comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ncomprehensibilem qͥppe
uim ei messe considerans.
& potestatis & examinis esse
uir iustus noluit nec de flagel¬
lo securus. Unde adhuc me¬
tuens adiungit. Et idcirco¬
a facie eius turbatus sum: &
considerans eum. timore sol¬
licitor. Bene a facie dñi tur
batur. qui terrorem maiesta¬
tis illius cordis sui obtutib
proponit: & eus rectitudi¬
nis pauore concutitur: dũ
se reddendis rationib con¬
spicit idoneum non esse. si
districte iudicetur. Recte
autem dicitur. & conside.¬
rans eum. timore sollicitor:
quia diuine animaduersio¬
nis uim. cum minime qͥsq
considerat. minune formidat:
& tanto magis in hac uita.
quasi securus est: quanto
a consideratione interne
districtionis. alienus. Semꝑ
etenim iusti uiri ad cordis
secritarium redeunt: tum
occulte districtionis intuen¬
tur e maiestatis intime iu¬
dicio assistunt: ut co magis
quandoq securi sint : quo
hic quamdiu uiuerent. secu¬
ri esse noluerunt. Nam ma¬
loꝵ mentes cum renuunt

Expanded text:
Incomprehensibilem quippe Incomprehensibilem quippe vim ei inesse considerans et potestatis et examinis, esse vir justus noluit nec de flagello securus. Unde adhuc metuens adjungit: a facie ejus turbatus sum, et considerans eum timore sollicitor. batur, qui terrorem majestatis illius cordis sui obtutibus proponit, et ejus rectitudinis pavore concutitur, dum 520 se reddendis rationibus conspicit idoneum non esse, si dictricte judicetur. Recte autem dicitur: Et considerans eum, timore sollicitor, quia divinae animadversionis vim cum minime quisque considerat, minime formidat; et tanto magis in hac vita quasi securus est, quanto a consideratione internae districtionis alienus. Semper etenim justi viri ad cordis secretarium redeunt vim occultae districtionis intuentur, majestatis intimae judicio assistunt, ut eo magis quandoque securi sint, quo hic quandiu viverent securi esse noluerunt. Nam malorum mentes cum renuunt
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem suam impleat:
unde uoluntati illius. repug¬
nari uidebatur. Terreatur
gͦ uir uistus : & tante maie¬
statis pondus considerans.
infirmum se esse deprehen¬
dat. S inter uerba hec: ꝑ¬
cunctari libet ac dicere. O̾be¬
ate iob. inter tot flagella po¬
situs. cur adhuc aduersa for¬
midas: Iam tribulationib
cingeris: iam innumeris af¬
fuctionib angustaris. Malũ
timeri debet. quod necdum
susceptum est. Tu in tanto po¬
situs dolore quid metuis:
S ecce uir iustus nr̃is inqͥ¬
sitionib satisfatiens: adiun¬
uoluntatem suam : & alia
multa similia. presto sunt
ei. Ac si aꝑte dicat. Iam ꝑ¬
pendo que patior: s adhũc
formido que pati possum.
Explet enim in me nolun¬
tatem suam. quia multis me
ꝑsecutionib affligit: s mul¬
ta similia presto sunt ei: qͥa¬
si feriri cogitat: ad huc in
uenit ubi plaga crescat.
Hinc itaq pensandum est.
quam pauidus ante flagel¬
lum fuit: qui etiam ꝑcussꝰ
adhuc metuit ne feriatur.

Expanded text:
voluntatem suam impleat, voluntatem suam impleat, unde voluntati illius repugnari videbatur. Terreatur ergo vir justus, et tantae majestatis pondus considerans, infirmum se esse deprehendat. 48. Sed inter verba haec percunctari libet, ac dicere: O beate Job, inter tot flagella positus cur adhuc adversa formidas? jam tribulationibus cingeris, jam innumeris afflictionibus angustaris. Malum timeri debet quod necdum susceptum est; tu in tanto positus dolore quid metuis? Sed ecce vir justus nostris inquisitionibus satisfaciens adjunvoluntatem suam, et alia multa similia praesto sunt ei. - Ac si aperte dicat: Jam perpendo quae patior, sed ad haec formido quae pati possum. Explet enim in me voluntatem suam, quia multis me persecutionibus affligit, sed multa similia praesto sunt ei, quia ferire si cogitat, adhuc invenit ubi plaga crescat. Hinc itaque pensandum est quam pavidus ante flagellum fuit, qui etiam percussus adhuc metuit ne feriatur.
Abbreviated transcription (Latin):
rursum. Celum & terra tͣn¬
sibunt: uerba autem mea ñ
transibunt. Et rursum. Non
enim cogitationes mee cogi
mutari uidetur sententia.
interius consilium non muta¬
tur: quia de unaquaq re. m¬
mutabiliter intus constituit᷑ :
quicquid foras mutabiliter
agatur. Sequitur. Et ani¬
ma eius quodcumq uoluit
hoc fecit. Cum sit cunctis cor¬
porib exterior cunctis mentib
interior deus: ea ipsa uis eius.
qua omnia penetrat. cuncta
disponit. anima illius appellat᷑:
cuius uidelicet uoluntati. nec
illa obsistunt. que contra uo¬
luntatem illius fieri uident᷑:
quia ad hoc nonnumquam ꝑ¬
mittit fieri. etiam quod non
precepit: ut ꝑ hoc illud certiꝰ
impleatur quod iubet. Apos¬
tate quippe angeli. ꝑuersa uo¬
luntas est: s tamen adeo mi¬
rabiliter ordinatur: ut ipse
quoq eius insidie. utilitati
bonoꝵ seruiant: quos pur¬
gant. dum temptant. Sic¬
itaq ens anima. quodcũq
uoluit hoc fecit: ut in de qͦq

Expanded text:
rursum: Coelum et terra tranrursum: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt . Et rursum: Non enim cogitationes meae sicumutari videtur sententia, interius consilium non mutatur, quia de unaquaque re immutabiliter intus constituitur; quidquid foris mutabiliter agitur. Sequitur: Et anima ejus quodcunque voluit, hoc fecit. Cum sit cunctis corporibus exterior, cunctis mentibus interior Deus; ea ipsa vis ejus qua omnia penetrat, cunctaque disponit; anima illius appellatur. Cujus videlicet voluntati nec illa obsistunt quae contra voluntatem illius fieri videntur. Quia ad hoc nonnunquam permittit fieri, etiam quod non praecipit, ut per hoc illud certius impleatur quod jubet. Apostatae quippe angeli perversa voluntas est; sed tamen a Deo mirabiliter ordinatur, ut ipsae quoque ejus insidiae utilitati bonorum serviant, quos purgant dum teitaque ejus anima quodcunque voluit hoc fecit, ut inde quoque
Abbreviated transcription (Latin):
licite metuere. quem non ui¬
demus. Dir itaq sõs. despi¬
ciat quicquid exterius ter¬
ret: quicquid ꝑ essentiam
suam isi regeretur ad nͥlũ
tenderet : & mentis oculo.
suppressis omnib. intueatur
unum: in cuius essentie com¬
paratione esse nr̃m non esse
est: & dicat. Ipse enim solus
est. De cuius mox immutabi¬
litate. apte subiungitur.
Et nemo auertere potest
cogitationem eiꝰ. Sicut enĩ
immutabilis nature est: ita
immutabilis uoluntatis.
Cogitationem quippe eius
nullus auertit: quia nemo
resistere occultis eius uidicus
preualet. Nam & si fuerunt
quidam. qui deprecatiomibus
suis. eius cogitationem auer¬
tisse uiderentur: ita fuit eius
interna cogitatio. ut senten¬
tiam illius auertere dep̾can¬
do potuissent : & ab ipso acce¬
perunt quod agerent apud
ipsum. Dicat gͦ. & nemo po¬
test auertere cogitationem
eius: quia semel fixa iudicia.
imitari nequaquam possunt.
Unde scriptum est. Preceptũ
posuit. & non preteribit. Et

Expanded text:
licite metuere, quem non vilicite metuere, quem non videmus. Vir itaque sanctus despiciat quidquid exterius terret, quidquid per essentiam suam, nisi regeretur, ad nihilum tenderet: et mentis oculo suppressis omnibus intueatur unum in cujus essentiae comparatione, esse nostrum non esse est, et dicat: Ipse enim solus est. De cujus mox immutabilitate, apte subjungitur: Et nemo avertere potest cogitationem ejus. Sicut enim immutabilis natura est, ita immutabilis cogitatione. Cogitationem quippe ejus nullus avertit, quia nemo resistere occultis ejus judiciis praevalet. Nam etsi fuerunt quidam qui deprecationibus suis ejus cogitationem avertisse videantur, ita fuit ejus interna cogitatio, ut sententiam illius avertere deprecando potuissent, et ab eo accipere quod agerent apud ipsum. Dicat ergo: Et nemo poterit avertere cogitationem ejus, quia semel fixa judicia mutari nequaquam possunt. Unde scriptum est: Praeceptum posuit, et non praeteribit . Et
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Omnia itaq que creata
sunt: ꝑ se nec subsistere pre¬
ualent. nec moueri : s irtan¬
tum subsistunt. in quantum
ut esse debeant acceperunt:¬
& in tantum mouentur. i
quantum occulto instinctu
disponuntur. Ecce enim
peccator flagellandus est de
reb humanis: arescit in eiꝰ
laborib terra: concutitur
in eius naufragiis mare:
ignescit in eius sudorib aer :
obtenebrescit contra eum in¬
undationib celum: mardes¬
cunt in enus oppressionib ho¬
mines : mouentur in eiꝰ ad¬
uersitatem. & angłice uirtu
tes. Numquidnam hec que
inammata. uel que uiuen¬
tia diximus. suis instinctio¬
nib ÷ & non magis diuinis
impulsionib. agitantur :
Quiequid est itaq. quod
exterius seuit: ꝑ hoc ille intu¬
endus est. qui hoc interius
disponit. In omni gͥ causa so
lus ipse metuendus est. qui
ad moysen dicit. Ego sum qͥ
sum. Sic dices filiis ifrł. Qͥ
est. misit me ad uos. Cum
itaq flagellamur. ꝑ ea que
uidemus: illum debemus sol¬

Expanded text:
ret Omnia itaque quae creata ret Omnia itaque quae creata sunt, per se nec subsistere praevalent, nec moveri; sed in tantum subsistunt, in quantum ut esse debeant acceperunt; in tantum moventur, in quantum occulto instinctu disponuntur. Ecce enim peccator flagellandus est de rebus humanis: arescit in ejus laboribus terra, concutitur in ejus naufragiis mare, ignescit in ejus sudoribus aer, obtenebrescit contra eum inundationibus coelum, inardescunt in ejus oppressionibus homines, moventur in ejus adversitate et angelictes. Nunquid nam hic quae inanimata, vel quae viventia diximus, suis instinctionibus, et non magis divinis impulsionibus agitantur? Quidquid est itaque quod exterius saevit, per hoc ille intuendus est qui hoc interius disponit. In omni igitur causa, solus ipse intuendus est al.,ad Mosem dicit: Ego sum qui sum: sic dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos . Cum itaque flagellamur per ea quae videmus, illum debemus sol
Abbreviated transcription (Latin):
Numquidnam non sunt ange¬
li. & homines : celum. & terra.
aer. & maria ÷ cuncta uolatilia¬
uel quadrupedia. atq repen¬
tia: Et certe scͥptum est: cre¬
auit ut essent omnia. Cungͦ
in rerum natura tam multa
sint. cur beati uiri uoce nunc
dicitur. ipse enim solus est:
S aliud est esse. aliud princi¬
paliter esse: aliud mutabiliter.
atq aliud inmutabiliter esse.
Sunt enim hec omnia. s pͥn¬
cipaliter non sunt: quia in
semet ipsis minime subsistunt.
Et nisi gubernantis manu
teneantur: esse nequaquam
possunt. Cunc̾ta namq mil¬
lo subsistunt: a quo creata st̃.
Nec ea que uiuunt. sibimet¬
ipsis uitam tribuunt. nec ea
que mouentur & nonuiuunt.
suis nutib ad motum ducun¬
tur ÷ s ille cuncta mouet: qͥ
quedam uiuificata. quedam
uero non iuuificata ÷ in extre¬
mam essentiam. mire ordinãs
seruat. Cuncta quippe ex
nichilo. facta sunt: eoꝵq essen¬
tia rursum ad nichilum ten¬
deret: iisi eam auctor omni¬
um. regiminis manu retine¬

Expanded text:
Nunquid non sunt angeli et homines, coelum et terra, aer et maria, cuncta volatilia, quadrupedia, atque repentia? Et certe scriptum est: Creavit ut essent. omnia . Cum ergo in rerum natura tam multa sint, cur beati viri voce nunc dicitur: Ipse enim solus est. Sed aliud est esse, aliud principaliter esse; aliud mutabiliter, atque aliud immutabiliter esse. Sunt enim haec omnia, sed principaliter non sunt, quia in semetipsis minime subsistunt, et nisi gubernantis manu teneantur, esse nequaquam possunt. Cuncta namque in illo subsistunt; a quo creata sunt, nec ea quae vivunt sibimetipsis vitam tribuunt, neque ea quae moventur et non vivunt suis nutibus ad motum ducuntur, sed ille cuncta movet, qui quaedam vivificat, quaedam vero non vivificata in extremam essentiam mire ordinans servat. Cuncta quippe ex nihilo facta sunt, eorumque essentia rursum ad nihilum tenderet, nisi eam auctor omnium regiminis manu retine
Abbreviated transcription (Latin):
de quibusdam in fine dictu¬
rus est. Numquam noui
uos: discedite a me qui. ope¬
ramini iniquitatem. Quid
autem uultus cordis huma¬
ni est. nisi similitudo dei:
Quem indelicet uultum
ꝑuersus oꝑit ut cognosci
nequeat: cum uitam suam.
uel malis actib ÷ uel ꝑfidie
errore. confundit. S talis
quisq cum prosꝑitate uite
presentis iustos fulciri con¬
spicit: eis ꝑuersa suadere
minue presumit. Siqua
uͦ illos p̾rocella aduersita¬
tis inuenerit: ad uerba pro¬
tinus pestifere ꝑsuasionis.
erumpit. Unde & subdit᷑¬

Expanded text:
in fine quibusdam dictuin fine quibusdam dicturus est: Nunquam novi vos; discedite a me, qui operamini iniquitatem . Quid autem vultus cordis humani est, nisi similitudo Dei? Quem videlicet vultum perversus operit, ut cognosci nequeat, cum vitam suam vel malis actibus, vel perfidiae errore confundit. Sed talis quisque cum prosperitate vitae praesentis justos fulciri conspicit, eis perversa suadere minime praesumit; si qua vero illos procella adversitatis invenerit, ad verba protinus pestiferae persuasionis erumpit. Unde et subdit
Abbreviated transcription (Latin):
dum trahit: uoluptati ma¬
gis qͣm generatiom. oꝑ am
impendit. Ubi & apte dicit᷑.
non me uidebit oculus: qͥa
adulterium quod in mente
agitur: ualde est difficile
ut ab humano uisu pene¬
tretur. Quod ꝑu̾sa mens
tanto securius ꝑpetrat: qͣn¬
to se ab hominib uideri
non metuit. quos erubes¬
cat. Sciendum quoq est
quia sicut is qui adult̾ium
facit. carnem alieni conui¬
gu sibi illicite coniungit:
ita om̃s heretici. cum fide¬
lem animam in suo errore
rapiunt. quasi coniugem
alienam tollunt: quia ui¬
delicet menfꝓeo spiritalit̾
inherens. & ei quasi in quo¬
dam amoris thalamo con¬
iuncta. cum ꝑuersis ꝑsua¬
sionib ad prauitatẽ dog¬
matis ducitur:: quasi ali¬
ena comunx. a corruptore
maculatur. Bene autem
subditur: & opiet uultum¬
suum. Idcirco faciem suã
adulter oꝑit: ne cognosca¬
tur. Omnis autem. qui sen¬
tiendo uel agendo neqͥter
tis uel oꝑis tendit : ut ab
omnipotente deo. iniudicio
recognosci non possit. Un

Expanded text:
dum trahit, voluptati madum trahit, voluptati magis quam generationi operam impendit. Ubi et apte subditur: Non me videbit oculus, quia adulterium quod in mente agitur valde est difficile ut ab humano visu penetretur. Quod perversa mens tanto securius perpetrat, quanto se ab hominibus videri non metuit, quos erubescat. Sciendum quoque est quia sicut is qui adulterium facit carnem alienae conjugis sibi illicite conjungit, ita omnes haeretici, cum fidelem animam in suum errorem rapiunt, quasi conjugem alienam tollunt, quia videlicet mens Deo spiritaliter inhaerens, et ei quasi in quodam amoris thalamo conjuncta, cum perversis persuasionibus ad pravitatem dogmatis perducitur, quasi aliena conjux a corruptore maculatur. Bene autem subditur: CAPUT suum. - Idcirco operit adulter faciem suam ne cognoscatur. Omnis autem qui sentiendo vel agendo nequitertis vel operis tendit, ut ab omnipotente Deo in judicio recognosci non possit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Qui gͦ contra egenum &
pauꝑem mane homicida
est: ꝑ noctem quasi fur ab¬
sconditur : quia ꝑuersus
quisq qui in prosꝑitate ui¬
te presentis humilium ui¬
tam deprimendo interimit:
in aduersitate ac deiectio¬
ne positus. ꝑ inqua con¬
silia latenter ledit: atq
id quod ꝑ se explere non
ualet: adherendo huiꝰ mundi
potestatib exercet. Seqͥtur.
liginem dicens: non me uide¬
bit oculus. Hoc etiam uixta
litteram ilobstat intelligi.
ut qui adulterium ꝑpetrare
desiderat. tenebras exquirat.
S quia contra hereticos sen¬
tentia promitur: dignum ẽ
ut hoc quod dicitur. misti¬
ce sentiatur. Nam paulus
ait. Non enim sumus sicut
plurimi adulterantes uer¬
bum dei. Adulter quippe¬
in carnali coitu non prolẽ:
si uoluptatem querit. Et
ꝑuersus quisq ac uane głe
seruiens. recte adulterare
uerbum dei dicitur: quia
ꝑ sacrum eloquium. ñ deo
filios gignere: s suam scien¬
tiam desiderat ostentare.
Quem libido głe ad loqͤn¬

Expanded text:
Qui ergo contra egenum et Qui ergo contra egenum et pauperem mane homicida est, per noctem quasi fur absconditur, quia perversus quisque, qui in prosperitate vitae praesentis humilium vitam deprimendo interimit, in adversitate atque dejectione positus, per iniqua consilia latenter laedit, atque id quod per se explere non valet, adhaerendo hujus mundi potentibus exercet. Sequitur. liginem dicens: Non me videbit oculus. - Hoc etiam juxta litteram nil obstat intelligi, ut qui adulterium perpetrare desiderat tenebras exquirat. Sed quia contra haereticos sententia promitur, dignum est, ut hoc quod dicitur mystice sentiatur. Nam Paulus ait: « Non enim sumus sicut plurimi, adulterantes verbum Dei in carnali coitu non prolem sed voluptatem quaerit. Et perversus quisque ac vanae gloriae serviens recte adulterari verbum Dei dicitur, quia per sacrum eloquium filios gignere, sed suam scientiam desiderat ostentare. Quem enim libido gloriae ad loquen
Abbreviated transcription (Latin):
est. Mane itaq pͥmo con¬
surgit homicida: quia in
presentis uite gła ꝑuersus
quisq erigitur. & illorum
uitam deprimit. qui dum
sequentem głam sitiunt:
quasi satiari in uesꝑe exqͥ¬
runt. Prauus etenim qͥsq.
m hoc mundo dignitatem
transitorie potestatis arri¬
piens: tanto se acrius ad
ꝑagenda mala dilatat:
quanto ꝑ caritatis uiscera
nullum amat. Totis enim
cogitationib. contra bo¬
nos seuit: innocentium ui¬
ponente deo. subito głam
accepte potestatis am̃iferit.
locum mutat. s mentem
non mutat : quia ad hoc ꝓ¬
tinus dilabitur. quod sub¬
infertur. Per noctem uero
erit quasi fur. In noc̾te qͥppe
tͥbulationis. atq deiectiõis
sue. & si exercere crudelita
tis manum non ualet: eis
tamen quos preualere con¬
spicit. consilia ꝑuersitatis
prebet. Huc illucq discur¬
rit: & queq potest in bo¬
noꝵ lesione suggerit. Q
recte quasi fur dicitur: qͥa
in ipsis suis ꝑuersis consilus
metuit ne deprehendatur.

Expanded text:
est . Mane itaque primo conest . Mane itaque primo consurgit homicida, quia in praesentis vitae gloria perversus quisque erigitur, et illorum vitam deprimit qui, dum sequentem gloriam sitiunt, quasi satiari in vespere exquirunt. Pravus etenim quisque, in hoc mundo dignitatem transitoriae potestatis arripiens, tanto se acrius ad peragenda mala dilatat, quanto per charitatis viscera nullum amat. Quoties enim cogitationibus contra bonos saevit, toties innocentium viponente Deo, subito gloriam acceptae potestatis amiserit, locum mutat, sed mentem non mutat, quia ad hoc protinus dilabitur quod subinfertur: Per noctem vero eritribulationis et delectationis suae etsi exercere crudelittis manum non valet, eis tamen quos praevalere conspicit consilia perversitatis praebet; huc illucque discurrit, et quaeque potest in bonorum laesionem suggerit. Qui recte quasi fur dicitur, quia in ipsis suis perversis consiliis metuit ne deprehendatur.
Abbreviated transcription (Latin):
in consueuit. Mane etenĩ
aduentus dominice incarna¬
tionis extitit: sicut ꝓpheta
dicit. uenit mane & nox:
quia & noue lucis primor¬
dia. in redemptoris presen¬
tia fulserunt : & tamena
ꝑsecutoꝵ cordib. ꝑfidie sue
tenebre non sunt deterse.
Rursum ꝑ mane aduentꝰ
iudicis designatur: unde
ꝑ psalmistam dicitur. In
matutinis interficiebam
om̃s peccatores terre. Et
sicut electoꝵ quoq ꝑso¬
nam exprimens ait.Ma¬
ne astabo: & uidebo. Rur¬
sum ꝑ mane presentis uite
prospitas designatur: si¬
cut ꝑ salomonem dicitur.
Ue tibi terra cuius rex est
puer: & cuius pͥncipes ma¬
ne comedunt. Quia enĩ
mane pͥmum diei tempus
est. uesꝑa extremum: ne¬
quaquam reficiendi sumꝰ.
de huius uĩte prospitate
que preuenit ⁊ si de his que
in fine diei. id est in mundi
termino secuntur. Mane
gͦ comedunt : qui de huius
mundi prosꝑitatib extollũ¬
tur. Et dum uehementer
presentia curant: futura
non cogitant. Omins qui
odit frẽm suum: homicida

Expanded text:
ne etenim adventus dominicae incarnationis exstitit, sicut propheta dicit: Venit mane et nox , quia et novae lucis primordia in Redemptoris praesentia fulserunt, et tamen a persecutorum cordibus perfidiae suae tenebrae non sunt detersae. Rursum per mane adventus judicis designatur. Unde per Psalmistam dicitur: In matutinis interficiebam omnes peccatores terrae . Sicut et electorum quoque personam exprimens, ait: Mane astabo tibi et videbo . Rursum per mane, praesentis vitae prosperitas designatur, sicut per Salomonem dicitur: Vae tibi, terra, cujus rex est puer, et cujus principes mane comedunt . Quia enim mane primum diei tempus est, et vespere extremum, nequaquam reficiendi sumus de hujus vitae prosperitatae quae praevenit, sed de his quae in fine diei, id est in mundi termino sequuntur. Mane ergo comedunt, qui de hujus mundi prosperitatibus extolluntur, et dum praesentia vehementer curant, futura non cogitant. Omnis enim qui odit fratem suum, homicida
Abbreviated transcription (Latin):
Que nimirũ sententia ñ sobũ
ei intendit᷑. qui uere fidei p̃di¬
de recta positꝰ. carnalit̾ uiuit:
.qͥa ultio et̾ne animadu̾sionis
ñ euadit᷑: utrũ in fide an in
oꝑe peccet᷑. Nam & si dampna¬
tionis dispar ẽ qualitas: culpe
tam̃ qͤ nequaqͣm ꝑpenitentiã
tergit᷑ : nulla absolutõis suppe¬
tit facultas. Seqͥt᷑. Dulcedo¬
petit mundo ꝓsꝑari: cet̾os ex¬
tȩdere reb ⁊ honorib timere:
huicdmimirũ cura scłaris inde¬
lectatione est: qͥ es in labore.
Ualde etenĩ fatigat᷑ : si desit cu¬
ra scłi qua fatiget᷑. Quia autẽ
nature ẽ u̾miũ mom̃tis singłis
incessant̾ moueri: ñ ĩ merito sig¬
nat᷑ noĩe u̾miũ. inqͥetudo cogi¬
tationum. Peru̾se itaq m̃tis
dulcedo u̾mis ẽ: qͥa inde delec¬
tabilit̾ pascit᷑: unde ꝑ inqͥetu¬
dinẽ incessant᷑ agitat᷑. Potest
quoq aꝑtiꝰ u̾mis noĩe: caro sig¬

Expanded text:
Quae nimirum sententia non solum ei intenditur qui verae fidei praedide recta positus carnaliter vivit, quia ultio aeternae animadversionis non evaditur, utrum in fide an in opere peccetur. Nam etsi damnationis dispar est qualitas, culpae tamen quae nequaquam per poenitentiam tergitur nulla absolutionis suppetit facultas. Sequitur. Cpetit mundo prosperari, caeteros excedere, rebus et honoribus tumere, huic nimirum cura saecularis in delectatione est, et quies in labore. Valde etenim fatigatur, si desit cura saeculi qua fatigetur. Quia autem naturae est vermium momentis singulis incessanter moveri, non immerito signatur nomine vermium inquietudo cogitationum. Perversae itaque mentis 533 dulcedo vermis est, quia inde delectabiliter pascitur, unde per inquietudinem incessanter agitatur. Potest quoque apertius vermis nomine caro
Abbreviated transcription (Latin):
gori comparat᷑: qͥa peccantis m̃¬
tem. torpore constringit. Unde
scͥptũ ẽ. Sicut frigidã facit
cisterna aquã suã: sic frigidã
fecit malitiam suã. Qͦ contra
caritas calor ẽ: qͥa uidelicet mẽ¬
tem accendit qͣm replet. De
quo calore scͥptũ ẽ. Habun¬
dabit iniqͥtas: refrigescet cari¬
tas multoꝵ. Et st̃ ñnulli. qͥ
dum inqͥtatũ suaꝵ frigora¬
declinant: aduerã fidẽ. uł ad
sc̃itatis habitũ ueniunt. S
qͥa płquã necesse ẽ. de suis sen¬
sib p̾sumunt: sepe in fide qͣm
ut ratione magis in deo qͣm
fide teneant᷑. Qͥa uͦ huma¬
na mens. ꝑscrutari ñ ualet.
diuina secreta: om̃e qd ratio¬
ne ꝑscrutari ñ possunt. cre¬
dere contempnũt: & ꝑ inqͥ¬
sitionẽ nimiã. inerrorẽ labun¬
tur. Hi itaq cũ necdũ cre¬
derent. uł adhuc ad inqͥtatis
oꝑa uacarent: aqͦ niuium
fuert̃. S cũ carnalia fac̾ta
deserentes. in fide ad quam ꝑduc¬
ti sunt. plus appetunt ꝑscruta¬

Expanded text:
gori comparatur, quia peccantis mentem torpore constringit. Unde scriptum est: Sicut frigidam fecit cisterna aquam suam, sic frigidam fecit malitiam suam . Quo contra charitas calor est, quia videlicet mentem accendit quam replet. De quo calore scriptum est: Abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Et sunt nonnulli qui, dum iniquitatum suadeclinant, ad veram fidem vel ad sanctitatis habitum veniunt. Sed quia plus quam necesse est de suis sensibus praesumunt, saepe in fide quamut ratione magis in Deo, quam fide teneantur. Quia vero humana mens perscrutari non valet divina secreta, omne quod ratione perscrutari non possunt credere contemnunt, et per inquisitionem nimiam in errorem labuntur. Hi itaque cum necdum crederent, vel adhuc iniquitatis operi vacarent, aquae nivium fuerunt, sed cum carnalia facta deserentes, in fide ad quam perducti sunt, plus appetunt perscruta
Abbreviated transcription (Latin):
uiscera dei omnipotentis
ostenditur: qui eos quos a se
discedentes aspicit ÷ ut reuer¬
tantur querit. Unde ptꝰ enu¬
meratas culpas: delinquentẽ
sẏnagogam. ꝑ uocem prophe¬
ticam reuocat dicens. Ergo
saltem amodo uoca me pater
meus: dux uirginitatis mee
terficit egenum & pauꝑem:
ꝑ noctem uͦ erit quasi fur.¬
Cum homicida in nece pro¬
ximorum. ꝑ nocturnum ma¬
xime sibentium soleat gras¬
sari : cur hoc in loco. mane
primo consurgere. ad inter¬
ficiendum egenum & pau¬
perem dicitur: in nocte uͦ
quasi fur esse ꝑhibet᷑: S.
ipsis uerbis littere dum sibi
non congruunt: ad indagan¬
da sp̃c secreta reuocamur.
In scriptura sacra mane. a¬
li quando aduentus dominice

Expanded text:
viscera Dei omnipotentis viscera Dei omnipotentis ostenditur, qui eos quos a se discedentes aspicit, ut revertantur, quaerit. Unde post enumeratas culpas delinquentium Synagogam per vocem propheticam revocat, dicens: Ergo saltem amodo voca me, pater meus, dux virginitatis meae terficit egenum et pauperem; per noctem ver- Cum homicida in nece proximorum per nocturnum maxime silentium soleat grassari, cur hoc in loco mane primo consurgere ad interficiendum egenum et pauperem dicitur, in nocte vero quasi fur esse perhibetur? Sed ipsis verbis litterae dum sibi non congruunt, ad indaganda spiritus secreta revocamur. In Scriptura sacra mane aliquando adventus Dominicae
Abbreviated transcription (Latin):
nis sue scutum. iaculis ue¬
ritatis obitiunt: ne salubͥ¬
ter in corde feriantur.
Ex qua uidelicet eorum
suꝑ agitur: ut quia no¬
lunt facere que cognoscũt.
nec oognoscant iam bona
& subditur. Nescierunt¬
prius sciendo rebelles sunt.
postinodum cecantur ut
nesciant: sicut de qͥbusdã
dicitur. quia cum cogno¬
uissent deum. non sicuł
deum glorificauerunt aut
gr̃as egerunt : de qͥb pau¬
lo post additur. Tradidit il
los deus in reprobum sensũ:
ut faciant que non conue¬
munt. Quia enim glori¬
ficare noluerunt quem cog¬
nouerant: reprobo sensui
traditi. ad hoc electisunt:
ut nescirent iam pensare
est quippe semita: qm uia.
Qui autem bona manife¬
stiora agere contempnunt:
nequaquam ad subtiliora
intelligenda ꝑueniunt.
deus. ut ꝑ eius semitas ꝑge¬
rent: s utinam ꝑ eas uel
reuerti uoluissent: ut ui¬
te itinera que noluerunt
ꝑ innocentiam: saltem ꝑ pe¬
nitentiam tenerent. Qua
in re. quanta sint misccłie

Expanded text:
nis suae scutum jaculis venis suae scutum jaculis veritatis objiciunt, ne salubriter in corde feriantur. Ex qua videlicet eorum superbia agitur ut quia nolunt facere quae cognoscunt, nec cognoscanc subditur: nescis qprius sciendo rebelles sunt, postmodum caecantur ut nesciant, sicut de quibusdam dicitur: Quia cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt . De quibus paullos Deus in reprobum sensum, ut faciant ea quae non conveniunt. Quia enim glorificare noluerunt quem cognoverant, reprobo sensui traditi, ad hoc relicti sunt, ut nescirent jam pensare est quippe semita quam via. Qui autem bona manifestiora agere contemnunt, nequaquam ad subtiliora intelligenda perveniunt. Deus, ut per ejus semitas pergerent; sed utinam per eas vel reverti voluissent, ut vitae itinera quae noluerunt per innocentiam saltem per poenitentiam tenerent! Qua in re quantae sint misericordiae
Abbreviated transcription (Latin):
retici extinguere ambuint:
qui ꝑfectis gressib. ꝑ uiam
dei non flxe & eneruiter.
s. uiriliter currunt. Qui
cum uuluus ꝑfidie ingeri
in paruuloꝵ fidelium men¬
te conspiciunt: semper ad
clamorem & gemitus rede¬
unt. Unde & recte dicit᷑.¬
Et anima uulneratorũ
clamabit: & deus multũ
abire non patitur. Uul¬
neratur quippe anima
iustoꝵ: cum fides turba¬
tur infirmoꝵ. Quib iam
hoc ipsum clamare est: de
alieno lapsu tabescere. Si
deus inultum abire non
patitur: quia & si iusto or¬
dine. iniustum aliquid fi¬
eri ꝑmittitur multum ta¬
men abire non sinit. mui¬
quia & de reproboꝵ in¬
iustitia. quasdam quas
inesse considerat culpas
ꝑcutit electoꝵ : & tam̃
eterna iustitia ferire nõ
negligit. inustitiam feri
cunt recta. que sequi de¬
beant: & tamen sequi de¬
spiciunt que cognoscunt.
Lumini gͦ rebelles sunt:
quia sua desideria sequen
do. bonum despiciunt qͦd
nouerunt. Quia gͦ non
biam delinquunt: elatio¬

Expanded text:
retici exstinguere ambiunt retici exstinguere ambiunt qui perfectis gressibus per viam Dei non fluxe et enerviter, sed viriliter currunt. Qui cum vulnus perfidiae ingeri in parvulorum fidelium mente conspiciunt, 527 semper ad clamorem et gemitus redeunt. Unde et recte dicitEt anima vulneratorum clamavit, et Deus inultum abire non patitur. - Vulneratur quippe anima justorum, cum fides turbatur infirmorum, quibus jam hoc ipsum clamare est, de alieno lapsu tabescere. Sed Deus inultum abire non patitur, quia etsi injusto ordine injuste aliquid fieri permittit, inultum tamen abire non sinit injuquia et de reproborum injustitia quasdam, quas inesse considerat, culpas percutit electorum, et tamen aeterna justitia ferire non negligit injustitiam feriecunt recta quae sequi debeant, et tamen sequi despiciunt quae cognoscunt. Lumini ergo rebelles sunt, quia sua desido, bonum despiciunt quod noverunt. Qui ergo non biam delinquunt, elatio
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc namq in eugłio do¬
minus ꝑ conuiuanttum
distinctionem. concordiã
designauit: cum saturatu¬
rus de quinq panib ppł̃m.
quinquagenos ꝑ turmas.
uel centenos. discumbere
precepit : ut udelicet tur¬
ba fidelium. escam suam
& locis disiuinctam: & mori¬
lei quippe requies: quinqua¬
genarii numeri misterio. con¬
tinetur. Et quinquagenariꝰ
bis ducitur: ut ad centenari¬
um ꝑducatur. Quia gͦ pͥ¬
us a malo quiescit᷑ oꝑe. ut
post anima plenu̾squiescat
in cogitatione: alu quinqua¬
geni. alii autem centeni dis¬
cumbunt: qm̃ sunt nonnul¬
li qui iam a prauis actib ha¬
bent requiem oꝑis: & sunt
nonnulli. qui a ꝑͥuersis cogi¬
tationib. habent iam reqͥ¬
em mentis. Heretici gͥ. quia
ꝑuersis sepe huiꝰ mundipo¬
tentib adherentes. bonoꝵ
sotialem uitam. atq concor¬
diam ꝑsecuntur: rectenͣt
dicitur. De cuntatib fece¬
runt uiros gemere. Qͦs
recte beatus iob memorat
uiros : quia illos magis he¬

Expanded text:
Hanc namque in Evangelio DoHanc namque in Evangelio Dominus conviventium distinctionem concordiam designavit, cum satiaturus de quinque panibus populum, quinquagenos per turmas, vel centenos discumbere praecepit, ut videlicet turba fidelium escam suam et locis disjuncta et morilaei quippe requies quinquagenarii numeri mysterio continetur, et quinquagenarius bis ducitur, ut ad centenarium perducatur. Quia ergo prius a malo quescitur opere, ut post anima plenius quiescat in cogitatione, alii quinquageni, alii autem centeni discumbunt, quoniam sunt nonnulli qui jam a pravis actibus habent requiem operis, et sunt nonnulli qui a perversis cogitationibus habent jam requiem mentis. Heretici igitur, quia, perversis saepe hujus mundi potentibus adhaerentes, bonorum socialem vitam atque concordiam persequuntur, recte nunc dicitur: De civitatibus fecerunt viros gemere. Quos recte beatus Job memorat viros, quia illos magis hae
Abbreviated transcription (Latin):
unt ÷ & impietatis sueme¬
ritis cecati. eo ambiunt
facere. quo iam grauia
fecerunt. Heretici autẽ:
cum ꝑ se potestatem ꝑse¬
cutionis non habent. hu¬
ius scłi potentes cõmouent:
eorumq mentes ad ꝑseqͣn¬
dum trahunt : & quib
ualent ꝑsuasionib accen¬
dunt. Quos cum crude¬
lia agere. contra catho¬
licorum uitam conspici¬
unt: quasi in ipso solis fer¬
uore. requiescunt. Bene
gͦ nunc dicitur. inter a¬
ceruos eoꝵ meridiatist̃.
qui calcatis torcularib
sitiunt: quia eoꝵ multi¬
tudini adiunguntur. quos
iam uident grauia agere:
& adhuc sitire grauiora.
Quorum feruor. dum
eoꝵ desideria sautiat: in
eorum actib. quasi in me¬
ridie quiescunt. Sequitur.
tes a conuiuentib popłis
appellantur: non inmerito
quitatum nomine. uere
sunt fidei ecclesie designa¬
te: que in singulis mundi
partib posite. unam catho¬
licam faciunt: in qua fide¬
les om̃s. de deo rec̾ta senti¬
entes. concorditer uiuunt

Expanded text:
unt, impietatis suae meunt, impietatis suae meritis caecati, eo ambiunt graviora facere, quo jam gravia fecerunt. Haeretici autem cum per se potestatem persecutionis non habent, hujus saeculi potentes commovent, eorumque mentes ad persequendum trahunt, et quibus valent persuasionibus accendunt. Quos cum crudelia agere contra catholicorum vitam conspiciunt, quasi in ipso solis fervore requiescunt. Bene ergo nunc dicitur: Inter acervos eorum meridiati sunt, qui calcatis torcularibus sitiunt, quia eorum se multitudini adjungunt, quos jam vident gravia agere, et adhuc sitire graviora. Quorum fervor dum eorum desideria satiat, in eorum actibus, quasi in meridie, qutes a conviventibus populis appellantur, non immerito civitatum nomine verae sunt fidei Ecclesiae designatae, quae in singulis mundi partibus positae, unam catholicam faciunt, in qua fideles omentes concorditer vivunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quia in eorum mente. ꝑ¬
nitiosis ꝑsuasionib. patrũ
sententias destruunt. Nec
in merito spicas. signare pa
ta eloquia proferuntur:
ab eis tegnien littere. qͦsi
aristarum paleas subtra¬
himus: ut medulla sp̃c re¬
ficiamur. Sequitur. Inter
aceruos eoꝵ. meridiati st̃
qui calcatis torcularib si¬
tiunt. Om̃s qui scãm ec¬
clesiam ꝑsecuntur: quid
aliud quam torcular cal¬
cant: Quod duuna agi
dispensatione ꝑmittitur:
ut animarum botri inspi¬
ritale uinum defluant:
que carne corruptibili ex¬
ute. ad regna celestia. ue¬
lut in apotecam currant.
deprimunt: quasi botros
sub pedib mittunt. Cõ¬
pressi autem botri. ad su¬
ꝑni conuiuii satietatem
exuberant: qui prius
quasi in huius aeris lib̾ta¬
te pendebant. Unde da¬
uid propheta. scẽ ecclesie
afflictionem conspiciens :
psalmum pro torcularib
scribit. S om̃s qui uitã
fidelium ꝑsecuntur. cal¬
cant & sitiunt: quia agen¬
do crudelia ferociores fi¬

Expanded text:
quia in eorum mente pequia in eorum mente perniciosis persuasionibus Patrum sententias destruunt. Nec immerito spicas signata eab iis tegimen litterae, quasi aristarum paleas, subtrahimus, ut medulla spiritus reficiamus. Inter acervos eorum meridiati sunt, qui calcatis torcularibus sitiunt. clesiam persequuntur, quid aliud quam torcular calcant? Quod divina agi dispositione permittitur, ut animarum botri in spiritale vinum defluant, quae, carne corruptibili exutae, ad regna coelestia velut in apothecam currant. deprimunt, quasi botros sub pedibus mittunt. Compressi autem botri ad superni convivii satietatem exuberant, qui prius quasi in hujus aeris libertate pendebant. Unde David propheta, sanctae Ecclesiae afflictionem conspiciens, psalmum pro torcularibus scribit . Sed omnes qui vitam fidelium persequuntur, calcant et sitiunt, quia agendo crudelia, ferociores fi
Abbreviated transcription (Latin):
ualent: indoctos quosq a
uelamine fidei. predicatio¬
ne pestifera demd ant.
Quod ait nudis: hoc re¬
plicat absq uestitu. Sed
aliud est nudum esse: aliud
nudum incedere. Omnis enĩ
qui nec bona nec mala oꝑat᷑.
nudus est & otiosus. Qui au¬
tem mala agit nudus incedit:
quia sine uelamine boni oꝑis.
ꝑ iter prauitatis ꝑgit. Sũt
uͦ non nulli. qui malum sue
nequitie cognoscentes. satia¬
ri pane iustitie festinant:
ꝑciꝑe sacri eloquii dicta de¬
siderant. Qui quotiens pa¬
trum sententias. pro edificã¬
dis mentib. in cogitationẽ
uersant: quasi de bona sege¬
te. spicas portant. Heretici
gͥ. nudis & incedentib absq
uestitu. & esurientib. spicas
tollunt: quia siue quidam
otiosi sunt & in nullis sebo¬
nis exerceant. seu ꝑ iter m¬
pudentie absq uelamine
boni oꝑis ꝑgant : etiam si
quando iam ad penitentiã
redire cupiunt. & pabulũ
uerbi concupiscunt: eis e¬
surientib spicas tollunt:

Expanded text:
valent, indoctos quosque a valent, indoctos quosque a velamine fidei praedicatione pestifera denudant. - Quod ait nudis, hoc replicat, absque vestitu. Sed aliud est nudum esse, aliud nudum incedere. Omnis enim qui nec bona nec mala operatur nudus est, et otiosus: qui autem mala agit nudus incedit, quia sine velamine boni operis per iter pravitatis pergit. Sunt vero nonnulli qui, malum suae nequitiae cognoscentes, satiari pane justitiae festinant, percipere sacri eloquii dicta desiderant. Qui quoties Patrum sententias pro aedificandis mentibus in cogitatione versant, quasi de bona segete spicas portant. Haeretici igitur nudis et incedentibus absque vestitu et esurientibus spicas tollunt, quia sive quidam otiosi sint, et in nullis se bonis exerceant, seu per iter impudentiae absque velamine boni operis pergant, etiam si quando jam ad poenitentiam redire cupiunt, et pabulum verbi concupiscunt, eis esurientibus spicas tollunt,
Abbreviated transcription (Latin):
prosꝑitatem uite presentis.
heretici non habent: infir¬
mis mentib. uerbis blandi¬
orib. ꝑuersa ꝑsuadent. Si
qua uero illis ꝓsperitas tem¬
poris presentis arriserit: eti¬
am iuolenter trahere qͦs
preualent. non desistunt.
Pupillorum itaq nomine.
designantur hi qui adhuc
sunt teneri. intra scãm ec¬
clesiam constituti: quoꝵ
uitam misericors pat̾ mo¬
riendo seruauit: qui ad bo¬
nam iam intentionem
deducti sunt: s adhuc in bo¬
nis actib. nulla uirtute ro¬
borantur. Heretici gͥ depre¬
dantes pupillos uim faciũt.
quia contra infirmas fide¬
lium mentes. uerborum &
oꝑm uiolentia grassantur.
Uulgus autem pauperum.
populus indoctus: qui si ue¬
ras sapientie diuitias habe¬
ret : uestimentum sue fidĩ
nequaquam amitteret.
Quasi quidam quippe in¬
tra scãm ecclesiam senato¬
res sunt. uiri doctores: qui
cum scientiam in corde mul
tiplicant : ueris apud se ui¬
uitiis habundant. S here¬
tici uulgus pauꝑm spoliãt:
quia dum doctos non pre¬

Expanded text:
prosperitatem vitae praesentis haeretici non habent, infirmis mentibus verbis blandioribus perversa persuadent. Si qua vero illis prosperitas temporis praesentis arriserit, etiam violenter trahere quos praevalent non desistunt. Pupillorum itaque nomine designantur hi qui adhuc sunt teneri intra sanctam Ecclesiam constituti, quorum vitam misericors pater moriendo servavit, qui ad bonam jam intentionem deducti sunt, sed adhuc in bonis actibus nulla virtute roborantur. Haeretici igitur depraedantes pupillos vim faciunt, quia contra infirmas fidelium mentes verborum et operum violentia grassantur. Vulgus autem pauperum est populus indoctus, qui si verae sapientiae divitias haberet, vestimentum suae fidei nequaquam amitteret. Quasi quidam quippe intra sanctam Ecclesiam senatores sunt, veri doctores, qui cum scientiatiplicant, veris apud se divitiis abundant. Sed haeretici vulgus pauperum exspoliant, quia doctos non prae
Abbreviated transcription (Latin):
prosꝑitatem illius. cum ꝑ¬
uersi conspiciunt: sicut p̾¬
dictum est. ꝑturbantur.
Mox enim ad corda sua
redeunt: ante mentis ocu¬
los reuocant. quicquid se
ꝑuerse egisse meminerunt:
iundicari in. se omne uiti¬
um formidant: & unde
ille lucet. qui potestatem sus¬
cepiti inde ꝑuersus quisq qͥ
corrigi metit in tristicia
tenebrescit. B̾ ene ergo dici¬
tur. Si subito apparuerit
aurora arbitrant᷑ umbram
mortis. Aurora quippe icis
insti. ẽ: que peceati sui tene¬
obras descrins. ad lucem iam
itaerumpit iternitatis. sicut
de scã quoq eccłia dicit᷑.
Que estista que progre¬
ditur. quasi aurora consur¬
gens: Quo gͥ iustus qͥsq
iustitie luce irradians. in pre¬
senti uita honorib sublima¬
tur: eo ante ꝑuersoꝵ ocłos.
tenebre mortis fiunt : quia
que ꝑuerse se egisse memine¬
runt: corrigi ꝑtimescunt.
Semꝑ namq desiderant in
suis prauitatib se laxari:
incorrecti uiuere : & de cul¬
pa gaudium habere. Quo¬

Expanded text:
prosperitatem illius cum pprosperitatem illius cum perversi conspiciunt, sicut dictum est, perturbantur. Mox enim ad corda sua redeunt, ante mentis oculos revocant quidquid se perverse egisse meminerunt, vindicari in se omne vitium formidant, et unde lucet ille qui potestatem suscipit, inde perversus quisque qui corrigi metuit in tristitia tenebrescit. Bene ergo dicitur: Si subito apparuerit aurora, arbitrantur umbram mortis. Aurora quippe mens justi est, quae, peccati sui tenebras deserens, ad lucem jam erumpit aeternitatis, sicut de sancta quoque Ecclesia dicitur: Quae est ista quae progreditur quasi aurora consurgens ? Quo igitur justus quisque justitiae luce irradians in praesenti vita honoribus sublimatur, eo ante perversorum oculos tenebrae mortis fiunt, quia qui perversa se egisse meminerunt corrigi pertimescunt. Semper namque desiderant in suis pravitatibus relaxari, incorrecti vivere, et de culpa gaudium habere. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
autem dicitur. sicut in die cõ¬
dixerant sibi: quia cum iꝰtos
conspicerent prosꝑitatis luce
claruisse : qm̃ loqui non po¬
terant: ad maligna solumin
contra eos consilia uacabant.
Siue autem heretici. seu per¬
uersi quilibet: cum iustos in
deiectione conspiciunt. gau¬
dent. Cumuͦ eos ad regende
potestatis uiderint culmen
erumpere: ꝑturbantur me¬
tuunt : affuctionib tabes¬
cunt. Unde & subditur. Si¬
Iniqui semꝑ afflictionem fi¬
delium expectant. eosq in tͥ¬
bulatione uidere desiderant:
& in tenebris domos ꝑfodiũt :
dum cor innocentium. s tam̃
infirmoꝵ. deiectionis temꝑe.
pessima collocutione corrum¬
punt. S plerumq contin¬
git. ut dum bonosq quosꝙ
in deiectione conspiciunt:
subito occulta dispensatio¬
ne diuina. uistus quispiã
qui uidebatur oppressus.
aliqua scłi potestate fulci¬
atur : eiq prosꝑitas uite
presentis arrideat: quem
pͥus adu̾sitatis tenebre pre¬
mebant. Quam nimirũ

Expanded text:
autem dicitur: Sicut in die conautem dicitur: Sicut in die condixerant sibi, quia cum justos conspicerent 530 prosperitatis luce claruisse, quoniam loqui non poterant, ad maligna solummodo contra eos consilia vacabant.Sive autem haeretici, sive perversi quilibet, cum justos in dejectione conspiciunt, gaudent; cum vero eos ad regendae potestatis viderint culmen erumpere, perturbantur, metuunt, afflictionibus tabescunt. Unde et subditur: Iniqui semper afflictionem fidelium exspectant, eosque in tribulatione videre desiderant. Et in tenebris domos perfodiunt, dum cor innocentium, sed tamen infirmorum, dejectionis tempore pessima collocutione corrumpunt. Sed plerumque contingit ut dum bonos quosque in dejectione conspiciunt, subito occulta dispensatione divina justus quispiam qui videbatur oppressus, aliqua saeculi potestate fulciatur, eique prosperitas vitae praesentis arrideat, quem prius adversitatis tenebrae premebant. Quam nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
Quid namq hoc loco domo¬
rum nomine. nisi conscientie
designantur: in quib habi¬
tamus. cum tractando quid
agimus: Unde cuidam sa¬
nato dicitur. Uade in domũ
tuam ad tuos: & annuntia
illis quanta tibi dñs fecerit:
id est apeccati iam uitio se¬
curus. ad conscientiam reu̾¬
tere: & in uocem predicatio¬
nis excitare. Iusti itaq. cum
in presenti scło. die prosꝑi
tatis clarescunt: eis errorũ
magistri. ꝑuersa suadere
metuunt. S consilia exqͥ¬
runt. deiec̾tionem prosꝑi¬
tatis eoꝵ summoꝑe presto¬
lantur: ut in aduersitatis
tenebris. eoꝵ mentes suaden¬
do ꝑfodiant: quib prosꝑe
uiuentib. ꝑuersa loqui mi¬
nime audebant. Qͦs mox
ut in aduersitate uiderint
exsurgunt: & non nisi ex
peccati merito. talia illos ꝑ¬
peti asserunt: quia solam
presentis uite głam diligen¬
tes. flagellum dampnationẽ
credunt. In tenebris gͦ domos
ꝑfodiunt: quia bonoꝵ men¬
tes. ex ipsa eoꝵ corrumꝑe ad¬
uersitate. moliuntur. Bene

Expanded text:
Quid namque hoc loco domorum nomine nisi conscientiae designantur, in quibus habitamus cum tractando quid agimus? Unde cuidam sanato dicitur: Vade in domum tuam ad tuos, et annuntia illis quanta tibi Dominus fecerit , id est, a peccati jam vitio securus ad conscientiam revertere, et in vocem praedicationis excitare. Justi itaque cum in praesenti saeculo die protates clarescunt, eis errorum magistri perversa suadere metuunt, sed consilia exquirunt, dejectionem prosperitatis eorum summopere praestolantur, ut in adversitatis tenebris, eorum mentes suadendo perfodiant, quibus prospere viventibus perversa loqui minime audebant, quos mox ut in adversitate viderint, exsurgant et non nisi ex peccati merito talia illos peti asserunt, quia solam praesentis vitae gloriam diligentes, flagellum damnationem credunt. In tenebris ergo domos perfodiunt, quia bonorum mentes ex ipsa eorum corrumpere adversitate moliuntur. Bene
Abbreviated transcription (Latin):
dere semet ipsam ualet.Un¬
de hic apte subditur. Ipse uͦ
ter dicat. Ego me & distric¬
te discutio. & ꝑfecte scire ñ
possum. & tamen ille quem
uidere non ualeo : uidet sub¬
tiliter cuncta que ago. Se¬
quitur. Et probabit me: qͥsi
aurum quod ꝑ ignem tran¬
sit. Aurum in fornace. ad na¬
ture sue claritatem proficit:
dum sordes amittit. Quasi
aurum gͦ quod ꝑ ignẽ tran¬
sit. probatur anima iustoꝵ:
quib exustione tribulatio¬
nis. & subtrahuntur uitia:
& merita augentur. Nec e¬
lationis fuit. quod st̃s uir
in tribulatione positum se¬
auro comparauit: quia qͥ
dei uoce iustus ante flagel¬
la dictus est: non idcirco
temptari ꝑmissus est. ut in
eo uitia purgarentur: sed
ut. merita crescerent. Nurũ
uͦ: igne purgatur: Minꝰ
enim de se estimauit ipse qm
erat: dum tͥbulationi tradi¬
tus. purgari si credidit: qͥ
purgandum in se aliqͥd non
sentiat ammus iustox: ea
tamen que agunt. qm sint
recta conspiciunt: s de eoꝵ

Expanded text:
dere semetipsam valet. Undere semetipsam valet. Unde hic apte subditur: CAPUT ter dicat: Ego me et districte discutio, et perfecte me scire non possum; et tamen ille quem videre non valeo, videt subtiliter cuncta quae ago. Sequitur: Et probabit me quasi aurum quod per ignem transit. Aurum in fornace ad naturae suae claritatem proficit, dum sordes amittit. Quasi aurum ergo quod per ignem transit probantur animae justorum, quibus exustione tribulationis et subtrahuntur vitia et merita augentur. Nec elationis fuit quod sanctus vir in tribulatione se positum auro comparavit, quia qui Dei voce justus ante flagella dictus est, non idcirco tentari permissus est ut in eo vitia purgarentur, sed ut merita crescerent, aurum vero igne purgatur. Minus ergo de se aestimavit ipse quam erat, dum, tribulationi traditus, purgari se credidit, qui purgandum in se aliquid non sentiat animus justorum, ea tamen quae agunt quam sint recta conspiciunt, sed de eorum
Abbreviated transcription (Latin):
preualet. Si ad occidentem:
imus: cum subleuatum in deo
cordis ocłm. si ipsa inmensita¬
te luminis reuerberatum. ad
nosmet ipsos reducimus : &
lassati discimus. ualde suꝑ
nos esse quod querebamus:
nr̃amq mortalitatem conside¬
rantes. indignos nos ad huc ẽẽ
deprehendimus : qui immor¬
talem uidere cupimus. Si
ad simstram quid agam: ñ
apprehendam eum. Ad sii¬
stram ire est: peccatoꝵ delec¬
tationib consentire. Et nimi¬
rum constat. quia deum ap¬
prehendere non ualet: qui
adhuc in delectatione peccati.
ꝑ sinistram iacet. Si me uer¬
tam ad dexteram: non uide¬
bo illum. In dexteram pro¬
culdubio uertitur: qui de
uirtutib eleuatur. S d̾m
uidere non ualet. qui pͥua¬
ta letitia. de bonis actib gau¬
det: quia in eo cordis ocłm.
tumor elationis premit. Un¬
de bene alias dicitur. Ne de¬
clines ad dexteram: aut ad
sinistram. In quib cunctis
plerumq se anima discutit :
nec tamen plene deprehen¬

Expanded text:
praevalet. Si ad Occidentem npraevalet. Si ad Occidentem n Ad Occidentem imus cum sublevatum in Deo cordis oculum, sed ipsa immensitate luminis reverberatum, ad nosmetipsos reducimus, et lassati discimus valde super nos esse quod quaerebamus, nostramque mortalitatem considerantes, indignos nos adhuc esse deprehendimus qui immortalem videre valeamus. Si ad sinistram, quid agam non apprehendam eum. Ad sinistram ire est peccatorum delectationibus consentire. Et nimirum constat quia Deum apprehendere non valet qui adhuc in delectatione peccati per sinistram jacet. Si me vertam ad dexteram, non videbo illum. In dexteram procul dubio vertitur qui de virtutibus elevatur. Sed Deum videre non valet qui privata laetitia de bonis actibus gaudet, quia in eo cordis oculum tumor elationis premit. Unde bene alias dicitur: Non declines ad dexteram, aut ad sinistram . In quibus cunctis plerumque se anima discutit, nec tamen plene deprehen