comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non dicit: ita non ccͣdicit. At si dicis ꝙ ꝓpt̾
unitatẽ tͥnitatis nõ dñr tres eẽntie s uma
ẽẽntia: quero cur non ꝓpt̾ eand̾ unitatẽ
tͥnitatis dicant᷑ una ꝑsona ⁊ non tres ꝑsõe.
ut ẽ a illis cõe nom̃ eẽntie. ita ut singulus
qͥsq dicat᷑ ee̾ntia: sic illis cõmune ẽ. ꝑsone
uocabulum. Quid gͥ restat sut fateamͣ lo¬
qñdi necc̃itate: a g̾cis ⁊ a latinis parta hec
uocabula adu̾sus insidias uel errores here¬
ticoꝵ. Cũq conaret᷑ hũana mopta loqñdo
ꝓferre ad hõĩ sensꝰ qͦd insecretario m̃tis de
dõ tenet. siue ꝑ piam fidẽ. siue ꝑ qͣlẽtũq in¬
telligentiam. timuit dr̃e tres eẽntias. ne in
telliget᷑ in illa sũma eqͣlitate ulla diu̾sitas.

Expanded text:
non dicit, ita non contradicit? At si dicis quod propter unitatem Trinitatiopter eamdem unitatem Trinitatis dicantur una persona, et non tres personae. Ut enim est illis commune nomen essentiae, ita ut singulus quisque dicatur essentia, sic illis commune est personae vocabulum. Quid igitur restat, nisi ut fateamur loquendi necessitate a Graecis et Latinis parta haec vocabula adversus insidias vel errores haereticorum? Cumque conaretur humana inopia loquendo proferre ad hominum sensus quod in secretario mentis de Deo tenet, sive per piam fidem, sive per qualemcumque intelligentiam, timuit dicere tres etelligeretur in illa summa aequalitate ulla diversitas.
Abbreviated transcription (Latin):
obicitur. Si unum t̾m illa duo pec¬
catũ sunt cum quis uoluntate mali priꝰ
concepta deinde opus patrauerit. non ꝓ
aliquo reuserit. nisi ꝓ quo ante opus reus
erat. cum adhuc in sola uoluntate pecc̾m
consistebat. Nullus enĩ reus ÷ eterne mor¬
tis: nisi ꝓ peccato. S pect̾m ałiud non ÷
admissum actione: quam priꝰ admissum
erat uoluntate. Nongͥ ꝓ aliquo alio iste
fit dampnabilis actu peccando. quã ante
fuerat cum sola uoluntate delinquebat.
Ad hoc ⁊̃ ⁊ illi respondent dicentes. ꝓpter
pect̃m quid̃ tm illum furem reum ꝯstitui.
⁊ quamuis eius uoluntas ⁊ actio unum sint
pecc̃m: ꝓ alio tam̃ reus factus est actu pec¬
cando quam priuserat: sola uoluntate de¬
linquendo. qr ꝓ actu qui ÷ aliud quã uo¬
suntas licet non aliud pecc̃m¬
Alia aduer

Expanded text:
objicitur: Si unum tantum illa duo peccatum sunt, cum quis voluntate mala prius concepta deinde opus patraverit, non pro aliquo reus est, nisi pro quo ante opus reus erat, cum adhuc in sola voluntate peccatum consistebat; nullus enim reus est aeternae mortis, nisi pro peccato; sed peccatum aliud non est admissum actione, quam prius admissum erat voluntate. Non ergo pro aliquo alio iste fit damnabilis actu peccando, quam ante fuerat, cum sola voluntate delinquebat. Ad hoc etiam et illi respondent, dicentes propter peccatum quidem tantum illum furem reum constitui, et quamvis ejus voluntas et actio unum sint peccatum, pro alio tamen reus factus est actu peccando, quam prius erat sola voluntate delinquendo, quia pro actu, qui est aliud quam voluntas, licet non aliud peccaAlia adver
Abbreviated transcription (Latin):
deus nullatemis facere potest. ut pec¬
dała. Non enĩ potest mentiri. non potest
peccare.S non om̃ipotũtie dei in aliquo
detͣhit᷑ ł derogat᷑: si peccare non posse dr̃
quia non eẽt ħ potñtie: s infirmitatis.
Si enim ħ posset: omp̃s non eẽt. sõ
gͥ pͣotñtie. s potentie imputand̾ io
est qͦd ista non potest. Unde Aũo ele
in.xu.l. de tͥ. Magna inqͥt dei po¬
tũtia est non mentiri posse. Sunt enĩ que¬
dam que in aliis reb potentie deputan¬
da sunt. in aliis uͦ minime.⁊ que in aliis
laudabilia sunt: ⁊ in aliis rep̃hensibilia

Expanded text:
Deus nullatenus facere potest, ut peccata, non enim potest mentiri, non potest peccare. Sed non ideo omnipotentiae Dei in aliquo detrahitur vel derogatur, si peccare non posse dicitur, quia non esset hoc potentiae sed infirmitatis. Si enim hoc posset, omnipotens non esset, non ergo impotentiae, sed potentiae imputandum est, quod ista non potest, unde Aug., in lib. 15 de Trin.: Magna, inquit, Dei ptentia est non posse mentiri. Sunt et quaedam quae in aliis rebus potentiae deputanda sunt, in aliis vero minime, et quae in aliis laudabilia sunt, in aliis reprehensibilia
Abbreviated transcription (Latin):
imaginẽ ab ead̾ tͥnitate fcãm. ita ei
cõparet: ut oĩo estimet similẽ. s potiꝰ in qͣ¬
licũq ista similitudine: magnã qͦ dissimi¬
litudinẽ c̾̃nat.
Prima dissimilitudo.

Expanded text:
imaginem ab eadem Trinitate factam ita ei comparet, ut omnino existimet similem, sed potius in qualicumque ista similitudine magnam quoque dissimilitudinem cernat. 16. Prima dissimilitudo
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit uirtus.⁊ quid sit actus eius.
litas mentis qua recte iuuit᷑. ⁊ qua: nullꝰ
male utit᷑. quam d̃s solus in homine oꝑat᷑
Ideoq opus dei tm̃ est sicut de uirtute ui¬
sticie aõ docet suꝑ illum psalmi locũ. feci
iudicium ⁊iusticiam. ita dicens. Iusticia
in homine nisi d̾s. Ideoq cum ait ꝓpħa ex
ꝑsona eccł̃ie. feci iusticiam. non ipsam uir¬
tutem quã non facit homo: sed opus eius
intelligi uoluit. Ecce aꝑre insinuat᷑ hic
qͦd iusticia in homine non est opus homi¬
nis sed dei. qͦd de aliis uirtutib itidem in¬
telligendum est
De fide itidem dicit qͦd ñ÷

Expanded text:
QUID SIT, ET QUID SIT ACTUS EJUS. litas mentis qua recte vivitur, et qua nullus male utitur; quam Deus solus in homine operatur. Ideoque opus Dei tantum est, sicut de virtute justitiae August. docet super illum locum psalmi 118: Feci judicium et justitiam, ita dicens, in tom. 8in homine nisi Deus. Ideoque cum ait propheta ex persona Ecclesiae, feci justitiam, non ipsam virtutem, quam non facit homo, sed opus ejus intelligi voluit. Ecce aperte insinuatur hic quod justitia in homine non est opus hominis, sed Dei; quod et de aliis virtutibus itidem intelligendum est. 2. De fide itidem dicit, quod n
Abbreviated transcription (Latin):
plura queri solent.s. unde creata fuit᷑.
hominis formatio scd̃m corpus describit᷑ cum
dicit᷑. formauit d̾s hoĩem delimo terre: ita
eiꝰdem scd̃m animã factura describit᷑: cum sub¬
dit᷑. & inspirauit in faciem euis spiraculum
uite. Corpus ⁊ enim de limo terre formauit
np̃d̾s cuͥanimã inspirauit. Uel scd̃m aliam lit¬
terã flauit uel sufflauit. non qͦd faucibus
insufflaiũt. uel manib corporeis corpꝰ for
broꝵ ꝯpositus. Non gͦ carnalit̾ putemꝰ d̾m
corporeis manib formasse corpus. uel fau¬
cib inspirasse animã. s pociꝰ hominẽ de
limo terre scd̃m corpus formauit. iuben¬
do. uolendo .i. uoluit. ⁊ uerbo suo uissit.¬

Expanded text:
plura quaeri solent, scilicet unde creata fuerit,hominis formatio secundum cdicitur: Formavit Deus hominem de limo terrae, ita ejusdem secundum animam factura describitur cum subditur: Et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae. Corpus enim de limo terrae formavit Deus, cui animam inspiravit. Vel, secundum aliam litteram, flavit vel sufflavit; non quod faucibus sufflaverit, vel manibus corporeis corpus forbrorum compositus. Non ergo carnaliter putemus Deum corporis manibus formasse corpus, vel faucibus inspirasse animam, sed potius hominem de limo terrae secundum corpus formavit jubendo, volendo, id est, voluit, et verbo suo jussit
Abbreviated transcription (Latin):
dei: querit᷑ an ocedendũ sit eos oꝑatos ibi
esse bonũ. Hic distinguendũ ÷. pͥot̾ enim
dici quod oꝑati sunt bonũ. qr ex actibus
tio eorum non fuit bona: sed mala. Si ĩ¬

Expanded text:
ei, quaeritur an concedendum sit eos operatos ibi esse bonum. Hic distinguendum est. Potest enim dici quod operati sunt bonum, quia ex actibus tio eorum non fuit bona, sed mala. DI
Abbreviated transcription (Latin):
throni. Ad qͦd dm̃s qi añ casũ quoꝵdã ñ erãt¬
isti ordines. qr nondũ habebant dona. ĩ qͦr̃

Expanded text:
throni. Ad quod dicimus quia ante casum quorumdam non eristi ordines, quia nondum habebant dona in quorum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ amicaliᷤᷤ qui ꝑfectionem sapientie comita
rata saꝑe incipit: pͥmo timore diuino cor
ripit᷑ ne puniat᷑. s hunc ꝑfecta caritas fo¬
ras mutit. Succedit huic timor dñi sõs.¬
caritas. s auget. quo tun& filius. neuelin
modico oculos amantissumi patris offen
siturum dicit u̾e. Timor dñi est magnũ
p̃sidium ꝓficientib ad salutem. s ꝑueni¬
entib foras mittit᷑. Non it timent iã ami¬
cum. cum .s. ad id quod reꝓmissum est ꝑ¬
ducti fuĩnt. Exhiis auctoritatib sig̾catur
na erunt. nec mͦ sunt in angelis siue in
animab scĩs. Ad qͦd dm̃s auctoritatũ p̃mĩ¬
sarum que uidet᷑ repugnantiam dirimen¬
3. tes. qͦd .uii. illa dona ⁊ in angelis mͦ sunt ⁊
u aĩab scĩs felicit̾ uiuentib ⁊ in nob̃erũt
in futuro. s non habebunt omĩa: hosusuᷤ
fiue hec officia que nunc hñt. ut u̾bi gr̃a.
Timor filialis mͦ facit timẽ. ne offendamꝰ
quẽ diligimꝰ: ⁊ ne separem᷑ ab eo. facit ̾ nos

Expanded text:
 amicabilis qui perfectionem sapientiae comitatrata sapere incipit, primo timore corripitur divino, ne puniatur; sed hunc perfecta charitas foras mittit, charitas, sed auget, quo timet filius, ne vel in modico oculos amantissimi patris offendsiturum dicit sic: Timor Domini est magnum praesidium proficientibus ad salutem, sed pervenientibus foras mittitur. Non enim timent jam amicum, cum scilicet ad id quod repromissum est, perducti fuerint. Ex his auctoritatibus significatur na erunt, nec modo sunt in angelis sive in animabus sanctis. Ad quod dicimus auctoritatum praemissarum quae videtur repugnantiam dirimentes, quod septem illa dona et in angelis modo sunt et in animabus sanctis feliciter viventibus, et in nobis erunt in futuro; sed non habebunt omnia hos usus, sive haec officia quae nunc habent, verbi gratia: timor filialis modo facit timere ne offendamus quem diligimus, et ne separemur ab eo; facit etiam nos
Abbreviated transcription (Latin):
auditꝰ est ꝓ sua reuẽntia. Quidam tñ scd̃m
effectum timorẽ in xp̃o ⁊ in angłis t̾messe
contendunt.
plenatimorum distinctio.

Expanded text:
auditus est pro sua reverentia. Quidam tamen secundum effectum, timorem in Christo et in angelis tantum esse contendunt. 4. Plena timorum distinctio.
Abbreviated transcription (Latin):
deo orit᷑ hic questio difficilis quidẽ s ñ mu¬
tilis qͣ querit᷑ cur non dicãt᷑ hii tres una ꝑ¬
sona: sicut una e̾entia. ⁊ unꝰ deus. Quã que¬
stionẽ augͦ. diligent̾ tͣctat. atq ꝯgrue expli¬
cat in .uii. li. de tͥmit̾. ita dicens. Cur non ħ
tͥa simul unã ꝑsonam dm̃s. sic̃ unã e̾e̾ntiã.

Expanded text:
 oritur quaestio difficilis quidem, sed non inutilis, qua quaeritur, cur non dicantur hi tres una persona, sicut una essentia, et unus Deus? Quam quaestionem Augustinus diligenter tractat, atque congrue explicat in septimo libro De Trinitate ita dicens: « Cur non haec tria simul unam personam dicimus, sicut unam substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
uere timuisse uel tristatũ ẽẽ. ⁊ inꝯtinenti:
uãm tristiciã habuisse hiis u̾bis. Infirmõ
in se p̃signans dñs ait. Pat̾ si fieri pot̃
transe. a. me. ca .i. Non enĩ uere tuebat
dñs pati. t̾tia die resurrecturꝰ. cum arde¬
ret paulus dissolui. ⁊ ẽe cum xp̃o. Iste
gaudet coronandꝰ. ⁊ tristus ÷ dñs corona¬
S tristiciam sic assumpsit: quomͦ carnẽ.
non tͥstis fuit cum euuangłiũ dicat. tͥstis:
ñ dormiuit. uel q̃n dicit manducasse: nõ
manducauit. & ita nichil sanum: relinqͣr.
fuit. s uoluntate tristiciã suscepit uãm
quom uoluntate carnẽ uãm. Aꝑte nosciᷤ
eundẽ sibi in hiis uerbis ꝯtradicere: nisi
uarias dictorũ discerneret causas. Ex qui¬
b intelligentia u̾borũ assumenda ÷. Si i
discernat᷑ intelligentie causa p̃dictorum
ũborum: nicħis occurrit ꝯtradictionis.¬

Expanded text:
vere timuisse vel tristatum esse, et incontinenti vere timuisse vel tristatum esse, et incontinenti veram tristitiam habuisse. His verbis infirmos in se praesignans Dominus ait: Pater, si fieri potest, Transeat a me calix iste. Non enim vere timebat Dominus pati, tertia die resurrecturus, et cum arderet Paulus dissolvi et esse cum Christo, iste gaudet coronandus, tristis est Dominus coronaSed tristitiam sic assumpsit, quomodo carnemnim tristis non fuit, cum Evangelium dicat, tristis est non dormivit; vel quando dicit manducasse, non manducavit; et ita nihil sanum relinquitur, fuit; sed voluntate tristitiam suscepit veram, quomodo voluntate carnem veram. Aperte noscis eumdem sibi in his verbis contradicere, nisi varias dictorum discerneret causas; ex quibus intelligentia verborum assumenda est. Si enim discernatur intelligentiae causa praedictorum verborum, ni
Abbreviated transcription (Latin):
telligere noluerunt: ipsa ignorantia pecc̃m
÷. In eis uõ qui non potuerunt: pena peccati
Ignorantia uõ que non ÷ eorũ qui scire nolũt
s qui tamquã simplicit̾ nesciunt: nullũ sic
excusat: ut eterno igne non ardeat. s for¬
tasse ut minꝰ ardeat. Non gͥ mulier extusa.¬
tionẽ habuit de ignorantia. cũ ⁊ mandatũ
nouĩt ⁊ pecc̃m esse setꝰ agere ñ ignorauĩt.
¶ Solet queri cum sine uicio ẽẽt nat᷑a homi¬
nis: unde ꝯsensus mali ꝓcesserit. Ad qͦd res
it. & in ipso enĩ ⁊ in alio causa extitit: ut fie¬
ret decerior. In alio: qr in diabolo: qui suasit.
In ipso: qr uoluntate lib̾i ar. consensit. & cũ
lib̃m ar. sit bonũ: ex reutiq bona malus
ille ꝯsensus ꝓuenit. ⁊ ita ex bono malũ ma¬
nauit. De hoc aut̃ in sequenti pleniꝰ tracta¬
bimꝰ. cum origo mali ⁊ in qua re coalescat:
inuestigabitur
An uoluntaᷤ p̃cesserit il

Expanded text:
telligere noluerunt ipsa ignorantia peccatum telligere noluerunt ipsa ignorantia peccatum est; in eis vero qui non potuerunt, poena peccati. Ignorantia vero quae non est eorum qui scire nolunt, sed qui tanquam simpliciter nesciunt, nullum sic excusat ut aeterno igne non ardeat, sed fortasse ut minus ardeat. Non igitur mulier excusationem habuit de ignorantia, cum et mandatum noverit, et peccatum esse secus agere non ignoraverit.. Solet etiam quaeri, cum sine vitio esset natura hominis, unde consensus mali processerit. Ad quod resit. In ipso enim et in alio causa extitit ut fieret deterior. In alio, quia in diabolo qui suasit; in ipso, quia voluntate liberi arbitrii consensit, et cum liberum arbitrium sit bonum, ex re utique bona malus ille consensus provenit, et ita ex bono malum manavit. De hoc autem in sequenti plenius tractabimus, cum origo mali, et in qua re coalescat, investigabitur. 12. An voluntas praecesserit il
Abbreviated transcription (Latin):
tate. industria. & grauiꝰ ÷ infirmitate pec¬
care: quam ignorantia. grauiꝰ q industria
quã infirmitate. Cua aut̃ uidet᷑ ex ignorã¬
tia peccasse: qr seducta fuit. Adam uero ex
industria. qr non fuit seductus ut apłs ait.
Ad qͦd dicimus qi licet eua in hoc ꝑ ignoran¬
tiam deliquerit. qͦd putauit ũm esse qͦd dia¬
bolus suadebat. non tam̃ in hoc: qͥn nouerit
⁊ ignorantia talis: que non excusat. est ig
norantia uncibilis ⁊ ignorantia inuinci¬
bilis. Excusatio tollit᷑ omnis: ubi mandatũ
sciunt non renuentes uel ꝓponentes scire. Que
neminẽ plene excusat ⁊ sic fortasse ut minꝰ
punientes. Uñ aõ. ad ualentinũ. Eis aufert᷑
excusatio: qui mandata dei nouer̃t. quã solẽt
habere homines de ignorantia. ⁊ lic⁊ grauiꝰsit
peccare scient̃ quã nescient̃: non iõ tam̃ fugi¬
giendum ÷ ad ignorantie tenebras. ut in eis
qui̾cquã excusationẽ requirat. Aliud ÷ enĩ
nescisse. aliud scire noluisse. qr in eis qui in¬

Expanded text:
tate, industria. Et gravius infirmitate peccare quam ignorantia, graviusque industria quam infirmitate. Eva autem videtur ex ignorantia peccasse, quia seducta fuit. Adam vero ex industria, quia non fuit seductus, ut Apostolus ait. §. Ad quod dicimus quia, licet Eva in hoc per ignorantiam deliquerit, quod putavit verum esse quod diabolus suadebat, non tamen in hoc quin noverit est ignorantia talis quae non excusat. Est autem ignorantia vincibilis, et ignorantia invincibilis. Excusatio omnis tollitur, ubi mandatum mpliciter nesciunt, non renuentes vel proponentes scire, quae neminem plene excusat, sed fortasse ut minus puniatur. Unde Aug. ad Valentinum: Eis aufertur excusatio qui mandata Dei noverunt; quam solent habere homines de ignorantia. Et licet gravius sit peccare scienter quam nescienter, non ideo tamen confugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisquam excusationem requirat. Aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse, quia in eis qui in
Abbreviated transcription (Latin):
o uisibilit̾ exp̃ssa. ⁊ oculis oblata mortalib
missio sp̃s scĩ dicta ẽ. non ut apparẽt eis ip¬
sa sub̃a qua ⁊ ip̃e inuisibilis ⁊ incõmuta¬
bilis ẽ. sicut pat̾ ⁊ filus. s ut ext̾iorib uisiͤ.
corda hominũ cõmota: a temporali mani-¬
festatione uemientis: ad occultam et̾nita-
it augͦ. illũ modum missionis qui iusibi¬
lit̾ exhibet᷑. cũ tñ ipse sp̃s in sui nat᷑a non¬
 uideat᷑. qͥ nec in illis creaturis magis erat
ꝗͣ mnaliis: s ad aliud. In illis enĩ erat: ut ꝑ
eas ad hoĩes uenien s: ostñdet᷑ ẽẽ in illis: ad
quos ille create ueniebant. Non enim sp̃s sc̃s
ta ẽ sp̃ualis ⁊ inuisibilis sp̃s scĩ infusio. Et
ut aꝑtius dicam: ꝑ illũ modũ missionis sp̃s¬

Expanded text:
o visibiliter expressa, et oculis oblata mortalibus missio Spiritus sancti dicta est: non ut appareret eis ipsa substantia, qua et ipse invisibilis et incommutabilis est, sicut Pater et Filius; sed ut exterioribus visis corda hominum commota a temporali manifestatione venientis, ad occultam aeternitaverbis aperit Aug. illum modum missionis, qui visibiliter exhibetur, cum tamen ipse Spiritus in sui natura non videatur: qui nec in illis creaturis magis erat quam in aliis, sed ad aliud. In illis enim erat, ut per eas ad homines veniens, ostenderetur esse in illis ad quos illae creaturae veniebant. Non enim Spiritus sta est spiritualis et invisibilis Spiritus sancti infusio. Et ut apertius dicam, per illum modum missionis Sp
Abbreviated transcription (Latin):
sunt duo modi missionis filii. ⁊ scd̾m
alterũ tm̃ semel missus ẽ dĩ filius. scd̃m al¬
terum sepe missus ẽ. ⁊ mitit᷑ cotidie. Nã scd̾
am añ incarnationẽ ad om̃s scõs: qͥ ante
fuerũt.⁊ ⁊̃ ad angłos. Uñ augꝰ de filio .i. de
titur sapĩa ut sit cũ homine. alit̾ missa ẽ
ut sit homo. In animas enim scãs se tͣnsferc
missa ẽ. non ut impleret angłos. nec ut eẽt
angłs. nec ut c̃t cũ hominib uel in hõib
ut antea in ꝑat̾b erat ⁊ in ꝓpħis: s ut ip̃m¬

Expanded text:
sunt duo modi missionis Filii; et secundum alterum semel tantum missus est Dei Filius, secundum alterum saepe missus est, et mittitur quotidie. Nam secundum am ante incarnationem, et ad omnes sanctos qui ante fuerunt, et etiam ad angelos. Unde Aug. de Filio, id esttitur Sapientia ut sit cum homine, aliter missa est ut sit homo. In animas sanctas se transfert, poris missa est non ut impleret angelos, nec ut esset angelus, nec ut esset cum hominibus vel in hominibus, ut antea in patribus erat et in p
Abbreviated transcription (Latin):
Sienĩ idẽ ÷ incarnari quod ÷ carnẽ fieri: uidi
potest debere dici ita qͦd sit caro facta sicut drͣ
Sincarnata. Ad qͦd dm̃s quodsi illud dictũ ĩ sacͣ
scriptura reꝑiret᷑ ex eadẽ intelligñtia acciꝑet᷑
qua: cũ dicit᷑ incarnata. S qr illud auctoritã
sub̃ticuit atq loc̃onis modꝰ nimiã uidet᷑ facẽ
exp̃ssionẽ. si nat᷑a diuina diceret᷑ caro facta:
meliꝰ hoc silere puto. uel negare: quã temẽ

Expanded text:
Si enim idem est incarnari quod est carnem fieri, videri potest ita debere dici, quod sit caro facta sicut dicitur incarnata. Ad quod dicimus, quia si illud dictum in sacra Scriptura reperiretur, ex eadem intelligentia acciperetur, qua cum dicitur incarnata. Sed quia illud auctoritas subticuit, atque locutionis modus nimiam videretur facere expressionem si natura divina diceretur caro facta, melius silere hoc puto vel negare, quam temere
Abbreviated transcription (Latin):
diuina hoĩem quidẽ accepit .i. hoĩs formã sͥ
uniuit. s ñ in singłaritatẽ ⁊ unitatẽ sui. s̃¬
uata i ꝓprietate ac diu̾sitate duarũ natu¬
rarũ ꝑsoue singłaritas extitit. Ioq ñ sic dr᷑
diuina nat᷑a esse homo uel facta hõ. sic̃ dei
filiꝰ. Qͥdam tñ utr̃q ĩ different̃ ꝯcedunt.

Expanded text:
inem quidem accepit, id est, hominis formam sibi univit, sed non in singularitatem et unitatem sui. Servata enim proprietate ac diversitate duarum naturarum, personae singularitas extitit; ideoque non sic dicitur divina natura esse homo vel facta homo, sicut Dei Filius. Quidam tamen indifferen
Abbreviated transcription (Latin):
que sint claues apłice: ⁊ quis earũusus
suꝑ est inuestigare qͥniste clauesdent᷑ ⁊ qͥb.
Dant᷑ hee claues ꝑ ministerium ep̃i alicui ĩ
ꝓmotione sacerdotii. Cum ñ recipit ordinẽ¬
⁊ sacerdotalem simul ⁊ has claues reciꝑit. S
non uidet᷑ quod omnes uel soli sacerdotes
hasclaues habeant. qr pleriq ante sacram
ordinationem scientiam discernendi habẽt.
plures post ꝯsecrationem ea carent. Sane di¬
ci potest quod alteramclauium istarum .i.
scien tiam discernendi non om̃s ha.
bent sacerdotes. Undedolendum ÷ atq lu¬
gendum. Multi it licet indiscreti atq sci¬
entie qua eminere debent sacerdotes exor¬
tes: sacerdotũ gradum reciꝑe presumunt.¬

Expanded text:
ae, et quis earum usus, superest investigare quando istae claves dentur, et quibus. Dantur hae claves per ministerium episcopi alicui in promotione sacerdotii. Cum enim recipit ordinem sacerdotalem, simul et has claves recipit. Sed non videtur quod omnes vel soli sacerdotes has claves habeant, quia plerique ante sacram ordinationem scientiam discernendi habent, plures post consecrationem ea carent. Sane dici potest quod alteram clavium istarum, id est, scientiam discernendi, non habent omnes sacerdotes, unde dolendum est atque lugendum. Multi enim, licet indiscreti, atque scientiae qua eminere debent, exortes, sacerdotii gradum recipere praesumunt
Abbreviated transcription (Latin):
in maledictionem. non inbenedictionem. qr ⁊ si
benedicunt scĩs non hoc faciunt ex uero corde.
⁊ ideo eorum benedictio eis uertit᷑ in maledicti¬
inique agentib adulant᷑q peccantib dũ mͦ
diutes sint

Expanded text:
in maledictionem, non benedictionem. Quia etsi benedicunt sanctis, non hoc faciunt ex vero corde; et ideo eorum benedictio eis vertitur in maledictiinique agentibus, adulanturque peccantibus, dummodo divites sint
Abbreviated transcription (Latin):
hõmo: priusquã peccaret ⁊ in corꝑe ⁊ ĩ aĩa.
mortalis an ĩmortalis. passibilis an ĩpassibi¬
lis. de t̾mino inferioris uite.⁊ de transitu:
ad suꝑiorem. de modo ꝓpagationis filiorũ.
⁊ alia multa que non inutilit̾ sciunt᷑. lic⁊
aliqñ curiositate querant᷑.

Expanded text:
homo priusquam peccaret, et in corpore et in anima: mortalis an immortalis, passibilis an impassibilis; de termino inferioris vitae, et transitu ad superiorem; de modo propagationis filiorum, et alia multa, quae non inutiliter sciuntur, licet aliquando curiositate quaerantur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ deputarũ.⁊ unũ malũ ad exerticiũ ht̃ Cũ it õs
saluti studeant: ille tñ qͥ deputatꝰ ÷ alicui adcu¬
stodiã: eũ sp̃alit̃ hortat᷑ ad bonũ. Sicut legit᷑ de
angło tobie ⁊ de angło petri. inactib apłoꝵ. Si¬
milit̾ ⁊ mali angl̃i cũ desident malũ hoĩum: ma¬
gis tñ hoĩem ad malũ incitat. ⁊ ad nocendũ fortiᷤ

Expanded text:
 unum malum ad exercitium habet. Cum enim omnes omnium studeant, ille tamen qui deputatus est alicui ad custodiam, eum specialiter hortatur ad bonum: sicut legitur de angelo Tobiae, et de angelo Petri in Actibus apostolorum. Similiter et mali angeli cum desiderent malum hominum, magis tamen hominem ad malum incitat,
Abbreviated transcription (Latin):
deputati sũt ad custodiam hoĩum. ita ũ qͥsq
electorũ habeat angłm ad sui ꝓfectũ atq custodi¬
pusillorũ scandalo ꝓhibens: ait. angłi eorũ semꝑ
uident faciem patris. Anglos dicit eorũ ẽtẽ quibꝰ
ad custodiã deputati sũt. Suꝑ quẽ locũ ieꝵ tͣdit

Expanded text:
ad custodiam hominum, ita ut quisque electorum habeat angelum ad sui profectum atque custodipusillorum scandalo prohibens ait: Angeli eorum semper vident faciem Patris. Angelos dicit eorum esse, quibus ad custodiam deputati sunt. Super quem locum Hieron., t
Abbreviated transcription (Latin):
hominescum peccant. S querit᷑ qͦm᷑ hic
dicat᷑ forma ydoli ñ esse facta ꝑu̾bũ cum
alibi legat᷑ omnis forma. omuĩs ꝯpago. oĩs
ꝯcordia partiũ facta est ꝑu̾bum. hoc aũ a
diu̾sis uarie soluit᷑. Quidã i dicunt omnẽ

Expanded text:
homines cum peccant. Sed quaeritur quomodo hic dicatur forma idoli non esse facta per Verbum, cum alibi legatur: Omnis forma, omnis compago, omnis concordia partium facta est per Verbum. Hoc autem a diversis varie solvitur. Quidam enim dicu
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑetur. accipit utiq eccłia hoc donũ ut in
sp̃u sc̃õ fiat remissio peccatoꝵ. quã remissio¬
Ipse ÷ patris ⁊ filii amor : ꝯnexio. ł ꝯmunitaᷤ̃.
Iõq iustificatio nr̃a ⁊ requies ei attribuit᷑¬
õ sepiꝰ. Hec sunt tͥa mandata pͥme tabłe: ad
colendo: ꝑtinet ad prem. in quo ÷ unitas:

Expanded text:
etur. Accepit utique Ecclesia hoc donum, ut in Spiritu sancto fiat remissio peccatorum. Quam remissioIpse Patris et Filii amor et connexio vel communitas. Ideoque justificatio nostra et requies ei attribuitur saepius. Haec sunt tria mandata primae tabulae, ad col
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnichilo. Allegorice uͦ precipit᷑. ut ñ putes
creaturã c̃ȩ xp̃m dei filium. qr omĩs creat᷑a᷑
uanitati subiecta ÷: s equalem patri Terti
tãm precipit᷑ obseruantia sabbati. Allegorice
uͦ: ut requiem: ⁊ hic ã uicuis ⁊ in futꝰo in dei¬

Expanded text:
n Dei. Allegorice vero praecipitur, ut non putes creaturam esse Christum Dei Filium, quia omnis creatura vanitati subjecta; sed aequalem Patri. Tertiteram praecipitur sabbati observantia. Allegorice vero, ut requiem et hic a vitiis, et in fut
Abbreviated transcription (Latin):
inania relinquentes: p̃misse q̃stioniᷤ
parti samori fauentes. que scõꝵ testimo¬
niis plemus approbant᷑. dicamꝰ dm̃ non
uelle mala ficri. nec tam̃ uelle non fieri. ne¬
q nolle fieri. Om̃e enĩ qͦd uult fierr: fit. ⁊
omne quod uult non fieri: non fit. fiunt
aũ multa que non uult fieri. ut omnia
mala.

Expanded text:
inania relinquentes, praemissae quaestionis parti saniori faventes, quae sanctorum testimoniis plenius approbatur, dicamus Deum non velle mala fieri, nec tamen velle non fieri neque nolle fieri. Omne ergo quod vult fieri fit, et omne quod vult non fieri non fit. Fiunt autem multa quae non vult fieri, ut omnia mala.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sic condita est mens humana unꝗͣ sui ñ meminit. nũqͣ señ¬
Qui ergo diligere se nouit: deum diligit.
Qui uero nõn diligit deum: eciãsi seoi
ligit. quod ei naturaliter inditum
est: tamen non incongruedicit᷑¬
seodisse: cum id agit quod¬
e dibi aduersat ur
Qyam suus
Itiicus
Nec inmĩto. qr nec ds sine proximo. nec proxi¬
mus sine deo diligi potest. Unde apls. omẽ mã¬
datum legis dicit instaurari .i. contineri ⁊ un¬

Expanded text:
 Sic condita est mens humana, ut nunquam sui non meminerit, nunquam se nQui ergo diligere se novit, Deum diligit. Qui vero non diligit Deum, etiam se non diligit, quod ei naturaliter inditum est; tamen non incongrue se odisse dicitur, cum id agit quod sibi adversatur, quam suus inimicus nec immerito quia nec Deus sine proximo, nec proximus sine Deo diligi potest. Unde Apostolus, omne mandatum legis dicit instaurari, id est, contineri et im
Abbreviated transcription (Latin):
det᷑. s bene intelligentib utrumq inuenit᷑
in singłis. Quia qui diligit d̃m: non pot con¬
tempnẽ eum quem deus precipit diligi. ⁊ qui
Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectiõe
discreta. quam distinguens dñs ait. sicut di¬
lexi uos. Quid enĩ nisi dm dilexit in nobis: nõ
quem habebamus: s ut haberemus. Sicut
quem uenit expellere. Sic ⁊ nos inuicẽ diliga¬
mꝰ. ut quantũ possumꝰ inuicẽ ad habendum
deũ in nob̃ ex dilectione attraham᷑
.Que cari

Expanded text:
. Sed bene intelligentibus utrumque invenitur in singulis, quia 59 qui diligit Deum, non potest eum contemnere quem Deus praecipit diligi. Et quiIpsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta, quam distinguendo Dominus ait: Sicut dilexi vos . Quid enim nisi Deum dilexit in nobis, non quem habebamus, sed ut haberemus; sicut quem venit expellere? Sic et nos invicem diligamus, ut quantum possumus invicem ad habendum in nobis Deum ex dilectione attrahamus. 9. Quae chari
Abbreviated transcription (Latin):
cunt qͦd mactiõib ł oꝑationib dĩ ⁊ homi¬
nũ: nullatenꝰ ꝯcedũt. Ex qͦ enĩ aliqͥd fc̃m est
ł dictũ: non ꝯcedunt ꝙ possit noneẽ ł ñ frus¬
se. ĩmo impossibile est ñ eẽ. ł ñ fuisse qͦd fc̃m
ẽ ł distũ. referentes possibilitatẽ ⁊ ĩpossibili¬
tatẽ ad nat᷑am rei existñtis. Cũ uͦ de p̃scĩa. ⁊
sibilitas ad potñtiã dĩ referat᷑. que sẽꝑ ead̾
fuit ⁊ ẽ. qi p̃destinatio. p̃scĩa. potñtia. nnũ
indeo ẽ¬

Expanded text:
minum nullatenus concedunt. Ex quo enim aliquid factum est vel dictum, non concedunt quod possit non esse vel fuisse: imo impossibile est non esse vel non fuisse quod factum est vel dictum, referentes possibilitatem vel impossibilitatem ad naturam rei existentis. Cum vero de praescientia sibilitas ad potentiam Dei refertur, quae semper eadem fuit et est, quia praedestinatio, praescientia, potentia, unum in Deo e
Abbreviated transcription (Latin):
aũs. ait mala fieri bonum est. ne si¬
nerent᷑ mala ab ommpotñti bono fieri.
nisi hoc ẽẽt bonum ut ea eẽnt. Ea ratõne
dictum ẽe asserunt. quia ex malis que
fuint: d̃s bona elicit. nec ipse ꝑmuteret
ea fieri: nisi de eis aliquid bene faceret.
Deus omp̃s cui rerũ est sũma potestas
cũ sũme bonus fit. nullo mͦ sineret aliqͥd
mali ẽẽ in oꝑib suis. nͥ usq ad eo eẽt om¬
mpotens ⁊ bonus. ut bene facẽt ⁊̃ de ma-¬
de malis bona facere: qͣm mala nulla ꝑ-¬
mitt᷑e. Ex hoc itaq sensu diclum ẽ ac
uerum est bonum ẽẽ mala fieri. quia ex
malis que fiunt. bonis qui scd̃m ꝓpofitũ
uocati sunt scĩ. accedit bonitas .i. utilitas.
Talib enim ut ait apłs in bonum cooꝑã¬
tur omnia ⁊ masa. quia eis ꝓsunt: que
aluis facientib obsunt. Uñ ⁊ aliqñ in scͥp¬
tura legitur malum appellari bonum.
li: inde sequit᷑. qͦd simplicit̾ bonũ sit. Pro¬

Expanded text:
Aug. ait: Mala fieri bonum est, nec sinerentur mala ab Omnipotenti bono fieri, nisi hoc esset bonum, ut ea essent, ea ratione dictum esse asserunt, quia ex malis quae fiunt Deus bona elicit; nec ipse permitteret ea fieri nisi de eis boni aliquid faceret. Deus omnipotens, cui rerum est summa potestas, cum summe bonus sit, nullo modo sineret aliquid mali esse in operibus suis, nisi usque adeo esset omnipotens et bonus. ut benefaceret etiam de made malis bona facere, quam mala nulla permittere. Ex hoc itaque sensu dictum est ac verum est: Bonum est mala fieri, quia ex malis quae fiunt, bonis qui secundum propositum vocati sunt sancti accidit bonitas, id est, utilitas. Talibus enim, ut ait Apostolus, in bonum cooperantur omnia etiam mala, quia eis prosunt, quae aliis facientibus obsunt. Unde etiam aliquando in Scriptura legitur malum appellari bonum, li, inde sequitur quod simpliciter bonum est, quo
Abbreviated transcription (Latin):
gat. uim accentuum sciat: distincte legat. ne
ꝯfusione ꝓłationis intellectum auditoribus
auferat. Attendat quid uidicatiue. quidint̾¬
rogatiue sit legendum. ubi sit in orone faciẽ¬
da distinctio. hec n male seruata intellectũ
turbant: ⁊ alios ad risum ꝓuocant. auribus
saie aꝑiens distincte ad intelligendum legit.
bum dei annuntiant. hicordo formã ⁊ unitiũ
a ꝓpħis accepisse uidet᷑ quib dicit᷑. Clama ne

Expanded text:
gat, vim accentuum sciat, distincte legat, ne confusione prolationis intellectum auditoribus auferat. Attendat quid indicative, quid interrogative sit legendum, ubi sit in oratione facienda distinctio. Haec enim male servata intellectum turbant, et alios ad risum provocant. Auribus saiae aperiens distincte ad intelligendum legit, bum Dei annuntiant. Hic ordo formam et initium a prophetis accepisse videtur; quibus dicitur Isaiae
Abbreviated transcription (Latin):
cd̾s est gradus lectorum. Lectores a legen¬
do. sicut psalmiste apsalmis canendis
uocati sunt. Illi u predicant ppłis quid sequan¬
t᷑. isticantant ut excitent ad ꝯpũctionem ani¬
mos audientium. Licet quidã lectores itami
orum uox. ut ⁊i longe positorum aures adin¬
pleat. Ad lectorem au̾ ꝑtinet lectiones ꝓnunti¬
are: ⁊ ea que ꝓphete uaticinauerunt ppłis pre¬
dicare. ut iam exofficio legat in eccłia ꝓphetiã
Accipe: ⁊ estõ uerbidei relator habiturus si fibe¬
lit̾ impleui̾s officium: partem cum hiis qui
bene uerbum dei ministrauerint. Qui adh̃c
gradum ꝓuehit᷑: litterarum scientia debet
esse instructus. ut sensum uerborumintelli

Expanded text:
dus est gradus lectorum. Lectores a legendo, sicut psalmistae a psalmis canendis, vocati sunt. Illi enim praedicant populis quid sequantur; isti cantant, et excitant ad compunctionem animos auorum vox, ut etiam longe positorum aures adimpleat. Ad lectorem autem pertinet lectiones pronuntiare, et ea quae prophetae vaticinaverunt, populis praedicare, ut jam ex officio Accipe, et esto verbi Dei relator; habiturus, si fideliter impleveris officium, partem cum his qui bene verbum Dei ministraverunt. Qui ad hunc gradum provehitur, litterarum scientia debet esse instructus, ut sensum verborum intelli
Abbreviated transcription (Latin):
hominis uel ille homo descendisse de
delo. uel ubiq esse. sicut dicit᷑ filius dei uł
d̃s de celo uenisse ⁊ ubiq esse. Ad qͦd dici¬
mus. Si ad unitatẽ ꝑsone referat᷑ dicti
intelligentia: sane dici potest. Si uero ad
distinctionẽ naturarũ: nullatenꝰ ꝯcedñ¬
subarum: filius dei descendit.: ⁊ filius ho¬
minis crucisixus ÷. Siuͦ unitatẽ ꝑsone
⁊ filius hominis descendit. ⁊ filius dei cru¬
cifixus ÷. ꝓpt̾ hanc unitatẽ ꝑsone ñ solũ
filium hominis descendisse de celo. s eciã
dixitesse in celo: cumloqueret᷑ in t̾ra. ꝓpt̾
ħanc eandẽ dicit᷑ d̾s głe crucifixus. qui t̃n
cat suos. ⁊ tam̃ dicit᷑ d̾s glorie crucifixus
sa regis ydumei ꝯsumant᷑ usq ĩ cinẽm.

Expanded text:
disse de coelo, vel ubique esse, sicut dicitur Filius Dei vel Deus de coelo venisse, et ubique esse. Ad quod dicimus, si ad unitatem personae referatur dicti intelligentia, sane dici potest; si vero ad distinctionem naturarum, nullatenus concedensubstantiarum, Filius Dei descendit, et filius hominis crucifixus est; si vero unitatem personae, et filius hominis descendit, cifixus. Propter hanc unitatem personae non solum filium hominis descendisse de coelo, sed etiam dixit esse in coelo, cum loqueretur in terra: propter hanc eamdem dicitur Deus gloriae crucifixus, qui tamen cat suos; et tamen dicitur Deus gloriae crucifixus.sa regis Idumeae consumantur usque in cinerem.
Abbreviated transcription (Latin):
mã creasse. uerbis scripture ꝑuicacit᷑ inheren¬
tes. quib dicit᷑. Inspirauit uel sufflauit ⁊ c̃. Cũ
flat inquiunt uel spirat homo: de se flatũ emit¬
tit. Sic gͥ cum dr᷑ d̾s flasse uel spirasse spiracu.¬
lum in faciem hominis ex se sp̃m hominis emi
non capiunt tropica locutione dictum eẽ. suf¬
flauit uel flauit .i. flatũ hominis .s. animam
fecit. flare N: flatum facere ÷. flatum facere÷:
tum ego feci. Non sunt gͦ audiendi qui putãt
animam ẽẽ partem dei. Si it hoc eẽt: nec a se
nec ab alio decipi poss. nec ad malũ faciendũ
nec paciendum ꝯpelli. nec in melius uel de¬
terius mutari. flatus gͦ quo hominẽ anima¬
uit: factus ÷ ã deo non de deo. nec de aliqua mͣ:
sed de nichilo
ħ qñ factͥa sit aĩa. anañ corpꝰ

Expanded text:
 creasse, verbis Scripturae pertinaciter inhaerentes, quibus dicitur inspiravit vel insufflavit, etc. Cum flat, inquiunt, vel spirat homo, de se flatum emittit. Sic ergo, cum dicitur Deus flasse vel spirasse spiraculum in faciem hominis, ex se spiritum hominis emisnon capiunt tropica locutione dictum esse sufflavit vel flavit, id est, flatum hominis, scilicet animam fecit. Flare enim est flatum facere, et flatum facere est 7: Omnem flatum ego feci. Non sunt ergo audiendi qui putant animam esse partem Dei. Si enim hoc esset, nec a se nec ab alio decipi posset, nec ad malum faciendum vel patiendum compelli, nec in melius vel deterius mutari. Flatus ergo quo hominem animavit factus est a Deo, non de Deo, nec de aliqua materia, sed de nihilo. 3. Quando facta sit anima, an ante corp
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ꝑ ipãm. Est aũ ineffabilis qͥdã cõple¬
xiis pͥatris ⁊ imaginis. qͥ non ẽ sme ꝑfruitõe¬
.i. sine caritate sine gaudio. Illa gͦ dilectio. de¬
lectatio. felicitas. ł beatitudo. si tñ aliqͣ hũa¬
na uoce digne dr̃. usus ab illo appellata est
atq uiħtare ꝑfundẽs om̃s creat᷑as ꝓ captu ea¬
rum. Itaq illa tͥa.⁊ ase inuicẽ detͦminari
uidñt᷑ ⁊ in se infinita sũt. Qui uidit ħ ł ex
parte ⁊ ꝑ specłm ⁊ in enigmate: gaudeat
Ecce hs̃ qͣlit̾ u̾ba hyłr p̃missa accipienda sĩt
litet tante sĩt ꝓfunditatis: ut ⁊̃ adhibita
expõne uix aliqͣtenꝰ ea intellig̾e ualeat hu¬
manus seniͦ. Cũ ⁊ ip̃a eoꝵ explanatio: ꝗͣ hic
aũs. edidit: płimũ in se hãt difficultatis. ⁊
ambiguitatis.

Expanded text:
. Est autem ineffabilis quidam complexus Patris et imaginis, qui non est sine perfruitione, sine charitate, sine gaudio. Illa ergo dilectio, delectatio, felicitas vel beatitudo si tamen aliqua humana voce digne dicitur usus ab illo appellata est atque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu earum. Itaque illa tria et a se invicem determinari videntur, et in se infinita sunt. Qui videt hoc vel ex parte, vel pEcce habes qualiter verba Hilarii praemissa accipienda sunt, licet tantae sint profunditatis, ut etiam adhibita expositione vix aliquatenus ea intelligere valeat humanus sensus; cum et ipsa eorum explanatio, quam hic Aug. edidit, plurimum in se habeat difficultatis et ambigui
Abbreviated transcription (Latin):
Imago enĩ si ꝑfecte implet illud cuiꝰ imago
est: ⁊psa coeqͣtur ei. non illd̾ imagini sue. In¬
qͣ umagine spẽm noĩauit. Credo ꝑꝑ pulchritu¬
pͥma similitudo. nulla in re dissidẽs. ⁊ nullo
mͦ ineqͣlis. ⁊ nulla ex parte dissitilis. s ad iden¬
tidẽ respondens ei cuiꝰ nuago ẽ. u ẽ pͥma ⁊ sũ¬
⁊ pͥmꝰ ⁊ sũmꝰ intellectus. cui non ẽ alud uiu̾e̾
⁊ aliud intellig̾e. s id̾. ħ ẽ unũ. tanqͣ u̾bũ ꝑfe¬
ctum cui non desit aliqͥd. ⁊ ars quedã om̃ipo¬
tñtis ⁊ sapientis dĩ plena õĩũ rõnũ niuẽti¬
um. incõmutabiliũ. ⁊ om̃s unũ in ea. sic̃ ip̃a¬

Expanded text:
Imago si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini suae. ine speciem nominavit, credo propter pulchrituprima similitudo nulla in re dissidens, et nullo modo inaequalis, et nulla ex parte dissimilis; sed ad identitatem respondens ei cujus imago est; ubi est prima et sumet primus ac summus intellectus; cui non est aliud vivere et aliud intelligere, sed idem hoc unum tanquam verbum perfectum; cui non desit aliquid, et ars quaedam omnipotentis et sapientis Dei plena omnium rationum viventium incommutabilium;
Abbreviated transcription (Latin):
ordio ꝯdicionĩ pͥmarie. ⁊ formã ⁊fusioniꝰ habu¬
it. ⁊ ñ habuit formã distinctiõis ⁊ discretionis
don pꝰea form aret᷑ atq distinctas reciꝑet spẽs:
ita spũalis ⁊ angłica nͨ in sua ꝯditione ẜ nͨ habi¬
u̾sionẽ ad creatorẽ sui acceptura erat: formã ñ
exponens p̃missa u̾ba genesis: ꝑ celũ dicit intel¬

Expanded text:
ordio conditionis primariae et formam confusionis habuit, et non habuit formam distinctionis et discretionis, donec postea formaretur atque distinctas reciperet species, ita spiritualis et angelica natura in sua conditione versionem a Creatore suo acceptura erat formam non exponens praemissa verba Genesis, per coelum dicit intel
Abbreviated transcription (Latin):
untus est ordo subdiaconorum. Grece
ẏpodiacones uocant᷑. quos nos subdiaco
nes dicimus. quudeo sic appellant᷑. qr subia¬
cent preceptis ⁊ officiis leuitarum: oblatio¬
nes u intemplo afidelibus suscipiunt ⁊ leui¬
tis suꝑponendas altarib deferunt. Hii aput
seruientes. Ad subdiaconũ ꝑtinet calicem. pa¬
tenam. ad altare xp̃i deferre: ileuitis trab̾e
eisq ministrare. Urceolum quoq ⁊ aquam¬
aquam prebere. hiis. lexꝯtinentie imponit᷑.¬

Expanded text:
ntus est ordo subdiaconorum. Graece hypodiacones vocantur, quos nos subdnes dicimus: qui ideo sic appellantur, quia subjacent praeceptis et officiis Levitarum. Oblationes enim in templo Dei a fidelibus ipsi suscipiunt, et Levitis superponendas altaribus deferunt. Hii apud servientes. Ad subdyaconum pertinet calicem et patenam ad altare Christi deferre et levitis tradere eisque ministrare; urceolum quoque et aquaaquam prebere. Istis lex continencie imponit
Abbreviated transcription (Latin):
um uͦ supra ꝑhibitum sit xp̃m
plenum gr̃a fuisse: non ÷ suꝑuacu-¬
um inquirẽ. utrum fidem ⁊ spem sicut
caritatem habuit. Sienĩ hiis caruit: nõ
uidr plenitudinem gr̃arum habuisse.
Ut aũ hec questio ualeat aꝑtius explica¬
ri: de huis singulis aliqua in medium
quod t̃n non de omnib que non uident᷑
accipiendũ ÷. s dehiis t̃m que credere ut
ait ag̃: ad religionẽ ꝑtinet. Multa enĩ

Expanded text:
um vero supra perhibitum sit Christum plenum gratia fuisse, non est supervacuum inquirere utrum fidem et spem sicut charitatem habuerit. Si enim his caruit, non videtur plenitudinem gratiarum habuisse. Ut autem haec quaestio valeat apertius explicari, de his singulis aliqua in medium Quod tamen non de omnibus quae non videntur accipiendum est, sed de his tantum quae credere, ut ait August., ad religionem pertinent. Multa enim
Abbreviated transcription (Latin):
huius officii formam illi gerebant ĩnuet̾ite.
qui lucernas cande labri ꝯponebant ⁊ accende¬
bant igne telesti ad illuminandas tenebras
aquilonar¬

Expanded text:
Huius officii formam illi gerebant in Veteri testamento, qui lucernas candelabri componebant et accendebant igne celesti ad illuminandas tenebras aquilonar
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ hc mũ. Ad acolicum ꝑtinet preꝑatio lumi¬
narium in sacrario. Ipse cereum portat. Ipse
urceolum cũ uino ⁊ aqua suggesta ꝓ euca¬
ristia subdiaconis preparat. hii cumordi¬
nant᷑. cum edocti fu̾nt ab ep̃o qualit̾ in of¬
ficio suo agere debeant: ab archidiacono ac¬
cipiunt candelabrum cum cereo ⁊ urceolũ

Expanded text:
 mundum. Ad acolytum pertinet praeparatio luminarium in sacrario. Ipse cereum portat, ipse urceolum cum vino et aqua suggesta, pro Eucharistia, subdiaconis praeparat. Hi cum ordinantur, cum edocti fuerint ab episcopo qualiter in officio suo agere debeant, ab archidiacono accipiunt candelabrum cum cereo, et urceolum
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m lib̾m ar. ad presens uel ad p̃teritũ
non refert᷑. s ad futura contingentia. Qͦdit
in presenti est: det̾minatũ est. nec in pote¬
state nr̃a est: ut tunc sit uel non sit: qñ est
Potest enĩ non ẽẽ uel aluid ẽẽ postea. s nõ po¬
test non ẽẽ dum est. uel aliud ẽẽ dumid est
qͦd est. S in futuro anhoc sit uel illud ad po¬
testatem liberi arb̃. spectat. Nec tam̃ omnia
Siqͥs it. tale quid uelit ac disponit facere qͦd
in eiꝰ nullatenꝰ sit potestate. Uel qͦd sine ipsiꝰ
dispõne eque fieret: in hoc ip̃m lib̃m bt̃ arb̃.¬

Expanded text:
m arbitrium ad praesens vel ad praeteritum non refertur, sed ad futura contingentia. Quod enim in praesenti est, determinatum est, nec in potestate nostra est ut tunc sit vel non sit quando est; potest enim non esse, vel aliud esse postea, sed non potest non esse dum est, vel aliud esse dum est, id est, quod est; sed in futuro an hoc sit, vel illud, ad potestatem liberi arbitrii spectat. Nec tamen omnia Si quis enim tale quid velit ac disponat facere, quod in ejus nullatenus sit potestate, vel quod sine ipsius dispositione aeque fieret, in hoc ipse liberum non hab
Abbreviated transcription (Latin):
hereticum faciat. uelquid sit hereticꝰ:
audibreuit̾ quid ude scĩ doctores tradant.
hilariꝰ ait. Extiterunt plures qui celestium
uerborum simplicitatem non ueritatis ipsĩ
absolutionem susceꝑunt. alit̾ int̾pretanteᷤ
quam dictorum uirtus postularet. De intel¬
ligentia it heresis non de scriptura ÷.⁊ sen¬
sus non sermo sit crimen. Id in .uiiiͦ. Intel¬
ligentie sensus: in crimine est. Ieꝵ dicit.
quod ex uerbis inordinate ꝓlatis incurrit᷑
heresis. Agꝰ diffiniens quid sit hereticus ait
hereticus est qui alicuiꝰ tp̃alis ꝯmodi: ⁊ ma¬
xime glorie p̾rincipatusq sui gratia fal¬
sas ac nouas opiniones gignit T sequitur
de penicentia.

Expanded text:
ereticum, vel quid sit haereticus, audi breviter quid inde sancti doctores tradant. Hilar. ait: Extiterunt plures qui coelestium verborum simplicitatem, non veritatis ipsius absolutionem susceperunt, aliter interpretantes quam dictorum virtus postularet. De intelligentia enim haeresis non de Scriptura est; et sensus, non sermo, fit crimen. Idem in lib. 8: Intelligentiae sensus in crimine est. Hieron. dicit quod ex verbis inordinate prolatis incurritur haeresis. Augustinus definiens quid sit haereticus, ait: Haereticus est qui alicujus temporali; commodi, et maxime gloriae principatusque sui gratia falsas ac novas opiniones gignit vel sequitur. DE POENITENTIA.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib bona nel ꝓhibuit mala. uel ꝯsulu¬
it optima. qͦd uellet ab omnib bona que
precepit fieri. uel mala que ꝓhibet uita-¬
ri. Si enĩ uellet: utiq ⁊ fierent. qr in nullo
pͣab hoĩe suꝑari ł impediri ens nolũtas.
s ut iusticiã suam hõib ostñd̾et. ⁊ mali

Expanded text:
omnibus bona, vel prohibuit mala, vel consuluit optima, quod vellet ab omnibus bona quae praecepit fieri, vel mala quae prohibuit vitari si enim vellet, utique et fierent, quia in nullo potest ab homine superari vel impediri ejus voluntas, sed ut justiti
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce ꝓposuit questionẽ. attende qͥd respõ¬
deat. subdens. An iõ non dñr tresdii. qr scͥpͥ¬
t᷑a non dicit tres deos: s nec tres ꝑsonas
alicubi scͥpt᷑e textꝰ cõmemorat. Aniõ licuit
loqñdi. ⁊ disputandi. necc̃itate uiͦ. ꝑsonas
trefdeas. Si aũ drẽmꝰ.iiiͦ. dõs: ccͣorẽt scͥpt᷑a

Expanded text:
Ecce proposuit hanc quaestionem; attende quid respondeat, subdens: An ideo non dicuntur tres dii, quia Scriptura non dicit tres deos? Sed nec tres personas alicubi Scripturae textus commemorat. An ideo licuit loquendi et disputandi necessitate tres personas t
Abbreviated transcription (Latin):
aquarũ. ⁊ diuidat aquas ab aquis. Diui¬
sitq aquas que erant sub firmamento ab hiis
q̃erant suꝑ firmamentũ. Sciendũ ÷ qͦd illius
celi describit᷑ creatio sicut ait beda suꝑ genesim
in quo fixa sunt sidera. cui supposite sunt aqͦ:
in acre:⁊ in terra. ⁊ supposite alie de quib drͣ.
Qͥ tegis aquis suꝑiora eius. In medio qͦ firma¬
mentũ est .i. sidereum celum. qͦd de aquis fac¬
tum ẽe credi potest. Cristallinꝰ it lapis cui ma¬
gna est firmitas ⁊ ꝑspicuitas: de aquis factꝰ
est. Siquẽ uͦ mouet qͦmͦ aque nat᷑a fluide. ⁊
in ima labiles suꝑ celũ possint ꝯsistere: de
deo scriptũ ẽẽ meminĩt. Qͥ ligat aquas in nui¬
bibus suis. Qui it infra celũ ligat aquas ad
tp̃s uaporib nubiun retentas: pot̾ ⁊̃ su
ciali soliditate aquas suspendere ne laban¬
tur. Quales aũ ⁊ ad quid condite: ip̃e nouit
qui condidit. Eoce ostensũ ÷ hiis uerbis qͦd
celum factũ sit .s. illud in quo fixa sunt si¬

Expanded text:
. Divisitque aquas quae erant sub firmamento, ab his quae erant super firmamentum. Sciendum est quod illius coeli describitur hic creatio, sicut ait Beda, super Genes., in quo fixa sunt sidera; cui suppositae sunt aquae in aere et in terra, et suppositae aliae, de quibus dicitur: Qui tegis aquis superiora ejus. In medio ergo firmamentum est, id est, sidereum coelum, quod de aquis factum esse credi potest. Chrystallinus enim lapis cui magna est firmitas et perspicuitas, de aquis factus est. Si quem vero movet quomodo aquae naturae fluidae et in ima labiles super coelum possint consistere, de Deo scriptum esse meminerit: Qui ligat aquas in nubibus suis. Qui enim infra coelum ligat aquas ad tempus vaporibus nubium retentas, potest etiaciali soliditate aquas suspendere, ne labantur. Quales autem et ad quid conditae sunt, ipse novit qui condidit. Ecce ostensum est his verbis quod coelum factum sit, scilicet illud in quo sunt fixa si
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatis ⁊ ꝑiculi urgentis instantia p̃sidiũ
penitentie ⁊ mox reconciliationis implorant.
nec satisfactio interdicenda ÷ necreꝯciliatio
ponere: nec diffinire temꝑa. Quod si ita aliq̃
egritudine aggrauati sunt. ut quod paulo
ante poscebant sub presenti sig̾care non uale¬
ant: testimonia eis fidelium circumstantiũ
ꝓdesse debebunt. simułq penitentie ⁊ recon¬
ciliationis ꝯsequant᷑ bene ficium Itẽ Iuluis ppͣ
sio ultimo temꝑe potest esse. qr ñ mͦtemꝑis¬

Expanded text:
necessitatis et periculi urgentis instantia praesidium poenitentiae et mox reconciliationis implorant, nec satisfactio interdicenda est, nec reconcilponere, nec tempora definire. Quod si ita aliqua aegritudine aggravati sunt, ut quod paulo ante poscebant, sub praesenti significare non valeam, testimonia eis fidelium circumstantium prodesse debebunt; simulque poenitentiae et reconciliationis consequantur beneficium. Item Julius papasio ultimo tempore potest esse, quia non m