comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dam tantũ mistice cũ deũ dicit ĩsufflasse in faciem
morari ex toto omissa sint: uera tam̃ ratione credut᷑.
ad quid ip̃a ꝯuenientia rei quẽ adinodum dux ⁊ pre¬
uia creditur. Nichil enĩ de melchisedech sacerdotis
idei excelsi iusticia loquit᷑. cũ ea p̾cessisse tante laudis
merita cognoscat᷑. Nichil de enoch ⁊ helye postquã
rapti st̃ uite felicitate ꝯmendat: cũctis liquido sciẽ¬
tib beate eos iuiuere quos dũs hinc ⁊ in futurũ ser¬
uandos uoluit rapere. Quid gͦ de b̾e marie morte. qͥd
de eiꝰ assũptione dicendũ est: unde diuina sccipt᷑a ni¬
chil cõm̃dat. nisi q̃rendũ ratione qͥd ꝯsentiat u̾itati.
fiatt ip̃a u̾itas auctoritas: sine q̃ necesse ẽ nec uale¬
at auctoritas. Memores enĩ conditionis humane
mortẽ illã subisse tẽporalem dic̾e ñmus qͣm idẽ
sustinuit: ⁊ hoc quia homo de eiꝰ susceptꝰ ⁊ ꝓfusꝰ ẽ ut̾o.¬

Expanded text:
Quaedam tantum mystice, ut cum Deum dicit insufflasse in faciem Quaedam tantum mystice, ut cum Deum dicit insufflasse in faciem morari ex toto omissa sint, vera tamen ratione creduntur, ad quod ipsa convenientia rei quemadmodum dux et praevia creditur. Nihil enim de Melchisedech sacerdotis Dei excelsi justitia loquitur, cum ipsa praecessisse tantae laudis merita cognoscatur. Nihil de Enoch et Eliae, postquam rapti sunt, vitae felicitate commendat, cunctis liquido scientibus eos beate vivere, quos Dominus hinc et in futurum servandos voluit rapere. Quid ergo de Mariae morte, quid de ejus assumptione dicendum est, unde divina Scriptura nihil commendatfiatque ipsa veritas auctoritas, sine qua necesse est nec valeat auctoritas? Memores enim conditionis humanae, mortem illam subiisse temporalem dicere non metuimus, sustinuit: et hoc quia homo de ejus susceptus et pro
Abbreviated transcription (Latin):
da existunt. qͣnto specialib auctorita tũ testimoni¬
is ñ possũt ad liquidũ roborari. S quia quedam.
scriptura sc̃a ueris indagationũ studiis q̃tenda re¬
liquit. nõ sunt suꝑflua estimanda. ds̃i uera inda¬
gatione fu̾int patefata fecunda enĩ est u̾itatis au¬
storitas: ⁊ dũ diligent̾ discutit᷑ de se gignere qd ip̃a
ẽ cognoscit᷑. Sepe enĩ discussa ueram ꝯuenientiã
parit: qͣm manifestis sermonib abscondit. Et sepe
aꝑtis sermonib nisinuat: in quib nichil pret̾ qd̃
sonuit q̃rendũ ĩuitat: ut ẽ qd̃ abraham genuit
ysais. ysaic genuit iacob: ⁊ iacob genuit uidã ⁊ frẽs
euis: ⁊ cetera talia ĩ quib sola tenenda est litt̾a. Quedã
aũt sic ꝯm̃dat. ut parit̾ litt̾am ⁊ misticũ ĩtellectũ ĩstru¬
at: ut ĩ tnͣsitu maris rubri ⁊ manna celesti. ⁊ taber¬
naculo dei. atq archa testam̃ti. ubi futuroꝵ figura.
baptismi uidelicet xp̃i ⁊ eccł̃ie ostensa ẽ p̾rogatiua:

Expanded text:
 auctoritatum testimoniis non possunt ad liquidum roborari. Sed quia quaedam Scriptura sancta indagationum studiis quaerenda reliquit, non sunt superflua aestimanda, dum vera indagatione fuerint patefacta. Fecunda est enim veritatis auctoritas: et dum diligenter discutitur, de se gignere quod ipsa est cognoscitur. Saepe enim discussa veram convenientiam parit, quam manifestis sermonibus abscondit; et saepe apertis sermonibus insinuat, in quibus nihil praeter id quod sonuit quaerendum invitat: ut est, quod Abraham genuit Isaac, Isaac genuit Jacob, Jacob genuit Judam et fratres ejus , et caetera talia, in quibus sola tenenda est littera. Quaedam autem sic commendat, ut pariter litteram et mysticum intellectum insinuet: ut in transitu maris Rubri, et manna coelesti, et tabernaBaptismi videlicet Christi et Ecclesiae ostensa est praerogativa.
Abbreviated transcription (Latin):
uia ꝓfundissime
⁊ sua dignitate altissime sũ cesponsurus q̃stio¬
ui lectorem meũ obsecro ut pro me interp̾cetur et
si qua a me pleniter clicta cognouerit. bonis dei
gratus existat. Si aũt minus. nr̃e compatiatur
humilitati: quia licet minus ualeamus dicere.
uera tamen ꝓculclubio uolumus. De scĩssimo igi¬
tur corpore ꝑpetue iurginis marie. eiusq sacre a¬
nime asiumptõne. quantũ dñs donau̾it loqui
suscipientes ioc pͥmum dicimus qd diuinis scup¬
turis postq̃m dominus ĩ truce matrẽ discipulo
ꝯmendauit. ut castitas castis tueret᷑ obsequiis.
dicẽs Huioerãt ꝑseuerantes unanimit̾ n or̃one.
cũ mulierib ⁊ maria matre eus ⁊ fr̃ĩb eiꝰ. Hoc¬

Expanded text:
uia profundissimae et sua dignitate altissimae sum reponsurus quaestioni, lectorem meum obsecro, ut pro me interprecetur, et si qua a me pleniter dicta cognoverit, donis Dei gratus existat: sin autem minus, nostrae compatiatur humilitati; quia licet minus valeamus, vera tamen procul dubio volumus. De sanctissimo igitur corpore perpetuae virginis Mariae, ejusque sacrae animae assumptione quantum Dominus donaverit loqui suscipientes, hoc primum dicimus, quod in divinis Scripturis postquam Dominus in cruce matrem discipulo commendavit , ut castis castitas tueretur obsequiis, dicens: Hi omnes erant perseverantes unanimiter in oratione cum mulieribus, et Maria matre Jesu, et fr
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexit. Caro eius q̃ de maria sũpta ẽ. ⁊ si mortua
ẽ ex infirmitate: reuixit ex dei uirtute. S hoc ille qͥ
qͣndo uoluit mori: qͣndo uoluit resurgere potuit. Exci¬
pitur gͦ ab illa gen̾ali sententia: de uirgine sũpta na¬
tura. Qd̃ si nõ marie congruit: ꝯgruit tñ filio quẽ

Expanded text:
 de Maria sumpta est, etsi mortua est ex infirmitate, revixit ex Dei virtute. Sed hoc ille, qui quando voluit mori, quando voluit resurgere, potuit. Excipitur ergo ab illa generali sententia de virgine sumpta natura. Quod si non Mariae congruit, congruit tamen filio quem
Abbreviated transcription (Latin):
ctorib dilatari. Rursusq ad beatissimũ
uirũ preces om̃ium deferunt᷑: ut causã
dei quã pͥus obtinuerat tutaret᷑. Quoꝵ
petitioni festinꝰ occurrit. dũ & laborib¬
delectat᷑. & xp̃o se gratant̾ impendit. Ces¬
sit tam̃ inimici inuidia. uicta uirtutib
nec tẽptare ausus ẽ. quẽ di amicũ ẽẽ iã sen-¬

Expanded text:
ctoribus dilatari. Rursumque ad beatissimum Germanum preces omnium deferuntur, ut causam Dei, quam prius obtinuerat, tutaretur. Quorum petitioni festinus occurrit, dum et laboribudelectatur, et Christo se gratanter impendit. Cessit tandem inimici invidia victa virtutibus, nec tentare ausus est, quem Dei amicum jam sen
Abbreviated transcription (Latin):
rans inceptũ. mare xp̃o auctore conscen¬
dit. Ad itineris tͣnquillitatẽ elementa con
quidã regionis illiꝰ primꝰ. in occursũ scõꝵ
sine ulla manifesti nuntii relatione ꝓpera¬
uerit exhibens secũ filiũ. quẽ in ipso flore
adolescentiȩ debilitas dolenda dãpnauerat.
Erat enĩ arescentib neruis contracto popli¬
te. cui ꝑ cruris cȩcitatẽ usus uestigii nega

Expanded text:
anctitatis. , mare Christo auctore conscenditur; ad itineris tranquillitatem elementa consquidam regionis illius primus in occursum sanctorum sine ulla manifesti nuntii relatione properaverit, exhibens secum filium, quem in ipso flore adulescentiae debilitas dolenda damnaverat. Erat enim arescentibus nervis, contracto poplite, cui per siccitatem crurae usus vestigii nega
Abbreviated transcription (Latin):
cto biberat potu. in eadẽ hora diuina me¬
dente manu sanus effectus ẽ. Imm̃sasq om̃i¬
potenti do salutis suȩ auctori grãs referens.
cordisq cõpunctione repletꝰ magnã suȩ here¬
ditatis partẽ deo & beato optulit bertino.
In hac fr̃s kmi sicut & in cęt̾is głosis actib su¬
is imm̃sa omĩpotentis dñi admiranda ẽ atq
laudanda miscdia: eo qd̃ in diu̾sis mundi
partib ꝑ suos indesinent̾ seruos implet qd̾
ꝓmisit. Qui dereliquerit patrẽ & matrẽ
& cęt̾a. ꝓpt̾ me in p̃senti scło: centuplũ acci-¬
piet. & uitã ȩternã in futuro possidebit. si¬
cut de his scĩs xp̃i confessorib audomaro
atq bertino ꝓbare possumꝰ. Hii enĩ ut p̃¬
diximꝰ parentes patriãq ꝓpter dm̃ relin-¬

Expanded text:
cto biberet potu, in eadem hora, divina mecto biberet potu, in eadem hora, divina medente manu, sanus effectus est, inmensasque omnipotenti Deo salutis suae auctori gratias referens cordisque conpunctione repletus, magnam suae hereditatis partem Deo et beato optulit Bertino. carissimi, sicut et in caeteris gloriosis actibus suis, inmensa omnipotentis Domini admiranda atque laudanda misericordia, eo quod in diversis mundi partibus per suos indesinenter servos implet, quod promisit: Qui derelinquit patrem aut matrem et caetera propter me, in presenti seculo centuplum accipiet et vitam aeternam in futuro possidebit; sicut de his sanctis Christi confessoribus Audomaro atque Bertino probare possumus. Hi enim, ut prediximus, parentes patriamque propter Deum relin
Abbreviated transcription (Latin):
spaciũ m̃sis integri aut eo ampliꝰ. qd̾ nec in eo
de quo dicis uasculo. una fiala fuit uini.
Huic agiuis xp̃i confessor fide ꝑfecta & carita¬
te plenus. eidẽ dixit discipło. Etade fili ind̾i
noĩe ad illud de quo dicis uasculũ. dñs enim
ñr cui omĩa possibilia sunt. qui adẽ adiutor
cantib eũ. nr̃o egrotanti amico credo saluti¬
ferũ dabit potũ. Tẽ iuuenis scĩ uiri p̃cepta
secutus in p̃dictũ intrando sacrariũ illud
uas de quo pauloante dixit scõ abbati. quod
nec una in eo fuisset uni fiala. diuinitꝰ largi¬
ente grã hac uice plenũ optimo inuenit
cipulo. De hoc uino aliqͥd tecũ portando.
ad tuũ uelox recurre seniorẽ. Tẽ ille in ead̾e
nocte ĩ menso repletꝰ gaudio. ad suũ reu̾sus
ẽ dñm. totũ q ei qd̾ factũ fuerat narrando
miraculũ. salutiferũ sibi potũ de p̃dicto ꝓ¬
pinauerat uino. Postquã uͦ de eodẽ benedi¬

Expanded text:
spatium mensis integrum aut eo amplius, quo nec in eo spatium mensis integrum aut eo amplius, quo nec in eo de quo dicis vasculo una folia fuit vini'. Hinc agius Christi confessor fide perfecta et caritate plenus suo dixit discipulo: 'Vade, fili, in Dei nomine ad illud de quo dicis vasculum; Dominus enim noster, cui omnia possibilia sunt, qui adest adiutorm, – nostro egrotanti amico, credo, salutiferum dabit potum'. Hinc iuvenis, sancti viri precepta secutus, in predictum intrando sacrarium, illud vas, de quo paulo ante sancto dixit abbati, quod nec una in eo vini fuisset folia, divina largiente gratia, hac vice plenum optimo invenit cipulo: 'De hoc vino aliquid tecum portando ad tuum velox recurre seniorem'. Tunc ille in eadem nocte, inmenso repletus gaudio, ad suum reversus est dominum totumque ei quod factum fuerat narrando miraculum salutiferum sibi potum de predicto propinaverat vino. Postquam vero de eodem benedi
Abbreviated transcription (Latin):
regis głosas preces de mortifero ꝑiculo quod
sibi nuꝑ accidit. solam̃ recipiat. Postquã enĩ
corruit terrã. multisq in huiꝰ corpore m̃bris
collisis. femoreq eiꝰ beatissime pat̾ penitꝰ con¬
fracto. mortẽ sibi subitã adẽẽ putat. nisi illũ
ret diuina. Scit enĩ qd̾ hoc sibi ꝑiculũ ꝑ suã
contigit negligentiã. quia sine ur̃ȩ benedicti¬
onis tutamine ꝑ hostis callidi astutiã aliqua
necessitate retrahente. de hoc hodie loco per¬
rexit. Iccirco uos in d̾i noĩe de p̾dicta negligen¬
tia ueniã petendo precat᷑: ut potũ ex ur̃o sa-¬
cro ore benedictũ. sacrisq ur̃is manib signa¬
tũ. ad eũ antequã moriat᷑. transmittere dig¬
nemini. Cẽ uenerabilis senex casu fidelis cõ
motus amici. suo incunctant̾ p̃dicto iussit
discipło: ut exenoforo qd̃ in sacrario positũ
fuerat uinũ ꝓpinaret. ut ad egrotantẽ celer¬
rime transmittet᷑ amicũ. Tẽ iuuenis lenider
respondit abbati. Est ut reor beatissime pat̾

Expanded text:
regis gloriosas preces de mortifero periculo, quod sibi nuper accidit, solamen recipiat. Postquam enim  petrosam incautus corruit terram. Multisque in huius corpore membris conlisis femoreque huius, beatissime pater, penitus confracto, mortem sibi subitam adesse putat, nisi illum,ret divina. Scit enim, quod hoc sibi periculum per suam contigit neglegentiam, quia sine vestrae benedictionis tutamine per hostis callidi astutiam, aliqua necessitate se retrahente, de hoc hodie loco perrexit. Idcirco vos in Dei nomine de predicta neglegentia veniam petendo precatur, ut potum ex vestro sacro ore benedictum sacrisque vestris manibus signatum ad eum, antequam moriatur, transmittere dignemini'. Tunc venerabilis senex, casu fidelis amici commotus, suo incunctanter predicto iussit discipulo, ex enoforo, quod in sacrario positum fuerat, vinum propinaret, ut ad egrotantem celerrime transmitteretur amicum. Tunc iuvenis leniter sancto respondit abbati: 'Est, ut reor, beatissime pater,
Abbreviated transcription (Latin):
beati bertini a dño postulasset: quando le¬
ctio euangłii more solito recitata fuit: ille
egrotus multa uidit circa se lucere lumi¬
naria. & paulatĩ ab eo infirmitas recedendo
auditu recepto. pedũq recuꝑato officio.
subito diuina largiente gr̃a in p̃dictoꝵ p̃¬
sentia fr̃m sanus effectus ẽ. Et pꝰ sinaxim
ĩmensas om̃ĩpotenti dño & beato bertino
grãs agens. siuis gradiendo pedib lȩtus &
sanus ad suã remeauerat domũ. & alii in
eadẽ ȩccłia iuxta uenerabile beati uiri se
pulchrũ. de tali sepe ind̾i noĩe fuert̾ egri¬

Expanded text:
beati Bertini a Domino postolasset, quando lebeati Bertini a Domino postolasset, quando lectio euangelii more solito recitata fuit, tunc egrotus multa vidit circa se lucere luminaria, et paulatim ab eo infirmitas recedendo, auditu recepto pedumque recuperato officio, subito divina largiente gratia, in predictorum presentia fratrum sanus effectus est. Et post sinaxim inmensas omnipotenti Domino et beato Bertino gratias agens, suis gradiendo pedibus laetus et sanus ad suum remeaverat domum. Et alii in eadem aeclesia iuxta venerabile beati viri Bertini sepulchrum de tali sepe in Dei nomine fuerunt egri
Abbreviated transcription (Latin):
priuati. toto fuert̃ corpore contriti. Cercius
autẽ officio pedũ priuatꝰ. surdus effectus ẽ.
Suꝑ eos enĩ ꝓpter noctis dñicȩ resurrectionis
transgressionẽ: ultio uenit diuina. Hinc ille
qui auditũ & ambulandi amisit usũ. duob
loca scã orationis causa circiure decreuit:
ut iuxta uenerabilia seruoꝵ d̃i sepulchra
diuinã postularet miscd̃iã. ut amissã ꝑ suã
negligentiã corporis sui sanitatẽ ꝑ głosa eoꝵ
merita reciꝑe meruisset. Post int̾uallũ igit᷑
tp̃ris multis ab eo ꝑagratis locis. ad p̾dicti¬
confessoris xp̃i bertini in sithiu monasterio
positũ uenerabile uenit sepulchrũ. Et
cũ fr̃s in p̃dicto loco cõmorantes nocte dñi¬
cȩ resurrectionis. in ȩccłia eadẽ in qua corpꝰ
beati pausat bertini nocturnas cantarent
tudine correptꝰ a suis sociis in eccłiã ad ora¬
tionẽ fuit deductus. Et cũ longo spacio
cũ lacrimis orando suã sanitatẽ. ꝑ merita

Expanded text:
privati, toto fuerunt corpore contriti, tertius privati, toto fuerunt corpore contriti, tertius autem, officio pedum privatus, surdus effectus est; super eos enim propter noctis dominicae resurrectionis transgressionem ultio supervenit divina. Hinc ille, qui auditum et ambulandi amisit usum, duobusloca sancta orationis causa circumire decrevit, ut iuxta venerabilia servorum Dei sepulchra divinam postulasset misericordiam, ut amissam per suam neglegentiam corporis sui sanitatem per gloriosa eorum merita recipere meruisset. Post intervallum igitur temporis, multis ab eo confessoris Christi Bertini in Sithiu monasterio positum venerabile venit sepulcrum. Et cum fratres in praedicto loco commorantes nocte Dominicae Resurrectionis in eadem ecclesia, in qua corpus beati pausat Bertini, nocturnas cantarent tudine correptus a suis sociis in ecctionem deductus fuit. Et cum longo spatio cum lacrimis orando suam sanitatem per merita
Abbreviated transcription (Latin):
dñs electos suos quãdiu in carnis fuert̃ p̃¬
sentia signis atq uirtutib głificauit. s etiã
adhuc ꝑ alta in conspectu eiꝰ eoꝵ merita gło¬
sas efficiunt urtutes. sicut ꝑ suũ agum
confessorẽ prefatũ bertinũ nuꝑ mirabilem
egit uirtutẽ. qd̾ illi nob̃ testati sunt. in quoꝵ
conspectu hȩc głosa uirtus fuit facta. Tres
in rodano flumine iuxta beati mauricii
martyris monasteriũ. serui enĩ illiꝰ erant
loci. nauĩ ascendentes: retia ad capiendos ex¬
tendert̃ pisces. Dehinc insolita in eoꝵ re¬
tia in eadẽ nocte pisciũ intrauit multitu¬
do. ita etiã ut nec illis ꝑ ꝓlixũ annoꝵ spa-¬
ciũ quo in p̾dicto flumine retia solebant
extendere. tales magnitudine apparuerint
pisces. nec talẽ ante pisciũ multitudinẽ una
cȩꝑint nocte. Hinc leti nauigantes ad por¬
tũ in quẽ soliti erant pꝰ piscationẽ intrare:
ñ se potuert̃ de p̃dicta mouere nauicula.
Duo enĩ ex ipsis pedũ & manuũ officio

Expanded text:
 eos, quamdiu in carnis fuerunt presentia, signis atque virtutibus glorificavit, sed etiam adhuc per alta in conspectu eius eorum merita gloriosas efficit virtutes, sicut per suum agium confessorem, praefatum etiam Bertinum nuper mirabilem egit virtutem. Quod illi nobis testati sunt, in quorum conspectu haec gloriosa virtus fuit facta, quam,in Rhodano flumine iuxta beati Mauritii martyris monasterium – servi enim illius erant loci – navem ascendentes, retia ad capiendos extenderunt pisces. Dein insolita eorum retibus in eadem nocte piscium intravit multitudo, ita etiam, ut nec illis per prolixum annorum spatium, quo in praedicto flumine retia solebant extendere, tales magnitudine apparuerunt pisces, nec talem ante piscium multitudinem una ceperunt nocte. Hinc laeti navigantes ad portum, in quem soliti erant post piscationem intrare, nec se potuerunt de predicta movere navicula. Duo enim ex ipsis, pedum et manuum officio
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ bonoꝵ oꝑum retributor contra diabolicas
ꝑsuasiones indefessã sui militis bertini aspici¬
ens pugnã. oculi enĩ dñi aspiciunt suꝑ iustos.
& aures eiꝰ in preces eoꝵ. magnãq ipsiꝰ de oui¬
b ab eo sibi creditis intuens curã. almificis
eũ signis ac uirtutib glorificauit. de quibus
uanã huiꝰ scłi dignitatẽ. noĩe uualb̃tus.
Uxor uͦ eiꝰ regentrudis fuit nuncupata.
Huic uͦ uualb̾to & coniugi suȩ pat̾ confessi¬
da frat̾nȩ caritatis fędera conseruatũ. Bea-¬
tus gͥ bertinus utrisq uerbũ sepe p̃dicabat
diuinũ. Quappt̾ pius uir p̃dictus uualb̃¬

Expanded text:
 bonorum operum retributor contra diabolicas persuasiones indefessam sui militis Bertini aspiciens pugnam  oculi enim Domini aspiciunt super justos, et aures ejus in preces eorum , magnamque ejus de ovibus sibi creditis intuens curam, almificis eum signis ac virtutibus glorificavit, de quibus, vanam hujus saeculi dignitatem nomine Walbertus, uxor vero ejus Regentrudis fuit nuncupata. Huic vero Waulberto et conjugi suae pater confessida fraternae charitatis foedera conservatum. Beatus igitur Bertinus utrisque verbum saepe praedicabat divinum. Quapropter pius vir praedictus Walb
Abbreviated transcription (Latin):
ad suã uualb̾tus ꝑueniat domũ quã ñc ꝓpe¬
rando se credit cito eẽ uenturũ. ualde illũ
pęnitebit. qd̾ hodie sine nr̃e benedictionis
munere de hoc ꝑrexerat loco. Quod scd̃m
enĩ die pꝰ solis occubitũ nuntiꝰ uualb̾ti ue¬
lociter scđm sui senioris preceptũ. ad homi

Expanded text:
ad suam Waldbertus perveniat domum, ad quam nunc properando se credidit cito esse venturum, valde se poenitebit, quod hodie sine nostrae benedictionis munere de hoc perrexerat loco'. Quod secunenim die post solis occasum nuntius a Waldberto velociter secundum sui senioris preceptum equi
Abbreviated transcription (Latin):
Sius gͥ abbas bertinus
pꝰ beati audomari obitũ. mul-¬
tis in d̾i seruitio uixerat annis:
turbãq monachoꝵ a dño sibi
creditã. sub districto sacrȩ re-¬
gulȩ iugo. mente sollicita
agius custodiebat pastor. sciens qd̃ scriptũ ẽ:
cui plus cõmitcit᷑. plus ab eo exigit᷑. B eatis
enĩ dĩ famulis su b sua consistentib cura. dñi¬
ca atq apłica p̾dicando p̾cepta. sua cotidie
districta conu̾satione ac religiosis actib suis
magnũ bene uiuendi p̾bebat exemplũ. im¬
plens qd̾ scriptũ ẽ: sic luceat lux ur̃a corã hõib.¬

Expanded text:
us abbas Bertinus post beati Audomari obitum multis in servitio Dei vixerat annis turbamque monachorum a Domino sibi creditam sub districto sacrae regulae iugo mente sollicita agius custodiebat pastor, sciens, quod scriptum est: Cui plus committitur, plus ab eo exigitur. Beatis enim Dei famulis, sub sua cura consistentibus, dominica atque apostolica predicando precepta sua cottidie districta conversatione ac religiosis actibus suis magnum bene vivendi prebebat exemplum, implens, quod scriptum est: Sic luceat lux
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiã in qua beatus audomarus pausat. uual¬
b̾tus ueniens ibidẽq orationẽ cõplens. aliqua
eũ necessitate subito retrahente ad beatũ
incaute remeauerat domũ. Cc̃ suiis discipls
noĩe duodo scõ nuntiauit bertino dicens. ual¬
de uenerabilis pat̾ admiror. qd̾ ur̃ fidelis in
xp̃oamicus uualb̾tus: in beati audomari ho¬
die basilica orationes cõplendo. sine ur̃ȩ peti¬
tione benedictionis ad suã subito ꝑrexerat do¬
mũ. Cc̃ agius xp̃i confessor bertinꝰ ꝓpħico

Expanded text:
aeclesiam, in qua beatus Audomarus pausat, Waldbertus veniens ibidemque orationem conplens, aliqua eum necessitate subito retrahente, ad beatum incaute remeaverat domum. Tunc suus discipulus nomine Duodo beato nuntiavit Bertino dicendo: 'Valde, venerabilis pater, admiror, quod vester fidelis in Christo amicus Waldbertus in beati Audomari hodie basilica orationem conplendo sine vestrae benedictionis petitione ad suum subito perrexerat domum'. Tunc agius Christi confessor Bertinus pro
Abbreviated transcription (Latin):
rabilis ẽ scõꝵ in conspectu regis ȩterni gła.
Illoꝵ enĩ animȩ & int̾ innumeras cȩlestiũ
militũ fulgent turmas. ipsoꝵ uenerabilia
corpora int̾ hoĩes pausantia ab angl̃is uisi-¬
declarata popłis. magno uenerant᷑ honore.
Omĩa enĩ p̃tereunt. scõꝵ gła manet in xp̃o.¬

Expanded text:
ilis est sanctorum in conspectu regis aeterni gloria. Illorum enim animae inter innumeras caelestium myriadum fulgent turmas; ipsorum venerabilia corpora, inter homines pausantia, ab angelis visideclarata populis, magna venerantur honore: omnia enim pretereunt, sanctorum gloria manet in
Abbreviated transcription (Latin):
none dep̃caret᷑: apparuit ei angłs dñi suꝑ
altare scedulã ponens: in qua descriptũ erat
ordine & ipsũ regis peccatũ. & egidii precib
quisqͥs sc̃m egidiũ ꝓ quolibet cõmisso inuoca¬
sũ eẽ sibi a dño ꝓculdubio crederet. Quã¬

Expanded text:
oraret apparuit ei angelus domini super altare schedulam ponens in qua scriptum erat per ordinem peccatum regis et Egidii precibusquisquis sanctum Egidium pro quocumque commisso inuocasum sibi a deo esse procul dubio crederet.
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ uirtus p̃magnitudine sua latere ñ potuit.
confluebant ad eũ plurimi. corporis animȩq
remedia postulantes. Nec uͦ ubi dator hila¬
ris. & qd̃ daret᷑ abunde aderat: spei suȩ
munere frustrabant᷑. Cũq mira gesta lau¬

Expanded text:
i virtus prae magnitudine sua latere non potuit, confluebant plurimi, corporis animaeque beneficia postulantes. Nec vero, ubi dator hilaris et quod daretur abunde non aderat, suo munere frustrabantur. Cumque mira gesta lau
Abbreviated transcription (Latin):
peccaui accipiat diu̾sa torm̃ta. nã animã me¬
am sacrificiis demonũ ñ coinquinabo. Tc̃
sa ẽ. quȩ noluit sacrificiis participari: uiuã
incendi p̃cipimꝰ. Et statĩ rapta ẽ a ministris.¬
& ducta ẽ in insulã fluuii quȩ dicit᷑ lace.
ibiq eã expoliantes. ad stipitẽ ligauerunt.
At illa leuans ocłos suos ad cȩlos: orans cũ
tentiã. cuiꝰ ꝓmissio uera & manifesta ẽ. quia
dignatꝰ es dicere. qua hora conu̾sus fuerit pec¬
cator a suis iniquitatib. eadẽ hora ñ memora¬
turũ te peccatoꝵ eiꝰ accipe in hac hora passio¬
nis meȩ pęnitentiã. & ꝑ hc̃ ignẽ tẽporalẽ qͥ
corpori meo paratꝰ ẽ. ab illo igne ȩt̾no me li
his dictis expletis: circũdata sarm̃tis igne sub
lis. benedictꝰ ꝓ maledictis. dulcis ꝓ amaris.
mundꝰ a peccato. ꝓ peccatorib uniu̾sis. Tibi
offero sacrificiũ meũ. qui cũ patre tuo. & sp̃u

Expanded text:
peccavit accipiat diversa tormenta, nam animam mepeccavit accipiat diversa tormenta, nam animam meam sacrificiis daemoniorum non coinquinabo'. 2. Tunc professa est et noluit sacrificiis participare, vivam incendi praecipimus'. Statimque rapta a ministris, ducta est in insolam fluvii quae dicitur Laechae, ibique eam expoliantes, ad stipidem ligaverunt. At illa elevans oculos suos ad caelum, orabat cum tentiam . cuius promissio uera et manifesta est| quia dignatus es dicere . qua hora conuersus fuerit pecca| tor a suis iniquitatibus. Eadem hora non te memoratu| rum peccata eius . accipe + hac hora passionis| meae penitentiam . et per hunc ignem temporalem| qui corpori meo paratus est . ab illo igne aeterno me libhis dictis expletis .| circumdata sarmentis . igne subpmalis . benedictus . pro ma| ledictis . dulcis. pro amaris . mundus a peccato pro peccato| ribus . uniuersis tibi offero sacrificium meum . qui cum patre| tuo et cu
Abbreviated transcription (Latin):
Nã & in ȩuangłia eiꝰ loquunt᷑. qd̾ meretͥx
lacrimis rigauerit pedes eiꝰ: ut indulgentiã acciꝑet:
Et meretrices & publicanos nusꝗͣ despexit:
habui expendi: quia ñ erant de bona con¬
scientia. Nã nolentes acciꝑe aliqͣnti fratres
mei pauꝑes etiã precib rogaui. ut a me
dignarent᷑ acciꝑe: & ut ꝓ peccatis meis ora¬
ci. quomͦ fieri potest ut querã acciꝑe. quȩ
eũ dm̃ tuũ dicere: qui te suã eẽ ñ cognoscit.
Merttrix enĩ quȩ ẽ. dici ñ potest xp̃iana.
reor nec uocari. s miscdia dĩ. ñ de meo merito.¬
admisit ad hoc nom̃: Affra respondit. In
hoc me cognosco a facie di ñ ẽẽ ꝓiectã: quia
ad głosã confessionẽ sui scĩ nõis ꝑmittor acce¬
dere: ꝑ quã me credo om̃iũ meoꝵ scelerũ in¬
dulgentiã accepturã. Gaius iudex dixit.
Hoc fabulȩ sunt. magis sacrifica diis: ꝑ qͦs
incendi p̃cipio. Affra respondit. Corpꝰ in qͦ

Expanded text:
nam et euangelia eius locuntur, quod meretrix nam et euangelia eius locuntur, quod meretrix lacrimis rigaverit pedes eius et indulgentiam acceperit, et meretrices et phabui . expendi quia| non fuerunt de bona conscientia. Nam nolentes accipere. Ali| quantos fratres meos pauperes . etiam precibus. Exorabi . ut| a me dignarentur accipere et pro peccatis meis oraci quomodo potest. Fieri ut queram| accipere que eum Deum tuum dicere, qui te suam non esse cognoscit: meretrix enim quae est dici non potest christiana'. reor nec admisit ad hoc nomen?' Afra respondit: 'In hoc me cognosco a facie Dei non esse proiectam, quia ad gloriosam confessionem nominis sancti permittor accedere, per quam me credo omnium meorum scelerum indulgentiam accepturam'. Index Gaius dixit: 'Hoc fabulae sunt, magis sacrifica diis, per quincendi'. Afra respondit: 'Corpus meum quod
Abbreviated transcription (Latin):
supplicus afflcti ad sacrificia
traherent᷑: contigit asfiã hanc
quã notã habebat facies publica qd eẽt in¬
lupanariis a ꝑsecutorib comp̃hendi. Quȩ
cũ fuisset iudici oblata: dũ interrogasset
iudex s agnouisset quȩ eẽt. dixit ei. Sacri
fica diis. quia expedit tibi magis uiuere. ꝗͣ
int̾ torm̃ta deficere. Affra respondit. Susfi¬
ciunt mͥ peccata mea: quȩ ignorans gessi
Hoc autẽ qd̾ me iubes facere. nunꝗͣ factura
sũ. Gaius iudex dixit. Accede ad capitoliũ.¬
s sacrifica. A ffra respondit. Capitoliũ me¬
um xp̃c ẽ: quẽ habeo ante ocłos meos semꝑ.
I psi cotidie erimina mea & peccata mea con¬
fiter. Et quia indigna sũ ipsi sacrificiũ offer¬
re. me ipsã ego ꝓ noĩe eiꝰ cupio sacrificare.
ut corpꝰ in qd̾ peccaui. dũ penas ꝑtule¬
rit abluat᷑. Iudex gaiꝰ cuxit. Qit audio
meretrye es. Sacrifica quia aliena es. a deo
dycit se ꝓ peccatorib descendisse de celo.

Expanded text:
suppliciis adflicti ad sacrifi| cia traherentur contigit afram hac quam no| tam habebat facies puplica quod esset lu| panaria . a persecutoribus conpraehendi quę cum fuisset| iudici oblata . et interrogasset et agnouisset iudex que essit .| dixit ei sacrfica diis, quia expedit tibi vivere, quam in tormenta deficere'. Afra respondit: ' Sufficiunt mihi peccata mea, quae ignorans Deum gessi; hoc autem, quod me iubes facere, numquam factura sum'. Gaius iudex dixit: 'Accedens ad Capitolium, sacrifica'. Afra respondit: 'Capitolium meum Christus est, quem habeo ante oculos meos. Ipsi cotidie crimina et peccata mea confiteor et, quia indigna sum ipsi sacrificium offerre, me ipsam ego pro nomine eius cupio sacrificare, ut corpus in quo peccavi, dum poenas pertulerit, abluatur'. Iudex dixit: 'Sicut audio, meretrix es; sacrifica, quia aliena es a Deo dixit, se pro peccatoribus discendisse de caelo;
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃ descendentes de barcha: ut se illuc tnsfer¬
rent. Cũq eas tͣnstulissent: inuenert̃ sc̃e affre
integrũ corpꝰ. Puer autẽ qui cũ ipsis erat tͣns¬
natauit. & nuntiauit matri eiꝰ hilariȩ: & ue¬
uit nocte cũ sacerdotib di. & tulit corpꝰ eiꝰ
& posuit scdo miliario a ciuitate augusta.
in memoriã quã sibi suisq construxit. Nun¬
tiatũ ẽ autẽ gaio iudici: qui misit ad ipsã
memoriã dicens. Ite & tenete eas: & si consen¬
serint uobis ad sacrificandũ. cũ honore eas
ad me adducite: ut remunerẽ illis censũ
dignissimũ. Si autẽ uideritis eas animo ꝑ¬
tinaci obsistere. & nulla ratione ad sacrifican¬
dũ p̃bere consensũ: implete memoriã gre¬
mus. & claudite suꝑ eas ipsã memoriã. &
ita demũ ignẽ subponite: ut nulla ex eis
euadat. Euntes autẽ milites: pͥus blando
sermone eas ꝓuocabant. pꝰ hȩc terrorib im¬
pellebant. At ubi uidert̃ om̃s simul contẽp¬
nere sacrificia. repleuert̃ memoriã sarm̃tis.

Expanded text:
runt discendentes de barcha, ut se illuc transferrent. Cumque eas transtulissent, invenerunt Afrae corpus integrum. Puer autem, qui cum ipsis erat, transnatavit et nuntiavit matri eius Hilariae. Et venit nocte cum sacerdotibus Dei et tulit corpus eius et posuit secundo miliario a civitate Augusta in memoriam, quam sibi suisque construxerat. Nuntiatum est autem iudici Gaio, et misit ad ipsam memoriam, dicens: 'Ite et tenete eas, et si consenserint vobis ad sacrificandum, cum honore eas ad me adducite, ut remunerem illas censum dignissimum; si vero videritis eas animo pertinaci obsistere et nulla ratione ad sacrificandum praebere consensum, implete memoriam gremiis et cludite super eas ipsam memoriam et ita demum ignem subponite, ut nulla ex eis evadat viva'. Euntes autem milites prius blando sermone eas provocabant, post haec terroribus inpellebant; ad ubi viderunt omnes simul contemnere sac
Abbreviated transcription (Latin):
rabilis uiri exortu & ꝓcursu & debito fine
quȩ ꝑ eũ didici & exꝑtus sũ quã plurimis
annis eiꝰ inherens caritati: ut dñs donaue¬
rit explicandũ suscepi. Uerũ sũmã queso
maiestatẽ quo minꝰ huiꝰmodi a me arreptũ
iter gerã & ꝑagã: ut nec patris luminũ offen¬
dã ueritatẽ. nec bonoꝵ ęccł̃iȩ filioꝵ ulla ex
parte uidear fraudare caritatẽ. Nec attin¬
gã ea omĩa insinuare: quȩ ide beatissimus
augustinꝰ in suis confessionũ libris decẽ de¬
semet ipso. qualis ante ꝑceptã grãm fuerit.
qualisq iã sũpta uixerit designauit. Hoc
enĩ facere uoluit ut ait apłs: ne de se quisꝗͣ
hõiũ supra quã se ẽẽ nouerat. aut de se au¬
ditũ fuisset crederet uł putaret. humili
ꝑcepat. & fraternas p̃ces poscens. de his quȩ
acciꝑe cupiebat. Sacram̃tũ gͥ regis. ut an-¬
gelica auctoritate ꝓlatũ ẽ bonũ ẽ absconde¬

Expanded text:
rabilis viri et exortu, et procursu, et debito fine, rabilis viri et exortu, et procursu, et debito fine, quae per eum didici, et expertus sum, quam plurimis annis ejus inhaerens charitati, ut Dominus donaverit, explicandum suscepi. Verum summam quaeso majestatem, quo munus hujusmodi a me arreptum ita geram et peragam, ut nec Patris luminum offendam veritatem, nec bonorum Ecclesiae filiorum ulla ex parte fraudare videar charitatem. Nec attingam ea omnia insinuare, quae idem beatissimus Augustinus in suis Confessionum libris de semetipso, qualis ante perceptam gratiam fuerit, qualisque jam sumpta viveret, designavit. Hoc enim facere voluit, ut ait Apostolus, ne de se quisquam hominum supra quam se esse noverat, aut de se auditum fuisset, crederet vel putaret , humili perceperat; et fraternas preces poscens, de iis quae accipere cupiebat. Sacramentum igitur regis, ut angelica auctoritate prolatum est, bonum est absconde
Abbreviated transcription (Latin):
& gub̃natore do mei memor ꝓpositi quo
ꝑ grãm saluatoris. omĩpotenti ac diuinȩ tri
qualicũq accepto ingenio & sermone. ȩdi¬
ficationi ꝓdesse sc̃ẽ ac uerȩ xp̃i dñi catholi¬
cȩ ȩccłiȩ de uita & morib p̃destinati. & suo
tp̃re p̃sentati sacerdotis optimi augustini:
quȩ in eodẽ uidi & ab eo quȩ audiui statui
minime reticere. Id enĩ etiã ante nos facti¬
tatũ fuisse a religiosissimis scẽ matris eccłiȩ
catholicȩ uiris legiꝰ & cõperimꝰ: qui diui¬
no afflati sp̃u sermone ꝓprio atq stilo &
aurib & ocłis scire uolentiũ dicendo & scri¬
bendo similia studiosoꝵ noticiȩ deculert̃:
quales quantiq uiri ꝑ cõmunis dñi gr̃ãm
in reb humanis. & uiuere & usq in finẽ
obitus ꝑseuerare meruerint. Iccirco ipse
quoq dispensatoꝵ om̃iũ minimꝰ: fide ñ
ficta qua dño dnãntiũ om̃ibꝰq bonis serui¬
endũ & placendũ ẽ fidelib: de p̃dicti uene¬

Expanded text:
 gubernatore Deo, mei memor propositi, quo per gratiam Salvatoris omnipotenti ac divinae per qualicumque accepto ingenio et sermone aedificationi prodesse sanctae ac verae Christi Domini catholicae Ecclesiae, de vita et moribus praedestinati, et suo tempore praesentati sacerdotis optimi Augustini, quae in eodem vidi, ab eoque audivi, minime reticere debeo. Id enim etiam ante nos factitatum fuisse a religiosissimis sanctae matris Ecclesiae catholicae viris legimus et comperimus, qui divino afflati Spiritu, sermone proprio atque stilo, et auribus et oculis scire volentium, dicendo et scribendo similia studiosorum notitiae intulerunt, quales quantique viri ex communi Domini gratia in rebus humanis, et vivere, et usque in finem obitus perseverare meruerunt. Idcirco ipse quoque dispensatorum omnium minimus, fide non ficta, qua Domino dominantium omnibusque bonis serviendum et placendum est fidelibus, de praedicti vene
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ẽ difficillimũ int̾ freq̃ntias popłoꝵ.
solitudinis uitã & heremũ inscłi conuer¬
satione seruauit. Qui duplicẽ uiã xp̃o
ad ꝓfectũ religionis instituens. in conspe¬
na flumine monasteriũ collocauit. ut
ad fidẽ catholicã popłi ad congregationẽ
monachoꝵ. & ȩccłiasticã gr̃am raperent᷑.
p̃sertĩ cũ tali pontifice uł magistro acce¬
dentib miraculis fides succensa ferueret.
Et ut ad tẽptam̃ta uirtutũ crescentib
meritis ueniret᷑ ñ p̃sũptionis. s miscdiȩ
principiũ fuit.

Expanded text:
d est difficillimum, inter frequentias populorum solitudinis vitam et heremum in saeculi conversatione servavit. Qui duplicem viam Christo ad profectum religionis instituens, in conspena flumine, monasterium conlocavit, ut ad fidem catholicam populi et congregationibus monachorum et ecclesiastica gratia raperentur, praesertim cum tali pontifice vel magistro, accedentibus miraculis, fides succensa ferveret. Et ut ad temptamenta virtutum, crescentibus meritis, veniretur, non praesumptionis, sed misericordiae principium fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ac fiduciȩ contuler̃t. ut accessis¬
se maximꝰ crederet᷑ exercitus. Itaq
Aderant etiã quadragesimȩ uenerabiles dies.
qͦs religiosiores reddebat p̾sentia sacerdotũ.
in tantũ ut cotidianis p̃dicationib institu¬
ti. certatĩ ad grãm baptismatis conuolarent.
Nã maxima exercitꝰ multitudo. undã la¬
uachri salutaris expetiit. Eccł̃ia ad diẽ
resurrectionis dñicȩ frondib contexta cõ¬
ponit᷑. & in expeditione cãpestri instar
ciuitatis aptat᷑. Madidꝰ baptismate ꝓcedit
exercitꝰ. fides feruet in popło. & contẽpto
armoꝵ p̃sidio. diuinitatis expectat᷑ auxi¬
liũ. Int̾ea hȩc institutio uł forma castroꝵ
hostib nuntiat᷑. Qui uictoriã quasi de
inermi exercitu p̃sum̃tes: assũpta alacri¬
tate festinant. Quors tam̃ aduentꝰ explo¬
ratione cognoscit᷑. Cũq em̃sa sollẽpnitate
paschali recens de lauachro pars maior exer¬

Expanded text:
tatis ac fiduciae contulerunt, ut accessistatis ac fiduciae contulerunt, ut accessisse maximus crederetur exercitus, itaqueAderant etiam quadragesimae venerabiles dies, quos relegiosiores reddebat praesentia sacerdotum, in tantum, ut, cotidianis praedicationibus instituti, certatim ad gratiam baptismatis convolarent; nam maxima devoti exercitus multitudo undam lavacri salutaris expetiit. Ecclesia ad diem resurrectionis dominicae frondibus contexta conponitur et in expeditione campestri instar civitatis aptatur. Madidus baptismatis procedit exercitus, fides fervet in populo, et contempto armorum praesidio, divinitatis expectatur auxilium. Interea haec institutio vel forma castrorum hostibus nuntiatur, qui victoriam quasi de inermi exercitu praesumentes, adsumpta alacritate, festinant; quorum tamen adventus exploratione cognoscitur. Cumque, emensa sollemnitate paschali, recens de lavacro pars maior exer
Abbreviated transcription (Latin):
incolume tab̾naculũ qd̃ habitator inclu-¬
sus seruabat emicuit. Exultat turba
miraculo: & uictã se diuinis uircutib
gratulat᷑. Excubabat dieb ac noctib an¬
te tuguriũ pauꝑis turba sine numero.
hii animas curari cupientes. hii corpora.
famulo: qui uirtutes faciebat infirmus.
Et cũ debilitati suȩ nichil remedii pate¬
ret᷑ adhiberi: quadã nocte candentẽ niueis
uestib. uidit sibi adeẽ ꝑsonã: quȩ manu
extensa iacentẽ uideret᷑ attollere. eũq con¬
sistere uestigiis imꝑabat. Postꝗͣ horã fuga¬
tis ita dolorib recepit pristinã sanitatẽ. ut
die reddito itineris laborẽ subiret intrepidꝰ.
nterea saxones pictiq bellũ
adu̾sus brictones iunctis uirib susceꝑunt:
qͦs eadẽ necessitas in castra contraxerat.
Et cũ trepidi partes suas pęne ĩpares iudi¬
carent. sc̃oꝵ antistitũ auxiliũ petiert̃. Qui
ꝓmissũ maturantes aduentũ: tantũ securi¬

Expanded text:
incolome tabernaculum, quod habitator incluincolome tabernaculum, quod habitator inclusus servabat, emicuit. Exultat turba miraculo et victam se divinis virtutibus gratulatur. Excubabat diebus ac noctibus ante tugurium pauperis turba sine numero, hi animas curare cupientes, hi corpora. famulo, qui virtutes faciebat infirmus; et cum debilitati suae nihil remedii pateretur adhiberi, quadam nocte candentem niveis vestibus vidit sibi adesse personam, quae manu extensa iacentem videretur adtollere eumque consistere firmis vestigiis imperabat. Post quam horam ita, fugatis doloribus, recepit pristinam sanitatem, ut, die reddito, itineris laborem subiret intrepidus. 17. Interea Saxones Pictique bellum adversus Brittanos iunctis viribus susceperunt, quos eadem necessitas in castra contraxerat; et cum trepidi partes suas paene inpares iudicarent, sanctorum antestitum auxilium petierunt. Qui, promissum maturantes adventum, tantum securi
Abbreviated transcription (Latin):
germani pedẽ lapsus occasione contriuit:
ignorans merita illiꝰ sic̃ iobbeatissimi affu-¬
ctione corporis ꝓpaganda. Et dũ aliqͥn¬
diu uno in loco infirmitatis necessitate
constringit᷑ in uicinia qua manebat. ca¬
suale extersit incendiũ. Qd̃ cũ sũptis
domib quȩ illic palustri harundine te¬
gebant᷑. ad eũ habitaculũ in quo iacebat¬
idem flabris stimulantib ferebat᷑. Con¬
cursus om̃iũ ad antistitẽ conuolauit. ut
eleuatis manib ꝑiculũ qd̃ ĩminebat eua-¬
deret. Qui om̃ib increpatis. moueri se
fid̾i p̃sũptione ñ passus ẽ. Multitudo
om̃is desꝑatione ꝑterrita. obuiã occur¬
rit incendio. S ut dĩ potentia manufestior
appareret: quicqͥd custodire tẽptauerat tur¬
ba igne consumit᷑. Qd̃ uͦ iacens & infirmꝰ
defenderat reseruat᷑. Hospitiũ scĩ iuri ex¬
pauescens flãma tͣnsiliuit. ultra citraq de¬
seuiens: & int̾ globos flãmantis incendii.¬

Expanded text:
Germani pedem lapsus occasione contrivit, Germani pedem lapsus occasione contrivit, ignorans merita illius sicut lob beatissimi adflictione corporis propaganda. Et dum aliquamdiu uno in loco infirmitatis necessitate constringitur, in vicinia qua manebat casuale exarsit incendium. Quod, consumptis domibus, quae illic palustri arundine tegebantur, ad eum habitaculum, in quo idem iacebat, flabris stimulantibus ferebatur. Concursus omnium ad antestitem convolavit, ut elevatis manibus, periculum, quod inminebat, evaderet; qui, omnibus increpatis, moveri se fidei praesumptione non passus est. Multitudo omnis, desperatione perterrita, obviam occurrit incendio. Sed ut Dei potentia manifestior appareret, quicquid custodire temptaverat turba, igne consumitur; quod vero iacens et infirmus defenderat, reservatur. Hospitium sancti viri expavescens flamma transilivit, ultra citraque desaeviens, et inter globos flammantis incendii
Abbreviated transcription (Latin):
tes miraculo: popłs contremiscit. Post quã
diẽ ita exanimis hominũ ꝑsuasio iniqua¬
deleta ẽ: ut sacerdotũ doctrinã sitientib
desideriis sectarentur.
omp̃ssa itaq ꝑu̾sitate dãpnabili:
eiꝰq auctoribus confutatis. animis¬
q om̃iũ fidei puritate cõpositis sac̾dotes
habens. facta oratione iuissit reuelli sepul¬
chrũ. p̃ciosa ibidẽ munera conditurꝰ arbi¬
trans oportunũ. ut m̃bra scoꝵ ex diu̾sis re-¬
gionib collecta. quos pares meritis receꝑat
cęlũ. sepulchri quoq uniꝰ teneret hospitiũ.
Quib depositis honorifice atq sociatis.
de loco ipso ubi beati martẏris effusus
fuerat sanguis massã pulueris secũ porta¬
turus abstulit. In qua apparebat cruore
seruato rubere martyrũ cedẽ: ꝑsecutore
pallente. Quib ita gestis: innumera ho¬
minũ eodẽ die ad dñm̃ turba conu̾sa ẽ.
nde dũ redeunt. insidiator
inimicus casualib laqueis p̃paratis

Expanded text:
tes miraculo, populus contremescit. Post quam tes miraculo, populus contremescit. Post quam diem ita ex animis hominum deleta est, ut sacerdotum doctrinam sitientibus desideriis sectarentur. Compressa itaque perversitate damnabili, ejusque auctoribus confutatis, atque animis omnium fidei puritate compositis, sacerdotes eliquias habens, facta oratione, jussit revelli sepulcrum, pretiosa ibidem munera conditurus; arbitrans opportunum ut membra sanctorum ex diversis regionibus collecta, quos pares meritis receperat caelum, sepulcri quoque unius teneret hospitium. Quibus depositis honorifice, atque sociatis, de loco ipso, ubi beati martyris effusus erat sanguis, massam pulveris secum portaturus abstulit, in qua apparebat, cruore servato, rubuisse martyrum caedem, persecutore pallente. Quibus ita gestis, innumera hominum eodem die ad Dominum turba conversa est. nde dum redeunt, insidiator inimicus, casualibus laqueis praeparatis,
Abbreviated transcription (Latin):
nia sequebant᷑. Conuincit᷑ uanitas. ꝑfidia
confutat᷑. ita ut ad singłas uerboꝵ obiecti¬
ones reos se dũ respondere nequeunt fa-¬
terent᷑. Popłs arbit̾ uix manꝰ continet:
iudiciũ tam̃ clamore testatur.
S̃ subito uir tribunitiȩ potestatis
cũ coniuge ꝓcedit in medio decem
annoꝵ filiã cȩcã sinib ingerens sacerdotũ.
quã illi offerri adu̾sariis p̃ceꝑunt. S il¬
li conscientia puniente deterriti. iungunt
cũ parentib preces: & curationẽ paruulȩ
a sacerdotib precant᷑. Qui expectationẽ
popłĩ & inclinatos adu̾sarios intuentes:
orationẽ breuit fundunt. Ac deinde ger¬
manꝰ plenꝰ sp̃u scõ inuocat trinitatẽ: & ꝓ¬
tinus adherentẽ lateri suo capsulã cũ sc̃oꝵ
reliquiis collo aduulsã manib comp̃hen¬
dit: eãq in conspectu om̃iũ puellȩ ocłis
applicauit. Quos statĩ euacuatis tenebris.
lumine ueritatis ĩpleuit. Exultant paren¬

Expanded text:
nia sequebantur. Convincitur vanitas, perfidia nia sequebantur. Convincitur vanitas, perfidia confutatur, ita ut ad singulas verborum objectiones reos se, cum respondere nequeunt, faterentur. Populus arbiter vix manus continet: judicium cum clamore testatur. 3. Cum subito vir tribunitiae potestatis cum conjuge procedit in medium, decem annorum filiam caecam sinibus ingerens sacerdotum: quam illi offerri adversariis praeceperunt. Sed illi conscientia puniente deterriti, jungunt cum parentibus preces et curationem parvulae a sacerdotibus deprecantur; qui expectationem populi et inclinatos adversarios intuentes, orationem breviter fundunt. Ac deinde Germanus plenus Spiritu sancto invocat Trinitatem et protinus adhaerentem lateri suo capsulam cum sanctorum reliquiis collo avulsam manibus conprehendit eamque in conspectu omnium puellae oculis adplicavit; quos statim evacuatos tenebris lumine veritatis implevit. Exultant paren
Abbreviated transcription (Latin):
conspicui diuitiis. ueste fulgentes: circũda¬
ti assentatione multoꝵ. Contentionesq su¬
bire aleã maluert̃: quã in popło quẽ sub-¬
uerterant pudorẽ taciturnitatis incurrere:
ne uiderent᷑ se ipsi silentio dãpnauisse.
Illic plane ĩmensȩ multitudinis numero¬
sitas. etiã cũ iugib ac liberis excita conue¬
nerat. Aderat popłs spectator futurus &
iudex: astabant partes dispari conditione
dissimiles. Hinc diuina auctoritas: inde
humana p̾sũptio. Hinc fides. inde ꝑfidia.
Inde pelagiꝰ auctor: hinc xp̃c. Primo in loco
beatissimi sac̾dotes p̾buert̃ adu̾sariis copiã
disputandi: quȩ sola nuditate uerboꝵ diu
inanit̾ & aures occupauit & tẽpora. De¬
inde antistites uenerandi torrentes eloqͥi¬
sui cũ apłicis & ȩuangłicis tonitrib ꝑfu¬
dert̾̃. Miscebat᷑ sermo ꝓpͥus cũ diuino: ꝙ
assertiones uiolentissimas lectionũ testimo¬

Expanded text:
conspicui divitiis, veste fulgentes, circumdaconspicui divitiis, veste fulgentes, circumdati adsentatione multorum, cognitionisque subire aleam maluerunt, quam in populo, quem subverterant, pudorem taciturnitatis incurrere, ne viderentur se ipsi silentio damnavisse. Illic plane inmensae multitudinis numerositas etiam cum coniugibus ac liberis excita convenerat, aderat populus expectator futurus et iudex, adstabant partes dispari conditione dissimiles: hinc divina auctoritas, inde humana praesumptio; hinc fides, inde perfidia; inde Pelagius auctor, hinc Christus. Primori in loco beatissimi sacerdotes praebuerunt adversariis copiam disputandi; quae sola nuditate verborum diu inaniter et aures occupavit et tempora. Deinde antestites sui cum apostolicis et evangelicis tonitruis profuderunt. Miscebatur sermo proprius cum divino, et assertiones violentissimas lectionum testimo
Abbreviated transcription (Latin):
sessis corpo rib detrudunt᷑. & tẽpe¬
statis ordinẽ & ꝑicula quȩ intulerañ
facebant᷑. uictosq se eoꝵ meritis & imꝑio¬
ñ negabant.
Nterea brittanniarũ insulã quȩ int̾ om̃s
ẽ uł pͥma uł maxima apłici sac̾dotis rap¬
tim opinione. p̃dicatione uirtutib ĩple¬
uert̃. Et cũ cotidie irruente freq̃ntia sti¬
parent᷑: diumꝰ sermo ñ solũ in eccłus. ue
rũ etiã ꝑ triuia. ꝑ rura. ꝑ deiuia diffun-¬
debat᷑: ut passim & fide catholici firma-¬
rent᷑. & deprauati uiã correctionis agnos¬
ras. uirtutes ex meritis. Accedebat pret̾ea
tantis auctorib assertio ueritatis. Itaq
regionis uniu̾sitas. in eoꝵ sententiã ꝓmp¬
ta transierat. Latebant abditi sinistrȩ ꝑ-¬
suasionis auctores. & more maligni sp̃c
gemebant ꝑire sibi popłos. euadentes.
Ad extremũ diuturna meditatione con-¬
cepta p̾sumunt mnire conflictũ. Procedt̃

Expanded text:
sessis corporibus detruduntur, et tempesessis corporibus detruduntur, et tempestatis ordinem et pericula quae intulerant fatebantur victosque se eorum meritis et imperio non negabant. 14. Interea Brittaniarum insulam, quae inter omnes est vel prima vel maxima, apostolici sacerdotes raptim opinione, praedicatione, virtutibus impleverunt; et cum cotidie, inruente frequentia, stiparentur, divinus sermo non solum in ecclesiis, verum etiam per trivia, per rura, per de via fundebatur, ut passim et fideles catholici firmarentur et depravati viam correctionis agnos per litteras, virtutes ex meritis. Accedebat praeterea tantis auctoribus adsertio veritatis, itaque regionis universitas in eorum sententiam prompta transierat. Latebant abditi sinistrae persuasionis auctores et more maligni spiritus gemebant, perire sibi populos evadentes. Ad extremum, diuturna meditatione concepta, praesumunt inire conflictum. Procedunt