comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
empora s̃ uices mutationum
quib: sol accedendo ł recedendo  anni tenꝑat orbẽ hiemps enim¬
ẽ illo longius moran.e frigodia ẽ. & humida. Ver ẽ illo redeunte
noc tia in medio essent tempoꝵ. Ver aut̃ orienti cõparatur:
Quia tc̃ ex t̃ris omĩa oriunt᷑ Astas meridiano eoq̃d pars colore flagratti¬
orsit. Autumꝰ occiduo eoꝙ ob c̃finũ caloris & frigoris graues morbos
habebat Hien ps .vI ͫ trioni eo frigore torpeat.
ꝑ agit quẽ romani abruma ebrei ab aqui noctio uerno. Greasolsticio
Aluna paschali sum̃ tes in itium. annꝰ magnus .ẽ. dum om̃i a sidera certis
is sextus ex qua drantis ratione ꝑ qua triennium c̃ficit᷑. Dum sol ad
Sid signum ex quo egressus ẽ Non inccclxv diebus Sed IͦII. die parte
suꝑ adiecta Reuertit᷑ uerbi gratia. Si nc̃ & qui noctialẽ celi locũ sol
medio noctis. Quinto rursum in exurtu recurrens necessario diem
p̃monet augendũ Ne si forte ñ ad dat᷑ ꝑccc lxu dies aqͥ noctiũ uerna¬

Expanded text:
empora sunt vices mutationum, quibus sol accedendo vel recedendo anni temperat orbem. Hiems enim illo longius morante, frigida est et humida: ver, illo redeunte,noctia in medio essent temporum. Ver autem orienti comparatur, quia tunc ex terris omnia oriuntur: aestas meridiano, eo quod pars ejus calore fragrantior sit: autumnus occiduo, eo quod ob confinium caloris et frigoris graves morbos habeat: hiems septentrioni, eo quod frigore torpeat. peragit, quem Romani a bruma, Hebraei ab aequinoctio verno, Graeci a solstitio, a luna paschali sumentes initium. Annus magnus est, dum omnia sidera, certis  CAPUT X. De Bissexto. Bissextus ex quadrantis ratione per quadriennium conficitur, dum sol ad id signum, ex quo egressus est, non in CCCLXV diebus, sed quarta diei parte superadjecta revertitur. Verbi gratia: si nunc aequinoctialem coeli locum sol  medio noctis, quinto rursum in exortu recurrens, necessario diem praemonet augendum: ne si forte non addatur, per CCCLXV annos aequinoctium verna
Abbreviated transcription (Latin):
diuiditur partes curopiam assiam affricã ergo ab occas u solis
& gaditano freto qua erumpens oceanus athlanticus in maria inte¬
riora dif funditur hinc intranti dext̃a affrica. Leua ẽ. europa. int̃
has assia magitudine c̃par ẽ aliis duabus t̃mini amnes tana is
&nilus xũ passum in longitudine quas dx̃s fauces oceani patent¬
.ũ in latitudine euro pag .o. ab occidente usq: ad uiiI. trionẽ. Assia
uero .a.vIi. trione ꝑ orienten usq: ad meridiem Atq: inde affrica
ameridie usque ad occidentẽ extenditur finit priaus liber¬

Expanded text:
dividitur partes: Europam, Asiam, Africam. Origo ab occasu solis, et Gaditano freto, qua irrumpens Oceanus Atlanticus in maria interiora effunditur: hinc intranti dextera Africa, laeva est Europa: inter has Asia magnitudine compar est aliis duabus. Termini sunt amnes Tanais et Nilus. XV passuum in longitudine quas diximus fauces Oceani patent: V in latitudine. Europa ergo ab occidente usque ad septentrionem, Asia vero a septentrione per orientem usque ad meridiem, atque inde Africa a meridie usque ad occidentem extenditur
Abbreviated transcription (Latin):
uiminũ planetarum sidus .ẽ saturni naturae gelidum .xxx annis signi¬
ferum ꝑ agens inde iouis temꝑatũ annis .xii. tciũ martis feruidum
ambitu modo ante soł exortus modo pͥ occasus splendens nũꝗ ab eo
xxii. partib: remotior Nouissima luna .xxvii. diebus & t̃cia parte
signi ferum conficiens. Dicunt philosophi de in morata in cortusolis

Expanded text:
ummum planetarum Saturni sidus est, natura gelidum, XXX annis signiferum peragens. Inde Jovis, temperatum, annis XII. Tertium Martis, fervidum, ambitu, modo ante solis exortus, modo post occasus splendens, nunquam ab eo XXII partibus remotior. Novissima luna, XXVII diebus et tertia diei parte signiferum conficiens; dein, morata in coitu solis,
Abbreviated transcription (Latin):
ma ar tuir infiges Cum dicisduo : Scdm aminimo flexum ibidem
inpones : Cumdicis Tria Tercluosimilit̃ ad flectas. Cum dicis .iIͦIͬI.¬
itidem minimũ leuabis. Cum dicis .v. Scdm aminimo similit eriges
Cum dicis .vi. T ciua nibil hominus elei abis medio dum taxat solo
qui medicus appellatur in medio palmȩ in fixo : Cum dicis .viI. minimũ
solum cet̃is interim leuatis suꝑ palme radicem pones luxtaquem:
Cumdicis .vIII. medicum Cum dicis .viiii. inpollice eregione cõpones me¬
dium. Cum dicis .x. unguem indicis in medio figes artu pollicis. Cũ
dicis .xx summi tatem pollicis int̃medios indicis & in pudicus artus in¬
mites Cum dicis xxx. ungues indicis & pollicis blando c̃iunges amplexo
Cũ dixis .xl interiora pollicis lateri uel dorso indicis suꝑ duces am

Expanded text:
mae artum infiges. Cum dicis duo, secundum a minimo flexum ibidem impones. Cum dicis tria, tertium similiter afflectes. Cum dicis itidem minimum levabis. Cum dicis quinque, secundum a minimo similiter eriges. Cum dicis sex, tertium nihilominus elevabis, medio duntaxat solo, qui medicus appellatur, in medium palmae fixo. Cum dicis septem, minimum solum, caeteris interim levatis, super palmae radicem pones. Juxta quod. Cum dicis octo, medicum. Cum dicis novem, impudicum, e regione compones. Cum dicis decem, unguem indicis in medio figes artu pollicis. Cum dicis viginti, summitatem pollicis inter medios indicis et impudici artus immittes. Cum dicis triginta, ungues indicis et pollicis blando conjunges amplexu. Cum dicis quadraginta, interiora pollicis lateri vel dorso indicis superduces am
Abbreviated transcription (Latin):
in epistolis grecorum qd pͭ passionem
apłorum sc̃s pachomius abbas inaegipto
cum monachis suis in orationem a dm̃o roga¬
uer̃ ut os tenderet eis. qm̃o pascha debe¬
rent celebrare : & misit dñs angelũ
suum & seripsit ad p̃fatum fuum scm̃ pa¬
chomium cyelum decennouenalis hoc mͦ

Expanded text:
in epistolis Graecorum, quod post passionem apostolorum sanctus Pachomius abbas in Aegypto cum monachis suis in oratione a Domino rogaverit, ut ostenderet eis quomodo Pascha deberent celebrare. Et misit Dominus angelum suum, et scripsit ad praefatum sanctum Pachomium cyclum decemnovalem hoc modo.
Abbreviated transcription (Latin):
inde ueniens archidiaconus ante altare accipiens de lũminẽ. Qd VI
fer̃. Abs consum fuit faciens crucẽ suꝑ cereum & in luminans eũ & cõ¬
plet᷑ ab ipso benedictio cerei. Et ab ipso tunc inlum inant᷑ duo cer ei¬
tenentibus duobus notariis . Unus indext̃o cornualtaris. Et alt̃ in
sinis tro. Et ascendit lector in ambone Ñ ꝓñtiat lector lec̃ lib̵ ge¬
nesis Sed indicat in pͥncipio plane similit̃ om̃s illas alias lectiones

Expanded text:
inde veniens archidiaconus ante altare, accipiens de lumine, quod VI feria absconsum fuit, faciens crucem super cereum, et inluminans eum, et completur ab ipso benedictio cerei. Deus mundi contenentibus duobus notariis, unus in dextro cornu altaris, et alter in sinistro. Et ascendit lector in ambone. Non pronuntiat Lectio libri Genesis, sed inchoat In principio, plane. Similiter et alias lectiones
Abbreviated transcription (Latin):
rediit in sacrarium expectans ut cumurs suerint in fantes c̃ fir¬
primo septenã & spatio facto faciunt alt̾am quintanã int̃ uallo
ipsa letaniȩ siant & dum dixerint agnus dĩ Magst̃ scole dicit ex
crariocum duo cereo stata unde suꝑius diximus Stant sic̃ antea
adextris & asinis tris altaris Letama expleta diẽ pontisex Gloria

Expanded text:
redit in sacrarium, exspectans, ut cum vestiti fuerint infantes, confirprimam septenam; spatio facto faciunt alteram quinam; intervallo iam ternam. Et dum dicitur Agnus Dei, magister scholae dicit exccrario cum duobus cereostatis, unde superius diximus, et stant sicut antea a dextris et sinistris altaris. Litania expleta, dicit pontifex Gloria
Abbreviated transcription (Latin):
ora non a ꝓcedit pontifex uel qui uicen illius tenent in ecłia sta¬
ututa in fra urbem non tam̃ in maiore ecłia Qui dum ueniens de
sacrario ꝓcesserit ante altare adornatum superoratorium¬
tisic̃ mos ẽ statim ut surrexerit cum silentio ascendit ad sedem
Quo sedeite statim sub dia conus ascendit ad legendum. & legit᷑¬
una lectio E t p̃lectionẽ cantatur canticum Dñe audiuicum
ues sbus Et p̃ea dic̃ pontifex Ononus Et diaconus Flectam

Expanded text:
Hora tertia procedit Pontifex, vel qui vicem illius tenuerit in ecclesia statuta infra urbem, non tamen in majore ecclesia; qui dum veniens de sacrario processerit ante altare ad orandum super oratorium, sicut mos est, statim ut surrexerit, cum silentio ascendit ad sedem, quo sedente statim subdiaconus ascendit ad legendum, et post lectionem cantatur canticum: Dne audivi cum versibus suis, et dicit Pontifex: Oremus: et Diaconus: Flectamus
Abbreviated transcription (Latin):
Int̃ positũ spatium int̃ ipsam & altare sustentata hin inde aduobus
a colitis posito ante eam oratorio. Venit pontifex & adornatam
ut salutauerint intrant in sacrarium : uel ubi positũ suerit corpͥ
dñi qđ pridie reman serit ponentes eum in patenam & subdiaconus
teneat ante ipsos calicẽ cum uino ñ consecrato. Et alt̃ sub diaco
d& dum ꝑ salutat populus crucem Nam salutante pontisice uel
populo erucem canitur semꝑ antipħ̵. Ecce lignũ crucis cũ psalmo
cxuiII. Qua salutata &reposita in loco suo descendit pontifex an¬
te altare & dic̃ Oremus p̃ceptis salutarĩs moniti &rł. Cũ dixe

Expanded text:
nterposito spatio inter ipsam et altare sustentata hinc inde a duobus accolitis; posito ante eam oratorio, venit Pontifex, et adoratam ut salutaverint, intrant in sacrarium, vel ubi positum fuerit corpus Dni, quod pridie remansit, ponentes eum in patenam, et subditenet ante ipsos calicem cum vino non consecrato, et alter subdiacondet, dum populo crucem, canitur semper antiphona: Ecce lignum crucis, in quo salus CXVIII. Qua salutata, et reposita in loco suo, descendit pontifex ante altare, et dicit: Oremus. --Praeceptis salutaribus moniti, et
Abbreviated transcription (Latin):
ampullas in manibus suis Stans in dextro cornu altanis. Et asce
fontes ad letanam faciendum Ex pec tanter pontificem & ad uenrtũ suerit¬
ad agnus dĩ semꝑ illud canunt usq dum ponti fex uenerit. qui annuiteis
ut sileant Sc̃ds uero scola tenet uas aureum in manu sua sinistra
diaconibus &illa duo cereo stata quae ante fuerint in luminata semꝑ
ante ipsum ꝓcedunt usq dũ omina fimerint. Mox ut uenerit ante¬

Expanded text:
ampullas in manibfontes ad letaniam faciendam, expectantes parati pontificem; secundus ver Agnus Dei semper, usquedum pontifex venerit, et annuat eis ut sileant. 36 Secundus vero scholae tenet vas aureum in manu sua sinistra diaconibus; et illa duo cereostata quae ante fuerunt illuminata semper ante ipsum praecedunt, usquedum omnia finierit  Al., fuerint comp
Abbreviated transcription (Latin):
Nni uero longiores supputantur septies
Talis quippe cum an¬
¶noꝵ circulis ex tendit᷑. In eundẽ lune cur¬
sum circulis reuertitur Solis uero imdipsum ñ recurrit series
Donec annre uoluantur ocies &uigies. A dimpleto sane solis su¬
pra scripto tempore De cdinatur absq: ullo resistenti rancore
his itaq: recipcis alt̃nata cursibus Solus lune diuersantur
tempor a temporibus. Sed & pͥma pͥ annoꝵ recurrent initia
Quingertoꝵ ac triginta atq dium spatia In hoc er do ꝑ cursũ
celi lum in arium Manifesta funt festa dierum paschalium
Qui porrectus ꝑ ex tensum annorum uertignẽ In eadem ut pre¬
dixi de currit originẽ pas de uero longas brees intellectuarios
HoC excepto multi plures conseripser̃ circulos. Quos dispono pret̃ire
breuiatis gratia Quoꝵ nobis nec non nota numeri ꝑitia. Al tum
celum qui creauit t̃ras atq &quora. Noxa regi ꝑ et̃na dõ soli
secula Naturas rerum uarias labentis &eui perstrixititu¬

Expanded text:
nni vero longiores supputantur septies, Talis quippe cum annorum circulus extenditur, In eumdem lunae cursum circulus revertitur. Solis vero in id ipsum non recurrit series, Donec anni revolvantur octies et vigies. Adimpleto sane solis suprascripto tempore, Reclinatur absque ullo resistenti rancore. His itaque reciprocis alternata cursibus, Solis lunae diversantur tempora temporibus. Sed ad prima post annorum recurrent initia, Quingentorum ac triginta atque duum spatia, In hos cyclo per concursum coeli luminarium, Manifesta fiunt festa dierum paschalium. Qui porrectus per extensam annorum vertiginem, In eamdem ut praedixi recurrit originem. Paschae vero longos, breves, intellectu varios, Hoc excepto multi plures conscripserunt circulos. Quos dispono praeterire brevitatis gratia, Quorum nobis necnon nota numeri peritia. Altum coelum qui creavit terras atque aequora, Doxa regi per aeterna Deo soli  Naturas rerum varias, labentis et aevi Perstrinxi titu
Abbreviated transcription (Latin):
aec sunt oct& columne quae fortit̃ regum iusti penetrant. Prima
columna Veritas ẽ in omĩbus regibus regalibus. Seda columna pa¬
cientia in omĩ negotio Tcia largitis in muneribus. Quarta ꝑsuadi¬
brlitas in uerbis. Quinta maloꝵ correptio atq: c̃ tritio. Sexta bo
lis Oc taua aequitas iudicii int̃ diuitẽ & pauꝑem. Hax s̃ .viii. colum¬

Expanded text:
 sunt octo columnae quae fortiter regnum justi regis sustentant. Prima columna veritas est in omnibus rebus regalibus. Secunda columna patientia in omni negotio. Tertia, largitas in muneribus. Quarta, persuasibilitas seulos. Octava, aequitas judicii inter divites et pauperes. Hae sunt itaqu
Abbreviated transcription (Latin):
ta cursum dis tincta lunarẽ gibiduo lunẽ cincuitus id ÷ quin¬
qua genos & nouenos dies ternatenent al fabeta Et qua cumq
lit̃am luna inaxtate semel habet eandem ꝑt otũ annum simili mo¬
do notatam. in eadem semꝑ & tate habere ñ de sinet nisi forte q̃d
tam̃ raro accidit. Embolis morum hoe ratio in motet .i. septies¬

Expanded text:
ta cursum distincta lunarem, ubi duos lunae circuitus, id est, quinquagenos et novenos dies terna tenent alphabeta; et quamcunque litteram luna in hac aetate semel habet, eamdem per totum annum simili modo notatam in eadem semper aetate habere non desinit, nisi forte, quod tamen raro accidit, embolismorum haec ratio immutet. Verbi
Abbreviated transcription (Latin):
IͦI. cycli decẽ nouenalis. Luna quae .xxx. dies habitura ẽ semꝑ ab
.a. nuda incip̃. Scda .ẽ in .b. t̃cia in .c. Similit̃ nudis ÷ ẽ nullo
puncto a notatis & sic ordine suae lunae lit̾am quae seruat &ta¬
lta .ẽ. Item luna qua unde axx. dies h abitura ẽ ab .l. sub nota
ordine recurrens luna. Quam cuiq: lit̃ae res tituit a taten
Discernenditenim gratia primum de ternis alfabetum nidis
me literqr secundum sub nereu tertium supndeonstati

Expanded text:
io cycli decemnovennalis luna quae 30 dies habitura est, semper ab A nodo incipit, secunda est in B, tertia in C similiter nodis, idest nullo puncto  adnotaris. Et sic ex ordine suae literae quamque reserva aetaae. Item luna, quae undetriginta dies habitura est, ab l subnotatordine recurrens luna suam cuique litterae restituit aetatem. Discernendi enim gratia primum de ternis alphabetum nudis utrinque litteris, secundum subnotatis, tertium supernotatis,
Abbreviated transcription (Latin):
sol statio q̃d tunc sole stante crescunt dies uel
noctes. Duo aut̃ solsticia unum hiem ale .xii. kł iaa quo tempore
sol altiores incipit circulos pete. A scendit in uno quoq: diȩ .Iͦ mom̃¬
ta & medium & sextã partem mom̃ti. Alt̃um &estiuale .xii. Nło arum
iuliarũ. De quo tp̃re remeare sol ad inferiores incipit circulos:
Discendit uno quoq: die .iͦ. mom̃ta & medium & sextam partẽ mom̃ti
Oinde hiemale solsticio diesminimus sic̃ estituus maximꝰ inuenit᷑
Item uͦ. s̃ & quinoctia. Unum uernale & alium auc tumpnale:
quae grecieychomenyac uocant &e quinortiũ appellatum qd tc̃
dies̃ & nox horarum spatia & qualia c̃sis tunt. Sunt aut̃ &equi¬
noctia die .xi. hł ap̃r. Altum auctumpnale .uiii. Ił octobriũ. Quia
annus in duas partes tantum olim diuidebat᷑ hoc .e. in hiemale

Expanded text:
s statio, quod tunc sole stante cresunt dies, vel noctes. Duo sunt autem solstitia, unum hyemale VIII Kal. Jan., quo tempore sol altiores incipit circulos petere. Ascendit unoquoque die duo momenta et medium, et sextam partem momenti, alterum aestivale VIII Kal. Jul., de quo tempore remeare sol ad inferiores incipit circulos; descendit unoquoque die duo momenta, et medium, et sextam partem momenti, unde hyemali solstitio dies minimus, sicut aestivo maximus invenitur. Item duo sunt aequinoctia, unum vernale, et alterum autumnale, quae Graeci εὑκομενίας vocant Aequinoctium appellatum quod tunc dies et nox horarum spatia aequalia constituunt. Sunt autem aequinoctia die XI Kal. Apr., alterum autumnale VIII Kal. Octobr., quia annus olim in duas partes tantum dividebatur, hoc est in hyemalem
Abbreviated transcription (Latin):
Rexii ha iã obłs ẽ. Quae aut̃ in hł iañ .ẽ prima luna ipsius ẽ quã
Dipsam tricessim a t̃minare debes ecce inuenisti lunã in pͥmo anno
onbino in keł ian primam.

Expanded text:
ismi est. Quae autem in Kal. Jan. et prima luna, ipsius est, quam et ipsam tricesimam terminare debeas. Ecce invenisti lunam in primo anno embolimaeo in Kal. Jan. primam.
Abbreviated transcription (Latin):
ommetae s̃ stellae flãmis crinite repente nascentes regnimutationẽ
aut pestilentiã aut bella aut uentus aestu sue portentes Aliae quarũ
mouentur errantiũ modo Alie in mobiles herent : om̃s ferme subipso
septẽ trione aliqua eius parte ñ certa. Sed maxime in candida qu&e
lactei circuli nom̃ accepit : Breuissimũ quo cernerent᷑ spaciũ .uii. die¬
rum annotatũ .ẽ & longissimũ lxxx spargunt᷑ aliquõ & errantibus
stellis ceterisq crines : Sed cõ metes numꝗ in occasura celi partȩ s̃

Expanded text:
ometae sunt stellae flammis crinitae, repente vascentes, regni mutationem, aut pestilentiam, aut bella, vel ventos, aestusve portendentes. Quarum aliae moventur errantium modo, aliae immobiles haerent. Omnes ferme sub ipso septentrione, aliqua ejus parte non certa, sed maxime in candida, quem lactei circuli nomen accepit. Brevissimum quo cernerentur spatium septem dierum annotatum est, longissimum LXXX. Sparguntur aliquando et errantibus stellis caeterisque crines, sed cometes nunquam in occasura parte coeli est
Abbreviated transcription (Latin):
uitrus ca bingua diuidere .ẽ. uinde uidua q̃si ualde idua .i. ualde diuisa
aut uidua .i ẽ a uiro diuisa Non nullis placet .ið. dicto suocabulo greco
aspecie qu& apud eos id ea uocatur quia eo die plenã speciem lũn de mons¬
trat. Eb domada apud grecos & romanos septon dierum cursu ꝑ agit᷑
apud hebreos aut̃ .uii. anni sunt Seclarat aut̃ hoc damel. de lxxebdo¬

Expanded text:
trusca lingua dividere est. Unde vidua quasi valde idua, id est, valde divisa. Aut vidua, id est, a viro divisa. Nonnullis placet Idus dictas vocabulo Graeco a specie, quae apud illos idea vocatur, quod ea die plenam speciem luna demons. Hebdomada apud Graecos et Romanos septem dierum cursu peragitur. Apud Hebraeos autem septem anni sunt. Declarat hoc Daniel de se
Abbreviated transcription (Latin):
quia pͥnceps ẽ omnium siderum Sẽda aluna quae solis &splendore
& magnitudine maxima ẽ ex eo mutatlum Tercium abstella martis
quae uesꝑ uocatur. Quartũ ab stella mercurĩs quã quã tercandidã¬
tũ aueneris stella quia luciferũ asser̃ quae int̃ om̃ia sidera plus lu¬
cursus suũ ꝓinde aut̃ gentiles ex his .uii. stellis nomina deor sũ deder̃
Eo q̃d ꝑ eosdem aliquid sibi effici exis timarent dicenter habere ex
dita tem talis quippe exstitit gentil stulticia quisib fixer̃

Expanded text:
splendore et o mutuat  Ms., mutat lumen. Tertium ab stella Martis, quae vesper vocatur. Quartum a stella Mercurii, quam quidam candidaetontem  aiunt. Sextum a Veneris stella, quam Luciferum asserunt, quae inter omnia sidera plus lucursum suum. Proinde autem gentiles ex his septem stellis nomina diebus dederunt, eo quod per eosdem aliquid sibi effici existimarent dicentes: habere ex ditat
Abbreviated transcription (Latin):
e bis sexto primum nobis int̃rogandum ẽ : Qualit̃ bis sextus aut
quid efficit bis sex tum acit de quali mat̾ia efficit᷑ & unde pͥmum
coepit. Et quandũ de illo crescit inuno quoq anno. & quandũ inuno¬
quo que die & uno quoq: mense & in quoloco & in quo die datarum
is te bis sextus. & quis primum inuenit bis sextum Bissextus ergo
aut̃ duas horas signisicat. Duae ergo horaebis .iiͦͬͦ .s̃. Itẽ sexies¬
ribus intempore aut duas horas significant. Quid ergo efficit
bis sextum hoc ẽ. tarditas cursus folis. Inde agus tinus diẽ Breui
aut̃ & uulgari ratione bissextum re tardatio generat solis
Nam ad eandem lineam celi ꝑcc lxu dies plene redeundis aqua

Expanded text:
e bissexto primum nobis interrogandum est, quare dicitur bissextus? aut quid efficit Bissextum? aut de quali materia efficitur? et unde primum coepit? et quantum de illo crescit in unoquoque anno, et quantum in unoquoque die, et in unoquoque mense? et in quo loco et in qua die datarum ponitur iste bissextus? et quis primus invenit bissextum? Bissextus ergo autem duas horas significat. Duae ergo horae bis, quatuor sunt; item IIII sribus interpretantur, aut duas horas significat. Quid ergo efficit bissextum? hoc est tarditas cursus solis; inde Augustinus dicit: « Breviore autem et vulgari ratione, bissextum retardatio generat solis, non ad eamdem lineam coeli per CCCLXV dies plene redeuntis, a qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑxu. menses. hoc .ẽ. ꝑ unum quemq annum de .iͦi. annis. Et sic
iiͦiͬ. annis cõpletis & iiͣͬ qua orantibus collectis in fine .iiͦii. anni
Ante quam quintus annus incipiat bis sextilis dies ꝑueniat

Expanded text:
per XII menses, id est, per unumquemque annum de IIII annis, et sic per XII menses, id est, per unumquemque annum de IIII annis, et sic quatuor annis completis, et quatuor quadrantibus collectis in fine quarti anni, antequam quintus incipiat, bissextilis dies pervenit.
Abbreviated transcription (Latin):
sa acerdotes qui cur abant m̃ sibus ac̃ diebus unum int̃ Ralarent dion
dum in hoc exemplo apparet. Quod iulius cȩsar primus bis sex talẽ diem
nom in auit. & ꝓpt̃ eabissextus .vͭͦ. Nł mar ponit᷑. Scõm romanos
Quia romanos ueteres principium anni habuer̃ amar m̃ se Fimis aut̃
anni est infebio m̃ se id .ẽ in .uͫ. hł mãr illi aut̃ .u. dies qui suꝑ sunt
in t̃kalares dies aput ueteres erant. Sic̃ modo apud aemiptios s̃¬
annus quo exemplo manifeste colligrt᷑ : qd infine annibis sextus
dies poni de bet. Cum dic̃ ante quam quintus annus incipiat. De inde
scire nos oportet. Quantum de hoc quadrante crescit in una qua
die crescunt duae partes mom̃ti. & sic in tribus diebus .uͦ. mom̃ta
crescunt in .vi. diebus .iiͦIͬ mom̃ta in xii diebus uiii mom̃ta In xx̃.¬
bus diebus. & .xii. horis crescunt alie tres horae & sic crescunt
ui. horae qua drantis. hoc ẽ quadrans diei naturalis crescit¬

Expanded text:
sacerdotes qui curabant mensibus et diebus, unum intercalarent diem, dum. » In hoc exemplo apparet quod Julius Caesar primus bissextum diem nominavit, et propterea bissextus in VI Kal. Martii ponitur secundum Romanos, quia Romani veteres principium anni habuerunt a Martio mense, finis autem anni est in Februario mense, id est, in VI Kal. Martii. Illi autem V dies qui supersunt, intercalares dies apud antiquos erant, sicut modo apud Aegyptios supiat. » Quo exemplo manifeste colligitur quod in fine anni bissextilis dies poni debet, cum dixit: antequam quintus incipiat. Deinde scire nos oportet quantum de hoc quadrante in unaquaque die peue die crescunt duae partes momenti, et sic in tribus diebus duo momenta crescunt, et in VI diebus IIII momenta, in XII diebus VIII momenta, in Xbus diebus et XII horis, crescunt aliae tres horae, et sic crescunt sex horae quadrantis, hoc est, quar
Abbreviated transcription (Latin):
quart sitlu ssectus & qm̃o fit & quuid ẽe Sin fuis set quare uid ẽ quia
Inos rspolent ecclxu dies solarem annumnisi fuis set quadro s fet
brads asolus occa suusque in meliam noe tem in cipit qua drans ann
sedi adonedia noc te usq ad solis ortum. Quadrans t̃eu anx aso
lesortu usq a asexta horam Quadrans quar to porua seeta
hora us que ad sols occa sum T urbaretur erdo tonperenretul

Expanded text:
Quare fit bissextus, et quomodo fit, et quid esset, si non fuisset? Quare, id est quia non implent 365 dies solarem annum, nisi fuisset quadrans. Fit drans a solis ortu usque in medium noctis. Incipit quadrans anno secundo a dimidio noctis usque ad solis ortum. Quadrans tertio anno usque ad sextam horam. Quadrans quarto anno a sexta hora usque ad solis occasum. Turbaretur ordo temporum, si non
Abbreviated transcription (Latin):
om nino de ais leret susa uere Iuitum m arim ea sosn fel rua¬
mutan ñ spranssus ñ audiebant Sed lis pite celesrente
anno primo .xviii.x̃ xi. ut int̃ceteris annis solet fieri. Sed xii. dies a cõ¬
modat & quia xxx dierum fine uoluunt᷑ Nulla cepacta in principio
ipsius eydiponitur. Sẽds aut̃ annus &pactas .xi suscepit Vnde
aut̃ sumunt exordium dicendum ẽ. Fac de solari qui habet dier¬
.ccc lxu. annũ cõmũn qui habet dies ccclxv hoc modo prius sub¬
trahe ccc remanent lxv. Iterum recede ł suꝑius remnanent xi
Item q̃ subtrahe .iiiͬͦ. re manent .xi inde sumunt exordium &in¬
de multiplicant cetae &pacte Saltu aut̃ lune Ideo xuiiii. anni
pteditur: Quia sic̃ solis cursu adcrescit dies quoe sit ꝑpuncta
& mom̃ta & qua drantem quae in .iiuiͬ. annis facit. Bissex tũ ita
lunae cursu xiiii. crescit Noxq facit lune saltum. Luñ eni
tar diorum habet cursum quã sol qm̃ sol ꝓpt̃ uel ocitatẽ su
cursus abea ꝓlongat spatium iCipauctoritas cõputess¬

Expanded text:
Februamutare prorsus non audebant, sed iis rite celebratis, ens, primo anno non XI ut in caeteris annis fieri solet, sed XII dies accommodat. Et quia XXX dierum fine revolvuntur, nulla epacta in prinipsius ponuntur; secundo autem anno epactas suscipit. Unde autem sumant exordium, dicendum est. Fac de anno solari, qui habet dies 365, annum communem, qui habet dies 354, hoc modo: prius subtrahe 300, remanent 65. Iterum tolle 50, remanent 15, itemque subtrahe 4, remanent 11. Inde sumunt exordium, et inde multiplicant ceterae epactae. Saltus autem lunae ideo in 19 annis protenditur, quia sicut solis cursui adcrescit dies, quae fit per puncta, et momenta, et quadrantes, quae in 4 annis facit bissextum, ita per lunae cursum 19 annis decrescit nox, quae facit lunae saltum; luna enim tardiorem habet cursum, quam sol, quia sol propter velocitatem sui cursus ab ea prolongat spatium. De lunae curs
Abbreviated transcription (Latin):
siunt retro grada aut stationaria luxta q̃d & poeta meminit
dicens sol tempora diuidit Eui mutat noctem radiisq: patenti¬
bus astra ire uetat cursusq: uagos ratione morat᷑. De axordo¬
Hundus ẽ hiccon stat excelo t̃ra & mari cunctisq: si deribus
Nqui ideo mundus .ẽ appellat᷑ quia semꝑ inmo tu .ẽ. nulla
enim requies eius el imentis concessa est. De axe¬
Ixis .ẽ. septentrionis linea recta quae ꝑ mediam philam sꝑȩ
tendit &dicta axis. q̃d in ea sꝑa ut rota uoluit᷑ uel qui ibi plaus¬
partes axis & dicte cardines eo q̃d ꝑ eos̃ uertitur celum
aelum philo sophi rotundum uolubile
atq: arctum esse dixer̃ uocatumq hoc nomine eoq̃d tam quã
ũas celatum in p̃s sa signa habeat stellarũ distinexit enim eũ
ds daris luminibus & impleuit sole scilicet & luñ orbe fulgenti
& as trorum mnicantium splendentibus signis adornauit. hic¬

Expanded text:
fiunt, aut retrograda, aut stationaria, iuxta quod et poeta meminit fiunt, aut retrograda, aut stationaria, iuxta quod et poeta meminit dicensLucan. 10, 201: Sol tempora dividit aevi: mutat nocte diem, radiisque potentibus astra ire vetat, cursusque vagos ratione moratur. § 67 Dundus est is qui constat ex caelo, et terra et mare cunctisque sideribus. Qui ideo mundus est appellatus, quia semper in motu est; nulla enim requies eius elementis concessa est. De xis est septentrionis linea recta, quae per mediam pilam sphaerae tendit; et dicta axis, eo quod in ea sphaera ut rota volvitur, vel quia ibi plauspartes sunt axis; et dicti cardines, eo quod per eos vertitur coelumaelum philosophi rotundum, volubile atque ardens esse dixerunt; vocatumque hoc nomine, eo quod tamquam vas caelatum inpressa signa habeat stellarum. Distinxit enim eum claris luminibus et inpleuit, sole scilicet et lunae orbe fulgenti et astrorum micantium splendentibus signis adornauit.
Abbreviated transcription (Latin):
suũ lum̃ habere sed asole illuminari putatur. Unde & de fec¬
tum patit᷑. si in t̃ipꝰsam & solem ubra t̃re it̃ueniat patit᷑
tis t̃r&e ex eat uideatq solem uel asole uideat᷑ de dipe¬
s stellis plurimis facta ut hiades pliades astra huis
stelle grande. ut urion boetes Sed nomina scriptores
consundunt & astra ꝓstellis & stellas ꝓsideribus ponunt¬
Icelo sxae ꝑ petuo motu feruntur neq cadunt ꝑ diem
Sed solis splendore obscurent᷑. Sidera aut̃ feruntur aue mo¬
uent᷑ ferunt᷑ quae celo fixa s̃ & cum celo uoluunt᷑ mouent᷑
quaȩdam sic̃ planete id ẽ. erratice quaȩ cursus suos uagos
occa sum ꝑueniunt. Aliae parit̃ oriunt᷑ & non solum occidunt om̃s aut̃
ꝑ q̃d cognosci dr̃ in quanto tempore circulũ suũ una qua que
stella ꝑcurrit Siue ꝑ longitudinẽ Siue ꝑlatitudinẽ . Nã lũa
& partibus reuertunt᷑ quaedã sidera radiis p̃ pedita a nomalo

Expanded text:
suum lumen habere, sed a sole inluminari putatur, unde et defectum patitur si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Patitutis terrae exeat videatque solem, vel a sole videatur. § 60 De diffesunt stellis plurimis facta, ut Hyades, Pleiades. Astra autem stellae grandes, ut Orion, Bootes. Sed haec nomina scriptores confundunt, et astra pro stellis et stellas fixae perpetuo motu feruntur, neque cadunt per diem, sed solis splendore obscurantur. § 63 De stellarum cursu. Sidera aut feruntur, aut moventur. Feruntur, quae caelo fixa sunt et cum caelo volvuntur. Moventur vero quaedam sicut planetae, id est erraticae, quae cursus suos vagos occasum perveniunt. 2. Aliae pariter oriuntur et non simul occidunt, omnes autem quem cognosci dicitur in quanto tempore circulum suum unaquaeque stella percurrat, sive per longitudinem, sive per latitudinem. 2. Nam luna et partibus revertuntur. Quaedam sidera radiis solis praepedita anomala
Abbreviated transcription (Latin):
sepe locis fumum ł uaparis ł flã mas eructat ł &iã inuento acrius
in cumbente harenarum lapidum ue moles egerit Inde montis aethne
igneum tamdiutinũ durat incendium. Quod in sularum eo lidum dicunt
undis nutrim. Dum aquarum concursus sp̃m secum inimũ ꝓ fundum
rapiens tam diu suffocat. Donec t̃rae uenis dif fusus Fom̃ta ignis
accendat. Hinc scillei canes latrare fingunt᷑. dum ꝓcul nauigantes
undarum frenore t̃rentur : quas sorbente uoragine c̃lidit aestus

Expanded text:
saepe locis fumum, vel vapores, vel flammas eructat, vel etiam vento acrius incumbente, arenarum lapidumve moles egerit. Inde montis Aetnae ad exemplum gehennae ignium tam diutinum durat incendium, quod insularum Aeolidum dicunt undis nutriri, dum aquarum concursus spiritum secum in imum profundum rapiens, tam diu suffocat, donec venis terrae diffusus fomenta ignis accendat. Hinc Scyllaei canes latrare finguntur, dum procul navigantes undarum fremore terrentur, quas sorbente voragine collidit aestus
Abbreviated transcription (Latin):
uis nossce apactas lune scito quota luna fuerit in xi
a prł talem &epactã habebis omi tempore. Quia greci aepactas .xi.
Rł aprł ponunt ꝓeo qd luna pͥmatum noctis iubente dño tenet. Dic̃
enim scriptura & fecit ds̃ uͦ. lumin aria magna Et posuit eas in fir¬
mam̃to celi luminare maius ut p̃esset diei & lum in areminus ut
p̃esset nocti & ideo .iii. dies quos atros appellat antiqͥtas qui ante ꝗ
luminaria creati s̃¬

Expanded text:
I Kal. Apr., scito quota luna fuerit in XI Kal. Apr., talem epactam habebis omni tempore. Quia Graeci vero epactas XI Kal. Apr. ponunt, pro eo quod luna primatum noctis, jubente Domino, tenet; dicit enim Scriptura: Et fecit Deus duo magna luminaria, et posuit ea in firmamento coeli. Luminare majus, ut praeesset diei, et luminare minus, ut praeesset nocti; et ideo tres dies quos atros appellat antiquitas, qui antequam luminaria crea
Abbreviated transcription (Latin):
paucis p̃mons traro sollerciã . aat cũ maximã cõpotandi facultatẽ
dis serimus Tc̃ paratioreecentium ingenio ad inuestigandam dilu¬
cidandamq: conpotando serente porum ueniamus neq: enimc̃ tenp¬
nenda paruiue pendenda est regula cuiu om̃s pene sacra expost¬
tores scrip uirat non iinus quam lit̃ arum figuras monstrantur am plg
in euangelicae tractatũ sententiae huius adiumentum disciplinȩ ñ dubi¬
tauit as sumere. Cente simus inquit & sex agesimus & tricesimus fruc¬
tus quanꝗ: de una t̃ra & de una sem̃te nascitur tam̃ multum difert
in numero Tricesimus refertur adnuptias Nam & ipsa digtorum
c̃ iunctio & q̃si molli osculo se complectens & federans maritum de
tione sint positae. Unde & in suꝑiore digto de primuntur qñoq:
maior .ẽ. dif sicultas ex ꝑte quandã uoluntatis in lecebras abstinere
tanto maius & p̃mium. Porro certesimus numerus queso diligent̃
dem digitis sed non eadem quibus in leua in anunuptiae significant᷑

Expanded text:
ucis praemonstrare solertiam, ut cum maximam computandi facilitatem dederimus: tum paratiore legentium ingenio ad investigandam dilucidandamque computando seriem temporum veniamus. Neque enim contemnenda, parvive pendenda est regula, cujus omnes pene sacrae expositores Scripturae, non minus quam litterarum figuras monstrantur amplexiin evangelicae tractatu sententiae hujus adjumentum disciplinae non dubitavit assumere: Centesimus inquit et sexagesimus, et tricesimus fructus, quanquam de una terra, et de una semente nascitur, tamen multum diin numero. triginta referuntur ad nuptias; nam et ipsa digitorum coniunctio et quasi molli osculo se conplexans et foederans maritum pintione sint positae, unde et superiori digito deprimuntur, quantoque maior est difficultas expertae quondam uoluptatis inlecebris abstinere, tanto maius et praemium. porro centesimus numerus — diligenter quasdem quidem digitis, sed non eadem manu, quibus in laeua nuptae significantur et
Abbreviated transcription (Latin):
de cereo faciunt hoc expleto accepit manfionarius priorã facta
candela in manu sua inluminata in canna ꝑ sequente eum populo
cum supplici silentio Ita fumitas candele quae inluminat᷑ ante alta¬
nuar uersa inedinata respiciat illã eł̃iam quoe sunt ingressura
quae tam̃ prius absq lumine erat p̃ paratis ante altare .uii lam¬
nis Manu mansionarii cum eadem candela pos sit accendi Ac de¬
inceps p̃paratiscus todibus omĩ lumine de coret᷑ ecłia Etita
mnqrediunt᷑ admissam siẽ in sacram̃ torio ẽtinet᷑ uel in antiphona

Expanded text:
de cera faciunt. 4. Hoc expleto, accipit mansionarius prior jam fatam de cera faciunt. 4. Hoc expleto, accipit mansionarius prior jam fatam candelam in manu sua illuminatam in canna, prosequente eum populo cum supplici silentio, ita ut summitas candelae quae illuminatur ad altare versa inclinata respiciat illam ecclesiam quam sunt ingressuri, quae tamen prius absque lumine erit, praeparatis ante altare septem lamnis manu mansionarii cum eadem candela possint accendi, ac deinceps praeparatis custodibus omni lumine decoretur ecclesia. Et ita ingrediuntur ad Missas, sicut in Sacramentorum continetur vel Antipho
Abbreviated transcription (Latin):
angłiũ uero tutat᷑ mediana lampada Et cum die cenae dñi hora
nona faiciunt excuti ignem ðe lapide in loco foris basalicae Siibi de¬
moratoriũ habuerit inporta. Vbi excutiunt. Sin uero in loco ubi
consider auerit priorita ut eo possit candelam accendi Quaȩ candela
re & de ipso igne continuo in eade ecłia uel in loco ubi accenditur
lampada una seruet᷑ usque in sabbato sco ad inluminandũ cereum
Qui eodẽ die benedicendus ẽ ordine quo in sacram̃torum libro ẽtinet᷑
Ethic ordo cerei benedicendi in suburbanis ciuitatibus agt᷑. Nã in scã¬
romana ecłia in fraciuitatẽ romanã Mane primo sabbato scõ
inlat̃anisuenit archidianus in ecłia & fundit cereũ inuas mundũ ia¬
ius & miscet ibidem oleo &benediẽ ceram & exea fundit insimilitu¬
diñe agnoꝵ & seruat eos in loco mundo. In oc tauas uero pasche dant̃

Expanded text:
angelio vero tutatur mediana lampada. Ea die vero Coena Domini, hora angelio vero tutatur mediana lampada. Ea die vero Coena Domini, hora nona, faciunt excuti ignem de lapide, in loco foris basilica; si ibidem oratorium habuerit, in portam ibi excutiunt; sin vero in loco quo consideraverit prior, ita ut ex eo possit candela accendi. Quae candela populo; et de ipso igne continuo in eadem ecclesia loco secreto accendatur lampada una, et servetur usque in sabbato sancto ad illuminandum cereum, qui eodem die benedicendus est ordine quo in Sacramentorum continetur. Et hic ordo cerei benedicendi in suburbanis civitatibus agitur. 3. Nam in catholica Ecclesia infra civitatem Romanam, mane prima, Sabbato sancto, in Lateranis venit archidiaconus in ecclesia, et fundit ceram in vas mundum majorem, et miscitat ibidem oleo, et benedicit ceram, et ex ea fundit in similitudinem agnorum, et servat eos in loco mundo. In octavas vero Paschae dantur
Abbreviated transcription (Latin):
mis antiphonam. Sic̃ in antiphonario c̃tinet᷑ Sed infinẽ noc t᷑nȩ
lectionis lector benedictionẽ non petit. Nec p̃s biter more solito
benedictionẽ complet. Et quõ sinit lector x̃ dic̃. Tũ aut̃ dñe
Sed ex uerbis lectionis iubetur facere sinem : Lum̃ aut̃ ecłiae ab ini¬
tio cantus noc turni inehoatur extingui. Hoc tm̃ ordine ab introi¬
tu ipsius ecłiae incipit paulatim tutari ut .ẽ uerbi gratia
ꝑ acto prino noc turno ut uideatur earum. Pars t̃cia extine¬
ta. Medio noc turno it̃um t̃cia. Tercia uero ex pleta exceptis
uII. lampadibus. Nihil luminis relinquunt quae in matudinis hoc
semꝑ paratus in loco dext̃&e partis ecłiae ꝓpe lampadas: Vt ubi audia¬
tur antiphonam tenens cannã in manu sua tutat lampadã unã
oN finẽ uero psalmi ipsius tutã aliam in sinistria parte. Insedo
psalmo cum antiphona audierit tutat aliã dex t̃ae parte. Sic in
una ex parte una alia exalia tutantur usque adeu angłiũ. In eu¬

Expanded text:
mis Antiphonam, sicut Antiphonario continetur. Sed et in fine nocturnae lector Benedictionem non petit, nec presbyter more solito Benedictionem complet; et quando finit lector, non dicit Tu autem, Domine, sed ex verbis lectionis jubetur facere finem. 2. Lumen autem ecclesiae ab initio cantus nocturnae intu ipsius ecclesiae incipiat paulatim tutari, ut verbi gratia, peracto primo nocturno videatur eorum pars tertia esse extincta: medio nocturno iterum tertia; tertio vero expleto, exceptis septem lampadibus, nihil luminis relinquatur; quae in matutino hoc semper paratus in loco dextrae partis ecclesiae prope lampadibus, ut ubi audierit Antiphonam, tenens cannam in manu sua, tutet lampadam unam, in fine vero Psalmi ipsius tutet aliam partis sinistrae. In secundo Psalmo, cum Antiphonas audierit, tutet dextra parte aliam. Sic una ex parte una, alia ex alia tutantur usque ad Evangelium, in ev
Abbreviated transcription (Latin):
Et seruant de scõ sacri ficio usque in crastinum iuxta c̃ suetudinẽ. Sed
& ipsa ecłia usq: aduigilias in luminata ꝑ maneat: Et sic̃ inista die
trac tauimus Sic & ui. feria faciendum .ẽ. Similit̃ & in sabbato o Et¬
ad tantã rationẽ ut ad horã nonã excutiant ignem de lapide. ut dixi¬
mus amansionario .vͣ. feria portatur .VI. feria ab archidiacono Sab̃to
anti fonã ad intrortũ & pontifex dat orationẽ. Legit᷑ una lec̃ sic̃ in ca¬

Expanded text:
Sancta usque in crastinum juxta consuetudinem. Sed et ipsa ecclesia usque ad vigilias illuminata permaneat, et sicut in isto die taxavimus, sic et sexta feria faciendum est; similiter et sabbato, ea tantum ratione, ut ad horam nonam excutiant ignem de lapide, sicut diximus, et a mansionario quinta feria portetur, Antiphonam ad Introitum,
Abbreviated transcription (Latin):
marti dicauit. Scdm ab aꝑtione frugum nomin auit ap̃nilẽ. Tertiũ
maie matrimercurii . Quartum ñ iunoui sacrauit. Quintili & sextil
qui nẽ anatiuitate iulũ cesaris auiusti triumpho nuncupant᷑ & cẽtis
sequentibus anumero nom̃ in posuit Quoꝵ initia heł appellauit quia
tẽ calata .i ẽ ꝑpuocata in coprtolium plebe dicto quinquies ł se¬
ties Verbo Kalo ÷ ẽ uoco q̃d dies suꝑ eunt ad nonas ꝓ ñ tiabant᷑
Non as aut̃ q̃d .ix ante idus die c̃fluerent in umbrẽ sciscit᷑i quidẽet
eo m̃ se faciendum. Porro idus diẽ qui mediũ diuidre iñ semn iduare
enim eus truca lingua diuidire .ẽ. his numa duos m̃ ses adiciens
Ianuarium aiano Februariũ afebruo dõ illus trationum nom in ando
cecliui diebus. annũ adcursum lunat disposuit quẽ iulius cȩsar .xi.
diebus adiectis sic̃ hodie seruat᷑ instituit

Expanded text:
Marti dicavit: secundum ab apertione frugum nominavit Aprilem: tertium Maiae matri Mercurii, et quartum Junoni sacravit: Quintili et Sextili, qui nunc a nativitate Julii Caesaris, et Augusti triumpho nominantur, et caeteris sequentibus a numero nomen imposuit: quorum initia Calendas appellavit, quia tunc calata, id est, vocata in Capitolium plebe, dicto quinquies vel septies verbo calo, id est, voco, quot dies superessent ad Nonas pronunciabatur. Nonas autem, quod nono ante Idus die confluerent in urbem, sciscitaturi quid esset eo mense faciendum. Porro Idus diem qui medium dividit mensem: iduare enim Etrusca lingua dividere est. His Numa duos menses adjiciens, Januarium a Jano, Februarium a Februo, deo lustrationum, nominando, CCCLIV diebus annum ad cursum lunae disposuit, quem Julius Caesar undecim diebus adjectis, s
Abbreviated transcription (Latin):
magntudinis ut ñminus quã duabus horis singula signa oriri uel
lxv. diebus & vi horis ꝑ agit Lũ aut̃ xxix diebus & uini horis eadẽ
.xii signa ꝑ uolat binis uero diebus &ui .horis acbisse unius horae unũ¬
quodq: signum ꝑ currit. h&ec aut̃ signa xii. ꝑ quaȩ sol & lina currunt
Ita VOCaNTUR ARieS TΑVRΩS. GeMen cancer Leo uirGo
LIBRA SCORPIUS SAGITARIUS CAPRICORNUS pISCIS: ArGUM̃¬

Expanded text:
magnitudinis, ut non minus quam duabus horis singula signa oriri, vel magnitudinis, ut non minus quam duabus horis singula signa oriri, vel it. Luna autem 26 diebus, et 8 horis eadem 12 signa pervolat, binis vero diebus, et 6 horis, ac besse unius horae unumquodque signum percurrit. Haec autem signa 12, per quae sol et luna currunt, ita vocantur: Aries, Taurus, Gemini, Cancer, Leo, Virgo, Libra, Scorpio, Sagittarius, Capricornus, Aqu
Abbreviated transcription (Latin):
inqua parte signi ẽ luna : & qt̃ partes ł qt m̃ ses sunt int̾solẽ
& lunã in omĩ die summe lunã p̃sentem quacumq: uolueris. Et
multiplica .xii. quia .xii. partibus. Lũ omm die elongatur a sole
Et qt̃ numerus de illa multiplicatione suerit tot partes ÷ ẽ¬
.i. ẽ. dies ł m̃ ses erunt int̃ illum locum in quoluna accensa
caldeis Solcum latinis De solitudine luminis uel eo q̃d solus appa¬
rxat obscuratis sideribus radus eus potentibus :¬
odiacus circulus ẽ .i. ẽ siderius uel sideralis & signifer dr̃. Eoq̃d .xIi.
signa inse ferre uidetur : Endiq: enim gyrum celi rotuntissimum ꝑ
lineã Todiaci circuli qsi ꝑ Zonã quandam amplissimȩ sperae circũ da¬
tam dis tincti ordines gemarum .xii. sese inuicẽ c̃tingentium ab ori¬
ente uisq: in occidentem ita obsident & coherentosu ergo zona qui¬
⁊ odiacus .÷ ẽ. sideralis dr̃ & mago noth betborus cobus tingit celum
.xii. stellis dis tinctae ꝑquem sol & luna discurrunt : Et s̃ tantae

Expanded text:
in qua parte signi est luna, et quot partes, vel quot menses sunt inter solem et lunam, in omni die sume lunam praesentem, quamcumque volueris, et multiplica duodecies, quia 12 partibus luna omni die elongatur a sole, et quotus numerus de illa multiplicatione fuerit, tot partes, ides vel menses erunt inter illum locum, in quo luna accensa Caldaeis, sol cum Latinis de soliditate luminis, vel eo quod solus appareat obscuratis sideribus radiis qus potentibusus, idest siderius vel sideralis, et signifer dicitur, eo quod 12 signa inferre videtur. Undique enim gyrum coeli rotundissimum per lineam zodiaci circuli, quasi personam amplissimae sperae circumdatam distincti ordines gemmarum 12 sese invicem contingentium ab oriente usque in occidentem, ita obsident et cohaerent. Haec ergo zona, quae zodiacus et sideralis dicitur, et Mazaroth, et horum cobus cingit coelum 12 stellis distincta, per quae sol et luna discurrunt. Et sunt tantae
Abbreviated transcription (Latin):
Quin quies ducti cxx s̃. hos mitte suꝑ numerum supra dic tum
unt simul vii. dec lx tot horae sunt in anno : propt̃ ea aut̃¬
ccc lxu uec̃ies ũnͦͣ multiplicari diximus quia .xx nͦii. hore sin¬
sunt Mitte simul & supra dictum numerũ fiunt xxx U xl. tot pune¬
iii multiplicari. Quia .iiii. puncti unam horam in fa sole faciunt:
in anno aut̃ bissex tali puncti s̃ .xxx ũ cxxxui

Expanded text:
quinquies ducti 120 sunt. Hos mitte supra numerum supradictum, fiunt simul 8,760. Tot horae sunt in anno. Propterea autem 365 vicies quater multiplicari diximus, quia 24 horae ssunt. Mitte simul ad supradictum numerum, fiunt 35,040. Tot punc4 multiplicari, quia 4 puncti unam horam in sole perficiunt. In anno autem bissextili puncti sunt 35,136.
Abbreviated transcription (Latin):
Quia .iii. partes s̃ in uno quoq: puncto & ita in mͬiͬ punctis. t̃. duc¬
tis .xii. partes s̃. aut eo amplius. hoc ẽ .xiii. partibus quod eñ
luna currit in una quaq: die ꝑ iiͦiͬ. punctos illud spacium. ẽ¬
celi & temporis: Ñ potest sol currere minus quã .xii. E .xiii. par¬
t̃ibus hoc. ẽ tot diebus. Item scda luna Multi plica duo quat̃
punt .uiii. tot puncti s̃ int̃ solem & lunã hoc ẽ unã horã & tri

Expanded text:
uia tres partes sunt in unoquoque puncto, et ita in 4 punctis ter ductis 12 partes sunt. Aut eo amplius, hoc est 13 partibus. Quod enim luna currit in unoquoque die per 4 punctos illud spatium coeli, et temporis, non potest sol currere minus, quam 12 vel 13 partibus hoc est diebus. Item luna secunda multiplica 2 quater, fiunt 8. Tot puncti sunt inter solem et lunam, hoc est una hora,
Abbreviated transcription (Latin):
incyelo de cennouerali. Multiplica ce .xxx u. quat̃ siue nmͣ ceties
tricies quinquies Quia .iIͦIͦͬͦ. mom̃ta In uno quoq: m̃ se lunari ꝑ punctos¬
xxxu. Crescunt ꝓpt̃ ea omnes menses .cc xxxu. Multiplicant᷑ iii quia
faciunt. decce .xl. mom̃ta hunc totum numerũ ꝑ xl .s. partitus fue¬
ris fiunt .xxiii. qua drageni & xx mom̃ta looc ẽ.xxiiihoras & dime¬
dia illa aut̃ alt̃a dimedia hora hinc quã de esse uidetur Sisci¬
re uolueris. Qmõ colligit᷑ & qm̃o crescit sine dubio ita intelligt᷑
Non solum enimiuͦͣ mom̃ta muno quoq: m̃se de hoc augñ tolunari
cunt. Et sic ꝑ .xii. meises unum mom̃ tum colligit᷑. Intim illos athomos
dimitens de quibus p̃ ea dictã. Et ita ꝑ xuiiii annos q̃s fuissent
xiiiii. cõmunes .vii. embolis mos. int̃im de seriens crescunt .xuiii. mo¬
menta. Unum aut̃ mom̃tum quid ẽẽ cernitur Colligitur exuii
m̃ sibus embolismis. Et athomo unicuꝰi que m̃ sis. ex sex enim m̃ sibus

Expanded text:
in cyclo decennovenali multiplica CCXXXV quater; sive IIII ducenties tricies quinquies quia IIII momenta in unoquoque mense crescunt; propterea omnes menses CCXXXV multiplicantur quater qui faciunt DCCCCXL momenta. Hunc autem totum numerum per XL si partitus fueris, fiunt XXIII quadrageni et XX momenta, hoc est XXIII horae et dimidia. Illa autem altera dimidia hora, quae deesse videtur, si scire volueris, quomodo colligitur et quomodo crescit, sine dubio ita intelligitur: non solum enim IIII momenta in unoquoque mense de hoc augmento lunari atomos dimittentes, de quibus postea dicemus; et item per XVIIII annos, quasi fuissent omnes communes, VII embolismos interim deserentes, crescunt XVIIII momenta. Unum autem momentum, quod deesse cernitur, colligitur ex VII mensibus embolismis et atomo uniuscujusque mensis. Ex VI enim mensibus
Abbreviated transcription (Latin):
& lunã quã uolueris. ut puto pͥmam multiplica unum quat̃ siunt ii
ergo partibus hoc ẽ cxii. diebus Lũ pͥma asole semꝑ elongatur
ꝓpt̃ ea ħ quota cumq luna fuerit ꝑ iiͦiiͬ. multiplicant᷑. Quia in .iiͦii.¬
punctis semꝑ crescit splendor lunae omnidie recedendo asole :
quando adsolem usq: ad accensionẽ. Et .iiͦIͬIͬ. punctis semꝑ luna
crescens omnidie elongat᷑ asole. Esq: ad plenilunium. Sic etiam

Expanded text:
 lunam, quam volueris, ut puta primam. Multiplica unum per 4 fiunt 4. . Duodecim ergo partibus hoc est 12 diebus luna prima semper a sole elongatur. Propterea autem quotacumque luna fuerit per 4 multiplicatur, quia 4 punctis semper crescit splendor lunae recedendo a sole, quando ad solem usque ad ascensionem, et 4 punctis semper luna crescens omni die elongatur a sole usque ad pleniloni