comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
significat sterilitatem gentium. unde est il
salmiste. Tune exultabunt omnia ligna siluas
ante faciem domini quõ uenit. Ligna siluarum per se
amatos ⁊ steriles inferunt fructus. sed cum fuerĩt in¬
sita dulcissima ubertate pinguescunt. Sic gentes
que prius fueralit᷑ uelut ligna siluarum adcultura
fructiferam producte ante faciem domini magno sunt
gaudio letature. ued cum dicit omnia signa illã partẽ
uult intelligi que inseri bonis opihz potuit ac muta¬
ri. Daltus populus ecclĩe ut in propheta. Qui hĩtãt¬
in deserto securi dormient in saltibz. daltus agri meri¬
diam populus uideorum ut in ezechiele propheta dici¬
tur ad saltum agri meridiani. Ecce ego succendã igne

Expanded text:
significat sterilitatem gentium. Unde est illud significat sterilitatem gentium. Unde est illud Psalmistae: Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum ante faciem Domini, quomodo venit . Ligna silvarum per se amaros et steriles inferunt fructus: sed cum fuerisita, dulcissima ubertate pinguescunt. Sic gentes, quae prius fuerant, velut ligna silvarum, ad culturam fructiferam productae, ante faciem Domini magno sunt gaudio laetaturae. Sed cum dicit: Omnia ligna illam partem vult intelligi, quae misceri bonis operibus potuit ac mutari. in deserto, securi dormient in saltibus . Saltus agri meridiani populus Judaeorum, ut in Ezechiel propheta dicitur ad saltum agri meridiani: Ecce ego succendam ignem
Abbreviated transcription (Latin):
sua in campotaneos. Tanẽos enm ciuitas est egipti
ubi facta sunt prodigia que leguntur. Signa utiqz
fuerunt in egipto duris cordib quasi caracteris imp̃s¬
sa uestigia. Prodigia uero quasi porro dicencia iõ ẽ que
prefigurabantur ẽẽ uentura. Onmes enim ille plage
cid aliquam significantiã pristis temporibus contige-¬
runt. Merito ergo signa ⁊ prodigia sunt appellata que
in egipto facta monstrantur. Taneos humile mandatũ
dirimus interpretari qui in isto seculo neccessarium no¬
bis ac salutare cognosatur. ubi humiles ac prostrati
esse debemus qui uenie semper suffragia postulamus.
In contrariam uero partem campus accipitur quando
luxum uoluptatum ⁊ discipline laxamentũ significat.
quia arta iua est que ducit ad uitam lata uia ⁊ spa¬
ciosa que duat admortem De saltibus ca.u.
De saltibus ca .u.¬
Altus sunt uasta ⁊ siluestria loca ubi arbores
exiliunt maltum. Ualtus uel silua mistice

Expanded text:
sua in campo Taneos. Taneos enim civitas est Aegypti, sua in campo Taneos. Taneos enim civitas est Aegypti, ubi facta sunt prodigia, quae leguntur. Signa utique fuerunt in Aegypto duris cordibus quasi characteris impressa vestigia. Prodigia vero quasi porro dicentia, id est, quae praefigurabuntur esse ventura. Omnes enim illae plagae ad aliquam significantiam priscis temporibus contigerunt. Merito ergo signa et prodigia sunt appellata, quae in Aegypto facta monstrantur. Taneos, humile mandatum diximus interpretari, quod in isto saeculo necessarium nobis ac salutare cognoscitur: ubi humiles ac prostrati esse debemus, qui veniae semper suffragia postulamus. In contrariam vero partem campus accipitur, quando luxum voluptatum et disciplinae laxamentum significat: quia arcta via est, quae ducit ad vitam; lata via et spatiosa, quae ducit ad mortem . CAPUT V. De saltibus. Saltus sunt vasta et silvestria loca, ubi arbores exsiliunt in altum. Saltus vel silva mystice
Abbreviated transcription (Latin):
planicies. Dictus autem campus quod breuis
sit pedibus nee erectus ut montes sed patẽs
et spacio suo porrectus ⁊ iacens. Unde ⁊ grece pedion
diatur. dumpsit autem nomen ex greca ethimolo¬
gia. Cami emm grece breue dicunt. dolum est omne
quõd sustinet a soliditate dictum sez. In camporum
ergo nomine aliquando scripture diuine exprimunt᷑.
ant ut ẽ illud in ꝓsalmo. Et campi tui replebuntur
ubertate. Aliquando uo equalitatẽ ⁊ placiditatem
morum designat. ut ẽ illud psalmiste. Gaudebunt
campi et omnia que ĩeis sunt. Campos hic similit̃
in bono debenus accipere. quia illa plena dicimus
que pulcherrima equalitate tenduntur. Campos
ergo dic̾ iuros iusticie laude pollentes non superbia
tumidos. non asperos iracundia sed mansueta lenita¬
te planissimos. Campus intelligitur mundus es ꝙ
sit patens dequo abacue propheta dic̾. Exut uerbũ
id ẽ filius dei ⁊ misit se incampum. Et in psalmo sc̃p¬
tum est. Sicut posuit in egipto signa sua ⁊ prodigia

Expanded text:
planities. Dictus autem campus, quod brevis sit pedibus, nec erectus ut montes, sed patens et spatio suo porrectus et jacens. Unde et Graece pedion dicitur. Sumpsit autem nomen ex Graeca etymologia. Camai enim Graece breve dicunt. Solum est omne quod sustinet, a soliditate dictum scilicet. In camporum ergo nomine aliquando Scripturae divinae exprimuntuant, ut est illud in Psalmo: Et campi tui replebuntur ubertate . Aliquando vero aequalitatem et placiditatem morum designat, ut illud Psalmistae: Gaudebunt campi et omnia quae in eis sunt . Campos hic similiter in bono debemus accipere: quia illa plena dicimus, quae pulcherrima aequalitate tenduntur. Campos ergo dicit viros justitiae laude pollentes, non superbia tumidos, non asperos iracundia, sed mansueta lenitate planissimos. Campus intelligitur mundus, eo quod sit patens, de quo Habacuc propheta dicit: Exiit verbum, id est, Filius Dei, et misit se in campum. Et in Psalmo scriptum est: Sicut posuit in Aegypto signa sua, et prodigia
Abbreviated transcription (Latin):
domini hoc est nomen domini sculxtũ est sacratius cet̾s¬
erat indumentum illius ⁊ merito quia sicut diuina i¬
tencia ciractis que creauit supereminet. Ita oportebat
ut nomen eius ceterum pontificis habitum oruatum¬
q transcendens altiꝰ premineret ⁊ uelut cuncta sanctifi¬
cans eximiam in eus fronte sedem teneret. Significat
autem ipam professionis nr̃e fiduciam quam̃ in fronte
portamus dicentes singuli cum aplõ. Michi autem ah¬
sit gloriari insi in crũce domini nr̃ ihũ up̃i. Uerum¬
quia de ceteris supra tractatum est femmalia que do
oper iendam carnem turpitudims fieri mandantur illa
castimome portionem que appetitũ copule comuqde¬
sio cohibet proprie designat sine qua nemo uelitel¬
dotium suscipere uel ad altaris potest mimsterum cõ¬
secrani .i. si nõ aut uirgo per manserit aut coniugtum
contra uxorie comunctionis federa soluerit.

Expanded text:
Domini, hoc est, nomen Domini sculptum est, sacratius caetDomini, hoc est, nomen Domini sculptum est, sacratius caeterat indumentis illius. Et merito quia sicut divina potentia cunctis quae creavit supereminet, ita oportebat, ut nomen ejus caeterum pontificis habitum ornatumque transcendens, altius praeemineret, et velut cuncta sanctificans eximiam in ejus fronte sedem teneret. Significat autem ipsam professionis nostrae fiduciam, quam in fronte portamus, dicentes singuli cum Apostolo: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri Jesuquia de caeteris supra tractatum est, feminalia quae ad operiendam carnem turpitudinis fieri mandantur, illam castimoniae portionem, quae appetitum copulae conjugalis cohibet, proprie designant, sine qua nemo vel sacerdotium suscipere, vel ad altaris potest ministerium, consecrari, id est, si non aut virgo permanserit, aut conjugium contra uxoriae conjunctionis foedera solverit.
Abbreviated transcription (Latin):
Iubebat significat bonam operationem iurta erempla
sanctotum̃ patrum ⁊ exercitũ uirtutum lagicio eiro ꝙ
trt racionale ꝯuod in pectore sacerdotis ponebãtur os¬
tendit ꝙ sacerdos ⁊ rector popiisi dei omna debet racio¬
nabiliter agere et subtili semper emimic bona malaq
discẽnere. Ꝙ autem in racionali quatuor ordines fucrĩt
et horum singuli quiqz tres habuere lapides quĩe nobis
intimatur tipice nisi ut in uirtutibus que distingutur.
quatuo. princpaliter fidem saccte trmitatis non fictã
teneamus. Possumus sane in uario deccre lapidum non
solum claritatem multifariã sacerdotalis actus ⁊ cogitat̃
uerum eciã spuritalium accipere carisinata uirtutum ac
miracula sanitatum de quibz ip̃e dominus apostelus in
firmos inquit curate mortuos suscitate: leprosos mũ¬
date: demones eicite. Petalum autem aureum hoe est
lammina aurea in fronte pontificis in qua sanctum

Expanded text:
habebat, significat bonam operationem juxta exempla habebat, significat bonam operationem juxta exempla sanctorum patrum, et exercitium virtutum. Logion ergo, quod est rationale, quod in pectore sacerdotis ponebatur, ostendit, quod sacerdos et rector populi Dei omnia debet rationabiliter agere, et subtili semper examine bona malaque discernere. Quod autem in rationali quatuor ordines fuerint, et horum singuli quique tres habuere lapides: quid nobis intimatur typice, nisi ut in virtutibus quae distinguuntur quatuor principaliter, fidem sanctae Trinitatis non fictam teneamus. Possumus sane in vario decore lapidum non solum claritverumetiam spiritualium accipere charismata virtutum ac miracula sfirmos, inquit, curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemones ejicite . Petalum autem aureum, hoc est, lamina aurea in fronte pontificis, in qua sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
probrium accipiant aduersus proxinũ sul̃ os abin-¬
det nequicia ⁊ lingua continet dolum siue etiam cor cra¬
pula et ebrietate grauet uel olfactus aspersũ mirra
alce ⁊ emnamonio lectum meretricis amplectetur. Tuni¬
ca uo iacinctĩa ostendit qualis ẽẽ debeat uita sacerio¬
talis hoc ẽ supernis solummõdo desideriis incessanter
intenta et conuersacionem iuxta apostolum habens ĩ
celis ac sui saluatoris indesmenter expectans aduentũ.
eaue uidelicet tinica sicut ⁊ bissina ad pedes usq per¬
tingebat unde uter que grece poderis est dicta ut ostẽ¬
deretur nil in sacerdotali uita in firmum ac sordidum
remauere sed omne quod ageret quasi ethereo colore spe¬
aosissimum in uniuersa membra eius a ccipite usq
ad pedes gratia uirtutum contecta ẽẽ debere. Exhoch
qauro ⁊ quatuor colorib contertum erat ⁊ lapides p̾¬
ciosos conscriptos nomimbus filiorum istael insertes

Expanded text:
probrium accipiant adversus proximum suum: os abunprobrium accipiant adversus proximum suum: os abundet nequitia: et lingua contineat dolum: sive etiam cor crapula et ebrietate gravetur: vel olfactus aspersum myrrha, aloe et cinnamomo, lectum meretricis amplectatur. Tunica vero hyacinthina ostendit, qualis esse debeat vita sacerdotalis, hoc est, supernis solummodo desideriis incessanter intenta, et conversationem juxta Apostolum habens in coelis, ac sui Salvatoris indesinenter exspectans adventum. Quae videlicet tunica, sicut et byssina, ad pedes usque pertingebat: unde uterque Graece poderis est dicta, ut ostenderetur, nil in sacerdotali vita infirmum ac sordidum remanere: sed omne, quod ageret, quasi aethereo colore speciosissimum in universa membra ejus a capite usque ad pedes gratia virtutum contecta esse debere. Ephod, quod auro et quatuor coloribus contextum erat, et lapides pretiosos conscriptos nominibus filiorum Israel insertos
Abbreviated transcription (Latin):
nalia .i. brate sinee usq ad genua pertingentes auub
perecundi sacerdotis relabantur. mistice autem podens
significat castitatẽ corporis ⁊ anme usqr infiuemonẽ¬
gulum uo contimnentiã atqt abstinẽtiã mortificacionẽ¬
qz carnalium desideriorum. Quatuor quidem colores pre¬
cipu hoc est iacnictus purpur coccusqz bis tinctus ac bis¬
sus retorta ex quibus pontificis habitus contertus erat
simul cum auro imstieam signifieacõem habent hoc est
aurum figurat sapienciam spiritalem. Iacinctus celes¬
tem conuersacionem. purpura martirium. Coccus bis
tinctus caritatis perfectionem que in duobus preceptis
hoc est dilectione dei ⁊ prorimi. Bissus uero castitatẽ
atq mundiciã. Pileum quoq siue thiara bissina qͥ
caput tegebat et ornabat sacerdotis admonet eum õe
capitis sensus deo consecratos habere ne uel oculi eius
uideant uanitatem uel aures libentius audiendo ob¬

Expanded text:
nalia, id est, bracae lineae usque ad genua pertingentes, quibus nalia, id est, bracae lineae usque ad genua pertingentes, quibus verecunda sacerdotis velabantur. Mystice autem poderis significat castitatem corporis et animae usque in finem. Cingulum vero continentiam atque abstinentiam, mortificationemque carnalium desideriorum. Quatuor quidem colores praecipui, hoc est, hyacinthus, purpura coccusque bis tinctus, ac byssus retorta, ex quibus pontificis habitus contextus erat simul cum auro, mysticam significationem habent, hoc est, aurum figurat sapientiam spiritalem: hyacinthus coelestem conversationem: purpura martyrium: coccus bis tinctus charitatis perfectionem, quae in duobus praeceptis, hoc est, dilectione Dei et proximi: byssus vero castitatem atque munditiam: pileum quoque sive tiara byssina, quae caput tegebat et ornabat sacerdotis, admonet eum omnes capitis sensus Deo consecratos habere, ne vel oculi ejus videant vanitatem, vel aures libentius audiendo op
Abbreviated transcription (Latin):
media caput tegens sacerdotale ⁊ in occipieto uita cõ¬
strinctum hoc greci ⁊ nã thiarã uel galeam uocant.
Machin quod ẽ tumica talaris totã iacictina habẽs
ad pedes septuagnnta duo tintumabula totidemq in¬
termirta ad dependentia malapunica. Ephoth ꝙ inter¬
pretatur latine superindumentũ erat enim palleum
superhumerale ex quatuor colorib et aurum contertũ
habens in ptroq humero lapides duos smaragdos au¬
ro conclusos in quib sculpta erant nomina prĩarchaꝵ
Logricon quã latine dicitur rationale pamius dupleri
auro ⁊ quatuor tertus coloribus habens magnitudinẽ
pali per quadrum cui interti erant duodẽcm preao¬
sismu lapides. Hic paimius superhumerale contra pes¬
tus pontificis annectabatur. Petalum aurra lamima¬
na in fronte pontificis que nomen dñi tetragranina¬
tõ hebraicis literis habebat scriptum. Batinẽlitee fene¬

Expanded text:
media, caput tegens sacerdotale, et in occipitio vitta conmedia, caput tegens sacerdotale, et in occipitio vitta constrictum: hoc Graeci et nostri tiaram vel galeam vocant. Machin, quod est tunica talaris, tota hyacinthina, habens ad pedes septuaginta duo tintinnabula, totidemque intermista ac dependentia mala punica. Ephod, quod interpretatur Latine superindumentum; erat enim pallium superhumerale, ex quatuor coloribus et auro contextum, habens in utroque humero lapides duos smaragdinos auro conclusos, in quibus sculpta erant nomina patriarcharum. Logion, quod Latine dicitur rationale, pannus duplex, auro et quatuor textus coloribus, habens magnitudinem palmi per quadrum, cui intexti erant duodecim pretiosissimi lapides. Hic pannus superhumerali contra pectus pontificis annectebatur. Petalum, aurea lamina in fronte pontificis, quae nomen Domini tetragrammaton hebraicis litteris habebat scriptum. Badim sive femi
Abbreviated transcription (Latin):
uueruam quandam gentiles multis ingemis pͥ¬
dicant. Hanc enim primã laneficii usum mon¬
Strasse. Hant etiã telẽ ordisse ⁊ colorasse lauas per¬
tarumq artiũ reptricẽ: Ideo illi uulgo opifices supplicãt¬
sed hoc poetice fingitur. Non enim ininerua istarũ artiũ
princeps est sed quia sapientia in capite ẽẽ dicitur hominis
et ininerua de capite iouis nata fingitur hoc est ingenium
ideoqz sensus sapientis qui inuenit omina in capite est ideo
et dea arcium minerua diatur quia nichil excellentius
ẽ ingenio quo reguntur uniuersa. De uestibus sacerdotum
cto sunt in lege genera sacerdotalium uestimentor.
Poderis est sacerdotalis linea corpori astricta et
usq ad pedes descendens uñ et mincupata quã
uulgus camisiam uocat. Aban est aingulum sacerdota¬
le rotundum polimita arte ercoeco purpura iacincto¬
qz conextũ ita ut flores atqz gemine in eo eẽ uiderẽtur
distincte. Pileum est ex bisso rotundum quasi spera

Expanded text:
rvam quandam gentiles multis ingeniis praedicant. Hanc enim primam lanificii usum monstrasse, hanc etiam telam ordisse et colorasse lanas perltarumque artium repertricem, ideosed hoc poetice fingitur. Non enim Minerva istarum artium princeps est: sed quia sapientia in capite esse dicitur hominis, et Minerva de capite Jovis nata fingitur, hoc est, ingenium; ideoque sensus sapientis, qui invenit omnia, in capite est: ideo et Dea artium Minerva dicitur: quia nihil excellentius est ingenio, quo reguntur universa. CAPUT XIV. De vestibus sacerdotum. Octo sunt in lege genera sacerdotalium vestimentorum. Poderis est sacerdotalis linea corpori astricta, et usque ad pedes descendens: unde et nuncupata, quam vulgus camisiam vocat. Abaneth est cingulum sacerdotale, rotundum, polymita arte ex cocco, purpura, hyacinthoque contextum, ita ut flores atque gemmae in eo esse viderentur distinctae. Pileum est ex bysso rotundum, quasi sphaera
Abbreviated transcription (Latin):
foranim bus sit aptum ꝯiͣ scalforus cuius diminutiuum
sculxellus Terebra uocata a uerme ligni qui nuncupat᷑
terebra quem grea teredo uocant᷑. Hinc dicta terebra ꝙ
ut uermis terendo perforat qĩ terefora uel qiͣ transforãs.
edificare est bona oꝑa facere uel recte docere ut in aposto¬
lo. si quis autem edificat supra fundamentũ hoc aurum
aigentũ lapides preciosos ⁊ in aliam partem pro populo
iudeorum per malachiam dicitur. Ip̃i edificabunt ⁊ ego
destruam. Destruere est mala oꝑa exercere uel male docẽ
ut in salomone unus edificans ⁊ unus destruens ⁊ in bo¬
nam partem per iheremiam dicitur ut destruas et edifices.
mundare est a uiciis expiugare ut ẽ illud euangesii tett

Expanded text:
foraminibus sit aptus, quasi scalforus, cujus diminutivum foraminibus sit aptus, quasi scalforus, cujus diminutivum scalpellus. Terebra vocata a verme ligni, qui nuncupatur terebra, quem Graeci teredona vocant. Hinc dicta terebra: quod, ut vermis, terendo perforat, quasi terefora, vel quasi transforans. Aedificare est bona opera facere, vel recte docere, ut in Apostolo: Si quis autem aedificat supra fundamentum hoc, aurum, argentum, lapides pretiosos . Et in aliam partem pro populo Judaeorum per Malachiam dicitur: Ipsi a dificabunt, et ego destruam . Destruere est mala opera exercere, vel male docere, ut in Salomone: Unus aedificans, et unus destruens . Et in bonam partem per Jeremiam dicitur: Ut destruas et aedifices . Munda
Abbreviated transcription (Latin):
ritus. Compagum quoq et medullarum et discretord
gitacionum ⁊ iheremias propheta uersue dar̃e secuuꝰ
comparat cedenti petram suie securis sentẽciã iudiq
altissum significat que ad radices arborum id ẽ ad finẽ
regin populi iudaia posita est ut eos qui in cristum cre-¬
dere noluerunt de terra uiuentiũ abscidat. Ascia ab as
is dicta quas aligno eximit eiuius diminuituium
asciola. Est autem manubrio breui ⁊ aduersa parte re¬
ferens uel simplicem malleum aut cauatũ uel bicor¬
ne rastr. De securi autem ascia ⁊ bipene in psalterio
scriptum est. ubi destructio templi domini cõmemorat᷑
securibz exciderunt ianuas eius imidipsum bipeniu et a¬
scia deiecerunt eam. Insecuri tribulacõem huius seculi
demonstrat. In ascia prauorum persecucõem qua sanctos
psq ad interitionem persecuntur. In bipenne geminam
afflictionem qua electos dei praui hommes uerbis ⁊ factꝰ
affligunt designat. Scalprum dictum ꝙ scalpturis et

Expanded text:
gum quoque et medullarum, et discretor cogitationum . Et Jeremias propheta verbum Domini securi comparat caedenti petram . Sive securis sententiam Judicis altissimi significat, quae ad radices arborum, id est, ad finem regni populi Judaici posita est, ut eos qui in Christum credere noluerunt, de terra viventium tulis dicta, quas a ligno eximit, cujus diminutivum est asciola. Est autem manubrio brevi et adversa parte referens vel simplicem malleum, aut cavatum vel bicorne rastrum. De securi autem, ascia et bipenne in Psalterio scriptum est, ubi destructio templi Domini commemoratur: securibus exciderunt januas ejus in idipsum, bipenni et ascia dejecerunt eam . In securi tribulationem hujus saeculi demonstrat: in ascia, pravorum persecutionem, qua sanctos usque ad interitionem persequuntur. In bipenne geminam afflictionem, qua electos Dei pravi homines verbis et factis affligunt, designat. Scalprus dictus, quod scalpturis et
Abbreviated transcription (Latin):
relatiue ad patrem ⁊ filium. ad se autẽ siue pater. siue filius siue spi¬
ritussanctus deus dicitur. Itaqz pater eo quo est deus. hoc ip̃o substã¬
cia est. quia eiusdem substãcie filius. proculdubio ⁊ filius deus. et
spuitussanctus deus. Ac uero deus eo quo pater est relatiue dicitur.
ion substancie nomen est: sed refertur ad filium. Non sic di¬
mus filium patrem esse. quomõdo dicimus filiũ deum esse. nec ita
dicimus patrem filium ẽẽ. sicut dicimus deum esse. quia deus sub¬
stancialiter dicitur. pater et filius ⁊ spiritussanctus relatiue dicũt᷑.¬

Expanded text:
relative ad Patrem et Filium; ad se autem sive Pater, sive Filius, sive Spirelative ad Patrem et Filium; ad se autem sive Pater, sive Filius, sive Spiritus sanctus, Deus dicitur. Itaque Pater eo quo est Deus, hoc ipso substantia est: quia ejusdem substantiae Filius, procul dubio et Filius Deus, et Spiritus sanctus Deus. At vero Deus eo quo  Al., quod Pater est, relative dicitur, quia non substantiae nomen est, sed refertur ad Filium. Non sic dicimus Filium Patrem esse, quomodo dicimus Filium Deum esse; nec ita dicimus Patrem Filium esse, sicut dicimus Deum esse, quia Deus substantialiter dicitur; Pater, et Filius, et Spiritus sanctus relative dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
et eterna substanaia. et simul omnes una substancia. quia quicqͥd
ẽ pater quo deus est. quo substancia est. quo eternitas est. hoc filius:
hoc spiritussanctus est. Ita eciam et filius. eo quo est deus. quo substã¬
ca est: quo eternitas est. hoc pater ẽ et filius. una ĩtrib diuinitas.
una essencia. una onmpotencia. et quicquid substancialiter de deo
dici potest. si forte de patre solo introgatus fueris quid sit pater. res¬
ponde. Deus est. Interrogatus de filio. responde. deus. Interrogatus
de spiritusancto. responde. deus. Si interrogatus fueris simul de pa-¬
tre ⁊ filio et spiritusancto. nõ deos: sed deum responde unum onmpo¬
tentem incõmutabilẽ. Saendum est quod quedam de deo substãcia¬
liter dicuntur. ut est deus. magnus onmipotens. et quicquid ad se
cuntur. ut pater ad filium. filius ad patrem. et spiritussan

Expanded text:
et aeterna substantia: et simul omnes, una substantia: quia quidquid et aeterna substantia: et simul omnes, una substantia: quia quidquid est Pater, quo Deus est, quo substantia est, quo aeternitas est, hoc Filius, hoc Spiritus sanctus est. Ita etiam et Filius, eo quo est Deus, quo substantia est, quo aeternitas est, hoc Pater est et Filius. Una in tribus divinitas, una essentia, una omnipotentia. Et quidquid substantialiter de Deo dici potest, si forte de Patre solo interrogatus fueris, quid sit Pater, responde, Deus est. Interrogatus de Filio, responde, Deus. Interrogatus de Spiritu sancto, responde, Deus. Si interrogatus fueris simul de Patre, et Filio, et Spiritu sancto, non deos, sed Deum responde unum, omnipotentem, incommutabilem. Sciendum est quod quaedam de Deo substantialiter dicuntur, ut est, Deus, magnus, omnipotens: et quidquid ad se relative dicuntur: ut Pater ad Filium, Filius ad Patrem, et Spiritus sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
sed faciam. Si uero in illis tribus personts tres essent intelligende; uẽl
credende substancie non diceretur ad imaginem nr̃am: sed ad imagĩes
nr̃as. sedad unã miaginẽ ũnius dei homo factus dicitur. ut una sc̃e
trimtatis essencialiter diuinitas ĩtimetur. Hanc quoq trinitatem
personarum atqz unitatẽ nature propheta ysaias reuelatã sibi nõ
tacuit cũ se dicit audisse seraphin clamãcia. Sanctus. sanctus. sctũs
dommus deus sabaoth. Ubi prorsus ĩ eo quõ dicitur tercio. sanctus
personarum trinitatem. ĩ co uero quõd semel dictur. dommius deus sa¬
baothi diuine nature congnosamus ũnitatẽ. plane absqz omni du-¬
bitacõe credendum est. patrẽ et filium et spiritũ sanctũ ũnũ esse deum
patrem ommpotẽtem. eternũ ĩ commutabilẽ. et finguli horum deus.
et simul onmes ũnus deus et singulis quisqz horũ plena ⁊ perfecta.

Expanded text:
sed, faciam. Si vero in illis tribus personis tres essent intelligendae vel sed, faciam. Si vero in illis tribus personis tres essent intelligendae vel credendae substantiae, non diceretur, ad imaginem nostram, sed, ad imagines nostras. Sed ad unam imaginem unius Dei homo factus dicitur, ut una sanctae Trinitatis essentialiter divinitas intimetur. Hanc quoque trinitatem personarum atque unitatem naturae propheta Isaias revelatam sibi non tacuit, cum se dicit audisse seraphin clamantia: Sanctus, sanctus, sanctus Dominus Deus sabaoth . Ubi prorsus in eo quod dicitur tertio, sanctus, personarum Trinitatem; in eo vero quod semel dicitur, Dominus Deus sabaoth, divinae naturae cognoscimus unitatem. Plane absque omni dubitatione credendum est, Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, unum esse Deum Patrem omnipotentem, aeternum, incommutabilem: et singuli horum Deus, et simul omnes unus Deus: et singulis quisque horum, plena et perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
ter deum. neqz taniẽ ip̃m patrem esse. qui filius est. nec filiũ ip̃m eẽ
qui pater est. nec spiritũs anctum ip̃m esse: qui pater aut filius est.
na est enm patris ⁊ filui et spuitussancti essencia: in quan
aliud pater aliud filius. aliud spiritussanctus. quãuis personaliter
sit alius pater. alius filius. alius spiritussanctus. Quõd nobis ma-¬
rime ĩip̃o sanctarũ scripturarũ demonstratur micio. ũbi deus dicit.
faciamus hominẽ ad imaginẽ et similitudinẽ nr̃am. Cum enĩ singu¬
lari numero dixit imagniẽ. ostendit unam naturã esse: ad cuius
imaginem homo fiebat. Cum uero diat pluraliter. nrãm ostendit deũ
ad cuius imaginẽ homo fiebat. non unam esse personam. Si enĩ illa
una essencia patris ⁊ filii et spiritussancti una esset persona. nõ dicere¬
tur ad imaginem nram sed ad imaginẽ meam. nec dixisset faciamus

Expanded text:
ter Deum: neque tamen ipsum Patrem esse qui Filius est, nec Filium ipsum esse ter Deum: neque tamen ipsum Patrem esse qui Filius est, nec Filium ipsum esse qui Pater est, nec Spiritum sanctum ipsum esse qui Pater aut Filius est. Una est enim Patris, et Filii, et Spiritus sancti essentia: in qua non est aliud Pater, aliud Filius, aliud Spiritus sanctus: quamvis personaliter sit alius Pater, alius Filius, alius Spiritus sanctus. Quod nobis maxime in ipso sanctarum Scripturarum demonstratur initio, ubi Deus dicit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Cum enim singulari numero dixit imaginem, ostendit unam naturam esse ad cujus imaginem homo fiebat; cum vero dicit pluraliter nostram, ostendit Deum, ad cujus imaginem homo fiebat, non unam esse personam. Si enim illa una essentia Patris, et Filii, et Spiritus sancti una esset persona, non diceretur, ad imaginem nostram, sed, ad imaginem meam; nec dixisset, faciamus,
Abbreviated transcription (Latin):
unum exquibusdam tribz quasi trinitas. ut memoria
intelligẽcia et uoluntas: ĩquibz mẽs habet ĩse quãda
imaginẽ diuine trinitatis. Nam dũ tria sint unũ sũt.
quia ⁊ singula ĩ semanent et omnia ĩ omnibz. Dmmis itaq scriptura
beteris ac nouitestamẽti duunitus in spirata si catholice intelligitur.
hoc in sinuat quod pater et filius ⁊spurtussanctus unus sit deus. eius
ũnitate. ideoqz nõ sunt tres du; sed ũnus pater. et filius. et spiritus
sanctus. quãuis pater filium genuerit. et ideo filius nõ sit qui pater
est. filiusqz apatrie sit genitus. et ideo pater nõ sit qui filius est. spi¬
ritussanctus nec pater sit nec filius: sed tantũ patris et filu spiritus
Et hec trinitas ũnus est deus. ex quo ommia. per quem omma. et ĩquo
omnia beato paulo attestante ubi ait. Quomod ex ip̃o et per ip̃m. et
sime credimus patrẽ et filium ⁊ spiritũ sanctũ ũnum esse naturali¬

Expanded text:
unum ex quibusdam tribus, quasi trinitas: ut memoria, intelligentia et voluntas, in quibus mens habet in se quamdam imaginem divinae Trinitatis. Nam dum tria sint, unum sunt; quia et singula in se manent, et omnia in omnibus. Omnis itaque Scriptura Veteris ac Novi Testamenti divinitus inspirata, si catholice intelligitur, hoc insinuat quod Pater, et Filius, et Spiritus sanctus, unus sit Deus, ejusunitate: ideoque non sunt tres dii, sed unus: Pater, et Filius, et Spiritus sanctus: quamvis Pater Filium genuerit, et ideo Filius non sit qui Pater est, Filiusque a Patre sit genitus, et ideo Pater non sit qui Filius est: Spiritus sanctus nec Pater sit, nec Filius, sed tantum Patris et Filii SpiritusEt haec Trinitas unus est Deus, ex quo omnia, per quem omnia, et in quo omnia, beato Paulo attestante, ubi ait: Quomodo Quoniam ex ipso, et psime credimus, Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, unum esse naturali
Abbreviated transcription (Latin):
promissum ꝓͥmium uemianus ex cusso sonmo ignorã¬
cie siue negligentie. Hora ergo pro etate seculi posi¬
ta est in ẽpistola iohannis ubi ait filioli nouissima
hora est. Nouissimam horam nouissimũ seculi tempus
quod mine agitur dicit uixta illam parabolam domint
ubi operririos in uneam conductos narrat. Prima ho¬
ta est usqz ad tempora noe. atemporib noe. hora tc̃ia.
anticristus futurus est prophetatus. Item hora pͥma
in fancia siue puericia. hora tercia adolescentia. hora
sexta. iuuentus. hora nona sanctus. hora undecima
extrema senium. unde ⁊ supra exemplum datum est.
nomen inde sumens quod tenebras disũgat
ac diuidat. Nam cum inpremordio creaturaꝵ
tenebre essent super faciem abyssi. Dixit deus. fiat luy.
et facta est lux. Et uocauit deus lucem diem q̃ definicõ¬

Expanded text:
promissum praemium veniamus excusso somno ignoranpromissum praemium veniamus excusso somno ignorantiae sive negligentiae. Hora ergo pro aetate saeculi posita est in epistola Joannis, ubi ait: Filioli, novissima hora est . Novissimam horam novissimum saeculi tempus quod nunc agitur dicit juxta illam parabolam Domini, ubi operarios in vineam conductos narrat. Prima hora est usque ad tempora Noe, a temporibus Noe hora tertia, Antichristus futurus est prophetatus. Item hora prima infantia sive pueritia, hora tertia adolescentia, hora sexta juventus, hora nona senectus, hora undecima extremum senium: unde et supra exemplum datum est. nomen inde sumens, quod tenebras disjungat ac dividat. Nam cum in primordio creaturarum tenebrae essent super faciem abyssi: Dixit Deus: Fiat lux, et facta est lux. Et vocavit Deus lucem diem ; quae defini
Abbreviated transcription (Latin):
Dra grecum nomen est et tamen latinũ sonat.
Hora emi fimis est temporis sicut et hora
sunt fines maris fluuiorum uestimentorũ
lis ortu usq ad alium solis ortum ⁊ uĩgĩti quatuor
horis completur. Siguidem duodecim hore diem complei
domnio atestante qui ait. Nomie duodecim hore sunt
dier si quis ambulauerit in die non offendat. Obi quã¬
uis allegorice se diem discipulos uero quia se illustrã¬
di fuerant horas appellauerit. solito tamen humane
computacoĩs ordine numerum defimuit horarũ. a
sciendum quod hora aliquando pro tempore pro etate
setuli ponitur. Nam pro tempore posita ẽ hora. in illa
pauli sentencia qͣ dicit. Hora ẽ iam nos de somno sur¬
gere. Quõ ad illũd spectat ubr dictum est. ecde menr
tempus acceptũ ecce minc dies salutis. Tempus enim
euangelu in hoc significatur. quod ad meritũ proficẽ
debeamus hoc de sonmo surgere oꝑari bonum quasi in
Die hoc ẽ palam et dari operani ut pure biuentes ad̃

Expanded text:
ra Graecum nomen est et tamen Latinum sonat. Hora enim finis est temporis, sicut et horae sunt fines maris, fluviorum, vestimentorum. lis ortu usque ad alium solis ortum, et viginti quatuor horis completur. Siquidem duodecim horae diem complent, Domino attestante, qui ait: Nonne duodecim horae sunt diei? si quis ambulaverit in die, non offendit . Ubi quamvis allegorice se diem, discipulos vero, qui a se illustrandi fuerant, horas appellaverit: solito tamen humanae computationis ordine numerum definivit horarum. Scilicet sciendum, quod hora aliquando pro tempore, pro aetate saeculi ponitur. Nam pro tempore posita est hora in illa Pauli sententia, qua dicit: Hora est jam nos de somno surgere . Quod ad illud spectat, ubi dictum est: Ecce nunc tempus acceptum, ecce nunc dies salutis . Tempus enim Evangelii in hoc significatur, quod ad meritum proficere debeamus, hoc est, de somno surgere, operari bonum, quasi in die, hoc est, palam, et dari operam, ut pure viventes ad
Abbreviated transcription (Latin):
scõrum anime iuenire desiderant. Unde in psal. scrip¬
tum est. Et edurit eos mportum uoluntatis eorum et
de necessitatibus eorum liberauit eos. Ostendit dñm la¬
borantib solacium prestare solent enm post praila
labore fessis emergere ut se gaudeant ingenti clade libã¬
tos qñ ad portum ceperunt uenire tutissimum. Pectus
emim aportandis nauibus dictus est. Subiungitur
repetita quidem sed minis grata concludit ut de necessi
catibus cunctis liberaretur animus estuantis. De¬

Expanded text:
sanctorum animae invenire desiderant. Unde in psalmo scripsanctorum animae invenire desiderant. Unde in psalmo scriptum est: Et eduxit eos in portum voluntatis eorum, et de necessitatibus eorum liberavit eos . Ostendit Dominum laborantibus solatium praestare: solent enim post pericula labore fessi emergere, ut se gaudeant ingenti clade liberatos, quando ad portum coeperunt venire tutissimum. Portus enim a portandis navibus dictus est. Subjungitur repetita quidem, sed nimis grata concludit conclusio: ut de necessitatibus cunctis liberaretur animus aestuantis.
Abbreviated transcription (Latin):
t temꝑamentum hone uite consistit. Ccontrario uelud
lubrica loca uicia ualent significare ubi gressus recte
conuersaciomis non potest consistere. Lubrica enĩ pargͥ
qui luxus seculi sequitur et delicias huius mundi atz
diuicias habere nihiant appetit. in quibus omnibz
et textrimum uocantur. Itacio est ubi ad temp
stant naues portus ubi hiemant inportunũ
autem in quo nullum refugium quasi nullus portus.
Portus autem locus est. ab accessu uentorũ remotus
ubi hiberna opponere solent. Et portus dictus a de por¬
tandis cõmercus. Hunc ueteres abaiolandis mercib
baias uocabant illa declinacõe a baia baias familia
familias. Si autem n aues spuitaliter eccliãs possũt
significare que in salo istius mundi uersantur et fluc¬
tibus temptacionum atq persecucõnum tempestatib
quassantur non incongrue stacio uel portus nauim
fidei firmitas potest accipi ubi tranquilitatẽ quietis

Expanded text:
et temperamentum bonae vitae consistit, Econtrario velut et temperamentum bonae vitae consistit, Econtrario velut lubrica loca vitia valent significari, ubi gressus rectae conversationis non potest consistere: lubrica enim pergit, qui luxus saeculi sequitur, et delicias hujus mundi atque divitias habere inhianter appetit: in quibus omnibus et textrinum vocantur. Statio est, ubi ad tempus stant naves: portus, ubi hiemant: importunum autem, in quo nullum refugium, quasi nullus portus. Portus autem locus est ab accessu ventorum remotus, ubi hiberna opponere solent. Et portus dictus a deportandis commerciis. Hunc veteres a bajulandis mercibus bajas vocabant, illa declinatione a baja bajas, familia familias. Si autem naves spiritaliter ecclesias possunt significare, quae in salo istius mundi versantur et fluctibus tentationum atque persecutionum tempestatibus quassantur, non incongrue statio vel portus navium, fidei firmitas potest accipi, ubi tranquillitatem quietis
Abbreviated transcription (Latin):
uiam. Ip̃a sunt ⁊ in uia. Inde et auiaria secre¬
ta loca et a uia remota aut tantũ adibilia aui¬
bus. Unde est illud. In culta rubent auiaria uaccis. De¬
uia enim errores hereticorum mistice significat. Qui uiã
ueritatis seruare negligunt et eius uestigia sequi no¬
lunt qui dixit ego sum uia ueritas ⁊ uita dmnis enĩ
qui iusticie tramitẽ non seruat recte per deuia tran
prestant ⁊ ad se amanda alliciant. Uerius¬
Slaccus quod sine munere sint nee quichͣz
his officũ agatur quasi annua hoc est sine fructu
unde nullus fructus exsoluitur. Unde eciam nichil
prestantes inmunes uocantur. De apricis locis ca xii¬
Prica loca que sola gaudent quasi
traria.
et lubricum dicitur non ꝙ labitur sed inquo
stiua loca sunt loca umbrosa quibz per estatẽ
uitant pecora solis ardorem. et umbrosi patuere
estiua licei. Amena autem et aprica loca spẽs
urtutum. possunt designare ubi sol iusticie splendet

Expanded text:
viam. Ipsa sunt et invia. Inde et aviaria secreviam. Ipsa sunt et invia. Inde et aviaria secreta loca, et a via remota aut tantum adibilia avibus. Unde est illud: Inculta rubent aviaria baccis. Devia enim errores haereticorum mystice significant: qui viam veritatis servare negligunt, et ejus vestigia sequi nolunt, qui dixit: Ego sum via, veritas et vita . Omnis enim, qui justitiae tramitem non servat, recte per devia transpraestant, et ad se amanda alliciant. Varro, quod sine munere sint, nec quidquam in his officii agatur, quasi amunia, hoc est, sine fructu, unde nullus fructus exsolvitur. Unde etiam nihil praestantes immunes vocantur. CAPUT XIII. De apricis locis. Aprica loca, quae sole gaudent, quasitraria. et lubricum dicitur, non quod labitur, sed in qus. Aestiva sunt loca umbrosa, quibus per aestatem vitant pecora solis ardorem. Statius: Et umbrosi patuere aestiva Lycaei. Amoena autem et aprica loca species virtutum possunt designare, ubi sol justitiae splendet,
Abbreviated transcription (Latin):
autem desertum significat indigenciam pñtis uite
ut ẽ illud ꝓsalmiste. In deserto et in iniuio et in aquo¬
so sic in sancto aparui tibi. In deserto dicit hoc est mi
mundi istius indigencia ⁊ sterilitate ieiuna. dequit
et in iniuio quia muridus in se non habet uiam inisi
dommum saluatorem qui inter est cecorũ et erranciũ
rectitudo salutaris. Addidit. Et in aquoso id est sterili
atq infructuoso. Aquosum enm dicimus quod aquis
undantibus irrigatur maquosum uero aridũq
infertile ut merito eius aĩa ninia siccitate durescat.
unde per hec tria nomina mundi istius necessitas in¬
dicatur. Aligñ uidee desertum dicimus propter infide¬
litatem uiz adomino spretã atqz delictam. Aliquando
gentilitas dequa scriptum est. Letabitur et in uia
exultauit nec non est illud̃ plures filu sunt deserte
Euia sunt loca secreta et abdita quasi extra

Expanded text:
autem desertum significat indigentiam praesentis vitae, autem desertum significat indigentiam praesentis vitae, ut est illud Psalmistae: In deserto et in invio et inaquoso, sic in sancto apparui tibi . In deserto, dicit, hoc est, in mundi istius indigentia et sterilitate jejuna. Sequitur, et in invio: quia mundus in se non habet viam, nisi Dominum Salvatorem, qui iter est caecorum, et errantium rectitudo salutaris. Addidit: Et inaquoso, id est, sterili atque infructuoso. Aquosum enim dicimus, quod aquis abundantibus irrigatur: inaquosum vero, aridum atque infertile, ut merito ejus anima nimia siccitate durescat. Unde per haec tria nomina mundi istius necessitas indicatur. Aliquando Judaeae desertum dicimus, propter infidelitatem videlicet a Domino spretam atque relictam. Aliquando gentilitas, de qua scriptum est: Laetabitur et in via exsultabit ; nec non est illud: Plures filii sunt desertas locis. Devia sunt loca secreta et abdita, quasi extra
Abbreviated transcription (Latin):
currũt ac sepe frangunt ut neuus ait. In mõtes
ubi uenti frangebant locum. De lustris ferarum ca uiii
Ustrã obscura latibula ferarum et luporum¬
cubilia sunt. Unde et lupanaria lustra dicũ
Onagri steterunt in rupibz. Antrum significat hoĩes
peccatorem sicut in iob pro zabulo commorabitur bes
Ucus est locus densis arboribus septus solo
lucem detrahens. Potest et acõlucendo crebs
luminibz dici. Et ibi propter religionẽ gen
ibidem idolis immolabant ut ẽ illud̃ in propheta lu¬
cus dazinꝰ hoc est adomdis qui amasius erat ueneros
uhi ip̃e ab errantibus quasi mortuus plangebatur¬
Eserta uocata quia.
non seruntur ⁊ ideo quasi deseruntur ut sunt¬
loca siluarum et montiũ contraria uberrima¬
num terrarum ubi sunt uberrime glebe. Ponitur de¬
sertum aliquando pro paradiso quem homo quando
peccauit deseruit ut ẽ illud in euangelio. Ꝙ homo qͥ
habuit centum oues reliquit nonaginta nouẽ. in de¬
serto abit querere unam ouem quia perierat. Aliqñ

Expanded text:
s ait: « In montes, ubi venti frangebant locum. » CAPUT VIII. Lustra obscura latibula ferarum et luporumcubilia sunt. Unde et lupanaria lustra dicuntterunt in rupibus . Antrum significat hominem peccatorem, sicut in Job pro zabulo: Commorabitur best. De lucis. Lucus est locus densis arboribus septus, solo lucem detrahens. Potest et a collucendo crebriluminibus dici. Quae et ibi propter religionem gentibidem idolis immolabant, ut est illud in Propheta: lucus dazinus, hoc est, Adonidis, qui amasius erat Veneris, ubi ipse ab errantibus quasi mortuus plangebatureserta vocata, quia non seruntur, et ideo quasi deseruntur, ut suna silvarum et montium, contraria uberrimarum terrarum, ubi sunt uberrimae glebae. Ponitur desertum aliquando pro Paradiso, quem homo, quando peccavit, deseruit, ut est illud in Evangelio : quod homo, qui habuit centum oves, reliquit nonaginta novem in deserto, abiit quaerere unam ovem, quae perierat. Aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
in malicia siue heretiti ut ẽ illud in iob. Ossa eius
fistula eris. Cartilago eius minus potentes quam
hu qui ossa nommantur. ut ẽ illud in iob. Cartilago
eius sicut lamine ferree. Halitus dyaboli inspiratio
occulta per quam corda peccatorum amore carnali.
perta ems malicia ut ẽ illud in iob. faciem eius pre¬
cedit eccestas. Garnes dyaboli in firim̃ quiq ĩ corpore
eius et minus ualentes peccare ut ẽ illud in iob. Nlẽ¬
bra carmum eius coherẽtia sibi. Testiculi dyaboli uel
heretici uel praue cogitacoẽs subtiliter uiiculis pecca¬
tores ligantes ut ẽ illud in iob. Neriu testiculorũ eius
ꝑ pleri sunt. Cauda dyaboli antixp̃s uel consuetũdo
peccandi ut ẽ illud. Strigit caudam suam quasi ce¬
drum. Dormire dyabolum ẽ in corde reproborum ne¬
qui escere ut ẽ illud in iob. Sub umbra dormit ĩsearto
calamt. Pascere dyaboli ẽ in peccatis impiorũ delectari

Expanded text:
in malitia, sive haeretici, ut est illud in Job: Ossa ejus, in malitia, sive haeretici, ut est illud in Job: Ossa ejus, fistula aeris . Cartilago ejus minus potentes, quam hi, qui ossa nominantur: ut est illud in Job: Cartilago ejus sicut laminae ferreae . Halitus diaboli, inspiratio occulta, per quam corda peccatorum amore carnali aperta ejus malitia; ut est illud in Job: Faciem ejus praecedit egestas . Carnes diaboli, infirmi quique in corpore ejus, et minus valentes peccare: ut est illud in Job: Membra carnium ejus cohaerentia sibi . Testiculi diaboli, vel haeretici, vel pravae cogitationes subtiliter vinculis peccatores ligantes, ut est illud in Job: Nervi testiculorum ejus perplexi sunt . Cauda diaboli, Antichristus vel consuetudo peccandi, ut est illud: Stringit caudam suam quasi cedrum . Dormire diabolum, est in corde reproborum requiescere, ut est illud in Job: Sub umbra dormit in secreto calami . Pascere diaboli, est in peccatis impiorum delectari,
Abbreviated transcription (Latin):
uero est quõd quando membra hominis et
humami actus diabolo. ascribuntur nõ se¬
cundum historiam sed secundũ allegoriã accipiendat
sunt quia in multis loas scrapture sacre huiusmodi spe¬
cies inuemuntur. Nam caput ommum malorũ dya¬
bolus ẽ. unde legitur in abacue. Percussisti caput
de domo impii. Corpus uo diaboli reprobi homines. uñ
de uehemoch legitur in libro beati iob. Corpus eus
sicut scuta fusilia. Oculi eius uel dentes heretia. siue
praui omnes doctores ⁊ in predicto libro scriptum est.
Oculi eius sicut palpebre in circuitu dentiũ eius for¬
mido. Uares draboli inspirationes illius praue ut in
iob. Et de narib eius fumus procedit. Os dyaboli lo-¬
cuciones eus quib corda hominum occultis cogitacoĩ¬
bus alloquitur ut est illud in iob. De ore eus slamma
procedet. Iingua dyaboli sapiẽtia seculi huius uel hẽ¬
ticorum dognia. ut ẽ illud in iob. Et fune ligabis
linguam eus. Ossa dyaboli potẽtes quiqz et fortes

Expanded text:
vero est, quod quando membra hominis et humani actus diabolo ascribuntur, non secundum historiam, sed secundum allegoriam accipienda sunt: quia in multis locis Scripturae sacrae hujusmodi species inveniuntur. Nam caput omnium malorum diabolus est. Unde legitur in Habacuc: Percussisti caput de domo impii . Corpus vero diaboli reprobi homines. Unde de Vehemoth legitur in libro beati Job: Corpus ejus sicut scuta fusilia . Oculi ejus vel dentes haeretici sive pravi omnes doctores: ut in praedicto libro scriptum est: Oculi ejus sicut palpebrae: in circuitu dentium ejus formido . Nares diaboli, inspirationes illius pravae: ut in Job: Et de naribus ejus fumus procedit . Os diaboli, locutiones ejus, quibus corda hominum occultis cogitationibus alloquitur: ut est illud in Job: De ore ejus flamma procedet . Lingua diaboli, sapientia saeculi hujus, vel haereticorum dogma: ut est illud in Job: Et fune ligabis linguam ejus . Ossa diaboli, potentes quique et fortes
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus ut in exodo uiri cum mulieribus prebuerũt ar¬
millas. Dextralia recta oꝑacio ubi ⁊ supra. Discretio
bom ⁊ mali ubi ⁊ supra. Anulus ut supra diximus fi¬
dei signaculum significat ut in euangelio date amlũ
in manu eius. Item anulus obsignãcio sacre legis est
non enm ommbus patz mistica ⁊ oculta sacre scripture
intelligencia unde scriptum est in apocalipsi uidi librũ
dertera sedentis signatum sigillis septem ⁊ alibi
si inquit signatiqz sunt sermones. Specula quoqz pre-¬
cepta diuina siue exemplaria precedentium paꝵ intelli¬
guntur. unde scriptum est in erodo fecit ⁊ labrum ereũ
cum basi sua de speculis mulierum excubancium in ostio
tabernaculi hoc est sanctarum ammarum que in obser¬
uancia mandatorum dei quotidie uigilant. In polimito
uaria uirtutum carismata intelliguntur ut ẽ illud in
ezechiele unxi te oles ⁊ uestiui te discoloribz. Et in aliã

Expanded text:
virtutis, ut in Exodo: Viri cum mulieribus praebuerunt arvirtutis, ut in Exodo: Viri cum mulieribus praebuerunt armillas . Dextralia, recta operatio, ubi et supra. Discretio boni et mali, ubi et supra. Annulus ut supra diximus fidei signaculum significat, ut in Evangelio: Date annulum in manu ejus . Item annulus obsignatio sacrae legis est: non enim omnibus patet mystica et occulta sanctae Scripturae intelligentia; unde scriptum est in Apocalypsi: Vidi librum in dextera sedentis signatum sigillis septem ; et alibi: Clausi inquit, signatique sunt sermones . Specula quoque praecepta divina sive exemplaria praecedentium patrum intelliguntur: unde scriptum est in Exodo: Fecit et labrum aereum cum basi sua de speculis mulierum excubantium in ostio tabernaculi , hoc est sanctarum animarum, quae in observantia mandatorum Dei quotidie vigilant. In polymito varia virtutum charismata intelliguntur, ut est illud in Ezechiele: Unxi te oleo et vestivi te discoloribus ; et in aliam
Abbreviated transcription (Latin):
et teristra quo tutissimo in estibz tegebantur umibracu¬
lo. Item inaures obedientia siue intellectus inscuipturis
rectus intelligitur unde in exodo uiri cum mulierib pre¬
runt armillas ⁊ maures amules ⁊ iextralia. In mo
uero partem aliquando hec significatõem trahunt ut ẽ
illud quod ob formcacõem uĩtuli conflatilis in epodo le¬
gitur ubi dixit aaron. Tollite maures aureas de urorũ
et filiarum uestrarum auribz afferte ad me. Et in libro
iuidicum gedeon ad populum dirit. date michi maures
ex preda ur̃a. In aures enim aureas ismahelite .i. obedien¬
tes sibi habere consuerunt ⁊ post pauca fornicatusqz est
inquit israel in co. Torques predicacõnis decus intelligit᷑
ut in ezechiele dedi inquit armillas in manibus tius et
torquem circa collum tuum ⁊ in malam partem n
iudicum preter torques aureas camelorum hoc est orna¬
tam eloquenciam peccatorum. Armillas decus oꝑis uel

Expanded text:
et theristra, quo tutissimo in aestibus tegebantur umbracuet theristra, quo tutissimo in aestibus tegebantur umbraculo. Item inaures obedientia sive intellectus in scripturis rectus intelligitur: unde in Exodo viri cum mulieribus praebuerunt armillas et inaures, annulos et dextralia. In malam vero partem aliquando haec significationem trahunt, ut est illud, quod ob fornicationem vituli conflatilis in Exodo legitur, ubi dixit Aaron: Tollite inaures aureas de uxorum et filiarum vestrarum auribus, afferte ad me . Et in libro Judicum Gedeon ad populum dixit: Date mihi inaures ex praeda vestra . Inaures enim aureas Ismaelitae, id est obedientes sibi habere consueverunt. Et post pauca, fornicatusque est, inquit, Israel in eo . Torques praedicationis decus intelligitur, ut in Ezechiele: Dedi, inquit, armillas in manibus tuis, et torquem circa collum tuum . Et in malam partem in libro Judicum: Praeter torques aureas camelorum , hoc est ornatam eloquentiam peccatorum. Armillas decus operis vel