comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plificare cupiens regnũ suũ. inuasit
aquitanie regnũ. qd̾ rex alaricus
obtinebat. & cum transisset ligeris
alueũ. turonis ad sc̃i martim basilicã
diu̾tit. Quam cũ intraret. in sonuit
inclioro uox psallentiũ dicens. Precin¬
risti me dñe uirtute. & cet̾a. Qua uoce
audita. letior effectus & dõ gr̃as agens.
inceptũ tenuit it. Et cũ flnuiũ cui
ugenna nom̃ ẽ transire uellet. & na¬
dum ñ inueniret. eo qd̃ arctas flumꝰ
exundasset: cerna subito ꝑeundẽ tnͣsi
alarico occurrit decimo miliario ab
urbe pictauensi: ubi ambo congressi
inuicem pugnauert̃. S tandẽ alari¬
cis ibidẽ confossus occidit᷑ & eiꝰ exerci¬
tus huc illucq disꝑgitur. Eria patra¬
ta unctoria: in illo anno clodoueus
burdegalis hyemauit. S recedente
hyemali rigore. & succedente ũnali
temꝑie tholosaicapd̾ regni gothoꝵ
ferens. ad engolismam ꝑperauit. In
cuiꝰ aduentu muros urbis diuino
nutu sponte corruit. & aduenienti

Expanded text:
plificare cupiens regnum suum, invasit plificare cupiens regnum suum, invasit Aquitaniae regnum, quod rex Alaricus obtinebat. Et cum transisset Ligeris alveum, Turonos ad Sancti Martini basilicam divertit. Quam cum intraret, insonuit in choro vox psallentium dicens: Praecinxisti me, Domine, virtute , etc. Qua voce audita laetior effectus, et Deo gratias agens inceptum tenuit iter. Et cum fluvium, cui Vigenna nomen est, transire vellet, et vadum non inveniret, eo quod auctus fluvius exundasset, cerva subito per eumdem fluAlarico occurrit decimo milliario ab urbe Pictavensi, ubi ambo congressi invicem pugnaverunt. Sed tandem Alaricus ibidem confossus occiditur, et ejus exercitus huc illucque dispergitur. Qua patrata victoria in illo anno Clodoveus Burdegalis hiemavit, sed recedente hiemali rigore, et succedente vernali tempore Tolosam caput regni Gothoruferens ad Engolismum properavit. In cujus adventu murus urbis divino nutu sponte corruit, et advenienti
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo: faramundũ sibi regẽ
constituit. faramundo ꝑiide clo¬
dio successit. qui camaracũ cepit. &
inde romanos eiciens usq ad sumnrã
fluuiũ dilatauit lunitẽ sue dñatio¬
nis. Post clodionẽ regnauit. mero¬
ueus: a quo merouingi uocabant᷑.
qͥ nunc franci dicunt᷑. Post meroueũ
regnauit childericus. & post childe¬
ricũ elodoueus. Porro clodouens
crothildem xp̃ianissimã puellam
speciosam childerici. qͦndam burgũ¬
die ducis filiam. duxit uxorem .ii.
francoꝵ. & p̃fatus rex clodoueris chil¬
derici filius abeato remigio remoꝵ
archiep̃o tali occasione uoluit bap¬
tirari. Dum quadã die contra ale¬
uxor mea colit. & ad orat. tuã opem
deuotus efflagito. & si mͥ uctoriam
dederis in hoc certamine. spondeo
tibi quia deinceps credam inte. &
baꝑtirabor intuo nomine. Qd̃ cum
dixisset: alemanni in fugã acti st̃. &
Tunc accersito sc̃o remigio archiep̃o.
qd̾ deo uouerat fidelit̾ ad impleuit.
& baptiratus ẽ. cũ gente sua regni

Expanded text:
mortuo Pharamundum sibi regem constituit. Pharamundo deinde Clodio successit, qui Cameracum cepit, et inde Romanos ejiciens, usque ad Somonam fluvium dilatavit limitem suae dominationis. Post Clodionem regnavit Meroveus, a quo Merovungi vocabantur, qui nunc Franci dicuntur. Post Meroveum regnavit Childericus, et post Childericum Clodoveus. Porro Clodoveus Clotildem, christianissimam puellam et valde speciosam Childerici quondam Burgundiae ducis filiam, duxit uxorem. CAP.Francorum, et praefatus rex Clodoveus Childerici filius a beato Remigio Remorum archiepiscopo tali occasione voluit baptizari. Dum quadam die contra Aleuxor mea colit et adorat, tuam opem devotus efflagito, et si mihi victoriam dederis in hoc certamine, spondeo tibi, quod deinceps credam in te, et baptizabor in nomine tuo. Quod cum dixisset Alemanni in fugam acti sunt, eTunc accersito sancto Remigio episcopo, quae Deo voverat fideliter adimplevit, et baptizatus est cum gente sua, regni
Abbreviated transcription (Latin):
De pugna benadab cum isrł .xuii.
Dena dab rex syrie congregaint
omnẽ exertitum suum. & tri¬
ginta & duos reges secum. & equos
ꝓpħa unus dixit ad achab. Multitu¬
dinem hanc. tradam inmanũ tirã
Et ait achab. ꝑquem: Dixitq ei.
ꝑpedissequos pͥncipum ꝓiunciaꝵ.
benadab significat diabolum. qui
diu̾sos exertitus malignoꝵ sp̾uũ
ad fubu̾tendum ppłm dei contrabit.
si ꝑ pueros pͥncipum ifrł iuncit᷑
ide ꝑbonos auditores doctoꝵ. quia
cum qd aure audiunt factis com¬
plent. antiquus hostis infugam
u̾titur. om̃isq siis exercitus ami¬
litib xp̃i ꝓturbat᷑. Qni bene ducẽ
ti & trignita duo eẽ dicunt᷑. quia
qui utriusq testam̃ti scientiam
gemina caritate conseruant. hi aꝑ¬
t̃ militie siũm regis ex̃ compbant᷑.
fugit benadab rex syrie. mequo cum
equitib. Benadab. idẽ. diabolus pͥn¬
ceps iniquoꝵ. quoꝵ oculi sublimes
sunit. mequo sue suꝑbie. confidens.
cum equitib. scilicet om̃ib suꝑbis

Expanded text:
De pugna Benadab contra Israel. Benadab, rex Syriae, congregavit omnem exercitum suum, et triginta duos reges secum, et currupropheta unus dixit ad Achab: Multitudinem hanc tradam in manum tuam. Et ait Achab: Per quem? dixitque ei-Per pedissequos principum provinciarum . Benadab significat diabolum, qui diversos exercitus malignorum spirituum, ad subvertendum populum Dei contrahit, sed per pueros principum Israel vincper bonos auditores doctorum, quia quod auribus audiunt, factis implent. Antiquus hostis in fugam vertitur, omnisque suus exercitus a militibus Christi perturbatur, qui bene ducenta millia et triginta duo esse dicuntur, quia qui utriusque Testamenti scientiam gemina charitate conservant, hi apti militiae summi regis esse comprobantur; fugit Benadab rex Syriae cum equitibus. Benadab, id est diabolus, princeps iniquorum quorum oculi sublimes sunt: in equo superbiae suae confidens, cum equitibus scilicet cum omnibus superbis,
Abbreviated transcription (Latin):
rum ratio est: qͥa ad similitudinẽ eiꝰ¬
cuncta forniata ẽ. Itẽ Philosophia est
om̃trum rerũ humanarũ atq diumna¬
rum disciplina rationes probabiliter
inuestigans. De theorica ⁊ ꝑtib eiꝰ .uiͦi.
heorica diuidit᷑ in theologi am.
phisicã. mathenaticã. Aliter.
Eheorica diuidit᷑ in intellectibilẽ. intel
trinalem. Eadem nãq est thcologia
itellectibilis. diimalis. C adẽ ẽ phisica¬
phisiologia naturalis. Ladẽ est mathe¬
causis. Mathematiça t᷑ctat de minsibilib
uisibiliũ formis. Cheologia est. qͣndo aut
mestabilem dĩ nat᷑am. aut sp̃uales crea¬
t᷑as ex aliqͤ parte ꝓfimdissima qͣlitate
disserimꝰ. Plusica est q̃ causas rerũ ex
suis effectib ⁊ effectus ex causis dep̃¬
hendit. Unde tremor t̾ris. qua in ma¬
ria alta tumescunt. Herbaꝵ uires. ani
est que abstractã ꝯsiderat qͣntitatem .
Abstracta autẽ qͣntitas nichil ẽ aliud ꝙͣ

Expanded text:
rum ratio est quia ad hujus similitudinem rum ratio est quia ad hujus similitudinem cuncta formata sunt. Item philosophia estomnium rerum humanarum atque divinarum rationes probabiliter investigans. CAP. VII. De theorica et partibus ejus. Theorica dividitur in theologiam, physicam et mathematicam. Aliter theorica dividitur in intellectibilem, physiotrinalem. Eadem namque est theologia, intellectibilis et divinalis. Eadem est physicaphysiologia naturalis. Eadem est matheibus visibilium causis. Mathematica tractat de visibilibus visibilium formis. Theologia est, quando aut ineffabilem Dei naturam, aut spirituales creaturas ex aliqua parte profundissima qualitate disserimus. Physica est, quae causas rerum ex suis effectibus, et effectus ex causis deprehendit. Unde tremor terris, qua vi maria alta tumescunt. Herbarum ac lapiduest, quae abstractam considerat quantitatem. Abstracta autem quantitas nihil est aliud quam
Abbreviated transcription (Latin):
est logica. causa eloqͥͤntie. ut sapientes
qͥ predictas pͥncipales disciplinas in¬
honestius. illas tractare. de illis disse
ca nãq facundie rectitudinẽ. ucritatẽ.
uenustatẽ admmistt᷑. Eheorica int̃preta¬
t᷑ ꝯtemplatiua. Practica actiua. Mecha¬
nca adulterina. Logica sermotinalis.
De philosophia & partibꝰ enis. .uiͦ.¬
uatuor gͥ sunt scientie. in quas
om̃is pbilosophia diuidit᷑. theo¬
rica. practica. mechanica. logica. Pbilo¬
sophia est amor sapientie. que nulliꝰ
indigens. uiuax mens. ⁊ sola primeua
rerum ratio est. Philosophia est amor
sapientie. Hoc magis ad echimologiã
nominis ꝑtinet. Qd aut̃ addit᷑ nulliꝰ
indigens. uiuax mens. hoc significat
qͦd diuina sapientia. nichil minꝰ ꝯtinz
s semel ⁊ simul oĩa intuet᷑. preterita
presentia & fut᷑a. Uiuax mens. qͥa qͦd
semel indiuina fuerit ratione nulla
unqͣm obliuione abolet᷑. Pruneua re¬

Expanded text:
est logica, causa eloquentest logica, causa eloquentqui predictas principales disciplinas inhonestius illas tractare de illis diserca namque facundie rectitudinem, veritatem, venustatem administrat. Theorica interpretatur contemplativa, practica activa, mechanica adulterina, logica sermocinalis.De philosophia et partibus ejus. Quatuor igitur sunt scientiae, in quas omnis philosophia dividitur: theorica, practica, mechanica, logica. Philosophia est amor sapientiae, quae, nullius indigens, vivax mens, et sola primaeva rerum ratio est. Philosophia est amor sapientiae, hoc magis ad etymologiam nominis pertinet. Quod autem additur nullius indigens, vivax mens, hoc significat quod divina sapientia nihil minus continet, sed semel et simul omnia intuetur praeterita, praesentia et futura. Vivax mens, quia quod semel in divina fuerit ratione. nulla unquam oblivione aboletur. Primaeva re
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ om̃is disciplina. ꝓpt̃ inuemendã¬
nãqi sapientiã. inuenta ẽ theorica.
ꝓpt̾ inueniendã uirtutẽ inuenta
est practica. propt̃ inueniendã ne¬
cessitatem inuenta est mechanica.
Theorica ignorantiam expellens. sa¬
pientiã illuminat. practica uitium
excludeus uirtutem roborat. mecha¬
nica penuriam cauens uite p̃sentis
defectum tẽꝑat. Chcorica in oĩ qͦd est
⁊ ñ est: uerũ scrutari eligit. Practica
modũ uiuendi recte ⁊ discipline for̃
scd̾m uirtutũ institutionẽ disponit.
Mechanica res defluentes administͣis
humano corpori necessaria ꝓuidere¬
satagit. Om̃ium eñ humanaꝵ acti¬
onũ. seu studioꝵ que ratio moderat᷑
finis ⁊ intentio: ad hoc spectare debet
ut uł nat᷑e nr̃e reparet᷑ integritas.
uł defectuũ qͥbꝰ p̃sens uita subiacet
temꝑet᷑ necc̃itas. Reparat᷑ aut̃ nat᷑e
nr̃e integritas. sapientia ad qͣm ꝑti¬
net thcorica. ⁊ urtute ad qͣm ꝑtur
nica. Nouissima aut̃ om̃iũ iuenta

Expanded text:
is disciplina: propter inveniendam sapienciam est inventa theorica, propter inveniendam virtutem inventa est practica, propter inveniendam neccessitatem inventa est mechanica. Theorica ignoranciam repellens sapienciam illuminat, practica vicium excludens virtutem roborat, mechanica penuriam cavens vite presentis defectum temperat. / Theorica in omni, quod est et non est, verum scrutari elegit, practica modum vivendi recte et discipline formam secundum virtutum institucionem disponit. Mechanica res defluentes administrans humano corpori neccessaria satagit. Nam omnium humanarum actionum, seu studiorum, que ratio moderatur, finis et intentio ad hoc spectare debet, ut vel nostre nature reparetur integritas vel defectuum quibus vita subiacet temperetur necessitas. Temperatur autem nature nostre integritas sapientia, ad quam pertinet theorica ; et virtute, ad quam pertinet nica. Novissima autem omnium inventa
Abbreviated transcription (Latin):
titas alia discreta que multitudo dicit᷑
ut grex. ppłs. alia continua que mag¬
nitudo appellat᷑. ut arbor. lapis. Rur¬
sum multitudo alia discreta ꝑ se. ut
duo. tͥa.iiii: alia discreta ad aliquid
ut sesqͥlterũ. sesqͥterciũ. Magnitudo
alia imimobilis ut spera t̾re. alia mo¬
bilis ut spera firmam̃ti. Multitudo
discreta ꝑ se: mat̾ia est arimethice.
Multitudo discreta ad aliqͥd: materia
est musice. Magnitudo iminobilis:

Expanded text:
ia est discreta, que multitudo dicitur, ut grex, populus: alia continua que magnitudo appellatur, ut arbor, lapis. Rursus multitudo alia discreta per se, ut duo, tria, quatuor. Alia discreta ad aut sesquialterum, sesquitertium. Magnitudinis alia est immobilis, ut sphaera terrae; alia mobilis, ut sphaera firmamenti. Multitudo discreta per se materia est arithmeticae. Multitudo discreta ad aliquid materia est musicae. Magnitudo immobilis
Abbreviated transcription (Latin):
Ria sunt remedia pͥncipalia
contͣ tͥa p̃dicta mala. ut ꝑ tͥa.
remedia tͥa mala repellant᷑. tͥa bona
refonent᷑. Sunt autẽ hec. Sapien¬
tia. uirtus. necesfitas. Sapientia¬
contͣ ignorantiam. uirtꝰ cont᷑ uitiũ.
necessitas contͣ infirmitatẽ. Sapien¬
tia est cõprehensio rerũ prout sunt.
Untꝰ est habitꝰ animi in modũ nat᷑e
rõm ꝯscntaneus. Est aut̃ habitus
qualitas ueniens ꝑ applicationem
subiecti difficile mobilis. sicut est¬
dispositio. qͣlitas ueniens ꝑ applicatio¬
nem subiecti. facile mobilis. Subiectũ
dicimꝰ animũ. qui ad ppsã suscipien¬
dam qͣlitatẽ applicat᷑. Necessitas est si¬
ne qua inuere ñ possumus. sed felicꝰ
uiueremus. Sunt itaq tͥa ista reme¬
dia. sapientia. uirtus. necessitas. ꝯtͣ
tͥa supͣdicta mala: ignorantiã. uiitiũ.

Expanded text:
ria sunt remedia principalia contra tria predicta mala, ut per tria remedia tria mala repellantur et tria bona reformentur. Sunt hec: sapiencia, virtus, neccontra ignorantiam, virtus contra vitium, necessitas contra infirmitatem. Sapientia est comprehensio rerum, prout sunt. Virtus est habitus animi in modum naturae rationi consentaneus. Est autem habitus qualitas veniens per applicationem subjecti difficile mobilis, sicut dispositio est qualitas veniens per applicationem subjecti facile mobilis. Subjectum dicimus animum, qui ad ipsam suscipiendam qualitatem applicatur. Necessitas est sine qua vivere non possumus, sed felicius viveremus. Sunt itaque ista tria remedia, sapientia, virtus, necessitas, contra tria supradicta mala, ignorantiam, vitium,
Abbreviated transcription (Latin):
pium iunctis. & facib accensis suctendit.
Mille uiros mandibula asinstrauit.
portas gare suꝑ montẽ portauit. Can¬
dem aut̾ dalile mulieri qͦd incapillis
tantam fortitudinẽ hab̾et aꝑuit. & ipsa
rasis capillis eiꝰ. philisteis eum tradidit.
qui eruentes oculos eiꝰ molere eũ fecer̃t̃.
Cumq creuissent capilli eiꝰ. & corã phi¬
listeis conuiuia celebrantib luderet.
concussis columnis domꝰ eos qui mea
erant occidit. & ipse occubuit. Sanson
capta ẽẽt archa dñi. cecidit retro de

Expanded text:
pium junctis facibus accensis, succendit, pium junctis facibus accensis, succendit, mille viros mandibula asini stravit. Portas Gazae super montem portavit. Tandem autem Dalilae mulieri quod in capillis tantam fortitudinem haberet, aperuit, et ipsa rasis capillis ejus, Philisthaeis eum tradidit, qui eruentes oculos ejus molere eum fecerunt. Cumque crevissent capilli ejus, et coram Philisthaeis convivia celebrantibus luderet, concussis columnis domus, eos qui in ea erant occidit, et ipse occubuit. Samson capta esset arca Domini, cecidit retro
Abbreviated transcription (Latin):
tentorumi iahel uxoris abex cynei. que
cum oꝑuiss eum pallio tulit clauum.
& defirit meins timpora. & mortitis ẽ.
Post debboram surrexit gedeon. qui li¬
oreb. &reb. & rebee. & salmana. Proinde
ei concubina sua desychem. int̾fecit õs
fr̃s snos septuagnita uiros. excepto mi¬
nmo ionatha qui euasit. Constituer̃t¬
qr utiri sychem. pͥncipeni abymelech.
Post hec misit ds sp̃m pessimũ int̾ a¬
bimelech & uiros sychem. & ipse imtltos¬
ex illis int̾fecit. & tandem fraginine mo¬
le qd̾ iecit mulier suꝑ caput eiꝰ extere¬
bratus interiit. Post hunc surrexit tola.
&e post tolam iarx. & post iarx iepte. De¬
niq iepte lib̾auit isrł demanu filioꝵ
ammon. Cumq iret ad bellum uouit
dño. qd̾ ei immolaret qͦd sibi pͥmum
reũtenti occurreret. si nictoriam optinȩ¬
ret. Reu̾tentiq. occurrit unca filia sua
leonem int̾fecit. uxorem dethannata ac¬
cepit. Segetes philistinoꝵ caudis uul¬

Expanded text:
tentorium Jahel uxoris Haber Cynaei; quae tentorium Jahel uxoris Haber Cynaei; quae cum operuisset eum pallio, tulit clavum, et defixit in ejus tempora, et mortuus est. Post Deboram surrexit Gedeon, qui liOreb, et Zeb, et Zebee, et Salmana. Porro deinde, ei concubina ejus de Sichem, interfecit omnes fratres suos septuaginta viros, excepto minimo Jonatha, qui evasit. Constitueruntque viri Sichem principem Abimelech. Post haec misit Deus spiritum pessimum inter Abimelech et viros Sichem, et ipse multos illis interfecit, et tandem fragmine molae, quod jecit mulier super caput ejus, excerebratus interiit. Post hunc surrexit Thola, et post Tholam Jair, et post Jair Jephte. Denique Jephte liberavit Israel de manu filiorum Ammon. Cumque iret ad bellum, vovit Deo quod ei immolaret quod sibi primum revertenti occurreret, si victoriam obtineret. Revertentique occurrit ei unica filia sua,leonem interfecit, uxorem de Thamnata accepit, segetes Philisthinorum caudis vul
Abbreviated transcription (Latin):
possederunt. og regeni basan. &e seon
regem amorreoꝵ militantib filiis
strauit. Mortuus ẽ ant̾ aaron indeser¬
to. & septiltus inmonte or. Completis
quoq annis quadragnita. mortuus ẽ.
ta &e unũ. int̾ra illa interfecit. & t̾ram uic¬
tori ppło diuisit. Iosue successit othoniel.
Hic lib̾auit isrł demanu cusanrathami
regis mesopotanne. & quietnt t̾ra qua¬
draginta annis. Post hunc fuit aoth
de stirpe gemini. qui utraq man ute¬
bat᷑ ꝑddext̃a. hic lib̾anit isrł de manu
eglom regis moab. Cum eñi ferret mu¬
nera ppłi ifrł regi eglon. cui tinc ppłs
ille seruiebat. sociis cum reu̾teret᷑ dintis¬
sis. reu̾stis ad eglon secreto eũ int̾fecit.
ꝙ congregato ppło sno moab expugnauit
& ifrł lib̾auit. Post cuiꝰ mortẽ debbora
cum baruch ꝑrexit adpugnã contra sy¬
saram pͥncipem iabin regis asor. & ꝑter¬
ruit dñs sysaram coram baruch. & desili¬
uit de curru suo. & ftigiens ꝑuenit ad

Expanded text:
possederunt. Og regem Basam, et Seon possederunt. Og regem Basam, et Seon regem Amorrhaeorum, militantibus filiis stravit. Mortuus est autem Aaron in deserto, et sepultus est in monte Hor, completis quoque annis quadraginta mortuus est ta et unum in terra illa interfecit, et terram victori populo divisit. Josue successit Othoniel; hic liberavit Israel de manu Cusamzachaim regis Mesopotamiae, et quievit terra quadraginta annis. Post hunc fuit Aoth de stirpe Gemini, qui utraque manu utebatur pro dextra. Hic liberavit Israel de manu Eglon regis Moab. Cum enim ferret munera populi Israel regi Eglon, cui tunc populus ille serviebat, sociis cum reverteretur dimissis, reversus ad Eglon, secreto eum interfecit, et congregato populo suo Moab expugnavit, et Israel liberavit. Post cujus mortem Debora Delbora cum Barach perrexit ad pugnam contra Sisaram principem Jabim Asor, et perterruit Dominus Sisaram coram Barach, et desilivit de curru suo, et fugiens pervenit ad
Abbreviated transcription (Latin):
manna de celo pluit. qua filios isrł qua¬
draginta annis pauit. aqm depetra
ꝓduxit. ppłm amalech suꝑauit. legẽ
inmonte oreb dedit. & tabernaculum
federis. & archam testimonii fieri. & aa¬
ron & filios eius insacerdotiũ. & clerũ
sibi consecrari ussit. his ita tͣnsactis:
cum filii ifrł moyse duce columna
p̃cedente de monte recessissent. de¬
nuo ds eoꝵ eos conturnicũ carnb
saciauit. dathan & abyron contͣ mo¬
ysen. contenclentes. t̾ra eos deglutiẽ¬
te damnauit. & uͥgam aaron contͣ
naturam frondere. Norere. fructifi¬
care fecit. filios isrł murmurantes ig¬
nis cȩlestis conflagratione puniuit.¬
& ignitos serpentes eis inmisit. & eos
alesione eoꝵ conspectu enei serpentis
sanauit. eos quoq adreditũ duodeci
explorator murmurantes. annis qua¬
draginta indeserto detinuit. In quib
annis om̃s illi murmuratores & incre¬
duli mortui sunt. & filii eoꝵ int̾m cre¬
uerunt. qui postea t̾ram ꝓmissionis

Expanded text:
manna de coelo pluit, quo filios Israel annos quamanna de coelo pluit, quo filios Israel annos quadraginta pavit. Aquam de petra produxit, populum Amalec superavit, Legem in monte Horeb dedit, et tabernaculum foederis et arcam testimonii fieri, et Aaron et filium ejus in sacerdotium et clerum sibi consecrari jussit. His ita transactis cum filii Israel, Moyse duce, columna praecedente de monte, recessissent, denuo Deus eos cothurnicum carnibus satiavit; Dathan et Abiron contra Moysen contendentes, terra eos deglutientes damnavit; et virgam Aaron contra naturam frondere, florere, fructificare fecit; filios Israel murmurantes ignis coelestis conflagratione punivit, et ignitos serpentes eis immisit, et eos a laesione eorum respectu aenei serpentis sanavit. Eos quoque ad reditum duodecim exploratorum murmurantes, annis quadraginta in deserto detinuit. In quibus annis omnes illi murmuratores et increduli mortui sunt, et filii eorum interim creverunt, qui postea terram promissionis
Abbreviated transcription (Latin):
exaudiuit. & misit moysen & aaron &
eduxit eos det̾ra egypti. decem plagis
egypto flagellata. Prima. rubens unda.
tabes. raneq. sed̾a. Inde culer. tristis:
post musca. nociuior istis. Quinta pecꝰ.
strauit. uesicas sexta creauit. Pone su¬
bit grando. post brucus dente uefando.
Noua tegit solem. pͥmã uecat ultima
ꝓlem. S quia scriptura. a moyse ꝙ de¬
inceps. rerum sũmam. ñ scłm patriar¬
charum genãtionem. s scđm pͥncipum
uarrat successionem. gen̾ãtionẽ ipsius
moysi a iacob ponemꝰ. & sic deinde sub
ipso & stibsequentib se ducib gesta. sũ¬
motenus comp̃hendemꝰ. Iacob itaq
genuit leui. & ieui genuit chaath. &
caath. genuit anram. & aniram genti¬
it moysen. Sub istius ducatu fecte d̾s¬
multa magnalia inegypto. in mari
rubro. indeserto. E gyptum namq de¬
cem supͣdictis plagis flagellauit. mare
rubrum coram filiis isrł dimisit. In
deserto aquas amaras dulcoranit. &e

Expanded text:
exaudivit, et misit Moysen et Aaron, et exaudivit, et misit Moysen et Aaron, et eduxit de terra Aegypti, decem plagis Aegypto flagellata. Prima rubens unda, tabes ranaeque secunda. Inde culex tristis, post musca nocivior istis. Quinta pecus stravit, vesicas sexta creavit. Pone subit grando, post brucus dente nefando. Nona tegit solem, primam necat ultima prolem. Sed quia Scriptura a Moyse et deinceps rerum summam non secundum patriarcharum generationem, sed secundum principum narrat successionem, generationem ipsius Moysi a Jacob ponemus, et sic deinde sub ipso et sub sequentibus eum duobus, gesta summatim comprehendemus. Jacob itaque genuit Levi, et Levi genuit Caath, et Caath genuit Amram, et Amram genuit Moysen. Sub istius ducatu fecit multa magnalia in mari Rubro, et deserto. Aegyptum namque decem supradictis plagis flagellavit, mare Rubrum coram filiis Israel divisit. In deserto aquas amaras dulcoravit, et
Abbreviated transcription (Latin):
iam cultus ydoloꝵ ferueret ubiq d̾s
dechaldea ȩduxit & int̾ram chanaam
induxit. & ei qd̾ eam semim suo daret
ꝓmisit. Orta fame ꝑegrinatus ẽ. a¬
braham megyptum. & inde locuple¬
uinitus accepit: ut se cum sua sobole
circumcideret. Abraham genuit y¬
saac. qui duxit uxorem rebeccam.
de qua genuit iacob & esau. Postqm
aut̾ iacob edulio lentis pͥmogenita
fr̃is sui optinuit. & eũ de benedictio¬
ne patris supplantauit. ad laban a¬
iuiculum suum ꝑrexit. & ꝑseruitio
suo filias eiꝰ uxores accepit. & ex eis.
& ancillis eaꝵ duodecim patriarchas
ꝓcreauit. Multũq locupletatus. in
patͥam reu̾sus. patrem sitũ cum esau
fr̾e sepeliuit. Deinde ioseph afr̃ib in
egyptum ẽ. uenditus. & ibi miro dei
nutu sublimatus. eumq pat̾ siuis cũ
alius rex in egypto qui ignorauit io¬
seph: & cepit affligere filios isrł. in edi¬
ficatione urbium. phyton e ranrisses.
Uidit aut̃ cds laborem eoꝵ & clamorẽ

Expanded text:
dolorum ferverent ubique, Deus dolorum ferverent ubique, Deus de Chaldaea eduxit, et in terram Chanaan induxit , et eo quod eam semini ejus daret promisit. Orta fame peregrinatus est Abram in Aegyptum, et inde locupleaeceptum accepit, ut se cum sua sobole circumcideret. Ahraham autem genuit Isaac, qui duxit uxorem Rebeccam, de qua genuit Jacob et Esau. Postquam autem Jacob edulio lentis primogenita fratris sui obtinuit, et eum de benedictione patris supplantavit, ad Laban avunculum suum perrexit, et pro servitio suo filias ejus uxores accepit, et ex eis et ancillis earum, duodecim patriarchas procreavit. Multumque locupletatus in patriam reversus patrem suum cum Esau fratre sepelivit. Deinde Joseph a fratribus in Aegyptum est venditus, et ibi miro Dei nutu sublimatus, eumque pater suus cum alius rex qui ignoravit Joseph, et coepit affligere filios Israel in aedificatione urbium, Phiton et Ramesses. dit autem Deus laborem eorum, et clamorem
Abbreviated transcription (Latin):
lis disseminatũ ẽ. om̃e genus huma¬
nũ. post diluuiũ: suꝑ t̾ram. S ante¬
ubi confusum ẽ labumi eoꝵ. Postqm¬
autẽ diuisi sunt: filii sem meridianã
partem asie abortu solis usq adphe¬
uices possederunt. Post̾i cham. meridi¬
anam t̾ram. a sydone usq ad gaudita¬
nũ fretum. filii iaphet. septemtriona¬
lem partem asie. amonte tauro. & om¬
nẽ europam usq adocceauũ britan¬
incũ: nomina sua decẽ locis & gentib
relinqͦntes. De quib adhuc quedam
ꝑmanent ut abelam elamite. abassur
assirii. quedã uͦ mutata st̃. ut ab inclo
fluiuo nidi. ab egẏpto rege. egyptii.
Seni aut̃ genuit arphaxat. & arpharat
genint sale. & sale genuit heber. aquo
hebrei sunt uocati. incuiꝰ familia pri¬
mordialis illa & cunctis cõmunis
lingua quȩ hebrea cłx. post con¬
fusionem remansit lin . guar. He¬
bex gemut falech. in cuiꝰ : tempore
tur. Ragau genuit saruch. & saruch
genuit nachor. & nachor genuit thare.

Expanded text:
his disseminatum est omne genus humanum post diluvium super terram. Sed anteubi confusum est labium eorum. Postquam divisi sunt, filii Sem meridianam partem Asiae ab ortu solis usque ad Phoenices possederunt. Posteri Cham meridianam terram a Sidone usque ad Gaditanum fretum. Filii Japhet septentrionalem partem Asiae, a monte Tauro, et omnem Europam usque ad Oceanum Britannicum, nomina sua locis et gentibus relinquentes, de quibus adhuc quaedam permanent ut ab Elam Elamitae, ab Assur Assyrii; quaedam vero mutata sunt, ut ab Indo fluvio Indi, ab Aegypto rege Aegyptii. Sem autem genuit Arphaxad, et Arphaxad genuit Sale, et Sale genuit Heber, a quo Hebraei sunt vocati, in cujus familia prmordialis illa, et cunctis communis lingua, quae Hebraea dicitur, post confusionem remansit linguarum. Heber genuit Phaleg, in cujus tempore tur. Ragau genuit Sarug, et Sagenuit Nachor; Nachor genuit Thare;
Abbreviated transcription (Latin):
transgressi. de paradyso sint eiecti: &
in miseriam huiꝰ mundi ꝓiecti. Cogno¬
uitq adam uxorem suam. & genuit
cayn: cuiꝰ posteri homines sunt uocati.
filii dei sunt uocati. Porro sech genuit
enos. & enos genuit caynam. & caynã
genut malaleel. & malaleel gemit ia¬
reth. & iareth genuit enoch. qui trans¬
latus ẽ. & enoch genuit matusalam. &
matusalam genuit lamech. & lamech
genuit noe. his diebi gygantes erant¬
int̾ra. &om̃is caro corruꝑat uiam
suã. Nam filii dei. idest illi qui erant
destirpe. sech. uidentes filias homi¬
num qui erant de genere cayn. quod
ȩ̃ẽnt pulchre. miscentes sc̃m cũ ꝑphano.
durerunt eas uxores. Unde iratus łs:
dixit qͦd deleret hominẽ. & omne̾ ani¬
niã uiuente̾ qm fecerat ꝓpt̾ hominẽ.
aquis dilnuuii. Et inuenit gr̃am noe co¬
ram dño. & uissu dei fecit sibi archam
inqtia saluaret᷑ ipse & uxor eiꝰ. & tres fi¬
lii enis. & uxores filioꝵ eins. & de ammã

Expanded text:
transgressi de paradiso sunt ejecti, et in miseriam hujus mundi projecti. Cognovitque Adam uxorem suam, et genuit Cain, cujus posteri homines sunt vocati. filii Dei sunt vocati. Porro Seth genuit Enos, et Enos genuit Cainam, et Cainam genuit Malaleel, et Malaleel genuit Jared, et Jared genuit Henoch, qui translatus est, et Henoch genuit Mathusalem, et Mathusalem genuit Lamech, et Lamech genuit Noe. His diebus gigantes erantin terra, et omnis caro corruperat viam suam, nam filii Dei, id est illi, qui erant de stirpe Seth, videntes filias hominum, quae erant de genere Cain, quod essent pulchrae, miscentes sanctum cum profano duxerunt eas uxores. Unde iratus Deus dixit quod deleret hominem et omnem animam viventem, quam fecerat propter hominem, aquis diluvii. Et invenit gratiam Noe coram Domino, et jussu Dei fecit sibi arcam, in qua salvaretur ipse, et uxor ejus, et tres filii ejus, et uxores filiorum, et de anima
Abbreviated transcription (Latin):
& sicut corpus ꝓpter sp̃m: ita factus est
mundus ꝓpt̾ corpus: ut mundus ser¬
uiret corꝑi. corpus sp̃ui. sp̃s creatori.
Nec posset eloquiũ sacrum reꝑationẽ.
hominis sine eiꝰ lapsu. nec eiꝰ lapsum
sine eiꝰ creatione. nec eis creationem
sine totius mundi. conditione decla¬
rare: & ideo uoluit prius opus condi¬
tionis commemorare. De creatione

Expanded text:
 sicut corpus propter spiritum, ita factus est mundus propter corpus, ut mundus serviret corpori, corpus spiritui, spiritus Creatori. Nec posset eloquium sacrum reparationem hominis sine lapsu, nec ejus lapsum, sine ejus creatione, nec ejus creationem, sine totius mundi conditione declarare, et ideo voluit prius opus conditionis commemorare. CA
Abbreviated transcription (Latin):
re istudi salubrit̾ transeamꝰ. maris stel¬
lam. idẽ beatam maxiã sepissime sa¬
lutemꝰ: & salutantes in uocemꝰ dicen¬
tes. Aue maris stella. More quoqr nau¬
taꝵ fundamꝰ semꝑ p̃ces ad beatã ma¬
riam. & ad eiꝰ filium. Multa st̃ enim
impedim̃ita nr̃a: sic̃ eg̾gitis u̾sificator.
testatus ẽ dicens. Senit mare.fremũ t
uenti:. fluctus surgunt turbulenti:
nauis currit: s currenti. tot occurrt
obuia. hic syrene uoluptatis draco.
canes cum piratis: mortẽ pene desꝑa¬
tis. hec intentant omĩa. Post abyssos
uunc ad celũ furens uncda fert phase¬
lũ. nutat malus. fluit uelũ: naute
cessat oꝑa. Contabescit inhis malis:
homo nẽ animalis: tu nos mat̾ sꝑi¬
talis. ꝑeuntes lib̾a. lh sacri uenitis
fructus. nob̃ int̾ mundi fluctus: sis
nia. dux. & conctuctus. lib̾ ad celestra.
Cene clauũ rege nauẽ: tn ꝑcellam se¬
clans grauẽ portũ nob̾ da suauẽ: pro

Expanded text:
re istud salubriter transeamus, maris stellam, id est beatam Mariam saepissime salutemus, et salutantes invocemus dicentes: Ave, maris Stella. More quoque nautarum, fundamus semper preces ad beatam Mariam, et ad ejus filium. Multa sunt enim impedimenta nostra sicut egregius versificator testatus est, dicens Saevit mare, fremunt venti Fluctus surgunt turbulenti, Navis currit, sed currenti Tot occurrunt obvia. Hinc syrenae voluptatis Draco, canes, cum piratis Mortem pene desperatis, Haec intentant omnia. Post abyssos, nunc ad coelum Furens unda fert phaselum, Nutat malus, fluit velum, Nautae cessat opera. Contabescit in his malis Homo noster animalis; Tu nos mater spiritalis, Pereuntes libera. Jesu, sacri ventris fructus Nobis inter mundi fluctus, Sis via, dux, et conductus: Liber ad coelestia. Tene clavum, rege navem; Tu, procellam sedans gravem, Port
Abbreviated transcription (Latin):
do gentiũ int̾re cepit. multũ nauem
istam chilatanit. Intemꝑe aut̃ antixͥ
refrigescente caritate multoꝵ. falsis
pra fidi fuit pͥmũ lignũ. sic ultimꝰ
iustus. inpuppi eiꝰ erit lignũ ultimũ.
Sane qͥcumq abinitio mare p̃sentiᷤᷤ
scdi salubrit̾ transfretauert. quicũq
ꝑicula eiꝰ euasert: quicũq adportum
salutis ꝑuener̃t: om̃s naui fidĩ na

Expanded text:
do gentium intrare coepit, multum navem do gentium intrare coepit, multum navem istam dilatavit. In tempore autem Antichristi, refrigescenprora fidei fuit primum lignum, sic ultimus justus in puppi ejus erit ultimum lignum. Sane quicunque ab initio mare praesentis saeculi salubriter transfretaverunt, quicunque pericula ejus evaserunt, quicunque ad portum salutis pe
Abbreviated transcription (Latin):
similitũdinẽ nãq maris. fecet. tumet.
salsum ẽ: & instabile. fetet plurtiriã.
tudinẽ. instabile ꝑcuriositatem. Opor
losum mare sine ꝑiculo transire ue¬
limꝰ. Oportet nos habere nauẽ. malũ
uelũ: & duo ligna int̾ que uelũ exten¬
dit᷑ suꝑuis & infertus. cherucũ: quẽ
gallum uentũ obseruantẽ. uocare
possumꝰ. Debemꝰ habere cordas. renos.
gubnacłm: anchoram: escam nobis
uecessariam. Re te etiam habeamuis.
ut aliquẽ piscem extrabere ualeamꝰ.
Uidete qͥd ista significent. Nanris fig¬
nificat fidem. que inabraham qui
fuit pͥma credenti uia. quasi inuno
& in iacob satis arta fint. Cepit antẽ
postiodũ dilatari nauis ista. scd̾m
ꝑpaginem decem tribuũ. Numerꝰ¬
enim credentiũ qnͣto magis creuit.
tanto magis nauẽ ficłi dilatauit. De¬
inde quoq post transitũ maris rubͥ:
suscipientib filus isrł. legem di. &
ipsis int̾ra ꝓmissionis. postmodũ
multiplicatis: amplius dilatãta. De

Expanded text:
similitudinem namque maris fatet, tumet, falsum est, et instabile. Fetet per luxuriam, nstabile est per curiositatem. Oportlosum mare sine periculo transire volumus. Oportet nos habere navem, malum, velum, et duo ligna inter quae velum extenditur, superius et inferius cherucum quem gallum ventum observantem vocare possumus. Debemus habere chordas, remos, gubernaculum, anchoram, escam nobis necessariam. Rete etiam habeamus, ut aliquem piscem extrahere valeamus. Videte quid ista significent. Navis significat fidem, quae in Abraham, qui fuit prima credendi via, quasi in uno ac et Jacob satis aucta fuit. Coepit autem postmodum dilatari navis ista secundum propagationem decem tribuum. Numerus credentium quanto magis crevit, tanto magis navem fidei dilatavit. Deinde post suscipientibus filiis Israel legem Dei, et in ipsis in terra promissionis postmodum multiplicatis amplius est dilatata. Dein
Abbreviated transcription (Latin):
spicere: telas araneaꝵ depon̾e. scopis
aream muncdare. latñ & paleã eitere:
iunco recenti. herbis odoriferis. flori¬
b redolentib mundatã tegere: cor¬
tinis uarus parietes ornare. festirtis
uestib nos inchiere. sollẽpne conui¬
riiũ instaurare: & iotundis deinde
cantib in occursũ eiꝰ erultare. Si extͣ
nos fiiimꝰ seripilib oꝑib. idẽ pecca¬
tis intenti:tea̾tam᷑ ad cor nr̃m. sicret

Expanded text:
spicere, telas aranearum deponere, scopis spicere, telas aranearum deponere, scopis aream mundare, lutum et paleam ejicere, junco recenti, herbis odoriferis, floribus redolentibus mundatam tegere, cortinis variis parietes ornare, festivis vestibus nos induere, solemne convivium instaurare, et jucundis deinde cantibus in occursum ejus exsultare. Si extra nos fuimus servilibus operibus, id est peccatis intenti, revertamur ad cor nostrum, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
uis ꝓpt̾ locum & tempꝰ. ñ dicimꝰ hec
uel illa. s ꝓpt̾ loco & temꝑi accidentia.
Sic̃ gͥ alius locus de minus saceꝵ.
ꝑpt̾ ꝑpetratam culpam. & alius mag̾
sacer ꝓpt̾ oꝑan̾tẽ in ibi gr̃am. sic aliqͦd
tempus minꝰ sacrũ d̾e ꝓpt̾ factam in
ipso aliqm unqͥtatẽ: & aliqͦd mag̾ sa¬
crũ nominat᷑. ꝑpt̾ aliqmͣ inipso exer¬
cendã religionem. Omẽ tam̃ sactũ ẽ
tempꝰ: inquantũ ẽ tempꝰ. e om̃is locus
sacer ẽ: inqiantũ ẽ locus. Est itaq fẽs
mꝰ ꝑaliqmͣ specialem religionẽ p̃ꝑari.
Tempꝰ ẽ inquo uenit ds homo ad ho¬
miuẽ ꝓhomime recdim̃do. lib̾ando:
iristificando. beatificando: redinido
deculpa. lib̾ando depena: iustifican¬
do ꝑgr̃am. beatificando ꝑ glam. In
hoc ĩtaq tam sacro temꝑe: debemꝰ in
bono ꝑpensius exerceri: ut ꝑ eiꝰ gr̃am
mereami habundantiꝰ iufitari. Certe
domũ cordis nr̃i intrare: fenestras eiꝰ
aꝑire: qͥd ibi deceat & qͥd ñ deceat. in¬

Expanded text:
is propter locum et tempus non dicimus haec vel illa, sed propter loco et tempori accidentia. Sicut igitur alius locus dicitur minus sacer propter perpetratam culpam, et alius magis sacer propter operantem inibi gratiam: sic aliquod tempus minus sacrum dicitur propter factam in ipso aliquam iniquitatem, et aliquod magis sacrum nominatur propter aliquam in ipso exercendam religionem. Omne tamen sacrum est tempus inquantum est tempus, et omnis locus sacer est inquantum est locus. Est itaque, fraper aliquam spiritualem religionem praeparari. Tempus est, in quo venit Deus homo ad hominem pro homine redimendo, liberando, justificando, beatificando: Redimendo de culpa, liberando de poena, justificando per gratiam, beatificando per gloriam. In hoc itaque tam sacro tempore debemus in bono propensius exerceri, ut per ejus gratiam mereamur abundantius visitari. Certe domum cordis nostri intrare, fenestras ejus aperire, quid ibi deceat, et quid non deceat in
Abbreviated transcription (Latin):
hanc ingrediunt᷑. cohibent freno
temꝑantie impetum ire. Inatum
auaritie. uoracitatẽ gule. flurum
luxurie. Porta udiciał. significat
discre tionem. Phanc qui ing̾¬
diun tur. discernunt int̾ sc̃m &
pro phanũ. mundũ inmundũ.
ne: rum & falsum: bonũ & malũ.
usticiã & crilpam: ueritatẽ & m̃da¬
cium. honestũ & in honestum. ht̃
itaq sc̃a eccħa murũ ꝑmunimen
uirtutũ: turres ꝑillos qui st̃ in
contemplatione sublimes: diu̾sa
edificia: ꝑ diñsa bene uiuentiam
ꝑ innotentiã ⁊Portam piscuim ꝑ
penitentiã: portam ueterẽ ꝑcarita¬
tem. portam uallis ꝑlumilitatem:
portam stercoris ꝑ excõmumcationẽ:
portã fontis ꝑfidem: portam aquar
ꝑ compunctionẽ: portã equoꝵ ꝑ u
cioꝵ refrenationẽ. portã iudicralẽ
ꝑdiscretionẽ. Beati qui ingrediunt᷑

Expanded text:
hanc ingrediuntur, cohibent freno hanc ingrediuntur, cohibent freno temperantiae impetum irae, hiatum avaritiae, voracitatem gulae, fluxum luxuriae. Porta judicialis significat discretionem. Per hanc qui ingrediuntur, discernunt inter sanctum et profanum, mundum et immundum, verum et falsum, bonum et malum, justitiam et culpam, veritatem et mendacium, honestum et inhonestum. Habet itaque sancta Ecclesia murum per munimen virtutum, turres per illos qui sunt in contemplatione sublimes, diversa aedificia per diversa bene viventium per innocentiam, portam piscium per poenitentiam, portam veterem per charitatem, portam vallis per humilitatem, portam stercoris per excommunicationem, portam fontis per fidem, portam aquarum per compunctionem, portam equorum per vitiorum refrenationem, portam judicialem per discretionem. Beati q
Abbreviated transcription (Latin):
immindꝰ cũ mundo: ad ult̾ cũ casto:
ne forte iustus ꝓnocatus exemplo
peccatoris. extendat ad iniquitatẽ
manꝰ fuas. Porta fontis clicta ẽ: qͥa
erat contra fontẽ syloe. Syloe int̾¬
p̾tatur missus. & significat ap̃m:
quẽ misit pat̾ adsalutẽ generis hu¬
mani. O qm bonꝰ fons: fons iste sa¬
pientie: ũbum di in excelsis: cuius
riuulo potant᷑ sitibundi. satiant᷑
famelici: reuocant᷑ abiecti. sanant᷑
sẏloc fides ẽ xp̃i. Qui extra hanc st̃¬
portanic st̃ infideles. Qui intra sunt.
sunt fideles. Infideles ñibra cdiaboli.
fideles menbra. xp̃i. Menbra diaboli
diabolo unita. crm diabolo damp¬
uanda. Unita ꝑculpani. dampnan¬
gr̃am. beatificanda ꝑgłam. Porta
aquaꝵ significat compunctionem.
Qui hanc ingrediunt᷑: in hanc ablu¬
unt᷑. Extra hanc sordidi. int mun¬
di. extra nigri: intra candidi: extra
hedi. intͣ agni. Porta eqnoꝵ siagni¬
ficat uicioꝵ refrenationẽ. Qui ꝑ

Expanded text:
immundus cum mundo, adulter cum Christo, immundus cum mundo, adulter cum Christo, ne forte justus, provocatus exemplo peccatoris, extendat ad iniquitatem manus suas. Porta fontis dicta est, quia erat contra fontem Siloe. Siloe interpretatur missus, et significat Christum, quem misit Pater ad salutem generis humani. O quam bonus fons! Fons iste sapientiae Verbum Dei in excelsis, cujus rivulo potantur sitibundi, satiantur famelici, revocantur abjecti, sanantur Siloe fides est Christi. Qui extra hanc portam sunt, sunt infideles; qui intra sunt, sunt fideles. Infideles membra diaboli, fideles membra Christi. Membra diaboli diabolo unita, cum diabolo damnanda: unita per culpam, damnanhristo beatificanda per gloriam. Porta aquarum significat compunctionem. Qui hanc ingrediuntur, in hac abluuntur. Extra hanc sordidi, intra hanc mundi; extra nigri, intra candidi; extra haedi, intra agni. Porta equorum significat vitiorum refrenationem. Qui per
Abbreviated transcription (Latin):
pelle uet̾is hominis se stringentes:
luto uicior inberentes: uel sepe uel
semꝑ. rete dñicum effrigiunt: & sur¬
sum adlucem ueritatis ñ ueniunt:
ut ibi mortificent᷑. sibi irurificent᷑.
& uiuant deo. Porta uetꝰ. caritas ẽ.
qd fuit abinitio. ꝑhanc portã initñt.
qui se de amore scli tranffert ad amo¬
rem dei. Phanc intrauit beata ma¬
ria magdalene. que post tot & tan¬
ta carnis scandala facta ẽ. ex lebete
lata gle. Porta uallis que erat contͣ
uallem iosaphat. significat humi¬
litatem. ꝑ hanc intrant illi: qui de
suꝑbia diaboli redeunt ad humili¬
tatem xp̃i. foris sublinres. intus hu¬
miles. foris similes cedro: intus y
riori parte ciuitatis. ꝑqmͣ purgati¬
ones eliminabant᷑. significat ex cõ¬
minricationẽ. Phanc ñ inducunt᷑.
s eicuint᷑ ꝓphani. qui st̃ stercora
Stercora ꝓprio facto: ꝓicuint᷑. ũbo
diuino. Non enim decet ut accubet
hedus cum agno. peccator cũ usto:

Expanded text:
pelle veteris hominis se stringentes, pelle veteris hominis se stringentes, luto vitiorum inhaerentes, vel saepe vel semper rete Dominicum effugiunt, et sursum ad lucem veritatis non veniunt, ut ibi mortificentur sibi, vivificenturque et vivant Deo. Porta vetus charitas est. is ab initio . Per hanc portam intrant, qui se de amore saeculi transferunt ad amorem Dei. Per hanc intravit beata Maria Magdalene, quae post tot et tanta lata gloriae. Porta vallis, quae erat contra vallem Josaphat, significat humilitatem. Per hanc intrant illi, qui de superbia diaboli redeunt ad humilitatem Christi. Foris sublimes, intus humiles. Foris similes cedro, intus hyriori parte civitatis, per quam purgationes eliminabantur, significat excommunicationem. Per hanc non inducuntur, sed ejiciuntur profani, qui sunt stercora stercora proprio facto, projiciuntur verbo divino. Non enim decet ut accubet haedus cum agno, peccator cum justo,
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ gregis eoqd̃ oius ninocens am¬
mal ẽ: significat innocentiã. ꝑ hãc
itaq portam inductint᷑ nocentes:
& fiunt innocentes. Nocentes ꝑcul¬
pam: innocentes ꝑiusticiã. ꝑculpã
foris. ꝑ nisticiam intus. foris lupi:
intus ones. Inpi ꝑ rapacitatẽ. dues
ꝑsimplicitatẽ. Oqͣm bona porta. in
qua talia facit. dext̾a excelsi. Porta
demari uenientes inferebantur.
Porta ista significat penitentiã que
quasi unam colũpnã. habet. huic
ꝑ conpunctionẽ cordis: aliam inde
ꝑconfessionem oris. tectum uͦ desuꝑ
ꝑsatisfactionem oꝑis. Pistam inue
hunt᷑ inquietudine scłi p̾sentis agi
undositate elati: squamis uet̾is ho¬
mins hyspidi: ceno carnalis delec¬
tationis polluti: aluice u̾itatis alien.
reti beati petri. uel eins uicẽ agen¬
tiũ deftuctib mundanis ediicti: in
scãm ierłm. id ẽ eccłiam squamis pec
catoꝵ detrastis indiicti. St̃ tam̃ qui¬
dam qui ad similitudinẽ anguillaꝵ

Expanded text:
vero gregis, eo quod ovis innocens anvero gregis, eo quod ovis innocens animal est, significat innocentiam. Per hanc itaque portam inducuntur nocentes et fiunt innocentes: nocentes per culpam, innocentes per justitiam. Per culpam foris, per justitiam intus. Foris lupi, intus oves. Lupi per rapacitatem, oves per simplicitatem. O quam bona porta, in qua talia fecit dextera Excelsi! Porta de mari veniente inferebantur. Porta ista significat poenitentiam, quae quasi unam columnam habet hinc per compunctionem cordis, alteram inde per confessionem oris; tectum vero desuper satisfactionem operis. Per istam vero invehuntur inquietudine saeculi praesentis agitundositate elati, squammis veteris hominis hispidi, coeno carnalis delectationis polluti, a luce veri Solis alieni, rete beati Petri vel ejus vicem agentium de fluctibus mundanis educti, et in sacatorum detractis, inducti. Sunt tamen quidam, qui, ad similitudinem anguillarum,
Abbreviated transcription (Latin):
nentiũ: maxima ꝑnitã uirginun.
actionem. & genãdi uoluptatẽ: cirea
ima subsistit. uita uͦ continentium
ꝑuirtutũ exertitationẽ. & bonoꝵ ꝯ
ꝑm erhibitionẽ: ad altiora se sub
extollit. Habet edificia lapidea: ht̃
eburnea. Lapidea ꝑillos qui sunt
infide firmi: eburnea ꝑ illos qui st̃¬
incastitate nitidi. Lapis namq ꝑ
firmitatem. significat fidem: ebnr
uͦ ꝑ nature frigiditateni. significat
castitatem. ht̃ partes diu̾siss. ꝑ quas
diu̾se nationis & conu̾sationis ho¬
mines a se dudum remotos induc̃.
& ciues suos & domesticos facit. habet
portas. portã gregis. portam piscium:
portã uet̾em: portã uallisꝑ. portam
stercoris. portã fontis: por i tã aquaꝵ.
portã equoꝵ. portã indi cialem.
Quaꝵ mysticam significa tionem:
uob̾ breuit̾ ꝓut dñs dederit ad no¬
tabo. Porta gregis erat illa ubi erat
ꝓbatica piscina. idest ouilis piscina.
quia ihi abluebant᷑ carnes oinum
que insacrificio ponebant᷑. Porta

Expanded text:
nentium, maxima per vitam virginum. actionem et generandi voluptatem circa ima subsistit. Vita vero continentium per virtutum exercitationem, et bonorum operum exhibitionem ad altiora se subrextollit. Habet aedificia lapidea, habet eburnea. Lapidea habet per illos qui sunt in fide firmi, eburnea per illos qui sunt castitate nitidi. Lapis namque per firmitatem significat fidem. Ebur vero per naturae frigiditatem significat castitatem. Habet portas diversas, per quas diversae nationis et conversationis homines a se dudum remotos inducit, et cives suos et domesticos facit. Habet portas, portam gregis, portam piscium, portam veterem, portam vallis, portam stercoris, portam fontis, portam aquarum, portam equorum, portam judicialem. Quarum mysticam significationem vobis breviter, prout Dominus dedit, adnotabo. Porta gregis erat illa, ubi erat Probatica piscina, id est ovilis piscina, quia ibi abluebantur carnes ovium, quae in sacrificio ponebantur. Porta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qͦs bona oꝑa significant᷑. que de
mos se extencdunt. Aque emm st̃
ppłi: qui oriunt᷑ ꝑnatuutatẽ. fiu¬
unt ꝑmortalitate ꝑeffluunt ꝑmor¬
tẽ. Debemꝰ ant̾ habere remos istos
ũ solũ a dextris. ut bona faciamꝰ his.
sicut scriptum ẽ. benefacite lns qui
uos ocłunt. & si esurierit inmricus.
tinis ciba. illũ. si sitit. potum da illi.
Gub̾nacłm quo nauis dirigit᷑ signi¬
ficat discretionẽ. que nos indirectũ
diicit: ue uel adextris dissoluam᷑ ꝑ
sa. Anchora nr̃a humilitas ẽ: que ad
lit᷑. ne forte flante uento diabolicaꝵ
suggestionũ. & turbante mare nr̃a

Expanded text:
per quos bona opera significantur, quae de per quos bona opera significantur, quae de mos, se extendunt. Aquae enim sunt populi, qui oriuntur per nativitatem, fluunt per mortalitatem, et effluunt per mortem. Debemus autem habere remos istos non solum a dextris, ut bona faciamus his scriptum est: Benefacite his qui vos oderunt ; et: Si esurierit inimicus tuus, ciba illum. Si sitit, potum da illi . Gubernaculum quo navis dirigitur, significat discretionem, quae nos in directum ducit, ne vel a dextris dissolvamur psa. Anchora nostra humilitas est, quae ad a stabilitur, ne forte, flante vento, diabolicarum suggestionum, et turbante mare,
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ & sensualitatẽ. Debet cartias
suꝑus firmati. ꝑrationẽ f& ĩmmnobi¬
liter teneri. inferiꝰ uͦ ꝑsensualitatẽ
ñ solũ teneri. s & moueri: qͥa ꝑ eam
debet inbona actione exerceri. Sic
etram fit in naui mat̾iali: qͥa lignũ
sriꝑuris ñ mouet᷑: & lignũ inferuis
mouet᷑: Galliculus significat discreti¬
onem sp̃nũ. Ad hoc em̃ galliculus uel
aliud aliqͥd uice eiꝰ. malo suꝑponit᷑.
ut eo quis uentus. uel unde spiret.
discerniat᷑. De hoc itaq gallo. idest
sꝑituũ ꝓbatione. scriptum ẽ. Pro¬
bate sp̾c: utrum ex dõ sint. Ec item.
Alui datur discretio sp̃irum. Corde
sunt uirtutes. humilitas: patiencia.
iusticia. temꝑantia. Iste corde. adẽ
uirtutes. ꝑexertitationẽ debent
semꝑ extendi. ut ꝑeam nr̃e spei
malus possit firmati. Nullũ enim
inalus spei pot̾ habere firmam̃tum.
si erercitationẽ contingat de esse
uirtutũ. Secunt᷑ remi: qͥ de naui
enttunt᷑. & inaquas demittunt᷑.

Expanded text:
rius sensualitatem. Debet charitas superius firmari per rationem, et immobiliter teneri; inferius vero per sensualitatem non solum teneri, sed et moveri, quia per eam debet in bona actione exerceri. Sic etiam fit in navi materiali, quia lignum superius non movetur, et lignum inferius movetur. Galliculus significat discretionem spirituum. Ad hoc enim galliculus, vel aliud aliquid vice ejus malo superponitur, ut eo quis ventus vel unde spiret discernatur. De hoc itaque gallo, id est spirituum probatione scriptum est: Probate spiritus utrum ex Deo sint . Et item: Alii datur discretio spirituum . Chordae sunt virtutes, humilitas, patientia, justitia, temperantia. Istae chordae, id est virtutes per exercitationem debent semper extendi ut per eam nostrae spei malus possit firmari. Nullum enim malus spei potest habere firmamentum, si exercitationem contingat deesse virtutum. Sequuntur remi, qui de navi emittuntur et in aquas demittuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
datimi oꝑt mũ. & om̃e donũ ꝑfectum.
desursum ẽ: descendens apatre lumi¬
nũ. Liimina  dona. pat̾ luminũ.
auctor. largitor. & distribitor. donor.
Datum optinũ significat dona nate.
donũ ꝑfestum significat dona gr̃e.
Ipse itaq dabit nob̃ nentũ ꝓsꝑum:¬

Expanded text:
mum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum . Lumina sunt dona; Pater luminum actor, largitor, et distributor donorum. Donum optimum significat dona naturae; donum perfectum significat dona gratiae. Ipse itaque dabit nobis ventum