comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et dies festos ip̃oꝵ et et ĩ illis dies fe¬
stos celebrauerunt ad horã. Exip¬
sis exaltauit et maginificauit de¬
us et exipsis : posuit ĩ mumerum
dierus: et om̃s homines de solo et
ex terra unde creatus ẽ adas. In mł¬
titudine discipline diũ separauͭ
eos et ĩmutauit uias eoꝵ. Et ex
ipsis benedixit et ex altauit exhis
sanctificanit: et ad se applicauit:
et exipsis maledixit et humilia¬
uit et conuertit illos a seꝑatione
ipsoꝵ. Quasi lutu figusi in ma¬
nu ip̃sius plasmare illud et dispo¬
nere. Om̃s uie eiꝰ scd̃m dispositio¬
nes ciꝰ sichomo ĩ manu illiꝰ qui
se fecit: et reddet illi scd̃m iudiciuz su¬
um. Contra malũ bonuz est: et cõtͣ
uitã mors sic et contra uirũ iustũ
pectator. Et sic ĩtuere in omña oꝑa
altissimi. Duo contra duy: et u̾nũ
euigilaui et quasi qui colligit race¬
mos pꝰ uĩdemiatores. In benedictio¬
ne dei et ip̃e sꝑaui: et quasi qui uide¬

Expanded text:
et dies festos ipsorum et in illis dies feet dies festos ipsorum et in illis dies festos celebraverunt ad horam ex ipsis exaltavit et magnificavit Deus et ex ipsis posuit in numerum dierum et homines omnes de solo et ex terra unde creatus est Adam in multitudine disciplinae Domini separavit eos et inmutavit vias eorum et ex ipsis benedixit et exaltavit et ex ipsis sanctificavit et ad se adplicavit et ex ipsis maledixit et humiliavit et convertit illos a separatione ipsorum quasi lutum figuli in manus ipsius plasmare illud et disponere omnes viae eius secundum dispositionem eius sic homo in manu illius qui se fecit reddet illis Contra malum bonum est, et contra mortem vita: sic et contra virum justum peccator. Et sic intuere in omnia opera Altissimi, duo contra duo, unum evigilavi, et quasi qui colligit racemos post vindemiatores. In benedictione Dei et ipse speravi: et quasi qui vinde
Abbreviated transcription (Latin):
das ĩ lapides. Nec credas te uic labo¬
riose ne ponas anime tue scanda¬
lum. Et a filiis tuis caue: et ado¬
Smesticis tuis actende. In onui oꝑe¬
tuo crede exfide aĩc tue: hec est enim
conseruatio mãdatoꝵ. Qui credͭ
deo actendit mãdatis: et qui confi¬
dit in illo non minoratꝰ erit.¬
deum non occurrent
mala: sedĩ temptatiõe
deus illũ conseruabit:
et liberabit a malis. Sapiens nõ
odit mandata et iusticias: et nõ
illidetur quasi ĩ procella nauis.
Homo sensatꝰ credit legi dei et
lex illi fidelis. Qui ĩterrogatione
manifestat ꝑabit uerbũ ẽt sic dep̾¬
catus ex audietur: et conseruabit
disciplinã et tunc respondehit. Pre¬
cordia fatui quasi rota carri et qͣi
axis uersatius cogitatꝰ illiꝰ. Equꝰ
emissariꝰ: sic et amicꝰ subsannator
sub onii suprasedente hunit. Qua¬
re dies diem superat et iterus lux
lucẽ: et annꝰ annũ asole. Adrũ sci¬
encia seꝑati sunt. Factosole et pre¬

Expanded text:
des in lapides ne credas te viae labodes in lapides ne credas te viae laboriosae ne ponas animae tuae scandalum et a filiis tuis cave et a domesticis tuis adtende in omni opere crede ex fide animae tuae haec est enim conservatio mandatorum qui credit Deo adtendit mandatis et qui confident in illo non minorabuntnum non occurrent mala sed in temptatione Deus illum conservat et liberabit a malis sapiens non odit mandata et iustitias et non inludetur quasi in procella navis homo sensatus credit legi Dei et lex illi fidelis qui interrogationem manifestat parabit verbum et sic deprecatus exaudietur et conservabit disciplinam et tunc respondebit praecordia fatui quasi rota carri et quasi axis versatilis cogitatus illius equus admissarius sicut amicus subsannator sub omni suprasedenti hinnit quare dies diem superat et iterum lux lucem et annus annum a sole a Domini scientia separati sunt facto sole et prae
Abbreviated transcription (Latin):
ruscatio: et añ uerecundiã preibit
grã: et prorruerencia accedet tibi
domuz tuam et illic aduocare ⁊ sic
illic lude: et age cc̃ceptiones tuas:
et non ĩ delictĩs et uerbo suꝑbo. Suꝑ
his om̃ib benedicito dum̃ qui fẽ¬
cit te: et in ebriantez te ab omĩbus
bonis suis. Qui tunet deum excipi¬
et doctrinaz eiꝰ: et qui uigilauerĩt
ad illum inuenient benedictionẽ¬
illiꝰ. Qui querit legẽ replebitur ab
ca: et qui ĩsidiose agit scãdaliz abit
abea. Qui timent deum inueniẽt
iudiciũ iustu: et iusticias quasi
lunen accendent. Pectator homo
uitabit correptione: et scdm uolũ¬
tatez luam inueniet cõꝑationez.
Uir consilii nõ disꝑdet mtelligenci
am aliens et sup̾bus nõ ꝑtime¬
scettimore. Etiam postꝙͣ fecit cũ
co sine consilio: et suis ĩ sectatioĩ¬
b arguetur. stili sine ꝯsilio nicħ
facias et post factũ non peĩtebĩs.
In uia ruine non cas: et non offen¬

Expanded text:
ruscatio, et ante verecundiam praeibit ruscatio, et ante verecundiam praeibit gratia, et pro reverentia accedet tibi domum tuam, et illic avocare, et illic lude, et age conceptiones tuas, et non in delictis et verbo superbo. Et super his omnibus benedicito Deum, qui fecit te, et inebriantem te ab omnibus bonis suis. Qui timet Deum, excipiet doctrinam ejus; et qui vigilaverint ad illum, invenient benedictionem. Qui quaerit legem, replebitur ab ea; et qui insidiose agit, scandalizabitur in ea. Qui timent Dominum, invenient judicium justum, et justitiam quasi lumen accendent. Peccator homo devitabit correptionem, et secundum voluntatem suam inveniet comparationem. Vir consilii non da alienus et superbus non pertimescit timorem etiam postquam fecit cum eo sine consilio et suis insectationibus arguetur fili sine consilio nihil facias et post factum non paeniteberis in via ruinae non eas et non offen
Abbreviated transcription (Latin):
Ectorem te posuerunt
noli extolli: esto ĩ illis
quasi unus ex ipĩs.
Cura illoꝵ habe: et sic considera et
oĩ cura tua explicita recũbe ut lete¬
ris propter illos: et ornamentuz
gratie accipias coronã et dignationẽ
consequaris corrogationis. Loq̃re
maior natu: decit eñ te. Primu
uerbum diligẽt scĩam: et nõ impe¬
dias musicaz. Ubi auditus non ẽz
non effundas sermonez: et ĩportu¬
ne noli extolli in sapiencia tua. Gẽ¬
mula carbũculi in ornamiẽto aur
et cõꝑatio musicoꝵ in cõuiuio unu.
Sicut infabricatione auri signũ
est maragdi: sic numerꝰ mũsicoꝵ
ĩ iscundo et moderato uino. audi ta¬
cens: et pro reuerẽtia acredet tibi bo¬
na gr̃a. A dolescens loquere ĩ tua ca
uix cuz neccesse fucrit. Si bis inter¬
roatus fueris: habeat caput respõ¬
sum tuuz. In multis esto quasim
sciꝰ et auditacens simił et querens
In medio magnatoꝵ loqui nõ pre¬
sunias: et bbi sunt sencs nõ multũ
ioquaris. Ante grãdinẽ preibit co¬

Expanded text:
ectorem te posuerunt noli extolli esto in illis quasi unus ex ipsis curam illorum habe et sic conside et omni cura tua explicita recumbe ut laeteris propter illos et ornamentum gratiae accipias coronam et dignationem consequaris conrogationis loquere maior natu decet enim te primum verbum diligenti scientiam et non inpedias musica ubi auditus est non effundas sermonem et inportune noli extolli in sapientia tua gemmula carbunculi in ornamento auri et conparatio musicorum in convivio vini sicut in fabricatione auri signum est zmaragdi sic numerus musicorum in iucundo et moderato vino audi tacens et pro reverentia accedet tibi bona gratia adulescens loquere in tua cavix cum necesse fuerit. Si bis interrogatus fueris, habeat caput responsum tuum. In multis esto quasi inscius, et audi tacens simul et quaerens. In medio magnatorum loqui non praesumas; et ubi sunt senes, non multum loquaris. Ante grandinem praeibit co
Abbreviated transcription (Latin):
exaltata sum ixta a quã in plate¬
is. Sicut cynamoniũ et balsamũ
aromatizans odorem dedi. Quasi
mirra electa dedi suauitatez odoris
et quasi storax et galbanꝰ et un¬
gula et gucta. Quasi libanus nõ
sm cisus uaporaui hĩtationem meã
et quasi balsamum non mixtuz o¬
dormeus. Ego qiͣ terebinthꝰ exten¬
di ramos meos: et rami mei hono¬
ris et gr̃e. Ego quaui hitis fructi¬
ficaui suauitatez aoris: et flores

Expanded text:
plateis sicut cinnamomum et aspaltum aromatizans odorem dedi quasi murra electa dedi suavitatem odoris et quasi storax et galbanus et ungula et gutta et quasi libanus non incisus vaporavi habitationem meam et quasi balsamum non mixtum odor meus ego quasi terebinthus extendi ramos meos et rami mei honoris et gratiae ego quasi vitis fructificavi suavitatem odori
Abbreviated transcription (Latin):
miter posita a uento cõmouebũt:
et ammietate uẽtorum erͣ dicabũ¬
tur. Confrĩgentur enĩ rami ĩ con¬
sũmati: et fructꝰ illoꝵĩ utiles: ⁊ a cer¬
bi ad mãducandũ et ad nichilun
apti. Ex iniquis enis om̃s filii qͥ
nascuntur testes sunt nequitie ad¬
uersꝰ parẽtes in ĩterrogatione sue
Iustus autez simorte preoccupatꝰ fue¬
rit: in refrigerio erit. Scuectꝰ eiũ uene¬

Expanded text:
osita a vento commovebuntur et a nimietate ventorum eradicabuntur confringentur rami inconsummati et fructus illorum inutilis et acerbi ad manducandum et ad nihilum apti ex iniquis enim omnes filii qui nascuntur testes sunt nequitiae adversus parentes in interrogatione sua iustus autem si morte praeoccupatus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
Ihunt dirxcte cuussiones fulguꝵ:
it tanꝙͣ a bene curnato arcu ñ¬
biũ extcrimabũtum et ad certũ
locũ insilient. Et a pctrosa irau
plene mittentur grandines :⁊ sa¬
descet in illos aqua maris: it flu¬
mina concurrent durit. Cõtra
illes stabit spũs uirtutis ⁊ tãqͣ
turbo aenti diuidet illos: Et ab herc¬
mũ ꝑducet omnẽ terram ñquitatis

Expanded text:
directae emissiones fulgorum et tamquam a bene curvato arcu nubium exterminabuntur et ad certum locum insilient et a petrosa ira plenae mittentur grandines et scandescet in illos aqua maris et flumina concurrent duriter contra illos stabit spiritus virtutis et tamquam turbedo venti dividet illos et ad heremiam perducet om
Abbreviated transcription (Latin):
a dño recisserũt. Sapienciã eniz et
disciplinas qui abiicit infelixẽ: ⁊ ua¬
cua est spes illoꝵ: et labores sine fructu
illoꝵ. Maledicta creatura eoru
qm̃i felix est sterilis: et ĩcomquina¬
ta: q̃ nescunit thorum ĩ delicto. Ha
bebit fructu ĩ respectione aĩarum¬
sct̃arum. Et sꝑado qui nõ oꝑatus
est ꝑmanus suas riquitatez: nec
cogitauit aduersus deum nequissi¬
ma. Dabitur enĩ illi fidei domis elec¬
tum et sors ĩtemplo dei acceptissĩa
Bonorus enĩ laboꝵ głosꝰ est fructꝰ
et q̃ non concidat radix sapiẽcie.
sfilii aũt adulteroꝵ ĩ consumma¬
tione erunt: et ab iniquo thoro se¬
men extim̃abitur. Et si quide lõ¬
ge uite erunt ĩ nichilus cõputabũ¬
tur: et sine honore crit nouissima
senectꝰ illoꝵ. Et si celeriꝰ defuncti
fuerĩt: non habebũt spe: nec ĩdie
agnitionis allocutiones. natione

Expanded text:
 sapientiam enim, et disciplinam qui abjicit, infelix est: et vacua est spes illorum, et labores sine fructu, illorum. Maledicta creatura illorum, quoniam felix sterilis incoinquinata, quae nescit thorum in delicrespectione animarum et spado qui non operatus est per manus suas iniquitatem nec cogitavit adversus Deum nequissima dabitur enim illi fidei donum electum et sors in templo Domini acceptissima bonorum enim laborum gloriosus est fructus et quae non concidat radix sapientiae filii autem adulterorum inconsummati erunt et ab iniquo toro semen exterminabitur et si quidem longae vitae erunt in nihilum conputabuntur et sine honore erit novissima senectus illorum et si celerius defuncti fuerint non habebunt spem nec in die a
Abbreviated transcription (Latin):
uerissima ẽ discipline concupicẽtia.
Cura ergo disciplinc dilectio est: et
disectio custodia legũ ilius. Custo¬
ditio aũt legum cõsũmatio incorru¬
ptionis est: incorruptio autem facit
eẽ ꝓximũ deo. Concupiscentia itaq
sapiencie deducet ad regnũ ꝑpetuus.
Si ergo delectamui scdibus ⁊ sceptri¬

Expanded text:
verissima est disciplinae concupiscentia verissima est disciplinae concupiscentia cura ergo disciplinae dilectio est et dilectio custoditio legum illius est custoditio autem legum consummatio incorruptionis est incorruptio autem facit esse proximum Deo concupiscentia itaque sapientiae deducet ad regnum perpetuum si ergo delectamini s
Abbreviated transcription (Latin):
irbitur magintudinem cumsꝙͣ
qũi pusillũ et magnũ ip̃e fecit: ⁊ eqͣ¬
liter est illi cura de om̃ĩbus. Fortiori¬
bus autem fortior instat cruciatio.
Ad uos ergoreges sunt hi scrinones
mcirut discatis sapienciam: ⁊ ne ex¬
cidatis. Qͥ eĩ custedicrint iusticiam
iuste iudicabuntur: et qui diceruit
iusta ĩement qued respondeant. Cõ¬
cupiscite ergo sermones mcos: et di¬
ligite illos et habebitis discipliuam
Clara est et que nũꝙͣ macescit sapi¬
encia: et facile uidetur ab his qui
diligunt cami: et inuenitur ab his
qui querunt illam. Preoccupat qͥ
se cõcupiscunt:ut ilis se prior oñ¬
dat. Qui de luce iugilanerit ad il¬
lam non laborabit assitentetan er
illam foribz suis mucinct. Cogita¬
re ergo de illa sensus est cõsũmatꝰ
et qui inguauerit ꝓpter ulã: cito
crit securus. Qm̃ dignos se circuit¬
ip̃a querens: et in unis suis ondet¬
se illis hilariter: et ĩ omi ꝓuidc̃tia
occurret illis. Iniciũ cium illius

Expanded text:
tudinem cuiusquam quoniam pusillum et magnum ipse fecit et aequaliter cura est illi pro omnibus fortioribus autem fortior instat cruciatio ad vos ergo reges sunt hi sermones mei ut discatis sapientiam et non excidatis qui enim custodierint iusta iuste iustificabuntur et qui didicerint ista invenient quid respondeant concupiscite ergo sermones meos diligite illos et habebitis disciplinam clara est et quae numquam marcescat sapientia et facile videtur ab his qui diligunt eam et invenietur ab his qui quaerunt illam praeoccupat qui se concupiscunt ut illis se prior ostendat qui de luce vigilaverit ad illam non laborabit adsidentem enim illam foribus suis inveniet cogitare ergo de illa sensus est consummatus et qui vigilaverit propter illam cito erit securus quoniam dignos se ipsa ilariter et in omni providentia occurrit illis initium enim illius
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est aũt sapiencia. et quc̃ad¬
modũ facta sit: referam et non abscõ¬
dam a nobis sacra der:sed ab iuitio
natiuitatis ĩuestigabo: et ponam
ilcanscienciam illius: et non
pritcribo ucritatem: neq cũ muidia
tabescente iter habeo: qũi tasis homo
non erit ꝑticeps sapiencie. Nustitu¬
doaũt sãpienciũ sauitas est orbis
trruaꝵ: et rex sapiens ꝓpuĩ stabilunẽ¬
tumi est. Ergo accipitẽ disciplinam
ꝑ sermones icos et ꝓderit nobis

Expanded text:
quid est autem sapientia, et quemadmodum facta sit, referam: et non abscondam a vobis sacramentum Dei, sed ab initio nativitatis investigabo, et ponam in luce scientiam illius, et non praeteribo veritatem: neque cum invidia tabescente iterabo: quoniam talis homo non erit particeps sapientiae. Multitudo autem sapientium sanitas est orbis terrarum: et rex sapiens populi stabilimentum est. Ergo accipite disciplinam per sermones meos, et proderit vobis
Abbreviated transcription (Latin):
Prebete aures nos qui contuictis m¬
titudines it placctis nobis in turb̾
nationir. qm̃ data est a dño ptãs
nobis et uirtus ab aitissimo: qui ĩt¬
rogabit opera uestra: et cogitatione
scrutabitur: qm̃i cum essetis mministr
regni illius nou recte iudicastis net
custodistis legem iusticie: neq sed̃

Expanded text:
ures, uos qui continetis multitudinem et placetis uobis in turbis nationum. quoniam data est a domino potestas uobis et uirtus ab altissimo, qui interrogabit opera uestra et cogitationes scrutabitur. quoniam cum essetis ministri regni ipsius, non recte iudicastis, neque custodistis
Abbreviated transcription (Latin):
Et tanqͣ nans que ꝑtransit
fluctu autem aquauĩ cuius cu
pretericrit non est uestigium ĩnc¬
ire neq semitam carinc illuis
sonitus alarum uerberans leuem
uentum: et scindens ꝑ uim itineris
acrem: cõmotis aliis trausuolau.
et poit hoc nullũ signũ inuenitur
itincris ulius : aut tanꝙͣ sagitta
emissa in locum destiuatũ: diuisꝰ
aer continuo ui se recdusus est ut
ignorctur transitus ilius : sic et
nos nati continuo desinimus esse:
et uirtutis quidem nussũ sigunz
ualiuimus ostendere: in masigni¬
tate autan nr̃a cõsumpti suiũs.
Talia dixcrunt in inferuo hi qui
pecrauerunt: qm̃ spes inpii taqͣ
laiigo est que auento toslitur:⁊
tanqͣ spuma graciis que a ꝓcella
disꝑgitur: et tanꝙͣ fumus qui a
uento diffusus est: et tanꝙͣ inc̃oria
hospitis uius dia pretereuntis
Iusti autem imꝑpetinun uiuent
et apud dũm ẽ meraes coꝵ ⁊ cogitatõ
illoꝵ apud actissimũ. Idco accipi

Expanded text:
tanquam navis quae pertransiit fluctuantem aquam: cujus, cum praeterierit, non est vestigium invenire, neque semitam carinae illiussonitus alarum verberans levem ventum, et scindens per vim itineris aerem: commotis alis transvolavit et post hoc nullum signum invenitur itineris illius; aut tanquam sagitta emissa in locum destinatum: divisus aer continuo in se reclusus est, ut ignoretur transitus illius: sic nos nati continuo desivimus esse; et virtutis quidem nullum signum valuimus ostendere; in malignitate autem nostra consumpti sumus. Talia dixerunt in inferno, qui peccaverunt: quoniam spes impii tanquam lanugo est, quae a vento tollitur; et tamquam spuma gracilis quae a procella dispergitur et tamquam fumus qui a vento diffusus est et tamquam memoria hospitis unius diei praetereuntis iusti autem in perpetuum vivent et apud Dominum est merces eorum et cogitatio illorum apud Altissimum ideo accipi
Abbreviated transcription (Latin):
quid quid cogitauerit de ulo dens:
quaris minũcrit illũ dñs. ide¬
bunt ciĩ et contẽnent cũ: illos aũt
deus irridebit. Et crunt post hec deci¬
dentes sinc honore: et in contumelia
ad supremũ desolabuntur. Et
crunt gementes et mc̃oria illorum
perict. uement in cogitatione ꝑctõꝵ
suoꝵ tinudi et traduccut illos ex
Unc stabunt nisti in
magna constancia ad¬
uersus cos qui scangu

Expanded text:
cogitaverit de illo Deus, et quare munierit illum Deus; videbunt enim et contemnent: illos autem Dominus irridebit, et erunt post haec decedentes sine honore, et in contumad supremum desolabuntur et erunt gementes et memoria illorum periet venient in cogitatione peccatorum suorum timidi et traducent illos ex unc stabunt iusti in magna constantia adversus eos
Abbreviated transcription (Latin):
atqz consiliuz meus : et erit uita aĩe
tue: et gr̃a faucib tuis. Tũc ambi¬
labis fiducialitꝰ in uia tua: et pes
tuus non ĩ pinget. Si dormieris
nõ timebis: quiesces et suauis erit
sõnus tuus. Ne paueas repẽtino f¬
rore: et irruẽtes tibi potẽtias ĩpioꝵ
Dñs eniz erit ĩ latere tuo: et custo¬
diet pedẽtiuiz ne capiaris. Noliꝓ
hibere bñface̾ euz qui põt: si ualles
et ip̃e bene fac. Ne dicas amico tuo
uade et reuerteꝰ et cras dabo tibi: cũ
statĩ possis dare. Ne moliaris a ĩco
tuo malum: cum ille inte habxat fi¬
duciã. Non contẽdas aduersꝰ hoĩe¬
ĩ frustra cũ ipse tibi nichil mali
fecerit. Ne emuleris homĩez innui¬
stuz nec iuteris uias eiꝰ: qr abhp¬

Expanded text:
atque consilium: Et erit vita animae tuae, et gratia faucibus tuis. Tunc ambulabis fiducialiter in via tua, et pes tuus non impinget. Si dormieris, non timebis: quiesces, et suavis erit somnus tuus. Ne paveas repentino terrore, et irruentes tibi potentias impiorum. Dominus enim erit in latere tuo, et custodiet pedem tuum, ne capiaris. Noli prohibere benefacere eum, qui potest: si vales, et ipse benefac. Ne dicas amico tuo: Vade, et revertere: cras dabo tibi, cum statim possis dare. Ne moliaris amico tuo malum, Cum ille in te habeat fiduciam. Ne contendas adversus hominem frustra, Cum ipse tibi nihil mali fecerit. Ne aemuleris hominem injustum, nec imiteris vias ejus: Quia abo
Abbreviated transcription (Latin):
regis iherusalẽ. Suꝑfluũ quippe est
isrł hic qd̃ male ĩgrẽcis et latĩs codi¬
cib ĩuenitur. In cãtico aũt cantico¬
rũ nec filius dauid: nec rex israel
siue rhrlm̃ prescribitur. s tantu cã¬
ticus canticoꝵ salonionis. Sicut enĩ
puerbia et rudis ĩstitutio adducdeci
trib et ad totu ꝑtinet ilrł. et qũõ cõ¬
tẽptꝰ mũdi non inisi metropolitis cõ¬
uenit hoc ẽ habitatorib ihrim̃. Ita cã¬
ticũ canticoꝵ ad eos ꝓprie ꝑtinet qui tã¬
tũ suꝑna desiderãt. Ad ĩcipientes et ꝓ¬
ficiẽtes: et pat̾na dignitas. et regni ꝓ¬
prii merito uẽdicatur auctoritas. Ad
ꝑfectos uero ubi non tĩore eruditur:

Expanded text:
quippe est hic Israel, quod male in Graecis, et Latinis codicibus invenitur. In Cantico autem Canticorum nec filius David, nec rex Israel, sive Jerusalem praescribitur: sed tantum, Canticum Canticorum Salomonis. Sicut enim Proverbia, et rudis institutio ad duodecim tribus, et ad totum pertinent Israel: et quomodo contemptus mundi non nisi metropolitis convenit, hoc est, habitatoribus Jerusalem: ita Canticum Canticorum ad eos proprie facit, qui tantum superna desiderant. Ad incipientes, et proficientes, et paterna 385 dignitas, et regni proprii merito vindicatur auctoritas. Ad perfectos vero, ubi non timore eruditur d
Abbreviated transcription (Latin):
ĩgruerit: qñ uenerit suꝑ uos tribula¬
tio: et ãgustia. tunc iocabũt me:
et nõ exaudias: mane cõsurgent
et non ĩuenient me: eo ꝙ exolam
habuerĩt disciplinã et timore dñi
nõ susceperint: nec acquieuerĩt ꝯsi¬
lio meo: et detraxerĩt uiiu̾se correp
tioni mee. Comedẽt igitur fructus
uie sue: susq ꝯsiliis saturabũtur
Auersio ꝑuuloꝵ ĩterficiet eos et ꝓspe¬
ritas stultoꝵ ꝑdet eos. Qui aũt me

Expanded text:
ruerit: quando venerit super vos tribulatio, et angustia: Tunc invocabunt me, et non exaudiam: mane consurgent, et non invenient me: Eo quod exosam habuerint disciplinam, et timorem Domini non susceperint: Nec acquieverint consiltioni mee. Comedent igitur fructus vie sue: suisque consiliis saturabuntur. Aversio parvulorum interficiet eos: et prosperit
Abbreviated transcription (Latin):
Res libros salo.¬
monis. idẽ prouerbia es¬
clesiastẽ: et canticũ canti¬
coꝵ. ueteri septuaginta ĩ¬
terpretu auctoritati reddidi uel ante¬
positis lineis. suꝑflua queq designãs
uel stelł titulo p̾renotatis. ea q̃ min
habebãtur int̾serens ut plenius pau¬
la et eustochiũ ꝯgnoscatis: qͥd ĩlibris
nrĩs minꝰ sit: q̃uidue rediuidet.
Nec nõ etias illa q̃ imperiti traslatoreᷤ
male ĩ lingna nr̃as de greco sermone
uerterãt obliterãs et antiquãs curio¬
sissima ueritate correxi. Et ubi p̾po¬
stero ordine atq peruerso sẽtentiar
fuerat lumẽ creptum sius locis resti¬
tuens feci ĩtelligi latebat. porro in eo
libro qui aplerisq sapientia qd̃ salo¬
monis ĩscribitur: et ĩ ecclesiastico
ques cẽ ihũ filii sirach nillus igno¬
iat calanũ temperam: tantum m̃o
canonicas scripturas nob̾ emendare
desiderans : et studiũ meu certis: ma¬
gis ꝙͣ dubiis commnendare. Ideo gre¬

Expanded text:
res libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minusatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi supplãtauerĩt. Comedũt pa¬
ne ĩpictatis: et uinus ĩquitatis bi¬
bunt. Iustoꝵ aũt semita qͣi lux
splendens procedit: et crescit usq ad
ꝑfectã diem. Uia ĩpioꝵ tenebrosa:
nescĩt ubi corruãt. Sfilimi auscl̃¬
ta sermoẽs meos: et ad eloquia m̃a
ĩclina aures tuam. Ne recedant
aboculis tuis: custodi ea ĩ medio
cordis tui. Uita enĩ sunt ĩuenien¬
tib ea: et uniu̾se carni sanitas.
Oĩ custodia serua cortuu̾̃ qr ex ip̃o
uita ꝓcedit. Remone ate os pramũ
et de trahẽcia labia sint ꝓcul ate.

Expanded text:
t comedunt panem impietatis et vinum iniquitatis bibunt iustorum autem semita quasi lux splendens procedit et crescit usque ad perfectam diem via impiorum tenebrosa nesciunt ubi corruant fili mi ausculta sermones meos et ad eloquia mea inclina aurem tuam ne recedant ab oculis tuis custodi ea in medio cordis tui vita enim sunt invenientibus ea et universae carni sanitas omni custodia serva cor tuum quia ex ipso vita procedit remove a te os pravum et detrahentia labia sin
Abbreviated transcription (Latin):
um lapĩe posside sapĩas: et in omni
pocessione tua acquire prudẽtia. Airi¬
pe illã: exaltabit te: glorificaberis ab
ea cum eaz fueris ãplexatꝰ. Dabit
capiti tuo augmẽta gratiaru et co¬
rona ĩclita proteget te. Audi filimi
et suscipe uerba mẽa: ut młtiplicent᷑
tibi ãni uite. Uiã sapientie mõstra¬
bo tibi: et duca te ꝑ seĩtas cquitatos

Expanded text:
side sapientiam, et in omni possessione tua acquire prudentiam: Arripe illam, et exaltabit te: glorificaberis ab ea, cum eam fueris amplexatus. dabit capiti tuo augmenta gratiarum, et corona inclyta proteget te. Audi, fili mi, et suscipe verba mea, ut multiplicentur tibi anni vitae. Viam sapientiae monstrabo tibi, ducam te per semita
Abbreviated transcription (Latin):
delinquatis. Nã et ego filiꝰ fui prĩs
mei: tenellꝰ et uiugenitꝰ corã mrͣe
mea: et docebat me atq dicebatc
Suscipiat uerba mea cor tum̃: custo¬
di precepta mea et uiues. Posside
sapientia: posside prudẽtias. Ne obli¬
liuscaris neq dedines a uerbis ores

Expanded text:
de se ait: Nam et ego filius fui patris mei tenellus, et unigenitus coram matre mea, et docebat me atque dicebat: Suscipiat verba mea cor tuum; custodi praecepta mea, et vives. Posside sapientiam, posside prudentiam, ne obliviscaris, neque declines a ve
Abbreviated transcription (Latin):
tabuus cordis tui. Dic sapic̃cie soror
mea es: et prudẽtias uoca amicas tu¬
am. Ut custodiat te a mulierẽ ex¬
tranca et ab auiena: q̃ uerba sua dul¬
cia facit. De fenestra eniz domꝰ mee¬

Expanded text:
oror mea es, et prudentiam uoca amicam tuam, ut custodiat te a muliere extranea quae uerba sua dulcia facit. De fenestra enim domus me
Abbreviated transcription (Latin):
iterfecti sũt abea. Uie ĩferi domꝰ eiꝰ
penetrãtes ĩteriora mortis.m. Cap̃¬
Unquid non saum.¬
piẽcia clamitat et prudẽ¬
cia dat uocẽ suam. In sũ¬
mis excelsisq uerticibus
supra uiam ĩmediis semitis stans
ixta portas ciuitatis ĩipsis forib
loquitur dicẽs. Ouiri ad uos clami¬
to et uox mea ad filios hommũ. In¬
telligite puuli astuciã: et insipiẽtes
aĩaduertite. Auditẽ qm̃ de rebus mnͣ¬
gnis locutura sus et aperiẽtur labia
mea ut recta p̾dicent. Ueritatez me¬
ditabit᷑ guctur meũ et labia mea

Expanded text:
terfecti sunt ab ea viae inferi domus eius penetrantes interiora mortis numquid non sapientia clamitat et prudentia dat vocem suam in summis excelsisque verticibus super viam in mediis semitis stans iuxta portas civitatis in ipsis foribus loquitur dicens o viri ad vos clamito et vox mea ad filios hominum intellegite parvuli astutiam et insipientes animadvertite audite quoniam de rebus magnis locutura sum et aperientur labia mea ut recta praedicent veritatem medita
Abbreviated transcription (Latin):
u: et lĩgua eiꝰ acuta qi gladiꝰ bi¬
ceps. Pedes eiꝰ descendũt in mortez
et ad ĩferos gressꝰ eius penetrant.
Per semitã uite nõ ambulãt: ua¬
gi sũt gressꝰ cia et ĩuestigables. Nũc
ẽrgo fisi audi me: et ne recedas an
bis oris mei. Longe fac abea uiã
tuas et ne appropinques foribus
domꝰ eius. Ne des alienis Ionores
tuũ: et annos tuos crudeli. Ne for¬
te ipleantur extranei uirib tuis:
et labores tui sit in domo aliena:
et gemas ĩnouissimis qñ ꝯsũpse¬
ris carnes tuas et corpꝰ tuu: ⁊ di¬
cas. Cur de testatꝰ sus dĩsciplinã: et
ĩcrepationib nõ acquicuit corme¬
uz. nec audun uocẽ docenciũ me: et

Expanded text:
 et lingua ejus acuta quasi gladius biceps. Pedes ejus descendunt in mortem, et ad inferos gressus illius penetrant. Per semitam vitae non ambulant, vagi sunt gressus ejus et investigabiles. Nunc ergo, fili, audi me, et ne recedas a verbis oris mei. Longe fac ab ea vitam tuam, et ne appropinques foribus domus ejus. Ne des alienis honorem tuum, et annos tuos crudeli, ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena et gemas in novissimis quando consumpseris carnes tuas et corpus tuum, et dicas: Cur detestatus sum disciplinam, et increpationibus non acquievit cor meum, nec au
Abbreviated transcription (Latin):
te disciplinã meam et nõ pecunias:
doctrinas magis ꝙͣ aurũ cligite.
Melior est eniz sapiencia cunctis o¬
pib preciosissimis: et om̃e desidera¬
bile ei non põt cõꝑari. Ego sapiẽcia
hĩto in cõsilio et eruditis intersum
cogitatioĩb. Timor dñi odit malũ
arrogãtia et suꝑbiã: et uias prauã

Expanded text:
et non pecuniam: doctrinam magis, quam aurum eligite. Melior est enim sapientia cunctis pretiosissimis, et omne desiderabile ei non potest comparari. Ego sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus. Timor Domini odit malum: arrogantiam et s
Abbreviated transcription (Latin):
caci uultu blanditꝰ dicens. Dictinaᷤ
pro salute deuourz hodie reddidi uota
mea. Idcrto egressa sum ĩ occursum
desiderãs te uidere et repꝑi. Interui fu¬
nib lectulũ meuz strãmi tapetibus
pictis ex egypto: asꝑsi cubile meuni
mirra et aloe et cyuãmonio. Ueni
ĩebriemur uberib et fruamur ca¬
pitis ãplexibꝰ donecu llucescat dies.
Nõ est crũ uir in domo sua ubiit uia
lõgissima. Sacculus peciũe secum

Expanded text:
 Victimas pro salute tua devovi, hodie reddidi vota mea. Idcirco egressa sum in occursum tuum, desiderans te videre et reperi. Intexui funibus lectulum meum, stravi tapetibus pictis ex Aegypto. Aspersi cubile meum myrrha, et aloe, et cinnamomo. Veni, inebriemur uberibus, et fruamur cupitis amplexibus, donec illucescat dies. Non enim est vir in domo sua, abiit in via longi
Abbreviated transcription (Latin):
trãsit ꝑ plateas iuxta angulũ: et
ꝓpe uia domꝰ illiꝰ graditur ĩ obscu¬
ro aduesꝑascẽte dic: ĩ noctis tenebriᷤ
et caligĩe. Et ecce occurrit illi muli¬
er ĩ ornatu meretricio: preꝑata ad
decipiẽdas aĩas. Garrula t̾ uaga
quictis ĩpatiens: nec ualens ĩ domo esi¬
stere pedib sis: nũc foris: m̃ic ĩpla¬

Expanded text:
ngulum, et prope viam domus illius graditur. In obscuro, advesperascente die, in noctis tenebris, et caligine. Et ecce occurrit illi mulier, ornatu meretricio praeparata ad capiendas animas. Garrula et vaga, quietis impatiens, nec valens in domo consistere pedib
Abbreviated transcription (Latin):
potest hõ abscondẽ ignẽ in sinui suo
ut uestimẽta illiꝰ non ardeãt: aut
mũdus cũ tetigerit eã. Non grãdis
est culpa cũ quis furatꝰ fuerit. sfu¬
ratur enus ut esuriẽtez impleat aĩas
Deprchẽsus quoq reddet septuplunt
et om̃es substãtiam domꝰ sue tradet
et liberabit se. Qui autem adulter.
ẽ propter cordis ĩ opias ꝑdet aĩam
suani. Turpitudinẽ et ĩgnomini¬
am congreget sibi: ⁊ obprobriunt
illiꝰ nõ delebitur. Quia zelꝰ et fu¬
ror uiri nõ ꝑcet in die uĩdicte: nec
acquiescet cuiusquẽ precib : nec su¬
scipiet pro redc̃ptione dona plurima.
sermones meos: et p̃cep¬
ta mea recõde tibi. ffili

Expanded text:
potest homo ignem in sinu suo, ut vestimenta illius non ardeant? aut mundus cum tetigerit eam. Non grandis est culpa, cum quis furatus fuerit: furatur enim, ut esurientem impleat animam; deprehensus quoque reddet septuplum et omnem substantiam domus suae tradet qui autem adulter est propter cordis inopiam perdet animam suam turpitudinem et ignominiam congregat sibi et obprobrium illius non delebitur quia zelus et furor viri non parcet in die vindictae nec adquiescet cuiusquam precibus nec suscipiet pro redemptione dona plurima sermones meos et praecepta mea reconde tibi serva
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ comedat. Usq quo piger dor¬
nnes. Qñ consurges sõuo tuon
Paululũ dormies: paululũ dorm¬
tabis. Paululũ cõnserts manus
tuas ut dornuas et ueniet tibĩ qͣt
piator egestas: et pauperies qͣi uir
armatus. Si bero ĩpiger fueris ue¬
niet ut fons messis tua: et egestas
utilis gradũ ore puerso anuit ccu¬
lis: terĩt pede: digĩto loquitur pra¬
uo corde machinat᷑ malu et omni
tpr̃e iurgia senũat. Huic ertẽplo
ueniet ꝑditio sua et subito cõteret᷑
nec habebit ultra medicinã. Sex
sũt que odit dñs: et septimũ de testa¬
tur aĩa eiꝰ. Eculos sublimes ling¬

Expanded text:
piger dormies? Quando consurges e somno tuo? Paulum dormies, paululum dormitabis, paulum conseres manus tuas ut dormias; et veniet tibi quasi viator egestas et pauperies quasi vir armatus. Si vero impiger fueris, veniet ut fons messis tua et egestas raditur ore perverso annuit oculis terit pede digito loquitur pravo corde machinatur malum et in omni tempore iurgia seminat huic extemplo veniet perditio sua et subito conteretur nec habebit ultra medicinam sex sunt quae odit Dominus et septimum detestatur anima ei
Abbreviated transcription (Latin):
homo qui audit me: et qui uigilat
ad fores meas quotidie: et obseruat
ad postes ostii mci. Qui me inuenerͭ
ĩueniet uitã: et hauriet salutẽ a dño
Qui añt in me peccauerit: ledet an¬
ma suã. Om̃es qui me oderunt di¬
sigunt mortem.
Apiẽcia edificauit sibi do¬
mũ excidit colunas sep
tem. Immolauit uicti¬
mas suas miscuit uinũt
et proposuit mẽsam suas. Misit ã¬
cillas suas ut uocarẽt ad arcez: et ad
menia ciuitatis. Si quis est ꝑuulꝰ
reĩat adme. Et ĩsipientib locuta
est. Uenite et comedite panẽ meus:
et bibite uinũ qd̃ miscui uob̾. Relĩ¬
quite ĩfanciã et uiuite: et abulate
ꝑ uias prudẽcie. Qui erudit derisorẽ
guere deusorez ne oderit te. Argue sa¬
pientẽ et diliget te. Da sapĩcti occasio¬
nez: et addetur ei sapiẽcia. Doce iustũ
et festinabit accipeᷤ. Prĩcipius sa¬
piencie timor dñi: et scĩa sanctoru

Expanded text:
homo, qui audit me, et qui vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei. Qui me invenerit: inveniet vitam: et hauriet salutem a Domino. Qui autem in me peccaverit: ledet animam suam: et omnes qui me odorent diligant mortem. Sapientia edificavit sibi domum: excidit coluntem immolavit victimas suas miscuit vinum et proposuit mensam suam misit ancillas suas ut vocarent ad arcem et ad moenia civitatis si quis est parvulus veniat ad me et insipientibus locuta est venite comedite panem meum et bibite vinum quod miscui vobis relinqper uias prudentiae. qui erudit derisorem, guere derisorem, ne oderit te. Argue sapientem, et diliget te. Da sapienti occasionem, et addetur ei sapientia. Doce justum, et festinabit accipere. Principium sapientiae, timor Domini: et scientia sanctoru
Abbreviated transcription (Latin):
adolescẽcio tue cerna carissĩa: ⁊ gra¬
tissimꝰ hinulus. ubera eiꝰ ĩebrient
te oĩ tempore: et ĩ amore eiꝰ delecta¬
re iugiter. quare seduceris fili mi
ab aliena: et foueris ĩsinu alteri¬
us. Respĩc dñs uias hoĩs: et om̃s
gressꝰ eiꝰ ꝯsiderat. Iniquitates sue
capiũt inipius: et funib ptõrus

Expanded text:
adolescentiae tuae: Cerva charissima, et gratissimus hinnulus. Ubera ejus inebrient te omni tempore, in amore ejus delectare jugiter. Quare seduceris, fili mi, ab aliena. et foveris in sinu alterius? Respicit Dominus vias hominis, et omnes gressus ejus considerat. Iniquitates suae capiunt impium, et funib
Abbreviated transcription (Latin):
illam assumerez. Puer autem erant
ĩgeniosus et sortitus sum aĩam bo¬
nam. Et cum essem magis bonus:
ren ad corpus in coĩquinatus: ⁊ ut
scii qm̃ aliter non possem ẽẽ ꝯtineuᷤ
nisi deus det. Et hoc ip̃m erat sũma sa¬
piẽcia scire cuiꝰ esset hec donũ adii dñs
et deprecatꝰ sum illũ et dixi ex totis

Expanded text:
illam adsumerem puer autem eram ingeniosus et sortitus sum animam bonam et cum essem magis bonus veni ad corpus incoinquinatum et ut scivi quoniam aliter non possum esse continens nisi Deus det et hoc ipsum erat sapientiae scire cuius esset hoc donum adii Dominum et deprecatus sum illum et dixi ex totis
Abbreviated transcription (Latin):
unicꝰ młtiplex subtilis. disertus.
mobilis. incoĩquinatꝰ. certus sua¬
uis. amãs bonus. acutus qui ni¬
chil uetat bñfacere: hũanus. beni¬
gnus. stabilis certus. securꝰ oẽm
habens uirtutes: omĩa prospiciẽs:
et qui capiat om̃s spiritꝰ ĩtelligibi¬
les: mũdus. subtilis om̃b eium
mobilib mobilior est sapiencia.
dei: et emanatio q̃daz est claritatis
omĩpotentis dei sincera: et ideo nich
ĩiquitatuz in eam ĩcurrit. Candor
est enĩ lucis eterne: et speculus sine
macula dei maiestatis: et imago
fert. Amicos dei et ꝓphetas cõstituit.
Neminẽ enim diligit deus nisi eum
qui cum sapĩa in habitat. Est enis
tur prior. Illi enĩ succedit nox: sapi¬
enciaz aũt non uincit malicia. Acti¬
git ergo a fine usq ad finẽ fortiter
et disponit oĩa suauiter. Capłm uiñ

Expanded text:
unicus multiplex subtilis mobilis dissertus incoinquinatus certus suavis amans bonum acutus qui nihil vetat benefacere humanus stabilis certus securus omnem habens virtutem omnia prospiciens et qui capiat omnes spiritus intellegibiles mundos subtiles omnibus enim mobilibus mobilior est sapientia Dei et emanatio quaedam est claritatis omnipotentis Dei sincera et ideo nihil inquinatum in illa incurrit candor est enim lucis aeternae et speculum sine macula Dei maiestatis et imago fert amicos Dei et prophetas constituit neminem enim diligit Deus nisi eum qui cum sapientia inhabitat est enim hnitur prior illi enim succedit nox sapientiam autem non vincit malitia adtingit enim a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suavi
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ orbis terraruz et uirtutes clemẽ¬
toꝵ: inicium et ꝯsũmationes ⁊ me¬
dietate tẽpoꝵ uicissitudinũ ꝑmu¬
tationes: et cõsummationes tẽpoꝵ¬
et moruz mutationes: diuisiones
tẽporum: anni cursus et stellarus
dispositiones: naturas aĩalium:¬
et iras bestiarum: yĩ uentoꝵ et cogi¬
tationes hoĩm: drĩas uirgultoru.
et uirtutes radicus: et quẽcũq sunt
absconsa et ĩ prouisa didici. Om̃¬

Expanded text:
tutes elementorum; initium et consummationem, et medietatem temporum; vicissitudinum permutationes, et consummationes temporum; morum mutationes, et divisiones temporum; anni cursus, et stellarum dispositiones; naturas aet iras bestiarum, uim uentorum et cogitationes hominum, digerentias uirgultorum et uirtutes radicum. Et quaecumque sunt abscondita et improuisa didici.
Abbreviated transcription (Latin):
Habeo propter hanc cdaritatẽ ad tur¬
bas: et honorez apud semorez. Iuue¬
is et accutus inuemiar in iudicio: ⁊
ĩ conspectu potenciũ ãmirabilis ero: ⁊
facies prĩcipum mirabũtur me. Ta¬
centem me sustinebunt: loquentes
me respicient et sermocionante me¬
plura: manus ori suo ĩponent. Pre¬
terea habebo ꝑ hanc ĩmortalitatem
et mẽorias eternã his qui pꝰ me fu¬
turi sunt relĩqua. Disponã popu¬
ios et nationes michi crunt subdite
Tunebũt me audientes reges horrẽ¬
di et ĩ multitudine uidebor bonus ⁊
ĩ bello fortis. Intrãs in domu meã
ꝯ quiescã cum illa. Non enĩ habet a¬
maritudinẽ conuersatio illiꝰ: nec
tediũ conuictꝰ illiꝰ: sed leticiam et
gaudiũ. Hec cogitãs apud me: et¬

Expanded text:
Habebo propter hanc claritatem ad turbas et honorem apud seniores iuveis, et acutus inveniar in iudicio, et in conspectu potentum ammirabilis ero, et facies principum mirabucentem me sustinebunt et loquentem me respicient et sermocinante plura manus ori suo inponent propterea habebo per hanc inmortalitatem et memoriam aeternam his qui post me futuri sunt relinquam disponam populos et nationes mihi erunt subiectae timebunt me audientes reges horrendi in multitudine videbor bonus et in bello fortis intrans in domum meam conquiescam cum illa non enim habet amaritudinem conversatio illius nec taedium convictus ipsius sed laetitiam et gaudium h
Abbreviated transcription (Latin):
et amator factꝰ sũ forme
illiꝰ. Generositatez illius glorificat
cõtubernius habens dei sed ⁊ om̃i do¬
ninꝰ dilexit illas. Datrix enĩ est
discipline dei: et electrix operũ illius.
Et si diuicie appetũtur in uita quod̃
Si aũt sensꝰ oꝑatur: quis hoꝵ q̃ sũt
magis ꝙͣ illa est artifex. Et si iustici¬
ani quis diligit labores huiꝰ ma¬
gnas habent uirtutes. Sobrietaten
eiuĩ et sapĩam docet et iusticiaz ⁊ uir¬
tutez quibꝰ utulius nichil ẽ in uita
honũb. Et si młtitudinẽ sciencie de¬
siderat quis scit preterita et de futuriᷤ
estimat scit uersucias sermonũ: et
dissolutiones argumẽtoꝵ signa et
mõstra scit antequã fiant: et euẽtꝰ
tempoꝵ et scl̃oꝵ. Proposui ergo hãc
adducere michi ad cõmuendus: sci¬

Expanded text:
et amator factus sum formae illius generositatem glorificat contubernium habens Dei sed et omnium Dominus dilexit illam doctrix est enim disciplinae Dei et electrix operum illius et si divitiae appetuntur in vita quid si autem sensus operatur quis horum quae sunt magis quam illa est artifex et si iustitiam quis diligit labores huius magnas habent virtutes sobrietatem enim et sapientiam docet et iustitiam et virtutem quibus utilius nihil est in vita hominibus et si multitudinem scientiae desiderat quis scit praeterita et de futuris aestimat scit versutias sermonum et dissolutiones argumentorum signa et monstra scit antequam fiant et eventus temporum et saeculorum proposui ergo hanc adducere mihi ad convivendum sci
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnumerabiles sunt. Sapiens ĩ
populo lereditabit honorẽ. et no¬
men illiꝰ erit uiuens ĩeternu. Ffili
ĩuita tua tẽta aĩam tuam et si fue¬
rit nequã: non des illi potestatem
Non ciuz omĩa omibz expediunt
et non onũ anme om̃e genus pla¬
cet. Noli auidus esse i omĩepulatiõe.
et non te effũdas suꝑ om̃es escã. In mł¬
tis enim escis erit m̃ firmitas: et aui¬
ditas appropĩquabit usq adcolerã
roropter crapulã multi obierunt:
qui autem abstinens est adiitiet
uitam.¬

Expanded text:
ens in populo hereditabit honorem et nomen illius erit vivens in aeternum fili in vita tua tempta animam tuam et si fuerit nequam non des illi potestatem non enim omnia omnibus expediunt et non omni animae omne genus placet noli avidus esse in omni epulatione et non te effundas super omnem escam in multis enim escis erit infirmitas et aplestia adpropinquabit usque ad cholera propter aplestiam multi obierunt qui autem abstinens est adiciet vitam
Abbreviated transcription (Latin):
sceudunt usq̃ ad celuse et dñs ex¬
auditor non delectabitur in illis.
Qui adorat deumi in oblectatione
suscipietur: et deprecatio illiꝰ usq
ad nbes ꝓpĩquabit. Or̃o humili¬
antis se nibes penetrabit: et donec
bit iustos et faciet iudiciu et for¬
tissimꝰ non habebit in illis pacien¬
ciaz: ut contribulet dorsum ip̃oru
et gentib reddet uindicta: donec
tollat plenitudinez suꝑboꝵ ⁊ scep¬
tra iniquoꝵ contribuset donecurd¬
dat homibus scd̃m actus suos: et
scd̃m oꝑa ade: et secundũ presũpti¬
onẽ illiꝰ donec iudicet iudiciunt
plebis sue: et oblectabit iustos mi¬
sericordia sua. Speciosa mĩa dei¬

Expanded text:
scendunt usque ad coelum, et Dominus exscendunt usque ad coelum, et Dominus exauditor non delectabitur in illis. Qui adorat Deum, in oblectatione suscipietur, et precatio illius usque ad nubes propinquabit. Oratio humiliantis se nubes penetrabit; et donec bit injustos, et faciet judicium, et fortissimus non habebit in illis patientiam, ut contribulet dorsum ipsorum, et gentibus reddat vindictam, donec tollat plenitudinem superborum, et sceptra iniquorum contribulet, donec reddat omnibus secundum actus suos, et sescundum opera Adae, et secundum praesumptionem illius, donec judicet judicium plebis suae, et oblectabit justos misericordia sua. Deus aute
Abbreviated transcription (Latin):
Non apparebis aute conspectũ do¬
nĩ uacuꝰ. Lxc eĩ omnia propter
mãdata dei fuit. Oblatio insti ĩ¬
pinguat altare et odor suauitatis
est ĩ conspectit altissumi. Sacrifi¬
cui iusti acceptũ est et memorias
eius non obliuisectur dñs. Bono
animo glonias redde deo: et nõ mi¬
nuas pr̃imitias manuũ tuaru
In oĩ dato hylare fac bultũ tuu
et ĩ exultatione sanctifica decima
tuas. Da altissimo scd̃m donatũ
cia: et ĩ bono oculo ad inuentionẽ
facito mannus tuarum: qm̃ dñs
retribuẽs est: et seꝑties tantum
reddet tibi. Noli offerre munera
praua non enĩ suscipiet illa. Et
noli inspicere sacrificiu inustu
qm̃ dominꝰ uindex est: et non est
apud illum gloria ꝑsone. Non
accipiet dũs ꝑsonaz in pauperez
et deprecationẽz lesi exaudict. Non
despiciet preces pupilli: nec uiduã
si effundat loquelas gemitꝰ. Non¬
ne lachrimo u̾idue admaxilla de¬
scendunt: et exclamatio eiꝰ suꝑ
deducentiz cas. Amaxilla eniz a¬

Expanded text:
pparebis in conspectu dei uacuus. haec omnia propter mandatum domini fiunt. oblatio iusti inpinguat altare, et odor suauitatis est in conspectu altissimi. sacrificium iusti acceptum est, et memoriam eius non obliuiscetur dominus. bono animo gloriam redde deo, et non minuas primitias manuum tuarum. in omni dato hilarem fac uultum tuum, et in exultatione sanctifica decimas tuas. da altissimo secundum datum eius, et in bono oculo ad inuentionem facito manuum tuarum: quoniam dominus retribuens est et septies tantum reddet tibi. noli offerre munera praua: non enim suscnoli inspicere sacrificium injustum, quoniam Dominus judex est, et non est apud illum gloria personae. Non accipiet Dominus personam in pauperem, et precationem laesi exaudiet. Non despiciet preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelam gemitus. Nonne lacrymae viduae ad maxillam descendunt, et exclamatio ejus super deducentem eas? A maxilla enim a
Abbreviated transcription (Latin):
re defraudabitur. Non est eniz illi
entia de fraudatus est. Est sapiẽs
anime sue sapiens et fructꝰ sensꝰ
illiꝰ laudabilis. Uir sapiens ple¬
bem suaz erudit et fructꝰ sensus il¬
lius fideles sunt. Uir sapiens ĩple¬
bitur bñdictionib: et uidentes
illũ laudabunt. Uita uiri ĩnu

Expanded text:
re defraudabitur. Non est enim illi a re defraudabitur. Non est enim illi a entia defrauanimae suae sapiens et fructus sensus illius laudabilis vir sapiens plebem suam erudit et fructus sensus eius fideles sunt vir sapiens implebitur benedictione et videntes illum laudabunt
Abbreviated transcription (Latin):
de honestate. Cum oꝑario agrario de
onũ opere: cum oꝑario animali de
consũmatione amu: cum seruo pi¬
gro de multa operatione. Non acteu¬
das his in omĩ consilio. Sedcum ui¬
ro sancto assiduus esto: quecunq
cognoueris obseruantẽ timorem dei
cuiꝰ anima est scõm animaz tua
Quicũq titubauerit ĩtenebris nõ
condolebit tibi. Et corboni consilii
statue tecũ. Non est eiũ tibi aliud
plꝰ illo. Anima uiri sancti enũciat
aliqũ uera: ꝙͣ septem cirtũspectores
sedentes ĩ extelso adspeculãdu. Et ĩ
onĩb de precare altissimũ ut diri¬
gat in ueritate uiam tuã. Ante oĩa
oꝑa uerbum uerax precedat te: et an
om̃ez actum consiliũ stabile. Uerhũ
neꝙͣ in nuitabit cor: ex quo partes¬
quatuor oriuntur: bonuz et maluz
pita et mors: et donĩatrix illoꝵ est
assidua lĩgua. Uir ꝑitus multos
crudiuit et aĩe sue suauis est. Qui so-¬
phistice loquitur odibilis est in omĩ

Expanded text:
de honestate cum operario agri de de honestate cum operario agri de omni opere cum operario annuali de consummatione anni cum servo pigro de multa operatione non adtendas his in omni consilio cum viro sancto adsiduus esto quemcumque cognoveris observantem timorem Dei cuius anima est secundum animam tuam quicumque titubaverit in tenebris non condolebit tibi et cor boni consilii statue non est enim tibi aliud pluris illo anima viri sancti enuntiat aliquando vera quam septem circumspectores sedentes ad speculandum et in his omnibus deprecare Altissimum ut dirigat in veritate viam tuam ante omnem operam verbum verax praecedat te et ante omnem actum consilium stabile verbum nequa inmutabit cor quattuor partes oriuntur bonum et malum vita et mors et dominatrix illorum est adsidua lingua vir peritus multos erudivit et aphistice loquitur, odibilis est: in omni