comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
esse contrarium quod lucas deuno manifestauit silli dixissent ambos
latrones conuiciatos dño. itaenim xon posset sub numero plurali unus
intellegi cũ uero dictum ẽ latrones uel qui cũ eo crucifixierant. nec additũ
est ambo non solum si ambo fecissent poss& hocdici sed &iam quia unus
hoc fecit. posset hoc tota locutionis modo ꝑ pluralem numerũ significa¬
n sequitur autem mattheus & dicit. A sexta autem hora tenebraeꝰ facte
sunt suꝑ uniuersam terram usq adhoram nonam. hoc & duo alii con¬
testantur. ad didit autem lucas &iam quia unus unde factefint tenebrae id
est solem obscuratum sequitur mattheus. & circa horam nonam clamauit
iħs uoce magna dicens. heli heli lema sabactam. hocdsms dsns ut quid
dereliquisti me: quidam autẽ illi stantes & audientes dicebant. heliam uo¬
cat iste. Marcus pene ad eadem ueͬba adcandem tamen sententiam

Expanded text:
esset contrarium quod Lucas de uno manifestauit, si illi dixissent ambos esset contrarium quod Lucas de uno manifestauit, si illi dixissent ambos latrones conuiciatos domino; ita enim non posset sub numero plurali unus intellegi. cum uero dictum est latrones uel qui cum eo crucifixi erant nec additum est \'ambo\', non solum, si ambo fecissent, posset hoc dici, sed etiam, quia unus hoc fecit, potuit usitato locutionis modo per pluralem numerum significari. Sequitur Mattheus sunt super universam terram usque ad horam nonam . Hoc et duo alii contestantur : addidit autem Lucas etiam unde factae sint tenebrae, id est solem obscuratum. Sequitur Matthaeus: Et circa horam nonam clamavit Jesus voce magna, dicens: Eli, Eli, lamma sabacthani? hoc dereliquisti me? Quidam autem illic stantes et audientes, dicebant: Eliam vocat iste. Marcus pene ad eadem verba, ad eamdem tamen sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
do quidem unus eorum conuiciatus est. secundum luce testimonium. alt̃
conpescuit eum & in dnm̃ credidit. nisi intellegamus mattheum & marcũ
breuiter ꝑstringentes hunc locum pluralẽ numerum ꝓsingulari posuisse
sicut in epistula adhebreos legimus pluraliter dictum. cluserunt ora le¬
onum. cum solus danihel significari intellegatur: & pluraliter dictum
sectisunt. cũ desolo esaia tradatur. inpsalmo &iam quod dictũ est. adsti¬
teruat reges terrȩ : & principes conuenerunt. pluralem numerũ ꝓsingi¬
lari positum: in actibus a postolorum exponitur. xam reges propter hero¬
dem. principes proter pilatum. intellexerunt qui testimoniũ eius dem
deant quem admodum locutisunt auctores eorum facdras medeas. et cli¬
tem estras. cum singulac fuerint quid autem usitatius uerbi grã quam
dicat aliquis & rustici mihi insultant. &iam siunus in sult&. tuxc enim

Expanded text:
ndo quidem unus eorum conuiciatus est secundum Lucae testimonium, alter et ndo quidem unus eorum conuiciatus est secundum Lucae testimonium, alter et conpescuit eum et in dominum credidit, nisi intellegamus Mattheum et Marcum breuiter perstringentes hunc locum pluralem numerum pro singulari posuisse, sicut in epistula ad Hebraeos legimus pluraliter dictum: cluserunt ora leonum, cum solus Danihel significari intellegatur, et pluraliter dictum: secti sunt, cum de solo Esaia tradatur? in psalmo etiam quod dictum est: adstiterunt reges terrae et principes conuenerunt in unum, pluralem numerum pro singulari positum in actibus apostolorum ponitur. nam reges propter Herodem, principes propter Pilatum intellexerunt qui testimonium eiusdem pdeant, quemadmodum locuti sint auctores eorum Faedras, Medeas et Cltemestras, cum singulae fuerint. quid autem usitatius uerbi gratia, quam ut dicat aliquis: et rustici mihi insultant\', etiam si unus insultet? tunc enim
Abbreviated transcription (Latin):
scribac & semiores: sequitur mattheus & dicit. id ipsum autem & latrones
quicruci fixierant cum eo in properabant ei. Mec marcus discrepat hoc idẽ
dicens aliis uerbis. lucas aut̃ potest repugnare putari nisigenus locutionis
satis usitatum non obliuis catur. At enim lucas. unus autem dehis qui pen¬
debant latronibus blasphemabat cum dicens. situes xp̃s saluum fac te¬
met ipsum & nos & sequitur idem ipse atq ita contexit. respondens aũt
alter increpabat illum dicens. Nequetutimes dm̃ quod ineadem damnatio¬
nees & nos quidem iuste nam digna factis recipimus. hic uero nihil mali
gessit. & dicebat adiħm. Dñe memento mei cũueneris in regnumtuum:
& dicit illi iħs. amendicotibi. hodie mecũ eris in paradiso: quomodo ergo
sicut mattheus dicit. latrones quicruai fixierant cũ eo in properabant ei:.
uel sicut marcus dicit. & quicũ eo crucifixierant conuiciabantur ei : Qua¬

Expanded text:
scribae et seniores. Sequitur Mattheus et dicit: id ipsum autem et latrones, scribae et seniores. Sequitur Mattheus et dicit: id ipsum autem et latrones, qui fixi erant cum eo, inproperabant ei. nec Marcus discrepat hoc idem dicens aliis uerbis. Lucas autem potest putari repugnare, nisi genus locutionis satis usitatum non obliuiscamur. ait enim Lucas: unus autem de his qui pendebant latronibus blasphemabat eum dicens: si tu es Christus, saluum fac temet ipsum et nos. sequitur idem ipse adque ita contexit: respondens autem alter increpabat illum dicens: neque tu times deum. quod in eadem damnatione es? et nos quidem iuste, nam digna factis recipimus; hic uero nihil mali gessit. et dicebat ad Iesum: domine, memento mei, cum ueneris in regnum tuum. et dixit illi Iesus: amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso. quomodo ergo, sicut Mattheus dicit, latrones, qui fixi erant eum eo, inproperabant ei, uel, sicut Marcus dicit, et qui cum eo crucifixi erant conuiciabantur ei, qua
Abbreviated transcription (Latin):
hinc medium autem iħm. esset autẽ contrarium sicum illi dixissent
ractereuntes autem blasphebant eum mouentes capita sua. & dicen¬
tes quideftruis templum & intriduo illud reaedificas saluate met ipso
si filius dĩ es decende decruce. huic marcus pene eadem uerba consonat
sequitur deide mattheus & dicit: similiter & principes sacerdotum in¬
ludentes cumscribis & senioribus dicebant: alios saluos fecit. seipsum
non potest saluum facere. si rexisrł est. descendat nunc decruce. &cre¬
a lucas quãuis alia uerba dicant ad eandem tamen sentenciam concinunt
cũ alius preter mittit quod alius commemorat. de principibus enim sacerdo
tum quod insultauerint dño cruci fixo pariter nontacent. quam uis seniore
tacuit marcus lucas autem quia principes dixit. nec addidit sacerdotum
magis nomine generali om̃s primates cõplexus ẽ ubi possint intellegi &

Expanded text:
hinc, medium autem Jesum . Esset autem contrarium, si cum illi dixissent hinc, medium autem Jesum . Esset autem contrarium, si cum illi dixissent praetereuntes autem blasphemabant eum mouentes capita sua et dicentes: qui destruit templum et in triduo illud reaedificat, salua temet ipsum; si filius dei es, descende de cruce. huic Marcus paene ad eadem uerba consonat. sequitur deinde Mattheus et dicit: similiter et principes sacerdotum inludentes cum scribis et senioribus dicentes: alios saluos fecit, se ipsum non potest saluum facere. si rex Isret Lucas, quamvis alia verba dicant, ad eamdem tamen sententiam concinunt, cum alius praetermittit, quod alius commemorat . De pritum, quod insultauerint domino crucifixo, pariter non tacent, quamuis seniores tacuit Marcus, Lucas autem, quia principes dixit nec addidit sacerdotum, magis nomine generali omnes primates conplexus est, ut ibi possint intellegi et
Abbreviated transcription (Latin):
raues quaeplena diei tercia occurrebat ut dñs suspenilent᷑ in ligno: si¬
ue ergo hoc potius intellegendũ eligatur. siue mareus terciam horam
recoluerit eamq maxime ad condem nationẽ iudacorum in dñi crueifixio¬
ne commemorare uoluerit quaintellegunt᷑ clamare potuisse ut crucifige¬
retur ut ipsos potius crucifixisse acciperemus quã eos quorũ manibus su¬
pensus est in ligno: sicut ille centurio magis accessit ad dñm quã illi
amici quos misit: procul dubio quaestio solutaẽ dehora dominicae
passionis quaemaxime solet & contencio sorum concitare inpudentiam
& infirmorum inpericiam ꝑturbare. sequitur mattheus & dicit.
unc cruci fixisunt cum eo duo latrones unus adextris & unus asinistris
& marcus similiter & lucas. Mec iohannes aliquam facit quaestionem.
qũauis latrones eos non dixerit: ait enim & cumeo alios duos hinc &

Expanded text:
arasceues, quae plena diei tertia occurrebat, dominus suspenderetur in ligno. siarasceues, quae plena diei tertia occurrebat, dominus suspenderetur in ligno. siue ergo hoc potius intellegendum eligatur, siue Marcus tertiam horam recoluerit eamque maxime ad condemnationem Iudaeorum in domini crucifixione commemorare uoluerit, qua intelleguntur clamare potuisse, ut crucifigeretur, ut ipsos potius crucifixisse acciperemus quam eos quorum manibus suspensus in ligno est, sicut ille centurio magis accessit ad dominum quam illi amici, quos misit: procul dubio quaestio soluta est de hora dominicae passionis, quae maxime solet et contentiosorum concitare inpudentiam et infirmorum inperitiam perturbare. XIIII. Sequitur Mattheus et dicit: tunc crucifixi sunt cum eo duo l. Et Marcus similiter et Lucas . Nec Joannes aliquam facit quaestionem, quamvis latrones eos non dixerit: ait enim, Et cum eo alios duos, hinc et
Abbreviated transcription (Latin):
hensus est dñs. ad huc noctis prime partes erant. siquando ad domum
ꝑductus est soceri caifae. ubi & auditus ẽ a principibus sacerdotum. d¬
huc gallus non cantauerat. quod expetri nogatione colligimus : quac cum
iam audiretur factaest. si autem quando pilato traditus ẽ. iam mane
fuisse a ꝑtissime scriptũ est: Prestat ergo ut intellegatur tune coepisse
istam paras ceuen paschae idest prac parationẽ mortis dñi. quando r
derunt om̃s principes sacerdotum apud quos primum audiebatur & dixe¬
ruat reus ẽ mortis. quod apud mattheũ & marcũ inuenitur ut repitula
non enim absurde conicitur co tempore quando ut dixi reum mortis
pronunciauer̃ nonam horam noctis esse potu isse ex qua hora usq ad
horam. quasedit pilatus protribunali qua sexta hora fuit. non diei sed
paraues idẽ immolationis dñi quod uerũ pas̃ cha ut plena sextacius de p¬

Expanded text:
hensus est dominus, adhuc noctis primae partes erant; si. quando ad domum hensus est dominus, adhuc noctis primae partes erant; si. quando ad domum perductus est soceri Caifae, ubi et auditus est a principibus sacerdotum, adhuc gallus non cantauerat, quod ex Petri negatione colligimus, quae, cum iam audiretur, facta est; si autem, quando Pilato traditus est, iam mane fuisse apertissime scriptum est. restat ergo, ut intellegamus tunc coepisse istam parasceuesponderunt omnes principes sacerdotum, apud quos primo audiebatur, et dixerunt, Reus est mortis, quod apud Matthaeum et Marcum invenitur, ut recapituNon enim absurde conjicitur eo tempore, quando ut dixi reum mortis pronuntiaverunt, nonam horam noctis esse phoram, qua sedit Pilatus pro tribunali, quasi sexta hora fuit, non diei, sed parasceues, id est immolationis domini, quod uerum pascha est, ut plena sexta eiusdem p
Abbreviated transcription (Latin):
to iam inciperent azima Sodtamen uerũ pascha quod iam inpassione dnĩ
gerebatur. non iudacorũ. sed xp̃i anorũ coepisse prae parari. id est parasce¬
uen habere abhora noctis nona: in eo quod dñs auidaeis occidendus
prac parabatur : paras ceue quippe interpractatur preparatio: ab illa
ergo nona noctis horausq ad eius crucifixionẽ. occurrit hora parasũe sex¬
ta sccundum iohannem & hora diei tercia secundum marcum: ut non
martus horam illitm recordatam recapitulando commemorauit. qua cla¬
maueruat uudaci crucifige crucifige. sed cam prorsus horam terciam dixe¬
rit quia dñs est fixus in ligno quis fidelis non huic faueat solutioni
quaestionis. si modo possit aliquis articulus conici abhora nona noctis
unde cocpisse paras ceuen pasche nr̃e idẽ pracparationẽ mortis xp̃i. con¬
gruenter intellegamus: sienim dicamus cam coepisse quando auidcis adp̃¬

Expanded text:
to iam inciperent azyma; sed tamen uerum pascha, quod iam in passione domini to iam inciperent azyma; sed tamen uerum pascha, quod iam in passione domini gerebatur, non Iudaeorum, sed Christianorum, coepisse praeparari, id est parasceuen habere, ab hora noctis nona in eo quod dominus a Iudaeis occidendus praeparabatur. paergo nona hora noctis usque ad eius crucifixionem occurrit hora parasceue sexta secundum Iohannem et hora diei tertia secundum Marcum, ut non Marcus horam illmauerunt Iudaei: crucifige, crucifige, sed eam prorsus horam tertiam dixerit, qua dominus est fixus in ligno. quis fidelis non huic faueat solutioni quaestionis, si modo possit aliquis articulus conici ab hora nona noctis, unde coepisse parasceuen paschae nostrae, id est praeparationem mortis Christi, congruenter intellegamus? si enim dicamus eam coepisse, quando a Iudaeis adpre
Abbreviated transcription (Latin):
tationem tanti criminis auersus iudaeis. inmilites illos conuerteret
erat autẽ inquid horatercia. & cruci fixerunt cum: ut illi eum potius eruci¬
fixisse inueniantur quos hora tercia ut crucifigeretur clamare potuisse dili¬
gens in quisitor inueni&. cum aduerterit hoc quod amilitibus factum est hora
sexta factũ esse. quanquã non desint qui parasceues quam iohannes com me¬
morauit dicens. erat autem parasue hora ferresexta: horam diei terciam u¬
lit intellegi: quasedit pilatus protribunali ut eadem tercia conpleta uide¬
atur quando crucifixus ẽ atq illo iam pendente inligno. aliactres horac
ꝑactaesunt. & reddiderit sp̃m: ut abea hora qua de functus ẽ id est diei sexta
tenebre fierent usq ad nonam. dicunt enim die quidem illo quem dies sab¬
bati sequebatur parasceuen fuisse pasche iudaeorum quod abeo dem sabba¬

Expanded text:
tationem tanti criminis auersus a Iudaeis in milites illos conuerteret, tationem tanti criminis auersus a Iudaeis in milites illos conuerteret, erat autem, inquit, hora tertia et crucifixerunt eum, ut illi eum potius crucifixisse inueniantur quos hora tertia, ut crucifigeretur, clamare potuisse diligens inquisitor inueniet, cum aduerterit hoc quod a militibus factum est hora sexta factum esse. Quamquam non desint qui parasceues — quam Iohannes commemorauit dicens: erat autem parasceue hora fere sexta — horam diei tertiam uelint intellegi, qua sedit Pilatus pro tribunali, ut eadem tertia conpleta uideatur, quando crucifixus est, adque illo iam pendente in ligno aliae tres horae peractae sint et reddiderit spiritum, ut ab ea hora, qua defunctus est, id est diei sexta, tenebrae fierent usque ad nonam. dicunt enim die quidem illo, quem dies sabbati sequebatur. parasceuen fuisse paschae Iudaeorum, quod ab eodem sabba
Abbreviated transcription (Latin):
usticiam. dicit enim proph&a dño. uimis profunde factaesunt cogitationes
niac. Uir in prudens non cognoscet. & stultus non intellegit hacc. p&oautem
&admoneo eos qui haec legunt ꝓnos aduiuante dño elaborata ut huius serm¬
nis quẽ hoc loco inter ponen dumꝰ arbitratus sum in omĩ simili quaestionum
diffitultate meminerint. nesepius eadem repeͣndasint. facileautem ui debit
quisine im pietatis duricia uoluerit adtendere quã oportuno loco marcus
hoc de tercia hora posuerit ut quisq ibi recordetur quahora iudaei crucifixi¬
runt dñm quiuolebant in romanos uel principes uel milites trans ferre ipsum
facinus. ubi factum ministrorũ militum cominemoratumẽ. ait enim. &cruci¬
figentes cum diuiseruxt uestimentacius mittentes sortes suꝑ eis. quisquid tol¬
leret: qui hoc. xisi milites sicut iohannes manifestat ergo nequis quã cogi¬

Expanded text:
iustitiam? dicit enim propheta domino: nimis profundae factae sunt cogitationes iustitiam? dicit enim propheta domino: nimis profundae factae sunt cogitationes tuae, uir inprudens non cognoscit et stunte domino elaborata, ut huius sermonis, quem hoc loco interponendum arbitratus sum in omni simili quaestionum difficultate meminerint, ne saepius eadem repetenda sint. facile autem uidebit qui sine impietatis duritia uoluerit adtendere, quam oportuno loco Marcus hoc de tertia hora posuerit, ut quisque . ibi recordetur, qua hora Iudaei crucifixerint dominum, qui uolebant in Romanos uel principes uel milites transferre ipsum facinus, ubi factum ministrorum militum commemoratum est. ait enim: et crucifigentes eum diuiserunt uestimenta eius mittentes sortes super eis, quis quid tolleret. qui hoc, nisi milites, sicut Iohannes manifestat? ergo ne quisquam cogi
Abbreviated transcription (Latin):
quidem sumus odoruitae inuitã. aliis odor mortis inmortem. subiecit
statim & ad haec quis idoneus : id estquis idoneus intellegere quã iuste fiat
quod idem dñs dicit. ego ueni ut qui non uident uideant. et qui uideat cue¬
ci fiant. ipseest enim altitudo diuiciarum scienciae & sapienciae di. quasit
exadem masa aliuduas in honore aliud in contu melia: & dicitur carni &sa¬
guini ohomo tuquises qui respondeas dõ quis ergo & in hac recognoseit in¬
tellectum dñi. autquis consiliarius illi fuit ubi sic gubernauit cordarem¬
niscentium euangelistarũ & in ec clesiac fastigio tanto auctoritatis culmine
sublimauit : ut ꝑhec ipsa. quaeinehis contraria uideri possunt. multi exceca¬
rentur digne traditi in concupiscenciam cordissui & reprobum sensum. et mul¬
n exercerent᷑ adelimandũ pium itellectum secundũ occultam omĩ potentis

Expanded text:
quidem sumus odor uitae in uitam, aliis odor mortis in mortem, subiecit quidem sumus odor uitae in uitam, aliis odor mortis in mortem, subiecit statim: et ad haec quis idoneus? id est quis idoneus intellegere, quam iuste fiat? quod idem dominus dicit: ego ueni, ut qui non uident uideant et qui uident caeci fiant. ipsa est enim altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei, qua fecit ex eadem massa aliud uas in honorem, aliud in contumeliam, et dicitur carni et sanguini: o homo, tu quis es, qui respondeas deo? quis ergo et in hac re cognoscit intellectum domini aut quis consiliarius illius fuit, ubi sic gubernauit corda reminiscentium euangelistarum et in ecclesiae fastigio tanto auctoritatis culmine sublimauit, ut per haec ipsa quae in eis contraria uideri possunt multi excaecarentur digne traditi in concupiscentias cordis sui et reprobum sensum, et multi exercerentur ad elimandum pium intellectum secundum occultam omnipotentis
Abbreviated transcription (Latin):
isse narrari : quo ipse narrauit: dignetur ergo consilio marci euangeliste supe¬
rari consiliũ suũ. quieo loco id ponendum iu dicauit quo loco diuina inspira¬
tione suggestum c̃. recordationes enim eoꝵ eius manu gub natesunt. qui gub̾¬
nat aquam. sicut scriptumẽ qualiter illi placuerit: fluitat enim humana
memoria. peruarias cogitationes. nec incuius quã potestate est. quid & quan¬
do eiueniat in montem cum ergo illi scĩ & ueraces uiri quasi fortuita recorda¬
tionũ suarum propter narrationis ordinem occulte dĩ potestati. cui nihil
fortuitum ẽ commisissext non oport& quem quã hominum dicere longe ab¬
iectũ ab oculis dĩ. & longe peregrinantẽ hoc loco pom debuit. quoo ualde
ignorat quur coloco ds̃poni uoluerit: quia & siobuelatũ est euangelium
nostrum ait apostolus inis qui pereunt obuelatum est. & cum dixisset al

Expanded text:
isse narrari, quo ipse narrauit. dignetur ergo consilio Marci euangelistae supeisse narrari, quo ipse narrauit. dignetur ergo consilio Marci euangelistae superari consilium suum, qui eo loco id ponendum iudicauit, quo loco diuina inspiratione suggestum est. recordationes enim eorum eius manu gubernatae sunt qui gubernat aquam, sicut scriptum est, qualiter illi placuerit. fluitat enim humana memoria per uarias cogitationes, nec in cuiusquam potestate est, quid et quando ei ueniat in mentem. cum ergo illi sancti et ueraces uiri quasi fortuita recordationum suarum propter narrationis ordinem occultae dei potestati, cui nihil fortuitum est, commisissent, non oportet quemquam hominum dicere longe abiectum ab oculis dei et longe peregrinantem: hoc loco poni debuit, quod ualde ignorat. cur eo loco deus poni uoluerit, quia: et si obuelatum est euangelium nostrum, ait apostolus, in his qui pereunt obuelatum est, et cum dixisset: aliis
Abbreviated transcription (Latin):
gi nonait pilatus uero dixit eis sedait pilatus uero dicebat eis. quid eniai
mali fecit: quia sidiceret dixit quasi semel dictũ intellegeremus: quiauero
ait dicebat. satis intimauit intellegentibus multis modis & sepae dictum es¬
se quousq: inciper& hora sexta cogitemus ergo quã breuiter hoc dixerit mas¬
cus in conparatione matthei. quã breuiter mattheus in conparatione lucae.
quã breuiter lucas in conparatione iohannis cũtamex alia atq: alia quisque
commemorar& : quãdemiq breuiter ipse iohannes in con pasatione rerumq gest
suat &morarum cum illa gererentur: & sinesania resistendi credamus duas
ita esset cotempore dicere fuisse horam terciã quo erat hora tercia. cum uox
uidaeorum decrucifigendo dño sonuiss& : diceret &iam quod eum tuxc̃
ipsi crucifixeriat. nimis suꝑbe leges narratorib ueritatis inponit: sic enim
potest dicere. si haec ipse narrar&. eo modo codemq ordine ab omnibus debu¬

Expanded text:
us uero\' dicebat eis: quid enim mali fecit? quia, si diceret \'dixit\', quasi semel dictum intellegeremus; quia uero ait: dicebat, satis intimauit intellegentibus multis modis et saepe dictum esse, quo usque inciperet hora sexta. cogitemus ergo, quam breuiter hoc dixerit Marcus in conparatione Matthei, quam breuiter Mattheus in conparatione Lucae, quam breuiter Lucas in conparatione Iohannis, cum tamen alia adque alia quisque commemoraret, et quam denique breuiter ipse lohannes in conparatione rerum, quae gestae sunt, et morarum, cum illa gererentur: et sine insania resistendi credamus duas ita esset, eo tempore dicere fuisse horam tertiam, quo erat hora tertia, cum uox Iudaeorum de crucifigendo domino sonuisset, dicere etiam, quod eum tunc ipsi crucifixerint, nimis superbe leges narratoribus ueritatis inponit. sic enim potest dicere, si haec ipse narraret, eo modo eodemque ordine ab omnibus debu
Abbreviated transcription (Latin):
gomitto uos hoc cũ dixiss& insufflauit & dixit eis accipite spm̃ scam̃ quoꝵ
remiseritis peccata remittuntur eis. & quorum d&inueritis detensunt: his rur¬
sus adiungamus que iohannes pretermisit. lucas commemorat & dixit ad eos
haec sunt uerba quae locutussum aduos cumadhue essem uobiscũ. quo noces

Expanded text:
go mitto ugo mitto uremiseritis peccata, remittunter eis, et quorum detinueritis, detenta sunt. his rursus adiungamus quae Iohannes praetermisit, Lucas commemorat: et dixit ad eos: haec sunt uerba, quae locutus sum ad uos, cum adhuc essem uobiscum, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
& pedes quia ipsẽ egosum palpate & uid&e quia sp̃s carnem ecossanor
haba sicut uid&is habere &cum hoc dixiss& ostendit eis manusc pie¬
aes hancostensionẽ dni post resuprectionem intellig ua sabolaone
com memoraresic loquens Cum ess& ergo sero dieilloꝰ una sabbaroum
& fores essent clause ubierant discipuli propter meduior sui datonaum
uenit ih sistont inmeidio cedicit eis pax uobis. & hoc cũ dixis s& ostendit
as manus & latus Ac ꝑ hoc his uerbis iohannis possunt coniungi ea quaelu¬
cas dicit. idem autem iohannes preter mittit. ita enim lucas sequitur.
ad huc autem illis non credentibus & mirantibus pregaudio dixit. hab&is
ncaliquid quod manducetur. atilli optulerunt ei partem piscis assi & fauum
mellis & cũmanducas set coram eis sumens reliquias dedit cis hsitem uerb
possunt adiungi quelucas tac&. dicit autem iohannes. gauisi sunt ergo dis¬
cipuli uiso dño dixit ergo eis iterum paxuobis. sicut misit me pater & e¬

Expanded text:
idete, quia spiritus carnum et ossa non habet, sicut me videtis habere. Et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et pedes. » Hanc ostensionem Domini post resurrectionem intelligitur et Joannes commemorare, sic loquens: « Cum esset ergo sero die illo una sabbatorum, et fores essent clausae ubi erant discipuli congregati propter et stetit in medio et dixit eis: pax uobis. et hoc cum dixisset, ostendit eis manus et latus. ac per hoc his uerbis Iohannis possunt coniungi ea quae Lucas dicit, idem autem Iohannes praetermittit. ita enim Lucas sequitur: adhuc autem illis non credentibus et mirantibus prae gaudio dixit: habetis hic aliquid quod manducetmellis. et cum manducasset coram eis, sumens reliquias dedit eis. his item uerbis possunt adiungi quae Lucas tacet, dicit autem Iohannes: gauisi sunt ergo discipuli uiso domino. dixit ergo eis iterum: pax uobiscum; sicut misit me pater, et e
Abbreviated transcription (Latin):
abinitio ducebatur adquem inextremo ꝑ ductus est: sed quia iam tamquã coninctum
rcum adducebant caiphȩ aũt̃ iam ante ausum fuerat ut iħs moreretur. nulla mora
inter posita est quinoccidendusẽ pilato traderetur: queigitur ꝑpilatum cum dão ges¬
ia sunt itamattheus narrat ac primũ excucurrit. inde ut commemorar& exitum uidae
traditoris quem solus narrauit ita dicens. Tuac uidens uidas qui eũ tradidit quia dam¬
natus est penitencia ductus r&cilit triginta argenteos principib sacerdotuma &seni
seno ribus dicens peccaui tradens sangunẽ iustum: at illi dixeruat. quid adno¬
tuuideris: & proiectis argenteis intem plo recessit & abiens laqueo se suspendit. pru¬
cipes autem sacerdotum acceptis argenteis dixerunt non lic& cos mittere in corban
quia preciũ est sanguinis: consilio autem accepto emerunt agrum figuli in sepultu¬

Expanded text:
ab initio ducebatur, ad quem in extremo perductus est. sed quia iam tamquam conuictum ab initio ducebatur, ad quem in extremo perductus est. sed quia iam tamquam conuictum reum adducebant, Caifae autem iam antea uisum fuerat, ut Iesus moreretur, nulla mora interposita est, quin occidendus Pilato traderetur. quae igitur per Pilatum cum domino gesta sunt, ita Mattheus narrat. Ac primum excucurrit inde, ut commemoraret exitum Iudae traditoris, quem solus narrauit, ita dicens: tunc uidens Iudas, qui eum tradidit, quia damnatus est, paenitentia ductus rettulit triginta argenteos principibus sacerdotum et senioribus dicensiens laqueo se suspendit. Tunc principes sacerdotum acceptis argenteis dixerunt Non licet eos mittere in corban quia praetium sanguinis est. Consilium autem accepto emerunt ex illis agrum figuli ad sepultu
Abbreviated transcription (Latin):
in tellegimus ꝑ falsos testes actum eẽ cũ dño quod breuiter commemorauerunt mattheus
a mircus lucas tacuit quienarrauit quaecirca manesuat gesta. Nã&illi idẽ mattheus
& marcus contexuer̃ narrationem in hisq cũ dño actasunt usq admane sed postea redi¬
erunt adnarrandam p&ri negationem quaterminata redierunt admane. ut inde ce¬
tra contexerext quousq ꝑducerent quaecũchio acta erant: sednondum comme¬
morauerunt quod mane factũ e& lo hannes quoq cũea quaccũdño gestasint ex
quanta parte uisum ẽ & petri negationem totam commemorass&. ad ducuat ergo in¬
quit iħm ad caiphan in practoriũ. erat aut̃ mane : ut intellegimus. aut aliquã fuisse
causa quaecaegerit caiphan eẽ in practorio. nec esse praesenten. cũ alii principes sacer¬
dotum haberext dedño questionem aut indomoeius fuisse praetoriua tamen ad ipsu

Expanded text:
intellegimus per falsos testes actum esse cum domino quod breuiter commemorauerunt Mattheus intellegimus per falsos testes actum esse cum domino quod breuiter commemorauerunt Mattheus et Marcus, Lucas tacuit, qui enarrauit quae circa mane sunt gesta. nam et illi, id est Mattheus et Marcus, contexuerunt narrationem in his quae cum domino acta sunt usque ad mane, sed postea redierunt ad narrandam Petri negationem, qua terminata redierunt ad mane, ut inde cetera contexerent, quousque perducerent quae cum domino acta erant, sed nondum commemorauerant quod mane factum esset. Iohannes quoque, cum ea quae cum domino gesta sunt, ex quanta parte uisum est, et Petri negationem totam commemorasset, adducunt ergo, inquit, Iesum ad Caifan in praetorium. erat autem mane. ubi intellegimus aut aliquam fuisse causam, quae coegerit Caifan esse in praetorio nec esse praesentem, cum alii principes sacerdotum haberent de domino quaestionem, aut in domo eius fuisse praetorium. tamen ad ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
senus est dies conuencruat seniores plebis & principes sacerdotum & scribaȩ et dixe¬
uot illum in conciliũ suum dicentes. Situes xp̃s dic nobis. &ait illis siuobis dixero
noncreditis mihi siaut̃ et interro gauero non respondetis mihi neque dimittetis ex hoc
ait erit filius hominis sedens ad extris uirtutis dĩ dixerunt autem om̃s. Tuergo es
flusdĩ : quiait. uosdicitis quia egosum. at illi dixer̃. quid adhuc desideram testi
nomuai: ipsi enim audiuimus dehort eius et insurgens omnis multitudo corua
dacerunt illum adpilatua. haccomã narrauit lucas: ubi intellegitur quod &iam mat¬
ihcus & marcus narraucruat quod interro gatus sit dñs utrũ ipse esset filius di & quod
dieeit dico uobis amodo uidebitis filium hominis sedentem ad extris uirtutis. & uenien¬
tem in nubib caeli iam lucescente die gestum quando lucas dicit & ut factus est dies
atq ita narrat similia: & siquid etiam ipse commemorat quod illi tacuerunt: noc teaut

Expanded text:
t duxerunt illum in concilium suum dicentes: si tu es Christus, dic nobis. et ait illis: si uobis dixero, non creditis mihi; si autem etinterrogauero, non respondetis mihi, neque dimittetis. ex hoc autem erit filius hominis sedens a dextris uirtutis dei. dixerunt autem omnes: tu ergo es filiusipsi enim audiuimus de ore eius. et surgens omnis multitudo eorum duxerunt illum ad Pilatum. haec omnia narrauit Lucas, ubi intellegitur, quod etiam Mattheus et Marcus narrauerunt, quod interrogatus sit dominus, utrum ipse esset filius dei. et quod dixerit: dico uobis, amodo uidebitis filium hominis sedentem a dextris uirtutis et uenientem in nubibus caeli, iam lucescente die gestum, quando Lucas dicit: et ut factus est dies; adque ita narrat similia, etsi quid etiam ipse commemorat quod illi tacuerunt. nocte autem
Abbreviated transcription (Latin):
ordo quem illi tenuerunt huic non aduersetur. Mam nec ille omnia nec
istiomã dixerunt. quaeautem dixeruxt omnes utrũ nihil interse re¬
pugnent tantum uidendum est lucas enimsolus quattuor euangelista¬
runt wondicit amulicribus uisum dñm. sed tantum modo angelos
mattheus autẽ dicit quod eis occurrerit redeuntibus amonumento: mar¬
cus quoque dicit primo uisum esse mariae magdalene sicut &iohannes
sed quomodo cissit uisus non dicit. quo explicatur aio hanne. lucas aut
xon solumtac& ut dixieum apparuisse mulieribus sed &iam duobu
quorũ fuit unus dcophas talia dicit locutos cum illo antequã agnꝰ¬
cerent cum tanquã mulieres. xihil sealiud quam angelos indisse nua¬
ciauerint quidicebant cum uiuere. itaenim narrat. ecceduo exillis
ibant ipsa die in castellum quod erat inspacio stadiorum lx. abhe¬
rusalem nomine emmaus. & ipsiloquebantur ad inuicem deis om̃ib¬

Expanded text:
ordo, quem illi tenuerunt, huic non aduersetur. nam nec ille omnia nec ordo, quem illi tenuerunt, huic non aduersetur. nam nec ille omnia nec isti omnia dixerunt. quae autem dixerunt omnes utrum nihil inter se repugnent, tantum uidendum est. Lucas enim solus quattuor euangelistarum non dicit a mulieribus uisum dominum. sed tantum modo angelos. Mattheus autem dicit, quod eis occurrerit redeuntibus a monumento. Marcus quoque dicit primo uisum esse Mariae Magdalenae, sicut et Iohannes; sed quomodo ei sit uisus, non dicit. quod explicatur a Iohanne. Lucas autem non solum tacet. ut dixi, eum apparuisse mulieribus, sed etiam duos, quorum fuit unus Cleopas, talia dicit locutos cum illo, antequam agnoscerent eum. tamquam mulieres nihil se aliud quam angelos uidisse nuntiauerint, qui dicebant eum uiuere. ita enim narrat: ecce duo ex ipsis ibant ipsa die in castellum, quod erat in spatio stadiorum sexaginta ab Hierusalem, nomine Emmaus,
Abbreviated transcription (Latin):
illis dormientibus: polli centes &iam sccurttatem apraeside qui cos custo¬
des dederat. & illos accepta pecunia fecisse sicut erant docti diuulgatũ¬
quac esse uerbum istud apud uidacos usq inodiernũ diem: Iam post resur¬
rectionem quem ad modũ apparuerit dñs discipulis. considerandum est no
solum ut eluces cant &iam exhare conueniencia quattuor cuangelistarũ
uerum &iam ut cumpalo apostolo consonent quidehac remprima ad
corithios epistola ualoquitur. Tradidienim uobis in primis quod & accepi
quia xp̃s mortuus est propeccatis nr̃is secundũ scripturas & quia se
it cephae. postea duodecim deinde apparuit plusquã quingentis fra¬
tribus simul ex quibus plures manent usquae ad huc. quidam autem
dormierunt postea apparuit ia cobo deinde apostolis omnibus. No¬
ussime autem omnium quasi abortiuo apparuit & mihi Hunc aut
ordinem uullus euangelistarũ tenuit. unde considerandum est utrũ

Expanded text:
illis dormientibus. pollicentes etiam securitatem a praeside, qui eos custoillis dormientibus. pollicentes etiam securitatem a praeside, qui eos custodes dederat. et illos accepta pecunia fecisse. sicut erant edocti, diuulgatumque esse uerbum istud aput Iudaeos usque in hodiernum diem. XXV. Iam post resurrectionem quemadmodum apparuerit dominus discsolum ut elucescat etiam ex hac re convenientia quatuor Evangelistarum , verum etiam ut cum Paulo apostolo consonent, qui de hac re in prima ad Corinthios Epistola ita loquitur: Tradidi enim vobis in primis quod et accepi, quia Christus mortuus est pro peccatis nostris, secundum Scripturas, et quiit Cephae, postea undecim. Deinde apparuit plus quam quingentis fratribus simul, ex quibus plures manent usque adhuc . Itemdormierunt; postea apparuit Iacobo, deinde apostolis omnibus; nouissimo autem omnium quasi abortiuo apparuit et mihi. hunc autem ordinem nullus euangelistarum tenuit. unde considerandum est, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
tum uerba ista & non credebant illis. his & marcus attestatur: &am
postea quam com memorauit eas trementes & pauentes exisse amonu¬
mento & nemini quic quam dixisse: adiunxit. ꝑauentes exisse a¬
quos resurgeas dñs apparuerit mane prima sabbati. primo mariae
magdalene dequa ciccerat septem demonia. & quia illa uadens nun¬
ciauit his qui cũ eo fuerant iugentibus & flentibus & quia illa audi¬
entes quod uiuer& & uisus ess& abea woncrediderunt: Sane mattheus
uam illud in scruit ab scedentibus mulieribus quae illa omnia uide¬
rant & audierant uenisse &iam quosdam inciuitatem deillis custodibus
qui acuerant uelud mortui & nunciasse principibus sacerdotum om q ni¬
Aquaefactaerant. hoc est quae&iam illi sentire potueruat illos e ue¬
ro congregatos cum senioribus consilio accepto pecuniam copiosam de¬
disse militibus ut dicerent quod discipuli eius uenissent eum quae furasse

Expanded text:
tum uerba ista, et non credebant illis. his et Marcus adtestatur. nam tum uerba ista, et non credebant illis. his et Marcus adtestatur. nam posteaquam commemorauit eas trementes et pauentes exisse a monumento et nemini quicquam dixisse, adiunxit, quod resurgens dominus apparuerit mane prima sabbati primo Mariae Magdalenae, de qua eiecerat septem demonia, et quia illa uadens nuntiauit his qui cum eo fuerant lugentibus et flentibus, et quia illi audientes. quod uiueret et uisus esset ab ea. non crediderunt. sane Mattheus etiam illud inseruit abscedentibus mulieribus. quae illa omnia uiderant et audierant. uenisse etiam quosdam in ciuitatem de illis custodibus, qui iacuerant uelut mortui. et nuntiasse principibus sacerdotum omnia quae facta erant, hoc est quae etiam illi sentire potuerunt, illos uero congregatos cum senioribus consilio accepto pecuniam copiosam dedisse militibus, ut dicerent, quod discipuli eius uenissent eumque furati essent
Abbreviated transcription (Latin):
urm ad dm̃ meum & dm̃ ur̃m: Tunc egrtessaest amonumento hoc
st ab illo loco ubierat horti spacium antelapidem effossum. & cum
illac aliae quas secundum marcum inuaserat tremor & pauor &c
nemixi quic quam dicebant. tunc iam secundum mattheum. ecce
ils occurrit illis dicens hauete Illȩ autẽ accesserunt & tenuerunt
pedeseius & adorauerunt eum. sic enim colligimus & angdorum ad¬
locutionem bis numero eas habuisse uenientesꝰ ad monu mentũ & ipsius
dñi scmd scilic& illic quando maria hortulanum putauit. & nuxo it¬
rum cum eis occurrit inuia ut eas ipsa repetitione firmar& at quaea
timorac recrear& tuncꝰ &itillis netetimere ite ad nunciate fratribus
mais ut cant ingalileam ibime uidebunt Uenit er go maria mag¬
dalene ad nuncians discipulis quia uidit dnm̃ & ec cidixit: xonsolum
ipsa sed & aliae quas lucas com męmorat quae nunciauerunt hacc disci¬
pulis undetim & c&eris omibus: Et uisa sunt ante illos sicut deliramen¬

Expanded text:
et deum meum et deum uestrum. tunc egressa est a monumento, hoc est ab illo loco, ubi erat horti spatium ante lapidem effossum, et cum illa aliae, quas secundum Marcum inuaserat tremor et pauor, et nemini quicquam dicebant. tunc iam secundum Mattheum ecce Iesus occurrit illis dicens: hauete. illae autem accesserunt et tenuerunt pedes eius et adorauerunt eum. sic enim colligimus et angelorum allocutionem bis numero eas habuisse uenientes ad monumentum et ipsius domini. semel scilicet illic, quando Maria hortulanum putauit, et nunc iterum, cum eis occurrit in uia, ut eas ipsa repetitione firmaret adque a timore recrearet. tunc ergo ait illis: nolite timere, ite, nuntiate fratribus meis, ut eant in Galilaeam; ibi me uidebunt. uenit ergo Maria Magdalene adnuntians discipulis. quia uidit dominum et haec ei dixit, non solum ipsa, sed et aliae, quas Lucas commemorat, quae nuntiauerunt haec discipulis undecim et ceteris omnibus. et uis a sunt ante illos sicut deliramen
Abbreviated transcription (Latin):
ussimo loquendi modo quo a parto totum intellegitur inueniamus ex¬
tremu dicm tempus parasceues quo crucifixus est & sepultus est dñsaex
ipsa extrema parte totum diem cum sua nocte qui iam ꝑactus fuerat
accipiamus medium uero id est sabbati diem non a parte sed integre
totum tercium rursus aparte sua prima id est a nocte totum cum suo
diur notem pore acsicrit triduum quem ad modum illi octo dies post
quos ascendit in montem quorũ medios integros attendens. Marcus
duos angelos dicit ussos fuisse amulieribus quae uenerunt ad monu¬
mentũ quorũ singulos intellexeramus commemoratos aduobus unum
amattheo idest illum qui Etra monumentum sedebat in lapide alti¬
rum amarco. id est illum qui intramonumentũ sedebat adextris. Sed
lucas ita narrat. & dies erat parasceues & sabbatum in luces cebat sub¬
serutac autem mulieri quecum ipso uenerant degalilea uiderunt

Expanded text:
tissimo loquendi modo, quo a parte totum intellegitur, inueniamus extissimo loquendi modo, quo a parte totum intellegitur, inueniamus extremum diem tempus parasceues, quo crucifixus et sepultus est dominus, et ex ipsa extrema parte totum diem cum sua nocte, qui iam peractus fuerat, accipiamus, medium uero, id est sabbati diem, non a parte, sed integre totum, tertium rursus a parte sua prima, id est a nocte totum cum suo diurno tempore, ac sic erit triduum, quemadmodum illi octo dies, post quos ascendit in montem. quorum medios integros attendentes Mattheduos angelos dicit uisos fuisse a mulieribus, quae uenerunt ad monumentum, quorum singulos intellexeramus commemoratos a duobus, unum a Mattheo, id est illum qui extra monumentum sedebat in lapide, alterum a Marco, id est illum qui intra monumentum sedebat a dextris. sed Lucas ita narrat: et dies erat parasceues et sabbatum inlucescebat. subsecutae autem mulieres, quae cum ipso uenerant de Galilaea, uiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
iellegamus quid enim uiuat quod quidam his angustus coartat cefium
lociitionis modum id est a parte totum in scarum scripturarũ soluendis
quacftionibus plurimũ ualere nescientes. noetem uoluerunt ad numga¬
futres illas horas a sexta usq ad nonam quibus sol obscuratus est¬
& diem tres horas alias quibus uerũ terns est redditus : id est anona
usq ad cius occasum. Sequitur enim. Nox futuri sabbati quã cũ suo
diem com putata erunt iam duac noctes. & duo dies. porro autem
post sabbatum. sequitur nox primac sabbati id est ier in luces centis
dui domiei in quatune dñs resurrexit. erunt ergo duae noctes. & du¬
odies & una nox &iam sitota posset intellegi necontenderemnus quod illud
diluculum pars cius extrema sit qua propter xec adnumeratis illis sex ho¬
pis quarua tribus sol contenebratus est & tribus cluxit constabit ratio
trium dierum & trium noctium. restat ergo utillo scripturarum usita¬

Expanded text:
ntellegamus. quid enim iuuat, quod quidam his angustiis coartati et istum ntellegamus. quid enim iuuat, quod quidam his angustiis coartati et istum locutionis modum, id est a parte totum, in sanctarum scripturarum soluendis quaestionibus plurimum ualere nescientes noctem uoluerunt adnumerare tres illas horas a sexta usque nonam, quibus sol obscuratus est, et diem tres horas alias, quibus iterum terris est redditus, id est a nona usque ad eius occasum? sequitur enim nox futuri sabbati. qua cum suo die conputata erunt iam duae noctes et duo dies; porro autem post sabbatum sequitur nox primae sabbati, id est inlucescentis diei dominici, in qua tunc dominus resurrexit; erunt ergo duae noctes et duo dies et una nox, etiamsi tota posset intellegi, nec ostenderemus, quod illud diluculum pars eius extrema sit; quapropter nec adnumeratis illis sex horis, quarum tribus sol contenebratus est et tribus eluxit, constabit ratio trium dierum et trium noctium. restat ergo. ut illo scripturarum usita
Abbreviated transcription (Latin):
te uenissent cum ergo ueneruat a parte cius extrema ea proculdubio noc¬
te uencrunt uespere autem quaelucescit in prima sabbati. xon potest isi
tota ipsa nox intellegi. colegitur uespere uencruat quac ipsa nocte uene
runt quae noctis ipsius quamuis extrema parte uenerunt. xam & ipsum
triduuaa quodñs mortus est & resurrex̃nisi isto loquendi modo qu
aprte totum dici sol& recte intellegi non potest Ipse qui ppeansi sicir
nim iona fuit in uentre e&i tribus diebus & tribus noctibus icent filiues ho¬
munis incorde terractribus diebus & tribus noctibus Computantur autem
iempora siue ex quo tindilit sp̃m. siue exquo sepultus est & non occup
adliquidum nisimcdium diem hoc ẽ ut sabbatum totum dion accipia¬
nus id est cum sua nocte illos autem qui eum in medio posuerunt. idest pa
pas uen & primã sabbati quem dicm dñi cum dicimus a parte totum m¬

Expanded text:
te uenissent; cum ergo uenerunt parte eius noctis extrema, ea procul dubio nocte uenissent; cum ergo uenerunt parte eius noctis extrema, ea procul dubio nocte uenerunt. uespere autem; quae lucescit in primam sabbati, non potest nisi tota ipsa nox intellegi: eo igitur uespere uenerunt quae ipsa nocte uenerunt, ipsa autem nocte uenerunt quae noctis ipsius quamuis extrema parte uenerunt. Nam et ipsum triduum, quo dominus mortuus est et resurrexit, nisi isto loquendi modo, quo a parte totum dici solet, recte intellegi non potest. ipse quippe ait: sicut enim Iona fuit in uentre ceti tribus diebus et tribus noctibus, sic erit et filius hominis in corde terrae tribus diebus et tritempora, sive ex quo tradidit spiritum, sive ex quo sepultus est, et non occurrit ad liquidum; nisi medium diem, hoc est sabbatum totum diem accipiamus, id est cum sua nocte, illos aurasceuen et primam sabbati, quem diem dominicum dicimus, a parte totum i
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa uerba cius prima sabbati satis indicant. Sic enim ait uespere autem
sabbati quelucescit in prima sabbati. quod fieri non potest sitantum modo
primã noctis particulam id est solum iniciũ noctis intellexerimus dicio ues¬
pere significatam ncque enim ipsum initiũ lucescit inprima sabbati sed
ipsanex quelucc incipit terminari. xam terminus primae partis nocts se
secunde partis initium est. lux autem teriinus tocius noctis est unde noa
potest dici uespere lucescens in prima sabbati. Misi nomine uesperi nox ipsa
intellegatur qualux terminat & usitatus loquendi modus est diuinae scrip¬
turȩ a parte totum auespere ergo noctem significauit. cuius extremus est
diluculua. diluculo enim ueneruxt illę mulieres ad momimentum. ac ꝑho
canocte uenerunt quae signaficatae nomine uesperi tota enim significataei
co nomine ut dixi. & ideo quacũ que cius noctis parie uenissent eaquae noc¬

Expanded text:
ipsa uerba eius satis indicant. sic enim ait: uespere autem ipsa uerba eius satis indicant. sic enim ait: uespere autem sabbati. quae lucescit in primam sabbati, quod fieri non potest. si tantum modo primam noctis particulam, id est solum initium noctis, intellexerimus dicto uespere significatam; neque enim ipsum initium lucescit in primam sabbati, sed ipsa nox, quae luce incipit terminari. nam terminus primae partis noctis secundae partis initium est, lux autem terminus totius noctis est. unde non potest dici uesper elucescens in primam sabbati. nisi nomine uesperi nox ipsa intellegatur, quam lux terminat. et usitatus loquendi modus est diuinae scripturae a parte totum. a uespere ergo noctem significauit, cuius extremum est diluculum. diluculo enim uenerunt illae mulieres ad monumentum; ac per hoc ea nocte uenerunt, quae significata est nomine uesperi. tota enim significata est eo nomine. ut dixi; et ideo, quacumque eius noctis parte uenissent, ea utique noc
Abbreviated transcription (Latin):
cere ud al bescere uiderint. addant quidicebant maneẽ & dicant ual de
manerst: Quod autem interest dum siue illo. siue isto modo. wihil Ni¬
ud intellegamus amarco appellatum mane. xisi quod lucas appellauit
oriente. idest ortu suo iamcelum inluminare incipiente: Quomodo er¬
go histribus congruat matcheus quinee diluculo. nec mane. sed uespero
ait sabbati quaclucescit in prima sabbati. attencius indigandum est a
perte quippe prima noctis quod est uespere ipsam noctem uoluit signifi¬
caro matiheus cuius noctis fine uenerunt mulicres ad monumentũ. ca ugo
causa intellegitur eandem noctem sic appellasse. quiaiam uespere licc¬
bat afferre aromata transacto utiquae sabbato. ergo quõ sabbato impe¬
diebantur ut non ante facerent abeo tempore. nomina uit noctem ex quo
cis licere coepit ut facerent quod cũq uellent tempore ciufdem noctis. sic

Expanded text:
scere uel albescere uiderint, addant qui dicebant mane est\' et dicant \'ualde scere uel albescere uiderint, addant qui dicebant mane est\' et dicant \'ualde mane est\'. quid autem interest, dum siue illo siue isto modo nihil aliud intellegamus a Marco appellatum \'mane\' nisi quod Lucas appellauit oriente, id est ortu suo iam caelum inluminare incipiente? quomodo ergo his tribus congruat Mattheus, qui nec \'diluculo\' nec \'mane\'. sed uespere ait sabbati, quae lucescit in primam sabbati, attentius indagandum est. a parte quippe prima noctis, quod est uespere, ipsam noctem uoluit significare Mattheus, cuius noctis fine uenerunt mulieres ad monumentum. ea uero causa intellegitur eandem noctem sic appellasse, quia iam uespere licebat adferre aromata transacto utique sabbato. ergo, quoniam sabbato inpediebantur, ut non ante facerent, ab eo tempore nominauit noctem, ex quo eis licere coepit, ut facerent, quocumque uellent tempore eiusdem noctis. sic
Abbreviated transcription (Latin):
uicinitate enim eius est ille folgor qui nomine aurorae appellari solet
ideo nunrepugnat illi quiait cumad huc tenebrae essent. dic quippe sur¬
gente aliquacꝰ reliquac tenebrarum. tanto magis extenuantur quanto ma¬
gis oritur lux. nec sic accipiendũ est quod ait ualdema ne tamquam solipse
iam uideretur suꝑ terram. sed potius sicut dicere solemus cis quibus uolu¬
mus significare temperius aliquid faciendum. cum enim dixerimus ma¬
ne Neputent iam sole supra terra conspicuo nos dicere ad huc plerum¬
que ad dimus ualde mane ut illud quod &iam albescente uocatur.
tellegant quã quam & hoc usitatum sicut post galli cantum sepe
rep&itum cũ coniectare homines coeperint diem iam propinqua¬
re dicant. iam mane est. & cum post hoc uerbum attenderint ac iam
crientem id ẽiam de proximo adueniente ihas partes sole celum rube¬

Expanded text:
uicinitate; eius enim est ille fulgor, qui nomine aurorae appellari solet. uicinitate; eius enim est ille fulgor, qui nomine aurorae appellari solet. ideo non repugnat illi qui ait: cum adhuc tenebrae essent. die quippe surgente aliquae reliquiae tenebrarum tanto magis extenuantur, quanto magis oritur lux. nec sic accipiendum est quod ait: ualde mane, tamquam sol ipse iam uideretur super terras, sed potius sicut dicere solemus eis quibus uolumus significare temperius aliquid faciendum. cum enim dixerimus \'mane\', ne putent iam sole supra terram conspicuo nos dicere, ad hoc plerumque addimus \'ualde mane\', ut illud quod etiam albescente uocatur intellegant, quamquam et hoc usitatum sit, ut post galli cantum saepe repetitum, cum coniectare homines coeperint diem iam propinquare, dicant \'iam mane est\', et cum post hoc uerbum attenderint ac iam oriente, id est iam de proximo ueniente in has partes sole caelum rube