comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum recepit qu passus est
et post ea reguũ orbis t̾re
signũ dabit. Cadet repẽte
gsadius ecelo ut sciant
iusti ducẽ saucte milice
descensurũ ⁊ descendet co¬
mitantibus angelis ĩmedi¬
unꝰ t̾re ⁊ancecedet eum
flaniua in extingiubilis
Et bircus angeloꝵ tͣdet
ondet mananus instoꝵ multi endinẽ. i llam que moutẽ cauused̾erit
⁊ conscidet᷑ ab hora cercia usq iubespum ⁊ pluet᷑ sangnis ꝯerit
correntis. deleccos ꝙ omibus copus impius sosus iffuet  ͤ
ꝑibit abeo uircus sua hic et aũt qui appellat᷑ antithiriatis
S seẽpe xp̃m menciet᷑ ⁊ cont᷑ uer diicabit ⁊ bitu qfitiet

Expanded text:
tum recepit, cum passus est, et postea regnum orbis terrae signum dabit. cadet repente gladius e caelo, ut sciant iusti ducem sanctae militiae descensurum, et descendet comitantibus angelis in medium terrae et ante-, cedet eum flamma inextinguibilis et uirtus angelorum tradet in manus iustorum multitudinem illam quae montem circumsederit et concidetur ab hora tertia usque in uesperum et Suet sanguis more torrentis: deletisque omnibus copiis inpius solus effugiet et peribit ab eo uirtus sua. hic est autem qui appellatur Antichristus, sed se ipse Christum mentietur et contra uerum dimicabit et
Abbreviated transcription (Latin):
comũdo cũ magius lato¬
nũ exertitibus idibitit
dumino auxisio tontil alle
mitcet ꝑtinꝰ sibertoros
dñt aꝑietur celum medĩ

Expanded text:
mundo cum magnis latronum exercitibus incubabit, divino auxilio tanta illa mittet protinus liberatorem. Tunc aperietur coelum medium
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem qd heãt nocitia dei ipisꝙ ĩ hoĩbꝰ nulla geus est / neq tau ĩ¬
mansueta neq tam fera que nõ etiã si ignoret quale haberi deũ
collunt etia religionẽ ⁊ orbant hoĩom suo ꝓp̾o ac singulari bono c
quod est a recte uiuendo acq ab oi hũanitate disuuctũ & deus nc
cuucta uiuencia subiecit hõi sic ipm hoĩem sibi Nam quid ẽ cur
idem ip̃i dispucent io dirigendam esse mence quo nultus erectus est
Si eñĩ nob̃ incelii spectandũ est ad nichil utiq alud quã ob religio¬
nẽ Si Religio tollit᷑ nulla nob̃ racõ cã celo est Itaq aut eo spectan
ligiomi ẜmamꝰ aut ideo ut racoem rer celesciũ cognostamꝰ si iõne

Expanded text:
iam aliquam Dei; ipsisque in hominibus nulla gens est, neque tam immansueta, neque tam fera, quae non, etiamsi ignoret qualem Deum haberiomni metu liberare, tollunt etiam religionem, et orbant hominem suo proprio ac singulari bono, quod est a recte uiuendo atque ab omni humanitate diiunctum, quia deus ut cuncta uiuentia subiecit homini, sic ipsum hominem sibi. nam quid est cur idem ipsi disputent eo dirigendam esse mentem quo uultus erectus est? si enim nobis in caelum spectandum est nihil utique aliut quam ob religionem, si religio tollitur, nulla nobis ratio cum caelo est. itaque aut eo spectandligioni seruiamus, a.ut ideo, ut rationem rerum caelestium cognoscamus. se
Abbreviated transcription (Latin):
one ⁊ sfrissius p̃mo suaꝵ insticucõnũ libro ait. Nestint᷑ qri¬
poecice sicẽtiẽ modus quousq fingendo liceat cam officiũ poetem
uo sit ut que uera sũt ugałia specie obliquis siguraconbus ciun
decore aliquo cõu̾sa traducat potũ aũt ꝙ Reseras fingere idest
in eptũ esse ⁊ mendatem pocius quã poetã. Radulphꝰ de praell¬

Expanded text:
one clarissimus, primo suarum Institutionum libro ait: "Nesciunt qpoetice licentie modus, quousque progredi fingendo liceat, cum officium poete in eo sit, ut que vera sunt in alia specie obliquis figurationibus cum decore aliquo conversa traducat; totum autem quod referas fingere, idest ineptum esse et mendacem potiusquam poetam". Stupes, bel
Abbreviated transcription (Latin):
iestatẽ regnũ hoc imꝑiũ q t̾re¬
nũ n mecus aistodiat᷑ soluit᷑
diufer ir̃a regi no modo nemo pa¬
rebit s eciã de fastigio p̃apita¬
bit᷑ Inmo uero aulibet hũili e¬
ripe hũc affectũ quis eũ ñ spo¬
liabit/ Quis nõ deridebit dls
nõ afficiet inuiria Ita nec uidu¬
menca nec rede nec uictũ po¬
cerit hase̾ asus quicquid has¬
uerit diripiencib ne dum pu¬
cemꝰ celests ipii maresta¬
ceui siue ira ⁊metit posse
unde apud nasone de ioue ica
dicitur Esse quoq infacis remi¬
instit᷑ afore cempus Quo mãe
quo cellus corrupta regia cesi
ardeat ⁊ mũd̾i moles opeiosa
laboret : Quos cũ feat uecc̃e est
cũ honor ⁊ oilcus deĩ sũm apud
hoĩes incerierit . Eadem tam̃ pla¬
tari eum pemicentia factoꝵ ⁊
sui emendacone contestans

Expanded text:
jestas. Regnum hoc imperiumque terrenum nisi metus custodiat, solvitur. Aufer iram regi, non modo nemo parebit, sed etiam de fastigio praecipitabitur. Imo vero cuilibet humili eripe hunc affectum, quis eum non spoliabit? quis non deridebit? quis non afficiet injuria? Ita nec indumenta, nec sedem, nec victum poterit habere, aliis quidquid habuerit diripientibus; nedum putemus coelestis imperii majestatem sine ira et metu posse unde apud Nasonem de Ioue ita dicitur: esse quoque in fatis reminiscitur adfore tempus quo mare, quo tellus correptaque regia caeli ardeat et mundi moles operosa laboret. quod tum fiat necesse est, cum honor et cultus dei summi apud homines interierit. eadem tamen placari eum paenitentia factorum et sui emendatione contestans
Abbreviated transcription (Latin):
nm ꝑfiumiũ ꝓfic̃it ad ueniam cõsequendam si culc̃ eius noti¬
oe q rneauiq s abiectis quisibus trenis q tam rebus quã bo¬
ins elestia ⁊ dima sempit̾ua meditem᷑: Quod ut fate̾ possiin
repos ⁊ raas sireutu ⁊ sous bonoro Quid eñi deo aut pocenas
maiꝰ estꝰ auc̃ racione pfectius aut cla̾̾tace luculencina Qui

Expanded text:
, tamen plurimum proficit ad ueniam consequendam, si cultum eius notionemque teneamus, si abiectis humilibus terrenisque tam rebus quam bonis caelestia et diuina et sempiterna meditemur. quod ut facere i possimus, rerum et ratio uirtutum et fons bonorum. quid enim deo aut potentia maius est aut ratione perfecti
Abbreviated transcription (Latin):
uit ũ coactus om̃e g᷑ impiũ metu¬
nõ moneat᷑ adu̾sus parere nolentẽ
nec cogi pocit adobsequiũ Cõsulat᷑
uius quisq affectus suos iam incelli¬
cet uenuẽm posse sine ira ⁊ castigatione imꝑio subiugari ub̃i
nõ diligut aiẽ sue pentem/ Aut quis imꝓine concempnat eium

Expanded text:
 coactus, omne igitur imperium metunon moueatur quis aduersus parere nolentem, nec cogi poterit ad obsequium. consulat us quisque adfectus suos, iam mtelleget neminem posse sine ira et castigatione imperio subiugari. ubi non diligat animae suae parentem? aut quis inpune contemnat eum
Abbreviated transcription (Latin):
concempnere trena calcare humilia despice ut possint ouuĩ dell
cissima necessicudine copulari anferatur impietis discordde ue¬
sensiones ꝙ urbulence ac pestisere sopiantut᷑ qͣnib gñane di¬
etates ⁊ publici federis diuna commmuccio u ru̾up̾it᷑ d so
dissipat᷑ Quanc̃ possumꝰ bom ac uenesia ẽẽ mediteut ausͥ
nobis opuni si quid suppetit copiarum nõ uoluptati uniaͥ s h̾d
exhibet ministẽi̾m insacia u ͦ ⁊ benesicencia tam mimorrabei
quã mens ⁊ aĩa que bonis oꝑib similicudinẽ dei arrequit ᷝ ͤ ᷤ
nobis deus non incemplis s̃ in corde nr̃o cõsecratus destrr
sunt onna que manu fuint / Miraremꝰ hoc cẽplum pͦ nõ suoue¬
puluere s malis cogitationib fordidatur ꝙ non ceris ardenabuso
 claĩtate ac luce sapĩe illuatur Inquo si semꝑ deũ credideru

Expanded text:
contemnere, terrena calcare, humilia despicere, ut possint cum Deo beatissima necessitudine copulari. Auferatur impietas, discordiae; dissensionesque turbulentae ac pestiferae sopiantur, quibus humanae societates, et publici fdissipatur: quantum possumus, boni ac benefici esse meditemur; si quid nobis opum, si quid suppetit copiarum, non uoluptati unius. sed mexhibet ministerium, iustitia uero et beneficentia tam inmortales quam mens et anima, quae bonis operibus similitudinem dei adsequitur. sit nobis deus non in templis, sed in corde nostro consecratus: destructilia sunt omnia quae manu fiunt. mundemus hoc templum, quopuluere, sed malis cogitationibus sordidatur, quod non ceris ardentibus, sed dei claritate ac luce sapientiae in- luminatur. in quo si semper deum crediderimus
Abbreviated transcription (Latin):
poasit ut qdĩes nascent᷑ et̾ra: Si cõside̾s̃ quã du et quibus modis
poducet᷑ infaus incelliget ꝑfecro nõ pocuisse t̾ligenas ilłos pueros sũ
usto educacore posse untriri fuit eiũ nocc̃e cõpluribꝰ mensibꝰ iacere
piectos donec confirmatis iũs mou̾e̾ se locũq nutãe possent quod
png int uniꝰ aui spasiũ sieri pocest Iam inde beꝵ ne infaus codẽ loco

Expanded text:
is educetur infans, intelleget profecto non potuisse terrigenas illos pueros sine ullo educatore nutriri. fuit enim necesse conpluribus mensibus iacere proiectos, donec confirmatis neruis mouere se locumque mutare possent: quod uix intra unius anni spatium fieri potest. iam uide
Abbreviated transcription (Latin):
tors natitimo tͣsicta in sacͣrio dei cõtonebant᷑ ea de fabusis ⁊ obstura
opione coslecta ⁊ deprauata nt uertas auulgo soler sarus senoibus
ditiati corrũpi nusso ñ addence aliquid as quod̾ audierat caiubus
sisso cophendiũt ⁊ hͣa qͥuidẽ in epce quod tam mirabile ã ꝙ diuinũ o¬
pisste hõi dederũtalaud em̃ opus or hoiem de luco fingi cũ posset
ubem racõne gñari quã ipẽ ꝑriecheus ex iapeto nacus est ni si fuit
dodo gñare hoiem potuit face ñ pocuit ¶ deum aũc illũ si suipe pc̃a
enis incantuso monte declarat s neq piłm eius iapecũ patruũꝙ cy¬
tan Iqutꝙͣ deos nũcnpanit qr regui sublimitas penes sacitruũ so

Expanded text:
inio tradita in sacrario dei continebantur, ea de fabulis et obscura opinione collecta et depraua-ta, ut ueritas a uulgo solet uariis sermonibus dissipata corrumpi nullo non addente aliquid ad id quod audierat, carminibus suis conprehenderunt. et hoc quidem inepte, quod tam mirabile tamque diuinum opificium homini dederunt. quid enim opus fuit hominem de luto fingi, cum posset eadem ratione generari qua ipse Prometheus ex Iapeto natus est? qui si fuit homo, generare hominem potuit, facere non potuit: de diis autem illum non fuisse poena eius in Caucaso monte declarat. sed neque patrem eius Iapetum patruumque Titana quisquam deos nuncupauit, quia regni sublimitas penes Saturnum so
Abbreviated transcription (Latin):
deret᷑ Nã sicut sol qui oritur in diem licet sit bius lude solẽ ere
app: llacũ cicero nult uideri ꝙ obscuratis syderibꝰ rolis apꝑeat / tũ quia
uep ac ꝑfecte plenicudĩs lime̾ qt / et calore pocissimo / et sulgore
clarissims illuserat om̃ia ita in dẽo licet sit buus ⁊ maiestas ⁊ Girtus
⁊ crariudo ꝑfecta est Nox aũt quã prauo illi autitheo diciuꝰ nc᷑¬
bucam tris ip̃io multas et barias ieligiones ꝑ similicũdinẽ mon̾stt
siuãius enĩ scelle ĩnimerabiles icare ac rãdiarꝵ bideant᷑ tñ quia nõ

Expanded text:
deretur. nam sicut sol, qui oritur in diem, licet sit unus, unde solem esse deretur. nam sicut sol, qui oritur in diem, licet sit unus, unde solem esse appellatum Cicero uult uideri, quod obscuratis sideribus solus appareat, tamen quia uerum ac perfectae plenitudinis lumen est et calore potentissimo et fulgore clarissimo inlustrat omnia., ita in deo, licet sit unus, et maiestas et uirtus et claritudo perfecta est. nox autem, quam prauo illi antitheo dicimus adtributam, eius ipsius multas et uarias religiones per similitudinem. monstrat. quamuis enim stellae i
Abbreviated transcription (Latin):
centrionis occasi ¶ Qemb̃ꝰ sugulis partibꝰ suũ cẽpus acc̾buit᷑ / Seri
salicet᷑ ꝯrienci escate meridiane plage̾ Occidentis aut̃mhius ẽ reo¬
centrionis hiberuꝰ / In hus qͦ duabꝰ parcibꝰ meridiana ⁊ septenc̃onati
sigura uice ac mortis cõcinet᷑ quia uita in calore ẽ mors infrigorẽ
rcut aũt calor exigni est ita frigus ex aqua: Ocdũ haro ꝑciũ diĩ¬
sionẽ diem q fecit ac noctem q̃ spacia et orbes tempoꝵ ppetuos ac uo¬
lubiles quos uocamꝰ anos alterna ꝑuices successione cõsiciant ¶Iies
quẽ p̾mus oriens submistrat Ber sit ncc̃e est nt omĩa q̃tũq meliora
sunt uox aũt quã occidens ext̾mus inducit eius salicet quẽ dei õẽ
emulum diximꝰi Que duo eciã in hoc presdus futuroꝵ deus fecit ¶t
exhus ⁊ sere religionis it falsaꝵ suꝑscitionũ ymago quedã osten¬

Expanded text:
suum tempus adtribuit, uer suum tempus adtribuit, uer scilicet orienti, aestatem meridianae plagae; occidentis autumnus est, septentrionis hibernum. in his quoque duabus partibus, meridiana. et septentrionali, figura uitae ac mortis continetur, quia uita in calore est, mors in frigore. sicut autem calor ex igni est, ita frigus ei aqua. secundum harum partium dimensionem diem quoque fecit ac noctem, quae spatia et orbes temporum perpetuos ac uolubiles, quos uocamus annos, alterna per uices successione conficiant. dies, quem primus oriens subministrat, dei sit necesse est, ut omnia quaecumque meliora sunt, nox autem, quam occidens extremus inducit, eius scilicet quem dei esse aemulum diximus. quae duo etiam in hoc praescius futurorum deus fecit, ut ei his et uerae religionis et falsarum superstitionum imago quaedam osten
Abbreviated transcription (Latin):
it᷑ se dĩsas q cõscicuit orientẽ stilicet occidentẽ q Exquibꝰ orieus:
deo accenset᷑ quio ip̃e limũs fons ⁊ illuscͣcor est rerũ et quod oriri nos
fatiat ad uicã sempit̾nã/ Occidens aũt cõturbate illi praue q mẽti
asc̃bit᷑ p lumẽ abscondat / quoᵈ cenebras semꝑ inducat / et quod hoĩes
fatiat occid̾e acq it̾ire pcc̃is ¶Aram sicut lux orientis est in luce.
aũt uice racio uersatur sic occidentis cenebre sunt In tenebris aũt
mors ⁊ inc̾itus cõtinet᷑ ¶ Reuide alt̾as partes ead̾e racõe dimiensus ẽ
meridiem ac septentrionẽ que parces illis duabꝰ societate iuugunt᷑
Ca em̃ q̃ est solis calore flagrancior ꝑxima est / et cohẽt orienti / at
illa q̃ frigoribꝰ ac ꝑꝑetuo gelu torꝑet /eiusdem est cuiꝰ excͤuus occasa
Cã sicut cotrarie sunt limũ tenebrenta frigñs calori Ot gͥ calor fu¬

Expanded text:
inter se diuersasque constituit, orientem scilinter se diuersasque constituit, orientem scilDeo accensetur; quia ipse luminis fons, et illustrator est rerum, et quod oriri nos faciat ad uitam sempiter- nam: occidens autem conturbatae illi prauaeque menti adscribitur, quod lumen abscondat, quod tenebras semper inducat et quod homines faciat occidere atque interire peccatis. nam sicut lux orientis est, in luce autem nitae ratio uersatur, sic occidentis tenebrae sunt, in tenebris autem mors et interitus continetur. deinde alteras partes eadem ratione dimensus est, meridiem ac septentrionem, quae partes illis duabus societate iunguntur. ea enim quae est soiis caiore nagranuor, proxima est et cohaeret orienti, at illa quae frigoribus ac perpetuo gelu torpet, eiusdem est cuius extremus occasus. nam sient contrariae sunt lumini tenebrae, ita frigus calori. ut igitur calor lu
Abbreviated transcription (Latin):
unc qm̃ refu tauimꝰ cos qui de mũdo et de factore eius deo alit̾
senciunt quã ueritas habet ad diuinã mũdi fabritã reu̾tam
de qua in archanis religionis sc̃e licteris tͣdicur ¶ frcit igit᷑ deus
p̃mũ oĩ celũ ⁊ insublime suspendit quod eẽt redes ipĩꝰ codicoris ¶ Deũ
pram fim̃dauit ac subdidit celo ꝙͣ hõ cũ cet̾is cĩaliũ gn̾ibꝰ incoleret᷑
cam uotint humore c̾cmflui ⁊ cõtine̾ĩ suũ uero habicacłm disciuxit᷑ c¬
ũaris lim̃ibꝰ ⁊ impleuit sole scilicet ⁊ lime orbe fulgenti et astrop
micantiũ splendencibꝰ signis adornauit ¶Tenebras aũt quod̾ est hus ꝯ¬
triũ cõstituit iut̾ra Richil eñi ꝑre cotiuet liuiũs ñ accipiat ecelo
in quo posuit lucẽ ꝑhennie / et suꝑos ⁊ uicã ꝑꝑetuã ⁊ cocra int̾ra tenẽ¬
bras ⁊ inferos ⁊ mortẽ Tanco eñ hec ab illis suꝑioribꝰ distant / quͣtum
mala bonis et uicia uirtucibus/ Ipius quoq c̾re biras partes cõcͣrias

Expanded text:
niam refutavimus eos qui de mundo et de factore ejus Deo aliter sentiunt quam veritas habet, ad divinam mundi fabricam revertamur, de qua in arcanis sanctae religionis litteris traditur. Fecit igitur Deus primum omnium coelum, et in sublime suspendit, qoleret. eam uoluit umore circumflui et contineri. suum uero habitaculum distinxit claris luminibus et inpleuit, sole scilicet et lunae orbe fulgenti et astrorum micantium splendentibus signis adornauit. tenebras autem, quod est his contrarium, constituit in terra; nihil enim per se continet luminis, nisi accipiat e caelit lucem perennem et superos et uitam perpetuam, et contra in terra tenebras et inferos et mortem. tanto enim haec ab illis superioribus distant, quantum mala a bonis et uitia a uirtutibus. ipsius quoque terrae binas partes contrarias
Abbreviated transcription (Latin):
dei fcm̃ fictũ esse dixit adeo sed eciã illud explauare cẽpcauit / quã
subali racõe singula queq ĩcorꝑe hoĩs membra sormiauit ał coꝵ
inthił sit qd nõ cãtũdem ad bsus necessitatẽ quãtũ ad pulcht̾udĩẽ

Expanded text:
Dei factum esse dixit a Deo; sed etiam illud explanare tentavit, quam Dei factum esse dixit a Deo; sed etiam illud explanare tentavit, quam subtili ratione singula quaeque in corpore hominis membra formaverit, cum eorum nihil sit
Abbreviated transcription (Latin):
moss ũnꝰ gradus ⁊ una ꝓgenies orbem cre tam celerit᷑ potuit qoĩbus
mopsere E gidelicet hoc quoq sic cor rũpunt at illus suꝑius cu igna¬
gene gnano peuute saluari ⁊ qmͦ auc cũ quibꝰ sernatꝰ sit q̃ omĩa pro¬
phͣtite lre docent ¶aꝑꝑet ergo esse falimi quos de opificio ꝑiuochei
uarrant ⁊ uerũ quia poetas dixam nõ om̃o menturi solere᷑ ẜ sigis
ĩnoluere ⁊ obsturare q̃ dicant ã dico ẽe mencetos s p̾mũ oñ riue¬
cheũ similacrũ hõĩs formasse demolli ac ꝓuigui luco ab eo q pmo na¬
tam erre artẽ scatuas ⁊ similacra fingendi siquidẽ iouis cemporibꝰ fui
quibꝰ pmũ cepla ꝯstitiu et noui deor culcus esse ceꝑunt Si ueritas
fucata mendacio est ⁊ illud quod adeo fcmm ferebat᷑ hõĩ qui opus diui
nũ iuicatus est /cepit ascribi ¶ Cecep fictio beri ac mui hoĩs elime
dei est Quod hermes quoq cradit qui ũ cancũ hoĩem ad ymaginẽ

Expanded text:
modo unus gradus, et una progenies, orbem terrae tam celeriter potuit hominibus implere? Sed videlicet hoc quoque sic corruperunt, ut illud superius; cum ignogenere humano pereunte seruari et quomodo aut cum quibus seruatus sit: quae omnia propheticae litterae docent. apparet ergo esse falsum quod de opi- Scio Promethei narrant. uerum quia poetas dixeram non omnino mentiri solere, sed figuris inuoluere et obscurare quae dicant, non dico esse mentitos, sed primum omnium Promethea simulacrum hominis formasse de molli ac pingui luto ab eoque primo natam esse artem statuas et simulacra fingendi, siquidem Iouis temporibus fuit, quibus primum templa constitui et noui deorum cultus esse coeperunt. sic ueritas fucata. mendacio est et ilnum imitatus est, etiam coepit adscribi. Caeterum fictio veri ac vivi hominis e limo Dei est. Quod Hermes quoque tradidit: qui non tantum hominem ad imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
mõdũ condicionis sue tusgredi dec incellige quousq hõi liceat᷑ acceae
ademq cñ apꝑiret qõi ueritatẽ deus ea soła sore nos uoluit que iut̾¬
suit horem sc̃ire ad uicã cõseguẽdã q̃ uero ad curiosam ⁊ ꝓp̾anã cupiditate
otinebant retieuit ut archana essent ¶ Quĩd ergo queris que nẽc̾ uoces

Expanded text:
modum condicionis suae transgredi nec intellegere quousque homini liceat accedere. modum condicionis suae transgredi nec intellegere quousque homini liceat accedere. denique cum aperiret homini ueritatem deus, ea sola scire nos uoluit quae interfuit hominem scire ad uitam consequendam, quae uero ad curiosam et profanam cupiditatem pertinebant, reticuit, ut arcana. essent. quid ergo quaeris quae nec potes
Abbreviated transcription (Latin):
pnaꝰ opus cocũ sublime / et extẽlsũ uideres nõne hec t̾ huili uiriũ
modũ uiderent excedẽ quia illa nõ tam siribꝰ ꝙͣ racoe᷑ arcificio¬
fta ee nescires ¶Sriũ si homo in qͦ nichil pfectũ est tam̃ plus effi¬
cit racoe ꝙͣ uires eius exigne pacunnt᷑ quid est cur iutredibile
esse uident᷑ cũ mudus dicit᷑ sc̃ns adeo in quo qr ꝑfectus est n ͭ sapta¬
pt gre t̾miñ a ͨ sorcitudo mensura oꝑera ipiũs uident᷑ oculis
quom̃o aũt illa fec̾t ne mente quidẽ uidet᷑ qr ut hermes ait mor¬
cale immortali temporale ꝑꝑecuo corruptibile incorrupto ꝑꝑm¬
quare non potest idest̃ ppis accedere et incelligentia subsẽqͥ
Et ideo t̾renũ ad huc aial reiũ celestiũ ꝓpeccienẽ nõ capit quia corpore
qiͣ cuscodia sepcũ cenet᷑ quo ninus soluto ac libero sensit c̾nat᷑ oupa
Etiat igit᷑ qua in epce faciat q̃ res in euarrabiles querat hoc est eni

Expanded text:
mnas, opus totum sublime et excelsum videres, nonne haec tibi humanarum virium mnas, opus totum sublime et excelsum videres, nonne haec tibi humanarum virium modum viderentur excedere, quia illa non tam viribus facta esse nescires? quodsi homo, m quo nihil perfectum est, tamen plus efficit ratione quam uires eius exiguae patiuntur, quid est cur incredibile tibi esse uideatur, cum mundus dicitur factus a deo, in quo, quia perfectus est, nec sapre terminum, nec fortitudo mensuram? Opera ipsius videntur oculis. Quomodo autem illa fecerit, ne mente quidem videtur: quia, ut Hermes ait, mortale immortali, temporale perpetuo, corruptibile incorrupto propinquare non potest, id est propius accedere et intelligentia subsequi. et ideo terrenum adhuc animal rerum caelestium perspectionem non capit, quia corpore quasi custodia saeptum tenetur, quominus soluto ac libero sensu cernat omnia. sciat igitur quam inepte faciat qui res inenarrabiles quaerat. hoc est enim
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ causa/ fc̃a sũc omia ¶dem eciã poete facent᷑ Ouidius p̾fecto
iam mudo uniu̾sis amlibꝰ siguratis hoc adidit sauccius sĩs aiał
mentis q capaciꝰ alte de erat adhuc et quod dñari in cec̾a posset
Ratus homo est ad eo neftas exiscimaudũ est ea scrucari q̃ deus no¬
luit esse celaca berũ ille ñ audiondi aut discendi scudio req̃rebut
ses refellendi qr cõfidebat nemũaem id posse dice ¶ Qruare uero ex
hoc pucandũ sit nõ esse hec diuinitus st̃a qr qͦmõ facta suit nõ
p̃t̃ ꝓuideĩ an cu si educatus in domo fabre fc̃õ et oruata / nullan
iiqͥna ra britãcũ udisses domił illam pucasses nõ ẽẽ ab hõie edi¬
fitaca qr quo edificet᷑ ignorares idem pfecto de domo queres qd¬
nũc de mũdo requiris quibꝰ mauibꝰ quibꝰ ferram̃tis hec canca ec
oꝑa molitus maxie si saxa ingencia ĩmensa cemẽta / bastas colĩ¬

Expanded text:
enim causa facta sunt omnia. idem etiam poetae fatentur. Omdius perfecto enim causa facta sunt omnia. idem etiam poetae fatentur. Omdius perfecto iam mundo et uniuersis animalibus figuratis hoc addidit: sanctius his animal mentisque capacius altae derat adhuc et quod dominari in cetera posset, natus homo est. adeo nefas existimandum est ea scrutari quae deus uoluit esse celata. uerum ille non audiendi aut discendi studio requirebat, sed refellendi, quia confidebat neminem id posse dicere: quasi uero ex hoc putandum sit non esse haec diniuitus facta, quia quomodo facta sint non potest peruideri. an tu si educatus in domo fabre facta et ornata nullam umquam fabricam uidisses, domum illam putasses non esse ab homine aedifinunc de mundo requiris; quibus manibus, quibus ferramentis homo tanta esset opera molitus; maxime si saxa ingentia, immensa caementa, vastas colu
Abbreviated transcription (Latin):
Ita fiet bt deus fecĩt omĩa nec quitꝙͣ ee possit om̃mo qͥd ñ oĩgie
ades traxit At idem quociens epicureus est /ac nõ uult adeo sc̃m ce
itdum querẽ solet quibus manbꝰ quibꝰ machiis quibꝰ uectibus
qua molictone tantũ hoc opus fecerit uideres fortasse si cocẽpore
pociusses eẽ quo deus fecit D ne ꝓspicẽt hec dei oꝑa noluit enm
induce̾ in hũc mũdũ nͥ pfiotis omibꝰ sel ne induci quidẽ pota̾t
Qnomo emm subsisce̾t cũ fabricaret᷑ desuꝑ celum t̃ra subter fundo¬
ret᷑ cũ forcasse huunda ał nimis rigoribꝰ corꝑata cõcesterent ul
igneis caloribꝰ in cocta et solidata durescent/ aut quonĩo bnie̾t mĩ
postremo fieri cũ iam mõdo cecerisꝙ rebus manus suma eẽt mr¬
posita ¶ Demq sce lict̾e docent hoĩem fuisse ultimũ dei opus et sic
ncductũ ee in hũc mudum giͣ in domu iam ꝑata ⁊ instructã Illuis

Expanded text:
ita. fiet ut deus fecerit omnia nec quicquam esse possit omnino quod non originem ita. fiet ut deus fecerit omnia nec quicquam esse possit omnino quod non originem a deo traxerit. at idem. quotiens Epicureus est ac non uult a deo factum esse mundum, quaerere solet quibus manibus, quibus machinis, quibus uectibus, qua molitione tantum hoc opus fecerit. uideres fortasse, si eo tempore potuisses esse quo fecit. sed ne perspiceret homo dei opera, noluit eum inducere in huquomodo enim subsisteret, cum fabricaretur desuper coelum, terraque subter fundaretur; cum fortasse humida, vel nimiis rigoribus torporata concrescerent, vel igneis caloribus incocta et solidata durescerent? Aut quomodo viveret, postremo fieri, cum jam mundo caeterisque rebus manus summa esset imposita. Denique sanctae litterae docent hominem fuisse ultimum Dei opus, et sic inductum fuisse in hunc mundum, quasi in domum jam paratam et instructam: illius
Abbreviated transcription (Latin):
tacem no ceꝑat᷑  ⁊fficiencibꝰ argumẽtis in hauc fouea necessario
decidit ude se extelcire tio passet lrhic ergo illit beneo hcrecem te¬
neo desiu qm̃ fucilius qui concͣ disserebat obniucuit hic e ergo caido
rerit sit̃ Sertũt᷑ om̃ua oplicet se cocta si p̃t ex hac boragie ꝓferas
arguta quibn doceat semꝑ fuisse maciam quã nulla ꝓuddencia eẜ¬
fecit ostendat quomõ quitꝙͣ pondo̾sum et graue aut esre pociũt sũ
auctore aut ĩuitari ualu̾it ac desierit esre ꝙ semꝑ fuit nt icipet
ce quod unqua fuit / Que si docuerit tum demũ affenciarne mudũ
quidam diuina ꝑuidentia ꝯsticutũ / et tam sic assenciat ut̃ alus illit
laq̃is tenẽã / Eodem enĩ quo nolet reuoluet᷑ / bt dicat ⁊ mac̾i̾am re
qna mudus est / et mũdum qui de mat̾ia est natura excitisse/ cum
eigo ip̃am nacurã dm̃i ee cocendam Nec eñ ꝑt fac̾e murabilia
i est maxima racoe cõstancia ñ qui h̃abet mente ꝓudenciã ptãtẽ

Expanded text:
tatem niti coeperat, deficientibus argumentis in hanc foueam necessario decidit, unde se extricare non posset. hic ergo illum teneo haerentem, teneo defixum, quoniam Lucilius qui contra disserebat ommutuit. hic est cardo rerum, hic uertuntur omnia. explicet se Cotta si potest ei hac uoragine, proferat argumenta quibus doceat semper fuisse materiam, quam nulla prouidentia effecerit, ostendat quomodo quicquam ponderosum et graue aut esse potuerit sine auctore aut inmutari ualuerit, ac desierit esse quod semper fuit, ut inciperet esse quod numquam fuit. quae si docuerit, tum demum adsentiar ne mundum quidem diuina prouidentia constitutum, et tamen sic adsentiar, ut aliis illum laqueis teneam. eodem enim quo nolet reuoluetur, ut dicat et materiam, de qua mundus est, et mundum, qui de materia est, natura extitisse, cum ego ipsam naturam deum esse contendam. nec enim potest facere mirabilia id est maxima ratione constantia nisi qui habet mentem prouidentiam potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
de ea re librũ ed demec̃anũ audicorẽ meũ sc̃psi ¶llud hoc loco p̃ci
sine ullo arcifice orta esse de ter a ¶ bnde illud̾ uirgilianũ est¬
Terrea ꝑgenies durib caput exculit arnis ¶ Et hu magĩe in ea
fuere sma qui esse ꝑuidentiã negãt Nam scoiti aĩanciũ fabricã
diuinesollercie cribuũt sariscotiłes ãc labore se ac melestia lib̾a

Expanded text:
de ea re librum ad Demetrianum auditorem meum scripsi. Illud hoc loco praetsine ullo aruirumque terrea progenies duris caput extulit aruis. et u maxime in ea fuere sententia qui esse prouidentiam negant: nam Stoici animantium fabricam diuinae sollertiae tribuunt. Aristoteles
Abbreviated transcription (Latin):
cicone᷑ poss as emułis uersũ ẽ quẽ ob insigñe liugne festiuitate
dixẽ ałiqui cõsularẽ sair̃a / dignus iocus / nõ illiꝰ siri auribus
ac moi̾b s ore pocius ⁊ scͥirilitate iocantiũ : Iam ãnei seuece ĩ
ꝯũitiliaui / ac insenetã quĩtiliaui / decco noca esti / Erãt q ãbo
etit docti mdoctis eẽ odio ac soipori hoꝵ illi igit᷑ modo facultas
apuecerit pama rodut doctis facie licet incognicis int̾̃ se coigͣtõ

Expanded text:
Ciceronem post ab emulis versum est; quem ob insignem lingue festivitatem Ciceronem post ab emulis versum est; quem ob insignem lingue festivitatem dixere aliqui consularem scurram: dignus iocus non illius viri auribus ac moribus, sed ore potius et scurrilitate iocantium. Iam Annei Senece in Quintilianum atque in Senecam Quintiliani detractio nota est. Erantque ambo enim docti indoctis esse odio ac stupori; horum illi igitur, modo facultas affulserit, famam rodu
Abbreviated transcription (Latin):
iõminũ E ꝓpħana mat̾ia ⁊ de sotis lr̃ĩs ẜmo est Icaq ilłos at̾¬
ciugã s ccõ oñis qui nr̃e pꝑius sũt q̃rele : Quuis ergo inp̃muis epiõt¬
rũ incolleranda supbia sie ĩmdia sine ucͣq detͣhentẽ dĩbꝰ nõ au¬
aquo ultio q̃ suebat in pħilosophias aicta didicerat / ⁊ quẽ ox¬
igna iutacõe uerboꝵ in dibus req̃bat᷑ qũc acriꝰ infamabat
nẽpe qui iugr̃o caruisse głoriaret̾ et uideĩ uellet Sequti Is̃ in
hac decͣhendi libidie p̃ceptorẽ suũ mecrodorus acq hermatꝰ
głĩe / fuit ⁊ zeuo ĩpẽ maleditꝰ acq irrisor qui crisipũ uirũ acu¬
assimũ et eiusd secũ recte cõtẽptu nõias nõ crisipũ S crifipam
maledictis incesseret / latĩo q usus berbo/ credo ut peg̾ne luigne
mordacior iocus eẽt soirã ac hĩtũ uocitaret: Quod ip̃m scoma
si sit illũt ⁊ nõ pocius ledoria dici d ĩ eũd apud quẽ sc̃pta st̃

Expanded text:
ateria et de solis literis sermo est. Itaque illos attingam, sed non omnes, qui nostre propius sunt querele. Quis ergo in primis Epycurum intoleranda superbia, sive invidia, sive utraque detrahentem omnibus non aua quo ultimo que sciebat in philosophicis cunta didicerat, et quem exigua mutatione verborum in omnibus sequebatur, hunc acrius infamabat, nempe qui magistro caruisse gloriaretur et videri vellet. Secuti sunt in hac detrahendi libidine preceptorem suum Metrodorus atque Hermacus, virum acutissmum et eiusdem secum secte, contemptim nominans, non Crisippum, sed Crisippam maledictis incesseret, latinoque usus verbo, credo, ut peregrine lingue mordacior iocus esset, scurram Atthicum vocitaret. Quod ipsum scomma — si sic illud et non potius ledoria dici debet — in eundem apud quem hec scripta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
aigit s mores amiarũ q aliquid ⁊ hostłe Iio bero pacaoi
uise inchił cõciẽt nille ib̃i facecie nulłꝰ iocus s ẽcam̃ louge alis
ꝙͣ quos de tr̃is aut̃ ꝑ glĩa suum solet cui collati oñis meoꝵ nd¬
mste alios mẽi de rosis lr̃is cõc̾tantes noĩatĩ home ͭ ͦ ᷤᷤ ari¬
tari acͣ ioitũ sngilianos carificũ et enuangeliũ ciconianos
rudis pũceps qui cogitau̾it ut sẽptũ est de hou̾ui carmũb abo¬
reuis sut em̃ sibi nõ lice̾ dicens quod plom licuisset qui eũ de
ciuitate ꝙͣ edificab̾at᷑ cõsticuebat eiecerit s ⁊ sugilii ⁊ ticiliu¬

Expanded text:
arguunt, sed mores, amarumque aliquid et hostile, imo vero pacatum hil in se continent. Nulle ibi facetie, nullus iocus, sed certamen longe aliud, quam quod de literis aut pro gloria sumi solet; cui collati omnes meorum iudmille alios memini de solis literis concertantes, nominatim homericos Aristarcum ac Zoilum, virgilianos Cornificium et Evangelum, ciceronianos rudis princeps, qui cogitavit, ut scriptum est, de Homeri carminibus abolendis, cur enim sibi non licere dicens, quod Platoni licuisset, qui eum e civitate quam constituebat eiecerit. Sed et Virgilii et Titi Li
Abbreviated transcription (Latin):
assit nec ingemuꝰ pudor absis płane fassuros ip̃e u̾i ꝑsuadeo Et
hoc aristotile moi̾entẽ ingenuuise̾ q̃d febũt᷑ ut nemo sibi bla¬
diat᷑ aut sc̃ie opione suꝑbiat s deo gras agat᷑. si qͣuid forsican¬
sib qͣ aluis de pe aredat sibi ꝙͥ nõ yl ausotis bla. dr h cesous ĩse l¬
dicissum bere moꝑes sc̃ Siq̾dem inhac una ip̃a ꝑciũcła saibiłiu
reꝵ philosopħau tidissum ⁊ inquiecissim dissidemꝰ ⁊ magna

Expanded text:
adsint, nec ingenuus pudor absit, plane fassuros michi ipse persuadeo; et hoc Aristotilem morientem ingemuisse quidam ferunt, ut nemo sibi blandiatur, aut scientie opinione superbiat, sed deo gratias agat, siquid ei forsitansibi quam aliis de se credat, sibique non plausoris blandi, sditissimi vere inopes sunt? Siquidem in hac ipsa portiuncula scibilium rerum phil
Abbreviated transcription (Latin):
funde ꝙͣq maccess ibiles ueri lacebre/ Quot insidie sophiscaꝵ oĩ
scudio ueri it̾ bepribꝰ cen quibusd obscruẽaũ ut nequeat mẽnos¬
ci quis illuc rectior tͣmes ferat quã ob cam catho maior ut nouim
pellendi censuit brbe carneadẽ. Que nã postͤmo hec int̾ hĩt temĩ¬
cas hĩc diffidẽcia maxĩoꝵ hoiͫ ⁊ desꝑacõ qued app̃hendende se̾i¬
tacis/ plichagoras ait de oĩ re ad ucrãq ꝑtẽ equis argu ͭ ͥ ᷤᷤ dispu¬
caĩ posre/ ⁊ de hoc ip̃o an res oĩs ex equo dispucabłis sic Sñt qui
dicat alte obrutã ueĩtatẽ ⁊ ꝑfundo ueluo inpuceo : Aũisam qrͣ ex̃
mus t̾re lacebris ⁊ sĩo pocius e sumo celi uercice petenda ueltas
⁊ uncis ac ẜmibꝰ eruenda nõ scalis gr̃e et ingemi gradib adeũ¬
da sic. Socͣtes ait hoc unũ scio ꝙ nichil sco. Qũa hũilĩa ignora
ꝓfessionẽ cen mnus audacẽ sp̃lendit archesilas / ne id unũ stiri

Expanded text:
ue inaccessibiles veri latebre, quot insidie sophistarum omni studio veri iter vepribus ceu quibusdam obstruentium, ut nequeat internosci quis illuc rectior trames ferat! Quam ob causam Cato maior, ut novimus, pellendum censuit urbe Carneadem. Quenam postremo hec inter hinc temeritas, hinc diffidentia maximorum hominum et desperatio quedam apprehendende veritatis! Pithagoras ait de omni re ad utranque partem equis argumentis disputari posse, et de hoc ipso, an res omnis ex equo disputabilis sit. Sunt qui dicant alte obrutam veritatem et profundo velut in puteo demersam, quasi ex imis terre latebris, et non potius e summo celi vertice, petenda veritas et uncis ac funibus eruenda, non scalis gratie et ingenii gratibus adeunda sit! Socrates ait: «Hoc unum scio, quod nichil scio». Quam humillimam ignorantie professionem ceu nimis audacem reprehendit Archesilas, ne id unum sciri
Abbreviated transcription (Latin):
ore cũ illi esd ałte glĩe radices auidius insẽqmi claris q nõĩb
suũ uirꝰ infund̾e nõ alit̃ ꝙͣ subt̃ranei quid ueriues qui ꝓceras
arbores radicũ morsib clandestĩs ⁊ tatita labe ꝓꝑcẽtãt Sic sepe
catitꝰ seuit liuor s it̃dũ magnis estuat passione aĩ silenoũ
frãgence clamoi̾b / et thersitẽ pede claudũ distorcũ crimbus
humeris gibbosũ pectõe cõcauũ claustrũ uercite acq purigi¬
osũ ⁊ aga mẽoni grecoro regi ⁊ achisli gretoꝵ fortissio decħẽtẽ
publice ylias narrat honũta et dr̃atẽ curuo uerbis ĩiuriautẽ
eneys uirgiliaua cestat᷑ D hic miri nichil Est em̃ cotͣrus int̾
se nale odiũ Quͣta in dnũ mliũ ⁊ augustũ cesares ał aic̃is uł
ab hostib dc̃o sũc Illud supͣ fid̾ẽ scupeo ꝙ postauraus ig uir¬

Expanded text:
are tamen illi est alte glorie radices avidius insequi clarisque nominibus suum virus infundere; non aliter quam subterranei quidam vermes, qui proceras arbores radicum morsibus clandestinis et tacita labe pertentant. Sic sepe tacitus sevit livor; sed interdum magnis estuat passione animi silentium frangente clamoribus. Et Thersiten pede claudum, distortum cruribus, humeris gibbosum, pectore concavum, calvastrum vertice, atque pruriginosum, et Agamenoni Grecorum regi, et Achilli Grecorum fortissimo detrahentem publice Ylias narrat homerica, et Drancem Turno verbis iniuriantem Eneys virgiliana testatur. Sed hic miri nichil; est enim contrariis inter se naturale odium. Quanta in divum Iulium et Augustum Cesares vel ab amicis vel ab hostib
Abbreviated transcription (Latin):
ticiũ meã ꝙͣ libent᷑ ãpector illoꝵ insoleciã egre fero sedoc̃ diri
tatiois hãs lacurꝰ insi cu fuisses due quid̃ ⁊ nõ mẽe iudignatõ ã
longis ẜmoĩb morẽ gessi de ignorancia mea tibi nõ epłansian s
librũ scribens addidi de młcoꝵ ac pene om̃i ignorancia que se
obculerat festianti de quibꝰ cogita̾e scudiosuis si det̾ nõ libellus
exigius s ingences texi queat libri. Quid eũ qso comuĩꝰ ignorã¬
co. Quis sberiꝰ quid lacius quoq me uertã ĩ me ilła ⁊ in ilłio s
misgͣ exundanciꝰ ꝙͣ in meis iudicibus ⁊ueĩo que si tã illis nota ee
uͣt m alĩene forsan ĩgnorãcie ferendis sentẽtis abstieret eẽt qad
e buual islus imquissum et meptissimũ ꝓhẽpne iustut Qius en ͣ¬

Expanded text:
 dixi, tacitus hanc laturus, nisi tu fuisses. Tue equidem et non mee indignationi tam longis sermonibus morem gessi; de ignorantia mea tibi non epystolam iam, sed librum scribens. Addidi de multorum ac pene omnium ignorantia que se obtulerant festinanti, de quibus cogitare studiosius si detur, non ius ignorantia? quid uberius? quid latius? Quocunque me vertam, in me illam et in aliis, sed nusquam exundantius quam in meis iudicibus invenio. Que si tam illis nota esset ut michi, aliene forsan ignorantie ferendis sententiis abstinerent, essetque ad tribunal illud iniquissimum atque ineptissimum perenne iustit
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid pogre cõstat / sit satis sñe ꝙͣtũ sussict ad sulute. młtĩ
plus sapiẽtes ꝙͣ oportet per̾ie ⁊ dñces se esre sapientes utt¬
soGrietatẽ saꝑe si cõcingat/ quod̾ sine młtis umo ⁊ sine ulliolẽ
fieĩ possit illraca ut̾usq sexus scõꝵ cõhors inditat/ satis elit¬
⁊ sacis felicit᷑ agi mect exstĩabo neq unꝙͣ mei me stud̃n pẽce¬
bit ⁊ hos garrulos ydiotas qui fło lr̃aꝵ noĩe turgidi dicĩan¬
ant quod nõ sũt/ aut imẜebor/ aut odero aut ridebo de resa u¬
pono ⁊ ĩa posui si indignũ uc uei̾tati cõstĩe q sacisfaciã. af aħi
ut m̃die de re aut̃ postitas uiderit si ad illam pame passib p¬
uenero si minꝰ oblimo uideĩt inꝙͣ postitas incorrupta quã b̃
eq̃tate iudicii nõ aĩorũ ꝓcurbatõ blła nõ odiũ nõ ira nõ auor

Expanded text:
aliquid posse constat, sit satis scire quantum sufficit ad salutem. Multi plus sapientes quam oportet periere, et dicentes se esse sapientes, utsobrietatem sapere si contingat, quod sine multis, imo et sine ullis literis fieri posse illiterata utriusque sexus sanctorum cohors indicat, satis erit, et feliciter agi mecum extimabo, neque unquam mei me studii penitebit, et hos garrulos ydiotas, qui, falso literarum nomine turgidi, dici amant quod non sunt, aut miserebor, aut odero, aut ridebo, de rebus ipono, et iam posui, si indignum, ut veritati conscientieque satisfaciam, alioquin ut invidie. De re autem posteritas viderit, si ad illam fame passibus pervenero; si minus, oblivio. Viderit, inquam, posteritas incorrupta, quam ab equitate iudicii non animorum perturbatio ulla, non o
Abbreviated transcription (Latin):
audiã lr̃aꝵ fama p̃ripuit et hãs ip̃a seu falsa senfe uerax ig¬
uorancit᷑ pama resticuet acq ita uł fero tand aliqũ bñ ci̾t Id̾¬

Expanded text:
audio, literarum fama preripuit, et hanc ipsam seu falsa seu verax igaudio, literarum fama preripuit, et hanc ipsam seu falsa seu verax ignorantie fama restituet. Atque ita, vel sero, tandem aliquando, bene er
Abbreviated transcription (Latin):
dis exutũ uestib meq retro assidue adius meñ abiuiquis indicibus
repostendũ magno impetu ⁊ toto gurgite reimpeslit Seꝵ ꝑͣ laro
beat sib me cedente si ut pecona sit ⁊ fama dũ habenti eripit᷑ ad
raptorẽ cuͣs ͭ habeat sibi ał sciam uł hĩc aput scultos paĩe scie
opionẽ. Ego uł utͣq uł ꝑfecto alt̾a hoc ẽ opiõne sc̃ie midus eos
felicor fortassis ac dicior miditate hũili ꝙͣ suꝑbis ułis spolũs ⁊ ut
ar bitror nõ suis. bado igit᷑ letus claro ⁊ graui faste de põito ⁊ obstã¬
tẽ padũ reĩs uelis ac sũib suꝑo dicinũ repetens scudiosã ⁊ ãciquã¬
uibe ubi nõ nͦ uesti ͭ ͫ fame uetus int nautas ꝑdicũ ĩueĩam sic̃a
cura sit E care̾ illo ⁊ si balde cupiã nequibo ego ant̃ /utar sꝑ et
eptabo ilłratus dici dũ uir bonꝰ aut nõ malus siui ut uł sic qestã
tesso mł dulaus ẽ quiete Ihanc m̃ sꝑ ad hñc dĩe mendax ut nũt

Expanded text:
idis exutum vestibus; meque retro assidue ad ius meum ab iniquis iudicibus reposcendum magno impetu et toto gurgite reimpellit. Verum ego, beant sibi, me cedente, si ut pecunia, sic et fama, dum habenti eripitur, ad raptorem transit. Habeant sibi vel scientiam, vel huic apud stultos parem, scientie opinionem. Ego vel utraque vel profecto altera, hoc est opinione scientie, nudus eo, felicior fortassis ac ditior nuditate humili, quam superbis illi spoliis et, ut arbitror, non suis. Vado igitur letus, claro et gravi fasce deposito, et obstantem Padum remis, velis ac funibus supero, Ticinum repetens, studiosam  vestimentum fame vetus inter nautas perditum inveniam, si ea cura sit; sed carere illo, etsi valde cupiam, nequibo. Ego autem nitar semper et optabo illiteratus dici, dum vir bonus aut non malus sim, ut vel sic quiescam: fesso nil dulcius est quiete. Hanc michi semper ad hunc diem mendax, ut nunc
Abbreviated transcription (Latin):
noscit / quẽ defectũ quo quisq minꝰ intelligit minꝰ sencit ⁊ oirat
mina iõq doctissiõs maxĩe uideas discendi auidos ⁊ maxie ino¬
rancũ negligentes. Sane inhac tanca sc̃ie mopia ubi impłu¬
mes alas uenco aꝑit hũa suꝑbia: srũã freq̃tes ⁊ ꝙͣduri scopuli
quot ꝙͣq rdiolle philophancimu baĩtates onata opĩonũ cõtͣrietas

Expanded text:
noscit; quem defectum, quo quisque minus intelligit, minus sentit et curat minus; ideoque doctissimos maxime videas discendi avidos, et maxime ignorantiam negligentem. Sane in hac tanta scientie inopia, ubi implumes alas vento aperit humana superbia, quam frequentes et quam duri scopuli! quot quamque ridicule philosophantium vanitates! quanta opinionum contrarietas,
Abbreviated transcription (Latin):
bideit Siile qr hoc sib̃i dõn audiat facile ẽ tũ morto liciga
Quẽ cñ młti uiri maxĩ post obitũ defenderũt nõiatĩ in ydeis
contͣ quas ualide. om̃s ingeũ sut u̾uos ille ac̾rimꝰ disputacor
incẽderat notissia aidistiu ip̃iq ac secura defensio ẽ . Emi puĩ

Expanded text:
viderit, simulque hoc sibi dictum audiat. Facile est cum mortuo litigare. viderit, simulque hoc sibi dictum audiat. Facile est cum mortuo litigare. Quem tamen multi viri maximi post obitum defenderunt, nominatim in ydeis, contra quas valide omnes ingenii sui nervos ille acerrimus disputator intenderat, notissima Augustini ipsius ac secura defensio est, cui pium
Abbreviated transcription (Latin):
amissũ ẽ  Quid qd̾ dix̾o aut it erit quõd amicĩ mei iudicãt aͥ
plus a quid iniuꝰ inchalo nichil est/ Qñ ergo quolib platu phs
huc ꝓdii ei̾iga ut pot̾o et id dica quod̾ me sepe ⁊ inc̃dũ magis
q̃sitorib rũdise meor sũ Biq̾dẽ de plõne ⁊ aristo ᷝ ͤ si q̃rat᷑ qͦs¬
reb l ꝑus cõtienda ac libͣanda est ineq uero me fugit quãto
sepe de doctis hoib int̾ doctos cõcertat̃o sit exorta /de citõne
ac demostene /deq ip̃o itidẽ cicõne ac uirgilio de uirgilis ĩ sr̃
tater expediami inter ħos r̾ferre quͣtũ ego arbicror quod mt duos
quoꝵ alceꝑ pũcipes ꝑceres q ałceꝵ uniũsa pleb̃s laudet a maio¬
lector hesicani̾t / sruod nͨ greci qͣuis hodie lraꝵ nescii dissiilãt
sit solitus Quod qua hõeste ⁊ ꝙͣ ꝑcul a suspicõe ĩiudie patiat᷑
ꝙͣuis alicubi aĩcũ płoniẽ si ⁊ amitiorẽ esse asferat seĩtatẽ ip̃e

Expanded text:
amissum est. Quicquid dixero, aut id erit quod amici mei iudicant, aut plus aliquid: minus nichilo, nichil est. Quando ergo, quolibet flatu pulsus, huc prodii, emergam ut potero, et id dicam, quod me sepe et interdum magnis quesitoribus respondisse memor sum. Siquidem de Platone et Aristotile si queratur, quisrebus licet parvis continenda ac libranda est. Neque vero me fugit quanta sepe de doctis hominibus inter doctos concertatio sit exorta, de Cicerone ac Demosthene, deque ipso itidem Cicerone ac Virgilio, de Virgilio insuper tanter expediam inter hos referre, quantum ego arbitror, quod inter duos, quorum alterum principes proceresque, alterum universa plebs laudet. A maiolector hesitaverit; quod nec Greci, quamvis hodie literarum nescii, dissimulansit solitus; quod quam honeste et quam procul a suspitione invidie faciat, quamvis alicubi amicum Platonem, sed amiciorem asserat veritatem, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
qͣerenitꝰ̃ ⁊ insanus / suꝑ q dĩa inportuuꝰ et ꝓcax / qui ꝑuicos / ac
peateas orbiũ de quãdrupedib ac belius dispucans bipes
ppe sit belua. Quid añt miri si delirũ me nõ modo ignarũ
udicat᷑ amci mei q̃i de sioc ꝓcłdubio sĩt grege qui pietatẽ
noq igemosit putat neq satis doctũ qui nõ aliquid contͣ deũ
loqmi audeat᷑ in aristotilẽ solã mutus / aquid concͣ sidẽ cacholi¬
cam sispnta̾e Qtña quo quisq aiosius oppugna̾e p̃suĩꝑ̃snt expug¬
nare em nulło pt ingẽio millabi / eo ingemosior apud istos doc¬
tior ꝙͣ oluo nõ fidenans fidelius q defenderit eo het᷑ obr¬
sior acq indoctõr ⁊ ignoratie cotĩo fĩdei uelũ assũps isse quo se
cõtegat/ acq ĩuoluat credit᷑ prorsus qiͣ nõ discordes ac crepide
fabelle ⁊ migesle manes ⁊ nacue suĩt illors n ͨ sc̃iã t̾ta de ãbig¬
uis aut ignotis s opĩones uage ⁊ libẽ ⁊ int̾te bẽ at fidei uõ¬

Expanded text:
ia importunus et procax, qui per vicos ac plateas urbium de quadrupedibus ac beluis disputans, bipes ipse sit belua! Quid autem miri, si delirum me, non modo ignarum iudicant amici mei, cum de hoc proculdubio sint grege, qui pietatem neque ingeniosum putant neque satis doctum, qui non aliquid contra Deum loqui audeat, in Aristotilem solum mutus, aliquid contra fidem catholicam disputare? Quam quo quisque animosius oppugnare presumpserit expugnari enim nullo potest ingenio, nulla vi, eo ingeniosior apud istos doctiorque; quo fidentius fideliusque defenderit, eo habetur obtusior atque indoctior, et ignorantie conscientia fidei velum assumpsisse, quo se contegat atque involvat, creditur, prorsus quasi non discordes ac trepide fabelle et nugelle inanes ac vacue sint illorum, nec scientia certa de ambiguis aut ignotis, sed opiniones vage et libere et incerte; vere autem
Abbreviated transcription (Latin):
Qnod ion epłãm enĩs ad galachas exponẽs ait ⁊ om̃o ⁊ pharisos
⁊ pontificib insairẽ uisus olu sit ꝙ de lupo agnus de ꝑrequtõe
possũ ergo iguorancia i̾ obiectã possũ ⁊ si obiciat᷑ ĩsaĩanimag¬
nis comutib cõsolari Et sic facio quin int̃dũ eciã delector ⁊ gauͦ¬
deo honestis ex caĩs nõ ignoraaĩe ã s amẽaie reus c̃ẽ. Secũ de
me letus de auuas doleo Et si eñĩ alie indicio p̃cendant᷑ ẽ
⁊ forsican lemores hee quid scelere ⁊ imꝑietate nõ uacat ilłis mor¬
tifere et infames i ecia gloiose ut ꝑhus cansisi mõ solã fima
s uica iusuꝑ społiari si res tulerit equissiõ sn passura aĩo illes

Expanded text:
olam eius ad Galathas exponens, ait; sed omnino et Phariseis et pontificibus insanire visus olim sit, quod de lupo agnus, de persecutoPossum ergo ignorantiam michi obiectam — possim et si obiciatur insaniam — magnis comitibus consolari, et sic facio. Quin interdum et delector et gaudeo honestis ex causis non ignorantie tantum, sed amentie reus esse. Ceterum de me letus, de amicis doleo; etsi enim alie iudicio pretendantur cause, et forsitan leviores, he quidem scelere et impietate non vacant, illis mortifere et infames, michi etiam gloriose, ut pro his causis non solum fama, sed vita insuper spoliari, si res tulerit, equissimo sim passurus animo. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
nẽoninbitur augusaͫ sł audiẽit dese silia ꝓsitẽtẽ de quome
supͣ puic s alibi plurib egͣissẽ menũ ideoq nũc unũ hoc die¬
iste cotetus sum nõ dissimłs equid̃ me / citõnis ingẽio ⁊ eloquẽ
na Delectari Iquisꝰ ut ĩnuõs sitẽã iero ͫͥ ip̃m usq adeo delecta¬
senties / de hoc ip̃o alicubi se excusat. Nec uero cico fidelit̾ ac
modeste lectus aut illi nocuit aut auꝙͣ alt̾i  ẽũ ad eloq̃ciam
cñctis ad uitã mlts balde ꝓfue̾it nõĩatĩ ut diximꝰ augusniõ
qui ex egipto egressurꝰ / egipcorũ auro ⁊ argenco sinũ sibi grem¬
ũq ꝯpłenit ac tantus pugil ecclie tantus pugnator fidei fuat¬
rus añ diuꝙͣ in aciẽ destend̾e̾t sere armis hostiũ c̃cũfulsit ubi

Expanded text:
nemo mirabitur, Augustinum si audierit de se similia profitentem; de quo me supra proxime, sed alibi pluribus egisse memini, ideoque nunc unum hoc dixisse contentus sim. Non dissimulo equidem me Ciceronis ingenia delectari, quibus, ut innumeros sileam, Ieronimum ipsum usqueadeo delectasentiens de hoc ipso alicubi se excusat. Nec vero Cicero fideliter ac modeste lectus aut illi nocuit, aut cuique alteri, cum ad eloquentiam cuntis, ad vitam multis valde profuerit, nominatim, ut diximus, Augustino, qui ex Egipto egressurus, Egiptiorum auro et argento sinum sibi gremiumque complevit, ac tantus pugil Ecclesie, tantus propugnator fidei futurus, ante diu quam in aciem descenderet, sese armis hostium circunfulsit. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
dis nt loq̃ris / s melius de ce spero quid de me ant sꝑaret insi
us cõteptor pietatis insilencio secũ ẽẽm/ proch honiuã acq suꝑ¬

Expanded text:
dis ut loqueris, sed melius de te spero». Quid de me autem speraret, nisi dis ut loqueris, sed melius de te spero». Quid de me autem speraret, nisi ut contemptor pietatis in silentio secum essem? Pro superum atqu