comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etiã bello. ante illũ unꝰ filius eiꝰ offrid iuuenis bellicos
cecidit: alter ead frid necessitate cogente ad pendam
regẽ trans fugit. & ab eo post modũ regnante osuualoo
ciorũ gente y dolis deditꝰ: & xpĩani erat nominis ig¬
narꝰ At uͦ ceduualla quãuis nom̃ & ꝓfessionẽ haberet
xp̃iani: ad eo tam̃ erat animo ac morib barbarꝰ ut
nec sexui quidẽ muliebri: uł in nocue paruulorũ
parceret ȩtati. qͥn uniuersos atrocitate ferina morti
ꝑ torm̃ta contraderet: multo tẽpore totas eorũ ꝓuin¬
cias debachando ꝑuagatꝰ. ac totũ genꝰ anglorũ britan¬
nie finib erasurũ se esse de liberans. Sed nec religio¬
ni .xp̃ianȩ quȩ apud eos ex orta erat aliqͥd impendebat
honoris: qͥppe cũ usq hodie moris sit britonũ fidem
magis cõmunicare quã paganis. Allatũ autẽ caput
ȩduuini regis eboracũ. & illatũ postea in ȩccła beati
cuiꝰ ipse discipłis uerbũ uitȩ susceꝑat. Thrbatis itaq

Expanded text:
etiam bello, ante illum unus filius ejus Osfrid juvenis bellicosus cecidit, alter Eadfrid necessitate cogente ad Pendam regem transfugit, et ab eo postmodum regnante Osualdo, ciorum gente idolis deditus, et Christiani erat nominis ignarus: at vero Caedualla, quamvis nomen et professionem haberet Christiani, adeo tamen erat animo ac moribus barbarus, ut ne sexui quidem miliebri, vel innocuae parvulorum parceret aetati, quin universos atrocitate ferina morti per tormenta contraderet, multo tempore totas eorum provincias debacchando pervagatus, ac totum genus Anglorum Brittaniae finibus erasurum se esse deliberans. Sed nec religioni Christianae, quae apud eos exorta erat, aliquid impendebat honoris. Quippe cum usque hodie moris sit Brittonum, fidemagis communicare quam paganis. Adlatum est autem caput Aeduini regis Eburacum, et inlatum postea in ecclesiam beati cujus ipse discipulus verbum vitae susceperat. Turbatis itaque
Abbreviated transcription (Latin):
litteras ei magna auctoritate atq eruditione plenas
direxit. euident̾ astruens qͥa dñicũ paschȩ diem aarim.¬
inquiri. Nec non & ꝓpelagiana heresi quã apud eos re¬
uiuiscere didicerat cauenda ac repellenda in eadem il¬
segiano prb̃is. sarano cȩtĩsq doctorib seu abbatib scot¬
tis. hylariꝰ archi pb̃r & seruans locũ scȩ sedis apłice iohes

Expanded text:
litteras eis magna auctoritate atque eruditione plenas litteras eis magna auctoritate atque eruditione plenas direxit, evidenter adstruens, quia dominicum Paschae diem ainquiri. Necnon et pro Pelagiana haeresi, quam apud eos reviviscere didicerat, cavenda ac repellenda, in eadem ilSegiano presbyteris, Sarano caeterisque doctoribus seu abbatibus Scotis, Hilarius archipresbyter, et servans locum sanctae sedis apostolicae,
Abbreviated transcription (Latin):
regũ uob nr̃a p̃ceptione p̾senti. uice beati Pe tai apłorũ
pͥncipis auctoritatẽ tribuimꝰ: ut qͣndo unũ ex uobis
Siuina adse iusserit gr̃a euocari. is qͥ suꝑstes fuerit alte
singula ur̃ȩ dilectioni pallia ꝓeadẽ ordinatione cel ebranda
rarũ marisq int̃ualla quȩ int̃ nos ac̃ uos obsistunt. ad lex
nos condescende coegert̃: ut nulla possit ȩccłarũ urarũ ra¬
Ctura ꝑcuiꝰlibet occasionis obtentũ quo modo ꝓuenire. ses
potius comissi uob popłi deuotionẽ plenius ꝓpagare gs
te in columẽ custodiat dilectissime fr̃ xuiiii. QMisit
idẽ honorius Romane sedis pontifex lit teras. etiam gen¬
tẽ suã in extremis t̾rȩ finib constitutã: sapientiore anti¬
qͥs siue modernis quȩ ꝑ orbem erant. xp̃i ȩccłiis estima¬
rent. neue contra paschales cõputos & decreta sy nodaliũ
totius orbis pontificũ. aliud pascha celebrarent. Sed &.
huc. eẽt. electꝰ inpontificatũ ꝓ eodẽ errore corrigendo

Expanded text:
e, vice beati Petri apostolorum principis, auctoritatem tribuimus, ut quando unum ex vobis divina ad se jusserit gratia vocari, is qui superstes fuerit alter re singula vestrae dilectioni pallia pro eadem ordinatione celebranda rarum marisque intervalla, quae inter nos ac vos obsistunt, ad haec nos condescendere coegerunt, ut nulla possit Ecclesiarum vestrarum jactura per cujuslibet occasionis obtentum quoquo modo pervenire, sed potius commissi vobis populi devotionem plenius propagare. Deus te incolumem cud. Romanae sedis pontifex litteras etiam gentem suam in extremis terrae finibus constitutam, sapientiorem antiquis sive modernis quae per orbem erant Christi Ecclesiis aestimarent; neve contra Paschales computos, et decreta synodalium totius orbis pontificum, aliud Pascha celebrarent. DCXL.huc esset electus in pontificatum, pro eodem errore corrigendo
Abbreviated transcription (Latin):
apłi fuęrint benedictione suscepta. Omp̃s itaq ds̃ in
uob̾ grãm suã quã cȩpit ꝑficiat atq uitã urãm & hic
ꝑmultorũ annorũ curricula extendat: & post lon¬

Expanded text:
apostoli fuerint benedictione suscepta. Omnipotens itaque Deus in apostoli fuerint benedictione suscepta. Omnipotens itaque Deus in vobis gratiam suam quam coepit, perficiat, atque vitam vestram, et hic per multorum annorum cu
Abbreviated transcription (Latin):
cipes. cuiꝰ uos fidẽ in regno ur̃o recipi facitis & custodiri
t̃minꝰ uixta. ẽ: & scõrũ regnũ uenturũ ẽ qͦd nullo unqͣm
poterit fine t̾minari. Ap ꝓpinqͣnte autẽ eodem mundi t̃¬
mino: multa imminent quȩ antea ñ fuert̃. Uidelicet im¬
tam̃ ñ om̃ia nr̃is temporib uentura sunt: sed post nr̃os
dies omĩa subsequent᷑. Uos itaq si qua ex his euenire int̾ra
co hȩc signa de fine scłi p̃mittunt᷑. ut de animab nr̃is
debeamꝰ esse solliciti de mortis hora suspecti. & uenturo
iudici inbonis actib inueniam᷑. ẽẽ sparati Hȩc nc̃ głose fili
paucis locutus sũ: ut cũ xp̃iana fides in regno ur̃o exereue¬
rit: nr̃a qͦq apud uos locutio latior excrescat: & tanto
plus loqui libeat. qͣnto se inm̃te nr̃a gaudia de gentis ur̃e
ꝑfecta conuersione multiplicant. Parua autẽ exenia tñs¬
misi. quȩ uob̃ parua ñ erunt: cũ auob exbeatifetui

Expanded text:
cipes, cujus vos fidem in regno vestro recipi faciatis  Al., facicipes, cujus vos fidem in regno vestro recipi faciatis  Al., faciterminus juxta est, et sanctorum regnum venturum est, quod nullo unquam poterit fine terminari. Adpropinquante autem eodem mundi termino, multa imminent quae antea non fuerunt: videlicet imtamen non omnia nostris diebus ventura sunt, sed post nostros dies omnia subsequentur. Vos itaque, si qua ex his evenire in terra a idcirco haec signa de fine saeculi praemittuntur, ut de animabus nostris debeamus esse soliciti, de mortis hora suspecti, et venturo judici in bonis actibus inveniamur esse praeparati. Haec nunc, gloriose Fili, paucis locutus sum, ut cum Christiana fides in regno vestro excreverit, nostra quoque apud vos locutio latior excrescat, et tanto plus loqui libeat, quanto se in mente nostra gaudia de gentis vestrae perfecta conversione multiplicant. « Parva autem exenia transmisi, quae vobis parva non erunt, cum a vobis ex beati Petri
Abbreviated transcription (Latin):
rũ cultib reuocans. om̃ipotenti dño nr̃o iħs xp̃o secũ sub¬
didit. seq cũ subiectis popłis tota adeũ m̃te conuertit.¬
Unde factũ. ẽ: ut antiquorũ pͥncipũ nom̃ suis uir ille
laudib uinceret. & tanto inopinione p̾cessores suos qͣnto¬
dei patris & filii & sp̃s scĩ regib ac popłis sibimet subiectis
festinet infunde. ut & antiqͦs gentis suȩ reges laudib ac
meritis tnseat. & qͣnto insubiectis suis etiã aliena peccata
deterserit: tanto etiã de peccatis ꝓpriis ante om̃i poten¬
tis dei t̃ribile exam̃ securior fiat. Reuerentissimꝰ fe nr̃¬
scientia repletꝰ bonis auctore dõ oꝑib preditꝰ. quȩq uos
admonet libent̃ audite. deuote ꝑagite. studiose in me
moria reseruate. Quia si uos eũ in eo qͦd ꝓ om̃ipotenti dõ
gitis audire ꝓdeo: Tota gͥ m̃te cũ eo uos inferuore fidi
tribuit adiuuate: ut regni sui uos ipse faciat. ẽẽ. parti¬

Expanded text:
rum cultibus revocans, omnipotenti Deo nostro Jesu Christo secum subrum cultibus revocans, omnipotenti Deo nostro Jesu Christo secum subdidit, seque cum subjectis popUnde factum est, ut antiquorum principum nomen suis vir ille laudibus vinceret, et tanto in opinione praedecessores suos, quantoet Spiritus sancti, regibus ac populis sibimet subjectis festinet infundere, et antiquos gentis suae reges laudibus ac meritis transeat, et quanto in subjectis suis etiam aliena peccata deterserit, tanto etiam de peccatis propriis ante omnipotentis Dei terribile examen securior fiat. « Reverentissimus frscientia repletus, bonis auctore Deo operibus praeditus, quaeque vos admonet libenter audite, devote peragite, studiose in memoria reservate: quia si vos eum in eo quod pro omnipotente Domino gitis audire pro Deo? Tota igitur mente cum eo vos in fervore fidei tribuit, adjuvate  Al., adjuvante, ut regni sui vos ipse faciat esse parti
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑeos om̃ib qͥb p̃lati fuerint dona suȩ pietatis impendat.
Qd in anglorũ gente factũ cognouimꝰ. Cui ur̃a gła iccirco
pposita ẽ. ut ꝑbona quȩ uob̾ concessa st̃. etiã subiectȩ uobꝰ¬
genti suꝑna beneficia prestarent᷑. Et idõ głose fili eã qua ac¬
cepistidiuinit᷑ gr̃am sollicita m̃te custodi. Ap̃ĩanã fidẽ
inpopłis tͥ subditis: extende festina. Telũ rectitudinis tuȩ
ineorũ conuersione multiplica.ydolorũ cultꝰ insequere.
fanorũ ȩdificia euerte. subditorũ mores & magna uitȩ
mundicia ex hortando. t̃rendo. blandiendo.corrigendo.&
boni oꝑis exempla monstrando ȩdifica. Vt illũ retributorẽ
inuenias incelo. cuiꝰ nom̃ atq cognitionẽ dilataueris int̾ra
Ipse enĩ ur̃ȩ głȩ nom̃ etiã posteris głosius reddet: cuiꝰ uos ho¬
norẽ queritis & seruatis ingentib Sic & enĩ constantinꝰ qͦn¬
dã pussimꝰ imꝑator. Romanã rem publicã aꝑuersis y dolo¬

Expanded text:
 1165 omnibus, quibus praelati fuerint, dona suae pietatis impendat. Quod in Anglorum gente factum cognovimus, cui vestra gloria idcirco praeposita est, ut per bona quae vobis concessa sunt, etiam subjectae vobose fili, eam, quam accepisti divinitus gratiam, sollicita mente custodi, Christianam fidem in populis tibi subditis extendere festina. Zelum rectitudinis tuae in eorum conversione multiplica, idolorum cultus insequere, fanorum aedificia everte, subditorum mores et magna vitae munditia exhortando, terrendo, blandiendo, corrigendo, boni operis exemplo monstrando aedifica, ut illum retributorem invenias in coelo, cujus nomen atque cognitions reddet, cujus vos honorem quaeritis, et reservatis in gentibus. Sic enim Constantinus quondam piissimus imperator, Romanam rempub. a perversis idolo
Abbreviated transcription (Latin):
tributarias gentianglorũ aut habitabiles fecit. Cui me¬
rito poterat illud. qͦd benedicens filiũ patriarcha in ꝑso
comedet p̾dã: & uesꝑe diuidet spolia. Vnde motꝰ eiꝰ ꝓfe¬
ctib aedan rex scottorũ qͥ britanniã inhabitant: uenit¬
contͣ eũ cũ imm̃so ac forti exercitu. s cũ paucis uictꝰ aufũ¬
git diqͥdẽ in loco celeberrimo qͥ degsastanid: degsa lapis
fridi: cũ om̃i illo quẽ ducebat exercitu ꝑemptꝰ. ẽ. Qđ uide¬
licet bellũ edilfrid anno ab incarnatione dñi sexcentesimo
t̃cio. regni autẽ sui qͦd uiginti & qͣttuor annis tenute. anno
undecimo ꝑfecit. Porro anno focatis: qͥ tũ Romani regni apice
tenebat pͥmo. Neq ex eo tẽpre qͥsquã regũ scottorũ inbritan¬
nia aduersus gentẽ anglorũ usq adhanc diẽ inpręliũ ueni

Expanded text:
tributarias genti Anglorum, aut habitabiles fecit. Cui metributarias genti Anglorum, aut habitabiles fecit. Cui merito poterat illud quod benedicens filium patriarcha in perscomedet praedam, et vespere dividet spolia. Unde motus ejus profectibcontra eum cum immenso ac forti exercitu, sed cum paucis victus aufugit; siquidem in loco celeberrimo, fridi, cum omni illo quem ipse ducebat exercitu peremptus est. Quod videlicet bellum Aedilfrid anno ab Incarnatione Domini sexcentesimo tertio, regni autem sui, quod viginti et quatuor annis tenuit, anno undecimo, perfecit: porro Focatis anno, qui tum Romani regni apicem tenebat, primo. Neque ex eo tempore quisquam regum Scottorum in Brittania adversus gentem Anglorum u
Abbreviated transcription (Latin):
rũ dorouernensiũ simul & regũ cantiȩ poni corpora pos¬
sent. Quã tam̃ ȩccłam ñ ipse augustinꝰ: s successor eiꝰ lauren¬
tius consecrauit. Primꝰ autẽ eiꝰdẽ monasterii abbas Petrꝰ prb̃r
dimersus. ẽ: & ab incolis loci ignobili traditꝰ sepulturȩ. S
omp̃s ds̃ ut qͣlis meriti uir fuerit demonstraret. om̃i nocte
supra sepulchrũ eiꝰ lux cęlestis apparuit: donec anĩaduer-¬
tentes uicini qͥ uidebant. scm̃ fuisse uirũ qͥ ibi sepultꝰ. ee̾t:¬
& inuestigantes unde uł qͥs eẽt. abstulert̃ corpꝰ eius. & in
bononia ciuitate uixta honorẽ tanto uiro congruũ in ec¬
simꝰ edilfrid. qͥ plus om̃ib anglorũ pͥmatib gentẽ uasta¬
bat britonũ. ita ut sauli qͦndã regi israheliticȩ gentis cõpa¬
randꝰ uidet᷑ excepto dũ taxat hoc qͦd diuinȩ erat religio¬
nis ignarus. Nemo enĩ intribunis. nemo in regib plu¬
res eorũ t̾ras ex t̾minatis uł subiugatis indigenis. aut

Expanded text:
orum Doruvernensium, simul et regum Cantiae poni corpora possent. Quam tamen ecclesiam non ipse Augustinus, sed successor ejus Laurentius consecravit. Primus autem ejusdem monasterii abbas Petrus presb, et ab incelis loci ignobili traditus sepulturae: sed omnipotens Deus ut qualis meriti vir fuerit demonstraret, omni nocte supra sepulcrum ejus lux caelestis apparuit, donec animadvertentes vicini, qui videbant sanctum fuisse virum qui ibi esset sepultus, et investigantes unde vel quis esset, abstulerunt corpus, et in Bononia civitate juxta honorem tanto viro congruum in ecsimus Aedilfrid, qui plus omnibus Anglorum primatibus gentem vastavit Brittonum; ita ut Sauli quondam regi Israeliticae gentis comparandus videretur, excepto dumtaxat hoc, quod divinae erat religionis ignarus. Nemo enim in tribunis, nemo in regibus plures eorum terras, exterminatis vel subjugatis indigenis, aut
Abbreviated transcription (Latin):
Hec gͥ dilectionẽ tuã p̾dicto fr̃i necesse. ẽ. dicere. ut
ipse in p̃senti illic positus ꝑpendat. qualit̾ om̃ia dis
pensare debeat. Ds̃ te incolumẽ custodiat dilectissime
suꝑ miracłis quȩ ꝑ eũ facta . ẽẽ. cognouerat. Inqͣ eũ ne ꝑ il'¬
lorũ copiam ꝑiculũ elationis incurreret: his uerbis hor
ut de eodẽ dono celesti & tim̃do gaudeas. & gaudendo ꝑti¬
mescas. Gaudeas uidelicet: qͥa anglorũ animȩ ꝑ exteriora
miracła ad interiorẽ grãm ꝑtrahunt᷑. ꝑtimescas uͦ: ne int̾
signa quȩ fiunt infirmꝰ animꝰ insui p̾sũptione se eleuet. &
dat. Meminisse & enĩ debemꝰ. qͥa discipłi cũ gaudio ap̃di¬
catione redeuntes. dũ cȩlesti magistro dicerent. dnẽ in
nomine tuo etiã demonia nob̾ subiecta sunt: ꝓtinꝰ audi¬
ert̃. Nolite gaudere suꝑ hoc: s potꝰi gaudete. qͥa noĩa ur̃a

Expanded text:
Haec igitur dilectionem tuam praedicto fratri necesse est dicere, ut Haec igitur dilectionem tuam praedicto fratri necesse est dicere, ut ipse, in praesenti illic positus, perpendat qualiter omnia debeat dispensare. Deus te incolumem custodiat, dilectissime  miraculis quae per eum facta esse cognoverat, in qua eum, ne per illorum copiam periculum elationis incurreret, his verbis hortut de eodem dono caelesti et timendo gaudeas, et gaudendo pertimescas. Gaudeas videlicet, quia Anglorum animae per exteriora miracula ad interiorem gratiam pertrahuntur: pertimescas vero, ne inter signa quae fiunt, infirmus animus in sui praesumptione se elevet, et unddat. Meminisse etenim debemus quia discipuli cum gaudio a praedicatione redeuntes, dum caelesti Magistro dicerent: Domine, in nomine tuo etiam daemonia nobis subjecta sunt; protinus audierunt: Nolite gaudere super hoc, sed potius gaudete quia nomina
Abbreviated transcription (Latin):
celebrent. nec diabolo iã animalia immolent. s ad lau
dẽ dei inesu suo animalia occidant. & donator iomiũ
de satietate sua gr̃as referant. ut dũ eis aliqͣ gaudia ex¬
terius reseruant᷑: ad interiora gaudia consentire faci¬
lius ualeant. Nã duris m̃tib simul omĩa abscidẽ impos¬
sibile. eẽ. ñ dubiũ ẽ: qͥa & his qͥ sũmũ locũ ascendere ni-¬
tit᷑ gradib uł passib ñ autẽ saltib eleuat᷑. Sic in israhe¬
litico popło inegy pto dñs se qͥdẽ in notuit. s tam̃ eis sa¬
crificiorũ usus quȩ diabolo solebat exhiberi. incultu ꝓ¬
prio reseruauit. ut eis in suo sacrificio animalia im¬
molare p̾ciꝑet. quatinꝰ cor mutantes aliud de sacrifi-¬
cio amitterent. aliud retinerent. Ut & si ipsa. ẽẽnt.
animalia quȩ offerre consueuerant. uerũptam̃ dȩo
hec & ñ i dolis immolantes. iã sacrificia ipsa ñ. ẽe̾nt

Expanded text:
celebrent; nec diabolo jam animalia immolent, et  Al., celebrent; nec diabolo jam animalia immolent, et  Al., sed ad laudem Dei in esu suo animalia occidant, et donatori omnium de satietate sua gratias referant: ut dum eis aliqua exterius gaudia reservantur ad interiora gaudia consentire facilius valeant. Nam duris mentibus simul omnia abscidemum locum ascendere nititur, gradibus vel passibus, non autem saltibus elevatur. Sic Israelitico populo in Egypto Dominus se quidem innotuit: sed tamen eis sacrificiorum usum, quem diabolo solebant exhibire, in cultum proprium reservavit, ut eis in suo sacrificio animalia immolare praeciperet: quatenus cor mutantes, aliud de sacrificio omitterent, aliud retinerent; ut etsi ipsa essent animalia quae offerre consueverant, vero tamen Deo haec et non idolis immolantes, jam sacr
Abbreviated transcription (Latin):
Post discessũ congregationis nr̃e quȩ tecũ. ẽ. ualde sumꝰ
suspensi redditi. qͥa nichil de ꝓsꝑitate itineris ur̃i
dicite ei qͥd diu mecũ de causa anglorũ cogitans tra¬
ctaui uidelicet qͥa fana y dolorũ destru mneadẽ gence
minime debeant. s ipsa quȩ in eis sunt ydola destruant᷑.
aqua benedicta fiat: quȩ in eisdẽ fanis asꝑgat᷑. altaria
construant᷑ & reliqͥȩ ponant᷑. Quia si fana eadẽ benȩ
qa ueri dei debeant cõmutari. Ut dũ gens ipsa eadẽ fana
suan uidet ddestrui. de corde errorem deponat. & dm̃
uerũ cognoscens ac adorans. ad loca quȩ consueurt fa¬
miliariꝰ concurrat. & qͥa boues solent insacrificio de¬
monũ multos occide. debet eis etiã hac dere aliqͣ solen-¬
nitas immutari. ut die dedicationis uł nataliciis scõ
sibi circa easdẽ eccłas quȩ ex fanis cõmutatȩ sunt de Ra¬
mis arborũ faciant. & religiosis conuiuiis solennitatẽ

Expanded text:
Post discessum congregationis nostrae, quae tecum est, valde sumus Post discessum congregationis nostrae, quae tecum est, valde sumus suspensi redditi, quia nil de prosperitate vestri itineris dicite ei quid diu mecum de causa Anglorum cogitans tractavi, videlicet quia fana idolorum destrui in eadem gente minime debeant, sed ipsa quae in eis sunt idola destruantur. Aqua beconstruantur, reliquiae ponantur: quia si fana eadem bene quio  Al., obsequia veri Dei debeant commutari; ut dum gens ipsa eadem fana sua non videt destrui, de corde errorem deponat, et Deum verum cognoscens ac adorans, ad loca quae consuevit, familiarius concurrat. Et quia boves solent in sacrificio daemonum multos occidere, debet eis etiam hac de re aliqua sollemnitas immutari: ut die dedicationis, vel natalitii  Alsibi circa easdem ecclesias quae ex fanis commutatae sunt, de ramis arborum faciant, et religiosis conviviis sollemnitatem
Abbreviated transcription (Latin):
eboracȩ ciuitatis ep̃os inposterũ honoris ista distinc¬
tio: ut ipse pͥor habeat᷑ qui priꝰ fuerit ordinatꝰ. Com¬
muni autẽ consilio & concordi actione quȩq agenda st̃
ꝓ xxp̃izelo disponant: unanimit̃ recte sentiant. & ea
quȩ senserint ñ sibimet discrepando ꝑficiant. Tya uͦ fr̃¬
nitas ñ solũ eos ep̃os qͦs ordinauerit. neq tantũ mͦ hos
qui ꝑ eboracȩ ep̃m fuerint ordinati. s etiã om̃s britan¬
nȩ Sacerdotes habeat dño dõ nr̃o iłis xp̃o auctore
subiectos. quatinꝰ ex lingua & uita tuę sc̃itatis & recte
credendi & bene uiuendi formã ꝑcipiant. atq officiũ
suũ fide ac morib exequentes. ad cȩlestia cũ dñs uoluerit
regna ꝑtingant. Ds̃ te incolumẽ custodiat reuerentis¬
misit post eos beatus pat̾ GREGORĩ litteras. memoratu
gentis inuigilauerit ostendit. ita scribens. Dilectis¬
simo filio mellito abbati: sregoriꝰ seruus seruorũ dĩ

Expanded text:
Eboracensis civitatis episcopos in posterum honoris ista distincEboracensis civitatis episcopos in posterum honoris ista distinctio, ut ipse prior habeatur qui prius fuerit ordinatus: communi autem consilio et concordi actione quaeque sunt pro Christi zelo agenda; disponant unanimiter, recte sentiant, et ea quae senserint, non sibimet discrepando perficiant. Tua vero fraternitas non solum eos episcopos quos ordinaverit, neque hos tantummodo  episcopum fuerint ordinati, sed etiam omnes Britanniae sacerdotes habeat, Domino Deo nostro auctore, subjectos, quatenus ex lingua et vita tuae sanctitatis et recte credendi et bene vivendi formam percipiant, atque officium suum fide ac moribus exsequentes, ad coelestia, cum Dominus voluerit, regna pertingant. Deus te incolumem custodiat, reverendismisit post eos beatus Pater Gregorius litteras memoratu gentis invigilaverit, ostendit, ita scribens: « Dilectissimo filio Mel
Abbreviated transcription (Latin):
certũ sit ꝓom̃ipotente dõ laborantib in effabilia ȩ t̃ni
regni p̾mia reseruari. nob̾ tam̃ eis necesse. ẽ. honorũ
beneficia tribuere. ut inspũał oꝑis studio ex remune¬
ratione ualeant multipliciꝰ insudare. & qͥa noua angloꝵ
eccła ad om̃ĩpotentis dei gr̃am eodẽ dño largiente &̃ te
Laborante ꝑducta. ẽ usũ tͥ pallii in ea adsola missarũ
solennia agenda concedimꝰ. ita ut ꝑloca singła duodecĩ
ep̃os ordines. qͥ tuȩ dicioni subiaceant. Quatinꝰ lundo¬
niensis ciuitatis ep̃s semꝑ inposterũ a sinodo ꝓpͥa debeat
consecrari. atq honoris palliũ abhac scã & apłica cuidõ¬
te uolumꝰ ep̃m mittere. quẽ ipse iudicaueris ordinare.
ita dũ taxat. ut si eadẽ ciuitas cũ finitimis locis uer¬
bũ dĩ receꝑit. ipse qͦq duodecĩ ep̃os ordinet. & metro¬
politani honore ꝑfruat᷑. Quia ei qͦq si uita comes fue¬

Expanded text:
borantibus ineffabilia aeterni borantibus ineffabilia aeterni regni praemia reservari, nobis tamen eis necesse est honorum beneficia tribuere, ut in spiritalis operis studio ex remuneratione valeant multiplicius insudare. Et quia nova Anglorum Ecclesia ad omnipotentis Dei gratiam eodem Domino largiente et te laborante perducta est, usum tibi pallii in ea ad sola missarum solemnia agenda concedimus, ita ut per loca singula duodecim episcopos ordines, qui tuae ditioni subjaceant; quatenus Londoniensis civitatis episcopus semper in posterum a synodo propria debeat consecrari, atqte volumus episcopum mittere, quem ipse judicaveris ordinare; ita duntaxat, ut si eadem civitas cum finitimis locis verbum Dei receperit, ipse quoque duodecim episcopos ordinet, et metropolitani honore perfruatur; quia ei quoque, si vita comes fue
Abbreviated transcription (Latin):
do pumoru receptacula grauant᷑ habet exinde cã¬
nimꝰ aliquẽ reatũ. ñ tam̃ usꝙ ad ꝓhibitionẽ ꝑcipien
forcasse aut dies festus exigit. aut exhiberi mysteriũ
peo qͥd sacerdos in loco de est ipsa necessitas cõpellit.
asi assunt alii qͥ implere my nisteriũ ualeant. ilu¬
sio ꝓerapula facta aꝑceptione sacri mȩsterii ꝓhibi
ndebet seds abimmolatione sacrimysterii abstinere
ut arbitror humilit̃ debet. si tam̃ dormientis mtẽ¬
turpi imaginatione ñ concusserit. Nã sunt qb ita
plerunq ullusio nascit᷑: ut eorũ animꝰ etiã in somno
corporis positꝰ. turpib imaginationib ñ fȩdet᷑. Qua
inre unũ ibi ostendit᷑ ipsa mens rea. ñ tam̃ uł suo
iudicio libera. cũ se & cdormienti corpore nichil memi¬
nit uidisse : tam̃ inuigiliis corporis meminit in in
det enĩ aqua radice inquinatio illa ꝓcesserit: qͥa qͦd
cogitauit sciens hoc ꝑtulit nesciens. S pensandũ ẽ.

Expanded text:
co humorum receptacula gravantur, habet exinde aco humorum receptacula gravantur, habet exinde animus aliquem reatum, non tamen usque ad prohibitionem percipiendi fortasse aut dies festus exigit, aut exhibere mysterium, pro eo quod sacerdos alius in loco deest, ipsa necessitas compellit. Nam si adsunt alii qui implere ministerium valeant, illusio pro crapula facta, a perceptione sacri mysterii prohibere non debet, sed ab immolatione sacri mysterii abstinere ut arbitror humilitturpis imaginatio non concusserit. Nam sunt quibus ita plerumque illusio nascitur, ut eorum animus, etiam in somno corporis positus, turpibus imaginationibus non foedetur. Qua in re unum ibi ostenditur, ipsa mens rea, non tunc vel suo judicio libera, cum se et dormienti corpore nihil meminit vidisse, tamen in vigiliis corporis meminit in ingdet enim a qua radice inquinatio illa processerit, qui quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciens. Sed pensandum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Si post illusionẽ quȩ ꝑsomnũ solet accidere uł corpus
dnĩ quilibet accipere̾ ualeat. uł si sacerdos sit sacra
ris legis sic̃ insuꝑiori capitulo iã diximꝰ pollutũ dicit
& nͥ lotũ aqua & usq ad uesꝑam intrare eccłam ñ conce¬
dit. Qd̾ tam̃ alit̾ popłs sp̃ualis intelligens: sub eodẽ
intellectu accipiet qͦd p̃fati sumꝰ. Quia quasi ꝑ soniũ
illudit᷑ qͥ tẽptatꝰ immundicia ueris imaginib in co
gitatione inqͥnat᷑. S. lauandꝰ ÷ aqua: ut culpas cogita¬
tionis lacrimis abluat. & nͥ pri ignis tẽptationis re¬
cesserit: reũ se qͣsi usq ad uesperam cognoscat. Sed÷
in eadẽ illusione ualde necessaria discretio. quae sub¬
tilit̾ pensari debeat: ex qua re accidat m̃ti dormi¬
entis. Aliqndo enĩ excrapula. aliqͥndo ex naturȩ suꝑ¬
fuuitrate aliqͣndo excogitatione contingit. Et quidẽ
otuusse magis dolendus ẽ. quã fecisse Cũ uͦ ultra modũ
Appetiẽ gule insumendis alim̃tis rapit᷑ atqrie ir¬

Expanded text:
si post illusionem, quae per somnium solet accidere, vel corpus Domini quilibet accipere valeat; vel, si sacerdos sit, sacra ris legis , sicut in superiori capitulo jam diximus, pollutum dicit, et nisi lotum aqua, usque ad vesperam intrare ecclesiam non concedit. Quod tamen aliter populus spiritalis intellegens, sub eodem intellectu accipiet quo praefati sumus: quia quasi per somnium inluditur qui tentatur immunditia, verisgitationibus inquinatur. Sed lavandus est aqua, ut culpas cogitationis lacrymis abluat. Et nisi prius ignis tentationis recesserit, reum se quasi usque ad vesperam cognoscat. Sed est in eadem illusione necessaria valde discretio, quae subtiliter pensare debeat, ex qua re accidat menti dormientis. Aliquando enim ex crapula, aliquando ex naturae superfluitate, aliquando ex cogitatiopertulisse magis dolendus est quam fecisse. Cum vero ultra modum appetitus gulae in sumendis alimentis rapitur, atque idcir
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑante dño exteriꝰ facis. semꝑ te interiꝰ subtilius ui¬
dices. ac subtilit̃ intelligas & temet ipsũ quis sis: &
qͣnta sit in eadẽ gente gr̃a ꝓcuiꝰ conuersione etiã faci¬
endorũ signorũ dona ꝑcepisti. & si qͣndo te creatori
nr̃o seu ꝑlinguã siue ꝑ oꝑa reminisceris deliqͥsse. semꝑ
hȩc ad memoriã reuocẽs. ut surgentẽ cordis głam
memoria reatus premat. & qͥcqͥd de faciendis signis
quorũ salute tibi collata sunt. xxxii. Csit idem

Expanded text:
operante Deo exterius facis, semper te interius subtiliter judices, ac subtiliter intelligas et temetipsum qui sis, et quanta sit in eadem gente gratia, pro cujus conversione etiam faciendorum signorum dona percepisti. Et si quando te Creatori nostro seu per linguam, sive per opera reminisceris deliquisse, semper haec ad memoriam revoces, ut surgentem cordis gloriam memoria reatus premat. Et quidquid de faciendis signis quorum tibi salute collata sunt. Occurrit autem
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ. ẽ: uł eo tnscenso pleniluniũ habere debeat. At si uno saltẽ die
pleniluniũ tẽpus ȩqui noctii p̾cesserit: ñ hanc pͥmo m̃si anni in¬
cipientis. s: ultimo potius p̃teriti lunã. eẽ. ascribendã: & idõ festis
paschalib in habilẽ memorata ratio ꝓbat. Qͦd si misticã qͦq uos
mhis rationẽ audire delecꝰtat: pͥmo m̃se anni qͥ etiã mensis
nouorũ dictꝰ. ẽ. pascha facere iubem᷑ qͥa renouato adamore

Expanded text:
ctum est vel eo transcenso plenilunium habere debeat. At si uno saltem die ctum est vel eo transcenso plenilunium habere debeat. At si uno saltem die plenilunium tempus aequinoctii praecesserit, non hanc primo mense anni incipientis, sed ultimo potius praeteriti, lunam esse ascribendam, et ideo festis paschalibus inhabilem, memorata ratio probat. Quod si mysticam quoque vos in his rationem audire delectat, primo mense anni, qui etiam mensis novo
Abbreviated transcription (Latin):
qͣrta decima uidelicet uł qͥnta decima existens. hȩc ad pͣcedentis anni
nouissimũ ꝑtinet m̃sẽ: idõq paschȩ celebrando habilis ñ est. Quȩ uͦ post
eqͥ noctiũ uł in ipso ȩqͥnoctio suũ pleniluniũ habet: inhac absq ulla
dubietate qͥa pͥmi m̃sis. ẽ. & antiqͦs pascha celebrare solitos. & nos ubi
dñica dies aduenerit celebrari debere noscendũ. ẽ. Qd̾ fieri oportere
illa nimirũ ratio cogit: qͥa ingenesi scriptũ. ẽ: qͦd fecit ds̃ duo mag¬
na luminaria. luminare maius ut prȩesset dier: & luminare minꝰ ut¬
nẽ diei. & luminare minꝰ in inchoationẽ noctis. Sic̃ gͦ priꝰ sola medio
luna sole ad uesꝑã occidente: & ipsa plena amedio secuta. ẽ. orien¬
tis. ita om̃ib annis idẽ pͥmꝰ lunȩ m̃sis eodẽ necesse. ẽ ordine reser¬
uari: ut ñ ante ȩqͥ noctiũ. s uł in ipso eqͥ noctii die sic̃ in pͥncipio fa¬

Expanded text:
quarta decima videlicet vel quinta decima existens, haec ad praecedentis anni quarta decima videlicet vel quinta decima existens, haec ad praecedentis anni novissimum pertinet mensem, ideoque paschae celebrando habilis non est. Quae vero post aequinoctium, vel in ipso aequinoctio suum plenilunium habet, in hac absque ulla dubietate, quia primi mensis est, et antiquos pascha celebrare solitos, et nos, ubi Dominica dies advenerit, celebrare debere noscendum est. Quod ita fieri oportere illa nimirum ratio cogit, quia in Genesi scriptum est quod Deus fecit duo magna luminaria; luminare majus ut praeesset diei, et luminare minne diei, et luminare minus in inchoatione noctis. Sol Christus est; luna sola ad vesperam occidente, et ipsa plena a medio secuta est Orientis, ita omnibus annis idem primus lunae mensis eodem necesse est ordine reservari, ut non ante aequinoctium, sed vel ipso aequinoctii die sicut in principio fa
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ post mortẽ beatȩ quietis tribuit uix uesꝑã tangant. Idẽq pęnã er¬
roris sui insemet ip̃so recipientes. cũ inuicesima scd̃a die m̃sis paschȩ diẽ
statuunt dnicũ: legitimos utiq t̾minos paschȩ aꝑta tͣnsgressione ui¬
olant. ut pote qͥ abillius diei uesꝑa pascha incipiunt: inqua hoc lex con¬
sũmari & ꝑfici debere decreuit. illã inpascha diẽ assignant pͥmã: cuꝰ
nunquã inuentione fallunt᷑. Quȩ disputatio maior. ẽ: quã epła hac
ualeat cõprehendi uł debeat. I artũ hoc dicã. qͦd ꝑeqͥ noctiũ uernale
semꝑ inerrabilit̾ possit inueniri. qͥ m̃sis uxta cõputũ lune pͥmꝰan
niqͥ. ẽe. debeat ultimꝰ. Eqͥnoctiũ autẽ iuxta sententiã om̃iũ orien¬
taliũ & maximȩ egiptiorũ qͥ p̾cȩteris doctorib calculandi pal mã
gica inspectione ꝓbamꝰ. Quȩcunq gͦ luna ante ȩqͥnoctiũ plena. ẽ:

Expanded text:
nobis post mortem beatae quietis tribuit, vix vesperam tangant. Idemque poenam ernobis post mortem beatae quietis tribuit, vix vesperam tangant. Idemque poenam erroris sui in semetipsos recipientes, cum in vicesima secunda die mensis paschae diem statuunt dominicum, legitimos utique terminos paschae aperta transgressione violant, ut pote qui ab illius diei vespera pascha incipiunt, in qua hoc lex consummari et perfici debere decrevit. Illam in pascha diem assignent primam, cujus nnunquam inventione falluntur. Quae disputatio major est quam epistola hac vel valeat comprehendi, vel debeat. Tantum hoc dicam, quod per aequinoctium vernale seni, qui esse debeat ultimus. Aequinoctium autem, juxta sententiam omnium Orientalium, et maxime Aegyptiorum, qui prae caeteris doctoribus calculandi palmam tgica inspectione probavimus. Quaecunque ergo luna ante aequinoctium plena est,
Abbreviated transcription (Latin):
secernunt. qu̾a lex maiore p̾cȩteris festiuitate memorabilem
sepe numero cõmendat. Sicq diẽ pasche ordine ꝑuerso & aliqͥn¬
do in scda ebdomada tota cõplent: & nunqua in ebdomade t̾ciȩ
die septima ponunt. Rursũq qͥa sexta decima die mensis sepe¬
dictiusq aduicesimã scdam pascha celebrandũ magis autumant
nminore utiq errore tã & si altero latere arecto ueritatis tra¬
mite diuertunt: & ueluti naufragia scy ille fugientes incarib¬
dis uoraginẽ sũ mergendi decidunt. Nã cũ aluna sextadecima
endũ edoceant: nimirũ constat qͥa qͣrtã decimã diẽ m̃sis eidem
quãlex pͥmitꝰ & p̃cipue cõmendat. asua ꝓrsus solennitate secludunt: ita
ut qͥntȩ decime inqͣ popłs dei abegy ptia seruitute redẽpt̾. ẽ. & inqͣ dñs suo
mundũ sanguine apeccatorũ tenebris liberauit: inqua eciã sepultꝰ spe

Expanded text:
secernunt, quam lex majore prae caeteris festivitate memorabilem secernunt, quam lex majore prae caeteris festivitate memorabilem saepenumero commendat. Sicque diem paschae ordine perverso, et aliquando in secunda hebdomada totam compleant, et nunquam in hebdomadae tedie septimo ponant; rursumque qui a sexta decima die mensis saepedicti usque ad vicesimam secundam Pascha celebrandum magis autumant, non minore utique errore, tametsi altero latere, a recto veritatis tramite divertunt, et veluti naufragia Scyllae fugientes, in Charybdis voraginem submergendi decidunt. Nam cum a luna sexta decima endum doceant; nimirum constat quia quartam decimam diem mensis ejusdem, quam lex primitus et praecipue commendat, a sua prorsus sollemnitate secludunt: ita ut quintae decimae, in qua populus Dei ab Aegyptiaca servitute redemptus est, et in qua Dominus suo mundum sanguine a peccatorum tenebris liberavit, in qua etiam sepultus spem
Abbreviated transcription (Latin):
meo: nullus arguere nos poterit. qͦd ñ recte dñicũ paschȩ diẽ qũe
de eugłio suscepimꝰ. in ipsa quã lex statuit t̾cia mensis pͥmi ebdoma¬
da celebrem. Cuiꝰ obseruantiȩ hatholica ratione pate facta. patet econ¬
tario error irrationabilis eorũ: qͥ p̾fixos inlege t̾minos nulla
cogente necessitate uł anticipare uł tnscenderẽ p̾sumunt. Nanq
sine ratione necessitatis alicuiꝰ anticipant illi tẽpus inlege prescri¬
ptũ: qͥ dñicũ paschȩ diẽ aqͣrta decima insis pͥmi usq ad uicesimã
putant luna. ẽe seruandũ. Cũ enĩ auesꝑa diei t̃ciȩ decimȩ uigi¬
lias sc̃e noctis celebrare incipiunt: claret qͦd illam in exordio sui
pasche diẽ statuunt. cuiꝰ nullã om̃ino mentionẽ indecrecolegis
inueniunt. & cũ uicesima pͥma die mensis pascha dñ icũ celebra¬
re refugiunt: patet ꝓfecto qͦd illã ꝑom̃ia diẽ a sua solennitate

Expanded text:
in eo , nullus arguere nos poterit quod non recte dominicum paschae diem, quem in eo , nullus arguere nos poterit quod non recte dominicum paschae diem, quem de Evangelio suscepimus, in ipsa quam lex statuit tertia primi mensis hebdomada celebremus. Cujus observantiae catholica ratione patefacta, patet e contrario error irrationabilis eorum qui praefixos in lege terminos, nulla cogente necessitate, vel anticipare vel transcendere praesumunt. Namque sine ratione necessitatis alicujus anticipant illi tempus in lege praescriptum, qui Dominicum paschae diem a quarta decima mensis primi usque ad vicesimam putant lunam esse servandum. Cum enim a vespera diei tertiae decimae vigilias sanctae noctis celebrare incipiunt, claret quod illum in exordio sui paschae diem statuunt, cujus nullam omnino mentionem in decreto legis inveniunt. Et cum vicesima prima die mensis pascha dominicum celebrare refugiunt, patet profecto quod illam per omnia diem a sua solemnitate
Abbreviated transcription (Latin):
añiendues inc urreret uno semꝑ eodemq tẽpore cũ antiqͦ dei po¬
qlaq nelia sauramtorugenere discreto sicut una eadẽq fude
pascha celebrart possem &uia uͦ dies septimane ñ equali cũ bitnis
driȩ confirmata. ẽ : ut adueniente pͥmo mense. ad ueniente in eo ues-¬
pera diei qͣrtae decimȩ. expectet᷑ etiã dies dñica aqͥnta decima usq ad
uicesimã primã diem eiusdẽ mensis. In quacunq enĩ harũ inuenta
fuerit : merito in ea pascha celebrabitur. qͥa nimirũ hȩc adnume¬
rũꝑtinet illarũ septẽ dierũ qͥb az ima celebrari iubetur. Itaq ste
ut nunquã pascha nr̃m aseptimana mensis pͥmit̾cia intͥrauis par¬
tẽ declinet. sed uł totã eã. id÷ om̃s sept̾e legaliũ arimorũ dies. uł cer-¬
te aliqͦs de illis teneat. Nlã & si saltem uñũ exeis hoc : ipsũ septimũ
apprehendit. qũe tã excellent᷑ scriptura cõmendat: dies aut̃e in¬
qens septim erit celebrior & sanctior. nullũq opus seruile fiec

Expanded text:
imam, dominica dies incurreret, uno semper eodemque tempore cum antiquo Dei populo, tanquam sacramentorum genere discreto, sicut una eademque fide, pascha celebrare possemus. Quia vero dies septimanae non aequali cum luna driae confirmata est, ut, adveniente primo mense, adveniente in eo vespera diei quartae decimae, exspectetur etiam dies dominica a quinta decima usque ad vicesimam primam diem ejusdem mensis. In quacunque enim harum inventa fuerit, merito in ea pascha celebrabitur, quia nimirum haec ad numerum pertinet illarum septem dierum quibus azyma celebrari jubetur. Itaque fit ut nunquam pascha nostrum a septimana mensis primi tertia in utramvis partem declinet, sed vel totam eam, id est, omnes septem legalium azymorum dies, vel certe aliquos de illis teneat. Nam etsi saltem unum ex eis, hoc est ipsum septimum apprehenderit, quem tam excellenter Scriptura commendat: Dies autem, inquiens, septimus erit celebrior et sanctior, nullumque servile opus fiet
Abbreviated transcription (Latin):
chos qͥbꝰq speciali rectoris iure perat. necdũ aduiã statuti melioris redu¬
cere ualebat. tonsurã qͦq si tantũ sibi auctoritatis subesset em̃dare me¬
minisset. S & tuã prudentiã nc̃ orex admoneo. ut ea quȩ unitati Ic atho¬
licȩ & apłice eccl̃iȩ c̃cinant: una cũ gente cui te Rex regũ & Dñs dnãntiũ
inõib p̃fecit. inõib seruare contendas. Sic enĩ fit ut pꝰ acceptã tẽporal
regni potentiã: ipse beatissimꝰ apłorũ pͥnceps cȩlestis qͦq regni tͥ tuisq

Expanded text:
chos, quibusque speciali rectoris jure praeerat, necdum ad viam statuti melioris reduchos, quibusque speciali rectoris jure praeerat, necdum ad viam statuti melioris reducere valebat. Tonsuram quoque, si tantum sibi auctoritatis subesset, emendare meminisset. Sed et nunc tuam prudentiam, rex, admoneo, ut ea quae unitati catholicae et apostolicae Ecclesiae concinunt, una cum gente, cui te Rex regum et Dominus dominorum praefecit, in omnibus servare contendas. Sic enim fit ut post acceptam temporalis regni potentiam ipse beatissimus apostolorum princeps coelestis quoque reg
Abbreviated transcription (Latin):
beã. simoniacã tam̃ ꝑfidiã tota m̃te detestor ac respuo. beatissimi au¬
tẽ apłorũ pͥncipis qͣntũ mea paruitas sufficit uestigia seqͥ desidero.
tri st̃ in abdito cordis amplectimini. si quȩ eiꝰ nostis. ẽẽ. infacie te¬
netis. Nanq prudentiã tuã facillime diuidicare reor. qͦd aptꝰiꝰ mul¬
to sit eiꝰ quẽ toto corde abominaris. cuiꝰq horrendã faciẽ uide refu¬
gis. habitũ uultꝰ atuo uultu deo iã dicato separare: & ec̃tͣ eiꝰ quẽ a
habitꝰ te morẽ imitari condeceat. Hȩc tunc adãnano dixi. qͥ qͥdẽ
qͣntũ conspectis ȩccłarũ nr̃arũ statutis ꝓfecisset ꝓbauit. cũ reuerꝰ
ad scottiã multos postea eiꝰdẽ gentis adlcatholicã tẽporis paschał obser¬
uantiã sua p̾dicatione correx: tã & si eos qͥ in hii insula morabant᷑ mona¬

Expanded text:
beam, simoniacam tamen perfidiam tota mente detestor ac respuo, beatissimi aubeam, simoniacam tamen perfidiam tota mente detestor ac respuo, beatissimi autem apostolorum principis, quantum mea parvitas sufficit, vestigia sequi desidero. postoli sunt Petri in abdito cordis amplectimini, si quae ejus esse nostis etiam in facie tenetis. Namque prudentiam tuam facillime dijudicare reor quod aptius multo sit ejus quem toto corde abominaris, hujusque horrendam faciem videre refugis, habitum vultus a tuo vultu Deo jam dicato separare, et e contra ejus, qhabitus te imitari condeceat. Haec tunc Adamnano dixi: qui quidem quantum conspectis Ecclesiarum nostrarum statutis profecisset probavit, cum reversus ad Scotiam multas postea gentis vantiam sua praedicatione correxit, tametsi eos qui in Ilii insula morabantur mona
Abbreviated transcription (Latin):
mb uur tutũ sibi gr̃a concordabat. Geru̾& si ꝓfiteri nabis lbetũ
piscri frdsei diuersitate conflictꝰ. ita etiã de tonsure differclua
casog at aliqua fuisse controuersia: int̾oms tam qͣsul inȩ cebis
u leuini uerso hominũ genere reppimꝰ tonsuras. nullã magis
sequendda nob amplectendãq iure dixerim ea qũa incapite suo ged¬
stauet ili e cui se confitentidñs ait. Tues setaus. & suꝑhanc pet̾ra edi¬
fiuabo eccłiam meã & porte inferi ñ pͥualebunt ad uersies eã. & tͥ
dabo claues regni celorũ. Nullã magis abominandã meritoq de
testandã cunctis fidelib crediderim ea quã habebat ille. cui gram
sps sei coparare uolenti dicit idẽ fetrꝰ. Pecunia tua tecũ sit in ꝑditio¬
ne q̃m donũ di ex istimasti ꝑ pecuniã possideri. Nona łͥ parc neq¬

Expanded text:
ili virtutum sibi gratia concordabat. Verum si profiteri nobis liberum ili virtutum sibi gratia concordabat. Verum si profiteri nobis liberum paschae vel fidei diversitate conflictus, ita etiam de tonsurae differentia legatur aliqua fuisse controversia. inter omnes tamen quas in Ecclesia vel in universo hominum genere reperimus tonsuras, nullam magis sequendam nobis amplectendamque jure dixerim ea quam in capite suo gestabat ille cui se confitenti Dominus ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam, et tibi dabo claves regni coelorum . Nullam vero magis abominandam detestandamque merito cunctis fidelibus crediderim ea quam habebat ille cui gratiam sancti Spiritus comparare volenti dicit idem Petrus: Pecunia tua tecum sit in perditionem, quoniam donum Dei existimasti pecunia possideri. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbastis. Uerũ his de pascha succincte ut petistis strict̾iq cõmemo¬
ratis. tonsurã qͦq de qua parit̃ uob̾ litteras fieri uoluistis. hortor
ut eccliasticã &. xp̃ianȩ fidei congruã habere curetis. & qͥdẽ sciꝰ.
qͥa neq apłi om̃s uno eodẽq modo sunt attonsi neq nunc ȩcelia
scatholica sicꝰ una fide. spe & haritate indm̃ consentit. ita etiã una
atq indissimili totũ ꝑ orbẽ tonsurȩ sibi forma congruit. Deniq
ut superiora id: patr iarcharũ tẽpora respiciam᷑. iob exemplarn
patuentie dũ in gruente tribulationũ articulo caput totundi
ꝓbauit urtiuq qͥa tepore felicitatis capillos nutrire consueuerat
sertir . patet ꝓfecto quia tẽpore seruituttis inconsis pacarco re el a¬
ib manere solebat Ecce uterq uir dĩ diuersũ abaltero uubẽ
NV tuforis premonstrabat. quorũ tam̃ intꝰ conscientia uper¬

Expanded text:
probastis. Verum his de pascha succincte, ut petistis, strictimque commemoprobastis. Verum his de pascha succincte, ut petistis, strictimque commemoratis, tonsuram quoque de qua pariter vobis litteras fieri voluistis hortor ut ecclesiasticam et Christianae fidei congruam habere curetis. Et quidem scimus quia neque apostoli omnes uno eodemque sunt modo attonsi, neque nunc Ecclesia catholica, sicut una fide, spe et charitate in Deum consentit, ita et jam una atque indissimili totum per orbem tonsurae sibi forma congruit. Denique ut superiora, id est, patriarcharum tempora respiciamus, Job, exemplar patientiae, ingruente tribulationum articulo, caput totondit; probavit utique quia tempore felicitatis capillos nutrire consueverat. legitur; patet profecto quia tempore servitutis intonsis in carcere crinibus manere solebat. Ecce uterque vir Dei diversum ab altero vultus habitum foris praemonstrabat, quorum tamen intus conscientia in par
Abbreviated transcription (Latin):
composunt It̃e succersor eiꝰ cirillus seriẽ nonaginta & qͥnq anuorꝰ
iquo decennouaennalib circulis cõprehendit. Post quẽ dionisius
exi quus totide alios ex ordine pari scemate subneruit: qͥad nr̃ausq
cẽporaꝑtingebant. Quib t̾mino ap ꝓpinqͣntib tanto hodie caleu¬
latoru eruberat copia: ut etiã in nr̃is ꝑbritanniã eccłiis plures
surtr qͥ mandatis memoriȩ ueterib illis egiptiorũ argumtis facil¬
lime possint inqͦt libet spatia tẽporũ paschales ꝓtendere circulos
etiasi ad qͥngentos usq xxx. duos uoluerint annos. Quibꝰ expletis.
omia quȩ ad solis & lunȩ. mensis & septimanȩ consequentiã spectant.
eodẽ qͦ prius ordine recurrunt. Ideo autẽ circulos eosdẽ t̾eporũ in¬
stantiũ uobis mittere suꝑ sedimꝰ: qͥa de ratione tantũ tẽp̃is paschalis
instrui querentes. ipsos uobis circulos paschȩ Ratholicos abundare

Expanded text:
composuit. Item successor ejus Cyrillus seriem nonaginta et quinque annorum composuit. Item successor ejus Cyrillus seriem nonaginta et quinque annorum in quinque decennorenalibus circulis comprehendit. Post quem Dionysius Exiguus totidem alios ex ordine pari schemate subnexuit, qui ad nostra usque tempora pertingebant. Quibus termino appropinquantibus tanta hodie calculatorum exuberat copia, ut etiam in nostris per Britanniam Ecclesiis plures sint qui, mandatis memoriae veteribus illis Aegyptiorum argumentis, facillime possint in quotlibet spatia temporum paschales protendere circulos, etiamsi ad quingentos usque et triginta duos voluerint annos. Quibus expletis, omnia quae ad solis et lunae, mensis et septimanae, consequentiam spectant, eodem quo prius ordine recurrunt. Ideo autem circulos eosdem temporum instantium vobis mittere supersedimus, quia de ratione tantum temporis paschalis instrui quaerentes, ipsos vobis circulos paschae catholicos abundare
Abbreviated transcription (Latin):
sed redep̃tionẽ totius mundi quȩ inantiqͥ dei popłi liberatione p̾fi'¬
gurata. inxp̃i autẽ resurrectione cõpleta.ẽ: deuota fide ac dilecti-
Cone
turã credimꝰ spe nos certissima gaudẽ signemꝰ. Hic autȩ
que uob sequendũ monstramꝰ cõputus paschȩ: decennoren
circulo continet᷑. Qui dudũ qͥdẽ hoc÷ ipsis apłorũ tẽporibꝰ
ĩa seruari inȩccła cepit: maxime Romȩ & egipti ut supra
iam diximꝰ s ꝑ industriã eusebii qͥ abeato marty re pamphi¬
lo cognomen habet distinctius in ordinẽ cõpositꝰ. ẽ: ut qͦd ea¬
ten b alexandriȩ pontificẽ singłis annis ꝑom̃s ȩccłias manda¬
ri consueuerat. iam de inde congesta in ordĩnẽ serie lunȩ qͣrte
decime facillime posset abomib sciri. Cuiꝰ cõputũ paschalis teo¬
philus alexandriȩ p̃sul incentũ annorũ tẽpꝰ łheodosio imꝑatori

Expanded text:
sed redemptionem totius mundi, quae in antiqui Dei populi liberatione praefised redemptionem totius mundi, quae in antiqui Dei populi liberatione praefigurata, in Christi autem resurrectionone turam credimus, spe nos certissima gaudere signemus. Hic autem quem vobis sequendum monstramus, Computus Paschae, decennovenali circulo continetur, qui dudum quidem, hoc est ipsis apostolorum temporibus, jam servari in Ecclesia coepit, maxime Romae et Aegypti, ut supra jam diximus. Sed per industriam Eusebii, qui a beato martyre Pamphilo cognomen habet, distinctius in ordinem compositus est, ut quod eatenus per Alexandriae pontificem singulis annis per omnes Ecclesias mandari consueverat, jam deinde congesta in ordinem serie lunae quartae decimae, facillime posset ab omnibus sciri. Cujus computum paschalis Theophilus Alexandriae praesul in centum annorum tempus Theodosio imperatori
Abbreviated transcription (Latin):
delicet ordinẽ nr̃e salutis ꝓpħa contẽplatꝰ aiebat. eleuatꝰ.ẽ. sol. & luna
stecit in ordine suo. Quigͤ plenitudinẽ lunȩ paschalis ante ȩquinoctiũ
ꝓuenire posse contenderit. talis in my steriorũ celebratione maximorꝰ
ascãrũ qͥdẽ scripturarũ doctrina discordat: concordat autẽ eis qͥ sine
pueniente gr̃a xp̃i sẽ saluari posse confidunt. qͥ & si ueralux tenebraᷤ
mundi moriendo ac resurgendo nunquã uicisset: ꝑfectã se hab̾e
posse iusticiã dogmatiz are prȩsumunt. Itaq post eqͥnoctialẽ solis
exortũ post pleniluniũ pͥmi mensis. hunc exordine subsequens. id ÷
post cõpletã diem eiꝰdẽ m̃sis qͣrtãdecimã. quȩ cuncta exlege obseruan¬
da accepimꝰ: expectamꝰ adhuc monente ȩugłio in ipsa ebdomada t̾̃cia
tẽpus diei dñicȩ. & sic demũ uotiua paschȩ nr̃i festa celebramꝰ: ut
indicemꝰ nos ñ cũ antiqͥs ex cussũ ȩgyptiȩ seruitutis iugũ uenerari.

Expanded text:
a contemplatus aiebat: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo . Qui ergo plenitudinem lunae paschalis ante aequinoctium provenire posse contenderit, talis in mysteriorum celebratione maximorum a sanctarum quidem Scripturarum doctrina discordat; concordat autem eis qui sine praeveniente gratia Christi se salvari posse confidunt. Qui, etsi vera lux tenebras mundi moriendo ac resurgendo nunquam vicisset, perfectam se habere posse justitiam dogmatizare praesumunt. Itaque per aequinoctialem solis exortum post plenilunium primi mensis hunc ex ordine subsequens, id est, post completam diem ejusdem mensis quartam decimam, quae cuncta ex lege observanda accepimus, exspectamus adhuc, monente Evangelio, in ipsa hebdomada tertia tempus diei Dominicae, et sic demum votiva paschae nostri festa celebramus. Ut indicemus nos non cum antiquis excussum Aegyptiae servitutis jugum venerari,