comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i auguste legauit. ⁊ eaĩ¬
ter hoĩes ẽẽ desierit. deficit qd̾
relictum ẽ. sicuti diuus adria¬
nus. ĩ plotine ⁊ ꝓxime. imp̃r
antominus ĩ faustine augu¬
ste ꝑ sona ꝯstituit. cumea an
int̾ hoĩes eẽ desut quam te.¬
stator decederet.
aliqua exꝑte uolu̾it suam eẽ.
totam acquirit.
.r Simichi pure. ⁊ ẜuo meo
uł pure uł subꝯditione eadẽ
res legata ẽ. egoꝙ legatum
ꝙ michi datum ẽ. repudiem.
deinde ꝯditione existente ad
ꝙ ẜuomeo legatum ẽ. uellem
adme ptinẽ. ꝑtem legati d̾fice̾

Expanded text:
i Augustae legaueris et ea inter homines esse desierit, deficit quod ei relictum est, sicuti diuus Hadrianus in Plotinae et proxime imperator Antoninus in Faustinae Augustae persona constituit, cum ea ante inter homines esse desiit, quam testator decederet. aliqua ex parte uoluerit suam esse, totam adquirit.mihi pure, seruo meo uel pure uel sub condicione eadem res legata est egoque legatum quod mihi datum est repudiem, deinde condicione exsistente id, quod seruo meo legatum est, uellem ad me pertinere, partem legati deficere
Abbreviated transcription (Latin):
cohr̃dem eius nõ ẽẽ cogendũ.
fidei ꝯmissu pr̃are. portionẽ
enm ad cohr̃dem. sine honere
ꝑtinẽ. S post rescrĩptum se¬
ueri. quo fidei ꝯmissa ab insti¬
tuto relicta. asubstitutis de¬
bent̾.⁊ bic qĩ substitutus cũ
suo hõnere ꝯsequet̾ accrescen¬
tem portionẽ.¬

Expanded text:
non esse cogendum fideicommiss‹a› praestare: portionem enim ad coheredem sine onere pertinere. sed post rescriptum Seueri, quo fideicommissa ab instituto relicta a substitutis debentur, et hic quasi substitutus cum suo onere consequetur adcrescentem portione
Abbreviated transcription (Latin):
Erm̃. Hec bo̾rum po. si satisda¬
das ẽ. ⁊ debitum exigendum ⁊
collationẽ borum ⁊ dotis ⁊ ouĩ
istis que ⁊ ip̃i ꝯfert cauẽdu ẽ.
̃ De bõrum pos. ẜm

Expanded text:
m Haec bonorum possessio, si satis dadas et debitum exigendum et collationem bonorum et dotis et omnium istis quae ipsi confert cavendum est. XI DE BONORVM POS
Abbreviated transcription (Latin):
si it̾um diuortium factu eĩt.
obres amotas prioris diuor¬
tu cã Item obinpesas dona¬
tiones ꝙ priore m̾io. factas.
uiriuel ⁊ dotales.tam uendi¬
catio quam ꝯdictio uro adu¬
sus mulierẽ ꝯpetit. ⁊ in potã¬

Expanded text:
si iterum diuortium factum erit, ob res amotas prioris diuortii causa, item ob impensas donationesque priore matrimonio factas muiri uel etiam dotales tam uindicatio quam condictio uiro aduersus mulierem competit, et in pot
Abbreviated transcription (Latin):
patrem exreb amotis pueĩt.
utili iuditio petendum ẽ.
cero hec iuditium dãdum. at.¬
tilicimis ⁊ fulcinius auint.
Quoties filio fa. dos data est
socerum ohr̃es diuorti cã a.¬
motas furti agẽ nõ posse. Itẽ
cumrerum amotarum etia
ĩuiru̾m dat᷑ uiditium. si filiuᷤ
fa. maritus sit. utrum dẽpe̾ty¬
lio. an inip̃m ac̃tiodari debe¬
atieadem repetemus que de
filia fa. diximus ¶ Si post
diuortium maritus decesẜit.
hr̃s eius rerur ⁊motaru u¬
ditiouti põt. ¶Itemhr̃s mu¬
lieris exhac cã tenebit. Sicu̾t
ꝯdict̃onis noĩe. exc̃a furtiua.
S si morte mariti solutũ sit
matrimoĩum.hr̃s mariti br̃
ditatis petitione uł ad exibẽ¬
dum actione eas ꝯsequi potiͣt.¬
Aristo etiam ꝯdicĩ eͥiͥ posse recte
putat. quia exinuista cã apd̃
eam ẽẽnt. ¶ Qd̃ si mortuo un¬
ro amou̾it. nõ facit furtum. qr
rei br̃ditarie nõdum possesse
nõ fit furtum.⁊ deoq aut uẽ¬

Expanded text:
patrem ex rebus amotis pervenit, utili iudicio petendum est.cero hoc iudicium dandum Atilicinus et Fulcinius aiunt, quotiens filio familias dos data est: socerum ob res divortii causa amotas furti agere non posse. Item cum rerum amotarum etiam in virum datur iudicium: si filius familias maritus sit, utrum de peculio an in ipsum actio dari debeat? Eadem repetemus, quae de filia familias diximus. Si post divortium maritus decesserit, heres eius rerum amotarum iudicio uti potest. Item heres mulieris ex hac causa tenebitur, sicut condictionis nomine ex causa furtiva. Sed si morte mariti solutum sit matrimonium, heresditatis petitione uel ad exhibendum actione eas consequi poterit.Aristo et condic‹i› ei posse recte putat, quia ex iniusta causa apud eam essent.Quod si mortuo uiro amouerit, non facit furtum, quia rei hereditariae nondum possessae non fit furtum: ideoque aut u
Abbreviated transcription (Latin):
toris loco hñous ẽ. Ideoq si
mulier cum qua rerum amo¬
tarum actum ẽ. estimationẽ
litis p̃stit̾it.adusus uendicã¬
mulier mortis cã res amouit.
deĩ mortuus ẽ maritus. hr̃¬
ditatis petitione ul actioẽ ⁊d¬

Expanded text:
. ideo si mulier, cum qua rerum amotarum actum est, aestimationem litis praestiterit, aduersus uindicanmulier mortis causa res amouerit, deinde mortuus esset maritus, hereditatis petitione uel actio
Abbreviated transcription (Latin):
fures indomũ mariti ĩ duxͣit
⁊ peos res amou̾it ita ut ipsa
rerum amotarum temͣ etiam¬
bona fide emerat.uxor amou¬
erit. uł opem furi tuli̾t. idq
uita desꝑass. subreptis quib¬
rit uir. utił rerum amotarũ
actio ei danda ẽ. ¶Siẜuus
mulierisaussu dñe. dinorti
cãres amou̾it. pedius putat.
cri suicã ꝯtractet. nec uideri
furtum facienti opem ferre.
cum mulier furtum ñ faciat.
quãnis ẜnus. ĩ facinoribo.do¬
mini dcõ audiens ẽẽ nõ debe¬
at. s rerum amotarum actõ
erit. ¶At si ĩ dotem ẜuus da¬
mulier talem eum ẽẽ scierit.
totum dãpnumiuiro sarciet᷑.
Qd si ignoraũt. tũe nõ ultͣ
ꝯdẽpnationẽ noxe mulctãda
erit. ¶Rerum amotatłim.¬

Expanded text:
fures in domum mariti induxerit et per eos res amouerit, ita ut ipsa rerum amotarum teneri, etiambona fide emerat, uxor amouit uel opem furi tulit idque uita desperasset, subreptis quiburit uir, utilis rerum amotarum actio ei danda est.Si seruus mulieris iussu dominae diuortii causa res amouerit, Pedius putat cri sui causa contrectet nec uideri furtum facienti opem ferre, cum mulier furtum non faciat, quamvis servus in facinoribus domino dicto audiens esse non debeat: sed rerum amotarum actio erit. At si in dotem servus damulier talem esse eum scierit, totum damnum viro sarcietur: quod si ignoraverit, tunc non ultra condemnationem noxae multanda erit. Rerum amotarum
Abbreviated transcription (Latin):
accio dãpnm rep̃sentat eti¬
am si postea dotis exactio ꝯpe¬
tat. Cõmodi quoꝙ siquid a¬
motis reb amifituir. ratio
hñda est. ¶ Hec actio licet ex
delictonaseatur. tñ rei ꝑsecuti¬
onem ꝯtinet.⁊ ideo nõ anno
Si ꝓpt̾ res amotas egero
cum muliere.⁊ lis estimata sit
an actio danda ei sit si amise¬
rit ponem. Mouet me quia

Expanded text:
actio damnum repraesentat etiam si postea dotis exactio competat.Commodi quoque, si quod amotis rebus amiserit uir, ratio habenda est.Haec actio licet ex delicto nascatur, tamen rei persecutionem continet et ideo non anno Si propter res amotas egero cum muliere et lis aestimata sit, an actio ei danda sit, si amiserit possessionem? movet me, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Aul. Dereb amotis pmit¬
tendum ẽ marito uł uxori de
quibdam reb uisuradum de
ulan sepatim bĩtauerint. cu
actio rerum amotarum cõpe¬
tat ⁊̃ adũsus eam que exea do¬
mo subtraxit ĩ quanõ sim̃ul.
cum uirohĩtat. ¶Uxor ⁊ nu¬
rus ⁊ pnurus. uiro ⁊ socero ⁊ p¬
socero furtum fac̾ẽ possũt. fur¬
ti aũt nõ tenẽtur. nisi forte e¬
mancipatus sit filius. tune
enim nurus patri eiꝰͣ

Expanded text:
um De rebus amotis permittendum marito vel uxori de quibusdam rebus iusiurandum deful an separatim habitaverunt, cum actio rerum amotarum competat etiam adversus eam, quae ex ea domo subtraxit, in qua non simul cum viro habitavit. Vxor et nurus et pronurus viro et socero et prosocero furtum facere possunt, furti autem non tenentur, nisi forte emancipatus sit filius: tunc enim nurus patri eius
Abbreviated transcription (Latin):
Pp. ¶arcell libro .uii. dige¬
storum scribit. Siue iur uxorẽ.
siue uxor uirum de domo expy¬
lit ⁊ amou̾it res. rerum amota¬
rum temͣ. ¶ Qͥ reru amotaꝵ
instituit actionẽ. Siuelit ⁊¬
magis us uirãdum deferre. co¬
gitur adu̾sarius iurͣare. nicħ
diuorti cã imotum eẽ. dum
prius decalũpnia uiret ꝗ ius¬
uirãdum defert aurare aut tã
uir quam uxor coget᷑. pat̾ aũt
amouentis nõ cogitur uirare:
cum iniquum sit dealieno fcõ
alium iurare. Is ergo uirare co¬
gitur qui amouisse dr᷑ ⁊id cir
co necͥ hr̃s eius qui que ue ai¬
mouisse dicit᷑. uirare cogetur.¬
¶Siquis delatum sibi ius iuran¬
dum referre uelit. non uidetur
deferit. an ip̃e reus fur sit.

Expanded text:
. Marcellus libro octauo digestorum scribit, siue uir uxorem siue uxor uirum domo expulit et res amouerunt, rerum amotarum teneri. Qui rerum amotarum instituit actionem si uelit magis iusiurandum deferre, cogitur aduersarius iurare nihil diuortii causa amotum esse, dum prius de calumnia iuret qui iusiurandum defert. Iurare autem tam uir quam uxor cogetur. pater autem amouentis iurare non cogitur, cum in‹i›quum sit de alieno facto alium iurare: is ergo cogitur co nec heres eius, qui quaeue amouisse dicetur, iurare cogetur.Si quis delatum sibi iusiurandum referre uelit, non uidetur deferat, an ipse fur sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ideo si post diuorti¬
um easdem res ꝯtractat.⁊̃ fũ¬
ci ten̾ebit᷑. Item si ẜuus eius
furtum fecerit. furti cum ea
agẽ possumus. S ⁊ cum uxo¬
re furtiagere possibile ẽ si ei
cui hr̃des sumus furtum fe¬
cerituł nob̾ ante quam nube¬
ret. tñ ppt̃ reuentiam ꝑsona¬
rum inutroq caͣũ furtiuam
furti actionẽ dicuus. ¶Itẽ
um ẽ qd̃ offilius ut etia eas
res quas diuortu tp̃r mulier
comederit. uendidĩt.donaue¬
rit. qualibet ratione ꝯsũpẜit.
rerum amot. arum uditio cõ¬
tineri. ¶Si filia fa.res amio¬
uerit iuro. mela ac fulcinius
aĩt. ⁊ depeculio dandam actiꝰ¬
onem. quia displicuit eam
furti obligarilus inip̃am ob
res amotas dar actionem.
S si pat̾ adiuncta filia agat
de dotenon alit̾ ei dandam
actionẽ quã si filiamreru
amotarum iuditio insolidũ
⁊cum satisdatione defendat.
S ꝯmortua filia.mpatrẽ re¬
rum amotirum actionẽ daĩ

Expanded text:
ideo, si post diuortium easdem res contrectat, etiam furti tenebitur. Item si seruus eius furtum fecerit, furti cum ea agere possumus. Sed et cum uxore furti agere possibile est, si ei cui heredes simus furtum fecit, uel nobis antequam nuberet: tamen propter reuerentiam personarum in utroque casu furtiuam furti actionem dicimus. Item uerum est quod Ofilius ait etiam eas res, quas diuortii tempore mulier comederit uendiderit donauerit qualibet ratione consumpserit, rerum amotarum iudicio contineri. Si filia familias res amouerit, Mela Fulcinius aiunt de peculio dandam actionem, quia displicuit eam furti obligari: uel in ipsam ob res amotas dari actionem. sed si pater adiuncta filia de dote agat, non aliter ei dandam actionem, quam si filiam rerum amotarum iudicio in solidum et cum satisdatione defendat. sed mortua filia in patrem rerum amotarum ac
Abbreviated transcription (Latin):
eri. aut satisfieret doti. dictu
noneẽt actũ iri rerum amota¬
rum. nichominius agi põt. nã
⁊cum dos nulla sit eademact᷑io
datur. ¶Sab.ait. Simulier
res quas amouit. non reddat.
estimari debere quãturri inlitẽ
nir iurasset.
uitum suo p̃tio res suas uẽdẽ¬

Expanded text:
eri aut satis doti fieret, dictum non esset actum iri rerum amotarum, nihilo minus agi potest: nam et cum dos nulla sit, eadem actio d‹a›tur.Sabinus ait, si mulier res quas amouerit non reddat, aestimari debere quanti in litem uir iurasset 9uitum suo pretio res suas uende
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Si ocubina res amouĩt.
hoc uire utimur. ut furti ter
bi ãlibi cessat. mm̃. cessaẽ rerũ
amotirum actionẽ. quia ꝯpe¬
mulier amouit cum diuorti
iꝯsilum iniss. s ⁊̃ eas quas
nipta amouit sicum disce¬
deret eas celau̾it. ¶Non so¬
lum eas que extant. in reruz
amotirum uiditium uenire.

Expanded text:
 Si concubina res amoverit, hoc iure utimur, ut furti tenebi alibi cessat matrimonium, cessare rerum amotarum actionem, quia compemulier amouit, cum diuortii consilium inisset, sed etiam eas quas nupta amouerit, si, cum discederet, eas celauerit.Non solum eas res, quae exstant, in rerum amotarum iudicium uenire
Abbreviated transcription (Latin):
grum amõtairũ
uiditium singłare
introductum ẽ ad¬
usus eam que uxor fuit.
quia nõ placuit cum ea
furti agẽ posse. Quib̾da
existimãtib. nec quidẽ fur¬
tum eam face̾. ut nerua caͣs¬
sioquia societas uĩte. quodã¬
modo duam eam facit. alus¬

Expanded text:
rum amotarum iudicium singulare introductum est aduersus eam quae uxor fuit, quia non placuit cum ea furti agere posse: quibusdam existimantibus ne quidem furtum eam facere, ut Nerua Cassio, quia societas uitae quodammodo dominam eam faceret: al
Abbreviated transcription (Latin):
q solutionẽ cogitau̾it. int̾im.
nchil tituis petet. qiͣ tacite cõ¬
ditio inẜta sit. nõ secus ac sut. a
dixisset. titio dato qd̾ pupillus
soluĩt. uel si legass ꝙ ex aretbu¬
sa natumerit. uł fructus quii
q simedio tp̃r legatarius mori¬
atur.⁊ postea ꝑtus edatur ⁊ fruc¬
tus pueniãt. pecumã pupillus
ex soluat. hr̃s legatam petitioe
hãt. namq dies legati cui ꝯdi¬

Expanded text:
olutionem cogitavit, interim nihil Titius petet, quasi tacite condicio inserta sit, non secus ac si ita dixisset: "Titio dato, quod pupillus solverit" vel si legasset "quod ex Arethusa natum erit" vel "fructus, qui  si medio tempore legatarius moriatur et postea partus edatur, fructus perueniant, pecuniam pupillus exsoluat, heres legatarii petitionem habet: namque dies legati cui
Abbreviated transcription (Latin):
p̃. Si hr̃di eiꝰ cuui natura deb¬
uit aliquis sou̾it. ei cui fideiꝰ¬
missa hr̃ditas relicta sit idi
reddend᷑um.¬
hr̃ditatis alicui relicta ꝓponit᷑.
⁊is res hr̃ditarias quasdam.
furatus sit. ĩ his reb quas sub¬
traxit denegare ei petitionẽ
oportẽ. recte Rndetur.

Expanded text:
 Si heredi eius, cui natura debuerit, aliquis solverit, ei, cui fideicommissa hereditas relicta sit, id reddendumhereditatis alicui relicta proponitur et is res hereditarias quasdam furatus sit, in his rebus, quas subtraxit, denegari ei petitionem oportere recte respondetur.
Abbreviated transcription (Latin):
trilcarehus sibi ea uendicat.
⁊dro qr defimetus ẽ iscui restitr¬
ere uissus erat. Quero ergouer¬
un hec bona adualeriũ maxi¬
mũ trihearchum hr̃dem frdu¬
tiarium ꝑtineãt an admalliũ
senecam qui se pueri defuncti
auũculum eẽ dicit. Rr. si seins
occeanus cui fidei ꝯmissaria he¬
reditas extestõ sei saturnini
cumannos.xui. hab̾et auale¬
rio ⁊ maximo fidutiario hr̃de
restitui debeat. priusquã prefi¬
intum tp̃e etatis impleret de¬
cessit. fidutiaria hr̃ditas ad eũ
ꝑtinẽt ad quẽ cet̾a bona occea¬

Expanded text:
trierarchus sibi ea uindicat ideo, quia defunctus est is cui restituere iussus erat. quaero ergo utrum haec bona ad Ualerium Maximum trierarchum heredem fiduciarium pertineant an ad Mallium Senecam, qui se pueri defuncti auunculum esse dicit. respondi: si Seius Oceanus, cui fideicommissa hereditas ex testamento S‹e›ii Saturnini, cum annos sedecim haberet, a Ualerio Maximo fiduciario herede restitui debeat, priusquam praefinitum tempus aetatis impleret, decessit, fiduciaria hereditas ad eum pertinet, ad quem cetera bona Ocea
Abbreviated transcription (Latin):
no. Seꝯ. restituitur. sires urge
at. ⁊ metus erit ne ꝑabsentiã
forte fidei ꝯmissaru dies actio¬
nis exeat. hr̃s uiditium suscił¬
pe cogitur. Similiq mõ filio

Expanded text:
o restituitur, si res urgueat et metus erit, ne per absentiam forte fideicommissarii dies actionis exe‹a›t, heres iudicium susc‹i›p‹e›re cogitur. Similique modo filio
Abbreviated transcription (Latin):
ut̾. Licet ⁊ mulier q̃ ꝑtum¬
e subiecisse dicit̾ decesẜit. tñ si
sũt. inp̃senti cognoscẽdum ẽ.
Si aũt nemo sit qui puniri pos¬
sit. qr om̃s ꝑticipes facinoris
forte decessint. ẜin carbonianr̃
edc̃m intp̃e pub̾tatis differen¬
da cognitio est.

Expanded text:
um. Licet mulier, quae partum subiecisse dicitur, decesserit, tamen, si sint, in praesenti cognoscendum est. si autem nemo sit qui puniri possit, quia omnes participes facinoris forte decesserint, secundum Carbonianum edictum in tempus pubertatis differenda cognitio est.
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum sit quisquis ẽ qui fili¬
ummeũ se ẽẽ dicit exhr̃s esto.
qr non ẽ filius exhr̃datus ¶Si
quis filium suum br̃dem insti¬
tũit exminima ꝑte sicalle qui
ex illa ẽ natus. hr̃s estonõ q̃i fi
lium suum. deinde hic ꝯtẽdat
patrem ĩ testatum decessisse. se¬
ꝙ ei suum hr̃dem eẽ ant̃ est co¬
br̃des eĩ uttmi nẽgẽt eum filir̃
ẽ differenda. ⁊ carbonianu ces¬
sat. ꝙ si filium eum negarent
⁊ adip̃os potius qĩ ad ꝯsangui¬
neos hr̃ditatem ꝑtinẽ dicunt.
mat̾ subiecti ꝑtus arguat. an
status ĩ dubumi deducat᷑. dif¬
metus põt eẽ neminus ydonee
defendat᷑. cum uõ mat̃ rea po:

Expanded text:
scriptum: 'quisquis est, qui filium meum se esse dicit, exheres esto', quia non est filius exheredatus. Si quis filium suum heredem instituerit ex minima parte sic 'ille qui ex illa natus est heres esto', non quasi filium suum, deinde hic contendat patrem intestatum decessisse seque ei suum heredem esse, interest, coheredes eius utrum negest differenda et Carbonianum cessat: quod si filium eum negant et ad ipsos potius quasi ad consanguineos hereditatem pertinere dicunt, mater subiecti partus arguatur, an status in dubium deuocatur, difmetus potest esse, ne minus idonee defendat
Abbreviated transcription (Latin):
hanc ꝯtrou̾siam patiat᷑. quiaĩt
libos nõ sit. s ab ip̃o patre. ut
puta nepos qui se retentumin
potãte. iui dicit. abemãcipato
patre cui iugi desid̾at. andiffẽ¬
ri debeat. Et magis ẽ ut diffe¬
ratur. Parui enim refert quis
ei ꝯtron̾siam faciat. cum ⁊ si te¬
stator eum negrunt exlib̾is ñ
tm̃ exhr̃dem scripsit. carboiaꝰ¬
no possit ẽẽ locus. ¶ S ⁊ siꝗs
nõ tm̃ ex lib̃is negetur eẽ. um
la editus. Iuł scripsit. ad buc
carbonianio locum ẽe. Qd ⁊ di¬
uus pius rescripsit. nam uel:
magis ꝯsulẽdum ẽ hus quibꝰ
maiꝰ ꝑiculum ĩtendit᷑.nam si
alit̾ obẜuetur. ĩ uenta eriͣt rõ
que admodum audacissimus
quisq maiore inuiria ĩpube
affitiat. ꝙ ⁊ plura ⁊ grauiora.
de eom̃tiatur. ¶S ⁊ si ip̃e de¬
functus ẜuus ẽe dieatur. Idẽ
erit dicendũ. Ꝙ ⁊ si fiscũs fa¬

Expanded text:
hanc controversiam patiatur, quod inter liberos non sit, sed ab ipso patre, ut puta nepos, qui se retentum in potestate avi dicit, ab emancipato patre, cui iungi desiderat, an differri debeat? et magis est, ut differatur: parvi enim refert, quis ei controversiam faciat, cum et si testator eum negaverit ex liberis, non tamen exheredem scripserit, Carboniano possit esse locus. Sed et si quis non tantum ex liberis negetur esse, uela editus, Iulianus scripsit adhuc Carboniano locum esse: quod et diuus Pius rescripsit: nam uel magis consulendum est his quibus maius periculum intenditur. nam si aliter obseruetur, inuenta erit ratio, quemadmodum audacissimus quisque maiore iniuria inpuberem adficiat, quod et plura et grauiora de eo mentiatur. Sed et si ipse defunctus seruus esse dicatur, idem erit dicendum. Sed et si fiscus fa
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ. uł repellitur qiͣ ex hrdatꝰ
⁊ si filius ẽẽ urdeatur. nisi forte
postumus ĩ quit ẽ br̃s ĩ stitutꝰ.
⁊ natus neget᷑ eẽ filius. S sb̃¬
iectus eẽ dicetur. quo caũ eius
ptis tm̃ danda ei ẽ bõrumpõ.¬
exqua institutus ẽ. ¶ Ideaiͣt
cum quidã ex hr̃dem scripsiss
filium ꝙ dicẽt eum exadultĩo
ꝯceptum. qr fieret ei ħ̾ ꝯtroue̾¬
sia. an int̾ lib̾os sit. exbae ꝑte

Expanded text:
non est, vel repellitur quasi exheredatus, etsi filius esse videatur: nisi forte postumus, inquit, est heres institutus et natus negetur esse filius, sed subiectus esse dicetur, quo casu eius partis tantum danda est ei bonorum poex qua institutus est. Idem ait, cum quidam exheredem scripsisset filium, quod diceret eum ex adulterio conceptum, quia fieret ei haec controuersia, an inter liberos sit, ex hac parte
Abbreviated transcription (Latin):
ac si nulla de ea reꝯtrou̾sia eẽt.
⁊ uiditium intp̃c pub̾tatis cã
cognita differtur. ¶Eum quis
trou̾siam facit si ꝓpupillo satis
ẽẽ p̃tor iubet. ¶ Non tm̃ mas¬
culi s ⁊ femine exiũrili sexude¬
scendẽtes.oꝑboniani ꝯmodũ
bẽbunt. ¶Et gnalit̃ dicimus
hus demũ carbonianũ ꝯpetẽ

Expanded text:
ac si nulla de ea re controuersia esset et iudicium in tempus pubertatis causa cognita differtur. Eum qui controuersiam facit, si pro pupillo satis esse praetor iubet. Non tantum masculi, sed et feminae ex uirili sexu descendentes Carboniani commodum habebunt. Et generaliter dicimus his demum Carbonianum competere,
Abbreviated transcription (Latin):
uum. qd̾ sine manumissioe hẽ¬
bat posse sibi defende̾. auł. scͥp¬
sit. nec enim ei nocẽ debet. qd̾¬
sic iira patronatus habebat.
Honusq adeo exequãdus
ẽ patrdno parens ut. ⁊̃ fauiana
aut caluisiana accio eĩ det᷑. qr
iniquu ẽ ingẽnͣuis horb ñ eẽ
libam perũ suarũ alienationẽ.
psonas ueluti merẽt̾ricẽ apa¬
rẽte emãcipatꝰ ⁊ manumissus
parẽti dat᷑. aut ꝯstitute pus si
nõ turꝑis hr̃s eẽt institutus.
Si filius emãcipatus testõ suo
patrẽ suum p̾tierĩt. siue hr̃de¬

Expanded text:
uum, quod et sine manumissione habebat, posse sibi defendere Iulianus scripsit: nec enim ei nocere debet, quod iura patronatus habebat, Non usque adeo exaequandus est patrono parens, ut etiam Fauiana aut Caluisiana actio ei detur, quia iniquum est ingenuis hominibus non esse liberam rerum suarum alienationem. personas, ueluti meretricem, a parente emancipatus et manumissus parenti datur: aut constitutae partis, si non turpis heres esset institutus. Si filius emancipatus testamento suo patrem suum praeterierit siue herede
Abbreviated transcription (Latin):
utas ẽ. nisi inbis sp̃eb ĩ quib
eniolum̃tum debiti ampliat᷑.
Qd̾ si .c. aureos quos se debere
dixerit legauit. siquidẽ debet
inutile ẽ legatum. Qd̾ sinon
fuit debitor placuit utile ẽẽ
legatum. Certͣ enim nĩmmoꝵ
quantitas similis ẽ sticho leg¬
ato cum demonstratione fła.
Idꝙ ⁊ diuus pius rescripsit.
certa pecuma dotis accepte.
hr̃dib scriptis. ⁊ pupillo suo
cuiꝰ tutela gessit. t̾tiam ꝑtem
borum dari uoluit si hr̃dibo.
sius tutele eã ꝯtrou̾siam ñ fe¬
cerit. s eo noĩe om̃s lib̾auit.
pupillus sibi legatum. p̃tulit.¬

Expanded text:
s est nisi in his speciebus, in quibus emolumentum debiti ampliatur. quod si centum aureos, quos se debere dixit, legauit, si quidem debet, inutile est legatum, quod si non fuit debitor, placuit utile esse legatum: certa enim nummorum quantitas similis est Sticho legato cum demonstratione falsa: idque et diuus Pius rescripsit certa pecunia dotis acceptae redibus scriptis pupillo suo, cuius tutelam gessit, tertiam partem bonorum dari uoluit, si heredibus suis tutelae causa controuersiam non fecerit, sed eo nomine omnes liberauerit: pupillus legatum
Abbreviated transcription (Latin):
Dat̾ int̃ filios facultatib
diuisis: exratione filiam pͥm̃tͤ¬
pili comodorum.ccc. aureos.
acquirere uolu̾it. ac postea de
pecunia comodorum. ponem.
ꝯp̃arauit. meh̾ominus frẽs ⁊
cohr̃des. sorori fideiꝯmissum
pr̃abunt. nõ enim absũptum
uidẽtur. ꝙ ĩ corpus patrimõii
u̾sum ẽ. cum aũt int̾ filios di¬
aui p̃tu. filia portionẽ hr̃dita¬
riam accipiat. hoc enim eueni¬
ret. ĩ bonis pecunia relicta.
S Legatum sub ꝯditione da¬
tumcum transfert̾. subeadem
ꝯditione transferri uidet᷑. si nõ
ꝯdicio priori ꝑ sone coberceat.
nam siquis uxori. sublatis libe¬
ris legauĩt. repetita ꝯditio non
uidebitur. que fuit ĩꝑ soã mu¬
lieris neccia. ¶Pat̾ ortos in¬
structos. filie legauit. postea q̃¬
dam exmãcipus ortorumuxo¬
ri donauit. siue donationes te¬
stam̃to ꝯfirmauit. siue non cõ¬
firmauit. possĩor uoluñt᷑as. fi¬
lie legato. potior erit. S ⁊ siñ
ualeat donatio. tam̃ minuisse

Expanded text:
Pater inter filios facultatibus diuisis filiam ex ratione primipili commodorum trecentos aureos accipere uoluit ac postea de pecunia commodorum possessionem parauit. nihilo minus fratres et coheredes sorori fideicommissum praestabunt: non enim absumptum uidetur, quod in corpus patrimonii uersum est. cum autem inter filios dierflui pretii filia portionem hereditariam accipi‹a›t: hoc enim eueniret in bonis pecunia relicta. Legatum sub condicione datum cum transfertur, sub eadem condicione transferri videtur, si non condicio priori personae cohaereat: nam si quis uxori sublatis liberis legaverit, repetita condicio non videbitur, quae fuit in persona mulieris necessaria. Patstructos filiae legauit: postea quaedam ex mancipiis hortorum uxori donauit. siue donationes confirmauit siue non confirmauit, posterior uoluntas filiae legato potior erit: sed etsi non ualeat donatio, tamen minuisse
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia patri uideri urderi ocessa.
insi alurd sensisse testatorem
abhr̃dib eius approbet᷑. ¶Me¬
sius actione tutele uoluit lib̾a¬
ri.his u̾bis.rationem tutele
quam egit uikus paulus cũ
antistione cicerone. posci abeo
nolo. eoꝙ noĩe. aea omi lib̾atũ
eẽ uolo. Quero an si qua peciuia
extutela apud eum remansit.
tutorem posita manẽt. legata
uidẽtur. ¶Testam̃to ita scrip¬
serit.titio affim meo quic qdi
remittiuolo. eoq am̃plius:
dicendo codicillis ita seripẜat.
Titio hoc amplius affini meo¬
⁊ debitori usuram pecume ꝙͣ
michi debet abhr̃de meo donec
exigere ꝯ uoluntatẽ mea pu¬
tauĩt eius sortis usuras eidez
titio abhrdib meis donec iu¬
ueret pr̃ari uolo. Quesitum ẽ
cum augendi potius quã mi¬
primũ dederat. ¶Legatum ẽ
testõ hoc testõ modo. seio ꝯcedi
uolo quicquid michi abeo de

Expanded text:
omnia patri uideri concessa, nisi aliud sensisse testatorem ab heredibus eius approbetur.Maesuis actione tutelae uoluit liberari his uerbis: 'rationem tutelae, quam egit Iulius Paulus cum Antistio Cicerone, posci ab eo nolo eoque nomine causa omni liberatum esse uolo': quaero, an, si qua pecunia ex tutela apud eum remansit, tutorem posita maneret, legata uideretur.Testamento ita scripserat: 'Titio adfini meo, quidquid plius decem do": codicillis ita scripsit: "Titio hoc amplius adfini et debitori meo usuram pecuniae, quam mihi debet, ab herede meo donec exigere ultra voluntatem meam putaverit, eius sortis usuram eidem Titio ab heredibus meis donec vivit praestari volo". quaesitum est, cum augendi potius quam miprimo dederat. Legatum est testamento hoc modo: "Seio concedi volo, quidquid mihi ab
Abbreviated transcription (Latin):
i tibi c̾tam rem legaũo.
⁊rogauero te. ut eamtitio resti¬
tueres. dem̃ eam remtibi fideio¬
miẜo. nec rogauero te ut alu eã
p̃stes. q̃ritur anintua potate
ꝯmissum nõ pr̃ares ⁊ magis po¬
st̾iorem scripturam testamẽti.
placuit spectari.

Expanded text:
i tibi certam rem legauero et rogauero te, ut eam Titio restitueres, deinde eandem rem tibi fideicommisero nec rogauero te, ut alii eam praestares, quaeritur, an in tua potestate commissum non praeste‹s›. et magis posteriorem scripturam testamenti placuit spectari.
Abbreviated transcription (Latin):
aui: Si ẜuo̾ cum lib̾tate. daͣto
legato ⁊ alieato. adiit᷑ lib̾tas.
qͣuis alieno ĩutiłradimat᷑. tam̃
legatum ademptorem non
puenturum. Et merito ostitit
enim adẽptio. qr possit redi:¬
cillis lib̾tas datur. Quidergo
sieum quẽ lib̃m eẽ quis iisẜ̾at.
manumisat uiu᷑us. dem̃ codi¬
cillis lib̾tatem eiademĩt. uidea¬
mus an ꝑdidit legatum. uana¬

Expanded text:
i, seruo cum libertate dato legato, et alienato adimatur libertas, quamuis alieno inutiliter adimatur, tamen legatum ad emptorem non peruenturum: et merito: constitit enim ademptio, quia possit redicillis libertas datur. Quid ergo, si eum, quem liberum esse quis iusserat, manumiserat uiuus, deinde codicillis libertatem ei ademerit? uideamus, an
Abbreviated transcription (Latin):
Si ẜuus legatus ẽ. ⁊ ei ali¬
quid. si alienato eo adimiatuꝵ
ꝙ ei legatumẽ. ualet adẽpt̾io.
qr. ⁊ legatum pot ꝓcedere si re¬
dim̾at. ¶Seruo legato ⁊ inter
iuos manumsso. si legatuͤm
ẽpt̾io igitur legatum ꝙ ip̃i da¬
tum ẽ capͤiet. nam.⁊ si ru̾rsus in

Expanded text:
Seruus legatus est et ei aliquid. si alienato eo adimatur quod ei legatum est, ualet ademptio, quia et legatum potest procedere, si redimatur.Seruo legato et inter uiuos manumisso si legatum est: igitur legatum, quod ipsi datum est capiet. nam etsi rursus in
Abbreviated transcription (Latin):
nuo hec u̾ba a diecit. qͣuẽ ratioe
reddẽ ueto. qr nõ instrum̃tum
penes sehãt. Quesitum ẽ an
stichus reliqua que exadinim¬
stratione actus debuerat. red¬
dere debũit. R̾. stichum eo noĩe
nõ teneri. Claudius. nemo enĩ
ex ẜuitutis actu post lib̾tate
tenetur.⁊ ꝯsult᷑atio adius de¬
biti relata fu̾it. Retineri ergo
reliqua possũt cum peculio. aũ
ex̾eo de du̾ci ꝙ sibi legatum ẽ.
¶Centum q̃ ap̃. ⁊ ꝑ mañ deposita
habeo. ap̃ ip̃m eẽ uolo donec fi¬
lius m̃s adannos .xx. ꝑuerrͣit.¬
eiꝰꝙ pecume usuras exigi ueto.
Quesitum ẽ an excã f dei ꝯnis¬
si ⁊ꝑmanus ꝯsequi possit: ne
ante tp̃c atestatore p̃scriptum
lias hr̃des scripẜat quarum fi¬
dei ꝯmisit ĩ hee u̾ba. ne agno.
seio rationẽ actus rei mee que
pm̃sam eius siue extra m̃sam
indie mortis mee gesta ẽ. exiga¬
tis eoq noĩe eum lib̾etis. quesi¬
tum ẽ. cum uniu̾sas rationes
indie mortis iste administra¬

Expanded text:
et haec uerba adiecit: 'quem rationem reddere ueto, quia instrumenta penes se habet': quaesitum est, an Stichus reliqua, quae ex administratione actus debuerat, reddere debuerit. respondi Stichum eo nomine non teneri.Claudius: nemo enim ex seruitutis actu post libertatem tenetur et consultatio ad ius debiti relata fuerat: retineri ergo reliqua possunt cum peculio aut ex eo deduci, si legatum est. 'Centum, quae apud Apronianum deposita habeo, apud ipsum esse uolo, donec filius me pecuniae usuram exigi ueto.' quaesitum est, an ex causa fideicommissi Apronianus consequi possit, ne ante tempus a testatore praescriptum lias heredes scripserat, quarum fidei commisit in haec uerba: 'ne a Gaio Seio rationes actus rei meae, quae per mensam eius siue extra mensam in diem mortis meae gesta est, exigatis eoque nomine eum liberetis'. quaesitum est, cum uniuersas rationes in diem mortis iste administ‹r›a
Abbreviated transcription (Latin):
deiusẜ. at ꝓtutore q̃u̾odam. ⁊ dece¬
dens eiusdẽ pupillis legauit in
hec u̾ba. aurelio latino. ⁊aurelio
felici. singulis quina. cum quis
torum noie m̃struos denarios
senos. ⁊ uestiarii noĩe annuos de¬

Expanded text:
deiusserat pro tutore quodam et decedens eisdem pupillis legauit in h‹ae›c uerba: 'Arellio Latino et Arellio Felici singulis quina, cum quis torum nomine menstruos denarios senos et uestiarii nomine annuos de
Abbreviated transcription (Latin):
Utroq enim moͣdo lib̾andus ẽ
debitor ⁊ utroq caũ. ꝯpetit ui.¬
tro ad lib̾andum debitori acͥtõ.
Qd̾ si ⁊̃ centum aureorum uel
fundi debiti m̃tionẽ fecit siꝗ
dem debitor fuisse ꝓbet᷑. libandꝰ
ẽ. Qd̾ si nichil debeat. põt dicu
qi falsa demonstratione adiec¬

Expanded text:
liberandus est debitor et utroque casu competit ultro ad liberandum debitori actio. quod si etiam centum aureorum uel fundi debiti mentionem fecit, si quidem debitor fuisse probetur, liberandus est: quod si nihil debeat, poterit dici quasi falsa demonstratione adiec
Abbreviated transcription (Latin):
solũe. ualet legatum ꝓpt̾ cohr̃¬
dem. eumq extestõ acturu ut
creclitori soluat᷑ ¶Libatio aut
debitori legata ita demũ effectũ
siexactum ẽ. euanescit legatu.¬
Uñ querit uił. si abimpubis sb¬
stituto sit lib̾atio relicta. deinde
impubes exegi̾t ꝙ debetur an
euanescit legatum. Et cumꝯsti¬
terit pupillum ĩ his que asub¬
stituto relinquãt᷑ ꝑ sonam sub¬
stinẽ eius a quo subꝰ ditiõe lega¬
tur. ꝯsequẽs ẽ. substitutum acti¬
one extestõ teneri. sipupillus
adebitore exegĩt. Idemq ẽ etiã
sipupillus nõ exegerit. S solũ¬

Expanded text:
soluere, ualet legatum propter coheredem eumque ex testamento acturum, ut creditori soluatur.Liberatio autem debitori legata ita demum effectum si exactum est, euanescit legatum.Unde quaerit Iulianus, si ab impuberis substituto sit liberatio relicta, deinde impubes exegerit quod debetur, an euanescat legatum. et cum constet pupillum in his, quae a substituto relinquuntur, personam sustinere eius a quo sub condicione legatur, consequens est substitutum actione ex testamento teneri, si pupillus a debitore exegerit.Idemque est et si pupillus non exegerit, sed solu
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e simphronius administra¬
uerit. ab aurelus sibi debẽtur.¬
¶Testam̃to facto debitorib liba¬
tonem reliq̾rat. post incisolu¬
no. ⁊ recognito testõ. alud te¬
stam̃tum fecit. in quo repẽtut
legatum hus u̾bis quibcũq
legata ineo testõ ꝙ inçiderã de¬
di. omĩa rata ẽẽ ⁊ que scripta est̃

Expanded text:
ipse Symphorus administrauerat, ab Arelliis sibi deberetur.Testamento facto debitoribus liberationem reliquerat, post inciso lino et recognito testamento aliud testamentum fecit, in quo repetit legatum his uerbis: 'quibusque legata in eo testamento quod incideram dedi, omnia rata esse et quaequae scri
Abbreviated transcription (Latin):
tores quib. priore testõ libatio
relicta erit ꝯsequi possĩt ut etiã
eius quantitatis noĩe quã post
prius testm̃n debere cepunt li¬
berarent.⁊ si abhus hr̃des pe
mine michi debebat. Pret̾ea
generalit dãpnauit hr̃des fi¬
deiꝙ eorum ꝯmisit uti darent
restituent ꝙ uincuiq quicqd
ei legass. postea seĩ aliam p̾te¬
rea pecuniam atitio mutuatꝰ ẽ.
Quero an hec quoq pecunia q̃
post testm̃ factum data eẽt seio.
legata intelligit᷑. R. cum in p̃¬
teritum tp̃e u̾ba collata ꝓpone¬
rentur. nou eẽ postius crede̾nd̾
legatu. ¶Titius testõ fuct᷑o ⁊
filus hẽdib institutis. depatre
tutore suo quondã facto ita locr¬
tus ẽ. Seium patrem meũ liba¬
tum ẽẽ uolo abactione tutele.
Quero hec u̾ba q̃tenus accipi
debemt .i. an pecumas quas uł
exuenditionib rerum factis.
aut exnõib exactis ã suos usuꝰ
ꝯũtit. uł noĩe suo fenerauit fili¬

Expanded text:
tores, quibus priori testamento liberatio relicta erat, consequi possint, ut etiam eius quantitatis nomine, quam post prius testamentum debere coeperant, liberarentur, et si ab his heredes petmine mihi debebat'. praeterea generaliter damnauit heredes fideique eorum commisit, uti darent restituerent unicuique, quidquid ei legasset. postea Seius aliam praeterea pecuniam a Titio mutuatus est. quaero, an haec quoque pecunia, quae post testamentum factum data esset Seio, legata intellegitur. respa collata proponerentur, non esse posterius credendum legatum.Titius testamento facto et filiis heredibus institutis de patre tutore suo quondam facto ita locutus est: 'Seium patrem meum liberatum esse uolo ab actione tutelae'. quaero, haec uerba quatenus accipi debent, id est an pecunias, quas uel ex uenditionibus rerum factis aut ex nominibus exactis in suos usus conuertit uel nomine suo faenerauit, fili
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e creclitor decesẜit.legatum.
extĩgui ⁊ hoc um ẽ. quia ꝯfusio¬
ne pinde extinguit obligatio
ac soluticẽ s si subꝯditione da¬
to legato hr̃s p̃occupauit. ⁊ ex¬
egĩt debitũ. aliud dici optet. Qͥ¬
a ĩarbitrio hr̃dis eẽ nõ d. ut

Expanded text:
ipse creditor decesserit, legatum extingui: et hoc uerum est, quia confusione perinde exstinguitur obligatio ac solutione.Sed si sub condicione dato legato heres praeoccupauerit et exegerit debitum, aliud dici oportet, quia in arbitrio heredis esse non debet
Abbreviated transcription (Latin):
Riphꝰ. I ideamus si ei cũ quo
depeculio actio erat lib̾atio te¬
stam̃to legata sit. an si die quo
legata cedere solent. nichil in
peculio sit legatarii loco br̃etur.
at qui nõ dum debitor fuit. nec
ꝓcedit ut emolum̃tum aliꝙ ex
legato adeum ꝑueniat nisi pp
spem futuri pecului nũquider¬
go ĩpendenti sit an legatarius
fuĩt pinde atꝙsi qua alia cã
spem legati dubiam faceret. ꝙ¬

Expanded text:
.Uideamus, si ei, cum quo de peculio actio erit, liberatio testamento legata sit, an, si die, quo legata cedere solent, nihil in peculio sit, legatarii loco habetur? atquin nondum debitor fuit, nec procedit, ut emolumentum aliquid ex legato ad eum perueniat nisi propter spem futuri peculii. numquid ergo in pendenti sit, an legatarius fuerit, perinde atque si qua alia causa spem legati dubiam faceret?
Abbreviated transcription (Latin):
Auł. ILegani titio ꝙ mͥ debet᷑.
uł adiecta quãtitate c̾ta siue sp̃e
uł nõ adiecta/aut ex ꝯͣro eque
cum distĩctioẽ. uelutititio qd̾
ei debeo. uł ita.titio cẽtum q̃ ei
debeo. Quero an ꝑ omia requirẽ¬
dum putes. an debitumsit.⁊
plenius rogo q̃ ad bec spectãt
attingas. Cotroĩqna enim st̃
R siis cui titius debeat debitũ
ei dimittere uolu̾it. niehilint̃¬
ẽ hr̃dem suum usẜit ut eum li

Expanded text:
um.Legaui Titio quod mihi debetur uel adiecta certa quantitate siue specie uel non adiecta, aut ex contrario aeque cum distinctione, ueluti 'Titio quod ei debeo' uel ita 'Titio centum quae ei debeo': quaero, an per omnia requirendum putes, an debitum sit. et plenius rogo quae ad haec spectant attingas: cottidiana enim sunt. respondi: si is, cui Titius debebat, debitum ei remittere uoluit, nihil interest, heredem suum iussit ut eum li
Abbreviated transcription (Latin):
um ita testemur. ħr̃s m̃s
cdãpnas estolibare eum qui ne¬
gotia mea gessit.⁊ siquid eum
michi dare face̾ oportet. ab eo
nõ exigere. t̃pnatus hr̃s nec c̾¬
ditas abeo quoꝙ peciũas exiget.
Insimili aũt legato uix ẽ. ut de
eo quoq legando pãt fa. senẜit.
S̾urelio sẽpromio fr̃e meo.
neminẽ molestari uolo noĩe de¬
biti. neq exigere aliquid abe̾o
quam diuu̾iuiẽt. neq desorte
de n deusura noĩs debiti ⁊ absol
uo.⁊ libo expossonibꝰ eius domũ¬

Expanded text:
um ita testemur: 'heres meus damnas esto liberare illum, quod is negotia mea gessit, et si quid eum mihi dare facere oportet, ab eo non exigere', damnatur heres nec creditas ab eo quoque pecunias exiget. in simili autem legato uix est, ut de eo quoque legando pater familias urelio Sempronio fratri meo. Neminem molestari uolo nomine debiti neque exigere aliquid ab eo, quamdiu uiueret, neque de sorte aut usurae nomine debiti: et absoluo ei et libero ex pignoribus eius domu
Abbreviated transcription (Latin):
legauerit ꝙ sibi debẽt. nullius
mom̃ti legatum erit. at sũtẽ
debitor creditori legauĩt.in¬
telligendum erit exceptionẽ
eũm remitti c̃clitori uoluisse.
fuit. uł subꝯditione.
i quis intestõ dãpnatus
ẽ ne atitio debitore ẽxiꝰgat. neq
ip̃m n hr̃dem eĩ põt ꝯuenire.
Namn hr̃dis hr̃s agere.neꝙ
hr̃s põt dãmpnari ne exigat
adebitoread¬
it: Si cui fũdum inququen¬
muni locauerã. legnu quic quid
eum michi dare facere oportẽt.
oportebit ue ut sine̾t hr̃s sibi i¬
hr̃e. nerua ⁊ attillicinus si hr̃s
ꝓbibũt eum frui. ex ꝯducto.
siure locatõis quid retuẽt. ex
testõ fore obligatum auĩt. ꝗa.
totam enim legationẽ legai¬

Expanded text:
 nullius momenti legatum erit. at si idem debitor creditori legauerit, intellegendum erit exceptionem eum remitti creditori uoluisse. fuit uel sub condicione.i quis in testamento damnatus est, ne a Titio debitore exigat, neque ipsum neque heredem eius potest conuenire: nam neque heredis heres agere neque heres potest damnari, ne exigat debitore Ei cui fundum in quinquennium locaueram legaui quidquid eum mihi dare facere oportet oportebitue ut sineret heres sibi habere. Nerua Atilicinus, si heres prohiberet eum frui, ex conducto, si iure locationis quid retineret, ex testamento fore obligatum aiunt, quia totam enim locationem lega
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ¶Silib̾ationis u̾ba inrem
sũt collãta ꝓ eo ẽ qiͣ hr̃s abeo de¬
bitore hr̃deqo eius petẽ uetitus
sit. ut adĩeͤctis hr̃dis pinde ml
ualeat atq non eẽt ualitura ap¬
sius debitoris ꝑsona nõ ꝯp̃ben¬
sa. ¶Is qui reddẽ rationes iussꝰ
sit. nõ uidetur satiffaee̾. si reliq¬
num reddat nõ ẽditis ratioĩb.
¶Sihr̃s uetitus sit agẽ cumeoꝗ
nogotia defuncti gesẜit ñuidet
obligatio ei p̃legata. que dolo.
uł fraude eius qui negotia ges¬
serit ꝯmissa sit. ut ⁊ testator ui
deatur to sensisse ⁊ ideo si heres

Expanded text:
sit. Si verba liberationis in rem sint collata, pro eo est, quasi heres ab eo debitore heredeque eius petere vetitus sit, ut adiectio heredis perinde nihil valeat, atque non esset valitura ipsius debitoris persona non comprehensa. Is, qui reddere rationes iussus sit, non videtur satisfacere, si reliquum reddat non editis rationibus. Si heres vetitus sit agere cum eo, qui negotia defuncti gesserit, non videtur obligatio ei praelegata, quae dolo vel ex fraude eius qui negotia gesserit commissa sit, et testator id videtur sen
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m debitorem si ꝯueniat᷑. excep¬
tione tutum eẽ. diu̾sum ĩ ꝑsoã
hr̃dis eĩ. ¶Gauis seius cumad¬
curatorib meis nemo faciat.
rem enim ip̃e tractaui. Quero.
anrationẽ cure.hr̃des adulti.
acuratorib petere possẽt cum
defũctus ut exu̾bis testamẽti
apparet. ꝯfessus sit se omem rez
suam administrasse. Mod̾. R.
aut si que res testatoris peries
eos sũt. eo noĩe ꝯueniri eos pͣosse.

Expanded text:
ipsum debitorem, si conueniatur, exceptione tutum esse: diuersum in persona heredis eius.Gaius Seius cum adcuratoribus meis nemo faciat: rem enim ipse tractaui'. quaero, an rationem curae heredes adulti a curatoribus petere possint, cum defunctus, ut ex uerbis testamenti apparet, confesssus sit se omnem rem suam administrasse.Modestinusaut si quae res testatoris penes eos sunt, eo nomine conueniri eos posse.
Abbreviated transcription (Latin):
Up̃. Hon solum nr̃m debĩt᷑orẽ
s etiam hr̃dis ⁊ ciui̾libet alt̾ĩus
ut lib̾aret᷑ legare possum. ¶ Põt
hr̃s dãpnari. ut adcertum tp̃e
ñ petat a debitore suo. s sine du¬
bionec lib̾are eum ĩ trato tpẽ d̾.¬
neratius existimabat ꝯmittere
eumadu̾sus testm̃ si petisset. ꝙᷤ
solo lutiotitio ne petito. adhr̃¬
dem lututitu nõ transit. sucħ

Expanded text:
rum debitorem, sed et heredis et cuiuslibet alterius ut liberetur, legare possumus.Potest heres damnari, ut ad certum tempus non petat a debitore: sed sine dubio nec liberare eum intra id tempuNeratius existimabat committere eum aduersus testamentum, si petisset: quod solo Lucio Titio ne petito' ad heredem Lucii Titii non transit, si
Abbreviated transcription (Latin):
uł stichum quẽ debet. hr̃s m̃s
dãpnas estonõ petẽ. Qd̾ si sie
michititius debet dampnas
esto eidare. Illud ⁊̃ tẽptari põt.
ut petere possit. qi falsa demõ¬
stratione adiecta. Qd̾ miehi
nequaquã placet.cum dandi
u̾bum addebitum se referre te¬
stator existimau̾it. Cotraᷤ aũt
si debitor creditori leget. millã
utilitatem uideo. si sine quãti¬
tate leguut. S sid demõstra¬

Expanded text:
chum, quem debet, heres meus damnas esto non petere'. quod si sic mihi Titius debet, damnas esto ei dare', etiam illud temptari poterit, ut petere possit quasi falsa demonstratione adiecta: quod mihi nequaquam placet, cum dandi uerbum ad debitum referre se testator existimauerit. contra autem si debitor creditori leget, nullam utilitatem uideo, si sine quantitate leg
Abbreviated transcription (Latin):
nõ petere. legatum uale ꝯstat.
S quid ꝯtineat uideamus. et
uil scribit. accionem extestõ in
hoc eẽ uideri. ut debitor accep¬
tolibe̾tur. Que res utiq debito¬
rem ⁊ in .x. lib̾abit. qr acceptila¬
tio solutiom ꝯꝑat᷑ur. Et quẽ ad¬
modum sistichum soluss debi¬
tor libaretur. ita ⁊ acceptilatẽe
stichi lib̾ari./ S ⁊ si debitorem .¬

Expanded text:
non petere, legatum ualere constat: sed quid contineat, uideamus. et Iulianus scribit actionem ex testamento in hoc esse uideri, ut debitor accepto liberetur: quae res utique debitorem et in decem liberabit, quia acceptilatio solutioni comparatur, et quemadmodum, si Stichum soluisset, debitor liberaretur, ita et acceptilatione Stichi liberari.Sed si debitorem
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾atio relicta. patrem pacto libe¬
randum eẽ. ne ⁊̃ filius libetur.
Et ꝑui ĩ quid refert᷑. si fuit ali¬
quid ĩpeculio die legati cedẽte
nec ne. securitatem eium pat̃
ꝑ hoc legatum ꝯsequit̃. Maxĩe
inquid cum rei iudicande tp̃c.
cirei peculium spectet᷑. ¶ Huie
patri similẽ facit. iuil. maritu¬

Expanded text:
cta, patrem pacto liberandum esse, ne etiam filius liberetur. et parui, inquit, refert, si sit aliquid in peculio die legati cedente necne: securitatem enim pater per hoc legatum consequitur: maxime, inquit, cum rei iudicandae tempus circa peculium spectetur. huic patri similem facit Iulianus maritu
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura testĩ put̃s. quã ut
mehil exeo ꝙ praturus heredi
remitti pot.uerum ⁊̃ paͣrseius¬
uł ꝑs obligationis ut ẽ apud:
uilianum tractatum. ¶Si is¬

Expanded text:
scriptura testamenti puto, quam ut nihil ex eo, quod praestaturus heredi remitti poteuel pars obligationis, ut est apud Iulianum tractatum li
Abbreviated transcription (Latin):
ro. int̃ est enim c̾cditoris duos
reos habere.
hr̃s ꝯdẽpnari debebit. quam
si caueatur ei adu̾sus debitorẽ
defensumiri. Item agente de¬
bitore nichil amplius hr̃s p̃¬
stare debet. quam ut aun adu̾¬
sus creditorem defendat.
sorem.⁊ reo lib̾ationem leget.
Iul abide̾m scripsit. ⁊ reum ꝑac
ceptilationẽ lib̾andum. alio.¬
quin si fideuissorem cepͣit ꝯue¬
ire alia ratione reus ouenit᷑.
Quid tñ si donationis cã fideiꝰ¬
sor int uenerit. nec hãt a du̾sus
reum regssum. uł quid siadfi¬
deuissorem pecuͣma ꝑuenerit.
⁊ ip̃e reum ded̾it uice sua ip̃eq
fideusẜit: pacto ẽ reus lib̾and̃.
at quin solemus dice pacti ex¬
ceptionem fideiussori dandam.
q̃ reo competit. S cum aliamẽs
sit legantis. alia paciscentis.i
nequaquã hoc dicimus. Qd̃ si
fidenissori sit lib̾atio legatti.si¬
ne dubio. ut ⁊ uił scribit pacto
erit fideuulor lib̾andus./ S ⁊
hic putoant̾clum acceptilatõe
libandum. si uel reus Ipẽ uere

Expanded text:
ro: interesse enim creditoris duos reos habere. heres condemnari debebit, quam si caueatur ei aduersus debitorem defensu iri. item agente debitore nihil amplius heres praestare debet, quam ut eum aduersus creditorem defendat. ssorem et reo liberationem leget, Iulianus ibidem scripsit reum per acceptilationem liberandum: alioquin si fideiussorem coeperit conuenire, alia ratione reus conuenitur. quid tamen, si donationis causa fideiussor interuenit nec habet aduersus reum regressum? uel quid si ad fideiussorem pecunia peruenerit et ipse reum dederit uice sua ipseque fideiusserit? pacto est reus liberandus. atquin solemus dicere pacti exceptionem fideiussori dandam,  reo competit: sed cum alia sit mens legantis, alia paciscentis, nequaquam hoc dicimus. Quod si fideiussori sit liberatio legata, sine dubio, ut et Iulianus scripsit, pacto erit fideiussor liberandus. sed et hic puto interdum acceptilatione liberandum, si uel reus ipse uere
Abbreviated transcription (Latin):
tum si tu mehilint̾ ẽet credito¬
ris extestõ potius agẽ qua ex
pristina obligatione.:Nam ⁊ si
titius mandam̃t meuio ut pe¬
cuniam ꝓmittẽt. dem̃ lib̾ari eũ
ui̾sẜit astipulatore manifestũ
ẽ. quãtum int̾sit ꝓmisioris li¬
bari potius quam pr̃are exsti¬
actorem hr̃et.codicillis ita cã¬
iit herotem lib̾m ẽẽ uolo. quẽ¬

Expanded text:
tum, si nihil interesset creditoris ex testamento potius agere quam ex pristina obligatione. nam et si Titius mandauerit Maeuio, ut pecuniam promitteret, deinde liberari eum iusserit a stipulatore, manifestum est, quantum intersit promissoris liberari potius quam praestare ex stiactorem haberet, codicillis ita cauit: 'Erotem liberum esse uolo: que
Abbreviated transcription (Latin):
rationes redtẽ uolo eius tp̃risꝙ
erit post nouissimã meaz sub¬
scriptionẽ. postea uiuus herotẽ
manumisit. et ĩ eodem actu
hũit. rationesq subscr̃ipsiti
usq in eum diẽ qui fuit ante
paucissimos dies quã morẽt᷑.
hr̃deᷤ̾ lutu titu dicũt quasda
nũmis ⁊ ẜuum ad huc herotẽ
⁊ postea accepisse lib̃m n ĩ eas
rationes q̃ alutio titio subscͥp¬
te sũt. intulisse. Quero an bẽdeᷤ
abherote nchil exigere debeãt.
eius tp̃ris quo lutius titius sb̃¬
scripsit. R. herotem exea cã que
ꝓponẽtur. lib̾atioẽm pete̾ nõ poc

Expanded text:
uolo eius temporis, quod erit post nouissimam meam subscriptionem'. postea uiuus Erotem manumisit in eodem actu habuit rationesque subscripsit usque in eum diem, qui fuit ante paucissimos dies quam moreretur. heredes Lucii Titii dicunt quasdam summas et seruum adhuc Erotem et postea liberationes, quae a Lucio Titio subscriptae sunt, int‹u›lisse: quaero, an heredes ab Erote nihil exigere debent eius temporis, quo Lucius Titius subscripsit. respondi Erotem ex ea causa quae proponeretur liberationem