comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
retinetur. ita corruens quasi in quodã
fundi loco consisteret anima. si semel
lapsa in aliqua se peccati mensura retine¬
ret. Sed cũ peccato in quo labit᷑ ñ potest
esse contenta: dũ cotidie ad deteriora
deicit᷑. quasi in puteo quo cecidit. fundũ
ñ inuenit quo figat᷑. Unde bene alias
dicit᷑. Peccator cũ uenerit in ꝓfundũ
malorũ contẽnit. Redire nanq dissi¬
mulat: quia misereri sibi posse desꝑat
Sed cũ desꝑando amplius peccat: quasi
puteo suo fundũ subtrahit. ne ubi reti¬
neri possit inueniat. Ergo qͥ audit ser¬
mones xp̃i & ñ facit. siue initiatꝰ my¬
steriis xp̃i. seuin totũ alienꝰ a xp̃o.
quia se ipsũ male ȩdificat: similis. ẽ.
homini stulto de quo dicit᷑. inimicus
homo hoc fecit. In quã illisus. ẽ.
fluuius & continuo cecidit. & facta. ẽ.
ruina domꝰ illius magna. Manifestũ ẽ.
qͥa irruente qualibet tẽptatione mox
& uere mali & ficte boni peiores fiunt.

Expanded text:
retinetur, ita corruens quasi in quodam retinetur, ita corruens quasi in quodam fundi loco consisteret anima, si semel lapsa, in aliqua se peccati mensura retineret. Sed cum peccato, in quo labitur, non potest esse contenta, dum quotidie ad deteriora dejicitur, quasi in puteo, quo cecidit, fundum non invenit, quo figuratur. Unde bene alias dicitur: Peccator cum venerit in profundum malorum, contemnit . Redire namque dissimulat, quia misereri sibi posse desperat. Sed cum desperando amplius peccat, quasi puteo suo fundum subtrahit, ne ubi retineri possit inveniat. Ergo qui audit sermones Christi, et non facit, sive initiatus mysteriis Christi, seu in totum alienus a Christo, quia seipsum male aedificat, similis est homini stulto, de quo dicitur: Inimicus homo hoc fecit . In quam illisus est fluvius, et continuo cecidit. Et facta est ruina domus illius magna. Manifestum est quia, ingruente qualibet tentatione, mox et vere mali et ficte boni pejores fiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tropologiã singulȩ nr̃ȩ domꝰ cotidie
uł immundorũ spiiũ. uł improborũ
hominũ uł ipsa suȩ m̃tis aut carnis in¬
quietudine pulsant᷑. & quantũ ꝓpriis
uirib fidunt inclinant᷑ quantũ uero
inuictissimȩ illi petrȩ adhȩrent: labe¬
factari nequeunt. Qui autẽ audiuit
& ñ fecit. similis. ẽ. homini ȩdificanti
domũ suã supra t̾rã sine fundamento.
Fundam̃ta domꝰ diaboli mundus qͥ in ma¬
ligno positꝰ. ẽ: ñ creatoris dignitate sed
malignitate delinquentis uocat᷑. Quã
supra t̾rã ȩdificat. qͥa obsequentes sibi
de cȩlis ad terrena detrahit. Sine fun
subsistit. Malũ quippe sine substantia
ẽ: qđ tam̃ ut cunq inboni natura con¬
crescit. Quia uͦ a fundo dicit᷑ funda¬
mentũ. possumꝰ etiã fundam̃tũ ꝓ fundo
positũ ñ in conuenient̃ acciꝑe. sicut au¬
ditus abaure dicit᷑. & tam̃ plerunq
ipsa auris auditꝰ nomine designatur.
Sicut gͦ qͥ in puteo mergit᷑ putei fundo

Expanded text:
tropologiae singulae nostrae domus quotidie vel immundorum spirituum, vel improborum hominum, vel ipsa suae mentis aut carnis inquietudine pulsantur, et quantum propriis viribus fidunt inclinantur. Quantum vero invictissimae illi petrae adhaerent, labefactari nequeunt. Qui autem audivit, et non fecit, similis est homini aedificanti domum suam supra terram sine fundamento. Domus diaboli, mundus qui in maligno positus est, non Creatoris dignitate, sed magnitudine delinquentis vocatur. Quam super terram aedificat, quia obsequentes sibi de coelis ad terrena detrahit. Sine fundia natura subsistit. Malum quippe sine substantia est, quod tamen utcunque sit, in boni natura coalescit. Quia vero a fundo dicitur fundamentum, possumus etiam fundamentum pro fundo positum, non inconvenienter accipere. Sicut auditus ab aure dicitur, et tamen plerumque ipsa auris auditus nomine designatur. Sicut ergo, qui in puteo mergitur putei fundo
Abbreviated transcription (Latin):
us oderint homines. & cũ separauerint
uis & exprobrauerint. & eiecerint nom̃
urm tanquã malũ. Quȩ firmos ȩccłȩ
angulos. & si irruere ñ tam̃ diruere
rabiem cohortantes. Ecce heatificamꝰ eos
qͥ sustinuerunt. Patientiã iob audistis.
& finẽ dñi uidistis. Et iterũ. Flum inis
impetꝰ lȩtificat ciuitatẽ dĩ. scĩficauit
tabernaculũ suũ altissimꝰ. Ds̃ in medio

Expanded text:
s oderint homines, et cum separaverint vos, et exprobraverint, et ejecerint nomen vestrum tanquam malum . Quae firmos Ecclesiae angulos, et si irruere, non tamen diruere rabiem cohortantes: Ecce, beatificamus eos, qui sustinuerunt. Patientiam Job audistis, et finem Domini vidistis . Et iterum: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei, sanctificavit tabernaculum suum Altissimus. Deus in m
Abbreviated transcription (Latin):
menta ñ supra t̾rã sed supra petrã sapiens
architectꝰ locauit. qͥa mentes sullimul̃
uirorũ ñ interrenis desideri is xp̃c. sed in
insuꝑabili sua fide. spe & caritate consti¬
tut Petra autẽ inqͥt erat xp̃c. Qui fodit
inaltũ: qͥa p̾ceptis humilitatis terrena
omia fideliũ de cordib eruit. ne ꝓpt̾ ali¬
quid infimũ uł cõmodũ tẽporale dõ ser¬
uiant. Moralit̾ autẽ fundam̃ta domus.
ipsȩ sunt intentiones bonȩ conuersatio¬
nis quȩ ꝑfectꝰ uerbi auditor ex haustis
humilitate xp̃iana suꝑ uacuarũ fragili¬
umq cogitationũ ruderib: in adim¬
plendis xp̃i mandatis firmit̾ inserit. hoc
udelicet in se ipsoxp̃o cooꝑante specia¬
lter agens: qđ in uniuersali ȩccła xp̃c
generalit̾ agit. gaudensq cũ psalmista.
quia eduxit me de lacu miseriȩ & de lute
fecis. & statuit supra petrã pedes meos.
xceta. NUNPATIONE autẽ facta. illi

Expanded text:
apiens architectus locavit, quia mentes sublimium virorum, non in terrenis desideriis Christus, sed insuperabili sua fide, spe et charitate constituit. Petra autem inquit erat Christus . Qui fodit in altum, quia praeceptis humilitatis terrena omnia fidelium de cordibus eruit, ne propter aliquid infimum vel commodum temporale Deo serviant. Moraliter autem fundamenta domus ipsae sunt intentiones bonae conversationis, quae perfectus verbi auditor, exhaustis humilitate Christiana supervacuarum fragiliumque cogitationum ruderibus, in adimplendis Christi mandatis firmiter inserit, hoc, videlicet, in seipso Christo cooperante specialiter agens, quod in universali Ecclesia Christus generaliter agit. Gaudensque cum Psalmista: Quia eduxit me de lacu miseriae, et de luto faecis. Et statuit supra petram pedes meos, etc. . Inundatione autem facta
Abbreviated transcription (Latin):
& amabili parabola concludit. qua alios
uerbi auditores diabolo. alios xp̃o assimi¬
let. qͥ uterq suã in hominũ subiectione
domũ ꝑtotũ huiꝰ scłi tẽpus edificare ñ
desinit᷑. Itaq qͥ sermones xp̃i audit &
facit: cõparabit᷑ xp̃o. Quia si cut. xp̃c
uariis hominũ ꝑsonis unã sibi ȩccłam
catholicã construit. erudit & gubernat
in uitã quandoq dedicaturus ȩternã
sic & auditor utilis iuxta ꝓpriũ modulũ
uariis uirtutũ studiis ad suꝑna ꝓficiens
habitationẽ sibi ꝑpetuȩ mansionis ȩdifi¬
cat. Cuiꝰ inp̾senti quasi quadrandis. poli¬
endis. caritatisq glutino copulandis la¬
pidib instet: sed infuturo cũ xp̃o dedica¬
tione lȩcetꝰ. Qui fodit in altũ. & po¬
suit fundam̃ta supra petrã: Fundamenta
quando pluralit᷑ in ȩccłȩ mysterio po¬
nuntur: doctores significant de quib
dicit᷑. Fundam̃ta eius in montib scĩs.

Expanded text:
ac amabili parabola concludit, qua alios ac amabili parabola concludit, qua alios verbi auditores diabolo, alios Christo assimilet, qui uterque suam in hominum subjectione domum per totum hujus saeculi tempus aedificare non desinit. Itaque qui sermones Christi audit et facit, comparabitur Christo. Quia sicut Christus variis hominum personis unam sibi Ecclesiam catholicam construit, erudit et gubernat, in vitam quandoque dedicaturus aeternam, sic et auditor utilis juxta proprium modulum variis virtutum studiis ad superna proficiens, habitationem sibi perpetuae mansionis aedificat, cujus in praesenti quadrandis, poliendis, charitatisque glutino copulandis lapidibus instet, sed in futuro cum Christo dedicatione laetetur. Qui fodit in altum, et posuit fundamenta super petram. Fundamenta quando pluraliter in Ecclesiae mysterio ponuntur, doctores significant, de quibus dicitur: Fundamenta ejus in montibus sanctis .
Abbreviated transcription (Latin):
am autẽ aduos si dñs uoluerit. & cogno¬
scam ñ sermonẽ eorũ qͥ inflati st̃ sed
uirtutẽ Non enĩ in sermone. ẽ. regnũ
dĩ sed in uirtute. Per oris gͦ locutionẽ
dñs uniuersa quȩ uł actu uł fatu uel
cogitatu de corde ꝓferimꝰ insinuat. quȩ
magis quã hominib dicta: nuda & aꝑta
sunt oculis eiꝰ Nã & moris est scriptura¬
rũ uerba ꝓ reb ponere. Unde psalmista.
Dic inqͥt animȩ meȩ salus tua ego sum.
Et erechias Non fuit uerbũ qđ ñ osten¬
derim eis. Qui utiq rerũ & ñ uerboꝵ
caldeis reuelarat archana: Itẽq apls.¬
Et nemodicit dñm iesum: nisi in sp̃u sco
Proeo ut diceret. nemo dñm iesum intelle¬
ctu cernit. nemo uoluntate amplectit᷑
ostendã uob̾ cui similis sit. Similis est
homini ȩdificanti domũ. Multa dñs supͣ
de apte bonis malisue. multa de uere ac
simulate bonis disputans. quib tribus ꝑ¬
sonis om̃ẽ opinor hominũ genꝰ compre¬
hendi: totũ suũ sermonẽ terribili simul

Expanded text:
ognoscam non sermonem eorum, qui inflati sunt, sed virtutem. Non enim in sermone est regnum Dei, sed in virtute . Per oris ergo locutionem Dominus universa, quae vel actu, vel fatu, vel cogitatu de corde proferimus insinuat, quae magis quam hominibus dicta nuda et aperta sunt oculis ejus. Nam et moris est Scripturarum, verba pro rebus ponere. Unde Psalmista: Dic inquit animae meae, salus tua ego sum . Et Ezechias: Non fuit verbum, quod non ostenderim eis . Qui utique rerum et non verborum Chaldaeis revelarat arcana. Itemque AposEt nemo dicit dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto . Pro eo ut diceret, nemo dominum Jesum intellectu cernit, nemo voluntate amplectitur, similis sit. Similis est homini aedificanti domum. Multa Dominus supra de aperte bonis malisve, multa de vere ac simulate bonis disputans, quibus tribus personis omne, opinor, hominum genus comprehendi, totum suum sermonem terribili simul
Abbreviated transcription (Latin):
de oculotuo. ipse in oculo tuo trabe non
uidens: Hȩc cũ fr̃e agis. si uerbigm̃
qđ ira ille peccauit: tũ odio rep̾hendis.
ira inueterata. quasi quȩ uetustate ipsa
tantũ robur acceꝑit: ut merito appelletꝰ
trabes. Fieri autẽ potest. ut si irascaris
homini uelis etiã corrigi. Si autẽ oderis
hominẽ: ñ potes eũ uelle corrigi. Et ideo
impossibile dicit᷑. ut festucã frĩs oculo de¬
mat: qui suo trabẽ gestat in oculo.
ypochrita. eice primũ trabẽ de oculo
tuo: & tunc ꝑspicies. ut educas festucã de
oculo fr̃is tui. Id ÷ primo abs te expelle
odiũ. & deinceps poteris iã eũ quẽ diligis
emendare. Et est uere multũ cauendũ &
genꝰ. qui cũ om̃iũ uitiorũ accusationes
odio & liuore suscipiant: etiã ꝓuisores¬
& consultores uideri se uolunt. Et ideo
pie cauteq uigilandũ ẽ: ut cũ aliquẽ re¬
prehendere uł obiurgare necessitas coege
rit. primo cogitemꝰ ut̾rũ tale sit uitium

Expanded text:
de oculo tuo, ipse in oculo tuo trabem non de oculo tuo, ipse in oculo tuo trabem non vidensquod ira ille peccavit, tu odio reprehendis. im ira inveterata, quae quasi vetustate ipsa tantum acceperit, ut merito appelletur trabes. Fieri autem potest ut si irasceris homini velis eum corrigi; si autem oderis hominem, non potes eum velle corrigere, et ideo impossibile dicitur, ut festucam fratris oculo demat, qui suo trabem gestat in oculo. Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc perspicies, ut educas festucam de oculo fratris tui. Id est, primo abs te expelle odium, et deinceps poteris jam eum quem diligis emendare. genus, qui cum omnium uitiorum accusationes odio et liuore suscipiant, etiam consolatores uideri se nolunt. et ideo pie cauteque uigilandum est, ut, cum aliquem reprehendere uel obiurgare necessitarit, primo cogitemus utrum tale sit vitium,
Abbreviated transcription (Latin):
si sit sicut magister eiꝰ. Si magister qͥ
utiq quasi ds̃ potuit ñ suas ultũ iri in¬
iurias. sed ipsos maluit insecutores pati¬
endo reddere mitiores. eandẽ necesse
.ẽ. discipłi qui puri homines st̃. regulã
ꝑfectionis sequant᷑. Quio autẽ ui¬
des festucã in oculo frĩs tui trabẽ autẽ
quȩ in oculo tuo n consideras: Et hoc
ad suꝑiora respicit. ubi cęcũ a cȩco duci.
id ÷ peccantẽ a peccatore castigari ñ
posse p̾monuit. Multi enĩ suꝑbia uel
odio. phẏlargiria uel auariciã uł alio
quolibet crimine p̾uenti: leuia hȩc
aut nulla iudicantes. acerrime corri¬
piunt eos qͦs subita uiderint ira tur¬
batos. oculũ m̃tis a solito puritatis
statu. quasi festuca irruente mutasse.
Atq immemores dñici p̾cepti quo ait. no¬
lite condẽnare & ñ condẽnabimini.
magis amant uituꝑare & damnare.
quã emendare & corrigere. Et quomͦ
potes dicere fr̃i tuo. fr̃ sine eiciã festucã

Expanded text:
si sit sicut magister ejus. Si magister, qui si sit sicut magister ejus. Si magister, qui utique quasi Deus potuit, non suas ultum ire injurias, sed ipsos maluit insecutores patiendo reddere mitiores, eamdem necesse est discipuli, qui puri homines sunt, regulam perfectionis sequantur. Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, trabem autem quae in oculo tuo est non consideras? Et hoc ad superiora respicit, ubi caecum a caeco duci, id est, peccantem a peccatore castigari non posse praemonuit. Multi enim superbia, vel odio, philargyria, vel avaritia, vel alio quolibet crimine praeventi, laevia haec aut nulla judicantes, acerrime corripiunt eos quos subita viderint ira turbatos, oculum mentis a solito puritatis statu, quasi festuca irruente, mutasse, atque immemores dominici praecepti, quo ait: Nolite condemnare, et non condemnabimini , magis amant vituperare et damnare, quam emendare atque corrigere. Et quomodo potes dicere fratri tuo: Frater, sine, ejiciam festucam
Abbreviated transcription (Latin):
cit maletlicenti. orat ꝓcalũniante. ꝑcu¬
tienti se uł despolianti ñ reluctatur.
om̃i petenti tribuit sua. ablata ñ repe¬
tit. ñ iudicare. ñ condẽnare desiderat.
errantẽ patient᷑ amant̾q corrigit. &
cȩtera quȩ supra saluator edocuit. At
qui nequã thesaurũ corde seruat. odit
amicũ. male facit diligenti : maledicit
benedicenti. & cȩtera quȩ dominicus
sermo redarguit. bono thesauro con¬
traria pagit. Qui ne sibi frustra blan¬
dirctur ex eo qđ sequit᷑. ex abundantia
eniꝰ os loquit᷑. quasi ñ fructꝰ arboris sed
folia. hoc est uerba solũ & ñ magis oꝑa¬

Expanded text:
cit maledicenti, orat pro calumniante, percucit maledicenti, orat pro calumniante, percutienti se vel despolianti non reluctatur, omni petenti tribuit, sua ablata non repetit, non judicare, non condemnare desiderat, errantem patienter amanterque corrigit, et caetera, quae supra Salvator edocuit. At qui nequam thesaurum corde servat, odit amicum, maledicit diligenti, maledicit benedicenti, et caetera, quae dominicus sermo redarguit, bono thesauro contraria peragit. Qui ne sibi frustra blandiretur ex eo quod sequitur: Ex abundantia enim cordis os loquitur. Quasi non fructus arboris, sed folia, hoc est, verba solum, et non magis o
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. De quib euangłio choruscante.
uox turturis in t̾ra longe lateq resona¬
bat. Ficus ꝓtulit grossos suos. uineȩ flo¬
rentes dederunt odorem. Non autẽ de
spinis ficus ñ uua de rubo colligit᷑ quia
mens adhuc ueteris hominis consuetu¬
dine depressa: simulare potest. sed fru¬
ctus noui hominis ferre ñ potest. Qđ
siquis obicere uoluerit ac dicere. qđ &
moyses de rubo uindemiauerit uuam
quando a cognato gentili consiliũ utile
suscepit. & de spinis colligerent ficus.
ii quib dictũ. ẽ. de phariseis quȩ dicunt
facite. quȩ autẽ faciunt facere nolite.
sciat quia sicut uerax ñ nunquã palmes
sepi inuolutꝰ recũbit. portansq fructũ
spina ñ suũ. usib hoc seruit humanis.:
sic dicta uł acta malorũ siquando bonis
ꝓsunt. ñ hoc ipsi faciunt mali: sed fit de
illis suꝑno ꝓuidente consilio.
optimos nimirũ fructꝰ effundens: dili¬
git inimicũ. bene facit odienti. benedi¬

Expanded text:
hominis de quibus Evangelio coruscante hominis de quibus Evangelio coruscante vox turturis in terra longe lateque resonabat, ficus protulit grossos suos, vineae florentes dederunt odorem . Non autem de spinis ficus, non uva de rubo colligitur, quia mens adhuc veteris hominis consuetudine depressa simulare potest, sed fructus novi hominis ferre non potest. Quod si quis objicere voluerit ac dicere quod et Moyses de rubo vindemiarit uvam, quando a cognato gentili consilium utile suscepit : et de spinis collegerint ficus hi, quibus dictum est de Pharisaeis, Quae dicunt facite, quae autem faciunt, facsciat quia sicut ferax nonnunquam palmes sepi involutus recumbit, portansque fructum spina non suum, usibus servat humanis; sic dicta vel acta malorum, si quando bonis prosunt, non hoc ipsi faciunt mali, sed fit de illis, superno providente consilio. optimos nimirum fructus effundens, diligit inimicum, benefacit odienti, benedi
Abbreviated transcription (Latin):
longanimitas. bonitas. benignitas. fides.
modestia. continentia. castitas. Cȩterũ
elemosina uł oratio uł ieiuniũ. fructꝰ
quidẽ est ꝓprie bonorũ: sed ñ nunquã
Et alibi. Attendite a falsis ꝓpħis qͥ ueni¬
unt ad uos inuestim̃tis ouiũ. intrinsecꝰ
autẽ sunt lupi rapaces. Sed ñ ideo de¬
bent oues odisse uestim̃tũ suũ qđ plerunq
illose occultant lupi. dũ aliud osten¬
dunt ad decipiendũ aliud exerunt ad
depredandũ uł int̾ficiendũ eos qui sub
isto uestitu ouino lupos uidere ñ posst̃
Hic gͦ ñ est fructꝰ de quo cognosci arborẽ
monet: sed ille qͥ est supra monstratꝰ
eq enĩ de spinis colligunt ficus. neq
de rubo uindemiant uuã. Spinas reor
& rubũ. & scłi curas & punctiones esse
uitiorũ. de quib homini p̾eccanti: dictũ
est. Terra tua spinas & tribulos germina¬
bit tibi. Ficus uͦ & uuas. dulcedinẽ con¬
uersationis nouȩ quã dñs in nob̾ esurit.
& feruorẽ dilectionis qͥ lȩtificat cor

Expanded text:
ides, modestia, continentia . Caeterum eleemosyna, vel oratio, vel jejunium, fructus quidem est proprie bonorum, sed nonnunquam Et alibi: Attendite a falsis prophetis, qui veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces . Sed non ideo debent oves odisse vestimentum suum, quod plerumque illo se occultant lupi, dum aliud ostentant ad decipiendum, aliud exerunt ad depraedandum vel interficiendum eos qui sub isto vestitu ovino lupos videre non possunt. Hic ergo non est fructus, de quo cognosci arborem monet, sed ille qui est supra monstratus. Neque enim de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam. Spinas reor et rubum saeculi curas et punctiones esse vitiorum, de quibus peccanti homini dictum est: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi . Ficus vero et uvam, dulcedinem conversationis novae, quam Dominus in nobis esuriit, et fervorem dilectionis,
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ. Contra hypochritã quȩ coeꝑat exe¬
quitur. Si uerã inqͥt & ñ fictã uis habe¬
re iusticiã quȩ uerbis ostentas: etiã factis
cõpensare curato. ut bona existens ar-¬
bor: bonis orneris & fructib. Quia & si
se fingat hypochrita ñ est bonꝰ qui facit
oꝑa mala. & si rep̃hendat insontẽ non
ideo malus ẽ. qͥ facit oꝑa bona.
INa quȩq enĩ arbor. de fructu suo cogno¬
scitur. Qui sit fructꝰ quo mala bonaue
dinosci debeat arbor: apłs ostendit.

Expanded text:
Contra hypocritam quae coeperat exsequitur. Si veram inquit et non fictam vis habere justitiam, quae verbis ostentas, etiam factis compensare curato, ut bona existens arbor, bonis orneris et fructibus. Quia et si se fingat hypocrita, non est bonus, qui facit opera mala. Et si reprehendat insontem, non ideo malus est qui facit opera bona. Unaquaque enim arbor de fructu suo cognoscitur. Qui sit fructus quo mala bonave dignosci debeat arbor, Apostolus ostendit,
Abbreviated transcription (Latin):
dico: Acsi aliis uerbis ita diceret
Quid folia rectȩ confessionis uos germi¬
nare iactatis. qͥ nullos oꝑis boni fructꝰ
ostenditis: Unde apłs p̃ciosũ auili
separaturus. hoc. ẽ. bonũ thesaurũ a
malo. bonã arborẽ a mala. ꝑfectũ boni
magistri discipłm ab hypochrita. ducẽ

Expanded text:
dico? Ac si aliis verbis ita diceret: Quid folia rectae confessionis vos germinare jactatis, qui nullos operis boni fructus ostenditis? Unde Apostolus pretiosum a vili separaturus: hoc est, bonum thesaurum a malo, bonam arborem a mala, perfectum boni magistri discipulum ab hypocrita, d
Abbreviated transcription (Latin):
tutib humiliat. Et̾ post hȩc tu man.¬
ducabis & bibes. Post quã inqͥt ipse tuȩ
p̾dicationis oꝑe delectatꝰ. tuȩ cõpunctio¬
nis epulis fuero refectus. tunc demũ tu
transies & recũbes. ȩt̾nisq meȩ sapientiȩ
dapib inȩt̾nũ reficieris.UNaUIO
grãm habet seruo illi. qͥa fecit qđ sibi im
ꝑauerat: Non puto. Sic & uos cũ feceri¬
tis om̃ia quȩ pͣcepta st̃ uob̾ dicite. serui
inutiles sumꝰ. Si homo inqͥt ab homine
seruo ñ uniforme sed multiplex ministe¬
nũ erigit. nec tam̃ ei gr̃am habet: qͣnto
magis uos qͥ sine me nichil potestis facere.
ñ temporũ longitudine laborũ merita
pensare debetis. sed amore & famulatu
spontaneo nouis semsstudiis augeri:
Rop⁊ erea itaq dicite. Serui inutiles sumꝰ.
Serui quidẽ quia p̾cio magno empti estis.
nutiles uͦ. qͥa dñs bonorũ ur̃orũ ñ indiget
Si autẽ inutilis. ẽ. qͥ fecit omĩa: qͥd de illo

Expanded text:
tutibus humiliat. Et post haec tu mantutibus humiliat. Et post haec tu manducabis, et bibes. Postquam, inquit, ipse tuae praedicationis opere delectatus, tuaeque compunctionis epulis fuero refectus, tunc demum tu transies et recumbes, aeternisque meae sapientiae dapibus in aeternum reficieris. Nunquid gratiam habet servo illi, qcum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus. Si homo, inquit, ab homine servo non uniforme, sed multiplex ministerium exigit, nec tamen ei gratiam habet, quanto magis vos, qui sine me nihil potestis facere? non temporum longitudine laborum merita pensare debetis, sed amore et famulatu spontaneo novis semper studiis augere priora. Itaque dicite: Servi inutiles sumus. Servi quidem, quia pretio empti estis. Inutiles vero, quia Dominus bonorum vestrorum non indiget. Si autem inutilis est qui fecit omnia, quid de illo
Abbreviated transcription (Latin):
cutionis humilitatẽ quoq ꝓpriȩ conside¬
rationis exhibere. Talis nanq conscientiȩ
templũ dñs dignat᷑ ingredi. tali cena liben¬
tissime pasci desiderat. Ecce enĩ ego inqͥt¬
sto ad ianuã & pulso. siquis surrexerit &
aꝑuerit mͥ: intrabo ad illũ & cenabocum
illo & ipse mecũ. E⁊ p̾cinge te & mini¬
stra mͥ. donec manducẽ & bibã. Prȩcingi ẽ.¬
mentẽ humiliatã ab om̃ib fluctuantiũ
cogitationũ sinib quib oꝑum gressus
impediri solet. constringere. Nã qui uesti¬
menta p᷑cingit hoc agit utiq ne incedens
inuoluat᷑ ad lapsũ. Ministrare gͦ dõ est:
minimũ se ꝑonĩia & absq gr̃ȩ eiꝰ auxilio:
nichil uiriũ habentẽ ꝓfiteri. Minister
enĩ. aminori statu hoc ẽ. subiectione. sic̃
& magister a maiori uocabulũ sumpsit
Ministrat gͦ conditori. qui eiꝰ naturã conside¬
rans: eiꝰ udicia ꝑtimescens. de suis se uir.¬

Expanded text:
cutionis, humilitatem quoque propriae considecutionis, humilitatem quoque propriae considerationis exhibere. Talis namque conscientiae templum Dominus dignatur ingredi, tali coena libentissime pasci desiderat. Ecce enim ego, inquit, ad januam et pulso, si quis surrexerit et aperuerit mihi, intrabo ad illum, et coenabo cum illo, et ipse mecum . Et praecinge te, et ministra mmentem humiliatam ab omnibus fluitantium cogitationum finibus, quibus operum gressus impediri solet, constringere. Nam qui vestimenta praecingit, hoc agit utique, ne incedens involvatur ad lapsum. Ministrare vero Deo est minimum se per omnia et absque gratiae ejus auxilio nihil virium habentem profiteri. Minister enim a minori statu, id est, subjectione, sicut et magister a majori vocabulum sumpsit. Ministrat ergo Conditori, qui, ejus naturam considerans, ejus judicia pertimescens, de suis se vir
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ arantẽ aut pascentẽ: Hȩc pa¬
rabola docet. ut fides qͦuirtutib foris ex¬
cellentior. eu in ipsa conscientia fiat intus
humilior. Seruus qͥppe arans aut pascens
quilibet ȩccłȩ doctor intelligit᷑. De qͦ dñs
ait. Nemo mittens manũ suã in aratrũ &
respiciens retro. aptꝰ ẽ. regno dĩ. Et alteri
se se amare testanti. t̃cio uͦ respondit pasce
oues meas. Qui regresso de agro dicat
illi statĩ transi. recumbe. & ñ dicat ei
para qđ cenẽ. Seruus de agro regredit᷑.
cũ intermisso ad tẽpus oꝑe p̾dicandi: ad
conscientiã doctor recurrit: atq a publico
locutionis ad curã cordis rediens. sua secum
secretius acta uł dicta retractat. Cui ñ sta¬
tim dñs transi. recũbe. dicte. id ÷ transi de
hac uita mortali: & in et̾nȩ uitȩ beata sede
refouere. Hec enĩ postea dicturus. interĩ
post pastũ atq agriculturã domi sibi iubet
parare qđ cenet. hoc est post laborẽ aꝑtȩ lo¬

Expanded text:
servum arantem aut pascentem? Haec parabola docet ut fides quo virtutibus foris excellentior, eo in ipsa conscientia fiat intus humilior. Servus quippe arans aut pascens, quilibet Ecclesiae doctor intelligitur, de quo Dominus ait: Nemo mittens manum suam in aratrum et aspiciens retro aptus est regno Dei. Et alteri sese amare testanti, tertio respondit: Pasce oves meas. Qui regresso de agro dicet illi: Statim transi, recumbe; et non dicet ei: para quod coenem. Serius de agro regreditur cum intermisso ad tempus opere praedicandi, ad conscientiam doctor recurrit, atque a publico locutionis ad curiam cordis rediens sua secum secretus, acta vel dicta retractat. Cui non statim Dominus transi, recumbe dicit, id est, transi de hac vita mortali et in aeternae vitae beata sede refovere. Haec enim postea dicturus interim post pastum atque agriculturam domi sibi jubet parare quod coenet, hoc est post laborem apertae lo
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis. Et alibi. Qui coronat te in misera-¬
tione & miscđia. Nonait in meritis & oꝑib
ut sullimit᷑ cũ illo regnemꝰ. Quon debu¬
imus facere fecimus. Reuera debuimꝰ qͥa
qui ñ uenit ministrari sed ministrare: de-¬
bitores sibi nos fecit. Ne nr̃is udelicet oꝑib
confidentes. sed de eiꝰ semꝑ examine pauen¬
tes: cũ ꝓpħa dicamꝰ. Quid retribuã dño.

Expanded text:
in nobis . Et alibi: Qui coronat me in miseratione et misericordia . Non ait in meritis et operibus ut sublimiter cum illo regnemus. Quod debuimus facere, fecimus. Revera debuimus, quia qui non venit ministrari, sed ministrare , debitores sibi nos fecit, ne nostris videlicet operibus confidentes, sed de ejus semper examine paventes, cum propheta dicamus: Quid retribuamus
Abbreviated transcription (Latin):
multas curas congerit. humanas m̃tes
quasi ingirũ uertit. atq ex se uelut
farina ꝓicit: qͥa in inquieto corde sẽp
minutissimas cogitationes gignit
Na assumet᷑. & altera relinquet᷑. Assu¬
metur ea pars: quȩ conubia ꝓpt̾ amorẽ
tantũ generis exercet. t̾renãq substantiã
ob adquirenda cȩlestia dispensat Relin-¬
quetur autẽ. quȩ coniugiis ob illecebras
carnis seruierit: t̾rena uͦ si qua ȩccłȩ uł
pauꝑib obtulerit. ideo fecerit: ut quasi
redẽpto dño his amplius abundet
Uo inagro. unꝰ assumet᷑ & alter relinquet᷑
Sicut supra in lecto uno & molentes in
unũ posuit: sic & hic in agro uno reor
intelligendũ. Significat autẽ eos qͥ opant᷑
in ȩccłȩ ministerio tanquã in agro dĩ.
cui suus agricola dicebat. Dĩ agri cultu¬
ra estis. Assumet᷑ autẽ ille. qͥ ñ adulte¬
rans uerbũ dĩ. sed sicut ex dõ corã dõ. in¬

Expanded text:
multas curas congerit, humanas mentes multas curas congerit, humanas mentes quasi per gyrum vertit, atque ex se velut farinas projicit, quia inquieto corde semper minutissimas cogitationes gignit. Una assumetur, et altera relinquetur. Assumetur ea pars quae connubia propter amorem tantum generis exercuerit, terrenamque substantiam ob acquirenda coelestia dispensaverit; relinquetur autem quae conjugiis ob illecebras carnis servierit, terrena vero si qua ecclesiae vel pauperibus obtulerit, ideo fecerit ut quasi redemptio Domini his amplius abundet. Duo in agro, unus assumetur, et alter relinquetur. Sicut supra in lecto, et molentes in unum posuit, sic et hic in agro uno reor intelligendum, significat autem eos qui operantur in ecclesiae ministerio, tanquam in agro Dei, cui suus agricola dicebat: Dei agricultura estis; assumetur autem ille, qui non adulterans verbum Dei, sed sicut ex Deo coram D
Abbreviated transcription (Latin):
affectionũ. Qui enĩ ꝓpt̾ dm̃ continentię
studuerit. ut sine ulla sollicitudine ui.¬
uens cogitet quȩ dĩ sunt. assumet᷑ a dõ.
qui uͦ uł humanȩ laudis amore. uł alia
qualibet uitiorũ corruptione statum
monasticȩ uitȩ quo imbutꝰ. ẽ. lȩserit:
hic ubi relinquendus sit ieremiȩ lam̃¬
tationes insinuant. qͥ otiosȩ cuiꝰlibet
& peccatricis animȩ sub iudeȩ specie
lapsũ describens ait. Uidert̃ eã hostes.
& deriserunt sabbata eiꝰ Dot erunt
molentes in unũ. Molentes appellat eos.
qͥ in plebib constituti reguntur a docto¬
rib agentes ea quȩ sunt huiꝰ scłi. qͦs in fe¬
minarũ nomine significauit. qͥa consiliis
ut dixi peritorũ regi eis expedit. Et mo¬
lentes dixit ꝓpt̾ tẽporaliũ negotiorũ or¬
bem atq circũitũ. quas tam̃ in uno mo¬
lentes dixit. in quantũ de ipsis reb &
negotiis suis p̾bent usib eccłȩ. Unaquȩq

Expanded text:
affectionum. Qui enim propter Deum continentiae affectionum. Qui enim propter Deum continentiae studuerit, ut sine sollicitudine vivens cogitet quae Dei sunt, assumetur a Deo; qui vero vel humanae laudis amore et alia qualibet vitiorum correptione, statum monasticae vitae, quo imbutus est, laeserit, hic ubi relinquendus sit Hieremiae lamentationes insinuant, qui otiosae cujuslibet et peccatricis animae sub Judaeae specie lapsum describens ait, viderunt eam hostes et deriserunt sabbata ejus. Duae erunt molentes in unum. Molentes appellat eos, qui in plebibus constituti reguntur a doctoribus agentes ea quae sunt hujus seculi. Quos et feminarum nomine significavit, quia consiliis ut dixi peritorum regi eis expedit; et molentes dixit, propter temporalium negotiorum orbem atque circuitum, quas tamen in unum molentes dixit, in quantum de ipsis rebus et negotiis suis praebent usibus ecclesiae: unaquaeque
Abbreviated transcription (Latin):
it apte qđ sequit᷑. Et qͥcunꝙ ꝑdiderit
illã uiuificabit eã id ÷ qui hic ꝑdiderit.
illic uiuificabit. Qui ꝓpt̾ xp̃m morti
tradiderit totadie estimans eã ut ouẽ
occisionis: exurgente tunc & adiuuante
Dico uob̾. illa nocte erunt duo in lecto uno.
Dixerat supͣ dñs eũ qui in agro sit retro re¬
dire ñ debere. qđ ne in his tantũ qͥ aꝑte
de agro redituri hoc. ẽ. palã dñm negaturi
sunt dictũ putares: ꝑgit ostendere ñ nul¬¬
los qͥcũ faciem in anteriora tenere uidean¬
tur. animo tam̃ ac mente retro respiciant.
nilla gͦ nocte dixit. in illa tribulatione
tã tenebrosa: ut in errorẽ inducant᷑ si fi¬
eri potest etiã electi. Duo erunt in le¬
cto. illi uidelicet qͥ otiũ & quietẽ eligunt.
neq negoti is scłarib neq negotiis eccle¬
siasticis occupati. quȩ illorũ quies lecti
nomine significata ẽ. UNOs assumet᷑
& alter relinquetur. Non quasi de duob
hominib dictũ ẽ: sed de duob generib

Expanded text:
ue perdiderit illam, vivificabiteam. Id est, qui hic perdiderit, illic vivificabit, qui propter Christum morti tradiderit, tota die aestimans eam, ut ovem occisionis , exsurgente tunc et adjuvante Dico vobis: Illa nocte erunt duo in lecto uno. Dixerat supra Dominus eum qui in agro sit redire non debere: quod ne de his tantum, qui aperte de agro redituri, hoc est, palam Dominum negaturi sunt dictum putares, pergit ostendere nonnullos qui cum faciem in anteriora tenere videantur, animo tamen ac mente retro respiciant. In illa ergo nocte dixit ne illa tribulatione tam tenebrosa ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi, duo erunt in lecto, illi videlicet, qui otium et quietem eligunt: neque negotiis saecularibus, neque negotiis ecclesiasticis occupati, quae illorum quies lecti nomine significata est. Unus assumetur et alter relinquetur. Non quasi de duobus hominibus dictum est, sed de duobus generibus
Abbreviated transcription (Latin):
pora uł mom̃ta. ad ꝑsonã uͦ qͥa multi
contra ȩccłam uenere. multi uenturi st̃
heretici. qͥ se xp̃os asseuerent. quorũ pͥmꝰ
symon magus. extremus autẽ ille maior
cȩteris. ẽ. antixp̃c: si qui gͦ dixerint ecce
hic ecce illic. id÷ in hac ut illa ꝑsona uł
hora uenire uł uenturũ. ẽẽ. regnũ dĩ.
ñ sunt sequendi: qͥ altiora sequi & infan¬
da dicere ñ timent. Nam sicut ful¬
gur choruscans de subcȩlo in ea quȩ sub

Expanded text:
pora vel momenta . Ad personam vero, quia multi contra Ecclesiam venere, multi venturi sunt haeretici, qui se christos asseverent, quorum primus Simon Magus, extremus autem ille, major caeteris est Antichristus. Si qui ergo dixerint, Ecce hic, ecce illic, id est, in hac vel illa persona, vel hora venire vel venturum esse regnum Dei, non sunt sequendi, qui altiora se quaerere, et infanda dicere non timent. Nam sicut fulgor coruscans de sub coelo, in ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ alibi quã cũ diabolo dãnandos insinu¬
at. Ubicunq enĩ fuerit dñs corpore: il¬
luic congregabunt᷑ electi. qui eiꝰ passionẽ
humilitatẽq imitando. tanquã de eiꝰ car¬
ne saturantur. Quorũ ꝑ resurrectionẽ
renouabit᷑ ut aquilȩ iuuentꝰ. Conuenit
etiã studiis eoꝵ qui głam suꝑnę maiesta¬
tis tota m̃te contẽplari sitiunt: qđ aqui¬
la cȩteras aues uolatu transgrediens. iN
ipsũ solis radiũ oculos gaudet infigere.
ongruit & illud. qđ & ithen lapidẽ ue¬
neñis resistentẽ suis nidis solet afferre :¬
ne forte serpens accedere. uł pullos aut
oua sua tangere p̾sumat. Quia uidelicet
om̃is sapiens ut actuis cogitatꝰq suos ab
antiqui serpentis ualeat irruptione
defendere. illũ necesse. ẽ. lapidẽ qͥ p̃cisus
de monte sine man ib diaboli regnum
strauit. hoc. ẽ fidẽ dilectionẽq xp̃i suo sems¬

Expanded text:
non alibi quam cum diabolo damnandos, insinunon alibi quam cum diabolo damnandos, insinuat. Ubicunque ergo fuerit Dominus corpore, illo congregabuntur electi, qui ejus passionem humilitatemque imitando, tanquam de ejus carne saturantur, quorum per resurrectionem renovabitur, ut aquilae juventus . Concinit etiam studiis eorum qui gloriam supernae majestatis tota mente contemplari sitiunt, quod aquila caeteras aves volatu transgrediens, in ipsum solis radium oculos gaudet infigere. Congruit et illud, quod aetiten lapidem veniens resistentem suis nidis solet adferre ne forte serpens accedere, vel pullos aut ova sua tangere praesumat. Quia videlicet omnis sapiens, ut actus cogitatusque suos ab antiqui serpentis valeat irruptione defendere, illum necesse est lapidem, qui praecisus de monte sine manibus diaboli regnum stravit , hoc est, fidem dilectionemque Christi suo sem
Abbreviated transcription (Latin):
quib constat ȩccła quã ista tria. haben¬
tia binas differentias ꝓpt̾ assũptionẽ &
relictionẽ. Quãuis in singulis multȩ stu¬
diorũ uoluntatũq diuersitates: ad concor
diã tam̃ unitatẽq concurrentes possint
inueniri. VUnde & ezechiel ꝓpħa tresui¬
nentes atq coniugati signati st̃ Nã noe
archã in undis rexit. atq ideo figurã re¬
ctorũ tenuit. Danihel & in aula regia
abstinentiȩ deditꝰ fuit: & ideo uitã con¬
tinentiũ designauit. Iob uͦ inconiugio
positꝰ & curã domꝰ ꝓpriȩ exercens placii.¬
it: ꝑ quẽ digne bonorũ coniugũ ordo fi¬
gurat᷑ Peseogyeries dicunt illi
bi dñẽ: Quĩ dixit eis. Ubicunq fuerit
corpus: illuc congregabunt᷑ aquilȩ. Duo
saluator int̾rogatus ubi scilicet boni as-¬
sumendi & ubi sint mali relinquendi. u¬
nũ dixit. aliud sub intelligendũ reliqͥt
Scõs enĩ secũ futuros asseuerando reꝓbos
nimirũ a sua uisione secernendos. & idõ

Expanded text:
quibus constat ecclesia, quam ista tria, habentia binas differentias propter assumtionem et relictionem, quamuis in singulis multae studiorum uoluntatumque diuersitdiam tamen unitatemque concurrentes possint inveniri. Unde et Ezechiel propheta tres vinentes, atque conjugati signati sunt. Nam Noe arcam in undis rexit, atque ideo figuram rectorum tenuit. Daniel et in aula regia abstinentiae deditus fuit, et idcirco vitam continentium signavit. Job vero in conjugio positus, et curam domus propriae exercens placuit, per quem digne bonorum conjugum ordo figuratur. Respondentes dicunt illi: Ubi, Domine? Qui dixit eis: Ubicunque fuerit corpus, illuc congregabantur aquilae. Duo Salvator interrogatus, ubi scilicet boni assumendi, et ubi sint mali relinquendi, unum dixit, aliud subintelligendum reliquit. Sanctos enim secum futuros asseverando, reprobos nimirum a sua visione secernendos, et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
niente & apparente iã iudice. quis qua
in hunc mundũ ut ali qͥd indę rant
poterit descendere uelle: sed horan
hodie agit᷑ cũ uenturũ iudicẽ sollicts
prestolamꝰ excubi is. quando ueniat i¬
certi. de qua ioħes ait. Filioli. nouissim
hora. ẽ Et qui in agro similit̾ non
redeat retro. Qui oꝑat᷑ in excła. & sic
paulus & apollo plantat & rigat. ñ re¬
spiciat spem secularẽ cui renunciauit
Ie morts estote uxoris loth. Uxor lodi
significat eos qͥ in tribulatione retrost¬
bspiciunt. & se abspe diuinȩ ꝓmissionis
auertunt. & ideo statua salis facta est.
ut admonendo homines ne hoc faciant.
tanquã condiat cor eoꝵ ne sint fatui.
UicuNq quȩsierit animã suã saluã facere.
ꝑdet illã. Duob modis hȩc sententia recte
potest intelligi: sed ad unũ om̃ino finẽ ut̃q
intellectꝰ refertur. ut uidelicet aduersa ꝓ
xp̃o pati. immo ipsã mortẽ ñ timeamꝰ obi¬

Expanded text:
eniente et apparente jam judice quisquam eniente et apparente jam judice quisquam in hunc mundum, ut aliquid inde rapiat, poterit descendere velle. Sed haec hora hodieque agitur, cum venturum judicem sollicitis praestolamur excubiis, quando veniat incerti. De qua Joannes ait: Filioli, novissima hora est . Et qui in agro, similiter non redeat retro. Qui operatur in Ecclesia, et sicut Paulus et Apollo plantat et rigat, non respiciat spem saecularem, cui renuntiavit. Memores estote usignificat eos qui in tribulatione retro respiciunt, et se ab spe divinae promissionis avertunt. Et ideo in statuam salis facta est, ut admonendo homines ne hoc faciant tanquam condiat cor eorum, ne sint fatui. Quicunque quaesierit animam suam salvam facere, perdet illam. Duobus modis haec sententia recte potest intelligi, sed ad unum omnino finem uterque intellectus refertur, ut videlicet adversa pro Christo pati, imo ipsam mortem non timeamus obi
Abbreviated transcription (Latin):
lateat. Sed tam̃ qđ sine graui merore sa¬
piens quisq saltẽ cogitare ñ ualeat: priora
iãq suꝑuentura formidamꝰ. Qđ enĩ de
una qͦndã peccatrice gente delenda dictũ
ẽ necdũ cõpleta sunt peccata amorreoꝵ.
de tota ꝓcul dubio prauorũ moassa dãnan¬
da constat. ee. sentiendũ N illa hom
qͥ fuerit intecto & uasa eiꝰ in cloma ñ
descendat tollere illa. Hactenꝰ de eo qdđ
inspatꝰ adueniat: nunc a qualib idem
aduentꝰ expectari debeat ostendit᷑. In
tecto gͦ. ẽ: qͥ excedens carnalia. tanquã
in aura libera sp̃ualit̾ uiuit. Uasa eiꝰ
in domo concupiscentiȩ sunt carnales
quas nimis amauerat: sed suꝑna petens
in hoc mundo reliquerat. quas immi¬
nente iudicio necesse. ẽ. nullatenꝰ repe¬
sed qua uenturus. ẽ. dicit. Non qua ignis
sodomã descendit. sed qua loth exirẽ co-¬
gitur: uł potius ipse dissimulans ab
angłis app̃hensus extrahit᷑ Neq enĩ u¬

Expanded text:
lateat, sed tamen, quod sine gravi moerore salateat, sed tamen, quod sine gravi moerore sapiens quisque saltem cogitare non valet, pejora jam jamque superventura formidamus. Quod enim de una quondam peccatrice gente delenda dictum est: Necdum completa sunt peccata Ammorrhaeorum , de tota procul dubio pravorum massa damnanda constat esse sentiendum. In illa hora qui fuerit in tecto, et vasa ejus in domo, ne descendat tollere illa. Hactenus de eo, quinsperatus adveniat, nunc a qualibus idem adventus exspectari debeat ostenditur. In tecto ergo est, qui, excedens carnalia, tanquam in aura libera spiritaliter vivit. Vasa ejus in domo, concupiscentiae sunt carnales, quas nimis amaverat, sed superna petens in hoc mundo reliquerat, quas imminente judicio necesse est nullatenus repesed qua venturus est, dicit, non qua ignis Sodomam descendit, sed qua Lot exire cogitur, vel potius ipse dissimulans ab angelis apprehensus extrahitur. Neque enim v
Abbreviated transcription (Latin):
bitemꝰ inesse testante ioħe. qͥ utrunq
ignẽ & subitȩ scilicet correptionis. &
sempit̾nȩ concremationis describens
ait. Et descendit ignis a dõ de cęlo &
deuorauit eos. & diabolus qͥ seducebat
eos missus. ẽ. in stagnũ ignis & sulphuris.
uelabitur. Pulchre reuelabit᷑. qͥa qui
interĩ ñ apparens omĩa uidet: tunc ap¬
parens om̃ia iudicabit. Apparebit autẽ
iudicaturus: eo maxime tẽpore qͦ cunctos
iudiciorũ eiꝰ oblitos: huic scło conspexe¬
rit. ẽẽ mancipatos. Quia licet mundi
t̾minus olim pͣfinito sit uenturus in tẽ¬
pore. frigescente tam̃ circa finẽ caritate
multorũ: tanta crebrescet humani ge¬
neris iniquitas. ut merito debeat cũ
ipso quẽ in habitat orbe deleri. Nã &
nunc quidẽ innumeros ad eo comesa¬
tioni. & ebrictati. emptioni & uenditi¬
oni. cȩterisq mundi reb inhȩrere uidemꝰ
ut palã districti iudicis irã eos ꝓuocaro ñ

Expanded text:
bitemus inesse, testante Joanne, qui utrumque bitemus inesse, testante Joanne, qui utrumque ignem, et subitae, scilicet, correptionis, et sempiternae concremationis, describens, ait: Et descendit ignis a Deo de coelo, et devoravit eos, et diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnum ignelabitur. Pulchre revelabitur, quia qui interim non apparens omnia videt, tunc apparens omnia judicabit. Apparebit autem judicaturus eo maxime tempore quo cunctos judiciorum ejus oblitos, huic saeculo conspexerit esse mancipatos. Quia licet mundi terminus olim praefinito sit venturus in tempore, frigente tamen circa finem charitate multorum, tanta crebrescet humani generis iniquitas, ut merito debeat cum ipso, quem inhabitat, orbe deleri. Nam et nunc quidem innumeros adeo commessationi et ebrietati, emptioni et venditioni, caeterisque mundi rebus inhaerere videmus, ut palam districti judicis iram eos provocare non
Abbreviated transcription (Latin):
lerare. sepe tolerando ñnulla etiã facere
cogimur. Atq utinã o dñe ñ om̃ia quȩ
ñ potuerimꝰ ꝓhibere faciamus.
ua die autẽ exut loth asodomis: plu
uit ignẽ & sulphur decelo. & om̃s ꝑdidit
Hactenus loth in sodomis. id ÷ electorũ
popłs int̾ reprobos ut aduena morat᷑.
Et ipse aspectu & auditu iustꝰ. & uixta
int̾pretationẽ nominis loth: eorũ fla¬
gitia quantũ ualet declinans. Exeunte
autẽ loth sodoma pibit. qͥa in consũ ma¬
tione scłi exibunt᷑ angłi & separabunt
malos de medio iustorũ: & mittent eos
in caminũ ignis. Ubi notandũ. qđ ignis
& sulphur quȩ de cęlo pluuisse cõmemo¬
rat: ñ ipsã ꝑennis supplici i flãmã. sed
subitaneũ diei illius significat aduentũ.
Neq enĩ ignis ille ꝑpetuus suꝑueniens
impios puniet: sed ipsi potius a conspe¬
ctu iudicis ciecti in igne̾ mittent᷑ ȩter¬
nũ. Quãuis & eidẽ igni sulphur ñ du¬

Expanded text:
lerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere lerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur. Atque utinam, o Domine, non omnia, quae non potuerimus prohibere, faciamus. ua die autem exit Lot a Sodomis, puit ignis et sulphur de coelo et omnes perdidit. Hactenus Loth in Sodomis, id est, electorum populus inter reprobos ut advena moratur, et ipse aspectu et auditu justus, et juxta interpretationem nominis Loth, eorum flagitia quantum valet declinans. Exeunte autem Loth Sodoma peribit, quia in consummatione saeculi exibunt angeli, et separabunt malos de medio justorum et mittent eos in caminum ignis. Ubi notandum quod ignis et sulphur, quae de coelo pluisse commemorat, non ipsam perennis supplicii flammam, sed subitaneum diei illius significant adventum. Neque enim ignis ille perpetuus superveniens impios puniet, sed ipsi potius a conspectu judicis ejecti, in ignem mittentur aeternum, quamvis et eidem igni sulphur non du
Abbreviated transcription (Latin):
quasi lignis leuigatis ad unando constru¬
it. Quã ꝑfecte consũmatã ingredit᷑: cũ
hanc indie iudicii p̾sentia suȩ uisionis
ȩternꝰ habitator illustrat. Sed cũ archa
ȩdificat᷑: iniqui luxuriant᷑. Cũ uͦ intrat᷑:
intereunt. Quia qui scĩs hic certantib
insultant: eis illic coronatis. ȩterna dã¬
natione plectentur. Similtier fa
ctũ ẽ. in dieb loth Edebant & bibebant.
emebant & uendebant. plantabant &
ȩdificabant. Prȩt̾misso dñs illo maximo
& infando sodomorũ scelere. sola ea quȩ
leuia uł nulla putari poterant delicta
cõmemorat. ut intelligas illicita quali
poena feriant᷑: si licita & ea sine quib
hȩc uita ñ ducit᷑ immoderatius acta.
igne & sulphure puniunt᷑. Merito gͦ beatꝰ
AUGUS TINUS uISIS noxiȩ consuetudinis
illecebris ac iusto dolore cõmotus excla¬
mat. Ue peccatis hominũ. quȩ sola in usi
tã magna sint ut om̃ino claudi contrase
faciant regnũ dĩ. sepe uidendo omĩa to¬

Expanded text:
truit, quam perfecte consummatam ingreditur, cum hanc in die judicii praesentia suae visionis aeternus habitator illustrat. Sed cum arca aedificatur, iniqui luxuriantur, cum vero intratur, intereunt, quia qui sanctis hic certantibus insultant, eis illic coronatis, aeterna damnatione plectentur. Similiter sicut ctum est in diebus Lot, edebant et bibebant, emebant et vendebant, plantabant et aedificabant. Praetermisso Dominus illo maximo et infando Sodomorum scelere, sola ea quae levia vel nulla putari poterant delicta commemorat, ut intelligas illicita, quali poena feriantur, si licita et ea sine quibus haec vita non ducitur immoderatius acta igne et sulphure puniuntur. Merito ergo beatus Augustinus, visis noxiae consuetudinis illecebris, ac justo dolore commotus, exclamat: « Vae peccatis hominum, quae sola inusitamvis tam magna sint, ut omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe videndo omnia to
Abbreviated transcription (Latin):
dies. quando desideretis uidere unũ diẽ
filii hominis. & ñ uidebitis. Hoc ẽ. re¬
gnũ dĩ qđ uenturũ sꝑamꝰ diẽ uidelicet
xp̃i uidere. Et bene imũ diem. qͥa in illa
heatitudinis gła de qua ꝓpħa suspirans
aiebat. qͥa melior ẽ. dies una in atriis
tuis suꝑmilia. tenebrarũ int̾ruptio
nulla. ẽ: nulla saltẽ memoria miseriȩ
uł doloris quȩ prima abierunt. lucem
ꝑpetuȩ pacis obnubilat. Huiꝰ gͦ dieibo¬
nũ est desiderare pͣsentiã. nec tam̃ ma¬
gnitudine desiderii nob̾ omĩa fingere
quasi instet dies dñi Unde & apte dñs
uentura ꝓnunciando subiunxit
dicent uob. Ecce hic & ecce illic. Noli¬
te ire. neq sectemini. Quãuis hȩc sen¬
tentia ñsolũ ad tẽpus sed etiã ad ꝑsonã
possit intelligi: & ad tẽpus quidẽ quia
extitere ñnulli. qͥ curricula cõputantes
etatũ. certũ se consũmationis scłi annũ.¬

Expanded text:
unum diem filii hominis, et non videbitis. Hoc est regnum Dei quod venturum speramus, diem videlicet Christi videre, et bene unum diem, quia in illa beatitudinis gloria, de qua Propheta suspirans aiebat quia melior est dies una in atriis tuis super millia: tenebrarum interruptio nulla est, nulla saltem memoria miseriae vel doloris quae prima abierunt, lucem perpetuae pacis obnubilat. Hujus ergo Dei bonum est desiderare praesentiam, nec tamen magnitudine desiderii nobis omnia fingere, quasi instet dies Domini. Unde et apte Dominus ventura praenuntiando subjunxit, Et dicent vobis: Ecce hic, ecce illic; nolite ire, neque sectemini. Quamvis haec sententia non solum ad tempus sed etiam ad personam possit intelligi. Ad tempus quidem quia exstitere nonnulli, qui curricula computantes aetatum, certum se consummationis s