comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rib modis psalmi locunt᷑ de ꝑsona dñi ib̵u xp̃i ꝓ instructione fideliũ. Primũ ꝑ
id qđ ad humanitatẽ eiꝰ noscit᷑ ꝑtinere : ut ẽ. illud scđi psalmi. Astiter̃ reges
psalmo. Desideriũ animȩ eiꝰ tribiusti ei & uoluntate labiorũ eiꝰ ñ fraudasti eũ. Se¬
cundo qđ ȩqualis & coȩt̾nus ostendit᷑ patri : ut ẽ. illud eiusdẽ scđi psalmi. Dñs diẽ¬
ad me filiꝰ m̃s es tu: ego hodie genui te. Et in centesimo nono. Iecũ principiũ in die
uirtutis tuȩ in splendorib: scoꝵ ex utero ante luciferũ genui te: Tertio a menbris
eccłae cuiꝰ ipse dux & caput ẽ xp̃c: ut ẽ illud ugesimi pͥmi psalmi. Longe a salute
mea uerba delictoꝵ meoꝵ & in seragesimo octauo: ds tuscis insipientiã meã &
delicta mea ate non s̃ abscondita. Qđ dictũ ꝓ uno quoq fideliũ debemꝰ accipere :
terũ delicta axp̃o ꝓbant᷑ funditꝰ aliena. Ondeticonius in libris regula

Expanded text:
 pro instructione fidelium. Primum, per id quod ad humanitatem ejus noscitur pertinere, ut est illud secundi psalmi: Astiterunt regepsalmo: Desiderium ejus tribuisti ei, et voluntate labiorum ejus non fraudasti eum. Secundo, quod aequalis et con centesimo nono: Tecum principium in die virtutis tuae in splendoribus sanctorum: ex utero ante luciferum genui te. Tertio a membris Ecclesiae, cujus ipse dux et caput est Christus, ut est illud vigesimi primi psalmi: Longe a salute mea verba delictorum meorum; et in sexagesimo octavo: Deus, tu scis insipientiam meam, et delicta mea aaeterum delicta a Christo probantur funditus aliena: unde Tichonius in libris Regularum
Abbreviated transcription (Latin):
tes cognoscit᷑ fuisse suscepta. haec multis modis genera suȩ locutionis exercet: definia¬
ñ tam̃ ab eis accipiens extraneũ decorẽ: s potius illis ꝓpriã conferens dignitatẽ. Hȩc

Expanded text:
tes cognoscitur fuisse suscepta. Haec multis modis genera suae locutionis exercet definitnon tantum ab eis accipiens extraneum decorem, sed potius illis propriam conferens dignitatem. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
ladiectum ÷. Hec nona: species definicionis quam greci catatyposin.
uel patre. ad intelligentiam in diuiduȩ ꝑ sonȩ sensus nr̃ aelclucitur. Congregant̃
etiam multȩ res aclꝑsonas communiter exprimendas: ut est illud. socrates filius
fronisci cuiꝰ mater ÷ fenaretȩ. caluus. uentros simus. Hoȩc enim om̃ia : sol
oratem in dicare ac definire noscuntur. Sed in hac retanta ponenda sunt : quanta
pͥsunt inclicare dequo quęritur. abomnib & teris. sequestrare personam. Laudes
ergo istius cdauid clefecisse dicit. luod nisi ꝑscrutemur. om̃ino contrarium ẽ:
ut inmecho pȩne oꝑe. prophae dicat. preconia defecisse. Sed causam huius dicti:
ab origine ꝑquiramꝰ. Cum israeliticus popłs deterra egẏpti ꝑmiracula humanis
oculis aipparentia liberaretur: pro collatis beneficus dõ laudes ꝑ sacrificia pe¬
cudum & instrumentorum musicoꝵ consonodione redlebat. Luȩ in figuram

Expanded text:
definiri. Nona species definitionis est, quam Graeci cata typosin, vel patre, ad intelligentiam individuae personae sensus noster adducitur. Congregantur etiam multae res ad personas communiter  ed., comiter exprimendas; ut est illud: Socrates filius Sophronisci, cujus mater est Phaenarete, calvus, ventrosus, simus. Haec enim omnia solum Socratem indicare ac definire noscuntur. Sed in hac re tanta ponenda sunt, quanta possunt individui de quo quaeritur, ab omnibus caeteris sequestrare personam. Laudes ergo istius David defecisse dicit; quod nisi perscrutemur, omnino contrarium est, ut in medio pene opere prophetae dicat praeconia defecisse. Sed causam hujus dicti ab origine perquiramus. Cum Israeliticus populus de terra Aegypti per miracula humanis oculis apparentia liberaretur, pro collatis beneficiis Deo laudes per sacrificia pecudum, et instrumentorum musicorum consonatione reddebat; quae in figuram
Abbreviated transcription (Latin):
uorũ. & enĩ formidare amicorir diligere.: sic̃ ipse meuangłio dc̃. Si fecerias
quȩ ego p̃cipio uobis iã ñ dicã uos seruos sed amicos. Sed hoc p̃cipit scĩs. quia
rib illigati. Sequit᷑ & retribuet his qui abundant̃ faciunt suꝑbiã. Idõ enĩ dis¬
cutit ut uindicet: idõ requirit. ut puniat. & bene addidit abundant̃. quia
illis ñ retribuet qui se celeri em̃datione conuertunt. Illis aut̃ suꝑbis qui
copiose delinquunt. & p̃cepta dñ iniqua p̃sumptione despiciunt. in ipsis ẽ.
sine dubitatione resecandũ. Sed hic suꝑbiã ñ unũ uiciũ debemꝰ acciꝑe: qm̃ ex¬

Expanded text:
orum diligere; sicut ipse in Evangelio dicit: Si feceritis quae ego praecipio vobis, jam non dicam vos servos, sed amicos . Sed hoc praecipit sanctis, quia ribus illigati. Sequitur, et retribuet his qui abundanter faciunt superbiam. Ideo enim discutit ut vindicet, ideo requirit ut puniat. Et bene addidit, abundanter: quia illis non retribuet qui se celeri emendatione convertunt: illis autem superbis qui copiose delinquunt, et praecepta Domini iniqua praesumptione despiciunt, in ipsis est sine dubitatione resecandum. Sed hic superbiam, non unum vitium debemus accipere
Abbreviated transcription (Latin):
catis alienus . in supplicationib debet ẽẽ ꝑmixtus: O medicina salutaris. cͥo
morbos om̃iũ peccatorũ. Diuersa remedia p̃stant᷑ egrotis: hoc unũ antidotũ si pu¬
ra m̃te sumit᷑. delictoꝵ om̃ũ uenena uincunt᷑. Addidit. in tẽpore oportuno : in ista
ilicet mundi uita. ubi conuerti fas ẽ. Nã in inferno sic̃ suꝑius in sexto psalm
appximabunt. Cũ suꝑius scõs iugit̾ orare testet᷑: nunc pietate istã negat diuersis
supstitionib concedendã. Diluuiũ enĩ aquarũ multarũ. est error hominũ pessi¬
morũ : qui uariis pͥuitatib fluctuantes. multiplices sibi doctrinas constituunt.
qͣs a uero magistro nullatenꝰ acceꝑunt. Quȩ sententia maxime hereticos ar

Expanded text:
catis alienus, in supplicationibus debet esse permistus. O medicina salutaris! Contra morbos omnium peccatorum, diversa remedia praestantur aegrotis; hoc unum antidotum, si pura mente sumitur, delictorum omnium venena vincuntur. Addidit, in tempore opportuno, in ista scilicet mundi vita, ubi converti fas est; nam in inferno, sicut superius in sexto psalmximabunt. Cum superius sanctos jugiter orare testetur, nunc pietatem istam negat diversis superstitionibus concedendam. Diluvium enim aquarum multarum est error hominum pessimorum, qui variis pravitatibus fluctuantes, multiplices sibi doctrinas constituunt, quas a vero Magistro nullatenus acceperunt. Quae sententia maxime haereticos ar
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a itellexerimꝰ. ad pęnitentiȩ studiũ uenire ñ possumꝰ. In alio quippe psal¬
mo dictũ ẽ. Delicta quis intelligit: Hoc ẽ enĩ qđ dic̃ intellectus: ut cũ nos in¬
telligere diuinitas prestiterit peccata nr̃a ꝓ eis deluendis studiosissimȩ suppli¬
quarta parte locuturus sit : primo uersu sic inchoat. intellectũ dabo tibi: ut istius
pęnitentis merito intellectꝰ in titulo p̃missus sit. cui &iã diuina uoce ꝓmittitar.
Sed licet sint & alii pęnitentiũ psalmi . tam̃ ꝓpt̾ subtilitatẽ distantiȩ. diuersa
titulorũ significatione notati st̃. Primꝰ enĩ qui in sexto ponit᷑ continet in finẽ in
merito tali ẽ. titulo p̃notatus. qui se deterioratũ tardius intellex̃. quia peccata
quȩ confesti ꝓdi debuerant dño se diutius tacusse xonfessus ẽ. Statui
principalis huiꝰ causȩ. concessio ẽ : qui cunctis pȩ̨nitentib dat. Concessio ẽ em̃

Expanded text:
nostra intellexerimus, ad poenitentiae studium venire non possumus. In alio quippe psalmo dictum est: Delicta quis intelligit ? hoc est enim quod dicit intellectus; ut cum nos intelligere Divinitas praestiterit peccata nostra, pro eis diluendis studiosissime suppliistus in quarta parte locuturus sit, primo versu sic inchoat: Intellectum dabo tibi; ut istius poenitentis merito, intellectus in titulo praemissus sit, cui etiam divina voce promittitur. Sed licet sint et alii poenitentium psalmi, tamen propter subtilitatem distantiae diversa titulorum significatione notati sunt. Primus enim qui in sexto ponitur, continet in finem, merito tali est titulo praenotatus, qui se deterioratum tardius intellexit, quia peccata quae confestim prodi debuerant Domino, se diutius tacuisse confessus est. Status autem principalis hujus causae 103 concessio est, quae cunctis poenitentibus datur. Con
Abbreviated transcription (Latin):
ne tali munere suscepto ulterius inimica fidei possit p̃ualere cunc tatio
Subi & imbecillitas humanitatis exprimit᷑: & beneficia diuina monstrantur:
ut considerans fragilitatẽ suã nemo suꝑbiat: respiciens aut̃ miscđiã diuinã nul¬
itenus expauescat. Numerus qͦq psalmi. recte supputationis culmen oster
Prȩmia qͦq fideli coniugio cõ ꝓmittit: ut cũ se anima huic p̃dicatione beata con¬
uersatione sociauerit. trigenaria remuneratione ditescat. huic &iã numero.
alia sacram̃ta conueniunt. Triginta siquidẽ annorũ. ioseph dñs legit᷑i
to constitutus. Triginta &iã annorũ saluator nr̃: uitale baptisma. intinctus aquis
iordanicis consecrauit. Est qͦq in his decadib scã trinitas: quȩ fidei nr̃ȩ iniuola¬
bilẽ regulã tribuit & salutẽ. ExPLICIT PSALMUS Iicieit ESal¬

Expanded text:
ne tali munere suscepto, ulterius inimica fidei possit praevalere cunctatio. ne tali munere suscepto, ulterius inimica fidei possit praevalere cunctatio. et imbecillitas humanitatis exprimitur, et beneficia divina monstrantur, ut considerans fragilitatem suam nemo superbiat; respiciens autem misericordiam divinam nullatenus expavescat. Numerus quoque psalmi erectae supputationis culmen ostendit, praemia quoque fideli conjugio compromittit; ut cum se anima huic praedicationi beata conversatione sociaverit, trigenaria remuneratione ditescat. Huic etiam numero et alia sacramenta conveniunt. Triginta siquidem annorum Joseph dominus legitur in Aegypto constitutus. Triginta etiam annorum Salvator noster vitale baptisma intinctus, aquis Jordanicis consecravit. Est quoque in his decadibus sancta Trinitas, quae fidei nostrae inviolabilem regulam tribuit et salutem. EXPOSITIO IN PSALMUM XXXI
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͥ sꝑatis in dño: scilicet ne p̃dictis passionib t̃rerent᷑ sed ad imitationẽ glorio¬
sã fideliũ se corda roborarent: quã sciebant ad mundi medicinã salutarit̃ in¬
troductã Hec figura dicit̃ epyphonema id ẽ. acclamatio: quȩ post narra¬
tas res breuit cũ exclamatione ꝓrũpit. Qua ꝓpt̃ exhortatio ista bonoꝵ ẽ.
ne se a recto ꝓposito. carnis imbecillitate subducant. Uirilit̃ agite id. ẽ in bonis
oꝑib constantissime ꝑdurate: nec feminea mollice deficiatis. qui corda ur̃a
dño constant̃ offertis sic enĩ sustinentiũ pectora roborant᷑: si sp̃e suã in dñi
uirtute confirment. Hoc aut̃ p̃ceptũ: iuris feminisq cõmune ẽ. Uirilit̃ ȩñĩ
om̃is sexus agit: qui nescit mollissimis facilitatib immutari. & respice: que¬
ad modũ partes illas passionis suȩ in toto psalmo seruauerit. Prius dix̃ orati¬
onẽ: inde secuta passio ẽ ad postremũ lȩtitiã fideliũ constantiãq cõmonuit :

Expanded text:
atis in Domino: scilicet ne praedictis passionibus terrerentur, sed ad imitationem gloriosam fidelium se corda roborarent, quam sciebant ad mundi medicinam salutariter introductam. Haec figura dicitur epiphonema, id est acclamatio, quae post narratas res, breviter cum exclamatione prorumpit. Quapropter exhortatio ista bonorum est, ne se a bono proposito carnis imbecillitate subducant. Viriliter agite, id est in bonis operibus constantissime perdurate, nec feminea mollitie deficiatis, qui corda vestra Domino constanter offertis. Sic enim sustinentium pectora roborantur, si spem suam in Domini virtute confirment. Hoc autem praeceptum viris feminisque commune est, viriliter enim omnis sexus agit, qui nescit mollissimis facilitatibus immutari. Et respice quemadmodum partes illas passionis suae in toto psalmo servaverit. Prius dixit orationem, inde secuta passio est; ad postremum laetitiam fidelium constantiamque commonuit:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a nouit qũa ille qui fac̃. Sed hoc ẽ cognitũ facere: in confessionẽ delicta ꝑducere.
Operire ẽ aut̃. ualde aliqͥd silentio tegere : aut cordis dissimulatione celare. Hoc faci¬
unt stulti.: qui putant dm̃ ignorare posse qđ agunt. Contra. qͥ illũ nouer̃ res om̃s ha¬
bere manifestas. ad humilẽ confessionẽ & pęnitentiȩ uota descendunt: ne iudicẽ
patiant᷑ infensũ. qͥ propitiũ habe poterant aduocatũ. delictũ uͦ quidã leue pu¬
tauer̃ eẽ peccatũ. quasi negligentius derelictũ: iniustitiã aut̃. immane aliqͥd se¬
uũq cõmissũ. Sed hic puritas confitentis ostendit᷑: ut nec illud passus sit

Expanded text:
omnia novit quam ille qui facit. Sed hoc est cognitum facere, in confessionem delicta perducere. omnia novit quam ille qui facit. Sed hoc est cognitum facere, in confessionem delicta perducere. Operire est autem valde aliquid silentio tegere, aut cordis dissimulatione celare. Hoc faciunt stulti, qui putant Deum ignorare posse quod agunt. Contra, qui illum noverunt res omnes habere manifestas, ad humilem confessionem et poenitentiae vota descendunt, ne judicem patiantur infensum, qui propitium habere poterant advocatum. Delictum vero quidam leve putaverunt esse peccatum, quasi negligentius derelictum; injustitiam autem immane aliquid saevumque commissum. Sed hic puritas confitentis ostenditur, ut nec illud passus sit
Abbreviated transcription (Latin):
elationẽ. nunc confiteret᷑ dno ꝑ humilitatẽ. Cui idõ salutis spes reduit: qm̃ in suis oꝑib
mortifera facta cognouit. Spina ẽ. eni. quȩ totũ copus erigit. atq recontinet. Hȩc
ꝓsuꝑbia merito posita ẽ : quȩ confracta ñ deicit ad interitũ: sed erigit potius ad
salutẽ. Hoc argum̃tũ dr̃ a necessitate: quando causȩ grauissime p̃mittunt᷑. ut ad
confessionẽ ꝓficuã correctus animꝰ adducatꝰ. Delictũ meũ cognitũ tibi feci: & in¬
iustitiã mea ñ oꝑiu. Sic̃ suꝑius dix̃ unde fuerat uulneratꝰ: ita nunc ueniens ad
scđam partẽ refert. unde curã dño largiente ꝑceperat. O ingeniosa simplicitas
nille t̃giuersatorib cautior puritas. Illi dr̃ delictũ fusse manifestatu. cui ni
occultũ ẽ ad qũe plus damat causa qũa lingua. Qui & si ab homine ñ audiat. certius

Expanded text:
elationem, nunc confiteretur Domino per humilitatem; cui ideo salutis spes rediit, quoniam in suis operibus elationem, nunc confiteretur Domino per humilitatem; cui ideo salutis spes rediit, quoniam in suis operibus mortifera facta cognovit. Spina est enim quae totum corpus erigit atque recontinet. Haec pro superbia merito posita est, quae confracta non dejicit ad interitum, sed erigit potius ad salutem. 104 Hoc argumentum dicitur a necessitate, quando causae gravissimae praemittuntur, ut ad confessionem proficuam correctus animus adducatur. Vers. 6. Delicjustitiam meam non operui. Sicut superius dixerat, unde fuerat vulneratus, ita nunc veniens ad secundam partem, refert unde curam, Domino largiente, perceperit. O ingeniosa simplicitas, et mille tergiversatoribus cautior puritas! Illi dicitur delictum fuisse manifestatum, cui nihil occultum est, ad quem plus clamat causa quam lingua; qui etsi ab homine non audiat, certius
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qđ tacere debiusset Sic factũ ẽ utrũq culpabile : quãuis uideat᷑ eẽ. diuersũ. Me¬
mento aut̃ qđ tota uirtus hus psalmi contra hoc execrabile humani generis uiciũ
quȩ flagellat: & ponderosa quȩ uindicat: die ac nocte continuũ tẽpus significat.
ut merito fuerit sensa grauis quȩ a castigationis pondere ñ recessit. Alit̾ enĩ felicit᷑
oꝑationẽ significat: quia hominũ usus ẽ. manib oꝑari. Diuinitas em̃ ñ manib
quid agit : sed uoluntatis suȩ uirtute om̃a disponit & ꝑficit Conuersus sũ
rũna dũ confringit᷑ michi spma. hoc ẽ. qđ suꝑius dix̃ grauata ẽ. suꝑ me manus
tua : Aerũnosus enĩ dr̃ ualde runosus Ruina quippe appellata ẽ: quasi repetens
I Conuersus gͦ fuerat inerũna. qui ceciderat de suꝑbia: ut qui ante clamau

Expanded text:
est quod tacere debuisset. Sic factum est utrumque culpabile, quamvis videatur esse diversum. Meest quod tacere debuisset. Sic factum est utrumque culpabile, quamvis videatur esse diversum. Memento autem quod tota virtus hujus psalmi contra hoc exsecrabile humani generis vitium quae flagellat, et ponderosa quae vindicat. Die ac nocte continuum tempus significat; ut merito sensa fuerit gravis, quae a castigationis pondere non recessit. Aliter enim feliciteoperationem significat: quia hominum usus est manibus operari. Divinitas enim non manibus aliquid agit, sed voluntatis suae virtute omnia aerumna, dum confringitur mihi spina. Hoc est quod superius dixit: Gravata est super me manus tua. Aerumnosus enim dicitur valde ruinosus. Ruina quippe appellata est, quasi repetens ima. Conversus ergo fuerat in aerumna, qui ceciderat de superbia; ut qui ante clamavit per
Abbreviated transcription (Latin):
adquirere Sad nos in parte ista diuisionẽ ñ ponimꝰ: qm̃ diapsalmata sequim᷑. quȩ si
ut cõpetebat exordio: nunc pęnitens iste ad narrationẽ cõpendiosissimã uenit: qũa
gotiorũ uirib medullitus continet᷑ Dic̃ enĩ. Qm̃ non sũ tibi confessus delictũ. om̃is
firmitas mea in infirmitate consenuit: more uulneris corporalis. qđ si non aꝑitur
ad cura. in putredinẽ seruat᷑ occultã. Ossa enĩ sic̃ sepe dicimꝰ significant animi
firmitatẽ: quȩ merito inueterassȩ dicunt᷑: qm̃ ulcus non fuerat salutari medico
publicatũ. Sequit᷑ aut̃: dũ clamarẽ tota die. Cũ suꝑius tacuisse se dicat: hic iterũ se
damasse ꝓfitet᷑ sed tacuit diumitati cui iugit̃ supplicare debuisset : clamauit quiꝰ per
spatia longi tẽporis de sua iustificatione locutus ẽ. Tacuit gͦ qđ loqͥ fas fuit : Llocut

Expanded text:
acquirere. Sed nos in parte ista divisionem non ponimus, quia diapsalmata sequimur, quae siacquirere. Sed nos in parte ista divisionem non ponimus, quia diapsalmata sequimur, quae siut competebat, exordio, nunc poenitens iste ad narrationem compendiosissimam venit, quam gotiorum viribus medullitus continetur. Dicit enim: Quoniam non sum tibi confessus delictum, omnis firmitas mea in infirmitate consenuit, more vulneris corporalis, quod si non aperitur ad curam, in putredinem servatur occultum. Ossa enim, sicut saepe diximus, significant animi firmitatem, quae merito inveterasse dicuntur, quoniam ulcus non fuerat salutari medico publicatum. Sequitur autem, dum clamarem tota die. Cum superius se dicat tacuisse, hic iterum se clamasse profitetur. Sed tacuit Divinitati, cui jugiter supplicare debuisset. Clamavit qui per spatia longi temporis de sua justificatione locutus est. Tacuit ergo quod loqui fas fuit; locutus
Abbreviated transcription (Latin):
mens dm̃: It nathanael de quo ait. Ecce uir israelita: in quo dolus non ẽ. Qua ꝓpt̃ illã
partẽ uotis suis elegit: in qua nulla sollicitudine mordeat᷑. Om̃s tam̃ ꝑ grãm diuinȩ
miscdđiae ad hȩc dona ꝑueniunt: sic̃ ioħs apłs dic̃ Si dicerimꝰ quia peccatũ ñ habemus:
nos ipsos seducimꝰ. & ueritas in nobis non ẽ. Sequit᷑ aut̃ cui ñ imputauit peccatu: scili¬
aet in eurus ore dolus non ẽ: id ẽ qui nulla sibi remissione placuerit᷑: ut cũ sit peccator
ipse se p̃dicet ẽẽ sc̃ĩssimũ quomodo maxime laborat humanitas sed fua potius delic¬
ta cognoscens in humilitate satisfactionis iugit̃ ꝑseuerat. Ipse eñi dño placet. qui sibi
licet quia dũ nos culpamꝰ. uera loquim᷑: cũ nos uolumꝰ laudare. mendaciũ.
tenus fuere principia: in quib miscdiã boni uidicis ꝑ humilitatẽ mmiã desiderauit

Expanded text:
timens Deum ? Et Nathanael, de quo ait: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Quapropter illam timens Deum ? Et Nathanael, de quo ait: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Quapropter illam partem suis votis elegit, in qua nulla sollicitudine mordeatur. Omnes tamen per gratiam divinae misericordiae ad haec dona perveniunt, sicut Joannes apostolus dicit: Si sipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Sequitur autem, cui non imputavit Dominus peccatum; scilicet in cujus ore dolus non est; id est qui nulla sibi remissione placuerit; et cum sit peccator, ipse se praedicet esse sanctissimum quo morbo maxime laborat humanitas, sed sua potius delicta cognoscens, in humilitate satisfactionis jugiter perseverat. Ipse enim Domino placet qui sibi displicet; quia dum nos culpamus, veriloquium; cum nos volumus laudare, mendacium est. Hactenus fuere principia, in quibus misericordiam boni Judicis per humilitatem nimiam desideravit
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorũ: nec tam̃ audens similia postulare. Merito gͦ uocat illos beatos: qui hȩc ante
tine ꝑ priuantiã contraru. Beato siquidẽ peccata contraria st̃ & qm̃ hic dic̃ remissa.
petent᷑ sub hac formula definitionis beatũ uirũ constat expressũ. Inter miqu¬
tes uero & peccata. sc̃s leronimꝰ in hoc psalmo hanc differentiã facit: iniqͥtates dicens
quȩ ante susceptã fidẽ siue ꝑ ignorantiã. siue ꝑ scientiã cõmittunt᷑: peccata .uͦ. hȩc eẽ
niens. quȩ post cognitionẽ fidĩ uel gr̃am baptismatis contrabunt᷑. B eatꝰ uir
nis amplectit᷑ Sed scire debemꝰ alios eẽ. quib peccata reputant᷑: ut paulo dictũ ẽ. saule
saule quid me ꝑsequeris. uit adulteri mulieri in euuangłio ait. Uade: & ãplius noli
peccare. Alios aut̃ eẽ. manifestũ ẽ. quib peccata ñ reputat᷑. ut iob de quo dictu ẽ.
unqͥd considerasti serũu meũ iob qđ ñ sit ei similis in t̾ra uir iustus & simplex

Expanded text:
peccatorum, nec tamen audens similia postulare. Merito ergo vocat illos beatos, qui haec ante tine per privantiam contrarii. Beato siquidem peccata contraria sunt. Et quoniam hic dicit remissa, competenter sub hac formula definitionis beatum virum constat expressum. Inter iniquitates vero et peccata sanctus Hieronymus in hoc psalmo hanc differentiam facit, iniquitates dicens quae ante susceptam fidem, sive per ignorantiam sive per scientiam committuntur; peccata vero haec esse definiens quae post cognitionem fidei vel gratiam baptismatis contrahuntur. Vers. 2. Bnis amplectitur. Sed scire debemus alios esse quibus peccata reputantur, ut Paulo dictum est: Saule, Saule, quid me persequeris ? Et adulterae mulieri in Evangelio: Vade, et amplius noli peccare . Alios autem esse manifestum est quibus peccata non reputat, ut Job, de quo dictum est: Nunquid considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis in terra, vir justus, et simplex, et
Abbreviated transcription (Latin):
tanqũa iã cuncta ꝓdiderit. ita illi remissa st̃ quȩ uoluit confiteri. Merito: qͣndo
aliquẽ sola uoluntas aut absoluit aut punit. ꝓnunciabo dic̃ publice fatebor: ut ali¬
os ad imitationẽ trahat pia fidelisq confessio. Seqͥt᷑ de accusatione ꝓpria salutare
mediũ : qͣndo peꝑcit uidex. cũ sibi ñ parceret reus. Impietas aut̃ cordis fuit.q
cere decreuerat: ut illi se crederet celatũ. qui anteqũa fiant. om̃a potest habe notissi¬
ma. Pro hac orauit ad te om̃is sc̃s: in tẽpore oportuno. Peracta igit᷑ in pricipio nar¬

Expanded text:
tanquam jam cuncta prodiderit, ita illi remissa sunt quae voluit confiteri; merito quando aliquem sola voluntas aut absolvit, aut punit. Pronuntiabo dicit, publice fatebor, ut alios ad imitationem trahat pia fidelisque confessio. Sequitur de accusatione propria salutare remedium, quando pepercit judex, cum sibi non parceret reus. Impietas autem cordis fuit, quia tacere decreverat; ut illi se crederet celatum, qui antequam fiant omnia, potest habere notissima. Vers. 8. Pro hac orabit ad te omnis sanctus in tempore op
Abbreviated transcription (Latin):
SIUISIO PSAIMI. In prima parte psalmi pęnitens loquit᷑ peccatũ suũ eiu¬
dent̃ agnoscens. pę¬
ña sibi merito districtionis indicens. qm̃ naxia facinora
sola correctio ẽ. Nã cũ se ꝓpria confessione dãpnauerit: a dño sibi credit ẽẽ. paren¬
dũ. Tercia parte. pęnitudinis bona cõmendans & iã scõs in hoc mundo asserit
dño supplicare: in quo sibi merito testat᷑ eẽ. refugiũ: ubi & pęnitentis istius uerba
pollicet᷑: ne supplicantis in tegritas negligi aliqua dissimulatione putaret᷑. Iuȩ qua¬
leuabat ad cȩlũ totis uirib humiliato corde suspirans. nec inuocare maiestat̾e prę¬
sumpsit: sed beatos dic̃ eos quib remissȩ sunt iniqͥtates: hic absolutionẽ de siderans
at splt̃ mocar

Expanded text:
sio psalmi. In prima parte psalmi poenitens loquitur, peccatum suum evidenter agnoscens, poenam sibi merito districtionis indicens, quoniam noxia facinora sola correctio est; nam cum se propria confessione damnaverit, a Domino sibi credit esse parcendum. Tertia parte poenitudinis bona commendans, etiam sanctos in hoc mundo asserit Domino supplicare, in quo sibi merito testatur esse refugium, ubi et poenitentis istius verba pollicetur: ne supplicantis integritas negligi aliqua dissimulatione putaretur. Quae qualevabat ad coelum , totis viribus humiliato corde suspirans, nec invocare majestatem praesumpsit, sed beatos dicit eos quibus remissae sunt iniquitates; hic absolutionem desiderans at
Abbreviated transcription (Latin):
arma: qͥ habere talia ꝓbaris auxilia. Ipse enĩ ꝓte pugnat. cui nullus resistit.
ipse insequit᷑. quẽ nullus declinat. Adnichilũ quippe ꝑducet inimicos fidelium

Expanded text:
arma, qui habere talia probaris auxilia? Ipse enim pro te pugnat, cui nullus resistit; arma, qui habere talia probaris auxilia? Ipse enim pro te pugnat, cui nullus resistit; ipse insequitur, quem nullus declinat. Ad nihilum quippe perducit inimicos fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
lium: sciens tanto unũ quemq illic consolandũ. quanto hic ꝓ eiꝰ nomine fuerit
uehement̃ afflictus  sic̃ in euangłio dic̃: beati qͥ ꝑsecutionẽ patrunt᷑ ꝓpt̾ iusticiã.¬
qm̃ ipsorũ est regnũ cȩlorũ. Sequit᷑. Et uana salus hominis. Salutẽ prestare non
potest incligus salutis: ideoq sperare in homine non debet. qui proprus uiribꝰ pro¬
batur infirmus: H linc est quod & ieremias ꝓpħa dic̃. Msaledictus homo qui spem
suã ponit in homine: & aclño recedit cor eius. Indeo faciemus uirtutẽ: & ipse
ad nichilum dechcet tribulantes nos. P opłs beatorũ humana confidentia dere-¬
licta: indõ sedic̃ posse facere uirtutem. Non enim diabolo incencho gladio que
camꝰ ÷ diuitias mundi pauꝑtate suꝑemus. Ad postremũ ipse indõ facit uirtutẽ:
qͥ inmandatis eiꝰ iugiter ꝑseuerans: diabolicas temptationes eodẽ miserante

Expanded text:
lium: sciens tanto unumquemque illic consolandum, quanto hic pro ejus nomine fuerit lium: sciens tanto unumquemque illic consolandum, quanto hic pro ejus nomine fuerit vehementer afflictus, sicut in Evangelio dicit: Beati qui persecutionem ipsorum est regnum coelorum . Sequitur, et vana salus hominis. Salutem non potest praestare indigus salutis, ideoque sperare in homine non debet, qui propriis viribus probatur esse infirmus. Hinc est quod Jeremias propheta dicit: Maledictus homo qui spem sud nihilum deducet tribulantes nos. Populus beatorum, humana confidentia derelicta, In Deo se dicit facere posse virtutem. Non enim cum diabolo, incendio, gladioque itate vincamus, divitias mundi paupertate superemus. Ad postremum ipse in Deo 201 facit virtutem, qui in mandatis ejus jugiter perseverans, diabolicas tentationes eodem miserante
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcducere ad dogmata xpĩana: sic̃ & in pͥmo uersu huiꝰ psalmi dictũ. ẽ. ds reppulsti
& destruxisti nos. iratus es & misertus es nobis. Sequit᷑. Et non egredieris ds̃ in uir¬
in presenti scło nonita nos cernimus adiuuari. ut aduersarios nr̃os te opitulante
uincamus. Hȩc cũ non fiant. sed magis afflictionibꝰ exponamur: ȩstimant inimici qđ
non egrecharis inuir tutibꝰ nr̃is. Uerũ ista dissimulatio. salutaris. & gloriosa pro-¬
batio est. Sicut apłs dic̃. Id enĩ qđ inpresenti est momentaneũ & leue tribulati¬
onis nr̃e: supra modũ in sublimitate ȩternȩ głę ponclus operat᷑ in nobis. Da nob
auxilium de tribulatione : & uana salus hominis. P¬
Postquã clixit scã congrega¬
tio ab inimicis se in hoc sȩculo minime uindicari: uenit ad consolatoriam ora-¬
tionẽ : ut de tribulatione mundi istius quã iugiter sustinebat. dñi ꝓueniret auxi¬

Expanded text:
perducere ad dogmata Christiana, sicut et in primo versu hujus psalmi dictum est: Deus, repulisti perducere ad dogmata Christiana, sicut et in primo versu hujus psalmi dictum est: Deus, repulisti nos et destruxisti nos: iratus es, et misertus es nobis. Sequitur, Et non egredieris, Deus, in virur, tamen in praesenti saeculo non ita nos cernimus adjuvari, ut adversarios nostros, te opitulante, vincamus. Haec cum non fiant, sed magis afflictionibus exponamur, aestimant inimici, quod non egrediaris in virtutibus nostris. Verum ista dissimulatio salutaris et gloriosa probatio est, sicut dicit Apostolus: Id enim quod in praesenti est momentaneum et leve tribulationis nostrae, supra modum in sauxilium de tribulatione, et vana salus hominis. Postquam dixit sancta congregatio ab inimicis se in hoc saeculo minime vindicari, venit ad consolatoriam orationem, ut de tribulatione mundi istius, quam jugiter sustinebat, Domini proveniret auxi
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm futurã dic̃: quȩ sic munita atqͥ s fecta erit. ut nulla ulteriꝰ ꝑsecutione quatiat᷑
nec allophilos habeat mixtos qͦs nc̃ sustinet patient̃ ȩccłia. Seqͥt᷑. Aut qͥs deducet
me usq iniclumeã : Idumea. sic̃ superiꝰ diximꝰ: terrena significat. Quis deducet : itẽ
sub int̾rogatione legendũ ẽ. Ipse scilicet ds̃: quẽ dic̃ inferiꝰ. Desiderat enĩ & illos po-¬
pulos sibi applicare. qͥ adhuc ñ meruer̃. ee. ꝑfecti: ut conpleto numero p̃destinatoꝵ.
dicebat. Iure uera dnẽ ꝑduces ad regna tua : qͥ nos fecisti dampnare sunulacra:
ut prosit nobis tesecutos: quẽ euidenter agnouimꝰ solũ creatorẽ nr̃m. solũ debere
ee. propitium. dicit enĩ qui repulisti nos: id est amalo ꝓhibusti: ne in nr̃a uo.¬
luntate uersarem̃ erronei. Reppulit enĩ dñs aregione ꝑuersa: quẽ dignatur

Expanded text:
Jerusalem futuram dicit, quae sic munita atque perfecta erit, ut nulla ulterius persecutione quatiatur, Jerusalem futuram dicit, quae sic munita atque perfecta erit, ut nulla ulterius persecutione quatiatur, nec allophylos habeat mixtos, quos nunc sustinet patienter Ecclesia. Sequitur: Aut quis deducet me usque in Idumaeam? Idumaea, sicut superius diximus, terrena significat. Quis deducet me? sub interrogatione legendum est, ipse, scilicet Deus, quem dicit inferius. Desiderat enim et illos populos sibi applicari, qui adhuc non meruerunt esse perfecti, ut completo numero praedestinatordicebat. Tu revera, Domine, perduces ad regna tua, qui nos fecisti damnare simulacra, ut prosit nobis te secutos, quem evidenter agnovimus solum Creatorem nostrum, solum debere esse propitium. Dicit enim: Qui repulisti nos, id est a malo prohibuisti, ne in nostra voluntate versaremur erronei. Repulit enim Dominus a religione perversa, quem dignatur
Abbreviated transcription (Latin):
urias repellunt: ita & uitȩ nr̃ȩ gloriosissimũ institutũ. qͥ frequent̃ gressibꝰ cõparat᷑.
ȩuangłica prȩmonet auctoritas: ut tali beneficio cõmoniti. hunc mundũ sine aliqͥb
lȩsionibꝰ muniente cdño transeamꝰ. Scriptũ. ẽ. enĩ. Quã spetiosi pedes eoꝵ qͥ annuntiant
pacẽ: qͥ annuntiant bona. Et caltiati pedes. inprȩparatione ȩuangłii. hoc est ergo cal¬
ciam̃tũ. qđ nos munit contra uitia : hȩc defensio. quȩ scł̃i huiꝰ spmosa transcendit:
ut ledere non queant. quȩ acuminatis insidiis ꝓbant᷑ armata. Adiecit. Oichi allophili
subdliti sunt. hoc idem chc̃ popłs xpĩanꝰ: allophilos. il est alienigenas sibi subditos. quos
im quidẽ constat. eẽ. confessos: sed istos allophilos. fictos uult intelligi xpĩanos:
int̃ ficleles assidua quidẽ frequentatione conueniunt: sed qm̃ uiuunt animo per¬
amat ad dñm. Quis deducet me: id. ẽ. nullus. nisi tu solus cls̃. Cuutatẽ munitan

Expanded text:
a et vitae nostrae gloriosissimum institutum, quod frequenter gressibus comparatur, evangelica praemunit auctoritas, ut tali beneficio communiti, hunc mundum sine aliquibus laesionibus, muniente Domino, transeamus. Scriptum est enim: Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! et calceati pedes in praeparationem Evangelii . Hoc est ergo calceamentum quod nos munit contra vitia, haec defensio quae saeculi hujus spinosa transcendit, ut laedere non queant, quae acuminatis insidiis probantur armata. Adjecit, mihi allophyli subditi sunt. Hoc idem dicit populus Christianus allophylos, id est alienigenas sibi subditos, quos jam quidem constat esse confessos. Sed istos allophylos fictos vult intelligi Christianos, qui inter fideles assidua quidem frequentatione conveniunt; sed quoniam vivunt animo perexclamat ad Dominum: Quis deducet me? id est nullus, nisi tu solus Deus. Civitatem munitam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetiȩ diuersis specieb nichilominꝰ ẽ dicendũ: ut quae sit ista dauitica possimꝰ distinctiuis
edoceri Secundo cur in psalmoꝵtitulis quasi auctorũ nomina diuersa repperiunt᷑ Tercio:
quid significet in finẽ. qđ frequent᷑ inuenit᷑ in titulis: Quarto: quid sit psalteriũ uel ꝑsal¬
mi quare dicant᷑ Q uinto quid sit psalmus. Sexto quid sit canticũ. Septimo quid sit psal¬
mo canticũ. Octauo : quid sit canticũ psalmũ. Nono : de quinqfaria diusione. Decimo:
de unita in scriptione titulorĩi. Undecimo : quid sit dia psalma. Duo decimo : utrũ in
qͥnq uoluminib psalmorũ sit secanda contextio an certe unꝰ liber debeat nuncupari
Tertio decimo: quea dmodũ in psalmis sit de xp̃o dño sentiendũ. Quarto decimo : quẽad¬
modũ sit ex positio digesta psal morũ. Qin to decimo : de eloquentia totius legis diui¬
nȩ Sexto decimo : de ꝓpria eloquentia psalterii. Septimodecimo: laus eccłae. Nunc ad

Expanded text:
phetiae diversis speciebus nihilominus est dicendum, ut quae sit ista Davidica possimus distinctius edoceri. Secundo: cur in psalmorum titulis, quasi auctorum diversa nomina reperiantur. Tertio: quid significet, in finem, quod frequenter invenitur in titulis. Quarto: quid sit psalterium, vel quare psalmi dicantur. Quinto: quid sit psalmus. Sexto: quid sit canticum. Septimo: quid sit psalmo-canticum. Octavo: quid sit canticumpsalmum. Nono: de quinquefaria divisione. Decimo: de unita inscriptione titulorum. Undecimo: quid sit diapsalma. Duodecimo: utrum in quinque voluminibus psalmorum sit secanda contextio; an certe unus liber debeat nuncupari. Tertiodecimo: quemadmodum in psalmis sit de Christo Domino sentiendum. 3 Quartodecimo: quemadmodum sit expositio digesta psalmorum. Quintodecimo: de eloquentia totius legis divinae. Sextodecimo: de propria eloquentia Psalterii. Septimodecimo: laus Ecclesiae. Nunc ad
Abbreviated transcription (Latin):
corde merent᷑ aduertere. De qua pulchre pat̃ ieronimꝰ ait. Margaritũ qđdã ẽ scriptu¬
ra diuina : & ex multis partib: forari potest. Quo circa pat̃ apostolice qͥ celestes litteras scĩs
morib reddidistri prestante dõ tua inuitatione ꝓuocatꝰ abessos diuinas ingrediar qͥ ele¬
mens errata colligis: hec seuerus imputas qđ emendas. Sed anteqũa enthecas sp̃uales at¬
tingã : quȩdã diusis capitib quȩ s̃ numero decẽ & septẽ estimo p̃gustand& ut cũ earũ re¬
rũ locus se intulerit. magni nectaris potus sua uissimis delectationib: hauriat᷑ Primũ de

Expanded text:
corde merentur advertere: de quo pulchre Pater Hieronymus ait: Margaritum quoddam est Scriptucorde merentur advertere: de quo pulchre Pater Hieronymus ait: Margaritum quoddam est Scriptura divina, et ex multis partibus forari potest. Quocirca, Pater apostolice, qui coelestes litteras sanctis moribus reddidisti, praestante Deo tua invitatione provocatus, abyssos divinas ingrediar: qui clemens errata corrigis, nec severus imputas, quod emendas. Sed antequam enthecas spirituales attingam, quaedam divisis capitibus, quae sunt numero decem et septem, aestimo praegustanda; ut cum earum rerum locus se intulerit, magni nectaris potus suavissimis delectationibus hauriatur. Primo: de
Abbreviated transcription (Latin):
lisq uernandũ ẽ : qͥ dũ uerba nr̃a conant᷑ imitari quid tam̃ canant noscunt᷑ modis om̃ib
ignorare. Melos siqͥdẽ blandũ animas oblectat : sed non compellit ad lacrimas fructuosas
ꝑmulcet aures: s ad suꝑna erigit audientes. Corde autẽ cõpungim᷑ : si qđ ore dicimꝰ. animad¬
uertere ualeamꝰ sic̃ in psalterio legit᷑. Beatꝰ popłs qͥ intelligit iubilationẽ. Et iterũ. Qm̃ rex
m̃is terre ds̃ psallite sapient̃ Philippus quoq: apłs cũ reginȩ candacis eunuch̃
statim gr̃am baptismatis ex qͥsunt÷ & mox ꝑfecte munera salutis accepit. In euangłio &iã
dñs ait. Om̃is qͥ audit uerbũ regni & ñ intelligit: uenit malus & rapit qđ seminatũ ẽ.
in corde eiꝰ. Undẽ congruedat᷑ intelligi. hȩc illis ꝓuenire ñ posse : qͥ scripturas sc̃as puro

Expanded text:
lisque vernandum est, qui dum verba nostra conantur imitari, quid tamen canant, noscuntur modis omnibus lisque vernandum est, qui dum verba nostra conantur imitari, quid tamen canant, noscuntur modis omnibus ignorare. Melos siquidem blandum animos oblectat, sed non compellit ad lacrymas fructuosas; permulcet aures, sed non ad superna erigit audientes. Corde autem compungimur, si quod ore dicimus, animadvertere valeamus, sicut in Psalterio legitur: Beatus populus qui intelligit jubilationem . Et iterum: Quoniam rex omnis terrae Deus: psallite sapienter . Philippus quoque apostolus , cum reginae Candacis eunuchumstatim gratiam baptismatis exquisivit, et mox perfectae munera salutis accepit. In Evangelio etiam Dominus ait: Omnis qui audit verbum regni, et non intelligit, venit malus et rapit quod seminatum est in corde ejus . Unde congrue datur intelligi haec illis provenire non posse qui Scripturas sanctas puro
Abbreviated transcription (Latin):
iturꝰ quoꝵ uirtutes ut brxuit̃ diuinꝰ sermo concluderet. in septuagesimo psalmo dicturus
ẽ : ego autẽ confitebor tͥ in uasis psalmoꝵ ueritatẽ tuã Reuera uasa ueritatis : quȩ tot
uirtutes capiunt: tot diuinis odorib farciunt᷑: tot thesauris cȩlestib cumulant᷑ ydriȩ quȩ
uinũ cȩleste recipientes: puritatẽ eiꝰ semꝑ in nouitate custodiunt Dulcedo mirabilis. quȩ
scłi corruptionib ñ acescit : sed in sua ꝑmanens dignitate gr̃a semꝑ purissimȩ suauitatis
auget᷑ A potheca ualde copiosa de qua cũ bibant tã magni terrarũ popłi. ubertas eiuis
nescit expendi. Qũa mirabilis autẽ ex ipsis ꝓfluit suauitas ad canendũ : dulcisonũ orga¬
nũ humanis uocib: emulant᷑ tubarũ sonitus grandiloqrus clamorib: reddunt : uocalẽ ex¬
harã uiuentiũ cordarũ ꝑmixtione cõponunt : et quicqͥd ante instrum̃tis musier

Expanded text:
itur. Quorum virtutes ut breviter divinus sermo concluderet, in septuagesimo psalmo dicturus itur. Quorum virtutes ut breviter divinus sermo concluderet, in septuagesimo psalmo dicturus est: Ego autem confitebor tibi in vasis psalmorum veritatem tuam. Revera vasa veritatis, quae tot virtutes capiunt, tot divinis odoribus farciuntur, tot thesauris coelestibus cumulantur. Hydriae quae vinum coeleste recipientes, puritatem ejus in novitate semper custodiunt. Dulcedo mirabilis, quae saeculi corruptionibus non acescit; sed in sua permanens dignitate, gratia semper purissimae suavitatis augetur. Apotheca valde copiosa, de qua cum bibant tam magni terrarum populi, ubertas ejus nescit expendi. Quam mirabilis autem ex ipsis profluit suavitas ad canendum! dulcisonum organum humanis vocibus aemulantur; tubarum sonitus grandiloquis clamoribus reddunt: vocalem citharam viventium chordarum permixtione componunt; et quidquid ante instrumentis musici
Abbreviated transcription (Latin):
eresurrecti¬
one dm̃ salutaria p̃dicantes : modo lam̃ tantiũ deploratione pussimi : modo uersuũ repetione
suꝑnis laudib felicit̃ in herentes. Beata copia : in explicabile desideriũ: stupenda ꝓfunditas.
hon potest animꝰ fidelis expleri : qui cȩperit inde satiari. Esalmi sunt deniq qͥ nob̵ gratas fa¬
ciunt eẽ. iugilias. qͣndo silenti nocte psallentib choris humana uox erũpit in musicã uerbisq
arte modulatis ad illũ redire fac̃. a quo ꝓ salute humani generis diunũ uenit eloqͥũ. Cantus
qͥ aures oblectat : & animas instruit Fit uox una psallentiũ & cũ angłis dĩ qͦs audire ñ
atur: ut ꝑfecta eoꝵ p̃conia cõꝓbent᷑ Ipsi enĩ diẽ uenturũ matutina exultatione concili
inia resoluunt : ipsi. diei postrema concluduntꝰ ipsi noctis aduentũ ne mens
abs te dñe: ut merito se auera uita credat alienũ. quisqͥs huiꝰ muneris iocunditate ñ fru¬

Expanded text:
resurrectone Domini salutaria praedicantes; modo lamentantium deploratione piissimi; modo versuum repetitione stremo supernis laudibus feliciter inhaerentes, beata copia, inexplicabile desiderium, stupenda profunditas. Non potest animus fidelis expleri, qui coeperit inde satiari. Psalmi sunt denique, qui nobis gratas faciunt esse vigilias, quando silenti nocte psallentibus choris humana vox erumpit in musicam, verbisque arte modulatis ad illum redire facit, a quo pro salute humani generis divinum venit eloquium. Cantus qui aures oblectat et animas instruit, fit vox una psallentium, et cum angelis Dei, quos audire non atur, ut perfecta eorum praeconia comprobentur. Ipsi enim diem venturum matutina exsultatione conciliajejunia resolvunt, ipsi diei postrema concludunt, ipsi noctis adventu, ne mens abs te, Domine ; ut merito se a vera vita credat alienum, quisquis hujus muneris jucunditate non fru
Abbreviated transcription (Latin):
tissimus disputator. Decurrit quippe tanqũa fons purissimus. null
sed in in tegritate fidei ꝑseuerans. nescit hereticis dare. unde se possu
post tam mirabilẽ magistrũ sola dñi presumptione subieci: qui parui¬
cȩcis uisũ inutis sermonẽ: surdis prestat auditũ. Qũe tam̃ codicẽ & iꝗ
nos psalmos cũ p̃fationib: suis trina sũ diuisione partitus: ut & clan
mysterii claustra pulsemus: ut aperiat sensib nr̃is floriferas sedes: quȩ
pulchritudo sensuũ. & stillantiũ medicina uerborũi. ut merito hic illu
pestuosos animos declinant in limpidã & tranquillissimã uitã: modo ꝓ¬

Expanded text:
tissimus disputator. Decurrit quippe tanquam fons purissimus, nulla faece pollutus; sed in integritate fidei perseverans, nescit haereticis dare unde se possinoviter inventa, post tam mirabilem magistrum sola Domini praesumptione subjeci, qui parecis visum, mutis sermonem, surdis praestat auditum. Quem enim codicem etiam per 50 psalmos cum praefationibus suis trina sum divisione partitus: ut et claronfidentes, coelestis mysterii claustra pulsemus, ut aperiat sensibus nnta enim illic est pulchritudo sensuum et stillantium medicina verborum, ut merito hic illudi, turbidos et tempestuosos animos declinant in limpidam et tranquillissimam vitam; modo
Abbreviated transcription (Latin):
pristinam eos reuerti. quando asem& ipsis fuerint celeriter dño p̾stante
causa cur gressus eius. uiderentur effuneli: quia peccatorib sic fuit inuudus.
ut eos grauiter ferr& quietos. O incongruũ zelum inudere perituris. &
eos putare felices. quos ȩterna certum est dampnatione ꝑcelli. Sequitur.¬

Expanded text:
pristinam eos reverti, quando a semetipsis fuerint celeriter, Domino praestpristinam eos reverti, quando a semetipsis fuerint celeriter, Domino praestcausa cur gressus ejus viderentur effundi, quia peccatoribus sic fuit invidus, ut eos graviter ferret quietos. O incongruum zelum invidere perituris, et eos putare felices, quos aeterna certum est damnatione percelli. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
inͣratuonabiliter displicebat. Scraptura frequenter ꝑtropologiam appellat pe¬
dem: arbitrium mentis: quo fixa uoluntate consistit. hunc dicit pene fuisse cõmotũ:
quancdo auero intellectu eius animus discrepabat. Mamcum dicre pene. cito se
liuam ueritatis redisse commemorat: ut clampnar& errorem. qui sul
festinabat. Sequitur. Pene effusi sunt gressus mei. Gressus significare diximus
actus humanos. quibus ꝑuitȩ nr̃ȩ sb̃nitas ambulamꝰ. Ergo gressus isti bonȩ con-¬
uersationis peneimalum fuer̃ dilapsi : quando sub ingratituline animi. uile.¬
bantur impiis tanta concedi. Xrespice quia pene effusos dicit gressus suos ñ
lapsos : ut intelligas iugorem mentis nr̃ȩ. tanquam liquidum elementum
disꝑgi posse. cum auera cogitatione cȩꝑit discrepare. Wnele intelligimꝰ &e sc̃¬
iuiris cogitationes prauas frequenter subrspere: sed iterum in sanitatem

Expanded text:
irrationabiliter displicebat. Scriptura frequenter per tropologiam appellat peirrationabiliter displicebat. Scriptura frequenter per tropologiam appellat pedem arbitrium mentis, quo fixa voluntate consistit. Hunc dicit pene fuisse commotum, quando a vero intellectu ejus animus discrepabat. Nam cum dicit, pene, cito se ad viam veritatis rediisse commemorat; ut damnaret errorem qui surripere festinabat. Sequitur, pene effusi sunt gressus mei. Gressus significare diximus actus humanos, quibus per vitae nostrae semitas ambulamus. Ergo gressus isti bonae conversationis pene in aliam partem fuerunt dilapsi, quando sub ingratitudine animi videbantur 245 impiis tanta concedi. Et respice quia pene effusos dicit gressus suos, non lapsos; ut intelligas vigorem mentis nostrae tanquam liquidum elementum dispergi posse, cum a vera cogitatione coeperit discrepare. Unde intelligimus et sanctis viris cogitationes pravas frequenter surripere; sed iterum in sanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
atq conspicere mereatur Tertia parte propter dolos mala impus prouenire testa
:quia scõs uiros felicitate sua scandalitare iidebantur : se tamen benesi
dehis malis asserit . &e. liberatum. Quarta dicre quomodo ad ꝑfectum intellectum
ueram suauemq sententiam. dicens bonum. e̾e. dm̃. sed his qui recti sunt corde. id:
qui oꝑa eius. studio pietatis intelligunt. Unde aduertitur: prauis distor
talib dispositiones eius sacrilegis cogitationib displicere. Sic sanis oculis serenissimꝰ
sol refulga: Econtra obscuris uidetur illis quorum lumina infirmitate detineͥtur.
Mei autẽ pene moti sunt pedes: pene effusi sunt gressus mei. Ut intelligeres
scm̃ uirum contra se suꝑiorem ꝓtulisse sententiam: qđ familiare semꝑ est iustis.
suum profitetur errorem: ut pene lapsum se dicer&. cui administratio domini

Expanded text:
atque conspicere mereatur. Tertia parte propter dolos suos mala impiis provenire testatur, atque conspicere mereatur. Tertia parte propter dolos suos mala impiis provenire testatur, quia sanctos viros felicitate sua scandalizare videbantur, se tamen beneficio Domini de his malis asserit esse liberatum. Quarta dicit quomodo ad perfectum intellectum veram suavemque sententiam, dicens: Bonum esse Deum, sed his qui recto sunt corde, id est qui opera ejus studio pietatis intelligunt. Unde advertitur pravis distortisque mortalibus dispositionem ejus sacrilegis cogitationibus displicere. Sic sanis oculis serenissimus sol refulget, econtra obscurus videtur illis quorum lumina infirmitate detinentur. Vers. 2. Mei autem pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei. Ut intelligeres sanctum virum contra se superiorem protulisse sententiam, quod familiare semper est justis, suum profitetur errorem; ut pene lapsum se diceret, cui administratio Domini
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt usq ad plenitudinẽ temporis quo xp̃e dñs adueniret. Hte gͦ laudes
temporales quȩ prodiuinis beneficus recldebantur. defecer̃ atq mutatȩ sunt.
clem colebat. sel uidendo florere malos. inpessimas cogitationes inciderat. Excuiꝰ ꝑsona
in hoc psalmo ipse a saph loquitur : qui in suo nomine sinagogȩ continet significationẽ.
Degentilib enim popłis. & dehis qui legem dñi e susceper̃ multa dicturꝰ ÷¬
menclationẽ nr̃am utiliter elicuntur. n&alib cogitationib polluamur. Diuis iopd aoni
Sicut diximus. asaph extłpo sinagoiȩ ꝑ totum loquitur psalmũ In prima parte.
telasse elicit facilitatem mundi. pacem contu ens peccatorum: ammirans cur ini-¬
micis dĩ & paganis. prosperitas tanta prorienerit. ut os suum usq ad cȩlum extollere¬
uiderentur. Scła parte. reuersurum pͥopłm suum ad salubre consilium. & pristinȩ
cogitaciones erubescere prauitatem. donec ultima peccatorum impiorũ intelligen

Expanded text:
facta sunt usque ad plenitudinem temporis quo Christus Dominus adveniret. Istae ergo laudes temporales, quae pro divinis beneficiis reddebantur, defecerunt atque mutatae sunt, e Dominum quidem colebat; sed videndo florere malos, in pessimas cogitationes inciderat; ex cujus persona in hoc psalmo ipse Asaph loquitur, qui in suo nomine Synagogae continet significationem. De gentilibus enim populis, et de his qui legem Domini susceperunt, multa dicturmendationem nostram utiliter dicuntur, ne talibus cogitationibus polluamur. Divisio psalmi. Sicut diximus, Asaph ex typo Synagogae per totum loquitur psalmum. In prima parte zelasse se dicit felicitatem mundi, pacem contuens peccatorum: admirans cur inimicis Dei et paganis prosperitas tanta providerentur. Secunda parte reversurum dicit populum suum ad salubre consilium, et pristinae cogitationis erubescere pravitatem, donec ultima impiorum intelligere