comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
patrem. si diligenter attendat᷑
iudetur non cẽ mendacium s
mysterium. Intendebat enim
matri obedire que ꝑ sp̃m noue¬
rat misterium: et ideo ꝓꝑter
familiare consilium sp̃s scĩ qd
mater accrꝑat a mendacio ex
mento firmatum. Hic queritur
utrũ fit ꝑuirium uͥ non ẽ menda¬
enim: quod quibusdam iuidet᷑
ex auetoritate ieromini dicentis.¬
A duertendum ẽ qd̃ iusiurandũ
tres habeat comites: ueritatem.
iudicium. et iusticiam. Si ista
defuerint: non crit iuramentũ
sed ꝑuirium. Ubi autem falsum
iuratur: ueritas deest. Si gͦ fal¬
sum iuretur. et si non sit ibi in¬
tentio fallendi: uidetur eẽ ꝑsu¬
rium. quia ueritas deest. Qui¬
busdam placet non ẽẽ ꝑiuriũ:
uͥ non c̃ mendacium. Et sicrit
dr̃ aliquando falsum sine men¬
dacio: ita ni ratur falsum sine
ꝑsurio. falsum forte dix̃ apłs ẽ
se uenturum ad chorintios pro
traxit. quia sic animo sentiebat :
et si uiramento illud confirmaᷤᷤ¬

Expanded text:
patrem, si diligenter attendatur, patrem, si diligenter attendatur, videtur non esse mendacium, sed mysterium. Intendebat enim matri obedire, quae per Spiritum noverat mysterium; et ideo propter familiare consilium Spiritus sancti quod ante acceperat, a mendacio excmento firmatum. Hic quaeritur utrum sit perjurium, ubi non est mendacium; quod quibusdam videtur ex auctoritate Hieronymi dicentisAdvertendum est quod jusjurandum tres habet comites, veritatem, judicium et justitiam, si ista defuerint, non erit juramentum, sed perjurium. Ubi autem falsum juratur, veritas deest. Si ergo falsum juretur, etsi non sit ibi intentio fallendi, videtur esse perjurium, quia deest veritas. Quibusdam placet non esse perjurium, ubi non est mendacium; et sicut dicitur aliquando falsum sine mendacio, ita juratur falsum sine perjurio. Falsum forte dixit Apostolus, cum se venturum ad Corinthios promtraxit, quia sic animo sentiebat; etiamsi juramento illud firmas
Abbreviated transcription (Latin):
dum dei regnum. utrũ credant᷑
an non. uel utrum uera putent᷑
anfalsa. siue sint siue non in
his errare. id est aliud ꝓ alio pu¬
tare non arbitrandum ẽ ẽẽ pec¬
catum. uel si est minimum atq
leuissimum: et sunt uera quam
ins non uideantur quȩ isi
credantur. ad uitam eternam
non potest ꝑuenirez & lieet error
maxima cura cauendus sit. ñ
mͦ in maiorib sed etiam in mino
rib. nec nisi rerum ignorantia
possit errare: non ẽ tamen con¬
sequens ut continuo erret qͥsqͥs
aliquid nescit. s quisquis se ex¬
istimat scire quod nescit: pro
uero enim apꝓbat falsum qd̃¬
ẽ erroris ꝓprium. Ueruntamen
in qua re quisq erret: interest
plurimum. Sunt enum que
nescire sit melius quam scire. Itẽ.
Non nullis errare ꝓfuit aliqͣn¬
do: s in ura pedum. non in uia
moꝵ. Solit etiam queri de iacob
qui se dixit esau eẽ. alit̃ animo
sentiens: utrum mentitus sit.
matre fecit auctore ut falleret

Expanded text:
dum Dei regnum, utrum credantur dum Dei regnum, utrum credantur an non, vel utrum vera putentur an falsa, sive sint, sive non; in his errare, id est, aliud pro alio putare, non arbitrandum est esse peccatum; vel si est, minimum atque levissimum. Et sunt vera quaedam, quamvis non videantur; quae nisi credantur, ad vitam aeternam non potest perveniri. Et licet error maxima cura cavendus sit non modo in majoribus, sed etiam in minoribus rebus, nec nisi rerum ignorantia possit errari, non tamen est consequens ut continuo erret quisquis aliquid nescit, sed si quis se existimat scire quod nescit. Pro vero enim approbat falsum, quod erroris est proprium. Verumtamen in qua re quisquis erret interest plurimum. Sunt enim quae nescire sit melius quam scire. Item nonnullis errare profuit aliquando; sed in via pedum, non in via morum. Solet etiam quaeri de Jacob qui se dixit esse Esau, aliter animo sentiens, utrum mentitus sit. matre fecit auctore ut falleret
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui nocendi uoluntate m̃titur:
nec tm̃ nocet qui uiatorem m̃tien¬
do in diuerso itinere mittit. qͣntũ
qui uiam uite mendacio depra¬
uat. Porro omne mendaciũ ideo
dicenctum ẽ peccatum: quia hoc
debet loqui homo quod animo
gerit. siue illud uerum sit. siue
putetur & non sit. Uerba enĩ ideo
sunt instituta. ut non ꝑ ea hoĩes
inuicem fallant. s ꝑ ea in alteriꝰ
noticiam suas cogitationes fe¬
rant. Uerbis gͦ uti ad fallaciam.
non ad quod institita sunt pec¬
catum ẽ. Nec ideo etiam illud m̃¬
dacium putandum ẽ non ẽẽ poc¬
catum: quia possumus alieui ali¬
quando ꝓdẽe mentiendo. Possumꝰ
Cum enim a sciente dr̃ falsum: men¬
dacium est siue quis siue nemo leda¬
tur. Ecce ex his constat omne men¬
dacium ẽẽ peccatum. Nontamen
dacium isto p̃cepto ꝓhiberi uide¬
tur: nec premissa descriptione mẽ¬
malo. in quib dam paruo. in qͥbꝰ¬
dam nullo fallimur. In quibus¬
reb nichil interest ad capescen¬

Expanded text:
ut qui nocendi voluntate mentitur; ut qui nocendi voluntate mentitur; nec tantum nocet qui viatorem mentiendo in diverso itinere mittit, quantum qui viam vitae mentiendo depravat. Porro omne mendacium ideo dicendum est esse peccatum, quia hoc debet loqui homo quod animo gerit, sive illud verum sit, sive putetur et non sit. Verba enim ideo sunt instituta, non ut per ea homines invicem fallant, sed per ea in alterius notitiam suas cogitationes ferant. Verbis ergo uti ad fallaciam, non ad quod sunt instituta, peccatum est. Nec ideo etiam ullum mendacium putandum est non esse peccatum, quia possumus alicui aliquando prodesse mentiendo; possumusCum enim a sciente dicitur falsum, mendacium est sive quis, sive nemo laedatur. Ecce ex his constat omne mendacium esse peccatum: non tamendacium isto praecepto prohiberi videtur, nec praemissa descriptione menmalo, in quibusdam parvo, in quibusdam nullo fallimur. In quibuss nihil interest ad capessen
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ animo sentit quis: siue
illud uerum sit siue non. Omnis
gͦ qui loquitur mendacium mẽ¬
titur: quia loquit᷑ contra hoc¬
quod animo sentit. id est uolun¬
tate fallendi. sed non omnis qui
mentitur mendacium dicit. qr
quod uerum ẽ loquitur aliqͣn¬
do m̃tiendo. sicut e conuerso fal¬
sum dicendo aliquando ueraxẽ.
dus est qui dicit falsum qd̃ pu¬
tat uerum. quia quantum in
ipso est non fallit ipse s fallit᷑.
Non gͥ mendacii arguendus ẽ
qui falsa meautus credit. acꝑ
ueris ht̃. potius q e contrario ille
mentitur qui dicit uerum qd
putat falsum. Quantum enĩ
ad animam eiꝰ attinet ñ uerũ
dicit. quia non qd̃ sentit dicit.
quamuis uerum inueniatur
eẽ quod dicit. Nec ille lib̾ est a
ita sentiat animo: utrũ loquat᷑
mendacium. Non ẽ mendaciũ
quod dicit: quia licet alit̃ tene¬
at animo. utrum ẽ tam̃ quod
dicit. et ideo non t̃ mendaciũ:
mentitur tamen. illud quod
et de quib reb quisq m̃tiat᷑.
Non enum sic peceat qui consulendi.

Expanded text:
d animo sentit quis, sive illud verum sit, sive non. Omnis ergo qui loquitur mendacium mentitur, quia loquitur contra quod animo sentit, id est, voluntate fallendi; sed non omnis qui mentitur mendacium dicit, quia quod verum est loquitur aliquando mentiendo, sicut e converso falsum dicendo aliquando verax estdus est, qui dicit falsum quod putat verum; quia quantum in ipso est, non fallit ipse, sed fallitur. Non ergo mendacii arguendus est qui falsa incautus credit ac pro veris habet. Potiusque, e contrario, ille mentitur qui dicit verum quod putat falsum. Quantum enim ad animum ejus attinet, non verum dicit; quia non quod sentit dicit, quamvis verum inveniatur esse quod dicit. Nec ille liber est a , cum non ita sentiat animo, utrum loquatur mendacium. Non est mendacium quod dicit, quia, licet aliter teneat animo, verum tamen est quod dicit, et ideo non est mendacium; mentitur tamen, illud quod et de quibus rebus quisque mentiatur. Non enim sic peccat qui consulendi,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ duũ annoꝵ ⁊triũ msium
erat etas. xp̃i. in qͣ mortiuis ẽ et
resurrex̃. Non aũ ẽ fas dic̾e qd̾
in resurrectione accidat corpori
magnitudo ꝗͣ nec habuit hic.
nec erat habiturũ di uiuen¬
do: nec maiora corpora redigẽ¬
da sunt ad modũ dñici corꝑis.
ꝑ iret enĩ multũ de ilł corporib.
cũ nec ꝑiturus sit capillus ut
et nat᷑a corꝑis. ⁊ in ead̾ parte cor

Expanded text:
ium erat aetas Christi, in qua mortuus est, et resurrexit. Non est autem fas dicere quod in resurrectione accedat corpori magnitudo, quam nec habuit hic, nec erat habiturus diu vivendo; nec majora corpora redigenda sunt ad modum dominici corporis. Periret enim multum de illis corporibus, cum nec periturus sit capillus, utet natura corporis, et in eadem parte cor
Abbreviated transcription (Latin):
iudicaturis uiuos ⁊ mortuos.
Aut enĩuiui accipiunt᷑ qui in
aduentu eiꝰ uiui reꝑient᷑. licet
in raptu moriant᷑. ⁊ mortui qͥ
añ discesserant: aut iuui⁊ mor¬
tui acciprunt᷑ iusti & iniusti.
Quomodooñs incorrupti.
um ꝙ ex p̃dictis sane ua-¬
turos: credendũ ẽ &̃ qd̵ om̃s re¬
surgent incorrupti. ñ utiq ĩ¬

Expanded text:
udicaturus vivos et mortuos. Aut enim vivi accipiuntur, qui in adventu ejus vivi reperientur, licet in raptu moriantur; et mortui, qui ante decesserant; vel vivi et mortui accipiuntur, justi et injusti. 7. Quomodo omnes incorrupti. Cumque ex praedictis sane cturos, credendum est etiam quod omnes resurgent incorrupti; non utique im
Abbreviated transcription (Latin):
De etate ⁊ stat᷑a resurgentiũ
olent aũ non nulli ꝑcunc¬
tari et querere. an in eadẽ
etate et statura corporis om̃s
resurrecturi sint. Quidã puta¬
uerunt om̃s resurrecturos scđm
m̃surã etatis & stature xͥ: iõ qi
apłs aic. donec occurramꝰ om̃s
inuirũ ꝑfectũ. in m̃surã etatis
plenitudinis .xͥ. S his u̾bis uon
eadem resurgentib assignatur
statura. s etas. Om̃s enĩ in eadẽ
etate resurgent in qua xp̃c mor¬
tuus ẽ & resurrexit: cuiꝰcunq
etatis mortui fuerint. uirum
posuit tñ. non ut distingueret
sexum. s ut significaret ꝑfecti¬
onẽ uiriũ quã tc̃ habebunt:
s non om̃s eandẽ staturã corꝑis
it menfurã corporis uł stature
s etatis: qr unusqͥsq suã recipi
biũt iniuuentute ꝙ̃ si senex obi

Expanded text:
DE AETATE ET STATURA RESURGENTIUM. 1. Solent autem nonnulli percontari et quaerere an in eadem aetate et statura corporis omnes resurrecturi sint. Quidam putaverunt omnes resurrecturos secundum mensuram aetatis et staturae Christis ait: Donec occurramus omnes in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi . Sed his verbis non eadem resurgentibus assignatur statura sed aetas. Omnes enim in eadem aetate resurgent, in qua Christus mortuus est et resurrexit, cujuscunque aetatis mortui fuerint. Virum autem posuit, non ut distingueret sexum, sed ut significaret perfectionem virtutum, quam tunc habebunt; sed non omnes eamdem staturam corporis staturae, sed aetatis, quia unusquisque recipiet buit in juventute etiam, si senex obii
Abbreviated transcription (Latin):
nisi unigenitus dei filius ꝓ nob̾
moreretur debitorib mortis: sed
sic dignos nos fecit testamenti et
ꝓmisse hereditatis. Quod ñ ita¬
est intelligendum. quasi ñ alio
modo sanare nos potuerit quã
ꝑ mortem suam. sed quod per
aliam hostiam nob̾ aꝑiri non
potuit regni aditus & fieri salꝰ.
nisi ꝑ mortem unigeniti. cuiꝰ
tanta fuit ut dictum ost humi¬
litas et pacientia. ut eius meri¬
to pateret credentib in eũ aditꝰ
regni. Magna gͦ u morte uinge¬
niti prestita sunt nobis ut lice¬
at nobis redire in patriam. sic̃
olim in morte summi pontificis
his qui ad ciuitatem refugii con¬
fugeraut secure ad ꝓpria remea¬
re. Ecce aliquatemus ostensum est
qualiter ꝑ xp̃i mortem aditus
regni sit nob̃ paratus. Hic qͦmͦ¬

Expanded text:
nisi unigenitus Dei Filius pro nobis nisi unigenitus Dei Filius pro nobis moreretur debitoribus mortis; sed sic dignos nos fecit testamenti, et promissae haereditatis. Quod non ita intelligendum, quasi non alio modo salvare non potuerit quam per mortem suam; sed quia per aliam hostiam non potuit nobis aperiri regni aditus, et fieri salus, nisi per mortem Unigeniti, cujus tanta fuit, ut dictum est, humilitas et patientia, ut ejus merito pateret credentibus in eum aditus regni. Magna ergo in morte Unigeniti praestita sunt nobis, ut liceat nobis redire in patriam, sicut olim in morte summi pontificis, his qui ad civitatem refugii confugerant, secure ad propria remeare. Ecce aliquatenus ostensum est qualiter per Christi mortem aditus regni sit nobis paratus DI
Abbreviated transcription (Latin):
homine tanta fuit suꝑbia que oĩb
suis nocuit Non est autem inuen¬
tus inter homines aliquis quo
id posset impleri. nisi leo de tͥbu
uida. qui aꝑuit librum et soluit
signacula. implendo in se ouinẽ
iusticiam. idest consummatissimã
inumilitatem. qua maior ẽe non
potest. Nam alui homines debito¬
res erant. et uix unicuiq sua uir¬
tus sufficiebat et humilitas. Nul¬
lus gͦ cor hostiam poter. at offerre
fuit hostia. qui multo ampluis
est humiliatus a maritudinem
mortis gristando. quam ille adã
suꝑbit ꝑ esum ligni uetiti uo¬
ria delectatione ꝑfruendo. Si gͥ
illius suꝑbia omnium extitit ru¬
uia ipsum de paradiso nuttens
foras. aliisq claudens ianuam:
multo magis xp̃i humilitas qua
mortem gustauit. ingressũ reg¬
in celestis omnibus suis impleco
dei decreto apire ualuit. atti: de¬
creti delere cirografum. ut eñ
ait ambrosius tantum fuit pee¬
catũ nr̃m ut saluari non possemꝰ

Expanded text:
homine tanta fuit superbia, quae omnibus homine tanta fuit superbia, quae omnibus suis nocuit. Non est autem inventus inter homines aliquis quo id posset impleri, nisi leo de tribu Juda, qui aperuit librum, et solvit signacula ejus, implendo in se omnem justitiam, id est, consummatissimam humilitatem, qua major esse non potest. Nam omnes alii homines debitores erant, et vix unicuique sua virtus sufficiebat et humilitas; nullus ergo eorum hostiam poterat offerre fuit hostia qui multo amplius est humiliatus, amaritudinem mortis gustando, quam ille Adam superbiit per esum ligni vetiti noxia delectatione perfruendo. Si ergo illius superbia omnium extitit ruina, ipsum de paradiso mittens foras, aliisque occludens januam; multo magis Christi humilitas, qua mortem gustavit, ingressum regni coelestis omnibus suis, impleto Dei decreto, aperire valuit, atque decreti delere chirographum. Ut enim ait Amb.: Tantum fuit peccatum nostrum, ut salvari non possemus,
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit᷑ pati et mori. siei uir¬
tutes ad merendum illa sufficie¬
bant: Pro te: nou ꝓse. Quomo¬
do ꝓ me: Ut ipsius passio ꝙ mors
tibi eẽt forma & causa. forma uir¬
tutis & huimlitatis: causa głe &
libertatis. forma. deo usq ad mor¬
tem obedieudi. et causa tue libe¬
rationis ac beatitudinis. Meru¬
it enim nob̾ ꝑ mortis ac passioĩs
tolantiam qd̃ ꝑ precedentia noz
meruerat. scilicet aditum paracti¬
si. et redemptionem a peccato. a
pena. a diabolo: & ꝑ mortem eiꝰ
hec adepti sinnus. scilicet redẽp¬
tionem. et filiorum głe ad optio¬
nem. Ipse enim moriendo. factus
est hostia nr̃e libationis. S quo¬
modo ꝑ mortem nos a cdiabolo ꝙ
a peccato redemit. & aditum głe
a ꝑuit: Decreuerat ds̃ in myste¬
rio ut ait ambrosius ꝓpter pri¬
mum peccatum non intromit¬
ti hominem ad paradisum. id est
ad dei contemplationem ñ admit¬
ti. nisi in unohominum tanta
existeret humilitas que omnib
siuis ꝓficere posset. sicut in primo

Expanded text:
oluit pati et mori, si ei virtutes ad merendum illae sufficiebant? Pro te, non pro se. Quomodo pro me? Ut ipsius passio et mors tibi esset forma et causa. Forma virtutis et humilitatis; causa gloriae et libertatis; forma Deo usque ad mortem obediendi; et causa tuae liberationis ac beatitudinis. Meruit enim nobis per mortis ac passionis tolerantiam quod per praecedentia non meruerat, scilicet, aditum paradisi, et redemptionem a peccato, a poena, a diabolo: et per mortem ejus haec nos adepti sumus, scilicet, redemptionem, et filiorum gloriae adoptionem. Ipse enim moriendo factus est hostia nostrae liberationis. Sed quomodo nos per mortem a diabolo et a peccato redemit, et aditum gloriae aperuit? Decreverat Deus in mysterio, ut ait Amb., propter primum peccatum non intromitti hominem in paradisum, id est, ad Dei contemplationem non admitti, nisi in uno homine tanta existeret humilitas, quae omnibus suis proficere posset; sicut in primo
Abbreviated transcription (Latin):
. ꝓximi oĩs homo intelligitur
in illo mandato. diliges ꝓyimũ
tuum sicut teipsum: Si enim
omnis homo ꝓximus ẽ: tunc im
nueus. Precipim᷑ gͦ inimicos
diligere. Et quia illud p̃ceptũ
generale ẽ omnib: precipitur
om̃s homines diligere. etiam
inimicos. Quidam qd̃ hic dicit᷑¬
simpliciter tenere uolentes. illuo
p̃ceptum det̾minant dicentes.
illic ꝑfectis dari in p̃ceptum dili¬
gere omnem hominem. etiam
mimicum. numiorib uͦ in consi¬
lium: inp̃ceptum uͦ eos dilig̾e
qui nichil mali fecerunt eis. et
inumicos non odire. S melius ẽ
ut intelligatur omnib illo man¬
dato precipi cunctos diligere ꝙ̃
mimicos: cui sensui attestantur
superuis posite auctoritates & alie
multe. Illud uͦ augustim nouissi¬
me positum de ꝑfecta caritate
dictum intelligitur. que tantũ
q bene faciunt. Que ꝑfectio dile¬
ctionis non ẽ tante multitudun
quanta exauditur in oratione
dñica. et hoc reuera graude est

Expanded text:
proximi omnis homo intelligitur proximi omnis homo intelligitur in illo mandato: Diliges proximum tuum sicut teipsum? Si enim omnis homo proximus est, tunc et inimicus; praecipimur ergo et inimicos diligere. Et quia illud praeceptum generale est omnibus, praecipitur omnes homines diligere, etiam inimicos. Quidam quod hic dicitsimpliciter tenere volentes, illud praeceptum determinant, dicentes illic perfectis dari in praeceptum diligere omnem hominem, etiam inimicum; minoribus vero in consilium. In praeceptum vero, eos diligere qui nihil mali fecerunt eis, et inimicos non odire. Sed melius est ut intelligatur omnibus illo mandato praecipi cunctos diligere etiam inimicos; cui sensui attestantur superius positae auctoritates, et aliae multae. Illud vero August. novissime positum, de perfecta charitate dictum intelligitur, quae tantumque benefaciunt. Quae perfectio dilectionis non est tantae multitudinis, quanta exauditur in oratione Dominica, et hoc revera grande est
Abbreviated transcription (Latin):
docisset orationem hanc: in
ea positam sententiam commen¬
non dimiseritis: nec pat̃ ur di
iniitet uobis peccata ur̃a. Eece
hinc haberi uidetur quod et
pretaxauimus. scilicet maioris
uirtitis eẽ diligere immicum
et benefacere ei. quam illũ qui
nichil mali nobis fecit. uel amicũ.
Qd̾ si quis concedere simpliciter
uoluerit. dicens. intensius diligi¬
tur amicus quam ininicus. et
ideo illud potius isto. det̃minet
ista scdm p̃missam intelligenti¬
am. dicens ibi comparationem
factam inter dilectionem qua
qua amicus et inmicus diligi¬
tur. Allud uͦ qd sequitur magis
nos mouet. qđ scilicet dicit nõ
ẽẽ tante multitudinis dilig̾e
municos. quanta exaudit᷑ cũ
dat intelligi. qd̃ alicui a deo di¬
mittuntur peccata non diligen¬
ti inimicum. si tam̃ fr̃i rogante
qui in se peocauit dimittit. S eũ
peccata non dimittant᷑ alicui ad¬
ulto nͥ caritatem habeat: seqͥtur
ut caritatem habeat qui ñ dili¬
git inimicum. Quom gͦ nomine

Expanded text:
docuisset orationem, hanc in docuisset orationem, hanc in ea positam sententiam commennon dimiseritis, nec Pater vester dimittet vobis peccata vestra. Ecce hic haberi videtur, quod et praetaxavimus, scilicet majoris virtutis esse diligere inimicum et benefacere ei, quam illum qui nihil mali fecit nobis, vel amicum. Quod si quis concedere simpliciter noluerit, dicens: Intensius diligitur amicus quam inimicus, et ideo illud potius isto, determinet ista secundum praemissam intelligentiam, dicens ibi comparationem factam inter dilectionem qua qua amicus et inimicus diligitur. Illud vero quod sequitur, magis nos movet, quod scilicet dicit non esse tantae multitudinis diligere inimicos, quanta exauditur cumdat intelligi quod alicui a Deo dimittuntur peccata non diligenti inimicum, si tamen fratri roganti qui in se peccavit, dimittit. Sed cum peccata non dimittantur alicui adulto, nisi charitatem habeat, sequitur ut charitatem habeat qui non diligit inimicum. Quomodo ergo nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectoꝵ filior dei est istud. quo qͥdẽ
se debet omnis fidelis extendere.
et humanum anunum ad hẽ
affectum orando dñm secum q
agendo luctando q ꝓduc̾e: t̃n
quia hoc tam magnum bonũ
tante multitudinis non ẽ quan¬
tam credimus exaudiri. cũ dr̃
moratione. dimitte nob̃ debita
nr̃a sicut et nos dimittimꝰ debi¬
torib nr̃is: ꝓculdubio uerba
sponsionis huns implentur.
si homo qui nondum ita ꝓfecit
ut etiam diligat inmieũ. tam̃
quando rogatur ab homine
qui peccauit in eum ut eidimit¬
tat dimittit ex corde. qui etiam
sibi roganti uult dimiiti cum
orat et dicit. sicut et nos dimit¬
timus debitorib nr̃is. Quicũq
uͦ rogat hominem in quẽ pecca¬
uit. si peccato suo mouet᷑ ut ro¬
get. non est adhuc deputandus
inmicus. ut eum diligere sit
difficile. sicut erat quando ini¬
micicias exercebat. Quisquis gͦ
roganti et non penitenti non
dimittit. non estimet a dño sua
peccata dimitti. quia mentiri
ueritas non potest. Quicum

Expanded text:
fectorum filiorum Dei est istud, quo quidem se debet omnis fidelis extendere, et humanum animum ad hunc affectum orando Deum, secumque agendo luctandoque perducere, tamen quia hoc tam magnum bonum tantae multitudinis non est, quantum credimus exaudiri cum dicitur in oratione: Dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, procul dubio verba sponsionis hujus implentur, si homo qui nondum ita profecit ut etiam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum ut ei dimittat, dimittit ex corde, qui etiam sibi roganti vult dimitti, cum orat et dicit, sicut et nos dimittimus debitoribus. Quicumque vero rogat hominem in quem peccavit, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut erat quando inimicitias exercebat. Quisquis vero roganti et poenitenti non dimittit, non existimet a Domino sua peccata dimitti, quia mentiri Veritas non potest; quae cum
Abbreviated transcription (Latin):
amitti: quos ratio uincit & aue¬
toritas. Quidam enim ad tempꝰ
sunt boni qui postea fuint ma¬
li: & e conuerso. Unde quoꝵdã
nomina xp̃c dicit scripta in libꝰ
uite. qui tamen postea abieruN
retro: sed scripta dicit non scdm
prescientiam. s scdm presentem
iusticiam eui deseruiebant. qr
digni erant illo bono qđ habi¬
turi sunt seripti scdm prescien¬
tiam. Unde ambrostus. Qͥb dã
grã clata est in usum. ut sanlo. ii
celo. et post abierunt retro. s hoc
dixit ꝓpter iasticiam cui deserui¬
ebant. quia boni erant. frequen¬
ter enim ante sunt mali qui fu¬
turi sunt boni. et aliquotiens

Expanded text:
amitti; quos ratio vincit et aucamitti; quos ratio vincit et auctoritas. Quidam enim ad tempus sunt boni, qui postea fiunt maliet e converso. Unde quorumdam nomina Christus dicit scripta in libro vitae, qui tamen postea abierunt retro. Sed scripta dicit nosentem justitiam, cui deserviebant, quia digni erant tunc illo bono quod habituri sunt praescripti secundum praescientiam. Unde Ambros.: Quibusdam gratia data est in usum, ut Sauli et coelis; et post abierunt retro. Sed hoc dixit propter justitiam cui deserviebant, quia boni erant. Frequenter enim ante sunt mali, qui futuri sunt boni; et aliquoties
Abbreviated transcription (Latin):
sececlat. M anet enim apud eos:
ut bonis insistant actib. Rece¬
dit uͦ ad tempus: ne semꝑ infir¬
mos curandi. mortuos suscitan¬
cdi. demones eiciendi. uel etiam
prophandi habeant facultatẽ.
Manet gͦ semꝑ ut possint ha¬
bere uirtutes: ut mirabilit̾ ipsi
uniant. Uenit ad tempus. ut ꝙ̃.
aliis ꝑmiracłoꝵ signa quales sit̃
intus effulgeant. Item gregoriꝰ.
In scõrum cordib scdm quascdã
uirtutes semꝑ manet sp̃s. scd̾m
quasdam recessurus uenit. et
uenturus recedit. In his uircuti¬
bus sine quib ad uitam ñ ꝑue¬
nitur: in electoꝵ suoꝵ cordibus
ꝑmanet. In his uͭ ꝑ quas sc̃itatiᷤ
uirtus ostenditur. ut in exhibiti¬
one miracłoꝵ aliquando adest.
aliquando se subtrahit. Itẽ am¬
aduersitate deserit. He auctori¬
tates unuere uidentur: qd cari¬
tas semel habita non amiitatur.
Ideo quidam in pretaxatam ꝓsi¬
liunt audaciam. dicentes cari¬
tatem a damnandis non hab̾i.
nec a quoquam habitam posse

Expanded text:
secedat. Manet autem apud eos, secedat. Manet autem apud eos, ut bonis insistant actibus; recedit vero ad tempus, ne semper infirmos curandi, mortuos suscitandi, daemones ejiciendi, vel etiam prophetizandi habeant facultatem. Manet ergo semper, ut possint habere virtutes, ut mirabiliter ipsi vivant; venit ad tempus, ut etiam aliis per miraculorum signa quales sint intus, effulgeant. Item Gregor.In sanctorum cordibus secundum quasdam virtutes semper manet Spiritus, secundum quasdam recessurus venit, et venturus recedit. In his virtutibus sine quibus ad vitam non pervenitur, in electorum suorum cordibus permanet. In his vero per quas sanctitatis virtus ostenditur, ut in exhibitione miraculorum, aliquando adest, aliquando se subtrahit. Item Amadversitate deserit. Haec innuere videntur quod charitas semel habita non amittatur. Ideo quidam in praetaxatam prosilierunt audaciam, dicentes charitatem a damnandis non haberi, nec a quoquam habitam posse
Abbreviated transcription (Latin):
runt caritatem semel habitã
nullumq damnandũ hanc ali¬
quando habere.qui hanc tradi¬
tionem subditis muniunt tes
inquit.Carttas que deseri pot̃:
nunquam uera fuit. Itẽ. Caritaᷤᷤ
ẽ fonsꝓprius et singularis bono¬
rum. cui non communicat alienꝰ.
Aliem sunt om̃s qui audituri ft̃
non nomi uos. De hoc fonte serip¬
tura ait. Fons aque uiue sit tibi
ꝓprius: et nemo alienus cõmu¬
nicet tͥ. Si autem aliem sunt qui
audituri sunt illam uocem: non
gͦ huic fonti commnunicant dam¬
nandi. Item augustinus super¬
securus esto. nichil mali ꝓcedere
potest. Item gregoruisin morali¬
bus. Ualida est ut mors dilectio.
uirtuti enim mortis dilectio
comparatur: quia nimirum
mentem quam semel ceperit. a
dilectione mundi funditus oc¬
lis. non arescit. Item beda super
et manserit sp̃s: quid magni ẽ
filio dei quod in ipso manere
sp̃s astruatur. Notandumq
quod semꝑ in dño manserit
corpus gestauerĩt. partim semꝑ
maneat. partim rediturus

Expanded text:
 CHARITAS SEMEL HABITA Anullumque damnandum hanc aliquando habere; qui hanc traditionem subditis muniunt testinquit: Charitas quae deseri potest, nunquam vera fuit. Item: Charitas est fons proprius et singularis bonorum, cui non communicat alienus. Alieni sunt omnes qui audituri sunt: Non novi vos . De hoc fonte Scriptura ait, Prov. 5: Fons aquae vivae sit tibi proprius, et nemo alienus communicet tibi. Si autem alieni sunt qui audituri sunt illam vocem, non ergo huic fonti communicant damnandi. Item August.: Rsecurus esto; nihil mali procedere potest. Item, Gregor. in Moralibus: Valida est ut mors dilectio, virtuti enim mortis dilectio comparatur, quia nimirum mentem quam semel ceperit, a dilectione mundi funditus oclis, non arescit. Idem in seret manserit Spiritus. Quid magni est Filio Dei quod in ipso manere Spiritus astruatur? Notandum quod semper in Domino manserit corpus gestaverint, partim semper maneat, partim rediturus
Abbreviated transcription (Latin):
sentire udetur maiꝰ ẽẽ diligere
inimicum quam amicum: qui
ꝑfectoꝵ eẽ dicit diligere inimicos
et benefacere eis. Neq hoc a tanta
multitudine impleri quanta ex¬
auditur in oratione dñica cum
a multis impleri: qui nondum
diligunt inimicos. ait enĩ sic.
Magnum ẽ erga eum qui tibi
nichil mali fecerit eẽ beniolũ.
& beneficum. Illud multo gran¬
dius et magnificentissime boni¬
tatis est ut tuum quoq inimi¬
cum diligas: et ei qui tͥ malũ
uult et si potest facit tu semꝑ
bene udis. faciasq qd̃ possis. au¬

Expanded text:
sentire videtur majus esse diligere sentire videtur majus esse diligere inimicum quam amicum, quia perfectorum esse dicit diligere inimicos, et benefacere eis; neque hoc a tanta multitudine impleri, quanta exauditur in oratione Dominica, cuma multis impleri, qui nondum diligunt inimicos. Ait enim sic: Magnum est, erga eum qui tibi nihil mali fecerit esse benevolum et beneficum; illud multo grandius et magnificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et si potest facit, tu semper bonum velis faciasque quod possis, au
Abbreviated transcription (Latin):
ponat quis ꝓ amicis fins. Qd̃ utiq
dictum ẽ de oꝑe dilectionis: qr
maior dilectionis effectus non ẽ
quam ponere animam ꝓ aliis.
Nec te moueat qđ̵ ait ꝓ amicis.
Qui enim ponit animã ꝓ amicis.
ponit et ꝓminucis: ad hoc ut et¬
sit. plurisq meriti: diligere
amicos. an diligere inmicos. Sed
hec comparatio implicita est. Si
cium conferatur dilectio amicoꝵ
tm̃: dilectiomi anncoꝵ et etiam ini¬
micoꝵ ꝑspicua est absolutio. Sed
si in aliquo uno homine qui di¬
ligit simmul amicum et iniicũ
qd̾ hoꝵ potius sit queratur. obs¬
cura ẽ responsio: quia de motu
mentis agitur. de quo non ẽ faci
le nob̾ uidicium: an uns & idem
motus sit erga amicum et inimi¬
cum. sed erga amicum intensi¬
or. An duo. unus erga amicum
qui dicitur difficilior. alter erga
amicum qui uidetur feruentior:
nec incongrue putat᷑ melior qͥ
est feruentior. uel si imus idemq
est ibi potior uͥ ẽ ardentior. ñ imꝑ¬
be estimatur. Augustinus tam̃¬

Expanded text:
t quis pro amicis suis. Quod utique dictum est de opere dilectionis, quia major dilectionis effectus non est, quam ponere animam pro aliis. Nec te moveat quod ait: Pro amicis; qui enim ponit animam pro amicis, ponit et pro inimicis, ad hoc ut  potius sit plurisque meriti, diligere amicos, an diligere inimicos. Sed haec comparatio implicita est. Si enim conferatur dilectio amicorum tantum dilectioni amicorum et etiam inimicorum, perspicua est absolutio. Sed si in aliquo uno homine qui diligit simul amicum et inimicum, quid horum prius sit quaeratur, obscura est responsio, quia de motu mentis agitur, de quo non est nobis facile judicium, an unus et idem motus sit erga amicum et inimicum, sed erga amicum intensior; an duo, unus erga inimicum, qui dicitur difficilior, alter erga amicum, qui videtur ferventior; nec incongrue putatur melior qui est ferventior. Vel si unus idemque est, idem potior ubi est ardentior, non improbe existimatur. August. tam
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑit diligere inimicos: cũ
alibi precipiat odio habere pa
est duo ẽẽ diligenda in homine.
naturam & uirtutẽ: uicium uͦ
et peccatum odienda. Et paren¬
tes gͥ in quantum mali sunt odi¬
endi sunt: & inmici diligendi
in quantum homines. Diligamꝰ
gͦ ininicos lucrandos regno dei.
et odiamus in ꝓpinquis sumpe¬
diunt a regno dei: et in omnibus
commnunter naturam diligamꝰ
ratus sti ꝓ fr̃ib etiam mori. Sed
mnquid mox ut nascitur iam
ꝓrsus ꝑfecta est: Immo ut ꝑfici¬
atur nascitur. cum fuerit nata
nutritur. cum fuerit nutrita ro¬
boratur. cum fuerit roborata ꝑ¬
ficitur: cum ad ꝑfectionẽ ueni̾t
dicit. cupio dissolui. & cet̾a. Hic

Expanded text:
erit diligere inimicos, cum alibi praecipiat odio habere parest duo esse diligenda in homine, naturam et virtutem; vitium vero et peccatum odiendum. Et parentes ergo in quantum mali sunt, odiendi sunt: et inimici diligendi, in quantum homines. Diligamus ergo inimicos lucrandos regno Dei, et odiamus propinquos si impediunt nos a regno Dei; et in omnibus communiter naturam diligamusratus sit pro fratribus etiam mori. Sed nunquid mox ut nascitur jam prorsus perfecta est, imo ut perficiatur nascitur, cum fuerit nata nutritur, cum fuerit nutrita roboratur, cum fuerit roborata perficitur, cum ad perfectionem venerit, dicit: Cupio dissolvi, etc. . Lic
Abbreviated transcription (Latin):
cos qui ordinant᷑ asimo¬
macis scient̃. ⁊ eos qui ignorañ.
Quiemĩ scient̃ asimoniacis se¬
ꝑmiserint consecrari. ĩmo exec̃¬
ri: eoꝵ ꝯsecratio oĩo irrita ẽ Qͥ
uordinant᷑ asimoniacis. quos
cũ ordinant᷑ nescrunt ẽẽ simo¬
niacos. qui ꝙ tẽ ꝓ catholicis ha¬
bent᷑: eoꝵ ordinatio nuscdłiter

Expanded text:
eos qui ordinantur a simoniacis scienter, et eos qui ignoranter. Qui enim scienter a simoniacis permiserint consecrari, imo execrari, eorum consecratio omnino irrita est. Qui vero ordinantur a simoniacis, quos, cum ordinantur, nesciunt esse simoniacos, qui et tunc pro catholicis habentur; eorum ordinatio miser
Abbreviated transcription (Latin):
dens eo qd̾ mala sit lix. s qr ꝓhi¬
bens peccatum auget concupis¬
centiam. et addit p̾uaricationẽ
nͥ lid̾et gr̃a. Que gr̃a: non sic abun¬
dabat in lege ut in euangłio. lex
cum sit uirtus peccati: quȩ iubet
qd̾ sine gr̃a impleri non potesti Gr̃a
autem deerat: et iõ litera occidẽs
hic celestia ꝓmittit. Diuersa etiã
sacramenta: qr illa tm significañ.
hec conferunt gr̃am. Precepta etiã
diuersa: quantum ad cerimoni¬
alia. Nam quantum ad moralia
continentur. Audistis decẽ cordas
psalterii utriq sexui impositas:
que caritate tangende sunt ut
uicioꝵ fere occidaNt uR¬

Expanded text:
dens eo quod mala sit lex, sed quia prohidens eo quod mala sit lex, sed quia prohibens peccatum auget concupiscentiam, et addit praevaricationem nisi liberet gratia, quae gratia non sic abundat in lege ut in Evangelio. Velcum sit virtus peccati quae jubet quod sine gratia impleri non potest. Gratia autem deerat, et ideo littera occidens hic coelestia promittuntur. Diversa etiam sacramenta, quia illa tantum significabant, haec conferunt gratiam. Praecepta etiam diversa, quantum ad caeremonialia. Nam quantum ad moralia continentur. Audistis decem chordas Psalterii utrique sexui impositas, quae charitate tangendae sunt, ut vitiorum ferae occidantur
Abbreviated transcription (Latin):
dant. Sextum p̃ceptum ẽ. Non de¬
siderabis uxorem ꝓximi tui. Septi¬
mum ẽ. Non concupisces domum
ꝓximi tui. non seruũ. non ancillã.¬
ꝙ cetera. S uidetur p̃ceptum de ñ
concupiscendis reb ꝓxumi unum
cẽ cum eo quod dr̃. non furabis: &
p̃ceptũ de non concupiscenda uxore
unum ẽẽ cum eo qđ̃ dr̃. non mecha¬
beris. Poterat enum p̃ceptum non
furandi in illa generalitate intel¬
ligi. uͥ de non concupiscenda re ꝓ¬
ximi precipitur: & in eo qd dictũ
ẽ non mechab̾is. poterat illud in¬
telligi. non concupisces uxorẽ ꝓxi¬
mi tui. S in illis duob p̃ceptis
non mechandi & non furandi ipsa
oꝑa notata sunt ce ꝓhibita: in his
uͦ extremis ipsa concupiscentia. Mul¬
tum gͦ differunt illa ab istis. Uñ
illi precepto non mechandi fit suꝑ
in lege non ẽ generalis ꝓhibitio oĩs
mortifere concupiscentie. ut ĩ euan¬
gelio. Si uͦ queritur quã dicat apłs
litteram occidentem: ea certe est
decalogus. qui non dr litt̾a occi¬

Expanded text:
. 1. Sextum praeceptum est: Non desiderabis uxorem proximi tui. Septimum est: Non concupisces domum proximi tui, non servum, non ancillam, etc. Sed videtur praeceptum de non concupiscendis rebus proximi, unum esse cum eo quo dicitur: Non furaberis; et praeceptum de non concupiscenda uxore, unum esse cum eo quo dicitur: Non moechaberis. Poterat enim praeceptum non furandi in illa generalitate intelligi, ubi de non concupiscenda re proximi praecipitur; et in eo quod dictum est, non moechaberis, poterat illud intelligi, non concupisces uxorem proximi tui. Sed in illis duobus praeceptis non moechandi et non furandi, ipsa opera notata sunt et prohibita; in his vero extremis, ipsa concupiscentia; multum ergo differunt illa ab istis. Unde illi praecepto non moechandi, fit supin lege non est generalis prohibitio omnis mortiferae concupiscentiae, ut in Evangellitteram occidentem, 2 Cor. 3, ea certe est Decalogus, qui non dicitur littera occi
Abbreviated transcription (Latin):
ueritur etiam si peccat qui
hominem iurare cogit. De
illum uiraturum falsum anscit.
Si enim nescit & iõ dicit. iura mͥ.
ut fides eisit: non ẽ peccatum.
tamen humana temptatio est.
Si uͦ scit eum fecisse.⁊ cogit eum
iurare: homicida ẽ. Idem. Qui

Expanded text:
eritur etiam si peccat qui hominem jurare cogit. De illum juraturum falsum, an scit. Si enim nescit, et ideo dicit, jura mihi, ut fides ei sit; non est peccatum, tamen humana tentatio est. Si vero scit eum fecisse et cogit eum jurare, homicida est. Idem, i
Abbreviated transcription (Latin):
obuiam xp̃o ad unmortalitatẽ¬
in mira cełitate sint tͣnsit᷑i. Non
enĩ dicendũ ẽ fieri non posse ut
ꝑ aera in sullime portent᷑ in il¬
lo spacio. ⁊ moriant᷑ &. reuiuis¬
cant. Ad hunc aũ sensũ qͥ estime¬
mus illos in paruo spacio ⁊ pas¬
suros mortẽ. ⁊ accepturos t̃mor¬
talitatẽ: apłs nos urg̾e uidecur

Expanded text:
mortalitatem mira celeritate sint transituri. Non enim dicendum est fieri non posse ut dum per aera in sublime portentur, in illo spatio et moriantur et reviviscant. Ad hunc autem sensum, quo existimemus illos in parvo spatio et passuros mortem, et accepturos immortalitatem, Apostolus nos urgere videtur
Abbreviated transcription (Latin):
ce incorruptibilit̃ reuin iscere.
cũ credamꝰ mnictu ocłi futurã
resurrectionẽ. ⁊ in mẽbra sine
fine uictura tanta uelocitate
rediturũ antiqͥssimoꝵ cadaue¬
rũ pulucrẽ : S uellẽ de his po¬
tiꝰ audire doctores. Sigͥ sc̃os qui
eiq obiuã rapient᷑ credidimꝰ
in eodẽ raptu de mortalibus
corporib exituros. ⁊ ad eadẽ
moy immortalia redituros:
nullas in u̾bis apłi patiemur
angustias. generalit̾ accipien¬
tes illud qd dictum ẽ. Om̃s qͥdẽ¬
resurgemꝰ tam boni quã mali.
s non om̃s immutabim. scił in
sollẽnitatẽ resurrectionis. De
tu eoꝵ qui uniu reꝑient᷑ mors
erit et resurrectio: ut aĩa qͣsi
ꝑ soporẽ egressa de corpore. eid
inmoñito reddat᷑. Scontͣ uͦscri¬
bens ad marcellam ieRe testari

Expanded text:
corruptibiliter reviviscere, cum credamus in ictu oculi futuram resurrectionem, et in membra sine fine victura tanta velocitate rediturum antiquissimorum cadaverum pulverem? Sed vellem de his potius audire doctores. Si ergo sanctos qui eique obviam rapientur, crediderimus in eodem raptu de mortalibus corporibus exituros et ad eadem mox immortalia redituros; nullas in verbis Apostoli patiemur angustias, generaliter accipientes illud quod dictum eset, tam boni quam mali; sed non omnes immutabimur, scilicet, in solemnitatem resurrectionis. De tu eorum qui vivi reperientur, mors erit et resurrectio, ut anima quasi per soporem egressa de corpore, eidem in momento reddatur. Contra vero, scribens ad Marcellam, Hieron. testari
Abbreviated transcription (Latin):
&e abscondite ab ocłis ur̃is. Que
de futuro ieꝑ exponens ait. Obli¬
uioni tradent᷑ pͥora mala: qr
forsitan in futuro pͥstine conu̾¬
sationis memoria omnino dele¬
bit᷑ succedentib bonis ec̃nris. ne
sit pars maloꝵ pͥoris angustie
memorari. S ħ & his sunslia
possunt accipi sic. ut non exclu¬
dant memoriã p̃cedentium
et lesionẽ amoueant. Non enĩ
eoꝵ memoria scõs contͥstabit. nec

Expanded text:
et absconditae ab oculis nostris. Quae de futuro exponens Hieron. ait: Oblivioni tradentur priora mala, quia forsitan in futuro pristinae conversationis memoria omnino delebitur, succedentibus bonis aeternis, ne sit pars malorum, prioris angustiae memorari. Sed haec et his similia possunt accipi sic, ut non excludant memoriam praecedentium et laesionem amoveant. Non enim eorum memoria sanctos c
Abbreviated transcription (Latin):
non memunt: Quomͦ aũ plena
beatitudo. si memoria reatus
nimꝰ: sine dolore. ⁊ inde amplius
leti & grati sumꝰ. Ex his apparit
habebunt. in fut᷑o non erit tñ
eis ad penam uł głe derogatio¬
nẽ. s ad gr̃arũ actionẽ. Si uero
querit᷑ utrũ pecc̃a que fecert
decti tẽ ꝓdeant in noticiam
ommũ sicut mala damiran
hoc expressum inscͥptura. Unde
non irrationabilit̃ putari pot̃
peccã hic ꝑ penitentiã tecta
& deleta illic etiã tegi aliis: alia
uͦ cunctis ꝓpalari. De his qͥ uiui

Expanded text:
non meminit? Quomodo autem plena beatitudo, si memoria reatus nimus sine dolore; et inde amplius laeti et grati sumus. Ex his apparet habebunt in futuro, non eis tamen erit ad poenam vel gloriae derogationem, sed ad gratiarum actionem. Si vero quaeritur utrum peccata quae fecerunt electi, prodeant tunc in notitiam ium, sicut mala damnandohoc expressum in Scriptura. Unde non irrationabiliter putari potest peccata hic per poenitentiam tecta et deleta, illic etiam tegi aliis, alia vero cunctis propalari. 5. De his qui
Abbreviated transcription (Latin):
illum qui manducauer̃t mortui
sunt: iste uͦ panis uiius qui de ce¬
lo descendit uitam mundo tͥbuit.
Manna illd̾ de celo: hoc suꝑ celũ.
Illud scaturiebat in diẽ alterum
seruatũ: hoc ab oĩ corruptione
alienũ. quic̃q religiose g̾tauer tt

Expanded text:
illum manducaverunt, mortui sunt. Iste vero panis vivus, qui de coelo descendit, vitam mundo tribuit. Manna illud de coelo; hoc super coelum. Illud scatebat vermibus in diem alterum reservatum, hoc ab omni corruptione ali
Abbreviated transcription (Latin):
ea maior est. qͣ ex corde dimitti¬
mus qđ in nob̾ quisq peccauit.
lum uult & si pot̃ factasgupdo¬
da sunt uob̾. ita ne intelleclari
sumus. ut non credentib ĩ ⁊p̃m¬
munda sint. si elemosmas istas
dederint: Qui uult ordinate
demosinam dare: a se debet pͥ¬
mum inciꝑe. et eam pͥmũ sibi da
qui ꝑ elemosinas largissimas fru¬
ctiuim suoꝵ uł peccume ĩpunita¬
tem se cinere estimant. in pect̃is
ꝑmanentes. que ita diligunt
ut in eis optent uersari. Qui uͦ
diligit inquitatẽ odit aĩam suã:¬
& qͥ odit animã. ñ ẽ ei misericors
s crridił. Diligendo quippe eam
scdm scłm: odit eam scđm dm̃. Si
gͦ uult ei cdare elemosinã ꝑ quã
sit munda: odiat eã scdm scłm.

Expanded text:
 majus, qua ex corde dimittimus, quod in nos quisque peccavit. lum vult, et si potest facit, tu boda sunt vobis, itane intellecturi sumus, ut non credentibus in Chrimunda sint omnia, si eleemosynas istas dederint? Qui enim vult ordinate eleemosynam dare, a se debet incipere, et eam primum sibi darqui per eleemosynas largissimas fructuum suorum vel pecuniae impunitatem se emere aestimant, in peccatis permanentes, quae ita diligunt, ut in eis optent versari. Qui vero diligit iniquitatem, odit animam sua qui odit animam suam, non est misericors ei, sed crudelis. Diligendo quippe eam secundum seculum, odit eam secundum Deum. Si ergo vult ei dare eleemosynam, per quam fit munda, odiat eam secundum
Abbreviated transcription (Latin):
quantitas penitentie s innotes¬
cenda. ⁊ cũ amicoꝵ or̃onib ⁊ ele¬
mosinax largitionib pondus
penitentie subleuandũ si forte
migrauerint. Si uͦ ꝯualuerint:
penitentie moctũ a sac̾dote im¬
positum diligent̃ obseruent.
aliis si ꝓ qualitate pecci: p̃siden¬
tiũ arbitrio penitentia decernen¬
stituenda sunt tuo iudicio. ꝓut
intuitũ. ⁊ respicere ꝑicłoꝵ qͦrũ¬

Expanded text:
ed innotescenda, et cum amicorum orationibus, et eleemosynarum largitionibus, pondus poenitentiae sublevandum, si forte migraverint. Si vero convaluerint, poenitentiae modum a sacerdote impositum diligenter observent. Aliis vero, pro qualitate peccati, poenitentia decernenstituenda sunt tuo judicio, prouintuitum, et respicere periculorum quorum
Abbreviated transcription (Latin):
i uero queritur utrũ xp̃c
illam immortalitatis & un¬
passibilitatis głam. & nominis
dei manifestationem sine omm
merito habere potucrit: sane po
test dici. quia humanã naturã
ita głosam susciꝑe potuit. sieut
in resurrectione excitit. nom̃q
suum alit̃ hominib manifesta¬
re potuit. sed homo passibilis cẽ
non potuit sicut. fuit. & ad illã
głam sine merito ꝑuenire. Po¬
tuit quidem ꝑuenire ad illam
sine merito passionis. quia po¬
tuit consumpta mortalitate in¬
mortalitatis gła uestri. sed non
sine merito iusticie & caritatis ali¬
arum q uirtutum. Non enun
runt cilicio mortalitatis indu¬
to. quin ꝑ eas mereretur. Ha¬
bens gͥ has uirtutes scđm homi¬
nem passibilem ac mortalem:
non potuit non mereri głam
immortalitatis. Non gͥ potuit
factus mortalis sine merito glo¬
riam impassibilitatis & ĩmor¬
talitatis. ac manifestationem
dei nominis consequi. Potint ta

Expanded text:
i vero quaeritur utrum Christus illam immortalitatis et impassibilitatis gloriam, et nominis Dei manifestationem, sine omni merito habere potuerit, sane dici potest quia humanam naturam ita gloriosam suscipere potuit, sicut in resurrectione extitit. Nomenque suum etiam aliter hominibus manifestare potuit; sed homo passibilis esse non potuit sicut fuit, et ad illam gloriam sine merito pervenire. Potuit quidem pervenire ad illam sine merito passionis, quia potuit consumpta mortalitate immortalitatis gloria vestiri, sed non sine merito justitiae et charitatis, aliarumque virtutum. Non enim runt cilicio mortalitatis induto, quin per eas mereretur. Habens ergo has virtutes secundum hominem passibilem ac mortalem non potuit non mereri gloriam immortalitatis. Non ergo potuit factus mortalis sine merito gloriam impassibilitatis et immortalitatis ac manifestationem Dei nominis consequi. Potuit ta
Abbreviated transcription (Latin):
Nec tñ omne oleũ ad unctio¬
nem scĩficatũ crisma uocat᷑.
s illud solũ qđ miscetur cum
balsamo. quo capita regum
& pontificũ ungunt᷑. quo ꝙ̃
baptizatos sacerdos ungit in
uertice. ⁊ pontifex ꝑ impositi¬
onem manus ꝯfirmandos un¬
git infronte. Est ⁊ alia unctio:
qua cathetumini ⁊ neophiti
ungunt᷑ inpectore. ⁊ int̾ sea¬
pulas in ꝑceptione baptisim.

Expanded text:
Nec tamen omne oleum ad Unctionem sanctificatum chrisma vocatur, sed illud solum quod miscetur cum balsamo, quo capita regum et pontificum unguntur, quo etiam baptizatos sacerdos ungit in vertice, et Pontifex per impositionem manus confirmandos ungit in fronte. Est et alia unctio qua catechumeni et neophyti unguntur in pectore et inter scapulas, in perceptione
Abbreviated transcription (Latin):
bent. pͥmũ gͣdũ filios appellant. at¬
q sic fit ut cedẽ ꝑsone scđm hanc
diu̾sitatẽ inueniant᷑ in sexto ⁊ sep¬
timo gradu: patrẽ uͦ in pͥmo gͣ¬
du ponit qui fr̃s dic̃ ẽẽ pͥmum
gradũ. Hoc mͦ cõpitat zachariaᷤᷤ
neratio sumꝰ: pͥmũq gradum
efficimꝰ. Rursũ filiꝰ ms̃. fr̃isq mei
filius. scda generatio sunt. ⁊ sc̾m
gradũ faciit: atq in hc̃ mo¬
ctum cet̾e successiones Int̃ illos
uͦ qui sex computant gradus.
istit diuersitas: quãuis innumo̾
graduum uarietas uident᷑. Ulti¬
ma enũ generatio si a fr̃ib sumat
iniciũ mimerandi: septima in
ꝓpaginum ordinib dirimens
usꝙ ad isitimũ gradũ ꝓtraxĩt.
et ꝓpinquitas eiꝰ desierit: tunc
pͥmũ lex in matͥmonũ uincłm
eam recipiet. ⁊ quodã mͦ incipiet

Expanded text:
dum filios appellant. Atque ita fit, ut eaedem personae secundum hanc diversitatem inveniantur in sexto et septimo gradu. Patrem vero in primo gradu ponit, qui fratres dicit esse secundum gradum. Hoc modo computat Zacharias pneratio sumus, primumque gradum efficimus. Rursus, filius meus, et fratris mei filius secunda generatio sunt, et secundum gradum faciunt; atque ad hunc modum caeterae successiones. Inter illos vero qui sex computant gradus, istit diversitas, quamvis in numero graduum varietas videatur. Ultima enim generatio si a fratribus sumat initium numerandi, septima invpropaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum protraxerit, et propinquitas esse desierit, tunc primum lex in matrimonii vinculum eam recipiet, et quodammodo incipiet
Abbreviated transcription (Latin):
in scło ponunt. alii pͥmũ gradũ
filios appellant: negantes gradũ
cognationis int̾ patrẽ & filiũ ẽt.
cum una caro fint pac̃ & filiꝰ. Aue¬
toritates gͦ q̃ ꝯsangͥnitatis partu¬
telã usq in septimũ gradũ ꝑhi¬
bent: patrẽ ponunt in pͥmo gͣdu.

Expanded text:
in secundo ponunt; alii primum gradum in secundo ponunt; alii primum gradum filios appellant, negantes gradum cognationis in patrem et filium esse, cum una caro sint pater et filius. Auctoritates ergo quae consanguinitatis cautelam usque in septimum gradum prohibent
Abbreviated transcription (Latin):
tione aliqͥd dicere. Est autt̃
cognatio alia carnał. alia sp̃ua¬
lis. Primum de carnali cognatio¬
ne ꝙ affinitate inspiciamꝰ. Cogna
tigͥ uł affines in septimo gͣdu uł
infra copulari non debent. Uñ g̾g̾.
Qd si fcc̾i̾nt: separnt᷑. Itẽ nicholaꝰ
papa. De consangͥnitate sua malꝰ
uxorẽ ducat usq post septimam¬
generationẽ: uł quo usq paren¬
tela potest cognosci. Itẽ. Nulli ex
ꝓpinquitate sanguinis sui usq
ad septimũ gͣdum tixores ducãt.
His aliisq płib auctoritatib con¬
sanguineoꝵ comunctiones ꝓhi¬
bentur: usq ad gͣdũ septimum.¬
cõputandi sint: ysidorus
osfendit sic. Series ꝯsangͥnitatiᷤᷤ
illis seorsum seninctis. Ex radice
illius trunci egredrunt᷑ isti duo¬
ramundi: nepos ⁊ neptis. Primꝰ
ꝓnepos & ꝓncptis. Se̾s: ab nepos¬
& abneptis. Tertiꝰ: ad nepos ⁊ ad nep¬
tis. Quartꝰ: trinepos e tͥneptis.
gradus ñ cõputat. Alii nͥ qͥ .uni.
gͣdus. ponunt: truncũ int̾ gras

Expanded text:
tione aliquid dicere. Est autem cognatio alia carnalis, alia spiritualis. Primum de carnali cognatione et affinitate inspiciamus. Cognati ergo vel affines in septimo gradu, vel infra, copulari non debent; unde Greg.quod si fecerint, separentur. Item Nicolaus papa, ibid.: De consanguinitate sua nullus uxorem ducat usque post geparentela cognosci potest. Item nullus ex propinquitate sui sanguinis usque ad septimum gradum uxorem ducat. » His aliisque pluribus auctoritatibus consanguineorum conjunctiones prohibentur usque ad septimumcomputandi sunt, Isidorus ostendit sic: « Series consanguinitatis illis seorsum sejunctis ex radice illius trunci egrediuntur isti ramusculi: nepos, neptis: primus; pronepos, proneptis: secundus; abnepos, abneptis: tertius; atnepos, atneptis: quartus; trinepos, trineptis: gradus non computat. Alii vero qui septem gradus ponunt, truncum inter grad