comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onȩ uoluntatis sacrificiũ nunquã
plene ꝑsoluitur. nisi mundi huius
cupiditas ꝑ fecte deseratur. Nam quic¬
quid in eo concupiscimus. hoc ꝓculdu¬
bio ꝓximis inuidemus. Uidetur etenĩ
quod nobis desit qđ alter assequitur
& quia semꝑ inuidia a bona uoluntate
discordat: mox ut hec mentem ceperit.
in hoc scło nl amare. nil unquã appe¬
tere. uel sine appetitu possidere. Quod
bene ysaias intuens ait. Qui sunt isti
qui ut nubes uolant. & sicut columbȩ
ad fenestras suas: uidit quippe eos¬
terrena despicere. mente cęlestib pro¬
pinquare: uerbis pluere. miraculis
choruscare. & quos a terrenis contagiiᷤ
sc̃ã predicatio et sublimis uita suspende¬
rat.hos uolantes pariter & nubes ap¬
pellat. Fenestre autem nr̃i sunt ocłi: qͥa
ꝑ ipsos anima respicit: qđ exterius
concupisci. Columba uero simplex
est animal. atq a malicia fellis aliem᷑:
Quasi columbȩ ergo ad fenestras suas
sunt: qui nil in hoc mundo concupi¬
scunt. qui om̃ia simplicit̃ aspiciunt:

Expanded text:
onae voluntatis sacrificium nunquam plene persolvitur, nisi mundi hujus cupiditas perfecte deseratur. Nam quidquid in eo concupiscimus, hoc procul dubio proximis invidemus. Videtur etenim quia nobis desit quod alter assequitur. Et quia semper invidia a bona voluntate discordat, mox ut haec mentem ceperit, in hoc saeculo nihil amare, nihil unquam appetere, nihil vel sine appetitu possidere. Quos bene Isaias intuens, ait: Qui sunt isti, qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas ? Vidit quippe terrena eos despicere, mente coelestibus propinquare, verbis pluere, miraculis coruscare. Et quos a terrenis contagiis sancta praedicatio et sublimis vita suspenderat, hos volantes 1453 pariter et nubes appellat. Fenestrae autem nostri sunt oculi, quia per ipsos anima respicit quod exterius concupiscit. Columba vero simplex est animal, atque a malitia fellis alienum. Quasi columbae ergo ad fenestras suas sunt, qui nihil in hoc mundo concupiscunt, qui omnia simpliciter aspiciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
reuertentes ad beatissimi ꝑ̃cepta ioħis.
paremus dño uiã: rectas faciamꝰ semitasᷤ
nera bonȩ uoluntatis. otuculas suas
multis iã ꝑiculis fessas benignissimꝰ pa¬
storinquirat: ut sicut debaptistȩ dñici
hodie natiuitate gaudemꝰ. ita de dĩ nr̃i
reconciliatione lȩtem᷑: cui ẽ honor & gła¬

Expanded text:
revertentes ad beatissimi praecepta Joannis, revertentes ad beatissimi praecepta Joannis, paremus Domino viam, rectas faciamus semitas nera bonae voluntatis, oviculas suas, multis jam periculis fessas, benignissimus pastor inquirat: ut, sicut de Baptistae dominici hodie nativitate gaudemus, ita de Dei nostri reconciliatione laetemur: cui honor et g
Abbreviated transcription (Latin):
tate cõpescit. Uiã dño parat. qui idolorũ
uana. atq om̃ium suꝑstitionũ figm̃ita
conculcans: unũ dĩ uiui cultũ & fidẽ ue¬
ritatis inquirit. Quicũq gͦ uoluptuosi ᷤ
scłi huiꝰ languet illecebris. cupiditatib
auariciȩ feruentis insanit: in frat̃na odia
feralis inuidiȩ facib inardescit. atq ad
contumeliã dĩ om̃ipotentis ꝑ amfractas
demonũ semitas erraticus uiator incedit:
ñ parat dño uiã. sed inimico miser suo
exitiabilẽ in semet ipsũ patefacit ingressũ.
Hi mores et uita huiꝰmodi. ampla itine¬
ra et largissimas uias. barbaris nationi¬
b in exitiũ cõmunis salutis aꝑiunt. hi
mores plebẽ dei inimicis gentib iugo
miserȩ captiuitatis addicunt. hi mores
armatos dissipant popłos. et munitaᷤ
diruunt ciuitates. Et quid plura km̃ni:
Quicquid potentiȩ. quicquid uiriũ ui¬
nichil fusa ad dm̃ supplicatione ꝓfici¬

Expanded text:
tate compescit. Viam Domino parat, qui idolorum tate compescit. Viam Domino parat, qui idolorum vana, atque omnium superstitionum figmonta conculcans, unum Dei vivi cultum, et fidem veritatis inquirit. Quicunque vero voluptuosis saeculi hujus languet illecebris, cupiditatibus avaritiae ferventis insanit, in fraterna odia feralis invidiae faucibus inardescit atque ad contumeliam Dei omnipotentis, super anfractas daemonum semitas erraticus viator 210 incedit: non parat Domino viam, sed inimico miser suo exitiabilem in semetipsum patefacit ingressum. Hi mores, et vita hujusmodi ampla itinera, et largissimas vias barbaris nationibus in exsilium communis salutis aperiunt. Hi mores plebem Dei inimicis gentibus jugo miserae captivitatis addicunt. Hi mores armatos dissipant populos, et munitas diruunt civitates. Ecquid plura, carissimi? Quidquid potentiae, quidquid virium vinihil fusa ad Deum supplicatione posci
Abbreviated transcription (Latin):
ante illũ in spũ & uircute helye.Ioħes
ir. sp̃u & uirtute helyȩ dñm p̃cedere
Uere dignus beatus ioħes. cuius ꝓphetica
ẽet natuitas: qui & de parentib illis qͦrũ
ẽẽt desꝑata posteritas. dĩ munere nascere¬
tur. Nã tanta auctoritate tantoq: docen¬
di pondere in uocẽ sc̃e p̃dicationis erupit.
ut & instantẽ dñi nunciaret aduentum:
et insemitas rectas male uiuentiũ prauita¬
aduentanti de celo iudici. purgato a uiciis
pectore simplicis cordis habuaculũ p̃para.¬
re: Quid ẽ rectas facite semitas dĩ. nisi ut
tales actuũ tuoꝵ tibi munias uias. qͦs
ꝑambulare ꝓpicius ueniens ad te dñs de-¬
lectetur: Ille uiã dño suo parat.qui luxu¬
riantis carnis respuens uoluptates: toto
mentis suȩ sp̃u suspensus addm̃. uigore
se castitatis accingit. Oꝑtimã parat dño
uã. qui cogitationes suas auariciȩ flucti¬
b estuantes:serenȩ conscientiȩ tranquilli¬

Expanded text:
ante illum in spiritu et virtute Eliae. Joannes ante illum in spiritu et virtute Eliae. Joannes in spiritu et virtute Eliae Dominum praecedereatus Joannes, cujus prophetica esset nativitas, qui et illis de parentibus, quorum esset desperata posteritas, Dei munere nasceretur. Nam tanta auctoritate, tantoque docendi pondere in vocem sanctae praedicationis 209 erupit, et instantem Domini nuntiaret adventum, et in semitas rectas male viventium dirigeadventanti de coelo judici, purgato a vitiis pectore, simplicis cordis habitaculum praeparare? Quid est, rectas facite semitas Dei, nisi ut tales actuum tuorum tibi munias vias; quas perambulare propitius veniens ad te Dominus delectetur? Ille viam Domino suo parat, qui luxuriantis carnis respuens voluptates, toto mentis suae spiritu suspensus ad Deum, vigore se castitatis accingit. Optimam parat Domino viam, qui cogitationes suas avaritiae fluctibus aestuantes, serenae conscientiae tranquilli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dexteram solent significari. hominib
se ꝓmutere monstraret: illis maxime qͥ
ꝑ cordis sui mundiciã iꝑsi altare aure¬
um effici. qui ꝓpe ingressũ regni cȩle¬
stis sedula cogitatione assistere: qͥ aro¬
mata orationũ ꝑ ignẽ amoris dõ incen-¬
dere. qui dicere possint cũ ꝓpħ̃a. Diriga.¬
turoratio mea sicut incensũ in conspe-

Expanded text:
per dextram solent figurari, hominibus per dextram solent figurari, hominibus se promittere monstraret: illis maxime qui per cordis sui munditiam ipsi altare aureum effici, qui prope ingressum regni coelestis sedula cogitatione assistere, qui aromata orationum per ignem amoris Deo incendere, qui dicere possunt cum Propheta: Dirigatur oratio mea sicut inc
Abbreviated transcription (Latin):
statu temporis. et loci situ in qͦ apparuit:
gr̃e quam euangłizare uenerat testimo¬
nium ꝑhibet. Tempore quippe oblationiᷤ
sacerdoti apparuit. ut uerũ se ȩt̃numq
pontificẽ. uerã ꝓ mundi salute hostiã
uenturã predicare signaret. Stabat iux¬
ta altare incensi. ut noui testam̃ti ꝑre¬
conem se uenisse doceret. Duo nãq alta¬
ria erant in templo. quȩ duo testam̃ta
signant in ȩccłia. Primũ altare holocau¬
sti ere cooꝑtum. etante fores tẽpli ad of-¬
ferendas uictimas et sacrificia positũ.
qd carnales ueteris testam̃ti cultores si¬
gnificat. Deinde altare incensi auro tectũ.
ꝓpe ostium scĩscõꝵ ad adolenda thimia¬
mata erat statutũ: qđ interiorẽ ꝑfectio¬
remq noui testam̃ti & cultoꝵ illius gr̃am
designat. Stabat etiã a dextris eiusdẽ
altaris. ut ñ terrena & infima. sed gau¬
dia cȩlestis et sempit̃nȩ beatitudinis quȩ

Expanded text:
statu temporis, et loci situ in quo apparuit, statu temporis, et loci situ in quo apparuit, gratiae quam evangelizare venerat, testimonium perhibet. Tempore quippe oblationis sacerdotii apparuit, ut verum se aeternumque pontificem veram pro mundi salute hostiam venturam praedicare signaret. Stabat juxta altare incensi, ut Novi Testamenti praeconem se venisse doceret. Duo namque altaria erant in templo, quae duo Testamenta signant in Ecclesia. Primum altare holocausti aere coopertum, et ante fores templi ad offerendas victimas et sacrificia positum, quod carnales Veteris Testamenti cultores significat. Deinde altare incensi auro tectum, prope ostium Sancti sanctorum, ad adolenda thymiamata erat statutum, quod interiorem perfectioremque Novi Testamenti et cultorum illius gratiam designat. Stabat etiam a dextris ejusdem altaris, ut non terrena et infima, sed gaudia coelestis et sempiternae beatitudinis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c semel oblatus ad multoꝵ exhauri-¬
enda peccata. sccło sine peccato apparebit
expectantib se in salutẽ. Qd̃ autẽ ꝑon¬
tifice ad rogandũ ingrediente. neminẽ
hominũ hominũ in tabernaculo ẽẽ li¬
cebat. donec exiret: infirmitatẽ sc̃ȩ eccłiȩ
designat. quȩ ꝓ fide eius pati necdũ erat
idonea. Qđ in ipsis patefactum ẽ apłis:
qui inchoata eadẽ passione illius om̃s
relicto eo fugerunt. Egrediebatur autẽ
expleta expiatione pontifex: ut & aliis
tabernaculũ intrandi facultas daretur.
quia ꝓfecto suȩ sacrificio passionis appa
uantia festiuitatis legalis latius expo¬
suimus: ut agnosceret caritas ura quã
congruenter in ea noua gr̃ȩ preconia
sumpserint exordiũ. in qua tã multi¬
pliciter opus eiusdẽ gr̃e. et totius
mundi redemptio signabatur. Apparuit
autẽ oranti ⁊achariȩ angłs. stans a dextris
altaris incensi. Qui notandũ qd ñ solũ
uirtute sermonũ quos ꝓtulit. uerũ etiã

Expanded text:
multorum exhaurienda peccata, secundo sine peccato apparebit exspectantibus se in salutem . Quod autem pontifice ad rogandum ingrediente sanctuarium, nemini hominum in tabernaculo esse licebat donec exiret, infirmitatem sanctae Ecclesiae designat, quae pro fide ejus pati necdum erat idonea. Quod in ipsis patefactum est apostolis qui, inchoata eadem passione illius, omnes relicto eo fugerunt. Egrediebatur autem expleta expiatione pontifex, ut et aliis tabernaculum intrandi facultas daretur, quia perfecto suae sacrificio passionis, appavantia festivitatis legalis latius exposuimus, ut agnosceret charitas vestra quam congruenter in ea nova gratiae praeconia sumpserint exordium, in qua tam multipliciter opus ejusdem gratiae et totius mundi redemptio significabatur. Apparuit autem oranti Zachariae angelus, stans e dextris altaris incensi. Quo notandum quod non solum virtu
Abbreviated transcription (Latin):
Erant autẽ iusti ambo ante dm̃. inceden¬¬
tes in om̃ib mandatis & iustificationib
dñi sine querela. Sepe contingit ut hi qͥ
iam ꝑfecti hominũ estimatione iudican¬
tur. adhuc in ocłis int̾m arbitri. minꝰ
aliquid ꝑfectionis habeant. Et rursus
oꝑib immoderatius studendo: dũ sine
scientia dõ placere appetunt. ꝓximoꝵ
ocłos offendant. Aqua utraq rep̃hen¬
sione parentes beati iob̾is immunes ẽẽ
declarant᷑. De quib cũ dictũ ẽẽc. erart
autẽ iusti ambo: continuo subnectit᷑.
ante dm̃. Et cũ adiunctũ eẽt. inceden¬
tes in om̃ib mandatis et iustificatiõib
dñi: mox infert᷑. sine querela. Acsi aꝑte
dicatur. Adeo se in actib parit & co¬
gitationib suis circũ specte agebant.
ut et diuinis obtutib in occulto. et hu¬
mano foris iudicio placerent: iuxta illud

Expanded text:
usti ambo ante Deum, incedenusti ambo ante Deum, incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela. Saepe contingit ut hi qui jam perfecti hominum aestimatione judicantur, adhuc in oculis interni arbitri, minus aliquid perfectionis habeant; et rursus operibus immoderatius studendo, dum sine scientia Deo placere appetunt, proximorum oculos offendant. A qua utraque reprehensione parentes beati Joannis immunes esse declarantur, de quibus cum dictum esset, Erant autem justi ambo, continuo subnectitur, ante Deum; et cum adjunctum esset, Incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini, mox infertur, sine querela. Ac si aperte dicatur, Adeo se in actibus pariter et cogitationibus suis circumspecte agebant, ut et divinis obtutibus in occulto, et humano foris judicio placerent, juxta illud
Abbreviated transcription (Latin):
tifices cũ subiectis sibi sacerdotib ꝑ oc̃to
nos ministrarent dies: hoc ẽ a sabbato
usq ad sabbatũ. et cũ om̃s gradu sacerdo¬
tali ẽẽnt ęquales: unus tam̃ in eis qui
dignior uideretur. speciali reuerentia ac¬
potestate p̃minens: sũmi sacerdotis no¬
men haberet. Qui autẽ ordo partiũ ea-¬
rundem seruati deberet. missa corã dauid
rege & principib familiarũ sacerdotaliũ
et leuiticarũ sorte querebat᷑. In quarũ di¬
stributione sortiũ. abia de cuius uice &
genere Zacharias oritur. octauo loco po¬
situs inuenitur. Et recte p̃co noui testam̃¬
ti. in quo gła resurrectionis mundo decla¬
ratur. loco octaue sortis nascit᷑: quia et
dñs nr̃ una sabbati quȩ ẽ a die conditio¬
nis octaua resurrexit a mortuis. et nobis
post sex huuis scłi etates. ac septimã quietis
animarũ quȩ ẽ inalia uita: octaua iã ȩtas
ꝑpetuȩ resurrectionis in fine ꝓmittit᷑.¬

Expanded text:
tifices cum subjectis sibi sacerdotibus, tifices cum subjectis sibi sacerdotibus, nos ministrarent dies, hoc est, a sabbato usque ad sabbatum. Cumque omnes sacerdotali gradu essent aequales, unus tamen in eis, qui dignior potestate praeeminens, summi sacerdotis nomen haberet. Qui autem ordo partium earumdem servari deberet, missa coram David rege et principibus familiarum sacerdotalium, et Levitarum sorte quaerebatur. In quarum distributione sortium, Abia, de cujus vice et genere Zacharias oritur, octavo loco positus invenitur. Et recte praeco Novi Testamenti, in quo gloria resurrectionis mundo declaratur, loco octavae sortis nascitur: quia et Dominus noster una sabbati, quae est a die conditionis octava, resurrexit a mortuis, et nobis post sex hujus saeculi aetates, ac septimam quietis animarum, quae est in alia vita, octava jam aetas perpetuae resurrectionis in fine promittit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃parare curauit. Unde etiã cantores sta¬
tuit. qui tẽpore sacrificii cotidie psalmoᷤ
cũ melodia resonarent: atq animos ppli
circũstantis ad memoriã amorẽq cȩlestiũ.
ñ solũ sublimitate uerboꝵ quȩ dicebant᷑:
sed etiã suauitate sonoꝵ qua dicebantur
erigerent. Uolensq ut crescente cultu &
magnificentia templi. decus qͦq ministe-¬
rii illius et ministrantiũ cresceret cetus:
conuocauit om̃em ꝓgeniẽ filioꝵ aaron:
et eos udelicet qui de elearar. & illos qͥ de
ithamar stirpe descenderant. diuisitq eos
in partes iuginti quatuor. ac dehis singu¬
lis singulos pontifices eligens: ceteros
qui in partib erant sacerdotii minoris.
qui nunc presbiteratus uocatur. officio
fungi precepit:ea uidelicet ꝓuisione. ut
dũ quilibet pontificũ uita decederet:
quicunq in eius parte optimus putaret᷑.
c.pontificatus succederet. Quas uidelicet
partes talit̾ ordinauit. ut singuli ꝑon¬

Expanded text:
praeparare curavit. Unde etiam cantores stapraeparare curavit. Unde etiam cantores statuit qui tempore sacrificii quotidie psalmos cum melodia resonarent, atque animos populi circumstantis ad memoriam amoremque coelestium, non solum sublimitate verborum quae dicebantur, sed etiam suavitate sonorum qua dicebantur, erigerent. Volensque ut crescente cultu et magnificentia templi, decus quoque ministerii illius et ministrantium cresceret coetus, convocavit omnem progeniem filiorum Aaron, et eos videlicet qui de Eleazar, et illos qui de Ithamar stirpe descenderant, divisitque hos in partes viginti quatuor, ac de his singulis singulos pontifices eligens, caeteros qui in partibus erant sacerdotii minoris, qui nunc presbyteratus vocatur, officio fungi praecepit, ea videlicet provisione ut dum quilibet pontificum vita decederet, quicunque in ejus parte optimus putaretur, ei in pontificatu succederet. Quas videlicet partes taliter ordinavit ut singuli pon
Abbreviated transcription (Latin):
sticiȩ ꝑfectionis auctoritatẽ sibi predi¬
terni pontificatus ostenderet. qͥa indu¬
bius melioris pontificatus preco & pre¬
cursor existeret: Si uero frat̃nitatem
ur̃am audire delectat. quis sit abia de
cuiꝰ uice zacharias genus duxisse ꝑhibet᷑:
hic tẽporib dauid regis sũmus sacerdos¬
erat. Siquidẽ iubente dño ꝑ moysen: pͥmo
unus in lege pontifex aaron ẽ constitutꝰ.
postcuiꝰ mortẽ eleazar filius euis sacer¬
dotium susceꝑit: et hoc quoq mortuo.
finees filius eiꝰ sacerdotii successor extitit᷑.
et sicusq ad tẽꝑora dauid ꝑ annos circit
quadringentos septuaginta unus post
unũ extitere pontificatus heredes. At uͦ
dauid cũ magno feruens studio religiomiꝰ
templũ dño condere desiderasset. dñs
autẽ magis hoc ꝑ filiũ eius salomonem
uellec impleri: nichilominꝰ ipse dauid
om̃ia quȩ ad futurã eiusdẽ tẽpli constru¬
ctionem uel reuerentiã ꝑtinerent sollicituᷤ

Expanded text:
stitiae perfectioris auctoritatem sibi praedistitiae perfectioris auctoritatem sibi praediterni pontificatus ostenderet quia non dubie melioris pontificatus praeco et praecursor existeret? Si vero fraternitatem vestram audire delectat quis sit Abia, de cujus vice Zacharias genus duxisse perhibetur, hic temporibus David regis summus erat sacerdos. Siquidem jubente Domino per Moysen, primo unus in lege pontifex Aaron est constitutus, post cujus mortem Eleazar filius ejus sacerdotium suscepit. Et hoc quoque mortuo, Phinees filius ejus sacerdotii successor exstitit, et sic usque ad tempora David per annos circiter quadringentos septuaginta, unus post unum exstitere pontificatus haeredes. At vero David cum magno fervens studio religionis templum Domino condere desiderasset, Dominus autem magis hoc per filium ejus Salomonem vellet impleri, nihilominus ipse David omnia quae ad futuram ejusdem templi constructionem vel reverentiam pertinerent, sollicitus
Abbreviated transcription (Latin):
tis uictimis legalib. idem sacrificii genꝰ
in mysteriũ sui corporis et sanguinis
in nouo testam̃to offerendũ instituit.
Quis ergo congruentius translationẽ
legalis et substitutionẽ euangłici sacer¬
dotii. quã summi iuxta legẽ sacerdotis
filius ꝓphetaret: Qui cũ & ipse sum¬
mus sacerdos scdm legẽ existere posse¬
uideretur. maluit docente intrinsecꝰ
incõmutabili ratione ueritatis. noui
sacerdotii preco quã sucessor & heres exi¬
stere ueteris: maluit doctus in sp̃u uoca¬
tis in desertũ popłis noui testam̃ti sa¬
cramenta p̃dicare. quã ad se uenienti¬
bus in templũ gloriosissimo illo tunc
temporis sacerdotii ueteris officio p̃esse.
Pretulit longã solitudinis sitim & ȩsu¬
riem continins hostiarũ sollẽniis. pilis¬
camelorũ et cinctui zone pelliciȩ auro tex¬
tas pontificũ postposuit stolas. Utquid
enĩ hoc fr̃s mei. nisi ut is qui merito iu¬

Expanded text:
tis victimis legalibus, idem sacrificii genus tis victimis legalibus, idem sacrificii genus in mysterium sui corporis et sanguinis in Novo Testamento offerendo instituit. Quis ergo congruentius translationem legalis, ut substitutionem evangelici sacerdotii, quam summi juxta legem sacerdotis filius prophetaret? Qui cum et ipse summus sacerdos secundum legem existere videretur posse, maluit docente intrinsecus incommutabili ratione veritatis novi sacerdotis praeco, quam successor et haeres existere veteris. Maluit doctus in spiritu vocatis in desertum populis Novi Testamenti sacramenta praedicare, quam ad se venientibus in templum, gloriosissimo illo tunc temporis sacerdotii veteris officio praeesse. Praetulit longam solitudinis sitim et esuriem continuis hostiarum solemniis, piliscamelorum et cinctui zonae pelliceae, auro textas pontificum postposuit stolas. Ut quid enim haec, fratres mei, nisi ut is qui merito ju
Abbreviated transcription (Latin):
Iustis quippe parentib ẽ genitus. ut eo
confidentius iusticiȩ ꝑrecepta popłĩs da¬
ret: quo hȩc ipse ñ quasi nouicia didicis¬
set. sed uelut hereditario iure a ꝓgeni¬
torib accepta seruaret. De sacerdotali
ꝓsapia ortus ẽ: ut eo potentius muta-¬
tionem sacerdotii p̃conaretur. qͦ ipsũ
ad sacerdotale genus ꝑtinere claresceret.
Redemptor etenĩ nr in carne apparens.
sicut rex nob̾ fieri dignatus ẽ regnũ cȩle¬
ste tribuendo: ita etiã pontifex factus
ẽ. semet ipsũ ꝓ nob̾ offerendo hostiã dõ¬
in odorẽ suauitatis. Unde scriptũ ẽ. Iu¬
rauit dñs & ñ pęnitebit eũ. tu es sacer¬
dos in ȩĩnum scd̾m ordinẽ melchisedech.
Melchisedech quippe ut legimꝰ sacerdos
dei sũmi. longe legalis sacerdotii tẽpo¬
ra precessit: offerens deo panẽ & timũ.
Et ideo redemptor ñr sacerdos ẽẽ dicit᷑
scđd̾m ordinẽ melchisedech: quia abla¬

Expanded text:
Justis quippe parentibus est genitus, ut eo Justis quippe parentibus est genitus, ut eo confidentius justitiae praecepta populis daret, quo haec ipse non quasi novitia didicisset, sed velut haereditario jure a progenitoribus accepta servaret. De sacerdotali prosapia ortus est, ut eo potentius imitationem sacerdotii praeconaretur, quo ipsum ad sacerdotale genus pertinere claresceret. Redemptor etenim noster in carne apparens, sicut rex nobis fieri dignatus est regnum coeleste tribuendo, ita etiam pontifex factus est semetipsum pro nobis offerendo Deo hostiam in odorem suavitatis. Unde scriptum est: Juravit Dominus et non poenitebit eum , tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Melchisedech quippe, ut legimus, sacerdos Dei summi, longe legalis sacerdotii tempora praecessit, offerens Deo panem et vinum. Et ideo Redemptor noster sacerdos esse dicitur secundum ordinem Melchisedech, quia abla
Abbreviated transcription (Latin):
in carne dñs & redemptor noster.
multos dispensationis suȩ testes
premisit & nuncios:qui diuersiᷤ
temporib. diuersis israheliticȩ plebis
tribub orti. ñ diuersa fide. sed uno eo¬
demq ꝑ om̃ia sensu: eiusdẽ incarnati-¬
onis mysteriũ ꝓphetando precinerent.
horũ ultimus et quasi limes quidã legiᷤ
et euangłii. figurȩ & ueritatis. ioh̃es ap¬
paruit: dño attestante qui ait. Lex &
ꝓpħe usq ad ioħem. exeo regnum di
euangłizatur. Unde etiã plusquã ꝓphe¬
ta dictus ẽ: quia quem ceteri alonge
ꝓphetando solum p̃dixerant.ille & pri¬
mo uenturũ ꝓphetando signauit: &
mox uenientem ostendendo monstrauit.
Qui certe gr̃a dispensationis. ñ solum
iustis. sed & de pontificali stirpe ortis
parentib natus asseritur. Huit enĩ sa¬
cerdos sicut ex lectione euangłica audi¬
uimus. nomine ⁊acharias de uice abia:
et uxor illi de filiab aaron: et nom̃ eiuᷤ
elisabeth. Erant autẽ iusti ambo ante dm̃

Expanded text:
in carne Dominus et Redemptor noster multos dispensationis suae testes praemisit et nuntios, qui diversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu, ejusdem incarnationis mysterium prophetando praecinerent. Horum ultimus et quasi limes quidam legis et Evangelii, figurae et veritatis Joannes apparuit, Domino attestante qui ait: Lex et prophetae usque ad Joannem, ex eo regnum Dei evangelizatur . Unde etiam plus quam propheta dictus est, quia quem caeteri a longe prophetando solum praedixerant, ille et primo venturum prophetando signavit, et mox venientem ostendendo monstravit. Qui certe gratia dispensationis non solum justis, sed et de pontificali stirpe ortis parentibus natus asseritur. Fuit enim sacerdos, sicut ex lectione evangelica audivimus, nomine Zacharias, de vice Abia, et uxor illi de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. Erant autem justi ambo ante Dominum.
Abbreviated transcription (Latin):
rauit: recte p̃conium gr̃e ipso etiã suo no¬
mine signauit. Meritoq in eiꝰ natiuitate
multis exultandũ predicitur. ꝑ quẽ suȩ
regenerationis mundo auctor ostendit᷑.
Erit enĩ magnus corã dño. Notandũ qd̃
idem laudis p̃conium iohanni ab angłõ.
qd ab euangłista parentib fertur illiꝰ.
Et illi enĩ iusti aute dm̃. & hic corã dño
magnus ẽe ꝑhibetur. Quã magnus autẽ

Expanded text:
zavit, recte praeconium gratiae ipso etiam suo nozavit, recte praeconium gratiae ipso etiam suo nomine signavit. Meritoque in ejus nativitate multis exsultandum praedicitur, per quem suae regenerationis mundo auctor ostenditur. Erit enim magnus coram Domino. Notandum quod idem laudis praeconium Joanni ab angelo quod ab evangelista parentibus fertur illius. Et illi enim justi ante Deum, et hic coram Domino magnus esse perhibetur. Quam magnus au
Abbreviated transcription (Latin):
quem et maximo peccatoꝵ languore ue¬
xatum: & insuꝑ aliemgene regis dñio pres¬
sum nouerat. Unde angłico oraculo & se ex¬
auditũ cognouit a dõ. et qͦ ordine salus
quã querebat ẽẽt aduentura didicit. qͥa
uidelicet nasceretur sibi filius. qͥ ꝓpheta
et doctor eximius existens: eundẽ popłm ad
uiã ueritatis sꝑemq ꝓmerendȩ salutis con-¬
uerteret. & mox sequeretur ipse saluator:qͥ¬
& exultatio: et multi in natiuitate eiꝰ gau¬
debunt. Magnȩ laudis ẽ & uirtutis indi¬
cium. qͦtiens in scripturis hominib a dõ
nom̃ imꝑonit᷑ uel mutat᷑. Bene autẽ pre¬
cursor redẽptoris nr̃i iohannes uocari u¬
betur. Iohannes quippe dñi gr̃a. siue in qͦ
ẽ gr̃a dicit᷑. quia et ipse specialẽ pre ceteriᷤ
scĩs eiusdem p̾cursionis gr̃am accepit. &
inauditã eatenus mundo cȩlestis ingres¬
sus gr̃ãm p̃dicare aduenit. Qui gͦ & gr̃a
plenus extitit. et ceteris dĩ gr̃am euangłi¬

Expanded text:
quem et maximo peccatorum languore vexatum, et insuper alienigenae regis dominio pressum noverat. Unde angelico oraculo et se exauditum cognovit a Domino, et quo ordine salus quam quaerebat esset adventura didicit: quia videlicet nasceretur sibi filius qui propheta et doctor eximius existens, eumdem populum ad viam veritatis spemque promerendae salutis converteret, et mox sequeretur ipse Salvator, qt exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Magnae laudis est et virtutis indicium, quoties in Scripturis hominibus a Deo nomen imponitur vel mutatur. Bene autem praecursor Redemptoris nostri Joannes vocari jubetur, Joannes quippe Domini gratia, sive In quo est gratia, dicitur, quia et ipse specialem prae caeteris sanctis ejusdem praecursionis gratiam accepit, et inauditam eatenus mundo coelestis ingressus gratiam praedicare advenit. Qui ergo et grai gratiam evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
hannis & uitȩ et predicationi multum
congruit: qui et ipse a mundanis uacanᷤ
oꝑib cȩlestib solũ studiis ac desideriis
animũ dabat. & conuenientes ad se tur¬
bas a malis oꝑib abstinere. ac ꝑ pęniten-¬
tiam fidẽq expiari. et xp̃o consecrari do¬
cebat. quia tempus iã diuinȩ ꝓpiciatio-¬
nis instaret. in qua cunctis pie queren¬
tib regni celestis pateret ingressus. Qđ̾
autẽ hac die pontifex sc̃uarium & taber-¬
naculum testimonii. atq altare. sacerdo¬
tes quoq et uniuersũ popłm expiare
iussus ẽ: iohannes ipse quis sit iste pon¬
tifex quȩ hȩc expiatio manifestat. cũ illo
ueniente ad baptismũ suũ loquit᷑ dicens.
Ecce agnus dĩ: ecce qui tollit peccata mũ

Expanded text:
annis et vitae et praedicationi multum annis et vitae et praedicationi multum congruit, qui et ipse a mundanis vacans operibus, coelestibus solum studiis ac desideriis animum dabat, et convenientes ad se turbas a malis operibus abstinere, ac per poenitentiam fidemque expiari, et Christo consecrari docebat: quia tempus jam divinae propitiationis instaret, in quo cunctis pie quaerentibus regni coelestis pateret ingressus. Quod autem hac die pontifex sanctuarium et tabernaculum testimonii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum expiare jussus est, Joannes ipse quis sit iste pontifex, quae haec expiatio manifestat, cum illo veniente ad baptismum suum loquitur, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata
Abbreviated transcription (Latin):
nia ponere: longius multo singula suf¬
agantur exponere. Unde hoc maximȩ li¬
bet ũix frat̃nitatis aurib intimare. qͣm
conuenient̃ electũ sit tempꝰ. in qͦ p̃curso¬
ris dñi natiuitas et uirtus futura nun¬
ciaretur. Septimꝰ quippe m̃sis et deci¬
ma huius dies sacratissimo huic mira¬
culo dedicatur: quia nimirũ ille nasci¬
turus ꝑ̃dicebatur. qͥ consũmationem
obseruantiȩ legalis. et euangłice gr̃e ꝑre¬
dicaret initiũ. quia ortus monstrabat᷑
illius. qui pͥmus om̃ium & uenire & iã
adesse ostenderet dñm saluatorẽ. De qͦ
scriptũ ẽ. Finis enĩ legis xp̃e: ad iusti¬
ciam om̃i credenti. Nam et septenario
ꝓpt̃ sabbatũ. et denario numero ꝓpt̃
decalogũ. legis adimpletio recte figura¬
tur. Dies hec ꝓpiciationis erat. & ex¬
piationis: in qua ppłs om̃is ab oꝑibus
uacare.et ꝑ orationes atq abstinentiã
afsligi et castigari p̃ceptus ẽ. Qđ beati io¬

Expanded text:
nia ponere, longius multo singula sufnia ponere, longius multo singula sufEcclesia agantur, exponere. Unde hoc maxime libet vestrae fraternitatis auribus intimare, quam convenienter electum sit tempus, in quo praecursoris Domini nativitas, et virtus futura nuntiaretur. Septimus quippe mensis, et decima hujus dies sacratissimo huic oraculo dedicatur, quia nimirum ille nasciturus praedicabatur qui consummationem observantiae legalis, et evangelicae gratiae praedicaret initium: quia ortus monstrabatur illius, qui primus omnium et venire, et jam adesse ostenderet Dominum salvatorem, de quo scriptum est: Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Nam et septenario propter sabbatum, et denario numero propter decalogum, legis adimpletio recte figuratur. Dies haec propitiationis erat et expiationis, in qua populus omnis ab operibus vacare, et per orationes atque abstinentiam affligi et castigari praeceptus est. Quod beati Jo
Abbreviated transcription (Latin):
decima die m̃sis: quȩ dies ꝓpiciationis
siue expiationis uocabat᷑. quia uidelicet
oblatis in altare holocausti uictimis.
sanguis in sc̃a scoꝵ ad expiandũ inferebat᷑.
Hec sangus solũ ibi asꝑgebatur: sed & thy¬
miama adolebat᷑. qdđ in p̃senti lectione
zacharias memoratur fecisse. Dicit gͦ de
hac sollẽnitate dñs moysi. Mense septimo
decima die m̃sis. affligetis animas ũraᷤ:
nullũq facietis opus. Expiabit autem¬
monii atq altare: sacerdotes quoq et
uniuersũ popłm. Eritq hoc uob̾ legiti¬
mum sempit̃num. ut oretis ꝓ filiis isrł:
et ꝓ cunctis peccatis eoꝵ semel in anno.
Et paulo suꝑius cũ ritũ eiusdẽ expia¬
tionis doceret: ait int̃ alia. Nullus ho-¬
minum sit in tabernacło quando pon¬
tifex ingreditur sc̃uarium ut roget ꝓ se
et ꝓ domo sua. et ꝓ uniuerso cetu isrł.
donec egrediat᷑. Longũ ẽ de singłis hu¬
ius diei cerimoniis scripturȩ testimo¬

Expanded text:
decima die mensis, quae dies propitiationis decima die mensis, quae dies propitiationis sive expiationis vocabatur, quia videlicet oblatis in altari holocausti victimis, sanguis in Sancta sanctorum ad expiandum inferebatur. Nec solum sanguis ibi aspergebatur, sed et thymiama adolebatur, quod in praesenti lectione Zacharias fecisse memoratur. Dicit ergo de hac solemnitate Dominus Moysi: Mense septimo, decima die mensis affligetis animas vestras, nullumque facietis opus . Expiabit autemonii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum: eritque hoc vobis legitimum sempiternum, ut oretis pro filiis Israel, et pro cunctis peccatis eorum semel in anno. Et paulo superius, cum ritum ejusdem expiationis doceret, ait inter alia: Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex ingreditur sanctuarium, ut roget pro se, et pro domo sua, et pro universo coetu Israel, donec egrediatur . Longum est de singulis hujus diei caeremoniis Scripturae testimo
Abbreviated transcription (Latin):
rent: Qđ uero sequitur. factũ ẽ autẽ cũ
sacerdotio fungeretur in ordine uicis¬
suȩ ante dm̃. scđm consuetudinẽ sacer¬
dotii sorte exiit ut incensũ poneret
ingressus in templũ dñi: claret quidẽ
om̃ib quia iã redeunte ex ordine sẽpti¬
mana uicis suȩ quȩ ei de uice abia con¬
tigerat. templũ ministraturus intrauit:
sed forte aliquib obscurũ ẽ. qͥa scriptu¬
ra tacere uidetur. quo hȩc sint anni tẽ¬
pore gesta. Quib intimandũ ẽ: quia
nec hoc scriptura pret̃misit. sed ex eo
qđ addidit latenter innuit: et om̃is in¬
quiens multitudo erat popłi orans fo¬
ris hora incensi. UNa enĩ tantũmodo
ꝑannũ soliemnitas erat. in qua ponti¬
fice adorandũ sc̃ascõꝵ intrante: nulli
ꝓrsus hominũ intra fores tẽpli rema.¬
nereliceret. sed om̃s tẽpore oblationis
exterius iuberentur orare. Hȩc autẽ erat
statuta sollẽmtas septimo a pascha m̃se.

Expanded text:
rent; quod vero sequitur: Factum est autem, cum rent; quod vero sequitur: Factum est autem, cum sacerdotio fungeretur s ante Deum, secundum consuetudinem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini. Claret quidem omnibus quia jam redeunte ex ordine septimana vicis suae, quae ei de vice Abia contigerat, templum ministraturus intravit; sed forte aliquibus obscurum est, quia Scriptura tacere videtur quo haec sint anni tempore gesta. Quibus intimandum quia nec hoc Scriptura praetermisit, sed ex eo quod addidit latenter innuit; Et omnis, inquiens, multitudo erat populi orans foris hora incensi. Una etenim tantummodo per annum solemnitas erat, in qua pontifice ad orandum Sancta sanctorum intrante, nullum prorsus hominum intra fores templi remanere liceret, sed omnes tempore oblationis exterius juberentur orare. Haec autem erat statuta solemnitas septimo a Pascha  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
lis filius. eo qͦd ẽẽt elysabeth sterilis: &
anibo ꝓcessissent in dieb suis. Diuinitꝰ
ẽ ꝓcuratũ. ut sterili matre & utroq pa¬
rente ꝓuectioris etatis ioħes nasceret᷑.
quatinus etiã ipso ortus eiꝰ miraculo pa¬
tesceret uirũ magnę uirtutis futurũ
eẽ qui nascebatur. ubi desinente omni
lascuna concupiscentiȩ carnalis. con¬
staret quia nulla in conceptione causa
uoluptatis. sed sola cogitata sit spũalis
grã ꝓlis. Sic ysaac filius ꝓmissionis qͥ
in figuram redẽptoris nr̃i factus ẽ obȩ-¬
diens patri usq ad mortẽ: de ueterani ᷤ
parentib et sterili diu matre natus ẽ.
Sic iacob & ioseph patriarchȩ. sic sam¬
son fortissimus ducũ. et ꝓphetarũ exi¬
mius samuel.steriles diu corpore. sed
fecundas sẽꝑ uirtutib habuere geni¬
trices: ut miraculo natiuitatis natorũ
dignitas nosceretur. et ꝓbarent᷑ sublimes
in uita futtiri: qui in ipso uitȩ exortu
conditionis humanȩ iura transeende¬

Expanded text:
s filius, eo quod esset Elizabeth sterilis, et ambo processissent in diebus suis. Divinitus est procuratum ut sterili matre et utroque parente provectioris aetatis Joannes nasceretur, quatenus etiam ipso ortus ejus miraculo patesceret virum magnae virtutis futurum esse qui nascebatur, ubi desinente omni lascivia concupiscentiae carnalis constaret quia nulla in conceptione causa voluptatis, sed sola cogitata sit spiritualis gratia prolis. Sic Isaac filius promissionis, qui in figuram Redemptoris nostri factus est obediens patri usque ad mortem, de veteranis parentibus et sterili diu matre natus est: sic Jacob et Joseph patriarchae, sic Samson fortissimus ducum, et prophetarum eximius Samuel steriles diu corpore, sed fecundas semper virtutibus habuere genitrices, ut miraculo nativitatis, natorum dignitas nosceretur, et probarentur sublimes in vita futuri, qui in ipso vitae exortu conditionis humanae jura transcende
Abbreviated transcription (Latin):
dita ẽ dep̃catio tua. et uxor tua elysabeth
pariet tibi filiũ: ñ ẽ arbitrandũ quia
pontifex qui ꝓ popło oraturꝰ intraue¬
rat. mutato repente animo ꝓ priuatis
negociis cȩꝑit rogare:. maxime ꝓ liberi ᷤ
Aquoꝵ generatione intantũ homo se-¬
nex ac decrepitus spem totã auerterat.
ut neq angło ꝓmittenti crederet nasci
sibi filiũ posse. Sed & hoc certissime sci¬
endum. quia ꝓ ppłi saluatione rogabat.¬

Expanded text:
et uxor tua Elizabeth pariet tibi filium, non est arbitrandum quod pontifex, qui pro populo oraturus intraverat, mutato repente animo, pro privatis negotiis coeperit rogare, maxime pro liberis, a quorum generatione in tantum homo senex ac decrepitus spem totam averterat, ut neque angelo promittente crederet nasci sibi filium posse. Sed hoc certissime sciendum quia pro populi salvatione rogabat
Abbreviated transcription (Latin):
inferre. uel insidiis appetere. qđ fecit qͥ
eum tradidit. & qͥ eum crucifixerunt. Sa¬
ne qd̃ etiam hoc ñ est nude positum. ut
diceretur. & dicent om̃e malũ aduersũ
uos. sed additum ẽ mentientes. additũ
etiam ꝓpt̾ me: ꝓpt̃ eos additũ puto. qͥ
uolunt de ꝑsecutionib & de famȩ suȩ
turpitudine głari. et ideo dicere ad se ꝑ
mala. cũ & uera dicantur. quando de
illoꝵ errom dicunt᷑. et si aliquando etiã
tur: qui ñ scd̃m uerã fidem & catholicã
disciplinam xp̃ianus uocatur. Gaudete¬
est in cęlis. Non hic cȩlos dici puto suꝑiores
partes huius uisibilis mundi. Non enim
merces nr̃a quȩ inconcussa & et̃na ẽẽ de¬
bet. in reb uolubilib & temporalib col¬
locanda est: sed in cęlis dictũ puto in sp̃u¬
alib firmam̃tis. ubi habitat sempiterna
iusticia. in quorũ comparatione terra di¬
citur amia iniqua. cui peccanti dictũ ẽ.

Expanded text:
inferre, vel insidiis appetere: quod fecit qui inferre, vel insidiis appetere: quod fecit qui eum tradidit, et qui eum crucifixerunt. Sane quod etiam hoc non est nude positum, ut diceretur, Et dicent omne malum adversum vos, sed additum est, mentientes; additum etiam, propter me: propter eos additum puto, qui volunt de persecutionibus et de famae suae turpitudine gloriari; et ideo dicere ad se pemala; cum et vera dicantur, quando de illorum errore dicuntur: et si aliquando etiam itur, qui non secundum veram fidem et catholicam disciplinam Christianus sa est in coelis. Non hic coelos dici puto superiores partes hujus visibilis mundi. Non enim merces nostra, quae inconcussa et aeterna esse debet, in rebus volubilibus et temporariis collocanda est; sed in coelis dictum puto in spiritalibus firmamentis, ubi habitat sempiterna justitia. In quorum comparatione terra dicitur anima iniqua, cui peccanti dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sp̃m sc̃m qui datus ẽ nob̃. Non enĩ ista
ꝑpeti fructuosum ẽ: sed ista ꝓ xp̃i nomi¬
ne ñ solũ ȩquo animo. sed etiã cũ exulta¬
tione tolerare. Nam multi heretici nomi¬
ne. xp̃iano animas decipientes. multa ta¬
lia patiuntur: sed idõ excludunt᷑ ab ista
mercede: quia ñ dictũ ẽ tantũ beati qui
ꝑsecutionẽ patiunt᷑. sed additũ est ꝓpter
iusticiã: Ybi autẽ sana fides ñ ẽ. ñ po
test ẽẽ iusticia. quia iustus ex fide uiuit.
neq salutis scismatici aliquid sibi ex ista
mercede ꝓmittant. quia similit̃ ubi cari¬
tas ñ est. ñ potest ẽẽ iusticia. Dilectio enĩ
ꝓximi: malũ ñ oꝑatur. Quã si haberett:
uob̾ maledicent. &dicent om̃e malũ ad
uersum uos. cũ maledicere hoc sit malũ
dicere. sed aliter maledictũ ia¬
ctatur cũ contumelia corã illo cui male¬
dicitur. sicut dño ñr̃o dictum ẽ. ñ ne ue¬
rum dicimꝰ qd samaritanus es & demoni-¬
um habes. alit̃ cum absentis fama leditur.

Expanded text:
 sanctum qui datus est nobis » . Non enim ista perpeti fructuosum est, sed ista pro Christi nomine non solum aequo animo, sed etiam cum exsultatione tolerare. Nam multi haeretici, nomine christiano animas decipientes, multa talia patiuntur: sed ideo excluduntur ab ista mercede, quia non dictum est tantum, Beati qui persecutionem patiuntur; sed additum est, propter justitiam: ubi autem santest esse justitia, quia justus ex fide vivit. Neque schismatici aliquid sibi ex ista mercede promittant: quia similiter ubi charitas non est, non potest esse justitia: dilectio enim proximi malum non operatur , quam si haberent, vobis maledicent, et, Omne malum dicent adversum vos; cum maledicere, hoc sit, malum dicere. Sed aliter maledictum jactatur cum contumelia coram illo cui maledicitur, sicut Domino nostro dictum est, Nonne verum dicimus, quia Samaritanus es, et daemonium habes ? aliter cum absentis fama laeditur,
Abbreviated transcription (Latin):
et sp̃ui. carnalesq concupiscentias haben¬
tes edomitas. fiunt regnũ dĩ. In quo ita
sunt ordinata om̃ia. ut id qd̃ ẽ in homi¬
ne precipuũ & excellens hoc impetret. ce¬
teris ñ reluctantib quȩ sunt nob̾ bestiisq
cõmunia. atq id ipsũ qđ excellit in homi¬
ne idest mens & ratio subiciatur potiori.
qd̃ ẽ ipsa ueritas unigenitus dĩ filius.
Neq enĩ imꝑare inferiorib potest: nisi
suꝑiori se iꝑse subiciat. Et hȩc ẽ pax quȩ
datur in terra hominib bonȩ uoluntatis:
hȩc uita consũmati ꝑfectiq sapientis. De
huiusmodi regno spaciatissimo & ordina¬
tissimo missus ẽ foras princeps huiꝰ scłi:
qui ꝑuersis inordinatisq dñatur. Hac
pace intrinsecus constituta atq firmata.
quascũq ꝑsecutiones ille qͥ foras missus
ẽ formsecus concitauerit. auget głam quȩ
scd̃m dm̃ ẽ. ñ aliquid in illo ȩdificio labe¬
factans. sed deficientib machinis suis

Expanded text:
et spiritui, carnalesque concupiscentias habenet spiritui, carnalesque concupiscentias habentes edomitas, fiunt regnum Dei: in quo ita sunt ordinata omnia, ut id quod est in homine praecipuum et excellens, hoc imperet caeteris non reluctantibus, quae sunt nobis bestiisque communia; atque idipsum quod excellit in homine, id est mens et ratio, subjiciatur potiori, quod est ipsa veritas unigenitus Filius Dei. Neque enim imperare inferioribus potest, nisi superiori se ipse subjiciat. Et haec est pax quae datur in terra hominibus bonae voluntatis ; haec vita consummati perfectique sapientis. De hujusmodi regno pacatissimo et ordinatissimo missus est foras princeps hujus saeculi, qui perversis inordinatisque dominatur. Hac pace intrinsecus constituta atque firmata, quascumque persecutiones ille qui foras missus est, forinsecus concitaverit, auget gloriam quae secundum Deum est; non aliquid in illo aedificio labefactans, sed deficientibus machinis suis
Abbreviated transcription (Latin):
istos amatores dicit ueri & inconcussi
boni. Iuo enĩ cibo saturabunt᷑. de qͦ ipse
dñs dicit. m̃s cibus ẽ ut faciã uoluntatẽ
qua quisquis biberit ut idẽ dicit. fiet
in eo fons aquȩ salientis in uitã ȩt̾nã. Bea-¬
mundo corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt.
Quã ergo stulti sunt. qui dm̃ istis ȩxt̾iorib
oculis querunt: cũ corde uideat᷑. sicut alibi
scriptũ ẽ. & in simplicitate cordis querite
illũ. Hoc ẽ enim mundũ cor: qͦd ẽ simplex
cor. Et quẽadmodũ lum̃ hoc iuderi ñ po¬
test nisi ocłis mundis: ita nec ds uidetur¬
nisi mundũ sit illud qͦ uideri potest. Be¬
ati pacifici: qm̃ ipsi filii dei uocabunt᷑.
In pace ꝑfectio ẽ: ubi nichil repugnat.
Et ideo filii dĩ pacifici: ẽꝑ qm̃ nichil
resistit deo. Et utiq filii. similitudinẽ pa¬
tris habere debent. Pacifici autẽ in semet¬
ipsis sunt. qui om̃s animi sui motus cõpo¬
nentes. & subicientes rationi. idest menti

Expanded text:
ic amatores dicit, veri et inconcussi ic amatores dicit, veri et inconcussi boni, illo ergo cibo saturabuntur, de quo ipse Dominus ait: Meus cibus est ut faciam voluntatem qua quisquis biberit, ut idem dicit, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . Beamundi corde; quoniam ipsi Deum videbunt. Quam ergo stulti sunt qui Deum istis exterioribus oculis quaerunt, cum corde videatur, sicut alibi scriptum est, Et in simillum . Hoc est enim mundum cor, quod est simplex cor, et quemadmodum lumen hoc videri non potest, nisi ocnisi mundum sit illud quod videre potest. Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. In pace perfectio est, ubi nihil repugnat, et ideo filii Dei pacifici, quoniam nihiresistit Deo, et utique filii similitudinem patris habere debent. Pacifici autem in semetipsis sunt, qui omnes animi sui motus componentes et subjicientes rationi, id est menti
Abbreviated transcription (Latin):
um. Significat enĩ quandã soliditatẽ &
stabilitatẽ hereditatis ꝑpetuȩ: ubi anima
ꝑ bonũ affectũ tanquã loco suo reqͥescit
sicut corpus in terra. et inde cibo suo alit᷑
sicut corpus ex t̾̃ra. Ipsa est requies & uita
scõꝵ. Mites autẽ sunt qui cedunt inꝓbita¬
tib. & ñ resistunt malo: sed uincunt in
bono malũ. Rixant᷑ ergo immites & dimi¬
cant: ꝓ t̾renis & tẽporalib reb. Beati autẽ
mites: qm̃ ipsi hereditate possidebunt t̃rã.
de qua pelli ñ possunt. Beati lugentes: q̃m
ipsi consolabunt᷑. Tuctus ẽ tristicia de
amissione caroꝵ. Conuersi autẽ ad dm̃: ea
quȩ in hoc mundo cara amplectebantur
amittunt. Non enĩ gaudent his reb qͥb
ante gaudebant: & donec fiat in illis
amor et̃noꝵ. ñnulla mesticia sauciant᷑.
Consolabuntur gͦ sp̃u scõ: qui maxime
ꝓpt̾ea parachtus nominat᷑. idest consola¬
tor. ut temporalẽ amittentes luctũ ȩt̃na
situnt iusticiã: qͥa ipsi saturabunt᷑. Iam¬

Expanded text:
cat enim quamdam soliditatem et stabilitatem haereditatis perpetuae, ubi anima per bonum affectum, tanquam loco suo requiescit, sicut corpus in terra; et inde cibo suo alitur, sicut corpus ex terra: ipsa est requies et vita sanctorum. Mites autem sunt qui cedunt improbitatibus, et non resistunt malo, sed vincunt in bono malum . Rixentur ergo immites, et dimicent pro terrenis et temporalibus rebus: Beati autem mites; quoniam ipsi haereditate possidebunt terram, de qua pelli non possint. 5. Beati lugentes; quoniam ipsi consolabuntur. Luctus est tristitia de amissione charorum: conversi autem ad Deum, ea quae in hoc mundo chara amplectebantur, amittunt: non enim gaudent his rebus, quibus ante gaudebant; et donec fiat in illis amor aeternorum, nonnulla moestitia sauciantur: consolabuntur ergo Spiritu sancto, qui maxime propterea paracletus nominatur, id est consolator, ut temporalem amittentes aeterna sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur. H
Abbreviated transcription (Latin):
se a potentiore adiuuari uult. adiuuet
infirmiorẽ. in qͦ est ipse potentior. Itaq
beati miscdes: qm̃ ipsoꝵ miserebit᷑. Sexto
gradu ẽ cordis mundicia. debona con¬
scientia bonoꝵ oꝑũ. ualens ad contem¬
plandũ illud summũ bonũ. quod solo
puro & sereno intellectu cerni potest.
Postrema est septima ipsa sententia. idest
contemplatio ueritatis. pacificans totũ
hominẽ & suscipiens similitudinem dei.
quȩ ita concluditur. beati pacifici. qm̃ ipsi
filii di uocabuntur. Octaua tanquã ad
caput redit: quia consũmatũ ꝑfectũq
ostendit & ꝓbat. Itaq in pͥma & in octa¬
ua: nominatũ ẽ regnũ cęloꝵ. Beati pau¬

Expanded text:
se a potentiore adjuvari vult, adjuvet se a potentiore adjuvari vult, adjuvet infirmiorem in quo est ipse potentior: itaque Beati misericordes; quia ipsorum miserebitur. Sexto gradu est cordis munditia, de bona conscientia bonorum operum valens ad contemplandum summum illud bonum, quod solo puro et sereno intellectu cerni potest. Postremo est septima ipsa sapientia, id est contemplatio veritatis, pacificans totum hominem, et suscipiens similitudinem Dei, quae ita concluditur: Beati pacifici; quoniam ipsi filii Dei vocabuntur. Octava tanquam ad caput redit; quia consummatum perfectumque ostendit et probat: itaque in prima et in octava nominatum est regnum coelo
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur. Inde uenit ad diuinarũ scriptu¬
rarum cognitionẽ. ubi oportet eã semitã
prebere pietati: ne id qđ imꝑitis uidet᷑
absurdũ. utuꝑare audeat. & ꝑuicacib
concertationib efficiat᷑ indocilis. Inde
iã incipit scire. quib nodis scłi huiꝰ post
carnalẽ consuetudinẽ ac peccata teneat᷑.
Itaq in hoc t̃cio gradu in quo scientia ẽ.
lugetur amissio sũmiboni:quia inhere¬
tur extremis. In quarto autẽ gradu la¬
bor ẽ. ubi uehem̃ter inc̾ubitur. ut sese
animus auellat ab eis. quib pestifera dul¬
cedine innexus ẽ. Hic gͦ esuritur & siti¬
tur iusticia. & multũ necessaria fortitu¬
do: quia ñ relinquit᷑ sine dolore. qđ cũ
delectatione retinetur. Quinto autem
gradu ꝑseuerantib in labore dat᷑ eua¬
dendi consiliũ: quia nisiquisq adiu¬
uetur a suꝑiore. nullomͦ sibi ẽ idoneus.
ut sese tantis miseriarũ implicamentis
expediat. Est autẽ iustũ consiliũ. ut qui

Expanded text:
videatur. Inde venit ad divinarum Scriptuvideatur. Inde venit ad divinarum Scripturarum cognitionem, ubi oportet eam se mitem praebere pietate, ne id quod imperitis videtur absurdum vituperare audeat, et pervicacibus concertationibus efficiatur indocilis. Inde jam incipit scire quibus nodis saeculi hujus per carnalem consuetudinem ac peccata teneatur: itaque in hoc tertio gradu, in quo scientia est, lugetur amissio summi boni, quia inhaeretur extremis. In quarto autem gradu labor est, ubi vehementer incumbitur ut sese animus avellat ab eis quibus pestifera dulcedine innexus est: hic ergo esuritur et sititur justitia, et multum necessaria est fortitudo; quia non relinquitur sine dolore quod cum delectatione retinetur. Quinto autem gradu perseverantibus in labore datur evadendi consilium; quia nisi quisque adjuvetur a superiore, nullo modo sibi est idoneus ut sese tantis miseriarum implicamentis expediat: est autem justum consilium, ut qui