comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sum boni oꝑis ponat. ambulant
pariter & rote. quia tantũ ĩ sa¬
ero eloquio ꝓfectũ inuenis. qͣntũ
apud illud ipse ꝓfeceris. Si uͦ pen¬
natũ animal sese in contẽplatione
tetenderit᷑. rote ꝓtinus a t̾ra sub¬
gis. quȩ prius in sacro eloquio
iurta terrenũ morẽ dicta credi¬
clisti. Fitq ut scripture sacrę u̾bu
eẽ cȩlestia sentias. si accensus ꝑ
contemplationis grãm. temet ipsã
ad cȩlestia suspendas. & mira atq
in effabilis sacri eloquii uirtus
agnoscit᷑. cũ suꝑno amore animꝰ¬
legentis penetrat᷑. Quia gͦ eũ
antmab ad alta.⁊ se subleuat
rota uolat. Sequit᷑. Quocñq¬
uabant᷑ sequentes eũ. Quo eñĩ sp̃o
legentis tendit. illuc & diuina elo¬
quia ęleuant᷑. quia si in eis altũ qͥd
uidendo uel sentiendo quȩsieris. hec
eadẽ sacra eloquia teeñ st̃. tecũ in
alti orib astendunt. Bene aũ de eio
rotis dr̃. sequentes eu̾. Legentis enĩ

Expanded text:
sum boni operis ponat, ambulant sum boni operis ponat, ambulant pariter et rotae, quia tantum in sacro eloquio provectum invenis, quantum apud illud ipse profeceris. Si vero pennatum animal sese in contemplatione tetenderit, rotae protinus a terra subgis, quae prius in sacro eloquio juxta terrenum morem dicta credidisti. Fitque ut Scripturae sacrae verba esse coelestia sentias, si accensus per contemplationis gratiam temetipsum ad coelestia suspendas. Et mira atque ineffabilis sacri eloquii virtus agnoscitur, cum superno amore legentis animus penetratur. Quia ergo animal ad alta se sublevat, rota volat. Sequituvabantur, sequentes eum. 9. Quo enim spiritus legentis tendit, illuc et divina eloquia levantur, quia si in eis altum quid videndo et sentiendo quaesieris, haec eadem sacra eloquia tecum crescunt, tecum in altiora ascendunt. Bene autem de eisdem rotis dicitur: Sequentes eum. Legentis enim
Abbreviated transcription (Latin):
animalia. eũ sc̃i uiri in con¬
templatione se suspencdunt. Ꝙ
quia unusquisq sẽoꝵ quanto ipse
in seriptura saera ꝓfecerit. tan¬
to hȩc eadem scriptura saera ꝓ¬
ficit apud ipsum : recte dicitur.
Cũ ambrlarent animalia. ambu¬
labant parit & rote. & eũ ele¬
uarentur animalia de tr̃a. eleua¬
bant᷑ pariter & rote. quia diui¬
na eloquia et̃ legente creserint.
Nam tanto illa quisq altius ĩtel¬
ligit. quanto altius intendit. Un¬
de nec eleuant᷑ rote. si non ele¬
uant᷑ animalia. quia nͥ legenti¬
u mentes ad alta ꝓfecerint. di¬
uina dicta uelut in imis non
intellecta iacent. Cũ enĩ legen¬
ti cuilibet sermo scripture sacre.
si tepidus iudet᷑ sensus diuini
ȩloquii eitis mente̾ ñ excitat.
& in cogitatione sua nullo intel¬
lectus lumine emicat. Rota &
otiossa & in t̾ra est. quia ani¬
mal non eleuat᷑ a tra. At uͦ
si animal ambulet. id est bene ui¬
uendi ordine̾ querat. ut ꝑ gressũ
cortlis inueniat. qu̾e admodũ gres¬

Expanded text:
animalia, cum sancti viri se in contemplatione suspendunt. Et quia unusquisque sanctorum quanto ipse in Scriptura sacra profecerit, tanto haec eadem Scriptura sacra proficit apud ipsum: recte dicitur: « Cum ambularent animalia, ambulabant pariter et rotae, et cum elevarentur animalia de terra, elevabantur simul et rotae, quia divina eloquia cum legente crescunt; nam tanto illa quisque altius intelligit, quanto in eis altius intendit. Unde nec elevantur rotae, si non elevantur animalia, quia nisi legentium mentes ad alta profecerint, divina dicta, velut in imis, non intellecta jacent. Cum enim legenti cuilibet sermo Scripturae sacrae si tepidus videtur sensus divini eloquii ejus mentem non excitat, et in cogitatione sua nullo intellectus lumine emicat, rota et otiosa et in terra est, quia animal non elevatur a terra. At vero si animal ambulet, id est bene vivendi ordinem quaerat, et per gressum cordis inveniat quemadmodum gres
Abbreviated transcription (Latin):
sequunt᷑ ꝓtinus rote. cũ scripture sa¬
cre u̾ba oauid pęnitentiam ꝓferunt.
qđ rex rep̃hensus a ꝓpħa quia sub¬
iectus cȩlesti regi non fuit. subiecto
increpanti ñ erubuit confiteri qđ
fecit. qđ publicanus qui reatũ suȩ ne¬
quitię cognouit. & si iniustus ad tẽ¬
plũ uenit. iustificatus a tẽplo redut.
qđ petrus negationis maculas lacͥmis
lauit. qd̾ latro qui in cruce culpam
ꝓpb̃a replicat. atq subiungit. Cũ
euntib ibant. & eu̾ stantib stabant.
& cũ eleuatis a t̾ra parit̾ leuabant᷑¬

Expanded text:
 cum Scripturae sacrae verba David poenitentiam proferunt. Quod rex reprehensus a propheta, quia subjectus coelesti regi non fuit, subjecto increpanti non erubuit confiteri quod fecit . Quod publicanus, qui reatum suae nequitiae cognovit , etsi injustus ad templum venit, justificatus a templo rediit. Quod Petrus negationis maculas lacrymis lavit . Quod latro, qui in cruce cognovipropheta replicat atque subjungit: « Cum euntibus ibant, et cum stantibus stabant, et cum elevatis a terra, pariter elevabant
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ꝑfettio dierũ: Ꝙ quio est sabba¬
tũnͥ quies. in qua fieri opus seruile
non licebat. Mensis gͦ ex mense est.
quia qui hie ꝑfecte uiuunt. illuo
ad ꝑfectionẽ głs sducunt᷑. Salibatum
uͦ ex sabbato est. quia qui hic cessant
a prauo oꝑe. illic quiescunt in cę¬
lesti retributione. Habet etiam ter¬
ribilem aspectum. eũ ꝓtinus adiun¬
git. & egredientur & uidebunt
caclauera uiroꝵ qui pͣuaricati st̃
in me. uerinis eoꝵ nͣ morietur. & ig¬
nis eoꝵ ñ ertinguet᷑. Quid enĩ hor¬
ribilius dici. quid cogitari potest.
qũa clampnationis uulnera susciꝑe.
& dolores uulnerũ nũꝗͣ finire. De
hoc horribili aspectu rotarũ. bene
ꝑ sophoniam dr᷑. cũ suꝑuenire du¬
ris mentib. dies iucdici dentintia¬
tur. Iurta est dies dñi magnus:
iurta & uelar nimis. Uar diei do¬
mini amara. tribulabit᷑ ibi fortis.

Expanded text:
nisi perfectio dierum? Et quid est Sabbatum nisi requies in qua fieri opus servile non liceat? Mensis ergo ex mense est, quia qui hic perfecte vivunt, illuc ad perfectionem gloriae perducuntur. Sabbatum vero ex Sabbato est, quia qui hic cessant a perverso opere, illic quiescunt in coelesti retributione. Habet etiam horribilem aspectum cum protinus adjungit: Et egredientur et videbunt cadavera virorum, qui praevaricati sunt in me. Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Quid enim horribilius dici, quid cogitari potest, quam damnationis vulnera suscipere, et dolores vulnerum nunquam finire! De hoc horribili aspectu rotarum bene per Sophoniam dicitur, cum supervenire duris mentibus dies judicii denuntiatur: Juxta est dies Domini magnus, juxta et velox nimis. Vox diei Domini
Abbreviated transcription (Latin):
erat in rotis. In rotis enĩ sp̃s uitȩ ÷.
quia ꝑ saera ȩloquia dono sp̃s uiui¬
ficamur. ut mortifera a nobis oꝑa
repellamus. Potest enĩ intelligi.
quia sp̃s uacdit. cũ legentis animũ
diuersis mocdis & orclinib tangit
ds̃. quando huno ꝑ u̾ba sacri elo¬
quii mͦ in zelo ercitans ad ultionẽ
erigit : mͦ ad pacientiã mitigat.
mͦ in pͣdicatione intruit. mͦ ĩ peni¬
tentiȩ lamenta conpungit. Sed

Expanded text:
erat in rotis. 11. In rotis enim spiritus vitae est, quia per sacra eloquia dono spiritus vivificamur, ut mortifera a nobis opera repellamus. Potest etiam intelligi quia spiritus vadit cum legentis animum diversis modis et ordinibus tangit Deus, quando hunc per verba sacri eloquii modo in zelo excitans, ad ultionem erigit, modo ad patientiam mitigat, modo in praedicationem instruit, modo ad poenitentiae lamenta compun
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ acciꝑe. ẽ adhuc aliud qđ con¬
siderare debemꝰ. Uidebat enĩ sp̃u¬
ꝓpħa. quia hȩc ipsa u̾ba quȩ obscu¬
ritatib st̃ obuoluta ꝓferebat. ñ ut
iudaico poplo. s gentib panderent᷑.
Nobis gͥ loquens prius animalia.⁊
postmocłu rotam describere debuit.
quia nos ad fidem cdño largiente
uenientes. non ꝑ legem euuangłm.¬

Expanded text:
bemus accipere, est adhuc aliud, quod conbemus accipere, est adhuc aliud, quod considerare debemus. Videbat enim sba, quae obscuritatibus obvoluta proferebat, non judaico populo, sed gentibus panderentur. Nobis igitur loquens, prius animalia, et post rotam describere debuit, quia nos ad fidem Domino largiente venientes, non per legem Evang
Abbreviated transcription (Latin):
quͣauis sit adhuc aliud. qđ in hac
descriptione considerari debeat.
Quia ꝓphetiȩ sp̃s sic intͣ semet¬
ipsũ anteriora & posteriora simul.
colligit. ut hec simul ꝓpħe lingua
ꝓferre non possit. s ampla quȩ ui¬
det disꝑtitis sermonib emanat.¬
& nunc ultima post prima. nẽ
uͦ prima pꝰ ultima loquit᷑. Unde
hdetechiel ꝓpħa sub figura sua uni¬
ꝑ quatuor animaliũ similitudine̾
uidit. & tam̃ repente illa subiunxͣ.
quȩ anterioribus tẽporib gesta st̃.
ut patent᷑ indicet simul se uidis-¬
se. quod carnis lingua nͣ sufficerte
simul dicere. Quia uͦ ꝑ quatuor
animalia ce̾ ꝑfectos om̃s significari
diximus. considerancdũ quoq est.
quosdam scoꝵ ⁊ ante lege̾ fuisse. qͥ
nat᷑ali lege districte uiuerent: &
om̃ipotenti dño placerent. Post
animalia gͦ rota describit᷑. quia e-¬
lectoꝵ multi apud om̃ipotente cdñm
ꝑfecti ⁊ ante legẽ fuert̃. Si uͦ aĩala
solas ut diximus euuangelistas de¬

Expanded text:
 in hac descriptione considerari debeat, quia prophetiae spiritus sic intra semetipsum anteriora et posteriora simul colligit, ut haec simul prophetae lingua proferre non possit. Sed ampla quae videt de dispertitis sermonibus emanat, et nunc ultima post prima, nunc vero prima post ultima loquitur. Unde Ezechiel propheta sub figura sanctae uniper quatuor animaliuvidet, et tamen repente illa subjungit, quae anterioribus temporibus gesta sunt, ut patenter indicet simul se vidisse, quod carnis lingua non sufficeret simul dicere. Quia vero per quatuor animalia etiam perfectos omnes significari diximus, considerandum quoque est quosdam sanctorum, et ante legem fuisse, qui naturali lege districte viverent, et omnipotenti Domino placerent. Post animalia ergo rota-describitur, quia electorum multi apud omnipotentem Deum perfecti et ante legem fuerunt. Sin vero animalia solos, ut diximus Evangelistas de
Abbreviated transcription (Latin):
debet inuigilet. & fit pleruͣ ꝙ ut
Is qui ad exoranduͣ dnm cunctis
muncti onerib erutus uaeat. sus¬
tentationẽ uiuencti nͣ habeat. Sed
dum diues porrigit alimentum
atq uestimentũ patiꝑi. & dũ patiꝑ
orationẽ suã animȩ diuitis inpendit.
penne animalium recte alterius ad
uerbũ pͣdicationis exhibet. & lumi¬
ne ueritatis ex corde meo ignorantie
tenebras expellit. Dumq illi ego qr
fortasse a muncdi huiꝰ potente oppri¬
mit᷑. solatium meȩ defensionis imꝑti¬
or. atq hunc de uolentis manibus
euello. uicissim nobis pennas nr̃as
tendimus. ut nos afstctu & ope iuicaria
ex bono qd̵ adrepunius tanganur.
Unde primus pastenͥ admonet di¬
cens. Om̃iu̾ finis appropinquauit.
estote itaq prudenteo. & uigilate
in orationib : anie om̃ia mutuam

Expanded text:
debet, invigilet. Et fit plerumque, ut debet, invigilet. Et fit plerumque, ut is qui ad exorandum Dominum, cunctis mundi oneribus exutus vacat, sustentationem vivendi non habeat. Sed dum dives porrigit alimentum atque vestimentum pauperi, et dum pauper orationem suam animae divitis impendit, pennae animalium recte alterius ad verbum praedicationis exhibet, et lumine veritatis ex corde meo ignorantiae tenebras repellit, et dum illi ego quia fortasse a mundi hujus potente opprimitur, solatium meae defensionis impertior, atque hanc de violentis manibus evello, vicissim nobis pennas nostras tendimus, ut nos affectu et ope vicaria ex bono quod accepimus, tangamus. Unde bene primus pastor admonet, dicens: Omnium finis appropinquabit: Estote itaque prudentes, et vigilate in orationib
Abbreviated transcription (Latin):
desuꝑ. Firmamentũ hoc qđ in si¬
militudine cristalli suꝑ capita ani¬
maliũ apparet. & horribile & extẽ¬
tuͣ est. quia bonoꝵ mentes unde
terret. inde ꝓtegit. Si enĩ in eoꝵ
is non fuisset. Qui aũ semꝑ consi¬
clerant qui pauor exiudicio im¬
mineat. uirtutũ penias ĩ rectitu¬
cdine conseruant. Uncle & aꝑte
mar subdit᷑. Sub firmamento auͣ¬
erant penne eoꝵ recte alterius ad
alterum. Tunc penne uirtutum¬
recte sub firmamento sunt. qͣndo
bonaͣ quod altͣ habet. hoc alttri un¬
pendit. ut qui terrena substantiã
accepit. indigenis ꝓximi inopiã
subleuet. Qui doctrine gr̃a plenꝰ ÷
ignorantes prurimi tenebras. u̾bo
suȩ p̃dicationis illustret. Qui tẽ¬
porali potestate subnirus.ẽ. opp̾ssos
plenus est. a uita ꝓxrimi mala im
ninentia. bona suadendo declinet
nis actib liber. soli dõ uacare me¬
ruit. ꝓ delinquentib primis exoret.
fit au sepe ut qui terrena substan¬
tia nimis occupat᷑. orationi ñ qͣntũ

Expanded text:
rmamentum hoc, quod in similitudinem crystalli super capita animalium apparet, et horribile et extensum est, quia bonorum mentes unde terret, inde protegit. Si enim pavenduis non fuisset. Quia autem semper considerant qui pavor ex judicio immineat, virtutum pennas in rectitudine conservant. Unde et apte mox subditur: « Sub firmamento au rectae alterius ad alterum. 21. Tunc pennae virtutum sub firmamento rectae sunt, quando bonum quod alter habet, hoc alteri impendit, ut qui terrenam substantiam accepit, indigentis proximi inopiam sublevet; qui doctrinae gratia plenus est, ignorantis proximi tenebras verbo suae praedicationis illustret, qui temporali potestate subnixus est, oppressos plenus est, a vitminentia bona suadendo declinet.nis actibus liber soli Deo vacare meruit, pro delinquentibus exoret. Fit autem saepe, ut qui terrena substantia nimis occupatur, orationi non quantum
Abbreviated transcription (Latin):
& rotis uesse ꝑhibet᷑. Certe enĩ¬
si legentis animu̾ sp̃s uitȩ ĩ zeli
feruore tetigerit. ꝓtinus in sacͥs elo¬
qͥis uidet. qđ morses ad castra redies.
hunc ꝑ feruorẽ sp̃s gladus strauit.
qđ finees ꝑsequendo lurtiriã irã
dñi gladio placauit: Qd̃ petrus m̃¬
tientes sibimet u̾bo ꝑculit & occidit.
qđ paulus negligentib discipulis
uirga minat᷑. Si spͣs uitȩ legentio
animũ ad seruandã patientiã tangit.
statim secunt᷑ & rote. quia in sacris
eloquiis inuenit. qđ moyses ⁊ aãͬron
c̃loquentes recta. ꝑ sequutionẽ płi
passi sunt. ad tabernaculũ cueurre¬
rt̃. ꝓ popło ipso exorantes qu̾e fugi¬
ebãt. Sc̃ã aũ eoꝵ mens & timorẽ
suꝑbientiũ ꝑculit. & tamen contra
eos ad ocdium nͣ erupit. Pacientia enĩ¬
uera est. quȩ ⁊ ipsũ amat quẽ por¬
tat. Nam tolerare & ocdisse n est¬

Expanded text:
 rotis inesse perhibetur. Certe si legentis animum spiritus vitae in zeli fervore tetigerit, protinus in sacris eloquiis videt quod Moyses, ad castra rediens, hunc per fervorem spiritus gladio stravit; quod Phinees persequendo luxuriam , iram Domini gladio placavit, quod Petrus mentientes sibimet verbo perculit et occidit , quod Paulus negligentibus discipulis virgam minatur . Si spiritus vitae legentis animum ad observandam patientiam tangit, statieloquiis invenit , quod Moyses et Aaron cum loquentes recta persecutionem populi passi sunt, ad tabernaculum cucurrerunt pro ipso populo exorantes, quem fugiebant. Sancta autem eorum mens et timorem superbientium pertulit, et tamen contra eos ad odium non erupit. Patientia vero est, quae et ipsum amat, quem portat, nam tolerare, sed odisse
Abbreviated transcription (Latin):
quiis. qđ samuel de principatꝰ cul-¬
mine cdeiectus. orasse se etiam ꝓ dei-¬
cientib confitetur. qđ nemo sc̃oꝵ ad
cȩlestem głam nͥ patientiã seruando
ꝑuenit. qđ ipse auctor generis huma

Expanded text:
d Samuel, de principatus culmine dejectus, orasse se etiam pro dejicientibus confitetur; quod nemo sanctorum ad coelestem gloriam nisi patientiam servando pervenit. Quod ips
Abbreviated transcription (Latin):
malo recddat. s semꝑ qcđ bonũ
est sectamini in inuicẽ .⁊ in om̃s.
Habet altitudinẽ. eũ ꝓmittit di¬
cens. Si cõmorim᷑. ⁊ cõuiuemus.
Si sustinemus. ⁊ cõregnabimus.
& rursum. Non sunt concligne
passiones huius temporis. ad futa.¬
ram głam quę reuelabit᷑ in nobis.
Habet horribilem aspectũ. cum
minat᷑ dicens. Terribilis quedam
expectatio est iucticu & ignis e¬
mulatio. quę consumpt᷑a ẽ adu̾¬
sarios. Qui rursum ait. Horren¬
cdũ est incidere in manu dei ui¬
uentis. Que omĩa. breui quoq
sententia stringit dicens. Ut

Expanded text:
alo reddat, sed semper quod bonum est sectamini in invicem et in omnes . Habet altitudinem cum promittit, dicens: Si commorimur, et convivemus, si sustinemus, et conregnabimus . Et rursum: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Habet horribilem aspectum cum minatur, dicens: Terribilis quaedam exspectatio judicii, et ignis aemulatio, quae consumptura est adversarios . Qui rursus ait: Horrendum est incidere in manus Dei viventis . Quae omnia brevi quoque sententia stringi
Abbreviated transcription (Latin):
dilect tionẽ capit. & ꝑ eam cari¬
tatẽ qua nos omp̃s cłs late cliligit.
etiam longanimit᷑ portat. Hoc
gͦ nos debemus eribere prarimis.
quod inclignis nobis a creatore nr̃o
conspicis exhiberi. Latitudo
itaq ⁊ longitudo. ad staturam ꝑti-¬
net. quia ꝑ amore̾ mores dilatat.
ut fr̾na mala caritas longanimit᷑
portet. Sublimitas aũ est illa e
auris audiuit. nec in cor homi¬
nis ascendit. quȩ p̃parauit cłs di¬
ligentib se. Habet gͦ in sublimita
dia. nulla nc̃ pͣualent cogitatione
penetrari. Profunctũ quoq est
illa ineffabilis dampnatio suppli¬
cioꝵ. quȩ eos quos susceꝑit.
in imis demerget. In quib sacͣ
eloquia terribilem aspectũ habent.
quia inestimabilem terrorẽ audien

Expanded text:
aritatem qua nos Deus omnipotens late diligit etiam longanimiter portat. Hoc ergo nos debemus exhibere proximis, quod indignis nobis a creatore nostro conspicimus exhiberi. Latitudo itaque et longitudo ad staturam pertinet, quia per amorem mores dilatat, ut fraterna mala charitas longanimiter portet. Sublimitas autem est aeterauris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . Habet ergo in sublimitatdia nulla nunc praevalent cogitatione penetrari. Profundum quoque est illa inaestimabilis damnatio suppliciorum, quae eos quos susceperit in ima demergit. In quibus sacra eloquia horribilem aspectum habent, quia inaestimabilem terr
Abbreviated transcription (Latin):
olħ pastor clieit. unusquisq sicͣ
Acipit gcãm in alterutru illam
administrantes. ꝑcnnȩ enĩ nr̃ȩ rectȩ
iam non sunt. si ad utilitate nr̃am
solumodo. reflectunt᷑. S tune recte
sunt. cũ ad utilitatẽ prarimi diri¬
gimus qđ habennuis. Quia eni bona
accepiintis: a quo factũ est. ut essemͦ.
tanto nobis ea nͣ debemus retinere
pͥtiata. quanto ea nobis conspicimus
ab auctore nr̃o ad cõmunẽ utilitatẽ
donata. Unde recꝰte petrus apłs in
exhortatione huiꝰ rei subdicdit di¬
cens. Sicut bom dispensatores mul¬
tiformis gr̃ȩ dĩ. Atq hoc actiecit.
Si quis loquit᷑. quasi sermones cłi̾.
si quis ministrat. taͣꝗͣ. ex uirtute
ꝗͣ. administrat chꝰ. Aosi aꝑte dicat.
Humilit᷑ impendite bonũ praximiᷤ
quia scitis non a uobis. eẽ. qđ habe¬
tis. Quelibet enim penna uirtu¬
tis. cum ad prarimuͣ inꝑtienclo tẽ¬
cdit᷑. recta non erit si humilitate ca¬

Expanded text:
dicit: Unusquisque sicut accepit gratiam, in alterutrum illam administrantes . Pennae enim nostrae rectae jam non sunt, si ad utilitatem nostram solummodo reflectuntur. Sed tunc rectae fiunt, cum in utilitatem proximi dirigimus quod habemus. Quia enim accepimus a quo factum est ut essemus, tanto ea nobis non debemus retinere privata, quanto ea nobis conspicimus ab auctore nostro ad communem utilitatem data. Unde recte Petrus apostolus in exhortatione hujus rei subdit, dicens: Sicut boni dispensatores multiformis gratiae Dei , atque adhuc adjecit: Si quis loquitur, quasi sermones Dei, si quis ministrat, tanquam ex virtute quam administrat Deus . Ac si aperte dicat: Humiliter impendite bonum proximis, quia scitis vobis non a vobis esse quod habetis. Quaelibet enim penna virtutis cum ad proximum impertiendo tenditur, recta non erit, si humilitate ca
Abbreviated transcription (Latin):
filii mei sic̃ otdor agri pleni .S quia
easclem uirtutes ex semet ipso ñ ht̃.
adiungit. cui benedirit dñs ds̾.
quoᷤdã &̾ in contẽplatione̾ surgit.
ꝑ quoscdã uͦ in actiue uitȩ solũmͦ oꝑa

Expanded text:
filii mei, sicut odor agri pleni . Sed quia filii mei, sicut odor agri pleni . Sed quia easdem virtutes ex semetipso non habet, adjungit: Cui benedixit Dominus Deus. quosdam etiam in contemplationem surgit, per quosda
Abbreviated transcription (Latin):
ch̾. Sic̃ enĩ in euuangłio ueritas
clicit. ager ÷ bic mundus. E qr
gentilis popłs ad fide̾̃ ꝑcductus. ꝑ elecꝰ-¬
tos suos in uniu̾so mundo uirtutib
retlolet : odor filii odor ⁊ agri pleni.
Alit namq redolet flos uue. qr
magna ÷ uirtus. ⁊ opinio p̃dicatoꝵ.
qua inebriant mͣtes aucdientiũ. Alit̃
flos rose. quia mira ÷ flagrantia q̃
rutilat. & redolet  cruore martyrũ.
Aut̃ flos lilii. quia candida uita
carnis. ẽ : de incorruptione uirgini¬
tatis. Alt̃ flos uiole. qr magna :
uirtꝰ humiliu. qͥ ex desiderio loca
ultima tenentes. se ꝑ humilitatem
regni purpurã in mente seruant.
Aut̃ redolet spica cũ ad mat᷑itatẽ
ꝑducit᷑. quia bonoꝵ oꝑuͣ ꝑfectio
ad sacietatẽ eoꝵ qui iusticiã efuri¬
unt p̃parat᷑. Quia gͥ gentilis popłs
in electis suis ubiq ꝑ mundũ spar¬
sus e̾ : & ear eis uirtutib qͣs agit.
omͣs qui intelligunt. odore bone
opinionis replet. dicat᷑ recte. Odor

Expanded text:
im in Evangelio Veritas dicit: Ager est hic mundus ; et quia gentilis populus ad fidem perductus, per electos suos in universo mundo virtutibus redolet, odor filii odor est agri pleni. Aliter namque olet flos uvae, quia magna est virtus et opinio praedicatorum, qui inebriant mentes audientium. Aliterflos rosae, quia mira est fragrantia quae rutilat et redolet ex cruore martyrum. Aliter flos lilii, quia candida vita carnis est de incorruptione virginitatis. Aliter flos violae, quia magna est virtus humiultima tenentes, super humilitatem regni purpuram in mente servant. Aliter redolet spica, cum ad maturitatem perducitur, quia bonorum operum perfectio ad saturitatem eorum qui justitiam esuriunt praeparantur. Quia ergo gentilis populus in electis suis ubique per mundum sparsus est, et ex eis virtutibus quas agit omnes qui intelligunt odore bonae opinionis replet, dicatur recte: Ecce odor
Abbreviated transcription (Latin):
gorio. S quia exterioris rote dicta
postumus : restat quoq ut interioris
nunc staturã. altitudine̾. & borribi¬
lem aspectum ꝓferre debeamus. Ha¬
bet quippe rota interior staturam
desideria incuruare nos ꝓbibet
redemptoris nrͣi uocib diceris.
Attendite ut ñ grauent᷑ corda ur̃ã in crapula &
ebrictate. aut in curis huiꝰ uitȩ̨. Habet altitu¬
dinẽ. cũ de codẽ redẽptore ꝓmittit dicens.
Quot qͦt autẽ crediderunt in eũ.
dedit eis potestatẽ filios dĩ fieri.
Quid enĩ hac potestate altius. quid
hac altitudine sublimius dici pot̾.
creatoris: Habet horribilem as-¬
pectum cũ de reꝓbis loquit᷑ dicenᷤ.
Ibunt hii in suppliciũ ętermĩ. Ha¬
bet staturã. cuͣ ueritas discipulos

Expanded text:
cta posuimus, restat nunc ut interioris quoque staturam, altitudinem, et horribilem aspectum proferre debeamus. Habet quippe rota interior staturam errena desideria incurvare nos prohibet, Redemptoris nostri vocibus dicens: Attendite ut non graventur corda vestra in crapula et ebrietate, aut in curis hujus vitae . Habet altitudinem cum de eodem Redemptore promittit, dicens: Quotquot autem crediderunt in eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Quid enim hac potestate altius, quid hac altitudine sublimius dici potest, creatoris? Habet horribilem aspectum cum de reprobis loquitur, dicens: Ibunt hi in supplicium aeternum . Habet statur
Abbreviated transcription (Latin):
in pietate au̾ amoreͣ fr̾nitatie. In a¬
more aũ fr̾nitatis puritatẽ. Habet
altitudiiẽ. cum paulo post dicit᷑.
Sic enĩ habuncdanter ministrabit᷑
nobis introitus in ęterm̃ regnum
rursus bonis pastorib polliect᷑ dicciss.
Cã apparuerit princeps pastoꝵ. ꝑ
cipietis in marcessibilem głe coronã.

Expanded text:
n pietate autem amorem fraternitatis, in amore autem fraternitatis charitatem . Habet altitudinem cum paulo post dicit: Sic enim abundanter ministrabitur vobis introitus in aeternum regnum rursus bonis pastoribus pollicetur, dicens: Cum apparuerit princeps pastorum, percipietis immarcescibilem gloriae coronam
Abbreviated transcription (Latin):
erticẽ. lanceam ꝑtulit. & tamen pro
ꝑ sequutorib orauit. Si uite sps ani¬
muͣ legentis. ad studiũ p̃dicationis ex¬
citat: statim sequunt᷑ & rote. quia
in sacris eloquiis inuenit. in quantis
moyses iubente cdño contra egypti re¬

Expanded text:
nceam pertulit, et tamen pro persecutoribus oravit . Si vitae spiritus legentis animum ad studium praedicationis excitat; statim sequuntur et rotae: quia in sacris eloquiis invenit quod Moyses jubente Domino contra Aegypti re
Abbreviated transcription (Latin):
cducit᷑. & ligna portat. & arȩ suꝑĩ¬
ponit᷑ & uiuit : nͥ qđ redemptor
nr ad passionẽ ductus. lignũ sibi
crueis ipse portauit. & sic ĩ sacͥ¬
ficio ꝓ nobis eox humanitate est
mortuus. ut tamen in mortalis
maneret ex di uinitate. Quid ÷
qd̃ homieida post morte̾ su̾mi pon¬

Expanded text:
ducitur, et ligna portat, arae superimducitur, et ligna portat, arae superimponitur et vivit , nisi quod Redemptor noster ad passionem ductus lignum sibi crucis ipse portavit? Et sic in sacrificio pro nobis ex humanitate est mortuus, ut tamen immortalis maneret ex divinitate. Quid est quod homicida post mortem summi pon
Abbreviated transcription (Latin):
Nobis g̾ qui ad ęt̾nam patriã ten¬
dimus. script᷑a sacra ꝑ quatuor fa¬
cies mare. ẽ. q̃ cruc̾e̾ annuntiat.
qr nos ad t̾rã uiuentiũ ligno portat.
Nisi auͣ mari seripturã sacr̾amuilem
cerneret : ꝓpħa minime dicrisset.
Repleta ÷ t̾ra scientia dñͣ siẽ aqͣ
maris. opientio. Sequit᷑. E una
pectus earũ & oꝑa earũ. quasi si
sit rota in mectio rote. Una sim¬
litudo ipsarũ est quatuor. qr qđ
gelium . hoc pͣdicauerunt apst ꝑ
mundũ Una gͦ ÷ similitudo ipsarũ
quatuor. quia diuina eloquia &¬
si temporib distincta sunt. tamͣ
sensib unĩta. Ꝙ aspectus earũ ⁊
oꝑa. quasi ᷤsit rota in meclio rote.
Rota intra rotã ÷. testam̃tũ nouuͣ
ut diximus. intͣ testamentũ uetꝰ:
quiia designauit testamentũ uetꝰ.
hoc testamentũ nouu̾ exibuit.
Ut enĩ pauca de multis loquar.
qͥd ÷ s adam dormiente eua ꝓducit᷑:
n̾ͥ qd moriente xp̃o ȩccłia format᷑.
Quid ẽ qđ ysaãc ad immolandũ

Expanded text:
Nobis ergo qui ad aeternam patriam tendimus Scriptura sacra per quatuor suas facies mare est. Quae crucem annuntiat, quia nos ad terram viventium ligno portat. Nisi autem mari Scripturam sacram similem cerneret propheta, minime dixisset: Repleta est terra scientia Domini, sicut aquae maris operientis . Sequitur: pectus earum et opera, quasi si sit rota in medio rotae. 14. Una similitudo ipsarum est quatuor, quia quod  Evangelium, hoc praedicaverunt apostoli per mundum. Una ergo est similitudo ipsarum quatuor, quia divina eloquia etsi temporibus distincta, sunt tamen sensibus unita. 15. Et aspectus earum et opera, quasi si sit rota in medio rotae. Rota intra rotam est Testamentum Novum, sicut diximus, intra Testamentum Vetus, quia quod designavit Testamentum Vetus, hoc Teltis loquar, quid est quod Adam dormiente Eva producitur , nisi quod moriente Christo Ecclesia formatur? Quid est quod Isaac ad immolandum
Abbreviated transcription (Latin):
te considerandũ ÷. quia nauib in
mare nauigamꝰ. cũ ad desideratas
t̃ras tendimus. Nobis auͣ quid ẽ in
desiderio. nͥ illa tr̃a de qua scriptũ ÷.
portio mea in tͣra uiuentiũ : Ligno
añ ut diri euehit᷑ qui mare tͣnsit.
& scimus quia scriptura saera lignũ
erucis ꝑ legem nobis pͥnuntiat. cũ
dicit. Maledictus om̃is qui penclet
in ligno Quod redemptori nr̃o pau¬
lus attestat᷑ dicens. factus ꝓ nobis
maletictus. Propheta quoq lignũ
annuntiat eũ dicit. Dñs regnauit
a ligno. E rursũ. mittamꝰ lignũ

Expanded text:
te considerandum est quia navibus in te considerandum est quia navibus in mare navigamus, cum ad desideratas terras tendimus. Nobis autem quid est in desiderio nisi illa terra de qua scriptum est: Portio mea in terra viventium ? Ligno autem, ut dixi, evehitur qui mare transit. Et scimus quiacrucis per legem nobis praenuntiat, cum dicit: « Maledictus omnis qui pendet in ligno . » Quod Redemptori nostro Paulus attestatur dicens: « Factus pro nobis maledictum , » per prophetas quoque lignum annuntiat, cum dicit: « Dominus regnavit a li
Abbreviated transcription (Latin):
ti littera testamentũ nouu latuit
ꝑ allegoriam : Unde & rota eadẽ
quȩ iurta animalia apparuit. qͣtuor
facies habere describit᷑. quia script᷑a
sacra ꝑ utraq testamenta in qͣtuor
partib est distincta. Uetus & enim
testamentũ in lege & ꝓphetis. nouu
intendimus. ibi quod necesse est
uidemus. Rota gͦ quatuor habet
facies. quia prius resecanda mala
in popłis uͥdit ꝑ legẽ. postmodũ
quȩ in culpio hominũ resecarent᷑
asperit. Potest quoq intelligi. qͣ
quatuor facies rota habeat. ꝓpter
mundi partes innotuit. Unde ⁊
bene cadem rota una prius iurta
animalia apparuise. & postmodum
quatuor facies habuisse describitur.
quia nisi euuangelio lex concordare.
in quatuor mundi partib nͣ inno¬
tesceret. Sequit᷑. Ꝙ aspectus earu̾
& oꝑa earũ. quasi uisio maris.
Recte saera ȩloquia uisioni maris
similia narrant᷑. quia in eio sunt uo¬
lumina sententiaꝵ. cimuli sensuũ.
Nec inmerito mari similio seript᷑a

Expanded text:
littera Testamentum novum latuit per allegoriam? Unde et rota eadem, quae juxta animalia apparuit, quatuor facies habere describitur, quia Scriptura sacra per utraque testamenta in quatuor partibus est distincta. Vetus etenim Testamentum in lege et prophetis, Novum intendimus, ibi quod necesse est videmus. Rota ergo quatuor habet facies, quia prius resecanda mala in populis vidit per legem, postmodum quae in culpis hominum resecarentur aspexit. Potest quoque intelligi quod quatuor facies rota habeat, proptemundi partes innotuit. Unde et bene rota eadem una prius juxta animalia apparuisse et postmodum quatuor facies habuisse describitur, quia nisi lex Evangelio concordaret, in quatuor mundi partibus 1218 non innotesceret. 13. Sequitur: Et aspectus rotarum, et opus earum quasi visio maris. Recte sacra eloquia visioni maris similia narrantur, quia in eis magna sunt volumina sententiarum, cumuli sensuum. Nec immerito mari similis Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
sui uigilantiam in terreno appeti¬
tu occupat. pennas quas subleuare
in altũ. & quib subleuari ipse po¬
tuit inimis deponit. Qua in re
pensandũ est. ut om̃e bonũ quod
agit᷑ ꝑ intentione̾ semꝑ ad cęlestia
leuet᷑. Qui eni ꝑ bona quȩ fẽcit

Expanded text:
sui vigilantiam in terreno appetisui vigilantiam in terreno appetitu occupat, pennas quas sublevare in altum, et quibus sublevari ipse potuit, in imis deponit. Qua in re pensandum est, ut omne bonum quod agitur per intentionem semper ad coelestia levetur. Qui enim per bona
Abbreviated transcription (Latin):
tur. S aquila cum aluis adiuncta
quatuor animalia ẽẽ memorantur.
miru quomͦ desuꝑ ipsoꝵ quatuor
De describit᷑. nͥ quia ioħes ꝑ hoc qd̃
in pͥncipio uerbũ uictit. &̾ suꝑ se¬
met ipsum transiit. Nam nͥ & se
transisset: uerbũ in principio nͣ ui¬
disset. Qui gͦ ⁊ se ipsum transgres¬
stis est. nͣ iã solũmͦ suꝑ tria. s ad¬
iuncto & se suꝑ quatuor fuit. Seqͥt᷑.
illud possit adipisei quod in cȩlestib
inuigilet conteplationi. tunc uera¬
cit᷑ quod agit bonuͣ est. quando
ei cõplacere concupiscit. a quo est.
Nam qui bona agere iudetur. &
ꝑ hȩc ñ do̾ s hoorinib placere desi¬
derat. intentionis suȩ faciem deor¬
sum p̃mit. E qui idcͥreo in saero
eloquio ea que diuinitatis sunt eõ¬
templat᷑. ut ꝑ hoc quod intelligit
occupari ad questiones possit. quia
non dulcedine quesite beatitudiniᷤ
saciari appetit. s electus uicderi:
iste nimirũ intellectus sui pennas
desuꝑ ñ ertendit. Sed qmͣ sensus

Expanded text:
tur. Sed si aquila cum aliis tribus adjuncta, quatuor animalia esse memorantur, mirum quomodo desuper ipsorum quatuor esse describitur, nisi quia Joannes per hoc quod in principio Verbum vidit, etiam super semetipsum transiit. Nam nisi et se transisset, Verbum in principio non vidisset . Quia ergo et semetipsum transgressus est, non jam solummodo super tria, sed adjuncto et se, super quatuor fuit. Sequiturillud possit adipisci quod in coelestibusro invigilet contemplationi, tunc veraciter hoc quod agit bonum est, quando ei complacere concupiscit a quo est. Nam qui bona agere videtur, et per haec non Deo, sed hominibus placere desiderat, intentionis suae faciem deorsum premit. Et qui idcirco in sacro eloquio ea quae divinitatis sunt contemplatur, ut per hoc quod ioccupari ad quaestiones possit, qui non dulcedine quaesitae beatitudinis satiari appetit, sed doctus videri: iste nimirum intellectus sui pennas desuper non extendit. Sed quando sensus
Abbreviated transcription (Latin):
est. Facies & candelabru ducti¬
le de auro muncdissimo. hastile
eius & calamos. schiphos. ⁊ spe¬
rulas. ac lalia ex ipso ꝓcedentia.
Quis in candelabro. nͥ redẽp¬
tor humani generis designat᷑:
Qui in nat᷑a humanitatis. ful¬
sit in lumine diuiitatis. ut
mundi. candelabrũ fieret. qͣ¬
tinus in eiꝰ lumine om̃is peo¬
cator in quib iaceret tenebriᷤ
uideret. Qui pro eo qđ nat᷑am
nrãm sine culpa suscepit: candela¬
brũ tabernaculi ex auro purissimo
fieri iubet᷑. Ductile auttͣ feriendo
ꝓducit᷑. quia ⁊ redemptor nͣr qui
ex conceptione & natiuitate ꝑfectꝰ
cł & homo ertitit. passionũ dolores
ꝑtulit. & sic ad resurrectionis głam
ꝑuenit. Ex auro gͦ muncdissimo
peccatũ non. habuit. & tam̃ eius
corpus ꝑ passionis contumelias ad
potuisset ꝓficere om̃ino ñ habuit.
in membris aũ suis quȩ nos sumus
cotidię ꝑeussionib ꝓficit. quia dũ
nos tundimͦ. & afficim᷑. ut etus¬

Expanded text:
ductile de auro mundissimo, hastile ejus et calamos, scyphos et sphaerulas ac lilia ex ipso procedentia . Quis in candelabro nisi Redemptor humani generis designatur? Qui in natura humanitatis infulsit lumine divinitatis, ut mundi candelabrum fieret, quatenus in ejus lumine omnis peccator in quibus jaceret tenebris videret. Qui pro eo quod naturam nostram sine culpa suscepit, candelabrum tabernaculi ex auro purissimo fieri jubetur. Ductile autem feriendo producitur, quia et Redemptor noster qui ex conceptione et nativitate perfectus Deus et homo exstitit, passionum dolores pertulit, et sic ad resurrectionis gloriam pervenit. Ex auro ergo mundissimo peccatum non habuit, et tamen ejus corpus potuisset proficere, omnino non habuit. In membris autem suis, quae nos sumus, quotidie percussionibus proficit, quia dum nos tundimur et afficimur, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
erat in rotis. & altitudo. & borri¬
bilis aspectus: quia saera seript᷑a
in utroq testamento. ⁊ admonen¬
do recta est. & ꝓmittendo alta.
& minando terribilis. Hec nos fr̃s
carissimi hodierna diȩ largiente
dño dixisse sufficiat. ut ad disseren¬
da ea quȩ subiuncta sunt. otio re¬
parati retleamus. in auctore om̃iũ

Expanded text:
erat rotis, et altitudo, et horribilis aspectus, quia Scriptura sacra in utroque Testamento 1224 et admonendo recta est, et promittendo alta, et minando terribilis. Haec nos, fratres charissimi, hodierna die largiente Domino, dixisse sufficiat, ut ad disserenda ea quae subjuncta sunt otio reparati redeamus, in auctore omnium
Abbreviated transcription (Latin):
totũ corpus ꝑnerũ & coniuinctio¬
nes subministratũ. & construetũ
crescit in augmͣtũ dĩ. Corpus qͥp¬
pe illius nos om̃s sumus. ꝑ nexuf
uͦ & coniunctiones corpus ligatur.
qitia dũ capiti pectus. pectori bra¬
chia. dum brachiis manus. manib
cligiti sunt coniuncti. ac membra
cetera membris inherent. corpus
om̃e ꝑficitur. Sͦ icut sc̃i apłi quia
redemptori nr̃o ꝓpinqui steterunt.
quasi pectus capiti inhesit. Quos
quia martẏres sunt sequuti. qͣsi
coniuncta brachia pectori fuert̃.
Quib dũ pastores & doctores fub¬
iuncti sunt ꝑ bona oꝑa. manꝰ brachi¬
I inheserunt. Hoc uͦ om̃e corpus

Expanded text:
tum corpus per nexus et conjunctiones subministratum et constructum crescit 1216 in augmentum Dei . Corpus quippe illius nos omnes sumus. Per nexus vero et conjunctiones corpus ligatur, quia dum capiti pectus, dum pectori brachia, dum brachiis manus, digiti manibus sunt conjuncti, ac membra caetera membris inhaerent, corpus omne perficitur, sicut sancti apostoli, quia Redemptori nostro propinqui steterunt, quasi pectus capiti adhaesit. Quos quia martyres sunt secuti, quasi conjuncta brachia pectori fuerunt. Quibus dum pastores et doctores subjuncti sunt per bona opera, manus brachiis inhaeserunt. Hoc vero omne
Abbreviated transcription (Latin):
litͣ cadit. Ꝙ tociens de rore cęli
accipimus. quotiens ꝑ infusionẽ
contẽplationis intime. de suꝑnis
aliquid tenuit᷑ uidemꝰ. Cũ uͦ bona
oꝑa &̾ ꝑ corpus agimꝰ. de t̾rȩ pin¬
tempusq erit cũ soluat᷑ iugũ de
collo tuo: quia a seruitute peccati
uidaicꝰ popł̾ in fine liberabitur.
Sic̃ scriptũ est. Donec plenitudo
gentiũ introiret. ⁊ sic om̃is istł
salus fieret. Qu̾e ñ paruuloꝵ¬
ipsa euuangelica hystoria ĩ mira¬
culi oꝑatione reficiat. qđ ydrias
uaeuas dñs aqua impleri p̾cepit.
S cũ hec uigilantiores ingenio au¬
diunt. & saer̾a hystoriã credendo
uenerant᷑. quodq interius innuit
requirunt. Qui enĩ muta ͤ aꝗͣ.
in uinu ualuit. & uacuas ydri¬
as potuit uino statim replere.
S impleri ydrias aqua iubet.
quia prius ꝑ sactͣa lectionis hys¬
toriam cortla nr̃a replenda st̃.¬

Expanded text:
liter cadit, et toties de rore coeli accipimus, quoties per infusionem contemplationis intimae de supernis aliquid tenuiter videmus. Cum vero bona opera per corpus agimus, de terrae pinTempusque erit cum solvatur jugum de collo tuo . Quia a servitute peccati Judaicus populus in fine liberatur, sicut scriptum est: Donec plenitudo gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fieret . ipsa evangelica historia in miraculi operatione reficiat, quod hydrias vacuas Dominus aqua impleri praecepit, Sed cum haec vigilantiores ingenio audiunt, et sacram historiam credendo venerantur, et quid interius innuat requirunt. Qui enim mutare aquam in vinum potuit, etiam vacuas hydrias valuit vino statim replere. Sed impleri hydrias aqua jubet, quia prius per sacrae lectionis historiam corda nostra replenda s
Abbreviated transcription (Latin):
querit. gentilẽ poplm̾ mat̾ gr̃a in¬
strurit. ut om̃ipotenti patri cybũ
boni oꝑis offerret. & benedictionẽ
maioris fr̃is acciꝑet. Qui eosclem
cybos er domesticis animalib pͣbu¬
it. quia gentilis popłs placere dõ
de exteriorib saerificiis nͣ querens.
ta tua. quȩ recidã laudationes tibi.
Quid ÷ qd̾ iscdem iacob manꝰ ac bra¬
chia & collũ ȩdinis pellib tearit.
oꝑatione uestitus. eͥ. Et eis mi nor
in cdomo utit᷑. quȩ maior foris exi¬
ens intꝰ reliquit. quia gentilis popłs
p̃cepta tenet in mente. q̃ uidaieus
popło babere ñ potuit. dũ solã in
eis litteram attencdit. Ꝙ quid est
quod ysaãc eundẽ filiu̾ neseit qu̾e
benectieit. nͥ hoc ede gentili popło do¬
minꝰ ꝑ psalmistam dix P opłs qu̾e¬

Expanded text:
quaerit, gentilem populum mater gratia inquaerit, gentilem populum mater gratia instruxit, ut omnipotenti patri cibum boni operis offerret, benedictionemque majoris fratris acciperet. Qui eosdem cibos ex domesticis animalibus praebuit, quia gentilis populus placere Deo de exterioribus sacrificiis 1214 non quaerens, vota tua, quae reddam, laudationes tibi . Quid est quod idem Jacob manus ac brachia et colluoperatione vestitus est? et eis minor in domo utitur, quae major foras exiens intus reliquit, quia ille Gentilis populus praecepta tenet in mente, quae Judaicus populus habere non potuit, dum solam in eis litteram attendit. Et quid est, quod Isaac eumdem filium nescit, quem benedicit, nisi hoc quod de Gentili populo Domin
Abbreviated transcription (Latin):
tur. infirinis iurta literã ꝯgru¬
unt. & ipsa quȩ paruuli utrtã
litterã intelligunt. docti uͦ per
spͣualem intelligentiam in altũ
ducunt. Quis nãq partui loꝵ
in facto esau e iacob: qcł altͣ ad
uenatũ mittit᷑ ut benedicatur.
alt̃ uͦ ꝑ suppositionẽ matͥo a patre
benedr. nͥ uirta sacre lectionis¬
hẏstoriam pascit᷑ .In qua uide¬
licet hẏstoria. si ad intelleetũ
paulo suꝑtuis astringat᷑. uidit
quia iacob primogeniti beneticꝰtio¬
nẽ ñ ꝑ fraudẽ surripuit. s sibi de¬
bita accepit. qͣ. concedente fr̃ȩ datȩ
lentis mercede emerat. At uͦ si qͥs
altius sentiens. utroꝵ ꝙ facta uelit
ꝑ allegorie archana discutere: ꝓtinꝰ
de hẏstoria in mysteriũ surgit.
Quid enĩ est qđ ysaãe de maioris
filii sui uenatione uesci concupiscit.
tione pasci desiderauit.S illo tar¬
deͣnte minorẽ rebecca supposuit.
quia cũ iudaicꝰ popłs bona oꝑa foris

Expanded text:
tur, infirmis juxta litteram congrutur, infirmis juxta litteram congruunt; et ipsa quae parvuli juxta litteram intelligunt, docti viri per spiritalem intelligentiam in altum ducunt. Quis namque parvulorum in facto Esau et Jacob, quod alter ad venatum mittitur ut benedicatur, alter vero per suppositionem matris a patre benedhistoriam pascitur? In qua videlicet historia si ad intellectum paulo subtilius astringatur, videt quia Jacob primogeniti benedictionon per fraudem subripuit, sed sibi debitam accepit, quam, concedente fratre, datae lentis mercede emerat. 3. At vero si quis altius sentiens utrorumque facta velit per allegoriae arcana discutere, protinus ab historia in mysterium surgit. Quid est enim quod Isaac de majoris filii sui venatione vesci concupiscit, li bona operatione pasci desideravit? Sed illo tardante, minorem Rebecca supposuit, quia dum Judaicus populus bona opera foris
Abbreviated transcription (Latin):
tante clidiennus. gła̾ regũ ÷ celare
uerbum. & gła dĩ ÷ inuestigare ser¬
mone̾. quia ⁊ honor ÷ hominu̾ secre-¬
ta abscondere. & gła dĩ est mysteria
sa obscuritas eloquioꝵ dĩ. quia exer¬
cet sensu̾ ut fatigatione dilatetur.
& erercitatus capiat qđ caꝑe nͣ potest
otiosus. Habet quoq adhuc inauis
aliud. quia scripture sacrȩ intelli¬
gentia. quȩ si in cunctis esset aꝑta
uilesceret. in quibdã locis obseu¬
riorib tanto maiori dulcedine in¬
uenta reficit. quanto maiori labo¬
re fatigat animũ qͣsita. Ecce enĩ
aspicerẽ animalia. apparuit rota
una suꝑ tͣrã. Quid aũ rota nͥ sa¬
cr̃a scripturã designat. quę ex oĩ
parte ad auctitoꝵ mentes uoluitur.
& nullo erroris angulo a pͣdicati¬
onis suȩ uia retinet᷑. Ex om̃i aũ
parte uoluit᷑. quia int̾ aduersa
& ꝓspera. recte & humilit᷑ ince¬
dit. Cireulus quippe p̃ceptoꝵ
illius. mͦ sursũ. mͦ deorsũ est.
Que ꝑsectiorib sp̃ualit᷑ dicun¬

Expanded text:
e didicimus: Gloria regum celare verbum, et gloria Dei est investigare sermonem, quia et honor est hominum eorum secreta abscondere, et gloria Dei est mysteria sa obscuritas eloquiorum Dei, quia exercet sensum ut fatigatione dilatetur, et exercitatus capiat quod capere non posset otiosus. Habet quoque adhuc aliud majus, quia Scripturae sacrae intelligentia, quae si in cunctis esset aperta vilesceret, in quibusdam locis obscurioribus tanto majore dulcedine inventa reficit, quanto majore labore fatigat animum quaesita. Ecce enim cerem animalia, apparuit rota una super terram. 2. Quid autem rota, nisi sacram Scripturam signat, quae ex omni parte ad auditorum mentes volvitur, et nullo erroris angulo a praedicationis suae via retinetur? Ex omni autem parte velvitur, quia inter adversa et prospera recte et humiliter incedit. Circulus quippe praeceptorum illius modo sursum, modo deorsum est, quae perfectioribus spiritaliter dicun
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptionis est. altitulo in celsitu¬
dine suꝑne ꝓmissionis. horribilis
uͦ aspectus in minis atq terrorib
supplicii subsequentis. Seriptura gͥ
sacra staturã ht̃. quia mores ad
stancdũ dirigit. ut aucditoꝵ m̃tes
ad terrenã concupiscentiã ñ cur-¬
uentur. Altitudine̾ habet. quia
in cęlesti patria. ȩt̾nę uite gaudia
ꝓmittit. Horribilẽ quoꝙ afpectũ
habet. quia om̃ib reꝓbis gebenne
supplicia minat᷑. Ostendit gͥ statu¬
ram fuam in ęlificatione morum.
ostendit altitudine̾ ini ꝓmissione
p̃mioꝵ. ostendit horribilem aspecꝰ¬
tũ in terrorib supplicioꝵ. Recta
est in p̾ceptis. alta in ꝓmissionibus
horribilis in minis. habet staturã

Expanded text:
praeceptionis est. Altitudo in celsitupraeceptionis est. Altitudo in celsitudine supernae promissionis. Horribilis vero aspectus, in minis atque terroribus supplicii sequentis. Scriptura igitur sacra staturam habet; quia mores ad standum dirigit, ut auditorum mentes ad terrenam concupiscentiam non curventur. Altitudinem habet, quia in coelesti patria aeternae vitae gaudia promittit. Horribilem quoque aspectum habet, quia omnibus reprobis gehennae supplicia minatur. Ostendit igitur staturam suam in aedificatione morum, ostendit altitudinem in promissione praemiorum, ostendit horribilem aspectum, in terroribus suppliciorum. Recta est enim in praeceptis, alta in promissionibus, horribilis in minis. Habet staturam
Abbreviated transcription (Latin):
cor nrͣm ueniunt. ut eoꝵ p̾cepta
uel studia ulterius non mutentur.
Sequitur. Statura quoq erat rotis.
& altitudo & borribilis aspectas.
Quid est quod seripture sacre
eloquiis. tria hȩc inee̾ narrantur.
ut staturam. altitudinẽ. &ł orribi¬
lem aspectum. id ÷ terribilem ha¬
bere memorant᷑. Querendũ nob̃
magnoꝑe est. quȩ diuine scriptu¬
re statura qͣ altitudo. qui terribi¬
lic aspectus dicatur. Scienctũ gͦ est
quia stare ad uitã congruit bene
oꝑantis. Unde ꝑ paulum dr̃. Qui
stat. uideat ne calat. Qui &̾ dis¬
cipulis dicit. Sic state in dño km̃i.¬
Ꝙ ꝓpħa qui se uita ac morib ante
dñs. in euiꝰ conspectu sto. Altitudo¬
uͦ est. cęlestis regni promissio.
Ad qua tune ꝑtingit᷑. quando ĩã¬
mortalis uite om̃is corruptio sub¬
iugat᷑. Horribilis uͦ aspectus est.
terror gehennȩ quȩ sine fine repboᷤᷤ
cruciat. & semꝑ in cruciatu con¬
seruat. Statura gͦ in rectitudine

Expanded text:
cor nostrum veniunt, ut eorum praecepta cor nostrum veniunt, ut eorum praecepta vel studia ulterius non mutentur. Sequitur: « Statura quoque erat rotis et altitudo et horribilis aspectus. » Quid est quod Scripturae sacrae eloquiis tria haec inesse narrantur, ut staturam, altitudinem et horribilem aspectum, id est, terribilem habere memorentur? Quaerendum nobis magnopere est, quae divinae Scripturae statura, quae altitudo, qui horribilis aspectus dicitur. Sciendum ergo est quia stare ad vitam congruit bene operantis. Unde per Paulum dicitur: Qui stat, videat ne cadat . Qui etiam discipulis dicit: Sic state in Domi qui se vita ac moribus ante Dominus, in cujus conspectu sto . » Altitudo est coelestis regni promissio, ad quam tunc pertingitur, quando mortalis vitae omnis corruptio subjugatur. Horribilis vero aspectus est terror gehennae, quae sine fine reprobos cruciat, et semper in cruciatu conservat. Statura ergo in rectitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ad mentes hominũ uenit. s post
semet ipsũ reuersũ est. quia iuxta
litteram in preceptis sitis. & sacri¬
ficiis. usq ad fine̾ seruari ñ potuit.
Non enĩ sine inmutatione ꝑmansit.
cum in eo spiritalis intelligentia de¬
fuit. Sed cũ recdemptor nrͣ in mun¬
dũ uenit. hoc spiritalit̾ fecit intel¬
ligi. quod carnalit᷑ imienit teneri.
Itãq dũ spiritalit̃ littera eiꝰ intelligi¬
tur. om̃is in eo illa carnalis erhi¬
bitio uiuificat᷑. Testamentũ uͦ no¬
uum etiam ꝑ testam̃ti ueteris pa¬
ginas testamentũ etͣnũ appellatũ ÷:
quia intellectus illius nũꝗͣ mutat᷑.
Bene gͦ dr̾ quod rote euntes ibant
& non reuertebant᷑ cum ambula¬
rent. quia dũ nouũ testamentũ ñ
recindit᷑. dũ ueniis iam spiritalit᷑
intellectu tenet᷑. post se ñ redeunt.
quȩ usq ad fine̾ muncli immutabi¬
lia ꝑsistunt. Ambulant gͦ s noti
reuertunt᷑. quia sic spiritalit̃ ad

Expanded text:
ad mentes hominum venit; sed post ad mentes hominum venit; sed post semetipsum reversum est, quia juxta litteram in praeceptis suis et sacrificiis usque ad finem servari non potuit. Non enim sine immutatione permansit cum in eo spiritalis intelligentia defuit. Sed cum Redemptor noster in mundum venit, hoc spiritaliter fecit intelligi, quod carnaliter invenit teneri. Itaque dum spiritaliter littera ejus intelligitur, omnis in eo illa carnalis exhibitio vivificat. Testamentum vero novum, etiam per testamenti veteris paginas, testamentum aeternum appellatum est, quia intellectus illius nunquam mutatur. Bene ergo dicitur quod « rotae euntes ibant, et non revertebantur cum ambularent. » Quia dum novum Testamentum non rescinditur, dum vetus jam spiritaliter intellectum tenetur: post se non redeunt, quae usque ad finem mundi immutabilia persistunt. Ambulant ergo, sed non revertuntur: quia sic spiritaliter ad