comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
generant᷑. Sed hoc recte dictũ ẽ qr sic̃ nulliꝰ
carnalis genenrtio nisi ꝑ adã sic sp̃itualis
nullius nisi ꝑ xp̃m. Nã si aliqui possens carne
cerentur. Eosdem aut̃ om̃s: post ea mui¬
tos dicit. Posst quippe in aliqͣ re om̃s eẽ
qͥ pauci st̃. Sed multos habae generetio car¬
nalis multos &e sp̃ituał quãuis ntamultos
hac sp̃ĩtuał qͣm illa carnalis Ueñ tam̃ quẽ¬
ad modũ illa om̃s hab& hoẽs Sicista om̃s
iustos hoẽs: qr sic̃ nemo p̃t̃ illam homo t¬
sic nemo pt̃ istã uistus homo : & iut̾qrie
multi IDic̃ eni ꝑinobo edientim uniꝰ¬
hõĩs peccatores constituti st̃ multi: ita ꝑ oboedien¬
Ntiã uniꝰ hoĩs. iufti confatuuntur multi. Lex aut̃
Nsub intrauit: ut abundare delictũ. Ioc adori¬
ginale hões addider iã ꝓpͥa uoluntate mñ padam
Sed hoc qͦq soluit᷑. sanaturq ꝑxp̃m ̃ Quia¬
Nut quẽ ad modĩ regnauit peccatũ in mortem.

Expanded text:
generantur; sed hoc recte dictum est, quia sicut nullius generantur; sed hoc recte dictum est, quia sicut nullius carnalis generatio nisi pei Adam sic spiritalis nullius nisi per Christum. nam si aliqui possent carne cerentur. eosdem autem\'omnes\' postea\'multos\' dicit; possunt quippe in aliqua re omnes esse qui pauci sunt. sed multos habet generatio carnalis, multos et spiritalis, quamuis non tam multos haec spiritalis quam illa carnalis. uerum tamen quemadmodum illa omnes habet homines sic ista omnes iustos homines, quia sicut nemo praeter illam homo sic nemo praeter istam iustus homo et in utraque multiobedientiam unius hominis justi constituentur multi. 20. Lex autem subintravit, ut abundaret delictum. Hoc ad originale homines addiderunt jam propria voluntate, non per Adam: sed hoc quoque solvitur sanaturque per Chrisut, quemadmodum regnauit peccatum in mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
Ificationem uitȩ Hoc uniꝰ delictũ si imitationẽ
attendamꝰ: ñ erit nisi diaboli Sed qr manifestĩ
ẽ. de adã ñ dediabolo dici: restat intelligenda
ñ imitatio seͥꝓpagatio peccati. Nã & qđ ait¬
dexẽo ꝑuniꝰ iustificationem: magis hoc ex¬
p̃ssit. quã siꝑ uniꝰ iustitiã diceret᷑. Cam qͥppe
iustificationem dicit: qua xp̃c iufaficat im¬
piũ. Quã ñ imitandã ꝓposuit: sed solus hoc
potest. Nã potuit apłs rete dicere imitatores
mei estote sic̃ & ego xp̃i: Nũ quã aut̃ dicerex̃
& imitandi: iustus aut̃ & iustificans nemo
gͦ aufus fuerit dicere uistificote conseqͥes
ẽ ut dicat etiam crede in me. Qd nemo scõꝵ
recte dicere potuit nisi sc̃s scoꝵ eredite¬
imitatio fecit peccatores ꝑadam. cur nori
regenerans gr̃a: ꝓpt̃ ea &adam unꝰ ẽ inqͥo
om̃s peccauer̃ . qr ñ sola eiꝰ imitatio pacc¬
tores facit: sed ꝑccirnẽ generans poena. Ob

Expanded text:
ificationem uitae. hoc unius delictum, si imitationem ificationem uitae. hoc unius delictum, si imitationem adtendamus, non eiit nisi diaboli. sed quia manifestum est de Adam, non de diabolo dici, restat intellegenda non imitatio, sed propagatio peccati. NamctquodaitdeCListo:per iustificationem, magis hoc expressit, quam si \'pe\' unius iustitiam\'diceret. cam quippe iustificationem dicit, qua Christus iustificat impium, quam non imitandam proposuit, sed solus hoc potest. nam potuit apostolus recte dicere: imitatores mei estote, sicut et ego Christi, numquam autem diceret: et imitandi, iustus autem et iustificans nemo go fuerit ausus dicere: Justifico te; consequens est, ut dicat etiam: Crede in me; quod nemo sanctorum recte dicere potuit, nisi Sanctus sanctimitatio fecit peccatores per Adam, cur noregenerans gratia, propterea et Adam unus est, in quo omnes peccaverunt, quia non sola ejus imitatio peccatores facit, sed per carnem generans poena. Ob
Abbreviated transcription (Latin):
uniꝰ delictũ mors regnauit ꝑ unũ: nisi qr
mortis uinculo tenebant᷑ in illo uno in qͦ
om̃s pecccuer̃. etiam siꝓpͥa peccata ñ ad¬
derent : Alioqͥn ñ ob unus delictũ mors
ꝑ unũ regnauit: sed ob delicta multoꝵ ꝑ
unũ quemq peccantem. Quid ÷ aut̃ abun¬
ñ eis tantũ peccatũ in qͦ om̃s peccauer̃
sed etiã quȩ addider̃ gr̃a remissionis dat᷑
eisq hoĩnib tanta iustitia donat᷑ : ut cũ
adam consenserit ad peccatũ suadenti.
ñ cedant isti etiam cogenti Et quid. ẽ mu¬
lto magis inuita regnabt̃: cũ mortis reg¬
nũ multo plures inaet̾nam poenã trahat. ⁊¬
Nisi intelligamꝰ eos ipsos in utidq dici
qui transeunt ab adam ad xp̃m. id ẽ amorte ad
uitã : qr inuita aet̾na sine regnabt̃. magis quã in
eis mors tẽporalit̃ et cũ fine regnauit Ntaq sic̃
ꝑ umꝰ delictũ in om̃s hões ad condemnationem :¬
Nita et ꝑ uniꝰ iufaficationẽ in om̃s hões adiust¬

Expanded text:
unius delictum mors regnavit per unum, quia mortis vinculo tenebantur omnes in illo uno, in quo omnes peccaverunt, etiam si propria peccata non adderent. Alioquin non ob unius delictum mors per unum regnavit, sed ob delicta multorum per unumquemque peccantem. Sed abuntantum peccato, in quo omnes peccauerunt, sed eis etiam, quae addiderunt, gratia remissionis datur eisque hominibus tanta iustitia donatur. ut, cum Adam consenserit ad peccatum suadenti, non cedant isti etiam cogenti ? et quid est: \'multo magis in uita regnabusnt, \'cum mortis regnum multo plures in aeternas poenas trahat, nisi intellegamuseosipsosin utroque dici qui transeunt ab Adam ad Christum, id est a morte ad uitam, quia in uita aeterna sine fine regnabunt, magis quam in eis mors temporaliter et cum fine regnauit? Itaque sicut per unius delictum in omnes homines ad condemnationem itaet per unius iustificationem in omnes homines ad iust
Abbreviated transcription (Latin):
S uidete genꝰ humanũ. a pͥma illius primi hõis
morte fluxisse. Et enim peccatũ a primo homine
intrauit in hunc mundũ: et ꝑpeccatũ mors:
&ita in om̃s hões ꝑtransiit. Uerbũ attendite qđ¬
Inde ÷ paruulus reus. Peccatũ nondũ fecit sedtraxit
Et enim illud peccatũ ñ infonte mansit: sed ꝑtransut.¬
Non in illũ aut illũ: sed iom̃s hões ꝑtransiit. Ge¬
neut peccatores: morti obnoxios primꝰ pacator.i
primus p̃uaricator. Ueniat ad sanandos de uirgine
saluator: qui adte ñ qͣ uenisti uenit. Non enim ille
de concupiscentia maris et feminȩ: ñ de illo

Expanded text:
es, videte genus humanum a prima illius primi hominis morte fluxisse. Etenim peccatum a primo homine intravit in hunc mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit . Pertransiit, Inde est parvulus reus. Peccatum nondum fecit, sed traxit. Etenim illud peccatum non in fonte mansit, sed pertransnon in illum aut illum, sed in omnes homines pertransiit. Genuit peccatores morti obnoxios primus peccator, primus praevaricator. Venit ad sanandos de virgine Salvator. Quia ad te non qua venisti, venit: non enim ille de concupiscentia maris et feminae, non de illo
Abbreviated transcription (Latin):
mior: tanto enim minus quã nos peccare
debuer̃: quanto meliores nob̵ fuer Nunc
autem in offendendo creatore. tanto exe¬
crabilius beneficio eiꝰ ingrati extiter̃ : qͣnto
beneficientius st̃ ereati. Nec eis satis fuit
desertores eẽ. illius: nisi et nrĩ fierent decep¬
tores. Hoc itaq nob̵ magnũ bonũ conferet
qͥ dilexit nos sic̃ dilexit et xp̃m: ut ppt̃ ipsũ
simus:  quib et natura inferiores conditi
sumꝰ. et pecccito indigniores facti: qui eoꝵ
fieri qualescũq socii deberemus.

Expanded text:
mior? Tanto enim minus quam nos peccare mior? Tanto enim minus quam nos peccare debuerunt, quanto meliores nobis fuerunt. Nunc autem in offendendo Creatorem tanto exsecrabilius beneficio ejus ingrati exstiterunt, quanto beneficentius sunt creati; nec eis satis fuit desertores esse illius, nisi et nostri fierent deceptores. Hoc itaque nobis magnum bonum conferet, qui dilexit nos sicut dilexit Christum, ut propter ipsum simus , quibus et natura inferiores conditi sumus, et peccato indigniores facti, qui eorum fieri qualescumque socii deberemus.
Abbreviated transcription (Latin):
nichil oderit : quis digne possit eloqui qͣn¬
tũ diligat m̃bra unigeniti sui.: & quanto
amplius ipsũ unigenitũ in qͦ condita suñ
omnia uisibilia et inuisibilia: quae in suis
generibus ordinata. ordinatissime diligit:
U nigenitus autem cũ sit dñs omnium.
proculdubio ẽ dñs angelorũ: natura
qua ds̃ ẽ non anglis sed patri potius ȩq̾ał.¬
Ei ratia uͦ qua homo ẽ quomͦ non excedit
excellentiam cuius libet angłi : cũ sit
una ꝑsona carnis et uerbi: quanquã
non desin ⁊ qui etiam nos angłis p̃ferag̃ :
stolus uixta tẽpus ꝓ impus mortuus est
Hic gͦ non meritũ nr̃m: sed dei miscdia
cõm̃datur. Nã quale ẽ ideo se uelle
laudari. quia uitio suo tã de testabilit̃
ȩgrotauit: ut ñ possit alit̾ quã medici
ideo nos p̃ferimus angłis. quia cũ et ar¬
geli peccauerint: nichil eis tale unde sa¬
ginus qđ tanto damnabilior eorũ udi¬
cata sit culpa: quanto natura erat subli¬

Expanded text:
nihil oderit, quis digne possit eloqui, quannihil oderit, quis digne possit eloqui, quantum diligat membra Unigeniti sui; et quanto amplius ipsum Unigenitum, in quo condita sunt omnia visibilia et invisibilia, quae in suis generibus ordinata ordinatissime diligit? Unigenitus autem cum sit Dominus omnium, procul dubio est Dominus Angelorum, natura qua Deus est, non Angelis, sed Patri potius aequalis; gratia vero qua homo est, quomodo non excedit excellentiam cujuslibet angeli, cum sit una persona carnis et Verbi? 7. Quanquam non desint qui etiam nos Angelis praeferantstolus, juxta tempus pro impiis mortuus est . Hic ergo non meritum nostrum, sed Dei misericordia commendatur. Nam quale est ideo se velle laudari, quia vitio suo tam detestabiliter aegrotavit, ut non posset aliter quam medici ideo nos praeferimus Angelis, quia cum et angeli peccaverint, nihil eis tale unde sagimus quod tanto damnabilior eorum judicata sit culpa, quanto erat natura subli
Abbreviated transcription (Latin):
Ncomp̃hensibilis ẽ dilectio qͣdiligit ds̃:
neq mutabilis. Non enĩ ex qͦ ei reconcili¬
ati sumꝰ ꝑsanguinẽ filii eiꝰ nos coepit dili¬
essemꝰ. priꝰquam omino aliquid ẽẽmꝰ. Qđ gͦ
inimicus inimico: ut deinde sint amici.
& inuicem diligad̃ qͥ ođant inuicẽ Sediam
nos diligenti rec̃ciliati sumꝰ ei: cũ qͦ ꝓpt̃
peccatũ inimicitias habebamꝰ. Qđ utrũ
Habebat itaq ille erga nos caritatẽ etiã
cũ in imicitias adũsus eũ exercentes oꝑarem᷑
iniqͥtatẽ: & tam̃ ei uerissime dictũ ẽ Odisti
dñe om̃s qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ P inde mird¬
& diuino mͦ. & qͣndo nos ođat diligebat.
Odat enĩ nos quales ipse ñ fecerat Et qr iniqͥ¬
tas nr̃a opus eiꝰ ñ omni ex parte consũpse¬
rat: nouerat simul in uno qͦq nr̃m et
odisse qͦd feceramꝰ : & amare qđ fecerat:: :¬
Et hoc quidẽ in omĩb intelligi potest
de illo. cui ueraater dicit᷑. nichil odisti
horum quȩ fecisa. Cũ igitur eoꝵ quȩ focit

Expanded text:
 dilectio qua nos diligit Deus atque immutabilis. Non enim ex quo ei reconciliati sumus, per sanguinem Filii ejus, nos coepit diliessemus, priusquam omnino aliquid essemus. Quod ergo inimicus inimico, ut deinde sint amici, et invicem diligant qui oderant invicem: sed jam nos diligenti reconciliati sumus ei, cum quo propter peccatum inimicitias habebamus. Quod utrum . Habebat itaque ille erga nos charitatem, etiam cum inimicitias adversum eum exercentes operaremur iniquitatem: et tamen ei verissime dictum est, Odisti, Domine, omnes qui operantur iniquitatem . Proinde miret divino modo, et quando nos oderat, diligebat; oderat enim nos quales ipse non fecerat, et quia iniquitas nostra opus ejus non omni ex parte consumpserat, noverat simul in unoquoque nostrum et odisse quod feceramus, et amare quod fecerat. Et hoc quidem in omnibus intelligi potest de illo cui veraciter dicitur: Nihil odisti  quae facit. Cum igitur eorum quae fecit
Abbreviated transcription (Latin):
una caro. Sic homo habee poena ꝓpͥa.
qͥ iã corpis morte punitꝰ ẽ Mortis ei qͥppe
suppliciũ ds̃ cõminatꝰ fuerat si paccite :
Sic eũ munerans lib̵o arbitrio. ut tam̃ r¬
gene imꝑio÷ t̾rere exitio atq in panrorsi
felicitate tanꝗ in ũbra uitȩ. unde iufttia
custodita in meliora conscenđet collocauit
Hlinc post peccatũ exuleffectꝰ. sarpẽ qqͦ.
suã qͣm peccando inse tanꝗ in radice ui¬
tiauerat: poena mortis &damnationis ob¬
strinxit : ut qc qͥd prolis exillo & simul dam¬
nata ꝑ qͣm peccauerat conuge ꝑcarnalẽ
c̃cupiscentiã. in qͣ in oboedientiae poeria si¬
milis retributa ẽ nasceret᷑ traheret origi¬
nale peccatũ : qͦtraheret᷑ perrores dolo¬
resq diũ sos ad illud extremũ cũ desertorib
angłis uitiatorib & possessorib & consar

Expanded text:
ue: Sed homo habet poenam propriam, qua corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio, atque in paradisi felicitate, tanquam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora conscenderet, collocavit. Hinc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit, ut quidquid prolis ex illo, et simul damnata per quam peccaverat conjuge per carnalem concupiscentiam, in quam inobedientiae poena similis retributa est, nasceretur, traheret originale peccatum, quo traheretur per errores doloresque diversos ad illud extremum cum desertoribus angelis vitiatoribus, et possessoribus, et consor
Abbreviated transcription (Latin):
rat etiã de peccato illo. qd sub intrante
loge abundauit : Et hoc utiq ñ ẽ ouginis:
sed etiam ꝓpͥe uoluntatis. Cũ aut̃ dixisset.
sic & gr̃a regnet ꝑ iustitiã in uitã det̾nam.
generante carne. illud tantũ mͦ trahitur
qͦd ẽ. originale peccatũ . Regenerante autẽ
spũ ñ solũ originał. sed etiam uoluntarioꝵ¬
morti pͥmi hoĩs obnoxii nascunt᷑ inccirne
renascunt᷑ in baptismo. Sic et in ecđastico scr¬
ptũ : Amuliere initiũ factũ ẽ peccati: & ꝓ¬
illã om̃s morim᷑. Siue aut̃ amulier siue ab

Expanded text:
rat etiam de peccato illo, quod subintrante lege abundauit, et hoc utique non est originis, sed iam propriae uoluntatis. cum autem dixisset: sic et gratia regnet per iustitiam ingenerante carne illud tantummodo trahitur, quod est originale peccatum, regenerante autem spiritu, non solum originalis, sed etiam voluntariomorti primi hominis obnoxii nascuntur in carne renascuntur in baptismo; sic et in Ecclesiastico scriptum est: a muliere initium faetum est peccati et perillamomnesmorimur.siueautem a mulier
Abbreviated transcription (Latin):
in trib: aqͣlitas Qđ gͦ cõmune ẽ prĩ & filio
ꝑ hoc nos uoluit hab̾e cõmunionẽ: et int̃
nos. et secũ. ꝑ illud donũ nos colligere in
conciliam᷑ : eaq delectam᷑. Nam qͥd nob̵ pro¬
desset qͥcqͥd boni nossemꝰ ÷ nisi etiam dilige¬
remꝰ : Sic̃ aut̃ ueritate discimꝰ: ita karitate
diligimꝰ: ut et plemꝰ cognoscamꝰ. & beati co¬
gnito ꝑfruam᷑. Caritas porro diffusa ÷ iN
honoꝵ: caritas cooꝑit multitudinẽ peccatoꝵ¬
rgo arbitrar idõbis datũ eẽ sp̃m scm̃
lit cõm̃darentur duo p̃cepta caritatis.
caritas. Diliges dñm dm̃ tuũ ex toto cor¬
detuo. et extota anima tua: & ex tota
te ipsum. H his duob p̃ceptis : tota lex
pendet et ꝓpħae. Una caritas: et duo p̃ce¬
pta bnus sp̃s: et duo data N enĩ ẽ alius
datus prius: et alius datus. ẽ postea:
qr non alia caritas diligit ꝓximum ÷¬
quam illa quae diligit deum riori gͦ
alia caritate. Qua caritate ꝓximum
diligimus : ipsa caritate dm̃ diligimꝰ.

Expanded text:
in tribus aequalitas. quod ergo commune est patri et filio, per hoc nos uoluerunt habere communionem et inter nos et secum, per illud donum nos colligere in conciliamur eaque delectamur. nam quid nobis prodesset quidquid boni nossemus, nisi etiam diligeremus? sicut autem ueritate discimus, ita caritate diligimus, ut et plenius cognoscamus et beati cognito perfruamur. caritas porro diffusa est ibonorum, caritas cooperit multitudinem peccato arbitror ideo bis datum Spiritum sanctum, ut commendarentur duo praecepta charitatis. charitas: Diliges Dominum 40 Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota te ipsum. in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. una caritas et duo praecepta, unus spiritus et duo data. non enim alius datus est prius et alius datus est postea, quia non alia caritas diligit proximum quam illa quae diligit deum. non ergo alia caritas est; qua caritate proximum diligimus, ipsa caritate et deum.
Abbreviated transcription (Latin):
explicabo. Quadã iustitia dĩ in potestatem
diaboli traditũ ẽ genus humanũ pecceto
primi hõis in om̃s utriusq sexus cõmiatio¬
ne nascentes originalit̃ transeunte: & pa¬
rentũ primoꝵ debito. uniũsos posteros o.¬

Expanded text:
 quadam justitia Dei in potestatem diaboli traditum erat genus humanum, peccato primi hominis in omnes utriusque sexus commistione nascentes originaliter transeunte, et parentum primorum debito universos posteros o
Abbreviated transcription (Latin):
xx cȩtã Testem .uͦ. se dicit futurum. quia iN
iudicio suo ñ indiget testib: eumq uelo¬
cem : siue qr repente uenturus. ẽ erit
iudicium. ipso inopinato eius aduedu
celerrimum qđ tardissimum uidetur :
siue qr ipsas conuincet sine ulla sermo¬
nis plixitate conscientias. Incogitatio¬
nibus enĩ sic̃ scriptũ ÷ impii: in t̃oga¬
tio erit. Et apłs. Cogitationib inquit
accusantib uel etiam excusantib. in die
qͣ iudicabit ds̃ occulta hominũ scđm
dñs futurus testis intelligendus ÷ uelox:
cũ sine mora reuocaturus. ẽ in memo¬
riam unde conuincat puniatq consci¬
lentiam
entiam. Non Quemad modũ udicans̃
homines qui corda ñ uident: aquibus
plerũq deteriores absoluunt᷑ quã con¬
demnantur : sed in ȩqͥtate &cũ iustitia dr̃is
iudicabit: testimoniũ ꝑhib̾ente c̃scien¬
tia : & cogitationib accusantib seu de¬
fendentibus. Cecidant acogitationib¬
̃tatu suis dictũ ẽ decidant accusantib se

Expanded text:
 mutor. Testem vero se dicit futurum, quia in judicio suo non indiget testibus: eumque velocem, sive quia repente venturus est, eritque judicium ipso inopinato ejus adventu celerrimum, quod tardissimum videbatur; sive quia ipsas convincet sine ulla sermonis prolixitate conscientias. In cogitationibus enim, sicut scriptum est, impii interrogatio erit . Et Apostolus, Cogitationibus, inquit, accusantibus, vel etiam excusantibus in die qua judicabit Deus occulta hominum, secundum Dominus futurus testis intellegendus est uelox, cum sine mora reuocaturus est in memoriam, unde conuincat puniatque conscientiame: non quemadmodum judicant homines, qui corda non vident, a quibus plerumque deteriores absolvuntur quam condemnantur; sed in aequitate et cum justitia Dominus judicabit, testimonium perhibente conscientia, et cogitationibus accusantibus seu deerint. Decidant ergo a cogitationibus suis, dictum est; decidant accusantibus se
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑ xp̃c: Restat inquirere : utrũ hr
qui prius quam xp̃s in eccła uenine ad
gentes et prius quã euuangłiũ eiꝰ audi¬
rentilutȩ huius fine p̃uenti st̃ seu p̾ue¬
niuntur: possint hab̃e hanc exeusationem.
Posst̃ plane : sed ñ idõ posst̃ effugere dam¬
nationem. Quicũq enim sine lege pec¬

Expanded text:
tus ? 3. Restat inquirere utrum hi qui priusquam Christus in Ecclesia veniret ad Gentes, et priusquam Evangelium ejus audirent, vitae hujus fine praeventi sunt, seu praeveniuntur, possint habere hanc excusationem? Possunt plane, sed non ideo possunt effugere damnationem. Quicumque enim sine Lege pec
Abbreviated transcription (Latin):
Raditꝰ.ẽ. propt̃ delicta nr̃a : et re¬
surrexit ꝓpt̾ iustificationem nr̃am.
Sic̃ morte ipsius seminam᷑ : Sic in resur rec¬
tione ipsius germinamꝰ. Et enim mors
tuis: sic et nos innouitate uitȩ ãbulemꝰ.
N dix̃ traditus ÷ ꝓpt̃ iustificti onem
nr̃am: et resurrex̃ ꝓpt̃ delicta nr̃a
In eiꝰ traditione delictum sonat: in eiꝰ resur¬
rectioꝰ iustitia sonat. Engo moriat᷑ delictũ : et re¬

Expanded text:
raditus est propter delicta nostra, et reraditus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram. Sicut morte ipsius seminamur, sic in resurrectione ipsius germinamur; etenim mors tuis, sic et nos in novitate vitae ambulemus . Non dixit: Traditus est propter justificationem nostram, et resurrexit propter delicta nostra. In ejus traditione delictum sonat, in ejus resurrectione justitia sonat; ergo moriatur delictum, et re
Abbreviated transcription (Latin):
ocꝓmittit ds̃ qđ ipse facit Non enim
ipse ꝓmittit & alius facit : qđ iã ñ ẽ ꝓmit¬
tere sed p̃dicere Idõ ñ ex oꝑib sed ex uo¬
cante : ne ipsorũ sit sed dĩ: et merces ñ im¬
putaet᷑ scđm grãm. sed scđm debitũ. ¶ Qui¬
langores tuos : qui redimit de in teritu
uitam tuam. Ibi sanabit᷑ omnis langͣor
tuus: cũ corruptibile hoc induet in¬
corruptionem. Redẽpta. ẽ enim uita
tua de corruptione. Lã securus esto. Enitꝰ
ẽ. bonȩ fidei contractus. Nemo fallit re¬
dẽptorem tuũ: nemo circũuenit: Ne¬
mo p̃mit. Egit hic cõmerciũ Iã p̃ciũ
soluit : Sanguinẽ fudit. Sanguinem
ida quã fudit: ynicus filius dei pronob̃.
Oanima erigeste. Tanti uales Redimet
decorruptione uitam tuam. Ostendit
exẽplo : qđ promisit in p̃mio. Mortuus :
ꝓpt̾ delicta nr̃a : resurrexit ꝓpt̃ iusti¬
ficationem nr̃am Sꝑent m̃bra : qͥd in ca¬
pite demonstratũ ẽ Non curabit m̃bra
sua: quoꝵ caput leuauit in cęlum

Expanded text:
omittit, quod ipse facit: non enim ipse promittit et alius facit, quod jam non est promittere, sed praedicere. Ideo non ex operibus, sed ex vocante: ne ipsorum sit, non Dei; ne merces non imputetur secundum gratiam, sed secundum debitum , languores tuos, qui redimit de corruptione vitam tuam.» Ibi sanabitur omnis languor tuus, cum corruptibile hoc induet incorruptionem. Redempta est enim vita tua de corruptione; jam securus esto: initus est bonae fidei contractus; nemo fallit redemptorem tuum, nemo circumvenit, nemo premit. Egit hic commercium, jam pretium solvit, sanguinem fudit. Sanguinem, inquam, fudit unicus Filius Dei pro nobis: o anima, erige te, tanti vales. «Redimit de corruptione vitam tuam.» Ostendit exemplo, quod promisit in praemio. Mortuus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Sperent membra quod in capite demonstratum est. Non curabit membra sua, quorum caput levavit in coelum
Abbreviated transcription (Latin):
fidem Id ñ ad aliquã differentiã di¬
ctũ ẽ tanquam aliud sit exfide aliuo
ꝑfidem: sad aduarietatẽ locutionis
Alio quippe loco cũ de gentib diceret
hoc ÷ de p̃putio : p̃iudens inquit scri¬
ptura quia ex fide iustificat gentes d̃s
I tẽq cũ decircũcisione loqueretur
unde erat: nos inquit natura iudai et
ñ ex gentib peceatores scientes quia ñ
iusti ficcibitur homo ex opib legis ni¬
si ꝑfidẽ iñuxp̃i et nos in xp̃o usu oe

Expanded text:
em . Non ad aliquam differentiam dictum est, tanquam aliud sit ex fide, aliud per fidem; sed ad varietatem locutionis. Alio quippe loco, cum de gentibus diceret, hoc est de praeputio: Praevidens, inquit, Scriptura quia ex fide iustificat omnes gentes Deus. Itemque cum de circumcisione loqueretur unde erat: Nos, inquit, natura Judaei, et non ex gentibus peccatores, scientes quia non justificabitur homo ex operibus legis, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sed hoc quoq ad xp̃m crucifixum ꝑti¬
nere concedunt: sciant in xp̃o crucifixo
multa homines discere: et maxime qđ
uetus homo nr̃ simul crucifixus ẽ ut
euacuetur corpꝰ peccati : ut ultra ñ seruiamꝰ
peocato. Unde etiam de se ipso dic̃. Michi

Expanded text:
sed hoc quoque ad Christum crucifixum pertised hoc quoque ad Christum crucifixum pertinere contendunt, sciant in Christo crucifixo multa homines discere et maxime, quod uetus homo noster simul crucifixus est, ut euacuetur corpus peccati, et ultra non seruiamus peccat
Abbreviated transcription (Latin):
qđ donũ sp̃s promiserit dederitq fidelib::
diligat. li̾et : atq ad ȩt̃nam uitã honorẽq
ꝑducat. Hȩc cũ dicuntur. aliqͣndo breuius.
atq constrictius. Aliqͣndo latius et uberius
xp̃c euangłizat᷑ et tam̃ ñ solum qđ ad fidem :
uerum etiam qđ ad mores fideliũ ꝑtinet ñ
p̃t̃ mittit᷑ hoc itelligi potest etiã in eo qđ
cõmemorant dixisse apłm paulũ: nichil
crucifixũ. Qđ illi putant ita dictũ : tanqͣm
nichil aliud eis insinuatũ eẽt:ͣ ut pͥmitus
eređent. ac deinde baptitati qͥcqͥd ad uitã
moresq ꝑtinet discerent. hoc inquiunt
apło satis suꝑq suffecit. uid eis dixit: qđ
et si multos pedagogos habeq̃ in xp̃o: sed
ñ multos patres: qr eos in xp̃o itiu ꝑ euangłm
uerit nisi crispũ et gauim. et stephane do¬
mum: nichil eos ampliꝰ docuit quã xp̃m cru¬
cifixũ. Quid sidicat aliqͥs nec resurrexisse
xp̃m eos audisse qͣndo ꝑ euangłm geniti st̃s
cifixum docuerat: Si aut̃ ñ ita intelligt̃.

Expanded text:
 donum spiritus promiserit dederitque fidelibusdiligat, liberet atque ad aeternam uitam honoremque perducat. haec cum dicuntur, aliquando breuius atque constrictius, aliquando ■ latius et uberius Christus euangelizatur; et tamen non solum quod ad fidem, uerum etiam quod ad mores fidelium pertinet, non praetermittitur. Hoc intellegi potest etiam in eo, quod commemorant dixisse apostolum Paulum: nihil crucifixum. quod illi putant ita dictum, tamquam nihil aliud eis insinuatum esset, ut primitus crederent ac deinde baptizati quidquid ad uitam moresque pertinet discerent. hoc, inquiunt, apostolo satis superque suffecit, qui eis dixit, quod et si multos paedagogos haberent in Christo, sed non multos patres, quia eos in Christo Iesu per euangelium uerit nisi Crispum et Gaium et Stephanae domum, nihil eos amplius docuit quam Christum crucifixum, quid? si dicat aliquis nec resurrexisse Christum eos audisse, quando per euangelium geniti sunt? cifixum docuerat? si autem non ita intellegunt,
Abbreviated transcription (Latin):
plum dei estis et sp̃s dĩ habitat in uob
Unde econtrario de quibusdam ita dicix.
Quisquis autem sp̃m xp̃i non habet: hic
ñ ẽ eius Iuis porro audeat opinari : nsi
quis quis inseparabilitatem trinitatis pe¬
pat̃ aut filus. in qͦ non habitet sp̃s ses
Unde fatendum. ẽ. ubiq eẽ. dm̃ ꝑ diuinita¬
tis p̃sentiam: sed non ubiq ꝑ habitationis
grãm. Propt̃ hanc enim habitationem
ubi ꝓcul dubio er̃a dilectionis eius ag¬
noscitur. non dicimꝰ pat̃ nr̃ qui es ubiq
cũ & hoc uerum sit. sed pat̾ nr̃ qui es in eȩł. ⁊
ut templum eiꝰ potiꝰ in oratione cõmemo¬
remus : qd et nos ipsi eẽ debemꝰ. Et in
qͣntũ sumꝰ. in tantũ ad eiꝰ societatem &
adoptionis familiam ꝑtinemꝰ. Si enim po¬
pulus nondũ factus aqualis angłis eiꝰ
ad huc in ista ꝑegrinatione dicitur tem¬

Expanded text:
plum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? plum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Unde et e contrario de quibusdam idem dicit: Quisquis autem Spiritum Christi non habet, hic non est ejus . Quis porro audeat opinari, nisi quisquis inseparabilitatem penitus TrPater et Filius in quo non habitet Spiritus Unde fatendum est ubique esse Deum per divinitatis praesentiam, sed non ubique per habitationis gratiam. Propter hanc enim habitationem; ubi procul dubio gratia dilectionis ejus agnoscitur, non diximus: Pater noster qui es ubique cum et hoc verum sit; sed Pater noster, qui es in coelis : ut templum ejus potius in oratione commemoremus, quod et nos ipsi esse debemus, et in quantum sumus, in tantum ad ejus societatem et adoptionis familiam pertinemus. Si enim populus Dei nondum factus aequalis angelis ejus, adhuc in ista peregrinatione dicitur tem
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura clamat apud apłm quȩ
dicit. Nescitis qr tẽplum dĩ estis: Sta¬
timq subiecit: Et spĩ dĩ habitat iti
uob̵. Ds̃ enim habitat intẽplo suo ñ enim
tanqͣm minister habitat sp̃s dĩ intẽplodĩ:
cũ alio loco euidentius dicat. Nescitis qr
corpora ur̃a templũ inuob̃. ẽ sp̃s sc̃i: quem
habetis adõ. et non estis ur̃i : Empti enĩ
pore ur̃o. Cui supplicaturus dõ locũ
scm et aptũ requiris: interiora tua munda
et omni inde mala cupiditate depulsa :
p̃para tibi incordis tui pace secretũ. Uo¬
lens intẽplo orare: in te oia: et ita age
semꝑ ut templũ dĩ sis. Ibi enim ds̃ exau¬
trlibro confatuta: non solum nullas angustias
uerũ etiam qͣndam latitudinem ĩnue¬
nisi stultissime potest non habe locum
anima impleuerit. Quaño stultius di¬
citur ullis angustiis impediri alicribi
trinitatem: ut pat̃ & filius et sp̃s sc̃s
ubq simulẽẽ non poss int Uerum illud
ẽ multo mirabilius : quod cũ ds̃ ubiq sit

Expanded text:
Scriptura clamat apud Apostolum qui dicit, Nescitis quia templum Dei estis? Statimque subjicit, Et Spiritus Dei habitat in vobis . Deus enim habitat in templo suo. Non enim tanquam minister habitat Spiritus Dei in templo Dei, cum alio loco evidentius dicat: Nescitis quia corpora vestra templum in vobis est Spiritus sancti, quem habetis a Deo, et non estis vestri? Empti orationis. Qui supplicaturus Deo locum aptum et sanctum requiris, interiora tua munda, et omni inde mala cupiditate depulsa, praepara tibi in cordis tui pace secretum. Volens in templo orare, in te ora: et ita age semper, ut Dei templum sis. Ibi enim Deus exau constituta non solum nullas angustias uerum etiam quandam latitudinem inunisi stultissime potest non habere locuanima impleuerit. quanto stultius dicitur ullis angustiis impediri alicubi trinitatem, ut pater et filius et spiritus sanctus ubique simul esse non possint! Verum illud est multo mi
Abbreviated transcription (Latin):
matrem tuã : & diliges ꝓximũ tuũ tanꝗ
te ipsũ. Hec faciens infide xp̃i teneret prd¬
culdubio fidem que ꝑ di lectionem oꝑatur.
Neq enim diliger& pximũ tanꝗse ipsũ: nisi
recepta dilectione dĩ sine qua ñ diligerex
se ipsũ. Porro si faceret etiã qđ dñs ad didrx¬

Expanded text:
matrem tuam et: diliges proximum tuum tamquam matrem tuam et: diliges proximum tuum tamquam te ipsum, haec faciens in fide Christi teneret procul dubio fidem, quae per dilectionem operatur. neque enim diligeret proximum tamquam se ipsum nisi recepta dilectione dei, sine qua non diligeret se ipsum. porro si faceret quod domi
Abbreviated transcription (Latin):
bio fides xp̃i. Perfidem enĩ habitat xp̃c in cor¬
dib nr̃is: sicut idem apłsdicit. Porro sĩ fi¬
desxẽi illa utiq quã definiuit apłs. qua ꝑ
dilectionem oꝑatur: ñ enim fides illa dae¬
monum cũ et ipsi credant & contremiscan
et filiũ dĩ c̃fiteant᷑ it̃m: potest accipi infun
dam̃to. neminem perue ꝑmittit: Sed quid
sit ȩdificare suꝑ hoc fundam̃tũ. Aurũ. ar¬
gentũ. lapides p̃ciosos et ligna foenũ sti¬
pulam. si subtilius disserere coner: ue¬
reor ne ad intelligendũ difficilior sit ipa
expositio. Enitar tam̃ qͣntum dñs adiuuat:
et breuit̃ et qͣntũ potero dilucide expe¬
dire qđ sentio. Eoce ille qui quȩ siuit a ma¬
gistid bono quid boni faceret ut hab̾et uitã
ȩt̃nam : & audiuit. si aduitam uenire uel¬
let seruanda sibi eẽ mandata: et cũ quȩ¬
reret quae mandata dictũ ẽ ei. ñ occides
ñ moechaberis: ñ furtũ facies: ñ falsum
testimoniũ dices: honora patrem tuũ et

Expanded text:
bio fides Christi: per fidem quippe habitat Christus in cordibus nostris, sicut idem apostolus dicit . Porro si fides Christi, illa utique quam definivit Apostolus, quae per dilectionem operatur. Non enim fides illa daemonum, cum et ipsi credant et contremiscant, et Filium Dei confiteantur Jesum, potest accipi in fundamento, neminem perire permittit. Sed quid sit aedificare super hoc fundamentum, aurum, argentum, lapides pretiosos, et ligna, fenum, stipulam, si subtilius disserere coner, vereor ne ad intelligendum difficilior sit ipsa expositio: enitar tamen, quantum Dominus adjuvat, et breviter, et quantum potero, dilucide expedire quod sentio. Ecce ille qui quaesivit a magistro bono, quid boni faceret, ut haberet vitam aeternam; et audivit, si ad vitam venire vellet, servanda sibi esse mandata: et cum quaereret quae mandata, dictum est ei, Non occides, Non moechaberis, Non furtum facies, Non falsum testimonium dices, honora patrem tuum et
Abbreviated transcription (Latin):
unũ ẽ sed addidit corpꝰ: tanqͣm ex duobus
diũsis masculino et feminino unum corpꝰ
adiunctione cõpositũ. Et qͥ ad heret inquit¬
enim nat᷑a : sp̃s hominis et sp̃s dĩ Sed in he¬
rendo fit unus sp̃s ex diũsis duobus : ita
ut sine humano spũ beatus sit dĩ sp̃s atq
uł sua cũ patre uł nr̃a in inuicem nołicũ
nusquam diẽ ut nos et ipsi unũ : sed ut sint

Expanded text:
Unum est; sed addidit, corpus, tanquam ex duobus Unum est; sed addidit, corpus, tanquam ex duobus diversis masculino et feminino unum corpus adjunctione compositum. Et, Qui adhaeret Domienim natura, spiritus hominis et spiritus Dei; sed inhaerendo fit unus spiritus ex diversis duobus, ita ut sine humano spiritu beatus sit Dei spiritus atque vel sua cum Patre, vel nostra invicem nobiscum; nusquam dixit, Ut nos et ipsi unum: sed, Ut unum
Abbreviated transcription (Latin):
ueniatur in scripturis dictũ unũ se
quorũ. ẽ diũsa naturci. Si aut̃ et aliqͣa
plura eiusdem naturȩ sint & diũsa sen¬
tiant: non st̃ unũ in quantũ diũsi sen¬
tunt. Nam si iam unũ eẽnt ex eo quod
homines erant: ñ diceretur ut sinto
unũ sicut et nos unũ : cũ suos disciptos
patri cõm̃dare. At uͦ. paulus et apollo
qr et ambo homines : et idem sentie¬
bant: qui plantat in quit et qui rieat
unũ sunt Cũ gͦ sic dicit᷑ unã ut non
ad datur quid unũ et plura unũ di¬
cantur: eadem nat᷑a atq essentia non
dissidens neq dissentiens si gnisicat᷑
Cũ uͦ additur quid unũ potest aliquid
significari explurib: unũ factũ: quãuis di¬
uersa natura: sic̃ anima & corpꝰ ñ st̃ utiq
unũ. Quid em̃ tã diũ sũ nisi addat᷑ aut sub¬
intelligat᷑ quid unũ: id.ẽ. unꝰ homo aut unũ
animal: unde apłs. Qui adheret meretrici
inquit: unũ corpꝰ ẽ Non dix̃ unũ st̃ aut

Expanded text:
turis dictum, unum sunt, quorum est diversa natura. Si autem aliqua plura ejusdem naturae sint, et diversa sentiant, non sunt unum et quantum diversa sentiunt. Nam si jam unum essent ex eo quod homines erant, non diceret, Ut sint unum, sicut nos unum , cum suos discipulos Patri commendaret. At vero Paulus et Apollo, quia et ambo homines, et idem sentiebant: Qui plantat, inquit, et qui rigat, unum sunt . Cum ergo sic dicitur unum, ut non addatur quid unum, et plura unum dicantur, eadem natura atque essentia, non dissidens nec dissentiens significatur. Cum vero additur quid unum, potest aliquid significari ex pluribus unum factum, quamvis diversis natura. Sicut anima et corpus non sunt utique unum; quid enim tam diversum? nisi addatur aut subintelligatur quid unum, id est, unus homo, aut unum animal. Inde Apostolus: Qui adhaeret meretrici, inquit, unum corpus est: non dixit, Unum sunt, aut,
Abbreviated transcription (Latin):
Auetoritate iudicare : neq de ipso libro
tuo etiam siquid ibi ñ lucet : qm̃ sũbmit¬
timus ei nr̃m intellectũ : certũq habemꝰ
etiam qđ clausũ ẽ aspectib nr̃is recte ue¬
racit̾q dictũ. ẽeS ic enĩ homo licet iam spi¬
ritua ł. et renouatꝰ in agnitionẽ dĩ scđm
imaginem eiꝰ qui creauit eũ: factor tamen
legis debet eẽ. ñ uidex. neq de illa distinc¬
tione iudicat. spĩtualium uidelicet atque
çcirnaliũ hominũ qͥ tuis ss̃ nr̃ ocđis ñ st̃ in cog¬
niqͣet nullis ad huc nob̵ apparuer̃ hõinibus :
ut ex fructib eoꝵ cognoscamꝰ eos Sed tu dnẽ
iam scis eos et diuisisti et uocasti in occulto :
ante ꝗ fieret firmam̃tũ : Neq in turbidis
huius scłi popłis. quẽquam sp̃ituał homꝰ
iudicat. Quid enim ei de his qui foris st̃
iudiccie : ignoranti qͥs inde uenturus
sit in dulcedinẽ gr̃ae tuȩ: et quis in ꝑpetua
impietatis amaritudine remansurus :¬

Expanded text:
auctoritate judicare; neque de ipso Libro auctoritate judicare; neque de ipso Libro tuo, etiamsi quid ibi non lucet; quoniam submittimus ei nostrum intellectum, certumque habemus etiam quod clausum est aspectibus nostris, recte ueraciterque dictum esse — sic enim homo, licet iam spiritalis et renouatus in agnitione dei secandam imaginem eius, qui creauit eum, factor tamen legis debet esse, non index - neque de illa distinctione iudicat spiritalium uidelicet atque carnalium hominum, qui tuis, deus noster, oculis noti sunt et nullis adhuc nobis apparuerunt operibus, ut ex fructibus eorum cognoscamus eos, spd tu, domine, iam scis eos et diuisisti et uocasti in occulto, antequam fieret firmamentum. neque de turbidis huius saeculi populis quamquam spiritalis homo iudicat. quid enim ei de his, qui foris sunt, indicare ignoranti, quis inde uenturus sit in dulcedinem gratiae tuae et quis in perpetua inpietatis amaritudine remansurus
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm iudicat om̃a : qm̃ et illud uerissime
dictũ ẽ. oportet nos om̃s exhibi ante
tribunal xẽĩ. Omnia gͦ iudicat : quia suꝑ
om̃ã ẽ quando cũ dõ est. Cũ illo ẽ. autem
qͣndo purissime intelligit : & tota caritate
quod intelligit diligit: ita etiam qͣntũ po¬
test lex ipsa etiam ip̃se fit scđm quã udicat
om̃a et de qua iudicare nullus potest Siõ¬
in istis temporalib legibus. qͣmqͣm de his
hoẽs iudicent cũ eas instituunt: tam̃ cum
fuerint infatute atq firmate non licebit
uidici de ipsis udicare sed scđm ipias.
conditor tam̃ legũ temporalium si uir
bonꝰ ẽ et sapiens illam ipsam consulit
xeternam : de qua nulli ammae iudicare
datũ ẽ ut scđmeius in cõmutabiles
mis fas. ẽ cognoscere: iudĩcare ñ fas est
pĩtuales gͦ siue qͥ prae sunt siue qui
obtemꝑant spitualit̃ iudican: non
de cognitionib sp̃itualib quȩ luce in
firmam̃to: Non enĩ oportet de tam sublimi

Expanded text:
quam judicat omnia; quoniam et illud verissime quam judicat omnia; quoniam et illud verissime dictum est, Oportet nos omnes exhiberi antetribunal Christi . Omnia ergo judicat, quia super omnia est, quando cum Deo est. Cum illo autem est, quando purissime intelligit, et tota charitate quod intelligit diligit. Ita etiam quantum potest lex ipsa etiam ipse fit, secundum quam judicat omnia. De qua judicare nullus potest, In istis temporalibus legibus quanquam de his homines judicent, cum eas instituunt; tamen cum fuerint institutae atque firmatae non licebit judici de ipsis judicare, sed secundum ipsas. Conditor tamen legum temporalium si vir bonus et sapiens est, illam ipsam consulit aeternam, de qua nulli animae judicare datum est, ut secundum ejus incommutabiles mis fas est cognoscere, nefas est ituales ergo, sive qui praesunt, sive qui obtemperant, spiritualiter judicant : non de cognitionibus spiritualibus, quae lucent in firmamento non enim oportet de tam sublimi
Abbreviated transcription (Latin):
Illi aut̃ ñ in filiis paruuł : sed in mortuis
et ꝑditis cõputandi st̃ : ut siquis eoꝵ cor¬
rectus eccłȩ fuerit copulatus. rrecte de
illo dicipossit: Mortuus fuerat & reutẽ
tenim nos et om̃s animȩ rationales
scđm ueritatem de inferioribus re¬
cte iudicamꝰ: sic de nob̵ qͣndo eidem cohe¬
remus sola ipsa ueritas iudicat. De ipsa uͦ
nec pat̾ ñ enĩ minꝰ ẽ quã ipse &idõ quȩ
pat̾̃ iudicat ꝑ ipsã iudicat. Om̃a enim qͣe
appetunt unitatem : hanc habed regũ¬
dici se sinit : qm sola eius similitudinẽ
illa a qͦ eẽ accepit impleuit. Si tam̃ acce¬
pit. ñ in congrue dr̃ ꝓ ea significatione
qͣ filius appellatur : qr ñ de se ipso ẽ sed
omnis pat̾nitas incȩlo et in t̃re nominat᷑
Pat̃ gͦ non iudicat quem quam : sed om̃e iudi¬
cium dedit filio. Et sp̃itualis homo iudi¬
cat om̃a : ipse aut̃ anemine iudicat᷑ .id. ẽ
anullo homine: sed a sola ipsa lege scđm

Expanded text:
illi autem non in filiis paruulis, sed in mortuis illi autem non in filiis paruulis, sed in mortuis et perditis conputandi sunt, ut, si quis eorum correctus ecclesiae fuerit copulatus, recte de illo dici possit: mortuus erat et reuixit, t enim nos et omnes animae rationales, secundum veritatem de inferioribus recte judicamus; sic de nobis, quando eidem cohaeremus, sola ipsa Veritas judicat. De ipsa vero nec Pater, non enim minor est quam ipse, et ideo quae Pater judicat, per ipsam judicat. Omnia enim quae appetunt unitatem, hanc habent regudici se sinit; quoniam sola ejus similitudinem a quo esse accepit, implevit: si tamen, accepit, non incongrue dicitur, pro ea significatione, qua Filius appellatur, quia non de seipomnis paternitas in coelo et in terra nominatur . Pater ergo non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio : et, spiritualis homo judicat omnia, ipse autem a nemine judicatur , id est a nullo homine, sed a sola ipsa lege secundum
Abbreviated transcription (Latin):
qui st̃ ab eccła segregati : uidas apłs aptissime
declarauit dicens. Qui se ipsos segregant. ani¬
males sp̃mꝰ habeaites. Vnde in ipsa eccła etiã
illos qui ꝑ nomina hominum quã uis in eiꝰ¬
unitate consatutorum quȩdam scismata
moliebantur : paulus apłsarguens int̃cȩta
ait Animał aut̃ homo. ñ ꝑcipit quȩ st̃ sp̃s
derStulatia ẽ enim illi: et ñ potest scire:¬
q̃m sp̃itualit̃ diuidicat᷑. Oftendit quid di¬
xerit ñ ꝑcipit: id ẽ. scientia ñ capit ũbũ
Nos in eccła consatutos pariulos dic̃ nondũ
spituales sed ad huc carnales: & lacte alen¬
donatistam commemorato iudȩ apłi testi¬
monio ubi ait. hi st̃ qui segregant semet ip¬
sos animales. spm ñ habentes : adiunxit
etiam dicens. De quib &paulus apłs dicit.
Non st̃ isti illis coȩquandi : quos omĩno ab
eccła scisma p̃cidit. Istos quippe idem apłs
paulus paruulos eẽ dicit in xp̃o. Quos non¬
dũ escam ualentes caꝑe : lacte nutrit tam̃

Expanded text:
qui sunt ab Ecclesia segregati, Judas apostolus apertissime declaravit, dicens: Qui se ipsos segregant, animales, Spiritum non habentes . Unde in ipsa Ecclesia etiam illos qui per nomina hominum, quamvis in unitate ejus constitutorum, quaedam schismata moliebantur, Paulus Apostolus arguens, inter caetera ait: Animalis autem homo non percipit quae sunt Spiritus Dei; stultitia enim est illi, et non potest sciredixerit, non percipit, id est, scientiae non capit verbum. Hos in Ecclesia constitutos parvulos, dicit nondum spirituales, sed adhuc carnales, et lacte alend commemorato Iudae apostoli testimonio, ubi ait: hi sunt, qui segregant semet ipsos, animales, spiritum non habentes, adiunxi etiam dicens: de quibus et Paulus apostolus dicit: non sunt isti illis coaequandi, quos omnino ab ecclesia scisma praecidit. istos quippe idem apostolus Paulus paruulos dicit esse in Christo, quos nondum escam ualentes capere lacte nutrit tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi maritus quodammꝰ sp̃s hominis. quia
animalem affectionem tanqͣm conuigem
mutabił manet. et dignis animis in cõmuta¬
bilit̃datur : sed sp̃s hominis de qͦ apłs dicit:
nemo. scit qͥd ẽ in homine nisi sp̃s hõis Nam
dõ: intelligit homo quȩ sp̃itualit̃ dicuntur
Cũ aut̃ diaboli error tanquã absente intellectu
in anima dominat᷑: adult̃ ẽ Noca gͦ inquit¬
intelligere sp̃itualia : si eũ lux ueritatis il¬
lustrat Ipse ad sit cũ loqͦr tibi: ut sp̃itualem

Expanded text:
quasi maritus quodam modo spiritus hominis, qui animalem affectionem tanquam conjugemmutabilis manet, et dignis animis incommutabiliter datur: sed spiritus hominis, de quo Apostolus dicit, Nemo scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis. Nam Deo, intelligit homo quae spiritualiter dicuntur; cum autem diaboli error, tanquam absente intellectu, in anima dominatur, adulter est. « intelligere spiritualia. Si eum lux veritatis illustret, et ipse adsit, colloquar tibi, ut spiritualem
Abbreviated transcription (Latin):
sed ds increm̃tũ dedit: ñ ꝑillos sed ꝓse
ipsũ facit. Eecedit hoc humanam humi li¬
ditem: excedit angłi cam sublimitatem :
nec omãno ꝑtinet nisi ad agricolam trim¬
Itatem

Expanded text:
sed Deus incrementum dedit. Non per illos sed per seipsum facit. Excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbabo Si scđm scripturas sapiamꝰ ÷ ñ
cogim᷑ contra xpĩanam gr̃am disputare.
& ea dicere quibus de monstrare conem᷑
naturã humanã neq in paruulis medi¬
co indigere. qr sana ẽ et in maiorib sibi
ipsam ad iustitiam ẜi uelit posse sufficere
Acute quipps haec dici: sed in sapientia
uerbi qua euacuat᷑ crux xp̃i. Non ẽ
ista sapientia de sursũ descendens: Multo

Expanded text:
Hoc si secundum Scripturas sapiamus, non cogimur contra Christianam gratiam disputare et ea dicere quibus demonstrare conemur, naturam humanam neque in paruulis medico indigere, quia sana est, et in maioribus sibi ipsam ad iustitiam si uelit posse sufficere. acute quippe uidentur haec dici, sed in sapientia Verbi, qua euacuatur crux Christi. non est ista sapientia de sursum descendens. nolo
Abbreviated transcription (Latin):
sit in eis ȩt̃na cũ et hoc p̃uidens dñs tanqͣm
dñs sententiã suã ita concluserit ditens: sic
ibt̃ illi in cõbustionem xc̃nam: iufa aut̃ in
uitã at̃nam Erit gͦ aetna cõbustio sic̃ ignis¬

Expanded text:
sit in eis aeterna: cum et hoc praevidens Dominus, tanquam sit in eis aeterna: cum et hoc praevidens Dominus, tanquam Dominus, sententiam suam ita concluserit, dicens, Sic ibunt illi in combustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam . Erit ergo aeterna combustio, sic
Abbreviated transcription (Latin):
credider̃: sed qr bona oꝑa ñ fecer Nã ꝓfecto
ne sibi qͥsquã defide quae sine oꝑib mortua ÷
uitã ꝓmitat aet̃nam  ꝓpt̃ea om̃s g̃s segre¬
gaturum sedix̃ quae ꝑmixte eisdem pascuis
utebant᷑ : ut appareat eos illi dicturos. dnẽ
qͣndo te uidimus illa et illa patientem & non
ministrauimꝰ tͥ qͥ in eũ crediđañ sed bona opari
ñ curaueran : tanꝗ de ipsa mortua aduitã
ꝑueniretur ȩt̃nã : Anforte ibt̃ in ignem ȩt̃nũ¬
qui oꝑa miscđiȩ ñ fecer̃ : & ñ ibt̃ qui aliena
rapuer̃ . uł corrũpendo in se tẽplũ dei in se
distribuam om̃a mea pauꝑib: curitatem
aut̃ ñ habeam. nichil mͥ ꝓdest. Aut diligat
qͥsq ꝓximũ sic̃ se ipsũ : qui ñ diligit serdũ.
illud eẽ poterit in qͦ non nulli se ipsos seduauaq̃:
Pignem quippe qͥ at̃nus erit transituros ar¬
bitrant᷑ eos quib ppt̃ fidem mortuam ꝑig

Expanded text:
crediderunt, sed quia bona opera non fecerunt. nam profecto crediderunt, sed quia bona opera non fecerunt. nam profecto ne sibi quisquam de fide, quae sine operibus mortua est, uitam promittat aeternam, propterea omnes gentes segregaturum se dixit, quae permixtae eisdem pastoribus utebantur, ut adpareat eos illi dicturos: domine, quando te uidimus illa et illa patientem, et non ministrauimus tibi? qui in eum crediderant, sed bona operari non curauerant, tamquam de ipsa fide mortua ad uitam perueniretur aeternam. an forte ibunt in ignem aeternuicordiae non fecerunt, et non ibunt, qui aliena rapuerunt uel corrumpendo in se templum dei in se distribuam omnia mea pauperibus, caritatem autem non habeam, nihil mihi prodest, aut diligat quisquam proximum sicut se ipsum, qui non diligit se ipsum. illud dici hic poterit, in quo nonnulli se ipsos seducunt diper ignem quippe, qui aeternus erit, transituros arbitrantur eos, quibus propter fidem mortuam per
Abbreviated transcription (Latin):
talia agunt. rognum dĩ ñ possidebt̃ : falsa
erunt hac si enim tantũ mͦ credant et
baptirant᷑ quãuis in malis actib pseuereos
salui er̃ ꝑignem : atq ido inxẽo baptirati
etiam qui talia agunt regnũ dĩ possidebt̃
Frustra aut̃ dr̃. hȩc quĩdem fuistis sed
abluti esas : qͣndo & abluti haec st̃: Inaniter
etiam illud ap&ro dictũ uid ebit᷑ Sic et
uos similis forma baptisma saluos facit ÷
ñ carnis depositio sordiũ: sed conscientiȩ
bonȩ int̾rogatio. Si quidem & habentes
pessimas conscientias omnium flagitioꝵ
et scelerum plenas nec coꝵ malorum poe¬
nitentia mutatos : tam̃ baptisma saluor
siuis uenire ad uitam serua mandata:
& commemorauit eaquȩ ad mores ꝑti¬
nent : si etiam his ñ seruatis aduitam
uemiri potest ꝑsolam fidem qua̧ sine
oꝑibus mortua ẽ Illud deniqsuerm¬
erit. qđ eis quos adsinistram positurꝰ:
dicet ite in ignem at̃num. qui paratꝰ ÷ diabolo
et angłis eiꝰ : Quib ñ increpitat qr in eum ñ

Expanded text:
talia agunt, regnum dei non possidebunt. falsa erunt haec. si enim tantummodo credant et baptizentur, quamuis in malis talibus perseuerent, salui erunt per ignem, atque ideo in Christo baptizati etiam qui talia agunt, regnum dei possidebunt. frustra autem dicitur: haec quidam fuistis, sed abluti estis, quando et abluti haec sunt. inaniter etiam illud a Petro dictum uidebitur: sic et uos simili forma baptisma saluos facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio, siquidem et habentes pessimas conscientias omnium flagitiorum et scelerum plenas nec eorum malorum paenitentia mutatas tamen baptisma saluos si uis uenire ad uitam, serua mandata, et commemorauit ea, quae ad bonos mores pertinent, si etiam his non seruatis ad uitam ueniri potest per solam fidem, quae sine operibus mortua est. illud deindeerit, quod eis, quos ad sinistram positurus est, dicet: ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius? quibus non increpitat, quia in eum non
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑcipit quȩ st̃ sp̃s dĩ Et tam̃ de his hoc
dicebat: quosiam fuisse baptizatos ipse
manifestat. Cis enĩ dic̃ Nũ qd paulꝰ cruci¬
fixus ẽ prouob: aut in nõe pauli bap¬
tirati estis : Habebant gͦ ifa baptis mi
sacram̃tũ. Et tam̃ carnalit̃ sapiendo qͥd
poterad dedõ cređẽ : nisi scđm sensum¬

Expanded text:
non percipit quae sunt spiritus dei. et tamen de his hoc non percipit quae sunt spiritus dei. et tamen de his hoc dicebat, quos iam fuisse baptizatos ipse manifestat. eis enim dicit: numquid Paulus crucifixus est pro uobis aut in nomine Pauli baptizati estis? habebant ergo isti baptismi sacramentum, et tamen carnaliter sapiendo quid poterant de deo credere nisi s