comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nitiȩ. atq. apuero optime conuersa¬
legis constituta: respondit eito diceñ
p̃mitti se uelle in infernũ. Non eñi
etatẽ nr̃am dignũ est inquit finge¬
re. ut multi adolescentiũ arbitran¬
tes eleararũ nonaginta annoꝵ tran¬
sisse ad uitã abienigenarũ. & ipsi¬
ꝓpter meã simulationẽ & ꝓꝑter
modicũ corruptibilis uitȩ tempus
decipiantur. & ꝑ hoc maculã atqi.
execrationẽ mee senectuti conquirã.
N am & si in p̃senti tẽpore suppliciis ho¬
minũ eripiar. sed manũ om̃tpotentĩ.
neq uiuens neq defunctus effugiã.
Quã obrẽ fortiter uitã excedendo: sene¬
ctute quidẽ dignus apparebo. Ado¬
lescentib autẽ exemplũ forte relin¬
quã. si prõpto animo ac fortiter ꝓ
grauissimis & scissimis legib honesta
morte ꝑfungar. his dictis: confestim
ad suppliciũ trahebat᷑. Hi autẽ qui eũ
ducebant. & pauloante fuerant miti¬
ores: in iram uersi sunt ꝓꝑter sermo¬
nes ab eo dictos. quos illi ꝑ ar rogan¬

Expanded text:
conversalegis constituta respondit cito dicens praemitti se velle in infernum non enim aetatem nostram dignum est inquit fingere ut multi adulescentium arbitrati Eleazarum nonaginta annorum transisse ad vitam alienigenarum propter meam simulationem, et propter modicum corruptibilis vitae tempus decipiantur, et per hoc maculam atque exsecrationem meae senectuti conquiram Nam etsi in praesenti tempore suppliciis hominum eripiar, sed manus omnipotentis neque vivus neque defunctus effugiam. Quamobrem fortiter vita excedendo, senectute quidem dignus apparebo, adolescentibus exemplum forte relinquam, si prompto animo ac fortiter pro gravissimis et sanctissimis legibus honesta morte perfungar his dictis confestim ad supplicium trahebatur hii autem qui eum ducebant et paulo ante fuerant mitiores in iram versi sunt propter sermones ab eo dictos quos illi per arrogan
Abbreviated transcription (Latin):
honestũ fecit illũ. Custodiuit il¬
iũ ab ininicis. & a seductoribus
tutauit illũ. Et certamen forte
dedit illi ut uinceret. ut sciret
qm̃ om̃iũ potentior ẽ saplentia.
Hec uenditũ iustũ non dereliquit.
sed a peccatorib liberauit eum.
Descenditq cũ illo in foueã. & in
uinculis ñ dereliquit illũ. donec

Expanded text:
 custodivit illum ab inimicis et a seductoribus tutavit eum et certamen forte dedit illi ut vinceret ut sciret quoniam omnium potentior est sapientia haec venditum iustum non dereliquit sed a peccatoribus liberavit illum descendit cum illo in foveam et in vinculis non dereliquit illum donec
Abbreviated transcription (Latin):
ris ibi fecissem. mueni libros reli¬
tꝯs. non parue neq. contempnen¬
de doctrinȩ. Itaqͥ bonũ & necessa¬
riũ putaui & ipse aliquã addere
diligentiam et. laborẽ interp̃tandi
istum librũ. & multa uigilia aitu¬
li doctrinã in spacio tẽporis. ad
illa quȩ ad finẽ ducunt librum.
dare: & illis qui uolunt animũ
intendere & discere quẽ ad modũ
oporteat instituere mores qui se¬
cundũ legẽ dni ꝓposuerint ui¬

Expanded text:
ris ibi fecissem, inveni libros reliris ibi fecissem, inveni libros relictos non parvae neque contemnendae doctrinae. 5 itaque bonum et necessarium putavi et ipse aliquam addere diligentiam et laborem interpretandi istum librum; et multa vigilia adtuli doctrinam in spatio temporis, ad illa quae ad finem ducunt librum dare, et illis qui volunt animum intendere et discere quemadmodum oporteat instituere mores qui secundum legem Domini proposuerunt vi
Abbreviated transcription (Latin):
cũti sunt illos sapientiã demonstra¬
dam. in quib oportet laudare isrł
doctrinȩ et sapientiȩ causa. quia
non solũ ipsos loquentes necesse est
peritos. sed etiã extraneos posse et
dicentes & scribentes doctissimos fi¬
eri. Auus meus iħe postquã se am¬
plius dedit ad diligendã lectionis
nobis a parentib nr̃is traditi sunt.
uolui & ipse scribere aliquid hoꝵ
quȩ ad doctrinã &e sapientiã ꝑtinet.
ut desiderantes discerent. & illoꝵ
periti facti. magis magisq atten
dio lectionẽ facere. & ueniã habere
in illis in quib uidemur sequentes
imaginẽ sapientiȩ. et deficere in uer¬
boꝵ cõpositionẽ. Nam deficient uer¬
ba hebraiea. quando translata fu¬
erint ad alterã linguã. Non solum
aut̃ hec. sed & ipsa lex & ꝓpħe. cete¬
raq libroꝵ non paruã habent dif¬
ferentiã. quando inter se dicuntur.
Nam in octauo &e tricesimo anno tẽ
porib euergetis regis. postquam
ꝑueni in egrptũ. & cũ multũ cẽpo¬

Expanded text:
cuti sunt illos sapientiam demonstratam, in quibus oportet laudare Israhel doctrinae et sapientiae causa; quia non solum ipsos loquentes necesse est peritos, sed etiam extraneos posse et dicentes et scribentes doctissimos fieri. 2 avus meus Iesus postquam se amplius dedit ad diligentiam lectionis nobis a parentibus nostris traditi sunt, volui et ipse scribere aliquid horum quae ad doctrinam et sapientiam pertinent, ut desiderantes discere et illorum periti facti magis magisque adtenddio lectionem facere, et veniam habere in illis in quibus videmur sequentes imaginem sapientiae et deficere in verborum conpositione. nam deficiunt verba hebraica quando translata fuerint ad alteram linguam; non solum autem haec, sed et ipsa Lex et Prophetae ceteraque librorum non parvam habent differentiam quando inter se dicuntur. 4 nam in octavo et tricesimo anno temporibus Ptolomei Euergetis regis, postquam perveni in Aegyptum et cum multum tempo
Abbreviated transcription (Latin):
uiens tuis p̾ceptis. ut pueri tui
custodirentur illesi. Nam nubes ca¬
stra eoꝵ obumbrabat. et ex aqua
quȩ ante erat terra arida apparu¬
it. & in mari rubro. uia sine impe¬
dimento. et campus germinans
de ꝓfundo nimio. ꝑ quẽ om̃is na¬
tio transiuit quȩ tegebatur mamu

Expanded text:
viens tuis praeceptis, ut pueri tui viens tuis praeceptis, ut pueri tui custodirentur illaesi. Nam nubes castra eorum obumbrabat, et ex aqua, quae ante erat, terra arida apparuit, et in mari Rubro via sine impedimento, et campus germinans de profundo nimio: per quem omnis natio transivit, quae tegebatur tu
Abbreviated transcription (Latin):
nalia tn quatuor ordinib lapidũ
erant sculpta. & magnificentia tua
in diademate capitis illius crat
scripta. Hec autͣ his cessit qui exter¬
minabat. et hec extimuit. erat aut̃
sola tẽptatio ire sufficiens. Impus
aut̃ usq in nouissimũ sine miscđia
ira suꝑuenit. Prefciebat enĩ et fu¬
tura illoꝵ. qmͣ cũ ipsi ꝑmisissent
ut seducerent. et cũ magna solli¬
citudine p̾misissent illos. conse¬
quebantur illos penitentie actus.
Adhuc enĩ inter manus habentes
iuctũ & deplorantes ad monum̃¬
ta mortuoꝵ. aliã sibi assũpsert̃
cogitationẽ inscientię. et quos ro
gantes ꝓiecerant. hos tanquã fu¬
gitiuos ꝑsequebantur. Ducebat
enĩ illos ad hunc finẽ digna neces¬
sitas. et hoꝵ que aociderant cõme¬
morationẽ amittebant. ut quȩ de¬
erant tormentis repleret punitio.
& popłs quidẽ tuus mirabilit̾ tran¬
siret. illi autͣ nouã mortẽ inueni¬
rent. Omĩs enĩ creatura ad suũ ge¬
nus ab mitio refigurabatur. deser¬

Expanded text:
nalia in quattuor ordinibus lapidum erant sculpta et magnificentia tua in diademate capitis illius erat scripta haec autem his cessit qui exterminabat et haec extimuit erat enim sola temptatio irae sufficiens impiis autem usque in novissimum sine misericordia ira supervenittura illorum: quoniam cum ipsi permisissent ut se educerent, et cum magna sollicitudine praemisissent illos, consequebantur illos poenitentia acti. Adhuc enim inter manus habentes luctum, et deplorantes ad monumenta mortuorum, aliam sibi assumpserunt cogitationem inscientigantes projecerant, hos tanquam fugitivos persequebantur: ducebat enim illos ad hunc finem digna necessitas, et eorum, quae acciderant, commemorationem amittebant: ut quae deerant tormentis, repleret punitio; et populus quidem tuus mirabiliter transiret, illi autem novam mortem inveni. Omnis enim creatura ad suum genus ab initio refigurabatur, deser
Abbreviated transcription (Latin):
lũ attingebat stans in terrã. Lunc
continuo uisus sominoꝵ maloꝵ
turbauerunt illos. & timores suꝑ¬
uerunt insperati. et alius alibi. ꝓ¬
iectus semiuuius. ꝓpter quã mo¬
riebatur causã demoustrabat¬
mortis. Uisiones enĩ quȩ illos tur¬
bauerunt. he p̃monebant. ne uesen
quare mala patiebantur perirent.
Tetigit aut̃ tunc & iustos temptatio
mortis. & cõmotio in heremo facta
ẽ multitudinis. sed ñ dui ꝑmansit
homo sine querela dep̾cari ꝓ popłis¬
ꝓferens seruitutis suȩ seutũ orati¬
onẽ. et ꝑ incensũ dep̃cationẽ alligans.
restitit ux. & finẽ imposuit necessi¬
tati. ostendens qm̃ tuus est famulus.
Uicit aut̃ turbas ñ in uirtute corpo¬
ris. nec armatura potentiȩ. sed uer¬
bo illũ qui se uexabat subiecit. ui¬
ramenta parentũ. ⁊ testamentum
commemorans. xli.¬

Expanded text:
um adtingebat stans in terra tum um adtingebat stans in terra tum continuo visus somniorum malorum turbaverunt illos et timores supervenerunt insperati et alius alibi proiectus semivivus propter quam moriebatur causam demonstrabat visiones enim quae illos turbaverunt haec praemonebant ne inscii quare mala patiebantur perirent tetigit autem tunc et iustos temptatio mortis et commotio in heremo facta est multitudinis sed non diu permansit homo sine querella propugnavit proferens servitutis suae scutum orationem et restitit irae, et finem imposuit necessitati, ostendens quoniam tuus est famulus. Vicit autem turbas, non in virtute corporis, nec armaturae potentia, sed verbo illum qui se vexabat subjecit, juramenta parentum, et testamentum commemorans.
Abbreviated transcription (Latin):
Absconsȩ enĩ sacrificabant iusti pu¬
eri bonoꝵ. x iustitie legem in con¬
cordiã disposuerunt. Similiter
bona & mala recepturos iustos.
patrias decantantes laudes. resona¬
bat aut̃ inconueniens inuicoꝵ
nox. et flebilis audiebatur planc¬
tus ploratoꝵ infantiũ. Simili
aut̃ pena seruus cũ dño afflictus.
& popularis homo regi sunilia
passus. Similiter gͦ om̃s uno no¬
mine mortis. mortuos habebant
nuamerabiles. nec enĩ ad sepeli¬
endũ uuui sufficiebant. qm̃ uno
momento que erat p̾clarior natio
illoꝵ excerminata est. De om̃ib e¬
mͣ ñ credentes ꝓpter beneficia.
tunc cũ primũ fuit exterminiũ
primogenitoꝵ. spoponderunt
silentiũ contineret om̃ia. & nor
instio cursu mediũ iter haberet.
om̃ps sermo tuus exiliens de gelo.
a regalib sedib durus debellator
in mediã exterminii terrã ꝓsili¬
uit gladius acutus in simulatũ
imperiũ tuũ portans. & stans re¬

Expanded text:
absconse enim sacrificabant iusti puabsconse enim sacrificabant iusti pueri bonorum et iustitiae legem in concordia disposuerunt similiter bona et mala percepturos iustos patri iam decantantes laudes resonabvox, et flebilis audiebatur planctus ploratorum infantium. Simili autem poena servus cum domino afflictus est, et popularis homo regi similia passus. Similiter ergo omnes uno nomine mortis, mortuos habebant innumerabiles. Nec enim ad sepeliendum vivi sufficiebant: quoniam uno momento, quae erat praeclarior, natio illorum exterminata est. De omnibus enim non credentes propter veneficia, tunc vero primum cum fuit exterminium primogenitorum, spoponderunt silentium tenerent omnia, et nox in suo cursu medium iter haberet, omnipotens sermo tuus exsiliens de coelo a regalibus sedibus durus debellator, in mediam exterminii terram prosiliit gladius acutus, insimulatum imperium tuum portans, et stans re
Abbreviated transcription (Latin):
hoꝵ quidẽ uocẽiaudiobant. seo
figurã non uidebant. Et qtita non
& ipsi ꝑ eadẽ passi eimtimagnisi¬
cabant. et qui ante lesierant.: qm̃
ñ ledebantur graͣs agebant.  i
esset differentia dont pecebant.
Propter quod igni ardentẽ colum¬
nã ducẽ habuernͣt ignote uiȩ. et
sole sine lesura boni hospitu p̾sti¬
tisti. Digni quidẽ illi carere luce.
et pati carcert̃ tenebrorũ. qui
inclusos custodiebant filios tuos
ꝑ quos incipiebat incorruptũ. le¬
gis lumen scło dari. Cũ cogitaben
iustoꝵ occidere infantes. et tino
exposito filio et liberato in tradue¬
tione illoꝵ. multitudinẽ filiorũ
abstulisti. et pariter illos ꝑdidisti
in aqua ualidã. Illa nox enĩ aute
cognita est a patrib nr̃is. ut ue¬
re scientes quib iuram̃tis credi¬
derunt ammequiores essent.
Suscepta est aut̃ a popło tuo. sani¬
tas quidem iustoꝵ. in iustoꝵ au¬
tẽ exterminatio. xliiii.¬
Sicut enĩ lesisti aduersarios.
sic nos ꝓuocans magnificasti.

Expanded text:
uidem vocem audiebant sed figuram non videbant et quia non et ipsi per eadem passi erant magnificabant et qui ante laesi erant quoniam non laedebantur gratias agebant et ut esset differentia donum petebant propter quod igni ardentem columnam ducem habuerunt ignotae viae et solem sine laesura boni hospitii praestitisti digni quidem illi carere luce et pati carcerem tenebrarum qui inclusos custodiebant filios tuos per quos incipiebat incorruptum legis lumen saeculo dari cum cogitarent iustorum occidere infantes et uno exposito filio et liberato in traductionem illorum multitudinem filiorum abstulisti et pariter illos perdidisti in aquam validam illa nox ante cognita est a parentibus nostris ut vere scientes quibus iuramentis crediderunt animaequiores essent suscepta est autem a populo tuo sanitas quidem iustorum iniustorum autem exterminatio sicut enim laesisti adversarios sic nos provocans magnificasti
Abbreviated transcription (Latin):
aut ne fictio deciperet animã illiꝰ.
Fascinatio enĩ nugacitatis obscu¬
rat bona.  inconstantia concu¬
piscentiȩ transuertit sensum sine
malitia. Consũmatus in breui
expleuit cẽpora longa. placita enĩ

Expanded text:
illius: fascinatio autem nugacitatis obscurat bona, et instantia concupiscentiae transvertit sensum sine malitia; consummatus autem in brevi replevit tempora longa. Placita enim
Abbreviated transcription (Latin):
lus mouẽ terrã premens. laborio¬
se fiugit ad usus nr̃os unũ quoda
uas. & de codẽ luto fingit que mun¬
da sunt in usum uasa. similiter &
quȩ ins sunt contraria. Hoꝵ autẽ
uasoꝵ qui sit usus uidex ẽ figulus.
luto. illo qui paulo ante de terra
factus fuerat. et post pusillum se
ducit unde acceptus ẽ repetitus oe¬
bitũ anime que habebat. Sed ẽ illi
cura ñ quia laboraturus ẽ. nec qmͣ
breuis illi uita est. sed concertat᷑
cius. & terra suꝑuacua spes illius.
et luto uilior uita illius. qmͣ igno¬
rauit qui se fuꝑeit. & qui iuspirauit
illi animã que operatui. & qui insuf
flauit spm̃ uitalem. Sed estimaue¬
runt lusũ esse uitã nraͣm. & con¬
uersationẽ uite cõpositã ad lucrũ.
& oportere undecũq. etiã ex malo
ad quirere. hic eiũ suꝑ om̃s scit se
delinquere. qui ex terre materia
fragilia uasa .x sculptilia fitigit.
Om̃s enĩ insipientes et infelices supra
modũ anime suꝑbi sunt. mimci

Expanded text:
lus mollem terram premens laboriolus mollem terram premens laboriose fingit ad usus nostros unumquodque vas et de eodem luto fingit quae munda sunt in usum vasa similiter et quae his sunt contraria horum autem vasorum qui sit usus iudex est figulus luto ille qui paulo ante de terra factus fuerat et post pusillum se ducit unde acceptus est repetitus debitum animae quem habebat sed est illi cura non quia laboraturus est nec quoniam brevis illi vita est sed concertatureius et terra supervacua spes illius et luto vilior vita illius quoniam ignoravit qui se finxit et qui inspiravit illi animam quae operatur et qflavit ei spiritum vitalem. Sed et aestimaverunt lusum esse vitam nostram, et conversationem vitae compositam ad lucrum, et oportere undecunque etiam adquirere hic enim super omnes scit se delinquere qui ex terrae materia fragilia vasa et sculptilia fingit omnes enim insipientes et infelices supra modum animae superbi sunt inimici
Abbreviated transcription (Latin):
dũ lȩtantur insaniunt. aut certe
uaticinantur falsa. aut uiuut in¬
iuste. aut perierant cito. Dũ enim
confidunt in idolis quȩ sunt sine
anima. male iurantes. noceri
se non sperant. Utraq gͦ illis e¬
uenient digne. qmͣ male sense¬
runt de dõ attendentes idolis. & ui¬
iuste uirauerunt uidolo contẽpnen¬
tes iustitiã. Non enĩ uirantiũ ẽ uir¬
ponens omĩa. Eteñ si peccauerimꝰ
cui sumus. scientes magnitudinẽ
tuã. & si non peccauerimꝰ. soimus
qm̃ apud ce sumus cõputati. Nosse
eĩ te consũmata iustitia ẽ: & scire
iustitiã & uirtutẽ tuã. radix est
on enĩ in errorẽ induxit nos ho¬
muiũ malȩ artis excogitatio. nec
umbra picturȩ labor sine fructu
effigies sculpta ꝑ uarios colores.
cuius aspectus insensato dat concu¬
piscentiã. & diligit mortuȩ inagi¬
nis effigiem siue anima. maloꝵ a
matores. digni qui spem in talib
habent. & qui faciunt illos. & qui
diligunt et qui colunt. Sed et fign¬

Expanded text:
dum laetantur insaniunt, aut certe vaticinantur falsa, aut vivunt injuste, aut pejerant cito. Dum enim confidunt in idolis quae sanima male iurantes renoceri se non sperant utraque ergo illis evenient digne quoniam male senserunt de Deo adtendentes idolis et iniuste iuraverunt in dolo contemnentes iustitiam non enim iurantium est virponens omnia etenim si peccaverimus tui sumus scientes magnitudinem tuam et si non peccaverimus scimus quoniam apud te sumus conputati nosse enim te consummata iustitia est et scire iustitiam et virtutem tuam radix est on enim in errorem induxit nos hominum malae artis excogitatio nec umbra picturae labor sine fructu effigies sculpta per varios colores cuius aspectus insensato dat concupiscentiam et diligit mortuae imaginis effigiem sine anima malorum amatores digni qui spem in talibus habent et qui faciunt illos et qui diligunt et qui colunt sed et figu
Abbreviated transcription (Latin):
Et paratũ panẽ de celo prestitisti
illis sine labore om̃e delectam̃tũ
ui se habentẽ. & om̃is saporis suaui
tacẽ. Substantiam enĩ cuã & dulce¬
dinẽ quã in filios habes ostendebas.
e deseruiens uniuscuiꝰq. uolunta¬
ti ad quod quis uolebat conuerte¬
batur. Nix aut̃ et glacies sustine¬
bat ium ignis. e non tabescebant.
ut scirent qm̃ fructus inimicoꝵ
exterminabat ignis ardens in gran¬
dine. et pluuia choruscans. Hoc au¬
tẽ iterũ ut nutrirentur iusti. etiã
suȩ uirtutis oblitus est.xxxix¬
reatura emiͣ ciltusactori deser¬
uiens. excandescit in tormentum

Expanded text:
et paratum panem e caelo praestitisti et paratum panem e caelo praestitisti illis sine labore omne delectamentum in se habetatem substantia enim tua dulcedinem tuam quam in filios habes ostendebat et serviens uniuscuiusque voluntati ad quod quis volebat convertebatur nix autem et glacies sustinebant vim ignis et non tabescebant ut scirent quoniam fructus inimicorum exterminabat ignis ardens in grandine et pluvia coruscans hoc autem iterum ut nutrirentur iusti etiam suae virtutis oblitus est creatura enim tibi factori deserviens excandescit in tormentum
Abbreviated transcription (Latin):
Hiscdia aut̃ tua adueniens.x.xxu.
sanabat illos. In memoria enĩ sermo
nũ tuoꝵ examinabantur. & saluaban¬
tur. ne in altã incidentes oblunonẽ.
non possent tuo uti ad uitorio. Etem̃
neq herba neq malagnia sanauit
cis ad portas mortis et reducis. Ho
mo aut̃ occidit quidẽ ꝑ malitiã ani¬
mã suã. & cũ exierit sp̃s non reuer¬
tetur. nec reuocabit animã quȩ
recepta est: sed tuã manti effugere
impossibile est.xxxuii.
Iegantes em̃ nosse te impii ꝑ for¬
titudinẽ brachii tui flagellati suñt.
nouis aquis e grandinib &e pluuiis
ꝑsecutionẽ passi sunt: & ꝑ ignem
rat. in aqua quȩ omĩa extingit.
plus ignis ualebat. uindex ẽ enĩ
orbis iustoꝵ. Quodã enĩ tẽpore
mansuetabatur ignis. ne cõbure¬
rentur quȩ ad impios missa erant
qua suꝑ uirtutẽ ignis exardebat¬
undiq: ut innquȩ terre nationes
exterminaret. Pro quib angłoꝵ
esca nutristi popłm tuum:xXXUii.

Expanded text:
misericordia enim tua adveniens misericordia enim tua adveniens sanabat num tuorum examinabantur, et salvabantur, ne in altam incidentes oblivionem, non possent uti tuo adjutorio; etenim neque herba neque malagma sanavit cis ad portas mmo autem occidit quidem per malitiam animam suam et cum exibit spiritus non revertetur nec revocabit animam quae recepta est sed tuam manum effugere inpossibile est negantes enim nosse te impii per fortitudinem brachii tui flagellati sunt novis aquis et grandinibus et pluviis persecutionerat in aqua quae omnia extinguit plus ignis valebat vindex est enim orbis iustorum quodam enim tempore mansuetabatur ignis ne conburerentur quae ad impios missa erant qua super virtutem ignis ardebat ut iniquae terrae nationem exterminaret pro quibus angelorum esca nutristi populum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
b dedisti concupiscentiã delectam̃¬
ti sui nouũ saporẽ. escam paruns
eis ortrgometrã. ut illi quidẽ con¬
cupiscentes escam. ꝓpterea quȩ illis
ostensa & missa sunt: etiã a necessa¬
ria concupiscentia auerterentur.
hi aut̃ in breui inopes facti. nouã
gustauerunt escam. Op ortebat enĩ
illis quidẽ sine excusatione suꝑue¬
nur interitũ. exercentib trrannidem:
his aut̃ tantũ ostendere quẽ adio¬
dũ inimici illoꝵ exterminabant᷑.
Et enĩ cũ suꝑuenit illis seua bestiar᷑
ꝑmansit ira tua. sed ad correptionẽ
in breui turbati sunt. signũ ha¬
bentes salutis. ad cõmemorationẽ
mandati legis tuȩ. Qui enĩ con¬
uersus est. non ꝑ hoc quod uidebat
Et in hoc aut̃ ostendisti inunicis ur̃is.
quia tues qui liberas ab om̃i malo.
los enĩ locustarũ et muscarũ occider̃
morsus. et ñ ẽ inuenta sanitas anuȩ
illoꝵ. quia digni erant ab huiꝰmodi
exterminari. Filios aut̃ tuos nec dra¬
conũ uenenatoꝵ uicerunt dentes:

Expanded text:
ectamenti sui. Novum saporem escam parans eis ortigometram. Ut illi quidam concupiscentes escam: propterea que illis ostensa: et missa sunt: etiam a necessaria concupiscentia averterentur. Hi autem in brevi inopes facti: novam gustaverunt escam. Oportebat enim illis quidem sine excusatione: supervenire: in interitum exercentibus tirannidem. His autem tantum ostendere: quemadmodum inimici illorum exterminarentur. Etenim dum pervenit illis seva bestiarumtuum permansit ira tua: sed ad correctionem in brevi turbati sunt. Signum habentes salutis ad commemorationem mandati legis tue. Qui enim conversus est: non per hoc quod videbat et in hoc autem ostendisti inimicis nostris quia tu es qui liberas ab omni malo illos enim lucustarum et muscarum occiderunt morsus et non est inventa sanitas animae illorum quia digni erant ab huiusmodi exterminari filios autem tuos nec draconum venenatorum vicerunt dentes
Abbreviated transcription (Latin):
entes faciebant illos p̃ timore. Om¬
nis enĩ orbis cerrarũ limpido lu¬
minabatur lumine. & non impe¬
ditis operib continebat᷑. solis au¬
tẽ illis suꝑposita erat grauis nor.
umago tenebrarum quȩ super¬
uentura illis erat. xliii.

Expanded text:
entes faciebat illos prae timore omentes faciebat illos prae timore omnis enim orbis terrarum limpido luminabatur lumine et non inpeditis operibus continebatur solis autem illis superposita erat gravis nox imago tenebrarum quae superventur
Abbreviated transcription (Latin):
toriũ. ꝓditio cogitationis auxilioꝵ.
Et dũ ab intro minor est expectatio.
maiorẽ cõputat scientiã eiꝰ cause
de qua tormentũ prestat. Illi au
tẽ qui impotentẽ uerȩ nocte̾. &
ab infimis et ab altissimis inferis
suꝑuenientẽ eundẽ somnũ dor¬
mientes. aliquando monstroꝵ ex¬
agitabantur timore. aliquando
anunȩ deficiebant traductione.
Subitaneus enĩ illis. & insperatus
timor suꝑuenerat. Deinde si quis¬
quã ex illis decidisset: custo dieba¬
tur in carcere fine ferro reclusꝰ¬
aut agricola. hoꝵ operarius p̃¬
ocupatus esset: ineffugabilem
sustinebat necessitatẽ. Una enĩ¬
catena tenebrarũ. om̃s erant col¬
ligati. Siue sp̃s sibilans. aut int̾
spisos ramos auiũ soms suauis.
aut ius aquȩ decurrentis nuniuĩ.
aut sonus ualidus p̾cipitatarum
petrarũ. aut ludentiũ animaliũ
cursus inuisus. aut mugientium
ualida bestiarũ uox. aut resonans
de altissimis montib ecbo: defici¬

Expanded text:
torium, proditio cogitationis auxiliorum; torium, proditio cogitationis auxiliorum; et dum ab intro minor est exspectatio, majorem putat conscientiam ejus causae, de qua tormentum praestat autem qui impotentem vere noctem, et ab infimis, et ab altissimis inferis supervenientem, eumdem somnum dormientes, aliquando monstrorum exagitabantur timore, aliquando animae deficiebant traductione: subitaneus enim illis et insperatus timor supervenerat. Deinde si quisquam ex illis decidisset, custodiebatur in carcere, sine ferro reclusuaut agri laborum operarius praeoccupatus esset, ineffugibilem sustinebat necessitatem. Una enicatena tenebrarum omnes erant colligati. Sive spiritus sibilans, aut inter spissos ramos avium sonus suavis aut vis aquae decurrentis nimium aut sonus validus praecipitarum petrarum aut ludentium animalium cursus invisus aut mugientium valida bestiarum vox aut resonans de altissimis montibus echo defici
Abbreviated transcription (Latin):
reͣ illis prestabant. Et ignis qui¬
dẽ nulla uis poterat illis lumen
p̃bere. nec sỹderum limpide flã¬
me illuminare poterant illam
noctem horrendam.xlii.¬
pparebat aut̃ illis subitaneus
ignis timore plenus. & timore
ꝑcussi illius quȩ ñ uidebatur
faciei. estimabant deteriora eẽ
quȩ non uidebantur. Et magicȩ
artis appositi erant derisus. et
sapientie gła correptio cũ con¬
tumelia. Illi enĩ qui ꝓmitte bant
timores. et ꝑturbationes ex pel¬
lere se ab anima languente. hi
cũ derisu pleni timore langue¬
bant. Nam & si nicbil illos ex
monstris ꝑcurbabat. transitu
animaliũ. & serpentiũ sibila¬
tione cõmoti. tremebundi pe¬
ribant. & acrem quẽ nulla ra¬
tione quis effugere posset ne¬
gantes se uidere. Cũ sit enĩ tinuda
nequitia. data ẽ in om̃iũ condẽp
nationẽ. Semꝑ enĩ p̾suinit seua.
conturbata conscientia. Nichil
eñ ẽ timor. nisi p̾sũptionis adiu¬

Expanded text:
rem illis praestabant et ignis quirem illis praestabant et ignis quidem nulla vis poterat illis lumen praebere nec siderum limpidae flammae inluminare poterant illam noctem horrendam apparebat autem illis subitaneus ignis timore plenus et timore percussi illius quae non videbatur faciei aestimabant deteriora esse quae videbantur et magicae artis adpositi erant derisus et sapientiae gloriae correptio cum contumelia illi enim qui promittebant timores turbationes expellere se ab anima languente hi cum derisu pleni timore languebant nam et si nihil illos ex monstris perturbabat transitu animalium et serpentium sibilatione commoti tremebundi peribant et aerem quem nulla ratione quis effugere posset negantes se videre cum sit enim timida nenationem , semper enim praesumit saeva conturbata conscientia’; enim est timor nisi praesumptionis adju
Abbreviated transcription (Latin):
mines. sed sermo tuus hos qui ui
te crediderint conseruat. Quod
enĩ ab igne ñ poterat extermina¬
ri. statim ab exiguo radio solis ca¬
lefactũ tabescebat. ut notũ om̃ib
esset qm̃ oportet p̃uenire solem
ad benedictionẽ tuã. & ad orien¬
tẽ lucis adorare te. Ingrati enĩ fi¬
des tanquã hybernalis glacies
tabescit. & disperiet tanquam
aqua superuacua. xli.¬
Hagna enĩ sunt udicia tua one.¬
et ienarrabilia uerba tua. prop¬
ter hoc indisciplinatȩ animȩ er¬
rauerunt. Dũ enĩ ꝑsuasũ habent
iuiqui posse dominari nationi
scȩ̃. unculis tenebrarũ et longe
noctis cõpediti. inclusi sub tectis
fugitiui ꝑpetuę ꝓuidentiȩ placu
erunt. Et dũ putant se latere in
obscuris peccatis. tenebroso obli¬
uionis uelam̃to disꝑsi sunt. pa¬
uentes horrende. & cũ ammira¬
tione diuina ꝑturbati. neq enĩ
que continebat eos spelunca
sine timore custodiebat. qm̃ so¬
nitus descendens ꝑturbabat illos.
e ꝑsonȩ tristes apparentes. pauo¬

Expanded text:
mines sed sermo tuus hos qui in te crediderint conservat quod enim ab igni non poterat exterminari statim ab exiguo radio solis calefactum tabescebat ut notum omnibus esset quoniam oportet praevenire solem ad benedictionem tuam et ad orientem lucis tibi adorare ingrati enim fides tamquam hibernalis glacies tabescit et disperiet tamquam aqua supervacua magna enim sunt iudicia tua et inenarrabilia verba tua propter hoc indisciplinatae animae erraverunt dum enim persuasum habent iniqui posse dominari nationi sanctae vinculis tenebrarum et longae noctis conpediti inclusi sub tectis fugitivi perpetuae providenterunt, et dum putant se latere in obscuris peccatis, tenebroso oblivionis velamento dispersi sunt, paventes horrende et cum admiratione nimia perquae continebat illos spelunca sine timore custodiebat quoniam sonitus descendens perturbabat illos et personae tristes apparentes pavo
Abbreviated transcription (Latin):
sus eꝰ ad uidendũ. neq nares ad ꝑ¬
eppiendũ spm̃. neq aures ad audi¬
endũ. neq digiti manuũ ad cractan¬
dum. Sed & pedes eoꝵ pigri ad am¬
bulãdũ. Homo enĩ fecit illos. & qͥ
sp̃m mutuatus est fuixit illos. Ne¬
mo enĩ sibi similẽ homo poterit fingere
diñ. Cũ sit em̃ mortalis. mortuũ
fingit manib iniquis. Melior ẽ enĩ
ipse his quos colit. quia ipse quidẽ
uxit cũ esset mortalis. illi aut̃ nun¬
quã. Sed x animalia miserrima co¬
lunt. insensate enĩ cõparata his. alii
sunt deteriora. seo nec aspectu ali¬
quis ex his animalib bona potest
conspicere. Effugerunt aut̃ dĩ lau¬
dem & benedictionẽ eius. ꝓpter hoc
ꝑ hec similia passi sunt digne cor

Expanded text:
s est ad videndum neque nares ad percipiendum spiritum neque aures ad audiendum nec digiti manuum ad tractandum sed et pedes eorum pigri ad ambulandum homo enim fecit illos et qui spiritum mutuatus est is finxit illos nemo enim sibi similem homo poterit deum fingere cum sit enim mortalis mortuum fingit manibus iniquis melior est enim ipse his quos colit quia ipse quidem vixit cum esset mortalis illi autem numquam sed et animalia miserrima colunt insensate enim conparata his aliis sunt deteriora sed nec aspectu aliquis ex his animalibus bona potest conspicere effugit autem Dei laudem et benedictionem eius propter hoc per his similia passi sunt di
Abbreviated transcription (Latin):
a diligentia. Ille em̃ uolens plus pla¬
cere illi qui se assũpsit. elaborauit
arte sua ut similitudinẽ in melius
figuraret. Multitudo aut̃ hominu᷑
abducta ꝑ speciem oꝑis. eũ qui an¬
te tẽpus tanqua homo honoratus fu¬
erat. nunc dm̃ existimauerunt. Et hec
fuit uitȩ humane deceptio. qmͣ aut
affectui. aut regib deseruientes ho¬
mines. incõmunicabile nomen la
pidib ⁊ lignis imposuerunt. Et
non suffecerat errasse eos circa dei
scientiã. sed.x in magno uiuentes
inscientie bello. tot & tam magna
mala pacẽ appellant. Aut enĩ fllios
suos sacrificantes. aut obscura sa¬
crificia facientes. aut insaniȩ ple¬
nas uigilias habentes. neq uitã
neq nuptias mundas iã custodiunt.
sed alius aliũ ꝑ inuidiã occidit.
aut adulterans contristat. Et om̃ia
cõmixta sunt. sanguis. homicidiũ.
furtũ. & fictio. corruptio. infideli¬
tas. turbatio. & ꝑuriũ. tumultus¬

Expanded text:
igentia. Ille enim volens placere illi qui se assumpsit, elaboravit arte sua, ut similitudinem in melius figuraret. Multitudo autem hominum abducta per speciem operis eum, qui ante tempus tanquam honoratus fuerat, nunc deum aestimavefuit vite humane deceptio, quoniam aut affectui aut regibus deservientes homines incomunicapidibus et lignis inposuerunt et non sufficerat errasse eos circa Dei scientiam sed et in magno viventes inscientiae bello tot et tam magna mala pacem appellant aut enim filios suos sacrificantes aut obscura sacrificia facientes aut insaniae plenas vigilias habentes neque vitam neque nuptias mundas iam custodiunt sed alius alium per invidiam occidit aut adulterans contristat et omnia commixta sunt sanguis homicidium furtum et fictio corruptio infidelitas turbatio
Abbreviated transcription (Latin):
patictur. Propter hoc. s idolis ua¬
tionũ non erit respectus. qmͣ cre¬
aturȩ dĩ in odium facte sunt. et
in temptationẽ animis hominum.
& in muscipulis pedib insipientiũ.
Initiũ enĩ fornicationis ẽ exquisitio
idoloꝵ. & adinuentio illoꝵ corrup¬
tio uitȩ est. Neq eñ erant ab initio.
neq erunt in ꝑpetuũ. Suꝑuacu¬
itas enĩ hominũ hoc aduuienit
in orbẽ terrarũ. & idõ breuis illoꝵ
finis inuentus est. A cerbo autem
luctu dolens pater cito sibi rapti
quasi homo mortutis fuerat. nunc
tanquã dm̃ colere cepit. ⁊ constitu¬
it inter seruos suos sacra & sacri¬
ficia. Demde interueniente tẽpore.
conualescente iniqua consuetudi¬
ne. hic error tanquã lex custoditꝰ
ẽ: & trannoꝵ imperio colebant᷑
fignienta. Hos quos in palam hono
quod longe essent. e longinquo
gis quẽ honorare uolebant. fece¬
runt ut illũ qui aberat tanquã

Expanded text:
patietur propter hoc et idolis napatietur propter hoc et idolis nationum non erit respectus quoniam creaturae Dei in odium factae sunt et in temptationem animis hominum et in muscipulum pedibus insipientium initium enim fornicationis est exquisitio idolorum et adinventio illorum corruptio vitae est neque erant ab initio neque erunt in perpetuum supervacuitas enim hominum venit in orbem terrarum et ideo brevis illorum finis inventus est acerbo enim luctu dolens pater cito sibi filii quasi homo mortuus fuerat, nunc tanquam deum colere coepit, et constituit inter servos suos sacra et sacrificia. Deinde interveniente tempore, convalescente iniqua consuetudine, hic error tanquam lex custoditus est, et tyrannorum imperio colebantur figmenta. Et hos quos in palam homines quod longe essent, e longinquo regis, quem honorare volebant, fecerunt: ut illum qui aberat, t
Abbreviated transcription (Latin):
tans. & ꝑ feros fluctus incipiens
iter facere. ligno portante se. fra¬
gilius lignũ inuocat. Illuad enĩ cu¬
piditas adquirendi excogicauit. &
artifex sapientia fabricauit sua.
Tua aut̃ pater gubernat prudentia.
qm̃ dedisti in mari uiã. & inter fluc¬
tus semitã firmissimã. ostendens
rate siquis adeat. sed ut ñ essent
uacua sapientiȩ tuȩ opera. Propt᷑
hoc etiã exiguo ligno credunt ho¬
mines animas suas. et transeuntes
mare ꝑ ratẽ liberati sunt. Ab mi
tio enĩ cũ perirent suꝑbi gigantes.
spes orbis cerrarũ ad ratẽ fugiens.
remisit scło semen natiuitatis que
manu tua erat gubernata. Bene-¬
dictũ ẽ enĩ lignũ ꝑ quod fit iustitia.
ꝑ manus aut̃ quod idolũ. maledie¬
cũ est & ipsũ & qui fecit illud. quia
ille quidẽ operatus est. illud autẽ
cũ esset fragile. deus cognominat᷑
c̃. Similiter aut̃ odio sunt deo. im¬
pius et impietas eius. Etenĩ quod
factũ ẽ cũ illo qui fecit. torm̃ta

Expanded text:
tans et per feros fluctus incipiens tans et per feros fluctus incipiens iter facere ligno portante se fragilius lignum invocat illud enim cupiditas adquirendi excogitavit et artifex sapientia fabricavit sua tua autem pater gubernat providentia quoniam dedisti et in mari viam et inter fluctus semitam firmissimam ostendens i sine rate aliquis adeat sed ut non esset vacua sapientiae tuae opera propter hoc etiam exiguo ligno credunt homines animas suas et transeuntes mare per ratem liberati sunt sed ab initio cum perirent superbi gigantes spes orbis terrarum ad ratem confugiens remisit saeculo semen nativitatis quae manu tua erat gubernata benedictum est enim lignum per quod fit iustitia per manus autem quod fit maledictum et ipsum et qui fecit illud quia ille quidem operatus est illud autem cum esset fragile Deus cognominatus est similiter autem odio sunt Deo impius et impietas eius etenim quod factum est cum illo qui fecit tormenta
Abbreviated transcription (Latin):
quũ hoꝑ quod ad nullũ usũ facit.
lignũ curuũ & uerticib plenũ. scul¬
pat diligenter ꝑ uacuitatẽ suam. &
ꝑ scientiã artis suę figuret illud. &
assimilet illud imagine hominis.
aut alicui ex animalib illud cõpa¬
ret. plimens rubrica. & rubicũdũ
faciens fuco colore̾ illius. & omnem
maculã quȩ in illo ẽ ꝑliniens cerra.¬
et faciat ei dignã habitationẽ. in
pariete ponens illud & confirmans
ferro. ne forte cadat ꝓspiciens illi.
sciens qm̃ non potest se aduiuare.
I mago enĩ est: & opus ẽ illi adiutoriũ.
Et de substantia sua & de filiis suis.¬
& de nuptus uotũ faciens inquirit.
ñ erubescit loqui cũ illo qui sine
anua ẽ. Et ꝓ sanitate quidẽ infir¬
mũ depͣcatur. & ꝓ uita mortuum
rogat. Et in aduitoriũ inutilẽ inuo¬
cat. et ꝓ itinere petit ab eo qui am¬
bulare ñ potest. Et de adquirendo
&e de operando. et de om̃iũ rerum
euentu petit ab eo. qui in om̃ib est
inutilis. Iterũ alius nauigare cogi¬

Expanded text:
cit lignum curvum et verticibus plenum sculpat diligenter per vacuitatem suam et per scientiam artis suae figuret illud et adsimilet illud imagini hominis aut alicui ex animalibus illud conparet perliniens lubrica et rubicundum faciens fuco colorem illius et omnem maculam quae in illo est perliniens et faciat ei dignam habitationem in pariete ponens illud confirmans ferro ne forte cadat prospiciens illi sciens quoniam non potest se adiuvare imago enim est et opus est illi adiutorio et de substantia sua et filiis suis et nuptiis votum faciens inquirit non erubescit loqui cum illo qui sine anima est et pro sanitate quidem infirmum deprecatur et pro vita mortuum rogat et in adiutorium inutilem invocat et pro itinere petit ab hoc qui ambulare non potest et de adquirendo et de operando et de omnium rerum eventu petit ab eo qui in omnibus est inutilis iterum alius navigare cogi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ manus parentũ nr̃oꝵ. ut dig¬
nã ꝑciperent peregrinationem
pueroꝵ dĩ. quę tibi om̃iũ cari¬
or est terra. Sed & his tanquã
hominib peꝑcisti. & misisti an¬
tecessores exercitus tui uespas.
ut illos paulatĩ exterminarent:
non quia impotens eras in bel¬
lo subicere impios tustis. aut
bestus seuis. aut uerbo duro si¬
mul exterininare. sed partibus
iudicans dabas locũ penitentiȩ.
ñ iguorans qm̃ iniqua est uatio
eoꝵ. & naturalis malitia eoꝵ. Et
illoꝵ in ꝑpetuũ. semen enĩ erat
maledictũ ab initio. nec timens
aliquẽ. ueniã dabas peccatis illoꝵ.¬
Quis enĩ dicet tibi. quid fecisti.
aut quis stabit contra iuidiciũ
tuũ: Aut quis in conspectu tuo
ueniet uindex iniquoꝵ hominũ:
Aut quis cibi imputabit. si peri¬
erint nationes quas tu fecisti:
Nec enĩ est alius deus quã tu. cui
cura est de om̃ib. ut ostendas qmͣ
ñ inuste iudicas mpiudicium.
neq rex. neq trrannus in con-¬

Expanded text:
 manus parentum nostrorum, ut dig manus parentum nostrorum, ut dignam perciperent peregrinationem puerorum Dei, quae tibi omnium charior est terra. Sed et his tanquam hominibus pepercisti, et misisti antecessores exercitus tui vespas, ut illos paulatim exterminarent. Non quia impotens eras in bello subjicere impios justis, aut bestiis saevis, aut verbo duro simul exterminare; sed partibus judicans dabas locum poenitentiae, non ignorans, quoniam nequam est natio eorum, et naturalis malitia illorum,illorum in perpetuum. Semen enim erat maledictum ab initio; nec timens aliquam veniam dabas peccatis illoQuis enim dicit tibi: Quid fecisti? aut quis stabit contra judicium tuum? aut quis in conspectum tuum veniet vindex iniquorum hominum? aut quis imputabit tibi, si perierint nationes quas tu fecisti? Nec enim est alius Deus quam tu, cui cura est de omnibus, ut ostendas quoniam non injuste judicas judidicium. Neque rex neque tyrannus in con
Abbreviated transcription (Latin):
ualere tibi soli superat semper.
sic ante te est orbis terrarum. et
tanquã gutta roris antelucani.
quȩ descendit in terrã. Sed mise¬
reris om̃iũ qm̃ omĩa potes. & dis¬
simulas peccata hominũ ꝓpter
penitentiã. Diligis enĩ omĩa quȩ
sunt: & nichil odisti hoꝵ quȩ fe¬
cisti. nec enĩ odiens aliquid consti¬
posset aliquid ꝑmanere nisi tu
uoluisses. aut quod a te uocatũ
non esset conseruaretur: Parcis
aut̃ om̃ibus. qm̃ tua sunt dñe
tuus in om̃ibus. ꝓpter quod hos
qui exerrant partib corporis. et
de quib peccant ammones & al¬
loqueris. ut relicta malitia credant
in te dnẽ. Iulos enĩ antiquos inba¬
bitatores scẽ tue cerre quos exhor
ruisti. qmͣ odibilia tibi oꝑa faci¬
ebant. ꝑ medicamina & sacri-¬
ficia iniusta filioꝵ suoꝵ neca¬
tores sine miscđia. & comestores
uiscerũ hominũ. & deuoratores
sangunus a medio sacramento
tuo. & auelores parentũ anima¬
rũ mauxiliatarũ uoluisti ꝑdere¬

Expanded text:
valere tibi soli superat semper,  staterae, sic ante te est orbis terrarum; et tanquam gutta roris antelucani, quae descendit in terram: sed misereris omnium, quoniam omnia potes et dissimulas peccata hominum propter paenitentiam. diligis enim omnia, quae sunt, et nihil odisti horum, quae fecisti; nec enim odio habens aliquid constiposset aliquid permanere, nisi tu uoluisses, aut quod a te uocatum non esset, conseruaretur? parcis autem omnibus, quoniam tua sunt, domine, est in omnibus propter quod hos qui exerrant partibus corripis et de quibus peccant admonens adloqueris ut relicta malitia credant in te Domine et illos enim antiquos inhabitatores sanctae tuae terrae odiens quoniam odibilia tibi opera faciebant per medicamina et sacrificia iniusta et filiorum necatores sine misericordia et comestviscerum hominum, et devoratores sanguinis a medio sacramento tuo, et auctores parentes animarum inauxiliatarum perdere voluisti per
Abbreviated transcription (Latin):
repti sunt: dignũ dĩ iudiciũ exꝑti
sunt. In bis emĩ quȩ patiebantur.
moleste ferebant. in quib patientes
indignabantur. Per hec quos puta¬
bant deos. in ipsis cũ exterminarent᷑.
uidentes illũ quẽ ante negabant se
nosse dmñ uerũ agnouerunt. P ropt᷑
quod et finis condẽpnationis illoꝵ
ani sunt aut̃ om̃s homines. in qͥ
b ñ subest scientia dĩ. & de his quȩ
uidentur bona. nͣ potuerunt intel¬
ligere eũ qui est. neq. oꝑib attenoen¬
tes agnouerunt quis esset artifex:

Expanded text:
num Dei iudicium experti sunt in his enim quae patiebantur moleste ferebant in quibus patientes indignabantur per haec quos putabant deos in ipsis cum exterminarentur videntes illum quem olim negabant se nosse Deum verum agnoverunt propter quod et finis condemnationis illis ani sunt autem omnes homines quibus non subest scientia Dei et de his quae videntur bona non potuerunt intellegere eum qui est neque operibus adtendente
Abbreviated transcription (Latin):
uod quidam errantes colebatt
mũtos serpentes & bestias suꝑua¬
cuas. immisisti illis multitudiniẽ
mutoꝵ animaliũ in iindictã. ut
scirent quia ꝑ quȩ peccat quis
ꝑ hec & torquetur. Non enĩ mi¬
possibilis erat om̃ps manus tua.
que creauit orbem terrarũ. ex ma¬
teria inuisa unmutere illis mul¬
titudinẽ ursoꝵ. aut audaces leo¬
nes. aut noui generis ira plenas
& ignotas bestias. aut uapore̾ ig¬
neum. spirantes. aut odorẽ fumi
ꝓferentes. aut horrendas ab ocu¬
lis seintillas emitentes. quarũ
non solũ lesura poterat illos ex¬
terminare. sed & aspectus per
tiorẽ occidere. Sed  fine his
uno spu occidi poterant. ꝑsecu¬
tionẽ passi ab ipsis factis suis. x

Expanded text:
uod quidam errantes colebant uod quidam errantes colebant mutos serpentes et bestias supervacuas inmisisti illis multitudinem mutorum animalium in vindictam ut scirent quia per quae peccat quis per haec et torquetur non enim inpossibilis erat omnipotens manus tua quae creavit orbem terrarum ex materia invisa inmittere illis multitudinem ursorum aut audaces leones aut novi generis ira plenas et ignotas bestias aut vaporem igneum spirantes aut odorem fumi proferentes aut horrendas ab oculis scintillas emittentes quarum non solum laesura poterat illos exterminare sed et aspectus per timorem occidere sed et sine his uno spiritu occidi poterant persecutionem passi ab ipsis factis suis et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hec cũ illis deessent. bene cũ
illis actũ est. Nam ꝓ fonte quidẽ
sempiterni fluminis. humanti
sanguian dedisti iniustis. qui
cũ minuerent᷑ in traductione
infantiũ occisoꝵ. dedisti illis ha¬
bundantẽ aquã insperate. osten¬
dens ꝑ sitim quȩ tunc fuit. quẽ¬
admodũ cuos exaltares. & ad uer¬
sarios illoꝵ necares. Cũ eñi ctemp
tati sunt & quidẽ cũ miscdia di¬
sciplinã acceꝑunt. scientes quẽ adino¬
dũ cũ ira uidicati impii tormenta
paterentur. Hos quidẽ pater mo¬
nens. ꝓbasti illos aut̃ tanquã du¬
rus rex int̾rogans condempnasti.
Absentes enĩ et presentes. similiter
torquebantur. Duplex enĩ illos ac¬
ceperat tedium. & gemitus cũ me¬
moria p̃teritoꝵ. Cũ enĩ audirent
ꝑ sua tormenta bene secũ agi.
cõmemorati sunt̃ dnm̃. & amini¬
expositione praua ꝓiectũ derise¬
runt. in fine̾ euentus mirati sunt
non similiter iustis faciens. pro
cogitationib aut̃ insensatis mi¬
quitates illorum.xxii¬

Expanded text:
 haec cum illis deesset bene cum illis actum est nam pro fonte quidem sempiterni fluminis humanum sanguinem dedisti iniustis qui comminuerentur in traductione infantum occisorum dedisti illis abundantem aquam insperate ostendens per sitim quae tunc fuit quemadmodum tuos exaltares et adversarios illorum necares cum enint et quidem cum misericorsciplinam accipientes scierunt quemadmodum cum ira iudicati impii tormenta paterentur hos quidem tamquam pater monens probasti illos autem tamquam durus rex interrogans condemnasti absentes enim et praesentes similiter torquebantur duplex enim illos acceperat taedium et gemitus cum memoria praeteritorum cum enim audirent per sua tormenta bene secum agi commemorati sunt Dominuxpositione prava proiectum deriserunt in finem eventus mirati sunt non similiter iustis faciens pro cogitationibus autem insensatis iniquitates illorum q
Abbreviated transcription (Latin):
nitus sit reuersus ab inferis. quia
ex nichilo nati sumus. & post hec
erimus. tanquã si non fuerimus.
qm̃ fumus afflatus est in narib
nr̃is.  sermo scintille. ad cõmo¬
uendũ cor nrm. quia extincta
fundetur tanquͣa mollis aer. &
transiet uita nr̃a tanqu̾a uestigia
nuibis.  sicut nebula dissoluetur
quȩ fugata ẽ a radis solis. & a
calore illiꝰ aggrauata. & nomen
ntm obliuionẽ accipiet per
tẽpus¬
.ce nemo memoriam
habe¬
bit oꝑum nr̃oꝵ Umbre
enim transitꝰ est tẽpus nr̃m.
& non est reuersio finis nr̃i. qmͣ
consignata ẽ. & nemo reuertet᷑.
Uenite gͦ. x fruamur bonis quȩ
sunt. & utam creatura tanquã

Expanded text:
s sit reversus ab inferis quia ex nihilo nati sumus et post hoc erimus tamquam non fuerimus quoniam fumus afflatus est in naribus nostris et sermo scintillae ad commovendum cor nostrum quia extincta fundetur tamquam mollis aer et transiet vita nostra tamquam vestigbula dissolvetur, que effugata est a radiis solis et a calore illius aggravata. Et nomen nostrum oblivionem accipiet per tempus, et nemo memoriam habebit operum nostrorum. Umbre enim transitus est tempus nostrum, t non est reversio finis nostri, quoniam consignata est, et nemo revertetur. Venite ergo, et fruamur bonis que sunt et utamur creatura ta
Abbreviated transcription (Latin):
labores sine fructu & inhabilia
oꝑa illoꝵ sunt. Mulieres eoꝵ insen¬
satȩ sunt. & nequissimi filii eoꝵ.
alecdicta creatura illoꝵ. Qmͣ felix
sterilis. & incoinquinata quȩ non
sciuit thorũ in delicto: habebit frue¬
tũ in respectione animarũ scãrũ.¬
Et spado qui non oꝑatus ẽ ꝑ manus
suas iniquitatẽ. nec cogitauit ad¬
uersũ dmͣ nequissima. dabitur
enĩ illi fidei donũ electũ. & sors
in tẽplo dĩ acceptissima. Boneꝵ
enĩ laboꝵ gloriosus ẽ fructus. &
quȩ nͣ concidat radix
sapientiȩ.¬
ilii aut̃ ad ulteroꝵ¬
in consũmatione er᷑
o ab
iniquo thoro semen
exter¬
minabitur. Et siquidem longe
uitȩ erunt. in nichilũ cõputabun¬
tur. & sine honore erit nouissima
senectus illoꝵ. Et si celerius defune¬
ti fueruit. non habebunt spem.
nec in die agnitionis allocutionẽ
Nationes eĩ iniquȩ. dire sunt con¬

Expanded text:
uctu et inhabitabilia opera illorum sunt mulieres eorum insensatae sunt et nequissimi filii eorum maledicta creatura illorum quoniam felix sterilis incoinquinata quae non scivit torum in delicto habebit fructum in respectione animarum et spado qui non operatus est per manus suas iniquitatem nec cogitavit adversus Deum nequissima dabitur enim illi fidei donum electum et sors in templo Domini acceptissima bonorum enim laborum gloriosus est fructus et quae non concidat radix sapientiae filii autem adulteroinconsummati erunt et ab iniquo toro semen exterminabitur et si quidem longae vitae erunt in nihilum conputabuntur et sine honore erit novissima senectus illorum et si celerius defuncti fuerint non habebunt spem nec in die agnitionis adlocutionem nationis enim iniquae dirae sunt con