comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inter sermocit  antes. Propositio indic¬
tionis ẽ. que  similitudines concedende
rei necessa Erio uniꝰ inducit aut plupla¬
rium. Ilatio inductiois ẽ. quȩ ⁊ asstĩp¬
tio dr: que rem de qua contenditur ⁊ caiꝰ
catise similicudines habice st̃ introducit.
Conclusio inductionis ẽ. que aut concessi¬
onem illacioins confiriat. aut qͥd ex ea cõ¬
ficiatur declarait. Ratiocinatio ẽ. oratio
qua id de quo ẽ. questio eõplutur. Enchi¬
mema g latine interp̃tatur mentis con¬
ceptio. quã imꝑfectum snlogisinum so¬
lent artigrasi nũcupare. Nam induabꝰ
partibꝰ eius argum̃ti forma consistit: qñ
id qd̃ ad fidem ꝑtinet faciendã utitur fil¬
logismoꝵ. lege pret̾ita: ut ẽ illud. Si¬
tempestas utanda ẽ: non ẽ. gͥ nauigan¬
oum. Ex sola enim ꝓpositione ⁊ cõclcisi¬
one ꝯstat eẽ ꝑfectum. Unde magis re¬
chorib qu̾a dialeticis conuenire iudica

Expanded text:
inter sermocinantes. Propositio inducinter sermocinantes. Propositio inductionis est quae similitudines concedendae rei necessario unius inducit, aut plurium. 6. Illatio inductionis est, quae et assumptio dicitur, quae rem de qua contenditur et cujus causa similitudines habitae sunt introducit. Conclusio inductionis est quae aut concessionem illationis 83 confirmat, aut quid ex ea conficiatur declarat. Ratiocinatio est oratio qua id de quo est quaestio comprobatur. 7. Euthymema igitur Latine interpretatur mentis conceptio, quem imperfectum syllogismum solent artigraphi nuncupare. Nam in duabus partibus ejus argumenti forma consistit, quando eo quod ad fidem pertinet faciendam utitur, syllogismotempestas vitanda est, non est igitur navigandum'. Ex sola enim propositione et conclusione constat esse perfectum, unde magis rhetoribus quam dialecticis convenire iud
Abbreviated transcription (Latin):
grece. latine argum̃tatio appellat᷑
Arguinentatio autẽ dicta ẽ: quasi argu¬
te mentis oracio. qua inuentũ ꝓbabile
exequimur. Sillogisius gͥ ẽ. ꝓpositioĩs
& assumptiõis constrmatioĩsq extrema
conclusio. aut ex ambigentis in certo:
aut ex fidutia cõꝓbantis. Constat eñi
trib partib ꝓpositione. assumptione.
nun ẽ. curpem cisum habere ñ potest.
Consensit audiens. Assc̃psit ille. Pecum¬
a turpem usum habet. Concludit᷑. Ergͦ
pecunia bonũ non ẽ. Sillogisinis autẽ
non solum rechores. s maxime dialetici
utunt᷑. licet apłs sepe ꝓponat. afscimat.
consirmet. atq concludat : quȩ tit diximꝰ
gismoꝵ apud rethores pͥncipalia genera
duo stint: inductio ꝙ ratiocinatio. Induio¬
tionis membra sunc cria. prima ꝓposicio
scd̾a illatio que ⁊ assũptio dr̃. cercia con¬
ctusio. Inductio ẽ oratio. que rebꝰ non dubiiᷤᷤ
captat assentionẽ euis cu insticuta ẽ. siue
nter philosophoᷤ sitie int̾ rechores. siue

Expanded text:
grece, latine, argumentatio appellatur. Argumentatio autem dicta est, quasi argute mentis oratio, qua inventum probabile exequitur. Syllogismus igitur est propositionis et assumptionis confirmationisque extrema conclusio, aut ex ambigentis incerto, aut ex fiducia comprobantis. Constat enim tribus partibus, propositione, assumptione, num est, turpem usum habere non potest'. Consensit audiens; adsumpsit ille 'pecunia turpem usum habet'. Concluditur, 'ergo pecunia bonum non est'. Syllogismis autem non solum rhetores, sed maxime dialectici utuntur, licet Apostolus saepe proponat concludat, quae, ut diximus, gismorum apud rhetores principalia genera duo sunt: inductio, et ratiocinatio. Inductionis membra tria sunt: prima propositio, secunda illatio, quae et assumptio dicitur, tertia conclusio. 5. Inductio est quae rebus non dubiis captat assensionem ejus cui instituta est, sive inter philosophos, sive inter rhetores, sive
Abbreviated transcription (Latin):
mtores. progenitͥtes. germani. germane. sucip̃
Ego illi filtus aut filia. finitatib¬
atris mei pater michi auusẽ.
Ego illi nepos aut neptis.
P atris ieiauus michi proauus ẽ.
Esoilli pronepos aut proneptis.
P atris mei pioauus michi abauus ẽ.
E so illi ab nepos aut mp
Natris inci ab auus mͥ acceuus t̃
EGo illi adnepos auc adneptis.
Patrisici aitauus michi tͥtanus c᷑:
E Go illi trinepos aut trineptis.
atris inci fr̃ michi patrius c̃:¬
Parrui inci pat᷑ michi pat᷑ magnus ẽ:
EGo illi silũ stĩs filius aut filia:
Patri mei amis michi propatruus t᷑.
Eũo illi filii aut filie nepos atit neptis:
E Go illi frĩs filius aut filia.
Amitt mec maitr michi amita magna ẽ.
Eboilli filic srĩs ains aut filia.
Ego illi neptis filius aut filra

Expanded text:
tores, progenetrices, germani, germanae. Item dego illi filius aut filia. Patris mei pater mihi avus est, ego illi nepos, aut neptis. Patris mei avus mihi proavus est, ego illi pronepos, aut proneptis. Patris mei proavus mihi abavus est, ego illi abnepos, aut abneptis. Patris mei abavus mihi atavus est, ego illi adnepos, aut adneptis. Patris mei atavus mihi tritavus est, ego illi trinepos, aut trineptis. atris mei frater mihi patruus Patrui mei pater mihi pater magnus est, ego illi filii fratris filius, aut filia. Patrui mei avus mihi propatruus est, ego illi filii, aut filiae nepos, aut neptis. ego illi fratris filius, aut filia. Amitae meae mater mihi amita magna est, ego illi filiae fratris filius, aut filia. ego illi neptis filius, aut fi
Abbreviated transcription (Latin):
gentiles multis ingeniis p̃dicant.
Hanc enim pͥmam lancficii usũ mõstast
Hanc etiam telam ordisse ce colorasse la¬
nasꝑibent. Oluie qͦ hanc dict̃ inuentiẽ
it fabrice. multarumq aitium reꝑtͥcẽ
Iodq illi uulgo opifices supplicant. s hoc
poetice fingrͣ. Nõ enim inineruaistap
artium pͥnceps ẽ. s qi sapientia incapite

Expanded text:
gentiles multis ingeniis praedicant. Hanc enim primam lanificii usum monstrasse, hanc etiam telam ordisse et colorasse lanas perhibent. Olivae quoque hanc dicunt inventricem et fabricae, multarumque artium repertricem, ideoque illi vulgo opifices supplicant. Sed hoc poetice fingitur; non enim Minerva istarum artium princeps est, sed quia sapientia in capite
Abbreviated transcription (Latin):
qͣqͣ tutilet. Ex pĩtum cĩ si feruenci
soli opposita aridam materiam accqͣ¬
cbatissimilis nͥ qͦo achatis politura
pingnescit. Duriori canta uis inẽ
ut alie gemine sculpant᷑ frgxisitistł.
Colosa pitra similis e lingue huane
nñ⁊ nom̃ sũpsit. firturaut̃ deficiente
luna ecelocadert. Et ñ modicã magi
scibuunt pocestatem. Namexea lu¬
nares motus extitariputant: sunt
Carcia exmaritimi cancri colorẽ. Scor¬
pitis scorpionem. e colort & essigierefeit¬
gsigiem umnitatus. Daos pauomi ẽ simił

Expanded text:
quam rutilet. Experimentum eius, si ferventi soli adposita aridam materiam accenchatae similis, nisi quod achates politura pinguescit. Duritiae tanta inest vis ut aliae gemmae sculpantur fragmentis eius. Glossopetra similis est linguae humanae; unde et nomen sumpsit. Fertur autem, deficiente luna, e coelo cadere, cui non modicam magi tribuunt potestatem. Nam ex eo lunares motus excitari putant. 18. Carcinias marini cancri coloris est. 19. Scorpitis scorpionem et colore et effigie refeeffigiem imitatur. Taos pavoni
Abbreviated transcription (Latin):
sgͥommedio ingrum candido ciugit. ut
luporum ocłoo. Actonites pauer ex pͥ¬
ꝑmit. Sunt ⁊ quedam gemine qͥb gen¬
tiles insupstitionib quibdam utunt᷑:
i parta suffita om̃s bestias euocare tra¬
duncur. clnnancitide in ydromantia
lemonumimagines enocare dñr. di noti¬
tide umbras instrorum euocatas teneri
futura p̃mintiare fingunt᷑. Broma a
capite testudinũ etonitͥb cadi putatus:
ristinguere fulminis ictus. Hicma lapsᷤ
lingua hoĩs subditus fuit. futura enim
pritinere dicũt. o  coralꝰ tempestati ⁊
gndmi resistere fertus. Pontica t̃ gc̃ma
q̃dam liuore plucida hñs stellas tubras
ntardum & aureas. dicunt ꝑ eam int̾.¬
rogare demones ⁊ fugart. Inquibusdam
gemarum gen̾ib ua a falsis discetnere
uerso gn̾e. iugro candido. mineoq colae.
Namz ꝓ lapidt p̾ciosissimo ⁊ maragoo
quidam uitrum arte inficiunt ⁊ faihp octi¬
los sub dole qdã falsa uinditas. q adusq ñ

Expanded text:
medio nigrum candido cingit, ut luporum oculus. Meconites papaver exprimit. 21. Sunt et quaedam gemmae quibus gentiles in superstitionibus quibusdam utuntur. 22. Liparia suffita omnes bestias evocari tradunt. 283 Ananchitide in hydromantia daemonum imagines evocari dicunt. Synocitide umbras inferorum evocatas teneri futura praenuntiari fingunt. 24. Brontia a capite testudinum cum tonitruis cadere putatur, et restinguere fulminis ictus. 25. Hyaenia lingua hominis subditus fuerit, futura eum praecinere dicunt. Sed et corallium tempestati et grandini resistere fertur. 26. Pontica est gemma quaedam livore perlucida, habens stellas rubeas, interdum et aureas. Dicunt per eam interrogari daemones, et fugari. 27. In quibusdam gemmarum generibus veras a falsis discernere verso genere, nigro, candido minioque colore. Nam et pro lapide pretiosissimo smaragdo quidam vitrum arte inficiunt, et fallit oculos subdole quaedam falsa viriditas, quoadusque non
Abbreviated transcription (Latin):
inindia dͥ fornet eriunt auRor
netis. nͥ qͥo augert aurum cradit᷑. uñ ⁊ t̃¬
cupatur. Argirites surlis argento. hñs
stimata aurea. Andiodoma argentim
torem bt̃. & pene ad amans. quadrata sq̃
ieneris. Magi putant ei nom̃ impositu
ab eo qͥo anuorum inꝑitus uł iracim¬
dias domore et itfinate dicat᷑. si credinͦ.¬
signitur in mari rubro. Calcitis crti
coloris ẽ. Calcofanꝰ igra ẽ. s lapidi illisa
eris caitutum rtodit. Balanites duo scͥ¬
mlicudine media. & antea flãmea qr¬
nia. oideritis a compatione firri nich̾
dissonat. in maleficiis qͦ qͥmͦ inseratut
discoedias excitat. Iotus cdactilus exin¬
sula crcta ẽ. seriti colons. Catisa nõis
tiꝰ. qr pollicem huananum expͥmit.
Et yopicꝰ serrei coloris ẽ. qui dum ceric̃
nugrum succum emittit. T̃ umilangs
ineufrate a lueo legitur ꝓ conisso mar¬
mori sumilis. incoio coloie glauco. ue¬
luci ocłi pupillo incerntentis. Ara

Expanded text:
e eruunt aurum. netis, nisi quod augere aurum traditur; unde et nuncupatur. Argyrites similis argento, habens stigmata aurea. Androdamas argenti nitorem habet et pene adamans, quadrata semper tesseris. Magi putant nomen inpositum ab eo quod animorum inpetus vel iracundias domare et refrenare dicatur, si credimuscoloris est. Chalcophonos nigra est, sed lapidi inlisa aeris tinnitum reddit. Balanites: duo gemilitudine, mediam secante flammea vena. Sideritis a contemplatione ferri nihil dissonat. In maleficiis quoquo modo inferatur discordias excitat. Idaeus dactylus ex insula Creta est, ferrei coloris. Causa nominis ejus, quia pollicem humanum exprimit. 13. Aethiopicus ferrei coloris est, qui dum teritur, nigrum succum emittit. 14. Zmilaces in Euphratis alveo legitur Proconesio marmori similis, medio 282 colore glauco, vel
Abbreviated transcription (Latin):
Erisolitus nuro simmilis ẽ: cum marun
colons sumilitudint. Hunc egyopia gi¬
gnit. sriselectros similis auto. s in co¬
lorem electri uergens matutino cm̃as¬
pectu iocundus. rapIcusimus ignium
ꝙ suuxta sucrit cclerrie ardesctns
Qrisolansis grauro ⁊ igneuocata. aua¬

Expanded text:
uro similis est cum marini coloris similitudine, hunc Aethiopia gignit. 3. Chryselectrus similis auro, sed in colorem electri vergens, matutino tantum aspectu jucundus, rapacissimus ignium, et si juxta fuerit celerrime ardescens. 4. Chrysolampis ex auro et igne vocata. Au
Abbreviated transcription (Latin):
onces. ł aharum gemarũ colores. No ẽ
a haspeculis aptior macitia. uł pieIute
dini. lñ ⁊ iͥdpotandum argenti ineta a
mollissia pila molaq terebat᷑. debĩc
aclicta malias foenaces mͣssũdebat᷑ que
massa uocabatus ad moitrum atq hac
recocta fiebat uitrum purum ⁊ candidum.
Ingñe uitri⁊ obsianus lapis aniumerat᷑. ẽ

Expanded text:
onyches, vel aliarum gemmarum colores; neque est alia speculis aptior materia, vel picturae dine. Unde et ad potandum argenti metalla mollissima pila molaque terebatur. Dehinc ac liquata in alias fornaces transfundebatur, massa vocabatur ammonitrum, atque haec recocta fiebat vitrum purum et candidum. 5. In genere vitri et obsidianus lapis annumeratur. Est
Abbreviated transcription (Latin):
tpulchrum a sepultodictũ. Ptius
aut̃ quisq indomo sua sepelieba¬
fur. postea uctitum est legibus. nesttore
ipso corꝑora uiuentium contacta infi¬
acrentur. alonuinentum iõ nuncup a¬
tum. eo qͦo mentem tuontat ꝗd defiue¬
ti menioriam. Cum ciim ñ uidis mo¬
aut̾ uidis montanentam ⁊ ad icm¬
ptiam te reducit. ut motusi recorderi
Muinimenta itaq et memorie. ꝑ mc̃tis
admonitione dicte. Tumulus nc̃ moris

Expanded text:
pulchrum a sepulto dictum. Prius autem quisque in domo sua sepeliebatur. Postea vetitum est legibus, ne foetore ipso corpora viventium contacta inficerentur. Monumentum ideo nuncupatur eo quod mentem moneat ad defuncti memoriam. Cum enim non videris moautem videris, monet mentem et ad memoriam te reducit ut mortuum recorderis. Monumenta itaque et memoriae pro mentis admonitione dictae. Tumulus di
Abbreviated transcription (Latin):
agresti babicaculum palisatꝙ
la ẽ quam faciunt sͥ custodes uineatũ
ad cegimen sin ꝯͣs tegurium. siue ppea
lorn solis ⁊ radios dedinandos. stue utul
uł homines uł bestiolas q̃ insidiati so¬
lent natisfrugibe abigant. hanc tulb¬
ci capannam uocant. qͥo uinium cm̃cꝑ¬

Expanded text:
agreste habitaculum palis atqula est quam faciunt sibi custodes vinearum ad tegimen sui, quasi tegurium, sive propter orem solis et radios declinandos, sive ut inde, vel homines, vel bestiolas, quae insidiari solent natis frugibus, abigant, Hanc rustici capannam vocant, quod unum
Abbreviated transcription (Latin):
umibras arietum de suꝑ ascendñtium iñ
aquarum speculo comtemplabant᷑. De.¬
niꝙ et hoc iꝑsum mequarum gregibus
fieri fertur. ut generosos obiciant equos
uisib concipientium: quo eorum simi¬
les concipe et cirare possint. Nam ce co.¬
lumbarum dilectores depictas ponunt
pulcherrimas columbas. hisdem locisqͥ¬
bus ile ũsant᷑. quo rapiente uisu similes
generent. In ẽ quod quidam gͣuidas mu¬
lieres iubent nullos intueri turpissimos
animalium uultꝰ. ut einocephaloset sy¬
mpos: neuisib occurrentes sinules fecus
pariant. Hanc enim feminarũ cẽ natu¬
ram. ut quales ꝑspexerint siue m̃te con¬
ceꝑint inextremo uoluptatis estu dum
concipunt talem &e sobolem ꝓcraent. Et¬
enim animal imnusu uenerio foemas ex¬
trinsecus intus transmitut carumꝙ sati¬
ata typis rapit species earum inppͥam qͣ¬
litatem. In animantib bigenera dicunt᷑.
que exdiũsis nascuntur. ut mulus exeqͣce

Expanded text:
umbras arietum desuper ascendentium in umbras arietum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Denique et hoc ipsud in equarum gregibus fieri fertur, ut generosos obiciant equos visibus concipientium, quo eorum similes concipere et creare possint. Nam et columbarum dilectores depictas ponunt pulcherrimas columbas isdem locis, quibus illae versantur, quo rapiente visu similes generent. Inde est quod quidam gravidas mulieres iubent nullos intueri turpissimos animalium vultus, ut cynocephalos et simios, ne visibus occurrentes similes foetus pariant. Hanc enim feminarum esse naturam ut quales perspexerint sive mente conceperint in extremo voluptatis aestu, dum concipiunt, talem et sobolem procreent. Etenim animal in usu Venerio formas extrinsecus intus transmittit, eorumque satiata typis rapit species eorum in propriam qualitatem. In animantibus bigenera dicuntur quae ex diversis nascuntur, ut mulus ex equa et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquas et redas ire solutum erat. Equoꝵ
tria genã sunt. Unum generosum p̃liis
et honorib aptum. altm̃n uulgare atꝙ: gͥ¬
garium aduehsidũ ñ adequitandum
alcum. t̃cium exꝑmixtione diũsis gene¬
ris ortum. qͦ etiam dr̃ bygencrum. qr
exdiũsis nascit᷑ ut mulus. Alulus autẽ
ergc̃o tractũ uocabulum htͣ. Grecũ emm¬
ẽ. hoc: eoquod iugo pistorum subaccꝰtaꝵ¬
das molũdo ducit ingirũ molas. Iudey
asserunt qͦdanaã nepos esan equarũ
greges ab asinis indeserto ip̃e scci̾t pͥm̾
astendi. ut mulorum iñ noua contra
naturam anmalia nascerent᷑. Onagͥs
quoq ad hoc ad missos cẽ. ad asinas et ip¬
sum istiusmodi reppisse concubitũ. ut
uelocissimi exhisasmi nascerent᷑. Indu¬
stria quippe humana diu̾sum ammal
incoitu coegit. sieq adult̾ina cõmtione
genus aliuo reppit. sic̃ et ia cob contrama¬
turam colorum. similitudines ꝓcurauit
Nam tales oues illius concipiebant. qͣles

Expanded text:
per quas et redas ire solitum erat. Equorum per quas et redas ire solitum erat. Equorum tria sunt genera: unum generosum, proeliis et oneribus aptum; alterum vulgare atque gregarium ad vehendum, non ad equitandum aptum; tertium ex permixtione diversi generis ortum, quod etiam dicitur bigenerum quia ex diversis nascitur, ut mulus. Mulus autem a Graeco tractum vocabulum habet. Graece enim hoc vel quod iugo pistorum subactus tardas molendo ducat in gyro molas. Iudaei asserunt quod Ana abnepos Esau equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi, ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. Onagros quoque ad hoc admissos esse ad asinas: et ipsum istiusmodi repperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur. Industria quippe humana diversum animal in coitu coegit, sicque adulterina commixtione genus aliud repperit; sicut et Iacob contra naturam colorum similitudines procuravit. Nam tales foetus oves illius concipiebant, quales
Abbreviated transcription (Latin):
melinus colorẽ. sub abidus. Guctat᷑. albus
ngris interurmentib punctis. Candidꝰ
autem oe albus: inincem sibi disserunt
Nam abb cum qͣdam pallore ẽ: candi uͦ
et nuicus & pura luce ꝑfusus. Canusche¬
tus qi excandido colore et nigro ẽ. Scutu¬
tulatus uocatus ꝓpter orbes quosht̃ can¬
didos inter purpuras. Uarius qͦd uias
habeat colorum imparium. Qui autẽ
qui frontem albam calidi. Cerumnꝰ ẽ. huẽ
uulgo guaranẽ dicunt. Eranẽidẽ uulgͦ
uocat qͥd inmodum erei sit coloris. Myit¬
teus autẽ ẽ p̃ssus inpurpura. Dosinͦ aũ
dictus. qͦd sit color cuis de asino. Idem et
cynereus. Sunt autẽ hii deagresti genł
orti. quosequistros dicimus. et ꝓm̃ adur¬
banam dignitatem transire ñ possur.
Al auron nigerẽ. Nig rumcinm g̃ci man¬
ron uocant. Manus uͦ equus breuiorẽ.
quem uulgo pruncium uocant. Uerodos
antiqui dixerunt quod ueberent redas .i.
ducerent: uł quod uias publicascurrais:

Expanded text:
melinus color est subalbidus. Guttatus, albus melinus color est subalbidus. Guttatus, albus nigris intervenientibus punctis. Candidus autem et albus invicem sibi differunt. Nam albus cum quodam pallore est: candidus vero niveus et pura luce perfusus. Canus dictus, quia ex candido colore et nigro est. Scutulatus vocatus propter orbes, quos habent candidos inter purpuras. Varius, quod vias habeat colorum inparium. Qui autem ntur; qui frontem albam, calidi. Cervinus est quem vulgo guaranen dicunt. Aeranen idem vulgus vocat, quod in modum aerei sit coloris. Myrteus autem est pressus in purpura. Dosina autem dictus, quod sit color eius de asino: idem et cinereus. Sunt autem hi de agresti genere orti, quos equiferos dicimus, et proinde ad urbanam dignitatem transire non possunt. Mauron niger est; nigrum enim Graeci μαῦρον vocant. Mannus vero equus brevior est, quem vulgo brunicum vocant. Veredos antiqui dixerunt, quod veherent redas, id est ducerent; vel quod vias publicas currant,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpe ossib adherente: aures breues et ar-¬
gute. ocłi magni. nares patule. erectacer¬
uix comedense et cauda: ungularũ so¬
liditatis fixa rotunditas. Aerium ut sit
animo audax. pedib alacer. trem̃tib m̃¬
bris. quod ẽ fortitudinis inditium: q ex
summa quiete facile concittt᷑. ułexcitata
festinatione ñ difficile teneatur. Motus
autem equi inaurib intelligitur. uirtꝰ
in menbris trem̃tib. Colorme p̃cipue ex¬
pectandus. badius aurcus. roseus. myr.¬
teus. ceruinus. giluus. glauc̃. scutulatup.
eanus. candidus. albus. guitat᷑ nger.
Sequenti autẽ. uodine uarus. exngro
badioq distinctus. reliquus uarius coloꝵ
uł cynereus deterrimus. Badium autẽ
antiqui uadium dicebant. qͦo interoctã
aminalia fortius uadat. Ip̃e ẽ. et spadix.
quẽ frincatũ uocãt. Idictꝰ spadix acolore pal¬
me ꝙ. siculi spadicã uocãt. olancꝰ uͦ uelnti¬
glaudicum ueteres dicunt. Giluus autẽ

Expanded text:
prope ossibus adhaerente, aures breves et arprope ossibus adhaerente, aures breves et argutae, oculi magni, nares patulae, erecta cervix, coma densa et cauda, ungularum soliditatis fixa rotunditas. Meritum, ut sit animo audax, pedibus alacer, trementibus membris, quod est fortitudinis indicium: quique ex summa quiete facile concitetur, vel excitata festinatione non difficile teneatur. Motus autem equi in auribus intellegitur, virtus in membris trementibus. Color hic praecipue spectandus: badius, aureus, roseus, myrteus, cervinus, gilvus, glaucus, scutulatus, canus, candidus, albus, guttatus, niger. Sequenti autem ordine, varius ex nigro badioque distinctus; reliquus varius color vel cinereus deterrimus. Badium autem antiqui vadium dicebant, quod inter cetera animalia fortius vadat. Ipse est et spadix, quem phoenicatum vocant: et dictus spadix a colore palmae, quam Siculi spadicam vocant. Glaucus veglaucum veteres dixerunt. Gilvus autem
Abbreviated transcription (Latin):
bello sñtiunt adõ ut adu̾sarios morfu
petant. Aliqui etiam ꝓpͥos dnõs recogno¬
scunt. obliti mansuetudinis simutentur
aliqui prater dominũ dorso nullũ reciꝑi¬
unt. Inter fectis uł morientib dñis mul¬
ti lacͥmas sundunt. Solum enim equũ
ꝓpt̃ hominẽ lacͥmari. et doloris affictũ
sñtire. Uñ incentauris equoꝵ hominumq
natura ꝑmixtaẽ. Solent etiam exequoꝵ
turi colligere. Etas longrua equis psicis
ugnicis et epyrotis ac siculis: mannisul¬
tra quinquaginta. Breuior autem spa¬
nis. acnimidis. & gallicis: frequens opi¬
nio e Ingenerosis equis ut aiuint ueceres
quatuor expectantur: forma. pulcͥtudo
meritum. atq color. fõrma. ut sit ualidũ
corpus os solidum robore: conueniens al¬
titudo. latus longum. substrictꝰ maximi
ce rotundi clunes: pectꝰ late patens corpꝰ
omne musculorum dñsitate nodosum.
pes sicc̾et cornu concauosolidatꝰ. Pulcͥtu¬
do ut sit exiguum capur et siccum. pelle

Expanded text:
bello sentiunt, adeo ut adversarios morsu bello sentiunt, adeo ut adversarios morsu petant: aliqui etiam proprios dominos recognoscunt, obliti mansuetudinis si mutentur; aliqui praeter dominum dorso nullum recipiunt: interfectis vel morientibus dominis multi lacrimas fundunt. Solum enim equum propter hominem lacrimare et doloris affectum sentire. Unde et in Centauris equorum et hominum natura permixta est. Solent etiam ex equorum turi colligere. Aetas longaeva equis Persicis, Hunnicis, Epirotis ac Siculis in annis ultra quinquaginta, brevior autem Hispanis ac Numidis et Gallicis frequens opinio est. In generosis equis, ut aiunt veteres, quattuor spectantur: forma, pulchritudo, meritum atque color. Forma, ut sit validum corpus et solidum, robori conveniens altitudo, latus longum, substrictus maxime et rotundi clunis, pectus late patens, corpus omne musculorum densitate nodosum, pes siccus et cornu concavo solidatus. Pulchritudo, ut sit exiguum caput et siccum, pelle
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Onager interputat᷑ asinus serus. On
quippe g̃ciasinum nocan. agrian strum.
hos affrica ht̃ magnos et indomitos. et
indescrto uagantes. Singuli autẽ femina¬
rum grogib presunt nascentib mascllo
yelant: et testiculos corum morsib detrũ¬
cant. Quod cauentes matres cosin secretis
locis occultant. Asinos arcadicos dictos
co qͦd abarchadia pͥmum uecti sunt:
magniet alti. Minor autẽ asellus agra
plus necessaruise: qr et laborẽ tolerat. ꝙ
negligentiam ꝓpe modum ñ recusat. Eqͣ
dicti eoquod quando quadrigis iungebã.¬
tur equabantur. paresq forma et simils
cur su copulabantur. Caballus antea a¬
cauo pode dictus ꝓpter quod gradiens un¬
gula impressa terram concauet: qͦdreliq
animalia ñ hñt. Iñ et sompes. qͦd ꝑedib so¬
nat. Uiuacitas equorum multa. Extiltass
enim incampis. odorantur bellum. ex¬
citantur sono tube ad p̾lium. uoce accen¬
si ad cursum ꝓuocantur. dolsit cum uitti

Expanded text:
ravit. Onager interpretatur asinus ferus. Ὄνον ravit. Onager interpretatur asinus ferus. Ὄνον quippe Graeci asinum vocant: ἄγριον ferum. Hos Africa habet magnos et indomitos et in deserto vagantes. Singuli autem feminarum gregibus praesunt. Nascentibus masculis zelant et testiculos eorum morsu detruncant, quod caventes matres eos in secretis locis occultant. Asinos Arcadicos dictos, eo quod ab Arcadia primum vecti sunt magni et alti. Minor autem asellus agro plus necessarius est, quia et laborem tolerat et neglegentiam propemodum non recusat. Equi dicti, eo quod quando quadrigis iungebantur, aequabantur, paresque forma et similes cursu copulabantur. Caballus antea cabo dictus, propter quod gradiens ungula inpressa terram concavet, quod reliqua animalia non habent. Inde et sonipes, quod pedibus sonat. Vivacitas equorum multa: exultant enim in campis; odorantur bellum; excitantur sono tubae ad proelium; voce accensi ad cursum provocantur; dolent cum victi
Abbreviated transcription (Latin):
cornua intm ꝓtensa. ut rogus m̃sis in¬
signi capacitate excis gerule fiant. Dicca¬
Camelis causa nom̃ dedit. Nue quodqñ
onerantur ut breuiores de humiles fiãt¬
accubant: quiag̃ci cami humile & bre¬
ue dicunt sine quia curuus ẽ dorso. Ca¬
mur enim ũbo g̃co curuum significat.
Hoslicit ce alie regiones mittant. s. ara¬
bia plurimos. Difstrunt autẽdͥ. Nam
ambicibina tubera indorso hnt. reliqͣꝵ
des pedem. Dromedagenus camelorum
et uelocitas appellatur. Centum tinm
pe amplius milia uno die pgtre solet.
quod animal siẽ c&r bosce oueset came¬
lus ruminat. Ruminatio autt̃ dictaẽ a
rumine eminente gutturis parte. ꝑquam
Asinus ce asellus a sedũdo dictꝰ. quasi qͣd¬
dus .S: hoc nom̃ qͥd magis equis conuenie¬
ꝑat. idõ hoc animal sumpsit. quia pͥusꝙͣ
equos capent homines huc p̃sid̾e cepunt.
Inimal quippe tanlum et nulla ratioẽ
penitens statim ut uoluit sͥ homo subst¬

Expanded text:
cornua in tantum protensa ut regiis mensis incornua in tantum protensa ut regiis mensis insigni capacitate ex eis gerulae fiant. DicCamelis causa nomen dedit, sive quod quando onerantur, ut breviores et humiles fiaaccubant, quia Graeci χαμαὶ humile, et breve dicunt; sive quia curvus est dorso. Camur enim verbum Graecum curvum significat. Hos licet et aliae regiones mittant, sed Arabia plurimos. Differunt autem sibi. Nam Arabici bina tubera in dorso habent, reliquarum Est autem dromeda genus camelorum,et velocitas appet amplius milia uno die pergere solet. Quod animal, sicut bos et ovis et camelus, ruminat. Ruminatio autem dicta est a ruma, eminente gutturis parte, per quam Asinus et asellus a sedendo dictus, quasi asedus: sed hoc nomen, quod magis equis conveniebat, ideo hoc animal sumpsit quia priusquam equos caperent homines, huic praesidere coeperunt. Animal quippe tardum et nulla ratione renitens, statim ut voluit sibi homo subst
Abbreviated transcription (Latin):
quasi terriorẽ. Ncuius. Trionem hic mo.¬
d̃auir rusticus. Cmnus latitudo pellium
am̃to acrura palcaria dicunt᷑ apelle.
quasi pellearia qͦo ẽ gtncrositatis mbo¬
uc signum. Boum in sociis exinua pieta
Nam alter alitrum inquirit cum quodu¬
cere collo aratra consuerit. ⁊ firquenti
mugitu pium testatur affectum si for¬
pñdñtem pluuiam ad pͣsepia sũtire no¬
runt. et ubi naturali sñsu mutationẽ
celi collegerint foras expectant. et ultra
prescpia ceruices extendunt suas oms̃
una specie ut ꝓdire se uelle testentur.
uacra dicta quasi boaca. Est enim exq̃¬
licate mobilium nominum sic̃ lcolcena
draco dracena. gallus gallina. Uitulus¬
te iutula auiriditate uocati sunt .i. cta
te uiridi: sic̃ uirgo. Uitulamgͦ paruam
cẽ. & ñdum enixam. Nam enixa: iuũt¬
ca ẽ. aut uacca. Bubali uocati: pdiria.¬
tionem quod sint similes boum: ad̾oin¬
domiti. ut pferitate ingum ceruicibus
ñ recipiunt. Hos affrica procitat. Uiri
agrestis boues sunt ing̃mania hñtes

Expanded text:
 Trionum hic moderator rusticus. Cuius latitudo pellium a mento ad crura palearia dicuntur, a pelle ipsa, quasi pellearia; quod est generositatis in bove signum. Boum in sociis eximia pietas; nam alter alterum inquirit, cum quo ducere collo aratra consuevit, et frequenti mugitu pium testatur affectum si forpendente pluuia ad praesaepia se tenere nouerunt. idem ubi naturali sensu mutationem caeli collegerint, foras spectant et ultra praesaepia ceruices extendunt suas una omnes specie, ut prodire se uelle testentur.Vacca dicta, quasi boacca. Est enim ex qualitate mobilium nominum, sicut leo leaena, draco dracaena. Vitulus et vitula a viriditate vocati sunt, id est aetate viridi, sicut virgo. Vitulam ergo parvam esse et nondum enixam: nam enixa iuvenca est aut vacca. Bubali vocati per derivationem, quod sint similes boum; adeo indomiti ut prae feritate iugum cervicibus non recipiant. Hos Africa procreat. Uri agrestes boves sunt in Germania, habentes
Abbreviated transcription (Latin):
minceretur uigo. ẜmus caristenes siti¬
omus tm̃ medios ugauit eisq cinguloᷤ
exut᷑q parte simplici uinculo applica

Expanded text:
iniceretur iugo. Primus Clisthenes Sicyonius tantum medios iugavit, eisque singulos ex utraque parte simplici vinculo adplicav
Abbreviated transcription (Latin):
n diccum putant a cireuitu e quoꝵ. eo
ibi cutum metas equi currant. Theattũ
ppłi stans desuꝑ atꝙ spectans. ludos seem¬
Nam ampriciatrun rotundum c̃. tha¬
ccum si c medio amphictatro ẽ. semici¬
culi aguram hñs. Laberintus. c̃ ꝑpletis
hrictibus edificium qualis ẽ. apud cit¬
tam a dedalo factus ubi fuit minocarꝰ
iclusus. inquem siquis incroierit. fine
glomere lini. ericum inuenire ñ ualit.
Cuius edificiitalis ẽ. situs ut aꝑientibus
pores comcruum uitꝰ terribile audiatus.
Pescenditur centenis ult᷑ gradib̾. initus
simulacra ⁊ monstrifict effigies in par¬
iis iliuersas. transitus uinum ł tenebra
⁊ cet̾ã ad errorem ingredientium factu.
ita ut detenebris cius ad lucem uenut i¬
possibile uideat᷑. Quatuor st̾ aut̃ laberĩti¬
ꝑmus egiptius. scdĩ critius. terciꝰ in lc̃no.
quartus initalia om̃s ita constructi ut

Expanded text:
ni dictum putant a circuitu equorum, eo quod ibi circum metas equi currant. Theatrum ulus stans desuper atque spectans ludos sceniNam Amphitheatrum rotundum est: theatrum vero ex medio amphitheatrum est, semicirculi figuram habens. Labyrinthus est perplexis parietibus aedificium, qualis est apud Cretam a Daedalo factus, ubi fuit Minotaurus inclusus; in quo si quis introierit sine glomere lini, exitum invenire non valet. Cuius aedificii talis est situs ut aperientibus fores tonitruum intus terribile audiatur: descenditur centenis ultra gradibus; intus simulacra et monstrificae effigies, in partes diversas transitus innumeri per tenebras, et cetera ad errorem ingredientium facta, ita ut de tenebris eius ad lucem venire inpossibile videatur. Quattuor sunt autem labyrintprimus egiptius, secundus creticus, tertius in Lemno , quartus in Italia; omnes ita constructi ut
Abbreviated transcription (Latin):
dause. uñ: tab̾narii qͦo ibi soleant cõsedẽ.
Duti aut̃ taberne qd extabulis lignisq
grant constructe. q̃ nc̃ ⁊ siñ spẽm nomẽ
tñ pristinum retinent. Alacellum dic¬
tum qͦd ibi mactent᷑ pecora q̃ mertantib
ncuundant᷑. Mercatum aut̃ a cõincitio
nominatum ibi enĩ res uend̃o ł enicre soli¬
un⁊ nautarum emolum̃ta reoduntut.
biemim uectigalis eractor sedet. p̃cum

Expanded text:
clausae, unde et tabernariae, quod ibi solebant considere: dictae autem tabernae quod ex tabulis lignisque erant constructae; quae nunc, etsi non speciem, nomen tamen pristinum retinent. 44. Macellum dictum, quod ibi mactentur pecora, quae mercantibus venundantur. 45. Mercatum autem a commercio nominatum; ibi enim res vendere, vel emere solium, et nautarum emolumenta redduntur. Ibi enim vectigalis exactor sedet, pretium
Abbreviated transcription (Latin):
Tandem naturalis solertia speluncu ei¬
uestrib q tegumentis tuguria sͥ ⁊ casas
uargultis harundinibq concererunt. qͥ
ãt inda tucior. neliis qui nocere possent
aditus eẽt. Hec ẽ origo opidoꝵ. q̃ qͦd oꝑem
darent. iccirco oꝑida noĩata dixert̃ Opi¬
dum aut̃ magnitudine ⁊ menibꝰ discre
aut colonie. aut municipis ut uici aut castel¬
dõq urbes a ꝓpͥis cuub condice cuutates
ꝑ̃ colonie nuncupaut᷑. solonia uͦ ẽ. que de¬
satu indigenarum nouis cultoribꝰ adim¬
psentur. uñ ⁊ colonia a cultu agridicta. c̃¬
luncipium .ẽ. qͦd manente statu crui¬
catis: uis aliqͦd minoris aut maioris officis
aꝑͥncipe impetrat. Dictum aut̃ munici¬
ꝓsiciscuntur: ibi ñ aguntur. Hec enim ad
dignitatem cuuitatum ꝑtinent. uiei ⁊ cas¬

Expanded text:
6. Tandem naturali solertia speluncis, si6. Tandem naturali solertia speluncis, silvestribusque tegumentis tuguria sibi et casas virgultis arundinibusque contexuerunt, quo esset vita tutior, ne iis qui nocere possent, aditus esset. Haec est origo oppidorum, quae quod opem darent, idcirco oppida nominata dixerunt. Oppidum autem magnitudiaut colonie, aut municipia, aut vici, aut castelIdeoque urbes a propriis civibus condite, civitates non colonie nuncupantur. Colonia vero est, que defectu indigenarum, novis cultoribus adimpletur; unde et colonia a cultu agri est dicta. Municipium est, quod manente statu civitatis, ius aliquod minoris aut maioris officii, a principe impetrat. Dictum autem municiproficiscuntur ibi non aguntur: hec enim ad dignitatem civitatis pertinent. Vel
Abbreviated transcription (Latin):
nensem uocauit: de edeiticiis publicis
soci etatis uinculo adunata: dici
aciuibus .i. ab ip̃is incolis urbis. ꝓ co
qͦo pluri moꝵ cõsciscat ⁊ contineat
patas. Nam urbs. ipsa menia sunt. suitt
aut̃. ñ sara s babitatores uocant᷑. Ores at
sũt societates. familiarum. urbiũ gẽcã
Urbs uocata ab orbe. qͦd antique cuutas
in orbe fiebant. uł abuti parte aratri. iͥ
muri designabant᷑. uñ ẽ illud. Optaut
locum regno ⁊ conclud̃ẽ sulco. Locus eñ
future ciuitatis sulco designabat᷑ .i. at
⁊ uacca aret. uͥ arau̾it murum faciat. l
portam uult ct̃ aratr ũ sustollat. ⁊ ꝑcit
⁊ portam uocit. Iõo aũ urbs arat᷑ cutũ¬
conditur. arat᷑ ueccicur uñ oratiꝰ. Inpͥtias¬
dum quidam ab opositione muroꝵ qͥpt¬
tunt. alii abopidib reconditis eo ꝗͥd st
munitum. alii qͥo sͥ in eo conuentas ha¬
bicantium oꝑem det mutuam contia
nec receptacula frigoris ⁊ caloris nec ipsi ut̃
se homines ab honimib satis erant cuti.

Expanded text:
CAPUT II. De aedificiis publicis. societatis vinculo adunata, dicta a civibus, id est, ab ipsis incolis urbis, pro eo quod plurimorum consciscat, et contineat vitas. Nam urbs ipsa moenia sunt, civitas autem non saxa, sed habitatores vocantur. 2. Tres autem sunt societates: familiarum, urbium, gentium. 3. Urbs vocata ab orbe, quod antiquitus civitates in orbem fiebant, vel ab urbo parte aratri, quo muri designabantur, unde 209 est illud: Optavitque locum regno, et concludere sulco. Locus enim futurae civitatis sulco designabatur, id eset vacca aret, ubi araverit, murum faciat, ubi portam vult esse, aratrum sustoet portam vocet. » Ideo autem urbs aratro circumconditur, aratro evertitur. Unde Horatius: Imprimepidum quidam ab oppositione murorum dixerunt: alii ab opibus recondendis, eo quod sit munitum, alii quod sibi in eo conventus habitantium opem det mutuam contra habebant, nec receptacula frigoris et caloris, nec ipsi inter se homines ab hominibus satis erant tuti.
Abbreviated transcription (Latin):
pandimꝰ urb̾. ꝓpͥc aut̃ menia st̃ cantum¬
muri. Murus aut̃. turribꝰ ꝓpugnaculiꝰꝙ
otnatur. Durres uocate qͦd cerecessint et
longe. Deres aut̃. c̃. aliqd rotundum cum
ꝓceritate ut columpna. Nam quamuis
quadrate aut late construantur ꝓcultũ
cuiꝰq .e angulisimulacdtũ ꝑ longũacris
spaciũ .i cuanescit atq consumitur. et
rotun dum uidrͣ. Pꝑugnacula ꝑinie
nturoꝵ sũt. dicta qr his ꝓpugnatur. Pmu¬
rale uͦ ẽ: eoqͦd sit ꝓmunitione inuri. Est
eium murus ꝑ rimus ante murum.
tari aliqͥo. Propͥe aut̃ porta aut uꝑbis. aut

Expanded text:
pandimus urbis: proprie autem moenia spandimus urbis: proprie autem moenia smuri. Murus autem turribus propugnaculisque ornatur. Turres vocatae quod teretes sint et longae; teres est enim aliquid rotundum cum proceritate, ut columna. Nam et quamvis quadratae aut latae construantur, procul tamen cuiusque anguli simulacrum per longum aeris spatium evanescit atque consumitur, et rotundum videtur. Propugnacula pinnae murorum sunt, dicta quia ex his propugnatur. Promurale vero, eo quod sit pro munitione muri. Est enim murus proximus ante murum. tari aliquid. Proprie autem porta aut urbis aut
Abbreviated transcription (Latin):
naris. Est aut̃ sñ mucatione muroꝵ. licr
itincidicant᷑ ip̃e habitationes urbis. Dictꝰ
aut̃ uicus eo qͦd sit uice cruitatis. ł qͦd uias
bãt cm̃ sine muris. Castrum autiqͥ dice¬
bant opidum loco altissimo situm. qiͣ
casam altam. cuiꝰ plurał num̃tis. castra.
liminutm̃ castellum.ẽ siuie qͦd castrabat᷑
bantia ini habi habitantium ne passim
laga bosti ꝑateret. fagist̾ aꝑta edificis loca
int̃ agͦs habitantibus. Hec et conqͥabula¬
dicta. a conuentu ⁊ societate multoꝵ mu¬
num. Compita st̃ uͥ usus .c̃. conuenttis ficn
rusticoꝵ. Et dicta cõpita. qͦd loca multa ĩ
agro eodem competunti ⁊ qͦd conueniũt᷑
a rusticis. Suburbana st̃ circumiecta ciui
ri ciuitatis dicca ab eo qͦd mumant cui¬
muri a munitione dicti. qiͣ mitinti. quod
muniant ⁊ tucant̾ int̾ora urbis. Alenia
aũ duplicem hñt signifacionem. Nam int̾¬
lum menia abusiuedici oĩa edificia publi¬
ca ciuitatis. ut. Diuidimus muros ⁊ menia

Expanded text:
muris. Est autem sine munitione murorum; licet et vici dicantur ipsae habitationes urbis. Dictus autem vicus eo quod sit vice civitatis, vel quod vias habeat tantum sine muris. Castrum antiqui dicebant oppidum loco altissimo situm, quasi casam altam; cuius pluralis numerus castra, diminutivum castellum est sive quod castrabatur licentia inibi habitantium, ne passim vaga hosti pateret. Pagi sunt apta aedificiis loca inter agros habitantibus. Haec et condicta a conventu et societate multorum in unum. Compita sunt, ubi usus est conventus fieri rusticorum: et dicta compita, quod loca multa in agris eorum competunt, quo convenitur a rusticis. Suburbana sunt circumlecta vel ri civitatis, dicta ab eo, quod muniant civimuri a munitione dicti, quasi muniti, quod muniant et tueantur interiora urbis. Moenia autem duplicem habent significationem. Nam interdum moenia abusive dicuntur omnia aedificia publica civitatis, ut: Dividimus muros, et moenia
Abbreviated transcription (Latin):
ta sacoꝵ st̃. uñet appellate. Caulas mu¬
tracta. nam greci aulas uocant aum¬
alium receptacula. de tentorus.x.
ab ernacula tentoria st̃ militũ
quibus untinere solis ardores
rempestatesq imbrium frigorisq in¬
iuitias uitant. Dicta aut̃ tabernacula
qͦd cortiue distente funibe cabulis inter¬
stantibus appenderentur que temꝑa scis¬
tinerent. Tentonum uocatum eo qͦd tẽ¬
datur sunbus atq palis: uñ ⁊ hodie pre¬
cendert dicunt᷑. Papiliones uocantur ꝗ

Expanded text:
nta satorum sunt; unde et appellatae. Caulas munta satorum sunt; unde et appellatae. Caulas mutracta; nam Graeci αὐλὰς vocant animalium receptacula. De tentoriis . Tabernacula tentoria sunt militum, quibus in itinere solis ardores tempestatesque imbrium frigorisque iniurias vitant. Dicta autem tabernacula quod cortinae distentae funibus tabulis interstantibus adpenderentur, quae tentoria sustinerent. Tentorium vocatum eo quod tendatur funibus atque palis; unde et hodie praetendere dicuntur. Papiliones vocant
Abbreviated transcription (Latin):
munimentum dictum. qr ma¬
choerceat obiectu suo extrancos ⁊ adue
ꝓbibeat. Uallum ẽ. qͦd molle terit cri¬
gitur. ut custodia p̾ctudatur. Dictum
aut̃ uallum auallis. Nam ualli fustes st̃
quibus uallum nunitur. ⁊ ualli dictiqͦd
sigantur⁊ uellantur. Interualla st̃ spa¬
cia int̾ capita uallox .i. stipitum. quib
uallum fit. Uñ ⁊ cectra qͦ spatia dicunt᷑
abstipitibus scilicit: ãgget ẽ. ciiuslib
pri accruatio. uñ fosse aut ualles posst̃
repleri ab aggerando. Agger ẽ ꝓͥ  dr̃ t̾ra¬
figgesta. q̃ uallo facto ꝓpius poiitus.
Si abusuie et muros ⁊ inuntmenta oĩa
aggerem dicinnis. ooacerie st̃ parietes
longi. quibus umec alique dauduntur
Longum eim greci macron dicunt. fce¬
matum siue formatium in africa et ispa¬
ma parictes ettrra appellant. qm̃ in for¬
ma circumdatis duabus utrimq tabu¬
lis infercuintur. uertus quam instͥlitur
Etus durant incorupti uentis ignibus
omĩq emento fortiores. Sepes munim̃¬

Expanded text:
munimentum dictum quia maudat, vel quod coerceat obiectu suo extraneos et adire prohibeat. Vallum est quod mole terrae erigitur, ut custodia praetendatur. Dictum autem vallum a vallis; nam valli fustes sunt, quibus vallum munitur. Et valli dicti quod figantur et vellantur. Intervalla sunt spatia inter capita vallorum, id est stipitum quibus vallum fit; unde et cetera quoque spatia dicunt, a stipitibus scilicet. 3. Agger est cujuslibet rei acervatio, unde fossae, aut valles possunt repleri ab aggregando. Agger proprie dicituraggesta quae vallo facto propius ponitur; sed abusive et muros et munimenta omnia aggerem dicimus. Maceriae sunt parietes longi quibus vineae aliquae clauduntur; longum enim Graeci μακρὸν dicunt. Formatum, sive formacium, in Africa et Hispania parietes e terra appellant, quoniam in forma circumdatis duabus utrimque tabulis inferciuntur verius quam instruuntur. Aevis durant incorrupti ventis, ignibus omnique caemento fortiores. Sepes munime
Abbreviated transcription (Latin):
alexandet magnus piscib uesci ꝓhibuit.
antiopofagi gens asprima sub regio¬
ne sericum sita. qui quia humanis car¬
nib uescuntur. ideo antropofagi no¬
minantur. Itaq sicut his. ita et ceters
gentib ꝑ scła aut a regib aut a locis.
aut a morib aut ex quiblibet aliis cau¬
sis immutata  bula sunt: ita ut
prima origo nominis eoꝵ temporum
netustate non pateat. lam uͦ hi qui an¬
tipode dicuntur eo quod contrarii
tẽ uestigiis nr̃is putantur. ut quasi
sub terris positi aduersa petib nr̃is
calcent uestigia. nulla ratione credẽ¬
clum est. quia nec soliditas patitur.
nec centium terre: sed neq hoc ul¬
la historie cognitione firmatira⁊.
S hoc poete quasi ratiotinan.⁊ do
coniectant. Tytanas autem quosclam
ingrecia ferunt fuisse robustos. et excel¬
ltites uirib popłos: quos ferunt fabule
ab irata contra deos terra ad eius ulti¬
onem creatos. unde et titanes dicti sun:

Expanded text:
Alexander Magnus piscibus vesci prohibuit. Alexander Magnus piscibus vesci prohibuit. Anthropophagi gens asperrima sub regione Siricum sita, qui quia humanis carnibus vescuntur, ideo anthropophagi nominantur. Itaque sicut his, ita et ceteris gentibus per saecula aut a regibus, aut a locis, aut a moribus, aut ex quibuslibet aliis causis inmutata vocabula sunt, ita ut prima origo nominis eorum temporum vetustate non pateat. Iam vero hi qui Antipodae dicuntur, eo quod contrarii esse vestigiis nostris putantur, ut quasi sub terris positi adversa pedibus nostris calcent vestigia, nulla ratione credendum est, quia nec soliditas patitur, nec centrum terrae; sed neque hoc ulla historiae cognitione firmatur, sed hoc poetae quasi ratiocinando coniectant. Titanas autem quosdam in Graecia ferunt fuisse robustos et excellentes viribus populos, quos ferunt fabulae ab irata contra deos terra ad eius ultionem creatos. Unde et Titanes dicti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
garama oppictum condidit. Sunt au¬
tem ꝓximi gentib echiopum. De quib¬
mi antem quia seui: et a consortio huma¬
nitatis remoti. Esꝑii uero sunt: qui circa
ispaniam commorantur. Nam ispania
espra est. Etdnopes dicti a filio cham qui
nocatus est chus: ex quo originẽ trahunt.
Ghus enim hebraica lingua ethiops int̾¬
pritatur. Hi quondam ab indo flumi¬
ne consurgentes. iuxta egẏptum int̃
nilum et occeamun in meridie fub ip¬
sa solis uicinitate consederunt: quorũ
tres sunt populi. espr᷑. garamantes. et
indi. Esꝑi sunt occidentis. garamantes
trpolis. indi orientis. Trogodite gens
est echiopum ideo nuncupate. quod
tanta celeritate polleant: ut feras
cursu pedum assequantur. Panfagũ &
in inethiopia sunt: quib esea ẽ quicqͥd
mandi potest. et omnia fortuitu gignẽ¬
tia: unde et appellati. Ictiofagi quod
uenando in mari ualcant. & piscibus
tantum alantur. Hi post indos mon¬
tanas regiones tenent. quos subactos

Expanded text:
Garama oppidum condidit; sunt auGarama oppidum condidit; sunt autem proximi gentibmi autem, quia saevi et a consortio humanitatis remoti. Hesperii vero sunt, qui circa Hispaniam conmorantur. Nam Hispania Hesperia. Aethiopes dicti a filio Cham, qui vocatus est Chus, ex quo originem trahunt. Chus enim Hebraica lingua Aethiops interpretatur. Hi quondam ab Indo flumine consurgentes, iuxta Aegyptum inter Nilum et Oceanum, in meridie sub ipsa solis vicinitate insiderunt, quorum tres sunt populi: Hesperi, Garamantes et Indi. Hesperi sunt occidentis, Garamantes Tripolis, Indi orientis. Trochoditae gens Aethiopum, ideo nuncupati, quod tanta celeritate pollent ut feras cursu pedum adsequantur. Pamphagi, et hi in Aethiopia sunt: quibus esca est quidquid mandi potest et omnia fortuitu gignentia; unde et appellati. Icthyophagi, quod venando in mari valeant, et piscibus tantum alantur. Hi post Indos montanas regiones tenent, quos subactos
Abbreviated transcription (Latin):
et a pabulationib uagabundis semet¬
ipsos ꝓpria lingua numides appellaue¬
runt. id est sine oppido uagos et errantis.
Medi autem cum libus se miscuerunt qͥ
proxime ispaniam inhabitant: quorũ
nomen paulatim libies corrupere bar¬
bara lingna mauros ꝓpter medos ap¬
pellantes. licet mauri ob colorem a gre¬
cis uocentur. Greci enim ngrum maurõn
uocant. Estistro quippe calore afflati. spe¬
ciem atri coloris dicunt. Massilia cun¬
tas affrice est non longe ab athlante
& ortis esꝑidum. a qua cuntate masfili
uocati sunt: quos nos corrupte massu¬
los nocamus. de quub uirgilius. Hic mͥ¬
massile gentis m ata sacerdos. Gau¬
lolum gentes sunt. ameridie tisq octea¬
num esꝑium ꝑuagantes. His nomen
gaubon insula ãcc̃it que ẽ iixta echio¬
ꝑiam: nͥ nec serpens nascitur neq urauit.
Garamantes popłi affrice ꝓpe cirenas
inhabitantes. a garamante rege apolli¬
nis filio nuncupati. quib ex suo noĩ

Expanded text:
et a pabulationibus vagabundis semetet a pabulationibus vagabundis semetipsos propria lingua Numides appellaverunt, id est sine oppido vagos et errantes. Medi autem cum Libyis se miscuerunt, qui proxima Hispania inhabitabant; quorum nomen paulatim Libyes corrupere, barbara lingua Mauros propter Medos appellantes, licet Mauri ob colorem a Graecis vocentur. Graeci enim nigrum μαῦρον vocant. Aestifero quippe calore afflati speciem atri coloris ducunt. Massylia civitas Africae est, non longe ab Atlante et hortis Hesperidum; a qua civitate Massyli vocati sunt, quos nos corrupte Massulos Massylae gentis monstrata sacerdos. Gaulalii gentes sunt a meridie usque Oceanum Hesperidum pervagantes: his nomen Gauloe insula dedit quae est juxta Aethiopiam, ubi nec serpens nascitur neque vivit. Garamantes populi Africae prope Cyrenas inhabitantes, a Garamante rege Apollinis filio nominati, qui ibi ex suo nomine
Abbreviated transcription (Latin):
fecti sunt. & in africe liccus uenerunt.
Getuli gere dicuntur suisse. qui ingen¬
ti agmine a locis suis nauib conscencien¬
tes. loca sirtium in libia occupauernI:
& quia ex getis uentrant. diruiato no¬
mine gituli cognominati sunt. Unde
et opinio est apud gotos. ab antiqua
cognatione mauros consangiuinitare
ꝓpinquos sibi nocare. Africã autẽ
inicio habuere libies. deinde afri. post.
hec getuli. postremum mauri & numide᷑
Mauri & numide ut afri putant sic sũp¬
serunt exordium ꝙ uocabulum. Nam
postqnam in ispania hercules interut.
exercitus eius compositus ex uariis gen¬
tib. amisso ducc passim sibi sedes que¬
rebant. et ex eo numero medi. ꝑse ⁊ ar
nenui nauib in affricam transuecti. ꝓpti¬
ma mari loca occupauere. s ꝑ se dum ma¬
teriam sibi in agris ꝓ construendis do¬
micilũs non inuenirent. et ignara lin¬
gua commertium ꝓhiberit: ꝑ patentes
agros & diuersas solitudines uagabant᷑.

Expanded text:
fecti sunt et in Africae litus venerunt. fecti sunt et in Africae litus venerunt. Getuli Getae dicuntur fuisse, qui ingenti agmine a locis suis navibus conscendentes, loca Syrtium in Libya occupaverunt, et quia ex Getis venerant, derivato nomine Getuli cognominati sunt. Unde et opinio est apud Gothos ab antiqua cognatione Mauros consanguinitate propinquos sibi vocare. Africam autem initio habuere Libyes, deinde Afri, post haec Getuli, postremum Mauri et Numides. Mauri et Numidae, ut Afri putant, sic sumpserunt exordium et vocabulum. Nam postquam in Hispania Hercules interiit, et exercitus eius conpositus ex variis gentibus, amisso duce, passim sibi sedes quaerebant, ex emenii navibus in Africam transvecti proxima mari loca occupavere. Sed Persae, dum materiam in agris pro construendis domiciliis non invenirent, et ignara lingua commercium prohiberet, per patentes agros et diversas solitudines vagabantur,