comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
audire uerba nolentes. Qui dixer̃t ei
Noli nobis uidere quod nolumus. noli nob
int̾dicere uiam ȩgipti. nec quȩ recta sunt
prȩdices. sed loquere qđ nobis placet. ut
ꝑgamus in ȩgiptum. qđ cumulet pecca.¬
ta peccatis. Quid nobis ingeris. qđ ñ libent̃
audimus : Quid monstras uiam. ꝑquam
ingredi nolumus : Quid frequent᷑ inge¬
audiunt interioris hominis aurib legẽ
gehennȩ flammas cõminemini. sed ꝓ
& delitias pandatur nobis paradisis du
mͥ ostendis uiam dñi ꝑ quam non lisan
ingredior Quid replicas nom scilsit
non penetrat: Quod quidem &e ad paui¬

Expanded text:
audire nolentes . Qui dixerunt ei: Noli nobis videre quod nolumus: noli nobis interdicere viam Aegypti nec quae recta sunt praedices; sed loquere quod nobis placet, ut pergamus in Aegyptum, quod cumulet peccata peccatis. Quid nobis ingeris quod non libenter audimus? quid monstras viam per quam ingredi nolumus? Quid frequenter ingeaudiunt interioris hominis auribus Legemgehennae flammas comminemini; sed pret delicias, pandatur nobis paradisus. Quid mihi ostendis viam Domini, per quam non libenter ingredior? Quid replicas nomen Sanctinon penetrat? Quod quidem et ad p
Abbreviated transcription (Latin):
Iauxrilium & in aliquã utilitatẽ. sed in
confusionẽ &e in opꝓbriũ. Ucxa. Ue fili
peeuaricatores dicit dñs. Fecistis consilium
& nonpme: & pactũ non ꝑ sp̃m meum ut
adaeretis peccata peccatis. Qui itis ut descen.¬
aatis inegiptum. & me non interrogastis
at accipiatis auxilium a pharaone. &e ꝓte.¬
samini ab egiptiis. Erit uobis ꝓtectio pha¬
ponis in confusionẽ. &e iis qui confidunt
inegipto in opprobrium. Sunt enĩ in taph.¬
nis principes nuncii pessimi. Frustra labo¬
rabunt ad popłm qui eis ñ ꝓderit ad au¬
odiandũ neq in utilitatẽ. sed in confusionẽ
i oppbrium. Post ꝓphetiam contra arihel
suetera quȩ usq adhunc locũ prȩteritus
srmo disseruit. nunc alteriꝰ uaticinationis
crordium est: quȩ post centũ quinquagin¬
til annos qui fuerunt int̾ isaiã & ieremiã
ꝓbat᷑ esse completa. Prȩdicit enĩ illã histo¬
na qua in ieremiȩ uolumine legimꝰ. qͣndo

Expanded text:
n aliquam utilitatem, sed in confusionem et in opprobrium. LXX: Vae filii praevaricatores, dicit Dominus. Fecistis consilium, et non per me; et pactum, non per spiritum meum: ut adderetis peccata peccatis: qui itis ut descendatis in Aegyptum; et me non interrogastis, ut accipiatis auxilium a Pharaone, et protegamini ab Aegyptiis. Erit vobis protectio Pharaonis in confusionem; et his, qui confidunt in Aegypto, opprobrium. Sunt enim in Tani principes, nuntii pessimi. Frustra laborabunt ad populum, qui eis non proderit ad auxiliandum: neque in utilitatem, sed in confusionem et opprobrium. Post prophetiam contra Ariel, et caetera quae usque ad hunc locum praeteritus sermo disseruit: nunc alterius vaticinationis exordium est, quae post centum quinquaginta annos, qui fuerunt inter Isaiam et Jeremiam probatur esse completa. Praedicit enim illam historiam, quam in Jeremiae volu
Abbreviated transcription (Latin):
hanna filius careȩ & iechonias filius iosiȩ
& reliquum uulgus a paruo usq ad ma.¬
gnũ accesserunt adieremiã ꝓpħam. o
dixerunt ei. Cadat oratio nr̃a inconspe.¬
uiuersis reliquiis istis. quia relicti sumus
pauci de plurib sicut oculi tui nos intuent᷑.
& amnunciet nobis dñs ds̃ tuus uiã ꝑquam
pgamꝰ. & uerbũ qđ faciamꝰ. Cumq ieremiã

Expanded text:
echonias filius Osiae; et reliquum vulgus a parvo usque ad magnum, accesserunt ad Jeremiam Prophetam, et dixerunt ei: Cadat oratio nostra in conspeuniversis reliquiis istis. Quia relicti sumus pauci de pluribus, sicut oculi tui nos intuentur; et annuntiet nobis Dominus Deus tuus viam per quam pergamus, et verbum quod faciamus . Cumque Jerem
Abbreviated transcription (Latin):
ȩgiptum. Defecerunt principes thaphneo
quos eodem tẽpore defecisse cõmemorat. qͣndo
dñs in gressus est egiptum suꝑ nubẽ leuẽ.
Anes aut̃ urbem egipti in alio loco non legimꝰ.
sed ex eo qđ ait. nuncu tutusq anes ꝑuene¬
runt: intelligimꝰ ultimã iuxta ethiopas

Expanded text:
Aegyptum: defecerunt principes Thaneos . Aegyptum: defecerunt principes Thaneos . » Quos eo tempore defecisse commemorat, quando Dominus ingressus est Aegyptum super nubem levem. Thanes autem urbem Aegypti in alio loco non legimus: sed ex eo quod ait: « Nuntii tui usque Thanes pervenerunt, » intelligimus ultimam juxta Aethiopas
Abbreviated transcription (Latin):
ea ercituũ as̃ isrł. Ecce ego mittã & assumã
nabuchodonosor regembabilonis seruum
meum. & ponam thronum eius suꝑ lapides
istos quos abscondi. & statuet solium suum
suꝑ eos. ueniensq ꝑcutiet terrã egipti. qͦs
in morte inmortẽ. & quos incaptiuitate in
captiuitatẽ. & quos ingladio in gladio. &
succendet ignem in delubris deor egipti. &
comburet eam. & captiuos ducet illos. & ami¬
cietur terra egipti sicut amicitur pastor
pallio suo. & egredietur inde in pace. Suꝑatis
enim egiptuis capti sunt & uidei. qui ad ęgi¬
ptios fugerant. Qđq sequitur. erunt intaph
nis principes tui. & nuncii tui usq anes ꝑue.¬
miserint in qua domus pharao regia fuit. &
sub moyse signa &e portenta pluruna ꝑpe.¬
trata sunt dicente psalmo. Qui fecit mira.¬
bilia in terra ȩgipti. in campo taphneos.
& idem isaias contra ȩgiptũ loquit᷑. Ubi nunc
sunt sapientes tui : Annuncient tͥ. &e di¬
cant quid cogitauerit dñs sabaoth contra

Expanded text:
exercituum Deus Israhel ecce ego mittam et adsumam Nabuchodonosor regem Babylonis servum meum et ponam thronum eius super lapides istos quos abscondi et statuet solium suum super eos veniensque percutiet terram Aegypti quos in mortem, in mortem: et quos in captivitatem, in captivitatem: et quos in gladio, in gladio: et succendet ignem in delubris deorum Aegypti, et comburet ea, et captivos ducet illos. Et amicietur terra Aegypti, sicut amicitur pastor pallio suo et egredietur inde in pace . Superatis enim Aegyptiis, capti sunt et Judaei, qui ad Aegyptios fugerant. Quodque sequitur: Erunt enim in Tanis principes tui, et nuntii tui usque ad Hanes pervmiserisub Mose signa ac portenta plurima perpetrata sunt, dicente psalmo: « Qui fecit mirabilia in terra Aegypti, in campo Thaneos . » Et idem Isaias contra Aegyptum loquitur: « Ubi sunt nunc sapientes tui? Annuntient tibi et dicant quid cogitaverit Dominus Sabaoth contra
Abbreviated transcription (Latin):
quis suos ad popłm qui eis ꝓdesse ñ poterit.
lautis enim frustra &e uane auxiliabit᷑.
ar in tribulatione &e angustia leo &e catu¬
lis leonis. inde aspides & genimina aspi¬
Ii uolantium. qui ferebant suꝑ asinos ce
unelos diuitias suas. ad gentẽ quȩ eis ñ
ulrit. legipti in ania oe uacua ꝓderunt

Expanded text:
ad populum qui eis prodesse non poterit: Aegyptus frustra et vane auxiliabitur. LXX: In tribulatione et angustia leo et catulus leonis: inde aspides et genimina aspidum volantium: qui ferebant super asinos et camelos divitias suas ad gentem, quae eis non proderit: Aegyptii inania et vacua proderunt
Abbreviated transcription (Latin):
ditis post tergum decipientium uerlu ps¬
&erinit. semꝑ enim cȩcam corporis partĩ
deciꝑe festinant. iuxta illud qđ inpsilu
legimus. ut sagitent in obscuro rectis
corde. qui tantam sibi assumunt auet¬
ritatẽ. ut seu dextra doceant seu sinisti
idest siue bona siue mala. nolint discos
ratione discutere. sed se pͣcessores sequ
tunc ii qui prius decipiebant neqũ
ultra ad eos ualebunt accedere. pose
se senserint in tellectos. Porro iuatae¬
icum. & facilis & uera explanatio ł
Cum enim dñs credentib dederit puis
artum &e aquam breuem: nequaiq
ultra faciet auolare ab eis illum qui docet
lominem scientiam: sed semꝑ uidebunt
puliis pe ptore suum. & aures illius uerbũ
pst tergum monentis exaudient. atq dicen¬
ps Hec uia resta est: ambulate in ea neq
eitur. nec ad dexterã nec ad sinistrã decli¬
Mimus. uia regia gradiem̃. In utraque

Expanded text:
ditis post tergum decipientium verba persditis post tergum decipientium verba perspexerint, semper enim caecam corporis partem decipere festinant, juxta illud quod in psalmo legimus: Ut sagittent in obscuro rectos corde , qui tantam sibi assumunt auctoritatem, ut seu dextera doceant, seu sinistra, id est, sive bona, sive mala, nolint discipulos ratione discutere, sed se praecessores sequi. Tunc hi qui prius decipiebant, nequaquam ultra ad eos valebunt accedere postquam se senserint intellectos. Porro juxta Hebraicum et facilis et vera explanatio est. Cum enim Dominus credentibus dederit panem arctum, et aquam brevem, nequaquam ultra faciet avolare ab eis illum qui docet hominem scientiam; sed semper videbunt oculi ejus praeceptorem suum, et aures illius verbum post tergum monentis exaudient, atque dicentis: Haec via recta est, ambulate in ea, nequ illud quod alibi legitur: Nec ad dextram, nec ad sinistram declinabimus, via regia gradiemur . In utraque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħam euangelicus sermo p̃dicetur qu
ꝓ laciniosis legis obseruationib atꝙ nn¬
datis in uno uerbo recapitulauit omi
diliges ꝓximũ tuũ sicut te ipsum. Cons¬
matum enĩ & ad breuiatum sermonin
fecit dñs suꝑ terrã. Et non faciet ii¬
auolare ultra doctorẽ tuum. Et erin
oculi tui uidentes pͣceptorẽ tuum. ꝙ ini
tuȩ audient uerbum post tergumimm¬
tis. Hȩc uia. ambulate in ea. neq ad
terã. neq ad sinistrã. Ixx. Et nequlu
ultra appropinquabunt tͥ qui decipiuait
te: quia oculi tui uidebunt eos quite si.¬
duxerant. & aures tuȩ audient uerlil
post te decipientiũ. qui dixer̃. Hȩc uia.
ambulemꝰ in ea. siue ad de.xterã siue ad
sinistram. Multum in hoc loco septuagi¬
ta editio hebraicũq discordant. Primum
gͦ de uulgata editione tractabimꝰ. & post¬
ea sequemur ordinẽ ueritatis. Cumin¬
tellererint atq ꝑspexerint cordis orilis
ueritatẽ. & eos qui se prius deceꝑant toti
mentis ratione cognouerint. & aurib en¬

Expanded text:
am, evangelicus sermo praedicitur, qui pro laciniosis Legis observationibus atque mandatis, in uno verbo recapitulavit omnia: Diliges proximum tuum, sicut teipsum. Consummatum enim et abbreviatum sermonem fecit Dominus super terram . Et non faciet avolare a te ultra doctorem tuum, et erunt oculi tui videntesrbum post tergum monentis: Haec via, ambulate in ea, neque ad dexteram, neque ad sinistram. LXX: Et nequaquam ultra appropinquabunt tibi qui decipiant te, quia oculi tui videbunt eos qui te seduxerunt, et aures tuae audient verba post te decipientium, qui dixerunt: Haec via, ambulemus in ea, sive ad dexteram, sive ad sinistram. Multum in hoc loco LXX editio Hebraicumque discordant. Primum ergo de Vulgata editione tractabimus, et postea sequemur ordinem veritatis. Cum intellexerint atque perspexerint cordis oculi veritatem, et eos qui se prius deceperant, tota mentis ratione cognoverint, et auribus eru
Abbreviated transcription (Latin):
ti. nunquid de bob cura est dõ. sed utiq
de iisdicit qui oꝑantur t̾rã suã. & de qͥb
idem loquitur. dĩ agricultura. dĩ edifica¬
tio sumus. pat̾ enĩ agricola est &e xp̃c ui
nea: comedent paleas mixtas cũ hordeo
uentilato. Legiius qđ isaias hordeũ seuerit.
&e quia apud̃ allophilos erat. centenariã
hordei frugem receꝑit. & osee choro & di¬
midio choro hordei condurerit mulierẽ
adulterã. Saluator quoq quinq milia
uirorum qui ad huc sensib: corporis ser.¬
uiebant & legem sequebantur moysi:
hordeiceis panib saturauerit. qui in alio
loco frangens septem panes & infrust a
comminuens. quattuor milia uiros re¬
pleuit triticeis panib. qui euangelicũ
numerũ sequebantur. Istius modi popłi
comedunt exparte palearũ. dũ inqͥb dã
sequuntur litterã. & tam̃ ꝑ paleas & orde.¬
um paulatim ꝓficiunt ut transeant
ad frumentũ. Et erunt suꝑ omnẽ
montẽ excelsum. & suꝑ omnẽ collẽ ele.¬

Expanded text:
 Sed utique de his dicit, qui operantur terram suam, et de quibus idem loquitur, Dei agricultura, Dei aedificatio sumus . Pater enim agricola est, et Christus vinea : comedent paleas mixtas cum hordeo ventilato. Legimus quod Isaac hordeum severit, et quia apud allophylos erat, centenariam hordei frugem receperit . Et Osee coro et dimidio coro hordei conduxit mulierem adulteram . Salvator quoque quinque millia virorum qui adhuc sensibus corporis serviebant, et Legem sequebantur Moysi, hordeaceis panibus saturaverat . Qui in alio loco frangens septem Legis panes et in frusta comminuens, quatuor millia viros replevit triticeis panibus, qui evangelicum numerum sequebantur . Istiusmodi populi comedunt et partem palearum; dum in quibusdam sequuntur litteram, et tamen per paleas et hordeum paulatim proficiunt, ut transeant ad frumentum. Et erunt super omnem montem excelsum, et super omnem collem ele
Abbreviated transcription (Latin):
Et quȩdam eaxhis uocantur errantes atq
in ȩquales. quarũ motus oculis ñ mente con¬
spicimus. nec tam intelligimꝰ quã miramur.
Magnitudo enĩ fortitudinis dĩ. suo facit ordini
cuncta seruire. siue iuxta septuaginta
a multitudine głȩ & potentia uirtutis eiꝰ:
nichil eum latere potest. sed omĩũ uias.
rationesq. cusus. creatoris maiestas cognoscit.¬

Expanded text:
et quaedam ex iis vocantur errantes, atque inaequales earum motus oculis, non mente conspicimus, nec tam intelligimus, quam miramur. Magnitudo enim fortitudinis Dei suo facit ordine cuncta servire. Sive juxta Septuaginta a multitudine gloriae et potentiae virtutis ejus, nihil eum latere potest: sed omnium vias rationesque et cursus Creatoris majestate cognoscit.
Abbreviated transcription (Latin):
quo cũ uncti fuerint: etiã ipsi sanctificant᷑.
Ion enĩ quęrit ds̃ afflictionẽ solam &e humi¬
liationẽ animȩ ꝑ iniuriã corporis. ut instar
arculi torqueat corpus &e colla summittat.
ac tristis incedat. iuxta illud qđ inpsalmis
dr̃. afflictus sũ & incuruatꝰ usq infinem.¬
&. tota die contristat᷑ incedebã. nec ut sacco
quis uestiatur &e in cinere dormiat. quod
de dauid &e achab legimꝰ. sed cum istis
hȩc faciat quȩ sequuntur. Alioquin &e
apłs frequent̃ ieiunare se dicit. & dñs cũ
sponsus a discipłis suis fuerit ablatꝰ: docet
cos iciunaturos. Et in psalmis poenitens lo¬
quit᷑. Manducaui sicut cinerẽ panẽ ineum.
& potũ meũ cũ fletu miscebã. Et cũ michi
molesti essent: induebar cilicio. Ea qͦdiscimꝰ
hȩc facienda primũ esse quȩ uult dñs. &¬

Expanded text:
quo cum uncti fuerint, etiam ipsquo cum uncti fuerint, etiam ipsNon enim quaerit Deus afflictionem solam et humiliationem animae per injuriam corporis: ut instar circuli torqueat corpus, et colla submittat, ac tristis incedat. Juxta illud quod in Psalmis dicitur: Afflictus sum, et incurvatus usque ad finem: tota die contristatus incedebam . Nec ut sacco quis vestiatur, et in cinere dormiat, quod de David et de Achab legimus : sed ut cum istis haec faciat quae sequuntur. Alioquin et Apostolus frequenter jejunare se dicit , et Dominus, cum sponsus a discipulis suis fuerit ablatus, docet eos jejunaturos : et in Psalmis poenitens loquitur: Manducavi sicut cinerem panem meum, et potum meum cum fletu miscebam . Et cum mihi molesti essent, induebar cilicio . Ex quo discimus haec facienda primum esse quae vult D
Abbreviated transcription (Latin):
bilẽ dño. Lxix. Quid mnieiunatis sic̃ hodit
Sut audiatur inclamore uox ur̃a: Num tilt
ieuinium elegi. & in die humiliare aniuniꝰ
cabitis ieiunium acceptahile. Ne uideat
repbare ieiunium qđ ipse pceꝑat. docet qͥl
ieiunandũ sit. immo antequã doceat quia
sequatur. instruit quid debeant declinas
Ut audiatur inquit in excelso clamor ur¬
N on adorationẽ deferatis clamorẽ. orantã
insinagogis & in angulis platearũ ut ab
hominib uideamini. & eleuetis uoce in ex¬
elso. &e cũ phariseo qui dñi uidicio condem¬
natur. ura ieiunia &e oꝑa pͣdicetis. Propter
quȩ dñs phariseor reꝓbans orationẽ: docet
discipłos quomodo orare debeant. Clauso
selicet pectoris sui cubiculo. ut soli loquant᷑
do qui potest silentiũ cordis audire. ut cla.¬
minent facies suas sed lauent aqua &e ca¬
put unguant oleo. de quo &e ioħes euange.¬
lista scribit. Et uos unguentũ habetis a scõ.

Expanded text:
bilem Domino? LXX: Quid mihi jejunatis, sicut hodie bilem Domino? LXX: Quid mihi jejunatis, sicut hodie ut audiatur in clamore vox vestra? Non tale jejunium elegi, et diem humiliare animam svocabitis jejunium acceptabile. Ne videatur reprobare jejunium, quod ipse praeceperat, docet quomodo jejunandum sit: immo antequam doceat quid sequantur, instruit quid debeant declinare: Ut audiatur, inquit, in excelso clamor vester. Ne ad orationem deferatis clamorem, orantes in synagogis et angulis platearum, ut ab hominibus videamini , et elevetis vocem in excelsum, et cum Pharisaeo, qui Domini judicio condemnatur, vestra jejunia et opera praedicetis . Propter quae Dominus Pharisaeorum reprobans orationem, docet discipulos quomodo orare debeant , clauso 689 pectoris sui cubiculo, ut soli loquantur Deo, qui potest silentium cordis audire; ut claminent facies suas, sed lavent aqua, et caput ungant oleo. De quo et Joannes Evangelista scribit: Et vos unguentum habetis a sancto :
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiohel. Sc̃ificate ieruniũ. p̃dicate cuitioie
orationi. ne int̾ior homo nr̃ draconis ue¬
scatur carnib. qui datꝰ÷ in escã poplis
ȩthiopũ. & hȩc dicimꝰ. ñ qđ ieuia rep¬
cognouit. & niniuitȩ irã placauer̃ dĩ. o
helias ac moises quadraginta dierũ esure
dĩ famili aritate saturati sunt: & ipse dus
totidẽ dieb in solitudine ieiunauit. ut
nobis solennes ieiunioꝵ. dies relinqueret:
tã. ext̃ minare facies suas ut appareant
corpus suũ traderet martirio ut ardeat
siue glorietur. utrunq enim fert᷑ in ere.¬
plarib: absq dĩ caritate quȩ est in con
scientia cordis. frustra se dicit sanguinẽ¬
suum fundere. N olite ieiunare sicut
usq ad hanc diẽ. ut audiat᷑ in excelso
clamor ur̃. Nunquid tale est ieuinium¬
quod elegi. ꝑdiẽ affligere hominẽ anini
suam: Nunquid contorquere quasi circili
caput suũ. & saccũ & cinerẽ sternere: Nin¬
quid istud uocabis ieiunium. &e diẽ accepti¬

Expanded text:
te curationem orationi: ne interior homo noster draconis vescatur carnibus, qui datus est in escam populis Aethiopum. Et haec dicimus, non quo jejunia repcognovit , et Ninivitae iram placaverunt Dei , et Elias ac Moyses , quadraginta dierum esurie, Dei familiaritate saturati sunt, et ipse Dominus totidem diebus in solitudine jejunavit, ut nobis solemnes jejuniorum dies relinqueret: termittam, exterminare facies suas, ut appareant corpus suum tradat martyrio, ut ardeat, sive glorietur utrumque enim fertur in exemplaribus absque Dei charitate , quae est in cordis conscientia, frustra se dicit sanguinem fundere. Nolite jejunare sicut usque ad hanc diem, ut audiatur in excelso clamor quod elegi, per diem affligere hominem animam suam? Nunquid contorquere quasi circulum caput suum et saccum et cinerem sternere? Nunquid istud vocabis jejunium et diem accepta
Abbreviated transcription (Latin):
crudeles sunt pariter & miseri. Fiuint enim
immanes adhumiles atq subiectos. pauidi
atq trepidantes ad eos qui fortiores sunt.
quos quasi accipitres ꝑhorrescunt. Legimus
& in alio loco. Quasi ursa raptis catulis. Et in
daniele. regnum cruentũ incuiꝰ ore tressunt
ordines dentium. ursȩ ferocissimȩ cõparatũ.
tũ uerba meditantes. quȩ decantant
memorit̃. Sed quomodo columbȩ: dequib:
scriptum est. Ephraun quasi columba non
habens sensum. Et quomodo in euangelio
contra serpentis maliciam simplicitas ponit᷑
columbarũ: sic in pͣsenti loco simplicitas absq̃
prudentia. quȩ uicina stulticiȩ est: in solã
uerbor. meditatione monstratur. Ex pecta.¬
bunt iudicium & non est: salutẽ sub audit᷑
ex pectabunt & non erit. quȩ longe migra¬
uit ad gentes. In quo notandum. qđ omĩa
udei sustinent indicetur. Multiplicatȩ
sunt enim iniquitates nr̃ȩ coram te: & pec
cata nr̃a responder̃ nobis. quia scelera nr̃a

Expanded text:
crudeles sint pariter et miseri: feri et crudeles sint pariter et miseri: feri et immanes ad humiles atque subjectos: pavidi atque trepidantes ad eos qui fortiores sunt, quos quasi accipitres perhorrescunt. Legimus et in alio loco: Quasi ursa raptis catulis. Et in Daniele, regnum cruentum in quo sunt tres ordines dentium, ursae ferocissimae comparatum . tantum verba meditantes, quae decantant memoriter. Sed quomodo columbae, de quibus scriptum est: Ephraim quasi columba non habens sensum ; et quomodo in Evangelio contra serpentum malitiam, simplicitas ponitur columbarum : sic in praesenti loco, simplicitas absque prudentia, quae vicina stultitiae est, in sola verborum meditatione monstratur. Exspectabunt judicium, et non erit: salutem, subauditur, exspectabunt et non erit, quia longe migravit ad gentes. In quo notandum, quod omniJudaei sustinent, indicetur. Multiplicatae sucata nostra responderunt nobis: quia scelera nostra
Abbreviated transcription (Latin):
rint: cum in consequentib ueritate suꝑatiha
idem fecerint dicentes. ex pectauimꝰ uidicũ
&e non est. salus longe recessit a nobis nult
eniminiquitas in conspectu tuo. & peccata
nr̃a restiterunt nobis &e cętera. In p̾sentiqͥ
tempore uniuersa complent᷑. Elongatum:
udicium a udeis quod gentib nunciatun
est: & non appͣhendit eos iusticia quȩ a natio¬
nib comphensa est. Ex pectauerunt luct̃
dicentes. emitte lucem tuã & ueritatẽ tiã.
quȩ eis ꝑ ꝓpħas fuerat reꝓmissa. & erroris
tenebris occupati sunt. Sustinebant splen¬
dorẽ & ambulauerunt in tenebris. ita
scripturas scãs quasi cȩci palpantes parit
uerba tantum earũ & folia ñ sensum f¬
ctumq quȩrentes. qui tenetur in litters
dore rutilante illi morantur in tenebris¬
ꝑfidia uidelicet & peccato mortui.
Rugiemus ait quasi ursi om̃s. & quasi co.¬
lumbȩ meditantes gememus ut &

Expanded text:
rint, cum in consequentibus veritate superati, hoc rint, cum in consequentibus veritate superati, hoc idem fecerint, dicentes: 708 Exspectavimus judicium, et non est; salus longe recessit a nobis. Multa enim iniquitas nostra in conspectu tuo; et peccata nostra restiterunt nobis, et caetera. In praesenti igitur tempore universa complentur. Elongatum est judicium a Judaeis, quod gentibus nuntiatum est. Et non apprehendet eos justitia, quae a nationibus comprehensa est. Exspectaverunt lucem, dicentes: Emitte lucem tuam et veritatem tuam , quae eis per Prophetas fuerat repromissa, et erroris tenebris occupati sunt. Sustinebant splendorem; et ambulaverunt in tenebris. Ita Scripturas sanctas, quasi caeci palpantes parietem, verba tantum in eis et folia, non sensum fructumque quaerentes, qui tenetur in litteris. dorem rutilante, illi morantur in tenebris, videlicet ut peccato mortui. Rugiemus, ait, quasi ursi omnes, et quasi columbae meditantes gememus; ut et
Abbreviated transcription (Latin):
rit non inuenit pacẽ. sed nec cognoscit qͥdẽ
eã. ut sciat quid quęrere debeat.
Propt̾ hoc elongatũ est uidicium a nobis.
& ñ apphendet nos iusticia. Expectauimus
lucem. & ecce tenebrȩ. Splendorem. & init¬
nebris ambu lauimus. Palpauiniꝰ sicttat
parietẽ. & quasi absq oculis attrectalunus
Impegimus meridie quasi in tenebrisius
&e quasi columbȩ meditantes gememꝰ san¬
gata est a nobis. Laxra. Proptea recessit uli¬
I cium abeis. & non apprehendit eos uistual
Cum expectarent lucem. factȩ sunt eis deli
Prȩstolantes eam. in tenebris ambril abuit
Palpabunt sicut cȩci parietẽ. & quasi ñ hubm¬
Ites oculos attrectabunt. Cadent indie quis
in nocte media. quasi morientes gement qt
ursus & quasi columba parit̾ ambulabint
E xpectauimus iudicium & non est: salusln¬
ge recessit a nobis. Post accusationẽ populi
uulnera reciꝑe sanitatẽ. Mirorq cur septiu¬
ginta quasi ꝓpħa de eis loquatur. & nonipsi
ad ꝓpħȩ uerba respondeant orationẽ tenut¬

Expanded text:
 non invenit pacem; sed nec cognoscit quidem eam, ut sciat quid quaerere debeat. Propter hoc elongatum est judicium a nobis: et non apprehendet nos justitia. Exspectavimus lucem, et ecce tenebrae: splendorem, et in tenebris ambulavimus. Palpavimus sicut caeci parietem: et quasi absqImpegimus meridie quasi in tenebris, inet quasi columbae meditantes gememus. Exsgata est a nobis. LXX: Propterea recessit judicium ab eis: et non apprehendit eos justitia. Cum exspectarent lucem, factae sunt eis tenebrae. Praestolantes eam in tenebris ambulabunt: palpabunt sicut caeci parietem: et quasi non habentes oculos attrectabunt. Cadent in meridie, quasi in nocte media: quasi morientes gement: quasi ursus, et quasi columba pariter ambulabunt. Exspectavimus judicium, et non est: salus longe recessit a nobis. Post accusationem populi vulnera recipere sanitatem. Mirorque cur Septuaginta, quasi Propheta de eis loquatur, et non ipsi ad Prophetae verba respondeant, orationem texue
Abbreviated transcription (Latin):
a constitutione mundi. Esuriui enim. e st¬
disti michi manducare. Sitiui. & dedistin
bibere. Infirmus eram & in carcere. & unnis
adine. Peregrinus. & duxistis me in domuis¬
urãm. Et nudus. & uestistis me. Illisq hun¬
litate dicentib se nichil fecisse anosiliao¬
ri: respondet. Quam diufecistis uni de ha
meis minimis. mͥ fecistis. luata tropologi
hoc possumus dicere. Qui ieiunat abomibi
malis. & uult suũ ieiuniũ respici: ñsolũ u¬
clinet a malo. sed & faciat bonũ. ut soluat
omẽ uinculum iniquitatis. quo simplices
quiq credentiũ hereticor fraudib colligan
tiones uiolentor tractatuũ. quas & inpsi

Expanded text:
a constitutione mundi. Esurivi enim et dedistis mihi manducare. Sitivi et dedistis mihi bibere. Infirmus eram, et in carcere, et venistis ad me. Peregrinus, et duxistis me in domum vestram. Et nudus, et vestistis me . Illisque humilitate dicentibus, se nihil fecisse Domino Salvatori, respondit: Quamdiu fecistis uni de fratribus meis minimis, mihi fecistis. Juxta tropologiam haec possumus dicere: Qui jejunat ab omnibus malis, et vult suum jejunium respici, non solum declinet a malo, sed et faciat bonum, ut solvat omne vinculum iniquitatis, quo simplices quique credentium, haereticorum fraudibus colligati tion
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb nominib xp̃c ostendit᷑ dicente psalmi-¬
grapho. ds̃ uidiciũ tuũ regidã. & iusticiã
tuã filio regis. xp̃c enĩ factus est nobis redem¬
ptio. sanctitas & iusticia: frustra legis iactant
scientiam. cum sc̃s ñ in noticia scripturarum.
cucurri. quando dilatasti cor meum.
Nogant me udicia iusticiȩ: & apꝓpinquare
do uolunt. Quare ieuinauimus & ñ aspexisti.

Expanded text:
dicente psalmographo: Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis : Christus enim factus est nobis redemptio, sanctitas, et justitia : frustra legis jactant scientiam, cum sanctus non in notitia Scripturarum, atorum tuorum cucurri, quando dilatasti cor meum . Rogant me judicia justitiae, et appropinquare Deo volunt. Quare jejunavimus, et non aspexisti?
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. & iccirco se fecisse quia peccauerit.
&e iniquitatis auariciã habuerit. nec una
fuerit iniquitate contentus. sed semꝑ ad.¬
diderit peccata peccatis. Et ꝑcussi inquit
raret. & diceret. Ostende faciẽ tuã ce
salui erimꝰ. Indignatꝰq sũ. Qđ ille sentiens:
tristis incessit dicens. Tota die tristis in¬
hominum sed incorde ageret poenitentiã.
Propt̾ea uidens uias conuersionis eiꝰ: sana¬
ui uulnera quib eũ ante ꝑcusserã. & re¬
duxi eũ ad me quẽ prius eiecerã. & red.

Expanded text:
suum: idcirco se fecisse quia peccaverit, suum: idcirco se fecisse quia peccaverit, et iniquitatis avaritiam habuerit, nec una fuerit iniquitate contentus; sed semper addiderit peccata peccatis. Et percussi, inquitraret, et diceret: Ostende faciem tuam et salvi erimus . Indignatusque sum; quod ille sentiens, tristis incessit, dicens: Tota die tristis inaciem hominum, sed in corde ageret poenitentiam. Propterea videns vias conversionis ejus, sanavi vulnera, quibus eum ante percusseram. Et reduxi
Abbreviated transcription (Latin):
labior. pacẽ. pacẽ ei qui longe est & qui
ꝓpe diaxrit dñs. & sanaui eũ. Impii autẽ
quasi mare feruens quod quiescere ñ potest
e redundant fluctus eiꝰ inconculcationẽ
& lutũ. Non est pax dix̃ dĩ m̃s impus.
Lair Propt̃ peccata admodicũ qͥd contrista¬
uitum. & ꝑculsicũ &e auerti faciẽ meam
Sabeo. & contristatus est. & ambulauit tri¬
stis inuiis suis. Uias eiꝰ uidi &e sanaui eum.
oc consolatus sum illum. &e dedi ei consola¬
tionẽ uerã. pacẽ iis quilonge. & qui appro.¬
pinquant dic̃ dñs. & sanabo eos. Qui autem
Siniqui sunt fluctuabunt. & quiescere non
eoꝵ. qui insaluatore credere noluerunt:
pollicitus fuerat habentib in se fiduciam
medio scandala tollite. Ac ne in credibile
uderet᷑: eixponit potentiam suã. qđ excel.¬
sus &e magnus facile possit poenitentib
ueniã tribuere. & iustum sit ut creator¬
suȩ misereatur creaturȩ. Propt̃ quȩ iun¬
git quod irat᷑ sit & contristauerit popłm

Expanded text:
acem, pacem ei qui longe est et qui prope, dixit Dominus, et sanavi eum. Impii autem quasi mare fervens quod quiescere non potest, et redundant fluctus ejus in conculcationem et lutum. Non est pax, dixit Deus. impiis. LXX: Propter peccatum ad modicum quid 682 contristavi eum, et percussi eum: et averti faciem meam ab eo, et contristatus est et ambulavit tristis in viis suis. Vias ejus vidi, et sanavi eum: et consolatus sum illum, et dedi ei consolationem veram, pacem his qui longe, et qui prope sunt, dicit Dominus, et sanabo eos. Qui autem iniqui sunt, fluctuabunt, et quiescere non eorum qui in Salvatorem credere noluerunt, pollicitus fuerat habentibus in se fiduciam,medio scandala tollite. Ac ne incredibile videretur, exponit potentiam suam, quod excelsus et magnus facile possit poenitentibus veniam tribuere, et justum sit, ut Creator misereatur creaturae suae. Propter quae jungit, quod iratus sit et contristaverit populum
Abbreviated transcription (Latin):
ecce dies uenient dicit dñs. & feriam do.¬
mui isrł &e domui uida foedus nouum.
ñ scđm pactum qđ pepigi cum patrib ur
in die quando app̃hendi manum eori
ut educerẽ eos de t̾ra egẏpti. & sermoni
nium habet. & samaritanꝰ est. &. nonns
hic est fabri filius: iccirco iratꝰ est fu
dñi in popło suo qui prius iratꝰ fuerat
contra principes &e potentes qui sapientis
erant in oculis suis. & iustificauerunt
flammȩ exusserat. ut potentes potenter
tormenta paterent᷑. Et extendit manũ
suã aduersũ eũ quẽ uocat popłm suũ en

Expanded text:
Ecce dies venient, dicit Dominus et feriam domui Israel et domui Juda foedus novum: non secundum pactum, quod pepigi cum patribus vestris in die quando apprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti; pactum, nium habet, et Samaritanus est ; et: Nonne hic est filius fabri ? Idcirco iratus est furor Domini in populum suum, qui prius iratus fuerat contra principes et potentes, qui sapientes erant in oculis suis, et justificaverunt flammae exusserat, ut potentes potenter tormenta paterentur. Et extendit manum suam adversum eum, quem vocat populum suum: eo
Abbreviated transcription (Latin):
fundatos & radicatos incaritate creden¬
tes esse contestans. Unde & ecclesiastes
non solũ sibi edificauit domos & planta-¬
uit uineas. & fecit ortos & pomaria. &
instituit om̃s arbores pomiferas. strux̃q
piscinas ut irrigaret saltũ. Porro hereti¬
ci imaginem tantũ habentes umbrãq
uirtutum & nonipsam ueritatẽ : absq
fructu opum uerbor. folia pollicentur
De quor arborib dicit dñs. Omĩs plantatio
quam ñ plantauit pat̾ nĩs cęlestis eradica¬
bitur. De uinea enum sodomioꝵ uinea eoꝵ.
& ꝓpago eor de gomorra. Uua eoꝵ uua
fellis. botrus a maritudinis eis. Furor dra¬
conum uinũ eoꝵ. & furor aspidũ insanabilis.¬

Expanded text:
fundatos et radicatos in charitate credenfundatos et radicatos in charitate credentes esse contestans. Unde et Ecclesiastes , non solum sibi aedificavit domos, sed plantavit vineas, et fecit hortos et pomaria, et instituit omnes arbores pomiferas, exstruxitque piscinas, ut irrigaret saltum. Porro haeretici imaginem tantum habentes umbramque virtutum, et non ipsam veritatem, absque fructu operum, verborum folia pollicentur. De quorum arboribus dicit Dominus: Omnis plantatio, quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabiet propago eorum de Gomorra: Uva eorum, uva fellis, et botrus amaritudinis eis, furor draconum vinum eorum, et furor aspidum insanabilis
Abbreviated transcription (Latin):
erit uobis. Oephy & bathus ȩqualia &e
unius mensurȩ erunt. ut capiat decimã
partem choribatus. & decimã partẽ chori
oephi. luxta mensurã chori. ȩquaerit libra-¬
quȩ cum iudicii tempus aduenerit. nullũ
habitatorem habeant. Omĩs enĩ pompa
structuraq uerboꝵ. & argumenta di ale¬
Cta redigentur ad nichili. Et quia iuxta
apłm paulum non solum dĩ edificatio sumꝰ
sed & agricultura. quam imitantes here¬
tici suffodiunt᷑ & eradicantur abieremia :
iccirco decem iugera uinearũ siue ubi decẽ
iuga bouni oꝑantur facient batũ unum.
& triguta modii sementis facient oephi
ut de denario numero qui inscripturis
scis misticus atq ꝑfectus est. &e de tricena¬
rio in quo ꝓpħauit ezechiel & dñs bapti-¬
tatus est redigantur adoephi: qui ad
comparationẽ multiplicis numeri unione
constringitur. Qđ aut̃ edificatio & agri¬
cultura referantur ad intelligentiam̃
sp̃ualẽ: etiam alio loco paulus apłs docet.

Expanded text:
erit vobis oephi et batus aequalia et erit vobis oephi et batus aequalia et unius mensurae erunt ut capiat decimam partem chori batus et decimam partem chori oephi iuxta mensuram chori erit aequa libraquae cum judicii tempus advenerit, nullum habitatorem habeant. Omnis enim pompa structuraque verborum, et argumenta dialectica redigentur ad nihili. Et quia juxta apostolum Paulum non solum Dei aedificatio sumus, sed et agricultura, quam imitantes haeretici suffodiuntur et eradicantur ab Jeremia: idcirco ubi decem jugera vinearum, sive ubi decem juga boum operantur, facient batum unum, et triginta modii sementis facient ephi , ut de denario numero, qui in Scripturis sanctis mysticus atque perfectus est: et de tricenario, in quo prophetavit Ezechiel , et Dominus baptizatus est , redigantur ad ephi, qui ad comparationem multiplicis numeri, unione constringitur. Quod autem aedificatio et agricultura referatur ad intelligentiam spiritalem, etiam alio loco Paulus apostolus docet ,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩi audierit. sed in aurib diũ audita sint
quȩ ꝓpħa dicturus est. cum consequentius
locutus. dñs aut̃ locutus est qđ post captiui.¬
tatẽ domus magnȩ atq pulcherrimȩ de-¬
sertȩ futurȩ sint᷑ non habitatorẽ habentes.
Iecem enĩ uigera uinearũ facient lagun¬
culam unani. &e triginta modii sementis
facient modios tres. Pro laguncula quam
soli septuaginta transtulerunt. om̃s alii
mus qui hebraice dr̃ omer: septuaginta
uerterunt artalus sea quȩ mensura ȩgypti¬
aca est &e facit modios uiginti. In sterilitate
gͦ nimia quȩ sequetur captiuitatẽ. decem
iugera uinearum facient batum. id est
tres amphoras. & triginta modu seminis
id est chorus faciet epha. qͦd septuaginta
tres mensuras interp̃tati sunt idest tres
modios. Batus autẽ in liquidis specieb
dr̃. & oephi siue epha eiusdem mensurȩ
in aridis. sicut ine zechiel iuxta hebra icũ
legimus. Dephi iustum &e batus iustus

Expanded text:
Domini audierit, sed in auribus Domini audita sint Domini audierit, sed in auribus Domini audita sint quae Propheta dicturus est: cum consequentius locutus. Dominus autem locutus est, quod post captivitatem, domus magnae atque pulcherrimae desertae futurae sint, non habentes habitatorem. 75 Decem enim jugera vinearum facient lagunculam unam, et triginta modii sementis facient modios tres. Pro laguncula, quam soli LXX transtulerunt, omnes alii mus, qui Hebraice dicitur OMER  , LXX verterunt artabas sex: quae mensura Aegyptiaca est, et facit modios viginti. In sterilitate ergo nimia quae sequitur captivitatem, decem jugera vinearum facient batum, id est, tres amphoras: et triginta modii seminis, id est, corus, faciet ephi, quod LXX tres mensuras interpretati sunt, id est, tres modios. Batus autem in liquidis speciebus dicitur, et ephi, sive epha ejusdem mensurae in aridis. Sicut in Ezechiel juxta Hebraicum sta et oephi iustum et batus iustus
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Tapides preciosos. ẽ contrario edifi¬
cent ligna. foenum. stipulã. quoꝵ fuis
incendium est. De huiuscemodi domib. sal¬
uator ineuangelio loquitur. Omĩs qui au¬
dierit uerba mea & non fecerit ea: assimi.¬
labitur uiro stulto qui edificauit domum
suam suꝑ arenam. Descendit pliuua. uener̃
flumina. flauer̃ uenti. & impegerunt in
donũ illam & cecidit. & fuit riuna domꝰ
illius mnagna. Tant diu aut̃ quęr̃ heretici
noua ueterib uingere. & eadem recentio¬
rib immutare: donec & sensus humanꝰ
& sermo deficiat.naurib meis
sunt hȩc dnĩ exercituum. Nisi domꝰ multȩ
desertȩ fuerint grandes & pulchrȩ absq
babitatore. Pro eo qđ nos iuxta hebraicũ
uertimus. in aurib meis sunt hȩc dñi exer¬
cituum. idest uerba quȩ locutus est dñs
adhuc resonant in aurib meis: septua¬¬
ginta transtulerunt. audita sunt hȩc in
aurib dnĩ sabaotii. non quo ꝓpheta uerba

Expanded text:
tum, lapides pretiosos: econtrario aedifitum, lapides pretiosos: econtrario aedificent ligna, fenum, stipulam, quorum finis incendium est. De hujuscemodi domibus Salvator in Evangelio loquitur: Omnis qui audierit verba mea, et non fecerit ea, assimilabitur viro stulto, qui aedificavit domum suam super arenam. Descendit pluvia, venerunt flumina, flcecidit: et fuit ruina domus illius magna . Tamdiu autem quaerunt haeretici nova veteribus jungere, et eadem recentioribus immutare, donec et sensus humanus et sermo deficiat. In auribus meis sunt haec Domini exercituum: Nisi domus multae desertae fuerint, grandes et pulchrae absque habitatore. Pro eo quod nos juxta Hebraicum vertimus, In auribus meis sunt haec Domini exercituum, id est, verba quae locutus est Dominus, adhuc resonant in auribus meis: LXX transtulerunt, Audita sunt haec in auribus Domini sabaoth. Non quod Propheta verba
Abbreviated transcription (Latin):
ut auferatis ꝓximo. sim machus & theodõ.¬
tion donec deficiat. uel non sit locus. ut qe.¬
ficiente terra nequaquã saturetur auaricu
Qđ quidem & generaliter aduersum om̃s
quib nichil satis est dictum puto. & specu¬
lit̃ contra uineam dñi quȩ ꝓuuis fecit la¬
bruscas. idest ꝓudicio iniquitatẽ. & pro
iusticia clamorẽ. Quȩ est enĩ rabies cum
tecta & agri addepellendos imbres & ad
serendas fruges habere debeant. ealaber
cupe in quib cunctis habitare non possis.
ce quȩ colere nonsufficias. alteriusq neces.¬
sitatẽ tuam facere uoluptatẽ: luxta tm.¬
pologiam contra hereticos quidã hoc di
ctum arbitrant᷑. qui cõmouerint pedes
suos de oriente ueniunt incampũ sennaue
qui int̾p̃tat᷑ excussio dentium. & edificant
ciuitatẽ confusionis turremq suꝑbiȩ. &
audiunt subuerbis aliis. Audite hȩc ducs
domus iacob & residui domus isrł qui abi.¬
minamini iudicium & omĩa recta ꝑuera¬
tis. qui edificatis syon insanguinib & ierłn

Expanded text:
aut auferatis proximo: Symmachus et Theodotio: donec deficiat, vel non sit locus; ut deficiente terra, nequaquam saturetur avaritia. Quod quidem et generaliter adversum omnes, quibus nihil satis est, dictum puto: et specialiter contra vineam Domini, quae pro uvis fecit labruscas, id est, pro judicio iniquitatem, et pro justitia clamorem. 74 Quae est enim rabies, cum tecta et agri ad depellendos imbres, et ad serendas  Al. cerendas fruges haberi debeant, ea habere cupere, in quibus cunctis habitare non possis, et quae colere non sufficias: alteriusque necessitatem, tuam facere voluptatem? Juxta tropologiam contra haereticos quidam hctum arbitrantur. Qui cum moverint pedes suos de oriente, vequi interpretatur excussio dentium: et aedificant civitatem confusionis, turrimque superbiae, et audiunt sub verbis aliis: Audite haec, duces domus Jacob, et residui domus Israel, qui abominamini judicium, et omnia recta pervertitis, qui aedificatis Sion in sanguinibus, et Jerusalem
Abbreviated transcription (Latin):
admirantib & ꝓrei difficultate dicentib
quis gͦ potest saluus fieri: respondit sal¬
uator. Qui potest caꝑe capiat. Unde &
apłs de huiuscemodi eunuchis idest deuir.¬
ginib. p̃ceptũ dñi se non habere testatur.
sed dat consilium quasi miscłiã consecutꝰ
a dño. uolens om̃s esse sic̃ seipsum. Tempus
enĩ ait incollecto est: suꝑ est ut & qui ha¬
bent urores. sic sint quasi non habeant.
Qui enĩ liber uocatus est a seruitute & officie
coniugali: iste uere seruus est xp̃i.
uia hȩc dicit dñs eunuchis. Si custodie.¬
Aruit sabbata mea &e elegerint quȩ ego uo.¬
liu. & tenuerint foedus meũ: dabo eis in do

Expanded text:
admirantibus et pro rei difficultate dicentibus: Quis ergo potest salvus fieri? respondit Salvator: Qui potest capere, capiat. Unde et Apostolus de hujuscemodi eunuchis, id est, de virginibus, praeceptum Domini se non habere testatur, sed dat consilium quasi misericordiam consecutus a Domino, volens omnes esse sicut seipsum: Tempus enim, ait, in collecto est: superest, ut et qui habent uxores, sic sint quasi non habeant . Qui enim liber vocatus est a servitute et officio conjugali, iste vere servus est Christi. Quia haec dicit Dominus eunuchis: Si custodierint sabbata mea, et elegerint quae volui, et tenuerint foedus meum, dabo eis in do
Abbreviated transcription (Latin):
cto itinere ad patrẽ uictor ascendens.
Porro quod inseptua ginta legitur. a facie
maliciȩ ablatꝰ ÷ iustus. erit in pace sepul.¬
tura eiꝰ ablata est de medio: omẽ refert᷑
ad xp̃m absq commatione ꝑsonȩ apłor¬
cuius sepultura inpace est. & sublata de
medio. Neq enim caro eiꝰ uidit corruptionẽ.
nec ꝑmansit in sepulchro qui est int̾ mor.¬
tuos liber. dicente angelo ad mulieres.
Quem quęritis iesum: non est hic. Uenite &e
manasses fudit sanguinẽ. & impleuit ierłm
a porta usq ad portã: uel certe isaiam
de sua ꝓpħare morte. qđ serrandus sit a
manasse serra lignea. quȩ apud eos certis.¬
sima traditio est. Unde & nr̃or. plurimi
illud quod de passione sc̃or. in epła adhe-¬
breos ponitur. serrati sunt: ad isaiȩ refer̃
passionem..¬

Expanded text:
cto itinere ad Patrem victor ascendens. cto itinere ad Patrem victor ascendens. Porro quod in Septuaginta legitur: A facie malitiae ablatus est justus, erit in pace sepultura ejus, ablata est de medio, omnia referuntur ad Christum absque commixtione personae Apocujus sepultura in pace est, et sublata de medio. Neque enim caro ejus vidit corruptionem, nec permansit in sepulcro, qui est inter mortuos liber, dicente Angelo ad mulieres: Quem quaeritis Jesum, non est hic: Venite, etManasses fudit sanguinem, et implevit Jerusalem a porta usque ad portam; vel certe Isaiam de sua prophetare morte, quod serrandus sit a Manasse serra lignea, quae apud eos certissima traditio est. Unde et nostrorum plurimi illud, quod de passione Sanctorum in Epistola ad Hebraeos ponitur: Serrati sunt , ad Isaiae referunt passionem.
Abbreviated transcription (Latin):
itiq ꝑditio ꝑsecutionis magnitudinem.
ae n finẽ monstrat substantiȩ. Et nemo est
ait qui recogitet incorde suo. siue reponat.
cq enim fieri poterat ut ceci &e muti uiden¬
tes uana & amantes somnia. ignorantesq
intelligentiã & sapientiã : cogitarent ea
significat. qui int̾ficiunt᷑ abimpiis. &e a
dno congregantur. Causasq reddit cur int̃.¬
fectꝰ sit iustꝰ atq sublatꝰ dicens. a facie enĩ
malitiȩ collectꝰ ÷ iustus : ut mala scłi non
uideret. Siue ꝓpt̾ maliciã hominũ quors
one suã: sensus quidẽ ꝑspicabilis est. sed uer¬
bor consequentia quȩ insuȩ linguȩ stat idio.¬
mate. apud nos uidetur esse turbata. Quod
aut̃ dicit. hoc est. Ueniat pax usti. quã ascen-¬
deus ad patrẽ apłis reliquit. dicens. Pacem
pax xp̃i quȩ eruꝑat omnẽ sensũ uenerit:
sed uincere. & ȩt̃na sede requiescere. Ipse uͭ
cuiꝰ pax est & cuius apłi requiescunt incu¬
bilib suis: ambulat in directionẽ suã. re¬

Expanded text:
tique perditio persecutionis magnitudinem, et non finem monstrat substantiae. Et nemo est, ait, qui recogitet in corde suo, sive reponat. Neque enim fieri poterat, ut caeci et muti videntes vana et amantes somnia, ignorantesque intelligentiam atque sapientiam, cogitarent ea significat, qui interficiuntur ab impiis, et a Domino congregantur. Causasque reddit cur interfectus sit justus atque sublatus, dicens: A facie enim malitiae collectus est justus, ut mala saeculi non videret. Sive propter malitiam hominum, quorum one sua, sensus quidem perspicuus est, sed verborum consequentia, quae in suae linguae stat idiomate, apud nos videtur esse turbata. Quod autem dicit, hoc est: Veniat pax Justi, quam ascendens ad Patrem Apostolis dereliquit, dicens: Pacem uae exsuperat omnem sensum, venerit, sed vincere, et aeterna sede requiescere. Ipse vero cujus pax est, et cujus Apostoli requiescunt in cubilibus suis, ambulat in directione sua, re
Abbreviated transcription (Latin):
seruire ei. & diligere nom̃ eiꝰ ut sint eims
uos &e añcillas. & om̃s qui custodiunt sll
mea ut ñ uiolent ea. & tenent testam̃tum
ad alienigenas quos prius nominauent
& illis quoq pͣmia pollicetur. qđ siserum¬

Expanded text:
diligere nomen ejus, ut sint ei in servos ÷ et ancillas  et omnes qui custodiunt sabbata mea, ut non violent ea, et tenent testamentumad alienigenas, quos prius nominaverat, et illis quoque praemia pollicetur: quod si ser
Abbreviated transcription (Latin):
facere malos. nequaquam refertur ad natu-¬
rȩ ꝓprietatẽ ut heretici uolunt. sed ad m̃tis
arbitriũ. Deniq infertur. Aut facite arborẽ
bonam. & fructus eiꝰ bonos. E&r quo ꝑspicuũ
est unumquenq ꝓpͥa uoluntate facere ani.
ce insignũ sempit̾nũ. qđ ñ deficiet iis qui
de malo cõmutati fuerint inbonum. Erit
dñs in nom̃ & signũ ȩt̃num ut exipsius appel¬
lent᷑ nomine xp̃iani. & crucis eiꝰ inurant᷑
cauterio. de quo signo simeon tenens ulnis
paruulũ loquebatur. Hic erit in ruinã &
in resurrectionẽ multoꝵ. & insignũ cuicon¬
tradicet᷑. de quo supra scriptũ est. Dabit
uobis dñs signum. Et sc̃s cantat in psalmo
Fac mecum signũ in bonũ. Et ipse qui signũ
est. Cum uideritis ait signũ filii hominis
qđ non deficiet. nec ullo fine mutabitur.
sed a p̃senti conuersatione transiet infuturũ.¬

Expanded text:
fructus malos , nequaquam refertur ad naturfructus malos , nequaquam refertur ad naturae proprietatem, ut haeretici volunt, sed ad mentis arbitrium. Denique infertur: Aut facite arborem bonam, et fructus ejus bonos. Ex quo perspicuum est, unumquemque propria voluntate facere animaet in signum sempiternum, quod non deficiet. His, qui de malo commutati fuerint in bonum, erit Dominus in nomen et in signum aeternum, ut ex ipsius appellentur nomine Christiani, et crucis ejus inurantur cauterio. De quo signo Simeon tenens ulnis parvulum, loquebatur: Hic erit in ruinam et in resurrectionem multorum, et in signum, cui contradicetur : de quo et supradictum est: Dabit vobis Dominus signum : Et sanctus cantat in psalmo: Fac mecum Dominum signum in bonum . Et ipse qui signum est: Cum videritis, ait, signum Filii hominis, quod non deficiet, nec ullo fine mutabitur, sed de praesenti conversatione transiet in futurum.
Abbreviated transcription (Latin):
sima & amara. odorisq pessimi. Ubi aut̃
septuaginta transtuler̃ choezȩ quȩ in hebra¬
ico dr̃ safod. simmachus uertit urticam.
Utcumq se habeat nominũ ꝓpͥetas. hoc dicen¬
dum est qđ mala uertant᷑ inbona. & ꝓui
tus nascantur uirtutes. idest ꝓ iniquitate
iusticia. ꝓtemeritate fortitudo. ꝓluxuria
temꝑantia. ꝓstulticia prudentia. Demus
choeta amari saporis & odoris teterrimi.
facti sunt ciparissus. & abies. & mirtꝰ odoris
obtimi. & inuaria oꝑa necessarii. Paulus qͦq
ꝑsecutor ȩccłiȩ quando audiebat a dño. saule
saule quid me ꝑsequeris. durũ est tͥ contra
stimulũ calcitrare: urtica erat. habens ꝑse.¬
cutoris aculeos. Quando aut̃ in toto orbe
euangeliũ pͣdicauit. & dicere poterat ap̃i
bonus odor sumꝰ: recte ciparissus appellat᷑
&e mirtus. Meretrices & publicani p̃ueniunt
phariseos in regno dĩ. & latro de cruce
transit inparadisum. Ergo illud qđ in euan¬¬
gelio dicitur. non potest arbor bona fructꝰ

Expanded text:
odorisque pessimi. Ubi autem Septuaginta transtulerunt κονύζη, quae in Hebraico dicitur SARPHOD , Symmachus vertit, urticam. Utcumque se habet nominum proprietas, hoc dicendum est, quod mala vertantur in bona, et pro vitiis nascantur virtutes, id est, pro iniquitate, justitia; pro temeritate, fortitudo; pro luxuria, temperantia; pro stultitia, prudentia. Demus κονύζη amari saporis, et odoris teterrimi, facti sunt cyparissus, et abies, et myrtus, odoris optimi, et in varia opera necessarii. Paulus quoque persecutor Ecclesiae, quando audiebat a Domino: Saule, Saule, quid me persequeris? Durum est contra stimulum calcitrare , urtica erat, habens persecutionis aculeos. Quando autem in toto orbe Evangelium praedicavit, et dicere poterat: Christi bonus odor sumus , recte cyparissus appellatur, et myrtus. Meretrices et publicani praeveniunt Pharisaeos in regno Dei, et latro de cruce transit in paradisum . Ergo illud quod in Evangelio dicitur: Non potest arbor bona facere