comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ia est qua potest ire uehiculum ⁊ uia dicta a ue¬
hiculorum incursu. Nam duos actus caipit pror¬
ter euicium ⁊ ueniencium uehiculorũ incursum
Omnis autem uia aut publica aut p̾uata. puplica ẽ
que in solo publico ẽ que inter actus populo patet. Hec
aut ad mare aut ad opida pertinet. priuata est que
uicino municipio data est. Uia enĩ multiplicẽ signisi¬
cacõem habet. in bonam partem aliquando accipitui.
aliquando uero incontrariã. Uia cnim ip̃m dominum
xp̃m significat. qui ait in euangelio. Ego sum uia. uĩ¬
tas et uita et per ip̃m ad eternam uitam pergims.
et ip̃o tribuente ueram beatitudinem acaipiemus. Ali¬
quando uero uie nomme precepta: daiuina ⁊ regule scãe
scuipturarum designantur. unde psalmista ait. Uiã mã¬
datorum tuorum cucurri. Et itẽ. Uias tuas domine demõ¬
stra michi ⁊ semittas tuas doce me. Aliqñ uita hominis
in eo significatur. unde propheta ait. Uias meas enun¬

Expanded text:
s. Via est, qua potest ire vehiculum: et via dicta a ves. Via est, qua potest ire vehiculum: et via dicta a vehiculorum incursu. Nam duos actus capit propter euntium et venientium vehiculorum incursum. Omnis autem via aut publica, aut privata. Publica est, quae in solo publico est, qua iter actus populo patet. Haec aut ad mare aut ad oppida pertinet. Privata est, quae vicino municipio data est. Via enim multiplicem significationem habet: in bonam partem aliquando accipitur: aliquando vero in contrariam. Via enim ipsum Dominum Christum significat, qui ait in Evanglio: Ego sum via, veritas et vita ; et per ipsum ad aeternam vitam pergimus: et ipso tribuente veram beatitudinem accipiemus. Aliquando vero viae nomine praecepta divina, et regulae sanctarum scripturarum designantur, unde Psalmista ait: Viam mandatorum tuorum cucurri . Et item: Vias tuas, Domine, demonstra mihi, et semitas tuas doce me . Aliquando vita hominis in eo significatur. Unde Propheta ait: Vias meas enun
Abbreviated transcription (Latin):
uel ob maiifesta peccata de ecclĩa reiatur uel ob occulta
post mortem diuina districtione damnatur. et unuer¬
saliter in fine perficietur quando mittet filius hominis
angeles suos et colligent de regno eus omma scandala.
uentilabrum itaqz dñs in manu. ad est iudicu discrimẽ
habet in potestate. quia pater non iudicat quẽꝙͣ. sed
uidicium omne dedit filio.¬
Ensuras uiarum has miliaua dicinus grea
stadia. galli leugas. egypti signes. per se pa¬
rasagnas. Siunt autem proprio queqz spacio.
miliarium mille passib terminatur. Et dictũ miliariũ
quasi milladium. habens pedes quinqz milia. Leuga
itur passibus mille quingentis. Stadium octi
pars miliarii est. constans passibus centũuignntiqͥnq
Hoc primum herculem statuisse dicunt. eunqz co spacio
terminasse. ꝙ ipse sub uno spuitu confecisset. ac pro¬
inde stadium appellasset quo in finem respirasset si-

Expanded text:
vel ob manifesta peccata de ecclesia rejicitur, vel ob occulta vel ob manifesta peccata de ecclesia rejicitur, vel ob occulta post mortem divina districtione damnatur: et universaliter in fine perficietur, quando mittet filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . Ventilabrum itaque Dominus in manu, id est, judicii discrimen habet in potestate: quia Pater non judicat quemquam, sed judicium omne dedit Filioensuras viarum nos milliaria dicimus: Graeci, stadia; Galli, leucas; Aegytii, schaenos; Persae, parasangas. Sunt autem proprio quaeque spatio: milliarium mille passibus terminatur. Et dictum milliarium, quasi milladium, habens pedum quinque millia. Leuca finitur passibus mille quingentis. Stadium, octava pars milliarii est, constans passibus centum viginti quinque. Hoc primum Herculem statuisse dicunt, eumque eo spatio terminasse, quod ipse sub uno spiritu confecisset, ac proinde stadium appellasse, quod in finem respirasset, sim
Abbreviated transcription (Latin):
cete uosmetipõs instudus utilibz ne segnicies uos steri¬
les reddat. hinc ⁊ alibi scriptum est. Multi cibi innoua-¬
libus patrum hoc est abundantes delicie uirtutũ sũt
in doctrinis ⁊ emplis sauctorum doctorum. Area dicitur
tabularum equalitas. Dicta autem area a planicie
atqz equalitate unde ⁊ ara. Lli aream uocatam dicunt
ꝙ non triturentur in ea nisi arda. Area mistice eccle¬
siam significat. Unde iohannes haptista legitur dixis¬
se in euangelio de xp̃o. Cuius uentilabrum in manu eiꝰ
et permundabit aream suã. Per uentilabrum. id ẽ palã
discrecio iusti examinis per aream uero presens ecclĩa
designatur. inqua procul dubio qd̃ lugubre satis est.
Multi sunt uocati pauci uero electi. pauca grana supe¬
nis recipienda mansionibz in comparacõe multorum
que flaminis sunt mancipanda perpetius. Cuius aree
purgaco ⁊ nunc uiritim geritur. cum quisq peruersus

Expanded text:
cete vosmetipsos in studiis utilibus, ne segnities vos stericete vosmetipsos in studiis utilibus, ne segnities vos steriles reddat. Hinc et alibi scriptum est: Multi cibi in novalibus patrum , hoc est, abundantes deliciae virtutum sunt in doctrinis et exemplis sanctorum doctorum. Area dicitur tabularum aequalitas. Dicta autem area a planitie atque aequalitate: unde et ara. Alii aream vocatam dicunt, , quasi aerea; vel quod non triturentur in ea, nisi arida. Area mystice ecclesiam significat. Unde Joannes Baptista legitur dixisse in Evangelio de Christo: Cujus ventilabrum in manu ejus, et permundabit aream suam . Per ventilabrum, id est palam, discretio justi examinis: per aream vero praesens ecclesia designatur, in qua procul dubio, quod lugubre satis est, Multi sunt vocati, pauci vero electi ; pauca grana supernis recipienda mansionibus, in comparatione multorum, quae flammis sunt mancipanda perpetuis. Cujus areae purgatio et nunc viritim geritur, cum quisque perversus
Abbreviated transcription (Latin):
cultos agros dicebant. u est saluas ⁊ pascua. Agrum de
qui colebatur. Namxus est quo mel quo lac quo pealt
haberi potest. unde ⁊ rusticus nommatur. Nam hee
rusticorum prima et ociosa felicitas. Seges ager est ingͦ
seritur. Unde ⁊ iugilius. illa seges demũ uotis resplẽdet
auari agricole. Compascuus ager dictus qui a diuisorib
agrorum relictus est ad pascendum cõmuncter uienus.
Aluuiꝰ ager dictus est ꝙ paulatim fluuius in agcum
mittitur. Arcifimus ager dictus est quia certis linea¬
rum mensuris non continetur. sed arcentur fines eius
obiectu fluminum montium arborum. Unde et in his
num proscissus siue qui alternis annis uacat nouã¬
darum sibi uirium causa. Noualia enm semel cũ frue¬
tu erunt ⁊ semel uacua. Noualia possunt significare
labores fructuosos nouiter inceptos. Unde ẽ illud̃ pro¬
pheticum inouate uobis noualia. ac si diceret. exer¬

Expanded text:
cultos agros dicebant, id est, silvas et pascua: agrum vero, cultos agros dicebant, id est, silvas et pascua: agrum vero, qui colebatur. Nam rus est, quo mel, quo lac, quo pecus haberi potest. Unde et rusticus nominatur. Nam haec rusticorum prima et otiosa felicitas. Seges ager est, in quo seritur. Unde et Virgilius: Illa seges demum votis respondet avari Agricolae. Compascuus ager dictus, qui a divisoribus agrorum relictus est ad pascendum communiter vicinis. Alluvius ager dictus est, quod paulatim fluvius in agrum mittitur. Arcifinius ager dictus est, quia certis linearum mensuris non continetur: sed arcentur fines ejus objectu fluminum, montium, arborum. Unde et in his valis ager est primum proscissus, sive qui alternis annis vacat novandarum sibi virium causa. Novalia enim semel cum fructu erunt et semel vacua. Novalia possunt significare labores fructuosos noviter inceptos. Unde est illud propheticum: Innovate vobis novalia ; ac si diceret: Exer
Abbreviated transcription (Latin):
in quo thesaurus absconditur discplinam studu celest᷑.
homo qui hunc thesaurum inuenit humiles ⁊ religio¬
ios significat. Quia ualde gaudent dum bonum perci¬
piunt desiderium. tunc profecto uenditis id ẽ contemp¬
cis uoluptatibus carnis cunctisq terrens delectacoĩb
omnia mundi per discapline celestis custodiam cailcãt
nl. iam quõd caro blanditur libet. nil. qd̃ carnis uitã
trucidat spũs horrescit. Siue aliter thesaurus iste up̃s
intelligitur. ager autẽ sancta scriptura in qua reposi¬
ta est noticia saluatoris nr̃i. quia quisquis eum euis
gracia reuelante cognouerit oportet illum oĩa delecta¬
menta scculi contempnere. et ad eius notiaiam iugi
exercitacõe. bonorum oꝑum festinare. Inuentus the.
saurus absconditur emi ut seruetur. quia stũdium
bone uoluntatis in oꝑe dei nemo auistodire sufficit. qui
ab humamis laudibz non abscondit. Rura ueteres in¬

Expanded text:
in quo thesaurus absconditur, disciplinam studii coelestis: in quo thesaurus absconditur, disciplinam studii coelestis: homo, qui hunc thesaurum invenit, humiles et religiosos significat. Quia valde gaudent, dum bonum percipiunt desiderium: tunc profecto venditis, id est, contemptis voluptatibus carnis, cunctisque terrenis delectationibus, omnia mundi per disciplinae coelestis custodiam calcant: nil jam, quod carni blanditur, libet: nil, quod carnis vitam trucidat, spiritus horrescit. Sive aliter: thesaurus iste Christus intelligitur: ager autem sancta Scriptura, in qua reposita est notitia Salvatoris nostri: quia quisquis eum, ejus gratia revelante, cognoverit, oportet illum omnia delectamenta saeculi contemnere, et ad ejus notitiam jugi exercitatione bonorum operum festinare. Inventus autem thesaurus absconditur, ut servetur: quia studium, bonae voluntatis in opere Dei nemo custodire sufficit, qui ab humanis laudibus non abscondit. Rura veteres in
Abbreviated transcription (Latin):
habitans in hoc mundo exprimitur. Unde legitur in
parabola euangelica. Ager est mundus in quo seĩa¬
tur sanctum uerbum dei sed iuxta disferenciã terre
fructificauit quia bona tra fructum centuplum bo¬
norum operum profert. mala autem profert spinas
et tribulos uiciorum que eciam est maledictiõi proxima.
Item ager est ecclĩa. ut in genesi. Ecce ait y saac odot fi¬
lu mei sicut odor agri pleni cui benedixit deus. et euan¬
gelio. Emerunt ex eis agrum figuli in sepulturã pere¬
grinorum. Item ager est populus iudeorum. De quo a¬
gro salomon ad abiathan sacerdotem ait. Uade magrũ
tuum m anathot. Item ager significat disciplinã re¬
ligionis xpĩane. ut ẽ illud in euangelio. Simile est re-¬
gnum celorum thesauro abscondito in agro quẽ qui i
uenit homo abscondit et pre gaudio illuis uadit et
uendit omnia que habet ⁊ emit agrũ illum et cetera.
Thesaurus iste celeste desiderium significat. Ager uero

Expanded text:
habitans in hoc mundo, exprimitur. Unde legitur in habitans in hoc mundo, exprimitur. Unde legitur in parabola evangelica: Ager est mundus , in quo seminatur sanctum verbum Dei: sed juxta differentiam terrae fructificavit: quia bona terra fructum centuplum bonorum operum profert: mala autem profert spinas et tribulos vitiorum, quae etiam est maledictioni proxima. Item ager est ecclesia, ut in Genesi: Ecce, ait Isaac, odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Deus . Et in Evangelio: Emerunt ex eis agrum figuli in sepulturam peregrinorum . Item ager est populus Judaeorum. De quo agro Salomon ad Abiathan sacerdotem ait: Vade in agrum tuum in Anathot . Item ager significat disciplinam religionis Christianae, ut est illud in Evangelio: Simile est regnum coelorum thesauroudio illius vadit et vendit omnia quae habet, et emit agrum illum, etc. . Thesaurus iste coeleste desiderium significat. Ager vero,
Abbreviated transcription (Latin):
ger latine appellatur. eoꝙ in eo aliquid agatur.
Alu agrum ex greco nommnari maifestus
credunt. unde et uilla grece coragros dicitur.
Uilla auallo id ẽ aggere terre nuncupata quõd pro
limitte constitui solet. Possessiones sunt agri late pa¬
tentes publia priuatiqz quos in imicio non mancipa¬
cione. sed quisqz ut potuit occupauit atqz possedit.
unde et nuincupati. Fundus dictus quod et fundatur
uel stabiliatur patrimonium. Fundus autẽ urhanun
edificium ⁊ rusticum intelligendum eit. Predium gd̃
ex omnibz patrifamilias maxime preuidetur. ud est ap¬
paret et quasi preuidium uel ꝙ antiqui agros quos
bello ceperant ut prede nomme habebant. Pnmis autẽ
ager ut uarro docet. quadrifarie diuiditur aut anuis
est ager id̃ est sacionalis aut consitus iõ est aptus
arboribus aut pascualis qui herbis tantum ⁊ aĩali
bus. Quõd eciam uirgilius inquatuor libris georgico¬
um secutus est. Agri autem nomme humanũ gemis

Expanded text:
ger latine appellatur, eo quod in eo aliquid agatur. Alii agrum ex graeco nominari manifestius credunt: unde et villa graece choragros dicitur. Villa a vallo, id est, aggere terrae nuncupata, quod pro limite constitui solet. Possessiones sunt agri late patentes, publici privatique, quos in initio non mancipatione, sed quisque, ut potuit, occupavit atque possedit: unde et nuncupati. Fundus dictus quod eo fundatur vel stabiliatur patrimonium. Fundus autem urbanum aedificium et rusticum intelligendum est. Praedium, quod ex omnibus patrifamilias maxime praevidetur, id est, apparet, quasi praevidium: vel quod antiqui agros quos bello ceperant, ut praedae nomine, habebant. Omnis autem ager ut Varro docet quadrifarie dividitur: aut arvus est ager, id est, sationalis; aut consitus, id est, aptus arboribus; aut pascualis, qui herbis tantum et animalbus. Quod etiam Virgilius in quarto libro Georgicorum secutus est. Agri autem nomine humanum genus,
Abbreviated transcription (Latin):
et itẽ. Ego sum inquit. luy mundi qui sequitur me nõ
ambulabit in tenebris. sed habebit lumen uite. Hic ergo
iuxta pauli sentenciam saluator est. omnium hominũ
maxime fidelium. dequo et petrus ait. Non est enĩ aliud̃
nomen datum hominibus super terram in quo oporte¬
at homines saluos fieri. In quo etiam nomine quottidie
signa magna ⁊ sanitates in ecclia per oracões fideliũ
fiint. Quomam ip̃e discipulis in euangelio ait. Ecce
ego do uobis pocestatem calcandi super serpentes ⁊ scor¬
piones ⁊ super omnem iurtutem inmici. Cuntes pre¬
dicate euangelium. In firmos curate. mortuos suscrta¬
te. leprosos mundate. demones eicite. Quid ergo necces¬
se est salutem ab alio qͣz amedico ommpotente quere¬
re. Aut que racõ est scienciam ⁊ sapienciã ab alio quo¬
libet discere uelle.qͣz ab omni sapiencie et sciẽtie fontes.
De quo scriptum est. Omnis sapiẽtia adomino deo est.
et apud illum fuit semper ⁊ est ante euum. Arenam

Expanded text:
tur me, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen vitae . Hic ergo, juxta Pauli sententiam, Salvator est omnium hominum, maxime fidelium ; de quo et Petrus ait: Non est enim aliud nomen datum hominibus super terram, in quo oporteat homines salvos fieri . In quo etiam nomine quotidie signa magna et sanitates in Ecclesia per orationes fidelium fiunt. Quoniam ipse discipulis in Evangelio ait: Ecce ego do vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones et super omnem virtutem inimici. Euntes praedicate Evangelium . Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemones ejicite. Quid ergo necesse est salutem ab alio quam a medico omnipotente quaerere? Aut quae ratio est scientiam et sapientiam ab alio quolibet discere velle, quam ab omni sapientiae et scientiae fronte? De quo scriptum est: Omnis sapientia a Domino Deo est, et apud illum fuit semper, et est ante eum. Arenam
Abbreviated transcription (Latin):
dei in excelsis. ⁊ ingressus illius mandata eterna. Qui
emm sine saluatore salutem uult habere ⁊ sine uera sa¬
piencia estimat se prudentem fieri posse. non salius
sed eger. non prudens sẽi stultus in egritudine asrdua
laborabit. et incecitate noria stultus ⁊ demens perma¬
nebit ac proinde omnis inquisicõ et omnis auatõ que
adiuimis ⁊ magis uel abipĩs demoniis in ydolorum cul¬
cura expecitur mors potius dicenda est ꝙͣ uita. et qui
ea sectantur si se non correxexĩt ad eternam perdicoẽtn
tendunt. O noniam psalmista dicente. onines di gẽtiũ
demonia qui per deceptos homines alios decipere quottidie
gestiunt. ut perdicoĩs sue faciant eos ẽẽ participes.

Expanded text:
ingressus illius mandata aeterna . Qui enim sine Salvatore salutem vult habere, et sine vera sapientia aestimat se prudentem fieri posse, non salvus, sed aeger; non prudens, sed stultus in aegritudine assidua laborabit, et in caecitate noxia stultus et demens permanebit: ac proinde omnis inquisitio, et omnis curatio, quae a divinis et magis, vel ab ipsis daemoniis in idolorum cultura expetitur, mors potius dicenda est quam vita: et qui ea sectantur, si se non correxerint, ad aeternam perditionem tendunt. Quoniam, Psalmista dicente, Omnes dii gentium daemonia , qui per deceptos homines, alios decipere quotidie gestiunt, ut perditionis suae faciant eos esse participes.
Abbreviated transcription (Latin):
rumq metiitur. Auster ecclĩa que ex uideis prior
in xp̃o credidit ut in propheta. Qui hĩtatis in terra.
austu ferte aquam sicienti id ẽ baptismum credẽtib.
Et in iob. Ab aquilone aurum uenit ⁊ ab austro for
lore accensa

Expanded text:
rumque metuirumque metuiin Christo edidit, ut in Propheta: Qui habitatis in terra austri, ferte aquam sitienti , id est, baptismum credentibus. Et in Job: Ab aquilone aurum venit, ab austro et alore accensa
Abbreviated transcription (Latin):
et glatiem soluit. significans graciam spariteseẜanet
Qui cautatis ardore frigus in feliatatis eopessit ⁊ ꝓec¬
atorum duriciam dissoluit. Unde scriptienrent. Eiisti¬
uerte domnie captiuitatem nĩam sicut torreue. ĩ austro
teut edum bentus sigmificat populum iusdatẽr fumiẽ
scientie in scripturis legisq prophetarua habentetu
suut aquilo gentilem intenebris in fidelitatis estul¬
aduersa mundi in austro blandimenta designantur
Qua gemima expugnacione probatur ecclĩa et per
constanciam fidei mirum odorem uirtutum dispergͭ.
Unde sponsa nicantico canticorum dicit. Suige a¬
quilo et ueni auster ꝑfla ortum meum et fluant
aromata illius. Consurge permittentis uox est nõ¬
imperantis. Item in contrariam partem meridies ac¬
cipitur ut ẽ illud in psalmo. Aruina et demonio me-¬
ridiano. Demonium meridianum est in mane ꝑicu¬
lum feruore ꝑsecutionis accensum ubi riuna ple-¬

Expanded text:
et glaciem solvit: significans gratiam Spiritus sancti, et glaciem solvit: significans gratiam Spiritus sancti, qui charitatis ardore frigus infidelitatis expellit, et peccatorum duritiam dissolvit. Unde scriptum est: Converte, Domine, captivitatem nostram sicut torrens in austro . Qui etiam ventus significat populum Judaicum lumen scientiae in Scripturis legisque prophetarum habentem, sicut aquilo gentilem in tenebris infidelitatis et stuladversa mundi in austro blandimenta designantur. Qua gemina expugnatione probatur Ecclesia et per constantiam fidei mirum odorem virtutum dispergit. Unde sponsa in Cantico canticorum dicit: Surge, aquilo, et veni, auster, perfla hortum meum, et fluant aromata illius . Consurge, permittentis vox est,imperantis. Item in contrariam partem meridies accipitur, ut est illud in Psalmo: A ruina et daemonio mer. Daemonium meridianum est immane periculum fervore persecutionis accensum: ubi ruina ple
Abbreviated transcription (Latin):
dicit abraham loquens ad diuitem. Inter nos ⁊ uos
chios magnum firmatum est. Septentrionalis aut
pars mundi unde gelu et siccitas procedunt ꝑ figurũ
ostendit diabolum uel frigus in fidelitatis de quo scrip¬
tum est. Aquilonem ⁊ mare tu creasti. T habor et
hermon in nomime tuo exultabunt tuum brachum
cum potencia per aquilonem designans diabolur
qui dirit. Ponam sẽdem meam in aquilone et ero si¬
milis altissimo. Unde alibi legitur. Aquilo duus
est uentus qui alio nomine derter uocatur eo quõd dia¬
bosus nomen sibi dertri presumat ecmqrutip bo dec
suie quod occĩdentẽ id ẽ peccatum respiaentibus der
fiat: Aquilo significat populum gencium ut l̃esara
Discã aquilom da. et in psalterio. Laterao aꝯ iuso ĩs
cuutas regie magni. Et in rob. Abaguisone a uristu
uenit meridiana autem plaga mundi que et austra¬
si as austro uento uoccitur calore suo faguet des sipiti

Expanded text:
dicit Abraham, loquens ad divitem, Inter nos et vos dicit Abraham, loquens ad divitem, Inter nos et vos chaos magnum firmatum est . Septentrionalis autem pars mundi, unde gelu et siccitas procedunt, per figuram ostendit diabolum vel frigus infidelitatis, de quo scriptum est: Aquilonem et mare tu creasti. Thabor et Hermon in nomine tuo exsultabunt, tuum brachium cum potentia ; per aquilonem designans diabolum, qui dixit: Ponam sedem meam in aquilone, et ero similis Altissimo . Unde alibi legitur: Aquilo durus est ventus, qui alio nomine dexter vocatur, eo quod diabolus nomen sibi dextri praesumat, tanquam boni: sive quod Occidentem, id est, peccatum respicientibus dextra fiat. Aquilo significat populum gentium, ut in Isaia: Dicam aquiloni: Da . Et in Psalterio: Latera aquilonis civitas regis magni . Et in Job: Ab aquilone aurum venit . Meridiana autem plaga mundique et australis ab austro vento vocatur, calore suo frigus dissipat
Abbreviated transcription (Latin):
est ei. Item occasus significat post temptaciomis
andores incentiue libidimis refrigeracionem sicũt ĩ
deutrononio pro eo qui nocturno polluitur sonino
hoc ẽ occusta cogitatõe ut non reuertatur prius ĩ
castra ꝙ̃ lauet uertimenta sua et occidet sol . tur¬
sum oriens sdesignat micium bone iute nr̃e. occ¬
sus male conuersacionis affectus ut ẽ illud ĩpsal¬
mo uruantum distat oriens ab occasu clongabit
anobis miguitates nostras. In occasu enim ecamꝰ
cum peccriti uiiculo tenebamur astricti in oriente
autem sumus quando per aguam regeneracionis nos
uerus sol muisitat et tenebras facit nr̃otum discedẽ
pecratorum. Tatum ergo iniquitates nr̃e longe sunt
cum nobis peccata nr̃a donãtur quantum potest ca¬
ra dies atenebrosa nocte distare. Siue per orientem
significat regnum dei per occasum uero iehemiam
que tantum a heatorum sede dissociata est quantũ

Expanded text:
est ei . Item occasus significat post tentationis est ei . Item occasus significat post tentationis ardores incentivae libidinis refrigerationem: sicut in Deuteronomio pro eo, qui nocturno polluitur somno, hoc est, occulta cogitatione, ut non revertatur prius in castra, quam lavet vestimenta sua, et occidat sol. Rursum Oriens designat initium bonae vitae nostrae: Occasus malae conversationis affectus, ut est illud in Psalmo: Quantum distat Oriens ab Occasu, elongabit a nobis iniquitates nostras . In Occasu enim eramus, cum peccati vinculo tenebamur astricti: in Oriente autem sumus, quando per aquam regenerationis nos verus Sol invisitat et tenebras facit nostrorum discedere peccatorum. Tantum ergo iniquitates nostrae longae sunt cum nobis peccata nostra denotantur, quantum potest clara dies a tenebrosa nocte distare. Sive per Orientem significat regnum Dei, per Occasum vero gehennam, quae tantum a beatorum sede dissociata est, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
mundo ⁊ tenebras suꝑ inducit. deptentrio autẽ
aseptem stellis axis uocatur que in ip̃o reuolute
xotantur. Hic proprie uertex dicitur eo quod uer¬
titur sicut poeta ait. Uertitur interea celum. Me
ridies uel quia ibi sol faciat medium diem q̃si
medidies. uel quia tunc purius mitat ether me¬
rum enim purum dicitur. Mistice autem oriens
domnnium significat saluatorum dequo in luca scrip¬
tum est. Uisitauit nos oriens exalto. Et in acha¬
ria propheta. Ecce uir oriens nomen eius. Oriens
populus iudeorum siue illumimacio fider sicut in
esaia ecclia dicitur. Ab oriente adducam semen
tuum. Occidens populus gentium. Ubi et supra.
et ab occidente congregabo te. Decidens autem si¬
gnificat iuite melioris defectum uel occasum mortis.
unde de peccatoribus in propheta scriptum est. De¬
cidet uobis sol in meridie. Et psalmista tunt inqͥt
facite et qui ascendit super occasum dominus nomẽ

Expanded text:
mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revolutae rotantur. Hic proprie vertex dicitur eo quod vertitur, sicut poeta ait: Vertitur interea coelum . . . . . . Meridies, vel quia ibi sol faciat medium diem, quasi medidies: vel quia tunc purius micat aether. Merum enim purum dicitur. Mystice autem Oriens Dominum significat Salvatorem, de quo in Luca scriptum est: Visitavit nos Oriens ex alto . Et in Zacharia propheta: Ecce vir, Oriens nomen ejus . Oriens, populus Judaeorum, sive illuminatio fidei sicut in Isaia Ecclesia dicitur: Ab Oriente adducam semen tuum . Occidens, populus gentium. Ubi et supra: Et ab Occidente congregabo te . Occidens autem significat vitae melioris defectum, vel occasum mortis. Unde peccatoribus in Propheta scriptum est: Occidet vobis sol in meridie . Et Psalmista: Tunc, inquit, facite ei qui ascendit super occasum, Dominus nomen
Abbreviated transcription (Latin):
dicit omnes qui mente in hĩtant miendum qui¬
in terra. Dnme guõd iimundo estid ẽ miunoer
me et oculorum ⁊ suꝑbiam uite. Quib ulciod
boctibulis omnia uiciorum genera comprehendit
Contupiscencia carms ẽ omne quod cũ uolupta¬
tem et delicias corporis ꝑtinet in quibz sunt ma¬
uina cibus ⁊ potus et concubitus que tera sale¬
mon sanguisugis comparat. Concupiscencua
cculorum que fit indiscendis artibus nesarus
icontemplandis spectaculis turpib. ues apiua¬
cius in ad quirendis rebus temporalib indiios¬
cendis et carpendis proximorum uicus. Duper¬
Bia uite est cum se quis iactat in honotibus
P hec tria cupiditas humana temptatur ꝓhec
adam et dommus ip̃e temptatus est. Quatuor ãt
ẽẽ climata mundi auint id̃ ẽ plagas orientem
et occidentem septentrionem et merediem. Driens
ab exortu solis et mincipatus. Occidens quod diẽ
faciat occidere atq interire. Absconditi emin lu

Expanded text:
dicit omnes qui mente inhabitant mundum, qudicit omnes qui mente inhabitant mundum, quin terra. Omne ergo quod in mundo est, id est, omnes is et oculorum, et superbiam vitae. Quibus vitiorum vocabulis omnia vitiorum genera comprehendit. Concupiscentia carnis est, omne quod ad voluptatem et delicias corporis pertinet, in quibus sunt maxima, cibus et potus, et concubitus: quae tria Salomon sanguisugis comparat. Concupiscentia oculorum, quae fit in discendis artibus nefariis, in contemplandis spectaculis turpibus vel supervacuis, in acquirendis rebus temporalibus, in dignoscendis et carpendis proximorum vitiis. Superbia vitae est, cum se quis jactat in honoribus. Per haec tria cupiditas humana tentatur: per haec Adam et Dominus ipse tentatus est. Quatuor autem esse climata mundi aiunt, id est, plagas: orientem et occidentem, septentrionem et meridiem. Oriens ab exortu solis est nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen
Abbreviated transcription (Latin):
fidesium uiceuo enim segitur domnius dixisse denit
emmo pricepe huues mundi ⁊ in me nõ muenit quicꝙ
hs oste mõit diabolum principem esse pectatoru ho¬
minum non creaturarum der et quocienscunq mũdi
figura in mala significacõe ponitur nichil ostend ͭ
mĩsi mundi illiũs amatores et non dei. Absit
enim ut credamus illum principem ẽẽ celi ⁊ terre
et creaturarum ommum que generalitex mũdi
nomme appellãtur totus itaq suo seruit creato¬
ri non deceptori redemptori non interemptori et
regitur dispensacõe diuina non inniai uersucia
subuertitur preter hommes partis illius qui l¬
propria uoluntate non necessitate aliqua se subi¬
ciunt diaibolo. Aliquando eciam ip̃a ambitio ter¬
renarum rerum mundi nomine designatur. Pñ
dicit iohannes aplũs. Nolite diligere mundũ neq
ea que inmundo sunt. Si quis diligit mundum
non est caritas patris in eo. quia omne quõd m
mundo est concupiscencia carnis esti concupiscẽs¬

Expanded text:
enim legitur Dominus dixisse: Venit enim princeps hujus mundi, et in me non invenit quidquam ; hic ostendit diabolum principem esse peccatorum hominum, non creaturarum Dei: et quotiescunque mundi figura in mala significatione ponitur, nihil ostendit, nisi mundi illius amatores, et non Dei. Absit enim ut credamus illum principem esse coeli et terrae, et creaturarum omnium, quae generaliter mundi nomine appellantur: totus itaque suo servit Creatori, non deceptori, Redemptori, non interemptori, et regitur dispensatione divina, non inimici versutia subvertitur, praeter homines partis illius qui propria voluntate, non necessitate aliqua, se subjiciunt diabolo. Aliquando etiam ipsa ambitio terrenarum rerum mundi nomine designatur. Unde dicit Joannes apostolus: Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt. Si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo, quia omne quod in mundo est, concupiscentia carnis est, concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
tare hommis in fide consistere significat ut
in aplõ. Stare in fide. Ambulare ad deum
tendere ut ĩpsalmo. Et ambulabã ĩ latitu¬
diue. Sedere in deo humiliter reqiiescere ut ĩ euãgeli
Uos autẽ sedete in cuutate. et in libro regum de dauĩd
dicitur. Seditq coram domnio. Iacere aut uicus
aut temptatiombus succumbere. Unde legitur. in
euangelio. Et inuenit eum iacentẽ in lecto. Currere
in operibus bomis prosperari. In aplõ. Sic currite ut
comprehendatis. Et in malam partem. Pedes eorũ
ad malum currũt. Ascensus profectus in domino.
In psalmo ascensus in corde suo disposuit. Et ĩ exodo.
Armati ascenderũt filui israhel de egypto. Item ĩ ma¬
lam partẽ ascensus superbie presumptio in euãgelio.
Qui non intrat per ostium in ouile ouium sed as-¬
cendit aliunde ille fur ẽ et latro. Descensus de fec¬
is adeo. In euangelio. Homo quidam descenĩ
ab iherusalem in hiericho. Et in esaia. Ue quia as-¬
cenditis equos ut descendatis in egyptum.

Expanded text:
tare hominis, in fide consistere significat, ut in Apostolo: State in fide . Ambulare, ad Deum tendere, ut in psalmo: Et ambulabam in latitudine . Sedere, in Deo humiliter requiescere, ut in Evangelio: Vos autem sedete in civitate. Et in libro Regum de David dicitur: Seditque coram Domino . Jacere, aut vitiis aut tentationibus succumbere. Unde legitur in Evangelio: Et invenit eum jacentem in lecto . Currere, in operibus bonis prosperari. In Apostolo: Sic currite, ut comprehendatis , Et in malam partem: Pedes eorum ad malum currunt . Ascensus, profectus in Domino. In psalmo: Ascensus in corde suo disposuit . Et in Exodo: Armati ascenderunt filii Israel de Aegypto . Item in malam partem ascensus, superbiae praesumptio in Evangelio: Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro . Descensus, defectus a Deo. In Evangelio: Homo quidam descendebat ab Hierusalem in Hiericho . Et in Isaia: Vae, quia ascenditis equos, ut descendatis in Aegyptum .
Abbreviated transcription (Latin):
ficat quod fit ĩ anima perillum autẽ spiritũ sanctũ ip̃a aĩa
dacur et saginatur. Spiritussanctus ideo unctio dicitur iohanne
apostolo testante: quia sicũt oleum naturali pondere superfertur
omni loquori. ita ĩ principio superferebatur spuitussanctus aquis.
Unde et dominus oleo exultacionis. hoc est spũ sc̃o legitur fuisse unctꝰ.
Et iohannes apostolus spuitũ sanctum unctionem uocat dicens. et
nõ habetis. ut aliquis doceat uos. sed sicut unctio eius docet bõs de õi
re. Ip̃e est enm spiritussanctus unctio in uisibilis.

Expanded text:
ficat quod fit in anima: per illum autem Spiritum sanctum ipsa anima ficat quod fit in anima: per illum autem Spiritum sanctum ipsa anima mundatur et saginatur. Spiritus sanctus ideo unctio dicitur, Joanne apostolo testante ; quia sicut oleum naturali pondere superfertur omni liquore, ita in principio superferebatur Spiritus sanctus aquis. Unde et Dominus oleo exsultationis, hoc est Spiritu sancto, legitur fuisse unctus. Et Joannes apostolus Spiritum sanctum unctionem vocat, dicens : Enon habetis ut aliquis doceat vos, sed sicut unctio ejus docet vos de omni re. Ipse est enim S
Abbreviated transcription (Latin):
graciam apostolis deditut idonei efficerẽtur fidelium erudi
populorum. Quod uero supra singulos sedisse memoratur. id cause
est ut intelligatur per plures nõ fuisse diuisus: sed mansisse in
singulis totus sicut fere ignibz mos ẽ. Hanc enim habet naturam
ignis accensus: ut quanti adeum: quanti ad crinẽ purpurei splẽ¬
doris aspererint: tantis uisum sue luas imꝑciat tantis misteriũ
sui muneris tribuat. et ip̃e in sua nichilominus ĩtegritate ꝑma-¬
mante et dicente. Siquis sitit uemat ad me et bibat. Qui credit ĩ
me flumina aque uiue fluunt de uẽntre eius. Euangelista autẽ
exposuit. unde dicereret. secutus enim ait. Hoc enim dicebat de spũ
quem accepturi erant credẽtes ĩeum. Sz aliud est aqua sacramenti.
aliud aqua que significat spiritũ dei. Aqua emm sacramẽti uisi-¬
bilis est. aqua spiritus ĩuisibilis est. Ita abluit corpus. et signi¬

Expanded text:
gratiam apostolis dedit, ut idonei efficerentur fidelium eruditioni gratiam apostolis dedit, ut idonei efficerentur fidelium eruditioni populorum. 25. Quod vero supra singulos sedisse mest ut intelligatur per plures non fuisse divisus, sed mansisse in singulis totus, sicut fere ignibus mos est. Hanc enim habet naturam ignis accensus, ut quanti ad eum, quanti ad crinem purpurei splendoris aspexerint, tantis visum suae lucis impertiat, tantis mysterium sui muneris tribuat, et ipse in sua nihilominus integritate perman Domino clamante et dicente: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus . Evangelista autem exposuit unde diceret; secutus enim ait: Hoc enim dicebat de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum . Sed aliud est aqua sacramenti, aliud aqua quae significat Spiritum Dei. Aqua enim sacramenti visibilis est, aqua Spiritus invisibilis est. Ista abluit corpus, et signi
Abbreviated transcription (Latin):
ũnus euãgelista dixisset. ĩdigito dei eicio demonia. alius hoc idem
ita dixit. In spiritu dei eicio demonia. Unde ⁊ digito dei scripta lex est.
data die quinquagesmia ab occisione agni. et die quĩquagesima
Unde ⁊ paulus ait. Hec autẽ omnia oꝑatur unus atqz idem spiritus
diuidens singulis prout uult. Sicut autẽ ꝑ baptismum ĩ xp̃o morini᷑
et renascimur: ita spiritu signamur: qui est digitus dei et
le signaculum. Spiritussanctus idcirco ĩ columbe specie uenisse scabi-¬
tut. ut natura eius ꝑ auem simplictatis et innocencie declaretur.
Unde et dominus; estote inquit simplices sicut columbe. Hec enim
auis corporaliter ip̃o felle caret habens tantũ innocẽciã et amorem.¬
Spuitussanctus inde nomine ignis appellatur pro eo quõd ĩ apostolo-¬
rum accibz per diuisionem linguarum: ut ignis apparuit: qui et
ĩ sedit super unũquemq eorũ. Propterea autẽ diuersarũ linguaꝵ

Expanded text:
unus evangelista dixisset: In digito Dei ejicio daemonia , alius hoc idem unus evangelista dixisset: In digito Dei ejicio daemonia , alius hoc idem ita dixit: In Spiritu Dei ejicio daemonia . Unde et digito Dei scripta lex est, data die quinquagesima ab occisione agni: et die quinquagesima Unde et Paulus ait: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Sicut autem per baptismum in Christo morimur et renascimur, ita Spiritu signamur, qui est digitus Dei et spiritale signaculum. Spiritus sanctus idcirco in columbae specie venisse scribitur, ut natura ejus per avem simplicitatis et innocentiae declaretur. Unde et Dominus: Estote, inquit, simplices sicut columbae . Haec enim avis corporaliter ipSpiritus sanctus inde nomine Ignis appellatur, propter quod in Actibus apostolorum per divisionem linguarum, ut ignis apparuit, qui, et insedit super unumquemque eorum. 24. Propterea autem diversarum linguarum
Abbreviated transcription (Latin):
singulis prout uult graciarium dona. Nam et prophetis: quibus
uult impartit. et peccata quib uult dimittit. Nam pectata nr̃a
sine spuitu sancto nõ donantur. Spuitussanctus inde caritas pro-¬
prie mincupatur. uel quia naturaliter eos a quibz procedit cõiũg ͭ
et se ũnum cũ eis esse ostendit. uel quia ĩnobis id agit. ut ĩdeo ma-¬
neamus ⁊ ip̃e in nobis. Unde et in doms dei nichil maius est carita¬
te. et nullum est mauis donum dei quam spuitussanctus. Ip̃e estet
gracia. que quia nõ promeritis nostris: sed uoluntate diuina gra¬
tis datur. inde gr̃a nuincupatur. Sicut unicũ dei uerbum proprie boca¬
mus nomme sapiẽcie cum sit pater ⁊ filius et spuitussanctus ũmũ¬
saliter sapiẽcia. ita spuitussanctus proprie ñcupatur uõcabulo ca¬
ritatis. cũ sit pater et filius uniuersaliter caritas. Spiritussanctus
digitus dei esse. ĩlibris euangelii apertissime declaratur. Cum em̃

Expanded text:
singulis prout vult, gratiarum dona . Nam et prophetis, quibus singulis prout vult, gratiarum dona . Nam et prophetis, quibus vult, impartit; et peccata, quibus vult, dimittit: nam peccata nostra sine Spiritu sancto non donantur. Spiritus sanctus inde charitas proprie nuncupatur: vel quia naturaliter eos a quibus procedit, conjungit et se unum cum eis esse ostendit; vel quia in nobis id agit, ut in Deo maneamus, et ipse in nobis. Unde et in donis Dei nihil majus est charitate, et nullum est majus donum Dei quam Spiritus sanctus. Ipse est et gratia: quae quia non pro meritis nostris, sed voluntate divina gratis datur, inde gratia nuncupatur. Sicut unicum Dei Verbum proprie vocamus nomine sapientiae, cum sit Pater, et Filius, et Spiritus sanctus universaliter sapientia: ita Spiritus sanctus proprie nuncupatur vocabulo charitatis, cum sit Pater et Filius universaliter charitas. Spiritus sanctus digitus Dei esse, in libris Evangelii apertissime declaratur. Cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
timoris domini dicitur. Spiritus autẽ prinapalis ĩpsalmo quĩqua¬
gesimo legitur. Ubi quia tercio spiritus repetitur nõ nulli trinitatẽ
incellexerunt. ideo quia scuiptũ est: deus spiritus est. Quod emm nõ
ẽ corpus: et tamen est. uĩdetur restare ut spiritus sit. Intelligũt emĩ
ibi nomiulli trinitatem significari. ĩ spũ principali patrẽ ĩ spiritu
recto filium. ĩspiritusancto spirtũ sanctum. spiritussanctus ĩdeo.¬
donu dei dicitur. eo ꝙ̃ datur. Ad ando emin donũ est mĩcupatũ. Notis¬
simum est enim domnũ ihesum xp̃m. cũ post eius resurrectõem amor-¬
tius ascendit ĩ celum dedisse spiritum sanctũ: quo credẽtes impleti li¬
gius ommum gẽciũ loquebantur. Intantũ donu dei est. inquãtũ
datur eis qui per eum diligunt deum. Apud se autẽ deus est apud
nos donum ẽ. sed sempiterne spuitussanctus domem est distribuens

Expanded text:
timoris Domini dicitur . Spiritus autem principalis in psalmo quinquatimoris Domini dicitur . Spiritus autem principalis in psalmo quinquagesimo legitur. Ubi quia tertio spiritus repetitur, nonnulli Trinitatem intellexerunt, ideo quia scriptum est: Deus Spiritus est . Quod enim non est corpus, et tamen est, videtur restare ut spiritus sit. Intelligunt enim ibi nonnulli Trinitatem significari: in Spiritu principali Patrem, in Spiritu recto Filium, in Spiritu sancto Spiritum sanctum. Spiritus sanctus ideodonum Dei dicitur, eo quod datur. A dando enim donum est nuncupatum. Notissimum est enim Dominum Jesum Christum, cum post ejus resurrectionem a mortuis ascendit in coelum, dedisse Spiritum sanctum: quo credentes impleti, linguis omnium gentium loquebantur. In tantum donum Dei est in quantum datur eis qui per eum diligunt Deum. Apud se autem Deus est, apud nos donum est, sed sempiterne Spiritus sanctus donum est, distribuens
Abbreviated transcription (Latin):
paraclism emi consolacio interp̾tatur . xp̃us enim eũ lugẽtibus
mi sit postꝙͣ ab eorũ oculis ip̃e ĩcelũ ascendit. Consolator enĩ tristib
mittitur secundũ illam eiusdem domini sentẽciam. Beati lugẽtes.
quoniã ip̃i consolabuntur. Ip̃e eciã dicit. Cunc lugebunt filu spõsi.
ibeis ablatus fuerit sponsus. Item paraclitus: pro eo quõd c¬
solacõem prestat animis: qui gaudiũ temporale amittũt. Alii para¬
clitum latine oratorem uel aduocatũ interp̾tantur. Ip̃e enĩ spiritus
sanctus dicit: ip̃e docet. per ip̃m datur sermo sapiẽcie: ab ip̃o sc̃a scrip¬
tura ĩspirata est. Ideo spiritussanctus septiformis mĩcupatur prop¬
ter dona: que de duuinitatis eius plenitudine particulatĩ qͥqz ut di¬
gni sunt consequi promerentur. Ip̃e emin spiritus sapiẽcie ⁊ ĩtellectꝰ.
spuitus consilu et fortitudims. spiritus sciẽcie et pietatis. spiritus

Expanded text:
paraclisis enim consolatio interpretatur. Christus enim eum lugentibus paraclisis enim consolatio interpretatur. Christus enim eum lugentibus misit, postquam ab eorum oculis ipse in coelum ascendit. Consolator enim tristibus mittitur, secundum illam ejusdem Domini sententiam: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Ipse etiam dicit: Tunc lugebunt filii sponsi, cum ab eis ablatus fuerit sponsus . Item paraclitus, pro eo quod consolationem praestat animis qui gaudium temporale amittunt. Alii paraclitum Latine oratorem vel advocatum interpretantur. Ipse enim Spiritus sanctus dicit: Ipse docet; per ipsum datur sermo sapientiae; ab ipso sancta Scriptura inspirata est. Ideo Spiritus sanctus septiformis nuncupatur, propter dona quae de divinitatis ejus plenitudine particulatim quique, ut digni sunt, consequi promerentur. Ipse enim spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
ne duo patres ĩip̃a trinitate credantur. Procedens autẽ dr̃ testimomo
dommi dicentis. Cum autẽ uenerit paraclitus quẽ ego mittã uõbis a
patre spiritũ ueritatis. qui apatre procedit ille testimoniũ perhibebit
de me. Et rursum ille inquit clarificabit quia de meo accipiet et amiũ¬
ciabit uõbis. Hic autẽ nõ solum natura procẽdit: sed semper ad ꝑagẽda
oꝑa trimtatis indesienter procedit. Hoc interest inter nascẽtẽ filium.
et procedentem spuitũ sanctũ: quod filius ex uno nascitur spiritussãc¬
tus ex utroqz procẽdit. Et ideo dicit apostolus. Qui autẽ spiritũ xp̃i nõ
habet. hic nõ ẽ eius. Nam pater nũquam legitur missus. spiritus uero
missus. ut est illud dominicũ. Paraclitus inquit spicitussanctus quẽ
mittet pater ĩnomine meo ille uos docebit omnia et suggeret uobis oĩa
Paraclitus emin grece. la tine interpretatur consolator a consolacõe.

Expanded text:
ne duo patres in ipsa Trinitate credantur. Procedens autem dicitur, testimonio ne duo patres in ipsa Trinitate credantur. Procedens autem dicitur, testimonio Domini dicentis: Cum autem venerit paraclitus, quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis, qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me ; et rursum: Ille, inquit, clarificabit, quia de meo accipiet et annuntiabit vobis. Hic autem non solum natura procedit, sed semper ad peragenda opera Trinitatis indesinenter procedit. Hoc interest inter nascentem Filium et procedentem Spiritum sanctum, quod Filius ex uno nascitur, Spiritus sanctus ex utroque procedit. Et ideo dicit Apostolus: Qui autem Spiritum Christi non habet, hic non est ejus . Nam Pater nunquam legitur missus, Spiritus vero missus; ut est illud Dominicum: Paraclitus, inquit, Spiritus sanctus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia et suggeret vobis omnia . Paraclitus enim Graece, Latine interpretatur consolator, a consolatione;
Abbreviated transcription (Latin):
Et hec trinitas unus est deus solus. bonus magnus eternus ommpo-
Ip̃e sibi unitas. diuinitas magnitudo. bonitas. ommpotenc
et quicquid ad se substancialiter dicitur. Non ita relatius uocabulis
intelligendũ est. uel dicendum. quia dici nõ potest pater sibi pater.
uel filius sibi filius. uel spiritussanctus sibi spiritussanctus: sedhec
relatiua uocabula ad aliam personam referũtur. Nam et hoc nomẽ,
quod spiritus dicitur. nõ semper secundũ id quõd refertur ad a
sed secundum id quod ad aliquam naturã significat intelligitur. Dĩs
enim ĩ corporea natura spiitus in scripturis sacris appellatur. Unde
nõ tantũ patri ⁊ filio et spiritiuisancto: sed omni racionali creature et
amme. hoc uocabulum congruit. Spiritussanctus ideo nõ dictur geĩt᷑.
ne duo in trintate filii suspicarẽtur. Ideo non predicatur ingenitus

Expanded text:
Et haec Trinitas unus est Deus, solus bonus, magnus, aeternus, omnipotens. Et haec Trinitas unus est Deus, solus bonus, magnus, aeternus, omnipotens. Ipse sibi unitas, divinitas, magnitudo, bonitas, omnipotentia, et quidquid ad se substantialiter dicitur. Non ita in relativis vocabulis intelligendum est vel dicendum, quia dici non potest, Pater sibi Pater, vel Filius sibi Filius, vel Spiritus sanctus sibi Spiritus sanctus: sed haec relativa vocabula ad aliam personam referuntur. Nam et hoc nomen quod Spiritus dicitur, non semper secundum id quod refertur ad aliquid, sed secundum id quod aliquam naturam significat, intelligitur. Omnis enim incorporea natura spiritus in Scripturis sacris appellatur. Unde non tantum Patri et Filio et Spiritui sancto, sed omni rationali creaturae et animae hoc vocabulum congruit. Spiritus sanctus ideo non dicitur genitus, ne duo in Trinitate filii suspicarentur. Ideo non praedicatur ingenitus,
Abbreviated transcription (Latin):
dei. quia deus doirator dom sui est. In quib nominib circũ ferri po-¬
test picissim relacoĩs regula. ut sic dicamus donato doni. et donũ
donatoris. quia ĩ his uocabulis potuit inueniri usitata huic cartego¬
rie que dicitur. ad aliquid aircũlacio. Ergo hoc donum dei idest spui¬
tussanctus: qui de patre et filio equaliter procedit meffabilis quedã
patus filuqz communio est. et ideo fortasse sit appellatur. quia patri
et filio potest eadem appellacõ conuenire. Nam hoc ip̃e proprie dicitur.
quod illi communiter dicũtur. quia ⁊ pater spiritus et filius spiritus.
et pater sanctus: et filius sanctus recte dicitur. Ergo ut nominibus
ĩctisq separatim utriusqz persone conueniũt. utriusq cõmunio pro¬
prie significetur uocatur spuatussanctus: quia est tercia ĩ sc̃a trimta¬
te persona prĩ et filio per omnia equalis coeternus. et cũ substãcialis.

Expanded text:
Dei, quia Deus donator doni sui est. In quibus nominibus circumferri poDei, quia Deus donator doni sui est. In quibus nominibus circumferri potest vicissim relationis regula, ut sic dicatur donator doni et donum donatoris; quia in his vocabulis potuit inveniri usitata huic categoriae, quae dicitur ad aliquid, circumlatio. Ergo hoc donum Dei, id est Spiritus sanctus, qui de Patre et Filio aequaliter procedit, ineffabilis quaedam Patris Filiique communio est: et ideo fortasse sic appellatur, quia Patri et Filio potest eadem appellatio convenire. Nam hoc ipse proprie dicitur, quod illi communiter dicuntur: quia et Pater Spiritus et Filius Spiritus, et Pater sanctus, et Filius sanctus recte dicitur. Ergo ut nominibus junctis, quae separatim utriusque personae conveniunt, utriusque communio proprie significetur, vocatur Spiritus sanctus: quia est tertia in sancta Trinitate persona, Patri et Filio per omnia aequalis, qua coaeternus et consubstantialis.
Abbreviated transcription (Latin):
piritus sanctus ideo predicatur deus. quia
expatre filioqz procẽdit. et substanciam eius habet.
Neqz emin aliud de patre procedere potuit quã quõd
ip̃e est pater. Spiritus scũs autẽ dictus est secũdũ
ia quod ad aliquid̃ refertur. Sicut enim relatiue pater ⁊ filius dicũt᷑.
ita et spiritussanctus ad patrẽ et filiũ quodã mõdo relatiue dicit᷑.¬
quia patris et filu spiritus est. sed ip̃a relacios puritussancti. non ita
reaipiancõe conuierti. poterit. sicut pater et filius. Nlam pater filu pat̃
dicitur. et filius patris dicitur. Spuritussanctus uero uiformiter dici¬
tur ad prẽm et filium. quia prĩs et filu spuitus est. Dicnus enim
spuitũ sanctũ: spuritum patris. sed nõ uĩcissim dicimus patrẽ spui¬
tussancti. ne filius eius intelligatur spuitussanctus. Item dicimus
spiritum sanctum: spiritũ filii. sed nõ dicimus filiũ spiritussancti.
ne pater eius intelligatur spiritussanctus. Dicitur⁊ ide spũs donũ

Expanded text:
piritus sanctus ideo praedicatur Deus, quia ex Patre Filioque procedit, et substantiam ejus habet. Neque enim aliud de Patre procedere potuit, quam quod ipse est Pater. Spiritus sanctus autem dictus est secundum id quod ad aliquid refertur. Sicut enim relative Pater et Filius dicuntur, ita et Spiritus sanctus ad Patrem et Filium quodammodo relative dicitquia Patris et Filii Spiritus est: sed ipsa relatio Spiritus sancti non ita ratione converti poterit, sicut Pater et Filius. Nam Pater Filii pater dicitur, et Filius Patris filius dicitur. Spiritus vero sanctus uniformiter dicitur ad Patrem et Filium, quia Patris et Filii Spiritus est. Dicimus enim Spiritum sanctum, Spiritum Patris: sed non vicissim dicimus, Patrem Spiritus sancti, ne filius ejus intelligatur Spiritus sanctus. Item dicimus Spiritum sanctum, Spiritum Filii: sed non dicimus, Filium Spiritune Pater ejus intelligatur Spiritus sanctus. Dicitur et idem Spiritus donum
Abbreviated transcription (Latin):
pueris: operatus quib ꝙ panis merus daẜctu  du¬
Sumiebant non utib sicut in prandio aut rricena ad
unam mensam. Inde credimus etiam ulud teupus e
post niconim diem ẽ mendiẽ appelsaro quos pueigindo
Umnum einmi pluree significacoes Iubet quia aliquãd

Expanded text:
pueris et operariis quibusque panis merus dabatur; aupueris et operariis quibusque panis merus dabatur; ausumebant, non utique sicut in prandio, aut in coena, ad unam mensam. Inde credimus etiam illud tempus, quod post medium diem est, meridiem appellari, quod purum est. Vinum enim plures sig