comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s uerũ tuuiorem et tristiciam in naturã
hõis. sed nõ sicut nos qui sumꝰ uubra eius.
nos enĩ causa pcc̃ nr̃i hus defectib necessaria
subi acemus et in nobis st̾ ifti defectus scd̾m
ꝓpassionem et passionem. sed in xp̃o nõ scd̾m¬
nominãtur passib et ꝓpassio. Ita eciam in
hus penalib affectib afficitur. insiquis
uiter dum timore uel tristicia. ita ut mẽtis
intellectus non inde moneatur a rectitudine.
uel dei contemplatione. et tũc passio cst alñ
uero mouetur et turbatur. et tũc passio est.
tristicia ut a rectitudine uel dei ꝯtem platõe
aliqͣtenus decliuaret sed̾m quẽ modũ intlł¬
et mestuis esse. ut ueritatem inquit probaret
assũpti hõis uere ꝯtristatus est. sed non passio
enis dñatur aĩo. uerun propassio est. Unde ait

Expanded text:
s verum timorem et tristitiam in natura hominis; sed non sicut nos, qui sumus membra ejus. Nos enim causa peccati nostri his defectibus necessario subjacemus, et in nobis sunt isti defectus secundum propassionem et passionem, sed in Christo nnotantur propassio et passio, ita et in poenalibus effectibus. Afficitur enim quis interdum timore vel tristitia, ita ut mentis intellectus non inde moveatur a rectitudine vel Dei contemplatione, et tunc propassio est. Aliquando vero movetur et turbatur, et tunc passio est. tristitia, ut a rectitudine vel a Dei contemplatione aliquatenus declinaret; secundum quem modum intellet moestus esse: Ut veritatem, inquit, probaret assumpti hominis, vere contristatus est, sed non passio ejus dominatur animo, verum propassio est. Unde ait:
Abbreviated transcription (Latin):
tuaria eorũ plena. Et est promptutariũ lõgi
temporis. sed cellariũ paucorũ dierum.
idest paratus uel expeditus. ad aliꝙͥ agendũ
uel dicendum. Et comꝑatur promptior. tissimꝰ.
unde prompte cius tulime. aduerbiũ. et prõp̃¬
tulus la lum. aliꝙͣtulum promptus. et ꝯpo.

Expanded text:
ria eorum plena’; et est promptuarium longi temporis, sed cellarium paucorum dierum. idest paratus et expeditus ad aliquid agendum vel dicendum, et comparatur -or -mus; unde prompte -ius -me adverbium, et promptulus -a -um, aliquantulum promptus; et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
unde profunde. dius. dissime. adu̾biũ et hec pro¬
fiuiditas tatis idest prodigalitas et profundo das
est in p̾dc̃is. fundare enĩ descendit a funda et a
fundus. silr̾ profundus descendit et a fũdus et
aprofũdo dis. Item profuudo das descendit a
pro et d̾r profũdus da dum .q. procul a fundo.
habens suꝑficiem uel q. procul habeat fuudum:
unde hoc profũdum dr mare altum. et profũ¬
ditas alicuiꝰ rei. P̃rofundus ꝯꝑatur ut dixi. Iñ¬

Expanded text:
dius -me adverbium, et hec profunditas -tis, idest prodigalitas, et profundo -as, est in predictis, fundare enim descendit a funda et a fundus, similiter profundus descendit et a fundus et a profundo -is; item profundo -as descendit a ponitur profundus -a -um, quasi procul a fundo habens superficiem, vel quia procul habeat fundum; unde hoc profundum mare altum dicitur et profunditas alicuius rei. Profundus comparatur -dior
Abbreviated transcription (Latin):
inquire. Id ego sacri eloquii prudentia facere
curauit ne dei ĩmẽsitatem sili̾tudinecreature
metiremur. dixerat eñi scriptura sacra ꝙ d̾s
pater est. et qr deus filius est et audiuit h
homo. qui hoĩem patreni uiderat. deũ prẽm
non uiderat. et cogitare cepit ita esse in crea¬
tore ut uiderat in creaturis a quib hee noĩa
translata st̃. ad creatorem. in quib pr̃ est pͥor
filio. filius est posterior pr̃e. et ex antiquitate¬
siue er senectute. in patre defc̃s ex posteritate
iu fuio imꝑfectio sensus. solet notari pp̃ .s. iu¬
est exꝑtus qualia scit. ideo occurrit scriptura
dicens. prẽm potentem ne uideatin prior filio.
et ideo muiꝰ potens et filiũ dei sapientem ne ui¬
deatur posterior habere celesti pr̃e. et ideo minꝰ

Expanded text:
ur. Id ergo sacri eloquii prudentia facere curavit, ne Dei immensitatem similitudine creaturae metiremur. Dixerat enim Scriptura sacra, quia Deus Pater est, et quod Deus Filius est; et audivit hoc homo qui hominem patrem viderat, Deum Patrem non viderat; cogitare coepit ita esse in Creatore ut viderat esse in creaturis, a quibus haec nomina translata sunt ad Creatorem, in quibus pater est prior filio, filius patre posterior; et ex antiquitate in patre defectus; ex posteritate in filio imperfectio sensus solet notari. Attribet notari. Ideo occurrit Scriptura dicens Patrem potentem, ne videatur prior Filio, et ideo minus potens; et Filium sapientem, ne videatur posterior Patre, et ideo minus
Abbreviated transcription (Latin):
rofiteor a pro et fateor teris: ꝯponitur ꝓfiteor
fateri. idest aliud habere ĩ corde. et aliud ore
fateri. uel profiteri. pͥmo fateri uelpre aluis
fateri. uel profiteri idest reddere et soluere debitũ
Qui enĩ soluit debitum illud profitetur. uñ¬

Expanded text:
rofiteor fateri, idest aliud in corde habere et aliud ore fateri, vel profiteri, primo fateri vel pro aliquo fateri, vel profiteri idest reddere et solvere debitum: qui enim solvit debitum illud profitetur, un
Abbreviated transcription (Latin):
qr nõ st̾ procul geniti. sed pronepotes et sub seꝙ̃ tes¬
st̃ progenies q. procul geniti. Et in de progeies
incipit a pronepotes S posterita q̃ a nepote q.
postea etas. sed sicut inferius longe editi ꝓgeĩes
dũr ita suꝑius proani ab aui actani tritaui.
progenitores uocantur.q. procul gu̾antes

Expanded text:
quia non sunt procul geniti, sed pronepotes, et exinde sunt progenies quasi procul geniti, et ita progenies incipit a pronepotibus. Sed posteritas a nepote quasi postera etas, sed, sicut inferius longe editi progenies dicuntur, ita superius proavi, abavi, atavi, tritavi progenitores vocantur, quasi procul generantes
Abbreviated transcription (Latin):
rofestus sta stum. idest dies oĩs festus. et dr pro¬
festus q. prorsus festus. profestus eciam dies
dr̃ nigilia festiuoꝵ dierũ .q. ꝓpe festum uel
q. aute festum. et quilibet dies nõ festiuus
d profestus. q. longe a festo uel procul hinc¬

Expanded text:
rofestus -a -um, idest dies omnino festus, et dicitur profestus quasi prorsus festus; profestus etiam dies dicitur vigilia festorum dierum, quasi prope festum vel quasi ante festum, et quilibet dies non festivus dicitur profestus, quasi longe a festo vel procul, und
Abbreviated transcription (Latin):
aurea eiusdem longitudĩs et latitudinis auuiꝰ
et archa ut archam tege̾ sufficeret de spissitu¬
dine uero euis nõ legitur hoc dicebatur oraclm
dr̾ oracłm diuinũ qr orantib datur. dicebatur
eciamꝓpiciatoriũ. qr exinde loquens doꝰ ꝓpicia¬
batur ppło. uel qr die ꝓpiciationis dicebaut
głam dñi semper ibi descendere. ex utraq u̾o
fusiles. sed tũsionib malleoꝵ producti inglosa
gnus. misericors mitis prosꝑ ꝓlacatus. Unde
ꝓpicior aris. atus sum. esse uel fieri ꝓpiciũ.

Expanded text:
aurea, ejusdem longitudinis et latitudinis, cujus et area; ut arcam tegere sufficeret . De spissitudine ejus non legitur. Hoc idem dicebatur oraculudivinum oraculum dicitur, quia orantibus datur. Dicebatur etiam propitiatorium; quia exinde loquens Dominus propitiabatur populo, vel quia die propitiationis dicebant gloriam Domini semper ibi descendere. Ex utraque verfusiles, sed tussionibus malleorum producti. Sunt agnus, misericors, prosper, placatus; unde propitior -aris, esse vel fieri propitium;
Abbreviated transcription (Latin):
ferre. et scd̾m hoc ꝑtin ad u̾ba nã uerba ꝓferũt᷑
q. procul idest extra feruntur uel emictũtur.
unde prolatus et prolatio.¬
Professio a profiteor d̾r hec professio onis. idest
in qua ille a se et ab aliis creditur excellere.
unde professor alicuiꝰ artis d̾r qui pre ceteris
fessio studendi alicui uite. uel sciencie quedam

Expanded text:
ferre, et secundum hoc pertinet ad verba: verba proferuntur, quasi procul, idest extra, feruntur et emittuntur; unde prolatus et prolatioprofessor -ris et hec professio -nis, idest essio alicuius in qua ille a se et ab aliis creditur excellere, unde professor alicuius artis dicitur qui pre ceteris fessio est studendi alicui vite vel scientie quedam
Abbreviated transcription (Latin):
gnis om̃is ĩdest perax.auidus petitor ĩportunꝰ.
ad petendũ ꝙ m axĩe solent filce̾ pora. et ꝑtinz
ad meretrices et comꝑatur unde procaciter cius.
cissime aduerbiũ et hec procacitas tatis. et
procalus ialum aliꝙͣ tulum procax
et est ꝑprocedere. paulatim in ant̾iorem ꝑtem
in ant̾iorem ꝑteni it. precedit uero qui sequẽtẽ
ante it. Item procedẽ idest prospeꝰ ab bonũ cede.
uude hic processus. sus. sui. idest ꝓsper euentus
uel angmentũ.
uis uentoꝵ. est ꝓuluis qr proceuat idest ꝓcuriat.
et est procella ꝓpͥe terrarũ et celi tempestas fuictuñ
tm̃. dicitur tũ qũq procella eleuatio fluctuum
sed ꝓpt̾ uentos. Unde procellosus. sa sum. ten¬
pestuosus. et comꝑatur. Unde hec procellositas.
tempestuositas.

Expanded text:
-cis, idest petax, avidus petitor, importunus ad petendum, quod maxime solent facere proci, et pertinet ad meretrices; et comparatur, unde procaciter -ius -me adverbium et hec procacitas -tis et procaculus -a -um, aliquantulum procax-is, idest paulatim in anteriorem partem in anteriorem partem it, precedit qui sequentem anteit. Item procedere idest prospere et ad bonum cedere, unde processus -sus -sui, idest prosper eventus vel augmentum. vis ventorum cum pluviis quia procellat, idest percutiat, et est procella proprie terrarum et celi, tempestas fluctuum tantum dicitur, tamen quandoque procella elevatio fluctuum sed propter ventos; unde procellosus -a -um tempestuosus, et comparatur, unde procellositas tempestuositas.
Abbreviated transcription (Latin):
nare. substralxe̾. remonere. pͥuatum facere. Unde
pͥuatus ta tũ alienatus. ab aliquib rebus uel
honore. uel dignitate uñ et olim priuati dice¬
bantur ab officiis publice extranei. Est enim
nomen nigr̃atum habenti ꝯtrarurm. unde pri

Expanded text:
nare, subtrahere, removere, privatum facere; unde privatus -a -um, alienatus ab aliquibus rebus vel honore et dignitate, unde et olim privati dicebantur ab officiis publicis extranei: est enim nomen magistratum habenti contrarium; et pri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ preceptor qr p̾apiat id̾ et p̾fcĩ qr preroria
potestate p̾sint. Idem et questores .q. q̃sitores.
qr pre om̃ib querũt unde hec p̾tura re. digͥtas
pretoris. et p̾torius a.ũ. et hoc p̾toriũ rii. locus
ubi pretor residet ad discutiend̾ donius uidia¬

Expanded text:
ia potestate presint, iidem et questores, quasi quesitores, quia questionibus presunt. Unde hec pretura -re, dignitas pretoris, et pretorius -a -um, et hoc pretorium, locus ubi pretor residet ad discutiendum, und
Abbreviated transcription (Latin):
ac diuersa sortitur nõia Dicitur enĩ nĩ tm̃
puidentia. de futuristm̃. sed de om̃ib de bonis
.s. et demalis Dispositio uero de faciendis.
predestinatio de omĩb saluaudis et de bonis
quib et hic liberantur et in fu turo corona¬
buntur. Predestinauit enĩ deus ab eterno ho¬
mines ad bona eligendo. et p̾destinauit eis

Expanded text:
r nomina. Dicitur enim non tantum providentia non de futuris tantum, sed de omnibus: de bonis scilicet et de malis; dispositio vero, de faciendis; praedestinatio, de omnibus salvandis, et de omnibus bonis, qui et hic liberantur, et in futuro coronabuntur. Praedestinavit enim Deus ab aeterno homines, ad bona eligendo; et praedestinavit, eis
Abbreviated transcription (Latin):
potestate posse non ꝯsentire sua denti deo
iuãte. et est gloriosuis nõ ꝯsentire ꝙͣ tẽptari
non posse. monentur et quidã dicentes. Cur
creauit deus quos futuros malos p̾sciebat.
quia p̾uidit quid boni de malis eorũ esset
facturiis. Sic eñi eos fecit ut rel inqueret eis.
unde aliquid facerent. et si culpabiliter ad
facerent. ulũ de se laudabłr operantem ĩueĩrẽt
a se habent uolũtatem malã ab illo naturã
bonam et iustã penã frustra ergo d̾r non debe̾
deus creare quos pͥsciebat malos futuros. sciebat
ut possit nõ peccare si uellet et iuste punitam
q̃ uolũtate nõ necessitate peccauit. Cũ ergo hec
bona sit illa melior. cur non utrãq faceret
utuberius laudaretur ese de irtraq q lla eñ
de sãs angłis hec de hoĩb est Item inquiũt
si deus uellet et isti bom essent. et hoc quidẽ
ut qd̃ uellent. essent et boni quidẽ essent nõ
infructuose. mali uero non impine essent.
Item in quiũt posset deus nolũtatem eorummi

Expanded text:
vellet non consentire suadenti, Deo juvante; et est gloriosius non consentire quam tentari non posse. Moventur etiam quidam dicentes: Cur creavit Deus quos futuros malos praesciebat? Quia praevidit quid boni de malis eorum esset facturus. Sic enim eos fecit, ut relinqueret eis unde aliquid facerent; et si culpabiliter aliquid facerent, illum de se laudabiliter operantem invenirent. A se habent voluntatem malam, ab illo naturam bonam, et justam poenam. Frustra ergo dicitur: Non deberet Deus creare quos praesciebat malos futuros; sciebat ut posset non peccare si vellet; et juste punitam, quae voluntate non necessitate peccavit. Cum ergo haec bona sit, illa melior, cur non utramque faceret, ut uberius laudaretur de utraque? illa enim de sanctis angelis, haec de hominibus est. Item, inquiunt: Si, Deus vellet, et illi boni essent. Et hoc quidem ut quod vellent essent; et boni quidem non infructuose, mali vero non impune essent. Item, inquiunt: Posset Deus voluntatem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i priuilegim. legii lex pͥuata et singularis
q̃ ad unũ ꝑtinet uel ad pancos. et pͥui legium
dr p̃rogatina uel honor singularis uelꝓpria
bñficiũ ꝙ aprincipib ꝯceditur. Unde pͥui legiat᷑
tatum. et pͥuiligiarius ria riũ p̾roganis uel
qui utitur priuilegio et p̾mlegio as. pͥrogare ułꝰ

Expanded text:
hoc privilegium, idest lex privata et singularis, que ad unum pertinet vel ad paucos, et privilegium dicitur prerogativa vel honor singularis vel proprbeneficium quod a principibus conceditur; unde privilegiatus -a -um et privilegiarius -a -um, prerogatus vel qui utitur privilegio, et privilegio -as, prerogare,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. Probo componitur approbo bas. landare.
comprobo bas. collaudare. improbo bas renue̾.
uel redarguere. uitupare. reprobo bas iterũ
probare uel uitupare. Et est actĩm cũ oĩb
suis ꝯpositis et cort̾ hanc sułꝰam. pro. uude¬
uindociuensis Es probus expirat probitas
es honestus houestas. labitur es fortis fortia

Expanded text:
. Probo componitur approbo -as, laudare, comprobo -as, conlaudare, improbo -as, renuere vel redarguere, vituperare, reprobo -as, iterum probare vel vituperare; et est activum cum omnibus suis compositis et corripit hanc sillauunt. Es probus, exspirat probitas; es honestus, honestas Labitur; es fortis, fortia
Abbreviated transcription (Latin):
primogenita dignitates quas habuerũt pri¬
mogeniti in ꝯgenerationib suis usq ad aaron
habebat enĩprimogenitus uestem spãlem qua
induebatur tm̃. in sacrificio offerendo. et recep¬
turus finalem bñdcoẽm a patre Item in solẽp¬
nitatib et cõuiuus bñdicat mĩorib. et in hus
duplicem ciboꝵ portionem recipiebat Tradũt¬

Expanded text:
primogenita quaedam dignitates, quas habuerunt primogeniti in cognationibus suis, usque ad Aaron. Habebat enim primogenitus vestem specialem, qua induebatur, tantum in sacrificio offerendo, et recepturus finalem benedictionem a patre. Ipse in solemnitatibus, in conviviis benedicebat minoribus, et in his duplam cibo
Abbreviated transcription (Latin):
rocer. a predo.dis. dr̃ bic procer.ceris. et dicũtur
proceres capita trabiũ que eminent extra pa¬
rietes.q. procedes qr ante procedaut huic ẽ ftã
translatio ad quosdam nobłes ut proceres dicãtur.
q. procedes. qr ante om̃s honore p̾cedant. et eciã
om̃s nobłes et pͥmores possũt diai proceres. sed
nt̃s singularis nõ est in usu et corr̾penult᷑ ꝓceres.¬

Expanded text:
Item a procedo hic procer -ris, et dicuntur proceres capita trabium que eminent extra parietes, quasi procedes, quia ante procedant; hinc est facta translatio ad quosdam nobiles, ut proceres dicantur quasi procedes, quia ante omnes honore precedant, et etiam omnes nobiles et primores possunt dici proceres; sed numerus singularis non est in usu. Item a procedo procerus
Abbreviated transcription (Latin):
reda de est de uicinis et ꝯfederatis. Rapina de
hostib. uel proda detota patria. rapina de ꝑte.
Item preda ex hoste est luctũ. ex negotiatione
ꝯpendiũ ꝓpͥc ex pondere.
unde ambrosius inter ꝯmuas predanas epłas
ructantes.¬

Expanded text:
reda est de vicinis et confederatis, rapina de hostibus, vel preda de tota patria, rapina de parte. Item preda ex hoste est, lucrum ex negotiatione, compendium proprie ex pondere. unde Ambrosius ‘inter convivia predanas epulas ructuante
Abbreviated transcription (Latin):
h. habet quã nullũ latinũ de bet habere. post¬
p. ideo credo ꝙ potius̃ ꝯponatur a pro uelpcul
et phonos ꝙ est sonus qr longe p̾uisa p̾mĩciẽt
unde hec ꝓphetissa sse. et ꝓpħicus ca cum. et
hic et hoc ꝓpħaliõ et hoc.le. et ꝓpheto tas. et

Expanded text:
h habet quam nullum latinum debet habere, ideo credo quod potius componatur a pro vel procul et phonos quod est sonus, quia longe visa pronuntiet; unde hec prophetissa et propheticus -a -um, et hic et hec prophetalis et hoc -le, et propheto -as, et
Abbreviated transcription (Latin):
pilus scdm ãtiquos ꝯponitur hic pͥmipilus .li.¬
et hic pͥmipilius lii. et ħ pͥmipilaris.ris. in eod̾
sensu idest uexillifer qui portat pͥmum piluĩ
idest pͥmũ uexillum. ante regem nel ĩ renio. uñ
hic et hec pͥmipilaris et hoc.re. et hic pͥmipilat᷑
tus tui. diguitas uel officiũ prmupili et pd̾pi

Expanded text:
omponitur hic primipilus et hic primipilius et hic primipilaris in eodem sensu, idest vexillifer qui portat primum pilum, idest primum vexillum, ante regem vel in bello; unde hic et hec primipilaris -re et hic primipilatus -tus, idest dignitas ve
Abbreviated transcription (Latin):
irascentem sine do lore et penitencia peĩtẽtẽ.
sine miseria misericordem sine p̾uisiomb
prescienteni. In illo enĩ nec p̾terita nec fu¬
tura ĩueniri queunt sed cucta mutabilia
et mutabiliter durant et que inseip̃is sił
existere non possũt. illi simul oĩa assistũt.
nichilq in illũ p̾terit ꝙ transit. quia in
etemitate eius modo incõprehensibili cũcta¬
uolumina scłoꝵ transeũtia manent et cui¬

Expanded text:
irascentem, sine dolore et poenitentia poenitentem, irascentem, sine dolore et poenitentia poenitentem, sine misero corde misericordem, sine praevisionibus praescientem. In illo enim nec praeterita, nec futura reperiri queunt, sed cuncta mutabilia immutabiliter durant, et quae in scipsis simul existere non possunt, illi simul omnia assistunt, nihilque in illo praeterit quod transit, quia in aeternitate ejus modo quovolumina saeculorum transeuntia manent, cur
Abbreviated transcription (Latin):
mor al. qͣ modo d̾s zelans est qui ĩ custodienda
cascitate nr̃a millo mentis cruciatu tangit᷑
quomodo nascitur qui in ulastendis uiciis
uñs inilla ꝑturbatione ammi ꝯmouetur.
quemꝰ est penitens ꝙ id ꝙ semel focert fe
cor miserũ ñꝙͣ habet. quomodo est p̾scius cũ
milla uisi q̃ futura st̾ p̾sciantur et scimus
qr deo futurum nichil est. ante cuiꝰ oculos
p̾terita milla st̃. pñcia non transeunt. fu¬
tura nõ ueniũt. quippe qui om̃e ꝙ nobis fuit
Et quia culpas ꝑcunt undetur irasci. ꝙuis
nulla animi pturbatione moueatur. Et
et cũ miserie nr̃e subuenit iusericors uocat.
ꝙͣuis miseris subueniat. et cor miserũ nũꝙͣ
futurũ p̾uideat. ꝙ presens uideret. Naniet
quecũq st̃ non st̾ in eternitate eius. ideo
uidentur qr st̃. dum ergo ad nerba iuntabi¬
litatis nr̃e descend̾r. exeis quibusdã gradib
sci̾s ascendat qui potest ad ĩcõniitabilitatẽ
dei ut uideat sine zelo zelantem. sme ira

Expanded text:
o quomodo zelans est, qui in custodienda castitate nostra nullo mentis cruciatu tangitur? Quomodo irascitur, qui in ulciscendis vitiis nostris nulla perturbatione animi commovetur? Quomodo est poenitens, qui id quod semel fecerit se cor miserum non habet? Quomodo est praescius, dum nulla nisi quae futura sint praesciantur? Et scimus quia Deo nihil futurum est, ante cujus oculos praeterita nulla sunt, praesentia non transeunt, futura non veniunt. Quippe quia quod nobis fuit, Et quia culpas percutit, dicitur irasci, quamvis nulla animi perturbatione moveatur. Et Et cum miseriae nostrae subvenit, misericors vocatur, quamvis miseris subveniat, et cor miserum nunquam futurum praevideat, quod praesens videt. Nam et quaeque sunt, non in aeternitate ejusvidentur. Dum ergo ad verba mutabilitatis nostrae descenditur, ex eis quibusdam gradibus factis ascendat qui potest ad incommutabilitatem Dei, ut videat sine zelo zelantem, sine ira
Abbreviated transcription (Latin):
dr̾ hic proculus .li. pułt correpta. filius qui
nascitur pr̃e existente longe apatria. et hec
procula le. filia talis. et procula quedaui uestis
p̾ciosa que deprocul afferebatur. unde et d̾i ꝓcula.¬
procus proci ideit petĩtor et ꝓpͥe mulierũ uł noue
ꝯuigis et niptiarum et d̾r aprecando. qr fre¬
quenter solet precari. et petere donis eam quã
nult et inde proco cas.¬

Expanded text:
de hic proculus -li, filius qui nascitur patre existente procul a patria; et hec procula, filia talis; et procula quedam vestis pretiosa, quia de procul ferebatur, unde et dicitprocus -ci, idest petitor et proprie mulierum vel nove coniugis et nuptiarum, et dicitur a precando, quia frequenter soleat precari et petere donis eam quam vult; et inde hic
Abbreviated transcription (Latin):
anteriorem ꝑtem. q. p̾cepł. et ponitur qñq
pro intentus sedulus promptus qñ profacił.
qui enĩ ĩ procliuitate est ualde intentus ne ca¬
dat et ideo poniturpro intentus. Item facile
p̾cipitari potest et ideo poͣ pro facile. et quodl¬

Expanded text:
ceps, et ponitur quandoque pro intentus et sedulus et promptus, quandoque pro facilis: qui enim in proclivitate est, valde intentus est ne cadat et ideo ponitur pro intentus; item facile precipitari potest et ideo ponitur pro facilis; et quodl
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e ꝯflictus. bellum. ip̃a guerra bñdcm est
Romani sepe uicti st̃ in prelio. sed nũꝙͣ in
bello. qr sepe in ꝯgressib m̾cebantur ueꝰ in
ip̃is ꝯflictib Sed nũꝙͣ in finc. uel in guerra.
uel p̾liũ ꝯponitur a pre et luendo. Un de hoc
bellare p̾liũ ꝯmittere. Uide in bellum.¬

Expanded text:
ipse conflictus, bellum ipsa guerra; unde dictum est: ‘Romani sepe victi sunt in prelio sed nunquam in bello’, quia sepe in congressibus vincebantur vel in primis conflictibus, sed nunquam in fine vel in guerra; vel componitur prelium a pre et luendo. Unde hoc bellare, prelium committere. Item a prem
Abbreviated transcription (Latin):
ad pbr̾m autem ptinet sacrauientũ corꝑis
et sangũis dni in altari dei ꝯficere. sicut orões
dr̃e. et dicta dei bñdice̾ qui cũ ordinãtur iũ¬
guntur eis mauus ut intelligant se accepisse
grãm obsecrandi et ꝯsecrandi et caritatis opa
debere ad oñs extendere. Accipit pb̾r et stolã
que tenet utrũq latus qr debet esse minitꝰ
arnus iusticie contra adũsa et prospera. Accipit
et calicem cũ uno et patenam cũ hostis. ut
por hoc sciat se accepisse potestatem ꝑlacablẽs
deo hostias offerendi. Hic ordo a filiis aaion
precepto dei a aron in sũmũ pontificem. filios
uero iuixit in minores sacerdotes. uide in¬

Expanded text:
rum autem pertinet sacramentum corporis et sanguinis Domini in altari Dei conficere, orationes dicere, et dona Dei benedicere; qui cum ordinantur, inunguntur eis manus, ut intelligant se accepisse graciam consecrandi / et caritatis opera debere ad omnes extendere. Accipit et stolam, que tenet utrumque latus, quia debet esse munitus armis iusticie contra prospera et etiam calicem cum vino, et patenam cum hostiis, ut per hoc sciant se accepisse potestatem placabiles Deo hostias offerendi . Hic ordo a filiis Aaron praecepto Dei, Aaron in summum pontificem, filios vero ejus unxit in minores sacerdotes. Chri
Abbreviated transcription (Latin):
preconatu aliquid ãnũciat uel precoeciã dr
mercator. qui quodt̃ precani ĩuitat ad merces
suas eiendas unde hic p̾catus tus. talis ãmuciaͦ.¬
uim uel uuarũ q. p̾coqua qr ante alias sole co¬
quitur et citiꝰ ad maturitatem uenit et ead̾
di̾ p̾coqua q̃ et hic p̾cox.cis. Sed agrecis dicitur
lageos qr uelocius cuizat ad maturitatem ut

Expanded text:
preconatu aliquid annuntiat; preco etiam dicitur mercator quia quodam preconatu invitat ad merces suas emendas; unde hic preconatus -tus -tui talis annuntiavini vel uvarum, quasi precoqua, quia ante alias sole coquitur et citius ad maturitatem venit, et eadem dicitur precoqua -e, et hic precox -cis; sed a Grecis dicitur lageos quia velocius currat ad maturitatem ut
Abbreviated transcription (Latin):
et dignitatem. ꝙͣ accepit. pb̾r uocatiu uel ideo
quia ilio utitur officio. si non etate. tñ seusu.
et discretione semor debet esse. Ideo autem pb̾ri
sacerdotes nocantur q sacrũ dant sicut ep̃i. qͣ¬
illud nomen est dignitatis. etatis. et officui Et

Expanded text:
et dignitatem quam accepit presbiter vocatur, vel ideo quia illo utitur officio et, si non etate, tamen sensu et discretione senior debet esse. Ideo presbiteri sacerdotes vocantur, quia sacrum dant, qui, runt, quia illud nomen est dignitatis, hoc etatis et officii. Et
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩana dicit totam mag̾nitudinẽ et amplitu¬
dinem diuinoꝵ eloquioꝵ possidet caritas. qua
deum. proximũq diligimus que radix est õm̃i
oña inuolucra sermonũ euoluere. tene caritatẽ
ubi pendent omĩa qr perfectio est et finis oĩi.¬

Expanded text:
p. ult.: Totam magnitudinem et amplitudinem divinorum eloquiorum possidet charitas, qua Deum proximumque diligimus; quae radix est omniomnia involucra sermonum evolvere, tene charitatem ubi pendent omnia, quia perfectio est et finis omni
Abbreviated transcription (Latin):
quos prendidistis mĩc. sod hoc nõ est regulare.
Nam millũ uebũ tercie ꝯuigationis habet fi¬
ualem geminationem in p̃terito nsi sit ꝯpoĩtũ.
⁊ do das. prendo aut̾ nõ est ꝯpoĩtũ a do das ĩmo
est sumplex. Duendo componitur apprendo. dis.

Expanded text:
 prendidit’, sed non est regulare. Nam nullum verbum tertie coniugationis habet finalem geminationem in preterito nisi sit compositum a do das; nam prendo non est compositum a do, immo est simple
Abbreviated transcription (Latin):
restolor. stolon ꝯpo᷑. cũ pre et dr̾ p̾stolor. laris.¬
latus sum. deponens idest expectare ꝓpͥe. ille
d̾ pͥstolari qui p̾missus expectat licet gn̾ałi
ponatur pro expectart. sed cũ p̾stolor producat
aliũ. expectat eum dũ presto est Et notaꝙ pre¬
stolor in eod̾ sensu ꝯstrutur cũ acc̃o. et datĩo
Idem enĩ est p̾stolor tibi ꝙ p̾stolor te. itadicit

Expanded text:
. Stolon componitur cum pre et dicitur prestolor -aris, deponens, idest expectare; proprie ille dicitur prestolari qui premissus expectat, licet generaliter ponatur pro expectare. Sed cum prestolor producat alium expectat eum dum presto est. Et nota quod prestolor in eodem sensu construitur cum accusativo et dativo: idem est ‘prestolor tibi’ quod ‘prestolor te’. Item st
Abbreviated transcription (Latin):
et pocius illud lignũ longũ quo uue. p̾mũtur.
quedam spẽs magice artis scil hum anorum
sen suũ illusio. et dr̃ prestigiũ a p̾stringendo
qr aciem oculoꝵ p̾stringit scdm̃ p̾stigium incre¬
dibiles rerũ nuitatione uidentur fieri. ut t̾re
tumulus uidetur castrum. lapillus talentũ.
seges cohors militũ galeata. uel componitur
prestigiũ a pre. etstige.qr quedã p̾staticia sacra
mercuriꝰ. unde p̾stigiosus sa sum. et hic et hͨ¬
p̾stigialis et hoc. le. et prostigio as. aui are. idest

Expanded text:
vel potius illud lignum longum quo uve premuntur, quedam species magice artis, scilicet humanorum sensuum illusio, et dicitur prestigium a prestringendo, quia aciem oculorum prestringit: secundum prestigium incredibiles rerum mutationes videntur fieri, ut terre cumulus videtur castrum, lapillus talentum, seges cohors militum galeata; vel componitur prestigium a pre et stige, quia quedam stigialia sacra Mercurius; unde prestigiosus -a -um, et prestigialis -le, et prestigio -as, ludificare, prest
Abbreviated transcription (Latin):
in deus. Drescriptio. p̾scribo.bis. ante
scribere p̾docere. p̾sternere. nel ab aliquo spa¬
çio temporis aliquid possidendo acquirẽ. uñ
sitio dĩi. suꝑ aliquã rem. aliquo certo spacio
tempis possidendo. et est quedã p̾scriptio lõgi¬

Expanded text:
ribere. Prescribo, ante scribere, predocere, prestruere vel aliquo spatio temporis aliquid possidendo acquirere; unde sitio dominii super aliquam rem aliquo certo spatio temporis possidendo; et est quedam prescriptio
Abbreviated transcription (Latin):
cabilis uel precariũ ꝙ prece obtinetur quasi
precadiũ. qr prece auditur et uidetur potius
idest precabłr nel per preces et pro eosepe ĩue¬
uitur p̾catio unde tẽncius ĩ eiuicho lam uel
carium cũ prece creditor rogatur. et ꝑmittit
debitorem in possessionem fundi sibi obligati

Expanded text:
cabilis, vel precarium quod prece obtinetur quasi precadium quia prece auditur, et videtur potius idest precabiliter vel per preces, et pro eo sepe invenitur precario; unde Terentius in Eunucho ‘iam vel carium est dum prece creditor rogatus permittit debitorem in possessionem fundi sibi obligati
Abbreviated transcription (Latin):
tui. et hinc hoc praudiũ di .q. ꝑatum ab appatu
edendi. qui a plura ĩ mane parantur ꝙͣ in sero
ad comedendũ. et olim ꝓpͥe dicebantur prandia
om̃ militũ abus ante pugnã q. cito paratũ
sed mĩc dr comestio in tercia unde ħ pͥndiolũ fi¬
diminutm̃.¬

Expanded text:
tus, et hinc hoc prandium, quasi paratum, ab apparatu edendi, quia plura in mane parantur quam in sero ad comedendum; et olim proprie dicebatur prandium omnium militum cibus ante pugnam, quasi cito paratum, sed nunc dicitur comestio in tertia; unde hoc prandiolum diminuti
Abbreviated transcription (Latin):
unicipiun inuniũ ꝯponitur cũ capio et d̾r hoc
iunicipiũ .pii. et est niñcipiũ qd̾ manente statu
cĩtatis uis aliquod maioris uel urĩoris officu a pͥn¬
cipe impetrat et dr niuuicipiũ a iniuis idest officiis
qr tm̃ nunua idest tribtita debita uel munera reddat.
Naui liberales et famosissime cause et que ex pͥncipe
proficiscũtur ibi nõ agutur hoc enĩ ad dignitatẽ
cĩtatis ꝑtinet. uel numnicipiũ dr castrũ nuũtissimũ
et ꝓpͥe in ꝯfimo regionũ. ubi solent morari stipendiari
ulites pro custodia uude et dr᷑ nũcipiũ q. capiens
inunia. idest mun̾a pp̃ stipendi arios milites ibi
pro custodia manentes. et miunera capieutes,
obsidio unde in iiꝰ libro regum dr rex assirioꝵ nõ
ingredietur urben hanc nec circũdabit eani muĩcio.¬

Expanded text:
unium componitur cum capio et dicitur hoc municipium: municipium est quo manente statu civitatis ius aliquod maioris vel minoris officii a principe impetrat; et dicitur municipium a muniis, idest officiis, quia tantum munia, idest tributa debita vel munera, reddat. Nam liberales et famosissime cause et que ex principe proficiscuntur ibi non aguntur: hec enim ad dignitatem civitatis pertinent. Vel municipium dicitur castrum munitissimum et proprie in confinio regionum ubi solent morari stipendiarii milites pro custodia, unde et dicitur municipium quia capiat munia, idest munera, propter stipendiarios milites ibi pro custodia manentes et munera capientes. obsidium; unde in libro IIII Regum ‘rex Assiriorum non ingredietur urbem hanc nec circumdabit eam munitio
Abbreviated transcription (Latin):
Destoriani quidã hrĩci qui dã st̾ a nestorio ep̃o ꝯstãtius¬
politano qui beatam nirginẽ nõ dei led hoĩs tñimͦ¬
genttricem asseruit ut aliam ꝑsonã camis aliã
faceret deitatis nec unũ xp̃n in uerbo dei et carne
credidit sed separatim et seĩctim alt̾in filiũ dei
filatus et hinc. nets netus. uetui. idest filamen¬
unde martial capplła. ex candentis bissi netib ludebat᷑.¬

Expanded text:
ESTORIANI quidam heretici dicti sunt a Nestorio, episcopo constantinopolitano, qui beatam virginem Mariam non Dei sed hominis tantumodo matrem asseruit, ut aliam personam carnis, aliam faceret Deitatis, nec unum Christum in verbo Dei et carne credidit, sed separatim atque sejunctim alterum Filium Dei, filatus, et hic netus -tus, idest filamen; Martianus 2, 114 ‘ex candentis bissi netibus videbat
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃a celebrat. Sed natale uel natalis dicitꝰ obitꝰ.
tis in celo. tũc emĩ de non esse. ad esse de morte ad uitã.
de tenebris ad lucem de exilio ad regnũ transierũt.
in aqua ubi frequenter natatur dr̃ eciã natatoria¬
radicem montis syon qui nõ ugib aquis sed
inc̾tis horis ebullit cuiꝰ aque ut exciꝑentur qͣt

Expanded text:
Baptiste; sed natale, vel natalis, dicitur obitus tas in celo: tunc enim de non esse ad esse, de morte ad vitam, de tenebris ad lucem, de exilio ad regnum transierunt. in aqua ubi frequenter natatur, et hic natatradicem montis Sion, qui non jugibus aquis, sed incertis horis ebulit, cujus aquae, ut exciperentur, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Ditrum tri q̃dã spẽs t̾re similis minuto sabulo. cui
si aqua infũdr̾ fitmigat ex quo mediciue fiunt
et sordes uestiũ et corꝑum lauantur unde et dr̃¬
a uideo uel a nitendo qr res nitidas facit ueldr̃ a
nitria regione uel opido ubi nascitur Natura
eius nõ multũ distat a sale habet enĩ uirtutẽ
salis et silr᷑ oritur in littorib canescẽtib succitate

Expanded text:
nitrum -tri, quedam species terre similis minuto sabulo cui si aqua infunditur fumigat, ex quo medicine fiunt et sordes vestium et corporum lavantur; unde et dicitur a nitendo quia res nitidas facit, vel dicitur a Nitria, regione vel oppido Egipti ubi nascitur. Natura huius non multum distat a sale: habet enim virtutem salis et similiter oritur litoribus canescentibus siccitate
Abbreviated transcription (Latin):
Moma. nomen grecũ. uerbũ est idest tribuere unde
et dr apud grecos noma idest nonien et apponit᷑
eiũ o. per prothesim et dr̾ onoma in eodem sensu.
uel forte nouia uon est in usu pp̾ grecos. Sed ꝯpo᷑¬
cũ o et dr̃ ononia idest nouien q tribuens qr
distribuit uel tribuit qualitatem Noma ꝯpo᷑
cũ dya et c̾ tris. et tetras et dr̃ ħ dyonimũ trio
dyonima trionima. tetraonimna uel polionima.

Expanded text:
 NEMEIN grecum verbum est, idest tribuere. Inde dicitur apud Grecos noma, idest nomen, et apponitur ei o per protesin et dicitur onoma in eodem sensu; vel forte noma non est in usu aput Grecos, sed cocum o et dicitur onoma, idest nomen, quasi tribuens, quia distribuit vel tribuit qualitatem. Noma componitur cum dia et tris et tetras et polis et dicitur hoc dionima vel trionima vel tetra
Abbreviated transcription (Latin):
Dobilito a nobilis dr nobilito tas nobileni face̾
honestare et nobilitare idest more nobiliũ se hr̃e.
nobiles imitari. Et componitur denobilito.tas.
idest ualde uobilitare uel de sit pͥnatĩmi scdm̾i
utrãq sigͦuem sui simplicis. de nobilitare idest
deorsum a nobilitate destituere. s. uitu perare
de honestare. et denobilitare degenerare nou more
nobiliũ se h̾re Nobilito in prima sigͦue cũ suis

Expanded text:
nobilitas -tis et nobilito -as, nobilem facere, honestare; et nobilitare, idest more nobilium se habere, nobiles imitari. Et componitur denobilito -as, idest valde nobilitare; vel de sit privativum secundum utramque significationem simplicis: denobilitare, idest deorsum a nobilitate statuere, scilicet vituperare, dehonestare; et denobilitare, degenerare, non more nobilium se habere. Nobilito in prima significatione e
Abbreviated transcription (Latin):
gociũ q. nec ociũ ⁊dest siue ocio modo eciam negociũ
siguificat actoẽm cause ꝙ est uiͣgciũ litis Est er go
negociũ in causis negociatio ĩ ꝯmerciis. ubi aliqͥd
datur. ut maiora quił lucretur. et inde hoc negociolũ
li dimꝰ et negociosus sa sum idest utilis uel pleuꝰ
negocio et rebus agendis intentus Et cõꝑatur

Expanded text:
gotium quasi necotium, idest sine otio; modo etiam negotium significat actionem cause, quod est iurgium litis: est ergo negotium in causis, negotiatio in commerciis, ubi aliquid datur ut maiora quis lucretur. Et hinc negotiolum diminutivum, et negotiosus -a -um, idest utilis vel plenus negotio et
Abbreviated transcription (Latin):
Dicolaice dc̃i st̾ quidã hrĩti a quodã nicolao dyacono
eccẽ Ihosolimarum dc̃ĩ qui cũ stepħo et ceteris
ꝯstitutus e̾ a petro qui pp̃ pulchritudiẽm relinꝙ̃s
uxorem dixit ut quicũq uenet uteretur ea
postea u̾sa est in stuprũ. talis ꝯsuetudo ut ĩuice̾
ꝯiugia ꝯmutarentur.⁊

Expanded text:
icolaite dicti sunt quidam heretici a quodam Nicolao, diacono ecclesie Ierosolimarum, qui cum Stefano et ceteris constitutus est a Petro, qui propter pulcritudinem relinquens uxorem, dixit ut qui vellet ea uteretur: postea versa est in stuprum talis consuetudo ut invicem coniugia commutarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
Et compatur intidior slimꝰ. unde intide. dius.
me adu̾biũ unde hec nitiditas tatis et uitido.
das idest intidũ facere Et est actũit et corrꝰ. ti.
conari et parere nam in partu maxiniꝰ iabor et
conatus est et ꝓpͥ pro pareꝰ facit uirus N itor apo᷑
teris simił niti. enitor teris ualde niti uel foras
nitere nel pare̾. innitor teris ualde uel iuxta niti
uel adhereꝰ appodiari fulciri pernitor teris ꝑfc̃e
contradice̾ uel rennere uel obuiti idest circũqͣ niti
niteris idest subtus niti appodiari uel sũmĩstrare¬

Expanded text:
et comparatur -dior -simus; unde nitide -ius -me adverbium, et hec nitiditas -tis et nitido -as, idest nitidum facere, et est activum. Item a niteo hic conari et parere: nam in partu maximus labor et conatus est, et proprie pro parere facit nixus. Et a -ris, simul niti; enitor -ris, valde niti vel foras emittere, parere; innitor -ris, valde vel contra niti, vel adherere, appodiari, fulciri; pernitor -ris, perfecte contradicere vel renuere; vel obniti, idest circumquaque niti -ris, idest subtus inniti, apodiari, vel subministrar
Abbreviated transcription (Latin):
pociꝰ nicros ꝙ est mortuũ ꝯponitur ħ uicromãcia
tuũ. quia quibuiꝰdam incantacoĩb uidentur
mortui resuscitati. dinare et ad infrogata rñdere
ad quos suscitandos hũani cadau̾is sanguis
adicitur: nam auiarc sanguiuem dñr demones.
ideoq quotiens incitam ãcia fit. cruor aq̃ miscet᷑.

Expanded text:
romantia tuum, quia quibusdam incantationibus videntur mortui resuscitati divinare et ad interrogata respondere, ad quos suscitandos humani cadaveris sanguis additur: nam amare sanguinem demones dicuntur, ideoque quotiens nigromantia fi
Abbreviated transcription (Latin):
cturnis irruentib tenebris redditur uel esͦ die
reddetur nocte denegatur. Unde nictalinicus
ca cunt. qui talem morbũ patitur.
est nox dr̃ nictilius. lia. liũ. idest nocturnus
et hic nictiliꝰ .i. bachus. qr de nocte ei sacrificabãt
nel de nocte potatiom uacabant et mebriabãt.

Expanded text:
cturnis irruentibus tenebris redditur, vel e contrario die redditur, nocte denegatur; unde nictalmicus -a -um, qui talem morbum patitur. unde nictilius -a -um, idest nocturnus, et hic Nictilius, idest Bachus, quia de nocte ei sacrificabant vel de nocte potationi vacabant et inebriabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Decesse a necto nectis d̾r hoc necesse udeclinable̾¬
idest ĩ euitabile ꝙ alr dr̾ et esse uõ potest. Et
dr̾ necesse a necto qr nexum est et firmũ nec
dissolui potest Iteni necesse est .i. utile. ut necesse ẽ
or are deuin. ꝙ autem d̾r necesse . a. nõ cessam

Expanded text:
a necto hoc necesse indeclinabile, inevitabile, quod aliter esse non potest; et dicitur necesse a necto, quia nexum est et firmum nec dissolvi potest. Item necesse, idest utile, ut ‘necesse est orare deum’. Quod autem dicitur necesse, quasi ne cessans
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ gestabant athlere srãude sũmitatib armoꝵ
q̃ a uictis ceperant. et ea collo suo sispensa ge̾bãt
quotieus uictores extiterant .q. signa uictorie
et ideo philat̾ia talia in quib designabantitr
uictorie a nictorra niceteria dc̃a stͦ.¬

Expanded text:
gestabant athlete, facta de summitate armorum que a victis acceperant et ea collo suo suspensa gerebant quotiens victores extiterant, quasi signa victorie, et ideo philacteria talia in quibus designabantur victorie a victoria niciteria s
Abbreviated transcription (Latin):
fuit palaniedis aquo nauplia dcũs est quidam
ludus ab eo ĩuentus uel in honore illuis pͥmo
celebratus cuta eius sepulturã et fit de quatuor
pomis duob in aerem missis unde ouidiꝰ de arte.¬
uomitus in naui ex ꝯturbatõe cerebri pp̃ aquã
uel fetorem. uel potius nausea uolũtas noniẽdi
sine effcũ et ꝓpͥe in naui unde hec nauscola. le.¬
diuiꝰ. et nauseo.seas. idest uomere et ꝓpͥe ĩ mari
uel in naui et ad uonutũ pronocari et uolũtatẽ

Expanded text:
fuit Palamedis, a quo nauplia dictus est quidam ludus ab eo inventus, vel in honorem illius primo celebratus circa eius sepulturam. Et fit de IIII pomis, duobus in aerem missis; unde Ovidius De arteomitus in navi ex conturbatione cerebri propter aquam vel fetorem; vel potius nausea est voluntas vomendi sine effectu et proprie in navi. Unde hec nauseola diminutivum, et nauseo -as, vomere, et proprie in mari vel in nave, vel ad vomitum provocari
Abbreviated transcription (Latin):
uatio lune. et quia udei in legittimis suis
lunatoẽs pro mensib habebant er lege i deo diem
noue lune. uocabant kalendas legales et erat
uitates legales erãt. s. sabbin. neomenia. phase
penthecostes festũ clangoris festum ꝓpiciatois

Expanded text:
uia ergo Judaei in legitimis suis lunationes pro mensibus habebant ex lege, diem novae lunae vocabant Kalendas legales, et erat nitates legales erant septem: Sabbatum, Neomenia, Phase, Pentecostes, festum Clangoris, festum Propitiationis,
Abbreviated transcription (Latin):
et lumen ecc̃e et nichil uidentes aperuit os . q.
scientes onĩta. ad uana acuti. hebetes ad eterna
et longe disputacõis. airfractu prodentes ĩscicie
ꝓpͥe cecitatem itaq dũ capiunt. nauis uolitare
sermoĩb q noctue in liũe. uanuernunt Trisostoꝰ¬

Expanded text:
et lumen ecclesiae et nihil uidentes aperiunt os quasi et lumen ecclesiae et nihil uidentes aperiunt os quasi scientes omnia, acuti ad uana, hebetes ad aeterna et longae disputationis anfractu prodentes scientiae propriae caecitatem. itaque dum cupiunt subtilibus uolitare sermonibus, quasi noctuae in lumine euanuerunt. ues
Abbreviated transcription (Latin):
noctua dicit ysidorus in xii.liͦ. cthi uoctua dr pro
eo ꝙ nocte arcũuolat. et por diem nõ possit uidere
Nani ex toto splendore solis. uisus illuis hebetatur.
q̃ admodũ maguis et glaucis oculoꝵ pupilus
nocturnaꝵ tenebrarũ caligantem nõ sentit horrorẽ
et quo fui̾t nox obscurior eo ꝯtra usũ auiũ cet̾aꝵ.
in offensos excet uolatus exorto aut̃ die et circũ¬
fiiso splendore solis uisus ẽ eius hebetatus.q.
quibusdam heret tenebris quo iudicio sui
delectat ẽe aliquos. qui cũ oculos habeant ad
uidendũ et uidere non soleant. et uisus sui offõ
solis fũgantur in tenebris de cordis oculis li qͦr
quos hñt sapientes mũdi et nõ uident in luce
nil ceruũt ĩ tenebris ambulant. dũ demoĩoꝵ
tenebrosa rimãtur et celi astra uidere se credũt
describentes radio mũdũ. mensuram aeris ip̃iꝰ
colligentes. Porro ã a fide deuii. ppetue tecitatis.
tenebris implicantur. hñtes in proxĩo diem xp̃i

Expanded text:
pro eo quod nocte volat et per diem non possit videri, nam exorto splendore solis visus illius hebetatur. quemadmodum magnis et glaucis oculorum pupillis nocturnarum tenebrarum caligantem non sentit horrorem et quo fuerit nox obscurior eo contra usum auium ceterarum inoffensos exercet uolatus, exorto autem die et circumfuso splendore solis uisus eius hebetatur, quasi quibusdam erret in tenebris. quo indicio sui declarat esse aliquos, qui cum oculos habeant ad uidendum, uidere non soleant et uisus sui officio solis fungantur in tenebris. de cordis oculis loquor, quos habent sapientes mundi et non uident, in luce nihil cernunt, in tenebris ambulant, dum daemoniorum tenebrosa rimantur et caeli alta uidere se credunt describentes radio mundum, mensuram aeris ipsius colligentes, porro autem a fide deuii perpetuae caecitatis tenebris inplicantur habentes in proximo diem Christi
Abbreviated transcription (Latin):
nemancipi et st̃ noĩa ideclinabilia et om̃is gm̾s
Res mancipi dr̃ q̃ cũ alienatur idest q̃ cũ aptantẽ
uendentis transit ui ptatem ementis in anu capi
p̃t ut equus Sed res nemancipi d̾r q̃ cũ p̾misso modo
alicnatur mami capi nõ p̃t ut ager.

Expanded text:
nemancipi; et sunt nomina indeclinabilia et omnis generis. Res mancipi dicitur que cum alienatur, idest que cum a potestate vendentis transit in potestatem ementis, manu capi potest, ut equus; sed res nemancipi dicitur que, cum premisso modo alienatur, manu capi non potest, ut ager.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e qui seruatus est ꝯsuĩt pr̃eui et dr᷑ nepa quasi
necans partus. idest filios necans. et filuis qͥ necat
prem̃ Et huic tractũ est ꝙ hoĩes qui bona pentũ
per luxuriam asumũt nepotes dicantur idest
li diniꝰ. et hic nepos. potis. ꝓuũ uirgultum qr
de ponio q. de f̾ilio nascitur Nepos ꝯponitur hic
pronepos filius nepotis .q. ꝓpe nepotent hic ab¬
uepos filius pronepotis qr ab iũgẽ a nepote hic
adnepos. filus abnepotis. trinepos filius ad ne¬
potis q tetranepos idest quartis post nepoteni
Item ordo et eadem compõ est in hoc noĩe neptis
s. proneptis. ab neptis. ad neptis. trineptis I ten

Expanded text:
 nepa quasi necans partus, idest necans filius, quia necat patrem. Et hinc tractum est quod homines qui bona parentum per luxuriam consumunt nepotes dicuntur, idest diminutivum, et hic nepos -tis, novum virgultum, quia de pomo quasi de filio nascitur. Et nepos componitur hic pronepos, filius nepotis, quasi prope nepotem; hic abnepos, filius pronepotis, quia abiungitur a nepote; hic adnepos, filius abnepotis; trinepos, filius adnepotis, quasi tetra nepos, idest quartus post nepotem. Idem ordo et eadem compositio in hoc nomine neptis, scilicet proneptis, abneptis, a
Abbreviated transcription (Latin):
li qr moiendo tarde ducat miolas ngirum. uel
in ulus est nomen grecum industria quippe hũana
diu̾sũ aĩal in coitu coegit. sicq adult̾ina ꝑiuretione
genus aliuid repperit. sicut et lacob contra nmͣ coloris
silĩtudines procreauit nami tales fetus oues illius
ꝯcipiebat quales umbras arictũ desuper ascendẽtiũ
in aquarũ speculo ꝯtemplabãtur idemq et hoc ip̃m
in equaꝵ gregib fieri solet ut gn̾osos abiiciant
equos uisib ꝯcipientut ut eorũ siłes ꝯcipe et creare
possint Et eciam colũbarũ dulciores depictas po¬
nũt pulchrimas colunibas millis locis in quib
ille uersantur ut rapientes uisa si les generent.
Iude est ꝙ quidã grauidas młres iubet nullos ĩtueri
turpissimos aĩaliũ uultus. ut cenophalos et
siias et cꝰ. ne uicib earũ ꝯcurrentes siłes fetus.
pariant. hanc enĩ feĩaꝵ dñt esse naturã ut quales
ꝯspexerint siue mente ꝑceperũt in extrcino uolup¬

Expanded text:
-li, quia molendo tarditer ducat molas in girum; vel mulus est nomen grecum. Industria quippe humana diversum animal in coitum coegit sicque adulterina permixtione genus aliud reperit, sicut et Iacob contra naturam colorum similitudines procuravit; nam tales fetus oves illius concipiebant quales umbras arietum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Denique et hoc ipsum in equarum gregibus fieri solet ut generosos obiciant equos visibus concipientium ut eorum similes concipere et creare possint; et etiam columbarum dilectores depictas ponunt pulcherrimas columbas in illis locis quibus ille versantur, ut rapientes visu similes generent. Inde est quod quidam gravidas mulieres iubent nullos intueri turpissimos animalium vultus, ut cinocefalos, simias et cetera, ne visibus occurrentes eorum similes fetus pariant: hanc enim feminarum dicunt esse naturam ut, quales conspexerint sive mente perceperint in extremo volup
Abbreviated transcription (Latin):
q fliuias uel ꝙ fluentes. unde uimbosus
sa sum. tempestuosus. ⁊iubilosus. Item iũbus¬
est uentus aqua mixtus Item inuibꝰ est fasciola
transu̾sa ex auro assueta in sintheo ꝙ est ĩ fronte
feĩarũ unde nim bosus sa sum uł m̃batus. tatũ.
nimbo ornatus.

Expanded text:
quasi fluentes. Unde nimbosus -a -um, tempestuosus, nubilosus, et hic niblus, ventus aqua mixtus. Item nimbus est fasciola transversa ex auro assuta in linteo quod est in fronte feminarum, unde nimbosus -a -um vel nimbatus -a -um, nimbo ornatus;
Abbreviated transcription (Latin):
cie et hoc mũdũ di mũdicie p̾ciũ uel qd̾ facit mũ¬
diciã unde in libro hester accpiãt mũdũ młitbrem.
q̃ ad usũ necessaria st̃ idest ũguenta pigmenta
et cetera quib mlr̾es mũdiores et ornatiores hñr.
unde mũdatus ta tum. nomon et compatur. et est¬
das. Et est actĩm cũ onũb suis ꝯpoĩtis.

Expanded text:
 facit munditiam; unde in libro Ester ‘accipiant mundum muliebre et cetera ad usum necessaria’, idest unguenta, pigmenta et cetera quibus mulieres mundiores et ornatiores habentur; unde mundatus -a -um nomen, et comparatur; et -as et est activum cum suis compositis.