comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo factum est uerbum caro & habitauit in nob̾.
sanauit oculos nr̃os. & quid sequitur: es uidi¬
mus głam eius. Głam eius nemo poss& uidere.
nisi carnis humilitate sanaret᷑: unde non pote¬
ramus uidere : Entendat ergo Karitas ur̃a : & ui¬
dete quod dico. Irruerat homini quasi puluis
in oculum: irruerat terra: sauciauerat oculũ.
uidere non poterat lucẽ:. Oculus iste sauciatꝰ.
in unguitur terra: Sauciatus erat : & terra il¬
luc mittitur ut sanetur. Om̃a enim colloria
& medicamenta nichil sunt: nisi de terra.
De puluere cecatus es : de puluere sanaris.
Ergo caro te excecauerat: caro te sanat.
Carnalis enim anima facta ẽ consentieado
affectib carnalibus: unde fuerat oculus
cordis cecatus. Uerbum factum est caro Me¬
dicꝰ iste fecit tibi collyriũ. Et qm̃ sic uenut ut¬
de carne uitia carnis extingueret. & de morte
bum caro factũ ẽ : ut possis dicere & uĩdimꝰ
głam eius. Qualẽ głam. qualis factus ẽ filiꝰ

Expanded text:
rbum caro, et habitavit in nobis; sanavit oculos nostros: et quid sequitur? Et vidimus gloriam ejus. Gloriam ejus nemo posset videre, nisi carnis humilitate sanaretur. Unde non poteramus videre? Intendat ergo Charitas vestra, et videte quod dico. Irruerat homini quasi pulvis in oculum, irruerat terra, sauciaverat oculum, videre non poterat lucem: oculus iste sauciatus inungitur; terra sauciatus erat, et terra illuc mittitur ut sanetur. Omnia enim collyria et medicamenta nihil sunt nisi de terra. De pulvere caecatus es, de pulvere sanaris: ergo caro te caecaverat, caro te sanat. Carnalis enim anima facta erat consentiendo affectibus carnalibus; inde fuerat oculus cordis caecatus. Verbum caro factum est: medicus iste tibi fecit collyrium. Et quoniam sic vende carne vitia carnis exstingueret, et de morte bum caro factum est, tu possis dicere, Et vidimus gloriam ejus. Qualem gloriam? Qualis factus est filius
Abbreviated transcription (Latin):
& malus mundus: quia mali habitatores mun¬
di: sicut mala domꝰ non parietes. sed in habitan¬
tes. In propria uenit : id ẽ. insua uenit. & sui
eum non receꝑunt Quae ergo spes ẽ. nisi quia
qͦt qͦt receꝑunt eum dedit eis potestatẽ filios dĩ
fieri : si filii fiunt : nascunt᷑. Sinascunt᷑ qͦmo¬
do nascunt᷑ : uon ex carne. ñ ex sanguinib: Non
ex uolaptate carnis. ñ ex uoluntate uiri : sed ex
dõ nati sunt. Gaudeant ergo quia ex dõnatis:
p̃sumant se ꝑtinere ad dm̃. accipiant docum̃tũ.
quia exdõ natisunt. Et uerbũ caro factũ est.
& habitauit in nob̾ Si uerbum non erubuit nas¬
ei de homine: homines cur eRubescant nasci
dedõ Hoc aut̃ quia fecit : curauit. Quia cura¬
uit: uidemꝰ. Hoc enim uerbum qđ caro factum
ẽ & habitauit in nob̾. medicam̃tũ nob̾ factũ est :¬

Expanded text:
t malus mundus, quia mali habitatores munt malus mundus, quia mali habitatores mundi: sicut mala domus, non parietes, sed inhabitantes. 6. In propria venit, id est, in sua venit: et sui eum non receperunt. Quae ergo spes est, nisi quia quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri? Si filii fiunt, nascuntur: si nascuntur, quomodo nascuntur? Non ex carne, non ex sanguinibus, non ex voluntate carnis, non ex voluntate viri; sed ex Deo nati sunt. Gaudeant ergo, quia ex Deo nati sunt; praesumant se pertinere ad Deum; accipiant documentum, quia ex Deo nati sunt: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Si Verbum non erubuit nasci de homine, erubescunt homines nasci de Deo? Hoc autem quia fecit, curavit: quia curavit, videmus. Hoc enim quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, medicamentum nobis factum est
Abbreviated transcription (Latin):
iam illuminatus. Nec tam̃ quia illumintꝰ. ideo
ifalux: sed ut testimonium ꝑ hiberet de lumi¬
ne. Nam non erat illelux. Et quae erat lux :
erat lux uera. quae illuminat omẽm hominẽ ue¬
nientẽ in hunc mundum. Et ubi erat ista: In hoc
mundo erat. & quomodo in hoc mundo erat:
Nunquid sicut ista lux solis. lunȩ. luceraarum.
sic & ista lux inmundo est : xon: quia mundus
ꝑ ipsum factus ẽ. & mundus eum non cogno¬
uit. Hoc est lux intenebris lucet. & cenebrae
eam non comp̃henderunt. & undus enim te¬
nebrae : quia dilectores mundi mundus.
Non enim creatura non cognouit creatorẽ su¬
um: Testimonium cȩlum de stella: testimoniũ
dedit mare  portauit Ambulantẽ dnm: testi¬
monium dederunt uenti. ad eius iussum qͥeuer:
testimoniũ dedit terra. Hllo crucifixo contre¬
muit. Si om̃a ista testimonium dederunt. qͦ¬
modo eum mundus ñ agnouit: Nisi quia mun¬
dus dilectores mundi. corde habitantes mundũ :¬

Expanded text:
jam illuminatus. Nec tamen quia illuminatus, idco jam illuminatus. Nec tamen quia illuminatus, idco ipsa lux; sed ut testimonium perhiberet de lumine. Nam non erat ille lux. Et quae erat lux? Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et ubi erat ista? In hoc mundo erat. Et quomodo in hoc mundo erat? numquid sicut ista lux solis, lunae, lucernarum, sic et ista lux in mundo est? Non. Quia mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit: hoc est, lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Mundus enim tenebrae; quia dilectores mundi, mundus. Num enim creatura non agnovit Creatorem suum? Testimonium dedit coelum de stellambulantem Dominum ; testimonium dederunt venti, ad ejus jussum quieverunt ; testimonium dedit terra, illo crucifixo contremuit : si omnia ista testimonium dederunt, quomodo mundus eum non cognovit, nisi quia mundus dilectores mundi, corde habitantes mundum? E
Abbreviated transcription (Latin):
melior pecore : lux hominum ẽ lux m̃tium.
lux m̃tium supra mentes est : & excedit om̃s
m̃tes. Hoc erat uita illa. ꝑ quã facta sunt om̃ã.
Ulbierat. Hic erat an apud patre erat & hic¬
non erat: An quod uerius. & apud patrẽ erat.¬
& hic erat: Si ergo hic erat. quare noꝵ uidebat᷑
quia lux intenebris luc&: & tenebrae eam non
comprehenderunt. O homines nolite eẽ tenebrȩ
nolite eẽ in fideles. In iusti. inuisti in iqui. rapa¬
ces. auari.: amatores scłi. Haec sunt enim tene¬
brae: lux non est absens: sed uos absentes estis
aluce. Cȩcus in sole p̃sentẽ habet solem: sed
absens est ipe soli. Nolite ergo eẽ tenebrae
Hȩc ẽ enim forte grã dequa dicturus sũm. ut
iam ñ simus tenebrae. & dicat nob apłs Auistis
enim aliquando tenebrae : nc̃ aut̃ lux in dño
Quia ergo non uidebat᷑ lux hominum. id est
mentium lux : opus erat ut homo dicer& de
luce testimonium NNon quidẽ tenebrosus. sed¬

Expanded text:
melior pecore; lux hominum est lux mentium. melior pecore; lux hominum est lux mentium. Lux mentium supra mentes est, et excedit omnes mentes. Hoc erat vita illa per quam facta sunt omnia. 5. Ubi erat? hic erat; an apud Patrem erat,non erat? an quod verius est, et apud Patrem erat, et hic erat? Si ergo hic erat, quare non videbatur? Quia lux in tenebris lucet, et tenebrae cam non comprehenderunt. O homines, nolite esse tenebrae, nolite esse infideles, injusti, iniqui, rapaces, avari, amatores saeculi: hae sunt enim tenebrae. Lux non est absens, sed vos absentes estis a luce. Caecus in sole praesentem habet solem, sed absens est ipse soli. Nolite ergo esse tenebrae. Haec est enim forte gratia, de qua dicturus sum, ut jam non simus tenebrae, et dicat nobis Apostolus: Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino . Quia ergo non videbatur lux hominum, id est lux mentium, opus erat ut homo diceret de luce testimonium, non quidem tenebrosus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ uita : Sed in arte hoc est insapientia dĩ.
ante quã fier& uita erat. Qđ factum ẽ transiit:
qđ est insapientia. transire ñ potest: Uita ergo in illo
erat q̃uod factum est. Et qualis uita: quia &
anima corporis uita est : Corpus nrm̃ habet
uitã suã : quã cum amiserit mors est corporis.
Talis ergo erat illa uita : mon. Sed uita erat lux
homiaũ. Nunquid lux pecorum : uã ista lux.
& hominum & pecorum ẽ: Est quȩdam lux
hominũ: Vnde distant homines apecorib ui¬
deamꝰ : & tunc intelligłmus quid sit lux homi¬
num. Non distas apecore : uisi intellectu.
Noli aliunde gloriari. De uirib: p̃sumis : a
bestus uinceris. De uelocitate p̾sumis : a
muscis uinceris. De pulchritudine p̃sumis:
quanta pulchritudo ẽ in pennis pauonis:
onde ergo melior.: ex imagine dĩ. Vbi imago
dĩ : inm̃te. in intellectui. Siergo ideo melior
pecore quia habes m̃tem qua intelligas qđ ñ
potest pecus intelligere. Inde autem homo qr

Expanded text:
tia Dei, antequam fieret, vita erat. Quod factum est, transiit: quod est in Sapientia, transire non potest. Vita ergo in illo erat, quod factum est. Et qualis vita? Quia et anima corporis vita est: corpus nostrum habet vitam suam; quam cum amiserit, mors est corporis: talis ergo erat illa vita? Non: sed vita erat lux hominum. Numquid lux pecorum? Nam ista lux et hominum et pecorum est. Est quaedam lux hominum: unde distant homines a pecoribus videamus, et tunc intelligemus quid sit lux hominum. Non distas a pecore, nisi intellectu: noli aliunde gloriari. De viribus praesumis? a bestiis vinceris: de velocitate praesumis? a muscis vinceris: de pulchritudine praesumis? quanta pulchritudo est in pennis pavonis? Unde ergo melior es? Ex imagine Dei. Ubi imago Dei? In mente, in intellectu. Si ergo ideo melior pecore, quia habes mentem qua intelligas quod non potest pecus intelligere; inde autem homo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
modi : idonei sunt uidere. Et in alio illustra¬
to demonstrat᷑ illis ortus ille. cuiuiuendo
ad huc minus idoneã aciem gerunt. Sic gͦ
illi om̃s ad quos uenerat xp̃s. minꝰ idonci
erant eum uidere. Radiauit ioħem. & ꝑ il¬
lum confitentẽ ase radiatũ. a se illum ina¬
tũ esse. non qui radiaret & illuminaret.
coguitus est ille qui illumiuat: Cognitꝰ est
qui illustrat. cogautus ẽ qui impl&: & quis
est : qui illuminat inquit omẽm hominem.
uenientẽ in hunc mundum. Nam si illinc ñ
recessit. ubi homo semꝑ poterat eẽ illuminatꝰ
Quid ergo : siuenit huc ubi erat: In hoc
mundo erat & hic erat: & huc uenit. Hic
erat ꝑ diuinitatẽ: huc uent ꝑ carnẽ: Quia
cũ hic eẽt ꝑdiuinitatẽ. abstultis & cę̧cis . &¬

Expanded text:
modi idonei sunt videre; et in alio illustramodi idonei sunt videre; et in alio illustrato demonstratur illis ortus ille, cui videndo adhuc minus idoneam aciem gerunt. Sic ergo illi omnes ad quos Christus venerat, minus idonei erant eum videre: radiavit Joannem; et per illum confitentem se radiatum ac se illuminatum esse, non qui radiaret et illuminaret, cognitus est ille qui illuminat, cognitus est ille qui illustrat, cognitus est qui implet. Et quis est? Qui illuminat, inquit, omnem hominem venientem in mundum. Nam si illinc nonrecessit, ubi homo semper poterat esse illuminatus. 8. Quid ergo? Si venit huc, ubi erat? In hoc mundo erat. Et hic erat, et huc venit: hic erat per divinitatem; huc venit per carnem: quia cum hic e
Abbreviated transcription (Latin):
non illuminatus tenebreͭ. sed illuminatione
factus est lux. Nisi aũt̃ illuminaret᷑. tene¬
brae erat : Sicut om̃s impii quib iam creden¬
tibus dixit apłs. fuistis aliquando tenebrae.
telligeremus. Lux inquit indiẽo: tenebrae
ñ indĩo eratis. Euistis enm aliqͣndo tenebrȩ:
ibi non addidit indño. Ergo tenebrae in
uob̾: lux indão. Sic & ille non erat lux:
sed ut testimoaium ꝑhiberet delumine.
Ubi aut̃ ẽ ida lux  erat lux uera: quae
illuAminat omem hominẽ uenientẽ¬
niente in hunc mundum. Si omẽm
hominem uenientẽ: & ipum ioħ̃em
Pe ergo illumincibat: a quo se demonstra¬
ri uolebat. Intelligat caritas ur̃a. Ueniebat
eium ad m̃tes infirmas: ad corda sauciasue
ꝑfecte est : quomodo plerumq fit ut in ali¬
quo corpore radiato cognoscat᷑ ortus eẽ sol
quando oculis uidere non possumus: Quia
& qui saucios habent oculos. idonei sunt
uidere parietẽ illuminatũ.:  illustratum
a sole uł montẽ. uł arborem. aut aliquid huiꝰ¬

Expanded text:
non illuminatus, tenebrae; sed illuminatione factus est lux. Nisi autem illuminaretur, tenebrae erat, sicut omnes impii, quibus jam credentibus dixit Apostolus, Fuistis aliquando tenebrae. omino, non intelligeremus. Lux, inquit, in Domino: tenebrae non in Domino eratis. Fuistis enim aliquando tenebrae: ibi non addidit, in Domino. Ergo tenebrae in vobis, lux in Domino. Sic et ille non erat lux, sed ut testimonium perhiberet de lumine. 7. Ubi autem est ipsa lux? Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Si omnem hominem venientem, et ipsum Joannem. Ipse ergo illuminabat, a quo se demonstrari volebat. Intelligat Charitas vestra: veniebat enim ad mentes infirmas, ad corda saucia, adperfecte est? Quomodo plerumque fit ut in aliquo corpore radiato cognoscatur ortus esse sol, quem oculis videre non possumus. Quia et qui saucios habent oculos, idonei sunt videre parietem illuminatum et illustratum a sole, vel montem vel arborem, aut aliquid hujus
Abbreviated transcription (Latin):
brae sunt : dequib dictum est Lux lucet
intenebris : & tenebrae eam non comp̃hender.
Ecce hic ẽ & modo Et hic erat. & semper
hic est : & nunquã recedit. Ausquã recedit.
Opus est ut habeas unde uidetis. qđ tibi
nunquã recedit : bpus ẽ ut tu ñ recedas a¬
beo. qui nusquã recedit: Opus ẽ ut tu non de¬
seras. & non desereris. Moli cadere : & non
tibi occidet Si tu feceris casum: ille tibi
fac̃ occasum: Si aut̃ tu stas. p̃sens ẽ tibi. Sed
non stetisti : recordare unde cecidis : Vnde te
deiecit. qui prior te cecidit: deiecit enum
te ñ ui. non impulsu: sed uoluntate tua. Si
enum malo non consentires: stares. illumiua¬
tus maneres. Modo aut̃ quia iam cecidisti.
& factus es saucius corde. unde uidi illa lux
potest: uenut adte talis. qualẽ posses uidẽ:
& talem hominẽ se prebuit. ut ab homine que¬
reret testimonium. Ab homine querit testi¬
monium ds̃: & ds̃ testem hab& hominẽ.
Habet ds̃ testem hominẽ: sed ꝓpt̃ hominẽ

Expanded text:
brae sunt de quibus dictum est, Lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt . Ecce hic est et modo, et hic erat, et semper hic est; et nunquam recedit, nusquam recedit. Opus est ut habeas unde videas quod tibi nunquam recedit; opus est ut tu non recedas ab eo qui nusquam recedit; opus est ut tu non deseras, et non desereris. Noli cadere, et non tibi occidet. Si tu feceris casum, ille tibi facit occasum: si autem tu stas, praesens est tibi. Sed non stetisti: recordare unde cecideris, unde te dejecit qui prior te cecidit. Dejecit enim te, non vi, non impulsu, sed voluntate tua. Si enim malo non consentires, stares, illuminatus maneres. Modo autem quia jam cecidisti, et factus es saucius corde, unde videri illa lux potest, venit ad te talis qualem posses videre; et talem se hominem praebuit, ut ab homine quaereret testimonium. Ab homine quaerit testimonium Deus, et Deus testem habet hominem; habet Deus testem hominem, sed propter hominem:
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ habebat incęlo. Natus ex dõ ꝑ quẽ effice¬
rem : & natꝰ ex femina ꝑquem reficerem᷑. Noli
ergo mirari ohomo. quia efficeris ꝑgrãm filius:
quia nasceris ex dõ scđm uerbum eius Prius ipũ
uerbum uoluit nasci ex homine : ut & tu securꝰ
nascereris ex dõ. & diceres tibi: Non sine causa
ds̃ nasci ex homine uoluit. nisi quia alicuius
mom̃ti me existimauit: ut immortalem me fa¬
ceret. & ꝓme mortalit̃ nasceretur. Ideo cũ dixis¬
set ex dõ nati sunt. quasi nemiraremur & exhor-¬
reremꝰ tantã grãm:. ut nob̾ incredibile uideretur.
quia homines ex dõ nati sunt: quasi securũ te fa¬
ciens dixit. Et uerbum caro factum ẽ: & habi¬
tauit innobis. Quid ergo miraris quia hoĩes ex
dõ nascunt᷑: Attende isum natũ dm̃ ex homi¬
nibus: & uerbum caro factum ẽ: & habitauit
innobis. Quia uero uerbum caro factum est &

Expanded text:
patrem habebat in coelo: natus ex Deo, per quem efficepatrem habebat in coelo: natus ex Deo, per quem efficeremur; et natus ex femina, per quem reficeremur. Noli ergo mirari, o homo, quia efficeris filius per gratiam, quia nasceris ex Deo secundum Verbum ejus. Prius ipsum Verbum voluit nasci ex homine, ut tu securus nascereris ex Deo, et diceres tibi: Non sine causa Deus nasci ex homine voluit, nisi quia alicujus momenti me existimavit, ut immortalem me faceret, et pro me mortaliter nasceretur. Ideo cum dixisset, ex Deo nati sunt; quasi ne miraremur, et exhorreremus tantam gratiam, ut nobis incredibile videretur quia homines ex Deo nati sunt, quasi securum te faciens, ait: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Quid ergo miraris quia homines ex Deo nascuntur? Attende ipsum Deum natum ex hominibus: Et Verbum caro factum est, et habitavit i
Abbreviated transcription (Latin):
grammaticoꝵ : dum tam̃ ad ueritatẽ solidã & cer¬
tiorẽ ꝑueniamus. Reprehendit qui intelligit:
ingratus quia intellexit. Non ex sanguinib neq
ex uoluntate carnis. neq ex uoluntate uiri. Car¬
nẽ ꝓfemina posuit: quia de costa cum facta
eẽt. adam dixit. Hoc nc̃ os ex ossibus meis.
& caro decarne mea: Et apłs ait. Qui diligit
uxorẽ suam: se ipum diligit. Nemo enim unquã
carnem suam: odio habet. Ponitur ergo caro ꝓ
uxore: quomodo aliquando & sp̃s ꝓmarito
Quare: quia ille regit. haec regitur. Ille im¬
perare deb&: ista seruire. Nam ubi caro imꝑat.
& sp̃s seruit: ꝑuersa domus est Quid peius
domo ubi femina habet imꝑium suꝑ uirum.
recta autẽ domus ubi uir imꝑat: femina obtẽ¬
ꝑat. Rectus ergo ife homo ubi sp̃c imꝑat. caro
seruit. Hi ergo non ex uoluptate caruis. neq
ex uoluntate uiri : sed ex dõ nati sunt. Ut aut̃
non quesiuit quidẽ nisi matrẽ in terra: quia iã

Expanded text:
grammaticorum; dum tamen ad veritatem solidam et cergrammaticorum; dum tamen ad veritatem solidam et certiorem perveniamus. Reprehendit qui intelligit, ingratus quia intellexit. Non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri. Carnem pro femina posuit: quia de costa cum facta esset, Adam dixit, Hoc nunc os de ossibus meis, et caro de carne mea ; et Apostolus ait, Qui diligit uxorem suam, seipsum diligit; nemo enim unquam carnem suam odio habet . Ponitur ergo caro pro uxore, quomodo et aliquando spiritus pro marito. Quare? Quia ille regit, haec regitur: ille imperare debet, ista servire. Nam ubi caro imperat, et spiritus servit, perversa domus est. Quid pejus domo, ubi femina habet imperium super virum? Recta autem domus, ubi vir imperat, femina obtemperat. Rectus ergo ipse homo, ubi spiritus imperat, caro servit. 15. Hi ergo non ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Ut autemNon quaesivit quidem nisi matrem in terra, quia jam
Abbreviated transcription (Latin):
possideamꝰ: & ife nos possideat sicut dñs. Nos illũ
possideamꝰ sicuit salutẽ : nos eum possideamꝰ sic ut
lucẽ: Quid ergo dedit his qui receꝑunt illum:
dedic eis potestatẽ filios dĩ fieri. his qui credunt
in nomine eius. Ut teneant liguum: & mare transe¬
ant. Et quomodo illi nascunt᷑ : isti quia filii dĩ
fiunt & fr̃s xp̃i : utiq nascuntur Nã si nonnas¬
cant᷑: quomodo filii eẽ possunt: sed filii homi¬
nũ nascunt᷑ ex carne & sanguine : & ex uoluntate
uiri. & complexu coniugii: Illi aut̃ quomodo ei
nascuntur. qui non ex sanguiniib tanquã mares
& feminae: sanguina: non ẽ latinũ: sed quia
grece positum ẽ pluralit̃ : maluit ille qui inter¬
p̃tabat᷑ sic ponere. & quasi minus latine loqui
scđm grammaticos: & tam̃ explicare ueritatẽ
scđm auditum infirmorum. Si enum dicer& san¬
guiuẽ singulari numero: non explicar& quod uo¬
lebat. Ex sanguiaib eaum homines nascuntur:
mares & feminȩ. Dicamꝰ ergo. non timeamꝰ ferulas

Expanded text:
e nos possideat, sicut Dominus; nos illum possideamus sicut salutem, nos possideamus sicut lucem. Quid ergo dedit his qui receperunt illum? Dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus: ut teneant lignum, et mare transeant. 14. Et quomodo illi nascuntur? Isti quia filii Dei fiunt et fratres Christi, utique nascuntur. Nam si non nascuntur, filii quomodo esse possunt? Sed filii hominum nascuntur ex carne et sanguine, et ex voluntate viri, et ex complexu conjugii. Illi autem quomodo ei nascuntur? Qui non ex sanguinibus: tanquam maris et feminae. Sanguina non est latinum: sed quia graece positum est pluraliter, maluit ille qui interpretabatur sic ponere, et quasi minus latine loqui secundum grammaticos, et tamen explicare veritatem secundum auditum infirmorum. Si enim diceret sanguinem singulari numero, non explicaret quod volebat: ex sanguinibus enim homines nascuntur maris et feminae. Dicamus ergo, non timeamus ferulas
Abbreviated transcription (Latin):
speretur. Quia ergo tale ẽ qđ nobis
feruentibus: ideo ipsum spm̃ noluit dare :
nisi cũ ess& glorificatus. lit insuo corpo¬
re ostender& uitam. quam modo non
habemus. sed in resurrectione speramis.
Exilla ergo turba cũ audissent
hossermones eius. usq ad id qđ

Expanded text:
speretur. Quia ergo tale est quod nobis speretur. Quia ergo tale est quod nobis haritate ferventibus; ideo ipsum Spiritum noluit dare, nisi cum esset glorificatus: ut in suo corpore ostenderet vitam, quam modo non habemus, sed in resurrectione speramus. illa ergo turba cum audissent hos sermones eju
Abbreviated transcription (Latin):
corporis sanitatem: Non quia ipse illã
ñdat: sed quia ut uidetis pecoribusdat:
ñ uitam longam. Quid .ẽ enĩ longum.
qđ aliquando finitur : Non ꝓmagno nob̃
credentibus ꝓmisit longeuitatẽ. aut de¬
crepitam senectutem: quã om̃s optant
antequã ueniat Om̃s de illa cũ uene¬
rit murmurant: Ñ pulchritudinem
corporis quã uel corporis morbus. uel
ipsa senectus quȩ optatur ex t̃minat:
Mult . eẽ. pulcher. & uult. eẽ. senex:
ista duo. desideria sibi inuicẽ concorda-¬
re non possunt. Sisenex eris: pulcher
ñ eris. Quando senectus uenerit. pul¬
chritudo fugi&: & inuno habitare ñ
possunt uigor pulchritudinis. & gemitꝰ
senectutis Om̃ia ergo ista ñ nob ꝓmisit.
qui dix̃. Qui credit in me ueniat & bi¬
bat: & flumina deuentre eius flu¬
ent aquȩ uiuȩ : uitam aet̾nã ꝓmisit:
ubi nihil timeamus : ubi ñ conturbem᷑ :
unde ñ migremus : ubi ñ moriamur . ubi
nec decessor plangatur. nec successor

Expanded text:
corporis sanitatem: non quia ipse illam corporis sanitatem: non quia ipse illam non dat, sed quia, ut videtis, et pecoribus dat. Non vitam longam. Quid est enim longum quod aliquando finitur? Non pro magno nobis credentibus promisit longaevitatem, aut decrepitam senectutem; quam omnes optant antequam veniat, omnes de illa cum venerit murmurant. Non pulchritudinem corporis, quam vel corporis morbus, vel ipsa senectus quae optatur exterminat. Vult esse pulcher, et vult esse senex: ista duo desideria sibi invicem concordare non possunt: si senex eris, pulcher non eris: quando senectus venerit, pulchritudo fugiet; et in uno habitare non possunt vigor pulchritudinis, et gemitus senectutis. Omnia ergo ista non nobis promisit, qui dixit, Qui credit in me, veniat, et bibat; et flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Vitam aeternam promisit, ubi nihil timeamus, ubi non conturbemur, unde non migremus, ubi non moriamur; ubi nec decessor plangatur, nec successor
Abbreviated transcription (Latin):
neficia maxima sinnobis quia caritas
dĩ ꝑipsũ diffusa ẽ. incordib nrĩs. post
resurrectionem suã dare uoluit:
nascim̃ & morimur: hoc ñ amenꝰ . & aritate
migremus: Karitate sursum habitemꝰ:
Raritate illa quã diligimus dm̃. Nihil
aliud in hac uitȩ nr̃ȩ peregrinatione
meditemur. nisi quia & hic ñ semꝑ erimꝰ :
& ibi nob̾ locũ bene uiuendo p̃parabimꝰ
unde numquam migremus Dñs enĩ nr̃¬
iħs xp̃s postea quam resurrex̃ iam ñ
moritur: & mors ei ultra sic̃ apłs dicit.
ñ dominabitur. Ecce qđ amemus. siui-¬
uimus: Si in ipsum credimus qui resur¬
rex : dabit nobis ñ qđ hic amant homi¬
nes qui dm̃ ñ amant: aut tanto plus amant.
quanto illũ minus amant: Tanto autem
hocminus amant : quanto illũ plus amant.
Sed uideamus quid nob̾ ꝓmisit: ñ di¬
uitias terrenas & temporales : non hono¬
res & potestates in scło isto. Uidetis enĩ
om̃ia hȩc dari & hominibus malis nemag¬
nipendantur abonis : non ipsam postremo

Expanded text:
aritas Dei per ipsum diffusa est in cordibus nostris, post resurrectionem suam dare voluit? nascimur et morimur, hoc non amemus: charitate migremus, charitate sursum habitemus, charitate illa qua diligimus Deum. Nihil aliud in hac vitae nostrae peregrinatione meditemur, nisi quia et hic non semper erimus, et ibi nobis locum bene vivendo praeparabimus, unde nunquam migremus. Dominus enim nistus, posteaquam resurrexit, jam non moritur; mors illi ultra, sicut Apostolus dicit, non dominabitur . Ecce quod amemus. Si vivimus, si in ipsum credimus qui resurrexit; dabit nobis, non quod hic amant homines qui Deum non amant, aut tanto plus amant, quanto illum minus amant: tanto autem hoc minus amant, quanto illum plus amant. Sed videamus quid nobis promisit: non divitias terrenas et temporales, non honores et potestates in saeculo isto; videtis enim omnia haec dari et hominibus malis, ne magnipendantur a bonis. Non ipsam postremo
Abbreviated transcription (Latin):
erant parentes eius Scđm mariã
dixi parentes : ñ scđm uirile sem̃.
Non enĩ quȩsiuit in t̾ra nisi matrem :
qui iã habebat desuꝑ patrem¬
Nam utraq eius natiuitas: mirabilis
fuit. Diuina sine matre : humana sine
patre. quid ergo illi quasi legis docto¬
res adnichodemũ dixerunt: Scrutare
scripturas & uide. quia ꝓpheta agali¬
lea ñ surg& : sed dñs ꝓphetarũ inde
surrex̃ feuersi sunt inquit euangelis

Expanded text:
erant parentes ejus. Secundum Mariam erant parentes ejus. Secundum Mariam dixi parentes, non secundum virile semen: non enim quaesivit in terra nisi matrem, qui jam habebat desuNam utraque ejus nativitas mirabilis fuit; divina sine matre, humana sine patre. Quid ergo illi quasi Legis doctores ad Nicodemum dixerunt? Scrutare Scripturas, et vide quia propheta a Galilaea non surgit. Sed Dominus Prophetarum inde surrexit. Reversi sunt, i
Abbreviated transcription (Latin):
aut exphariseis: sed turba hȩc quȩ ñ
nouit legem: maledicti sunt: Qui ñ
nouerant legem ipsi credebant in eũ
qui miserat legem: & eũ qui miserat legẽ
contempnebant illi qui docebant legem:
pharisei doctores: illuminatis populi
nescͥentes legem & inauctorem legis
credentes Nichodemus tam̃ unus ex
pharisȩis qui ad dnm̃ nocte uenerat &
ipse ñ quidẽ incredulus sed timidus:
nã ideo nocte uenerat adlucem. quia
illuminari uolebat: et sciri timebat :
sespondit udeis: Numquid lex nr̃a
iudicat hominem nisi audierit ab ipso pͥ¬
us& cognouerit quid faciat: Uolebat
enim illi ꝑuerse ante esse damnatores:
quã cognitores: sciebat enĩ nichode¬
mds uel potius credebat: quia sitantum¬
modo eum uellent patient̃ audire. forte
similes fierent illis qui mis si sunt tenere.
ex p̃iudicio cordis sui: qđ & illis
Nũquid &tu galileus esId ẽ. quasi
agalileꝰ sed uctus  Dñs enĩ galileus
dicebatur: qm̃ denatar& ciuitate.

Expanded text:
aut ex Pharisaeis? Sed turba haec quae non aut ex Pharisaeis? Sed turba haec quae non novit Legem, maledicti sunt. Qui non noverant Legem, ipsi credebant in eum qui miserat Legem; et eum qui miserat Legem, contemnebant illi qui docebant Legem: Pharisaei doctores, illuminati sunt populi nescientes Legem, et in auctorem Legis credentes. 2. Nicodemus tamen unus ex Pharisaeis, qui ad Dominum nocte venerat, et ipse non quidem incredulus, sed timidus; nam ideo nocte venerat ad lucem, quia illuminari volebat, et sciri timebat: respondit Judaeis, Numquid Lex nostra judicat hominem, nisi audierit ab ipso prius et cognoverierverse ante esse damnatores quam cognitores. Sciebat autem Nicodemus, vel potius credebat, quia si tantummodo eum patienter vellent audire, forte similes fierent illis qui missi sunt tenere eum, ex praejudicio cordis sui, quod et illis: Nunquid et tu Galilaeus es? Id est, quasi a Galilaeo seductus. Dominus 541 enim Galilaeus dicebatur, quoniam de Nazareth civitate
Abbreviated transcription (Latin):
eminit karitas ur̃a : sermone
pristino ex occasione lectio¬
Iis euuangelicȩ. locutos nos
.eẽ uobis de spũ sco. Ad hunc potandũ
cũ dñs inuitas s& credentes in se. loqu̾ns
int̃ eos qui illũ tenere cogitabant. &
int̃fecere cupiebant. nec ualebant.
quia ille nolebant ᷑ Cũ ergo hȩc locutꝰ
Aliis putantibus qđ ipse ess& xp̃s: aliis
dicentibus quia degalilea ñ exsurger&¬
xp̃s. Qui uero missĩ fuerant ut eũ tene¬
rent: redierunt immunes a crimine.
& pleni ammirationẽ Nã & testimoniũ
ꝑhibuerunt diuinȩ doctrinȩ eius. cũ
dicerent aquib missi erantẽ. Quare ñ
adduxistis eum : Responderunt enim:
numquã se audissẽ hominẽ sic lociitũ.
Non enĩ quisquã sic loquitur homo
Ille autẽ sic locutus ẽ: quia ds̃ erat
& homo Tam̃ pharisẽi testimoniũ eoꝵ
repellentes: dixer̃ eis Num quid &
uos seducti estis: Nidemus enĩ deletꝰ¬
tatos uos esse sermonib illius. Nũquid
aliquis de principibus credidit incum.

Expanded text:
eminit Charitas vestra, sermone pristino ex occasione lectionis evangelicae locutos nos esse vobis de Spiritu sancto. Ad hunc potandum cum Dominus invitasset credentes in se, loquens inter eos qui illum tenere cogitabant, et interficere cupiebant nec valebant, quia ille nolebat: cum ergo haec locutus aliis putantibus, quod ipse esset Christus; aliis dicentibus, quia de Galilaea non exsurget Christus. Qui vero missi fuerant ut eum tenerent, redierunt immunes a crimine et pleni admirationis. Nam et testimonium perhibuerunt divinae doctrinae ejus, cum dicerent, a quibus missi fuerant: Quare non adduxistis eum? Responderunt enim nunquam se audivisse hominem sic locutum. Non enim quisquam sic loquitur homo. Ille autem sic locutus est, quia Deus erat et homo. Tamen Pharisaei testimonium eorum repellentes, dixerunt eis: Nunquid et vos seducti estis? Videmus enim delectatos vos esse sermonibus illius. Nunquid aliquis de principibus credidit in eum,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatur. Nãsi ictus aliquis ueniens non
eat inmanũ. sed tantũ infaciem: nũquid
dicit manus. ñ me moueo. quia non ten¬
dit ad me: sic̃ pes ãbulando: om̃ibus
m̃bris militat. Membra cȩtera tacen
& lingua omĩbus loquitur. Habemus
Amamus autẽ. si in eius compage & Ra¬
ritate consistimus. Nam ipse apłscũ dixis¬
set diuersa dari dona diuersis hominib
tanquam officia quoꝵq. membroꝵ: ad huc
inquit suꝑ eminentior ẽ uiã uob demons¬
tro. Et coepit loqui deharitate. Prepo¬
suit eam linguis hominũ & angłoꝵ.
p̃posuit mira culis fideiꝰ p̃posuit scien
mũ p̃posuit eam &iã corporispassiorui
His omibus tam magnis rebus p̃posuit
karitatem Ipsam hab&o. & cuncta habeb.
Quia sine illa nihil ꝓderit. quicquid habe
poteris: Quia ergo ad spm̃ scm̃ ꝑtin&¬

Expanded text:
operatur; nam si ictus aliquis veniens non operatur; nam si ictus aliquis veniens non eat in manum, sed tantum in faciem, numquid dicit manus, Non me moveo, quia non tendit ad me? Sic pes ambulando omnibus membris militat: membra caetera tacent, et lingua omnibus loquitur. Habemus amamus autem, si in ejus compage et charitate consistimus. Nam ipse Apostolus cum dixisset diversa dona dari diversis hominibus, tanquam officia quorumque membrorum, Adhuc, inquit, supereminentiorem viam vobis demonstro, et coepit loqui de charitate. Praeposuit eam linguis hominum et Angelorum, praeposuit miraculis fidei, praeposuit scientmum praeposuit eam etiam corporis passioni: his omnibus tam magnis rebus praeposuit charitatem . Ipsam habeto, et cuncta habebis: quia sine illa nihil proderit, quidquid habere potueris. Quia vero ad Spiritum san
Abbreviated transcription (Latin):
Karitatq concordat: & ipsa unitas loquitur
quomo tunc unus homo loquebatur. Accipi
ad manifestationem. Quã manifestatio¬
nem sicut ipse item dicit: quia alii datͥ
ꝑ spm sermo sapientiȩ. alii sermo scientiȩ
scđm eundem spm̃ Alii fides in eodem spũ:
alii donatio curationum inuno spũ: alii
oꝑatio uirtutum in eodem spũ Multa
enĩ dantur. ad manifestationẽ: sed tũ
forsitan eoꝵ omĩũ quȩ dixi: nihil habes¬
giamas non nihil habes. Sienĩ amas u¬¬
nitatem : &iã tibi hab&. quisquis in illa
aliquid habet. Tolle inuidiam: & tuũ
ẽ. quod habeo. Tolle inuidiã: et meũ ẽ.
qđ habes. Liuor separat: sanitasiungit:
Oculus solus uid& incorpore : sednũ¬
quid soli sibi oculus uidet: & manuͥui¬
d&: & pedi uid et : & cȩteris m̃bris uid &
Non enĩ si aliquis ictus inpedem ueniat.
auertit se inde oculus ut non p̃caueat :
Rursus sola manus oꝑatur incorpore :
Sed nũquid sibi soli oꝑatur & oculo

Expanded text:
charitate concordat; et ipsa unitas loquitur charitate concordat; et ipsa unitas loquitur quomodo tunc unus homo loquebatur. 8. Accipimad manifestationem. Quam manifestationem? Sicut ipse idem dicit, Quia alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum, alii fides in eodem Spiritu, alii donatio curationum in uno Spiritu, alii operatio virtutum in eodem Spiritu. Multa enim dantur ad manifestationem, sed tu forsitan eorum omnium quae dixi nihil habesSi amas, non nihil habes: si enim amas unitatem, etiam tibi habet quisquis in illa habet aliquid. Tolle invidiam, et tuum est quod habeo: tollam invidiam, et meum est quod habes. Livor separat, sanitas jungit. Oculus solus videt in corpore: sed numquid soli sibi oculus videt? Et manui videt, et pedi videt, et caeteris membris videt: non enim si aliquis ictus in pedem veniat, avertit se oculus inde ut non praecaveat. Rursus sola manus operatur in corpore; sed numquid sibi soli operatur? Et oculo
Abbreviated transcription (Latin):
tem. tantũ ĩpl&. Cũ ergo & modo accipi¬
atur. dixerit aliquis Nuare nemo loquit᷑
linguis om̃iũ gentium. Quia iã ipsa
eccła linguis om̃iũ gentiũ loquitur:
anitea inuna gente erat eccła: ubi omĩ¬
ũ linguis loquȩbantur: Loquendolinguis
om̃iũ: significatꝰ futurũ ut crescendoꝑ
gentes loqueretur lingus om̃iũ In hac
Precisus enĩ & diuĩsus ab unitate m̃broꝵ
quȩ unitas linguis om̃iũ loquitur
Renunci& sibii nĩ ħb&: Namsi hab& :
d& signũ qđ tunc dabatur. Quid ẽ
d& signum qđ tunc dabatur. e Loquat᷑
om̃ib linguis: sespondet mihi Quid
enĩ t᷑u loqueris omib linguis. Loquor
plane. Quia omnis lingua mea . ẽ. idẽ
eiꝰ corporis cuius m̃brũ sũ. diffusa ecđã
ꝑgentes loquitur om̃ibus linguis
Eccła corpus .ẽ. xp̃i: in hoc corpore
m̃brũ es. Cũ ergo m̃brũ sis eiꝰ corporis.
qđ loquitur om̃ib linguis: crede te
loqui omib linguis Unitãs enĩ m̃brũ

Expanded text:
tem, tantum implet. Cum ergo et modo accipitem, tantum implet. Cum ergo et modo accipiatur, dixerit aliquis, quare nemo loquitur linguis omnium gentium? Quia jam ipsa Ecclesia linguis omnium gentium loquitur. Antea in una gente erat Ecclesia, ubi omnium linguis loquebatur. Loquendo linguis omnium, significabat futurum ut crescendo per gentes, loqueretur linguis omnium. In hac Praecisus enim et divisus ab unitate membrorum, quae unitas linguis omnium loquitur, renuntiet sibi; non habet. Nam si habet, det signum quod tunc dabatur. Quid est, det signum quod tunc dabatur? Loquatur omnibus linguis. Respondet mihi: Quid enim, tu loqueris omnibus linguis? Loquor plane, quia omnis lingua mea est, id est, ejus corporis cujus membrum sum. Diffusa Ecclesia per gentes loquitur omnibus linguis; Ecclesia est corpus Christi, in hoc corpore membrum es: cum ergo membrum sis ejus corporis quod loquitur omnibus linguis, crede te loqui omnibus linguis. Unitas enim membrorum
Abbreviated transcription (Latin):
erat glorificatus. Et insufflauit infa¬
ciẽ eorũ. qui flatu primũ hominem
uiuificauit. & delimo erexit᷑ᵃ. Iuo fla¬
tu. animã m̃bris dedit: significans eũ
.eẽ. qui insufflauit infaciem illoꝵ: ut a
luto exsurger&e. & luteis oꝑibus renun¬
ciarent Tuno primũ post resurrectionẽ
suam dñsquã dicit euuangelista glori¬
ficationẽ dedit discipłis suis spm̃ scm̃:
deinde cõmoratus cũ eis quad raginta di¬
es ut liber actuũ apłoꝵ demonstrat.
ipsis uidentibus & uidendo deducentib
ascendit incȩlũ: ibi ꝑactis decẽ dieb
quo sicut dixi qui fuerant uno in loco
congregati accepto ĩpleti omĩũ gentiũ
linguis locuti sunt. Quid ergo fr̃s. qͣuia
modo qui baptizatur in xp̃o. & credit
in xpm̃. ñ loqͥtur om̃iũ gentiũ linguis.
ñ ẽ credendus accepisse spm̃ scm̃.
Absit. ut ista ꝑfidia. tẽtetur cor nr̃m
Certi sumus omẽm hominẽ accciꝑe :
sed quantũ uas fidei attulerit ad fon¬

Expanded text:
erat glorificatus. Et insufflavit in faerat glorificatus. Et insufflavit in faciem eorum , qui flatu primum hominem vivificavit, et de limo crexit, quo flatu animam membris dedit ; significans eum se esse qui insufflavit in faciem eorum, ut a luto exsurgerent, et luteis operibus renuntiarent. Tunc primum post resurrectionem suam Dominus, quam dicit Evangelista glorificationem, dedit discipulis suis Spiritum sanctum. Deinde commoratus cum eis quadraginta dies, ut liber Actuum Apostolorum demonstrat, ipsis videntibus, et videndo deducentibus, ascendit in coelum . Ibi peractis decem diebus, Quo, sicut dixi, qui fuerant in uno loco congregati, accepto impleti, omnium gentium linguis locuti sunt . 7. Quid ergo, fratres, quia modo qui baptizatur in Christo, et credit in Christum, non loquitur omnium gentium linguis, non est credendus accepisse Spiritum sanctum? Absit ut ista perfidia tentatur cor nostrum. Certi sumus omnem hominem accipere: sed quantum vas fidei attulerit ad fon
Abbreviated transcription (Latin):
nisi post resurrectionem suam: Et hoc.
non sine causa. Et forte si queramus.
annuet ut inueniamus. & si pulsemus.
aperit ut intremus. Pietas pulsat . non
manus : Quã quã pulsat & manus.
prius quęrendũ ẽ. nequẽ forte moueat.
quomodo nondum erat sp̃s in hominib
scĩs: cũ de ipso dño recens nato legitur
ꝓphetissa agnouerit ioħs ipse qui eum
baptizauit᷑: ĩpletus spũ sco ⁊acharias multa
accepit: Multa enĩ inditia p̾cedentis spũs
scĩ habemus: antequã dñs glori ficaretur
resurrectione carnis suȩ. Non enĩ alium
uenturũ p̃nunciauerunt: sed modus qͥdã
futurus erat dationis huius. qui omino an¬
tea non apparuerat. Seipso hic dr̃ lusꝗ enĩ
legimus antea congregatos homines accep¬
to spũ scõ. linguis omiẽ gentiũ loquutos
fuisse: Post resurrectionẽ autem suan.
primũ quando apparuit discipulis suis.
dix̃ illis: Accipite spm̃ scm̃. De hoc ergo
dictũ ẽ. ñ erat sp̃s datus: quia iħs ñdũ

Expanded text:
nisi post resurrectionem suam; et hoc non sine causa. Et forte si quaeramus, annuet ut inveniamus; et si pulsemus, aperiet ut intremus. Pietas pulsat, non manus: quanquam pulsat et manus, prius quaerendum est, ne quem forte moveat, quomodo nondum erat Spiritus in hominibus sanctis, cum de ipso Domino recens nato legatur vidua prophetissa ; agnoverit Joannes ipse, qui eum baptizavit : impletus Spiritu sancto Zacharias multa accepit . Multa ergo indicia praecedentia Spiritus sancti habemus, antequam Dominus glorificaretur resurrectione carnis suae. Non enim alium venturum praenuntiaverunt. Sed modus quidam futurus erat dationis hujus, qui omnino antea non apparuerat: de ipso hic dicitur. Nusquam enim legimus antea congregatos homines accepto Spiritu sancto, linguis omnium gentium locutos fuisse. Post resurrectionem autem suam, primum quando apparuit discipulis suis, dixit illis: Accipite Spiritum sanctum. De hoc ergo dictum est, Non erat Spiritus datus, quia Jesus nondum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qui tollit peccatũ nr̃m. Ecce agnus dĩ: ec¬
ce qui tollit peccatum muadi. Nostis quia
quidã homines dicunt. aliquatido: nos tollimꝰ
peccata hominibus: qui scĩ sumus. Siexum
non fuerit scs̃ qui baptizat. quomodo tollit
peccatum alterius. eum sit ide homo pleaus
peccato : Contra istas disputationes. uerba nr̃a
nor dicamus: Hunc legamus. Ecce agnus
dĩ : ecce qui tollit peccatum mundi. Non sit
p̃sumptio hominibus in homines: non trans¬
migret passer in montes: In dño confidat &
si leuat oculos suos in montes. unde ueni&
auxilium ei : Intelligat quia auxilium eius
ad uõ qui fecit cęlum & terram. Tantȩ excel¬
lentiae ioħes: dicit᷑ ei : Iues xp̃s : dicit : Non:¬

Expanded text:
est qui tollit nostrum peccatum. Ecce Agnus Dei, ecest qui tollit nostrum peccatum. Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. 11. Nostis quia quidam homines dicunt aliquando: Nos tollimus peccata hominibus, qui sancti sumus: si enim non fuerit sanctus qui baptizat, quomodo tollit peccatum alterius, cum sit homo ipse plenus peccato? Contra istas disputationes verba nostra non dicamus, hunc legamus: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Non sit praesumptio hominibus in homines: non transmigret passer in montes, in Domino confidat ; et si levat oculos in montes, unde veniet auxilium ei, intelligat quia auxilium ejus a Domino, qui fecit coelum et terram . Tantae excellentiae Joannes, dicitur ei, Tu es Chri
Abbreviated transcription (Latin):
emo sibi arroget & dicat: quia ipse aufer&
peccatum mundi. Unde iam intendite: contra
quos suꝑbos intendebat digitus ioħis: Nondũ
erant nati heretici: & iam ostendebant᷑. Con¬
tra illos clamabat tunc a fluo : contra quos
modo clamat ex euangelio. Uenit iħs. & quid
dicit ioħes : ecce agnus dĩ. Si agnꝰ innocens.
& ioħes agnꝰ. Annon & ipse in nocens: sed
quis in nocens : quantum in nocens : om̃s ex
illa traduce ueniunt. & ex illa ꝓpagine:
de qua cantat gemens dauid. Ego in iniqͥ¬
tate conceptus sum: & in peccatis mat̾ mea
in utero me aluit. Solus ergo ille agnus: qui
non sic uent. Non erum in iniquitate conce¬
ptus ẽ : quia non demorta litate conceptꝰ est
Nec eum in peccatis mat̾ eius in utero aluit.
quẽ uirgo concepit. uirgo peꝑit. quia fide
concepit. & fide suscepit. Ergo . ecce agnꝰ dĩ.
Non hab& iste traducẽ de adam. Carnem
tantũ assup̃sit de adam: peccatũ ñ assũpsit¬
Qui non assumpsit de arã massa peccatum: ĩpe

Expanded text:
emo sibi arroget, et dicat quia ipse auferat peccatum mundi. Jam intendite, contra quos superbos intendebat digitum Joannes. Nondum erant nati haeretici, et jam ostendebantur: contra illos clamabat tunc a fluvio, contra quos modo clamat ex Evangelio. Venit Jesus; et quid dicit ille? Ecce Agnus Dei. Si agnus innocens, et Joannes agnus. An non et ipse innocens? Sed quis innocens? quantum innocens? Omnes ex illa traduce veniunt et ex illa propagine, de qua cantat gemens David: Ego in iniquitate conceptus sum, et in peccatis mater mea in utero me aluit . Solus ergo ille Agnus, qui non sic venit. Non enim in iniquitate conceptus est; quia non de mortalitate conceptus est: nec eum in peccatis mater ejus in utero aluit, quem virgo concepit, virgo peperit; quia fide concepit, et fide suscepit. Ergo ecce Agnus Dei. Non habet iste traducem de Adam: carnem tantum sumpsit de Adam, peccatum non assumpsitn assumpsit de nostra massa peccatum, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce agnus dĩ : ecce qui tollit peccatũ mun¬
di hic ẽ dequo dixi. Post me uerut uir qui
ante me factus est : qlia prior me erat: Post
me uenuit : quia posterior natus est. Ante
me factus est: quia prelatus est michi Prior
Et ego nesciebam eum dixit: sed ut manifesta¬
retur israeli. ꝓpt̾ ea ueniego in aqua baptitaas :¬
& testimonium ꝑhibuit ioħes. dicens. Quia

Expanded text:
ce qui tollit peccatum mundi: hic est de quo dixi, Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit, quia posterius natus est: ante me factus est, quia praelatus est mihi: prior um. 12. « Et ego nesciebam eum, dixit: sed ut manifestaretur Israeli, propterea veni ego in aqua baptizans. Et testimonium perhibuit Joannes, dicens, Qu
Abbreviated transcription (Latin):
piente baptismũ serui. non dedignarent᷑ alii
serui susciꝑe baptismum diũi. Ad hoc missus
Non nouerat. quare dicebat quanido uenut ad flu¬
uium xp̃s. ego ate debeobaptizari: hoc est. scio qͥs
sis. Siergo iam nouerat: certe tunc cognouit. quan¬
do uidit columbam descendentẽ. Manifestum ẽ
quia columba non descendit suꝑ drm̃: nisi post¬
ea quã ascendit abaqua baptismi : Dñs baptizatus
ascendit abaiqua: aꝑti sunt cęli. & uidit suꝑ eum
columbã. Siergo post baptismũ descendit columba.
Sante quã baptizaret᷑ dñs dixit illi ioħes. Tu
adme uenus. ego ate debeo baptizari.: Ante illum

Expanded text:
piente baptismum servi, non dedignarentur alii piente baptismum servi, non dedignarentur alii servi suscipere baptismum Domini. Baptizatus non noverat, quare dicebat quando venit ad fluvium Christus: Ego a te debeo baptizari? hoc est, Scio qui sis. Si ergo jam noverat, certe tunc cognovit quando vidit columbam descendentem. Manifestum est quia columba non descendit super Dominum, nisi posteaquam ascendit ab aqua baptismi. Dominus baptizatus ascendit ab aqua, aperti sunt coeli, et vidit super eum columbam. Si ergo post baptismum descendit columba, et antequam baptizaretur Dominus, dixit illi Joannes, Tu ad me venis? ego a te debe
Abbreviated transcription (Latin):
rem: deinceps nemo baptizatus inuenit᷑ illo bap¬
tismate. Si ergo ꝓpter ea uenut & ioħs baptitans.
ut nob̾ diũ hum ilitas demonstraret᷑: ut quia
ille suscepit aseruo. nos non dedigaarem᷑ susciꝑe
eeñt qui putarent sanctius fuisse baptismũ ioħis
quã xp̃i: quasi baptismo ioħis solus xp̃c̃ meruiss&
baptizari. Saptismo aut̃ xp̃i. genus humaxũ : In¬
tendat caritas ur̃a. B aptismo xp̃i baptizati sumus:
nox tantum nos sed & uniuersus orbis terrarum:
& baptirat᷑ usq infinẽ. Quis nr̃m potest ex ali¬
qua parte comparari se xp̃o. auusse ioħes dixit
in dignum soluere corrigiam calciam̃ti: si ergo ille
xp̃s tantae excellentiae. homo ds̃. solus baptirare¬
tur baptismo iohannis: quid dicturi erant ho¬
mines : quale baptismum habuit ioħs: magnũ
baptismum habuit: in effabile sacram̃tum: Uide:
quia si solus xp̃s meruit baptitari baptismo ioħis¬
atq ita maior uideretur baptismus serui. quam

Expanded text:
Joannes; deinceps nemo baptizatus invenitur illo bapJoannes; deinceps nemo baptizatus invenitur illo baptismate. Si ergo propterea venit et Joannes baptizans, ut Domini humilitas nobis demonstraretur, ut quia ille suscepit a servo, nos non dedignaremur suscipeessent qui putarent sanctius fuisse baptisma Joannis quam Christi: quasi baptismate Joannis solus Christus meruisset baptizari, baptismate autem Christi genus humanum. Intendat Charitas vestra. Baptismate Christi baptizati sumus, non tantum nos, sed et universus orbis terrarum, et baptizatur usque in finem. Quis nostrum potest ex aliqua parte comparari Christo, cujus se Joannes dixit indignum solvere corrigiam calceamenti? Si ergo ille Christus tantae excellentiae homo Deus, solus baptizaretur baptismo Joannis, quid dicturi erant homines? Qualem baptismum habuit Joannes? Magnum baptismum habuit, ineffabile sacramentum: vide, quia solus Atque ita major videretur baptismus servi quam b
Abbreviated transcription (Latin):
tua : maior potest eẽ quam mea: Si ego ueni ad
seruum: tu dedigaaris uenire ad dnm: si ego sus¬
cepi baptismũ serui: tu de dignaris ad ño baptiza
ri: Nã ut noueritis frs mei quia non ex necessita¬
te alicuius uinculi peccati. dñs ueniebat ad ipum
iohem: sicut dicunt alii euanglistae. cum ad illum
dit : sine modo impleatur om̃is iustitia. Quid ẽ
implecit᷑ om̃is iustitia: mori ueni pro hominibus:
baptitari non haibeo ꝓhomiibus: & uid ẽ imple¬
at᷑ omis iustitia : impleat᷑ om̃is humilitas: Q uid
ergo : Non ergo erat suscepturus baptismũ abono
seruo : qui passionẽ suscepit amalis seruis : In¬
tendite: Baptizato ergo dño. si ꝓpt̃ ea baptizauit
iohes ut in eius baptismo dñs ostender& humilita¬
tẽ : nemo alius baptizaret᷑ baptismo iohannis.
elulti autẽ baptizatisunt. baptismo iohannis
Baptizatus ẽ & dñs baptismo ioħis: & cessauit
baptismꝰ iohannis Inde iam missus ẽ ioħes in carce

Expanded text:
tua? major potest esse quam mea? si ego veni ad tua? major potest esse quam mea? si ego veni ad servum, tu dedignaris venire ad Dominum? si ego suscepi baptismum servi, tu dedignaris a Domino baptizari? 14. Nam ut noveritis, fratres mei, quia non ex necessitate alicujus vinculi peccati Dominus veniebat ad ipsum Joannem; sicut dicunt alii evangelistae, cum ad illum dit? Sine modo; impleatur omnis justitia . Quid est, impleatur omnis justitia? Mori veni pro hominibus, baptizari non habeo pro hominibus? Quid est, impleatur omnis justitia? Impleatur omnis humilitas. Quid ergo? non erat suscepturus baptismum a bono servo, qui passionem suscepit a servis malis? Intendite ergo. Baptizato Domino, si propterea baptizavit Joannes, ut in ejus baptismo Dominus ostenderet humilitatem, nemo alius baptizaretur baptismo Joannis? Multi autem baptizati sunt baptismo Joannis; baptizatus est Dominus baptismo Joannis, et cessavit baptismum Joannis: inde jam missus est in carcerem