comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de beatitudine urrum eamom̃s ueluit.
⁊iant que sit uerabeatitudo. De hoc asꝰ. in li.
xiiiͦ. de trinit̾. ita disserit. Mirum ÷ cũ capes¬
sende retinende q beatitudinis uoluntas una
sit omniũ. unde tanta existat de ip̃a beatitu¬
dine rursus diu̾sitas uoluntatum. non qͦd eã

Expanded text:
de beatitudine, utrum eam omnes velint, et sciant quae sit vera beatitudo. De hoc August. in lib. 13 de Trin., cap. 4, ita disserit: Mirum est cum capessendae retinendaeque beatitudinis voluntas una sit omnium, unde tanta existat de ipsa beatitudine rursus diversitas voluntatum; non quod eam
Abbreviated transcription (Latin):
orum: ⁊ claudit nares suas. Idem. Illi offe
runt panem sacrilegum. Leo ⁊ testat᷑ extͣ
eccłiam nec rata esse sacerdotia nec uera sa
crificia. Idem ⁊̃ dicit. ꝑ crudelissimã uesani¬
am in alexandrina sede omnium sacram̃to¬
rum lumen extinctum. Intercepta ÷ sacri¬
ficii oblatio. defecit crismatis sanctificatio
⁊ parricidalib manib impiorum omnia

Expanded text:
orum et claudit runt panem sacrilegum, etc. Leo etiam testatur extra Ecclesiam nec rata esse sacerdotia, nec vera esse sacrificia. Idem etiam dicit per crudelissimam vesaniam Alexandrina sede omnium sacramentorum lumen extinctum. Intercepta est sacrificii oblatio, defecit chrismatis sanctificatio, et parricidalibus manibus impiorum omni
Abbreviated transcription (Latin):
aduenerint: non solum ꝯcubinarum ꝯsortio:
s ⁊̃ aꝓpriis uxorib abstinete. Item ambrꝵ. Si
causa ꝓcreandorũ filiorum ducit᷑ uxor: ñ mul¬
dies festi ⁊ dies ꝓcessionis.: ⁊ ipsar̃õ xeptus ⁊ par¬
tus iuxta legem cessare usum carnis hiis debere
temꝑib demonstrant
Ieronimꝰ uidet᷑ dissen

Expanded text:
advenerint, non solum a concubinarum consortio, advenerint, non solum a concubinarum consortio, sed etiam a propriis uxoribus abstinete. Item Ambrosius: Si causa procreandorum filiorum ducitur uxor, non muldies festi, et dies processionis, et ipsa ratio conceptus et partus juxta legem cessare usum carnis debere temporibus demonstrant. 4. Hieronymus videtur dissen
Abbreviated transcription (Latin):
mulier guod uouerat. qr ꝑmissa iam prius auiro
fuerat. uiri dixit esse peccatum qi abnuit: quod
prius ꝯcesserat. nont̾n mulieri ex hoc ussum de¬
dit. ut cum prius uir ei ꝯcesserit. postea si ꝓhibu¬
muni ꝯsensu. nec alter alteri debitum negare
busdam iudetur qͦd mulier non discedens a do
rit: eodem ꝓhibente soluere non ualeat:⁊ ħ ꝑꝑ
dignitatem uiri qui est caput mulieris. s meliꝰ¬
hoc intelligit᷑ in tali casu: ubi uir ꝯcedit muli¬
eri uouere ꝯtinentiam.:⁊ ante uotum ꝓhibet ĩ¬
plere. Siu̾o habitum mutauĩt: non pot̾ reuo¬
cari scd̃m illud. Qui uxorem suam uelare ꝑmi¬
serit: aliam non accipiat. s similit̾ ꝯuertatur.¬
t licet Quib temꝑib cessandũ sit ã coitu
debitum poscenti semꝑ sit soluendũ: nõ
ꝓcessionis enim dies ⁊ ieuniorũ alig̾n ꝯuenire
nonlicet qr ⁊̃ alicitis abstinendum ÷: ut faciliꝰ
impetrari possit: quod postulat᷑. Idem. Quotieñ
enĩ uel dies natiuitatis uel relique festiuitatẽ

Expanded text:
mulier quod uouerat, quia permissa prius a uiro fuerat. uiri dixit esse peccatum, quia abnuit quod prius concesserat; non tamen mulieri uel ex hoc permissum dedit, ut, cum prius ei uir concesserit. postea si prohibumuni consensu, nec alter alteri debitum negare busdam videtur quod mulier non discedens a domrit, eodem prohibente solvere non valeat; et hoc propter dignitatem viri, qui est caput mulieris. Sed melius intelligitur in tali casu, ubi vir concedit mulieri vovere continentiam, et ante votum prohibet implere. Si vero habitum mutaverit, non potest revocari, secundum illud: Qui uxorem suam velare permiserit, aliam non accipiat, sed similiter convertatur. 3. Quibus temporibus cessandum sit a coitudebitum poscenti sit semper solvendum, non processionis enim dies et jejuniorum aliquando convenire non licet; quia etiam a licitis abstinendum est ut facilius impetrari possit quod postulatur. Idem: Quoties enim vel dies Nativitatis, vel reliquae festivitates
Abbreviated transcription (Latin):
rum uerba qui plurunum dissentire uident᷑.¬
Sͦ uident᷑ enĩ quidam tradere hereticos satrosordi¬
nes dare non posse: nec illos qui ab eis ordinati
uident᷑: gr̾am reciꝑe. Dicit i innocentiꝰ. arri.¬
anorum dericos non uideri suscipiendoscum
sacerdotii uel ministerii alicuiꝰ dignitate qui¬
ab hereticis caput habere uulneratum: ⁊ eum
qui honorem amisit. honorem dare non posse
nec illum aliquid accepisse. qm in dante nich
erat: quod ille posset acciꝑe. Tradit ⁊̃ uenien¬
tib ab hereticis ꝑ manus ĩpositionem laicã
t̃m tribuendam ꝯmunionẽ. necex hiis aliq̃
in clericatus honorem uel exiguum subroga
ꝯsetrationem. cum ex eorum manu ꝯmunio
ga esse: ⁊ eorum altaria falsa. ⁊ illicita sacer¬
dotia.⁊ sacrificia sacrilega. qui more simiary
que cum homines non sint formã imitantur
humanam: uultum eccl̃ie catholice ⁊ aucto¬
ritatem sibi uendicant. cum ipsiin eccl̃ia non
sint: ⁊cum sint sacrilegi: sacerdotium ammi¬

Expanded text:
rum verba, qui plurimum dissentire videntur. Videntur enim quidam tradere haereticos sacros ordines dare non posse, nec illos qui ab eis ordinati videntur gratiam recipere. Dicit enim Innoc., de Dianorum clericos non videri suscipiendos, cum sacerdotii vel ministerii alicujus dignitate; quiab haereticis caput habere vulneratum; et eum qui honorem amisit honorem dare non posse, nec illum aliquid accepisse, quoniam in dante nihil erat quod ille posset accipere. Tradit etiam venientibus ab haereticis per manus impositionem laicam tantum tribuendam communionem, nec ex his aliquem in clericatus honorem vel exiguum subrogarconsecrationem, cum ex eorum manu communiga esse; et eorum altaria falsa et illicita, et sacerdotia et sacrificia sacrilega, qui more simiarum, quae, cum homines non sint, formam imitantur humanam, vultum Ecclesiae catholicae et auctoritatem sibi vendicant, cum ipsi in Ecclesia non sint, et cum sint sacrilegi, sacerdotium admi
Abbreviated transcription (Latin):
Reterea angelica natura q̃m non tota
ꝑierat. sed ex parte ꝑstiterat: non est
redempta. Humana uõ tota ꝑierat.⁊ ideo ne
penitꝰ ꝑderet᷑: ex parte est redempta. ut mñ
ut q̃m non tota multitudo angłorũ deum de¬
serendo ꝑlerat: ea que ꝑierat in ꝑpetua ꝑdi¬
cione remaneret. Que aũ cum deo illa deseren¬
te ꝑstiterat: de sua certissima cognita semꝑ
felicitate gauderet. At uõ creatura rõnalis
que in hominib erat. qm peccatis atq sup¬
pliciis tota ꝑierat: ex parte reparari. Unde
angelice societati suppleret᷑ qͦd ruina illa mi

Expanded text:
eterea angelica natura, quoniam non tota perierat, sed ex parte perstiterat, non est redempta; humana vero tota perierat, et ideo ne penitus perderetur, ex parte est redempta, ut inde ut quoniam non tota multitudo angelorum Deum deserendo perierat, ea quae perierat in perpetua perditione remaneret, quae autem cum Deo, illa deserente, perstiterat, de sua certissime cognita semper felicitate gauderet. At vero creatura rationalis, quae in hominibus erat, quoniam peccatis atque suppliciis tota perierat, ex parte poterat reparari, unde angelicae societati suppleretur quod ruina illa min
Abbreviated transcription (Latin):
in ip̃is: nec ait. ip̃is gła. s ip̃i: insinuauit¬
ĩ. hanc tͥnitatẽ unũ dñm dm̃ eẽ. S qr singłe
pene silłe noui testamẽti. hanc inesf̾abilis
unitatis atq tͥnitatis u̾itatẽ ꝯcordit̾ insinu¬
ant: inductõni testimonioꝵ suꝑ hac re suꝑ¬
sedeamꝰ. ⁊ rõnib ogriusq similitudinib ita
e̾ẽ ꝓut infirmitas nr̃aualet: ostñdamꝰ.

Expanded text:
insinuavit hanc Trinitatem unum Deum esse. Sed quia singulae pene syllabae novi Testamenti hanc ineffabilis unitatis atque Trinitatis veritatem concorditer insinuant, inductioni testimoniorum super hac re supersedeamus, et rationibus congruisque similitudinibus ita esse, prout infirmita
Abbreviated transcription (Latin):
uet̾is testam̃ti de fide sc̃e tͥnitatis ⁊ uni-¬
tatis: ad noui testam̃ti auctoritates accedamꝰ.
rit in medio duũ aĩaliũ cognoscat᷑ ueritas.
⁊ forcipe de altari sumat᷑ calculus qͦ tangã¬
t᷑ ora fideliũ. Dñs itaq xp̃s unitatẽ diuine
t̾entie ac ꝑsonarũ tͥnitatẽ ins̃muat: dicens¬

Expanded text:
eris Testamenti, de fide Trinitatis et unitatis, ad Novi Testamenti auctoritates accedamus, ut in medio duorum animalium cognoscatur veritas, et forcipe de altari sumatur calculus, quo tangantur ora fidelium. Dominus itaque unitatem divinae essentiae ac personarum Trinitate
Abbreviated transcription (Latin):
i.⁊ sp̃c sc̃i. In noĩe utiq ait. ut ait ambꝵ in
.i.l. de tͥ. non ĩnom̃ib. ut unitas eẽntie ostẽ¬
dat᷑ ꝑ noĩa tͥa que supposint: tres eẽ ꝑsonas
declarauit. Ipse ⁊̃ ait. Ego ⁊ pat̾ iłnũ sumꝰ.
unũ dixit ut ait ambiꝵ. in eod̾.l. ne fiat
discretio potestatis nat᷑e. ⁊ addidit. sumꝰ:

Expanded text:
 in lib. 1 de Trin. , non in nominibus, ut unitas essentiae ostendatur. Per nomina tria quae supposuit, tres esse personas declaravit. Ipse etiam ait: Ego et Pater unum sumus; unum dixit, ut ait Ambr. in eodem, ne fiat discretio potestatis naturae; et addidit, sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quigͦ dicit quare deus fecit celum ⁊ terrã.
respondendum est illi: quia uoluit. Uolũ¬
tas enim dei:causa est celi⁊terre.⁊ideo ma¬
ior est uoluntas dei: quam celum ⁊terra.
Qui autem dicit. quare uoluit facere ce-¬
lum ⁊ terram. maius aliquid querit. ꝗͣ
est uoluntas dei. Nichil autem maius in-¬
ueniri potest. sompescat gͦ se humana
temeritas. ⁊ id quod non est non querat:
ne id quod est non inueniat. Ecce his au¬
storitatib aꝑte insinuatur. quod uolun-¬
I tas dei causa nulla est.⁊ ideo querenda¬
A non est
uoluntas dei prina ⁊ summa

Expanded text:
Qui dicit: Quare Deus fecit coelum et terram? respondendum illi est: Quia voluit. Voluntas enim Dei causa est coeli et terrae, et ideo major est voluntas Dei quam coelum et terra. Qui autem dicit, Quare voluit facere coelum et terram? majus aliquid quaerit quam est voluntas Dei: nihil autem majus inveniri potest. Compescat ergo se humana temeritas, et id quod non est non qune id quod est non inveniat. Ecce his auctoritatibus aperte insinuatur quod voluntatis Dei causa nulla est, et ideo querenda non est. 5. Quod voluntas Dei prima et summa
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s ẽ caritas que non hñti dat᷑. ⁊ in hñte au¬
get᷑. ⁊ ꝓficit. Immo ut ueriꝰ ⁊ magis ꝓpͥe loqͣr
Probet se qͥsq qͣntũ nullo ꝓfec̾it caritas. ł
potiꝰ qͣntũ ip̃e in caritate ꝓfec̾it. Nam si cari¬
tas deus ẽ: nec ꝓficit nec deficit. Sic gͦ dicit᷑
ꝓficẽ inte caritas: qr tu in ea ꝓficis. Ecce qͦmͦ
intelligendũ sit cum dicit᷑ sp̃s .s. angeri no¬

Expanded text:
ae non habenti datur, et in habente augetur et proficit. Imo ut verius et magis proprie loquar, Probet se quisque, quantum in illo profecerit charitas, vel potius quantum ipse in charitate profecerit. Nam si charitas Deus est, nec proficit, nec deficit. Sic ergo dicitur proficere in te charitas, quia tu ea proficis. Ecce quomodo intelligendum sit cum dicitur Spiritus sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ. tanto uͦ amplius: qͣnto illũ ꝑcipimꝰ
amplius. Iõq non solum non hñti: uer̃ ⁊̃
dem ut habeat᷑. hñti aũ ut amplius habea¬
t᷑. nam si ab alio nunꝰ. ⁊ ab alio ampluis non¬
inte: dup sit in me. ꝓp̃o aũ qui ẽ dĩ filius.

Expanded text:
minus; tanto amplius, quanto illum percipimus amplius. Ideoque non solum non habenti, verum dem ut habeatur; habenti autem ut amplius habeatur. Nam si ab alio minus, ab alio non plus habin te duplo si
Abbreviated transcription (Latin):
lorũ noĩe censet᷑. Ad qͦd qͥdã dicunt om̃s qͥdẽ mitti
s aliois sepiꝰ. ⁊ qͣsi ex officio iniuncto. qͥ ꝓprie angli
⁊ archangeli noĩant᷑. Alios uõ rariꝰ mittꝰ .s. maio¬
res. causa extra ꝯmunẽ dispensationẽ oborta. qͥ
cũ angeloꝵ ministĩum suscipiũt: ⁊̃ nom̃assum̃t

Expanded text:
d quod quidam dicunt omnes quidem mitti, sed alios saepius et quasi ex officio injuncto, qui proprie angeli vel archangeli nominantur; alios vero rarius mitti, scilicet majores, causa extra communem dispensationem oborta; qui cum angelorum ministerium suscipiunt, etiam nomen assumunt.
Abbreviated transcription (Latin):
plis planũ faciendñ ẽ. Nd dicit᷑ ingenitꝰ. ħ
ostũdit᷑ qͦd non sit filiꝰ. s genitꝰ ⁊ ingenitꝰ
t᷑ infiliꝰ: non ad mittit loqñdi ꝯsuetudo.
Nicħ tñ intellectui demit᷑: si dicat᷑ ñ filiꝰ ꝗͤ¬
qͥd ł sinat ł non sinat dici usus smoniꝰ nr̃i.
s qͥd rer̃ ipsar̃ intellectꝰ eluceat. Non gͦ iã tm̃
nũꝗͥ gͦ aliud dñis ꝗͣ non filiũ. ne gemina
porro particła nõ id efficit. ut qͦd sine illa
rela. tiue dicit᷑. ead̾ p̃posita sub̾alit̾ dica¬
sic̃ perĩ in aliis p̃dicam̃tis. sũ dm̃s hõ est:
sub̾am designamꝰ. Quigͦ dic̃ nõhõ est. ñ ald̃
gñs p̃dicam̃ti enũtiat. s tm̃ illd̾ negat. Siẽ¬

Expanded text:
plis planum faciendum est. Quod dicitur ingenitus, hic ostenditur quod non sit Filius, sed genitus et ingenitus r non admittit loquendi consuetudo. Nihil tamen intellectui demitur, si dicatur non filius; ququid vel sinat vel non sinat dici usus sermonis nostri, sed quis rerum ipsarum intellectus eluceat. Non ergo jam Numquid ergo aliud dicimus quam non Filium? Negativa porro particula non id efficit, ut quod sine illa relative dicitur, eadem praeposita substantialiter dicasicut in aliis praedicamentis, cum dicimus: Homo est, substantiam designamus. Qui ergo dicit: Non homo est, non aliud genus praedicamenti enuntiat, sed tantum illud negat. Si
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mori siei uͥtutes ad merendũ illa
forma uirtutis ⁊ humilitatis. causa glẽ.
⁊ libertatis. forma dẽo usq ad mortẽ obẽ¬
diendi. ⁊ causa tue liberationis acbeati¬
tudinis. Meruit enĩnobis ꝑ mortis acpaᷤ¬
sionis tolerantiã. quod ꝑ precedentia non
meruerat . s. aditũ paradisi. ⁊ redemptio¬
nem ã peccato. apena. a diaboło. & ꝑmor¬
⁊ filiorum gle ad optionem. Ipse enĩ mori¬
endo factus est hostia nr̃e liberationis.
cato rebem̾it. ⁊ aditum glorie aꝑuit:

Expanded text:
 mori, si ei virtutes ad merendum illaeForma virtutis et humilitatis; causa gloriae et libertatis; forma Deo usque ad mortem obediendi; et causa tuae liberationis ac beatitudinis. Meruit enim nobis per mortis ac passionis tolerantiam quod per praecedentia non meruerat, scilicet, aditum paradisi, et redemptionem a peccato, a poena, a diabolo: et per morptionem, et filiorum gloriae adoptionem. Ipse enim moriendo factus est hostia nostrae liberationis. cato redemit, et aditum gl
Abbreviated transcription (Latin):
li .uiiii. detͥ. Nosinqͥt uiugenitũ dm̃ in for¬
ma dĩ manentẽ: in nat᷑a d̾ei mansisse ꝓfite¬
m. nec unitatẽ forme sȩriuł. in nat᷑am dun¬
ne unitatis refũdimꝰ. nec rursus corꝑali ĩ¬
sinuatione prẽm in filio p̃dicam᷑. s exeo eiꝰ¬
dem gnis genitã nat᷑am nat᷑alit̾ in segig¬
nentẽ. habuisse nat᷑am que᷑ in formã nate
segignentis manẽs: formã nate ⁊ infirmi¬
tatis corꝑalis accepit. Non enĩ defec̾at dĩna¬
tura ne ẽẽt. s in se humilitatẽ t̾rene naturi¬
ercens. Ecce hͥ aꝑte dicit ⁊ nat᷑ã genuisse. ⁊na¬
turam genitam. ⁊ nat᷑am: assũpsisse nat᷑a.
quod a plerisq negat᷑. Item. in eod̾. Nũꝗͥ
unigenito deo contumelia ẽ. prẽm sibi in¬
nascibilem dm̃ eẽ. cũ ex intascibili dõ nati¬
uitas unigenita: in nat᷑am unigenitã sub¬
sistat : Ecce ⁊ hic dicit unigenitã nat᷑am

Expanded text:
in forma Dei manentem, in natura hominis mansisse profitemur; nec unitatem formae servilis in naturam divinae unitatis refundimus, nec rursum corporali insinuatione Patrem in Filio praedicamus, sed ex eo ejusdem generis genitam naturam, naturaliter in se gignentem habuisse naturam, quae in forma naturae se gignentis manens, formam naturae et infirmitatis corporalis accepit. Non enim defecerat Dei natura ne esset, sed in se humilitatem terrenae nativiercens. Ecce hic aperte dicit, et naturam genuisse, et naturam genitam, et naturam assumpsisse naturam, quod a plerisque negatur. Item in eodem: Numquid unigenito Deo contumelia est, Patrem sibi innascibilem Deum esse, cum ex innascibili Deo nativitas unigenita in naturam unigenitam subsistat. Ecce et hic dicit unigenitam naturam
Abbreviated transcription (Latin):
non gͥ alterius suggestione prius pec¬
cauit. Cum auctoritas tradat. Id̃o peccatũ di¬
aboli incurabile esse: qr non suggestione. s
ꝓpria suꝑbia: cecidit. hominis uõ curabile:
gitant. q̃ sic intellige. sane: non deiceret᷑ ho¬
mo .s. in actum illius peccati. ut .s. lignum
uetitum ederet. ⁊ in has miserias ꝑ temptati¬
onem diaboli. nisi elatio ꝯprimenda preces¬
sisset non utiq temptationẽ: sed opus pecca¬
ti. Talis fuit enĩ: ordinis ꝓcessus. Diabolus
temptando dixit. Si comederitis: eritis sicut
dii. scientes bonum ⁊ malum. Qͦ audito: sta¬
tim menti mulieris surrepsit elatio: quedã.
⁊ amor ꝓprie potestatis. Ex quo placuit ei fa¬
cere qͦd diabolus suadebat. ⁊ utiq fecit. Sug¬
gestione gͥ peccauit. qr temptatio precessit.
ex qua in mente eius orta est elatio. quam
ꝑeccatum oꝑis secutum ÷ ⁊ pena peccati. õ
fuit eło mulieris.

Expanded text:
non ergo alterius suggestione prius peccavit, cum auctoritas tradat ideo peccatum diaboli incurabile esse, quia non suggestione sed propria superbia cecidit; hominis vero curabile, gitant: quae sic intelligere sane quimus: Non dejiceretur homo in actum illius peccati, ut, scilicet, lignum vetitum ederet, et in has miserias per tentationem diaboli, nisi elatio comprimenda praecessisset, non utique tentationem, sed opus peccati. Talis enim fuit ordinis processus: Diabolus tentando dixit: Si comederitis, eritis sicut dii, scientes bonum et malum; quo audito statim menti mulieris surrepsit elatio quaedam et amor propriae potestatis, ex quo placuit ei facere quod diabolus suadebat, et utique fecit. Suggestione igitur peccavit, quia tentatio praecessit, ex qua in mente ejus orta est elatio, quam peccatum operis secutum est, et poena peccati. 3. io mulieris.
Abbreviated transcription (Latin):
um similib siue in requie siuie in dolorib.
In cassianr ÷ uoluminib legit᷑ quod nõ sunt
ociose. neq nichil non sentuint cum diueᷤ
ille ĩ inferno seflãma cruciari clamaret.
unde ꝓbat animas defunctorũ nõ solũ suiꝰ
sensib non priuari. s nec istis affectib.s.¬
Nanr⁊ nos oranteseum: non eum docemꝰ qreum
nouit ait u̾bum eiuis pat̾ uest̾ quid uob̃ necessa¬
rium sit pͥusquam petatis ab eo. Nec istaex tẽ.
pore cognouit. s futura omĩa temꝑalia. atq ĩ
eis ̾ quid ⁊ q̾n ab illo petituri fueramꝰ ⁊ quos
⁊ dequib reb uel exauditurus ess uelñexau.¬
t diturus sine inicio ante prescuuit. Nong dicit᷑¬
angłs orones nr̃as offerre deo. qͣi d̃s tunc noui̾t
quid uelimus ⁊ qͦ indigeamus qui omĩa an̾quã
fiant. sicut ⁊ postquã facta sunt nouit. s qr ne¬
cesse habet ronalis creatura temꝑales causaᷤ ad
et̾nam ui̾tatem referre siue petendo qͥd erga se

Expanded text:
um similibus sive in requie, sive in doloribus. um similibus sive in requie, sive in doloribus. In Cassiani etiam voluminibus legitur quod non sint otiosae, neque nihil sentiant, cum dives ille in inferno se flamma cruciari clamet. Unde probatur animas defunctorum non solum suis sensibus non privari, sed nec istis affectibusNam et nos orantes eum, non eum docemus, quia novit ut ait Verbum ejus Pater vester quid vobis necessarium sit priusquam pepore cognovit, sed futura omnia temporalia, atque in eis etiam quid et quando ab illo petituri fueramus, et quos et de quibus rebus vel exauditurus esset vel non exauditurus, sine initio ante praescivit. Non ergo dicitangelus orationes nostras offerre Deo, quasi Deus tunc noverit quid velimus et quo indigeamus; quae omnia antequam fiant, sicut et postquam facta sunt, novit; sed quia necesse habet rationalis creatura temporales causas ad aeternam Veritatem referre, sive petendo quid erga se
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑeus tenet᷑ in corꝑe. cur non pꝰ mortẽ ⁊̃ cor¬
s ꝑeo igne teneat᷑ : Teneri aũ ꝑ ignem sp̃m di¬
cimus. ut intormento ignis sit uidendo at
mortuus dicit᷑ in inferno sepultus. cuiꝰ ani¬
ma quod in igne teneat᷑: insinuat cũ abra¬
ham deprecatur dicens. Mutelazarũ ut in.¬
Dum gͦ peccõrem diuitẽ dampnatũ in igni¬
b ueritas ꝑhibeat. quis sapiens reꝓborum
animasteneri ignib neget: precipue cum
humanã animã corꝑis similitudinẽ hab̃e
doceat: agꝰ itainqͥens. ꝓfiteri animã posse¬
hr̃e similitudinẽ corꝑis: ⁊ corꝑalium om̃iũ
membroꝵ quisqͥs retinuit. pot̾negare ani¬
mã ẽẽ que ĩ sõpnis se uidet uł ambulare ł
sedere. uel huc atq illuc gressu uł ⁊̃ uolatu
ferri: hoc sine quadã similitudine corꝑis
non fit. ꝓuide si hanc similitudinẽ ⁊ aput
inferos gerit noncorꝑalem s corꝑi similẽ.
Ita  in locis uidet᷑ ẽẽ non corꝑalib s corꝑali¬

Expanded text:
ritus tenetur in corpore, cur non post mortem etiam corpore igneo teneatur? Teneri autem per ignem spiritum dicimus, ut in tormento ignis videndo atque smortuus dicitur in inferno sepultus; cujus anima, quod in igne teneatur, insinuat, cum Abraham deprecatur dicens: Mitte Lazarum ut inDum ergo peccatorem divitem damnatum in ignibus Veritas perhibet, quis sapiens reproborum animas teneri ignibus neget? Praecipue, cum humanam animam corporis similitudinem habere doceat August., ita inquiens, posse similitudinem corporis et corporalium omnino membrorum quisquis renuit, potest negare animam esse quae in somnis videt vel ambulare se, vel sedere, vel huc atque illuc gressu vel etiam volatu ferri; hoc sine quadam similitudine corporis non fit. Proinde si hanc similitudinem etiam apud inferos gerit, non corporalem, sed corpori similem, ita etiam in locis videtur esse non corporalibus, sed corporali
Abbreviated transcription (Latin):
um au̾ꝯstet animas mat̾iali igne ĩ corꝑi¬
bus cruciandas: queri solet aninterim
anteresũptionem corꝑm anime desunctoꝵ
reꝓborum matĩali igne ꝯcrement᷑. De ħ iuili¬
anus toletane eccl̃ie ep̃c: g̾gorii dicta secutꝰ¬

Expanded text:
m constet animas igne materiali in corporibus cruciandas, quaeri solet an interim ante resurrectionem corporum animae defunctorum reproborum materiali igne crementur. De hoc Julianus, Toletanae ecclesiae episcopus, Greg. dicta secut
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Aliter ⁊̃ ostñditur qͦd
deo auctore .i. uolñte non fiunt mala.
quia ipse non est cã tendñdi ad non eẽ.
Tendere enim ad non eẽ: malum ẽ. Ipse
aũ auctor mali non est. Tendit uͦ ad non
cẽ qui oꝑatur malum. Non gͦ deo auctore
ẽ. qͦd aliquis oꝑatur malum. Non ẽ gͦ bo-¬
nuum qͦd aliqͥs oꝑat᷑. quia tm̃ boni ds̃ au

Expanded text:
tem aliter etiam ostenditur quod Deo auctore, id est, volente non fiunt mala, quia ipse non est causa tendendi ad non esse. Tendere enim ad non esse, malum est; ipse autem auctor mali non est: tendit vero ad non esse qui operatur malum; non ergo Deo auctore est quod aliquis operatur malum. Non est ergo bon
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ auctoritates que pͥme ꝯueniũt
sentñtie.⁊ huic uident᷑ ꝯtradic̃e. ut cũ
legit᷑ homo ille assũpt᷑ a ũbo in singula¬
ritate ꝑsone. uel factus una ꝑsonacum
ũbo: denatura humana intelligat᷑. que
u̾bo unita ÷ in singłaritate ꝑsone .i. ita
qͦd eadẽ ꝑsona que priꝰ erat ⁊ sĩplex erat.
licet ꝯposita. Compõnis uõ huiꝰ aliã duct¬

Expanded text:
 auctoritates quae primae conveniunt sententiae, et huic videntur contradicere: ut cum legitur: Homo ille assumptus est a Verbo in singularitate personae, vel factus una persona cum Verbo, de natura humana intelligatur, quae Verbo unita est in singularitate personae, id est, quod eadem persona quae prius erat et simplex erat, licet composita. Compositionis vero hujus aliam dic
Abbreviated transcription (Latin):
imilit̾ cũ ħ tͥa intelligo: tota simul ĩ¬
telligo. Neq enĩ qͥcꝗͣ intelligibiliũ ẽ. ꝙ
nõ intelligã: nͥ qͦd ignoro. qͦd aũ ignoro: nec
memini. nec uolo. Qͥcꝗͥ gͥ intelligibiliũ mͣtel¬
ligo: cõseqnt̾ ⁊̃ nõ memini. nec uolo. qͥcqͥd gͦ
intelligibiliũ memini: ⁊ uolo: ꝯseqñt intel

Expanded text:
m haec tria intelligo, tota simul intelligo. Neque enim quidquam intelligendum est, quod non intelligam, nisi quod ignoro, Quod autem ignoro, nec memini, nec volo. Quidquid ergo intelligibilium non intelligo, consequenter etiam non memini, nec volo. Quidquid igitur intellig
Abbreviated transcription (Latin):
ferno religatũ. Aliiaũ putãt ex quo cecidit: ꝓ
peccati sui magnitudine illuc fuisse dimersũ.
Qd lucifer ñ ht potestatẽ ꝗͣ habebit tp̃r anti

Expanded text:
nferno relegatum. Alii autem putant ex quo cecidit pro peccati sui magnitudine illuc fuisse demersum. 7. Quod Lucifer non habet potestatem quam habebit in t
Abbreviated transcription (Latin):
genuuit nec de nichiło. nec de aliqͣ iamfr̃a ꝯdi¬
taq mat̾ia. s de se ip̃o: id qͦd ẽ ip̃e. Item. d̾s̃ pat̃
qui uerissime se indicare aĩs cognit᷑is. ⁊ uolunit
⁊ portut. ħ ad se indicandu᷑ genuit: qͦd ẽ ip̃e qͥ
genuit. Ecce aꝑte dicit his ũbis. dm̃ ꝑatrẽ genu¬
isse illd̾ qͦd ip̃e ẽ. Illudaũ qͦd ip̃e ẽ. nõ ẽ. nͥ eẽntia
respondemꝰ illa u̾ba sic intelligenda ẽẽ. dicentes
Bat̾ de se ip̃o genuit illd̾ qͦd ip̃e ẽ .i. filiũ qͥ ẽ illo̾

Expanded text:
nihilo, nec de aliqua jam facta conditaque materia, sed de seipso id quod ipse est. Item, Deus Pater, qui verissime se indicare animis cognituris et voluit et potuit, hoc ad seipsum indicandum genuit, quod est ipse qui genuit. Ecce aperte dicit his verbis Deum Patrem genuisse illud quod ipse est. Illud autem quod ipse est, non est nisi respondemus illa verba sic intelligenda esse, dicentes: Pater de seipso genuit illud quod ipse est, id est Filium, qui est illud
Abbreviated transcription (Latin):
tis dei: Exhiis colligit᷑ quod hereticus aca
tholica precisus nequeat hoc sacram̃tum
tioni assistunt: tunc non assunt. qn hereticꝰ
Lum adesse ꝯuentus. In huius añ misteriiex¬
plicõne. sicut formam seruari. ita ordinem
haberi .s. ut sit sacerdos. ⁊ intentionẽ adhi¬
berioportet. ut illud facere intendat. S si nõ
credit de illo mistĩo sicut ui̾tas hab̃et. numꝙͥ
pot̾ intendẽ illud ꝯficere: ⁊ si non intendit
numqͥd conficitꝰ Aliqui dicunt ⁊ nõ recte
deillo mistĩo sentientem: posse intende. ñ qͥd
illud ꝯfic̾e̾: qd iam eẽt recte crede. s idagere
quodgerit᷑ ab aliis dum illud̃ conficit᷑. ⁊ sicad¬
hibet᷑ intentio. ⁊ si intentio dicat᷑ deesse ꝯfici¬
endi illud misterium: tñ ex quointendit ea
dicere ⁊ agere que abaliis gerunt᷑: impletur
mistĩum. Illud ⁊̃ sane dici pot̾ quoda brutis
animalib corpus xͥ non sumit᷑ ⁊siuideatur.

Expanded text:
tis Dei? Ex his colligitur quod haereticus a catis Dei? Ex his colligitur quod haereticus a catholica Ecclesia praecisus, nequeat hoc sacramentumtioni assistunt, tunc non adsunt, quando haereium adesse conventus. In hujus autem mysterii expletione, sicut formam servari, ita ordinem haberi, scilicet, ut sit sacerdos, et intentionem adhiberi oportet, ut illud facere intendat. Sed si non credit de illo mysterio sicut veritas habet, numquid potest intendere illud conficere? et si non intendit, numquid conficit? Aliqui dicunt etiam, non recte de illo mysterio sentientes, posse intendere, non quidem illud conficere, quod jam esset recte credere, sed id agere quod geritur ab aliis dum conficitur, et sic adhibetur intentio, et si intentio dicatur deesse conficiendi illud mysterium, tamen ex quo intendit ea dicere et agere quae ab aliis geruntur, impletur mysterium. Illud etiam sane dici potest, quod a brutis animalibus corpus Christi non sumitur, etsi videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sciendum est ⁊ tenendum. qr uirtus diuna
secretius oꝑat᷑ ineis: ⁊ duuna solummͦ ÷ hec
uirtus siue potestas: nonhumane efficacie.¬
. Illi uͦ qui ex cominunicati sunt uel dehere¬
si manifeste notati non uident᷑. hoc sacram̃¬
tum posse conficere. licet sacerdotes sint. qr
nemo dicit in ipsa ꝯsecratione: offero. s offe¬
rimus. qĩ ex ꝑsona eccł̃ie: Iio cum alia sacram̃¬
ta extraeccłiam possint celebrari: deħñ uidr᷑
adu̾tite ũtatem. Missa enĩ dicit᷑ eo quod
celestis missus ad ꝯsecrandum uiuificũ cor¬
pus adueniat iuxta dictum sacerdotis di-
Numqͥd it si hoc misti̾um hereticus ausus
fui̾t usurpare. angłm de celis mittit ds obła¬
tionem eius ꝯsecrare. maxime cum eisdem
nedictionib ur̃is. Qd sibenedictionib eorũ
seassĩt maledicturum ui̾tas quiderit d̃ ho¬
quemscimus adeo fore maledictum cũ sua
Numqͥd benedictio maledicti ad nichilum

Expanded text:
dicendum est et tenendum; quia virtus divina dicendum est et tenendum; quia virtus divina secretius operatur in eis, et divina solummodo est haec virtus sive potestas, non humanae efficaciae. Illi vero qui excommunicati sunt, vel de haeresi manifeste notati, non videntur hoc sacramentum posse conficere, licet sacerdotes sint, quia nemo dicit in ipsa consecratione: Offero, sed: Offerimus, quasi ex persona Ecclesiae. Et ideo cum alia sacramenta extra Ecclesiam possint celebrari, de hoc non vadvertite veritatem. Missa enim dicitur, eo quod coelestis nuntius ad consecrandum vivificum corpus adveniat, juxta dictum sacerdotis diceNumquid enim si hoc mysterium haereticus ausus fuerit usurpare, angelum de coelo mittit Deus oblationem ejus consecrare? maxime cum eisdem nedictionibus vestris. Quod si benedictionibus eorum se asserit maledicturam Veritas, quid erit de hoquem scimus a Deo fore maledictum cum sua Numquid benedictio maledicti ad nihilum
Abbreviated transcription (Latin):
tam. sullorum fiat officio. quorum uita ił¬
lorum oculis uidetur ignobilis. heiuinquam
magnũ laqueum incidunt. ut diuina ⁊ occul¬
ta misteria plus aliis scificata posse fiericre.¬
dant. Cum unus idemq sp̃s sc̃s intota ec¬
cłia inuisibilit̾ eamistĩa ⁊ oꝑando scĩficet.
⁊ ⁊ scificando benedicat. Mistĩum ĩodicit᷑ qd̾
secretam ⁊ reconditam habeat dispensatio¬
nem. Sacrificium uͦ quasi sacrum factum. qr
prece mistica ꝯsecrat᷑ ꝓ nobis in memoriado
ẽ minice passionis. Sacram̃tum est in aliqua
celebratione cum res ita sit ut aliquid sig̃tate
rei accipiamus. Sacram̃ta sunt baptisma. eͥs
tius salutem eorumd̃ sacram̃torum oꝑatur
Una secretis urtutibus uel sacris sacramenta
dicunt᷑. panis ⁊ calicis sacram̃tum grece en¬
caristia dicit᷑. latine bona gr̃a int̾pretatur.
uuuficat. Nec bonorum dispensatoꝵ mi̾tis
.ampliat᷑: nec malorum attenuat᷑. Hoc de
corꝑe dñi ÷ hoc de baptismate ⁊ crismate

Expanded text:
tam, si illorum fiat officio, quorum vita eorum oculis videtur ignobilis. § 1. Heu in quam magnum laqueum incidunt ut divina et occulta mdant, cum unus idemque Spiritus sanctus in tota Ecclesia invisibiliter ea mysteria et operando sanctificet, et sanctificando benedicat! Mysterium ideo dicitur, quod secretam et reconditam habeat dispensationem; sacrificium vero, quasi sacrum factum, quia prece mystica consecratur pro nobis in memoriam dominicae passionis. Sacramentum est in aliqua celebratione, cum res ita re fit, ut aliquid significatae rei accipiamus. Sacramenta sunt Baptisma, Chritius salutem eorumdem sacramentorum operatur. Unde a secretis virtutibus vel sacris sacramenta Cujus panis et calicis sacramentum graece eucharistia dicitur, latine bona gratia interpretatur. ficat; nec bonorum dispensatorum meritis ampliatur, nec malorum attenuatur. Hoc de corpore Domini, hoc et de Baptismate et Chrismate
Abbreviated transcription (Latin):
omittendum est ⁊ inculpabile udicandũ qͣd
necessitas utulit: ⁊ restituendum qͦd sidẽ poscit.¬
Sin au̾ alique mulieres ita posti̾orum uirorỹ
que de re excusabili ꝯtamuionem criminis
a.qr sicut mulieres qͣue ad iuiros suos reu̾ti
nolui̾nt. impie sunt habende: ita ille que redeunt
mi̾to sunt laudande. Exhiisostendit᷑ illos qui tali¬
t̾ iungunt᷑ ut credant uirum int̾emptum ꝑigno¬
rantiã aliquam excusationẽ habere de peccato:⁊
t̾m pͥmam copulam esse legitimam non sccłam.
ueniam t̾n hr̃e: si careat opprobrio male uolũ¬
.d̾ tatis. S siquis celicta in patria sua uxore ĩ lon¬
ginquã abiens regionem aliam ducat uxorẽ.
deũi penitentia ductus eam dimittere uelit as¬
serens se aliam habuisse que uiuit. nec eccł̃ia per¬
copula sit ꝯiugium. Sãne dici pot non ẽe ꝯu¬
⁊gium :⁊ mulierẽ decrimine excusari ꝑ ignoran¬
tiam. uirũ aũ: adult̾ium admisisse. S ex quo

Expanded text:
dimittendum est, et inculpabile judicandum quod dimittendum est, et inculpabile judicandum quod necessitas intulit, Si autem aliquae mulieres ita posteriorum virorum e priventur, quae de re excusabili contaminationem criminis a sicut mulieres quae ad viros suos reverti noluerint, impiae sunt habendae, ita illae quae redeunt, merito sunt laudandae. Ex his ostenditur illos qui taliter junguntur, ut credant virum interemptum, per ignorantiam, aliquam excusationem habere de peccato, et tantum primam copulam esse legitimam, non secundam; veniam tamen habere, si careat opprobrio malae voluntatis. Sed si quis relicta in patria sua uxore in longinquam abiens regionem aliam ducat uxorem, deinde poenitentia ductus eam dimittere velit, asserens se aliam habuisse quae vivit, nec Ecclesia percopula sit conjugium. Sane dici potest non esse conjugium, et mulierem de crimine excusari per ignorantiam, virum autem adulterium admisisse. Sed ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
icqͣr deillis feminis que putant uiros
suos int̾emptos in captiuitate uł ab in¬
ĩqua dominatione nũquã liberandos: ĩ alioꝵ
ꝯiugiatransierunt. si illi qui putabant᷑ ꝑisse
remeauu̾it: utrum eis reddi debeant ⁊ an scdi
fornicati sunt: ⁊ ipse ree adult̾ii. De hoc leo pͣpͣsic
ait. Necesse ÷ ut legitimarũ sedera nuptiatũ
redintegranda credamus: ⁊ remotis huis q̾ ho¬
stilitas intulit: cuiq id legitue reformet᷑. ꝗͦ
intulit. ꝓcurandũq ÷ ut recipiat quisq qͦd̾¬
ꝓpͥum ÷: nec t̾n culpabilis iudicet᷑ ⁊ quasi ali¬
em uiris ꝑuasor habeat᷑: qui ꝑsonam eiꝰ mari¬
ti qui iã non esse estimabat᷑: assumpsit. Sic it¬
multa que ad eos qui in captiuitate ducti sũt
ꝑtinebant in ius alienũ transire potuerunt.
⁊ t̾n plene iusticie ÷ ut eisdem reuersis refor¬
ment᷑. Ileoq si uiri reu̾si post longã captiui-¬
tatem. ira in dilectione suarum ꝯiugum ꝑseue¬
rant ut eas cupiant ĩ suum redire ꝯsortium:

Expanded text:
itur de illis feminis quae putantes viros suos interemptos, vel in captivitate, vel ab iniqua dominatione nunquam liberandos, in aliorum conjugia transierunt: si illi qui putabantur periisse remeaverint, utrum eis reddi debeant, et an secundi fornicati sint, et ipsae reae adulterii. De hoc Leo papa sic ait: Necesse est ut legitimarum foedera nuptiarum redintegranda credamus; et remotis his quae hostilitas intulit, cuique id legitime reformetur quod intulit; procurandumque est ut recipiat quisque qum est, nec tamen culpabilis iudicetur et tamquam alieni iuris pervasor habeatur, qui personam eius mariti, qui iam non esse estimabatur, assumpsit. Sin ivitatem ducti sunt, pertinebant, in jus alienum transire potuerunt; et tamen plenae justitiae, est ut eisdem reversis reformentur. Ideoque si viri post longam captivitatem reversi, ita in dilectione suarum conjugum perseverant, ut eas cupiunt in suum redire consortium,
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ ñ enũtiat᷑. nõ attĩgit᷑. non tenet᷑. ũboꝵ
significantiã rei ip̃iꝰ nat᷑a ꝯsumit. Sens cõ¬
tẽplationẽ: imꝑspicabile lum̃ obcecat. intel¬
ligentie capacitatẽ qͦd fine nullo ꝯtinet᷑ ex¬
cedit. Michi gͦ insensu labes ẽ in intellignͣti¬
a stupor ẽ in sermone uͭ: nõ iã int̾irmitatẽ.
s silentiũ ꝯfitebor. ꝑ iclosũ nimis ẽ de reb tã¬
tis. ac tam reconditis: aliqͥd ultͣ p̃scͥptũ cele¬
ste ꝓferre. ut ultͣ p̃fintionẽ dĩ: sermo de dõ
sit. Forma fid̾ĩ c̾ta ẽ. Non gͦ aliqͥd addendũ ẽs
modus ꝯstituendꝰ audatie. Quicꝗͥ ultͣ q̃rit᷑ nõ
intelligit᷑.

Expanded text:
 non attingitur, non tenetur; verborum significantiam rei ipsius natura consumit; sensus contemplationem imperspicabile lumen obcaecat, intelligentiae capacitatem quod fine nullo continetur excedit. Mihi ergo in sensu labes est, in intelligentia stupor est; in sermone vero non jam infirmitatem, ed silentium confitebor; periculosum nimis est de rebus tantis ac tam reconditis aliquid ultra praescriptum coeleste proferre, ut ultra praefinitionem Dei sermo de Deo sit. Forma fidei certa est. Non ergo aliquid addendum est, sed modus constituendus audaciae, quidquid ultra quaeritur, non intelli
Abbreviated transcription (Latin):
intelligis. falsũ aũ: si disuĩctĩ. Ut si itelligas
istũ ñ posse dãpnari ꝗͦ dico p̃oestinatũ potuit
Quomodo

Expanded text:
telligis; falsum autem, si disjunctim, ut si intelligas istum non posse damnari quem dico praedestinatum; potuit Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiuncta sine ulla culpa relinquit᷑. sicum uiro xp̃i¬
ano ꝑmanere uolui̾t. Exhoc ⁊̃ ꝓbatur: qr infideli
dimitt᷑e. Quod non facẽt si non esset int̾ eos legiti¬
mum ꝯiugiũ. Legitimũ ÷ quod legali institutio¬
ne uel ꝓuintie morib non ꝯtraiussionẽ dñi ꝯtrabit᷑¬

Expanded text:
conjuncta, sine ulla culpa relinquitur, si cum viro christiano permanere noluerit. Ex hoc etiam probatur, quod infideli dimittere; quod non faceret, si non esset inter eos legitimum conjugium. Legitimum est quod legali institutione, vel provinciae moribus, non contra jussionem Domini contrahit
Abbreviated transcription (Latin):
in expõne simboli sub anathemate tradit di¬
cens. Siquis dixi̾t atq crediderit hoĩem iħm
xp̃m a filio dei assũptũ ñ fuisse: anathemasit.
Qui ⁊ in plurib scͥpture locis huiꝰͦ utit᷑ so¬
& ꝓpħa de homine xp̃o loqñs d̾eo ait. Beatus
ꝑsona: sit assũpta. S qr hoc ÷ nefas dicẽ aut
sentire: p̃misse locõnes eisq sumileᷤᷤ f hãc in

Expanded text:
in Expositione Symboli, sub anathemate tradit, dicens: Si quis dixerit atque crediderit hominem Jesum Christum a Filio Dei assumptum non fuisse, anathema sit; qui etiam in pluribus Scripturae locis hujus 54, de homine Christo loquens Deo ait: Beatus persona sit assumpta. Sed quia hoc nefas est dicere aut sentire, praemissae l
Abbreviated transcription (Latin):
o gła. Sicut sc̃itradunt ⁊ boni malos. ⁊ malibo¬
nos uident: usq ad iuditium. Post iuditium
fideles suꝑ se in requie atrendunt. quorũ gau¬
diapost templari non possunt.
De chaosint̾

Expanded text:
a. Sicut sancti tradunt, et boni malos, et mali bonos vident usque ad judicium. Post judicium fideles super se in requie attendunt, quorum gaudia post contemplari non possunt. 6. De chaos int
Abbreviated transcription (Latin):
erit uxorem suam deliquisse: ⁊non egi̾t penitñ¬
tiam mulier. s ꝑmanet in fornicõne sua: ⁊ uiuit
cum illa: uir reuserit ⁊ particeps eius peccati.
suodsi mulier dimissa egi̾t penitentiam: ⁊ uo¬
lui̾t ad uirum reuerqi: debet retiꝑe pecratritẽ¬

Expanded text:
erit uxorem suam deliquisse, et non egerit poenitenerit uxorem suam deliquisse, et non egerit poenitentiam mulier, sed permanet in fornicatione sua, et vivit cum illa, vir reus erit et particeps peccati ejus. Quod si mulier dimissa egerit poenitentiam et voluerit ad virum reverti, debet recipere peccatrice
Abbreviated transcription (Latin):
qui castam dimittit. sic fatiuis ⁊ iniqꝰ quire¬
tinet meretricem. Patronus enĩ turpiidinis:
qui celat crimen uxoris. Item ieꝵz. Cum mulier¬
unam carnem in aliamdiuiserit: ⁊ se fornic̃one
a marito seꝑauerit: nondebet teneri. ne uirum
qͦ sub maledicto faciat dicente scriptura. Q derri¬
noluit. nec ꝑpenitentiam: pec̾mi delere. Quod
si uir scient᷑ patit᷑: ꝯsentire uidet᷑. Siem̃ in ad¬
ultĩo ꝑseuerare elegit: patronus turpitudinis
⁊ lenocui reus: maritus habebit᷑. nisi eam ad¬
ulterii ream facere uolui̾t. Si au̾a peccõ recesserit
adulti̾um ꝯuinx reconciliet᷑: si fides assit: non
erit durum. Cur enim adhuc deputamus adul¬
t̃os quos credimus penitentia esse sanatos. Idẽ
gata adultĩa: reconciliatio ꝯiugii. ubi ꝑ claue̾ᷤ
regni celorum: non dubitat᷑ fieri remissio pecca¬
torum. non ut post uiri diuortium adult̾a reno¬
cet᷑. s ut post xp̃i ꝯsorniũ adult̾a non uocetur

Expanded text:
est, qui castam dimittit, sic fatuus est et iniquus qui retinet meretricem. Patronus autem turpitudinis est, qui celat crimen uxoris. Item Hieunam carnem in aliam diviserit, et se fornicatione a marito separaverit, non debet teneri, ne virum quoque sub maledicto faciat, dicente Scriptura, Prnoluit, nec per poenitentiam peccatum delere. Quod si vir scienter patitur, consentire videtur . Si enim in adulterio perseverare elegit, patronus turpitudinis, et lenocinii reus maritus habebitur, nisi eam adulterii ream facere voluerit. Si autem a peccato recesserit, adulterium reconcilietur conjux, si fides adsit, non erit durum. Cur enim adhuc deputamus adulteros, quos credimus poenitentia esse sanatos? Idem,gata adulteria reconciliatio conjugii, ubi per claves regni coelorum non dubitatur fieri remissio peccatorum; non ut post viri divortium adultera revocetur, sed ut post Christi consortium adultera non vocetur.
Abbreviated transcription (Latin):
cipiende que uoluntatem hominis sanat
ut sanata legem impleat: nulla merita p̃¬
cedunt. Ip̃sa est enim qua iustificat᷑ impiꝰ¬
.i. fit iustus: qui prius erat impiꝰ. Meritis
aut̃ impii non grã sed pena debet᷑. nec ista
esset gr̃a. si non daret᷑ gratuita. Dat᷑ autẽ
gratuita. qr nichil boni ante feceramꝰ uñ
hoc mereremur.¶Non negamus tam̃ mł¬
ta ante hanc grãm ⁊ pret̾ hanc grãm ab
mos edificare. ⁊ alia plura bona facẽ sine
gr̃a cooꝑante
Utrũ una eadẽq sit gr̃a que

Expanded text:
percipiendae, quae voluntatem hominis sanat, percipiendae, quae voluntatem hominis sanat, ut sanata legem impleat, nulla merita praecedunt. Ipsa est enim qua justificatus impius fit justus, qui pius erat impius: meritis autem impii, non gratia, sed poena debetur; nec illa esset gratia, si non daretur gratuita. Datur autem gratuita, quia nil boni ante feceramus, unde hoc mereremur. Non negamus tamen multa ante hanc gratiam, et praeter hanc gratiam, ab mos aedificare, et alia plura bona facere sine gratia cooperante. 9. Utrum una eademque sit gratia qu
Abbreviated transcription (Latin):
ctat agere. ⁊ cupimus ut delectet. Sic iste olim
desiderare concupiscebat. que bona esse cerne¬
bat. cupiens eorum habere delectationẽ. quoꝵ
potuit habere delectationem. Ostendit itaq
quib quasi gradib ad eas ꝑueniat᷑. priꝰ eninm
estait uideatur: quam sint utiles ⁊ honeste.
Deinde ut earum desiderium concupiscat᷑. Po¬
stremout ꝓficiente gr̃a: delectet earum oꝑa¬
tio: quarum sola ratio delectabat. Attende
hunc ordinem gr̃ãrum quem hic distincte
centia delectõnem que fit ꝑ fidem ⁊ caritatẽ
qua habita: uere est bona uoluntas: qua re¬
cte uiuit᷑. ipsaq fidei comes est non preuia.
Qui uerba ab̃ premissa scd̾m hanc distincti¬
onem ꝯsiderat: nullam ibi repugnantiam¬
õ fore animaduertit. Non ignorans ⁊̃ ante
grãm preuenientem ⁊ oꝑantem qua uolũ¬
tas bona preparat᷑: in homine precede que¬
dam bona ex dei gr̃a ⁊ libero ar. quedam ⁊̃
nec grãm qua iustificat᷑. Ilius enim gr̃ȩ ꝑ

Expanded text:
ctat agere; et cupimus ut delectet. Sic iste olim desiderare concupiscebat, quae bona esse cernebat, cupiens eorum habere delectationem, quorum potuit videre rationem. Ostendit itaque quibus quasi gradibus ad eas perveniatur; prius enim est ut videantur, quam sint utiles et honestae; deinde, ut earum desiderium concupiscatur; postremo ut proficiente gratia delectet earum operatio, quarum sola ratio delectat. Attende hunc ordinem gratiarum, quem hic distincte centia, delectationem quae fit et per fidem et charitatem; qua habita, vere bona est voluntas qua recte vivitur. Ipsaque fidei comes est, non praevia. Qui verba Aug. praemissa secundum hanc distinctionem considerat, nullam ibi repugnantiam forte animadvertit, non ignorans etiam ante gratiam praevenientem et operantem, qua voluntas bona praeparatur in homine, praecedere quaedamnec gratiam qua justificatur. Illius enim gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
enim gr̃a preparat hominis uolunta¬
tem ut uelit bonum. Grã cooꝑans: adu¬
lib̾o ar. Cooꝑando deus in nobis ꝑficit quod¬
oꝑando incipit. qr ipse ut uelimus operat᷑
incipiens. qui uolentibus cooꝑat᷑ ꝑficiens.
Ut g uelimꝰ : oꝑatur. Cum aut̃ uolumꝰ ⁊ sic
uolumus ut ꝑficiamus: nobis tam̃ cooꝑat᷑¬
sine illo uel oꝑante ut uelimus. uel cooꝑan¬
te cum uolumus bona pietatis oꝑa nichil
que preuenit uoluntatem bonam. Ea enĩ
liberat᷑ ⁊ preparat᷑ hominis uoluntas ut
sit bona. bonum q efficaciter uelit. Coope¬
rans enim gr̃a uoluntatẽ iam bonam seqͣr
adiuuando. Uñ ã. ꝯtra iulianum hereticũ
grãm merita uoluntatis humanȩ: Non iõ
miseret᷑ ds alicuiꝰ qr uoluit ⁊ cucurrit. sed

Expanded text:
ans gratia praeparat hominis voluntatem ut velit bonum; gratia cooperans aditinus: cooperando Deus in nobis operando incipit, quoniam ipse ut uelimus operatur incipiens qui uolUt ergo velimus operatur. Cum autem volumus, et sic volumus ut perficiamus, nobis coosine illo uel operante, ut uelimus, uel. cooperante, cum uolumus, ad bona pietatis opera nihil quae praevenit voluntatem bonam: ea enim liberatur et praeparatur hominis voluntas, ut sit bona, bonumque efficaciter velit. Cooperans vero gratia voluntatem jam bonam sequitur adjuvando. Unde Aug., contra Julianum haereticum, gratiam merita voluntatis humanae. Non enim ideo miseretur Deus alicujus, quia voluit et cucurrit: sed
Abbreviated transcription (Latin):
uel rõnalis uel non. uel que ÷ ds. uelñ
Nitens ꝑ hoc ꝓb̃are xp̃m esse aliqͥd: non¬
non diuina est utiq aliquid ñ diuinũ
S ex tropicis locõnib ñ ÷ recta argum̃¬
tonis ꝓcessio. Illa aũ locutio tropica est

Expanded text:
vel rationalis, vel non; vel quae est Deus, vel non; vel rationalis, vel non; vel quae est Deus, vel non; nitens non divina, est utique aliquid non divinum. Sed ex tropicis locutionibus non est recta argumentationis processio. Illa autem locutio tropica est
Abbreviated transcription (Latin):
s d̃s dei filius natus ÷. postea uͦ scd̃m car-¬
nẽ homo factus ex maria est. Misit enim
dicit suũ: generõnis et̾ne ꝓprietatẽ sig̾ca¬
uit. Postea fc̾m ex muliere asseruit. ut
factura non diuinitati. s assumptioĩ cor¬
poris ascriberet᷑. factum gͥ ex muliere di-¬
cit ꝑꝑ carnis susceptionẽ. sub lege.: ꝓpter
obseruantiã legis. Genãtio generõni non
preuidicat. nec caro diuinirati. Ds̃ enim
et̾nus incarnõnis sacramentũ suscepit. non
gine. qui factus est scd̃m nr̃e susceptionẽ
intelligentia accipiendũ sit. cum dicit᷑ xp̃s
factus uel simplicit̾. uel cũ additamento.
ut factura uel creatura non ad assum̃tẽ
d̃m. s ad assũptum hominẽ referat᷑. Ideo
enĩ creatura esse non pot̾ ut ambiꝵ. ait
ĩ pͥmo li. de tͥnit᷑. Numqͥd dicto factus est
xp̃s simplicit predicantꝰ ÷ creatura. Nec
tura: potest quis ꝓgredi sicargum̃tan¬
do. Si scd̃m quod homo xp̃s est creatura

Expanded text:
sed Deus Dei Filius natus est; postea vero secundum carnem homo factus ex Maria est. Misit enim dicit suum, generationis aeternae proprietatem signavit. Postea factum ex muliere asseruit, ut factura non divinitati, sed assumptioni corporis ascriberetur. Factum ergo ex muliere dicit, propter carnis susceptionem; sub lege, propter observantiam legis. Generatio generationi non praejudicat, nec caro divinitati. Deus enim aeternus incarnationis sacramentum suscepit, non gine; sed qui factus est secundum nostrae susceptionem intelligentia accipiendum sit, cum dicitur Christus factus vel simpliciter, vel cum additamento, ut factura, scilicet, creatura non ad assumentem Deum, sed ad assumptum hominem referatur. In Deo enim creatura esse non potest, ut Ambros. ait, lib. 1 de Fide, c. 7. Numquid dicto factus est en simpliter praedicandus est creatura. Nec sse creatura, potest quis progredi sic argumentando: Si secundum quod homo Christus est creatura,
Abbreviated transcription (Latin):
Rrũ hec fuisse ꝑfidia legit᷑. ut xp̃m
creaturã fateret᷑. Ideo effusa sunt ar¬
rii iuscera. atq crepuit medius ꝓstratꝰ
infaciem. ea quib xp̃m negauerat feda
ora pollutus. Hiis atq aliis plurib testimo¬
niis instrum᷑ non debere fateri simplicit̃¬

Expanded text:
rii haec fuisse perfidia legitur, ut Christum creaturam faceret. Ideo effusa sunt Arii viscera, atque crepuit medius, prostratus in faciem ea quibus Christum negaverat foeda ora pollutus. His aliisque pluribus testimoniis instruimur non debere fateri simplicit
Abbreviated transcription (Latin):
ixit ⁊̃ ds. ꝓducant aque
reptile anime uiuentis. ⁊ uolatile suꝑ¬
Il terram. ⁊ c̾. Opus quinte diei ÷ formatio pisci¬
um ⁊ auium quib duo elementa ornant᷑. ⁊ de
lia leuans inaera.⁊ natatilia remitrñs gͣgiti.¬

Expanded text:
iam Deus: Producant aquae reptile animae viventis, et volatile super terram, etc. Opus quintae dici est formatio piscium et avium, quibus duo elementa ornantur; et dlia levans in aera, natatilia remittens gurgiti.
Abbreviated transcription (Latin):
unc de sp̃u scõ uidendũ ẽ. p̃t̾ illam inef¬
fabilem ⁊ et̾nã ꝓcessionẽ qͣ ꝓcedit a pr̃e.
⁊ filio. ⁊ non ase ipso. que sit eiꝰ temporał ꝓceᷤ¬
sio: que dr̃ missio siue dilectis. Ao quod dm̃s
qi sicut filius duob mͦis dr̃ mitti. uno quo
insibilit̾ apparũt. alt̾o: quo ĩuisibilit̾ castiᷤ
uno uisibilit̾. alt̾o inuisibilit̾. Datus ẽ enĩ
iisibilis treate᷑ demonstratione. sicut in
die pentecostes aliisq uicib.⁊ dat᷑ cotidie ĩ¬

Expanded text:
de Spiritu sancto videndum est, praeter illam ineffabilem et aeternam processionem qua procedit a Patre et Filio, et non a seipso; quae fit ejus temporalis processio, quae dicitur missio sive datio. Ad quod dicimus, quia sicut Filius duobus modis dicitur mitti, uno quo visibiliter apparuit, altero quo invisibiliter a castis uno visibiliter, altero invisibiliter. Datus est enim visibilis creaturae demonstratione, sicut in die Pentecostes, aliisque vicibus: et datur quotidie in