comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ost ꝗuam xp̃o fauente pelagꝰ¬
script᷑e ꝓspero cursu insũma tociꝰ transcucurri.
atq naufrdiosa cin.ba ꝑsirtes & piratas multo su¬
dore euectã uis ad optatũ litus appuli. rursus habitato¬
res sẏon me influctꝰ cogitationũ retruditis. & nec uires
recolligere. nec nauis armam̃ta reficere sinitis. Dicitis
nandi. pꝰmodũ fructꝰ ꝑcipiendi.Nac spe coatꝰ sũ onꝰ ui¬
res mcas excedeis subire. petẽs uos oratiõibꝰ me ad it̾ expe¬
lire. quatin ponde peccato. deposito addesid̾atũ quiet
portã liceat fira anchora ꝑuenire. Urã itaq iussiõe fu¬
nes uerb& aportu otii soluo. quassatã nauiculã sti¬
li ꝓcellis meditationũ ĩpello. uela sententiarũ disten¬
dens uento spc̃ scĩ cõmitto. Ipse aũ scdđm cursũ tͥbuat
qͥ nutu mare uentosq tranqͥllat.

Expanded text:
ostquam, Christo favente, pelagScripturae prospero cursu in summa totius transcurri, atque naufragosam cymbam, per syrtes et piratas multo sudore evectam, vix ad optatum littus appuli, rursus habitatores Sion me in fluctus cogitationum intruditis, et nec vires recolligere, nec navis armamenta reficere sinitis. Dicitis nandi, postmodum fructus percipiendi: hac spe coactus sum onus vires meas excedens subire. Patiens vos orationibus me ad iter expedire, quatenus pondere peccatorum deposito ad desideratum quietis portum liceat fixa anchora pervenire. Vestra itaque jussione funes verborum a portu otii solvo, quassatam naviculam styli procellis meditationum impello, vela sententiarum distendens vento, spem seminis committo. Ipse autem secundum cursum tribuat, qui nutu mare ventosque tranquillat.
Abbreviated transcription (Latin):
ea pulsus adgentes ire cogit᷑ desuis uirib difidens
de di adiutorio presumens dicit. nomine intuu
dinẽ dicit cuuis aurilium po Qui deunt.
Inepistola que dȩ m filiũ suũ ad saluandũ¬
mundũ misisse testat᷑ ꝯsolatio ꝓpħarũ demonstrat᷑ qͥ
dauid dehostib suis saluandũ p̃dirert̃ ⁊ei regnũ isrł
liberari postulat. In euangłio utriq ꝑsona expͥmit᷑ dũ ĩ
oiuite saulan lazaro dauid accipitur. Saul suꝑb ut
nes ues purpura induebat᷑ splendide cotidie epulabat᷑.
dauid ut laiarꝰ ulcerosus sic ab hominib eiectꝰ ut leꝓfꝰ
gentiles d̾auid suscipientes ꝯfouebant. Saul mortuus
dũ ab infidelib łabhereticis. ł amalis catholicis oppri¬
mit̾ & deciuitate in ciuitatẽ pellit᷑ ad dominũ clama¬

Expanded text:
expulsus ad gentes ire cogitur, de suis viribus diffidens, de Dei adjutorio praesumens dicit: Domine, in tudinem dicit, cujus auxilium poscit. In Epistola, quae Deum Filium suum ad salvandmundum misisse testatur consolatio prophetarum demonstratur, qui David de hostibus suis salvandum praedixerunt, et ei regnum Israel liberari postulat. In Evangelio utriusque persona exprimitur , dum in divite Saul, in Lazaro David accipitur. Saul superbius, ut dives, purpura induebatur, splendide quotidie epulabatur: David, ut Lazarus ulcerosus, sic ab hominibus ejectus, ut lepgentiles David suscipientes confovebant. Saul mortuus dum ab infidelibus vel haereticis vel a male Catholicis opprimitur, et de civitate in civitatem pellitur, ad Dominum clama
Abbreviated transcription (Latin):
purpura induebat᷑ cũ de carnis nobilitate gloria
instruebat᷑. Gentilis aũ ppłs purpura uestiebatur cũ de
regni monarchia suꝑ gentes ceteras gentef extollebat᷑
plendide epulabat ur dũ philosophicis. & poeticis scͥi¬
tis magnificabat᷑. Iereticoꝵ uͦ grex quasi purpura ĩdu¬
ebat᷑ eum demundanis pompis suꝑbiens. humiles asꝑna¬
batur. Splendide uescebat᷑ cũ concinnis sermonib
cularis eloquentie pascebat᷑. Mali aũ catholici qͣsi pur¬
pura seuestiunt dũ de ornatu p̾ciosarũ uestiũ suꝑbuit.
olendide epulant᷑ cũ delicus ⁊ carnis desidus tantu
oꝑam dare conant᷑ Porro xp̃ianꝰ ppłs humilis peccata
sua ꝯfitens t̾rena despioiens. sola celestia appetens. ut
riarus ulcerosus abicit᷑. dũ auideis agentilib ab he¬
reticis amalis catholicis despicit᷑. S: cum diues morit᷑
in inferno trudit᷑. q in ereduli ⁊puersi qͥhic in bonis
dies ducunt. in puncto ad inferna descendunt. Laxarus

Expanded text:
purpura induebatur, cum de carnis nobilitate gloriabinstruebatur. Gentilis autem populus purpura vestiebatur, cum de regni monarchia super caeteras gentes extollebatur. Splendide epulabatur, cum philosophicis et poeticis scriptis magnificabatur. Haereticorum vero grex, quasi purpura induebatur, cum de mundanis pompis superbiens humiles aspernabatur. Splendide epulabatur, dum continuis sermonibus saecularis eloquentiae pascebatur. Mali autem Catholici quasi purpura se vestiunt, cum de ornatu pretiosarum vestium superbiunt. Splendide epulantur dum deliciis, et carnis desideriis tantum operam dare conantur. Porro Christianus populus humilis, peccata sua confitens, terrena despiciens, sola coelestia appetens, ut Lazarus ulcerosus abjicitur, dum a Judaeis, a gentilibus, ab haereticis, a malis Catholicis despicitur. Sed cum dives moritur, in inferno truditur, quia increduli et perversi, qui hic in bonis dies ducunt, in puncto ad inferna descendunt; Lazarus
Abbreviated transcription (Latin):
einde eccła quasi choreã ducit dũ sponso suo acli¬
beratori suo cantica Inmatutinis laudib cinat. ln
missa que seqͥt᷑ laus pastoe. celebrat᷑. qua inuentꝰ dñs ab
eis iauddlat.Int̾eia missa que t̾cia hora cantat᷑ natiutã
cio dedie quasi puuictoria hic agonitheta coronat᷑. un
uitalis ordo celebrẽ ducitꝰ q stephanus pͥm diaconꝰ fuit.

Expanded text:
einde Ecclesia quasi choream ducit, dum Sponso suo ac Liberatori suo cantica in matutinis laudibus concinit. In missa quae sequitur, laus pastorum celebratur, qua inventus Dominus ab eis laudatur. In tertia missa, quae tertia hora cantatur, ejus nacio de die quasi pro victoria hic agonotheta coronatur. Unvitarum ordo celebrem ducit, quia Stephanus primus diaconus fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
uari. Per missã que ĩ nocte cantat᷑. tẽpꝰ ante le¬
gem designat᷑ q tenebris ignorantie in uolue¬
batur. ldõ adhanc missã legit᷑ epłs qͥ ãbulabat
ĩ tenebris. Introitꝰ ortũ uere lucis eac pͥmit.cũ
illa luce incelis ꝑfrui. que claruit᷑ int̾ris. Oue
lect᷑ legunt᷑ qͥa hec aueteri ⁊ noua lege p̃dicunt᷑.

Expanded text:
er missam quae in nocte cantatur, tempus ante legem designatur, quod tenebris ignorantiae involvebatur. Ideo ad hanc missam legitur, Populus qui ambulabat in tenebris . Introitus ortum verae lucis exprimit, cum illa luce in coelis perfrui, quae claruit in terris. Duae Lectiones leguntur, quia haec a veteri et nova lege praedicantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tus cantant᷑ qr in eo scificati st̃. Scdo ꝑ sonã filu
ponunt. ꝑ quẽ redẽpti st̃. Tertio ꝑ sonã patris
deꝓmunt cui rec̃ciliati st̃. Et qͥa tͥnitatẽ laudant
ideo ter alła iubilant. Inoratione ꝑpetuã leticiã
fidelib optant. sẽpit̾na gaudia postulant. Inep

Expanded text:
 in eo sanctificati sunt. Secundo personam Filii ponunt, per quem redempti sunt. Tertio personam Patris romunt, cui reconciliati sunt. Et quia Trinitatem laudant, ideo ter Alleluia jubilant. In Oratione perpetuam laetitiam fidelibus optant, et sempiterna gaudia postulant. In Ep
Abbreviated transcription (Latin):
tant. Et qͥ a ꝑ duo p̃cepta caritatis. in fide tͥnitatis se
nant. In oratioẽ postulant ut aberrore ꝯuersi xꝑ¬
anitate᷑ impleant. In epła adc̾tẽplatiuã uitã infor¬
mant᷑ dũ acarnalib desiderus abstinere adhortant᷑.
id actiuã quoq docent᷑ dũ onui humane creatur

Expanded text:
tant. Et quia per duo praecepta charitatis in fide Trinitatis se nant. In Oratione postulant, ut ab errore conversi Christianitatem impleant. In Epistola ad contemplativam vitam informantur, dum a carnalibus desideriis abstinere adhortantur . Ad activam qu
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ eccłam baptizari iussit. Aqua cũ ysopo asꝑgit᷑ qͦama¬
ra herba duriciã lapidũ penetrare fert᷑ & signat xͥ car¬
nẽ in passioẽ amaricatã ꝑ quẽ baptismꝰ dat᷑. & duricia
gentiliũ ad fidẽ emollit᷑. Ueinde altare sparg̃ndocircu
tioĩs. cogit᷑atiois emundat᷑. Deind ꝑtotã eccłam uadit

Expanded text:
siam baptizari jussit. Aqua cum hyssopo aspergitur, quae amara herba duritiam lapidum penetrare fertur, et signat Christi carnem in passione amaricatam, per quem baptismus datur, et duritia gentilium ad fidem emollitur. Deinde altare spargendo circutionis, cogitationis emundatur. Deinde per totam ecclesiam vadit,
Abbreviated transcription (Latin):
recipiunt᷑. hec causa uidet᷑. Feria r̃. ds pisces. ⁊
aues demari creauit. & pisces influctib reliquid
aues inaera sustulit.Ppisces auari. curiosi. amati¬
res mundi in telligunt᷑. ꝑuolucres celestia desi¬
derantes accipiunt᷑. Ilii gͦut pisces inimis relin¬
qunt᷑. isti ut uolucres ad celestia sumunt᷑. Ins
ne. quinte etatis ioħs qͦꝙ baptista uenit. peniten¬
tiã docuit. peccatores regnũ cel& ꝑuim raꝑe

Expanded text:
recipiuntur, haec causa videtur. Feria quinta Deus pisces et aves de mari creavit, et pisces in fluctibus, reliquas aves in aera sustulit; per pisces avari, curiosi, amatores mundi intelliguntur; per volucres coelestia desiderantes accipiuntur. Illi ergo ut pisces in imis relinquuntur, isti ut volucres ad coelestia sumuntur In fine quintae aetatis Joannes quoque Baptista venit, poenitentiam docuit, peccatores regnum coelorum pe
Abbreviated transcription (Latin):
ciendũ aũ qđ loca sc̃a ñ saluãt. qͦs praua oꝑa ab eceła
separat. Nec itẽ horrida loca his obst̃. qͥ pie uiuũt. I¬
dabnãq ⁊ abiu sacerdotes intab̾naculo di igne ꝯsu¬
munt᷑. chore. dathan. & abiron ant̾ tab̃naculũ atra
degluciunt᷑. heli pontifex inloco scõ fracta ceriuo
ꝑiit. or.a uirta archã ꝑcussus interiit. loab uixta
altare occidit᷑. rex in templo lepra ꝑfundit᷑. postremo
tẽplũ uiolatũ subruit᷑. łpłs legis p̃uaricator ab eo captiuꝰ
ducit᷑. ẜ contra ioseph incisterna & incare̾e ñꝑut. moyses
ĩfluuio necẽ ñ subut. Iob insterqͥlinio. hieremias ñ int̾ut
in ceno. Danihel in lacu leonũ. Tres pueri ñledunt᷑ in ca¬
uno igniũ. Petrus in carcere. paulꝰ ñꝑut ĩ mari. Immo
diabolus decȩlo.ħo cecidit deparadyso.iti aũ in t̃ra
ado uisitant᷑: de inferno ad cęlestia subleuant᷑.¬

Expanded text:
ciendum autem quod loca sancta non salvant quos prava opera ab Ecclesia separant, nec item horrida loca his obsunt qui pie vivunt. Nadab namque et Abiu sacerdotes in tabernaculo Dei igne consumuntur ; Chore, Dathan, et Abiron ante tabernaculum a terra deglutiuntur . Heli pontifex in loco sancto fracta cervice periit . Oza juxta arcam percussus interiit . Joab juxta altare occiditur . Ozias rex in templo lepra perfunditur . Postremo templum violatum subruitur, populus legis praevaricator ab eo captivus ducitur . Econtra Joseph in cisterna et in carcere non perit . Moyses in fluvio necem non subit . Job in sterquilinio, Hieremias non interiit in coeno . Daniel in lacu leonum: tres pueri non laeduntur in camino ignium . Petrus in carcere: Paulus non periit in mari ; imo diabolus de coelo, homo cecidit de paradiso . Justi autem in terra a Deo visitantur, de inferno ad coelestia sublevant
Abbreviated transcription (Latin):
nisse credunt In lectione illoꝵ ꝯũsatio insinuat᷑ dũ
multitudo unũ cor & unã animã habuisse memorat᷑.
ialłã d̾o iubilant qͥ eis tantã grãm ꝯtulerat. In euant¬
lio caput ꝓmembris patrẽ pͣcat᷑ ut unũ cũ eo effic̾i¬
antur. In offertorio capitis ascensio expͥmit᷑ & mẽ¬
bris eũ seqͥ ꝓmittit᷑. In cõmunioe unũ cũ eo effecti
iã cap̃ orat ut eos pat̾ amalo custodiat.

Expanded text:
nisse credunt. In Lectione illorum conversio insinuatur, dum multitudo unum cor, et unam animam habuisse memoratur. In Alleluia Deo jubilant, qui eis tantam gratiam contulerat. In Evangelio pro membris Patrem precatur , ut unum cum eo efficiantur. In Offertorio capitis ascensio exprimitur, et membris eum sequi promittitur. In Communione unum cum eo effecti jam caput orant, ut eos Pater a mal
Abbreviated transcription (Latin):
dũ gͦ ꝓtalib qͥ ñdũ ini xiati st̃.nec tam̃ salutandi st̃
ͥa non ẽ eis ꝯsenciendũ ł applaudendũ. Vnde ipsis
minẽ transitoria appetentẽ uana spe demulceant.
is cõpletis incipit pontifer desinistro

Expanded text:
 talibus, qui nondum initiati sunt, non tamen salutandi sunt, qui non est eis consentiendum, vel applaudendum. Unde ipsis  id est, neminem transitoria appetentem vana spe demulceant. His completis, incipit pontifex de sinistro
Abbreviated transcription (Latin):
cendit usq ad talos. ꝙ usq infinẽ uitȩ debet ĩ castimo¬
nia ꝑseuerare sacerdos. Caputiũ qͦ alba induit᷑. ẽ ꝓfessio
ua castitas seruanda ꝓmittit᷑. Lingua que ĩcapution
innectit̾. nc̃ resoluit᷑. ẽ potestas lingue sac̾ dotis quȩ
nc̃ ligat peccantes. nc̃ soluit penitentes. hec inme
dio ueͣstis co angustat᷑ in extremo dilatat᷑ multis in
ꝯmissuris multiplicat᷑. Nec uestis albedine candet.qr
seĩtas corã do int̾ angłos splendet.
ba nediffluat. ⁊ gressũ ĩpediat astringit᷑. m̃tis cus¬
todia ł ꝯtinentia accipit᷑. qualururia restringit᷑.
⁊ castitas cohibet᷑ ne ad carnalia dilabat᷑. ⁊ gressus
bonoꝵ oꝑum impediat᷑. ⁊ ipsa ꝯcupiscentia deuicta
stola que iorariũ đr̃. ꝑ quã obedientia euangł

Expanded text:
cendit usque ad talos, quia usque in finem vitae debet in castimonia perseverare sacerdos. Caputium quo alba induitur est professio, qua castitas servanda promittitur. Lingula, quae in caputio nunc innectitur, nunc resolvitur, est potestas linguae sacerdotalis, quae nunc ligat peccantes, nunc solvit poenitentes. Haec vestis in medio coangustatur, in extremo dilatatur, multis in commissuris multiplicatusanctitas coram Deo inter Angelos splendet. ba ne diffluat et gressum impediat astringitur mentis custodia vel conscientia accipitur, qua luxuria restringitur, et castitas cohibetur, ne ad carnalia dilabatur, et gressus bonorum operum impediatur, et ipsa concupiscentia de vita stol
Abbreviated transcription (Latin):
tur iasinistro ñ leuat᷑. qr pꝰmodũ obedientia ꝑdi
lectionẽ d̃i in ꝯtẽplatioẽ attollit᷑. & tam̃ apri
Lin

Expanded text:
sinistro non levatur, quia post modum obedientia per dilectionem Dei in contemplationem attollitur, et à proximmin
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant᷑ manes. eo qd̾ mane diẽ t̾ris emitterent.
Qquẽ tota nocte qͣsi ĩ clusũ retinerent. amanib
dimꝰ. Nac hora astra matutina exrorta eũ iocunditate lux¬
ert̃. & d̾m qͥ fecit ea. dulei armonia laudauert̃ scił an¬
głi ea hora creati st̃. qͥ & filii dei nominati st̃᷑. qͥ mat ꝓ
ereatione mundi magna uoce: suaui ꝯcentu c̃diton
iubilauert̃. Qͦ nos hac hora canentes imitam᷑. qͥ astu ues¬

Expanded text:
dicebantur Manes, eo quod mane diem terris emitterent, quem tota nocte quasi inclusum retinerent. A Manibudimus; hac hora astra matutina cum jucunditate luxerunt, et Deum, qui fecit ea, dulci harmonia laudaverunt, scilicet angeli ea hora creati sunt, qui et filii Dei vocati sunt, qui mox pro creatione mundi magna voce suavi concentu conditori jubilaverunt. Quos nos hac hora canentes imitamur, qui astra ves
Abbreviated transcription (Latin):
añ nocturnũ p̃cedit. p̃fert ulud tẽpꝰ mortis qd̾ ante
lege̾ p̃cessit. Nocturnꝰ uͦ illud tẽpꝰ ear pͥmit. qͦ ppłs sub
iege dñm coluit. Matutinalis aũ hora eũ lua apꝓpi¬
quat. tẽpꝰ axꝑi resurrectione: usq ĩfinẽ mundi de¬
monstrat. qͦ eccłia dilecto suo canticũ cantat. Psalmi
nẽpe qͥ hic cantant᷑. utrũq ex pͥmere conant᷑. itẽpꝰ legis
dñs pꝰ libationẽ ppłi sui suꝑ eundẽ ppłm regnauit. ⁊ei
quasi rex seruandã legẽ c̃stituit. Dȩcorẽ induuit. dũ in
regnauit ⁊ decorẽ in mortalitatis induit. Seđs p̾mꝰ¬

Expanded text:
ante nocturnum praecedit, praefert illud tempus mortis quod ante legem praecessit. Nocturnus vero illud tempus exprimit quo populus sub lege Dominum coluit. Matutinalis autem hora, cum lux appropinquat, tempus a Christi resurrectione usque in fine mundi demonstrat, quo Ecclesia dilecto suo canticum cantat. Psalmi nempe qui hic cantantur utrumque exprimere conantur, et tempus legis, post liberationem populi sui super eumdem populum regnavit, et ei quasi rex legem servandam constituit, decorem induit, dum in regnavit, et decorem immortalitatis induit. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑. in quo uultꝰ di suꝑ nos illuminari. & salutare
onis inuna xꝑiana ꝓfessiõe ꝑaguntur. Inpsalmo
uitas. In d̾s misereat᷑ eiꝰ humanitas. ꝑquã illuminat᷑.
nr̃a fragilitas. Et qr hȩ duȩ substantie in una ꝑsona
x uenerant᷑. id̾o hi duo psalmi sub una gła cantant᷑.

Expanded text:
gitur, in quo vultum Dei super nos illuminari, et salutare tionis in una Christiana professione peraguntur. In psalmovitas. In Deus misereatur ejus humanitas, per quam illuminatur nostra fragilitas. Et quia hae duae substantiae in una persona Christi venerantur, ideo hi duo psalmi sub uno Gloria Patri c
Abbreviated transcription (Latin):
matutinis in eo meditat᷑. qͥei ad uitor extiterat. Rexuͦ
estantin indõletat᷑. ꝑ quẽ omĩs ecła in xp̃o iuirans pacẽ
gratulat᷑. dũ os heretieo inigua loquentiũ obstrit᷑
nedicite qd̾ sibi qͥntꝰ locꝰ assebit. illud tẽpꝰ umbre ĩnuit
qͣ qͥnta etate n abuehodonosor tres pueros ĩ caminũ igniᷤ
misit. ĩ qͦ angłs eos resoluens eundẽ ẏmnũ eũ eisceoi̾tit.

Expanded text:
matutinis in eo meditatur, quia ei adjutor exstiterat. Rex vero Constantinus in Deo laetatur, per quem omnis Ecclesia in Christo jurans pace gratulatur, dum os haereticorum iniqua loquentium obstruitur. nedicite, quod sibi quintus locus ascribit, illud tempus umbrae innuit, quo quinta aetate Nabuchodonosor tres pueros in caminum ignis misit, in quo angelus eos resolvens eumdem hymnum cum eis cecinit.
Abbreviated transcription (Latin):
ab incredulis deludebat᷑. ita nc̃ afidelibꝰ humilit̾ ad orat᷑
nulłis sapiens crucẽ s xꝑm erucifirũ. adorat.eru¬
cẽ tantũ uenerando salutat. Suꝑ corpꝰ dñi tresarti¬
culi scilicet. Oremꝰ p̃ceptis salutarib Pat̾ nr̃ & lib̾a nos ꝗs¬
dnẽ dicunt᷑. qr xꝑc trib dieb sepultꝰ occultat. & tali mͦ
mortẽ que fuit lur nr̃ãrũ mortiũ. hȩc se nr̃is mortib

Expanded text:
ab incredulis deludebatur, ita nunc a fidelibus humiliter adoratur. Et nullus sapiens crucem, sed Christum crucifixum adorat, crucem tamen venerando salutat. Super corpus Domini tres articuli, scilicet Oremus, praeceptis salutaribus. Pater noster. Libera nosistus tribus diebus sepultus occultatur, et tali modo mortem, quae fuit lux nostrarum mortium. Un
Abbreviated transcription (Latin):
daberis. ne obculpã gregis superet ira m̃tẽ pastoris.s
uerbo & exemplo reuocet᷑ peccantes ad mi̾am redẽptoris.
Insperula ẽ scriptũ. hõ. quatenꝰ se hominẽ memoret᷑. &
depotestate collata ñ eleuet᷑. Iurta ferrũ ẽ seriptũ parce :
it subiectis indisciplina parcat. quatenꝰ ipse asũ mo
pastore grãm inueniat. unde & ferrũ ẽẽ debet retusũ.
qr iudicium sac̾dotis ꝑelem̃tiã debet eẽ delibiitũ.

Expanded text:
daberis ; ne ob culpam gregis superet ita mentem pastoris, sed verbo et exemplo revocet peccantes ad misericordiam Redemptoris. In sphaerula est scriptum, homo quatenus se hominem memoretur, ut de potestate collata non elevetur. Juxta ferrum est scriptum Parce, ut subjectis in disciplina parcat, quatenus ipse a summo pastore gratiam inveniat, unde et ferrum debet esse retusum, quia judicium sacerdotis per clementiam debet esse delibutu
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet eccłe.lli tantũ tres scͥbunt᷑. quoꝵ figurã abrahã¬
y saac ⁊ iacob gessisse legunt᷑. łł o unꝰ pͥncipatũ ĩasia ten¬
it. qͥp̃sulatu in antiochia p̃fuit. Aliꝰ maffrica pͥmatũ ha¬
buit. qͥ in alexandria pontificatũ tenuit. Terciꝰ in europa
pͥncipabat᷑ qͥ romani apicis infula decorabat᷑. łlas tres
sedes iõ in eccła pͥncipales ꝯstituit. q eas pͥnceps apłoe. sua
sessioẽ ꝯsecrauit. Uuab qͥppe p̃sedit. tertiã marcꝰ euangła
noĩ eiꝰ asscripsit. Postquã uͦ nicena synodꝰ romano pon¬
fici hoc ꝯtulit pͥuilegiũ ut sic̃ augustꝰ p̃regib ita ipse p̃¬
õibꝰ eꝑis haberet᷑. & ꝑp. uocaret᷑. ius pat̾archatꝰ ad ꝯstantino¬
politanã urbẽ scił scdam romã ẽ translatũ. Qđ aũ alie se¬
des st̃ mutate hec causa credit᷑ eẽ. sũ xͥamni relicta lege
d̃i paganos spurcis oꝑib imitarent᷑. iuditio d̃i traditi st̃

Expanded text:
scilicet Ecclesiae, hi tantum tres scribuntur, quorum figuram Abraham, Isaac et Jacob gessisse leguntur. Horum unus principatum in Asia tenuit; qui praesulatu in Antiochia praefuit. Alius in Africa primatum habuit, qui in Alexandria pontificatum tenuit. Tertius in Europa principabatur, qui Romani apicis infula decorabatur. Has tres sedes ideo Ecclesia principales constituit, quia eas princeps apostolorum sua sessione consecravit: duabus quippe praesedit. Tertiam Marcus evangelista nomini ejus ascripsit. Postquam vero Nicaena synodus Romano pontifici hoc contulit privilegium, ut sicut Augustus prae regibus, ita ipse prchatus ad Constantinopolitanam urbem, scilicet secundam Romam est translatum. Quod autem aliae sedes sunt mutatae hoc causa creditur esse. Cum Christiani, relicta lege Dei, paganos spurcis operibus imitarentur, judicio Dei traditi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
pientes instruunt᷑. quȩ in nocte ad matutinã lo¬
gunt᷑. in sipientes imbuunt᷑ unde &s exponunt᷑.
Edeo hodie lectiones tono nocturnali legunt᷑. qr
c̃uenit in sipientib uidelicet cathecuminis ad¬
huc in ignorantia positis. lituli ad lectioẽs ñ ꝑni¬
tiant᷑. qr neophitos adhuc in frontib eoꝵ adregnũ

Expanded text:
pientes instruuntur. Quae in nocte ad matutinas leguntur, insipientes imbuuntur, unde et exponuntur. Ideo hodie Lectiones tono nocturnali leguntur, quia convenit insipientibus, videlicet catechumenis adhuc in ignorantia positis. Titulum ad Lectiones non pronuntiamus, quia neophytos adhuc in frontibus eorum ad regnum
Abbreviated transcription (Latin):
pis eiꝰ ut pͥmũ respuat errorẽ. ⁊ sic apꝓximet ueritati
ut possit iuxta apłm deponere uetȩrẽ hominẽ eu̾ac¬
tib suis scd̾m pristinã ꝯ uersationẽ ab negans impieta¬
tẽ ⁊ scłaria desidia. Respondit paruulꝰ ꝑ ora gestantiũ
abrenuntio. Unde augustinus ꝯtra uilianum librorui.¬
Quis hegat ꝑora gestantiũ paruulos abrenuntiare &
credereꝰ neget ⁊ eosacciꝑe baptismũ qͥa in manib ges¬
tantiũ reluctantur Idẽ in libro depenitentia paruu¬
lis ad c̃secrationẽ remissionẽ originalis peccati ꝓdest
eor fides aqͥb offerunt᷑ ut quascumq maculas delictor

Expanded text:
ritatem, ut possit, juxta Apostolum, deponere veterem hominem cum actibus suis , secundum pristinam conversationem abnegans impietatem et saecularia desideria . Respondet parvulus per ora gestantium, Abrenuntio. Unde Augustinus contra Julianum lib. IV: Quisquis negat per ora gestantium parvulos abrenuntiare et credere, negetur eos accipere baptismum, qui in manibus gestantium reluctantur. Idem in libro De poenitentia: Parvulis ad consecrationem remissionemque originalis peccati prodest eorum fides a quibus offeruntur, ut quascunque maculas delictoru
Abbreviated transcription (Latin):
ttune cantũ pͥmũ ignatiꝰ antochenꝰ epe ĩ celo angłi¬
eũ chorũ alt̾nare audiuit. & scđ̾m hanc formã suã
uersus ab uno respondet᷑. ⁊ huic it̾um achoro ꝑincep¬
tionẽ respondet᷑. Hlunc cantũ in pͥmis ambrosius medi
Ainc etiã ymnos cõposint. qͦs ad huc eccła in laude

Expanded text:
us Ignatius Antiochenus episcopus in coelo angelicum chorum alternare audivit, et secundum hanc formam suam versus ab uno respondetur, et huic iterum a choro per incoeptionem respondetur. Hunc cantum in primis Ambrosius MedioHic enim hymnos composuit quos adhuc Ecclesia in laude
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ corporis. ita nos mortẽ aĩe euasimꝰ. Iđo
sante̾ deuicimꝰ. Unde gaudentes dicimꝰ. Erulta¬
uit cor meũ in dño. Qu̾i carnẽ in uiciis morti¬
ficat. & animã in uirtutib uiuificat.
temꝰ dnõ głose enĩ magñ. Inquinto cũ abacue gra¬
ilam᷑ qͥa sic̃ ille cũ ppło babilonẽ ita nos peccatos
ꝯfusionẽ euasimꝰ & diabolũ ꝑcornua crucis suꝑatũ
exultamꝰ qͥante pedes dñĩ ẽ egressus.
Audite celi

Expanded text:
mortem corporis, ita nos mortem animae evasimus; ideo santem devicimus: unde gaudendo dicimus: Exsultavit cor meum in Domino, qui carnem in vitiis mortificat, et animam in virtutibus vivificat.bacuc gratulamur ; quia, sicut ille cum populo Babylonem, ita nos peccatorum confusionem evasimus, et diabolum per cornua crucis superatum exsultamus, qui ante pedes Domini est egressus. Audite, coeli
Abbreviated transcription (Latin):
orus augm̃tũ tribuat. ⁊ bona ĩeo nutriat.E. pła p̃¬
dicationẽ siluestri pape nob̾ declarat qua imꝑatore̾
xpõ c̃ sepultũ inbaptismate nuntiat. ⁊t ꝑ chri¬
matis unctionẽ renouatꝰ innouitate uite am¬
qua ẽ stant᷑inꝰ inxͥ ana religione instruit᷑. quẽ do¬
c̾ent homicidiũ ⁊ irã declinare:⁊ sacͥ ficiũ offeren¬
tem ꝓrimis cõmissa relaxare. In off ipse rea or
ut ds̃ gressus suos insemitis suis ꝑficiat. In cõm̃¬

Expanded text:
ionis augmentum tribuat, et bona in eo nutriat. Epistola praedicationem Silvester papa nobis declarat, quae imperatorem Christo consepultum in baptismate nuntiat, et ut per chrismatis unctionem renatus in novitate vitae amtur. Constantinus in Christiana religione instruitur, quem docet homicidium et iram declinare, et sacrificium offerentem proximis commissa relaxare. In offertorio ipse rex orat, ut Deus gressus suos in semitis suis perficiat. In Com
Abbreviated transcription (Latin):
ei ꝯfigitur Circulꝰ qͦpontifer cirea collũ cireũda¬
tur. ẽ torques aurcus qͥlegitime certantib ĩ premo
dat᷑. Itaq palliũ monet pontificẽ ferre uicioꝵ morti¬
cationem: cruces pallu in m̃te ⁊corpore .xͥ imitari
passionẽ. duc lineȩ ut sit duab legib ꝑ omĩa instructꝰ.
spinule ut ꝑtimorẽ di sit mundo cruoifirus. circu¬
is. ut sic p̃ esse studeat ut torquẽ corone uite ꝑoi¬
piat. Et qͥa in pallio tanta latent misteria.ido por¬
tat᷑ int̾ xͥ sacrificia. Unde &crux ant̾ archi eꝑm¬

Expanded text:
fex circa collum circumdatur, est torques aureus, qui legitime certantibus in praemio datur. Itaque pallium monet pontificem ferre vitiorum mortificationem, cruces pallii, in mente et corpore Christi imitari passionem; duae lineae, ut si duabus legibus per omnia instructus; spinulae, ut per timorem Dei sit mundo crucifixus; circulus, ut sic praeesse studeat, ut torquem coronae vitae percipiat. Et quia in pallio tanta latent mysteria, ideo portatur inter Christi sacrificia. Unde etiam crux ante archie
Abbreviated transcription (Latin):
ronã glẽ adipiscat᷑. Palliũ uͦ ꝓ aurea uelãmina ẽ
institutũ. in qua summꝰ pont̾ifer in lege nom̃ dĩ¬
cis modũ rep̃sentat. Et qr hȩc lãmina aurea cũ forma eru¬
apłi co dat᷑. qr hȩc dignitas aromano pontifice iure accipit᷑.
Quos enĩ apłi ꝓuinciis p̃fecert̃ archi eꝑi. qͦs illi pagis p̃¬
tulertͥ eꝑi dicebant᷑. Et apłq successores patͥarche. petr¬

Expanded text:
adipiscatur. Pallium vero pro aurea lamina est institutum, in qua summus pontifex in lege Dei nomen tecis modum repraesentat. Et quia haec lamina aurea cum forma cruapostolico datur, quia haec dignitas a Romano pontifice jure accipitur. Quos enim apostoli provinciis praefecerunt, archiepiscopi; quos illi paganis praetulerunt, e
Abbreviated transcription (Latin):
ficꝰiũ instituit᷑. quasi dauid asatil & ppło armis
in duit᷑ sũ oblatiões suꝑ altare ponunt᷑ quasi arma
ad auid deponunt᷑ Porro cũ pontifex ad altare ued¬
nit. quasi dauid adu̾sũ philisteũ ꝓcedit. ꝑcalice᷑ mulo¬
trale accipt᷑ ꝑcorporale funda ꝑ oblatã pera in tealli¬
git᷑. Prefatio quȩ cantat᷑ suit clamor quo pugiletr¬
gas adduellũ ꝓuocabat᷑. ꝑ canonis dep̾catione intel¬
ugimꝰ ppłi orationẽ. Sac̾dotis inclinatio. ẽ funde la¬
pide ĩpositosiatio. Panis eleuatio. ẽ. lapͦis iactatio.
Ubi denuo ĩclinat᷑ signat ꝗd hostis ꝓsternit᷑. ubi aũ
diaconꝰ ad sac̾dotẽ uenit ꝙ calicẽ cũ eo eleuãs depo

Expanded text:
ficium instituitur, quasi David a Saul et populo armis induitur . Cum oblationes super altare ponuntur, quasi arma David deponuntur. Porro cum pontifex ad altare venit, quasi David adversus Philistaeum procedit. Per calicem mulctrale accipitur, per corporale funda, per oblatam petra intelligitur. Praefatio quae cantatur, fuit clamor quo pugil gigas ad duellum provocabatur, per Canonis deprecationem, intelligimus populi orationem. Sacerdotis inclinatio, est fundae lapide imposito rotatio. Panis elevatio est lapidis jactatio. Ubi denuo inclinatur, significat quod hostis prosternitur. Ubi autem diaconus ad sacerdotem venit, et calicem cum eo elevans
Abbreviated transcription (Latin):
agimꝰ qr media nocte dñm dormientes egẏpti¬
os ꝑ eussisse. ⁊ uigilantes hebreos liberasse legimus.
Iõ & media nocte agit᷑ qr in media nocte inbethleħ
dñs natꝰ legit᷑. eiq mox ab angłis laus ꝯcinit᷑ qui &
pastorib cũ lumine apparebat. qͥuigilias noctis
custodiebat. Iđo qͦq media nocte ⁊ in dñica nocte
qr dñs media nocte uindñica nocte infernũ deuas¬
media nocte.⁊ in dnĩca nocte adiudiciũ ueniet

Expanded text:
tes Aegyptios percussisse et vigilantes Hebraeos liberasse legitur. Ideo enim in media nocte agitur, quia media nocte in Bethlehem Dominus natus legitur, eique mox ab angelis laus concinitur; qui etiam pastoribus cum lumine apparebant, qui vigilias noctis custodiebant. Ideoque, in media nocte, et in Dominica nocte, quia Dominus media noctemedia nocte, et in Dominica nocte ad judicium veniet,
Abbreviated transcription (Latin):
Ystoria iob que in hoc m̃se legit᷑. reg¬
nũ orientis exprimit ubi dicit᷑. Eratqͦ¬
uir ille magnus int̾om̃s orientales. Unͥ
de ⁊hec hystoria ꝑduas septimanas legi¬
tur quia regnũ babilonieũ duas septimã¬

Expanded text:
storia Job, quae hoc mense legitur, regnum orientis exprimit, ubi dicit: Eratqvir ille magnus inter omnes orientales . et haec historia per duas septimanas legitur, quia regnum Babylonicum duas septima
Abbreviated transcription (Latin):
nis extinguit᷑ & noirus de christallo ł silice reaccendit᷑.
in resurrectiõe ꝑlucida. Ignis decristallo uelsi
excussus. ẽ spc sc̃s de xp̃o fidelibus fusus.

Expanded text:
nis exstinguitur, et novus de crystallo vel silice reaccenditur,in resurrectione perlucida. Ignis de crystallo vel silice excussus, est spiritus de Christo fidelibus fusus.
Abbreviated transcription (Latin):
liqui in hac uigilia tres lectiones legunt
& iuᷤ cantica cͦantant quia fidẽ trinitatis ler
psalmodia. & ꝓpħia instruunt &. uuͣ euangłia ad
tant romani nouẽ lectioes ut in alus dnicis. Nos
uero ꝓpt̾ baptismalia sacram̃ta intrib ꝑsonis bap¬
tirati trib psalmis laudamꝰ trinitatẽ usq ad oc¬

Expanded text:
liqui in hac Vigilia tres Lectiones legunt, et quatuor Cantica cantant, quia fidem Trinitatis, lex, psalmodia et prophetia instruunt, et quatuor Evangelia ad tant Romani novem Lectiones, ut in aliis Dominicis. Nos vero propter baptismalia in tribus personis baptizati tribus psalmis laudamus Trinitatem usque ad oc
Abbreviated transcription (Latin):
dant᷑. hanc canticũ sequit᷑ qͥ abonos mores gau
gen sonat ubi dicit. Disce  ubi sit sapientia
ubi uirtꝰ. ubi prudentia. ubi lum̃ & pax. Quã can¬
ticũ sequit᷑. qr in illa uita canticũ leticiȩ sine fi¬
ne cantabit᷑. ł ituli ido ñ ꝓnuntiãt᷑. qͥa auctores
scripture acathecuminisꝰ ad huc ignorant᷑. Idoĩ¬

Expanded text:
dantur. Hanc Canticum sequitur, quia bonos mores gaudgen sonat, ubi dicitur: Disce, ubi sit sapientia, ubi virtus, ubi prudentia, ubi lumen, et pax . Quam Canticum sequitur, quia in illa vita canticum laetitiae sine fine cantabitur. Tituli ideo non pronuntiantur, quia auctores Scripturae a cathecumenis adhuc ignorantur. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃ mittit᷑. Nac̃ indextra parte altaris iđo dicimꝰ
qr cũ dextris in iuditio statui oramꝰ. Om̃s oratioẽs ad
dimꝰ qr cuncta iuste petita apatre ꝑfiliũ in unitate
dicimꝰ in qͥbꝰ diabolũ ꝑuenturũ uditiũ ad iuramꝰ.¬
Una qr inoriente ẽ patria nr̃a scilicet paradis un¬
de pulsos nos dolemꝰ Orantes gͦ ꝯtra paradisũ nos uer¬
timꝰ qr reditũ illũ petimꝰ. Alia ẽ qr ĩ oriente surgit
corpꝰ celi alux diei. Ad orientẽ itaq nos uertimꝰ. q
oratiõe gͦ c̃tra ortũ solis nos uertimꝰ. ut solẽ angłor
nos ad orare in telligamꝰ. Et ut ad memoriã głamꝰ
nrẽ resurrectioĩs reuocemꝰ. cũ solẽ quẽ in oceidẽt
quasi mori ꝯspeyimꝰ tanta gła resurgẽ ĩ oriente ui¬

Expanded text:
ad Dominum mittitur: hanc in dextra parte altaris ideo dicimus; quia cum dextris in judicio statui oramus. Omnes orationes ad ia cuncta juste petita a Patre per Filium in unitate dicimus, in quibus diabolum per venturum judicium adjuramquia in Oriente est patria nostra, scilicet paradisus, unde expulsos nos dolemus. Orantes ergo contra paradisum nos vertimus, quia reditum illius petimus. Alia est, quia in Oriente surgit corpus coeli et lux diei. Ad Orientem itaque nos vertimus, oratione ergo contra ortum solis vertimus nos, ut solem angelorum nos adorare intelligamus, et ut ad memoriam nostrae gloriam resurrectionis revocemus, cum solem, quem in Occidente quasi mori conspeximus, tanta g
Abbreviated transcription (Latin):
qr ĩ hoc officio cathecumini. ex cõmunicati. penitẽtes
ras eccłam mittunt᷑. Intͦitꝰ ab intͦitu sac̾dotis đr eo qd̾
canimꝰ. qr tͥnitatẽ nos ad orare in notescimꝰ.¬
nobis. hoc iõ g̾ce canit᷑. qr missa tͥb linguis. hebrai¬
ca g̾ca ⁊ latina cantari p̃cipit᷑. sic̃ & titulꝰ in passioni
dñi. scriptꝰ fuisse legͥt᷑ Hebraicũ qͥppe ẽ alła. osanna

Expanded text:
 poenitentes, foris Ecclesiam mittuntur. Introitus ab introitu sacerdotis dicitur, eo quod canimus, quia Trinitatem nos adorare innotescimnobis. Hoc ideo Graece canitur, quia missa tribus linguis, Hebraica, Graeca et Latina cantari praecipitur; sicut et titulus in passione Domini scriptus fuisse legitur: Hebraicum quippe est Alleluia, Osanna
Abbreviated transcription (Latin):
Sindo munda c̃uersatio sancta. Ampulla eo¬
opta ẽ antequã ad altare feratur. oblata adarã
latuit. in ara aũ grucis infirmitas carnis eiꝰ qua¬
it. Deinde ampulla partim cooꝑit᷑. partim dei
maiestas latens adorat᷑. Deinde ampulla toto
coopit᷑ ne amplius uibeat᷑. & tam̃ cooꝑta salu¬

Expanded text:
Sindon munda conversatio sancta. Ampulla coSindon munda conversatio sancta. Ampulla cooperta est antequam ad altare feratur, oblata ad aram latuit; in ara crucis infirmitas carnis ejus quait. Deinde ampulla partim cooperitur, partim dmajestas latens adoratur. Deinde ampulla tota cooperitur, ne amplius videatur, et tamen cooperta salu
Abbreviated transcription (Latin):
um ãpulla cũ oleo crismali ad altare defert.sindone
alba cooꝑit᷑. lum̃ ante portat᷑. duo pbrĩ unus oũ in¬
censu. alter cũ cruce diacono in medio cũ libro
euangłu de ambulante p̃eunt. suꝑ quos alii pal¬
liũ ferunt duoq eos cũ cantu deducunt. ꝑhoc ꝓ¬
gressionẽ ppłi dĩ imitant᷑. qͥ infigura xꝑi & excłe p¬
desertũ adpatriã gradiebant᷑. quilum̃ portat. exp̃¬
mit angłm qͥcolumpnã ignis ante ppłm ferebat.
Pbr cũ incensu ẽ aaron cum sacerdotali thuribu¬
lo. diaconus cũ euangłio. ẽ moy ses cũ legis libro.
Pbr cũ cruce ẽ iħc qui ⁊ iosue cũ sceptro. Syndo
nunda ẽ archa Crismatis ampulla est urna cũ
manna. Quod suꝑ eos portat᷑ palliũ. ẽ tabernacu¬
lũ uel nũbis obumbraculũ. Hoc totũ umbra fuit.
e ueritatẽ p̃notuit. Qui lum̃ ante portat ẽ io
baptista qͥlucerna lucens & ardens ante xꝑmerat.
nubes lucida que illos obumbrauit. Oleum cris¬
matis in ampulla. ẽ diuinitas in carre humana.

Expanded text:
um ampulla cum oleo chrismali ad altare defertur, syndone alba cooperitur, lumen ante portatur, duo presbyteri, unus cum incenso, alter cum cruce diacono in medio cum libro Evangelii deambulante praeeunt, super quos alii pallium ferunt, duo eos cum cantu deducunt: per hoc progressionem populi Dei imitantur, qui in figura Christi et Ecclesiae per desertum gradiebantur. Qui lumen portat exprimit angelum qui columnam ignis ante populum ferebat. Presbyter cum incenso est Aaron cum sacerdotali thuribulo. Diaconus cum Evangelio est Moyses cum legis libro. Presbyter cum cruce est Jesus, qui et Josue cum scripto. Sindon munda est arca. Chrismatis ampulla est urna cum manna. Quod super eos portatur pallium est tabernaculum vel nubis obumbraculum. Hoc totum umbra fuit, et veritatem praenotuit. Qui lumen ante portat, Joannes Baptista, qui lucerna lucens et ardens ante Christum erat. nubes lucida, quae illos obumbravit. Oleum chrismatis in ampulla est divinitas in carne humana.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. iniulaudemꝰ quatinus in domo eiꝰ cũ anguis
ũ in scłm scłi laudare ualeam. quilibet aũ dies re¬
p̃sentat nobis totũ huiꝰ scłi tẽpꝰ in qͦ quasi dru̾sis

Expanded text:
nostrum laudemus, quatenus in domo ejus cum angelis eum in saeculum saeculi laudare valeamus. Quilibet autem dies repraesentat nobis totum hujus saeculi tempus, in quo diversis
Abbreviated transcription (Latin):
indoctores. ꝯtinentes. ꝯiugatos. discernimꝰ. Quarto
mo loco ꝓp̃latis offerimꝰ ubi dicimꝰ. In pͥmis qͣ tͥ ꝓexcła
ubi mem̃to  famuloꝵ famularũ recitamꝰ. ubi & noiãre
possumꝰ qͦs uolumꝰ. Scd̃o loco ꝓp̾latis petimꝰ cũ hanc gͥ
blationẽ nr̃ȩ seruitutis dicimꝰ. ꝓ subiectis sub iunc¬
mus cũ.S & cuncte familiȩ tͣ dicimꝰ. Tertio loco ꝓp̃latis
supplicamꝰ cũ. Unb imemores nr̃e seruitutis recitamꝰ.¬

Expanded text:
in doctores, continentes et conjugatos discernimus. Quarto mo loco pro praelatis offerimus, ubi dicimus: In primis, quae tibi ine, famulorum famularumque recitamus. Ubi et nominare possumus quos volumus. Secundo pro praelatis petimus, cum Hanc igitur oblationem nostrae servitutis dicimus. Pro subjectis subjungimus, cum Et cunctae familiae tuae dicimus. Tertio loco pro praelatis supplicamu
Abbreviated transcription (Latin):
lib associati st̃. Sac̾dos xͥ mortẽ rep̃sentatꝰ eũ se ad sup
functoꝵ agit᷑ qͥ peis mortuus credit᷑ .A. nobis qͦꝙ pece
lacrimis & penitentie dolorib xp̃o ĩ sacͥfiriũ mactat̃.
cũse aĩas suas peccĩs occidisse doleat ut ĩ eo uruificẽt᷑
qͥp impus mortuus p̃dicat᷑. Unđ ⁊ sac̾dos ibi uodẽ ex¬
altat. qr penitentes auocis & cordis gemitu sepiꝰ rug
ꝯstat. cũ amaros singultꝰ edat. hos: ex pressit cũ lai arũ
uocẽ magna demonum̃to uocauit. In hoc &̃ capitulo
nomina mr̃m recitant᷑ q penitẽtes uarus cruciatib

Expanded text:
libus associati sunt. Sacerdos Christi mortem repraesentat, cum se ad Suppfunctorum agitur, qui pro eis mortuus creditur. A Nobis quoque pelacrymis et poenitentiae doloribus Christo in sacrificium mactant, cum se  impiis mortuus praedicatur. Unde et sacerdos ibi vocem exaltat, quia poenitentes a vocis et cordis gemitu saepius rugire constat, cum amaros singultus edant. Hos Dominus expressit, cum Lazarum magna voce de monumento vocavit . In hoc etiam capitulo nomina martyrum recitantur, quia poenitentes variis cruciatibus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ quasi t̾eia hora hac̾ uineã excoluit & pͥmꝰ uites
uiũ inhac uita nom̃ dnĩ mirabile in uniũsa t̾ra
nuntiabat. Qui õs se laudantes gła ⁊ honore com¬
nabit. qͥerore in fantiũ. & lactentiũ laude̾ ꝑfecit
qͥ nos admonet psallere dnõ qͥ in syon habitat In
domino ꝯfid̾. Ihare indicat qui cultor huiꝰ uincȩ
indnõ ꝯfidebat & dnõ in templo seõ suo nos serͣ¬
uire monebat.

Expanded text:
 quasi tertia hora hanc vineam excoluit, et primus vites vium in hac vinea nomen Domini mirabile in universa terra nuntiabat, qui omnes se laudantes gloria et honore coronabit, qui ex ore infantium et lactentium laudem perfecit.qui nos admonet psallere Domino, qui in Sion habitat. In Domino confido , Thare indicat, qui cultor hujus vineae in Domino confidebat, et Domino in templo sancto suo nos servire monebat.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ quã qͥ adeptꝰ fuerit nullã timȩbit ulteriꝰ ser¬
uitutẽ. hinc bonoꝵ oꝑũ significõ ꝯcinit. qd̾ ĩ
sinistro. Nichil horũ uacat amysterio. Sen¬
rius enĩ ꝓpt̾ sui ꝑfectionẽ oꝑa iusticiȩ signifi¬
cat. Nomina patͥarcharũ memoriã scõꝵ quã sẽꝑ in ex¬
emplũ bono oꝑũ habere debemꝰ adextris & asini¬
tris iꝓsꝑis & aduersis. & iõ illa nomina in lapidi¬
bus seribunt᷑ qr qđ in lapide sculpit᷑. uixaut numqͣn
inde abolet᷑. Neq illud uacat amisterio qđ pontife
cingit᷑ scđm facturã suꝑ humeralis qͥa scđm oꝑa sua
unicuiq retͥbuet᷑. Qd̃ autẽ nr̃oꝵ pontificũ suꝑ hume¬
rale nẽ tot colorib in tertũ ñ ẽtã p̃ciosis gẽmmis

Expanded text:
tem, quam qui adeptus fuerit, nullam timebit ulterius sertem, quam qui adeptus fuerit, nullam timebit ulterius servitutem. Huic bonorum operum significationi concinit, quod in o humero, alter sinistro. Nihil horum vacat a mysterio. Senarius enim propter sui perfectionem, opera justitiae significat; nomina patriarcharum, memoriam sanctorum quam semper in exemplum bonorum operum habere debemus a dextris et a sinistris, ibus scribuntur, quia quod in lapide sculpitur vix aut nunquam inde aboletur. Nec illud vacat a mysterio, quod pontifex cingitur secundum facturam superhumeralis, quia secundum opera sua unicuique retribuetur . Quod autem nostrorum pontificum superhumerale non est tot coloribus intextum, nec est tam pretiosis gemmis
Abbreviated transcription (Latin):
loquens scđm facturã humeralis. humeri quip¬
e fortes st̃ ad agenda oꝑa & ad portanda onera.
qͥ excire ũductiõe hu¬
meralis suis ligaturiᷤ
ꝯtringunt᷑ qͥa pontifi cẽ & in nocentia & oꝑib
iusticie oportet eẽ ꝯstrictũ. ut in eonichil inue¬
niat᷑ dissolutũ. nichil remissũ. Quod uͦ significat᷑
uarii colores in zona. idẽ significant insuꝑ hu¬
merali. qͥa qͥcqͥd det̾renis oꝑamͣ siue in largitioẽ.
siuie in restrictiõe tẽꝑaliũ totũ sumimus extẽpe¬
rantia uii elem̃toꝵ. Und̾ ẽ qđ quat̃nariꝰ decies
ductus surgit in quadragenariũ. qr uu elem̃tos
habundantia legitime. dispensata qđ significat
denariꝰ aduerũ ꝓducit iubi leũ qđ̾ꝑerhibitio ꝯ¬
nẽ adqͥrit᷑ bonor oꝑũ. Quadragenariꝰ enĩ mimei
partib suis denominatis qͥnquagenariũ facit.
quonumero in lege supra dictꝰ iubi leus .i. re
missioĩs annus ex priit᷑. uerã p̃figurans libta¬

Expanded text:
loquens secundum facturam humeralis. » Humeri quippe fortes sunt ad agenda opera, et portanda onera, quae ex circumductione humeralis, suis ligaturis constringuntur, quia pontificem et innocentia et operibus justitiae oportet esse constrictum, ut in eo nihil inveniatur dissolutum, nihil remissum. Quod vero significant varii colores in zona idem significant in superhumerali: quia quidquid de terrenis operamur, sive in largitione, sive in restrictione temporalium, totum sumimus ex contemperantia quatuor elementorum. Unde est, quod quaternarius decies ductus surgat in quadragenarium, quia elementorum quatuor abundantia legitime dispensata, quod significat denarius, ad verum perducit jubilaeum, qui exhibitione acquiritur bonorum operum. Quadragenarius enim numerus partibus suis denominatis quinquagenarium facit. Quo numero in lege supradictus jubilaeus, id est remissionis annus, exprimitur, veram praefigurans liberta
Abbreviated transcription (Latin):
custodire ꝓnuntiant. quã ut implere uale
ni karoli ꝯuenit. qͥ pͥmꝰ romantũ imꝑiũ in
germaniã tnͣstulit. Qui eccłiastica uuira egre¬
fendit. hic orationẽ suã addm direait euiꝰ gͣr
alła dectera uirtutẽ cũ eo fecit. Et off̾ qͥa
manũ suã suꝑ inimicos eiꝰ extendit. idõ cõ

Expanded text:
custodire pronuntiant, quam ut implere valeani Caroli convenit, qui primus Romanum imperium in Germaniam transtulit. Qui Ecclesiastica jura egrefendit, hic orationem suam ad Dominum direxit, cujus dextera virtutem cum eo fecit, et quia manum suam super inimic
Abbreviated transcription (Latin):
equeis dnĩca officiũ de pͥncipatu cyri regis ac¬
cipit qͥ ppłm captiuũ abire ꝑ misit. Cui ppło
⁊ orobabel atq sac̃ dotes u̾ba diũ adnuntiant
eũq ad reu̾tendũ ꝯ fortant ita dicentes. Salus płi
oĩnẽ ꝑ usticiã induere qͦ dõ ducente ad patͥã

Expanded text:
equens Dominica officium de principatu Cyri regis accipit, qui populum captivum abire permisit. Cui populo Zorobabel atque sacerdotes verba Domini annuntiant, eumque ad revertendum confortant, ita dicentes: Salus popuhominem per justitiam induere qui Deo ducente ad patriam
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾. hic figurã di habuit qͥfiliũ suũ ꝓ nob̾ ut ille
dõs melchisedech qd sonat rex iusticie. Iic sine pat᷑
sine mat᷑ assimilat᷑ filio dĩ qͥinceł matrẽ ñ habuit
in t̾ris patͣ caruit. hic rex iusticie ex istit qr iustos re¬
munerabit.ĩ iustos iuste dãpnabit. Melchisedech sacͥ
& sanguinis sui transtulit. ldo in hoc loco hor sacͥfitia

Expanded text:
Pater. Hic figuram Dei habuit, qui Filium suum pro nobis, ut ille tuus Melchisedech, quod sonat rex justitiae. Hic sine patre, sine matre, assimilatur Filio Dei , qui in coelis matrem non habuit; in terris patre caruit. Hic rex justitiae existit, quia justos remunerabit, injustos juste damnabit. Melchisedech sacrimentum corporis et sanguinis sui transtulit. Ideo in hoc loco horum sacrificia
Abbreviated transcription (Latin):
tib t̾rã reꝓmissiõis. ita nos deuictis uicus & pecca¬
tis ꝓmissã in dulgentiã recepimꝰ. Et dnõ carm̃ cani¬
qr sic̃ illi nabuc hodonosor & caminũ ignis ita nos
diabolũ ⁊ inferni incendiũ euasimꝰ. Ido cũ oĩ erea¬
ura deũ benedicimꝰ. qr in resurrectioẽ et̃nas fla¬
mas suꝑ abimꝰ. Deinde laudate dñm canimꝰ qr triũ¬

Expanded text:
os devictis vitiis et peccatis promissam indulgentiam recepimus; et Domino carmen caniumphamus ; quia, sicut illi Nabuchodonosor et caminum ignis, ita nos diabolum et inferni incendium evasimus. Ideo cum omni creatura Domini benedicimus, quia in resurrectione aeternas flammas superabimus.
Abbreviated transcription (Latin):
uĩa ineffabilit̃ fabrica mundi ꝑuerbũ ddierereo
ido en sabrice mundi neuma iubilat. ldlcares
ut: eꝑ inpͥma creatione mundi astra matutina dĩo
cauid auert &. om̃s filu đi scilicet angłi magna uo¬
conudilauest quor pͥmũ nibilũ nos ꝑa ooꝗasumo

Expanded text:
uia ineffabiliter fabrica mundi per verbum Dei creatur. Ideo in fabrica mundi neuma jubilatur. Idcircocatur; et in prima creatione mundi, astra matutina Dominum laudaverunt, et omnes filii Dei, scilicet angeli, magna voce jubilaverunt: quorum primum jubilum nos
Abbreviated transcription (Latin):
significam. qͥa uetꝰ eũ passurũ. nouũ eũ iã passũ
nuntiare . agnoramꝰ. Duo qͦq tẽpora. unũ ante legẽ
u̾ hoc tẽpore uel cũ ieiunioꝵ afflictiõe passionẽ xͣ
agimꝰ. uel qͥa hoc tẽpore ppłm di ab egyptus afflic¬
tum.agnum in significatiõe xꝑ̃i ꝓ eis immolati
& pharaonẽ plagusꝰ ꝯtritũ nouimũs.

Expanded text:
a vetus eum passurum, novum eum jam passum nuntiare non ignoramus. Duo quoque tempora, unum ante legem, vero hoc tempore cum jejuniorum afflictione passionem Christi agimus, quia hoc tempore populum Dei ab Aegyptiis afflictum agnum in significatione Christi pro eis immolatum et Pharaonem in plagis contritum novimus.
Abbreviated transcription (Latin):
descriptio qualit̾ tẽplũ ꝯftrui debuerit. Salo mõ
mirificũ tẽplũ. toto orbe famosũ edificauit. sic̃
dñs in carta imꝑauit. Altare qͦq aureũ & uasa pcio¬
sissima && uestes sacras fecit. sacerdotes. Leuitas. can¬
tores in ministeria tẽpli distribuit. ꝓut dñs ĩbreui
p̃cepit. Om̃ib rite ꝑactis templũ marimo cultu de¬
dicauit & archã in eo locauit Quod qr utrũq eccłam

Expanded text:
descriptio qualiter templum construi debuerit. Salomon vero mirificum templum toto orbe famosum aedificavit, sicut Dominus in charta imperavit . Altare quoque aureum, et vasa pretiosissima, et vestes sacras fecit; sacerdotes, cantores, levitas in ministeria templi distribuit, prout Dominus in brevi praecepit. Omnibus rite peractis, templum maximo cultu dedicavit, et arcam in eo locavit. Quod quia utrumque Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
altaria edificasse legunt᷑ que ñ aliud quã lapu
erecti in telligunt᷑. Suꝑ quos sacͥfitia mactabãt qͣ
subposito igneꝰ cremaba̾t. Aliquando uͦ ignis decelo
descendit. & oblatũ sacͥfitiũ ꝯsũpsitᷤ suũ intact
remansit. Nȩc aũ differentia ẽ int̾altare. & arã qđ al¬
tare quasi alta res uel alta ara dr̃ in quo sacerdo¬
tes incensũ adolebat᷑. ara uͦ quasi area .i. plana ł a
ardore đr eo qđ in ea sacͥfitia ardebat᷑.
uando uͦ dñs ppłm suũ de egypto edurit sp̃ua¬
le tabnaculũ moẏsi ĩmonte synai ostendit. ad
cuiꝰ exemplar materiale fieri statuit. Uasa qͦq p̾ci¬
osa &. sacras uestes fieri ussit. altare ad sacͥfitia. sa¬
cerdotes &. leuitas in ministeria ꝯstituit ⁊ tubas ar¬
enteas ł ereas ad ꝯuocandũ ppłm fieristatuit. Qui

Expanded text:
altaria aedificasse leguntur, quae non aliud quam lapides erecti intelliguntur. Super quos sacrificia mactabant, quae supposito igne cremabant. Aliquando vero ignis de coelo descremansit . Haec autem differentia est inter altare et aram, quod altare quasi alta res vel alta ara dicitur, in quo sacerdotes incensum adolebant. Ara vero quasi area, id est plana vel ab ardore dicitur, eo quod in ea sacrificia ardebant.o Dominus populum suum de Aegypto eduxit, speciale tabernaculum Moysi in monte Sinai ostendit , ad cujus exemplar materiale fieri praecepit. Vasa quoque pretiosa, et sacras vestes fieri jussit; altare ad sacrificia, sacerdotes et levitas in ministeria constituit, et tubas argenteas vel aereas ad convocandum