comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et homini dicitur dilige dñm deum tuum. & non ẽ
caritas dei omnium infusa uisceribus. Durchora cor¬
da hominum sunt: quam dura saxorum. Terra in¬
oebitos fructus nobis ministrat dtim obsecundat. auo¬
tori: nos debittim munus negamus: dum non teneram᷑
auctorem. Ulide in paruis que prouidentea sit dei. E
quia comprehendere non potes: mirare quom aba
semp florentia reseruauit. alia mutationis habere n õ¬
luit & expoliationis amictus. & inter cana nuium. priti¬
nas frigorum uiriditatem suam aruia conseruant. oocũ
ipsa tecta sint gelu. partus sici tamen haut exiguam
uiriditatis speciem obtexunt. In ipsis quoq generibus
arbortim que diuturius frondibus uestiiitur non medio
sepe cominutant. nec ea quasi duuturna s quasi succe¬
danea precendunt. sue arborȩs pulchritidinem ꝑpetui
integritate uestit̃tis. uite muneris obtimbrantes.
conseruatione & diuiturnitate non imnutatio¬

Expanded text:
et homini dicitur: dilige dominum deum tuum, et non est et homini dicitur: dilige dominum deum tuum, et non est caritas dei omnium infusa uisceribus. surdiora corda hominum sunt quam dura saxorum. terra indebitos fructus nobis ministrat, dum obsecundat auctori: nos debitum munus negamus, dum non ueneramur auctorem. uide in paruis quae prouidentia sit dei et, quia conprehendere non potes, mirare quomodo alia semper florentia reseruarit, alia mutationes habere uoluerit expoliationis et amictus. inter cana niuium, pruinas frigorum uiriditatem suam arua conseruant et cum ipsa tecta sint gelu, partus sui tamen haut exiguam speciem uiriditatis obtexunt. in ipsis quoque generibus arborum, quae diuturnis frondibus uestiuntur, non mediosaepe commutant; nec ea quasi diuturna, sed quasi succedanea praetendunt suae arboris pulchritudini, perpetui integritate vestitus vice muneris obumbrantes. conservatione et diuturnitate, non immutatio
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq per circuitum eadem speties & oido seruatur. et
quidam in singulis plagis nucleorum partuis exuberat.
atq in orbem redit fracttis. & grãtia. Itaq in pinea ista
ymaginem sui natura uioetur expͥmere: que apͥmo illo
dutino celestiq mandato pͥctilegia accepta custodit. & par¬
tus stios quadam annoruim uice os ordine refert. donec con¬
sumiatio temporis impleatur. De mirioe.
ed ut in hoc fructu gratam spetzem sui signat: ita
etiam miricibus idest humilibus uirgultis figuram
improbe calliditatis expressit. Sictit enim duplici corde
itri ubiq presto stint. & gratiam simplicitatemq aptid
bonos pretendint. &uutiosiosimis glut inantur: ita etiami
& in aquosis & in desertis contrario quodam tisti hec uir¬
gulta nascuntur. Unde & iheremias dubia mortum atq
in sincera miricibus comparauit. Germinet inquit t̾ra.
Et statim omnis surgenti germine terra completa est.

Expanded text:
Itaque per circuitum eadem species et ordo servatur, et Itaque per circuitum eadem species et ordo servatur, et quidam in singulis plagis nucleorum partus exuberat, atque in orbem redit fructus et gratia. Itaque in pinea ista imaginem sui natura videtur exprimere, quae a primo illo divino coelestique mandato privilegia accepta custodit, et partus suos quadam annorum vice et ordine refert, donec consummatio temporis impleatur. 69. ed ut in hoc fructu gratam speciem sui signat, ita etiam in myricis, id est humilibus uirgultis figuram inprobae calliditatis expressit. sicut enim duplici corde uiri ubique praesto sunt et gratiam simplicitatemque apud bonos praetendunt et uitiosissimis glutinantur, ita etiam et in aquosis et in desertis contrario quodam usu haec uirgulta nascuntur. unde et Hieremias dubia morum atque insincera myricis comparauit. >Germinet inquit terra, et statim omnis surgenti germine terra completa est.
Abbreviated transcription (Latin):
silua. Habet autẽ & radicis uirtatem & seminis: tiñ¬
pleriq ea ratione incrementum fcui nemoris ꝓpagauie¬
runt. Magna dei turtus in singulis. Nec miretur
aliquis. si mn uirgaltis magnam dei dixerim esse uit¬
tutem.Diquidem magnam uirtutem sitam in locci¬
stis esse diri & bruco: eo quod dittine maiestatis offen¬
sa magno moteramine sterilitatis iudaice atq in opie
solueretitr. Magna enim uir tus pacientia: magna
untis ꝓuidentia. Indigni etenim erant qui uterent᷑
fecunditate terrena: qui terrarum leserant creato¬
rem. Ee tiere magnis: qui muserabili fame nefas tãte
impietatis ulciscitar. Itaq si magna dei uirtute sterilem bra-¬
cum terra generauit: quantomagis turtute magna que fe¬
tuis pyneam uidens. non stuipeat tantam ditiino
precepto artem inolitam impressamq nattire:
quemadmodum ab ipso centro distantibus licet mensu¬
ris. pari assurgat glutino. quo ꝓprios fonet fructus

Expanded text:
silua. habet autem et radicis generatio uisilua. habet autem et radicis generatio uiplerique ea satione incrementum sui memoris propagarunt. 67. Magna Dei virtus in singulis. Nec miretur aliquis si in virgultis magnam Dei dixi esse virtutem. Siquidem magnam suam virtutem in locustis esse dixit et brucho, eo quod divinae majestatis offensa magno moderamine sterilitatis Judaicae atque inopiae solveretur. Magna enim virtus patientia, magna virtus providentia. Indigni etenim erant, qui uterentur fecunditate terrena, qui terrarum laeserant creatorem. Et vere magnus, qui miserabili fame nefas tantae impietatis ulciscitur. Itaque si magna virtute Dei sterilem bruchum terra generavit, quanto magis virtute magna, quae feQuis pineam videns non stupeat tantam divino praecepto artem inolitam, impressamque naturae: quemadmodum ab ipso centro distantibus licet mensuris pari assurgat glutino, quo proprios fovet fructus?
Abbreviated transcription (Latin):
iussit añs ut ge̾rminaret terra herbam feni. & lignã
frudiferum faciens fructum scłm genus. cuius señi
eius in eo. ne forte quis dicat in multis arboribus neq
fructum neq semen uideri. & pucet ditunum in aliqͦ
uacillate preceptam. ut a ueritate sit duibium: illud
aduertat quia nequaqtam fieri potest ut non atit¬
in seminbus nitantur unitiersa gignentia. aut ha¬
beant aliqua que uidentur cum iurtate seminũ
contienite: idq siquis diligenter intendat manise:¬
sta testificatione poterit comprebendere. De salice.¬
ichil tudentur seminis habere salices: habent
tamen in foliis grantum quoddam quod ha-¬
beat uirtutem seminis. ut eo commusso terris tanqͣ.
posito surgat arbor de surculo. & tanqtiam de semi¬
ne se ex suscitet. Grano itaq illo radix pͥma coalescit:
de radioe pullulant non solum salices. s etiam reliqͣ¬
rum ad similitudinem huitismodi generis arborum

Expanded text:
iussit dominus ut germinaret terra herbam faeni et lignum iussit dominus ut germinaret terra herbam faeni et lignum fructiferum faciens fructum secundum genus, cuius semen eius in eo, ne forte quis dicat in multis arboribus neque fructum neque semen uideri et putet diuinum in aliquo uaccillare praeceptum, ut a ueritate sit dubium, illud aduertat, quia nequaquam fieri potest, ut non aut seminibus utantur uniuersa gignentia aut habeant aliqua quae uideantur cum uirtute seminum conuenire, idque si quis diligenter intendat, manifesta testificatione poterit conprehendere. ihil uidentur seminis habere salices, habent tamen in foliis granum quoddam, quod habeat uirtutem seminis, ut eo commisso terris tamquam posito surgat arbos de surculo et tamquam de semine se exsuscitet. grano itaque illo radix prima coalescit; de radice pullulat non solum salicis, sed etiam reliquarum ad similitudinem huiusmodi generis arborum
Abbreviated transcription (Latin):
norata orti holerum genera. florum miracula germi¬
nare. ripe fluminum se uestire myrtis ꝓperatierunt.
arbores cito surgere. cito se flore induere. uictum homi¬
mbts pecori pabulum ministrare: fructus comintiniᷤ
est omnibus: usus quoq est datus ommbus. Dimtl
utrumq arbores germinarunt : aliud quo uescere¬
mur. aliud quo refrigerante timbra defenderemur
a sole. Cybus in fructibus est: amenitas in foliis. Dant̃i
quia prescia erat prouidentia creatoris. quod fructum
sibi maxime hominum auiditas uendicaret: reliqͥs
ꝓuidit animantibus ut spotialem his donaret alimomi¬
am. Itaq esta his non mediocris est in foliis corticibusq
siluestribus. Ea quoq que ad uisum medendi ꝓsicerẽt᷑.
idest suci lacrime surculi: pariter ministrata sunt. Itaq
illa que post exꝑimento usti. exemplo titilia cognocimꝰ:
ea a pͥncipio creator cui usui apta donaret. prescientie
sue maiestate de sinti terrarum uissit exire. Et quia

Expanded text:
norata horti olerum genera, florum miracula germinorata horti olerum genera, florum miracula germinare, ripae fluminum se vestire myrtetis: properaverunt arbores cito surgere, cito se in florem induere, victum hominibus, pecori pabulum ministrare. Fructus communis est omnibus, usus quoque est datus omnibus. Simul utrumque arbores germinarunt, aliud quo vesceremur, aliud quo refrigerante umbra defenderemur a sole. Cibus in fructu, usus amoenitatis in folio; tamen quia prsibi maxime hominum auiditas uindicaret, reliquis prouidit animantibus, ut specialem iis donaret alimoniam. itaque esca his non mediocris in foliis est corticibusque siluestribus; ea quoque quae ad usum medendi proficerent, id est suci lacrimae surculi pariter ministrata sunt. itaque illa quae post experimento usu exemplo utilia cognouimus, ea a principio creator, cui usui apta donaret, praescientiae suae maiestate de sinu terrarum iussit exire. et quia
Abbreviated transcription (Latin):
ingenio. natuiam autẽ omnitm ꝓuidentia dituna for-¬
matierit᷑. Unde & uelut habenis quibusdam tierbort̃
cohibenda difiisio est. ne quiod salomoni spet ialiter sapien.¬
tie munere diuinitus udettir esse collatam. uistirꝑatore
udeamur exponere. differentias arborum. & uircutes
radicum. & quecumq sunt abscondita & inꝓuisa sicut
scriptum ẽ. que nec ab ipso tamen manisestata ꝓdunt᷑.
ut michi uideatur potuisse eum disputare de uirgultoꝵ
generibus. non potuisse tamen pleniuis omne secretum
creature explicare ratione. Quod si irrignis aquarum
plerumq segetes letiores funt & uirides fabe. & ortorum
multiplex suscitatur gratia. si uirid autibus thoris flititioꝵ
exuindantium ripa decoratur: miraris quemadmodũ
ad uerbum dñi quod omni aquarum cursum ẽ redã¬
dantitis subito creatura uirgultorum omnis efflortut.
festinarunt campi ñ cominissam sibi frugem edere. ig¬

Expanded text:
ingenio, naturam autem omnium prouidentia diuina foringenio, naturam autem omnium prouidentia diuina formauerit? unde uelut habenis quibusdam uerborum cohibenda diffusio est, ne quod Solomoni specialiter sapientiae munere diuinitus uidetur esse conlatum, usurpatorie uideamur exponere differentias arborum et uirtutes radicum et quaecumque sunt abscondita et inprouisa, sicut scriptum est. quae nec ab ipso tamen manifestata produntur, ut mihi uideatur potuisse eum disputare de uirgultorum generibus, non potuisse tamen plenius omnis creaturae explicare rationes. quodsi inriguis aquarum plerumque et segetes laetiores sunt et uirides fabae et hortorum multiplex suscitatur et resuscitatur gratia, si uiridantibus toris fluuiorum exundantium ripa decoratur, quemadmodum ad verbum Domini, quod omni aquarum cursu est redundantius, subito creatura virgultorum omnis effloruit? Festinarunt campi non commissam sibi frugem edere, ig
Abbreviated transcription (Latin):
discrepet discrepent etzam inter se lacrime arborũ
que eiusdem aque allutione generantur: & ctm tina fit
omnium causa. dicier sus singłorum usus ditiersa natura ẽ.
Qliam tum habet cerasi arboris lacrima. aliam lentisci:
disparem quoq balsami guttam odorata orientis ligna fui-¬
dare ꝓduintur. Diuersum qtioq lacrimarum gents: tur-¬
gulta fertilarum in egypto ac lybra quadam ui natire se.¬
cretioris illacrimant. Quid autẽ tibi referam: Clemen¬
tem hcet esse sermonem: quod electrum lacrima uirgul¬
tisit. & in tante materie soliditatem lacrima durescat.
Nec leuibus id astruitur testimoniis: quando folia aut
surtuloram minutissime pottiones. aut exigna quedam
ammantium genera in electro sepe repiantur. que uidet᷑
cum adhic guita esset mollior recepisse. & solidata te-¬
niusse.D̾ quid ego uili sermone decerno cum alta atq
pretiosa ratione nature: cum iste sermo humano alat᷑

Expanded text:
discrepet, discrepent etiam inter se flumine arborum, discrepet, discrepent etiam inter se flumine arborum, quae eiusdem aquae adluuione generantur. et cum una sit omnium causa, diuersus singularum usus, diuersa natura est. aliam uim habet cerasi arboris lacrima, aliam lentisci. disparem quoque balsami guttam odorata orientis ligna sudare produntur, diuersum quoque lacrimarum genus uirgulta ferularum in Aegypto ac Libya quadam ui naturae secretioris inlacrimant. quid autem tibi referam — clementem licet esse sermonem — quod electrum lacrima uirgulti sit et in tantae materiae soliditatem lacnma durescat ? nec leuibus id adstruitur testimoniis, quando folia aut surculorum minutissimae portiones aut exigua quaedam animantium genera in electro saepe reperiantur, quae uidetur cum adhuc gutta esset mollior, recepisse et solidata tenuisse. i Sed quid ego uili sermone decerno cum alta atque pretiosa ratione naturae, cum iste sermo humano alatur
Abbreviated transcription (Latin):
rebinti quoq frucꝰtus uel micis interiora misceantur:
in olei mollem naturam facile trausfunditur. Cum sit
autẽ altrix omnium uirgułtorum: ditier sos fingalis
ustis ministrat. Si radices alat. uel nubibus fusa descen:¬
dat: discretas dat omnibus uires. radicem inpinguat. cati¬
dicem ꝓuehit. ramos diffuindit. in foha uirescere facit. sitic¬
tum alit. semina pomorum arigere consuecut. De sucis¬
rgo cum eadem sit omnium nutrir: arboꝵ¬
alia arborum genera tristiores ferunt suicos. alia
dultiores. alia tardos. alia prematuros. Ipse quoq int̾
se discrepant suauitates. Aha sirattitas in uinea. aha
in olea: alia in cerasis. alia in ficu. discreta in malo.
dispar in dactilo: Tacttis ipse aque alibi lenis alibi asꝑior
plertimq pingitior ẽ. Pondere quoq distat frequenter ut
spetie. Nam plerisq locis grauior: plerisq lectior estimattir.
on mirum igitur. si cum ipsa in se De lacͥinis arboꝵ.¬

Expanded text:
rebinti quoque fructus uel et nucis interior misceatur, rebinti quoque fructus uel et nucis interior misceatur, in olei mollem naturam facile transfunditur. cum sit autem altrix omnium uirgultorum, diuersos singulis usus ministrat. si radices alluat uel nubibus fusa descendat, discretas dat omnibus uires, radicem inpinguat, caudicem prouehit, ramos diffundit, folia uirescere facit, fructum alit semina, pomum augere consueuit. ergo cum eadem sit omnium nutrix, alia arborum genera tristiores ferunt sucos, alia dulciores, alia tardos, alia praematuros. ipsae quoque inter se discrepant suauitates. alia suauitas in uinea, alia in olea, alia in cerasis, alia in fico, discreta in malo, dispar in dactulo. tactus ipse aquae alibi lenis, alibi asperior, plerumque pinguior est. pondere quoque distat frequenter ut specie; nam plerisque locis grauior, plerisque leuior extimatur. on mirum igitur si, cum ipsa in se
Abbreviated transcription (Latin):
nempe atq eadem aqua ẽ: & in diuerias plertiq
sese mutat speties. aut inter arenas flaua. aut inter cati:¬
tes spumea. aut inter nemora uiridantior. atit inter flo¬
rulenta discolor. aut inter lylia fulgentior. aut inter rose¬
ta rutilantior. aut in gramine liquidior. aut in palude
turbidior. aut in fonte ꝑspicatior. aut in mari obsctrior.¬
assumpto locorum qtubus insluit colore decurrit. Rigo¬
rem quoq pari ratione cominutat. ut inter uaporan¬
tia ferueat. inter uimbrosa frigescat. sole reꝑctissa estaiet.
nyuibtis insignita glatiali humore canescat: quemad-¬
modum sapor eits ipse contiertitur. ut nunc amarior. ñc
tiehementior. nunc austerior. nunc dultior ꝓ specierum
quibus infusa fuerit qualitate uarietur. Asꝑatur in¬
matur ioribus sucis. tunso cortice nucis foliisq contritiᷤ.
amarior fit abfinthio. tuno uehementior austerior alliis.
grauescit ueneno. melle dulcessit. di uero ei lentisccis. te¬

Expanded text:
nempe atque eadem est aqua, et in diversas plerumque sese mutat species: aut inter arenas flava, aut inter cautes spumea, aut inter nemora viridantior, aut inter florulenta discolor, aut inter lilia fulgentior, aut inter rosas rutilantior, aut in gramine liquidior, aut in palude turbidior, aut in fonte perspicacior, aut in mari obscassumpto locorum quibus influit colore decurrit. rigorem quoque pari ratione commutat, ut inter uaporantia ferueat, inter umbrosa frigescat, sole repercussa exaestuet, niuibus inrigata glaciali umore canescat. quemadmodum autem sapor eius ipse conuertitur, ut nunc asperior, nunc amarior, nunc uehementior, nunc austerior, nunc dulcior pro specierum quibus infusa fuerit qualitate uarietur! asperatur inmaturioribus sucis, tunso cortice nucis foliisque contritis, amara fit absentio, uino uehementior, austerior aliis, grauescit ueneno, melle dulcescit. si uero ei lentiscum, te
Abbreviated transcription (Latin):
pynus uel ora omni. tel stiminitate crispanti. Dĩc
entm in ficclnee folio crassitudo ualidior: ita pampy¬
no spetzes elegantior. Crassitudo igitur folii ꝓficit ad
tempestatis inutriam repellendam: interscissio aꝗ fipic¬
tus gratiam uaporandi. Deniq hoc genis pomi grandi.¬
nem non cito. mat̾tiritatem cito sentit: qutia latere iu¬
detur aduersum inutrias. & patere ad gratiam. Quto
ergo foliorum describam diuersitates. quemadinodum
aba rotunda. alia longiora. alia fexibilia. alia rigioiora
sint: alia nuillis facile uentis labentia aha que letu mo¬
tu dectitiantur aurarum: In explicabile ẽ singalarã
manifesta testificatione distinguere. uel latentes oc¬
cultasq catisas indeficientibꝰ aꝑire documentr o. De aqͥ¬

Expanded text:
pinus vel ora omni, vel summitate crispanti. Sicut pinus vel ora omni, vel summitate crispanti. Sicut enim in ficulneae folio crassitudo validior, ita in pampino species elegantior. Crassitudo igitur folii proficit ad tempestatis injuriam repellendam, intercisio ad fructus gratiam vaporandi. Denique hoc genus pomi grandinem non cito, maturitatem cito sentit; quia et latere videtur adversum injurias, et patere ad gratiam. Quid ego foliorum describam diversitates quemadmodum alia rotunda, alia longiora, alia flexibilia, alia rigidiora sint, alia nullis facile ventis labentia, alia quae levi motu decutiantur aurarum? CAPUT XV. Inexplicabile est singularum manifesta testificatione distinguere, vel latentes occultasque causas indeficientibus aperire documentis. Una
Abbreviated transcription (Latin):
Ita pars media distincta est ut nisi inferioribus here¬
ret. separata spectantibus uideretur. Ea autẽ ratio
uidectir seruata nature: ut & solem facilius admitat.¬
& umbram obtexat. Deniq ꝓcerits media pars euis
extenditur. & in ipsa summitate tenuatur: ut plus
I.ꝓulchritudinis quãm regient⁊ p̃dĩtrat. Et emm
branii spetzem tudectir essingere. significans quod¬
utia inter pendentos ceteros fructus habeat pͥnci¬
patum: cui tagto quodam iudicio nature s eudẽti
indicio innascitur spetzes & prerogatiua uictorie.
Scum igitur habet brauium suum: quo incinimẽ
sibi prebetur: aduer sum initirias. uel aeris pariter
ymbriumq tuolentiam. & impedimentum non af¬
fertur ad recipiendum solis calorem. quo tepesacta
alitur. coloratur. augetur. De ficulnee foliis.¬
ꝯculnee quoq folium eque ꝓpe ut pampymus
quadrifida inter scinditur dittisione. quod eo
daris uidetur quo maitis est folium: sane ñ ita pã¬

Expanded text:
ita pars media distincta est, ut nisi inferioribus haereita pars media distincta est, ut nisi inferioribus haereret, separata spectantibus videretur. Ea autem ratio videtur servata naturae, ut et solem facilius admittat, et umbram obtexat. Denique procerius media pars ejus extenditur, et in ipsa summitate tenuatur, ut plus pulchritudinis quam tegumenti praeferat. Etenim bravii speciem videtur effingere, significans quoduva inter pendentes caeteros fructus habeat principatum, cui tacito quodam judicio naturae, sed evidenti indicio innascitur species et praerogativa victoriae. Secum igitur habet bravium suum, quo et munimen sibi praebetur adversum injurias aeris, pariterque imbrium violentiam, et impedimentum non affertur ad recipiendum solis calorem, quo tepefacta alitur, coloratur, augetur. Ficulneae quoque folium, aeque prope ut pampinus, quadrifida interscinditur divisione: quod eo clarius videtur, quo majus est folium, sane non ita ut pam
Abbreviated transcription (Latin):
docet dicens. Sicut ficus istas bonas recognoscam tͣns¬
latos uida. quos emisi de loco isto in terra caldeorum
in bona: & confirmabo oculos meos suꝑ illos in bona. Gã
quam delicatos enim uelut quodam miscdĩe sue uali¬
diori sepsit tegmine: ne teneri fructus maturus inte¬
rirent. Deniq de ipsis etiam in posterioribus ait. Deli
Constantes estote filii: & proclamate ad deum. Hoo enĩ
bile tegmen. inpenetrabile munimentum ẽ. Ubi ergo
teneri fructus: ibi crassiora tegmina & munimenta fo¬
liorum. Contra autẽ tibi fructus ualidior ẽ. ibi teneri¬
ora folia: tit maltis arbor docet. Pomum enim talidius.
non multo incliget ꝓtectionis auxilio. Nam ipse pro¬
tectionis crasfioris umbre: plus nocere possunt.
nature gratiam: & diuine sapientie in terrena
mysteria. Ulidemus enim eum ita scissum atq diui¬
sum: ut trium foliorum specem uideatur ostendere.

Expanded text:
r Hieremiam docet, dicens: Sicut ficus istas bonas recognoscam transr Hieremiam docet, dicens: Sicut ficus istas bonas recognoscam translatos Juda, quos emisi de loco isto in terram Chaldaeorum in bona, et confirmabo oculos meos super illos in bona Hier. XXIV, 5. Tamquam delicatos enim velut quodam misericordiae suae validiori sepsit tegmine, ne teneri fructus maturius interirent. Denique de ipsis etiam in posterioribus dicit: DelicConstantes estote filii, et clamate ad Deum Ibid., 27bile tegmen, impenetrabile munimentum est. Ubi ergo teneri fructus, ibi crassiora tegmina et munimenta foliorum. Contra autem ubi fructus validiores, 57 ibi teneriora folia, ut malus arbor docet. Pomum enim validius non multo indiget protectionis auxilio; nam ipsa protectionis crassioris umbra pomo nocere plus posset. naturae gratiam, et divinae sapientiae interna mysteria. Videmus enim ita scissum atque divisum, ut trium foliorum speciem videatur ostendere:
Abbreviated transcription (Latin):
sus humorum asꝑa pomis dulcibus temꝑentur: Deniq
ea medicina antiquior. que herbis curare consueuit & sucis:
nec ulla firmior sanitas quam que salubribus reformatar
alimentis. Ulnde scdm naturam docemur: quia sola nobis
esca medicina ẽ. Herbis certe ulcera aꝑta clauduntur:
herbis curantur interna. Ideoq medicorum ẽ optis: her¬
barum potestates noscere. Hinc enim medendi tistis mole-
que coquuntur sole: alia que testis & corticibus clarisa
complentur. Mala & pyra uuaruniquoq genera omĩa:
nuda obiecta sunt soli. De nuce.¬
ucis atitẽ & nuclee. nuclei quoq fructus & testa optꝰ
& cortice: alitur tamen & ipse calore solis atq nu¬
crittir. Et quantum pynee dẽsitate nucleus abscon¬
ditur. tanto solis calore nutritur. Quanta deinde do-¬
mini ꝓudentia. ut ubi mollior fructtis. ibi folii craffi-¬
tudo ualidits tegumentum tuendo deferat pomo.
Quod uidemus in fructa ficulneẽ. Delicatiora itaq

Expanded text:
sus humorum aspera pomorum dulcibus temperentur? Denique sus humorum aspera pomorum dulcibus temperentur? Denique ea medicina antiquior, quae herbis curare consuevit et succis; nec ulla firmior sanitas, quam quae salubribus reformatur alimentis. Unde secundum naturam docemur, quia sola nobis esca medicina est. Herbis certe ulcera aperta clauduntur, herbis curantur interna. Ideoque medicorum est opus herbarum potestates noscere. Hinc enim medendi usus inolevitquae coquuntur sole, alia quae testis aut corticibus clausa complentur. Mala et pyra, uvarum quoque genera omnia nuda objecta sunt soli: nucis autem et nucleae, nuclei quoque fructus et testa opertus et cortice, alitur tamen et ipse calore solis atque nutritur; et quantum pineae densitate nucleus absconditur, tantum solis calore nutritur. Quanta deinde Domini providentia, ut ubi mollior fructus, ibi folii crassitudo validius tegumentum tuendo deferat pomo, quod videmus in fructu ficulneae. Delicatiora itaque
Abbreviated transcription (Latin):
petichen. nos piceam dicimis. Quo facto: frici amaritu¬
do deponitur. Ergo si agricultura conuertit styrpium
qualitates: nonne studio doctrine. & discipline atten-¬
tone mitigari possunt quelibet egritudines passionũ:
Nemo ergo positus uel in adolescentie uel intemꝑantie
lubrico: de siti conuersione despet. Ligna plerumq in
meliores uertuntur usis: & non possunt hominum cor¬
da mutari: Doctumtis non soluim inter ditersi gei̾s
arbores esse fructuum diuersitates: sed plertmq in eadẽ
spetie arbortim compugnare sibi fruictus. Alia enun sp̃es
masctilinorum. alia femineorum fructuum: sicut de dactil
comprehendere uarietatum speciem gratiamq pomoꝵ.
singulorum quoq ttilitatem fructuuim. sucorumq ꝓpͥetatẽ.
que cuuq rei apta uideantur: quẽ. admodum egris uisceri¬
bus hominum amariora poma medicentur:. & inflationẽ
aspitatemq interiorem temperent. quemadmodum rur

Expanded text:
πεύκην, nos piceam dicimus, quo facto suci amarituπεύκην, nos piceam dicimus, quo facto suci amaritudo deponitur. ergo si agricultura conuertit stirpium qualitates, nonne studia doctrinae et disciplinae adtentio mitigare possunt quaslibet aegritudines passionum ? nemo ergo positus uel in adulescentiae uel intemperantiae lubrico de sui conuersione desperet. ligna plerumque in meliores uertuntur usus: non possunt hominum corda mutari ? docuimus non solum inter diuersi generis arbores esse fructum diuersitates, sed plerumque in eadem specie arborum conpugnare sibi fructus. alia enim species masculorum, alia femineorum fructuum, sicut de dactulihendere uarietatem, speciem gratiamque pomorum, singulorum quoque utilitatem fructuum sucorumque proprietatem, quae cuique rei apta uideantur, quemadmodum aegris uisceribus hominum amariora poma medicentur et inflationem asperitatemque interiorem temperent, que
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑari. quibus affert cultus rtiralis ȩxemplum: De ma¬
am plertimq cito florent malagranata: lo granatiꝰ.¬
& fructum afferre non possunt. nisi congritis ꝑi¬
torum remediis excolantur. Plerumq fuctis uanescit
interior: & foris eius spetzes pulchra pretenditur. Que
non immerito comparatur eccłie: ut habes in canticis
ad eccħam dictum. Ut cortex mali ptinici gene tue. Ee
infra. Di floruit uitis: flortierunt mala prinica. Ecch̃a
enim bonum fidei fulgorem confessionisq pretendit : dot
mart ẏrum sanguine precosa. &o quod est amplitis xp̃i
crtiore dotata: simtil plurimos intra se fructus usu istiꝰ
ꝑomi fub una munitione conseruans. & uurtuitum ne-¬
gotia multa complectens.  Dapiens enim sp̃u celat ne-
genere medicari fertintur agricole. ut ex amaris
dulces fructus fiant: ut terebrent eius radicem atborisᷤ
& in medio inserant surctilum eius arboris quam greci

Expanded text:
temperari, quibus affert cultus rtemperari, quibus affert cultus ram plerumque cito florent mala granata, et fructum afferre non possunt, nisi congruis peritorum remediis excolantur: plerumque succus vanescit interior, et fortis species ejus pulchra praetenditur. Quae non immerito comparatur Ecclesiae, ut habes in Canticis ad Ecclesiam dictum: Ut cortex mali punici genae tuae . Et infra: Si floruit vitis, floruerunt mala granata . Ecclesia enim bonum fidei fulgorem confessionisque praetendit, tot martyrum sanguine speciosa, et quod est amplius Christi cruore dotata; simul plurimos intra se fructus usu istius pomi sub una munitione conservans, et virtutum negotia multa complectens. Sapiens enim spiritu celat negotia. genere medicari feruntur agricolae, ut ei amaris dulces fructus fiant, ut terebrent eius radicem arboris et in medium inserant surculum eius arboris, quam Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
medentur eius infirmitati: ut possit fructus ꝓpͥos resen.¬
uare. iam iamq si deforent romedia lapsuros. Qto am¬
monemtir ueltit quodam enigmate nature. non reftigere
eos qui a nr̃a fide & consoitio separati sunt. eo quod & gen¬
tilis siquis fuerit ad quisitus. quo grauior fuerit assertor er¬
roris. eo tiehementior possit fidei defensor existere. & siꝗttit
quam se comimiitata opinione contulerit. maxime si ba¬
beat aliquod directum nattire. ut iuittida eius possit esse sen¬
tentra. si amininiculetur ei attentio sobrietatis. obsertian:¬
ta castitatis. Pfunde ergo cirra eum sttidium teum. ut si¬
miltadine fructifere illits fictis. de prosentia & contuinc¬
tione agrestis illius arboris cuam possis corroborare uir¬
tutem. Ita enim tua nec dissoluett intentio: & diligẽta
fructus & gratie resernabitur. Quam multa sunt autẽ.
que doceant naturalem ditritiam posse diligentie stadio

Expanded text:
medentur eius infirmitati, ut possit fructus proprios resermedentur eius infirmitati, ut possit fructus proprios reseruare iamiamque, si deforent remedia, lapsuros. quo admonemur uelut quodam aenigmate naturae non refugere eos qui a nostra fide et consortio separati sint, eo quod et gentilis, qui fuerit adquisitus, quo grauior fuerit adsertor erroris, eo uehementior possit fidei defensor existere et uulturibquam se commutata opinione contulerit, maxime si habeat aliquod directum naturae, ut uiuida eius possit esse sententia, si adminiculetur ei adtentio sobrietatis, obseruantia castitatis. profunde ergo circa eum studium tuum, ut similitudine fructiferae illius ficus de praesentia et coniunctione agrestis illius arboris tuam possis conroborare uirtutem. ita enim tua nec dissoluetur intentio et diligentiae fructus et gratiae reseruabitur. quam multa sunt autem quae doceant naturalem duritiam posse diligentiae studio
Abbreviated transcription (Latin):
rtimq inclinantem ramos suos & subitientem. & concupi¬
centie atq amplexus spetiem pretendentem ei arbori quã
mare palinam appellant puieri rusticorum. Illa ergo palma¬
feminea est: & sexum suum subiectionis spete confitet᷑.
Ulnde cultores locorum preiaciunt ramis eius dactilort̃
tel palmaruim semina mascalinorum. quibus illi femi¬
nẽe arbori uelut quidam sensus ꝑfunctionis infundituit¬
& expetiti concubitus gratia presentatur. Quoi munere
oonata rursus erigitur: & eleat ramos suos. & in ueterem
statum comam suam rtirsus attollit. De ficu.¬
e ficu quoq eadem ẽ opinio. Ieoq pleriq scdm̃ do-¬
mesticam & fructiferam ficum. agrestem fictiliseam
fertintur inserere: eo quod cito fructus fectinde ultus et
domestice ficus uel aura temptati aliqua uel estu deftue¬
re ferantur in terram. Unde generari huius remediĩ
grossos arboris agrestis alligantes ad illam feracem arborem

Expanded text:
rumque inclinantem ramos suos et subicientem et concupirumque inclinantem ramos suos et subicientem et concupiscentiae atque amplexus speciem praetendentem ei arbori, quam marem palmam adpellant pueri rusticorum. illa ergo palmafeminea est et sexum suum subiectionis specie confitetur. unde cultores lucorum praeiaciunt ramis eius dactulorum uel palmitum semina masculorum, quibus illi femineae arbori uelut quidam sensus perfunctionis infunditur et expetiti concubitus gratia praesentatur. quo munere donata rursus erigitur et eleuat ramos suos et in ueterem statum comam suam rursus adtollit. de ficu quoque eadem est opinio ideoque plerique secundum domesticam et fructiferam ficum agrestem ficulneam feruntur inserere, eo quod cito fructus fecundae illius et domesticae ficus uel aura temptati aliqua uel aestu defluere ferantur in terram. unde gnari huius remedii grossis arboris agrestis alligatis ad illam feracem arborem
Abbreviated transcription (Latin):
arbortim. quam diuersus in singalis tu arboꝵ.¬
& pulchet ornatus. quam patule fagi. quam ꝓcere abyeces.
quam comantes pintis. quam tĩbrose ilices. quam poprili
bicolores. quam nemo rosa & redititia castanea. que simil
ut excisa fuerit tanquam filua expullulare consuenit.
quem aomodum in arboribus ipsis etas aut sensuis aut no¬
uella deprehenditur: Iumoribus enim exiliores rami:
antiqutioribus ualidiora & nodosa sunt brachia. Illis folia
letugata atq diffusa: istis contractiora & aspera. Dunt
etiam arbores: que semili atq emortua radice. sticcessionem
sui si force cedantur reparare non notierunt. Alie quib
ant inuenta turet. aut natura fecundior est: quibus exci¬
sio lucro potus quam decrimento sit. ut ꝑ plures sui pe¬
ontitia saccessione renotentur heredes. Est etiam qd̃
mireris in ipsis. Sexus in pomis est. discritio sextis in ar¬
boribtis. Nam tudeas palmam que dactilos generat ple¬

Expanded text:
rborum, quam diuersus in singulis erborum, quam diuersus in singulis et pulcher ornatus, quam patulae fagi, quam procerae abietes, quam comantes pinus, quam umbrosae ilices, quam populi bicolores, quam nemorosa et rediuiua castanea, quae simul ut excisa fuerit, tamquam siluam ex se pullulare consueuit, quemadmodum in arboribus ipsis aetas aut senilis aut nouella deprehenditur; iunioribus enim exiliores rami, antiquioribus ualidiora et nodosa sunt brachia, illis folia leuigata atque diffusa, istis contractiora et aspera. sunt etiam arbores, quae senili atque emortua radice successionem sui, si forte caedantur, reparare non nouerint, aliae, quibus aut iuuentas uiret aut natura fecundior est, quibus excisio lucro potius quam ullo detrimento sit, ut per plures sui rediuiua successione renouentur heredes. I Est etiam, quod mireris, ipsis sexsus in pomis, est discretio sexus in arboribus. nam uideas palmam, quae dactulos generat, ple
Abbreviated transcription (Latin):
brauium xp̃i. ut & fuaues enis fructus carpat & gaistet
opulus quoq coronis arbos umbrosa tuctricibus. et
sahx lenta uitibuis habilis tunciendis: quid alitdmp¬
stice declarant. inti bona esse xp̃i iincula. que nocere ñ
soleant. uincula gratie. tunctila caritatis. tit timisquisq
sius iunctlis glorietur: siccit & głabatur patilus dicens
paulus tunctus ih̃ti xp̃i ͤ His ligatiis uinculis dicebat.
quis nos separabit a caritate xp̃i ilsii : uinctilis abstinen.¬
tie. uinctilis caritatis. His hgatus uinctilis et⁊ã dauio ait.¬
In psallicibus in medio eius: suspendimus organa nr̃a. De buixo¬
uxtis quoq elementorum apicibus utilis expͥmendis:
lemi materia usum manus ꝓuerilis informat. Unde ait
scriptura scribe in buxo: simtl ut ammnoneat te ipsa ma¬
quiam foliis exuitur suis. ne tinqitam spei tue dissimulatio¬
ne mideris. sedł semꝑ tibi ꝑ fidem germinet spes saluti.

Expanded text:
brabium Christi, ut suauis eius fructus carpat et gustet; brabium Christi, ut suauis eius fructus carpat et gustet; opulus quoque coronis arbor umbrosa uictricibus et salix lenta uitibus habilis uinciendis quid aliud mystice declarant nisi bona esse Christi uincula, quae nocere non soleant, uincula gratiae, uuarum caritatis, ut unusquisque suis uinculis glorietur, sicut gloriabatur et Paulus dicens : Paulus uinctus Iesu Christi? his ligatus uinculis dicebat: quis nos separabit a caritate Iesu Christi?, uinculis abstinentiae, uinculis caritatis. his in salicibus in medio eius suspendimus organa nostra. buxus quoque elementorum apicibus utilis exprimendis leui materia usum manus puerilis informat, unde ait scriptura: scribe in buxo, simul ut admoneat te ipsa maquam foliis exuitur suis, ne umquam spei tuae dissimulatione nuderis, sed semper tibi per fidem germinet spes salutis.
Abbreviated transcription (Latin):
copiose munere liberalitatis imiteris. D quid ego in
sola uite immoror: cum omnza genera arborum titila sint
alia ad fructum nata. alia ad ustim data: Nam & qtubtis ñ
ẽ frnctus uberior: tamen usus pretosior est. De cedro ⁊ cipresso.¬
edrus suspendendis tectorum apta culminibts: eo quiod
bilis est cypressus. Ulnde & eccł̃ia dicit in canticis. trabes do¬
mortim nr̃arum cedri. laqtiearia nr̃a cupressi: in his esse
declarans decora sui ornamenta fastigii. qui quasi trabes uer.¬
ticem ecclie sua turtute sustineant. & fastigium eiꝰ exoenent.
Latiro uictortim capita coronantur: palma mantis tuctri¬
cis ornatura est. llide & ecclia ait. Dixi. Ascendam in pal¬
mam: tenebo altitudines eitis. Que eminentiam utdeas
uerbi & sperans quod ad eius alqtudinem possit ascendere.
& scientie suminitatem dicit. ascendam in palmam: tit
omnia relinquat inferiora & ad suꝑiora contendat ad

Expanded text:
copiosae munere liberalitatis imiteris. Sed quid ego in copiosae munere liberalitatis imiteris. Sed quid ego in sola uite immoror, cum omnia genera arborum utilia sint ? alia ad fructum nata, alia ad usum data. nam et quibus non est fructus uberior tamen usus pretiosior est. cedrus suspendendis tectorum apta culminibus, eo quod hbilis est cypressus. unde et ecclesia dicit in uocauerit: trabes domorum nostrarum caedri, lacunaria nostra cypressi, in uolantes esse declarans decora sui ornamenta fastigii, qui quasi trabes uerticem ecclesiae sua uirtute sustineant et fastigium eius exornent. auro uictorum capita coronantur, palma manus uictricis ornatus est. unde et ecclesia ait: dixi, ascendam in palmam, tenebo altitudines eius. quae eminentiam uidens uerbi et sperans quod ad eius altitudinem possit ascendere et scientiae summitatem dicit: ascendam in palmam, ut omnia relinquat inferiora et ad superiora contendat, ad
Abbreviated transcription (Latin):
dicos. alborum emicare gratiam florum. Nec aduert iͣ  admo¬
neri te o homo. ne inmaturos fructus tuos dies supremtis
intieniat. aut plene tempus etatis oꝑa inpatrata diducat.
Acerbis enim fructus amarior esse consuetut: nec potest dul¬
ce esse nisi quod ad maturitatem ꝑfecꝰtionis adoleuerit. Huic
uiro ꝑfecto. nec frigus horride mortis nec sol iniquitatis nocẽ
consueuit: quia obumbrat ei gratia spiritalis. & omnia inũ¬
dane. eupiditatil s cpe poreẽ libidinis restinguit incendia
pefendit ardores. Laudent te quicumq conspitiunt: et
agmuina eccłie uelut quedam palinitum serta mirent᷑.
Spectent singłi fidelium pulchra animarum monilia
delectentur maturitate prudentie. splendore fidei. con¬
fessionis decore. iusticie pulchritudine. ubertate miscdĩe.
ut dicatur tibi. uxor tua sicut uitis abtindans in lateribꝰ
domus tue: eo quod redundantiam uitis fructifere.

Expanded text:
dicos, albarum emicare gratiam, nec aduertis ex his admodicos, albarum emicare gratiam, nec aduertis ex his admoneri te, homo, ne inmaturos fructus tuos dies supremus inueniat aut plenae tempus aetatis opera parua deducat. acerbus enim fructus amarior esse consueuit nec potest dulce esse nisi quod ad maturitatem perfectionis adoleuerit. huic uiro perfecto nec frigus horrendae mortis nec sol iniquitatis nocere consueuit, quia obumbrat ei gratia spiritalis et omnia mundanae cupiditatis et corporeae libidinis restinguit incendia, defendit ardores. laudent te quicumque conspiciunt et agmina ecclesiae uelut quaedam palmitum serta mirentur, spectent singuli fidelium pulchra animarum monilia, delectentur maturitate prudentiae, splendore fidei, confessionis decore, iustitiae pulchritudine, ubertate misericordiae, ut dicatur tibi: uxor tua sicut uitis abundans in lateribus domus tuae, eo quod redundantiam uitis fructiferae
Abbreviated transcription (Latin):
pocest fructum afferre a se nisi manserit inuite: sic & uos¬
nnsi in me manseritis. Ego sum uitis: & uos palmites estis.
Eutoenter igcur exemplum uitis ad nr̃e uite institationẽ
assectandum esse signauit. que pͥmum ueris tepefacta tempe¬
rie germinare pͥibetur. deinde ex ipsitis sarmentorum arti-¬
c̃ulis fructum esmttere: de quibus oriens uua formatuit pau¬
latimq augescens in maturi partus retinet acerbitatem. nec
potest nisi mattira iam & cocta dulcescere. Ulestitur interea ui¬
ridantibus pampinis uinea: quibus & adtiersum frigus omnẽ¬
q inttiriam non exiguo munitur subsidio. & a solis ardore de¬
fenditur. Quid autẽ eo uel spectaculo gratius. uel fructu est
dultius uidere serta pendentia. uelut quedam spetiosi ruris
monilia. carpere unas uel aureo colore uel pur pureo. reniten¬
des rachintos. ceterasq fulgere geminas existimes. choruscare in¬

Expanded text:
potest fructum adferre ab se, nisi manserit in uite, sic et uospotest fructum adferre ab se, nisi manserit in uite, sic et uos, si in me non manseritis. ego sum uitis, uos palmites estis. euidenter igitur exemplum uitis ad nostrae uitae institutionem arcessendum esse signauit, quae primum ueris tepefacta temperie gemmare perhibetur, deinde ex ipsis sarmentorum uniuersa fructum emittere, de quibus oriens uua formatur paulatimque augescens inmaturi partus retinet acerbitatem nec potest nisi matura iam et cocta dulcescere. uestitur interea uiridantibus pampinis uinea, quibus et aduersum frigus omnemque iniuriam non exiguo munitur subsidio et a solis ardore defenditur. quid autem eo uel spectaculo gratius uel fructu est dulcius, uidere serta pendentia uelut quaedam speciosi ruris monilia, carpere uuas uel aureo colore uel purporeo renitentes ? hyacinthos ceterasque gemmas fulgere existimes, coruscare In
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia esse sertiandam. ut nemo dities & honoratuis extolla¬
tur. nemo patiꝑ deiciatur. ignobilisq desperet. omnibus sit
in ecclł̃ia par atq tina libertas. omnibus impertiat᷑ itisticia
comintinis &t gratia: Et ideo turris in medio est: que
exemplum de illis rusticanis de illis circumferat pisca-¬
toribul. qui uirtutum arcem tenere meruerunt. Quoꝵ
exemplis nr̃ erigatur affectus. neq humilis & despicabilis
iaceat: sed unuscuiusq mens ad sitꝑiora se subrigat. & au¬
deat dicere. Nr̃a autẽ conuersatio in celis est. Llnde ne
quibus procellis scł̃i possit inflecti & tempestate qͥedici: cla¬
uiculis illis & circulis quasi amplexibus caritatis prprimoᷤ
ꝗtosq complectitur: & in eorum comunctione requiescit.
Caritas ergo est que nos suꝑioribus nectit: celoq inserit.
Qui enim manet in caritate: deus in eo manet. Ulnde
oñs ait. Manete in me: & ego in tobis. dicut palmi esñ

Expanded text:
ecclesia esse seruandam, ut nemo se diues et honoratus adtollaecclesia esse seruandam, ut nemo se diues et honoratus adtollat, nemo pauper deiciat ignobilisque desperet? omnibus sit in ecclesia par atque una libertas, omnibus inpertiatur iustitia communis et gratia. ideo turris in medio est, quae exemplum de illis rusticanis, de illis circumferat piscatoribus, qui uirtutum arcem tenere meruerunt. quorum exemplis noster erigatur adfectus neque humi uilis et despicabilis iaceat, sed uniuscuiusque mens ad superiora se subrigat, ut audeat dicere: nostra autem conuersatio in caelis est. unde ne quibus procellis saeculi possit reflecti et tempestate deduci, clauiculis illis et circulis quasi amplexibus caritatis proximos quosque conplectitur et in eorum coniunctione requiescit. caritas est igitur, quae nos superioribus nectit caeloque inserit. qui enim manet in caritate, deus in eo manet. unde et dominus ait: manete in me et ego in uobis. sicut palmes non
Abbreviated transcription (Latin):
onerauit temsmarum mole curarum. Nichil enim ma¬
gis menten onerat quam istius intindi sollicitudo. et
cupiditas tiel peccime tiel potente. Quod tibi demonst᷑.¬
tur in euangłio: cum legis quia illa mulier que habebat
sp̃m infirmitatis inclinata erat. ut surfum respicere non
posset. Curuata enim erat anima euis: que inclinabat᷑
ad terrena compendia & celestem gratiam non uidebat.
Respexit eam iħc & uocauit: & statim mulier onera t̾re¬
na deposuit. His cupiditatibus etiam illos oneratos fuisse
demonstrat: quibꝰ ait. Ulenite ad me omnes qui labora¬
tis & onerati estis: & ego reficiam uos. Ergo illa mulier¬
anima mulieris. quasi circumfossa respiratit: & erecta ẽ.
D eadem uitis ubi circumfossa fuerit religatur:. & erigit᷑.
nẽ reflectatur in terram: reciduntur alia sarmenta. aha
Quid ergo amminiculorum ordines iugationisq describã
gratiam. que uere atq manifeste equalitatem docent in

Expanded text:
onerauit terrenarum mole curarum; nihil enim maonerauit terrenarum mole curarum; nihil enim magis mentem onerat quam istius mundi sollicitudo et cupiditas uel pecuniae uel potentiae. quod tibi demonstratur in euangelio, cum legis quia illa mulier, quae habebat spiritum infirmitatis, inclinata erat, ut rursum respicere non posset. curuata enim erat eius anima, quae inclinabatur ad terrena compendia et caelestem gratiam non uidebat. respexit eam Iesus et uocauit, et statim mulier onera terrena deposuit. his cupiditatibus etiam illos oneratos fuisse demonstrat quibus ait: uenite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego uos reficiam. ergo illa anima mulieris quasi circumfossa respirauit et erecta est. Sed et eadem uitis ubi circumfossa fuerit, religatur et erigitur, ne reflectatur in terram. reciduntur alia sarmenta, aliaquid ego adminiculorum ordines iugationisque disci-ibam gratiam, quae uere atque manifeste aequalitatem docent in
Abbreviated transcription (Latin):
cclis quicquid comprehenderit stringit: hisq se erigit ob
attollit. Huius ẽ simlis plebs eccłie: que uelut quadam fidi
radice plantatur. & repͥmitur humilitatis ꝓpagine. De qua
pulchre ait ꝓpheta. Ulineam ex egypto transtuilisti: & plan-¬
tasti radices eius & replesti terram. Operuit montes um¬
bra eitis & arbusta eius cedros lybani. Ex tendisti ꝑalmiteᷤᷤ
etus usq ad mare: & usq ad flumen ꝓpagines eiꝰ. Et per¬
ysaram ipse dñs locuttis est dicens. Ulinea facta ẽ dilecto
in cornu: in loco uberi. Et maceriam circtimdedi & circã¬
fodi uineam sorehc: & edificaui turrim in medio eits.
Circumdedit enim uelut uallo quodam celestium precep¬
torum: & angloeum cuistodia. Immittit angls̃ dñi in cir-
ctitu timentium eum. Pofuit in eccłia uelut currim a¬
postolorum. & ꝓpħãrum atq docꝰtorum: qui solent pro
eccłie pace se protendere. Circtnfodit eam: quando ex¬

Expanded text:
culis, quidquid compreculis, quidquid compreattollit. Hujus est similis plebs Ecclesiae, quae velut quadam fidei radice plantatur, et reprimitur humilitatis propagine, de qua pulchre ait Propheta: Vineam ex Aegypto transtulisti, et plantasti radices ejus, et replesti terram: operuit montes umbra ejus, et arbusta ejus cedros Dei: extendisti palmites ejus usque ad mare, et usque ad flumen propagines ejus PEsaiam ipse dominus locutus est dicens: uinea facta est dilecto in cornu in loco uberi. et maceriam circumdedi et circumfodi uineam Sorech et aedificaui turrem in medio eius. circumdedit enim uelut uallo quodam caelestium praeceptorum et angelorum custodia. inmittet enim angelus domini in circuitu timentium eum. posuit in ecclesia uelut turrem apostolorum et prophetarum atque doctorum, qui solent pro ecclesiae pace praetendere. circumfodit eam, quando ex
Abbreviated transcription (Latin):
esse cum floribus. ita etiam leta cum uitibtis: quibꝰ
generatur uintm quo cor hominis lecficatur. Atq uti¬
nam o homo hitius generis imiteris exemplam: ut ipse
tibi leticiam iocunditatemq fruictfices. In te ipso suatuta¬
dis cue grata est ex ce pullulat. in te manet. intuis tibi m¬
est: in te ipso querenda iocunditas tue conscientie ẽ. Ioes
ait. Bibe aquam de tuis tasis: & de pateorum triorum
fontibus. Primum omnium nichil gratus florentis odore
uitis. diquidem de fiore earum sucus expresfais poculi genꝰ
conficit:. quod & uoluptati & saluti sit. Deinde quis ñ mi¬
retur.ex acim iusatio uitem tisq in arboris summũ cacam̃
prorumpere: Quam uelit quodam amplexti foriet. &
qtibusoram brachiis ligat. & circundat lacertis. panipinił
tiestit: sertis coronat uuarum. Que ad imitationem tute
nr̃e pͥmtim uiuam defigit radicem. Deinde qitia natura
fiexibilis est & caduca. quasi brachiis quibusdam ita clatu¬

Expanded text:
esse cum floribus ita etiam laeta cum uitibus, quibus esse cum floribus ita etiam laeta cum uitibus, quibus generatur uinum, quo cor hominis laetificatur. atque utinam, o homo, huius generis imiteris exemplum, ut ipse tibi laetitiam iocunditatemque fructifices. in te ipso suauitas tuae gratiae est, ex te pullulat, in te manet, intus tibi inest, in te ipso quaerenda iocunditas tuae est conscientiae. ideo ait: bibe aquam de tuis uasis et de puteorum tuorum fontibus. primum omnium nihil gratius florentis odore uitis, siquidem de flore earum sucus expressus poculi genus conficit, quod et uoluptati et saluti sit. deinde quis non miretur ex acini uinacio uitem usque in arboris summum cacumen prorumpere, quam uelut quodam amplexu fouet et quibusdam brachiis ligat et circumdat lacertis, pampinis uestit, sertis coronat uuarum? quae ad imitationem uitae nostrae primum uiuam defigitdeligit radicem, deinde, quia natura flexibilis et caduca