comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illi cestis indiciis probata
.eẽ. dicunt. quando & ipse
pastes aliquo affecta e
morbo uel uitio cum defe¬
cissent officia uel sentien¬
di uel mouendi membra
uel motus corporis remi¬
nis cendi. Satis quid uale¬
rent singule declararunt
eisque adhibeta curatio cui
reire parandae profecerit
ecploratũ .ẽ. Sedanima
inistirtamquã in organis
agit nihilorũ ẽ ipsa sed uiui¬
ficat & regitomnia & ꝑhec
corpori consulit. Et huic
uitae inqua factus . ẽ. homo
in animã uiuam. Vnde er¬
go sit ipsa idẽ. dequa ueluti
materie ds̃ hunc flatũ fece
rit. quae animadicitur
dum queritur nihilcorpore¬
am deb& occurrere: sicut
enimds̃ omnẽ creaturã sic
turam nature creatura dig¬
& aerem quȩ in ipso quoque
mundo p̃cellentia sunt cor¬
pora magis que habent faci¬
endi prestantiã quã pati¬
endi corpulentiã sicuthu¬
mor & terra tam quam ꝑ
eaquȩ spiũ similiora sunt
corpus ad ministrat.
Nuntiat enim aliquid lux
corporea cui aũt nuntiat

Expanded text:
illi certis indiciis probata illi certis indiciis probata esse dicunt, quando et ipsae partes aliquo adfectae morbo uel uitio, cum defecissent officia uel sentiendi uel mouendi membra uel motus corporis reminiscendi, satis quid ualerent singulae declararunt eisque adhibita curatio cui rei reparandae profecerit exploratum est. sed anima in istis tamquam in organis agit, nihil horum est ipsa; sed uiuificat et regit omnia et per haec corpori consulit et huic uitae, in qua factus est homo in animam uiuam. Unde ergo sit ipsa, id est de qua uelut materie drit, quae anima dicitur? Dum quaeritur, nihil corporeum debet occurrere. Sicut enim Deus omnem creaturam, sic turam corpoream naturae digt aerem, quae in ipso quoque mundo praecellentia sunt corpora, magisque habent faciendi praestantiam, quam patiendi corpulentiam, sicut humor et terra, tamquam per ea quae spiritui similiora sunt corpus administrat. nuntiat enim aliquid lux corporea; cui autem nuntiat,
Abbreviated transcription (Latin):
cem admedullã spinę de
qualo queba mur paulo
antede ducitur. Vnde
hab& utique sensum in
tangendo. & facies sicut
totum corpus exceptis
sensibus uidendi audien¬
di olfaciendi gustandi qui
in sola facie prelocuti suN
Ideo scriptũ arbitror quod
infaciem ds̃ suflauerit
hominiflatũ uitȩ cum fac¬
tus ẽ in animã uiuam
anterior quippe parspos¬
teriori merito praeponi¬
tur. Quia &istaducit illa
sequitur & abista sensus ab
illa motus . ẽ. sicut consili
precedit accionẽ
quoniã corpora¬
lis motus qui sensũ se¬
qui tur sine inter uallis tẽ¬
porum nullius ẽ. agere aũte
inter ualla tẽ porũ spontaneo
motu nisi ꝑ adiutonĩmemo¬
riȩ non uale mus ideo tres
tam quam uentri culi cere¬
bri demonstrantus unus
anterior ad faciem a quo
sensus omnes. alterpos
terior ad ceruicem aquo
utrumq in quoui gere me
moriam demonstrant ne
cum sensum sequitur mo¬
tus non conectat homo
quod faciendũ . ẽ. si fuerit
quod facit oblitus. Haec

Expanded text:
cem ad medullam spinae, de cem ad medullam spinae, de qua loquebamur paulo ante, deducitur, unde habet utique sensum in tangendo et facies, sicut totum corpus, exceptis sensibus uidendi, audiendi, olfaciendi, gustandi, qui in sola facie praelocati sunt — ideo scriptum arbitror, quod in faciem deus sufflauerit homini flatum uitae, cum factus est in animam uiuam. anterior quippe pars posteriori merito praeponitur, quia et ista ducit, illa sequitur et ab ista sensus, ab illa motus est, sicut consilium praecedit actionem. Et quoniam corporalis motus, qui sensum sequitur, sine interuallis temporum nullus est, agere autem interualla temporum spontaneo motu nisi per adiutorium memoriae non ualemus, ideo tres tamquam uentriculi cerebri demonstrantur: unus anterior ad faciem, a quo sensus omnis; alter posterior ad ceruicem, a quutrumque, in quo memoriam uigere demonstrant, ne, cum sensum sequitur motus, non conectat homo quod faciendum est, si fuerit quod fecit oblitus. haec
Abbreviated transcription (Latin):
tis agitant᷑ sed illo motu quo
intrinsecus agitur. Quid¬
quid ad incrementũ speci¬
em que arboris ꝑtin& quo
ducitur sucus in radicem
uestitus queinea quibus cons¬
tatherbae natura uelligni
nihil enim orum sine intes no
motused istemotus non ẽ
spontaneus qualis ille qui
sensui copulatur ad corpo¬
ris animi ad ministratro¬
nem sicut in omniũ anima¬
lium genere quẽ uocat
scriptura animã uiuã. Nã
& nobis nisi ine& &im
ille motus neccrescerent
nra corpora necungues
capillosq producerent
Sed si hoc solum ẽe in nobis
sinsensu motuq illo sponta¬
neo nondicer& ur homo fac¬
tus in animã uiuã. Pro in¬
pde quoniam parscerebrian¬
terior unde sensus omnes
distribuunt᷑ ad frontẽ coloca¬
ta ẽ. atque in facies ipsa ue¬
lut organa sentiendi excepto
tangendi sensu qui pestotũ
corpus diffunditus quitam̃
&iam ipse abeade anteriore.
paste cerebri ostenditur ha¬
bere uiam suam quaer& ror¬
sus peruesticem atq corui¬

Expanded text:
tis agitantur, sed illo motu, quo tis agitantur, sed illo motu, quo intrinsecus agitur quidquid ad incrementum speciemque arboris pertinet, quo ducitur sucus in radicem uertiturque in ea, quibus constat herbae natura uel ligni; nihil enim horum sine interno motu. sed iste motus non est spontaneus, qualis ille, qui sensui copulatur ad corporis administrationem, sicut in omni animalium genere, quam uocat scriptura animam uiuam. nam et nobis nisi inesset etiam ille motus, nec crescerent nostra corpora nec ungues capillosque producerent. sed si hoc solum esset in nobis sine sensu motuque illo spontaneo, non diceretur homo factus in animam uiuam. Proinde, quoniam pars cerebri anterior, unde sensus omnes distribuuntur, ad frontem conlocata est atque in facie sunt ipsa uelut organa sentiendi — excepto tangendi sensu, qui per totum corpus diffunditur; qui tamen etiam ipse ab eadem anteriore parte cerebri ostenditur habere uiam suam, quae retrorsus per uerticem atque cerui
Abbreviated transcription (Latin):
tura nec d&erra necde aqua
nec deaere necdeigne quoli¬
b&. sed tamen crassioris cor¬
poris suimateriã hoc esthu¬
midõe quandã terrã quȩ mn
carnis uersa ẽ. qualitatem
ꝑ subtilioris naturã corporis
amministrat idẽ. perlucem
&aerẽ. Nullus enim sine
his duobus uel sensus in cor¬
pore.ẽ uelabanima sponta¬
neas corporis motus. Sicił
autem prius. eẽ. deb& nosse
quam facere ia sentire pri¬
us .ẽ. quam mouere.
Anima aergo quoniã resẽ in¬
corporea corpus quod incor¬
poreo uicinum .ẽ. sicutiẽ
ignis uel potius lux &aerp
mitus agit. Et ꝑhaec c& era
corporis sicutiumor & t̃ra
unde carnis corpulentia so¬
lidatur quȩ magiss̃ ad pati¬
endum subdita quã predita
ad faciendũ. Non mihi ergo
uid&urdictũ Factus ẽ ho¬
mo in anima uiuã nisi quia
sentire coepit incorpore
quod ẽ animatae uiuentis¬
que carnis cestis simũ indici¬
um. Nam mouentur & arb¬
ta nontantũ uiextrinsecus
impellente uelut camuen¬

Expanded text:
tura nec de terra nec de aqua tura nec de terra nec de aqua nec de aere nec de igne quolibet; sed tamen crassioris corporis sui materiam, hoc est humidam quandam terram, quae in carnis uersa est qualitatem, per subtiliorem naturam corporis administrat, id est per lucem et aerem. nullus enim sine his duobus uel sensus in corpore est uel ab anima spontaneus corporis motus. sicut autem prius esse debet nosse quam facere, ita sentire prius est quam mouere. anima ergo quoniam res est incorporea corpus, quod incorporeo uicinum est, sicuti est ignis uel potius lux et aer, primitus agit et per haec cetera corporis, sicuti humor et terra — unde carnis corpulentia solidatur — quae magis sunt ad patiendum subdita quam praedita ad faciendum. Non mihi ergo uidetur dictum: factus est homo in animam uiuam, nisi quia sentire coepit in corpore: quod est animatae uiuentisque carnis certissimum indicium. nam mouentur et arbusta non tantum ui extrinsecus inpellente, uelut cum uen
Abbreviated transcription (Latin):
n&ur ossib quib dorsispina
conseritur ut inde se tenius¬
simi quid amribuli qui tangen¬
disensũ faciunt percuncta
membra diffundant.
Cumigitur bis quasinuntus
accipiat animã quid quid
eam corporaliũ lat&. Ipsa
uero usque adeo aliud quidã
sit ut cum uult intellegere
ueldiuina ueldm̃ uel omnino
&iam seipsã suas que conside¬
rare uistes ut aliquid uericer¬
tiq conprehendat ab oĩpso¬
rum quoq oculorũ luces ea¬
uestat eãq ad hoc negotium
non tantũ nullo ad iumento.
Uerum &iam non nullo im¬
pedimento eẽ. sentiens se in
obtutumentis attollat.
Quo modo efeo genere aliquid
.ẽ. cũ eiusdem generis summũ
nonsit nisi lumen quod exoculis
emicat. quo illa non adiuuat᷑
nisi ad corporeas formas colo¬
resq: sentiandos hab& que ipsa
innumerabilia longedissimilia
cunctogeneri corporũ quȩ non¬
nisi intellectu atq rationecons¬
piciat quod nullus carnis sen¬
sus aspirat. Qua propter non
est quid humanae animaena¬

Expanded text:
netur ossibus, quibus dorsi spina netur ossibus, quibus dorsi spina conseritur, ut inde se tenuissimi quidam riuuli, qui tangendi sensum faciunt, per cuncta membra diffundant. Cum igitur his quasi nuntiis accipiat anima quidquid eam corporalium non latet, ipsa uero usque adeo aliud quiddam sit, ut, cum uult intellegere uel diuina uel deum uel omnino etiam se ipsam suasque considerare uirtutes, ut aliquid ueri certique conprehendat, ab hac ipsorum quoque oculorum luce se auertat eamque ad hoc negotium non tantum nullo adiumento, uerum etiam nonnullo inpedimento esse sentiens se in obtutum mentis adtollat: quomodo ex eo genere aliquid est, cum eiusdem generis summum non sit nisi lumen, quod ex oculis emicat, quo illa non adiuuatur nisi ad corporeas formas coloresque sentiendos habetque ipsa innumerabilia longe dissimilia cuncto generi corporum, quae nonnisi intellectu atque ratione conspiciat, quo nullus carnis sensus aspirat? Quapropter non est quidem humanae animae na
Abbreviated transcription (Latin):
qui assererent corpus aũt
aliquod siu&errenũ siue
caeleste con uesti in animã
fieriq naturã incorporeã
necquẽ quã sensis se scio nec
fides habe. Deinde sinon:
contẽnendũ quod medicinon
tantũdicunt. Verum &iã
probare seaffirmant quam¬
uis omnis caro terre nã solidi¬
tatẽ in prõ tugerat. Hab&
ta men inse &aeris aliquid
quod & pul monib contine¬
tur &a corde ꝑuenas quas
asterias uocan diffunditur
&ignis non solũ feruidam
qualitatẽ cuius sed es inieco¬
lentam quã uelut eliquari
acsubuolare ostendunt in
excelsum celebrilocũ tã quã
incaelum corporis nr̃i un¬
de &radu emicant oculoꝵ
& decuiꝰ medio uelut centro
quodam non solũ ad oculos
sed &iã ad sensus c&eros tenues
fistulȩ deducuntur adaures
uidelic& ad nares ad palatũ
propter audiendum olsaci¬
endum atq gustandũ ipsum¬
q tangendisensũ usumqui
pestotum corpus ẽ. Abeo¬
dem celebro dirigi permedul¬
lam ceruices &eã qui conti¬

Expanded text:
qui adsererent; corpus autem qui adsererent; corpus autem aliquod, siue terrenum siue caeleste, conuerti in animam fierique naturam incorpoream nec quemquam sensisse scio nec fides habet. Deinde — si non est contemnendum, quod medici non tantum dicunt, uerum etiam probare se adfirmant — quamuis omnis caro terrenam soliditatem in promtu gerat, habet tamen in se et aeris aliquid, quod et pulmonibus continetur et a corde per uenas, quas arterias uocant, diffunditur; et ignis non solum feruidam qualitatem, cuius sedes in iecolentam, quam uelut eliquari ac subuolare ostendunt in excelsum cerebri locum, tamquam in caelum corporis nostri. unde et radii emicant oculorum et de cuius medio uelut centro quodam non solum ad oculos, sed etiam ad sensus ceteros tenues fistulae deducuntur, ad aures uidelicet, ad nares, ad palatum, propter audiendum, olfaciendum atque gustandum; ipsumque tangendi sensum, qui per totum corpus est, ab eodem cerebro dirigi per medullam ceruicis et eam, quae conti
Abbreviated transcription (Latin):
animã hominis undefacta
ẽ caro piscis & uolucris.
Ergo fostassis efaere huic
enim elemento &iã fla¬
tus conp&it sed nosternon
dĩ. Vnde gupra diximus
hoc potuisse congrũenter
putari sianimãmunditã¬
quã unis maximi animan¬
tis dm̃ crederemus. ut ita
cam slauerit deaere cor¬
poris sui sicut flat nostra
desui. Cum uero dm̃. eẽ.
const& supra omnẽmun¬
dicorpus & supra omnẽ spin
que crẽauit in conpa rabiliomni¬
no distintia quo modo id recte
dicipotest. Ansoste quanto
magis ds̃ uniuersae creaturae
suac praesens ẽ. Omni poten¬
tia singulari tanto magispo¬
tuit exaere flatũ facere quę
anima hominis e& sed cũ ani¬
ma non sit corporea quid¬
quid autẽ efmundi corpore¬
is elementis sitcorporeum
sit necesse .ẽ. inquae mun¬
di elementis &iã a criste
numer&ur nec si depuriil¬
lus caelestisq ignis elemento
facto anima dicer&ur cre¬
dio poster&. Omnequip¬
pecorpus in omne corpi
posse mutari nonde fuer̃

Expanded text:
animam hominis, unde facta animam hominis, unde facta est caro piscis et uolucris. Ergo fortassis ex aere? huic enim elemento etiam flatus conpetit; sed noster, non dei. unde supra diximus hoc potuisse congruenter putari, si animam mundi tamquam unius maximi animantis deum crederemus, ut ita eam flauerit de aere corporis sui. sicut flat nostra de sui. cum uero deum esse constet supra omne mundi corpus et supra omnem spiritum, quem creauit, inconparabili omnino distantia, quomodo id recte dici potest? an forte quanto magis deus uniuersae creaturae suae praesens est omnipotentia singulari, tanto magis potuit ex aere flatum facere, quae anima hominis esset? sed cum anima non sit corporea. quidquid autem ex mundi corporeis elementis fit, corporeum sit necesse est inque mundi elementis etiam aer iste numeretur, nec si de puri illius caelestisque ignis elemento facta anima diceretur, credi oporteret. omne quippe corpus in omne corpus posse mutari non defuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
lui non posse mirabili opinen¬
tur insania. Quita mensire¬
motis ab animo suo rerumobs¬
curis simarũ questionibus
quas carnali corde uersantes
necesse ẽ ut in opiniones
falsas noxias monstrosasq
libantur & prouoluantur
Unum illud firmis simȩ tene¬
ant quod omniammaeratio¬
nali sineillius disputationis
amba gibus naturaliter &
ueraciter insitũ est. eẽ om¬
nino in commutabilẽ. & in¬
corrup tibilẽ dm̃ tota eorum
mille sormis fabulare pertep¬
te dilabitur quã insuis ua¬
nis acsacrilegis mentibus
non nisi dedi turpissima mu¬
tabilitate sixxerunt. Non
ẽ igitur materies anima e
humane necanima inratio¬
nalis. Quidergo unde ani¬
ma flatus difacta ẽ. ancor¬
pus aliquod erat terrenum
quidẽ & humidũ nullo mo¬
do hinc enĩpotius caro fac¬
ta ẽ. Nam quid aliud ẽ. limꝰ
quain terra humida nec umo¬
re solo anima facta creden¬
da ẽ. quasicaro d&erra &
anima denimis enim absur¬
dumest. Ide factã putare

Expanded text:
lui non posse mirabili opinenlui non posse mirabili opinentur insania. qui tamen si remotis ab animo suo rerum obscurissimarum quaestionibus, quas carnali corde uersantes necesse est ut in opiniones falsas, noxias monstrosasque labantur et prouoluantur, unum illud firmissime teneant, quod omni animae rationali sine ullius disputationis ambagibus naturaliter et ueraciter insitum est, esse omnino incommutabilem et incorruptibilem deum, tota eorum milleformis fabula repente dilabitur, quam in suis uanis ac sacrilegis mentibus nonnisi de dei turpissima mutabilitate pinxerunt. Non est igitur materies animae humanae nec anima inratiocalis. Quid ergo est, unde anima flatu dei facta est? an corpus aliquod erat terrenum quidem et humidum? nullo modo; hinc enim potius caro facta est. nam quid aliud est limus quam terra humida? nec humore solo anima facta credenda est quasi caro de terra, anima de aqua. nimis enim absurdum est inde factam putare
Abbreviated transcription (Latin):
illa quȩ feruntur accidisse
utquidam quasi recordareNł
inquorum animaliũ corpo¬
ribus fuerint aut falsanas¬
rantur autiudificationib
demonum hoc in eorum
animis factũ e. Sienim con¬
tingit in somnis ut falla ci
memoria quasi record&ur
se hocno fuisse quod non fuit
aut egisse quod non egit.
Quid mirum siquodã dĩiustõ
occultoq iudicio sinuntur de¬
mones in cordibus &iamuigi¬
lantium tale aliquid posse.
Ma ni cheiautẽ quise xp̃ia¬
nos uel putant uelputari
uolunt in hacopinio ne
trans lationis uel reuolutio¬
nis animarum eosunt illis
gentium phrloso phis uelsi
qui alii uani homines hocpu¬
tant d&erores & d& esta¬
biliores quod illi animenatu¬
ram adĩnatura discernunt
istiautẽ cũ aliud nihildicat᷑
ẽẽ. animã quã ipsã dĩsubs¬
tantiã adq id omnino quod
dr̃ ẽ non trepidant eã tam
turpiter commutabilem
dicere ut nullũ si therbe
seuuermiculigenus ubieam
non eẽ. ꝑmixtã uel quo reuo¬

Expanded text:
illa, quae feruntur accidisse, illa, quae feruntur accidisse, ut quidam quasi recordarentur in quorum animalium corporibus fuerint aut falsa narrantur aut ludificationibus daemonum hoc in eorum animis factum est. si enim contingit in somnis, ut fallaci memoria quasi recordetur se homo fuisse, quod non fuit, aut egisse, quod non egit, quid mirum, si quodam dei iusto occultoque iudicio sinuntur daemones in cordibus etiam uigilantium tale aliquid posse? Manichaei autem, qui se christianos uel putant uel putari uolunt, in hac opinione translationis uel reuolutionis animarum eo sunt illis gentium philosophis uel si qui alii uani homines hoc putant deteriores et detestabiliores, quod illi animae naturam a dei natura discernunt, isti autem, cum aliud nihil dicant esse animam quam ipsam dei substantiam atque id omnino, quod deus est, non trepidant eam tam turpiter commutabilem dicere, ut nullum sit herbae seu uermiculi genus, ubi eam non esse conmixtam uel quo reuo
Abbreviated transcription (Latin):
mostẽ in hominẽ trans fe¬
ratur. Nullo modo enim
percus si melior erit homini
quamporco & cũmansues¬
cunt leones canib uel &iã
ouibus fiunt similiores
quam hominibus. Cum
igitur apecorũ moribus peco¬
ra non recedunt & quȩ ali¬
quantulũ c&eris dissimilia
fiunt similioras tamen suo
generi quamhumanolonge¬
que plus ab hominib quam
apecoribus differ̃ num quã
erunt hominum animae
istȩ si ea quae simeliora sint tra¬
hunt. Siautẽ hoc argum̃tũ
salsum .ẽ. quo modo erituera
illa opinio quando quidem
nihil aliud afferunt quo&iã¬
si non uera saltem uere similis
habeatur. Vnde proclibi¬
us & ipse crediderim quod &iã
eorum posterisec tatores illos
homines quihaec primitus
in suis libris posuerunt in hac
uita potius intellegiuoluis¬
se quadam peruersitate mo¬
rum acturpitudine homines
pecorũ similes sieri. Acsic
quodã modo inpecora com¬
mutari ut hocdedecore ob¬
iecto eos & cupiditatũ pra¬
uitate reuocarent. Nam

Expanded text:
mortem in hominem transfemortem in hominem transferatur. nullo modo enim porcus similior erit homini quam porco; et cum mansuescunt leones, canibus uel etiam ouibus fiunt similiores quam hominibus. cum igitur a pecorum moribus pecora non recedunt et quae aliquantulum ceteris dissimilia fiunt, similiora sunt tamen suo generi quam humano longeque plus ab hominibus quam a pecoribus differunt, numquam erunt hominum animae istae, si ea, quae similiora sunt, trahunt. si autem hoc argumentum falsum est, quomodo erit uera illa opinio, quandoquidem nihil aliud adferunt, quo etiamsi non uera, saltem uerisimilis habeatur? unde procliuius et ipse crediderim, quod etiam eorum posteri sectatores, illos homines, qui haec primitus in suis libris posuerunt, in hac uita potius intellegi uoluisse quadam peruersitate morum ac turpitudine homines pecorum similes fieri ac sic quodam modo in pecora commutari, ut hoc dedecore obiecto eos a cupiditatum prauitate reuocarent. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Et ipsaeres huma neclamant
& scripturȩ testantur.
Vnde ẽ. illud quod commemo¬
raui. Homo in hono reposi¬
tus non intellexit. conpa¬
ratus .ẽ. iumentis insensatis
& similis factus ẽ. eis Sed
inhac uita utiq non post
mostẽ pro inde ueltalib bes¬
tiis nolebat inpotestatẽda¬
rianimã suã qui dicebat.
*&ra dideris bestiis animã
confitentẽ tibi. Quales
cauendos dñs significat
ubidicit eosindutos uesti¬
tu ouiũ intus aũ. eẽ. lupos
ra paces uel ipsidiabulo
&angelis eius. Nam&
ille dicturus. ẽ. & leo &
dracho. Quid enim affe
runtargumenti phyloso¬
phi qui putant hominũ
animas in pecora uel peco¬
rum in homines postmor
tem posse trans ferri
Hoc ceste quod morũ simi¬
litudo adid trahat ueluta¬
uaros in formicas rapaces
inmiluos saeuos acsuperbos
inleones sectatores in mun¬
de uoluptatis in sues & siqua
similia haec quippe asser
nec attendunt ꝑhancratio¬
nem nullo modo fieripos¬
se ut pecoris anima post

Expanded text:
et ipsae res humanae clamant et ipsae res humanae clamant et scriptura testatur. unde est illud, quod commemoraui: homo in honore positus non intellexit; conparatus est iumentis insensatis et similis factus est eis, sed in hac uita utique, non post mortem. proinde uel talibus bestiis nolebat in potestatem dari animam suam, qui dicebat: ne tradideris bestiis animam confitentem tibi — quales cauendos significat dominus, ubi dicit eos indutos uestitu ouium, intus autem esse lupos rapaces — uel ipsi diabolo et angelis eius; nam et ille dictus est et leo et draco. runt argumenti philosophi qui putant hominum animas in pecora, vel pecorum in homines post motem posse transferri? hoc certe, quod morum similitudo ad id trahat, uelut auaros in formicas, rapaces in miluos, saeuos ac superbos in leones, sectatores inmundae uoluptatis in sues et si qua similia. haec quippe adserunt nec adtendunt per hanc rationem nullo modo fieri posse, ut pecoris anima post
Abbreviated transcription (Latin):
anifiat. Sienim fi& utsi
haec in melius commutata
erit hominis illa quoque inde¬
terius commutata sit peco¬
ris de quo ludibrio quorum¬
dam phrlosophorũ &iã
eorum posteri erubueruN
nec eos hoc sensisse sed non
recte intellectos eẽ dixer̃
&credo ita ẽẽ. uelut siquis¬
quam &iam descripturis nr̃is
hoc sentiat ubidictũ ẽ. homo
in honore positus non intel¬
lexit conparatus .ẽ. pecorib
insensatis & similis factus ẽ.
eis aut ubi item legitur.
V& radideris bestiis animã
confitentẽ tibi neque enim
non omnes haerrticiscriptu¬
ras cathocas legunt
Nec obaliud sunt haer&i¬
ci nisi quod eas non recte
in tellegentes suas falsas
opiniones contra earum
ueritatẽ ꝑuicacit̃ asser̃
sed quomodo sehab eat uel
non habeat opinio phylo¬
sophorum de reuolutioni¬
biis anima rum catholicae
ta men fidei non conuenit
credere animas pecorũ
in homines aut hominũ
in pecora trans migrare
fierisane homines uite ge¬
nere pecorib similes

Expanded text:
anima fiat. sic enim fiet, ut, si anima fiat. sic enim fiet, ut, si haec in melius commutata erit hominis, illa quoque in deterius commutata sit pecoris. de quo ludibrio quorundam philosophorum etiam eorum posteri erubuerunnec eos hoc sensisse, sed non recte intellectos esse dixerunt. Et credo ita esse, velut si quisquam etiam de Scripturis nostris hoc sentiat, ubi dictum est, Homo in honore positus non intellexit; conparatus est pecoribus in sensatis et similis factus est eis, aut ubi item legitur: ne tradideris bestiis animam confitentem tibi. neque enim non omnes haeretici scripturas catholicas legunt nec ob aliud sunt haeretici, nisi quod eas non bene intellegentes suas -falsas opiniones contra earum ueritatem peruicaciter adserunt. sed quoquo modo se habeat uel non habeat opinio philosophorum de reuolutionibus animarum, catholicae tamen fidei non conuenit credere animas pecorum in homines aut hominum in pecora transmigrare. Fieri sane homines uitae genere pecoribus similes
Abbreviated transcription (Latin):
est enim corpus iltãquam
ex alando minuatur.
Si autẽ anima in rationalis
materies ẽ. quodam modo
dequa fit anima rationtelis
id est humana. rursus quȩ¬
ritur &iam ipsa in rationa¬
lis undefiat quia &ipsam
non facit nisicreator om¬
nium naturarum. Anilla
dematerie corporali. Cur
nonergo &ista nisi foste qđ
uelut gradatim fiericonce¬
ditur. Conpendio possedm̃
facere quis quã negauit.
Proinde qualib& adhibea¬
tur interpositio sicorpus
est materies animae in ra¬
tionalis & anima in ratio¬
nalis .ẽ materies anime¬
rationalis. Pro culdubio
corpus ẽ materies animȩ
rationalis quod neminẽ um¬
quam scio ausum eẽ. sentire
nisi qui &ipsam animã non¬
nisi ingenere alicuius corpo¬
ris ponit. Deinde cauen¬
dum ẽ. nequedã trans latio
animȩ fieri apecore inhomi¬
nem possecredatur. Quod
ueritati fideique catholice
omnino contrariũ ẽ. Si con¬
cessa remus in rationalem
animam ueluti materiem
subia cere unde rationalis

Expanded text:
est enim corpus, ut tanquam est enim corpus, ut tanquam exhalando minuatur. 12. Si autem anima irrationalis, materies est quodammodo, de qua fit anima rationalis, id est humana, rursus quaeritur etiam ipsa irrationalis unde fiat; quia et ipsam non facit nisi creator omnium naturarum. An illa de materie corporali? Cur non ergo et ista? Nisi forte quod velut gradatim fieri conceditur, compendio posse Deum facere quisquam negabit. Proinde quaelibet adhibeatur interpositio, si corpus est materies animae irrationalis, et anima irrationalis est materies animrationalis, procul dubio corpus est materies animae rationalis. Quod neminem unquam scio ausum esse senisi qui et ipsam animam nonnisi in genere alicuius corporis ponit. Deinde cauendum est, ne quaedam translatio animae fieri a pecore in hominem posse credatur — quod ueritati fideique catholicae omnino contrarium est — si concesserimus inrationalem animam ueluti materiem subiacere, unde rationalis
Abbreviated transcription (Latin):
&um fuisse motum &iã
sentiendi. Sicut inista in¬
fantili queiam ceste ani¬
ma ẽ. hominis qui &us .ẽ.
adhuc motus ratio cinandi
nam si iam beata erat uita
dequa facta ẽ hominisanima
d& erius ergo facta ẽ. Et
ideo noniam illa materies
huius sed illius istade fluxioẽ.
Nam materies aliqua cũ for¬
mat᷑ praesertimadõ in meli¬
us sinedubitatione fonna¬
tur sed &iam sicuius quã in a¬
liqua beatitudine factȩ adõ
uitȩ defluxio anima huma¬
na poss& intellegi nec siccre¬
den da eratesse coepisse in
aliquo ac tu meritorũ suoꝵ
nisi exquopro priã coepit
agere uitã dumanima fac¬
ta est animans carnẽ & eius
sensibus uelut nuntis u¬
tens atq: inseipsa seuiuere
sentiens sua uoluntate
intellectũ memoria si enĩ
est aliquid undeistã defluxi¬
onem formatȩ carnids̃ ins¬
pirar& tam quã suflando
animam faciens idem quebe¬
atum est. Nullo modo mo¬
u&ur aut mutatur aut
mittit aliquid cum hoc abeo
defluit unde anima fit ñ¬

Expanded text:
etum fuisse motum etiam etum fuisse motum etiam sentiendi, sicut in ista infantili, quae iam certe anima est hominis, quietus est adhuc motus ratiocinandi? Nam si iam beata erat uita, de qua facta est hominis anima, deterius ergo facta est, et ideo non iam illa materies huius, sed illius ista defluxio est. nam materies aliqua cum formatur, praesertim a deo, in melius sine dubitatione formatur. sed etiam si cuiusquam in aliqua beatitudine factae a deo uitae defluxio anima humana posset intellegi, nec sic credenda erat esse coepisse in aliquo actu meritorum suorum, nisi ex quo propriam coepit agere uitam, dum anima facta est animans carnem et eius sensibus uelut nuntiis utens atque in se ipsa se uiuere sentiens sua uoluntate, intellectu, memoria. si enim est aliquid, unde istam defluxionem formatae carni deus inspiraret, tamquam sufflando animam faciens, idemque beatum est, nullo modo mouetur aut mutatur aut amittit aliquid, cum hoc ab eo defluit, unde anima fit
Abbreviated transcription (Latin):
in rebus conditis ten&. ui¬
uit annon siuiuit quidagit.
quid consest uniuersitatis
effectibus beatã neuitãgerit.
Anmiserã anne utrã uiui¬
ficat aliquid anabhoc &iã
opere uacat. Et in qͥodã
secr&o uniuersitatis otiosa
requiescit sineuigilisen su.
Motuq uitali. Si enim nulla
prorsus adhuc uita erat
quo modo ẽ& uitȩ futurȩ
quaedam in corporea nec
uiua materies aut falsũ ẽ
aut nimis lat&. Si autẽ
iamuiuebat necbeate nec
misere quomodo rationabi¬
liserat quod situnc rationa¬
lis facta ẽ. cum exilla ma¬
teriae naturaehumanȩ ani¬
mae facta .ẽ. in rationalis
ergo uita materies eratani¬
marationeolis idẽ. humane.
Quid ergo inter illam pe¬
corisq distabat anrationa¬
lis erat iam possibilita te
nondum facaltate. Sienĩ
uidemus infantilem ani¬
mam iã utiq hominis ani¬
mam nondũ coepisse uti
ratione. & tamen eã ratio¬
nalem dicimus. Curnon
credatur sicin illa materiȩ
dequa facta .ẽ. anima qui¬

Expanded text:
in rebus conditis tenet? uiin rebus conditis tenet? uiuit, an non? si uiuit, quid agit? quid confert uniuersitatis effectibus? beatamne uitam gerit, an miseram, an neutram? uiuificat aliquid? an ab hoc etiam opere uacat et in quodam secreto uniuersitatis otiosa requiescit sine uigili sensu motuque uitali? si enim nulla prorsus adhuc uita erat, quomodo esset uitae futurae quaedam incorporea nec uiua materies? aut falsum est aut nimis latet. si autem iam uiuebat nec beate nec misere, quomodo rationalis erat? quodsi tunc rationalis facta est, cum ex illa materie natura humanae animae facta est, inrationalis ergo uita materies erat animae rationalis, id est humanae? quid ergo inter illam pecorisque distabat? an rationalis erat iam possibilitate, nondum facultate? si enim uidemus infantilem animam, iam utique hominis animam, nondum coepisse uti ratione et tamen eam rationalem iam dicimus, cur non credatur sic in illa materie, de qua facta est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
decoratur & morbis uulnen¬
bus que foedatur. sed sicut haec
excepto quod iam caro. ẽ. inqua
natura uel proficit utipul¬
cͥra ueldeficit ut deformissit.
Habuit &iam materiem id
ẽ. terram dequafier& ut
omnino caro ẽ&. Sic for¬
tasse potuit &anima ante¬
quam ea ipsa natura fier&
quae animadicitur cuius
uel pulchritudo uistus uel
deformitas uitiũ . ẽ. Habe¬
re aliquã materiã prosuo
genere spitalẽ quȩ nondum
.e& anima sicut terra dequa
caro facta.ẽ. Iamerat aliqđ
quamuis non erat caro sedenĩ
terra implebat mundi infi¬
mam pastem antequã deilla
corpus hominis fier&.
Conferens uniuerso totũsuũ
ut &iam sinulla exeacaro
sier& animantis cuius quã
specie tamensua mundi sa¬
bricã molemq: conpler&.
Saecundum quã dicitur mun¬
dus caelũ & terra. At uero
illa spiritalis materies si fuit
ulla unde anima fier&.
Uel si ẽ ulla unde animaefi¬
unt. quid ipsa ẽ. quod no¬
men quã speciem que musũ

Expanded text:
decoratur et morbis uulneridecoratur et morbis uulneribusque foedatur. sed sicut haec excepto, quod iam caro est,-in qua natura uel proficit, ut pulchra, uel deficit, ut deformis sit, habuit etiam materiem, id est terram, de qua fieret, ut omnino caro esset: sic fortasse potuit et anima, antequam ea ipsa natura fieret, -quae anima dicitur, cuius uel pulchritudo uirtus uel deformitas uitium est, habere aliquam materiem pro suo genere spiritalem, quae nondum esset anima, sicut terra, de qua caro facta est, iam erat aliquid, quamuis non erat caro. Sed enim terra inplebat mundi infimam partem, antequam de illa corpus hominis fieret, conferens uniuerso totum suum, ut, etiamsi nulla ex ea caro fieret animantis cuiusquam. specie tamen sua mundi fabricam molemque conpleret, secundum quam dicitur mundus caelum et terra. At uero illa spiritalis materies, si fuit ulla, unde anima fieret, uel si est ulla, unde animae fiunt, quid ipsa est? quod nomen, quam speciem, quem usum
Abbreviated transcription (Latin):
natura erat at que exhoc
factus sit flatus sit flatus
dĩquae natura ẽe animȩ
sicut nec corporis humani natura
iam erat antequam ds̃ cam deli¬
mo terre uel puluere formauiss
Uon enim caro humana erat
puluis autlimus sed tamen ali¬
quid erat undeilla fier& quae
non dum erat. Num ergo cre¬
dibile ẽ in primis illis sexdierũ
operibus dm̃ condidisse non
solũ futuri corporis humani
causalem rationẽ uerũ &iam
materiem dequa fier& id est
terrã decuius limo uelpulue¬
refinger&ur. Animȩ autẽ
solamibi condedisse rationem
secundum quamfier& non &iã
quandam prosuo genere mate¬
riam dequa fier&. Sienim
quiddam in commutabile ess&
anima nullo modo eius quasi
materiem quaerere deberemꝰ
Nunc autem mutabilitas eius
satis indicat eam interim ui¬
tiis atque fallaciis deformem
reddi. formari autẽ uistuti¬
bus ueritatisq doctrina
Sed in sua iamnatura qua ẽ¬
anima sicut &iã caro in suana¬
tura. Qua iam caro ẽ. & salute

Expanded text:
natura erat, atque ex hoc natura erat, atque ex hoc factus sit flatus dei, quae natura esset animae, sicut nec corporis humani natura iam erat, antequam deus eam de limo terrae uel puluere formauisset. non enim caro humana erat puluis aut limus, sed tamen aliquid erat, unde illa fieret, quae nondum erat. Num ergo credibile est in primis illis sex dierum operibus deum condidisse non solum futuri corporis humani causalem rationem uerum etiam materiem, de qua fieret, id est terram, de cuius limo uel puluere fingeretur, animae autem solam ibi condidisse rationem, secundum quam fieret. non etiam quandam pro suo genere materiam, de qua fieret? si enim quiddam incommatabile esset anima, nullo modo eius quasi materiem quaerere deberemus; nunc autem mutabilitas eius satis indicat eam interim uitiis atque fallaciis deformem reddi, formari autem uirtutibus ueritatisque doctrina, sed in sua iam natura, qua eanima, sicut etiam caro in sua natura, qua iam caro est, et salute
Abbreviated transcription (Latin):
primorum sexdierum fecis¬
se illum diem occultũ. Acsi
hoc potius crediopost& spã¬
lem atq intellectualẽ natu¬
ram scilic& unitatis ange¬
lice & mundum id est caelũ
& terram atque in illis iam
exstantibus naturis ratio¬
nes creasse futurarum alia¬
rum non ipsas naturas.
Nioquin suamibi creata esse
sicut erant futurae. non ad¬
huc essent futurȩ quod siita ẽ.
non dumerat in conditis reb:
animȩ humane ulla natura
& tunc. eẽ. coepit cum eam
ds̃ suflando fecit atquein¬
didit homini. Sed nonideo
questio sublata est quaquȩ¬
ritur adhuc utrum eãna¬
turã quae animadicitur
& antea non erat exnihilo
creauerit tamquam ipse
flatus eius nonex aliqua subs¬
tantia subiacente factus sit
si cutde flatudicebamus quẽ
facit. anima excorpore suo.
sed omnino efnihilo tunc
factusit flatus cumds̃ flare
uoluit. Idem que hominis ami
matus sit. Anuero iamerat
aliquid spãle quam uis hoc
quidquid erat nondũ animȩ

Expanded text:
primorum sex dierum fecisprimorum sex dierum fecisse illum diem occultum, ac si hoc potius credi oportet, spiritualem atque intellectualem naturam, scilicet unitatis angelicae, et mundum, id est coelum et terram; atque in illis jam exstantibus naturis rationes creasse futurarum aliarum, non ipsas naturas: alioquin si jam ibi creatae essent sicut erant futurae, non adhuc essent futurae? Quod si ita est, nondum erat in conditis rebus animae humanae ulla natura et tunc esse coepit, cum eam deus sufflando fecit atque indidit homini. Sed non ideo quaestio sublata est, qua quaeritur adhuc, utrum eam naturam, quae anima dicitur et antea non erat ex nihilo creauerit, tamquam ipse flatus eius non ex aliqua substantia subiacente factus sit, sicut de flatu dicebamus, quem facit anima ex corpore suo, sed omnino ex nihilo tunc factus sit flatus, cum deus flare uoluit, idemque hominis anima factus sit: an uero iam erat aliquid spiritale, quamuis hoc, quidquid erat, nondum animae
Abbreviated transcription (Latin):
quod secis si dedis & suflando
deseipso de disse puta rede bie¬
remus uidere mus sed ita de
sibi sub iecto aere corporis
sui sicut anima deluius modi
re. Similiter adiacente hoc
est decor pore nondese ipsa
flatum facit. Nunc ue¬
roquia non tantũ modo
mundi corpus dõ eẽ. subdi¬
tum dicimus sed illũ. ẽẽ. su¬
pra omnẽ creaturam siue
corporalẽ siuespiritalẽ
nec dese ipso. Necde cor¬
poreis elementis credẽdus
est animam fecis sesuflando.
Utrum autẽ efeo quod om¬
nino non erat idẽ ex nihilo
An exaliqua requ ae iamab
ll facta spiritaliter erat sed ani¬
na nondum erat. Menioquae
npotest. Si enimdm̃ ad huc
aliquid exnihilo crearenon ere¬
dimus. Postea quam creauit
omniasimul. &ob hoc a consu¬
matis omnibus operibus requi¬
e uisse credimus qua e inchoa¬
uit facere. ut quid quid dein¬
de facer& exhis facer& non¬
uideo quẽ ammodum intelle¬
gamus adhuc eum exnihilo
animas facere. Andi cendũ ẽ
eum in illis quidem operibus

Expanded text:
quod dedisset sufflando quod dedisset sufflando de se ipso dedisse putare deberemus, sed ita de sibi subiecto aere corporis sui, sicut anima de huiusmodi re similiter adiacente, hoc est de corpore, non de se ipsa flatum facit. nunc uero quia non tantummodo mundi corpus deo esse subditum dicimus, sed illum esse supra omnem creaturam siue corporalem siue spiritalem, nec de se ipso nec de corporeis elementis credendus est animam fecisse sufflando. Utrum autem ex eo, quod omnino non erat, id est ex nihilo, an ex aliqua re, quae iam ab illo facta spiritaliter. erat, sed anima nondum erat, merito quaeri potest. si enim deum adhuc aliquid ex nihilo creare non credimus, posteaquam creauit omnia simul, et ob hoc a consummatis omnibus operibus requieuisse credimus, quae inchoauit facere, ut, quidquid deinde facervideo quemadmodum intelligamus, adhuc eum ex nihilo animas facere. An dicendum est, eum in illis quidem operibus
Abbreviated transcription (Latin):
quam flatus nibil ẽ. interim
secundum supradictã rationẽ
Cur animã ipsam dĩ flatũ dice¬
redubitemus. Dum intelle¬
gatur non eẽ dĩ natura abs¬
q substantia. Sed hoc ipsũ ẽẽ
sufflare quod ẽ. fatũ facere
quodautẽ flatum sacere hoc
animam facere. Cui senten¬
tiae congruit quod ꝑ isaiã
dicitds̃. Sp̃s enim amepro¬
ced& & flatum omnẽ ego
fecinam nonquẽ lib& fla¬
tum corporeũ eumdicere se¬
quentiadocent. Cum enĩ
dixiss& omnẽ flatũ egofeci
& propter peccatũ in quit
pusillũ quid contristaui eũ
& ꝑcus sieum. Quid ergo di¬
cit flatum nisi animamque
propter peccatũ ꝑcus sa &
contristata .ẽ. Quid igitus
est omnem flatũ egofeci.
nisi omnẽ animam egofeci
Si ergodm̃ dicere mus tãquã
corporei mundi huius animĩ
Cuimundus ipse ẽe tamquã
corpus unius animantis
Nec te non eũdicere mus suflan¬
do fecisse arimã hominis nisi
corpoream deisto aere subiacen¬
tesibi excorpore suo. Non tam̃

Expanded text:
quam flatus, nihil est interim quam flatus, nihil est interim secundum supra dictam rationem, cur animam ipsam flatum dei dicere dubitemus, dum intellegatur non esse dei natura atque substantia, sed hoc ipsum esse sufflare, quod est flatum facere, quod autem flatum facere, hoc animam facere. cui sententiae congruit quod per Esaiam dicit deus: spiritus enim a me procedet, et flatum omnem ego feci; nam non quemlibet flatum corporeum eum dicere sequentia docent. cum enim dixisset: omnem flatum ego feci, et, propter peccatum, inquit, pusillum quid contristaui eum et percussi eum. quid ergo dicit flatum nisi animam, quae propter peccatum percussa et contristata est? quid igitur est: omnem flatum ego feci, nisi: omnem animam ego feci? Si ergo deum diceremus tamquam corporei mundi huius animam, cui mundus ipse esset tamquam corpus unius animantis, recte non eum diceremus sufflando fecisse animam hominis, nisi corpoream de isto aere subiacente sibi ex corpore suo, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
reddito sed exipsius nr̃icor¬
poris natura qua constat
suflando aliquid eiceremus
Non eadem natura .ẽ. corpo¬
ris & animȩ quod & ipsi
utiq consentiunt qua ꝓp¬
ter &iam sic aliud ẽ. animȩ
substantia quae corpus re¬
git & mou& aliud flatus
quẽ regendo & mouendo
facit de corpore sibi subdito
non de seipsa cui corpus. ẽ.
subditum. Cum itaque lon¬
zequidem incorporalimo¬
do sed camen anima regat
sub ditum corpus &ds̃ sub¬
ditam creaturã. Curnon
potius intellegatur de sub¬
iecta sibi creatura fecisse
ds̃ animam in eo quod suflas¬
sedictus .ẽ quando quidem
ipsa anima quam ius corpo¬
risilo non itado min&ur ut
ds̃ uniuersitati quam condi¬
dit tamen eius motu nonde
sua substantia flatũ facit.
Possemus quidem dicere nec
ipsum dĩ flatũ. eẽ. animam
hominis sed dm̃ suflando fecis¬
se animã in homine sed nepu¬
tentur meliora quȩ fecit uer¬
bo quam quod fecit flatuquia
& in nobis melius .ẽ. uerbũ

Expanded text:
reddito, sed ex ipsius nostri correddito, sed ex ipsius nostri corporis natura, qua constat, sufflando aliquid eiceremus, non eadem natura est corporis et animae: quod et ipsi utique consentiunt. quapropter etiam sic aliud est animae substantia, qua corpus regit et mouet, aliud flatus, quem regendo et mouendo facit de corpore sibi subdito, non de se ipsa, cui corpus est subditum. cum itaque longe quidem inconparabili modo sed tamen anima. regat subditum corpus et deus subditam creaturam, cur non potius intellegatur de subiecta sibi creatura fecisse deus animam in eo, quod sufflasse dictus est, quandoquidem ipsa anima, quamuis corpori suo non ita dominetur ut deus uniuersitati, quam condidit, tamen eius motu, non de sua substantia flatum facit? Possemus quidem dicere nec ipsum dei flatum esse animam hominis, sed deum sufflando fecisse animam in homine; sed ne putentur meliora quae fecit uerbo quam quod fecit flatu, quia et in nobis melius est uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
de teriur uel in melius commu¬
tari possequis ambigit.
Ac perhoc sacrilega opinio esse
eam& dm̃ credere unius eẽ
substantiae. Quid enim hoc
modo aliud quam &ille com¬
mutabilis creditur. Creden¬
dum itaq est & intellegen¬
dum nequeullo modo dubi¬
tandũ quod recta fides ha¬
b& animã sic eẽ: adõ tamquã
rem quã fecerit non tam¬
quam natura cuius ipse. ẽ.
siuegenuerit si uequoq mo¬
do protulerit. Et quo mo¬
do inquiunt scriptum ẽ.
suflauit infaciem eius.
& factur ẽ. homo in ani¬
mam uiuã sinon anima
di pars.ẽ. ueldi omnino subs¬
cantia. Immo uero exhoc
uerbo satis ippare itañ
eẽ. Cum enim homosu¬
flat anima utique ibsa sub¬
iacentẽ sibinatura corpo¬
ris mou& & deilla non
desc ipsi flatũ facit nisi
isti foste tamtardisunt
ut nesciant. istoreciproco
halitu quẽ dehoc aerecir¬
cum fusodicimus & reddi¬
mus fieri&iã flatũ cũ uo¬
luntate suflamus quod si
&iam non efhoc quiforin¬
secus adiac& accepto &

Expanded text:
deterius uel in melius commudeterius uel in melius commutari posse quis ambigit? ac per hoc sacrilega opinio est eam et deum credere unius esse substantiae. quid enim hoc modo aliud quam et ille commutabilis creditur? credendum itaque est et intellegendum neque ullo modo dubitandum, quod recta fides habet, animam sic esse a deo tamquam rem, quam fecerit, non tamquam naturae, cuius ipse est, siue genuerit siue quoquo modo protulerit. Et quomodo, inquiunt, scriptum est: sufflauit in faciem eius, et factus est homo in animam uiuam, si non anima ei pars est uel dei omnino substantia? immo uero ex hoc uerbo satis adparet ita non esse. cum enim homo sufflat, anima utique ipsa subiacentem sibi naturam corporis mouet et de illa, non de se ipsa flatum facit; nisi forte isti tam tardi sunt, ut nesciant isto reciproco halitu, quem de hoc aere circumfuso ducimus et reddimus, fieri etiam flatum, cum uoluntate sufflamus. quodsi etiam non ex hoc, qui forinsecus adiacet, accepto et
Abbreviated transcription (Latin):
codices habent spirauit
uel inspirauit infaci em̃ ci
Sed cum grocihabent ẽnẽ¬
OYCNCEN non dubitatur
flauit uel sufflauit. eẽ. dicen¬
dum quȩ rebamus autem in
superiore sermone demanib:
dĩ cum homo delimo formatis
cogita r&ur. Quid ergo nunc
dicendũ .ẽ. in eo quod scriptũ ẽ
suffla uit dr̃ nisi quia sicut
non manibus corporis fin¬
xit ita nec faucib labus que
sufflauit. Uerum tamen
hoc uerbo scriptura inquȩs¬
tione difficilli maplurimũ
nos quantũ opinor adiuuit.
Nam cum quidam exhoc uer¬
bo crediderint aliquid eẽ
animaideipsus tantia dñid
est cius demnaturȩ cuius ille
ẽ. Hoc ideo putantes quia
cum homo sufflat aliquid de
seipso ei cit inflatu hincpo¬
tius ammonendisumus.
Hancinimicam fidei catho¬
licereprobare sententiam
Nos enim credimus dinatu.¬
ram atque substantiã quȩ m
trinitate creditur a multis.
Intellegitur a paucis omnino
eẽ. in commutabilẽ. Porro
autẽ animae naturã uel in

Expanded text:
codices habent: spirauit codices habent: spirauit uel inspirauit in faciem eius. sed cum graeci habeant svstpoairjasv, non dubitatur flauit uel sufflauit esse dicendum. quaerebamus autem in superiore sermone de manibus dei, cum homo de limo formatus cogitaretur; quid ergo nunc dicendum est in eo quod scriptum est: sufflauit deus, nisi quia sicut non manibus corporis finxit, ita nec faucibus labiisue sufflauit? Uerum tamen hoc uerbo scriptura in quaestione difficillima plurimum nos, quantum opinor, adiuuit. Nam cum quidam ex hoc uerbo crediderint aliquid esse animam de ipsa substantia dei, id est eiusdem naturae, cuius ille est, hoc ideo putantes, quia cum homo sufflat, aliquid de se ipso eicit in flatu, hinc potius admonendi sumus hanc. inimicam fidei catholicae reprobare sententiam. nos enim credimus dei naturam atque substantiam, quae in trinitate creditur a multis, intellegitur a paucis, omnino esse incommutabilem. porro autem animae naturam uel in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fuxxix ds ho¬
minem puluerẽ d&er¬
Ira & flauit infaciem eius
flatumunę. Et factus ẽ.
homoinanimã uiuentem
Haec uerba scripturȩ nobis
Et in principio superioris
libri consideranda prae¬
posuimus. Et deipso ho¬
mine facto. Maximeque
de eius corpore quantum sa¬
tis ducimus. Quod sȩcundũ
scripturas uisum ẽ. disse¬
ruimus. Sed qui ad eanima
humana non parua questio e
Adhunc ea mlibrum differendã
putauimus nescientes quan¬
tum nos dñs ad iuturus e&
rectelo qui cupidos. Illud
ta menscientes nisi quantũ
ipse adiu uar& recte non
uera citer atque congruen¬
ter nihil audacter refellen¬
do nihil temere affirmando.
Dum adhuc dubium est uerũ
falsum nesit siuefidei si uesci¬
en ciae xp̃ianae. Quod autẽ
doceri potest. uel rerum ratio¬
ne apestissima uelscriptas¬
rarum auctoritate cestis¬
simasine coniunctione asse¬
rendo. Ac primũ illud uide¬
amus quod scriptũ .ẽ. flauit
uel sufflauit infaciem eius
flatum uitȩ. Non nulli enĩ

Expanded text:
finxit deus hominem puluerem de terra et flauit in faciem eius flatum uitae, et factus est homo in animam uiuentem. haec uerba scripturae nobis et in principio superioris libri consideranda proposueramus et de ipso homine facto maximeque de eius corpore, quantum satis duximus, quod secundum scripturas uisum est, disseruimus. sed quia de anima humana non parua quaestio est, ad hunc eam librum differendam putauimus nescientes, quantum nos dominus adiuturus esset recte loqui cupidos, illud tamen scientes, nisi, quantum ipse adiuuaret, recte nos non ueraciter atque congruenter nihil audacter refellendo, nihil temere adfirmando, dum adhuc dubium est, uerum falsumne sit, siue fidei siue scientiae christianae, quod autem doceri potest, uel rerum ratione apertissima uel scripturarum auctoritate certissima sine cunctatione adserendo. Ac primum illud uideamus, quod scriptum est: flauit uel sufflauit in faciem eius flatum uitae. nonnulli enim
Abbreviated transcription (Latin):
mas animaliũ ansola sineul¬
la permixtione praesentia
quod lic& non facilecon p̃hen¬
dipossit arbitror tamen in
proces su tractandarum
scripturarũ. Opostuniora
loca posse occurrere. ubi no¬
bis deacre secundũ scãe auc¬
toritatis regulas & sinonos¬
tendere cestũ aliquid ta men
crederelicebit: Nunc autemser¬
uata semper moderatione pi¬
egrauitatis. nihil credere dere
obscura temere debemus ne
fecerit quamuis libris scĩssi¬
u& esta menti u&eris siu
nouinullo modo eẽpossit
aduersũ: Ta men propter
amorem nostrierrores
aderimus: Nunc adlibrum
operis nr̃i iam tertiũ tran¬
seamus :¬

Expanded text:
mas animalium, an sola sine ulmas animalium, an sola sine ulla permixtione praesentia. quod licet non facile conprehendi possit, arbitror tamen in processu tractandarum scripturarum oportuniora loca posse occurrere, ubi nobis de hac re secundum sanctae auctoritatis regulas etsi non ostendere certum aliquid, tamen credere licebit. nunc autem seruata semper moderatione piae grauitatis nihil credere de re obscura temere debemus, nefecerit, quamuis libris sanctis sine testamenti ueteris siue noui nullo modo esse possit aduersum, tamen propter amorem nostri erroris oderimus. nunc ad librum operis nostri iam tertium transeamus