comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& immortali mortalis factus est ad sumendo serui
formam non dñĩ muttendo naturam : ut eos quimor¬
tales erant. facer& immortales: Impertiendo domi¬
nicam gratiam non seruilem iniuriam perp&iendo :
Cumigitur deresurrectione corporis apłs disputans.
docer& nr̃a corpora. futura & corruptibilib: in cor¬
ruptibilia & contemptibilibus gloriosa : Exinfirmis
fortia : Exanimalibus spãlia: hoc est & mortalibus
immortalia : Sub iecit̃ unde agitur. aqlque ait: hoc
enim dico fr̃s quia caro & sanguis regnumdi possidere
non possunt᷑ : & nequis quam putar& secundum subs¬
tantiã carnis hoc apłm definisse : a peruit quidicer&
sub iungendo : neque corruptio in corruptionẽ possidebit :
Tamquam dicer&: quod dixi caro & sanguis regnum di
non possidebunt : Ideo dixi quia corruptio in corruptio¬
nem non possidebit: hocergo loco nomine carnis & san¬
guinis. corruptionem mortalitatis intelligi uoluit :

Expanded text:
ex immortali mortalis factus est, assumendo servi ex immortali mortalis factus est, assumendo servi formam, non Domini mutando naturam, ut eos qui mortales erant faceret immortales, impertiendo dominicam gratiam, non servilem injuriam retinendo. 13. Cum igitur de resurrectione corporis Apostolus disputans, doceret nostra corpora futura ex corruptibilibus incorruptibilia, ex contemptibilibus gloriosa, ex infirmis fortia, ex animalibus spiritualia, hoc est, ex mortalibus immenim dico, fratres, quia caro et sanguis regnum dei possidere non possunt. et ne quisquam putaret secundum substantiam carnis hoc apostolum definisse, aperuit, quid diceret, subiungendo: Neque corruptio incorruptionem possidebit, tamquam diceret: \'Quod dixi: Caro et sanguis regnum dei non possidebunt, ideo dixi, quia corruptio incorruptionem non possidebit. hoc ergo loco nomine carnis et sanguinis corruptionem mortalitatis intellegi uoluit.
Abbreviated transcription (Latin):
primus adam quide puluere anteformatus est :
Nouissimus autem adam quide uirgine procreatus est :
siue in uno quoq: homine utrumq: compleatur : ut prim̾ adã
sit homo incorpore mortali : Nouissimus adam:
idem ipse in corpore in mortali : Tamen inter animam
uiuentem. & spm̃ uiuificantem : hoc inter eẽ uoluit:
ut illicsit corpus animale. hic spiritale : Anima quippe
incorpore animali. uiuit quidem sed non uiuificat
usque ad auferendam corruptionem : Incorpore uer
ficat . ut sp̃ãle corpus efficiat : Ab sumens omnem cor¬
ruptionem nullam m&uens separationem : Proinde
sequitur : Sed non prius quod spãle est : sed quod animale
postea spiritale : Primus homo d&erra terrenus
enis quidecelo est quid est qualis terrenus: tales
& terreni nisi mortales & mortali : & quidest.
qualis caelestis tales & caelestes nisi imortales
ad hocterrenus factus est : cum ess& caelestis ut eos
qui terreni erant facer& caelestes: Hoc est. ideo

Expanded text:
primus Adam, qui de puluere ante formatus est, primus Adam, qui de puluere ante formatus est, nouissimus autem Adam, qui de uirgine procreatus est, siue in unoquoque homine utrumque compleatur, ut primus Adam sit homo in corpore mortali, nouissimus Adam idem ipse in corpore inmortali, tamen inter animam uiuentem et spiritum uiuificantem hoc interesse uoluit, ut illic sit corpus animale hic spiritale. anima quippe in corpore animali uiuit quidem, sed non uiuificat usque ad auferendam corruptionem; in corpore ueroficat, ut spiritale corpus efficiat absumens omnem corruptionem, nullam metuens separationem. Proinde sequitur: Sed non prius, quod spiritale est, sed quod animale, postea spejus qui de coelo est. Quid est, Qualis terrenus, tales et terreni; nisi, mortales ex mortali? et quid est, Qualis coelestis, tales et coelestes; nisi, immortales ad hoc terrenus factus est, cum esset coelestis, ut eos qui terreni erant, faceret coelestes; hoc est, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
caro spãleerat corpus. nec tamen sp̃s erat sed corpꝰ:
Nulla ulterius morte. ab anima resoluendum : atque
separandum. sicut corpus animale : quale animatum ẽ
dĩ flatum. cum factus est homo in animam uiuam : &iã
ipsum &x animale spiritale : sine mortis interuentu
futurum nisitrans gressu praecepti : prius commisso
peccato infligeret poenam. quam ds̃ seruatȩ iustitiȩ
dar& coronam : Vnde dñs xp̃s. pernos ad nos uenit :
cum peccatores iustus inuenit: perstratum quodam
modo humilitatis nr̃ae: Sed noncum morbo iniquitatis
nrãe : namper animale nobis. hocest ꝑ mortale corp
apparuit: quiutique siuo luiss& : cum corpore inmor¬
tali primitus aduenis s&: sed quianos humilitate
filii dĩ sanari oportebat : usque ad nram infirmitatẽ
descendit : & fidei nrãe meritum ac prȩmium uirtutesuȩ
resurrectionis ostendit. Ideo sequitur apłs. & dicit :
Nouissimus adam. in spm̃nuiuificantem : siue intelligatur

Expanded text:
caro spiritale erat corpus nec tamen spiritus erat sed corpus caro spiritale erat corpus nec tamen spiritus erat sed corpus nulla ulterius morte ab anima resoluendum atque separandum sicut corpus animale, quale animatum est dei flatu, cum factus est homo in animam uiuam, etiam ipsum ex animali spiritale sine mortis interuentu futurum, nisi transgressio praecepti prius commisso peccato infligeret poenam, quam deus seruatae iustitiae daret coronam. Unde dominus Christus per nos ad nos uenit, cum peccatores iustus inuenit, per stratum quodam modo humilitatis nostrae sed non cum morbo iniquitatis nostrae. nam per animale nobis, hoc est per mortale corpus apparuit, qui utique, si uoluisset, cum corpore inmortali primitus aduenisset. sed quia nos humilitate filii dei sanari oportebat, usque ad nostram infirmitatem descendit et fidei nostrae meritum ac praemium uirtute suae resurrectionis ostendit. ideo sequitur apostolus et dicit: Nouissimus Adam in spiritum uiuificantem. siue intellegatur
Abbreviated transcription (Latin):
dissolutionem & corruptionem quae qotidie cibo refi¬
citur: Et postea separata animantis compago dissol¬
uitur : Spiritale aut̃ corpus. quodiam cumspũ in mor¬
tale est: quamuis non nulli arbitrentur. tuncfieri
corpus spiritale : Cum &iam &ipsum corpus mutatur
in spm̃ : & quod homo erat &corpore &spũ utrumq:
actotum sp̃s erit : quasidixerit apłs. Seminatur
corpus : surg& sps : Dixit aut̃ seminatur corpus
animale. surg& corpus spiritale: proindesicut
animale corpus non est anima sed corpus. ita & sp̃ale
corpus non spm̃ debemus putare sed corpus:
quisporro audeat opinari. uł xp̃i corpus non spãle
resurreisse. uelsi spiritale surrexit : noniam corpus
fuisse sed spm̃ : Cum hanc opinionem discipulorum
refellat: ubicum eum uidentes. & istimarent sespm̃
uidere ait : palpate & uidete. quia sp̃s ossa & carnẽ
non hab&. sicut me uid&is habere: Iamigitur illa

Expanded text:
dissolutionem et corruptionem, quae cotidie cibo refidissolutionem et corruptionem, quae cotidie cibo reficitur et postea superata animantis compago dissoluitur, spiritale autem corpus. quod iam cum spiritu inmortale est. Quamuis nonnulli arbitrentur tunc fieri corpus spiritale, cum iam et ipsum corpus mutatur in spiritum et, quod homo erat ex corpore et spiritu, utrumque ac totum spiritus erit, quasi dixerit apostolus: \'Seminatur corpus, surget spiritus\'. dixit autem: Seminatur corpus animale, surget corpus spiritale. proinde, sicut animale corpus non est anima sed corpus, ita et spiritale corpus non spiritum debemus putare sed corpus. quis porro audeat opinari uel Christi corpus non spiritale resurrexisse uel, si spiritale surrexit, non iam corpus fuisse sed spiritum, cum hanc opinionem discipulorum refellat, ubi, cum eum uidentes existimarent se spiritum uidere, ait: Palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere? iam igitur illa
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ tuum uidere corruptionem : Clauis tamen
& lancea ꝑ rumpi potuit: Nunc omnino in incorruptione
consistere : & quod in contumelia passionis mortisq:
seminatum est nunc esse in gła uitae ȩternȩ:
Et quod ex infirmitate potuit crucifigi. nunc inuirtute
regnare: Et quod erat corpus animale: qm̃ e adam
sũptum est: nunc eẽ spiritale: qm̃ spiritui iam insepa¬
rabiliter copulatum ẽ: Cum enim uell& apostolus.
decorpore animali adhibere testimonium scriptura¬
rum: illud posuit quod in genesi legitur: Si est inquit
corpus animale : est & spiritale: Sic & scriptum est:
factus est primus adam in animã uiuentẽ. uł in animam
uiuam: Recoliscerte quem ad modum scriptum sit
Et insufflauit ds̃ in faciemei: flatum uitȩ & factus est
homo in animam uiuam : Dictum ẽ aut̃ &iam deanimalib:
Producat terra animam uiuam: Intelligitur ergo corpus
animale dicisimile c&eris animalib: Propter morts

Expanded text:
sanctum tuum uidere corruptionem, clauis tamen sanctum tuum uidere corruptionem, clauis tamen et lancea perrumpi potuit, nunc omnino in incorruptione consistere et, quod in contumelia passionis mortisque seminatum est, nunc esse in gloria uitae aeternae et, quod ex infirmitate potuit crucifigi, nunc in uirtute regnare et, quod erat corpus animale, quoniam ex Adam sumptum est, nunc esse spiritale, quoniam spiritui iam inseparabiliter copulatum est. cum enim uellet apostolus de corpore animali adhibere testimonium scripturarum, illud posuit, quod in Genesi legitur: Si est, inquit, corpus animale, est et spiritale; sic et scriptum est: Factus est primus Adam in animam uiuentem\' uel \'in animam uiuam\'. recolis certe, quem ad modum scriptum sit: Et insufflauit deus in faciem eius flatum uitae et factus est homo in animam uiuam. dictum est autem etiam de animalibus: Producat terra animam uiuam. intellegitur ergo corpus animale dici simile ceteris animalibus propter mortis
Abbreviated transcription (Latin):
Ninciam uenit ad illud: quod communiter hab&
omnis caro. quae aduitam resurgit aeternam :
fas est putare. melius corpora nr̃a resurrectura
quam xp̃i : Cum de illo sit propositum &xemplum
quod sideliter intendere. & per eius gratiam spera¬
si nrm̃ in in corruptione resurrecturum promittitur :
nec potuit illud sinegloria sinr̃m resurget ingloria :
quae autem gloria . ubi adhuc corruptio: Nimis itaq:
ab surdum est ut credamus illud corpus : & in infirmita¬
te seminatum eẽ id est mortificatum : & inin firmitate
resurr& isse : cum corpus nr̃m. seminetur in infir¬
mitate. surgat inuirtute : & dicat idem apłs dexp̃o
dĩ. Nuis uerotam absurde sapiat. ut credat illud¬
qun corpus animale seminatum. animale resus cita¬
tum. Sinrm̃ seminatur animale. surget spiritale :
Constat itaq: neque ullo modo dubitandum est.
corpus xp̃i. quod lic& corruptionem putredinis in
sepulchro non uiderit : Vnde scriptum est: Nec dabis

Expanded text:
Hine iam uenit ad illud, quod communiter habet Hine iam uenit ad illud, quod communiter habet omnis caro, quae ad uitam resurgit aeternam, fas est putare melius corpora nostra resurrectura quam Christi, cum de illo sit propositum exemplum, quod fideliter intendere et per eius gratiam sperasi nostrum in incorruptione resurrecturum promittitur, nec potuit illud sine gloria, si nostrum resurget in gloria: quae autem gloria, ubi adhuc corruptio? nimis itaque absurdum est, ut credamus illud corpus et in infirmitate seminatum esse, id est mortificatum et in infirmitate resurrexisse, cum corpus nostrum seminetur in infirmitate, resurgat in uirtute et dicat idem apostolus dedei. quis uero tam absurde sapiat, ut credat illud corpus animale seminatum, animale resuscitatum, si nostrum seminatur animale, surget spiritale? Constat itaque neque ullo modo dubitandum est corpus Christi, quod, licet corruptionem putredinis in sepulcro non uiderit, unde scriptum est: Nec dabis
Abbreviated transcription (Latin):
erat in hominis corpore: Iamuero quod adiungit.
ad differentiã ꝑtin& resurgentium : propter hoc di¬
uersas glorias fidelium atq scõrum: non omnis inquĩd
caro eadem caro: alia quidem hominum. alia autem
caro pecorum. alia uolucrum. alia piscium : & cor
pora caelestia. & corpora terrestia. Sed alia est
caelestium gloria: & alia terrestrium: ⁊aliagła
solis & aliagła lunae & alia gła stellarum: Stella
enim abstella differt ingła : sic & resurrectio mor¬
tuorum : In his omnib: iste sensus est: sigenera carnis
cum sint cuncta mortalia. differunt tamen interse
prodiuersitatib: animantium : It si corpora cum sint
omnia uisibilia differunt᷑ prodiuersitatib: locorum :
Vnde alia est caelestium gloria. alia terrestrium : Et si
in locis sublimibus cum sint cuncta caelestia. differunt
&iam ipsȩ claritates luminum : Non mirum est. quod
in resurrectionem mortuorum distabit gła meritorũ :

Expanded text:
erat in hominis corpore. lam uero, quod adiungit, erat in hominis corpore. lam uero, quod adiungit, ad differentiam pertinet resurgentium propter diuersas glorias fidelium atque sanctorum. non omnis, inquit, caro eadem caro, alia quidem hominum alia autem caro pecorum alia uolucrum alia piscium. et cpora caelestia, et corpora terrestria: alia quidem caelestium gloria, alia autem terrestrium : alia gloria solis, alia gloria lunae, et alia gloria stellarum: stella enim ab stella differt in gloria. sic et resurrectio mortuorum. in his omnibus iste sensus est: si genera carnis, cum sint cuncta mortalia, differunt tamen inter se pro diuersitatibus animantium et si corpora, cum sint omnia uisibilia, differunt tamen pro diuersitatibus locorum, unde alia est caelestium gloria alia terrestrium, et si in locis sublimibus, cum sint cuncta caelestia, differunt etiam ipsa claritatibus luminum, non mirum est, quod in resurrectione mortuorum distabit gloria meritorum.
Abbreviated transcription (Latin):
quiare surrectio mortuorum non est. xp̃i resur¬
rectione praemissa in &emplum: inter c&era
qua eibi disseruit : Intulit sibi quaestionem atq
ait : Sed dic& aliquis: quo modo resurgent mortui.
quo aut̃ corpore uenientꝰ: id est quali corpore :
Ddeinde adibens documenta seminum: stulte inquit.
tu quod seminas non uiuificatur nisi moriatur: Et quod
seminas . non corpus quod futurum est seminas. sed
nudum granum fere tritici. aut alicuius c&erorum :
ds̃ autem illidat corpus quomodo uoluerit: & uni¬
cuiq seminum proprium corpus : secundum hocergo
dixerat non corpus quod futurum est seminas :
neque enim. non triticum erit &tritco: sed quia
nemo seminat herbam uł stipulam. & multi plicia
in palea tegimenta granorumꝰ. cum quib: tamen semina
& surgunt. Ideo ait sed nudum granum, hinc uolens
hostendere quia sids̃ potest addere quod nonerat
innudo semine: multo magis potest reparare quod

Expanded text:
quia resurrectio mortuorum non est, Christi resurquia resurrectio mortuorum non est, Christi resurrectione praemissa in exemplum inter cetera, quae ibi disseruit, intulit sibi quaestionem atque ait: Sed dicet aliquis: \'Quo modo resurgent mortui? quo autem corpore uenient?\' id est quali corpore. deinde adhibens documenta seminum: Stulte, inquit, tu quod seminas, non uiuifiseminas, non corpus quod futurum est seminas, sed nudum granum fere tritici, aut alicujus caeterorum; us autem dat illi corpus quomodo voluerit, et unicuique seminum propriudixerat: Non corpus, quod futurum est, seminas. neque enim non triticum erit ex tritico; sed, quia nemo seminat herbam uel stipulam et multiplicia in palea tegimenta granorum, cum quibus tamen semina exsurgunt, ideo ait: Sed nudum granum hinc uolens ostendere, quia, si deus potest addere, quod non erat in nudo semine, multo magis potest reparare, quod
Abbreviated transcription (Latin):
& sanguinis intelligantur : Verum quia non de operibus
sed de modo resurrectionis loquebatur a postolus.
& eam quȩstionem disputando uersabat: melius eo
loco intelligitur caro & sanguis: pro corruptione
carnis & sanguinis posita: Si enim nomen carnis
significat operationem : quur non signific& &iam
corruptionẽ : Sicut dictum est. omnis caro foenũ:
nam & hichpsa corruptibilitas significata est:
sequitur enim. & omnis honor carnis nonut flos
foeni: faenum aruit. flos decidit: num quidnam
hoc &iam illi carni comp&it. dequa dictum est.
palpate &uidete. qui a sp̃s ossa & carnem non hab&.
sicut me uid&is habere : nam quomodo arescat
aut decidat : cum scriptum sit. quod xp̃s surgens
amortuis i amnon moritur. & morei ultra non domi¬
n&urꝰ pro inde : ipsam a postolicam sententiam
desuꝑ inspice totamq: considera : scum resurrectio¬
nem mortuorum ꝑsuadere uell& eis. qui dicebant

Expanded text:
et sanguinis intellegantur; uerum, quia non de operibus et sanguinis intellegantur; uerum, quia non de operibus sed de modo resurrectionis loquebatur apostolus et eam quaestionem disputando uersabat, melius eo loco intellegitur caro et sanguis pro corruptione camis et sanguinis posita. si enim nomen carnis significat operationem. cur non significet etiam corruptionem, sicut dictum est: Omnis caro faenum? nam et hic ipsa corruptibilitas significata est; sequitur enim: Et omnis honor carnis ut flos faeni: faenum aruit. flos decidit. numquidnam hoc etiam illi carni competit, de qua dictum est: Palpate et uidete. quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere? nam quo modo arescat aut decidat, cum scriptum sit, quod Christus surgens a mortuis iam non moriatur et mors ei ultra non dominetur? Proinde ipsam apostolicam sententiam desuper inspice totamque considera. cum resurrectionem mortuorum persuadere uellet eis, qui dicebant,
Abbreviated transcription (Latin):
tione intelligitur : multo est mirabilius : simulenim
& hominum corpora non urebat ne poss& nocere
Et ligna fornacis urebat ut poss& ardere : Sed qui etiam
ista non credunt : nimium dediuina potestate diffidunt
neccum eis uel ad eos nunc sermo nobis est : Qui autem
ista credunt : ex his &iam illa ut cumq coniciant quae
fideliter quaerunt: ual& igitur diuina potentia.
deista uisibiliãq: tractabili natura corporum : quib:¬
dam manentib: auferre quas uoluerit qualitates:
acꝑhoc ual& &iam membra mortalia. formae linia¬
mentis manentib: corruptione uero mortalitatis
emortua : stabiliuigore firmare : ut absit labes. ad sit
efficies: ad sit motio. absit fatigatio: ad sit uescendi
potesttes absit esuriendi necessitas : Quod ergo legitur
apud apłm. caro & sanguis regnum dĩ non possidebunt:
soluitur quidem quaestio. &iam isto modo quen tu com¬
memorasti: ut carnis & sanguinis nomine. opera carnis

Expanded text:
tione intellegitur, multo est mirabilius; simul enim tione intellegitur, multo est mirabilius; simul enim et hominum corpora non urebat, ne posset nocere, et ligna fornacis urebat. ut posset ardere. sed qui etiam ista non credunt, nimium de diuina potestate diffidunt nec cum eis uel ad eos nunc sermo nobis est; qui autem ista credunt, ex his etiam illa utcumque coniciant, quae fideliter quaerunt. ualet igitur diuina potentia de ista uisibili atque tractabili natura corporum quibusdam manentibus auferre, quas uoluerit, qualitates ac per hoc ualet etiam membra mortalia formae liniamentis manentibus corruptione uero mortalitatis emortua stabili uigore firmare, ut absit labes, adsit effigies, adsit motio, absit fatigatio, adsit uescendi potestas. absit; esuriendi necessitas Quod ergo legitur apud apostolum: Caro et san gu is regnum dei non possidebunt, soluitur quidem quaestio etiam isto modo, quem tu commemorasti, ut carnis et sanguinis nomine opera carnis
Abbreviated transcription (Latin):
fidei sanitatem castitatemq: corrumpat : &x consuetudine
rerum ex ꝑtarum : in ex ꝑta opera diuina. infirmitas
m&itur humana: & actules egarrire arbitratur :
cum dicit: Si caro est & sanguis est. Sisanguis. & cȩteri¬
humores : Si c&eri humores. ergo & corruptio : Eomodo
dicer& :si flamma est. & ard& si ard& &urit : siurit:
Ergo uirorum trium infornacem ignis ab impio rege
missorum corpora incendit: Si autem hoc intribus uiris
miraculum factum eẽ nondubitat : quis quis dediuinis
operib recte sapit: quer noncredatur qui fecit illa
corpora non posse igne corrumpi. fecisse illud corpus
necigne nec fame nec morbo nec senio nec ulla
uialia. quasol& humanacorpora labefacta recor¬
ruptio : quod siquis quam dicit non carni trium uiro¬
rum illorum additam contraignem in corruptionem:
Sed ipsi igni d& ractam corrum pendi facultatem : quid
ueremur ne carnem facere nequiuerit non posse cor

Expanded text:
fidei sanitatem castitatemque corrumpat. Ex consuetudine fidei sanitatem castitatemque corrumpat. Ex consuetudine rerum expertarum inexperta opera diuina infirmitas metitur humana et acutule sese garrire arbitratur, Quam. dicit: si caro est, et sanguis est; si sanguis esthumores; si caeteri humores, ergo et corruptio. Eo modo diceret: Si flamma est, et ardet; si ardet, et urit; si urit, ergo virorum trium in fornacem ignis ab impio rege missorum corpora incendit. Si autem hoc in tribus viris miraculum factum esse non dubitat quisquis de divinis operibus recte sapit; cur non credatur qui fecit illa corpora non posse igne corrumpi, fecisse illud corpus umpi igne, nec fame, nec morbo, nec senio, nec ulla vi alia qua solet humana corpora labefactare corruptio? Quod si quisquam dicit, non carni trium illorum virorum additam contra ignem incorruptsed ipsi igni detractam corrumpendi facultatem, quid ueremur, ne carnem facere nequiuerit non posse corr
Abbreviated transcription (Latin):
uidebant non corpus sed spm̃ eẽ putanibus : Vid&e
manus meas & pedes: palpate &uidete. quia sp̃s ossa
& carnem non habet: sicut me uid&is habere :
sic eorum cum ess& interra. contrectatus est manib::
Siceorum est cumir& incaelum: deductus aspectibus:
Ibi angelica uox sonuit: Sicueniet quemadmodũ
eum uid&is euntem in caelum: fides ad sit. & nulla
quaestio remanebit: nisi forte desanguine requiren¬
dum est : quia cum dixis set palpate & uidete quia sp̃s
ossa & carnem non habet : non addidit sanguinem
nonergo &nos ad damus inquirere quod ille non ad¬
didit dicere & de compendio siplac& finitasit questio
fortassis enim accepta occasione sanguinis : Vrg ebit
nos molestior perscrutator. & dic& : Si sanguis quur
& nonpituita : quurnon & fel flauum & fel nigrum:
quibus quattuor umorib: naturam carnis temperari
&iam medicinȩ disciplina testatur: Sed quod lib&
quisq addat corruptionem addere caueat. nesuae

Expanded text:
uidebant, non corpus sed spiritum esse putantibus: Videte uidebant, non corpus sed spiritum esse putantibus: Videte manus meas et pedes; palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere. sic eorum, cum esset in tesic eorum est, cum iret in caelum, deductus aspectibus. ibi uox angelica sonuit: sic ueniet, quemadmodum uidistis eum euntem in caelum. fides adsit, et nulla quaestio remanebit. Nisi forte de sanguine requirendum est, quia, cum dixisset: palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, non addidit: sanguinem. 11-on ergo et nos addamus inquirere quod ille non addidit dicere et de compendio, si» placet, finita sit quaestio. fortassis enim accepta occasione sanguinis urguebit nos molestior perscrutator et dicit: si sanguis, cur non et pituita, cur non et fel flauum et fel nigrum, quibus quattuor humoribus naturam carnis temperari etiam medicinae disciplina testatur? sed quodlibet quisque addat, corruptionem addere caueat, ne suae
Abbreviated transcription (Latin):
deam sicut dño adiuuante potuero : quae prȩter
epistulam in alia cartula. a me quaerenda misisti
quaeris utrum nunc corpus dñi ossa & sanguinem.
habeat: aut reliqua carnis liniamenta : quidsi ad deres.
utrum &iam uestimenta : nonne augeretur ⁊ questio
qua causa : nisi quia ea quae in usu uitae huius nrãe
corruptibilia nouimus : sine corruptione cogitare uix
possumus: cum diuinorum miraculorum quaedam
documenta iamdata sint : & quib: liceat coniectare
maiora: Namsiuestis is rahelitarum pertot annos in hȩ¬
remo sine tritura esse potuit: simorticina pellis cal¬
ciamentorum tam diu sine labe durauit: Potest utiq:
ds̃ quorum lib& corporum. perquantum uoluerit tem¬
pus : in corruptam protendere qualitatem : ego per¬
inde dñi corpus in caelo eẽ credo. uterat quando as¬
cendit in caelum: Dixerat aut̃ discipulis ut in eu angelio
legimus : desua resurrectione dubitantib: & illuo quod

Expanded text:
deam, sicut domino adiuuante potuero, quae praeter deam, sicut domino adiuuante potuero, quae praeter epistulam in alia chartula a me quaerenda misisti. Quahabeat aut reliqua carnis liniamenta. Quid, si adderes, utrum etiam uestimenta, nonne augeretur quaestio? qua causa, nisi quia ea quae in usu uitae huius nostrae corruptibilia nouimus, sine corrpossumus, cum diuinorum miraculorum quaedam documenta iam data sint, ex quibus liceat coniectare maiora? nam si uestis Israhelitarum per tot annos in heremo sine tritura esse potuit, si morticina pellis calciamentorum tam diu sine labe durauit, potest utique deus quorumlibet corporum, per quantum uoluerit tempus, incorruptam protendere qualitatem. ego proinde domini corpus ita in caelo esse credo, ut erat, quando ascendit in caelum. dixerat autem discipulis, ut in euangelio legimus, de sua resurrectione dubitantibus et illud, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo fratri consentio. Agustinus quantum
ad oculos atunet corporales quos dam uidemus
nec nouimus quorum a nobis uita studiaq: nesciuntur.
quosdam nouimus nec uidemus quorum nobis caritas
& affectus in notuit. Inquib: &te annumeramus.
&ideo temagis uidere desideramus ut in hissis quos
&uidemus & nouimus nam illi qui ignoti nr̃is oculis
ingeruntur : non solum desiderabiles non sunt. sed uex
tolerabiles sunt nisi aliquib: signis pulchritudo in his
hominis interioris appareat : quorum aut̃ sicut tuus nob
prius animus intelligendo quam uidendo corpus appa¬
ruit : Iam quidem nouimus eos. sedideo &iam uidere
desideramus: ut per illico quod conspicitur oculis nsilto
uicundius & familiarius. eoquem iam nouimus amiꝗ
interiore perfruamur . uerum & hoc dete nobis ds̃
fortasse don abit qui etioribus & tranquillioribus.
sicut optamus reb humanis: ut id honeste caritatis sit
potius quam moleste necessitatis : nunc ad ea respon¬

Expanded text:
ILECTISSIMO FRATRI CONSENTIO AUGUSTINUS. Quantum ad oculos adtinet corporales, quosdam uidemus nec nouimus, quorum a nobis uita studiaque nesciuntur; quosdam nouimus nec uidemus, quorum nobis cantu et affectus innotuit, in quibus et te adnumeramus; et ideo te magis uidere desideramus, ut in his sis, quos et uidemus et nouimus. nam illi. qui ignoti nostris oculis ingeruntur, non solum desiderabiles non sunt. sed uix tolerabiles sunt, nisi aliquibus signis pulchritudo in eis hominis interioris appareat. quorum autem sicut tuus nobis prius animus intellegendo quam uidendo corpus apparuit, iam quidem nouimus eos, sed ideo etiam uidere desideramus, ut per illud, quod conspicitur oculis, multo iucundius et familiarius eo, quem iam nouimus, amico interiore perfruamur. uerum et hoc de te nobis deus fortasse donabit quietioribus et tranquillioribus. sicut optamus, rebus humanis, ut id honestae caritatis sit potius quam molestae necessitatis. nunc ad ea respon
Abbreviated transcription (Latin):
& aduersus ea nos firmos esse debere praemonuit.
Contra hominum maledica uani loquia. suspitiones que
temerarias. corde xp̃i anissimo cogitetis. breuiteritaq
dico caritatiurãe bonifatium presbiterum innullo crimine
apudme fuisse detentum. Nequa quam mede illotale

Expanded text:
et aduersus ea nos firmos esse debere praemonuit, et aduersus ea nos firmos esse debere praemonuit, contra hominum maledica uaniloquia suspicionesque temerarias corde Christianissimo cogitetis. Breuiter itaque dico caritati uestrae Bonifatium presbyterum in nullo crimine apud me fuisse detectum, nequaquam me de illo tale
Abbreviated transcription (Latin):
onmiror satancn fidelium animos ꝑturbantem : Cui ressistunt
permanentes inspe promissorum dĩ quifallere non potest.
Quinon solum nobis in secredentib: & sperantib: & in eius caritate
usq: infinem perseuerantib: polliceri praemia ae terna
dignatus est : uerum &iam temporadia scandicla non de futura
praedixit. quibus fidem nr̃am xerceri & probari oporter&
Ait enim qm̃ habundabit iniquitas refrigescit carias multorũ:
Sed continuo subiecit qui autem perseuerauerit usque in finem
hic scluus erit : quidergo mirum si homines seruidĩ d&rahunt
& quia eorum uitam peruertere nom possunt. famam decolorare
conaentur cum ipsum dm̃ & dnm̃ eorum cotidie blas phemare
non cessent. cum eis disciplic& quicquid contra eorum uoluntatẽ
iusto & occulto iudicio facit: unde exortor prudentiã urãm
domini dilectissimi meritoq: honorandi fratres. ut scrip¬
turam dĩ qui nobis haec omnia futura pronunciauit

Expanded text:
on miror satanan fidelium animos perturbantem. cui resistite on miror satanan fidelium animos perturbantem. cui resistite permanentes in spe promissorum dei, qui fallere non potest, qui non solum nobis in se credentibus et sperantibus et in eius caritate usque in finem perseuerantibus polliceri praemia aeterna dignatus est, uerum etiam temporalia scandala non defutura praedixit, quibus fidem nostram exerceri et probari oporteret; ait enim: Quoniam abundauit iniquitas, refrigescet caritas multorum; sed continuo subiecit: Qui autem perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit. quid ergo mirum, si homines seruis dei detrahunt et, quia eorum uitam peruertere non possunt, famam decolorare conantur, cum ipsum deum et dominum eorum cotidie blasphemare non cessent, cum eis displicet, quicquid contra eorum uoluntatem iusto et occulto iudicio facit? unde exhortor prudentiam uestram, domini dilectissimi meritoque honorandi fratres, ut scripturam dei, qui nobis haec omnia futura praenuntiauit
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est. introduceos nondictum est compelle. itacsignificu¬
ta sunt ecđẽ primordia ad huc crescentis. ut essent uires &iã
compellendi proinde quic oportebatei : iam uirib: & magni¬
tudinero borata. &iam compelli homines ad coniuiuium
salutis a &ernȩ posteaquam dictum est. factum est quo diussisti
& adhucest locus Exi inquit inuics & saepes & canpelle intrare
qua propter siambulc cr&is qui&i ex trahoc conininum scãẽ unitats
ecđđȩ Taniquum inuiis uos inuemiremus. Nuncuerd quia ꝑmultio
mala & sȩuac quae in nr̃os commitotis tamquam spins & asperitate
pleniestis : Vos tiorquam in sepib: inuenimus & intrare conpellimus
qui conpellitur quo non uult cogitur. Sed cum intrauerit iamuolens
pascitur : cohibe ittq iaminiquum. &impacatũ animũ. ut in uera
ominis dilectissimis meritoq: honorandas fratribus
felici & hilicrino augustimus indño salutem

Expanded text:
dictum est: Introduc eos, non dictum est \'compelle,\' ita significadictum est: Introduc eos, non dictum est \'compelle,\' ita significata sunt ecclesiae primordia adhuc crescentis, ut essent uires etiam compellendi. proinde, quia oportebat eius iam uiribus et magnitudine roborata etiam compelli homines ad conuiuium salutis aeternae, posteaquam dictum est: Factum est, quod iussisti, et adhuc est locus, exi, inquit, in uias et saepes et compelle intrare. quapropter, si ambularetis quieti extra hoc conuiuium sanctae unitatis ecclesiae, tamquam in uiis uos inueniremus; nunc uero, quia per multa mala et saeua, quae in nostros committitis, tamquam spinis et asperitate pleni estis, uos tamquam in saepibus inuenimus et intrare compellimus. qui compellitur. quo non uult, cogitur, sed, cum intrauerit, iam uolens pascitur. cohibe itaque iam iniquum et inpacatum animum, ut in uera OMINIS DILECTISSIMIS MERITOQVE HONORANDIS FRATRIBUS FELICI ET HILARINO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM.
Abbreviated transcription (Latin):
atq: impiȩ discessioni fuisse ꝑmissos c&erisq: duo decim quire¬
manserant fuisse responsum, Numquid & uos uults ire:
& nonacctendis quiatunc primum ecclesice nouello germine pullu¬
labat: nondumque in eacfuerat compl&a illa proph&ia
& adorbunt eum om̃s regesterrȩ. omnes gentes seruient illi :
quodutiq quanto mugis impl&ur tanto maiore utitur ecclesao
potestate ut non solum inuit& sed &icm cogat adbonum. hoc tunc
dñs significare uolebat . quiquamuis haber& magnam potestutẽ
prius tamen elegit cominendcre humilitatem ⁊ hoc &inillie conuiuu
similitudine satis euidenter ostendit: ubimisit adinuitactos & uenise
noluerunt. Et ait seruo &x implateces &uicos ciuitatis. & paupe¬
res & debiles & cȩcos & claudos introduchuc. & ad huc locus est:¬
Etait dñs seruo &xiinuics & sepes & compelle intrare utimpleatur
domus mece: Videnunc quem ad modum dehis qui prius uenerunt

Expanded text:
atque impiae discessioni permissi sunt, caeterisque duodecim qui reatque impiae discessioni permissi sunt, caeterisque duodecim qui remaet non adtendis, quia tunc primum ecclesia nouello germine pullulabat nondumque in ea fuerat completa illa prophetia: Et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient illi, quod utique quanto magis impletur, tanto maiore utitur ecclesia potestate, ut non solum inuitet, sed etiam cogat ad bonum. hoc tunc dominus significare uolebat, qui quamuis haberet magnam potestatem, prius tamen elegit commendare humilitatem. hoc et in illa conuiuii similitudine satis euidenter ostendit, ubi misit ad inuitatos et uenire noluerunt; et ait seruo: Exi in plateas et uicos ciuitatis et pauperes et debiles et caecos et claudos introduc huc. et ait et ait dominus seruo: Exi in uias et saepes et compelle intrare, ut impleatur domus mea. uide nunc, quem ad modum de his, qui prius uenerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝑsona ꝑsonȩ praeuidicut : Reiterentur in cacusu primiani
cum autem hoc dixerunt immunem
fecerunt ecclesiam
catholicam sicut nos asserebamus
acausa caeciliam.
sede&era lege. e&eri discute. uide utrum in ipsum caecilianũ
decuius persona praeiudicare conaebaentur ecłȩ. aliquid mali
probare potuerint : Vid eutrum non potius &icm proillo
multac egerint & plurib: lectionib: quas contrase protulerunt
& reciticuerunt cacusum e: bonim omnino firmauerunt
Lege istic uellegantur tbi. considerio omnia retracta diligent̃.¬
unitate in fraterna caritate gaudere: : An prone faria dissen¬
sione prodonati parte prosa crilega diuisione importunitatem
nraẽ circate dilectionis diutius sustinere, At̾tendis enim
& sepe rep&is sicut ccudio quod in euaengelio scriptum est.
recessisse ad nõ septuccginta discipulos & arbitriosuo malȩ

Expanded text:
nec persona personae praeiudicat\'. rei tenerentur in causa Primiani; nec persona personae praeiudicat\'. rei tenerentur in causa Primiani; cum autem hoc dixerunt. immunem fecerunt ecclesiam catholicam, sicut nos asserebamus, a causa Caeciliani. 9. Sed caetera lege, caetera discute. Vide utrum in ipsum Caecilianum, de cujus persona praejudicare conabantur Ecclesiae, aliquid mali probare potuerint. Vide utrum non potius etiam pro illo multa egerint, et pluribus lectionibus, quas contra se protulerunt et recitauerunt, causam eius bonam omnino firmauerint. lege ista uel legantur tibi. considera omnia, retracta diligenter etiae catholicae unitate, in fraterna caritate gaudere an pro nefaria dissensione, pro Donati parte, pro sacrilega diuisione importunitatem nostrae circa te dilectionis diutius sustinere. Adtendis enim et saepe repetis, sicut audio, quod in euangelio scriptum est recessisse a domino septuaginta discipulos et ar
Abbreviated transcription (Latin):
donati mutu gennensis presbiteri quanto minus non deb&
praeiudicare caeciliani persona. &iam sumncli aliquid in illo
ess& inuentum un iuersae unitate xp̃i : quae non inunam uillũ
mutugennã concluditur : Sed toto terrarum orbe diffunditur.
sed eccefacimus quod uoluisti: sic tecum agimus ac si non dixerint
ur̃i neccacusa causae. nec persona ꝑsonae praeuidicat:
tuinueni quid illic dicere debuerint cumeis obiecti ess& causa
& persona primiani quid amnatores suos & damnacuit
cum c&eris & damnactos acd& estictos in suo rursus honore
suscepit baptismum quem mortui dederant. quia deipsis in illa
praeclara sententia dictumerat. quod mortuorum funerib:
plenasint litora : agnoscere potius & accepticre quam & iu¬
flare & rescindere mcluit : totumq: dissoluit quod ma le
intellegentes dicere sol&is: quia qui baptizatur a mortuo
quidei prodẽ lauacrum ei: Siergo nondicerent nec causa causȩ

Expanded text:
Donati Mutugennensis presbyteri, quanto minus non debet Donati Mutugennensis presbyteri, quanto minus non debet praeiudicare Caeciliani persona, etiamsi mali aliquid in illo esset inuentum, uniuersae unitati Christi, quae non in una uilla Mutugenna concluditur, sed toto terrarum orbe diffunditur! Sed ecce facimus, quod uoluisti; sic tecum agimus, ac si non dixerint uestri: Nec causa causae nec persona personae praeiudicat\\ tu inueni, quid illic dicere debuerint, cum eis obiecta esset causa et persona Primiani, qui damnatores suos et damnauit cum ceteris et damnatos ac detestatos in suo rursus honore suscepit et baptismum, quem mortui dederant. quia de ipsis in illa praeclara sententia dictum erat. quod mortuorum funeribus plena sint litora, agnoscere potius et acceptare quam exsufflare et rescindere maluit totumque dissoluit, quod male intellegentes dicere soletis, quia qui baptizatur a mortuo, quid ei prodest lauacrum eius? si ergo non dicerent: \'Nec causa causae
Abbreviated transcription (Latin):
dissentione ordinatissime conferremus gesta conscripta sunt
nrãe &iam subscriptiones tenentur : lege uel patere ut tibi
legatur & tumc elige quod uolueris: audiui quod dixeris posr&e
nobiscum deipsis gestis aliquid agere. siomittamus uerba
epis coporum uestrorum ubi dixerunt neccccusa causae.
nec persona personae pracuidicat: haec uerbauis omittã
ubi pereos nescientes uernas ipsa locutaest: Sedtu dictu
ipsum facillime probamus: Sienim ep̃i urĩ electi ab uniuersa
parte donati qui cauisam omnium sustinent. & si quidegissent
gratum & acceptum. c&eri haberent : Tamen in eo quod illos
timere & non recte dexisse arbitraris nonuis uttibi praeidicet
Verum ergo dixerunt quia necccusa cacusae nec persona ꝑsonȩ
praeiudicat. & ibi debes agnoscere. quia si personatot episcopoꝵ
tuorum in illis septem constitutorum. nonuis ut predic& ꝑsonȩ

Expanded text:
dissensione ordinatissime conferremus. gesta conscripta sunt, dissensione ordinatissime conferremus. gesta conscripta sunt, nostrae etiam subscriptiones tenentur. lege uel patere. ut tibi legatur, et tunc elige, quod uolueris. audiui, quod dixeris posse te nobiscum de ipsis gestis aliquid agere, si omittamus uerba episcoporum uestrorum, ubi dixerunt: \'Nec causa causae nec persona personae praeiudicat\'. haec uerba uis omittamus, ubi per eos nescientes ueritas ipsa locuta est. sed tu dicturipsum facillime probamus. si enim episcopi uestri electi ab uniuersa parte Donati, qui causam omnium sustinerent et, si quid egissent, gratum et acceptum ceteri haberent, tamen in eo, quod illos temere et non recte dixisse arbitraris, non uis ut tibi praeiudicent, uerum ergo dixerunt, quia <nec causa causae nec persona personae praeiudicat\'. et ibi debes agnoscere, quia, si persona tot episcoporum tuorum in illis septem constitutorum non uis ut praeiudicet personae
Abbreviated transcription (Latin):
non habeam. nihilmihi prodest: ad istam caritatem uocaris :
ad istam caritatem ꝑtinere nonsineris: & putaestibi aliquid
prodess& site ipse praccipites in interitum : cum tibinihil
prod ess&. &iam si alterte occider& caritatis in imicum :
foris autem ab ecđa constitutus. & separatus acmmpage unita¬
tis & uinculo caritactis. a &erno supplicio punireris : Etiã¬
si proxp̃i nomine uiuus incendereris: hoc est enim quodait
apłs: & sitradidero corpus meum utaerdeam. caritatem aut̃
non habeam nihilmihi prode : Reuocaergo animum
ad sanam considerationem. & sobriam cogitationẽ. attende
diligenter utrum aderrorem & impi& atem uocaris.
& patere proueritate quas lib& molestics: Si autem tupo¬
tius inerrore adq: impi&ate uersaris. quo aut̃ uocaris.
ibiest ueritas & pi&as quia ibi xpãcna unitaes & scĩ sp̃s
qu ieconuentu dertaginem ueniremus atq: internos de ipsu

Expanded text:
non habeam, nihil mihi prodest. ad istam caritatem uocaris, non habeam, nihil mihi prodest. ad istam caritatem uocaris, ab ista caritate perire non sineris et putas tibi aliquid prodesse, si te « ipse praecipites in interitum, cum tibi nihil prodesset, etiamsi alter te occideret caritatis inimicum. foris autem ab ecclesia constitutus et separatus a compage unitatis et uinculo caritatis aeterno supplicio punireris. etiamsi pro Christi nomine uiuus incendereris. hoc est enim. quod ait apostolus: Et si tradidero corpus meum. ut ardeam, caritatem autem non habeam. nihil mihi prodest. reuoca ergo animum ad sanam considerationem et sobriam cogitationem; adtende diligenter, utrum ad errorem et impietatem uoceris, et patere pro ueritate quaslibet molestias. si autem tu potius in errore atque in impietate uersaris, quo autem uocaris, ibi est ueritas et pietas, quia ibi Christiana unitas et sancti spiritus que conuentu Carthaginem ueniremus atque inter nos de ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo uid&ur tibi &icm hoc interbona numerasse. ut sibi
quisq: inferat mortem : Sed cttende diligenter & cognosce
quemadmodum dicat scriptura. quod tradat quisq suum
corpus ut ardeat: non utiq: ut ipsese in ignem mittat.
quando ꝑ sequentem patitur inimicum: sed quando e ꝓponit᷑.
ut aut mali aliquid faciat. aut macli aliquid patiatur. eligat
non facere mali quam nom patimala : atq utec corpussuum
tradat in potestatem interfectoris : sicut tres illi uiri fecer̃
qui auream statuam cogebantur ad orare : & nisi facerent.
minabatur eis ille qui cogebat caminum ignis ardentẽ :
Idolum adorare noluerunt. non ipsise in ignem miserunt:
& tamen &icm deillis scriptum est. quod tradiderunt
corpora suac. ut neq seruirent neque ad orarent ullum dm̃
seddm̃ suum: Ecce quomodo dexit apłs. si tradidero corpus
meum ut ardeam: quod autem sequitur uide : sicaritatem

Expanded text:
ideo uidetur tibi etiam hoc inter bona numerasse, ut sibi ideo uidetur tibi etiam hoc inter bona numerasse, ut sibi quisque inferat mortem. sed adtende diligenter et cognosce, quem ad modum dicat scriptura, quod tradat quisque suum corpus, ut ardeat, non utique, ut ipse se in ignem mittat, quando persequentem patitur inimicum. sed, quando ei proponitur, ut aut mali aliquid faciat aut mali aliquid patiatur, eligat non facere mala quam non pati mala atque ita corpus suum tradat in potestatem interfectoris, sicut tres illi uiri fecerunt, qui auream statuam cogebantur adorare et, nisi facerent, minabatur eis ille, qui cogebat. caminum ignis ardentem. idolum adorare noluerunt, non ipsi se in ignem miserunt et tamen etiam de illis scriptum est. quod tradiderunt corpora sua, ut neque seruirent neque adorarent ullum deum sed deum suum. ecce quo modo dixit apostolus: Si tradidero corpus meum, ut ardeam. Quod autem sequitur, uide: Si caritatem
Abbreviated transcription (Latin):
quam tibi tuipse inferre uoluisti. non solum ad tempus. sed
&iam in a &ernum morereris qua & sinon ad salutem non di
ecđace pacem non adxp̃i corporis unuatem non ad scam̃
& indiuiducm caritatem : Sed ad malac aliqua cogereris:
nectibi sic ipse mortem inferre debuisti : considera scripturas
diuinas & discute quantum potes. & uide utrum hoc fecerit
aliquis aliquando iustorum aque fidelium cumabeis tanta
mcela perpessi sint quos ad a&ernum interitum non aduitã
a &ernam quod tu compelleris adigebant : Audiui quod dixeris
a postolum paulum significcesse hocfieri debere. ubiait:
Et sitradidero corpus meum utardeam: quie uidelic& omniae
bona dicebant quaesine caritate nihil prosunt: sicut sunt
linguȩ hominum & angelorum. & omnia sa cramenta
& omnis scientia & omnis proph&ia. & omnis fides itao
ut montes trans ferantur & rerum succrum distributio pauprib

Expanded text:
quam tibi tu ipse inferre uoluisti, non solum ad tempus sed quam tibi tu ipse inferre uoluisti, non solum ad tempus sed etiam in aeternum morereris, quia, etsi non ad salutem, non ad ecclesiae pacem, non ad Christi corporis unitatem, non ad sanctam et indiuiduam caritatem sed ad mala aliqua cogereris, nec sic tibi ipse mortem inferre debuisti. Considera scripturas diuinas et discute, quantum potes, et uide, utrum hoc fecerit aliquis aliquando iustorum atque fidelium, cum ab eis tanta mala perpessi sint, qui eos ad aeternum interitum non ad uitam aeternam, quo tu compelleris, adigebant. audiui, quod dixeris apostolum Paulum significasse hoc fieri debere, ubi ait: Et si tradidero corpus meum, ut ardeam. quia uidelicet omnia bona dicebat, quae sine caritate nihil prosunt, sicut sunt linguae hominum et angelorum et omnia sacramenta et omnis scientia et omnis prophetia et omnis fides ita, ut montes transferantur, et rerum suarum distributio pauperibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Nonideo uobis displiceamus quia reuocamus errantes. & quae¬
rimus ꝑditos: melius enim facimus uoluntatem dni monentis.
utuos ad eius ouile redire cogamus. quam consentimus uoluntati
ouium errantium ut perire uos ꝑmittamus : Noliergo iamdicere
quod tecessiduae dicere audio. sic uolo errare. sic uolo perire :
melius enimnos hoc omnino non ꝑmittimus quantum possumus:
modo quod te in puteum ut moreris misisti. utiq libera uoluntate
uoluntati per¬
mitterent & nonte deilla morte libera¬
rent. quis eos
non merito cul par&: quis non impios¬
nõn recte iudicir&. & tamen tute uolens in aquam misisti
ut moreris illi tenolentem decoqua leuauerunt nen morereris
Tufecisti scđm uoluntatem tuam. sedinꝑniciem tuam illi contra
uoluntictem tuam. sed propter salu tetemtuam. Siergo
salus ista corporalis. sic custodienda est &iamin nolentibus
tionem mors a &erna m&uitur : quam quam in ista morte

Expanded text:
non ideo uobis displiceamus, quia reuocamus errantes et quaenon ideo uobis displiceamus, quia reuocamus errantes et quaerimus perditos; m�lius enim facimus uoluntatem domini monentis. ut uos ad eius ouile redire cogamus, quam consentimus uoluntati ouium errantium, ut perire uos permittamus. noli ergo iam dicere, quod te assidue audio dicere: \'Sic uolo errare. sic uolo perire\'; melius enim nos hoc omnino non permittimus. quantum possumus. Modo quod te in puteum, ut morereris, misisti, utique libera uoluntateuoluntati te permitterent et non te de illa morte liberarent! quia eos non merito culparet? quis non impios recte iudicaret? et tamen tu te uolens in aquam misisti, ut morereris, illi te nolentem de aqua leuauerunt, ne morereris; tu fecisti secundum uoluntatem tuam sed in perniciem tuam, illi contra uoluntatem tuam sed propter salutem tuam. si ergo salus ista corporalis sic custodienda est, ut etiam in nolentibus tione mors aeterna metuitur! quamquam in ista morte,
Abbreviated transcription (Latin):
& ad terram promissionis compellebantur : Si uoluntus mala
semꝑ suae ꝑmittendaẽ libertati : quare paulus non est
ꝑ missus uti pessima uoluntate. quapersequebatur eclesias :¬
Et prostratus est ut excȩcar&ur. & cȩcatus ut mutar&ur:
mutatus ut mitter&ur missus ut qualia fecerat inerrore :
talia proueritate pater&ur : Siuo luntas mala semperisuȩ
ꝑmittendaẽ libertati quare moner&ur pater inscripturis
scis filium durum non solum uerbis corripere sed &iam
latera ei : tundere ut adbonam disciplinam coactus & domitus
dirigatur: Vnde idem dicit tuquidem ꝑcutiscum uirgao animã
autem ei liberabis amorte : Simala uoluntas semꝑ suae
ꝑmittendacest uoluntati. quare corripiuntur neglegentes
pastores . & dicitur eis errantem non reuocastis perditam
non inquisistis: & uos oues xp̃i estis. caracterem dominicum
portictis in sacramento quod accepistis sed errastis & peristis

Expanded text:
et ad terram promissionis compellebantur? si uoluntas mala et ad terram promissionis compellebantur? si uoluntas mala semper suae permittenda est libertati, quare Paulus non est permissus uti pessima uoluntate, qua persequebatur ecclesiam, sed prostratus est, ut excaecaretur, excaecatus, ut mutaretur, mutatus, ut mitteretur, missus, ut, qualia fecerat in errore, talia pro ueritate pateretur? si uoluntas mala semper suae permittenda est libertati, quare monetur pater in scripturis sanctis filium durum non solum uerbis corripere sed etiam latera eius tundere, ut ad bonam disciplinam coactus et domitus dirigatur? unde idem dicit: Tu quidem percutis eum uirga, animam autem eius liberabis a morte. si mala uoluntas semper suae permittenda est libertati. quare corripiuntur neglegentes pastores et dicitur eis: Errantem ouem non reuocastis, perditam non inquisistis? et uos oues Christi estis; characterem dominicum portatis in sacramento, quod accepistis, sed errastis et peristis.