comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. uitulus qui in illa festiuitate
int̾ueniat ꝓppł̃i delictis: alius aut̃ aries.¬
in illa festiuitate quoꝵ intercessione fiat
purificatio ꝓpeccatis: Quod si purificari
res: minuunt᷑ & hostiȩ: Si aut̃ ꝓpeccatĩ
sunt hostiȩ: & ꝓmultitudine peccatorũ
multiplicate sunt: sine dubio & ꝓ exi¬
guitate minuunt᷑. Huiꝰ aut̃ rei in pre-¬
sentib locis scripture habemꝰ indicia:
id ẽ. inultima festiuitate scenophegye:
cum ꝑ octo dies hostiȩ iubentur offerri:
Et prima quidẽ die quasi adhuc in
habundantia peccatoꝵ quatuordecim
uituli iubentur offerri: scd̃a aut̃ die
imminutis ut pote peccatis minuun¬
tur & hostiȩ. & tredecim uituli offer¬
untur: tercia die duodecĩ. & post hec
undecĩ Et ita quasi ꝓ purificationi¬
bus deficiente ꝑ dies multitudine pec-¬
catoꝵ: minuitur consequent̃ etiã nu¬
merus hostiarum: Sic etiã ꝓ dispensa¬
cione tocius mundi: racionem purifi¬

Expanded text:
hominum vitulus, qui in illa festivitate hominum vitulus, qui in illa festivitate interveniat pro populi delictis: alius autin illa festivitate, quorum intercessione fiat purificatio pro peccatis. Quod si purificari res, minuuntur et hostiae. Si enim pro peccatis sunt hostiae, et pro multitudine peccatorum multiplicatae sunt, sine dubio et pro exiguitate minuuntur. Hujus autem rei in praesentibus locis Scripturae habemus indicia, id est in ultima festivitate Scenopegiae, cum per octo dies hostiae jubentur offerri. Et prima quidem die quasi adhuc in abundantia peccatorum, quatuordecim vituli jubentur offerri. Secunda autem die imminutis ut pote peccatis, minuuntur et hostiae, et quatuordecim vituli offeruntur, tertia die duodecim, et post haec undecim. Et ita quasi purificationibus deficiente per dies multitudine peccatorum, minuuntur consequentes etiam numeri hostiarum. Sic ergo etiam pro dispensatione totius mundi, rationem purifi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt cognati mei sccłm carnem: Uis aut̃
scire: qͥa se hostiam paulus offerat iugu¬
lancdam: Audi eum & in aliis dicentem:
Iam enĩ ego immolor: & tempus resolu¬
cionis uł ut ingrecis codicib legimus. re¬
offeratur: ad conciliandum hominib dñi
Donec enim sunt peccata: necesse ẽ requiri
ce hostias ꝓpeccatis: Nam pone u̾bi gracta
non fuisse peccatum: Si non fuisset peccm:
non necesse fuerat filiũ dei agnum fierr:
nec opus fuerat eum in carne iugula ri¬
positum: s mansisset hoc qd̃ in principio
erat dei uerbum. Uerum qm̃ introurit
peccatum in hunc mundum: peccati aut̃
necessitas propiciationem requirit. & pro¬
pictatio non fit nisi ꝑhostiam: necessari-¬
um fuit ꝓuideri hostias ꝓpeccato: Et qm̃
peccati ipsuis diuerse & uariȩ qualitateᷤ
fuerunt: diuersoꝵ animalium mandan¬
tur hostie: ꝓculdubio que conuenirent
uarietatib peccator. Sic gͦ efficit᷑. alius
quid̾e scõꝵ. siue angeloꝵ ut diximꝰ siue

Expanded text:
sunt cognati mei secundum carnem ? » Vis autem scire, quod se hostiam etiam Paulus offerat jugulandam? Audi eum et in aliis dicentem: « Jam enim ego immolor, et tempus resolutionis , » vel ut in Graecis codicibus legimus, « reofferatur ad reconciliandum hominibus Deum: donec enim sunt peccata, necesse est requiri et hostias pro peccatis. Nam pone, verbi gratia, non fuisse peccatum. Si non fuisset peccatum, non necesse fuerat Filium Dei agnum fieri, nec opus fuerat eum in carne positum jugulari, sed mansisset hoc, quod in principio erat Deus verbum. Verum quoniam introivit peccatum in hunc mundum, peccati autem necessitas propitiationem requirit, et propitiatio non fit nisi per hostiam: necessarium fuit provideri hostias pro peccato. Et quoniam peccati ipsius diversae et variae qualitates fuerunt, diversorum animalium mandantur hostiae; procul dubio, quae convenirent varietatibus peccatorum. Sic ergo efficit alius quidem sanctorum sive angelorum, ut diximus, sive
Abbreviated transcription (Latin):
suam que exinicio a deo facta est
one pulcritudinem prioris formȩ re¬
ceꝑit: tunc iam potest uota offerre
cieo: ⁊ tunc iam non homo solum. s homo.
homo dicetur: Nam qui interiorem ho-¬
minem non excolit: qui illiꝰ curam
non gerit: qui uirtutib eum non
instruit: morib non adornat: diui-¬
nis institutionib non exercet: sapien¬
ciam dei ñ requirit: scientie scrip¬
turarũ oꝑam nõ impendit: hic nõ
potest homo hõ dici. s homo tantũ.¬

Expanded text:
suam, quae ex initio a Deo facta est, pulchritudinem prioris formae repererit, tunc jam potest vota offerre Deo; et tunc jam non solum homo, sed homo dicetur. Nam qui interiorem hominem non excolit, qui illius curam non gerit, qui virtutibus eum non instruit, moribus non ornat, divinis institutionibus non exercet, sapientiam Dei non quaerit, scientiae Scripturarum operam non impendit, hic non potest homo homo dici, sed homo tamen
Abbreviated transcription (Latin):
recitat᷑. nicħ sibi utilitatis conferre
huiꝰ modi litteras iudicat: quantum
ad ipsum spectat auditum: Si uero
quis inueniat᷑. qui possit uelam̃ qd̃
ẽ positum in lectione ueteris testa
popłm indieb festis: tunc uidebit
qͣm mira &e magnifica sunt quȩ per
hec indicantur: que suꝑ flua igno¬
rantib ac suꝑsticiosa dicunt᷑: S hec
quidẽ paulus. & si qui ei similes st̃:
plenius ab ipsa sapientia &e uerbo dei
ꝑfectiusq cognouerunt: Nos aut̃ qͣn-¬
tum exipsoꝵ litteris colligere possumꝰ:
in quib nobis uelut ꝑumbrã & ima¬
ginem indicia quedã deder̃t: ad edifi¬
cationem cõmunem discutere sũmatĩ
de sacrificioꝵ ritu aliqua tẽptabimꝰ:
In paschȩ festiuitate agnus scribitur
ẽẽ: qui purificat ppłm: In aliis uitu¬
lus. in aliis hẏrcus. aut aries. aut
capra. uel uitula: sic̃ ex his que recita¬
ta sunt didicistis: Unus gͦ ex his ani¬
malib que adpurificandũ popłm su¬
muntut ẽ agnus: qui agnus ipse eẽ

Expanded text:
recitantur, nihil sibi utilitatis conferre hujusmodi litteras indicat, quantum ad ipsum spectat auditum. Si vero quis inveniatur, qui possit velamen quod est positum in lectione Veteris Testampopulum in diebus festis, tunc videbit quam mira et magnifica sunt, quae per haec indicantur: quae superflua ignorantibus atque superstitiosa dicuntur. Sed haec quidem Paulus, etsi qui ei similes sunt plenius ab ipsa sapientia et verbo Dei, perfectiusque cognoverint. Nos autem quantum ex ipsorum litteris colligere possumus, in quibus nobis velut per umbram et imaginem indicia quaedam dederunt ad aedificationem communem, discutere summatim de sacrificiorum ritu aliqua tentabimus. In Paschae festivitate agnus scribitur esse qui purificat populum, in aliis vitulus, in aliis hircus aut aries, vel capra, vel vitula, sicut ex his quae recitata sunt, didicistis. Unus ergo ex his animalibus, quae ad purificandum populum sumuntur, est agnus: qui agnus, ipse esse
Abbreviated transcription (Latin):
ferenda uideant᷑: siue etrã ad suꝑiores
uirtutes quib ꝓcuratio humani ge-¬
neris dataẽ. quis facile audeat affir
lam ꝑsonam putanda sunt: Nam et
quasi qui mutatus sit. & conuersus
in speciẽ agni Dicit᷑ tam̃ agnꝰ: quia
auit hominibꝰ. & peccatoꝵ indulgen¬
ciam dedit: talis extitit humano ge-¬
neri. qͦsi agni hostia in macłata & inno-¬
cens: qua placari hominib diuina cre¬
duntur: Sic gͦ fortassis & si quis ẽ. an¬
gelor celestiumey uirtutum: aut si

Expanded text:
ferenda videantur, sive etiam ad superiores ferenda videantur, sive etiam ad superiores virtutes, quibus procuratio humani generis data est, quis facile audeat affirmlam personam putanda sunt. Nam ips dicitur, quasi qui mutatus sit et conversus in speciem agni. Dicitur tamen agnus, quia avit hominibus, et peccatorum indulgentiam dedit, talis exstitit humano generi, quasi agni hostia immaculata et innocens, qua placari hominibus divina creduntur. Sic ergo fortassis et si quis est angelorum coelestiumque virtutum, aut si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħarum: & designauit de ipso dicens.
Ecce agnus dei: ecce qui tollit peccata
muncti Quod si agnꝰ qui adpurifican¬
dum popłm datus est. ad ꝑsonã dñi
ce saluatoris nr̃i refertur: consequens
uidet᷑: qd̾ etiã cetera animalia quȩ
his eisdem purificationũ usib depu¬
tata sunt. referri debeant similiter
ad aliquas ꝑsonas: quȩ purificationis
aliquid humano generi conferant. Ui¬
de gͦ. ne forte sic̃ dñs &e saluator ñr.
quasi agnus ad occisionem ductus et
ĩ sacrificium laudis oblatus. peccatoꝵ
remissionem uniuerso prestitit mun¬
do: ita fortassis ce ceteroꝵ scoꝵ ac ius¬
abel iusti. usq ad sanguinẽ zacarie ꝓ¬
pħe: qui interfectus ẽ inter templũ
&e altare: alteriꝰ quid̃ sanguis sicut
uitule. alt̾ius sic̃ hẏrci. aut capre.
aut alicuiꝰ hor fusus est adexpian
in hoc mundo iugulati sunt. uł eors
qui dicunt qm̃ ꝓpt̃ te morte afficim᷑.¬
estimati sumus sic̃ oues occisionis. re¬

Expanded text:
arum, et signavit de ipso dicens: « Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . . » Quod si agnus, qui ad purificandum populum datus est, ad personam Domini et Salvatoris nostri refertur, consequens videtur, quod etiam caetera animalia, quae his ejusdem purificationis usibus deputata sunt, referri debeant, similiter ad aliquas personas, quae purificationis aliquid humano generi conferant. Vide ergo ne forte sicut Dominus et Salvator noster « quasi agnus ad occisionem ductus , » et in sacrificium altaris oblatus peccatorum remissionem universo praestitit mundo: ita fortassis et caeteroruAbel justi, usque ad sanguinem Zachariae prophetae, qui interfectus est inter aedem et altare , alterius quidem sanguis sicut vitulae, alterius sicut hirci aut caprae, aut alicujus horum fusus est ad expianin hoc mundo jugulati sunt, vel eorum qui dicunt, Propter te morte afficimestimati sumus sicut oves occisionis , re
Abbreviated transcription (Latin):
pellatur: Scio diu̾sa uota: inscripturis
referri: Anna qͥđ uouit deo fructum
uentris sui: & samuelem consecrauit in
templo: Alius quodẽq sibifuictoriam
redeunti occurrisset uouit dõ: & occur¬
rente filia. uota lacrimanda ꝑsoluit:
Alii uitulos. aut arietes aut domos.
aut alia huiꝰmodi ratione carentia: uota
offerunt dõ. Ille uͦ qui appellat᷑ nagare¬
us: semetipsum deuouet dõ: Hoc ẽ enim
uotum nazarei: qd̃ ẽ suꝑ om̃e uotum:
Nam filium offerre uł filiã. aut pecus.
aut predium: hoc totũ extra nos ẽ Se-¬
metipsum dõ offerre. & non alieno labore.
s ꝓprio placere: hocẽ ꝑfectius. & emi-¬
nentius om̃ib uotis: Quod si facit: imi¬
tator ẽ. xp̃i. Ille enĩ dedit homini t̾ram.
mare. & om̃ia que in eis sunt: ad obse¬
quium. dedit & celum. solem quoq ilu¬
namac stellas. hominum ministerio con-¬
cessit: & pluuias. uentos. & om̃e quicqͥd
mundum: ut filiũ suum unigenitum
daret. ꝓ mundi huiꝰ uita Quid gͦ mag.¬

Expanded text:
nimalis. Scio diversa vota in Scripturis referri: Anna quidem vovit Deo fructum ventris sui, et Samuelem consecravit in templo . Alius quodcunque sibi post victoriam redeunti occurrisset, vovit Deo: et occurrente filia, vota lacrymanda persolvit . Alii vitulos aut arietes, aut domos, aut alia hujusmodi ratione carentia vota offerunt Deo. Ille vero qui appellatur Nazaraeus, semetipsum devovit Deo . Hoc est enim votum Nazaraei, quod est super omne votum. Nam si filium offerat vel filiam, aut pecus aut praedium, hoc totum extra nos est. Semetipsum offerre Deo, et non alieno labore, sed proprio placere, hoc est perfectius et eminentius omnibus votis. Quod qui facit, imitator est Christi. Ille enim dedit homini terram, mare et omnia quae in eis sunt ad obsequium; dedit et coelum; solem quoque et lunam et stellas hominum ministerio concessit; pluvias, ventos et omne quod mundum, ut Filium suum unigenitum daret pro mundi hujus vita . Quid ergo mag
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qui habet aliquid insemecip̃o
& in substantia sua qd̃ offerat dõ:
non sufficit iste exterior homo legẽ
dei susciꝑe. nec solus uota offerrez
Non enĩ potest aliqͥd dignũ dõ hab̾e
S ille interior ẽ homo: qui magis
habet inse qd̃ offerat dõ In illo nã-¬
q ẽ hatacłm uirtutum: in illo oĩs
intellectus scientie: in illo ẽ diuine
imaginis innouatio: Qui cũ spẽm¬

Expanded text:
nisi qui habet aliquid in semetipso et in substantia sua quod offerat Deo. Non sufficit iste exterior homo legem Dei suscipere, nec vota solus offerre. Non enim potest aliquid dignum Deo habere. Sed ille interior est homo, qui magis habet in se quod offerat Deo. In illo namque est habitaculum virtutum; in illo omnis intellectus scientiae; in illo est imaginis innovatio: qui cum spe
Abbreviated transcription (Latin):
niat ꝓpeccatis hominum: hic reppiciati¬
one diuina uelut aries. aut uitulus. aut
hẏrcus. oblatus eẽ sacrificium obpuri-¬
ficationem popło impetrandam. accipi
potest: Aut non tibi uidet᷑. ut aries. aut
hyrcus. holocaustum se obtulisse paulus¬

Expanded text:
i justorum hominum hic pro repropitiatione divina velut aries, aut vitulus, aut hircus, oblatus esse sacrificium ob purificationem populo impetrandam, accipi potest. Aut non videtur, ut aries aut hircus, holocaustum se obtulisse Paulu
Abbreviated transcription (Latin):
dus est nobis ds̃. ut intellectum da-¬
re dignetur se dignum: quo hec ut
decet de dei uerbis intelligere possi¬
mus: & aduertere: Om̃s qui sub le¬
ge dei uiuimus. & in eccłia eiꝰ habem᷑:
aliqui sub patrib. aliqui subuiris
agimus: Et si quidẽ paruula ẽ ani¬
ma. & in icia habet inerudicionib
diuinis: hec sub patre agere creden¬
da est: si uero iam adultior facta est.
ut uiri potens sit ad concipiendũ
pere secreta: hec sub uiro posita dĩ
thiis. Uolo aut̃ om̃s uos uni uiro
uirginem castam: exhibere.xp̃os Qui
uero ꝑfectiores sunt. & eminentiores
hoꝵ : de illis non dicit᷑ quod sub uiro
sint. S audi. quomͦ de semetip̃o suis¬
q similib: pronunciet paulus: Do-¬
nec occurramus inquit om̃s in uir̃
ꝑfectum: in mensurã etatis plenitu-¬
dinis xp̃i. huic gͦ anime quȩ in ui-¬
rum ꝑfectum occurrit. nemo domi¬
natur inuotis: s habet potestatem
suoꝵ libertatemq uotor: Si autẽ
feminei adhuc generis fuerit aĩa.

Expanded text:
dus nobis est Deus, ut intellectum dare dignetur, si dignum est: quo haec ut decet, de Dei verbis intelligipossimus advertere. Omnes qui sub lege Dei vivimus et in Ecclesia ejus habemus, aliqui sub patribus, aliqui sub viris agimur. Et siquidem parvulo est anima, et initia habet in eruditionibus divinis, haec sub patre agere credenda est. Si vero jam adultior facta est ut viri, ita potens sit ad concipiendum pere secreta, haec sub viro posita dicitur. thiis: Volo autem vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Qui vero perfectiores sunt et eminentiores, hoc de illis non dicitur, quod sub viro sint. Sed audi quomodo de semetipso suique similibus pronuntiet et Paulus: Donec occurramus, inquit, omnes in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi . Huic ergo animae, quae in virum perfectum occurrit, nemo dominatur in votis, sed habet potestatem suorum libertatemque votorum. Si autem adhuc feminei generis fuerit anima,
Abbreviated transcription (Latin):
in monte hereditatis tuȩ : in prepara¬
ta habitatione tua quam preparasti
dñe. Paulus quoq apls. sciens eẽ. que¬
dam prima imbuendi initia: tum de¬
inde post tempꝰ etiã ad ꝑfectionẽ ue¬
niri: scribens quibdam dicebat. Et¬
enim cũ deberetis magistri eẽ. ꝓpt̃ tem¬
pus: rursus indigetis ut doceamini qͦ
sunt elementa sermonũ dei : et facti
estis quib lacte opꝰ sit. ñ cibo forti.
Om̃is enim qui lacte alitur. exꝑrs
est sermonis iusticie: paruulus enĩ ẽ.
ꝑfectoꝵ uero ẽ cibus solidus: qui pro
possibilitate sumendi exercitatos ha¬
bent sensus. ad discrecionem boni uel
mali Et it̾m in aliis: litteram legis
omnemq huiꝰ modi scripturã. elem̃¬
ta mundi eẽ cõmemorat: Et nc̃ ergo
ea que ꝑtinuerunt ad illos qui pͥmis
imbuebant᷑ elementis: molesta nobis
pͥmo uident᷑ auditu: Uolenti enim
ad salutem ꝑtinent: cum de sacrifier

Expanded text:
in montem hereditatis tue: in preparata habitatione tua quam preparastier. Paulus quoque apostolus sciens esse quaedam prima imbuendi initia, tunc deinde per tempus etiam ad perfectionem venire, scribens quibusdam dicebat: Etenim cum deberetis jam magistri esse propter tempus, rursus indigetis ut doceamini quae sint elementa exordii sermonum Dei, et facti estis quibus lacte opus sit non cibo forti. Omnis enim qui lacte alitur, expers est sermonis justitiae: parvulus enim est. Perfectorum vero est cibus solidus, qui pro possibilitate sumendi, exercitatos habent sensus, ad discretionem boni et mali . Et iterum in aliis litteram legis omnemque hujusmodi scripturam elementa mundi esse commemorat. Et nunc ergo ea quae pertinuerunt ad illos qui primis imbuantur elementis, modesta nobis primo videntur auditu. Volenti enim ad salutem pertine
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃quidem de tͥbu ioseph fuit hieroboam¬
ille qui fecit duas uaccas aureas ut seduce¬
ret ppłm adorare eas: & ꝑ hoc uelut impo¬
sitis manib suis. excecauit & clausit ocłos
ifrł: ne uicłent impietatẽ suam. Deqͦ dictũ¬

Expanded text:
quod de tribu Joseph fuit Jeroboam, qui fecit duos vitulos aureos, ut reduceret populum adorare eos; et per hoc, velut impositis manibus suis excaecavit et clausit oculos Israel, ne viderent impietatem suam, vel c
Abbreviated transcription (Latin):
hoc gͦ uerius qͣm iniacob ad implebit᷑ qͦd dic¬
tum ẽ: quia reuocabo de inde infinẽ. Sed
unꝰquisq nr̃m eodẽ ordine atq eadẽ uia ę¬
gẏptum & agones ingredit᷑: ⁊ simereat᷑ ut
ds semꝑ maneat cum eo. faciet eũ ingentẽ
magnã. Magna enim gens est uirtutũ nu-¬
merꝰ. et iusticie multitudo: inqͣ scĩ qͥ multi¬
plicari dñr & crescere. Complet᷑ in eo etiã
illud qͦd dictum ẽ: quia reuocabote ĩn in
finẽ. Finis ꝑfectio rerum: ⁊ uirtutũ consũ¬

Expanded text:
hoc ergo verius quam in Jacob adimplebitur quod dictum est: Quia revocabo te inde in fine. Sed et unusquisque nostrum eodem ordine atque eadem via Aegyptum et agones ingreditur, si mereatur ut Deus semper maneat cum eo, et faciat eum in gentem magnam; magna enim gens, est virtutum numerus, et justitiae multitudo, in qua sancti quique multiplicari dicuntur et crescere. Completur in eo etiam illud quod dictum est: Quia revocabo te in fine; finis enim perfectio rerum et virtutum consum
Abbreviated transcription (Latin):
qui factus est ingentẽ magnã. in egẏpto:
et in fine reuocatus est: Quantũ adia¬
de egypto: quippe qͥ defunctꝰ in egypto
ẽ. Ab surdum autẽ erit siqͥs in eo reuo¬
catum dicat adõ iacob: quia corpꝰ eius
reportatũ ẽ. Quod si recipiat᷑: ñ erit uer̃
conuenit hec de corpore mortuo intelligi:¬

Expanded text:
qui factus est in gentem magnam in Aegypto, et in fine revocatus est? Quantum ad Jaus est ex Aegypto, quippe qui defunctus in Aegypto est, Absurdum autem erit, si quis in eo revocatum dicit a Deo Jacob, quia corpus ejus reportatum est, quod si recipiatur, non erit verum, convenit haec de corpore mortuo intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
isrł uͦ dr̃ qui benedic̃ eos uide ne forte
ħ indicet᷑. qͦd illi ñdum eo usq ꝓfecerant.
ut istł m̾itis eqͣrent᷑: ⁊ iõ illi filii ia cob
dicunt᷑. tanꝙͣ inferiores: ille uͦ qͥ iã tr̃¬
ꝑfectꝰ erat. & benedictiones futuroꝵ
consciꝰ dabat: ifrł appellat᷑. Sane qͦd¬

Expanded text:
itur qui benedicit eos. Vide ne forte hoc indicetur, quod illi nondum eousque profecerant, ut Israel meritis aequarentur, et ideo illi filii Jacob dicuntur tanquam inferiores; ille vero qui jam perfectus erat, et benedictiones futurorum conscius dabat Israel appellatur. CA
Abbreviated transcription (Latin):
s ut ipsos sciamt. Et scientia mea dig¬
nos faciã: siqͦs impsis in ueniã ustos:
siqͦs inueniam penitentes: siqͦs tales qͦs
debeam scire. Deniq quia nullus qͥ peni-¬
teret. nullus qui conuerteret᷑. aliꝰ inuent̾

Expanded text:
sed ut ipsos scientia mea dignos efficiam, si quos ipsorum inveniam justos, si quos inveniam poenitentes, si quos tales quos debeam scire. Denique quia nullus qui poeniteret, nullus qui converteretur inventus est
Abbreviated transcription (Latin):
Uolebat gͦ p̃uenire & lauare pedes:
neqͥd forte puliu̾s residet: qͦd adtesti¬
moniũ incredulitatis excussum. pos¬
sit indie iudicii reseruari. Proptea
gͦ dicit sapiens abraham. Accipiat᷑ aqͣ

Expanded text:
olebat praevenire et lavare pedes, ne quid forte pulveris resideret, quod ad testimonium incredulitatis excussum posset in die judicii reservari. Propterea ergo dicit sapiens Abraham, Accipiam aquam,
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec uenitur adgasiongaber:
quod interp̃tat᷑ consilia uiri
Si quis desiit puer eẽ sensib iste ꝑ-¬
uenit ad consilia uiri: sic̃ & ille qui
dicebat Cum aut̃ factus sum uir:
erant. Sunt ergo magna consilia ui¬
in corde uiri¬

Expanded text:
ost haec venitur ad Asiongaber, quod interpretatur consilia viri. Si quis desiit puer esse sensibus, pervenit ad consilia viri, sicut ille qui dicebat: Quando autem factus sum vir, . Sunt ergo magna consilia viin corde viri
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ quãuis positionũ suatũ diu̾¬
sas habeant qualitates. om̃s cam̃
intͣ trinitatis numerũ continent᷑:
& qd̾ ꝑ totas has quatuor partes.
uunũ numerũ colligit᷑ eadẽ trinitaᷤᷤ
semꝑ: ꝓ eo sine dubio. quod sub uno
nomine patris & filii & sp̃s scĩ censen¬
tur om̃s qui ex quatuor orbis parti¬
bus uenientes inuocant nom̃ dñi.
recumbentes cũ abraham &e y saa e
neralit̃ indicata sunt. uolentibꝰ tociꝰ
sacri huiꝰ uoluminis continentiam
mysticã breuiter cõprehend̾e: ut ex
his intelligentie spiritalis occasiõe
suscepta. unusqͥsq in rliqͥs sunilem
aut si cui ampliꝰ d̾s reuelat. suꝑiorẽ
& excelsiorẽ ꝑsequat᷑ indaginẽ Ego¬

Expanded text:
Quae quamvis dispositionum suarum diveQuae quamvis dispositionum suarum diversas habeant qualitates, omnes tamen intra trinitatis numerum continentur: et quod per totas has quatuor partes um unum colligitur eadem trinitas, semper pro eo sine dubio quod sub uno nomine Patris et Filii et Spiritus sancti censentur omnes qui ex quatuor orbis partibus venientes, invocant nomen Domini, recumbentes cum Abraham, Isaac neraliter indicata sunt, volentibus totius sacri hujus voluminis continentiam mysticam breviter comprehendere, ut ex his intelligentiae spiritalis occasione suscepta, unusquisque et in reliquis similem, aut etiam si cui amplius Deus revelat, superiorem et excelsiorem persequatur indaginem.
Abbreviated transcription (Latin):
simeon. fortassis ꝓ obedientia: aliꝰ
intribu leui. credo qͥ bene p̃fuit
sacerdocio. uł qͥ bene ministrans¬
regio sp̃u gessit & bene rexit po¬
ce cogitationũ cordis S &e singulis
qͥb q tribubus. unꝰqͥsq sociabit᷑:
ꝓhis que adunã quãq earũ. uel
inactib cognata. uł in moribꝰ ha¬
buit: Erunt qͥd huiꝰ mõi qͥdã or¬
dines in resurrectione mortuorũ.
sic̃ designat apłs: quoꝵ ordinũ
typus. in hoc libro & figura pre¬
nerione. castroꝵ posicio. ⁊ metatio¬
num ordo describit᷑. ꝑtinet sine
dubio ad aliquẽ in resurrectione
mortuoꝵ statum: qd̾ tres adori-¬
entẽ collocate dñr tribus. et
tres ad occidentẽ: tres &ẽ ad mare:
tres ultime ad aqͥlonẽ. qͥ durus
dicit᷑ uentus S ce qd̾ tribꝰ iuuda
que regalis ẽ. ad orientẽ statuit᷑.
ex qua ortus est dñs ñr: nõ puto
ociosũ: & qͦd ysachar huic iun¬
tes trinus iste numerus ordinat᷑:

Expanded text:
Simeon, fortassis pro obedientia; alius Simeon, fortassis pro obedientia; alius in tribu Levi, credo qui bene praefuit sacerdotio, ritus gessit, et bene rexit poet cogitationum cordis. Sed et singulis quibusque tribubus unusquisque sociabitur pro his quae ad unamquamque earum vel in actibus cognata vel in moribus habuit. Erunt ergo hujusmodi quidem ordines in resurrectione mortuorum, sicut designat Apostolus. Quorum ordinum typus in hoc libro et figura praenexione castrorum, positio et metationis ordo scribitur, pertinet sine dubio ad aliquem in resurrectione mortuorum statum. Quod tres ad orientem collocatae dicuntur tribus, et tres ad occidentem, tres etiam ad mare, et tres ultimae ad aquilonem, qui durus dicitur ventus. Sed et quod tribus Juda, quae regalis est, ad orientem statuitur, ex qua ortus est Dominus noster, non puto otiosum. Sed quod Isachar huic juntes trinus iste numerus ordinatur
Abbreviated transcription (Latin):
pectatio certa nobis ẽ. resurrectio¬
nis mortuoꝵ: cũ hi qͥ uiuunt. qͥ
reliqͥ sc̃. non p̃uenient in aduentu
cxp̃i eos qͥ dormier̃t: s simul cũ
illis iuncti. & sociati. rapientur
innubib obuiam xp̃o inaera:
terreni scił huiꝰ loci corruptelã.
& mortis habitacła deserentes: si¬
paradisum aut in alia quelibet
ex multis mansionib que apud
patrẽ sunt transferendi loca Di¬
uersitas aũ translacionis &e głe:
ex meritis sine dubio & actib umꝰ¬
cuiꝰq prestabit᷑ Et erit unusqͥsq
in eo ordine quẽ sibi gestoꝵ me
rita contulerint: si c̃ ce idc̃ paulꝰ
ꝓtestat᷑ dicens. de resurgentibus:
Unusqͥsq aut̃ in suo ordine: hic
g accidet in resurrectione. ut unꝰqͥs.¬
ꝙ aut intribu ruben sp̃alibꝰ in¬
diciis ascribat᷑: ob hoc ꝓfecto quod
aliqͥd inmorib. aut actib. aut ui¬
ta ipsi ruben simile &e consangui¬
neum habuit: alius aut̃ intribu

Expanded text:
pectatio certa est nobis resurrectiopectatio certa est nobis resurrectionis mortuorum, cum hi qui vivunt qui reliqui sunt, non praevenient in adventu Christi eos qui dormierunt , sed simul cum illis juncti, rapientur in nubibus obviam Christo in aera: scilicet hujus loci corruptelam et mortis habitacula deserentes, sisum, aut aliqua quaelibet ex multis mansionibus quae apud Patrem sunt , transferendi loca. Diversitas autem translationis et gloriae ex meritis sine dubio et actibus uniuscujusque praestabitur, et erit unusquisque in eo ordine quem sibi meritorum gesta contulerint, sicut et idem Paulus protestatur dicens de resurgentibus: Unusquisque in suo ordine . Tunc autem accedit in resurrectione unusquisque, ut in tribu Ruben spiritalibus indiciis ascribatur; ob hoc profecto quod aliquid in moribus, aut actibus, aut vita, ipsi Ruben simile et consanguineum habuit. Alius autem in tribus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc o auditor in corde tuo. dupplici¬
ter: ⁊ triplicit̃: uide quanta tibi
transeunda sunt. quanta toleranda¬
sunt: quot prouectib. quot tẽpta¬
cionib quot p̃liis pugnandũ cibi ẽ¬
& uincenoũ. ut possis ad diuinum
numerũ ꝑtinere: ut in compoto
aliquo habearis apud dm̃: ut
intra scãs tribus numerari dig.¬
nus habearis: ut uisitari possis
&e ꝑ dei sacerdotes aaron &e mo-¬
ysen. numeroꝵ ꝓcessib ascͥbi:
explende purificationes: ꝑagẽ¬
da cuncta. que lex sp̃e docet:
ut possis aliqñ ad istłiticum
numerũ ꝑtinere: Ego adhuc
ampliꝰ aliquid intueor. in hoc
numeroꝵ libro misterii Ratio
enĩ tribuũ &e diftinctio ordinũ.
societas familiarum. atq ordi¬
natio cuncta castroꝵ: ingentiũ
mͥ sacram̃toꝵ ꝓdit indicia: apło
nobis paulo sp̃ał intelligentiȩ se¬
mina resꝑgente Et age iam. quid
om̃is hec numeroꝵ tatio. qͥd or¬
dinum diuersitas. intelligentie
mistice contineat: uideamꝰ. Ex¬

Expanded text:
haec, auditor, in corde tuo dupliciter et tripliciter. Vide quanta tibi transeunda sunt, quanta toleranda, quot profectionibus, quot tentationibus, quot praeliis pugnandum est tibi et vincendum, ut possis ad divinum pertinere: ut computo aliquo habearis apud Deum, ut inter sanctas tribus annumerari dignus habearis, ut visitari possis, et per Dei sacerdotes Aaron et Moysen numerorum censibus scribi. explendae purificationes, peragenda cuncta quae lex spiritus docet, ut possis aliquando ad Israeliticum numerum pertinere. Ergo adhuc amplius aliquid intueor in hoc Numerorum libro mysterii. Ratio enim tribuum et distinctio ordinum, societas familiarum atque ordinatio cuncta castrorum, ingentium mihi sacramentorum prodit indicia, apostolo nobis Paulo spiritalis intelligentiae semina respargente. Et age jam, quid omnis haec numerorum ratio, quid ordinum diversitas intelligentiae mysticae contineat, videamus. Exs
Abbreviated transcription (Latin):
bricus sensus. uł feminea & reso-¬
luta segnicies: uł egyptios gerimꝰ.
ce barbaros mores: haberi apud
dm̃ in sc̃o ce consecrato numero non
om̃s qͥ saluant᷑: Et uis tͥ ostendam:
Audi quomͦ de astris qͥdẽ celestibꝰ dd̃
dicit: Qui numerat multitudinẽ
stellarũ: ce om̃ib eis nomina uocat:
Saluator uͦ nõ solũ discipulos suos
electos. subnumero statuit: s ce ca-¬
pillos capitis eoꝵ dicit ẽẽ numera-¬
tos: Ait enim: Urĩ aũ &e̾ capilli ca-¬
pitis numerati sunt: In quo utiq
nõ illos dicebat capillos ẽẽ. nume¬
ratos. qui uł ferro atconderi & pro-¬
ici solent. uł temporis etate deflu-¬
ere ac perire:ͤ s illi capitis capilli apd̃
dm̃ numerati sunt. qui in nazareis
sternendos alienigenas Uirtutes gͥ
animi & multitudinem sensuum.
qͥ de pͥncipali mente tãꝗͣ de capite
appellauit. S in hec ꝑ excessũ ꝗ̃ndã
deuenimꝰ: nunc adꝓpositũ reuer¬

Expanded text:
bricus sensus, vel feminea et resobricus sensus, vel feminea et resoluta segnities, vel Aegyptios gerimus et barbaros mores, haberi apud Deum in sancto et consecrato numero non omnes qui salvantur. Et vis tibi ostendam Audi quomodo de astris quidem coelestibus dicit David: Qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocat . Salvator vero non solum discipulos suos electos sub numero statuit, verum et capillos capitis eorum dicit esse numeratos. Ait enim: Vestri autem capilli capitis numerati sunt . In quo utique non illos dicebat capillos esse numeratos, qui vel ferro attonderi et projici solent, vel temporis aetate defluere ac perire, sed illi capitis capilli apud Deum numerati sunt, qui in Nazaraeisi ad prosternendos alienigenas. Virtutes ergo animi et multitudinem sensuum, qui de principali mentis, tanquam de capite appellavit. Sed in haec per excessum quemdam devenimus; nunc ad propositum rever
Abbreviated transcription (Latin):
credet᷑ sp̃s sc̃s. qui hec scͥbenda
dictauit. ut sciremus qͥ tẽ in illo
popło numerati sunt. & qui sñ
numero manserunt: Et qͥs da-¬
bit᷑ ex hoc ꝓfectus: his qͥ sacris
uoluminib gestiunt erudiri:
Qͥo enĩ ꝓdest ista didicisse : Aut
quid anime confert᷑ ad salutẽ.
si sciat quod pars aliqua ꝑpłi
numerata ẽ. in deserto: pars uͦ
innumerata derelicta ẽ: Si uͦ
seqñtes pauli sententiã legem
spiritalẽ ẽẽ credamꝰ: &e sp̃alit̃
que continet audiamꝰ: ingens
ꝓfectus anime in his que scͥꝑta
sunt apparebit: Docet me enĩ
p̃sens lectio. qͦd si transcẽdero
puerilis etatis insipienciã si
desiero paruulus ẽẽ. sensibꝰ. et
uir effectꝰ deposuero que sunt
paruuli: si inquã effectꝰ fuero
iuuenis. & talis iuuenis qͥ uin.¬
cam malignũ: aptus uidebor hiᷤᷤ
de qͥb scriptũ est. om̃s qͥ ꝓcedũt
in uͥtute isrł: & dignꝰ diuinis
numeris computabor: Donec aut̃
in est alicui nr̃m uł puerilis ce lu¬

Expanded text:
tus sanctus, qui haec scribenda dictavit, ut sciremus qui tunc in illo populo numerati sunt, et qui sine numero manserint. Et quis dabitur ex hoc profectus his qui sacris voluminibus gestiunt erudiri? Quid enim prodest ista didicisse, aut quid animae confertur ad salutem, si sciat quod pars aliqua populi numerata est in deserto, pars vero innumerata derelicta est? Si vero sequentes Pauli sententiam legem spiritalem esse credamus, et spiritaliter quae continet audiamus, ingens profectus animae in his quae scripta sunt apparebit. Docet enim praesens lectio quod si transcendero puerilis aetatis insipientiam, si desiero parvulus esse sensibus, et vir effectus deposuero quae sunt parvuli; si, inquam, effectus fuero juvenis, et talis juvenis qui vincam malignum, aptus videbor his de quibus scriptum est: Omnes qui procedent in virtute Israel, et dignus divinis numeris computabor. Donec autem inest alicui vestrum vel pueris et lu
Abbreviated transcription (Latin):
numerant᷑ Nõ enĩ sufficit ad ꝑfecti¬
onem tendenti: uictoria una Accipi-¬
unt manne cibũ: & aquȩ poculum
de sequenti hauriunt petra: s neq
tunc numerant᷑. Nũdũ enĩ in his ea
que numeris apta dicunt᷑. adoleue.¬
rant: Tabernaculũ testimonii cõstru-¬
itur: s ne in hoc qͥdẽ numerandi
popłi cẽpꝰ aduenit: lex ꝑ moy sen da Icauẽ

Expanded text:
numerantur: non enim sufficit ad perfectionem tendenti una victoria. Manna accipiunt cibum, et aquae poculum de petra sequenti hauriunt, sed neque tunc numerantur: nondum enim in his ea quae numeris apta dicuntur, adoleverant. Tabernaculum testimonii construitur, sed nec ibi quidem numerandi populi tempus advenit. Lex per Moysen d
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ qͥsꝗͣ ut pote uita moribq
degeneres: s ne egyptioꝵ qͥd̃ ullꝰ
ex his qͥ erant admixti numerant᷑.
ꝓfecto ut alienigene & barbari:
nec solȩ etatis habet᷑ obseruatio:
s querit᷑ si &e aptum bellis robur
oftendat: Designat᷑ enĩ ꝑuerbũ
dei: ut numeret᷑ om̃is qui pro¬
cedit in uirtute Nõ gͦ sola eta̾
s & uirtus isrłitica reqͥrit᷑. Pue¬
rilis ȩtas non numerat᷑: nec ap¬
ta diuinis calculis dicit᷑: nisi si¬
forte pͥmogeniti sint. aut de sa¬
cendotali uel leuitica stirpe des-¬
cendant: Isti soli inpuerulis ad¬
ducunt᷑ ad numerũ: feminarum
uͦ nulla ꝓrsus adducit᷑ Et quid
uidet᷑: Possunt hȩc uacua esse.

Expanded text:
quam, ut puta vita moribusque degeneres; sed ne Aegyptiorum quidem ullus ex his qui erant admisti numeratur, profecto, ut alienigenae et barbari, nec sola aetatis habetur observatio, sed quaeritur si et aptum bellis robur ostendat. Designatur etenim per verbum Dei ut numeretur omnis qui procedit in virtute. Non ergo sola aetas, sed virtus in Israelita requiritur. Puerilis aetas non numeratur, nec apta divinis calculis ducitur, nisi forte primogeniti sint, aut sacerdotali vel Levitica stirpe descendant: isti soli in pueris adducuntur in numerum. Feminarum vero nulla prorsus adducitur. Sed quid videtur? Possunt haec vacu
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute. neq in assirioꝵ uirtute. ne-¬
q in grecoꝵ. s inuͥtute isrł: ipse nu-¬
meratur apud dm̃ Est enĩ uirtꝰ ãi.
qͣ grecoꝵ philosophi docent: s hec
non ꝑtinet ad numerũ dĩ: nõ enim ꝓ
deo. s ꝙ gła exercet᷑ humana Est
strologie studiis p̃dicat᷑ S nõ ẽ. ista
uirtus isrłitica: &e idõ ñ ꝑtinet ad
dm̃ Est ⁊egyꝑtioꝵ uirtus: in ea qͣm
dicunt secreta sapientia S hec nõ
illa uirtꝰ que adõ docet᷑. que per
scripturas diuinas discit᷑. ꝙ̃ ꝑ fidẽ
euangelicã ⁊ apłicã tradit᷑: ce idõ dic̃
ut illi soli numerent᷑. qͥ ꝓgrediunt᷑
in uirtute isrł: S & illud considere¬
mus: qͥd ẽ qd̾ ñ statim ut egressꝰ ẽ.¬

Expanded text:
virtute, neque in Assyriorum, neque in Graecorum, sed in virtute Israel, ipse numeratur apud Deum. Est enim virtus animi, quam Graecorum philosophi docent. Sed haec non pertinet ad numerum Dei. Non enim pro Deo, sed pro gloria exercetur humana. Est strologiae studiis praedicatur. Sed non est ista virtus Israelitica, et ideo non pertinet ad Deum. Est et Aegyptiorum virtus in ea quam dicunt secreta sapientia, sed haec noilla virtus quae a Deo docetur, quae per Scripturas divinas discitur, quae per fidem evangelicam et apostolicam traditur. Et ideo dicit ut illi soli numerentur qui progrediuntur in virtute Israel. Sed illud consideremus quid est quod non statim ut egress
Abbreviated transcription (Latin):
iuinis numeris
non om̃s cligni
sunt: s certisqͥb¬
designant᷑. hi qͥ
intͣ numerũ dei
debeant cõp̃hendi: Huiꝰ aũ rei eui-¬
dens indiciũ continet liber hic qͥ
inscͥbit᷑ numeroꝵ: inqͦ refert᷑. quod
ex p̃cepto dei neq mulieres educũ¬
tur ad numerũ. femineę sine du

Expanded text:
ivinis numeris non omnes digni sunt, sed certis quidesignantur hi qui intra numerum Dei debeant comprehendi. Hujus rei evidens indicium continet liber hic, qui inscribitur Numerorum, in quo refertur quod ex praecepto Domini neque mulieres deducantur ad numerum, femin
Abbreviated transcription (Latin):
oms. qui conciliũ agentes adu̾sum iħm
ꝓnunciauerunt eũ reũ mortis: & esffude¬
runt & effuderunt sanguinẽ eiꝰ ciurca
basim altaris tab̾naculi testimonii. Ibi
et enim effunditur sanguis: uͥ erat al
Quia ñ capit ꝑire ꝓpħam extͣ iherłm.
Posuit gͦ ⁊ manũ suam suꝑ caput ui¬
tuli: hoc ẽ peccata gen̾is humani un¬
posuit suꝑ corpus suũ. Ipse ẽ. enim
caput corꝑis ȩccłiȩ s . Secd hoc fortasse
ñ sine causa sit: qͦd cum suꝑiꝰ qixisset:
ad plicuit eum ad ostium tab̾naculi
testimonii: impost̾iorib repetit: &
iterũ dicit. ad altare qͦd ẽ. ad ostium
tab̾naculi testimonii: qͣsi ñ adeundẽ
locũ sub eadem narratione semel de¬
signasse suffec̾it: nͥ quia forte hoc
intelligi uoluit. qͦd sanguis iħu ñ so¬
lũ in iħrłm effusus ẽ uͥ erat altare &
basis eiꝰ. ⁊ tabernaculũ testimonii: s.
& quod suꝑnim illud altare qͦd est
incelis. uͥ ⁊ eccłia pͥmitiuorum ẽ. idẽ
ipse sanguis asꝑserit Sicut ⁊ apłs

Expanded text:
tes adversum Jesum pronuntiaverunt eum reum mortis, et effuderunt sanguinem ejus circa basem altaris tabernaculi testimonii. Ibi etenim effunditur sanguis ubi erat et Quia non capit perire prophetam ego et manum suam super caput vituli, hoc est peccata generis humani imposuit super caput suum: ipse est enim caput corporis Ecclesiae suae. Sed et hoc fortasse non sine causa fit, quia cum superius dixisset: applicabit eum ad ostium tabernaculi testimonii, in posterioribus repetit et iterum dicit, ad altare, quod est ad ostium tabernaculi testimonii; quasi non eumdem locum suum eadem narratione semel designasse sufficeret, nisi quia forte hoc intelligi voluit, quod sanguis Jesu non solum in Jerusalem effusus est ubi erat altare et basis ejus, et tabernaculum testimonii, sed et quod supernum illud altare quod est in coelis, ubi Ecclesia primitivorum est, idem ipse sanguis asperserit, sicut et apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
mentẽ. Et iccirco ñ dixit uitulũ
& siluit. ut uideat᷑ uitulꝰ qͥc̃q man¬
datꝰ ⁊ s uitulum exbubꝰ: id est ex
patriarchar̃ gen̾atione uenientẽ.
Est autẽ mascłs. sine macula. Mas¬
culus uͦ ẽ : qui peccatũ qͦd ẽ feminee
fragilitatis ignorat. Solus gͦ ille mas¬
culus. solus sine macła ẽ. qui pecca¬
tum ñ fecit. nec dolus inuentꝰ est in
ore eiꝰ. Et qui acceptꝰ. contͣ dnm̃
offertur ad ostium tabernaculi ad
ostium tabernaculi non est intra
ostium: s extͣ ostium. Ext ostiũ ae¬
enim fuit iħe : quia in sua ꝓpͥa ueñ.
gressus tabnacłm illud. ad qͦd uen̾at:
s ad hostium eius oblatꝰ est holo caustũ :
qͥa extͣ portam passus ẽ. Nam ⁊ illi mali co¬
loni uenientẽ filium patris famili&: eie¬
cerunt foras extra uineã: & occidunt. hoc
est gͦ qͦd offert᷑ ad ostium tabnaculi: ac¬
ceptũ contͣ dnm̃. Et quid tam acceptũ
ꝗͣ hostia xp̃i: qui se ipsum obtulit deo:
Et tam̃ imponit manum suam. inqͥt

Expanded text:
entem, et idcirco non dixit vitulum, et siluit, ut videatur vitulus quicunque mandatus, sed vitulum ex bobus, id est, ex patriarcharum generatione venientem, hic est masculus sine macula. Masculus vere est, qui peccatum quod est femineae fragilitatis ignorat. Solus ergo ille masculus, solus sine macula est, qui peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Et qui acceptus contra Dominum offertur ad ostium tabernaculi. Ad ostium tabernaculi non est intra ostium, sed extra ostium. Extra ostium etenim fuit Jesus, qui in sua propria venit illud ad quod venerat, sed ad ostium ejus oblatus est holocaustum, qui extra castra passus est: nam et illi mali coloni venientem filium patrisfamilias ejecerunt foras extra vineam et occiderunt. Hoc est ergo quod offertur ad ostium tabernaculi, acceptus contra Dominum. Et quid tam acceptum quam hostia Christi qui seipsum obtulit Deo: Et tunc imponent manum suam, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
intellectum simplicẽ seqͣr: & absq ulla
ut ipsi ride nos solent stropha uerbi
& allegorie nubilo uocẽ legis latoris
excipiã: ego eccliasticꝰ sub fide xp̃i ui
uens. & inmedio eccłie positꝰ ⁊ ad sacͥfi¬
candum uitulos & agnos. & offeren

Expanded text:
intellectum sequamur, et absque ulla, ut ipsi nos ridere solent, stropha verbi et allegoriae nubilo vocem legislatoris excipiamus, ego ecclesiasticus sub fide Christi vivens, et in medio Ecclesiae positus, ad sacrificandum vitulos
Abbreviated transcription (Latin):
tate sensus mei. hoc in loco hominẽ
quẽ appellauit. ⁊ pͥmũ in omib posu¬
it adofferendum munꝰ dõ⁊ intelligen¬
dum esse omne humanũ arbitr gen:
Et ipsum dici hominẽ: qui holocau¬
stum offerat uitulũ exbũb sine ma¬
cula. Iste autẽ sine uitulus macula:
uide si ñ illȩ saginatꝰ ẽ uitulꝰ. quẽ
pat̾ ꝓ regresso ac restituto sibi illo qͥ
ꝑierat filio. qͥq omnẽ eiꝰ substantiã
di lapidau̾at. iugulauit: & fecit sͥ¬
ꝯ uiuiũ magnũ. & leticiã habuit: ita
ut lecarent᷑ angłi in celo suꝑ uno pec¬
catore penitentiã agente. Homo gͦ
iste qui ꝑierat & inuentꝰ est. qm̃
nichil habuit ꝓpͥe substantie qͦd offer¬
ret: cunctam nanq dilapidau̾at¬

Expanded text:
 etc. Hoc in loco hominem quem appellavit et primum in omnibus posuit ad offerendum munus Deo, intelligendum esse omne humanum arbitror genus, et ipsum dici hominem qui holocaustum offerat vitulum ex bobus sine macula. Iste autem vitulus sine macula vide si non ille saginatus est vitulus, quem pater pro regresso ac restituto sibi illo qui perierat filio, quique omnem ejus substantiam dilapidaverat, jugulavit, et fecit convivium magnum et laetitiam habuit, ita ut laetarentur angeli in coelo super uno peccatore poenitentiam agente. Homo ergo iste qui perierat et inventus est quoniam nihil habuit propriae substantiae quod offeret, cuncta namq
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum dei ex mrariã
carne uestitũ ꝓcessit
& aliud quid̃ erat
qͦd uidebat᷑ in eo.
aliud qͦd ĩ telligebat᷑:
Tarnis nanq aspectꝰ in eo patebat oĩb:i
paucis uͦ electis dabat᷑ diuinitatis agni¬
tio: ita & cum ꝑ ꝓpħas uel legis latorẽ.
u̾bum dei ꝓfert᷑ adhomines. ñ absq
competentib ꝓfert᷑ indum̃tis. Nã sic̃
ibi carnis ⁊ ita hic littere uelamine te¬
git᷑: uit littera quidem aspiciat᷑ tanꝗͣ
tanquã diuinitas sentiat᷑. Tale gͦ est
qͦd & nc̃ inuenimꝰ librũ leuitiei reuoluen¬
tes: in quo sacrifitioꝵ ritꝰ. & hostiar̃ di¬
u̾sitas. ac sac̃dotũ minist̾i̾a descͥbunt᷑.
Sedhec scđm literã que tanꝗͣ caro u̾bi dĩ
est ⁊ indum̃tũ diuintatis eiꝰ: digni fortas¬
sis uel aspiciant uel audiant. ⁊ indigni.
Sed beati s̃ illi oculi: qui uelamine litt̾e.
obtectum intrinsecus diuinũ uident. Et
beati s: qui ad hec audienda: mundas
aures int̾ioris honinis defer̃. Alioqͥn:¬

Expanded text:
Verbum Dei ex Maria carne vestitum processit et aliud quidem erat quod videbantur in eo, aliud quod intelligebatur carnis namque aspectus in eo patebat omnibus, paucis vero et electis dabatur divinitatis agnitio ita et cum per prophetas vel legislatorem Verbum Dei profertur ad homines, non absque competentibus profertur indumentis. Nam sicut ibi carnis, ita hic litterae velamine tegitur: ut littera quidem aspicitur tanquam tanquam divinitas sentitur. Tale ergo est quod et nunc invenimus librum Levitici perquirentes, in quo sacrificiorum ritus et hostiarum diversitas ac sacerdotum ministeria describuntur; sed haec secundum litteram, quae tanquam caro Verbi Dei est et indumentum divinitatis ejus, digni fortassis vel aspiciant, vel audiant indigni: sed beati sunt illi oculi qui velamen litterae obtectum intrinsecus divinum spiritum vident, et beati sunt qui ad haec audienda mundas aures interioris hominis deferun
Abbreviated transcription (Latin):
malignantium: s ut tantum ꝓ mancdatis
dĩ circũeant. Circũcidat᷑ & ocłs. ne con¬
cupiseat alienum: ne uideat᷑ ad concupis¬
cendum. mulierẽ Cui enim erga femina¬
rum formas. lasciuꝰ & curiosus oberrat
aspectus: iste incircumcisus ẽ oculis. S
& siquis est qui siue manducet. siue bi¬
bat. sicut apłs p̃cipit. ad głam dĩ man¬

Expanded text:
malignantium, sed ut tantum pro mandatis malignantium, sed ut tantum pro mandatis Dei circumeant. Circumcidatur et oculus, ne concupiscat alienum, ne videat ad concupiscendam mulierem. Cujus enim circa feminarum formas lascivus et curiosus oberrat aspectus, iste incircumcisus est oculis. Sed et si quis est, qui sive manducet, sive bibat, sicut Apostolus praecepit, ad gloria
Abbreviated transcription (Latin):
tib estuat: & ut breuit̾ dicã qui mecat᷑¬
in corde : hic incircumcisus ẽ corde. S:
et qͥ hereticos sensus mente continet
et blasphemiaᷤᷤ assertiones contͣ scien-¬
tiam xp̃i disponit in corde: hic incircũ¬
cisus ẽ corde. Qui uͦ purã fidẽ inconsciẽ¬
tie sinceritate custodit: iste cͥcumcisus
ẽ corde. Deqͦ dici potest. Beati mundo
corde: qm ipsi dm̃ uidebunt. Ego uͦ au¬
deo ex simili etiam hec ꝓpłncis uocib ad¬
dere : quia sicut oportet aurib & labiis.
& corde. & carnis p̾putio scđm ea que su¬
pͣ diximꝰ circumcidi : ita fortasse & manꝰ
nr̃e in digent circuincisione: pedes &
uisus. & odoratꝰ. et tactꝰ. Ut enim ꝑ¬
fectus sit homo dei in omnib: cuncta
circumcidenda sunt menbra. Manus
quidem a rapinis. a furtis. a cedib : & ad
sola dĩ oꝑa pandenda. Circumcidendi
sunt petles: ne ueloces sint ad effunden¬
dum sanguinẽ: et ne intrent in conciliũ

Expanded text:
tibus aestuat, et, ut breviter dicam, qui moechattibus aestuat, et, ut breviter dicam, qui moechatur corde, hic incircumcisus est corde. Sed et qui haereticos sensus mente retinet, et blasphemas assertiones contra scientiam Christi disponit in corde, hic incircumcisus est corde. Qui vero puram fidem in conscientiae sinceritate custodit, iste circumcisus est corde, de quo dici potest: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Ego vero audeo ex simili, etiam haec propheticis vocibus addere, quia sicut oportet auribus et labiis et corde, carnis praeputio secundum ea quae supra diximus circumcidi, ita fortassis et manus nostrae indigent circumcisione, et pedes, et visus, et odoratus, et tactus. Ut enim perfectus sit homo Dei in omnibus, cuncta circumcidenda sunt membra: manus quidem a rapinis, a furtis, ac caedibus, et ad sola opera Dei pandendae. Circumcidendi sunt pedes, ne veloces sint ad effundendum sanguinem, et ne intrent in concilium
Abbreviated transcription (Latin):
offitiis naturalis coitꝰ. & generationiᷤ
deseriuire. nemo qui dubitet. Siquis
gͥ erga huuscemodi motꝰ. ñ in portu¬
nus existat. nec statutos legib t̾minoᷤ
suꝑet: nec aliã feminã ꝙͣ conuigẽ legi¬
timã nou̾it: & in ea quoq ipsa postita¬
tis tantũmͦ causa. certis & legitimis
temꝑib agat: iste circũcisus p̾putio
carnis sue dicendus ẽ. Qui uͦ in omnẽ
lasciuiã ꝓruit. & ꝑ diu̾sos & illicitos
passim pendet amplexus: atq in om¬
nem libidmis gurgitẽ fert᷑ in frenis:
est roborata. ñ solum abillicitis nefan¬
disq cubilib uer̃ & a concessis & licitis
temꝑat: & tanqͣm uirgo sponsa xp̃i ca¬
stis et pudicis uirginitatib floret: inqͥbꝰ
uera circumcisio carnis p̃putii facta ẽ:
et uere testam̃tum dei & testam̃tũ et̾nũ.
ineorũ carne seruat᷑. Suꝑ est nobis: de¬
signare etiam circũcisionẽ cordis. Siqͥsẽ
qui in obscems desicłiis & fadis cupidita¬

Expanded text:
officiis naturalibus coitus et generationis officiis naturalibus coitus et generationis deservire, nemo est qui dubitet. Si quis igitur erga hujuscemodi motus non importunus existat, nec statutos legibus terminos superet, nec aliam feminam quam conjugem legitimam noverit, et nec quoque ipsa nisi posteritatis tat, iste circumcisus praeputio carnis suae dicendus est. Qui vero in omnem lasciviam proruit, et per diversos et illicitos passim pendet amplexus, atque in omnem libidinis gurgitem fertur infrenis,  se crucifixus est roborata, non solum ab illicitis nefandisque cubilibus, verum etiam a concessis et licitis temperat, et tanquam virgo sponsa Christi, castis et pudicis virginibus floret, in quibus vera circumcisio carnis praeputii facta est, et vere testamentum Dei et testamentum aeternum in eorum carne servatur. Superest designare etiam circumcisionem cordis. Si quis est qui obscenis desideriis et foedis cupidita
Abbreviated transcription (Latin):
Ego puto qͦd incircumcisus sit labiis:
qui ñdum cessauit abstultiloqͥo. ab
scurrilitate: Qui bonis derogat. qui
calumpnias mouet : qͥ fr̃s int̾ se falsa
loquendo cõmouet: qui uana. in epta.
secularia. impudica. turpia. in iuriosa.
ꝓterua. blasphemia. & cetera que in¬
his omnib continet ossuum. & dispo¬
nit sermones suos iniudicio: uerbosita¬
tem. r̃epͥmit. lingͣm temꝑat. uerba mo¬
derat᷑: iste m̾ito circumcisus labiis drͣ.
S & qui iniquitatẽ in excelsũ locuntur.
et extendunt in cęlum lingͣm suã sic̃
heretici faciunt: in circumcisi & ĩmũdi
labiis dicendi sunt. Circũcisus uͦ &
mundus qͥs est: Qui uerbũ dei loqͥt᷑ :
& sanã doctͥnam euangłicis & apłicis
munitã regulis ꝓfert. Hoc gͦ mͦ: & cir¬
cumcisio labiorũ dat᷑ in eccłia dĩ. Nunc
uͦ scłm pollicitationẽ nr̃ã. qͣlit̾ etiam
carnis circũcisio suscipi debeat. iudea¬
mꝰ. Menbrũ hoc inqͦ p̃putiũ uidet᷑. eẽ:

Expanded text:
Ego puto quod incircumcisus sit labiis, Ego puto quod incircumcisus sit labiis, qui nondum cessavit a stultiloquio, a scurrilitate, qui bonis derogat, qui calumnias movet, qui fratres inter se falsa loquendo committit, qui vana et inepta, saecularia et impudica, turpia et injuriosa, proterva, blasphema, et caetera quae inhis omnibus continet os suum, et disponit sermones suos in judicio, verbositatem reprimit, linguam temperat, verba moderatur, iste merito circumcisus labiis dicitur. Sed et qui iniquitatem in excelsum loquuntur, et extendunt in coelum linguam suam sicut haeretici faciunt, incircumcisi et immundi labiis dicendi sunt. Circumcisus vero et mundus, qui semper verbum Dei loquitur, et sanam doctrinam evangelicis et apostolicis munitam regulis profert. Hoc ergo modo et circumcisio labiorum datur in Ecclesia Dei. Nunc vero secundum pollicitationem nostram, qualiter etiam carnis circumcisio suscipi debeat, videamus. Membrum hoc in quo praeputium videtur esse,