comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pristinã. De qua &e illud in hoc eodem ꝓpħa
dici arbitramur. Illuminare. illumi
gła illius suꝑte ostendetur. & gradient᷑
reges in lumine tuo & gentes in splendore
tuo. quando uenient om̃s filiȩ eiꝰ de
longe. & fili illius in humeris porta¬
buntur. & oꝑient eam cameli madi an
& epha afferentes aurum &e thus. &
greges cedar congregabunt᷑ in ierłm.
ce arietes nabaiotħ ꝓp̾abunt. & erunt
placabiles hostiȩ suꝑ altare dñi. Quodq
in titulo ponitur ꝓphetasse eum sub ozia
& ioathan ce achaz &e ezechia regib uida:
non ut inaliis ꝓphetis confuse intelligen.¬
dum est. ut nesciamus quid sub quo spe.¬
cialiter rege dictum sit: sed usq adfinẽ
uolum inis scriptum refertur. quid seorsũ
sub ozia. & quid sub ioathan. & quid sub
achaz. & quid subezechia ei a dño reue.¬
latum sit. Sciamus quoq ez echiam in
ierłm duodecimo anno romuli qui sui no.¬
minis in italia condidit ciuitatẽ regnare

Expanded text:
pristinam, de qua et illud in hoc eodem Propheta pristinam, de qua et illud in hoc eodem Propheta dici arbitramur: Illuminare, illumingloria illius super te ostendetur: et gradientur reges in lumine tuo, et gentes in splendore tuo: quando venient omnes filii ejus de longe, et filiae illius in humeris portabuntur, et operient eam cameli Madian, et Epha, afferentes aurum et thus: et greges Cedar congregabuntur in Jerusalem, et arietes Nabaioth properabunt, et erunt placabiles hostiae super altare Domini Quodque in titulo ponitur prophetasse eum sub Ozia, et Joatham, et Achaz, et Ezechia, regibus Juda, non ut in aliis Prophetis confuse intelligendum est, ut nesciamus quid sub quo specialiter rege dictum sit: sed usque ad finem voluminis scriptum refertur, quid seorsum sub Ozia, et quid sub Joatham, et quid sub Achaz, et quid sub Ezechia ei a Domino revelatum sit. Sciamus quoque Ezechiam in Jerusalem duodecimo anno Romuli, qui sui nominis in Italia condidit civitatem, regnare
Abbreviated transcription (Latin):
iam albȩ sunt ad messẽ. Istos cordis oculos
&e sponsa habebat in cantico canticorum:
cui sponsus dicit. Uulnerasti cor meum
soror mea sponsa: uno ex oculis tuis. Et
in euangelio legimꝰ. Lucerna corporis
tui. est oculus tuus. In ueteri quoq dicit᷑
instrumento. qđ popłs uiderit uocẽ dĩ.
Ea quo montani deliram̃ta conticeant.
qui in extasi &e cordis amentia ꝓphetas
putat uentura dixisse. Neq enĩ uidere
poterant qđ ignorabant. Scio quosdam
& isaiam sub ꝑsona dñi saluatoris. qđ
captiuitatẽ illius ꝓuintiȩ in nr̃am t̾ram
prȩnunciet. & postea reditũ conscensumq
ad montẽ sc̃m in dieb nouissimis. Quȩ
nos contraria xp̃ianoꝵ fidei uidicantes
uniuersa despicimus. & sequentes hẏsto¬
riȩ ueritatẽ sic int̾p̃tamur sp̃ualiter:
ut quicquid illi de cęlesti ierłm somniant
referamus ad xp̃i eccłiam & ad eos qui
uel ꝓpt̾ peccata egrediuntur ex ea. uel
oh poenitentiam reuertunt᷑ ad sedem

Expanded text:
emper ad Dominum . Istos cordis oculos et sponsa habebat in Cantico canticorum, cui sponsus dicit IV, 9: Vulnerasti cor meum, soror mea sponsa, uno ex oculis tuis. Et in Evangelio legitur: Lucerna corporis tui est oculus tuus . In veteri quoque dicitur instrumento, quod populus viderit vocem Dei . Ex quo Montani deliramenta conticeant, qui in ecstasi, et cordis a mentia Prophetas putat ventura dixisse: neque enim videre poterant quod ignorabant. Scio quosdam et Isaiam sub persona Domini Salvatoris: quod captivitatem illius provinciae in nostra terra praenuntiet, et postea reditum conscensumque ad montem sanctum in diebus novissimis. Quae nos contraria Christianorum fidei judicantes, universa despicimus, et sequentes historiae veritatem, sic interpretamur spiritualiter, ut quidquid illi de coelesti Jerusalem somniant, referamus ad Christi Ecclesiam, et ad eos qui vel propter peccata egrediuntur ex ea, vel ob poenitentiam revertuntur ad sedem
Abbreviated transcription (Latin):
montẽ dnĩ &e domũ dĩ suꝑcapita montiũ
transtulerunt. Qđ testimoniũ isdẽ uerbis
&e micheas ꝓpħa posuit. quẽ in suo loco
exposui. Et eleuabitur suꝑ colles.
Qui in capitib montiũ ostensus est & parat᷑:
iste suꝑ colles eleuabitur. de quib mon¬
tib & collib & incantico canticoꝵ sponsa

Expanded text:
omum Dei super capita montium, transtulerunt. Quod testimonium eisdem verbis et Michaeas propheta posuit: quae in suo loco exposui . Et elevabitur super colles. Qui in capitibus montium ostensus est et paratus, iste super colles elevabitur. De quibus montibus et collibus et in Cant
Abbreviated transcription (Latin):
inhac quȩ secunda est &e inhebraico simi¬
lit̃ continetur. Et miror cur septuaginta
interp̃tes in illa dixerint contra iudeã
Nisi forte quia ibi appellat᷑ gens peccatrix.
popłs plenus peccatis. semeñ pessimum.
filii iniquitatis. &e principes sodomoꝵ
ac popłs gomorrȩ. &e ciuitas meretria.
& cȩtera istuismodi. sensum magis quã
uerbum inter pͥtati sunt: &e hic̃ quia
statim ꝓsꝑa ꝓmittuntur. & erit in nous.¬
simis dieb manifestus mons dñi.
&e domus dĩ insummitate montiũ. ñ cont̾
phetiam intellexer̃. cum &e in illa legen
post comminationẽ ꝓsꝑa. restituã uidiucs
tuos ut fuerunt ce consiliarios sicut anti¬
quitus. post hȩc uocaberis ciuitas iusti
urbs fidelis: & in ista post ꝓsꝑa truculent
sit comminatio. ecce dominator ds exerci¬
tuum auferet ab ierłm & uida ualidum

Expanded text:
in hac quae secunda est, in Hebraico similiter continetur. Et miror cur LXX Interpretes in illa dixerint, contra Judaeat de Jerusalem; nisi forte quia ibi appellatur gens peccatrix, populus plenus peccatis, semen pessimum, filii iniquitatis, et principes Sodomorum, ac populus Gomorrhae, et civitas meretrix, et caetera istiusmodi, sensum magis quam verbum interpretati sunt: et hic quia statim prospera promittuntur: Erit in novissimis diebus manifestus mons Domini, et domus Dei in summitate monprophetiam intellexerunt: cum et in illa legerimus post comminationem prospera: Restituam judices tuos, ut fuerunt prius, et consiliarios tuos sicut antiquitus: post haec vocaberis civitas justi, urbs fidelis; et in ista, post prospera, truculenta sit comminatio. Ecce dominator Dominus exercituum auferet ab Jerusalem
Abbreviated transcription (Latin):
dominicȩ passionis. & ad fidem quȩ post
passionẽ eiꝰ fundauit eccłam.
ost hȩc uocaberis ciuitas uisti. urbs
fidelis. Hȩc ꝑspicue de ȩccłia quȩ in dño
creditura est tam de uideis quam de gen¬
tib ꝓpheticus sermo complectitur :
Urbs autem iusti. hoc est dnĩ saluatoris siue
ipsa iusta uocabitur. de qua dictum est.
Non potest ciuitas abscondi supra montẽ posita.
Fidelem quoq appellans uel metropolim
uxta septuaginta: ostendit abhis esse ap¬
pellandam qui in dño credituri sunt.
Syon iniudicio redimetur. & reducent eam
iniusticia. Et conteret scelestos & peccatores

Expanded text:
passionis, et ad fidem, quae post passionem ejus fundavit Ecclesiam. Post haec vocaberis civitas justi, urbs fidelis. Haec perspicue de Ecclesia, quae in Dominum creditura est tam de Judaeis, quam de gentibus, propheticus sermo complectitur. Urbs autem justi, hoc est, Domini Salvatoris, sive ipsa justa vocabitur, de qua dictum est: Non potest civitas abscondi supra montem posita . Fidelem quoque appellans, vel metropolim juxta LXX ostendit ab his esse appellandam, qui in Domino credituri sunt. Sion in judicio redimetur, et reducent eam in justitiam, et conteret scelestos
Abbreviated transcription (Latin):
& liuor &e plaga tumens. Aut enĩ uerbers
luient corpora. aut plagis tument. aut
hiant uulnerib. Quȩrunus cui hȩc tẽpon
coaptanda sint. Post babiloniã captiuita¬
te sub ⁊orobbabel oe esdra ac neemia
isahel rtuersus est in uideam. & antiqul
itapet statum. Subdiuersis quoqr prinei¬
pierã regio templum augustiuns falm.

Expanded text:
et livor et plaga tumens: aut enim verberibus et livor et plaga tumens: aut enim verberibus livent corpora, aut plagis tument, aut hiant vulneribus. Quaerimus, cui haec tempori coaptanda sint. Post Babylonicam captivitatem sub Zorobabel, et Ezra, ac Neemia Israel reversus est in Judaeam, et antiquum recepit statum. Sub diversis quoque principibus ac regibus temp
Abbreviated transcription (Latin):
urãs cum fuerint fornicatȩ. & suꝑ nurusits
cũ adulterauerint. Et ꝑezechihel. Telis
m̃s recedit a te: & non irascar tibi amplis
De quib & inpsalmis legimꝰ. Non est firma¬
mentũ inplaga eoꝵ. inlaborib hominin
ñ sunt: nec cum hominib flagellabunt᷑
O m̃e caput languidum. & om̃e cor mer
A nimi lȩticia. interdũ dolores corporis mi¬
gat. Qđ si ad egrotationẽ corporis accedas
egritudo animi: duplicat᷑ infirmitas.
nt᷑ ipsos quoq sensus & omĩa membra cor¬
poris. principalem locum obtinet caput.
sunt. Et ꝑmetaforam docet. quod a pr-¬
cipib usq ad extremã plebẽ. a doctori
usq ad imꝑitum uulgus in nullo sit san¬
tas. sed om̃s impietati pari ordine conse¬
tiant. Aplanta pedis usq ad uertid̃
non est in eosanitas. Uulnus &e liuor & pl¬
ga tumens. Seruat coeptam translationẽ
Apedib usq ad uerticẽ idest abimo usq
ad summũ. ab extremis usq ad primos
toto confossi sunt corpore. Uulnus inquit

Expanded text:
erint fornicatae; et super nurus vestras, cum adulteraverint . Et per Ezechielem: Zelus meus recedet a te: et non irascar tibi amplius . De quibus et in Psalmis legimus: Non est firmamentum in plaga eorum; et in laboribus hominum non sunt, nec cum hominibus flagellabuntur . Omne caput languidum, et omne cor moerens. Animi laetitia interdum dolorem corporis mitigat: quod si ad aegrotationem corporis accedat aegritudo animi, duplicatur infirmitas. Inter ipsos quoque sensus, et omnia membra corporis, principalem locum obtinet caput, sunt. Et per metaphoram docet, quod a principibus usque ad extremam plebem, a doctoribus usque ad imperitum vulgus in nullo sit sanitas: sed omnes in impietatem pari ardore consentiant. A planta pedis usque ad verticem, non est in eo sanitas: vulnus, et livor, et plaga tumens. Servat coeptam translationem: a pedibus usque ad verticem, id est, ab imo usque ad summum, ab extremis usque ad primos, toto confossi sunt corpore. Vulnus, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. sed excelsum idest ipsa altitudo atq
sullimitas. quasi si de aliquo dicamus.
Non est diuinus sed diuinatio. non est riuus
sed fons: non est homo sed ipsa humanitas.
Origenes hunc locum ita int̃p̃tat᷑ est.
Quia singularit̃ de uno homine dr̃: re-
ferri potest & ad dnm saluatorẽ. iubente
ꝓpħa ut quiescant abeo qui in magno
aliquo reputatus est: licet in prȩsentia¬
rum uideatur ut homo. & spiramen
habere innarib. sicut & cęteri spirant

Expanded text:
dicitur, sed excelsum, id est, ipsa altitudo atque dicitur, sed excelsum, id est, ipsa altitudo atque sublimitas: quasi si 46 de aliquo dicamus, non est divinus, sed divinatio: non est rivus, sed fons: non est homo, sed ipsa humanitas. Origenes hunc locum ita interpretatus est: Quia singulariter de uno homine dferri potest et ad Dominum Salvatorem: jubente Propheta, ut quiescant ab eo qui in magno aliquo reputatus est; licet impraesentiarum videatur ut homo, et spiramen habere in naribus, sicut et caeteri spirant
Abbreviated transcription (Latin):
dum. Cum hec uniuersa uentura sint uoł
& ꝓphetali sp̃u prȩdicantur: moneo atq
precipio ut quiescatis ab eo qui scđm car¬
nem quidem homo est & habet animã
&e ita spirat. & narib anelitum trahit
ut nos homines acospiramus & uiuimꝰ.
sed scdđm diuinã maiestatẽ excelsus est.
& reputatur & creditur: Tacita mecum
de . xp̃o ꝓphetiam in greco noluerint
uertere. Cȩteri enim qui uerterunt qͥdẽ.
sed sermonẽ ambiguum adimpietatis
traxere sensum: non mirũ cur male int̃¬
p̃tati sint. nec uoluerint de . xp̃o glorio¬
uel altissimus. qui alio sermone apud
hebreos appellatur helion. in octogesi¬
mo serto psalmo legunus. Hunquid
syon dicet homo qͦd homo natꝰ sit in ea.
& ipse fundauit eam altissimus: Ꝙ ineu
angelio. Et tu puer ꝓpħa altissimi uoca¬
beris. Ac ne in longum funẽ traham. in
expositione enim scãrum scripturaruni
ueritatẽ debemꝰ sequi non contentionem:
inistoloco.bama apud hebreos ñ excelsꝰ

Expanded text:
dum: Cum haec universa ventura sint vobis dum: Cum haec universa ventura sint vobis et prophetali spiritu praedicantur, moneo atque praecipio ut quiescatis ab eo qui secundum carnem quidem homo est, et animam et ita spirat, et naribus halitum trahit, ut nos homines spiramus, et vivimus: sed secundum divinam majestatem excelsus et est, et reputatur, et creditur. Tacita mecum hristo prophetiam in Graecum noluerint vertere. Caeteri enim, qui verterunt quidem, sed sermonem ambiguum ad impietatis traxere sensum, non mirum cur male interpretati sint, nec voluerint de Christo gloriovel altissimus, qui alio sermone apud Hebraeos appellatur, ELION , in octogesimo sexto psalmo legimus: Numquid Sion dicet homo, et homo natus est in ea; et ipse fundavit eam Aangelio: Et tu puer Propheta Altissimi vocaberis . Ac ne longum funem traham in expositione enim sanctarum Scripturarum veritatem debemus sequi, non contentionem in isto loco BAMA apud Hebraeos non excelsus
Abbreviated transcription (Latin):
nes ab. hu. Ubi nos diximus excelsus re-¬
putatus est ipse. aquila int̾p̃tatꝰ est in qͦ
regum libris & in etechihel legimus:
uel certe in quo. Eisdem litteris scribit᷑
beth. men. he. ac ꝓ locoꝵ qualitate si uo¬
luerimus legere in quo: dicimꝰ bamnia.
S in autem excelsum uel excelsus: legimꝰ
bamã. Intelligentes gͦ uidei ꝓphetiam
esse de xp̃o: uerbum ambiguũ indete.¬
riorẽ partem int̾p̃tati sunt ut uideren¬
tur non laudare xp̃m. sed nichili pende¬
re. Quȩ est enim uerbor. consequentia.
& quis ordo rationis ac sensus ut dicamꝰ.
cum hec se ita habeant. & dies uentura sit
dnĩ inqua uniuersus uideȩ status subuer¬
tendus est &e omĩa conterenda: moneo
uos atq p̾cipio ut quiescatis ab homine
qui ita spirat ac uiuit ut nos homines
quia in nichilo computandus est: Qiuis qͣm.
ne hominum ita quempiam laudet ut
dicat. cauete ne offendatis eum. qui omĩno
nichil est: Ergo e contrario sic intelligen

Expanded text:
NESAB HU. Ubi nos diximus, excelsus reNESAB HU. Ubi nos diximus, excelsus reputatus est ipse: Aquila interpretatus est, inRegnorum libris, et in Ezechiele legimus: vel certe in quo, et eisdem litteris scribitur BETH, MEM, HE: ac pro locorum qualitate, si voluerimus legere, in quo, dicimus BAMMA; sin autem, excelsum vel excelsus, legimus BAMA. Intelligentes ergo Judaei prophetiam esse de Christo, verbum ambiguum in deteriorem partem interpretati sunt, ut viderentur non laudare Christum, sed nihili pendere. Quae est enim verborum consequentia, et qui ordo rationis ac sensus, ut dicamus: Cum haec ita se habeant, et dies ventura sit Domini, in qua universus Judaeae status subvertendus est, et omnia conterenda: moneo vos atque praecipio, ut quiescatis ab homine, qui ita spirat ac vivit, ut nos homines, quia in nihili computandus est? Quisquam ne hominum ita quempiam laudet, ut dicat: Cavete ne offendatis eum, qui omnino nihili est? Ergo econtrario sic intelli
Abbreviated transcription (Latin):
animal est & murium simile. non tam
uoce & cantu resonans quam stridore.
est. & solem uidere non patitur. Istiu̾smo¬
di amiantib idola comparata sunt.
que cei a &e tenebrosa colunt᷑ acęcis ce
omia doginata contraria ueritati. Quȩ
cum indie dñi fuerint derelicta: ingrẽ¬
dientur ii qui ꝓiecerunt ea infissuras
petrarum cauernasq saxor. ut non in
terre puluere & uili luto. sed infirma
ratione uersentur. &e inueniant sibi
Qiuersa uirtutum foramina. ꝑ quȩ ad
ueritatem ualeant ꝑuenire. Hec iuxta
anagogen ut potui breui sermone coti.¬
strinxĩ. quȩ hebrei ad babilonia refert̃
tempora & subuersionem ierłm: quando
surrexit dñs terram ꝑcutere uideoꝵ.
uiescite gͦ ab homine ciuius sp̃s uinarib
eius. quia excelsus reputatus est ipse.
cis cremplarib: ab origene sub asteriscis
de editione a quilȩ additum est. Qđ in
hebreo ita legitur. hed al. lachem. men.
ladam. eser. nasama. ba af. fochi. Bama.

Expanded text:
animal est, et murium simile, non tam animal est, et murium simile, non tam voce et cantu resonans, quam stridore: est, et solem videre non patitur. Istiusmodi animantibus idola comparata sunt, quae caeca et tenebrosa coluntur a caecis: et omnia dogmata contraria veritati. Quae cum in die Domini fuerint derelicta, ingredientur hi qui projecerint ea in fissuras petrarum, cavernasque saxorum, ut non in terrae pulvere et vili luto, sed in firma ratione versentur, et inveniant sibi diversa virtutum foramina, per quae ad veritatem valeant pervenire. Haec juxta anagogen, ut potui, brevi sermone perstrinxi, quae Hebraei ad Babylonia referunt tempora et subversionem Jerusalem, quando surrexit Dominus terram percutere Judaeorum. Quiescite ergo ab homine, cujus spiritus in naribus ejus: quia excelsus reputatus est ipse. cis exemplaribus ab Origene sub asteriscis de editione Aquilae additum est, quod in Hebraeo ita legitur: HEDALU LACHEM MEN AADAM ASER NASAMA BAAPHPHO CHI BAMA
Abbreviated transcription (Latin):
& a gła maiestatis eiꝰ. cum surre. rerit ꝑ¬
cutere terram. Sepe diximꝰ argentũ &
aurum ꝓsermone &e sensu accipi. quȩ cum
a dõ hominib data sint ut uel loquant᷑
uel sentiant dm̃. & laudent creatorẽ suui
illi abutuntur hoc munere in idolor simu¬
latione. iuxta illud qđ scriptum est. Dedi
eis argentum & aurum. ipsi uͦ de argento
pectoris sui idola condiderit. & inuoraq¬
nib t̾rȩ absconderit. non audens ꝓfern
quod male finxerat: secundus ꝓfectus
est ut prius cęlata ꝓiciat. & inse esse
non patiatur. Pro talpis quos nos inter¬
pretati sumus: septuaginta uana. aqͥla
oricta. simmachus infructuosa. theodo¬
tion ipsum hebraicum posuit. far faroth
Est aut̃ animal absq oculis qđ semꝑ t̾iĩ
fodit &e humum egerit. & radices subt̃
comedens frugib noxiũ est: qđ greci
asphalaca uocant. Uesꝑtilio aut̃ noctur¬
na auis. quȩ congruum ab eis nom̃ acce.¬
pit. nuctas eoqͦd in nocte uolitet. paris

Expanded text:
a gloria majestatis ejus: cum surrexerit percutere terram. Saepe diximus argentum et aurum pro sermone, et sensu accipi, quae cum a Deo hominibus data sint, ut vel loquantur, vel sentiant Deum, et laudent creatorem suum, illi abutuntur hoc munere in idolorum simulationem; juxta illud quod scriptum est: Dedi eis argentum et aurum; ipsi vero de argento pectoris sui idola condiderit; et in voraginibus terrae absconderit, non audens proferre quod male finxerat: secundum profectus est, ut prius caelata projiciat, et in se esse non patiatur. Pro talpis, quas nos interpretati sumus, LXX vana, Aquila ὀρυκτὰ, Symmachus infructuosa, Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit PHARPHAROTH . Est autem animal absque oculis, quod semper terram fodit, et humum egerit, et radices subter comedens, frugibus noxium est: quod Graeci ἀσπάλακα vocant. Vespertilio autem nocturna avis, quae congruum ab eis nomen accepit νυκτερὶς, eo quod in nocte volitet, parvum
Abbreviated transcription (Latin):
transtuler̃ dormiuit & requieuit. & re-¬
quiescet: idem prȩteritum & futurũ tẽpus
significat. Unde aquila ce theodotion qͣsi
de futuro dicunt. Miratur aut̃ ꝓphetico
sp̃u. quod ciuitas quȩ quondã fidelis fuit.
uel fidelium receptaculum: subito facta
sit meretrix. Quod quidem & inisaiȩ
temporib intelligi potest: sed plenius
refertur ad passionẽ xp̃i. quando om̃s
declinauẽunt simul inutiles facti sunt.
Et quanquã in hebraico non habeat᷑ syon:
facerent addiderunt. Syon aut̃ mons
est in quo ierłm urbs condita est: quȩ post.¬
quam a dauid capta est appellata est ciui¬
tas dauid. Nec ambigo fuisse in ea scõs ui¬
ros quando tabernaculũ dĩ habuit: & post¬
ea templum edificatũ est quando nathan
& gad ꝓpħauerunt. & suꝑchoros qui in
libro dierum plenius describunt᷑. asaph.
& idithun. & eman & filii chore consti¬
tuti sunit ut paulatim a sacrificiis ui¬
ctimarũ ad laudes diũ transiret religio.
Ciuitas gͦ fidelium quȩ prius plena fuit¬

Expanded text:
quievit, et requiescet, id est, et praeteritum et futurum tempus significat. Unde et Aquila et Theodotio quasi de futuro dicunt. Miratur autem Prophetico spiritu, quod civitas quae quondam fidelis fuit, vel fidelium receptaculum, subito facta sit meretrix. Quod quidem et in Isaiae temporibus intelligi potest: sed plenius refertur ad passionem Christi, quando omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt . Et quamquam in Hebraico non habeafacerent, addiderunt. Sion autem mons est, in quo Jerusalem urbs condita est: quae postquam capta est a David, appellata est civitas David. Nec ambigo fuisse in ea sanctos viros, quando tabernaculum Dei habuit, et postea Templum aedificatum est: quando Nathan et Gad prophetaverunt: et super choros qui in libro Dierum plenius describuntur Asaph, et Idithun, et Eman, et filii Chore constituti sunt, ut paulatim a sacrificiis victimarum ad laudes Domini transiret religio . Civitas ergo fidelium, quae prius fuit plena j
Abbreviated transcription (Latin):
scdm elestionẽ grẽ saluȩ factȩ sunt. Ex qͦ
ostenditur suꝑiora quȩ contra ierłm &e
uidam sermo ꝓpheticus cõminatꝰ est: non
ad babilonicȩ tempus captiuitatis re¬
ferenda. sed adultimam Romanoꝵ. qͣndo
in apłis saluȩ factȩ sunt reliquiȩ popłi
iudeor. &e una die crediderunt tria
orbe euangłm seminatum est. Pro dño
exercituum qđ nos secuti aquilã inlatui
uertimus. in hebraico legitur dñs sabagti
qͦd. lair. interp̃tes ꝓlocoꝵ qualitate du¬
plicit̾ trans ferunt. aut dñm uirtutũ. at
dnm omĩpotentẽ. Et quȩrendum utrũ it
patre dicat᷑ ande filio. Nec dubiũ. qui
attollite portas principes ur̃as. & eleuam¬
ni porte ęt̾nales & introibit rex głe. qͥ
uictor ascendit. Et in alio loco de dño
solum uixta apocalipsin iohannis &e apłn
paulum. sed inueteri quoq testamento
cȩlo & in terra. & omĩa tua mea sunt. a
glorificor in eis: cur non etiã onũ potti¬
t̾is nomen referatur ad xp̃m ut sicut

Expanded text:
 salvae factae sunt . Ex quo ostenditur, superiora quae contra Jerusalem et Judam sermo propheticus comminatus est, non ad Babylonicae captivitatis referenda tempus, sed ad ultimam Romanorum, quando in Apostolis salvae factae sunt reliquiae populi Judaeorum; et una die crediderunt tria orbe Evangelium seminatum est. Pro Domino exercituum, quod nos, secuti Aquilam, in Latinum vertimus, in Hebraeo legitur, Dominus sabaoth, quod LXX interpretes pro locorum qualitate dupliciter transferunt, aut Dominum virtutum, aut Dominum omnipotentem. Et quarendum, utrum de Patre dicatur, an de Filio. Nec dubium quin Attollite portas, principes, vestras, et elevamini portae aeternales, et introibit rex gloriae. Quis victor ascendit. Et in alio loco de Dosolum juxta Apocalypsim Joannis, et apostolum Paulum; sed in veteri quoque Testamento, coelo et in terra ; et: Omnia mea tua sunt, et glorificor in eis; cur non etiam Omnipotentis nomen referatur ad Christum: ut s
Abbreviated transcription (Latin):
merario. Qa uinea appellatus omĩs isrł.
idẽ in consequentib ꝓpħa testat᷑ dicens.
mo iuda nouella plantatio atq dilecta.
Et in psalmo. Uineam de egypto transtu¬
listi. eiecisti gentes & plantasti eã. Hec ui¬
nea quam diu uberrimos attulit fructꝰ.
habuit custodẽ dm̃ de quo scribit᷑. Non
dormitabit. neq dormiet qui custodit
isrł. Postquam uͦ uindemiauer̃ eã om̃s

Expanded text:
merario. Quod vinea appellatus sit omnis Israel, merario. Quod vinea appellatus sit omnis Israel, idem in consequentibus Propheta testatur, dicens: mo Juda, novella plantatio atque dilecta : et in Psalmo: Vineam de Aegypto transtulisti: ejecisti gentes et plantasti eam . Haec vinea quamdiu uberrimos attulit fructus, habuit custodem Deum, de quo scribitur: Non dormitabit, neque dormiet qui custodit Isr
Abbreviated transcription (Latin):
sunt incenso templo. subuersa ierłm qͥndo
regionem decem tribuum samaritani
possederunt. & in tantam redacta est t̾ra
repmissionis solitudinẽ: ut a leonib ua¬
staret᷑. Plenius aut̃ atq ꝑfectius quid
futurũ sit sub romana captiuitate descri¬
bitur: quando uniuersã uideã Romanus
uastauit exercitus. ciuitatesq succensȩ st̃.
& regionẽ eorũ inp̾sentiarũ alieni deuo¬
rant. & usq ad finẽ mundi ꝑseuerabit
uastitas udeoꝵ. Possumus aut̃ hȩc tro¬
pologice de peccatorib acciꝑe. qui de scĩ.¬
tate pristina corruerunt: postquam
contrariis fuerut traditi potestatib. qd
omia eor bonaueniant ad desertũ. &e
prioris iusticiȩ es ñ recordetur. & igne dia¬
boli omĩa succeidant᷑. & sint pabulum
bestiarum. de quib & in alio loco scriptũ
est. Ne tradas lestiis animã confitentem tͥ.
Serelinquetur filia syon sicut umbracu¬
lum in uinea. & sicut tuguriũ in cucu¬

Expanded text:
sunt, incenso templo, subversa Jerusalem, quando sunt, incenso templo, subversa Jerusalem, quando regionem decem tribuum Samaritani possederunt, et in tantam redacta est terra repromissionis solitudinem, ut a leonibus vastaretur. Plenius autem atque perfectius quid futurum sit sub Romana captivitate describitur: quando universam Judaeam Romanus vastavit exercitus, rum in praesentiarum alieni devorant, et usque ad finem mundi perseverabit vastitas Judaeorum. Possumus autem haec tropologice de peccatoribus accipere, qui de sanctitate pristina corruerunt, postquam contrariis fuerint traditi potestatibus: quod omnia eorum bona veniant ad desertum: et prioris justitiae Deus non recordetur: et igne diaboli omnia succendantur; et sint pabulum bestiarum, de quibus et in alio loco scriptum est: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . Derelinquetur filia Sion sicut umbraculum in vinea: et sicut tugurium in cucu
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ confossus & contrucidatꝰ isrł: quia int̾.¬
fecit medicum qui adcurandã uenerat
domum isrł. Unde & inieremia tropicos
sub ꝑsona babilonis locuntur angeli.
Curauimus babilonẽ & non est sanata.
urbẽ udelicor confusionis ae uitiorum.
Et in euangelio legimus descendentẽ de
ierłm in iericho a latronib uulneratũ
curatumq a samaritano. & post auste.¬
ritatẽ uini. infusam uulnerib eiꝰ olei
mollitudinem. Aheo gͦ loco ubi supra di¬
crerat in quo ꝑcutiam uos: omẽ caput
languidum. usq ad hoc quo infertur.
non est curata medi camine nec fota oleo.
trans lationis similitudo seruatur.
ce irremediabilium descriptio uulnerũ.
et̃inã captiuitatẽ ex pͥmit uideorum.
Terra ura deserta. ciuitates ur̃e igni succen.¬
sȩ. Regionẽ urãm in conspectu ur̃o alieni
deuorant & desolabitur sicut inuastitate
hostili. Hec sub babiloniis eax parte cõpleta

Expanded text:
ergo confossus et contrucidatus Israel, quia interergo confossus et contrucidatus Israel, quia interfecit medicum, qui ad curandam venerat domum Israel. Unde et in Jeremia τροπικῶς sub persona Babylonis loquuntur Angeli: Curavimus Babylonem, et non est sanata , urbem videlicet confusionis atque vitiorum. Et in Evangelio legimus, descendentem de Jerusalem in Jericho a latronibus vulneratum, curatumque a Samaritano: et post austeritatem vini, infusam vulneribus ejus olei mollitudinem. Ab eo ergo loco, ubi supra dixerat: In quo percutiam vos; et: omne caput languidum, usque ad hoc quod infertur: Non est curata medicamine, neque fota oleo, translationis similitudo servatur, et irremediabilium descriptio vulnerum, aeternam captivitatem exprimit Judaeorum. . Terra vestra deserta: civitates vestrae igne succensae: regionem vestram in conspectu vestro alieni devorant, et desolabitur sicut in vastitate hostili. Haec sub Babyloniis ex parte completa
Abbreviated transcription (Latin):
quodaseit non est in eo sanitas: as cotre¬
quom rtfert captiuitatem quando posi
titum &e uespasianum & ultima euersio.
nenuerłm subhelio adriano usꝙ ad pre¬
sei temyuis nullum remediũ est implet᷑ꝙ
qr scriptum est. om̃s declinauer. simnul
mutiles facti sunt. non est qui faciat
bonum non est usꝙ ad unum. Qđꝙ infer¬
tur non est in eo sanitas: uel in poplo
inellige. uel incorpore. uel in capite.
NUon est circuligata. nec curata medica.¬
mine neq fota oleo. Pro quo septuaginta
transtulerunt. Non est malagnia impone.¬
Re neq oleum. neq aligaturas. Usq hodie
uulnus & liuor. & plaga tumens popłi
isrł non est circumligata fasciolis. nec cura.¬
tamedicamine. quod aquila motosin in.
andam saniem & purulentas ex trahen-¬
cas mnitiuntur uulnerib. Neq fota oleo.
ut eor duricia lacrunis poenitentiȩ mol¬
liretur. Pro fasciolis quib israhelis neqͣ¬
quã circũligata sunt uulnera: septua.¬
ginta malagina transtulerunt. lacet

Expanded text:
quod dicit, « non est in eo sanitas, » ad extremam refert captivitatem, quando post Titum et Vespasianum, et ultimam eversionem Jerusalem sub Aelio Adriano, usque ad praesens tempus, nullum remedium est, impleturque quod scriptum est: « Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt: Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Quodque infertur: non est in eo sanitas, vel in populo intellige, vel in corpore, vel in capite. . Non est circumligata, nec curata medicamine: neque fota oleo. Pro quo LXX transtulerunt: Non est malagma imponere, neque oleum, neque alligaturas. Usque hodie vulnus et livor, et plaga tumens populi Israel non est circumligata fasciolis, nec curata medicamine. Quod Aquila interpretatuandam saniem, et purulentias extrahendas injiciuntur vulneribus. Neque fota oleo: ut eorum duritia lacrymis poenitentiae molliretur. Pro fasciolis, quibus Israelis nequaquam circumligata sunt vulnera, LXX malagma transtulerunt. Jacet
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ offert hostias sp̃uales. nec audit
illud quod in quinquagesimo psalmo
canitur. sacrificium dõ sp̃s contribulatꝰ.
cor contritum &e humiliatũ ds ñ sꝑnit.
abominabilis deo est. Et ictirco iungit
&e dicit. K alendas ur̃as & solennitates
sed eoꝵ qui male his abutuntur. Qđq Hxx.
interp̃tati sunt itiunium & otium: pos¬
sumus dicere. illud ieiuniũ non recipi a
dõ. qđ ocium bonor oꝑum habet Odit
mã habeat. sed nr̃o loquit᷑ affectu.
acti michi estis insatietatẽ. nequa quã
dimittã peccata urã. Pro quo int̾pretat᷑
est aquila. laboraui sustinens. simma chꝰ
serans. ut ostendat se nequaquã ultra
misereri. quia aliud sit seruos ad se mis¬
sos occidere. aliud filium. Hunc sensũ
isrł tantum in me aurilium tuũ. Qđ
ita intelligit᷑. Pereas isrł: quia ñ tuo
merito. sed meo tantum saluaris auxilio.

Expanded text:
qui non offert hostias spiritales, nec audit qui non offert hostias spiritales, nec audit illud, quod in quinquagesimo psalmo canitur: Sacrificium Deo spiritus contribulatus: cor contritum et humiliatum Deus non spernit, abominabilis est Deo. Et idcirco jungit et Dicit: Kalendas vestras et solemnitates sed eorum qui male his abutuntur. Quodque LXX interpretati sunt, jejunium et otium: possumus dicere illud jejunium recipi a Deo, quod otium bonorum operum non habet. Odit Deus habeat; sed nostro loquitur affectu. Facti mihi estis in satietatem: nequaquam dimittam peccata vestra. Pro quo interpretatus est Aquila, laboravi sustinens. Symmachus serans; ut ostendat se nequaquam ultra misereri: quia aliud sit servos ad se missos occidere; aliud Filium. Hunc sensum Israel: tantum in me auxilium tuum . Quod ita intelligitur: Pereas, Israel, quia non tuo merito, sed meo tantum salvaris auxilio.
Abbreviated transcription (Latin):
post passionẽ xp̃i abolitam legẽ putant
esse seruandam. audiant hebionitarum
socii. qui uideis tantum & de stirpe isra¬
helitici generis hȩc custodienda decer-¬
nunt. Hostię gͦ &e immolatio uictimarũ
non principalit̃ a dõ quȩsita sunt: sed
ne idolis fierent. & ut de carnalib uicti¬
mis quasi ꝑtypum & imaginẽ ad sp̃ua¬
les hostias transiremꝰ. Dicendo aut̃ se
hostias non quȩsisse: ostendit quia lex
sp̃ualis est. & omĩa quȩ uidei carnalit̃
faciunt. a nobis impleri sp̃ualiter.
Ialcare atrium meum ñ apponetis.
Obserua qđ post babiloniam uastitatẽ rur.¬
sum a torobabel templum edificatũ sit:
&e ꝑmultam annoꝵ seriẽ in templo sint
oblata sacrificia. Ergo ultimã sub uespa¬
siano & tito destructionẽ templi indicat.
quȩ usq ad consummationẽ mundi
ꝑseueratura est. N eomenias ur̃as &e
sabbata. & festiuitates alias ñ feram.
Iniqui sunt coetus ur̃i. Omĩs conuentus

Expanded text:
post passionem Christi abolitam Legem putant post passionem Christi abolitam Legem putant esse servandam. Audiant Ebionitarum socii, qui Judaeis tantum et de stirpe Israelitici generis haec custodienda decernunt. Hostiae ergo et immolatio victimarum non principaliter a Deo quaesita sunt; sed ne idolis fierent: et ut de carnalibus victimis quasi per typum et imaginem ad spirituales hostias transiremus. Dicendo autem se hostias non quaesisse, ostendit quia Lex spiritualis est: et omnia quae Judaei carnaliter faciunt, a nobis impleri spiritualiter. Calcare atrium meum non apponetis. Observa quod post Babyloniam vastitatem, rursum a Zorobabel Templum aedificatum sit: et per multam annorum seriem in Templo sint oblata sacrificia . Ergo ultimam sub Vespasiano et Tito destructionem Templi indicat, quae usque ad consummationem mundi perseveratura est. Neomenias vestras, et sabbata, et festivitates alias non feram: iniqui sunt coetus vestri. Omnis conventus
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ & pleuitudo eiꝰ. Nunquid manduca¬
bo carnes tauroꝵ. aut sanguinẽ hircoꝵ
bibam : Cumq ueteris legis cerimonias
rtpuisset. transit ad euangelicã puritatẽ.
&e quid ꝓhis cupiat ostendit. Iminola
do sacrificium laudis. & redde altissimo
uota tua. Et inuoca me indie tribulati¬
onis & eruam te. & honorificabis me.
Omis gͦ capituli huius continentia usq
adeum locum ubi ait. iudicate pupillo¬
& defendite uiduam. & uenite & dispu¬
temus dicit dñs: respuit sacrificia uicti¬
marum. & euangelii oboedientiã docet
esse suꝑ sacrificium. Qđq intulit plenꝰ
sum: hoc sensu accipiendum. nulla re
indigeo. Dni est t̾ra. & plenitudo eius.
Unde & nos om̃s de plenitudine eiꝰ accepimꝰ.
Potest hoc & de his accipi. qui cum dĩ prę¬
cepta non faciant. donaruis atq munerib
dm̃ redimere posse se credunt. uel qui
rapta ꝑrapinam &e auariciã altari offer.
&e pauꝑib. Quis enĩ quęsuit hȩc
de manib urĩs: Audiant hebionei qui

Expanded text:
. Numquid manducabo carnes taurorum, aut sanguinem hircorum potabo ? Cumque veteris Legis caeremonias respuisset, transit ad Evangelicam puritatem: et quid pro his cupiat, ostendit: Immola Deo sacrificium laudis, et redde altissimo vota tua. Et invoca me in die tribulationis: et ernam te, et honorificabis me. Omnis ergo capituli hujus continentia, usque ad eum locum ubi ait: Judicate pupillo, defendite viduam, et venite, et disputemus: respuit sacrificia victimarum, et Evangelii obedientiam docet esse super sacrificium. Quodque intulit: Plenus sum, hoc sensu est accipiendum, nulla re indigeo: Domini est terra et plenitudo ejus . Unde et nos omnes de plenitudine ejus accepimus. Potest hoc et de his accipi, qui cum Dei praecepta non faciant, donariis atque muneribus Deum redimere posse se credunt: vel qui rapta per rapinam et avaritiam, altari offerunt et pauperibus. Quis enim quaesivit haec de manibus vestris? Audiant Ebionaei, qui
Abbreviated transcription (Latin):
reges. Restituet gͦ uidicum similitudinẽ.
uel post captiuitatẽ babiloniam ut iudei
uolunt torobabel & esdram & neemiam.
&e cęteros principes qui usq ad hircanum
popło prȩfuerunt. cui herodes successit
in regnum: uel certe uerius & rectius

Expanded text:
reges. Restituet ergo Judicum similitudinem: reges. Restituet ergo Judicum similitudinem: vel post captivitatem Babylonicam, ut Judaei volunt, Zorobabel, Esdram, et Neemiam et caeteros principes, qui usque ad Hircanum populo praefuerunt, cui Herodes successit in regnum: vel certe verius et rectius
Abbreviated transcription (Latin):
& sedebit conflans & emundans sicut ar.¬
gentum & aurum. & emundabit filios
leui. ut postquam mundati fuerint. dicat᷑
deeis. & erunt dño offerentes uictuas
iusticiȩ. E techiel quoq omnẽ domũ isrł
ȩre &e ferro. plumbo & stagno dicit esse
commirtam & postea purgandã. ut post¬
quam purgata fuerit cognoscat quia
metaphora idem sensus ostenditur. Cius
bit frumentũ inhorrea. paleas aut̃ cõm¬
buret igni in extinguibili.
Et restituam uidices tuos ut fuerunt
prius. & consiliarios tuos sicut antiqͥt̾.
In ciuitate fideli syon quȩ postea facta
est meretrix. & ꝓ usto siue iusticia ha¬
bitauerunt in ea homicidȩ. Ideo dñs
conuertit manum suam: ut excoquat
cam ad purũ. & auferat om̃e stagnum
eiꝰ. & restituat uidices illiꝰ sicut fuerant
a principio. & consiliarios eiꝰ sic̃ antiqͥtꝰ
& cȩteri a quib etiam liber scripturȩ sc̃ȩ
nomen accepit. & postea dauid &e alii iusti

Expanded text:
et sedebit conflans, et emundans sicut aret sedebit conflans, et emundans sicut argentum et aurum: et emundabit filios Levi ; ut postquam mundati fuerint, dicatur de eis: Et erunt Domino offerentes victimas in justitia. Ezechiel quoque omnem domum Israel, aere, et ferro, et plumbo, et stanno dicit esse commixtam, et postea purgandam: ut postquam purgata fuerit, cognoscat, quia metaphora idem sensus ostenditur: Cujusbit frumentum in horrea: paleas autem comburet igni inexstinguibili . Et restituam judices tuos, ut fuerunt prius et consiliarios tuos sicut antiquitus. In civitate fideli Sion, quae postea facta est meretrix; et pro justo, sive justitia, habitaverunt in ea homicidae. Ideo Dominus convertit manum suam, ut excoquat eam ad purum et auferat omne stannum ejus, et restituat judices illius, sicut fuerunt a principio, et consiliarios sicut antiquitus. Nave, et caeteri a quibus etiam liber Scripturae sanctae nomen accepit: et postea David et alii justi
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui ad te missi sunt: quotiens uolu
congregare filios tuos sicut gallina congre-¬
gat pullos suos. & noluisti. Consolatio gͦ
di fit suꝑ hostibus eius & inimicis eius. ut
qui non senserunt beneficia. suppliciis cor¬
rigantur. Et conuertam manũ meã
ad te &e excoquam ad purũ scoriam tuam
a auferam om̃e stagnum tuum. Pro scoriã
qđ interptatus est simmachus. aquila etem¬
lodes. idest acinum uuȩ interp̃tatus est.
soli septuaginta incredulos uel inoboedien¬¬
tes. sensum magis quam uerba uertentes.
Quia enĩ supra dixerat. argentum tuum
uersu est inscoriam: nunc seruat metapho¬
ram ut conuertat suꝑeam. idest extendat
manum suam ad puniendũ atq purgandũ.
& excoquat om̃s sordes ac uitia peccatoꝵ.
ut separato stagno purũ argentũ remaneat
qđ absq igne fieri non potest. ꝑ qđ signifi¬
cat eos passuros esse tormenta. Legimꝰ &e
in malachim de dño. Ipse egredietur quasi
ignis conflatorii. & quasi herba fullonum.

Expanded text:
i ad te missi sunt, quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina pullos suos, et noluisti ! Consolatio ergo Dei super hostibus ejus et inimicis est: ut qui non senserunt beneficia, suppliciis corrigantur. Et convertam manum meam ad te; et excoquam ad purum scoriam tuam, et auferam omne stannum tuum. Pro scoria, quod interpretatus est Symmachus, Aquila στέμτῶδες, id est, acinum uvae interpretatus est: soli LXX, incredulos vel inobedientes, sensum magis quam verba vertentes. Quia enim supra dixerat: Argentum tuum versum est in scoriam, nunc servat metaphoram, ut convertat super eam, id est, extendat manum suam ad puniendum, atque purgandum, et excoquat omnes sordes, ac vitia peccatorum: ut separato stanno, purum argentum remaneat, quod absque igne fieri non potest: per quod significat eos passuros esse tormenta. Legimus et in Malachia de Domino: Ipse egredietur quasi ignis conflatorii, et quasi herba fullonum
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ȩ sanguine plenȩ sunt. Causa mani-¬
festa. cur ds̃ auertat ab eis oculos suos.
& multiplicatã orationẽ ñ exaudiat:
quia fuderunt sanguinẽ iusti. & pessimi
coloni heredẽ ad se missum int̾fecerunt.
Unde ce saluator ante eos loquit᷑. Et uos
implete mensurã patruĩ uroꝵ. Illi enim
interfecerunt missos ad se ꝓpħas. uos
ugulate patris familiȩ filium. Utendũ
hoc testimonio & contra eos. qui cũ coti¬
dianis oꝑib sanguinis manꝰ plenas ha-¬
beant in oratione dies noctesq coniun-¬
gunt. Lauamini. mundi estote.
Et ꝓsuꝑiorib uictimis & holocaustis oe¬
& adipe pinguium. & sanguine tauroꝵ
& hircor. & ꝓ̃ chinsiamatẽ. neomenus.¬
sabbato. die festo atq ieiuniis. Kalendis
& aliis solennitatih: euangelii mͥ pla¬
cet religio. ut haptizemini in sanguine
meo ꝑlauacrũ regenerationis. qđ solũ
potest peccata dimitere. Hisi enĩ quis
renatus fuerit ea aqua &e sp̃u: Nion

Expanded text:
rae sanguine plenae sunt. Causam manifestat cur Deus avertat ab eis oculos suos, et multiplicatam orationem non exaudiat: quia effuderint sanguinem justi; et pessimi coloni haeredem ad se missum interfecerint. Unde et Salvator ad eos loquitur: Et vos implete mensuram patrum vestrorum . Illi enim interfecerunt missos ad se Prophetas: vos jugulate Patrisfamilias Filium. Utendum hoc testimonio et contra eos, qui cum quotidianis operibus sanguine manus plenas habeant, in oratione dies noctesque conjungunt. Lavamini, mundi estote. Pro superioribus victimis, et holocaustis, et adiet hircorum, et pro thymiamate, neomensabbato, die festo atque jejuniis, kalendis et aliis solemnitatibus, Evangelii mihi placet religio: ut baptizemini in sanguine meo per lavacrum regenerationis, quod solum potest peccata dimittere. Nisi enim quis renatus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
& meclia t᷑antum eiꝰ isaias uidisse se scribat.
Homo qͥ dĩ faciem uidere non potest. angłi
te. tunc facie ad faciem. quando de homi¬
nib in angelos ꝓfecerimus. & potuerimꝰ
tatẽ nulla uideat creatura. & tunc mente
cernatur: quando inuisibilis creditur.
Suo mͥ multitudinẽ uictimarũ ur̃arum
dicit dñs: Plenus sum. Holo causta arietũ
&r adipem pinguium. & sanguinẽ uituloꝵ
& agnoꝵ. & hircoꝵ nolui. Pro eo qđ est
nolui. septuaginta transtulerunt nolo.
prȩsens tempus ꝓprȩterito. Porro iuxta
hebraicum nunquam ds̃ se hostias uideoꝵ
uoluisse demonstrat. qđ & in quadrage¬
simo nono psalmo legimus. Non accipiam
de domo tua uitulos. neq de gregib tuis

Expanded text:
et media tantum ejus Isaias vidisse se scribat. et media tantum ejus Isaias vidisse se scribat. Homo igitur Dei faciem videre non potest. Angelite, tunc autem facie ad faciem : quando de hominibus in Angelos profecerimus, et potuerimus tatem nulla videat creatura: et tunc mente cernatur quando invisibilis creditur. Quo mihi multitudinem victimarum vestrarum, dicit Dominus? plenus sum. Holocausta arietum, et adipem pinguium, et sanguinem vitulorum, et agnorum, et hircorum nolui. Pro eo quod est, nolui, LXX transtulerunt nolo, praesens tempus pro praeterito. Porro juxta Hebraicum, numquam se Deus hostias Judaeorum voluisse demonstrat: quod et in quadragesimo nono psalmo legimus: Non accipiam de domo tua vitulos, neque de gregibus tuis
Abbreviated transcription (Latin):
est nobis. Ergo ꝓpt̾ea principes uocantus
sodomor &e popłs gomorrȩ: quia cogita¬
uerunt consilium p̃essimum. & alligauer
iustum atq dixerunt. non habemꝰ regem
nisi cesarẽ. & rursum. Nos scimꝰ quia mo¬
si locutus sit ds̃. istum aut̃ quis sit nescinꝰ
S imulq głantes in euangelio. semer
abrahȩ sumus. & nemini unquã seriuuimꝰ:
audiunt a dño saluatore. Si essetis filii
abraham: utiq oꝑa abraham faceretis.
s. ⁊ mursum. Uos ex ch abolo patre nati estis.
& opi patris ur̃i uultis facere. Tale quid
&e me zechiel adierłm loquitur. Pat̃ tuus
amorreus. &e mat̾ tua cęthea. Aiunt he.¬
brei ob duas causas interfectum isaiam.
qdđ principes sodomor & popłm gomorre
tos appellauerit. & quod dño dicente ad
moysen non poteris uidere faciem meam.
iste ausus sit dicere. uidi dnm̃ sedentẽ suꝑ
thronuim excelsũ & eleuatum. ñ consideran.¬
tes qͥd faciem & pedes dĩ siue suos. qui in he¬
bres ambigue legit᷑. seraphim texerint.

Expanded text:
cantur Sodomorum, et populus Gomorrhae, quia cogitaverunt consilium pessimum, et alligaverunt justum, atque dixerunt, Non habemus regem nisi Caesarem . Et rursum: Nos scimus quia Moysi locutus est Deus; istum autem quis sit, nescimus . Simulque gloriantes in Evangelio: Semen Abrahae sumus: et nemini unquam servivimus : audiunt a Domino Salvatore: Si essetis filii Abraham, utique opera Abraham faceretis; et rursum: Vos ex diabolo patre nati estis: et opera patris vestri vultis facere . Tale quid et Ezechiel ad Jerusalem loquitur: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Gethaea . Aiunt Hebraei ob duas causas interfectum Isaiam, quod principes Sodomorum et populum Gomorrhae eos appellaverit, et quod Domino dicente ad Moysen: Non poteris videre faciem meam , iste ausus sit dicere: Vidi Dominum sedentem super thronum excelsum et elevatum ; non considerantes quod faciem et pedes Dei, sive suos, quia in Hebraeo ambigue legitur, Seraphim texerint:
Abbreviated transcription (Latin):
Non inuenio quam plagis ur̃is possinsi¬
bere medicinam. Omĩa membra uls sa
sunt uulnerum. Hullam parte corpys
quȩ non sit ante ꝑcussa reppio. Uel cere
hoc modo. Nullas in uenio plagas. qub
uram frangam duriciam. Quanto emi
torm̃ta maiora sunt: tanto magis ersit
impietas & iniquitas. siue ut theodoio
transtulit declinatio. ut recedatis & des¬

Expanded text:
Non invenio quam plagis vestris possim adhiNon invenio quam plagis vestris possim adhibere medicinam: omnia membra vestra plena sunt vulnerum: nullam partem corporis quae non sit ante percussa, reperio. Vel certe hoc modo: nullas invenio plagas, quibus vestram frangam duritiam. Quanto enim tormenta majora sunt, tanto magis crescit impietas et iniquitas, sive, ut Theodotio transtulit, declinatio, ut recedatis et dec
Abbreviated transcription (Latin):
bantur pars ac filii dĩ. postea dicerentur.
filii alieni mentiti sunt mͥ. Precepit salua¬
tor ne app̃henso aratro respiciamus post
tergum. ne imitemur uxorẽ loth. Unde
&e apłs extendens se in pͥora: posterioꝵ
obliuiscitur. Quod aut̃ dixit iuxta.Lxx.
popło pleno peccatis: ostendit nullam
speciẽ peccatoꝵ in isrł popło non fuisse.
S in aut̃ legerimus ut in hebraico est popło
graui iniquitate: illius testimonu recor¬
demur. quod iniquitas sedeat suꝑ talentũ
plumbi. & expeccatoris ꝑsona dicatur in
psalmo tricesimo septimo. Eleuatę sunt
iniquitates meȩ suꝑ caput meũ. quasi
onus graue grauatȩ sunt suꝑ me. Mani-¬
festa t̾ranscurrimꝰ. ut in obscuriorib &
in iis quȩ explanatione indigent immo¬¬
remur.
addentes prȩuaricationẽ: Quo testimo¬
nio discimus. ictirco dñm ꝑcutere dsa¬
quentes ut ꝑcussos corrigat. & uoto
poena sit quam emendatio. Estas sensis

Expanded text:
bantur pars et filii Dei, postea dicerentur: bantur pars et filii Dei, postea dicerentur: Filii alieni mentiti sunt mihi . Praecepit Salvator, ne apprehenso aratro, respiciamus post tergum , ne imitemur uxorem Lot. Unde et Apostolus extendens se in priora, posteriorum obliviscitur . Quod autem dixit juxta LXX, populo pleno peccatis , ostendit nullam speciem peccatorum in Israel populo non fuisse. Sin autem legerimus, ut in Hebraico est, Populo gravi iniquitate, illius testimonii recordemur, quod iniquitas sedeat super talentum plumbi, et ex peccatoris persona dicatur in psalmo tricesimo septimo: Elevatae sunt iniquitates meae super caput meum: Quasi onus grave ingravatae sunt super me . Manifesta transcurrimus; ut in obscurioribus, et in his quae explanatione indigent, immoremur. addentes praevaricationem? Quo testimonio discimus idcirco Dominum percutere delinquentes, ut percussos corrigat, et non tam poena sit, quam emendatio. Estque sensus:
Abbreviated transcription (Latin):
uitiũ sit ne boni & mali diuersa putetur
esse natura: quam eoꝵ maliciȩ qui uolun¬
tate ꝓpͥa dñm dereliquerunt. In principio
uoluminis titulus est. ꝑsonam. causam.
tempusq cõmemorans. In scđo. intentos
auditores facit. Tercio narrat. quid locutꝰ
sit dñs. in quarto. quasi in excessib gentẽ
in crepat peccatricẽ. & popłm plenũ uel
grauem iniquitate. Nonͣ alia sit gens & aliꝰ
popłs ut quidã putant. sed ipse isrł & gens
appellatur &e popłs. & filii scelerati siue in¬
iqui. Vt qui pͥmum ꝑbeneficium filii ap¬
pellatt dnĩ: postea uitiosuo uocarentur
filii iniquitatis. siue ut reliqui consona
uoce dixer̃. filii corrumpentes id est dya-
ñ habemꝰ regem nisi cesarem. Ꝙ. Nonne hic
est fabri filius : Ꝙ. Demonium habet.
&e samaritanus est. Quia gͥ dereliquerunt
xp̃m & blasphemauerunt scm isrł: iccirco
ab alienati sunt retrorsum. ut qui appella¬

Expanded text:
vitium sit ne boni et mali diversa putetur vitium sit ne boni et mali diversa putetur esse natura quam eorum malitiae, qui voluntate propria Dominum dereliquerunt. In principio voluminis titulus est, personam, causam, tempusque commemorans: in secundo intentos auditores facit: in tertio narrat quid locutus sit Dominus: in quarto quasi in excessibus gentem increpat peccatricem, et populum plenum vel gravem iniquitate. Non quo alia sit gens et alius populus, ut quidam putant, sed ipse Israel, et gens appellatur et populus, et filii scelerati, sive iniqui: ut qui primum per beneficium filii appellati sunt Domini: postea vitio suo vocarentur filii iniquitatis; sive 14 ut reliqui consona voce dixerunt, filii corrumpentes, id est  suNon habemus regem, nisi Caesarem ; et: Nonne hic est fabri filius ; et, Daemonium habet, et Samaritanus est . Quia igitur dereliquerunt Christum, et blasphemaverunt Sanctum Israel; idcirco abalienati sunt retrorsum, ut qui appella