comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiuebam aliquando sine lege: adueniente aũ
mandato peccatum reurx̃. Ego autẽ mortuus
sum et inuentum est michi mandatũ ꝙ erat ad
ꝯcupisces. hoc eẽ ad mortem᷑. Peccatũ enĩ occasi¬
one accepta ꝑ mandatum fefellit me: et ꝑ illd̾
occidit. Concupiscentiam terruit. ñ extinã. T¬
ruit ñ oppresit. fecit timorem pene: ñ amorẽ
iusticie. Itaq inquit lex quidem sc̃a. et manda¬
tum scm̃. et iustum. et bonum. Quod ergo bonũ
est michi factum est mors: absit. Non enim lex
mors: s peccatum mors. quid ergo: ex occasione
mandati. S peccatum: ut appareat peccatum.
latebat enim quando mortuũ dicebatur. ꝑbo
num michi oꝑatum est morrem: ut addita p̃¬
uaricatione: fiat supͣ modũ peccator. aut pec¬
catum ꝑ mandatum. quia p̃uaricatio peccato
non adderetur: si ñ eẽt peccatum. Alo emm
loco aꝑte dicit idem apostolus.Ubi enĩ lex ñ
est: nec p̃uaricatio. Quid ergo : quid dubitamꝰ

Expanded text:
vivebam aliquando sine lege: adveniente autem vivebam aliquando sine lege: adveniente autem mandato, peccatum revixit. Ego autem mortuus sum, et inventum est mihi mandatum quod erat in am, Non concupisces?, hoc esse in mortem. Peccatum enim occasione accepta per mandatum fefellit me, et per illud occidit: concupiscentiam terruit, non exstinxit; terruit, non oppressit; fecit timorem poenae, non amorem justitiae. Itaqtum sanctum et justum et bonum. Quod ergo bonum est, mihi factum est mors? Absit. Non enim lex mors, sed peccatum mors. Quid ergo ex occasione mandati? Sed peccatum ut appareat peccatum - latebat enim quando mortuum dicebatur: per bonum mihi operatum est mortem; ut, addita praevaricatione, fiat supra modum peccator aut peccatum per mandatum; quia praevaricatio peccato non adderetur, si non esset mandatum. Alio enim loco dicit aperte idem apostolus: Ubi enim lex non est, nec praevaricatio . Quid ergo? Quid dubitamus
Abbreviated transcription (Latin):
de scĩ apłi pauli epła qui sermoni
affuistis. audistis illam lectionem.
sequitur que hodie recitata est. Ad¬
huc ille uersatur difficilis. et ꝑ iculosus locus:
quem uobis madiutorio domim nr̃i iħu xp̃i
quantum me religioso apud eum adiuuatis
affectu. prouirib quas iubere dignatur er po¬
nere et enodare suscepimus. Pacientiam michi
p̃beat taritas caritas ur̃a. ut si habeo propter
obscuritatem rerum difficilem disputationẽ.
difficile. multum laboratur: et utinam non sũ
causa laboretur Ut autem prosit labor nr̃.
sit paciens auditus ur̃. quia legen ñ culpat a¬
płs: hesterna die audientib quantũ eristimo
satis feciuius. Ibi quippe ait. Quid ergo dicimꝰ:
lex peccatum est : absit. S peccatum non cogno¬
ui: uisi ꝑ legem. Nam ꝯeupiscentiam nesciebã.
nisi ler diceret non ꝯcupisces. Doca sione autem
accepta peccatũ ꝑ mandatum operatum est. om
nem ꝯcupiscentiam. Sine lege enim peccatum
mortuum est id .ẽ. latet non apparet. Ego autẽ

Expanded text:
stoli Pauli Epistola, qui sermoni adfuistis, audistis: illam lectio sequitur quae hodie recitata est. Adhuc versatur ille difficilis et periculosus locus, quem vobis in adjutorio Domini nostri, quantum me religioso apud eum adjuvatis affectu, pro viribus quas dare dignatur, exponere et enodare suscepimus. Patientiam mihi praebeat Charitas vestra, ut si habeo propter obscuritatem rerum difficilem disputationem, difficile, multum laboratur: et utinam non sine causa laboretur. Ut autem prosit labor noster, sit patiens auditus vester. Quia Legem non culpat Apostolus, hesterno die audientibus, quantum existimo, satisfecimus. Ibi quippe ait: Quid ergo dicemus? Lex peccatum est. Absit. Sed peccatum non cognovi, nisi per legem. Nam concupiscentiam none autem accepta, peccatam per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. Sine lege enim peccatum mortuum est; id est latet, non apparet. Ego autem
Abbreviated transcription (Latin):
cem eius. et ꝓcedent. qui bene fecerunt. in
ti ehuius. Qui male fecer̃ in resurrectione iu¬
dicii: ecce redierunt ad corpus mortis huius:
corpus mortis huius reddit adimpium: nec
inde aliquando soluetur. Tunc ñ erit uita
eterna. s mors et̾na: quia pena et̃na. Tn aũ
dic. Miser egoᷝ ͦ quis me liberabit de corpore
mortis huius: Respondeturtibi: Securus effi¬
ceris: ñ dete. s de domino tuo. Securus effi¬
ceris de pignore tuo: spera cũ xp̃o regnum
xp̃i. Iam pignus tenes sanguinẽ xp̃i. Dic.
dic. quis me liberabit de corpore mortis huius:
nr̃m. Non enĩ sic lib̾ab̾is de corpore mortis hꝰ.
ut hoc corpus non habeas. Habebis: s iam
non mortis huius. ipsum erit: s ñ ipsum erit.
Ipsum erit: quia ipsa caro erit. Non ipsum
erit: quia mortale ñerit. Sic sic lib̾abis de cor¬
pore mortis huius. ut mortale hoc induat im¬
mortalitatem. et corruptibile hoc induat in cor

Expanded text:
cem ejus: et procedent qui bene fecerunt, in cem ejus: et procedent qui bene fecerunt, in tis hujus. Qui mala fecerunt, in resurrectionem judicii : ecce redierunt ad corpus mortis hujus. Corpus mortis hujus redit ad impium, nec inde aliquando solvetur. Tunc non erit vita aeterna, sed mors aeterna, quia poena aeterna. CAPUT dic: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Respondetur tibi: securus efficeris, non de te, sed de Domino tuo; securus efficeris de pignore tuo. Spera cum Christo regnum Christi, jam pignus tenes sanguinem Christi. Dic, dic, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? rum. Non enim sic liberaberis de corpore mortis hujus, ut hoc corpus non habeas. Habebis, sed jam non mortis hujus. Ipsum erit, sed non ipsum erit. Ipsum erit, quia ipsa caro erit: non ipsum erit, quia mortale non erit. Sic, sic liberaberis a corpore mortis hujus, ut mortale hoc induat immortalitatem, et corruptibile hoc indua
Abbreviated transcription (Latin):
re mortis dies adueniens ultimus proculdu¬
bio liberabit. Quid est. pro magno ꝗ gemis:
quid est. quod dicis. quis me lib̾abit: morta.¬
lis loqueris. moriturus loqueris: Separatio
mentis acarne quandoq uentura est: propt̃
breintatem uite numquam longe est. Propt̃
cotidianos casus: quando sit nescis. Ergo si¬
ue festines siue tardes: omins uita humana
breuis est. Quid pro magno gemis et dicis. qͥs
me liberabit de corpore mortis huius: et adĩ¬¬
die ultimo acarne soluentur. non illo die
acorpore mortis. huius liberabuntur tu quid
mortis huius libereris : respondet tͥ apłs. Si
sensum eius cepimus. immo quia domino ad¬
iuuante sine dubio cepimius: respondet tibi
apłs et dicit. Scio quid loquar. Paganos dicis
lib̾ari acorpore mortis huius. quia ueniet
dies ultimus uite huius. et soluendos ad tẽpꝰ
acorpore mortis huius. ueniet et dies quando
omnes qui in monumentis sunt audient uo¬

Expanded text:
re mortis dies adveniens ultimus procul dure mortis dies adveniens ultimus procul dubio liberabit. Quid est quod pro magno gemis? Quid est quod dicis, Quis me liberabit? Mortalis loqueris, moriturus loqueris. Separatio mentis a carne quandoque ventura est: propter brevitatem vitae nunquam longe est; propter quotidianos casus quando sit, nescis. Ergo sive festines, sive tardes, omnis vita humana brevis est: quid pro magno gemis, et dicis, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? CAnon quandoque die ultimo a carne solventur? non illo die a corpore mortis hujus liberabuntur? Tu quid mortis hujus liberaberis? Respondet tibi Apostolus, si sensum ejus cepimus, imo quia Domino adjuvante, sine dubio cepimus; respondet tibi Apostolus, et dicit: Scio quid loquar. Paganos dicis liberari a corpore mortis hujus, quia veniet dies ultimus vitae hujus, et solventur ad tempus a corpore mortis hujus. Veniet et dies, quomnes qui in monumentis sunt, audient vo
Abbreviated transcription (Latin):
hominem interiorem: udeo aliam legem in m̃¬
bris meis. repugnantem legim̃tis meę. et cap¬
diuum me ducentem inlege peccati. quẽ in m̃bͥs
meis. Captiuum: s ex carne. Captiuum: s ex
parte. Nam mens repugnat: et c̃ delectatur
legi dei. Si enim intelligere debemus: sic de se
ipso apł loqutiur. lam ergo si mens ñ ꝯfistit
peceato ai tullanti. suggerenti. blandienti. si mers
suas. delectationib carnis nulla exparte con¬
ferendas. Si ento ñ ꝯsentit. et est in me. quioda
non asentetrd unnquid ipsa mor non est inde
nom ꝗluio illus ꝙ mortuũ est ñ ꝑtinet adte : adhuc
tibr est conteatio: quid enam indesperandũ ẽs
carne miser homo. Non enim iumente bomo:
et incarne non homo.Quis enim umꝗ carnẽ
suam odio habet.: miset ego homo. quis me li¬
berabit decorpore mortis huius: quid est fratresͤ
quasi carere uult corpore. Quid festiuas. si tan¬
tum ibi est uitentio tua ut corpore careas:
mor quandoq uentura est. et te abisto corpo¬

Expanded text:
m in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis: captivum, sed ex carne; captivum, sed ex parte. Nam mens repugnat, et condelectatur legi Dei. Sic enim intelligere debemus, si de se ipso Apostolus loquitur. Jam ergo si mens non consentit peccato titillanti, suggerenti, blandienti; si mens suas, delectationibus carnis ex nulla parte conferendas: si ergo non consentit, et est in me quiddam non consentit. Numquid ipsa mors non est in te? Numquid illud quod mortuum est, non pertinet ad te? Adhuc tibi est contentio. Quid etiam inde sperandum estcarne miser homo. Non enim in mente homo, et in carne non homo. Quis enim unquam carnem suam odio habuit ? Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Quid est hoc, fratres? Quasi carere vult corpore. Quid festinas? Si tantum ibi est intentio tua, ut corpore careas; mors quandoque ventura est, et te ab isto corpo
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝯtentio. scimus quia lex sp̃uał est: ego aut̃
carnalis sum. Si ergo de se ipso apłs dicit: si di¬
alis est. ego autẽ carnalis sum: tale ẽ. quale si¬
Quando totus sp̃ualis: cũ seminatur corpus
anmale: resurget corpus spũale. Modo ergo
quando feruet mortis ꝯtentio. ñ ꝙ. uolo agõ.
exparte spiritualis. ex parte carnalis. Expar¬
de meliore sp̃ualis: ex parte inferiore carnał.
Ad huc ꝯfligo. ñdũ uici: magnũ mͥ ẽ. ñ uinci.
Non quod uolo ago. s ꝙ. odi illud facio. Quid fa¬
cis : ꝯcupisco. Et si ꝯcupiscentie ñ ꝯsentio. et si
post ꝯcupiscentias meas ñ eo: tam̃ ad huc con¬
ipse ego. quia ego iumente. ego incarne. Non
homo quia unus ds̃ aquo factus ẽ. homo. Igͥ
ipse ego. ego ipse m̃te seruio legi dei: carne aũ
legi p̾eccati Mente ñ ꝯsentio legi peccati: s ta¬
m̃ nollem eẽt in menbris meis. lex ulla peccati.
ꝯcupiscere. et tamen ago illud. Carne ñ m̃te.

Expanded text:
tis contentio: Scimus quia lex spiritualis est; ego autem tis contentio: Scimus quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum. Si ergo Apostolus de se iitualis est, ego autem carnalis sum: mente quando totus spiritualis? Cum, Seminatur corpus animale, resurget corpus spirituale . Modo ergo quando fervet mortis contentio, non quod volo ago: ex parte spiritualis, ex parte carnalis; ex parte meliore spiritualis, ex parte inferiore carnalis. Adhuc confligo, nondum vici: magnum mihi est non vinci. Non quod volo, hoc ago; quod odi, illud facio. Quid facis? Concupisco. Etsi concupiscentiae non consentio, etsi post concupiscentias meas non eo; tamen adhuc conipse ego: quia ego in mente, ego in carne. Non e unus homo: quia unus Deus, a quo factus est homo. Igitur ipse ego, ego ipse, mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Mente non consentio legi peccati: sed tamen nollem esset in membris meis lex ulla peccati. concupiscere, et tamen ago illud carne, non mente:
Abbreviated transcription (Latin):
nalis estii. Tu. tũ quis quis talis. et totus car¬
nalis es. Si autẽ ꝯcupiscis quidem q. lex ue¬
tat. cum dic̃ ñ ꝯcupisces. seruas tam̃ aliud
quod lex item iubet. pꝰ ꝯcupiscentias tuas
ñ eas: m̃te sp̃ualis es. carne carnalis. Aliud
est enim non ꝯcupiscere: aliud pꝰ ꝯcupiscenti¬
as suas ñ ire. Non ꝯcupiscere omnino ꝑ
uet pugna. quare desperatur uictoria : qñ
erit uictoria : quando absorbetur mor̾ inuic¬
toriam. Tunc erit uax erit triumphantis.:
non sudor pugnantis. que futura est. uax
illa triumphantis: cum corruptibile hoc ui¬
duerit incorruptionem: et mortale hoc in¬
duerit inmortalitatem. Sides uictorem.
audi exultantem. expecta triumphantem
Tunc fiet sermo qui scriptus est. Absorta ẽ
mor inuictoriam. Ubi ẽ. mors contentio
tua : ubi est mors acculeus tuus : ubi est : Ecce
erat: et non ẽ. Ubi ẽ. mors ꝯtentio tua : ecce
mortis contentio: ñ quod uolo ago. Eoce mor¬

Expanded text:
nalis es. Tu, tu quisquis talis es, totus carnalis es. Tu, tu quisquis talis es, totus carnalis es. Si autem concupiscis quidem, quod Lex vetat, cum dicit, Non concupisces ; servas tamen aliud quod item Lex jubet, Post concupiscentias tuas non eas : mente spiritualis es, carne carnalis. Aliud est enim, non concupiscere; aliud, post concupiscentias suas non ire. Non concupiscere, omnino pvet pugna, quare desperatur victoria? Quando erit victoria? Quando absorbebitur mors in victoriam. Tunc enim vox erit triumphantis, non sudor pugnantis. Quae futura est vox illa triumphantis, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem? Vides victorem, audi exsultantem, exspecta triumphantem. Tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Ubi est? Ecce erat, et non est. Ubi est, mors, contentio tua? Ecce mortis contentio: Non quod volo ago. Ecce mor
Abbreviated transcription (Latin):
se carnalis est. s qui dix̃ et ipsis spuali¬
inꝑfectione celesti. et angelica ñdum erant
in illius patrie securitate. s in huius ꝑe¬
grinationis sollicitudine uersabantur.
Quid eis dix̃ : certe sp̃uales eos uocauit. Uos
inquit qui spũales estis. instruite huius¬
modi iuspũ lenrtatis. intendens teipsum.
ne et tu tempteris. Ecce ꝗͣ spũalem tam ap¬
pellauit etatem. timuit ille temptationis
fragilitatem. unde possit temptari spũalis:
et si non exmente utiq excarne. Spũalis
carnalis. Ecce spũalis. Mente seruio legi dĩ
Ecce carnalis. Carne autem: legi peccati. Idẽ
ergo iꝑse et spũalis et carnalis: Idem pla¬
ne. quandiu hic uiuit: sic est. Noli mira¬
ri quisquis es. quicumq carnalib ꝯcupis¬
centiis cedis atq ꝯsentis. qui eas uel bonas
putas ad explendam libidinis saturitatẽ.
uel certe sic iam uides malas ut eis tamen
cedendo ꝯsentias. et quo ducunt seqͣris ut
ea que mala suggerunt ꝑpetres: totus car¬

Expanded text:
se carnalis est? Sed quid dixit et ipsis spiritualifectione coelesti et angelica, nondum erant in illius patriae securitate, sed in hujus peregrinationis sollicitudine versabantur? quid eis dixit? Certe spirituales eos vocavit: Vos, inquit, qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu tenteris . Eccepellavit, timuit illi tentationis fragilitatem, unde posset tentari spiritualis, etsi non ex mente, utique ex carne. Spiritualis carnalis. Ecce spiritualis: Mente servio legi Dei. Ecce carnalis: carne autem legi peccati. Idem ergo ipse et spiritualis et carnalis? Idem plane, quamdiu hic vivit, sic est. ri, quisquis es, quicumque carnalibus concupiscentiis cedis atque consentis, qui eas vel bonas putas ad explendam libidinis saturitatem, vel certe sic jam vides malas, ut eis tamen cedendo consentias, et quo ducunt sequaris, et ea quae mala suggerunt perpetres; totus car
Abbreviated transcription (Latin):
lo .N. facio bonum: sꝗ. nolo malum hoc ago.
et repetit. Si autem ꝙ. nolo ego hoc facio. ide cõ¬
cupisco.ram non ego oꝑor illud. s id ꝙ. in me
habitat peccatum. Inuenio gͦ michi legem
uolenti facere bonum. Bonã inuenio legem
bonum est lex. bonũ aliquid est. lex. Unde ꝓ¬
bo ÷ quia implere uolo. Inuenio gͦ michi uolen¬
ti legem facere bonũ: qm̃ michi malũ ad iacet.
et hoc michi. Non eñĩ caro. ñ mea aut de alia
fubstantia caro. aut de alio pͥncipio caro. aut
anima ex dõ. et caro degente tenebraꝵ. absit.
langor repugnat sanitati. Semiuius iacebat
in uia. curatur adhuc. sanantur omnes lango¬
res eius. Nonꝙ uolo ago: sꝙ. odi illud facio. Si
autem & nolo ego illud facio: inuenio ergo legẽ

Expanded text:
lo, facio bonum; sed quod nolo malum, hoc ago. Et repetit, Si autem quod nolo ego, hoc facio, id est, concupisco; jam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Invenio ergo legem mihi volenti facere bonum. Bonum invenio legem; bonum est lex, bonum aliquid est lex. Unde probo? Quia implere volo. Invenio ergo legem mihi volenti facere bonum; quoniam mihi malum adjacet. Et hoc mihi. Non enim caro non mea, aut de alia substantia caro, aut de alio principio caro, aut anima ex Deo, et caro de gente tenebrarum. Absit. Languor repugnat sanitati. Semivivus jacet in via , curatur adhuc, sanantur omnes languores ejus . Non quod volo ago; sed quod odi, illud facio. Si autem quod nolo ego, illud facio; invenio e
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo scis : modo dicis ignoro: modo dicis
scio ego. quomodo te intelligam: nescio. an hoc
est. quod intelligo: ubi enim ait. quod oꝑor ig¬
noro: dir̃ ignoro. ñ aprobo. non accepto. non
michi placet. ñ ꝯsentio ñ laudo. Non enim et
xp̃c eos ignorabit. quib dicturus ẽ. non no¬
uii uos : prorsus etram hoc intelligo. quod enim
uero iuste pumebat: nouerat quod puniebat:
et tam̃ peccatum non nouerat: quia peccatum
non fecerat. Quod enim operor: ignoro. Non
enĩ quod uolo ago. s ꝙ. ocdi illud facio. Si autẽ
ꝙ nolo hoc facio: ꝯsentio legi qm̃ bona est.

Expanded text:
quomodo scis? Modo dicis, Ignoro; modo dicis, quomodo scis? Modo dicis, Ignoro; modo dicis, Scio: ego quomodo intelligam, nescio. An hoc est quod intelligo? Ubi enim ait, Quod operor, ignoro; dixit ignoro, non approbo, non accepto, non mihi placet, non consentio, non laudo. Non enim et Christus eos ignorabit, quibus dicturus est, Non novi vos . Prorsus etiam hoc intelligo, Quod enim vero juste puniebat, noverat quod puniebat. Et tamen peccatum non noverat, quia peccatum non fecerat. Quod enim operor, ignoro: non enim quod volo ago; sed quod odi, illud facio. Si autem quod nolo, hoc facio; con
Abbreviated transcription (Latin):
lo ꝯcupiscere. et tam̃ ꝯcupisco. quã uis ꝯcupi¬
scentie meȩ assensum ñ p̃beam: qũauis post
eam non eam. Resisto enim. auerto mentem. ne¬
go arma. teneo m̃bra. et tam̃ fit inme ꝗ. nolo.
Ꝙ non uult et lex. nolo: cum lege ꝙ non uult
incarne. quia ego sum incarne. ego sum inm̃te.
ego sum in regente. Mens enĩ regit. caro regitur.
et magis sum ego in eo ꝙ. rego.ꝗ. in eo in quo re¬
Se. Nunc autem iam ñ ego oꝑor illud. Nunc aũ
quidem. nunc autem iam redemptus. qui fui
antea subpeccato uenundatus. iã accepta gr̃a
saluatoris. ut m̃te condelecter legi dei: nõ ego
operor illud. sq. habitat in me peccatum. Scio
emm quia ñ habitat in me. Iterũ ergo in me
audi quod sequitur. Hoc ẽ. incarne mea bonũ.
yelle enim ad iacet michi. Scio. Quid scis ͤ quia
ñ habitat in me: hoc est incarne mea bonũ.
Iam dudũ dixeras. ꝗ oꝑor ignoro. Si ignoras.

Expanded text:
lo concupiscere, et tamen concupisco; quamvis concupilo concupiscere, et tamen concupisco; quamvis concupiscentiae meae assensum non praebeam, quamvis post eam non eam. Resisto enim, averto mentem, nego arma, teneo membra; et tamen fit in me quod nolo. Quod non vult lex, nolo cum lege; quod non vult,in carne. Quia enim ego sum in mente, ego sum in regente: mens enim regit, caro regitur: et magis sum ego in eo quo rego, quam in eo in quo ree: Nunc autem jam non ego operor illud. Nunc autem, quid est? Nunc autem, jam redemptus, qui fui antea sub peccato venumdatus, jam accepta gratia Salvatoris, ut mente condelecter legi Dei, non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Scio enim quia non habitat in me. Iterum ergo in me: audi quod sequitur, hoc est in carne mea bonum. Velle enim mihi adjacet. Scio. Quid scis? Quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. Jamdudum dixeras, Quod operor, ignoro. Si ignoras,
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo ꝯsentis legi : prorsus siꝗ. nolo ħ facio:
ꝯsentio legi. qm̃ bona est. Quomodo : quia tu.¬
bet lex ñ ꝯcupisces. quid uolo age. ñ ꝯcupisc̾e.
Solendo ꝙ uult lex: ꝯsentio legi qm̃ bona
est. Si diceret lex ñ ꝯcupisces. et ego uellem
ꝯcupiscere: non ꝯsentirem legi.et omnino ab
illa uoluntatis ꝑuersitate diũsus exifterem.
dicente enim lege ñ ꝯcupisces. et ego uelĩ ꝯcu¬
piscere. ñ ꝯsentio legidei. Quid modo : quid di¬
cis olex: ñ ꝯcupisces: et ego nolo ꝯcupiscere: et
ege nolo: Quod ñ uis nolo. Idõ ꝯsentio: qra.
non uis nolo. Hon implet legem infirmi¬
tas mea: s legem laudat uoluntas mea Gsi
ꝙ nolo hoc ago. idõ ꝯsentio legi quia noloꝗ.
non uult. ñ quia ago ꝙ nolo. Ipsũ enĩ agere
ꝯcupiscere est: ñ ꝯcupiscentie consentire. ne
aliquis iam in aplõ peccandi sibi querat ex¬
emplum. et det malum exemplũ non q uolo
ago. Quid eñ lex dicit : ñ ꝯcupisces. & ego no¬

Expanded text:
quomodo consentis legi? Prorsus, si quod nolo, hoc facio, consentio legi, quoniam bona est. Quomodo? quia jubet lex, Non concupisces, Quid volo ego? non concupiscere? Volendo quod vult lex, consentio legi, quoniam bona est. Si diceret lex, Non concupisces, et ego vellem concupiscere; non consentirem legi, et omnino ab illa voluntatis perversitate diversus existerem. Dicente enim lege, Non concupisces, et ego vellem concupiscere; non consentio legi Dei. Quid modo? quid dicis, o lex? Non concupisces. Et ego nolo concupiscere, et ego nolo; quod non vis, nolo: ideo consentio, quia quod non vis, nolo. Non implet legem infirmitas mea: sed Legem laudat voluntas mea. Ergo si quod nolo, hoc ago; ideo consentio legi, quia nolo quod non vult, non quia ago quod nolo. Ipsum enim agere concupiscere est, non concupiscentiae consentire: ne aliquis jam in Apostolo peccandi sibi quaerat exemplum, et det malum exemplum. Non quod volo ago. Quid enim lex dicit? Non concupisces. Et ego no
Abbreviated transcription (Latin):
delectat non facio: habeo eui ꝯdelecter. Con¬
delector enim legi dei. scđm interiorẽ hominẽ.
Quid tu de carne tua tu multuaris: quid de¬
lectationes tuastultas temporares. fluxas. ua¬
nas norias. tumultuose suggeris. et eas quasi
garrulas michi narras: narrauer̃ mͥ iniusti
delectationes. Inde est. et ista ꝯcupiscentia. Nar¬
rat michi delectationes: s ñ sic̃ lex tua d̾. Con¬
delector enim legi dei. ñ de me s de grã dei Tu
ꝯcupiscentia incarne tumultuaris: m̃tem tͥ
ñ subdis. In dõ sꝑabo nontimebo qui faciat

Expanded text:
delectat, non facio, habeo cui condelecter. Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem. Quid tu de carne tua tumultuaris? Quid delectationes stultas, temporales fluxas, vanas, noxias, tumultuose suggeris, et eas quasi garrula mihi narras? Narraverunt mihi injusti delectationes. Inde est et ista concupiscentia. Narrat mihi delectationes, sed non sicut lex tua, Domine . Condelector enim legi Dei: non de me, sed de gratia Dei. Tu concupiscentia in carne tumultuaris, mentem tibi non subdis. In Deo sperabo; non timebo quid faciat
Abbreviated transcription (Latin):
non : Non adiacet: ñ dix̃ facere. s ꝑficere. Ñ
enim nichil facis : rebellat ꝯcupiscentia. et
ñ ꝯsentis. Delectat uxor aliena: et ñ annius.
Mentem auertis. insecretarium mentis in¬
tras. lides foris strepentem ꝯcupiscentiam:
profer aduersus eam sententiam. mundats
ascientiam. Nolo inquis: ñ facio. Puta q¬

Expanded text:
non adjacet. Non dixit, facere; sed, perficere. Non enim nihil facis. Rebellat concupiscentia, et non consentis; delectat uxor aliena, et non annuis, mentem avertis, in secretarium mentis intras. Vides foris strepentem concupiscentiam, profers adversus eam sententiam, mundans conscientiam. Nolo, inquis, non facio. Puta q
Abbreviated transcription (Latin):
Adhuc in hac carne ꝑmanentes. ũdũ inc̃ele¬
sti patria triumphantes. Ergo qm̃ rogauit
dm̃ t̃. ut ab illo iste stimulus auferretur nec
auditus est. ad uoluntatem. quia erauditus ẽ.
ad sanitatem. forte ñ indecent̃ ipse loquitur
ubi dicit. cuus autem quia lex sp̃ualis¬

Expanded text:
adhuc in hac carne peregrinantes, nondum in coeleadhuc in hac carne peregrinantes, nondum in coelesti patria triumphantes. Ergo quoniam Dominum ter rogavit, ut ab illo iste stimulus auferretur; nec auditus est ad voluntatem, quia exauditus est ad sanitatem ; forte non indecenter ipse loquitur, ubi dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
huc curabatur: si magnipendis ipsius ho
tem. ut sentias docentem. Audi. et ne magni¬
tudine reuelationũ mear̃  extollar. Ec̃ce ĩã
possum dicere apło paulo. ne extollaris sc̃ẽ
apłe. tu ne extollaris adhuc cauendũ est. tu
ne extollaris adhuc tũdũ est. tune extolla¬
ris. ad huc huic infirmitati medicina queren¬
di quid sim: et nolialtum saꝑe s time. Audi
quomodo breuis aginis ingrediatur. ubi
aries sic ꝑielitatur. He magnitudine indͥe
reuelationum mearum extollar: datus est mͥ
stimulus carns mec angłs sathane qui me
colafizet. Qualem tumorem timuit. qui mor¬
dacissimum epithema accepit: Iã ergo mͦ
dic: quia tanta in illo erat iusticia. quanta ẽ.
mangłis scĩs. An forte et angłs sc̃s in celo ne
ex tolłatur. accipit stmulum angłm satha
ne quo colafiretur : absit hoc de scĩs angłis
suspicari. homines sumus. apłos scõs homi¬
uos agnoscamus. uasa electa. s adbuc fragilia.

Expanded text:
huc curabatur; si magnipendis ipsius honhuc curabatur; si magnipendis ipsius hontem, ut sentias docentem. Audi: Et ne magnitudine revelationum mearum extollar. Ecce jam possum dicere apostolo Paulo: Ne extollaris, sancte Apostole? Tu ne extollaris, adhuc cavendum est? Tu ne extollaris, adhuc timendum est? Tu ne extollaris, adhuc huic infirmitati medicina quaerendi quid sim; et noli altum sapere, sed time. Audi quomodo brevis agnus ingrediatur, ubi aries sic periclitatur. Ne magnitudine, inquit, revelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Qualem tumorem timuit, qui mordacissimum epithema accepit? Jam ergo modo dic quia tanta in illo erat justitia, quanta est in Angelis sanctis. An forte et angelus sanctus in coelo, ne extollatur, accipit stimulum angelum satanae, a quo colaphizetur? Absit hoc de sanctis Angelis suspicari. Homines sumus, Apostolos sanctos homines agnoscamus; vasa electa, sed adhuc fragilia;
Abbreviated transcription (Latin):
dic nob scẽ paule alium aliquem manifesti¬
orem locũ: ubi ñ queris immortalitatem .s.
ubi non queris immortalitatem: et hic ĩã
susurratur: iam contradr̃. Nideor michi audire
quoꝵdam cogitationes. et ħͥ dr̃ michi. Wer̃
est: noiu ꝗ. dicturus es. Confitetur infirmi¬
ꝑfecta iusticia ñ incorpore. Nam quis igno¬
rat utiq apłm in corpore fiusse fragilem. cor¬
pore fuisse mortalemͤ. sic̃ dic̃. Habẽmus the¬
saurum istum inuasis fictilib. Quid tͥ ergo
c̃uase fictili : de thesauro aliquid loquerẽ: si
aliquid minus habuit. Sierat quod ei ad au¬
rum iusticie possit addi: inueniamus. ipsum
audiamus: ne inuiriosi existimemur. et ne
magnitudo reuelationũ mearũ. apłs dicit.
Inmagnitudine reuelationũ mearũ ne ex¬
tollar. nempe hic agnoscitis apłm haben¬
tem magnitudinẽ reuelationum: et tuneu-¬
tem elationis p̃cipitiũ. Ut ergo noueris qr
et ipse apłs qui uolebat alios saluos facere.
adhuc curabatur. ut noueris quia et ipse ad¬

Expanded text:
ostole, alium aliquem manifestiorem locum, non ubi quaeris immortalitatem, sed ubi confiteris infirmitatem. Et hic jam susurratur, jam contradicitur. Videor mihi audire quorumdam cogitationes, et hic dicitur mihi: Verum est, novi quid dicturus es: confitetur infirmiperfecta justitia, non in corpore. Nam quis ignorat utique Apostolum in corpore fuisse fragilem, corpore fuisse mortalem, sicut dicit: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus ? Quid tibi ergo cum vase fictili? De thesauro aliquid loquere. Si aliquid minus habuit, si erat quod ei ad aurum justitiae posset addi, inveniamus. Ipsum audiamus, ne injuriosi existimemur. Et ne magnitudine revelationum mearum, Apostolus dicit: In magnitudine revelationum mearum ne extollar. Nempe hic agnoscitis Apostolum habentem magnitudinem revelationum, et timentem elationis praecipitium. Ut ergo noveris quia et ipse Apostolus, qui volebat alios salvos facere, adhuc curabatur: ut noveris quia et ipse ad
Abbreviated transcription (Latin):
uelut indigni repellerentur. Ad optinendam
quippe salutẽ idcͥco arbitͥum hominis con¬
sulendũ ẽ: qm̃ opus salutis uoluntarium
eẽ oportet. Et hoc quidem apͥncipio sic factum ẽ.
Postqͣm autẽ ad fidem multitudo gentium intro¬
iuit. iam nc̃ etiam in his qui a fidelib generant᷑
paruulis ẽadem forma seruatur. quos et ipsos
mat̃ ęccłia ꝓuida dispensatione sacram̃to salu¬
tis uit̾u carere non uult: ne forte ipsa dilatio¬
ne a salute alieni fierent. si sine ꝑcepto saeram̃to
salutis subito ab hac uita exirent. Congrue gͦ
ꝓutsa ẽ et illis medicina salutis. ut in sacram̃to
fidei baptirent᷑ : et ꝑ alteriꝰ fidẽ dõ reconcilient᷑.
quos ꝑ alt̃ius peccatum alienatos constat ẽẽ a
dõ. Institutũ ẽ itaq adhoc nouum saeram̃tũ
ad catecizandos paruulos exorcizandos. mici¬
andos. et deinde baptitandos: in quib ꝓ par-¬
uulis audit eccłia. et int̾rogata repondet. et spon¬

Expanded text:
velut indigni repellerentur. Ad obtinendam velut indigni repellerentur. Ad obtinendam quippe salutem idcirco arbitrium hominis consulendum est, quoniam opus salutis voluntarium esse oportet. Et hoc quidem a principio sic factum est. Postquam autem ad fidem multitudo gentium introivit jam nunc etiam in iis qui a fidelibus generantur parvulis; eadem forma servatur, quos et ipsos mater Ecclesia provida dispensatione sacramento salutis interim carere non vult, ne forte ipsa dilatione, a salute alieni fierent, si non percepto sacramento salutis subito ab hac vita exirent. Congrue ergo provisa est in illis medicina salutis, ut in sacramento fidei baptizentur, et per alterius fidem Deo reconcilientur, quos per alterius peccatum alienatos constat esse a Deo. Institutum est itaque ad hoc novum sacramentum ad catechizandos parvulos, exorcizandos, initiandos, et deinde baptizandos, in quibus pro parvulis audit Ecclesia, et ad interrogata respondet et spon
Abbreviated transcription (Latin):
Natecuminus instrutus uł audiens int̾pre¬
tat᷑. Catecizare enim instruere est. qͣndo
baptirandi pͥus instruunt᷑ et docent᷑ quȩ
sit forma fidĩ xp̃iane. in qua eos saluos sieri et sa¬
cram̃tum salutis susciꝑe oportet: sicut scriptũ
ẽ. Ite docete om̃s gentes baptizantes eos in noĩe
patris et filii et sp̃c scĩ. Prius docete. postea bap¬
citate. Docete ad instructionẽ: baptirate ad
emundationẽ. Docete ad fidem. baptizate ad
peccatoꝵ remissionẽ. Idõ docete: quia qui cre¬
aiłit. idõ baptizate : qͥa qui baptizatꝰ fuerit.
saluus erit. Hȩc gͥ forma catecitationis apͥmis
temporib xp̃iane fidei instituta ẽ. Quȩ tẽ
quidẽ necessario seruabatur. quando adul-
tis et intelligentiam habentib pͥusqͣm ad bap¬
tismi sacram̃tũ acced̾ent. regła fidei xp̃ianȩ
nunciabatur : ut uł sponte fidei adqͥescentes
digni regeneratione spiritali iudicarent᷑: uł
crede nolentes. merito a ꝑceptione sacram̃ti dĩ

Expanded text:
atechumenus instructus vel audiens interpretatur; catechizare enim est instruere, quoniam baptizandi prius instruuntur et docentur quae sit forma fidei Christianae, in qua eos salvos fieri et sacramentum salutis suscipere oportet, sicut scriptum est: Ite, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii, et Spiritus sancti . Prius docete, postea baptizate. Docete ad instructionem, baptizate ad emundationem. Docete ad fidem, baptizate ad peccatorum remissionem. Idcirco docete quia qui crediderit, ideo baptizate; quia qui baptizatus fuerit, salvus erit . Haec igitur forma catechizationis a primis temporibus Christianae fidei instituta est. Quae tunc quidem necessario servabatur quandtiam habentibus priusquam ad baptismi sacramentum accederent, regula fidei Christianae nuntiabatur, ut vel sponte fidei acquiescentes digni regeneratione spirituali judicarentur, vel credere nolentes merito a perceptione sacramenti Dei
Abbreviated transcription (Latin):
um sicut suꝑuis dictum est incaruate¬
in seriptura sacra singłarit de spu sancto con¬
cept memorat᷑. hec quidem sicut et cetera q̃
de ipso dicunt᷑. numana intelligentia timide
contingit: s deuotio fidei amplius p̃sumens
seãm purã conscientiã fident inquirit. Que¬
renĩ itaq in pͥmis ẽ: quomͦ intelligi opor
teat qđ dictum ẽ beatam mariami de spu
scõ concepisse. Scumnus namq et om̃s iam
freguentissimo nature usii aidicrmus qd eũ
mrauer a uiro concepisse dicitur: ñ uͥ sub
sus costum suscepisse memorat. Et hee qͥdẽ
cardos suba ae carne uiri ꝑ iysum carnis eo

Expanded text:
um sicut superius dictum est incarnatiin Scriptura sacra singulariter de Spiritu sancto conceptus memoratur. Haec quidem sicut et caetera quae de ipso dicuntur humana intelligentia timide contingit; sed devotio fidei amplius praesumens secundum puram conscientiam fidenter inquirit. Quaerendum itaque in primis est quomodo intelligi opoteat quod dictum est, beatam Mariam de Spiritu sancto concepisse. Scimus namque et omnes jam frequentissimo naturae usu didicimus, quod cum mulier a viro concepisse dicitur, non aliud nis coitum suscepisse memoratur. Et haec quidem carnis substantia de carne viri per ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
subiectis ꝓdest quib terreni honoris iure prefe¬
riuit᷑. Potestas bona ẽ: quia adõ donata ẽ. ut
malum timore coerceat non ut temere malũ
cõmittat. Flichil autẽ peuis: qͣm ꝑ potestatẽ
peccandi lib̾tatẽ hab̾e. Flichilq infeliciꝰ: male

Expanded text:
subjectis prodest, quibus terreno honore praefesubjectis prodest, quibus terreno honore praefertur. Potestas bona est, quae a Deo donante est, ut malum timore coerceat, non ut temere malum committat. Nihil autem pejus quam per potestatem peccandi libertatem habere; nihilque infelicius m
Abbreviated transcription (Latin):
state seculari exuitur: aut si aliqua ciugi¬
tur. non sub illa curuatur. ut suꝑbul time¬
at. s eam sibi subicit. ut humilior innotescat. ⁊ba
etiam nec adhoc usus est quod docebat. s dum
posset uti licita abnuit. seseq ut paruulum in
medio eorum quib preerat ostendit. Qui appecen
desudat labore: et hic et in futuro uacuus inue¬
nitur arequiȩ. Tantoq sarcinis ẽ peccatoꝵ gra¬
tanto grauiꝰ curarum ponderibus aggrauͣtur.
Cisq magis mente et cogitatione subicitur. qͥbꝰ
sublimitatis gradu preponitur. Nam ut quidã
patrum ait: omne quod suꝑeminet plus mero¬
rib afficitur. qm honoribꝰ gaudet. Quanto qͥsq
curis mundi maiorib occuꝑatur. tanto facili¬
orib uicus premitur. Si enim uix ualet pecca¬
ta animꝰ deuitare quietꝰ. quanto magis occupa¬
tione scłari deuinctꝰ: Non statim utile est om¬
ne potestatis insigne: s tunc uere ẽ utile si be¬
ne gerat᷑. Tunc autem bene geritur: quando

Expanded text:
state saeculari exuitur, aut si aliqua cingitur, non sub illa curvatur, ut superbus tumeat, sed eam sibi subjicit, ut humilior innotescat. Probetiam nec ad hoc usus est quod decebat, sed, dum posset uti, licita abnuit, seseque ut parvulum in medio eorum quibus praeerat ostendit . 2. Qui in adesudat labore, et hic et in futuro vacuus invenitur 338 a requie; tantoque sarcinis peccatorum gratanto gravius curarum ponderibus aggravatur; eisque magis mente et cogitatione subjicitur, quibus sublimitatis gradu praeponitur. Nam, ut quidam Patrum ait: Omne quod supereminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet. 4. Quanto quisque curis mundi majoribus occupatur, tanto facilius vitiis premitur. Si enim vix valet peccata animus devitare quietus, quanto minus occupatione saeculari devinctus? 5. Non statim utile est omne potestatis insigne, sed tunc vere est utile, si bene geratur. Tunc autem bene geritur, quando
Abbreviated transcription (Latin):
regnauerunt s non exme: quasi diceret. Nlon me
ꝓpicio: etiam s me irato. Unde inferiꝰ ꝑ eundem
ꝓpħam adicit. Dabo inquit tibi regem infurore
meo. Quo manifestiꝰ elucet. bonam malamq po¬
testatem a dõ ordinari: s bonam ꝓpiciomalam
irato. Reges quando boni sunt muneris eẽ dĩ.
quando uͦ mali sceleris ẽẽ popłi. Scd̃m mertcũ¬
enim plebium disponttur uita rectorum destan¬
te iob. Qui regnare facit hypoeritam: ꝓꝑter
peccata popłi. Irascente enim dño talem recto¬
rem plebe suscipiunt: qualem ꝓ peccato mereu¬
tur. Nonnunqͣm ꝓ malieia plebis etiam reges
mutantur: et qui ante uidebantur ẽẽ boni.
accepto regno funt iniqui.

Expanded text:
regnaverunt, sed non ex me ? Quasi diceret, non me regnaverunt, sed non ex me ? Quasi diceret, non me propitio, sed etiam summe irato. Unde et inferius per eumdem prophetam addidit: Dabo, inquit, tibi regem in furore meo . Quo manifestius elucet bonam malamque potestatem a Deo ordinari; sed bonam propitio, malam irato. 11. Reges quando boni sunt, muneris est Dei, quando vero mali, sceleris est populi. Secundum enim meritum plebium disponitur vita rectorum, testante Job: Qui regnare facit hypocritam propter peccata populi . Irascente enim Deo, talem rectorem populi suscipiunt, qualem pro peccato merentur. Nonnunquam pro malitia plebium etiam reges mutantur, et qui ante videbantur esse boni, accepto regno fiunt iniqui.
Abbreviated transcription (Latin):
tem et lumina lapilloꝵ. nudi et miseri ad in¬
ferna torquendi descendunt. Reges: arecte agẽ¬
do uocati sunt. Idõq recte faciendo regis nom̃
gant. seususq ꝓprios bene regant. et motus resisten¬
tes sibi rationabili discretione disponant. Recte
igitur illi reges uocantur : qui tam semet ipsos qͣm
subiectos bene regendo modificare nouerunt. Qͥdã
ipsum nom̃ regiminis : ad immanitatem trans¬
uertunt crudelitatis. Dumq ad culm̃ potestatis
uenerint: in apostasiam confestim labuntur.
Tanto q se tumore coidis extollunt. ut cunctos
subditos in sui comparatione despiciant. eosq
quibꝰ preeẽ contingit non agnoscant. Quib con-
gruit quod ꝑ eccłiasten dicitur. Ducem te consti
res se ceteris sentiant: mortales tam̃ se ẽẽ agnos¬
cant. Nec regni głam qui in scło sublimantur
aspiciant: s opus quod secum ad inferos depor¬
tent intendant. Si gͦ carebunt huiꝰ temꝑis gła.
illa agant quȩ post finem sine fine possideant.

Expanded text:
tem, et nitorem lapilloferna torquendi descendent. Reges a recte agendo vocati sunt, ideo quia recte faciendo regis nomen gant, sensusque proprios bene regant, et motus resistentes sibi rationabili discretione componant. Recte igitur illi reges vocantur, qui tam semetipsos quam subjectos, bene regendo pacificarenoverunt. Quidam ipsum nomen regiminis ad immanitatem transvertunt crudelitatis, dumque ad culmen potestatis venerunt, in apostasiam confestim labuntur, tantoque se tumore cordis extollunt, ut cunctos subditos in sui comparatione despiciant, eosque quibus praeesse contigit, non agngrue per Ecclesiastem dicitur: Ducem te constitres se caeteris sentiunt, mortales tamen se esse agnoscant; nec regni gloriam qua in saeculo sublimantur aspiciant, sed opus quod secum ad inferos deportent intendant. 340 Si ergo carebunt hujus temporis gloria, illa agant quae post finem sine fine possideant.
Abbreviated transcription (Latin):
artib inscithicis lapis est liparea uocatus.
ad queni sponte sua ꝓpat omne genꝰ ferarũ.
Quas uenatoꝵ sueuit labor exagitare.
Non eget eigo canum cursu. curaue sagaci.
Saltus ꝑlustrans. lapidem qui gesserit istum:
Sternende satis ẽ uenabula tollere predȩ.
erpetui fletus lacruis distillat enidrus.
Quȩ uelut e pleni fontis scaturigine manant.
Cuius naturȩ graue fit deprendere causam.
Nam si decurrit lapidis substancia. quare
N on minor efficitur. uł ñ omĩno liquescit.
S in ros exterior descendit adinteriora.
U t semꝑ refluat cur se nom impedit ipsum:
rim dant arabes s gignit eam maregubrũ. De¬
cristallo similem cuius sexangula forma. IRIAL¬
ciara luce micaus. fert causam nonunis huiꝰ.
Nam si sub tecto radio sit subdita solis
ꝓximus inficitur paries. uarioq colore.
Arcus celestis depingit utrinq figuram.
ndrodragina lapis forme qͣsi thessara quadrȩ.
dicitur argenti representare uitorem.
Cuius duricies quasi duricies est ad amantis.

Expanded text:
artibus in Scythicis lapis est liparea vocatus Ad quem sponte sua properat genus omne ferarum Quas venatorum suevit labor exagitare. Non eget ergo canum cursu curave sagaci Saltus perlustrans lapidem qui gesserit istum; Sternendae satis est venabula tollere praedae.HYDRO. Perpetui fletus lacrymis distillat enhydros Quae velut e pleni fontis scaturigine manant, Cujus naturae grave sit deprehendere causam; Nam si decurrit lapidis substantia, quare Non minor efficitur, vel non omnino liquescit? Si ros exterior descendit ad interiora Ut semper refluat, cur se non impedit ipsum Srim dant Arabes, sed gignit eam mare Rubrum, Crystallo similem cujus sexangula forma Clara luce micans fert causam nominis hujus. Nam si sub tecto radio sit subdita solis Proximus inficitur paries varioque colore Arcus coelestis depingit utriusque figuramAndrodragma lapis formae quasi tessera quadrae, Dicitur argenti repraesentare nitorem. Cujus durities quasi durities adamantis
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ scriptum ẽ. ex corde exeunt cogitationes male.
Ideoq si prius prauȩ cogitationi resistimus. in lapsũ
oꝑis non incurrim̾. Non ẽ timendum si bona malaq
in cogitatione ueniant: s magis głiandum ẽ si mens
mala abonis intellectu rationis discernat. Itẽ nichil
uiuat quod int̾ bonim et malum sensu prudentiori
discernim̾: nisi oꝑe aut male cogitata caueamus.
ant bene intellecta faciamus xxui. De conscientia.

Expanded text:
sicut scriptum est: Ex corde exeunt cogitationes malae. . sicut scriptum est: Ex corde exeunt cogitationes malae. . Ideoque si prius pravae cogitationi resistimus, in lapsum operis non incurrimus. 9. Non est timendum si bona malaque in cogitationem veniant; sed magis gloriandum, si mens mala a bonis intellectu rationis discernat. 10. Item nihil juvat quod inter bonum et malum sensu prudentiori discernimus, nisi opere aut mala cognita caveamus, aut bona intellecta faciamus. CAPUT XXVI. De conscientia.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e atcinet uoluntati. Iilud gͦ ad culpam non redi¬
qͥitur: istud culpe ꝓpriȩ imputatur. Nam cogitati¬
ones uilicitas occurre demonum ẽ: cogitationib ob¬
lectara ꝑ uersis nr̃m ẽ. Pierumq sieri solec ut mmnuin¬
de conpaltum rerum species quas didicimus nr̃is men¬
tib opronantur. et nolentes eas cogitemꝰ Quantumꝙ
ab eis aciem mentis auertere nitimur. tantũ illȩ se
magis animo ingerunt. obscenisq in nob̃ motibꝰ obre¬
punt. S fit hoc ꝓ conditione mortali: quam meruit
primus homo in penam sui peccati. Dum unusquisq
diuina illuminatione preuenit᷑: statim molestiis tur¬
pium cogitationum pulsatur. S dei seruus iundicio
timoris dei earum temptamenta a semet ipso reiett.
bonisq contra obiectis cogitationib turpes ase repellit.
Magna obseruantia cura cordis ẽ custodia adhibenda.
quia aut bonȩ aut malȩ rei ibi consistit origo. Nam

Expanded text:
nostrae attinet voluntati. Illud ergo ad culpam non redinostrae attinet voluntati. Illud ergo ad culpam non redigitur, istud culpae propriae 225 imputatur. Nam cogitationes illicitas occurrere, daemonum est; cogitationibus oblectari perversis, nostrum est. 6. Plerumque fieri solet ut immundae corporalium rerum species, quas didicimus, nostris mentibus opponantur, et nolentes eas cogitemus; quantumque ab eis aciem mentis avertere nitimur, tanto illae se magis animo ingerunt, obscenisque in nobis motibus obrepunt. Sed fit hoc pro conditione mortali, quam meruit primus homo in poenam sui peccati. 7. Dum unusquisque divina illuminatione praevenitur, statim molestiis turpium cogitationum pulsatur. Sed Dei servus judicio timoris Dei earum delectamenta a semetipso rejicit, bonisque contra objectis cogitationibus turpes a se repellit. 8. Magna observantia circa cordis est custodiam adhibenda, quia aut bonae, aut malae rei ibi consistit origo, nam,
Abbreviated transcription (Latin):
ipercita ẽ causa peccandi: idẽ oꝑis et cogitatiõis.
Quorum unum iniquitas dicitur quod oꝑe ge¬
ritur: aliud iniusticia quod cogitatione admit¬
titur. Pruis autẽ actio resecanda ẽ: postea cogitatio.
Priiis praua oꝑa: postmodum desideria. Uicissim autẽ
et a cogitationeꝙ .a. ꝓcedunt: et ab oꝑe cogitatio nas¬
citur. Quanuis et si ab oꝑe malo quisq uacãt: ꝓ solius
tam̃ prauȩ cogitationis malicia non erit innocens.
Unde et dñs ꝥsaiam. duferte inquit malum cogitati¬
onum ur̃arimm : ab ocłis meis. Non enim solum faccil
s et cogitationib delinquimus: si eis illiecte occurren¬
tib delectem̃. Sicut uipera a filiis inutero positis.la¬
cerata ꝑunitur: ita nos cogitationes ñr̃ȩ intra nos
enutrite occidunt: et conceptȩ interiꝰ uiꝑeo ueneno
consumunt. animãq ur̃am crudeli uulnere ꝑtinuit.
Non ẽ arbiteii nr̃i cogitationis prauȩ suggestionib
preueniri: iacere autem in animo cogitationem.

Expanded text:
ipartita est causa peccandi, id est, operis et cogitationis, quorum unum iniquitas dicitur, quod opere geritur; aliud injustitia, quod cogitatione admittitur. 2. Prius autem actio resecanda est, postea cogitatio; prius prava opera, postmodum desideria. Vicissim autem et a cogitatione opera procedunt, et ab opere cogitatio nascitur, quamvis etsi ab opere malo quisque vacet, pro solius tamen pravae cogitationis malitia non erit innocens. Unde et Dominus per Isaiam: Auferte, inquit, malum cogitationum vestrarum ab oculis meis . 3. Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimus, si eis illicite occurrentibus delectemur. 4. Sicut vipera a filiis in utero positis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae occidunt, et conceptae interius vipereo veneno consumunt, animamque nostram crudeli vulnere perimunt. 5. Non est arbitrii nostri cogitationis pravae suggestionibus praeveniri; jacere autem in animo cogitationem
Abbreviated transcription (French):
Quarta de indum̃itis sacris.
Quinta de dedicatioẽ ec cłiȩ
Sexta de baptismo.
Septima de confirmatione.
Octaua de corꝑis et sanguinis xͥ sacram̃to.
Nona de minorib sacraũitis et saeris.
Decima de simonia.
undecima de coniugio.
Duodecima de uotis.
Terciadecima de uiciis et uirtutibꝰ. I peccatoꝵ.¬
Qͣrta decima de ꝯfessioẽ et pęnitentia et remissioe

Expanded text:
Quarta de indumentis sacris. Quinta de dedicatione Ecclesiae. Sexta de baptismo. Septima de confirmatione. Octava de corporis et sanguinis Christi sacramento. Nona de minoribus sacramentis et sacris. Decima de simonia. Undecima de conjugio. Duodecima de votis. Tertia decima de vitiis et virtutibus. Quarta decima de confessione et poenite
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pariat. Neq in ea magna modica despici¬
unt. neq rursum modica magnis associari
indigna sunt: s ornant se iuicẽ inina ua¬
rietate. quȩ ꝓpt̃ ueritatem placent omnia.
Nemo gͥ miretur. si post magna et int̃ mag¬
na fidei sacramenta. eorum quȩ in suo ordi¬
ne inferiora uidentur mencio fit: quia ñ
abhorrent simul que in ueritate unum sunt.
Nam ipse deus humiliari dignatus ẽ ad hu¬
mana descendens ut hominẽ post modum
ad diuina subleuaret.¬

Expanded text:
non pariat. Neque enim in ea, magna modica despicinon pariat. Neque enim in ea, magna modica despiciunt, neque rursus modica magnis associari indignata sunt, sed ornant se invicem in una veritate, quae propter veritatem placent omnia. Nemo igitur miretur si post magna et inter magna fidei sacramenta, eorum quae in suo ordine inferiora videntur mentio fit, quia se non obhorrent simul, quae in veritate unum sunt. Nam ipse Deus humiliari dignatus est, ad humana descendens, ut hominem postmodum ad divina sublevaret.
Abbreviated transcription (Latin):
aone sunt in scripturis sacris
sp̃ualium sensuum ꝓfundita¬
tes. S quia ñ omnib eadem in¬
telligendi gr̃a data ẽ: habet sa-¬
crum eloquium quedam in se.
quib fidem simpliciũ pascit. q̃
quidem altiorib iuncta. unam ueritatis re-¬
gulã ꝑficiunt. ꝓptea in sacri eloquii tradici¬
oue non eadem dicendi forma ubiq seruanda
est: quia altiora fidei sacram̃ta excellentiori
sermone et digno sanctis reuerent̃ tractan¬
da sunt: minora autẽ sacram̃torũ diuinoꝵ
instrum̃ta. ꝓ capacitate simpliciũ humilio¬
ri locucionis genere explananda. ut constet
quod scriptum ẽ. in fimbriis aureis circum¬
amicta uarietatibus. Sicut enun sc̃a electoꝵ
ȩccłia morũ bonorũ ac uirtutum uarietate
pulchre adornatur. ita sacra scriptura unde
ipsa eccłia scã uiuendi formã sumit. in suo
sermone pulchra uarietate contexitur: in
qua tam̃ uarietas ipsa apta ẽ. ut scisma ñ
generet: et diuersitas concors. ut adu̾sitatẽ

Expanded text:
ae sunt in Scripturis sacris spiritualium sensuum profunditates; sed quia non omnibus eadem intelligendi gratia data est, habet sacrum eloquium quaedam in se quibus fidem simplicium pascit; quae quidem altioribus juncta unam veritatis regulam perficiunt. Propterea in sacri eloquii tractatione, non eadem intendendi forma ubique servanda est, quia altiora sacramenta excellentiori sermone et digno sanctis reverenter tractanda sunt; minora autem sacramentorum divinorum instrumenta, pro capacitate simplicium humiliori locutionis genere explananda, ut constet quod scriptum est: In fimbriis aureis circumamicta varietatibus . Sicut enim sancta electorum Ecclesia morum bonorum ac virtutum varietate pulchre adornatur, ita sacra Scriptura unde ipsa Ecclesia sancta vivendi formam sumit, in suo sermone pulchra varietate contexitur; in qua tamen varietas ipsa apta est, ut schisma non generet; et diversitas concors, ut adversitatem