comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
concilium aduersus iħm: &e dicebanł
Quid facimus. quia hic homo mul¬
ta signa facit: Si dimittimꝰ eum sic
om̃s eredent in eum. Causãq sue sol¬
licitudinis quasi rationabilẽ adhi¬
bentes. & uenient inquiunt roma¬
ni. ce tollent nr̃m locum ae gentem.
de femore eius: & pilatum romane
potestatis p̃sidem habebant. At illi
quia sic timuerunt priunã. irruit
suꝑ eos nix: &e duplici contritione cõ¬
triti sunt. Nam ce locum & gentẽ ꝑ¬
did̾unt: ce deleti delibro uiuentium
in terra scripti sunt. B enegͦ ieremie
illos. qui dñm circumded̾unt: ad¬
uersus illud conciliũ malignantiũ
quod obsedit illũ. Dñe om̃s qui te
derelinquunt confundent᷑: receden¬
tes ate in terra scribent᷑. & post pau¬
ca prauã sollicitudinẽ eoꝵ intuets
qua dicunt. uenient romani ce tol¬
lent nr̃m locũ ce gentẽ: paueant in¬
quid illi. &e ñ paueam ego. Induc
suꝑ eos diem afflictionis. ce duplici
contricione contere eos. Qd̾ factum est

Expanded text:
ersus Jesum, et dicebant: Quid facimus, quia hic homo signa multa facit? Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum , causamque suae sollicitudinis, quasi rationabilem adhibentes: Et venient, inquiunt, Romani et tollent nostrum locum et gentem .de femore ejus , et Pilatum Romanae potestatis praesidem habebant. At illi quia sic timuerunt pruinam, irruit super eos nix , et duplici contritione contriti sunt . Nam et locum et gentem perdiderunt, et deleti de libro viventium , in terra scripti sunt. Bene ergo illa lillos, qui Dominum circumdederunt, adversus illud concilium malignantium quod obsedit illum: Domine, omnes qui te derelinquunt, confundentur, et recedentes a te in terram scribentur , et post pauca, pravam sollicitudinem eorum intuens qua dicunt: Venient Romani et tollent nostrum locum et gentem . Paveant, inquit, illi, et non paveam ego. Induc super eos diem afflictionis, et duplici contritione contere eos . Quod factum est
Abbreviated transcription (Latin):
creto sc̃e uniuers alis synodi. acentum
onẽ eucharistie instituit. quod sicut de
latere crucifixi dñi effluxit sanguis ce
aqua. ita aqua uino misceat᷑ in ipsa cõ¬
secratione. nec uinũ sine aqua. nec aquã
sine uino offerri debere discernens.
it. Sergius. lxxxꝰ. ultimũ hoc instituit.
ut int̾ ꝯmunicandũ agnus dei aclero
cantet᷑. Sic studiosa diuine legis eccłia
romana paulatim ꝓtulit de thesauro
suo noua pietatis monumenta. quod¬
dã uelut exauro lapidibq p̃ciosis reli¬
giosi offitii sc̃o sacrifitio fabreferit di¬
diadema. Non quidem sanctiꝰ hincẽ
erat illo tempore rudis. ut ait quidã
tam doctꝰ qmͣ fidelis. agresti turbida
cultu. nuda humeros. intonsa comas
exerta iacertos. siñ ornari potuit. maxi¬
me in hac parte tamqmͣ in captte suo
de auraret᷑. & earũ rerũ que suꝑius
dicte sunt ueneranda similitudine ful¬
geret

Expanded text:
creto sanctae universalis synodi, a CL creto sanctae universalis synodi, a CL onem eucharistie instituit, quod, sicut de latere crucifixi Domini effluxit sanguis eaqua , ita aqua vino misceatur in ipsa consecratione; nec vinum sine aqua, nec aquam sine vino debere offerri, decernens. SERGII. Sergius, LXXX, ultimum hoc instituit, ut inter communicandum, « Agnus Dei » a clero cantetur. Sic studiosa divinae legis Ecclesia Romana paulatim protulit de thesauro suo nova pietatis monumenta, et quoddam velut ex auro lapidibusque pretiosis religiosi officii sancto sacrificio 23 fabrefecit diadema. Non quidem sanctius hinc eerat illo tempore rudis, et, ut ait quidam tam doctus quam fidelis, agresti turbida cultu, nuda humeros, intonsa comas, exerta lacertos, ubi ornari potuit, maxime in hac parte, tanquam in capite suo, deauraretur, et earum rerum quae superius dictae sunt, veneranda similitudine fulgeret
Abbreviated transcription (Latin):
tari precepit: quod apud g̃cos ab omni
ppło cantabatur. Alła ertra pentecos¬
ten ad missam dici fecit: in canonetͥa
in tua pace dispone. atq ab et̃na dãp¬
natione nos eripi. et in electore tuorꝑ
iubeas grege numerari: orationẽ quoꝙ
dominicã post cauonẽ suꝑ hostiam
censuit recitari. Simmacus .iꝰ .iiii.¬
constituit omni dominico die. uł nata¬
li martirum gła in excelsis do ad mis¬
sam cantari: quẽ ymnũ telesphorus pa¬
pa ab eato petro nonus. nocte tantum
natalis dñi ad missas ase in ipsa nocte
consiitutas cantari instituit: cẽ in eo ad
angłor uerba que secunt᷑ adiecit
Delasius. xl .uiiꝰ. tractus &e ymnos cõ¬
posuit. et sacramentorp prefationes cau¬
to &e elimato sermone dictauit Inno¬
centius. xxxꝰ. uiiiꝰ. pacis osculũ ante com¬
munionẽ dari decreuit. Leo xliiiꝰ. qui
in omeliis declamandis multũ ualuit:
credo inunũ dm cantari instituit. ex de¬

Expanded text:
tari praecepit quod apud Graecos ab omni tari praecepit quod apud Graecos ab omni populo cantabatur. Alleluia extra Pentecosten ad missas dici fecit. In canone in tua pace disponas, ab aeterna damnatione nos eripi, et in electorum tuorum jubeas grege numerari. » Orationem quoque Dominicam post canonem super hostiam censuit recitari. SYMMACHI. Symmaconstituit omni dominico die vel natalitio martyrum Gloria in excelsis Deo ad missas cantari; quem ymnum Telesphorus, septimus a Petro papa, nocte tantum natalis Domini ad missas a se in ipsa nocte institutas cantari instituit, et in eo ad angelorum verba quae sequuntur adjecitelasius, XLVII, tractus et hymnos composuit, et sacramentorum praefationes cauto et elimato sermone dictavit. INNOCENTII. Innocentius, XXXVIII, pacis osculum ante communionem dari decrevit. LEONIS. Leo, XLIII, qui in homiliis declamandis multum valuit, Crebo in unum Deum » cantari instituit, ex de
Abbreviated transcription (Latin):
porib affulserunt: ita paulatim studii
sui claritate uenustatẽ huius salutaris
offitii ꝑfecerunt. Et sicut traditũ a do¬
mino ꝑmoysen sacrifitii ueteris ordi¬
nem. p̃cipue dauid & salomon sacer¬
dotum && leuitarũ ministerio. cantory
multiplici numero. psalmore diuino¬
rum tripudio. templi uel altaris illus¬
tri gła. sacrorq multitudine uasorꝑ
splendidius amplificauerunt: sic tra¬
ditum adomino mirabilẽ noui sacri¬
ficii ritũ ꝑprimos apłos sc̃a romana
eccłia suscipiens. religiosa fide amplȩxa
est. fideli cura conseruauit. diligenti ap¬
paratu exornauit. Que gͦ quique eore
contulerint iam dicemus. magis scđm
ordinem illor que ordinata sunt: qmͣ
eorp qui ordinauerunt Celestinꝰ pa¬
pa .xl.iiͦ. constituerat ut psalmi danid
instituto excepti de psalmis introitꝰ. gra¬
dualia. offertoria. cõmuniones. cũ modu¬
latione admissã in eccłia romana canta
narium regularit centonitauit ce cõpi¬

Expanded text:
poribus affulserunt, ita paulatim studii poribus affulserunt, ita paulatim studii sui claritate, venustatem hujus salutaris officii perfecerunt. Et sicut traditum a Domino per Moysem sacrificii veteris ordinem, praecipue David et Salomon , sacerdotum et levitarum ministerio , cantorum multiplici numero, psalmorum divinorum tripudio, templi vel altaris illustri gloria, sacrorumque multitudine vasorum, splendidius amplificaverunt; sic traditum a Domino mirabilem novi sacrificii ritum, per primos apostolos sancta Romana Ecclesia suscipiens, religiosa fide amplexata est, fideli cura conservavit, diligenti apparatu exornavit. Quae ergo quique eorum contulerint, jam dicemus, magis secundum ordinem illorum, quae ordinata sunt, quam eorum, qui ordinaverunt. INSTIprimus, constituerat, ut psalmi David instituto excerpti de psalmis introitus, gradualia, offertoria, communiones cum modulatione ad missam in Ecclesia Romana cantarnarium regulariter centonizavit et compi
Abbreviated transcription (Latin):
triest equalis ab solunt
id est benedicamꝰ dño. & hoc dic¬
to ppłm excitat ad agendas do ꝓ ac
ad decteram patris sedente. & inter¬
pellante ꝓ nobis. ꝑ seuerant eius
apłi dicentes nobis. semꝑ gr̃as agite sine
int̾missione orate. Si autẽ sollennitas
aliqua sit. in illud tempus respitiens.
quo nr̃e salutis missio celebrata est: &e di¬
aconus dalmatica indutꝰ. ꝑfectionem
significat future beatitudinis: tunc
expͥmere. ce quasi extrema manu in abe¬
untis ppłi cordib memoriã eius stabili¬
re. hoc est sacrosc̃m altaris mysteruun:¬
Iccirco missa dicit᷑: quia ad placationẽ
solittionemq inimicitiarũ que erant
int̾ deum &e homines sola ualens ce ido¬
officium ordinatumt
lum non tanto ext̾ioris apparatu de¬
coris missarũ sollennia celebrabant᷑.
nec ab uno quolibet hec omnis religiosi
obsequii gła cõsummata et ꝑpolita ẽ
Pontifices quippe sacri. splendida roma¬
ne sedis luminaria. sicut diuersis tem¬

Expanded text:
tri est aequalis, absolvit.id est, « Benedicamus Domino, » et hoc dicto populum excitat ad agendas Deo gratad dextram Patris sedente et interpellante pro nobis, perseverant ejus apostoli, dicentes nobis, « Semper gratias agite, sine intermissione orate . » Si autem solemnitas aliqua sit, in illud tempus respiciens, quo nostrae salutis missio celebrata est, e diaconus dalmatica indutus, perfectionem designat futurae beatitudinis, tunc exprimere, et quasi extrema manu in abeuntis populi cordibus memoriam ejus stabilire. Hoc autem sacrosidcirco missa dicitur, quia ad placationem et solutionem inimicitiarum quae erant inter Deum et homines sola valens et iofficium ordinatum sit. Olim non tanto exterioris apparatu decoris missarum solemnia celebrabantur, nec ab uno quolibet haec omnis religiosi obsequii gloria consummata et perpolita est. Pontifices quippe sacri, splendida Romanae sedis luminaria, sicut diversis tem
Abbreviated transcription (Latin):
tare sicut sy meon nec necesst habenius
nec possumꝰ. Bene autẽ consecrati cere¬
oli. id quod uisi bile erat xp̃i nobis sig¬
nificant. Nam sicut apes cerã cũ melle
cubitu miscentur. neꝙ libidine soluunt᷑.
nullispartus dolorib concutiunt᷑. ce subi¬
to magnũ filior eramen emittunt. de fo¬
liis ce herbis ore suo ꝓlem legentes. Con¬
uenientigͥ signo uectationẽ infantis.xͥ.
ꝓut possumus imaginam᷑. beatitudinem
eius corde &e ore p̃dicantes. qui diu uixit

Expanded text:
tare, sicut Simeon, nec necesse habemus, tare, sicut Simeon, nec necesse habemus, nec possumus. Bene autem consecrati cereoli, id quod visibile erat Christi nobis significant. Nam sicut apes ceram cum melle cubitu miscentur, neque libidine solvuntur, nullis partus doloribus concutiuntur, et subito magnum filiorum examen emittunt, de foliis et herbis ore suo prolem legentes. Convenienti igitur signo, vectationem infantis Christi, prout possumus, imaginamur, beatitudinem ejus corde et ore prae dicantes, qui, tamdiu vixit
Abbreviated transcription (Latin):
dare. uera diuinitas eius scd̾m fidem
centurionis elucet: dum absens corpore
sanans puerũ centurionis. dm̃ se esse sig¬
nificat. qui p̃sens est ubiꝙ. trib gͥ dñi¬
calib offitiis: dñi manifestatio scilicet
tota trium annoꝵ eius p̾dicatio com
portamus. ut felicigaudio iusti symeo¬
nis aliquatenus participeinur. qui xͦ
infantem gestans in ulnis agnouit: &
confessus ẽ paratũ ante fatiem omĩum
populoꝵ lumen. ad reuelationẽ gentiũ¬
ꝯmoniti ext̾ius ipsum uerũ lumen qđ
illuminat o muẽ hominẽ uenientẽ in
hunc mundũ. in mente nr̃a fidei ulnis
artius astringi mꝰͦ: ce absentiã eius corpo¬
ralem sursum tendentib desideriis ge¬
mentes querimꝰ. querentes gemi mus
ꝓfectus namq in celo est: & ante qͣm
huicabiret iam supra infantiã in qua
portatꝰ est a symeone. etate & sapientia
ꝓfecerat. Fius gͥ uisibile signũ portamꝰ
om̃s in manib. quemiam usibilit̾ por¬

Expanded text:
dare , vera divinitas ejus secundum fidem dare , vera divinitas ejus secundum fidem centurionis, elucet, dum absens corpore sanans puerum centurionis, Deum se esset designat, qui praesens est ubique. Tribus igitur Dominicalibus officiis Domini manifestatio, scilicet tota trium annorum ejus praedicatio commportamus, ut felici gaudio justi Simoneis aliquatenus participemur, qui Christum infantem gestans in ulnis agnovit, et confessus est paratum « ante faciem omnium populorum, lumen ad revelationem gentiummoniti exterius, ipsum verum lumen, « quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum , » in mente nostra fidei ulnis arctius astringimus, et absentiam ejus corporalem, sursum tendentibus desideriis, gementes quaerimus, quaerentes gemimus. Profectus namque in coelum est, antequam hinc abiret, jam supra infantiam, in qua portatus est a Simeone, aetate et sapientia profecerat . Ejus igitur visibile signum portamus omnes in manibus, quem jam visibiliter por
Abbreviated transcription (Latin):
quecumq ꝑtres sue p̃dicationis annos
celestia diuinitatis sue sacramenta do¬
cuit. quecumq manib suis tornatilibꝰ
et aureis. id est facile oꝑantib ce diui¬
nis fecit. documenta fuerunt. quib
uera ꝑcarnẽ diuinitas in notuit. un¬
de in pͥma dñica illud ponit᷑ eiuuigłm.
in quo pͥmĩ testatꝰ est patrẽ se habere
deum. dicens parentib suis. Quid est
quod me querebatis. nesciebatis quia
inhis que patris mei sunt oportet me
esse: In scd̾a uͦ legitur euũgłm: quo
inuitatꝰ ad nuptias aquas conuertit
in uinum. Qd̾ magnũ uere diuinita¬
nis qua mortale nr̃m induet immor¬
talitatẽ. & corruptio in corruptionẽ
possidebit: uenerabile signũ. pulchrũ
&e conueniens signoꝵ eius fuit initiũ
Intercia nichilominꝰ dñica qua dicim
atq ad ꝓtegendum nos dexterã tue ma¬
iestatis extende. scđm extensionẽ manꝰ
qua terigit leꝓsum dicens: uolo. mun¬

Expanded text:
quaecunque per tres suae praedicationis annos quaecunque per tres suae praedicationis annos coelestia divinitatis suae sacramenta docuit, quaecunque manibus suis tornatilibus et aureis , id est facile operantibus et divinis fecit, documenta fuerunt, quibus vera per carnem divinitas innotuit. Unde in prima Dominica illud ponitur Evangelium, in quo primum testatus est patrem se habere Deum, dicens parentibus suis: « Quid est quod me quaerebatis? Nesciebatis quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse? » In secunda vero legitur Evangelium, quo invitatus ad nuptias aquas convertit in vinum . Quod vere magnum divinitanis qua mortale nostrum induet immortalitatem, et corruptio incorruptelam possidebit , venerabile signum, pulchrumque et conveniens signorum ejus fuit initium. In tertia nihilominus Dominica, qua dicimus, Atque ad protegendum nos dexteram tuae majestatis extende, secundum extensionem manus, qua tetigit leprosum dicens: « Volo, mun
Abbreviated transcription (Latin):
in sẏnagoga iudeoꝵ. & magnificabat᷑
ab omnib. ce̾ om̃s illi testimoniũ dabãt:
ce mirabantur inuerbis gr̃e que ꝓcede¬
bant de ore ipsius. Et ante ꝑsecutionẽ
passus est. ita ut ad p̃cipitiũ duceretur.
fugiensq de ciuitate in cuitatẽ docebat
ꝑ synagogas in sabb̃is. Ante enĩ socrũ
symonis que tenebat᷑ magnis febrib
curauit. & alia ñ nulla fecit: ꝓpter quod
dpeerant ei conciues sui uenienti nata¬
reth ubi nutritꝰ fuerat. Quanta audi¬
iumꝰ facta in capharnaũ: fac &e hic in
patria tua. Trib gͥ miraculis ornatũ
sc̃m diem epiphanie colimus. Namut
cantauimꝰ hodie stella magos duxit ad
hac die ad nuptias uinũ ex aqua fac¬
tum est. Breui itaq. id est .xiii. dieb.
tempus. Reliqui tres anni quib ipse
p̃dicauit. miraculis diunitatẽ suã de¬
clarauit. tͥb illis que secunt᷑ post epi¬
phaniam dñicalib ꝯmemorant᷑ offi¬
tiis. Que ideo ad epiphanie id est
manifestationis rationẽ ꝑtinent. qr

Expanded text:
batur ab omnibus, « et omnes testimonium illi dabant, et mirabantur in verbis gratiae, quae procedebant ab ore ipsius . » Et ante persecutionem passus est, ita ut ad praecipitium duceretur, fugiensque de civitate in civitatem docebat per synagogas sabbatis . Ante et socrum Simonis, quae tenebatur magnis febribus, curavit, et alia nonnulla fecit, propter quae dixerant ei concives sui venienti Nazareth, ubi nutritus fuerat: « Quanta audivimus facta in Capharnaum, fac et hic in patria tua . » Tribus igitur miraculis ornatum sanctum diem Epiphaniae colimus. Nam, ut cantavimus: Hodie stella magos duxit ad hac die ad nuptias vinum ex aqua factum est. Brevi itaque, id est tredecim diebus, . Reliqui tres anni, quibus ipse praedicavit miraculis, divinitatem suam declaravit, tribus illis, quae sequuntur post Epiphaniam, Dominicalibus commemorantur officiis. Quae ideo ad Epiphaniae, id est manifestationis rationem pertinent, quia
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitatis causa. scilicet de eo quod
dominus uinũ fecit exaqua. queri solet.
qualit̾ eodem die quo dñs baptiratꝰ est
factum esse conueniat. Dñs namq qua
die baptiratus est. neq discipulos elegit
neq miracula fecit: s statun ductꝰ est in
desertũ a sp̃u sco ut temptaret᷑ adiabolo
elegit. quos ce doctrinis instrueret: ce mi¬
raculis confirmaret. Nunquid anuũ sue
etatis tricesimũ cuiꝰ initio baptiratꝰ est.
totũ sine discipulis exegit: & ita redeunte
anno eadem die illud ammirabile sig¬
num pͥmũ eoram discipłis suis fecit: Ita
sane credendũ est: qm̃ tria hec. que suꝑiꝰ
dicta sunt una die celebrataẽe scđm sc̃ẽ¬

Expanded text:
festivitatis causa, scilicet de eo quod Dominus vinum fecit de aqua, quaeri solet, qualiter eodem die, qua Dominus baptizatus est, factum esse conveniat. Dominus namque qua die baptizatus est, neque discipulos elegit, neque miracula fecit, sed statim ductus est in desertum a spiritu, ut tentaretur a diabolo,elegit, quos et doctrinis instrueret, et miraculis confirmaret . Nunquid annum suae aetatis trigesimum, cujus in initio baptizatus est. totum sine discipulis exegit, et ita redeunte anno eadem die illud admirabile signum primum coram discipulis fecit? Ita sa ne credendum est, quomodo tria haec, quae superius dicta sunt, una die celebrata esse se
Abbreviated transcription (Latin):
ostensus est ignis. qui utiq ñ
erat ipsa que inuisibilis est substan
eius oꝑationis. ut ꝑ effectus qͦs nouimꝰ
huiꝰ nr̃i ignis. intelligamꝰ quid bic
E st autẽ multiplex m̃ rerũ tuisibiliũ
natura uisibilis ignis ꝯmoditas. Celũ
in sole celuna sideribꝙ miris ornatib
nendum ꝓuocat. & sinu eius recepta nu¬
trit semina. Preterea de silicũ uenis ex¬
ceptus. ce competentib alim̃tis enutrieꝰ
noctẽ nobis alleuiat. absentẽq diẽ lux
agit emula: & innumera mortalib p̃stat
cõmoda. quib uite p̃sentis iuiuat᷑ ino¬
pia. Adde qd̾ tunc temporis ex iussu
dñi semꝑ ardebat in altari: sacerdote
iugit̃ ligna subiciente. qd̾q cõsumebat
holocaustum: quod sacrificium sic dice¬
batur. eo quod totum ess incensũ. S in¬
ter cetera naturalia p̃clarum hoc habae
ignis. qd̾ diuisus in partes mutuati nõ
sentit detrimenta luminis. horp om̃iũ
uerunt qui scripturas legunt. G qd̾ in
igne sp̃s sc̃s ostensus est. Signum fuit

Expanded text:
ostensus est ignis qui utique non erat ipsa, quae invisibilis est, substanejus operationis, ut per effectus, quos novimus, hujus nostri ignis, intelligamus quid hic Est autem multiplex in rerum visibilium natura, visibilis ignis commoditas. Coelum in sole et luna sideribusque miris ornatibusnendum provocat, et sinu ejus recepta nutrit semina. Praeterea de silicum venis exceptus, et competentibus alimentis enutritus, noctem nobis alleviat, absentemque diem lux agit aemula et innumera mortalibus praestat commoda, quibus vitae praesentis juvatur inopia. Adde quod tunc temporis ex jussu Domini semper ardebat in altari, sacerdote jugiter ligna subjiciente, quodque consumebat holocaustum, quodque sacrificium sic dicebatur, eo quod esset totum incensum . Sed inter caetera naturalia praeclarum hoc habet ignis, quod divisus in partes, mutuati non sentit detrimenta luminis, horum omniumverunt, quia Scripturas legunt. Igitur quod in igne Spiritus sanctus ostensus est, signum fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
qua moysi dicitur. Descende de mon-¬
te: peccauit enĩ ppłs tuus quẽ eduxisti
deegypto. Recesserunt cito deuia qͣm
ostendisti eis: & fec̃unt sibi uitulum
ysi ualuit ꝓ illis. donec ueniret tempꝰ¬
hoc : quo tantum facturi erant ho¬
micidiũ. crucifigendo di filiũ qͥ nc̃
ait illis. Quid me queritis int̾ficere:
ꝓpter quod etiam nunc remouends̃
erat moyses int̃cessor. sicut tunc pla¬
catus dixerat dixerat illi. Dimisi i ux¬
ta uerbum tuũ. uerumptam̃en in
die ultionis uisitabo & hec peccatũ
eria quarta sacramenta que no¬
ue eccłie ꝓpria sunt inchoant᷑.
quib sacroscã nr̃i redemptoris pas-
sio uenerabili ritu sc̃e ecclie in fili¬
os adoptionis sc̃am nouitatẽ sp̃c o
pando figurat᷑. Haceadem die ca¬
thecumini nr̃i erantiqua traditione
scẽ romane ecctie signant᷑. ut in sacro

Expanded text:
ectio, qua Mosi dicitur: Descende de monectio, qua Mosi dicitur: Descende de monte, peccavit populus tuus quem eduxisti de Aegypto. Recesserunt cito de via quam ostendisti eis, et fecerunt sibi vitulum si valuit pro illis, donec veniret hoc tempus, quo tantum facturi erant homicidium, crucifigendo Dei Filium, qui nunc ait illis: Quid me quaeritis interficere? Propter quod jam nunc removendus erat Moses intercessor, sicut tunc placatus dixerat illi: Dimisi juxta verbum tuum. Verumtamen in die ultionis visitabo et hoc peccatFeria quarta sacramenta, quae novae Ecclesiae propria sunt, inchoantur, quibus sacrosancta Redemptoris nostri passio, venerabili ritu sanctae Ecclesiae in filiis adoptionis sanctam novitatem Spiritus operando figuratur. Hac enim die catechumeni nostri ex antiqua traditione sanctae Romanae Ecclesiae signantur, ut sacro
Abbreviated transcription (Latin):
extingui. ut nec apud se nec apud ec
głista non credebat semet ipsum ui¬
deis. tendeus ad eccliam de gentib. &
quodam mͦ dicens apłis suis: Date
huic infantẽ uiuũ. hec est enĩ mat̾
eria tercia. loquens dñs ad iude¬
os. Q arguens homicidas atqꝙ
impios. moysen cui quondã oranti
ꝑ illis qͣndo fec̃unt uitulũ in oreb.
dixerat. dimisi scđm uerbum tuũ.
uerumptamen in die ultionis uisi¬
tabo & hoc peccatũ eorp: moysen in¬
quam hactenus orantẽ ꝓ illis. iratꝰ
remouet dicendo. Nonne moy ses
dedit uobis legen: & nemo ex uob¬
facit legem: Remo uet enim. quem ad il¬
los ñ ꝑtinere. omnimoda p̃uaricatione
eos seꝑante ostendit. Statimꝙ moyses
intercessore remoto de crimine reos cõ¬
uenit. Quid me inquit queritis int̃fi¬
cere: At illi suo more insanientes dicẽ.
Demoniũhabes. Quis te querit int̾fi¬
cere: Ipse uͦ moyses quem ꝓdebant
tuo ꝯmemorans: magis ac magis reos

Expanded text:
exstingui, ut nec apud se, nec apud Ecexstingui, ut nec apud se, nec apud Ecgelista, non credebat semetipsum Judaeis, tendens ad Ecclesiam de gentibus, et quodammodo dicens apostolis suis: Date huic infantem vivum, haec est enim mater eria tertia loquens Dominus ad Judaeos, et arguens homicidas atque impios, Mosen, cui quondam oranti pro illis, quando fecerunt vitulum in Oreb, dixerat: Dimisi secundum verbum tuum, verumtamen in die ultionis visitabo et hoc peccatum eorum . Mosen, inquam, hactenus orantem pro ipsis iratus removet dicendo: Nonne Moses dedit vobis legem, et nemo ex vobfacit legem? Removet enim quem ad illos non pertinere omni modo praevaricatione eos saparante, ostendit. Statimque Mose intercessore remoto, de crimine reos convincit: Quid me, inquit, quaeritis interficere? At illi, suo more insanientes, dicunt: Daemonium habes, quis te quaerit interficere? Ipse vero Mosen, quem perdebant, tertio commemorans, magis ac magis reos
Abbreviated transcription (Latin):
braico ñ habeatur: quia legit᷑ susan¬
na a falsa criminatione adulterii di
auxilio liberata. Nam hec ꝑmiscdi¬
am. illa lapidationẽ euasit ꝑiustici
sibi parib in ꝑsonis. eodẽq p̃sidio
phariseis int̾rogantib ac dicentib.
in qua potestate hec facis. & quod
signũ tu ostendis nobis: cum res¬
pondiss dñs soluite templũ hoc
&e post triduũ excitabo illud. qd
de tem plo dicebat corporis sui. pau¬
lo post euũgłista subiungit. Ipse au¬
tem iħc ñ credebat semet ipsũ eis. eo
quod nosset om̃s. & quia ñ erat ei
opus ut quis testimoniũ ꝑhiberet
de homine: ipse enim sciebat quid
tendunt. quarũ alteri que dixit nec
michi nec tibi sit s diuidat᷑. ñ credidit
infantẽ uiuũ sapientissimꝰ salomon.
P am ille mulieres synagoge atq ec¬
die typũgesserunt. infans autem
xp̃i: quem sẏnagoga utero fidei nec
concepit. nec peꝑit. immo ce desid̾at
occidi: & adhuc memoriã eius cuꝑet

Expanded text:
braico non habeatur, qua legitur Susanbraico non habeatur, qua legitur Susanna a falsa criminatione adulterii Dei auxilio liberata . Nam haec per misericordiam, illa lapidationem evasit per justisibi , paribus in personis, eodemque praesidio Pharisaeis interrogantibus ac dicentibus: In qua potestate haec facis, et quod signum tu ostendis nobis ? cum respondisset 51 Dominus: Solvite templum hoc, et post triduum excitabo illud; quod de templo dicebat corporis sui , paulo post evangelista subjungit: Ipse autem Jesus non credebat semetipsum eis, eo quod ipse nosset omnes, et quia non erat ei opus ut quis testimonium perhiberet de homine; ipse enim sciebat quid tenderunt: quarum alteri, quae dixit: Nec mihi nec tibi sit, sed dividatur , non credidit infantem vivum sapientissimus Salomon. Nam illae mulieres Synagogae atque Ecclesiae typum gesserunt, infans autem Christi, quem Synagoga utero fidei nec concepit, nec peperit, imo et desiderabat occidi, et adhuc memoriam ejus cuperet
Abbreviated transcription (Latin):
humanigeneris expectationẽ. petra
xp̃m. ꝑ cussit bis silicẽ uirga moyses
mulieri samaritane. Aqua hec sp̃s
sc̃s est. qui tunc datus est. qndo pe¬
tra xp̃c uirga crucis ꝑ cussus. immo
post pertussionẽ resurrectionẽ atꝙ
ascensionẽ głificatꝰ est. De sabbato.
as Bato mulierem in ad ulterio
dep̃hensam legimus in euugłio.
t ad ductam addñm iħm a scribis
ce phariseis temptantib sic. eamq
latrocinii sui ancipitem occultan¬
tib: ut quicquid respondiss calũ¬
pniantes criminarent᷑. id est suut
misericors dimittendã diceret. accu¬
saretur iniustus & legis aduersariꝰ:
si puniendã uelut immisericors
infamaret᷑. Quib ita obuiat man¬
suetudo cũ iusticia. ut cedentib ac¬
cusatorib. quippe quos sua subtra¬
xerat conscientia: soli duo remane¬
rent misera & miscdia. huic euũgłio
illa que p̃mittit᷑ danielis lestio congru¬
it. qͣmus ut ait beatꝰ ieronimꝰ in he¬

Expanded text:
humani generis exspectationem, petra humani generis exspectationem, petra Christum. Percussit bis silicem virga Moses, mulieri Samaritanae. Aqua haec Spiritus sanctus est, qui tunc datus est, quando petra Christus virga crucis percussus, imo post percussionem resurrectione atque ascensione glorificatus est. abbato mulierem in adulterio deprehensam legimus in Evangelio, et adductam ad Dominum Jesum a Scribis et Pharisaeis tentantibus, sicamque latrocinii sui ancipitem occultantibus, ut quidquid respondisset, calumniantes criminarentur , id est si ut misericors dimittendam diceret, accusaretur injustus, et legis adversarius, si puniendam, velut immisericors infamaretur. Quibus ita obviavit mansuetudo cum justitia, ut, cedentibus accusatoribus, quippe quos sua subtraxerat conscientia, soli duo remanerent misera et misericordia. Huic Evangelio illa, quae praemittitur, Danielis lectio congruit: quamvis, ut ait Beatus Hieronymus, in He
Abbreviated transcription (Latin):
nere quo ad nr̃am salutẽ uenit fatiga¬
tum usq ad mortẽ. mortẽ autẽ crucis
sedisse super puteũ. id est mundane
sapientie exsuꝑasse ꝓfundum: mulie¬
remꝙ samaritanã id est eccłiam alieni¬
genam. que deꝓfundis idest obscuris
philosophoꝵ doctrinis mortuã aqm
haurire consueuerat. de qua sitientẽ
animã ut ñ sitiret iterum satiare ñ
poterat. didicisse. quia qui biberit
ex aqua hac sitiet iterum: qui autem
biberit ex aqua qͣm ipse dederit ei
Id est de sp̃u sc̃õ ñ sitiet unqͣmͣ. s fiet
in eo fons aque salientis in uitã eter¬
nam. huic enũgłio ualde congruit
p̃missa lectio. in qua congregatis fili¬
is isrł aduersus moysen atq dicenti¬
b. da nobis aquam. &e iubente dño
ducit eos adaquam ad petͣm oreb. et
quamqͣm diffidens ꝑcutit uirga bis
silicem: & eg̾sse sunt aque largissime.
ita ut ppłs biberit ac iumenta Moy¬
ses namꝙ significat hac in re uidai¬
cum ppłm. incredulũ: populus sitiers

Expanded text:
nere, quo ad nostram salutem venit, fatigatum usque ad mortem, mortem autem crucis , sedisse super puteum, id est mundanae sapientiae exsuperasse profundum, mulieremque Samaritanam, id est Ecclesiam alienigenam, quae de profundis, imo obscuris philosophorum doctrinis mortuam aquam haurire consueverat, de qua sitientem animam, ut non sitiret iterum, satiare non poterat, didicisse, quia qui biberit ex aqua hac, sitiet iterum, qui autem biberit ex aqua, quam ipse dederit, id est de Spiritu sancto, non sitiet unquam, sed fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . Huic Evangelio valde congruit praemissa lectio, in qua congregatis filiis Israel adversus Mosen atque dicentibus: Da nobis aquam , jubente Domino, ducit eos ad aquam, ad petram Oreb, et quanquam diffidens, percutit virga bis silicem, et egressae sunt aquae largissimae, ita ut populus biberet et jumenta . Moses namque significat hac in re Judaicum populum incredulum, populus sitiens,
Abbreviated transcription (Latin):
gentia baptirandi concessa immo ob¬
lata. cuncta ante uenire ꝑieula: baptis
mi sollempnitatẽ tamen uel in pau¬
cis cum dñiea resurrectione cui consi¬
milis est celebrare. Quarta gͦ feria no¬
ue eccłie celebrant᷑ initia: que appellan¬
tur scrutinia. Scrutinia uero a scru¬
scrutandũ erat inhis qui accedebatł.
nequa radix a maritudinis subeẽt. ue¬
lut fuit in symone mago ce inhereti¬
cis. & in heresiarchis quam plurimis:
ut sc̃a non illis darentur nisi prius
xp̃iana fides in mentib eoro radices
altas fixisset. Cur autẽ hac potissimũ
die celebrẽtur. uel quod subsequenti¬
um usq ad passionis dñice diem nu¬
merus dierum mysteriũ contineat.
iam dicendum est

Expanded text:
gentia baptizandi concessa, imo obgentia baptizandi concessa, imo oblata, cuncta antevenire pericula, baptismi tamen solemnitatem vel in paucis cum Dominica resurrectione, cui similis est, celebrare. Quarta ergo feria novae Ecclesiae celebrantur initia, quae appellantur scrutinia. Scrutinia vero dicunscrutandum erat in his qui accedebant, ne qua radix amaritudinis subesset, velut fuit in Simone Mago , in haereticis et haeresiarchis quamplurimis, ut sancta non illis darentur, nisi prius Christiana fides in mentibus eorum radices altas fixisset. Cur autem hac potissimum die celebrentur, vel subsequentium usque ad passionis Dominicae diem numerus dierum mysterium contineat, jam dicendum est
Abbreviated transcription (Latin):
cum illo ꝑ baptismũ in mortẽ.: ut quo¬
patris: ita ce nos in nouitate uite
ambulemus. M oris quippe erat olim
nis huius celebrari sacramentũ. nisi
stante sollempnitate paschali hac
die sua nomina dabat: ce ꝑsequen¬
tes dies. usq ad ipsam pasche sollẽp¬
nitatem audiens quisꝙ regłam fidei.
unde & cathecuminus dicit᷑. cathecii¬
minus namq auditor interpretat᷑.
lactatus &e grandescens. tandem in
plenitudine temporis postqͣm lu¬
na plena est. plena fide in sollemp¬
nitate scĩ baptisterii simbolũ red¬
dens. xp̃o commoriebat᷑ ce consurge¬
bat. At posiqͣm xp̃ianitas creuit &e
sagena illa ũbi dĩ piscib impleta. ẽ.
qr ꝑicłosũ erat tantã multitudinẽ dif¬
ferre ꝓpter occasiones mortis q̃ in mul¬
titudine hominũ multe ft̃. maxime
ine ꝓpter turbam infantium ex xp̃ianis
parentib succres centium: ut quoꝵ te¬
nera uita ꝑsepe leui occasione succidi¬
tur: uisum est sc̃e eccłie passim indul¬

Expanded text:
ptismum in mortem, ut quoPatris, ita et nos in novitate vitae ambulemus . » Moris quippe erat olim nis hujus celebrari Sacramentum, nisi stante solemnitate paschali, hac die sua nomina dabat, et per sequentes dies usque ad ipsam Paschae solemnitatem, audiens quisque regulam fidei, unde et catechumenus dicitur catechumenus namque auditor interpretatur lactatus et grandescens, tandem in plenitudine temporis, postquam luna plena est, plena fide in solemnitate sancti baptisterii symbolum reddens, Christo commoriebatur et conresurgebat. At, postquam Christianitas crevit, et sagena illa verbi Dei piscibus impleta est , quia periculosum erat tantam multitudinem differre propter occasiones mortis, quae in multitudine hominum multae sunt, maxime propter turbam infantum, ex Christianis parentibus succrescentium, quorum tenera vita persaepe levi occasione succiditur, visum est sanctae Ecclesiae, passim indul
Abbreviated transcription (Latin):
filii isrł egyptios ꝓhibentes ce iuolen¬
ter se tenentes. ne irent ad sacrificandũ
dño do patrum suorr. Epłe quoq lectio
Si lingius hominũ loquar & angłoꝵ.
non exeo tantũ loco quo dictum est. ui¬
demus nunc ꝑ speculũ in enigmate. tẽ
autem facie ad faciem: s extota serie sua
ad eiusdẽ illuminationẽ ceci respicit.
dum cunctis carismatib excellentiorẽ
uiam demonstrat. id est caritatẽ. Caritaᷤ
enim oculus cordis est. qua quisquis
caret cecus est. ce intenebris ambulat:
ce nescit quo eat. Nam ce cũ illumina re
cepit ds humanũ genus. ut dictum
est legem dando filiis ifrael: hoc pri
filioꝵ isrł de qua dictũ est. cunctis
pene dictionib ꝑsonare uideat᷑ tam̃
exeo quod dicitur. Notam fecisti in gen¬
tib uirtutẽ tuã ad eandẽ spectat mag¬
ni ceci illumi nationẽ. Sic ce intractu
quod dicitur Intrate in conspectu eiꝰ¬

Expanded text:
filii Israel Aegyptios prohibentes et violenfilii Israel Aegyptios prohibentes et violenter se tenentes, ne irent ad sacrificandum Domino Deo patrum suorum . Epistolae quoque lectio, si linguis hominum loquar et angelorum, non ex eo tantum loco quo dictum est: Videmus nunc per speculum et in aenigmate, tunc autem facie ad faciem , sed ex tota serie sua, ad ejusdem illuminationem caeci respicit, dum cunctis charismatibus excellentiorem viam demonstrat, id est charitatem. Charitas enim oculus cordis est, qua quisquis caret, caecus est, et in tenebris ambulat, et nescit quo eat . Nam et cum illuminare coepisset Deus humanum genus, ut dictum est, legem dando filiis Israel, hoc primfiliorum Israel de qua dictum est cunctis pene dictionibus personare videatur, tamen ex eo quod dicitur: « Notam fecisti in gentibus virtutem tuam , » ad eamdem spectat magni caeci illuminationem. Sic et in Tractu quod dicitur: Intrate in conspectu ej
Abbreviated transcription (Latin):
tuit uerus ds agnosci. deditq legem
scriptã &e mandata uite. ritũq colen¬
di. iam tunc ille magnꝰ cecus id est hu¬
manũ genus cepit illuminari: & nẽ
usq illuminat᷑ magis ac magis. contͣ¬
dicentib licet iatq increpantib turb.
semꝑ quidẽ inuisibilib. ñ nunqͣm¬
etiam uisibilib. hoc enĩ dominice
huius consonat offitium. Nam in¬
gressuro iam sacerdote: quasi p̃uenit
clamorib aduentũ illuminatoris
sui cecus supradictꝰ. dũchorus concinit.
Esto mͥ indeum ꝓtectorẽ. Nempe qd̃
ait ꝓpter nomen tuũ. dux mͥ eris et
enutries me: ad uiã spectat iuxta ꝙͣ
sedens cecus m̃dicat. Uia parit̃ ae dux id̾e
est .xꝰ. Sequens itidẽ collecta Preces
diatur inclamantis expͥmit. Nam¬
&e quodait atq apeccator uinculis
ab solutos ab omni aduersitate custo¬
di. turbam pcutit eoꝵ que in orati¬
one patit᷑ fantasmatũ. sicut ille cecꝰ
in euũgłio turbam increpantiũ: sicut

Expanded text:
tuit verus Deus agnosci, deditque legem tuit verus Deus agnosci, deditque legem scriptam et mandata vitae, ritumque colendi, jam tunc magnus ille caecus, id est, humanum genus coepit illuminari, et nunc usque illuminatur magis ac magis, contradicentibus licet atque increpantibus turbis, semper quidem invisibilibus, nonnunqetiam visibilibus. Hoc enim Dominicae hujus consonat officium. Nam ingressuro jam sacerdote quasi praevenit clamoribus adventum illuminatoris sui caecus supradictus, dum chorus concinit: Esto mihi in Deum protectorem . Nempe quod ait: « Propter nomen tuum dux mihi eris, et enutries me , » ad viam spectat juxta quam sedet caecus mendicans. Via pariter et dux idem est Christus. Sequens itidem collecta: Precesdiatur, inclamantis. Nam ut ait, atque a peccatorum vinculis absolutes, ab omni nos adversitate custodi, turbam percutit eorum, quae in oratione patitur, phantasmatum, sicut ille caecus in Evangelio turbam increpantium, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ominica hec terciã mundi etatẽ
significat. qua ad olescentulam
cum iam tempus eius uixta ꝓpħam.
tempus esset amantiũ. eripuit illam
de medio fornicator mittens moysen
& aaron: & ꝑ signa magna atꝙ porten¬
ta filios isrł ediicens de seruitute egy¬
ptiorp. C ui rei ualde p̃sentis dñice
congriut offitiũ: ualde competit id
quod hac die legit᷑ euũgłm. Nam sicut
hic sedens cecus secus uiã postulabat
lucem: s a turbis increpabatur ut ta¬
ceret. ita ilic filios isrł intendentes ad
fidem patrũ suory abraham. & ysaac. ce
iacob &e clamantes addñm ut educẽt
eos de egypto qđ in lingua nr̃a tenc¬
bras sonat. cultũq sui nominis eos
doceret. que uera &e necessaria illumina¬
tio est. increpabantur ab egyptiis. op¬
pͥmentib ce superbe dicentib. Uacatis
ocio & ideo dicitis: eamꝰ & sacrificemꝰ
dño. Igit᷑ cum dñs mittens moysen
&e aaron iussit ppłm suũ ad duci ad se
ce coram ilł fecit mirabilia: ꝑ que po¬

Expanded text:
ominica haec tertiam mundi aetatem significat, qua adolescentulam, cum jam tempus ejus juxta prophetam tempus esset amantium , eripuit illam de medio fornicatorum, mittens Moysen, et Aaron, et per signa magna atque portenta filios Israel educens de servitute Aegyptiorum. Cui rei valde praesentis Dominicae congruit officium, valde competit id, quod hac die legitur Evangelium. Nam sicut hic sedens caecus viam postulabat lucem, sed a turbis increpabatur ut taceret , ita illic filios Israel intendentes ad fidem patrum suorum Abraham, Isaac, et Jacob, et clamantes ad Dominum, ut educeret eos de Aegypto, quod in lingua nostra tenebras sonat, cultumque sui nominis eos doceret, quae vera et necessaria illuminatio est, increpabantur ab Aegyptiis opprimentibus et superbe dicentibus: « Vacatis otio, et ideo dicitis, Eamus et sacrificemus Domino . » Igitur cum Dominus mittens Moysen et Aaron, jussit populum suum adduci ad se, et coram illis fecit mirabilia per quae po
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑit. s quiꝑmanet inuitã eternã
&e cet̾a. Dixerat autem eis. Amen dico
uobis. uenistis ad me ñ quia ui distiͤ
signa. s quia manducastis de panib
&e saturati estis. In qͦua sacerdotũ qͦ
turbam ꝑcutit. qui turbatim ueniunt
ad altare dñi: ñ quia delectat eos cõ¬
dedecimis & oblationib fidelium.
sola querentes stipendia corporis: Q¬
ꝓpter illa congrue lectio p̃mittit. qua
ieremie dicit᷑ ad̾no: sta in porta domꝰ dni.
pompatice ing̃diebant᷑ portas domꝰ dñi.
cupiditates suas pascentes. applaudebãt
sibimet dicendo. tẽplũ dñi. tẽplũ dñi. tẽ¬
plũ dñi est: magis ꝑ illud p̃das ag̃e depo¬
pło qͣm scd̃m qd̾ in eadẽ lectione iubet᷑.
bonas fac̃e uias suas. ae bene dirig̾e studẽte
dominꝰ iħc fatigatus ex ttinere
hora sexta sedisse legitur suꝑ pute¬
um loquens cum muliere samari¬
tana. que uenerat haurire aquam:
si scires inquit donũ di. & quis est
Squi dicit tibi da mͥ bibere. tu forsitã

Expanded text:
qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam , etc. Dixerat autem eis: Amen dico vobis, venistis ad me, non quia vidistis signa, sed quia manducastis de panibus et saturati estis . In quo sacerdotum quoque turbam percutit, quia turbatim veniunt ad altare Domini, non quia delectat eos conde decimis et oblationibus fidelium, sola quaerentes stipendia corporis. Quapropter illa congrue lectio praemittitur, qua Hieremiae dicitur a Domino: Sta in porta domus Domilli, qui pompatice ingrediebantur portas domus Domini, et cupiditates suas pascentes applaudebant sibimet, dicendo templum Domini, templum Domini, templum Domini est , magis per illud praedas agere de populo, quam secundum quod in eadem lectione jubetur bonas facere vias suas et bene dirigere studentes. Dominus Jesus fatigatus ex itinere hora sexta sedisse super puteum, loquensque cum muliere Samaritana, quae venerat haurire aquam: Si scires, inquit, donum Dei, et quis est, qui dicit tibi: Da mihi bibere, tu forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
Ropͥum hoc habet ħedies qm
fecit d̾ns. idq ab ea sumpsit oĩs
pͥma sabbati: quod aqua benedicta
ppłis aspsis agitur ꝓcessio sollẽpnis.
Uerumꝑtamen hac ipsa pͥma & pͥnci¬
pali dñicar omniũ ñ benedicitur
Neq die sc̃o pentecosten: quia in p̃t̾iti
sabbati uesꝑa sumpta est de sacro

Expanded text:
roprium hoc habet haec dies, quam fecit Dominus, idque ab eo sumpsit omnis prima Sabbati, quod aqua benedicta populis aspersis agitur processio solemnis. Verumtamen hac ipsa prima et principali Dominicarum omnium non benedicitur, neque die sancto Pentecostes, quia in praeteriti Sabbati
Abbreviated transcription (Latin):
uenit salui facti sunt. Alat̾e inquit
dextro. Et recte. Nam de diuina xp̃i
qui aque uisibili que delatere leuo
id est dehumanitate lanceata ꝓflux̃.
saluandi uirtutẽ tribuit. Hac gͥdie
dominice resurrectionis. que sacri
qͦ baptisterii celebratione est sollẽp¬
nis. recte int̃ a ꝑgendũ cantamus illud
in laudem fluminis huius: cuius
mundatione ꝑ mortẽ xp̃i reuixim.
Cet̃is autem post pentecosten dñicis
cantamuf. Asꝑges me dñe ysopo &
mundabor lauabis me ce suꝑ niuẽ
dealbabor: quod ae ipsum de fide bap
ba est humilis & medicinalis qͣ tumor
pulmonis deponit᷑. sidẽ humilita¬
tis uel passionis xp̃i significans. ꝑ no¬
men lauacri suꝑ niuem dealbantis.
baptismũ ipsius manifestius expri¬
mens Deinde cum crurib ce uexilł
iocunditate exibitis. ce cũ gaudio de¬
ducemini: nam ce montes &e colles ex¬
ilient. expectantes uos cum gaudio.¬

Expanded text:
ervenit, salvi facti sunt: a latere dextro, ervenit, salvi facti sunt: a latere dextro, inquit. Et recte. Nam de divina Chrisqui aquae visibili, quae de latere laevo, id est, de humanitate lanceata profluxit salvandi virtutem tribuit. Hac igitur die Dominicae resurrectionis, quae sacri quoque baptisterii celebratione est solemnis, recte inter aspergendum cantamus illud in laudem fluminis hujus, cujus inundatione per mortem Christi reviximus. Caeteris autem post Pentecosten Dominicis cantamus: Asperges me Domine hyssopo et mundabor, lavabis me et super nivem dealbabor , quod et ipsum de fide baptba est humilis, medecinalis, qua tumor pulmonis deponitur, fidem humilitatis vel passionis Christi significans: per nomen lavacri super nivem dealbantis, baptismum ipsius manifestius exprimens. Deinde cum crucibus et vexilljucunditate exibitis, et cum gaudio deducemini, nam et montes et colles exilient expectantes vos cum gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
tum est hoc. Ciuitatẽ illi ostend̾at
manus dñi facta suꝑ eum. edifica-¬
tam suꝑ montẽ excelsum. ce uer¬
gentẽ ad austrum: & in illa mirabi
euũgłio. Non enim potest inquit
cuitas ab scondi. suꝑ montẽ posita
Quid gͦ templũ nisi illud. de quo
ipse idẽ. soluite templũ hoc. &e post
triduũ reedificabo illud. Loquens
de templo corporis sui: S ioħs in
ostensa loqueret᷑: & templũ inquit
ñ uidi in ea. Dñs enim ds omip̃s
templũ illius ẽ. & agnus. qm de hoc
templo aqm uidit hic eg̃dientẽ. nͥui
uificũ sacri baptismatis fontẽm.
sum enim illud soluissent
iudei: sanguis ae aqua sicut supra
dictum est de latere eius exiuit. Et
tecte de latere dextio aqua eciuit:
dequa dicitur. & omnes ad quos ꝑue¬
nit aqua ista salui facti sunt. Nam
huius qͦ tẽpli ñ manu facti latera duo
sunt. Dextrũ quippe latus diuina.
leuum latus humana natura est.
Signant̃ gͦ dicendũ fuit. qd aͣ latere
aqua hec exiuit: que ad quoscũq ꝑ¬

Expanded text:
i ostenderat manus Domini facta super eum, aedificata super montem excelsum, et vergentem ad austrum, et in illa mirabilEvangelio: « Non potest, inquit, civitas abscondi super montem posita . » Quid ergo templum, nisi illud, de quo ipse idem: « Solvite templum hoc, inquit, et post triduum excitabo illud, loquens de templo corporis sui? » Sed et Joostensa loqueretur: Et templum, inquit, non vidi in ea; Dominus enim Deus omnipotens templum illius est et agnus . » Quam de hoc templo aquam vidit hic egredientem, nisi vivificum sacri baptismatis fontem? Cum enim illud solvissent Judaei, sanguis et aqua, sicut supra dictum est, de latere ejus exivit. Et recte de latere dextro aqua exivit, de qua dicitur: Et omnes ad quos pervenit aqua ista salvi facti sunt. Nam hujus quoque templi non manufacti latera duo sunt. Dextrum quippe latus divina, laevum latus humana natura est. Signanter ergo dicendum fuit quo de latere aqua haec exivit, quae ad quoscunque p
Abbreviated transcription (Latin):
Quod factum est in ipso uita erat.
t tamen ne capitulũ p̃libatum
sub obscuro reliquisse uideam᷑.
quẽ alium arbitran possumꝰ ludum
in eo quod ait sapientia: ludens erã
coram eo omni tempore. ludens in or¬
be terrar̾. nisi huius de qua loquim᷑
dilectionis gaudiũ: Ludus enim erat
turam. sꝑicam celi cam̃am.: solẽ &e lunã.
lucida celi sida. aquas suꝑiores e inferi¬
ores. om̃s abyssos. niuesatq gͣndines. mon¬
tes &e colles. & cunctã t̃re aream. aerem.
mare. c omnia qͤ in eis sunt. quic qͥd
sursum uolat. quicqͥd deorsum repit
aeambulat. bestias ce uniũsa pecora.
sapientia ꝓuisũ & hoc erat. ut in bu¬
mana requiesc̾et natura. & caput ho¬
minũ effecta sc̃oꝵ ce sapientiũ sibunce
consociaret in siuis deliciis agminae
hec inqͣm uide anteqm fierent. ludꝰ
erat dõ &e sapientie eius. ludus festi¬
uus. ludus iocundus: ludus delitio¬
sus. At uͦ de huius modi gaude. Hec
omnia spectare cũ hilaritate incor¬
dis amplitudine. amor ẽ sapientie::

Expanded text:
Quod factum est, in ipso vita erat. » Attamen ne capitulum praelibatum sub obscuro reliquisse videamur, quem alium arbitrari possumus ludum, in eo quod ait Sapientia: « Ludens eram coram eo omni tempore, ludens in orbe terrarum , » nisi hujus, de qua loquimur, dilectionis gaudium? Ludus enim erat turam, sphaericam coeli cameram, solemque et lunam, lucida sidera, aquas superiores, aquas inferiores, omnes abyssos, nives atque grandines, montes et colles, cunctamque terrae aream, mare et omnia quae in eis sunt, quidquid sursum volat, quidquid deorsum repit aut ambulat, bestias et universa pecora, Sapientia provisum et hoc erat, ut in humana requiesceret natura, et caput hominum effecta, sanctorum et sapientium sibimet consociaret in suis deliciis agmina? Haec, inquam, videre antequam fierent, ludus erat Deo et sapientiae ejus, ludus festivus, ludus jucundus, ludus deliciosus. At vero de hujusmodi gaudere, haec omnia spectare cum hilaritate, in cordis amplitudine, amor est sapientiae,
Abbreviated transcription (Latin):
cum apło. in alła & in ꝯmunione.¬
&ꝰ resurgens ex mortuis. In offeren¬
Tercio nob̃ inculcat ce replicat. qͥd
ille panis significet. quẽ piscato
cũ asso pisce inueñunt ce ad pͣndi¬
um uocati sunt: scilicet ille idẽ pa¬
nis in illa est nobis patria repositꝰ.
dñs portas celi ce hunc panẽ pluit
nobis. portas in qm celi: idest ꝓphe¬
tas qui p̃dixerunt. angłos qui an¬
nuntiauerunt. mariã que concepit.
&e peꝑit: apłos ce doctores alios. qui
p̃dicando dei uerbũ inmiserunt
in ora animarp nr̃arp egentiũ. ce suã
in opiã anhelantiũ: ut gustaremus.
ce agnosceremus. & ad patriam ubi pa¬
nns huiuis plenitudo est. tendentes
inuia ñ deficeremus.

Expanded text:
cum Apostolo in alleluia, in Communionecum Apostolo in alleluia, in Communione resurgens ex mortuis . Offerentertio nobis inculcat et replicat quid ille panis significet, quem piscatorsi, cum asso pisce invenerunt, et ad prandium vocati sunt. Scilicet ille idem panis, in illa est nobis patria repositus,Dominus portas coeli, et hunc panem pluit nobis, portas, inquam, coeli id est prophetas qui praedixerunt, angelos qui annuntiaverunt, Mariam quae concepit, et peperit, apostolos et doctores alios, qui praedicando Dei verbum immiserunt in ora animarum nostrarum egentium, et suam inopiam anhelantium, ut gustaremus et agnosceremus, et ad patriam ubi panis hujus plenitudo est, tendentes in via non deficeremus.