comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbos uideos in ultimis temꝑib qͣnddo
tentiã. ad pacienda etiã quecũq aduer¬
sa humiliabit. ut in his quȩ sp̃u scien¬
tiȩ cognoscunt fortes sint clato sp̃n for¬
titudinis. Cedrus est altissima arbor.
quȩ ñ ẽ. utilis nisi succisa: quia maners
in sua radice ñ facit utiles fructus.
Similiter succisa suꝑbia quȩ amaros
fructꝰ peccati fecit. humilitas facit dul¬
ces. Sequit᷑. ꝓ deposita altitudine cõmui
no solent impinguari uituli ad sacri¬
ficia: quia mons pascualis est irrigu¬
us fontib. His comparant᷑ humiliaci
suꝑbi: qui tamꝗͣ uitulus parati sunt
dñs. addit. ł dilectꝰ de quo pater hic
est filius mens dilectus cõminuet eas:
id est humiliabit exemplo sui. Qui cũ
in forma dei esset altior om̃ib exinani¬
uit se: ut ce̾t quẽ adiodũ filius uni¬
corniũ. id ẽ. ut fieret homo filuis uide¬
orũ qui dicunt᷑ unicornes. quia tãquã
unũ erigunt cornu. qͥ uł in una lege

Expanded text:
imis temporibus, quando poenitentiam ad patienda etiam quaecunque adversa humiliabit, ut in his, quae Spiritu scientiae cognoscunt, fortes sint dato Spiritu fortitudinis. Cedrus est altissima arbor, quae non est utilis, nisi succisa, quia manens in sua radice non facit utiles fructus. Similiter succisa superbia, quae amaros fructus peccati facit, humilitas facit dulces. Sequitur enim: et deposita altitudine. VERS. no solent impinguari vituli ad sacrificia, quia mons pascualis est irriguus fontibus. Huic comparantur humiliati superbi, qui tanquam vitulus parati sunt Dominus, addit: Et Dilectus, de quo Pater: Hic est Filius meus dilectus . Et comminuet eos, id est humiliabit exemplo sui qui, cum in forma Dei esset altior omnibus, exinanivit se, ut esset Quemadmodum filius unicornium, id est ut esset homo, filius Judaeorunum erigunt cornu, dum vel in una lege
Abbreviated transcription (Latin):
optare uidet᷑ potius indicat ñ studio
maliuolentiȩ. s contestatione uindicte.
Scd̾o de sua głificatione gr̃as agit. ibi.
Benedictꝰ dñs. x salutem credentiũ as¬
serit. ibi. Dñs fortitudo. Incentione
monet eos adu̾sa tolerare. qͥ głificari
sileas ita ut a me. id ẽ. ab eo qđ homo
sum uerbũ tuũ ne separes. Neqͥndo

Expanded text:
optare videtur, potius indicat, non studio malevolentiae, sed contestatione vindictae. Secundo de sua glorificatione gratias agit ibi: Benedictus Dominus. Et salutem credentium asserit ibi: Dominus fortitudo. Intentione monet eos adversa tolerare, qui glorificari sileas, ita ut a me, id est ab eo, quod homo sum, verbum tuum separes. Ne quando
Abbreviated transcription (Latin):
tis in ĩ mortalitatẽ. ł ideo in ipso sꝑanit
cor meũ ꝙꝵ adiutꝰ slm. Esic refloruit
caro mea. ĩ munis a peccato: quȩ deflo¬
ruit in adam ex peccato. Uł quȩ prius
floruit peccati ĩ munitate: refloruit.
id ẽ. iterũ floruit in resurrectiõe. ꝓpter
qđ metu mortis consũpto: confitebunt᷑
ei illi in quib ego sũ. Et ideo ego confi¬
tebor ei. & hoc ex uoluntate mea. scił¬
ñ ex timore sub lege. s libere cũ lege.

Expanded text:
et ideo In ipso speravit cor meum, et adjutus sum, et sic refloruit caro mea immunis a peccato, quae defloruit in Adam ex peccato. Vel quae prius floruit peccati immunitate, refloruit, id est, iterum floruit in Resurrectione. Propter quod metu mortis consumpto confitebuntur ei illi, in quibus ego sum, et ideo Confitebor ei, et hoc ex voluntate mea, non ex timore sub lege, sed l
Abbreviated transcription (Latin):
Attende qł non dixit int̾ cleros scdm usũ
latinorũ: s inter medios eleros scdm usũ
grecoꝵ. Ubi enĩ nos dicimꝰ int̾̃ me ⁊ uos
illi expressius dicunt inter mediũ meũ
⁊ ur̃m: uolentes rerũ aliqͣm significare
consensũ. quẽ usus latinorũ ñ expͥmit.
Unde ⁊ in eo qd̵ d̃s dicit ad abraham. erit
testamentũ int̾me ⁊ te: ꝙ ał noc. erit signũ
int̾ me ⁊ t̾ram: greci ad expͥmendũ consen¬
sum habent ubiq int̾ medium meũ: ⁊ ur̃m.¬

Expanded text:
leros secundum usum Latinorum, sed inter medios cleros secundum usum Graecorum. Ubi enim nos dicimus: Inter me et vos, illi expressius dicunt: Inter medium meum et vestrum, volentes rerum aliquem significare consensum, quem usus Latinorum non exprimit. Unde et in eo quod Deus dicit ad Abraham: «Erit testamentum inter me et te .» Et ad Noe: «Erit signum inter me et terram ,» Graeci ad exprimendum consensum habent, Inter medium meum
Abbreviated transcription (Latin):
micorũ deiectione hic ⁊ in fucuro. hac
nitentione ut malos t̾reat. bonos letificet.
Unde ⁊ in ticulo ⁊ in ps almo multiplicit᷑
monet. & mente exultare: ⁊ oꝑe psallere.
Primo breuit̾ tangit quȩ post latius expli¬
cat. scił exaltationẽ xp̃i. deiectionẽ inimi¬
corũ: bonorũ gr̃am ⁊ leticiã hic ⁊ in fut᷑o.
Scdo de uerbo eungłii. ibi Os cũ egrederis.
Tercio de donationib. xp̃i ascendentis .ibi.
tyria ab utroq sexi. ibi. Ds nr̃. Quiuto¬
precat᷑ ⁊ asserit qđ inceptũ est confirmari.
& ut hoc fiat hereticos destrui. ibi. In ex
esse uenturũ. ut sc̃õs consũmet.ibi. Psal¬

Expanded text:
micorum dejectione hic et in futuro, hac intentione, ut malos terreat ac bonos laetificet. Unde et in titulo et in psalmo multipliciter monet et mente exsultare et opere, primo breviter tangens, quae post latius explicat, scilicet exaltationem Christi, et dejectionem inimicorum, bonorum gratiam et laetitiam hic et in futuro. Secundo de verbo Evangelii ibi: Deus, cum egredereris. Tertio de donationibus Christi ascendentis, ibi: tyria ab utroque sexu, ibi: Deus nostprecatur et asserit, quod incoeptum est, confirmari, et ut hoc fiat, haereticos destruit, ibi: In ecesse venturum, ut sanctos confirmet, ibi: Psal
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ om̃ia ⁊ suꝑ angłos eo ꝑuenit ubi
unꝰ pat̾ unũ uerbũ genuit. qđ gignen¬
do om̃ia disposuit. quȩ post suis dige ssit
ordinib. ⁊ ita apud se semel. int̾ hoĩes
uͦ multis modis locutꝰ ẽ. Uł qd ait semel:

Expanded text:
 etiam super angelos eo pervenit, ubi unus Pater unum Verbum genuit, quod gignendo omnia disposuit, quae post suis digessit ordinibus, vel ita apud se semel, inter homines vero multis est modis locutus. Vel quod ait semel,
Abbreviated transcription (Latin):
patet qd ñ de uno hõie dicit. Unus enĩ
Unus gͦ hõ: una ȩccła caput ⁊ membra ab
imꝑii tãꝗͣ onera passiones apponunt. ut
a pͥncipio scłi usq ad finẽ impleat qͥsq
in corꝑe suo qd dcest passionũ xp̃i. qd̾ tẽꝑis
spaciũ iste significans ait. Quonsq apꝑꝑ

Expanded text:
patet quod non de uno homine dicit; unus enim Unus ergo homo, una Ecclesia, caput et membra ab impii tanquam onera passiones apponunt, ut a principio scilicet usque in finem impleat quisque in corpore suo, quod deest passionum Christi. Quod temporis spatiu
Abbreviated transcription (Latin):
propħa qͣuando intrauit ad bersabee. Le
orem intraret. ut eiꝰ concubitu grauida
crederet᷑. Urias aut̃ noluit dũ in castris
ꝑopłs dñi laboraret. Scripsitg̃ rex duci
exerritus ioab. ut uriam poneret in illa
parte prelii ubi occideret᷑. Hac epła suȩ
moitis urias accepta: dedit ioab. Qui ica
fecit sicut preceꝑat ei lauid. W oceubuit
urias. Sic gͥ dd̃ cũ adulterii culpã ce¬
lasset. nathan propħa missus a deo ad¬
de dinite. qͥ cũ haberet centũ oues. inci¬
no pauꝑi solam quã habebat ouiculã
nũ et̃ morte. respondit nathan. Sic &

Expanded text:
 quoniam intravit ad Bersabee. Legorem intraret, ut ejus concubitu gravida crederetur. Urias autem noluit dum in castris populus Domini laboraret. Scripsit ergo rex duci exercitus sui Joab, ut Uriam poneret in illa parte praelii ubi occideretur. Hac epistola suae mortis accepta, Urias dedit Joab, qui ita fecit sicut praeceperat David, et occubuit Urias. Sic ergo David cum adulterii culpam celasset, Nathan propheta immissus a Deo de divite, qui, cum haberet centum oves, vicino pauperi solam quam habebat oviculam sse dignum morte: Respondit Nathan: Sic et
Abbreviated transcription (Latin):
se non recusare laborem. mimo arbent̃
głi et omnes boni. s etiam omnnis cre¬
que int̃ꝑretatur cor. uł seri o. uł cor ser¬
iitutis: quia heo preccpto et p udent̃
intelligenda sunt et sollicite siciuriba.

Expanded text:
se non recusare laborem, imo est ardennt et omnes boni et omnis crequae interpretatur cor, vel sermo, vel cor servitutis, quia haec praecepta prudenter sunt intelligenda, vel sollicite servanda.
Abbreviated transcription (Latin):
in carne. uel in sepulcro. uł ipse cum meni¬
bris in scło. ubi saluari a saule. id. ẽ. a di¬
abolo pruiciꝑe orat. Unde etiã psalmꝰ iste
quintꝰ intitulat᷑ oratio. In cuius pruna
parte orans totꝰ xp̃c mala sua suminatĩ
commemorat. scdõ finem eoꝵ ibi. Clama¬
ni. G intentione docens quid nob̃ facien¬
dum ẽ dum manemꝰ in carne. ait in spe
phemanti qͣlit̾ clamau̾it exponit. Depre¬

Expanded text:
in carne vel in sepulcro, vel ipse cum membris in saeculo, ubi salvari a Saule, id est a diabolo principe orat. Unde et psalmus iste quintus intitulatur oratio, in cujus prima parte orans totus Christus mala sua summatim commemorat. Secundo finem eorum ibi: Clamavi. Igitur intentione docens quid nobis faciendum est, dum manemus in carne, ait in spelphemant, qualiter clamaverit exponit: Depre
Abbreviated transcription (Latin):
uł ne corrũpas dd̾ in tituli inscriptione
cil fugeret a facie saul in spelunca.
Legit᷑ in libro regũ qd̾ cͥauid cũ fugeret¬
⁊ quereret᷑ a saule. fugit ad tucissima¬
loca engadoi. ubi absconditꝰ latuit in
a uideis uideret᷑ ds̃. Nullus aut̃ ticulus
est a pilato. quẽ ppłs uideoꝵ corrũꝑe uo¬
luit. Quib ꝑ sp̃m sc̃m propħa loquitur
dicens. O pilate uł tu quicũq. ne cor¬
rumꝑas aliquid in ticuli inscriptione
ex eo qd̃ est incarnatꝰ ⁊ passus regem nega¬
ret. Quam propħiam pilatus implendam
significans ait. Qd̃ scripsi scripsi. Hic
gͥ psalmꝰ de passione ⁊ resurrectione. xp̃i
quintꝰ breuit᷑ agens. hoc intendit nequis
est ci ntrndicat. Loquit᷑ aut̃ totus. xp̃s.ꝙ.¬

Expanded text:
IONE, CUM FUGERET A FACIE SAUL IN SPELUNCAM. Legitur in libro Regum, quod David, cum quaereretur a Saule, fugit ad loca tutissima Engaddi, ubi absconditus latuit in a Judaeis videretur Deus. Nullus autem titulus est a Pilato, quem populus Judaeorum corrumpere voluit, quibus per Spiritum Propheta loquitur, dicens: o Pilate, vel tu quicunque, ne corrumpas aliquid in inscriptione ex eo, quod incarnatus est et passus, Regem negaret. Quam prophetiam Pilatus implendam significans, ait: « Quod scripsi, scripsi . » Hic igitur psalmus de passione et resurrectione Christi quintus breviter agens hoc intendit, ne quiest, contradicat. Loquitur autem in hoc ps
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e plurib & habundant̃ quasi rudib
temꝑalia d̾s concessit: sicut qd̾ filiĩ ifrł ma¬
re sicco uestigio tͣnsier̃t. qđ manna ⁊ cotur¬
nicib in deserto pasti sunt. qd̾ pauci plurimoᷤ
⁊ sepe uicert̃. Paucis aut̃ ⁊ raro tempalia¬
bona subtraxit. ⁊ affligi ꝑmisit. Nunc aut̃ tẽpe
gĩȩ econtͣrio paucis confert prosꝑa ne desꝑena
plurib infert adũsa: ꝑ hoc filios chore. id ẽ nux¬
tires. xp̃i ad hunc ꝓuocans incellectũ. ut sola
et̾na desiderent. Sciendũ aut̃ qd ꝑ illa quę
popło rudi fiebant ut crederent: hec sp̃ualia
p̃figuralunt᷑. Agit gͥ in hoc psalmo denir̃ib.
⁊ pͥmo distinguit beneficia dei. ostendens quȩ
incipientib daca st̃ in muticdo. ꝙ. q̃ ꝑfectis in ce¬
ũsa. ibi. Nunc aũ reppulisti. Tercio qualit̾ pre¬
cant᷑ auxilium abi. Exurge. Admirans gͦ ꝓpła

Expanded text:
gratiae pluribus et abundanter quasi rudibus temporalia bona concessit, sicut quod filii Israel mare sicco vestigio transierunt, quod manna et conturnicibus in deserto pasti sunt, quod pauci et plurimos saepe vicerunt: paucis autem et raro temporalia subtraxit et affligi permisit. Nunc vero tempore gratiae e contrario paucis confert prospera, ne desperent. Pluribus infert adversa, per hoc filios Core, id est, martyres Christi ad hunc provocans intellectum, ut sola aeterna desiderent. Sciendum quod per illa, quae populo rudi fiebant, ut crederent, haec spiritalia praefigurabantur. Ait igitur in hoc psalmo de martyribus, et primo distinguit beneficia Dei, ostendens quae incipientibus data sunt in mundo et quae perfectis in coeiantur, ibi: Nunc autem repulisti. Tertio, qualiter precantur auxilium ibi: Exsurge. Admirans ergo pro
Abbreviated transcription (Latin):
riph. & uenerunt ⁊iphei ad saul dicen¬
tes. Ecce dauid laticat apud nos: descen¬
regis. & desceudit saul. Qđ cũ nuntiatũ
esset dd recessit inde. prius in desertũ¬
ubi absconditus in spelunca euasit. Ita
ñ profuit ⁊ipheis sua proditio: & dauid
ñ nocuit. ĩmo dacus ẽ saul in manꝰ dd
in spe unca. Qu eñ diuertisset saul cau¬
sa purgancͥi uentrẽ. precidit dd̾ oramda¬

Expanded text:
iphaei venerunt ad Saul dicentes: Ecce David latitat apud nos, descentuas, et descendit Saul. Quod cum nuntiatum esset David, recessit inde et fugit ad tuubi latens in spelunca evasit, et ita non profuit Ziphaeis sua proditio, et David non nocuit. Ibi enim datus est Saul in manu David in spelunca; ad quam cum divertisset Saul causa purgandi ventrem, David praecidit oram chla
Abbreviated transcription (Latin):
enun ad facienda mandati honos exer¬
cent. s a scrutandis auertunt. uel ꝑse¬
quendo. uel fitigando. nel etiam hono¬
rmbo nos ut tempora que legi debei.
terrer. s eoꝵ negotiis uiuandis imꝑenda¬
mus. uel pirmend infirmo: ut abes

Expanded text:
 ad facienda mandata nos exercent; sed a scrutandis avocant, modo persequendo, modo litigando, vel honorando nos, ut tempora quae legi Dei debemus terrenis eorum negotiis juvandis impendamus; modo premendo infirmos, ut ad nos
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa sapientia dicit. Querent me mali:
& non inuenient. Oderunt enim sapien¬
tiam. Si si oderunt: quomͦ querunt:
Qluerunt non ꝓpter ipsam: s ꝓpt̃ aliud
qd̾ amant. Querunt enim dicta sapi¬
entie. ut habeant in doctrina. non in
uita. non ut pͣmores ad ipsam urm¬

Expanded text:
it Sapientia: Quaerent me mali, et non invenient, oderunt enim sapientiam . Sed si oderunt, quomodo quaerunt? Quaerunt, non propter ipsam, sed propter aliud quod amant. Quaerunt enim dicta sapientiae, ut habeant in doctrina, non in vita, non ut per mores ad ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
Aug̃ fortassis sic ut in alio psalmo habet ti¬
tulus ñ coram achis. s mutato nomine
comĩ abimelech. ut ñ historiã s miste¬
riũ atcendamꝰ: ita n hic. Ergo doecl
edulio lentis pͥmogenita uendidit. Saul
petitio. d est nomen mortis. eo qd homo
niens totũ orbem mouebit. & petens au
ꝙ ilium a diabolo. nuntiabit xp̃m uenis¬
se ad ȩccłam. quȩ ẽ domus patris. Uixit
dauid post mortẽ sacerdotũ: quoꝵ sangͥ¬
nem effudit doech. In quo resurrectio si¬
gurata esti sicut cũ ĩmolato a riete ysaꝗc
hominũ cantat in hoc psalmo propħa.
ꝙ pͥmo inuehit᷑ in doech. Sed̾o celerem
qui futuri sunt temꝑib antixp̃i. quȩ
adeo periculosa sunt futura. ut in erro¬
rem ducant᷑ etiã si fieri potest electi.
Opponit᷑ aut̃ iste ps̃ pͥmo. quia sicut in eo
prius de beato iuro ⁊ post de impiis. sic¬
⁊ in isto prius de impiis. postea de bonis
Eigo propħa demonstratiuo genere utitur

Expanded text:
 fortassis, sicut in alio psalmo habet ti fortassis, sicut in alio psalmo habet titulus, non coram Achis, sed mutato nomine coram Abimelech, ut non historiam, sed mysterium attendamus, ita et hic. Ergo Doeg io quod edulio lentis primogenita vendidit. Saul petitio est nomen mortis, eo quod hit, et datus est Saul. Abimelech Patris mei regnum, David manu fortis. Hic ad perma ad Ecclesiam, quae est domus Patris. Vixit David post mortem sacerdotum, quorum sanguinem effudit Doeg, in quo resurrectio praefigurata est, sicut cum immolato ariete Isaac hominum cantat Propheta in hoc psalmo. Et primo invehitur in Doeg, secundo celerem qui futuri sunt temporibus Antichristi, quae adeo periculosa sunt futura, ut in errorem inducantur etiam si fieri potest, electi. Opponitur autem iste psalmus primo, quia sicut in eo prius de beato viro et post de impiis; sic in isto prius de impiis, postea de bonis. Ergo Propheta demonstrativo genere utitur,
Abbreviated transcription (Latin):
in nobe ad achimelech iacerdotẽ. a quo
cũ quesisset panes ⁊ gladiũ. aecuit ei panes
ꝑropositionis. ⁊ gladiũ dliath. q recessit
dauid ad regem achis. In die illa doech
idumeus potentisimus pastorũ saul erat
ibi intus in taberno erlo. Cum aut̃ saul
quadã die conquereret᷑. id̾ nullus re¬
Uidi filiũ ysayin nobe apud achimelech
cersiendũ achiinelech. ⁊ om̃s sacerdotes¬
qui erant in nobe. & cũ precepisset einis¬
sariis ut occiderent eos. noluert̃ illi ex¬
tendere manũ in sacerdoces dñi. W ait
rex doech. Irrue in sacerdotes. & irruit
ta qͥnq uiros uestitos ephot. Uiros qͦq¬
qui erant in nobe ⁊ mulieres. ⁊ paruu¬
los. bouem ⁊ asinũ occidit. Solus abi¬
athar filius achimelech euadens fugit
ad cdauid. Aitende qđ cũ historia ha¬
beat achimelech: titulus psalmi habei¬
abimelech. S sicut ieronimꝰ ait qm̃
beth ⁊ caph littere modico apice distin¬
gunt᷑. ideo error fac lius obrepsit. Uel¬

Expanded text:
acerdotem, a quo cum quaesisset gladium et panes, dedit ei panes propositionis et gladium Goliath, et recessit David ad regem Achis. In die illa Doeg Idumaeus, potentissimus pastorum Saul, erat ibi intus in tabernaculo. Cum autem Saul quadam die conquereretur quod nullus Vidi filium Isai in Nobe apud Abimelech,cersivit Achimelech, et omnes sacerdotesqui erant in Nobe, et cum praecepisset emissariis, ut occiderent eos, noluerunt illi extendere manus in sacerdotes Domini. Et ait re tu, et irrue in sacerdotes. T. LXIIItaquinque viros vestitos ephod lineo qui erant in Nobe, et mulieres, et parvulos, bovem et asinum occidit. Solus Abiathar filius Achimelech fugit ad David. Attende quod, cum historia habeat Achimelech, titulus psalmi habAbimelech. Sed sicut Hieronymus ait, quoniam Beth et Caph litterae modico apice distinguuntur, ideo error facilius obrepsit. Vel
Abbreviated transcription (Latin):
in slnũ tuũ. sut redeat ad colorem. agnos¬
cens saluatorẽ salcem in finem. Uel ni¬
dei uisa euersione irascences dixer̃t ñ
uciq pauei. N tota cognatio eoyũ simul
dixert̃ dico hoc. Quiescere faciamꝰ ⁊ cet̾.
d est abiciamꝰ legem quȩ nos non libera¬
uit. quia nec etiã uidimꝰ signa quȩ solent
fieri pacrib. eũ pauei uincerent multos.
Stulti. quasi deberet᷑ reis qd deuotis ficri
solet. Item uerba desperantiũ. Iam non
ẽ ꝑropłia. quẽ consulamꝰ. ut olim in ad¬
uersicatib. Has desꝑationes iudeorũ
supposuit. ne uideret᷑ inclementia dei

Expanded text:
in sinam tuum, ut redeat ad colorem agnoscens Salvatorem, saltem in finem. Vel Judaei visa eversione irascentes dixerunt non utique pauci sed tota cognatio simuldixerunt haec: Quiescere faciamus, etc., id est abjiciamus legem, quae nos non liberavit. Nec etiam vidimus signa, quae solebant fieri patribus, cum pauci vincerent multos. Stulti! Quasi dicat: deberetur reis, quod devotis fieri solet. Item verba desperantium: Jam non est propheta, quem consolamus, ut olim in adversitatibus. Has desperationes Judaeorum suppo
Abbreviated transcription (Latin):
uͭ sic. Nel terminos nocat apłos. propłias:
qui sicut termini agros. ita fidei ium
quo tendebat magnalia numerando. ut¬
at. Quasi. Ita operatus es salutẽ in aliis.
tu quoq dñe estomemor huiꝰ. Non addit
cuiꝰ. s ad ea. quȩ ad licterã plasmasse
dixerat deũ pocest referri. Unde alii ad¬
dunt ereature tuȩ: ut hic intelligant᷑
uidei. Hȩc omtio ian cepit impleri. slã
isi rami fiacti sunt. manet cam̃ ra¬
dix: & de ramis fractis aliqui rectiert̃.
Orans cõmemorat culpam eoꝵ: ⁊ ait.
Inunicus .i. iuidaicus popłr insiꝑiens
quia tunc erat asaph sine intellectu

Expanded text:
vero sic. Vel terminos vocat apostolos, prophetas, vero sic. Vel terminos vocat apostolos, prophetas, qui sicut termini agros, ita fidei juraquo tendat magnalia numerando, uat. Quasi dicat: ita operatus es salutem in aliis: tu quoque, Domine, esto memor hujus, non addit cujus: sed ad ea, quae ad litteram plasmare dixerat Deum, potest referri. Unde alii addunt: creaturae tuae, ut hic intelligantur Judaei. Haec oratio jam coepit impleri. Nam etsi rami fracti sunt, manet tamen radix, et de ramis fractis aliqui redierunt. Orans commemorat culpam eorum, et ait: Inimicus, id est Judaicus, populus insipiens, quia tunc erat Asaph sine intellectu,
Abbreviated transcription (Latin):
quib dicit᷑. Dies diei eructat uerbũ qd̾
erat in pͥncipio aput deũ. In hoo aucẽ
ꝑ seuerant. iuxca illud. Iustus ꝑmanet
sicut sol. Piypt̾ qđ etiã dicunt᷑ estas: quia
sp̃u sunt feruences. Imꝑfecti econtra di¬
cunt᷑ nox: quia cũ sint carnales ñ posst̃
capere sapieatiã uerbi. Unde apłs. Non
historialia. Hi dicunt᷑ aurora: quasi in¬
cipientes. Uel luna: quia mucant᷑ iuxta
illud. Sculcus mutat᷑ ut luna. Dicunt᷑
etiã uer: quia q nouelli sunt in ade.⁊
temperati mansuetudine. Ut gͦnullus
gloriet᷑ tanꝗͣ non acceꝑit: ait. Tuus est
dies. sol. estas. Icem nox.. aurom uł lu¬
na. ⁊ uen Uere. Nlam tu sabrieatus es eꝗ.
ita qđ plastuasti.i. de nichilo fecisti. qđ
est plasmare ad licterã. In reformatione
etiã plasmasti. qͥa pͥmã gr̾am dedisti: & at¬
inde gr᷑am pro gr̾a. In dando uͦ gr̃am: tu
fecisti om̃s t̾minos t̾re. id ẽ. ut unusqͥsq
haberet propͥũ donũ. alius qͥdem sie. alins

Expanded text:
ei eructat verbum ,» quod erat in principio apud Deum. In hoc autem perseverant juxta illud: «Justus permanet sicut sol .» Propter quod etiam dicuntur aestas, quia spiritu sunt ferventes. Imperfecti e contrario dicuntur nox, quia cum sint carnales, non possunt capere sapientiam verbi. Unde Apostolus.historialia. Hic dicuntur aurora quasi incipientes vel luna, quia mutantur juxta illud: «Stultus ut luna mutatur .» Dicuntur etiam ver, quia novelli sunt in fide et temperati mansuetudine. Ut ergo nullus glorietur tanquam non acceperit, ait: Tuus est dies, sol, aestas. Item nox, aurora vel luna et ver. Vere. Nam tu fabricatus es ea, ita quod plasmasti, id est de nihilo fecisti, quod est plasmare ad litteram. In reformatione etiam plasmasti, quia primo gratiam dedisti, et deinde gratiam pro gratia. In dando vero gratiam tu fecisti omnes terminos terrae, id est ut unusquisque haberet proprium donum, alius quidem sic, alius
Abbreviated transcription (Latin):
echan. Ethan robustus. Sensus. Doct̾nas
gentiliũ. mathematicoꝵ. & iudeorũ. qui
st̾ fortes de se presumentes. inutiles esse¬
¶Cass. fecisti. Uel totũ de peccorib. Illi enĩ sunt
fontes: quorũ mala iugiter influebant.
petuosa. Utrosq uocat fluuios: qui de
ethan .i. cliabolo forti solent manare. S
hos a fonte suo diabolo ds dirupio: id ẽ
diuisit ne uide manarent. & etiã penitꝰ sicci¬
uit: cũ eispeccata dimictens diaboli per¬

Expanded text:
Ethan. Ethan robustus. Sensus: Doctrinas Ethan. Ethan robustus. Sensus: Doctrinas gentium, mathematicorum et Judaeorum, qui sunt fortes, de se praesumentes, inutiles esse fecisti. Vel totum de peccatoribus. Illi enim etiam fontes, quorum mala jugiter influebant. petuosa. Utrosque vocat fluvios, qui de Ethan, id est, diabolo forti solent manare. Sed hos a fonte suo diabolo Deus dirupit et divisit, ne inde manarent. Etiam penitus siccavit cum eis peccata dimittens diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Arg̃ esca popłis. cũ etiã adorantes eũ accusat̃
& reprebendunt adeo qđ iratus uideus i¬
ue gencilis seruo suo. uocat eum sathanan¬
in quo maledicit diabolo. Nel diabolus
chinamenta sc̃i martyres qđ desiderant
consequunt᷑. Uel popłis ethiopũ nolen¬
tib conuerti. datus est esca diabolus: in
narent aperuisti fonces ⁊ torrentes. Fons
dicationis: qđ ꝓpter habundantiã dicit᷑¬
torrens .i. flumen. Uel in bouis ficitur
Rons indeficiens. in quib fit fons aquę
saliontis in uitã ȩt̾nam. In malis uͦ qui
non sic habent uerbñ dei. ut bene uiuans
dicit᷑ torrens: quia sieut correns eurrit
cũ impetu s estate ilccat᷑: ita mali accep¬
to uerbo non tacent. currunt. s cẽptatio¬
nis estate deficiunt. Bene autẽ de utrisq
dicit. tu dirupisti: qͥa ꝑ utrosq ds irri¬
gat terrã. Tu siccasti. Quasi. Fontes uer¬
bi dei manare fecisti: s siccasti fliuuos

Expanded text:
us esca populis, cum etiam adorantes eum accusant us esca populis, cum etiam adorantes eum accusant et reprehendunt adeo, quod iratus Judaeus sive gentilis servo suo vocat eum Satanin quo maledicit diabolo quasi mordendochinamenta facti martyres, quod desiderant, consequuntur. Vel populis Aethiopum nolentibus converti datus est esca diabolus, in narent, aperuisti fontes, et torrentes. Fons pter abundantiam dicittorrens, id est flumen. Vel in bonis verbum dicitur fons indeficiens, in quibus fit «fons aquae salientis in vitam aeternam :» in malis vero, qui non sic habent verbum ut bene vivant, dicitur torrens, quia sicut torrens currit cum impetu, sed aestate siccatur: mali accepto verbo non tacent, cum fluunt, sed tentationis aestate deficiunt. Bene tamen de utrisque dicit: Tu dirupisti, quia per utrosque Deus irrigat terram. Tu siccasti quasi dicat: fontes verbi Dei manare fecisti, sed siccasti fluvios
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑat a moẏse uersa in colubrũ deuo¬
ranit uirgas magorũ nersas in dracones.
petrus: cui ostensis reptilibus dictum est.
Macta ⁊ manduca. Ergo ⁊ filii istł uitulum.
& ungas a aron uirgas magorũ. &s petrus
reptilia manducauit: cum gentes quȩ eraił
diaboli credendo ꝑ apłos transierunt in
corpus. xp̃i. Ipsi quoq eccłe de gencibus.
quȩ cũ esset popłs ethiopum. id est. peccatis
nigra conuersione sua dealbata estt ipse
enĩ est esca gentib in quo se consũment.
diabolus uͦ quẽ consumant. S hȩe consũp¬
tio fit paulatim. Sic enĩ & moẏses uitulũ
prius combussit. ut forma conslinderet᷑.
deinde cõminuit. ut paulatim consũꝑtus
biberet᷑ a popło: quia & gentes quȩ conuer¬
tunt᷑ formã diaboli consunctunt in igne.
cũ amore dei abstinent se ab om̃i specie
mali. Deinde cõminunt. cũ paulatim ma¬
la climutunt. Ad ultimũ bibunt: cum
ꝑfecti ex toto consumunt. Est etã diabolꝰ¬

Expanded text:
acceperat Moyses, versa in colubrum devoravit virgas magorum versas in dracones. , de quibus erat Petrus, cui ostensis reptilibus dictum est: «Macta, et manduca .» Ergo et filii Israel vitulum, et virga Aaron virgas magorum et Petrus reptilia manducavit, cum gentes, quae erantdiaboli credendo per apostolos transierunt in corpus Christi. Ipsi quoque Ecclesiae de gentibus, quae cum esset populus Aethiopum, id est peccatis nigra, conversione sua dealbata est, ipse  Christus enim est esca gentibus, in quo se consumment; diabolus vero, quem consumant. Sed haec consumptio fit paulatim. Sic enim et Moyses vitulum prius combussit, ut forma confunderetur, deinde comminuit; ut paulatim consumptus biberetur a populo, quia et gentes, quae convertuntur, formam diaboli confundunt in igne, cum amore Dei abstinent se ab omni specte mali, deinde comminuunt, cum paulatim mala dimittunt, et ad ultimum bibunt, cum perfecti ex toto consumunt. Est etiam diabol
Abbreviated transcription (Latin):
utiq facit: qm̃ eos aut punit aut corrigit
Notti qđ sliꝑbiam quã ds spualit̾ execrat᷑
ultimã posuit. ut sp̃ualit̾ in memoria

Expanded text:
utique facit, quoniam eos aut punis aut corrigis. Nota quod superbiam, quam Deus specialiter exsecratur, ultimam posuit, ut specialiter in memoria
Abbreviated transcription (Latin):
destructis siguis incellectus asaph de iꝑsa
re .i. de salute genciũ. quȩ in aduencu
xp̃i facta est. excecatis iudeis. Quasi. Nos
lis. s ance scła quia in pͥncipio uerbũ.
incerim dũ ispł cecus deserit᷑ operatꝰ ẽ
salutẽ amandi ȩterua in t̾ra .i. ubiq.¬
item in utero uͥgnis quasi in medio t̾ꝙe
ds factus est homo. non solum qui fecitꝰ
os ubi. s etiam unde. ⁊ qualitercepit. uo¬
luit notari: cũ ait. In medio t̾re. Sequit᷑
dit illi facto qđ sic aqua rubri maris
duob laterib defixa est. ut esset iter
siccũ per eam. Mare gentes: cingentes
iudeam sicut mare t̾ram. Has ablaco
idolatriȩ fluxi confirmasti in uͥtuce
tua. id c̃. potentia tua firmasti ut essens
solida terra. sitiens imbrem tuũ. Con¬
tribulasti caꝑita dinconũ in aquis.i.
destruxisti suꝑbias demoniorũ. dum
gentes quȩ possidebant᷑ ab eis libera sti

Expanded text:
destructis signis intellectus Asaph de ipsa re, id est de salute gentium, quae in adventu Christi facta est excaecatis Judaeis. Quasi dicat: Nos lis, sed ante saecula qui in principio Verbum, interim dum Israel caecus deseritur, operatus est salutem item in utero virginis quasi in medio terrae Deus factus est homo, non solum quid fecit et ubi, sed etiam unde et qualiter coepit, voluit notari, cum ait: In medio terrae. Ecce dit illi facto, quod sic aqua Rubri maris duobus lateribus defixa est, ut esset iter siccum per eam, mare, gentes cingentes Judaeam sicut mare terram. Has ablato idololatriae fluxu, tu confirmasti in virtute tua, id est potentia firmasti tibi, ut essent solida terra sitiens imbrem tuum: Contribulasti capita draconum in aquis, id est destruxisti superbias daemoniorum, dum gentes, quae possidebantur ab eis liberasti
Abbreviated transcription (Latin):
testamentũ nouũ. Sensus. Reliquis isr ł
saluȩ fiant. & hoc non ꝑmerita sla. Nulla
enĩ sunt. Qd̾ ex pͣatet. quia repleti sunt iu¬
habitantes in domib tr̃ȩ .i. delectati t̃re¬
nis. Corda sunt domꝰ: in quib libenter
habitant. Beati mundo corde: qui deũ ui¬
debunt. Qui uͦ ibi t̾rena querunt: ñ uide¬
bunt. Quare: Quia repleti sunt ocłos t̾rx̧
raci sunt. Qd̃ totũ uenit ex habitatione do
mutat ꝑsonã pro ꝑsona. gracũ pro odioso.
ut dilectio deuotorũ temperet odiũ contu¬
matium. A it gͦ. Confusus quẽ slia suꝑbia
ritis applicat. quȩ confusio non est humi¬
cata sua. ⁊ desiderantes ȩterna. Soce asaph
iam intcalligeils exenat drena ꝓmissa ue¬
teris testamenti. Quia nͨ nundũ accipit

Expanded text:
tamentum Novum .» Sensus: Reliquiae Israel salvae fient, et hoc non per merita sua: nulla enim sunt. Quod ex hoc patet, quia repleti sunt inhabitant in domibus terrae, id est delectati terrenis. Corda etiam sunt domus, in quibus libenter habitant beati mundo corde, qui Deum videbunt: qui vero ibi terrena quaerunt, non videbunt. Quare? quia repleti sunt terra, id esrati sunt. Quod totum venit ex habitatione dommutat personam pro persona, gratum pro odioso ponens, ut dilectio devotorum temperet odium contumacium. Ait ergo: Confusus, quem sua superbia ritis applicat, quae confusio non est humientes peccata sua, desiderantes aeterna. Ecce Asaph jam intelligens excutit terrena promissa Veteris Testamenti. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi. A saph sine intellectu ita imꝑꝑa¬
uit tibi: s ego asaph uitelligens precor
ne tradas bestiis de quib supͣ. confre¬
gisti capica draconis. id est. ne tradas
diabolo ⁊ angłis eius animã confiten¬
tem tͥ pecata sua. &. animas pauꝑm cuo¬
rũ qui ñ scut diuices statuunt iusticiã

Expanded text:
Quasi dicat: Asaph sine intellectu ita improperavit tibi; sed ego Asaph intelligens precor, Ne tradas bestiis, de quibus supra confregisti capita draconum, id est ne tradas diabolo et angelis ejus animam confitentem tibi peccata sua, et animas pauperum tuorum, qui non, sicut pri
Abbreviated transcription (Latin):
sis xp̃ianis in cęlo sedens. ⁊ ego credidi qd̾
non uidi. Eigo exurge ⁊ iudica causam
imeã. ur ego comrũ qua pinisisti. ili uero
confusionem accipiant. uł hic ut comĩtant᷑
uł in futuro dãpuent᷑. Cũ ita deberet di¬
cere meã. ait tuã. suam causã faciens cau¬
sam uidicis. ut eũ efficacius moueat. eiu
negotii sui qualitas intimat᷑. Tale est
enĩ negotiũ. qd̾ cũ insulcat᷑ a saph in di¬
cendo ubi est ads cuus. ipsi quoq deo de¬
trahit᷑. Unde seqr̃. Memor esto imꝓꝑioꝵ
non dico meorũ s tuoꝵ. scilicet eorum
quȩ sunt ab insiꝑiente ⁊ hoc tota die .i.
continue. Aahnc enĩ uisultat᷑. xp̃o: nec
deerunt usq in finẽ scłi uasa ux. Hoc
ideo dicit ut ipsa continuatio mansuetu¬
dinẽ patientis uidicis incitaret. Repetit
blasphemas uoces mmicoꝵ tuoꝵ. Nel ne
obliiuscaris qͥn exandias uoces dep̃can¬
tiũ te. Suꝑbia etiã eorũ qui te oderunt

Expanded text:
 ego credidi, quod non vidi. Ergo exsurge, et judica causam tuam, ut ego coronam, quam promisisti, illi vero confusionem accipiant, vel hic ut convertantur, vel in futuro, ut damnentur. Cum ita deberet dicere meam, ait tuam, suam causam faciens judicis causam, ut eum efficacius moveat, cui negotii sui qualitas intimatur. Quale est enim negotium, quod, cum insultatur Asaph in dicendo: ubi est Deus tuus, ipsi quoque Deo detrahitur? Unde sequitur: Memor esto improperiorum; non dico meorum, sed tuorum, scilicet eorum quae sunt ab insipiente, et haec tota die, id est continue. Adhuc enim insultatur Christo. Nec deerunt usque in finem saeculi vasa irae. Hoc ideo dicit, ut ipsa continuatio mansuetudinem patientis judicis incitet. Repetit blasphemas voces inimicorum tuorum. Vel ne obliviscaris, quin exaudias voces deprecantium te. Superbia
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscet .i. nullus amodo propħabit uen
lictus qui maluit cedere medieũ quã ab
eo curari: clamat. Ods usqueq̃ imppera¬
cognosceret usqi qͦ: supponit. Irritat. Qa.¬
Tamdiu. quãdiu irricat adu̾sarius uideus
nom̃ tuũ. qd faciet usq in finẽ scłi. ideo¬
ut tu iratus corripias. & sle ille cognoscat
in finem xp̃m. apprehensa causla reũteis

Expanded text:
cognoscet, id est nullus amodo prophetabit velictus, qui maluit caedere medicum, quam ab eo curari, clamat, o Deus, usquequo improperacognosceret usquequo, supponit, irritat atandiu, quandiu irritat adversarius Judaeus nomen tuum, quod faciet usque in finem saeculi. Ideo iratus corripias, et sic ille cognoscet in fine Christum apprehensa cauda revertens
Abbreviated transcription (Latin):
est icerũ uirga. sicut fuerat ante. Mistice
ꝑ serpentẽ qui mortẽ suasit: incelligitur
mors. ꝑ uingam: xp̃s. Igit᷑ uinga serpens
xp̃s moriens. Hic est serpens eneus erectꝰ
in deserto. in quẽ intuentes a serpencib
one. ⁊ recessert̃ a priori spe. Reformatꝰ est
serpens in uingam: quia de morte rediit
xp̃s acd uitam. Tenuit moyses caudã sine
timore: quia discipłi crediderunt firmi¬
ter cognita resurrectione. De hac gͦ resur

Expanded text:
 Mystice per serpentem, qui mortem suasit, intelligitur mors, per virgam Christus. Igitur virga serpens Christus moriens. Hic est serpens aeneus erectus in deserto, in quem intuentes a serpentibus one, et recesserunt a priori spe. Reformatus est serpens in virgam, quia de morte rediit Christus ad vitam. Tenuit Moyses caudam sine timore, quia discipuli crediderunt firmiter cognita resurrectione. Qua dum
Abbreviated transcription (Latin):
quo differunt. Periert̃. Quare. Proꝑter
iniqͥtatẽ suã. Qualit̾: Nelut somꝑniũ
bere thesauros. honores. &. huiꝰ modi.
s quȩ clausis ocłis habere uidet᷑. aꝑtis
non habet. Sic ⁊ mali eũ de hac uica qͣ
ceci dormiunt eiugilauerint morien¬
do: nichil inuenient nisi miseriã. Uere.
Nam o dñe. ⁊ cet̾a. Ci uitas maloꝵ quã
ecdificauit cai t̾rena. de qua iꝑsi abs¬
est leo. alius auis leuitate. alius sus li¬
bidinis sorde. alius asinus torpore. ⁊ hn¬
iusmodi. Temꝑalem quoq felicitatẽ
dixert̃. quȩ cam̃ non est felicitas. s eiꝰ

Expanded text:
quo differunt: perierunt. Quare? propter iniquitatem suam. Qualiter? velut somnium et hujusmodi. Sed quae clausis oculis habere videtur, apertis non habet. Sic et malis, cum de hac vita, qua caeci dormiunt, evigilaverint, moriendo nihil invenient, nisi miseriam. Vere. Nam, o Domine, etc. Civitas malorum, quam aedificavit Cain, terrena est, de qua ipsi absest leo, alius levitate avis, alius sus libidinis sorde, alius asinus torpore et hujusmodi. Temporalem quoque felicitatem duxerunt, quae tamen non est vera felicitas, sed ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ninia deicerent᷑. Incendert̃ etiã igni cũ ñ
culmina. Pollueit̃ sacrilegio tab̾naculũ
nõis tui. id est qd prior salomon edifica¬
uerat nomini tuo. Hȩx autẽ id eo fecert.
cognatio eoꝵ simul. dixert̃ dico istud.
Faciamꝰ quiescere a t̾m om̃s qies festos.¬
A saph ex ꝑsona sua addit der. Hon enĩ
Nan predicta mala sunt ei disciplina. In¬
celligit aut̃ qm̃ res uenit signa sigurarũ
cessare. Unde ait. Non uidimꝰ. Quasi.
Ita funditꝰ euersa sunt om̃ia. qd̾ quȩ sole¬
mus uidere signa nr̃ non uidimꝰ. id est
nusqͣ sacerdos uł uictima.uł huiꝰmodi.
quo solent ẽẽ signa rei uenture. Iam non

Expanded text:
ntur. VERS. 7. Incenderunt etiam igni, cum non culmina. Polluerunt sacrilegio tabernaculum nominis tui, quod Salomon prior aedificaverat nomini tuo. Haec autem ideo fecerunt,cognatio eorum simul, dixerunt, dico istud: faciamus quiescere a terra omnes dies festosAsaph ex persona sua addit Dei. Non enim Nam praedicta mala sunt ei disciplina. Intelligit autem, quoniam res venit, signa figurarum cessare. Unde ait: Non vidimus, quasi dicat: funditus eversa sunt omnia, quoniam quae solemus videre signa nostra, non vidimus, id est nusquam sacerdos vel victima vel hujusmodi, quae solent esse signa rei venturae. Ja
Abbreviated transcription (Latin):
des: quia uigilo ego suꝑ popłm meũ. Hȩc
est uirga de qua dñs ait U ad moysen pe¬
tentẽ signũ ꝑ qd̾ ho crederet᷑ missus ab eo.
Quid tenes in manu cua: E ait moyses.
U irgam. W dñs. P roice illam in t̾rã. Quam¬
s. cũ proiecisset: uersa est in serpentẽ. E ex¬
pauit moyses: ⁊ fugit. & ait illi dñs. Appre¬

Expanded text:
disti, quia vigilo ego super verbo meo .» Haec est virga, de qua Dominus ait ad Moysen petentem signum, per quod crederetur missus ab eo: «Quid tenes in manu tua? Et ait Moyses: Virgam. Et Dominus: Projice illam in terram. Quam cum projecisset, versa est in serpentem, et expavit Moyses et fugit. Et ait illi D
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑: hic ęt̾na. Sacram̃ta ꝙiã diu̾sa.¬
Nam ibi promutentia: hic habentia sal¬
natorem. In quo nunc ꝓmutit᷑: in fu¬
turo dabit᷑ salus. Illa gͥ fuerunt sacra¬
menta p̃sentiũ: hȩc futuroꝵ. Illa enĩ
saluatorẽ. hȩx salutẽ ꝓmictunt. W hie¬

Expanded text:
bantur, hic aeterna. Sacramenta etiabantur, hic aeterna. Sacramenta etiaNam ibi promittentia, hic habentia Salvatorem. In quo nunc promittitur, in futuro dabitur salus. Illa ergo fuere sacramenta nunc praesentium, haec futurorum. Illa enim Salvatorem, haec salutem
Abbreviated transcription (Latin):
menta. ut in uenditione ioseph. & huiꝰ¬
modi. Siciit autẽ pͥmus homo de t̾ra ter¬
renus. scds uͦ de celo celestis: ita illi po¬
pulo qui portabat imaginẽ t̾reni. pͥus
lia: deinde poicanti imaginẽ cȩlestis
illud qd sp̃ũale est: id ẽ. ȩcerna. Sic
gͥ erudito aniniali popło in temꝑalib
uolens eos ds sp̃uales fieri temporalia
abstulit eis. & habundanter dedit ini¬
quis. ut per hoc doceret ea qͣuis data
a deo. tam̃ non ẽẽ uera bona. Hic di¬
uisa ẽ sinagoga in bonos ⁊ in malos.
Nam boni fuert̃ qui prius uidentes pa¬
cem peceatoꝵ hesitauert̃. s ad hoc post¬
ea conu̾si sunt ut solum peterent deũ.
sieut continet suꝑior psalmꝰ. His no¬
uum cestam̃tũ datum est qđ continat
similit̾ tria. scił. precepta. ꝓmissa. sacra¬
menta. s precepta moralia eadem quȩ
fuert̃ in nȩteri. non uͦ figuralia. E adẽ
promissa quoq: & saciamonta ñ eadẽ.
bi enĩ temꝑalia sicut dictũ est ꝓmite¬

Expanded text:
ut in venditione Joseph et hujusmodi. Sicut autem primus homo de terra terrenus, secundus vero de coelo coelestis: ita illi populo, qui portabat imaginem terreni priusest, temporalia; deinde portanti imaginem coelestis illud quod spirituale est, id est aeterna. Sic ergo erudito animali populo in temporalibus volens eos Deus spiritales fieri, temporalia abstulit eis, et abundanter dedit iniquis, ut per hoc doceret ea, quamvis data a Deo, tamen non esse vere bona. Hic divisa est Synagoga in bonos et malos. Nam boni fuerunt qui prius videntes pacem peccatorum haesitaverunt, sed ab hoc conversi sunt postea, ut solum peterent Deum sicut continet superior psalmus. His Novum Testamentum datum est, quod continet similiter tria, scilicet praecepta, promissa, sacramenta. Sed praecepta moralia eadem, quae fuerunt in Veteri: non vero figuralia eadem. Promissa quoque et sacramenta non eadem. Ibi enim temporalia, sicut dictum est, promitte
Abbreviated transcription (Latin):
destructis signis ostenctit rem ipsam scił
aduentũ xp̃i salutẽ ubiq ꝑ ipsũ. ibi. Ds̃ aut̃.
Tercio orat ut ds penitentib pareat: ⁊ roma¬
norũ suꝑbiam utiliter puniat. ibi. Memor
esto. P rimꝰ p̃s lamentationis: s de ulcima¬
lxxumi. capciuitate facta ꝑ ticũ. Sequunt᷑ alii duo
de lamentatione. scił. d̾s uenert̃ gentes. &
suꝑ flumina. Actende uͦ qͣnta fuerit in

Expanded text:
destructis signis ostendit rem ipsam, scdestructis signis ostendit rem ipsam, sc et salutem ubique per ipsum ibi: Deus autem. Tertio orat, ut Deus poenitentibus parcat et Romanorum superbiam utiliter puniat ibi: Memor esto. Primus psalmus lamentationis, sed de ultima captivitate facta per Titum. Sequuntur alii duo de lamentatione, scilicet: Deus venerunt gentes, et: Super flumina. Attende vero quanta fuerit in
Abbreviated transcription (Latin):
ablata sluit figuralia. sicut regnũ. sacerdo
tiũ. circũeisio. ⁊ huiꝰ modi. Hic mali altera
pars sinagoge non attndentes celestia. quȩ
promictebant᷑ grandib tumentes amitere
terrena. quȩ acceperant paruuli. occidert̃
xp̃m qui dederat. propt̾ qđ ⁊ illa amisert̃¬
⁊ ipsi occisi sunt. Ut aucẽ tempꝰ quoq eau¬
sam ostenderet. reuolutis qͥdraginta duob
annis in ipsa festiuicate qua dñm occidert.
a tico ⁊ uespasiano passi sunt. ⁊ ciuitas euer¬
sa. Qd in hoc psalmo plangit a saphi. Dicit᷑
autem iste planetus intellectus asaph. quia
dum plangit causam irrepambilis euer¬
sionis intelligit. hanc scił ut homo relic¬
tis terrenis. & neteri testamento. desinat
esse animalis. & expectet celestia in nouo
cestamento factus sp̃ualis. quȩ ẽ incentio
psalmi. Modus uͦ talis est. P rimo deplorats
ddestructionẽ irreparabilem. p̃cat᷑ ut saltẽ
reliquiş salus fiant. memorans qͣndo ⁊ qͣlit̃
uidei deũ irricantes destructi sunt. Scdo

Expanded text:
ablata sunt figuralia, sicut regnum, sacerdotium, templum, circumcisio et hujusmodi. Hic mali altera pars synagogae non attendentes coelestia, quae promittebantur grandibus, timentes terrena amittere quae acceperant parvuli, occiderunt Christum qui dederat, propter quod et illa amiserunt et ipsi occisi sunt. Ut autem tempus quoque causam ostenderet, revolutis quadraginta duobus annis in ipsa festivitate, qua Dominum occiderunt, a Tito et Vespasiano passi sunt et civitas eversa, quod in hoc psalmo plangit Asaph. Dicitur autem planctus iste intellectus Asaph, quia dum plangit causam irreparabilis eversionis, intelligit hanc, scilicet ut homo, relictis terrenis et Veteri Testamento, desinat esse animalis et exspectet coelestia in Novo Testamento factus spiritalis, quae est intentio psalmi. Modus talis est. Primo deplorans destructionem irreparabilem precatur, ut saltem reliquiae salvae fiant, memorans quando et qualiter Judaei Deum irritantes destructi sunt. Secundo
Abbreviated transcription (Latin):
sinabgoga. quȩ cũ sit quorũlibet congrega¬
tio. propͥe tam̃ congregatio ppłi istł. Hiuic¬
g̾ uetus testamentũ cdatũ est. qđ continet
tria. scił precepta. promissa. sacram̃ca.
Preceptorũ uͦ quedam fuere moralia. ut
non oceides. quedam sigumlia. ut curũ¬
cisio m octaua. P romissa uͦ temꝑa¬
lia: ut t̾ra chanaan copiosa. &. regnum
temꝑale. In his autẽ preceptis figuralib
i promisis. qued am alia ꝓmittebant᷑
spualib. unde ipsa p̃cepta ⁊ promissa eiũ

Expanded text:
libet congregatio, proprie tamen dicitur populi Israel. Huic Vetus Testamentum datum est, quod continet tria, scilicet praecepta, promissa, sacramenta. Praeceptorum vero quaedam fuere moralia, ut Non occides; quaedam figuralia, ut circumcisio in die octavo; promissa vero temporalia, ut terra Chanaan copiosa et regnum temporale. In his autem praeceptis figuralibus et promissis quaedam alia promittebantur spiritualia, unde ipsa praecepta, et promi
Abbreviated transcription (Latin):
lib. tam̃ ꝓ ęt̾nis sit hyminꝰ. Hymnꝰ con¬
tinet tria. Est enĩ laus. ⁊ dei. ⁊ cũ canti¬
co. In laude est confessio: ⁊ in hilaritace
asaph felicicatẽ malorũ: ⁊ penicens re¬
corclat᷑ eius ⁊elo se fuisse deceptũ. Sedo
suũ ⁊ aliorũ de prosꝑita te ma¬
te ma¬
lorũ errorem exꝑonens.
dicit
se ⁊ illos inde reuersos ad me¬
lius
consiliũ. ut scił accendant
ꝑiorũ nouissima. ibi. Ideo con uertet᷑
Tercio aꝑit causam prosꝑitatis maloꝵ ⁊ pe¬
nam. n suam liberationẽ ab ea.ibi. Uerũ¬
tam̃. Quarto arguit se de hoc qđ t̾reua re¬
lauit. ⁊ querit celestia. ibi. Q uia enim.
Ut gͥ credatur experto. ipse a sapͥh qui erra¬
uerat castigans se ⁊ recogitans qͥd subtra¬
ctis temꝑalib ds suis reseruet. ait cum
Hes qui recto sunt corde. non ad t̾rena cun

Expanded text:
libus, tamen pro aeternis sit hymnus. Hymnus conlibus, tamen pro aeternis sit hymnus. Hymnus continet tria. Est enim laus et Dei et cum cantico: In laude confessio est, et hilaritate Asaph felicitatem malorum, et poenitens recordatur ejus zelo se fuisse deceptum. Secundo suum et aliorum de prosperitate malorum errorem exponens dicit, se et illos inde reversos ad melius consilium, ut scilicet attendant orum novissima ibi: Ideo convertetur. Tertio aperit causam prosperitatis malorum et poenam, et suam liberationem ab ea ibi: Verumtamen. Quarto arguit se de hoc, quod terrena zelavit, et quaerit coelestia ibi: Quid enim. Ut ergo melius credatur experto, ipse Asaph, qui erraverat, castigans se et recogitans, quid subtractis temporalibus Deus suis reservet, ait: his, qui recto sunt co
Abbreviated transcription (Latin):
filiĩ iesse. p̃s asaph.
Preter solitũ addidit filii iesse. ꝑ carnalem
genentionẽ significans laudem carnalem
Solet enĩ ifrłicicus popłs pro temꝑalib bene¬
ficiis laudare cdeũ. sicut in historiis legit᷑.
qđ subiersis egyptiis cantauerut. & se¬
ꝑe in deserto pasti. ⁊ uictores hostĩ. & accep¬
to regno in ierłm hẏmnos dixerunt. S
deficientib huiꝰ modi prosꝑicatib propt̾ pec¬
cata eorũ. defecerunt quoq hẏmni danid.
ñ dico filiĩ dei. s filii iesse. qui temꝑale reg
temꝑaliũ laudauert̃ deũ quidã. quib ipse
uidebat᷑ ꝑuersns. dando malis prosꝑa. bonis
aduersa. Fuert̃ autẽ quidã de eodem ppło
perant. eoacli sunt querere ea quȩ nunqͣ
deficerent. ⁊ tandem intellexert̃ sicut fru¬
ctus in radice. ita suas ꝓmissiones in fig̾is
mus a saph .i. fidelis sinagoge. quȩ licet ꝓpt̾
t̾rena tam̃ pie deũ coluit. a quo solo illa
petebat. non a demonib. sicut gentes.

Expanded text:
filii Jesse Psalmus Asaph. Praeter solitum addit: Filii Jesse, per carnalem generationem significans laudem carnalem. Solebat enim Israeliticus populus pro temporalibus beneficiis laudare Deum, sicut in historiis legitur, qui submersis Aegyptiis cantaverunt, et saepe in deserto pasti, et victores hostium, et accepto regno in Jerusalem cecinerunt. Sed deficientibus hujusmodi prosperitatibus propter peccata eorum defecerunt quoque hymni David, non dico: Filii Dei, sed filii Jesse, qui temporale retemporalium laudaverunt Deum quidam, quibus ipse videbatur perversus dando malis prospera, bonis adversa. Fuerunt autem quidam de eodem populo, perant, coacti sunt quaerere ea, quae nunquam deficerent, et intellexerunt sicut in radmus Asaph, id est fidelis Synagogae, quae licet propter terrena, tamen pie coluit Deum, a quo solo illa petebat, non a daemonibus sicut gentes.
Abbreviated transcription (Latin):
Producat t̾ra om̃e lignũ. ⁊ om̃e fenũ. In feno
enĩ frumentũ accepit: quia de frum̃to ꝓost
hȩc uerba nichil adiecit. Ciuitas uͦ scłi est:
de qua in genesi dicit᷑. Cam condidit ciui¬
tatẽ. Cuiꝰ gła sicut flos feni. De hao ita lege.

Expanded text:
Producat terra omne lignum, et omne fenum .» In feno enim frumentum accipitur, quia de frumento post haec verba nihil adjecit. Civitas vero saeculi est, de qua in Genesi dicitur , quod Cain condidit civitatem, cujus gloria sicut flos feni. De hac ita lege:
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s. exprobrans popło suo inobedienti. Qã
ieremias cõmendans icd agebat cũ popło
tati dei resisterent. Hidet᷑ gͦ inde tractus
ticulus huiꝰ psalmi. Unde cũ dixisset fi¬
liorũ ionadab: subiecit. N eorũ qͥ pͥmi
caꝑtini ductisunt. Nlon utiq quia filii
ionadab captini ducti sunt. s quia oppo¬
ideo captiuatos. qͥa ñ obedierunt. W capti¬
s de his psalmꝰ nichil sonat. Ex hac gͦ
inobedientia euꝑata est. ꝑ quã in lege pec¬
eati quȩ ẽ in mẽbris sumꝰ captiui. ⁊ ꝑ m
obedientiã adȩ in quo om̃s peccanerunt
pͥmi. Uel pͥmi in hoc mundo. unde potest
euadi: scdi in inferno unde non potest.
Uel quia pruus qđ aninale est. deinde qd̵
sp̃uale. dicit pͥmi: quia ante uitiis capti.
nisi mali sumꝰ ex nob̾. liberauit de corꝑe
ꝓsalmo fere singłis sillabis cõmendat᷑. Hac
intentione. ut totam spem nr̃am in deo¬

Expanded text:
 exprobrans populo suo inobedienti. Quod Jeremias commendans id agebat, cum populotati Dei resisterent. Judaei enititulus hujus psalmi. Unde cum dixisset: Filiorum Jonadab, subjecit: Et eorum, qui captivi primi ducti sunt. Non utique quia filii Jonadab captivi ducti sunt; sed quia oppoideo captivandos, quia Deo non obedierunt, sicutSed de his psalmus nihil sonat. Ex hac erginobedientia culpata est, per quam in lege peccati, quae est in membris, sumus captivati, et per inobedientiam Adae, r. Vel primi in hoc mundo, unde potest evadi, secundi in inferno, unde non potest. Vel quia prius, quod animale est, deinde quod spiritale est, dicit primi, quia ante vitiis captivanisi mali simus ex nobis, liberavit de corpore psalmo fere singulis syllabis commendatur, hac intentione, ut totam spem nostram