comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s linguȩ rationales dñm xpm passũ eẽ. el amane
ꝓpt̃ea diciteos passosqr deipsos dñs triũphauit: & de
ipsis nosꝑpatientiã triũ phare docuit: sed qr dnm̃ xpm̃
habebat carnẽ mortalẽ quid erat qđ tenuer̃ iuda ei
Quid erat qđ incruce pendebat: Quid confixũ eratcla¬
uis inligno : Quid ꝑcussũ lancea unde sanguis & a qua
pfluxit : Si enĩ uisa st tantũ fieri& facta non st. plun¬
tasmata erant qđ nefas ẽ credere. Siaut̃ uere facta s̃ ñ
tam̃ in carne mortali sed in ipsa diuina substantia facta
eẽ dicitis : mutabilẽ dicitis ẽẽ diuinã substantiã. & ui¬
sibilẽ carneis oculis & palpabilẽ carneis manib: & uul¬
nerabilẽ ferro. Quȩ rursus nefas ẽ credere : Et idõ
dũ timet dicere manicheus qx ista facta ñs & iterũ
qx nec intelligere dicere potuit quomͦ filiꝰ dĩ ꝑquẽ
facta som̃ia sine aliqͣ mutatione uł coinqͥnatior

Expanded text:
omnes linguae rationales dominum Christum passum esse clamant, omnes linguae rationales dominum Christum passum esse clamant, propterea dicit eos passos. quia de ipsis dominus triumphauit et de ipsis nos per patientiam triumphare docuit. sed quia dominum habebat carnem mortalem, quid erat, quod tenuerunt Iudaei? quid erat, quod in cruce pendebat? quid confixum erat clauis in ligno ? quid est percussum lancea, unde sanguis et aqua profluxit? si enim uisa sunt tantum fieri et facta non sunt, phantasma erunt . quod nefas est credere. Si autem uere facta sunt. non tamen in carne mortali, sed in ipsa diuina substantia facta esse dicitis mutabilem dicitis esse diuinam substantiam et uisibilem carneis oculis et palpabiJem carneis manibus et uulnerabilem ferro : quae rursus nefas est credere. et ideo dum timet dicere Manichaeus, quia ista facta non sunt, et quia nec intellegere potuit, quomodo filius dei, per quem facta s
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ suã iã ꝑfece rant scelus qđ conabant᷑ & iã
reierant inmanis simi peccati qr uolebant: etiã¬
sinichil fecissent.Tam̃ ille qͥ potestatẽ habuit
ponendi animã suã quando uoluit eos facere
pmisit: qͥlegionib angłoꝵ potuit iubere ut
iudei perirent uł uno uerbo suo om̃s interimer&
nullũ m̃brũ eiꝰ hodie tenet᷑ aiudȩis uł morca¬
lis corporis qđ susceꝑat sic̃ sup diximꝰ Nã dsur̃
o manichei labe ac uastitate impendente prȩs¬
sus ẽ nec liba uoluntate ꝓcessit adpugnã sed ne¬
cessitate cõpulsus ẽ : nec pr̃stare aliquid uoluit
sed resistere conabat᷑. Qui etiã in sua substantia ñ insus¬
cepto mortali corpore deuoratꝰatq: cõmixtꝰ ẽ. Quiex
parte hodie tenet᷑ exparte inglobo semꝑ tenebitur
& tam̃ quis ferattã in credibiles blasphemias quas isti
de ipsa passione dm̃i ꝓferre ñdubitant : Om̃s apli

Expanded text:
luntatem suam iam perfecerant scelus, quod conabantur, et iam luntatem suam iam perfecerant scelus, quod conabantur, et iam rei erant inmanissimi peccati, quia uolebant, etiamsi nihil fecissent; tamen ille, qui potestatem. habuit. ponendi animam suam, quando uoluit eos facere permisit, qui legionibus angelorum potuit iubere, ut Iudaei perirent. uel uno uerbo suo omnes interimerenullum membrum eius hodie tenetur a Iudaeis uel mortalis corporis. quod susceperat. sicut supra diximus. nao Manichaei, labe ac uastitate inpendente pressus est, non libera uoluntate processit ad pugnam, sed necessitate conpulsus est; nec praestare aliquid uoluit. sed resistere conabatur. qui etiam in sua substantia. non in suscepto mortali corpore deuoratus atque conmixtus est; qui ex parte hodie tenetur, ex parte in globo semper tenebitur. et tamen quis ferat tam incredibiles blasphemias, quas isti de ipsa passione domini proferre non dubitant.? Omnes apostoli,
Abbreviated transcription (Latin):
quippe qui eundẽ saluatorẽ iustoꝵ patrẽ crucifixisse
sesꝑauit : ipse ẽ crucifixus Quo tẽpore aliud actũ ẽ
atq: aliud ostensũ. Princeps itaq tenebraꝵ affixia
ẽ. cruci idẽq spineã coronã portauit cũ suis soci is &
uestẽ coccineã habuit acetũ etiã & fel bibit. qđ qui¬
dã dnm̃ potasse arbitratist̃ atq omĩa quȩ hic susti¬
nere uisus ẽ. tenebrarũ ducib irrogata st̃. qui d auis
etiã & lancea uulnerati s. Vt quid gͦ opponits dicentes.
quid facturi erant iudȩi xp̃osinollet ab eis paticũ
depassione ipsius ita senciatis ut ñ ipsũ dm̃ passũ ali¬
quid incorpore suo sed principẽ tenebraꝵ illa omã
passũ putecis: Contra fidẽ aut̃ nr̃am quomͦ ista
ee xp̃s uoluit pati: & quando uoluit passus ẽ
Non enĩ quando uoluer̃iu dei passionẽ ipsam fecer̃
Volebant qͥđẽ tenere eũ ⁊ occidere: & scđm uo¬

Expanded text:
quippe. qui eundem saluatorem iustorum patrem cruciflxisse quippe. qui eundem saluatorem iustorum patrem cruciflxisse se sperauit, ipse est crucifixus, quo tempore. aliud actum est atque aliud ostensum. princeps itaque tenebrarum adfixus est cruci idemque spineam coronam portauit cum suis sociis et uestem coccineam habuit; acetum etiam et fel bibit, quod quidam dominum potasse arbitrati sunt. atque omnia, quae hic sustinere uisus est, tenebrarum ducibus inrogata sunt, qui clauis etiam et lancea uulnerati sunt. Utquid ergo obponitis diceQuid facturi erant Judaei Christo, si nollet ab eis pati? cum de passione ipsius ita sentiatis, ut non ipsum Deum passum aliquid in corpore suo, sed principem tenebrarum illa omnia passum putetis? Contra fidem autem nostram quomodo ista s uoluit pati, et. quando uoluit, passus est; non enim quando uoluerunt Iudaei passionem ipsam fecerunt. uolebant quidem tenere eam et occidere et secundum uo
Abbreviated transcription (Latin):
nunquid abo in carcere ex una causa consticuti st: Ille
missus . ẽ: ille ingressus. Ille pȩnã patit᷑: ille miscđĩã
facit Ille ingressus ẽ cũ uoluit: egressus ẽ. quando
uoluit: ille nisi in tueniente indu Egentia nullo iure
poterit liberari & hoc homines facere posst : & pr̃stant
libere beneficiũ cũ aliquando sibi nichilcupiant prȩ¬
stari Cogitate gͦ iã sids̃ potest aliquã necessitatẽ : cũ pos¬
st homines bene facere uoluntate nulla mercede
conducti nulla necessitate cõpulsi. Nullã gͦ neces¬
sitatẽ patit᷑ ds̃ neq necessitate facit quȩ facit sed sũ¬
ma & in effabili uoluntate ac potestate & tam̃ uos ma¬
xime scdm̃ errorẽ urm̃ ñ debiustis opponere istam
contradictionẽ qua dicitis. quid facturi erant iudȩi
blasphemias xp̃s carnẽ ñ habuit nec aiuidȩis aliqͥid¬
ẽ. passus Sic enĩ in epła fundam̃ti dicit Inimicꝰ

Expanded text:
numquid ambo in carcere ex una causa constituti sunt? ille numquid ambo in carcere ex una causa constituti sunt? ille missus est, ille ingressus; ille poenam patitur, ille misericordiam facit; ille ingressus est. cum uoluit, egressus est, quando uoluit; ille nisi interueniente indulgentia nullo iure poterit liberari. et hoc homines facere possunt et praestant libere beneficium, cum aliquando sibi nihil cupiant praestari. cogitate ergo iam, si deus potest pati aliquam necessitatem. cum possint homines bene facere uoluntate nulla mercede conducti, nulla necessitate conpulsi. nullam ergo necessitatem patitur deus neque nocessitate facit. quae facit, sed summa et ineffabili uoluntate ac potestate.. Et tamen uos maxime secundum errorem uestrum non debuistis obponere istam contradictionem, qua dicitis: quid facturi erant Iudaei blasphemias Christus carnem non habuit nec aliquid a. Iudaeis passus est. sic enim in epistula Fundamenti dicit: inimicus
Abbreviated transcription (Latin):
& flagella & mortuus ẽẽ manifestat᷑: ut om̃ia ueridicȩ
ueritas & nichiilfalso fecisse credat᷑ qr uoluntate acpo¬
testate uerbũ caro factũ ẽ & natꝰ & passus & mortuus & re¬
surrexit: nulla sua necessitate . sed uoluntate & potesta¬
te. Cuiꝰ nulla pars aliquando dep̃data nulla nc̃ usq
captiua ẽ. ñ solũ diuinȩ sed nec ipsius mortalis naturȩ¬
quã suscepit: sed nec unquã capi poterit nisi ab his
qui ei ꝑfidẽ uoluerint mundo corde coniungi. Non
sic̃ ds̃ manichei : qͥ necessitatis malo pressus hodie hic
exparte qđ negare ñ posst̃ inmiseriis & calamitatil
uolutat᷑ Intelligite sane si potestis: etiã int̃ ipsos ho¬
mines quantũ distet int̃necessitatẽ & uoluntatem
Siquis uerbi gr̃a merito peccati sui in carcere iu¬
bente iustitia mutat᷑. aliꝰ ad sit uir sc̃squi eundem car¬
cerẽ ingrediat᷑ ꝓpt̃ illiꝰ consolationẽ aut liberationem.

Expanded text:
et flagella et mortuus esse manifestatur: ut omnia ueridice et flagella et mortuus esse manifestatur: ut omnia ueridice ueritas et nihil falso fecisse credatur, quia potestate ac uoluntate uerbum caro factum est et natus et passus et mortuus et resurrexit nulla sua necessitate, sed uoluntate et potestate, cuius nulla pars aliquando depraedata, nulla nunc usque captiua est non solum diuinae sed nec ipsius mortalis quam suscepit, sed nec umquam capi poterit nisi ab eis, qui ei per fidem uoluerint mundo corde coniungi, non sicut deus Manichaei, qui necessitatis malo pressus hodie hic ex parte. quod negare non possunt, in miseriis et calamitatibus uolutatur. Intellegite sane, si potestis, etiam inter ipsos homines quantum distet inter necessitatem et uoluntatem. si quis uerbi gratia merito peccati sui in carcerem iubente iustitia mittatur. alius adsit uir sanctus, qui eundem carcerem ingrediatur propter illius consolationem aut liberationem,
Abbreviated transcription (Latin):
Tocũ aut̃ hoc nulla fecit necessicate . Vnde ipse dicit
Propt̃ hoc me pat̃ cliligit: qr ego pono animã mea ut ier
sumã illã Nemo tollit eã ame : sed ego pono eã ame
ipso. Potestatẽ habeo ponendi eã : & potestatẽ habeo
iterũ sum̃di eã Nongͦ mali necessitate amisit eã. Vo¬
luit enĩ ut illa quȩ in passione ciꝰ facta st̃ omĩa fierent
Adhumanã naturã docendã ñ ad suã tuendã. Sic enĩ
nos qͥex anima & corpore constamꝰ cũ simꝰ inuisi biles
scđm animã uisibiles auc̃ scđm corpꝰ omia quȩ uisibilit̃
siue honoris & beneficioꝵ accipimꝰ. siue contumeliȩ uł
in iuriȩ patim᷑ ad animã quȩ in uisibilis .ẽ. tanquã ad prin¬
cipẽ necesse ẽ ut referamꝰ qr ipsi corpori principat᷑. Nã cũ
nos mortui dicim᷑ : ita & dñs scđm carnẽ & formã serui
quã suscipe dignatꝰ ẽ. & contumelias passus & uincula.

Expanded text:
totum autem hoc nulla fecit necessitate. unde ipse dicit: totum autem hoc nulla fecit necessitate. unde ipse dicit: propter hoc me pater diligit, quia ego pono animam meam, ut iterum sumam illam. nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a me ipso; potestatem habeo ponendi eam et potestatem habeo iterum sumendi eam. non ergo mali necessitate amisit eam. uoluit enim, ut illa, quae in passione eius facta sunt, omnia fierent ad humanam naturam docendam, non ad suam tuendam. sicut enim nos, qui ex anima et corpore constamus. cum sumus inuisibiles secundum animam, uisibiles autem secundum corpus. omnia, quae uisibiliter siue honoris efbeneficiorum accipimus siue contumeliae uel iniuriae patimur, ad animam, quae inuisibilis est. tamquam ad principem necesse est ut referamus, quia ipsa corpori principatur — nam etnos mortui dicimur — -ita et dominus secundum carnem et formam serui, quam suscipere dignatus est, et contumelias passus et uincula
Abbreviated transcription (Latin):
prior fecit. Hoc gͦ dicimꝰ: sapientiã dĩ suscipiendo ho¬
minẽ ñ eẽ coinqͥnatã sed miseri cordit̃ ad hominũ sa¬
lutẽ hominẽ suscepisse . ut fier& sic̃ apłs dicit mediator
dĩ & hominũ homo iħs xp̃s. Non enĩ dubitanti disci¬
pulo suo m̃tiri potuit qui dixitego sũ ueritas: quan¬
docicatrices uulnerũ suorũ ut etiã manu tanger&
p̃buit. Quomꝰ enĩ huic inaliquo securi fidẽ habere¬
mꝰ. si discipło suo sicm̃titꝰ ẽ. Ab sit talis blasphemia
nec eos i psos insẽpit̃nũ reos teneat qͥ hoc audent asseri¬
re aut credere. sed euigilent aliquando & intelligant
quã nefaria ꝑuersitate ista credant᷑ : Nos aut̃ xpm̃
bilit̃ inui sibilẽ hominib: apparuisse in ipso inter
homines conuersitũ fuisse in ipso ab hominib: hu¬
mana ꝑtulisse in ipso homines docuisse a quib e&
recedendũ quid eẽ ꝑferendũ quo e& tendendũ

Expanded text:
prior fecit. hoc ergo dicimus sapientiam dei suscipiendo hoprior fecit. hoc ergo dicimus sapientiam dei suscipiendo hominem non esse coinquinatam; sed misericorditer ad hominum salutem hominem suscepisse, ut fieret, sicut apostolus dicit, mediator dei et hominum homo Iesus Christus. non enim dubitanti discipulo suo mentiri potuit, qui dixit: ego sum ueritas, quando cicatrices uulnerum suorum, ut etiam manu tangeret, praebuit. quomodo enim huic in aliquo securi fidem haberemus, si discipulo suo sic mentitus esset? absit talis blasphemia nec eos ipsos in sempiternum reos teneat, qui hoc audent adserere aut credere ; sed euigilent aliquando et intellegant. quam nefaria peruersitate ista credantur. Nos autem Chribiliter inuisibilem hominibus adparuisse, in ipso inter homines conaersatum fuisse, in ipso ab hominibus humana pertulisse, in ipso homines docuisse, a quibus esset recedendum, quid esset perferendum, quo esset tendendum.
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ dĩ ñ posse desanguine feminȩ coinqͥnari qr ꝑfeminã
natꝰ ẽ : quando quidẽ siñ ꝑfeminã nasceret᷑ & mbra illa
deuitasset uideret᷑ indicasse se inde pollui. & minꝰ ano¬
b fident̃ in co inqͥnabilis diceret᷑. Consecrauit aut̃ uirgi¬
nitatẽ qr deuirgine nasci uoluit: & sola illimat̃ in
t̃ris eligenda erat ad suscipiendũ hominẽ qui iã patrẽ
habebat incelis. Sed dicune . Quare gͦ negauit matrẽ
suã quandõ ei dixit quid mͥ & tibi mulier & quando
cũ ei nunciata e&̃ qđ cũ uellet uidere respondit. qͥȩ
ẽ mat̃ mea aut qͥ sunt fr̃s mei & eos potiꝰ inhunc affec¬
tũ cõpucauit qͥ facerent uoluntatẽ patriseiꝰ : quia exẽ¬
plosuo iã docebat negandos ẽẽ t̃renos parentes propt̃ dm̃
Oꝑa enĩ diuina facienti : trenꝰ affectꝰ obstreꝑe ñ debebat
Nã si ꝓpt̃ea ñ habebat matrẽ qr negauit matrẽ nec parꝰ
& cȩteri apłi habebant patres : qr monuit eos dicens

Expanded text:
 posse de sanguine feminae coinquinari, quia per feminam natus est quamquam si non per feminam nasceretur et membra illa deuitasset, uideretur indicasse posse se inde pollui et minus 8 nobis fidenter incoinquinabilis diceretur. consecrauit autem uirginitatem, quia de uirgine nasci uoluit et sola illi mater in terris eligenda erat ad suscipiendum hominem, qui iam patrem habebat in caelis. Sed dicunt: quare ergo negauit matrem suam, quando ei dixit: quid mihi et tibi, mulier et quando, cum ei nuntiatum esset, quod eum uellet uidere, respondit: quae est mater mea aut qui sunt fratres mei? ac eos potitum computavit, qui facerent voluntatem Patris ejus? Quia exemplo suo jam docebat negandos esse terrenos parentes propter Deum. Opera enim divina facienti terrenus affectus obstrepere non debebat. Nam si propterea non habebat matrem, quia negavit matrem; nec Petrus et caeteri apostoli habebant patres, quia monuit eos, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
putatis mala ea tantũ modo uera. eẽ : De betis enĩ
attendere aliquos similit̃ impios ita de nouo testa¬
m̃to facere posse : ut quȩcunq: ibi sc̃quȩ ñ intelligen¬
tes putauerint mala. ea rep̃hendant. & dicant᷑ ĩpsa
ibi eẽ sola uera illa cut̃ omia quȩ ibi aꝑte magni¬
fica st̃ dicant eẽ falsa atq ab amatorib dñi apposita
ne omĩa uiderent᷑ fugienda: ut & uos ⁊ illi tali cȩcitate
ꝑcussi iã iudicati & dãnati fugiamini Tandẽ uigilate.
iblasphemiis conqui escite : atq om̃iũ scãrũ canonicarũ scri¬
pturarũ si xp̃ĩani eẽ cogitatis auctoritatẽ recipite & quȩ
ñ intelligitis accusare nolite sed potiꝰ eoꝵ intellectũ deside¬
rate Nã quale ẽ. etiã illud qđ resurrectionẽ carnis ne¬
gatis : Paulus apłsclamat Seminat᷑ in corruptione : re¬
surget in in corruptionẽ Seminat᷑ in contumelia: surget

Expanded text:
putatis mala, ea tantummodo uera esse ? debetis enim putatis mala, ea tantummodo uera esse ? debetis enim adtendere alios similiter inpios ita de nouo testament.o facere posse, ut quaecumque ibi sunt, quae non intellegentes putauerinfmala, ea reprehendant et dicant ipsa ibi esse sola uera, illa autem omnia, quae ibi aperte magnificata sunt, dicant esse falsa atque ab amatoribus domini adposita, ne omnia uiderentur fugienda. ut et uos et illi tali caecitate percussi iam iudicati et damnati fugiamini. tandem uigilate et a blasphemiis conquiescite atque omnium sanctarum canonicarum scripturarum, si christiani esse cogitatis, auctoritatem recipite et quae non intellegitis accusare nolite. sed potius eorum intellectum desiderate. Nam quale est etiam illud, quod resurrectionem carnis negatis? Paulus apsurget in incorruptione; seminatur in contumelia, surget
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nescitis potiꝰ accusare quã discere laboretis. Con¬
siderate quȩ ibi miracula sint : si miraculis noui testa¬
m̃ti delectamini. Ibi mortui primosuscitati ibi lȩps
primo mundati & alia multa quȩ diligentib & piȩ
quȩrentib: adedificandã fidẽ in notescunt. Si autẽ
bonis p̃ceptis delectamini : ibi primitꝰ scripta st̃ duo
illa p̃cepta quȩ sublimit̃ dñs laudat diligendi dm̃
⁊ pximũ. Ibi dimitenda domꝰ parentes: Filii &
cȩtera ꝓpc̃ dnm̃ ibi ñ reddendũ malũ ꝓmalo ibi
oraendũ ꝑinimicis ibi inimico ignoscendũ ibi traden¬
da maxilla adaccipiendã alap̃a : & quȩtunq: in nouo
testam̃to p̃cepta st ñ solũ ibi mandata sed etiã a sc̃is ui¬
ris om̃i uigilantia cõpleta. Nunquid ⁊ hoc poterit di¬
cere malitia ura quȩcũq bona & magnifica ibi scri¬
pta sfalsa eẽ & apposita illa uͦquȩ ñ intelligentes

Expanded text:
quae nescitis potius accusare quam discere laboretis. conquae nescitis potius accusare quam discere laboretis. considerate. quae ibi miracula sint. si miraculis noui testamenti delectamini. ibi mortui primo suscitati, ibi leprosi primo mundati et alia multa quae diligenter et pie quaerentibus ad aedificandam fidem innotescunt. si autem bonis praeceptis delectamini, ibi primitus scripta sunt duo illa praecepta. quae sublimiter dominus laudat de diligendo deo et proximo. ibi dimittenda ter dominum, ibi non reddendum malum pro malo, ibi orandum pro inimicis, ibi inimico ignoscendum, ibi tradenda maxilla ad accipiendam alapam et quaecumque in nouo testamento praecepta sunt non solum ibi mandata sed etiam a sanctis uiris omni uigilantia conpleta. numquid et hoc poterit dicere malitia uestra quaecumque bona et magnifica ibi scripta sunt falsa esse et adposita? illa uero. quae non intellegentes
Abbreviated transcription (Latin):
rit marito suo ancillã suã eucłiã nomine ex ornans eã
sic̃ ibi scriptũ ẽ aduersariis lenocinus & fucationib
& eã nocte ꝓse uicariã supponens: ut ille nesciens
cũ ea tanquã cũ uxore concũberet. Ibi etiã scriptũ
ẽ. qđ cũ eadẽ maximilla & fidama simul issent ad¬
Audiendũ apłm andrẽa : puerulus quidã speciosus
gressus cubiculũ eaꝵfinxerit uocẽ muliebrẽ quasi maxi¬
millȩ murmurantis dedolorib sexus feminei & eifi¬
damȩ respondentis : quȩ colloqͥa cũ audisset egetes cre¬
densea sibi eẽ discesserit. Quid ad hȩc dicitis: Rogo uos
quare ñtimuit maximilla ꝑturpissimũ lenociniũ ancil¬
lȩ suȩ ligare animas incarne: cũ aut̃ illũ puerulũ ta
turpit̃ credatis eẽ m̃titũ. quis uob eredat loquentibus.
quando simentiamini dnm uos dicitis imitari: Sed uos
temeritate pleni ad huc irruite inueteres libros: ut

Expanded text:
rit marito suo ancillam suam, Eucliam nomine, exornans eam, rit marito suo ancillam suam, Eucliam nomine, exornans eam, sicut ibi scriptum est, aduersariis lenociniis et fucationibus et eam nocte pro 86 uicariam subponens, ut ille nesciens cum ea tamquam cum uxore concumberet. ibi etiam scriptum est. quod cum eadem Maximilla et Iphidamia simul issent adaudiendum apustolum Andream, puerulus quidam speciosus.gressus cubiculum eorum finxerit uocem muliebrem quasi Maximillae murmurantis de doloribos sexus feminei et Iphidamiae respondentis. quae colloquia ciun audisset Egetes credens eas ibi esse discesserat. quid ad haec dicit-is? rogo uos. quare non timuit Maximilla per turpissimum lenocinium ancillae suae ligare animas in carne? cum autem illum puerulum tam turpiter credatis esse mentitum, quis uobis credat loquentibus, quando si mentiamini, dominum uos dicitis imitari? Sed uos temeritate pleni adhuc inruite in ueteres libros, ut
Abbreviated transcription (Latin):
te posse accipi negatis: cũ ĩpse dñs figurate inde quȩdã
dixerit & apłs paulus om̃ia illi popło infigura conti¬
gisse scribat : Nã & ipse regulã monstrtens : multa in o
exposuit Sed forte dicitis solita uanitate & obtunso
tes tam̃ti dicta exponi prorsus ñposse solũ aut̃ nouũ in
talib: exponiposse : & ñ consideratis non uos habere qđ
dicere possitis si ab aliis impiis uobdicat᷑ uetꝰ potiꝰ exponi
posse nouũ ñ posse. Mens aut̃ sana utrunq: testam̃tum
considerans : quȩcunq: in uno inuenerit expositionẽ
Ad mutere sine dubio in altero declarabit. Multũ
Apparet imperitia ur̃a : uł potiꝰ malitia. Attendite
in actib: leucii quos sub nomine apłoꝵ scribit: qualia
sint quȩ accipitis de maximilla uxore egetes: quȩ tũ
nollet marito debitũ reddere cũ apłs dixerit iixori¬
uir debitũ reddat similit̃ & uxor uiro illa suppo sue¬

Expanded text:
te posse accipi negatis, cain et ipse dominus figurate inde quaedam te posse accipi negatis, cain et ipse dominus figurate inde quaedam dixerit et apostolus Paulus omnia. illi populo in figura -contigiase scribat. nam et ipse regulam monstrans multa inde exposuit. sed forte dicitis solita uanitate et obtunso testamenti dicta exponi prorsus non posse, solum autem nouum in talibus exponi posse.. et non consideratis non uos habere quid dicere, si ab aliis inpiis uobis, dicatur uetus potius exponi posse, nouum non posse. mens autem sana utrumque testamentum considerans quaecumque in UllO inuenerit expositionem admittere, sine dubio in altero declarabit. multum adparet inperitia uestra uel potius malitia. adtendite in actibus Leuci, quos sub nomine apostolorum scribit, qualia sint quae accipitis de Maximilla uxore Egetis. quae cum nollet marito debitum reddere, cum apostolus dixerit: uxori-uir debitum reddat, similiter et uxor uiro, illa subposue
Abbreviated transcription (Latin):
in seuitã Nã qđ ait qͥ dixerit fr̃isuo fatuȩ: reuserit
gehenne ignis si dicant stulti excȩꝓhoc uitio gehenna
minat᷑ quem dicitis miseri cordẽ ignoscere peccata non¬
ne ignorant ubi caput habeat : & tam̃ aliqͥd sibi uident᷑
dicere Aut quomꝰ tã multas animas necandas dȩmonib:
in porcis tradidit cũ tales animas dicatis. eẽ. porcorũ
quales st hominũ : Aut qđ arborẽ in qͣ fructꝰ qr non erat
tẽ pꝰñ inuenit uerbo aridã fecit quã animã intelligen¬
tẽdicitis habere : Ecce quanta iniquissimi & cȩcihomi¬
nes dediuinis eloqui is posst̃ dicere : sic in ea quȩ mystic
facta uł dicta st̃ inueterib: libris ignorantes ferimini
ut temere accusetis qđ ñ intelligitis. Hȩc aut̃ cũ de no¬
uo testam̃to uob obiecta fuerint: dicitis diuina & spũ¬
alia significare. Vetis aut̃ testam̃ti scãs litteras figura¬

Expanded text:
in se uitam. nam quod ait: qui dixerit fratri suo fatue, reus erit in se uitam. nam quod ait: qui dixerit fratri suo fatue, reus erit gehennae ignis, si dicant stulti, ecce pro conuicio gehenna minatur. quem dicitis misencordem ignoscere peccata; nonne ignorant, ubi caput habeant. et tamen aliquid sibi uidentur dicere? ant quod tam multas animas necandas daemonibus in porcis tradidit, cum tales animas dicatis esse porcorum quales sunt hominum? aut quod arborem, in qua fructus, quia non erat tempus, non inuenit. uerbo aridam fecit quam animam intellegentem dicitis habere ? Ecce quanta iniquissimi et caeci. homines de diuinis eloquiis pofcsont dicere, sicut uos in ea. quae mystice facta uel dicta sunt in ueteribus libris, ignorantes ierimini, ut temere accusetis, quod non intellegitis, haec autem cum de nouo testamento uobis obiecta fuerint, dicitis diuina et spiritalia significare. ueteris autem testamenti sanctas litteras figura
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃tia dicere soletis ubierat ds̃ antequã e&̃ cȩlũ &
t̃ra : Auc qđ scriptũ ẽ & miratꝰ ẽ iħ s. cũ mirari soleat
nemonisidere quȩ illi erat in cognita. uidere aut̃ qr
bonũ ẽ ñ sit ignorantis sed qr placuit ei qđ fecit Aut
illud qđ seriptũ ẽ. dicente dno quisme tetigit & delata
roubi posiustiseũ & ego ueni ñ pacẽ mutere suꝑ t̃rã sed
gladiũ & ignẽ uenimittere inmundũ & ueniut qͥ non
uident uideant & quident cȩcifiant & uendite resuras
merabilia abipsodno uł ab apłis dicta uł facta quȩ
insanissime poter̃ homines accusare ñ intelligentes
Vã & auariuł flagiciosi posst̃alit̃ acciꝑe qđ dñs ait¬
plũ in hoc scło accipiat : ut si aliqͥs uxorẽ ancillam
uł etiã meretricẽ dimittere ꝓpt̃ dnm uelit: ⁊ spe illiꝰ
multiplicationis faciat ñ Amore iustitiȩ Posst̃ ettam
irrere male intelligentes : qđ ait Siquis ñmanduca¬
uerit carnẽ mea & biberit sanguinẽ meũ : ñ habebit

Expanded text:
ubi erat deus, ante quam esset caelum et terra ? aut quod scriptum est: e.t miratus est Iesus, cum mirari nemo soleat nisi de re, quae illi erat incognita. uidere autem quia bonum est, non sit ignorantis sed quia placuit ei quod fecit. aut illud, quod scriptum est dicente domino: quis me tetigit? et de Lazaro : ubi posuistis eum? et: ego ueni non pacem mittere super terram sed gladium et: ignem ueni mittere in mundum et: ueni, ut qui non uident, uideant, et qui uident, caeci fiant et: uendite res uestmerabilia ab ipso domino uel ab apostolis dicta uel facta, quae insanissime poterunt homines accusare non intellegentes. nam et auari uel flagitiosi possunt aliter accipere, quod dominplum in hoc saeculo accipiat; aut si aliquis uxorem, ancillam uel etiam meretrices dimittere propter dominum uelit spe illius multiplicationis faciat, non amore iustitiae. possunt etiam horrere male intellegentes quod ait: si quis non manducauerit carnem meam et biberit sanguinem meum, non habebit
Abbreviated transcription (Latin):
potest recte factura rationabilia p̃cepta ꝑcipere.
& recte factis ad ȩt̃nã beatitudinẽ ꝑuenire Si hoc
peccando noluerit iuste ad inferiora dãnari qr
int̃ ipsã & dm̃ ñ separat nisi uoluntas pracua. Legite
manihei & omiuigilantia ista discutite & magis
magisq: legite atq discutite : sed animo ȩquo nani¬
mo inimico. Legite illud: attendentes qr erit uob in
futuro iudicio ista scriptura testis. siagnoscentes ue¬
ra ẽẽ quȩdicta s̃ ad sinũ matris eccłȩ catholicȩ quȩ
sola ueritatẽ docet om̃i cursu ñ festina ueritis Iudicate
tandẽ aut legite manichei quẽ seqͥuultis patrẽ in
tate cõmunẽ unũ dm̃ om̃ĩ potentẽ in corruptibilẽ.
ina dibilẽ in cõmutabilẽ uerũ. honũ. scm̃ clem̃tẽ¬

Expanded text:
potest recte factorum rationabilia praecepta percipere potest recte factorum rationabilia praecepta percipere et recte factis ad aeternam beatitudinem peruenire, si hoc peccando noluerit. iuste ad inferiora damnari, quia inter ipsam et deum non separat nisi uoluntas praua. Legite. Manichaei, et omni uigilantia ista discutite et magis magisque legite atque discutite, sed animo aequo. non animo inimico. legite illud adtendentes, quia erit uobis in futuro iudicio ista scriptura testis, si agnoscentes uera. esse, quae dicta sunt, ad sinum matris ecclesiae catholicae, quae sola ueritatem docet, omni cursu non festinaueritis. ludicate tandem atque eligite. Manichaei. quem sequi uultis : patrem itate communem. unum deum omnipotentem, incorruptibilem, inadibilem, incommutabilem, aeram. bonum. s
Abbreviated transcription (Latin):
generi degenerans in et̃nũ sociat᷑. Odetestandũ mentis
errorẽ talia credentiũ. Uellẽ tam̃ ut attenderetis &
uidere uelletis eũ quẽ naturalit̃ sumũ malũ eẽ dicitis
ñ posse fieriut malus sit : qm̃ si quicquid facit sic facit.
ut anatura sua recedere & alit̃ facere ñ possit prorsus
nichil peccat Siaut̃ nichil peccat: nichilmali facit
Etidõ sudnl mali facit : ñ .ẽ utiq malus. Restat itaq
ut parsdĩ quȩ dsintelligit᷑ quã animã dicitis sola sit
rea om̃iũ peccatoꝵ: & omia illa quȩ accusanda insa¬
nissime putatis indm̃urm refundatis. Sed quidueri¬
tasclamat : Corpꝰcũ ex anime ẽ. peccare ñ posse sed
ꝑ ipsũ posse peccari Animã uͦ ir rationalẽ quidẽ pec¬
care ñ posse qr nec p̃cepta rationis potest acciꝑe. neq
Ad beatitudinẽ ꝑuenire : sed in suo graduseruare
ordinẽ naturȩ quẽ accepit: Rationalẽ aut̃ quia

Expanded text:
generi degene- rans in aeternum sociatur._ O detestandum mentis generi degene- rans in aeternum sociatur._ O detestandum mentis errorem talia credentium! uellem tamen. ut adtenderetis et uidere uelletis eum, quem naturaliter summum malum esse dicitis, non posse fieri, ut malus sit, quoniam si quicquid facit, sic facit. ut a natura sua recedere et aliter facere non possit, prorsus nibil peccat; si autem nihil peccat, nihil mali faciat et ideo, si nihil mali fecit, non est utique malus. restat itaque, ut pars dei, quae deus intellegitur, quam animam dicitis, sola sit rea omnium peccatorum et omnia illa, quae accusanda insanissime putatis. in deum uestrum refundatis. sed quid ueritas clamat ? corpus cum exanime est peccare non posse, sed per ipsum posse peccari; animam uero inrationaiem quidem peccare non posse. quia nec praecepta rationis potest accipere neque ad beatitudinem peruenire, sed in suo gradu seruare ordinem naturae, quem accepit; rationalem autem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
anime lucis sed peccat gens tenebraꝵ. Si enĩ ita ẽ quare
nos t̃rent ut eis credam : Non enĩ posst̃ dicere q infide¬
litas ñ ẽ peccatũ : cũ scriptũ sit qui ñ credit iã iudicatꝰ. ẽ¬
restat ut ab omĩ peccato pars lucis immunis inueniatur
Om̃sgͦ ad regnũ redeunt qr ipsi ñ peccant : ⁊ nichil tim̃dũ ẽ
Aliciu animȩ qr nihil peccat. & falsa st̃ quȩ manicheus dic̃
subtiuã lucis partẽ hoc ẽ animas peccatrices dã nari ad cu¬
stodiã globi ut aliquã securitas diuinis regnis inpericulo
constitutis tandẽ aliquando cõpararet᷑ Necesse ẽ gͦ ut aut
pars lucis peccet : aut pars tenebraꝵ. Sed si pars lucis peccat:
dspeccat: Qđ nefas ẽ dicere. Si aut̃ pars tenebrarũ peccat:
ipsa uocat᷑ adregnũ ꝑ eũ qͥ dix̃ ñ ueniuocare iustos sed
peccatores qr ñ ẽ opus sanis medicꝰ sed male habentib
illa aut̃ diuinitas dediuinitate & lux delumine. tenebraꝵ

Expanded text:
animae lucis, sed peccat gens tenebrarum. Si enim ita est, quare animae lucis, sed peccat gens tenebrarum. Si enim ita est, quare nos terrent, ut eis credamus? Non enim possunt dicere, quia infidelitas non est peccatum; cum scriptum sit, Qui non credit, jam nebrarum, restat ut ab omni peccato pars lucis immunis inveniatur. Omnes ergo ad regnum redeunt, quia ipsi non peccant: et nihil timendum est alicui animae, quia nihil peccat, et falsa sunt. quae Manichaeus dicit, succisiuam lucis partem, hoc est animas peccatrices damnari ad custodiam globi, ut aliqua securitas diuinis regnis iri periculo constitutis tandem aliquando conparetur. necesse est ergo, ut aut pars lucis peccet aut pars tenebrarum. sed lti pars lucis peccat, deus peccat, quod nefas est dicere: si autem pars tenebrarum peccat, ipsa uocatur ad regnum per eum, qui dixit: non ueni uocare iustos sed peccatores, quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus. illa autem diuinitas de diuinitate et lux de lumine tenebrarum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i potente dõ ista fieriputetis : cũ etiã dicatis mundũ
uł om̃ia quȩ facta st̃ ñ potuisse alit̃ dm̃ facere nisi ma¬
gna & miserabili necessitate & nisi e& materia qu
illũ ad oꝑationẽ mundi ad iuuaret ut inde poss&
partẽ suã liberare . Eligite gͦ nunc quid sequi uelitis
dm̃minꝰ potentẽ & infirmũ qui necessitate partis suȩ
inmiseria constitutȩ Amateria quã ipse ñ fecerat
ut mundũ facer& adiutꝰ ẽ andm oni potentẽ qui
nulla necessitate sed ꝓpria uoluntate & sũma pote¬
state dix̃ & facta st̃ mandauit & creata st̃. qͥ uocat ea
quȩ ñ sunt tanquã quȩ st̃. Uos gͦ homines qui ista
impietate manichei estis decep̃ti fugite festinate
dũ licet : nedãnationẽ ȩt̃nã ab illo iusto iudice mere¬
amini Poeniteat uos peccatoꝵ ur̃oꝵ sicupitis liberari: &
nolite audire manicheos dicentes : Non peccamꝰ nos. hoc ẽ

Expanded text:
omnipotente deo ista fieri putetis, cum etiam dicitis mundum omnipotente deo ista fieri putetis, cum etiam dicitis mundum uel omnia, quae facta sunt, non potuisse aliter deum facere nisi magna et miserabili necessitate et nisi esset materia, quae illum ad operationem mundi adiuuaret, ut inde posset partem suam liberare. eligite ergo nunc, quid sequi uelitis: deum minus potentem et infirmum, qui necessitate partis suae in miseria constitutae a materia, quam ipse non fecerat, ut mundum faceret adiutus est, an deum omnipotentem, qui nulla necessitate, sed propria uoluntate et summa potestate quae sunt . CAPUT XLII. Vos ergo homines, qui ista impietate Manichaei estis decepti, fugite, festinate dum licet, ne damnationem aeternam ab illo justo judice mereamini. Poeniteat vos peccatorum vestrorum, si cupitis liberari; et nolite audire Manichaeos dicentes, Non peccamus nos, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
depeccati originalis pexia descendit sed scđm adoptionẽ
futurȩ resurrectionis dicit: sic alibi ait Et ipsi in nob inge¬
miscimꝰ : adoptionẽ expectantes redẽptionẽ corporis nr̃i. Ali¬
bi etiã eandẽ carnẽ eccłȩ cõparauit cũ de coniugio loqueret᷑:
dicens: Nemo enĩ unquã carnẽ suã odio habuit: sed nutrit
ut eã tanquã inmicã existimemꝰ sed ad monet potiꝰ ut subiu¬
gemꝰ nob̵ eã ut adbona oꝑa concipienda & parienda uelut
sentẽ in firmitatẽ foenũ appellet᷑ creditis iohm defȩno
aurũ fecisse & ñ creditis dm̃ onñ potentẽ decorpore ani¬
mali sp̃uale corpꝰ facere posse : Nã propt̃ ipsã cõmuta¬
tionẽ carnis quȩ futura ẽ qm̃ de ista carne cȩlestȩ
corpꝰ dsfacturus ẽ quando erimꝰ ȩ quales angłis dĩ ꝓpt̃¬
ea uerissime dicit idẽ apłs. Caro & sanguis regnũ dirĩ
possidebit. Sed non mirũ qđ ita cȩci ẽstis ut ñ posse ab

Expanded text:
de peccati originalis poena descendit, sed secundum adoptionem futurae resurrectionis dicit, sicut et alibi ait: et ipsi in nobis ingemiscimus adoptionem expectantes redemptionem corporis nostri. alibi etiam eandem carnem ecclesiae conparauit, cum de coniugio loqueretur, dicens: nemo enim umquam carnem suam odio habet, sed nutrit eut eam tamquam inimicam existimemus, sed admonet potius, ut subiugemus nobis eam, ut ad bona opera concipienda et parienda uelut sentem infirmitatem foenum appelletur, creditis Iohannem de foeno auram fecisse et non creditis deum omnipotentem de corpore animali spiritale corpus facere posse. nam propter ipsam conmutationem carnis, quae futura est, quoniam de ista carne caeleste corpus deus facturus est, quando erimus aequales angelis dei, propterea uerissime dicit idem apostolus. caro et sanguis regnum dei non possidebunt. Sed non mirum, quod ita caeci estis, ut non posse ab
Abbreviated transcription (Latin):
in cade necessitas obsequele qr nemo io qđ diligi ñ uule Infac
t u potest ñ sub eẽ dlectio dũ idefficit᷑ qđ non fecise aut ces¬
ror aut pudor sit. Sed ꝓpħa innullo infirmꝰ ẽ: qđ amat facit
& qđ facit indeficient᷑ exenet: Legẽ enĩ quã diligit : omĩ die sine

Expanded text:
incidere necessitas obsequelae: quia nemo id quod diligit non vult. In facto incidere necessitas obsequelae: quia nemo id quod diligit non vult. In facto to uero potest et non subesse dilectio, dum id efficitur, quod non fecisse aut terror aut pudor sit. sed propheta in nullo infirmus est. quod amat, facit et, quod facit, indeficienter exercet. legem enim, quia diligit, omni die e
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ inc̃tiȩ decimȩ littere uersu. Quomodo dilexilegẽ tuã dñe tott
die medicatio mea. ẽ .mͥ. Prõptũ utiq fuerat. dixissẽ. Quomͦ feci legẽ
tuã. Sed qr maiꝰ mericũ ẽ amantẽ aliqͥd potiꝰ agere quã tim̃tẽ : it cr
coait ut dilexilegẽ tuã differ enĩ longe & sequiũ amoris atimoris
offitio nec habet grãm uoluntatis necessitatis oꝑatio. Non om̃a enĩ
adꝑfecti obsequũ consumationẽ sibi illa sufficiunt quȩ quã uis opꝰ
suũ impleant: tam̃ qr coactas merito plene gr̃ȩ indigent: Vult
igit᷑ ꝓpħa opꝰ suũ dilectionis potiꝰ quã ẽrori ẽ ⁊ exaritate obse¬
quiu suũ ñ exmetususcpi. Multi ieunant dũ a nob obiurga¬
ri timent qdulti aliqo in usũ intigentiũ p̃bent dũ exꝓbra¬
ri irreligiosa auaritiȩ suȩ & inutilẽ cupititatẽ ꝑtimescua:
Multi ecđam adeun dũ argui absentiã suã & negligentiuã eru¬
bescunt Sed ñ om̃s io qđ faciunt & amant Inamorẽ gͦ ñ potest

Expanded text:
enim in tertiae decimae litterae uersu: quomodo dilexi legem tuam, domine! tota die meditatio est mihi. promptum utique fuerat dixisse: quomodo feci legem tuam! sed quia maius meritum est, amantem aliquid potius agere quam timentem, idcco ait: Ut dilexi legem tuam. Differt enim longe obsequium amoris a timoris officio: nec habet gratiam voluntatis, necessitatis operatio. Non omnia enim ad perfecti obsequii consummationem sibi illa sufficiunt, quae quamvis 356 opus suum impleant, tamen quia coacta sunt, merito plenae gratiae indigent. Vult igitur Propheta opus suum dilectionis potius, quam terroris esse: et ex charitate obsequium suum, non ex metu suscipi. Multi jejunant, dum a nobis objurgari timent. Multi aliquid in usum indigentium praebent, dum exprobrari irreligiosam avaritiae suae et inutilem cupiditatem pertimescunt. Multi ecclesiam adeunt, dum argui absentiam suam et negligentiam erubescunt. Sed non omnes id quod faciunt, et amant. In amorem ergo non potest
Abbreviated transcription (Latin):
it ut & dm̃ qui ignoratꝰ sit nouerimꝰ ⁊ mantatis eiꝰ scđm uoluntatẽ
decreti sui optẽ peremꝰ. Perfectũ enĩ legis & ꝓpħarũ ⁊ euangeliorũ ii¬
rũ in om̃ĩ psalmi istiꝰ corpore ꝓpħa ẽfirmat uł ex sua uł ex alteriꝰ
quẽ instituat ꝑsona. cui inftoutia sit hec de sequȩ subiecta st̃ p̃dica¬
re Est aut̃ dignũ contueri qͣ uerboꝵ diligentia. qua intelligentiȩ

Expanded text:
it; ut et Deum qui ignoratus sit noverimus, et mandatis ejus secundum voluntatem it; ut et Deum qui ignoratus sit noverimus, et mandatis ejus secundum voluntatem decreti sui obtemperemus. Perfectum enim Legis et Prophetarum et Evangeliorum virum in omni psalmi istius corpore Propheta conformat vel ex sua, vel ex alterius quem instituat persona, cui in fiducia sit, haec de se quae subjecta sunt praedicare. Est autem dignum contueri, qua verborum diligentia, qua intelligentiae
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ scđm diuisiones ⁊ munera grarũ. Non enĩ ab om̃ib: omĩa
expectant᷑ neq uniũ si uniũsa ad sũmã placendi implere posst̃
Aliꝰ ieiunio placet aliꝰ simplicitate fioer ꝓmeret᷑ aliꝰ uitia demosinis re¬
dimit aliꝰ se caritate consũmat. sic̃ alii curationũ concessa uirtus ẽ.
alii ꝓphetiȩ scientia contributa ẽ. alii stoci firmitas data ẽ. alii sa¬
pientia & cognitio donata est. Latũ igitur manditũ dĩ est: & in omã spei nr̃ẽ
gniã diffunditur. ut ñ difficile sit siuoluntas adsit p̃cepto dĩ optẽ ꝑare. cũ la¬
cũ & diffusũ sit adplacendũ officiosȩ religionis uarietate Neq solũ latũ
sed uehem̃t̃ latũ . latituoinis infinitate hac ipsa suꝑlatiua adiectione
ł tilexi LEGEM TUÃ Dñe tota die meditatio ẽ .mͥ. Utile hoc
nob̵ ac necessiriũ ꝓpħȩ opꝰ ẽ qͦ ad ꝑfectã dĩ cognitionẽ atq obȩ¬
ditionẽ edocem᷑. Duab: nos reb maximȩ infirmitati nr̃ȩ c̃gruis institu¬

Expanded text:
m divisiones et munera gratiarum. Non enim ab omnibus omnia exspectantur, neque universi universa ad summam placendi implere possunt. Alius jejunio placet, alius simplicitate fidei promeretur, alius vitia eleemosynis redimit, alius se charitate consummat: sicut alii curationum concessa virtus est, alii prophetiae scientia contributa est, alii fidei firmitas data est, alii sapientia et cognitio donata est. Latum igitur mandatum Dei est, et in omnia spei nostrae genera diffunditur: ut non difficile sit si voluntas adsit, praecepto Dei obtemperare; cum latum et diffusum sit ad placendum officiosae religionis varietate. Neque solum 355 latum, sed vehementer latum: latitudinis infinitate hac ipsa superlativa adjectione o dilexi legem t ad perfectam Dei cognitionem atque obeditionem edocemur. Duabus nos rebus maxime infirmitati nostrae congruis institu
Abbreviated transcription (Latin):
diuitiarũ & tumor honoꝵ & uorago popinaꝵ & bella theatrorũ.
& immunditia fornicationũ & prurigo thermaꝵ. Aufert omĩa
ista una febricula & ad huc uiuentib: totã falsa beatitudinẽ sub

Expanded text:
divitiarum, et tumor honorum, vorago popinarum, et bella theatrorum, divitiarum, et tumor honorum, vorago popinarum, et bella theatrorum, et immunditia fornicationum, et prurigo thermarum; aufert omnia ista una febricula, et adhuc viventibus totam falsam beatitudinem sub
Abbreviated transcription (Latin):
collusores ut fustib uerberent exclamant & hanc iniqͥtatẽ facere
etiã uindicẽ iniquitatũ iudicẽ cogunt. Siaut̃ horrendas aduersus
inuicẽ immicitias eos exercerẽ cognouerint. siue sint appellant
siue scenici & drymelici siue aurigȩ . siue uenatores : quos mise¬
ros ñ solũ homines cũ hominib: sed etiã homines cũ bestus in
certam̃ pugnãq cõmitunt. Quo maiore aduersus inuicẽ
discordia furere senserint eomagis amant & delectant᷑ & incitati
fauent. & fauentes incitant . Plus adũsus se ipsos insanientes ipi
spectatores alt̃ ꝓaltero quã illi quoꝵ insaniã insani ꝓuocant. sed
insaniendo spectare desiderant. Quomodo gͦ sanitatẽ pacis tenere
animꝰ potest qͥ discordiis & certaminib: pascit᷑: Qualis enĩ cib su¬
mit᷑ : talis ualitudo conseqͥt᷑. Postremo quã uis insana gaudia nor
sint. gaudia tam̃ qualiacũq sint : & quantũ libet delect& ia ctantia

Expanded text:
collusores ut fustibus verberentur exclamant, et hanc iniquitatem facere collusores ut fustibus verberentur exclamant, et hanc iniquitatem facere etiam vindicem iniquitatum judicem cogunt; si autem horrendas adversus invicem inimicitias eos exercere cognoverint, sive sintae qui appellantur, sive scenici et thymelici, sive aurigae, sive venatores, quos miseros non solum homines cum hominibus, sed etiam homines cum bestiis in certamen pugnamque committunt; quo majore adversus invicem discordia furere senserint, eo magis amant et delectantur, et incitatis favent, et faventes incitant, plus adversus se ipsos insanientes ipsi spectatores alter pro altero, quam illi quorum insaniam insani provocant, sed insaniendo spectare desiderant. Quomodo ergo sanitatem pacis tenere animus potest, qui discordiis et certaminibus pascitur? Qualis enim cibus sumitur, talis valetudo consequitur. Postremo quamvis insana gaudia non sint gaudia, tamen qualiacumque sint, et quantumlibet delectet jactantia
Abbreviated transcription (Latin):
lib: & p̃tereuntib: & cã collocare inũbo dñi : ut hȩrensei qđ
man& in ȩt̃nũ etiã ipse cũ illo maneatinȩt̃nũ. Sunt etiã hom¬
nes qui nec diuites quȩr̃ eẽ. nec aduanas honoꝵ pompas
ãbiunt ꝑuenire sed gaudere ⁊ reqescere uolunt in popi¬
nis ⁊ infornicationib & intheatris atq speccaculis nuga¬
citatis quȩ in magnis ciuitatib gratis habent. Sed sic etiã ipsi
Aut consumuat ꝑ luxuriã pauptatẽ suã & ab egestate postea
in furca ⁊ efracturaes & aliqͣndo etiã latroania ꝓsiliunt:¬
⁊ subito multis ⁊ magnis timorib impleĩ Et qui in popi¬
na paulo ante cantabant : iã plantꝰ carceris somniant. Studi¬
is aut̃ spectaculoꝵ fuint dȩ monib: similes clamorib: suis incitan¬
do homines ut se in uicẽcedant. secũq habeant contentiosi certa¬
mina : qͥ se ñleser̃ dũ placere in sano popło cupiunt. Quossianĩ¬
aduerterint eẽ concordes tñceos oder̃ ⁊ ꝑsequunt᷑ & tanquã

Expanded text:
libus et praetereuntibus, et eam collocare in verbo Domini; ut haerens ei quod manet in aeternum, etiam ipse cum illo maneat in aeternum. 25. Sunt etiam homines qui nec divites quaerunt esse, nec ad vanas honorum pompas ambiunt pervenire: sed gaudere et requiescere volunt in popinis et in fornicationibus, et in theatris atque spectaculis nugacitatis quae in magnis civitatibus gratis habent. Sed sic etiam ipsi aut consumunt per luxuriam paupertatem suam, et ab egestate postea in furta et effracturas, et aliquando etiam in latrocinia prosiliunt, et subito multis et magnis timoribus implentur; et qui in popina paulo ante cantabant, jam planctus carceris somniant. Studiis autem spectaculorum fiunt daemonibus similes, clamoribus suis incitando homines ut se invicem caedant, secumque habeant contentiosa certamina qui se non laeserunt, dum placere insano populo cupiunt: quos si animadverterint esse concordes, tunc eos oderunt et persequuntur, et tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
xpunꝰeẽ desiderat ꝓpẽ futurã requiẽ respondisse talifor
tẽpestatib de aliqͣ uera & certa securitate cogitasti aã
& in hoc uita homines magnis laboribi requiẽ quȩr̃ & seturi¬
tatẽ sed prauis cupidiatib non inueniuã . Volua enĩ requies¬
cere inreb inquietis & ñ ꝑmanentib & qr illȩ tẽpore subtra¬
hunt᷑ & transeunt timorib & dolorib: eosagitant : nec quietos
ẽe ꝓmitunt Siue eni indiuitiis uelit hom̃orequiescere
magis suꝑb. efficit᷑ quã secirꝰ An non uidemꝰ quã multi cas
subito ꝑdiderint. multi etiã ꝓpt̃ illas perierint autcũ cas ha¬
bere cũpiunt aut ut eis oppressis acupidiorib: auferent᷑: Quae
si eciã ꝑtotã uitã cũ homine ꝑmanerent. ⁊ ñ desererent dilec¬
torẽ suũ: ipse illas sua morte de sereret. Quanta ẽ enĩ uita
hominis etiã sisenescat: Aut cũ sibi optant senectutẽ quid aliꝰ
obtant nisi longã infirmitatẽ : Sic & honores huiꝰ scłi. quid st̃

Expanded text:
e desiderat, propter futuram requiem respondisse, tali fotempestatibus, de aliqua vera et certa securitate cogitasti. Nam et in hac vita homines magnis laboribus requiem quaerunt et securitatem, sed pravis cupiditatibus non inveniunt. Volunt enim requiescere in rebus inquietis et non permanentibus, et quia illae tempore subtrahuntur et transeunt timoribus et doloribus eos agitant, nec quietos esse permittunt. Sive enim in divitiis velit homo requiescere, magis superbus efficitur quam securus. Annon videmus quam multi eas subito perdiderint, multi etiam propter illas perierint, aut cum eas habere cupiunt, aut cum eis oppressis a cupidioribus auferuntur, quae si etiam per totam vitam cum homine permanerent, et non desererent dilectorem suum, ipsa illas sua morte desereret. Quanta est enim vita hominis etiamsi senescat, aut cum sibi homines optant senectutem, quid aliud optant nisi longam infirmitatem? Sic et honores hujus saeculi quid sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ialio loco Testis enĩ mihiẽ ds̃ cui seruio inspũmeo Ani¬
ma uͦ cũ carnaliabona adhuc appetit: caro nominatuR
Etresistit spiritui : ñ natura sed consuetudine peccatorum.
Vnde dicitur : Mente seruio legidi carne aut̃ legi peccati:
Que consuetudo innaturã uersa ẽ scđm generationẽ mor¬
talẽ primi hominis. Idõq scriptũ ẽ. & nos aliquando fui

Expanded text:
is est enim mihi deus, cui seruio in spiritu meo. anima uero, cum carnalia bona adhuc adpetit, caro nominatur et resistit spiritui non natura, sed consuetudine peccatorum. unde dicitur: mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. quae consuetudo in naturam uersa est secundum generationem mortalem peccato primi hominis. ideoque scriptum est: et nos aliquando fui
Abbreviated transcription (Latin):
tebat infilio hominis in qͦ spes etnȩ uitȩ fuerat reuelanda ad nouã
ptinenꝰ testamtũ ñ sic̃ illi expecabant & qr fieri ñ uidebant canqͣ
supato insultabant ꝑtinentes ad testam̃tũ uetꝰ & hominẽ inqͥom̃s
moriunt᷑ ñ ad filiũ hominis in qͦ om̃s inuificabunt᷑. Mortẽ qͥ ppe in¬
tulit homo sibi filioq hominis uitã uͦ attulit homini moriens& re¬
surgensfili hominis. Obꝓbriũ hominũ & abiectio pleb usq ad
mortẽ Hocenĩuoluit in c̃mspectu immicoꝵ pati qͦ eũ tanqͣ derelicũ

Expanded text:
tebat in filio hominis, in quo spes aeternae uitae fuerat reuelanda ad nouum pertinens testamentum, non sicut illi expectabant. et quia fieri non uidebant, tamquam superato insultabant pertinentes ad testamentum uetus et hominem. in quo omnes moriuntur, non ad filium hominis, in quo omnes uiuificabuntur. mortem qtulit homo sibi filioque hominis: vitam vero attulit homini moriens et resurgens Filius hominis, opprobrium hominum et abjectio plebis usque ad mortem. Hoc enim voluit pati in conspectu inimicorum, q