comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non possũt acciꝑe mali: ipse ẽ ille fos
de qͦ dicit scͥptuia. fõns aquȩ ttie
sit tͥ ꝓpͥus: & nemo alienus cõinuni¬
cet tͥ. Om̃s enim qui non ciligunt
dm̃. alieni sũt : antirp̃i sũt. ft̃ quĩ¬
uis uitrent uasilicas. non possunt
numerari int̃ filios łi. Non ad
illos ꝑtinet sons ille uite. Et habe¬
re baptisinum. & malis cẽ potest.
habere ꝓpħiam. & maluo eẽ porest.
Inuenimus saulem regem habu
& ꝓpħare cepit. Acciꝑe sacramenit̃
corpons a sanguinis cdm̃: & maluis¬
eẽ potest. Nam de talib ctictum
ẽ. Qui manctucat & bibit incdig¬
s ne: iudicium sibi manducat¬
& bibit. Haberc nomen xp̃i. d ma¬
lus eẽ potest: idẽ. xp̃iantis uocari
ẽ: polluebant nomen dĩ sui. Ergo habe¬
re sacramenta ista omĩa & malus ẽẽ po¬
test. Habere aũ caritatem. & malus
cẽ non potest. hoc ẽ gͦ ꝓpͥum domĩ
ipse ẽ singularis fons. Aa hunc biben¬
dum uos hattatur spiritus det ad se
bibendum uos horratur spiritus dt̃

Expanded text:
non possunt accipere mali; ipse est ille fons de quo dicit Scriptura, Fons aquae tuae sit tibi proprius, et nemo alienus communicet tibi . Omnes enim qui non diligunt Deum, alieni sunt, antichristi sunt. Et quamvis intrent basilicas, non possunt numerari inter filios Dei; non ad illos pertinet fons ille vitae. Habere Baptismum et malus potest; habere prophetiam et malus poteInvenimus Saulem regem habuitare coepit. Accipere sacramentum corporis et sanguinis Domini et malus potest. Nam de talibus dictum est: 'Qui manducat et bibit indigne, iudicium sibi manducat et bibit'. Habere nomen Christi et malus potest, id est christianus vocari  Polluebant nomen Dei sui . Ergo habere sacramenta ista omnia et malus potest; habere autem charitatem, et malus esse, non potest. Hoc est ergo proprium donum; ipse est singularis fons. Ad hunc bibendum, vos hortatur Spiritus Dei; ad se bibendum vos hortatur Spiritus D
Abbreviated transcription (Latin):
do in facie coꝵ. Ut aũ ab hac ꝓxcimi
cȩlo & dilige dm̃. Quia & in t̃ta quod
accepisti de celo ẽ. In t̾ra xp̃s dedit:
s de celo ẽ qͦd dedit. Ille enim de¬
dit: qui de gelo descenit. Hic in¬
uenit cui cdaret: s inde attulit
cõmemoro a hoc: qͦmͦ caritas ꝓpͥe¬

Expanded text:
do in faciem eorum; et ab hac maxime coelo, et diligis Deum. Quia et in terra quod accepisti, de coelo est. In terra Christus dedit, sed de coelo est quod dedit. Ille enim dedit, qui de coelo descendit. Hic invenit cui daret, sed inde attulit commemoro et hoc, quomodo charitas
Abbreviated transcription (Latin):
aabao: qͣd quasi de tuo p̃stimctas:
Quid enim habes qͦd ñ accepisti ͤ Ergo
in unntate eccłȩ. Non illam habent
ipsos segregant. anunaleo spm̃ ñ habẽ¬
tes. Ido diffluunt qr coagulum. ñ

Expanded text:
dabas, quid quasi de tuo praesumebas? Quid enim habes quod non accepisti? Ergo uin unitate Ecclesiae: non illam habent ipsos segregant, animales, Spiritum non habentes; ideo defluunt, quia coagulum non
Abbreviated transcription (Latin):
bere cõmunionem & iit̃ nos. a secum:
ꝑ illud donum nos colligere in unim
qͦd ambo habent unum. noc ẽ ꝑ spm̃
dutinitati reconciliam᷑: eaq delecta¬
mur. Nam qͥd nobio ꝓctesset qͥcqdͥd
boni nossemus: uͥ etiam diligeremꝰ.
Sic̃ aũ ueriate discimus. ita carita¬
te diliginus. ut & plenius cognosca¬
mus. & beati cognito ꝑfruatsi. Caritas
paro cliffusa ẽ incorctibus nris ꝑ spm̃n¬

Expanded text:
bere communionem, et inter nos et se, cum per illud donum nos colligere in unum quod ambo habent unum, hoc est per Spoc enim Divinitati reconciliamur eaque delectamur. Nam quid nobis prodesset quidquid boni nossemus, nisi etiam diligeremus? Sicut autem veritate discimus, ita charitate diligimus ut et plenius cognoscamus, et beati cognito perfruamur. Charitas porro diffusa est in cordibus nostris
Abbreviated transcription (Latin):
ductsus illos qui in oꝑibꝰ legis
anteponi. ut ex illa pencdeant oꝑ
bona atꝙ ab ea pueniant᷑. non ut
ipsa uelut meritis bonarũ oꝑum
tribui uideatur. Illa enim ad grãm ꝑ
tinet. Si aũ grã ĩam ñ ex oꝑibꝰ. Alioqͥn

Expanded text:
duersus illos, qui in operibus legis anteponi, ut ex illa pendeant opera bona atque ab ea praeueniantur, non ut ipsa uelut meritis bonorum operum retribui uideatur. illa enim ad gratiam pertinet; si autem gratia, iam non ex operibus; alioq
Abbreviated transcription (Latin):
scđin spm̃ sunt isrł. Aut si genti
illi isrłitice restat fidei plenitudo
ex qua erant reliquiȩ. inquibus
reliquiis tunc & apłi salui factist̃
hoc significat᷑ ea plenitudine lib̾a¬
tionis ifrł. qua ꝑ moysen er egipto¬
⁊ liberatisut. Si aũ grã. iam ñ ex oꝑi

Expanded text:
spiritum sunt Israel: aut si genti illius Israeliticae restat fidei plenitudo, ex qua erant reliquiae, in quibus reliquiis tunc et Apostoli salvi facti sunt, hoc significatur ea plenitudine liberationis Israel, qua per Moysen ex Aegypto l
Abbreviated transcription (Latin):
Et si fuerit numetus filiorũ iftł.
sicut harena matis: reliquiȩ saluȩ
fient. Ad hoc enim occisus. ẽ. xp̃c
a iideis & traditus gentibus. tãꝙ
ioseph egꝑptiis afratrib: ut reli¬
quiȩ ifrł saluȩ fierent. Unde dic̃
ut plenitudo gentiũ intraret.
& sic omĩs isrł saluus fieret: idẽ.

Expanded text:
Etsi fuerit numerus filiorum Israel sicut arena maris, reliquiae salvae fient . Ad hoc enim occisus est Christus a Judaeis, et traditus Gentibus tanquam Joseph Aegyptiis a fratribus, ut et reliquiae Israel salvae fierent. Unde dicit Ut plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fie
Abbreviated transcription (Latin):
la huiꝰ muncti tolerabilia du¬
cere spe futuri. Sic cns uni quoctam
bono conuertunt in bonũ dumnon
angent nram cõcupudentiam. s erer¬
ccnt patientiã. De quare apło dicit.
oꝑantur in bonum. Omĩa inqͥt. Ñ
solum gͥilli quȩ appetunt᷑ ut suauua:
uerum etiam ila quȩ ut molesta
uitantur quando alia sic suminus
ne capiamur. alia sic fermius. ne franga¬
mur. ⁊ sccłimn p̃cepta cdiuna in omĩb
ꝓspitatis semꝑhic itanquillitts ar¬
tideret. atuina
humana
portum illum

Expanded text:
la huius mundi tolerabilia ducere spe futuri. sic enim usu quodam bono conuertuntur in bonum, dum non augent nostram concupiscentiam, sed exercent patientiam. de qua re apostolus ait: operatur in bonum. \'omnia\' inquit, non solum ergo illa, quae appetuntur ut suauia, uerum etiam illa, quae ut molesta uitantur, quando alia sic sumimus, ne capiamur, alia sic ferimus, ne frangamur, et secundum praecepta diuina in omnibus prosperitatis semper hic tranquillitas adrideret, anima humana portum illum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̃destinauit conformes ficri imagiis
filii sui ut sit ipse pͥmogenitus inmł¬
tis fribus. Quos aũ p̃destinauit. illos
⁊uocauit. Hic subaudire debemius
socam ꝓposutum. Sũt enim ⁊ aliĩ uo¬
cati s non electi: ac ꝑ hoc nousołin ꝓpo¬
situm uocati. Quos aũ uocauit. hoc. ẽ.
secdin ꝓpositum. illos ⁊iustificauit.¬
Quos aũ iustificauit. illos ⁊ glauficauit.
Hiisũt filũ ꝓmissionis. hũ̾sut electi qͥ

Expanded text:
mes fieri imaginis filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; quos autem praedestinauit, illos et uocauit. hic subaudire debemus \'secundum propositum\'. sunt enim et alii uocati sed non electi ac per hoc non secundum propositum uocati. quos autem uocauit - hoc est secundum propositum -, illos etiustificauit;quos autem iusti ficauit, illos et glorificauit. hi sunt filii promissionis, hi sunt elec
Abbreviated transcription (Latin):
dño uel oꝑante ut uelunus.
uel cooꝑante cũ uolumus: adbona
pietatis oꝑa nil ualemus. De oꝑcinte
illo ut uelimus. cdictum ẽ : dir̃ ẽ enĩ
qͥ oꝑatur in uobis ⁊ uelle. De cooꝑante
illo cum iamuolumus ⁊ uolencdo agi¬
dm̃ omĩa cooꝑant᷑ mtbonum. Quid
.ẽ. omĩa: nͥ ⁊psas t̃tibiles seuasꝙ passi¬
ones.  Saitina dͥppe quȩ ifirmitati
grauis ẽ: leuis emncit᷑ cariati. Talibi
enim cdñs clicit eẽ suam sartinãleuẽ.
qualis petrus fuit cum passus. ẽ. ꝓ
xp̃o.: non qualis suit quando nega¬
creticorum qͦq inquietudine
ut scͥpturas uigilantius ꝑsctu¬
temur uude ne ouili xpĩnoceant.
eis possit occurri. tãquã de sõno igna¬
uiȩ nrã excitat᷑ inctustria. Ita ꝑmul¬
tiplicem gram̃ saluat. Eis. etiã quod
iimicus inꝑiiciera machinatur.
ligentib ctm̃ omĩa cooꝑant᷑ ibonũ.
quolib crime cecentur ul malitia de¬
prauentur. si accipiũt potestatem cor¬
poralit̃ affli gendir: ecercent eius
patienti¬

Expanded text:
o uel operante, ut uelimus, uel. cooperante, cum uolumus, ad bona pietatis opera nihil ualemus. de operante illo, ut uelimus, dictum est: deus est enim, qui operatur in nobis et uelle; de cooperante illo, cum iam uolumus et uolendo faciia cooperantur in bonum . Quid est omnia, nisi et ipsas terribiles saevasque passiones? Sarcina quippe quae infirmitati gravis est, levis efficitur charitati. Talibus enim Dominus dixit esse suam sarcinam levem, qualis Petro fuit, cum passus est pro Christo, non qualis fuit, quando negaereticorum quoque inquietudine ut Scripturas vigilantius perscrutemur, unde ne oculi Christi noceant, eis possit occurri, tanquam de somno ignaviae nostrae excitatur industria; ita per multiplicem gratiam Salvatoris etiam quod inimicus in perniciem machinatur, ligentibus Deum omnia cooperantur in bonum. quolibet errore caecentur uel malitia deprauentur, si accipiunt potestatem corporaliter adfligendi, exercent eius patienti
Abbreviated transcription (Latin):
Iratio quicquid impettat eui¬
dent̃ ostencit donum dĩcẽ: ne honto eni¬
stimet a seiplõ eẽ. Quod si in potestate
haberetur: nonutiq posceritur. Uuerũ
tam̃ ne saltum oiationis putarent᷑ p̃ce¬
Idere merita. quib ñ gratuita darittir
grã s iam nec grã eẽt qr debita reddete:¬
tur: etiami ipsa oratio int̃ grẽ munera
reperit᷑. Quid ciim oremus ait doctor
gentiuui. sic̃ oparta nescunus: s ipse
bilib. Quid t̃ aũ uñpellit: nͥ int̃ pella¬
re nos facit: Indigentis enim certissi¬
mũ indicium ẽ. int̃pellare gemitib.
Nullius aũ tei cẽ indigentem. fas. est
int̃pellandi ⁊ gemendi inspirat affictũ.
nic illud in ȩuangło. Nonemm uosestis
Hamũ eẽ intelligenctum spm̃nrm̃¬

Expanded text:
ratio. quicquid impetrat, euidenter ostendit donum dei esse. ne homo existimet a se ipso sibi esse, quod si in potestate haberetur, non utique posceretur. uerum tamen ne saltem orationis putentur praecedere merita, quibus non gratuita daretur gratia — sed iam nec gratia esset, quia debita redderetur —, etiam ipsa oratio inter gratiae munera reperitur. quid enim oremus, ait doctor gentium, sicut oportet, nescimus; sed ipse bilibus. quid est aure nos facit? Indigentis enim certissimum indicium est interpellare gemitibus. Nullius autem rei esse indigentem fas est interpellandi et gemendi inspirat affectum; sicut illud in Evangelio: Non enim vos estis Nam non esse intelligendum spir
Abbreviated transcription (Latin):
uult spirat. S qͦd fatenctum ẽ. alit̃
actiuuat nonctum ihabitans alit̃
ĩhabitans. Lam nonctum in habitãs
achuuat ut sint sideles in habitãs
adiuuat iamfideles. Ex sermone

Expanded text:
uult, spirat. sed, quod fatendum est. aliter adiuuat nondum inhabitans aliter inhabitans; nam nondum inhabitans adiuuat. ut sint fideles, inhabitans adiuuat iam fideles. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
iterum intimore s̃ accepistis spm̃
adoptionis filiorum. in quo clamamus
abbapat. foce hic ñdirit qd ipsẽ spc̃ cla¬
met orando. s in quo clamainus inquit
abbapat᷑. Abio tamculocoait. Qm̃ filii
estis. nusit aĩ spm̃ filii fui incorda urã:
clamantem abbapat̃. Honhic ait. in qͦ
clamamus s ipsum spm̃a clamantem di¬
⁊cere maluit quo efficitt ut clamemꝰ.
pit rocte intelligit recto consilio ac sor¬
titudine p̃ualet. nemoscient puis. s̃
uel pie sciens. nemo tunore casto dm̃
tiniet. nͥ acceperit spm̃ sapientiȩ &
intellectus. consilũ & fertitudinis sci¬
entiȩ & pietatib & timoris cli᷑ nec ha¬
bet qͥsquam iurtutem ueram cari¬
tatem sinceram. cõtinentiam teligi
recte qui spamn cuditurus nec sine

Expanded text:
ed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: \'Abba pater\'. ecce hic non dixit, quod ipse spiritus clamet orando, sed \'in quo clamamus\', inquit, \'abba pater\'. alio tamen loco ait: Quoniam filii estis, misit deus spiritum filii sui in corda uestra clamantem: \'Abba pater\'. non hic ait in quo clamamus. sed ipsum spiritum clamantem dicere maluit, quo efficitur, ut clamemus, pit, recte intellegit, recte consilio ac fortitudine praeualet, nemo scienter pius est uel pie sciens, nemo timore casto deum timet, nisi acceperit spiritum sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis et timoris dei, nec habet quisquam nirtutem ueram, caritatem sinceram, continentiam religiorecte quispiam crediturus nec sine
Abbreviated transcription (Latin):
eccłe. spes cius. ad illam oꝑatur omĩs
homo: quicqͥcł boni ad spem facit. Et in
nocte ardet lucernaista. Quocd enim non
iudenius sꝑamus. ideo nor ẽ. Si aũ ⁊ ñ
na nonatclet. Quid infelicius tatibus
tenebris: Ut aũ non desiciamus inte¬
nebris ⁊ꝑpatientiam expectemus qͦd
non uisum sꝑamus: totanocte arcleat
lucerna nr̃a. Qui enim nob̃ cotictie lo¬
quit᷑ uerbum. tã quã oleum infundit
ne lucerna extinguat᷑. Similit᷑ ⁊ sps ad¬

Expanded text:
spes ejus. Ad illam operatur omnis homo, quidquid boni ad spem facit. Et in nocte ardet lucerna ista. Quod enim non videmus, speramus: ideo nox est. Si autem et non na non ardet. Quid infelicius talibus tenebris? Ut autem non deficiamus in tenebris, et per patientiam exspectemus, quod non visum speramus, tota nocte ardeat lucerna nostra. Qui enim nobis quotidie loquitur verbum, tanquam oleum infundit, ne lucerna exstinguatur. 12. Manus sua
Abbreviated transcription (Latin):
floruit populus dĩ. S hec arbor oliuȩ
putata. t̃ ñ amputata. & inde suꝑbi ta¬
mi fracti sũt. Ipse ẽ blasphemus & im¬
pius populus iuideorum. Alanserunt
tam̃ ramiboni et utiles. Nam inde
apłi. &. cũ ibi rami utiles relicti eẽnt.
odeaster. insertus es in illis. & particeps
pinguedinis olex̧ factus es. N oli glo¬
riati aduersus ramos. Quod si gloria¬
ris: ñ tu radicem portas. s radir ce hec
una arbor ẽ: ꝑtinens ad ab taham. ꝑsa¬
ac & iacob. Et qͦd plus. ẽ magis ad abͤ¬
ham. ꝑsaic & iacoboleaster insertus.
quam rami confracti. Illi enim ꝑfrag¬
mencum iamnonibi sunt. oleaster ñ
ibi erat. & ibi. ẽ. Illi ꝑsuꝑbiam frangi
meruerunt : iste ꝑhumilitatẽ inseri
meruit. Illi amiserunt radicem: ille
tenint eam.p¬

Expanded text:
floruit populus Dei: sed haec arbor olivae putata est, non amputata, et inde superbi rami fracti sunt; ipse est blasphemus et impius populus Judaeorum. Manserunt tamen rami boni et utiles; nam inde Apostoli. Et cum ibi rami utiles relicti essent,um esses oleaster, insertus es in illis, et particeps pinguedinis olivae factus es. Noli gloriari adversus ramos: quod si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te» . Haec una arbor est pertinens ad Abraham et Isaac et Jacob; et quod plus est, magis ad Abraham et Isaac et Jacob oleaster insertus, quam rami confracti. Illi enim per fragmentum jam non ibi sunt; oleaster non ibi erat, et ibi est: illi per superbiam frangi meruerunt, iste per humilitatem inseri meruit; illi amiserunt radicem, iste tenuit eam.
Abbreviated transcription (Latin):
mocdum fiat. ut uita inse mortem
mortificanclo conuertat. Ergo inqͥt
st̃s. clebitores sumus non carnu ut sccłm.
carnimuiuamus. Si eninisccłm car¬
nem uireritis. moniemini. Si aũ spũ¬
facta carnus mortificaueruss. uttietis.:
Quid .ẽ aliud quani hoc: Si sccłin
mortem utreritis: totum morietur.
Si aũ sccłm uitam uiuencło martem
uruisicaueritis: totum uiuet. Quod.¬

Expanded text:
modum fiat, ut uita in se mortem mortificando conuertat. ergo, inquit, fratres, debitores sumus non carni, ut secundum carnem uiuamus. si enim secundum carnem uixeritis, mofacta carnis mortificaueritis. uiuetis. quid est aliud quam hoc: \'si secundum mortem uixeritis. totum morietur; si autem secundum uitam uiuendo mortem mortificaueritis, totum uiuet
Abbreviated transcription (Latin):
rear. ne res mnanifesta expotiendo po¬
homines uel nullum uel paruum
se habete beneficium de grã xp̃i.
Aitendere quippe debent. corpus qͥdẽ
acdhuc peccati meritũ geitre. qͦd cõ¬
ditioni mortis obatictum. ẽ. s iam spm̃n
cepisse uiuere ꝓpt̃ iustitiam fidei. qͥ
⁊ ipse in homine fuerat quadã morta
inqͥt parum uobis muneris putetis
iam ꝓpt̃ tustitiam ur̃ spc̃ uinit: nec
icleo de uita qͦq ipsiuis corporis cdespe¬
retis. Si entm sp̃c eius qui suscitauit
xp̃m amortus habitat inuobis. qui
suscitauit xp̃m amortus uiuificabit

Expanded text:
uerear, ne res manifesta exponendo pouerear, ne res manifesta exponendo pohomines uel nullum uel paruum se habere beneficium de gratia Chriadtendere quippe debent corpus quidem adhuc peccati meritum gerere, quod condicioni mortis obstrictum est, sed iam spiritum coepisse uiuere propter iustitiam fidei, qui et ipse in homine fuerat quadam morte ', inquit, \'parum uobis muneris putetis iam propter iustitiam uester spiritus uiuit, nec ideo de uita quoque ipsius corporis desperetis. si enim spiritus eius qui suscitauit Christum a mortuis habitat in uobis, qui suscitauit Christum a mortuis uiuificabi
Abbreviated transcription (Latin):
tectione futura mutatio non solum
nullam mortem quȩ facta ẽ. ꝓpt̃ pec¬
catum. s nec mortalitatem habiu¬
ra .ẽ. quã corpus animale habu fe
corpus mortuum. s uuificabit in qͥt
⁊ mortalia corpora urã. ut scilicet iam
non solum non sint mortua s nec
mortalia: cũ animale resurget in spł.¬
tale. ⁊ mortale hoc incluet ĩmortalita.¬
tem. ⁊ absorbebit᷑ mortale auita. Cũ¬
enĩ p̃sentis temporis grãm det̃minãs
diceret. mortuum qͥde eẽ corpus ꝓpt̃
peccatum. qr in eo ñcdum ꝑ resurrecti¬
onem renouato peccati meritũ man&.
mortis hiuius oneremur. iam sccłm in¬
teriorem hominẽ cepta renouatione
inficlei uistitiam respiramus : tam̃
ne humana ignorantia cde resurrecti¬
one corporis nichil speraret. etiam ip¬
sum qͦd ꝓpt̃ meritum peccati in p̃sẽ¬
ti scło clixerat mortuum. infuturo
ꝓpt̃ iustitiȩ meritum dicit uiuifi¬
canctũ: nec sic ut tantũ ex mortuo

Expanded text:
rectione futura mutatio non solum rectione futura mutatio non solum nullam mortem, quae facta est propter peccatum, sed nec mortalitatem habitura est, quam corpus animale habuit \'corpus mortuum\', sed: uiuificabit, inquit, et mortalia corpora uestra, ut scilicet iam non solum non sint mortua, sed nec mortalia, cum animale resurget in spiritale et mortale hoc induet inmortalitatem et absorbebitur mortale a uita. enim praesentis temporis gratiam determinans diceret mortuum quidem esse corpus propter peccatum, quia in eo nondum per resurrectionem renouato peccati meritum manet,mortis huius oneremur iam secundum interiorem hominem coepta renouatione in fidei iustitiam respiramus, tamen, ne humana ignorantia de resurrectione corporis nihil speraret, etiam ipsum, quod propter meritum peccati in praesenti saeculo dixerat mortuum, in futuro propter iustitiae meritum dicit uiuificandum nec sic, ut tantum ex mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
ihm amartuis habitat inuobis qͥ susci¬
tauit xp̃m ihm̃ amortius unuficabit
⁊ mortalia corpora ur̃a ꝑ inhabitantẽ
spm̃ eius in uobis. Puto qͦd non exposi¬
tore s tantirm lectore opus habet tam
clara ⁊ aꝑta sententia. Corpus in qͥt mor¬
tuum .ẽ. Non ꝓpt̃ fragilitatem t̾renã
catum. Quid querimus amplius.
Et tugilantissime uonait mortale s
mortuum. Namq antequã ĩmutare¬
tut in illam incorruptionẽ quȩ inscõ¬
rum resurrectione ꝓmittit᷑. poterat
eẽ mortale. quãuis non moriturũ : fic̃
hoc urm pot̃ ut itadicam eẽ egrotabi¬
le. quãuis non egroraturum. Cuius
enim caro.ẽ. quȩ non egrotare possit.:
etiam si aliquo casu pͥus quam egro¬
tet occumbat.  Sic ⁊ illucd ocopus iam
erat martale. Quam maitalitatem fu¬
erat absumptura mutatio in et̃nam
incorruptionẽ: si in homine iustitia
icdẽ ohectientia ꝑmaneret. S ipsum
marrale non ẽ. factum mortuitm:
nͥ ꝓpt̃ ptccatum. Quia uͦ illa ressir¬

Expanded text:
nobis, qui suscitauit Christum Iesum a mortuis uiuificabit et mortalia corpora uestra per inhabitantem spiritum eius in uobis. puto quod non expositore, sed tantum lectore opus habet tam clara et aperta sententia. \'corpus\', inquit, \'mortuum est\' non propter fragilitatem terrenam, er peccatum\'. quid quaerimus amplius? et uigilantissime non ait \'mortale\' sed \'mortuum\'. Namque antequam inmutaretur in illam incorruptionem, quae in sanctorum resurrectione promittitur, poterat esse mortale, quamuis non moriturum, sicut hoc nostrum potest, ut ita dicam, esse aegrotabile, quamuis non aegrotaturum. cuius enim caro est, quae non aegrotare possit, etiamsi aliquo casu priusquam aegrotet occumbat? sic et illud corpus iam erat mortale. quam mortalitatem fuerat absumptura mutatio in aeternam incorruptionem, si in homine iustitia, id est oboedientia, permaneret; sed ipsum mortale non est factum mortuum nisi propter peccatum. quia ucro illa in resur
Abbreviated transcription (Latin):
sius. Iue entinuenit uingauus sol¬
uete perata quib peccatis implicaba¬
mur ne adoptaret nos ꝓpt̃ impetim̃¬
tumeorum. Quos dͥ st̃s facere uolebat:
ipse soluit ⁊ fecit coherecles. Sic enim
dicit apłs Si aũ filtus :⁊ hetes ꝑdm̃.
herectes xp̃i ł lontumuit ille habere
coheredis. qdhereditas eius nousit an¬
gusta simulti posseclerint. Iili ipsi eet¬
te illopossiclente siunt hereditas ipsiꝰ
⁊ille uicissimfit hereditas ipsorum.
Aucdi quomͦ ipsisiatit heteditas ipsius.
Dñs dixitatie filius meus es tu ego
hocdie genui te. Postula ame ⁊dabo
tͥ gentes hereditatem tuam. Iue qͦmͦ
sit hereclitas eorum cͤlicit inpsalmo.
Dñs pars hereditatis ieȩ. x alicismer
possicdeamus fcut luocin. Ex libro¬

Expanded text:
sius. Ille enim venit Unigenitus solvere peccata, quibus peccatis implicabamur, ne adoptaret nos propter impedimentum eorum: quos sibi fratres facere volebat, ipse solvit, et fecit cohaeredes. Sic enim dicit Apostolus, Si autem filius, et haeres per hristi . Non timuit ille habere cohaeredes; quia haereditas ejus non fit angusta, si multi possederint. Illi ipsi certe illo possidente fiunt haereditas ipsius, et ipse vicissim fit haereditas ipsorum. Audi quomodo ipsi fiant haereditas ipsius: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu; ego hodie genui te. Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Ille quomodo fit haereditas eorum? Dicit in Psalmo: Dominus pars haereditatis meae et calicis mei . possideamus sicut lucem. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ailios non habuerint. pacta crate adop¬
tant fibi: ⁊ uoluntate faciũt̃ quoctua¬
tina non potueruunt. Hoc facuĩt homi¬
nes. Siaũ aliquis habeat filium unicũ
gauet adislummnagisq solus omĩa
possessurub ẽ. mon habebit quicum
cocliuidant herectitatem. ⁊ pouꝑior
remaneat. Nonsicds̃. Unicum eunclẽ

Expanded text:
buerunt, perhacta etate adoptant sibi; et voluntate faciunt, quod natura non potuerunt; hoc faciunt homines. Si autem aliquis habeat filium unicum, gaudet de illo magis, quia solus omnia possessurus est et non habebit, qui cum eo dividat hereditatem, ut pauperior remaneat. Nec sic Deus. Unicum eundem
Abbreviated transcription (Latin):
bit ⁊ mortalia corpor¬
perandũ consensio nulla cretĩs
ipiã cui ñ consiatiat᷑ carnis coi¬
scentia remanebit: quã spũi resisten¬
tem. nou habere icarne mortaliille
tantum homo potuit qͥ non ꝑipsam
adhomines uenit. Et ideo apłos quia
homines erant. ⁊ corpus qͦd coirumpi¬
tur ꝯaggrauat animam in huius uitȩ
mortalitate portabant: absit ut dicamꝰ
sic̃ iste calũpniat᷑ semꝑ uninocderata
libidine fuisse pollutos. s dicimus a
consensione prauarum libidinũ libe¬
ros. de concupiscentia tam̃ carnis quã
moderando frenabant. tanta humili¬
tate ⁊ pietate gemuisse: ut optarent
eam non habere quam edomare. Nam¬

Expanded text:
itur mortalibus corporpeccandum consensio nulla erit, sed nec ipsa cui non consentiatur carnis concupiscentia remanebit. quam spiritui resistentem non habere in carne mortali ille tantum homo potuit, qui non per ipsam ad homines uenit. et ideo apostolos, quia homines erant et corpus, quod corrumpitur et adgrauat animam, in huius uitae mortalitate portabant, absit ut dicamus, sicut iste calumniatur, semper inmoderata libidine fuisse pollutos, sed dicimus a consensione prauarum libidinum liberos, de concupiscentia tamen carnis, quam moderando frenabant, tanta humilitate et pietate gemuisse, ut optarent eam non habere potius quam domare.
Abbreviated transcription (Latin):
duetat. sine legi enĩ para  mor¬
tuum ẽ ñ intelligamus. nͥ itiquã
ñsit. latit ñ appatit. peuitus ignora¬
tur. tãqͣm in nescio quily ignorantie
tenebris sit sepultum. Et qͦd ait. ago
aũ uiuebam aliquando sine loge᷑ qͥd

Expanded text:
erat, Sine lege enim peccatum mortuum est; non intelligamus nisi tanquam non sit, Latet, non apparet, penitus ignoratur, tanquam in nescio quibus ignorantiae tenebris sit sepultum. Et quod ait, Ego autem vivebam aliquando sine lege; quid
Abbreviated transcription (Latin):
gaucdio suspenderis uetustatis ouere
p̃grauaris. Incipit tͥ cẽ bellum adupr¬
sus te: s ex qua parie cdisplices tͥ. iun¬
geris dõ. ⁊ exqua parte iam iungens¬
dõ. idoneus eris ad uincenctum te:
de quid dicit apłs. Mente seruio legi
.cdĩ : carne aũ legi peccati. Unde mente:
qr displicet tͥ uita tua mala. Uncde
carne: Quia non cdesunt suggestiones:
⁊ delectationes male. S ex eo qͦł mente
coniungeris cdõ: uincis qͦđ inte ñ uult
sequi. p̃cessisti enun ex parte: ⁊ ex par¬
te tarclaris. Trahe te ipsum at illum:
qͥ te suꝑ te tollit. Pondere quedam
uetustatis depͥmeris. c̾lauia ⁊ dic. In¬
felir ego homo qͥs mo libabit cle coipore
moitis hiius. Quis me libabit ab co
quo grauor: Corpus qͦcł corrumpitur
aggrauat aminam. Quis gͦ libabit:

Expanded text:
dio suspenderis sed vetustatis onere praegravaris. Incipit tibi bellum esse adversum te; si ex qua parte displices tibi jungeris Deo, ex qua parte jam Deo jungeris, idoneus eris ad vincendum te, de quid dicit Apostolus: Mente servio legi Dei; carne autem legi peccati. Unde mente? Quia displicet tibi vita tua mala. Unde carne? Quia non desunt suggestiones et delectationes malae; sed ex eo quod mente jungeris Deo, vincis quod in te non vult sequi. Praecessisti enim ex parte, et ex parte tardaris: trahe teipsum ad illum qui te sursum tollit. Pondere quodam vetustatis deprimeris; clama et dic: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? quis me liberabit ab eo quo gravor? corpus enim quod corrumpitur, aggravat animam . Quis ergo liberabit?
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dicit. Misit cdõ filtum sutim in
stlituctine carnis peccati. tit cłt
parato cdãpnaret peccatũ incarue.
hoc õfiliumsuum induit cilitio.
ut de cilitio dãpuaret hados. tĩ q
pecratum erat nondico in uerbo dr̃ h̃ nec
mipsa qͥdem dico anima scã. ⁊ m̃te ho¬
minis. quẽ dͥ ad unitatem ꝑsonȩ uerbũ
cdĩ ⁊ sapientia coaptauerat. s nec itup¬
so corpore peccatum erat ullum. s sĩ¬
militudo carnis peccati erat in dño.
qr moes nou ẽ. nͥ de peccato. ⁊utiq cor¬
pus illud mortale erat. Ham nͥ morta
mors peccatum quȩ facła ẽ. peccato:
qͦmͦ dicit᷑ lingua greca. lingualatina.
ñ iplũm menbrum carnis s qͦd sit
ꝑineubrum carmis. Nlam lingua
inm̃bris nr̃is unum.ẽ. de octeris uic̃
oculi. nasus. atres. ⁊ cetera. lingua
aũ greca uerba greca sũt: ñ qr uerba
lingua s qi uerba ꝑlinguam. dicis
de aliquo. Agnouifaciem ipsius. De
menbro corpous logueris. Dicis ctiã.
Agnotu maian ipstus ⁊ ab sentis.

Expanded text:
Filium suum in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne : hoc est, Filium suum induit cilicio, ut de cilicio damnaret hoedos. Non quia peccatum erat, non dico in Verbo Dei, sed nec in ipsa quidem dico anima sancta et mente hominis, quem sibi ad unitatem personae Verbum Dei et Sapientia coaptaverat; sed nec in ipso corpore peccatum ullum erat, sed similitudo carnis peccati erat in Domino; quia mors non est nisi de peccato , et utique corpus illud mortale erat. Nam nisi mortmors peccatum, quae facta est peccato, quomodo dicitur lingua graeca, lingua latina, non ipsum membrum carnis, sed quod fit per membrum carnis. Nam lingua in membris nostris unum est de caeteris, sicut oculi, nasus, aures, et caetera: lingua autem graeca, verba graeca sunt: non quia verba lingua, sed quia verba per linguam. Dicis de aliquo, Agnovi faciem ipsius, de membro corporis loquens: et dicis etiam, Agnovi manum ipsius absentis,
Abbreviated transcription (Latin):
carius peccati. Non insimulitudinem
cariis. quasi caro non eẽt caro: s insimi¬
litudinẽ carnis peccati qr caro erat. s
peccati caro ñ erat. Isteͥ aũ pelagius
⁊ ceteram carnem omĩs infantis. carni

Expanded text:
carnis peccati . Non in similitudinem carnis, quasi caro non esset caro; sed in similitudinem carnis peccati, quia caro erat, sed peccati caro non erat. Iste autem Pelagius et caeteram carnem omnis infantis carni
Abbreviated transcription (Latin):
litudo carns peocati: nͥ omĩs cetera ca
ro cẽt peccati. Quid gͣ ꝓdest qr dicis
tium carni eum conatis equare  Et
tͥ hoc cdico qͦd donatistȩ. Hon .ẽ. ipsẽ.
foce uideo eccłam matrem. testimo¬
nium redclentem ipsis ubetib fuis.
accurrunt matres cum paruulis fi¬
liis: ingerunt saluater saluandos.
non pelagio clãpnandos. Mat̃ que¬
libet mulier: p̃ietate currens cũ par¬
uulo filio dicit. Baptiretur ut saluet᷑.
Pelagius contra. Quid saluet᷑  hon . ẽ.
qͦeł in eo sauetur : nichil habet uitũ.
nichil ex tractuce dãpnationis adtra

Expanded text:
eccati, nisi omnis caetera caro esset caro peccati. Quid ergo prodest quia dicis tium carni eum conaris aequare? Et tibi hoc dico quod Donatistae, non est ipse. Ecce video Ecclesiam matrem testimonium reddentem ipsis uberibus suis. Accurrunt matres cum parvulis filiis, ingerunt Salvatori salvandos, non Pelagio damnandos. Mater quaelibet mulier pietate currens cum parvulo filio dicit, baptizetur ut salvetur. Pelagius contra. Quid salvetur? Non est quod in eo sanetur, nihil habet vitii, nihil ex traduce damnationis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ exponeret acdiungencdo. hoc ẽ. incar¬
ne mea: alit̃ fortasse acciperet᷑. qͦd dirit
inme. Ac ꝑ hoc uersat hoc idem repett̃s
⁊ inculcans. Uelle enim actiacet mͥ: ꝑfi¬
cere aũ bonũ ñ inuenio. hoc ẽ enĩ ꝑfice¬
re bonum. ut nec concupiscat homo:
imꝑfectum .ẽ. aũ bonũ quando concu¬
piscit. etiam ñ concupiscentiȩ ñ consen¬
tit ad malum. Non enim qͦd uolo facio
bonum inqͥt: s qͦd nolo malum hoc ago.
Si aũ qͦd nolo ego hoc facio: iam ũ ego
oꝑor illud s qd habitat inine peccatũ.
Id repetiuit uiculcans. ⁊ tãquã tar¬
dissimos de sõno ercitans. Inuenio
ex concupiscentia. cui ñ consentit qͥ
dicit. iam non ego oꝑor illud. Aꝑtius
aũ qͦd sequit᷑ ũtrumq declarat. Cou
delector eium legi dĩ sccłin interioiẽ

Expanded text:
n exponeret adjungendo, hoc est in carn exponeret adjungendo, hoc est in carne mea, aliter fortasse acciperetur quod dixit, in me. Ac per hoc versat hoc idem repetens, et inculcans: Velle enim adjacet mihi; perficere autem bonum, non. Hoc est enim perficere bonum, ut nec concupiscat homo. Imperfectum est autem bonum, quando concupiscit, etiam si concupiscentiae non consentit ad malum. Non enim quod volo fbonum, inquit, sed quod nolo malum, hoc ago. si autem quod nolo ego hoc facio, iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatu 111. id repetiuit inculcans et tamquam tardissimos de somno excitans: inuenio ex concupiscentia, cui non consentit qui dicit: iam non ego operor illud. Apertius autem quod sequitur utrumque declarat: c o ndelector enim legi dei secundum interi
Abbreviated transcription (Latin):
tire carnis concupiscentie ad oꝑa ma
la scmñ apłin suspicet᷑. S consicleran¬
ctum .ẽ. qͦđ adiungit. Si aũ qͦd nolo
hoc facio: cousentio legi qm̃ bona .t̃. Ma¬
gis enim se cdicit legi consentire: quã
carnis concupiscentiȩ. hanc enĩ pecca¬
ti nomine appellat. facere gͦ se cdlicit
⁊ oꝑari non affectu consentiendi ⁊ ii¬
plendi: s ipso motu concupiscencti.
cle dicit. Nc̃ aũ iam ñ ego oꝑoi illud :
s qͣd in me habitat peccatum. Quid
delictationẽ uolitutatis aconsensione
cupiditatis. Non enini me¬
lius iutelligit᷑. non ego oꝑor il¬
lud: nisi qr nou consentit exhibere m̃bra
sua. arma iniquitatis peocato. Naui ⁊ si
concupiscit ⁊ consentit ⁊ agit: quomodo¬
ñ ipse illud oꝑatur. etiam si se opari do¬
leat. ⁊ uinci grauit᷑ ingemiscat: Iam il¬
lud qͦd seqͥtur. nonue uude loquatur aꝑ¬
tissuue ostencdit: scio enĩ qr ñ habitat in
me hõc ẽ. in carne mea bonum: Si enumn¬

Expanded text:
tire carnis concupiscentiae ad opera matire carnis concupiscentiae ad opera ma sed considerandum est quod adiungit: si autem quod nolo hoc facio, consentio legi quoniam bona. magis enim se dicit legi consentire quam carnis concupiscentiae — hanc enim peccati nomine appellat —; facere ergo se dixit et operari non affectu consentiendi et inplendi, sed ipso motu concupiscendi. \nde dicit: nunc autem iam non ego operor illud, sed id quod habitat in me peccatum. quid delectationem voluntatis a consensione cupiditatis? Non enim melius intelligitur, Non ego operor, nisi quia non consentit exhibere membra sua arma iniquitatis peccato . Nam si et concupiscit et consentit et agit; quomodo non ipse illud operatur, etiamsi se operari doleat, et vinci graviter ingemiscat? 19. Jam illud quod sequitur, nonne unde loquatur, apertissime ostendit? Scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. Si enim no
Abbreviated transcription (Latin):
mxpus intelligerit᷑ cdixisse. qͦł ñctũ
fuerat ĩmortalitate uestitum. Item
qͦd adiunrit uenundatus sub para¬
to. ne quisquam eum ñctũ redep̃tũ
xp̃i sanguine eristunit: ctiam hoc
sccłm il lud pot̃ iutelligi qͦd
ait: ⁊ nos pͥmitias habentes
spc̃ ⁊ ipsi innobisinet ipsis ingemiscinus:
adoptionem expactantes redemptionem
corporis nr̃i. Si enim socłm hoc se dicit
uenuncdatum sub peccato. qͦt adhuc ñ
ẽ. redep̃tũ acorruptione corpus cius.
uel uenundatum aliquando in pͥma
transgrestione p̃cepti. ut haberet corpꝰ
cnruptibile qͦl aggrauat animam᷑
qͦd ita clicit. ut etiam in ipso possit in¬
telligi. etiam si insua ꝑsona nouse solũ.
s om̃s accipi uelit. qͥ se nouerũt spĩtali
dilectione. cũ carnis affectioue sine cõ¬
sensione confligere : An forte meturmꝰ
ea quȩ sequunt᷑. qͦd enin oꝑor ignoro.
ñ enĩ qͦt uolo hoc ago. s qͦd ocdi illud
facio: ne forte ex his uerbis qͥsq consen¬

Expanded text:
pus intellegeretur dixisse, quod nondum fuerat inmortalitateuestitum. item quod adiunxit: uenundatus sub peccato, ne quisquam eum nondum redemptum Christi sanguine existimet, etiam hoc secundum illud potest intellegi, quod ait: et nos priipsi in nobismet ipsis ingemescimus adoptionem expectantes, redemptionem corporis nostri. si enim secundum hoc se dicit uenundatum sub peccato, quod adhuc non est redemptum a corruptione corpus eius, uel uenundatum aliquando in prima transgressione praecepti, ut haberet corpus corruptibile quod adgrauat animam, quod ita dicit, ut etiam in ipso possit intellegi, etiamsi in sua persona non sc solum, sed omnes accipi uelit, qui se nouerunt spiritali dilectione cum carnis affectione sine consensione confligere? An forte metuimus ea quae sequuntur: quod enim operor, ignoro; non enim quoduolo, hocago, sed quod odi, illud facio, ne forte ex his uerbis quispiam consen
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ cdãpnat᷑. nͥ qdͥ concupisoentie car¬
nis conscutit actmalum. lex enim
alege peccati ⁊ mortis: ne scilie⁊ consensi¬
onem tuam concupiscentia sͥ uendicet
carnis: Iea quȩ sequunt᷑. eundem sen¬
sum magis magisq clemonstrant. s ad¬
hnbenctus ẽ motus. Uisum aũ aliquã¬
do etiam mͥfuerat. hominem sub lege.
isto apłi sermone describi: s uim michi
postea ista uerba fecerunt. qͦd ait. nc̃
aũ iam non operai illud: ad hoc eium
non uideo qͦmͦ diceret homo sub lege.
conctelector legi dĩ sccłm interiorem
homunem. cum ipsa delectati o boni.¬
quȩ etiam non consentit acl malum. ñ
timore pene s amore iustitiȩ. hoc .ẽ. enĩ
conclelectati: non nͥ grõ cdeputancta sit.
Nam ⁊ illud uͥait. quis me lib̾abit de
ompore maitis hiuus: qͥs neget apłm
icũ hs diceret. adhuc fuisse inoopore
um̃ ristnuos  Aquo utiq impii non
A t᷑ quib eactem corpora ad torm̃¬

Expanded text:
enim damnatur, nisi qui concupiscentiae carenim damnatur, nisi qui concupiscentiae carnis consentit ad malum. lex enim a lege peccati et mortis, ne scilicet consensionem tuam concupiscentia sibi uindicet carnis. et ea quae sequuntur eundem sensum magis magisque demonstrant; sed adhibendus est modus. Visum autem aliquando etiam mihi fuerat \'hominem sub lege\' isto apostoli sermone describi sed uim mihi postea ista uerba fecerunt, quod ait: nunc autem iam non ego operor illud. ad hoc enim non uideo quomodo diceret homo sub lege: condelector legi dei secundum interiorem hominem, cum ipsa delectatio boniqua etiam non consentit ad malum non timore poenae, sed amore iustitiae — hoc est enim condelectari — non nisi gratiae deputanda sit. Nam et illud ubi ait: quis me liberabit de corporemortis huius? quis neget apostolum, cum haec diceret, adhuc fuisse in corpore mortis huius? a quo utique impii non liberantur, quibus eadem corpora ad torm
Abbreviated transcription (Latin):
bris meis repugnantem legi m̃tis me
e. ncaptiuantem me inlegt peccati
quȩ .ẽ. in menbris meis. S qͦd cdixit
captiuantẽ me. pot̃ mouere. si nulla
consensio . ẽ. Unele ꝓpt̃ ista tͥa. duo
scilic& de quib iam cdisputauimus
qͦdait. ego aũ carnalis sum ĩenum
cdatus sub peocato. ⁊ hoc t̃c̃ium capti¬
uantem iilege peccati qͦd. ẽ in m̃bͥs
meis: pot̃ uideri apło eum describe¬
re. qͥ sub lege adhuc uiuit. ñc̃tũ sub
grã. S sic̃ illa ctuo exposiumus ꝓpter
carnem adhuc corruptibilem dicta:
scio enĩ qr ñ habitat iine hoc ẽ incar¬
ne mea bonum : ñc iam ex illiuis expo
sitione hunc locum debenus acciꝑe.
tãquã direrit. captinantemine. hoc
ẽ. carnẽ ineam in lege peccati quȩ ẽ.
inmenbris incis. Deinde subingit
Unint concludit Igit᷑ ego ipse m̃te¬
scruio legi cłi: carne aũ legi puocati.
Carne scilica legi peccati concupiseẽ¬
cto: m̃te aũ legi dr̃ eidem concupistẽ¬
tie ñ consentiendo. Nulla gͦ concẽ¬

Expanded text:
is repugnantem legi mentis meae et eaptiuantem me in lege peccati, quae est in membris meis. sed quod dixit \'captiuantem me\', potest mouere, si nulla consensio est. unde propter ista tria, duo scilicet, de quibus iam disputauimus, quod ait: ego au tem carnal is su m, et: u enundatus sub peccato, et hoc tertium: captiuantem in lege peccati, quaeest in membris meis, potest uideri apostolus tum describere, qui sub lege adhuc uiuit, nondum sub gratia. sed sicut illa duo exposuimus propter carnem adhuc corruptibilem dicta, scio enim quianon habitat in me, hocestin carne mea, bonum, sic etiam ex illius expositione hunc locum debemus accipere, tanquam dixerit, captivantem me, hoc est, carnem meam, in lege peccati, quae est in membris meis. 21. Deinde subjungit ue inde concludit: igitur ipse ego menteseruio legidei, carne autem legipeccati, carne scilicet legi peccati concupiscendo, mente autem legi dei eidem concupiscentiae non consentiendo. nulla ergo conde
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ suꝑius dixit. ꝑ legeni cognitio pecca¬
ti. ⁊peocatum noncognoui nͥ ꝑ legeni
⁊peccatum ut appareat peccatũ ꝓbo
num mͥ oꝑatum .ẽ. mortem. Quomͦ enĩ
peccatuni ꝑlegẽ cognouit. qͦd ignorat:
Quomͦ apparet peccatũ qͦd ignoratur:
Sic enim dictum.ẽ. ignoro. non facio.
qr nulla consensione icl ego ipse cõmit¬
to: qͦui dicturus. ẽ. dñs impiis ñ noui¬
uos. quẽ ꝓculdubio latere nichil pot̃:
⁊ sic̃ dictum. ẽ. eum qͥ ñ nouerat pecca¬
tum. qͦd ẽ ñfecerat. neq eium ñ noue¬
rat qͦd arguebat. His atq huiusmocdti
mistascͥpturȩ apłice circũstantia di¬
alios etiam sub grã constitutos signifi¬
casse: s scdin ñdũ in illa constitutos

Expanded text:
io peccati, et : peccatum non cognouinissper legem, et: peccatum, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. quomodo enim peccatum per legem cognouit, quod ignorat? quomodo apparet peccatum, quod ignoratur? sic ergo dictum est \'ignoro\' \'non facio\', quia nulla consensione id ego ipse committo, quomodo dicturus est dominus impiis: nonouiuos, quem procul dubio latere nihil potest, et sicut dictum est: eum qui non nouerat peccatum, quod est \'uon fecerat\'; neque enim non nouerat quod arguebat. His atque huiusmodi in ista scripturae apostolicae circumstantia dialios etiam sub gratia constitutos significasse, sed secum nondum in illa constitutos
Abbreviated transcription (Latin):
qͦđ te iactas.: Quid ẽ. quod de
lege ⁊ ͦustitia p̃suimis Non uides
quid intus confligat inte. de te.
actuernis teͦ Non audis pugnantẽ.
n confitentẽ adiutorium inpugna
descderantem  Hon aucdis athletã dñi
ab agonotheta petentem aurilium
pugnȩ suȩ : Honeminsic tespectat
ds̃ certanteni : qͦui te spectat ectitor
si forre pugnes in amphiteatro. Ille

Expanded text:
 te jactas? Quid est quod de Lege et justitia praesumis? Non vides quid intus confligat in te, de te, adversus te? Non audis pugnantem, et confitentem, et adjutorium in pugna desiderantem? Non audis athletam Domini ab agonotheta petentem adjutorium pugnae suae? Non enim sic te exspectat Deus certantem, quomodo te exspectat editor, si forte pug
Abbreviated transcription (Latin):
mortis hiuuuis: noncdũ facto qͦd alibi di¬
cit. stminat᷑ ompus aninale. surget cor¬
ptis spĩtale. T̃unc cnĩ ex toto se. ictẽ. ex
uitaq parte qua constat. spĩtalis homo
crir quando spũale etiam corpus erit.
uita ctĩam ea spitalis. si potuit cẽ m
ego aũ carnalis stum qr ñcdñ spĩtale on¬
ptis habebat apło. ñc possit clicere. ego

Expanded text:
dicit, Seminatur corpus animale, surget corpus spirituale . Tunc enim ex toto se, id est, ex utraque parte qua constat, spiritualis homo erit, quando spirituale etiam corpus erit. vita etiam caro spiritualis; si potuit esse iEgo autem carnalis sum; quia nondum spirituale corpus habebat Apostolus. Sicut posset dic
Abbreviated transcription (Latin):
malȩ  Ut intelligas i te penãtuã.
In te. ex ie ipso. ẽ. flagellum tuimi sit.
tira tua tecum. Sic uindicat᷑ in tebd¬
lem aduersus dm̃: ut ipse sͥ sit bellũ
qͥ pacem noluit habere cum ctõ. Ieuu¬

Expanded text:
malae? Ut intelligas in te poenam tuam: in te ex teipso est flagellum tuum; sit rixa tua tecum. Sic vindicatur in rebellem adversus Deum, ut ipse sibi sit bellum, qui pacem noluit habere cum Deo. Se
Abbreviated transcription (Latin):
uirerat enĩ aliquaudo in ꝑachso quan¬
do conira datum p̃ceptum satis appare¬
bat actinissum. Cum aũ anascentibus
trabitur. tãqͣm mortuum sit latet. t̃lo:¬
nec repugnans iustitiȩ. malum cius
ꝓhbitione sentiatur: cum aliud iube¬
tur atq ꝓbatur. aliud delectat atq
dominat᷑. Tunc peccatum quodãmͦ
in notitia nati hominis reuruiscit:
qͦd in notitia pͥmi facti hominis aliqͣn¬
cdo iam uixerat. S qͦd sequit᷑. non ita
expecditum. ẽ. qͣuoui de paulo possit
intelligi. Scimmus enim inqͥt qm̃ lex
spĩtalis. ẽ : ego aũ carnalis sum. Honait

Expanded text:
uixerat enim aliquando in paradiso, quando contra datum praeceptum satis apparebat admissum; cum autem a nascentibus trahitur, tamquam mortuum sit, latet, donec repugnans iustitiae malum eius prohibitione sentiatur, cum aliud iubetur atque adprobatur, aliud delectat atque dominatur; tunc peccatum quodammodo in notitia nati hominis reuiueseit, quod in notitia primum facti hominis aliquando iam uixerat. Sed quod sequitur non ita expeditum est, quomodo de Paulo possit intellegi. scimus enim, inquit, quia lex spiritalis est; ego autem carnalis sum. non ait
Abbreviated transcription (Latin):
Si hec natura pura noni ẽ. s ui¬
tiosa pͥmordia qr talis nouẽ. creatus
actam. cur xp̃c longe ercellentius n
certe sine ullo peccato natus ex uirgi¬
ne in hac tam̃ infirmitate atq erate
ꝓcreatus apparuit : huic ꝓpositioni
respondemnus. adam ꝓpterea ñ talem
crtatum qi nullius parentis pc̃cctente
peccato noi ẽ. ciratus in carns percati:
nos ideo tales. qi illius p̃ceclast p ub̃o
nati sumus in carne peceati᷑ at ado
talis. qr ut de piccato cdãp̃nauet pic¬
catum. natusẽ insimilitudint car¬

Expanded text:
ura pura non est, sed vitiosae primordia, quia talis non est creatus Adam; cur Christus longe excellentior, et certe sine ullo peccato natus ex virgine, in hac tamen infirmitate atque aetate procreatus apparuit? Huic propositioni respondemus: Adam propterea non talem creatum, quia nullius parentis praecedente peccato, non est creatus in carne peccati. Nos ideo tales, quia illius praecedente peccato, nati sumus in carne peccati. Christus ideo talis, quia ut de peccato condemnaret peccatum, natus est in similitudine car
Abbreviated transcription (Latin):
apłs: qui eciam m̃suram fidei. sine qua
impossibile. ẽ dõ placere. ex qua iustus
uiuit. quȩ ꝑ dilectionem oꝑatur. ante
quam & sine qua. omĩno nulla cunsꝗ̃
oꝑa bona eristimanda sũt. qm̃ om̃e qͦd
ñ ẽ. ex side pecatum t  dm̃ dicit uni¬

Expanded text:
ipsius mensuram fidei, sine qua impossibile est deo placere, ex qua iustus uiuit, quae per dilectiouem operatur, ante quam et sine qua omnino nulla cuiusquam bona opera existimanda sunt, quoniam omne, quod non est ex fide, peccatum est, deum dicit uni
Abbreviated transcription (Latin):
pro oꝑe militiȩ debitum ieadi¬
tur. nonctonatur. Ileo dirit. stipendi¬
um peccati mors ut mortem peccato
non ierito illatam. s cdebitam demõ¬
straret. Gratia uͦ nͥ gratis ẽ : grã non ẽ.
Intelligenctũ.ẽ. gͥ. etiam ipsa homi¬
nis bona merita. cẽ cłi munera: quib¬
cum uita et̾na redditur: qͥd nͥ grã¬

Expanded text:
pro opere militiae debitum redditur, non donatur. Ideo dixit: stipendium peccati mors, ut mortem peccato non immerito illatam, sed debitam demonstraret; gratia autem nisi gratis est, gratia non est. Intelligendum est igitur etiam ipsa hominis bona merita esse Dei munera, quibuscum vita aeterna redditur, quid nis
Abbreviated transcription (Latin):
An non habet potestatem figulus
luti. ex eadem massa facere aliud qͥ¬
dem uas in honorem. aliud uͦ in cõ¬
tumeliam Uoc loco enĩ qͥdam
stulti putant apłm in responsione
defecisse: & inopia reddendȩ ratiols
rep̃ssisse contradictoris audatiam.
tum .ẽ. o homo tu qͥs es & intalib
questiomibꝰ ad suȩ capacitatis cõsi
derationẽ reuocare hominẽ. ũbo
qͥdem breui. s re ipsa magna. ẽ. red¬
ditio rationis. Si enĩ hec ñ capit:
qͥs .ẽ. qͥ respondeat: Si aũ capit: ma¬
gis non inuenit qͥd respondeat. ui¬
det enĩ si capit. uniu̾sũ genꝰ huma¬
I nũ tam iusto iudicio diuino in a-¬
postatica radice dampnatũ. ut etiã
si nullus in de liberaretur. nemo
recte posset dei uituperare tusti¬
I ciam : & qͥ liberantur sic oportuisse
liberari. ut ex plurib nonhberatis
atꝙ in dap̃natione iustissima dere¬
lictis. ostenderetur qͥd cõmeruiss
uniu̾sa cõspsio: & qͦ etiã iustos de¬
bitũ di iudiciũ duceret. nͥ eiꝰ ĩdebita

Expanded text:
s luti ex eadem massa facere, aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam ? Hoc loco enim quidam stulti putant Apostolum in responsione defecisse, et inopia reddendae rationis repressisse contradictoris audaciam. tum est, O homo, tu quis es? Et in talibus quaestionibus ad suae capderationem revocare hominem verbo quidem brevi, sed reipsa magna, est redditio rationis. Si enim haec non capit, quis est qui respondeat? Si autem capit magis, non invenit quid respondeat. Videt igitur, si capit, universum genus humanum tam justo judicio divino in apostatica radice damnatum, ut etiam si nullus inde lirecte posset Dei vituperare justitiam; et qui liberantur, sic oportuisse liberari, ut ex pluribus non liberatis, atque in damnatione justissima derelictis, ostenderetur quid meruisset universa conspersio, et quo etiam istos debitum judicium Dei duceret, nisi eis indebita
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stabo cui miscd̾iam p̃stitero. ibi
plane expinus ostendit. uocationẽ
qua nos uocauit in suum regnum
introducturum pollicebat᷑ dicẽs
uocabo nomine dnĩ inconspectu
ttio: cõmendauit hoc se miscd̾it
facere. si c̃ apłs dicit. Dico enĩ xp̃m
ministrũ fuisse circuncisionisi ꝓꝑ
ueritatem dĩ ad cõfirmandas ꝓtns.¬
siones patrum : gentes aũ suꝑ mi

Expanded text:
praestabo cui misericordiam praestitero, ibi praestabo cui misericordiam praestitero, ibi plane expressius ostendit uocationem, qua nos uocauit in suum regnum introducturum pollicebatur dicens: uocabo nomine domini in conspectu tuo, commendauit hoc Se misericorditer facere, sicut apostolus dicit: dico enim Christum ministrum fuisse circumcisionis propter ueritatem dei ad confirmandas promissiones patrum, ge