comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Oinsent᷑i galathȩ. qͥs uos fascinauit : &
rursum. dic stulti estis ut cũ spũ cȩperitis. nunc
carne consumamini. Culpas uero uerecundantiũ
quasi cõpatiens rep̃ hendit dicens. Cauisus sum
in dño uehem̃ter : qm̃ tandem aliquando refloriustis
ꝓme sentire. sicut sentiebatis. occupati enĩ eratis.
Ut & illoꝵ culpas increpatio dura detegeret: & horũ¬
neglegentiam sermo mollior uelar&.¬
lit̃ ammonendis proterui: atq alit̃ pusillanimes.¬
A Illi enĩ dũ ualde de se p̃sumunt ex ꝓbrando ce-¬
teros dedignant᷑ istituitẽ dũ nimis infirmitatis
suȩ s̃ conscii. plerumq. in desꝑationẽ cadunt. Illi
singularit᷑ sum ma estimant. cuncta quȩ agunt:
& id circo in desperatione frangunt᷑. Subtilit̃ itaq
quo sibi placent ostendant᷑. qui adõ displicent.
T unc enĩ ꝓteruos melius corrigimꝰ: cum ea quȩ bene
egis se se credunt. mala acta monstramꝰ. Ut unde

Expanded text:
dicens: O insensati Galatae, quis vos fascinavit ? Et dicens: O insensati Galatae, quis vos fascinavit ? Et rursum: Sic stulti estis, ut cum spiritu coeperitis, nunc carne consummamini ? Culpas vero verecundantium quasi compatiens reprehendit, dicens: Gavisus sum in Domino vehementer, quoniam tandem aliquando refloruistis pro me sentire sicut et sentiebatis; occupati enim eratis ; ut et illonegligentiam sermo mollior velar pusillanimes. Illi enim dum valde de se praesumunt, exprobrando caeteros dedignantur; isti autem dum nimis infirmitatis suae sunt conscii. plerumque in desperationem cadunt. Illi singulariter summa aestimant cuncta quae agunt, iet idcirco in desperatione franguntur. Subtiliter itaque quo sibi placent, ostendantur quia Deo displicent. Tunc enim protervos melius corrigimus, cum ea quae bene egisse se credunt, male acta monstramus; ut unde
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. quorũ intuentes exitũ conuersationis. imitami.¬
nifidem . Quatinus & illos uictrix ratio franger&
& istos ad maiora conscenđe imitatio blanda sua.
Illos namq ab impudentiȩ uicio. non nisi incre.¬
patio dura compescit: istos autẽ plerumq ad
melius exortatio modesta cõponit. Illise delinquȩre
nesciunt. nisi etiam aplurib increpent᷑: istis
plerumq ad conuersionẽ sufficit qđ eis doctor
mala sua saltem lenit̃ ad memoriam reducit.
Illos melius corrigit. qđ inuehendo rep̃hendit:
istis autẽ maior ꝓfectus ad ducit᷑. si hoc qđ in eis
rep̃henditur quasi ex latere tangat᷑ Impuden¬
tẽ quippe udȩoꝵ plebem: dñs aꝑte increpans
ait. Frons mulieris meretricis facta . ẽ. tibi:
noluisti erubescere. & rursum uere cundantem:
refou& dicens. Confusionis adolescentiȩ tuae
obliuis ceris: & ob ꝓbrii uiduitatis tuȩ non recorda¬
beris. quia dominabit᷑ tui qͥ fecit te. In pudenter
quoq delinquentes galathas. aꝑte paulus increpat

Expanded text:
Dei, quorum intuentes exitum conversationis, imitamini fidem ; quatenus et illos victrix ratio frangeret, et istos ad majora conscendere imitatio blanda suadeIllos namque ab impudentiae vitio non nisi increpatio dura compescit, istos autem plerumque ad melius exhortatio modesta componit; illi se delinquere nescplerumque ad conversionem sufficit quod eis doctor mala sua saltem leniter ad memoriam reducit. Illos melius corrigit qui invebendo reprehendit; istis autem major profectus adducitur, si hoc quod in eis reprehenditur quasi ex latere tangatur. Impudentem quippe Judaeorum plebem Dominus aperte increpans, ait: Frons mulieris meretricis facta est tibi, noluisti erubescere . Et rursum verecundantem refovet, dicens: Confusionis adolescentiae tuae oblivisceris, et opprobrii viduitatis tuae non recordaberis, quia dominabitur tui qui fecit te . Impudenter quoque delinquentes Galatas aperte Paulus increpat,
Abbreviated transcription (Latin):
ne dños despiciant. ne dm̃ offendant. si ordi¬
nationi illius suꝑbiendo contradicunt: Domini qͦq
am monendis̃ quia contra dm̃ demunere eiꝰ suꝑbuiNT.
sieos quos ꝑ conditionẽ tenent sub ditos. ȩquales
sibi ꝑ nature consortiũ ñ cognoscunt. Isti am¬
monendi s̃ ut sciant se seruis. eẽ. dnorũ: illi am.¬
monendi s̃ sut cognoscant se conseruos esse

Expanded text:
ne dominos despiciant, ne Deum offendant si ordine dominos despiciant, ne Deum offendant si ordinationi illius superbiendo contradicunt; domini quoque admonendi sunt, quia contra Deum de munere ejus superbiunt, si eos quos per conditionem tenent subditos, aequales sibi per naturae consortium non agnoscunt. Isti admonendi sunt ut sciant se servos esse dominorum: illi admonendi sunt ut cognoscant se conservos esse
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi laceratione reprehendunt. Vnde bene &
illic scriptum est. Post hȩc dauid ꝑ cussit cor suum;
eo qđ ab scidiss& oram clamidis saul. Facta quippe
p̃positoꝵ oris gladio ferienda non sunt: etiam cũ iã¬
recte rep̃hendenda iudicant᷑. Si quando uero con¬
tra eos uel in minimis lingua labit᷑ : necesse est
ut ꝑ afflictionem pęnitentiȩ cor p̃mat᷑. quatenꝰ
ad sem& ipsum redeat. & cũ p̃positȩ potestati deli-¬
quęrit. eius contradñ se iudiciũ a quo sibi p̃lata
ẽ. ꝑ orrescat. Nam cũ in p̃positis de linquimꝰ: eius
ordinationi qui eos nobis p̃tulit obuiamꝰ. Unde¬
& morses cũ contra se & aaron conqueri popłm
cognouiss& : ait. nos enĩ quid sumꝰ: nec contra
nos .ẽ. murmur ur̃m. sed contra dm̃.¬
c& ut in se semꝑ humilitatẽ conditionis aspiciaNT
Dñi uero. ut naturȩ suȩ qua ͤ qualit̾ s̃ cũ seruis con¬
diti. memoriam ñ amittant. Serui ãmonendisuNT

Expanded text:
verbi laceratione reprehendunt. Unde bene et verbi laceratione reprehendunt. Unde bene et illic scriptum est: Post haec David percussit cor suum, eo quod abscidisset oram chlamydis Saul . Facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum recte reprehendenda judicantur. Si quando vero contra eos, vel in minimis lingua labitur, necesse est ut per afflictionem poenitentiae cor prematur, quatenus ad semetipsum redeat. Et cum quis praepositae potestati deliquerit, ejus contra se judicium, a quo sibi praelata est, perhorrescat. Nam cum in praepositos delinquis, ejus ordinationi, qui eos nobis praetulit, obviamus. Unde Moses, cum contra se, et Aaron conqueri populum cognovisset, ait: Nos enim quid sumus? Nec contra nos est murmur vestrum, sed contra Domincet, ut in se semper humilitatem conditionis aspiciant; domini vero, ut naturae suae qua aequaliter sunt cum servis conditi, memoriam non amittant. Servi admonendi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dñi non deber&. Qui tam̃ occulte surrexit: & oram
clamidis eius abscidit. Quid enũ ꝑ saulnisi malos
rectores: uid ꝑdauid nisi boni subditi designant᷑
Saul igitur uentrẽ purgare. ẽ: prauos p̃positos con¬
ceptam in corde malitiam usq ad oꝑa miseri odoris
extendere. & cogitata apud se noxia factis ex¬
teriorib exsequendo demonstrare. Quem tameni
dauid ferire metuit: quia piȩ subditoꝵ mentes
ab om̃i se peste obtrectationis abstinentes. p̃posi¬
torum uitã nullo linguȩ gladio ꝑcutiunt. eti ã
ꝑ in firmitatẽ sese abstinere uix possunt: ut extre.¬
ma quȩdam atq exteriora p̃positoꝵ mala. sed tam̃
humilit̃ loquant᷑ : quasi oram elamidis silent̃ inci.
dunt. quia uidelic& dum p̃latos dignitate saltĩ
innoxiȩ & latent̃ derogant. quasi regis supra po¬
siti uestem fedant. Sed tamen ad sem& ipsos
redeunt: seq uehementissime uel de tenuissim a

Expanded text:
Domini non deberet. Qui tamen occulte surrexit, et oram Domini non deberet. Qui tamen occulte surrexit, et oram chlamydis ejus abscidit. Quid enim per Saul nisi mali rectores? Quid per David nisi boni subditi designantur? Saul igitur ventrem purgare, est pravos praepositos conceptam in corde malitiam usque ad opera miseri odoris extendere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exsequendo monstrare. Quem tamen David ferire metuit: quia piae subditorum mentes ab omni se peste obtrectationis abstinentes praepositorum vitam nullo linguae , quando pro infirmitate sese abstinere vix possunt, ut extrema quaedam atque exteriora praepositorum mala, sed tamen humiliter, loquantur, quasi oram chlamydis silenter idunt: quia videlicet dum praelatae dignitati saltem innoxie et latenter derogant, quasi regis superpositi vestem foedant; sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime vel de tenuissima
Abbreviated transcription (Latin):
beant: quatenus & in terno uidici in sem& ipsis
placere studeant. & exempla uitȩ exterius p̃bentes
ea etiam quȩ in aliis s̃ cor rigenda dep̃hendant
mmonendi s̃ subditi: ne p̃positoꝵ suoꝵ uitã temere
iudicent. si quid eos fortasse agere rep̃hensibilit̾
uident Ne unde recte mala redarguunt: inde ꝑ
elationis impulsum. in ꝓfundiora mergantur
mmonendi s̃ ne cũ culpas p̃positoꝵ consiđant:
contra eos audatiores fiant Sed siqua ualde sunt
eorum praua : apud sem& ipsos udicent. ut tam̃
diuino timore constricti. ferrt sãbeis ugũ
reuerentiȩ non recusent. Qđ melius ostendimus.
si dauid factum ad medium ducamꝰ. Saul quippe ꝑ¬
secutor dũ ad purgandũ uentrem speluncã fuiss&
ingressus: illic cũ uiris suis dauid inherat. qui iã
tã longo tempore ꝑsecutionis eius mala tolerabat
Cumq eum uiri sui ad feriendũ saul accenderent.
fregit eos responsionib quia manũ mit tere in xp̃m

Expanded text:
beant, quatenus et interno judici in semetipsis beant, quatenus et interno judici in semetipsis placere studeant, et exempla vitae exterius praebentes, ea etiam quae in aliis sunt corrigenda deprehendant. Admonendi sunt subditi, ne praepositorum suorum vitam temere judicent, si quid eos fortvideant, ne unde recte mala redarguunt, inde per elationis impulsum in profundiora mergantur. Admonendi sunt, ne cum culpas praepositorum considerant, contra eos audaciores fiant; sed sic quae valde sunt eorum prava, apud semetipsos dijudicent, ut tamen divino timore constricti ferre sub eis jugum reverentiae non recusent. Quod melius ostendimus, si David factum ad medium deducamus. Saul quippe persecutor cum ad purgandum ventrem speluncam fuisset ingressus, illic cum viris suis David inerat, qui jam tam longo tempore persecutionis ejus mala tolerabat; cumque eum viri sui ad feriendum Saul incenderent, fregit eos reprehensionibus, quia manum mittere in christum
Abbreviated transcription (Latin):
omino neglegere. palpebrȩ uerodormitant: cum
cogitationes nr̃e ea quȩ in subditis arguenda cog.¬
noscunt. pigredine deprimente dissimulaNt
Plene enim dormire. ẽ: commis sorum acta se scire.
nec corrigere. Non autem dormire sed dormitare. ẽ:
quȩ quidem rep̃hendenda s̃ cognoscere. sed tam̃ ꝓpt̃
m̃tis tedium. dignis ea increpationib non em̃dare:
Dormitando uero oculos ad plenissimũ somnũ ducitur
quia dũ plerumq qui p̃ est malũ qđ cognoscit non
resecat. ad hoc quandoq neglegentiae suȩ merito
ꝑuenit : ut quali ̃ a sub iectis delinquit᷑ non cognos¬
cat. Ammonendis itaq qui p̃sunt. ut ꝑcircum¬
spectionis studium oculos ꝑuigiles intus & in cir¬
cuitu habeant: cęli animalia fieri contendant.
stensa quippe cęli animalia. in circuitu & in tus
oculos habere. plena describunt᷑. Dignũq ẽ. ut
cuncti qui p̃sunt. in tus atq incircuitu oculos ha¬

Expanded text:
omnino negligere. Palpebrae vero dormitant, cum omnino negligere. Palpebrae vero dormitant, cum cogitationes nostrae ea quae in subditis arguenda cognoscunt, pigredine deprimente dissimulant. Plene enim dormire est commissorum acta nec scire, nec corrigere. Non autem dormire, sed dormitare est, quae quidem reprehendenda sunt cognoscere, sed tamen propter mentis taedium dignis ea increpationibus non emendare. Dormitando vero oculus ad plenissimum somnum ducitur, quia dum plerumque qui praeest malum quod cognoscit non resecat, ad hoc quandoque negligentiae suae merito pervenit, ut quod a subjectis delinquitur, nec agnoscat. Admonendi sunt itaque qui praesunt, ut per 39 circumspectionis studium oculos pervigiles intus et in circuitu habeant, et coeli animalia fieri contendant. . Ostensa quippe coeli animalia in circuitu et intus oculis plena describuntur . Dignum quippe est ut cuncti qui praesunt intus atque in circuitu oculos ha
Abbreviated transcription (Latin):
ac propriis sermonib captus: quia dum cõmissis
sibi cõgitur bona dicere. ipsum prius necesse est
quȩ dixerit custodire. In laquȩat᷑ igitur uerbis oris
sui: dũ ratione exigente constringit᷑. ne eius uita ad.
aliud quam admon& relaxetur. Vnde apud distric¬
tũ uidicem cogit᷑ : tanto in opere soluere: quanta eũ
constat aliis uoce p̃cepisse. Ubi & benemox exorta.¬
tio subdit᷑: ut dicat᷑. Fac ergo qđ dico filimi: & tem &¬
ipsum libera. quia incidisti in manus ꝓximitui. Dis.¬
curre. festina. suscita amicũ tuũ. ne de deris som¬
num oculis tuis: nec dormitent palpebrȩ tuȩ:
Iuisquis enim aduidendũ aliis in exemplum proponit᷑.
non solum ut ipse uigil&. sed etiam ut amicum suscit &e
sufficit : sinon & illum cui pre. ẽ. a peccati torpore
disuigit. Bene autẽ dr̃. Ne dederis somnũ oculis
tuis: nec dormitent palpebrȩ tuȩ. Somnum quippe
oculis dare. ẽ: intentione cessante. subditorũ curã

Expanded text:
ac propriis sermonibus captus; quia dum commissis ac propriis sermonibus captus; quia dum commissis sibi cogitur bona dicere, ipsum prius necesse est quae dixerit custodire. Illaqueatur igitur verbis oris sui, dum ratione exigente constringitur, ne ejus vita ad aliud quam admonet relaxetur. Unde apud districtum judicem cogitur tanta in opere exsolvere, quanta eum constat aliis voce praecepisse. Ubi et bene mox exhortatio subditur, ut dicatur: Fac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera, quia incidisti in manus proximi tui: discurre, festina, suscita amicum tuum; ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae . Quisquis enim ad vivendum aliis in exemplo praeponitur, non solum ut ipse vigilet, sed etiam ut amicum suscitet  sufficit, si non et illum cui praeest, a peccati torpore disjungit. Bene autem dicitur: Ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae . Somnum quippe oculis dare, est intentione cessante, subditorum curam
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑: si ab soluti repperiri nequiuerint saltem dese :
isti ne de subditorũ erratib udicent᷑. etiam si se
iam de se securos inueniunt. Illi ut tanto circa se
sollicitius uiuant: quanto eos aliena cura non impli¬
cat. Isti uero ut sic aliorũ curas expleant. quatenus
& suas agere nondesistant: & sic in ꝓpria sollicitu.¬
dine ferueant. ut a tominis sorũ custodia minime
torpescant . Illi enim sibim& uacanti dr̃. Vade
ad formicam o piger. & considera uias eius : &
disce sapientiam. Iste autẽ terribilit̃ ammonetur
cũ dr̃. Filimi si spoponderis ꝓ amico tuo. defixisti
apud extraneũ manũ tuã: & in laqueatus es uerbis
oris tui & captus es ꝓpris sermonib IPondere nãq
pro amico. ẽ: alienam animã inpericulo suȩ conuersa-¬
tionis accipere. Unde & apud extraneũ manus de¬
figit᷑ : quia apud curã sollicitudinis quȩ ante de̾ erat
mens ligat᷑. Verbis uero oris sui in laqueatus est.

Expanded text:
antur si absoluti reperiri nequiverint saltem de se; antur si absoluti reperiri nequiverint saltem de se; isti ne de subditorum erratibus judicentur, etiamsi se jam de se securos inveniunt. Illi ut tanto circa se sollicitius vivant, quanto eos aliena cura non implicat; isti vero ut sic aliorum curas expleant, quatenus et suas agere non desistant, et sic in propria sollicitudine ferveant, ut a commissorum custodia minime torpescant. Illi enim sibimet vacanti dicitur: Vade ad formicam, o piger, et considera vias ejus, et disce sapientiam . Iste autem terribiliter admonetur, cum dicitur: Fili mi, si spoponderis pro amico tuo, defixisti apud extraneum manum tuam, et illaqueatus es verbis oris tui, et captus propriis sermonibus . Spondere namque pro amico, est alienam animam in periculo suae conversationis accipere. Unde et apud extraneum manus defigitur, quia apud curam sollicitudinis quae ante deerat, mens ligatur. Verbis vero oris sui illaqueatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
liter ammonendis subditi: atq alit̃ p̃lati. Illos ne
subiectio conterat: istos ne locus superior ex¬
tollat. Illi ne minus quȩ iubent᷑ impleant: isti neplus.
iusto iubeant quȩ cõpleantur. Illi ut humilit̃ subia.¬
ceant: isti ut tẽperant᷑ presint . Namqđ intelligi &
figuralit̃ potest: illis dr̃. Filii obȩdite parentib uñs
in dño. Istis uero p̃cipit᷑ & patres : nolite ad iracundiã
ꝓuocare filios ur̃os. Illi discant. quo modo ante occal¬
ti arbitrie oculos sua interiora componant: isti quo¬
modo etiam cõmissis sibi exempla bene uiuendi ex¬
terius p̃beant. Scire & enĩ p̃latidebent: quia si ꝑ¬
uersa nũ quã ꝑ p&rant. tot mortib dignis: quot
ad subditos suos ꝑ ditionis exempla trans mittunt.
Unde necesse.ẽ: ut tanto se cantius aculpa custodiant.
quanto ꝑ praua quȩ faciunt non soli moriunt᷑. sed
aliorũ animȩ. quas prauis exemplis destruxer̃ rei
sunt. Ammonendisunt illi ne districtrictius puni¬

Expanded text:
liter admonendi sunt subditi, atque aliter praelati. Illos ne subjectio conterat, istos ne locus superior extollat. Illi ne minus quae jubentur impleant, isti ne plus justo jubeant quae compleantur. Illi ut humiliter subjaceant, isti ut temperanter praesint. Nam quod intelligi et figuraliter potest, illis dicitur: Filii, obedite parentibus vestris in Domino; istis vero praecipitur: Et patres, nolite ad iracundiam provocare filios vestros . Illi 38 discant quomodo ante occulti arbitri oculos sua interiora componant, isti quomodo etiam commissis sibi exempla bene vivendi exterius praebeant. Scire etenim praelati debent , quia si perversa unquam perpetrant, tot mortibus digni sunt, quot ad subditos suos perditionis exempla transmittunt. Unde necesse est ut tanto se cautius a culpa custodiant, quanto per prava quae faciunt, non soli moriuntur  sed aliorum animarum, quas pravis exemplis destruxerunt, rei sunt. Unde admonendi sunt illi; ne districtius puni
Abbreviated transcription (Latin):
sionis illusus. totum parit̾ ignorat. Foueam ergo
ericius hab& in reꝓbis: quia maliciosȩ mentis
duplicitas sese intra se colligens. abs condit in
tenebris defensionis. Audi ant impuri: qđ scrip¬
tum. ẽ. Qui ambulat simplicit̾: ambulat confident̃
Fiducia quippe magnȩ securitatis . ẽ: simplicitas
actionis. Audiant qđ sapientis ore dr̃. Sp̃s¬

Expanded text:
sionis inclusus totum pariter ignorat. Foveam ergo sionis inclusus totum pariter ignorat. Foveam ergo ericius habet in reprobis, quia malitiosae mentis duplicitas sese inter se colligens abscondit in tenebris defensionis. Audiant impuri quod scriptum est: Qui ambulat simpliciter, ambulat confidenter : fiducia quippe magnae securitatis est simplicitas actionis. Audiant quod sapientis ore d
Abbreviated transcription (Latin):
& corpus om̃e conspicit᷑. Sed mox ut ad p̃hensus
fuerit. sem& ipsum insperã colligit: pedes intror¬
sus subtrahit. caput abscondit. & intratenentis
manꝰ totũ simul amittit᷑. qđ totũ simul antea uide.¬
bat᷑. Sic nimirũ sic impurȩ mentes s̃: cũ in suis ex¬
cessib comp̃ hendunt᷑. Caput enĩ ericii cernitur:
quia quo inicio ad culpã peccator acces serit uidet᷑
Pedes ericii conspiciunt᷑ : qͥa quib uestigiis nequitia
sit ꝑpetrata cognoscit᷑. & tam̃ ad ductis repente
excusationib impura mens introrsus pedes colligit.
quia cuncta iniquitatis suȩ uestigia abscondit
Caput subtrahit : quia miris defensionib nec incho¬
as se malũ aliqđ ostendit: & quasi spera in man
tenentis reman& : quia is qͥ corripit. cuncta quȩ
iã cognouerat subito amittens. in uolutũ intra
conscientiã peccatorem ten&. & qui totũ iã repre.¬
hendendo uiderat: tergiuersatione prauę defen¬

Expanded text:
et corpus omne conspicitur: sed mox cum apprehensus et corpus omne conspicitur: sed mox cum apprehensus fuerit semetipsum in sphaeram colligit, pedes introrsus subtrahit, caput abscondit, et intra tenentis manus totum simul amittitur, quod totum simul antea videbatur. Sic nimirum sic impurae mentes sunt cum in suis excessibus comprehenduntur: caput enim ericii cernitur, quia quo initio ad culpam peccator accesserit, videtur. Pedes ericii conspiciuntur, quia quibus vestigiis nequitia sit perpetrata cognoscitur; et tamen adductis repente excusationibus impura mens introrsus pedes colligit, quia cuncta iniquitatis suae vestigia abscondit. Caput subtrahit, quia miris defensionibus nec inchoasse se malum aliquod ostendit, et quasi sphaera in manu tenentis remanet; quia is qui corripit cuncta quae jam cognoverat subito amittens, involutum intra conscientiam peccatorem tenet. Et qui totum jam deprehendendo viderat, tergiversatione pravae defen
Abbreviated transcription (Latin):
retributionẽ premit. Hinc nãq ꝑ hieremiã dr̃. do¬
cuer̃ linguã suã loqͥ m̃daciũ: ut iniquȩ agerent labo¬
rauer̃. Acsi aꝑte diceret᷑. Quia amici. eẽ. uerita tis
sine labore poterant : ut peccent laborant: Dumq
uiuere simplicit̃ rennuunt: laborib exigunt ut mo¬
riant᷑. Nam plerũq in culpa dep̃hensi dũ quales
sint cognoscere fugiunt: sese sub fallaciȩ uelam̃ abs¬
condunt. & hoc qđ peccant : qđq iã aꝑte cernitur.
ex cusare moliunt᷑: ita ut sȩpe Is qͥ eoꝵ culpas cor¬
ripere stud &. asꝑsȩ falsitatis nebulis seductus. pęxe
amisisse uideat qđ de eis iã certũ tenebat. Unde
recte sub iudeȩ specie ꝑ ꝓphetã cont᷑ peccantem
Eritͦii quippe nomine : impurȩ m̃tis seseq callide de¬
fendentis duplicitas designat᷑. Quia uidelic& ericius
cũ app̃hendit᷑ : eius caput cernit᷑. & pedes uidentur

Expanded text:
retributionem premit. Hinc per Jeremiam dicitur: Doretributionem premit. Hinc per Jeremiam dicitur: Docuerunt linguam suam loqui mendacium, ut inique agerent laboraverunt ; ac si aperte diceretur: Qui amici esse veritatis sine labore poterant, ut peccent laborant: cumque vivere simpliciter renuunt, laboribus exigunt ut moriantur: nam plerumque in culpa deprehensi, dum quales sint cognosci refugiunt, sese sub fallaci velamine abscondunt: et hoc quod peccant, quodque jam aperte cernitur excusare moliuntur; ita ut saepe is qui eorum culpas corripere studet, aspersae falsitatis nebulis seductus pene amisisse videat, quod de eis jam certum tenebat. Unde recte sub Judaeae specie per prophetam contra peccantem sa. XXXIV: ericii quippe nomine impurae mentis seseque callide defendentis duplicitas designatur: quia videlicet ericius cum apprehenditur, ejus et caput cernitur, et pedes videntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam ueritas ammon& dicens. Estote prudentes sic̃
serpentes: & simplices sic̃ columbȩ. Quia uidelic&
in electoꝵ cordib.: deb& & simplicitatẽ colũbȩ as¬
tutia ser pentis acuere : & serpentis astutiã colũbȩ
simplicitas tẽperare. Quatinꝰ ne seducti ꝑ pruden.¬
tiam calleant: ne ab intellectus studio ex sim plicitate
torpescant. At contra ammonendis impuri: ut
quã grauis sit quẽ cũ culpa sustinent uidelic& dupli¬
citatis labor agnoscant. dũ enĩ dep̃ hendi metuuNT:
semꝑ im ꝓbas defensiones quęr̃. semꝑ pauidis suspicio.¬
nib agitant᷑. Nil autẽ . ẽ. ad defendendũ puritate
tutius. nil ad dicendũ ueritatẽ facilius: Nam cũ falla.¬
ciam suã tueri cogit᷑ : duro cor labore fatigatur
Finc nãq senptum. ẽ. Labor labioꝵ ipsoꝵ operi& eos
Q ui enĩ nunc impl& tunc cooperit: quia cuiꝰ nunc ani¬
mũ ꝑ blandam inqͥetudinẽ exerit. tuno ꝑ asꝑam

Expanded text:
tipsam Veritas admonet, dicens: Estote prudentes sicut tipsam Veritas admonet, dicens: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Quia videlicet in electorum cordibus debet et simplicitatem columbae astutia serpentis acuere, et serpentis astutiam columbae simplicitas temperare, quatenus nec seducti per prudentiam calleant, nec ab intellectus studio ex simplicitate torpescant. At contra admonendi sunt impuri, ut quam gravis sit, quem cum culpa sustinent, duplicitatis labor agnoscant. Dum enim deprehendi metuunt, semper improbas defensiones quaerunt, semper pavidis suspicionibus agitantur. Nil autem est ad defendendum puritate tutius, nil ad dicendum veritate facilius. Nam dum fallaciam suam tueri cogitur, Hinc namque scriptum est: Labor labiorum ipsorum operiet eos: qui enim nunc implet, tunc operit, quia cujus animum per blandam inquietudinem exerit, tunc per asperam
Abbreviated transcription (Latin):
quippe ꝑ in uidiã putrescere. ẽ: quȩdã etiam ro¬
busta deperire
lit̃ ammonendis simplices: atq alit̃ impuri.
Laudandis̃ . simplices qđ studeant num quam
falsa dicere: sed am monendi s̃ ut nouerint
nonnumquam uera reticere. Sicut enim semꝑ men-
cientẽ falsitas lesit : ita non nũquã quibusdam audi¬
ta uera nocuer̃: Vnde corã discipulis dñs locutionẽ
suã silentio tẽperans: ait. Multa habeo uobis di-¬
cere : sed nunc ñ potestis illa portare. Am monendi
s̃ igit᷑ simplices: ut sic̃ fallaciã semꝑ utilit̾ uitant:
ita ueritatẽ semꝑ utilit̾ ꝓferant. ammonendis ut
simplicitatis bono prudentiã ad iungant: qͣtinus
sic securitatẽ de simplicitate possideant. ut circum¬
spectionẽ prudentiȩ ñ amit tant. Hinc nãq ꝑdoc.¬
torem gentium dr̃. Uolo uos sapientes. eẽ. in bono:
simplices autẽ in malo. Hinc electos suos ꝑ sem&¬

Expanded text:
quippe per invidiam putrescere, est quaedam etiam roquippe per invidiam putrescere, est quaedam etiam robusta deperireliter admonendi sunt simplices, atque aliter impuri. Laudandi sunt simplices quod studeant nunquam falsa dicere, sed admonendi sunt ut noverint nonnunquam vera reticere. Sicut enim semper dicentem falsitas laesit, ita nonnunquam quibusdam audita vera nocuerunt. Unde coram discipulis Dominus locutionem suam silentio temperans, ait: Multa habeo vobis dicere, sed nunc non potestis illa portare . Admonendi sunt igitur simplices, ut sicut fallaciam semper utiliter vitant, ita veritatem semper utiliter proferant. Admonendi sunt ut simplicitatis bono prudentiam adjungant, quatenus sic securitatem de simplicitate possideant, ut circumspectionem prudentiae non amittant. Hinc namque per doctorem gentium dicitur: Volo vos sapientes esse in bono, simplices autem in malo . Hinc electos suos per seme
Abbreviated transcription (Latin):
seminarium fuit. Nam quẽ meliorem se. eẽ. doluit:
ne ut cũq eẽt. amputauit. Dicendũ ẽ. inuidis. qui a
dũ se ista intrinsecꝰ peste consumunt: etiam qͥcqͥd inse
aliud bori habere uident᷑ interimunt. Vnde scriptum¬
. ẽ. llita carnium sanitas cordis: putredo ossuũ inuidia
Quid eñ ꝑ carnes. nisi infirma quȩdã ac tenera: & quid
ꝑossa. nisi fortia acta signant᷑ : & plerumq contigit.
ut quidã cũ cordis in nocentia in nonnullis suis ac¬
tib infirmi uideant᷑: Iuidã uero iã quȩdã ante hu-¬
manos oculos robusta exerceant: sed tam̃ erga alioꝵ
bona intꝰ inuidiȩ pestilentię tabescant. Bene ergo
dr̃. Uita carniũ sanitas cordis: quia si m̃tis in nocen.
tia custodit᷑. etiam siqua foris infirma s̃. quandoq
uidia : qͥa ꝑ liuoris uitium ante dĩ oculos pereuÑ.
etiam quȩ humanis oculis fortia uidentꝰ᷑. Ossa

Expanded text:
seminarium fuit. Nam quem meliorem se esse doluit, seminarium fuit. Nam quem meliorem se esse doluit, ne utcunque esset amputavit. Dicendum est invidis quia dum se ista intrinsecus peste consumunt, etiam quidquid in se aliud boni habere videntur interimunt. Unde scriptum est: Vita carnium sanitas cordis, putredo ossium invidia . Quid enim per carnes nisi infirma quaedam ac tenera, et quid per ossa nisi fortia acta signantur? Et plerumque contingit ut quidam cum cordis innocentia in nonnullis suis actibus infirmi videantur, quidam vero jam quaedam ante humanos oculos robusta exerceant, sed tamen erga aliorum bona intus invidiae pestilentia tabescant. Bene ergo dicitur: Vita carnium sanitas cotia custoditur, etiam si qua foris infirma sunt, quandoque vidia, quia per livoris vitium ante Dei oculos pereunt, etiam quae humanis oculis fortia videntur. Ossa
Abbreviated transcription (Latin):
uidi. caritas quante uir tutis. ẽ: quȩ alieni laboris
oꝑa. nra sine labore facit. Dicendũ itaq ẽ. inuidis.
quia dũse aliuore minime custodiunt: in antiquam
uersuti hostis neqͥtiam demergunt᷑. De illo nãq scrip¬
tum . ẽ . Inuidia diaboli : mors intrauit in orbem t̃rarũ.
Quia enũ ipsum cęlũ ꝑdidit. condito hoc homini inuidit:
& dampnationẽ suã ꝑditꝰ adhuc alios ꝑdendo cumu¬
lauit. Ammonendi s̃ in uidi: ut cognoscant quantis
lapsib succrescentis rumȩ sub iaceant. qͥa dũ liuorem
a corde non ꝓiciunt: ad aꝑtas operũ nequicias de¬
uoluuntur
Nisi enim cain inuidiss& acceptam fratris hostiam: mi-¬
nime ꝑueniss& ad extinguend am uitã. Unde scriptũ
.ẽ. & respexit dns̃ ad abel & ad munera eiꝰ. ad cam uero
& ad munera eius ñ respex̃. Iratusq est cam uehem̃ter:
& concidit uultus eiꝰ. Liuor itaq sacrificii: fratricidu

Expanded text:
vidi, charitas quantae virtutis est, quae alieni laboris vidi, charitas quantae virtutis est, quae alieni laboris opera, nostra sine labore facit. Dicendum itaque est invidis, quia dum se a livore minime custodiunt, in antiquam versuti hostis nequitiam demerguntur. De illo namque scriptum est: Invidia autem diaboli mors intrarit in orbem terrarum . Quia enim ipse caelum perdidit, condito hoc homini invidit, et damnationem suam perditus adhuc alios perdendo cumulavit. Admonendi sunt invidi ut cognoscant quantis lapsibus succrescentis ruinae subjaceant, quia dum livorem a corde non projiciunt, ad apertas operum nequitias devolvuntur. Nisi enim Cain invidisset acceptam fratris hostiam, minime pervenisset ad exstinguendam vitam. Unde scriptum est: Et respexit Dominus ad Abel et ad munera ejus; aet ad munera ejus non respexit. Iratusque est Cain vehementer, et concidit vultus ejus . Livor itaque sacrificii, fratricidii
Abbreviated transcription (Latin):
augm̃ta aliene ꝓsꝑitatis aspiciunt : apud sem& ipos
anxie afflicti. cordissui peste moriunt᷑: Quid istis in¬
felicius. quos dũ conspecta felicitas afficit. pęna neqͥores
reddit. Alioꝵ uero bona quȩ habere ñ posfunt. si dili-¬
Agerent sua fecis sent. Sic quippe s̃ uniuersi consis.¬
tentes infide : sic̃ multa menbra uno continent᷑ in cor¬
pore. Quȩ ꝑ officia quidem diuersas : sed qđ sibi ui-¬
cissim congruunt unũ fuint. Vnde fit: ut pes ꝑ oculũ
uideat. & ꝑ pedes oculi gradiant᷑. ori: auditꝰ aurium
seruiat. & ad usum suũ aurib oris lingua concurrat
Suffraget᷑ manib. uent̃: uentri oꝑent᷑ manꝰ. In ipsa igitꝰ
corporis positione accepimꝰ : qđ in actione seruemus
Nimis itaq turpe. ẽ. ñ imitari qđ sumꝰ : nr̃a s̃ nimirũ
quȩ & si imitari ñ pos sumꝰ. amamꝰ in aliis. & amantium
fiunt : queq amant᷑ in nobis. Hinc ergo pensent in-¬

Expanded text:
augmenta alienae prosperitatis aspiciunt, apud semetipsos augmenta alienae prosperitatis aspiciunt, apud semetipsos anxie afflicti, cordis sui peste moriuntur. Quid istis infelicius, quos dum conspecta felicitas afficit, poena nequiores reddit? Aliorum vero bona quae habere non possunt, si diligerent, sua facerent. Sic quippe suntentes in fide, sicut multa membra uno continentur in corpore: quae per officium quidem diversa sunt, sed quo sibi vicissim congruunt, unum fiunt. Unde fit ut pes per oculum videat, et per pedes oculi gradiantur, ori auditus aurium serviat, et ad usum suum auribus oris lingua concurrat; suffragetur venter manibus, ventri operentur manus. In ipsa igitur corporis positione accipimus, quod in actione servemus. Nimis itaque turpe est non imitari quod sumus. Nostra sunt nimirum, quae etsi imitari non possumus, amamus in aliis; et amantium fiunt quaeque amantur in nobis. Hinc ergo pensent in
Abbreviated transcription (Latin):
ciant : in quoꝵ nunc laborib ociosi ꝑdurant. Valde
qͥppe peccamꝰ: si aliena bene gesta ñ diligimꝰ. Sed nihil
mercedis agimꝰ : si ea quȩ diligimꝰ inquantũ possumꝰ
ñ imitam᷑. Dicendũ itaq. ẽ. beni uolis. qͥa si imitari
bona minime festinant. quȩ laudantes apꝓbant:¬
sic eis uirtutũ sc̃itas sic̃ staltis expectatorib ludi-¬
crarũ artum uanitas plac&. Illi nãq aurigarũ ae
histrionũ gesta stuiorib. efferunt: nec tam̃ tales. eẽ.
desiderant. quales illos conspiciunt. eẽ. quos laudant
Mirant᷑ eos placita egisse: sed tam̃ similit̃ deuitant
p̃sumant. ne bona laudent & agere recusent. Grauit̃
qͥppe extrema ultione feriendis̃ : quib placuit
pendant quantȩ cecitatis s̃: qͥ alieno ꝓfectu deficiuNt.
aliena exu̾ltatione contabescunt. Quantȩ infelicitatis.
sunt : qui melioratione proximi deceriores funt Dũq.

Expanded text:
ciant, in quorum nunc laboribus otiosi per durant. Valde ciant, in quorum nunc laboribus otiosi per durant. Valde quippe peccamus, si aliena bene gesta non diligimus. Sed nil mercedis agimus, si ea quae diligimus, in quantum possumus non imitamur. Dicendum itaque est benevolis, quia si imitari bona minime festinant quae laudantes apsic eis virtutum sanctitas, sicut stultis exspectatoribus ludicrarum artium vanitas placet. Illi namque aurigarum ac histrionum gesta favoribus efferunt, nec tamen tales esse desiderant quales illos conspiciunt esse quos laudant. Mirantur eos placita egisse, sed tamen similiter devitant praesumant, ne bona laudent, et agere recusent, gravius quippe extrema ultione feriendi sunt quibus placuit erpendant quantae caecitatis sunt, qui alieno provectu deficiunt, aliena exsultatione contabescunt. Quantae infelicitatis sunt, qui melioratione proximi deteriores fiunt; dumque
Abbreviated transcription (Latin):
quos in ruens grauis languor auita ñ sub trahit. sed
lenit̃ ueniens recidiua febris occidit: Ammonendi
s̃ igit᷑ pacientes. ut cor post uictoriã muniant.¬
& hostem publico bello suꝑatũ insidiari munitis.¬
mȩniis mentib intendant. ut languorẽ plus
deserpentẽ repente timeant. ne hostis callidus eo
indeceptione postmodũ maiori exultatione gaudeat.
quo illa dudũ contra se rigida colla uictorũ calcat x¬
lit̃ ammonendis beniuoli: atq alit̃ inuidi: Am mo-¬
nendi nãq s̃ beniuoli: ut sic alienis bonis congaudeaÑ.
quatenꝰ habere & ꝓpria concupiscant. Sic ꝓximoꝵ
facta diligendo laudent: ut ea etiam imitando mul.¬
tiplicent: Ne si in hoc p̃sentis uitȩ stadio ad certam̃
alienũ deuoti fautores. sed pigri expectatores assistant:
eo post certam̃ sine brauio remaneant. qͦ nunc incerta.¬
mine ñ laborant & tunc eoꝵ palmas afflicti respi¬

Expanded text:
quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leviter veniens recidiva febris occidit? Ille ergo sunt igitur patientes, ut cor post victoriam muniant, ut hostem publico bello superatum insidiari moeniis mentis intendant; ut languorem plus reserpentem timeant, ne hostis callidus eo in deceptione postmodum majori exsultatione gaudeat, quo illa dudum contra se rigida colla victorum calcatliter admonendi sunt benevoli, atque aliter invidi. Admonendi namque sunt benevoli, ut sic alienis bonis congaudeant, quatenos habere propria concupiscant. Sic proximorum facta diligendo laudent, ut ea etiam imitando multiplicent, ne si in hoc praesentis vitae stadio ad certamen alienum devoti fautores, sed pigri spectatores assistant, eo post certamen sine bravio remaneant, quo nunc in certamine non laborant; et tunc eorum palmas afflicti respi
Abbreviated transcription (Latin):
dol&. Iuẽ qͥa mouere in ipsa contumeliarũ iaculatione
non potuit : ab aꝑto certamine interim quiescens : & se¬
creta suggestione cogitatione lacessiens. aptũ decepti¬
onis tempꝰ inquirit. Quẽ enĩ publico bello ꝑdidit:
ad exercendas occulte insidias ex ardescit. Quietis
nãq tempore aduictoris animũ redit: & uel rerum
dampna uel in uriarũ iacula ad memoriã reducit.
cunctaq quȩ sibi inlatas̃ uehem̃ter ex aggerans in to¬
lerabilia ostendit. Tantoq. mñtẽ merore cont᷑bat: ut
plerũq uir paciens illa se aequanimit̃ tolerasse post
uictoriam captiuus erubescat. seq non reddidisse contu¬
melias doleat. & deteriora rependere si occasio p̃beat᷑
quęrat. Quib ergo istis̃ similes. nisi his qͥ ꝑ fortitudinẽ
in cãpo uictores s̃ sedꝑ neglegentiã post modũ intra¬
urbis eclaustra capiuntur.ł quib s̃ similes. nisi his

Expanded text:
dolet; quem quia commovere in ipsa contumeliarum jaculatione dolet; quem quia commovere in ipsa contumeliarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim quiescens, et secreta suggestione cogitationem lacescens, aptum deceptionis tempus inquirit. Quia enim publico bello perdidit, ad exercendas occulte insidias exardescit. Quietis namque tempore jam ad victoris animum redit, et vel rerum damna, aut injuriarum jacula ad memoriam reducit, cunctaque quae sibi illata sunt, vehementer exaggerans, intolerabilia ostendit; tantoque mentem moerore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse post victoriam captivus erubescat, seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio praebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sedurbis claustra capiuntur? Quibus isti sunt similes, nisi his
Abbreviated transcription (Latin):
paciunt᷑. uel contumelias audiunt nullo dolore pulsent᷑
& sic pacientiam exibeant: ut custo dire etiam cordis in¬
nocentiã non obmittant. Sedcũ post paululũ hȩc
ipsa quȩ ꝑtulerint ad memoriam reuocant: igne se do-¬
loris inflammant. argum̃ta ultionis inqͥr̃ & mansu-¬
tudinẽ quã tolerantes habuer̃. retractantes in mali.¬
tiam uertunt. Quib. citius a p̃dicante succurritur:
siquȩ sit huius ꝑmutationis causa pandat᷑. Callidus
nãq ad uersanius bellũ contra duos mou&: unũ ui-¬
delic& inflammans. ut contumelias prior inferat.
alterũ ꝓuocans. ut contumelias lesus reddat. Sed
plerumq dũ huius iã uictor . ẽ. qͥ in uiriã ꝑsuasus in rogat.
ab illo uincit᷑ qͥ in latã sibi eqͣnimit̾ portat Unuis ergo
uictor quẽ cõmouendo sub iugauit : tota contra alterũ
uirtute se erigit. eumq obsistentẽ fortit̾ & uincentẽ

Expanded text:
patiuntur, vel contumelias audiunt, nullo dolore pulsentur, patiuntur, vel contumelias audiunt, nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam non omittant; sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint, ad memoriam revocant, igne se doloris inflammant, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, retractantes in malitiam vertunt. Quibus citius a praedicante succurritur, si quae sit 45 hujus permutationis causa pandatur. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans ut contumelias prior inferat, alterum provocans ut contumelias laesus reddat. Sed plerumque dum hujus jam victor est qui injuriam persuasus irrogat, ab illo vincitur qui illatam sibi aequanimiter portat. Unius ergo victor quem commovendo subjugavit, tota contra alterum virtute se erigit, eumque obsistentem fortiter et vincentem
Abbreviated transcription (Latin):
accipit: qđ ante eius in altare boni operis flamma
caritatis incendit. Hinc .ẽ. qđ rursum qͥbus dam
pacientib. nec tam̃ diligentib dicit. Iud autem uides
festu cã in oculo fr̃is tui. & trabem quȩ in oculo tuo est
non uides: ꝑturbatio quippe impacientiȩ festuca.ẽ.
malitia uero in corde trabes in oculo. Illã nãq aura
temptationis agitat: hanc autẽ consummata neqͥtia
pęne immobilit̾ portat. Recte uero illic subiungit᷑
Hrpocrita: eice pͥmũ trabem de oculo tuo. & tunc ui-¬
debis eicere festucã de oculo frĩs tui. Acsi dicatur
m̃ti iniquȩ. interius dolenti : & scam se exterius ꝑ
pacientiã demonstranti Prius a te molẽ maliciȩ ex¬
cute : & tunc alios de inpacientiȩ leuitate rep̃hen¬
de. Ne dũ ñ studes simulationẽ uincere: peuis tibi
sit aliena praua tolerare. Euenire etiam plerumq
pacientib sol& : ut eo quidem tẽpore qͦuel aduersa

Expanded text:
accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma haritatis incendit. Hinc est quod rursum quibusdam patientibus, nec tamen diligentibus dicit: Quid autem vides festucam in occonsideras ? Perturbatio quippe impatientiae festuca est, malitia vero in corde trabes in oculo. Illam namque aura tentationis agitat, hanc autem consummata nequitia pene immobiliter portat. Recte vero illic subjungitur: Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam de oculo fratris tui . Ac si dicatur menti iniquae interius dolenti, et sanctam se exterius per patientiam demonstranti: Prius a te molem malitiae excute, et tunc alios de impatientiae levitate reprehende, ne dum non studes simulationem vincere, pejus tibi sit aliena prava tolerare. Evenire etiam plerumque patientibus solet ut eo quidem tempore quo vel adversa
Abbreviated transcription (Latin):
paciens . ẽ: ilico ad iunx̃. benigna ẽ. Videlic& os¬
tendens quia quos expacientia tolerat. amare
etiam ex benignitate non cessat. Unde idem doctor
egregius cũ pacientiã discipulis suader& dicens.
om̃is amaritudo. & ira & in dignatio. & clamor. &
blasphemia tollat᷑ auobis. Quasi cunctis ex terius
iam bene cõpositis. ad in teriora conuertit᷑. dũ sub¬
ungit. cũ om̃i malitia. Quia nimirũ frustra in¬
dignatio. clamor. & blasphemia. ab exteriorib tol-¬
lit᷑ : si interiorib uicioꝵ. mat̃ malicia dominatur.
& in cassum foras nequitia ex ramis incidit᷑: si
surrectura multiplicius in radice seruat᷑. Vn de
& ꝑ sem& ipsam ueritas dicit. Diligite in imicos
ur̃os : benefacite his qͥ oderunt uos. Orate ꝓ ꝑ se¬
quentib & calumpni antib uobis. Virtus itaq
.ẽ. coram hominib aduersarios tolerare: sed uirtus
coramdõ diligere. Quia hoc solum ds̃ sacrificium

Expanded text:
patiens est, illico adjunxit: Benigna est ; videlicet ospatiens est, illico adjunxit: Benigna est ; videlicet ostendens quia quos ex patientia tolerat, amare etiam ex benignitate non cessat. Unde idem doctor egregius cum patientiam discipulis suaderet, dicens: Omnis amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia tollatur a vobis , quasi cunctis exterius jam bene compositis ad interiora convertitur, dum subjungit: Cum omni malitia ; quia nimirum frustra indignatio, clamor et blasphemia ab exterioribus tollitur, si in interioribus vitiorum mater malitia dominatur; et incassum foras nequitia ex ramis inciditur, si surrectura multiplicius intus in radice servatur. Unde et per semetipsam Veritas dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, et orate pro persequentibus et calumniantibus vos . Virtus itaque est coram hominibus, adversarios tolerare; sed virtus coram Deo, diligere; quia hoc solum Deus sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
conuincit᷑ Hiet enĩ potest ueracit̃ bona
docendo impendere: si uiuendo nescit equanimiter
aliena mala tolerare. Ferhoc quoq impacientiae
uitium: plerumq m̃tẽ arrogantiȩ culpa trans figit.
qͥa dũ despici inmundo hoc qͥsq ñ patit᷑: bona siqua
sibi occulta s̃ ostentare conat᷑. Atq sic ꝑ impacien-¬
tiã : usq ad arrogantiã ducit᷑: Dũq ferre despec¬
tionẽ non potest: detegendo sem& ipsum in osten.¬
tatione głiat᷑. Unde scriptũ ẽ Melior ẽ paciens
intus maliciȩ peste corrumpant. & cum abhominib.
non agnoscitur: sed tamen sub diuina ex aminatione
peccatur. Tanto deterior culpa doloris fut: quano
sibi ante homines uis tutis speciem uindicat. Di.¬
cendum itaq est pacientib.: ut studeant diligere
quos sibi necesse. ẽ. tolerare. Nesi pacientiam di¬
lectio non sequit᷑: in deteriorem culpã odii. uirtus
oftensa uertat᷑. Vnde paulus cũ dicer&. caritas

Expanded text:
ue enim potest veraciter bona ue enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nescit aequanimiter aliena mala tolerare. Per hoc quoque impatientiae vitium plerumque mentem arrogantiae culpa transfigit; quia dum despici in mundo hoc quisque non patitur, bona si qua sibi occulta sunt, ostentare conatur, atque sic per impatientiam usque ad arrogantiam ducitur; dumque ferre despectionem non potest, detegendo semetipsum in ostentatione gloriatur. Unde scriptum est: Melior est patiensintus malitiae peste corrumpant; et cum ab hominibus non agnoscitur, sed tamen sub divina examinatione peccatur, tanto deterior culpa doloris fiat, quanto sibi ante homines virtutis speciem vindicat. Dicendum itaque est patientibus, ut studeant diligere quos sibi necesse est tolerare; ne si patientiam dilectio non sequatur, in deteriorem culpam odii virtus ostensa vertatur. Unde Paulus cum diceret: Charitas
Abbreviated transcription (Latin):
rapiunt᷑. Quia uidelic& m̃tẽ impellit furor. quo non
trahit desiđium. & agit cõmota uelut nesciens. unde post
doleat sciens. Dicendum quoq ẽ. impacientib. quia dũ
cõmotionis impulsu. p̃cipit ͤ quȩdam uelut alienati ꝑ¬
agunt : uix mala sua post quã fuerint ꝑ petrata cog.¬
noscuNt. Iuidũ ꝑturbationisuae minime obsistunt:
etiam siqua a se tranqͥlla m̃te fuerant bene gesta con¬
fundunt. & in ꝓuiso impulsu destruunt. qͥcqͥd forsitaN
diulabore ꝓuido construxer̃. Ipsa nãq quȩ mat̾ est
om̃ium custosq uirtutũ : ꝑ im pacientiȩ uitiũ. uirtus
caritatis amittit᷑. Scriptũ quippe. ẽ. Caritas patiens
ẽ. Igit᷑ cum minime. ẽ. paciens: caritas non .ẽ. ꝑ hoc
quoq impacientiȩ uitiũ ipsa uir tutũ nutrix doctrina
dis sipat᷑. Scriptũ quippe .ẽ. Doctrina uiri : ꝑ paci¬
entiam noscit᷑. Tanto ergo quisq minꝰ ostendit᷑ doctꝰ¬

Expanded text:
rapiuntur, quia videlicet mentem impellit furor quo non rapiuntur, quia videlicet mentem impellit furor quo non trahit desiderium, et agit commota velut nesciens, unde post doleat sciens. Dimotionis impulsu praecipites, quaedam velut alienati peragunt, vix mala sua postquam fuerint perpetrata cognoscunt. Qui dum perturbationi suae minime obsistunt, etiamsi qua a se tranquilla mente fuerant bene gesta confundunt, et improviso 43 impulsu destruunt, quidquid forsitan diu labore provido construxerunt. Ipsa namque quae mater est omnium custosque virtutum, per impatientiae vitium virtus amittitur charitatis. Scriptum quippe est: Charitas patiens est . Igitur cum minime est patiens, charitas non est. Per hoc quoque impatientiae vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doct
Abbreviated transcription (Latin):
nos ipsi in uobis głiem᷑ in eccłiis dei ꝓpacientia ur̃a
& fide. Qui cũ błandȩ hȩc uitȩ eoꝵ p̃conia p̃misis.¬
s& : paulo post subdidit dicens. Rogamꝰ autẽ uos
onis inidipsum: ut non cito moueamini a urõ senfu
ꝑ epłam tanquã ꝑnos missã. quasi inst& dies dñi.
Bit enĩ uerus doctor : ut prius audirent laudati
qđ recognoscerent: & post modũ qđ exortati sequȩ.¬
rent᷑. Quatinꝰ eorũ m̃tẽ ne ammonitio subiuncta
concuter&. laus p̃missa solidar& & qui cõmotos
eos uicine finis suspectione cognosceꝵ uerat.
non tã redarguebat motos: sed quasi transacta
nesciens. adhuc mouere ꝓhibaebat: Vt dũ de ipsa
leuitate monitionis p̃dicatori suo se in cognitos
crederent: tanto rep̃ hensibiles fieri: quanto &
cognosci ab illo formidarent
lit̃ am monendis̃ impacientes: atq alit̾ pacienes.
Dicendũ nãq ẽ. in pacientib quia dumfrenare spm̃ negle.¬
gunt. ꝑ multa etiã quȩ ñ appetunt iniqͥtatũ abrupta

Expanded text:
 patientia vestra et fide . Qui cum blanda haec vitae praeconia praemisisset, paulo post subdidit, dicens: Rogamus autem vos nostrae congregationis in idipsum, ut non cito moveamini a vestro sensu, istolam tanquam per nos missam, quasi instet dies Domini . Egit enim verus doctor, ut prius audirent laudati quod recognoscerent, et postmodum quod exhortati sequerentur; quatenus eorum mentem ne admonitio subjuncta concuteret, laus praemissa solidaret; et qui commotos eos vicini finis suspicione cognoverat, non jam redarguebat motos, sed quasi transacta nesciens, adhuc commoveri prohibebat; ut dum de ipsa levitate motionis praedicatori suo se incognitos crederent, tanto reprehensibiles fieri, quanto et cognosci ab illo formidarentliter admonendi sunt impatientes, atque aliter patientes: dicendum namque est impatientibus quia dum frenare spiritum negligunt, per multa etiam quae non appetunt, iniquitatum abrupta
Abbreviated transcription (Latin):
nant: quando terrenȩ m̃ti sed iam suꝑnã patriam
requi renti. quanta eã in huius uitȩ tempore ui.¬
ciorũ impugn& ad uersitas demonstrant. Nam
cum inunum quodq peccatũ quomodo ꝓfitentib

Expanded text:
nant, quando terrenae menti, sed jam supernam patriam nant, quando terrenae menti, sed jam supernam patriam requirenti, quanta eam in hujus vitae tempore vitiorum impugnet adversitas demonstrant. Nam cum unumquodque peccatum quomodo proficientib