comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ICũ quo damno animȩ suę ab eccła que pauperes
pascit accipiunt illi quisibi de suo sufficiunt. eccłȩ¬
II Quisint &iam quicũ ꝓfecto anime suȩ ope sustentent᷑
Quid facere debeant clerici. quoꝵ̃ infirmitas ñ potest
sua contẽpnere.
XIIQuȩsint uita gaudia ueluere diuitiȩ & quid inpedim̃
afferant bona p̃sentia amatoribus futurorum.u¬
quam a ꝑsona inferiore cognoscere. Cum ueritas un¬
de cumq: claruerit ñsit ingenio humano depu¬
tanda sed dõ: nec aliquorũ debes credi. sed om̃i um
quȩ ꝑse talis actanta est : ut non tunc sit magna si eã
magni docuerint. sed potius ipsa magnos faciat eos
aquibus doceri uel disci potuerit: Ucluistis itaq
uobis ꝓprictatẽ uite actualis exponi. ut uos cũ ur̃is scđm̃
ipsam uixisse semꝑ. & uiuere ꝓbaretis: non qualit̃ uobis ess&
uiuendũ meis disputationib disceretis. Siquidẽ conũsatio
religiosa actualis ẽ uita. quȩ doc& quomodo p̃positi sub

Expanded text:
Cum quo damno animae suae ab ecclesia quae pauperes pascit accipiunt illi qui sibi de suo sufficiunt. CVIII. Qui sint qui etiam cum profectu animae suae opibus sustentatQuid facere debeant clerici, quorum infirmitas non potest sua contemnere. CX. Quae sint vera gaudia, vel verae divitiae, et quid impedimenti afferant bona praesentia amatoribus futurorum.quam a persona inferiore cognoscere: cum veritas undecunque claruerit, non sit ingenio humano deputanda, sed Deo; nec aliquorum debeat credi, sed omnium, quae per se tanta et talis est, ut non tunc sit magna, si eam magni docuerint; sed potius ipsa magnos faciat eos, a quibus doceri vel disci potuerit. Voluistis itaque vobis proprietatem vitae actualis exponi, ut vos cum vestris secundum ipsam vixisse semper, et vivere probaretis; non qualiter vobis esset vivendum meis disputationibus disceretis. Siquidem conversatio religiosa actualis est vita, quae docet quomodo praepositi sub
Abbreviated transcription (Latin):
ut quid ei fufficit. cui ipse non sufficit : Hunc possi¬
debat & ab illo possidebat᷑ : ille qui dicebat in spũ Ior¬
tio mea dñs. dixi custo dire legẽ tuã. & dns pars here¬
ditatis meȩ & calicis mei. Ted & ipse cũ dicit filiis ic un¬
dit quod hii qui t̾rene hereditatis contẽpserint. portionẽ
quȩ p̃clara habent᷑ in hoc mundo fastidiunt. & ipsũ posside¬
re uel ab ipso possideri. eo solo ꝑfrui: atq illi adherere in se¬
parabilit̃ concupiscunt. Unde datur intelligi quod qui
tẽporalia bona qui scłi gaudia peritura sectat᷑ acdiligit.
quȩ & quanta sit diuinȩ dulcedinis multitudo ñ didicit.
Quis enim cui ds̃ dignat᷑us eẽ possessio. aliquid aliud que¬
rit:Aut quis ñ prȩ amore illius omia quȩ putant᷑ magna
contẽpnit: Ergo quidm̃ uult possidere. renunti& mun¬
do : ut sit illi ds̃ beata possessio. Nec renuntiat mundo.

Expanded text:
aut quid ei sufficit, cui ipse non sufficit? Hunc possiaut quid ei sufficit, cui ipse non sufficit? Hunc possidebat, et ab illo possidebatur ille qui dicebat in Spiritu: Portio mea Dominus, dixi custodire legem tuam . Et: Dominus pars haereditatis meae et calicis mei . Sed dit quod hi qui terrenae haereditatis contempserint portionem, quae praeclara habentur in hoc mundo fastidiunt; et ipsum possidere vel ab ipso possideri, eo solo perfrui, atque illi adhaerere inseparabiliter concupiscunt. 3. Unde datur intelligi quod qui temporalia bona, qui saeculi gaudia peritura sectatur ac diligit, quae et quanta sit divinae dulcedinis multitudo non didicit. Quis enim cui Deus dignatur esse possessio, aliquid aliud quaerit? aut quis non pro amore illius omnia quae putantur magna contemnit? Ergo qui vult Deum possidere, renuntiet mundo, ut sit illi Deus beata possessio. Nec renuntiat mundo
Abbreviated transcription (Latin):
delectationib suis. sed &iam ipsis sue carnis crutiatib
ante ponat.: ut qui nihil sibi reliquid qđ formidar& a¬
mit ter&. ea ꝓquibus om̃ia quȩ habebat abiecit : tanta fi¬
dei firmitate retineat. ut si necesse fuerit ꝓeis libent̃
suũ corpus inpendat. Pro inde quẽ possidendi delectat
ambitio. dm̃ qui possid& omĩa quȩ creauit. expedita
m̃te possĩdeat. & in eo habebit quȩcũq habere scã de¬
siderat. Sed qm̃ nemo possid& dm̃ nisi qui possidet᷑
adõ : sit ipse primitꝰ dĩ possessio. & efficit᷑ ei ds̃ possessor
& portio. Et quid potest eo eẽ felicius. cui efficit᷑
nitas: Simodo eũ scĩs operib: colat. om̃s fructus ex illo
ꝑcipiat : in illo & de illo iugit̃ uiuat. & nihis t̃reno cũ
illo possideat: quia om̃iũ conditor cũ nibuil potest eorũ
que fet̃ e quari ñ dignat᷑ cum his quȩ condidit possideri
einde quid ultra querit. cui omĩa suus conditor fit:

Expanded text:
delectationibus suis, sed etiam ipsis suae carnis cruciatibus delectationibus suis, sed etiam ipsis suae carnis cruciatibus anteponat? ut qui nihil sibi reliquit quod formidaret amittere, ea pro quibus omnia quae habebat abjecit, tanta fidei firmitate retineat, ut si necesse fuerit, pro eis libenter suum corpus impendat. 2. Proinde quem possidendi delectat ambitio, Deum, qui possidet omnia quae creavit, expedita mente possideat, et in eo habebit quaecunque habere sancte desiderat. Sed quoniam nemo possidet Deum, nisi qui possidetur a Deo, sit ipse primitus Dei possessio, et efficietur ei Deus possessor et portio. Et quid potest eo esse felicius cui efficitur nitas, si modo eum sanctis operibus colat, omnes fructus ex illo percipiat, in illo, et de illo jugiter vivat, et nihil terrenum cum illo possideat? Quia omnium Conditor, cui nihil eorum quae fecit valet aequari, non dignatur cum his quae condidit possideri. Denique quid ultra quaerit, cui omnia suus Conditor fit?
Abbreviated transcription (Latin):
possessionibus ex corde renuntiant
aec sunt ꝓpt̃ quȩ non explendis uoluptatibus ac fouen¬
dis sed congregandis fratribus. aut alendis expedit
facultates eccłȩ possidere: ut ninc sollicitudines om̃ium
in sua soci&ate uiuentiũ sustinente. om̃s qui sub eosuatto
fructuosa uacatione potiant᷑ sp̃ĩtalit̃ & quiete. Ideo
int̾ posur istud ad uerbiũ. qm̃ quiocioso quiete ꝑfruit᷑
nisi specialit̾ uixerit: more pecudũ uiuit. &idõ his quẽ
nulla corpore e necessitatis cura sollicitat. nulla occupa¬
tio domestice sollicitudinis inquietat: nullus litigator
infestat. nullus calum niꝯsus exagitat. Quid aliud curare
deb& harum molestiarũ & his similiũ liber. nisi unde
ad meliora ꝓficiat. unde uitia sua ꝓfectib cotidianis in¬
minuat. uirtutes augeat: & ꝓcarnalibus quȩ contẽpsit
spĩtalia bona possideat: In his sed diuinitꝰ adiutus ex¬
crteat. ea sẽꝑ amplectat᷑ ac diligat : & ñ solũ om̃ib aliis

Expanded text:
possessionibus ex corde renuntiant. 1. Haec sunt propter quae, non explendis voluptatibus ac fovendis, sed congregandis fratribus aut alendis expedit facultates ecclesiae possidere: ut uno sollicitudines omnium in sua societate viventium sustinente, omnes qui sub eo sunt fructuosa vacatione potiantur spiritualiter et quiete. Ideo interposui istud adverbium, quoniam qui otiosa quiete perfruitur, nisi spiritualiter vixerit, more pecudum vivit. Et ideo is quem nulla corporeae necessitatis cura sollicitat, nulla occupatio domesticae sollicitudinis inquietat, nullus litigator infestat, nullus calumniosus exagitat; quid aliud curare debet, harum molestiarum et his similium liber, nisi unde ad meliora proficiat, unde vitia sua profectibus quotidianis imminuat, virtutes augeat, et pro carnalibus, quae contempsit, spiritualia bona possideat? in his se divinitus adjutus exerceat, ea semper amplectatur ac diligat; et non solum omnibus aliis
Abbreviated transcription (Latin):
tationi. animu p̾parare deb&.Temptari aut
oport& iustũ sed tẽptatione plagę. nͦ temptatior
luxuriae. Temptatio argit te. nͦ interficit.
Quinonẽ temptatus. quid scit: Uir in multis
exꝑtus. ex cogitaiit multa. Qui multa didicit.
enarrauit intellectuꝰ : & qui none̾ exꝑt̾. pauca
ꝑsecutionis iniuria. tanto iustior fi&. & grauior. ꝓꝑ
secutione uindicta. Nullus hic dolor c̃ de incursione
maloꝵ praesentiũ. quib fidutia ẽ futuroꝵ bonoꝵ.
Neque enim tantũ licere immico potest. ut nͦ qui
dmͦ toto corde & anima & uirtute diligimus. bene¬
dicemus. Inuitas patrũ dicit᷑. Sicut enim aurũ
& argentũ ꝓbat ignis. sic cor monachi tẽptatio.
abi crux xp̃i suꝑ inducit᷑ nͨ prae ualebit malitia
diaboli. Eusebius dic̃. Nihil t᷑ribilec̾. ubi diligit᷑
ronihil doloris ẽ. ubi fides xp̾ie. Maior ẽ quinos

Expanded text:
tationem animtationem animoportet, sed tentatione plagae, non tentatione luxuriae. Tentatio arguit te, et non te interficit. Qui non est tentatus, quid scit? Vir in multis expertus cogitat multa. Qui multa didicit, enarrabit intellectum: et qui non est expertus, pauca persecutionis iniuria tanto iustior fiat et grauior pro persecutione uinmalorum praesentium, quibus fiducia est futurorum bonorum. Neque enim licere tantum inimico potest, ut non, qui Deum toto corde, et anima, et virtute diligimus, beadicemus. EX VITIS PATRUM. Sicut enim aurum et argentum probat ignis, sic cor monachi tentatio. Ubi crux Christi superinducitur, non praevalebit malitia diaboli. EUSEBIUS. Nihil terribile est ubi diligitur Christus, nihil doloris est ubi fides Christi est. Melior est qui nos
Abbreviated transcription (Latin):
se applicat. unde aptũ homine ad peccatũ aspex
Numqua eniꝰ diabolus adũsus homine̾ iustũ pug¬
nare cesfat. Aut enim tribulationes cordis illi
exagitat. aut dolores corporis suscitat. Quaelib&
emꝰ adu̾sa iustus paciat᷑. ex diꝰ utiq ꝑ missione pa¬
titur. Quod si hoc ipsũ humilit᷑ adĩ głam referat
iste nꝰ separat᷑ adoͦ. sed coniungit᷑. Ibi peccamus.
ubi cupiditate᷑ ad uoluntate᷑ deflectimus. Quos
perant. acrit᷑ dorimientes inpugnant. Sępe eniꝰ
eniꝰ ea in quib: cogitationũ nr̃aru᷑ sensũ porrigimꝰ
quoda mentis excessu reuelant᷑ dũ requiescimus.
Qui nocturna pollutione poliat᷑. quã uis &si extra
memoria turpiuꝰ cogitationu᷑ sese sentiat inqui¬
natũ. tam̃ hoc ut temptaret᷑ culpȩ suȩ tribuat.
statimq suã inmunditiã fletib tergat. Facile uin¬
cimus. hoste que uidemus. Quãe aut̃ ñ uidemus.
difficile a nobis expellimus. U̾nusquisque temp¬

Expanded text:
se applicat unde aptum hominem ad peccatum aspexerit. se applicat unde aptum hominem ad peccatum aspexerit. Nunquam enim diabolus adversus hominem justum pugnare cessat. Aut enim tribulationes cordis illi exagitat, aut dolorem corporis suscitat. Quaelibet enim adversa justus patiatur, ex Dei utique permissu patitur. Quod si hoc ipsum humiliter ad Dei gloriam referat, iste non separatur a Deo, sed conjungitur. Ibi peccamus ubi cupiditatem ad voluntatem de flectimus. Quos perant, acriter dormientes impugnant. Saepe enim enim ea in quibus cogitationum nostrarum sensum porrigimus, quodam mentis excessu revelantur dum requiescimus. Qui nocturna illusione polluitur, quamvis extra memoriam turpium cogitationum sese persentit inquinatum; tamen hoc ut tentaretur, culpae suae tribuat, statimque suam immunditiam fletibus tergat. Facile vincimus hostem quem videmus: quem autem non videmus, difficile a nobis expellimus. Unusquisque ad ten
Abbreviated transcription (Latin):
spitali tam᷑ gladio carnalia desideria in mͣte tru¬
cidamus. Hisidorus dic̃. Quamins diabolus tepta¬
tionẽ iustoꝵ semꝑ inferre cupiat. sia do potestate
nͦ accepit. nullatenus adipisci potest qđ p&it.
Lon ali bi diabolus concupiscentie fom̾ta suc¬
cendit. nisi ubi prius praue cogitationis delec¬
tatione᷑ aspexerit. Quẽ si a nobis spernimus.
sine dubio ille confusus absced&. Tunc enim
bene dese iudicant sci. quando eos ds̃ fallacia
demonuꝰ temptam̃ta facit intelligere. In oculis
carnaliũ diabolus t̾ribilis eͦ. moculis electorum
t̾ror eius uilis est. Diabolus enim serpens e lu¬
bricus. cuius si capiti. ide̾ primȩ suggestioni non
resistit᷑. totus in in t̾na cordis dũ non sentitur
inlabit᷑. Tunc contra eũ que possid& diabolus acri¬
us seuit. quando seuirtute diuma ab eo expellendũ
cognosert. Diabolus quando decipere que quam¬
querit. prius naturã inius cuiusq ad tendit. & in

Expanded text:
spirituali tamen gladio carnalia desideria in mente truspirituali tamen gladio carnalia desideria in mente trucidamus. ISIDORUS. Quamvis diabolus tentationem justis semper inferre cupiat, tamen si a Deo potestatem non accipiat, nullatenus adipisci potest quod petit. Non alibi diabolus concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationem aspexerit, quam si a nobis spernimus, sine dubio ille confusus abscedit a nobis. Tunc enim bene de se judicant sancti, quando eos Deus fallacia daemonum tentamenta facit intelligere. In oculis carnalium diabolus terribilis est. In oculis electorum terror ejus vilis est. Diabolus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est primae suggestioni, non resistitur, totus in interna cordis, dum non sentitur, illabitur. Tunc contra eum quem possidet diabolus acrius saevit, quando se virtute divina ab eo expellendum agnoscit. Diabolus quando vult decipere quemquam prius naturam uniuscujusque attendit, et inde
Abbreviated transcription (Latin):
fragore restringendest᷑. Grandis ergo uirtus est.
& sollicite diligentie suꝑare. quod natussis in
carne. & ñ carnalit᷑ uiuere. Non solũ effusio san¬
guinis in confessione reputatur. sed deuoteq mertis
in maculata seruitus. cotidianũ martẏriũ ẽ. Fostis
callidus tardat ad mortẽ supplicia conquirens. ani¬
mas cupit iugulare nꝰcorpora. N ontimeamus ꝑse
quia ueni& dies iudicii. in quo nr̃a uirtus corona¬
bitur. & eoꝵ scuitia puniet᷑. Gregorius dic. Cũ
uero maloꝵ ꝑuersitas crescit. non soluꝰ frangi pͥ¬
dicatio nͦ deb&. sed & iam augeri. Haec agit di¬
uina miscđia. ut exuna edemq re exqua carnalib
dat flagellũ. ex ea spitalib uirtutis praest& incre¬
m̃tũ. Quasi ergo grege᷑ lupus dissipat. cũ fideliu᷑
populũ diabolus ꝑ temptatione necat. Quã uis
occasio ꝑsecutionis deeꝰ. hab& tam᷑ & paxnr̃a mar¬
riũ suũ. quia & si carnis colla ferro nͦsub di

Expanded text:
fragore restringendae sunt. Grandis ergo virtutis est, fragore restringendae sunt. Grandis ergo virtutis est, et sollicitae diligentiae, superare quod natus sis in carne et non carnaliter vivere. Non solum effusio sanguinis in confessione reputatur, sed devotae mentis immaculata servitus quotidianum martyrium est. Hostis callidus tarda ad mortem supplicia conquirens animas cupit jugulare, non corpora. Non timeamus maloquia veniet dies judicii, in quo nostra virtus coronabitur, et eorum saevitia punietur. GREGORIUS. Cum vero malorum perversitas crescit, non solum frangi praedicatio non debet, sed etiam augeri. Haec auget divina misericordia, ut ex una eademque re, ex qua carnalibus dat flagellum ex ea spiritualibus virtutibus praestet incrementum. Quasi ergo lupus gregem dissipat, cum fidelem populum diabolus per tentationem vocat. Quamvis occasio persecutionis deest, habet tamen et pax nostra martyrium suum: quia etsi carnis colla ferro non subdimus,
Abbreviated transcription (Latin):
bus apłs dic̃. Y eͥstite diabolo & fugi& a uobis Fiuł
apłs dic̃. Arma militiȩ nr̃ȩ ñ carualia. sed poten¬
tia dõ. Origenis dicit. Quibene exit de tempt¬
tione & quẽ temptatio ꝓbabilẽ reddit. iste uen.
ad sanitatẽ iudicii: Si ergo uideris aliquando ꝑsc
sore suo demone ꝑurgetur. Agustinus dicit.
Om̃is homo qui aliuͦ incorpore ꝑsequit᷑. prius ipse
in corde ꝑ secutione᷑ sustinere cognoscitur. Nam¬
& si &iam illi que̾ ꝑ sequit᷑ aliqͥd de substantia tu¬
lerit. maiore sibi detrim̃tu ipse facit. quia nemo
hab& iniustũ lucrũ. sine iusto dãpno. Vbi lucrũ
ibi damnũ. Lucrũ inarea. damnũ in conscientia.
ollit uestẽ. & ꝑdit fide᷑. At quirit pecunia. & ꝑ dit
iustitiã. Hieronimus dicͦ. Nihil enim fortius qui
uincit diabolũ. mhil intolerabilius qui. a carne
suꝑatur. Ii astra celi non sunt munda in conspec¬
tu dñi. quanto magis nos homines. quoꝵ uita
tẽptatio ẽ: Diaboli sagitte ieiunioꝵ & uigiliar

Expanded text:
 fugiet a vobis . PAULUS. Arma militiae nostrae, non carnalia, sed potentia Dei . ORIGENES. Qui bene exit de tentatione, et quem tentatio probabilem reddit, iste venit ad sanitatem judicii. Si ergo videris persecutorem tsore suo daemone perurgetur. AUGUSTINUS. Omnis homo qui alium in corpore persequitur, prius ipse in corde persecutionem sustinere cognoscitur. Nam si etiam illi quem persequitur aliquid de substantia tulerit, majus sibi detrimentum ipse facit. Quia nemo habet injustum lucrum, sine justo damno. Ubi lucrum, et ibi damnum. Lucrum in arca, damnum in conscientia. Tollit vestem, perdit fidem. Acquirit pecuniam, et perdit justitiam, HIERONYMUS. Nihil eo fortius quam qui vincit diabolum, nihil intolerabilius quam qui carnem superat. Si astra coeli non sunt munda in conspectu Domini, quanto magis homines, quorum vita tentatio est? Diaboli sagittae jejuniorum et vigiliarum
Abbreviated transcription (Latin):
Prius quã audias. neres pondeas uerbũ. & ĩ medio senio¬
rũ neadicias lo qui. Peat̾ uir qui ñ ẽ lapsus uerbo ex
ore suo. & ñ ẽ stimulatꝰ ĩ tristitiã delicti. Ancequã lo¬
quaris. disce. Qui odit loquacitatẽ. ex tin guit malitiã.
Ne iteres ũbũ nequã & durũ. & ñ minoraberis. Est qui
labi t in lingua sua: sed ñ ex animo. Quis est enĩ qui non
delis querit in lingua sua: Est qui emittit uerbũ cer¬
tũ. enarrans ueritatẽ. Uerbũ nequã. ĩ mutauit cor. Estta¬
cens. qui ĩuenit᷑ sapiens. & ẽ debilis. qui prȩẽ ad lo quen¬
dũ. Est autẽ tacens. ñ habens sensũ lo quęle & ẽ tacens.
sciens apta tẽporis. Hom o sapiens. tacebit usque ad tẽ¬
pus. Lasciuus autẽ & ĩprudens. ñ seruabit tẽpus. Qui
multis utit᷑ ũb. lȩdic animã suã. Multicecider̃ ĩ oregla¬

Expanded text:
dio seniorum ne adjicias loqui . Beatus vir qui non est lapsus verbo ex ore suo, et non est stimulatus in tristitia delicti . Antequam loquaris, disce . Qui odit loquacitatem, exstinguit malitiam . Ne iteres verbum nequam et durum, et non imminoraberis . Est qui labitur in lingua sua, sed non ex animo . Quis est enim qui non deliquerit in lingua sua ? Est qui emittit verbum suum, et narrans veritatem . Verbum nequam immutabit cor . Est tacens qui invenitur sapiens: et est odibilis qui procax est ad loquendum . Est autem tacens, non habens sensum loquelae; et est tacens sciens aptum tempus . Homo sapiens tacebit usque ad tempus, lascivus autem et imprudens non servabit tempus . Qui multis utitur verbis, laedit anima
Abbreviated transcription (Latin):
linquit᷑ a dõ. & fit de monũ desideriũ. Suꝑbia decelis de¬
posuit archangelũ. & tã quã fulgorẽ fecit cadert suꝑ
t̃rã. Humilitas hominẽ eleuat in cęlo. & cũ angłs letare
facit. Noli ꝑsuꝑbiã negare ꝓgeniẽ. & si egen ẽ ille &

Expanded text:
linquitur a Deo, et fit daemonum desiderium. Superbia de coelis delinquitur a Deo, et fit daemonum desiderium. Superbia de coelis deposuit archangelum, et tanquam fulgurem fecit cadere super terram. Humilitas hominem elevat in coelum, et cum angelis laetari facit. Noli per superbiam negare progen
Abbreviated transcription (Latin):
bia fuerit arbitratꝰ. Suꝑ biã diaboli. imitant᷑ suꝑbi. Ad¬
uersus quã opponit᷑ humilitas xp̃i. qu a humiliai cela¬
ti. Principaliũ uiciorũ. regina & mat̾ suꝑbia ẽ. & om̃is
peccans. suꝑbus ẽ. Omĩs suꝑbia tantũ inimo iac&. quan¬
tũ in altũ se e igit. Tan tũ quȩ ꝓfundius labit᷑. quantũ
ex celsius eleuat᷑. Qui enĩ ꝑꝓpriã suꝑbiã ad tollit᷑. ꝑ dĩ
iustitiã inclinat᷑. Qui in flant᷑ suꝑ bia. uento pascuntur.
Suꝑbia sicut origo ẽ om̃iũ criminũ. ita & ruina cuncta¬
rũ uirtutũ. Ipsa ẽ in peccato prima. ipsa & in conflictu
postrema. Qui de uirtutũ affectibus existunt suꝑbi
cadentes carnis uitio. humiliant᷑ ut surgant: In uitas
pacrũ dic̃ Fructꝰ putrefactꝰ in utilis agricole. & uirtꝰ
suꝑbi inutilis dõ. Sicut enĩ pondus fructuũ frangit
famũ. sic suꝑbia eoꝵ euertit animã. Anima suꝑbi dere¬

Expanded text:
bia fuerit arbitratus. Superbiam diaboli imitantur superbi, adbia fuerit arbitratus. Superbiam diaboli imitantur superbi, adversus quam opponitur humilitas Christi, qua humiliantur electi. Principalium vitiorum regina superbia est, et omnis peccans superbus est. Omnis superbia tantum in imo jacet, quantum in altum se erigit: tantoque profundius labitur, quanto excelsius elevatur. Qui enim per propriam superbiam attollitur, per Dei justitiam inclinatur. Qui inflantur superbia, vento pascuntur. Superbia, sicut origo est omnium criminum, ita et ruina cunctarum virtutum: ipsa in peccato prima, ipsa est in conflictu postrema. Qui de virtutum profectibus existunt superbi, cadentes carnis vitio humiliantur ut resurgant. EX VITIS PATRUM. Fructus putrefactus inutilis agricolae, et virtus superbi inutilis Deo. Sicut enim pondus fructuum frangit ramum, sic superbia decorem frangit animae. Anima superbi dere
Abbreviated transcription (Latin):
las in cogitatione animȩ tue sicut taurꝰ. neforte ely¬
dat᷑ mens tua ꝑstultitiã. Aygustinꝰ dix̃. Uitanda nobẽ
suꝑbia. quȩ & angłis nouit decipere. quantomagis ho¬
mines dissipare  hieronimꝰ diã. Vir suꝑbus ñ decora¬
bit᷑. nec uoluntatẽ suã ꝑducit adfinẽ. Grauis culpa est
quando ad inperitiã & neglegentiã suꝑbie crim̃ accedit.
Nihil maius xp̃i anꝰ studeat uitare. quã tum̃tẽ & rectã cer¬
uicẽ. dĩ contrase o diũ ꝓuocantẽ. Ambrosius dix̃. Suꝑ¬
bia. ex angłis demones fecit. Humilitas autẽ. homi¬
nes scĩs angłis similes reddit. Suꝑba uoluntas fecit
dĩ precepta contẽpni. humilitas custo diri. Suꝑbi cu¬
piunt in se prȩdicari quod ñ faciunt. humiles refugi¬
unt quic quid boni operant᷑ agnosci. Gregorius dix̃.
Nequa quã ualet in culm̃ humilitatẽ discere. qui inĩ¬
mis posit̾ ñ desut suꝑbire:. H isidorꝰ dix̃. Tantũ quis¬
que fit ueritati uicinior. quã tũ se esse longius a suꝑ¬

Expanded text:
taurus, ne forte elidatur virtus tua per stultitiam . AUGUSTINUS. Vitanda est nobis superbia, quae et angelos voluit decipere, quanto magis homines dissipare? HIERONYMUS. Vir superbus nec decorabitur, nec voluntatem suam perducit ad finem. Gravis culpa est quando ad imperitiam et negligentiam superbiae crimen accendit. Nihil magis Christianus studeat vitare quam tumentem et erectam cervicem. Dei contra se odium provocantem. AMBROSIUS. Superbia ex angelis daemonia fecit. Humilitas autem homines sanctos angelis similes reddit. Superba voluntas facit Dei praecepta contemnere, humilitas custodire. Superbi cupiunt in se praedicare quod non faciunt; humiles refugiunt quidquid boni operantur agnoscere. GREGORIUS. Nequaquam valet culmen humilitatis discere qui in minimis rebus non desinit superbire. ISIDORUS. Tantum quisque fit veritati vicinior, quantum se esse longius a super
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ aperiat. Lin guosus homo in peritꝰ ẽ. sapiens
paucis uerb utit᷑. Breuẽ sermonẽ. scientia facit
loquimultũ. stultitia ẽ. Uox enĩ insipientis. inmul¬
tiplicatione sermonis. Maneat igit᷑ in ũ b om̃¬
sura. in sermone sit statera. semper uerba tua sint mo¬
derata: Modũ loquen diñ transeas plus dilige au¬
dire quã dicere. plus auscultare quã loqui. in prin¬
cipio audi. loquere nouis sim finis plus hab& hono¬
rẽ. Melius ẽ nouissimꝰ sermo. quã prim. Basilius¬
dix̃. In conuentu noli ꝓferre sermonẽ. sed opor tu¬
& ĩ habitatorib uitioꝵ tumultꝰ & conluctatio passi¬
onũ. Inuitas patrũ dic̃. Cũ silentio & o ratione age.
quod agis inueritate. DES UPER BI A

Expanded text:
tuum aperiat. Linguosus homo imperitus est, sapiens tuum aperiat. Linguosus homo imperitus est, sapiens paucis utitur verbis. Brevem sermonem scientia facit. Loqui multum stultitia est. Vox enim insipientis in multiplicatione sermonis. Maneat igitur in verbo msura, in sermone sit statera. Semper verba tua sint moderata, modum loquendi non transeas. Plus dilige audire quam dicere; plus auscultare quam loqui. In principio audi et loquere. Novissimus finis plus habet honoris. Melior est novissimus sermo quam principium. BASILIUS. In conventu noli proferre sermonem, sed opportuet in habitationibus vitiorum tumultus et colluctatio passionum. EX VITIS PATRUM. Cum silentio et oratione age quod agis in veritate. CAPUT XVII.
Abbreviated transcription (Latin):
labaris in lingua. & cadas in ton spectu inimi coꝵinsi¬
diantiũ tͥ & sit casus tuus insanabilis in morte. Su¬
pra m̃sã magnã sedisti. ñ aperias supra illã fauet̾
tuã prior. Adolescens loquȩre in causatua uixsi
querens. Vbi st̃ senes ñ mulcũ loquaris. Vbi audit
ẽ. ñ effundas sermonẽ & in portune noli extolli
in sapientia tua. Hi eronimꝰ dix̃. Discat aliquando
ra iciscere qui nũ quã didicit loqui. Ambrosius dix̃
Est homo qui silentiũ affectat quidẽ. sedcor ei
multũ se condẽpnat. Iste talis multũ loquit᷑ .&. ẽ
alius qui amane usque aduesperũ loquit᷑. & cũ dis¬
cr& ione silentiũ magnũ custodit. Q regorius dix̃.
Ne suꝑbe quis audeat uł contẽpnere. uł indicare
quod egit. Hisidorꝰ dix̃. Scito quo tẽpore loquaris
considera quando dicas. Tepore congruo loquere:
tẽpore congruo tace. Non loquaris. nisi in t̾rogat
fueris. Non dicas. priusquã audias. In t̾rogatio os

Expanded text:
pectu inimicorum insidiantium tibi, et fiat casus tuus insanabilis in mortem. Supra mensam magnam sedisti? non aperias super illam faucem tuam prior . Adolescens, loquere in causa tua vix cquaerens . Ubi sunt senes, non multum loquaris. Ubi auditus non est, non effundas sermonem, et importune noli extolli in sapientia. HIERONYMUS. Discat aliquando recte cessare, qui nunquam didicit loqui. AMBROSIUS. Est homo qui silentium affectat quidem, sed ejus cor multum se condemnat. Iste talis multum loquitur. Et est alius qui a mane usque ad vesperum loquitur, et cum discretione silentium magnum custodit. GREGORIUS. Non superbe quisgit. ISIDORUS. Scito quo tempore loquaris, considera quando dicas. Tempore congruo loquere: tempore congruo tace. Non loquaris nisi interrogatus fueris: non dicas priusquam audias: interrogatio os
Abbreviated transcription (Latin):
us ẽ illi. Salomon dix̃. Accipert ꝑ sonã impi non est
ponũ. ut non declines aueritate iu dicui. Qui dicit im¬
no iustus es maledicent ei popli. & de testabunt᷑ cum
cribus. & qui arguunt eũ. laudabunt᷑. & suꝑ ipsos
ieni& benedictio. Qui cognoscit iniudicio faciem.
ĩ facit bene. Hiesus sp̃rach filius. dix̃. Non accipias ꝑ¬
onã ut delinquas. noli resistere contra facit̃ potentis
ut ab hominatio ẽ suꝑbo humilitas. sic execratio d¬
nimis locuplex ẽ. adulabit᷑ suꝑbia. Hieronimꝰ dix̃. Aequũ
uidiciũ est ubi non ꝑsonȩ. sed opera considerantur. Grego¬

Expanded text:
personam impii, non est bonum, ut declines a veritate judicii . Qui dicit impio: Justus es, maledicent ei populi, et detestabuntur eum tribus: et qui arguunt eum laudabuntur, et super ipsos veniet benedictio . Qui cognoscit in judicio faciem, non facit bene . JESUS SIRACH. Non accipias personam ut delinquominatio est superbo humilitas, sic exsecratio dnimis locuples est, annulabitur superbia. HIERONYMUS. Aequum judicium est, ubi non personae, sed opera considerantur. GREGO
Abbreviated transcription (Latin):
st. Hȩc autẽ hab& tantũ oonũ possessio prȩsentiũ rerum.
uitã reficiat miserorũ. Prxer hoc tẽptatio est. Mun di lu¬
las moriendo deserimꝰ. aut illȩ nos uiuentes deserun. po¬
estas. cito ruinã patitur. Nũ quã m̃tis requiem hab&. qui curis
renis se subdit. Sẽꝑ requiẽ m̃tis habebis. si ante mundi
uras abiceris. Ualde rarũ ẽ ut qui diuitias possident. ad
tquiẽ tendant. Est clatio pauperũ. quos nec diuitiȩ le¬
ian. & uoluntas in eis sola suꝑbia ẽ. His & si opes de sunt.
nt̾ m̃tis tam̃ tumorẽ. plus quã suꝑbi diuites condẽpnant᷑.¬
distantia ꝑ sonarũ. Ita paruũ audies. ut magnũ. au

Expanded text:
. Hoc habet tantum bonum possessio praesentium rerum, si vitam reficiat miserorum; praeter hoc tentatio est mundi luillas moriendo deserimus, aut illae nos morientes deserunt. Potestas cito ruinam patitur. Nunquam mentis requiem habet qui curis terrenis se subdit. Semper requiem mentis habebitis, si ante mundi curam reliqueritis. Valde rarum est, ut qui divitias possident, ad requiem tendant. Est elatio pauperum quos nec divitiae elevant, et voluntas in eis sola superbia est. His etsi opes desunt, propter mentis tamen tumorem, plus quam superbi divites condemnantdistantia personarum: ita parvum audias ut magnum. .
Abbreviated transcription (Latin):
to diuitiarũ. sed in dõ qui pręstat nob̾ om̃a habundanter
ad fruendũ. Qui uolunt diuites fieri. incidt̃ intẽptatio¬
nes & laqueũ diaboli. Sicut egentes. multos autẽ locupl&¬
antes. Tam quã nihil habentes. & om̃a possidentes. Salo¬
mon dix̃. Penedictio dnĩ diuites facit. nec sociabit᷑ eis ad¬
flictio. Non ꝓ dert̃ diuitiȩ in die ultionis. iustitia uero li¬
berabit amorte. Qui confidit in diuitiis suis. corruit.
Custodixur iustus. substantia peccatoris. Qui congre¬
gat thes auros lingua iaaci uanus e& in pingu& ur
adla queas mortis. Melior ẽ pauꝑ & sufficiens sibi. qͥa
uir gloriosus & indigens pane om̃s dies pauper ma

Expanded text:
nobis omnia abundanter ad fruendum . Qui volunt divites fieri incidunt in tentationem et in laqueum diaboli . Sicut egentes, multos autem locupletantes: tanquam nihil habentes, et omnia possidentes. SALOMON. Benedictio Domini divites facit, nec sociabitur eis afflictio. Non proderunt divitiae in die ultionis, justitia vero liberabit a morte . Qui confidit in divitiis suis, corruet . Custoditur justo substantia peccatoris . Qui congregat thesauros lingua mendacii, vanus est, et impingetur ad laqueos mortis . Melior est pauper et sufficiens sibi, quam vir gloriosus et indigens pane . Qui despicit pa
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ cogitationibus scłi fuerit occupat᷑. Tẽ gͦuera¬
cit̃ oramꝰ. quando aliunde non cogitam. Sedualde pau¬
cist̃. qui tales orationes habeant Etlic& in quibus dã
sint. difficile ẽ tam̃ ut sẽꝑ sint. Sicut orationibus
regim̃. ita psalmorũ studiis delectem᷑. P sallendi enĩ
utilitas. tristitia cordis consolat᷑. Tant̾ esse deb& o¬
rantis erga dm̃ affectus. ut non despera precibus ef¬

Expanded text:
ratione cogitationibus saeculi fuerit occupatus. Tunc ergo veraratione cogitationibus saeculi fuerit occupatus. Tunc ergo veraciter oramus, quando aliunde non cogitamus. Sed valde pauci sunt qui tales orationes habeant; et licet in quibusdam sint, difficile est tamen ut semper sint. Sicut orationibus regimur, ita psalmorum studiis delectemur: psallendi enim utilitas tristia corda consolatur. Tantus esse debet orantis erga Deum affectus, ut non desperet precis ef
Abbreviated transcription (Latin):
Ille ergo in nomine siluatoris pait si illud pait quod adue¬
rã salutẽ ꝑtin&. Nãsi id quod non expedit patt᷑. non in no¬
mine ihũ pa it. Cũ uero orationi uehem̃ t̃ insistimꝰ stat ihs̃ ut
lucẽ restituat. quia ds̃ in corde figit᷑. & lux amissa reparatur.
Qui aterrenis actibus liber soli dõ uacare meruit: ꝓdelin quen¬
tibus ꝓimis exora. Eaquȩ ꝑscrutari nosma ipsos plenius
nitim᷑. sepe uerius orando quã inuestigando penetramus.
Hi sidorꝰ dic̃ Oratio cordis ẽ. non labiorũ. Neque enĩ uer¬
ba depręcantis ds̃ intendit. sed orantis cor aspicit. Me¬
lius enĩ cũ silentio orare cordis. quã solis uerbis sine in¬
tui tu mentis. Q uodsitacitȩ quis orat. & uox sileat. quã¬
uis hominibus lateat dõ latere non potest. qui con¬
scientia p̃sens ẽ. Pura ẽ oratio quã in suo tẽpore scłinon
in t̃ueniunt curȩ. Lon ge quippe adõ ẽ anim. qui in o¬

Expanded text:
Ille ergo in nomine Salvatoris petit, qui illud petit quod ad veIlle ergo in nomine Salvatoris petit, qui illud petit quod ad veram salutem pertinet. Nam si id quod non expedit petitur, non in nomine Jesu petitur. Cum vero orationi vehementer institerimus, stat Jesus ut lucem restituat. Quia Deus in corde figitur, lux amissa reparetur. Qui autem terrenis actibus liber soli Deo vacare meruit, pro delinquentibus proximis exoret. Ea quae perscrutari in nobismetipsis plenius nitimur, saepe verius orando quam investigando penetramus. ISIDORUS. Oratio cordis est, non labiorum: neque enim verba deprecantis Deus intendit, sed orantis cor aspicit. Melius est autem cum silentio orare cordis, quam solis verbis sine intuitu mentis. Quod si tacite cor oret, et vox sileat, quamvis homines lateat, Deum latere non potest, qui conscientiae praesens est. Pura est oratio, quam in suo tempore saeculi non interveniunt curae. Longe quippe a Deo est animus, qui in o
Abbreviated transcription (Latin):
mundam. leecionibus instruim᷑. utrũq bonũ ẽ siliceat
sinon liceat. melius ẽ orare quã legere. quia in lectione
cognoscimus quid facere debeamꝰ. in oratione eadẽ acci¬
piemus quȩ postulam . Neque die uaces neque noete. sed
cũ sõnus deo culis tuis ceciderit. tunc sensus tuus in ora¬
tione uigila: Oratio mundat a peccatis. hab& salutẽ.
In orationẽ paratus esto. ostende continentiã cordis cui
ut ãpliorẽ gram̃ consequaris. Hieronim dic̃. Si enĩ mili¬
tes inhermes adbellũ exire non conuenit:. ita homi¬
nia pĩano ꝓcedere quo liba sine oratione non expedit. Egre¬
dientes dehospitio. arma oratio. Regredientes deplatẽa.
oratio occurrat. Gregorius dic̃. Quantũ grauiori tumultu
cogitationũ carnaliũ premim̾: tantũ orationi ardentius in¬
sistere aebem. Addm̃ quippe corda cũ manibus leuare est
orationis nr̃ȩ studiũ cũ merito bonis operis inponere. Citi¬
us ad pacẽ iud ex flectit᷑ si a prauitate sua paitor corrigatur.

Expanded text:
mundamur, lectionibus instruimur: utrumque bonum est si liceat: si non liceat, melius est orare quam legere, quia in lectione cognoscimus quid facere debemus, in oratione eadem accipimus quae postulamus. Neque die vaces, neque nocte: sed cum somnus de oculis tuis ceciderit, tunc sensus tuus in oratione vigilet. Oratio munda a peccatis habet salutem. In oratione paratus esto: ostende conscientiam cordis tui, ut ampliorem gratiam consequaris. HIERONYMUS. Sicut militem sine armis ad bellum exire non convenit, ita homini christiano procedere quolibet sine orationibus non expedit. Egredientes de hospitio armet oratio. Regredientibus de platea oratio occurrat. GREGORIUS. Quanto graviori tumultu cogitationum carnalium premimur, tanto orationi ardentius insistere debemus. Ad Deum quippe corda cum manibus levare, est orationi nostrae studium cum merito boni operis imponere. Citius ad precem judex flectitur, si a pravitate sua petitor corrigatur.
Abbreviated transcription (Latin):
omĩ tẽpore orantes ut digni habeamini fugere omã
quȩ fucurast̃. & stare ante filiũ hominis. Orate autẽ.¬
ut nonfiat fuga urã hĩeme uł sabbato. P&rus apłs dic̃¬
Inꝑcientes in uicẽ honorẽ. tãquã & coheredibus grãe
uite ut non in pediant᷑ orationes ur̃e. Paulus apłs dicit.
Orationi instantes. orantes omĩ tẽpore in spũ. uigilan¬
tes in omĩ in stantia. lacobus apłs dic̃. Orate ꝓ inuicẽ
ut saluemini. multũ enĩuala de precatio iusti assidua.

Expanded text:
omni tempore orantes, ut digni habeamini fugere omnia quae futura sunt et stare ante filium hominis. Penite ne fiat fuga vestra in hieme vel Sabbato . PETRUS. Impertientes invicem honorem tanquam cohaeredibus gratiae vitae, ut non impediantur orationes vestrae . PAULUS. Orationi instantes, orantes omni tempore in spiritu, vigilantes in omni justitia . JACOBUS. Orate pro invicem, ut salvemi
Abbreviated transcription (Latin):
qi ilib& tegit᷑ uitio. totiens ad orationẽ se subdat. qui a
frequens oratio. uitiorũ inpugnationẽ ex tinguit᷑. Tam
pulsando. quo usque in portunas desideriorũ carnaliũ
suggestiones quȩ nr̃is subrepunt sensibus fortissima
reducimꝰ Cũ dõ adsistimꝰ. gemere & flere debemꝰ. Reminis¬
centes quã grauia sint scelera quȩ cõmisim. mens nrã
lis terręnis curis aut erroribus in pedit᷑. Purgandu est

Expanded text:
quolibet vitio tangitur, toties ad orationem se subdat, quia frequens oratio vitiorum impugnationem exstinguit. Tam prando, atque pulsando, quousque importunas desideriorum carnalium suggestiones, quae nostris obstrepunt sensibus, fortissima reducimus. Cum Deo assistimus, gemere et flere debemus, reminiscentes quam gravia sint scelera quae commisimus, et quam lis terrenis curis aut erroribus impeditur. Purgandus est
Abbreviated transcription (Latin):
poris magis sacerdotes sustinent quam curant possessio¬
nes eccłȩ &iam in hoc dõ deseruiunt. quasi dĩsunt ea quȩ
conferunt᷑ eccłȩ. Dĩ opus agit: quires dõ conseeratas.
non alicuius cupiditatis. sed fidelissimȩ dispensationis
intentione non deserit. Qua ꝓpt̃ possessiones quas oblatas
apopulo suscipiunt sacerdotes. non sunt iam res mundi cre
dende sed dĩ: qm̃ siuestes acuasa & cetera quȩ in sacro usu
ministrantib erant scã uocabat᷑. nec inusus humanos re¬
uocari iam poterant. diuinis semel misteriis consecrata.
modo non ea quȩ conferunt᷑ ecłe sacra credendas
tun t ad netessaria sacerdotes. ut illis om̃ib quise ꝑfec¬
tionis amore sub uno constituunt. & sua sibi non uindi¬
cant eccłe facultas ad hoc ipsũ collecta suffici& &quic¬
quid om̃ib occupationib absoluti. ꝓficiunt fructus illius
qui unus ꝓmultis occupatus ẽ fiat. Atq ita ille qui sol¬
licitudines om̃iũ subse uiuentiũ portat in congrega¬

Expanded text:
poris sacerdotes magis sustinent quam curant possessiones ecclesiae, etiam in hoc Deo serviunt: quia si Dei sunt ea quae conferuntur ecclesiae, Dei opus agit qui res Deo consecratas non alicujus cupiditatis, sed fidelissimae dispensationis intentione non deserit. Quapropter possessiones, quas oblatas a populo suscipiunt sacerdotes, non sunt inter res mundi dedendae, sed Dei. Quoniam si vestes, ac vasa, et caetera quae in sacris usui ministrantibus erant, sancta vocabantur, nec in usus humanos revocari jam poterant, divinis semel ministeriis consecrata, quomodo non ea quae conferuntur ecclesiae, sacra credenda stuntur ad necessaria sacerdotes: ut illis omnibus qui se perfectionis amore sub uno constituunt, et sua sibi non vindicant, ecclesiae facultates ad hoc ipsum collectae sufficiant; et quidquid omnibus occupationibus absoluti proficiunt, fructus illius, qui unus pro multis occupatus est, fiat; atque ita ille, qui sollicitudines omnium sub se viventium portat, in congrega
Abbreviated transcription (Latin):
cientia leniunt᷑ principes. & lingua mollis eon¬
fringit duritiã Meliorẽ paciens. arrogantu
gustinꝰ dix̃. Quiergo fuerit pacieñtior adiuui¬
riã portentior constituaur in regnũ. Quantum
iautẽ credentiũ pax xp̃s ẽ: quicũque sine pace
non qui patit̾. sed qui facit cuntumeliã miser est
Srauius ẽ sustinere que nolis. quã desiderare quȩ̃
diligis : icut ad ꝓpriis inu.ra is pacientes eẽ de¬
bemꝰ ita si aliquẽ nderimꝰ erga im̃ ore sacrilego
blas phemantẽ. illic uencre pauentiã non debe
ueritatis responsione dãpnare. Ambrosius dix̃.
Aa faciẽ puplicã pacientiã fingt̃. & in animo ira¬
cundie uirus abscondt̾ Ad nocendũ parati. cũ
nocendi tẽpus inuenerint. Iribus modis uirtus
pacientiȩ exerceri sol&. Aliquando nãquequȩ sunt

Expanded text:
lenietur princeps, et lingua mollis confringet duritiam . Melior est patiens arrogante . AUGUSTINUS. Qui ergo fuerit patientior ad injuriam, potentior constituetur in regno. Quantum Si autem credentium pax Christus est, quicunque sine pace non qui patitur, sed qui facit contumeliam, miser est. Gravius est sustinere quem nolis, quam desiderare quem diligis. Sicut ad proprias injurias patientes esse debemus, ita si aliquem viderimus erga Deum ore sacrilego blasphemantem, illi tenere non debeveritatis responsione damnare. AMBROSIUS. Ad faciem publicam patientiam fingunt, et in animo iracundiae virus abscondunt. Ad nocendum parati, cum nocendi tempus advenerit. Tribus modis virtus patientiae exerceri sol
Abbreviated transcription (Latin):
utura finis recordatꝰ. ingemin & uolui sarcina episco¬
patus mei deposita elongare fugiens & manere insolitu¬
dine: & ibi ex pectare dm̃ qui saluũ me facer& apusillani¬
mitate mea. & ab ipsa intolcrabiliũ mihi sollicitu dinum
tempestate

Expanded text:
futuri finis recordatus ingemui, et volui, sarcina episcofuturi finis recordatus ingemui, et volui, sarcina episcopatus mei deposita, elongare fugiens, et manere in solitudine, et ibi exspectare Dominum, qui me salvum faceret a pusillanimitate mea, et ab ipsa intolerabilium mihi sollicitudinum tempestate
Abbreviated transcription (Latin):
uocamꝰ erroneũ non requirimus sollicitudine pastorali
uenie disperatione iamꝑditũ. ad hoc tantũ potentes effecti
ut nobis in subiectos dominationẽ tyrannicã uindicemꝰ.
ad flictos contra uiolentiã potentũ qui in eos fera
more scuiunt defendamus. Inde ẽ qđ tam a potentibus
huius mundi. quã a nobis qđ peius ẽ non nulli grauit̾ fatigati
depereunt. quos se demanu nr̃a dñs requisiturũ t̾ribilit̃
cõminat᷑ dicens. Requirã ouesmeas demanu pastorũ. &
cessare cosfaciã ut ultra ñ pascant. Quod quid ẽ aliud.
quam pastores qui sem& ipsos ñ greges meos pascunt sublimitate
sue dignitatis expoliẽ. & int̾ reprobos quia honorẽ suũ no¬
luerunt custo dire ꝓiciam: Horũ & hssimiliũ considera¬
tione ꝑt̾ritꝰ. timor & tremoruenit suꝑme. & contexit me¬
tenebra & dixi. Quis dabit mͥ pennas sicut columbȩ & uo¬
labo & requiescã: Etthoc ẽ totũ propt̃ qđ imperitie meę

Expanded text:
vocamus erroneum. Non requirimus sollicitudine pastorali vocamus erroneum. Non requirimus sollicitudine pastorali veniae desperatione jam perditum. Ad hoc tantum potentes effecti, ut nobis in subjectos dominationem tyrannicam vindicemus, non ut afflictos contra violentiam potentum, qui in eos ferarum more saeviunt, defendamus. Inde est quod tam a potentibus hujus mundi, quam a nobis, quod pejus est, nonnulli graviter fatigati depereunt, quos se de manu nostra Dominus requisiturum terribiliter comminatur dicens: Requiram oves meas de manu pastorum, et cessare eos faciam, ut ultra non pascant. Quod quid est aliud quam, pastores qui semetipsos, non greges meos, pascunt, sublimitate suae dignitatis exspoliam, et inter reprobos, quia honorem suum noluerunt custodire, projiciam? Horum, et his similium consideratione perterritus, timor et tremor venerunt super me, et bit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam ? Et hoc est totum propter quod imperitiae meae ac
Abbreviated transcription (Latin):
nominis auctoritate firmauit. ut ea facilius quod dictu
quoq: nefas ẽ contẽpnamus. quã nos intelligere uel non
credere. tam aꝑta & diuina fingamus quando audimus.
Haec dic̃ dñs. Qui futurũ eẽ ñ credit quod dic̃ ds̃. nisi qui
dõ ñ credit: Quod aut̃ dic̃ uac pastorib istud uae pro
maledicto poni & pastorũ nomina nossignari quis non
intelligat: nisi qui futurũ non cogitat: Greges dñi
pascendos pastores facti suscipimus. & nos ipsos pascimꝰ.¬
quando non gregẽ utilitati ꝓspicimus. sed quid faueat & augeat
nr̃as uoluntates adtendimus. Liac & lanas ouiũ xp̃i oblatio¬
nib: cotidianis ac decimis fideliũ gaudentes accipimus. &¬
curã pascendoꝵ gregũ acrefitiendorũ. aquib ꝑuerso ordine
uolumus pasci deponimus. Non sanamus sp̃itali consilio
peccatis infirmũ . ñ sacerdodaili ope consolidamꝰ aut refi¬
cimus diũsis tribulationib fractũ. non aduiã salutis re¬

Expanded text:
nominis auctoritate firmavit, ut ea facilius, quod dictu nominis auctoritate firmavit, ut ea facilius, quod dictu quoque nefas est, contemnamus, quam non intelligere, vel non credere. Jam aperta et divina fingamus, quando audimus, Haec dicit Dominus. Quis futurum esse non credat quod dicit Deus, nisi qui Deo non credit? Quod autem dicit: Vae pastoribus, istud, vae, pro maledicto poni, et pastorum nomine, nos significare, quis non intelligat, nisi qui futurum non cogitat? Greges Domini pascendos pastores facti suscipimus, et nos ipsi pascimquando non gregum utilitati prospicimus, sed quid foveat et augeat nostras voluptates attendimus. Lac et lanas ovium Christi oblationibus quotidianis ac decimis fidelium gaudentes accipimus, curam pascendorum gregum, ac reficiendorum, a quibus perverso ordine volumus pasci, deponimus. Non sanamus spiritali consilio peccatis infirmum. Non sacerdotali ope consolidamus, aut reficimus, diversis tribulationibus fractum. Non ad viam salutis re
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ non alligastis. & qđ abiectũ ñ reduxistis. Q uod perierat
ñ quȩ sistis. sed cũ austeritate in perabatis. & cũ potentia.
& disꝑsesunt oues meae eo quod ñ ess& pastor. & facte st̃
in deuorationẽ om̃iũ bestiarũ agri. & paulo post. Prop¬
terca pastores. audite uerbũ dñi. Viuo ego dic̃ dñs ds̃.¬
proeo qđ factisunt greges mei in rapinam. & oues me ae
in deuorationẽ om̃iũ bestiarũ agri eo quod ñ ess& pastor.
neq enim quȩsicrunt pastores gregẽ meũ. sed pascebant
pastores sem& ipsos. & gregẽ meũ non pascebant. Prop
ce ego ipse suꝑ pastores requirã gregẽ meũ demanu etꝵ¬
& cessarecos faciam ut ultra ñ pascant gregẽ. nec pascant
amplius pastores sem & ipsos. Quis adhȩc ñ intremescat:
Quis ista sine intolerabili metu futurȩ examinationis ac¬
cipiat. nisi qui aut ñ intelligit. aut futura ñ credit: sẽd
om̃ia quȩ ds̃ obseruari uoluit. tam aꝑte posuit. & ita sui

Expanded text:
is. Quod perierat non quaesistis, sed cum austeritate imperabatis eis, et cum potentia: et dispersae sunt oves meae, eo quod non esset pastor, et facti sunt in devorationem omnium bestiarum agri . Et paulo post: Propterea, pastores, audite verbum Domini: Vivo ego, dicit Dpro eo quod facti sunt greges mei in rapinam, et oves meae in devorationem omnium bestiarum agri, eo quod non esset pastor neque enim quaesierunt pastores gregem meum; sed pascebant pastores semetipsos, et greges meos non pascebant: proce ego ipse super pastores requiram gregem meum, et cessare eos faciam, ut ultra non pascant gregem: nec pascant amplius pastores semetipsos. Quis ad haec non intremiscat? Quis ista sine intolerabili metu futurae examinationis accipiat? nisi qui, aut non intelligit, aut futura non credit: sed omnia quae Deus observare voluit, tam aperte posuit, et ita sui
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. Necligas cui miserearis. ne forte misercaris ei qui mer&ur
ccipere. Maior est beniuolentia. quã quod dat᷑. Quicũ tristitia
ianum porrexerit. fruecũ remunerationis amittit. Non est
nim miseri cordia. ubi non est beniuo lentia. Non auferas al¬
eri. unde alio tribuas. Nihic ꝓficit si alium in de reficis. un¬
le aliũ in anẽ facis. yprianus dix̃. Qui secundũ dm̃ aele¬

Expanded text:
ntum Ne eligas cui miserearis, ne forte praetereas eum qui meretur ntum Ne eligas cui miserearis, ne forte praetereas eum qui meretur accipere. Melior est benevolentia quam quod datur. Qui cum tristitia manum porrexerit, fructum remunerationis amittit. Non est enim misericordia, ubi non est benevolentia. Non auferas alteri, unde aliis tribuas. Nihil proficit si alium inde reficis, unde alium inanem facis. CYPRIANUS. Qui secundum De
Abbreviated transcription (Latin):
quippe om̃a seruan do amittimꝰ. sed bene largiendo seruamus.
Quis quis nunc bono opere indigentibus exhib&. ei hȩc speciali¬
ter inpendit. cuius hȩc amore exhibuerit.Hisidorus dix̃ Nulla
scelera aelemosinis posse redimi. si inpeccatis quis que ꝑman¬
serit. Nulla est deleta uenia. quando sic prȩcedit misericor¬
dia ut & iam peccata sequant᷑. Qui inimicũ diligit. & qui lu¬
genti affectũ conpassionis. & consolationis in ꝑtit. aut in qͥ¬
bus lib& necessitatibus consiluũ adhib&: elemosinã ꝓcul dubio fa¬
cit. Quã quis que sit egens. nullus tamen unde tribuat egenti
excusationẽ in opię potest contendere. Duę sunt ȩlemosinȩ¬
na corporalis egenti dare quic quid potueris. altera spiritalis
dimittere a quo lesus fueris. Derapinis alienis elemosinãfacere.
ion est officiũ miserationis. sed ȩmolum̃tũ sceleris. Quiergo
diuitibus. & de sũptibus in opũ ad quirere fauores pote¬

Expanded text:
quippe omnia servando amittimus, sed bene largiendo servamus. quippe omnia servando amittimus, sed bene largiendo servamus. quisquis nunc bona opera indigentibus exhibet, ei haec specialiter impendit cujus haec amore exhibuerit. Et scelera eleemosynis possunt redimi, si in peccatis quisque permanserit. Nulla est delicti venia, quando sic praecedit misericordia, ut eam sequantur peccata. Qui inimicum diligit, et qui lugenti affectum compassionis et consolationis impertit, aut in quibuslibet necessitatibus consilium adhibet, eleemosynam procul dubio facit. Quamvis quisque sit egens, nullus tamen unde tribuat egenti excusationem inopiae potest obtendere, quando euna corporalis, egenti dare quidquid potueris; altera spiritalis, dimittere a quo laesus fueris. De rapinis alienis eleemosynam facere, non est officium miserationis, sed emolumentum sceleris. Qui ergo divitibus, et de sumptibus inopum acquirere sapores pote