comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrarũ harũ : rectore siniquorũ : contrahos
habetis luctam̃ magnũ: Prȩliũ nobis.ẽ : hostĩ
ñ uidere & uincere : Aduersus rectoresmundi
tenebraru : diabolũ scilicet & angłos eiꝰ. Non
quia ad te confugi : Demimicis meis. ñuidam
sed qͥ impleuit iudã : Illũ patior uisum. illũ
expugnꝰ nonuisum: Accepit enĩ bucellam
iudas & intrauit in eũ satanas: ut iste dauid
ꝑsecutionẽ pateret᷑ a filio suo : Iuã multos
iudas implet satanas : indigne accipientes
buccellas adiudiciũ suũ : qui e nĩmanducat
& bibit indigne: iuditiũ sibimanducat¬
& bibit : Nonmalũ ẽ qđ dat̃ : sed bonũ malo
inudiciũ datur. Bene.eẽ. ñ potest male accipi¬
enti qđ bonũ . ẽ : Ergo eximeme ab in imicismes:

Expanded text:
tenebrarum harum,» rectores iniquorum; contra hos tenebrarum harum,» rectores iniquorum; contra hos habetis luctamen. Magnum praelium vobis est, hostem non videre et vincere. «Adversus rectores mundi tenebrarum quia ad te confugi. De inimicis meis;» non Juda, sed qui implevit Judam. Illum patior visum, illum expugno non visum. Accepit enim buccellam Judas, et intravit in eum satanas : ut iste David persecutionem pateretur a filio suo. Quam multos Judas implet satanas, indigne accipientes buccellam ad judicium suum! Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Non malum est quod datur, sed bonum malo in judicium datur. Bene esse non potest male accipienti quod bonum est. Ergo «exime me ab inimicis meis;
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ attuli: imple ergome qm ad teleuaui
animã meã. Eximeme deinimicis meis
dnẽ : quia ad te confugi : Iuialiquando a te
fugi: ad te confugi: fugit enĩ adam a faciedĩ
& abscondit se interligna para disi: ut deillo
diceret᷑ in libro iob: Tanquã seruus fugiens dnm suũ :¬
& consecutꝰ ẽ. umbrã: fugut a facie dñi sui:
& consecutꝰ ẽ. umbrã : Adumbrã enĩ fugut:
inter ligna para disi : Ve si ꝑ manserit in ũbra :
ne post ea dicat᷑. transier̃ omĩa tanquã umbra
Eximeme deinimicis meis : Nonego hic inimico
homines cogito : Non ẽ uobis conluctatio ad¬
uersus carnẽ & sanguinẽ : sed ad uersus : Iuosd
aduersus : principes & potestates. reccores
mundi : Cuiꝰ mundi : Non e nĩ cȩli& terrȩ
Non enĩ regu qđ non fecer̃ rectoresmundi:
sed cuiꝰ mundi : tenebrarũ harũ. Quarũ tenebra¬
rũ : utiq in iquorũ : Fuistis enĩ aliquando tene¬
brȩ nunc autẽ lux in dnõ : Rectores mundi

Expanded text:
tem attuli: imple ergo me, «quoniam ad te levavi tem attuli: imple ergo me, «quoniam ad te levavi anDomine; quia ad te confugi.» Qui aliquando a te fugi, «ad te confugi.» Fugit enim Adam a facie Dei, et abscondit se inter ligna paradisi , ut de illo diceretur in libro Job: «Tanquam servus fugiens Dominum suum, et consecutus umbram» . Fugit a facie Domini sui, et consecutus est umbram: ad umbram enim fugit inter ligna paradisi. Vae si permanserit in umbra; ne postea dicatur, «Transierunt omnia tanquam umbra» . «Exime me de inimicis meis.» Non ego hic inimicos homines cogito: «Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem.» Sed adversus quos? «Adversus principes et potestates, rectores mundi.» Cujus mundi? Non enim coeli et terrae; non enim regunt quod non fecerunt. «Rectores mundi;» sed cujus mundi? «Tenebrarum harum.» Quarum tenebrarum? Utique iniquorum. «Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . «Rectores mundi,
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝰ. Pacientiã quȩ rit nox : lȩtitiã donabit
enĩ sufficit mane sꝑare : sed aliqͥdopus ẽ &
agere : Quare aliqͥd agere : qm̃dicit in alio
psalmo : dm̃ ex qͥsiui. indie tribulationismeȩ.
Tanquã in tẽpore noctis meȩ : dm̃ exqͥsiui : suomͦ
exqͥsisti : manib: meis nocte corã eo. & non sũ
deceptꝰ : Manib: quȩrendus ẽ in nocte ds̃
cis elemosinã nolituba canere : patertuus
qͥuidet inocculto. reddectibi : Quia ergo ita
sꝑandũ ẽ mane : & ita nox ista toleranda ẽ
& impsã pacientia donecdies lucescat. ꝑ se¬
uerandum ẽ. Quid interea hic agendum:
neforte ꝑte ipsũ acturus es aliquid ut me¬
cã accendit: ideo ipsũ dnm̃ tanquã intesta
carnis misit : Qui diceret. ex aruit uelut
testa uirtꝰ mea : ambula ad ꝓphetiã : ambu¬
la ad lucernã p̃dictoꝵ futurorũ : abula
aduerbadĩ ÷ nondũ uides uerbũ in principio
dm̃a puddm̃ : Ambula ad formã serui: ꝓdu¬
Ad te leuaui animã meã : Tanquã uas ad fon¬

Expanded text:
tamus . Patientiam quaerit nox, laetitiam donabit enim sufficit mane sperare; aliquid opus est agere. Quare aliquid agere? Quoniam dicit in alio psalmo, «Deum exquisivi in die tribulationis meae:» tanquam in tempore noctis meae Deum exquisivi. Quomodo exquisisti? «Manibus meis nocte coram eo; et non sum deceptus» . Manibus quaerendus est in nocte Deus. cis eleemosynam, noli tuba canere; et Pater tuus qui videt in occulto, reddet tibi» . Quia ergo ita sperandum est mane, et ita nox ista toleranda est, et in ipsa patientia donec dies lucescat perseverandum est, quid interea hic agendum? Ne forte per teipsum acturus es aliquid, ut meicam accendit; ideo ipsum Dominum tanquam in testa carnis misit, qui etiam diceret, «Exaruit velut testa virtus mea» . Ambula ad prophetiam, ambula ad lucernam praedictorum futurorum, ambula ad verba Dei. Nondum vides Verbum in principio, Deum apud Deum ; ambula ad formam servi, perdu«Ad te levavi animam meam,» tanquam vas ad fon
Abbreviated transcription (Latin):
quo eñ fugerẽ : quo ibo aspũtuo : sia scendero
incȩlũ tuibies : sidescendero in infernũ ades:
quid ergorestat : si as sũ psero pennasmea sut colũba
& uolabo inextremamaris : id.ẽ. ut spe habitẽ
infine scłis enĩ illuc manꝰtua deducetme
& ꝑducetme dexteratua : Eximeme ab inimi¬
cismeis: qm̃ ad te confugi dñe Doceme ut fa¬

Expanded text:
Quo enim fugerem? «Quo ibo a spiritu tuo? Si ascendero in coelum, tu ibi es: si descendero in infernum, ades.» Quid ergo restat? «Si assumpsero pennas meas ut columba, et volabo in extrema maris;» id est, ut spe habitem in finem saeculi: «etenim illuc manus tua deducet me, et perducet me dextera tua» . «Exime me de inimicis meis; quoniam ad te confugi, Domine.»
Abbreviated transcription (Latin):
lat plerũq scriptura: In quã ꝓfunditatẽ
cũ uenerit peccator: contõpnit Quid . ẽ.
contẽpnit: iamnecullã ꝓuidentiã deputat:
Aut si deputat̃. ad eã se ꝑtinere ñ putat:
Proponit sibi peccandi licentiã : sine spe
ueniȩ habens iniqͥtatis offensã. Nondicit
reuertar addm & reuertit᷑ adme : nec
audit conuertiminiadme & conuertar
aduos : qm̃ ueniens in ꝓfundũ malorum
contẽpnit : Amortuo enĩ in qͥt tanquam
siñsit: perit confessio: Neergo auertas
faciemtuã ame : & ero similis descendentib:
qm̃ inte sꝑaui : Ecce in noctesu. sed intesꝑaui.
donec nocturna transeat inqͥtas: Habemꝰ enĩ
ut dicit petrus certiorẽ ꝓpheticũ sermonẽ:
cuibene facitis intendentes tanquã lucernȩ
lucenti in obscuroloco. donec dies elucescat.

Expanded text:
n quam profunditatem cum venerit peccator, contemnit. Quid est, «contemnit?» Jam nec ullam providentiam deputat; aut si deputat, ad eam se pertinere non putat. Proponit sibi peccandi licentiam, sine spe veniae habenis iniquitatis effusis. Non dicit, Revertar ad Deum, ut revertatur ad me; nec audit, «Convertimini ad me, et revertar ad vos» : quoniam veniens in profundum malorum contemnit. «A mortuo» enim, inquit, «tanquam si non sit, perit confessio» . «Ne» ergo «avertas faciem tuam a me, et similis ero descendentibus m in te speravi.» Ecce in nocte sum; sed in te speravi, donec nocturna transeat iniquitas . «Habemus enim, ut dicit Petrus, certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intendentes, tanquam lucernae lucenti in obscuro loco, donec d
Abbreviated transcription (Latin):
N eauertas faciem tuã ame: auertistia suꝑbo:
em̃ aliquando abundabã : &inabundantiamea
elatussum Ego enĩ dixi aliquando in abun¬
dantiamea. ñ mouebor inȩternũ: dixi. ñ
mouebor in abundanti amea ignorans iustitiã
tuã & constituens meã : sed tudnẽ inuoluntate
tua p̃sti tisti decorimeo uirtutẽ: dixi. ma
autẽ ate mihi erat qͥcqͥd abundabã: & ut hoc
ꝓbares ate mihi fuisse : auertisti faciemtuã
ame & factussum conturbatꝰ. Posthanc
conturbationẽ in quafactꝰ sũ. qr auertisti
faciemtuã : posttediũ sp̃s mei. post conturba¬
tũ cormeũ inme. exeo qđ auertisti
faciem tuã ia factꝰsũ sicut terra sine a quat᷑ :
Nea uertas faciemtuã : A uertistia suꝑbo. redo e
humili : Neauertas faciemtuã ame:. Quia
si a uerteris . Similisero descendentib in
lacũ : Quidiẽ. descendentib in lacũ : peccator
cũ uenerit in ꝓfundũ malorũ.: contẽnit:¬

Expanded text:
 avertas faciem tuam a me.» Avertisti a superbo. Etenim aliquando abundabam, et in abundantia mea elatus eram: «Ego» enim «dixi» aliquando «in abundantia mea, Non movebor in aeternum. Dixi, Non movebor, in abundantia mea,» ignorans justitiam tuam, et constituens meam; sed tu, «Domine, in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem. Dixi in autem a te mihi erat quidquid abundabam. Et ut hoc probares a te mihi fuisse, «avertisti faciem tuam me, et factus sum conturbatus» . Post hanc conturbationem in qua factus sum, quia avertisti faciem tuam; post taedium spiritus mei, post conturbatum cor meum in me, ex eo quod avertisti faciem tuam; jam factus sum sicut terra sine aqua tibi: «Ne avertas faciem tuam.» Avertisti a superbo, redde humili. «Ne avertas faciem tuam a me;» quia si averteris; «similis ero descendentibus in lacum.» Quid est, «descendentibus in lacum? Peccator, cum venerit in profundu
Abbreviated transcription (Latin):
suis: Quid. ẽ. suis: congruentib sed hȩc omĩa
terrena. uolatica. transitoria. sicõparent᷑s
illiueritati ubi dictũ . ẽ. egosũ qͥsũ: totũ hoc
qđ transit. uanitas dr̃: Euanescit enĩ ꝑtẽpꝰ.
tanquã in auras fumꝰ: & qͥd dicã amplius
quã id qđ a płs ia cobus dixit. uolens homi¬
nes suꝑbos adhumilitatẽ redigere : quȩ ẽ
enĩ in quit uita ur̃a : uapor .ẽ ad modicũ
apparens : de inceps exterminabitur : Ergo

Expanded text:
suis?» Sibi congruentibus. Sed haec omnia terrena, volatica, transitoria, si comparentur illi veritati, ubi dictum est, «Ego sum qui sum» ; totum hoc quod transit, vanitas dicitur. Evanescit enim per tempus, tanquam in auras fumus. Et quid dicam amplius, quam id quod apostolus Jacobus dixit, volens homines superbos ad humilitatem redigere? «Quae est enim,» inquit, «vita vestra? Vapor est ad modicum apparens; deinceps exterm
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s. Ipsa ẽ causa ut cito exaudias. qr defecit
in illobene qđ alibi scriptũ .ẽ. Auferes sp̃m
eorũ & deficient & inpuluerẽ suũ conuerten¬
sumꝰ : tunc dicant . animamea uelut terra
sme aquatibi. Quid enĩ tã terra sicca. quã pul¬
uis : sed cito exaudime dnẽ: conplueme.
confirmame ñ esimpuluis. quẽ ꝓicit uentꝰ
a facieterrȩ : Cito exaudime dñe: defecit
sp̃sm̃s n on differat᷑ inopiamea: Abstulisti

Expanded text:
meus:» ipsa est causa ut cito exaudias, quia «defecit meus:» ipsa est causa ut cito exaudias, quia «defecit in illo bene quod alibi scriptum est, «Auferes spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum convertenumus memento;» tunc dicant, «Anima mea velut terra sine aqua tibi.» Quid enim tam terra sine aqua; quam pulvis? Sed «cito exaudi me, Domine:» complue me, confirma me, ne sim pulvis quem projicit ventus a facie terrae . «Cito exaudi me, Domine; defecit spiritus meus:» non differatur inopia me
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃e donũ ꝑfectũ desursũ ẽ descendens
a patre luminũ : apud quẽ non ẽ. transmu¬
manꝰmeasadte : Extendiin qͥt manꝰmeasadce
animamea uelut t̃rasine aquatibi : Conplue
in qͥtme : ad faciendũ fructũ bonũ: Dñsenĩ
dabit suauitatẽ : & terra nra dec fructũ suũ
Extendimanꝰm eas adte.animamea uelut
terra sine aqua Non mihi : sedtibi : Sitire
tibi possum: meinrigare ñ possũ: anima mea
uelut terra sine aquatibi : Quia sitiuit ani¬
mamea in dm̃uuiũ : quando ueniã. nisi quane
uenerit. sitiuit anima mea in dm̃ uinum&
qr animamea uel ut terra sin eaquatibi
abundat mare : inundat. copiosũ ẽ. fluctuat
sedamarũ. ẽ : Discreta .ẽ aqua apparuit
sitimeã pluiã differebas. ut hauriens inbi¬
berem ñrespuerẽ qđ influeres : Siergo ideo
differebas iamda qm̃ animamea uelut terra
sineaquat᷑. Cito exaudime dnẽ: defecit
sp̃sm̃s. Impleat me sp̃stuus: qr defecit sp̃s

Expanded text:
donum perfectum de sursum esse, descendens a Patre luminum, apud quem non est commumanus meas ad te. Extendi,» inquit, «manus meas ad te: anima mea velut terra sine aqua tibi.» Complue, inquit, me ad faciendum fructum bonum. Dominus enim dabit suavitatem, ut terra nostra det fructum suum . «Extendi manus meas ad te: anima mea velut terra sine aqua,» non mihi, sed «tibi.» Sitire tibi possum, me irrigare non possum. «Anima mea velut terra sine aqua tibi:» quia sitivit anima mea in Deum vivum . Quando veniam, nisi quando venerit? Sitivit anima mea in Deum vivum; quia «anima mea velut terra sine aqua tibi.» Abundat mare, inundat, copiosum est, fluctuat, sed amarum est. Discreta est aqua, apparuit sitim meam? Pluviam differebas, ut hauriens imbiberem, non respuerem quod influeres. Si ergo ideo differebas, jam da; quoniam «anima mea velut terra sine aqua tibi. Cito exaudi me, Domine; defecit spiritus meus.» Impleat me spiritus tuus, quia «defecit spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
Nempe sem̃ abra hȩ xp̃c: Nec contra dicipotest
est & illud sacram̃tũ : er̃ duo incarne un a:
Refer ad distantiã maiestatis: duo: duo plane:
Non enĩ & nos uerbũ : Non enĩ & nos in principio
ds̃ apuddm̃  Non em̃ & nosille ꝑquẽ facta s̃
Non ergo mirem᷑ in psalmis: Multa enĩ dicit
exꝑfona capitis: multa exꝑsona m̃brorũ :¬
& hoc totũ tanquã una ꝑsonasit. ita loqͥtur:
Vec mireris. quiaduo inuoce una: Si duo
in carne una : Iud as filius sponsi ꝑsequens
sponsum. Hoctunc contrigit : an & futurorũ
exemplũ p̃missum. ẽ ÷ multos enĩ falsos fr̃s
passura erat eccła : ut adhuc &usque in finẽ.¬

Expanded text:
Nempe semen Abrahae Christus; nec contradici potest est illud sacramentum: «Erunt duo in carne una» . Refer ad distantiam majestatis duo. Duo plane. Non enim et nos Verbum, non enim et nos in principio Deus apud Deum, non enim et nos ille per quem facta sunt Non ergo miremur in Psalmis: multa enim dicit ex persona capitis, multa ex persona membrorum; et hoc totum tanquam una persona sit, ita loquitur. Nec mireris quia duo in voce una, si duo in carne una. 4. Judas filius sponsi persequens sponsum. Hoc tunc contigit; an et futurorum exemplum praemissum est? Multos enim falsos fratres passura erat Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
mulier ciuitas dĩ eiꝰ luce ꝓtegebat᷑. cuius
carne grauidabatur : Merito & lunam
subpedib habebat : qr mortalitatem
crescentis & decrescentis carnis uirtute
qui dignatus ẽ. mori ꝓnobis : menbrasua
nosfecit Aliquando itaq exꝑsona m̃brau
suorũ loqͥt᷑ : aliquando ex ꝑsona sua tanquã
capitis nr̃i: habet aliqui dille qđ dicat sine
nobis : nos sine illo nihil possumꝰ dicere:
Apłs dicit : ut suppleã quȩ de sunt prȩssurarũ
non in carne sua inqua ascendit incelum:
incȩlo sedentẽ non ꝑ sequeretur . Deniq
aꝑte hoc exponens qͦdã loco. sicut enim
om̃i a autẽ m̃bra corporis cũ sint multa unũ ẽ¬
uoluerit. eẽ nobiscũ unꝰ qͦ ẽ cũ patre unus
Quomꝰ cũ patre unꝰ: ego & pater unũ sumꝰ:
Quomͦ nobiscũ unꝰ nondicit in qͥt & seminib
tanquã inmultis : sed tanquã in una. & semi¬
abra hȩ. nũqͥ dnos: mem̃ tote qr sem̃ abrahȩ¬

Expanded text:
mulier civitas Dei, ejus luce protegebatur, cujus mulier civitas Dei, ejus luce protegebatur, cujus carne gravidabatur. Merito et lunam sub pedibus habebat , quia mortalitatem crescentis et decrescentis carnis virtute qui dignatus est mori pro nobis; membra sua nos fecit. Aliquando itaque ex persona membrorum suorum loquitur, aliquando ex persona sua, tanquam capitis nostri. Habet aliquid ille quod dicat sine nobis; nos sine illo nihil possumus dicere. Apostolus dicit: «Ut suppleam quae desunt pressurarum pressuram; non in carne sua, in qua ascendit in coelum, in coelo sedentem non persequeretur. Denique aperte hoc exponens quodam loco: «Sicut enim omnia autem membra corporis cum sint multa, unum evoluerit esse nobiscum unus, qui est cum Patre unus. Quomodo cum Patre unus? «Ego et Pater unum sumus» . Quomodo nobiscum unus? «Non dicit,» inquit, «Et seminibus, tanquam inAbrahae, nunquid et nos? Mementote quia semen Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
abel: sicut mala ciuitas acain: Antiqua
ergo ista ciuitas dĩ. semꝑ tolerans terrã
sꝑans cȩlũ : qu&̧ etiã iherłm uocantur
& syon : Vtiq: denato quodam insion.
& conditore ipsius syon psalmꝰ qͥdã dicit
Mater syon dicet homo : uis homo: & homo
factus ẽ. in ea : & ipse fundauit eã altissimꝰ:
Deniq: ipse insronfactꝰ ẽ. homo sed humi¬
lis factꝰ .ẽ. homo & idem ipse altissimus
fundauit eã ciuitatẽ : in qua factꝰ.ẽ. homo:
Itaq & illa mulier. sole cooperiebatur:
Sole ipso iustitiȩ : quẽ non cognoscunt impii.
Quiu dicturs̃ infineꝰ. ergo errauimꝰ auia
ueritatis : & iustitiȩ lum̃ non luxit nobis:
& solnon ortus ẽ. nobis : Est ergo quidã
sol iustitiȩ : qͥ nonorit᷑ impus: Cȩterũ :¬
istũ solem facit oriri suꝑbonos & malos
Ergo & amicta erat sole : & gestabat uisce¬
rib masculũ paritura : Idem ipse erat
condenssion. & nascensinsion: & illa

Expanded text:
Abel, sicut mala civitas a Cain. Antiqua Abel, sicut mala civitas a Cain. Antiqua ergo ista civitas Dei, semper tolerans terram, sperans coelum, quae etiam Jerusalem vocatur et Sion. Utique de nato quodam in Sion, et conditore ipsius Sion, psalmus quidam dicit: «Mater Sion, dicet homo.» Quis homo? «Et homo factus est in ea; et ipse fundavit eam Altissimus» . Denique ipse in Sion factus est homo, sed humilis factus est homo; et idem ipse Altissimus fundavit eam civitatem in qua factus est homo. Itaque et illa mulier sole cooperiebatur, sole ipso justitiae quem non cognoscunt impii; qui dicturi sunt in fine: «Ergo erravimus a via veritatis, dam sol justitiae qui non oritur impiis. Caeterum istum solem facit oriri super bonos et malos . Ergo et amicta erat sole, et gestabat visceribus masculum paritura. Idem ipse erat condens Sion, et nascens in Sion: et illa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑea quȩ pridem facta s̃ p̃dicantẽ: Ipse eñĩ
se in ꝓphetis p̃dicabat : qm̃ ipse .ẽ. uerbũ dĩ :
Necilli aliqͥd tale dicebant nisi pleni uerbo
dĩ. Annuntiabant ergo xp̃m. pleni xp̃o :
& illi eũ uenturũ p̃cedebant: quos prȩce¬
dentes non deserebant : Agnoscamꝰ ergo :¬
suus: habebat enĩ filios. deqͥb dicebat: hon
ieum ant filii sponsi quandiu cũillis . ẽ. spon¬
sus. Cũ autẽ ab eis ab latus fuerit sponsus.
tunc ieiunabunt filii sponsi: Ergo filii sponsi
apłi: & interhos ꝑsecutor diabolus uidas:
Passionẽ itaq suã in hoc psalmo p̃dicatu¬
rus ẽ. xp̃c : audiamꝰ. Rursus autẽ ad hoc
intentã facimꝰ caritatẽ urãm ñ docendo
qđ ignoratis. sed ammonendo qđ nostis
hominũ : Hominẽ iħmnatũ ex uirgine
tanquã insolitudine : sicut in apocalipsi
audiunmꝰ. Persolitudinẽ qͥppe :̃ arbitror
qđ solus ita natꝰ .ẽ. Hunc em̃ illa mulier
peperit : recturũ popłm inuirga ferrea :

Expanded text:
dicantem. Ipse enim se in Prophetis praedicabat; quoniam ipse est Verbum Dei; nec illi tale aliquid dicebant, nisi pleni Verbo Dei. Annuntiabant ergo Christum, pleni Christo; et illi eum venturum praecedebant, quos praecedentes non deserebat. Agnoscamus ergo suus: habebat enim filios de quibus dicebat: Non jejunant filii sponsi quandiu cum illis est sponsus, cum autem ablatus fuerit sponsus, tunc jejunabunt filii sponsi. Ergo filii sponsi apostoli, et inter hos persecutor diabolus Judas. Passionem itaque suam in hoc psalmo praedicatuus; audiamus. 3. Rursus autem ad hoc intentam facimus Charitatem vestram, non docendo uod ignoratis, sed admonendo quod nostihominum, hominem Jesum , natum ex virgine, tanquam in solitudine, sicut in Apocalypsi audivimus. Per solitudinem quippe arbitror, quod solus ita natus est. Hunc enim illa mulier peperit, recturum populum in virga ferrea .
Abbreviated transcription (Latin):
qͥhabitant indomotua: in scła scłorũ laudabut̃
te. Modo impedit carcer : qr corpꝰ qđ corrũ¬
pitur ad grauat animã : Non corpus ad gra¬
uat animã : nã & tunc habebimꝰ corpus: sed non¬
corpꝰ qđ corrũpitur : Ergo carcerẽ facit : non
corpus sed corruptio : Educde cartere am¬
mã meã .ut confiteatur nominituo : lãuox
est talis ipsa : qualis hesterna ultima : hester¬
na eñ ultima simeministis hȩcfuit: singula¬
ris egosum donec transeam: & hic quȩ . ẽ. ul¬
tima: Mesustinebunt iusti : quo adusq retri¬

Expanded text:
qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te . Modo impedit carcer, quia «corpus quod corrumpitur, aggravat animam» . Non corpus aggravat animam nam et tunc habebimus corpus; sed «corpus quod corrumpitur». Ergo carcerem facit non corpus, sed corruptio. «Educ de» «carcere animam meam, ut confiteatur nomini tuo.» Jam vox  Christi. Et est talis ipsa, qualis hesterna ultima. Hesterna enim ultima, si meministis, haec fuit: «Singularis ego sum, donec transeam» . Et hic quae est ultima? «Me sustinebunt justi, quoadusque retri
Abbreviated transcription (Latin):
popło. ut quando auditũ fuerit nom̃ con¬
fessionis in lectione. siue in laude dicatur.
siue depeccatis dicat᷑. currant pugniad petꝰ
Notũ ẽ. ergo nom̃ confessionis depeccato:
confessionẽ in laude quȩramꝰ. Vbi inuenimꝰ
habes inscripturis : & hȩc dictas in confessione:
oꝑa dñi uniuersa q̃mbona ualde : Ergo hic
confessiolaudis.ẽ: alio loco ipse dñs dicit:
Confito ortibi pater dnẽ cȩli&terrȩ : Quid
confitebatur : numqͥd peccata  x p̃iergo
uobis expositũ ẽ : qr recedente nec essitate
om̃i a negotia necessitatis interrecedunt :
qr nonerit qͥdibi agamꝰ: Nondico die & noc¬
te ubnonnox ẽ. sed toto die cũunꝰ dies. ẽ:
Nonerit qͥdibi agamꝰ: nisi laudemꝰ quẽ diligimꝰ:
qrͥ tunc & uidebimꝰ: Modo non uisum deside¬
dabimꝰ : sine fine erit laus : qr sine fine amor:
Quia ergo ibi hoc agemꝰ: ideo educde carcere
anima meã. ut confiteat᷑ nominituo: Beatienĩ

Expanded text:
populo, ut quando auditum fuerit nomen conpopulo, ut quando auditum fuerit nomen confessionis in lectione, sive in laude dicatur, sive de peccatis dicatur, currant pugni ad pectus. Notum est ergo nomen confessionis de peccato: confessionem in laude quaeramus. Ubi invenimus? Habes in Scripturis: «Et haec dicetis in confessione, Opera Domini universa quoniam bona valde» . Ergo hic confessio laudis est. Alio loco ipse Dominus dicit: «Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae.» Quid confitebatur? numquid peccata? Christi ergo vobis expositum est quia recedente necessitate omnia negotia necessitatis intercidunt; quoniam non erit quid ibi agamus. Non dico die ac nocte, ubi nox non est; sed toto die, cum unus dies est, non erit quid ibi agamus, nisi laudemus quem diligimus, quia tunc et videbimus. Modo non visum desidedabimus? Sine fine erit laus, quia sine fine amor. Quia ergo hoc ibi agemus, ideo «educ de carcere animam meam, ut confiteatur nomini tuo.» Beati enim
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ergo forte dix̃ educde carcere animã
meã. educ de corruptio᷑ animãmeã: Sisic
intelligamꝰ non .ẽ. blasphemia : in tellectꝰ
constat : Ad extremũ fr̃s sicut arbitror
Qaudenti enĩ homim. & carcerlatus. ẽ
& tristi pratũ angustũ ẽ: Ergo orat se educi
ab angustia : quãiis eñi inspe latitudinẽ ha¬
beat: inre tam̃ p̃senti angustat᷑: Ad tende an¬
gustias apłi : Non habui requiem spiritin
meo dix̃: qr non in uenititũ fratrẽmeum:
alioloco : Quis in firmat᷑ & egoñ infirmor:
Quis scanda lixat᷑ & egoñuror : quiergo & in¬
firmabat᷑ & urebat᷑ : nonne in pȩnis &carcere
erat : sed istȩ penȩ ex caritate coronã partu
fiteat᷑ nominituo : Iam educta decorruptione
qͥd habet consiter : peccata ibi ñ funt: sedlau¬
dessunt: Duobi modis autẽ. confessio intelli¬
git᷑ : & in peccatis nr̃is. & in laudedĩ. Inpec¬
catis nr̃is nota ẽ. confessio : & ita nota om̃i

Expanded text:
Hoc ergo forte dixit, «Educ de carcere animam Hoc ergo forte dixit, «Educ de carcere animam meam,» Educ de corruptione animam meam. Si sic intelligamus, non est blasphemia; intellectus constat. 19. Ad extremum, fratres, sicut arbitror,Gaudenti enim homini et carcer latus est, et tristi pratum angustum est. Ergo orat se educi ab angustia. Quamvis enim in spe latitudinem habeat, in re tamen praesenti angustatur. Attende angustias Apostoli: «Non habui requiem spiritu meo,» dixit; «quia non inveni Titum fratrem meum» . Alio loco: «Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror» ? Qui ergo et infirmabatur et urebatur, nonne in poenis et carcere erat? Sed istae poenae ex charitate coronam pfiteatur nomini tuo.» Jam educta de corruptione, quid habet confiteri? Peccata ibi non sunt, sed laudes sunt: duobus autem modis confessio intelligitur, et in peccatis nostris, et in laude Dei. In peccatis nostris nota est confessio, et ita nota omni
Abbreviated transcription (Latin):
Non quia carcer ẽ qđ dsfecit: sed quia pȩ¬
nale & mortale : duo enĩ consideranda
sunt mnrõ corpore : figm̃tũ dĩ & pęna
meriti. Tota ista forma status. inceffus
m̃bra ordinata. sensuũ dispositiones
uidere audire. ol facere. gustare. con¬
tingere : om̃is hȩc conpago & fabricȩ
distinctio ñ potuit fieri nisi a dõ qͥ om̃ia
oꝑatus .ẽ. cȩlestia. & terrestria. summa.
& ima. in sibilia. & in uisibilia : Quid
ergo ibi pȩnalenrm qđ corruptibilis
caro qđ fragilis. qđ mortalis. qđ in digens
hoc nonerit in p̃mio : Nonenĩ corpꝰ nonerit:
cũ corpꝰ resurgat : sed quid ibi nonerit : cor¬
ruptio : Corruptibile enĩ hoc induet in corrup¬
tionẽ : Ergo sicaro carcertibi ẽ : noncorpꝰẽ
carcertuus sed corruptio corporis tui : Corpꝰ
enĩ tuũ fecit ds̃ bonũ. quiabonꝰ ẽ: corrup¬
tionẽ intulit iustꝰ quia iudex ẽ: Illud habes
debeneficio : illud habes desupplitio

Expanded text:
non quia carcer est quod fecit Deus, sed quia poenon quia carcer est quod fecit Deus, sed quia poenale et mortale. Duo enim consideranda sunt in nostro corpore; figmentum Dei, et poena meriti. Tota ista forma, status, incessus, membra ordinata, sensuum dispositiones, videre, audire, olfacere, gustare, contingere; omnis haec compago et fabricae distinctio, non potuit fieri nisi a Deo, qui omnia operatus est, coelestia, terrestria, summa et ima, visibilia et invisibilia. Quid ergo ibi poenale nostrum? Quod corruptibilis caro, quod fragilis, quod mortalis, quod indigens: hoc non erit in praemio. Non enim corpus non erit, cum corpus resurgat. Sed quid ibi non erit? Corruptio: corruptibile enim hoc induet incorruptionem . Ergo si caro tibi carcer est, non corpus est carcer tuus, sed corruptio corporis tui. Corpus enim tuum fecit Deus bonum, quia bonus est; corruptionem intulit justus, quia judex est: illud habes de beneficio, illud habes de supplicio.
Abbreviated transcription (Latin):
& prȩsfure & tẽptationes carcermihi suiq̃
Aliqui autẽ dixer̃. carcerẽ istum & spelun¬
cam corpus hoc. eẽ : ut hoc sit. educde car¬
cere animã meã: Sed & iste intelleotꝰ:
uacillat aliquantũ : Quid em̃ magnum.
educde carcere animã meã. educ decor¬
pore ammã meã : Tatronum animȩ & scele¬
ratorũ. nonne exeunt decorpore. & eunt
inpeiores pȩnas quã hia ꝑtuler̃ : qui dergo
magnũ petitur. educde carcere animã
meã cũ siue sero. siue cito nec essesit exire¬
hinc : forte iustus dixit. iãmoriar : educ
decitrcere isto corporis animã meã:
Sifestinat nimis: non habet caritatem
Desiderare qͥdem hoc debet & concupiscere
sicut apłsait. concupiscentiã habens
dissolui & eẽ. cũ xpo : multo enĩmagis
obtimũ : Sed ubi . ẽ. cantas : ergo seqͥtur ⁊¬
manere in carne nec essariũ ꝓpt̃uos¬
Sidecorpore educat ergo ds̃. quando
uoluerit : posset dici & corpꝰñm carcer:

Expanded text:
et pressurae, et tentationes carcer mihi sunt. 18. et pressurae, et tentationes carcer mihi sunt. 18. Aliqui autem dixerunt carcerem istum et speluncam corpus hoc esse, ut hoc sit, «Educ de carcere animam meam.» Sed et iste intellectus vacillat aliquantum. Quid enim magnum, «Educ de carcere animam meam,» Educ de corpore animam meam? latronum animae et sceleratorum nonne exeunt de corpore, et eunt in pejores poenas quam hic pertulerunt. Quid ergo magnum petitur, «Educ de carcere animam meam;» cum sive sero, sive cito, necesse sit exire? Forte justus dicit: Jam moriar; educ de carcere isto corporis animam meam. Si nimis festinat, non habet charitatem. Desiderare quidem hoc debet et concupiscere, sicut Apostolus ait: «Concupiscentiam habens dissolvi et esse cum Christo; multo enim magis optimum» . Sed ubi est charitas? Ergo sequitur, «Manere in carne necessarium propter vos.» De corpore ergo educat Deus, quando voluerit. Posset dici et corpus nostrum carcer,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ spelunca & carcer mundus istesit :¬
& hocorat eccła. ut decarcere educatur :
id ẽ de hocmundo de subsole ubi om̃ia
uanitas. dicit᷑ enĩ om̃ia uanita s. & p̃sũptio
sp̃s i nom̃ioꝑe hominis. qđ ipse laborat sub
sole ergo extramundũ istũ inescio qua
requie pollicet᷑ nobis ds̃. qđ futuri simus:
forte ideo deisto loco clamamꝰ: educde
carcere animã meã : Anima nrã ꝑfidem
& spem in xp̃o ẽ sicut paulo ante dixi.
autẽ nrm̃ in isto carcere. in istomundo :
Sidicerot educde carcere corpꝰmeum :
secum acciperemꝰ carcerẽ mundum:
fortasse tam̃ ꝓpter aliqua que nos tenent
desideria terrena contra quȩ luctamur
& dimicamꝰ: quia uideo aliã legẽ inm̃bris
meis repugnantẽ legimentismeȩ. recte
dicimꝰ educ animã meã dehocmundo : idẽ
de laborib: & p̃s furis huiꝰ scłi Nonenim
caro quã tufecisti. sed corruptela carnis

Expanded text:
quod spelunca et carcer mundus iste sit; etquod spelunca et carcer mundus iste sit; et hoc orat Ecclesia, ut de carcere educatur, id est, de hoc mundo, de sub sole, ubi omnia vanitas. Dicitur enim, «Omnia vanitas, et praesumptio spiritus in omni opere hominis, quo ipse laborat sub sole» . Ergo extra istum mundum in nescio qua requie pollicetur nobis Deus quod futuri simus; forte ideo de loco isto clamamus, «Educ de carcere animam meam.» Anima nostra per fidem et spem in Christo est, sicut paulo ante dixi: autem nostrum in isto carcere, in isto mundo. Si diceret, Educ de carcere corpus meum; securi acciperemus carcerem mundum. Fortasse tamen propter aliqua quae nos tenent desideria terrena, contra quae luctamur et dimicamus, quia, «Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae» ; recte dicimus, Educ animam meam de hoc mundo, id est, de laboribus et pressuris hujus saeculi. Non enim caro quam tu fecisti, sed corruptela carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
Multũ creuit numerus peccatorũ : qͣm̃
abundauit in iqͥtas. refrigescit caritas
multorũ: Erueme aꝑsequentibus me : qm̃
corroboratis suꝑme : Educ de carcere
animã meã : ut confiteatur nomini tuo:
Carcer iste a priorib uarie intellectꝰ. ẽ:
& fortasse ipseiẽ. carcer. quiscribitur¬
& intitulo spelunca : Titulus enĩ psalmi
huiꝰ : ita se habet: intellectꝰ ipsidauid
cũ eẽt. inspelunca : oratio : Quȩ spelunca.
ipse carcer : Duo quȩdã intelligenda ꝓpo¬
suimꝰ : sed imũ cũ intellexerimꝰ. utrũq erit:
merita : carcerẽ faciunt: Nã in uno qdã
habitaculo : alteridomꝰ .ẽ. alteri carcer ẽ :
Illiqͥ custodiunt homines inclusos: &si
indomo suacustodiant: illiqͥartius custo¬
diunt᷑ : in carcere sunt: Nũ qͥd & illi in
carcere dicendis̃: uinũ habita culũ. ẽ. & illi
& illi. Alteri facit domũ libertas: alteri
carcerẽ seruitus : Quib: dã ergo uisũ.ẽ.

Expanded text:
Multum crevit numerus peccatorum. «Quoniam Multum crevit numerus peccatorum. «Quoniam abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum» . «Erue me a persequentibus me; quoniam corrobanimam meam, ut confiteatur nomini tuo.» Carcer iste a prioribus varie intellectus est. Et forte ipse est carcer qui scribitur in titulo, «spelunca.» Titulus enim psalmi hujus ita se habet: «Intellectus ipsi David, cum esset in spelunca, oratio.» Quae spelunca, ipse et carcer. Duo quaedam intelligenda proposuimus; sed unum cum intellexerimus, utrumque erit. Merita carcerem faciunt. Nam in uno quodam habitaculo, alteri domus est, alteri carcer est. Illi qui custodiunt homines inclusos; etsi in domo sua custodiant, illi qui arctius custodiuntur, in carcere sunt: numquid et illi in carcere esse dicendi sunt? Unum habitaculum est et illi et illi; alteri facit domum libertas, alteri carcerem servitus. Quibusdam ergo visum est
Abbreviated transcription (Latin):
dicunturmundus : qr dicit apłs: in carne
autẽ ambulantes. ñ scđm carnẽ militamꝰ:
Conuerfatio enĩnrã : incȩlis. ẽ: Habitat hic
iustꝰ carne: sed corde cũ dõ est:  ipse ap¬
pellatur mundus. sisine causa audit sursũ
cor : Si autẽ ẽ. causa quare audit᷑. surfum
habitet: & mortui enĩ estis dicit: & uita
urã abscondita . ẽ. cũxp̃o indõ. Iuorũ autẽ
uita hicẽ id.ẽ quorũ desideriũ & amor
hicheret hic conterit̃. hic implicatur
benedicuntur habitatores mundi : & bene
dicuntiirmundus. illi qͥhabitant mundũ :
sicut benedicuntur domꝰ illi qͥ habitant
domũ : Mundus ergo & mundus mundus
peũ factꝰ.ẽ : lemundus eũ non cognouit:
Eccemundus factꝰ ꝑ dnm : eccemundus qͥ non
cognouit dñm. Lauda tu fabricã & ama
fabricatorẽ : & noliamare habitare in fabri¬
cã. sed habita in fabricatorẽ. Erueme
clamat : Eccłȩ uox. ẽ: m̃bra x pĩ clamant.¬

Expanded text:
dicuntur mundus? Quia dicit Apostolus: «In carne dicuntur mundus? Quia dicit Apostolus: «In carne autem ambulantes, non secundum carnem militamus» ; «conversatio enim nostra in coelis est» . Habitat hic justus carne, sed corde cum Deo est. Et ipse appellatur mundus, si sine causa audit, Sursum cor: si autem est causa quare audit, sursum habitet. «Mortui enim estis,» dicit, «et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo» . Quorum autem vita hic est, id est, quorum desiderium et amor hic haeret, hic conteritur, hic implicatur, bene dicuntur habitatores mundi: et bene dicuntur mundus, illi qui habitant mundum; sicut bene dicuntur domus, illi qui habitant domum. Mundus ergo et mundus: «Mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit.» Ecce mundus factus per Dominum, ecce mundus qui non cognovit Dominum. Lauda tu fabricam, et ama fabricatorem; et noli amare habitare in fabrica, sed habita in fabricatore. 16. «Erue me clamat, Ecclesiae vox est, membra Christi clamant
Abbreviated transcription (Latin):
ad finẽ fortiter & disponit om̃ia suauiter:
ad tingit enĩ ubiq ꝓpter suã munditiam :
&nihil in qͥnatũ in illã in currit: Ergo i hoc
mundo erat &mundus ꝑ eũ faccꝰ ẽ : & mun¬
dus eũ non cognouit: Audisti duosmundos:
Mundus ꝑ eũ factꝰ ẽ : mundus eũ non cogno¬
uit : Nonmundus qui factꝰ ẽ ꝑ iħm. regit᷑
abillis principib & potestatib tenebrarum:
Sedmundus qͥ non cognouit iħm. id .ẽ. dilec¬
tores mundi. peccatores. iniqͥ. suꝑbi. infide
domꝰ dr̃ & fabrica & in habitantes: bonado¬
mꝰ. Plerũq: bona fabrica : & bonadomꝰ qr
boni conuersantur in ea : & cauedomũ istã.
qr mala ẽ : Duob modis dicit᷑ : Mala .ẽ.¬
domꝰ hȩc : caueforte ꝓpterruinã. nea liqͥd
cadat. & tep̃mat: dicit᷑ & sicalio modo :¬
curras inlaqueũ uenantiũ : ne pauꝑ oppri¬
maris adiuite : ne fraudẽ aliquã patiaris:
Q uomͦ ergo domꝰ & domꝰ: sic mundus &mundus :
Quare autẽ iusticũsint. & ipsunmundo non

Expanded text:
 disponit omnia suaviter» ? «Attingit enim ubique propter suam munditiam, et nihil inquinatum in illam incurrit» . Ergo, «In hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit.» Audisti duos mundos: «Mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit» . Non mundus qui factus est per Jesum, ab illis principibus et potestatibus tenebrarum regitur; sed mundus qui non cognovit Jesum, id est, dilectores mundi, peccatores, iniqui, superbi et indomus dicitur et fabrica, et inhabitantes. Bona domus, plerumque bona fabrica; et bona domus, quia boni conversantur in ea. Et, Cave domum istam, quia mala edomus haec, cave; forte propter ruinam, ne aliquid cadat et te premat: dicitur et sic alio moincurras in laqueum venantium, ne pauper opprimaris a divite, ne fraudem aliquam patiaris. Quomodo ergo domus et domus, sic mundus et mundus. Quare autem et justi, cum sint et ipsi in mundo, non
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificabisme. Ad tendite ergo quantũ potes¬
tis grẽ cõm̃dationẽ : quagratissalui factiestis:
Propt̃ nom̃tuũ dnẽ uiuificabisme : Non nobis
dñe non nobis: sed nominituo da głam : Propt̃
nom̃ tuũ dnẽ iuificabisme in tua iustitia. Non
in mea . ñon quia ego merui. sed quia tumi sere¬
ris. Nãsimeũ ostenderem meritũ: ni hi labste
mererer. nisi suppliciũ: Auul sistimerita
mea: in seruisti donatua : Propt̃ nom̃ tuũ
dñe uiuificabisme intua iustitia : Educes
decribulatione anima meã : & intua iscđa
ad interitũ deduces inimicos meos: Et ꝑ¬
INCIPIT TITULUS DEESMMO CXI INĨ

Expanded text:
vivificabis me.» Attendite ergo, quantum potesvivificabis me.» Attendite ergo, quantum potestis, gratiae commendationem, qua gratis salvi facti estis. «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis me.» Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis me: in tua justitia,» non in mea, non quia ego merui, sed quia tu misereris. Nam si meum ostenderem meritum, nihil abs te mererer, nisi supplicium. Avulsisti merita mea, inseruisti dona tua. «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis me: in tua justitia educes de tribulatione animam meam; et in tua misericordia ad interitum deduces inimicos meos. Et I
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ : tues dsm̃s : Patronũ quȩrã ꝓpt̃ liberatio¬
nẽ tues ds̃ms : Postremo creatꝰ recrearicupio :
bũ. dm̃manentẽ apudte recreasti ꝑ uerbum
docueris faciã uoluntatẽ meã ÷ & deseretme
&ego ero magisterm̃s : Videte quẽ ad modũ grã
cõm̃dat᷑. Hoc tenete: hoc inbibitẽ hoc uobis
detorde nullus excutiat : ne habeatis ⁊ elũ dĩ
sed nonscđ mscientiã : neignorantes di iustitiã.
&urãm uolentes constituere. legͥ. iustitiȩ dĩ
nonsitis subiecti : Verba certe apłi agnoscitis.
Dicite ergo ista : doceme ut faciã uoluntatẽ tiã¬
qm̃tues dsm̃s : sp̃stuus bonꝰ non m̃s malus:
S p̃stuus bonꝰ deducetme in terrã rectã : Quia
sp̃s m̃smalus deduxitme in terrã ꝓuersam:
& quid ego merui : quȩ mea oꝑabona. sine tuo ad¬
iutorio conputant᷑ : unde impetrarẽ dignꝰq
eẽm deduci abspũtuo in teryp̃ rectã : quȩ oꝑa
mea. uel quȩ meritamea : Propt̃ nom̃ tuũ dñe :

Expanded text:
tionem? «Tu es Deus meus.» Patronum quaeram propter liberationem? «Tu es Deus meus.» Postremo creatus recreari cupio? «Verbum Deum manentem apud te; recreasti per Verbum docueris, faciam voluntatem meam, et deseret me et ego ero magister meus. Videte quemadmodum gratia commendetur. Hoc tenete; hoc imbibite, hoc vobis de corde nullus excutiat; ne habeatis zelum Dei, sed non secundum scientiam; ne ignorantes Dei justitiam, et vestram volentes constituere, justitiae Dei non sitis subjecti . Verba certe Apostoli agnoscitis. Dicite ergo ista, «Doce me ut faciam voluntatem tuatus tuus bonus,» non meus malus: «Spiritus tuus bonus deducet me in terram rectam.» Quia spiritus meus malus deduxit me in terram perversam. Et quid ego merui? quae mea opera bona sine tuo adjutorio computantur, unde impetrarem dignusque essem deduci a Spiritu tuo in terram rectam? Quae opera mea, vel quae merita mea? «Propter nomen tuum, Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
Homo fuitixp̃c: nec uiuere potuit cũ uellet
uiuere . & mortuus ẽ. in qͥunt nolens euictꝰ
crucifixus. occisus: inmicustadicunt:
mihi indicit inimicitias. facile ẽ. istũ . ułto¬
lerare uł euitare : Quid facio deabessalon.
qͥd facio deiuda : qͥd de falsis fr̃ib: : quiddema¬
lis filiis: & tam̃ filiis qͥ non contra nosblas¬
phemant xpm. sed nobiscũ ad orant xp̃m̃.¬
& innobis ꝑsecuntur. xp̃mꝰ Deqͥb consequent̃
in eodẽ ꝑsalmo dr̃ : Aliũ facile erat ꝑferre
Eũ qͥoderatme : uł absconderemine abeo:
Abscondis em̃te apagano : intrans ecłam,
Quando autẽ & ibi inuenis qđ times. qͥd
queris ubitẽ abscondas : Deniq ille ipse
apłs qͥgemit inpericulis. a falsis frĩbi:
Foris inqͥt pugnȩ᷑ intus timores. Siergo is
qͥoderat me suꝑme magna locutꝰ fuisset.
abs conderemme utiq: abeo : Tuuero un animis
m̃s: Vn animen dicit: tanquã uno in xp̃o
Est ergo ecđa qđ ferat foris. gemit intus :
in imicos tam̃ suos deputit foris & intus:

Expanded text:
Homo fuit Christus, nec vivere potuit, cum vellet vivere: et mortuus est, inquiunt, nolens, evictus, crucifixus, occisus. Inimici ista dicunt. mihi indicit inimicitias; facile est istum vel tolerare vel vitare: quid facio de Abessalon? quid facio de Juda? quid de falsis fratribus? quid de malis filiis et tamen filiis, qui non contra nos blasphemant Christum, sed nobiscum adorant De quibus consequenter in eodem psalmo dicitur: Alium facile erat perferre, eum qui oderat me; vel abscondere me ab eo. Abscondis enim te a pagano, intrans Ecclesiam. Quando autem et ibi invenis quod times, quid quaeris ubi te abscondas? Denique ille ipse apostolus qui gemit in periculis a falsis fratribus: «Foris,» inquit, «pugnae, intus timores» . «Si» ergo «is qui oderat me, super me magna locutus fuisset, abscondissem me utique ab eo; tu vero unianimis meus» . Unianimem dicit, tanquam unum in Christo. Est ergo Ecclesiae quod ferat foris, gemat intus: inimicos tamen suos deputet foris et intus;
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ in disti: de fraudauimꝰ animas nrã sces¬
cisti: tanquã dicentes.: facimꝰ qđ ius siste ÷
quare ñ reddis qđ ꝓmisisti s respondet tibids̃
Vt accipias qđ ꝓmisi ego dabout faceres :
Quare acciperes. ego dedi: Deniq suꝑbis talib

Expanded text:
non vidisti, defraudavimus animas nostras, et nesnon vidisti, defraudavimus animas nostras, et nescisti» ? tanquam dicentes: Fecimus quod jussisti; quare non reddis quod promisisti? Respondet tibi Deus: Ut accipias quod promisi, ego dabo; ut faceres, quare acciperes, ego dedi. Denique superbis talib
Abbreviated transcription (Latin):
sed non scđm scientiã : Quid ẽ non scđm sci¬
entiã : quã em̃ tu cõm̃das utilemscientiã:
nũ qͥd illã quȩ cũ sola fuerit inflati quȩ nisi
caritate fuerit comitata. nonȩdificat:
non utiq ipsã : sed illã scientiã comitẽ carid¬
tatis: magistrã humilitatis : Vide. supsa ẽ:
Exponat quã dicat scientiã : Ignorantes enĩ¬
dĩ iustitiã & suã uolentes constituere : iusti¬
tiȩ dĩ ñ s̃ subiecti. Quiergo uolunt consti¬
tuero iustitiã : qͥ qđ bene fecerint sibi inpu¬
rectier̃ : cũ hocipsum conuerterint :
qđ benefeceris dõ : ñ enĩ ex impio iuste ui
ueres: nisi ab illo iustus factꝰ qͥiustificat
impiũ, Ergo inqͥt inueritate tua exaudime.
intua iꝰtitia. Non in mea : ut inueniar millo
ñ habens meã iustitiã quȩ ex lege ẽ. sed eam
quȩ ẽ. exfide : Ecce in tua uistitia non quȩ¬
Adme enĩ cũ respicio: nihilaliudmeũ quã
inudiciũ. hisi qui ignorantes dĩ iustiađ. suã

Expanded text:
sed non secundum scientiam.» Quid est, «non secundum scientiam?» Quam enim tu commendas utilem scientiam? numquid illam quae cum sola fuerit inflat; quae nisi comitata fuerit charitate, non aedificat ? Non utique ipsam; sed illam scientiam comitem charitatis, magistram humilitatis. Vide si ipsa est: at scientiam: «Ignorantes Dei justitiam et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti» . Qui ergo volunt constituere justitiam suam? Qui quod bene fecerint, sibi impurecti erunt, cum hoc ipsum converterint. od bene feceris, Deo. Non enim ex impio juste vires, nisi ab illo justus factus, qui justificat impium . Ergo, inquit, «In veritate tua exaudi me, in tua justitia,» non in mea; ut «inveniar in illo non habens meam justitiam, quae ex lege est, sed eam quae est ex fide» . Ecce, «In tua justitiaAd me enim cum respicio, nihil aliud meum quam judici
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑsalno auẽ caritauaꝰ: loquar qđ
dñs dederit caritati ur̃ẽ hesterno die
psalmꝰ breuior tractabat̃: sed spatiũ tẽporis¬
dabat nobis copiã etiã depaucis multa
dicendi : Nunc qm̃ ꝓlixior psalmꝰẽ. non
debemꝰ tantũ in singulis uersib: immorari :
ne forte concedat dñs facultatẽ ut totũ
quando eũ filius suus ꝑsequebat᷑. In regnoꝵ
libris inuenimꝰ hoc factũ. eẽ : extitisse in imi¬
cum abessa lon patrisuo. gessisse contra illũ
non solum ciuile uerũ etiã domesticum
bellũ : illũ autẽ non deiectũ iniq. sed hu¬
miliatũ pie accepisse ad nõ disciplinam:
Sustinuisse medicinã : non retribuentem
iniqͥtatimiqͥtatẽ : sed paratũ cor habuisse
ad sequendã dñi uoluntatẽ : Ille dauid
ita laudabilis : sed alius. dauid uere manu
facta figurȩ fuerant futurorũ : Nec diu
cõm̃dandũ ẽ. qđ sȩpe audistis: qđ optime
retinetis: Iuȩramꝰ in hoc psalmo dñm &e sal¬

Expanded text:
salmo quem cantavimus, loquar quod Dominus dederit, Charitati vestrae. Hesterno die psalmus brevior tractabatur, sed spatium temporisdabat nobis copiam etiam de paucis multa dicendi: nunc quoniam prolixior psalmus est, non debemus tantum in singulis versibus immorari; ne forte non concedat Dominus facultatem, ut totum quando eum filius suus persequebatur.» In Regnorum libris novimus hoc factum esse, exstitisse inimicum Abessalon patri suo, gessisse contra illum non solum civile, verum etiam domesticum bellum: illum autem non dejectum inique, sed humiliatum pie, accepisse a Domino disciplinam; sustinuisse medicinam, non retribuentem iniquitati iniquitatem, sed paratum cor habuisse ad sequendam Domini voluntatem . Ille David ita laudabilis: sed alius David vere Manu facta figurae fuerant futurorum; nec diu commendandum est quod saepe audistis, quod optime retinetis. Quaeramus ergo in hoc psalmo Dom
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsos habemꝰ inimicos : aqͥb debemꝰ p̃cari
dnm̃ ut eruamꝰ : Audimundũ & mundũ a ꝑte
uno loco inscriptura scã in euangłio : mundũ
quẽ fecit ds̃ : mundũ quẽ regit diabolus
id ẽ dilectores mundi: Homines enuipsos
fecit ds̃: dilectores mundi non eos fecit:
mundũ enĩ diligere : peccatũ ẽ : Peccatum
autẽ non fecit ds̃ : Audiergo ut dcere cȩperã.
mundũ & mundũ : in hoc mundo erat : dictũ ẽ
de qͦ dictũ ẽ. in hoc mundo erat. nisi desapi¬

Expanded text:
ipsos habemus inimicos, a quibus debemus deprecari ipsos habemus inimicos, a quibus debemus deprecari Dominum ut eruamur. 15. Audi mundum et mundum aperte uno loco in Scriptura sancta, in Evangelio: mundum quem fecit Deus; mundum quem regit diabolus, id est, dilectores mundi. Homines enim ipsos fecit Deus; dilectores mundi non eos fecit. Mundum enim diligere peccatum est; peccatum autem non fecit Deus. Audi ergo, ut dicere coeperam, mundum et mundum. «In hoc mundo erat,» dictum est. De quo dictum est, «In hoc mundo erat,» nisi de Sapi
Abbreviated transcription (Latin):
minũ mortalitatẽ : & ad uersus quos:
aduersus principes in qͥt & potestates :¬
& rectores huiꝰmundi tenebrarũ harũ.
Expaueras : cũ audires rectore s mundi:
Sirectores huiꝰ mundi:. nũ quid p̃ter mun¬
dũ iturus es. ubi illosñ patiaris : p̃termundũ
ituruses. ubia beis eruaris : sic ergo accipe
& terrȩ : Nã ista fabrica dĩ est : Cȩlũ & terra
mundus dicit᷑: & homines malimundus
quare & istimundus : quia diligunt mundũ:
& ideo tenebrȩ : quia impn: Ideoq iã exipso
numero credentib: multis. qͥd dicit apłs
fuistis aliquando tenebrȩ : nunc autẽ lux
in dnõ. Ante quã essetis ergo lux . cũ tenebrȩ
essetis : ad tendite quẽ rectorẽ habuistis
Quẽ rectorẽ habent iniqͥ nisidiabolum.
qͥ modo pii& fideles. rectorẽ habent xp̃m:
ergo diabolũ & angłos eiꝰ rectores mundi
appellauit : id .ẽ. rectores dilectorẽ mundi
rectorespeccatorũ :ͣ qđ ẽ. tenebrarũ harum

Expanded text:
os? «Adversus principes,» inquit, «et potestates, et rectores hujus mundi, tenebrarum harum» . Expaveras, cum audires, «rectores mundi.» Si rectores mundi istius, numquid praeter mundum iturus es, ubi illos non patiaris? praeter mundum iturus es, ubi ab eis eruaris? Sic ergo accipe et terrae; nam ipsa fabrica Dei est. Coelum et terra mundus dicitur, et homines mali mundus. Quare et isti mundus? Quia diligunt mundum: et ideo tenebrae, quia impii. Ideoque jam ex ipso numero credentibus multis, quid dicit Apostolus? «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Antequam essetis ergo lux, cum tenebrae essetis, attendite quem rectorem habuistis. Quem rectorem habent iniqui, nisi diabolum, quomodo pii et fideles rectorem habent Christum? Ergo diabolum et angelos ejus «rectores mundi» appellavit, id est, rectores dilectorum mundi, rectores peccatorum, quod est, «tenebrarum harum:»
Abbreviated transcription (Latin):
Clamaui adtedñe dixitues spesmea: Quan¬
do tolerabã quando tolerabar : dixitues
spesinea : spesmea hic: ideo tolero:
Portio autẽ mea non hic: sed in terra uiuen
aliquid extra ase : Quid dabit amantife.¬

Expanded text:
Clamavi ad te, Domine; dixi, Tu es spes mea.» Quando tolerabam, quando tribulabar, «dixi, Tu es spes mea.» Spes mea hic; ideo tolero. «Portio» autem «mea,» non hic, sed «in terra viventaliquid a se, extra se. Quid dabit amanti