comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
laqueis. Ipsa poenitentia quando digna
causaẽ. scđm morem ecdȩ cur agat᷑. plerĩq
infirmitate ñ agit᷑: qr et pudortimor: dis¬
plicendi: dũ plus delectat hominum exifa¬
Alioqͥn ñ dicere apłs de qͥbus dam: ne forte
det illis ds̃ poenitentiã Et ut p&rꝰ amare fle¬
ret p̃misit euangłista. & ait . respex̃ eũ dr̃s¬

Expanded text:
am et ipsa poenitentia, quando digna causa est secundum morem Ecclesiae cur agatur, plerumque infirmitate non agitur; quia et pudor timor est displicendi, dum plus delectat hominum existAlioquin non diceret Apostolus de quibusdam: Ne forte det illis Deus poenitentiam . Et ut Petrus amare fleret, praemisit evangelista et ait: Respexit eum D
Abbreviated transcription (Latin):
magis iã ex domo qͣm in domo eẽ. dicendi st̃
De quib dr̃. Ex nob exier̃ : sed ñ erent ex nob̵.
Separatiores enim st̃ iã etiam corporalit̃ segregati
quam illi qͥ int̾ius carnalit̃ & animalit᷑ ui-¬
Ne Quȩramꝰ eũ absq nob̵. sed potiꝰ uniꝰ
÷modi habitantes in domo. meream᷑ ut habi

Expanded text:
jam magis ex domo quam in domo esse dicendi sunt, jam magis ex domo quam in domo esse dicendi sunt, de quibus dicitur, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis . Separatiores enim sunt jam etiam corporaliter segregati, quam illi qui interius carnaliter et animaliter vine quaeramus eum absque nobis; sed potius unius modi habitantes in domo, mereamur ut habit
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ afferens cũ tolenentia. hȩc domꝰ
ẽ inuasis a urcis et argenteis. & lepi¬
dib p̃tiosis & lignis imputribilib
huic domui dr̃ Sufferentes inuicem indilectione :
studentes seruare unitatẽ sp̃s inuinculo pacis. Et
bonis fidelib & scĩs dĩ seruis ubiq disꝑsis. & spi¬
rituali unitate deuinctis in eadem cõmunione
sacracm̃torum. siue se facie nouerint siue ñ nous
Alios aut̃ ita dici eẽ. indomo. ut ñ ꝑtineant ad cõ¬
pagem domꝰ. nec ad societatẽ fructifere pacifi¬
ceq iufaitiae : sed sic̃ eẽ palea dr̃ infrum̃tis Nã
& istos indomo ẽẽ. negare ñ possumꝰ: dicente
apło. In magna aut̃ domo ñ solũ aurea uasa s̃
uł argentea : sed et lignea & fictilia Et alia qͥ¬
dem st̃ in honorem: alia uͦ. in contumeliam:
Ex hoc numero in numerabili ñ solũ turba
intus p̃mens. cũ paucoꝵ intante multitudi-¬
nis comparatione scõꝵ: sed etiam disruptis
retib hereses & scismata existunt. in eis qͣi

Expanded text:
tolerantia. haec domus est in uasis aureis et argenteis et lapidibus pretiosis et lignis inputribilibus. huic domui dicitur: sufferentes inuicem in dilectione, studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, et:bonis fidelibus et sanctis dei seruis ubique dispersis et spiritali unitate deuinctis in eadem communione sacramentorum, siue se facie nouerint siue non nouerint. alios autem ita dico esse in domo, ut non pertineant ad conpagem domus nec ad societatem fructiferae pacificaeque iustitiae, sed sicut esse palea dicitur in frumentis. nam et istos in domo esse negare non possumus dicente apostolo: in magna autem domo non solum aurea uasa sunt uel argentea, sed et lignea et fictilia. et alia quidem sunt in honoEx hoc numero innumerabili, non solum turba intus premens cor paucorum in tantae multitudinis comparatione sanctorum, sed etiam disruptis retibus haereses et schismata existunt in eis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
xẽi uĩx. Nemo militans do̾ implicat se negotus
sȩcularib : ut placeat cui seꝓbauit. Nam
qui in agone contenidit non coronatur:
nisi legitime certauerit. Hixic ne ille an¬
gustias̃ pateretur dicens. fodẽ ñ possum.
xerat. qͥs militat suis sapendiis umqͣm
Qiuis Pladitat uineam. et defructu eius
ñ edit: Quis pascit gregem : & de lacte
gregis ñ ꝑcipit: Fecit itaq securum castũ
euanglistam. ñ ad hoc euaxgłitantem
ut uendet euangłm : sed tam̃en huic uitȩ
necessaria suis sibi ex hibe manibus non
tanꝗ ꝓuincialib militabat. et qͦs tanqͣm
uineam cultor exercebat. uł tanꝗ gregem
pascebat: ñ eẽ m̃dicitatem. sed potestatem
ꝓpt̃ has gͥ uł occupationes seruoꝵ dĩ uł infir¬
mitates corporales quae omnino de eẽ ñ poss̃
pleri abonis fidelib sed etiam salubrime or
Rofectꝰ fideliũ sine temptatione ñ
ꝓuehit. nec sibi qͥsqͣm innotescit nisi

Expanded text:
Christi Iesu. nemo militans deo inplicat se negotiis Christi Iesu. nemo militans deo inplicat se negotiis saecularibus, ut placeat cui se probauit. nam qui in agone contendit, non coronatur nisi legitime certauerit. hic ne ille angustias pateretur dicens: fodere non possum, xerat: quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edit? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? fecit ita securum castum euangelistam non ad hoc euangelizantem, ut uenderet euangelium, sed tamen huic uitae necessaria suis sibi exhibere manibus non tamquam prouincialibus militabat et quos tamquam uineam cultura exercebat uel tamquam gregem pascebat, non esse mendicitatem, sed potestatem. Propter has igitur uel occupationes seruorum dei uel infirmitates corporales, quae omnino deesse non possupleri a bonis fidelibus, sed etiam saluberrime horrovectus fidelium sine tentatione non provenit; nec sibi quisquam innotescit, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
imotħm quẽ dic̃ germanissimũ filiũ
qm̃ sciebat corporẽ infirmũ sic̃ ostendit:
monens eũ ne aquã bibet sed modico ui¬
no utere t᷑ ꝓpt̃ stomachũ et freqͥentes suas
infirmitates: qr in oꝑe corporali laborare
ñ poterat. neforte cũ indigere uellet uictu
cotidiano ab eis qͥb euangłm ministrabat.
aliqͣ sibi negotia qͥȩrene. qͥb animi eiꝰ im¬
plicaret᷑ intentio. Aliud ÷ enim corꝑe
laborare animo lib̾o sic̃ opifex potest si¬
ñ sit fraudulentus et auarus et priuate
rei auidꝰ : aliud aut̃ ipsũ animum occupare
curis colligendȩ sinẽ labore corꝑis pecu¬
niae : sic̃ st uł negotiatores uł ꝓcuratores
uł conductores. Cura enim prȩst̃: ñ ma¬
nib oꝑant᷑ Idõq ipsum animũ suũe
occupad̃ habendi sollicitudine limotħm gͦ ne
intalia incideret. qr ꝑ infirmitatem corporis
manib oꝑari nor potat : sic exortatur & mo¬
net. et c̃solat᷑ Labora in qͥt sicut bonus miles

Expanded text:
m, quem dicit germanissimum filium, quoniam sciebat corpore infirmum, sicut ostendit monens eum, ne aquam biberet, sed modico uino uteretur propter stomachum et frequentes suas infirmitates, quia in opere corporali laborare non poterat, ne forte, cum indigere nollet uictu cotidiano, ab eis, quibus euangelium ministrabat, aliqua sibi negotia quaereret, quibus animi eius inplicaretur intentio — aliud est enim corpore laborare animo libero, sicut opifex, si non sit fraurei avidus; aliud autem ipsum animum occupare curis colligendae sine corporis labore pecuniae, sicut sunt vel negotiatores, vel procuratores, vel conductores: cura enim praesunt, non manibus operantur, ideoque ipsum animum suum occupant habendi sollicitudine: Timotheum ergo, ne in talia incideret, quia per infirmitatem corporis manibus operari non poterat, sic exhortatur, monet et consolatur: Labora, inquit, sicut bonus miles
Abbreviated transcription (Latin):
& fictilia. contemnere & abicere & dãnare.
Quando ñ nisi in die dñi uasa lienea diuini
ardoris incendio concrem̃tur : & fictilia ab
eo cui data ÷ ferrea uirga frangant᷑: Sic gͥ ar
guens cipͥanꝰ eos qͥ tanꝗ maloꝵ c̃sortiũ deui-¬
tantes se abunitate disruꝑant: ostendit ma¬
gnam domũ qͦm dix̃ apts ubi eẽq ñ solum
aurea uasa & argentea. sed et lignea aefic¬
tilia ñ se intellexisse nisi eccłam ubi eẽq
boni et mali donee infine sic̃ area uenti¬
lata purgetur. Qđsi ita .ẽ. in ipsa eccła id ÷
in ipsa domo magna ertrnt uasa in contu¬
meliam : qͦrum sermo ut cancer serpebat.
dicere alios ita. eẽ in domo dĩ. ut
ipsi etiam eadem domͦ dĩ quae dr̃ ȩdificari
suꝑ poram. quae unica colũba appellat᷑.
quae sponsa pulchra sine macula & ruga.
& ortꝰ c̃clusus. fons signatꝰ. puteus aq uiuȩ
partedysus cũ fructu pomoꝵ. Quae domus
etiam claues accepit: ac potestatẽ soluendi

Expanded text:
 fictilia contemnere et abicere et damnare,  fictilia contemnere et abicere et damnare, quando non nisi in die domini uasa lignea diuini ardoris incendio concrementur et fictilia ab eo cui data est ferrea uirga frangantur. sic igitur arguens Cyprianus eos, qui tamquam malorum consortium deuitantes se ab unitate dirruperant, ostendit magnam domum quam dixit apostolus, ubi essent non solum aurea uasa et argentea, sed et lignea et fictilia, non se intellexisse nisi ecclesiam, ubi essent boni et mali, donec in fine sicut area uentilata purgetur. quod si ita est, in ipsa ecclesia, id est in ipsa domo magna erant uasa in contumeliam, quorum sermo ut cancer serpebat. dicere alios ita esse in domo dei, ut et ipsi etiam sint eadem domus dei quae dicitur aedificari super petram, quae unica columba appellatur, quae sponsa pulchra sine macula et ruga et hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae. paradisus cum fructu pomorum, quae domus etiam claues accepit ac potestatem soluendi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ atalib : nisi qđ paulo ante dix̃ recedat
ab in iustitia omĩs qͥ nominat nom̃ dñi: Et
ne qͥsqͣm putar&e tanꝗ in una domo magna
perire se posse cũ talib : uigilantissim e
p̃dix̃ nouit drĩs qͥ st̃ eius. eos uidelicet
qui recedendo ab iniqͥtate se mundan
auasis fictilib ͫ contumeliam. ne cũ ipis
ꝑeant qͦs iti domo magna tolenrre cogug.¬
cer serpit: uellem intelligere foris
antonianum scribens. ostendet ante tẽpꝰ
ultimȩ separationis iustoꝵ et in iqͦrũ nullo
mͦ eẽ ꝓpt̃ cõmixtionem maloꝵ ab unitate
ecdȩ recedendum: ubi declarat qͣm sit sc̃s
& illa qͣm meruit martrrii claritate di¬
gnissimus. ait Quantꝰ arrogantiae tum or
ẽ. qͥnta humilitatis et lenitatis obluuo
& arrogantiae suae qͣnta iactatio. ut qͥs audeat.
aut facere posse se credat qđ nec apłis conces¬
sit dñs ut zrzania a frum̃to putet se posse
discernere. aut qͣsi ipsi palam facere & areã
purgare concessũ sit. paleas conet᷑ atritico

Expanded text:
isi quod paulo ante dixit: recedat ab iniustitia omnis qui nominat nomen domini? et ne quisquam putaret tamquam in una domo magna perire se posse cum talibus uigilantissime praedixit: nouit dominus qui sunt eius, eos uidelicet qui recedendo ab iniquitate se mundant a uasis factis in contumeliam, ne cum ipsis pereant quos in domo magna tolerare cogucancer serpit, uellem intellegere foris Antonianum scribens ostenderet ante tempus ultimae separationis iustorum et iniquorum nullo modo esse propter commixtionem malorum ab unitate ecclesiae recedendum, ubi declarat quam sit sanctus et illa quam meruit martyrii claritate dignissimus, ait: quantus arrogantiae tumor est, quanta humilitatis et lenitatis obliuio et arrogantiae suae quanta iactatio, ut quis audeat aut facere posse se credat, quod nec apostolis concessit dominus, ut zizania a frumento putet se posse discernere aut, quasi ipsi palam ferre et aream purgare concessum sit, paleas conetura tritico
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit hora in qͦ om̃s qͥ in monum̃tiss̃. Quid
euidentiꝰ. qͥd exp̃ssius : Corpora st̃ in monu¬
m̃tis: animȩ ñ st̃ in monum̃tis nec u¬
stoꝵ nec iniqͦrũ. Iust anima insinu a.¬
biochȩ fuit : iniqͥ anima apđ inferos torqͥe¬
bat᷑ In monum̃to nec illa nec illa Om̃s
qͥ st̃ in monum̃tis hoc ÷ iusti et in iusti : auoi¬
eN uocẽ eiꝰ & ꝓcedent. Quomͦ noluit dicere & uiuen :
Om̃s enĩ ꝓcedent: sed ñ om̃s uiueã. In eo qͥppe
qđ supͣ dix̃ et qͥ audierint uiuent: in ipsa ob¬
auditione uitã xt̃nam intelligi uoluit et
beatã. qͣm ñ om̃s habebt̃ qͥ de monum̃tis ꝓce¬
dent. Lã gͦ et cõmemoratione monum̃toꝵ
& exp̃ssione ꝓcessionis demonum̃tis: aꝑte
intelligimꝰ corporũ resurrectionem.
onnulli enĩ attendentes ũba quae assidue
arbitrati st̃ iã factã eẽ resurrectionẽ. nec ullã
ulterius in fine tẽpoꝵ eẽ sꝑandam Ex qͥb est
inqt hymeneus & filetus qͥ circa ueritatem

Expanded text:
enit hora, in qua omnes qui in monumentis sunt. Quid evidentius? quid expressius? Corpora sunt in monumentis: animae non sunt in monumentis, nec justorum, nec iniquorum. Justi anima in sinu Abrahae fuit, iniqui anima apud inferos torquebatur : in monumento, nec illa, nec illa. Squi sunt in monumentis, hoc est justi et injusti, audient vocem ejus, et procedent. Quomodo noluit dicere, et vivent? Omnes enim procedent, sed non omnes vivent. In eo quippe quod supra dixit, Et qui audierint vivent; in ipsa obauditione vitam aeternam intelligi voluit et beatam, quam non omnes habebunt qui de monumentis procedent. Jam ergo et commemoratione monumentorum, et expressione processionis de monumentis, aperte intelligimus corporum resurrectionem.onnulli enim attendentes verba quae assidue arbitrati sunt jam factam esse resurrectionem, nec ullam ulterius in fine temporum esse sperandam: Ex quibus est, inquit, Hymenaeus et Philetus, qui circa veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
uosdam qͥ circa ueritatẽm ab erra¬
uer̃. et fidem qͦrundam subũ tebaN
quoꝵ sermo ut cancer ser pebat cũ euitan¬
dos eẽ dicere : in una tam̃ domo magna
eos fuisse significcit. sed tanꝗ uasa in cõntu¬
meliam. Credo qͦd ñdum foras exierant
Aut si iam eos exierent. qͦmꝰ eos dic̃ in eadem
magna domo cũ uasis honorabilib : ni¬
si forte ꝓpt̃ ipsa sacraem̃ta. qȩ separatis
etiam hereticoꝵ c̃uenticulis ñ mutata st̃.
ad unam magnam domum dic̃ om̃s. sed
diũsis meritĩs ꝑtinere. alios in honorem
alios in contumeliam : Si qͥs g emunda¬

Expanded text:
qui circa ueritatem aberrauerant et fidem quorundam subuertebant, quorum sermo ut cancer serpiebat, quos cum euitandos esse diceret, in una tamen domo magna eos fuisse significat, sed tamquam uasa in contumeliam, credo quod nondum foras exierant. aut si iam exierant, quomodo eos dicit in eadem magna domo cum uasis honorabilibus, nisi forte propter ipsa sacramenta, quae separatis etiam haereticorum conuenticulis non mutata sunt, ad unam magnam domum dicit omnes, sed diuersis meritis pertinere, alios in honorem, alios in contumeliam? sic en
Abbreviated transcription (Latin):
gna cͥfatutis. sensũ cipriani secut᷑ꝰ sũ
qͥ hȩc accpit inbonis In malis aut̃ lignea
& fictilia : ad illa referens qđ dictũ.ẽ alia
quidem in honorem. Ad hac aut̃ qđ dictũ
ẽ alia uͦ in contumeliam. Sed magis apꝓbo
in utrisq intelligendũ quȩdã in honorẽ
ñ solũ scilicet aurea & argentea. & rursus
in utrisq quȩdam in contumeliã. ñ utiq
sola lignea & fictilia Stultas aut̃ & sine

Expanded text:
gna constitutis sensum Cypriani secutus sum, qui haec accepit in bonis, in malis autem lignea et fictilia, ad illa referens quod dictum est: alia quidem in honorem, ad haec autem quod dictum est: alia uero in contumeliam. sed magis approin utrisque intelligendum quaedam in honorem, non sola scilicet aurea et argentea; et rursus in utrisque quaedam in contumeliam, non utique sola lignea et fictilia. Hoc opus sic
Abbreviated transcription (Latin):
ut et ipse maneat in nob: in hoc scło necesse
habemꝰ usq infinem int̃malos uiuere N int̃
illos dico malos qͥblasphemaÑ xp̃m. raro enĩ
iam inueruunt᷑ qui lingua blasphemant:
sed multi qͥuita. Necessẽ ÷ gͦ ut int̃ illos usq in¬

Expanded text:
ut et ipse maneat in nobis, in hoc saeculo necesse habemus usque in finem inter malos vivere. Non inter illos dico malos, qui blasphemant Christum: rari enim jam inveniuntur qui lingua blasphemant, sed multi qui vita. Necesse
Abbreviated transcription (Latin):
locuturũ : qr uenit hora. ñ addidit et nẽ ÷
Ergo horam qͣndam uult insinuare in fine
sełr Niora nõ ẽ ut resurgaN mortui. Hora
eri infine scłi : ut resuread̃ mortiui. Seqa
resurgant nc̃ in m̃te tñc̃ in carne Resur¬
gant nc̃ in m̃te ꝑũbũ dĩ filiũ dĩ Resurean
tnc̃ in carne ꝑ ũbũ carnem factum filium

Expanded text:
cere. Quia venit hora. Non addidit, et nunc est: ergo horam quamdam vult insinuare in fine saeculi. Hora nunc est ut resurgant mortui, hora erit in fine saeculi ut resurgant mortui: sed resurgant nunc in mente, tunc in carne; resurgant nunc in mente per Verbum Dei Filium Dei, resurgant tunc in carne per Verbum Dei carnem factum, filium
Abbreviated transcription (Latin):
orreptionis utilitas quae nc̃ maior
nc̃ minor ꝓpeccatoꝵ diũsitate sa¬
lubrit̃ adbibetur : tñc ẽ salubris. qͣndo
suꝑnus medicus respicit N enim aliqͥd
ꝓficit: nisi cũ facit ut peccati sui quẽq poe¬
niteat. Et qͥs hoc diccit. nisi qͥ respex̃ apłm
petrum negantem. & fec̃ flentem : Vnde
& pculus apłs post ea quã dix̃ cũ modestia
corripiendos eẽ. diũsa sentientes: ꝓtinꝰ ad didiẽ

Expanded text:
as, quae nunc major, nunc minor pro peccatorum diversitate salubriter adhibetur; et tunc est salubris, quando supernus medicus respicit. Non enim aliquid proficit, nisi cum facit ut peccati sui quemque poeniteat. Et quis hoc dat, nisi qui respexit apostolum Petrum negantem, et fecit flentem ? Unde et apostolus Paulus posteaquam dixit, cum modestia corripiendos esse diversa sen
Abbreviated transcription (Latin):
deuita corpor̃ : sed loqͦr de uita uite corpore:
id ÷ de animanũ in qͥb ÷ uita corporõ. Nam
scio eẽ corpora in monum̃tis iacentia: scio
et corpora ur̃a in monum̃tis futa Ndum
de illa resurrectione loqͦr de ista loqrͣ
In ista resurgite : ne ad poenã in illa resur¬
&uiuat: Noli itaq dñe tacere de resurreca¬
one carnis : ne ñ eam credad hões et rema¬
neamꝰ nos argum̃tatores ñ p̃dicatores N c̃ au¬

Expanded text:
corporum; sed loquor de vita vitae corporum, id est, de animarum, in quibus est vita corporum: nam scio esse corpora in monumentis jacentia, scio et corpora vestra in monumentis futura; nondum de illa resurrectione loquor: de ista loquor, in ista resurgite, ne ad poenam in illa resur Noli itaque, Domine, tacere de resurrectione carnis; ne non eam credant homines, et remaneamus nos argumentatores, non praedicatores.
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo putet cessandũ sibi ẽẽ a correptione
erporis alt̾ius : uide qͥd adiungat. In mode¬
stia inqit corripientem diũsa sentientes. qͦ mͦ
in modestia qͦmͦ corripieNem : nisi cũ le¬
nitatem corde retinemꝰ & aliquam medi¬
cam̃ti acrimoniam ũbo correptionis asꝑgimꝰ:¬

Expanded text:
ex eo putet cessandum sibi esse a correptione ex eo putet cessandum sibi esse a correptione erroris alterius, vide quid adjungat: In modestia, inquit, corripientem diversa sentientes . Quomodo in modestia, quomodo corripientem, nisi cum lenitatem corde retinemus, et aliquam medicamenti acrimoniam verbo correptionis aspergim
Abbreviated transcription (Latin):
undo & simplici ocło opꝰ ẽ ut inueni¬
atur uia sapientiȩ. cui tantȩ maloꝵ
& ꝑuersorũ hominum deceptiones erro-¬
ad certissimã pacem & immobilem stabilita¬
tem sapiediȩ. Uehem̃t̃ enĩ metuendũ ÷ ne
studio alt̾candi & contendendi qͥsq ñ uideat
qđ a paucis uidĩ potest ut paruus sit stre-¬
pitꝰ c̃tradicentium. nisi etiã sibi ipsi obstre¬
uũ aut̃ dñi ñ oportet litigare. sed mitem eẽ
ad om̃s. docibilem. patientẽ. in modestia
corripientem diũsa sentientes: ne forte dec
illis ds̃ poeniteqiam ad cognoscendã ueri¬
reptioni: nec stude cestamini. Multi enim
hões cũ a sõno excitant᷑ litigare uolunt: aut
rursus dormire cũ litigare ꝓhibent᷑ Paxgͥ
et dilectio cõmunis ꝑiculi cogitatione in cor¬
de seruentur. Modus aut̃ sermonis siue
acrius siue blandius ꝓferat᷑. sic̃ salus eius
quẽ corrigis uidetur postulare : mođa nđ
eẽ ad om̃s docibilem. patientẽ Et ne qͥsqͣm

Expanded text:
undo et simplici oculo opus est, ut inveniatur via sapientiae, cui tantae malorum et perversorum hominum deceptiones et erroad certissimam pacem et immobilem stabilitatem sapientiae. Vehementer enim metuendum est, ne studio altercandi vel contendendi quisque non videat quod a paucis videri potest, ut parvus sit strepitus contradicentium, nisi et sibiipsi obstreum autem Domini non oportet litigare; sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diversa sentientes: ne forte det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam verireptioni, nec studere certamini. Multi enim homines cum a somno excitantur, litigare volunt; aut rursus dormire, cum litigare prohibentur. Pax igitur et dilectio, communis periculi cogitatione, in corde serventur: modus autem sermonis, sive acrius, sive blandius proferatur, sicut salus ejus quem corrigis postulare esse ad omnes, docibilem, patientem. Et ne quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
cer serpit. Cũ siN int̃ se duo ista ẽtraria
ꝓficere & deficere : usitatius ꝓfectus in bono¬
n accipitur defectus in malo: ꝗdo ñ additur
uł sub intelligitur inquidꝓficiatur uł defic¬
ciatur. Cũ .uͦ. Additur: potest & malum eẽ.
ꝓficere: bonũq deficere. Aꝑte Iquippe dix̃
apłs Pyofanas aut̃ ũborum nouitates euita.
Multũ enim ꝓficiea ad impietatẽ. Ait &
de quibusdam: ꝓficient impeius. Ita et
defectꝰ abono mimalũ malꝰ ẽ: a malo in bo¬
num bonꝰ. ẽ Bono qͥppe defectu dictũ. ẽ De¬
sidđat & deficit anima mea in atria drũ¬

Expanded text:
 Nam cum sint inter se duo ista contraria, proficere et deficere; usitatius profectus in bono accipitur, defectus in malo, quando non additur vel subintelligitur in quid proficiatur vel deficiatur: cum vero additur, potest et malum esse proficere, bonumque deficere. Aperte quippe dixit Apostolus, «Profanas autem verborum novitates evita: multum enim proficient ad impietatem» : ait et de quibusdam, «Proficient in pejus» . Ita et defectus a bono in malum malus est, a malo in bonum bonus est. Bono quippe defectu dictum est, «Desiderat et deficit anima mea in atria D
Abbreviated transcription (Latin):
apparet quẽ ad modũ xẽm filiũ hoĩs credẽ de¬
beamus. Qui filius dĩ ꝑ quem facti sumꝰ etiam filiꝰ¬
hõis ꝑ assũptionẽ carnis factꝰ ÷ ut moreret᷑ ꝓpt̃
delicta nr̃a. et resurgeret ꝓpt̃ iustificationem no¬

Expanded text:
apparet quemadmodum Christum filium hominis credere deapparet quemadmodum Christum filium hominis credere debeamus, qui Filius Dei hominis per assumptionem carnis factus est, ut moreretur propter delicta nostra, et resurgeret propter justificationem no
Abbreviated transcription (Latin):
dit apłs ia cob: Tu credis qr unꝰ ẽ ds̃ ÷ Bene
facis. & daemones creduñ : et contremiscun
Ipse hoc dix̃ : qui in eadem epła scripsit Si
fidem habeat aliquis: oꝑa aut̃ ñ habeat⁊
nunqͥd potest fides saluare eũ : Et apłs paulꝰ
discernens ait. Neq cirẽcisio aliꝗd ualet.
neq p̃putium: sed fides qͥe ꝑ dilectionem
oꝑat᷑ Discreuimꝰ distinximꝰ immo distinetã¬
inuenimꝰ Distincta legimꝰ distineta eẽ didi¬
eimꝰ qͦmͦ distinguimꝰ fioe sic distinguamꝰ et
moribus : sic distinguamꝰ oꝑib accensi cari¬
tate. Quã cairitatẽ demones ñ habebant. qͦ
igne & illi duo in uno ardebant. Cognito
enim xp̃o & ab eis discedente dixer̃ a pđ se
Nonne cor nr̃m erat ardens inuia. cũ aꝑiret
nob̵ scripturas::¬
ueritate p̃dicat᷑ : non sic̃ manicheoꝵ
falsitate confingit᷑ Cũ igit᷑ eũ euangłistȩ
anñtient natũ ex femina de domo đđ hoc ÷
de familia dauid. pculusq ad tim otħm¬

Expanded text:
i Jacobi: Tu credis quia unus est Deus: bene facis. Et daemones credunt, et contremiscunt . Ipse hoc dixit, qui in eadem Epistola scripsit, Si fidem habeat aliquis, opera autem non habeat, numquid potest fides salvare eum ? Et apostolus Paulus discernens, ait: Neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium; sed fides quae per dilectionem operatur . Discrevimus, distinximinvenimus, distinctam legimus, distinctam esse didicimus. Quomodo distinguimur fide; sic distinguamur et moribus, sic distinguamur et operibus, accensi charitate, quam daemones non habebant. Quo igne et illi duo in via ardebant. Cognito enim Christo et ab eis discedente, dixerunt apud se: Nonne cor nostrum erat ardens in via, cum aperiret nobis Scripturasveritate praedicatur, non sicut Manichaeorum falsitate confingitur. Cum igitur eum Evangelistae annuntient natum ex femina de domo David, hoc est, de familia David; Paulusque ad Timoth
Abbreviated transcription (Latin):
rentes siu ꝓpinauer̃ : sanguis huiꝰ suꝑ nos
et suꝑ filios ñbs. Sed quȩio ab illo utrem
resunexerit a mortuis: negabit: irridebit:
accusabit. Distincti sumꝰ. Credimꝰ enim nos
xp̃m ex semine dđ scđm carnem resurrexisse
amortuis. Nũ quid hoc daemones nescier̃
Aut ita demones ñ credider᷑ qđ et uider̃
Ad huc anteꝗ resurrexisset clamabant et
dicebant: scimꝰ quis sis filius dĩ Discerne¬
bamꝰ nos apaganis credendo xp̃m resur¬
rexisse Si alĩquid possumꝰ : a damonibus

Expanded text:
tes sui propinaverunt: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros . Sed quaere ab illo, utrum resurrexerit a mortuis: negabit, irridebit, accusabit. Distincti sumus. Credimus enim nos Christum ex semine David secundum carnem resurrexisse a mortuis. Numquid hoc daemones nescierunt, aut ista daemones non crediderunt, quae et viderunt? Adhuc antequam resurrexisset, clamabant et dicebant: Scimus qui sis, Filius Dei. Discernebamus nos a Paganis, credendo Christum resurrexisse: si aliquid possumus, a daemonibus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dat̾ ÷ nob. lpsa caritate fit q̃m donũ dei eẽ
manifestat : ut tribulatio ñ auferat sed
aior qͥppe libtas ẽ necessaria ad¬
uersus tot & tantas tẽptationes
quȩ in pane drso ñ fuer̃ dono ꝑseuerantiȩ
munita atq firmata : ut cũ omib: amorib:
t̃rorib errorib suis. uincat᷑ hic munđ.
Hoc scoꝵ mardyria docuer̃ donaNe illo¬
a qͦ mi scđiam c̃secuti st̃ ut fideles ẽẽnt. a qͦ
acceper̃ spm̃ ñ timoris qͦ ꝑseqͥentib ce¬
derent : sed uirtutis & caritatis et conti¬
nentiȩ. qͦ cñcta minantia. cñẽta mu¬
tantia. enc̃ta cruciantia suꝑaren. Iuuͦ¬

Expanded text:
 est nobis, ipsa charitate fit, quam Dei donum esse manifestat, ut tribulatio non auferat, sed aior quippe libertas est necessaria aduersus tot et tantas temtationes, quae in paradiso non fuerunt, dono perseuerantiae munita atque firmata, ut cum omnibus amoribus, terroribus, erroribus suis uincatur hic mundus. hoc sanctorum martyria docuerunt. denique illa quo misericordiam consecuti sunt, ut fideles essent, a quo acceperunt spiritum non timoris, quo persequentibus cederent, sed uirtutis et caritatis et continentiae, quo cuncta minantia, cuncta inuitantia, cuncta cruciantia superarent? i
Abbreviated transcription (Latin):
gna: in qͣ ñ solũ aurea uasa st̃ & argentea : sed et
lignea & fictilia. Et alia qͥdem st̃ in honorem:
alia in contumeliam.Si qui aut̃ munda ueri&s
se ipsos auasis contumeliae : er̃ uniꝰ modi indomo
& locꝰ sc̃s dñi. Nã sic̃ in magni hõis domo ñ in
qͣlic̃q loco eiꝰ reqͥescit dñs eiꝰ sed in aliqͦ utiq se¬

Expanded text:
aurea vasa sunt et argentea, sed et lignea et fictilia; et alia quidem sunt in honorem, alia in contumeliam: si qui autem mundaverint semetipsos a vasis contumeliae , erunt unius modi in domo, et locus sanctus Domini. Nam sicut in magna hominis domo, non in qualicumque loco ejus requiesc
Abbreviated transcription (Latin):
lpsa : fides. quȩ nos distinguit Distinguit
apaganis : distinguit a iudais. fides quã ore¬
dimũs xp̃m itĩm resurrexisse amortus. Apłs
dic̃ timotheo. Memor esto xp̃m itim resur¬
rexisse a mortuis ex semine dđ scđm euciri¬
głm meũ. Itẽq ipse apłs. qr si credidis in
sed fidem habete xpĩanoꝵ ñ demonioꝵ Fides
tinguit nos a paganis. Quȩre a pagano utrum
crucifixus sit xp̃o : clamat ualde Vtrum sur¬
rexerit: negat. Quȩro a iudȩo utrũ crucifixꝰ sit

Expanded text:
psa est fides quae nos distinguit ab eis, distinguit a Paganis, distinguit a Judaeis; fides qua credimus Christum resurrexisse a mortuis. Apostolus dicit Timotheo: Memor esto Christum Jesum resurrexisse a mortuis, ex semine David, secm meum . Itemque ipse Apostolus: Quia si credideris in Sed fidem habete Christianorum, non tinguit nos a Paganis. Quaere a Pagano, utrum crucifixus fuerit Christus: clamat, Valde. Utrum resurrexerit: negat. Quaere a Judaeo, utrum crucifixus sit
Abbreviated transcription (Latin):
edia aut̃ nocte. id ÷ nullo sciense aut
sꝑante. qͥppe cũ ipse dicat dñs. De
die autem & hora nemo scit. Et apłs dic̃
significat poenitꝰ latere cũ uenerit Clamor
factus ẽ ecce sporisus uenit : surgite obuiã
Et in ictu ocłi. innouissima tuba. om̃s re¬

Expanded text:
edia autem nocte, id est nullo sciente aut sperante — quippe cum ipse dicat dominus: de die autem illa et hora nemo scit; et apostolus significat penitus latere, cum uenit — clamor factus est: ecce sponsus uenit, surgite obuiam ei: in ictu oculi, in nouissima tuba omnes re
Abbreviated transcription (Latin):
et ñ occupationes ne adonatore ruereN.
qͥ tales st̃ ñ illos inuenit imparatos hora
fur comp̃benidat. Om̃s enim uos filii lu¬
cis estis. et filii diei. Idõ dnĩs cũ dicere ti¬
m̃dam eẽ horam sic̃ furem in nocte po
niat: noli eẽ. in nocte. Quid ÷ noli esse
in nocte: Filii lucis efas et filii diei N su¬
mus noctis. neq tenebar̃. Qui st̃ filii no¬
etis et tenebracrũ : Iniqui impii. in fi
et dicat illis apłs. Euistis aliꝗdo tenebre:

Expanded text:
et non occupati donis, ne a donatore ruant; et non occupati donis, ne a donatore ruant; qui tales sunt, non illos inveniet imparatos hora fur comprehendat; omnes enim vos filii lucis estis, et filii diei.» Ideo Dominus cum diceret timendam esse horam sicut furem, noctem posniat? Noli esse in nocte. Quid est, Noli esse in nocte? «Filii lucis estis et filii diei; non sumus noctis neque tenebrarum» . Qui sunt filii noctis et tenebrarum? Iniqui, impii, infideet dicat illis Apostolus, «Fuistis aliquando tenebrae;
Abbreviated transcription (Latin):
lli qͥ p̃sum̃tes de cupiditatib suis et
in delicus huiꝰ scłi diffluentes tumeN
& erigunt᷑ adũsus humiles et in sul¬
tant sc̃ĩs intelligentib angustam uiam quȩ
ducit aduitam: Talib enim ueniet illa hora
subito. qr tales erant et in diebi noe. qͦrũ
dierum comiemorationem audifts factam
in euuaingłio. Sic erit aduentus filii hominis
inquit: qͦmodo indieb noe. Manducabant bi¬
bebant. nubebant. uxores ducebant nouellabas.
edificcibaÑ. donec introiit noe in archam: et
uenit diluuium. et ꝑdidit om̃s. Quid gͦ : Om̃s
ꝑibt̃ qͥ ista faciuns. quae nubunt. qͥ uxores du¬
cunt. qͥ nouellan qͥ edificaNt: Non. Sed qͣr
de his p̃sumuns. sed qui ista dõ p̃fer̃. sed
qͥ ꝓpt̃ hec offexide dm̃ cito parati st̃ At
uero qͥ istis omnib aut ñ utuntur. aut
utuntur tanꝗ ñ utentes. plus p̃sum̃tes de
illo qͥ dedit quã de his quȩ data st̃. et iti¬
telligentes iN his eiꝰ c̃solationem et miscdiã.

Expanded text:
lli qui praesumentes de cupiditatibus suis, et in deliciis hujus saeculi diffluentes, tument; et eriguntur adversus humiles, et insultant sanctis intelligentibus angustam viam, quae ducit ad vitam . Talibus enim veniet illa hora subito; quia tales erant et in diebus Noe, quorum dierum commemorationem audistis factam in Evangelio. «Sic erit adventus Filii hominis,» inquit, «quomodo in diebus Noe. Manducabant, bibebant, nubebant, uxores ducebant, novellabant, aedificabant, donec introiit Noe in arcam; et venit diluvium, et perdidit omnes» . Quid ergo? omnes peribunt qui ista faciunt, qui nubunt, qui uxores ducunt, qui novellant, qui aedificant? Non: sed qui de his praesumunt, sed qui ista Deo praeferunt, sed qui propter haec offendere Deum cito parati sunt. At vero qui istis omnibus aut non utuntur, aut utuntur tanquam non utentes, plus praesumentes de illo qui dedit, quam de his quae data sunt, et intelligentes in his ejus consolationem et misericordiam,
Abbreviated transcription (Latin):
Hortat᷑ nos. ut scđm diem ambulemꝰ. Et iterum. Uos
inqͥ filii lucis estis: et filii dĩ. N sumus noctis.
neq tenebrarum. Qui st̃ filii noctis et filii te¬
nebrtrum: Qui omnia mala oꝑant᷑. Usq ad eo
sed intenebris cordis. Nemo gͦ in diluculo oꝑat᷑:
nisi qui in xp̃o oꝑatur

Expanded text:
Hortatur nos ut secundum diem ambulemus honeste: SHortatur nos ut secundum diem ambulemus honeste: Sinquit, filii lucis estis, et filii diei; non sumus noctis neque tenebrarum . Qui sunt filii noctis, et filii tenebrarum? Qui omnia mala operantur. Usque adeo sed in tenebris cordis. Nemo ergo in diluculo operatur, nisi qui in Christo operatur
Abbreviated transcription (Latin):
Iulti enim cũ dormius : non faciunt lo¬
Icũ dño. Tales excitat apłs. Surge qui
dormis. et exurge amortuis: et illuminabit
te xp̃c. Et alio loco. Nos aut̃ qui diei sumꝰ:
illi obdormier̃. cupierido ista t̾reria.
łt om̃s iste felicitates quȩ uident᷑ sełi : somnia
st̃ dormientiũ. Et qͦmͦ quidet thesauros in som¬
mis dormiens diues ẽ sed uigilabit. et pauꝑerit:
sic onmia ista uana huius scłi de quib hões gau¬
dent. in somno gaudent. Euigilabt̃ quando no¬
lunt si ñ mͦ eiugilaN ꝗdo utile ÷ et inuenieN
aut̃ somnum suum : et nichil inuener̃ om̃s uiri
diuitiarum in manib suis. Dormier̃ somnũ suũ¬
P initꝰ ẽ somnꝰ et nichil inuener̃ in manib suis:
qr in somno uidebant diuitias transituras.
IGNA Debemꝰ oꝑari. id ÷ tanꝗ in luce:
ꝗdo xẽo demonstrante oꝑam. Quic̃q
cente. qͥ in ebriant᷑ nocte in ebriant᷑. & qͥ dormiua.
nocte dormiunt: Nos qui diei sumꝰ: sobrii simꝰ

Expanded text:
ulti enim cum dormiunt, non faciunt locum Domino. Tales excitat Apostolus: «Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te Christus» ; et alio loco, «Nos autem qui dilli obdormierunt cupiendo ista terrena, Et omnes istae felicitates quae videntur saeculi, somnia sunt dormientium. Et quomodo qui videt thesauros in somnis, dormiens dives est; sed evigilabit, et pauper erit: sic omnia ista vana hujus saeculi, de quibus homines gaudent, in somno gaudent: evigilabunt quando nolunt, si non modo evigilant quando utile est; et invenient unt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis» . «Dormierunt somnum suum,» finitus est somnus, «et nihil invenerunt in manibus suis;» quia in somnis videbant divitias tigna debemus operari; id est tanquam in luce, uando Christo demonstrante operamur. Quicumque cente: Qui inebriantur, nocte inebriantur; et qui dormiunt, nocte dormiunt: nos qui diei sumus, sobrii simus.
Abbreviated transcription (Latin):
nullus alius sensus poterit reꝑiri. et hc
eũ intelligi uoluisse daruerit: qđ uident᷑
pore sed suꝑ induant᷑ immortalitate
ut absorbeat᷑ mortale auita huic sen¬
tentiȩ ꝓculdubio conueniet. qđ in re¬
gula fidei c̃fitem᷑ uenturũ dñm iudica¬
turum uiuos & mortuos: ut ñ hic intel¬
ligamꝰ uiuos iustos. morfuos aut̃ in iustos
quã us iudicandi sint iusti et in iusti
sed uiuos qͦs nondũ exisse. mortuos qͦs
iam exisse de corporibi aduentꝰ eiꝰ inue¬
niet. Quȩ si ita eẽ confaterit : illa ũba
excutienda er̃ qͦmͦ sic accipiamꝰ. tu qđ se¬
minas ñ uiuificat᷑ nisi moriat᷑ et om̃s re¬
surgemꝰ siue om̃s dormiemꝰ: ut ñ adũsent᷑¬

Expanded text:
nullus alius sensus potuerit reperiri et hoc nullus alius sensus potuerit reperiri et hoc eum intellegi uoluisse claruerit. quod uidentur pore, sed superinduantur inmortalitate, ut absorbeatur mortale a uita. huic sententiae procul dubio conueniet, quod in regula fidei confitemur uenturum dominum iudicaturum uiuos et mortuos. ut non hic intellegamus uiuos iustos, mortuos autem iniustos, quamuis iudicandi sint iusti et iniusti, sed uiuos. quos nondum exisse. mortuos autem, quos iam exisse de corporibus aduentus eius inueniet. quae si ita esse constiterit, illa uerba excutienda erunt, quo modo sic accipiemus \'tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur\\ et \'omnes resurgemus siue \'omnes dor
Abbreviated transcription (Latin):
Re uera qͣntũ ad ũba beati apłi ꝑtinet. ui¬
detur asserere qͦsdam infine scłi aduenieñe
dño cũ futurti ẽ. resurrectio mortuoꝵ ñ. eẽ.
morituros. sed uiuos reꝑtos in illam immor¬
talitatem quȩ scĩs etiam coet̃is dabitur re¬
pente mutandos. et simul cũ illis rapiendos
Audire doctiores. ne illis etiã qͥ putant
aliqͦs morte ñ p̃cedente uiuificatos aduitam
ꝑpetuam transituros. dicere inueniatur
apłs. Stulte tu qđ seminas ñ uuuficatur:
nisi priꝰ moriat᷑. Nã et illud qđ in plerisq
codicib legit᷑. om̃s resurgemꝰ uride fieri po-
terit nisi om̃s moriam᷑ : resurrectio qͥꝓppe
nisi mors p̃cesserit nulla ẽ eo qđ ñ nulli
codices habed. om̃s dormiemꝰ: multo faciliꝰ
& aꝑtius id cogit intelligi. & si qd aliud tale
in sc̃ĩs litt̃is inuenit᷑ ad id uidetur implert
ut nullus hominũ existimetur immor¬
talitatem nisi mors p̃cesserit ad epturos.
doctiores. Si aut̃ in his uerbis apłi

Expanded text:
re uera, quantum ad uerba beati apostoli pertinet, uidetur adserere quosdam in fine saeculi adueniente domino, cum futura est resurrectio mortuorum, non esse morituros, sed uiuos repertos in illam inmortalitatem, quae sanctis etiam ceteris datur, repente mutandos et simul cum illis rapiendos,audire doctiores, ne illis etiam. qui putant aliquos morte non praecedente uiuificatos ad uitam perpetuam transituros, dicere inueniatur apostolus: Stulte, tu quod seminas, non uiuificatur, nisi prius moriatur. nam et illud, quod in plerisque codicibus legitur, \'omnes reterit, nisi omnes moriamur? Resurrectio quippe, nisi mors praecesserit, nulla est. Et quod nonnulli codices habent, Omnes dormiemus, multo facilius et apertius id cogit intelligi; et si quid aliud tale in sanctis Litteris invenitur, ad id videtur impellere, ut nullus hominum existimetur immoralitatem, nisi mors praecesserit, adepturus. oritas. Si autem in his uerbis apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
tustatem qđ fit uetus. it intestam qđ exluto
fit testa. & alia sexcenta sic loquimur
ut nosse possimus. De tẽporib autem et
mom̃tis fr̃s non indigetis ut scribam uobis.
lpsi enim diligent̃ scĩtis: qr dies dñi sic̃ fur¬
3 in nocte ita ueniet.¬
or dix̃ post qͣntũ tẽporis hoc futur̃ sit.
sed quomͦ futurum sit idẽ ñ quarła
erit ȩtatis breuitas uł ꝓlixitas. sed qͣntumi
nouissimum : nisi cũ dixerint pax & securi¬
tas Quib uerb̵ uidetur apłs huius nouis¬
simi diei uł spem uł timorem ab hoc nr̃o
tempore remouisse N enim uidemus ipsos
amatores huiꝰ scłi. quib subitaneus appa¬
rebit interitus iam dicere pax & securitas.
Quid gͦ dscpe sufficiat: satis ipse demonstrat
apłs dicendo De temporib et mom̃tis ñ opꝰ
habemꝰ uob̾ scrib̾e. uł sic̃ alii codices habeñ.
ñ opus habens uob scribi. Nã secutꝰ adiunxit

Expanded text:
tustatem quod fit uetus, it in testam quod ex luto tustatem quod fit uetus, it in testam quod ex luto fit testa; et alia sescenta sic loquimur.verbis istis de temporibus autem et momentis fratres non indigetis ut scribamus vobis ipsi enim diligenter scitis quia dies Domini sicut fur in nocte ita venieton dixit. post quantum temporis hoc futurum sit. sed quo modo futurum sit, id est non quanta erit aetatis breuitas uel prolixitas, sed, quantumnouissimum, nisi cum dixerint: Pax et securitas. quibus uerbis uidetur apostolus huius nouissimi diei uel spem uel timorem ab hoc nostro tempore remouisse; non enim uidemus ipsos amatores huius saeculi, quibus subitaneus apparebit interitus, iam dicere: Pax et securitas. Quid ergo scire sufficiat, satis ipse demonstrat apostolus dicendo: De temporibus et momentis non opus habemus uobis scribere uel, sicut alii codices habent: Non opus habetis uobis scribi
Abbreviated transcription (Latin):
niet ꝑ immortalitatem in illo uiuificcibuNT
si ñ et moriantur. cum uideamꝰ ꝓpt̃ hoc eẽ.
dictum: tu qͦd seminas non uiuificat᷑ nisi
ueniente uiuentes eiq in obuiam rapient᷑
credimꝰ iN eodem raptu demortalib corporib
exituros. et ad eadem mox immortalia re¬
dituros : nullas in ũb apłi patiemͣ angusti¬
as. siue ubi dic̃. tu qͦd seminas ñuiuificat᷑
nisi moriat᷑. siue ubi dic̃ om̃s resurgemꝰ uł
om̃s dormiemꝰ : qr nec illi ꝑ immortalitatẽ¬
uiuificcibunt᷑. nisi quã libet paululũ tam̃
ante moriant᷑. ac ꝑhoc & aresurrectione
ñ er̃ alieni quam̃ dormitione p̃cedunt.
qͣmuis breuissima. ñ tam̃ nulla. Cur aut̃
nob̵ in credibile uideat᷑ illã multitudinẽ
corporũ in aere qͦdam mͦ seminari. atq ibi
uiuiscere: cũ cedam qđ idem ipse apłs aꝑtis¬
sime dic̃ in ictu ocłi futuram resur rectio¬
nem. & m̃bra sine fine uictura tanta facili¬

Expanded text:
niet, per inmortalitatem in illo uiuificabuntur, niet, per inmortalitatem in illo uiuificabuntur, etsi non moriantur, cum uideamus propter hoc esse dictum: Tu quod seminas, non uiuificatur, nisi ueniente uiuentes eique in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de mortalibus corporibus exituros et ad eadem mox inmortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue ubi dicit: Tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur, siue ubi dicit: Omnes resurgemus ant: Omnes dormiemus; quiuificabuntur, nisi quamlibet paululum tamen ante moriantur, ac per hoc et a resurrectione non erunt alieni, quam dormitione praecedunt quamuis breuissima, non tamen nulla. cur autem nobis incredibile uideatur illam multitudinem corporum in aere quodam modo seminari atque ibi uiuescere, cum credamus quod idem ipse apostolus apertissime dicit, in ictu oculi futuram resurrectionem et in membra sine fine uictura tanta facili
Abbreviated transcription (Latin):
ut curent filii lucis. eẽ. & parato corde uigilare.
qui nolunt ab illa hora sic̃ a nocturnõ fure
cõp̃hendi. Nam si ad cauenidum hoc malũ.
id ẽ ne hora dñi tanꝗ fur inueniat imparatũ
opus e&̃ nosse temporum spatia: ñ diceret
car&. Nẽ aut̃ nec illis opus eẽ. monstratũ
quib sufficiebat. ut scirent in sꝑatis atq dor¬
mientib. horam dñi sic̃ furem eẽ uenduram.
Atq. hoc sciendo ẽẽnt ipsi uigilant᷑ parati.
post qͣnta libet tẽpora ueniret & suũ serua¬
uit modum ut licet apłs non tam̃ p̃sumene

Expanded text:
ut curent filii lucis esse, et parato corde vigilare, qui nolunt ab illa hora sicut a nocturno fure comprehendi. Nam si ad cavendum hoc malum, id est ne hora Domini tanquam fur inveniat imparatum, opus esset nosse temporum spatia, non diceretcaret. nunc autem nec illis hoc opus esse monstrauit. quibus sufficiebat, ut scirent inparatis atque dormientibus horam domini sicut furem esse uenturam atque hoc sciendo essent ipsi uigilanter parati, post quanta libet tempora ueniret, et suum seruauit modum, ut licet apostolus non tamen praesumeret
Abbreviated transcription (Latin):
stolum paulum et alios recte fidei xp̃ĩa¬
nos dĩe illa uetera sacrem̃ta paulu¬
lum obseruando ueraciter commendare
stodite. tanquam sacrilegia diabolica
aposteris detestande . Iam enim cum
uenisset fides quae prius illis obser¬
uationibus p̃nuntiata. post mortem et
resurrectionem drũ reuelata. ẽ. ami¬
serant tanqͣm uitam officii sui. Uerũ
tamen ficut defuncta corpora necessa¬
rio deducenda erant quodam modo
ad sepulturam : nec simulate sed ie¬
ligiose. Non autem deserenda conti¬
nuo. uł inimicoꝵ obtrectationibus.
tanqͣm canum morsib proicienida.
Pybinde nc̃ quisquis xp̃icinoꝵ quam¬
uis sit ex iudxis similiter ea cele¬
brare uoluerit. tanquam sopitos ci-¬
neres eruens ñ erit pius deluctor iđ
baiulus corporis. sed impius sepulture
uiolator

Expanded text:
stolum Paulum et alios rectae fidei Christiastolum Paulum et alios rectae fidei Christianos tunc illa uetera sacramenta paululum obseruando ueraciter commendare stoditae tamquam sacrilegia diabolica a posteris detestatae? iam enim cum uenisset fides, quae prius illis obseruationibus praenuntiata post mortem et resurrectionem domini reuelata est, amiserant tamquam uitam officii sui. uerum tamen sicut defuncta corpora necessariorum deducenda erant quodam modo ad sepulturam nec simulate sed religiose, non autem deserenda continuo uel inimicorum obtrectationibus tamquam canum morsibus proicienda. proinde nunc quisquis Christianorum, quamuis sit ex Iudaeis, similiter ea celebrare uoluerit, tamquam sopitos cineres eruens non erit pius deductor uel baiulus corporis sed impius sepulturae uiolator
Abbreviated transcription (Latin):
in qua et paulus fuit. Non itaq tñc eum
quid in ea reuerum eẽ. docebat: sed eius
simulationem qͣ gentes iudaitare coge¬
bantur arguebat: non ob aliud: nisi qr
sic illa omnia simulatoria gerebantur.
tanqͣm uerũ e&̃ qđ dicebant illi qui sine
circũ cisione p̃putii atq aliis obseruatio¬
nib umbre futurorum putabant cre¬
dentes saluos eẽ. non posse In cuius sex
tentiȩ non consensionem sed simulationẽ¬
tim ore p&rus inciderat: ut de illo pau¬
lus uerissime scribet qđ eum uidisset
non recte in gredientem adueritatem
euangłi i eiq uerissime dicer& qͦd gen¬
tes udaizare cogebat: qͦd paulus utiq
non cogebat. Ob̃ hoc illa uetera ueracit᷑
ubi opus e&̃ obseruans. ut damnanda ñ
eẽ. monstraret. p̃dicans tam̃ instanter:
non eis sed reuelata gr̃a fidei saluos fieri
fideles. ne uad ea quem quam uelut
necessaria suscipietida compellere
Cur itaq michi non liceat dicere apo¬

Expanded text:
in qua et Paulus fuit. non itaque tunc eum, in qua et Paulus fuit. non itaque tunc eum, quid in ea re uerum esset, docebat, sed eius simulationem, qua gentes iudaizare cogebantur, arguebat non ob aliud, nisi quia sic illa omnia simulatoria gerebantur, tamquam uerum esset, quod dicebant illi, qui sine circumcisione praeputii atque aliis obseruationibus umbrae futurorum putabant credentes saluos esse notentiae non consensionem sed simulationetimore Petrus inciderat, ut de illo Paulus uerissime scriberet, quod eum uidisset non recte ingredientem ad ueritatem euangelii, eique uerissime diceret, quod gentes iudaizare cogebat. quod Paulus utique non cogebat ob hoc illa uetera ueraciter, ubi opus esset, obseruans, ut damnanda non esse monstraret, praedicans tamen instanter non eis sed reuelata gratia fidei salnos fieri fideles, ne ad ea quemquam uelut necessaria suscipienda compellerecur mihi non licet dicere apo
Abbreviated transcription (Latin):
tes cogis uidaizare.&
ne quisquam tnc̃ iudaeos iudaizare
ꝓhib̃et: quã uis etiam ipsos iã doc¬
trina xp̃icna ñ cogeret. Pro inde si
post hoc apłoꝵ decretum. p&rus habuit il¬
lam in antiochia simulationem qua gentes
cogeret iudaitare qđ nec ipse cogebatur :
quam uis ꝓpt̃ comm̃danda eloquia dĩ quȩ
iudȩis st̃ credita ñ ꝓhibebat᷑ : quid mirũ
si constringebat paulus lib̾e debere asse¬
rere. qđ cũ coeteris apłis se ierosolẏmis
decreuisse meminerat: Si aut̃ hoc ut ma¬
gis arbitror ante illud iero solrmitanum
conciliũ p&rus fecit: nec sic mirũ ẽ qđ eũ
uolebat paulus non timide obtegere
sed fidenter asserere qđ eum pariter
sentiit iam nouerat. siue qđ cũ eo contule¬
rat euangłm. siue qđ cornelii centurionis
uocatione etiam diuinitus eum de hac re
ammonitum acceꝑat. siue qđ anteqͣm illi
qͦs timuerat uenissent antiochiam cũ gen¬
tibus eum conuesci uiderat Neq enim ne¬
gamus in hac sententia fuisse iam p&rũ

Expanded text:
tes cogeret iudaizare, ne quisquam tunc Iudaeos iudaizare prohiberet, quamuis etiam ipsos iam doctrina Christiana non cogeret. proinde, si post hoc apostolorum decretum Petrus habuit illam in Antiochia simulationem, qua gentes cogeret iudaizare, quoniam nec ipse cogebatur, quamuis propter commendanda eloquia dei, quae Iudaeis sunt credita, non prohibebatur, quid mirum, si constringebat eum Paulus libere adserere, quod cum ceteris apostolis se Hierosolymis decreuisse meminerat ? Si autem hoc, quod magis arbitror, ante illud Hierosolymitanum concilium Petrus fecit, nec sic mirum est, quod eum uolebat Paulus non timide obtegere, sed fidenter adserere, quod eum pariter sentire iam nouerat, siue quod cum eo contulerat euangelium siue quod in Cornelii centurionis uocatione etiam diuinitus eum de hac re admonitum acceperat siue quod, antequam illi, quos timuerat, uenissent Antiochiam, cum gentibus eum conuesci uiderat. neque enim negamus in hac sententia fuisse iam Petrum,
Abbreviated transcription (Latin):
nouo testam̃to reuelato. tanqͣm sinẽ his qi¬
cumq cũterent᷑ ad dm̃ salui eẽ ñ possent.
Errabant enim qui hoc putabant atq p̃di¬
ccibant : quam uis iam recepto xẽi eu cngłio.
et eis simulate c̃senserant poerus et barna¬
bas: ideoq cogebant gentes iudaizare. Id enĩ
erat cogere. sic ea necessaria p̃dicare : tanꝗ
et recepto euangłio nulla sine illis salus
eẽt in xp̃o. Hoc̃ error quorundam puta¬
bat: hoc timor paeri simulabat ÷ hoc lib̵tas
pauli redarguebat:¬

Expanded text:
nouo testamento reuelato, tamquam sine his quinouo testamento reuelato, tamquam sine his quicumque conuerterentur ad deum salui esse non possent. erant enim qui hoc putabant atque praedicabant, quamuis iam recepto Christi euangelio, et eis simulate consenserant Petrus et Barnabas ideoque cogebant gentes iudaizare. id enim erat cogere, sic ea necessaria praedicare, tamquam et recepto euangelio nulla sine illis salus esset in Christo; hoc error quorundam putabat, hoc timor Petri simulabat, hoc libertas Pauli redarguebat