comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iohannes in apocalypsi. s ꝑ spetiem. ñ per
enigmata. qnantũ eam caꝑe humana
mens potesti scłm assumentis dei grãm.
ut os ad os loquatur ds̃. ei quẽ dignimi
tali colloquio fecerit. Hon os corporis: s
mentis. Sicut intelligendum arbitror:
qd̃ de moyse scͥptum ẽ. Conctpiuerat.
em̃ fic in exodo legimiis. udere decim.
Non utiq fictit uiderat in monte. nec
sicut uidebat in tabernactulo: s in ea sub¬
stantia qua ds̃ ẽ. nulla assumpta corpo
rali creatura. quȩ mortalis carnis sen¬
sibus p̃sentetur. Neq in sp̃ti figtiratis
similitaidimibꝰ corporũ s ꝑ spetiem suam
quantũ eã capere creatura rationalis
& intellecttialis. potest. senocata ab om̃u
corporis sensu: ab omni significatiuo eingͥ.¬
mate sp̃c. Sic enini scͥptum ẽ. Si gͦ. inue¬
nigr̃m in conspecta trio: ostende mͥ temet.

Expanded text:
Iohannes in Apocalypsi, sed per speciem non per Iohannes in Apocalypsi, sed per speciem non per aenigmata, quantum eam capere humana mens potest, secundum adsumentis dei gratiam, ut os ad os loquatur deus ei quem dignum tali conloquio fecerit, non os corporis, sed mentis, sicut intellegendum arbitror, quod de Moyse scriptum est. Concupiuerat enim, sicut in Exodo legimus, uidere deum, non utique sicut uiderat in monte nec sicut uidebat in tabernaculo, sed in ea substantia, qua deus rali creatura, quae mortalis carnis sensibus praesentetur: neque in spiritu figuratis similitudinibus corporum; sed per speciem suam, quantum eam capere creatura rationalis et intellectualis potest, sevocata ab omni corporis sensu, et ab omni significativo aenigmate spiritus. Sic enim scriptum est, Si ergo inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi tem
Abbreviated transcription (Latin):
militadine ꝑspicua ueritas ceruitur:
nullis opimonũ falsarum nebulis offuscat᷑.
Ibi uirtuce̾ aĩe ñ st̃ oꝑose ac laboriose. Neq eñi oꝑe
tẽꝑantie libido frenat᷑. aut oꝑe fortitudiniᷤ colerãt᷑ adu̾sa:
aut oꝑe iusticiȩ iniqua pumuntur. aut
oꝑe prudentiȩ mala deuitant᷑. Una ibi
& tota uirtus ẽ amare quod iudeas: &
summa felicitas habere quod amas. Ibi
enim beata uita in fonte suo bibitur. llñ
asꝑgitur aliquid huic humane uitȩ: ut
in temptationibus huiꝰ sectili temꝑanter
fortiter iuste. prudenterq uiuatur. ꝓpt̾
illud qͥppe adipiscendum uͥ secura quies
exit: & ineffabilis iusio ueritatis. labor
suscipitiur & continendi a uoluptate &
sustinendi adu̾sitate: oo subuemiendi in¬
digentibus. o resistendi decipientibus.
Ibi uidetur claritas dñi ñ ꝑ uisionem sig.¬
nificantẽ sine corporalem. sĩc uisa ẽ in mon¬
te syua: siue sp̃mlem sĩc uidit ysaras uel

Expanded text:
militudine perspicua ueritas cernitur, militudine perspicua ueritas cernitur, nullis opinionum falsarum nebulis offuscatur, ibi uirtutes animae non sunt operosae ac laboriosae; neque enim opere temperantiae libido frenatur aut opere fortitudinis tolerantur aduersa aut opere iustitiae iniqua puniuntur aut opere prudentiae mala deuitantur. una ibi et tota uirtus est amare quod uideas et summa felicitas habere quod amas. ibi enim beata uita in fonte suo bibitur, unde aspergitur aliquid huic humanae uitae, ut in temtationibus huius saeculi temperanter, fortiter, iuste prudenterque uiuatur. propter illud quippe adipiscendum, ubi secura quies erit et ineffabilis uisio ueritatis, labor suscipitur et continendi a uoluptate et sustinendi aduersitates et subueniendi indigentibus et resistendi decipientibus. ibi uidetur claritas domini non per uisionem significantem siue corporalem, sicut uisa est in monte Sina, siue spiritalem, sicut uidit Esaias uel
Abbreviated transcription (Latin):
quã in sompno solet. ẜ mintis quã inmoite
um ditine admonitionis ẽ & adiatorii ał
se ñ cocpora .s insa corportm similia sp̃ialit̾
nouerit cern̾e. Sictiti qui se in sompruis
tudere eciã anteꝗͣ eingsent sciunt. Ibi si
etiam indentur fut᷑a ita ut omnino futͥa
noscant᷑. quorũ imaginies p̃sentes uidente.
siue ipsa hominis mente diumitꝰ aduta.
ficie aliquo inter ipsa iisa quid signisicet
exponente. sic̃ in apocal ꝑsi iohemm exꝑo¬
nebatar. in igni reuditoc̃. etiã si focce
ignoret ille cui hoc deminstrant᷑ utrum
e corpore exierit: an adhuc sit in corpore.
s spͣu a sensibus corporis alienato ista udeit.
Potest enim sic abreꝑttis id ignorare: si ei
o hoc ñ ostendat᷑. Porro autẽ si quẽ dmo¬
duim raꝑtuis ẽ asensibtis corporis. ut esset¬
istis similitadinibus corꝑoꝵ quȩ sp̃t̃ inden¬
tar. ita & ab ipsis rapiatar: ut in illam
qͣsi regionem intellecttialium uel intelli¬
gibilitim fubtieat᷑. ibi sine tilla corporis si¬

Expanded text:
let, sed minus quam in morte, iam diuinae admonitionis est et adiutorii, ut se non corpora, sed uisa corporum similia spiritaliter nouerit cernere, sicuti qui se in somnis uidere, etiam antequam euigilent, sciunt. ibi si etiam uidentur futura, ita ut omnino futura noscantur, quorum imagines praesentes uidentur siue ipsa hominis mente diuinitus adiuta siue aliquo inter ipsa uisa quid significent exponente, sicut in Apocalypsi Iohanni exponebatur, magna reuelatio est, etiamsi forte ignoret ille, cui haec demonstrantur, utrum e corpore exierit an adhuc sit in corpore, sed spiritu a sensibus corporis alienato ista uideat; potest enim sic raptus id ignorare, si ei et hoc non ostendatur. Porro autem, si quemadmodunibus corporum, quae spiritu uidentur, ita et ab ipsis rapiatur ut in illam quasi regionem intellectualium uel intellegibilium subuehatur, ubi sine ulla corporis si
Abbreviated transcription (Latin):
Nter ipsos spuales. sunt utiq aliis gesimo¬
aliĩ capatiores atq meliores: ita ut qͥdam
illorum ad ea ꝑtienerint. que ñ licet hõĩlo.¬
qui. Quia occasione. tiani quidam apoca¬
lipsin pauli quã sanitas ñ recipit ȩccłẽ.
nescio quibus fabulis plenam staltissima
p̃sumptione fucerunt: dicentes hane
esse. tinde dixerat raptum se fusse in
tercium celtim. & illic audisse ineffabili
uerba. quȩ nͣ licet homini loqui. llbisi¬

Expanded text:
nter ipsos spirituales sunt utique aliis alii capaciores atque meliores; ita ut quidam illorum ad ea pervenerit quae non licet homini loqui. Qua occasione vani quidam Apocalypsim Pauli, quam sana non recipit Ecclesia, nescio quibus fabulis plenam, stultissima praesumptione finxerunt; dicentes hanc esse unde dixerat raptum se fuisse in tertium coelum, et illic audisse ineffabilia verba quae non licet homini loqui
Abbreviated transcription (Latin):
tando cernebat. Que ominia ñ corꝑeas¬
lia. s corporalium imagines erant. sitie
cum pͥmtum in ipsa alienatione uise st̃.
sitie cum postea recordate atq cogitate.
Cum uͦ disceptabatur & requirebatur
ut in illa signa intelligerent᷑: mentis erat
actio conantis. S deẽrat effectus: qͥonec
anntintiati sunt. qͥ tienerant a coruelio.

Expanded text:
itando cernebat. Quae omnia non corporalia, sed corporalium imagines erant, sive cum primum in ipsa alienatione visae sunt, sive cum postea recordatae atque cogitatae. Cum vero disceptabatur, et requirebatur ut illa signa intelligerentur, mentis erat actio conantis, sed deerat effectus donec nuntiati
Abbreviated transcription (Latin):
namndauit. tune cõmiine dyxeris: ipse
indicatit dicens. S michi ds̃ ostendit:
neminem cõmunem aut inmundum
hominẽ dicere. Cum gͦ illum discum
uideret alienatus a corporis sensibus &
illas noces macta & manduca. & q̃ as
mundaitit. tune cõmunia dixeris: in

Expanded text:
s mundauit, tu ne communia dixeris, ipse indicauit dicens: et mihi deus ostendit neminem communem aut inmundum dicere hominem. cum ergo illum discum uideret alienatus a corporis sensibus, et illas uoces „macta et manduca" et "quae deus mundauit, tu communia ne dixeris in
Abbreviated transcription (Latin):
potest omina sanare. Hoc utiq
agit: ut sanet omina. S agit iudicio suo.
Nec ordinem sanandi accipit ab egroto.
efficere. Cui tamen dicit: uirtus in in¬
firmitate ꝑficitur. Et non ei totiens
oranti. aufert nescio quem stimulum
carins: quem sͥ dicit datum ne in mag¬
nitudine reuelationum extolleretur.
Cetera enim uicia. tantum in malefac¬
tis ualent. Sola autẽ suꝑbia etiam in rec¬
te factis cauenda est. Unde admonent᷑
illi. ne dona dei sue potestati tribuendo.
se seq extollendo grannis pereant. quã
si nicbil oꝑarentur boni: quibus dicit᷑.
Cum timore & tremore: urãm ipsorũ
salutẽ oꝑamini. Ds̃ enim ẽ: qui oꝑat᷑.
in nob̃ od uelle & oꝑari ꝓ bona uolunta

Expanded text:
potest omnia sanare, hoc utique potest omnia sanare, hoc utique agit, ut sanet omnia, sed agit iudicio sno nec ordinem sanandi accipit ab aegroto. nolebat efficere, cui tamen dicit: uirtus in infirmitate perficitur et non ei totiens oranti aufert nescio quem stimulum carnis, quem sibi dicit datum, ne in magnitudine reuelationum extolleretur. cetera enim uitia tantum in male factis ualent, sola autem superbia etiam in recte factis cauenda est. unde ammonentur illi, ne dona dei suae potestati tribuendo seseque extollendo grauius pereant quam si nihil operarentur boni, quibus dicitur: cum timore et tremore nostram ipsorum salutem operamini; deus enim est qui operatur in nobis et ue
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc curabatur: si magnipendis ipsitis
honorem. audi quod ei medicus apposuerit
uelationum. Ecce iam possum dicere peuilo
apłõ. Non extollaris sc̃ȩ apłe. Tu ne extol¬
laris: adhuc cauendum ẽ: Tu ne extolla¬
ris: adhuc timendum ẽ : Quid mͥ inqͥt
dicis: Tu audi quid sim: & noli altum
saꝑe s time. Audi quomͦ breuis agnus in¬
grediatur: uͥ aries sic ꝑiclitatur. In magni¬
tadine inqͥt reuelationũ mearũ ne extollar.
datus ẽ michi stimtilus cariis mẽe. angłs sꝗ¬
thane qui me colaphitet. Qualem tanmo¬
rẽ timtuit: qui mordacissimum epitȩma ic¬
cepit. Lam ergo modo dic quod tanta erat¬
in illo iusticia: quanta ẽ in angłis sanctis.
Aut forte angls sc̃s in celo ne extollatur:
accipit stuulum angłm satbane a quo cola¬
phizet᷑ : Absit hoc: de scĩs angłis suspica¬
ri. Homines sumꝰ: apłõs scõs homines ag¬
noscamts. Ulasa elacta: s adhuc fragilia.
Adhuc in hac carue ꝑegnantes: nondã
incelesti patͥa triumphantes. Ex librod¬

Expanded text:
adhuc curabatur; si magnipendis ipsius honorem, audi quid medicus ei apposuerit lar. Ecce jam possum dicere apostolo Paulo: Ne extollaris, sancte Apostole? Tu ne extollaris, adhuc cavendum est? Tu ne extollaris, adhuc timendum est? Tu ne ext tu audi quid sim; et noli altum sapere, sed time. Audi quomodo brevis agnus ingrediatur, ubi aries sic periclitatur. Ne magnitudine, inquit, revelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Qualem tumorem timuit, qui mordacissimum epithema accepit? Jam ergo modo dic quia tanta in illo erat justitia, quanta est in Angelis sanctis. An forte et angelus sanctus in coelo, ne extollatur, accipit stimulum angelum satanae, a quo colaphizetur? Absit hoc de sanctis Angelis suspicari. Homines sumus, Apostolos sanctos homines agnoscamus; vasa electa, sed adhuc fragilia; adhuc in hac carne peregrinantes, nondum in coelesti patria triumphantes. Er
Abbreviated transcription (Latin):
at in illa signa intelligerent᷑: mentis erat
actio conantis. S dẽẽrat effectus: qͥonec
anntintiati sunt. qͥ uenerant a cornelio.
uade cum eis. uͥ & illud signum ostende¬
tat. & impresserat tioces: aduita. diuini¬
tris mens intellexit. quid illis signis. om

Expanded text:
ellegerentur, mentis erat actio conantis, sed deerat effectus, donec nuntiati sunt qui uenerunt a Cornelio; uade cum eis, ubi et illud signum ostenderat et inpresserat uoces, adiuta diuinitus mens intellexit, quid illis signis om
Abbreviated transcription (Latin):
Aliter enim cogitamus carthaginem
quã nouimꝰ: aliter alexandriã quã non
nouimus. Tercium uͦ illud quo dilec¬
tio intellecta conspicitur: eas res. conti¬
net quȩ ñ habent imagines sui simi¬
les. quȩ ñ suit quod ipse. Nam homo
uel arbor. uel sol. & quecumq alra cor¬
pora siue celestia siue t̾restrra: & p̃sentia
uidentur in suis formis. & absentra co¬
gitant᷑ imaginibus animo impressis.
Et faciunt duo gen̾a uisionũ. Unũ
ꝑ corporis sensus. alterũ ꝑ sp̃m: quo ille
imagines continentur. Dilectio autem
nunquid aliter iudet᷑ p̃sens inspetie qͣ
ẽ: coalit̾ absens in aliqua imragine sui
simili Non utiq: s quantũ mente

Expanded text:
aliter enim cogitamus Carthaginem, quam nouimus, aliter Alexandriam, quam non nouimus. tertium uero illud, quo dilectio intellecta conspicitur, eas res continet, quae non habent imagines sui similes, quae non sunt quod ipsae. nam homo uel arbor uel sol et quaecumque alia corpora, siue caelestia siue terrestria, et praesentia uidentur in suis formis et absentia - cogitantur in imaginibus animo inpressis et faciunt duo genera uisorum: unum per corporis sensus, alterum per spiritum, quo illae imagines continentur. dilectio autem numquid aliter uidetur praesens in specie, qua est, et aliter absens in aliqua imagine sui simi
Abbreviated transcription (Latin):
Rat enim hec eorum consuecido
qͥ sacras nobis litteras ministra¬
runt: ut quando ab aliquo eorum ditima
narralutur hystoria. cum ad seipsum ue¬
niret tanꝗͣ. de alio loqueret᷑. & sio se inse¬
reret ordini narrationis sue. tanꝗͣ rerã
gestarum scͥptor. ñ tanꝗͣ sui ipsuis p̃dica¬
tor. Nam hoc & sc̃s matheus fecit. Qui
cum in textu narrationis suȩ uenisset ad
seipsum: uidit inqͥt in theloneo sedentẽ
quendã publicantĩ nomine matheum o
ait illi. sequiere me. Hon dixit uidit me
& dixit mͥ. Hoc fecit o beatus moyses.
rum gestarum suscipitur explicandei nar¬
ratio: s in epłã hoc fecit. Nam itaq de
seipso ait. Scio hominẽ in xp̃o aute annos
quattiordeci sine in corpore. siue extra
corpꝰ nescio ds̃ scit: raptũ huiꝰmodi in ter
cium celum. Quo circa quod etiam beatꝰ
euangłista ñ ait. eram recumbens in fina
iħt. s ẽrat dit. recumbens unus ex discipłis.
nr̃orum auctorum consuetudinem agnos.¬
camtis potiꝰ quã miremur. Quid eium

Expanded text:
rat enim eorum haec consuetudo qui sacras Litteras nobis ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur; et sic se insereret ordini narrationis suae, tanquam rerum gestarum scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. Nam et hoc sanctus Matthaeus fecit, qui cum in textu narrationis suae venisset ad seipsum, Vidit, inquit, in telonio sedentem quemdam publicanum, nomine Matthaeum, et ait illi, Sequere me : non ait, Vidit me, et dixit mihi. Hoc fecit et beatus Moyses, rum gestarum suscipitur explicanda narratio, sed in Epistola hoc fecit. Nam utique de seipso ait: Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim sive in corpore, sive extra corpus, nescio; Deus scit, raptum huicator. Quocirca quod etiam hic beatus evangelista non ait: Eram recumbens in sinu Jesu, sed ait: Erat recumbens unus ex discipulis, nostrorum auctorum consuetudinem agnoscamus potius quam miremur. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
beant cibaria conserus suis. quos aliter
uitiere ñ posse nouerant. Cum autẽ
omniũ idest episcoportun & clericorum &̾
laicorum ẽ cõmune periculiur. hi qm aliis
indigent. ñ deserantar ab his quibus in¬
digent. Aut igtur ad loca munita om̃s
quos illor̃m ẽ eccłastica supplenda
qd̃ eos pater familias uellet ꝑpeti.

Expanded text:
beant cibaria conservis suis, quos aliter beant cibaria conservis suis, quos aliter vivere non posse noverunt. Cum autem omnium, id est episcoporum, clericorum et laicorum est commune periculum, hi qui aliis indigent, non deserantur ab his quibus indigent. Aut igitur ad loca munita omnes quos illorum est ecclesiastica supplenda quod eos Paterfamilias volet perpeti.
Abbreviated transcription (Latin):
Cum antẽ ꝑset̃ tur uos in ci¬
uitate ista: fugite in alam. Quis autẽ
credat hoc ita dũm fieri uoluisse: ut
necessario minislerio sine quo iuiuere
nequeunt. desererentur greges. quos
suo sangnine cõꝑauit: Nunquid hoc
fecit ipse. quando portantibꝰ pareitibus
in egyptam partialus fugit: Qui necdã
eccłas congregauerat: quas ab eo deser-¬
tas fuisse dicamts. Nunquid quando apls̃
paulus ne illum comp̃henderet intnuicꝰ
ꝑ fenestrã in sporta summissus ẽ. & effu¬
git manis eias: deserta ẽ quȩ erat ibi
fratͥbus ibidem constitutis quod oporte¬
bat impletum ẽ: Eis quippe uolentibꝰ
hoc apłs fecerat: ut seipsum seruaret
ȩeclȩ̃. quẽ ꝓpriȩ ꝑsecutor ille querebat.
faciant ergo erti xp̃i minstri uerbi
& sacram̃ti eius: qu od p̃cept siue ꝑmisit.
fugiant omnino de ciuitai. in ciuitatẽ
quando eorum quisquã. spetialiter a ꝑ¬
secutoribus queritur: ut ab aliis qui ñ
ita requiruntur ñ deserat᷑ eccłã. s pre¬

Expanded text:
Cum autem persequentur uos in ciuitate ista, fugite in aliam. quis autem credat ita hoc dominum fieri uoluisse, ut necessario ministerio, sine quo uiuere nequeunt, desererentur greges, quos suo sanguine comparauit? numquid hoc fecit ipse, quando portantibus parentibus in Aegyptum paruulus fugit, qui nondum ecclesias congregauerat, quas ab eo desertas fuisse dicamus? numquid, quando apostolus Paulus, ne illum comprehenderet inimicus, per fenestram in sporta submissus est et effugit manus eius, deserta est, quae ibi fratribus ibidem constitutis quod oportebat impletum est? Eis quippe volentibus hoc Apostolus fecerat, ut se ipsum servaret Ecclesiae, quem proprie persecutor ille quaerebat. Faciant ergo servi Christi, ministri verbi et Sacramenti ejus, quod praecepit sive permisit. Fugiant omnino de civitate in civitatem, quando eorum quisquam specialiter a persecutoribus quaeritur, ut ab aliis qui non ita requiruntur, non deseratur Ecclesia, sed prae
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd: iam recte sp̃c dicitur. Ee utiq
ñ ẽ corpus: quãtus corpori similis sit
ymago absentis corporis. nec ille ipse ob¬
tutus quo cernitur Terciũ tͦi intellec¬
tuale: ab intellectu. Tria gͥ ista gen̾a.¬

Expanded text:
tus dicitur: et utique non est corpus, quamvis corpori similis sit, imago absentis corporis, nec ille ipse obtutus quo cernitur. Tertium vero intellectuale, ab intellectu; quia mentale, a
Abbreviated transcription (Latin):
& t̾ra: & omnia que in eis conspicura
sunt ocalis nr̃is. Nec illud altert̃. quo
absentia corporalia cogitantur: insinua
& que in eis uidere posfumꝰ: etiã in eis
constitati cogitamus. Ubi nebil uiden¬
tes oculis corporis. animo tam̃ corporales
inagines intuem᷑. seu ueras. sic ipsa cor¬
pora tudimis & memoria retinemus:
sea fictas. sic cogitatio formare potuierit.
Aliter enim cogitamus carthaginem
quã nouimiꝰ: aliter alexandriã quã non
nouumus. Tercium uͦ illud quo dilec¬

Expanded text:
et terra et omnia, quae in eis conspicua et terra et omnia, quae in eis conspicua sunt oculis nostris. nec illud alterum, quo absentia corpora corporalia cogitantur, insinuarm et ea, quae in eis uidere possumus, etiam in tenebris constituti cogitamus, ubi nihil uidentes oculis corporis, animo tamen corporales imagines intuemur, seu ueras, sicut ipsa corpora uidimus et memoria retinemus, seu fictas, sicut cogitatio formare potuerit. aliter enim cogitamus Carthaginem, quam nouimus, aliter Alexandriam, quam non nouimus. ter
Abbreviated transcription (Latin):
redoeret᷑. & ñ quasi dormiens eiugilaret.
aut extasi alienatꝰ denuo rediret in sen¬
sus. s mortutis omnino rruiuis ceret.
ꝓͥide quod iuidit raptis in t̾ciũ celum
quod etiã se scire confirm it ꝓpͥe unagi
ttrũ omnino mortuã corpus reliq̃rit.
an sc̃i ĩ i modũ quendam uiuientis cor¬
poris ibi anima fuerit. s mens enis ad
uidenda uel iudiendei. ineffabilia illius
uisionis abrepta sit. hoc incertũ erat:
ideo forsitan dixit. sie incorpore. siues
extra corpus uescio ds̃ scit. Quod auõ
ñ imaginaliter s ꝓpͥe uidetur. & ñ per
corpꝰ uidetur: hoc ea uisione uidet᷑ que
cepto cum legitur. diliges ꝓximum taũ
tanꝗͣ teipsum: tria occurrunt genera
tnsionũ. Unum ꝑ oculos: quibus ipse
littere uidentur. Alterum ꝑ sp̃m hõis:
cuim ꝑ contuitũ mentis: quo ipsa di¬
lectio intellecta conspiitur. In his trip̃
generibus. illtd pͥmum mauifestum ẽ
omnibus. In hoc enim iuudetur celum

Expanded text:
redderetur et non quasi dormiens euigilaret redderetur et non quasi dormiens euigilaret aut extasi alienatsus, sed mortuus omnino revivisceret. Proinde quod vidit raptus usque in tertium coelum, quod etiam se scire confirmat, proprie vidutrum omnino mortuum corpus reliquerit, an secundum modum quemdam viventis corporis ibi anima fuerit, sed mens ejus ad videnda vel audienda ineffabilia illius visionis arrepta sit, hoc incertum erat, ideo foextra corpus nescio, deus scit. Quod autem non imaginaliter, sed proprie uidetur et non per corpus uidetur, hoc ea uisione uidetur, quae cepto cum legitur: diliges proximum tuum tamquam te ipsum, tria uisionum genera occurrunt: unum per oculos, quibus ipsae litterae uidentur, alterum per spiritum htium per contuitum mentis, quo ipsa dilectio intellecta conspicitur. in his tribus generibus illud primum manifestum est omnibus; in hoc enim uidetur caelum
Abbreviated transcription (Latin):
sine extra corpꝰ nescio ds̃ scit: q
raptus ẽ in paradysum. & audiuit ineffa¬
bilia uerba quȩ ñ licet homini loqui. In
his uerb̃ pͥmum queri solet. quid dicat
t̾cium celum. deiide utram illic uolue¬
rit intelligi paradysum: an postea quã
raptus ẽ in terciã celum. raptũ se esse
& inparadisũ. ubicumq sit paradysu.
Non ut hoc fuerit rapi. int̾tium celum.
quod in paradiscim. s pͥtis in t̾cium celũ
& post inde in paradysum. ctm & ipsũ
reat. lltrum in rebtis corporalibiis: an
forte in sp̃ualibus intelligendũ sit. Re¬
stat ergo fortasse ut qm̃ mentiri nͣ posset
apłs̃. qui tanta cura egit ut disc̾neret
quid sciret. o quid nesciret: hoc ipsũ
eum intelligamus ignorasse itrũ qtian¬
fuerit. quiomͦ ẽ anima in corpore cũ coriꝰ
tiuere dici̾t. sine ingilantis. siue dormien¬
tis. sicie in extasi a sensibus corporis alie¬
nata: an omnino de corpore exierit ut
mortuũ corpꝰ iaceret. donec ꝑacta illa
demonstratione menbris mortuis anmia

Expanded text:
xtra corpus nescio, deus scit, quia raptus est in paradisum et audiuit ineffabilia uerba, quae non licet homini loqui. In his uerbis primum quaeri solet, quid dicat tertium caelum, deinde, utrum illic uoluerit intellegi paradisum, an, posteaquam raptus est in tertium caelum, raptum esse et in paradisum, ubicumque sit paradisus, non ut hoc fuerit rapi in tertium caelum, quod in paradisum, sed prius in tertium caelum et post inde in paradisum. et hoc sic reat, utrum in rebus corporalibus, an forte in spiritualibus intelligendum sit. stat ergo fortasse ut quoniam mentiri non posset Apostolus, qui tanta cura egit, ut discerneret quid sciret, et quid nesciret, hoc ipsum eum intelligamus ignorasse, utrum quanfuerit, quomodo est anima in corpore, cum corpus uiuere dicitur, siue uigilantis siue dormientis siue in extasi a sensibus corporis alienata, an omnino de corpore exierit, ut mortuum corpus iaceret, donec peracta illa demonstratione membris mortuis anima
Abbreviated transcription (Latin):
ficaret inquirere. llidit petrus in aliem¬
tione mentis nas quatuor lineis alliga¬
tum summitti de celo. plenum uarhis
animalibus: cum audiuit & nocẽ macta
& manduca. Qui cum redditus sensibus
de uisti disceptaret: eoce quos cornelitis
miserat. ntintiauit eos sp̃c sc̃s dicens.
Ecce uiri querunt te. S surge. descen¬
de & uade cum illis: quia ego misi eos.
Qui cã uenisset ad cornelium. qͥd in ea
iusione intellexerit uͥ audierat. quȩ ds̃

Expanded text:
t Petrus in alienatione mentis uas quattuor lineis alligatum submitti de caelo, plenum uariis animalibus, cum audiuit et uocem: macta et manduca. qui cum redditus sensibus de uisu disceptaret, ecce quos Cornelius miserat nuntiauit ei spiritus dicens: ecce, uiri quaerunt te; sed surge, descende et uade cum illis, quia ego misi eos. qui cum uenisset ad Cornelium, quid in illa uisione intellexerit, ubi audierat: quae deus
Abbreviated transcription (Latin):
humane. que in illo ẽ nature ex mortali.
inmortalis apud patrẽ future. Et hoc
etiam p̃ilestinando factũ fuisse anteꝗͣ mun-¬
dus esset: quod in mundo etiã suo tempore
fieret. Si enim de nob̃ dixit apls. sic̃ elegit
nos in ipso ante mundi constitutionẽ: cur
abhorrere putat᷑ a uero si tunc pat̾ caput᷑
nr̃m glorificaiit. quando nos in ipso udmen¬
bra eiꝰ essemꝰ elegit: Sic enim nos electi
qtiom᷑ ipse clarificatꝰ: quia pͥtisquã mundͦ
esset nec nos eramꝰ. neo ipse mediator dĩ &
fecit. & uocat ea q̃ ñ sunt tanquã suit: ꝑ
fecto scdm id quod mediator dĩ & homint
homo ẽ ante mtndi constitutionẽ ꝓ nob̃ dt̃
pater glonsicauit ipsum. si tõ elegit etiã nos

Expanded text:
humanae quae in illo est naturae, ex mortali humanae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; et hoc jam praedestinando factum fuisse antequam mundus esset, quod in mundo etiam, si toto tempore fieret. Si enim de nobis dixit Apostolus: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem , cur abhorrere putatur a vero, si tunc Pater caput nostrum glorificavit, quando nos in ipso, ut membra ejus essemus, elegit? Sic enim nos electi, quomodo ipse clarificatus, quia priusquam mundus esset, nec nos eramus, nec ipse Mediator Dei et fecit, et vocat ea quae non sunt, tanquam sint ; profecto secundum id quod mediator Dei et hominum homo est, ante mundi constitutionem pro nobis Deus Pater glorificavit ipsum, si tunc elegit etiam nos
Abbreviated transcription (Latin):
ait: & nc̃ clarifica me. Hoc ẽ: sicut tẽ ebita
nc̃. Sicut tẽ p̃destinatione: ita & nunc per¬
fectione. fao in mundo: qd apud te iam ftre¬
rat ante mundũ. Fac in suo tempore: qd
ante omĩa tempora statiusti. Hoc quidam
sic intelligendũ putauerunt: tanquã nat᷑a
humana. que suscepta ẽ a uerbo conu̾teret
in u̾bt̃& homo mutaret᷑ in dm̃. Immosi
diligentiꝰ quod opinati st̃ cogitemꝰ. hõ piret
indẽ. Non enĩ quisꝙͣ ex ista mutatione
hominis. nel duplicari dĩ uerbum dictarus
ẽ uel atigeri: ut atit dno sint quod tinum
si nat᷑a humana in uerbum mutata atq
conuersa. u̾bum dei quantũ erat. & quod
erat hoc erit: uͥ ẽ ħo siñ periit. S ad hane
opimonẽ quã ueritati prorsus ñ tudeo con¬
uentre. nichil nos urget si filio dicente. &
nc̃ clarifica me tu pater apud temetipsũ.
claritate quã habui pͥusꝗͣ. mundꝰ esset apud
te. intelligamus p̃destinationem claritatis

Expanded text:
ait, Et nunc clarifica me; hoc est, sicut tunc, ita ait, Et nunc clarifica me; hoc est, sicut tunc, ita et nunc; sicut tunc praedestinatione, ita et nunc perfectione: fac in mundo, quod apud te jam fuerat ante mundum; fac in suo tempore, quod ante omnia tempora statuisti. Hoc quidam sic intelligendum putarunt, tanquam natura humana quae suscepta est a Verbo, converteret et homo mutaretur in Deum; imo, si diligentius quod opinati sunt cogitemus, homo periret in Deo. Non enim quisquam ex ista mutatione hominis vel duplicari Dei Verbum dicturus est, vel augeri, ut aut duo sint quod unum si natura humana in Verbum mutata atque conversa Verbum Dei quantum erat, et quod erat? Hoc erit: ubi est homo, si non periit? Sed ad hanc opinionem, quam veritati prorsus non video convenire, nihil nos urget, si Filio dicente: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum claritate quam habui priusquam mundus esset apud te, intelligamus praedestinationem claritatis
Abbreviated transcription (Latin):
te ds̃ ẽ qui ꝓpter deos alios solus ab mni¬
piis ñ colit᷑: & euersis diis aliis tamen
euidenter efficit. ut solus colatur huni¬
lia omni siꝑba altitudine que se adu̾stis
xp̃m erexerat ꝓ idolis ꝑsequens int̾fici

Expanded text:
est, qui propter deos alios solus ab istis non colitur, et eversis diis aliis, tam evidenter efficit ut solus colatur, humiliata omni superba altitudine, quae se adversus Christum erexerat pro idolis, persequens interfici
Abbreviated transcription (Latin):
uanta pinguedine sc̃e leticie sit ꝑ.¬
fusus apls̃. dum loquitur de alt̾¬
na indigentia. õo de alterno supplem̃to
indigentie ꝓunitialium xp̃i &omilitum
xp̃i. Hino de rebus carnalibus in illos. iñ
autẽ de sp̃nalibus in istos: ut exclamaret.
ret. dicens. Gratias deo: suꝑ menarrabili
posfidens. & implens. & agens cor eiꝰ. exhor¬
tari fideles qui haberent huiꝰmodi fubstã.¬
tiam: ut nichil deesset necessitatibus ser¬
norum dei. qui celsiorem sc̃itatis gradtim
in eccła tenere uoluerunt. ut spei scłaris
uinctila cuncta p̃ciderent. & animum li¬
berum diuine militiȩ dedicarent. Nam¬

Expanded text:
anta pinguedine sanctae laetitiae perfusus est Apostolus dum loqueretur de alterna indigentia, et de alterno supplemento indigentiae provincialium Christi et militum Christi, hinc de rebus carnalibus in illos, inde autem de spiritalibus in istos, ut nunc in fineret, dicens: Gratias Deo super inenarrabili possidens et inplens et agens cor eius, exhortari fideles, qui haberent huius modi substantiam, ut nihil deesset necessitatibus seruorum dei, qui celsiorem sanctitatis gradum in ecclesia tenere uoluerunt, ut spei saecularis uincula cuncta praeciderent et animum liberum diuinae militiae dedicarent:
Abbreviated transcription (Latin):
tultabunt sc̃i in głã: letabuintur
in cubilibus sius. Non inteatris
non in amphiteatris. ñ in circis. ñ in nugis.
ñ in foris: s in cubilibus suis. Quid est
in cubilibꝰ suis: In cordibus suis. Audi
apłm paulumexultantẽ in cubiculo
suo. Ham głã nr̃a hȩc ẽ: testimoniũ
conscientiȩ nr̃e. Rursum tim̃dum ẽ:

Expanded text:
ultabunt sancti in gloria: laetabuntur in cubilibus suis.» Non in theatris, non in amphitheatris, non in circis, non in nugis, non in foris; sed, «in cubilibus suis.» Quid est, «in cubilibus suis?» In cordibus suis. Audi apostolum Paulum exsultantem in cubili suo: «Nam gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae» . Rursum
Abbreviated transcription (Latin):
& quasi de conscientia sua suꝑbus głetur.
Debet enim quisq cum tremore exulta¬
re: quia donum dĩ ẽ unde exultat non
meritũ suã. Et enim funt multi sͥ pla¬
centes: & iustos se ẽẽ arbitrantes. E ꝓ ce

Expanded text:
us de conscientia sua glorietur. Debet enim quisque cum tremore exsultare ; quia donum Dei est unde exsultat, non meritum suum. Etenim sunt multi sibi placentes, et justos se esse arbitrante
Abbreviated transcription (Latin):
Ut noueris fidẽ tuã esse sinceram. Noue¬
ris spem tuã esse certam. Notieris carita¬
tẽ tuã esse sine simulatione. S qm̃ mul¬
ta sunt adhuc quȩ possunt forte offen¬
dere oculos der lauda eum qui tibi ista
donauit. Tunc ꝑficiet quod donauit.
ꝓpterea cum dyxisset letabunt᷑ in cubili¬
bus suis. ne quasi gͥ placentes uiderentur:
adiunxit statim. Exultationes dei in fati¬
cibus eorum. Sic letabunt᷑ in cubilibus
suns: ut ñ sͥ tribuant quod boni sunt. s
illum laudent ã quo acceperunt quod
sunt. A quo uocantur: ut ꝑueniant ad
id quod nondum funt. Et a quo fpant ꝑ¬
fectionẽ. Cui gras agunt: quiꝰ inchoauit.¬

Expanded text:
ut noveris fidem tuam esse sinceram, noveris esse spem tuam certam, noveris charitatem tuam esse sine simulatione. Sed quoniam multa sunt adhuc forte quae possunt offendere oculos Dei, lauda Deum qui tibi ista donavit; tunc perficiet quod donavit. Propterea cum dixisset, «Laetabuntur in cubilibus suis;» ne quasi sibi placentes viderentur, adjunxit statim, «Exsultationes Dei in faucibus eorum.» Sic laetabuntur in cubilibus suis, ut non sibi tribuant quod boni sunt, sed illum laudent a quo acceperunt quod sunt, a quo vocantur ut perveniant ad id quod nondum sunt, et a quo sperant perfectionem; cui gratias agunt, quia inchoavit
Abbreviated transcription (Latin):
icut enim mos tercio.¬
est diuinoꝵ inscripturis sanctis
misteriorum. ut idem homo alias aliã.
atq aliam ꝓ re aliqua significanda ꝑso¬
nam gerat: tunc moyses popłi iudeoꝵ
sub lege positi ꝑsonam gerebat. eumq
inꝓpħica p̃muntiatione figurabat. Sicut
ergo moyses petram uirga ꝑcutiens de
dei uirtute dubitauit: ita ille popłs qui
sub lege ꝑ moysen data tenebatur. xp̃m
ligno crucis affigens. eum uirtutem dei
esse non credidit. S sicut ꝑcussa petra
manauit aquam sitientibus: sic plaga
dñce passionis effecta est uita credentib.
habemus enum de hac re p̃clarissimam
& fidelissimam uocem apłi: cum inde
loqueretur dicentis. Petra autem erat

Expanded text:
icut enim mos est diuinorum in scripturis sanctis mysteriorum, ut idem homo alias aliam atque aliam pro re aliqua significanda personam gerat, tunc Moyses populi Iudaeorum sub lege positi personam gerebat eumque in prophetica praenuntiatione figurabat. sicut ergo Moyses petram uirga percutiens de dei uirtute dubitauit, ita ille populus, qui sub lege per Moysen data tenebatur, Christum ligno crucis adfigens eum uirtutem dei esse non credidit. sed sicut percussa petra manauit aquam sitientibus, sic plaga dominicae passionis effecta est uita credentibus. habemus enim de hac re praeclarissimam et fidelissimam uocem apostoli, cum inde loqueretur, dicentis: petra autem erat
Abbreviated transcription (Latin):
hoc idem siginficaret: uirtute spũ ali
Quomodo enim eundem potum: Bi
potus. Petra xp̃c insigno: uerus xp̃c in
uerbo & carne. Ꝙ quomodo biberunt:
ꝑcussa est petra de uirga. bis. Gemina
ꝑcussio: duo ligna crucis significat.
ut siquis ex ipso manducauerit non mo¬
riatur. S quod ꝑtinet ad uirtutem
sacramenti: non quod ꝑtinet ad iusibi¬
le sacramentũ. Qui manducat intus:
non foris. Qui manducat in corde: non

Expanded text:
en idem significaret virtute spirituali. en idem significaret virtute spirituali. Quomodo enim eumdem potum? Bibpotus. Petra Christus in signo, verus Christus in et in carne. Et quomodo biberunt? percussa est petra de virga. Bis gemina percussio duo ligna crucis significat. ut si quis ex ipso manducauerit non moriatur. Sed quod pertinet ad uirtutem sacramenti, non quod pertinet ad uisibile sacramentum. Qui manducat intus non foris, qui manducat in 430 corde non
Abbreviated transcription (Latin):
rofecto erant etiam millo popło.
qui intelligerent: habentes fidem
que postea reuelata est: non ad legis litte¬
ram. s ad grãm spiritus ꝑtinentem. Non
enim sine ipsa fide fuerant. qui eius in
xp̃o futuram reuelationem p̃uidere &
p̃nuntiare potuerunt: cum & illa uetera
sacramenta. significantia suerint fut᷑orum.
An soli ꝓpħe habebant hanc fidem: non
& popłs: Immo uero etiam qui ꝓpħas
fideliter andiebant: eidem aduitiabant᷑
grã. ut intelligerent quod audiebant.
S utiq sacram̃tum regni celorum uelaba¬
tur inueteri testamento: qd̾ plenitudine
temporis reuelaretur in nouo. Ait apłs.

Expanded text:
rofecto erant etiam in illo populo qui intelligerent, habentes fidem quae postea revelata est non ad Legis litteram, sed ad gratiam Spiritus pertinentem. Non enim sine ipsa fide fuerunt, qui ejus in Christo futuram revelationem praevidere et praenuntiare potuerunt; cum et illa vetera sacramenta, significantia fuerint futurorum. An soli Prophetae habebant hanc fidem, non et populus? Imo vero etiam qui Prophetas fideliter audiebant, eadem adjuvabantur gratia, ut intelligerent quod audiebant. Sed utique sacramentum regni coelorum velabatur in Veteri Testamento, quod plenitudine temporis revela
Abbreviated transcription (Latin):
spũalem biberunt. Bibebant autem de
spũali. sequenti eos petia. Petra autem
erat xp̃c. Idem itaq inmisterio cibus ꝙ
potus illorum: qui noster. S significatione
idem: non spetie. Quia idem ipse xp̃e illis
in pecra figuratus: nobis in carne manifes¬
tatas. S non inquit: in omnib illis bene¬
placitum ẽ. deo. Onines quidem eundem
cibum sp̃ualem manducauerunt. & etun¬
dem potum biberunt: idest sp̃uale aliqͥd

Expanded text:
alem biberunt: bibebant enim de spirituali consequente eos petra; petra autem erat Christus. » Idem itaque in mysterio cibus et potus illorum qui noster; sed significatione idem, non specie; quia idem ipse Christus illis in petra figuratus, nobis in carne manifestatus. « Sed non, » inquit, « in omnibus illis beneplacitum est Deo . Omnes » quidem « eumdem cibum spiritualem manducaverunt, et eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
omnes in moyse baptitati sunit.
innube & inmari.  omnes eandem
escam spũalem manducauerunt: & om̃s
eundem potum spũalem biberunt.
Mare rubrum: significat baptismum.
Moyses ductor ꝑ mare rubrum: signifi¬
cat xp̃m. Populus transiens: significat fi¬
deles. Mors egyptioꝵ: significat ab olitio¬
nem peccatoꝵ. Insigins diuersis. eadem
sides. Significata ergo sunt omnia. slim¬
quid non eadem credebant ꝑ quos hec
signa ministrabant᷑: ꝑ quos ea que crecdi¬
mus. ꝓpħata p̃nuntiabantur: Utiq cre¬
debant. S illi uentura esse: nos autem ue¬
nisse. Ideo & sic ait. Eundem potum sp̃ti¬
alem biberunt. Spũalem eundem. Nam
corporalem non eundem. Quid enim illi
biberunt: Bibebant enim de sp̃uali seq̃n¬
ti petra. Petra autem erat. xp̃c. Uidete x¬
ergo fide manente. signa uariata. Ibi
ꝑetra. Nos quid bsamus: norunt fideles.
Si spetiem uisibilem intendas: aliud est.
Si intelligibilem significationem: eundem
potum spũalem biberunt. Ex tract᷑ psal¬

Expanded text:
ati sunt, in nube et in mari, et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Mare Rubrum significat Baptismum; Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat abolitionem peccatorum. In signis diversis eadem fides: siquid non eadem credebant, per quos haec signa ministrabantur, per quos eadem quae credimus, prophetata praenuntiabantur? Utique credebant: sed illi ventura esse, nos autem venisse. Ideo et sic ait, Eumdem potum spiritualem biberunt. Spiritualem eumdem, nam corporalem non eumdem. Quid enim illi bibebant? Bibebant enim de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus . Videte ergo, fide manente, signa variata. Ibi petra; nos quid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si intellipotum spiritualem biberunt. Erant
Abbreviated transcription (Latin):
eius latebras ꝑscrutari. s plerumq ali¬
ud quã id quod ibi agitur suspicari.
quãꝗͣ & in his rerũ tenebris humana¬
rum hoc est cogitationum alienarum.
mines sumus. iudicia tam̃ id est de¬
finitas firniasq sententias continere
debemus: nec ante tempus quiequã
nidicare. donec ueniat dñs & illuminet
abscondita tenebrarum. & inauifestet
cogitationes cordis. & tunc laus erit uni¬
cuiq a deo. Quando ergo ñ errat᷑ inre¬
bus. ut recta sit imꝓbatio uitiorum. uir¬
tutumq approbatio: profecto si erratur
in hominibus. uenialis est humana tẽpta¬

Expanded text:
ejus latebras perscrutari, sed plerumque aliejus latebras perscrutari, sed plerumque aliud quam id quod ibi agitur suspicari? Quanquam et in his rerum tenebris humanarum, hoc est cogitationum alienarum, mines sumus; judicia tamen, id est, definitas firmasque sententias continere debemus, nec ante tempus quidquam judicare, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo . Quando ergo non erratur in rebus, ut recta sit improbatio vitiorum virtutumque probatio; profecto si erratur in hominibus, venialis est humana tenta
Abbreviated transcription (Latin):
lerumq in his nr̃a credulitas fallit᷑.
natione fallamur. ut quia non possumꝰ
hominum indagare conscientiam. de
ipsis rebus habeamus ueram certamq
sententiam: hoc ẽ ut si ille uel ille bomo
utrum sit impudicus pudiciis ue nesci-¬
mus. oderimus tam̃ impudicitiam. &
pudicitiam diligamus. & si illum uel
illum iniustum esse iustum ue nescimꝰ.
amemꝰ tanĩ iusticiam. & iniusticiam
decestemur: non quas nobis ipsi erran¬
do confingimus. s quas fideliter hauc
appetendam. illaniq uitandam in dei
ueritate conspiciamus: ut cum de ip¬
sis rebus quod appetendum ẽ appetimꝰ.
quod deuitanduni est deuitaimiis. ig¬
noscatur nobis quod de actibus homi¬
num aliquando. imniõ asfidue non
uera sentimus. Hoc enim ad humanã
temptationem ꝑtinere arbitror: sine
qua ista uita non potest duci. ita ut
apłs diceret. Temptatio uos non aꝑ¬
prehendat: insi humana. Quid enĩ
tam humanum: quam non posse in¬
spicere cor humanum᷑: Ee ideo non

Expanded text:
lerumque nostra credulitas fallitur. natione fallamur, ut quia non possumus hominum indagare conscieipsis rebus habeamus veram certamque sententiam. Hoc est, ut si ille vel ille homo utrum sit impudicus pudicusve nescimus, oderimus tamen impudicitiam, et pudicitiam diligamus: et si illum vel illum injustum esse justumve nescimus, amemus tamen justitiam, et injustitiam detestemur; non quas nobis ipsi errando confingimus, sed quas fideliter, hanc appetendam, illamque vitandam in Dei veritate conspicimus: ut cum de ipsis rebus quod appetendum est appetimus, quod devitandum est devitamus, ignoscatur nobis quod de occultis hominum aliquando, imo assidue non vera sentimus. Hoc enim ad humanam tentationem pertinere arbitror, sine qua duci ista non potest vita, ita ut Apostolus diceret, Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Quid enim tam humanum quam non posse inspicere cor humanum; et ideo non
Abbreviated transcription (Latin):
nox est. Apparebit dies: apparebit
tempus : Ante diem. Audi: qr ante
diem dixit. Donec ueniat dñs. & illu¬
munet abscondita tenebrarum. & mani¬
festet cogitationes cordis: & tunc erit

Expanded text:
nox est; apparebit dies, apparebit tempus?» Ante diem. Audi quia ante diem dixit: «Donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitat
Abbreviated transcription (Latin):
in homine. & alio loco. Qui głãt᷑
inquit: in dño głẽtur. Illiuero heretici.
seipsos a seipsis iustos fieri putantes. qͥsi
hoc eis non ds̃ dederit sed ipsi fibi: non
utiq in dño. sed in semet ipsis gloriant᷑.
nit: Quod ideo dicit: quia de massa
illius ꝑditionis que facta est ex adam. ñ
discernit hominem. ut eum faciat uas
in honorem. aut incontumelram. nifi
deus. S qm̃ homo carnalis & maniter
inflatus. cum audisset quis enim te
discernit. posset respondere uel uoce uel
cogitatione. & dicere. discerint me fi¬
des mea. discernit me oratio mea. dis¬
ceruit me iusticia mea: mox apłs occur¬
rit cogitationibus eius. & dixit. Qunid
enini habes. quod non accepisti: Si artẽ¬
& accepisti: quid glouaris quasi non ac¬
ceperiss Sic enim glouantur quasi non
acceperint. qui se a se ipsis iustificari
putant: ac ꝑ hoc in seipsis non in dño

Expanded text:
in homine et alio loco: Qui gloriatur, inquit, in domino glorietur. illi uero haeretici se ipsos a se ipsis iustos fieri putantes, quasi hoc eis non deus dederit sed ipsi sibi, non utique in domino sed in senit? Quod ideo dicit, quia de massa illius perditionis quae facta est ex Adam, non discernit hominem, ut eum faciat vas in honorem, non in contumeliam, nisi Deus. Sed quoniam homo carnalis et inaniter inflatus cum audisset, Quis enim te discernit? posset respondere vel voce vel cogitatione, et dicere, Discernit me fides mea, discernit me oratio mea, discernit me justitia mea; mox Apostolus occurrit cogitationibus ejus, et dixit, Quid gloriaris, quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? sic enim gloriantur, quasi non acceperint, qui se a se ipsis iustificari putant ac per hoc in se ipsis, non in do
Abbreviated transcription (Latin):
untibtis omnbus ex tino in condẽp¬
nationem. discernuntur non me¬
ritis suis. s ꝑ gratiam mediatoris: hoc ẽ
in sanguine sccłi adam iustificati gratis.
Itaq cum audimus. quis enim te discer¬
nit. quid autẽ habes quod non accepisti.
si autẽ & accepisti. quid głaris quasi ñ
acceꝑis: ab illa ꝑditionis massa que facta
est ꝑ pͥmum adam. debemus intellige.
neminem posse discerni. nisi qui hoc bo¬
num habet quicquid habet. quod grã
saluatoris accepit. Hoc aiitẽ apłicum
testimoniũ tam magnumi ẽ: ut beatas
cypriantis ad cẏrinum scribens. ipsum sub.¬
iecerit illi titulo. in quo ait. in nullo esse

Expanded text:
untibus omnibus ex uno in condemnationem. Discernuntur autem non meritis suis; sed per gratiam Mediatoris; hoc est, in sanguine secundi Adam justificati gratis. Itaque cum audimus, Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti? Si autem et accepisti; quid gloriaris quasi non acceperis ? ab illa perditionis massa quae facta est per primum Adam, debemus intelligere neminem posse discerni, nisi qui hoc donum habet, quisquis habet, quod gratia Salvatoris accepit. Hoc amem apostolicum testimonium tam magnum est, ut beatus Cyprianus ad Quirinum scribens, ipsum subjecerit illi titulo, in quo ait, In nullo esse
Abbreviated transcription (Latin):
dacrum tieritati. Qui ergo mendatium e¬
d̃ificant in hominibus: quid ab eis expel¬
lunt nͥ ueritatẽ: Immittunt diabolum:
excludunt xp̃m. Immittunt adulterum:
exeladunt sponsum. Paranimpbi scilicet:
uel potius lenones serpentis. Ad hoc em̃
locuntur: ut serpens possideat. xp̃c exclu¬
datur. Quomͦ poffidet serpense Quando
possidet mendatiũ. quando possidet falsi¬
tas: serpens possidet. Quando possidet
teritas: xp̃c possidet. Ipse enim dyxit.
Ego sum ueritas. De illo autẽ dixit:
& inueritate ñ stetit. quia ueritas non
ẽ in eo. Sic ẽ attẽ ueritas xp̃c: ut totũ¬

Expanded text:
dacem praedicant. Qui ergo mendacium aedificant in hominibus, quid ab eis expellunt, nisi veritatem? Immittunt diabolum, excludunt Christum; immittunt adulterum, excludunt sponsum: paranymphi scilicet, vel potius lenones serpentis. Ad hoc enim loquuntur ut serpens possideat, Christus excludatur. Quomodo possidet serpens? Quando possidet mendacium. Quando possidet falsitas, serpens possidet: quando possidet veritas, Christus possidet. Ipse enim dixit, Ego sum veritas : de illo autem dixit, Et in veritate non stetit, quia veritas non est in eo . Sic est autem veritas Christus, ut totu
Abbreviated transcription (Latin):
ichil enim ꝓdest testam̃tum uetꝰ
de monte syna. in seruitutẽ gene¬
rans. nisi ꝗuia testimonium ꝑhibet testa¬
mento notio. Alioqͥn: quamdui legitur
moyses. uelamen suꝑ corda eorum positũ
est. Ctm autẽ inde ꝗuisq tͣnsierit ad
xp̃m: auferet᷑ uelam̃. Transeuntium qͥp¬
pe intentio ipsa mutatur de uetere
ad nouum: ut ñ iam quisq intendat
acciꝑe carnalem s sp̃ualem felicitatem.
Id est ab intentione qua expectabatur

Expanded text:
ihil enim prodest Testamentum vetus de monte Sina in servitutem generans , nisi quia testimonium perhibet Testamento novo. Alioquin quamdiu legitur Moyses, velamen super corda eorum positum est: cum autem quisque inde transierit ad Christum, auferetur velamen . Transeuntium quippe intentio ipsa mutatur de vetere ad novum; ut non jam quisque intendat accipere carnalem, sed spiritualem felicitateid est, ab intentione quae exspectabatur
Abbreviated transcription (Latin):
atq discatur xp̃c crucifixus. Et ad eiꝰ
crucem nouerimus ꝑtinere: quod
etiã nos in eiꝰ corpore crticifigimur mũ¬
do. llbi intelligitur omnis choercitio.
malarũ concupiscentiarũ. Ac ꝑ hoc
fieri ñ potest: ut eis qui cruce xp̃i¬
informantur. ꝓfessa ad ulteria ꝑmit.¬
tantur. Nam & apłe petrus de sacra¬
mento ipsitis crucis. hoc est passionis xp̃i
admonet. ut qͥ ea consecrant᷑ peccare
defistant: ita loquens. Ap̃o ergo passo ꝑ
carnen: & uos eadem cogitatione arma.¬
mini. Quia qui mortuus ẽ in carne. de¬
sinit peccare: ut iam ñ hominũ defide¬
riis. s uoluntate dm̃i dei reliquum in
carne uiat. & cetera. Quibus conse.¬
quenter ostendit. eũ ꝑtinere ad xp̃m
crucifixum. hoc ẽ ꝑ carnẽ passum: qͥ
in eius corpore crucifiris carnalibus
desideriis. bene uiuit ꝑ euangłm. S

Expanded text:
atque discatur Christus crucifixus, et ad eius atque discatur Christus crucifixus, et ad eius crucem nouerint pertinere, quod etiam nos in eius corpore crucifigimur mundo: ubi intellegitur omnis cohercitio malarum concupiscentiarum. ac per hoc fieri non potest, ut eis, qui cruce Christi formantur, professa adulteria permittantur. nam et apostolus Petrus de sacramento ipsius crucis, hoc est passionis Christi, admonet, ut qui ea consecrantur peccare desinant, ita loquens: Christo ergo passo in carne et uos eadem cogitatione armamini, quia qui mortuus est carne desinit peccare, ut iam non hominum desideriis, sed uoluntate domini dei reliquum in carne uiuat et cetera, quibus consequenter ostendit eum pertinere ad Christum crucifixum, hoc est per carnem passum, qui in eius corpore crucifixis carnalibus desideriis bene uiuit per euangelium.