comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
greditur. nisi bene prius operetur::
Sine concemplatiua gͦ uita intrare pos¬
sunt ad cȩlestempatriam : quibona quȩ
possunt operari non neglegunt. Sine
actiua autem intrare nonpos sunt. si
neglegunt hona operarique possunt.
Illa gͦ in necessitate: hȩc inuoluntate
⁊Illa in seruicute: ista in libertate
H inc t enim quodadi ysendicitur.
Siemeris seruum heb eum. sex annos
serui& tibi: Inseptimo egredietur
liber gratis. Cum quali ueste intrauerit.
cum tali ex eat. Si habens uxorem:
& uxor egrediatur simul: Sin autem
dñs dederit illi uxorem. & pepererit
filus & filias: mulier & liberi eius
erunt dñi sui. ipseuͦ exibit cumuestitu
suo Q uod sidixerit seruus. diligo dñm
meum & uxorem acliberos. non egrediar
liber: offer& eum dñs diis. & applicabia
adhostium & postes. ꝑ forabitq aurem
eius subula. & erit ei seruus inscłm. Paus
latius testimoniũ dedimus. ut distinctia¬
nẽ seruitutis atq libertatis inutraq

Expanded text:
greditur, nisi prius bene operetur? greditur, nisi prius bene operetur? Sine contemplativa ergo 1196 vita intrare possunt ad coelestem patriam, qui bona quae possunt operari, non negligunt; sine activa autem intrare non possunt, si negligunt bona operari quae possunt. Illa ergo in necessitate, haec in voluntate est. Illa in servitute, ista in libertate. Hinc est enim quod ad Moysen dicitur: Si emeris servum Hebraeum, sex annis serviet tibi in septimo egredietur liber gratis cum quali veste intraverit cum tali exeat si habens uxorem et uxor egredietur simul sin autem dominus dederit illi uxorem et peperit filios et filias mulier et liberi eius erunt domini sui ipse vero exibit cum vestitu suo quod si dixerit servus diligo dominum meum et uxorem ac liberos non egrediar liber offeret eum dominus diis et adplicabitur ad ostium et postes perforabitque aurem eius subula et erit ei servus in slatius testimonium dedimus, ut distinctionem servitutis atque libertatis in utraque
Abbreviated transcription (Latin):
& enĩm satagebat circa frequens ministeriũ:
Maria autem sedebat ad pedes dñi &
uerba eius audiebat. Pratgͦ una intenta
operi. altera contemplationi. U na
actiue seruiebat ꝑ exterius ministeriũ.
altera contemplatiuȩ ꝑ suspensionem
cordis in uerbum. Etquam uis actiua
bonasit. melior tamen ÷ contemplatiua
Quia ista cum mortali uitadeficit. illa
uero in inmortali uita plenius ex crescit.
Unde dicitur. Maria optimam partem
elegit. quȩ non auferetur abea. Quia
igitur actiua minor ÷ merito quam
contemplatiua: recte nunc dicitur. manꝰ
hominis subpennis eorũ Nam& si ꝑ
actiuam bonialiquid agimus. ad celeste
tamende siderium ꝑ contemplatiuam
nolamus. Vnde & apud moysen actiua
seruitus. contemplatiua autem libertas
uocaur. Ꝙ̾cum utręq uite ex dono
sint gr̃ę quamdiutamen inter ꝓximos
uiuimus. una ÷ nobis in necessitate
al tera in uoluntate. Quis enim
cog noscens dm̃ ad eius regnum in¬

Expanded text:
 enim satagebat circa frequens ministerium,  enim satagebat circa frequens ministerium, Maria autem sedebat ad pedes Domini, et verba ejus audiebat . » Erat ergo una intenta operi, altera contemplationi. Una activae serviebat, per exteriorum ministerium, altera contemplativae, per suspensionem cordis in verbum. Et quamvis activa bona sit, melior tamen est contemplativa. Quia ista cum mortali vita deficit, illa vero in immortali vita plenius excrescit. Unde dicitur, « Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea. » Quia igitur activa minor est merito, quam contemplativa, recte nunc dicitur: « Manus hominis sub pennis eorum. » Nam etsi per activam boni aliquid agimus, ad coeleste tamen desiderium per contemplativam volamus. Unde et apud Moysen activa servitus, contemplativa autem libertas vocatur. Et cum utraeque vitae ex dono sint gratiae, quamvivimus, una nobis in necessitate est, altera in voluntate. Quis enim cognoscens Deum ad ejus regnum in
Abbreviated transcription (Latin):
tellexerit: iam proculdubio iustus :
ed eius iusticiam: temperantia sequi
deb&: quia plerunq iusticia si modũ
non hab&. incrudelitatẽ cadet:
psagͦ iusticiauere iusticia est: quȩ se
temperantiȩ freno moderatur. ut inzelo
quoquisq feru&. sit etiã temperans.
esiplus ferueat. ꝓdat iusticiam: cui us¬
seruare moderamina ignorat. Due
autẽ sunt scõrum prȩdicatorum uitȩ.
aciua scilic& & contemplatiua. Sed
acciua prior ÷ temsore quam contẽ¬
platiua : quiaȩx ono oꝑe tenditur
ad contemplationin. Contemplatiua
autem maior ÷ merito quã actiua
Quia hec inusu p̾sentis operis laborat
illa uͦsapore intimo uenturam iamre¬
quiem degustat Quid itaq ꝑmatiꝰ
nsiactiua. & quid ꝑ pennas nisi
contem platiua uita designatur.
Manus gͦ hominis subpeniis eorumest
id ÷ uirtus operis sub uolatu contempla¬
tionis
Q uodbene in euangłio duȩ ilȩ mulieres de¬
signant. Marthascilic& & Maria: Martha¬

Expanded text:
tellexerit, jam procul dubio justus est. tellexerit, jam procul dubio justus est. Sed ejus justitiam temperantia sequi debet, quia plerumque justitia si modum non habet in crudelitatem cadet, ipsa ergo justitia vere justitia est, quae se temperantiae freno moderatur, ut in zelo quo quisque fervet sit etiam temperans, ne si plus ferveat perdat justitiam, cum servare moderamina ignorat. Duae autem sunt sanctorum praedicatorum vitae, activa scilicet et contemplativa. Sed activa prior est tempore quam contemplativa, quia ex bono opere tenditur ad contemplationem; contemplativa autem major est merito quam activa, quia haec in usu praesentis operis laborat, illa vero sapore intimo venturam jam requiem degustat. Quid itaque per manus, nisi activa, et quid per pennas nisi contemplativa vita signatur? Manus ergo hominis sub pennis eorum est, id est, virtus operis sub volatu contemplationis. Quod bene in Evangelio duae illae mulieres designant, Martha scilicet et Maria. « Martha
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat uacua uascua. unguento sp̃s
plenasunt: que ex paucitãte olei
solum modo infusa uidebantur. Quod
dũ ali is atq aliis datur. & ab audito¬
rib fides accipit᷑. sa ret camulier
uidelic& sc̃a ȩccła. sub creditoris sui iam
partes regiones quat tuor mundi accipi.
Scilic& or̃iens. occidens. meri dies. &
septem trio Quia scõrum p̃dicatio aue¬
tore dõ incunctis mundi partib est
egressa. Possumus etiã ꝑ quattuor
partes. principales quattuor uirtutes
accipere. ex quib reliq uirtutes oriun¬
tur uidelic& prudentiam. fortitudinẽ.
iusticiam aq temperantiam. Quas
nimirum uirtutes tunc ueracit̾ accipimꝰ.
cum earum ordinem custodimus. Prima
quippe prudentia. scda fortitudo. certia
iusticia. quarta temperantia est.
Quid enimꝓdesse pogest prudentia si
Fortitudo desit: Scire & enim cuiquã
quod non potest facere : pęnamagisquã
uirtus est. Sed qui prudent̃ intelligio
quodagat. & fortit̃ agit. quod in¬

Expanded text:
fuerant vacua vascula unguento spiritus fuerant vacua vascula unguento spiritus plena sunt, quae ex paucitate olei solummodo infusa videbantur. Quod dum aliis atque aliis datur, et ab auditoribus fides accipitur, Sareptana mulier, videlicet sancta Ecclesia, sub creditoris sui jam partes quatuor mundi regiones accipi, scilicet Oriens, septentrionalis. Quia sanctorum praedicatio, auctore Deo, in cunctis mundi partibus est egressa. Possumus etiam per quatuor partes, principales quatuor virtutes accipere, ex quibus reliquae virtutes oriuntur, videlicet, prudentiam, fortitudinem, justitiam atque temperantiam. Quas nimirum virtutes tunc veraciter accipimus, cum earum ordinem custodimus. Prima quippe prudentia, secunda fortitudo, tertia justitia, quarta temperantia est. Quid enim prodesse potest prudentia, si fortitudo desit? Scire etenim cuiquam quod non potest facere poena magis quam virtus est. Sed qui prudenter intelligit quod agatur, et fortiter agit quod in
Abbreviated transcription (Latin):
reibene concinit factum in uidua ab
eliseo ꝓpħa miraculum. que neduos
filios auferente creditore amitter&e.
ꝓpħȩdictis obediuit. & ex eoquod parum
olei habebat. ꝑ uasa uacua effudit
Quȩ cuncta post usq ad summum reple¬
ta sunt: & exeorum repletione mulier
acreditoris sui debito ÷ soluta. Quȩ
u idelic& mulier quam aliam nisi
scãm eccłam signat. duorum popłoꝵ
id ÷ iudaici & gentilis quas iduorũ
filioꝵ matrem: Quȩ prius exper¬
uersooꝑe ꝑ callidi sp̃s ꝑsuasionem quasi
quendam peccati nũmum acreditore
acceperat: & duos quos infide genuit.
amit tere filios timebat. S ed ꝓpħȩ
uerbis id ÷ scripture sacre p̃ceptis obę¬
diens exparuo quodhabebat oleruasa
uacua infudit: quia dum ab uni us
ore doctoris parum quid de amore
diuinitatis multorum uacuȩ m̃tes
audiunt: exuberđte gr̃a unguento
diuini amoris usq ad sũmũ replent᷑
t iam nunc multoꝵ cordaque prius

Expanded text:
rei bene concinit factum in vidua ab rei bene concinit factum in vidua ab Elisaeo propheta miraculum, quae, ne duos filios auferente creditore amitteret, prophetae dictis obedivit, et ex eo quod parum olei habebat, per vasa vacua effudit, quae cuncta post usque ad summum repleta sunt, et ex eorum repletione mulier a creditoris sui debito est soluta . Quae videlicet mulier quam aliam nisi sanctam Ecclesiam signat, duorum populorum, id est Judaici et gentilis, quasi duorum filiorum matrem? Quae prius ex perverso opere per callidi spiritus persuasionem quasi quemdam peccati nummum a creditore acceperat, et duos quos in fide genuit amittere filios timebat. Sed prophetae verbis, id est Scripturae sacrae praeceptis, obediens, ex parvo quod habebat olei vasa vacua infudit, quia dum ab unius ore doctoris pardivinitatis multorum vacuae mentes audiunt, exuberante gratia, unguento divini amoris usque ad summum replentur. Et jam nunc multorum corda quae prius
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatores scĩ decelestipatrialoqͥuntur
non tantum ualent apepire uerbo.
quantum pos sunt ardere desiderio.
xeo lingua quasi quedam ad nos
scintille ueniunt: quia decelestipat
in eoꝵ uoce uix tenue aliquid cognos¬
citur: quod tamen ab eis non tenũ it̃
amatur. H eq enim celestem głam
aut tantũ uidere suffici unt quanti
aut tantum loqui preualent. quantum
uident. Candens gͦ es scintillas ꝓicit:
quando uix tenuiiter p̃dicator loqui suf¬
ficit hoc: unde ipse fortiter ignescit
iuinaautem pietate agitur: ut ex ipsis
scintulis tenuissimis. audientis animꝰ
inflammetur. Quia sunt quidam qui
dum parua audiunt. maiori desiderio
replentur. Et inde ꝑfecte indi amore ar¬
dent: unde uix tenu issimas uerborũ
scintillas acceperint. Uerbum quippe
p̃dicationis: semen in corde audientis ÷¬
Et auditor bonus inde ꝓfert postmodũ
magnam messem scientiȩ: unde parũ u
prius acceperat semen linguȩ: Qui

Expanded text:
praedicatores sancti de coelesti patria loquuntur, praedicatores sancti de coelesti patria loquuntur, non tantum valent aperire verbo, quantum possunt ardere desiderio. Ex eorum ergo lingua, quasi quaedam ad nos scintillae veniunt, quia de coelesti patria in eorum voce vix tenue aliquid cognoscitur, quod tamen ab eis non tenuiter amatur. Neque enim coelestem gloriam aut tantum videre sufficiunt quantum est, aut tantum loqui praevalent quantum vident. Candens ergo aes scintillas projicit, quando vix tenuiter praedicator loqui sufficit hoc unde ipse fortiter ignescit. Divina autem pietate agitur, ut ex ipsis scintillis tenuissimis audientis animus inflammetur. Quia sunt quidam, qui dum parva audiunt majore desiderio replentur, et inde perfecte in Dei amore ardent, unde vix tenuissimas verborum scintillas acceperint. Verbum quippe praedicationis, semen in corde audientis Et auditor bonus inde profert postmodum magnam messem scientiae, unde parvum prius acceperat semen linguae. Cui
Abbreviated transcription (Latin):
nem littere. sp̃mrequirunt. Et modi
bonafacta patrum p̃cedenti ũ sicut
iuxtalitteram inueni unt imitant᷑.
modoquędam que iuxta hẏstoriam
imitanda nonsunt. spirit̾alit intellꝑ¬
gunt : & ad profectum tendunt.
Qu idgͦ ali ud pͣdicatores scĩ in suo oꝑe.
nisi inpede ungulam findunt: De
quib adhuc apte subditur. Et scin¬
tillȩ quasi aspectus ȩris candentis.
ris metallum: ualde sonorum est. Et
recte uoces p̃dicantium eri cõparan¬
tur : quia in omnẽ terramexi uit sonꝰ¬
eorũ. & infines orbis terrȩ uerba eoꝵ
Bene autem es candens dicitur:
quia uita p̾dicantiũ sonat & ardet
rdet enim desiderio. sonat uerbo.
candente ere scintillȩ ꝓdeunt : quia
deeoꝵ exortationib uerba flamman¬
tia adaures audientium ꝓcedunt.
Recte autẽ p̃dicator uerbascintille ap¬
pellate sunt: quiã eos quos incorde
tetigerint incendunt. Consideran¬
dumꝰ quoq est. quod scintillȩ sub¬
tiles ualde & tenuessunt. quia cum

Expanded text:
nem litterae spiritum requirunt, et modo nem litterae spiritum requirunt, et modo bona facta patrum praecedentium, sicut juxta litteram inveniunt, imitantur, modo quaedam quae juxta historiam imitanda non sunt, spiritaliter intelligunt, et ad profectum tendunt. Quid aliud praedicatores sancti in suo opere, nisi in pede ungulam findunt, de quibus adhuc aperte subditur: « Et scintillae quasi aspectus aeris candentis. » Aeris metallum valde sonorum est. Et recte voces praedicantium aeri comparantur, quia « in omnem terram exivit soneorum, et in fines orbis terrae verba eorum . » Bene autem aes candens dicitur, quia vita praedicantium sonat et ardet. Ardet enim desiderio, sonat verbo. candente aere scintillae prodeunt, quia de eorum exhortationibus verba flammantia ad aures audientium procedunt. Recte autem praedicatorum verba scintillae appellatae sunt, quia eos quos in corde tetigerint, incendunt. Considerandum quoque est quod scintillae subtiles valde et tenues sunt. Quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
dicatores scĩ boum nomine designant᷑ :
doc& paulus apłs legis testimoni ũ
exponens. non obturabis os bouitri¬
turanti. In scĩs gͦ p̃dicatorib planta
pedis ÷ uituli : scilic& mature in¬
cedens. & fortis & diuisa Qui aunus¬
quisq p̃dicator & uenerationem ha¬
bet in maturitate. & fortitudinẽ
inoꝑe : & diuisionẽ ungule indiscre¬
tione. Nonenim facilẽ p̃dicatio ei us
accipitur: si leuis inmorib esse uide¬
atur. Et nulla erit maturitatis os¬
tensio: sicontra aduersa omnia non¬
affuerit operis fortitudo. Uirtutis
autem meritum ipsa fortitudo oꝑis
amittit: sidiscreta inintellec tunon
fuerit: Ecce enimsacram scripturam legi¬
mus. Siomnia adlitteram sentiamus:
uirtutem discretionis amisimus. Si om̃a
adspiritalem allegori amducimus. s
milic̃ indiscretionis stultifaligam᷑
.Legunt enimsacra eloqui a pͣdicatores
sc̃ĩ. & aliquando in hystoria litterã
suscipiunt: aliquando uͦ ꝑ signi ficatio¬

Expanded text:
dicatores sancti boum nomine designantur, dicatores sancti boum nomine designantur, docet Paulus apostolus, legis testimonium exponens: « Non obturabis os bovi trituranti . In sanctis ergo praedicatoribus planta pedis est vituli, scilicet et mature incedens et fortis et divisa. Quia unusquisque praedicator et venerationem habet in maturitate, et fortitudinem in opere, et divisionem ungulae in discretione. Non enim facile praedicatio ejus accipitur, si levis in moribus esse videatur. Et nulla erit maturitatis ostensio, si contra adadfuerit operis fortitudo. Virtutis autem meritum ipsa fortitudo operis admittit, si discreta in intellectu non fuerit. Ecce enim sacram Scripturam legimus: si omnia ad litteram sentiamus, virtutem discretionis amisimus; si omnia ad spmiliter indiscretionis stultitia ligamur, legunt enim sacra eloquia praedicatores sancti et aliquando in historia litteram suscipiunt, aliquando vero per significatio
Abbreviated transcription (Latin):
Q uat tuor ergo animalium pedes recti
esse describuntur: quia scoꝵ euangłistarũ
atq omnium ꝑ fectoꝵ oꝑa. ad sequen¬
dam aniquitatem non sunt retorta:
iautem pedes rectos nonhabent: qui
ad mala mundi que reliquerunt re¬
flectuntur. Dequib scriptum est. Canis
reuersus ad suum uomitum : & sus lota
inuolu tabro luti. Dolebat dequibiisdam
doctor egregius. quod pedum rectitu¬
dinẽ retro detorserant: quib ꝑ incre¬
pationẽ dicebat. Quomodo conuer¬
timini iterum ad infirma & egena
elementa. quib denuoseruire uultis:
Dies obseruatis. & tempora & annos.
Li meo uos: neforte sine caus a labora¬
uerim inuobis. Quialios ad mon&
dicens. Propt̃ quod remissas manus
& soluta genua erigito : & gressus
rectos facite pedib ur̃is. Ut uero in
eisdem scĩs p̃dicatorib uite grauitas.
fortitudo atq discretio monstraret᷑.
recte sub iungitur. Planta pedis eoꝵ :
plantapedis uituli. Quiaenim prę¬

Expanded text:
Quatuor ergo animalium pedes recti Quatuor ergo animalium pedes recti esse describuntur, quia sanctorum evangelistarum atque omnium perfectorum opera ad sequendam iniquitatem non sunt retorta. Hi autem pedes rectos non habent, qui ad mala mundi quae reliquerunt reflectuntur. De quibus scriptum est: Canis reversus ad suum vomitum, et sus lota in volutabro luti . Dolebat de quibusdam doctor egregius, quod pedum rectitudinem retro retorserant, quibus per increpationem dicebat: Quomodo convertimini iterum ad infirma et egena elementa, quibus denuoet menses, et tempora, et annos. Timeo vos, ne forte sine causa laboraverim in vobis . Qui alios admonet, dicens: Propter quod remissas manus, et soluta genua erigite, et gressus rectos facite pedibus vestris . Ut vero in eisdem sanctis praedicatoribus vitae gravitas, fortitudo, atque discretio monstraretur, recte subjungitur: IBID.-- Planta pedis eorum quasi planta pedis
Abbreviated transcription (Latin):
loħs. Matheus. & Marcus sentit
Quattuor gͦ facies unisunt : quia
notiua fidei qua cog noscunt᷑ adoͣ. ipsa ÷
in uno quȩ ÷ simul inquattuor. Quic¬
quid enim inuno inueneris: hoc iN
omnib simul quattuorre cognoscis.
omnes concordit̃ pͣdicant: & addiuini¬
tatem eius m̃tis oculos leuantes. penna
contemplationis uolant. Euangelista¬
rum gͦ facies adhumanitatemd Ni
ꝑtinent : pennȩ addiuinitatẽ Quia
in eo quem corporeum co pĩciunt : quasi
facies intendunt. Seddumhunc eẽ
incircumscriptiini atq: incorporeum
ex diuinitate annuntiant: ꝑ conteni¬
plationis pennam quasi in aera leuant᷑
Quia itaq & una ⁊ fides in carnationis
eius in omnib. & par contemplatio
diuinitatis eius insingulis: recte minc
dicitur. quattuor facies uni & quat¬
tuor
penne uni. Sed quȩ uirtus ess&. si fidem
atq contem plationem dñih abentes p̃¬
dicatores illius scã oꝑa non haberent:
ꝑpedes. nisigressus actuum designantur:

Expanded text:
Joannes, Matthaeus et Marcus sentit. Joannes, Matthaeus et Marcus sentit. Quatuor ergo facies uni sunt, quia notitia fidei, qua cognoscuntur a Deo, ipsa est in uno, quae est simul in quatuor. Quidquid enim in uno inveneris, hoc in omnibus simul quatuor recognosces. omnes concorditer praedicant, et ad divinitatem ejus mentis oculos levantes, penna contemplationis. volant. Evangelistarum ergo facies ad humanitatem Domini pertinet, penna ad divinitatem: quia in eum, quem corporeum aspiciunt, quasi facies intendunt. Sed dum hunc esse incircumscriptum et incorporeum ex divinitate annurtiant, per contemplationis pennam, quasi in aerem levantur. Quia itaque et una fides incarnationis ejus in omnibus, et par contemplatio divinitatis ejus in singulis, recte nunc dicitur: Quatuor facies uni, et quatuor pennae uni. Sed quae virtus esset, si fidem atque contemplationem Domini habentes praedicatores illius sancta opera non haberent? recti. 3. Quid per pedes nisi gressus actuum designantur?
Abbreviated transcription (Latin):
CAQUATTUOR IONMANA
quȩ ꝑ ꝓphetie spm̃ futura prę¬
uidentur: subtili narratione
describuntur : cum dicitur. Quattuor
facies uni: & quat tuor pennȩ uni:
Quidꝑ faciem nisi noticia. & quid per
pennam nisi uolatus exprimiture
erfaciem quippe. unus quisq cognoscit᷑.
pennam uͦ: inaltũ auiũ corpora suble¬
uantur. ł acies itaq ad fidem ꝑtin&.
penna ad contemplationem. Perfidem
nanq: ab omnipotente dño cognoscime
sicut ipsesuis ouib dicit. Egosum pastor
bonus. et cognosco meas: & cognos cunt
me meȩ. Quirursus ait. Ego scio quos
elegerim. Per contemplationemuꝰ. quia
suꝑ nos m& ipsos tollimur: quasi in aera
leuamur. Quattuor gͦ facies uni sunt.
quia sirequiras quid matheus de incar¬
natione dñi sentiat. hoc nimiruisentit.
quod marcus. lucas. & lohannes. Siquȩras
quid Iohannes sentiat: hoc ꝓculdubio
quod lucas. marcus. & matheus. Siquȩras
quid Marcus: hoc quod Matheus ioħs.
& lucas. Siquęras quid lucas: hoc quod

Expanded text:
quatuor animalia, quae prophetiae spiritu futura praevidentur subtili narratione describuntur, cum dicitur: « Quatuor facies uni, et quatuor pennae uni. » Quid per faciem, nisi notitia, et quid per pennam nisi volatus exprimitur? Per faciem quippe unusquisque cognoscitur, per pennam vero in altum avium corpora sublevantur. Facies itaque ad fidem pertinet. Penna ad contemplationem. Per fidem namque ab omnipotente Deo cognoscimur. sicut ipse de suis ovibus dicit: Ego sum Pastor bonus, et cognosco oves meas, et cognoscunt me meae . Qui rursus ait: Ego scio quos elegerim . Per contemplationem vero, qua super nosmetipsos tollimur, quasi in aerem levamur. Quatuor ergo facies uni sunt: quia si requiras quid Matthaeus de incarnatione Domini sentiat; hoc nimirum sentit quod Marcus, Lucas et Joannes. Si quaeras quid Joannes sentiat; hoc procul dubio quod Lucas, Marcus et Matthaeus. Si quaeras quid Marcus; hoc quod Matthaeus, Joannes et Lucas. Si quaeras quid Lucas; hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
Rotã gͦ inmedio rotȩ est: quia in e
testãmento ueteri testam entũ no
Et sicut sepeiam diximus. qđ testan
uecus ꝓmisit : hoc nouũ ex hibu
Et qđ illud occulte annuntiat. ho
istud exhibitũ aꝑte clamat. P¬
phetiẽ gͦ testamenti noui testam̃
uetus est: & ex positio testamen
eloquia. nisi ad corda hominũua
qui a scriptura sacra ꝑ legem ado
hominũ uadit. signando mister
gͦ rottȩ facies & uias.: quiaoste
sacra eloquia notitiã pceptori
cũ exhibitione opum. Et ꝑquat
partes uadunt :quia distinctis
ut pͣdiximus temporib loquun
uł certe quia incunctis mundi re¬
gionib incarnatũ dnm pdicant¬
uertebantur cũ ambularent. Hs
superus de animalib dicta sunt
sed non eadem intellȩgi derotis
quȩ de animalib possunt. Rota
quippe signare testamenta dixi

Expanded text:
rotae est, quia inest Testamento veteri Testamentum novum. Et, sicut saepe jam diximus, quod testamentum vetus promisit, hoc novum exhibuit. Et quod illud occulte adnuntiat, hoc istud exhibitum aperte clamat. Prophetia ergo Testamenti novi Testamentum vetus est, et expositio Testamenteloquia, nisi ad corda hominum vaquia Scriptura sacra per legem ad cor hominum vadit, signando mysteriergo rotae facies et pennas, quia ostendunt sacra eloquia notitiam praeceptorum cum exhibitione operum. Et per quatuor partes vadunt, quia distinctis, ut praediximus, temporibus loquuntur, vel certe quia in cunctis mundi regionibus incarnatum Dominevertebantur cum ambularent. » Haec superius de animalibus dicta sunt, sed non eadem intelligi de rotis, quae de animalibus possunt. Rotas quippe significare Testamenta dixi
Abbreviated transcription (Latin):
rursus scriptũ est. Donec concurram
om̃s inuirũ ꝑ fectũ. in męnsuram
ȩtatis plenitudinis xp̃i. Hastile uͦ
eiusdem candelabri. ipsa ȩccładebec
intellegi. quȩ corpus eius ÷. qui a
int̃ aduersa libera stat Calam iaut̃
qui dehastilȩ ꝓdeunt. pͣdicatores
sunt : quidulcem sonũ in mundo
ediderunt. uidelicet cantieũ nouũ
Sciphi autẽ : uino repleri solent.
Quid ergo mentes auditorũ nisi sciphi
sunt. quȩ scĩs p̃dicantib uino sci¬
entiȩ replentur. Sperulaaut̃
quid ÷ aliud. nisi uolubilitas p̃di¬
cationis: Spera enim ex omni parte
uol uitur. & p̃dicatio quȩ nec ad¬
uersitate retineri potest nec ꝓs
nec timoris habet dingalum. nec elati
Incursuergo suo fig̾i nonualet : q
ꝑ cunctase uolubilit̃ trahit: Uta

Expanded text:
rursus scriptum est: Donec occurramus rursus scriptum est: Donec occurramus omnes in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi . Hastile vero ejusdem candelabri ipsa Ecclesia debet intelligi, quae corpus ejus est, quia inter tot adversa liber stat. Calami autem qui de hastili prodeunt, praedicatores sunt, qui dulcem sonum in mundo ediderunt, videlicet canticum novum. Scyphi autem vino repleri solent. Quid ergo mentes auditorum nisi scyphi sunt, quae a sanctis praedicatoribus vino scientiae replentur? Sphaerula autem quid est aliud nisi volubilitas praedicationis? Sphera enim ex omni parte volvitur. Et praedicatio, quae nec adversitate retineri potest, nec prnec timoris habet angulum, nec elationis. In cursu ergo suo figi non valet, quia per cuncta se volubiliter trahit. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
afficim᷑. ut eius corpus ẽe mertamur:
ipse ꝓficit decuius corpore scriptũ ÷
E x quo totũ corpus ꝑ nexu s& coniuncti¬
ones sũ ministratũ & constructũ
crescit inaugmentũ di: Corpus qui ppe
illius nos om̃s sumus. Pernexus uͦ
& coniunctiones corpus ligatur. quia
dũ capiti pectus. dũ pectori brachia.
dũ brachiis manus. digiti manib sunt
coniuncti. ac membrãcȩtera membris
Quos quia martyres sunt secuti: qͣsi
con iuncta brachia pectori fuerunt
Quib dũpastores & doctores sub iuncti
sunt ꝑbona oꝑa manus brachiis
in hȩserunt ł oc uͦ omne corpus redẽp¬
toris nr̃i cotidie ꝑ nexus & coniune¬
tiones sub ministratur incȩlo: quia
cũ adeũ illuc electȩ animȩ ducuntur
ei sua mẽbra colligantur. Dequo
benedicitur. dũbministratũ & con¬
structũ crescit in augmentũ dĩ: qui a
ds̃ omp̃s redẽptor nr̃ qui inse quo
ꝓficiat non habet. ad huc ꝑ membra
sua cotidie augmentũ habet. Vnde

Expanded text:
afficimur, ut ejus corpus esse mereamur, afficimur, ut ejus corpus esse mereamur, ipse proficit, de cujus corpore scriptum est: Ex quo totum corpus per nexus, et conjunctiones subministratum et constructum crescit 1216 in augmentum Dei . Corpus quippe illius nos omnes sumus. Per nexus vero et conjunctiones corpus ligatur, quia dum capiti pectus, dum pectori brachia, dum brachiis manus, digiti manibus sunt conjuncti, ac membra caetera membris Quos quia martyres sunt secuti, quasi conjuncta brachia pectori fuerunt. Quibus dum pastores et doctores subjuncti sunt per bona opera, manus brachiis inhaeserunt. Hoc vero omne corpus Redemptoris nostri quotidie per nexus et conjunctiones subministratur in coelo, quia cum ad eum illuc electae animae ducuntur, ei sua membra colligantur. De quo bene dicitur: Subministratum et constructum crescit in augmentum Dei , quia Deus omnipotens redemptor nproficiat non habet, adhuc per membra sua quotidie augmentum habet. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
undiq ȩdificat: quasi ꝑcir culum
rotacurrit. Unde & in lege scriptũ :
F acies &e candelabrũ ductile. deauro
mundissimo ł astile eius & calamos.
sciphos & sperulas ac lilia exipso
ꝓcedentia. Quis incandelabro nisi
redẽptor humanigeneris designat᷑.
qui in natura humanitatis infulsit
lumine diuinitatis. ut mundicande¬
labrũ fier&. quatinus in eius lumine
omnis peccator inquib iaceret tenebris
uideret: Qui ꝓeo qd naturã nrãm
si ne culpa suscepit: candelabrum
tabernaculi ex auropuris simo fieri
iubetur. Ductile autẽ feriendo ꝓ¬
ducitur : quia &e redẽptor nr̃ quiex
conceptione & natiu itate ꝑfectus ds̃
& homo extitit. passionũ dolores
ꝑtulit: & sic adre surrectionis głam
ꝑuenit. Ex auro gͦ mundissimoꝰ
auetile candelabrũ fuit. quia &
peccatũ non habuit. & tamen eius
corpus ꝑpassionis contumelias ad
nos sumus cotidie ꝑ cussionib
ꝓ ficit. quia dũ nos tundimur &e¬

Expanded text:
undique aedificat, quasi per circulum undique aedificat, quasi per circulum rota currit. Unde et in lege scriptum est: facies et candelabrum ductile de auro mundissimo hastile eius et calamos scyphos et spherulas ac lilia ex ipso procedentia Redemptor humani generis designatur? Qui in natura humanitatis infulsit lumen divinitatis, ut mundi candelabrum fieret, quatenus in ejus lumine omnis peccator, in quibus jaceret tenebris, videret. Qui pro eo quod nostram naturam sine culpa suscepit, candelabrum tabernaculi de auro purissimo fieri jubetur. Ductile autem feriendo producitur, quia et Redemptor noster, qui ex conceptione et nativitate perfectus Deus et homo exstitit, passionum ictus pertulit, et sic ad resurrectionis gloriam pervenit. Ex auro ergo mundissimo ductile candelabrum fuit, quia et peccatum non habuit, et tamen ejus corpus per passionis contumelias ad nos sumus, quotidie percussionibus proficit, quia dum nos tundimur e
Abbreviated transcription (Latin):
uonec plenitudo gentiũ introiret.
& sic omĩs isrł saluus fieret. Quem
non par uuloꝵ ipsa euangelica hysto¬
ria in miraculi oꝑatione reficiat.
qđ hydrias uacuas dñs aqua impleri
p̃cepit. eandemq aquã ꝓtinus in uinũ
uertit: Sed cũ hȩc uigilantiores in¬
genio audiunt. & sacrã historiã ere¬
dendo uenerant᷑ qqͥd in terius in nuat
requirunt. Quienim mutare aquã
inui nũ potuit: etiã uacuas hydrias
ualiuit uino statim replere. Sedim¬
plerihydrias aqua iubet. quiaprius
psacrȩ lectionis hẏstoriã corda nr̃a re¬
plenda sunt: & aquã nobis inuinum
mertit. quando ipsa  hystoria ꝑ
allegoriȩ misteriũ in spiritalem
nobis intellegentiã cõmutatur Rota
ergo quasi ꝑ terrã trahitur. quia
paruulis humili sermone concordat
& tamen magnis spiritalia infundens.
quasicirculũ fu in altũ leuat. Et inde
sursu erigitur.: unde terrã tangere
paulo ant̾e uidebatur. Quiauero

Expanded text:
Donec plenitudo gentium introiret, Donec plenitudo gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fieret . 7. Quem non parvulorum ipsa evangelica historia in miraculi operatione reficiat, quod hydrias vacuas Dominus aqua impleri praecepit, eamdemque aquam protinus in vinum vertit ? Sed cum haec vigilantiores ingenio audiunt, et sacram historiam credendo venerantur, et quid interius innuat requirunt. Qui enim mutare aquam in vinum potuit, etiam vacuas hydrias valuit vino statim replere. Sed impleri hydrias aqua jubet, quia prius per sacrae lectionis historiam corda nostra replenda sunt. Et aquam nobis in vinum vertit, quando ipsa historia per allegoriae mysterium in spiritalem nobis intelligentiam commutatur. Rota ergo quasi per terram trahitur, quia parvulis humili sermone concordat, et tamen magnis spiritalia infundens, quasi circulum in altum levat; et inde sursum erigitur, unde terram tangere paulo ante videbatur. 8. Quia vero
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qui intellegunt odore bõnȩ
opinionis repletꝰ: dicatur recte. odor
filii mei sicut odor agripleni Sed
quĩ eadem uirtutes ex semet ipso ñ
habet: ad iungat. cuibenedixit
dñsdĩ. Et qm̃ Ndem electoꝵ popłs
ꝑ quosdam etiã in contẽplationẽ
surgit. ꝑ quosdã uͦ inactiuȩ uitę̧
solũmodo oꝑa pinguescit: recte
illic additur. det tibi dñs derore
celi & depinguedine t̃rȩ Ros enĩ
de suꝑ & sub̃cilit̾ cadit. Et totiens
derore cęli accipimus : quotiens ꝑ
in fusionẽ contemplationis intimȩ.
de suꝑnis aliquid tenuit̃ uidemus.
ũ uͦbona oꝑa etiã ꝑ corpus agimus.
deterrȩ pinguedine ditamur. Quid ÷
autẽ qđ esaũ tarde ad patrem redit.
nisi qđ iudaicus popłs ad placendũ
dnõ sero reuertitur: Cui &e hoc in
benedictione dicitur. Tempusq erit
cũ soluatur iugũ decollo tuo. quia
aseruitute peccati iudaicus popłs
in fine liberatur: sicut scriptum est.

Expanded text:
omnes qui intelligunt odore bonae omnes qui intelligunt odore bonae opinionis replet, dicatur recte: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni. Sed quia easdem virtutes ex semetipso non habet, adjungat: Cui benedixitectorum populus per quosdam etiam in contemplationem surgit, per quosdam vero in activae vitae solummodo opere pinguescit, recte illic additur: Det tibi Deus de rore coeli, et de pinguedine terrae . Ros enim desuper subtiliter cadit, et toties de rore coeli accipimus, quoties per infusionem contemplationis intimae de supernis aliquid tenuiter videmus. Cum vero bona opera etiam percorpus agimus, de terrae pinguedine ditamur. Quid est autem quod Esau tarde ad patrem redit, nisi quod Judaicus populus ad placendum Domino sero revertitur? Cui et hoc in benedictione dicitur: Tempusque erit cum solvatur jugum de collo tuo . Quia a servitute peccati Judaicus populus in fine liberatur, sicut scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
dereliquit. & tamenquia hanc quano
collecturus erat ꝑ benedictionis grãm
p̃uidit: Unde & eidem iacobgentilis
popłi figuram tenenti: inbenꝰedictie
dicit᷑ Ecce odor filii mei sicut odor
agriplem: cuibenedixit dñs ds̃. Sicu
enim ineuangło ueritas dicit. age¬
hc mundus. Etquia gentilis populi
adfidem ꝑductus. ꝑesectos suos inum¬
uerso mundo uirtutib redol&: odo
luc&. Aliter flos rose : quia mira ÷
fragłantia quȩ rutilat & redol&
de cruore martyrũ alit̃ flos uliio
candida uita carnis : de incorrupd¬
ne uirginitatis: alit̃ flos uiolȩ quis
magna ÷ uirtus humiliũ quiex
desiderio loca ultima tenentes.
se phumilitatem a tegra in altum
non subleuant. Acelestis regnipur¬
purã inmente seruant. Miter rẽ¬
dolet spica cũ ad maturitatẽ ꝑducit᷑:
quia bonorũ opum ꝑ fectio adsatie¬
tatẽ eoꝵ qui iustitiã esuriunt ptȩ&¬
paratur. Quia ergo gentilis popłs
in electis suis ubiq̃ ꝑ m̾undũ spars
est. & exeis uircutib quas agit

Expanded text:
dereliquit, et tamen quia hanc quandoque collecturus erat, per benedictionis gratiam praevidit? Unde et eidem Jacob, gentilis populi figuram tenenti, in benedictione dicitur: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus Deus . Sicut enim in Evanghic mundus ; et quia gentilis populus ad fidem perductus, per electos suos in universo mundo virtutibus redolet, odor lucet. Aliter flos rosae, quia mira est fragrantia quae rutilat et redolet ex cruore martyrum. Aliter flos lilii, quia candida vita carnis est de incorruptione virginitatis; aliter flos violae, quia magna est virtus humilium, qui ex desiderio loca ultima tenentes, se per humilitatem a terra in altum non sublevant, et coelestis regni purpuram in mente servant; aliter redolet spica, cum ad maturitatem perducitur, quia bonorum operum perfectio ad satietatem eorum qui justitiam esuriunt praeparatur. Quia ergo gentilis populus in electis suis ubique per mundum sparsus est, et ex eis virtutibus quas agit
Abbreviated transcription (Latin):
quod uestimentis frĩs maioris induitur
nisiquod sacrȩ scripturȩ pͣceptis quȩ
maiori popło data fuerant in bona oꝑai¬
ne uestitus est: Et eis minor indomo
utitur: quȩ maior foras exiens intus
reliquit: quia illagentilid popłs pcept
ten& inmente. quȩ iudaicus popłs hali
non potuit. dũ solamineis lit terã at¬
tendit. Et quid ÷ quod yͥ saac eundem
filiũ nescit quẽ benedicit: nisi hoc qual
degentili popło dñs ꝑpsalmistam dixͦi
popłs que non cognoui seruiuit mich
ab auditu auris obaudiuit michi: Qu
÷ quod pͣsentẽ non uidit. & tamenqui

Expanded text:
quod vestimentis fratris majoris induitur, quod vestimentis fratris majoris induitur, nisi quod sacrae Scripturae praeceptis quae majori populo data fuerant in bona operatione vestitus est? Et eis minor in domo utitur, quae major foras exiens intus reliquit, quia illa gentilis populus praecepta tenet in mente, quae Judaicus populus habere non potuit, dum solam in eis litteram attendit. Et quid est quod Isaac eumdem filium nescit quem benedicit, nisi hoc quod de gentili populo Dominus per Psalmistam dixit: Populus quem non cognovi, servivit mihi, ob auditum auris obedivit mihi ? Quid est quod praesentem non vidit
Abbreviated transcription (Latin):
rat. At uͦ siquis altius sentiens. utrorũq
facta uelit ꝑ allegoriȩ archanadiscutere :¬
ꝓtinus ab hẏstoria misteriũ surgit
Quid÷ enim quod yͥsaac demaiori filii
sui uenatione uesci concupiscit. nisi¬
quod om̃ps ds̃ iudaici popłibona oꝑatio¬
ne pasci desiderauit Sed illo tardante.
minorem rebecca supposuit: quiadũ
iudaicus popłs bona oꝑa foris quęrit.
gentilem popłm mat gr̃ainstruxit.
ut omnipotenti patricibũ bonioperis
offerr&. benedictionem maioris frĩs
acciper&. Quieosdem cibos exdomesticiꝰ
animalib pͬbuit: quiagentilis popłs
placere dõ de exteriorib sacrificiis
non quȩrens. ꝑ uocem ꝓphetȩ dicit.
nme sunt ds̃ uotatua quȩ reddam
laudationes tibi. Quid ÷ quod udemia cob
manus acbrachia & collũ hedinis pellib¬
texit. nisiquod edus ꝓpeccato offerricon¬
sueuit. & gentilis popłs carnis quidem
inse peccata mactauit. sed cooꝑtũ sẽ pece

Expanded text:
rat. 3. At vero si quis altius sentiens utrorumque rat. 3. At vero si quis altius sentiens utrorumque facta velit per allegoriae arcana discutere, protinus ab historia in mysterium surgit. Quid est enim quod Isaac de majoris filii sui venatione quod omnipotens Deus Judaici populi bona operatione pasci desiderabat? Sed illo tardante, minorem Rebecca supposuit, quia dum Judaicus populus bona opera foris quaerit, gentilem populum mater gratia instruxit, ut omnipotenti Patri cibum boni operis offerret, et benedictionem majoris fratris acciperet, qui eosdem cibos ex domesticis animalibus praebuit, quia gentilis populus placere Deo de exterioribus sacrificiis non quaerens, per vocem Prophetae dicit: In me sunt, Deus, vota tua quae reddam laudationes tibi . Quid est quod idem Jacob manus ac brachia et collum haedinis pellibtexit, nisi quod haedus pro peccato offerri consuevit? Et gentilis populus carnis quidem in se peccata mactavit, sed coopertum se pecc
Abbreviated transcription (Latin):
scripturam signat:: Quȩ ex ominiparte
ad auditorũ mentem uoluit᷑. & nullo erro¬
ris angulo apͣdicationis suȩ uia retinet᷑
xomniautẽ parte uoluit᷑. quia inter
aduersa & ꝓspera recte & humilit̃
graditur. Circulus quippe p̾ceptorũ
ulius. modo sursũ modo deorsum est :
quia quȩ ꝑfectioribus spiritalit̃ dicunt᷑
infirmis iuxta litteram con¬
gruunt. Et ipsaquȩ paruuli uxtalit¬
terã intellegunt: docti uiri ꝑspiritalẽ
inteuegentiã in altũducunt: Quis
naqͣ paruuloꝵ infacto esau&xĩacob
quod alt̃ aduenatum mitcitur ut bene¬
dicatur. alter uͦ ꝑ suppositionẽ matris
apatre benedicitur nisi iuxta sacrȩ lecti¬
onis hystoriam pasicitur Inqua ui¬
delic& hystoria siad intellectũ paulo
subtilius aistringatur uidet. quiaia cob
pͥmogeniti benedictionẽ non ꝑfraudem qua¬
subripuit. sedsibi debitam accepit. quã
concedente fr̃e datelentis mercede eme¬

Expanded text:
Scripturam signat, quae ex omni parte Scripturam signat, quae ex omni parte ad auditorum mentes volvitur, et nullo erroris angulo a praedicationis suae via retinetur? Ex omni autem parte velvitur, quia inter adversa et prospera recte et humiliter incedit. Circulus quippe praeceptorum illius modo sursum, modo deorsum est, quae perfectioribus spiritaliter dicuntur, infirmis juxta litteram congruunt; et ipsa quae parvuli juxta litteram intelligunt, docti viri per spiritalem intelligentiam in altum ducunt. Quis namque parvulorum in facto Esau et Jacob, quod alter ad venatum mittitur ut benedicatur, alter vero per suppositionem matris a patre benedicitur , nisi juxta sacrae lectionis historiam pascitur? In qua videlicet historia si ad intellectum paulo subtilius astringatur, videt quia Jacob primogeniti benedictionem non per fraudem subripuit, sed sibi debitam accepit, quam, concedente fratre, datae lentis mercede eme
Abbreviated transcription (Latin):
EENEBROSA AQUA In nubib aeris.
quia obscura ÷ scientia in propħis. Sed
salo monis uoce testante didicimus.
gła regũ celare uerbum: & gładĩ est
inuestigare sermonem: Quia & honor ÷
hominũ eoꝵ secreta abs condere: & gła
dĩ ÷ misteria sermonis aperire. Ips̃ a euis¬
autem ꝑ se ueritas discipłis dicit. Quod
dico uobis intenebris. dicite in lumine:
id ÷ aꝑte exponite. quȩ in allegoriarũ
obscuritatib auditis. Magnȩ uero uti¬
litatis ÷ ips a obscuritas eloquiorũdĩ:
quia exerc& sensum ut fatigatione
dilatet᷑. & exercitatus capiat quod
capere non possꝙ. otiosus. Habet qͦq
ad huc maius aliud: quia scripturȩ
sacrȩ intellȩgentia quȩ si incunctis
ess& aꝑ tauilescer&. in quibus dam
locis obͥscuriorib tanto maioridulcedine
inuenta reficit: quanto maiori labore fa¬
tigat animũquȩsita. Ecce enim sancti
hez echielis nuncuoce dicitur. Cum¬
aspicerem animalia: apparuit rota una
suꝑ terram. Quid autẽ rota nisi sacram

Expanded text:
enebrosa aqua in nubibus aeris , quia obscura est scientia in prophetis. Sed Salomonis voce attestante didicimus: Gloria regum celare verbum, et gloria Dei est investigare sermonem, quia et honor est hominum eorum secreta abscondere, et gloria Dei est mysteria sermonis ejus aperire . Ipsa autem per se Veritas discipulis dicit: Quae dico vobis in tenebris, dicite in lumine ; id est, aperte exponite quae in allegoriarum obscuritatibus auditis. Magnae vero utilitatis est ipsa obscuritas eloquiorum Dei, quia exercet sensum ut fatigatione dilatetur, et exercitatus capiat quod capere non posset otiosus. Habet quoque adhuc aliud majus, quia Scripturae sacrae intelligentia, quae si in cunctis esset aperta vilesceret, in quibusdam locis obscurioribus tanto majore dulcedine inventa reficit, quanto majore labore fatigat animum quaesita. Ecce enim sancti Ezechielis nunc voce dicitur: aspicerem animalia, apparuit rota una super terram. 2. Quid autem rota, nisi sacram
Abbreviated transcription (Latin):
in cordis sui tenebris ambulat & ignorat:
Alius iam aliena non diripit. iam corpus
abim munditia custodit. iammente pura
ꝓximũ diligit. & maloꝵ pͣteritoꝵ con¬
scius lamentis se inp̃cib afficit. sed finita
p̃ce. lȩtadequib in hoc mundogau¬
de at requirit. et temporalib gauduis
neglegentẽ animũ dimitcit Peccurat
neineo lacrimarũ mensurã in moderata
gaudia transeant. Eitq ut bonũ nimie
ridendo ꝑdat. quod plangendo lucratꝰ :
Hic itaq eofͦam facie sua non ambulat.
quia dap̃na quȩ patitur. conspicere
recusat. Seripoũ quippe :. Corsapien¬
atiũ
ubi tristitͦia est: & corstultoꝵ ubilȩticia
ncunctis gͦ quȩ agimus. diligent̃ nos m&¬
ipsos conspicere interius & exterius de
beiius : ut pennataani malia sequentes.
nobis inaeipsis psentessimus: & coram
fasie nr̃a semꝑ ambulemus. habentes ad¬

Expanded text:
in cordis sui tenebris ambulat et ignorat? in cordis sui tenebris ambulat et ignorat? Alius jam aliena non diripit, jam corpus ab immunditia custodit, jam mente pura proximum diligit, et malorum praeteritorum conscius lamentis se in precibus afficit; sed, finita prece, laeta de quibus in hoc mundo gaudeat requirit, et temporalibus gaudiis negligentem animum demittit, nec curat ne in eo lacrymarum mensuram immoderata gaudia transeant; fitque ut bonum nimie ridendo perdat, quod plangendo lucratus est. Hic itaque coram facie sua non ambulat, quia damna quae patitur conspicere recusat. Scriptum quippe est: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . In cunctis ergo quae agimus diligenter nosmetipsos conspicere interius exteriusque debemus, ut pennata animalia sequentes, nobismetipsis praesentes simus, et coram facie nostra semper ambulemus, habentes ad
Abbreviated transcription (Latin):
oculos bonaquȩ faciunt : & non ponuns
pessima quȩ cõmittunt. Hi uidelic&
coram facie sua non ambulant. quia si
sibi m& ipsis p̃sentes essent : cuncta sub¬
tilit̃ quȩ agunt uiderent. qualit̃ bona
oꝑamalis actib ꝑ dant agnoscerent: sicut
scriptũ ÷. Etqui mercedes congregauit.
misit eas insacculũ ꝑ tusũ. Deꝑtũ soqͥppe
sacculo alunde exit quod aliunde mit¬
titur : quia indiscretȩ mentes mercedem
quȩ ex bono oꝑe adquirit᷑. non aspiciunt
quomodo ex malo oꝑe ꝑdatur. Alius castita¬
tẽ corporis seruat. seque uigilant̃ cir¬
cum spicit: nequid foris rep̃hensibiliter
admittat. Suis contentus est : aliena
non diripit. sed tamen in corde odi ũ fortas¬
se contra ꝓximũ seruat. Et cũ scriptũ
sit quiodit frẽm suũ homicida est: con¬
siderat quã sit mundꝰ foris in oꝑe. &
nonꝑpendit quã sie crudelis inmente.
Quid iste. nisi sibi m& ipsi absens ÷ qui

Expanded text:
uae bona quae faciunt, et non ponunt uae bona quae faciunt, et non ponunt pessima quae committunt. 1206 Hi videlicet coram facie sua non ambulant, quia si sibimetipsis praesentes essent, cuncta subtiliter quae agunt viderent, qualiter bona opera malis actibus perdant agnoscerent, sicut scriptum est: Et qui mercedes congregavit misit eas in sacculum pertusum . De pertuso quippe sacculo aliunde exit quod aliunde mittitur , quia indiscretae mentes mercedem quae ex bono opere acquiritur non aspiciunt quomodo ex malo opere perdatur. Alius castitatem corporis servat, seque vigilanter circumspicit, ne quid foris reprehensibiliter admittat, suis contentus est, aliena non diripit, sed tamen in corde odium fortasse contra proximum servat. Et cum scriptum sit: Qui odit fratrem suum, homicida est , considerat quam sit mundus foris in opere, et non perpendit quam sit crudelis in mente. Quid iste nisi sibimetipsi absens est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
trũq gͦ ab ominabile ÷ apuddm̃. Quia
sisic ꝓximũ ut sediliger&: hunc inbonis
sicut se amar&. Q si se sicut ꝓximũ
aspicer&: se in malis sicut ꝓrrimũ iu¬
dicar&. Debemus gͦ nos m& ipsos sol¬
licite sicut alios uidere. nosq ipsos ut
dictũ ÷ ante nos ponere. ut pennata
animalia incessant̃ imitantes: ne nesci¬
amus quid agimus. coram fat̾ie nr̃a semꝑ
ambulemus: Peruersi autẽ sicut paulo
ante iã diximus. coram facie sua non
ambulant : quia ea quȩ agunt nuquã
c̃siderant adinterit ũtendunt prauis ac-¬
& exultant. Dequib scriptũ est. Qui
lȩtantur cũ male fecerint: & exultant
in reb pessimis. Sepe uͦ iustus qui eos cons¬
picit deflet : sed ipsi freneticoꝵ more
planguntur & rident. Alii indigentib
dereb ꝓpriis multa larguintur : sed cum
occasionis tempus inuenerint. indigentes
oppͥmunt. eosq quib pͣualuerint rapinis
deuastant. Ponunt ante cogitationis suȩ¬

Expanded text:
Utrumque ergo abominabile est apud Deum, quia Utrumque ergo abominabile est apud Deum, quia si sic proximum ut se diligeret, hunc in bonis sicut se amaret. Et si sic se sicut proximum aspiceret, se in malis sicut proximum judicaret. Debemus ergo nosmetipsos sollicite sicut alios videre, nosque ipsos, ut dictum est, ante nos ponere, ut pennata animalia incessanter imitantes, ne nesciamus quid agimus, coram facie nostra semper ambulemus. Perversi autem, sicut paulo ante jam diximus, coram facie sua non ambulant, quia ea quae agunt nunquam considerant, ad interitum tendunt, in pravis actibus exsultant. De quibus scriptum est: Qui laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis . Saepe vero justus qui eos conspicit deflet, sed ipsi phreneticorum more planguntur, et rident. 10. Alii indigentibus de rebus propriis multa largiuntur, sed cum occasionis tempus invenerint, indigentes opprimunt, eosque quibus valuerint rapinis devastant. Ponunt ante oculos cogitationis s
Abbreviated transcription (Latin):
uidebatur in nobis. graue uidetur in
ꝓximo.nisi quia nec nos sicut ꝓximũ.
nec ꝓximũ conspicimus sicut nos. Sienĩ
nos sicut ꝓximũ aspiceremus : nr̃a rep̃hen¬
sibilia districte uideremꝰ. Etrursũ si ꝓ¬
ximũ aspiceremus ut nos: nuiqͥuã nobis
eius actio appareroe intolerabilis. qui sẽpe
fortas se talia egimꝰ. & nichil nos ꝓximo
in tolerabile fecisse putabamus.
Hoc malediui sum m̃tis nr̃ȩ iuditi ũ corri¬
gere ꝑ legis pͥceptũ moyses studuit cum
dixit : ut iustus deber& ẽẽ modius ȩquusq
sex tarius. Hinc salomon ait. Pondus &
pondus. mensura & mensura: utrunq
ab ominabile ÷ apuddm̃ Scimus quia
in negociatoꝵ dit plici pondere : aliud
maius aliud minus ÷. Nem aliud pondꝰ
habent ad quod pensant sibi. & aliud
pondus ad quod pensant ꝓximo. Ad
dandũ pondera leuiora : ad accipiendũ
uͦ grauia p̃parant. Omnis itaq homo
ea quȩ suasunt : pondus & pondus hab&.

Expanded text:
videbatur in nobis grave videtur in videbatur in nobis grave videtur in proximo, nisi quia nec nos sicut proximum, nec proximum conspicimus sicut nos? Si enim nos sicut 1205 proximum aspiceremus, nostra reprehensibilia districte videremus. Et rursum si proximum aspiceremus ut nos, nunquam nobis ejus actio appareret intolerabilis, qui saepe fortasse talia egimus, et nil nos proximo intolerabile fecisse putabamus. Hoc male divisum mentis nostrae judicium corrigere per legis praeceptum Moyses studuit, cum dixit ut justus deberet esse modius, aequusque sextarius . Hinc Salomon ait: Pondus et pondus, mensura et mensura, utrumque abominabile est apud Deum . Scimus quia in negotiatorum duplici pondere aliud majus, aliud minus est. Nam aliud pondus habent ad quod pensant sibi, et aliud pondus ad quod pensant proximo. Ad dandum pondera leviora, ad accipiendum vero graviora praeparant. Omnis itaque homo et aliter ea quae sua sunt, pondus et pondus habet.