comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Anatholen dicunt orientem. dosis occidentem.
bes adam. Ipse gͦ adam coto orbe t̾rarũ
sparsus ẽ. In nno loco suit & cecidit. & qͦlĩ
mͦ cõminutus impleuit orbem t̾rarum. S
miscdia dñi undiq collegit fracturas. et
conflauit igne caritatis. & fecit unũ qđ frio¬
tum erat. Nouit illud facere artifex ille.
Nemo desꝑet. M ultũ quidem ẽ. s quis sit
artifex cogitate. Ille reficit qui fecit. ille re¬
format qui formauit. Iudicabit orbẽ t̾rarũ
in equitate. & popłos inueritate sua. Quȩ
ẽ. equitas et ueritas: Congregabit secũ
electos suos ad iudicandũ.: ceteros aut̃ seꝑabit
ab inuicem. Positurus ẽ. enĩ alios ad dexte¬
ram. alios ad sinistram. Quid aut̃ etuius.
quid uerius. qͣm ut ñ expectent miscdiam
de iudice. qui noluerunt facere miscđiam
anteqͣm ueniret uudex: Qui aut̃ uoluer̃
facere miscłiam: cum misct̾ia iudicabunt᷑.

Expanded text:
Ἀνατολὴν dicunt Orientem; Δύσιν, Occidentem; Ἀνατολὴν dicunt Orientem; Δύσιν, Occidentem; bes, Adam. Ipse ergo Adam toto orbe terrarum sparsus est. In uno loco fuit, et cecidit, et quodam modo comminutus implevit orbem terrarum: sed misericordia Dei undique collegit fracturas, et conflavit igne charitatis, et fecit unum quod fractum erat. Novit illud facere artifex ille; nemo desperet: multum quidem est, sed qui sit artifex, cogitate. Ille refecit, qui fecit; ille reformavit, qui formavit. «Judicabit orbem terrarum in aequitate, et populos in veritate sua.» Quae est aequitas et veritas? Congregabit secum electos suos ad judicandum, caeteros autem separabit ab invicem: positurus est enim alios ad dexteram, alios ad sinistram. Quid autem aequius, quid verius, quam ut non exspectent misericordiam de judice, qui noluerunt facere misericordiam, antequam veniret judex? Qui autem voluerunt facere misericordiam, cum misericordia judicabuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ta nr̃a plus amamus: gͤ ipsa oderimus
pecrata. & amemꝰ eũ qui uenturꝰ ẽ. adpu¬
nienda peccata. Ueniet. uelimus. nolimꝰ.
Non enĩ quia mͦ ñ uenit idõ uenturꝰ ñ ẽ
Ueniet & quando nescis. & si paratũ te iue.¬
nerit: nichil tͥ obest. quia nescis. Tunc
exultabunt omina ligna siluarũ. ante
faciem dñi : qm̃ uenit prius. Et postea
quid: Qm̃ uenit iudicare t̾ram. & ex¬
ultabunt omnia ligna siluarum. Uenit
pͥmo. & post ea iudicare t̾ram. Exultan¬
tes inueniet eos. qͥ pͥmo aduentui credi
tẽ einit. Tocum iudicare habet̾. qͥa ꝓ
cota p̃cium declit. Audistis euanglium.
quia cũ uenerit inquit congregabit
electos suos aquatuor uentis. Congregat
electos suos aqͥtuor uentis. Gͭ de coto orbe
t̾rarum. quia & ipse adam aliqͣnado hoc
dixeram. orbẽ t̾rarũ signieat sedmgit¬
cim linguam. Quatuor em̃ licters sunt.
quatuor orbis partes. has in capite litt̾as babeã

Expanded text:
ta nostra plus amamus? Ergo ipsa oderimus ta nostra plus amamus? Ergo ipsa oderimus peccata, et amemus eum qui venturus est ad punienda peccata. Veniet, velimus, nolimus: non enim quia modo non venit, ideo venturus non est. Veniet, et quando nescis; et si paratum te invenerit, nihil tibi obest quia nescis. «Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum, ante faciem Domini, quoniam venit:» prius. Et postea quid? «Quoniam venit judicare terram.» Et «exsultabunt omnia ligna silvarum.» Venit primo, et postea judicare terram: exsultantes inveniet eos qui primo ejus adventui credidtem emit. Totum judicare habet, quia pro toto pretium dedit. Audistis Evangelium, quia cum venerit, inquit, «congregabit electos suos a quatuor ventis» . Congregat electos omnes a quatuor ventis: ergo de toto orbe terrarum. Quia et ipse Adam aliquando hoc dixeram orbem terrarum significat secundum graecam linguam. Quatuor enim litterae sunt, quatuor orbis partes has in capite litteras habent,
Abbreviated transcription (Latin):
Emere uult uillam: pregnans ẽ. Nondũ enim
factum ẽ. Tumet uterus in spe. Emit. peꝑit.
ide lactat qđ emit. Ue pregnantib & mã¬
mantib. Ue qui habent spem in scło. ue qui
herent his reb. quas de scło pepererunt. Qa
gͦ debet facere xpĩanus: Uti mundo. ñ ser¬
uire mundo. Quid ẽ. hoc: Habentes tanqͣm
non habentes. Sic dic̃. sic hortat᷑ qͦs ñ uult
inueniri adie illa tanqͣm pregnantes & mã¬
mantes. Sic eos hoitatur. De cettro fr̃s. tẽpꝰ
breue est : reliquũ ẽ. ut qui babent uxores
tanqͣm ñ babentes sint. & qui flent tanqͣm
ñ flentes. & qui gaudent tanqͣm ñ gauden¬
utuntur hoc mundo. tanqͣm ñ utentes.
Preterit enĩ figura huiꝰ mundi. Uolo uosc̾e̾.
sine sollicitudine. Qui sine sollicitudine ẽ:
securus expectat quando ueniat dñs ipsius.
Nam qualis amor ẽ. xp̃i. cimere ne ueniat:
fr̃s. non erubescimus: Amamus & time-¬
mus ne ueniat. Certe amamus. an pecca¬

Expanded text:
emere vult villam; praegnans est, nondum enim emere vult villam; praegnans est, nondum enim factum est, tumet uterus in spe: emit; peperit, adeo lactat quod emit. «Vae praegnantibus et mammantibus:» vae qui habent spem in saeculo, vae qui haerent his rebus quas de saeculi spe pepererunt. Quid ergo debet facere christianus? Uti mundo, non servire mundo. Quid est hoc? Habentes tanquam non habentes. Sic dicit, sic hortatur quos non vult inveniri a die illa tanquam praegnantes et mammantes, sic eos hortatur: «De caetero, fratres, tempus breve est: reliquum est ut et hi qui habent uxores, tanquam non habentes s qui gaudent, tanquam non gaudenutuntur hoc mundo, tanquam non utentes: praeterit enim figura hujus mundi. Volo vos sine sollicitudine esse» . Qui sine sollicitudine est, securus exspectat quando veniat Dominus ipsius. Nam qualis amor est Christi, timere ne veniat? Fratres, non erubescimus? Amamus, et timemus ne veniat. Certe amamus? an pecca
Abbreviated transcription (Latin):
innubib. Quȩ sunt nubes. quȩ eum porta¬
uerunt: Apłi p̃dicantes. dde quib audistis
cum legeret᷑ apłs. Legatione inquit .ꝓ. xp̃o
fungimur. obsecrantes ꝓ xp̃o reconciliari deo
Ipsȩ suit nubes. in quib uenit: excepto ad¬
uentu suo posteriore. quo uenturus ẽ. iudicare
uiuos & mortuos Uenit pͥmo innubib. hȩc
pͥmo uox ipsius sonuit in ȩuangłio. A modo
uidebitis filium hominis. uenientẽ in nubib
Quid est. amono: Nonne dñs postea uentur
ẽ. quando se plangent omnes trib t̾re: Pri¬
us uenit in p̃dicatorib suis. & impleuit totũ
orbem t̾rarum. Non resistamus pͥmo aduen¬
cui. ut non ex pauescamus scđm. Et ue cunc
pregnantib et mãmantib. Rudistis
mͦ ineuangłio. Cauete quia nescitis
qua hora ueniat. In figura dic.ta sunt.
Quȩ sunt p̃gnantes. & quȩ sunt lactan ces:
Pregnantes animȩ dicunt᷑. quȩ habent spem
in scło. Q uę aut̾ adepte sunt iam qđ sꝑa¬
bant: ꝓ lactantib sunt posite. Uerbi grã.

Expanded text:
e eum portaverunt? Apostoli praedicantes, de quibus audistis, cum legeretur Apostolus: «Legatione,» inquit, «pro Christo fungimur, obsecrantes pro Christo reconciliari Deo» . Ipsae sunt nubes in quibus venit, excepto adventu suo posteriore, quo venturus est judicare vivos et mortuos. Venit primo in nubibus. Haec primo vox ipsius sonuit in Evangelio: «Amodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus.» Quid est, «Amodo?» Nonne Dominus postea venturus est, quando se plangent omnes tribus terrae? Prius venit in praedicatoribus suis, et implevit totum orbem terrarum. Non resistamus primo adventui, ut non expavescamus secundum. «Et vae tunc praegnantibus et mammantibus.» Audistis modo in Evangelio: «Cavete, quia nescitis qua hora veniat» . In figura dicta sunt. Quae sunt praegnantes, et quae sunt lactantes? Praegnantes animae dicuntur, quae habent spem in saeculo. Quae autem adeptae sunt jam quod sperabant, pro lactantibus sunt positae. Verbi gratia:
Abbreviated transcription (Latin):
cat: s: ut ipsa repeticio faciat confirmationem.
Repetit᷑ enĩ ad intelligendum affectũ dicentis. Inde
est. qͦd dicit dñs. Am̃ am̃ dico uobis. Sufficiebat
amen unũ. Quare amen amen. nͥ quia ipsa re¬
peticio confirmatio est. In psalmis gͦ inquit iu¬
bilemus ei. & quȩ dicemus in psalmis: Qͤ dici¬
mus. uł potius sentinis in iubilatione. Quȩ st̃
quȩ ꝑtinent ad laudem cantici huius: Iam au-¬
dite. Qm̃ dĩ magnus ẽ. dñs. &. rex magnus suꝑ

Expanded text:
cat, sed ut ipsa repetitio faciat confirmationem; cat, sed ut ipsa repetitio faciat confirmationem; repetitur enim ad intelligendum affectum dicentis. Inde est quod dicit Dominus, «Amen, amen dico vobis» ; sufficiebat «Amen» unum; quare, «Amen, amen,» nisi quia ipsa repetitio confirmatio est? «In psalmis» ergo, inquit, «jubilemus illi.» Et quae dicemus in psalmis? quae dicemus, vel potius sentiemus in jubilatione? quae sunt quae pertinent ad laudem cantici hujus? Jam audite: «Quoniam Deus magnus est Dominus, et rex magnus super
Abbreviated transcription (Latin):
tua. Immo uͦ. maxime ꝑtinet ad laudem dei.
Quare maxime ꝑtinet ad laudem dĩ: Qͥa canto
amplius laudatur medicuis: quantoplus desꝑabat̃
egrotus. Confitere itaq peccata tua. qͦ magis des¬
ꝑabas de ce: ꝓpt̾ iniquitates tuas. Tanto enĩ
maior laus est. ignoscentis: qͣnto maior exagge¬
ratio peccata confitentis. Non gͦ putemus¬
nos recessisse a laude cantici: si hanc confessi¬
onẽ hic intelligimus qͣ confitem᷑ peccata nr̃a.
& hoc ad laudem cantici ꝑtinet: quia cũ pecca¬
ta nr̃a cognoscimiis. dĩ głam cõmendamus.
Preocupemus faciem eiꝰ inconfessione. & in psal¬
mis iubilemus ei. Iam diximus quid sit iubi¬
lare. repetitũ ẽ. ut confirmaret᷑ ad faciendum
Ipsa repeticio: exͥortatio est. Non enĩ iã obliti
sumiis. ut ad moneri nos uelimus. quȩ dicta
sunt suꝑius ut iubilemus: s plerũq in affectu a¬
nimi repetit᷑ uerbũ qđ nocum erat. ñ ut in nocif¬

Expanded text:
tua? Imo vero maxime pertinet ad laudem Dei. tua? Imo vero maxime pertinet ad laudem Dei. Quare maxime pertinet ad laudem Dei? Quia tanto amplius laudatur medicus, quanto plus desperabatur aegrotus. Confitere itaque peccata tua, quo magis desperabas de te propter iniquitates tuas. Tanto enim major laus est ignoscentis, quanto major exaggeratio est peccata confitentis. Non ergo putemus recessisse nos a laude cantici, si hanc confessionem hic intelligimus, qua confitemur peccata nostra: et hoc ad laudem cantici pertinet; quia cum peccata nostra cognoscimus, Dei gloriam commendamus. «Praeveniamus faciem ejus in confessione.» 5. «Et in psalmis jubilemus illi.» Jam diximus quid sit jubilare; repetitum est, ut confirmetur in faciendo: ipsa repetitio exhortatio est. Non enim jam obliti sumus, ut jam moneri nos velimus, quae dicta sint superius, ut jubilemus: sed plerumque in affectu animi repetitur verbum quod notum erat, non ut innotes
Abbreviated transcription (Latin):
laudantes. Nam si semꝑ confessio penitentis
ẽtt: ñ duiceret᷑ in euangłio de ipso dñõ. In
hȩc a sapientib & prudentib. & reuelasti
ea paruulis. Nimquid gͦ qͥa xp̃c confitebat᷑
penitens erat: Illum nichil penitere pot̾at.
qula nicbil culpabilit̾ fecerat: s conficebatur
iniaude patͥs. Gͦ qͥa & hic exultationis locꝰ ẽ.
coute Illam debemus incelligere confessionẽ.
que ẽ. in laude dĩ. unde cͥ. & laus cantici:
ut ñ bic intelligamus confssionẽ penitentiũ . s lau¬
dantium. Ꝙ quid ẽ. qđ continuo nos admonet
de quadam confessione cum ait. p̃ueniamus fa¬
ciem eiꝰ in confessione: Quid ẽ. p̃ueniamus faciẽ
eiꝰ inconfessione: Uenturus ẽ: p̃ueniamus faciem
eius inconfessione prius. anteqͣm ueniat. Nos con¬
fitendo damnemꝰ qđ fecimus: ut ille coronet. qd¬
non qđ damnet inueniat. Nunqͥd aut̃ & hoc
ñ ꝑtinet ad laudem dĩ. quando confiteris pecrata

Expanded text:
laudantes. Nam si semper confessio poenitentis laudantes. Nam si semper confessio poenitentis esset, non diceretur in Evangelio de ipso Domino: «In haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis» . Numquid quia Christus confitebatur, poenitens erat? Illum nihil poenitere poterat, quia nihil culpabiliter fecerat; sed confitebatur in laude Patris. Ergo quia et hic exsultationis locus est, forte illam debemus intelligere confessionem quae est in laude Dei: unde et «Laus cantici,» ut non hic intelligamus confessionem poenitentium, sed laudantium. Et quid est quod continuo nos admonet de quadam confessione cum ait: «Praeveniamus faciem ejus in confessione?» Quid est, «Praeveniamus faciem ejus in confessione?» Venturus est; «Praeveniamus faciem ejus in confessione,» prius: antequam veniat, nos confitendo damnemus quod fecimus, ut ille quod coronet, non quod damnet, inveniat. Numquid autem et hoc non pertinet ad laudem Dei, quando confiteris peccata
Abbreviated transcription (Latin):
modis accipit᷑ inscripturis. Est confessio lau¬
dantis. & ẽ. confessio gementis. Confessio lau¬
dantis. adbonorẽ ꝑtinet eiꝰ qͥ laudat᷑. Con¬
fessio gementis: ad penitentiam ꝑtinet eiꝰ qui
confitet᷑. Confitent᷑ enĩ homines. cũ laudant
dm̃. confitentur cum accusant se: & nichil
dignius fac̃ lingna. Uere puto qđ ipsa sint
uota de quib dic̃ in alio psalmo. reddam
tͥ uota mea quȩ distinxer̃ labia mea. Nichil
ista distinctione sublimuis. nicbil tam ne¬
cessarium. & ad intelligendũ. & ad facien.¬
dum. Q uomͦ gͦ distinguis uota. quȩ rediliᷤᷤ
dõ:ͦ Ut illũ laudes. te accuses. quia illius
ẽ. muiscdia: ut pecrata nr̃a dimittat. Nam si
uellet ꝓ meritis agere: ñ inueniret nͥ qͦs dãp¬
naret. Uenit gͦ dicens. ut recedamius iã a pec¬
catis nr̃is. & ñ nob̾cum deducat rationẽ de
p̃teritis: s tanqͣm tabulȩ nouȩ fiant incensis

Expanded text:
modis accipitur in Scripturis. Est confessio laumodis accipitur in Scripturis. Est confessio laudantis, est confessio gementis. Confessio laudantis, ad honorem pertinet ejus qui laudatur: confessio gementis, ad poenitentiam pertinet ejus qui confitetur. Confitentur enim homines, cum laudant Deum: confitentur, cum accusant se; et nihil dignius facit lingua. Vere puto quod ipsa sint vota, de quibus dicit in alio psalmo. «Reddam tibi vota mea, quae distinxerunt labia mea» . Nihil ista distinctione sublimius, nihil tam necessarium et ad intelligendum et ad faciendum Quomodo ergo distinguis vota quae reddis Deo? Ut illum laudes, te accuses; quia illius est misericordia, ut peccata nostra dimittat. Nam si vellet pro meritis agere, non inveniret nisi quos damnaret. «Venite» ergo dixit, ut recedamus jam a peccatis nostris, et non nobiscum deducat rationem de praeteritis; sed tanquam tabulae novae fiant, incensis
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Cum dicit estote. sic̾ ille ꝑfecti: ad simil¬
cudinem nos inuitat. Si gͦ ad similitudinem ns¬
nos inuitat. coustat quia dissimi les existen
recesseramus adeo. & facti er ams
longe ꝑ dissimilitudinem. & efficimur pa
ꝑsimilitudinem: ut iam fiat in nob̾. qłh
tis exultando mundo Uenite exiltas
dño. Quo itis exultare. ubi deficia
conceptum est. & uerb̾ explicari ñ potest. hoc
est iubilare. Nam consideret caritas ur̃ã. qui
iubilant in cantilenis quibq. & quasi incer
camine quodam leticiȩ scłaris. & uidetis quali
int̾ cantica uerbis exp̾ssa. exundantes leticia
cui lingua dicendo non sufficit qͦmadmortum
iubilent. ut ꝑ illam uocem indicet᷑ animi affectꝰ
uerb̃ explicare ñ ualentis. qđ corde concipit᷑. Si
gͦ illi degaudio t̾reno iubilant: nos de gau
dio celesti iubilare debemus. qđ uere uerbis
eius inconfessione. Confessio quidem. duob

Expanded text:
ter perfecti» . Cum dicit, «Estote sicut ille perfecti,» ad similter perfecti» . Cum dicit, «Estote sicut ille perfecti,» ad similitudinem nos invitat. Si ergo ad similitudinem nos invitat, constat quia dissimiles existendo recesseramus a Deo, et facti eramus longe per dissimilitudinem, et efficimur prope per similitudinem, ut jam fiat in nobis quodfugitis, exsultando mundo? «Venite, exsultemus Domino.» Quo itis exsultare, ubi deficitis? conceptum est et verbis explicari non potest: hoc est jubilare. Nam consideret Charitas Vestra qui ibi invenit Deum: ut longe fugiat a Deo, quo tamine quodam laetitiae saecularis; et videtis quasi inter cantica verbis expressa exundantes laetitia, cui lingua dicendo non sufficit, quemadmodum jubilent, ut per illam vocem indicetur animi affectus, verbis explicare non valentis quod corde concipitur. Si ergo illi de gaudio terreno jubilaniste labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me» ejus in confessione.» Confessio quidem duobus
Abbreviated transcription (Latin):
similitudine recedimis adõ: similitudine aci¬
dimus ad dm̃. Qua similitudine. Ad quã facti
sumus. qͣm in nobis peccando corruꝑamus. qͣm
peccatoꝵ remissione recepimus. quȩ in nobis
renouatur intꝰ inmente. ut tanqͣm res cuiit
in nũmo. id est in anima nr̃a imago dĩ nr̃i
& redeamus ad thesauros eius. Nam unde
dere temptatorib suis. quid querat ãsͦ Gu
enĩ de tributo cesaris quęrentes calũpnias n
sulere magistrum ueritatis uoluerunt. & an¬
dari cesari. quid ille ait: Quid me temptati
Cuius habet inquit imaginemͦ Responderit
Cesaris. & ille. Reddite gͦ cesari q̃ tesaris st. a
dõ qͦ dei sunt. Tanqͣm diceret. Si cesar qpt
in nũmo imaginem suam. ds̃ non querit inb
mine imaginem suam: Ad hanc similituta¬
nos dñs nr̃ iħc xp̃c inuitans: imꝑat nob̾ ri
suum oriri facit suꝑ bonos & malos. & pla

Expanded text:
issimilitudine recedimus a Deo, similitudine accissimilitudine recedimus a Deo, similitudine accedimus ad Deum. Qua similitudine? Ad quam facti sumus, quam in nobis peccando corruperamus, quam peccatorum remissione recepimus, quae in nobis renovatur intus in mente, ut tanquam resculpatur in nummo, id est, in anima nostra imago Dei nostri, et redeamus ad thesauros ejus. Nam unde, nostrum donare dignabitur, loquat Charitati Vestrae. Est autem Psalmi titulus, «Laus cantici ipsi David. sulere magistrum veritatis voluerunt, et condari Caesari; quid ille ait? «Quid me tentatis, «Cujus habet,» inquit, «imaginem?» Responderunt: «Caesaris.» Et ille: «Reddite ergo Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt» . Tanquam diceret: Si Caesar quaerit in nummo imaginem suam, Deus non quaerit in homine imaginem suam? Ad hanc similitsulere magistrum veritatis voluerunt, et con«Venite, exsultemus Domino.» Invitat ad magnas epsuum oriri facit super bonos et malos, et pluit
Abbreviated transcription (Latin):
innatione cortuosa & ꝑuersa. Sicuti enĩstel¬
las incelo ñ extinguit nox : sic mentes fide¬
lium tnberentes firmamento scripturȩ dĩ. ñ
nunctt iniquitas. & hoc ipsum qđ nr̃ã t̾re¬
na dant̃ aliquando in potestate maloꝵ non
solum ad nram ꝑtinet eruditionẽ. ut fiat nob
dñs in refugium. & ds in auxiliũ spei nr̃ȩ: sed
etiam ad ipsius peccatoris foueam ꝓficit. de quo
in alio psalmo dr̃. Inclinabit᷑ & cadet cum
longitudo sermonis: qͣmqͣm in ista alacrita¬
te studii ur̃i. non hoc appareat. S & si rea
ẽ: ignoscite pͥmo quia iussus feci. Nam dñs
cantũ auidi fuimus urĩ conficem᷑. & uos aui¬
Desuimilis c̃. illi. & iux̧ta stant: & tam̃ iste longe
c̃. ab illo. Duo uͦ iniqui pares uita & morib. s
sit in oriente. alt̾ in occidente: iuxta inui
Contͣ unus iustus. alt̾ iniquiis. etiam si unac¬
tena ligent᷑. multũ a se seꝑati sunt. Ergo siꝙͥ¬

Expanded text:
in natione tortuosa et perversa . Sicut enim stelin natione tortuosa et perversa . Sicut enim stellas in coelo non extinguit nox; sic mentes fidelium inhaerentes firmamento Scripturae Dei non vincit iniquitas. Et hoc ipsum quod nostra terrena dantur aliquando in potestatem malorum, non solum ad nostram pertinet eruditionem, ut fiat nobis Dominus in refugium, et Deus in auxilium spei nostrae; sed etiam ad ipsius peccatoris foveam proficit, de quo in alio psalmo dicitur: «Inclinabilongitudo sermonis: quanquam in ista alacritate studii vestri non hoc appareat. Sed etsi ita est, ignoscite: primo, quia jussus feci; nam Domintantum avidi fuistis nostri, confitemur, et nos aistum, ut sudor iste noster sit vobis in provectum salutis, lo. Duo vero iniqui pares vita et moribus, si unus sit in Oriente, alter in Occidente juxta invicem Contra, unus justus, alter iniquus, etiamsi una catena ligentur, multum a se separati sunt. Ergo si d
Abbreviated transcription (Latin):
alia iusticia hominis in hac uita: nisi ex fide ui¬
uere. quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑatim. Si aut̃ ex fide
inuit: credat & sͥ futuram requiem pꝰ p̃sentẽ
laborem. & illis sempit̾nos craciatus. post pre¬
sentẽ exultationem. & si fides ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑.
diligat etiam inimicos. & quantũ ẽ. in ipso. ꝓ
desse illis uelit. Ita enĩ faciet ne sibi obsint
illi cum hoc uelint. & quando force potesta.¬
tem acceꝑint. quasi nocendi & dñandi: sursũ
cor habeat. ubi ei nemo nocet. edoctus atq
eruditus ex lege dĩ. ut mitiget᷑ a dieb malig¬
nis donec fodiat᷑ peccatori fouea. Si enim
in legi dñi uoluntas eiꝰ est. & in lege eiꝰ me¬
ditabitur die ac nocte. cuiꝰ conuersatio in
celis ẽ: defirmamento lucet suꝑ t̾ram. unde
iste psalmus citulum de quarta sabbati accepit.
quando facta sunt luminaria. ut onnia fa¬
eiat sine murmuratione. u̾bum uitȩ habens

Expanded text:
alia justitia hominis in hac vita, nisi ex fide vialia justitia hominis in hac vita, nisi ex fide vivere, quae per dilectionem operatur . Si autem ex fide vivit, credat et sibi futuram requiem post praesentem laborem, et illis sempiternos cruciatus post praesentem exsultationem. Et si fides per dilectionem operatur, diligat etiam inimicos, et quantum in ipso est, prodesse illis velit: ita enim faciet ne sibi obsint illi, cum hoc velint. Et quando forte potestatem acceperint quasi nocendi et dominandi; sursum cor habeat, ubi ei nemo nocet, edoctus et eruditus ex lege Dei, ut mitigetur a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea. Si eini voluntas ejus est, et in lege ejus meditabitur die ac nocte , cujus conversatio in coelis est ; de firmamento lucet super terram: unde iste psalmus titulum de «quarta sabbati» accepit, quando facta sunt luminaria ; ut omnia faciat sine murmuratione, verbum vitae habens
Abbreviated transcription (Latin):
tem. qua cognoscebant᷑. qđ uuebant. qđ non
mortificabant᷑. qđ gaudebant. qđ multos dita¬
bant. qđ omnia possidebant. Sinistra uͦ qđ ig.¬
nobiles & malȩ famȩ habebant᷑. qđ setuctoreᷤᷤ
putabant᷑. qđ ignorabant᷑. occidebant᷑. coher¬
cebant᷑. contristabant᷑. egere ac nichil hab̃e
uidebant᷑. & quid mirũ si milites xp̃i et dex¬
tris & sinistris armis diabolũ expugnant.:
Sic̃ aut̃ par hominib bonȩ uoluntatis. & qnͣdo
sunt aliis odoi mortis in mortem: si c et interitꝰ
hominib malȩ uoluntatis. & quando iustis
arma sinistra sunt ad salutem. Itaq reddet
illis. ñ scđ̾m nram utilitatẽ quȩ de ipsis. fit:
s̃ scđm ipsoꝵ iniquitatẽ. qͣm diligendo ode¬
runt animas suas. & ñ scłm beneficium
qͦd nob̃ deipsis p̃stat. hatorat eos. qui ectã
malis bene utit᷑: s scđm malitiam eoꝵ disꝑdet
ret temporalem impunitatẽ iniusti: temꝑalis
labor iusti. S iustus ex fide uiuit. Non ẽ. enĩ

Expanded text:
tem qua cognoscebantur quod vivebant, quod non mortificabantur, quod gaudebant, quod multos ditabant, quod omnia possidebant; sinistra vero, quod ignobiles et malae famae habebantur, quod seductores putabantur, quod ignorabantur, occidebantur, coercebantur, contristabantur, egere ac nihil habere videbantur. Et quid mirum si milites Christi et dextris et sinistris armis diabolum expugnant? Sicut autem pax hominibus bonae voluntatis , et quando sunt aliis odor mortis in mortem; sic interitus hominibus malae voluntatis, et quando justis arma sinistra sunt ad salutem. Itaque reddet illis non secundum nostram utilitatem, quae de ipsis fit; sed secundum ipsorum iniquitatem, quam diligendo oderunt animas suas: et non secundum beneficium quod nobis de ipsis praestat, honorat eos, qui etiam malis bene utitur; sed «secundum malitiam eorum disperdet injusti, temporalis labor justi: sed justus ex fide vivit . Non est enim
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ ostendit. quia cũ tẽptamur.: sine du-¬
bio consolam᷑. Corpꝰ etũ eiꝰ. id ẽ eccła. ne¬
cesse ẽ. tẽptationes patiat᷑ in hoc scło: s
ñ deest ille consolatoi qui dixit. Ecce ego
uobiscũ sũ usq inconsũmationẽ scłi. & di¬
xi semꝑ. isti errant corde. Ad hoc cũ illis
fui .xl. annis: ut ostenderẽ genus cale ho¬
minũ qđ me semꝑ exacerbat usq infinẽ
scłi. quia ꝑ illos quadraginta annos: totũ
ꝓbati sunt illi quib displicuit miscdia aĩ.
qui restiterunt dõ corde indurato. Illis im.¬
ꝓbatis. mnquid ꝑdidit ds̃ popłm suũ:
Non erit uerum. ꝓocens ẽ. de lapidib istis
suscitare filios abrahȩ: G dixi semꝑ. isti er
as. quib iuraui in ira mea. si introibunt
in requiem meam. Magnus t̾ror. Ab exul-¬
tatione cepimus. s ad magnũ timorẽ con¬
clusit psalmus iste. Quib iuraui in ira mea
si introibunt in reqͥem meã. Loqui dm̃ mag¬
nũ ẽ. qͣnto magis urare dm̃. Iurantẽ homi

Expanded text:
onem ostendit; quia cum tentamur, sine dubio consolamur. Corpus enim ejus, id est Ecclesia, necesse est tentationes patiatur in hoc saeculo; sed non deest ille consolator qui dixit: «Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi» . «Et dixi, Semper isti errant corde.» Ad hoc cum illis fui quadraginta annis, ut ostenderem genus tale hominum, quod me semper exacerbat usque in finem saeculi: quia per illos quadraginta annos, totum robati sunt illi quibus displicuit misericordia Dei, qui restiterunt Deo corde indurato; illis improbatis, numquid perdidit Deus populum suum? Non erit verum, «Potens est Deus de lapidibus istis suscitare fiam. Quibus juravi in ira mea, si introibunt in requiem meam:» magnus terror. Ab exsultatione coepimus, sed ad magnum timorem conclusit psalmus iste: «Quibus juravi in ira mea, Si introibunt in requiem meam.» Loqui Dominum magnum est; quanto magis jurare Deu
Abbreviated transcription (Latin):
sonant inore uerba cantici noui: ñ ełt hl¬
ciosa laus in ore peccatoris. Melius t̃
ut nouiis taceas : qͣmut uetus cantes Qa
si fueris nouus & cacueris: aurib bomus
non sorat. Nam cor tuũ ñ cacet antic
nouũ: & ꝑuenit ad aures dĩ qui te fecit ho¬
minem nouum. Diligis & taces. Dilectio ip-¬
sa uox ẽ. addm̃. & ipsa dilectio canticũ no-¬
uum est. Audi quia canticum nouũ est.
Dñs dicit. Mandatuł nouũ do uobis: ut uos
inuicem diligatis. Omnis gͦ t̾ra cantat canti¬
cum nouũ: ubi edificat᷑ domus. Om̃is gͦ t̾ra
ẽ. domus dĩ. Si omnis t̾ra domus dei: qui
ñ heret omni t̾rȩ runa ẽ. ñ domus. runa
illa uetus. cuius umbrã habebat templũ illrid
uetus. Ibi enĩ diruebat᷑ uetustas: ut nouitas
ȩdificarit᷑. & quomͦ diruit᷑ uetustas: Am̃
dico uob inquit: ñ relinquet᷑ lapis suꝑ lapi-¬

Expanded text:
sonant in ore verba cantici novi, non est spsonant in ore verba cantici novi, non est speciosa laus in ore peccatoris . Melius est ut novus taceas, quam ut vetus cantes; quia si fueris novus, et tacueris, auribus hominum non sonat: nam cor tuum non tacet canticum novum; et pervenit ad aures Dei, qui te fecit hominem novum. Diligis, et taces: dilectio ipsa vox est ad Deum, et ipsa dilectio canticum novum est. Audi quia canticum novum est: Dominus dicit, «Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis» . Omnis ergo terra cantat canticum novum: ibi aedificatur domus. Omnis ergo terra est domus Dei. Si omnis terra domus Dei, qui non haeret omni terrae, ruina est, non domus; ruina illa vetus, cujus umbram habebat templum illud vetus. Ibi enim diruebatur vetustas, ut novitas aedificaretur. Et quomodo diruitur vetustas? «Amen dico vobis,» inquit, «non relinquetur lapis super lapi
Abbreviated transcription (Latin):
horũ cantat. Ꝙ si aliud aliqͥd. ñ gͦ cons¬
nat psalmus titulo suo. & aliud portat in
fronte. aliud in uoce. Immo nichil aliudͥ
s intellectores quęrit. Loquit᷑ enĩ deȩa¬
ficatione domus. Omnes lapides ipsius domꝰ
intelligunt qͦd cantarunt. E dificat᷑ enĩ donꝰ
dõ: non illo loco ubi ȩdificauit salomon. Pd¬
ficauit enim templũ. & de ipso templo au.¬
distis quȩ dixerit mͦ dñs. Cum saxa cenpl
& moles ingentes admirarent᷑ discipłi. in¬
cauerunt dño admirationẽ & stuporẽ siũ
& dñs illis. Am̃ am̃ dico uob̾. ñ relinqut
hic lapis suꝑ lapidem: qui ñ destrut᷑. s
talis ȩdificatur domus. Nam uideti ũb
edificatur: quia ñ in uno loco aliqͦ. up
ce. Sic enĩ incipit. Cantate dño cami
nouum. cantate dnõ omnis t̾ra. Sie.¬
uetus cantet. Uetus cantat cupiditas a.¬
nis : nouũ cantat caritas dĩ. Quicquidͥ an¬
taueris de cupiditate : uetus cantas. ¶si

Expanded text:
horum cantat: et si aliud aliquid, non ergo conshorum cantat: et si aliud aliquid, non ergo consonat Psalmus titulo suo, et aliud portat in fronte, aliud in voce? Imo nihil aliud, sed intellectores quaerit. Loquitur enim de aedificatione domus. Omnes lapides ipsius domus intelligant quod cantarunt. Aedificatur enim domus Deo, non illo loco ubi aedificavit Salomon. Aedificavit enim templum : et de ipso templo audistis modo quae dixerit Dominus. Cum saxa templi et moles ingentes admirarentur discipuli, indicaverunt Domino admirationem et stuporem suum; et Dominus illis: «Amen dico vobis, non relinquetur hic lapis super lapidem, qui non destruetur» . Non talis aedificatur domus. Nam videte ubi aedificatur, quia non uno loco, aliqua in parte. Sic enim incipit: 2. «Cantate Domino canticum novum, cantate Domino omnis terra.» Si cvetus cantet. Vetus cantat cupiditas carnis: novum cantat charitas Dei. Quidquid cantaveris de cupiditate, vetus cantas; etsi
Abbreviated transcription (Latin):
omnus & fr̾ meus seuerꝰ :
adhuc differt leticiam
nram de sermone qͣm
nob̃ debet. Nam qđ de.¬
bitor teneat᷑ agnoscit.
Omnes enĩ ȩccłas qͣcimq
transitum fecit: letificauit dñs ꝑ os ipsnis.
Multo magis gͥ ista letificancla ẽ. de q̃ cet̾is
eũ dñs ꝓpagauit. S: quid facturi sumus.
ut seruiamus uoluntati ipsius. Differre il
tam̃ dixi frs̃. ñ fraudare. Itaq cenete debti¬
rẽ. nec dimittatis nisi cum soluerit. Adita
itaq caritas ur̃a. quantũ donat dñs deihi
psalmo dicamus aliquid. Qđ qͥdem iam
nostis: s dulcis ẽ. cõmemoratio ueritatis.
Forte cũ ꝓnuntiaret᷑ tilulus eiꝰ: cũ acimi¬
ratione aliqui audierunt. Inscribit᷑ eni
citulus psalmi. Quando domus ȩdificabit̃
pꝰ captiuitatem. Hoc titulo p̃dicto iã in p¬
so textu psalmi expectabat᷑. foitasse qͥ lapi¬
des p̾ciderent᷑ de montib. quȩ moles attͣhi¬
rentur. quȩ fundamenta iacerent᷑. qͣ tͣbes
imponerent᷑. quȩ colũnȩ erigerent᷑. Nicbil

Expanded text:
ominus et frater meus Severus adhuc differt laetitiam nostram de sermone quem nobis debet: nam quod debitor teneatur, agnoscit. Omnes enim Ecclesias quacumque transitum fecit, laetificavit Dominus per os ipsius: multo magis ergo ista laetificanda est, de qua caeteris eum Dominus propagavit. Sed quid facturi sumus, nisi ut serviamus voluntati ipsius? Differre illum tamen dixi, fratres, non fraudare. Itaque tenete debitorem, nec dimittatis, nisi cum solverit. Advertat itaque Charitas vestra: quantum donat Dominus, de isto psalmo dicamus aliquid quod quidem jam nostis; sed dulcis est commemoratio veritatis. Forte cum pronuntiaretur titulus ejus, cum admiratione aliqui audierunt. Inscribitur enim titulus Psalmi: «Quando domus aedificabatur post captivitatem.» Hoc titulo praedicto, jam in ipso textu Psalmi exspectabatis fortasse qui lapides praeciderentur de montibus, quae moles attraherentur, quae fundamenta jacerentur, quae trabes imponerentur, quae columnae erigerentur. Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
gentes om̃s ad lapidem angularẽ. ibi osculũ pa-¬
cis agnouerunt. in illũ unũ qui de duob fec̃
unum. ñ qͦmadmodũ heretici. qͥ de uno fecer̃
iubilemus ei. Quare: Qm̃ ñ repellet dñs plebẽ
suam. Iterum qͣre: Qm̃ in manu eiꝰ fines t̾rȩ.
& altitudines montiũ ipsius sunt. Altitudi¬
nes montiũ: sullimitates t̾rarũ. Aliqͣndo istȩ
fullimitates: id ẽ. ipsȩ t̾renȩ potestates. aduer

Expanded text:
 ubi osculum pacis agnoverunt; in illum unum qui de duobus fecit unum: non quemadmodum haeretici, qui de uno fecerunjubilemus illi. Quare? «Quia non repellet Dominus plebem suam.» Iterum quare? «Quoniam in manu ejus fines terrae, et altitudines montium ipsius sunt.» Altitudines montium, sublimitates terrarum. Aliquando istae sublimitates, id est, ipsae terrenae potestat
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ possum tu cogita. & cum cogitaueris ꝑ¬
rũ erit. Quod cogitatio nullius explicat. lixi
alicuiꝰ explicat: Magnus dñs & laudabli
nimis. Ipse laudet᷑. ipse p̃dicetur. eꝰ gła n¬
tietur. & edificetur domus. Terribilis c̃. s
omines dõs. Sunt enĩ dii. suꝑ qͦs sit t̾ribilii
se. Ui deamus quos dicat: & uidebimꝰ quin
dicat. Interim anteqͣm dicam. k ñi adut¬

Expanded text:
are non possum, tu cogita; et cum cogitaveris, pare non possum, tu cogita; et cum cogitaveris, parum erit. Quod cogitatio nullius explicat, lingua alicujus explicat? «Magnus Dominus et laudabilis nimis.» Ipse laudetur, ipse praedicetur, ejus gloria nuntietur, et aedificatur domus. 5. «Terribilis est super omnes deos.» Sunt enim dii super quos sit terribilis ille? Videamus quos dicat, et videbimus quare dicat. Interim antequam dicat, cha
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa bostia ꝓ illo oblata ẽ. qͥa creuit. postre.¬
mo nostis quia expalmatꝰ ẽ. consputus. fpi¬
nis coronatus. crucifixus. moituus ẽ. lancea
ꝑcussus ẽ. nostis quia hȩc omnia passus est.
Magnus ẽ. & laudabilis nimis. Nolite en¬
nere paruũ. intelligite magnũ. Paruus
ẽ. quia parui eratis: intelligat᷑ magnus.i
illo magni eritis. Sic enĩ ȩdificatur don
sic erigunt᷑ moles. In ipsa domo crescun
lapides. qui aucant᷑ ad edificium. Cresci
nus est. Magnus nimis. Finiuit uerba
lebat dicere. quantũ magnus. & si coca a
diceret magnus. magnus. quid diceret &
die dicens magnus: Finiret aliquandos.¶
finitur dies. Magnitudo illius ance cies
ultra cdies. Sine die gͦ. quid dicerit: Am̃
magnis dñs & laudabilis nimis. Q uid ene
ddictura ẽ. lingua parua ad laudandũ mu¬
num: Dicendo nimis emisit uocem. & deie
cogitationi qđ sapiat. tanqͣm dicens. Qđ bͥu¬

Expanded text:
quia hostia pro illo oblata est, quia crevit; postrequia hostia pro illo oblata est, quia crevit; postremo nostis quia expalmatus est, consputus, spinis coronatus, crucifixus est, mortuus est, lancea percussus est; nostis quia haec omnia passus est: «Magnus» est «et laudabilis nimis.» Nolite contemnere parvum, intelligite magnum. Parvus factus est, quia parvi eratis; intelligatur magnus, et in illo magni eritis. Sic enim aedificatur domus, sic eriguntur moles in ipsa domo: crescunt lapides qui ducuntur ad aedificium. Crescite magnus est, magnus nimis. Finivit verba: volebat dicere quantum magnus; etsi tota die diceret, Magnus, magnus, quid diceret? Tota die dicens, Magnus finiret aliquando; quia finitur dies: magnitudo illius ante dies, ultra dies, sine die. Ergo quid diceret? «Quoniam magnus Dominus et laudabilis nimis.» Quid enim dictura est lingua parva ad laudandum magnum? Dicendo, «nimis,» emisit vocem, et dedit cogitationi quod sapiat: tanquam dicens, Quod son
Abbreviated transcription (Latin):
qui aut̃ ꝑ aliam partẽ ascendit: ille fur
ẽ. & latro. Qui ꝑ ianuam intrat. humilis ẽ.¬
qͥ aut̃ ꝑ aliam partem ascendit. suꝑb est.
Ideo illum dixit intrare. illũ ascendere. S
ilie intrando recipit᷑. ille ascendendo p̃cipitat᷑.
Annuntiate in gentib głam eius. Qa est in
gentib : fortt gentiᷤᷤ nominant᷑ & pauos.
& adhuc habet qđ dicat illa pars quȩ erex̃
parietem dealbatum. Quare ñ gentes sunt
geculia. numidia. mauritania. birantiũ.
ꝓuintia: Gentes sunt. Auferat sermonẽ
hi pocrisis parieti dealbato. sermo dĩ edifi¬
cans domũ coto orbe⁊ t̾rarum. Parũ ẽ.
qđ dix̃. annuntiate in gentib głam eius.
ne aliquas gentes exceptas putares: sequit᷑
Nostis certe quia homo apparuit. nostis certe
quia inutero feminȩ conceptus ẽ. nostis qͥa
ex utero natus ẽ. nostis quia lactatus est.
quia manib portatus ẽ. quia circũcisus.

Expanded text:
«qui autem per aliam partem ascendit, ille fur «qui autem per aliam partem ascendit, ille fur est et latro» . Qui per januam intrat, humilis est; qui per aliam partem ascendit, superbus est: ideo illum dixit intrare, illum ascendere. Sed ille intrando recipitur; ille ascendendo praecipitatur. «Annuntiate in gentibus gloriam ejus.» Quid est, «in gentibus?» Forte gentes nominantur et paucae; et adhuc habet quod dicat illa pars quae erexit parietem dealbatum: Quare non gentes sunt Getulia, Numidia, Mauritania, Byzacium? Provinciae gentes sunt. Auferat sermonem hypocrisi parieti dealbato, sermo Dei, aedificans domum toto orbe terrarum. Parum est quod dixit, «Annuntiate» «in gentibus gloriam ejus;» ne aliquas gentes exceptas putares, sequitur et dNostis certe quia homo apparuit; nostis certe quia in utero feminae conceptus est, nostis quia ex utero natus est, nostis quia lactatus est, quia manibus portatus est, quia circumcisus,
Abbreviated transcription (Latin):
dealbatus. nisi hẏpocrisis. id est simulatio:
diximus & quicquid mͦ eodem spũ dicimus.
illi dixtrunt qui fuerunt ante nos. Non ẽ. gͦ
p̃termittendũ. & aicendũ ẽ. quia dono cdi diccũ
est. Quidam de isto pariete dealbato cũ dic̾et.
boc ait. Quomͦ in pariete non coniuncto aliiᷤᷤ
parietib. s singularit̾ erecto. si hostium faci¬
as. quisquis intͣuerit foris ẽ: sic in illa parte
quę noluit cantare cũ domo canticũ nouũ
s partem uoluit struere. & hõc ñ debbatã
non solidatam. quid ualet quia habet ia¬
nuam: Si intraueris: foris inueniris. quia
ipsi ñ ꝑ iannam introierunt. & ianua ipsoꝵ
ñ intromittit. Dñs enĩ dic̃. Ego sum ianua.
ꝑ me intratur. Qui sunt qui intrant per
ĩanuam: Qui głam dnĩ querunt ñ suam.
Qii intrant ꝑ ianuam: Qui faciunt qđ dic¬
tum ẽ. Bene nuitiate ingentib głam eiꝰ.
Qui intrat ꝑ ianuam. pastor ouium ẽ. ait dñs.

Expanded text:
dealbatus, nisi hypocrisis, id est simulatio? dealbatus, nisi hypocrisis, id est simulatio? diximus; et quidquid modo eodem Spiritu dicimus, illi dixerunt qui fuerumt ante nos. Non est ergo praetermittendum, sed dicendum est, quia dono Dei dictum est. Quidam de isto pariete dealbato cum diceret, hoc ait: «Quomodo in pariete non conjuncto aliis parietibus, sed singulariter erecto, si ostium facias, quisquis intraverit foris est; sic in illa parte quae noluit cantare cum domo canticum novum, sed parietem voluit struere, et hunc dealbatum, non solidatum quid valet quod habet januam? Si intraveris, foris inveniris.» Quia enim ipsi non per januam introierunt, et janua ipsorum non intromittit. Dominus enim dicit: «Ego sum janua; per me intratur.» Qui sunt qui intrant per januam? Qui gloriam Domini quaerunt, non suam. Qui intrant per januam? Qui faciunt quod dictum est, «Bene nuntiate in gentibus gloriam ejus. Qui intrat per januam, pastor ovium est,» ait Dominus;
Abbreviated transcription (Latin):
in diem salutare eiꝰ. De die indiem p̃dicet᷑.
de die indiem inquit ȩ dificet᷑. Crescat inquit
ds domus mea. & quasi diceret᷑ ab oꝑariis. ubi
iubes ȩdificari domũ. ubi uis crescere domum
tuam. elige nob̃ aliqͤm locum ȩqͣlem. aliqͤm
locum spaciosũ. sitͥ amplã domũ uis edificari.
ubi iubes ut bene nuntiemus de die indiem:
ostendit locum. Annuntiate ingentib głam¬
riam eiꝰ ñ głam uram. Ostructores. głam eiꝰ
bene mntiate ingentib. Si głam uram an¬
nuntiare uolueritis: cadetis. Si eiꝰ: edificabimi¬
ni cum ȩdificatis. Id̾o qui głam suã annunti¬
are uoluerunt: noluerunt eẽ. in ista domo.
& ꝓpt̾ea ñ cantant canticũ nouum cũ omni t̾ra.
Non enĩ cõmunicant umuerso orbi t̾rarum. et
idõ non sunt edificantes in domo. s parietem
dealbatum erexerunt. Quanta minat᷑ ds̃ pa¬
rieti dealbato. St̃ testimonia ꝓpħarũ innumera.
unde dicit parieti dealbato. Quid est paries

Expanded text:
in diem salutare ejus.» De die in diem praedicetur; in diem salutare ejus.» De die in diem praedicetur; de die in diem, inquit, aedificetur; crescat, inquit Deus, domus mea. Et quasi diceretur ab operariis, Ubi jubes aedificari? ubi vis crescere domum tuam? Elige nobis aliquem locum aequalem, aliquem locum spatiosum, si tibi amplam domum vis aedificari. Ubi jubes ut bene nuntiemus de die in diem? Ostendit locum: «Annuntiate in gentibus griam vestram. O structores, gloriam ejus bene nuntiate in gentibus. Si gloriam vestram annuntiare volueritis, cadetis; si ejus aedificabimini, cum aedificatis. Ideo qui gloriam suam annuntiare voluerunt, noluerunt esse in iterra. Non enim communicant universo orbi terrarum: et ideo non sunt aedificantes in domo, sed parietem dealbatum erexerunt. Quanta minatur Deus parieti dealbato? Sunt testimonia Prophetarum innumera, unde maledicit parieti dealbato? Quid est paries
Abbreviated transcription (Latin):
crescit. Adbiic crediturȩ sunt. om̃s gentes qͤ
ndum crediderunt. Nequis dicat. & illa lin¬
gua creditura est: & barbari credituri sunt.
Q qͥd sibi uult qͦd sp̃s sc̃s apparuit in linguis igneis.
nisi quia nullius linguę duricia ẽ. qͦ ñ illo igne
soluat᷑ Heq enĩ ñ habemus iam multas genteᷤᷤ
adhiic clausum ẽ. eis. qui ferro pugnant: ñ ẽ
clausũ illi qͥ ligno pugnat. Dñs enĩ regnauit
a ligno. Qs ẽ. qui ligno pugnat: xpc̃. De cru¬
ce sua uicit reges. & subiugatis ipsam crucẽ in
fronte fixit. & głantur de illa: quia ibi est
salus eoꝵ. Hoc agitur. Sic crescit domus. sic e¬
dificatur. Et ut noueritis. sequentia psalmi au¬
dite. uidete oꝑantes & fabricantes domũ. Can¬
tate dnõ canticum nouũ. cantate dño omnis
t̾ra. Cantate dño. benedicite nomen eiꝰ. bene¬
nuntiate de die in diem salutare eiꝰ. Qͦmͦ cres¬
cit ȩdificium. Bene inquit nuntiate dedie

Expanded text:
crescit, adhuc crediturae sunt omnes gentes quae crescit, adhuc crediturae sunt omnes gentes quae nondum crediderunt: ne quis dicat, Et illa lingua creditura est? et Barbari credituri sunt? Et quid sibi vult quod Spiritus sanctus apparuit in linguis igneis , nisi quia nullius linguae duritia est quae non illo igne solvatur? Neque enim non habemus jam multas gentes adhuc clausum est eis qui ferro pugnant, non est clausum illi qui ligno pugnat. Dominus enim regnavit a ligno. Quis est qui ligno pugnat? Christus. De cruce sua vicit reges, et subjugatis ipsam crucem in fronte fixit; et gloriantur de illa, quia ibi est salus eorum. Hoc agitur, sic crescit domus, sic aedificatur: et ut noveritis, sequentia Psalmi audite; videte operantes et fabricantes domum. «Cantate Domino canticum novum, cantate Domino omnis terra.nuntiate de die in diem salutare ejus.» Quomodo crescit aedificium? «Bene,» inquit, «nuntiate de die
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. qui ponit lapidẽ suꝑ lapidem. nͥ qͥ baptis.¬
mũ suꝑ baptismũ imponit. S nolite t̾reri.
ñ relinquet᷑ qđ ñ destruat᷑. Lapides enĩ ad
fabricam nouam qͣ ȩdificat᷑ post captiuitatẽ:
sic colligunt᷑. & sic illos caritas in unitate cons¬
tringit: ut non sit lapis suꝑ lapidem. s unus
lapis sint omnes lapides. Nec miremini. hoc
fecii canticum nouũ: id ẽ. hoc fecit innoua¬
tio caritatis. Ad ipsam structurã nos compin¬
gti apłs. & in illa unitate nos constrictos
compaginat dicens. Sufferentes inuicẽ indi¬
lectione: studentes seruare unitatem sp̃s in
Sufferendo inuicem indilectione. E dificat᷑
gͦ domus dñi dĩ nr̃i. ȩdificat᷑. Hoc fit. hoc a¬
git᷑. hoc uoces istȩ agunt. hoc lectiones. hoc
p̃dicatio ȩuangłii. coto orbe t̾rarum. Adhuc
ȩdificat᷑. Creuit multũ domus hȩc. & multas
gentes impleuit. ñdum tam̾ omnes gentes oc-¬
cupauit. Crescendo multas tenuit. om̃s occupa

Expanded text:
 Baptismum super Baptismum imponit? Sed nolite terreri; «non relinquetur qui non destruetur.» Lapides enim ad fabricam novam, quae aedificatur post captivitatem, sic colliguntur, et sic illos charitas in unitate constringit, ut non sit lapis super lapidem, sed unus lapis sint omnes lapides. Ne miremini: hoc fecit canticum novum, id est, hoc fecit innovatio charitatis. Ad ipsam structuram nos compingit Apostolus, et in illa unitate nos constrictos compaginat, dicens: «Sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus, in Sufferendo invicem in dilectione. Aedificatur ergo domus Domini Dei nostri, aedificatur: hoc fit, hoc agitur, hoc voces istae agunt, hoc lectiones, hoc praedicatio Evangelii toto orbe terrarum; adhuc aedificatur. Crevit multum domus haec, et multas gentes implevit: nondum tamen omnes gentes occupavit: crescendo multas tenuit, omnes occupat
Abbreviated transcription (Latin):
desertum eduxit. manna pauit. ñ quã uirgã
suã ab eoꝵ disciplina tulit. nunqͣm beneficia
miscđiȩ subtͣxit. ipsi debent deserere dm̃ suũ.
Ante illos miracula in manu moysi faciebam.
& ipsi magis magisq corda obdurabant &ͣ
huic. Quid ẽ ꝓximus fui Presentaui in sig¬
nis & uirtutib meis. Non uno die. ñ duob
s quadraginta annis ꝓximus fui generatio¬
ni huic. & dixi semꝑ. isti errant coide.
Hoc significauerunt qͣdraginta anni: qͥt est
semꝑ. Quadragenarius enĩ iste numerus. in¬
dicat integritatem scłoꝵ: tanqͣm ꝑficiant᷑
scła ꝑ hunc numerũ. Idõ dñs qͣdraginta
dieb ieiunauit. qͣdraginta dieb temptat¬

Expanded text:
desertum eduxit, manna pavit , nunquam virgam desertum eduxit, manna pavit , nunquam virgam suam ab eorum disciplina tulit, nunquam beneficia misericordiae subtraxit; ipsi debent deserere Deum suum,ante illos miracula in manu Moysi faciebam, et ipsi magis magisque corda obdurabant. 14huic.» Quid est, «proximus fui?» Praesentavi me in signis et virtutibus meis: non uno die, non duobus; sed, «Quadraginta annis proximus fui generationi huic; et dixi, Semper isti errant corde.» Hoc significaverunt quadraginta anni, quod et «semper.» Quadragenarius enim iste numerus indicat integritatem saeculorum, tanquam perficiantur saecula per hunc numerum. Ideo Dominus quadraginta diebus jejunavit
Abbreviated transcription (Latin):
& accepit disciplinam. & directus sit indeser¬
to. tanqͣm ab optimo sessore. frenis legũ. fre¬
nis p̃ceptoꝵ: nec sit desertus tam̃ ado etiam
indomtuis. etiã ñ solũ beneficiis p̃sentib s etiã
uirga emendationis non cdesistente. Nolite ob
durare coida ur̃a. sic̃ in amaricatione scłm
diem temptationis indeserto. ubi cẽptauerunt
me pacres ur̃. Iam tales ñ sint patres uri.
nolite cos imitari. Patres ur̃i erant. s si ñ imita¬
hi suerto ss patris ur̃i ñerunt. Tamen qͥa ade
uis nati estis patres urĩ erant. & sigentes ue¬
mentit a beetremo tͥrȩ. sic̃ dic̃ ieremias. act
c⁊̃ gantes uenient ab xtirmno c̃ix & dicent.
uere mendatia coluerunt coluerunt patres nr̃i.
simulacra in quib non ẽ. utilitas. si gentes dum¬
serunt simulacra sua. ut uenirent ad dm̃ isrł
qͦs ipse ds̃ isrł de egẏpto ꝑ mare rubrũ auxit.
in quo inimicos eoꝵ conseqͤntes oꝑuit. quos in

Expanded text:
, acceperit disciplinam, et rectus sit in deser, acceperit disciplinam, et rectus sit in deserto tanquam ab optimo sessore, frenis legum, frenis praeceptorum; nec sit desertus tamen a Deo etiam indomitus, non solum beneficiis praesentibus, sed etiam virga emendationis non desistente. «Nolite» ergo «obdurare corda vestra: sicut in amaricatione, secundum diem tentationis in deserto, ubi tentaverunt me patres vestri.» Jam tales non sint patres vestri; nolite eos imitari. Patres vestri erant; sed si non imitati fueritis, patres vestri non erunt: tamen quia de his nati estis, patres vestri erant. Et si Gentes venientes ab extremo terrae, sicut dicit Jeremias, «Ad te Gentes venient ab extremo terrae, et dicent, Verae mendacia coluerunt patres nostri, simulacra in quibus non est utilitas» : si Gentes dimiserunt simulacra sua, ut venirent ad Deum Israel; quos ipse Deus Israel de Aegypto per mare rubrum duxit, in quo inimicos eorum consequentes operuit ; quos in
Abbreviated transcription (Latin):
andieritis. o plebs mea. plebs dĩ. Alloquit᷑
plebem suam ds̃. ñ solũ illã plebẽ suã. qͣm ñ
repellit: s etiã omnẽ ꝑlebem suam. Loqͥtur enĩ
in angulo utriq parieti. id est in xp̃o ꝓphetia
loquit᷑ & popło uideorũ. & popło gentium.
Hodie si uocem eiꝰ audieritis: nolite obdurare
corda urã. Aliquando enim audistis uecem
illius ꝑ moy sen : & obdurastis corda ur̃ã. ꝑ
p̃conem locutus ẽ. qͣndo obdurastis corda
urã. ꝑse nunc loqͥt᷑. mollescant corda ur̃a. &
p̃cones ante se mittebat: ipse uenire dignatꝰ
ẽ. Ore suo hic loquit᷑: qui loquebat᷑ ꝑ ora ꝓ¬
pbetarũ. Hodie gͦ si uocem eiꝰ audieritis : no¬
lite obdurare corda ur̃a. Quare dixisti noli¬
te obdurare corda ur̃ã: Quia meministis.
qͥd solcant fẽcere patres ur̃i. Nolite obdu¬
rare coida ur̃a. qͦmadmodũ in illa inamari¬
catione scđ̃m diem temptationis indeserto.
Recolitis certo fr̃s. qđ ille popłs tẽptauerit dm̃.

Expanded text:
plebs Dei! Alloquitur plebem suam Deus, non solum illam plebem suam quam non repellet, sed etiam omnem plebem suam. Loquitur enim in angulo utrique parieti ; id est, in Christo prophetia loquitur, et populo Judaeorum, et populo Gentium. «Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra.» Aliquando enim audistis vocem illius per Moysen, et obdurastis corda vestra. Per praeconem locutus est, quando obdurastis corda vestra; per se nunc loquitur, mollescant corda vestra. Qui praecones ante se mittebat, ipse venire dignatus est; ore suo hic loquitur, qui loquebatur per ora Prophetarum. «Hodie» ergo «si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda te obdurare corda vestra?» Quia meministis quid soleant facere patres vestri. «Nolite obdurare corda vestra: quemadmodum in illa amaricatione, secundum diem tentationis in deserto.» Recolitis certe, fratres, quod ille populus tentarit Deum