comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ nos ut demaria uirgine nas¬
cer&ur. & ĩpleret᷑ ꝓpħia Ueritas det̃¬
ra orta .ẽ Hȩc ergo ueritas cũ iuidȩ¬
is loquer&ur. latebat in carne:
latebat autẽ ñ ut negar&ur. sed ut
differret᷑ : Differr&ur ut in carne
pater& ur : In carne autẽ pateretur.
ut caro peccati redimeretur. Stans
itaq conspicuus scđm infirmitatem
tatem diuinitatis ocultus: dix̃ ad eos
qu ei cum hȩc loquer&ur crediderant
Simanseritis in uerbo meo: uere dis¬
cipuli mei eritis. Qui enĩ ꝑseueraue¬
rit usq infinẽ : hic saluus erit łt cog¬
noscetis ueritatem que modo uos latet.
& loquitur uob̾. & ueritas liberabit
uos hoc ũbũ dñs alib̾tate posuit.
liberabit uos. Nihil ẽ. enĩ aliud ꝓprie
liberat : nisi liberũ facit: Quomodo
saluat. nihil . ẽ. alud quã saluũ facit.
Quornodo sanat. nihil ẽ. aliud quã sanũ
facit: Ditat nihil ẽ aliud quã ditẽ¬
facit: id ẽ diuitem facit: sic liberat.
nihil.ẽ. aliud quã liberum facit

Expanded text:
rgine nasceretur, et impleretur prophetia: Veritas de terra orta est . Haec ergo veritas cum Judaeis loqueretur, latebat in carne; latebat autem, non ut negaretur, sed ut differretur; differretur, ut in carne pateretur; in carne autem pateretur, ut caro peccati redimeretur. Stans itaque conspicuus secundum infirmitatem tatem divinitatis occultus, dixit ad eos qui ei, eum haec loqueretur, crediderant, Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Et cognoscetis veritatem, quae modo vos latet, et loquitur vobis. Et veritas liberabit vos. Hoc verbum Dominus a libertate posuit, liberabit vos. Nihil est enim aliud proprie liberat, nisi liberum facit. Quomodo salvat nihil est aliud quam salvum facit; quomodo sanat nihil est aliud quam sanum facit; ditat nihil est aliud quam ditem, id est, divitem facit: sic liberat nihil est aliud quam liberum facit.
Abbreviated transcription (Latin):
eraN Ubi iam oͭ eseius erant quȩ futu¬
rȩ erant oues eius Itemp̃sentib & fu¬
turis & illis & nobis & quot quot & iam
post nos fuerint oues eius: quis ad eas
missus. eẽt. ostendit : Om̃s ergo audi¬
aint uocem pastoris sui: dicenter. Ego
sum pastor bonus. Non ad der& bonus:
nisi essent pastores mali. Sed pastores
mali. ipsi sunt fures & latrones: Aut
certe multum. mercennarii. Om̃s enĩ
hic ꝑsonas quas posuit: requirere. dis¬
tinguere gnosse debemus: Aperuit enĩ
iam duas res dñs : quodã modo clau

Expanded text:
am oves ejus erant, quae futurae erant ejus oves: item praesentibus et futuris, et illis et nobis, et quotquot etiam post nos fuerint oves ejus, quis ad eas missus esset, ostendit. Omnes ergo audiunt vocem pastoris sui dicentis, Ego sum pastor bonus. Non adderet, bonus, nisi essent pastores mall. Sed pastores mali, ipsi sunt fures et latrones: aut certe, ut multum, mercenarii. Omnes enim hic personas quas posuit, requirere, distinguere, nosse debemus. Aperuit enim jam duas res Dominus, quas quodammodo clau
Abbreviated transcription (Latin):
abrahȩ dictꝰ ẽ. lotꝰ filius erat fris illius bege & in¬
uenies quia abrahã patruus erat loth & dictis
bat auunculũ. fr̃ enĩ erat labanꝰ matris iacobiđ.
rebeccȩ uxoris isa ac kege scripturã & inuenies qr
fr̃s dicunt᷑ auunculus. & sororis filius. Iua regula
cognita : inuenies om̃s consanguineos mariȩ. fr̃s

Expanded text:
Abrahae dictus est Lot ; filius erat fratris ipsius. Lege, et inAbrahae dictus est Lot ; filius erat fratris ipsius. Lege, et invenies quia Abraham patruus erat Lot , et dicti bat avunculum: frater enim erat Laban matris Jacob, id est Rebeccae uxoris Isaac . Lege Scripturam, et invenies quia fratres dicuntur avunculus et sororis filius . Qua regula cognita, invenies omnes consanguineos Mariae fratre
Abbreviated transcription (Latin):
solos apellare c̃sueuit. qui nascunt᷑ exeddẽ uiro
&femina. aut ex eodẽ utero. aut exeodẽ patre.
quãius diũsis matrib. autt certe exeodẽ gradu
uelut c̃patrudes. aut c̃sobrinos: ñ solũ hos frs̃.
nouit dicere scriptura nr̃a: Quomodo loqͥt᷑ sic intel¬
ligenda ẽ: hab& linguã suã. Quicũq hanc lin¬
guã nescit : t̃batꝰ & dicit. Vnde fr̃ĩ dño: Nd̃n eni
maria iterũ peperit : absit . Inde coepit dignitas
uirginũ: illa femina mat̃ eẽ. potuit: mulier eẽ
ñ potuit. Dicta ẽ. aut̃ mulier scđm femineum
sexũ : ñ scđm corruptionẽ integritatis Et hoc
exlingua ipsiꝰ fcripturȩ Nã & eua statĩ facta de
latere uiri sui. ñdũ c̃tacta auiro suo. nostis quia
mulier apellata. ẽ: & formauit eã in muliere :
Vlnde gͦ frs̃ cognati mariȩ fr̃is dnĩ. quoto lib& gra¬
du cognati: unde ꝓbamꝰ: oxipsa scriptura Fi

Expanded text:
solos appellare consuevit, qui nascuntur ex eodem viro solos appellare consuevit, qui nascuntur ex eodem viro et femina, aut ex eodem utero, aut ex eodem patre, quamvis diversis matribus; aut certe ex eodem gradu, velut compatrueles aut consobrinos: non solum hos fratres novit dicere Scriptura nostra. Quomodo loquitur, sic intelligenda est. Habet linguam suam: quicumque hanc linguam nescit, turbatur, et dicit, Unde fratres Domino? Num enim Maria iterum peperit? Absit. Inde coepit dignitas virginum. Illa femina mater esse potuit, mulier esse non potuit. Dicta est autem mulier secundum femineum sexum, non secundum corruptionem integritatis: et hoc ex lingua ipsius Scripturae. Nam et Eva statim facta de latere viri sui, nondum contacta a viro suo, nostis quia mulier appellata est: Et formavit eam in mulierem . Unde ergo fratres? Cognati Mariae fratres Domini, de quolibet gradu cognati. Unde probamus? Ex ipsa Scriptura. Frater
Abbreviated transcription (Latin):
tetis orare Qui autẽ ex adit: intꝰ manet.
Non in montẽ aliquẽ oculos dirigatis:
ñ faciẽ instellas aut solẽ. aut lunã leuitis
Non tunc ex audiri uos arbitremin. quando
suꝑmare oratis: ĩmo depestamini tales
orationes Munda tantũ cubiculũ cordis:
ubi fueris ubicũq oraueris. intꝰe. qui
ex audiat: intꝰ insecreto quẽ sinũ uocat
c̃ait & oratio mea: insinu meo cũtetur
Qui te exaudit: ñ ẽ. p̃t̃ ie. Non longe ua¬
das. net te extollas: ut quasi attingas
adillũ manib magis site extuleris: cades Sitt humili¬
excelsus ut nos faceret: humilis ut nos reficer&: ãbu¬
lans int̃ homines. patiens humana: ab condens diuina:
Bescendit ut ait euangelista in capharnaũ ipse & mat̃¬
eiꝰ. & fr̃s eiꝰ. & discipuli ei & ibi manser̃ ñ multis dieb
Ecce hab& matre. hab& fris: hab& & discipulos:
inde fr̃s: unde matrẽ. Fr̃s enĩ scriptura nr̃a ñ eos

Expanded text:
tetis orare: qui autem exaudit, intus manet. tetis orare: qui autem exaudit, intus manet. Non in montem aliquem oculos dirigatis, non faciem in stellas aut solem aut lunam levetis. Non tunc exaudiri vos arbitremini, quando super mare oratis: imo detestamini tales orationes. Munda tantum cubiculum cordis: ubi fueris, ubicumque oraveris, intus est qui exaudiat, intus in secreto, quem sinum vocat cum ait, Et oratio mea in sinu meo convertetur . Qui te exaudit, non est praeter te. Non longe vadas, nec te extollas, ut quasi attingas illum manibus. Magis si te extuleris, cades: si te humiliexcelsus ut nos faceret, humilis ut nos reficeret, ambulans inter homines, patiens humana, abscondens divina. 2. Descendit, ut dicit Evangelista, in Capharnaum, ipse et mates ejus, et discipuli ejus, et ibi manserunt non multis diebus. Ecce habet matrem, habet fratres, habet et discipulos: inde fratres, unde matrem. Fratres enim Scriptura nostra, non eos
Abbreviated transcription (Latin):
a psalmo audistis gemitũ pauꝑis: cuius
Im̃bra ꝑ totã terrã tribulationes patiunt᷑.
Satis agite fr̃s mei . eẽ. in his membris. & dehis
m̃bris. Nã tota tribulatio: transitura. ẽ:
Uȩ gaudentib: ueritas dicit. Beati lugen
tribulatione & tẽptatione. huiꝰ uitȩ Non
enĩ cessat inimicꝰ ꝑsequi: & si ñ aꝑte seuit.¬
in insidiis agit Iuid enĩ ait: & suꝑ iram
Sed quid dicitur xpõ : & conculcabis
leonẽ & draconẽ : keo ꝓpt̃ aꝑtã iram: draco
ꝓpt̃ occultas insidias. Braco eiecit ada
depara diso: idem ipse leo ꝑsecutus ẽ eccłam.
dicente p&roduia adũsarius ur̃ diabolus.
sic̃ leo rugiens: circuit quęrens quem
deuoret Nontibi seuitiã suã ꝑdidisse.
diabolus uideat᷑. suando blandit᷑ : tunc
magis cauendus ẽ. Sed int̃ has om̃s insi¬
dias & eiꝰ tẽptationes. qͥd faciamꝰ nisi qđ
ibi audiuimꝰ. ego autẽ c̃mihi molesti eẽnt
in duebam me cilicio. & humiliabã in ieiu¬
nio animã meã: Est qͥ ex audiat: nedubi¬

Expanded text:
 Psalmo audistis gemitum pauperis, cujus membra per totam terram tribulationes patiuntur Satis agite, fratres mei, esse in his membris et de his membris: nam tribulatio tota transitura est. Vae gaudentibus ! Veritas dicit: Beati lugenttribulatione et tentatione hujus vitae. Non enim cessat inimicus persequi; et si non aperte saevit, insidiis agit. Quid enim agit? Et super iram Sed quid dicitur Christo? Et conculcabis leonem et draconem . Leo propter apertam iram, draco propter occultas insidias.tus est Ecclesiam, dicente Petro, Quia adversarius vester diabolus sicut leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . Non tibi saevitiam suam perdidisse diabolus videatur: quando blanditur, tunc magis cavendus est. Sed inter has omnes insidias et ejus tentationes, quid faciemus, nisi quod ibi audivimus, Ego autem, cum mihi molesti essent, induebam me cilicio, et humiliabam in jejunio animam meam. Est qui exaudiat, ne dubi
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ ñ deb& fieri domusdĩ: potationis de¬
b& fieri Nosaũt quando ista dicimꝰ. strident
dentib: suis adũsus nos : & consolatꝰ nos palmꝰ
quẽ audistis: strider̃ in me dentib suis. Noui¬
mꝰ& nos audire unde curem᷑: & si ingeminant᷑
flagella xpo. qr flagellatur sermo ipsius:
congregatas in qͥt in me flagella : & nescier
Elagllatꝰ ẽ flagellis udȩoꝵ : flagellatur
blas phemis falsoꝵ xp̃ianoꝵ: multiplicant
flagella dnõ suo & nesciunt tacimꝰ nos. quantũ
ipse adiuuat . Ego autẽ c̃mihi molesti eẽnt.
induebã mͤcilicio: & humiliabã miciunio anipiã

Expanded text:
domus non debet fieri domus Dei, potationis dedomus non debet fieri domus Dei, potationis debet fieri? Nos autem quando ista dicimus, stridunt dentibus suis adversus nos: et consolatur nos psalmus quem audistis, Striderunt super me dentibus suis. Novimus et nos audire unde curemur, etsi ingeminantur flagella Christo, quia flagellatur sermo ipsius: Congregata sunt, inquit, in me flagella, et nescierunt. Flagellatus est flagellis Judaeorum, flagellatur blasphemiis falsorum christianorum: multiplicant flagella Domino suo, et nesciunt. Faciamus nos, quantum ipse adjuvat, Ego autem, cum mihi molesti essent, induebam
Abbreviated transcription (Latin):
& m̃sas subũtit: & his qui colũbas uendebant dix̃.
Auferte ista hinc: & nolite facere domũ patris mei
domũ negotiationis Quid audiuimꝰ fr̃s: Eccetẽ¬
plũ illud figura adhuc erat: & ieut inde dñs om̃s
qͥslia quȩrebant qͥ a diundinas uenerant : Ee quȩ
ibi uendebant illi : quȩ opꝰ habebant homines
in sacrificus illiꝰ tẽporis. Nouit enĩ Raritas
urã. qđ sacrificia illi populo ꝓ eiꝰ carnalitate
& corde adhuc lapideo talia dic̨ta sunt: qͥb te¬
neret᷑ ne in idola deflueret. & smolabant
ibi sacrificia. boues oues & colubas : Nostis
quia legistis: Nongͦ magnũ peccatũ si hoc
uendebant intẽplo. qđ emebat᷑ ut offerret᷑
intẽplo: & tam̃ eierit inde illos. Quid si ibi
ebriosos inueniret. quid faceret dñs si uen¬
dentes ea quȩ licita s. & c̾tra uistitiã ñ sunt.
Quȩ enĩ honeste emunt̾. ñ inlite uendunt᷑:
expulit tam̃. & ñ.ẽ. passus domũ orationis
fieri domũ negotiationis Si negotiationis

Expanded text:
is qui columbas vendebant, dixit, Auferte ista hinc, et nolite facere domum Patris mei domum negotiationis. » Quid audivimus, fratres? Ecce templum illud figura adhuc erat, et ejicit inde Dominus omnes qui sua quaerebant, qui ad nundinas venerant. Et quae ibi vendebant illi? Quae opus habebant homines in sacrificiis illius temporis. Novit enim Charitas vestra quod sacrificia illi populo pro ejus carnalitate et corde adhuc lapideo talia data sunt, quibus teneretur ne in idola deflueret; et immolabant ibi sacrificia, boves, oves et columbas: nostis, quia legistis. Non ergo magnum peccatum, si hoc vendebant in templo, quod emebatur ut offerretur in templo; et tamen ejecit inde illos. Quid, si ibi ebriosos inveniret, quid faceret Dominus; si vendentes ea quae licita sunt, et contra justitiam non sunt quae enim honeste emuntur, non illicite venduntur, expulit tamen, et non est passus domum orationis fieri domum negotiationis? Si negotiationis
Abbreviated transcription (Latin):
tnas metretas: in eisdẽ ipsis omib gentibis.
Tres erant filii noe: ꝑ quos reparatũ est genꝰ
humanũ. Unde dñi ait. Similt ẽ. regnũ
cęloꝵ strm̃to qđ accepit mulier. & a condit
in farinȩ m̃suris trib: qͦ adusq ferm̃ taret᷑

Expanded text:
damus et ternas metretas in eisdem ipsis omnibus gentibus. damus et ternas metretas in eisdem ipsis omnibus gentibus. Tres erant filii Noe , per quos reparatum est genus humanum. Unde Dominus ait: Simile est regnum coelorum fermento, quod accepit mulier et abscondit i
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos interrogemꝰ: & uidemꝰ qr factũ .ẽ. Nos enĩ
degentib uenimꝰ. Degentib autẽ ñ ueniremꝰ:
nisi dr̃ delapidib suscitasset filios abrahȩ. Pacti su¬
mꝰ filii abrahȩ : imitando fidẽ ñ nascendo ꝑcarnẽ.
Sic̃ enĩ illi degenerando. ex eredati: sic nos imitando
adopta ti. Ergo frs. ad om̃s gentes ꝑtinebat & iam
ista sextȩ hr̃driȩ ꝓpħia: & idõ de om̃ib dictũ ẽ
capientes mitretas binas. uł t̾nas. Sed qͦ modo
ostendimꝰ om̃s gentes ꝑtinere adbinas. uł t̃nas.
metretas: estimantis enĩ fuit qͦdã modo. ut ipsas
diceret binas. quas dixerat t̃nas Ad cõmendandũ
scilic& sacram̃tũ. qͦ modo sunt binȩ mitittȩ
circ̃cisio & p̃puciũ s hos duos populos scrip¬
tura cõmemorat . & nullũ p̃t̃mitait hominũ
gtnꝰ: quando dicit circũcisio & p̃putium.⁊
Induob istis nominib: habes om̃s gentes biꝰ¬
nȩ metretȩ sunt : his duob parictib dedi¬
ũsouenientib ad pacẽ inscipso faciendã.

Expanded text:
idemus quia factum est. Nos enim de gentibus venimus; de gentibus autem non veniremus, nisi Deus de lapidibus suscitasset filios Abrahae. Facti sumus filii Abrahae imitando fidem, non nascendo per carnem. Sicut enim illi degenerando exhaeredati; sic nos imitando adoptati. Ergo, fratres, ad omnes gentes pertinebat etiam ista sextae hydriae prophetia; et ideo de omnibus dictum est, Capientes metretas binas vel ternas. 17. Sed quomodo ostendimus omnes gentes pertinere ad binas vel ternas metretas? Aestimantis enim fuit quodammodo, ut ipsas diceret binas, quas dixerat ternas, ad commendandum scilicet sacramentum. Quomodo sunt binae metretae? Circumcisio et praeputium. Hos duos populos Scriptura commemorat, et nullum praetermittit hominum genus, quando dicit, Circumcisio et praeputium ; in duobus istis nominibus habes omnes gentes: binae metretae sunt. His duobus parietibus de diverso venientibus ad pacem in seipso faciendam,
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorat : siue intrib ꝓpt̃ noe tres filios
significatos. Figurata ẽ. enĩ ꝓpħia: ꝑtinens
usq ad om̃s gentes. Nã in eo qđ ꝑtingit
dicta ẽ. metreta : sic̃ dic̃ apłs. accepimꝰ
m̃surã ꝑtingendi usq aduos. Gentib aut
cuangelizans hoc ait: m̃ surã ꝑtingenoi
usq ad uos
post hȩc descendit capharnaum

Expanded text:
commemorat ; sive in tribus, propter Noe tres filios, significatas. Figurata est enim prophetia pertingens usque ad omnes gentes. Nam in eo quod pertingit, dicta est metreta, sicut dicit Apostolus, Accepimus mensuram pertingendi usque ad vos . Gentibus enim evangelizans, hoc ait, mensuram pertingendi usque ad vos. Post haec descendit ad Capharn
Abbreviated transcription (Latin):
birent de nomine abrahȩ: Generatio in qͥt uiꝑarũ.
qͥs uob̾ ostendit fugere abira uentura: facite in qͥt
fructũ diggnũ pęn̾tentiȩ: iđ. humiles estote. Suꝑbis
enĩ loquebatur. Uinde aut erant suꝑbi: Degenere
carnis ñ defructu imitationis patris abra&: Iuid
eis ait.: Nolite dicere patrẽ habemꝰ abrahã : potens
enĩ ẽ dĩ delapidib istis suscitare filios abrahȩ
Lapides dicens oñs gentes. ñ ꝓpt̃ firmitatẽ. sic̃ lapis
dictꝰ ẽ. quẽ reꝓbauer̃ ȩdificantes. sed ꝓpt̃ stolidita¬
tẽ & duritiã stultitiȩ: He eis qͦs ad orabant similes
facti erant: Ad orabane enĩ insensata simulachra.
perint homines dm̃ ad orare. quid audiunt  ut filii

Expanded text:
erbirent de nomine Abraham, Generatio, inquit, viperarum, quis ostendit vobis fugere ab ira ventura? facite ergo fructum dignum poenitentiae; id est, humiles estote: superbis enim loquebatur. Unde autem erant superbi? De genere carnis, non de fructu imitationis patris Abraham. Quid eis ait? Nolite dicere, Patrem habemus Abraham: potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Lapides dicens omnes gentes, non propter firmitatem, sicut lapis dictus est quem reprobaverunt aedificantes; sed propter stoliditatem et duritiam stultitiae, quia eis quos adorabant similes facti erant: adorabant enim insensata simulacra, pperint homines Deum adorare, quid audiunt? Ut sitis
Abbreviated transcription (Latin):
qui sr̃s & extendens manũ suꝑ discipulos suos
dix̃. Ii sunt frs̃ mei. Et qͥcũq fecerit uoluntatẽ
cauit dñs. quia fecit uoluntatẽ patris: ñ qr caro
genuit carnẽ Intendat karita surã. ꝓpt̃ta cũ
dns̃ int̃ t̾bas ãmirabilis uideret᷑ faciens signa &
ꝓdigia. & ostendens quid later& in carne : ãmi¬
ratȩ quȩdã animȩ dixer̃ felix uent̃ qui te porta¬
uit Et ille: Immo felices: qͥ audiunt ũbũ dĩ & cus¬
todiunt illud hoc ẽ clicere . It mat̾ mea quã apel¬
latis felicẽ. inde felix qrũbũ dĩ custodiuit: ñ quia
in illa ũbũ caro factũ ẽ & habitauit in nob. Sed qr
custodiuit ipsũ ubũ di ꝑ qđ facta ẽ: & qđ in illa

Expanded text:
 Et extendens manum super discipulos suos, dixit, Hi sunt fratres mei: et, Quicumque fecerit voluntatem cavit Dominus, quia fecit voluntatem Patris, non quia caro genuit carnem. Intendat Charitas vestra. Propterea cum Dominus in turba admirabilis videretur, faciens signa et prodigia, et ostendens quid lateret in carne, admiratae quaedam animae dixerunt: Felix venter qui te portavit. Et ille: Imo felices qui audiunt verbum Dei, et custodiunt . Hoc est dicere, Et mater mea quam appellastis felicem, inde felix quia verbum Dei custodit: non quia in illa Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; sed quia custodit
Abbreviated transcription (Latin):
illũ lapidẽ & factũ. eẽ. montẽ magnũ: ita
ut ĩpleret uniuersã faciẽ terre Quid aꝑtius
fr̃s mei: lapis demonte p̃cidit᷑. Ipse .ẽ. lapis
quẽ reꝓbauer̃ ȩdificantes: & factꝰ ẽ. in caput
anguli. Deqͦ monte p̃cidit᷑. nisi deregno ui
Mons ille unde p̃cisꝰ ẽ: ñ ĩpleuerat uniũ sã
faciẽ trȩ : Nenĩ tenuerat. regnũ iudeoꝵ.
& uniũ sũ orbẽterrarũ cernimꝰ occupare : Iã ad sex

Expanded text:
illum lapidem, et factum esse montem magnum, ita ut impleret universam faciem terrae . Quid apertius, fratres mei? Lapis de monte praeciditur: ipse est lapis quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli . De quo monte praeciditur, nisi de regno JuMons ille unde praecisus est, non impleverat universam faciem terrae: non enim tenuerat regnum Judaeorum , universum orbem terrarum cernimus occupare
Abbreviated transcription (Latin):
esto p̃sens adesto. Ueludenim absenses. dũ
non intelligis presentem. Uoca ueritatis p̃sens
esto. sednoli sola: cum uiro tuo ad esto
lt adhuc illa nondum aduocato uiro illo.
non intelligit. Adhuc carnems apit: ab sens
est enimuir Nonhabeo inquit uirum It dñs
sequitur: & misteria loquitur Intellͥgas
reuera istam mplierem: non habuisse tunc ui¬
rum: Sed quo a tebatur nescio qͦ non legiamo
uiro. ad ultero magis quã uiro &dns ait
Renedicisti. q̃ui a non habeo uirum: Undegͦ
tu dixisti uoca uirum tuũ: & audrquia bene

Expanded text:
esto, praesens esto: velut enim absens es, dum non intelligis praesentis vocem veritatis; praesens esto, sed noli sola; cum viro tuo adesto. 20. Et adhuc illa nondum advocato illo viro, non intelligit, adhuc carnem sapit; absens est enim vir: Non habeo, inquit, virum. Et Dominus sequitur, et mysteria loquitur. Intelligas revera istam mulierem non habuisse tunc virum; sed coutebatur nescio quo non legitimo viro, adultero magis quam viro. Et Dominus ei: Bene dixisti, Quia non habeo virum. Unde ergo tu dixisti, Voca virum tuum? Et audi quia
Abbreviated transcription (Latin):
tatus In hoc ergo popło cui dñs loquebat᷑.
erant qͥ inpeccato suo fuerant morituri :
erant &iam qͥ iꝰpsũ quiloquebatur fuerant
credituri. & ab omi peccato liberandi
inpeccatis ur̃ĩs. Quid ẽ. siñ credideritis quia
ego sũ: Ego sũ quid: Nihil addidit &
quia nihil addidit: multũ ẽ. qđ cõmenda¬
uit. Ex pectabatur enĩ ut dicer& qͥd essa :
nectam̃ dix̃ qđ expectabatur ut dicͤ&r&
forte.nisi credideritis quia ego sũ xp̃s. nisi
credideritis qr ego sũ dĩ filius: hisi credi¬
deritis quia ego sũ ũbũ patris. nisi credi¬
deritis quia ego sũ conditor mundi: hisi
credideritis quia ego sũ hominis formator.
creator & rector. factor. & refactor: mi¬
si hoc credideritis quia ego sũ: moriemini
inpeccatis ur̃ĩs. Multu . ẽ. qđ ait. ipsũ
ego sũ : quia sic & morsi dixerat ds̃

Expanded text:
tatus tatus erant qui in peccato suo fuerant morituri: erant etiam qui in ipsum qui loquebatur fuerant credituri, et ab omni peccato liberandi. « in peccatis vestris. Quid est, Si non credideritis quia ego sum? Ego sum, quid? Nihil addidit; et quia nihil addidit, multum est quod commendavit. Exspectabatur enim ut diceret quid esset, nec tamen dixit. Quid exspectabatur ut diceret? Forte, Nisi credideritis quia ego sum Christus; nisi credideritis quia ego sum Dei Filius; nisi credideritis quia ego sum Verbum Patris; nisi credideritis quia ego sum conditor mundi; nisi credideritis quia ego sum hominis formator et reformator, creator et recreator, factor et refactor: nisi hoc credideritis quia ego sum, moriemini peccatis vestris. Multum est quod ait ipsum, Ego sum: quia sic
Abbreviated transcription (Latin):
mientibus: cordibus eiigilauerunt᷑
inde plurimi credider̃: Sicut euange¬
lii ipsius consequentia testantur:
erant enĩ illic m̃bra xp̃i. quȩ ñdum
adheserant corpori xp̃i: & in illo popu¬
lo a quo crucifixus est aqͦ in lignosus¬
pensus ẽ. a quo pendens irrrisis. ẽ.
aquo lancea uulneratus ẽ. aquo felle
& aceto potatus est: Erant m̃bra xp̃i ꝓ
quibus dixit : Pat̾ ignosce illis. quianꝰes¬
ciunt quid faciunt. Quid autẽ. conũso
ñ ignoscitur si fusus xp̃i sanguis ignoscit᷑:
Quis homicida desperet : si in spem red¬
ditus . ẽ. a quo & iam xp̃s occisus . ẽ.: Cre¬
diderunt inde multi : donatꝰ ẽ. eis sangus
xp̃i: ut magis eũ biberent quo liberareñ.
quã rei de illo effuso tenerentur. Quis
desperet: & si incruce latro saluatus est
ante paululum homicida. p ost paululũ
accusatus. conuictus. dãpnatus. suspens:
liberatus : noli mirari: Vlbi conuictus.
ibi damnatus :. Sed ibi liberatus. ubimu¬

Expanded text:
mientibus, cordibus evigilaverunt: mientibus, cordibus evigilaverunt: inde plurimi crediderunt, sicut Evangelii ipsius consequentia testantur. Erant enim illic membra Christi, quae nondum adhaeserant corpori Christi: et in illo populo a quo crucifixus est, a quo in ligno suspensus est, a quo pendens irrisus est, a quo lancea vulneratus est, a quo felle et aceto potatus est, erant membra Christi, pro quibus dixit, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Quid autem converso non ignoscitur, si fusus Christi sanguis ignoscitur? Quis homicida desperet, si in spem redditus est a quo etiam Christus occisus est? Crediderunt inde multi; donatus est eis sanguis Christi, ut magis eum biberent quo liberarentur, quam rei de illo effuso tenerentur: quis desperet? Et si in cruce latro salvatus est, ante paululum homicida, post paululum accusatus, convictus, damnatus, suspensus, liberatus; noli mirari. Ubi convictus, ibi damnatus: sed ibi liberatus, ubi mu
Abbreviated transcription (Latin):
b& fugere: omĩs xpĩanus. Propt̃ hoc
adbaptismũicurritur . ꝓpt̃ hoc qui
ȩgritudine uł aliunde periclitantur.
sibi desiderant subueniri : ꝓpt̃ hoc &iã
sugens paruuilus. amatre piis manib: ad
eccłiam fertur : ne sine baptismo exe¬
at. & in peccato qͦ natus. ẽ. moriatur
infelicissima conditio: misera sors istoꝵ:
qͥ de ore ueridico audier̃. inpeccatis
urĩs moriemini. Vnde tam̃ hoc eis con¬
illa multitudine quȩ dnm audiebat.
& eos fuisse qͥ credituri erant: quasi
in om̃s ai ꝓcesserat seuerissima illa
sententia. inpeccato ur̃o moriemini:
Ac ꝑhoc & illis qͥ credituri erant spes
erat ablata illi sȩuiebant: illi time¬
bant. Immo ñ timebant. sed iã despe¬
rabant. Reuocauit eos inspem: ad iun¬
xit enĩ siñ credideritis qr ego sũ:
moriemini inpeccatis urĩs. Ergo si
credideritis quia ego sum: ñ morie¬
mini inpeccatis ur̃is. Reddita spes. ẽ
desperantib: excitatio facta .ẽ. dor¬

Expanded text:
bet fugere omnis christianus: propter hoc bet fugere omnis christianus: propter hoc ad Baptismum curritur; propter hoc qui aegritudine vel aliunde periclitantur, sibi desiderant subveniri; propter hoc etiam sugens parvulus a matre piis manibus ad Ecclesiam fertur, ne sine Baptismo exeat, et in peccato quo natus est moriatur. Infelicissima conditio, misera sors istorum, qui de ore veridico audierunt, In peccatis vestris moriemini. 7. Unde tamen hoc eis conilla multitudine quae Dominum audiebat, et eos fuisse qui credituri erant. Quasi autem in omnes processerat severissima illa sententia, In peccato vestro moriemini; ac per hoc et illis qui credituri erant, spes erat ablata: illi saeviebant, illi timebant; imo non timebant, sed jam desperabant. Revocavit eos in spem; adjunxit enim, Si non credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Ergo si credideritis quia ego sum, non moriemini in peccatis vestris. Reddita est spes desperantibus, excitatio facta est dor
Abbreviated transcription (Latin):
adte qui fecit mundum. & liberauit
te dehoc mundo. Si delectat te
mundus: sẽꝑ uis eẽ ĩmundus: Si autẽ
iam nonte delectat hic mundus. iam
tues mundus. Uerũ tam̃ si ꝑ aliquam
infirmitatẽ ad huc te delectat mundꝰ:
habitet inte qui mundat: & eris
mundus. Si aut̃ fueris mundus : non
remanebis in mundo: nec audies qđ
audier̃ iud ei. moriemini inpeccatis
uris Om̃s enĩ cũ peccato natisumus:
om̃s uiuendo adid qđ nati eramus.
addidimus: Magisq demundo facti
sumus: quiã tunc quando deparentibus
nr̃is natisumus & ubi essemus sulle
non uenir& qͥ ñ habebat peccatũ. ut
soluer& om̃e peccatũ. Inquẽ iudȩi
quia ñ credebant. merito audierunt:
Moriemini inpeccatis urĩs. quia ñ hab̾e
peccatũ nullomoᷤ potuistis. qͥ cũ peccato
inpeccato ur̃o morituri ñ estis Tota gͦ
infelicitas udȩoꝵ ipsa erat: ñ peccatũ
hab̾e. sed inpeccatis mori. Hoc .ẽ. qđ de¬

Expanded text:
ad te qui fecit mundum, et liberavit ad te qui fecit mundum, et liberavit te de hoc mundo. Si delectat te mundus, semper vis esse immundus; si autem jam non te delectat hic mundus, jam tu es mundus. Verumtamen si per aliquam infirmitatem adhuc te delectat mundus, habitet in te qui mundat, et eris mundus. Si autem fueris mundus, non remanebis in mundo; nec audies quod audierunt Judaei, Moriemini in peccatis vestris. Omnes enim cum peccato nati sumus; omnes vivendo ad id quod nati eramus addidimus, magisque de mundo facti sumus, quam tunc quando de parentibus nostris nati sumus. Et ubi essemus, si ille non veniret, qui non habebat omnino peccatum, ut solveret omne peccatum? In quem Judaei quia non credebant, merito audierunt, Moriemini in peccatis vestris: quia non habere peccatum nullo modo potuistis, qui eum peccato in peccato vestro morituri non estis. Tota ergo infelicitas Judaeorum ipsa erat, non, peccatum habere, sed in peccatis mori. Hoc est quod de
Abbreviated transcription (Latin):
mundo estis. Idõ quippe dix̃ uos de
hoc mundo estis : quia peccatores erant:
quia iniqͥ erant. quia infideles erant :
quia t̾rena sapiebant. Nam quid uobis
uidetur descĩs apłiso quantum inter¬
erat inter iudȩos & apłos: Quantum
int̃ tenebras & lucem: quantum int̃fidẽ
& infidelitatẽ : quantum int̃pietatem
& pͥietatem : quantum int̃spem & despera¬
tionem : quantũ int̃ karitatem & cupidi¬
tatem: Multum ergo int̾erat. Quid gͦ.
quia tantũ int̾erat: apłi demundo non
erant : Si cogites quomodo natisint. &
unde uenerint. quia om̃s exadã uene¬
rant : de hoc mundo erant. Sed quid eis
ait ipse dñs Ego uos de hoc mundo e¬
legi. Q ui ergo dehoc mundo erant. factis
ñ demundo : & ꝑtinere cȩper̃ ad cum
ꝑquem factus . ẽ mundus. Istiaũt re¬
manser̃. eẽ. demundo quibus dictum
.ẽ. moriemini inpeccatis ur̃is Nemogͦ¬
dicat fr̃s : de hoc mundo ñ sum Quisꝰqͥs
es o homo de hoc mundo es: sed uenit

Expanded text:
mundo estis. Ideo quippe dixit, Vos de mundo estis. Ideo quippe dixit, Vos de hoc mundo estis, quia peccatores erant, quia iniqui erant, quia infideles erant, quia terrena sapiebant. Nam quid vobis videtur de sanctis Apostolis? Quantum intererat inter Judaeos et Apostolos? Quantum inter tenebras et lucem, quantum inter fidem et infidelitatem, quantum inter pietatem et impietatem, quantum inter spem et desperationem, quantum inter charitatem et cupiditatem: multum ergo intererat. Quid ergo? quia tantum intererat, Apostoli de mundo non erant? Si cogites quomodo nati sint, et unde venerint; quia omnes ex Adam venerant, de hoc mundo erant. Sed quid eis ait ipse Dominus? Ego vos de mundo elegi . Qui ergo de mundo erant, facti sunt non de mundo, et pertinere coeperunt ad eum per quem factus est mundus. Isti autem remanserunt esse de mundo, quibus dictum est, Moriemini in peccatis vedicat, fratres, De hoc mundo non sum. Quisquis es homo, de hoc mundo es: sed venit
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m nihilͣQuia in principio erat ũbum.
&omĩa ꝑ ipsũ facta sunt. Sic ergo erat
ille desuꝑnis Dequibus suꝑnis : Deaere :
absit Ibi & uolitant aues. de cęlo quid
uidemus : & hoc absit: Ibi & stellȩ & sol
& luna circueunt : de angelis: neq hoc
intelligatis ꝑ illum enĩ facti sunt angłi :¬
ꝑquẽ omĩa facta sunt. deqͥbigͦ suꝑnis.¬
nitum.: sine tẽpore. ꝑquẽ conder& tẽpora
Sic ergo accipe xpm̃ de suꝑnis. ut exce¬
das cogitatione tua om̃e qđ factũ .ẽ.
uniũ sã om̃ino creaturã: omẽ corpus.
omẽm conditum spm̃: omẽm rem. quo¬
qͦmodo mutabilem : totũ excede : sicut
excessit ioħs ut continger& In princi¬
pio erat uerbũ. & uerbũ erat apud dm̃.
& ds̃ erat ũbũ. Ego ergo inqͥt desuꝑnis
sũ : uos de hoc mundo estis: ego ñsũ de hoc
mundo dixi ergo uobis: quia moriemi¬
ni inpeccatis ur̃is. Exposuit nobis fr̃s
quid intelligi uoluerit: uos de hoc

Expanded text:
te Christum nihil: quia in principio erat Verbum; te Christum nihil: quia in principio erat Verbum; omnia per ipsum facta sunt . Sic ergo erat ille de supernis. De quibus supernis? De aere? Absit: ibi et aves volitant. De coelo quod videmus? Et hoc absit; ibi et stellae et sol et luna circumeunt. De Angelis? Neque hoc intelligatis: per illum et Angeli facti sunt, per quem omnia facta sunt. De quinitum, sine tempore, per quem conderet tempora. Sic ergo accipe Christum de supernis, ut excedas cogitatione tua omne quod factum est; universam omnino creaturam, omne corpus, omnem conditum spiritum, omnem rem quoquo modo mutabilem: totum excede, sicut excessit Joannes, ut contingeret, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. 5. Ego ergo, inquit, de supernis sum. Vos de hoc mundo estis: ego non sum de hoc mundo. Dixi ergo vobis quia moriemini in peccatis vestris. Exposuit nobis, fratres, quid intelligi voluerit, Vos de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
his autẽ auditis ũb: quomodo solent
carnea cogitantes. & scđm carnemiudi¬
cantes & totũ carnalit̾ audientes. atq
sapientes: ixer̃. Numqͥd int᷑fici& sema¬
ipsũ. quia dicit quo ego uado uos ñ potes¬
ille ꝑrexiss& sint̃ ficer& sem& ipsum:
Nũquid ipsi ñ erant morituri. : Q uid er¬
quo ego uado uos ñ potestis uenire. Side
morte hominis dicer& : quis homo ñ mo¬
ritur : Ergo quo ego uado dix̃. ñ qͦũ t̃tur
ad mortẽ : sed quo ibat ipse post mortẽ.
& dicebat eis. Uos dedeorsum estis: idõ
terrã sapitis: quia sicut serpens t̃ram
manducatis quid ẽ. t̃ram manducatis:
t̃renis pascimini trenis delectamini t̃¬
renis in hiatis : sursũ corñ habetis . Vos
dedeorsum estis: ego de suꝑnis sum
uos de mundo hoc estis : ego ñ sum de hoc
mundo. Quomodo erat enĩ demundo ꝑ
quẽ factus ẽ mundus : Om̃s demundo
post mundũ : quia prius mundus. & sic
homo demundo. Prius aut̃ xp̃s & de inde

Expanded text:
His autem auditis verbis, quomodo solent His autem auditis verbis, quomodo solent carnea cogitantes, et secundum carnem judicantes, et totum carnaliter audientes atque sapientes, dixerunt: Numquid interficiet semetipsum; quia dixit, Quo ego vado, vos non potesille perrexisset, si interficeret semetipsum? Numquid ipsi non erant morituri? Quid esQuo ego vado, vos non potestis venire? Si de morte hominis diceret, quis homo non moritur? Ergo quo ego vado dixit, non cum itur ad mortem, sed quo ibat ipse post mortem. Et dicebat eis: Vos de deorsum estis. Ideo terram sapitis, quia sicut serpentes terram manducatis. Quid est, terram manducatis? Terrenis pascimini, terrenis delectamini, terrenis inhiatis, sursum cor non habetis. Vos de deorsum estis: ego de supernis sum. Vos de mundo hoc estis: ego non sum de hoc mundo. Quomodo enim erat de mundo, per quem factus est mundus? Omnes de mundo post mundum; quia prius mundus, et sic homo de mundo: prius autem Christus, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑderent. Deniq isti quia sic quȩre¬
bant more malo. corde ꝑuerso: quid
sequutus ad uinx̃ : quȩritis me : & ne
putetis quia bene me quȩricis: in
peccato ur̃o moriemini. hoc ÷ xpm̃ male
quȩrere : inpeccato suo mori: hoc ẽ.
illũ odire : ꝑquẽ poss& solũ saluus eẽ:
Cũ eñĩ homines quoꝵ spes indõ.ẽ. ñ
debeant mala reddere ꝓmalis: red¬
debant isti mala ꝓbonis. Prenunciauit
ergo illis dñs. dix̃q sententiam : p̃scius
qđ in suo peccato moreretur . Deinde ad¬
iungit. Quo ego uado : uos ñ potestis ue¬
nire: hoc & discipulis alioloco dix̃: nec
tam̃ eis dix̃. inpeccato ur̃o moriemini
Quid aũt dix̃ qđ & istis: Quo ego uado:
uos ñ potestis uenire: Non abstulit spẽ:
sed p̃dix̃ dilationem. Quando enĩ hoc
discipłis loquebatur dñs: tunc non po¬
terant uenire quo ille ibat: i sed postea
uenturi erant Isti autem nũquã: quib:
p̃scius dix̃ . inpeccato uro moriemini.

Expanded text:
ut perderent. Denique isti, quia sic quaereut perderent. Denique isti, quia sic quaerebant more malo, corde perverso, quid secutus adjunxit? Quaeretis me; et ne putetis, quia bene me quaeretis, in peccato vestro moriemini; hoc est Christum male quaerere, in peccaillum odisse, per quem posset solum salvus esse. Cum enim homines quorum spes in Deo est, non debeant mala reddere nec pro malis, reddebant isti mala pro bonis. Praenuntiavit ergo illis Dominus, dixitque sententiam praescius, quod in suo peccato morerentur. Deinde adjungit: Quo ego vado, vos non potestis venire. Hoc et discipulis alio loco dixit; nec tamen eis dixit, In peccato vestro moriemini. Quid autem dixit? Quod et istis: Quo ego vado, vos venire non potestis . Non abstulit spem, sed praedixit dilationem. Quando enim hoc discipulis Dominus loquebatur, tunc non poterant venire quo ille ibat, sed postea venturi erant: isti autem nunquam, quibus praescius dixit, In peccato vestro moriemini. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
& quȩ audistis. & nemo app̃hendit eũ.
quia ñdum uenerat hora eius. Binc dis¬
putatũ. ẽ dñico die: qđ ipse donare
dignatus ẽ. : Intimauimꝰ K aritati ur̃ȩ
quare dictũ sit. ñdũ uenerat hora eius.
sitate ulla impietas auder& imꝓbesus¬
picari. Nondũ enĩ uenerat hora eius. qi
exordine suo scđm ea quȩ p̃dicta sde
illo. ñ mori coger&ur inuitus. sed occi¬
der&ur paratus. Modo aũt de ipsa pas¬
sione sua quȩ posita erat. ñ in cius neces¬
sitate sed potestate loquutus . ẽ. udȩis:
dicens ÷ Ego uado. Xpõ enĩ dño. mors ꝓ¬
fectio fuit illo unde uenerat: & unde ñ
me. ñ desiderio sed odio. Nã illũ postea¬
inpsalmo Confundantur & reuereantur :¬
requirentes animã meã. Culpauit qui
ñ requirerent : dãpnauit quirequirereq̃
Malũ ẽ. enĩ ñ quȩrere animã xpĩ : sed qͦ¬
modo eam quȩsier̃ discipuli : Et malũ ẽ
quȩrere animã xp̃i. sed quomodo eam¬
udei quęsier̃. Illi enĩ ut haberent: illi

Expanded text:
audistis: et nemo apprehendit eum, quia nondum venerat hora ejus . Hinc disputatum est dominico die, quod ipse donare dignatus est. Intimavimus Charitati vestrae quare dictum sit, Nondum venerat hora ejus; fatali ulla impietas auderet improbe suspicari. Nondum enim venerat hora qua ex ordine suo, secundum ea quae praedicta sunt de illo, non mori cogeretur invitus, sed occideretur paratus. 2. Modo autem de ipsa passione sua, quae posita erat non in ejus necessitate, sed potestate, locutus est Judaeis dicens: Ego vado. Christo enim Domino mors profectio fuit illo unde venerat, et unde non tis me: non desiderio, sed odio. Nam illum posteain Psalmo, Confundantur et revereantur requirentes animam meam . Culpavit qui non requirerent, damnavit qui requirerent. Malum est enim non quaerere animam Christi, sed quomodo eam quaesierunt discipuli; et malum est quaerere animam ChrisJudaei quaesierunt; illi enim ut haberent, isti,
Abbreviated transcription (Latin):
Maior est enĩpater hominifilio. sed ae¬
qualẽ hab& dm̃filiũ : cũ idem ipsesit
tur haec uerba. Ita dix̃. Sicut misit me
pater. & ego uiuoꝓpt̃ patrẽ. et quiman¬
ut ego uiuã ꝓpterpatrem. idest ad illum
tam quã maiorẽ referã uitã meã : exina¬
nitio mea fecit. in qua memisit. Ut autẽ
qͥsq uiuat ꝓpterme. participatiofacit:
quamanducat me Ego itaq humiliatus.
uiuo ꝓpter patrem : ille erectus uiuit
ꝓpter me Si autẽ itadictũ ÷ ui uoꝓpter
patrem. qr ipse deillo. non ille deipso est.
sine detrimento aeqͣlitatis dictum est :
nec tamendicendo. & qui manducat
me. & ipse uiu& ꝓpterme. Eandem
nr̃am et sũam aqualitatẽ significauit.
sed grãm mediatoris ostendit Hic .ẽ.¬

Expanded text:
Major enim est Pater homine filio, sed aeMajor enim est Pater homine filio, sed aequalem habet Deum Filium: cum idem ipse sit tur haec verba, ita dixit, Sicut me misit vivens Pater, et ego vivo propter Patrem; et qui manUt ego vivam propter Patrem, id est, ad illum tanquam majorem referam vitam meam, exinanitio mea fecit, in qua me misit; ut autem quisque vivat propter me, participatio facit qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus vivit propter me. Si autem ita dictum est, Vivo propter Patrem, quia ipse de illo, non ille de ipso est; sine deNec tamen dicendo: « Et qui manducat me, et ipse vivet propter me, eamdem nostram et suam aequalitatem significavit, sed gratiam mediatoris ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter patrẽ : & qui manducat me. & ipse
uiu& ꝓpterme: nonait. sicut mandu-¬
copatrẽ. & ego uiuo ꝓpter patrẽ : & qͥ
manducatine. & ipse uiu& ꝓpterme
Non enĩfilius participatione patris fit
melior. qui est natus aequalis. sicut
participatione filii ꝑunitatẽ corporis
eiꝰ et sanguinis. qđ illa manducatio pota¬
tioq significat. nos efficit meliores
uiuimus gͦ nos ꝓpter ipsum. manducan¬
tes eũ. idẽ ipsum accipientes. a &ernã
uitã. quã non habemus ex nobis: Uiuit
autẽ ipse ꝓpterpatrẽ. missus abeo: quia
sem& ipsum exinaniuit. factus obȩdi¬
ens usq ad mortem crucis. Sienĩ scđm
id accipimus uiuo ꝓpter patrẽ. qđ alibi
ait. pater maior me. ẽ. sicut & nosuiuimꝰ
ꝓpter ipsum qͥmaior ẽ. nobis. hoc exeo
qđ missus est factũ est Missio quippe eiꝰ.
ex inanitiosuim& ipsius . ẽ. & formȩ ser¬
uilis acceptio : qđ recꝰte intellegit᷑ seruata
&iam filii cumpatre. aeqͣlitate natura

Expanded text:
propter Patrem; et qui manducat me, et ipse propter Patrem; et qui manducat me, et ipse pter me. Non ait: Sicut manduco Patrem, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me. Non enim Filius participatione Patris fit melior, qui est natus aequalis; sicut participatione Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potatioque significat, nos efficimur meliores. Vivimus ergo nos propter ipsum, manducantes eum; id est, ipsum accipientes aeternam vitam, quam non habebamus ex nobis: vivit autem ipse propter Patrem, missus ab eo; quia semetipsum exinanivit, factus obediens usque ad mortem crucis . Si enim secundum id accipimus, Vivo propter Patrem, quod alibi ait, Pater major me est ; sicut et nos vivimus propter ipsum, qui major est nobis: hoc ex eo quod missus est, factum est. Missio quippe ejus exinanitio suimetipsius est, et formae servilis acceptio: quod recte intelligitur, servata etiam Filii cum Patre aequalitate naturae.
Abbreviated transcription (Latin):
ut habeat interim scđm sp̃m. uitã aet̾nã
in requie: quae scõꝵ sp̃s suscipit Qđ autẽ
adcorpus ad tin&. nec eis uita adernã
fraudetur : sed in resurrectione mortuoꝵ
nouissimodie Caro enĩmea inquit uere
est cibus. & sanguis m̃s uere est potus Cum
enĩ cibo & potu id app&ant homines. ut
nonesuriant neq sitiant: hoc ueraciter
nonp̃stat. nisi iste cibus & potus. qui eos
aqͥb sumit᷑ . In mortales & incorrupti¬
biles facit. Id est soci&as ipsa scõꝵ ubi¬
pax erit. & unitas plena atq ꝑfecta
espterea quippe sicut &iã ante nos hoc
dauit. quae ad unũ aliquid redigunt᷑
ex multis. Nãq aliud in unũ ex multis
id fiat qđ loqͥt᷑ & quid sit manducare
ducare illã escam & illũ bibere potũ:¬
Inxp̃o manere. & illum manentẽ in se
manducat eiꝰ carnem. nec bibit eiꝰsangui¬
nem : &iam sitante rei sacramentũ. ad
iudicium sibi manduc& etbibat. Sicut¬

Expanded text:
Ut habeat interim secundum spiritum vitam aeternam Ut habeat interim secundum spiritum vitam aeternam in requie, quae sanctorum spiritus suscipit: quod autem ad corpus attinet, nec ejus vita aeterna fraudetur, sed in resurrectione mortuorum novissimo die. 17. Caro enim mea, inquit, vere est cibus, et sanguis meus verenim cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant neque sitiant; hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur immortales et incorruptibiles facit, id est, societas ipsa spax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ante nos hoc ndavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis. Namque aliud in unum ex multis  post exponit quid sit manducare ducare illam escam, et illum potuin Christo manere, et illum manentem in se manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, etiamsi tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducet et bibat.
Abbreviated transcription (Latin):
natis & uocatis. & iustificatis. & glorifica¬
iã factũ est id .ẽ. p̃destinatio : scđm & ter¬
tium factum est. etfit. & fi&. id est uoca
tio & iustificatio Quartum uͦ. nunc in
speest. In re autẽ futurũ est : id .ẽ. glo¬
rificatio huiꝰ reisacramentũ. id ÷. uni¬
tatis corporis & sanguinis xp̃i. alicubi
cotidie. alicubi certis inter uallis dierũ.
indominica mensa p̃paratur : & dem̃sa
dominica sumit᷑. quibusdã ad uitã. qͥ¬
bdã ad exitium Res uͦ ipsa cuiꝰ sacra¬
mentũ ẽ oni homini ad uitã. nulli ad
excitium : quicũq eiꝰ particeps fuerit
Neautẽ putarent sic inisto cibo & potu.
ꝓmittiuitã a &ernam. utqͥeã sume¬
rent .iam non corpore morerentur :
huic cogitationi. ẽ. dignatꝰ occurrere
Nam cum dixis s& qui manducat meã
carnẽ. & bibit meũ sanguinẽ. hab&
uitã a&ernam: continuo subiecit
It resuscitabo ego eũ in nouis simodie:

Expanded text:
natis, vocatis, justificatis, glorificanatis, vocatis, justificatis, glorificajam factum est, id est praedestinatio; secundum et tertium facttio et justificatio: quartum vero nunc in spe est, in re autem futurum est, id est, glorificatio. Hujus rei Sacramentum, id est, unitatis corporis et sanguinis Christi alicubi quotidie, alicubi certis intervallis dierum in dominica mensa praeparatur, et de mensa dominica sumitur; quibusdam ad vitam, quibusdam ad exitium: res vero ipsa cujus sacramentum est, omni homini ad vitam, nulli ad exitium, quicumque ejus particeps fuerit. 16. Ne autem putarent sic in isto cibo et potu promitti vitam aeternam, ut qui eam sumerent, jam nec corpore morerentur; huic cogitationi dignatus est occurrere. Nam cum dixisset, Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam; continuo subjecit, Et ego resuscitabo eum in novissimo die.
Abbreviated transcription (Latin):
ducat meã carnẽ. & bibit meũsangui¬
nem : hab& uitã aeternã hanc ergo
non hab&. qui istum panẽ non mandu¬
cat : nec istum sanguinem bibit Nã
tẽporalem uitã. sine illo habere homi¬
nespossunt: a &ernam uero omĩ no
non possunt Quigͦ eiꝰ non manducat
carnem. nec bibit eiꝰ sanguinẽ. non
hab& inse uitã: & quimanducat eiꝰ
carnem: & bibit eiꝰ sanguinem.
habet uitã Ad utrumq autẽ res¬
pondit : qđ dix̃ aderiiam Non ita
est in hac esca: quã sustentande huiꝰ
tẽporalis uitie causa sumimꝰ Nãqͥeã
non sumpserit non uiu& : nec tamen
quieã sumpserit uiu& Fieri enĩpotest :¬
ut senio uel morbo uel aliquo casupluri¬
mi: & qui eã sumpserit᷑ moriantur
In hoc uero cibo & potu. id est corpore
& sanguine dñi : nonita est Nam & qui
eam non sumunt. non habent uitã : et
qͥ eam sumit hab& uitã. & hanc utiq
a&ernam Hunc itaq cibum & potum.
soci&atem uult intellegi corporis etm̃¬

Expanded text:
ducat meam carnem, et bibit meum sanguiducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam. Hanc ergo non habet, qui istum panem non manducat, nec istum sangutemporalem vitam sine illo habere homines possunt, aeternam vero omnino non possunt. Qui ergo non manducat ejus carnem, nec bibit ejus sangumanducat ejus carnem, et bibit ejus sanguinem, habet vitam. Ad utrumque autem respondet quod dixit, aeternam. Non ita est in hac esca, quam sustentandae hujus temporalis vitae causa sumimus. Nam umpserit, non vivet: nec tamen qui eam sumpserit, vivet. Fieri enim potest ut senio, vel morbo, vel aliquo casu, plorimi et qui eam sumpserint moriantur. In hoc vero cibo et potu, id est corpore et sanguine Domini, non ita est. Nam et qui eam non sumit, non habet vitam: et qui eam sumit, habet vitam, et hanc utique aeternam. Hunc itaque cibum et potum societatem vult intelligi corporis et me
Abbreviated transcription (Latin):
distordum dequo erubescatur: sit pul¬
chrum. sit aptum: sit sanum hereat
corpori uiuat dõ dedõ Nunc labor&
in terra: ut postea regn& incaelo Liti
gabant gͦ uidei. ad inuicem dicentes
Quomodo potest hic nobis carnem suam
dare ad manducandũ: litigabant
utiq ad inuicẽm: qm̃ panem concordiȩ
non intelligebant. nec sumere uolebant
Namqui manducant talem panẽ. non
litigant ad inuicẽ : qm unus panis unũ
corpus multi sumus: & ꝑhunc facit ds̃
unius moris habitare indomo Quod
autem ad inuicẽ litigantes quaerunt
huc eis dicitur:
Amen amendico uobis: nisi manducaue¬
ritis carnem filii hominis. et biberitis
eius sanguinem : non habebitis uitã
inuobis: Quomodo quidem d&ur.
panem. ignoratis: Uerũtamen nisi
manducaueritis carnẽ filii hominis.¬
uitã inuobis Haet non utiq cadaue¬
ribus. sed uiuentib loque batur Unde
neistã uitã intellegentes. & dehac re
litigarent : secutus ad iunxit. Quiman¬

Expanded text:
distortum de quo erubescatur: sit puldistortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut postea regnet in coelgabant ergo Judaei ad invicem dicentes: Quomodo potest hic nobis carnem suam dare ad manducandum? « Litigabant utique ad invicem, quoniam panem concordiae non intelligebant, nec sumere volebant: nam qui manducant talem panem, non litigant ad invicem; quoniam unus panis unum corpus multi sumus, et per hunc facit Deus unius moris habitare in domo . Quod autem ad invicem litigantes quaerunt,huc eis dicitur: Amen amen dico vobis, nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis. Quomodo quidem detur panem, ignoratis: verumtamen nisi manducaveritis carnem filii hominisvitam in vobis. Haec non utique cadaveribus, sed viventibus loquebatur. Unde, ne istam vitam intelligentes, de hac re litigarent, secutus adjunxit: Qui man