere in sepulcro jacuisse, nec vere ad infernum descendisse. Quid enim? Si ideo non vere in sepul
Abbreviated transcription (Latin):
ponendi aĩam meã. ⁊ t̾m sum̃di eã Ipsa
aĩa.: ipse ẽ sp̃s. Ipsa gͦ aĩa emissa est. po¬
cestate morientis. ñ iuolentia occidñtis.
Emissa ÷ aĩa. Ille emisit cuius fuit. In
emisit: Ex carne. Quo emisit: ad pa¬
trẽ : Recessit aĩa mortua ẽ caro. Alortu

Expanded text:
m sumendi eam . Ipsa anima, ipse est spiritus. Ipsa ergo anima emissa est potestate morientis, non violentia occidentis. Emissa est anima. Ille emisit, cujus fuit. Unde emisit? Ex carne. Quo emisit? Ad Patrem. Recessit anima, et mortua est caro. Mortu
Abbreviated transcription (Latin):
aliã ẽe dicũt. ⁊ bonitatẽ partis aliã. qr par¬
tis est. unparce tm̃. Similit̾ ⁊ maliciã
hominis aliã qr in toco ẽ ⁊ maliciã aĩe
aliã. qr inparte est. Postremo quotiẽsc̃q
totũ facit ⁊ parsfacit. quãuis simul oꝑet᷑.
aliã cñ eẽ accionẽ partis. que in parte est.
naliã ẽẽ. accionẽ cotiꝰ que in toto ẽ sicut¬

Expanded text:
artis est et in parte tantum. Similiter et malitiam hominis aliam, quia in toto est; et malitiam animae aliam, quia in parte est Postremo quotiescunque totum facit, et pars facit, quamvis simul operentur; aliam tamen esse actionem partis, quae in parte est, et aliam esse actionem totius qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhis que subuecta illi fuerãt serure
cogetur. ꝓpt̾ hoc inuisibilia qualiͥ
bona seruienti pꝰ m̃itũ ꝓmittutu.
ista aũ quasi modica ⁊ t̾nsitoria gtis int̾
mendũ adiciũtur. Ista int̾im adsolaci¬
ũ. illa pꝰea adgaudiũ. Ista adsubstẽto¬

Expanded text:
li fuerant, servire cogeretur. Propter hoc invisibilia quasi vera bene servienti post meritum promittuntur; ista autem quasi modica et transitoria gratis inter merendum adjiciuntur. Ista interim ad solatium, illa postea ad gaudium; ista ad suste
Abbreviated transcription (Latin):
humane ꝯditioĩs qͣ tał facta ÷. ut nullũ
ei boñ p̃t̃ sũmũ suffic̃et. Ꝙ rursũ ma¬
gna lib̾ias qͣ int̾im arbitͥo suo dimissa
ẽ u ad ipsũ boñ sũmũ cogi ñ poss. qͣtiniꝰ¬
nõ sola uolũtate ad illud iret. qd sola di¬
lectione possidẽ ̃ebet. Ut gͦ ĩt̾ioris in te
boñ querere ad discet.: ext̾ior uita eiꝰtał

Expanded text:
talis facta est, ut nullum ei bonum praeter summum sufficeret. Et rursum magna libertas, quod interim arbitrio suo dimissa est ut ad ipsum bonum summum cogi non possit, quatenus sola voluntate ad illud iret, quod sola dilectione possidere deberet. Ut ergo interioris vitae bonum quaerere addisceret; exterior vita ejus
Abbreviated transcription (Latin):
in suo geñ̾e ꝑfectum. Uñ cartui. alt̾m
spĩu. ut ĩ uno sẽsꝰ carnis ad iocditatem
fou̾et᷑ in alt̾o sẽsꝰ m̃tis ad felicitatẽ reps¬
tur. carniuisibilia spũi ĩuisibilia.
cani ad solatiũ. sp̃ui ad gaudiũ. Exhis
bonis unu̾̃ dedit aliud ꝑmisit. Umim
Qd uisibile erat bonũ gratisdedit. Qa
aut ĩuisibile erat. m̃ito querendur
ꝓposuit. ut exdono gͣtuito ꝓbaretur.¬
excellẽtia ꝓmissionis: ⁊ sides ꝓmitten
rit : Rursũ si fͤnta bonitas illiĩerat.
ut nich m̃tis cã multa daret. qͦmͦꝰ mali¬

Expanded text:
erfectum; unum carni, alterum spiritui, ut in uno sensus carnis ad jucunditatem foveretur, in altero sensus mentis ad felicitatem repleretur. Carni visibilia, spiritui invisibilia; carni ad solatium, spiritui ad gaudium. Ex his bonis unum dedit, alterum promisit. Unum Quod visibile erat bonum gratis dedit; quod autem invisibile erat merito quaerendum proposuit, ut ex dono gratuito excellentia promissionis, et fidelitas promittentrit? Rursum si tanta bonitas illi inerat, ut nihil meritis tam multa daret, quomodo mali
Abbreviated transcription (Latin):
debite potestatis. qͦsdã ił ad ꝑditio¬
nẽ deserẽs tusticia utit᷑ licite eqͥtats.
Illic de debiteͦ suo. ħ de m̃ito nĩo.
Si uͦ eos quos nuc̃. ad saluationẽ as¬
sumit desereret: iniusticia ñ ẽt ꝙ¬

Expanded text:
debitae potestatis, quosdam vero ad perditionem deserens, justitia utitur licitae aequitatis. Illic de debito suo, hic de merito nostro. Si vero eos quos nunc ad salvationem assumit desereret injustitia non
Abbreviated transcription (Latin):
su qui uit̾ uoces ⁊ res u̾sat᷑ necessaria
ẽ cognitio uoc̾: sic in illo qͥ int̃ res ifa¬
cta ł facienda mistica constat: neces¬
saria ẽ. cognitio rer̃. Coguitio autẽ
uoẽ.: ĩ duob constoerat᷑. inpnͣtiatione
utoelicet ⁊ sig̾atione. Ad solã ꝑñtiati
onẽ: ꝑtinet gmatica: ad solã signisi
porma ẽ. ĩ ext̾iori dispositione. Hat᷑a :
inint̾iori aualitate. forma rerũ aut ĩ
utdͥtt̃siõe ad quã ꝑtiet grometͥa. aut

Expanded text:
su qui inter voces et res versatur necessaria est cognitio vocum, sic in illo qui inter res et facta vel facienda mystica constat, necessaria est cognitio rerum. Cognitio autem vocum in duobus consideratur; in pronuntiatione videlicet et sionem pertinet grammatica, ad solam significForma est in exteriori dispositione; natura in interiori qualitate. Forma rerum aut in in dimensione ad quam pertinet geometria; aut
Abbreviated transcription (Latin):
camus paꝑa constituit pascha.
cereum ĩ sabħo scõ pasche benedici
quẽ diaconus accepta benedictione a
incerea humanitatẽ ĩ igne diuinitatẽ.
Qui cathecuminos ad baptismũ p̃cedit
na ignis filios isiael mare rubrũ tͣnseũ¬
tes p̃cessit. ꝑ ignẽ illuminãs. ⁊ obũbrãs
ꝑnbẽ. Subead figura iuxta ꝯsuetudinẽ
antiꝗͣ uidie paschali ineccłia romana  ͫ

Expanded text:
mus papa constituit cereum magnum in Sabbato sancto paschae benedici, quem diaconus accepta benedictione a In cera humanitatem, in igne divinitatem. Qui catechumenos ad baptismum praecedit na ignis filios Israel mare Rubrum transeuntes praecessit, per ignem illuminans, et obumbrans per nubem . Sub eadem figura juxta consuetudinem ant
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑. nisi ut hãc mulierẽ ex ecclia ad
ꝯtinentiã seruandã cogat. que peccato suo
obligata uidet᷑ ut nec suũ hr̾e possit.
mulieres siue uiri inifidelitate ꝯstituti.
quar̃ mariti. ⁊ qͦꝵ uxores iam ad fidem tͣn¬
sierunt. ⁊psi delictis cũ aliis fidelibus
uenire ꝑtimeseãt. ⁊ sub sequat᷑ ro multoꝵ
dum fide̾ fuguit.: qr continentes e̾ẽ. ł no¬
lunt ł ñ possũt. Postremo si mulier ista.
pꝰꝑceptã grãm baptismi. de pori peccato

Expanded text:
videtur, nisi ut hanc mulierem Ecclesia ad continentiam servandam cogat, quae peccato suo obligata videtur, ut nec suum habere possit, mulieres sive viri in infidelitate constituti, quarum mariti et quorum uxores jam ad fidem transierunt, et ipsis derelictis cum aliis fidelibus venire pertimescant, et subsequatur perditio multorum dum fidem fugium, quia continentes esse vel nolunt vel non possunt. Postremo si mulier ista post perceptam gratiam baptismi de priori peccato
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ea iͥ ana religio ꝯcedẽ ñ debet. cũ ad
undiciũ eius ꝑuen̾it. quod extͣ ipsã quidẽ
potuit inchoari s inpsa ñ debet tolerari.
ħ uero que supͣ memorata sũt deutͦq: sexu
simili modo pensanda s̃ siue scł uirmuli¬

Expanded text:
tiana religio concedere non debet cum ad judicium ejus pervenerint, quod extra ipsam quidem potuit inchoari, sed in ipsa non debet tolerari. Haec vero quae supra memorata sunt de utroque sexu simili modo pensanda sunt, sive scili
Abbreviated transcription (Latin):
de intideli fidelẽ faciat quantũ inse ẽ luct᷑
aĩam fr̃is sui. ⁊ iĩplet opꝰ pietatis. Si autẽ
pati nõ iuit detestans infidelitatẽ eius:
non ẽ subiectꝰ seruituti in eiusmodi frater
Nemo potͣ illũ cog̃e siuult: quin infidelẽ
deserat: neq ꝓhib̾e :ĩ siuoluerit. quinse
fideli ꝯiungat. Infideli peccatũ ẽ qͥ fidelẽ
se̾icũ scat fideł. si alt̃i se ꝯiungit. qm̃ auire mat̾¬
monii adu̾sus infidelẽ solutꝰ est. s infideł

Expanded text:
e faciat sive non faciat, quantum in se est lucratur animam fratris sui, et implet opus pietatis. Si autem pati non vult detestans infidelitatem ejus, non est servituti subjectus in ejusmodi frater. Nemo illum potest cogere si vult quin infidelem deserat, neque prohibere etiam si voluerit quin se infideli conjungat. In infideli peccatum est qui fidem peccat fidelis si alteri se conjungit, quoniam a jure matrimonii adversus infidelem solutus es
Abbreviated transcription (Latin):
in uria c̾atoris solũ iꝰ matͥmonii. Hicħ̾
enĩ ampliꝰ debes ꝑdidit ius suũ. qr c̾atori
inuiriam fecit. Nõ tͥ licuerat illã dese
illi ꝙ suĩ erat donec ipsa c̃atori tollere
uoluit qͥ suũ erat. Postquã añ c̃atori
suo inuiriã fac̾e uoluit. uire uis suuo¬
isorore. ħ de filuis ⁊ cognatis. ħ deniq
de aĩa tua: face te oportet. Oib enĩ his
aliquid debes. ẜ ꝙ dõ. nõe contͣ dm̃. Ecce
pat᷑ tuus aut mat᷑ itia. aut fr̃. aut so¬
ror aut ⁊̃ aiã tua exuna parte ẽ. ⁊ dic̃
unus aliquis tͣ. Ego ħ amo: ħ appeto

Expanded text:
Injuria Creatoris jus solvit matrimonii. Nihil Injuria Creatoris jus solvit matrimonii. Nihil illi amplius debes. Perdidit jus suum quae Creatori suo injuriam fecit. Non tibi licuerat illam deserilli quod suum erat, donec ipsa Creatori tollere voluit quod suum erat. Postquam autem Creatori suo injuriam facsorore, hoc de filiis et cognatis, hoc denique de anima tua facere te oportet. Omnibus enim iis aliquid debes; sed pro Deo, non contra Deum. Ecce pater tuus aut mater tua aut frater aut soror, aut etiam anima tua ex una parte est et dicit unus aliquis tibi: Ego hoc a
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ qui dix̃ iniuriã creatoris iꝰ matͥmonii
ruit. Quoꝵ utiq iꝰ firmũ ꝯstaret. ⁊
ñ sine peccato negaret᷑ sine maiori cau
suꝑ ueniente solũet᷑. Si enĩ pͥus nullũ
iꝰ ibi fuit. quid necee̾ erat tlito t᷑pore
excusare eos qui se ab illo iure ꝑsoluen¬
do substraxerunt: Si culpana uidebat᷑
⁊̃ ille qui dunissus ẽ nͥ ꝑ causã maiorẽ
excusaret᷑. qͦmͦ ille quisine causa dimit¬
teret. ñ uire accusaret᷑. Hũc aũ q debiti
sacram̃ti ꝯiugał uer᷑ fuit: sine calisa oĩo
negari ñ potuit. Debet enĩ uir uxori.
iuxor uiro: ut alt̾ ab alt̾o ñ discedat.
isi forte discesserit alt̃. ille. qui deseritur
ꝯiugii tn̾ iꝰ ⁊ debitũ iniuolatũ ctodiat. S
est causa dĩ maior. adu̾sus quã nulla sta¬
re debet causa. ħ cũ leditur. contͣ eam
nulli aliquid debet᷑. In om̃i causa uis su¬
ł si ad alium ñ eo. tec̃ tñ ñ eo. ñ te cognos¬
co maritũ nisi ł neges. Hic tͥ intende

Expanded text:
monii ruit. Quod utique jus firmum staret et non sine peccato negaretur, si non majori causa superveniente solveretur. Si enim prius nullum jus ibi fuit, quid necesse erat tantopere excusare eos qui se ab illo jure persolvendo subtraxerunt? Si culpandus videbatur etiam ille qui dimissus est, nisi per causam majorem excusaretur, quomodo ille qui sine causa dimitteret non jure accusaretur? Nunc autem quia debitum sacramenti conjugalis verum fuit, sine causa omnino negari non potuit. Debet enim vir uxori et uxor viro, ut alter ab altero non discedat; et si forte discesserit alter, ille qui deseritur, conjugii tamen jus et debitum inviolatum custodiat. Sed est causa Dei major adversus quam nulla stare debet causa. Haec cum laeditur, contra eam nulli aliquid debetur. In omni causa jus suvel si ad alium non eo, tecum jam non eo, non te cognosco maritum nisi Christum neges. Hic tibi intende.
Abbreviated transcription (Latin):
reũentia nũc. ⁊ fides eius absoluat ꝓpter
ħ non ꝓhibet eccłia eiusmõi si continentiã
seruare noluerint: cũ aliis matͥmonio
ad fidem uenit ꝯiugalẽ copłam ñ uusse.
donec eũ alt̃ qui infidelitate remanserat
subsequat᷑. quid ecclia dehuiꝰmõi facere
debeat. S dubiũ ñ ẽ tales pꝰquã infide unũ
facti fuerint. si contiu̾e noluerint inidip

Expanded text:
absolvat. Propter hoc non prohibet Ecclesia ejusmodi si continentiam servare noluerint cum aliis matrimonio ad fidem venit conjugalem copulam non inisse, donec eum alter qui in infidelitate remanserat subsequatur, quid Ecclesia de hujusmodi facere debeat. Sed dubium non est tales postquam in fide unum facti fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
uenire. adpͥoris matͥmonii. ꝙͣ ñ sine c̾atoris
institutioẽ uierãt debitũ ꝑsoluendũ. hoc
ĩ queri pot̃. si eo qui pͥor adfidẽ uenit fideli
matmonio alligato. ille qui ufidelitate re¬
manx̃. cũ ipso cui se nexu adult̾ino unĩat
ad fidẽ parit̃ subsequat᷑ utrũ eccłia tolera¬
De his autẽ queri pot̃ qui minfidelitate ẽ¬
stituti cognatas suas ducũt. aut alias qͣsc̃q
simul ambo ad fidẽ ueniãt. utrũ ecclia
ouismõi coptam tollerare possit. S alia
rõ hic est. qr baptismi gr̾a culpã delec.

Expanded text:
sine Creatoris institutione inierant debitum persolvendum. Hoc etiam quaeri potest si eo qui prior ad fidem venit fideli matrimonio alligato ille qui in infidelitate remansit cum illo cui se nexu adulterino junxerat ad fidem pariter subsequatur, utrum Ecclesia toleraDe iis etiam quaeri potest qui in infidelitate constituti cognatas suas ducunt, aut alias quascunqsimul ambo ad fidem veniant, utrum Ecclesia ejusmodi copulam tolerare possit. Sed alia ratio hic est, quia baptismi gratia cul
Abbreviated transcription (Latin):
pecit. quẽ ad huc iꝰ matͥmonii. ⁊ debitũ ꝯu¬
galis tedis gͣ fidelẽ astͥngit. cͦ nõ pot᷑ adisti¬
um uocari: si fidelis alti ꝯungitur infideł
autẽ ⁊̃ dẽlictꝰ. cͥmĩ aduit̾i ineurrit. si alt̾i
copulat᷑. ꝓpt̾ea si fideł: ⁊ ab eo qͥ licet ꝓpiclo
ꝓximi uitando se tꝑat. ꝑfecciꝰ opus facit
ad qo tñ nullatenus cogipot̃. qr ñ debiti
opus est. s caritatis officiũ. sic̃ dic̃ beatꝰ
augustimis in libro de adułtinis ꝯugii
discessionẽ fideł ab infideli dñs ñ ꝓhib.¬
q ñ÷ in iusta corã eo. s apłs ꝯsilio cari¬
tatis ñ slũ ne omissi scandalizarentur.
s. ĩ cum inaliena ꝯugia cecidint adul¬
t̾inis nexib colligati: difficillime abinfide¬
litate resoluant᷑. Itaq adult̾iũ mmittit in¬
fideł si alt̾i se sociat: qr ad debito pͥoris
pacti solutꝰ ñ ẽ. S dicis. Eoce itfideł qͥcq¬

Expanded text:
it, quem adhuc jus matrimonii et debitum conjugalis foederis erga fidem astringit. Ergo non potest adulterius vocari si fidelis alteri conjungitur. Infidelis autem etiam derelictus crimen adulterii incurrit si alteri copulatur. Propterea si fidelis etiam ab eo quod licet pro periculo proximi vitando se temperat, perfectius opus facit. Ad quod tamen nullatenus cogi potest; quia non debiti opus est, sed charitatis effectus, sicut dicit beatus Augustinus in libro De adulterinis conjugiis. Discessionem fidelis ab infideli Dominus non prohib est injusta coram eo. Sed Apostolus consilio charitatis non solum ne dimissi scandalizentur, sed etiam quod cum in aliena conjugia ceciderint adulterinis nexibus colligati; difficillime ab infidelitate resolvantur. Itaque adulterium committit infidelis si alteri se sociat, quia a debito prioris pacti solutus non est. Sed dicis. Ecce infide
Abbreviated transcription (Latin):
excusat fidesẽ qn ab infideli ꝑꝑ dm̃ dimisi¬
mus aln̾ sine culpa ꝯungit᷑. s tũe ĩ excusat
qñ ipse fidelis magis societatẽ eligens. ifi¬
delem cohabitare quid̃ uoluntatẽ. s fidẽ
recipere renuentẽ Iana douotiõe derestat᷑
Siue enĩ discedat siue matĩe eligat infi¬
delis nicħ illi debet. qui fideł factus ẽ
Nemo illũ cog̃e pot̃. qͥn faciat qu̾ uelid.
Iniuria enĩ catoris. soluit uis matͥmonii.

Expanded text:
xcusat fidelem, quando ab infideli propter Deum dimissus alteri sine culpa conjungitur; sed tunc etiam excusat quando ipse fidelis magis societatem fidelem eligens infidelem cohabitare quidem, volentem, sed fidem recipere renuentem Christiana devotione detestatur. Sive enim discedat sive manere eligat infidelis, nihil debet illi qui fidelis factus est. Nemo illum cogere potest quin faciat quod velit. Injuria Creator
Abbreviated transcription (Latin):
hus hũit qr eũ sequi adfidẽ ñ uult. fidĩ
libtatẽ delinquit. aliã fidelẽ ducit. pͥorse
sp̃tum uiõñs alt̾i nubit. adult̾mo sexu
se illigans. Contigit pꝰea ut ꝯpũcta infi¬
delitatẽ suã horrere incipiat ad fidẽ ne
niat iͥana efficiat᷑. Quid dehac muliere
faciendũ ẽ : contine ñ pot̾ . Expostudit
ab eccłia ut aut uirũ suũ recipiat aut
alt̃i nube ꝯcedat᷑. Quid illi dicet ecclia:
Siuirũ suũ illi reddit. soluit matͥmoniũ.¬
qͣͥana sc̃itate firmatũ ẽ. iaduit̾ũ eũ fac̃.
cũ uiuente uxore sua ꝙͣ fideł fidelem
legitime dux̃. alti copulat᷑. Qd oĩo fieri
suuĩ. Quid gͥ illi dicet: Si dix̃it illi ut alt̾i
nubat. adult̾am eam facit. ꝙ ñdũ solu

Expanded text:
fidei libertate derelinquit; aliam fidelem ducit, prior se spretam videns alteri nubit, adulterino nexu se alligans. Contingit postea ut compuncta, infidelitatem suam horrere incipiat, ad fidem veniat, Christiana efficiatur, quid de hac muliere faciendum est? Continere non potest. Expostulat ab Ecclesia ut aut virum suum recipiat, aut alteri nubere concedatur. Quid illi dicet Ecclesia? Si virum suum illi reddit, solvit matrimoniuana sanctitate firmatum est, et adulterum eum facit, cum vivente uxore sua quam fidelis fidelem legitime duxit alteri copulatur, quod omnino fieri lesia. Quid igitur illi dicet? Si dixerit illi ut alteri nubat, adulteram eam facere videtu
Abbreviated transcription (Latin):
inme. Nõ me incausã p̃cede debec: qui
ingr̃a ⁊ beneficio an̾ ire nõ potuit. Non
gͥ illũ audias ꝯtͣ me. ñ illũ sequaris in eo
ꝙ mͥ displicet. nicħ illi debes. nisi ꝓptme
aquo nicħ acciꝑe potuisses: nisi datũ fu¬
iss ame ħ dico ħ intendite. Si qnͥ tale ali¬
qued ꝯtig̾it. siue pat᷑. siue mat̾. siue frat᷑.
siue soror. siue uxor. siue filii. ad huc ãpliꝰ
nĩo. nõ debemꝰ illã audire nec attendẽ.
neq sequi desidia illius. Euagłm uob̾ ch¬
mat. Qͥ ñ dimiserit patrẽ aut matrẽ. frs
aut sorores uxorẽ. i filios ad huc autẽ iaĩam
suã ꝓptͣ me. ñ ẽ me dignus. Oĩs piecas
illic inpietas est. uͥ ad ħ puis sis. ut ĩpiꝰ

Expanded text:
usa praecedere debet, qui in gratia et beneficio anteire non potuit. Non igitur illum audias contra me, non illum sequaris in eo quod mihi displicet. Nihil illi debes nisi propter me, a quo nihil accipere potuisses nisi datum fuisset a me. Hoc dico: hic intendite. Si quando tale aliquid contigerit, sive pater, sive mater, sive frater, sive soror, sive uxor, sive filii, adhuc amplius nostro, non debemus illam audire nec illam attendere, neque sequi desideria illius. Evangelium nobis clamat: Qui non dimiserit patrem aut matrem, fratres aut sorores, uxorem et filios; adhuc autem et animam suam propter me non est me dignus . Omnis pietas illic impietas est, ubi ad hoc pius sis ut imp
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntariꝰ. Nicħ̃ illi debet. siue discedat
siue maneat. ꝑdidit uis suũ qui c̃atori mn¬
iuriã facit. Si gͦ discedit infidelis: disce¬
dat nicħ adnos non cogit᷑ fideł. qͣsi aliquo
aliquo debito obligatꝰ aut seqͥ discedentem.
aut sustiĩe ꝯtempnentẽ ñ ẽ subiectꝰ s̾iuitu¬
ti: lib est ut faciat qd̾ uult tm̃ indño. Du

Expanded text:
voluntarius. Nihil illi debet, sive discedat sive maneat; perdidit jus suum qui Creatori injuriam fecit. Si ergo discedit infidelis, discedat; nihil ad nos: non cogitur fidelis quasi aliquo debito obligatus, aut sequi discedentem, aut sustinere contemnentem. Non est subjectus servituti, liber est ut faciat quod vult, tantu
Abbreviated transcription (Latin):
ticꝰ. q c̃ corpꝰ ł sacͣm̃tũ sit unitatis: inpso
utiq scismaticus sibi uuitatẽ ñ ꝯficit. qͥse
ab ipasa unitate diuisit. Simili mͦ qͥ pu¬
tant sola u̾ba sac̾dotis ad corꝑis ł ꝯsecra¬
bonã illiꝰ necessariã eẽ. ad ħ ũ illi fiat
⁊ adutilitatẽ illius fiat ꝙ ꝑ illum
sit sacͣm̃tũ dĩ. qui ħ scł putant.
errant ꝙ sacnta dĩ i carneᷤᷤ agni

Expanded text:
corpus Christi sacramentum sit unitatis, in ipso utique schismaticus sibi unitatem non conficit qui se ab ipsa unitate dividit. Simili modo qui putant sola verba sacerdotis ad corporis Chrbonam illius necessariam esse ad hoc ut illi fiat, et ad utilitatem illius fiat quod per illum sit sacramentum Dei. Qui hoc scilicet putant, errant; quia sacramenta Dei et carnes Agni
Abbreviated transcription (Latin):
sor. decestor maliciã illã. peccatũ illud ñ
mͥ placet tolo assensũ dare: malũ ẽ nõ
facias illud. ad me potiꝰ intende mͥ acqͥesce
pꝰme ueni. sectare ꝙ suadeo. sequere ꝙ
quuł te genuit. s qñ genuit de meo
Ego ꝙ tͥ de m̃o ame minustbat᷑ ꝑ illũ salꝰ

Expanded text:
sor, detestor malitiam illam, peccatum illud non mihi placet, noli assensum dare, malum est, non facias illud. Ad me potius intende, mihi acquiesce, post me veni, sectare quod suadeo, sequere quo quidem te genuit, sed quando genuit de meo ego quod tibi de meo a me ministrabatur per illum, solus
Abbreviated transcription (Latin):
uimus. u̾bi gi̾a. Qui moꝑe trenuuis
est: orat ne deficiat. Qͥ p̃cib insistit
ne orando offendat. meditat᷑ qͥd orandũ
tñ aliqñ nos cogat necessitas ita tũ ut
in uoluntate ñ necessitate ꝓpositũ
nr̃m ꝯsistat. Quod ascendimus: ꝓpo¬
sitũ ẽ. qͣ descendimꝰ ꝓpt̃ ꝓpositũ. Nõ
ħ gͦ s illud pͥncipale eẽ debet d tͥb¬

Expanded text:
imus; verbi gratia: Qui in opere strenuus est, orat ne deficiat. Qui precibus insistit, ne orando offendat, meditatur quid orandutamen aliquando cogat necessitas; ita tamen ut in voluntate non necessitate propositum nostrum consistat. Quod ascendimus propositum est, quod descendimus praeter propositum. Non hoc ergo, sed illud principale esse debet. C
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ ĩplere ualeas qͣ faciendũ e̾e didici¬
st. Multi enĩ scientiã hñt. s pauc s̃
qui nouert̾ qualit̃ scire oporteat
Rursũ qm̃ ꝯsiliũ hoĩs sine diuino au¬
xilio infirmũ ẽ unefficax ad or̾onẽ
erig̾e. ⁊ euis aduitoriũ pete sine quo
nullũ potes fac̾e boñ. ũ uideł ipsius
gl̾a que p̃ueniendo te illuminauit.
subseq̃tido ⁊̃ pedes tuos dirigat inuiã
pacis. ⁊ q in sola adhuc uoluntate ÷
ad effectũ ꝑducat bone oꝑationis. De¬
inde restat tͥ ut ad boñ opꝰaccingaris.
ut d orando pecis. oꝑando accipere
merearis. cec̃ oꝑari uult as̃: ñ cog̾is
ẜ uiuaris. Si solꝰ. tunicħ ꝑficis. si solꝰ¬

Expanded text:
re valeas, quod faciendum esse didicisti. Multi enim scientiam habent, sed pauci sunt qui noverint qualiter scire oporteat. Rursus quoniam consilium hominis sine divino auxilio infirmum est et inefficax, ad orationem erigere; et ejus adjutorium pete, sine quo nullum potes facere bonum, ut videlicet ipsius gratia, quae praeveniendo te illuminavit, subsequendo etiam pedes tuos dirigat in viam pacis; et quod in sola adhuc voluntate est, ad effectum perducat bonae operationis. Deinde restat tibi, ut ad bonum opus accingaris, ut quod orando petis, operando accipere merearis, tecum operari vult Deus; non cogeris, sed juvaris. Si solus tu
Abbreviated transcription (Latin):
cordis intentiõe surgens. ⁊ foras usq ad ac¬
tionis corꝑał c̃plectionẽ ꝓcedñs. Uirtutes
inscͥpturis płime num̾ant᷑. maxime uͦ
que ineuãgłio q̃si quedã antidota ł sani¬
tates. ꝯtra septẽi uicioꝵ corruptionẽ
sabeoł numo disponũt᷑. ẜma ẽ humi¬
litas. Scd̾a mansuetudo. sciam̃tis cõpuc¬
Sexta cordis mundicia. Septima paxm̃
antidota. iurtutes: sanitates. beatitu dines
gaudia. ꝑ dona enĩsp̃s scĩ: uitia sanantur
Sanitas uitioꝵ. integͥtas ẽ uirtutũ. Sanꝰ
oꝑat᷑. oꝑans remun̾at᷑. Sic pꝰ uͥtutes oꝑa bõa

Expanded text:
cordis conceptione surgens, et foras usque ad actionis corporalis completionem procedens. Virtutes in Scripturis plurimae numerantur, maxime vero quae in Evangelio, quasi quaedam antidota vel sanitates contra septem visub eodem numero disponuntur. Prima est humilitas, secunda mansuetudo, tertia mentis compunsericordia, sexta cordis munditia, septima pax meantidota, virtutes sanitates, beatitudines gaudia, per dona enim Spiritus sancti vitia sanantur. Sanitas vitiorum integritas est virtutum. Sanus operatur, operans remuneratur. Sic post virtutes opera bona
Abbreviated transcription (Latin):
significat᷑: Primũ ẽ exuriẽtẽ pasc̾e̾.
Scđ̃m sicientẽ potare. Terciũ hospitẽ
collig̾e. Quarcũ nudũ uestire. Quintũ
infirmũ uisitare. Sextũ ad incarcera¬
tum ⁊ clausũ uenire. Inhis enĩ necessita¬
tib oĩs uite humane molestia ł c̃p̃hendr̃¬

Expanded text:
 Primum est esurientem pascere, secundum sitientem potare, tertium hospitem colligere, quartum nudum vestire, quintum infirmum visitare, sextum ad incarceratum et clausum venire. In his enim necessitatibus omnis vitae humanae molestia vel comprehend
Abbreviated transcription (Latin):
quedã. iuisquedã erat. iexea natꝰ ẽ
ĩtellectꝰ. qͥ solũ saptẽtia eiat. ⁊ sine nis
mes sapiẽtia ũ erat. ⁊ ꝓcesstt nouisi¬
me amor si ne gaudiũ m̃tis ad sapiẽ¬
ciã suã. npstĩ solũ dilectio erat. qi
sine ipso unũte. i sapiẽtia dilection

Expanded text:
ex ea natus est intellectus qui solum sapientia ejus erat; et sine ipso mens sapientia non erat: et processit novissime amor sive gaudium mentis ad sapientiam suam; et ipse solum dilectio erat, quia sine ipso in mente et sapientia dilectio non
Abbreviated transcription (Latin):
duune: facis q iussit: ꝓfit̾is q instituit.
q dicis. Quid gͦ Siquis forte ꝑ igno¬
rant iã. sine consciencia erroris hoꝵ
u̾boꝵ formã non tenẽs tñ c̃plena fide
hominẽ baptitaret. dicẽs baptirote
innomine.ꝑ. omnipotẽtis. siue ĩ noĩe
filii dĩ. siue uinonine sp̃s sc̃ĩ. siue ⁊̃ q̃

Expanded text:
facis quod jussit, profiteris quod instituit. Sed dicis: quid ergo? Si quis forte per ignorantiam sine conscientia erroris, horum verborum formam non tenens; tamen cum plena fide hominem baptizaret, dicens: Baptizo te in nomine Patris omnipotentis, sive in nomine Filii Dei; sive in nomine S
Abbreviated transcription (Latin):
filii qͦ ẽ sp̃c non cupasti. Un ut ron
copuilet᷑ auctoritas: inspĩi qͦ recte pap¬
tirari nos posse scͥpt᷑a indicat dicente
dño. Uos aũ baptirabimini sp̃u scõ.¬
baptirandi forma senciendũ sit ma¬
nifesta de planãt. Uides gͦ qualit̾
sac̾m̃tũ. ⁊ quẽ admodũ sine fide tͥnita¬
gritate manente sine decͥm̃to salucis
s̃mo uariat᷑. Uerĩt̃m eccliastica ꝯsue¬
tudo hanc potissimũ inbaptrando
formã tenere elegit. qͣm ab ipso sedfi¬
cationis auctore: expͥma institutĩe
s̾uandã accepit. Siquis forte querat
utrũ in articło necessitatis sufficere
possit ad plenũ baptisiatis sac̾ñtũ.
si fuerit quis infide tͥnitatis smeꝙ
baptrauit loqͥ non potuit. siuei
obfestinationẽ ł stuporẽ ĩminẽtis
ꝑiculi. siue alia qͦcũq causa p̃uentꝰ
dum baptiaret locutionis memor
ñ fuit. Siqͥs gͦ forte ħ querat: ego de
his q̃ occulta s̃ uidicare nolo. p̃cipue ꝙ
nom̃ t̾ntatis hͥ ñ audiui. U̾. isi u̾a fides

Expanded text:
iritus, nuncupasti. Unde ut rationi copuletur auctoritas, in Spiritu quoque recte baptizari nos posse Scriptura indicat, dicente Domino: Vos autem baptizabimini in Sbaptizandi forma sentiendum sit manifeste explanant. Vides ergo qualiter sacramentum, et quemadmodum sine fide Trinitagritate manente sine detrimento salutis sermo variatur. Verumtamen ecclesiastica consuetudo hanc potissimum in baptizando formam tenere elegit, quam ab ipso sanctificationis auctore ex prima institutione servandam accepit. Si quis forte quaerat utrum in articulo necessitatis sufficere possit ad plenum baptismi sacramentum, si fuerit quis in fide Trinitatis sine baptizavit loqui non potuit, sive quia ob festinationem vel stuporem imminentis periculi, sive alia quacunque causa praeventus dum baptizaret, locutionis memor non fuit. Si quis ergo forte hoc quaerat, ego de his quae occulta sunt judicare nolo, praecipue quia nomen Trinitatis hic non audivi. Ubi etsi vera fides
Abbreviated transcription (Latin):
baptismatis sacͣmtũ in illo ꝯstare deb̾et.
Potant fortasse ad hãc q̃stionẽ tuã sol¬
uendã plurime huic inde rõnes conduci
uostendi q u̾ eadẽ fides constat. diu̾st¬
tas s̾monis ab ipsa dũ taxat sinceritate
iunitate fidĩ ñ discͥpans nicħ officiat.
S in hac parte uisũ mͥẽ auctoritate
scͥpsit sicait. Illi qui negauerũt se scire
spm̃ scm̃ quãuis baptizatos se dr̾ent.
in iohis baꝑtismo baptitati s̃ pꝰea. qr¬

Expanded text:
baptismatis sacramentum in illo constare deberet? Poterant fortasse ad hanc quaestionem tuam solvendam plurimae hinc inde rationes conduci et ostendi, quod ubi eadem fides constat, diversitas sermonis ab ipsa duntaxat sinceritate et unitate fidei non discrepans, nihil officiat. Sed in hac parte visum est mihi auctoritate cripsit, sic ait: Illi qui negaverunt se scire Spiritum sanctum, quamvis baptizatos se dicerent in Joannis baptismo, baptizati sunt postea: q
Abbreviated transcription (Latin):
tare oportet. : isonũ ad aures humanas
isto intelligenda ẽ. ꝯsequens ut uͥ sonꝰ
iste suꝑ aquam scificandã ꝓ latꝰ non
fuerit. sac̾mtũ baptiᷤmi eẽ nõ possit.
Qd gͦ: Aersisti hominẽ. ⁊ dixisti bap¬
traote. in noĩe patͥs i filii. ⁊ sp̃s sc̃i. Et

Expanded text:
tare oportet et sonum ad aures humanas isto intelligenda est, consequens est ut ubi sonus iste super aquam sanctificandam prolatus non fuerit sacramentum baptismi esse non possit. Quid ergo? Mersisti hominem et dixisti: Baptizo te in nomine Patris, et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidet᷑. Puto iã obscurũ ł abiguum
ñ ẽẽ quẽ admodũ ĩ noĩe dĩ saluatuꝵ
qui ineo q de ipso sentire potuit. isen¬
ciendo c̾didit: stificat᷑ ⁊iustificatus
illis aquibꝰ cognoscit᷑ as honorait᷑ hoc
dubui ñ est. si ei quẽ iã ꝑfidẽ cognosce
meruimus casti timoris ⁊ cdilectionis
reu̾entiã exhibemꝰ. Quid tͥ uidet᷑. Si
nom̃ dĩ ẽ noticia eius. ifides eus u
nob̾ nõne innoĩe baptizant᷑ qͥ infide

Expanded text:
n videtur. Puto jam obscurum vel ambiguum non esse, quemadmodum in nomine Dei salvatur, qui in eo quod de ipso sentire potuit, et sentiendo credit, justificatur et justificatus iis a quibus cognoscitur Deus honoratur: hoc dubium non est, si ei quem jam per fidem cognoscere meruimus: casti timoris et dilectionis reverentiam exhibemus. Quid tibi videtur? Si nomen Dei est notitia ejus, et fides ejus in nob
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmłt̾a diuidit᷑. fit minor ad singła.
collig̾e. qͥ in hac in arcula memorie
uentre memorie ad palatũ reuocare.
necẽẽ est. ne longa itͣmissiõe obsoleat.
Uñ rogo te oleccor. ne niniũ litt̾is
simłta leg̾is. s si młta ĩtellex̾is. nec cm
ĩtelleyis. s si reciñe potueris. Alioqͥn
fi leg̾e mltũ ꝓdest nͦ intellig̾e. Qre suꝑiꝰ
me dirisse recolo. eos qui doctne oꝑã
dãt ingenio ⁊ memoria indig̃e: de¬
discendi int̾rogaret᷑ mẽs ĩquit hu¬
mił studiũ q̃rendi. uita quieta scru¬
cimũ tacitũ pauꝑtas. t̾ra aliena. ħ
resererare solet᷑ inlłtis obisc̾a legñdi.
scientiã. uõ p̃ceptis leg̾ndi. p̃cepta qͦ
uiuendi adiungit. ut ar modũ uite
sue. ⁊istudi sui it̾nẽ leccor agnoscat.

Expanded text:
ta dividitur, fit minor in singulis. colligere, quod in arcula memoriaeventre memoriae ad palatum revocare necesse est, ne longa intermissione obsolescat. Unde rogo te, o lector, ne nimium laeteris, si multa legeris, sed si multa intellexeris, nec tantum intellexeris, sed etiam retinere potueris. Alio qui nec legere multum prodest, nec intelligere. Quare superius me dixisse recolo, eos qui doctrinae operam dant, ingenio et memoria indigere. Cdiscendi interrogaretur: Mens – inquit – humilis, studium querendi, vita quieta, scrutinium tacitum, paupertas, terra aliena: hec reserare solent multis obscura legendi. scienciam. Ideo preceptis legendi precepta quoque vivendi adiungit, ut et modum vite sue et studii sui racionem lector agnoscat.