comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ista quã magna. quã preclara.
quã puchra: quã stupenda: Ecce
qui fecit hȩc omia: ds̃ tuus est.
Pone ibi spem tuam: ut sis beatus.
Spes illius : in dñm dm̃ ipsius.
Quem: qui fecit cęlum & terram:
mare & omĩa quȩ in eis sunt.
Magnum habemus dm̃: attendite
talia. Quid ergo hinc cogitauit ds̃

Expanded text:
ista, quam magna, quam praeclara, ista, quam magna, quam praeclara, quam pulchra, quam stupenda! Ecce qui fecit haec omnia, Deus tuus est. Pone ibi spem tuam, ut sis beatus: «Spes illius in Dominum Deum ipsius.» Quem? «Qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt.» Magnum habentus Deum! 13. Attendite, talia. Quid ergo hinc cogitavit Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo ipse sit spes tua: dñs ds̃
tuus. In illo sit sp̃es tua : in dño
dõ suo ẽ spes &iam illius. Qui
colit saturnum: in dño dõ ipsius
ẽ spes. Qui colit martem. qui colit nep¬
tunũ. qui colit mercurium. plus ad¬
do. qui colit uentrẽ. de quib dictum
ẽ. quorum ds̃ uenter ẽ: ergo ille illiꝰ
ds̃. atq ille illius. Quid huiꝰ beati:
quis ẽ iste : Qui fecit cȩlũ & t̾ram:
mare & omia quȩ in eis sunt. Fr̃s
mei. magnũ dm̃ habemus: Bene¬
dicamus nomen sc̃m eius: quia dig¬
natus ẽ facere nos possessionem suam.
Nondũ uides dm̃: non potes ama¬
re plene. quod nondũ uides. Quȩ
uides: ipse fecit. Oiraris mundum:
quare non artificem mundi:
Suispicis celum & ex horrescis:
cogitas uniuersam terram. &
contremiscis maris magnitudinem.
Quando cogitationem occupas:
respice innumerabilitatem stellarũ.
respice tanta genera seminũ. tantas
diuersitates animalium. quicqͥd
natat in aquis. repit in terra. uoli.¬
tat in aere: circuit in cȩlo. Omĩa

Expanded text:
Ergo sit ipse spes tua, Dominus Deus tuus; in illo sit spes tua. In domino deo suo est spes etiam illius qui colit Saturnum; in domino deo ipsius est spes, qui colit Martem, qui colit Neptunum, qui colit Mercurium: plus addo, qui colit ventrem, de quibus dictum est, «Quorum deus venter est» . Ergo ille illius deus, atque ille illius. Quis hujus beati? quis est iste? «Qui fecit coelunt et terram, mare et omnia quae in eis sunt.» Fratres mei, magnum Deum habemus! benedicamus nomen sanctum ejus, quia dignatus est facere nos possessionem suam. Nondum vides Deum, non potes amare plene quod nondum vides. Quae vides, ipse fecit. Miraris mundum, quare non artificem mundi? Suspicis coelum, et exhorescis; cogitas universam terram, et contremiscis; maris magnitudinem quando cogitatione occupas? Respice innumerabilitatem stellarum; respice tanta genera seminum, tuntas diversitates animalium, quidquid natat in aquis, repit in terra, volitat in aere, circuit in coelo: omnia
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum. quã diu indigens. quã¬
diu corruptibile. quã diu uita
mutabile. ut ne puncto quidẽ
temporis consistat in se: procul
dubio tale ẽ ut optemus redẽp¬
tionem illius. qua sit aliquando
non tale. Sed quale erit aliqndo:
Quale idem apłs dicit alio loco.
Oportet corruptibile hoc in duere
incorruptionem: & mortale hoc
induere immortalitatem. Sed & iã
cum fuerit tale corpus nr̃m. corpꝰ
iam cȩleste. & sp̃ale. corpus angłi¬
cum. in societate angłorum: nec
sic dabit consiliũ animȩ. Semꝑ
enim corpus. qm̃ corpus ẽ. infra
animã est: & quȩ uis anima ui¬
lis. excellentissimo corpore excellen¬
tior inuenitur. De uobis hoc
quasi mirabile uideatur : quia
& uilis anima quęlib& peccatrix
melior ẽ quolib& magno & pre¬
stantissimo corpore. Non ẽ meli¬
or meritis: sed natura. Est qui¬
dem anima peccatrix. ẽ quib dã¬

Expanded text:
peccatum, quamdiu indigens, quampeccatum, quamdiu indigens, quamdiu corruptibile, quamdiu ita mutabile, ut ne puncto quidem temporis consistat in se, procul dubio tale est, ut optemus redemptionem illius, qua sit aliquando non tale. Sed quale erit aliquando? Quale idem apostolus dicit alio loco: «Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem» . Sed etiam cum fuerit tale corpus nostrum, corpus jam coeleste et spirituale, corpus angelicum in societate Angelorum, nec sic dabit consilium animae. Semper enim corpus, quoniam corpus est, infra animam est, et quaevis anima vilis excellentissimo corpore excellentior invenitur. 4. Nec vobis hoc quasi mirabile videatur, quia et vilis anima quaelibet peccatrix melior est quolibet magno et praestantissimo corpore. Non est melior meritis, sed natura. Est quidem anima peccatrix, est quibusda
Abbreviated transcription (Latin):
bonum consilium animȩ suggere¬
re. ut multum sit edomita caro.
& a dño imꝑtitis uirib nr̃e serui¬
tuti subiecta. ut omĩno ita serui¬
at nobis. tanquã conditionale
mancipium: Sufficit ut non im¬
a meliorib petuntur. & si bonũ
quiddam ẽ anima nr̃a. & bonũ
quiddam ẽ caro nr̃a. quia utrũq
ille creauit. qui fecit omĩa bona
ualde: quãuis ergo in generibus
propriis utrumq sit bonũ. tamen
dicit apłs. corpus quidem mortu¬
um ẽ propter peccatum. Est ita¬
q & illud corpus quale nobis pro¬
mittitur. & nondum habemus:
in cuiꝰ redemptione spe gaudemꝰ.
dicente apło. In nobismet ipsis in¬
gemiscimus adoptionem. expectan¬
tes redemptionem corporis nr̃i. Spe
enĩ salui facti sumus. Spes autem
quȩ uidetur: non ẽ spes. Quod enĩ
uid& quis: quid sperat: Si autem
quod non uidemus speramus. per
patientiam expectamus. Quãuis
ergo bonũ aliquod sit corpus nr̃m:
tamen quã diu mortale propter

Expanded text:
bonum consilium animae suggerebonum consilium animae suggerere? Ut multum sit edomita caro, et a Domino impertitis viribus nostrae servituti subjecta, ut omnino ita serviat nobis sicut conditionale mancipium; sufficit ut non ima melioribus petuntur. Et si bonum quiddam est anima nostra, et bonum quiddam est caro nostra, quia utrumque ille creavit qui fecit omnia bona valde ; quamvis ergo in generibus propriis utrumque sit bonum, tamen dicit Apostolus: «Corpus quidem mortuum est propter peccatum.» Est utique et illud corpus, quale nobis promittitur, et nondum habemus, in cujus redemptione spe gaudemus, dicente Apostolo: «In nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri. Spe enim salvi facti sod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus» . Quamvis ergo bonum aliquod sit corpus nostrum; tamen quamdiu mortale propter
Abbreviated transcription (Latin):
batur anima: cuiꝰ ꝑturbationem
in alio psalmo alloquitur dicens.
Quare tristis es anima mexa:
& quare conturbas me: Ut
autẽ auferat ei eandem ꝑturba¬
tionem: suggerit gaudiũ. non¬
dum de re. sed de spe. & ait
illi ꝑturbate & anxię: tristi &
in confessione constituit. quasi
diceret ei anima sua. quȩ illũ
tristicia conturbabat: quid mi¬
chi dicis spera in dm̃: Reuocat
me conscientia peccatorum. ego
in dñm. Cõmisisti: uerum est.
Unde tamen speras: Qm̃ con¬
fitebor illi. Sicut odit ds̃ peccata
sua defendentem: sic sub leuat
confitentem. Hac ergos saccepta.quȩ
spes non potest ẽẽ sine gaudio. quã
tatum: Hac tamen spe erecta anima.
quia gaud& in sp̃e. sicut dicit apłs.
spe gaudentes. in tribulatione pati¬
entes: acc pit ercctionem quandã
in dm̃. ut laud& dm̃. & dicitur
ei. Lauda anima mea dñm. Sed
quis dicit. & cui dicit: Quid di
cimus fr̃s : Caro dicit. Lauda
anima mea dñm. Et potest caro

Expanded text:
batur anima: cujus perturbationem batur anima: cujus perturbationem in alio psalmo alloquitur, dicens, «Quare tristis es anima mea? et quare conturbas me?» Ut autem auferat ei eamdem perturbationem, suggerit gaudium nondum de re, sed de spe, et ait illi perturbatae et anxiae, tristi et in confessione constituit, quasi diceret ei anima sua, quae illum tristitia conturbabat, Quid mihi dicis, «Spera in Dominum?» Revocat me conscientia peccatorum; ego in Dominum?» Commisisti, verum est: unde tamen speras? «Quoniam confitebor illi.» Sicut odit Deus peccata sua defendentem, sic sublevat confitentem. Hac ergo spe accepta, quae spes non potest esse sine gaudio; quamvtatum: hac tamen spe erecta anima, quia gaudet in spe, sicut dicit Apostolus, «Spe gaudentes, in tribulatione patientes» ; accepit erectionem quamdam in Deum, ut laudet Deum; et dicitur ei, «Lauda, anima mea, Dominum.» 3. Sed quis dicicimus, fratres? Caro dicit, «Lauda, anima mea, Dominum?» Et potest caro
Abbreviated transcription (Latin):
cantica: ubi & fletus
sine gaudio non est.
Fideli homini &
peregrino in sȩculo.
nulla est iocundior recordatio: ꝗͣ
recordatio ciuitatis in peregrina¬
tione: non ẽ sine dolore atq sus.¬
pirio. Spes tamen certa reditus
nr̃i : &iam ꝑegrinando tristes con¬
solatur & exhortatur. Rapiat
cor ur̃m uerba dĩ. & possessor ur̃
uendicet sibi possessionem suam.
id ẽ mentes uras: ne auertantur in
aliud. Unusquisq ur̃m totus
hic sit. ut hic non sit: id ẽ totus
sit in uerbo dĩ quod sonat in
terra: ut ab eo exaltetur. & non sit
in terra. Ideo enĩ ds̃ nobiscum:
ut nos cum illo. Qui enim ut
nobiscum esset descendit ad nos:
facit ut cum illo possimus ascen¬
dere ad se. Interim ipse ꝑegrina.¬
tionem nr̃am non fastidiuit:
nat. Cuiꝰdam uox ẽ. quȩ si uultis
ur̃a est: exhortantis animã suam
ad laudandum dm̃. & dicentis
aucla anima mea sibi¬
dñm. Aliquando enĩ in tribula¬
tionibus atq in temptationibus
presentis uitȩ. uelis nolis. contur¬

Expanded text:
cantica, ubi et fletus sine gaudio non est. Fideli homini et peregrino in saeculo, nulla est jucundior recordatio, quarecordatio civitatis in peregrinatione, non est sine dolore atque suspirio. Spes tamen certa reditus nostri, etiam peregrinando tristes consolatur et exhortatur. Rapiant cor vestrum verba Dei, et possessor vester vindicet sibi possessionem suam, id est mentes vestras, ne avertantur in aliud. Unusquisque vestrum totus hic sit, ut hic non sit: id est, totus sit in verbo Dei, quod sonat in terra ut ab eo exaltetur, et non sit in terra. Ideo enim Deus nobiscum, ut et nos cum illo. Qui enim ut nobiscum esset, descendit ad nos, facit, ut cum illo simus, ascendere ad se. Interim ipse peregrinationem nostram non fastidivit; nat: cujusdam vox est, quae si vultis vestra est, exhortantis animam suam ad laudandum Deum, et dicentis anima mea, Dominum.» Aliquando enim in tribulationibus atque in tentationibus praesentis vitae, velis nolis, contur
Abbreviated transcription (Latin):
& paruum ẽ. Ergo memoriã ab un¬
dantiȩ suauitatis tuȩ eructabunt.
quia non es oblitus nr̃i: & non oblitꝰ
cõmonuisti & nos. ut & nos reducas
in memoriã. Cõmemorabunt᷑ enim.
& conuertentur ad dñm: uniuersi
fines terrȩ. Quia ergo memoriam
abundantiȩ suauitatis eructabunt.
intelligentes in se nichil boni ẽẽ qđ
a te non sit. nec potuisse conuerti
ad te. nisi cõmonerentur abste. nec
reduci potuisse in memoriã tui. si
tu obliuiscereris illorum: Hec con
non sua. Fr̃s si uultis eructare gr̃am:
bibite grãm. Quid ẽ bibite grãm:
Discite grãm: intelligite grãm. Nos
homines. ex traduce illius. peccatores
& maligni eramus: & filii irȩ natu¬
ra. sicut & cȩteri. Attendamus ergo
grãm dĩ. non solum quia fecitnos:
uerũ &iam quia refecit. Cui ergo
debemus quia sumus: illi debemꝰ
quia & iustificati sumus. Nemo
quasi dõ tribuat quia ẽ: & sibi tri¬
buat quia iustus ẽ. Melius ẽ enĩ¬

Expanded text:
et parum est. 10. Ergo, «Memoriam abunet parum est. 10. Ergo, «Memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt:» quia non es tu oblitus nostri; et non oblitus commonuisti nos, ut et nos reducas in memoriam. «Commemorabuntur» enim «et convertentur ad Dominum universi fines terrae» . Quia ergo «memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt,» intelligentes in se nihil boni esse quod a te non sit; nec potuisse converti ad te, nisi commonerentur abs te; nec reduci potuisse in memoriam tui, si tu obliviscereris illorum: haec connon sua. Fratres, si vultis eructare gratiam, bibite gratiam. Quid est, bibite gratiam? Discite gratiam, intelligite gratiam. Nos homines ex traduce illius peccatoris, et maligni eramus, et filii irae natura, sicut et caeteri . Attendamus ergo gratiam Dei, non solum qua fecit nos, verum etiam qua refecit. Cui ergo debemus quia sumus, illi debemus quia et justificati sumus. Nemo quasi tribuat Deo quia est, et sibi tribuat quia justus est. Melius est eni
Abbreviated transcription (Latin):
bundantiȩ suauitatis tuȩ eructa¬
bunt. D epulas felices: quid man¬
ducabunt. qui sic eructabunt me
cum obliti te nos fuerimus.
Om̃is enĩ caro oblita erat dm̃:
ille tamen oꝑa sua non ẽ oblitus.
Hȩc memoria eius suꝑ nos. quia
non nos oblitus ẽ. predicanda est.
enarrandaᷤ: & quia ualde dulcis
est. manducanda. et eructanda
est. Sic manduca: ut eructes.
Sic accipe: ut des. Manducas. cũ
discis: eructas. cum doces. Man¬
duicas cum audis: eructas cum
predicas. Hoc tamen eructas: qđ
manclucasti. Deniq ille auidissi¬
sufficiebat ipsa mensa dñi. nisi
discumberet suꝑ pectus dñi. & de
archano eiꝰ biberet diuina secre¬
ta: quid eructauit: In principio
erat uerbum: & uerbum erat
Memoriam ergo abundantiȩ
suauitatis tuȩ eructabunt. Quo¬
modo non sufficit memoriã tuã.
nec memoriã abundantiȩ tuȩ uel
memoriã suauitatis tuȩ: sed me¬
moriam abundantię suauitatis tuȩ :
& enim quid prodest si abundat: &
insuaue ẽ: Item molestum ͤ si suaue

Expanded text:
bundantiae suavitatis tuae eructabunt.» O epulas felices! Quid manducabunt qui sic eructabunt? «Mcum obliti te nos fuerimus. Omnis enim caro oblita erat Deum; ille tamen opera sua non est oblitus. Haec memoria ejus super nos, quia non nos oblitus est, praedicanda est, enarranda est; et quia valde dulcis est, manducanda et eructanda est. Sic manduca, ut eructes; sic accipe, ut des. Manducas, cum discis; eructas, cum doces; manducas, cum audis; eructas, cum praedicas: hoc tamen eructas quod manducasti. Denique ille avidissi cui non sufficiebat ipsa mensa Domini, nisi discumberet super pectus Domini , et de arcano ejus biberet divina secreta, quid eructavit? «In principio erat Verbum, et Verbum erat «Memoriam» ergo «abundantiae suavitatis tuae eructabunt.» Quomodo non sufficit, memoriam tuam, nec memoriam abundantiae tuae, vel memoriam suavitatis tuae; sed «memoriam abundantiae suavitatis tuae?» Etenim quid prodest si abundat et insuave est? Item molestum, si suave
Abbreviated transcription (Latin):
facte sunt tenebrȩ illius. quid dixit
ille: Dñs dedit. dñs abstulit: sicut
dño placuit ita factum ẽ: sit nom̃
dñi benedictum. In nocte sum qua¬
dam uitȩ huius. Dñs meus inquit
habitat cor meũ. illuminauit cor¬
meum solatiis quibdam noctem
istam. quando dedit copias rerum
temporalium: subtraxit ipsam lucẽ
temporalem. & quasi tenebrata est
nox. Sed quia sicut tenebrȩ eius
sic & lumen eius. dñs dedit. dñs
abstulit. sicut dño placuit ita fac¬
tum est: sit nomen dñi benedictũ.

Expanded text:
factae sunt tenebrae illius, quid dixit factae sunt tenebrae illius, quid dixit ille? «Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . In nocte sum quadam vitae hujus: Dominus meus, inquit, habitat cor meum; illuminavit mihi solatiis quibusdam noctem istam, quando dedit copias rerum temporalium: subtraxit ipsam lucem temporalem, et quasi tenebrata est nox. Sed quia «sicut tenebrae ejus, sic et lumen ejus: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum es
Abbreviated transcription (Latin):
quando tristis ẽ aduersitas. semper
sit laus enuis in ore tuo: & fiet tibi
quomodo dictum est. sicut tenebrȩ
eius. sic & lumen eius. Non me
conculcant tenebre eus: quia non
me extulit lumen eius. Ecce ha¬
bes lucem ipsius in iob: abundabat
om̃ib rebus lux noctis illius: diui¬
tiis prima describitur. Quantis
reb. & quanta copia redundabat:
lux erat noctis eius. Putauit ini¬
micus. propterea illũ talem uirũ
colere dm̃. quia illa omĩa donaue¬
rat ei: & petiuit ut auferrentur
ab eo. Facte sunt tenebre noctis illiꝰ:
que primo habebat lucem. No¬
uerat tamen ille siue lux ibi esset.
siue tenebre : illam noctem eẽ. in
qua ꝑegrinaretur adõ suo. & ha¬
bebat interiorem lucem ipsum dm̃
suum: ꝑ quã lucem interiorem.
indifferenter haberet siue tenebras
noctis illius. siue lucem. Propterea
qui in luce noctis illius. id est in
rerum abundantia colebat dm̃:
ab latis illi om̃ib rebus. postea quã

Expanded text:
quando tristis est adversitas, semper quando tristis est adversitas, semper sit laus ejus in ore tuo: et fiet tibi quod modo dictum est, «Sicut tenebrae ejus, sic et lumen ejus.» Non me conculcant tenebrae ejus, quia non me extollit lumen ejus. 17. Ecce habes lumen ipsius in Job: abundabat omnibus rebus. Lux noctis in illius divitiis prima describitur: quantis rebus et quanta copia redundabat, lux erat noctis ejus. Putavit inimicus propterea illum talem virum colere Deum, quia illa omnia donaverat ei; et petivit ut auferrentur ab eo: factae sunt tenebrae noctis illius quae primo habebat lucem. Noverat tamen ille, sive lux ibi esset, sive tenebrae illam noctem esse, in qua peregrinaretur a Deo suo; et habebat interiorem lucem ipsum Deum suum, per quam lucem interiorem indifferenter haberet sive tenebras noctis illius, sive lucem. Propterea, quia in luce noctis illius, id est in rerum abundantia, colebat Deum, ablatis illi omnibus rebus, posteaquam
Abbreviated transcription (Latin):
temporale. honor temporalis: quasi
lux est noctis huius. Aduersitas
autem & amaritudo tribulatio¬
num. uel ignobilitas: tanquam
tenebrȩ sunt noctis huius. In
hac nocte. in hac mortalitate ui¬
te humane. habent homines lu¬
cem: habent homines tenebras.
Lucem prosꝑitatem. Tenebras ad¬
uersitatem. Sed ubi uenerit xp̃c
fidem. & promiserit aliam lucem.
& inspirauerit. & donauerit pati¬
entiam. & monuerit hominẽ non
delectari prosperis. ne frangatur
aduersis. incipit homo fidelis in¬
differenter uti mundo isto. nec ex¬
tolli. quando res prospere accidunt.
nec frangi quando res aduerse
sunt : sed ubiq dñm benedicere.
Non solum quando abundat.
sed etiam quando amit̾it: Non
solum quando sanus est. sed etiã
quando egrotat: ut sit in illo uera
illa cantatio. benedicam dñm in
omĩ tempore. semper laus eius in
ore meo. Si ergo semꝑ: & quando
lucet nox ista. & quando obscura ẽ
nor ista. Quando arridet prosꝑitas.

Expanded text:
temporale, honor temporalis, quasi temporale, honor temporalis, quasi lux est noctis hujus. Adversitas autem et amaritudo tribulationum vel ignobilitas, tanquam tenebrae sunt noctis hujus. In hac nocte, in hac mortalitate vitae humanae habent homines lucem, habent homines tenebras; lucem prosperitatem, tenebras adversitatem. Sed ubi venerit Chrisfidem, et promiserit aliam lucem, et inspiraverit et donaverit patientiam, et monuerit hominem non delectari prosperis, ne frangatur adversis; incipit homo fidelis indifferenter uti mundo isto, nec extolli quando res prosperae accidunt, nec frangi quando res adversae sunt, sed ubique Dominum benedicere; non solum quando abundat, sed etiam quando amittit; non solum quando sanus est, sed etiam quando aegrotat; ut sit in illo vera illa cantatio: «Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus ejus in ore meo» . Si ergo «semper,» et quando lucet nox ista, et quando obscura est nox ista; quando arridet prosperitas,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo tenebrat ds̃ tenebras nr̃as: qͥa
miscet flagella peccatis nr̃is. & ama¬
ritudines prauis dulcedinibus nr̃is.
do peccata nr̃a: & nox illuminatio
in delitiis nr̃is. Qm̃ tenebrȩ non ob¬
tenebrabuntur a te: & nox tanquã
dies illuminabitur. Nox tanquã
dies. Dies nobis prosꝑitas seculi.
nox nobis aduersitas seculi. Sed
si cognoscamus merito peccatorum
nr̃orum nos aduersitates pati. & dul¬
cia sint nobis flagella patris. ne sit
amara sententia iudicis : sic habe¬
bimus tenebras noctis huius. quo mͦ
lumen noctis huius. Si nox est
quomodo ibi lux est: Nox est:
quia erratur hic agenere huma¬
no. Nox est: quia nondũ uenimꝰ
ad illum diem. quẽ non coartat
hesternus & crastinus : sed est dies
ꝑpetuus sine ortu. quia sine occasu.
Nox ẽ ergo hic: sed quandã lucẽ
suam nox ista habet. & tenebras
suas. Quare sit generaliter nox.
diximus. Que est lux noctis huiꝰ:
Prosꝑitas & felicitas sȩculi. gaudiũ

Expanded text:
ergo tenebrat Deus tenebras nostras; quia ergo tenebrat Deus tenebras nostras; quia miscet flagella peccatis nostris, et amaritudines pravis dulcedinibus nostris. nox illuminatio in deliciis nostris. «Quoniam tenebrae non obtenebrabuntur a te.» 16. «Et nox tanquam dies illuminabitur. Nox tanquam dies:» dies nobis prosperitas saeculi, nox nobis adversitas saeculi: sed si cognoscamus merito peccatorum nostrorum nos adversitates pati, et dulcia nobis sint flagella Patris, ne sit amara sententia judicis; sic habebimus tenebras noctis hujus, quomodo lumen noctis hujus. Si nox est, quomodo ibi lux est? Nox est, quia erratur hic a genere humano: nox est, quia nondum venimus ad illum diem, quem non coarctat hesternus et crastinus; sed est dies perpetuus, sine ortu, quia sine occasu. Nox est ergo hic; sed quamdam lucem suam nox ista habet, et tenebras suas. Quare sit generaliter nox diximus: quae est lux noctis hujus? Prosperitas et felicitas saeculi hujus, gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
tuas: tenebrabis tenebras tuas. &
quando euades aduplicib tenebris:
qui in simplicib laborabas: Unde
autem dñs non tenebrat tenebras
nr̃as: quia non sinit nos impunita
habere peccata. Flagellat nos in is¬
tis laborib: & erudit nos. Tota is¬
ta miseria generis humani in qua
gemit mundus. noueritis frs. quia
dolor medicinalis est: non sententia
pęnalis. Uidetis quia dolor ubiq:
ubiq metus. ubiq necessitas. ubiq
labores. Crescit auaritia: sed in ma¬
lis. Si ad hoc ds̃ hic talibus fla¬
gellis erudit nos. ut non tenebren¬
tur tenebre nr̃e. agnoscamus nos
sub pena flagelli eẽ: & benedicamꝰ
dm̃ miscentem iam amaritudines
dulcedini uitȩ temporalis. ne tempo¬
ralium delitiarum delectatione cȩca¬
ti. non desideremus delitias ȩternas:
ne uelimus finire mare. & habita¬
re in nouissimo maris. Sȩuiant gͦ
fluctus maris. Quantomagis sȩui¬
unt fluctus maris: tanto se illa cũ
pennis columba supendat. Non

Expanded text:
tuas, tenebraris tenebras tuas. Et tuas, tenebraris tenebras tuas. Et quando evades a duplicibus tenebris, qui in simplicibus laborabas? Unde autem Dominus non tenebrat tenebras nostras? Quia non nos sinit impunita habere peccata: flagellat nos in istis laboribus, et erudit nos. Tota ista miseria generis humani in qua gemit mundus, noveritis, fratres, quia dolor medicinalis est, non sententia poenalis. Videtis quia dolor ubique, ubique metus, ubique necessitas, ubique labores. Crescit avaritia, sed in malis. Si ad hoc Deus hic talibus flagellis eruit nos, ut non tenebrentur tenebrae nostrae; agnoscamus nos sub poena flagelli esse, et benedicamus Deum miscentem amaritudines dulcedini vitae temporalis, ne temporalium deliciarum delectatione caecati; non desideremus delicias aeternas, nec velimus finiri mare et habitare in novissima maris. Saeviant ergo fluctus maris; quanto plus saeviunt fluctus maris, tanto se illa cum pennis columba suspendit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
cendit lucernam. Lucerna de lu¬
to est: sed habet lucem. qua inue¬
niatur draga. Lucerna ergo sapi¬
entiȩ. caro xp̃i de luto facta est: sed
uerbo suo lucet. & inuenit ꝑditos.
Et nox inluminatio in delitiis meis.
facta ẽ michi nox in delitiis: delitiȩ
modo gaudeamus. Clamores isti ur̃i.
gaudia ista ur̃a. unde sunt nisi de
delitiis: Unde autem iste delitiȩ:
& inuenit uos ut inueniretis eum.
ate. Tu ergo noli tenebrare tene¬
bras tuas. & ds̃ illas non tenebrat.
sed magis illuminat: quia illi
dictum ẽ in alio psalmo. tu illu¬
minabis lucernã meam. dñe ds̃
meus. illuminabis tenebras meas.
Qui autem tenebrant tenebras
suas. quas ds̃ non tenebrat: homi¬
nes mali. homines ꝑuersi: cum pec¬
cant. utiq tenebre sunt. Dum ñ
confitentur peccata quȩ fecerunt.
sed insuꝑ defendunt: tenebrant
tenebras. Ergo iam si peccasti: in
tenebris es. Sed confitendo tenebras
tuas: mereberis illuminari tenebras
tuas. Defendendo autem tenebras

Expanded text:
cendit lucernam. Lucerna de lucendit lucernam. Lucerna de luto est, sed habet lucem qua inveniatur drachma. Lucerna ergo sapientiae, caro Christi, de luto facta est; sed Verbo suo lucet, invenit perditos. «Et nox illuminatio in deliciis meis:» facta est mihi nox in deliciis. Deliciae modo gaudeamus. Clamores isti vestri, gaudia ista vestra unde sunt, nisi de deliciis? Unde autem istae deliciae,et invenit vos ut inveniretis eum. a te.» Tu ergo noli tenebrare tenebras tuas; et Deus illas non tenebrat, sed magis illuminat: quia illi dictum est in alio psalmo, «Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illuminabis tenebras meas» . Qui autem tenebrant tenebras suas, quas Deus non tenebrat? Homines mali, homines perversi: cum peccant, utique tenebrae sunt; dum non confitentur peccata quae fecerunt, sed insuper defendunt, tenebrant tenebras suas. Ergo jam si peccasti, in tenebris es: sed confitendo tenebras tuas, mereberis illuminari tenebras tuas; defendendo autem tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde subicit. Qui ꝑseuerauerit.
usq infinem: hic saluus erit. Ad¬
tendens longitudinem uiȩ: dixi
michi. fortasse tenebrȩ conculcabt̃
me. & nox illuminatio indeliciis
meis. Facta est michi nox illumina¬
tio: quia in nocte me desꝑaueram
posse transire tantũ mare. & tantã
uiam suꝑare : & uenire ad extremũ.
ꝑseuerando usq in finem. Grãs illi qͥ
me quęsiuit fugitiuum. qui terga
mea flagelli plaga ꝑcussit: qui me
uocando ab interitu reuocauit: qui
fecit michi illuminatã noc̾tem.
Nox ẽ enim: quãdiu ista uita agit᷑.
Quomodo est nox illuminata:
quia xp̃c descendit in noctem. Ac¬
cepit carnem xp̃e de isto seculo:
illuminauit nobis noctem. Ferdide¬
rat enĩ dragmam mulier illa: ac¬
cendit lucernã. Sapientia dĩ. per¬
didit dragmnam. Quid ẽ dragina:
Nũmus: in quo nũmo. imago erat
ipsius imꝑatoris nr̃i. Factus ẽ enim
homo ad imaginem dĩ: & ꝑierat.
& quid fecit mulier sapiens: ac¬

Expanded text:
deinde subjecit, «Qui perseveraverit deinde subjecit, «Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit» . Attendens longitudinem viae, dixi mihi, «Fortasse tenebrae conculcabunt me. Et nox illuminatio» «in deliciis meis.» Facta est mihi nox illuminatio: quia in nocte me desperaveram posse transire tantum mare, et tantam viam superare, et venire ad extremum perseverando usque in finem. Gratias illi qui me quaesivit fugitivum, qui terga mea flagelli plaga percussit, qui me vocando, ab interitu revocavit, qui fecit mihi illuminatam noctem. Nox est enim quamdiu ista vita agitur. Quomodo est nox illuminata? Quia Christus descendit in noctem. Accepit Christus carnem de isto saeculo, et illuminavit nobis noctem. Perdiderat enim drachmam mulier illa; accendit lucernam . Sapientia Dei perdiderat drachmam. Quid est drachma? Nummus, in quo nummo imago erat ipsius Imperatoris nostri. Factus est enim homo ad imaginem Dei , et perierat. Et quid fecit mulier sapiens? Ac
Abbreviated transcription (Latin):
nis suis prȩsumat: quia & penna¬
tos nisi ipse regat. nisi ipse deducat.
prȩcipitabimur in profunda maris.
lassati & fatigati: quasi p̃sumentes
de uiribus nr̃is. Opus ẽ ergo ut
habeamus pennas. & opus est ut ip¬
se deducat : adiutor enim noster
est. Habemus liberum arbitrium:
sed illo ipso arbitrio quantum pos¬
sumus. nisi nos adiuuet ille qui
iubet: & enim illuc manus tua
deducet me : & ab ducet me dextera
uiȩ: quid sibi dixit: & dixi. For¬
tasse tenebrȩ conculcabunt me.
Ecce enim iam credidi in xp̃m.
iam erigor duab alis geminȩ ca¬
ritatis: & habundat iniquitas
huiꝰ seculi: & qm̃ habundauit ini¬
quitas. refrigescet caritas multorũ.
iniquitas refrigescet caritas mul¬
Inter tanta scandala inter multa
peccata. inter tantas turbas cotidi¬
anarum temptationũ. cotidiana¬
rum suggestionum malarũ: quid
facio inquit. quomodo ꝑueniam
ad extrema maris: Audio terri¬
iniquitas. refrigescet caritas multoꝵ.

Expanded text:
nis suis praesumat: quia et pennanis suis praesumat: quia et pennatos nisi ipse erigat, nisi ipse deducat, praecipitabimur in profunda maris, lassati et fatigati, quasi praesumentes de viribus nostris. Opus ergo est ut habeamus pennas, et opus est ut ipse deducat; adjutor enim noster est. Habemus liberum arbitrium; sed illo ipso libero arbitrio quantum possumus, nisi nos adjuvet ille qui jubet? «Etenim illuc manus tua deducet me, et adducet me dextera viae, quid sibi dixit? «Et dixi, Fortasse tenebrae conculcabunt me.» Ecce enim jam credidi in Christum, jam erigor duabus alis geminae charitatis, et abundat iniquitas hujus saeculi; et quoniam abundavit iniquitas, refrigesciniquitas, refrigescit charitas mulinter tanta scandala, inter tam multa peccata, inter tantas turbas quotidianarum tentationum, quotidianarum suggestionum malarum, quid facio, inquit? quomodo perveniam ad extrema maris? Audio terri refrigescet charitas multorum:»
Abbreviated transcription (Latin):
cipitabimur. uolemus quousq
finiatur mare: suspendamus nos
pennis geminȩ dictionis: ad dm̃
interim spe uolemus. & illũ finem
ipse: cuius faciem irati uolumus fu¬
gere. Quid enim sequitur: si des¬
cendero in infernũ ades: si recipiam
pennas meas indirectum. recipiam
inquit. Ergo amiserat: recipiam
pennas in directum: & habitabo in no¬
uissima maris. Et enim illuc ma¬
nus tua deducet me: & ab ducet
me dextera tua. Hoc meditemur
consolatio nr̃a. Recipiamus pennas
per caritatem: quas amisimus per
cupiditatem. Cupiditas enĩ. uiscum
facta ẽ pennarum nr̃arum: elisit nos
de libertate aeris nr̃i. id est aurarũ
illarum liberarum spiritus dĩ. Inde
elisi. perdidimus pennas. & fuimus
quodã modo captiuati in aucupis po¬
testate: inde sanguine suo redemit.
quem fugimus ut caperemur: nutrit
pennas nobis. de preceptis suis. Eriga¬
mus eas iam sine uisco: non amemꝰ
mare. sed uolemus in extrema maris.
NNemo trepidet. sed nemo de pen¬

Expanded text:
cipitabimur. Volemus quo usque cipitabimur. Volemus quo usque finiatur mare, suspendamus nos pennis geminae dilectionis: ad Deum interim spe volemus, et illum finem ipse cujus faciem irati volumus fugere. Quid enim sequitur? «Si descendero in infernum, ades.» «Si recipiam pennas meas in directum. Recipiam,» inquit: ergo amiserat. «Si recipiam pennas meas in directum, et habitabo in novissima maris. Etenim illuc manus tua deducet me, et adducet me dextera tua.» Hoc meditemur,consolatio nostra. Recipiamus pennas per charitatem, quas amisimus per cupiditatem. Cupiditas enim viscum facta est pennarum nostrarum; elisit nos de libertate aeris nostri, id est aurarum illarum liberarum Spiritus Dei. Inde elisi perdidimus pennas, et fuimus quodammodo captivati in aucupis potestate: inde nos sanguine suo redemit, quem fugimus ut caperemur. Nutrit nobis pennas de praeceptis suis; erigimus eas jam sine visco. Non amemus mare, sed volemus in extrema maris. Nemo trepidet; sed nemo de pen
Abbreviated transcription (Latin):
habitabo in extrema maris: sic possũ
fugere a facie tua. Si in extrema ma¬
ris uult fugere a facie dĩ: ibi non erit
ille aquo fugit. de quo dixit. si
descendero in infernum ades: Mirũ
si in extremis maris non est: qui nec
apud inferos deest. Sed noui inqͥt.
quomodo fugiam ab ira tua. Reci¬
piendȩ sunt pennȩ meȩ. non in prauũ.
sed indirectum: ut nec in suꝑbã erigar
p̃sumptionem. nec inꝑditam mergar
desꝑationem. Quas pennas uult as¬
sumere: nisi duas alas. duo p̃cepta
caritatis: In quib duob prȩceptis.
tota lex pendet & propħȩ. Has in¬
quit alas. has pennas si recipiam. &
habitabo in extremis maris: possũ
fugere a facie tua. ad faciem tuam.
Afacie irati. ad faciem placati.
Quid enim est extremũ maris. nisi
finis seculi: illuc iam uolemus spe
& desiderio: habentes alas geminȩ
caritatis. Non sit nobis requies: ni¬
si in extremo maris. Nam si alibi
requiem uoluerimus : in mare prȩ¬

Expanded text:
habitabo in extrema maris»: sic possum habitabo in extrema maris»: sic possum fugere a facie tua. Si in extrema maris vult fugere a facie Dei, ibi non erit ille a quo fugit, de quo dixit, «Si descendero in infernum, ades?» Mirum si in extremis maris non est, qui nec apud inferos deest. Sed novi, inquit, quomodo fugiam ab ira tua. Recipiendae sunt pennae meae non in pravum, sed in directum, ut nec in superbam erigar praesumptionem, nec in perditam mergar desperationem. Quas pennas vult assumere, nisi duas alas, duo praecepta charitatis? In quibus duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Has, inquit, alas, has pennas si recipiam sic, et habitabo in extrema maris, possum fugere a facie tua ad faciem tuam, a facie irati ad faciem placati. Quid enim est extremum maris, nisi finis saeculi? Illuc jam volemus spe et desiderio, habentes alas geminae charitatis: non sit nobis requies, nisi in extremo maris. Nam si alibi requiem voluerimus, in mare prae
Abbreviated transcription (Latin):
incelum. tu ibi es: si descendero in infer¬
num. ades. Tandem cognouisti male
fugitiue: nullo pacto te posse fieri
longe ab eo. aquo longinquare uo¬
luisti. Ecce ille ubiq est: tu quo
iturus es: Inuenit consilium. & hoc
ab illo qui eum iam reuocare dignat᷑
inspiratum. Si ascendero in cȩlum
tu ibi es: si in infernũ descendero ad
es. Si me extulero: te inuenio repres¬
sorem: si abscondero me. te inuenio
inquisitorem: & non inquisitorem
tantum. sed & inuestigatorem. Si
enim suꝑbiero de iusticia mea. tu ibi
es: cuius est uere iusticia. Si peccando
uenero in profundum malorum. &
confiteri contempsero dicens. qͥs me
uidet.In inferno enim quis confite¬
bitur tibi : Etiam illic ades. ut
uindices. Quo ergo iturus sum. ut
a facie tua fugiam: id est iratum te
sic fugiam inquit a facie tua. Sic
fugiam ab spũ tuo. ab ultore spũ: auin¬
dice facie. sic fugiam. Quomodo: si
recipiam pennas meas in directum. &

Expanded text:
«in coelum, tu ibi es; si descendero in infer«in coelum, tu ibi es; si descendero in infernum, ades.» Tandem cognovisti, male fugitive, nullo pacto te posse fieri longe ab eo, a quo longinquare voluisti. Ecce ille ubique est: tu, quo iturus es? Invenit consilium, et hoc ab illo qui eum jam revocare dignatur inspiratum. «Si ascendero in coelum, tu ibi es; si descendero in es.» Si me extulero, te invenio repressorem; si me abscondero, te invenio inquisitorem; et non inquisitorem tantum, sed et investigatorem. Si enim superbiero de justitia mea, tu ibi es, cujus est vera justitia. Si peccando venero in profundum malorum, et confiteri contempsero , dicens, «Quis me videt» ? «inferno» enim «quis confitebitur tibi» ? etiam illic ades, ut vindices. Quo ergo iturus sum, ut a facie tua fugiam, id est, iratum te Sic fugiam, inquit, a facie tua, sic fugiam a Spiritu tuo; ab ultore Spiritu, a vindice facie, sic fugiam. Quomodo? «Si recipiam pennas meas in directum, et
Abbreviated transcription (Latin):
Mirificata est scientia tua ex me:
inualuit. non potero ad illam. sed
subaudis. ex me. Non potero ad illã
er me. Cum ergo potero. non potero
quo fugitiuum. non latere oculos
rum. Quis potest fugere in mundo
ab illo spũ. quo plenus ẽ mundus:
Quo abibo ab spũ tuo: & quo afacie
tua fugiam: Locum quęxit quo
fugiat ab ira dĩ. Quis ẽ locus re¬
cepturus fugitiuum dĩ: Homines
qui suscipiunt fugitiuos: quęrunt
ab eis a quo fugerint & quẽ seruũ
inuenerint alicuiꝰ dñi minus poten¬
tis. tanquã sine ullo timore susci¬
piunt. dicentes in corde suo. Non
habet iste talem dñm: a quo possit
inuestigari. Cum autẽ audierint
dñm potentem: aut non suscipiunt.
aut cũ magno tiore suscipiunt:
quia & homo potens falli potest.
Ubi non est ds̃ ͤ Quis fallit dm̃:ͤ
quem non uidet ds̃: Aquo fugi¬
tiuum suũ non repetit ds̃: Quo
ergo ibit fugitiuus iste a facie dei :ͤ
Uertet se huc atq illuc: qͣuasi querens

Expanded text:
«Mirificata est scientia tua ex me: «Mirificata est scientia tua ex me: invaluit; non potero ad illam:» sed subaudis, «ex me. Non potero ad illum ex me.» Cum ergo potero, non potero quo fugitivum non latere oculos rum : quis potest fugere in mundo ab illo Spiritu, quo plenus est mundus? «Quo ibo a Spiritu tuo? et quo a facie tua fugiam?» Locum quaerit quo fugiat ab ira Dei. Quis est locus recepturus fugitivum Dei? Homines qui susciptum fugitivos, quaerunt ab eis, a quo fugerint; et quem servum invenerint alicujus domini minus potentis, tanquam sine ullo timore suscipiunt, dicentes in corde suo: Non habet iste talem dominum a quo possit investigari. Cum autem audierint dominum potentem, aut non suscipiunt, aut cum magno timore suscipiunt: quia et homo potens falli potest. Ubi non est Deus? quis fallit Deum? quem non videt Deus? a quo fugitivum suum non repetit Deus? Quo ergo ibit fugitivus iste a facie Dei? Vertit se hac atque illac, quasi quaerens
Abbreviated transcription (Latin):
seui: postea pii. Primo irati: postea
timidi. Primo duri: postea flexi. Pri¬
mo çeci: postea illuminati. Puto qđ̃
agnoscamus & in hoc psalmo uoces
huius modi etiam gentium recor¬
dantium infidelitatem suã. Con¬
clusit enim ds̃ om̃s in infidelitate:
ut om̃ium misereatur. Tu finxisti
me: & posiusti suꝑ me manũ tuam.
Oirificata est scientia tua ex me:
inualuit & non potero ad illam.
ueluti posuisti suꝑ me manũ tuã.
mirus michi factus es: non te com¬
prehendo. cum quo eram. Quam
facilis michi erat uultus patris quan¬
do dixi : da michi substantiã meã
quȩ me contingit. Eoce profecto in
regionem longinquã & fame contri¬
to. multũ michi est. & labor ẽ ante
me: non possum ꝑcipere quod dimi¬
si. Mirificata est inquit scientia tua
ex me. Ex peccato meo factum est.
ut mirificata michi esset: s incom¬
prehensibilis michi existeret. Nam
erat michi facilitas contemplandi te.
quando ñ suꝑbia reli queram te.

Expanded text:
saevi, postea pii; primo irati, postea saevi, postea pii; primo irati, postea timidi; primo duri, postea flexi; primo caeci, postea illuminati. 9. Puto quod agnoscamus et in hoc psalmo voces hujusmodi etiam Gentium recordantium infidelitatem suam. «Conclusit enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur» . «Tu finxisti me, et posuisti super me manum tuam. Mirificata est scientia tua ex me: invaluit; non potero ad illam.» Veluti posuisti super me manum tuam: mirus mihi factus es; non te comprehendo cum quo eram. Quam facilis mihi erat vultus patris, quando dixi, «Da mihi substantiam meam, quae me contingit.» Ecce profecto in regionem longinquam et fame contrito , multum mihi est, et labor est ante me; non possum percipere quod dimisi. «Mirificata est» enim, inquit, «scientia tua ex me.» Ex peccato meo factum est ut mirificata mihi esset, et incomprehensibilis mihi existeret. Nam erat mihi facilitas contemplandi te, quando non superbia reliqueram te.
Abbreviated transcription (Latin):
consilium ab apł̃is. quid facerent. po¬
stea quam eis predicatus est iħc xp̃c:
mirantib. unde idiote homines linguis
om̃ib loquerentur. Fer petrum igi¬
tur apłm adnuntiato eis xp̃o. quẽ
incruce contempserant. quẽ tanꝗͣ
mortalem hominem irriserant. cui
propterea insultabant. quia de cruce
non descendebat. cum utiq maius
multo fuerit. quod fecit de sepul¬
chro resurgere. quã de cruce descen¬
dere: adnuntiato ergo sibi xp̃o dixe¬
runt. Quid faciemus: Illi qui sȩ¬
uierunt in dñm quẽ uidebant.
iam consilium petunt salutis. &
dic̾tum ẽ eis. Agite pęnitentiam
& baptizetur unusquisq urm in
tentur uobis peccata ur̃a. Ecce ui¬
derunt posteriora eius: cuiꝰ faciem
uidere non potuerunt. Manus enĩ
eius erat suꝑ oculos eorum. ñ semꝑ.
sed donec transiret. Postea quã transut
abstulit manũ ab oculis eorum.
ablata manu ab oculis suis: dicunt
discipulis. Quid faciemus: Primo

Expanded text:
consilium ab Apostolis, quid facerent, poconsilium ab Apostolis, quid facerent, posteaquam eis praedicatus est Christus, mirantibus unde idiotae homines linguis omnibus loquerentur. Per Petrum igitur apostolum annuntiato eis Christo, quem in cruce contempserant, quem tanquam mortalem hominem irriserant; cui propterea insultabant, quia de cruce non descendebat, cum utique majus multo fuerit quod fecit, de sepulcro resurgere, quam de cruce descendere: annuntiato ergo sibi Christo dixerunt, «Quid faciemus?» Illi qui saevierunt in Dominum, quem videbant, jam consilium petunt salutis; et dictum est eis: «Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum in tentur vobis peccata vestra» . Ecce viderunt posteriora ejus, cujus faciem videre non potuerunt. Manus enim ejus erat super oculos eorum; non semper, sed donec transiret. Posteaquam transiit, abstulit manum ab oculis eorum: ablata manu ab oculis suis, dicunt discipulis, «Quid faciemus?» Primo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dicit: quia suꝑius dixerat. çȩci¬
tas ex parte israhel facta ẽ. ut pleni¬
tudo gentium intraret: & sic om¬
nis isrł saluus fieret. Excȩcati st̃
ergo ex parte iudei. merito suꝑbiȩ
suę. quia se iustos dicebant: & excȩ¬
cati crucifixerunt dñm. Posuit
suꝑ eos manũ suam ne uiderent
eum. donec transiret: scilicet de hoc
mundo ad patrem. Uideamus si
postea quã transiit. uiderunt po¬
steriora eius. Resurrexit dñs. appa¬
ruit discipulis suis. & omĩb qui
in eum iam crediderant. Non eis
a quib crucifixus erat: quia suꝑ
eos manũ posuerat. donec transiret.
Ascendit autẽ in cȩlum.
quadraginta dieb factis cum disci¬
pulis suis: impleto die pentecosten.
misit eis sp̃m scm̃. Repleti spũ scõ.
cȩperunt linguis omĩb loqui. qui in
una nati erant. & unam solam di¬
dicerant: expauerunt & exhorru¬
erunt tantũ miraculũ. Milia eoꝵ
qui crucifixerant dñm. compuncti
corde de tanto miraculo. quȩsierunt

Expanded text:
xerat: «Caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret» . Excaecati sunt ergo ex parte Judaei, merito superbiae suae, quia se justos dicebant; et excaecati crucifixerunt Dominum. Posuit super eos manum suam, ne viderent eum, donec transiret, scilicet de hoc mundo ad Patrem. Videamus si posteaquam transiit, viderunt posteriora ejus. Resurrexit Dominus, apparuit discipulis suis et omnibus qui in eum jam crediderant; non eis a quibus crucifixus erat, quia super illos manum posuerat, donec transiret. Ascendit autem in coelum, quadraginta diebus factis cum discipulis suis. Impleto autem die Pentecostes, misit eis Spiritum sanctum. Repleti Spiritu sancto, coeperunt omnium linguis loqui, qui in una nati erant, et unam solam didicerant. Expaverunt, et exhorruerunt tantum miraculum, millia eorum qui crucifixerant Dominum: compuncti corde de tanto miraculo, quaesierunt
Abbreviated transcription (Latin):
mali: & scismata non sunt facienda:
Nunquid non iam sciebatis. quia
intra illa retia quȩ capit bonos &
malos pisces. perdurandum ẽ usq
ad litus: nec retia rumpenda sunt.
quia in littore separabunt᷑ boni
ad uasa. & mali proicientur: lã
ista noueratis. uersus autem istos
psalmi huius mͣtelligebatis. Exposi¬
tum est quod non intelligebatis. &¬

Expanded text:
mali, et schismata non sunt facienda? mali, et schismata non sunt facienda? Numquid non jam sciebatis quia intra illa retia quae capiunt bonos et malos pisces, perdurandum est usque ad littus, nec retia rumpenda sunt; quia in littore separabuntur boni ad vasa, et mali projicientur? Jam ista noveratis; versus autem istos psalmi hujus non intelligebatis: expositum est quod non intelligebatis,
Abbreviated transcription (Latin):
Scrutare inquit semitas meas. id
ẽ consilia & cogitationes meas: &
uide si uia iniquitatis sit in me.
siue faciendo siue consentiendo: &
deduc me in uia ȩterna. Quid a¬
liud dicit. quam deduc me in xp̃o:
Quid est enim uia ȩterna: nisi qͥ
est uita ȩterna : Eternus ẽ enim
qui dixit. ego sum uia. & ueritas
in uia mea. quod displiceat oculis
tuis. qm̃ uia mea mortalis ẽ. tu
deduc me in uia ȩterna. ubi nulla
ȩterna sine supplicio. Magna sa¬
cram̃ta fr̃s: quomodo nobiscum
loquitur sp̃s dĩ: quomodo nobis
facit in hac nocte delitias. Quid
est hoc : rogamus uos fr̃s. unde dul¬
ciora quo obscuriora. conficit nobis
potionem ad amorẽ suum: Quibus¬
dam modis miris mirificat ipsa di¬
cta sua:. ut cum ea diceremus quȩ
iam noueratis. tamen quia ex illis
locis eruebantur quȩ obscura uide¬
bantur. tanquã noua fieret ipsa
cognitio. Nunquid non noueratis
fr̃s. quia in ęccła dĩ tolerandi sunt

Expanded text:
Scrutare,» inquit, «semitas meas,» id Scrutare,» inquit, «semitas meas,» id est consilia et cogitationes meas: «et vide si via iniquitatis sit in me,» sive faciendo, sive consentiendo; «et deduc me in via aeterna.» Quid aliud dicit, quam, deduc me in Christo? Quis est enim via aeterna, nisi qui est vita aeterna? Aeternus enim est qui dixit: «Ego sum via, veritas in via mea quod displiceat oculis tuis, quoniam via mea mortalis est; tu «deduc me in via aeterna,» ubi nullaaeterna sine supplicio. 31. Magna sacramenta, fratres. Quomodo nobiscum loquitur Spiritus Dei? quomodo nobis facit in hac nocte delicias? Quid est hoc, rogamus vos, fratres? unde dulciora, quo obscuriora? Conficit nobis potionem ad amorem suum, quibusdam modis miris. Mirificat ipsa dicta sua, ut cum ea diceremus quae jam noveratis, tamen quia ex illis locis eruebantur quae obscura videbantur, tanquam nova fieret ipsa cognitio. Numquid non noveratis, fratres, quia in Ecclesia Dei tolerandi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tolerantia: quid agit proxima xp̃i
in medio filiarum. sicut lilium
in medio spinarum: quȩ sunt uo¬
ces eius: quȩ conscientia. quȩ species
filiȩ regis intrinsecus: Ecce audi
quid dicat. Proba me ds̃: & scito
cor meum: tu ds̃. tu proba: tu scito.
non homo. non hereticus. qui nec
probare nouit. nec scire potest cor
meum: ubi tu probas. & scis quia ñ
consentiam factis malorum. & illi
me putant contaminari posse pec¬
catis aliorum: ut dum ego in lon¬
ginqua ꝑegrinatione mea facio.
quod in alio psalmo gemo. Id est
cum his qui oderant pacem sum
pacificus. donec ꝑueniã ad illam
uisionem pacis. quod interp̃tatur
iherłm. quȩ est mater omium
nr̃orum. Ciuitas ȩterna in gelis:
ipsi litigando & calumpniando.
seq separando accipiant ñ plane
inȩternitatem. sed in uanitatem
ciuitates suas. Proba ergo me ds̃.
& scito cor meũ: & scrutare me. &
cognosce semitas meas. Ut quid
in me : & deduc me in uia ͤ terna.

Expanded text:
tolerantia ? Quid agit proxima Christi tolerantia ? Quid agit proxima Christi in medio filiarum. sicut lilium in medio spinarum ? Quae sunt voces ejus? quae conscientia? quae species filiae regis intrinsecus ? Ecce audi quid dicat: «Proba me, Deus, et scito cor meum.» Tu Deus, tu proba, tu scito; non homo, non haereticus, qui nec probare novit, nec scire potest cor meum, ubi tu probas et scis quia non consentiam factis malorum, et illi me putant contaminari posse peccatis aliorum: ut dum ego in longinqua peregrinatione mea facio quod in alio psalmo gemo, id est, cum iis qui oderant pacem sum pacificus , donec perveniam ad illam visionem pacis, quod interpretatur Jerusalem, quae est mater omnium nostrum, civitas aeterna in coelis; ipsi litigando et calumniando seque separando, accipiant, non plane in aeternitate, sed «in vanitate civitates suas. Proba» ergo «me, Deus, et scito cor meum; scrutare me, et cognosce semitas meas.» Utquid hin me, et deduc me in via aeterna.
Abbreviated transcription (Latin):
homines sunt: Nam & tempore
ueteris testamenti. quo uisibilibus sup¬
pliciis carnalis populus cohercebatur.
homo ad nouũ testamentum ꝑ intel¬
ligentiam ꝑtinens. famulus dĩ moy¬
ses. quomodo oderat peccantes cum
pro eis orabat. & quomodo non ode¬
rat cum eos occidebat: nisi quia ꝑ¬
fecto odio oderat eos: Ea nanq ꝑ¬
fectione sic oderat iniquitatem quã
puniebat: ut diligeret humanitatẽ
ab impiis & iniquis &iam corporalit̃
in fine separandum. nunc inter eos
interim gemat. & cum illi occisi pec¬
catores tanquã de malorũ cõmuni¬
one bonis calumpniando. & se
quasi ꝑ occasionẽ malorum magis
a bonis & innocentib separando.
sic accipient in uanitate ciuitates
suas. ut multi mali adhuc restent.
qui eorum seꝑationem ñ sequant᷑.
sed a bonis usq infinem tolerandi.
in eadem ꝑmixtione remaneant.
quid inter hȩc agit corpus xp̃i. si¬
ue centenum. siue sexagenum. siue
tricenum fructum afferens. cum

Expanded text:
homines sunt? Nam et tempore homines sunt? Nam et tempore Veteris Testamenti, quo visibilibus suppliciis carnalis populus coercebatur, homo ad Novum Testamentum per intelligentiam pertinens, famulus Dei Moyses, quomodo oderat peccantes, cum pro eis orabat? et quomodo non oderat, cum eos occidebat, nisi quia perfecto odio oderat eos? Ea namque perfectione sic oderat iniquitatem quam puniebat, ut diligeret humanitatem ab impiis et iniquis etiam corporaliter in fine separandum, nunc inter eos interim gemat; et cum illi occisi peccatores tanquam de malorum communione bonis calumniando, et se quasi per occasionem malorum magis a bonis et innocentibus separando, sic accipiant in vanitate civitates suas, ut multi mali adhuc restent, qui eorum separationem non sequantur, sed a bonis usque in finem tolerandi, in eadem permixtione remaneant: quid inter haec agit corpus Christi, sive centenum, sive sexagenum, sive tricenum fructum afferens cum