comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lii ã dñt angłos in c̃firmatione tanta dĩ¬
tatis dilectione atq noticia fuisse p̾ditos.
ut in his ult̾ius ñ ꝑfeci̾nt nͭ ꝓfectur sint. Pfe¬
cerunt tñ in scĩa reꝵ ext̃ĩorum. sic̃ in cogniti¬
one sacͣmenti incarnationis et hꝰmoĩ. s ñ incõ

Expanded text:
icunt angelos in confirmatione tanta deitatis dilectione atque notitia fuisse praeditos, ut in his ulterius non profecerint nec profecturi sint. Profecerunt tamen in scientia rerum exteriorum, sicut in cognitione sa
Abbreviated transcription (Latin):
degenesi asserend̾ ÷. Cham ii. peccauit irr Iõns nu¬
ditatem patͥs et sentñtiam ñ ip̃ẽ s filius eiꝰ chana¬
an accepit. Maledictus chanaan seruus erit frm̃
suorũ. Que .ni. iusticia ÷ ut pat̾ peccaui̾t ⁊ filius pu¬
nitus sit: s in mistĩo illd̾ dictum est. sq̃¬
Ust p̾dicta de peccõ actuali
modis fiat. ⁊ de differentia ipsoꝵ peccõꝵ.

Expanded text:
 afferendum est: Cham enim peccavit, irridens nuditatem patris; et sententiam non ipse, sed filius ejus Chanaan accepit. Maledictus Chanaan servus erit fratrum suorum. Quae enim justitia est, ut pater peccaverit, et filius punitus sit? Sed in mysterio illud factum est. st praedicta, de peccato actuali modis fiat; et de differentia ipsorum peccato
Abbreviated transcription (Latin):
ne sũptum. qr ut corpus xͥ ex multis m̃b̾s pu¬
rissimis ⁊ ĩmaculatis constat: ita societas ec¬
cłiastica ex multis ꝑꝰ acͥminali macula lib̃is.
sistit. In cꝰ rei tipo: fcã: archa diĩ de lignis se¬
thiin q̃sunt imputͥbilia ⁊ albȩ spinȩ similia.¬

Expanded text:
ne sumptum; quia ut corpus Christi ex multis membris purissimis et immaculatis constat, ita societas ecclesiastica ex multis personis a criminali macula liberis consistit. In cujus rei typo facta est arca Domini de lignis sethim, quae sunt imputribilia, et albae spin
Abbreviated transcription (Latin):
catũ idem uł simile recidi̾t. anpͤcã dimissa redeant.
uiꝰ qõis solutio obseura ÷. ⁊ ꝑplexa aliis asse̾ntib a
liis ecͣ negantibꝰ. pcã semel dimissa ult̾ius replica
tis se muniunt testimoniis. Ambrait. Donate in
sa. Siii. in his ꝯtemptꝰ fui̾t. sine dubio reuocabit
sententiã ꝑ quã miscdiam declaiat. sic̃ in euan¬
glĩo de suo neqͣm legr̃. qͥ i ꝯseruũ fuũ impius
dep̾hensus ÷. It rabanꝰ. Nequã seruũ tͣctidit ds̃ tor

Expanded text:
ccatum idem vel simile ceciderit, an peccata dimissa redeant. Cujus quaestionis solutio obscura est et perplexa, aliis asserentibus, aliis contra negantibus peccata semel dimissa ulterius replicartis se muniunt testimoniis. Ambrosius ait, de Psa. Si enim in his contemptus fuerit, sine dubio revocabit sententiam per quam misericordiam dederat; sicut in Evangelio de servo nequam legitur, qui in conservum suum impius dep
Abbreviated transcription (Latin):
ex dõ ds̃ est. s ex uirtute naturȩ in naturam
eand̾ natiuitate subsistit filuis. et ex uͥtute nͤ
in natam eand̾ ꝓcessione subsistit sp̃s s.
patre qui est uirtus ingenita. natiurã ꝗͣ
ht eand̾ filius natiuitate .i. nascendo. ⁊ sp̃c̃ s̃.¬
turã. Non .ii. alid̃ qͣm ds̃ subsistit. ꝙ ñ aliunde
filio. et de utͦq ꝓcessio p̾stat eẽntiam spũi scõ.
Non quia ille eẽntia sit filius. et iste eẽntia

Expanded text:
ute naturae in naturam eamdem nativitate subsistit Filius; et ex virtute naturae in naturam eamdem processione subsistit SpiritusPatre qui est virtus ingenita, naturam quam habet eamdem Filius nativitate, id est, nascendo, et Sturam. Non enim aliud quam Deus subsistit, quod non aliunde Filio, et de utroque processio praestat essentiam Spiritui sancto. Non quia ille essentia sit Filius, et iste essentia
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ addita ÷ quib dam in confirinatione. Etͥ ad
ho firmand̾ utuntur testimonio aug̃. qͥ suꝑ
rcelum dictã. pꝰea formatam et lucẽ appella¬
tã qñ ad c̾atorem ẽ ꝯu̾sa ꝑfecta dilectione ei in¬
herens. Uñ pͥus dictũ:. In pͥncipio c̾adeit.¬

Expanded text:
quae addita est quibusdam confirmatione. Et ad hoc confirmandum utuntur testimonio Augustini, quet coelum dictam; postea formatam, et lucem appellatam quando ad Creatorem est conversa perfecta dilectione ei inhaerens; unde prius dictum est: In principio creavit
Abbreviated transcription (Latin):
tͣrius ui̾tati. non tñ apͥncipio: neq statim sr̃
pectus ⁊ uentrẽ suum ambulauit. sic̾ adã ⁊
eua ñ statim peccauer̃. ita ⁊ serpens aliqñ nos
serpens: cum in paradiso deliciaꝵ moraret᷑.
Ds̃ .i. maliciã non fecit. Ecce ħ aꝑte dic̃ pꝰc̾ati¬
onẽ int̾̃posita morula cecidisse. Iõq illa u̾ba
sic accipienda uidñt᷑ homicida erat ab inicio
tate stetit quia in ea non fuit. s abinitio tẽꝑiᷤ
accipi illd̾. ab initio homicida fuit uł mendax.
i. ex quo homo fuit conditus. q̃ ꝑ inuidiã ĩmor¬
tẽ p̾cipitauit. et fallacit̾ seduxit. Ex p̾dictisgͥ
cidisse a bono. ꝙ habuissent si ꝑstitissent. Hic¬

Expanded text:
rius veritati, non tamen a principio, nec statim supra pectus et ventrem suum ambulavit: sicut Adam et Eva non statim peccaverunt, ita et serpens aliqnando fuit non serpens cum in paradiso deliciarum moraretur; Deus enim malitiam non fecit. Ecce aperte dicit post creationem, interposita morula, cecidisse. Ideoque illa verba sic accipienda videntur: Homicida erat ab initio tate stetit, quia in ea non fuit, sed ab initio tempoaccipi illud: Ab initio homicida fuit vel mendax, id est, ex quo homo fuit conditus, quem per invidiam in mortem praecipitavit et fallaciter seduxit. Ex praedictis cidisse a bono quod habuissent si perstitissent.
Abbreviated transcription (Latin):
se c̾atos bonos. ⁊ pꝰcationẽ inq̃posita aliqͥ moru¬
s ab initio cecidisse. ñ sic accipiend̾z. ut inalus
abono deo c̾atus putetur. qͥa ab inicio ñ cecidiᷤ¬
se dicẽtur. Non enim cecidit si talis malus fac¬
tus ẽ a qͦ enĩ cadẽt: Factus gͦ pͥꝰ. statun a uĩtate se
au̾tit ꝓͥa potestate delectatus. Beateq uitȩ dul¬
cedinẽ ñ gustauit qͣm acceptam ñ fastidiuuit s no¬
lendo accipe amisit. Sui gͦ casus p̾scuis eẽ ñ po¬
tuit. qͥa sapientia fructus ÷ pietatis. Continuo

Expanded text:
se creatos, et post creationem, interposita aliqua morused ab initio cecidisse: non sic accipiendum est, ut malus a bono Deo creatus esse putetur, quasi ab initio non cecidisse diceretur. Non enim cecidit, si talis, scilicet, malus factus est; a quo enim caderet? Factus ergo prius, statim a veritate se avertit, propria potestate delectatus, beataeque vitae dulcedinem non gustavit, quam acceptam non fastidivit, sed nolendo accipere amisit. Sui ergo casus praescius esse non potuit, quia sapientia fructus est pietatis. Continuo
Abbreviated transcription (Latin):
un .n. est eis concessum habitare in celo. qͥa
clarus locus⁊ et amenꝰ. nec intr̃a nobisc̃
ne homines nimis infestarent. S urta apħi
petri doctͥnã in epła canonica tͣditam. in ae¬
re isto caliginoso qͥ eis qͣi carcer usq ad tp̃s u¬

Expanded text:
n enim est eis concessum habitare in coelo, quia clarus locus est et amoenus; nec in terra nobiscum, ne homines nimis infestarent. Sed juxta apostoli Petri doctrinam in Epistola 2 canonica traditam, in aere isto caliginoso, qui eis quasi carcer usque ad tempus ju
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ tali uoluntati aprauit ds̃ ł ip̃am ordinatio¬
nẽ dĩ in qͣ eum ⁊̃ inuitu fec̃ utilẽ bonis. ł ip̾ius
anglĩ facturam. qͥa ⁊ si p̾sciret ds̃ uoluntate ma¬
lũ fut᷑um. fec̃ tñ eum ꝓuidens qͣntũ de illo sua boĩ¬
tate bonũ eẽt facturꝰ. sigm̃tum gͥ di̾ dr̃ quia c̃
sciret ds eum uoluntate malũ fut᷑um uͥ bõis

Expanded text:
voluntati aptavit Deus; vel ipsam ordinationem Dei, in qua eum invitum etiam fecit utilem bonis; vel ipsius angeli facturam, quia etsi praesciret Deus voluntate malum futurum, fecit tamen eum, providens quanta de illo sua bonitate esset facturus. Figmentum ergo Dei dicitur, quia cum sciret eum Deus voluntate malum futurum ut b
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ ut ait aug̃ cum de scło exierint. diu̾sas
hñt receptiones. bone hñt gaudium. malȩ tor¬
m̃ta. S cũ fcã fuit resurredio: ⁊ honoꝵ gaudiũ
amplius erit. ⁊ malorum torm̃ta gͣuiora qͣn cũ cor¬
ꝑe torqͣbunt᷑. ¶ Exhis ostñdit᷑ꝙ. mauis erit gaudi¬
sim scoꝵ in resurrectione ⁊ pꝰqͣm fui̾t ante. ⁊ ꝙ di

Expanded text:
an., tract. 49, cum de hoc seculo exierint, diversas habent receptiones: bonae habent gaudium, malae vero tormenta. Sed cum facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium amplius erit, et malorum tormenta graviora, quando cum corpore torquebuntur. Ex his ostenditur quod majus erit gaudium sanctorum in resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
Ut aut̃ in forma sue maliciȩ ꝯgruenti ueniret di¬
uinitꝰ fcm̃ ÷. Uenit gͥ adhonunẽ in serꝑentẽ. qͥ for¬
te si ꝑmittẽt᷑. in columbe spẽ uenire maluisset.
S ñ erat dignũ ut sp̃s malignus illam formam
homini odiosam facẽt. in qua spc̃ s. apparit᷑us e¬

Expanded text:
eniret, divinitus factum est. Venit ergo ad hominem in serpente, qui forte, si permitteretur, in columbae specie venire maluisset. Sed non erat dignum ut spiritus malignus illam formam homini odiosam faceret, in qua Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
 quia illi ꝑuiolentiã nocẽ non potãt ad
fraudem se ꝯu̾tit. ut dolo hominẽ sup¬
plantaret. quẽ uirtute supare neqͥret. Neã
fraus illius nimis manifestaret᷑. in sua specie ñ ue¬
nit. ne aꝑte cognoscẽtur. ⁊ ita repelleret᷑. It ne m¬
simul uidẽtur inuiriam pati. si talit̾ cͥcunueni¬
ri ꝑmittẽt eum ds̃. ut p̾cauẽnon posset. in alie¬
na quid̃ forma uenire ꝑmissus: diabolus. s in ta¬
li inqͦ eius malicia facile posset dep̾hendi. Ut gͥ

Expanded text:
 per violentiam nocere non poterat, ad fraudem se convertit, ut dolo hominem supplantaret, quem virtute superare nequiret. Ne autem fraus illius nimis manifestaretur, in sua specie non venit, ne aperte cognosceretur, et ita repelleretur. Item ne nsimul videretur inri permitteret eum Deus ut praecavere non posset, in aliena quidem forma venire permissus est diabolus, sed in tali in qua ejus malitia posset deprehendi. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
m̾ali angłi licet suꝑbia deiecti. nͣ tñ sunt excel¬
lentiores oĩb bestiis pp̃eminentiã rõnis. qͣmuis
serpens ñ rõnali anima s spũ diabolico possit
sapientissimꝰ dici. Nongͦ mirũ sidiaboł spũ suo
implens serpentẽ sicut uates implebat. sapien¬
tissimũ reddidãt oĩum bestiaꝵ. ꝗ̃ tñ ad tẽptan¬
Nocendi .N. uoluntas in est cuiq a se s potestas a

Expanded text:
mali angeli, licet superbia dejecti, natura tamen sunt excellentiores omnibus bestiis propter eminentiam rationis; quamvis serpens non rationali anima, sed spiritu diabolico possit sapientissimus dici. Non ergo mirum si diabolus spiritu suo implens serpentem, sicut vates implebat, sapientissimum reddiderat omnium bestiarum; quem tamen ad tentanNocendi voluntas inest ei, potestas a
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta distuxit ⁊ spẽs pͥas atq distinctas singliꝰ
teb scd̾ genus suumͣ dedit q̃ ñ simł ut qͥb dã
scõꝵ patrum placuit. s ꝑ int̾ualla temꝑũ

Expanded text:
t species proprias atque distinctas singulis rebus secundum genus suum dedit; quae non simul, ut quibusdam sanctorum Patrum placuit, sed per intervalla temporum
Abbreviated transcription (Latin):
leges tradunt. Si quis tacdis diuinis scͥꝑturiᷤ
iurauerit mulieri se eam legitimã uxorẽ habi¬
tum. ul ⁊̃ si in oracorio tale sacͣm̃tum dedi̾t: sit
illi legitma uxor. qͥmuis nulla dos. nulla alia scͥp¬
tura int̾posita sit. S ħ ostñdit᷑ quid fĩ uel eẽ d̾be¬
at. ñ quid tunc fiat. Nonn. ꝑ illudiuram̃tũ tunc
fit uxor. si fĩ debet qr iuratum÷. Ex de illo uira

Expanded text:
leges tradunt: Si quis tactis divinis Scripturis juraverit mulieri se eam legitimam uxorem habiturum, vel etiam si in oratorio tale sacramentum dederit, sit illi legitima uxor, quamvis nulla dos, nulla alia scriptura interposita sit. Sed hic ostenditur quid fieri vel esse debeat, non quid tunc fiat. Non enim per illud juramentum tunc fit uxor, sed fieri debet, quia juratum est. Potest
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinentia ad sub̃am sacͣm̃ti. ut ꝯsensus de p̾senti
qͥ solus sufficit ad ꝯtͣhendũ matͥmoniũ. q̃dã uͦ ꝑ
tinentia ad decorẽ ⁊ sollẽpnitatẽ sacͣm̃ti. ut pa¬
rentum tͣditio. sac̾dotum bñdictio. ⁊ hmodi sine
qͥb legitime fit ꝯuigiũ qͣntum ad u̾tutẽ ñ qͣntũ
ad honestatẽ sacͣm̃ti. Sine his gͦ ñ qiͣ legitum ꝯu¬
ges. s qͣi adultĩ uł fornicatores ꝯueniunt. ut il¬

Expanded text:
antiam sacramenti, ut consensus de praesenti, qui solus sufficit ad contrahendum matrimonium; quaedam vero pertinentia ad decorem et solemnitatem sacramenti, ut parentum traditio, sacerdotum benedictio, et hujusmodi; sine quibus legitime fit conjugium, quantum ad virtutem, non quantum ad honestatem sacramenti. Sine his ergo non quasi legitimi conjuges, s
Abbreviated transcription (Latin):
cian. quia cuncta loca sunt ei p̾sentia ⁊ q̃ ui
eis suut ñ in eis aliqͥd opari cessat. Nam ⁊ ipã
loca et qͥcquid in eis est. nͥ ipẽ ꝯseruet manẽ ñ
loca sint ⁊ oiã q̃ in eis sunt. S licet ħuã sint
q̃ asserunt. in explanandis intelligñtiis p̾dic¬
torũ in illis tñ u̾bis quib dicit᷑ ds̃ ubiq eẽ ꝑ
eẽntiam plus ꝯtineri c̾dend̃ ẽ. qͦd hõ uiueis

Expanded text:
tiam, quia cuncta loca sunt ei praesentia, et quae in eis sunt, nec in eis aliquid operari cessat. Nam et ipsa loca, et quidquid in eis est, nisi ipse conservet, manere non loca sint, et omnia quae in eis sunt. Sed licet haec vera sint quae asserunt in explanandis intelligentiis praedictorum, in illis tamen verbis quibus dicitur Deus ubique esse per essentiam, plus contineri credend
Abbreviated transcription (Latin):
ps uixta modulũ nr̃e intelligentiȩ ita di¬
cimus. Presciã et dispositio ł p̾destinatio
ferri uident᷑. et dispositio ad facienda. et p̾d̾s¬
tinatio ad saluanda. Uerumtñ c̾atorita rela
signat. Ita ⁊̃ dispositio ⁊ p̾destinatio. Iõq cum
dr̃ si nulla eeñt futura ñ eẽt in dõ p̾sciã. ł ñ¬
eẽt ds̃ p̾scius. quia uaria est ibi cãdicendi:
distingui oportet rõnem dicti. Cum gͦ dicis
p̾scius  Si indicendo hanc cãm attendis.
s. quia nulla eẽnt subiecta eius p̾scĩe unde
dr̃ ꝓpt̾ futura uerꝰ ÷ intellectus. Sinã exea
rõne id dicis. ꝙ ñ sit in eo sciã qͣ p̾scit futura.
ł ꝙ ipẽ non sit ds̃. qͥ est futuroꝵ p̾scius: falsa
est intelligentia. Similit̾ ⁊ illȩ locutiones de¬

Expanded text:
uxta modulum nostrae intelligentiae ita dicimus. Praescientia vel dispositio vel praedestinatio ferri videtur, et dispositio ad facienda, ac praedestinatio ad salvanda. Verumtamen Creator ita relasignat; ita etiam dispositio, et praedestinatio. Ideoque cum dicitur: Si nulla essent futura, net Deus praescius, quia varia est ibi causa dicendi, distingui oportet rationem dicti. Cum ergo dicis:vel non esset praescius; si in dicendo hanc causam attendis, scilicet, quia nulla essent subjecta ejus praescientiae, unde ropter futura, verus est intellectus; sin autem ea ratione id dicis, quod non sit in eo scientia qua praescit futura, vel quod ipse non sit Deus qui est futurorum praescius, falsa est intelligentia. Similiter et illae locutiones de
Abbreviated transcription (Latin):
te tñ sub lege ingruente necessitate mortis ante
octauũ diem cͥcuncidebant sñ peccõ filios sicut
mͦ in ecclia fit de baptismo¬

Expanded text:
te tamen sub lege, ingruente necessitate mortis ante octavum diem circumcidebant sine peccato filios, sicut modo fit in Ecclesia de Baptismo
Abbreviated transcription (Latin):
t suꝑ ħ aus̃ ãb igue loquit᷑. Mouet nos
inquit si pͥmi homines ñ peccassent. utr̃
tale filid eẽnt habiti᷑ qͥ nͦ lingua nͨ manibꝰ ute̾nt᷑. Cã pp̃utĩ¬
ne cessitatẽ. forte necesse erat paruulos nasci. S
quamuis exigua pars corꝑis sit costa. ñ tñ pp̃
poterat oĩpotentia c̾atoris mox natos grandes
face̾. S ut ħ omittam potãt certe eis p̾stare ꝙ
multis animalib p̾stitit. quorum pulli qͣuis
sĩt paruuli. tñ mex ut nascunt᷑ currunt ⁊ ma¬
tres sequunt᷑. Eotra homĩ nato nͨ ad incessum
pedes idonei sunt. nͨ manus saltem ad scalpen¬
dum habiles ⁊ uxta se manus poitis nascen¬
tes mag̃ possunt esurientes flere quã suggẽ.
ꝓpͥeq infirmitati m̃tis ꝯgruit ħ infirmitas
carnis. His u̾bis uidet᷑ insinuari. ꝙ filii &̃ par¬
uuli officiis menbrorũ ual̾e̾nt uti
absurde placuit ꝙ filii paruuli nascẽnt᷑ ꝑ ae
cessũ tẽꝑis ĩ stataͣ ⁊in aliis siẽ nẽ ꝓfice̾nt. ꝙ ñeẽt

Expanded text:
tinus ambigue loquitur. Movet nos, inquit, si primi homines non peccassent, utrum tales filios essent habituri, qui nec lingua, nec manibus, nec pedinecessitatem, forte necesse erat parvulos nasci: sed quamvis exigua pars corporis sit costa, non tamen ppoterat omnipotentia Creatoris mox natos grandes facere. Sed, ut hoc omittam, poterat certe eis praestare quod multis animalibus praestitit, quorum pulli, quamvis sint parvuli, tamen mox ut nascuntur currunt, et matrem sequuntur. Contra homini nato nec ad incessum pedes idonei sunt, nec manus saltem ad scalpendum habiles, et, juxta se mammis positis, nascentes magis possunt esurientes flere quam sugere, proprieque infirmitati mentis congruit haec infirmitas carnis. His verbis videtur insinuari quod filii etiam parvuli officiis membrorum valerent uti. absurde placuit quod filii parvi nascerentur, et per accessum temporis in statura et in aliis sicut nunc proficerent
Abbreviated transcription (Latin):
diratis milla sit accidentium diu̾sitas. nul¬
laq penitiis mutabilitas. s ꝑfecta simplicitas:
tate magnum. sine indigentia c̾aterem. sñ situ
p̾sidentẽ. sine habitu oĩa continentẽ. sine loco
t̾iq totum. sine temꝑe sempitñum. fine ulla
su mutatione mutabilia facientẽ. nicħq ꝑaci¬
entem. Eͥs qͥs dm̃ ita cogitat. ⁊ si ñdum p̃ oĩo in
tire ꝙ ñ sit. Ecce si subtilit̃ intendas ex his atq p̾¬
dictis aꝑitur. illa p̾dicamenta artis dialeti¬
cȩ. dĩ nature minime conuenire. q̃ nullis sub¬
iecta est accidentib¬

Expanded text:
ina nulla sit accidentium diversitas, nullaque penitus mutabilitas, sed perfecta simplicitas, tate magnum, sine indigentia creatorem, sine situ praesidentem, sine habitu omnia continentem, sine loco ubique totum, sine tempore sempiternum, sine ulla sui mutatione mutabilia facientem, nihilque patientem; quisquis Deum ita cotire quod non sit. Ecce si subtiliter intendas, ex his atque praedictis aperitur illa praedicamenta artis dialecticae Dei naturae minime convenire, quae nullis subjecta est accidentib
Abbreviated transcription (Latin):
suspenditur. dum moritur. s in corpꝰ irruens
li mistĩo pena deseuit. ⁊ uͥtus corꝑis sine sensu pene
iũ pene in se deseuientis excepit. Hui̾t sane il¬
ut calcet undas. et fluctus de suꝑ eat. nͨ clause
domus obstaculꝰ arceat᷑. At uͦ sidii  corꝑis solum

Expanded text:
editur, dum suspenditur, dum moritur; sed in corpus irruens li ministerio poena desaeviit, et virtus corporis sine sensu poenae vim poenae in se desaevientis excepit. Habuit sane ilut calcet undas et fluctus desuper eat, nec clausae domus obstaculis arceatur. Atvero si dominici corporis solum
Abbreviated transcription (Latin):
mouent ac difficiliorẽ
afferunt qõnẽ u̾ba hylarii qͥb uidetur trade̾ ic
nis dolorem ñ inmͣt̾e̾nt. sicut telum tͣctum ꝑ
sensu pene ium pene excepisse dicit. qr sieut cor
ds hominem uerum scđm similitudinẽ nrĩ ho¬
minis ñ deficiens a se deo sumpsit. In qͦ qͣmuis aut
ictus incidẽt. aut uulnus descende̾t. aut nodi
currerent. aut suspens io eleuaret: affe̾rent qͥ¬
dem ħ impetum passionis ñ tñ dolorem passio¬
has passiones nͭ infert. ut foret. ut pungat
ut uuln̾e̾t. s nͥm suam in ħ passio illata ñ reti¬

Expanded text:
movent ac difficiliorem afferunt quaestionem verba Hilarii, quibus videtur tradere icnis dolorem non incuterent: sicut telum tractum psensu poenae, vim poenae excepisse dicit, quia sicut co, hominem verum secundum similitudinem nostri hominis, non deficiens a se Deo, sumpsit: in quo, quamvis aut ictus incideret, aut vulnus descenderet, aut nodi concurrerent, aut suspensio elevaret, afferrent quidem haec impetum passionis, non tamen dolorem passiohas passiones naturae suae infert, ut foret, ut compungat, ut vulneret; sed naturam suam in haec passio illata non reti
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ne suꝑbia tẽptet ut paulo. uł ad corrigenda p̾cã¬
sicut mariȩ lepra. uł ad głam dĩ ut de ceco nato. ł
acdinitium pene ut herodi. qͣtinus ħ uideat᷑ ꝙͥ
ꝑalr̃ puniunt᷑ ñ ult̾us adeo punienda. Nam
a deo temꝑalr̃ punitos ne met̾nũ punirent᷑:
nus humanũ diluiuo. sodomitas igne. egyꝑ¬
tios mani. israelitas in hẽmo ꝑdidit. sci̾tote ido
punient᷑. alioquin m̃tit᷑ scͥptura. ꝙ nefas: di¬
ce̾.⁊ q̃ sit intelligñtia

Expanded text:
t Paulo; vel ad corrigenda peccata, ut Mariae lepra; vel ad gloriam Dei, ut de caeco nato; vel ad judicium poenae, ut Herodi, quatenus hic videatur quid poraliter puniuntur non ulterius a Deo punienda: nam a Deo temporaliter punitos ne in aeternum punirentur, nus humanum diluvio, Sodomitas igne, Aegyptios mari, et Israelitas in eremo perdidit, scitote ideo punientur; alioquin mentitur Scriptura, quod nefas est dicere. 2. Qua sit intelligentia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑ eam alapsu peccantes frequent̃ surgere
diffitent᷑. ita eisdem illorum opinio elidit᷑ q̃ płib
irretitũ pͤcatis asserunt. de uno ue̾ penite̾ ens¬
dẽq ueniam ad nõ consequi posse sine alt̾ius pe¬
nitentia. Ꝙ ⁊̃ auctoritatib astruere conanit᷑. ait

Expanded text:
 eam a lapsu peccantes frequenter surgere diffitentur, ita eisdem illorum oppositio eliditur, qui pluribus irretitum peccatis asserunt de uno vere poenitere, ejusdemque veniam a Domino consequi posse sine alterius poenitentia. Quod etiam auctoritatibus astruere conantur. Ait
Abbreviated transcription (Latin):
tat  Ur fateam᷑ loqñdi necessitate ag̾cis ⁊ satiniᷤ
parta h uocabula adũsus insidias Perrores hẽ.¬
necrũ. Cũq eonaret᷑ humana in opia loq̃ndop¬
ferre ad hominũ sensus ꝙ in sec̾tario mentis de
deo tener. siue ꝑpiam fidem siuie ꝑ qualemẽq ĩ¬
celligentiam. timuit dicẽ tres eẽntias. ne intel¬
ligetur in illa summa equalitate ulla diu̾sitas.
Rursum non potãt dicẽ ñ eẽ t̾a quedã. ꝙ qͥa dix̃
sabellius iihẽsim lapsus ẽ. Qsuit gͦ quid ia dicẽt

Expanded text:
essitate a Graecis et Latinis parta haec vocabula adversus insidias vel errores haereticorum? Cumque conaretur humana inopia loquendo proferre ad hominum sensus quod in secretario mentis de Deo tenet, sive per piam fidem, sive per qualemcumque intelligentiam, timuit dicere tres essentias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla diversitas. Rursum non poterat dicere non esse tria quaedam, quod quia dixit Sabellius, in haeresim lapsus est. Quaesivit ergo quid tria diceret,
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑalis itaq c̾atura partib ꝑ lex.¬
constat.ita ut sit ibi alia pars maior alia
minor. ⁊ maius sit totum quam pars quelibet
⁊ in uno qͦ corꝑe aluid ẽ magnitudo aliud color
nẽ id̾ color ⁊ ead̾ figura. ⁊ colore mutato. manẽ
ead̃ figura ⁊ ead̾ magnitudo. Ne ꝑ ħ multipler¬

Expanded text:
oralis utique creatura partibus constat, ita ut sit ibi alia pars minor, alia major; et majus sit totum, quam pars quaelibet; et in unoquoque corpore, aliud est magnitudo, aliud color nere idem color, et eadem figura, et, colore mutato, manere eadem figura, et eadem magnitudo: et per hoc multiple
Abbreviated transcription (Latin):
end̾: Gsi aliud imꝑat᷑ aliud ds̃ iubeat ꝯtẽpto il¬
lo obtẽꝑand̾: deo: Potestatigͦ diaboli uł homi¬
nistune resistinus. cum aliqͥd ꝯͣ dm̃ suggesserit
in quo dĩ ordinations ũ resistimꝰ s obtemꝑ amiꝰ.
Sic i. ds p̾cepit. ut in malis nulli potestati obe¬
ciamu.
am nunc his intelligendis
atq ꝑtractandis q̃ ad incarnati u̾bi mistĩum
ptinent: integra mentis considãtione intenda¬
mus. ut de ineffabilib ł modicũ aliquid fari
dõ reuelante ualeamus.

Expanded text:
tempto illo obtemperandum est Deo. Potestati ergo diaboli vel hominis tunc resistamus, cum aliquid contra Deum suggesserit; in quo Dei ordinationi non resistimus sed obtemperamus. Deus enim praecepit, ut in malis nulli potestati obediamus. Jam nunc his intelligendis atque pertractandis, quae ad Verbi incarnati mysterium pertinent, integra mentis consideratione intendamus, ut de ineffabilibus vel modicum aliquid fari, Deo revelante, valeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt aut̃ ñ nulli hẽtici nuꝑtias detes¬
tantes. qͥarrian appellati sunt. Hii nup¬
tias oĩno dãpnant. ac pares fornicationib aliꝰ¬
q corruptiõib faciunt. nͨ recipiunt in suoꝵ
res bona sit ugium. ñ mͦ ex eo ꝓbat᷑ ꝙ dñs le¬

Expanded text:
uerunt autem nonnulli haeretici nuptias detestantes, qui Tatiani appellati sunt. Hi nuptias omnino damnant, ac pares fornicationibus aliisque corruptionibus faciunt, nec recipiunt in suorum res bona sit conjugium, non modo ex eo probatur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ua necessitate ñ solus latinꝰ sermo s etiã
g̃cus. ead̾ ꝑene sr̃ hac re laborans noĩum
Genuria coartatur. uñ aug̾ quid ag̾cis łala¬
tinis necessitate de ineffabili t̾nitate dictũ sit
Alr̃ .ii. g̾ci accipiunt sub̃am qͣm latini. Alati¬
nis aut̃ dictum ÷ una eẽntia . ł subã tresꝑͦ. Qͥa
solet intelligi. Et ut intelligat᷑ saltem in enigma¬
et patrem ñ dicit eẽ filium et spm̃ s. scił donũ dĩ.¬

Expanded text:
ua necessitate non solum Latinus sermo, sed etiam Graecus eadem pene super hac re laborans nominum penuria coarctatur. Unde Aug. quid a Graecis vel Latinis necessitate de ineffabili Trinitate dictum sitAliter enim Graeci accipiunt substantiam quam Latini. A Latinis autem dictum est, una essentia vel substasolet intelligi. Et ut intelligatur saltem in aenigmaet Patrem non dicit esse Filium, et Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
oiã uide̾ meriu̾nt. Egdient᷑ ii. electi ñ loco s intel¬
ligñtia. uł uisione manifesta ad ud̾ndum im¬
pioꝵ e̾ciatus. qͦs uidentes ñ dolore afficient᷑. s le¬
ticia satiabuntur. agñtes grãs de sua lib̾atione.
uisa ĩpioꝵ inesfabili calamitate. Uñ ysaias torm̃
ta ĩpioꝵ descͥbens. ⁊ ex eoꝵ uisioẽ leticiã bonoꝵ ex¬

Expanded text:
 electi, non loco, sed intelligentia vel visione manifesta, ad videndum impiorum cruciatus; quod videntes non dolore afficientur, sed laetitia satiabuntur, agentes gratias de sua liberatione, visa impiorum ineffabili calamitate . Unde Isaias impiorum tormenta describens, et ex eorum visione laetitiam bonorum ex
Abbreviated transcription (Latin):
esymoniacis uͦ ñ ÷ ambigendũ qͥn sint
heretici. qui tũ ante sententiam degradationis
⁊ ordinant ⁊ ꝯsecͣnt. W licet simoniaci ꝓpͥe di¬
cant᷑ qͥ instar sẏmonis magi in p̾c̾ͥabilẽ grãm p̾¬
cio ꝯduce̾ uolunt. ⁊ qͥ ꝓ ministĩo sacro p̾cium
recipunt. in modum gyezi : gyeritȩ uocandi
sunt. õs tñ ⁊ dantes ⁊ accipientes symoniaci

Expanded text:
simoniacis vero non est ambigendum quin sint haeretici; tamen ante sententiam degradationis, et ordinant et consecrant. Et licet simoniaci proprie dicantur qui instar Simonis magi impreciabilem gratiam pretio conducere volunt, et qui pro ministerio sacro pretium recipiunt in modum Giezi, Giezitae vocandi sunt; omnes tamen, et dantes et accipientes, simoniaci
Abbreviated transcription (Latin):
subã patͥs. cur ñ dicatur eẽnatus. s potius ꝓcedẽ.
lius dicẽtur ꝙ ab surdissimũ est. filius quippe
nullus ẽ duoꝵ nͥpatͥs et mat̾s. apsit ãut int̾ dm̃
patrẽ ⁊ dm̃ filium: tale aliqͥd suspicem. Absur¬
dissime gͦ filius dicẽtur amborum .i. patͥs ⁊ filii.
amborum ii. filius dicẽt᷑si eum ambo genuisseis.
ꝙ ab horret oĩum sauorum sensus. Nlongͥ ab utͦq

Expanded text:
substantia Patris, cur non dicatur esse natus, sed potius procedere; lius diceretur: quod absurdissimum est. Filius quippe nullus est duorum, nisi patris et matris. Absit autem ut inter Deum Patrem et Deum Filium tale aliquid suspicemur. Absurdissime ergo Filius diceretur amborum, id est. Patris et Filii. Amborum enim Filius diceretur, si eum ambo genuissent, quod abhorret omnium sanorum sensus. Non ergo ab utroque
Abbreviated transcription (Latin):
pͣi ħ dicit non intelligit ⁊̃ natum eẽ deo
sempit̾num ẽẽ ut sit coet̾nus patͥ filuis.
sic̃ spendor qͥ gignitur ab igne atq diffuidit᷑.
coeuus est illi et eẽt coet̾̃nus. si ignis eẽt ȩt̾̃nus.¬

Expanded text:
ilius: non intelligens etiam natum esse Deo sempiternum esse, ut sit coaeternus Patri Filius, sicut splendor qui gignitur ab igne atque diffunditur, coaevus est illi, et esset coaet
Abbreviated transcription (Latin):
ea magnitudine q̃ non est ꝙ ip̃e. ut quasi par¬
ticeps eius sit. Alioqͥn maior eẽt illa magnitudo
qͣm ds̃. Dõ ã ñ ẽ aliqͥd maius. E agͥ magnitudine
magnus est q̃ ipẽ ẽ. Iõq nͨ tres magnitudines dm̃se
sunam magnitudinẽ. nͨ tres magnos s unum
magnũ. qͥa ñ participatione magnitudinis õs¬

Expanded text:
ea magnitudine, quae non est quod ipse, ut quasi particeps ejus sit; alioquin major esset illa magnitudo quam Deus. Deo autem non est aliquid majus; ea ergo magnitudine magnus est, qua ipse est. Ideoque nec tres magnitudines dicimus, sed unam magnitudinem; nec tres magnos, sed unum magnu
Abbreviated transcription (Latin):
nificetur eẽntia cum dicitur tͥs ꝑsone. Ut
ñ. supͣdixit aug̾. ea necessitate dirimꝰ tres ꝑas.
Sut respondẽmus q̃rentib qͥd tͦs ł quid tͥa. Cũ gͦ
q̃ritur. qͥd tresł quid tͥa. ꝯuenient̾ respondetur¬
is ꝑsone. At cum q̃ritur quid tres ł quidtͥa.ꝑ
qͥd deeẽntia q̃ritur. Clon Ni. inuenitur qͥd illits
sint nͥ eẽntia. Sigͦ questioni recte respondemꝰ.
oportet ut respondendo eẽntiam significemus.
Alioqͥu non ostñdimꝰ. quid tres sint. Si uͦ respond̾u

Expanded text:
nificetur essentia cum dicitur, tres personae. Ut enim supra dixit Aug., ea necessitate dicimus tres personas, ut responderemus quaerentibus quid tres vel quid tria. Cum ergo quaeritur quid tres quid tria, per quid de essentia quaeritur. Non enim invenitur quid illi tres sint nisi essentia. Si ergo quaestioni recte respondemus, oportet ut respondendo essentiam significemus; alioquin non ostendemus quid tres sint. Si vero responde
Abbreviated transcription (Latin):
ñũitił qͣq̃r cur non dicant᷑ hii tres una p. sicut
una eentia et unus ds̃. quam q̃stionẽ aug̾ dili¬
gñt᷑ trag̾at atq ꝯgrue explicat in uiͦ l. det̾. ita¬
tres eẽntias non dicamus.I Soluit.
re huic significatioĩ qͥ intelligit᷑ tͥnitas. Ne
oino tacemus intr̃ogati qͥd tres cum tͦs eẽ fatẽm̃.¬
ꝓrsus inopia humanũ laborat eloqͥum. Dict̾
plicari ualet. E ccͥe ostñdit qua necessitate di

Expanded text:
itur, cur non dicantur hi tres una persona, sicut una essentia, et unus Deus? Quam quaestionem Augustinus diligenter tractat, atque congrue explicat in septtres essentias non dicamus? Quia scilre huic significationi, qua intelligitur Trinitas, ne omnino taceremus interrogati, quid tres? cum tres esse fatemprorsus inopia humanum laborat eloquium: dictuplicari valet. Ecce ostendit qua necessitate di
Abbreviated transcription (Latin):
u̾b̃ scdm p̾sens exp̾ssus. ut cum uir dicit. ego ac¬
cipiam te in meam. ñ dnãm ñ ancillam s niugẽ.
Quia i. ñ ancilla uł dnã dat᷑. ideo nͨ de sũmo uel
deimo apͥncipio formatas. s de latẽ uiri ob
iugalem societatẽ. Si de sũmo fieret ut de ca¬
pite: ude̾tur ad dnãtionẽ c̾ata. Siͦ de imo. uͥ
de pedib: uidẽtur ad seruitutẽ subicienda. S¬
qr nͨ in dñam nͨ in ancillam assumit᷑: fcã ÷ de
te in meam ꝯugẽ. ⁊ dicat mulier accipio te in
meum uirum. his u̾bis uł aliis idem sig̾cantib
tet eos cohabitare. nͥ forte causa religionis pari

Expanded text:
 tempus expressus: ut cum vir dicit: Ego accipio te in meam, non dominam, non ancillam, sed conjugem. Quia enim non ancilla vel domina datur, ideo nec de summo, nec de imo a principio formata est, sed de latere viri, ob conjugalem societatem. Si de summa fieret, ut de capite, videretur ad dominationem creata; si vero de imo, ut de pedibus, videretur ad servitutem subjicienda. Sancillam assumitur, facta estte in meam conjugem; et dicat mulier: Accipio te in meum virum, his verbis vel aliis idem significantitet eos cohabitare, nisi forte causa religionis pari
Abbreviated transcription (Latin):
qr̃ cũ ꝯsensus de p̾senti matͥmontũ faciat.
crei. sensus sit ille. an cainał copule. ancoha¬
bitationis. an utͥusq. Si cohabitationis ꝯ sensꝰ
am ⁊ ioseph ñ fuit ꝯiugium. Pposuerat ii. mania
in uirginitate mane̾. nͥ ds̃ alr̃ face̾ iuberet. scd̾m
cebat. neces se erat inqͥri qͦmͦ posset habẽ filiũ.
s qr. nunqͣm se cognituram pposuerat. Dic̃ ii.¬

Expanded text:
r, cum consensus de praesenti matrimonium faciat, cujus rei consensus sit ille, an carnalis copulae, an cohabitationis, an utriusque. Si cohabitationis consensus am et Joseph non fuit conjugium. Proposuerat enim Maria in virginitate manere, ncebat, necesse erat inquiri quomodo posset habere filium; sed quia se nunquam cognituram proposuerat. Dici
Abbreviated transcription (Latin):
di constitutionẽ. quis sufficit ħexplicare:
Eliguut᷑ qͥnon s. nͨ eͣrat qͥ elegit. nͨ uane eleg̃.
quos ht̃ apud semet ip̃m. non in nͥ sua s in p̾sen¬
cia sua ñdum erant quib ꝓmittebant᷑. s et ipĩ
ꝓmissi sunt quib ꝓmutebat᷑. Ecce hͥ aꝑte dicit
dm̃ apud semetipꝰsum hab̾e electos ante mund̃.
noticia. Potest tñ ad electos referri cum ait in
Iutr̃ ma¬
la debeant dici ẽẽ in deo uͥ s̃ oĩa bona ẽ utͣq sint
in eꝰ cognitioe ⁊ p̾sentia. oĩa N. cognoscit.

Expanded text:
di constitutionem . Quis sufficit hoc explicare? Eliguntur qui non sunt, nec errat qui eligit. Eligit pud semetipsum non in natura sua, sed in praesentia. Nondum erant quibus promittebatur sed et ipsi promissi sunt, quibus promittebatur. Ecce hic aperte dicit Deum apud semetipsum habnotitia. Potest tamen ad electos referri cum ait in Utrum mala debeant dici esse in Deo, ubi sunt omnia bona, cum utraque sint in ejus cognitione et praescientia; omnia enim cognoscit.
Abbreviated transcription (Latin):
uis gͦ diu̾sum sit genitus et ingenitꝰ tñ non indi¬
cat diu̾san sub̾am. quia sicut siliꝰ ad patͤm. ⁊ ñ
filiꝰ ad ũ patrem refertur. itagenitꝰ ad genitorẽ.
et non genitꝰ a d ͥgeͥnitorẽ referat᷑ necessẽ ẽ. Ecce
euidñt ostñdit ꝙ ingenit᷑ relatiue dr̃. et de so¬
lo pat᷑ accipit᷑. anaqͥ: notio ẽ qͥdicit᷑ ingenitus:
alia qͣ pat̃. Atq tm̃ ualet. cum dicit᷑ ingenitꝰ: qͣn¬
tum ñ geuitꝰ ł ñ filius.
an sic̃ soł pat̃ dr̃ ingenitꝰ

Expanded text:
s et ingenitus, non tamen indicat diversam substantiam, quia sicut Filius ad Patrem, et non Filius ad non Patrem refertur, ita genitus ad genitorem, et non genitus ad non genitorem referatur necesse est. Ecce evidenter ostendit quod ingenitus relative dicitur, et de solo Patre accipitur. Alia notio est qua dicitur ingenitus, alia qua Pater. Atque tantum valet cum dicitur ingenitus, quantum non genitus, vel non Filius. 2. An sicut solus Pater
Abbreviated transcription (Latin):
ouis. ingenitus ãs pͥetatẽ innascibilitatis. Differi
gͦ pat̃ a filio auctoritate generationis. differt. ⁊
pͥetate innascibilitatis .i. quiã ingenitus. Uñ au
ħdicẽ ingenitum ꝙ est patrem dicẽ. quia et si
filium ñ genuisset. nicħ ꝓhib̾e̾t dicẽ eum inge¬
nitum. Et sigignat quisq filium: non ereo ip̃i
ingenitus. quia geniti hoiẽs gignunt alios.
Nõgͦ iõ dicitur pat̾. quia ingenit᷑. Iõq cium de
dõ ꝑatre utrumq dicatur. alia notio ẽ qͦ intel¬
ligit᷑ genitor. alia qua ingenitus: genitor u. dt̃
nũ faciend̾ ẽ. Qd̾ dr̃ ingenitus ħ ostũdit᷑ ꝙ ñ sit
filus.s. genitus ⁊ ingenit᷑ mode dñt. Fu̾ius ã
iatine dicit᷑. s ut dicatur infilius. ñ ad mittit
loquendi consuetudo. Nich̃ tñ intellectui de
ñ est in reb sid̾andum qͥd ł sinat ł ñ sinat di¬
ci usus sermonis nr̃i. S quid reꝵ ipãrũ intes¬
ñ idefficit: ut ꝙ sine illa relatiue dr̃ ead pposi

Expanded text:
utem secundum proprietatem innascibilitatis. Differt ergo Pater a Filio auctoritate generationis, differt etiam proprietate innascibilitatis, id est, quia ingenitus. Unde Aughoc dicere ingenitum, quod est Patrem dicere; quia etsi Filium non genuisset, nihil prohiberet dicere eum ingenitum. Et si gignat quisque filium, non ex eo ipse est ingenitus; quia geniti homines gignunt alios. Non ergo ideo dicitur Pater quia ingenitus. Ideo cum de Deo Patre utrumque dicatur, alia notio est qua intelligitur genitor, alia qua ingenitus. Genitor enim dicitur n sit Filius, sed genitus et ingenitus commode dicitur, Filius autem Latine dicitur. Sed ut dicatur Filius, id non admittit loquendi consuetudo; nihil tamen intellectui demn est in rebus considerandum quid vel sinat vel non sinat dici usus sermonis nostri, sed quis rerum ipsarum intelnon id efficit, ut quod sine illa relative dicitur, eadem
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ dicendo non filius. Relatiue gͥ negantus.
dicendo: ñ genitus. Ingenitꝰ porro quidẽ nͥ ñ geni¬
tus: Nõgͦ recedit᷑ arelatiuo p̾dicamento: cũ in¬
genitꝰ dicit᷑ Sic̃ .i. genitus ñ ad sedicit᷑. sꝙ ex ge¬
nitore sit. ita cum dr̃ ingenitꝰ non ad sedr̃.s ꝙ¬

Expanded text:
od dicitur non Filius. Relative autem negamus dicendo non genitus. Ingenitus porro quid est, nisi non genitus? Non ergo receditur a relativo praedicamento, cum ingenitus dicitur. Sicut enim genitus non ad se dicitur, sed quod ex genitore sit, ita cum dicitur ingenitus, non ad se
Abbreviated transcription (Latin):
biles ⁊ ĩ mortales erant. ꝯmune .i. oĩb eqͣle erat.
Insubtilitate uͦ eẽntie ⁊ intelligñtia sapĩe ⁊ li¬
b̾tate uoluntatis differentes erant. Has disc̾to̾es
intelligibiles inuisibiliũ nataꝵ ille solus ꝯp̾¬
hendere potuit ⁊ pondãre. qͥ cuncta fecit in

Expanded text:
biles, et immortales erant, commune omnibus et aequale erat. In subtilitate vero essentiae, et intelligentia sapientiae, et libertate voluntatis differentes erant. Has distinctiones intelligibiles invisibilium naturarum ille solus comprehendere potuit et ponderare, qui cuncta fec
Abbreviated transcription (Latin):
ni an mali. iusti ł iniusti cãti funt angłi. ⁊ an
aliqͣ mora fui̾t int̾ c̾ationẽ ⁊ lapsum. ł sine mo¬
ia in ip̃o c̾ationis exordio cecid̾unt
qͦr̃dam dicentiũ angłos in malicia c̾atos ⁊ sñ
oĩ mora ruisse.

Expanded text:
usti creati sint angeli; et an aliqua mora fuerit inter creationem et lapsum, vel sine mora in ipso creationis exordio ceciderint. quorumdam dicentium angelos in malitia creatos, et sine omni mora ruisse.
Abbreviated transcription (Latin):
columpne assistant. Hii sunt uii. angłi tuba ca¬
nentes in apocalipsi. qͥ quales eẽ debeant apłs do¬
eis oralium .i. stolam suꝑ leuum humer̃ ut ꝑ sin
telligant se accepisse uigum dni suaue. ꝙ ad sinis¬
tram ꝑtinentia diuino timorisubiciant. Accipi¬
unt ⁊ textum euangłii ut intelligant se eẽ p̾cones
euangłu rͥ. hii aut̃ anteqͣm ordinent᷑ pbent᷑ u do¬
cer apłs̃. ⁊ sic ministrent nullũ cͥm̃ hñtes. ¶ Hof¬
sangnuns discipulis dispensauit. ⁊ qũ aplõs dor¬
mitantes ad orationẽ incitauit dicens. Uigilate

Expanded text:
columnae, assistant. II sunt septem angeli tuba canentes in Apocalypsi, qui quales esse debeant Apostolus doeis orarium, id est stolam, super laevum humerum, ut per hoc intelligant se accepisse jugum Domini suave; quo ad sinistram pertinentia, divino timori subjiciant. accipiunt et textum Evangelii, ut intelligant se esse praecones Evangelii Christi. Hi autem antequam ordinentur, probentur, ut docet Apostolus, et sic ministrent, nullusanguinis discipulis dispensavit, et quando apostolos dormitantes ad oracionem incitavit dicens: Vigilate
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse p̾monet aures habe̾ ad dm̃. ipẽ donat pacem
ripse aunontiat. Ꝙaut̃ huic ordini a moyse sta
no suꝑ leuum humerũ stola ponit᷑ ⁊ casusa in di¬
eb ieiunii ꝯplicatur. qr quicqͥd laboris ⁊ sustinen
tiȩ in hac uita toleratur. qͣi in leua portat᷑. donec
in dextã .i. in ȩt̃ũitate requies hãtur. hͥ ordo ab a¬
płĩs ⁊ celebratus. qñ ut legit᷑ in actib apłoꝵ septẽ

Expanded text:
Ipse praemonet aures habere ad Dominum; ipse donat pacem et ipse annuntiat. Quod autem huic ordini a Moyse statno super laevum humerum stola ponitur, et casula in diebus jejunii complicatur; quia quidquid laboris et sustinencie in hac vita tolleratur, quasi in leva portatur, donec in dextera id est in eternitate requies habeatur. Hic ordo ab apostolis est celebratus, quando, ut legitur in Actibus apostolorum, septem
Abbreviated transcription (Latin):
uir p̾sit mulieri ut caput corꝑi. est n. uir
similr̃ ⁊ uror uiro. qr mulier ñ ht̃ pocestatẽ s .c. s¬
sine mutuo ꝯsensu. s alt̃ alt̾ĩus potestatẽ ht̃ corꝑiᷤᷤ
ut poscenti alt̃ ñ siceat alti negare debitũ. In ħn.
pares sunt q nͨ uiro nͨ mulieri corpꝰ suũ licet a¬
lii tͣlere. s sͥ inuicẽ debitores sunt in hac causa. ne
pͦ candi detur occasio ꝑ̃ꝙ. ñ dñium tollit uiro s
uitium. Debent ii. s ugati ñ solum ip̃ius sexꝰ

Expanded text:
ir praesit mulieri ut caput corpori est enim vir similiter et uxor viro; quia mulier non habet potestatem sui sine mutuo consensu, sed alter alterius potestatem habet corporis, ut poscenti alteri non liceat alteri negare debitum. In hoc enim pares sunt, quia nec viro, nec mulieri corpus suum licet alii tradere; sed sibi invicem debitores sunt in hac causa, ne peccandi detur occasio. Per quod non dominium tollitur viro, sed vitium. Debent enim sibi conjugati non solum ipsius sexus
Abbreviated transcription (Latin):
anut fruens. et ꝓcedit ita Si fruit᷑ eget bono
utitur nob̃ut nos aliis reb. Nos ii tes qͥb utimͣ
ad id referimus. ut dĩ bonitate ꝑfruam. Ds̃ uͦ ad
suam bonitatem usum nr̃m refert. Ille .ii. misere¬
tur nr̃i ꝓpt̾ suam bonitatẽ. nos aut̃ nob̾ inuicem
ꝓpt̃ illius bonitatẽ. Ille nri miseret᷑ ut se ꝑfrua¬
mur. nos uͦ inuicem nr̃i miserem᷑: ut illo fruam᷑.
Cũ ni. nos alicusꝰ miserenur ⁊ alicui ꝯsulimꝰ. ad eiꝰ qͥ¬
d̾ sacimus utilitatem eamq intuem. s inrã fit

Expanded text:
an ut fruens; et procedit ita: Si fruitur, eget bono utitur nobis, ut nos aliis rebus. Nos enim res quibus utimur ad id referimus ut Dei bonitate perfruamur: Deus vero ad suam bonitatem usum nostrum refert. ille enim miseretur nostri propter suam bonitatem; nos autem nobis invicem propter illius bonitatem. Ille nostri miseretur, ut se perfruamur; nos vero invicem nostri miseremur, ut illo fruamur. Cum enim nos alicujus miseremur, et alicui consulimus, ad ejus quidem facimus utilitatem, eamque intuemur . Sed nostra fit
Abbreviated transcription (Latin):
sint pat̾ et filius. Auctoritates gͦ que ꝯsanguini¬
tatis cautelam usq in uii. gͣdum ꝓhibent: pat̾m
ponunt in pͥmo gradu. Ille uͦ que usq in sextum
gradum ꝓhibent: pͥmun gradum filios appellal̃

Expanded text:
sint pater et filius. Auctoritates ergo quae consanguinisint pater et filius. Auctoritates ergo quae consanguinitatis cautelam usque in septimum gradum prohibent, patrem ponunt in primo gradu. Illi vero qui usque ad sextum gradum prohibent, primum gradum filios appellant.
Abbreviated transcription (Latin):
gium ÷ legitimum. s ñ ratum. Legi¬
timũ. qr ÷ int̾ legitimas ꝑͣs. s. ñ ratũ. quia sine fide.
legali istitutione uł puinciȩ morib ñ ꝯͣ uissionẽ¬
unc suꝑ ÷ de cognatione aliqͥd dice̾. Est aut̃ A
cognatio alia carnalis. alia spũalis. P mum
decarnali cognatione ⁊ affinitate inspiciamus.
Cognatigͥ uł affiues. in uiiͦ. graduuł infra copula¬
usq ad septimam obseruaie det̾nimus gena̾tionẽ.
cat usq pꝰ generationẽ uiiͫ. uł quousq parentela
toritatib aliisq plurib ꝯsanguineorũ ꝯiuncti¬
ones ꝓhibentur usq ad uii. gradum. Qͣm aut̃¬
tendit sic. Series ꝯsanguinitatis ui. gradib di¬
cus illis seorsum seunctis. ex radice illius trunei
nepos ⁊ adneptis iiii. tͥnepos ⁊ tͥneptis qͥntus. tͥne¬
potis nepos ⁊ tͥneptis neptis sertꝰ. Attende ꝙ. uͭi.
pͥmum gradum filios appellant. negantes gradum
cognationis int̾ patͤm ⁊ filium ẽẽ. cum una caro

Expanded text:
gium est legitimum, sed non ratum. Legitimum, quia est inter legitimas personas; sed non ratum, quia sine fide. legali institutione, vel provinciae moribus, n1. Nunc superest de cognatione aliquid dicere. Est autem cognatio alia carnalis, alia spiritualis. Primum de carnali cognatione et affinitate inspiciamus. Cognati ergo vel affines in septimo gradu, vel infra, copulausque ad septimam observare decernimus generationem; cat usque post generationem septimam, vel quousque parentela toritatibus aliisque pluribus, consanguineorum conjunctiones tendit sic: « Series consanguinitatis sex gradibus dicus. Illis seorsum sejunctis, ex radice illius trunci nepos et adneptis, quartus; trinepos et trineptis, quintus; trinepotis nepos et trineptis neptis, sextus. Attende quod sex primum gradum filios appellant, negantes gradum cognationis in patrem et filium esse, cum una caro
Abbreviated transcription (Latin):
putat ⁊achauas pp̃inquiens parentele. gradꝰ ta¬
lit̾ ꝯputamus. Eg̃o ⁊ fr̃ m̃s una gena̾tio sumus
existit diu̾sitas. quamius in numo graduũ ua¬
rietas iudeatur. Ultima N. gena̾tio si a fr̃ib sumat
gradꝰ ꝯputet isidorus: ipse aꝑit dicens. Consan¬
guinitas dum se paulatun ꝓpaginum ordinib
dirunens usq ad ultimum gradum ꝓtrarit. ⁊
ꝓpinquans eẽ desierit: tunc pͥmum iex in matͥ¬
monii uinculum eam recipiet. ⁊ qͦdãmͦ incipi¬
et reuocare fugientẽ. Iõ aut̃ usq ad ui. gn̾s gradus¬

Expanded text:
putat Zacharias papa inquiens: « Parentelae gradus taliter computantur. Ego et frater meus una generatio sumus, existit diversitas, quamvis in numero graduum varietas videatur. Ultima enim generatio, si a patribus sumat gradus computet Isidorus, ipse aperit, dicens: « Consanguinitas, dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum protraxerit, et propinquitas esse desierit, tunc primum lex in matrimonii vinculum eam recipiet, et quodammodo incipiet revocare fugientem. Ideo autem usque ad sextum gradu
Abbreviated transcription (Latin):
ut sac̾dotium. diaconatꝰ. & subdiaconatꝰ. In aliis
uͦ ꝑmittit᷑ sortiri ꝯiugim. nͥ religionis habitũ
cos. lectores. hostiauos erorcistas. acolitos. siextra
uotum ⁊ habitum inueniunt᷑. ⁊ continentiã
ꝓfit̾ĩ nolunt: urorẽ duce̾ uirginem eccłia roma¬
na ꝑmittit. ñ uiduam. ñ repudiatam . q. dein¬
ceps nͨ ad subdiaconatum ꝓuehi pot̾unt. nͨ laicus
uxorẽ sortitus ñ uͥginẽ uł bigamus ad clericatũ.
It̾ er cartaginensi concilio. Placuit epõs. p̾sbros. dia¬
conos. subdiaconos. ⁊̃ abuxorib abstin̾e̾. Qd̾ si ñ
fecu̾it: ⁊̃ ab eccłiastico remoueant᷑ officio. Cetõs

Expanded text:
ut sacerdotium, diaconatus, et subdiaconatus. In aliis vero permittitur sortiri conjugium, nisi religionis habitum cos, lectores, ostiarios, exorcistas, acolytos, si extra votum et habitum inveniuntur, et continentiam profiteri nolunt, uxorem ducere virginem Ecclesia Romana permittit, non viduam, vel repudiatam: quia deinceps nec ad subdiaconatum provehi poterunt, nec laicus uxorem sortitus, nisi virginem, vel bigamus ad clericatum. Item ex Carthaginensi concilio: Placuit episcopos, presbyteros, diaconos, subdiaconos etiam ab uxoribus abstinere; quod si non fecerint, etiam ab ecclesiastic
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ diu̾isa ostendit᷑ caritas qua ds̃ diligit ab ea
qͣ nos diligimꝰ. s potius cum sit una et ead̾ ca¬
ritas. et dicat᷑ ip̃a dĩ caritas: diu̾sis de causis
et rõnib dĩ caritas appellari in scͥptura ostñ¬
caritas diffundi in cordib nr̃is. ñ est dicta cari¬
tas dĩ qͦ diligit nos. s qua facit nos dilige̾ .i. ñ iͥ¬

Expanded text:
 diversa ostenditur charitas qua Deus nos diligit, ab ea qua nos diligimus; sed potius cum sit una eadem charitas, et dicatur ipsa Dei charitas, et diversis de causis et rationibus Dei charitas appellari in Scriptura ostenaritas Dei diffunditur in cordibus nostris, non est dicta charitas Dei qua diligit nos, sed qua facit nos diligere, i
Abbreviated transcription (Latin):
cum supͣdictũ sit quia alid̃ est dicẽ ingeni¬
tum. alid̃ patͤm. et quod diu̾sum sit genitus et
ingenitus. utrum similr̃ diu̾sum sit ẽẽ ꝑatͤm. et
ẽẽ filium anidẽ. Pdꝙ dicinius quia ex eoð sen¬
su qͦ dicit᷑ diu̾suni genitus et ingenitus. et qͦdicit᷑
ñ eẽ id̃ dicẽ genuum et ingenitum. pͣdici ñ eẽ id̾¬

Expanded text:
cum supra dictum sit quia aliud est dicere ingenitum, aliud Patrem, et quod diversum sit genitus et ingenitus, utrum similiter diversum sit esse Patrem et esse Filium, an idem. Ad quod dicimus quia ex eodem sensu quo dicitur diversum genitus et ingenitus, et quo dicitur non esse idem dicere genitum et ingenitum, potest dici non esse id
Abbreviated transcription (Latin):
uł intñtio ꝑu̾sa alicꝰ sacͣm̃tum ñ ꝯtaminat. ¶ Ha¬
buit aut̃ ꝯiuguim mariȩ ⁊ ioseph. alias cãs sp̃ua¬
les. scilꝰ ut uirgo solatio uiri sustentaret᷑. ⁊ ut dia¬
bolo paitus celaretur. ut ioseph eẽt testis castita¬
tis defendens eam ab infamia suspicationis ne
ut adultã dampnaret᷑.

Expanded text:
vel intentio perversa alicujus sacramentum non contaminat. Habuit autem conjugium Mariae et Joseph alias causas speciales, scilicet, ut virgo solatio viri sustentaretur, et ut diabolo partus celaretur; ut Joseph esset testis castitatis, defendens eam ab infamia suspicionis, ne ut adultera damnaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
niacis. qͦs cum ordinantur nesciunt eẽ sy
dinatio miscdi̾t᷑ sustinetur. ¶ Si uͦ aliqui obie¬
cũt se ñ ꝯsecrationes eme̾ s res ip̃as que ex
secͣtione ꝓueniunt. penitus desiꝑe ꝓbant᷑.
am qͥsquis horum alt̾um uendit sñquo alt̾ũ

Expanded text:
niacis, quos cum ordinantur nesciunt Simoniadinatio misericorditer sustinetur. Misericont se non consecrationes emere, sed res ipsas quae ex consecratione proveniunt, penitus desipere probantur. Nam quisquis horum alterum vendit, sine quo alterum