comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deillodicitur. omnia ꝑipsumfac¬
ta sunt satis ostenditur & lux
peripsum facta ẽ cumdixitds̃
fiatlux : Quod siita ẽ. auernũ
qłuest. quod ait ds̃ fiatdux. quia uer¬
bumdĩ ds̃ apuddm̃ filius unicus¬
dĩpatri coa&ernus est. quam uis
dõ haec ina&erno uerbo dicente
creatura temporalis facta sit.
Cum enim uerba sint temporis
cum dicimus quando & aliquando
a&ernũ tamen ẽ: uerbo dĩ quando
ficriali quiddebeat. Et tunc fit
quando fieridebuirse In illo uerbo ẽ
in quonon .ẽ. quando & aliquando
quoniam totũ illud uerbum a &¬
num est. Et quid estlux ipsaquȩ
factaẽ: Utrum spiritale quid
ancorporale, Si enimspĩtale
potest ipsa. eẽ. prima creatura
iam hocdicto perfectaquae pri¬
mocaelũ appellata .ẽ. Cum dic¬
tum ẽ in principio fecitds̃ celum
et terram ut quod dixit dr̃. fia tlux
& facta ẽ lux. eamreuocante ad
secreatore conuersio eius facta
atque in luminata intellegat᷑
Et cur itadictũ ẽ in principio

Expanded text:
de illo dicitur: omnia per ipsum facde illo dicitur: omnia per ipsum facta sunt, satis ostenditur et lux per ipsum facta, cum dixit deus: fiat lux. quod si ita est, aeternum est quod ait deus: fiat lux, quia uerdeus apud deum, filius unicui, patri coaeternus est, quamuis deo haec in aeterno uerbo dicente creatura temporalis facta sit. cum enim uerba sint temporis, cum dicimus quando et aliquando, aeternum tamen est uerbo dei quando fieri aliquid debeat, et tunc fit quando fieri debuisse in illo uerbo est, in quo non est quando et aliquando, quoniam totum illud uerbum aeternum est. Et quid est lux ipsa, quae facta est? utrum spiritale quid an corporale? si enim spiritale, potest ipsa esse prima creatura iam hoc dicto perfecta, quae primo caelum appellata est, cum dictum est: in principio fecit deus caelum et terram; ut quod dixit deus: fiat lux, et facta est lux, eam reuocante ad se creatore conuersio eius facta atque inluminata intellegatur. et cur ita dictum est: in principio
Abbreviated transcription (Latin):
tiam corporaliter sonuit
uox dicentisdĩ. fiat luxsicut
corporaliter sonuit uox
dicentis dĩ: Tues filius meus
dilectus & hoc percreaturam
cor poralem quamfecerat ds̃
cum in principio fecit ds̃ caelũ
& terram. antequam fier& lux
quae in hac sonante uocefacta ẽ.
Et si ita ẽ. qualingua sonauit
ista uox dicentedõ. Fiatlux.
quia non dum erat linguarũ
diuersitas. que postea facta
ẽ. in ȩdificatione turris post
dilu uium. Quae nam lingua
erat una & soba quã ds̃ loquu¬
tus ẽ. fiatlux. Et quiserat
quem opostebat audire atq
intellegere adquemuox
huius modi profer&ur. anhȩc
ab surda carnalis que cogitatio
est atquesuspicio: Quid ergo
dicimus anidquod intellegit᷑
insonouociscũdicitur. fiatlux.
non autem ipse corporeus so¬
nus hoc bene accipitur esse
uoxdĩ. & utrum hoc ipsumad
naturã ꝑtẽneat uerbi eius
de quodicitur. In principio
erat uerbum & uerbum erat apud
dm̃ & ds̃ erat uerbum. Cum enĩ

Expanded text:
tiam corporaliter sonuit tiam corporaliter sonuit uox dicentis dei: fiat lux, sicut corporaliter sonuit uox dicentis dei: tu es filius meus dilectus? et hoc per creaturam corporalem, quam fecerat deus, cum in principio fecit deus caelum et terram, antequam fieret lux, quae in hac sonante uoce facta est. et si ita est, qua lingua sonuit ista uox dicente deo: fiat lux? quia nondum erat linguarum diuersitas, quae postea facta est in aedificatione turris post diluuium. quaenam lingua erat una et sola, qua deus locutus est: fiat lux, et quis erat quem oportebat audire atque intellegere, ad quem uox huius modi proferretur? an haec absurda carnalisque cogitatio est atque suspicio? quid ergo dicemus? an id quod intellegitur in sono uocis, cum dicitur: fiat lux, non autem ipse corporeus sonus, hoc bene accipitur esse uox dei? et utrum hoc ipsum ad naturam pertineat uerbi eius, de quo dicitur: in principio erat uerbum, et uerbum erat apud deum, et deus erat uerbum? cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
tunc fit increatura spãli cum
con uestitur ad in comnutabi¬
le atque inconparabile
nlumen quod ds̃ est̃.
Et quomodo dixieds fiatlux. Ui¬
utrum temporali ter an in
uerbi a&ernitate  Et sitẽ¬
poraliter utique mutabiliter
quomodo ergopos sit intellegi
hoc dicere: ds nisi percrea¬
turã ipsequippe ẽ in commu¬
tabilis & sipcreaturã dixit ds̃
fiat lux : quo modo ẽ prima
creatura lux: sieratiam cre¬
atura ꝑquam ds̃ dicer&
Fiat lux: annon ẽ. luxpri¬
macreatura Quia iam dictũ
eta in principio fecit ds̃cȩ¬
lum & terra & poterat ꝑ
caelestẽ creaturã: Voxfie¬
ritemporaliter: atque mu¬
tabiliter. quadiceretur fiat
lux Quo dassta ẽ : corpo¬
ralis lux facta ẽ Ista quam
corporeis oculis cernimus.
dicentedõ percreaturã spiri¬
talem. quamds̃ iam fecerat
cum in principio fecit caelum
& terrã. fiatlux eo modo qo
pestalis creature interiorẽ
& occultũ motum diuinitus
dicipotuit. Fiat lux: ane¬

Expanded text:
tunc fit in creatura spiritali, cum tunc fit in creatura spiritali, cum conuertitur ad incommutabile atque incorporale lumen, quod deus est? Et quomodo: et dixit deus: fiat lux? utrum temporaliter an in uerbi aeternitate? et si temporaliter, utique mutabiliter; quomodo ergo possit intellegi hoc dicere deus nisi per creaturam? ipse quippe est incommutabilis. et si per creaturam dixit deus: fiat lux, quomodo est prima creatura lux, si erat iam creatura, per quam deus diceret: fiat lux? an non est lux prima creatura, quia iam dictum erat: in principio fecit deus caelum et terram? et poterat per caelestem creaturam uox fieri temporaliter atque mutabiliter, qua diceretur: fiat lux. quod si ita est, corporalis lux facta est ista, quam corporeis oculis cernimus, dicente deo per creaturam spiritalem, quam deus iam fecerat, cum in principio fecit caelum et terram: fiat lux, eo modo, quo per talis creaturae interiorem et occultum motum diuinitus dici potuit: fiat lux. an e
Abbreviated transcription (Latin):
si ue uisu siue alio quolib& sen-¬
sucorporis percepti biles:¬
iust Ancelum intelleg endum ẽ:
creatura spiritalis ab exordio
que facta ẽ. Perfecta illa
& beata semper: Terra uero
corporalis materies adhuc
inperfecta : quaterra inquit
erat in uisibilis & in composi¬
ta. Et tenebre erant suꝑ
ab rssum quibus uerbis
uid&ur in formitatem sig¬
nificare substantiae corpo¬
ini ralis.. An utriusque in¬
iformitas his &iam posteri¬
oribus uerbis significatus:
Corporalis qudem : eo quod
dictum est serra erat in¬
uisibilis. & inconposita:
Spiritalis autem : eo qđ dictum ẽ:
Tenebrȩ erant superabyssum
ut trans lato uerbo tenebrose
abrssum intellegamus
Naturã uitac in formem: nisi
conuestatur adcreatorem :
Quosolo modo forma ripotest
ut non sit abyssus & in lumi¬
nari ut Nonsit tenebrosa::
& quo mododictum ẽ. tenebre
erant super abrssum anqui¬
a noneratlux. Quaesi ess&l
utrquȩ super ess&. Et tam¬
quam superfunder&: quod

Expanded text:
siue uisu siue alio quolibet sensiue uisu siue alio quolibet sensu corporis perceptibiles?. An caelum intellegendum est creatura spiritalis ab exordio, quo facta est, perfecta illa et beata semper, terra uero corporalis materies adhuc inperfecta? quia terra, inquit, erat inuisibilis et inconposita, et tenebrae erant super abyssum: quibus uerbis uidetur informitatem significare substantiae corporalis. an utriusque informitas his etiam posterioribus uerbis significatur? corporalis quidem eo, quod dictum est: terra erat inuisibilis et inconposita, spiritalis autem eo, quod dictum est: et tenebrae erant super abyssum, ut translato uerbo tenebrosam abyssum intellegamus naturam uitae informem, nisi conuertatur ad creatorem: quo solo modo formari potest, ut non sit abyssus, et inluminari, ut non sit tenebrosa. et quomodo dictum est: tenebrae erant super abyssum? an quia non erat lux? quae si esset, utique superesset et tamq
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ caelum & terrã: utrum
inporincipio temporis.¬
an qui primo omnium facta
sint anin principio quodẽ
uerbumdĩ unigenitus filius
Et quo modo possit ostendidm̃
sine ulla sui commutatione
ope rari mutabilia & tem¬
poralia & quid signific &ur
nominecȩli & terrȩ utrum
spiritaliscorporalis que
creatura caeli & terrę uoca¬
bulum acceperit: antan¬
tum modo corporalis. ut in
hoc libro despiritali tacuisse
intellegatus atque ita dixisse
caelum & terrã: ut omnẽ
creaturã corpoream. supe¬
riorem atque inferiorẽ
sgni ficare uoluerit: anutri¬
usque in formis materia dic¬
ta ẽ. caelum. & terra. spirita¬
lis uideli c&uita sicuti esse
potest insenon con uersa ad
creatorem: talienim con¬
uersi oneformatur. atqueꝑ
ficitus: Si autem non con¬
uestatur in formis est: cor¬
poralis autem si possit intel¬
legi perpriuationem omnis
corporee qualitatis quae
appar& inmateria formata
cum iam sunt species corporũ

Expanded text:
Deus coelum et terram: utrum Deus coelum et terram: utrum in principio temporisan quia primo omnium facta sint; an in principio, quod est Verbum Dei unigenitus Filius. Et quomsine ulla sui commutatione operari mutabilia et temporalia? et quid significetur nomine caeli et terrae? utrum spiritalis corporalisque creatura caeli et terrae uocabulum acceperit, an tantummodo corporalis, ut in hoc libro de spiritali tacuisse intellegatur atque ita dixisse caelum et terram, ut omnem creaturam corpoream, superiorem atque inferiorem, significare uoluerit? an utriusque informis materia dicta est caelum et terra, spiritalis uidelicet uita, sicut esse potest in se, non conuersa ad creatorem — tali enim conuersione formatur atque perficitur; si autem non conuertatur, informis est — corporalis autem, si possit intellegi per priuationem omnis corporeae qualitatis, quae adparet in materia formata, cum iam sunt species corporum
Abbreviated transcription (Latin):
MNIS DICI¬
NA SCRIP¬
TURA BIPER¬
TITAEST
SC CUNDUM
id quod dñs si z nifica¬
uit dicens scribam
eruditum in regnodĩ si¬
milem eẽ. patri familias
proferenti dehes auro suo
noua & uelera. Quae duo
&iam testamenta dicuntur.
In libris au̾tem omnibus sc̃is
in tueri opost& quae ibiae¬
ternamtimentur: quae
facta narrentur: quae futu¬
rapiae nuntientur : qua e
agenda praecipiantur
uel mone antur. Ipnarra¬
tione ergorerum factarũ
quaerioeri utrum omnia
secundum figurarum tantũ¬
modo intellectum accipiađđ:
An &iam secundum fidemre¬
rum gẽstarum : asserenda
& defendenda sint. Nam ñ
eẽ accipienda sigurali ter
nullus xpianus dicere au¬
debit: attendens a postolũ
dicentẽ: Omhia autem hȩc:
infigura contingebant
illis : Et illud quod in gene¬
siscriptũ ẽ. Eerunt duo
in carne una. Magnum
sa cramentũ cominendan¬
Si ergo utroque modo illa
scriptura scrutanda est.
quaeramus quo modo dictũ
ẽ ꝑ allegoricam signisicatio¬
nem In principio fecit

Expanded text:
mnis divina Scriptura bipartita est, secundum id quod Dominus significavit, dicens, scribam eruditum in regno Dei similem esse patrifamilias proferenti de thesauro suo nova et vetera , quae duo etiam Testamenta dicuntur. In Libris autem omnibus sanctis intueri oportet quae ibi aeterna intimentur, quae facta narrentur, quae futura praenuntientur, quae agenda praecipiantur el moneantur. In narratione ergo rerum factarum quaeritur utrum omnia secundum figuratum tantummodo intellectum accipiantur, an etiam secundum fidem rerum gestarum asserenda et defendenda sint. Nam non esse accipienda figuraliter, nullus christianus dicere audebit, attendens Apostolum dicentem, Omnia autem haec in figura contingebant illis : et illud quod in Genesi scriptum est, Et erunt duo in carne una , magnum sacramentum commendanSi ergo utroque modo illa Scriptura scrutanda est, quaeramus quomodo dictum est praeter allegoricam significationem, In principio fecit
Abbreviated transcription (Latin):
ne atq regimine crear& &iã
ordinestẽporũ & tẽporaliũ
qui & consũ mauerat eaꝓpt̃
omniũ generũ terminatio¬
nem. Et in choauerat ꝓpt̃
seculoꝵ propagationẽ: Vt
ꝓpt̃ consumata requiescer&.
Propt̃ inchoata usq nunc operat᷑
Sed siposs haec melius intellegi
ñ solũ ñ resisto uerũ &iã faueo
nima quã ds̃ inspirauit homini
suflando in ei faciem nihiconfir¬
monisiquia ex dõ sic ẽ utsit subs¬
tantiadĩ & sitincorporea idẽ
non sic corpuss. sp̃s non de subs¬
tantiadi genitus. nec desubstan¬
tiadĩ procedens sed factus adõ
necita factus utin eius naturã
natura ulla corporis uel inratio¬
nalis animȩ uester&. Acper
hoc denihilo quod sit in mor
potest amittere : Saecundũ
quandã uero mutabilitatẽ qua
potest uel d&erior uel melior
fueri non in merito &iã mor¬
talis possit intellegi quoniã
uerã in mostalitatẽ solus ille
locutus sum ad hoc ualeant

Expanded text:
ne atque regimine crearet etiam ne atque regimine crearet etiam ordines temporum et temporalium, quia et consummauerat ea propter omnium generum terminationem et inchoauerat propter saeculorum propagationem, ut propter consummata requiesceret, propter inchoata usque nunc operaretur. sed si possunt haec melius intellegi, non solum non resisto, uerum etiam faueo. nima, quam deus inspirauit homini sufflando in eius faciem, nihil confirmo, nisi quia ex deo sic est, ut non sit substantia dei et sit incorporea. id est non sit corpus, sed spiritus, non de substantia dei genitus nec de substantia dei procedens, sed factus a deo, nec ita factus, ut in eius naturam natura ulla corporis uel inrationalis animae uerteretur, ac per hoc de nihilo; et quod sit inmortpotest amittere; secundum quandam uero mutabilitatem, qua potest uel deterior uel melior fieri, non inmerito etiam mortalis possit intellegi, quoniam ueram inmortalitatem locutus sum, ad hoc valeant
Abbreviated transcription (Latin):
r& nisiscripturae uerba reuo¬
carent: Meminer& &iã sirip¬
tũ eẽ quiuiuit in a&ernũ.
Creaut omnia simul: Etui¬
deat quẽ ã modũ simulcreata
dicipossint: Quorum creatio
spatus tẽporalib distat non
horarũ tantũ sed &iã dierũ
Cur& quoq ostendere quomodo
utrumq: situerũ quod contra¬
riumuideripo test
Et dm̃ dieseptimo abomnibus ope¬
ribus suis requi euisse quod gemi¬
seos liberdicit &us que nunc eũ¬
operar qđ dñs dicitꝰ Respiciat
&iam qdictas consummata quo¬
modo eademdictasint inchoata
his eniomnib diuinȩ scripturaetes¬
timonis quã eẽ ueracem nemo
dubitat nisiinfidelis aut inpius :
ad illã sententiã ductisumus
ut diceremus dm̃ abefordio
secul. Primũ simul ommia
creauisse quȩdã conditisiam
ipsis naturis q̃da prȩconditis
causis sicut non solũ prȩsentia
uerũ &iã futura fecit omnia¬
potens & abeis factis requi euit:
& eorũ deinceps ãministratio¬

Expanded text:
ret, nisi scripturae uerba reuoret, nisi scripturae uerba reuocarent? meminerit etiam scriptum esse: qui uiuit in aeternum, creauit omnia simul, et uideat, quemadmodum simul creata dici possint, quorum creatio spatiis temporalibus distat, non horarum tantum, sed etiam dierum. curet quoque ostendere, quomodo utrumque sit uerum, quod contrarium uideri potest, deum in die septimo ob omnibus operibus suis requieuisse, quod Geneseos liber dicitoperari, quod dominus dicit. respiciat etiam quae dicta sunt consummata, quomodo eadem dicta sint inchoata. His enim omnibus diuinae scripturae testimoniis, quam esse ueracem nemo dubitat nisi infidelis aut inpius, ad illam sententiam ducti sumus, ut diceremus deum ab exordio saeculi primum simul omnia creauisse, quaedam conditis iam ipsis naturis, quaedam praeconditis causis; sicut non solum praesentia, uerum etiam futura fecit omnipotens et ab eis factis requieuit, ut eorum deinceps administratio
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ adhuc d& erra omnes bestias
agri: Et omnia uolatilia cęli
tamquã illa mainfuerint omnia
q̃ primo ꝓducta erant uel potius
nulla anteꝓductaerant: Ne¬
que enĩ dictum ẽ. & finxitds̃ad¬
hid& erra c&eras bestias agri&
c&era uolatilia cęli quasi quȩ mi¬
nus uel terra sexto uel aqua
quintodie ꝓduxerit: sed omnes
bestia inquid &omnia uolati¬
lia nec non &illud cogit& quẽ¬
ã madumds̃ & sexdieb fecerit
o mnia. Primũ ipsũ diem secun¬
do firma mentũ tertiospecieme
maris & terrȩ atq exterra herbã
& ligna quasto luminaria & si¬
dera quinto. aquarũ animalite
Sexto tre. Et postradicat᷑ cũ fac
tus ẽ dies. Fecit ds̃ caelii & terrã
& omne uiride agriaquando qui¬
dem cũ factus ẽ dies : Non fecit
nisi ipsum diem quomodo &iam
omne uiride agri feceritante¬
quã eẽt suꝑ terrã. Et fenũom¬
ne antequã ex orer&ur. Tunc
cnimfactũ cume fostũ ẽ non
antequã ex orerRur quis ñdice¬

Expanded text:
deus adhuc de terra omnes bestias deus adhuc de terra omnes bestias agri et omnia uolatilia caeli; tamquam illa non fuerint omnia, quae primo producta erant, uel potius nulla ante producta erant. neque enim dictum est: et finxit deus adhuc de terra ceteras bestias agri et cetera uolatilia caeli, quasi quae minus uel terra sexto die uel aqua quinto die produxerit, sed omnes bestias, inquit, et omnia uolatilia. necnon et illud cogitet, quemadmodum deus et sex diebus fecerit omnia: primo ipsum diem, secundo firmamentum, tertio speciem maris et terrae atque ex terra herbam et ligna, quarto luminaria et sidera, quinto aquarum animalia, sexto terrae, et postea dicatur: cum factus est dies, fecit Deus coelum et terram et omne viride agri antequdem cum factus est dies, non fecit nisi ipsum diem. Quomodo etiam omne viride agri fecerit antequam esset super terram, et fenum omne antequam exoriretur . Tunc enim factum, cum exortum est, non, antequam exoreretur, quis non dice
Abbreviated transcription (Latin):
conditarũ. Causalẽ illã ratio¬
nẽ fecerit animȩ quã nondũ
denihilo ueldeali quofecerat:
quã si eo modo deuitare uoluent
Vtdicat sexto die &ia mdeli¬
mofactũ eẽ. hominẽ : Sed hoc
recapitulando posteacũ me¬
morata uideat de muliore
quiddicat quia masculũ & fe¬
minã dixfecit eos & benedix̃
eos Quod & spsam eo diefac¬
tam ẽẽ. deuiriosse responde¬
rit: Ad tendat quo modo asse¬
rat sextodie facta uolatilia
quȩ adducta sunt ad adã cum
scriptura omnegenus uolati¬
lium quintodiecreatũ exa qͥs
insinu&. Insextodie ligna&iã
q̃mparadiso plantã sunt cũ eade
scriptura. Hoc creature genus
tertio diei tribuerit ipsa &iam
uerba consider& quid sitriecti
ad huc d&ra omnelignũ pulcrũ
adaspectũ & bonũ ad escax sam¬
quam illa qu& estiodi& erra cie¬
cerat: nonerant pulchra adaspec¬
tum & bona ad escam. cumin hir
essent operib quȩ fecit ds̃ omni¬
abona ualdẽ quid sit &iã finxit

Expanded text:
conditarum causalem illam ratioconditarum causalem illam rationem fecerit animae, quam nondum uel de nihilo uel de aliquo fecerat. Quam si eo modo deuitare uoluerit, ut dicat sexto die etiam de limo factum esse hominem, sed hoc recapitulando postea commemoratum, uideat de muliere quid dicat, quia, masculum et feminam, dixit, fecit eos et benedixit eos. quodsi et ipsam eo die factam esse de uiri osse responderit, adtendat, quomodo adserat sexto die facta uolatilia, quae adducta sunt ad Adam, cum scriptura omne genus uolatilium quinto die creatum ex aquis insinuet, item sexto die ligna etiam quae in paradiso plantata sunt, cum eadem scriptura hoc creaturae genus tertio diei tribuerit. ipsa etiam uerba consideret, quid sit: eiecit adhuc de terra omne lignum pulchrum ad aspectum et bonum ad escam, tamquam illa, quae tertio die terra eiecerat, non erant pulchra ad aspectum et bona ad escam, cum in his essent operibus, quae fecit deus omnia bona ualde; quid sit etiam: finxit
Abbreviated transcription (Latin):
sunt omnia q̃ quideformatio¬
nem suã non tẽpore sed origi¬
ne praeceder&. Siciłuox can¬
tũ quid niside materia spãli
facta anima congruentius cre
dit̾ Siaut̃ aliquis ñuult eã
ex istimar& factãnisi tãfoe¬
mato corporiẽ inspirata. ui¬
deat quid res pondeat cũqnt᷑
unde facta sit : aut enĩ exni¬
hilo dicturus ẽ. dm̃ aliquid fe¬
cisse uelfacere. Postillã con¬
sumationẽ operũ suorũ &
deb&intueri quo modo explic&
Sextodie factũ hominẽ adima¬
ginẽdi qđ nisi secundũ animã
recti ntellegi ñpotest. Idest
inquanatura causalis ratio fac¬
tafuerit: Eius reiquȩ nondũ
fuit aut non denihilo sed de
ali quoiam existente factã
dic& anima: Eitlaborauit in¬
q̃rendo q̃ nailla naturasit utrũ
corporalis. anspiritalis secun¬
dum eas questiones quas supe¬
rius uersuminus manente
illa quoq molesti aut ad huc
quȩ ratur inqua substantia cre¬
aturarum. In sefadieb: paumadtias cro¬

Expanded text:
sunt omnia, quae quidem formatiosunt omnia, quae quidem formationem suam non tempore, sed origine praecederet, sicut vox cantum; quid nisi de materia spirituali facta anima congruentius creSi autem aliquis non vult eam existimare factam, nisi cum jam formato corpori est inspirata, videat quid respondeat, cum quaeritur unde facta sit. Aut enim ex nihilo dicturus est Deum aliquid fecisse vel facere post illam consummationem operum suorum; et debet intueri quomodo explicet sexto die factum hominem ad imaginem Dei quod nisi secundum animam recte intelligi non potest, id est, in qua natura causalis ratio facta fuerit eius rei, quae nondum fuit, aut non de nihilo, sed de aliquo iam existente factam dicet animam et laborabit inquirendo, quaenam illa natura sit, utrum corporalis an spiritalis, secundum eas quaestiones, quas superius uersauimus, manente illa quoque molestia, ut adhuc quaeratur, in qua substantia creaturarum in sex diebus primitus
Abbreviated transcription (Latin):
minus exceller&. Cogi¬
tandus ẽ. quippehomo
iuste uiuens &iã non prȩs¬
ciens prescius futurorũ:
&ibi uidendũ ẽ. excellen¬
tia uoluntatis bone quã
non in pediat᷑ ad recteui uen¬
dũ & dõ placendũ quodig¬
narus futuriuiuit effide
Huius modiergo creaturã
quisquis eẽ noll& in rebus
contradicit dibonitatiquis¬
quis aũpenas eã non uult
luere propeccatis inimicus
ẽ aequitati: Sed siadhoc fit
anima ut mittat᷑ in corpus
queri potest. utsi noluerit
conpellat᷑: sed melius credit̃
hoc naturalit̃ uelle id est in ea
natura creariut uelit sicut
natura le nobis ẽ. uelle uiuere:
malea ũuiuere iã ñẽ natu¬
rae sed peruerse uoluntatis
quã iustȩ poenã consequit᷑
frustra ergo iam queritur.
ex qua uelut materiae facta
sit animasi recte in tellegi
potest in primis illis ope¬
ribus facta cũ factus ẽ dies
sicilenĩ illaq̃ ñ erant facta s
Sic & haec inter illã qds & ma¬
teries aliqua formabils fuit.

Expanded text:
minus excelleret. cogiminus excelleret. cogitandus est quippe homo iuste uiuens etiam non praescius futurorum et ibi uidendum est, excellentia uoluntatis bonae quam non inpediatur ad recte uiuendum et deo placendum, quod ignarus futuri uiuit ex fide. huiusmodi ergo creaturam quisquis esse nollet in rebus, contradicit dei bonitati; quisquis autem poenas eam non uult luere pro peccatis, inimicus est aequitati. Sed si ad hoc fit anima, ut mittatur in corpus, quaeri potest, utrum, si noluerit, conpellatur. sed melius creditur hoc naturaliter uelle, id est in ea natura creari, ut uelit, sicut naturale nobis est uelle uiuere; male autem uiuere iam non est naturae, sed peruersae uoluntatis, quam iuste poena consequitur. Frustra ergo iam quaeritur, ei qua ueluti materie facta spotest in primis illis operibus facta, cum factus est dies. Sicut enim illa quae non erant, facta sunt, sic et haec inter illa. Quod si et materies aliqua formabilis fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
rum socibates : Siaũ con¬
temprer& poenas iustis¬
simas lu er& siuelaboris
diut᷑ nisi ue ignis a&erni:
anquia hocipsũ dõuolenti
optẽporasse iã utiq actio
bonaẽ : & erit contrarium
namdũ natos nihilegisse
uelboni uel mali. q̃stͥta sunt
fatebimur &iã non in eoꝵ
genere animã primitus
creatã ut e& pres cia fu¬
irturioperis sui ueliusti
uelini qui. Nimis quippein¬
credibileẽ eã potuis se propria
uoluntate inclinari adcorpo¬
ris uitã si seita inqͥbꝰ peccatu¬
ram prescir& utiuste sup¬
plicio perp&uo penire ur:
iustesanecreator laudat
in omnib qui fecit omma
bonauolde ⁊ neque enimex
hi stantũ laudandus ẽ. quib:
prescientiã dedit: Cum rec¬
telaud&ur &iã qui a peco¬
racre auit quibus ẽ. natura
humana praestantior &iã
in ipsis peccantib: natura
quippehominis efdõ est
Non iniquitas qua seipsain¬
uoluit male utendolibero
arbitrio: Quod ta mensiñ
haber& innatura rerum

Expanded text:
rum societatis; si autem conrum societatis; si autem contemneret, poenas iustissimas lueret siue laboris diuturni siue ignis aeterni? an, quia hoc ipsum, deo uolenti obtemperasse, iam utique actio bona est, et erit contrarium nondum natos nihil egisse uel boni uel mali? Quae si ita sunt, fatebimur etiam non in eo rerum genere animam primitus creatam, ut esset praescia futuri operis sui uel iusti uel iniqui. nimis quippe incredibile est eam potuisse propria uoluntate inclinari ad corporis uitam, si se ita in quibusdam peccaturam esse praesciret, ut iuste subplicio perpetuo puniretur. iuste sane creator laudatur in omnibus, qui fecit omnia bona ualde. neque enim ex his tantum laudandus est, quibus praescientiam dedit, cum recte laudetur etiam, quia pecora creauit, quibus est natura humana praestantior etiam in ipsis peccantibus. natura quippe hominis ex deo est, non iniquitas, qua se ipse inuoluit male utendo libero arbitrio: quod tamen si non haberet, in natura rerum
Abbreviated transcription (Latin):
anima & latebat ubiei pos¬
sit eẽ melius quãibi. Quider¬
go fuit causae ut anima in¬
nocenter uiuens inserere¬
tur uitȩ huius carnis in qua
peccando ipsum qui eãcreauit
offender&. Vnde eã
merito sequer&ur laboris
edrum nadã nationis que
cruciatus. Millud dicen¬
dum ẽ. quod ad corpus ad¬
ministrandũ uolutate
propria fuerit inclinata
inquauita corporis qm̃ &
iuste & ini queuiuipotest
quod eleger& hoc haber&
uel premium deiustitia uel
deinquitate supplicium:
Vt nec illi a postolicae sen¬
tentiȩsit. Contrariũ
quadicit nondumnatos.
Nibil egis seboniseum ali.
Illa quippe indinatiouo¬
luntatis ad corpus numdi
ẽ actio uel iustitiae uelini¬
quitatis dequaratio redenda
est In iudiciodĩ recepturo
uno quoq secundum eaque
ꝑcorpus gessit siuebonum
siue malũ: quurergo non iã
& illud credat᷑ quod dĩnutu
ad corpus uenerit ubisiuel¬
l& secundũ eius p̾ceptum
agere mercedem acciper&
uitae a&ernȩ atq angelo¬

Expanded text:
anima et latebat, ubi ei posanima et latebat, ubi ei posset esse melius quam ibi? quid ergo fuit causae, ut anima innocenter uiuens insereretur uitae huius carnis, in qua peccando ipsum, qui eam creauit, offenderet, unde eam merito sequeretur laboris aerumna damnationisque cruciatus? an illud dicendum est, quod ad corpus administrandum uoluntate propria fuerit inclinata, in qua uita corporis, quoniam et iuste et inique uiui potest, quod eligeret hoc haberet, uel praemium de iustitia uel de iniquitate subplicium, ut nec illi apostolicae sententiae sit contrarium, qua dicit nondum natos nihil egisse boni seu mali? illa quippe inclinatio uoluntatis ad corpus nondum est actio uel iustitiae uel iniquitatis, de qua ratio reddenda est in iudicio dei recepturo unoquoque secundum ea, quae per corpus gessit, siue bonum siue malum. cur ergo non iam et illud credatur, quod dei nutu ad corpus uenerit, ubi, si uellet secundum eius praeceptum agere, mercedem acciperet uitae aeternae atque angelo
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. possit quod ceste huma¬
ne opinioni tolẽbilius mihi
uid&ur. Dm̃in illis primis
operibus quȩ simul omnia
creauit. Animã &ia hu¬
manam creasse quã suo er¬
tempore menbris eclimoi
formati corporis inspirar&:
Cuius corporis in illissimul
conditis rebus. rationẽ cre¬
as secausaliter. Secundũ
quã fier& cũ faciendũ eẽcor¬
pus humanũ. Nãneq̃ illud
quod dictũ ẽ. adimaginẽ suã
nisi inanmã neque illud qđ
dictũ .ẽ. Masculũ & feminã
nisu incorpore. Rec teintel¬
legimus. Creatar ergo sinul¬
lascripturarũ auctoritas
seuueritatis ratio contra¬
dicit. Hominẽita factoser¬
todie ut corporis quidẽ hu¬
manaratio causalis. In ele¬
mentis mundianimaue¬
ro iamipsacre aret᷑ sicut
primitus conditus ẽ. dies
&creat alater& in operi¬
bus dĩ donec eã suo tẽpore
susslando hoc ẽ inspiran¬
doformato exlimo corpo¬
riinseser&: sedhicrursus¬
non spernenda oritur quaer¬
tio: Si enim iamfactaerat

Expanded text:
esse possit, quod certe humaesse possit, quod certe humanae opinioni tolerabilius mihi uidetur, deum in illis primis operibus, quae simul omnia creauit, animam etiam humanam creasse, quam suo tempore membris ex limo formati corporis inspiraret: cuius corporis in illis simul conditis rebus rationem creasse causaliter, secundum quam fieret, cum faciendum esset, corpus humanum. nam neque illud, quod dictum est" ad imaginem suam", nisi in anima neque illud, quod dictum est "masculum et feminam", nisi in corpore recte intellegimus. credatur ergo, si nulla scripturarum auctoritas seu ueritatis ratio contradicit, hominem ita factum sexto die, ut corporis quidem humani ratio causalis in elementis mundi, anima uero iam ipsa crearetur, sicut primitus conditus est dies, et creata lateret in operibus dei, donec eam suo tempore sufflando, hoc est inspirando, formato ex limo corpori insereret. Sed hic rursusnon spernenda oritur quaestio. si enim iam facta erat
Abbreviated transcription (Latin):
cum hocdicit᷑nisi angeli¬
cũ sp̃m quasi parente ẽẽ.
anime humanesisic inllo
inẽ animȩ humanȩ cre¬
ande prȩcondita ratiosi¬
cut in omine future ꝓlisu¬
ȩutcor porũ quidẽ huma¬
noꝵ parentes hominesam
marũ autẽ angeli. Crea
angelis aut prioris cor¬
poris ext̃ra & priorisa¬
nimȩ exangelica ubira¬
tiones eoꝵ causales p̃fi¬
xerat quandoprimitus
secithominẽ in his quaesimul
omniacreauit. Deincepsuero
iamhomines ex hominib corpͥ
excorpore anima exanima
durũ ẽ hoc. angeliautange¬
lorũ filiã dicere eẽ animã.
sed multo durius caeli corpo¬
reiquanto magis ergomaris
& terrae: Multominus igi¬
t᷑ in aliquo corporalicreatu¬
ra causalis anime ratiopre¬
condita ẽ. Cum facer& dr̃
hominẽ adimaginẽ suã an
tequã eum suo tempore deli¬
mofirmatũ flatũ animar&
siabsurde creditur animã
causaliter innaturã. Ange¬
lica condidisse illud ergoui¬
deam: utrũ forsitan uerũ

Expanded text:
cum hoc dicitur, nisi angelicum hoc dicitur, nisi angelicum spiritum quasi parentem esse animae humanae, si sic in illo inest animae humanae creandae praecondita ratio, sicut in homine futurae prolis suae, ut corporum quidem humanorum parentes homines sint, animarum autem angeli, creatangelis, aut prioris corporis ex terra et prioris animae ex angelica natura, ubi rationes eorum causales praefixerat, quando primitus fecit hominem in his. quae simul omnia creauit, deinceps uero iam homines ex hominibus, corpus ex corpore, animam ex anima! durum est hoc angeli aut angelorum filiam dicere esse animam, sed multo durius caeli corporei; quanto magis ergo maris et terrae! multo minus igitur in aliqua corporali creatura causalis animae ratio praecondita est, cum faceret deus hominem tequam eum suo tempore de limo formatum flatu animaret, si absurde creditur animam causaliter in natura angelica condidisse. Illud ergo uideamus, utrum forsitan uerum
Abbreviated transcription (Latin):
fostiter & disponit omnia
suauiter: sed nescioquẽam¬
modũ possitintellegi. Ad hoc
tantũ creatam nescio quã
creaturã spiritalẽ quȩ in
dĩ conditionib ꝑ illos sef
dies factis non cõmemora¬
rent᷑. Cum ds̃ hominẽ sef¬
todie fecisse dictus . ẽ. quẽ
nondũ inproprianatura
fecerat. Sed adhucratio¬
ne causali in illacreatura
q̃ cõmemorata non .ẽ. Ma¬
gis enidebuit ipst cõme¬
morari quȩ sic consumata
erat. Vt non adhuc e&
secundum suȩ causȩ p̾ceden¬
tẽ rationẽ facienda: An
foste in illiugdieinatura
quẽ pͥmitus condidit sisps
intellec tualis dies illerec¬
te accipitur. Hanc facien¬
de animae causalẽ ratio¬
nem ds̃ inseruit. Cum sex¬
todie fecit hominẽ adima¬
zinem suã causã scilic& rati¬
onemq pfigens. Secundũ
quã eum post illos septem
dies faceret. Vt uidelic&
corporis eiꝰ causalẽrationẽ
innatura terre animeaũ
innatura illius dĩ creasse
credat᷑ sed aliud dicitur

Expanded text:
fortiter et disponit omnia fortiter et disponit omnia suauiter. sed nescio, quemadmodum possit intellegi ad hoc tantum creatam nescio quam creaturam spiritalem, quae in dei conditionibus per illos sex dies factis non commemoraretur, cum deus hominem sexto die fecisse dictus est, quem nondum in propria natura fecerat, sed adhuc ratione causali in illa creatura, quae commemorata non est. magis enim debuit ipsa commemorari, quae sic consummata erat, ut non adhuc esset secundum suae praecedentem rationem facienda. An forte in illius diei natura, quem primitus condidit, si spiritus intellectualis dies ille recte accipitur, hanc faciendae animae causalem rationem deus inseruit, cum sexto die fecit hominem ad imaginem suam, causam scilicet rationemque praefigens, secundum quam eum post illos septem dies faceret, ut uidelicet corporis eius causalem rationem in natura terrae, animae autem in natura illius diei creasse credatur? sed quid aliud dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
propria conde& ursicut imp¬
so homineiã propriã ducen¬
te uitã latenter otioseque
in.ẽ. ratio generandi quȩ non
operatur nisi ꝑconcubitam
atq̃ conceptũ: An & illana¬
tura creatura spiritalis.
inquala tenter erat. Haeo
rationihil agebat sui operis
Et ut quid creata erat an
ut continer& rationem fu¬
turȩ animae humane uel
futurarũ animarũ tãquã
inscipsis eẽ. non possentsed
inaliquacreatura uitapro¬
pria iamuiuente. Sicut
generandi ratio non potest
eẽ nisun aliquib iamepisten¬
tibus ꝑfectisq naturis: Pa¬
rens ergo animȩ instituta
ẽ aliqua creatura spiritalis
inqua sit ratio futurae an¬
mȩ que noninde ĩstat nisi
cum eãds̃ homini inspiran¬
damfacit: neq enim & exho¬
minefactũ uel seminis uel
ipsius iã prolis creat & format:
nisids̃ ꝑ sapientiã attingen¬
tem ubiꝙ propter suã mun¬
ditiam. Ita ut nihil inquina¬
tum in eã incurrat dũꝑten¬
dit afine usque ad finem.

Expanded text:
propria conderetur, sicut. in ippropria conderetur, sicut. in ipso homine iam propriam ducente uitam latenter otioseque inest ratio generandi, quae non operatur nisi per concubitum atque conceptum. an et illa creatura spiritalis, in qua latenter erat haec ratio, nihil agebat sui operis? et ut quid creata erat? an ut contineret rationem futurae animae humanae uel futurarum animarum, tamquam in se ipsis esse non possent, sed in aliqua creatura uita propria iam uiuente, sicut generandi ratio non potest esse nisi in aliquibus iam existentibus perfectisque naturis? parens ergo animae instituta est aliqua creatura spiritalis, in qua sit ratio futurae animae, quae non inde existat, nisi cum eam deus homini inspirandam facit. neque enim et ex homine fetum uel seminis uel ipsius iam prolis creat et format nisi deus per sapientiam adtingentem ubique propter suam munditiam, ita ut nihil inquinatum in eam incurrat, dum pertendit a fine usque ad finem
Abbreviated transcription (Latin):
ar& omniasimul sed earũ
futurarũ causales quas dara¬
tiones. Pute murinania q̃dã
dicere : quȩs̃ enĩ istecausales
rationes. Secundũ quos poss
iam dicids̃ fecisse hominẽ adi¬
maginẽ suã. Cuius corpusnon¬
dum delimo finxeratcui non¬
dum anima a flando fecerat
& corporis quidẽ huma ni&iã¬
sifuit aliqua occcultaratio
qua futurũ erat ut formar&
erat & materies dequa forma¬
r&ur idẽ t̃ra in qua uideri
potest illaratio uelud insemi¬
ne latuisse : anime aũ facien¬
dȩ idẽ. fatũ faciendi qui ẽ &
anima hominis quȩ ibiratio
causalis primitus condita ẽ
test sinulla erat natura ubi con¬
der&ur: sienim ec ratio indõ e¬
rat non increatura. Nondũ
ergo erat condita quomodo
omnia creauerat ds̃ inquacre¬
atura erat. Vtrũ spirita¬
li ancorporals sispiritaliage¬
bat nealiquid in corporibus
mundi seucelestib seu terres¬
trib & in ea erathocuacans.
Antequã homo insua natur

Expanded text:
aret omnia simul, sed earum aret omnia simul, sed earum futurarum causales quasdam rationes, putemur inania quaedam dicere. quae sunt enim istae causales rationes, secundum quas posset iam dici deus fecisse hominem ad imaginem suam, cuius corpus nondum de limo finxerat, cui nondum animam flando fecerat? et corporis quidem humani etiamsi fuit aliqua occulta ratio, qua futurum erat, ut formaretur, erat et materies, de qua formaretur, id est terra, in qua uideri potest illa ratio uelut in semine latuisse; animae autem faciendae, id est flatum faciendi, qui esset anima hominis, quae ibi ratio causalis primitus condita esttest —, si nulla erat natura, ubi conderetur? Si enim haec ratio in deo erat, non in creatura, nondum ergo erat condita. quomodo omnia creauerat deus, in qua creatura erat? utrum spiritali, an corporali? si spiritali, agebatne aliquid in corporibus mundi, seu caelestibus seu terrestribus? et in ea erat hoc uacans antequam homo in sua natura
Abbreviated transcription (Latin):
qualis potest crediinarborib
nec uita sinerationalimene
qualisest in pecorib seduita nẽ
minor quã angelorũ & fu¬
tura qđ angelorũ si exprȩcepto
suicteatoris hicuixerit : Vnde
sit autẽ id ẽ. dequa uelud mate¬
rie facta sit uel ex̃de qua ꝑ fec¬
tabeataq natura defluxerit¬
uel utrũ omnino exnihi lofac¬
tasit &iamsidubitatur & q̃ri¬
tur illud ta menminme du¬
bitandũ ẽ ⁊ & si aliquid ante
fuit adõfactũ eẽ. quod fuit
& eã nunc adõ factutam ma
uiuasit: Aut enĩ nihil fuit
aut hoc quod .ẽ. non fuit :
Sed illã pastẽ quã q̃ rebamꝰ qua¬
sieius materiẽ unde facta
rendum ẽ. quomodo possit
intellegi quod causalis e̾ira¬
tio fuissedicebat᷑ inprimis
sexdi erum operib dĩ. Quan¬
dofecit ds hominẽ adima¬
ginem suã quod nisi secundũ
animã non recte intellegit᷑
Uerendũ ẽ aũ necum dici¬
mus non ipsas tuncnaturas
atque substantias que future
fuerant dm̃ creauisse ducre¬

Expanded text:
qualis potest credi in arboribus, qualis potest credi in arboribus, nec uita sine rationali mente, qualis est in pecoribus, sed uita nunc minor quam angelorum, et futura, quod angelorum, si ex praecepto sui creatoris hic uixerit. Unde sit autem, id est de qua uelut materie facta sit uel de qua perfecta beataqvel utrum omnino ex nihilo facta sit, etiamsi dubitatur, et quaeritur; illud tamen minime dubitandum est, et si aliquid antea fuit, a Deo factum esse quod fuit, et eam nunc a Deo factam, ut anima viva sit: aut enim nihil fuit, aut hoc quod est non fuit. Sed illam partem, qua quaerebamus quasi ejus materiem unde facta aerendum est quomodo possit intelligi quod causalis ejus ratio fuisse dicebatur in primis sex dierum operibus Dei, quando fecit deus hominem ad maginem suam, quod nisi secundum animam non recte intellegitur. uerendum est autem, ne, cum dicimus non ipsas tunc naturas atque substantias, quae futurae fuerant, deum creauisse, dum cre
Abbreviated transcription (Latin):
tius corporieẽ. si miledeber&¬
ubi corporearũ rerũ similitu¬
dines continent᷑ : At si hoc
am innumerabiles parbitri¬
o sigurari quanto minus ali¬
a qualib& ut sua corporiẽe
amma similis potest. siaũ cor¬
pus eẽdicunt alia qualib& no¬
tione omne qđ ẽ. id ẽ. omnẽ
naturã atq substantiã Non
quidẽ ammittenda ẽ. istalo¬
cutione ñ inueniam: quomo¬
doloquentes eaq̃ corpora ñs̃
Acorpori b distinguam: ñta¬
mennimis .ẽ. de nomine la¬
borandũ: Nam & nos dicimꝰ
quidquid anima ẽ non. eẽ hoꝵ
quattuor notissimoꝵ elemex¬
torum q̃ manifesta s̃ corpora
sed neq hoc ẽẽ. qđ ds̃ ẽ, Quid
sit autẽ ñdicit᷑ melius quam
anima uel sp̃s uitȩ: Ideo enĩ
addit̾ uitae quia &iste aerple¬
rumq̃: dicitur sp̃s. Quã quã
& animã eundemaerem
appellauerunt: Vtiam
non possit inueniri nomen
quo propriae distingatur
ista natura que nec corpus
necds̃ .e. necuita sine sensu

Expanded text:
tius corpori esse simile debertius corpori esse simile deberubi corporearum rerum similitudines continentur. At si hoc am innumerabiles pro arbitrio figurari; quanto minus alia qualibet vi sua corpori esse anima similis potest? 30. Si autem corpus esse dicunt alia qualibet notione omne quod est, id est, omnem naturam atque substantiam, non quidem admittenda est ista locutio, ne non inueniamus, quomodo loquentes ea, quae corpora non sunt, a corporibus distinguamus; non tamen nimis est de nomine laborandum. nam et nos dicimus, quidquid anima est, non esse horum quattuor notissimorum elementorum, quae manifesta sunt corpora, sed neque hoc esse, quod deus est. quid sit autem, non dicitur melius quam anima uel spiritus uitae. ideo enim additur" uitae", quia et iste aer plerumque dicitur spiritus. quamquam et animam eundem aerem appellauerunt, ut iam non possit inueniri nomen, quo proprie distinguatur ista natura, quae nec corpus nec deus est nec uita sine sensu,
Abbreviated transcription (Latin):
inueniri nihil ominus nouit
necipsa sibi aliquid tale occur¬
rit cum senes cire non possit
Etiam quando seut cognoscat
inquirit : Cum enim sequerit
nouit quod sequerat quod nos¬
se non poss& sise non nosue:
Neque enim aliunde seque¬
rit quam ase ipsa : Cumergo
querentẽ senouit seutique
nouit & omne quod nouit
tota nouit: Cum itaque
sequerentẽ nouit tota se
quid ali ut sed se ipsam totã
nouit : Quid ergo ad huc
sequerit siquerentẽ seno¬
uit: Neque enim sinesurd
seposs querentẽ sescirese sed
hoc inp̃sente: quod auã deseq̃¬
ni quid ante fuerit uelquid
futura sit queriti desinatergo
nunc interĩ suspicarise cẽcorpꝰ
qua si aliquid tale e& talẽse
oculos nouit : Omittodice¬
re quia illud eiꝰ qđ &iãpeco¬
rahabere intellegunt᷑ uelcȩ¬
li uolatilia cũ habitacula sua
scunidos rep&unt: Quoca¬
piunt᷑ imagines omniũ rerũ
corporaliũ nullo modo cuiquã
corpori simileẽ. &utiq. hocpo¬

Expanded text:
inueniri nihilominus nouit. inueniri nihilominus nouit. Nec ipsa sibi aliquid tale occurrit, cum se nescire non possit, etiam quando, se ut cognoscat, inquirit. cum enim se quaerit, nouit, quod se quaerat; quod nosse non posset, si se non nosset. neque enim aliunde se quaerit quam a se ipsa. cum ergo quaerentem se nouit, se utique nouit et omne, quod nouit, tota nouit. cum itaque se quaerentem nouit, tota se quid aliud, sed se ipsam tota nouit. quid ergo adhuc se quaerit, si quaerentem se nouit? neque enim si nesciret se, posset quaerentem se scire se; sed hoc in praesenti; quod autem de se quaerit, quid antea fuerit uel quid futura sit quaerit. desinat ergo nunc interim suspicari se esse corpus, quia, si aliquid tale esset, talem se oculos nouit. Omitto dicere, quia illud eius, quod etiam pecora habere intelleguntur uel caeli uolatilia, cum habitacula sua seu nidos repetunt, quo capiuntur imagines omnium rerum corporalium, nullo modo cuiquam corpori simile est; et utique hoc po
Abbreviated transcription (Latin):
corporiuiuentis miscuerit
aut ad iunxeritan& ipsade
limosicut carnem feces estio
adrem pestinensqua eseio
Omne quippecorpus enor
ne corpus mutari possecre¬
dibulee: quodlib& aut corpꝰ
mutariposse in anima cre¬
nec illud audiendũ . ẽ. quod
quidam putauerunt quintu
quoddã eẽ corpus undesit
amime quod nec terra nec
a qua sit necaer nec ignis
si ueiste turbulentior atque
terrenus siueille caelestis
purus &lucidus sed nescio
quid aliud quod careat usi¬
tato nomine sed tamencor¬
pus sit: Si enim qui boe seu¬
tut hocdicunt corpusqđ
tnos id est naturã quã lib&
longitudine. latitudine
altitudine spatiũ locioc cu¬
pantẽ neque hoc ẽ. animaa
ne que inde facta credenda ẽ
quid quid enimtale ẽ. ut mul¬
ta nondicam inqua cumque
suipastelineis diuidi ueleũ¬
serbi potest quod animasi
patir&ur. nullo modonos¬
seposs& tales lineas quae
perlongum secari nonquent
quales incorpore non posie

Expanded text:
corpori uiuentis miscuerit corpori uiuentis miscuerit aut adiunxerit, an et ipsas de limo sicut carnem fecerit, non est ad rem pertinens quaestio. omne quippe corpus in ne corpus mutari posse credibile est, quodlibet autem corpus mutari posse in animam crenec illud audiendum est, quod quidam putauerunt, quintum quoddam esse corpus unde sint animae, quod nec terra nec aqua sit nec aer nec ignis, siue iste turbulentior atque terrenus, siue ille caelestis purus et lucidus, sed nescio quid aliud, quod careat usitato nomine, sed tamen corpus sit. si enim qui hoc sentiunt hoc dicunt corpus, quod et nos, id est naturam quamlibet longitudine, latitudine, altitudine spatium loci occupantem, neque hoc est anima neque inde facta credenda est. quidquid enim tale est, ut multa non dicam, in quacumque sui parte lineis diuidi uel circumscribi potest: quod anima si pateretur, nullo modo nosse posset tales lineas, quae per longum secari non queunt, quales in corpore non posse
Abbreviated transcription (Latin):
tius diciposunt. hinc euiden¬
ter eluc& quod plerũ que se
iue ementi cogitationis inten¬
tione auestit abomnib ut
prae oculis patentib recte¬
que ualentib multa posita
nesciat: Et simaiorinten¬
tio ẽ dumambulabat re¬
pente subsistat : auestens
utique imperandinutũ
aministerio motionis qua
pedes agebantur: Siautem
non tanta ẽ. cozitationis
intentio ut figat ambulan¬
tem locosed tamentanta .ẽ.
ut pastẽ illã corebrimediã
nuntiantẽ corporis motus
nonuac& aduestere obliuis¬
citur aliquando &unde
ueniat & quoeat & transit
in prudens uillã quotende¬
bat natura sui corporis sana
sed sua in aliud auocata:
Qua propt̃ istas corpori cae¬
licorporeas quasdam pasti¬
culas id ẽ lucis & aeris quȩ
primae excipiunt nutus
animae uiuificantis eoquod
incorporeae naturae propin¬
quiores sunt quam umor&
terra ut ad earum
ministeriũ tota molesam mi¬
nistr&ur utrumds̃ de hoccir¬
cum fuso & super fuso caelo

Expanded text:
tius dici possunt, hinc euidentius dici possunt, hinc euidenter elucet, quod plerumque se uehementi cogitationis intentione auertit ah omnibus, ut prae oculis patentibus recteque ualentibus multa posita nesciat et, si maior intentio est, dum ambulabat, repente subsistat, auertens utique imperandi nutum a ministerio motionis, qua pedes agebantur; si autem non tanta est cogitationis intentio, ut figat ambulantem loco, sed tamen tanta est, ut partem illam cerebri mediam nuntiantem corporis motus non uacet. aduertere, obliuiscitur aliquando et unde ueniat et quo eat, et transit inprudens uillam, quo tendebat, natura sui corporis sana, sed sua in aliud auocata. quapropter istas corporei caeli corporeas quasdam particulas, id est lucis et aeris, quae primae excipiunt nutus animae uiuificantis, eo quod incorporeae naturae propinquiores sunt quam humor et terra, ut ad earum proximum ministerium tota moles administretur, utrum deus de hoc circumfuso et superfuso caelo
Abbreviated transcription (Latin):
Non hoc ẽ. quod illa & hec
e anima cuinuntiat non
illa qua enuntiat: Et cum
afflictionis corporis moles¬
tesentit actionẽ suam qua
illi regendo adẽ : turbato
eius temporamento inpe¬
dirioffenditur Et haec
osfensiodolor uocatur:
Et aerquineruis infusus ẽ
par& uoluntati ut menbra
moueat. Non autẽ ipse
uoluntas ẽ. & illa pars
media motũ membrorũ
nuntiat : Vt memoria
teneatur non ipsa memo¬
ria ẽ: deniq dumhaec eiꝰ
tã quãministeria uitio.
quolib& seꝑturbati one
omnimodo defi¬
unt desistentibus
Nuntiis sentiendi & mi¬
nistris mouendi. Tamqua non
habens quur adsit abscedit
Siautẽ nonitade siciunt ut
in moste ad sol& turbatur
eius intentio. Tamquam
conantis redintegrare laben¬
tia nec ualentis & inquib
rebus turbatur in de cognos¬
citur quae pars ministeriorũ
in causa sit ut sipotuerit me¬
dicina succurrat: Nam que
aliud . eẽ. ipsum aliud haec
eius corporalia ministeriauel
uasa uelorgana uelsiquidab¬

Expanded text:
non hoc est, quod illa; et haec non hoc est, quod illa; et haec est anima, cui nuntiat, non illa, quae nuntiat. et cum adflictiones corporis moleste sentit, actionem suam, qua illi regendo adest, turbato eius temperamento inpediri offenditur, et haec offensio dolor uocatur. et aer, qui neruis infusus est, paret uoluntati, ut membra moueat, non autem ipse uoluntas est. et illa pars media motum membrorum nuntiat, ut memoria teneatur, non ipsa memoria est. denique, dum haec eius tamquam ministeria uitio quolibet seu perturbatione omni modo deficiunt desistentibus nuntiis sentiendi et ministris mouendi, tamquam non habens cur adsit abscedit. si autem non ita deficiunt, ut in morte adsolet, turbatur eius intentio, tamquam conantis redintegrare labentia nec ualentis. et in quibus rebus turbatur, inde cognoscitur quae pars ministeriorum in causa sit, ut, si potuerit, medicina succurrat. Namque aliud esse ipsam, aliud haec eius corporalia ministeria, uel uasa uel organa uel si quid ap