comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dispensationẽ carnis assumens : audit inisaia. Quare rubra ft̃ uestim̃ta tua:
Hic qͥ nc̃ captiuo popło rufus ostendit᷑. in apocalipsĩ ioħis in candidis uestibꝰ. ꝙ in
candido equo sedere describit᷑. Qđ aut̃ stare dr̃ int̾ duos montes umbrosos. licet in he¬
breo ñ habet duos. nouũ ꝙ uetꝰ sentiunt instrum̃tũ. qđ densissitnis foliis ꝙ nemore
posito ministrarunt. Uel certe montes. ut tollamꝰ qđ scriptũ ñͥ ÷. duos absolute. ꝙ
absq numero plurimos scos sentire possumꝰ. & apłos atq apłicos uiros. qui totũ orbem
rufi.ouarii. ꝙ albi. ꝑagrasse memorant᷑. Quoꝵ alii martyrio coronati st̃ q appellant᷑
rufi alii. oꝑibꝰ ac cloctrina ac uarietate signoꝵ & uarii nuncupant᷑. Alii uirginitatis
integroꝵq dognatũ & puri cordis qcł cernit dm̃. p̃mia susceper. Neniq introgat ꝓpħa

Expanded text:
qui dispensationem nostrae carnis assumens, audit in Isaia: Quare rubra sunt vestimenta tua ? qui dispensationem nostrae carnis assumens, audit in Isaia: Quare rubra sunt vestimenta tua ? Hic qui nunc captivo populo rufus ostenditur, in Apocalypsi Joannis in candidis vestibus, et in candido equo sedere describitur . Quod autem stare dicitur inter duos montes umbrosos licet in Hebraeo non habeatur duos , novum et vetus sentiunt Instrumentum, quod densissimis foliis, et nemore, posito ministrarunt. Vel certe montes ut tollamus quod scriptum 786 non est, duos  absolute et absque numero, plurimos sanctos sentire possumus et apostolos atque apostolicos viros, qui totum orbem rufi, et varii, et albi peragrasse memorantur. Quorum alii martyrio coronati sunt, et appellantur rufi. Alii operibus et doctrina, et varietate signorum, varii nuncupantur. Alii virginitatis integrorumque dogmatum, et puri cordis, quod cernit Deum, praemia susceperunt. Denique interrogat propheta
Abbreviated transcription (Latin):
& quiescit. Et est sensus. Omiã subnobis regna tuta sunt & pacata. nec aliqua
p̃munt᷑ angustia. Ex qua responsione angłs qͥ int̾pellabat ꝓirł. occasionẽ ac¬
ciꝑit ꝓpopło dep̃canti & elic̃ ad dnm̃. Cũ om̃is orbis qͥetꝰ sit & pacatꝰ. quare
dñe non misereberis ierłm. & urbiũ iuda. maxme cũ scd̃m ꝓmissa tua capti¬
uitatis tẽpus expletũ sit. Responditq dñs angło qui loquebat᷑ in ꝓpħa u̾ba
bona. u̾ba consolatoria. Bona defuturoꝵ ꝓmissione: consolatoria dep̃sentiũ
necessitate. Hec unta ltterã. ne uiderem̃ cęlare nr̃os quȩ aperegrine lingue magistris di¬
cimꝰ. Ceterũ eccłarũ magistri noctẽ inqua cernit᷑ uisio obscuritatẽ mistice uisionis in¬
sicꝰ uestim̃tũ amictꝰ eiꝰ. Uir aut̃ qͥ descendebat suꝑ ęquũ rufũ. dñs atq saluator est

Expanded text:
et quiescit. Et est sensus: Omnia sub nobis regna tuta sunt et pacata, nec aliqua et quiescit. Et est sensus: Omnia sub nobis regna tuta sunt et pacata, nec aliqua premuntur angustia. Ex qua responsione angelus, qui interpellabat pro Israel, occasionem accipit pro populo deprecandi, et dicit ad Dominum: Cum omnis orbis quietus sit et pacatus, quare, Domine, non misereris Jerusalem et urbium Juda: maxime cum secundum promissa tua captivitatis tempus expletum sit? Responditque Dominus angelo qui loquebatur in propheta verba bona, verba consolatoria: bona, de futurorum promissione: consolatoria, de praesentium necessitate. Haec juxta litteram, ne videremus celare nostros, quae a peregrinae linguae magistris didicimus. Caeterum Ecclesiarum magistri, noctem in qua cernitur visio, obscuritatem mysticae visionis insicut vestimentum amictus ejus . Vir autem qui ascendebat super equum rufum, Dominus Salvator est,
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑsas. quoꝵ alii clementes fuerint ut eyrus. & darius filiꝰ histaspis & assuerus.
quẽ greci artaxersen uocant sub quo hester implet᷑ historia. alii crudeles : ut
cambises & cȩteri. Uidente gͦ ꝓpħa. uirũ ascendentẽ suꝑ equũ rufũ. & post eu
ȩquos rufos & uarios & albos. & ignorant qđ uiderat uisionisq suȩ cuꝑiente sci¬
re racionẽ atq dicente. qͥd st isti dnẽ mi : angłs qͥ loquebat᷑ in eo. ꝓmittit se: e̾e̾.
dicturũ. Et illo reticente. uir qͥ stabat int̾ mirteta cõmemorat. Ista stꝰ regna
qͥbꝰ p̾cepit dñs ut ꝑambularent t̾rã. & sue eã subicerent potestati. Denie angłi
qui regnis & nationibꝰ p̾sielebant. ñ ad aliũ ueniunt. s ad ipsũ uirũ angłm dnĩ
qui stãbat int̾ myrceta & dicunt. ꝑ ambulauimꝰ t̾rã. & ecce oĩs t̾ra habitatur

Expanded text:
et Persas: quorum alii clementes fuerunt, ut Cyrus, et Darius filius Hystaspis, et Assuerus, et Persas: quorum alii clementes fuerunt, ut Cyrus, et Darius filius Hystaspis, et Assuerus, quem Graeci Artaxerxem vocant, sub quo Esther impletur historia: alii crudeles, ut Cambyses, et caeteri. Vidente ergo propheta virum ascendentem super equum rufum, et post eum equos rufos, rationem, atque dicente: Quid sunt isti, domine mi? Angelus qui loquebatur in eo, promittit se esse dicturum: et illo reticente, vir qui stabat inter myrteta, commemorat. Ista sunt regna quibus praecepit Dominus, ut perambularent terram, et suae eam 785 subjicerent potestati. Denique angeli qui regnis et nationibus praesidebant, non ad alium veniunt, sed ad ipsum virum et angelum Domini, qui stabat inter myrteta, et dicunt: Perambulavimus terram, et ecce omnis terra habitatur
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt ꝓpħas & scõs qͥ in medio captiui popłi uersabant᷑. & erant in ꝑfundo. Uirum
aut̃ id ÷ michaelẽ ȩqui rufi & uarii & albi sequebant᷑ ordine ut estimant cõmutato
ut albi medos ꝑsasq significent. qr sub ipsis dimissa caꝑtiuitas & tẽplũ restauratũ ÷.
Uarii macedones quoꝵ ñ nulli amici. alii ꝑsecutores fuerant. Plenissime suꝑ hoc da¬
nieł ultima uisio loquit᷑. Rufi uͦ regnũ romanoꝵ cruentũ & sanguinariũ. qđ
popłm di int̾fecerit. tẽplũq subu̾terit. Alii uͦ ordinẽ qͥ scriptꝰ ÷ conseruantes.
uirũ qͥ ascenderit suꝑ ęquũ rufũ. & equos rufos & uarios & albos. quattuor reg¬
na intp̾tant᷑. Primũ & scłm sanguinariũ assirios & chaldeos: quoꝵ pͥmi decem
tribꝰ sub salmanasar duxere captiuas. scd̾i iudã & beniamin incensa ierłm ciui¬
tate. tẽploq subuerso. Tercios & quartos uarios & albos. medos significare putar

Expanded text:
n medio captivi populi versabantur, et erant in profundo: virum autem, id est, Michaelem, equi rufi et varii, et albi sequebantur, ordine, ut existimant, commutato: ut albi Medos Persasque significent, quia sub ipsis dimissa captivitas et templum instauratum est: varii, Macedonas, quorum nonnulli amici, alii persecutores fuerunt plenissime super hoc Danielis ultima visio loquitur; Rufi vero regnum Romanorum cruentum et sanguinarium, quod populum interfecerit, templumque subverterit. Avirum qui ascenderit super equum rufum, et equos rufos, varios et albos, quatuor regna interpretantur. Primum et secundum sanguinarium, Assyrios et Chaldaeos, quorum primi decem tribus sub Salmanasar duxere captivas. Secundi Judam et Benjamin, incensa Jerusalem civitate, temploque subverso. Tertios et quartos varios et albos, Medos significari putant
Abbreviated transcription (Latin):
premultitudine hoĩũ. ꝙ iun̾̃toꝵ in medio eiꝰ. erego ero ei ait dñs murꝰ ignis incireũ¬
itu. & ingła ero inmedio eiꝰ. Lxx ꝑtecce angłs qͥ loquebat᷑ in me stabat. & angłs aliꝰ
gifere habitabit᷑ ierłm: amultitudine hoĩũ. & iuñtoꝵ in medio eiꝰ. & ego ero illi
dic̃ dñs murꝰ ignis incireũitu & ingłam ero & in medio eiꝰ. Angłm qui loquebat᷑
in ꝓpħa: & stabat. siue ut in hebraico legit᷑ egrediebat᷑. hoc enĩ significat. ĩasam. hebrei

Expanded text:
ego ero ei, ait Dominus, murus ignis in circuitu, et in gloria ero in medio ejus. LXX: Et ecce angelus qui loquebatur in me stabat, et angelus algifera habitabitur Jerusalem a multitudine hominum et jumentorum in medio ejus. Et ego ero illi, dicit Dominus, murus ignis in circuitu, et in gloriam ero in medio ejus. Angelum qui loquebatur in propheta, et stabat, sive ut in Hebraico legitur, egrediebatur, hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ montes umbrosos. Et de quo patꝰ loquit᷑. Hic edificabit ciuitatẽ mea: cuiꝰ artifer
& conclitor ds ÷ hic ce in er echieł cernitur: habens funculũ inmanu. & calamum
ad mensurã cubiti uirilis. ut metiat᷑ ierłm. cuiꝰ descriptionem id÷ latitudine̾ & longi¬
tudine ide ꝓpħa mystico sermone ꝓsequit᷑. Quidã putant hoc exparte cõpletũ sub
⁊ orobabeł. q iesi & escłra ꝙ neemia ꝙ ceteris ducibꝰ. siue regibꝰ qui usq ad aduentũ dnĩ
saluatoris popłm rexer isrł: alii uͥ &e maximȩ iudei in mille annoꝵ regno int̾p̃tantur.
corporales corporalia requirentes. Nrõꝵ aut̃ pleriq refer ad celestẽ ierłm: & hanc dict̃
iterũ extruendã que ꝑruinã animarũ peccatriciũ fuerat destituta hoc heritici

Expanded text:
e quo Pater loquitur: Hic aedificavit civitatem meam , cujus artifex et conditor, Deus est. Hic et ab Ezechiele cernitur, habens funiculum in manu, et calamum 793 ad mensuram cubiti virilis, ut metiatur Jerusalem, cujus descriptionem, id est, latitudinem, et longitudinem, idem propheta mystico sermone prosequitur . Quidam putant hoc ex parte completum sub Zorobabel, et Jesu, et Esdra, et Nehemia, et caeteris ducibus sive regibus, qui usque ad adventum Domini Salvatoris populum rexerunt Israel. Alii vero, et maxime Judaei in mille annorum regno interpretantur, corporales corporalia requirentes. Nostrorum autem plerique referunt ad coelestem Jerusalem, et hanc dicunt iterum exstruendam, quae ruina anim
Abbreviated transcription (Latin):
n inuna miscdia s in multis miscd̃iis ad ierłm: & domꝰ mea id ÷ teplũ edificabit᷑ in ea.¬

Expanded text:
non in una misericordia, sed in multis misericordiis ad non in una misericordia, sed in multis misericordiis ad
Abbreviated transcription (Latin):
dicens ꝑieremiã. sic̃ despicit mulier uirũ suũ ita despexit me domꝰ isrł. cui ꝑ erechiel lo
quebatur. Irascens iã ñ irascar tͥ: & zelus ms recesũt atẽ. Qui gͦ relatꝰ ÷ ierłm & syon¬
una ÷ aut̃ atq eadẽ eiuitas: nc̃ irascit᷑ suꝑ gentes opulentas. qͣs supͣ eqͦs rufos ꝙ albos
& uarios noĩauit. qđ ipse tͣdident eos ad corripiendũ: ille uͦ seuier̃ intraditos. Hic ut fi¬
liũ apedagogo uoluerit em̃dari: ille hostẽ int̾ficere & punire conate sint. Cui simile
est illud in isaia. Ego dedi eos in manꝰ tuas. tu aut̃ ñ fecisti eis miscłia. Senibꝰ aggrauasti
ut ira Exquo loco coniungunt᷑ heretici qͥ ueteri eletrahunt testam̃to: qđ irascens dĩ
ñ pdere cupuat eos in quos irascit᷑. s em̃dare. Quia gͦ in qͥt relatꝰ sũ ierłm e syon
⁊ uo magno quãs adu̾sarii plusquã uoluerã dep̃serunt: iccireo hȩc dic̃ dñs. Reutar

Expanded text:
dicens per Jeremiam: Sicut despicit mulier virum suum, ita despexit me domus Israel . Cui per Ezechielem Dominus loquebatur: Irascens jam non irascar tibi, et zelus meus recessit a te . Qui ergo zelatus esnc irascitur super gentes opulentas, quas supra equos rufos et albos et varios nominavit: quod ipse tradiderit eos ad corripiendum: illae vero saevierint in traditos; hic ut filium a paedagogo voluerit emendari; illae ut hostem interficere, et punire conatae sint. Cui simile est illud in Isaia: Ego dedi eos in manus tuas: tu autem non fecisti eis misericordiam. Senis aggravut ira. Ex quo loco convincuntur haeretici, qui veteri detrahunt Testamento, quod irascens Deus non perdere cupiat eos in quos irascitur; sed emendare. Quia ergo, inquit, zelatus sum Jerusalem, et Sion zelo magno, quas adversarii plusquam volueram, depresserunt: idcirco haec dicit Dominus: Revertar
Abbreviated transcription (Latin):
cencordia & celoꝵ excęlsa considerat eccłia intelligi: cui ꝓꝑt̾ uicia atq peccata & refriges¬
cente cotidie caritate irascens dns tracdidit eã ꝑsecutionibꝰ ut quasi in conflatorio mundum
auru & atgentũ appareat. Aduersariĩ uͦ qͥbꝰ tradita ÷ eã delere nitentes: implent ierłm
aruoe cesoꝵ a porta usq ad portam. Unde dñs pacẽ &x misediaᷤ repmittens. rursũ eã edifica¬
cuiur se ceo dic e ꝑpendiculũ siue funiculũ scd̾m mensuras xordines singuloꝵ ineã. eẽ. ten¬

Expanded text:
concordiam, et coelorum excelsa considerat, Ecclesia intelligi. Cui propter vitia atque peccata, et refrigescentem quotidie charitatem irascens Dominus , tradet eam persecutionibus, ut quasi in conflatorio mundum aurum appareat, et argentum. Adversarii vero quibus tradita est, eam delere innitentes. implent Jerusalem cruore caesorum a porta usque ad portam. Unde Dominus pacem et misericordiam repromittens, rursum eam aedificaturum esse se dicit. Et perpendiculum sive funiculum secundum mensuras et ordines singulorum in ea
Abbreviated transcription (Latin):
ciant : non fabri appellandi it. idt aestructores maloꝵ & edificatores bonore s qx ipsi
ꝑmalis & deftructoribꝰ accipiendi. Et hoc notandũ qđł ista quattuor cornua gentiũ. unũ
contra popłm di cornu eleuauerint. Non enĩ regnauer parit ax simul oppor u uni

Expanded text:
ciant, non fabri appellandi sunt, id est, destructores malorum, et aedificatores bonorum; sed et ipsi ciant, non fabri appellandi sunt, id est, destructores malorum, et aedificatores bonorum; sed et ipsi pro malis et destructoribus accipiendi. Et hoc notandum quod ista quatuor cornua gentium, unum contra populum Dei cornu elevaverint; non enim regnave
Abbreviated transcription (Latin):
ft decem cornua inultimo regnatura: id ÷ daniel ꝓpħa testat᷑. Eo gͦ tẽꝑore quo hȩc ui¬
sio cernabat᷑. ĩ babelonioꝵ regnũ p̃terierat: instabat ꝑsarũ atq medoꝵ. futurũ erat
nomento epiphanȩ subquo machabeoꝵ historia tent᷑. E ost aduentũ quoq elni salua¬
toris quando circũdata ⁊ ierłm. quȩ sustinuerint isrłite : & euangłm ante denuntut.
leu̾aret caput. Quattuor qͦq fabros siue artifices qͦs greci tectonoae: uocant. n ipsẽ¬
ꝓpħa conspiete. s ei dñs astendit & exponit qui sint fabri. ia artifices quos nos aingbs
intelligimnꝰ obedientes dominice potestati. ut qd gentes deftrurer issi edifiecat. Noc elet
ꝓquo nos exhebreo intp̃tati sumꝰ. uener̾ isti detrere ea. regna uidelicet. lxx iatp
Uel cerde dec̾rere: ut omĩa sub xp̃i iugo colla sũmittant. ꝙ ñ ut qͥdam intrtat.¬

Expanded text:
Et decem cornua in ultimo regnatura, idem Daniel propheta testatur . Eo ergo tempore quo haec viEt decem cornua in ultimo regnatura, idem Daniel propheta testatur . Eo ergo tempore quo haec visio cernebatur, jam Babyloniorum regnum praeterierat, nomento Ἐπιφανεῖ, sub quo Machabaeorum historia texitur. Post adventum quoque Domini Salvatoris, quando circumdata est Jerusalem, quae sustinuerint Israelitae, et Evangelium ante denuntiat levaret caput. Quatuor quoque fabros, sive artifices quos Graeci a conspicit, sed ei Dominus ostendit, et exponit qui sint fabri et artifices, quos nos angelos intelligimus obedientes Dominicae potestati ut quod gentes destruxerant, isti aedificent. Hoc autem, pro quo nos ex Hebraeo interpretati sumus: Venerunt isti deterere ea, regna videlicet, SeptuaginVel certe deterere, ut omnia sub Christi jugo colla submittant, et non ut quidam interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
ea manibꝰ suis. Quattuor cornua gentes st̃ quȩ eleuauer cornu suꝑ t̾ra dmĩ. ut
dispderent eam. Quaccuor rornua quȩ uentilauer̃ & disꝑser̃ iudã & ĩsrł ꝙ ierłm:¬
quattuior gentes. ẽẽ. babylonios. medos atq ꝑsas. & macedonas. ac romanos. & nunc dñs
a ꝓpħa int̾rogatꝰ exponit: & daniel plerussime replieat. qͥ inuisione imaginis quȩ ha¬
bebat aureũ caput & pectꝰ argenteũ. & sub umbilico eneũ: & erura ac pedes ferreos
&e fictiles has quattuor gentes int̾ꝑtatꝰ ÷. Et rursũ in alia uisione quattuor bestias. Igenam
& ursũ & pardũ. & aliam horribile bestiã cuiꝰ nomen non posuit: easde gentes sub alia fi¬
gura monstrauit. Medos aut̾ & ꝑsas unũ regnũ. ee̾ post uictoriã eyri non ambiget. qui
scriptura seã consuetudinẽ. ut regnũ seꝑ int̾ꝑtet᷑ in cornibꝰ ut ⁊ illud. Et exattauit
cornii ꝓp̃ĩ sui. Et in alio loco. Et ererit conu salutis nobis in domo dauid pueri sui.

Expanded text:
ea in manibus suis. Quatuor cornua, gentes sunt quae elevaverunt cornu super terram Domini, ut dispergerent eam. Quatuor cornua quae ventilaverunt, et disperserunt Judam, et Isrquatuor gentes esse, Babylonios, Medos atque Persas, et Macedonas, ac Romanos, et nunc Dominus a propheta interrogatus exponit, et Daniel plenissime replicat. Qui in Visione imaginis quae habebat aureum caput, et pectus argenteum, et subumbilicum aeneum, et crura, ac pedes ferreos et fictiles, has quatuor gentes interpretatus est . Et rursum in alia visione quatuor bestias, leaenam et ursum, et pardum, et aliam horribilem bestiam, cujus nomen non posuit, easdem gentes sub alia figura monstravit. Medos autem et Persas unum regnum esse post victoriam Cyri, non ambiget  Al.Scriptura sancta consuetudinem, ut regnum semper interpretetur in cornibus, ut est illud: Et exaltavit cornu Christi sui . Et in alio loco: Et erexit cornu salutis nobis, in domo David pueri sui .
Abbreviated transcription (Latin):
uid uũłtis in uirga uenia aduos: Et psalmista dicente. Uirga tua & baculus apli
ipsa me consolata sunt. Et est in acerrimo tepore hiemis qͥ abegiptiis mechura
macedonibꝰ. d ebitioc. a romanis februaribꝰappellat᷑. Uicesima quo q eealuta
mensis dies illustrẽ noctis umbra significat. deficiente luna in tenebras & exco ae
ppetuo noctis horrore crescente. Uncle congruȩ qͥ adhuc in captiutate a ante e ma¬
iore sui parte in medis atq chaldeis. e assiriis erilabant. in sodo anno a in unde¬
cimi mensis grauissimo frigore. & inuicesima quarta die eiꝰdle mensis cernunt
iuduco popło quȩ sequunt᷑.
ili ꝑ noctẽ. & ecce uir ascendens suꝑ
equũ rusũ. & ipse stabat int̾ mirceta quȩ erant in ꝓfundo. Et post eũ eqͥ rufi¬
& uarii & albi. & lixi. Quid st̃ isti dne̾ mi : Et chixitꝰ ad me angłs qͥ loquebatur
in me. Ego ostenda tib qͥd st̃ hȩc: Et respondit uir qͥ stabat inter mirteta & dixit.

Expanded text:
uid vultis? 783 in virga veniam ad vos ? Et Psalmistae dicentis: Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt . Et est in acerrimo tempore hyemis, qui ab Aegyptiis Mechir, a Macedonibus περίτιος, a Romanis Februarius appellatur. Vicesima quoque quarta mensis dies illustrem noctis umbram significat, deficiente luna in tenebras, et caeco ac perpetuo noctis horrore crescente. Unde congrue qui adhuc in captivitate erant, et majore sui parte in Medis atque Chaldaeis, et Assyriis exsulabant, in secundo anno et undecimi mensis gravissimo frigore, et in vicesima quarta die ejusdem mensis, cernunt Judaico populo quae sequuntur. i per noctem et ecce vir ascendens super equum rufum et ipse stabat inter myrteta quae erant in profundo et post eum equi rufi varii et albi et dixi quid sunt isti domine mi et dixit ad me angelus qui loquebatur in me ego ostendam tibi quid sint haec et respondit vir qui stabat inter myrteta et dixit
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa nrã atq peccata recldidit nob̃. Legamꝰ danielẽ ex ꝑsona sua ex popłi elño conftten¬
te qd eñ audire noluerint. & iuste sibi acciderint quecuq ꝑpesũ sunt. eno esrbea
ri filiũ barachiȩ. filiũ addo ꝓpħam cdics. Quidã ꝓuncdecimo mense ponunt duode¬
cimũ an ureesimũ quartũ diem eide mensis arimethice racionibꝰ intrtantes. qua¬
drangulũ firmũ ꝙ stabilẽ numerũ suspicant᷑e. uolentes certa. ee etibiiat suria
seribunt᷑. Nos aut dicamꝰ qđ in eodẽ anno darii regis scđo. t̾cio mensȩ. post prima
usionẽ id ÷ undecimo post octiuũ qui apud hebreos appellat̃ salach. rursitraora¬
charia factꝰ sit sermo dnĩ. Scłm numerũ. eẽ. immundũ & ad coniunctionẽ cirnis¬

Expanded text:
reddidit nobis. Legamus Danielem ex persona sua, et populi, Domino confitentem, quod eum audire noluerint, et juste sibi acciderint quaecumque perpessi sunt . In die Zachariam Barachiae filium Addo prophetam dicens. Quidam pro undecimo mense ponunt duodecimum: et vicesimum quartum diem ejusdem mensis arithmeticis rationibus interpretantes, quadrangulum firmum et stabilem numerum suspicantur, volentes certa esse et stabilia quae scribuntur; nos autem dicamus quod in eodem anno Darii regis secundo, tertio mense post primam Visionem, id est, undecimo post octavum, qui apud Hebraeos appellatur SABAT  , rursum ad Zachariam factus sit sermo Domini. Secundum numerum e
Abbreviated transcription (Latin):
aligel offerre munusculũ. ut ooepta induodeeĩ ꝓpħas ȩiplanatio ꝑueniret aseal&enue
susceptũ opus deserere nolui. s qđꝙ absq te dictaturꝰ eram. tuo potissimũ nomini
tatio. s uelim nolim. salte lueratiuis ꝑ nocte oꝑis atq furtiuis dictare cõpeltor
qđ tͥ dirigam. Seripstt in bunc ꝓpħam origenes duo uolumina: usq adteia palee
lbri a principio. Ippolitꝰ qͦt eclidit cõmentarios ox cdidimꝰ qͥnq explationũ libros
piens nltũ ꝑatrẽ familias qui ꝓfert de chesauro suo noua or uetera. ꝙ sponsant areen

Expanded text:
aliquod offerre munusculum, et coepta in duodecim prophetas explanatio perveniret ad calcem, susceptum opus deserere nolui, sed quod et absque te dictaturus eram, tuo potissimum nomini titur interpretatio: sed velim nolim, saltem lucrativis per noctem horis atque furtivis dictare compellor, quod tibi dirigam. Scripsit in hunc prophetam Origenes duo volumina, usque ad tertiam partem libri a principio. Hippolytus quoque edidit Commentarios, et Didymus quoque Explanationum libros, piens illum patremfamilias, qui profert de thesauro
Abbreviated transcription (Latin):
eccła constituens ꝓpħas. alios apłos. alios eloctores. alios signa facientes alios ꝓ occlis
habens alios ꝓmanibꝰ. alios ꝓpedibꝰ: iuxta illud qđ legimus. Dĩ stetit in sinagoga den
in medio aut̾ deos duudicat. Dedit qͦq ei de angłoꝵ numero ministros. qͥ in carne consts
& nunꝗ fluctuantes habeant pedes. s cũ stante stent dno: le tI Iesu sacer¬
elos mnagne & amici tui qͥ habitant cora te : qr uiri portendentes sunt. ł celi ests aid
duea seruũ meũ orientẽ: q ecce lapis quẽ dedi corã iesu. Suꝑ lapide unũ. septe oocłi
sunt. Lxx. Audi gͦ iesu sac̾dos magnar & ꝑximi tui qͥ sedent ante facie quam: quia

Expanded text:
etas, et alios apostolos, alios doctores, alios signa facientes , alios pro oculis habens, alios pro manibus, alios pro pedibus, juxta illud quod legimus: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos dijudsia, et numquam fluctuantes habeant pedes, sed cum stante stent Domino? Audi, Jesu sacerdos magne, tu et amici tui qui habitant coram te, quia viri portendentes sunt. Ecce servum meum Orientem, quia ecce lapis quem dedi coram Jesu, super lapidem unum septem oculi sunt. LXX: Audi ergo, Jesu sacerdos magne, et proximi tui qui sedent ante faciem tuam, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Et respondit dñs angło qͥ loquebat᷑ in me uerba bona. & sermones consolatorios. ꝑri
bat ad faciẽ. & isaias qui loquebat᷑. uidi dnm̃ suꝑ thronũ excelsũ & ȩleuatũ. anteq.
popłs duceret᷑ in captiuitatẽ. anteꝙ ierłm destrueret᷑ & templũ: s ad huc inseruitu¬
tis malis popło constituto. ea quȩ ꝓeis uidit cernit in tenebris. Et ecce uir ascen¬
dens suꝑ ęquũ rufũ. hunc hebrei michaelẽ angłm putant. qͥ ultor iniqͥtatũ. &¬

Expanded text:
Et respondit Dominus angelo qui loquebatur in me, verba bona, et sermones consolatorios. Primbat ad faciem: et Isaias qui loquebatur: Vidi Dominum super thronum excelsum et elevatum : antequam populus duceretur in captivitatem, antequam Jerusalem destrueretur et templum; sed adhuc in servitutis malis populo constituto, ea quae pro eis videt, cernit in tenebris. Et ecce vir ascendens super equum rufum. Hunc Hebraei Michaelem angelum putant, qui ultor iniq
Abbreviated transcription (Latin):
bibe & eũ de calice dñi. de quo in psalmo dicunt. cala in maamuaquii fierili
men plenꝰ ⁊ merto & inclinauit ex hoc in illud. ueruntam fei en uerina

Expanded text:
bibe et tu de calice Domini, de quo in psalmo 626 dicitur: Calix in manu Domini, vini bibe et tu de calice Domini, de quo in psalmo 626 dicitur: Calix in manu Domini, vini meri plenus mixto, et inclinavit ex hoc in illud: verumtamen faex ejus no
Abbreviated transcription (Latin):
omiã absconelent: inferentes inspeluncas & inscissuras petrarũ. & inforamina
t̾re Non ingrediam̃ cͦ inspeluncas hereticoꝵ. nec abscondam̃ ibi. ubi ipius
saul stertora doctrinarũ suarũ egerere consueuit. s magiłs ascenclamꝰ aaspelui¬
cam xispolsa montis syna ubi & helias uidit dnm. & morses posteriora epelui
te conspent. & isaias de chiõ clamitans. hic habitabit ait inspelutecaora el an
Siqs aut̾ ñ habet poculũ turbidũ & doctrinã hereticã & magist᷑ ecete est
nis speluncã latronũ. & facit domũ patris domũ negociationis ł oftagio
sequiat̃. Datuirt alte ignominie ꝓgła bibe tu. & consopire. Iđ ÷ odiabole ̃
oognie pisersũ aheretice. qͥ te putabas calice. eẽ. aureũ. quo in hebriabant᷑
om̃s gentes ut uiderent speluncas &x secreta tua: ꝓgleꝰ magnteuiubart᷑¬
pler saturicali u uominie. & reputare inuas fictile oꝑa manuu figtali

Expanded text:
omnia abscondent, inferentes in speluncas et in scissuras petrarum et foramina omnia abscondent, inferentes in speluncas et in scissuras petrarum et foramina terrae . Non ingrediamur ergo in speluncas haereticorum, nec abscondamur ibi, ubi impius Saul stercora doctrinarum suarum egerere consuevit : sed magis ascendamus ad speluncam excelsam montis Sina, ubi et Elias vidit Dominum , et Moyses posteriora ejus ante conspexit . Et Isaias de Domino clamitans: Hic habitabit, ait, in spelunca excelsa . Si quis autem non habet poculum turbidum et doctrinam haereticam, et magister Ecclesiae est, nis speluncam latronum, sed facit domum Patris domum negotia Saturitatem ignominiae pro gloria bibe tu, et commovere, id est, o diabole, o dogma perversum, o haeretice, qui te putabas calicem esse aureum, quo inebriantur omnes gentes, ut viderent speluncas et secreta tua, pro gloriae magnitudine replere saturitate ignominiae, et reputare in vas fictile opera manuum figuli:
Abbreviated transcription (Latin):
erit torrenteꝰ sorrath. de quo bibit helias &x torrentẽ aliũ de qͦ dns bibit
fuerit & inuia huiꝰ scłi. qmuis moyses &e aaron qͣmuis ieremias sit & helias.
tam̃ necesse ÷ eũ de tẽptationibꝰ egypti & solitudinibꝰ bibere. Unde & dñi
sermo qͥ obhoc cuirnẽ assũpserat ut biberet de torrente considerans maiestatẽ
suã: dixit. Pater: si possibile ÷ transeat calix iste ame. Et rursũ uidens
uersis qͥb̾q doctrinis mebriet ꝓrimos. id ÷ racionabile animal. & faciatꝰe. pe
qͦs de cepit respicere adspeluncas suas. Aeceliȩ dogmata libera st̃: die gtulant¬
& lumine. Qui aut̃ nocte in ebriant᷑ & qͥ eos in ebriant: ñ ducunt᷑ inatria oñ
que nulla dectoꝵ p̃munt᷑ umbra s inspeluncas. fecer̃ enĩ domũ patris que
fuerat. domꝰ orationis speluncas latronũ pollicentes initiationes quasela oue
steria recondia. solisq hereticis nota secreta. De qͥb loqͥt᷑ & isaias. Manui fae tꝰ

Expanded text:
lium, de quo Dominus bibit fuerit, et in via hujus saeculi, quamvis Moyses et Aaron, quamvis 625 Jeremias sit et Elias, tamen necesse est eum de tentationibus Aegypti et solitudinis bibere, unde et Domini sermo qui ob hoc carnem assumpserat, ut biberet de torrente, considerans majestatem suam dixit: Pater, si possibile est, transeat calix iste a me . Rursum videns versis quibusque doctrinis inebriet proximos, id est, rationale animal, et faciat eos quos deceperit, respicere ad speluncas suas. Ecclesiae enim dogmata libera sunt: die gratulantur et lumine. Qui autem inebriantur, nocte inebriantur : et qui eos inebriant, non ducunt in atria Domini, quae nulla tectorum premuntur umbra, sed in speluncas. Fecerunt enim domum Patris quae fuerat domus orationis, speluncas latronum , pollicentes initiationes quasdam et mysteria, et recondita solumque haereticis nota secreta, de quibus loquitur et Isaias: Et manufacta
Abbreviated transcription (Latin):
anima mea: usq ad mortẽ. &. Nemo potest eripere animã mea̾ ame: &: Uo¬
suntate depono anima meã: & sponte mea rursũ assumo eam. Iniꝑieise
in abacuch librũ scribimꝰ. ꝓpͥũ cantico eꝰ opusculũ declicantes sermonemꝙ
epicur. & psalterio id lyrico mare cõpositu. totis uirib aggrediences ptibile
ietur idra& sardanapallus insulţet. turpior uiciis quã nomine: nos ceptudar¬

Expanded text:
anima mea usque ad mortem . Et: Nemo potest eripere animam meam a me: sed voluntate mea depono animam meam, et sponte mea rursum assumo eam . LIBER SECin Abacuc librum scribimus, proprium Cantico ejus opusculum dedicantes, sermonemque epicum et Psalterii, id est, lyrico more compositum, totis viribus aggredientes. Sibileetra, et Sardanapalus insultet, turpior vitiis quam nomine: nos coeptum car
Abbreviated transcription (Latin):
se. cẽ. hominẽ. alteri homini felle. & amaritutine. ꝓpmarit P ossumꝰ
aut̃ eũ uł regẽ intelligere iudȩ uł generalitꝰ om̾s homines: qd inebriaue¬
ubottarileer furoris sui. cunctosq sp̃oliatos uiderit e eaptiuos. Peillt qͥ iuon¬
uent ellli fuemott inutaima reclacti st seruitutẽ. hoc ÷ enĩ qđ ait repletꝰ¬
clignonosnsa ꝑgła. ut subaudiat᷑ amicꝰ ae ꝑrimꝰ. siue consors retioa uͥtuum
onabuehodonose calies bibit. Unde q in ebriasti plurimosani quoeh onbe elẽ

Expanded text:
sumus autem eum vel regem intelligere Judaeae, vel generaliter omnes homines quod inebriaveerit calice furoris sui, cunctosque exspoliatos viderit et captivos, et illi qui quondam gloriosi fuerant, in ultimam redacti sint servituteloria, ut subaudiatur amicus, et proximus, sive consors regni, qui tuum, o Nabuchodonosor, calicem bibit. Unde quia inebriasti plurimos, tu quoque bibe de
Abbreviated transcription (Latin):
quentiȩ idolũ conflatũ: Nichil gͦ ꝓderit figmentũ fictori suo: oe mu¬
tũ surdũq simulachrũ. adoratorem suũ audire ñ poterit.Si quando
uideris alique nolle credere ueritati. & ostensa suoꝵ dogmatũ falsitate
incepto studio ꝑseuerare ñ in congrue poteris dicere. Spera infigñto
suoior facit simulachia muta uł surda. ueͦ ã q aͥ. qͥppe apud grecos u¬
tũq significat.
Quãquã syminachus intp̾tans. mu¬
ta mag̾is uicdeat᷑ intellexisse quã surda. Nec moueat quẽpia illud idi¬
oma scripturarũ. de quo seꝑe cliximꝰ. qͥs putas fidelis & sapiens dispen¬

Expanded text:
quentiae idolum conflatum est. Nihil ergo proderit figmentum fictori suo. Et muquentiae idolum conflatum est. Nihil ergo proderit figmentum fictori suo. Et mutum surdumque simulacrum adoratorem suum audire non poterit. Si quando videris aliquem nolle credere veritati, et ostensa suorum dogmatum falsitate, in coepto studio perseverare, congrue poteris dicere: Sperat in figmento suo, et facit simulacra muta vel surda: κωφὰ quippe apud Graecos utrumque significat: quamquam Symmachus ἄλαλα interpretans, muta magis videatur intellexisse quam surda. Nec moveat quempiam illud ἰδίωμα Scripturarum, de quo saepe
Abbreviated transcription (Latin):
aeres ꝑlinboscraptider e conflatile legimꝰ indeuteronomio. Maleuest̾ quiis
qui fecerit sculptile atq conflatile. opus manuũ artificis: & posuertt illud
in abscondito Sculptile atq conflatile: reor dogiata. eẽ ꝑuersa. quȩ ab
his aquibꝰ ficta st̃ ad orant᷑. Uide arriũ sculpsisse sibi idolũ creature. o
aorasse qđ sculpsit. Cerne eunomiũ conflasse imaginẽ falsam. on coni¬
flationi suȩ curuare ceruicẽ. Signant̃q scriptura. & ponit illud ineuitt
in abscondito. Habent enĩ & ipsi orgia sua & quasi ꝑfectis qͥb̾q discipłis.
tradunt absconelita sacram̃ta. Quȩ si ad lucẽ ꝓcesserint: statim qđ ficta
st arguunt᷑. Nichil gͥ eis ꝓderit seulptura . & conflatio sua.Scułturam
q refert ad lapides: in his dogmatib intellige. quę stulticiã pͥma fron¬
te demonstrant. Conflationẽ ibi: ubi aliquã uidet᷑ racio eẽ. sapientie
sełaris & ueluti quodã auro ita disciplinis philosophoꝵ & splendore elo¬

Expanded text:
er sculptile atque conflatile. 628 Legimus in Deuteronomio: Maledictus omnis qui fecerit sculptile et conflatile, opus manuum artificis, et posuerit illud in abscondito . Sculptile et conflatile reor, dogmata esse perversa, quae ab his a quibus facta sunt, adorantur. Vide Arium sculpsisse sibi idolum creaturae, et adorasse quod sculpsit. Cerne Eunomium conflasse imaginem falsam, et conflationi suae curvare cervicem. Signanterque Scriptura: Et ponet, inquit, illud in abscondito. Habent enim et ipsi orgia sua, et quasi pro perfectis quibusque discipulis tradunt abscondita sacramenta, quae si ad lucem processerint, statim quod ficta sunt, arguuntur. Nihil igitur eis proderit sculptura et conflatio sua. Sculptura, quae refertur ad lapides, in his dogmatibus intelligitur, quae stultitiam prima fronte demonstrant. Conflatio est ibi, ubi aliqua videtur esse ratio sapientiae saecularis, et velut quodam auro, ita disciplinis philosophorum et splendore elo
Abbreviated transcription (Latin):
Conspdit suctor infignico suo. ut faciat iclola muta Conseduent in suꝑre¬
cabs det nabrut hodionosor cdrꝰ. qđ fabricatꝰ sit statuam idoli beli oe posuerit
confidat insimula chro qđ finait. Qł qͥdẽ possumꝰ oe generalit cortͣ om̃li
idolor acenꝑe cultores. nec putemꝰ unũ ẽe. qđ sculpitur arconfit᷑. Sculp¬
tura qͥde possum in lapidib & in marmore acciꝑe: conflatura ũ in his me

Expanded text:
confidit fictor in figmento suo, ut faciat idola muta. Consequenter superioribus de Nabuchodonosor dicitur, quod fabricatus sit statuam idoli Bel, et posuerit confidat in simulacro quod finxit: quod quidem possumus et generaliter contra omnes idolorum accipere cultores. Nec putemus unum esse quod sculpitur, et conflatur. Sculpturam quippe possumus in lapidibus et in marmoribus accipere: confl
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is anima accedat adeũ: siuȩ corporalib ȩgra peccatis. siue clauib qͥb dã
scłaris cupiditatis irfixa. siue ꝑfecta adhuc quidẽ. s nitenti tam̃ medicationi
ꝑficiens: siue multis aliqua sit ꝑfegta iã initutib Omĩs in dñi potestade ẽ:¬
Sigriuaris iniqͥtat̾e: iuticia .ẽ. Si iu rilio indiges: uirtꝰ ẽ. Simortẽ times:
uits .ẽ. Si iũ disi letas uia. ẽ Si cenebras figis: lux . ẽ. Sicibũ queris: alim̃

Expanded text:
Omnis anima accedat ad eum, sive corporalibus aegra peccatis, sive clavis quibusdam saecularis cupiditatis infixa, sive imperfecta adhuc quidem, sed intenta tamen meditatione proficiens, sive multis aliqua sit jam perfecta virtutibus: omnis in Dsi gravaris iniquitate, justitia est: si auxilio indiges, virtus est: si mortem times, vita est: si coelum desideras, via est: si tenebras fugis, lux est: si cibu
Abbreviated transcription (Latin):
in robore fortitudiniᷤᷤ meȩ: in gła nominis mei. bonũ miscdie ꝑdidit
malo suꝑbiȩ: Forsitan ignoscae delictiᷤᷤtuis. Cũ beatꝰ danihel prȩscius
futuroꝵ de sententia di dubitet: rem temerariã faciunt. qui audac¬
ter peccatorib indulgentiã pollicent᷑. Ꝙ tamꝰ sciendũ. qđ si nabuc hodo¬
nosor bona oꝑa facienti uenia ꝓmitcit᷑: multo nagis aliis ꝓmictitur
qui leuiora peccauerint. Legimꝰ & in ieremia pͣceptum popło iudeorũ
ut orent ꝓbab. loniis. quia in pace eoꝵ sit par eaptiuorum.¶

Expanded text:
it malo superbiae. Forsitan ignoscet Deus delictis tuis, Cum beatus Daniel praescius futurorum de sententia Dei dubitet, rem temerariam faciunt, qui audacter peccatoribus indulgentiam pollicentur. Et tamen sciendum quod si Nabuchodonosor bona opera facienti venia repromittitur; multo magis aliis promittitur qui leviora peccata commiserunt. Legimus et in Jeremia praeceptum populo Judaeorum; ut orent pro Babyloniis; quia in pace eorum, sit pax captivorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Punitis principib rex corripitꝰ. ut uiuens glorificae dĩ. In t̾rogat aut̃
optinates suos quoriĩ accusatione & consilio trespueros in igne̾ fornaciᷤ
miserat. ut illis respondentib se misisse tres pueros in fornace̾: iste eis
uunciet & ostendat. Eecce ego uideo uiros quattuor solutos & am
bulantes in medio ignis. & nichil in eis corruptionis est. Ꝙ species quar¬
ci. similitudo filii di. Rursũ dicã. O quã sapiens ignis. quã in enarra¬
bilis dĩ potentia. Uinculis stricta sunt corpora. Uountꝰ uincula. corpora
ñ uruntꝰ. Speciẽ aut̃ quarti quã similẽ dic̃ filio dĩ. uł angłm debeniꝰ acei

Expanded text:
Punitis principibus, rex corripitur, ut vivens glorificet Deum. Interrogat autem optimates suos, quorum accusatione et consilio tres pueros in ignem fornacis miserat, ut, illis respondentibus se misisse tres pueros in fornacem, iste eis nuntiet et ostendat. 643 Qui Punitis principibus, rex corripitur, ut vivens glorificet Deum. Interrogat autem bulantes in medio ignis, et nihil in eis corruptionis est, et species quarti similitudo filii Dei. Rursum dicam: O quam sapiens ignis, quam inenarrabilis Dei potentia: vinculis stricta sunt corpora, uruntur vincula, corpora non uruntur. Speciem autem quarti quem similem dicit filio Dei, vel angelum debemus acci
Abbreviated transcription (Latin):
& niniue subuertet᷑. & tam̃ ad pͣces er echiȩ & niniues dĩ sententia cõ mutata
est. nͨ uanitate iudicii. s conuersione eor qui meruere indulgentia. Alioquin
& in ieremia loquit᷑ ds se mala minari suꝑ gentẽ: & sibona fecerit: minas cle¬
mentia cõmutare: Rursũ bonagenti se asserit polliceri. & si mala fecerit:
dic̾ se suã mutare sententia. ñ in homines sed in oꝑa quȩ mutata sunt. Neq
eni ds hominib s uitiis irascitur. Que cũ in homine ñ fuerint: neqͣquã pu¬
nit qđ mutatũ ÷. Dicamꝰ & alit̾. fecit quidẽ nabuchodonosor tuxta danihe¬
lis consiliũ miscd̾ias in pauperes. & iccirco usq ad m̃sẽ duo decimũ in eo
est dilata sententia. Sed quia postea ambulans in aula babylonis gła¬

Expanded text:
 III. Et tamen ad preces Ezechiae, et Ninive, Dei sententia commutata est: non vanitate judicii, sed eorum conversione, qui meruere indulgentiam. Alioquin et in Jeremia loquitur Deus se mala minari super gentem ; et si bona fecerit, minas clementia commutare. Rursum bona agenti se asserit polliceri; et si mala fecerit, dicit se suam mutare sententiam: non in homines, sed in opera quae mutata sunt. Neque enim Deus hominibus, sed vitiis irascitur: quae cum in homine non fuerint, nequaquam punit quod mutatum est. Dicamus et aliter: Fecit quidem Nabuchodonosor juxta Danielis consilium misericordias in pauperes; et idcirco usque ad mensem duodecimum in eum est dilata sententia: sed quia postea ambulans in aula Babylonis, g
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ congruat ut angłi qui nunquã corruer᷑ eũ rursus principem
nt qui ꝑ poenitentiã sit reu̾sus. Quã ob rẽ rex consilium
meũ placcat tͥ & peceata gua elemosinis redimẽ & iniquitates tuas misȩ¬
ricordns p auperum. Forsican ignosc& delictis euis. Si pͣchxꝰ sententiã
di quȩ ñ potest immutari : quomꝰ hortat᷑ ad elemosinã & misericor¬
diã ꝑ auꝑũ. ut dĩ sententia cõmutet᷑: Qł facile soluitur et echiȩ regiᷤ

Expanded text:
quomodo congruat, ut angeli qui numquam corruerant, eum rursus principem quomodo congruat, ut angeli qui numquam corruerant, eum rursus principem habeant qui per poenitentiam sit reversus. Quamobrem, rex, consilium meum placeat tibi, et peccata tua eleemosynis redime, 649 et iniquitates tuas misericordiis pauperum, forsitan ignoscat Deus delictis tuis. Si praedixit sententiam Dei, quae non potest immutari, quomodo hortatur ad eleemosynas et misericordias pauperum, ut Dei sententia commutetur? Quod facile solvitur
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate. ut ñ eu suꝑbiȩ s potentiȩ uideatur arguerȩ. Et u¬
at᷑ ferro & hȩre. In herbis foriᷤᷤ ȩ rore cȩli consꝑgat᷑: & cũ feris sit pabi¬
lũ eiꝰ donec septẽ tẽpora cõmutent᷑ suꝑ eũ. Et supra similit̾ scriptũ est.
Quer̃ gͦ a nob̾ qui hi. storiȩ contradicunt. quomͦ in uinculo ferreo & hȩre fu¬
erit nabuchodonosor aut quis eũ uinxerit & cõpedib alligauerit. cũ ꝑ¬
spicuuĩ sit om̃s furiosos nẽ se pͣcipitent & alios inuadant. ferro cadenisq
ligari. Hatc est int̾pͣtatio sententiȩ altissimi. quȩ ꝑuenit suꝑ dnm
tͥ manebit postquã cognoueris potestatẽ cȩbeste̾. Undȩ ii qui hystoriȩ con¬
tradicunt & uolunt cdiabolo reddi pristinã dignitatẽ. in hoc loco uelificant
qđ post tormenta. post efferatione pꝰ herbarũ & foeni cibos & septẽ an¬
noꝵ circulos conficeat᷑ dm̃i. & sit quipriꝰ fuerat. Qui respondere debent.

Expanded text:
veritatem: ut non eum superbiae, sed potentiae videatur arguere. Et atur ferro, et aere in herbis foris, et rore coeli conspergatur: et cum feris sit pabulum Quaerunt ergo a nobis qui historiae contradicunt: quomodo in vinculo ferreo et aereo fuerit Nabuchodonosor: aut quis eum vinxerit et compedibus alligaverit: cum perspicuum sit omnes furiosos, ne se praecipitent et alios ferro invadant, catenis ligari. Haec est interpretatio sententiae Altissimi, qtibi manebit, postquam cognoveris potestatem esse coelestem. Unde hi qui historiae contradicunt, et volunt diabolo reddi pristinam dignitatem, in hoc loco velificant: quod post tormenta, post efferationem, post herbarum et feni cibos, et septem annorum circulos, confiteatur Dominum, et sit qui prius fuerat. Qui respondere debent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se cernit ñ dm̃ sed dõs arbitret᷑. Deniq & in consequentib Balthasar inquid
ceps ariolorũ. siue in cantatorũ ut alii int̾ptati sunt. non mirũ si princeps
om̃iũ ariolorũ constitutꝰ sit: qui ad pͣceptu regis sapientiã didicerat chaldeo¬
rũ. & decuplũꝰ om̃iuꝰ sapientior fuerat inuentꝰ. Quȩramꝰ abiis qui in hac ui¬
sione ñ recipiunt hystoriã. quis iste sit nabuchodonosor qui somniũ uide¬
rit & quis danihel qui somniuꝰ eiꝰ edisserat & futara prȩdicat. & quomͦ ipse
danihel qui utiq iuxta eos sca intelligendus est fortitudo a nab uchodono

Expanded text:
per se cernit, non Deum, sed deos arbitretur. Denique et in consequentibus: Balthasar, inquitper se cernit, non Deum, sed deos arbitretur. Denique et in consequentibus: Balthasar, inquitceps hariolorum sive incantatorum, ut alii interpretati sunt. Non mirum si princeps hariolorum omnium constitutus sit, qui ad praeceptum regis sapientiam didicerat Chaldaeorum; et decuplum omnium sapientior fuerat inventus. Quaeramus ab his qui in hac visione non recipiunt historiam, quis iste sit Nabuchodonosor qui somnium viderit; et quis Daniel qui somnium ejus edisserat, et ventura praedicat; et quomodo hic ipse Daniel, qui utique juxta eos, sancta intelligenda est
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ uidi qđ ꝑterruit ine Respondeant. quale somniũ uiderit contrariafor¬
titudo Nisi forte omẽ qđ in hoc mundo habere uidet᷑ umbra & somniũ est.
⁊ uisiones capitis mei conturbauer᷑ me. Nota qd̃ ae nabucho donosor uisiones non
oculor sed capitis & cordis nouerit qͥa propt̾ głam seruorũ dĩ futurorũ illi
mysteria reuelant᷑ Ponec collega in gressus est in conspectu meo
erunt. tres reliqui collega int̾precati sunt. Unde iudicio magistrorũ ȩccłȩ
editio eorũ in hoc uolumine repudiata ÷. & theodotionis uulgo legit᷑ quȩ & he¬
braico & cȩtis trans latorib congruit. Unde & origenes in nonõ stromatũ uolumi¬
multũ abhebraica ueritate discordant. sed iuxta theodonis editionẽ disserere:
Ui habet spm̃ dor scõr in semet ipso. Pro eo qđ hic dr̃ dõr scõr. lingua caldea
cat ut theodotio in t̾ptatꝰ est. Nec mirũ si erret nabuchodonosor. & quicquid su¬

Expanded text:
u meo, etc. Respondeant quale somnium viderit contraria fortitudo: nisi forte omne quod in hoc mundo habere videtur, umbra et somnium est. Et visiones capitis mei conturbaverunt me. Nota quod et Nabuchodonosor visiones non oculorum et cordis, sed capitis noverit: quia propter gloriam servorum Dei futurorum illi mysteria revelantur. Donec collega ingressus est in conspectu meo erunt, tres reliqui, collegam interpretati sunt. Unde judicio magistrorum Ecclesiae, editio eorum in hoc volumine repudiata est; et Theodotionis vulgo legitur, quae et Hebraeo, et caeteris translatoribus congruit. Unde et Origenes in nono Stromatum volumimultum ab Hebraica veritate discordant, sed juxta Theodotionis editionem disserere. Qui habet spiritum deorcat, ut Theodotio interpretatus est. Nec mirum si erret Nabuchodonosor; et quidquid su
Abbreviated transcription (Latin):
coepit intra semet ipsuꝰ tacitꝰ cogitare qͣsi hora una & cogitationes eiꝰ contur¬
babant ent̃ Respondensq rex ait. B althasar sominiũ & int̾pretatio eiꝰ ñ
re cordis uultꝰ pallore signabat dolebatꝙ proeo qui ei plurimũ hono¬
ris detulerat. & ne uideret᷑ in sultare atq lȩtari. contra hostiũ rege
Deniq ddetestans id quod intelligebat. loquit᷑ ad eu. Dn̾e mi. somnium
hoc us quitẽ oderꝰ. & int̾pͣtatio eiꝰ hostib tuis sit. Ut gͦ aduertit nabu¬
chorlonosor eũ metuere. ne sinistrũ quid atꝙ contrarui contra re¬
ge᷑ dicere uideret᷑ cohortat᷑ ut simplictt᷑ & uere loquat᷑ qđ in tellexito

Expanded text:
intra semetipsum tacitus cogitare quasi hora una: et cogitationes ejus conturbabant eum. Respondensque rex ait: Balthasar, somnium, et interpretatio ejus, non rem cordis vultus pallore signabat: dolebatque pro eo qui ei plurimum honoris detulerat. 648 Et ne videretur insultare atque laetari contra hostem regem: denique detestatus id quod intelligebat, loquitur ad eum. Domine mi, somnium hoc his qui te oderunt, et interpretatio ejus hostibus tuis sit. Videns ergo Nabuchodonosor eum metuere: ne sinistrum quid atque contrarium contra regem dicere videretur: cohortatur eum ut simpliciter et vere loquatur quod inte
Abbreviated transcription (Latin):
s apoth iny sach. & ab cenago. dispeat & domꝰ eiꝰ uastecꝰ neq enĩ est ds alius
qul posut itã saluare: quidã pessime ad diabolũ referꝰ quod in consumma¬
cione mnundi etiã ipse recipiat noticiã dĩ & om̃s ad pęnitentũ cohorcetuu
EThunc uolunt esse rege nimues ꝗui noussime descendit. de throno suꝑlis.
& humilitatis p̃mia conscent ÷¶ Nnac rex ꝓmotut sy drach. iny sach. & ab¬
de nago ili ꝓuuitia babylonis. Quĩ dicunt supͣ cres pueros ñ itdices ꝓuinciarũ
sed p̃fectos oꝑũ singulorũ fuisse it baby lone hic uolunt eoseciã prouintiarũ
iudices constitutos PaBI cuodonoson. Rex om̃ib gentib & linguis &e
nosor in ꝓphȩ uoluminȩ pomt᷑ ut ñ fictꝰ ab alio postea liber sicut sy cophanta

Expanded text:
sac, et Abdenago, 644 dispereat, et domus ejus vastetur. Neque enim est Deus alius qui possit ita salvare. Quidam pessime ad diabolum referunt, quod in consummatione, et fine mundi etiam ipse recipiat notitiam Dei, et omnes ad poenitentiam cohortetur, et hunc volunt esse regem Ninive qui novissime descendit de throno superbiae, et humilitatis praemia consecutus sit. Tunc rex promovit Sedrach, Misac et Abdenago in provincia Babylonis. Qui dicunt supra tres pueros non judices provinciarum, sed praefectos operum singulorum fuisse in Babylone, hic volunt etiam eos provinciarum judices constitutos. Nabuchodonosor rex omnibus populis, genosor in prophetae volumine ponitur: ut non fictus ab alio postea liber sicut sycophanta
Abbreviated transcription (Latin):
nere se iactet & orbẽ terrarum quasi nidũ & oua uolucrũ.
&ses de elo descendit Pro uigili. theodotio ipsũ chaldaicũ uerbũ posuit. hiñ.
qđ ꝑtres litteras AIN Ioxh. Res. scribit᷑ Significat autẽ angłos. qđ semꝑ iu¬
qilent & adcłi ĩꝑuĩ sint parati. Unde & nos crebris ꝑ noctationib imitam᷑ angłoꝵ

Expanded text:
tenere jactet, et orbem terrarum quasi nidum et ova volucrum.tenere jactet, et orbem terrarum quasi nidum et ova volucrum.s ejus, etc. Pro vigili Theodotio ipsum Chaldaicum verbum posuit HIR, quod per tres litteras AIN, IOD et RES scribitur: significat autem angelos quod semper vigilent; et ad Dei imperium sint parati. Unde et nos crebris pernoctationibus imitamur angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
solũ de nabuchodonosor rege chaldeor sed de om̃ib impiis ꝓpħaloquit᷑.
uidi impiũ exaltatũ & eleuatũ sicut cedroslibani. quia ñ uirtutũ magnitudine
sed sua eleuant᷑ suꝑbia. & ideo excidunt᷑ & corruunt. Unde bonũ. ẽ. illud sectari
qđ dñs doc&e in euangłio Discite a me quia mitissum & humilis corde. Qd̃ aut̃ ait
uirta theodotionẽ. ⁊o kI. pioc. id est altitudo etꝰ siue kypia ut postea ipse int᷑pͣti
tꝰ est. id est dominatio ꝓ quo nos uertimꝰ aspectꝰ eiꝰ: idẽ contemptores hystoriȩ
calumniant᷑ qđ nequaquã dñatio nabuchodonosor orbẽ t̾rarũ possederit.
Neq enĩ grecis & barbaris cunctisq septentrionis & occidentis nationib ĩꝑaua.
sed tantũ orientis ꝓuntias tenuit. id est asiã non europã &e lybiã. Ex quo in¬
telligi uolunt ad diabolũ euncta referenda. cũ hȩc omĩa nos y ꝓbolicȩ dicta
debeamꝰ accipe ob suꝑbiã regis impii. qui tantũ głariat᷑ in isua ut cȩlũ te

Expanded text:
solum de Nabuchodonosor rege Chaldaeorum, sed de omnibus impiis propheta loquitur: Vidi impium superexaltatum, et elevatum sicut cedros Libani : qui non virtutum magnitudine, sed sua elevantur superbia: et ideo exciduntur, et corruunt. 647 Unde bonum est illud sectari quod Dominus docet in Evangelio: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Quod autem ait juxta Theodotionest, dominatio, pro quo nos vertimus, aspectus ejus, iidem contemptores historiae calumniantur, quod nequaquam dominatio Nabuchodonosor regis orbem terrarum possederit. Neque enim Graecis et Barbaris, cunctisque Septentrionis et Occidentis nationibus imperavit, sed tantum Orientis provincias tenuit, id est Asiam; non Europam et Libyam. Ex quo intelligi volunt cuncta ad diabolum referenda esse: cum haec omnia nos hyperbolice dicta debeamus accipere, ob superbiam regis impii, qui tantum gloriatur in Isaia , ut coelum se