comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
delib garofilacio. isecretario unde altare necessaria inferrẽtur aliquando in
ȩccta loquens ammonebat
quod etiam beatissimũ ambrosiũ se p̃sente meccła tractauisse nob̃ ali
Cum ipso sẽꝑ derici una etiam domo acm̃sa sump¬
tibusq cõmunibus alebantur & uestiebantur. Etne quisquã facili u¬
ratione etiam ad ꝑiurium decidiss&: & ineccła popło p̃dicabat. & suis
instituerat nequis iurar&. ne adm̃sam quidem: Quod si ꝓlapsus fȩciss&:
unã destatutis ꝑdebat potionem: Numerus enĩ erat suis secum cõ¬
morantibus & conuiuantibus : poculoꝵ p̃fixus: Indisciplinationis qu¬
q & transgressionis suoꝵ aregula recta & honesta. ⁊ arguebat & tole¬
rabat quantũ decebat & oportebat intalibus: p̃cipue docens necuiꝰ¬
quã cor declinaretur in uerba maligna ad excusandũ excusationes
in peccatis. Et ut dum quisq offerr& munus suum alaltare & illic

Expanded text:
delibus gazophylacio et secretario, unde altari necessaria inferuntur, aliquando in delibus gazophylacio et secretario, unde altari necessaria inferuntur, aliquando in ecclesia loquens admonebat: quod etiam beatissimum Ambrosium se praesente in ecclesia tractavisse, nobis aliCum ipso semper clerici, una etiam domo ac mensa sumptibusque communibus alebantur et vestiebantur. Et ne quisquam facili juratione etiam ad perjurium decidisset, et in ecclesia populo praedicabat, et suos instituerat, ne quis juraret, ne ad mensam quidem. Quod si prolapsus fuisset, unam de statutis perdebat potionem: numerus enim erat suis secum commorantibus et convivantibus poculorum praefixus. Indisciplinationes quoque et transgressiones suorum a regula recta et honestate, arguebat, et tolerabat quantum decebat et oportebat: in talibus praecipue docens, ne cujusquam cor declinaretur in verba maligna ad excusandas excusationes in peccatis , et dum quisque offerret munus suum ad altare, et illic
Abbreviated transcription (Latin):
multũ ministeriũ occupata non adiuuaretur. audiuit. Matha marcha.
mełiorem partem elegit maria : que non auferetur ab ea
am fabricarũ nouarũ nũquã studiũ habuit. Deuitans in ens implica¬
cionẽ sui animi quẽ semꝑ lib̃m habere uolebat abomĩ molestia temporali.
Non tam̃ illa uolentes et aȩdificantes ꝓhibebat: nisi tantũ inmoderatos Interea
dum ȩccłe pecunia defecerat: hoc ipso popło xpĩano denuntiabat non se
habere quod indigentibus erogar&. Nam & deuasis clominicis ꝓpter
captiuos & quã plurimos indigentes frangi & conflari iubebat: & indigen¬
tib dispensari Quod non cõmemorassem. nisi contra carnalem sensũ quoꝵ¬
dã fieri ꝑuiderẽ. Et hoc ipsũ &iã uenerabilis memoriae ambrosius intalib
necessitatib indubitanter eẽ faciendũ : & dixit . iscripsit. Sed& deneglecto afi¬

Expanded text:
multum ministerium occupata non adjuvaretur, audivit: Martha, Martha, multum ministerium occupata non adjuvaretur, audivit: Martha, Martha, meliorem partem elegit Maria, quae non auferetur ab ea . Nam fabricarum novarum nunquam studium habuit, devitans in eis implicationem sui animi, quem semper liberum habere volebat ab omni molestia temporali: non tamen illa volentes et aedificantes prohibebat, nisi tantum immoderatos. Interea dum Ecclesiae pecunia deficeret, hoc ipsum populo christiano denuntiabat, non se habere quod indigentibus erogaret. Nam et de vasis dominicis, propter captivos et quam plurimos indigentes, frangi et conflari jubebat, et indigentibus dispensari. Quod non commemorassem, nisi contra carnalem sensum quorumdam fieri perviderem. Et hoc ipsum etiam venerabilis memoriae Ambrosius in talibus necessitatibus indubitanter esse faciendum, et dixit, et scripsit . Sed et de neglecto a fi
Abbreviated transcription (Latin):
Requentius quoq dicebat magis securius &
tutius ȩccłe legata ades functis dimissa suscipere debere: quã heredita¬
tes forte sollicitas & damnosas ipsa legata magis offerenda. eẽ quã exi¬
genda. Connĩdata uero queq ipse suscipiebat: seduolentes susciꝑe clericos
nonerat sed inaioribus magis & spiritalib suspensus & inherens rebus: ali¬
quando se ipsum adilla temporalia abȩt̾noꝵ cogitatione relaxabat & depone¬
bat. Quibus ille dispositis & ordinatis tam̃quã auribus mordacibus
acmolestis anime recursum ad interiora m̃tis & superiora faciebat: quo uel
de inueniendis diuinis rebus cogitar& uelde iam inuentis aliquid dictar&:
aut certe exiam dictis atq transscriptis aliquid em̃dar&. Et idagebat indie
laborans & in nocte lucubrans: &erat tamquã illa gloriosissima maria tr¬
atq intenta eius uerbũ audir&. dequa soror conquesta quod ab eadẽ circa

Expanded text:
Frequentius quoque dicebat, magis securius et Frequentius quoque dicebat, magis securius et tutius Ecclesiam legata a defunctis dimissa debere suscipere, quam haereditates forte sollicitas et damnosas; ipsaque legata magis offerenda esse, quam exigenda. Commendata vero quaeque ipse non suscipiebat, sed volentes suscipere clericos non erat: sed majoribus magis ac spiritualibus suspensus et inhaerens rebus, vix aliquando se ipsum ad illa temporalia ab aeternorum cogitatione relaxabat et deponebat. Quibus ille dispositis et ordinatis, tanquam a rebus mordacibus ac molestis, animi recursum ad interiora mentis et superiora faciebat; quo vel de inveniendis divinis rebus cogitaret, vel de jam inventis aliquid dictaret, aut certe ex jam dictatis atque transcriptis aliquid emendaret. Et id agebat in die laborans, et in nocte lucubrans. Et erat tanquam illa religiosissima Maria tyatque intenta ejus verbum audiret: de qua soror conquesta, quod ab eadem circa
Abbreviated transcription (Latin):
scẽ memoriae augustino misit: Cuius ille oblationẽ libenter accepi
congratulans qđ e&̃ ȩterne sue memor salutis. Uerũ post aliquos an¬
nos nob̵ forte cũ eodem in comminus constitutis: ecde ille donator
litteras ꝑsuum filiũ mittens rogauit ut ille donationis tabulȩ so red¬
derentur filio : pauperibus uero erogandos direxit solidos centũ. Quod
ille sc̃s cognito. ingemuit hominem uel fuixisse donationẽ. uł eum de
bono oꝑe penituĩsse: ⁊ quantũ potuit dõ suggerente cordi eius cũ dolore
animi. exeadem refragatione dixit: in illius scilic& increpationem &
correptionẽ. & tabulas quas ille sponte miserat. nec desideratas nec exac¬
tas
confestim reddidit pecuniamq illã respuit. atq rescriptis eundẽ si¬
cuti oportuit & arguit & corripuit: ammonens ut desua simulatione ut
iniqͥtate penitentia & humilitate dõ satis faceret: necũ tam graui de¬
licto deseculo exir&.

Expanded text:
sanctae memoriae Augustino misit: cujus ille oblationem libenter accepit, sanctae memoriae Augustino misit: cujus ille oblationem libenter accepit, congratulans ei quod aeternae suae memor esset salutis. Verum post aliquot annos nobis forte cum eodem cominus constitutis, ecce ille donator litteras per suum filium mittens, rogavit ut illae donationum tabulae suo redderentur filio; pauperibus vero erogandos direxit solidos centum: quo ille sanctus cognito, ingemuit, hominem vel finxisse donationem, vel eum de bono opere poenituisse, et quanta potuit Deo suggerente cordi ejus cum dolore animi ex eadem refragatione dixit, in illius scilicet increpationem et correctionem: et tabulas quas ille sponte miserat, nec desideratas, nec exactas, confestim reddidit, pecuniamque illam respuit; atque rescriptis eumdem, sicut oportuit, et arguit et corripuit, admonens ut de sua simulatione vel iniquitate cum poenitentiae humilitate Deo satisfaceret, ne cum tam gravi delicto de saeculo exiret.
Abbreviated transcription (Latin):
clericis delegabat & credebat: Numquã clauim
numquã anulũ inmanu habens sed abhiisdẽ domus p̃positis cuncta
& accepta & erogata notabantur : que anno completo eidem recitabint
quo sciretur quantũ acceptum. quantũq dispensatũ fuerit : & quid
dispensandum remanserit. Et in multis citulis magis illius p̃positi clom̃
fidem sequens: quã ꝓbatum manifestũq cognoscens: Domum. agrũ
seu uillã numquã emere uoluit: uerũ si forte ecđe aquoquã sponte tale
aliquid donaretur uel titulo legati dimitteretur non respuebat sed sus¬
cipi iubebat: Nam aliquas eum hereditates recusasse nouimus non quio
pauꝑib inutilis eẽ. poss&. sed qm iustum & aequum eẽ. uidebat. ut amortu¬
um uel filiis uel parentibus uł ad finib magis possiderentur quibus ea
deficientes dimittere noluerunt. Quidam &iam exhonoratis ippo¬
donare uoluit. ⁊ confectas tabulas sibi usu fructu retento. ultro eidem

Expanded text:
clericis delegabat et credebat. Nunquam clavem, nunquam annulum in manu habens: sed ab eisdem domus praepositis cuncta et accepta et erogata notabantur: quae anno completo eidem recitabantur, quo sciretur quantum acceptum, quantumque dispensatum fuisset, vel quid dispensandum remansisset; et in multis titulis magis illius praepositi domus fidem sequens, quam probatum manifestatumque cognoscens. Domum, agrum, seu villam nunquam emere voluit. Verum si forte Ecclesiae a quoquam sponte tale aliquid vel donaretur, vel titulo legati dimitteretur, non respuebat, sed suscipi jubebat. Nam et aliquas eum haereditates recusasse novimus, non quia pauperibus inutiles esse possent, sed quoniam justum et aequum esse videbat, ut a mortuorum vel filiis vel parentibus vel affinibus magis possiderentur, quibus ea deficientes dimittere noluerunt. Quidam etiam ex honoratis Hippoet confectas tabulas, sibi usu fructu retento, ultro eidem
Abbreviated transcription (Latin):
tans dicerẽ. dnẽ siumquã legero codices seculares uł si habuero
te negaui: in hec sacram̃ti uerba dimissus reuertor asuperis

Expanded text:
tans dicere: Domine, si unquam habuero codices saeculares, aut si legero, te negavi. Inter haec sacramenti verba dimissus, revertor a superis
Abbreviated transcription (Latin):
hic sunt homines qui modo mͥ unicũ filium senectutis scilic& mģe
baculum & omẽ solatiũ occider̃ meq unacũ eo nolentes occidere.
De dignantur etiam mihi ꝓeo rationẽ aliquã reddere. Cui ille
fortinato ut res exigebat ꝑtransiens : cum rediero inquid dicito
mibi & fatam  omnẽ iustitiam Tum illa Domine inquã to
siti non rederis ego quid fatiam. Nd quã uocem subsitit & re¬
oscora se ad duci fecit. Neq cũ suggereretur acunchis accelerarẽ
sanctionib decretũ. ẽ. ꝑsolui ꝓre fecerit : demunq sipplicatio¬
ui p̃cib te fletib suꝑ facti sui penitentes uiscerari demtia

Expanded text:
hic sunt homines qui modo mihi unicum filium, senectutis scilicet meae hic sunt homines qui modo mihi unicum filium, senectutis scilicet meae baculum et omne solatium, occiderunt; meque una cum eo volentes occidere, dedignantur etiam mihi pro eo rationem aliquam reddere. Cui ille festinato, ut res exigebat, pertransiens: Cum rediero, inquit, dicito mihi, et faciam tibi omnem justitiam. Tum illa: Domine, inquit, et si tu non redieris, ego quid faciam? Ad quam vocem substitit, et reos coram se adduci fecit. Neque, cum suggereretur a cunctis accelerare sanctionibus decretum est, persolvi pro re fecit; demumque supplicationum precibus et fletibus super factis suis poen
Abbreviated transcription (Latin):
tamq uim nutu diumno eiꝰ uerbis in.eẽ ex ꝑtus fuit: ut cũ humil¬
lima indulgentia religioso aplico satis facer&: & se de inceps si
nẽ poposcit. atq in responsum accepit qđ ei dñs ad huc spatium
poenitentie largiretur. & ut plenius conualescer&. illis quib nu¬
tritus fuerat cibis indulgere studer&. Qui iussis ob temꝑans conua¬
luit. & in reliquum deuotius uixit.
dem uero ꝑfectissimus & acceptabilis dõ sacerdos cũ quadam die
ꝑforum traiani qđ oꝑe mirifico constat. eẽ extructum ꝓcedera
& insignia miscđie eius conspicer&. interq memorabile illud cõpe¬
rir&. uidelic& qđ cũ idem orbis princeps in expeditionẽ circum¬
ũallatus militũ cuneis ꝑger&: ibidem obuiam habuerit uetustissi¬
mã uiduã. senio simulq dolore ac ꝑpauꝑtate confectam. cuiꝰ lacri¬
mis atq uocib Nc cõpella tur. Princeps pussime traiane. ecce

Expanded text:
tamque vim nutu divino ejus verbis inesse expertus fuit, ut cum humiltamque vim nutu divino ejus verbis inesse expertus fuit, ut cum humillima indulgentia religioso apostolico satisfaceret, et se deinceps sibnem poposcit, atque in responsum accepit quod ei Dominus adhuc spatium poenitentiae largiretur; et ut plenius convalesceret, illis quibus nutritus fuerat cibis indulgere studeret, qui jussis obtemperans convaluit, et in reliquum devotius vixit. 27. Idem vero perfectissimus et acceptabilis Deo sacerdos, cum quadam die per forum Trajani, quod opere mirifico constat esse exstructum, procederet, et insignia misericordiae ejus conspiceret, inter quae memorabile illud comperiret, videlicet quod cum idem orbis princeps in expeditionem, circumvallatus militum cuneis, pergeret, ibidem obviam habuerit vetustissimam viduam, senio simulque dolore ac paupertate confectam, cujus lacrymis atque vocibus sic compellatur: Princeps piissime Trajane, ecce
Abbreviated transcription (Latin):
Respiciensq in partẽ: mox ut magos est contẽplatus illi cecati & ab
isdem demoniis ꝑuasi. ceci der̃ retrorsum. Unde intellex̃ uir
dĩ corũ id ꝑ p&ratũ nequitia. Et cũ ussiss& eos adse ulducii
Po terrogati re ordinem ꝓdider̃. Iuib respondit beatisse
pontifex. Perpetuo ceci eẽ debetis: ne uidentes ad consu&ã ꝑuersi¬
nib emundati & credentes fonte salutari ꝑfusis: ac ꝑmanente ce¬
citate dãpnati. iubente beato gregorio dec&ero stipe s̃ ecctiastica
alit. Sed & trrannus quidã multam obp̃ssionem cũ pene im¬
portabili importunitate qui&i ingerebat scẽ romane ecđe: pos
sessionesq eidem & mancipia ꝑtinentes. crudelissime deuastabat.
Qua dere beati pontificis ꝑ internuntios ad monitione correptus
maiore ex arsit insania. ad eoͣ urbem depopulandam adir&.
Cui aduemienti: beatus gregorius ut colloqueretur occurrit. Tan¬

Expanded text:
respiciensque in partem, mox ut magos est contemplatus, illi caecati, et ab respiciensque in partem, mox ut magos est contemplatus, illi caecati, et ab eisdem daemoniis pervasi ceciderunt retrorsum. Unde intellexit vir Domini eorum id perpetratum nequitia; et cum jussisset eos ad se duci, interrogati rei ordinem prodiderunt; quibus respondit beatissimus Pontifex: Perpetuo caeci esse debetis, ne videntes, ad consuetam perversinibus emundati, et credentes, fonte salutari perfusi sunt; ac permanente caecitate damnati, jubente beato Gregorio, de caetero stipe sunt ecclesiastica aliti. 26. Sed et tyrannus quidam multam oppressionem cum pene importabili importunitate quieti ingerebat sanctae Romanae Ecclesiae, possessionesque eidem et mancipia pertinentes crudelissime devastabat. Qua de re beati pontificis per internuntios admonitione correptus, majori exarsit insania; adeo ut urbem depopulandam adiret. Cui advenienti beatus Gregorius ut colloqueretur occurrit, tan
Abbreviated transcription (Latin):
sua uissimis ad monitionib seu districti diuini examinis terrori¬
b sta diosissime & sepissime immo indesinenter ꝑsuadere conten¬
dit. ut uxorem suã in grãm pactam reciper&. aquã quo quomͦ
diuelli nisi morte aut amborum in t̾cedente nequir&. Sed is
diabolica p̃uentus in remediabiliter ꝑtinatia. monita eius spre¬
uit. Quem beatus gregorius apłica auctoritate: ab ecđa sub an¬
themate nisi resipiscer& sequestrauit. Iuã ex cõmunicationẽ
idem egre ad modũ ferens & peccata peccatis accumulans: duos
magos peccuniis explacito locat ut inscm̃ apostolicũ adiundie¬
tã eius apodixen artis sue exercerent Qui eũ fatie ignorantes
cus transitũ stantes ibi eum rogant insinuari. Quib responsum e
ipsum eẽ.: qui solus pontificali dignitate equitans precedentem
& sub sequentẽ cuneum ecdesi asticorum uirorum haber&. Eti¬
tuentes eũ repente equum illius malefituis sius a demonib

Expanded text:
suavissimis monitionibus, seu districti divini examinis terrorisuavissimis monitionibus, seu districti divini examinis terroribus, studiosissime et saepissime, imo indesinenter persuadere contendit ut uxorem suam in gratiam pactam reciperet, a qua quoquo modo divelli nisi morte, aut amborum consensu intercedente nequiret; sed is diabolica praeventus irremediabiliter pertinacia, monita ejus sprevit. Quem beatus Gregorius apostolica auctoritate ab ecclesia sub anathemate, nisi resipisceret, sequestravit. Quam excommunicationem idem admodum aegre ferens, et peccata peccatis accumulans, duos magos pecuniis ex placito locat, ut in sanctum apostolicum ad vindictam ejus apodixem artis suae exercerent. Qui eum facie ignorantes,cus transitum stantes sibi eum rogant insinuari. Quibus responsum est ipsum esse qui solus pontificali dignitate equitans, praecedentem et subsequentem cuneum ecclesiasticorum virorum haberet; et intuentes eum, repente equum illius maleficiis suis a daemonibus
Abbreviated transcription (Latin):
uliquari en hionere aplor uł martrrũ ipsus quib. iscetadnem
ass gabantor sipr̃a acro som̃ altare libans aaudue offesedar¬
nir. semp. illoꝵ sanguis hos pannos ingrunit qui effisis et prao
mune apĩ domixi nri. & aedisficatis infidȩ cunctos qliꝰ uidiepais
munirs q uiscerum buxtulis signo suo: tradidit eis in comparadila
minora uocisti Et cum gaudio reuerne hec ꝑorelioron⁊ a raibiel
uenerabili condidit. Et in quo sunt. frequentiora quã inscĩ petri
eccła miracula oꝑari dignatur ds̃ ad laudem & głam nominis
sui usq in hodiernum diem. Pater nihilominus familias erat
rome ualde reb ditissimus: sed religione nimis egenus qui non
uitus minus plenus quã reb Cũ uxor sua ei displicuiss&: fecit
sibi adea contra p̃ceptũ saluatoris nri diuortium. Res uero bea¬
tũ gregorium latere non potuit: quia & magnitudo mali & agni¬
to ꝑsonarum se facile ꝓdidit. Quẽ beatus gregorius multis &

Expanded text:
reliquiarum in honore apostolorum vel martyrum ipsius quibus specialiter assignabantur, super sacrosanctum altare libamina offerebantur, semper illorum sanguis hos pannos intravit, qui effusus est pro nomine Christi Domini nostri. Et aedificatis in fide cunctis qui viderant, munitisque iterum buxtulis signo suo, tradidit eis incomparabilia munera voti sui, et cum gaudio reversi, haec per ordinem domino venerabili condidit; quo Dominus frequentiora quam in sancti Petri ecclesia miracula operari dignatur ad laudem et gloriam nominis sui 13 usque in hodiernum diem. 25. Pater nihilominus familias erat Romae valde rebus ditissimus, sed religione nimis egenus, qui, non vitiis minus plenus quam rebus, cum uxor sua ei displicuisset, fecit sibi ab ea contra praeceptum Salvatoris nostri divortium. Res vero beatum Gregorium latere non potuit, quia et magnitudo mali, et magnatio personarum se facile prodidit. Cui beatus Gregorius multis et
Abbreviated transcription (Latin):
Suscipe terra tuo corpus de corpore sumptum.
Reddere quod ualeas: uiuificante dõ
Sp̃s astra petit loȩa nihil iura nocebuni.
Cui uite alterius: mors magis ipsa uita est
Pontificis summi hoc lauduntur menbra sepulero:
Qui innumeris semꝑuiuit ubiq bonis:
ꝑsuram dapib, suꝑauit frigora uerte::
Atq animas monits texit ubiq: sacris:
Implebatq actu quic qd sermone docebat:
Esiae ut exc̃plũ : mistica uerba loquens:
Ad xp̃m anglos conuertit pietate magistra.
Adquirens fidi: agmina gente noua.
l ic labor ͦ faidium hec tibi cura hioc pastor agebas:
Ut dnõ offerres plurima lucra gregis.
H isq di consul factus letare trium plus:
N am mercedem operum iam sine fine tenes . Pxxx.¬

Expanded text:
Suscipe terra tuo corpus de corpore sumptum, Reddere quod valeas vivificante deo. Spiritus astra petit, leti nil iura nocebunt, Cui vitae alterius mors magis ipsa via est. Pontificis summi hoc clauduntur membra sepulchro. Qui innumeris semper vivit ubique bonis. Esuriem dapibus superavit, frigora veste, Atque animas monitis texit ab hoste sacris. Implebatque actu, quidquid sermone docebat, Esset ut exemplum mystica verba loquens. Ad Christum Anglos convertit pietate magistri Adquirens fidei agmina gente nova. Hic labor, hoc studium, haec tibi cura, hoc pastor agebas, Vt domino offerres plurima lucra gregis. Hisque dei consul factus laetare triumphis; Nam mercedem operum iam sine fine tenes. X
Abbreviated transcription (Latin):
pender&. adeo ut &iã in monte synai di famulis constitutis
queq erant oportuna transmitter&. Nã alii quidẽ pontifices
construendis ordinandisq auro uel argento ecctiis oꝑam daban:
hic aut̃ & his insistebat. & quasi his omissis totus erga anima¬
rum lucra uacabat & quic quid peccunie habere poterat. sedu¬
lus disꝑgere dare pauꝑib curabat. ut iustitia eius maner&¬

Expanded text:
penderet; adeo ut etiam in monte Sinai Dei famulis constitutis penderet; adeo ut etiam in monte Sinai Dei famulis constitutis quaeque erant opportuna transmitteret. Nam alii quidem pontifices construendis ornandisque auro vel argento ecclesiis operam dabant; hic autem et his insistebat, et quasi his omissis totus erga animarum lucra vacabat, et quidquid pecuniae habere poterat, sedulus dispergere, et dare pauperibus curabat , ut justitia ejus 8 maner
Abbreviated transcription (Latin):
lis p̃sentib durius p̃mebatur: eo de et̾na certius p̃sungiorae res¬
pirabat Fatigabat eũ p̃terea de ordinandis urbis uigilus: ne
ab hostib: caperet᷑ sollicitudo continua. Urebant quoq in ces¬
santer eiꝰ animũ filioꝵ hinc inde discrimina nuntiata: sedta¬
m ille int̾ tor & talia dep̃hensus in cõmoda. nũquã otio indul¬
gebat: quin aut filioꝵ utilitatib inseruir&. aut aliquid dig¬
nũ ecde scriber&. aut ꝑ cõtemplationis grãm celi secretis int̾&ã.
Deniq cũ de tota pene italia langobardorũ gladios metuentes
plurimi undiq ad romanã urbem confluerent. sollerter ꝓomĩ¬
bus curam gerebat. ⁊ uniuersis cũ uerbi pabulo corꝑis subsi¬
dia ministrabat. Intantũ namq eius animũ miẽ amorde¬
uinxerat: ut nonsolum eorum quos p̃sentes habebat necessita¬
ab occurrer& sed in suꝑ longe positis opem sue largitatis im¬

Expanded text:
lis praesentibus durius premebatur, eo de aeterna certius praesumptione reslis praesentibus durius premebatur, eo de aeterna certius praesumptione respirabat. Fatigabat eum praeterea de ordinandis Urbis vigiliis, ne ab hostibus caperetur, sollicitudo continua. Urebant quoque incessanter ejus animum filiorum hinc inde discrimina nuntiata. Sed tamen ille inter tot et talia deprehensus incommoda, nunquam otio indulgebat, quin aut filiorum utilitatibus inserviret, aut aliquid dignum Ecclesiae scriberet, aut per contemplationis gratiam coeli secretis interesset. 16. Denique cum de tota pene Italia Langobardorum gladios metuentes plurimi undique ad Romanam urbem confluerent, solertem pro omnibus curam gerebat, et universis cum verbi pabulo corporis subsidia ministrabat. In tantum namque ejus animum misericordvicerat, ut non solum horum quos praesentes habebat necessitatibus occurreret, sed insuper longe positis opem suae largitatis im
Abbreviated transcription (Latin):
S amelias eiuangłioꝵ numero quadraginta composuit qra sn
tium posteris collegit ut  sicut in libris expositionũ suarũ qui¬
b: sit uirtutib insudandum edocuit: ita etiã descriptis scõr
miraculis que uir tutum earundem sit daritas oftender& Pri¬
ma quoq nultimã ez ichielis ꝓphȩ partes que uidebant̾ obs¬
curiores : ꝑ omelias xx. & duas quatũ lucis iter habeant de¬
monstrauit. Scripsic preterea & alia non nulla. Sed & episto¬
las quã plures : que singillatim edicere breuitatis studio omisi.
Quod eo magis mirum est tot eum actanta conde uoluminia po¬
tuisse: qui omi fere iuuentutis sue tempore ut uerbis ipnus lo¬
omĩib fracta stomachi uirtute la sescebat Lentis quidem : sed
tam̃ continuis febrib anhelabat. Frequens etiam eum gressuũ
dolor uehemter affligebat. Uerũ int̾ hec dũ sollicitus pensa r&
qr scriptura teste omis filius qui recipitur flagellatur. quo ma¬

Expanded text:
et homilias Evangeliorum numero quadraginta composuit, quas in et homilias Evangeliorum numero quadraginta composuit, quas in tium posteris collegit; ut sicut in libris Expositionum suarum quibus sit virtutibus insudandum edocuit, ita etiam descriptis sanctorum miraculis, quae virtutum earumdem sit claritas ostenderet. Primam quoque et ultimam Ezechielis prophetae partes, quae videbantur obscuriores, per homilias viginti duas, quantum lucis intus habeant demonstravit. Scripsit praeterea et alia nonnulla, sed et epistolas complures, quae singulatim cuncta edicere, brevitatis studio, omisi. 15. Quod eo magis mirum est, tot cum ac tanta condere volumina potuisse, qui omni fere juventutis suae tempore, ut verbis ipsius loue omnibus fracta stomachi virtute lassescebat, lentis quidem, sed tamen continuis febribus anhelabat, frequens etiam eum gressuum dolor vehementer affligebat. Verum inter haec dum sollicitus pensaret quia, Scriptura teste, omnis filius qui recipitur, flagellatur, , quo ma
Abbreviated transcription (Latin):
reda effulgens querentib uotũ obtabile demonstrauit. Sed aciu¬
qium de ea qua uidit in somnis ses iacob scala ibidemq domu
dnii dir fore retorem domus dĩ que ent ecđae immo ipsuodei
ceplũ mibi eẽ ab sconditũ exclamauit Tandemq dectuo aeelilettes
dnc inuenitur: capitur trahitur & adbeati petri apsi basilicam
fuentur. ibiq ad pontificalis grẽ offitium consecratis papa urbrr
efficiar:  dio intempc dum aiohanne rauennatis lirbs eo res
henius fusse cur apastorali officio delitiscendo se sib ducere rep
icdomnens uoluiss&e. hac occasione cõpulsus uolumen egrgium quĩ
pastoralis appellat᷑ composunt. In quo manifesta luce pate secit
qͣus adecde regimen assumi. qualit̃ ipsi uiuere rectores qua dis¬
crorione sungulas quasq audientium ꝑsonas instruere quãtaq
comilutione ꝓpriam cotidie debeant fragilitatem pensare. ded

Expanded text:
recta effulgens, quaerentibus votum optabile demonstravit. Sed et curecta effulgens, quaerentibus votum optabile demonstravit. Sed et cucium, de ea quam vidit in somnis sanctus Jacob scala, ibidemque domum Domini dixit fore, rectorem domus Dei, quae est ecclesia, imo ipsum Dei templum inibi esse absconditum exclamavit. Tandemque electus ac dilectus domini invenitur, capitur, trahitur, et ad beati Petri apostoli basilicam ducitur; ibique ad pontificalis gratiae officium consecratus, papa urbis efficitur. 14. Quo in tempore cum a Joanne Ravennatis urbis epishensus fuisset, cur a pastorali officio delitescendo se subducere vir tam idoneus voluisset, hac occasione compulsus volumen egregium, 7 quod Pastoralis appellatur, composuit: in quo manifesta luce patefecit qualis ad ecclesiae regimen assumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua discretione singulas quasque audientium personas instruere, quanta consideratione propriam quotidie debeant fragilitatem pensare. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ne p̃dicationis initium sum ꝑserit monstraremꝰ. Igitur dũ mag¬
na multitudo sacerdo tũ monachorum diuersiq sexus & etatis
uxta p̃ceptionẽ beati gregorii die constituta dñm rogatura ue¬
niss&: intantũ lues ipsa diuino udito de seuir& ut intra unius
bore spacuiom dum uoces plebs ad dnim supplicationis emitter&.
nec miseratione diuina pestis ipsa quiescer&. Cumq ad huc¬
futurus antistes fuge latibula p̃par&. urbi sollicitudo & portis
uigdie deputantur donec oportune &gloriase ut ordo sacer ex¬
poscit ineo diuira munia complerent . Obtinetur a negociato¬
yib at unratera occultatus educeret᷑ aburbe. Sicq latebra tri¬
dulone occulcauit: donec illũ ieiuniis & orationib: poptr romat
columna lucis certia suꝑ eũ nocte celitus emina obainuito Nie
non paruo noctis spatio. a summo celi usq ad eundem ipsum linca

Expanded text:
ne praedicationis initium sumpserit, monstraremus. 12. Igitur dum magne praedicationis initium sumpserit, monstraremus. 12. Igitur dum magna multitudo sacerdotum, monachorum, diversique sexus et aetatis, uxta praeceptionem levitae Gregorii, die constituta, Dominum rogatura venisset, in tantum lues ipsa judicio divino desaevit, ut intra unius horae spatium, dum voces plebs ad Dominum supplicationis emitteret, nec miseratione divina pestis ipsa quiesceret. 44. futurus antistes fugae latibulum praepararet, Urbi sollicitudo et portis vigiliae deputantur, donec opportune et gloriose, ut ordo sacer exposcit, in eo divina munia complerentur. Obtinet is a negotiatoribus ut in cratera occultatus educeretur ab Urbe, atque ita latebris triduo se occultavit, donec illum jejuniis et orationibus, populus Romanus, columna lucis, tertia super eum nocte coelitus emissa, obtinuit: quae non parvo noctis spatio a summo coeli usque ad eumdem ipsum linea
Abbreviated transcription (Latin):
stersit. Et conuersus latro: uite p̾mia etiam in ipsa sententia sue
qđ petimus Citius ad p̃cem udex flectitur: si a prauitate sua
petitor corrigitur Inminente gͦ tante anim aduersionis gladio
nos in portunis fletib insiscꝰmus. Ea namq que ingrata eẽ ho¬
minib inportunitas sol&: iudici ueritatis plac&. Quia pius acmi¬
sericors ds̃: uult a se p̃cibus exigi. qui qͣntũ meremur non uult
irasci. hinc & eni ꝑ psalmistam dicit. Inuocame indie tribulationis
tue: & eripiam te & magnificabis me. Ipse gͦ sibi testis ẽ quia inuo¬
cantib misereri desidat. qui ad mon& ut inuocetur. Proinde fr̃s
Rmi contrito corde & correpͤtis oꝑib ab ipso ferie quarte dilucu¬
districtus uidex cũ culpas nrãs nos punire considat ipse asenten
tia ꝓposite dampnationis parcat. Suã exhortacionẽ beati grego¬
rii ideo huic opdsulo inserendam putauimus ut aquanta ꝑfectio¬

Expanded text:
stersit ; et conversus latro vitae praemia, etiam in ipsa sententia suae stersit ; et conversus latro vitae praemia, etiam in ipsa sententia suae quod petimus. Citius ad precem Judex flectitur, si a pravitate sua petitor corrigatur. Imminente ergo tantae animadversionis gladio, nos importunis fletibus insistamus. Ea namque, quae ingrata esse hominibus importunitas solet, judicio Veritatis placet; quia pius ac misericors Deus vult a se precibus veniam exigi, qui quantum meremur non vult irasci; hic etenim per psalmistam dicit: Invoca me in die tribulationis tuae, et eripiam te: et magnificabis me . Ipse ergo sibi testis est, quia invocantibus misereri desiderat, qui admonet ut invocetur. Proinde, fratres charissimi, contrito corde, et correctis operibus, ab ipso feriae quartae primo dilucudistrictus Judex cum culpas nostras nos punire considtia propositae damnationis parcat. » Quam exhortationem beati Gregorii ideo huic opusculo inserendam putavimus, ut a quanta perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
lamenta poenitentie conuertatur. Pensate ergo qualis ad con¬
spectum discricti iudicis ꝑuenit: cui non uacat flere qđ fecit
habitatores quiq non ex parte subtrahunt᷑ sed pariter corru¬
unt. Donus uacue relinquuntꝰ filioꝵ funera parentes aspiti
tentie lam̃ta confugiat. dũ flere ante ꝑcussionẽ uacat. Reuocemus
ante oculos m̃tis quic quid errando cõmisimus & qđ nequiter egimꝰ
flendo prinia mus. Preueniamus fatiem eius in confessione. & sicut
ꝓpħa admon&. leuemus corda nr̃a cũ manib ad dm̃ Addm̃¬
quippe corda cũ manib leuare est: orationis nr̃ẽ studium cũ
merito bone oꝑationis erigere Dat ꝓfecto dat tremori nro fidu¬
ciam qui ꝑꝓpħam clamat. Nolo inortẽ peccatoris sedut conuerta¬
tur &iuiuat. Hullus aut̃ de iniquitatib suarũ in manitate despe¬
r&. Ve ter nosas nãq niniuitarũ culpas: triduana poenitentia ab¬

Expanded text:
lamenta poenitentiae convertatur. Pensate ergo, qualis ad conlamenta poenitentiae convertatur. Pensate ergo, qualis ad conspectum districti judicis pervenit, cui non vacat flere quod fecit. Habitatores quique non ex parte subtrahuntur, sed pariter corruunt; domus vacuae relinquuntur; filiorum funera parentes aspiciutentiae lamenta confugiat, dum flere ante percussionem vacat. Revocemus ante oculos mentis quidquid errando commisimus; et quod nequiter egimus, flendo puniamus. Praeveniamus faciem ejus in confessione; et sicut propheta admonet: Levemus corda nquippe corda cum manibus levare, est orationis nostrae studium cum merito bonae operationis erigere. Dat profecto, dat tremori nostro fiduciam, qui per prophetam clamat, Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . Nullus autem de iniquitatum suarum immanitate desperet: veternosas namque Ninivitarum culpas triduana poenitentia ab
Abbreviated transcription (Latin):
pauit comprehensumq ac disruptis eptis consensum qđ popłs fe¬
cerat imꝑatori direxit: Atille grãs agens dõ ꝓamiticia diaconi
eo qđ locũ deferendi ei honoris ut cupierat repperiss&: Data ilico
p̃ceptione: ipsũ institui p̃cepit. Cumq in hoc restar& ut benedice¬
retur & lues popłm deuastar&: uerbũ ad plebem ꝓagenda poeni¬
tentia hoc modo exorsus est. Oport& fr̃s dilectissimi ut flagel¬
la dĩ que m&uere uentura debuimus: salam p̃sentia & cxꝑta
timeamus: Conuersionis nobis aditũ dolor apiat: & cordis nrĩ
duritiam. ipsa quã patimur poena dissoluat. Ut enĩ ꝓph&a tes¬
te p̃dictũ ẽ ꝑuenit gladius usq ad animã. Ecce & enim cuncta
plebs cȩlestis ire mucrone ꝑcutitur. & repentina singuli cede uas¬
tantur. nec languor mortẽ p̾uenit: sed languoris moras ut cerni¬
tis mors ipsa p̃currit. Percussus quippe ante rapitur: quã ad

Expanded text:
pavit: comprehensoque eo ac disruptis epistolis, consensum quem populus fepavit: comprehensoque eo ac disruptis epistolis, consensum quem populus fecerat imperatori direxit. At ille gratias Deo agens pro amicitia diaconi, eo quod locum ei deferendi honoris ut cupierat reperisset, data illico praeceptione, ipsum institui praecepit. 11. Cumque in hoc restaret ut benediceretur, et lues populum devastaret, verbum ad plebem pro agenda poenitentia hoc modo exorsus est: « Oportet, fratres dilectissimi, ut flagella Dei, quae metuere ventura debuimus, saltem praesentia et experta timeamus. Conversionis nobis aditum dolor aperiat, et cordis nostri duritiam ipsa quam patimur poena dissolvat. Ut enim propheta teste praedictum est: Pervenit gladius usque ad animam . Ecce etenim cuncta plebs, coelestis irae mucrone percutitur, et repentina singuli caede vastantur. Nec languor mortem praevenit, sed languoris moras, ut cernitis, mors ipsa praecurrit. Percussus quisque ante rapitur, quam ad
Abbreviated transcription (Latin):
Nam medio mense undecimo adueniens: primũ omniũ uixta ill
qđ inezȩele legitur a sanctuario meo incipite. pelagum papam
ꝑculit & sine mora extinxit. Quo defuncto : tanta strages populi fac¬
ta esc: ut passim subtractis habitatorib domus inurbe plurime
uacue remanerent. Sed quia eccła dĩ sine redore eẽ non poterat
beatũ gregorium lic& totis uirib renitentẽ plebs omĩs elegit. Quod
ille apicemat tentius fugere tẽptatus eẽ se omino indignũ tali hono¬
re clamitabat. uidelic& m&uens ne mundi gła quã prius ab ie¬
cerat. ei sub ecclesiastici colore regiminis aliquo modo subripere
poss&. Unde factum est : ut epłam adimꝑatorem mauritium cuiꝰ
filium ex lauahro scõ susceperat. adiurans & multa p̾ce deposcens
ne umquã assensum popłis preber&. ut se huiꝰ honoris gła subli¬
mar& . Sed p̃fifͣtus urbis germaxus nomine. eius nuntium antici¬

Expanded text:
nam medio mense undecimo adveniens primum omnium juxta illud nam medio mense undecimo adveniens primum omnium juxta illud quod in Ezechiele legitur: a sanctuario meo incipite, Pelagium papam perculit, et sine mora exstinxit. Quo defuncto tanta strages populi facta est, ut passim subtractis habitatoribus, domus in urbe plurimae vacuae remanerent. Sed quia Ecclesia Dei sine rectore esse non poterat, beatum Gregorium licet totis viribus renitentem, plebs tamen omnis elegit. Quem ille apicem attentius fugere tentans, esse se omnino indignum tali honore clamitabat; videlicet metuens ne mundi gloria, quam prius abjecerat, ei sub ecclesiastici colore regiminis aliquo modo subrepere posset. Unde factum est ut epistolam ad imperatorem Mauricium dirigeret, cujus filium ex lavacro sancto susceperat, adjurans et multa prece deposcens, ne unquam assensum populis praeberet, ut se hujus honoris gloria sublimaret. Sed praefectus urbis, Germanus nomine, ejus nuntium antici
Abbreviated transcription (Latin):
tishabere Incuius assercione fidi uenerabilis pat̾ gregorius intan¬
tũ contra nascentem heresim nouã laborare cõtendit. tanta han
instantia uiuante etiam puissimo imꝑatore tiberio constantino¬
ita comminuit ut nullus ex inde sit inuentus qui euis resuscita
tor exister&. Igitir postquã romã uenerandus leuita regressus
us aliieum suũ egressus est. tantũq excreuit: ut eius unda suꝑ urb
muros influer& atq in ea maximã partẽ rogionis occupar&. ita¬
ut plura antiquaruĩ aȩdium moenia eicer&. Qua etiã aqu̾arũ uiole¬
tia orrea ecchie subuorsa sunt: inquib non nulla modioꝵ triaci mi
perier. Tunc siquidẽ multitudo serpentium cũ magno dracone in
modũ trabis ualidi: ꝑhuiꝰ fluuii alueum inmare descendit. Sed
suisfocate bestie int̃ salsos maris tirbidi fluctus nec mora littor
ciectt sint sub secuta est euestigio clades: quã inguinaria uocani

Expanded text:
tis habere'. In cuius assertione fidei venerabilis pater Gregorius in tantis habere'. In cuius assertione fidei venerabilis pater Gregorius in tantum contra nascentem heresem novam laborem contendit, tanta hanc instantia, iuvante etiam piissimo imperatore Tiberio Constantino, comminuit, ut nultor existeret. 10. Igitur postquam Romam venerandus levita Gregoriusius alveum suum egressus est tantumque excrevit, ut eius unda super muros urbis influeret atqut plurima antiquarum aedium moenia dejiceret. Qua etiam aquarum violentia, horrea Ecclesiae subversa sunt, in quibus nonnulla modiorum tritici millia perierunt. Tunc siquidem multitudo serpentium, cum magno 5 dracone in modum trabis validae per hujus fluminis alveum in mare descendit; sed suffocatae bestiae inter salsos maris turbidi fluctus in littore ejectae sunt. Subsecuta est e vestigio clades, quam inguinariam vocant;
Abbreviated transcription (Latin):
sed formis. modo aliquo uisibilib demonstrare. Vnde non est
dubium eũ ꝑfectionem ipsarũ assecutũ. eẽ. uirtuxũ: quarũ ita ef¬
ficaciter intimare uoluit effectum. Quicũ adhuc. ẽẽt. In eadem regia
urbe positus: nascentẽ ibi nouã heresim de statu nr̃e resurrectio
nis cũ ipso quo exhorta est initio: iuuante grã catholice ueritatis
adtriuit. Siquidem euthicius eiusdem urbis ep̃s docmatizabat cor¬
pus nr̃m in illa resurrectionis gła in palpabile uentis aereq subti¬
lius esse futurum. Qđ ille audiens ratione ueritatis & exemplo do¬
minice resurrectionis ꝓbauit hoc docma ortodoxae fidi omimo
illa inmortalitatis gła sublimatũ. quidẽ subtile sit ꝑeffectũ spiri¬
talis potentie sed palpabile ꝑueritatẽ nature iuxta exemplum
dominici corꝑis de quo amortuis suscitato dicit ipse disciptis. Pal
pate & uidete quia sp̃s carnem & ossa non hab& sicut me uide¬

Expanded text:
sed formis aliquo modo visibilibus demonstrare. Unde non est sed formis aliquo modo visibilibus demonstrare. Unde non est dubium eum perfectionem ipsarum assecutum esse virtutum, quarum tam efficaciter intimare valuit effectum. 9. Qui cum adhuc esset in eadem regia urbe nis, in ipso, quo exorta est, initio, juvante se gratia catholicae veritatis, attrivit. Si quidem Eutychius, ejusdem urbis episcopus, dogmatizabat corpus nostrum in illa resurrectionis gloria impalpabile, ventis, aereque subtilius esse futurum. Quod ille audiens, et ratione veritatis et exemplo Dominicae resurrectionis probavit hoc dogma orthodoxae fiilla immortalitatis gloria sublimatum, subtile quidem sit per effectum spiritalis potentiae, sed palpabile per veritatem naturae: juxta exemplum dominici corporis, de quo a mortuis supate me, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me vide
Abbreviated transcription (Latin):
a icrepationer nedargut: cur incanta p̃sumptione enipes nuode¬
apłica sgilla curuperint hortans eos ut redirent & que accepant
dno suo cũ honore deferrent Sed hi nullatenus monitis eius ad quies¬
corss ine e adedomini ⁊ regorii uenere p̃sentiam Factoq cõꝑto paci¬
en sne eorum culie stultitiam eosq sacro scis missrum psoleo¬

Expanded text:
esta increpatione redarguit, cur in tantam praesumptionem eruperinesta increpatione redarguit, cur in tantam praesumptionem eruperinapostolica sigilla ruperint, hortans eos ut redirent, et quae acceperant domino suo cum honore deferrent. Sed hi nullatenus monitis ejus acquiescentes usque ad domni Gregorii venerunt praesentiam, factoque comperto, patientissime eorum tulit stultitiam, eosque sacrosanctis missarum sole
Abbreviated transcription (Latin):
suggestione sotiorum confractis apłice dignitatis sigillis Aperte su¬
nt buxtule : ⁊ insingulis singule panni reꝑte s̃ portiuncule. Moxo
cũ in dignatione roman regressi: archidiaconũ ad eunt conquiren¬
tes. Vt quid inquiunt domnus apostolicus tam uilipendit dnm
nrm qui tantam grãm se apud eũ obtinuisse sꝑauerat. quo sic uolu¬
erit illi illudere & nos dehonorationi & offensionis sue ad dicere
Aestimauimus siquidem nos ossa apłoꝵ uel martrrum p̃tiosa hine
ferre : sicut decuerat tantũ uirũ. uti dñs nr̃ est. a tanta nihilom¬
nus sede quesita tam longo & difficillimo satis itnere. & date
sunt nobis panni modice portiundile: acsi huiꝰmodi pannicull
genus apud nos nequiuiss& inueniri. Nisi eni cauta sollicitudo
nobis subueniss& : ut quod gerebamus cognosceremus & sic stolide
honoris & egrõ ste uos debuisse incurrere Quos arthid̃ uoriuuor¬

Expanded text:
suggestione sociorum, confractis apostolicae dignitatis sigillis, apertae susuggestione sociorum, confractis apostolicae dignitatis sigillis, apertae sunt buxtulae, et in singulis singulae panni repertae sunt 12 portiunculae. Moxque cum indignatione Romam regressi, archidiaconum adeunt conquerentes: Ut quid, inquiunt, dominus apostolicus tam vilipendit dominum nostrum, qui tantam gratiam se apud eum obtinuisse speraverat; quod sic voluerit illi illudere, et nos dehonorationi et offensioni suae addicere? Aestimavimus siquidem nos ossa apostolorum vel martyrum pretiosa hinc ferre, sicut decuerat tantum virum, uti dominus noster est, a tanta nihilominus sede quaesita tam longo et difficillimo satis itinere, et datae sunt nobis panni modicae portiunculae, ac si hujusmodi panniculi genus apud nos nequivisset inveniri. Nisi enim cauta sollicitudo nobis subvenisset, ut quod gerebamus cognosceremus, et sic stolide honoris et gratiae suae nos debuisse incurrere. Quos archidiaconus mod
Abbreviated transcription (Latin):
gatos sc̃s apostolicus honorabiliter & gratanter suscipiens: aliquandiu
do & reliquias in eorum ueneratione consecrando circũiens p̃fatos¬
q legatos sibi comites semꝑ habens. Cum explicuiss& eorũ celebrati¬
ones quorũ reliquias petebatur: particulatim eosdem pannos con¬
secratos suꝑ quib scã celębrauerat diuidit. & singulis singulatim
buxtis imposuit. Munitisq eis sigillo sue scẽ auctoritatis petitorib
usu ecdesiasto tradidit. Qui debita cũ ueneratione benedictionẽ pe¬
titã & acceptã suscipientes: ꝓfectis uiã suam gaudentes. Seddũ ꝑ
aliquantos dies regressionis sue iter carperent. ei qui pͥmus cȩteris
habebatur. Amica humanitati subripuit curiositas. dicens sod alib
se stulte raneris subisse laborem. cũ nescirent quid p̃tiosi dnõ suo
referrent. Pedeteniam aut̃ crescente collatione uerboꝵ & uirescente

Expanded text:
gatos sanctus apostolicus honorabiliter et gratuiter suscipiens, aliquandiu gatos sanctus apostolicus honorabiliter et gratuiter suscipiens, aliquandiu do, et reliquias in eorum veneratione consecrando circumiens, praefatosque legatos sibi comites semper habens, cum explicuisset eorum celebrationes, quorum reliquiae petebantur, particulatim eosdem pannos consecratos, super quibus sancta celebraverat, divisit, et singulis singillatim buxis imposuit; munitisque eis sigillo suae sanctae auctoritatis, petitoribus usu ecclesiastico tradidit. Qui debita cum veneratione, benedictione petita et accepta, suscipientes, profecti sunt viam suam gaudentes. Sed dum per aliquantos dies regressionis suae iter carperent, ei qui primus caeteris habebatur, amica humanitati subripuit curiositas, dixitque sodalibus se stulte tanti itineris subisse laborem, cum nescirent quid pretiosi domino suo referrent. Pedetentim autem crescente collatione verborum, et virescente
Abbreviated transcription (Latin):
tanti Panis quẽ ego do: caro mea est : & sanguis ins uere est poru
Sed prescius conditor nr̃ infirmitati os nre. ea potestate qua cnc¬
spede incarnem &e sanguinem suũ ad catholica p̃cem obreparatio
musseriti: quatenus mulieri ad numendũ stuster pombitesoariar
factuee. Vnde sepe fata mulier plurimũ inscã religone ae fide
epficiens parncipatione dominici sacram̃ ti consecrata est &om̃s
qui uiderane indiuino amore &orto doxa credulitt fertientur
excreuerunt
uidam quoq̃ nobilis simus scđm carnis ꝓsapiam & potents¬
spans uxta regiam in suo modo magnificentiam. cut ꝑ int̃
monitione epistolarum etiam abcato gregorio dan smnicarim
instructione erga di & scõꝵ cultum sufficienter fuiss& inbutus misit
ꝑstrenuos & deuotos missos condigna exenia ad sedem pontificalem
petens reliquias beatoꝵ apłoꝵ ac martrrum sibi transmicai. Cuiꝰ le¬

Expanded text:
tanti: Panis quem ego do, caro mea est, et sanguis meus vere est potus tanti: Panis quem ego do, caro mea est, et sanguis meus vere est potus . Sed praescius Conditor noster infirmitatis nostrae, ea potestate qua cuncspecie in carnem et sanguinem suum ad catholicam precem ob reparatiomysterium; quatenus mulieri ad sumendum fuisset possibile, quod et factum est. Unde saepefata mulier plurimum in sacra religione ac fide proficiens, participatione dominici sacramenti consecrata est. Et omnes qui viderant, in divino amore et orthodoxa credulitate ferventius excreverunt. 24. Quidam quoque nobilissimus secundum carnis prosapiam, et potentissimus juxta regiam in suo modo magnificentiam, cum per intti admonitione epistolarum, etiam a beato Gregorio transmissarum instructione, erga Dei et sanctorum cultum sufficienter fuisset imbutus, misit per strenuos et devotos missos condigna exenia ad sedem pontificalem, petens reliquias beatorum apostolorum ac martyrum sibi transmitti. Cujus le
Abbreviated transcription (Latin):
cam beatus gregonus dicens. Dic rogo : quid coreli tuo emerserit
cũ cõmunicatura risisti. Atilla. Recognoui inquit portiunculam ex
eadem oblatione fusse: quã go manib meis feci & tibi obtuli
Et cũ eã te intellexerim corpus dnĩ appellasse: subrisi. Tunc et cuĩ
pontisex sermonẽ exinde fecit ad popłm. & hortatus ẽ. eum ut sup¬
pliciter dim̃ & orar&. quatinus admultorum fidem corroborandam
carnis oculis ostender&. quid infidelitas huiꝰ mulieris m̃tir oculis ui¬
dere ifidĩ luminib conspicere debuiss&. Suod cũ fuissae oratum.
ipse unacũ popło & eadem muliere aboratione exurgens : Adaltare
cunctis cernentib & sese adcernendum celesae spectaculum cõprimen¬
cib corporalem pallam reuelat. & uniuerso popto ipraq muliere
contuente partem digici auricularis sanguine cruentatã inuenit
ae mulieri dixit. Disce inquam ueritati uł modo iam credere contes¬

Expanded text:
eam beatus Gregorius, dicens: Dic, rogo, quid cordi tuo emerserit, eam beatus Gregorius, dicens: Dic, rogo, quid cordi tuo emerserit, cum communicatura risisti? At illa: Recognovi, inquit, portiunculam illam ex eadem oblatione fuisse quam ego manibus meis feci, et tibi obtuli; et cum eam te intellexerim corpus Domini appellasse, subrisi. Tunc sanctus Domini pontifex sermonem exinde fecit ad populum, et hortatus est eum ut suppliciter Dominum exoraret, quatenus ad multorum fidem corroborandam, carnis oculis ostenderet quid infidelitas hujus mulieris mentis oculis et fidei luminibus 11 conspicere debuisset. Quod cum fuisset oratum, ipse una cum populo et eadem muliere ab oratione exsurgens, ad altare cunctis cernentibus, et sese ad cernendum coeleste spectaculum comprimentibus, corporalem pallam revelat, et universo populo ipsaque muliere contuente, partem digiti auricularis sanguine cruentatam invenit, et mulieri dixit: Disce, inquam, veritati vel modo jam credere contes