comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceteris diligebat: Ergo ille falleretur:
ut ego recta sentiren Immo sipiesapio.
oboedienter audiam qđ dixeit: ut merear
sentire qđ sentie. Accipite itaq Karissi¬
mi: quid hic sentiã sine p̃iudicio. si uosineli¬
us aliquid senseritis. Magistrum enim
om̃s habemus : et in una scola condisci¬
pulisumus. Hoc gͦ sentio : ecuidete sinon
aut uerum est. autꝓpinquat ueritati qđ
sentio Insamaria biduum fecit : etcre-¬
diderunt in eũ samaritaniTot dies in
galilea : & non in eum crediderant gali¬
lei. Rete xite uel recolite memoria hester¬
ndiei: eclectionem. et sermonem Uenit
insamariam. ubi eũ primo mulier illa
p̃dicauerat : cumqua ad puteũ iacob
locutus erat: Magna misteria: eo uiso sama¬
ritani et audito crediderunt in eũ. ꝓpter
uerbum mulieris. et firmius trediderunt
ꝓpter uerbũ eius: & plures crediderunt
Sicscriptum est ibi factobiduo. quonu

Expanded text:
e caeteris diligebat . Ergo ille falleretur, e caeteris diligebat . Ergo ille falleretur, et ego recta sentirem? Imo si pie sapio, obedienter audiam quod dixit, ut merear sentire quod sensit. 3. Accipite itaque, charissimi, quid hic sentiam, sine praejudicio, si vos melius aliquid senseritis. Magistrum enim unum omnes habemus, et in una schola condiscipuli sumus. Hoc ergo sentio, et videte si non aut verum est, aut propinquat veritati quod sentio. In Samaria biduum fecit, et crediderunt in eum Samaritani: tot dies in Galilaea fecit, et non in eum crediderunt Galilaei. Retexite vel recolite memoria hesterni diei et lectionem et sermonem. Venit in Samariam, ubi eum primo mulier illa praedicaverat, cum qua ad puteum Jacob locutus erat magna mysteria: eo viso Samaritani et audito crediderunt in eum propter verbum mulieris, et firmius crediderunt propter verbum ejus, et plures crediderunt: sic scriptum est. Ibi facto biduo ,
Abbreviated transcription (Latin):
rente dño etdonante qđ loquar. Questio¬
nem propositam cognouistis. solutionẽ
eius exquirite. Sed repetamus ꝓpositi¬
onem: ut solutionẽ desiderabilem fatia¬
mus. Mouitnos quur euangelista dixcerit.
ipse enim iħs testimoniũ ꝑhibuit: quod
ꝓpħa in patria sua honorem non habet
Noc permoti. reteximus uerba superiora.
ut inueniamus quur euangelista dicere
uoluerit: et inuenimꝰ superiora uerba
eiꝰ ita narrantis. qm̃ post bi duũ ꝓfectus
re ingalileam᷑: Immo uero quasi uideor
mihi congruentius intelligere : quia si
honorẽ in patria sua xp̃s non haberet.
non ad eam relicta samaria festinaret:
Eed nisi fallor. immoquia uerũ et non fal¬
lor. melius enĩ quã ego Uidit euange¬
lista qͥd diceret : melius me ueritatem
uidebat. qeã depectore dñi bibebat:
Ipse enĩ est ioħs euangelista. qui inter
om̃s discipulos suꝑ pectus dnĩ discũ bebat.
etquẽ dñs caritatem debens omĩbus. tam̃

Expanded text:
rente Domino et donante quod loquar. Quaestiorente Domino et donante quod loquar. Quaestionem propositam cognovistis, solutionem ejus exquirite. Sed repetamus propositionem, ut solutionem desiderabilem faciamus. Movet nos cur Evangelista dixerit, Ipse enim Jesus testimonium perhibuit quod propheta in patria sua honorem non habet. Hoc permoti reteximus verba superiora, ut inveniamus cur hoc Evangelista dicere voluerit; et invenimus superiora verba ejus ita narrantis, quoniam post biduum profectus re in Galilaeam? Imo vero quasi videor mihi congruentius intelligere, quia si honorem in patria sua Jesus non haberet, non ad eamdem relicta Samaria festinaret. Sed ni fallor, imo quia verum est, et non fallor, melius enim quam ego, vidit Evangelista quid diceret, melius me veritatem videbat, qui eam de pectore Domini bibebat. Ipse est enim Joannes evangelista, qui inter omnes discipulos super pectus Domini discumbebat; et quem Dominus charitatem debens omnibus, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ODITR NA euangelica lectio OM
hẽsterni diei sequitur lectionem. quȩ
nobis ad disputandum proponitur. u¬
inqua quidem sensus non sunt inuestiga¬
tione difficiles: sed digiup̃dicatione.
digniadmiratione. eclaudatione : ꝓinde
locum istum euangelii cũ cõmendatio-¬
ne cõmemoremus: potius quã cũ diffi¬
cultate tractemus: Abut enim iħs
postbiduum qđ fecerat insamaria. inga¬
lileã ubi nutritus erat: secutus autem
euangelista: ait Ipse enĩ iħs testimoniũ
ꝑhibuit: quia ꝓpheta in patria sua hono¬
rem non habet. Propterea postbiduum
erat: sed galilea. Cũ gͦ istã deseruis sẽt
tã cito. et ad galileã ueniss& ubi nutritꝰ
erat: quo modo ad testatur quia ꝓpħa
in patria sua honorẽ non hab&: magis
uidetur ad testaripotuisse. qđ ꝓpħa in
patria sua honorẽ non haberet. si contẽp¬
ner& ꝑgere ingalileã : et insamaria reman¬
sisse Intendat gͦ karitas urã. insinuatũ
nobis non modicum sacramentum sugge¬

Expanded text:
odierna evangelica lectio, hesterni diei sequitur lectionem, quae nobis ad disputandum proponitur. In qua quidem sensus non sunt investigatione difficiles, sed digni praedicatione, digni admiratione et laudatione. Proinde locum istum Evangelii cum commendatione commemoremus potius, quam cum difficultate tractemus. Abiit enim Jesus post biduum quod fecerat in Samaria in Galilaeam ubi nutritus erat. Secutus autem Evangelista ait: Ipse enim Jesus testimonium perhibuit quia propheta in patria sua honorem non habet. Non propterea post biduumerat, sed Galilaea. Cum ergo istam deseruisset tam cito, et ad Galilaeam venisset ubi nutritus erat; quomodo attestatur quia propheta in patria sua honorem non habet? Magtestari potuisse quod propheta in patria sua honorem non haberet, si contemneret pergere in Galilaeam, et in Samaria remansisset. 2. Intendat ergo Charitas vestra insinuatum nobis non modicum sacramentum, sugge
Abbreviated transcription (Latin):
tores moẏses etcȩteri patriarchȩ. & om̃s
quando seminabant: Ergo iam iniudea
messis parata erat: merito ibi tamquã ma¬
tura seges fuit: quando totmilia hominũ
p̃tia rerũ suarũ ad ferebant. et ad pedes
apłorũ ponentes. expeditis humeris
asarcinis secularibus. Xp̃m dñm sequȩ¬
bantur. Uere matura messis quid inde
factumest de ipsamesse:. ciecta sunt pau¬
cagrana. et seminauerunt orbem ter¬
rarum:. et surgit alia messis. quȩ in fine
scłi me tenda est: Deista messedicitur
Quiseminant in lacrimis: ingaudiome¬
angelisunt Ista gͦ messis crescit inter
si sunt discipuli : ubi ꝓpħȩ laborauerunt
Sed tamen fr̃s uidete. quid dictumsit.
dimul gaudeat quiseminat. eqͥ metit
Disparis temporis labores habuerunt.
sed gaudio pariter ꝑfruentur Merce¬
dem sĩmul accepturisunt: uitã eternã¬

Expanded text:
tores. Moyses et caeteri patriarchae, et omnetores. Moyses et caeteri patriarchae, et omnequando seminabant? Ergo jam in Judaea messis parata erat. Merito ibi tanquam matura seges fuit, quando tot millia hominum pretia rerum suarum afferebant; et ad pedes apostolorum ponentes, expeditis humeris a sarcinis saecularibus, Christum Dominum sequebantur . Vere matura messis! Quid inde factum est? De ipsa messe ejecta sunt pauca grana, et seminaverunt orbem terrarum, et surgit alia messis quae in fine saeculi metenda est. De ipsa  Aug., ista messe dicitur: Qui seminant in lacrymis, in gaudio meangeli sunt . Ista ergo messis crescit inter si sunt discipuli, ubi prophetae laboraverunt. Sed tamen, fratres, videte quid dictum sit: Simul gaudeat et qui seminat, et qui metit? Disparis temporis labores habuerunt, sed gaudio pariter perfruentur, mercedem simul accepturi sunt vitam aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
computatis ad messem: ego uobis aliam
messem albam & paratam ostendo Eece
Ergo messores t pus surus est: In hoc
enĩ est uerbum uerum. quia alius est qͥ
metit. alius qui seminat : ut & quisemi¬
nat simul gaudeat. etquimeao
Egomisiuos metere: qđ uos non laborastis:
Alii laborauerunt. & uos in labores eoꝵ
introistis. Quid gͦ: messores misit: non
seminatores. Quo messores : ubi iam alii
laborauerunt. Nam ubi iã laboratum
erat. seminatũ erat: Et qđ seminatũ erat.
iammaturũ factum erat. falcẽ et triturã
iam propħȩ p̃dicauerant Ipsienim seminato¬
res. Namsi ipsi non seminatores. unde ad
ueniet : lam ista mulier fructus maturus
erat: et erant albȩmesses. etfalcem quȩre¬
bant Misiuos quoq metere: qđ non seminas¬
tis. Alii seminauerunt:. & uos in eorũ labores
introistis. Quilaborauer̃: ipse abraham.
isaac. lacob legite labores illorum: In om̃ib

Expanded text:
computatis ad messem, ego vobis aliam computatis ad messem, ego vobis aliam messem albam et paratam ostendo. EcceErgo messores missurus est. In hoc enim est verbum verum, quia alius est qui metit, alius est qui seminat, ut qui seminat simul gaudeat, et qui metit. Ego misi vos metere quod vos non laborastis: alii laboraverunt, et vos in laborem eorum introistis. Quid ergo? messores misit, non seminatores? Quo messores? Ubi jam alii laboraverunt. Nam ubi jam laboratum erat, utique seminatum erat; et quod seminatum erat, jam maturum erat factum, falcem et tritjam prophetae praedicaverunt: ipsi enim seminatores. Nam si ipsi non seminatores, sed messores erant, unde ad uia Messias venit? Jam ista mulier fructus maturus erat, et erant albae messes, et falcem quaerebant. Misi vos: quo? Metere quod non seminastis: alii seminaverunt, et vos in eorum labores introistis. Qui laboraverunt? Ipse Abraham, 505 Isaac, et Jacob. Legite labores illorum: in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
exierunt deciuitate: et ueniebant ad eũ
& rogabant eum discipulieius: dicentes
Rabbi: manduca lerant autem emere
cibos: et uenerant Ille autẽ dixit Ego
cibum habeo manducare: quẽ uos nescitis
Dicebant gͦ discipłi ad inuicem Num quid
aliquis adtulit ei manducare : quid mirũ:
simulier illa non intellegebat aquam:
ecediscipuli. nondum intelliͥgunt escam
Audiuit autem cogitationes eorum. &iã
instruit ut magister Non ꝑcircuitũ. sicut
illam cuius adhuc uirum requirebat. sed
iam aꝑte Meus inquit cibus. ẽ : ut faciam
uoluntatẽ eius quimisitine Ergo et potus
ipse erat in illa muliere: ut facer& uolun¬
tatem eius quieũ miserat. Ieo dicebat sitio.
damibn babere Scilic& ut fidem in ea ope¬
rare tur. & fidem eius biber&. et eã incor¬
pussuũ traicer& Corpus enim eius: ecđa
uoluntatem eius quime misit Non neuos di¬
citis qđ adhuc quatuor menses sunt. & mes¬
sis uenit: in opus feruebat : et operarios
mittere disponebat. Uos quatuor menses

Expanded text:
nt de civitate, et veniebant ad eum, et rogabant eum discipuli dicentes: Rabbi, manduca. Ierant enim emere cibos, et venerant. Ille autem dixit: Ego cibum habeo manducare, quem vos nescitis. Dicebant ergo discipuli ad invicem: Nunquid aliquis attulit ei mansi mulier illa non intelligebat aquam, ecce discipuli nondum intelligebant escam. Audivit autem cogitationes illorum, etiam instruit ut magister, non per circuitum, sicut illam, cujus adhuc virum requirebat, sed etiam aperte. « Meus inquit cibus est: ut faciam voluntatem ejus qui me misit. » Ergo et potus ipse erat in illa muliere, ut faceret voluntatem ejus qui eum misit. Ideo dicebat: « Sitio, da mihi bibere. » Scilicet, ut fidem in ea operaretur, et fidem ejus biberet, et eam in corpus suum trajiceret. Corpus enim ejus est Ecvoluntatem ejus qui me misit. Nonne vos dicitis quod adhuc quatuor menses sunt, et messis venit? In opus fervebat, et operarios mittere disponebat. Vos quatuor menses
Abbreviated transcription (Latin):
sit ibi duos dies. et multiplures credide¬
runt ꝓpter sermonem eius. Etmulieri
dicebant. Quia iã non propter tuam
loquelam credimus. Ipsi enĩ nos audiui¬
mus & scimus: qui a hic est ueres aluator
mundi: Et hoc paululũ anĩ aduerten¬
dum . ẽ : quia lectio terminata. ẽ. Mulier
pͥmanuntiauit : & ad mulieris testimoni¬
um crediderunt samaritani: & rogauer̃
eũ. ut apud eosmaneret. et mansit ibi
duos dies. Blures crediderunt: et cum
credidissent. dicebant mulieri: Non
iã ꝓpter uerbũ tuũ credimꝰ : sed ipsi cog¬
nouimus et scimus. quia hicest uere sal¬
uator mundi Primo ꝑfamã : postea ꝑp̃
sentiam Dic agitur̾ hodie. cum eisqui
illa muliere. hoc est eccła ad nuntiante ad¬
nuntiante ad p̃m ueniunt: credunt per
istamfamã Manet apudeos biduo. hoc
est dat illis duo p̃cepta Karitatis : et mul
ipse est saluator mundi. Exeliert

Expanded text:
ibi duos dies; et multo plures crediderunt propter sermonem ejus; et mulieri dicebant: Quia jam non propter tuam loquelam credimus. Ipsi enim audivimus, et scimus quia hic est vere Salvator mundi. Et hoc paululum animadvertendum est, quia lectio terminata est: mulier prima nuntiavit, et ad mulieris testimonium crediderunt Samaritani, et rogaverunt eum ut apud eos maneret; et mansit ibi duos dies; et plures crediderunt; et cum credidissent, dicebant mulieri: Non jam propter verbum tuum credimus, sed ipsi cognovimus et scimus quia hic est vere Salvator mundi. Primo per famam, postea per praesentiam. Sic agitur hodie cum iis qui illa muliere, hoc est Ecclesia, annuntiante ut ad Christum veniant. Credunt per istam famam; manet apud eos biduo; hoc est, dat illis duo praecepta charitatis; et multoipse est Salvator mundi. Post
Abbreviated transcription (Latin):
niatq usi & inseipsos crudeliores. & sce¬
letiores homicidȩ. flãmis se donant.
aquis p̃focant: p̃cipicio collidunt. &¬
pereunt. Hoc xp̃c ñ docuit: ĩ mo&iã
diabolo p̃cipiciũ suggerenti rȩspondit.
Redi raro satana. Scriptũ ẽ: Non tẽp¬

Expanded text:
t in seipsis crudeliores et sceleratiores homicidae, flammis se donant, aquis praefocant, praecipitio collidunt, et pereunt. Hoc Christus non docuit, imo etiam diabolo praecipitium suggerenti respondit: Redi retro, satanas; scriptum est, Non te
Abbreviated transcription (Latin):
talia fierent. nisi in eis dñs habitar&.
Nesponder̃ & dixer̃ ei. Inpeccatis natus es
totus: totus qͥd ẽ cũ oculis clausis. Sed
qͥaperuit oculos : saluat totum. Ipsedabit
addexteram resurrectionem: qui infacie
dedit illuminationẽ. Inpeccatis natus esto
tus. &tu doces nos. Et eiecer̃ eum foras
Ipsi illum magistrũ fecer̃: Ipsiut discerent
toties in t̾rogauer̃ : & in grati docentem ꝓie¬
cerunt. Sed qđ dixi iamduidũ fr̃s. illiͤ pel¬
lunt : excipit dñs Magis enĩ quia expulsis
ẽ xp̃ianꝰ factus ẽ. Audiuit iħs quia eiecer̃
eum foras: &cũ inueniss& eũ. dix̃ ei Tucre¬
dis infilium di: Modo lauat faciem cordis:
respondit ille & dix̃: quasi ad huc inunctus.
Quis ẽ. dnẽ. ut credã in eum & dix ei iħis
& uidisti cum: & qͥloqͥt᷑ tecum ipse est.
Missus: ille iste lauans faciem insiloa: qđ
in t̾p̃tatur missus. Deniq iam facie lota cor¬

Expanded text:
talia fierent, nisi in eis Dominus habitaret? 14. talia fierent, nisi in eis Dominus habitaret? 14. Responderunt, et dixerunt ei: In peccatis natus es totus. Totus quid est? Cum oculis clausis. Sed qui aperuit oculos, salvat et totum: ipse dabit ad dexteram resurrectionem, qui in facie dedit illuminationem. In peccatis totus natus es, et tu doces nos? Et ejecerunt eum foras. Ipsi illum magistrum fecerunt, ipsi ut discerent toties interrogaverunt, et ingrati docentem projecerunt. 15. Sed quod dixi jam dudum, fratres, illi pellunt, excipit Dominus: magis enim quia expulsus est, christianus factus est. Audivit Jesus quia ejecerunt eum foras, et cum invenisset eum dixit ei: Tu credis in Filium Dei? Modo lavat faciem cordis. Respondit ille, et ait, quasi adhuc inunctus, Quis est, Domine, ut credam in eum? Et dixit ei Jesus: Et vidisti eum, et qui loquitur tecum, ipse est. Missus est ille, iste lavans faciem in Siloe, quod interpretatur Missus. Denique jam facie lota cor
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatus ẽ. ds̃. Hab&is enĩ dnm̃ dicentem.
Si credẽtis morsi: crederetis & mihi: Deme
enĩ. ille scripsit. Itane sequłmini seruũ
& dorsũ ponetis c̃tra dnm: Sed nec serũu
sequimini. Nam ꝑillum addnm̃ duceremꝰui.
Respondit ille homo: & dix̃ eis. In hoc mira¬
bile .e. quia uos nescitis unde sit : & aperuit
meos oculos: scimus aut quia peccatores ds
ñ exaudit: Sed siquisdĩ cultor ẽ. & uolun¬
tatem eiꝰ facit. hunc exaudit. Adhuc in-¬
unctus loqͥtur : nam & petcatores exaudit dr̃
Sienĩ peccatores ds̃ ñ exaudir&. frustra
ille publicanus oculos int̾rã dmittens. &
pectus suum ꝑcutiens dicer&. dnẽ ꝓpicius
esto mihi peccatori: Et ista confessioͣ sneruit
iustificationem: quomodo illuminationem iste
cȩcus Ascło ñ .ẽ. auditum: quia qͥs aperuit
oculos cecinati. Nisiess& hic homo adõ.
ñ poterat facere quicquam libere. constant̃.
ueracit. hȩc enĩ quȩ facta sunt dnõ. a quo
fierent nisi adnõ.: Aut quando adisciptis

Expanded text:
dictus est Deus. Habetis enim Dominum dicentem: Si crederetis Mosi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Itane? sequimini servum, et dorsum ponitis contra Dominum? Sed nec servum sequimini, nam per illum ad Dominum duceremini. Respondit ille homo, et dixit eis: In hoc mirabile est, quia vos nescitis unde sit, et aperuit oculos meos. Scimus autem quia peccatores Deus non exaudit; sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. Adhuc inunctus loquitur; nam et peccatores exaudit Deus. Si enim peccatores Deus non exaudiret, frustra ille Publicanus oculos in terram demittens, et pectus suum percutiens, diceret: Domine, propitius esto mihi peccatori ; et ista confessione meruit justificationem, quomodo iste caeon est auditum quia aperuit quis oculos caeci nati. Nisi esset hic a Deo, non poterat facere quidquam. Libere, constanter, veraciter. Haec enim quae facta sunt a Domino, a quo fierent nisi a Deo? Aut quando a discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
discernens: In udiciũ ego in hunc mundũ
ueni: ut qͥ ñ uident uideant. & qͥ uident
ceci fiant: Quid ÷ hoc dnẽ Magnam
questionem fessis intulisti: sed erige ui¬
res nras.: ut possimus intelligere qđ dixistr
Uenisti ut qͥ ñ uident uideant :ꝰ Recte
quia lum̃ es: recte quia dies es. recte
quia de tenebris liberas. hoc om̃is anima
accipit: om̃is intelligit. Quid ÷ qđ seqͥt̃
uenisti :cȩci fiunt qui uidebant : Audiqͥs
sequitur: & fortassis intelligls Como¬
ti sunt gͦ uerbis istis qͥdam expharis¬
eis : & dixer̃ ei. Numqͥd & nos cecisu¬
mus: Audi iam qͥd ẽ qđ mouebat.
& qͥuident cęcifiant. Dix̃ eis ihs
Si cęci essetis. ñ haberetis peccatum :
cumsit cęcitas ipsa peccatum. Si cęci es¬
setis id ÷ siuos cȩcos aduerteretis. siuos
cecos dicerctis. & admedicũ currereas.
Si ergo ita cęci essetis: ñ haberetis peccatũ

Expanded text:
s. In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Quid est hoc, Domine? Magnam quaestionem fessis intulisti: sed erige vires nostras, ut possimus intelligere quod dixisti. Venisti ut qui non vident, videant: recte, quia lumen es; recte, quia dies es; recte, quia de tenebris liberas: hoc omnis anima accipit, omnis intelligit. Quid est hoc quodvenisti, caeci fient qui videbant? Audi quid sequitur, et fortassis intelliges. 17. Commoti sunt ergo verbis istis quidam ex Pharisaeis, et dixerunt ei: Numquid et nos caeci sumus? Audi jam quid est quod movebat, Et qui vident, caeci fiant. Dixit eis Jesus: Si caeci essetis, non haberetis peccatum. Cum sit caecitas ipsa peccatum. Si caeci essetis, id est, si vos caecos adverteretis, si vos caecos diceretis, et ad medicum curreretis; si ergo ita caeci essetis, non haberetis peccatum:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uident uideant. qui se ñ uidere con¬
fitentur. & medicũ quęr̃ ut uideant: &
qui uident cȩcifiant. Quid ÷ qͥuident
cȩcifiant Quise putant iuidere & me¬
dicũ ñ quȩr̃. insua cęcitate ꝑmaneant
Ergo istam discretionem uocauit iudiciũ.
cũ ait in iudicium ueni in hunc mundũ
Quo discern& causam credentium & c̃¬
rit ei peccator. confitens & medicut̃
querens Iudicame ds̃. & discerne
causam meam degente non scã. Illoꝵ sci¬
licet qͥ dicunt uidemus. & eoꝵ pecca¬
tum man&. Non aut̃ illud iudiciumiã
tulitinundo qđ deuitus & mortuis infine
scłi iudicabit: Scđm hoc enĩ dixerat.
ego ñ iudico quemquam: Qm̃ prius
uenit ñ ut uidic& mundum. sed ut
saluetur mundus ꝑ ipsum

Expanded text:
e non videre confitentur, et medicum quaerunt, ut videant. Et qui vident, caeci fiant: quid est, qui vident, caeci fiant? Qui se patant videre, et medicum non quaerunt, in sua caecitate permaneant. Ergo istam discretionem vocavit judicium, cum ait, In judicium veni in hunc mundum, quo discernit causam credentium et conrit ei peccator confitens et medicum quaerens, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta : illorum scilicet qui dicunt, Videmus, et eorum peccatum manet. Non autem illud judicium jam intulit mundo, quo de vivis et mortuis in fine eculi judicabit. Secundum hoc enim dixerat, Ego non judico quemquam : quoniam prius venit, non ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
& dnm dm̃ nrm attendite. Ixillo eranꝰ:
& ex illo ñ erant. Quomodo ex illoerant:
Quia ipse creauit hominem. de qͦ nati
erant. Quomodo ex illo erant: Quia ipse
ẽ. conditor naturȩ : & ipse . ẽ. creator car¬
nis & animȩ. Quomodo gͦ & ex illo ñerant:
quia uiciosi a seipsqͥs facti sunt. Ex illo non
erant: quia imitando diabolum. filii di¬
aboli facti erant. Uenit ergo dñs ds̃ ad
hominem peccatorem. Duo nomina audis¬
ti: & hominem & peccatorem. Qđ homo
est. exdõ .ẽ : Qđ peccator. ẽ ñ .ẽ. exdõ.
Anatura. uicium secernͣtur Agnoscat᷑
natura. unde creator laud&ur: Agnos¬
catur uicium. ꝓpt̃ qđ medicus inuocetur
Qđ ergo ait dñs qͥ e. exdõ uerba dĩaudit.
Non naturarũ merita discreuit: aut p̃t̃
suam animã & carnẽ. aliquam naturam in
hominib. quȩ peccato uiciata ñ ess& inue

Expanded text:
 Deum nostrum attendite: et ex illo erant, et ex illo non erant. Quomodo ex illo erant? Quia ipse creavit hominem de quo nati erant. Quomodo ex illo erant? Quia ipse est conditor naturae, ipse est creator carnis et animae. Quomodo ergo ex illo non erant? Quia vitiosi a seipsis facti erant. Ex illo non erant, quia imitando diabolum, filii diaboli facti erant. 16. Venit ergo Dominus Deus ad hominem peccatorem. Duo nomina audisti, et hominem, et peccatorem. Quod homo est, ex Deo est: quod peccator est, non est ex Deo. A natura vitium secernatur: agnoscatur natura, unde Creator laudetur; agnoscatur vitium, propter quod medicus invocetur. Quod ergo ait Dominus, Qui est ex Deo, verba Dei audit: non naturarum merita discrevit, aut praeter suam animam et carnem aliquam naturam in hominibus, quae peccato vitiata non esset, inve
Abbreviated transcription (Latin):
scire ñ possumus quidagatur in dõ
Ds̃ autẽ scit in nobis: & qđ ipsi nescimꝰ
in nobis Nã infirmitatem suã p&rus
nesciebat. quando ad nõ qđ ter ess&
negaturus audiebat: Et aeger se igno¬
rabat: medicus egrũ sciebat. Sunt ergoq̃dã.
quȩ ds̃ nouit in nobis. nescientibus
nobis : Iam̃ quantũ ad homines ꝑti¬
nent: nemo sic se nouit. quomodo ipse
homo. Alius nescit quid in illo agatur:
sed sp̃s eius nouit. Accepto autẽ spũ dĩ. dis¬
cimus & quid agatur indõ: Non totũ qͣliia ñ
cspimus totum. Depignore : multa nouimꝰ
Pignus enĩ accepimus : & huiꝰ pignoris ple¬
nitudo postea dabitur. In terim in hac pere¬
grinatione. pignus  consol&ur : quia qui
nos dignatus. ẽ. obpignerare : multũ paratꝰ
est dare. Si talis ẽ arra : quid est cuius ẽ.
arra : sed qͥđ est qđ ait. non enĩ erat sp̃sdatꝰ.
quia iħs nondũ erat glorificatus: In
euidenti .ẽ. intellectus. Non enĩ ñ erat

Expanded text:
scire non possumus quid agatur in Deo. scire non possumus quid agatur in Deo. Deus autem scit in nobis et quod ipsi nescimus in nobis. Nam infirmitatem suam Petrus nesciebat, quando a Domino quod ter esset negaturus audiebat , et aeger se ignorabat; medicus aegrum sciebat. Sunt ergo quaedam quae Deus novit in nobis, nescientibus nobis. Tamen quantum ad homines pertinet, nemo sic se novit quomodo ipse homo: alius nescit quid in illo agatur, sed spiritus ejus novit. Accepto autem Spiritu Dei, discimus et quid agatur in Deo: non totum, quia non accepimus totum. De pignore multa novimus: pignus enim accepimus, et hujus pignoris plenitudo postea dabitur. Interim in hac peregrinatione pignus nos consoletur, quia qui nos dignatus est oppignerare, multum paratus est dare. Si talis est arrha, quid est cujus est arrha? 6. Sed quid est quod ait, Non enim erat Spiritus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus? In evidenti est intellectus. Non enim non erat
Abbreviated transcription (Latin):
deb& sufficere᷑. ñ fliat aqua uiuã deuen¬
tre eius: Si aut ꝓximo festinat consulere.
ideo ñ sicat. quia manat. Uidebimus
nunc quid sit qđ bibunt qui credunt
in dño : quia utiq xp̃iani sumus & sicre¬
didimus bibimus : & unus qͥsq insẽipso
deb& agnoscere sibibit. & si uiuit ex eo
qđ bibit : Non enĩnos deserit fons:
sinon deseramus fontem. Ex posuit euuan¬
gelista ut dixi. unde clamass& dñs ad qualẽ
potum inuitass& : quid bibentibus ꝓpinass&.
dicens. Hoc autem dicebaẽ despũ quem
accepturi erant credentes in eum. Nondum
enim erat sp̃s datus: quia iħs nondũ erat
hominũ quȩ sunt hominis. nisi sp̃s homi¬
nis qui in ipso est. Deinde ad iunxit.
Sic & quȩ dĩ sunt nemo scit.nisi sp̃sdĩ.¬
Nr̃a nemo scit: nisi sp̃s nr̃. Non enĩ noui
quid cogitas: aut tu quid cogito. Ipsa enĩ
sunt ꝓpria nr̃a quȩ interius cogitamus:
& cogitationum unius cuiusq hominis

Expanded text:
debet sufficere; non fluit aqua viva de vendebet sufficere; non fluit aqua viva de ventre ejus: si autem proximo festinat consulere; ideo non siccat, quia manat. Videbimus nunc quid sit quod bibunt, qui credunt in Domino; quia utique Christiani sumus, et si credimus, bibimus. Et unusquisque in seipso debet agquod bibit. Non enim nos deseret fons, si non deseramus fontem. Exposuit evangelista, et dixit unde Dominus clamasset, ad qualem potum invitasset, quid bibentibus propinasset, dicens: Hoc autem dicebat de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum. Nondum enim erat Spiritus datus, quia Jesus nondum erat hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est? deinde adjunxit, Sic et quae Dei sunt, nemo scit, nisi Spira nemo scit, nisi spiritus noster. Non enim novi quid cogitas, aut tu quid cogito: ipsa enim sunt propria nostra, quae interius cogitamus; et cogitationum uniuscujusque hominis
Abbreviated transcription (Latin):
amantur. Nã si am& et sentiat quia
ipsi corpoꝵ amatores redamari se uolunt.
& hoc magis eos delectat si amentur:
quales sunt amatores animoꝵ & simag¬
ni sunt amatores animarũ: quales sunt¬
dĩ amatores. qui pulchrosanimos facit :
Sicut enĩ animus facit decus in corpore:
sic ds in animo. Non enĩ facit corpori un-¬
de am&ur: nisi animus Qui cũ migrauerit.
cadauer horrescit: & quantũcũq pulchra
ilba mbra dilexeris. sepelire festinas
Detus ergo corporis. animus: Deccis animi.
ds̃ Clamat ergo dñs itt ueniamus &
bibamus si in tos sitiamus: & dicit. quia
cũ biberimus flumina aquȩ uiuȩ flu¬
ent deuentre nr̃o. Uenter interioris
hominis: conscientia cordis est. Bibito
ergo isto liquore: uiuescit pͥurgata cons¬
cientia: & hauriens fontẽ habebit.: & iã
&ipsa fons erit. Iuid est fons: & quid est
fluuius quimanat deuentre interioris
hominis: Beniuolentia : qua uult consulere
ꝓximo. Si enĩ putet quia qđ bibit solupsi

Expanded text:
amantur. Nam si amet et sentiat quia amantur. Nam si amet et sentiat quia ipsi corporum amatores redamari se volunt, et hoc eos magis delectat si amentur; quales sunt amatores animorum? Et si magni sunt amatores animorum, quales sunt amatores Dei, qui pulchros animos facit? Sicut enim animus facit decus in corpore, sic Deus in animo. Non enim facit corpori unde ametur nisi animus: qui cum migraverit, cadaver horrescis; et quantumcumque pulchra illa membra dilexeris, sepelire festinas. Decus ergo corporis, animus: decus animi, Deus. 4. Clamat ergo Dominus ut veniamus et bibamus, si intus sitiamus; et dicit quia cum biberimus, flumina aquae vivae fluent de ventre nostro. Venter interioris hominis conscientia cordis est. Bibito ergo isto liquore vivescit purgata conscientia; et hauriens, fontem habebit; etiam ipsa fons erit. Quid est fons, et quid est fluvius qui manat de ventre interioris hominis? Benevolentia, qua vult consulere proximo. Si enim putet quia quod bibit soli ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
pore uoluptatem. Sed separa animũ : nihil
restat incorpore qđ gaudeat Et si decor¬
pore gaudet: animus gaud&. Si gaud&
dedomo sua: dese ñ deb& gaudere : Et si
habet animus unde oblectetur exgrinsecis:
sine deliciis man& intrinsẽcus Om̃ĩno
constat plus amarȩ hominem animã suam :¬
quã corpus suum: Quid enĩ amatur in amico :¬
ubi .ẽ. amor sincerior & castior. Quid amatur
in amico : animus ancorpus.: Si fidesamatur:
animus amatur : Si beniuolentia amatur:
beniuolentiȩ sedes animus. ẽ: Si hoc amas in
altero quia & ipse amatte : animũ amas:
quia ñ caro sed animus amat. Ideo enĩ amas:
quia te amat. Quȩre unde te amet: et ui-¬
de quid ames Plus ergo amatur: & non ui¬
d&ur. Aliquid ꝙ iam uolo dicere. ubi magis
appareat dilectioniurẽ quantum amaet᷑
animus : & quẽ ad modũ corpori p̃ponat᷑
Illi ipsi lasciui amatores. qui pulchritudi¬
ne corpoꝵ delectantur. & forma m̃broꝵ
accenduntur : tunc amant ãplius. quando

Expanded text:
pore voluptatem: sed separa animum, nihil restat in corpore quod gaudeat; et si de corpore gaudet, animus gaudet. Si gaudet de domo sua, de se non debet gaudere? et si habet animus unde oblectetur extrinsecus, sine deliciis manet intrinsecus? Omnino constat plus amare hominem animam suam quam corpus suum. Sed et in aubi est amor sincerior et castior? Quid amatur in amico; animus, an corpus? Si fides amatur, animus amatur: si benevolentia amatur, benevolentiae sedes animus est: si hoc amas in altero, quia et ipse amat te, animum amas; quia non caro, sed animus amat. Ideo enim amas, quia te amat: quaere unde te amet, et vide quid ames. Pius ergo amatur, et non videtur. 3. Aliquid etiam volo dicere, ubi magis appareat Dilectioni vestrae quantum ametur animus, et quemadmodum corpori praeponatur. Illi ipsi lascivi amatores, qui pulchritudine corporum delcetantur, et forma membrorum accenduntur, tunc amant amplius quando
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc aũt dixit. despũ. quemaccepturi
erant credentes in eum. Nondũ enĩ erat
sp̃s datus : quia iħs ñdũ erat clarificatꝰ
Est ergo sitis interior. & uent̃ interior: qi
ẽhomo interior. Et ille quidẽ in terior
inuisibilis ex terior autẽ uisibilis: Sd
melior interior quam exterior: & qđ
ñ uidetur. hoc plus amatur. Constat
enĩ plus amari hominẽ interiorẽ : quã
exteriorem. blnde hoc constat: unusquisq
inseipso ꝓb&. Quãuis enĩ qui male iuuu&s
animos suos corpori addicant. uiuere
tam̃ uolunt qđ ñ ẽ nisi animi Magisq
seipsos indicant qui regunt. quã illa quȩ
regunt. Regunt enĩ animi : regunt᷑ corpora
Gaud& quisq uoluptate : & capit decor

Expanded text:
quem accepturi erant credentes in eum. Nondum enim erat Spiritus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus. Est ergo sitis interior et venter interior, quia est homo interior. Et ille quidem interior invisibilis, exterior autem visibilis: sed melior interior quam exterior. Et quod non videtur, hoc plus amatur: constat enim plus amari hominem interiorem quam exteriorem. Unde hoc constat? Unusquisque in seipso probet. Quamvis enim qui male vivunt, animos suos corpori addicant; vivere tamen volunt, quod non est nisi animi, magisque seipsos indicant qui regunt, quam illa quae reguntur. Regunt enim animi, reguntur corpora. Gaudet quisque voluptate, et capit de cor
Abbreviated transcription (Latin):
quibus alii confunderentur. alii doce¬
rentur : nouissimo festiuitatis illius die.
tunc enim ista agebantur quȩ apellan¬
tur scenophegia. id ẽ. tabnaculoꝵ con¬
structio. Dequa festiuitate. iã antea me¬
minit Raritas ur̃a fuisse dissertum:
loquendo sed clamando: ut qui sitit.
ueniat ad eum : Si sitimus. curramus: &
non pedibus. sed affectibus: Nec migan¬
do. sed amando ueniamus: Quam quam
scđm interiorem hominem. & qui amat
migrat. &aliud .ẽ. migrare corpore. aliud
corde : Migrat corpore. qui motu corpo¬
rismutat locum: Mi grat corde: qui
motu cordis mutat affectum: si ali¬
utł amas. aliud amabas: non ibi
es ubieras: Clamat ergo nobis
dñs: stabat enim: et clamabat:
si quissitit: ueniat ad me & bibat:
Iui credit inme: sicut dicit scriptura.
flumina deuentre eius fluent aquae

Expanded text:
quae dixit, quibus alii confunderentur, alii docerentur; novissimo illius festivitatis die tunc enim ista agebantur, quae appellatur Scenopegia, id est tabernaculorum constructio, de qua festivitate jam antea meminit Charitas vestra fuisse dissertum, loquendo, sed clamando, ut qui sitit veniat ad eum. Si sitimus, veniamus; et non pedibus, sed affectibus; nec migrando, sed amando veniamus. Quanquam secundum interiorem hominem, et qui amat migrat. Et aliud est migrare corpore, aliud corde: migrat corpore qui motu corporis mutat locum; migrat corde, qui motu cordis mutat affectum. Si aliud amas, aliud amabas, non ibi es ubi eras. 2. Clamat ergo nobis Dominus: Stabat enim, et clamabat, Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre
Abbreviated transcription (Latin):
uiuis & mortuis : alios positurus ad dex¬
teram: alios ad sinistrã: Similis ille
latro futuris ad sinistram. similis alter.
futuris addexteram: iudicabatur & iudi¬
cium minabatur . Lxxx¬
e eo loco ubi ait In nouissimo autem
die festiuitatis. stabat ihs & cla

Expanded text:
ivis et mortuis; alios positurus ad dexteram, alios ad sinistram: similis ille latro futuris ad sinistram, similis alter futuris ad dexteram. Judicabatur, et judicium minabatur. Ab eo loco, In novissimo autem die festivitatis stabat
Abbreviated transcription (Latin):
rit: ut hoc in uerbis marthȩ s intel¬
ligeret᷑. narrationis breuitate ser¬
uãta. Illa ut audiuit: surgit cito
& uenit ad eũ. Nondũ enĩ uenerat
in castellũ: s erat adhuc in illolo¬
co. ubi occurrerat ei marcha

Expanded text:
rit, ut hoc in verbis Marthae potius intelligeretur, narrationis veritate servata. « Illa ut audivit, surrexit cito, et venit ad eum. Nondum enim venerat Jesus in castellum, sed erat adhuc in illo loco
Abbreviated transcription (Latin):
iã& audistis. Quid iterũ uultis audire :
Nũquid & uos uultis discpłi eiꝰ fieri.
qͥd ẽ nũ quid & uos. nisi quia ego iam sũ:
Nuqͥd & uos uultis. Llamuideo sed non¬
inuideo Maledixer̃ ei : & dixer̃. Tu discipłs
eiussis. Tale maledictũ : suꝑnos & suꝑfili¬
os nr̃os. Maledictũ ẽ. enĩ sicor discutias: ñsi
uerba ꝑpendas . Nos aut̃ morsi discipłisumꝰ.
Nos scimus quia morsi locutus . ẽ. ds̃: istũ
autẽ nescimus unde sit. Utinã sciretis quia
morsi locutus. ẽ ds: sciretis quia ꝑ moysen

Expanded text:
udistis; quid iterum vultis audire? Numquid et vos vultis discipuli ejus fieri? Quid est, Numquid et vos, nisi, quia ego jam sum? Numquid et vos vultis? Jam video, sed noninvideo. 12. Maledixerunt ei, et dixerunt: Tu discipulus ejus sis. Tale maledictum super nos, et super filios nostros. Maledictum enim est, si cor discutias, non si verba perpendas. Nos autem Moysi discipuli sumus: nos scimus quia Moysi locutus est Deus, istum autem nescimus unde sit. Utinam sciretis quia Moysi locutus est Deus; sciretis quia per Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne hic .ẽ. qͥ sedebat & indicabat: Alii
dicebant quia hic ẽ. : aliiaũt nequaquã. sed
similis. ẽ eius Aꝑti oculi: uultũ mutauerant
Ille dicebat : quia ego sum . Ulox grata: ne
dãpnaret᷑ ingrata. dicebant ergo ei. Quomo¬
do aꝑti s̃ oculi tui : Respondit. Ille homoqͥ¬
dr̃ iħs: lutum fecit exputo. & unx̃ oculos me¬
os. & dix̃ mihi. Vlade ad natatoriã syloe: &
laua. Et abii. & laui: & uidi. Ecce annunci¬
ator factus .ẽ. grã.  Ecce euangelitat con¬
fitetur uidens cȩcus: Ille confitebatur & cor
impioꝵ confringebatur : quia. ñ habebat ĩ
corde. qđ iã ille habebat infacie. Dixeruis
nescio. In his uerbis animꝰ ipsius ad huo in unc¬
to similis erat. ñdũ uidenti. Sic ponamus fr̃s:
tãquã illã mnunctionem in animo habuerit:
p̃dicat: & nescit quem p̃dicat. Adducunt
eũ ad faristos : qͥ cȩtus fuerat. Erat autẽ sab¬
batũ. quando lutũ fec̃ ihs & aperuit oculos eiꝰ.

Expanded text:
abat? Alii dicebant, Quia hic est: alii, Nequaquam, sed similis est ejus. » Aperti oculi vultum mutaverant. « Ille dicebat, Quia ego sum. » Vox grata, ne damnaretur ingrata. « Dicebant ergo ei: Quomodo aperti sunt oculi tui? Respondit: Ille homoit, et unxit oculos meos, et dixit mihi, Vade ad natatoriam Siloe, et lava. Et abii, et lavi, et vidi. » Ecce annuntiator factus est gratiae; ecce evangelizat, confitetur videns. Caecus ille confitebatur, et cor impiorum frangebatur; quia non habebant in corde, quod jam ille hNescio. In his verbis animus ipsius adhuc inuncto similis erat nondum videnti. Sed ponamus, fratres, tanquam illam unctionem in animo habuerit. Et praedicat, et nescit quem praedicat. « Adducunt eum ad Pharisaeos, qui caecus fuerat. Erat autem sabbatum, quando lutum fecit Jesus, et aperuit oculos
Abbreviated transcription (Latin):
sed axp̃o inueniẽtur. Sed ille constant̃
qđ sentiebat exp̃ssit: ait enĩ : quia ꝓpła
est. Adhuc quidẽ inunctus incorde.
ñdũ dĩ filium confitetur: nec intitꝰ
Tam̃ : Ipse enĩ dñs deseipso ait. Non .ẽ
ꝓpħa sine honore : nisi inpatria sua
Non credider̃ ergo iudȩi de illo quia
cȩtus fuiss& & uidiss& : donec uocarent
parentes eiꝰ qͥ uiderat. id .ẽ. cȩcuserat¬

Expanded text:
sed a Christo inveniretur. Sed ille constanter, sed a Christo inveniretur. Sed ille constanter, quod sentiebat, expressit. Ait enim: Quia propheta est. Adhuc quidem inunctus in corde, nondum Dei Filium confitetur, nec mentitur tamen. Ipse Dominus de seipso ait: Non est propheta sine honore, nisi in patria sua . Non crediderunt ergo Judaei de illo, quia caecus fuisset, et vidisset, donec vocaverunt parentes ejus, qui viderat,
Abbreviated transcription (Latin):
los: & laui & uideo. Dicebant ergo exphariseis.
qͥdam Non om̃s: sed qͥdam sã enĩ inunge¬
bantur quidã. Quid gͦ dicebant nec uidentes
noc uncti Non ẽ. hic homo ado : qͥ sabbatum
ñ custodit. Ipse potius custodie¬
bat : qͥ sine peccato erat. Sabbatũ enĩ spãle :
hoc ẽ. ñ habere peccatum. Deniq fr̃s hoc am¬
mon& ds quando cõm̃dat sabbatum: om̃e opus
seruile ñ facietis. Hȩc sunt ũba di
sabbatum cõm̃dantis: omẽ opus ser¬
uile ñ facietis. Iam suꝑiores lectiones
cati. Sed isti nec uidenut dixi nec in¬
uncti. sabbatũ carnalit̃ obseruabant:
spãlit̃ iuolabant. Alii dicebant.
Quomodo potest homo peccator hȩc
signa facere Ecce sunt inuncti
& scisma erat in eis. Dies ille. diuise
rat int̾lucem & tenebras dicunt gͦ
cȩco iterum. Ti qͥd dicis de eo qui
aperuit oculos tuos Quid de illo
sentis: Quid ex istimas. Quid iudicas:
Quȩreba̾t quẽ admodũ homini calũni¬
arentur. ut de sinagoga pellere tur:

Expanded text:
os, et lavi, et video. Dicebant ergo ex Pharisaeis quidam. Non omnes, sed quidam: jam enim inungebantur quidam. Quid ergo dicebant, nec videntes nec uncti? Non est iste homo a Deo, qui sabbatum non custodit. Ipse potius custodiebat qui sine peccato erat. Sabbatum enim spiritale hoc est, non habere peccatum. Denique, fratres, hoc admonet Deus quando commendat sabbatum: Omne opus servile non facietis . Haec sunt verba Dei Sabbatum commendantis: Omne opus servile non facietis. Jam superiores lectiones cati . Sed isti nec videntes, ut dixi, nec inuncti, Sabbatum carnaliter observabant, spiritualiter violabant. Alii dicebant: Quomodo potest homo peccator haec signa facere? Ecce sunt inuncti. Et schisma erat in eis. Dies ille divisus erat inter lucem et tenebras. Dicunt ergo caeco iterum: Tu quid dicis de eo qui aperuit oculos tuos? Quid de illo sentis? Quid existimas? Quid judicas? Quaerebant quemadmodum homini calumniarentur, ut de synagoga pelleretur,
Abbreviated transcription (Latin):
si facturus es erit enĩ tunc nox ualida: quȩ̃
in uoluat ĩpios. Sed & modo om̃is infidelis qͣndo
moritur : illa nocte suscipitur. Non .ẽ. ut illic
aliqͥd oꝑetur. In illa nocte diues ardebat: &
stillã aquȩ dedigito pauꝑis reqͥrebat. Dole¬
bat angebatur. fatebatur. nec ei subueniebatur :¬
& conatus ẽ benefacere ait enĩ abrahȩ Pater
abrahã mitte lazarũ ad fr̃s meos: ut dicat
illis qͥd hic agitur. ne & ipsi ueniant in hunc
locũ torm̃toꝵ. Oinfelrx quando uiuebas. tunc
erat tempus oꝑandi: Modo iam in nocte es
inqua nemo possit operari. Hȩc cũ dixis se

Expanded text:
si facturus es: erit enim tunc nox valida, quae involvat impios. Sed et modo omnis infidelis, quando moritur, illa nocte suscipitur: non est ut illic aliquid operetur. In illa nocte dives ardebat, et stillam aquae de digito pauperis requirebat: dolebat, angebatur, fatebatur, nec ei subveniebatur; et conatus est benefacere. Ait enim Abrahae: Pater Abraham, mitte Lazarum ad fratres meos, ut dicat illis quid hic agatur, ne et ipsi veniant in hunc locum tormentorum . O infelix! quando vivebas, tunc erat tempus operandi; modo jam in nocte es, in qua nemo possit operari. 7. « Haec cum dixisset,
Abbreviated transcription (Latin):
hab&. ipsũ int̾rogate : ipse dese loquat᷑.
silius qͥdẽ nr .ẽ: sed iuste co grem̃
loqͥ ꝓ infante. qua ipse ꝓse loqui non
uidentem modo uidemus : ipsũ int̾roga¬
te ut instruamini. Quid nob̵ calũp¬
mamini. : Hec dixer̃ parentes eius:
quia timebat iudeos Iam enĩ conspira¬
uerant iudȩi : ut siqͥs eũ confiteretur
xp̃m extra sinagogam fier& Iamñ
erat malum fieri extrasinagogam: illi
expellebant . sed xp̃s excipiebat: apt̾ea
parentes eius dixer̃. quia ctatẽ hab&:

Expanded text:
 habet, ipse de se loquatur. » Filius quidem noster est, sed juste cogeremur loqui pro infante, quia ipse pro se loqui non im scimus, videntem modo videmus: ipsum interrogate, ut instruamini; quid nobis calumniamini? Haec dixerunt parentes ejus, quia timebant Judaeos. Jam enim conspiraverant Judaei, ut si quis eum confiteretur Christum, extra synagogam fieret. Jam non erat malum fieri extra synagogam. Illi expellebant, sed Christus excipiebat. Propterea parentes ejus dixerunt, Quia aetatem habet,
Abbreviated transcription (Latin):
ui uio. ne forte non inuites ad semꝑ uiuen¬
dum. sed ad multum bibendũ. recũ bent
cumabraham. isaac. & iacob: abi fnreg¬
no inquit cęlorum: & quiderit de illis
qui uenerunt destirpe abrahȩ : quid
fit deramis qͥbus arbor plenaerat : qͥd
nisi quia p̃cidentur. ut isti inserantur:
doce qui a p̃cidentur. Filii autẽ regni:
in patria in qua conditus. ẽ: habeat
honorem inpatria quã condidit Illa
enim conditus. ẽ. conditor omĩum. con¬
ditus in illa est. scđm formã serui Nam
ipsam ciuitatẽ in qua conditus. ẽ. ipsam
syon. ipsam iudeorũ gentẽ. ipsam hie¬
rusalem ipse condidit: cũ ess& apud
patrẽ uerbum dĩ Omĩa enĩꝑ ipsum
facta sunt : et sine ipso factum est nihil
De illo ergo homine. deqͦ ethodie au

Expanded text:
vivio; ne forte non invites ad semper vivenvivio; ne forte non invites ad semper vivendum, sed ad multum bibendum? Recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob. Ubi? In regno, inquit, coelorum. Et quid erit de illis qui venerunt de stirpe Abrahae? quid fiet de ramis quibus arbor plena erat? Quid, nisi quia praecidentur, ut isti inserantur? Doce quia praecidentur: Filii autem regni iin patria, in qua conditus est; habeat honorem in patria quam condidit. In illa enim conditus est conditor omnium, conditus in illa est secundum formam servi. Nam ipsam civitatem in qua conditus est, ipsam Sion, ipsam Judaeorum gentem, ipsam Jerusalem, ipse condidit cum esset apud Patrem Verbum Dei: Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. De illo ergo homine de quo hodie au
Abbreviated transcription (Latin):
lazarus ad uitus ille pauꝑ. postcorpo¬
ris exitũ leuaretur & in abrahȩ sinũ
delonginquo a suꝑbo diuite uideretur:
Ergo radix manet: radix laudatur.
sed rami suꝑbi. etp̃cidi et arescere meru¬
erunt: Oleaster autem humilis. illorũ
p̃cisione inuenitlocũ. Audigͦ quẽ ad mo¬
dum p̃cidantur rami naturales. quẽ¬
ad modum inseratur oleaster. exipso
centurione. quẽ ꝓpter conparationem
huius reguli cõmemorandũ putaui
Amen inquit dicouobis: non inueni
tantã fidem inisrł. Propterea dicouobis.
quia multi ab oriente & occidente: quã
late terrã occupauerat oleaster: ama¬
ra silua mundus hiefuit: sed ꝓpter
humilitatem. ꝓpterea non sum dignus.
quͦ subtectum meum intres Multi
aboriente et occidente. uenient: et puta
quiauenient᷑: quid deillis fiet. Sienim
uenient: iãp̃cisi sunt desilua : ubi inse¬
rendi sunt nearescant : et recũbent in qͥt
cũ abraham. & isaac. & iacob in qͦcon¬

Expanded text:
um adjutus ille pauper post corpoum adjutus ille pauper post corporis exitum levaretur, et in Abrahae sinu de longinquo a superbo divite videretur . Ergo radix manet, radix laudatur: sed rami superbi et praecidi et arescere meruerunt; oleaster autem humilis illorum praecisione invenit locum. 6. Audi ergo quemadmodum praecidantur rami naturales, quemadmodum inseratur oleaster, ex ipso centurione, quem propter comparationem hujus reguli commemorandum putavi. Amen, inquit, dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel: propterea dico vobis, quia multi ab oriente et occidente. Quam late terram occupaverat oleaster! Amara silva mundus hic fuit: sed propter humilitatem, propter Non sum dignus ut sub tectum meum intres, Multi ab oriente et occidente venient. Et puta quia venient: quid de illis fiet? Si enim venient, jam praecisi sunt de silva: ubi inserendi sunt, ne arescant? Et recumbent, inquit, cum Abraham, et Isaac, et Jacob. In quo con
Abbreviated transcription (Latin):
turio indignũ se esse dicebat: Illi dice¬
batur. ego uenio etcurabo eum. Huic
dictumest. uade filius tuus uiuit Illi
p̃sentiam ꝓmittebat : hunc uerbo
sanabat: Iste tamen p̃sentiam eius
ex torquebat : ille se presentia eius
indignum. eẽ. dicebat: hic ces sumest
elationi: illi consensum est humilitati
Tanquã huic diceret. Uadefilius tuus
uiuit. Noli mihi tedium facere. Nisi
signa & prodigiauideritis. non creditis.
Presentiãmeã uis indomotua: possum
& uerbo iubere. nolitu de signis credere
Centurio alienigena credidit meposse
uerbo facere. et antequã facerẽ credi¬
dit: Uos nisi signa et prodigia uideritis.
non creditis. Ergo siita est. frangatur
suꝑbia rami : humilis inseratur oleaster
Maneat tamen radix illis p̃cisis. istis
receptis: ubi man& radix: inpatriar
boris radix. abraham. isa ac. lacob
patriarchȩ scĩ : et ubi isti in requie apđ
dm̃ in honore magno: ut in abrahe sinu¬

Expanded text:
turio indignum se esse dicebat. Illi diceturio indignum se esse dicebat. Illi dicebatur, Ego venio et curabo eum; huic dictum est, Vade, filius tuus vivit. Illi praesentiam promittebat; hunc verbo sanabat. Iste tamen praesentiam ejus extorquebat; ille se praesentia ejus indignum esse dicebat. Hic cessum est elationi; illic concessum est humilitati. Tanquam huic diceret, Vade, filius tuus vivit, noli mihi taedium facere. Nisi signa et prodigia videritis, non creditis: praesentiam meam vis in domo tua, possum et verbo jubere; noli tu de signis credere: centurio alienigena credidit me verbo posse facere, et antequem facerem credidit; vos, nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Ergo si ita est, frangantur superbi rami, humilis inseratur oleaster: maneat tamen radix, illis praecisis, istis receptis. Ubi manet radix? In Patriarboris radix, Abraham, Isaac, et Jacob, patriarchae sancti. Et ubi isti? In requie apud Deum, in honore magno: ut in Abrahae sin
Abbreviated transcription (Latin):
& sic pauci crediderunt Nonuidimus.
non contrectauimus: audiuimus cre¬
dimus: Fiat in nobis. ꝑficiatur in nobis
beatitudo quã promisit: et hic quia pa¬
tri& ipsius p̃latisumus. et infuturo scło.
quia proramis fractis inserti sumus
hos enĩ ramos sefracturum. eẽ. monstra¬
bat. ethunc oleastrũ inserturũ quando
cõmotus centurionis fide quiei diaxit.
non sum dignꝰ ut subtectũ meũ intres.
sed tantũ dic uerbo et sanabitur puer
meus: Nam & homo egosum sub potes¬
tͥate constitutus. habens sub me milites
ł tdico huic uade etuadit. et huic ueni
& uenit. et seruomeo fac hoc et facit:
Conuersus ad eos qui sequebantur. dix̃
Amendico uobis : non inueni tantã fidem
inisrł. Quare non inuenitantã fidem
non habet. Num quid non et illicenturi¬
oni poterat dicere dñs. qđ dixit huic
regulo uade puer tuus uiuit. Uidete
distinctionem: Regulus iste ad domũ
suã dñm descendere cupiebat. ille cen¬

Expanded text:
 sic pauci crediderunt: nos non vidimus,  sic pauci crediderunt: nos non vidimus, non contrectavimus, audivimus, credidimus. Fiat in nobis, perficiatur in nobis beatitudo quam promisit; et hic, quia patriae ipsius praelati sumus; et in futuro saeculo, quia pro ramis fractis inserti sumus. 5. Hos enim ramos se fracturum esse monstrabat, et hunc oleastrum inserturum, quando commotus Centurionis fide, qui ei dixit, « Non sum dignus ut sub tectum meum intres; sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus: nam et ego homo sum sub potestate constitutus, habens sub me milites, et dico huic, Vade, et vadit; et huic, Veni, et venit; et servo meo, Fac hoc, et facit. Conversus ad eos qui se sequebantur, dixit, Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel. » Quare non invenit tantam fidem non habet. Numquid non et illi centurioni poterat dicere Dominus, quod dixit huic regulo, Vade, puer tuus vivit? Videte distinctionem: regulus iste Dominum ad domum suam descendere cupiebat; ille cen