comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gionis apłi ibant gaudentes acons¬
pectu concilii qm̃ digni habiti st̃
ꝓ nomine iħu contũmeliã pati
Nullus ergo meroris locus esse deb&.
IoRxoR

Expanded text:
ostoli ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati ; nullus ergo moeroris locus esse debet, orpor
Abbreviated transcription (Latin):
fratrum conseientias ꝑ hoc factũ ad ne¬
fandos idolorum ritus trahebant.
unde gaudeas. cum tanta ma
la de proximis portas : ꝑpẽde
esse tristicias noui. ynã scilic&
quȩ salutem : alterã uero que per¬
nitiem oꝑatur. Unam quae ad pęni¬
tentiam trahit: alteram que ad des¬
perationem perducit. Tu quidem
una ex illis cognosceris: sed omĩno
quȩ mortem oꝑatur. Non . ẽ.
igitur in his contristanctum quae
suades : seq econtra magis gauden¬
dum. in his quȩ nec dum intelli¬
gis. quia & dator gauelii ꝑhenuus
dixit. Cum persecuti uos fuerint
homunes. &̃ dixeruit om̃e malum
aduersum uos mentientes propter
exultate: eccẽ enĩ merces ur̃a mul

Expanded text:
fratrum conscientias per hoc factum ad nefandos idolorum ritus trahebant .bes unde gaudeas, cum tanta malla de proximis portas? Perpendeesse tristitias novi: unam scilicet quae salutem, alteram vero quae perniciem operatur: unam quae ad poenitentiam trahit, alteram quae ad desperationem perducit. Tu quidem unam ex illis cognosceris, sed omnino quae mortem operaris. Non est igitur in his contristandum quae suades, sed contra magis gaudendum in iis quae necdum intelligis, quia et dator gaudii perennis dixit: « Cum persecuti vos fuerint homines, et dixerint omne malum adversum vos, mentientes, propter e
Abbreviated transcription (Latin):
taup̃a ̃ &e orate ꝓinuicẽ ut aluemĩni. Iahada
autẽ sententia debet esse chscredo: ut cotichandileiuao
peccata alterutrũ eoequalib confiteamur debrũq
cotidiana credamus oratione saluari: Porro graiuoris
lepre im̃munchtia. iuxtalegẽ sacerdoti panidamus.
atq aderus arbitriũ. qualit & quanto temporeius

Expanded text:
et orate pro invicem, ut salvemini. In qua sententia illa debet esse discretio, ut cotidiana leviaque peccata alterutrum coaequalibus contiteamur eorumque cotidiana credamus oratione salvari. Porro gravioris leprae inmunditiam iuxta legem sacerdoti pandamus atque ad eius arbitrium, qualiter et quanto
Abbreviated transcription (Latin):
noras ͤ acceptum tempus in desideriis
ꝑdere. non debes quia quam citius ꝑ¬
transeat nescis. Si enim misceri ds̃ ho¬
minem in uoluptate coitus noluiss&:
in ipso humani generis exorcho mas
te fingas. quid post hanc uitã reci¬
pies. Si enim pie & caste uixeris:
sine fine gaudebis. Si uero impiȩ & lu¬
xuriose : aeternis in cendiis subiacebis.
Inde autẽ magis castius uiuere debes

Expanded text:
noras? acceptum tempus in desideriis noras? acceptum tempus in desideriis perdere non debes, quia quam citius pertranseat nescis; si enim Deus misceri hominem in voluptate coitus noluisset, in ipso humani generis exordio mascte fingas quid post hanc vitam recipias; si enim pie et caste vixeris, sine fine gaudebis; si vero impie et luxuriose, aeternis incendiis subjacebis. Inde autem eo castius vivere debes
Abbreviated transcription (Latin):
gentoq ꝑungens. ablui meruit. Ecce pe¬
trus negationis suae uinculis astrictꝰ.
amarissimis lacrimis infidelitatis no¬
dos resoluit. Ecce seditione simul & ef
fusione fraterni sanguinis latro obno¬
xius. uniꝰ horȩ mom̃ento. unaq c̃fessi¬
ons uoce: decruce ad paradisũ transit.
ecce saulus ecłiam dĩ ꝑsequens. mul¬
tos ꝓ nomine xp̃i ꝑimens. & ut ita dixe¬
rim. martrrũ cruore totum se infiti
peccatũ. at forte inter innumera uer¬
ba declinantur criminosa. Sednũ¬
quid declinari poterunt in utilia
reddenda. Tenencdasergo.ẽ. modus in
loquendo & ab ipsis non numquã uti-¬
libus uerbum parcendũ. sicut beatus
psal mista legitur fecisse. Dicit enim.
sine cubitu maris & feminȩ. uel
proprus uel alterius inquinari
on sic ait apłs. Quid ergo ait: hai
immundi inquit regnũ di pos¬
sidebunt. Luxoria dicit.¬
ur te in uoluptate tua modo ñ
dilatas. cum quid te sequatur ig¬

Expanded text:
guentoque perungens ablui meruit. Ecce Peguentoque perungens ablui meruit. Ecce Petrus negationis suae vinculis astrictus, amarissimis lacrymis infidelitatis nodos resolvit. Ecce seditioni efusione fraterni sanguinis latro obnoxius unius horae momento unaque confessionis voce de cruce ad paradisum transiit . Ecce Saulus Ecclesiam Dei persequens multos pro nomine Christi perimens, et, ut ita dixerim, martyrum cruore totum se inficiEt si forte inter innumera verba declinantur criminosa, sed nunquid declinari poterunt inutilia an futuro reddenda? Tenendus ergo est modus id loquendo, et ab ipsis nonnunquam utilibus verbis parcendum, sicut beatus Psalmista legitur fecisse, dicit enim: oncubitu maris et feminae, vel propriis vel alterius inquinari Non sic ait Apostolus. Quid ergo ait? Neque immundi inquit regnum Dei possidebunt . 77.  Luxuria:  Cur te in voluptate tua modo non dilatas, cum quid te sequatur ig
Abbreviated transcription (Latin):
uȩ & quanta commisisti. quam
grauia crimina. quã innume¬
rosa delicta. & pene in meliꝰ nec¬
dum uitã mutasti. nec dũ conuer¬
sationem utilit̾ correxisti. Ecce enĩ
ut cernis mala semꝑ consuetudi¬
ne obligatus teneris: conaris. ex urgere:
sed peccatorũ honerib p̾grauatus rela¬
beris. Quid ergo agendum ÷ quando
non anuttantur rerũ tẽporaliũ uolu¬
ptates. dũ conseqͥ nequeunt futuri scłi
oblectationes: S Spei fiducia respondet.
ecce dauid adulterio simul et
homicidio reus. de inferni fau¬
cibus dñi miscdia describitur libera¬
tus. Ecce manasses om̃iũ peccatorũ ne¬
fandissimus. impurissimus. ac sorctis¬
dissimus. illecebrosusimꝰ quoq & scele¬
ratissimus. ꝑ penitentiã de morte ad ui¬
tam rediit. Ecce maria magcdalene
in numeris fornicationũ sorełib in qͥna¬
ta: ad fontem pietatis anxia currens.
dñiq uestigia lacrimis rigans. capillis
detgens. deosculans. qͦq & lambens. un¬

Expanded text:
Quae et quanta commisisti, quae Quae et quanta commisisti, quae gravia crimina, quae innumerosa delicta, et pene in melius necdum vitam mutasti, necdum conversationem utiliter correxisti? Ecce enim, ut cernis, mala semper consuetudine obligatus teneris. Conaris exsurgere, sed peccatorum oneribus praegravatus, relaberis. Quid ergo agendum est quandnon amittantur rerum temporalium voluptates, dum consequi nequeunt futuri saeculi oblectationes? SPEI FIDUCIA RESPONDET: ecce David adulterio simul et homicidio reus, de inferni faucibus Domini misericordia describitur liberatus. Ecce Manasses omnium peccatorum nefandissimus, impurissimus ac sordidissimus, illecebrosissimus quoque, et sceleratissimus per poenitentiam de morte ad vitam rediit. Ecce Maria Magdalena, innumeris fornicationis sordibus inquinata, ad fontem piatatis anxia currens, Dominique vestigia lacrymis rigans, capillis detergens, deosculansque, et lambens, un
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ esse fateris. ergo nec locuꝰ
iste deserendus: quem fu¬
gere appetisl: quia ałi nripsaldẽ ẽiat
inquis. Adeliorẽ in quiro: meliorẽ
inuenio Sed respondeo. Numquid
meliorẽ aut etiam talẽ inuenis qͣ¬
lem diabolũ & hominẽ ꝑdidisse
cognoscis : Ademor esto itaq quia pͥ¬
mus angłs de cȩlo ruit. & pͥmus ho¬
mo de ꝑadisso expulsus ad g̨rũnã
huiꝰ scłi ꝑuenit. attendite quialot
exercitio malorũ ꝓbatꝰ inter sodo¬
mitas sc̃s fuit. In monte uero secu¬
ritate torpens ebriatus: cũ filiab
peccaũ. Q uod ui delic& uagationis
tediũ : adhuc alterã spetiem red¬
dit. dũ quosdã etiã in uno loco ꝑ¬
seuerantes ab sꝑitalib retrahens
uel t̾renis negotiis implicare. uel
rebus uilissimis satagit occupare. cõ¬
tra licta apłi ꝑpetrans qui ait. He¬
mo militans implicat se negotiis se¬
cularib ut ei placeat euise ꝓbaũ. Et
rursũ. Sine int̾missione orate: in om¬
nib grãs agite. Desꝑatio dicit

Expanded text:
m esse fateris, ergo nec iste locus deserendus est, quem fugere appetis, quia et in ipso Deus est. At, inquis, meliorem inquiro, meliorem invenio; sed respondeo: Nunquid meliorem aut etiam talem invenies, qualem diabolum et hominem perdidisse cognoscis? memor esto itaque quia primus angelus de coelo ruit, et primus homo dhujus saeculi pervenit. Attende, quia Lot exercitio malorum probatus inter Sodomitas sanctus fuit; « in monte autem securitate torpens, debriatus, cum filiabus peccavit . » Quod videlicet vagationis studium adhuc alteram speciem reddit, dum quosdam et in uno loco perseverantes a spiritualibus retrahens, vel terrenis negotiis implicare, vel rebus vilissimis satagit occupare, contra dicta Apostoli perpetrans, qui ait: Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit . Et rursum: Sine intnibus gratias agite . » DESPERATIO DICIT:
Abbreviated transcription (Latin):
proponis spatia: Numquid scis
te mente excedit. quod saluator in
ȩuãgłio dic̃. Uigilate quia nescitis
diem neq horam: Qua propter in
memento quia regnũ cę̧lorũ. non
tepidi. non molles. non desides. sed
trantur custodis & non potiꝰ ad a
riter quo tanta mala perpe

Expanded text:
proponis spatia? Numquid scis te mente excidit quod Salvator in Evangelio dicit: Vigilate, quia nescitis diem neque horam ? Quapropter dise memento quia regnum coelorum tepidi, neque molles, non desides, sed  perpetrantur custodis, et non potius ad a quo tanta mala perpet
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃. Ppterea erubesco. ⁊ u̾eor¬
corã nob̾ loqͥ u̾bũ dĩ. Erubesco
uim̃tũ conputrui. ĩstc̃orib meis. u̾e¬
orã ne forte ame hoĩe muto ⁊ elingui
flagͣntiã smonis ex petetis qui tot ⁊
tociẽs euentilatos audistis sermoneᷤ

Expanded text:
obis. Propterea erubesco et vereor vobis loqui verbum Dei. Erubesco, umentum computrui in stercoribus meis. Vereor autem, ne forte a me homine muto et elingui fragrantiam sermonis expetatis, qui tot et toties eventilatos audistis sermones.
Abbreviated transcription (Latin):
his indumẽtis in uoluit menbra iacentis.
Scilicet ingẽtẽ thesaurũ. iamiq regentẽ:
Qͥddam splẽdoris. qͥddã sollennis odoris.
quiddã splendoris. de nectare xplicolarũ
Femuina sc̃orũ mercede beata laborum.
Ad tumulũ uehitur. famulãte fera sepelitur.
In de senex repedat. iubet ut leo una recedat.
Uisa domũ recitat. delictis parcere uitat.
Increpat. hortatur. spondet bona. dura minat᷑.
S ic ubi compleuit uiguiti lustra: quieuit.

Expanded text:
His indumentis involvit membra jacentis, His indumentis involvit membra jacentis, Scilicet ingentem thesaurum, jamque gerentem Quiddam splendoris, quiddam solemnis odoris, Quiddam praeclarum de nectare coelicolarum Femina sanctorum mercede beata laborum, Ad tumulum vehitur, famulante fera sepelitur. Inde senex repedat, jubet ut leo verna recedat. Visa domi recitat, delictis parcere vitat: Increpat, hortatur, spondet bona, dura minatur. Sic ubi complevit viginti lustra quievit.
Abbreviated transcription (Latin):
d desolatũ custode. qd̾ in tumulatam:
Ion infestauit fẽra. non uolucris lacerauit.
on iõlis magnꝰ feruor. ñ integer annus.
am depingebat que gła mẽbra manebat.
Sub calidis uentis in corruptela iacentis.
t ot simul et tantis exꝑtꝰ dona tonantis.
Cuncta recordatur. relegit. qđ ubiq loquatur.
Auoquio tali tradens mandata sodali.
Mi comes urgemur. et eã sepelire monemur.
Quã nescit mũdus. cui maior in orbe scds.
Q uo sĩ uenisti milsus. si nomine xp̃i.
Si famulaturꝰ. tumulũ fõde. pꝰ rediturus
Eaue t̾rorẽ solitũ. dedisce furorem.
A d laudẽ xp̃i cedet qđ feceris isti.
His nunclum dictis. feritate minisq relictis.
Teniꝰ incedit. et ei leo ꝓuitꝰ obedit.
Iguarꝰq more. mom̃to labilis hore:
Implet m̃ãdatũ. ꝑ agens opus acceleratum.
I nterea monachus. sacros abst̾uttur artus.
Uestis ei nulla nͥ trita uetusq cuculla.
Que uix herebat sibi iam contusa tegebat.

Expanded text:
Quod desolatam custode, quod intumulatam Quod desolatam custode, quod intumulatam Non infestavit fera, non volucris laceravit, Non solvit magnus fervor, non integer annus; Jam depingebat quae gloria membra manebat Sub calidis ventis incorruptela jacentis. Tot simul et tantis expertus dona Tonantis Cuncta recordatur, relegit quod ubique loquatur Alloquio tali tradens mandata sodali: Mi comes, urgemur, et eam sepelire monemur Quam nescit mundus, cui major in orbe secundus Quod si venisti missus sub nomine Christi, Si famulaturus, tumulum fode, post rediturus. Exue terrorem, solitum dedisce furorem; Ad laudem Christi cedet quod feceris isti. His nondum dictis, feritate minisque relictis, Lenius incedit, et ei leo promptus obedit, Ignarusque morae momento labilis horae Implet mandatum, peragens opus acceleratum. Interea monachus sacros ad sternitur artus: Vestis eum nulla nisi trita vetusque cuculla Quae vix haerebat sibi jam contusa tegebat.
Abbreviated transcription (Latin):
Ic̃ amplexatur uestigia nc̃ ueneratur.
Pra comas. uultus erat his in curia cultꝰ.
Horũ maiestał. contemptꝰ. Icalor. egestas.
Femina mũda satis lacrimis pietatis uocatis.
Abluitur gratis. qͥa par quoq głificatus
pse sepulture studet. huic uacat. hec sibi cure.
 qͥd agat nescit. tellus predura rigescit.
Sulta senem frangũt. labor. et calor. ⁊ sitis angũt
edit uis annis. sinuosis brachia pannis.
remanib nullus ligo. s nec sarculus ullus.
ũ dolet atq gemit. noua respiria demit.
umina siccantur. qͥa spe maiora parantur.
Iam leo lugenti simił. funꝰq colenti:
Obseqͥum spondeus. irãq feraniq recondens.
ertice submisso uenit. fastuq remisso.
Adiecit scãs humił. collamb̾e plantas.
Miratꝰ talem tam deuotumq sõdalem.
At tribuit meritis mulieris. qd̾ fera mitis.
Qd̃ leo sit letus. qđ nom̃ in hesit harenis.
Qđ suꝑ illuxit. et eũ lux p̃uia duxit.

Expanded text:
Nunc amplexatur vestigia, nunc veneratur Nunc amplexatur vestigia, nunc veneratur Ora, comas, vultus. Erat his incuria cultus; Horum majestas, contemptus, squalor, egestas. 1276 Femina munda satis lacrymis pietate vocatis Abluitur gratis, quia par prope glorificatis. Ipse sepulturae studet, huic vacat, haec sibi curae; Sed quid agat nescit, tellus perdura rigescit; Multa senem frangunt, labor et calor et sitis angunt; Cedit vis annis, sinuosis brachia pannis, Prae manibus nullus ligo, sed nec sarculus ullus. Dum dolet atque gemit, nova res suspiria demit: Lumina siccantur, quia spe meliora parantur. Nam leo lugenti similis funusque colenti Obsequium spondens, iramque feramque recondens, Vertice submisso venit, fastuque remisso Adjecit sanctas humilis collambere plantas. Miratus talem tam devotumque sodalem, Attribuit meritis mulieris; quod fera mitis, Quod leo sit lenis, quod nomen inhaesit arenis, Quod super illuxit, et eum lux praevia duxit;
Abbreviated transcription (Latin):
ccasuq pari. coniungere. contutaulari.
ũ cdolet et dubiꝰ de nomine fluctuat huiꝰ.
uscitat ora senis. ĩ uentũ nom̃e harenis.
Et nubes mentił delabitur his documentis
c̃ẽ pat̃ pharie sepeli precor ossa marie.
leba recũdatur. cineri ciniis adiciatur.
Pox ut ei xp̃i corpꝰ calicẽq dedisti:
ictricem mũdi dissoluit prima scđi.
Disteriis plene transacto uesꝑe cene.
Iex grauis obrepsit. qͥa sol cũ sole recessit
His tosimas demũ nom̃q diẽq su p̃mũ.
gnoscit. dubiꝰ qͥs conditor extitit huiꝰ.
Iam nil legissẽ mulierẽ. uł didicisse:
ouerat. istoꝵ nec uł memorẽ studioꝵ.
Comꝑit hinc etiam pꝰ tradita sacra mariã.
lluc traductã moñito. moxq solutam.
uo uix expletis bis quinq decẽq dietis.
enerat is fessus uictũq labore ꝓfessus.
Iui noua lamẽtis. testatur uuluera mẽtis.
ssidet exanimni madet imbre doloris opuni.
ratꝰq sãtis. studet officio pietatis.
audib applaudit. tegit artꝰ. lumina claudit.

Expanded text:
ccasuque pari convivere, contumulari. Dum dolet, et dubius de nomine fluctuat hujus Suscitat ora senis inventum nomen aren Et nubes mentis dilabitur his documentis Sancte Pater, Phariae sepeli precor ossa Mariae; Gleba recondatur, cineri cinis adjiciatur. Mox ut ei Christi corpus calicemque dedisti, Victricem mundi dissolvit prima secundi. Mysteriis plenae transacto vespere coenae, Nox gravis irrepsit, quia sol cum sole recessit. His Zosimas demum, nomenque diemque supremum Agnoscit dubius. Quis conditor exstitit hujus? Nam nil legisse mulierem, nil didicisse Noverat istorum, nec vel memorem studiorum. Comperit hinc etiam post tradita sacra Mariam Illuc traductam momento, moxque solutam, Quo vix expletis bis quinque decemque diaetis Venerat is fessus, victumque labore professus; Qui nova lamentis testatus vulnera mentis Assidet exanimi, madet imbre doloris opimi, Iratus fatis studet officio pietatis, Laudibus applaudit, tegit artus, lumina claudit;
Abbreviated transcription (Latin):
ersificaturo quedã tibi tradere turo:
Scemata u̾bomĩ. studio celebrata pͥorũ
Nec de erit fructus. Florũ de germine ductꝰ.
Mens auditorũ. ꝑ suasa nitore coloris.
S si forte rudix uix dũ uulgaria cudis.
Prima pͥus disce. fias ut idoneus hisce.
Exemplis gͥ quia sic bene res aperttur.
Singula monstraui. ꝑ singula p̾titulaui:
Nomitia cũ glosis. qͥb ħ dinoscere possis.

Expanded text:
ersificaturo quaedam tibi tradere curo Scemata verborum studio celebrata piorum Nec deerit fructus florum de germine ductus: Mens auditoris persuasa nitore coloris. Sed si forte rudis vix dum vulgaria cudis; Prima prius disce, fias ut idoneus hisce, Exemplis igitur quia sic bene res aperitur, Singula monstravi, per singula particulavi Nomina cum glosis, quibus haec dignoscere possis.
Abbreviated transcription (Latin):
indĩtate inisultarẽt iudĩs de mim̾o de¬
orũ. Immo tpłes exuidĩs crasse c̾uicis
eadẽ caribbi de facili absorberent᷑. Iñ
fuit ꝙ septragnita. qui totũ canonẽ ue¬
t̾is test̾. regi gentili tnͣstuler̃t: uͥ de tͥni¬
tate occ̾rit auctoritas aut eã mextͥcabiłr
obnubilauer̃t. aut aliud ĩserẽdo mu¬
tau̾ũt. aut penitus ptet̾miser̃t. ne egrꝓ¬
tis dix̃it: audi isrł ds̃ tuꝰ ds̃ unꝰ ẽ: de tͥm¬

Expanded text:
initate 490, insultassent Judaeis de numero deorum. Imo et plures ex Judaeis crassae cervicis, eadem Charybdi de facili absorpti fuissent. Inde fuit quod Septuaginta, qui eorum canonem Veteris Testamenti Regi gentili transtulerunt, ubi de Trinitate occurrit auctoritas, aut eam inextricabiliter obnubilaverunt, aut aliud inserendo mutaverunt, aut penitus praetermiserunt, ne Egyptis dixerit: « Audi Israel, Deus tuus Deus unus est
Abbreviated transcription (Latin):
camus. s idẽ pat̃ ẽ locus .i. pͥncipiũ
ut ait augustinꝰ pͥncipiũ ẽ tocius tri¬
nitatis. ⁊ ẽ sensus. flumꝰ eq̃dit᷑ de loco
sc̃o idagente. qͥ pͥus uoluit infundi.
qͣt̾ reuelari. Eccȩ de tͥnitate pͥncipa¬
li agit᷑ his u̾bis. de atiis uͦ t̾nitatib
sequentib u̾bis explicat᷑. Et bic flu¬

Expanded text:
camus. Sed idem Pater est locus, id est principium ius Trinitatis; et est sensus: Fluvius egreditur de loco, sancto id agente, qui prius voluit infundi, quam etiam revelari. Ecce de Trinitate principali agitur his verbis; de aliis vero trinitatibus sequentibus verbis explicatur. Et hic flu
Abbreviated transcription (Latin):
licet uulgatos ñ habemꝰ sermoneᷤᷤ.
extreme etiã dem̃tie ẽ hoĩem uelle
loqͥ de ĩ effabili. qr ut ait salomon.
sic̃ qͥ nimium mel comedit euomit
illud. sic qͥ scrutator ẽ maiestatis op.¬
pͥmet᷑ agłia nec htuꝰ ignorantie pu¬
deat nos: s pigeat. scio enĩ qr caro
⁊sanguis ñ p̾ illã reuelare. filiꝰ aũ¬

Expanded text:
 sermones. Extremae etiam dementiae est hominem velle loqui de ineffabili, quia, ut ait Salomon, sicut qui nimium mel comedit, evomit illud, sic qui scrutator est majestatis, opprimetur a gloria ; nec hujus ignorantiae pudeat nos, sed pigeat. Scio enim quia caro et sanguis non potest illam revelare; Filius au
Abbreviated transcription (Latin):
Iam dignꝰ celis. sacer actu. mẽte loquelis.
Unꝰ cũ mũdo pugnaui fine scđo.
Mi ratrix hoꝵ plebs. clerꝰ. grex monachoꝵ.
Me petit. audit. amat. ꝑagit qđ uex mea clamat.
Talia dũ iactat zosimas. meritũq retractat:
Quidã subtexit: cui sp̃c illa retexit.
I am bene certasti. bene que licuit suꝑasti.
N il obluctatur. caro seruit. mens dñatur.

Expanded text:
r actu, mente, loquelis: Unus cum mundo pugnavi fine secundo. Miratrix horum plebs, clerus, grex monachorum Me petit, audit, amat, peragit quod vox mea clamat. Talia dum jactat Zosimas meritumque retracta Quidam subtexit cui spiritus illa retexit. Jam bene certasti, bene qua licuit superasti; Nil obluctatur, caro servit, mens dominatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Stes. uideas humił si ꝓ derit usus ouilis.
Elige nobiscũ pastus istiꝰ hibiscum.
Summnꝰ pastoꝵ : nos nutriet esca suorum.
E sca fouens mentẽ. post hanc nichil esurientem.
Nil anime satiꝰ qũa pasci uisib huius.
Annuit his equide. zosimas et masit ibide.
Mansit et in cella. noua uira. sacerrima bella.
Uidit. laudauit. diduit: sersianit. amauit.
Tam gregis hortatu crescens quã teda rotatu.
Huiꝰ cura gregii. sũmi dilectio regis.
Tegis doctores audire. docere minores.
Nolle fauere cuti. uis pendere. legib uti
Hulla loqui temere qͣsi dt̾ra uenena cauere.¬

Expanded text:
humilis si proderit usus ovilis, Et lege nobiscum pastus istius ibiscum, 1263 Summus pastorum nos nutriet esca suorum, Esca fovens mentem post hanc nihil esurientem: Nil animae satius, quam pasci visibus hujus. Annuit his equidem Zosimas, mansit ibidem: Mansit, et in cella nova vita sacerrima bella Vidit, laudavit, didicit, servavit, amavit, Tam gregis hortatu crescens, quam tela rotatu. Hujus cura gregis summi dilectio gregis, Legis doctores audire, docere minores, Nolle favere cuti, jus pendere, legibus uti, Nulla loqui temere, quasi dira venena ca
Abbreviated transcription (Latin):
alr̃ ꝙͣ nob̾. Ilł enim articłm de uni¬
tate eẽntie aꝑte indicauit. aliũ ue¬
to de tͥnitate ꝑsonarũ. sub uelam̃to
ibu quia abscondisti ħ aprudentib
isꝓpientib i reuelasti ea parnlis.
tñ uͥclatõnis illiꝰ causa fuit ħ. iudei

Expanded text:
de unitate essentiae aperte indicavit; alium vero de Trinitate personarum sub velamento , Domine Jesu, quia abscondisti haec a prudentibus et sapientibus, et revelasti ea parvulis. Tamen velationis illius causa fuit haec. Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
Iam tunc ordo gregis. ĩa remus et anchora legis.
Iam dignꝰ celis. sacer actu. mẽte loquelis.
Unꝰ cũ mũdo pugnaui fine scdo.
Miratrix horz plebs. clerꝰ. grex monachoꝵ.
Ne pecit. audit. amat. ꝑagit qđ uox mea clamat.
Talia dũ iactat tosimas. meritũq retractat.
Quidã subtexit. cui sp̃c illa recexit.
am bene certasti. bene que licuit suꝑasti.

Expanded text:
 remus et anchora legis, Jam dignus coelis, sacer actu, mente, loquelis: Unus cum mundo pugnavi fine secundo. Miratrix horum plebs, clerus, grex monachorum Me petit, audit, amat, peragit quod vox mea clamat. Talia dum jactat Zosimas meritumque retracta Quidam subtexit cui spiritus illa retexit. Jam bene
Abbreviated transcription (Latin):
dñc quid faciã popło huic. adhuc pisi.¬
lłũ. ⁊ lapidabit me. Et dñs ad eũ. dume
desenioribꝰ isrł. ⁊ uade ad pͣtͣm oieb. ⁊ ꝑ¬
cucies ẽos uirga ea. q̃ pars est. montis
ħyna. sic dicta alia÷ ⁊ alibi petra oreb.
factũq est ita. Et eg̾sse st̃ aque.⁊ bibit

Expanded text:
 Quid faciam populo huic? Adhuc pusillum, et lapidabit me. Et Dominus ad eum: « Sume de senioribus Israel, et vade ad petram Horeb, percutiesque eam virga; » pars est montis Sina sic dicta. Alia est et alibi petra Horeb, Factumque est ita. Et egressae sunt aquae, et bibit
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ libam̃tis suis. tñ uidi uelle iosephus. tẽ
ĩ molari uitulos tͣs. arietes duos. agnos. ꝓain.
lempnitas. neomenia. ⁊ festũ clango¬
r̃is. uł tubar̃. uñ bucinate ĩ neome. tu.
in quo bucinabant cornibꝰ peccorinis. qr
eo die: lib at̾ est ysaac. ne ĩ molaret᷑ pecco¬
re substituto ꝓ exo. dicebat᷑ ⁊̃ festũ septi.¬
fere tot̾ erat sollẽpnis. ea chie p̃t̃ oblatioẽs

Expanded text:
cum libamentis suis. Tamen videtur velle Josephus tunc immolari vitulos tres, arietes duos agnos, quatuorlemnitas, Neomenia et festum Clangoris, vel Tubarum . Unde: « Buccinate in Neomenia tuba . » In quo buccinabant cornibus pecorinis; quia ea die liberatus est Isaac, ne immolaretur, pecore substituto pro eo. Dicebatur etiam festum Septifere totus erat s
Abbreviated transcription (Latin):
gia .s. ⁊ qi ea die ꝯueniebant. ad saciendã collectã.
forte inusus pauꝑm. uł inalios usus ꝯmunes. Uñ
⁊ cenophegia qñq leg̃r eẽ festũ .uiiii. dier̃. s pa.¬
abseruare ieninia. tradit iosephꝰ qd̾ inhis .uiii.
diehꝰ ferebant ĩmanibꝰ ramos. mii re ⁊ salicis. ⁊

Expanded text:
gia, sed quia ea die conveniebant ad faciendam collectam, forte in usus pauperum, vel in alios usus communes. Unde, et Scenopegia quandoque legitur esse festum octo dierum. Sed paobservare jejunia. Tradidit Josephus quod in his septem diebus ferebant in manibus ramos myrti et sa
Abbreviated transcription (Latin):
es dicebat᷑ festũ pentecosten .i. ꝯsequtniꝰ..¬
.l. die ab epitu de egipto data ẽ eade sol¬
lempnitas. dicebat᷑ festũ ebdomadar̃ qr
supputatis ut dictũ est .uii. eb domadibꝰ
ab alt̾a die sabłiti anmorp. siebat. qd̾ si
uolumꝰ sequi iosephũ. sab̾tmn dicemꝰ hic pͥmã

Expanded text:
dies dicebatur festum Pentecostes, id est consecu die ab exitu de Aegypto data est. Eadem solemnitas dicebatur festum Hebdomadarum , quia supputatis, ut dictum est, septem Hebdomadibus, ab altera die Sabbati Azymorum, fiebat. Quod si volumus sequi Josephum, Sab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ̃ dictonis ¶assus est aũ amalech. ut pu¬
gnaret adu̾sus isił. miaphidin. Stiabꝰ
ait. Amalecħ suit filiꝰ hismael. aquo a¬
mał lechite. qui ⁊ his mahelite. ip̃i
st̃ sarraceni. ho hos dic̃ iosephꝰ pugna.¬
ces. in habitantes goboth ⁊ petram¬
n acͥ cunstantibꝰ ꝯ ductos adbłłũ add¬
sus hebreos. E lech̃. in genesin .ꝙ eli¬
phath. pͥmo grnit̾ esau. genuit aͤ⁊cu¬
bina. amalech. Idũ sr̃ regũ. uͥ siliꝰ doech
idumei. nuĩcians dd̾. mortẽ saul. ait.
amalachites sũ. fotte duo fuert̃ eqͥ¬
uoci ⁊ er his duo. popł. Eleg̃ aũt Mo
ad dimicand̾ ꝯ̃ hostes. cui ⁊ ꝑaucos tͣ¬
didit armatos. płimos ad custodiã.
castrorũ retinuit. ip̃e aũ ascñdit ĩ
mont̾e. ħns uͥgã dĩ in manu. Aseñde¬
rut̃q cũ eo. aãron. ⁊ ur uir marie.
tn scd̾ ꝑ alipomenon. fuit filiꝰ caleph.

Expanded text:
ssus est autem Amalec, ut pugnaret adversus Israel in Raphidim . » Strabus ait: Amalec fuit filius Ismael, a quo Amalecitae, qui et Ismaelitae ipsi sunt Sarraceni. Hos dicit Josephus pugnaces, inhabitantes Goboch, veibus conductos ad bellum adversus Hebraeos. Econtra legitur in Genesi, quod Eliphaz primogenitus Esau genuit de concubina Amalec . Unde in libro Regum, ubi filius Doech Idumaei nuntians David mortem Saul, ait: « Amalecites sum . » Forte duo fuerant equivoci, et ex his duo populi. Elegit autem Moyses ad dimicandum contra hostes, cui et paucos tradidit armatos, plurimos ad custodiam castrorum retinuit. Ipse autem ascendit in montem, habens virgam Dei in manu. Ascenderuntque cum eo Aaron, et Hur vir Mariae. T
Abbreviated transcription (Latin):
strorp ⁊ erͣ gͣnũ minutũ. qĩ sem̃ coriandi.
albũ in modũ pruine. ⁊ q̃i pilo tonsũ ꝙ
uidñtes filii isrł. dix erũt manhu : i. qͥd
est: hoc. uñ ⁊ deinceps manna dictũ :
ꝙ quida in declinabłe putant. aliĩ in.

Expanded text:
 coriandri, album in modum pruinae, et quasi pilotusum. Quod videntes filii Israel dixerunt: Manhu, id est quid est hoc. Unde deinceps manna dictum est. Quod quidam indeclinabile putant, alii in
Abbreviated transcription (Latin):
dine incisionẽ faciens. ⁊ iec̃ in pute¬
um. ⁊ p̃cep̃ fortibꝰ ut haurirent aq.¬
uam. ⁊ płi imã pͥus effũd̾ent. ut ul¬
tima q̃ remaneret. Freqñtibꝰ ꝯtusi¬
ombꝰ exercitata ⁊ purgata sieret.
potabił. ibi ⁊̃ dedit eis. indicia. nõ¬
dũ tñ inre. s datur̃ se ꝓmisit. si obedi
ost ħ uenert̃ in helym . ubi erant

Expanded text:
ncisionem faciens, et jecit in puteum, et praecepit fortibus, ut haurirent aquam, et plurimam prius effunderent, ut ultima quae remaneret, frequentibus concussionibus exercitata, et purgata fieret potabilis. Ibi etiam dedit eis judicia, nondum tamen in re, sed daturum se promisit, si obedirc « venerunt in Elim, ubi erant
Abbreviated transcription (Latin):
comedebat᷑. Colligebant aũ mane. qr cũ
incalesc̾et sol. liq̃siebat. ꝗ miracłosũ erat.
cũ adignẽ dur̃ fiebat. Terebãt aũt ilłł ĩ
puluerẽ. ⁊ ꝯglitinatũ est. in panes for¬
mabant. cułs sapor erat dulcisimꝰ ꝓ quos
dictũ est. simile c̃ melle. ⁊ alibi. sapor pa-¬

Expanded text:
batur. Colligebatur autem mane, quia, cum incalescebat sol, liquefiebat, quod miraculosum erat, cum ad ignem durum fiebat. Terebant autem illud in pulverem, et conglutinatum in panes formabant, cujus sapor erat dulcissimus, pro quo dictum est, simila cum melle. Et alibi « sapor pa
Abbreviated transcription (Latin):
uid sib uoluit ouĩã¬
rerum in hoc loco tam signãt
expͥmere: Credo qi noluit nos
negligent̃ audire: quod tam
diligent̾ studuit enarrare.
Nominat siqͥdem nuntium
qͥ mittitꝰ : dñm a qͦ mittit᷑.:
uirginem ad quã mittit᷑: spõ¬
sum qͦq uirginis. amboꝵq ge¬
nus: cuitatẽ ac regionẽ ꝓpͥis
designat nominibus. Ut qͥd
hoc: Putasne aliqͥd horũ sup¬
uacue positum sit: Neqͥquã.
Si enim nec folium de arbo¬
re sine causa. nec unus ex pas¬
suꝑ tram: putẽ ego de ore scĩ
euuangłiste suꝑfluũ deflue¬
re uerbũ. p̃sertim in sacra
historia ũbi: Non puto. Ple¬
na quippe sunt omĩa suꝑniᷤᷤ¬

Expanded text:
uid sibi voluit evanrerum in hoc loco tam signanter exprimere? Credo quia noluit nos negligenter audire, quod tam diligenter studuit enarrare. Nominat siquidem nuntium qui mittitur, Dominum a quo mittitur, Virginem ad quam mittitur, sponsum quoque virginis: amborumque genus, civitatem ac regionem propriis designat nominibus. Utquid hoc? Putasne aliquid horum supervacue positum sit? Nequaquam. Si enim nec folium de arbore sine causa, nec unus ex passuper terram ; putem ego de ore sancti Evangelistae superfluum difluere verbum, praesertim in sacra historia Verbi? Non puto. Plena quippe sunt omnia su
Abbreviated transcription (Latin):
mul fiduciam habens siqͥd for¬
te quod approbes dixerim tuiᷤᷤ
qd̃ magis puto nil tuo studio
dignũ effecerim de nichilo
suꝑbire ñ posse.
ocuturꝰ gͦ de gͣdibꝰ humi¬
litatis qͦs beatꝰ benedictꝰ
ñ numerandos s ascendendos
ꝓponit: pͥꝰ ostendo si posfũ qͦ
ꝑ illos ꝑueniendũ sit. ut au¬
dito fructu ꝑuentionis. minꝰ
grauet labor ascensionis. Ppo¬
nat itaq ds̃ nob̾ uie laborẽ:
laboris m̾cedẽ. Ego sum inqͥt
humilitatẽ: quȩ ducit ad u̾¬
tatẽ. Alt̾a labor: altera fru¬
ctꝰ laboris est. Unde sciam
inqͥs qd̾ ibi de humilitate
locutꝰ sit. cũ inde tminate di¬
xerit ego sum uia. Audi aꝑ¬
tius. discite a me: qr mitis sñ
& humilis corde. Se gͦ ꝓponit
humilitatis erẽplũ: mausue¬

Expanded text:
mul fiduciam habens, si quid formul fiduciam habens, si quid forte, quod approbes, dixerim, tuis quod magis puto nihil tuo studio dignum effecerim, de nihilo superbire non posse.ocuturus ergo de gradibus humilitatis, quos beatus Benedictus non numerandos, sed ascendendos proponit , prius ostendo, si possum, quo per illos perveniendum sit, ut audito fructu perventionis, minus gravet labor ascensionis. Proponit itaque Dominus nobis viae laborem, laboris mercedem Ego sum, inquit, humilitatem, quae ducit ad veritatem. Altera labor, altera fructus laboris est. Unde sciam, inquis, quod ibi de humilitate locutus sit, cum indeterminate dixerit: Ego sum via? Audi apertius: Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Se ergo proponit humilitatis exemplum, mansue
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtinꝰ ea quȩ de gradibꝰ
humilitatis corã fr̃ibꝰ
locutꝰ fueram. plemiori tͥ tractatu
disererẽ. Cui te peticioni digne
ut dignũ erat & uolens satissa¬
cere ⁊ timens ñ posse. eũglici con¬
filii memor ñ pͥus fateor inciꝑe
ausus sũ: qͣm sedens computaui
si suffic̾e̾nt sumptꝰ ad ꝑficiendũ.
Cum autẽ caritas foras misisset
timorẽ hunc. qͦ mͥ timebã illu¬
di de oꝑe ñ consũmando: subĩ¬
trauit alius cimor de contͣrio.
qͦ cepi timere gͣiqus ꝑ icłm de
gła si ꝑfecissem : qͣm oe igno¬
minia si defecissem. Unde
int̾ hunc tanorẽ & caritatem
uelud in qͦdam biuio positꝰ dui
hefitaui: cui uiarũ tuto me ̾de¬
rem metuens aut loquendo
utilit̃ de humilitate ipse hu¬
milis ñ inueniri: aut tacendo
humilit̾ in utslis fieri. Cũq ne¬
utram tutam: alter utrã tam̃
mͥ tenendã ẽẽ conspic̾e̾m elegi
potiꝰ tͥ siquẽ possem communi¬
care fructũ sermonis: quã tu¬
tari me solũ portu siłntii. Si¬

Expanded text:
quae de gradibus humilitatis coram fratribus locutus fueram, pleniori tibi tractatu dissererem. Cui tuae petitioni digne, ut dignum erat, et volens satisfacere, et timens non posse, evangelici consilii memor, non prius, fateor, incipere ausus sum, quam sedens computavi, si sufficerent sumptus ad perficiendum . Cum autem charitas hunc foras misisset timorem, quo mihi timebam illudi de opere non consummando, subintravit alius timor de contrario, quo coepi timere gravius periculum de gloria si perfecissem, quam de ignominia si defecissem. Unde inter hunc timorem et charitatem, velut in quodam bivio positus, diu haesitavi, cui viarum tuto me crederem; metuens aut loquendo utiliter de humilitate, ipse humilis non inveniri; aut tacendo humiliter, inutilis fieri. Cumque neutram viam tutam, alterutram tamen mihi tenendam esse conspicerem; elegi potius tibi, si quem possem, communicare fructum sermonis, quam tutari me solum portu silentii: si
Abbreviated transcription (Latin):
Uid sib uoluit suã¬
rerum in hoc loco tam signãt᷑
expͥmere: Credo qi noluit nos
negligent̃ audire: quod tam
diligent̾ studuit enarrare.
Nominat siqͥdem nuntium
qͥ mittit᷑ : dñm a qͦ mittit᷑.
uirginem ad quã mittit᷑: spo¬
sum qͦq uirginis. amboꝵq ge¬
nus. ciuitatẽ ac regionẽ ꝓpͥis
designat nominibus. Ut qͥd
hoc᷑ Putasne aliqͥd horũ sup¬
uacue positum sit: Neqͥquã.
Si enim nec folium de arbo¬
re sine causa. nec unus ex pas¬
seribꝰ sine celesti patre cadit
suꝑ t̾ram: putẽ ego de ore scĩ
euuangłiste suꝑfluũ deflue¬
re uerbũ. p̃sertim in sacra
historia ũbi: Non puto. ꝑ le¬
na quippe sunt omĩa suꝑniᷤᷤ¬

Expanded text:
uid sibi voluit evanrerum in hoc loco tam signanter exprimere? Credo quia noluit nos negligenter audire, quod tam diligenter studuit enarrare. Nominat siquidem nuntium qui mittitur, Dominum a quo mittitur, Virginem ad quam mittitur, sponsum quoque virginis: amborumque genus, civitatem ac regionem propriis designat nominibus. Utquid hoc? Putasne aliquid horum supervacue positum sit? Nequaquam. Si enim nec folium de arbore sine causa, nec unus ex passeribus sine Patre coelesti cadit super terram ; putem ego de ore sancti Evangelistae superfluum difluere verbum, praesertim in sacra historia Verbi? Non puto. Plena quippe sunt omnia su
Abbreviated transcription (Latin):
ix it s ymon petrꝰ
ad iħm. E cce nos
secuti sumꝰ te. fi¬
delis sermo & dig
iunꝰ acceptione colloqͥrum: Symo¬
uis petia. & ihu. fãmiliaris si qͥdẽ
ꝙ amica saluti obedientia ẽ.
s obedientia firma & stabilis
quȩ fundata est supͣ petr̃a.
Melior ẽ enĩ obedientia qũa
uictime: ꝙ ad quiescere nolle.
ut peccatum ariolandi ẽ.
Unde & uitȩ qͦ ipse saluator
p̃tulit hanc uirtutẽ: eligens
magis animã ponere. qͣm o¬
bedientiã ñ implere. Postre¬
mo ⁊ ipsũ nom̃ ihũ qd̾ est su¬
ꝑ om̃e nom̃. & in qͦ flectit᷑ oẽ
genu: apło teste obedientie
remun̾atio ẽ. Libet ꝓide
sacͥtissimo huic int̾ ẽẽ coũoqͥo:
& intenta cordis aure ꝑciꝑe
q̃ dicunt᷑. Arbitror enĩ uer¬
ba lectionis huiꝰ ea ẽẽ. de qͥbꝰ ad¬

Expanded text:
ixit Simon Petrus ad Jesum: Ecce nos secuti sumus te . Fidelis sermo et dignum omni acceptione colloquium Simonis Petri et Jesu. Familiaris siquidem et amica saluti obedientia est, sed obedientia firma et stabilis, quae fundata est supra petram. Melior est enim obedientia quam victimae; et acquiescere nolle, ut peccatum ariolandi est . Unde et vitae quoque ipse Salvator praetulit hanc virtutem, eligens magis animam ponere, quam obedientiam non implere. Postremo et ipsum nomen Jesu, quod est super omne nomen, in quo flectitur omne genu, Apostolo teste, obedientiae remuneratio est . Libet proinde sacratissimo huic interesse colloquio, et intima cordis aure percipere quae dicuntur. Arbitror enim verba lectionis hujus ea e
Abbreviated transcription (Latin):
clamat eccłia: ꝓpt̾ ũba labioꝵ
tuorũ. ego custodiui uias dutaᷤᷤ.
Hȩc nempe st̃ u̾ba. q̃ contẽptũ
mundi in uniũso mundo. ꝙuo¬
luntariam ꝑsuasẽre homini¬
bꝰ pauꝑtatẽ. Hec st̃ quę mona¬
chis claustra replent: deserta
anachorẽtis. Hec inquã u̾ba st̃
quȩ egiptũ spoliant: &. optima
queq eiꝰ uasa diripiunt. Hic
sermo uiiuis & efficax: conũtenᷤ
animas felici emulatione scĩ¬
mͦ caruisse. Datũ optiniũ
est centuplũ hoc: defitrsũ
descendit a patre luminuo.
sidet.⁊ cui omĩa cooꝑan¬
tur in bonũ: An ñ centuplũ
habet omiũ qͥ implet᷑ spu scõ:¬
amplecti crucẽ: laurentiũ
rid̾e carnificẽ. stephanũ in
morte ꝓ lapidantibꝰ flectere
genua ad orationẽ. Hec illa
pax quam suis reliqͥt xp̃s.
quando dedit ⁊ suã. Siqͥdẽ
donũ & par eit electis di: par

Expanded text:
amat Ecclesia: Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras . Haec nempe sunt verba, quae contemptum mundi in universo mundo, et voluntariam persuasere hominibus paupertatem. Haec sunt quae monachis 285 claustra replent, deserta anachoretis. Haec, inquam, sunt verba quae Aegyptum spoliant, et optima quaeque ejus diripiunt . Hic sermo vivus et efficax, convertens animas felici aemulatione smus caruisse? Datum optimum est centuplum hoc, desursum descendit a Patre luminum. sidet, cui omnia cooperantur in bonum? An non centuplum habet omnium, qui impletur Sare crucem; Laurentium ridere carnificem; Stephanum in morte pro lapidantibus flectere genua ad orationem. Haec illa pax, quam suis reliquit Christus, quando dedit et suam. Siquidem donum et pax electis Dei ; pax
Abbreviated transcription (Latin):
habundet numerꝰ. & detur eis
possessionis locꝰ remotior: ñ mi¬
nꝰ ꝙͣ. duodecĩ fr̃s tͣnsmittunt ne
religionis opꝰ paucitatis negligen

Expanded text:
abundet numerus, et detur eis possessionis locus remotior, non minus quam duodecim fratres transmittunt, ne religionis opus paucitatis negligen
Abbreviated transcription (Latin):
Non citrat te docere. uł a te
doceri qd̾ ipse nescit: s ut sci¬
re sciat᷑ qd̾ scit. Qd̾ si de reli
gione agit᷑. statim uisiones
i somnia ꝓferunt᷑. Deinde
dat uigilias. suꝑ omĩa ora¬
tiones eraltat. De patienti¬
a. de hitmilitate. aut de
singłis uͥtutibꝰ plenissime
s uanissime disptitat: ut
tu scilicet si audieris dicas
qd̾ ex habũdantia cordis os
loquit᷑. & qr bonꝰ homodẽ
bono thesauro ꝓfert bo¬
na. Si ad lub̾ea sermo con¬
ũtit᷑: t his qͦnto assuetior
tanto loqͥtior inuenit᷑. Dicas
si audias riuũ uanitatis flu¬
uiũ eẽ. seurrilitatis os eiꝰ:
ita ut seueros qͦsq ꝙ gͣues
antmos in leuitatẽ concitet
⁊ tene nomen. hac eadẽ cau¬
tela iã accede ad qͥntũ: quẽ no¬
mino singłaritatẽ. d̃ singła¬

Expanded text:
Non curat te docere, vel a te Non curat te docere, vel a te doceri ipse quod nescit; sed ut scire sciatur quod scit. Quod si de regione agitur, statim visiones et somnia proferuntur, deinde dat vigilias, super omnia orationes exaltat; de patientia, de humilitate, et de singulis virtutibus plenissime, sed vanissime disputat: ut tu scilicet, si audieris, dicas, quod ex abundantia cordis os loquitur, et quia bonus homo de bono thesauro suo profert bona . Si ad ludicra sermo convertitur, in his quanto assuetior, tanto loquacior invenitur. Dicas, si audias rivum vanitatis, fluvium esse scurrilitatis os ejus, ita ut severos quoque et graves animos in levitatem concitet . Fuge rem, et tene nomen. Hac eadem cautela jam accede ad quintum, quem nomino singularitatem. CA
Abbreviated transcription (Latin):
rũpet᷑. sic monachꝰ inepta re¬
dundante leticia. dũ risu uł
signis eã aꝑire ñ sufficit: in
helui u̾ba ꝓrũpit. En uent̾
meus quasi mustũ absq spi¬
racło: quod nouas laguncłas
difrũpit. Aut loguet᷑ gͦ: aut
rumpet᷑. Plenꝰ est enĩ sermo¬
nibꝰ: & coartat eum sp̃s ut̾i
sui. E surit & sitit auditore ᷤ.
qͥbꝰ suas iactitet uanitates.
qͥbꝰ om̃e qd̾ sentit effundat:
qͥbꝰ qualis. ꝙ qͣntꝰ sit innotes¬
cat. Inuenta autẽ occasione
loqndi. si de litt̾is sermogro¬
uolant sententie. ũba resonant
ampulosa. Preuenit int̃ro¬
gantẽ: ñ querenti respondet
Ipse querit. ipse soluit e
ũba colloquutoris imꝑfecta
p̃cidit. Cũ autẽ pulsato signo
necesse est int̾rũpi colloqͥũ.
horã longã: breue querit᷑ in¬
t̃uallũ querit licentiã. ut
ad fabulas reu̾tat᷑ pꝰ horam.
ñ ut quempiam edificet . s ut
scientiam iaccet. Edificare po¬
test: s ñ edificare intendit.

Expanded text:
rumpetur. Sic monachus inepta rerumpetur. Sic monachus inepta redundante laetitia dum risu, vel signis eam aperire non sufficit, in Heliu verba prorumpit: En venter meus, quasi mustum absque spiraculo, quod novas lagunculas dirumpit . Aut loquetur ergo, aut rumpetur. Plenus est enim sermonibus, et coarctat eum spiritus uteri sui. Esurit et sitit auditores, quibus suas jactitet vanitates, quibus omne quod sentit, effundat: quibus, qualis, et quantus sit, innotescat. Inventa autem occasione loquendi, si de litteris sermo exovolant sententiae, verba resonant ampullosa. Praevenit interrogantem, non quaerenti respondet. Ipse quaerit, ipse solvit, et verba collocutoris imperfecta praescindit. Cum autem pulsato signo necesse est interrumpi colloquium, horam longam, breve queritur intervallum; quaerit licentiam, ut ad fabulas revertatur post horam, non ut quempiam aedificet, sed ut scientiam jactet. Aedificare potest, sed non aedificare intendit.
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat. a memoria rasis. bo¬
nisq siꝗͣ sentit in se adunatis
uł simulatis ante ocłos m̃tis dũ
nil cogitat nͥ qd̾ libet. nec att̃n¬
dit si licet: lam risum tenere
iã ineptã leticiã dissimulare
ñ ualet. ut enim uesica colle¬
eto turgida uento punctoq fo¬
rata exiguo si stͥngit᷑ crepitat
cũ detumescit: ac uentꝰ eg̾dienᷤ
ñ passim effus. strictĩ emuisfus.
crebͦs qͦsdã sontꝰ reddit: sic mo¬
nachꝰ uͥ uanis scurrilibꝰq cor su¬
ũ cogitacionibꝰ impleu̾it: ꝓpt̃
disciplinã silentii ñ inueniens
uentꝰ uanitatis qͣ plemꝰ eg̾diat᷑.
int̾ angustias fautiũ ꝑ cachin¬
nos excutit᷑. Sepe uultũ ꝑudi¬
bundꝰ abscondit: claudit labia.¬
& dentes stringit. ridet cam̃
nolens. cachinnat inuitꝰ. Cũq
od puignis obstrux̾it siris: ꝑ na¬
res ad huc st̃mitare auditur.
t postquã¬
uanitas creidere ⁊ uesi¬
ca grosesc̾e ceꝑit. necesse est ut
ampliori foramine laxo siui
uentositas er uetuet᷑: alioqͥn

Expanded text:
noverat, a memoria rasis; bonisque, si qua sentit in se, adunatis vel simulatis ante oculos mentis, dum nil cogitat nisi quod libet, nec attendit si licet; jam risum tenere, jam ineptam laetitiam dissimulare non valet. Ut enim vesica collecto turgida vento, punctoque perforata exiguo, si stringitur, crepitat dum detumescit; ac ventus egrediens non passim effusus, sed strictim emissus crebros quosdam sonitus reddit: sic monachus, ubi vanis scurrilibusque cor suum cogitationibus impleverit, propter disciplinam silentii non inveniens ventus vanitatis qua plenius egrediatur, inter angustias faucium per cachinnos excutitur. Saepe vultum pudibundus abscondit, claudit labia, dentes stringit; ridet non volens, cachinnat invitus. Cumque os pugnis obstruxerit suis, per nares adhuc sternutare auditur.At postquvanitas crescere, et vesica grossescere coeperit, necesse est ut ampliori foramine, laxato sinu, ventositas eructetur, alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
oderici: frͣ
b̾nardus.
Opuscłm
de gr̃a & li¬
bero arbitͥo qd̾ illa qͦ scitis oc
Uereor autẽ ne aut gͣndia mi¬
nꝰ digne locutꝰ inueniar:
aut ꝑtractata a pluribꝰ suꝑ¬
fluo retͣcͣtasse. Legite illud
ne si ꝓferat᷑ in mediũ. magis
forte scͥptoris publicet᷑ temitaᷤᷤ
Qd̾ si palam fieri utile ꝓba¬
ueritis. tunc siqͥd obscuruis
dictũ adu̾tĩtis qd̾ in re obseu¬
ra seruata congrua b̾uitate
dici planius potuisset: ñ sit
uobis pigrũ aut emendare

Expanded text:
oderici, frater BERNARDUS. Opusculum de gratia et Libero Arbitrio, quod illa, qua scitis, ocVereor au tem, ne aut grandia minus digne locutus inveniar, aut pertractata a pluribus superfluo retractasse. Proinde illud ne si proferatur in medium, magis forte scriptoris publicetur temeritaritas. Quod si palam fieri utile probaveritis, tunc si quid obscurius dictum adverteritis, quod in re obscura, servata congrua brevitate, dici planius potuisset, non sit vobis pigrum aut emendare
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Hanc autẽ: talibꝰ
indiciis dep̃hñdes Si uid̾is mo¬
nachũ de qͦ pͥus bene confide¬
bas. ubicrĩq stat. ambulat. se¬
det. ocłis incipientẽ uagari.

Expanded text:
tas. Hanc autem talibus indiciis deprehendes. Si videris monachum, de quo prius bene confidebas, ubicunque stat, ambulat, sedet, oculis incipientem vagari
Abbreviated transcription (Latin):
cis ꝓ gentilibꝰ orat. Cum eñ in
ꝑasceue nominatim oiet᷑ ꝓ qͥbꝰ¬
libet malis: nulla tam̃ m̃tio
sit de excõniunicatis. Dicis for¬
sitã fr̃ godefride me aliud quã

Expanded text:
cis, pro Gentilibus orat. Cum enim in Parasceve nominatim oretur pro quibuslibet malis, nulla tamen mentio fit de excommunicatis. 57. Dicis forte, frater Godefride, me aliud quam
Abbreviated transcription (Latin):
tat ꝙ lũbos: ut scom qd̾ corpo¬
ris sui m̃bͣ uł minꝰ. uł satis
exilia ꝓbat : palloĩe ac colorẽ¬
oris discernat. Ad om̃ia deniq
sua stremitus : ad cõmunia
piger uigilat in lecto. dorint
in choro Cũq aliis psallentibꝰ¬

Expanded text:
tat et lumbos: ut secundum quod corpotat et lumbos: ut secundum quod corporis sui membra, vel minus, vel satis exilia probat, pallorem oris ac colorem discernat. Ad omnia denique sua strenuus, ad communia piger. Vigilat in lecto, dormit in choro: cumque aliis psallentib
Abbreviated transcription (Latin):
cetos iactat. si ñ plꝰ ceti̾s
aliqͥd agat: ꝑ quod ultra oete¬
ros appareat. ꝓinde ñ suffi¬
cit ei qd̾̃ cõmunis monasterii
regła. uł maiorũ cohortan¬
melior ẽẽ studet: seo uid̾i̾. Non
melius iuuere. s iuderi iun¬
ce̾ gestit. qͣtiiꝰ aice̾ possit. Non
sum sicut cet̾i hominũ. Plus
sibi blandit᷑ de uno ieiumo qd̾
cet̾is pͣndentibꝰ facit: quã si cũ
cet̾is septẽ ꝯies ieninauerit.
Coͣmodior sibi indet᷑ una oratuun¬
cła peculiaris: qͣm tota psalmo¬
dia uniꝰ noctis. Int̾ pͣndendũ so¬
ut siquẽ inmꝰ comed̾e underit
iuctũ se doleat: & incipiat
ad ipsũ sibi crudelit̾ subtͣherẽ
qd̾ necessariũ uictui indulg̃n¬
dũ p̃uid̾at. plꝰ glłȩ metuens de¬
tͥm̃tũ: qͣm famis cruciatũ. S
que macͥorẽ. si quẽ pallidiorẽ
reqͥescit. Ꝙ qm̃ uultũ ipse fu¬
um uid̾e̾ ñ potest. qͣlem se sci¬
licet intuentibꝰ offert: matꝰ
quas potest ꝙ bͣchia spectans.
palpat costas. hum̾os attrec¬

Expanded text:
eros jactat, si non plus caeteris aliquid agat, per quod ultra caeteros appareat. Proinde non sufficit ei quod communis monasterii regula, vel majorum cohortantamen melior esse studet, sed videri. Non melius vivere, sed videri vivere gestit, quatenus dicere possit: Non sum sicut caeteri hominum . Plus sibi blanditur de uno jejunio, quod caeteris prandentibus facit, quam si cum caeteris septem dies jejunaverit. Commodior sibi videtur una oratiuncula peculiaris, quam tota psalmodia unius noctis. Inter prandendum crut si quem minus comedere viderit, victum se doleat, et incipiat idipsum sibi crudeliter subtrahere, quod necessarium victui indulgendum praeviderat, plus gloriae metuens detrimentum, quam famis cruciatum. Si quem macriorem, si quem pallidiorem requiescit. Et quoniam vultum ipse suum videre non potest, qualem scilicet se intuentibus offert, manus quas potest et brachia spectans, palpat costas, humeros attrec
Abbreviated transcription (Latin):
suit. ego qͥd ꝓponã ñ habeo:
nͥ ordinẽ meȩ descensionis. In
qͦ tam̃ si diligent̃ inspicit᷑. ui¬
a forsitã ascensionis repꝑit᷑.
Si enĩ tͥ romã tendenti homo
inde ueniens obuiaret. quesitꝰ
uiã qͥd meliꝰ qͣm illã qͣ uenit
ostenderet: Dũ castella. tuillaᷤ.¬
& urbes. fluiios ac montes
ꝑ qͦs tͣnfierit nominat: suũ
deñtians it̃. tuum tͥ p̃ñtiat.i
ita ut eade loca recognoscas
eundo. q̃ ille ꝑtͣnsiit uenien¬
do. In hac similit̃ ur̃a descen¬
sione gͣdꝰ ascensorios fortasse
repꝑies: qͦs ascenoendo mneliꝰ
tu in tuo corde. quam in nr̃o

Expanded text:
ponam non habeo, nisi ordinem meae descensionis. In quo tamen, si diligenter inspicitur, via forsitan ascensionis reperitur. Si enim tibi Romam tendenti homo inde veniens obviaret, quaesitus viam, quid melius quam illam, qua venit, ostenderet? Dum castella, villas, urbes, fluvios, ac montes, per quos transierit, nominat, suum denuntians iter, tuum tibi praenuntiat: ita ut eadem loca recognoscas eundo, quae ille pertransiit veniendo. In hac similiter nostra descensione gradus ascensorios fortasse reperies, quos ascendendo melius tu in tuo corde, quam in nostro