comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs consolationis qͥ nos consolat᷑: Ꝙ cũ con¬
solator dicit᷑ pat̃. consolator filiꝰ dicit᷑. cõso
a trinitate prȩstat᷑. sic̃ ⁊ una remissio pec¬
catoꝵ. apło affirmante: Abluti inqͥt estis.
U iustificati ⁊ scĩficati estis. in nomine dñi
adhuc de dnunis scripturis ꝓferre testi¬
monia. quȩ uxta baptismi sacram̃tũ. tri¬
nitatẽ uniꝰ głȩ. oꝑationis ac potentiȩ. ma¬
nifestant: S qͥa ex his plenꝰ ẽ sapientiab
intellectus. multa p̃teruumꝰ studio bre¬
berat. si dñs ẽ ⁊ scĩficat. si creat cũ pa-¬
tre I. filio ⁊ si uiuificat. si p̾scientiam
habet cũ patre ⁊. filio. si uͥq ẽ ⁊ impl&
omiã. si habitat in electis. si arguit mun-¬
dũ. si iudicat. si bonꝰ ⁊ rectus ẽ. si de eo
tuit. si apłos mittit. si epõs p̾ficit. si
consolator ẽ. si cuncta difpensat. ꝓ ut
uult. si abluit ⁊ iustificat. si tẽptatores
suos int̾ficit. si is qͥ eũ blasphemauerit.

Expanded text:
omnis consolationis, qui nos consolatur . Et cum consolator dicitur Pater, consolator Filius, consolator ea Trinitate praestatur; sicut et una remissio peccatorum, Apostolo affirmante: Abluti, inquit, estis et justificati, et sanctificati estis in nomine Domiadhuc de divinis Scripturis proferre testimonia, quae juxta baptismi sacramentum Trinitatem unius gloriae, operationis ac potentiae manifestant: sed quia ex his plenus est sapientium intellectus, multa praeterivimus studio breberat, si dominus est et sanctificat, si creat cum patre et filio et si uiuificat, si praescientiam habet cum patre et filio, si ubique est et implet omnia, si habitat in electis, si arguit mundum, si iudicat, si bonus et rectus est, si de eo tuit, si apostolos mittit, si episcopos praeficit, si consolator est, si cuncta dispensat prout uult, si abluit et iustificat, si temptatores suos interficit, si is, qui eum blasphemauerit,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ Hȩc dicit spc̃ sc̃s Segregate mͥ bar¬
naban ⁊ saulũ. in opꝰ qͦ uocaui eos: & pau¬
lo post: Ipsi inqͥt missi a spũ scõ. descende¬
r᷑ seleuciã: Itẽ in eodẽ libro attendite
uobis ⁊ uniu̾so gregi. in qͦ uos sp̃s scĩ cons
clitꝰ ẽ dictus. contẽptibile aliqͥd ȩstimet:
Paraclitꝰ enĩ aduocatꝰ ẽ. uł potiꝰ consolator
scd̃m latinã linguã: Quȩ appellatio etiã
filio dei cõmunis ẽ. sic̃ docet ioħ̾s: Hȩc in¬
qͥt scribo uobis. ne peccetis: S ⁊ siqͥs pec¬
cauerit. paraclitũ habenꝰ apud patrem
iħm xp̃m iustũ: Nã ⁊ ipse dñs cũ dicit ad
apłos. alterũ paraclitũ mittet uobis ꝑater.
sine dubio cũ dicit alterũ paraclitũ. se qͦq
paraclitũ manifestat: S neq a patre hoc
nom̃ paracliti alienũ est: Beneficientiȩ
enĩ nom̃ ẽ. sĩ naturȩ : Deniq ad corinthioᷤ
paulus ita seribit: Benedictus ds̃ ⁊ pater

Expanded text:
tum est: Haecdicit Spiritus sanctus: Segregate mihi Barnabam et Saulam in opus quo vocavi eos . Et paulo post: Ipsi, inquit, missi a Spiritu sancto descenderunt Seleuciam . Item in eodem libro: Attendite vobis et universo gregi, in quo vos Spirituscletns dictus est, contemptibile aliquid aestimet. Paracletus enim aduocatus est uel potius consolator secundum Latinam linguam: quae appellatio etiam filio dei communis est, sicut dicit Iohannes: haec, inquit, scribo uobis, ne peccetis; sed si quis peccauerit, paracletum habemus apud patrem Iesum Christum. Nam et ipse dominus cum dicit ad apostolos: alterum paracletum msine dubio cum dicit alterum Paraclitum, se quoque Paraclitum manifestat. Sed neque a Patre hoc nomen Paracliti alienum est. Beneficentiae enim nomen est, non naturae. Denique ad Corinthios Paulus ita scribit: Benedictus Deus Pater
Abbreviated transcription (Latin):
nitor. ex hoc manifestũ ẽ. cũ obscura con¬
silia udeoꝵ traducens dicebat: Qͥd co-¬
gitatis nequã in cordib urĩs: Similiter
u uentura annunciabit uobis Qͥ uent᷑a
annunciare ꝑ hibet᷑ p̃scire omĩa ñ dubi¬
tat᷑: Qͥa ipse scrutat᷑ altitudines dei. ⁊
nouit omĩa quȩ indeo funt. sic̃ memorat
paulus dicens: Sp̃s enĩ omĩa scrutat᷑. etiã al¬
dei: Ad intelligendã uͦ potentiã sp̃s scĩ.
pauca de t̾ribilib ꝓferamꝰ: Uendiderat
possessionẽ ut scriptũ ẽ in actib apłoꝵ
suppressa parte pecuniȩ dolosus discipłs.
offendit sp̃m scm̃. quẽ putabat se late¬
re: S qͥd ad eũ dixit᷑ beatus petrus: ana-¬
hominib. s dõ atq ita ꝑcussus iurtute
eiꝰ cui intiri uoluerat. exprrauit: Qd hie
uult beatus petrus intelligi sp̃m sc̃m:
Utiq clarũ ẽ cũ dicit: Nones m̃titus
hominib. s deo Manifestũ ẽ gͦ. qm̃ qui¬

Expanded text:
nitor, - ex hoc manifestum est, cam obscura connitor, - ex hoc manifestum est, cam obscura consilia Iudaeorum traducens dicebat: quid cogitatis nequam. in cordibus uestris? Similiter et ventura annuntiabit vobis . Qui ventura annuntiare perhibetur, praescire omnia non dubitatur: quia ipse scrutatur altitudines Dei, et novit omnia quae in Deo sunt, sicut memorat Paulus, dicens: Spiritus enim omnia scrutatur, etiam alXIV. Ad intellegendam vero potentiam spiritus sancti pauca de terribilibus proferamus. Vendiderat possessionem, ut scriptum est in actibus apostolorum, subpressa parte pecuniae dolosus discipulus, um: offendit spiritum sanctum, quem putabat se latere. Sed quid ad eum dixit continuo beatus Petrus? Annahominibus, sed deo. Atque ita percussus virtute eius, cui mentiri voluerat, expiravit. Quid hic vult beatus Petrus intellegi spiritum sanctum? Vtique darum est, cum dicit: non es mentitus hominibus, sed deo. Manifestum est ergo, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tionis int̾ uallo diuisi s tres inquit
unũ sunt: Ut autẽ adhuc magis ma¬
gisq scĩ sp̃s cũ patre ⁊ filio una chui¬
nitas increandis rebꝰ omib demonstre¬
t. habes creatorẽ spm̃ scm̃ in libro iob
omĩpotentis qͥ docet me: Et dauid
dicit: Emitte sp̃m tuũ ⁊. creabuntur.
.i. renouabis faciẽ t̾re: Sicreatio u
renouatio ꝑ sp̃m erit. sine dubio ⁊ pͥn¬
cipiũ creationis sine spũ ñ fuit: Post
creationẽ. gͥ ostendamꝰ. qͥa uiuificat etiã
una utiuificatio patͥs ⁊. filii ⁊ sp̃c sc̃i. aꝑte¬
in dnõ ẽẽ. ⁊. occultoꝵ. cognitionẽ licet
nemo xpĩanꝰ ignoret. tam̃ ex danihelis
libro monstrandũ ẽ Ds̃ inqͥt qͥ occulto¬
rũ cognitor es. qͥ prȩscius es omniũ ante¬
quã nascant᷑: Hȩc eadẽ prȩscientia in xͦ
ẽ. sic̃ refert eugłista: Ab micio aut̃ scie¬
bat iħ̾c. qͥs eẽt eũ traditurus. uel qͥ ẽẽnt
credentes in eũ Qͦd sit autẽ occultoꝵ cog¬

Expanded text:
tionis intervallo divisi? sed, tres, inquit, unum sunt. XII. Vt autem adhuc magis magisque sancti spiritus cum patre et filio una divinitas in creandis rebus omnibus demonstretur, habes creatorem spiritum sanctum in libro Iob: omnipotentis qui docet me. Et David dicit: emitte spiritum tuum et creabuntur et renovabis faciem terrae. Si creatio et renovatio per spiritum erit, sine dubio et principium creationis sine spiritu non fuit. Post creationem igitur ostendamus, quia vivificat etiam una uiuificatio patris et filii et spiritin domino esse et occultorum cognitionem, licet nemo Christianus ignoret, tamen ex Danihelis libro monstrandum est: deus, inquit, qui occultorum cognitor es, qui praescius es omnium antequam nascantur. Haec eadem praescientia in Christo est, sicut refert euangelista: ab initio autem sciebat Iesus quis esset eum traditurus uel qui essent non credentes in eum. Quod sit autem occultorum cog
Abbreviated transcription (Latin):
te has diuisionũ differentias ꝓ qualita¬
dens ꝓpria unicuiq ꝓ ut uult: Unde
nulliꝰ ambiguitatis relinqͥt᷑ locus. quin
luntatis auctorẽ. qͥ cuncta oꝑari.  &
scd̾m ꝓpͥȩ uoluntatis arbitriũ diumnȩ
dispensationis dona largiri. aꝑtissime
demonstrat᷑. qͥa uͥ uoluntaria grãꝵ
distributio p̃dicat᷑. ñ potest fiert inde¬
ri conditio seruitutis Increatura enim
seruitus intelligenda ẽ. intrinitate
uͦ dñãtio ac libertas: Q̾ ut adhuc luce
clariꝰ uniꝰ diuinitatis ẽẽ cũ patre ⁊. fi¬
timomo cõꝑbet᷑ : Ait nãq Tres sunt.¬

Expanded text:
te has divisionum differentias pro qualitadens propria unicuique prout vult . Unde nullus luntatis auctorem, qui cuncta operari et secundum propriae uoluntatis arbitrium diuinae dispensationis dona largiri apertissime demonstratur; quia ubi uoluntaria gratiarum distributio praedicatur, non potest uideri condicio seruitutis: in creatura enim seruitus intellegenda est, in trinitate uero dominatio ac libertas. Et ut adhuc luce clarius unius diuinitatis esse cum patre et fitimonio co
Abbreviated transcription (Latin):
nos ds̃ ds̃ nr̃. benedicat nos dĩ.⁊ me¬
tuant eũ om̃s fines terre: Quã trmi¬
tatis unitatẽ. suꝑnȩ angłoꝵ uirtutes
tes ore. in uniꝰ fastigiũ dnãtionis głam
eiꝰ exaltant: Qͦd ut adhue aꝑtius fi¬
deliũ: sensib inculcet᷑. cȩlestiũ misteri

Expanded text:
ster, benedicat nos deus et metuant eum omnes fines terrae. Quam trinitatis unitatem supernae angelorum uirtutes tes ore in unius fastigium dominationis gloriam eius exaltant. Quod ut adhuc apertius fidelium sensibus inculcetur, cael
Abbreviated transcription (Latin):
u similitudinẽ ꝓfert: ęqualitatem.
distinctiones ꝑsonarũ insimuat. ut
in eodẽ oꝑe sit trinitatis aꝑta cognitio.
dissentiens. dũ ⁊ consequentia sic locim
ds̃ unus sit: Quã fidei rationẽ. anti¬
qua deniq ꝑ mosen benedictio pandit
todiat te: Illuminet dñs faciẽ suã suꝑ
te. U misereat᷑ tͥ Attollat dñs faciem
suã suꝑte. ⁊ det tͥ pacẽ: Qͦd hoc ipsũ¬

Expanded text:
inem, profert aequalitatem, distinctiones personarum insinuat; ut in eodem opere sit Trinitatis aperta cognitio, dissentiens, dum et consequentia sic loquunDeus unus sit. Quam fidei rationem antiqua denique per Moysen benedictio pandit, nus et custodiat te. Illuminet Dominus faciem suam super te, et misereatur tui. Attollat Dominus faciem suam super te, et det tibi pacem
Abbreviated transcription (Latin):
uinitati tribuendũ sentimꝰ ⁊. qͥcqͥd infra
bonorẽ cȩlestis potentiȩ cde eodẽ humi¬
lius narrat᷑. ñ u̾bo dei. s homini repu¬
tamꝰ assũpto: Scd̾m diuinitatẽ gͦ ẽ hoc
qͦd suꝑiꝰ diximꝰ. uͥ ait: Ego ⁊ pat̾ unum

Expanded text:
vinitati tribuendum sentimus: et quidquid infra vinitati tribuendum sentimus: et quidquid infra bonorem coelestis potentiae de eodem humilius enarratur, non verbo Dei, sed homini reputamus assumpto. Secundum divinitatem ergo est hoc quod superius diximus, ubi ait: Ego et Pater unum
Abbreviated transcription (Latin):
mea: Itẽ  Philippe. qͥ uidet. uidet ⁊ pa¬
trẽ: Quomͦ tu dicis ostende nobis patrõr
Noc ñ dixisset. nͥ pał̾ ꝑ omĩa fuisset ȩqualiꝰ
Itẽ ipse dñs dicit: Creditis in dm̃ ⁊ ime
credite: Q ut adhuc unitatẽ ȩqualitatis
demonstraret. ait: Nemo nouit filiũ insi
pater. neq patrẽ qͥs nouit nͥ filiꝰ ⁊ eui uo¬
luerit filiꝰ reuelare: &̾ sic̃ filiꝰ cui uult
reuelat patrẽ. ita ⁊ pat̃ reuelat filium.
sic̃ ipse petro ait. confitenti eũ xp̃m filiũ
dei uiiii Beatus es inqͥt simon bariona.
qͥa caro ⁊. sanguis ñ reuelauit tͥ. s pater
m̃s qͥ in celis est: & iterũ filius dicit: Ne
ad me. nͥ pat᷑ qͥ misit me attraxerit eũ:
Unde claret. ȩqualitatẽ patris ⁊. filii
ad se inuicẽ credentes adducere: Item
lio ꝓfitem᷑ nͤaturas. id est dm̃ uerũ ⁊
hominẽ uerũ. corpꝰ ⁊. animã habentẽ.
qͥcqͥd gͦ excellentis sublimitatis ꝑotentia
de eo refer̃ scripturȩ admirande eiꝰ di¬

Expanded text:
mea. Item, Philippe, qui me vidit, vidit et patrem. quomodo tu dicis: ostende nobis patrem? Hoc non dixisset, nisi patri per omnia fuisset aequalis. Item ipse dominus dicit: creditis in de um, et in me credite. Et ut adhuc unitatem aequalitatis demonstraret, ait: nemo novit filium nisi pater, neque patrem quis nouit nisi filius et cui uoluerit filius reuelare. Et sicut filius cui uult reuelat patrem, ita et pater reuelat filium, sicut ipse Petro ait confitenti eum Christum filium dei uiui: beatus es, inquit, Simon Bar Iona, quia caro et sanguis non reuelauit tibi, sed pater meus, qui in caelis est. Et iterum filius dicit: neer meus, qui misit me, attraxerit eum . Unde claret aequalitas Patris et Filii, cum ad se invicem credentes adducunt. Item lio profitemur esse naturas, id est Deum verum et hominem verum, 25 corpus et animam habentem: quidquid de excellenti sublimitatis potentia de eo referunt Scripturae, admirandae ejus di
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ tundi: Tunc clamare cȩpit beatus
eugenꝰ Uideat ds um quã ꝑatim̃ cognos¬
eat afflictionẽ quã a ꝑsecutoribꝰ sustine¬
mꝰ Conu̾siq nr̃i cyrile dixer̃: ꝓpone
qͦd disponis Cyrila dirit: Nescio la
re ñ debes Presertu qͥa tu huiꝰ rei incen¬
diũ suscitasti & uidens catholicos ep̃õs
ad conflictũ magis ẽẽ paratos. omĩno au¬
dientiã diu̾sis cauillationibꝰ declinauiit:
Qͥd ante nr̃i p̾uidentes. libellũ de fide
conscripserant satis decenter sufficient q
conscriptũ dicentes: Sinrãm fidẽ cognos¬
cere desideratis. hȩc est ueritas quã tenemꝰ:¬

Expanded text:
tibus tundi. Tunc clamare coepit beatus tibus tundi. Tunc clamare coepit beatus Eugenius: videat deus vim quam patimur, cognoscat afflictionem, quam a persecutoribus sustinemus. Conversique nostri Cyrilae dixerunt: propone quod disponis. Cyrila dixit: nescio latre non debes, praesertim quia tu huius rei incendium suscitasti. Et videns catholicos episcopos ad conflictum magis fuisse paratos, omnino audientiam diversis cavillationibus declinavit. Quod ante nostri praevidentes libellum de fide conscripserant, satis decenter sufficienterque conscriptum, dicentes: si nostram fidem cognoscere desideratis, haec est veritas quam tenem
Abbreviated transcription (Latin):
forte postmodũ arriani dicerent. qͦd eos
nr̃oꝵ oppresserit multitudo. deligunt de
se nrĩ qͥ ꝓ omĩb responderent decẽ: Collo¬
cat sibi cyrila cũ suis satellitib in loco
uͥ suꝑbia ñ dnãtur potestatis elatio. s ex
consensu cõmuni uenit᷑ ut cognitoribus
discernentib. partibꝰ agentibꝰ qͦd uerũ ẽ
agnoscat᷑ Nunc autẽ qͥ erit cognitor. qui
examinator. ut libra iuisticiȩ aut bene: ꝓla¬
ta confirmet. aut praua assupta refellat:
& cũ talia ⁊ alia dicerent᷑. notariꝰ regis res¬
pondit: Patriarcha cyrila dixit aliquos
suꝑbe ⁊ illicite sibi nom̃ usurpatũ:: Nrĩ
destanti dixer̃ Legͣit᷑ nobis. qͦ concedente
istud sibi nom̃ cyrila assũpsit: Ex inde stre¬
pitũ concitantes. calũpniari adu̾sarii cȩpe¬
runt & qͥa hoc nr̃i petierant. ut saltẽ
si examinare ñ licebat. prudenti multitu¬
dini uel exspectare liceret. iubent᷑ uniu̾si

Expanded text:
forte postmodum Arriani dicerent, quod eos forte postmodum Arriani dicerent, quod eos nostrorum oppresserit multitudo, deligunt de se nostri, qui pro omnibus responderent, decem. Conlocat sibi Cyrila cum suis satellitibus in loco ubi superba non dominatur potestatis elatio, sed ex consensu communi venitur, ut cognitoribus discernentibus, partibus agentibus, quod verum est agnoscatur. Nunc autem qui erit cognitor, qui examinator, ut libra iustitiae aut bene prolata confirmet aut prava adsumpta refellat? Et cum talia et alia dicerentur, notarius regis respondit: patriarcha Cyrila dixit aliquos. Superbe et illicite sibi nomen usurpatum nostri detestantes dixerunt: legatur nobis quo concedente istud sibi nomen Cyrila adsumpsit. Et exinde strepitum concitantes calumniari adversarii coeperunt. Et quia hoc nostri petierant, ut saltem, si examinare non licebat prudenti multitudini, vel expectare liceret, iubentur univers
Abbreviated transcription (Latin):
epĩ Hoc eugeniꝰ ꝑ maleficia fecit: & qͥa
oppressi confusione. lum̃ ñ poterant nuibi¬
lare eo qͦd felix uniu̾sȩ ciuitati manifestꝰ
eẽt ⁊ notus. tam̃ uolebant eũ sifas eẽt
necare. qͦmͦ uidei suscitatũ latarũ cupie¬
U.bant occidere Appropinquabat iã futurũ¬
dies ille calũpniosus kalendaꝵ. febroariaꝵ.
ab eodẽ statutus Conueniunt ñ solũ unu̾sȩ
africȩ. uerũ etiã insulaꝵ. multaꝵ epĩ. affli¬
ctione ⁊ merore confecti: Eit silentiũ
diebꝰ multis. quousq ꝑitos qͦsq i. doctissi¬
mos iuros ex inde separaret. calũpniis op¬
positis enecandos: Nã unũ ex ipso choro
doctoꝵ nomine letũ. strenuũ atq docti¬
simũ uirũ. post diut᷑nos carceris scalores
incendio coneremauit. estimans cũ tali
exẽplo timorẽ incuteret reliquis: elisurũ:
ĩ andẽ uenit᷑ ad disputationis conflictũ xX
adlocũ scilicet quẽ delegerant adu̾sarii:

Expanded text:
episcopi: choc Eugenius per maleficia fecit. Et quia episcopi: choc Eugenius per maleficia fecit. Et quia oppressi confusione lumen non poterant nubilare, eo quod Felix uniuersae ciuitati manifestus esset et notus, tamen uole bant eum, si fas esset, necare, quomodo Iudaei sascitatam I Lazarum cupiebant occidere. dies ille calumniosus Kalendarum Februariarum, ab eodem statutus. Conveniunt non solum universae Africae, verum etiam insularum multarum episcopi, afflictione et maerore confecti. Fit silentium diebus multis, quousque peritos quosque et doctissimos viros exinde separaret, calumniis adpositis enecandos. Nam unum ex ipso choro doctorum, nomine Laetum, strenuum atque doctissimum virum, post diuturnos carceris squalores incendio concremavit, aestimans, tali exemplo timorem incutiens, reliquos elisurum. Tandem venitur ad disputationis conflictum, ad locum scilicet quem delegerant adversarii.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ Ubi fixis genib cũ ingenti gemitur
pulsans singultib cęlũ. crispantẽ benedir̃
alueũ fontis Ꝙ cũ cõpleta surrexisset ora
peccator homo ego sũ: S qͥ te iisitare dig¬
natus ẽ prȩstet tͥ dñs scd̾m fidẽ tuã. ⁊
aꝑiat oculos tuos Simulq uexillo crucis
consignat oculos eiꝰ: Statĩ cȩcus usoͣ dnõ
reddente recȩpit: Quẽ secũ qͦusq uiu̾¬
si baptitarent᷑. ibi detinuit: Ob hoc ne
rũ qͥ receꝑat lum̃ Eit postea manifestũ.
ȩccłȩ unui̾sȩ  cedit ad altare cũ eugenio
sic̃ moris ẽ qͥ fuerat cȩcus. suȩ salutis obla¬
tionẽ dnõ redditurus: Quã ep̃s accipi¬
ens. altari imposuit: Fit strepitꝰ gaudio
metaͣte inreuocabilis ppłoꝵ: Statĩ nunciꝰ
ꝑgit ad tyrannũ. rapit᷑ felix. inqͥrit᷑ ab eo
qͥd factũ sit qualit᷑q receꝑit lum̃ dicit
ille ex ordine totũ: Ticunt q arrianorũ

Expanded text:
tem. Ubi fixis genibus cum ingenti gemitu, tem. Ubi fixis genibus cum ingenti gemitu, pulsans singultibus coelum, crispantem benedixit alveum fontis, et cum completa surrexisset oratpeccator homo ego sum; sed qui te visitare dignatus est, praestet tibi Dominus secundum fidem tuam, et aperiat oculos tuos. Simulque vexillo crucis consignat oculos ejus. Statim caecus visum, Domino reddente, recepit. Quem secum, quousque universi baptizarentur, ibi detinuit ob hoc, ne qui receperat lumen. Fit postea manifestum ecclesiae uniuersae. Procedit ad altare cum Eugenio, sicut moris eet, qui fuerat caecus, suae salutis oblationem domino redditurus; quam episcopus accipiens altari imposuit. Fit strepitus gaudio metante inreuocabilis populorum. Statim nuntius pergit ad tyrannum; I rapitur Felix, inquiritur ab eo quid factum sit qualiterque I receperit lumen. Dicit illi ex ordine totum dicuntque Arrianorum
Abbreviated transcription (Latin):
Pgit ueloci agilitate ad fausti basilieã.
orat ueniens cũ ingentis lacrimis. sug¬
igerit cuidã dẏacono nomine ꝑegrino.
ut eũ ep̃o nunciaret. indicans se babere
aliqͦd secreti genꝰ intimandũ: Audiens
ep̃s. tussit hominẽ introire: Iã enĩ obce
lebritatẽ festiuitatis. hymni nocturni ꝑ
totã ȩccłam canente ppło conerepabant:
Indicat cȩcus antistiti ordinẽ uisitationis
suȩ. dicit q illi Non te dimittã. nͥ mͥsic̃
a dnõ tussus es. reddideris oculos meos:
Cui sẽs eugemꝰ: Recȩde a me fr̃. pecca¬
tor sũ ⁊. indignꝰ. ⁊ suꝑ om̃s homines de¬
linquens ut pote qͥ ⁊ in hȩc tẽpora seruatꝰ
sũ Ille aut̃ tenens genua eiꝰ aliud ñ dice xei¬
bat. nͥ illud qͦd iã dixerat: Sicut ussũ ẽ
redde mͥ oculos meos: Attendens qͦq eu¬
geniꝰ in uerecundã crudelitatẽ. ⁊. qͥaiã tẽpꝰ¬
urgebat. comitante officio clericoꝵ ad fon¬

Expanded text:
pergit ueloci agilitate ad Fausti basilicam, pergit ueloci agilitate ad Fausti basilicam, orat ueniens cum ingentibus lacrimis, suggerit cuidam diacono, nomine Peregrino, ut eum episcopo nuntiaret, indicans se habere aliquod secreti genus intimandum. Audiens episcopus iussit nominem introire; iam enim lebritatem festivitatis, hymni nocturni per totam ecclesiam canente populo concrepabant. Indicat caecus antistiti ordinem visionis suae, dicitque illi: Non te dimittam nisi mihi, sicut a Domino jassus es, reddideris oculos meos. Cui sanctus Eugenius: Recede a me, frater; peccator sum et indignus, et super omnes homines delinquens, ut pote, et qui in haec tempora servatus sum. Ille autem tenens genua ejus, aliud non dicebat, nisi illud quod jam dixerat: Sicut jussum est redde mihi oculos meos. Attendens quoque Eugenius inverecundam credulitatem, et quia jam tempeo, comitante officio clericorum ad fon
Abbreviated transcription (Latin):
nefariis nec cibũ habere cõmimẽ: S cũ
nr̃ qͦddã miraculũ ꝑ seruũ suũ fidelem
eugeniũ qͦd p̃terire ñ debeo Ruit in eadẽ
ciuitate id est carthaginȩ qͥdã cȩcus ciuis.
ciuitati notissimꝰ. nomine felix: Hic uisi¬
tat᷑ a dño. dicit᷑q ei nocte ꝑ uisũ dies
enĩ epyphaniaͦꝵ. lucescebat: Surge. ⁊ ua¬
de ad seruũ meũ eugeniũ ep̃m. ⁊. dices ei
qͥa ego te ad illũ direri & illa hora qua
benedicet fontẽ. ut baptitent᷑ accedentes
ad fidẽ. continget oculos tuos .⁊. aꝑient᷑.
⁊ uidebis lumen Qͥ cũ tali uisitatione
cõmonitꝰ eẽt. putat se qͦmͦ assolet deludi
ꝑ sompm̾ũ Surgere noluit: S cũ iterũ
uergeret᷑ in sonnũ similit᷑ ut ad eugeniũ
ꝑgeret cõpellit᷑ Rursũ negligit: Tercio¬
q festinant᷑ ⁊. grauit᷑ inerepat᷑: Excitat
puerũ. qͥ ei solitus erat manũ porrigere:

Expanded text:
nefariis nec cibum habere communem. XVIL. Snefariis nec cibum habere communem. XVIL. Snoster quoddam miraculum per seruum suum fidelem Eugenium. quod praeterire non debeo. Fuit in eadem ciuitate id est Carthagine quidam caecus ciuis ciuitatique notissimus, nomine Felix. Hic uisitatur a domino diciturque ei nocte per uisum, dies enim Epifaniorum inlucescebat: \'surge, uade ad seruum meum Eugenium episcopum, et dices ei, quia ego te ad illum direxi. Et illa hora, qua benedicit fontem, ut baptizentur accedentes ad fidem, continget ocalos twos; aperientur t uidebis lumen. Qui tali uisitstaone eommonitus, putans se, quomodo adsolet, deludi per somnium, surgere noluit caecus; sed cum iterum nergeretur in somnos, similiter ut ad Eugenium perderet compellitur. Rursus neglegit tertioque festinanter et gTauiter increpatur. Excitat puerum, qui ei solitus erat manum porrigere,
Abbreviated transcription (Latin):
niꝰ. ñ qͦd deessent in africa qͥ adu̾sariorum
obiecta refellerent. s ut illi uenirent qͥ
aliem ab eoꝵ. dnãtu maiorẽ fidutiã liber¬
tatis haberent. parit᷑q oppressionis nr̃ȩ
calũpniã uniu̾sis terris ⁊ ppłis nuinciarent:
Ille autẽ qͥ nectebat dolos. audire nolu¬
insectationib agitaret: Iã ad exiliũ iubi¬
anensẽ secundi donatianũ impositis centũ
qͥnquaginta fustibꝰ miserat ep̃m. nec non
⁊ sufetuilense᷑ p̃sidiũ uirũ satis acutũ. tẽ
⁊. uenerabiles. mansuetũ. germanũ. fus¬
culũ. ⁊. multos alios fustigauit: dum
rũ mensã nullus cõmiẽ haberet. neq
cũ catholicis omm̃no uesceret᷑: Quȩ res
ñ ipsis aliqͦd p̃stitit beneficiũ. s nobis
marimũ contulit lucrũ: Nã si sermo
eoꝵ dicente apło sic̃ cancer consuȩuit
serꝑe. quantomagis cõmunis m̃sa ciboꝵ
potuit inqͥnare. cũ dicat idẽ apłs. cũ

Expanded text:
nius, non quia deessent in Africa qui adversariorum nius, non quia deessent in Africa qui adversariorum obiecta refellerent, sed ut illi venissent, qui alieni ab eorum dominatu maiorem fiduciam libertatis haberent, pariterque oppressionis nostrae calumnias universis terris et populis nuntiarent. XVI. Ille autem, qui nectabat dolos, audire noluinsectationibus agitaret. Iam ad exilium Vibianensem † secundi Donatianum inpositis centum quinquaginta fustibus miserat episcopum, nec non et Sufetulensem Praesidium, virum satis acutum. Tunc et venerabiles Mansuetum, Germanum, Fusculum et multos alios fustigavit. Dum rum mensam nullus communem haberet neque cum catholicis omnino vescerentur. Quae res non ipsis aliquod praestitit beneficium, sed nobis maximum contulit lucrum. Nam si sermo eorum, dicente apostolo, sicut cancer consuevit serpere, quanto magis communis mensa ciborum poterit inquinare, cum dicat idem apostolus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
epõ ꝑcubadũ p̃positũ regni sui mandasse
uidet᷑ Subde mͥ unui̾sũ orbẽ terraꝵ. ut sub
potestate mea totus mundus redigat᷑. u. faci
ã eugeni qͦd dicis Ad qͦdbeatus eugenius
respondit ut decuit: Qͦd rationẽ in qͥt ñ
habet. dici ñ debuit: Sic ẽ hoc mͦ. si dicat᷑
homini. ut ꝑ aera ferat᷑ ⁊. uolet. qͦd moris
ñ ẽ humanȩ naturȩ: Tixi enĩ: Si nr̃am fi¬
dẽ quȩ una ⁊ uera fides ẽ potestas regis
agnoscere desiderat. mittat ad amicos suos.
scribã ⁊. ego frĩb meis ut ueniant coepĩ
nrĩ. qͥ uobis nobiscũ cõmunẽ fidẽ nrãm
ualeant demonstrare. T p̃cipue ȩccła roma¬
na. quȩ caput ẽ omniũ ȩccłaꝵ: Ad hȩc cu¬
badus Ergo tu ⁊. dñs m̃s rex similes estisa
s dixi Si uerã cognoscere desiderat fidẽ.
scribat amicis sus. ut dirigant nr̃os eatho¬
licos epõs. ⁊. ego seribã coepĩs meis. qͥa catho¬
licȩ uniu̾sȩ: una ẽ causa Hoc agebat euge¬

Expanded text:
er Obadum praepositum regni sui mandasse uidetur: csubde mihi uniuersum orbem terrarum, ut sub potestate mea totus mundus redigatur, et facio, o Eugeni, quod dicis\'. Ad quod beatus Eugenius respondit ut potuit: cquod rationem\', inquit, cnon habet, dici non debuit: sic est hoc quomodo si dicatur homini, ut per aera feratur et uolitet, quod moris non est humanae naturae. Dixi enim: si nostram fidem, quae una et uera est, potcognoscere desiderat, mittat ad amicos suos: scribam et ego fratribus meis, ut veniant coepiscopi mei, qui vobis nobiscum communem fidem nostram valeant demonstrare, et praecipue ecclesia Romana, quae caput est omnium ecclesiarum. Ad haec Obadus: ergo tu et domnus meus rex similes estis? sed dixi: si veram cognoscere desiderat fidem, scribat amicis suis ut dirigant nostros catholicos episcopos, et ego scribo coepiscopis meis, quia catholicae universae una est causa. Hoc agebat Euge
Abbreviated transcription (Latin):
tens. si de patris substantia ñ est S
absit. hoc ita credere: Nos enĩ imius
substantiȩ cũ patre filiũ ꝓ fitem᷑.
detestantes sebellianã heresem quȩ ita
scam̃ trinitatẽ confundit. ut eundẽ dicat

Expanded text:
tens, si de Patris substantia non est. Sed tens, si de Patris substantia non est. Sed absit hoc ita credere. Nos enim unius substantiae cum Patre Filium profitemur, detestantes Sabellianam haeresim, quae ita sanctam Tri
Abbreviated transcription (Latin):
aut fateat᷑ ex nichilo substitisse: S ꝓphe¬
tieũ forsitan obicit᷑ testimoniũ: Genera¬
dixerĩ. enarra mͥ modũ uł qualitatẽ dui-¬
nȩ generationis. ⁊ tanti secreti archanũ.
sit reqͥsiui: Diuina enĩ generatio. inenar¬
rabilis ẽ. ñ ignorabilis Nãusq adeo ñ ẽ
ignorabilis id est ñ ignorat᷑ unde sit.
ut ⁊. pater de se ipso genuisse. ⁊ filius
de patre se natũ sepissime ꝓ.testet᷑. qͦd
nullus omĩno ambigit xpianꝰ. sic̃ in eu̾¬
głio demonstrat᷑. ipso filio dicente Q
aut̃ ñ credit. iã iudicatus ẽ. qͥa ñ credit
tanquã unigeniti a patre: Ergo ꝓfessio¬
nẽ ur̃ãm breui sermone concludimꝰ Si
uere de patre natus ẽ. uniꝰ substantiȩ
ẽ. ⁊ uerus filiꝰ ẽ s si uniꝰ substantiȩ
ñ ẽ. nec uerus ds̃ est Aut siuerus d̾s
ẽ. ⁊. tam̃ de patris substantia ñ ẽ. inge¬
nitus gͦ ⁊ ipse est S qͥa ingenitus ñ

Expanded text:
aut fateatur ex nihilo substitisse. aut fateatur ex nihilo substitisse. ticum forsitan objicitur testimonium: Generadixerim: Enarra mihi modum vel qualitatem divinae generationis, et tanti secreti arcanum sit requisivi. Divina enim generatio inenarrabilis est, non ignorabilis. Nam usque adeo non est ignorabilis, id est non ignoratur unde sit, ut et Pater de seipso genuisse, et Filius de Patre se natum saepissime protestetur, quod nullus omnino ambigit Christianus, sicut in Evangelio demonstratur, ipso Filio dicente: Qui autem non credit, jam judicatus est, quia non credit quam unigeniti a patre. Ergo professionem nostram breui sermone conolndimus. Si uere de patre natus est, unius substantiae est et neras filius eat; sed si unius substantiae non est, nec uerus deus estest, et tamen de Patris substantia non est, ingenitus ergo et ipse est. Sed quia ingenitus non
Abbreviated transcription (Latin):
ta supplicia redditurus ꝓꝰ fitem᷑ itaq
sẽpit̾ne atq ineffabilit̾ filiũ genuisse.¬
iacente materia s ex deo natũ ẽẽ: & qui
de deo natus ẽ. ñ aliud ẽ quã id qͦd pat̃ ẽ.
⁊ idcrco uniꝰ substantiȩ est. qͥa ueritas
natiuitatis. diuersitatẽ ñ admittit gene¬
ris Nã si alteriꝰ a patre substantiȩ est.
aut uerus filꝰ ñ ẽ. aut qͦd nefas ẽ dicere.
degener natus est: enĩ uerus filiꝰ. sic̃ iob̾s¬
ait Ut simꝰ in uero filio eiꝰ: Nonẽ etiã
degener. qͥa ds̃ uerus. de deo natus est
uero. sic̃ idem ioħ̾s eugłista sequit᷑ dicens:
hic ẽ uerus ds̃. ⁊ uita ȩt̾na W ipse
dñs in eugłio: Ego sũ uia. ueritas ⁊. ui¬
ta Ergo si aliunde substantiã ñ habet
de patre habet: sicũ de patre ẽ S si¬
habeat. necesse est: Omĩa enĩ ex nichilo
filiꝰ uͦ de patre De duob eligat qͥsq qͦd
uelit: Aut det ei substantiã de patre.

Expanded text:
ta suppta suppsempiterne atque ineffabiliter Filium genuissejacente materia, sed ex Deo natum esse. Et qui de Deo natus est, non aliud est quam id quod Pater est, et idcirco unius substantiae est: quia veritas nativitatis diversitatem non admittit generis. Nam si alterius a Patre substantiae est, aut verus Filius non est, aut, quod nefas est dicere, degener natus est. Est enim verus Filius, sicut ait Joannes: Ut simus in vero Filio ejus . Non est etiam degener, quia Deus verussta sequitur dicens: hic est uerus deus et uita aeterna; et ipse. dominus in euangelio: ego svm uia, ueritas et uita. Ergo si aliunde substantiam non habet, de patre habet; si de patre habet, onhabeat necesse eat. Omnia enim ex nihilo, filius uero de patre; de duobus eligat quia quod uelit, aut det ei substantiam de patre,
Abbreviated transcription (Latin):
ista sunt: Pater maior me ẽ. ⁊ ñ ueni
facere uoluntatẽ meã. s uoluntatẽ eiꝰ
qͥ misit me Ꝙ̾ pater si fieri potest. tran¬
seat ame calix iste: Uel cũ de cruce dicit
Ds ds̃ m̃s. quare me dereliquisti: & iterũ
ex ꝑsona filii ꝓpħa dicit: de uentre matͥs
mee. ds̃ m̃s estu: Uel cũ minor angłis
indicat᷑. ⁊. quã plura his similia. quȩ
studio breuitatis ñ inseruimꝰ Filiꝰ gͦ dĩ
nullis conditionũ necessitatib obstrict.
s libera diuinitatis ꝑ otentia. ita quȩ nr̃ã
sunt mirabili pietate assũꝑsit. ut a suis
quȩ diuina sunt omĩno ñ destiterit.
qͥa diuinitas nec augm̃tũ admittit. nec
patit᷑ detrim̃tũ: Unde grãs agimꝰ dno
salutẽ de cȩlo descendit. sua nos passione
redemit. sua morte iniuificauit. sua as¬
censione głificauit: Qͥ sedens ad dex¬
terã patris. uenturus ẽ iudicare umoᷤ
u mortuos. iustis ȩt̾nȩ uitȩ p̃mium
largiturus. impiis atq incrlidelis meri¬

Expanded text:
ni facere uoluntatem meam, sed uoluntatem eius qui misit me, et: pater, si fieri potest, transeat a me calix iste; uel cum de cruce dicit: deus, deus meus, quare me dereliquisti? etiterum ex persona fili propheta dicit: de uentre matris meae deus meus es tu, uel cum minor angelis indicatur, et quam plura his similia, quae studio breuitatis non inseruimus. Filius I ergo dei nullis condicionum necessitatibus obstrictus, sed libera diuinitatis potentia ita quae nostra sunt mirabili pietate adsumpsit, ut a suis quae diuina sunt omnino non destiterit, quia-diuinitas nec augmentum admittit nec patitur detrimentum. Unde gratias agimus dosalutem de caelo descendit, sua passione nos redemit, sua morte uiuificauit, sua ascensione glorificauit; qui sedens ad dexteram patris uenturus est iudicare uiuos et mortuos, iustis aeternae uitae praemium largiturus, impiis atque incredulis meri
Abbreviated transcription (Latin):
egali imꝑio. fidei. catholicȩ quã
tenemꝰ p̃cipim᷑ reddere rationem:
Ideoq aggredim᷑ ꝓ nr̃aꝵ uiriũ mediocrita¬
te. diumo fulti adutorio. qͦd credimꝰ uel
p̃dicamꝰ. breuit̃ intimare: Primũ gͥ de uni¬
tate substantiȩ patris ⁊ filii qͦd greci homo¬
usion dicunt. erponendũ nobis ẽẽ cognosci
tate deitatis ꝓfitem᷑. ut ⁊ patrẽ in suȩ ꝓpͥ¬
etate ꝑsonȩ subsistere. ⁊. filiũ nchilominꝰ
in ꝓpͥa erstare ꝑsona. atq spm̃ sc̃m ꝑsonȩ¬

Expanded text:
io fidei catholicae, quam tenemus, praecipimur reddere rationem; ideoque adgredimur pro nostrarum uirium mediocritate, diuino fulti adiutorio, quod credimus uel praedicamus, breuiter intimare. Primum igitur de unitate substantiae patris et filii, quod Graeci omousion dicunt, exponendum nobis esse cognoscimtate deitatis profitemur, ut et patrem in sua proprietatis persona subsistere et filium nihilominus in p
Abbreviated transcription (Latin):
dũ aꝑtissime declarat᷑ dũ dicit᷑ ꝑ ꝓpħam
Qͥ stetit insubstantia dnĩ ⁊ uidit uerbũ
eiꝰ e Patris gͦ substantiã filiũ ẽẽ. ꝓpħ̾icis iã
olim designatũ ẽ oraculis. dicente salomo¬
ne Substantiã enĩ ⁊ dulcedinẽ tuã quã
in filios habes. ostendebas: Quã infigura
⁊ imagine panis celestis. ppło isrł cȩlitus
apparet ꝓflurisse. Qͦd ipse dñs in eugłio
exposuit dicens: Non moyses dedit uobis
panẽ de cęlo. s pat̾ m̃s dat uobis panẽ de
cȩlo. se utiq panẽ eẽ designans. cũ dicit:
Egosũ panis uiuus. qͥ de cȩlo descendi de
tris ⁊ filii substantiȩ unitas ⁊ diuinitatis
ȩqualitas ostendat᷑. ipse in eugłio dicit:

Expanded text:
dum apertissime declaratur, dum dicit propheta: dum apertissime declaratur, dum dicit propheta: quis stetit in substantia domini et uidit uerbum eius? Patris ergo substantiam filium esse propheticis iam olim designatum est oraculis dicente Salomone: substantiam enim et dulcedinem tuam, quam in filios habes, ostendebas, quam in figura et imagine panis caelestis populo Israhel caelitus apparet profluxisse. Quod ipse dominus in euangelio exposuit dicens: non Moyses dedit uobis panem de caelo, sed pater meus dat uobis panem de caelo, se utique panem esse designans, cum dicit: ego sum panis uiuus, qui de caelo descendi; de tris et Filii substantiae unitas, et divinitatis aequalitas ostendatur, ipse in Evangelio dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
splendor głȩ ⁊ figura substantiȩ eiꝰ. gerenꝰ
ds pat̃ increduloꝵ. ꝑfidiã obuirgans. qui
p̃dicantis ꝑ ꝓpħas filii uocẽ in sua substan¬
tia manentẽ audire noluer̃. dixit: Non
audier̃ uocẽ substantiȩ: Quã uocẽ substan¬
tiȩ contẽptã. tribili contestatione increpanꝰ
ad eundẽ ꝓpħam loqͥt᷑ dicens Suꝑ montes
accipe planctũ. ⁊ suꝑ semitã deserti luctũ.
qͥa defecer̃ eo qͦd ñ sint homines Non audier̃
uocẽ substantiȩ. a uolatilibꝰ celi usq ad pecora:
& rursũ eos qͥ a ꝓfessione uniꝰ substantiȩ
declinantes. in eadẽ fidei substantiȩi stare
noluer̃. increpat dicens Si stetissent infub¬
stantia mea. au̾tissem utiq eos auia sua
mala. ⁊. a pessimis cogitationib suis Et
iterũ ñ extra substantiã patris filiũ confi¬
tendũ. s in eadẽ fidelit̃ m̃tis oculis contuen¬

Expanded text:
splendor gloriae et figura substantiae eius, gerens splendor gloriae et figura substantiae eius, gerens deus pater incredulorum perfidiam obiurgans, qui praedicantis per prophetas fili uocem in sua substantia manentem audire noluerunt, dixit: non audierunt uocem substantiae. Quam uocem substantiae contemptam terribili contestatione increpans ad eundem prophetam loquitur dicens: super montes accipe planctum et super semitas deserti luctum, quia defecerunt, eo quod non sint homines: non audierunt uocem substantiae a uolatilibus caeli usque ad pecora. Et rursum eos, qui a professione unius substantiae declinantes in eadem fidei substantia stare uoluerunt, increpat dicens: si stetissent in substantia mea, auertissem utique eos a uia sua mala et a pessimis cogitationibus suis. Et iterum non extra substantiam patris filium confitendum, sed in eadem fideliter mentis oculis contuen
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ. qͥa ingenti patͥs ⁊ geniti filii. ⁊ ꝓcȩdẽ¬
tis sp̃c̃ scĩ. una ẽ deitas: Tres uͦ ꝑsonarũ
ꝓpͥetates E qͥa contra hanc catholicã uel
apłicã fidẽ exorta heresis nouitatẽ quan¬
dã induxerat. asserens filtũ ñ de patris¬
substantia genitũ. s ex nullis extantibꝰ. id
est ex nichilo substitissez Ad hanc ĩpietatis
ꝓfessionẽ quȩ contra fidẽ emerserat re¬
fellendã. ⁊ penitꝰ abolendã. homousion
sermo grecus positu ẽ. qͦd int̾ptat᷑ unus
substantiȩ uł essentiȩ. significans filium
ñ exnullis exstantibꝰ. nec ex alia substantia.
s de ꝑatre natũ eẽ Qͥ gͦ putat homou¬
sion auferendũ. ex nichilo uult asserere
filiũ ertitisse: S si ex nichilo ñ ẽ. ex patre
sine dubio ẽ.⁊ recte homousion id ẽ uniꝰ
cũ patre substantiȩ. filiꝰ est: Ex patre aut̃
ẽẽ. id ẽ unius cũ patre substantiȩ. his tes¬
timoniis approbat᷑. apło dicente: Qͥ cũ sit

Expanded text:
tiae: quia ingeniti Patris et geniti Filii et procedentis Spiritus sancti una est deitas, tres vero personarum proprietates. Et quia contra hanc catholicam vel apostolicam fidem exorta haeresis novitatem quamdam induxerat, asserens Filium non  aex nullis extantibus, id est ex nihilo substitisse: ad hanc impietatis professionem, quae contra fidem emerserat, refellendam et penitus abolendam homousion sermo graecus positus est, quod interpretatur unius substantiae vel essentiae, significans filium non ex nullis extantibus nec ex alia substantia, sed de patre natum esse. Qui ergo putat homousion auferendum, ex nihilo vult adserere filium extitisse. Sed si ex nihilo non est, ex patre sine dubio est, et recte homousion, id est unius cum patre substantiae, filius est. II. Ex patre autem esse, id est unius cum patre substantiae, his testimoniis adprobatur, apostolo dicente: qui cum sit
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis. s adinã refert᷑ eandẽq substan¬
tiã. qͥa ñ dirit: ego ⁊ pater unũ uolumꝰ
s unũ sumꝰ Ex eo enĩ qͦd sunt. ñ ex eo tan¬
tũ qͦd uolunt paternȩ unitatis declaratur
assertio Itẽ iob̾s eugłista dicit ꝓꝑterea gͦ¬
udei quȩrebant eũ int̾ficere. qͥa ñ solũ sol¬
uebat sabbatũ. s ⁊ patrẽ suũ dicebat dm̃
dicit dixit de filio: qͥa ȩqualẽ dõ se faciebat:¬

Expanded text:
r eamdemque substantiam, quia non dixit: Ego et Pater unum volumus; sed, unum sumus. Ex eo enim quod sunt, non ex eo tantum quod volunt, paternae unitatis declaratur assertio. Item Joannes evangelista dicit: Propterea ergo quaerebant eum Judaei interficere, quia non solum solvebat sabbatum, sed et Patrem suum dicebat Deum, er dixit de Filio, quia aequalem Deo se faciebat
Abbreviated transcription (Latin):
disputationẽ legis cũ dei adiuitorio nullatenꝰ
declinare uł fugere. s sine uniu̾sitatis assen¬
su nos ñ debere asserendȩ fidei nr̃ȩ causas
asumere. qͦd petimꝰ ut benignitate qua tãtꝰ
est. ⁊ iusticia sapientiȩ suȩ dignet᷑ annuere¬

Expanded text:
disputationem legis, cum Dei adjutorio nullatenus disputationem legis, cum Dei adjutorio nullatenus declinare vel fugere; sed sine universitatis assensu, nos non debere asserendae fidei nostrae causas assumere. Quod petimus ut benignitate, qua tantus est, et justitia sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
ȩternȩ ac fidei xp̃ianȩ causa tractat᷑. intre¬
pide sic̃ regalis ꝓuidentia cõꝑmisit. necesse
nere dignata ẽ. qͥ nobis merito religionis¬
ac fidei p̾ceptũ eiꝰ in ȩccła p̃sente elero et
plebe recensuit: Ex cuiꝰ tenore cognoui¬
mꝰ. ad om̃s coep̃os meos p̃ceptũ regiũ simi¬
lit᷑ emanasse. ut die constituta ꝓ disputati¬
one fidei ueniat᷑ Qͦd nos uenerabilit᷑ acce-¬
pisse suggessimꝰ: Cui p̃fato notario humilitaᷤᷤ
mea suggessit. debere etiã transmarinarum
omniũ partiũ qͥ nobiscũ sunt in religione uł¬
R cõmunione consortes agnoscere. qͥa uͥq reg¬
no eiꝰ obtẽꝑant uniu̾si. maxime qͦd tociꝰ mun¬
di sit causa. ñ specialis ꝓuinciaꝵ africanaꝵ
tantũmͦ: & qͥa scdo responso suggerendũ me
ꝓmisi oblaturũ. merito supplicit᷑ p̃cor magni
gis aures memoratã suggestionẽ meã ꝑferre
digneris. qͦ eiꝰ clem̃tia dignant̃ agnoscat. nos

Expanded text:
aeternae ac fidei Christianae causa tractatur, intreaeternae ac fidei Christianae causa tractatur, intrepide sicut regalis providentia compromisit necesse nere dignata est; qui nobis de merito ac religione fidei, praeceptum ejus in ecclesia praesente clero et plebe recensuit. Ex cujus tenore cognovimus ad omnes coepiscopos meos praeceptum regium similiter emanasse, ut die constituta pro disputatione fidei veniatur, quod nos venerabiliter accepisse suggessimus. Cui praefato notario humilitas mea suggessit, debere etiam transmarinarum omnium partium, qui nobiscum sunt in una religione vel communione consortes, agnoscere; quia ubique regno ejus obtemperant universi: maxime quod totius mundi sit causa, non specialis provinciarum Africanarum tantummodo Et quia secundo responso suggerendam me promisi oblaturum, merito suppliciter  al. precogis aures memoratam suggestionem meam perferre digneris; quo ejus clementia dignanter agnoscat, nos
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ hoc nos statuisse cognoscite. ut ad
diẽ Kalendarũ febroariaꝵ ꝓxime futu¬
rarũ. omissa omĩ excusatione formidinis
om̃s carthaginẽ ueniatis. ut de ratione
fidei cũ nr̃is uenerabilibꝰ epĩs possitis inire
conflictũ. ⁊ de fide homousianoꝵ. quã
defenditis. de diu̾sis scripturis ꝓpͥe appro¬
betis. qͦ possit agnosci. si integrã fidem
teneatis: Nuiꝰ aut̃ edicti tenorẽ. uniu̾sis
coepĩs titis ꝑ unui̾sã africã constitutis di¬
reximꝰ: Pata sub die t̾cio decimo Ralẽdas
noscentes gͥ qͥ aderamꝰ. simulq legentes. cõ¬
territũ ẽ extẽplo cor nr̃m . ⁊. contenebra
ti sũt oculi nr̃i. ⁊ uere tẽ dies festi nostri
conu̾si sunt inluctũ. ⁊ cantica inlam̃tati¬
onẽ. dũ edicti tenor indicaret futurȩ ꝑ¬
secutionis furorẽ. ⁊ psertĩ uͥ dirit in ꝓuin¬
Tractatũ ẽ qͥd fieret nullũ inuenit reme¬
diũ inminens calamitas: Tune scõ eugenio
rationabilis causa uisa ẽ. si cor barbarũ moli¬

Expanded text:
rum hoc nos statuisse cognoscite, ut ad diem Kalendarum Februariarum proxime futurarum, amissa omni excusatione formidinis, omnes Carthaginem veniatis, ut de ratione fidei cum nostris venerabilibus episcopis possitis inire conflictum, et de fide homousianorum, quam defenditis, de divinis scripturis proprie adprobetis, quo possit agnosci, si integram fidem teneatis. Huius autem edicti tenorem universis coepiscopis tuis per universam Africam constitutis direximus'. Data sub die tertio decimo Kalendas noscentes igitur qui aderamus simulque legentes, contritum est extemplo cor nti sunt oculi nostri; et vere tunc dies festi nostri conversi sunt in luctum, et cantica in lamentationem, dum edicti tenor indicaret futurae persecutionis furorem; et praesertim ubi dixit: In provinTractatum est quid fieret. Nullum inuenit remedium imminens calamitas, nisi a sancto Eugenio rationabilis, si cor barbarum molli
Abbreviated transcription (Latin):
t romȩ ut ad id tẽpꝰ redeã unde
digressuᷤᷤ sũ. neq enĩ int̾uallo mi¬
seriaꝵ ad alioᷤᷤ transire cõpellor.
s sic̃ se qͦndã efferuentia uͥq ma¬
la ipsiᷤᷤ actib colligar̃. ita etiã ꝑ¬

Expanded text:
At Romae — ut ad id tempus redeam unde At Romae — ut ad id tempus redeam unde digressns sum: neque enim interuallo miseriarum ad alios transire conpellor, sed, sicuti se quondam efferuescentia ubique mala ipsis actibus conligar
Abbreviated transcription (Latin):
circũuentꝰ occidit᷑.
ODtpr̃a. desiderio ⁊ recordatiõe
dignissima. O dies illoᷤᷤ moffensȩ
serenitatiᷤᷤ. qͥ nob̃ ueluti e tenebriᷤᷤ
respiciendi ꝓponunt᷑. qͥb breuissi.¬
mo int̾uallo de uiscerib uniꝰ reg¬
ni. decies nouieᷤᷤ centena milia ui¬
roꝵ. tͥb ꝓximiᷤᷤ regib tria bella
fuder̃: Taceã nc̃ de infelicissima
tẽ grecia. q̃ totũ hunc de qͦ nc̃ he¬
bescimꝰ numerũ moriendo supera¬
uit: Leonida ille clarissimꝰ lacede¬
monioꝵ rex. in bello isto adu̾sũ xer¬
sẽ qd sũpmũ ipsi atq hostib fuit
cũ sexcentiᷤᷤ suiᷤᷤ. famosissima illa
incitam̃ta dixit Prandete. tanꝗͣ
apud inferos cenaturi. Auxiliari¬
b tam̃ qͦs excȩdẽ bello iubebat.
miscdit᷑ suasit. ut se ad meliora
miserit futura meliora. isti asse¬
rant meliora p̾tita. qͥd ahud col¬
p̃sentia. nͥ aut sẽꝑ bona ẽẽ s ingͣ¬
ta. aut nũquã omĩno meliora:

Expanded text:
circumuentus occiditur. circumuentus occiditur. O tempora desiderio et recordatione dignissima! o dies illos inoffensae serenitatis, qui nobis ueluti e tenebris respiciendi proponuntur! quibus breuissimo interuallo de uisceribus unius regni decies nouies centena milia uirorum tribus proximis regibus tria bella rapuerunt; ut taceam de infelicissima tunc Graecia, quae totum hunc, de quo nunc hebescimus, numerum moriendo superauit. Leonida ille clarissimus Lacedaemoniorum in bello isto aduersus Xerxen, quod supremum ipsi atque hostibus fuit, cum sesoentis suis famosissima illa incitamenta dixisset: Prandete, tamquam apud inferos cenaturi, auxiliaribus tamen, quos excedere bello iubebat, misericorditer suis, ut se ad meliora omisit futura meliora, isti adserunt meliora praeterita, quid aliud colpraesentia, nisi aut semper bona esse sed ingrata aut numquam omnino meliora?
Abbreviated transcription (Latin):
cio: Nã forte eodẽ die qͦ in boetia
mardonii copiȩ deletȩ st̃. pars ꝑ¬
sici exercitꝰ in asia sub monte mi¬
gale nauali p̾lio dimicabat. Ibi
nouus repente rumor utriꝰq claᷤ¬
sis ⁊ ppłi ĩpleuit aures. mardonii
extinctaᷤᷤ copiaᷤᷤ. grecoᷤ extitisse
uictores Mira diuini iudicũ or¬
dinatio. in boecia oriente sole bel¬
lũ fuisse cõmissũ. in asia meridi¬
aniᷤᷤ horis sub eadẽ die tantiᷤᷤ sꝑa¬
ciis mariᷤᷤ t̾rȩq intiacentib nun¬
ciatũ Qͥ rumor ei uł maxime
rei astipulatꝰ ẽ. qđ ꝑsas audita
clade socioꝵ. pͥmũ dolore. dehĩc
desꝑatione corrłptoᷤ. nec bello ex¬
peditoᷤ. nec fuge habile ᷤᷤreddidit:
Atq ita. const̃natoᷤ ꝓfligatosq. con¬
stantior. factꝰ hostiᷤᷤ successu felici¬
tatiᷤ. inuasit: Xerses bello infelicit
gesto. c̃tẽptibiliᷤᷤ suiᷤᷤ factꝰ. ꝑ arta.¬
banũ p̃fectũ suũ in regia urbe¬

Expanded text:
tio. Nam forte eodem die quo in Boetia tio. Nam forte eodem die quo in Boetia Mardonii copiae deletae sunt, pars Persici exercitus in Asia sub monte Micale navali praelio dimicabat. Ibi novus repente rumor utriusque classis et populi implevit aures, Mardonii exstinctas copias, Graecos exstitisse victores. Mira divini judicii ordinatio, in Boetia oriente sub sole bellum fuisse commissum, in Asia meridianis horis sub eadem die, tantis spatiis maris terraeque interjacentibus, nuntiatum est. Qui rumor vel maximae rei astipulatus est, quod Persas, audita clade sociorum, primum dolore, dehinc desperatione correptos, nec bello expeditos, nec fugae habiles reddidit, atque ita consternatos profligatosque constantior factus hostis successu felicitatis, invasit. Xerxes, bello infeliciter gesto, contemptibilis suis factus, per Artabanum praefectum suum in regia
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant. labore. fame. ac ui ⁊ me¬
tu. ⁊ uita distabuer̃. ⁊ crudescen¬
te morbo tantȩ pesteᷤᷤ. tantaq fe¬
ditaᷤᷤ morientiũ exorta ẽ. ut uie
cadau̾b replerent᷑. dirȩ etiã ali¬
tes atq ĩꝓbȩ bestiȩ escaꝵ illecebriᷤ
sollicitatȩ. moribundũ seq̃rent᷑
exercitũ: Atuͦ mardoniꝰ cui reli¬
qͣ belli. xerses cõmiserat. afflatꝰ
primo successut breui. mox̾ in ex¬
trema deiectꝰ ẽ Olintũ siqͥdẽ gre¬
ciȩ oppidũ. expugnauit. Atheni¬
enses uaria sollititacione in spẽ
Sa urb̃ parte. in boetiã õnẽ belli
apparatũ deducit. Illuc qͦq eũ
centũ milia grecoꝵ insecuta s̃.
⁊ cõmisso sine mora p̃lio. marcdo¬
nũ deletiꝰ copiis ipsiꝰ. ueluti e
naufragio nudũ cũ pauciᷤᷤ fuge¬
re cõpuler̃. castra regiis opib refer¬
uisionẽ. aurũ ꝑsicũ pͥma greciȩ
uirtutiᷤᷤ corruptio fuit Urget
gͥ inceptꝰ miseroᷤᷤ. extrema ꝑdi¬

Expanded text:
fuerant, labore fame ac mefuerant, labore fame ac metu ita distabuerunt et erudescente morbo tanta pestis tantaque foeditas morientium exorta est, ut uiae cadaueribus replerentur, dirae etiam aliteum sequerentur exercitum. At uero Mardonius, cui reliqua belli Xerxes commiserat, adflatus primum successu breui mox in extrema deiectus est. Olynthum siquidem Graeciae oppidum expugnauit. Athenienses uaria sollicitatione adduceresa urbis parte in Boeotiam omnem belli apparatum deducit. illuc quoque eum centum milia Graecorum insecuta sunt et commisso sine mora proelio Mardonium deletis copiis ipsius uelut e naufragio nudum cum paucis fugere conpulerunt; castra regiis opibus referuisionem aurum Persicum prima Grvirtutis corruptio fuit. Urget igitur inceptus miseros extrema perdi