comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pellantur nomine: pro statua zeli.
septuaginta statuam possidentis in¬
terp̃tati sunt. Deniq quando natus
ẽ. caim. possedi inquit parens. ho¬
minẽ ꝑ dm̃: possessione homainis.
ad caim nomen alludens. Ibiq erat
głia dei isrł. Non quo delectaretur
tali uicmia: sed ut sui p̾sentia ido¬
lum teli templũq deleret: unde et
subuersio urbis templiq post bre¬
ue tempus sequitur. Et in isaia
seriptum ẽ. quod lectus angustus
nequaquam duos capiat: et palliũ
breue utrumq operire ñ possit: si¬
gnificante scriptura illud apłi qͥs
consensus xp̃o et belial. templo dei
et idolo: Et dixit ad me. F ili ho¬
minis: leua oculos tuos ad uiam
aquilonis. Et leuaui oculos meos
ad uiam aquilonis: et ecce ab aqui¬
lone porte altaris. idolum zeli in
ipso introitu. Pro eo quod nos po¬
suimꝰ ab aquilone portȩ altaris. ido¬
lum zeli in ipso introitu. septuagin¬
ta transtulert̃ ab aquilone ad por¬
tam orientalem: quod in hebraico

Expanded text:
pellantur nomine, pro statua Zeli, pellantur nomine, pro statua Zeli, Septuaginta, statuam possidentis, interpretati sunt. Denique quando natus est Cain, Possedi, inquit parens, hominem per Deum , possessione hominis, ad Cain nomen alludens. Ibique erat gloria Dei Israel, non quod delectaretur tali vicinia; sed ut sui praesentia idolum Zeli, templumque deleret. Unde et subversio urbis templique post breve tempus sequitur. Et in Isaia scriptum est, quod lectus angustus nequaquam duos capiat, et pallium breve utrumque operire non possit ; significante Scriptura illud Apostoli: Qui consensus Christo et Belial? Templo Dei et idolo ? Et dixit ad me: Fili hominis, leva oculos tuos ad viam Aquilonis. Et levavi oculos meos ad viam Aquilonis: et ecce ab Aquilone portae altaris, idolum Zeli in ipso introitu. Pro eo quod nos posuimus: Ab Aquilone portae altaris, idolum Zeli in ipso introitu, Septuaginta transtulerunt: Ab Aquilone ad portam Orientalem, quod in Hebraico
Abbreviated transcription (Latin):
uestibulum portę quȩ respicit ad¬
aquilonẽ: ubi erat statua possiden¬
ginem zeli: de theodotione addi¬
tum ẽ: reliqua similit̃. Quando
dicit adduxit me ierłm in uisio¬
ne dei: ostendit se ñ in corpore. sed
in sp̃u eẽ. translatum: iuxta quam ui¬
sionem. possumus et cęlos. et ꝓfun¬
da maris. et inferna conspicere: dũ
rationes singulorum. cogitatione
cõplectimur. Primũ aut̃ uenit ad
uestibulum quod respicit ad aqui¬
lonem: ut ibi statuam uideat ido¬
li zeli ad prouocandam emulationẽ
ut de illo loco possit ad interiora
penitrare. et cernere reliqua. quȩ
postea describuntur. Statuam aut̃
idoli bahal. in templo dei positam:
narrat historia. Pulchreq appellat᷑
idolum zeli. quia ad emulationem
et zelum. dñm prouocat: iuxta il¬
lud quod in deuteronomio dicitur:
ipsi me prouocauert̃ ad zelum in eo
qui ñ erat deus: et ego prouocabo
Porro quia zelus et possessio quod
hebraice dicitur cͭtͣi da. eodem ap¬

Expanded text:
vestibulum portae quae respicit vestibulum portae quae respicit Aquilonem: ubi erat statua possidenginem Zeli  de Theodotione additum est. Reliqua similiter. Quando dicit: adduxit me in Jerusalem in visione Dei, ostendit se non in corpore, sed in spiritu esse translatum. Juxta quam visionem possumus et coelos, et profunda maris, et inferna conspicere, dum rationes singulorum cogitatione complectimur. Primum autem venit ad vestibulum, quod respicit ad Aquilonem, ut ibi videat statuam idoli Zeli ad provocandam aemulationem; ut de illo loco possit ad interiora penetrare, et cernere reliqua, quae postea describuntur. Statuam autem idoli Baal in templo Dei positam, narrat historia. Pulchreque appellatur idolum Zeli. quia ad aemulationem et zelum Dominum provocat; juxta illud quod in Deuteronomio dicitur: Ipsi me provocaverunt ad zelum in eo qui non erat Deus: et ego provocabo Deut. XXXII. Porro quia zelus et possessio quod 84 Hebraice dicitur CENA  , eodem ap
Abbreviated transcription (Latin):
brorum. t̾ruisset assumptum. Parsq
comp̃henditur capillorũ: qura toti¬
us app̃hensionem capitis. humana
natura ñ sustinet. Pro cineinno. sep¬
tuaginta transtulerunt. lPACΠΕΑ .Ο
id est fimbriam: quorum alterum
in capillis. alterum in uestib acci¬
pi solet. Et eleuauit me sp̃c: int̃
t̃ram et cęlum. Primum similitu¬
dinem manus app̃henditur. postea
tim ad cęlum leuat. sed int̃ terrã
et cęlum: ut t̾rena interim derelin¬
quens. festinet ad cȩlum. Possumꝰ
autem et hoc dicere: quod propt̃
bona oꝑa. propħa similitudine ma¬
nus dei app̃hensus sit: et propt̃ sci¬
entiam rerum spiritalium. eleue¬
tur a sp̃u. Et adduxit me ierłm
in uisione dei. iuxta ostium interiꝰ
quod respiciebat ad aquilonẽ: ubi
erat statutum idolum zeli. ad pro¬
uocandam emulationẽ. Et ecce ibi
÷ głia dei isrł: scđ̾m uisionem quã
uideram in campo .lx.x. Et addu¬
E xit me in ierłm in uisione der ad

Expanded text:
brorum terruisset assumptum. Parsque brorum terruisset assumptum. Parsque comprehenditur capillorum, quia totius apprehensionem capitis, humana natura non sustinet. Pro cincinno, Septuaginta 83 transtulerunt κράσπεδον, id est fimbriam: quorum alterum in capillis, alterum in vestibus accipi solet. Et elevavit me spiritus inter terram et coelum. Primum similitudine manus apprehenditur; postea tim ad coelum levat, sed inter terram et coelum, ut terrena interim derelinquens, festinet ad coelum. Possumus autem et hoc dicere, quod propter bona opera, propheta similitudine manus Dei apprehensus sit, et propter scientiam rerum spiritualium elevetur a spiritu. . Et adduxit me in Jerusalem in visione Dei, juxta ostium interius quod respiciebat Aquilonem, ubi erat statutum idolum Zeli ad provocandam aemulationem. Et ecce ibi gloria Dei Israel, secundum visionem quam videram in campo. LXX: Et adduxit me in Jerusalem in visione Dei ad
Abbreviated transcription (Latin):
rem habent atq fulgorem: et ta¬
men nec ignis usq ad pedes dici¬
tur. nec splendor electri usq ad
caput. sed deorsum et sursum: ut
tam in peccatorib quam in scĩs.
pro diuersitate meritoꝵ alius
usq ad illud et illud menbrum.
alius usq ad illa et illa ꝑueniat.
Et quomodo qui scĩtudinis ꝑfec¬
tionem tenent. ad uerticem usq
ꝑueniunt: sic qui in peccato pro¬
fundo sunt. plantas igneorum
pedum tenere credendi sunt. Et
emissa similitudo manus appre¬
hendit me: in emeinno capitis
mei .Lxx. Et extendit similitudi¬
nem manus: et assumpsit me
in fimbrra uerticis mei. Et hic
similitudo manus. ñ ipsa manꝰ
extenditur: neq enim in deo ali¬
quid corporale ẽ: uideturq manꝰ.
ut membrũ humani corporis atq
consueti. nequaquam t̾reat eum.
qui assumitur atq comp̃henditur.
Sienim in colubri. uel in qualibet
alia bestiarum similitudine tetigis¬
set propħam: ipsa dissimilitudo mẽ¬

Expanded text:
rem habent atque fulgorem, et tarem habent atque fulgorem, et tamen nec ignis usque ad pedes dicitur; nec splendor electri usque ad caput, sed deorsum et sursum, ut tam in peccatoribus quam in sanctis, pro diversitate meritorum, alius usque ad illud et illud membrum; alius usque ad illa et illa perveniat. Et quomodo qui sanctitudinis perfectionem tenent, ad verticem usque perveniunt, sic qui in peccatorum profundo sunt, plantas igneorum pedum tenere credendi sunt. Et emissa similitudo manus apprehendit me in cincinno capitis mei. LXX: Et extendit similitudinem manus, et assumpsit me in fimbria verticis mei. Et hic similitudo manus, non ipsa manus extenditur, neque enim in Deo aliquid corporale est. Videturque manus, ut membrum humani corporis atque consueti, nequaquam terreat eum qui assumitur atque comprehenditur. Si enim in colubri, vel in qualibet alia bestiarum similitudine tetigisset prophetam, ipsa dissimilitudo mem
Abbreviated transcription (Latin):
sio aurȩ. quasi uisio electri. Uirum.
hebrcus sermo ñ continet: uisio
aut̃ aurȩ. quȩ in septuaginta non
habetur. de theodotione addidimꝰ.
Et pro eo quod nos diximus ceci
quod in hebrȩo dicitur theffol.
significat: ut uisionis possit sacra¬
m̃ta cognoscere. Et hoc conside-¬
randum quod ñ ipsas uideat ue-¬
ritates: sed similitudinem ignis:
qui a lumbis usq deorsum ignis
apparuit : et a lumbis sursũ. qua¬
si aspectus splendoris: ut uisio elec¬
tri. Pro splendore qui in hebraico
dicitur zor. auram theodotio trans¬
tulit: ut in suꝑnis dei refrigerra de¬
monstret. Deniq et in regũm uo¬
lumine. beatus helias aduentũ dñi
ñ in tempestate contem platur et
turbine. ñ ignis ardoribꝰ. sed in as¬
pectu aurȩ tenuis atq lenissimȩ:
ut dei om̃ipotentis mansuetudi-¬
nem comprobaret. Oꝑa autem co¬
itus. quȩ significantur in lumbis
usq deorsum. igne purgantur:
et oꝑa uirtutum quȩ a lumbis
ad suꝑiora consurgunt. splendo¬

Expanded text:
 quasi visio electri. Virum, Hebraeus sermo non continet. Visionem autem aurae, quae in Septuaginta non habetur, de Theodotione addidimus. Et pro eo quod nos diximus, ceciquod in Hebraico dicitur TEPHPHOL  . significat, ut visionis possit sacramenta cognoscere. Et hoc considerandum, quod non ipsas videat veritates; sed similitudinem ignis, quia a lumbis usque deorsum ignis apparuit; et a lumbis sursum quasi aspectus splendoris, ut visio electri. Pro splendore, qui in Hebraico dicitur ZOR  , auram Theodotio transtulit, ut in supernis Dei refrigeria demonstret. Denique et in Regum volumine beatus Elias adventum Domini non in tempestate contemplatur et turbine, non in ignis ardoribus; sed in aspectu aurae tenuis atque lenissimae, ut Dei Omnipotentis mansuetudinem comprobaret. Opera autem coitus, quae significantur in lumbis, usque deorsum, igne purgantur. Et opera virtutum, quae a lumbis ad superiora consurgunt, splendo
Abbreviated transcription (Latin):
de carnib eius: ut manducemꝰ. Et
suꝑ magistris qui lucra sectantur de
discipłis. salutisq eorum nullam
curam gerunt. dicitur: qui deuo¬
rant põpłm meũ. sicut cibũ panis:
de quib et apłs. et comedunt in¬
quit domos uiduarum. Possumus
patres qui comederint filios. et filios
qui comederint patres: ñ solum in
babilonia. sed et in romana obsidio¬
ne intelligere. Illud quod dicitur et
uentilabo uniuersas reliquias tuas
in omnẽ uentum: magis ad romanã
ꝑtinet captiuitatem. quando in toto

Expanded text:
de carnibus ejus ut comedamus ? Et de carnibus ejus ut comedamus ? Et super magistris, qui lucra sectantur de discipulis, salutisque eorum nullam curam gerunt, dicitur: Qui devorant populum meum sicut cibum panis . De quibus et Apostolus: Et comedunt, inquit, domos viduarum . Possumus patres qui comederint filios, et filios qui comederint patres, non solum in Babylonia, sed et in Romana obsidione intelligere. Illud autem quod dicitur: Et ventilabo universas reliquias tuas in omnem ventum, magis ad Romanam pertinet captivitatem, quando in toto
Abbreviated transcription (Latin):
hoc enim sequebatur ut diceret:
solute deducentur ad nichili:
ñ a deo. sed pro meritis suis atq pec¬
catis. Legimus in regum uolumme.
famis necessitate cogente. a matre
filium deuoratum: iosephus quoq
in obsidione ierłm multa huiusce¬
modi facta cõmemorat. Quando au¬
tem patres filios comederint uel filii
patres. nulla narrat historia: nisi for¬
te in multis necessitatis malis. etiam
hec facta eẽ. credendum sit. P otest
hoc ipsum referri et ad nr̃am ierłm:
quando magistri contra discipłos. id
ẽ. patres contra filios. et discipłi con¬
tra magistros. id est filii aduersũ pa¬
tres. seditione mutua concitantur:
et impletur illud quod ꝑ apłm dici¬
tur. Si aut̃ inuicem mordetis et ac¬
cusatis: uidete ne abinuicem consu-¬
mamini. Unde et propħa mystico
sermone cantabat: cum appropin¬
quarent aduersum me qui affligũt
me: ut comederent carnes meas.
Et iob simile quid loquitur. Si aut̃
dixerunt ancillȩ meȩ quis det nob̾

Expanded text:
hoc enim sequebatur ut diceret sed hoc enim sequebatur ut diceret sed absolute, deducentur ad nihilum: non a Deo, 52 sed pro meritis suis atque peccatis. Legimus in Regum volumine, famis necessitate cogente, a matre filium devoratum . Josephus quoque in obsidione Jerusalem, multa hujuscemodi facta commemorat. Quando autem patres filios comederint, vel filii patres, nulla narrat historia, nisi forte in multis necessitatis malis, etiam haec facta esse credendum sit. Potest hoc ipsum referri et ad nostram Jerusalem: quando magistri contra discipulos, id est, patres contra filios, et discipuli contra magistros, id est, filii adversum patres, seditione mutua concitantur, et impletur illud quod per Apostolum dicitur: Si autem invicem mordetis et accusatis, videte ne ab invicem consumamini . Unde et Propheta mystico sermone cantabat: Cum appropinquarent adversum me qui affligunt me, ut comederent carnes meas . Et Job simile quid loquitur: Si autem dixerunt ancillae meae: Quis det nobis
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ ds̃. nisi pro eo quod sc̃m meũ
uiolasti in omĩb offensionib tuis. et
reliqua. Et notandum tamen. quod
ubi decora sunt et honesta. ac pro
merito eoꝵ qui ea sustinent. se ip¬
sum ds̃ facere ꝓfitetur : ubi autẽ
tristia et ñ digna deo. dicit quidẽ
fieri sed ñ a se: tit in p̃senti: ideo pa¬
tres comedent filios in medio tui.
et filii comedent patres suos. Non
eram dixit ego faciam ut patres
comedant filios suos in medio tui.
et filii comedant patres suos: quod
aut̃ decorum erat nec dei maiestate
uidebatur indignũ. ipsum se dicit
facere : sequitur enim. et faciam in
te iudicia. et uentilabo uniuersas
reliquias tuas. in omnem uentum.
Tale quid et in maledictis deutero¬
nomis. inuenire poterimus: et p̃ci¬
pue in illo loco: glorificantes me
glorificabo: qui aut̃ me despiciunt.
ad nichilum deducent᷑. Cos enĩ qui
se glorificant. ipse glorificat : qui au¬
tem eum despiciunt. ñ a deo despi¬
cientur uel deducentur ad nichili.

Expanded text:
s; nisi pro eo quod sanctum meum violasti in omnibus offensionibus tuis, et reliqua. Attamen notandum, quod ubi decora sunt et honesta, ac pro merito eorum qui ea sustinent, seipsum Deus facere profitetur. Ubi autem tristia et non digna Deo, dicit quidem fieri, sed non a se, ut in praesenti: Ideo patres comedent filios in medio tui, et filii comedent patres suos. Non enim dixit, ego faciam ut patres comedant filios suos in medio tui, et filii comedant patres suos. Quod autem decorum erat, nec Dei majestati videbatur indignum, ipsum se dicit facere. Sequitur enim: Et Faciam in te judicia, et ventilabo universas reliquias tuas in omnem ventum. Tale quid et in maledictis Deuteronomii in venire poterimus, et praecipue in loco illo: Glorificantes me glorificabo, qui autem me despiciunt, ad nihilum deducentur . Eos enim qui se glorificant, ipse glorificat. Qui autem eum despiciunt, non a Domino despicientur, vel deducentur ad nihilum
Abbreviated transcription (Latin):
Sanctus enim non ẽ habitator t̾rȩ:s
aduena atq ꝑegrmꝰ: dicitq aduena
sum et peregrinus sicut om̃s patres
mei. Quam obrem et abraham hebrȩ¬
us id est raratec. et peregrinus tran¬
sitorq memoratur: de presenti scło ad
futura transire festinans. Possumus
hunc locum et sp̃ualiter int̾pretari.
contra popłm iudȩoꝵ: suꝑ quem ue¬
nit finis et consũmatio. a sanguine
abel iusti. usq ad sangumem ⁊ acha.¬
riȩ filii barachiȩ. quem int̾fecerunt
int̾ templum et altare. Quã diu cium
ñ miserunt manus in filium dei: dor¬
Quando uero int̾fecerunt hȩredem
ut periret hȩreditas: tunc euigilauit
aduersum eos atq surrexit omĩs or¬
do miseriarum. atq ꝑplexio: quia ñ
quęsierunt celestia. sed t̾rȩ herere cu¬
pierunt. Uenit tempus: prope ẽ.
dies occisionis: et ñ głiȩ montium.
Uerbum hebraicum adarim. quod
nos in duo uerba diuisum. primũ
ad. scđm arim. uixta theo dotionem

Expanded text:
s enim non est habitator terrae, sed advena atque peregrinus; dicitque: Advena sum et peregrinus, sicut omnes patres mei . Quamobrem et Abraham Hebraeus, id est, περάτης et peregrinus transitorque memoratur; de praesenti saeculo ad futurum transire festinans. Possumus hunc locum, et spiritualiter interpretari contra populum Judaeorum, super quem venit finis et consummatio a sanguine Abel justi usque ad sanguinem Zachariae filii Barachiae, quem interfecerunt inter templum et altare . Quamdiu enim non miserunt manus in Filium Dei, dorQuando vero interfecerunt haeredem, ut periret haereditas: tunc evigilavit adversum eos, atque surrexit omnis ordo miseriarum 66 atque perplexio; quia non quaesierunt coelestia, sed terrae haerere cupierunt. Venit tempus, prope est dies occisionis, et non gloriae montium. Verbum Hebraicum ADARIM quod nos in duo verba divisum, primum AD , secundum ARIM , juxta Theodotionem
Abbreviated transcription (Latin):
et in exodo scribitur: et sub pedib
dei erat quasi opus lateris saphyri:
et sicut species firmam̃ti cęli mundis¬
simi. Unde et sponsa pulchritudinẽ
sponsi describit in cantico: uent̃ ciꝰ
quasi tabula eburnea. suꝑ lapidem
saphyrum: et in ioħis apocalipsi. pri¬
mũ fundamentũ raspis. scđm. saphy¬
ri scribitur. Et in rationali pontifi¬
cis. in uersu et ordine lapidũ singu¬
loꝵ. scds ordo carbunculũ habet. et
saphyrum. et iaspidem : de quib ex
parte lapidib m isaiȩ explanationi¬
bus diximꝰ. Et uidi quasi speciem
clectri uelut aspectum ignis intrin¬
secus eius ꝑ circuitum: a lumbis eiꝰ

Expanded text:
et in Exodo scribitur: Et sub pedibus et in Exodo scribitur: Et sub pedibus Dei erat quasi opus lateris sapphiri, et sicut species firmamenti caeli mundissimi . Unde et sponsa pulchritudinem sponsi describit in Cantico: Venter ejus quasi tabula eburnea super lapidem sapphirum . Et in Joannis Apocalypsi primum fundamentum jaspidis, secundum sapphiri scribitur . Et in rationali pontificis, in versu et ordine lapidum singulorum, secundus ordo carbunculum habet, et sapphirum, et jaspidem . De quibus ex parte lapidibus, in Isaiae Explanationibus diximus. Et vidi quasi speciem electri, velut aspectum ignis intrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
excelsum et eleuatũ: et ioħes. hȩc aut̃
inquit dixit isaras. quando uidit głam
filii dei: sed quo in patre regnet et fi¬
lius. Omĩa eram filii. patris sunt: qui
ẽ. imago dei patris inuisibilis. Nam
et in danicle deus pat̾ sedens induci¬
tur. et offertur ei filius hominis ut
accipiat regnũ: et in apocalipsi ioħis.
eadem de filio scribunt᷑: et ad pug¬
nam primi martiris Stephani. stat ad
dexteram patris. de quo eanitur in
psalmis: dixit dñs dño meo. sede ad
dexterã meã: donec ponã inimicos
tuos. scabellum pedum tuoꝵ. Sicut
aut̃ christallo. purissima quęq atq
lucentia in cęlestib demonstrantur.
quȩ nr̃m oculatũ corpus illuminent:
sic in saphyro id est in throno dei et
suꝑ firmamentũ quod cęlum accipi¬
mus. abscondita atq secreta et in cõ¬
p̃hensibilia dei sacram̃ta monstrant᷑:
qui posint tenebras latibulũ suum.
et in nube uidetur et caligine. Unde

Expanded text:
excelsum et elevatum ; » et Joannes: « Haec autem, excelsum et elevatum ; » et Joannes: « Haec autem, inquit, dixit Isaias, quando vidit gloriam Filii Dei , » sed quod in Patre regnet, et Filius, omnia enim Filii Patris sunt, « qui est imago Dei Patris invisibilis. » Nam et in Daniele : Deus Pater sedens inducitur et offertur ei filius hominis ut accipiat regnum. Et in Apocalypsi Joannis , eadem de Filio scribuntur. Et ad pugnam primi martyris Stephani , stans ad dexteram Patris, de quo canitur in psalmis: « Dixit Dominus Domino meo: Sede ad dexteram meam. Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . Sicut autem crystallo purissima quaeque atque lucentia in coelestibus demonstrantur, quae nostrum oculatum corpus illuminant: sic in sapphiro, id est, in throno Dei, et super firmamentum quod coelum accipimus, abscondita atque secreta et incomprehensibilia Dei sacramenta monstrantur: Qui posuit tenebras latibulum suum , et in nube videtur et in caligine. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
dei omĩpotentis resonantẽ in cęlestib.
ferre ñ poterant: sed stabant. et mira¬
bant᷑: et silentio suo. dei potentiã de¬
monstrabant. qui sedebat suꝑ firma¬
mentũ. Quod firmam̃tum his qui de¬
orsum erant. habebat similitu dinem
christalli: his aut̃ qui supra. instar la¬
pidis saphyri indebatur : quȩ simili-¬
tudo saphyri. thronꝰ erat eiꝰ qui sedebat
in similitudinẽ hommis. Ex quo intel¬
ligimus: et firmam̃tum. et christallũ.
et saphẏrum. et hominẽ. in similitudi¬
ne. ñ in ueritate monstrari. h ominẽ
aut̃. dm̃ patrem deberein telligi: mul¬
ta docent testimonia. Equib illud ẽ
in cuangelio: homo quidam planta¬
uit uineam et locauit eam agricolis:
et post paululum misit seruos. et suꝑ
om̃s. filium stium. Rursumq homo¬
fecit nuptras filio suo. Non quo filius
excludatur a regno. de quo scribit isa¬
ias. uidi dñm sedentẽ suꝑ thronum

Expanded text:
Dei Omnipotentis resonantem in coelestibus Dei Omnipotentis resonantem in coelestibus ferre non poterant, sed stabant, et mirabantur; et silentio suo, Dei potentiam demonstrabant, qui sedebat super firmamentum. Quod firmamentum his qui deorsum erant, habebat similitudinem crystalli: his autem qui supra, instar lapidis sapphiri videbatur. Quae similitudo sapphiri, thronus erat ejus qui sedebat in similitudinem hominis. Ex quo intelligimus, et firmamentum, et crystallum, et sapphirum, et hominem in similitudine, non in veritate monstrari. Hominem autem Deum Patrem debere intelligi multa docent testimonia. E quibus illud est in Evangelio: Homo quidam plantavit vineam, et locavit eam agricolis . Et post paulum: Misit servos, et super omnes filium suum . Rursumqfecit nuptias filio suo. » Non quod filius excludatur a regno, de quo scripsit Isaias: « Vidi Dominum sedentem super thronum
Abbreviated transcription (Latin):
do firmam̃ti. quod nos appellamꝰ cȩ¬
lum: habens speciem chriftalli: quod
nos purissimũ. et ex aquis mundis
atq lucentib nimio frigore con¬
crescere dicimꝰ: in tantũ ut etiam
gelu constricta aqua. greco sermo¬
ne chrystallus nominetur. Decebat
aut̃ in superiorib eẽ. eximiã puri¬
tatẽ: quȩ cuncta protegat. id est ra¬
tionales sapientesq uirtutes. et
quatuor tempoꝵ cursum. et mun¬
di plagas. et rerũ omĩum ordinem.
et euangelicam p̃dicationẽ. quȩ ex par.¬
te intelligitur ex parte uelatur: uoxq
auditur alarum uolantiũ. quasi uor
aquarũ multarũ: quę uixta apoca¬
lypsim ioħis. popłos significant.
Paulatimq ꝓficiens dicitur quasi
uox castroꝵ. et quasi uox sublimis
dei : quod ebraice appellatur saddai:
et iuxta lxͣx uox uerbi. ut uniu̾sa quȩ
p̃dicantur in mundo. uocem filii dei
eẽ. credamꝰ. Stantib aut̃ animalibus:
demittebant᷑ alȩ eoꝵ. Uocem enim

Expanded text:
do firmamenti, quod nos appellamus coedo firmamenti, quod nos appellamus coelum, habens speciem crystalli, quod est purissimum, et ex aquis mundis atque lucentibus, nimio frigore concrescere dicitur: intantum ut etiam gelu constricta aqua, Graeco sermone κρύσταλλος nominetur. Decebat autem in superioribus esse eximiam puritatem, quae cuncta protegat, id est, rationales sapientesque virtutes, et quatuor temporum cursum, et mundi plagas, et rerum omnium ordinem, et Evangelicam praedicationem, quae ex parte intelligitur, et ex parte velatur. Voxque auditur alarum volantium, quasi vox aquarum multarum, quae juxta Apocalypsim Joannis populos significant, paulatimque proficiens dicitur quasi vox castrorum, et quasi vox sublimis Dei, quod Hebraice appellatur SADDAI, et juxta LXX, vox verbi; ut universa quae praedicantur in mundo, vocem Filii Dei esse credamus. Stantibus autem animalibus, demittebantur alae eorum. Vocem enim
Abbreviated transcription (Latin):
lapidis saphyri. similitudo throni. Et
suꝑ similitudinẽ throni: similitudo
quasi aspectus hominis. desuꝑ. Ubi
nos posumꝰ pennȩ eoꝵ rectȩ. et qua¬
si sonũ uel uocẽ sublimis dei: septira¬
ginta transtulert̃. alȩ eoꝵ extentȩ.
et uolantes. et quasi uocem fortis: qđ
in ebraico dicitur saddai. Multaq
et in hoc. et in aliis capitulis ab eis p̃¬
t̃missa sunt: quȩ ob longitudinem
ponere suꝑsedi. Quod aut̃ nos ma¬
nifestius int̾pretati sumꝰ alteriꝰ ad
alterum. unũ quodq duab alis
uelabat corpus suum. et alterum
similit̃ uelabatur: pro quo in ebreo
scriptum ẽ. mulieris ad sororẽ suam.
uir duab alis uelabat corpus suum.
et uir uelabat similit̃: ideo post mu¬
lierem uirũ posuit in ꝑsona eadem.
ne sexum in cęlestib putaremꝰ: cũ
in uno atq eodem. tuxta proprieta¬
tẽ ebraicã. idem et uir et mulier ap¬
pellatur. Uidetur aut̃ suꝑ quattuor
animalia et rotas totidem. similitu¬

Expanded text:
t super similitudinem throni, similitudo quasi aspectus hominis desuper. Ubi nos posuimus, pennae eorum rectae, et quasi sonum, vel vocem sublimis Dei, LXX transtulerunt, alae eorum extentae et volantes; et quasi vocem fortis: quod in Hebraico dicitur SADDAI  . Multaque et in hoc, et in aliis capitulis ab eis praetermissa sunt, quae ob longitudinem ponere supersedi. Quod autem nos manifestius interpretati sumus, alterius ad alterum: unumquodque duabus alis velabat corpus suum, et alterum similiter velabatur, pro quo in Hebraeo scriptum est, mulieris ad sororem suam, vir duabus alis velabat corpus suum, et vir velabatur similiter: ideo post mulierem virum posuit in persona eadem, ne sexum in coelestibus putaremus: cum in uno atque eodem juxta proprietatem Hebraicam, idem et vir et mulier appellatur. Videtur autem super 20 quatuor animalia et rotas totidem, similitu
Abbreviated transcription (Latin):
cursuum. aspicimꝰ: sed animantia.
ĩmo suꝑ animantia. Animalis enĩ
homo: ñ ꝑcipit ea quȩ sp̃s st̃. Istȩ
ergo rotȩ in quib erat sp̃c uitȩ. om¬
nia ordine faciunt. atq mensura.
Habentq cum animalib concordi¬
mo mediis pret̾missis. scĩ sp̃e societa¬
te gaudentes. Quȩ omĩa iuxta prio¬
rem intelligentiam. uarię in t̃preta-¬
tioni prudens lector poterit coap¬
tare. Et similitudo suꝑ caput ani¬
maliũ firmam̃ti. quasi aspectus chri¬
stalli horribilis. et extenti suꝑ capita
eorũ desuꝑ: sub firmam̃to aut̃ pen¬
nȩ eoꝵ rectȩ alteriꝰ ad alterũ. Unũ¬
quodq duab alis uelabat corpus su¬
um: et alterum similit̃ uelabatur.
Et audiebam sonum alarũ quasi so¬
num aquarũ multarũ: quasi sonũ
sublimis dei. Cum ambularent: qua-¬
si sonus erat multitudinis. ut sonꝰ
castroꝵ. Cumq starent: demitte¬
bantur pennę eoꝵ. Nam cũ fieret
uox suꝑ firmam̃tum qđ erat super

Expanded text:
curruum aspicimus, sed animantia, curruum aspicimus, sed animantia, immo super animantia. Animalis enim homo non percipit ea quae spiritus sunt. Istae ergo rotae, in quibus erat spiritus vitae, omnia ordine faciunt atque mensura, habentque cum animalibus concordimo mediis praetermissis, sancti Spiritus societate gaudentes. Quae omnia juxta priorem intelligentiam, variae interpretationi prudens lector poterit coaptare. Et similitudo super caput animalium firmamenti quasi aspectus crystalli horribilis, et extenti super capita eorum desuper. Sub firmamento autem pennae eorum rectae alterius ad alterum. Unumquodque duabum, et alterum similiter velabatur. Et audiebam sonum alarum, quasi sonum aquarum multarum, quasi sonum sublimis Dei: Cum ambularent, quasi sonus erat multitudinis ut sonus castrorum. Cumque starent, demittebantur pennae eorum. Nam cum fieret vox supra firmamentum, quod erat super
Abbreviated transcription (Latin):
sequentes eum. Sp̃s enim uitȩ erat
Iin rotis. Cum euntib ibant. et cũ stan¬
tib stabant: et cum eleuatis a tra pa¬
rit̃ leuabantur et rotȩ sequentes ea:
quia sp̃c uitȩ erat in rotis. Quattuor
animalia sp̃m sequebantur: et nubẽ
quȩ erat in sp̃u. Rursumq rotȩ. cũ
animalia sequerent᷑ eleuantia se de
t̃ra. nequaquam animalia sed sp̃m
sequebantur : ut ostenderent. ꝓpriã
uoluntatẽ: quia sp̃c uitȩ erat in ro-¬
tis. Tria aut̃ et in animalib et in ro¬
tis. parit̃ indicantur: cum starent.
cum ambularent. cũ eleuarent᷑. quȩ.
et animalia et rotȩ. in cõmune facie¬
bant. Neq enim stantib animalibꝰ
rotȩ poterant ambulare: nec ambu¬
lantib suꝑ tram animalib eleuare
se rotȩ: sed quoꝵ una erat p̃dicatio:
una erat et requies. et cursus. et ele¬
uatio. Secundo qͦq dicitur. quia
sp̃c uitȩ erat in rotis: ut nequaquã
uas aliquod arbitrem᷑ rotarũ. quas
in carpentis plaustroꝵ. redarũq et

Expanded text:
e erat in rotis. Cum euntibus ibant, et cum stantibus stabant: et cum elevatis a terra, pariter elevabantur et rotae sequentes ea: quia spiritus vitae erat in rotis. Quatuor animalia spiritum sequebantur, et nubem quae erat in spiritu. Rursumque rotae cum animalia sequerentur elevantia se de terra, nequaquam animalia, sed spiritum sequebantur, ut ostenderent propriam voluntatem: quia spiritus vitae erat in rotis. Tria autem et in animalibus et in rotis pariter indicantur, cum starent, cum ambularent, cum elevarentur, quae et animalia, et rotae in commune faciebant. Neque enim stantibus animalibus rotae poterant ambulare, nec ambulantibus super terram animalibus, elevare se rotae, 19 sed quorum una erat actio, una erat et requies, et cursus, et elevatio. Secundoque dicitur, quia spiritus vitae erat in rotis: ut nequaquam vas aliquid arbitremur rotarum, quas in carpentis plaustrorum rhedarumque et
Abbreviated transcription (Latin):
des operientia. duab aut̃ uolantia:
nec in die nec in nocte cessantia atq
extentȩ desuꝑ: duȩ pennȩ singuloꝵ
iungebant᷑: et duȩ regebant cor¬
pora eoꝵ. Et supra diximus iuncta
sibi eẽ. euangelia. et tẽpora. et om̃s
rationales creaturas. quattuorq uir¬
tutes : ita ut qui una caruerit. omĩ¬
bus careat: quodq duȩ extentȩ st̃
et in altum se eleuant. p̃dicationẽ
cȩlestem significat: et omĩa ad dei
tendere maiestatẽ. Duȩ aut̃ quib
tegunt᷑ corpora. humana excluditur
scientia: nec ꝑfectus p̃betur intuitꝰ
dicente apło. ex parte cognosennus.
it ex parte propħamus : cum autẽ
uenerit quod ꝑfectum ẽ destruent᷑

Expanded text:
des operientia, duabus autem volantia, des operientia, duabus autem volantia, et nec in die nec in nocte cessantia atque duae pennae singulorum jungebantur, et duae tegebant corpora eorum. Et supra diximus juncta sibi esse Evangelia et tempora, et omnes rationales creaturas, quatuorque virtutes, ita ut qui una caruerit, omnibus careat. Quodque duae extentae sunt, et in altum se elevant, praedicationem coelestem significat, et omnia ad Dei tendere majestatem. Duae autem quibus teguntur corpora, humana excluditur scientia, nec perfectus praebetur intuitus, dicente Apostolo: Ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus. Cum autem venerit quod perfectum est, de
Abbreviated transcription (Latin):
nent: uituli aut̃ id est uictimarũ
et sacerdotii iudȩoꝵ in sinistris est.
quod abolitum transiuit ad sacerdo¬
cium sp̃uale: de quo dictum ẽ. tu es
sacerdos in ȩt̃num. scđ̾m ordinem
melchisedech: ita dum taxat ut om¬
nia sibi hȩreant: unoq corpore cen¬
seantur. Aquila aut̃. quȩ et super
natiuitatẽ et suꝑ propħram ẽ. quȩ
dñi expletur aduentu: et suꝑ sacer¬
dotium quod p̃teriit. et extra hȩc
omĩa ẽ: de natiuitate referens sp̃ũ¬
ali. quomͦ pat̃ in filio. et filius in pa¬
tre sit. De qua rectissime dicitur: ge¬
nerationẽ cius quis en arrabit: Ista
sunt iuxta apocalipsin. ut ante iam di¬
ximus quattuor animalia. plena ocu¬
lis ante et retro: quoꝵ unũ animal
simile leonis. et secundũ simile uituli.
et t̃cium hab̾e faciem quasi hominis.⁊
et quartũ simile aquilȩ uolantis. Ibiq
dicunt᷑ in modũ seraphim. senas ha¬
bere alas: duab faciem et duab pe¬

Expanded text:
nent. Vituli autem, id est, victimarum nent. Vituli autem, id est, victimarum et sacerdoti Judaeorum, in sinistris est: quod abolitum transivit ad sacerdotium spirituale, de quo dictum est: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech ; ita dumtaxat, ut omnia sibi haereant, unoque corpore censeantur. Aquila autem, quae et super nativitatem et super prophetiam est, quae Domini expletur adventu, et super sacerdotium quod praeteriit, 14 et extra haec omnia est, de nativitate referens spirituali, quomodo Pater in Filio, et Filius in Patre sit. De qua rectissime dicitur: Generationem ejus quis enarrabit ? Ista sunt juxta Apocalypsim , ut ante jam diximus, quatuor animalia plena oculis ante et retro, quorum unum animal simile leoni, et secundum simile vitulo, et tertium habere faciem quasi hominis, et quartum simile aquilae volantis. Ibique dicuntur in modum Seraphim senas habere alas, duabus faciem, et duabus pe
Abbreviated transcription (Latin):
uũ quodq ante faciẽ suã gradieba¬
tur. Iuncta sibi sunt euangelia hȩ¬
rentq mutuo: et in toto orbe uoli¬
tantia. huc illucq discurrunt: nec
habent finem uolatus. Nec aliquan¬
do superantur et recedunt: sed semꝑ
ad ulteriora procedunt. Unde et
paulus dicit: p̃teritoꝵ obliuiscens:
et in futurum me extendens. Hoc
idem et de uirtutib animi possumꝰ
dicere: et de uolatu tempoꝵ. cõmix¬
tioneq elem̃toꝵ : quod p̃terita re¬
linquentes. semꝑ ad priora festinent.
Q uod aut̃ tempora labantur et fu¬
giant. breui uersiculo demonstrat᷑:
sed fugit in t̾rea. fugit irreparabile
tẽpus. Et in carmine lẏrico: heu fu¬
gaces postume. postume. labuntur
anni. Similitudo aut̃ uultus eorũ
facies hominis et facies leonis: a dex-¬
tris ipsoꝵ quattuor. Facies bouis a
lȩ psoꝵ quattuor. Facies. principia
dicit euangłioꝵ e quib homo. et leo.
nantis in heremo. dextras partes te-¬

Expanded text:
unumquodque ante faciem suam gradiebaunumquodque ante faciem suam gradiebatur. Juncta sibi sunt Evangelia haerentque mutuo, et in toto orbe volitantia huc illucque discurrunt: nec habent finem volatus, nec aliquando superantur et recedunt, sed semper ad ulteriora procedunt. Un de et Paulus dicit: Praeteritorum obliviscens, et in futurum me extendens . Hoc idem et de virtutibus animi possumus dicere, et de volatu temporum, commixtioneque elementorum, quod praeterita relinquentes, semper ad priora festinent. Quod autem tempora labantur et fugiant, brevi versiculo demonstratur : Sed fugit interea, fugit irreparabile tempus. Et in carmine lyrico : Heu, heu, fugaces, Posthume, Posthume, Labuntur anni! Similitudo autem vultus eorum, facies hominis, et facies leonis a dextris ipsorum quatuor: facies autem r ipsorum quatuor. Facies principia dicit Evangeliorum, e quibus homo et leo, nantis in eremo dextras partes te
Abbreviated transcription (Latin):
in egyptum: sed semꝑ ad tram reꝓ¬
missionis ire festment. Clectri aut̃
in medio similitudinẽ: int̃pretatur
scã scõꝵ. Faciemq hominis refert
ad totum isrł: leonis. ad regale scep¬
trum iudȩ: uituli. ad sacerdotalem
et leuiticam tribũ. Extra quȩ sit
aquila. uindicta et ultio dei de cęlo
cuncta prospiciens: et quȩ parata
sit laniare peccantẽ. De qua et in
osee dicatur: sicut aquila suꝑ do-¬
gnarũ alarum et unginum. quȩ ha-¬
beat ductum intrandi in libanum.
nabuchodonosor intelligi: quem et
nunc significet ẽẽ. uenturũ: ac suꝑ
huiꝰcemodi quadrigam. instar auri-¬
gȩ sedere diñ et facienda uel ñ faci¬
enda p̃cipere. Hoc aut̃ inquit popło
dicitur : qui in babilone uersat᷑. Qđ
si deo colla subiecerit. ipsiusq paru-¬
erit retinaculis: rursum eiꝰ mereat᷑
auxiliũ et tr̃am quã amiserit recipi-¬
at. Et facies et pennas ꝑ quattuor
partes habebant: iunctȩq erant

Expanded text:
in Aegyptum, sed semper ad terram repin Aegyptum, sed semper ad terram repromissionis ire festinent. Electri autem in medio similitudinem, interpretatur Sancta sanctorum, faciemque hominis refert ad totum Israel; leonis ad regale sceptrum Judae; vituli ad sacerdotalem et leviticam tribum: extra quae sit facies aquilae, vindicta et ultio Dei de coelo cuncta prospiciens, et quae parata sit laniare peccantem, de qua et in Osee dicatur: Sicut aquila super domgnarum alarum et unguium, quae habeat ductum intrandi in Libanum, Nabuchodonosor intelligi, quem et nunc significet esse venturum, ac super hujuscemodi quadrigam instar aurigae sedere Deum, et facienda, vel non facienda praecipere. Hoc autem, inquit, populo dicitur, qui in Babylone versatur, quod si Deo colla subjecerit, ipsiusque paruerit retinaculis, rursum ejus mereatur auxilium, et terram quam amiserat, recipiat. Et facies er pennas per quatuor partes habebant: junctaeque erant
Abbreviated transcription (Latin):
quib et uirgilius breuit̃: hii metu¬
unt. cupiuntq dolent. gaudentq:
quȩ regi debeant ratione et potentia
dei: quibꝰq appositȩ sint. ĩmo impo¬
sitȩ uirtutes quattuor. prudentia. ui¬
sticia. fortitudo. temꝑantia: ut earũ
gub̾nentur arbitrio. Quȩ quomodo
uultib hominis. leonis. uituliq et
aquilȩ coaptentur: omĩno tacuert̃.
Suꝑ quib. idem philosophus et ora¬
tor: in trib ad filium officioꝵ libris
disputat. Legi et cuiꝰdam catinȩ. quẽ
syri atts or id est acutum et inge¬
niosum uocant. breuẽ disputatum¬
culam. putantis castroꝵ ordinẽ duo¬
decim tribuum. describi in solitudi¬
ne: ad orientem. et occidentẽ. septen¬
trionẽ et meridiem. quȩ sibi inuicẽ
et caritate et consanguinitate. socien¬
tur: et hoc ẽẽ. rotam in rota.quȩ du¬
cantur a sp̃u. et nube ꝓtegantur in
heremo: et columna ignĩs illuma¬
nentur in nocte. Nec reuertantur

Expanded text:
quibus et Virgilius breviter : Hinc metuquibus et Virgilius breviter : Hinc metuunt, cupiuntque, dolent, gaudentque: quae regi debeant ratione, et potentia Dei; quibusque oppositae sint, immo impositae, virtutes quatuor, Prudentia, Justitia, Fortitudo, Temperantia, ut harum gubernentur arbitrio. Quae quomodo vultibus hominis, leonis, vitulique et aquilae coaptentur, omnino tacuerunt. Super quibus idem philosophus et orator in tribus ad filium officiorum libris disputat. Legi et cujusdam Catinae, quem Syri λεπτὸν, id est, acutum et ingeniosum, vocant, brevem disputatiunculam, putantis castrorum ordinem duodecim tribuum describi in solitudine, ad Orientem et Occidentem, Septentrionem et Meridiem, quae sibi invicem, et charitate, et consanguinitate sociantur, et hoc esse rotam in rota, quae ducantur a spiritu, et nube protegantur in eremo, et columna ignis illuminentur in nocte; nec revertantur
Abbreviated transcription (Latin):
potentiȩ dei describi autumant: di¬
ciq ad extremũ. hȩc uisio similitudi¬
nis gloriȩ dñi: perq quasi ꝑ picturã
quandã et imaginẽ ꝓuidentiã demon¬
strari. Quodq pedes animantiũ recti ẽẽ.
dicantur: et planta pedis uituli seu
rotunda. t̾rena quęq ad cȩlestia sub-¬
uolare: et om̃ib angulis amputatis.
rotunditatẽ sequi: quȩ om̃ium figu¬
rarum pulcherrima ẽ. Semtillas ru-¬
tilantes: cuncta plena luminis in¬
dicare. Et manꝰ hominis sub pennis
tam ipsius hominis quam leonis. et
uituli. et aquilȩ : ut ratio cimeta
sustentet: ac de humilitate t̾rena. ad
cȩlestia subleuet. Hȩc et ad euangłra:
et ad cuncta quȩ supra posuimũs. re¬
ferre possumꝰ. Audisse me memini
qͣt tuor ꝑturbationes. de quib plenis¬
sime cicero in tusculanis disputat.
gaudii. egritudinis. cupidinis. et timo¬
ris: quoꝵ duo p̃sentia. duo futura st̃:
per quattuor significari animalia. de

Expanded text:
potentiae Dei describi autumant, dipotentiae Dei describi autumant, dicique ad extremum. Haec visio similitudinis gloriae Dei: per quae quasi per picturam quamdam et 12 imaginem, providentiam demonstrari. Quodque pedes animantium recti esse dicantur, et planta pedis vituli, seu rotunda, terrena quaeque ad coelestia subvolare, et omnibus angulis amputatis, rotunditatem sequi, quae omnium figurarum pulcherrima est. Scintillas rutilantes, cuncta plena luminis indicare, et manus hominis sub pennis tam ipsius hominis, quam leonis, et vituli, et aquilae: ut ratio cuncta sustentet, ac de humilitate terrena ad coelestia sublevet. Haec et ad Evangelia et ad cuncta quae supra posuimus referre possumus. Audisse me memini quatuor perturbationes, de quibus plenissime Cicero in Tusculanis disputat, gaudii, aegritudinis, cupidinis et timoris, quorum duo praesentia, duo futura sunt, per quatuor significari animalia, de
Abbreviated transcription (Latin):
una ꝑsona animantiũ quattuor spe¬
cies habeant ac figuras: non ẽ ꝓpositi
oꝑis. Quattuor quoq rotas de t̾renis
ad sublimia resurgentes. singulis et
quadriformib iunctas animalibꝰ: uel
eorundẽ elem̃toꝵ cõmixtionẽ estimant.
uel qͣttuor tempoꝵ circulũ. qui ternis
conficitur mensib. annũq uertentẽ:
qui ab eo qđ semꝑ uertatur et in se re¬
deat. nom̃ acceꝑit. De quib pulchre
uno uersiculo dictum ẽ: uer. estas. au¬
tumnꝰ. hiemps. et mensis et annus.
Quodq dicitur. erat rota in rota: an¬
nũ in anno significari putant: de qͦ
alius poeta: atq in se. sua ꝑ uestigra
uoluitur annus. Firmam̃ti etiam si¬
militudo cristallo cõparatur: cȩlum
hoc qđ suspicimꝰ intelligi uolunt: qͦ
uoluunt᷑ et transeunt quattuor ani
mantia. Thronũq coloris saphyrret
sedentẽ desuꝑ hommẽ sub humana si¬
militudine: imꝑium cuncta regentis.
omĩaq habentis sub pedib suis. omĩ¬

Expanded text:
in una persona animantium quatuor spein una persona animantium quatuor species habeant ac figuras, non est propositi operis. Quatuor quoque rotas de terrenis ad sublimia consurgentes, singulis et quadriformibus junctas animalibus, vel eorumdem elementorum commixtionem aestimant, vel quatuor temporum circulum, qui ternis conficitur mensibus, annumque vertentem, qui ab eo quod semper vertatur et in se redeat, nomen acceperit. De quibus pulchre uno versiculo dictum est: Ver, aestas, autumnus, hyems, et mensis, et annus. Quodque dicitur: Erat rota in rota, annum in anno significari putant. De quo alius poeta : Atque in se sua per vestigia volvitur annus. Firmamenti etiam similitudinem crystallo comparatam, coelum hoc quod suspicimus intelligi volunt: sub quo volvuntur et tramantia, thronumque coloris sapphiri, et sedentem desuper hominem sub humana similitudine, imperium cuncta regentis omniaque habentis sub pedibus suis, omni
Abbreviated transcription (Latin):
ad thessalonicenses seribens. cũ anima
et corpore seruari integrũ dep̃catur:¬
et tam̃ hanc quoq ipsam conscientrã.
iuxta illud quod in prouerbiis scrip.¬
tum ẽ. Impius cũ uenerit in profun¬
dũ peccatoꝵ contẽpnit: cernimus p̃ci¬
pitari apud quosdam et suum locum
amittere : qui ne pudorẽ quidem et
uerecundiam habent in delictis: et
merent᷑ audire. Facies meretricis fac
quadrigã. in aurigȩ modũ ds̃ regit. et
incõpositis currentẽ gradib refrenat.
docibilẽq facit: et suo parere cogit im¬
perio. Quam disputationẽ partiũ animȩ.
id est hominis. qui minor mundus ab
hisdem philosophis appellatur: etrã nos
attingemꝰ. Sunt qui simplicit̃ in quattu¬
or animalib uxta ypoeratis sententiam.
qͣttuor arbitrant᷑ elem̃ta monstrari. de
quib constant omĩa: ignem. aerem.
aquam. t̾ram. Quȩ quõmodo sibi mis-¬
ceantur: et cum singula sint sibi iun¬
cta uideantur. inuicẽq se tangant. et

Expanded text:
ad Thessalonicenses scribens, cum anima ad Thessalonicenses scribens, cum anima et corpore servari integrum depEt tamen hanc quoque conscientiam juxta illud quod in Proverbiis scriptum est: Impius cum venerit in profundum peccatorum, contemnit , cernimus ppitari apud quosdam et suum locum amittere, qui ne pudorem quidem et verecundiam habent in delictis, et merentur audire: Facies meretricis factquadrigam in aurigae modum Deus regit, et incompositis currentem gradibus refrenat, docilemque facit, et suo parere cogit imperio. Quam disputationem partium animae, id est, hominis, qui minor mundus ab iisdem philosophis appellatur, etiam nos attingemus. Sunt qui simpliciter in quatuor animalibus, juxta Hippocratis sententiam, quatuor arbitrantur elementa mundi monstrari, de quibus constant omnia: ignem, aerem, aquam, terram. Quae quomodo sibi misceantur, et cum singula sint, sibi juncta videantur, invicemque se tangant, et
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ et consiliũ: eandemq uirtutẽ atq
sapientiã. in cerebri arce ponentes.
Feritatẽ uero. et iracundrã. atq uio¬
lentiam. in leone: quȩ consistat in
felle. P orro libidinẽ. luxuriam. et omi.¬
um uoluptatũ cupidinẽ. in iecore id ẽ.
in uitulo: qui trȩ oꝑib hȩreat. Quar¬
tamq ponunt quę suꝑ hȩc et extra
hȩc tria ẽ: quam greci uocant cͦ  eͦ ni¬
ANcir. Quȩ scintilla conscientiȩ. in
cain quoq peccatore postquã eiectꝰ
ẽ. de paradiso ñ extinguit᷑: et uicti
uoluptatib uel furore. ipsaq int̃dũ
rationis decepti similitudine. nos pec¬
care sentimꝰ. Quam proprie aquilȩ de¬
putant ñ se miscentẽ tribꝰ: sed tria er¬
rantra corrigentẽ: quã in scripturis
int̾dum uocari legimꝰ sp̃m. qui in t̾̃pel¬
lat pro nob̾. gemitib in enarrabilibꝰ.
Nemo enim scit ea quȩ hominis sunt:
nisi sp̃ẽ qui in eo ẽ. Quam et paulus

Expanded text:
tem et consilium, eandemque virtutem atque tem et consilium, eandemque virtutem atque sapientiam in cerebri arce ponentes, feritatem vero et iracundiam atque violentiam in leone, quae cofelle. Porro libidinem, luxuriam et omnium voluptatum cupidinem in jecore, id est, in vitulo, qui terrae operibus haereat. Quartamque ponunt quae super haec et extra haec tria est quam Graeci vocant συντήρησιν, quae scintilla conscientiae, in Cain quoque peccatore postquam ejectus est de paradiso, non extinguitur, et qua victi voluptatibus vel furore ipsaque interdum rationis decepti similitudine nos peccare sentimus, quam proprie aquilae deputant non se miscentem tribus, sed tria errantia corrigentem, quem in Scripturis interdum vocari legimus spiritum, « qui interpellat pro nobis gemitibus inenarrabilibus . » « Nemo enim scit ea quae hominis sunt, nisi spiritus qui in eo est, » quem et Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
inicium euangelii itiu xp̃i filii dei. si¬
cut scriptum ẽ. in isaia propħa: uox
clamantis in deserto. parate uiam dñi
rectas facite semitas eius. Uituli ad
lucȩ euangłium: quod a zachariȩ in¬
cipit sacerdotio. Aquilȩ ad ioħis ex¬
ordium: qui ad excelsum euolans cȩ¬
pit. in principio erat uerbũ. et uer¬
bum erat apud dm̃. et ds̃ erat uer¬
bum. Suꝑ quo. quid nobis uideret᷑
in supͣdicto opere diximꝰ. P leniusq
in apocalipsi ioħis: hoꝵ animantiũ
species ac nomina. referuntur ad qͣt
sit omĩum animaliũ descriptio co¬
aptari: tẽptabimꝰ suo loco dicere.
Alii uero qui philosophoꝵ stultã se¬
quunt᷑ sapientiã : duo hemisphęria
in duob templi cherubin. nos et an¬
tipodas. quasi supinos et cadentes ho¬
mines suspicant᷑. Pleriq iuxta pla¬
tonẽ. rationale animȩ et irascentiũ
cat. ad hominẽ et leonem. ac uitulũ. re-¬
fert̃: rationem. et cogitationẽ et men¬

Expanded text:
Initium Evangelii Jesu Christi Filii Dei, siInitium Evangelii Jesu Christi Filii Dei, sicut scriptum est in Isaia propheta: Vox clamarectas facite semitas ejus. » Vituli, ad Lucae Evangelium, quod a Zacharia incipit sacerdotium. Aquilae, ad Joannis exordium, qui ad excelsum evolans coepit: « In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Super quo quid nobis videretur, in supradicto opere diximus, pleniusque in Apocalypsi Joannis horum animantium species ac nomina referuntur ad quatsit omnium animalium descriptio coaptari, tentabimus suo loco dicere. Alii vero qui philosophorum stultam sequuntur sapientiam, duo hemisphaeria in duobus templi Cherubim, nos et Antipodas, quasi supinos et cadentes homines suspicantur. Plerique, juxta Platonem, rationale animcat, ad hominem et leonem et vitulum referunt: rationem et cogitationem et men
Abbreviated transcription (Latin):
et leues pennȩ eoꝵ: et manꝰ homi¬
nis sub pennis eoꝵ. in quattuor par¬
tib coꝵ. De quattuor animalib. quo¬
rum aspectus erat similitudo homi¬
nis. ita dũ taxat ut singula hab̃ent
quat̃nas facies. et quat̾nas alas. pe¬
desq rectos. et plantam pedis quasi
uestigium pedis uituli: siue ut int̃¬
p̃tatus ẽ. aquila rotundũ. quod sep¬
tuagita penitus omisert̃: de scin¬
tillis quoq eris splendore rutilan¬
tib et de leuib pennis eoꝵ quod in
ebraico ñ habetur : de manu quoq
hominis sub alis coꝵ in qͣttuor par¬
tes. et reliquis quȩ propħicus sermo
describit: conabimur quid nobis
uideatur dicere. cũ opiniones sin¬
guloꝵ breuit̃ strmxerimꝰ. Quidam
quattuor euangelra. quos nos quoq
in proemio cõmentarioꝵ matthei.
secuti sumꝰ: hoꝵ animaliũ putant
nominib designari. Matthei. quod
quasi hominẽ descripserit: liber ge¬
nerationis iñti xp̃i filii dauid. filiĩ
abraham. Leonis. ad marcũ referunt:

Expanded text:
 et manus hominis sub pennis eorum in quatuor partibus eorum. De quatuor animalibus, quorum aspectus erat similitudo hominis ita dumtaxat ut singula haberent quaternas facies, et quaternas alas, pedesque rectos, et plantam pedis, quasi vestigium pedis vituli, sive, ut interpretatus est Aquila, rotundam, quod LXX penitus omiserunt, de scintillis quoque aeris splendore rutilantibus, et de levibus pennis eorum, quod in Hebraico non habetur, de manu quoque hominis sub alis eorum in quatuor partes, et reliquis quae propheticus sermo describit, conabimur quid nobis videatur dicere, cum opiniones singulorum breviter strinxerimus. Quidam quatuor Evangelia, quos nos quoque in prooemio commentariorum Matthaei secuti 10 sumus, horum animalium putant nominibus designari: Matthaei, quod quasi hominem descripserit: Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham. Leonis, ad Marcum referunt: