comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd paulus ꝓuobis cruci focus est. aut inomine pauli
baptizati estis. :ita siscipiant pacẽ popłi di. id est
puꝑib dĩ.: non illis. sedeũ illis regnare cupientes:
Ili quoq nondicant ego sũ pauli. ego aũt apollo.
ego uero cephe: sedom̃s dicant ego sũ xp̃i Hȩo ẽ.
uistitia.: non ante ponere seruos dño nec ȩquare
lta leuare oculos in montes unde ueniat auxilium
sibi : ut tam̃ auxiliũ suũ nonsꝑent amontibus
sed adnõ quifect celũ & t̾rã: Potost & sic conuenientis¬
sime intelligi: suscipiant montes pacẽ popło:
ut pacẽ intelligamis in reconcilatione. qua deo
reconciliamur: Montes eã quippe: suscipiunt
popło eius: Et hoc apłs: ita testat᷑: Uetera transie¬
runt: &ecce facta sunt noua: Om̃a aũt exdõ

Expanded text:
quid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli quid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Ita suscipiant pacem populo Dei, id est, pauperibus Dei; non illis, sed cum illis regnare cupientes. Illi quoque non dicant, Ego sum Pauli, ego sum Apollo, ego vero Cephae; sed omnes dicant: Ego sum Christi . Haec est justitia: non anteponere servos Domino, nec aequare; ita levare oculos in montes unde veniat auxilium sibi, ut tamen auxilium suum non sperent a montibus, sed a Domino qui fecit coelum et terram . 6. Potest et sic convenientissime intelligi, Suscipiant montes pacem populo, ut pacem intelligamus in reconciliatione qua Deo reconciliamur: montes quippe eam suscipiunt populo ejus. Hoc Apostolus ita testatur: Vetera transierunt; ecce facta sun
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiã popło. &colles pacẽ : utrisq enĩ uistita &
utrisq pax necessaria est: Ecfieri potest ut alio
nomine pax appellata sit ipsa iustitia: hȩc. ẽ. enim uera
paix: non qualẽ inusti int̃ se faciunt. Anpotius cũ distin¬
ctione non contẽpnenda intelligendũ ẽ. qđ ait. montes
pacẽ. & colles iustitiã : excellentes quippe in ȩccła paci
debent ugilanti intentione consulere: nȩppt̃ suos
honores suꝑbe agendo. scimata facunt unitatis cõpa¬
ge disrupta: Colles aut̃ ita eos imitando & obȩdien¬
do subsequant᷑: ut eis xp̃m ante ponant memaiorũ
montiũ qm̃ uident᷑ excellere. uana acictoritate
seducti. se axp̃i unitate difrũpant Ideo dictum est.
suscipiant montes pacẽ popło. Dicant qͥdem imitito¬
res mei estote. sicut & ego xp̃i: sed rursus dicant:
Licet sinos ant angłs decelo uob annuimnti auorit p̃¬
ter quã qđ accepistis : a nathema sit : Dicint etiã: Num¬

Expanded text:
justitiam populo, et colles pacem? Utrisque enim justitia, et justitiam populo, et colles pacem? Utrisque enim justitia, et utrisque pax necessaria est: et fieri potest ut alio nomine pax ap pellata sit ipsa justitia; haec est enim vera pax, non qualem injusti inter se faciunt. An potius cum distinctione non contemnenda intelligendum est quod ait, Montes pacem, et colles justitiam? Excellentes quippe in Ecclesia, paci debent vigilanti intentione consulere; ne propter suos honores superbe agendo schismata faciant, unitatis compage disrupta. Colles autem ita eos imitando et obediendo subsequantur, ut eis Christum anteponant; ne malorum montium, quoniam videntur excellere, vana auctoritate seducti, se a Christi unitate disrumpant. Ideo dictum est: Suscipiant montes pacem populo. Dicant quidem: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Sed rursus dicant: Licet si nos, aut angelus de coelo vobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis. anathema sit . Dicant etiam: Num
Abbreviated transcription (Latin):
& iudiciũ : Et illud qđ iheremias dicit: faciens di¬
uicias sius: non cũ iudicio: Nonait: Laciens duucias
suas prauo inustoue udicio. uł non cũ iudicio recto
aut iusto. sed non cũiudicio: iudiciũ non appellais.
pacẽ popło tuo &ecolles iustitiã: Montes maiores
sunt colles minores : Nimirũ ergo hi sunt : quos
alius hab& psalmus : pusilos cũ magnis: Isti quippe
muntes exultauer̃ sicut arietes: & isti colles sic̃ agni
oitiũ: In exitu isrł ex egypto. i dest inpopło di libe¬
ratione. abhuuis scłi seruitute Excellenti ergo scitate
eminentes. in ecclesia montes sunt: qͥ idonei sunt
ad alios docere. sic loquendo ut fidelit̃ instruant᷑.
sic uiuendo ut salubrit̾ imitent᷑: Colles aũt sunt.
illorũ excellentiã. sua obȩdientia sub sequentes
Iuare ergo montes pacẽ. & colles istitiã : Anforte
niehil int̃ esset. etiã si ita diceret᷑. suscipiant montes

Expanded text:
et judicium . Et illud quod Jeremias dicit: Faciens diet judicium . Et illud quod Jeremias dicit: Faciens divitias suas non cum judicio . Non ait, Faciens divitias suas pravo injustove judicio, vel non cum judicio recto aut justo; sed, non cum judicio: judicium non appellanspacem populo, et colles justitiam. Montes majores sunt, colles minores. Nimirum ergo hi sunt quos alius habet psalmus: Pusillos cum magnis. Isti quippe montes exsultaverunt sicut arietes, et isti colles sicut agni ovium, in exitu Israel ex Aegypto , id est in populi Dei liberatione ab hujus saeculi servitute. Excellenti ergo sanctitate eminentes in Ecclesia, montes sunt; qui idonei sunt et alios docere , sic loquendo ut fideliter instruantur, sic vivendo ut salubriter imitentur: colles autem sunt illorum excellentiam sua obedientia subsequentes. Quare ergo montes pacem, et colles justitiam? An forte nihil interesset, etiamsi ita diceretur: Suscipiant montes
Abbreviated transcription (Latin):
tiã: pͥus iustitiã posint deinde iudiciũ dicens. iudi¬
care popłm tuũ iniustitia & pauꝑes tuos inudicio :
magis ostendit iudiciũ se appellasse iustitiã. nichil
int̃ ee demonstrans. quo ordine ponat᷑. cũidem
significat: Solet em̃ dici iudiciũ prauũ qđ inustũ
est: iustitiã uero iniquã uł inustã. dicere nonsole¬
mus: Sienĩ pͣua & inusta erit: nec iustitia iã dicenda
est: Promde ponendo uidiciũ. atq iuistitiȩ nomine
repetendo. uł ponendo iustitiã. & eã iudici nomine
repetendo : satis edoc& ꝓpriȩ se appellare iudiciũ
qđ pomi ꝓiustitia sol&. id est qđ iminale iudicando
intelligi non potest: Ubi enĩ dñs dicit. nolite iudicare
ꝑsonalit̃ sed rectũ nuliciũ udeate: ostendit esse
prauũ iudiciũ cũcheit. rectũ iudieiuĩ iudicate: Demq
illud uetat: hoc p̃cipit: Cũuero sine ulla adiectio¬
ne dicit iudicnĩ: contimio iustũ uult intelligi. sieut
est. qđ ait : Redinquitis grauiora legis miscđiam

Expanded text:
am; prius justitiam posuit, deinde judicium, dicens, Judicare populum tuum in justitia, et pauperes tuos in judicio; magis ostendit judicium se appellasse justitiam, nihil interesse demonstrans quo ordine ponatur, cum idem significet. Solet enim dici judicium pravum quod injustum est; justitiam vero iniquam vel injustam dicere non solemus. Si enim prava, et injusta erit; nec justitia jam dicenda est. Proinde ponendo judicium, atque justitiae nomine repetendo; vel ponendo justitiam, et eam judicii nomine repetendo, satis edocet proprie se appellare judicium quod pro justitia poni solet, id est, quod in male judicando intelligi non potest. Ubi enim Dominus dicit, Nolite judicare personaliter, sed rectum judicium judicate , ostendit esse posse pravum judicium, cum dicit, Rectum judicium judicate: denique illud vetat; hoc praecipit. Cum vero sine ulla adjectione dicit judicium, continuo justum vult intelligi; sicut est quod ait Relinquitis graviora Legis, misericordiam,
Abbreviated transcription (Latin):
bonos & ad parcẽ dexterã ꝑtinentes. Qiuia
uero in hoc scło simul dexeris sinstrisq
pascint᷑. qui uelut agni & hȩdi in fine separanh fuint:
dos: i dõ ait: iudicabit pauꝑes popłi. id est adia
lutẽ eos discern& qui s̃ in popło pauꝑes: Iãqͥd sint
pauꝑes supͣ exposiumius: hos &egenos intelligimꝰ :
Et humiliabit calũpnatorẽ: Nullus melitis quã
chabolus: hic calũpnator agnoscit᷑: Calũpnia
euis est : Nũ quid gratis colit iob dm̃ : humiliat
dm̃ colant.: id.ẽ. delectent᷑ dͥño Humiliaunit &iã
sic: quia cũ neo diabolus idest pͥnceps huius
mundi nichil inuenisset. occidit calũpnias iudȩorꝵ.
qͥb ẽ usus calũpniator tanquã uasis suis. oꝑans in
filiis diffidentiȩ: Humiliatus. ẽ. enĩ: qͥa ille quem
occiderat resurrex̃. &regnũ abstulit mortis. Cinus
ille potestatẽ ita gerebat: ut ex imo homine quẽ
deceperat. om̃s ꝑmortẽ traheret ad condẽpnationẽ :
Sed humiliatiis est : qm̃ si obunius delictũ mors

Expanded text:
em pertinentes. Quia vero in hoc saeculo simul dextri sinistrique pascuntur, qui velut agni et haedi in fine separandi sunt ;dos; ideo ait, Judicabit pauperes populi: id est, eos ad salutem discernet, qui sunt in populo pauperes. Jam qui sint pauperes supra exposuimus: hos et egenos intelligamus. Et humiliabit calumniatorem. Nullus melius quam diabolus hic calumniator agnoscitur. Calumnia ejus est: Numquid gratis colit Job Deum ? HumiliatDeum colant, id est, delectentur in Domino . Humiliavit etiam sic: quia cum in eo diabolus, id est, princeps hujus mundi nihil invenisset , occidit per calumnias Judaeorum; quibus est usus calumniator tanquam vasis suis, operans in filiis diffidentiae . Humiliatus est enim, quia ille quem occiderant resurrexit, et regnum abstulit mortis; cujus ille potestatem ita gerebat, ut ex uno homine quem deceperat, omnes per mortem traheret ad condemnationem. Sed humiliatus est: quoniam si ob unius delictum mors
Abbreviated transcription (Latin):
illa intelligenda ẽ. quȩ scłi huiꝰ societatẽ signifi¬
cat: Non enĩ frustra: primis cam condidit cuinta¬
tem:. Exaltatio itaq fructus xp̃i suꝑ libanũ id est
suꝑ arbores diuturnas ae ligna inputribilia: qͥa ille
fructꝰ ȩt̃nus ẽ. om̃is cdaritas hominis scđm tem¬
poralẽ scłi celsitudinẽ foeno cõparat᷑: qm̃ acreden

Expanded text:
illa intelligenda est, quae saeculi hujus societatem signifiilla intelligenda est, quae saeculi hujus societatem significat: non enim frustra primus Cain condidit civitatem . Exaltato itaque fructu Christi super Libanum, id est super arbores diuturnas et ligna imputribilia, quia ille fructus aeternus est; omnis claritas hominis secundum temporalem saeculi celsitudinem feno comparatur, quoniam a cred
Abbreviated transcription (Latin):
dilectores. om̃a secularia culmina contẽpserunt.
Siaũt in bono accipimꝰ libanũ ꝓpt̾ cedros libani quas
plantauit. qͥs aliꝰ fructꝰ intelligendus. ẽ. qͥ fuꝑ hunc liba¬
nũ extollit᷑. nisi dequo apłs dic̃ decaritate locuturus.
& in primo ponit᷑ diuinorũ mimerũ : ubi ait fructus
uitate eiꝰ. uel decuntate di ÷ sed tantũ deciuitate.
in bono intelligit᷑. ut decuntate dĩ hoc. ẽ. de aeccła
floreant sicut foenũ: Sed fenũ fructiferũ: sicuti
est frum̃ti: Nã & hoc fenũ appellat᷑ inscã scriptura:
sicuti ingenesi. iuissũ. ẽ. ꝓducere trã om̃e lignũ &om̃ẽ
foenũ. nec ad iuinctum. ẽ. om̃e frumentũ: qđ ꝓcul
dubio non p̃teriret᷑. nisi fem nomine etiã hoc intel¬
ligeret᷑ : Etmultis aliis scripturarũ locis: hoc in¬
uenitur: Si aut̃ sic accipiendũ est florebunt sicut
fenũ t̾rȩ. quẽ admodũ dictũ. ẽ. om̃s caro foenũ.
&claritas hominis sicut flos feni. ꝓfecto &ciuitas

Expanded text:
dilectores omnia saecularia culmina contempserunt? Si autem in bono accipimus Libanum, propter cedros Libani quas plantavit ; quis alius fructus intelligendus est, qui super hunc Libanum exto litur, nisi de quo Apostolus de caritate locuturus det in primo ponitur munerum divinorum, ubi ait: Fructus vitate ejus, vel de civitate Dei, sed tantum de civitate; in bono intelligitur, ut de civitate Dei, hoc est, de Ecclesia floreant sicut fenum; sed fenum fructiferum, sicuti est frumenti: nam et hoc fenum appellatur in sancta Scriptura; sicut in Genesi jussum est producere terram omne lignum et omne fenum , nec adjunctum est, omne frumentum; quod procul dubio non praeteriretur nisi feni nomine etiam hoc intelligeretur; et in multis aliis Scripturarum locis hoc invenitur. Si autem sic accipiendum est, Et florebunt sicut fenum terrae, quemadmodum dictum est, Omnis caro fenum, et claritas hominis sicut flos feni; profecto et civitas
Abbreviated transcription (Latin):
cũ e insto psalmo ꝓpt̃ suscepti hominis sacraomentũ
quo uerbũ caro factũ est. dicat᷑ dõ patri regi. iustitiam
cuã di filio regis. Nolunt isti sibi cdari uistitũ: sed
asemosipsis eã so habere confidunt: Ignorantes em̃ dĩ
iustitiã. & suã uolentes constituere : iustitiȩ dĩ non suq̃
subiecti: Ponsunt itaq ut dixi pauperes dĩ. sedchiui¬
tes sui. quia non sunt humiles sed suꝑbi: Uenia&e uero
ille iudicare popłm dĩ iniustitia: &e pauꝑes dĩ inudi¬
cio: Et uidicio discern& adiuitib eorũ pauꝑes suos. sed
quos pauꝑtate sua fecit duntes suos: Clamat ei qͥppe
popłs pauꝑ. Iudica me dis̃ & discerne ciusã meã de
gente non scã: Iuod aũt mutato uerborũ ordine. cũ

Expanded text:
cum et in isto psalmo, propter suscepti hominis sacramentum quo Verbum caro factum est , dicatur Deo Patri regi, Justitiam tuam da filio regis; nolunt isti sibi dari justitiam, sed a semetipsis eam habere confidunt. Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Non sunt itaque, ut dixi, pauperes Dei, sed divites sui; quia non sunt humiles, sed superbi. Veniet vero ille judicare populum Dei in justitia, et pauperes Dei in judicio: et eo judicio discernet a divitibus eorum pauperes suos; sed quos paupertate sua fecit divites suos. Clamat ei quippe populus pauper: Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . 4. Quod autem mutato verbo
Abbreviated transcription (Latin):
num nouũ hominẽ faciens pacẽ: Ipse ueniens euange¬
lizauit pacẽ his qui longe.: a& pacẽ his qui ꝓpe Ipse
meuangłio dicit: Pacẽ meã do uob̃. pacẽ meã relinqͦ
uob̵. Et mutis aliis testimoniis : dñs xpc̃. pacificus
esse monstrat᷑: Non scđm pacẽ quã noinit & quã quȩ¬
rit hic mundus: sed illã pacẽ dequa dicit᷑ apud
ꝓphetã: Dabo eis solatiũ uerũ. pacẽ suꝑ pacẽ: cum
scilicet paci reconciliationis. ad dit᷑ pax in morta¬
litatis: ham post om̃ia reddita ea quȩ ꝓmisit ds̃:
nouissimã pacẽ nos expectare debere. qua cũ dõ
erit plane illa ꝑfecta: quando norussima inimica des¬
truet᷑ mors Ec in quo erit hoc. nisi in pacifieo illo
reconciliatore nr̃o : scut em̃ inadam om̃s mori¬
uenimus uerũ salomonẽ. hoc ẽ uerũ pacificũ qđ

Expanded text:
faciens pacem: et veniens evangelizavit pacem iis qui longe, et pacem iis qui prope . Ipse in Evangelio dicit: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis . Et multis aliis testimoniis Dominus Christus pacificus esse monstratur: non secundum pacem quam novit et quaerit hic mundus; sed illam pacem de qua dicitur apud prophetam, Dabo eis solatium verum, pacem super pacem ; cum scilicet paci reconciliationis additur pax immortalitatis. Nam post omnia reddita quae promisit Deus, novissimam pacem nos exspectare debere, qua cum Deo erit plane illa perfecta, quando novissima inimica destruetur mors. Et in quo erit hoc, nisi in pacifico illo reconciliatore nostro? Sicut enim in Adam omnes morivenimus verum S
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianȩ gratiȩ plenis nuibib cõplin Alio qͥppe
uerbo. eandẽ pluniã significauit : dicens gltcce
stillantes noniã suꝑ uellus: sed suꝑ t̾ram: uid . ẽ
enĩ aliud pluuia. quã guttȩ stillantes: idõ aũt
illã gentẽ. uelleris nomine significari puto: uł
quia expolianda fuerat auctoritate dostrinȩ
sicut ouis expoliat᷑ uellere. uł quia in abdito eandẽ
plauiã detinebat. quã nolebat p̃putio p̃dicari. id
est incircũcisis gentib reuelari Oriet᷑ indiebus

Expanded text:
ae gratiae plenis nubibus complui. Alio quippe verbo eamdem pluviam significavit, dicens, Guttae stillantes; non jam super vellus, sed super terram. Quid est enim aliud pluvia quam guttae stillantes? Ideo autem illam gentem velleris nomine significari puto, vel quia exspolianda fuerat auctoritate doctrinae, sicut ovis exspoliatur vellere; vel quia in abdito eamdem pluviam detinebat, quam nolebat praeputio praedicari, id est, incircumcisis gentibus revelari. 10. vers
Abbreviated transcription (Latin):
Quantas ostendisti michi tribulationes multas amilis:
Merito suꝑbe serue: Voliuisti enĩ ꝑuerse. eẽ. similis
dño tuo: qui factus eras adimaginẽ d̃i tui:
Bene tibi uelles ut esset recedenti ab illo bono: pror¬
sus dieit tibi ds̃: Si recedis ame & bene est tibi: ego
nonsũ bonũ tuũ: Proinde si ille bonus. & summe
bonus. & dese sibi bonus. & nullo alieno bono bonus
& ipse sũmũ nr̃m bonũ : recedendo inde: qͥderis
nisi malus: item supse.ẽ. beatitudo nr̃a. qͥd erit
recedenti: nisi miseria: Redi ergo post miseriã:
& dic Onẽ. quis simlis tibi: Quintas ostendisti mͥ
cribulationes multas & malas : Sed disciplina
fuit amimnonitio. non desertio: Deniq grãs
agens : quid dicit: et conuersus uinificas¬
t me. & d eabyssis trae iterũ reduxisti me:
Quando enĩ antea : Quid ẽ hoc : iterum
cecidisti ab altitudine: o homo: manci¬
piũ inobȩdiens. suꝑbe aduersus dñm :
cecidisti Factũ . ẽ. inte. om̃ĩs qui se exaltat

Expanded text:
endisti mihi tribulationes multas et malas! Merito, superbe serve: voluisti enim perverse esse similis Domino tuo, qui factus eras ad imaginem Domini tui. Bene tibi velles ut esset recedenti ab illo bono? Prorsus dicit tibi Deus: Si recedis a me, et bene est tibi, ego non sum bonum tuum. Proinde si ille bonus, et summe bonus, et de se sibi bonus, et nullo alieno bono bonus, et ipse nostrum summum bonum; recedendo inde, quid eris, nisi malus? Item, si ipse est beatitudo nostra, quid erit recedenti, nisi miseria? Redi ergo post miseriam, et dic: Domine, quis similis tibi? Quantas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! 9. Sed disciplina fuit; admonitio, non desertio. Denique gratias agens quid dicit? Et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Quando enim antea? quid est hoc, iterum? Cecidisti ab altitudine, o homo, mancipium inobediens, superbe adversus Dominum, cecidisti! Factum est in te, Omnis qui se exaltat,
Abbreviated transcription (Latin):
exte: Ergo natura tua millo p̃cessit te: & qđ
sũptũ. ẽ. ate. ascendit ante tẽ lbi ergo. &tu
ascendisti: Ascendit ergo ille prior: &inillo
nos: quia caro illa degenere humano Ergo
& illo resurgente: reducti sumus ex abyssis
terrȩ: Cũitaq resurrȩxit xp̃c : deabyssis trȩ
reduxisti me: Cũ uero credimus : xp̃m: de abys¬
sis t̾rȩ iterũ reduxisti me: Eece unũ iterũ: audi
impleri abapło: Si ergo resurrexistis cũxp̃o: quae
sursũ sunt querite. ubi xp̃c est indexterã dĩ sedens:
quȩ sursũ sunt sapite. nonque suꝑ t̾ram: Precessit

Expanded text:
ex te. Ergo natura tua in illo praecessit te; et quod ex te. Ergo natura tua in illo praecessit te; et quod sumptum est ex te, ascendit ante te: ibi ergo et tu ascendisti. Ascendit ergo ille prior, et in illo nos; quia caro illa de genere humano. Ergo et illo resurgente, reducti sumus ex abyssis terrae. Cum itaque resurrexit Christus, de abyssis terrae reduxisti me. Cum vero credimus in Christum, de abyssis terrae iterum reduxisti me. Ecce unum iterum. Audi impleri ab Apostolo: Si ergo resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt s
Abbreviated transcription (Latin):
int: Ecce qͥd ꝓpt̃ quẽ filius dĩ caro  Propt̃ peceato¬
ꝑuersũ dĩ soi imitatorẽ : Factus ille qđ cu. filius hominis:
gine: Unde maria uirgo: ex adam: Ergo ex illo pͥmo
captiuo : & caro inxp̃o. demassa captiuitatis : Vt quid
hoc: ad exemplũ: Suscepit ate: in quo inoriret᷑ ꝓte :
Suscepit ate. qđ offerret ꝓte: Iuo exemplo doceret
te: Quid doceret te: quia resurrecturus es: Unde
enĩ crederes. nisi exemplũ carmis p̃cederet. assũpte
demassa mortis tuȩ : ergo in illo primo resurreximꝰ:
quia & xp̃c cũ resurrexit. nos resurreximus : Hon
enĩ est uerbũ mortuũ. & surrexit: sed in uerbo caro
mortua. ẽ. & resurrexit: Ibi mortuus. ẽ. xp̃c: ubi
esti moriturus: Et ibi resurrexit xp̃c: ubi estũ
resurrecturus: Exemplo suo docuit quid non
timeres: qͥd sperares : Timebas mortem : mor¬
cuus est: Desperabas deresurrectione. resur¬
rexit: Sed dicis michi Ille resurrexit. nũqͥd
ego : sed resurrexit : in eo qđ ꝓte accepit

Expanded text:
propter desertoversum Dei sui imitatorem! Factus ille quod tu, filius hominis, gine . Unde Maria virgo? Ex Adam. Ergo ex illo primo captivo; et caro in Christo de massa captivitatis. Utquid hoc? Ad exemplum. Suscepit a te in quo moreretur pro te; suscepit a te quod offerret pro te, quo exemplo doceret te. Quid doceret te? Quia resurrecturus es. Unde enim crederes, nisi exemplum carnis praecederet assumptae de massa mortis tuae? Ergo in illo primo resurreximus; quia et Christus cum resurrexit, nos resurreximus. Non enim Verbum mortuum est, et resurrexit; sed in Verbo caro mortua est, et resurrexit. Ibi mortuus est Christus, ubi es tu moriturus; et ibi resurrexit Christus, ubi es tu resurrecturus. Exemplo suo docuit quid non timeres, quid sperares. Timebas mortem; mortuus est: desperabas resurrectionem; resurrexit. Sed dicis mihi: Ille resurrexit; numquid ego? Sed resurrexit in eo quod pro te accepit
Abbreviated transcription (Latin):
frustra illo crucifixo. uelũ tẽpli mediũ scissũ est.
nisi quia pillius passionẽ om̃iũ misteriorũ secreta
patuerunt: Ad sit ergo ille transeuntib adeũ. auferat᷑
talif uox ꝓphetȩ p̃missa est. ostendisti miehi tribulatio¬
nes multas & malas. & conuersus uniificasti me. & deabys¬
sis trae iterũ reduxisti me Enhoc primũ positũ. ẽ.
iterũ : Videamus qͥd hoc sit: & inueniemus quare
cipio: apđ dm̃: Om̃a ꝑ ipsũ facta sunt: & fine ipso fae¬
tum est mehil Grande hoc: magnũ hoc: Tuquid
captiue : ubi uces: in carne. sub morte Iuis ergo ille:
quis tu. & quid ille postea : propt̃ quẽ.: Qiuis illẽ msi
qđ dic tũ .ẽ. uerbũ  qđ uerbũ: neforte sonat &
transit. uerbũ dĩ apđ dm̃: uerbũ ꝑ qđ facta sunt
om̃a: Iuid ꝓpt̃ te : & uerbũ caro factũ. ẽ: & habitauit

Expanded text:
frustra, illo crucifixo, velum templi medium scissum est , frustra, illo crucifixo, velum templi medium scissum est , nisi quia per ipsius passionem omnium mysteriorum secreta patuerunt. Adsit ergo ipse transeuntibus ad eum; auferatur ndisti mihi tribulationes multas et malas; et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. En hoc primum positum est iterum: videamus quid hoc sit, et inveniemus quare cipio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Grande hoc! magnum hoc! Tu quid, captive? ubi jaces? In carne, sub morte. Quis ergo ille? quis tu? et quid ille postea? Propter quem? Quis ille, nisi quod dictum est, Verbum? Quod Verbum? ne forte sonat et transit? Verbum Deus apud Deum; Verbum per quod facta sunt omnia. Quid propter te? Et Verbum caro factum e
Abbreviated transcription (Latin):
michi tribulationes multas & malas: & conuer¬
sus uiuificasti me. & deabyssis t̃rȩ iterum
reduxisti mo: Intelligimus: audio: Reduxisti
enĩ deabyssis t̾rȩ : reduxisti aꝓfunditate. &
submersione peccati: Sed quare iterũ. quando
iã factũ erat: sequamur: neforte posteriora
psalmi ipiius huius. exponant nob̵ qđ hic nondũ
intelligimꝰ. qͥd dixerit iterũ : Ergo audiamus :
Iuantas ostendisti mͥ tribulationes multas &
malas & conuersus uiuificasti me : & deabyssis
t̾rȩ iterũ redixisti me Quid deinde: multiplicas¬
ti magnificentiã tuã &conuersus consolatus es me :
&deabyssis t̾rae iterũ reduxisti me: Ecce alterum
iterũ: Sihoc iterũ soluere laboramus semel positũ.
quis poterit soluere geminatũ : iã ipsũ iterũ gemi¬
natio est: &erursus positũ. ẽ. iterũ: Ad sit ille a quo
grã ad sit & brachiũ qđ annuntiamus om̃i gene¬
rationi suꝑ uenturȩ: ad sit ille: &tanquã claue
crucis suȩ clausũ sacramentũ aperuat: Neq enim

Expanded text:
bulationes multas et malas! Et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Intelligimus, audio. Reduxisti enim de abyssis terrae; reduxisti a profunditate et submersione peccati. Sed quare, iterum? Quando jam factum erat? Sequamur, ne forte posteriora psalmi ipsius exponant nobis, quod hic nondum intelligimus, quid dixerit iterum. Ergo audiamus: Quantas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Quid deinde? Multiplicasti justitiam tuam; et conversus consolatus es me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Ecce alterum iterum. Si hoc iterum solvere laboramus semel positum, quis poterit solvere geminatum? Jam ipsum iterum geminatio est, et rursum positum est iterum. Adsit ille a quo gratia: adsit et brachium quod annuntiamus omni generationi superventurae: adsit ipse, et tanquam clave crucis suae clausum sacramentum aperiat. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
nalomonẽ quidẽ psilm huus cituluslomonẽ.¬
p̃noti itur: sedhȩ in eo dicuntur. quȩ nonpossint illi
salomoni regi isrł scđm carnẽ uxta ea quȩ deillo scã
scriptura loquitur conuenire: dño aũt xp̃o aptissime
possint: Vnde mitelligit᷑ &iam ipsũ uocabulũ salomonis
ad figuratã significationẽ admbitũ: ut ineo xp̃c acci¬
piatur: Salomon quippe : int̃pretat᷑ pacificus: Ac
ꝑhoc tale uocabulũ illi uerissime atq optiss̃me con¬
gruit: ꝑ quẽ mediatorẽ ex inimicitiis accepta remissi

Expanded text:
alomonem quidem psalmi hujus titulus praenotatur; sed haec in eo dicuntur, quae non possint illi Salomoni regi Israel secundum carnem, juxta ea quae de illo sancta Scriptura loquitur, convenire: Domino autem Christo aptissime possunt. Unde intelligitur etiam ipsum vocabulum Salomonis ad figuratam significationem adhibitum, ut in eo Christus accipiatur. Salomon quippe interpretatur Pacificus; ac per hoc, tale vocabulum illi verissime atque optime congruit, per quem mediatorem ex inimicis, acc
Abbreviated transcription (Latin):
Spe eñ salui facti sumus: Spes aũt quȩ indetur:
non .ẽ. spes: Quod enĩ uid& qͥs. qͥd sperat: si autẽ
qđ nonindemus sꝑamus: ꝑpacientiã expectamus:
Reducti ergo sumus iterũ ab abyssis: spe: Iuare
iterũ : quia iã xp̃c p̃cesserat: Sed quia resurgemꝰ
exrẽ. modo enĩ spe uiuimus modo scđm fidem
ambulamus : reducti sumus deabyssis t̾rae. &cro¬
dendo ineũ qui ante nos resurrexit. ab abyssis trae:
Resuscitata ẽ. anima nrã ab inquitate infidelitatis:
& facta .ẽ. in nob̵. qͣsi prima resurrectio ꝑfidem:

Expanded text:
detur non est spes. Quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Reducti ergo sumus iterum ab abyssis spe. Quare iterum? Quia jam Christus praecesserat. Sed quia resurgemus in re: modo enim spe vivimus, modo secundum fidem ambulamus: reducti sumus ab abyssis terrae, credendo in eum qui ante nos resurrexit ab abyssis terrae; resuscitata est anima nostra ab iniquitate infidelitatis, et facta est in nobis quasi prima resurrectio per fidem.
Abbreviated transcription (Latin):
psalteriũ : orgonũ ligneũ. cũcordis. Qind signfieat:
Inter.ẽ. aliquid: int̃ ipsũ &eitharã: Int̾ eẽ. dicunt
qui nouerunt: eo qđ concauũ illud lignũ cu cordȩ suꝑ¬
tendunt᷑ ut resonent. insuperiori parte habet psalte¬
riũ. cytdara minferiori : Et quia sps̃ desuꝑ caro
audiamus eas diuas : Et enĩ ego confitebor tibi in uasis
psalmi : ueritatẽ tuã: Hoc scđm spm̃ : Quid decorpore :¬
Psilluã tibi merchara scĩ ifsrł: Iterũ hoc audi.: ꝓpt̃ ipsum
iterũ &iterũ: Et exultabunt labia mea: cũpsallã cibi:
Sed labia solent diei: interioris hominis aexte¬
rioris: Incertũ .e. quomodo pofita sint labia: seqͥtͦ
ergo: Et anima mea qua redennsti: Ergo delabiis
interiorib saluati inspe. reducti ab abyssis terrae
infide &caritate : expectantes tamen adhuc redẽp¬
tionẽ corporis nr̃i qͥd dicimus  iã dixit & anima
mea quã redemisti: Sed nesolã animã redẽptã
putares. inqua nunc audisti unũ iterũ: adhuc

Expanded text:
 Organum ligneum cum chordis. Quid significat? Interest aliquid inter ipsum et citharam: interesse dicunt qui norunt, eo quod concavum illud lignum cui chordae supertenduntur ut resonent, in superiore parte habet psalterium, cithara in inferiore. Et quia spiritus desuper, caro audi eas duas: Etenim ego confitebor tibi in vasis psalmi veritatem tuam. Hoc secundum  24. Iterum hoc audi, propter ipsum iterum et iterum. Exsultabunt labia mea, cum psallam tibi. Quia labia solent dici et interioris hominis et exterioris, incertum est quomodo posita sint labia: sequitur ergo, Et anima mea quam redemisti. Ergo de labiis interioribus salvati in spe, reducti ab abyssis terrae in fide et charitate, exspectantes tamen adhuc redemptionem corporis nostri, quid dicimus? Jam dixit: Et anima mea quam redemisti. Sed ne solam animam redemptam putares, in qua nunc audisti unum iterum, Adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
tius. uiuificabit & mortalia corpora urã. ꝑ inhabi¬
tantẽ sp̃m eis in nobis: Ergo iã resurreximus
mente. fide. spe. caritate : sed restat ut surgamus
Iam incredentib iã inllis qui primo resuirrexerunt
inspe: multiplicasti iustitiã tuã : Adipsã iuistitiam
ꝑtinet & flagellũ.: quia tẽpus.ẽ. ut iudieiũ incipiat
adomo dĩ ait petrus idest ascis eius: Plagellat autẽ
omnẽ filiũ quẽ recipit: Multiplicasti iustitiam tuam :
quia iã neo filiis peꝑcisti: sed quib hereditatem aẽcnã
seruibas disciplinã non de seruisti: Multiplicasti ius¬
titã tuã & conuersus consolatus es me : łt ꝓpt̃ corpus
infine resurrecturũ : & deabyssis trae. iterũ reduxi

Expanded text:
tuis vivificabit et mortalia corpora vestra, per inhabitantem Spiritum ejus in vobis » ? Ergo jam resurreximus mente, fide, spe, charitate; sed restat ut resurgamus jam in credentibus, jam in illis qui primo resurrexerunt in spe. Multiplicasti justitiam tuam. Ad ipsam justitiam pertinet et flagellum; quia tempus est ut judicium incipiat a domo Dei , ait Petrus; id est a sanctis ejus. Flagellat autem omnem filium quem recipit . Multiplicasti justitiam tuam: quia jam nec filiis pepercisti; sed quibus haereditatem aeternam servabas, disciplina non deseruisti. Multiplicasti justitiam tuam; et conversus consolatus es me: et propter corpus in fine resurrecturum, et de abyssis terrae iterum reduxi
Abbreviated transcription (Latin):
tur cotadie ustitiã tuã: cum confusi fuerint
&erubuerint qui querunt miehn mala: Quando
confundent᷑. quando erubescent nisi infine scłi
Duob enĩ modis confundentur : aut cũeredunt in xp̃o
diu geniit triticũ int̾paleas. quandiu gemunt
spice int̃tizania quandiu gemunt uasa misccłiȩ
int̃uasa ire facta in contumeliã quandiu gemit
liliũ inter spinas: non deerunt inimioi quidicant :
Iuando moriet᷑ & peribit nomen eius: Id est eece
ueni& tempus ut finant᷑. & non sunt xp̃iami: sicut
ceperunt ex aliquo tempore: ita usq ad certum
tempus erunt: Sed cũ ista dicunt᷑ & sine fide
omi generationi suꝑ uenturȩ: Ueniet &ipse ulti¬
mus in claritate sua : resurgent om̃s mortui qͥsq
cũcausa sua: Separabunt᷑ boni ad dexteram :
mali aũt ad sinistram : Et confundent᷑ qui in¬
sultabant. &erubescent qui garriebant: Et sic
lingua mea post resurrectionẽ meditabit᷑ iustitiã
tuã totadie laudem tuam : cũ confusi fuerint &eru¬

Expanded text:
justitiam tuam? Cum confusi fuerint, et erubuerint qui quaerum mala mihi. Quando confundentur, quando erubescent, nisi in fine saeculi? Duobus enim modis confundentur; aut cum credent in Christum, diu gemit triticum inter paleas, quamdiu gemunt spicae inter zizania , quamdiu gemunt vasa misericordiae inter vasa irae facta in contumeliam , quamdiu gemit lilium inter spinas, non deerunt inimici qui dicant, Quando morietur, et peribit nomen ejus ; id est, Ecce veniet tempus ut finiantur, et non sint Christiani: sicut coeperunt ex aliquo tempore, ita usque ad certum tempus erunt. Sed cum ista dicunt; et sine fineomni generationi superventurae. Veniet et ipse ultimus in claritate sua; resurgent omnes mortui, quisque cum causa sua: separabuntur boni ad dexteram, mali autem ad sinistram ; et confundentur qui insultabant, erubescent qui garriebant: et sic lingua mea post resurrectionem meditabitur justitiam tuam, tota die laudem tuam, sum confusi fuerint, et eru
Abbreviated transcription (Latin):
in seneceã &seniũ. id est usq adultimũ nisi me¬
cũ fueris: noneritaliqͥdmei meria : Grãtia :
semꝑ ꝑseueret mnecũ: Hoc diceret eciã unꝰ homo:
cu illeego: Quia uͦ uoxista uniꝰcuiꝰdã magni
hominis ẽ. hocẽ ipsiꝰ unitatis. uox ẽ enĩ ecđȩ
quȩramꝰ iuuentutẽ eccłȩ: Quando uenit xpc̃.¬
& cȩper̃ conuert. factis̃ marures fortes in xp̃õ
fusus ẽ sanguis fidelis surrex seges ecłȩ : hȩc iuuen
iniuuentute. quando paulus. quando petrus.
quando pͥmi a płi nunti auer̃ p̃cedente &iam ȩcate :
ego ipse idẽ unitastua m̃ bratua corpꝰtuũ annun¬
tiabo mirabiliatua : Suid postea: & usq insenatan
& senũ : anuntiabo mirabilia tua : Vsq infinẽ scłi:

Expanded text:
in senectam et senium, id est usque ad ultimum meum, nisi mein senectam et senium, id est usque ad ultimum meum, nisi mecum fueris, non erit aliquid meriti mei: gratia tua semper perseveret mecum. Hoc diceret etiam unus homo, tu, ille, ego: quia vero vox ista unius cujusdam magni hominis est, hoc est ipsius unitatis; vox est enim Ecclesiae; quaeramus juventutem Ecclesiae. Quando venit C; coeperunt converti, facti sunt martyres fortes in Christo, fusus est sanguis fidelis, surrexit seges Ecclesiae: haec juventin juventute, quando Paulus, quando Petrus, quando primi Apostoli nuntiaverunt; procedente etiam aetate, ego ipse, id est unitas tua, membra tua, corpus tuum, annuntiabo mirabilia tua. Quid postea? Et usque ad senectam et senium annuntiabo mirabilia tua:
Abbreviated transcription (Latin):
altera anim& : sic uita animȩ ds̃ : Quomͦ si anima
deserat morit̃ corpꝰ. sic anima moritur side¬
serat ds̃: Ipsa ẽ ergo grã eiꝰ ut & suscitet: & sic
nobcũ: Qđ ergo nossuscitat amortenrã p̃cerita
& innouat quodã modo uitã nrãm. dicimꝰciꝵ Ds̃docuisa
meexiuuentute mea : Quia uero non recedit ab eis
quossuscitat. necũ recesserit moriantur : dicimꝰa:
Etusq nunc ad nunciabo mirabiliatua: Quia cũ
mecues uiuo : & animȩmcȩ uita tues quȩ moriet᷑
si dimittatur sibi: Ergodũ ad est uita mea hoc est
nuntur a grecis Grauita senĩ postuiuentutem.
aliud nom̃ habet apđgrecos & postipsã graui¬
in latina lingua duorũ istorũ nominũ distine¬
tio defecit: de senectute ambos posita. senecta
& seniũ : Scitis autẽ : duascẽ ȩtates: Docuistime
grã tua aiuuentutemca : &usq: nunc postiuuen¬
tutẽ m eam annuintiabo mirabilia tua quia
mecũ es ut non moriar qͥuenisti ut furgã : Et usq

Expanded text:
 anima, sic vita animae Deus; quomodo si anima deserat, moritur corpus; sic anima moritur, si deserat Deus. Ipsa est ergo gratia ejus, ut suscitet, et sit nobiscum. Quod ergo nos suscitat a morte nostra praeterita, et innovat quodammodo vitam nostram, dicimus ei: Deus, docuisti me ex juventute mea. Quia vero non recedit ab eis quos suscitat, ne cum recesserit moriantur, dicimus ei: Et usque nunc annuntiabo mirabilia tua; quia cum mecum es vivo, et animae meae vita tu es, quae morietur si dimittatur sibi. Ergo dum adest vita mea, hoc est nuntur a Graecis. Gravitas enim post juventutem aliud nomen habet apud Graecos, et post ipsam graviro in latina lingua duorum istorum nominum distinctio deficit, de senectute ambo sunt posita, senecta et senium: scitis autem esse duas aetates. Docuisti me gratiam tuam a juventute mea; et usque nunc, post juventutem meam, annuntiabo mirabilia tua, quia mecum es ut non moriar, qui venisti ut surgam; et usque
Abbreviated transcription (Latin):
maluit displicere hominib: talib quales
illierant. filiis hominũ ñ filiis dĩ: maluit dis¬
plicere. Inde : dissipatas ossa ipsorũ. Illiusossa :¬
illis accessit confusio. in quo loco crucifixer̃ dñm.
quẽ ideo crucifixer̃ neꝑderent & locũ & reg¬
nũ. nonibis udȩi. Dsergo sp̃uit eos łttam̃¬

Expanded text:
maluit displicere hominibus talibus, quales maluit displicere hominibus talibus, quales illi erant; filiis hominum, non filiis Dei maluit displicere. Inde dissipata sunt ossa eorum, illius ossa illis accessit confusio. In quo loco crucifixerunt Dominum, quem ideo crucifixerunt ne perderent et locum et regnum, non ibi sunt Judaei. Deus ergo sprevit eos
Abbreviated transcription (Latin):
teneas. fidẽ ꝑdis. Grauiori dã pno ꝑcuteris :
&tu delucro letatus es : Ibi timuisti timorem :¬
ubi nonerat timor. Redde pecuniã Parũ
dicoredde. ꝑde pecuniã. nefidẽ ꝑdas : Tured¬
dere pecuniã timuisti: & fidẽ ꝑdere uoluisti.
Iu artires non aliena tuler̃ : sedetiã suã fidem
ubi nonẽ. timor. Dixer̃ enĩ : sidimiserimꝰistũ.
uenient romani & tollent nob̵ & locũ & reg¬
nũ Osculticia &imprudentia : dicens in cor¬
detuo. ñ ẽ. ds̃. Timuisti ꝑdere terrã: ꝑd edisti
çȩlũ. Timuisti neuenirent romani. & tollerent
tibi & locũ & regnũ: nũqͥd tibi tollerent dm̃:
qͥd ergorestat: quid nisi ut fatearis quia
tenere uoluisti. & tenendo male a misisti :¬
ꝑdidisti enĩ & locũ & gentẽ. occidendo xp̃m:¬
qm̃ds̃ dissipauit ossa hominũ sibi placentiũ
Volentes placere hominib: tonuer̃ ꝑdere
locũ: Xp̃c autẽ ipse dequo dixer̃ non est ds̃:

Expanded text:
teneas, fidem perdis: graviore damno percuteris, et teneas, fidem perdis: graviore damno percuteris, et tu de lucro laetatus es: ibi timuisti timore, ubi non erat timor. Redde pecuniam: parum dico, Redde; perde pecuniam, ne fidem perdas. Tu reddere pecuniam timuisti, et fidem perdere voluisti! Martyres non alienam tulerunt; sed etiam suam, fidem ubi non erat timor. Dixerunt enim: Si dimiserimus eum, venient Romani, et tollent nobis et locum et regnum . O stultitia et imprudentia, dicens in corde suo: Non est Deus! Timuisti perdere terram, perdidisti coelum: timuisti ne venirent Romani, et tollerent tibi locum et regnum; numquid tibi tollerent Deum? Quid ergo restat? Quid, nisi ut fatearis quia tenere voluisti et tenendo male amisisti? Perdidisti enim et locum et gentem occidendo Quoniam Deus dissipavit ossa hominibus placentium. Volentes placere hominibus, timuerunt perdere locum. Christus autem ipse de quo dixerunt, Non est Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
cas : Siautẽ dm̃ inuocares: ipse ad te ueniret.
ipseeẽt. diuitiȩ tuȩ Nunc autẽ iiis habe arcã
plenã : & in anẽ conscientiã ds̃ no nomplet do¬
mũ. sed pectus. Quid tibi ꝓsunt exteriores
diuitiȩ. sitẽ interior p̃int ȩgestas : ergo isti qͥpp¬
t̃tẽporalia cõmoda. qͥ propt̃ terrena bona.
qͥ propt̃ uitã p̃sentẽ & terrenã felicitatem
inuocant dm̃: non inuocant dm̃. Propterea
qͥddeillis seqͥt̃ : ibi timuer̃ timore. ubi nonerat
timor Nũ qd em̃ timor ẽ. si qͥs ꝑdat diuitias :
non ẽ ibi timor: &ibitimetur. Siqͥs autẽ ꝑdat
sapientiã. uere timor. ẽ. &ibi nonametur.
Audi: dinosce tales intellige. Cõm̃ datur
nescio cui sacellus. ñuult reddere ꝓsuo
cõputat. non putabat posse repea. lã psuo
habebit: reddere decrectat. Videat qͥd ti¬
meat amittere : & qͥd nolit hab̾e. Indubiũ
ueniunt : pecuna & fides. Quȩ p̃ciosior ẽ:
ibi grauius dãpnũ tim̃dũ ẽ. Tuautẽ ut aurũ

Expanded text:
cas. Si autem Deum invocares, ipse ad te veniret, ipse esset divitiae tuae. Nunc autem vis habere arcam plenam, et inanem conscientiam: Deus non implet arcam, sed pectus. Quid tibi prosunt exteriores divitiae si te interior premit egestas? Ergo isti qa bona, qui propter vitam praesentem et terrenam felicitatem invocant Deum, non invocant Deum. 9. Propterea quid de illis sequitur? Ibi timuerunt timore, ubi non erat timor. Numquid enim timor est, si quis perdat divitias? Non est ibi timor, et ibi timetur. Si quis autem perdat sapientiam, vere timor est; et ibi non timetur. Audi, dignosce, tales intellige: commendatur nescio cui saccellus; non vult reddere, pro suo computat, non putat posse repeti, jam pro suo habebit, reddere detrectat. Videat quid timeat amittere, et quid nolit habere: in dubium veniunt pecunia et fides; quae pretiosior est, ibi gravius damnum timendum est. Tu autem ut aurum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥmꝰ cognoscan xp̃m & dicant ds̃ ẽ. quẽ dixer̃ nonẽ.
ds̃. Redeant adhereditatẽ pat̃nã: ad here¬
ditatẽ abrahȩ isa ac &iacob Possideant cũip¬
sis uitã ȩt̃ nã & siuitã tĩporalẽ amiserunt.
Quare hoc: quia exfilis hominũ factis filudĩ
N ã quãdiu manent & nolunt: nonẽ. qͥfaciat
bonũ non ẽ usq adunũ. Confusis : qm̃ ds̃¬
sp̃uit eos Eitanquã ad ipsos conuersus.
qͥs labit exsyon salutare isrł: ostulti. incre¬
patis insultatis. colaphitatis. sputisi lini¬
tis spinis coronatis. in crucẽ erigias. Quẽ :
quis dabit exsyon salutare isrł : non ne ipse
quẽ dixistis nonẽ. ds̃: in auertendo dm̃ cap¬
tiuitatẽ popłi sui. Nonenĩ auertit captiui
ia cob & lȩtabit᷑ isrł. Uere ia cob&uere isrł.
minor ille cuiser uiuit maior. ipse exul¬
tabit. quia ipse agnoscet.

Expanded text:
 est; quem dixerunt Non est Deus. Redeant ad haereditatem paternam, ad haereditatem Abrahae, Isaac et Jabob; possideant cum ipsis vitam aeternam, etsi vitam temporalem amiserunt. Quare hoc? Quia ex filiis hominum facti sunt filii Dei. Nam quamdiu manent et nolunt, non est qui faciat bonum, non est usque ad unum: confusi ssprevit eos. Et tanquam ad ipsos conversus ait, Quis dabit ex Sion salutare Israel? O stulti! Increpatis, insultatis, colaphizatis, sputis illinitis, spinis coronatis, in crucem erigitis: quem? Quis dabit ex Sion salutare Israel? Nonne ipse quem dixistis, Non est Deus? In avertendo Deus captivitatem populi sui. Non enim avertit captivitJacob, et laetabitur Israel. Vere Jacob et vere Israel, minor ille cui servivit major , ipse exsultabit, quia ipse cognoscet.
Abbreviated transcription (Latin):
uellet saul inuenire & occidere. Istiergo
cutori dicentes. Nonne eccedauid abscon¬
ditus ẽ apđ nos: nihil qͥdem ꝓfuit illis ꝓdiao
corũ. & ipsiđđ nihił obfuit. Nãq animꝰ eorũ :¬
malignꝰ demonstratꝰ ẽ. Saul uͦ nec posteorũ
ꝓditionẽ potu it cõp̃hendere ipsuđđ: sed potiꝰ
impsius regionis quadã spelunca cũ eimanib
datus. eẽt. occidendus saul. peꝑcit illidauid
It qđ habebat in pottstate ñ fecit: ille autẽ que¬
rebat facere qđ in potestate ñ habuit. Tipher
ergo uideas qͥ illi fuerint. Quos nob̵ psalmꝰ
exillorũ occasione intelligendos offerat:
uideamꝰ. Queramꝰ ergo qͥd int̃p̃tantur
tiphei: inuenimꝰ florentes . Horente sergo
nescio qui. inimici erant scõ dđ latenti:
florentes inueniamꝰ eos ingenere humano
sipsalmũ intelligere uolumꝰ. Inueniamꝰ hic
primodauid latintẽ : & inueniemꝰ ei ad uersa¬
rios florentes. At tende dđ latentem.

Expanded text:
vellet Saül invenire et occidere. Isti ergovellet Saül invenire et occidere. Isti ergom regi persecutori, dicentes, Nonne ecce David absconditus est apud nos ? Nihil quidem profuit illis proditio eorum, et ipsi David nihil obfuit. Namque animus eorum malignus demonstratus est: Saül vero nec post eorum proditionem potuit comprehendere David; sed potius in ipsius regionis quadam spelunca, cum ejus manibus datus esset occidendus Saül, pepercit ibi David, et quod habebat in potestate non fecit . Ille autem quaerebat facere quod in potestate non habuit. Ziphaei ergo viderint illi qui fuerint: quos nobis Psalmus ex illorum occasione intelligendos offerat, videamus. 2. Si quaeramus ergo quid interpretentur Ziphaei, invenimus Florentes. Florentes ergo nescio qui inimici erant sancto David, florentes latenti. Inveniamus eos in genere humano, si Psalmum intelligere volumus. Inveniamus hic primo David latentem, et inveniemus ei adversarios florentes. Attende David latentem:
Abbreviated transcription (Latin):
SALMI HUIUSTITUIUS HABETERUO¬
tũ ꝓlixitatis suȩ: sintelligat᷑. Et quia
psalmꝰ breuis ẽ cõpensemꝰ inmora tituli. qđ
in psalmoñim mꝰ rabim̃. Inde enĩ pendet om̃is
uersus: qͥ cantatur. Siqͥsitaq agnoscat
qđ indomꝰ fronte p̃fixũ ẽ. securus intrabit.
neccũ in trauerit enrabit. Hoc enĩ in ipso poste
p̃notatũ ÷ qͦmͦ interiꝰ nonerretur . Titulus:
scita habet. In finẽ in himnis intellectus ipsi
dauid: cũ uener̃ tiphei & dixer̃ ad saul. non¬
ne eccedauid absconditus . ẽ. apđnos: qđ saul
ꝑsecutor erat scidauid: optime nouimꝰ. Qđ
figurã gerat saul tẽporalis regni. non aduitã
sed admortẽ ꝑtinentis : & hocur̃ȩ caritati. nos
cõm̃dasse meminimꝰ. Itẽq qđ ipsed auid
figurã gerebat xp̃i. uł corporis xp̃i. & nosse
debetis. & recolere qđiã nostis. Quidergo tiphei:
uicus qͥdã erat ⁊ ifh. cuiꝰ habitatores ⁊ ipher:
inquorũ regione se absc̃derat dđ. cũ eum

Expanded text:
salmi hujus titulus habet fructum prolixitatis suae, si intelligatur: et quia Psalmus brevis est, compensemus in mora tituli quod in Psalmo non immorabimur. Inde enim pendet omnis versus qui cantatur. Si quis itaque agnoscat quod in domus fronte praefixum est, securus intrabit; nec cum intraverit, errabit. Hoc enim in ipso poste praenotatum est, quomodo interius non erretur. Titulus ejus sic se habet: In finem, in hymnis, intellectus ipsi David, cum venerunt Ziphaei, et dixerunt ad Saül: Nonne ecce David absconditus est apud nos? Quod Saül persecutor erat sancti viri David, optime novimus: quod figuram gerebat Saül temporalis regni, non ad vitam, sed ad mortem pertinentis, et hoc Vestrae Charitati nos commendasse meminimus. Itemque quod ipse David figuram gerebat Christi, vel corporis Christi, et nosse debetis, et recolere qui jam nostis. Quid ergo Ziphaei? Vicus quidam erat Ziph, cujus habitatores Ziphaei, in quorum regione se absconderat David, cum eum
Abbreviated transcription (Latin):
diuinȩ ammonitionis exẽplũ : Siautẽ infuturo
scło ultimo dĩ iuditio uindicatur : hocciplacet
qđ dõnebenesit malis. nepiorũ p̃mus eaam
impii ꝑfruantur: Qđ utiq inustũ est. & are¬
gula ueritatis. quã iustus diligit alienum:
Cũ eni nos ad diligendos inimicos dñs horta¬
retur : ex c̃plũ proposuit patris nr̃i qͥincȩli sest
qͥ facit solem suum oriri suꝑ bonos & malos.
& pluit suꝑ iustos & iniustos Nũ qͥd am̃ideo
uel tẽ poralibus correptionibus nonem̃dat
uel ꝑtinaciter duros in fine ñdã nat: sic ergo
in imicus diligatur : ut non displiceat d̃ i
iustitia qua punitur. Et sic placeat iustitia
quapunitur : ut non demalo eiꝰ. sed detuidice
gaudeatur : Maliuolus uero animꝰ contris¬
tatur : siciꝰ inimicus correctus. euaserit poenã:
Eccũ puniri eũ uidit : undicarise ita gaudet.
ut noniustitia dĩquẽ nondiligit. sed illius
quẽ odit miseria delectetur : Cũdõ dimitait
iudiciũ : ut plus noccatds̃ quã ipse nocere

Expanded text:
inae admonitionis exemplum. Si autem in futuro saeculo, ultimo Dei judicio vindicatur, hoc ei placet quod Deo; ne bene sit malis, ne piorum praemiis etiam impii perfruantur: quod utique injustum est, et a regula veritatis, quam justus diligit, alienum. Cum enim nos ad diligendos inimicos Dominus hortaretur, exemplum proposuit Patris nostri qui in coelis est, qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos ; numquid tamen ideo vel temporalibus correptionibus non emendat, vel pertinaciter duros in fine non damnat? Sic ergo inimicus diligatur, ut non displiceat Domini justitia qua punitur; et sic placeat justitia qua punitur, ut non de malo ejus, sed de bono judice gaudeatur. Malevolus vero animus contristatur, si ejus inimicus correctus evaserit poenam: et cum puniri eum videt, vindicari se ita gaudet, ut non justitia Dei quem non diligit, sed illius quem odit, miseria delectetur: et cum Deo dimittit judicium, ut plus noceat Deus quam ipse nocere
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo quiddñs ⁊ ppt̃ miscriã in opũ & gemitũ pauꝑum:ss
nunc exurgã dicit dñs ponã in salutari : Salutaris
nõ saluator nr̃ est : In illo uoluit ponere : s pemom̃iũ
inopũ &gemitũ: & quid ait fiducialiteragã in co
Quid ẽ siducialiteragã : non amebit non parcet uitus
& concupiscentiis hominũ : Vere medicus fidelis
medicinali ferro sermonis inscructus : secuit om̃ia
uulnera : Ideoq talis p̃dictus & p̃nuntiatus talis
celorũ : ł tut faceret illos luminaria. id ẽ. pacient᷑
tolerantes om̃ia ista iniqua quȩ transeunt : beati
estis inqͥt cũ uos ꝑsecuti fuerint & dixerint omẽ
malũ aduersuuos : Gaudece & exultate : quia

Expanded text:
Ergo quid Dominus? «Propter miseriam inopum et gemitum pauperum Ergo quid Dominus? «Propter miseriam inopum et gemitum pauperum nunc exsurgam, dicit Dominus: ponam in salutari.» Salutaris noster, Salvator noster est: in illo voluit ponere spem omnium inopum et egentium. Et quid ait? «Fiducialiter agam in eo» . Quid est, «Fiducialiter agam?» Non timebit, non parcet vitiis et concupiscentiis hominum. Vere medicus fidelis, medicinali ferro sermonis instructus, secuit omnia vulnera. Ideo qui talis praedictus et praenuntiatus, talis coelorum.» Et ut faceret illos luminaria, id est, patienter tolerantes omnia ista iniqua, quae transeunt: «Beati eritis,» inquit, «cum vos persecuti fuerint, et dixerint omne malum adversum vos: gaudete et exsultate, qui