comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apłm audiuimꝰ. eandẽ maxime gr̃am cõmen¬
dantẽ. De cuiꝰ cõm̃datione habeat uidȩos in imi¬
cos. uelut de legis littera p̃sum̃ tes: & tanquã
iustitiã suã diligentes. atq iactantes . De qͥb: dic̃
Testimoniũ ꝑhibeo illis qͥa telũ dĩ habent: sed
ñ scđm scientiã. Et tanquã ei diceret᷑ qͥd ẽ enĩ
habere telũ dĩ. & ñ scđm scientiã : subiecit c̃tinuo
Ignorantes enĩ dĩ iustitiã. & suã uolentes consti-¬
tuere : iustitiȩ dĩ ñ s̃ subiecti. Gloriantes in qͥt
tanqͣm de oꝑib excludunt a se gr̃am : & tanqͣm de
sanitate sua falsa p̾sum̃tes. respuunt medicinã
Contra tales enĩ : & dñs dixerat: Ñ ueni uocare
iustos : sed peccatores in pęnitentiã Ñ ẽ opussa-¬
nis medicꝰ: sed male habentib hȩc ẽ tota scien-

Expanded text:
m audivimus eamdem maxime gratiam commendantem: de cujus commendatione habebat Judaeos inimicos, velut de Legis littera praesumentes, et tanquam justitiam suam diligentes atque jactantes; de quibus dicit: Testimonium perhibeo illis, quia zelum Dei habent, sed non secundum scientiam. Et tanquam ei diceretur, Quid est enim habere zelum Dei non secundum scientiam? subjecit continuo, Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Gloriantes, inquit, tanquam de operibus, excludunt a se gratiam; et tanquam de sanitate sua falsa praesumentes respuunt medicinam. Contra tales enim et Dominus dixerat: Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam; non est opus sanis medic
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ peccatores saluos facere quoꝵ primꝰ
sũ ego Nunquid ante illũ non erant pecca¬
tores : quid ẽ gͦ primꝰ ego: an tecedens om̃s:
non tempore sed malignitate. Sed ideo in¬
quit miscđiam consecutus sũ: ut in me primo o¬

Expanded text:
mundum peccatores salvos facere, quorum primus ego sum. Numquid ante illum non erant peccatores? Quid est ergo, primus ego? Antecedens omnes non tempore, sed malignitate. Sed ideo, inquit, misericordiam consecutus sum, ut in me o
Abbreviated transcription (Latin):
NOM̃IBUS SERIPTURIS SC̃ĨS. GR̃ADEI
quȩ liberat nos cõmendat se nobis: ut cõ¬
m̃datos habeat nos: hoc in isto psalmo ca¬
nit᷑. de quo cũ ur̃a caritate loqui suscepimꝰ:
aderit dñs ut sic ea corde conci¬
piã. quomͦ dignũ ẽ : & sic ea
promã quomͦ expedit uob Multũ

Expanded text:
omnibus Scripturis sanctis, gratia Dei quae liberat nos commendat se nobis, ut commendatos habeat nos. Hoc in isto psalmo canitur, de quo cum Vestra Charitate loqui suscepimus. Aderit Dominus, ut sic eam corde concipiam, quomodo dignum est; et sic eam promam, quomodo expedit vobis. Mult
Abbreviated transcription (Latin):
talu tihabitẽ in domo dni ꝑ om̃s dies uite meeN
ꝗd hoo sut conte plet delettationẽ dñi Sigtꝰ anator di¬
cẽuis sinceris sinis medullis castisq suspiriis ipsum
dilige sipse ama illiflagra. illinbia qͦ iocundiꝰ uehil
q facit ne cupereas. Si gͦ tuinuocas dñ tanqͥmn dũtũ
fidele : ne incipiatis tristes facti uelati fraudati de
nasicotaudit diabolus & ñ exaudit᷑ apłs: quid¬

Expanded text:
omnes dies vitae meae. Ut quid hoc? Ut contempler delectationem Domini. Si ergo amator es, sincerissimis medullis castisque suspiriis ipsum dilige, ipsum ama, illi flagra, illi inhia, quo jucundius nihil qui facit ne tu pereas. Si ergo tu invocas Deum tanquam Deum, fidele; ne incipiatis tristes facti, veluti fraudati desras. Exauditur diabolus, et non exauditur Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
te ñ in solent̃ accipit᷑ : qr ñ cait totis trib dieb & to¬
tis trib noctib Unꝰ qͥsq medius dies fuit totꝰ dies:
duoꝵ aut̃ partes prim ulama ultimi prima Si aũ
norucẽ suã in hac ꝓphecia psalmi significauit : sed
teste didicimꝰ. ubi eũ & longe ante passionẽ & sub die
passionis & in ipsa cruce orasse meminimꝰ : nus quã hoc
eũ tota die fecisse legimꝰ. Proiide conuenient᷑ ꝑ ex¬
tentas manꝰ tota die continuationẽ bonaꝵ operã
intelligere possumꝰ: aqͦꝵ nunqͣm intentione cessauit

Expanded text:
s tribus diebus et totis tribus noctibus: unus quippe medius fuit totus dies, duorum autem partes; primi ultima, ultimi prima. Si autem non crucem suam in hac prophetia Psalmi significavit his veteste, didicimus, ubi eum et longe ante passionem, et sub die passionis, et in ipsa cruce orasse meminimus; nusquam hoc eum toto die fecisse legimus. Proinde convenienter per extentas manus tota die continuationem bonorum operum intelligere possu
Abbreviated transcription (Latin):
greci codices habent or̃gẽ: ibi irã dicere latinena¬
lus fere dubitauit int̾pres. Ubi aut̃ positũ ẽ thimos
pleriq ñ putauer̃ irã eẽ dicendã : cũ magni auctores
latine eloquentiȩ de philosophoꝵ grecoꝵ libris. etiã
hoc ire nomine uerterint in latinũ. Neq de hacre
diutius disputandũ ẽ. Cuisi & nos aliud nom̃ adhibe¬
re debemꝰ : tolerabiliꝰ indignationẽ dixerĩ qͣm furorẽ
furor qͥppe. sic̃ se latinũ hab& eloquiũ ñ sol& eẽ
eos enĩ sic erat. qđ ira dĩ ñ solũ cõmota. uerũ etiã con¬
firmata fuerit suꝑ eũ : quẽ usq ad mortẽ. nec qualẽ

Expanded text:
graeci codices habent ὀργὴ, ibi iram latine dicere nullus fere dubitavit interpres; ubi autem θυμὸς positum est, plerique non putaverunt iram esse dicendam, cum magni auctores latinae eloquentiae de philosophorum graecorum libris etiam hoc irae nomine verterint in latinum: neque de hac re diutius disputandum est; cui tamen si et nos aliud nomen adhibere debemus, tolerabilius indignationem dixerim quam furorem. Furor quippe, sicut se latinum habet eloquium, non solet esse eos enim sic erat, quod ira Dei non solum commota, verum etiam confirmata fuerit super eum, quem usque ad mor
Abbreviated transcription (Latin):
Salmũ istũ de quo loqui ꝓposuimus carita¬
ti ur̃e donante dño accipite de spe qͣm ha
quia ille qͥ ꝓmisit. ita cȩtera cõpleturꝰ ẽ. ut multa
cõpleuit. Dat enĩ nob ad eũ fiduciã ñ meritũ nrm̃.¬
sed illiꝰ mĩa : & ipse ẽ qͣntũ arbitror intellectus
ethan israhelite. unde iste psalmꝰ titulũ accepit
Uidens enĩ qͥs homo fuerit qͥ uocabat᷑ ȩthan. in t̃p̃¬
tatio tam̃ hominis huiꝰ robustũ indicat: & nemo
in hoc scło robustus ẽ. nisi inspe ꝓmissionis dĩ¬

Expanded text:
salmum istum, de quo loqui proposuimus Charitati Vestrae, donante Domino, accipite de spe quam haquia ille qui promisit, ita caetera completurus est, ut multa complevit. Dat enim nobis ad eum fiduciam, non meritusericordia. Et ipse est, quantum arbitror, «Intellectus Aethan Israelitae»; unde iste psalmus titulum accepit. Videris enim quis homo fuerit, qui vocabatur Aethan; interpretatio tamen nominis hujus Robustum indicat. Et nemo in hoc saeculo robustus est, nisi in spe promissionis D
Abbreviated transcription (Latin):
occulta tenebrarũ & manifestabunt᷑ cogitationes
cordis & laus erit unicuiq ate : Nunc in ista uita
in ista ꝑegrinatione in hac luce fidei quȩ in cõpa-¬
ratione tenebrarũ infideliũ iã dies ẽ. sed in cõpara¬
tione dici ubi uidebimꝰ facie ad faciem: adhue nox
cat & exerteat᷑ oratio : qͥd nob qͣntũ expediat nul¬
lis ut opinor uerb̵ explicari potest Differt᷑ bonũ
qđ in et̃nũ dabit᷑ & mala transitura crebrescunt :
dereliqͥsti : causa cognoscenda ꝓposita ẽ q̃ tanqͣm
sine causa hoc facer& dĩ culpata sapientia : ita
& hic. Vt qͥd dñe reppulisti orationẽ meã : huius
tam̃ rei causa si diligent̃ aduertat᷑ iã superiꝰ indi¬
cata ẽ Adhoc enĩ oratio scõꝵ dilatione tanti bene¬
ficui & tribulationũ aduersitate quasi repellit᷑ :
ut tanqͣm ignis flatu reꝑcussus in flãmet᷑ arden-¬

Expanded text:
occulta tenebrarum, et manifestabuntur cogitationes occulta tenebrarum, et manifestabuntur cogitationes cordis, et laus erit unicuique a te ; nunc in ista vita, in ista peregrinatione, in hac luce fidei, quae in comparatione tenebrarum infidelium jam dies est, sed in comparatione diei ubi videbimus faccat et exerceatur oratio, quod nobis quantum expediat, nullis, ut opinor, verbis explicari potest; differtur bonum quod in aeternum dabitur, et mala transitura crebrescunt. dereliquisti» ? Causa cognoscenda proposita est, non tanquam sine causa hoc faceret Dei culpata sapientia: ita et hic, «Utquid, Domine, repulisti orationem meam?» Hujus tamen rei causa si diligenter advertatur, jam superius indicata est: ad hoc enim oratio sanctorum dilatione tanti beneficii, et tribulationum adversitate quasi repellitur, ut tanquam ignis flatu repercussus inflammetur arden
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ p̃dicabunt nisi mutant᷑ : sic̃ scriptũ ẽ quã speci¬
osi pedes eoꝵ qͥ annuntiant pacẽ qͥ annuntiant bona
losi s̃ medici curantes a ladronib: saucidtũ : sed dñs ei
ꝑdux̃ ad stabulũ qͥa ipsi s̃ etiã oꝑantes in agro domi¬
nico: nec tam̃ qͥ plantat ẽ aliqͥd aut qͥ rigat. sed qͥ in¬
crem̃tũ dat ds̃ ldeo & ego ad dnm clamaui: hoc ẽ
dnm̃ ut saluus eẽm inuocaui. quomͦ aut̃ inuocarẽ.
nisi crederẽ : qͦmͦ aut̃ crederẽ nisi audirẽ : sed ut au¬
dita crederẽ ipse me attraxit : qͥa in occulto amore
cordis ñ qͥlib& medici. sed ipse excitauit : Nã multi
audier̃: qͥa in omẽm t̾rã exiuit sonꝰ eoꝵ & in fine fei¬
orb̵ t̃rȩ uerbaeoꝵ. Sed ñ om̃iũ ẽ fides. Nouit enĩ
ñ s̃ tanqͣm ea quȩ s̃: me in occultis uocando & suscitan¬
do & trahendo a tenebris eduxiss& & ad lum̃ fidei ꝑ¬
duxiss& . Ideo seqͥt᷑ & mane oratio mea p̃ueni& te:
Sed qr restat illa clarificatio ubi illum inabuntur

Expanded text:
tantur? sicut scriptum est, Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona» ! Ipsi sunt medici curantes a latronibus sauciatum; sed Dominus eum perduxit ad stabulum : quia ipsi sunt etiam operantes in agro Dominico; nec tamen qui plantat est aliquid, aut qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Ideo et ego ad Dominum clamavi; hoc est, Dominum ut salvus essem invocavi. Quomodo autem invocarem, nisi crederem? quomodo crederem, nisi audirem? Sed ut audita crederem, ipse me attraxit; quia in occulto a morte cordis non quilibet medici, sed ipse excitavit. Nam multi audierunt; quia in omnem terram exiit sonus eorum, et in forbis ternon sunt, tanquam quae sunt, me in occultis vocando, et suscitando, et trahendo, a tenebris eduxisset, et ad lumen fidei perduxisset. Ideo sequitur: «Et mane oratio mea praeveniet te.» sed quia restat illa clarificatio, ubi illuminabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
saulo dictũ sit qͥd me ꝑsequeris: ipse iã paulus
tanqͣm electũ m̃brũ in eodẽ corpore positꝰ dicat
& suppleã quȩ des p̃ssurarũ xp̃i in carne mea
tute mea : exaltatꝰ aut̃ hũmiliatꝰ sũ & cont᷑batus
Inme transier̃ irȩ tuȩ : & t̾rores tui cont᷑bauer̃me
Circundeder᷑ me sic̃ aqͣ tota die : circundeder̃ me
simul. longe ame fecisti amicũ & notos meos ami¬
seria: Contiger᷑ & contingunt om̃ia hȩc in m̃bris
corporis xp̃i & auertit ds̃ ab orantibi faciem ñ ex¬
audiendo ad id qđ uolunt qͣndo sibi nesciunt ñ
expedire qđ petunt. & in ops ẽ ȩccła cũ esunt
& sitit ꝑegrina : unde satiet᷑ in patria : & in la¬
borib ẽ auiuentute sua. Id ipsũ enĩ corpus x pt̃.
& in alio pscilmo dicit. Sepe expugnauer̃ me a iuiuen

Expanded text:
Paulus tanquam electum membrum in eodem corpore positus dicat, «Ut suppleam quae desunt pressurarum Christi in carne mea»tute mea; exaltatus autem humiliatus sum et conturbatus. In me transierunt irae tuae, et terrores tui conturbaverunt me. Circumdederunt me sicut aqua tota die, circumdederunt me simul. Longe fecisti a me amicum , et notos meos a miseria.» Contigerunt et contingunt omnia haec in membris corporis Christi. Et avertit Deus ab orantibus faciem, non exaudiendo ad id quod volunt, quando sibi nesciunt non expedire quod petunt. Et inops est Ecclesia, cum esurit et sitit peregrina, unde satietur in patria. Et in laboribus est a juventute sua: ipsum enim corpus Christi et in alio psalmo d
Abbreviated transcription (Latin):
peciamꝰ ubi nec repellat dñs orationẽ nr̃am . qm
tunc nichil erit petendũ. sed qͥcqͥd recte petitũ ẽ
optinendũ. nec faciem suã auertet a nob̵. qm̃ ui-
debimꝰ eũ sicuti ẽ : nec in opes erimꝰ qͥa copia nr̃a
ipse ds̃ erit om̃ia in om̃ib: : nec laborabimꝰ qͥa nulla
remanebit in firmitas. nec exaltati humiliabim᷑
& conturbabim᷑ qr ibi nulla erit aduersitas : nec irã
dĩ uł transeuntẽ sustinebimꝰ qͥa in eiꝰ benignitate
manentes manebimꝰ : nec t̃rores eiꝰ nos conturbabuã

Expanded text:
spectamus ? Ubi nec repellet Dominus orationem nostram, quoniam spectamus ? Ubi nec repellet Dominus orationem nostram, quoniam tunc nihil erit petendum, sed quidquid recte petitum est, obtinendum: nec faciem suam avertet a nobis, quoniam videbimus eum sicuti est : nec inopes erimus, quia copia nostra ipse Deus erit omnia in omnibus : nec laborabimus, quia nulla remanebit infirmitas: nec exaltati humiliabimur et conturbabimur, quia nulla ibi erit adversitas: nec iram Dei vel transeuntem sustinebimus, quia in ejus benignitate manente manebimus: nec terrores ejus nos
Abbreviated transcription (Latin):
ut in eis sit maior humilitas. & suꝑ ipsũ corpꝰ id ÷ uni¬
tatẽ scõꝵ atq fideliũ cui caput ẽ xp̃s transeunt ire dĩ
ñ aut̃ manent qͥr ñ de fideli sed de infideli dictũ ẽ :
tatẽ fideliũ : qͥd om̃e qđ accidere potest. etiã siñ ac-¬
cedat prudent᷑ timet᷑ & aliqͥndo t̃rores ipsi ita con¬
turbant animũ cogitantis circũpendentib: malis.
dare metuentẽ : & qͥa ȩccłȩ in hoc mundo peregri¬
nanti ista ñ des dũ mͦ in his mͦ in illis m̃bris eiꝰ usque¬
quaq contingunt. Ideo dix̃ tota die continuationẽ
significans tẽporis donec finiat᷑ hoc scłm : & sepe
de qͥb dicit apłs. Om̃s me dereliquer̃ ñ illis impu¬
tet᷑. Sed qͥd hȩc om̃ia nisi ut oratio huiꝰ scĩ corporis
mane id ÷ post noctẽ in fidelitatis in luce fidei p̃ue¬
niat eũ. donec ueniat salus illa in cuiꝰ nondũ resed
iã spe salui facti sumꝰ eãq cũ patientia fidelit᷑ ex¬

Expanded text:
in eis sit major humilitas. Et super ipsum corpus, id est unitatem sanctorum atque fidelium, cui caput est Christus, transeunt irae Dei; non autem manent: quia non de fideli, sed de infideli dictum est, tatem fidelium; quia omne quod accidere potest, etiamsi non accidat, prudenter timetur. Et aliquando terrores ipsi ita conturbant animum cogitantis circumpendentibus malis, dare metuentem. Et quia Ecclesiae in hoc mundo peregrinanti ista non desunt, dum modo in his, modo in illis membris ejus usquequaque contingunt; ideo dixit, «tota die,» continuationem significans temporis, donec finiatur hoc saeculum. Et saepe de quibus dicit Apostolus, «Omnes me reliquerunt; non illis imputetur» . Sed utquid haec omnia, nisi ut oratio hujus sancti corporis mane, id est, post noctem infidelitatis in luce fidei praeveniat Deum, donec veniat salus illa, in cujus nondum re, sed jam spe salvi facti sumus, eamque cum patientia fideliter ex
Abbreviated transcription (Latin):
nãq anima in fidelis usq ad tantas tenebras ꝑueni¬
re qut dicat stultꝰ in corde suo. ñ ẽds̃. Totus gͦistesen¬
sus ita continuat᷑ : atq contexit᷑. Clamaui ad te dñe:
init passiones incas : Tota die expandi manꝰ meas adte
NAt uĩ destiti adte glorificandũ extendere oꝑa mea
Cur gͥ inme imnpii sȩuiunt nisi qͥa mortuis ñ facies
mirabilia id ÷ ñ cis cõmouent᷑ ad fidẽ. nec medicieos
o suscutabunt ut conficeant᷑ tͥ : in qͥb occulta gãtua

Expanded text:
namque anima infidelis usque ad tantas tenebras pervenire, ut dicat stultus in corde suo, «Non est Deus» . Totus ergo iste sensus ita continuatur atque contexitur: «Clamavi ad te, Domine,» inter passiones meas; «tota die expandi manus meas ad te:» id est, non destiti ad te glorificandum extendere opera mea. Cur ergo in me impii saeviunt, nisi quia mortuis non facies mirabilia? id est, non eis commoventur ad fidem, nec medici eos exsuscitabunt, ut confiteantur tibi, in quibus occulta gratia
Abbreviated transcription (Latin):
adme nisi fuerit eidatũ a patre meo . Ut oftendere
etiã ipsa fidẽ qͣ credit. & ex morte sui cordis anima
reuiuiscit : dari nob̵ adõ quantũ lib& gͦ ex ipsa ex¬
cellentes uerbi p̃dicatores & ueritatis etiã ꝑmi-
racula sua sores tanqͣm magni medici agant cũ ho¬
minib si mortui s̃: & tua grã ñ reuixerint. Nuo qͥd
mortuis facies mirabilia. aut medici ex suscitabunt

Expanded text:
ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo:» ut ostenderet etiam ipsam fidem qua credit, et ex morte sui cordis anima reviviscit, dari nobis a Deo. Quantumlibet ergo excellentes verbi praedicatores, et veritatis etiam per miracula suasores, tanquam magni medici, agant cum hominibus; si mortui sunt et tua gratia non revixerunt, «Numquid mortuis facies mirabilia; aut medici e
Abbreviated transcription (Latin):
habeat : acsi dictũ sit Nũ qͥd enarrabit qͥs uentatẽ
tuã in ꝑditione : Miscđiã qͥppe & ueritatẽ amat
scriptura conuingere. maxime in psalmis qđ uero
ait in ꝑditione : alio uerbo repetiuit qđ supͣ dixe¬
rat in sepulchro. Si aut̃ dictũ ẽ insepulchro. ut intel¬
ligant᷑ hi qͥs̃ in sepulchro qͥ & suꝑius significatis

Expanded text:
it, Numquid enarrabit quis veritatem tuam in perditione? Misericordiam quippe et veritatem amat Scriptura conjungere, maxime in Psalmis. Quod vero ait, «in perditione,» alio verbo repetivit quod supra dixerat, «in sepulcro.» Sic autem dictum est, «in sepulcro,» ut intelligantur ii qui sunt in sepulcro, qui et superius signific
Abbreviated transcription (Latin):
confitebunt᷑ tͥ id ÷ ñ a medicis ex suscitabuntur
homines ut confiteant᷑ tibi : in hebreo qͥdem alit̃
se habere firmat᷑ Ñ enĩ medici: sed gigantes esse
ꝑhibent᷑. Uerũ septuaginta int̾p̃tes quoꝵ auctori¬
tas tanta ẽ ut ñ in merito ꝓpt̃ mirabilẽ consonan.
tiã diuino spũ intp̃tati eẽ credant᷑. de uocis simi¬
litudine qͣ in hebrea lingua głgantes & medici.
pene eodẽ mͦ sonant ut exigua differentia di¬
stinguant᷑: ñ errore sed potiꝰ occasione qͦmͦ isto
loco accipiendi eẽnt gygantes significarłuoluer̃
Si enĩ suꝑbos gẏgantũ nomine insinuatos intel
cos nuncupari. uelut ꝑ artẽ sapientiȩ suȩ ꝓmit¬
tentes animarũ salutẽ. Contra qͦs dr̃. dñi ẽ sa¬

Expanded text:
est, quia non a medicis exsuscitabuntur homines, ut confiteantur tibi. In hebraeo quidem aliter se habere firmatur; non enim medici, sed gigantes esse perhibentur: verum Septuaginta interpretes, quorum auctoritas tanta est, ut non immerito propter mirabilem contiam divino Spiritu interpretati esse credantur; de vocis similitudine, qua in hebraea lingua gigantes et medici pene eodem modo sonant, et exigua differentia distinguuntur, non errore, sed potius occasione, quomodo isto loco accipiendi essent gigantes, significare voluerunt. Si enim superbos gigantum nomine insinuatos intellcos nuncupari, velut per artem sapientiae suae promittentes animarum salutem: contra quos di
Abbreviated transcription (Latin):
in ea lingua dies feminino genere dr̃. & ideo nr̃os sic
int̾p̃tari puto: artiꝰ questio conligabit᷑. Quomͦ enim
toto tẽpore. si nec siltẽ uno toto die manꝰ extendit
in cruce : porro si totũ ꝓparte accipiendũ eẽ dicamꝰ
qͥa isto genere locutionis uti etiã scã scriptura consu-¬
euit: n mͥ occurrit exẽplũ totũ ꝓparte etiã tunc
posse accipi. qͣndo ipsũ uerbũ addit᷑ & dr̃ totũ Nã &

Expanded text:
in ea lingua dies feminino genere dicitur, et ideo nostros sic in ea lingua dies feminino genere dicitur, et ideo nostros sic interpretari puto, arctius quaestio colligabitur. Quomodo enim toto tempore, si nec saltem uno toto die manus extendit in cruce? Porro si totum pro parte accipiendum esse dicamus, quia isto genere locutionis uti etiam sancta Scriptura consuevit; non mihi occurrit exemplum, totum pro parte etiam tunc posse accipi, quando ipsum verbum additur et dicitur totum. Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
ac tanta ꝑpetimala. qm̃ ñ eũ uidebant qualẽ uole¬
bant. qr ñ egrediebat᷑ id ÷ ñ manifescabat᷑ in uirtute
& potentia sua sed in suis interiorib occultꝰ om̃ia
quasi suꝑatꝰ atq im potens ꝑferebat infirmatis ab
inopia uelut subtracto sibi cibo suo. lumine suo & ex
cla maui inqͥt ad te dnẽ hoc qͥdem & aꝑtissime fecit :¬
is cũ pender& ineruce. Sed qđ seqͥt᷑. Tota die expandi¬
Sienĩ in eo qđ ait extendimanꝰ meas crucis patibulũ
intellexerimꝰ: q̃mͦ intellecturi sumꝰ totadie : Nunqͥd
tota die pependit in ligno. cũ & nox ad totũ diem ꝑti¬
neat : Sienĩ hoc loco diem uoluit intelligi. qͥ p̃t̃ noetẽ
dies appellari sol&. etiã talis diei qͥndo crucifixus ẽ
ũ pars prima & ñ parua transierat. Si autẽ diem ꝓ
tẽpore positũ uelimꝰ acciꝑe. maxime qr hoc nom̃ ge¬
nere feminino posuit. qđ in latino eloqͥo ñ nisi tẽpus
significare sol&. qͣmuis in greco ñ ita sit. semꝑ qui ppe

Expanded text:
am non eum videbant qualem volebant, quia non egrediebatur, id est, non manifestabatur in virtute et potentia sua, sed in suis interioribus occultus, omnia quasi superatus atque impotens perferebat, «infirmati sunt ab inopia,» velut subtracto sibi cibo suo, lumine suo. 9. «Et clamavi,» inquit, «ad te, Domine.» Hoc quidem et apertissime fecit, cum penderet in ligno. Sed qSi enim in eo quod ait, «Expandi manus meas,» crucis patibulum intellexerimus; quomodo intellecturi sumus, «Tota die?» Numquid tota die pependit in ligno, cum et nox ad totum diem pertineat? Si autem hoc loco diem voluit intelligi, qui praeter noctem dies appellari solet; etiam talis diei, quando crucifixus est, jam pars prima et non parva transierat. Si autem diem pro tempore positum velimus accipere maxime quia hoc nomen genere feminino posuit, quod in latino eloquio nonnisi tempus significare solet: quamvis in graeco non ita sit; semper quippe
Abbreviated transcription (Latin):
ideo consequent᷑ adiecit. Nunqͥd mortuis facies mira¬
bilia : hoc enĩ si de his dictũ puta uerimꝰ. qͦꝵ caro ex¬
animis facta ẽ : magna mirabilia facta s̃ mortus.
tuis miraculũ factũ ẽ. Significat gͦ isto uerbo qđ ait
nunqd mortuis facies mirabilia: homines corde
ita mortuos: ut eos ad uitã fidei tanta xp̃i mirabilia
ñ mouerent. Neq enĩ ꝓpterea dix̃ ñ eis fieri mira¬
bilia qͥa ñ ea uident : sed qͥa ñ eis ꝓs Na sic̃ hic ait
tota die expandi manꝰ meas adte. qͥa om̃ĩa oꝑ a sua
ñnisi ad uoluntatẽ referat patris. sȩpissime conte¬
stans ideo se uenisse ut uoluntatẽ patris implene
ita qͥa eadẽ oꝑa etiã in fidelis popłs uidit. alius

Expanded text:
ideo consequenter adjecit: «Numquid mortuis facies mirabilia?» Hoc enim si de his dictum putaverimus, quorum caro exanimis facta est; magna mirabilia facta sunt mortuituis miraculum factum est. Significat ergo isto verbo quo ait, «Numquid mortuis facies mirabilia,» homines corde ita mortuos, ut eos ad vitam fidei tanta Christi mirabilia non moverent. Neque enim propterea dixit non eis fieri mirabilia, quia non ea vident; sed quia non eis prosunt. Nam sicut hic ait, «Tota die expandi manus meas ad te;» quia omnia opera sua nonnisi ad voluntatem referat Patris, saepissime contestans ideo se venisse, ut voluntatem Patris impleret : ita, quia eadem opera etiam infidelis populus vidit, alius
Abbreviated transcription (Latin):
de lacu miseriȩ: in tenebrosis & umbra mortis posuor
utiq idem ȩstimantes. qͣͥndo qđ faciebant nescieban
& ignorabant eũ quẽ nemo principũ huiꝰ scłi cognouit
Umbra enĩ mortis nescio utrũ mors corporis hic incelli¬
genda sit: sed illa potiꝰ de qͦ scrptũ ẽ. qͥ sedebant inte¬
nebris & umbra mortis. lux orta ẽ eis. quia credendo
in lucẽ & in uitã : ex tenebris & morte impietatis educa
s̃. Talẽ gͦ illi qͥ nesciebant qđ faciebant dñm putauer̃
& int̾ tales nesciendo posuer qͣlibne hoc eẽnt ipse sub

Expanded text:
de lacu miseriae» . «In tenebrosis et in umbra mortis:» posuerunt de lacu miseriae» . «In tenebrosis et in umbra mortis:» posuerunt utique id existimantes, quando quid faciebant nesciebant, et ignorabant eum quem nemo principum hujus saeculi cognovit . Umbra enim mortis, nescio utrum mors corporis hic intelligenda sit: an illa potius de qua scriptum est, «Qui sedebant in tenebris et umbra mortis,» «lux orta est eis» ; quia credendo in lucem et in vitam, ex tenebris et morte impietatis educti sunt. Talem ergo illi qui nesciebant quid faciebant, Dominum putaverunt, et inter tales nesciendo posuerunt, qualibus ne hoc essent ipse sub
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis nescientib qđ faciebant : tan¬
quã homo sine adiutorio Cũ essem int̾ mor¬
tuos. liber. factꝰ sũ ab eis nescientib qđ faciebant :¬
uelut uulnerati dormientes in sepulchro. Et ipsi
manꝰ tuȩ priuati s̃ : qͥ me sine adiutorio
eẽ puta uer̃ foder̃ enĩ sic̃ dicit in alio psalmo
ante faciẽ meã foueã : & incider̃ in eã. Meliꝰ enĩ
sic intelligendũ existimo qͣm utid qđ dictũ ẽ & igi
expulsi s̃ de manutua ad illos referat᷑ dormientes in
sepulchro qͦꝵ ñ meminit adhuc cũ sint in eis iust qͦꝵ
lic& ñ meminit adhuc ut resurgant: dehis tam̃ dictũ ẽ
lustoꝵ animȩ in manudĩ s̃: hoc ẽ habitant in adiuto¬
no altissimi & in ꝓtectione dĩ cȩli cõmorant᷑. Sed illi
er̃ me inqͥt: in lacu inferiori. Uel potiꝰ in lacu in fimo:
sic enĩ ẽ in greco. Quid ÷ lacus infimꝰ nisi ꝓfundissima
miseria qͣ ñ sit ꝓfundior : unde alibi dr̃. Eduxisti me

Expanded text:
ergo, ab eis nescientibus quid faciebant, «tanergo, ab eis nescientibus quid faciebant, «tanquam homo sine adjutorio;» cum essem «inter mortuos liber:» factus sum ab eis nescientibus quod faciebant, «velut vulnerati dormientes in sepulcro. Et ipsi manus tuae privati sunt, qui me sine adjutorio esse putaverunt. «Foderunt» enim, sicut dicit in aet inciderunt in eam» . Melius enim sic intelligendum existimo, quam ut id quod dictum est, «Et ipsi expulsi sunt de manu tua,» ad illos referatur dormientes in sepulcro, quorum non meminit adhuc: cum sint in eis justi, quorum licet non meminerit adhuc ut resurgant; de his tamen dictum est, «Justorum animae in manu Dei sunt» , hoc est, habitant in adjutorio Altissimi, et in protectione Dei coeli commorantur . Sed illi e,» inquit, «in lacu inferiore;» vel potius, «in lacu infimo:» sic enim est in graeco. Quid est autem lacus infimus, nisi profundissima miseria, qua non sit profundior? Unde alibi dicitur, «Eduxisti me
Abbreviated transcription (Latin):
insepulchro. sed addidit. qͦꝵ ñ meministi ad huc
cretio : nã & ipse uulneratꝰ & mortuus positꝰ in sepul.¬
chro. Sed illi qͥ nesciebant qͥd faciebant. qͥs eẽt utiq
nescientes: similẽ illũ putauer̃ aliis uulnere occi¬
sis & dormientib in sepulchro qͦꝵ ds̃ adhuc ñ memi
mortuos consueuit scriptura dicere dormientes : qͥa eui¬
gilaturos id ÷ resurre cturos uult intelligi. Sedhic uul¬
neratꝰ & dormiens in sepulchro. die t̃cio euigilauit:
& factꝰ ẽ sic̃ passer singularis intecto id ÷ ad dexterã
patris incȩlo neciã morit᷑ & mors ei ultra ñ domina¬
bit᷑. Vnde longe distat ab eis: quoꝵ ad talẽ resur¬
rectionẽ ds̃ ñ meminit adhuc. Qđ enĩp̃cedere
oportebat in capite : corpori seruat᷑ infine. Tunc aut̃
dr̃ ds̃ meminisse qͣndo facit : tunc obliuisci qͣndo ñ
facit. Nã neq obliuio cadit indm̃. qͥa nullomͦ mu-¬
tat᷑ : neq re cordatio qͥa ñ obliuiscit᷑. factꝰ gͦ sum

Expanded text:
in sepulcro.» Sed addit, «quorum non meministi adhuc:»cretio. Nam et ipse vulneratus est, et mortuus positus in sepulcro : sed illi qui nesciebant quid faciebant, quis esset utique nescientes, similem illum putaverunt aliis vulnere occisis et dormientibus in sepulcro, quorum Deus adhuc non meminimortuos consuevit Scriptura dicere dormientes, quia evigilaturos, id est, resurrecturos vult intelligi. Sed hic vulneratus et dormiens in sepulcro, die tertio evigilavit, et factus est sicut passer singularis in tecto , id est, ad dexteram Patris in coelo; nec jam moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Unde longe distat ab eis quorum ad talem resurrectionem Deus non meminit adhuc: quod enim praecedere oportebat in capite, corpori servatur in fine. Tunc autem dicitur Deus meminisse, quando facit; tunc oblivisci, quando non facit: nam neque oblivio cadit in Deum, quia nullo modo mutatur; neque recordatio, quia non obliviscitur. «Factus sum»
Abbreviated transcription (Latin):
idem ipsi magni & fortes etiã medici uocent᷑.
unde dic̃ apłs paulus. Si qͦmͦ emulari potero
carnẽ meã : ut saluos faciã aliqͦs ex illis. Sed
etiã tales medici qͥmuis ñ de suo curent. qͥa nec medici
corpors curant de suo tam̃ qͥntũ lib& ꝑ fidele mini¬
steriũ opitlent᷑ salua. uiuentes curare poss ñ mor¬
tuos excitare : de qͥb dictũ ẽ Nunqͥd mortus facies
mirabila : qimnis enĩ occulta dĩ gr̃a ẽ : qͥ hominũ ñtes
q̃ dã mͦ reuiuiscunt ut possint a quib lib& eiꝰ minifrs
p̃cepta sanitatis audire qͣm grãm cõm̃dat in eugłio
dicens. Nemo potest uenire ad me : nisi qͥ misit me
Uerba quȩ ego locutꝰ sũ uob̵: sp̃s & uita s̃. Sed s̃ qdã
ex uob̾: qͥ ñ credunt Deinde int̃ponit eugłista. Sciebo
enĩ ab in itio ihs̃ qͥ eẽnt credentes : & qͥs traditurꝰ &ẽ¬

Expanded text:
iidem ipsi magni et fortes etiam medici vocentur. Unde dicit apostolus Paulus: «Si quo modo aemulari potero carnem meam, ut salvos faciam aliquos ex illis» . Sed etiam tales medici, quamvis non de suo curent, quia nec medici corporis curant de suo; tamen quantumlibet per fidele ministerium opitulentur saluti, viventes curare possunt, non mortuos excitare: de quibus dictum est, «Numquid mortuis facies mirabilia?» Nimis enim occulta Dei gratia est, qua hominum mentes quodam modo reviviscunt, ut possint a quibuslibet ejus ministris praecepta sanitatis audire. Quam gratiam commendat in Evangelio dicens, «Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, uerba, quae ego locutus sum uobis, spiritus et uita sunt. sed sunt quidam ex uobis, qui non credunt. deinde subiunxit euangelista : sciebat enim ab initio Iesus, qui essent credentes et quis traditurus e
Abbreviated transcription (Latin):
gunt sic̃ fluctus Cũ aut̃ om̃s suspensiones ñ ait suꝑ
me transier. sed suꝑ me induxisti : om̃ia que impende¬
bant euenisse significat. Impendebant aut̃ qͣndiu
in ꝓphetia fucura imminebant: om̃ia quȩ de illiꝰ pas
Sieos qͦs nouerat acceꝑimꝰ dictũ eẽ notos meos : om̃s
er̃ Nã quẽ ille ñ nouerat : sed eos dicit notos qͥb &
ipse notꝰ erat : qͣntũ tunc nosse potuer̃. Certe uł ha¬
Ctenꝰ qđ sciebant eũ in nocentẽ : etiã si hominẽ tantũ¬

Expanded text:
s suspensiones,» non ait, super me transierunt, sed «super me induxisti;» omnia quae impendebant evenisse significat: impendebant autem, quamdiu in prophetia futura imminebant, omnia quae de illius pasSi eos quos noverat acceperimus dictum esse «notos meos,» omnes erunt: nam quem ille non noverat? Sed eos dicit «notos,» quibus et ipse notus erat, quantum eum tunc nosse potuerunt; certe vel hactenus quod sciebant eum innocentem, etiamsi hominem tantu
Abbreviated transcription (Latin):
Nentẽ p̃cedit onscitia: qͥsolius animȩ dolor est
Dolere gͦ anima. etiã ñ dolente corpore potest: Dolȩ¬
re aut̃ corpꝰ sine anima ñ potest Cur itaq ñ dicamꝰ
n humanis peccatis sed tam̃ humanis malis repletã
fuisse animã xp̃i. de qͦ aliꝰ ꝓpheta dicit qđ ꝓ nobis
doluerit : & eu angłista. Assumpto inqͥt petro & duob
filiis tebedei: cepit condistari & mestus eẽ & ipe
dñs de se ipso tunc ait illis instis ẽ anima mea
usq ad mortẽ. hȩc futura p̃uidens ꝓpheca psalmi
huiusce conscriptor. inducens eũ loquentẽ : qm̃ re-
aliis explicauit qͣ diccũ ẽ. Tristis ẽ anima mea:
usq ad mortẽ Qđ enĩ ait tristis ẽ anima mea : hoc
dictũ ẽ repleta ẽ malis anima mea & qđ sequit᷑
usq ad mortẽ : hoc dictũ ẽ. & uita mea in inferno

Expanded text:
nentem praecedit tristitia, quae solius animae dolor est. nentem praecedit tristitia, quae solius animae dolor est. Dolere ergo anima, etiam non dolente corpore, potest; dolere autem corpus sine anima non potest. Cur itaque non dicamus non humanis peccatis, sed tamen humanis malis repletam fuisse animam Christi? De quo alius propheta dicit quod pro nobis doluerit : et evangelista, «Assumpto,» inquit, «Petro et duobus filiis Zebedaei, coepit contristari et nuestus esse;» et ipse Dominus de seipso tunc ait illis, «Tristis est anima mea usque ad mortem» . Haec futura praevidens Propheta, psalmi hujusce conscriptor, inducens eum loquentem: «Quoniam aliis explicavit, quibus dictum est: Tristis est anima mea usque ad mortem. Quod enim ait, Tristis est anima mea: hoc dictum est, Repleta est malis anima mea: et quod sequitur, usque ad mortem, hoc dictum est, et vita mea in infer
Abbreviated transcription (Latin):
qđ diei nomine significari arbitror ingressus oratio¬
nis in conspectũ dĩ : acceptatio eiꝰ ẽ: Inclinatio auris
dĩ misericors exauditio ẽ. Nã m̃bratalia qͣlia nos
habemꝰ incorpore: ñ hab& ds̃. Est aut̃ solita repeti¬
tio Nã qđ ÷ intrie in c̃spectu tuo oratio mea : id idã
Audemꝰ ne dicere animã xp̃i repletã malis cũ illa
passionis afflictio in carne ualuerit qͥcqͥd caluit:
unde & ipse suos ad tolerantiã passionis accen-¬
dens & tanqͣm ad respondendũ exortans chorum
suũ : nolite inqͥt timere eos qͥ occidunt corpus. ani¬
mã aut̃ ñ poss̃ occidere: An occidi a ꝑ secutorib
anima ñ potest. malis aut̃ repleri potest : qđ
si ita ẽ: quȩrendũ qͥb: Ñ enĩ uiciis ꝑ quȩ homini
dominat᷑ iniqͥtas animã illã repletã possumꝰ dicere
sed forte dolorib qͥb: anime suȩ carni in eiꝰ passi¬
one cõpatit᷑ Ñ enĩ uł ipse qͥ dr̃ corporis dolor
potest cẽ siune anima quẽ in eui tabilit̃ impẽ¬

Expanded text:
is nomine significari arbitror. Ingressus orationis in conspectu Dei, acceptatio ejus est; inclinatio auris Dei, misericors exauditio est: nam membra talia qualia nos habemus in corpore, non habet Deus. Est autem solita repetitio: nam quod est, «Intret in conspectu tuo oratio mea;» idipsum ere animam Christi repletam malis, cum illa passionis afflictio in carne valuerit, quidquid valuit? Unde et ipse suos ad tolerantiam passionis accendens, et tanquam ad respondendum exhortans chorum suum: «Nolite,» inquit, «timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere» . An occidi a persecutoribus anima non potest, malis autem repleri potest? Quod si ita est, quaerendum quibus. Non enim vitiis, per quae homini dominatur iniquitas, animam illam repletam possumus dicere; sed forte doloribus, quibus anima suae carni in ejus passione compatitur. Non enim vel ipse qui dicitur corporis dolor, potest esse sine anima, quem inevitabiliter immi
Abbreviated transcription (Latin):
me ab hominationẽ sibi : poss̃ & illi qͥdem in telligi
qͦs notos suos dix̃ qr & ipsi genꝰ illiꝰ mortis horrebant
ris discipłi eiꝰ erant. qͣndo ipse intꝰ iudicaibat᷑ : an potiꝰ
ñ grediebar altiꝰ dictũ debemꝰ acciꝑe. id ÷ in inteno¬
rib meis latebã ñ ostendebã qͥs eẽm ñ ꝓpalabar . ñ
manifescabar & ideo seqͥt᷑. Oculi mei in firmatis ab
inopia. Nã qͦs eiꝰ oculos intellecturi sumꝰ: Siexteriores
in carne in qͣ patiebat᷑ positos ñ eos in eiꝰ passione legi¬
mꝰ infirmatos ab inopia. id ÷ tanqͣm fame ut assolã
languisse . Post cenã qͥppe suã traditꝰ: & eodẽ die cruci¬
fixus ẽ. Si interiores qͥmꝰ infirmatis ab in opia: cũ in eis
eẽt lux indeficiens : sed nimirũ oculos suos dix̃ : m̃bra
quȩ in suo corpore cui caput ẽ ipse. clariora & eminen¬
tiora & p̃cipua diligebat. De qͦ corpore apłs loquens &
de nr̃o corpore similitudinẽ adhibens: ait. Si totũ cor¬

Expanded text:
me abominationem sibi:» possunt et illi quidem intelligi quos notos suos dixit, quia et ipsi genus illius mortis horrebant;erant discipuli ejus, quando ipse intus judicabatur? an potius, «non egrediebar,» altius dictum debemus accipere, id est, in interioribus meis latebam, non ostendebam quis essem, non propalabar, non manifestabar? et idco sequitur: «Oculi mei infirmati sunt ab inopia.» Nam quos ejus oculos intellecturi sumus? Si exteriores in carne in qua patiebatur positos, non eos in ejus passione legimus infirmatos ab inopia, id est, tanquam fame, ut assolet, languisse: post coenam quippe suam traditus, et eodem die crucifixus est. Si interiores, quomodo infirmati sunt ab inopia, cum in eis esset lux indeficiens? Sed nimirum oculos suos dixit membra quae in suo corpore cui caput est ipse, clariora et eminentiora et praecipua diligebat. De quo corpore Apostolus loquens, et de nostro corpore similitudinem adhibens, ait: «Si totum cor
Abbreviated transcription (Latin):
Lacũ enĩ dix̃ : uł miseriȩ uł iaferni ꝓfun¬
ditatẽ. factussũ in qͥt sic̃ homo sine ad iuitorio
int mortuos liber In his uerb̵: maxime ꝑso¬
na dñi appan& Quis enĩ aliꝰ int̃ mortuos liber
nisi in similitudine carnis peccati int̾ peccatores solus
sine peccato : unde illis qͥse insipient̃ liberos putabant.
inqͥt filiꝰ liberauerit : tunc uere liberi eritis. hic gͦ int̃
mortuos liber qͥ in potestate habebat ponere animã
suã. & itere̾̃ sumere eã. Aquo eã nemo tollebat: sed eã
ipse uoluntate ponebat qͥ etiã carnẽ suã tanqͣͥm solu¬
tũ ab eis tẽplũ resuscitare poterat cũ uolebat: quem
passurũ cũ om̃s deseruissent solus ñ remansit qͥa pat̃
eũ ñ deseruit : sic̃ ipse testat᷑. Ab inimicis tam̃ ꝓquib:
orauit. nescientib: qđ faciebant & dicentib: alios
saluos fecit se ipsũ ñ potest saluare. si filiꝰ dĩ ẽ des¬

Expanded text:
nim dixit, vel miseriae vel inferni profunditatem. 5. «Factus sum,» inquit, «sicut homo sine adjutorio, inter mortuos liber.» In his verbis maxime persona Domini apparet. Quis enim alius inter mortuos liber, nisi in similitudine carnis peccati inter peccatores solus sine peccato? Unde illis qui se insipienter liberos putabant, inquit, «Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis» . Hic ergo «inter mortuos liber,» qui in potestate habebat ponere animam suam, et iterum sumere eam; a quo eam nemo tollebat, sed eam ipse voluntate ponebat ; qui etiam carnem suam tanquam solutum ab eis templum, resuscitare poterat, cum volebat ; quem passurum cum omnes deseruissent, solus non remansit, quia Pater eum non deseruit, sicut ipse testatur : ab inimicis tamen pro quibus oravit nescientibus quid faciebant, et dicentibus, «Alios salvos fecit,» «seipsum non potest. S
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ ẽ hoc ẽ m̃bra sua inscis & fidelib suis ut sicui
eqꝵ int̃ hamanas tẽptationes contristari & dolere
contingene: ñ ideo se ab eiꝰ gra putar&e alienũ. &
ñ eẽ ista peccata sed humanȩ infirmitatis indicia.
tanq̃ muoci p̃missȩ concinens chorꝰ ita corpꝰ eiꝰ exipo
suo capite ad discer&. In hoc qͥppe corpore p̃ci¬

Expanded text:
natus est, hoc est membra sua in sanctis et fidelibus suis: ut si cui eorum inter humanas tentationes contristari et dolere contingeret, non ideo se ab ejus gratia putaret alienum; et non esse ista peccata, sed humanae infirmitatis indicia, tanquam voci praemissae concinens chorus, ita corpus ejus ex ipso suo capite addisceret. In hoc quippe corpore praeci
Abbreviated transcription (Latin):
uideret᷑ : adiecit mortẽ aut̃ crucis : ꝓ pt̃ hoc qͥntũ
mͥ uidet᷑ : etiã in isto psalmo talis uersus seqͥt᷑ & om̃s
suspensionestuas. Uel sic̃ qͥdã s̃ int̃p̃tati om̃s
fluctus tuos: aut sic̃ alii. om̃s elationes tuas suꝑ me
edixisti: Scriptũ ẽ & in alio psalmo. Om̃s sus pensiones
fluctꝰ ñ ibi potuer̃ poni ꝓ suspensionib fluctꝰ Quȩ
dus sic ex posuimꝰ. ut suspensiones diceremꝰ cõminatio¬
nes fluctꝰ aut̃ iã ipsas passiones: quȩ utraq ueniunt
om̃a tam̃ mala quȩ illis uerb̃ intelligi uoluit. suꝑ

Expanded text:
videretur, adjecit, «mortem autem crucis» . Propter hoc, quantum mihi videtur, etiam in isto psalmo talis versus sequitur: «Et omnes suspensiones tuas;» vel, sicut quidam sunt interpretati, «omnes fluctus tuos;» aut, sicut alii, «omnes elationes tuas super me induxisti.» Scriptum est et in alio psalmo, «Omnes suspensiones «fluctus,» non ibi potuerunt poni pro suspensionibus fluctus. Quae duo sic exposuimus, ut suspensiones diceremus comminationes, fluctus autem jam ipsas passiones: quae utraque veniunt omnia tamen mala quae illis verbis intelligi voluit, «super me
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit. credat & sibi futurã requiem post p̃sentẽ
laborẽ. & illis sempit̃nos cruciatus post p̃sentem
exultationẽ & si fides ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑ diligat
etiã inimicos. & qͣntũ in ipso ẽ ꝓdesse illis uelit
lta enĩ faci&: ne sibi obsint illi cũ hoc uelint
Et quando forte potestatẽ acceperint quasi no¬
cendi & dominandi : sursũ corhabeat ubi nemo
noc& & doctus eruditꝰ ex lege dĩ. ut mitiget᷑ a
dieb malignis. donec fodiat᷑ peccatori fouea.

Expanded text:
vivit, credat et sibi futuram requiem post praesentem vivit, credat et sibi futuram requiem post praesentem laborem, et illis sempiternos cruciatus post praesentem exsultationem. Et si fides per dilectionem operatur, diligat etiam inimicos, et quantum in ipso est, prodesse illis velit: ita enim faciet ne sibi obsint illi, cum hoc velint. Et quando forte potestatem acceperint quasi nocendi et dominandi; sursum cor habeat, ubi ei nemo nocet, edoctus et eruditus ex lege Dei, ut mitigetur a diebus malignis, donec fodia
Abbreviated transcription (Latin):
głam dĩ famã ueritatẽ qua cognoscebant᷑ qđ
uiuebant qđ ñ mortificabant᷑ qđ gaudebant.
qđ multos ditabant. qđ om̃ia possi debant
Sinistra us qđ ignobiles & malȩ famȩ habebant᷑
qđ seductores putabant᷑ qđ ignorabant᷑ coher¬
tris & sinistris armis diabolũ expugnant : sicut
aut̃ ꝑax hominib bonȩ uoluntatis quando s̃
aliis edor mortis in mortẽ : sic interitꝰ hominib
malȩ uoluntatis quando iustis arma sinistra
s ad sclutẽ ltaq reddet illis ñ scđm nram utili¬
tatẽ quȩ de ipsis fit. sed scđm ipsoꝵ iniqͥtatem
quã diligendo oder̃ animcs suas & ñ scđm bene¬
ficiũ quod nob̵ de ipsis prestat honorat eos
qui etiã malis bene utit᷑ sed scđm malitiã eoꝵ
tolerare tẽporalẽ impunitatẽ iniusti tẽporalis
labor iusti: sed iustus ex fide uiuit. Non ẽ enĩ
alia iustitia hominis in hac uita: nisi ex fide
uiucre quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑ Si aut̃ ex fide¬

Expanded text:
am bonam, veritatem qua cognoscebantur quod vivebant, quod non mortificabantur, quod gaudebant, quod multos ditabant, quod omnia possidebant; sinistra vero, quod ignobiles et malae famae habebantur, quod seductores putabantur, quod ignorabantur, occiabolum expugnant? Sicut autem pax hominibus bonae voluntatis , et quando sunt aliis odor mortis in mortem; sic interitus hominibus malae voluntatis, et quando justis arma sinistra sunt ad salutem. Itaque reddet illis non secundum nostram utilitatem, quae de ipsis fit; sed secundum ipsorum iniquitatem, quam diligendo oderunt animas suas: et non secundum beneficium quod nobis de ipsis praestat, honorat eos, qui etiam malis bene utitur; sed «secundum malitiam eorum Tolerlabor justi: sed justus ex fide vivit . Non est enim alia justitia hominis in hac vita, nisi ex fide vivere, quae per dilectionem operatur . Si autem ex fide
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectus sim : & ibi seqͥt᷑ trs̃ ego me ñ arbitror ap¬
aduiua me : Sed intelligit aliqͥd. & excelsius intel¬
ligit uide tam̃ qͥd dicat. Ei aut̃ qͥ potest suꝑ om̃ia
facere suꝑ abundantiꝰ quã petimꝰ & intelligimus
Uide gꝰ quia nondũ ꝑuenit: nondũ app̃hendit

Expanded text:
perfectus sim; et ibi sequitur, Fratres, ego me non arbitror apperfectus sim; et ibi sequitur, Fratres, ego me non arbitror apcit: Deus, adjuva me. Sed intelligit aliquid, et excelsius intelligit. Vide tamen quid dicat: Ei autem qui potest super omnia facere superabundantius quam petimus et intelligimus . Vide ergo quia nondum pervenit
Abbreviated transcription (Latin):
& erutor : indigeo Auxilio adiuua implicatꝰ
sum erue. Nemo enĩ eru& de implicationib : nisi
tur. Circũ stant nos nexus diuersarũ curarũ : hinc
atq inde dilaniam̃ quasi spinis & sepibus Amba¬
labam angustã iuiã : fortasse hȩsimꝰ in sȩpib dicamꝰ
dõ sues erutor m̃s qui ostendit angustĩ uã : fe¬
ct ut sequerem̃ hec uox ꝑseuer& in nob̵ fr̃s qͣn¬
tũcãq hic ꝓfeccrimꝰ. nemo dicit. sufficiat mͥ iustus
sũ qui dixerit. remansit in uia. ñ nouit ꝑuenire
Ubi dixerit sufficit: ibi hȩsit. Attende apłm cui
ñ sufficit : uide quomͦ se uult adiuuari donec ꝑ¬
ueniat fr̃s inqͥt: ego me ñ arbitror app̃hendisse
Ne ulli sibi iuderent᷑ app̃hendisse.: qͥb rursus dicit
Quise putat aliqͥd scire : nondũ scit quẽ ad modũ
oportet scire: quid gͦ ait : fr̃s ego me ñ arbitror
app̃hendisse. Sup̃ dixerat. ñ qͥa iã acceperĩ aut iã

Expanded text:
et erutor: indigeo auxilio, adjuva; implicatus et erutor: indigeo auxilio, adjuva; implicatus sum, erue. Nemo enim eruet de implicationibus, nisi tu. Circumstant nos nexus diversarum curarum; hinc atque inde dilaniamur quasi spinis et sepibus, ambulamus angustam viam; fortasse haesimus in sepibus: dicamus Deo, Tu es erutor meus. Qui ostendit angustam viam , fecit ut sequeremur. Haec vox perseveret in nobistumcumque hic profecerimus, nemo dicat: Sufficit mihi; justus sum. Qui dixerit, remansit in via, non novit pervenire. Ubi dixerit, Sufficit; ibi haesit. Attende Apostolum, cui non sufficit; vide quomodo se vult adjuvari, donec perveniat: Fratres, inquit, ego me non arbitror apprehendisse; ne illi sibi viderentur apprehendisse, quibus rursus dicit, Qui se putat aliquid scire, nondum scit quemadmodum oportet scire . Quid ergo ait? Fratres, ego me non arbitror apprehendisse. Supra dixerat, Non quia jam acceperim, aut jam
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc sitio Saturitas mea dilata ẽ : ñ ablata
łgo uͦ egenꝰ & pauꝑ : ds̃ adiuuame. Unde cepit :
ds in ad uitoriũ meũ intende : ds̃ adiuuame
Rectissime & latarus ad iuitus int̃pretari dr̃
ille egenus & pauꝑ qͥ ablatus ẽ in sinũ abrahȩ.
& gerit typũ ȩccłae dĩ quȩ semꝑ confiteri deb&
adiutono sibi opus eẽ hoc ẽ uerũ : hoc ẽ pium
eges Ille ñ eget nr̃i : nos egemꝰ ipsius. Ideo uerꝰ
dñs: nã tu ñ ualde uerꝰ dñs serui tui. Ambo ho¬
mines : ambo ȩgentes dõ. Si aut̃ putas ȩgere
tui seruũ tuũ ut des ei panẽ: eges & tũ serui
tui. ut adiuu& labores tuos. Uterq urm:
altero ur̃m indiget. Itaq nullus ur̃m uere
dñs : & nullus ur̃m uere seruus: Audi uerũ
dñm : cuiꝰ uerus es seruus . Dixi dño ds̃ ins̃ es
Quid aut̃ tu : ego uͦ egenꝰ & pauꝑ. Ecce egenus
& pauꝑ: pascat ds̃ subleuet ds̃ adiuu& ds̃
Ds̃ inquit adiuuame. Ad iutor ms & erutor
ms estu: dñene tardaueris. Tu adiutor

Expanded text:
 ablata. Ego vero egenus et pauper; Deus, adjuva me. Unde coepit, Deus in adjutorium meum intende; Deus, adjuva me. Rectissime et Lazarus Adjutus interpretari dicitur; ille egenus et pauper, qui ablatus est in sinum Abrahae : et gerit typum Ecclesiae Dei, quae semper confiteri debet adjutorio sibi opus esse. Hoc est verum, hoc est pium. eges . Ille non eget nostri; nos egemus ipsius: ideo verus Dominus. Nam tu non valde verus dominus servi tui; ambo homines, ambo egentes Deo. Si autem putas egere tui servum tuum, ut des panem; eges et tu servi tui, ut adjuvet labores tuos: uterque vestrum altero vestrum indominus, et nullus vestrum vere servus. Audi verum Dominum, cujus verus es servus: Dixi Domino: Deus meus es Quid autem tu? Ego vero egenus et pauper. Ecce egenus et pauper; pascat Deus, sublevet Deus, adjuvet Deus: Deus, inquit, adjuva me. 8. Adjutor et erutor meus es tu, Domine; ne tardaveris. Tu adjutor
Abbreviated transcription (Latin):
cogitantiũ Prorsus tẽpora s̃ in ecđa ꝑ secutionis
distincta : sequere sequentia Factꝰ ẽ impetꝰ it
ȩccłam. qͣndo reges ꝑsequebant᷑: & qͥa p̃dicti
erant reges & ꝑ secuturi & credituri impleto uno
utiq alterũ sequebat᷑. factũ ẽ & aliud : qđ conse¬
quens fuit. Credider̃ reges dita pax ẽ ȩcclesiȩ.
cepit eẽ inculmine dignitatis ȩccła etiã in hac t̾ra
etiã in hac uita: sed ñ deẽ fremitꝰ ꝑsecutoꝵ. impetꝰ
suos ad cogitationes uerter̃ . In illis cogitationib
tanqͣm in abysso ligatꝰ ẽ diabolus : fremit & ñ enuĩ¬
pit. Dictũ ẽ enĩ de his tẽporib ȩccłȩ. Peccator ui¬
debit & irascet᷑. Et qͥd faci& : nũ qͥd qđ primo at¬
trahe. liga ꝑcute : ñ facit hoc quid gͦ: dentib
suis frend& & tabesc& Et his tanqͣm irascit᷑ mar¬
tyr: & tam̃ ꝓhis orat martyr. Quomͦ enĩ bene
optauit illis de qͥb: dix̃. confundant᷑ & reuereant᷑

Expanded text:
cogitantium. Prorsus tempora sunt in Ecclesia persecutionis cogitantium. Prorsus tempora sunt in Ecclesia persecutionis distincta sequentia. Factus est impetus in Ecclesiam, quando reges persequebantur: et quia praedicti erant reges et persecuturi et credituri, impleto uno, utique alterum sequebatur. Factum est et illud quod consequens fuit; crediderunt reges, data pax est Ecclesiae, coepit esse in culmine dignitatis Ecclesia, etiam in hac terra, etiam in hac vita: sed non deest fremitus persecutorum; impetus suos ad cogitationes verterunt. In illis cogitationibus tanquam in abysso ligatus est diabolus; fremit, et non erumpit. Dictum est enim de his temporibus Ecclesiae: Peccator videbit, et irascetur. Et quid faciet? Numquid quod primo? Attrahe, liga, percute. Non facit hoc. Quid ergo? Dentibus suis frendet, et tabescet . Et his tanquam irascitur martyr; et tamen pro his orat martyr. Quomodo enim bene optavit illis de quibus dixit, Confundantur, et revereantur