comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
negotiis Eteã ꝗdẽ circũstantiã quȩ ÷ quando : diudit in tẽpus ut noctefecit et in orem¬
onem
ut cunctis dormientib ubiuꝰ ex circũs tantus locũ dcit ait incubiculo fecit: Quomuex
circũs tantiis modũ ut clam fecit. Quib: auxiliis ex circũstantiis facultatẽ appeli
ut cũ multo exercitu. Sedne idꝙ dictũ ÷ dũsit idẽ putetur: eẽ id qđ ÷ ingestione
negotui: ħ discretio est: qđ dũ fit illud ÷ ꝙ eo tẽpore ad missũ ÷ dũ facinꝰ ꝑpetratur.
c̃tineant. In om̃ib: enĩ tẽpus occasio. locus modus facultas inꝗrit᷑. Rursus dũfit :
factũ ÷ qđ ad ministratũ ÷ negotiũ Quȩ uͦs̃ ut ingestione negotiiñ sc̃ facta sed facto
adhȩrentia et qͦdã mͦ subiecta ipsi ꝙ gestũ ÷ negotio Amplius ea quȩs ingestione

Expanded text:
negotiis. Et eam quidem circumstantiam, quae est quando, dividit in tempus, ut nocte fecit; et in occasinegotiis. Et eam quidem circumstantiam, quae est quando, dividit in tempus, ut nocte fecit; et in occasionem, ut cunctis dormientibus. Ubi vero ex circumstantiis locum dicit, ut in cubiculo fecit. Quomodo vero, ex circumstantiis modum, ut clam fecit. Quibus auxiliis, ex circumstantiis facultatem appellat, ut cum multo exercitu. 3. Sed ne id quod dictum est dum fit, idem putetur esse et id quod est in gestione negotii, haec discretio est, quod dum fit illud est quod eo tempore admissum est dum facinus perpetratur, stum est contineant. In omnibus enim tempus, occasio, locus, modus, facultas inquiritur. Rursus dum fit, factum est quo administratum est negotium. Quae vero sunt in gestione negotii, non sunt facta, sed facto adhaerentia, et quodammodo subjecta ipsi quod gestum est negotio. Amplius ea quae sunt in gestione
Abbreviated transcription (Latin):
orationes. hȩ quȩ extraillud factũ dictũq s̃ ꝗđ nc̃ iniudiciũ uocat᷑. Reliquas uͦ circũ¬
stantias quȩ st̃ ꝗd .cur. quando ubi qͦmͦ : quib auxiliis in attributis negotio ponit.
Quid. et cur dicens c̃tinentia cũ ipsonegotio incausa c̃stituens. quiduꝰ secans in .iiiͦiͬ. partes
nsũmã facti : ut parentis occisio. Ante factũ ut c̃citus rapuit gladiũ. dũ fit ue hem̃ter¬
ꝑcussit. Post factũ.: in abdito sepeliuit. Quȩ om̃a cũ sint facta : tñ qm̃ ad gestũ negotium
de qͦ q̃ritur ꝑtinent : ñ st̃ea facta q̃ inattributis ꝑsonss ꝑtinent ł numeratas Illa enĩ
ex tranegotiũ qđ agit᷑ posita ꝑsonã informantia : fidẽ einegotio p̃stant de qͦ uersatur
intentio hec uͦfacta quȩ c̃tinentias̃ cũ ipsonegotio: adipsũ negotiũ deqͦ qritur ꝑtinent

Expanded text:
orationes hae quae extra illud factum dictumque sunt quod nunc in judicium vocatur. 2. Reliquas vero circumorationes hae quae extra illud factum dictumque sunt quod nunc in judicium vocatur. 2. Reliquas vero circumstantias, quae sunt quid, cur, quando, ubi, quomodo, quibus auxiliis, in attributis negotio ponit. Quid et cur dicens, continentia cum ipso negotio in causa constituens. Quid vero secans in quatuor partes: in summam facti, ut parentis occisio; ante factum, ut cpercussit. Post factum, in abdita sepelivit. Quae omnia cum sint facta, tamen quoniam ad gestum negotium, de quo quaeritur pertinent, non sunt ea facta quae in attributis personae pertinent, vel numerata sunt. Illa enim extra negotium de quo agitur posita, personam informantia, fidem ei negotio praestant de quo versatur intentio: haec vero facta quae continentia sunt cum ipso negotio, ad ipsum negotium de quo quaeritur pertinent.
Abbreviated transcription (Latin):
ER Sona ẽ: quȩ in iudiciũ uocat᷑ negotiũ factũ dictũue ꝑson&. eoꝓpt̃ qđ iniudiciũ
uocatur ꝑsona et negotiũ suggerere argum̃ ta ñ poss̃ de ipsis enĩ questiot faciunt
aut̃ fidẽ negotio: eaq̃ s ꝑsonis ac negotiis attributa ꝑsonaq̃q facit negotiofidẽ. s ñ ineo
qđ ꝑsona est s in eo ꝙ ex attributis ꝑsonȩ quandã suscipit qualitatẽ: Circũ ustantiȩ s̃
quȩ c̃uenientes substantiã q̃stionis efficiunt. Nisi enĩ sit qͥ fecerit & qđ fecerit causãq cur
fecerit : ł locus tẽpusq qͦfecerit : modus etiã facultasq sidesint: causa negotiũq ñstabit
Hascircũstantias : in geminacicero partitur ut eã q̃ ÷ ꝗs circũ instantiã : in attributis ꝑsonȩ
uictũ ut amicus nobilũ Fortuna : ut diues. Studiõ : ut geo metricus Casil: ut exul affectu
ut amans habitu : ut sapiens consiliũ : ut immo care pat̃ ceruicumponere nr̃ȩ. facta et

Expanded text:
ersona est quae in judicium vocatur; negotium, factum dictumve personae, propter quod in judicium vocatur persona: et negotium suggerere argumenta non possunt; de ipsis enim quaestio est. Faciunt autem fidem negotio ea quae sunt personis ac negotiis attributa. Persona quoque facit negotio fidem; sed non in eo quod persona est, sed in eo quod ex attributis personae quamdam suscipit qualitatem. Circumstantiae sunt, quae convenientes substantiam quaestionis efficiunt. Nisi enim sit qui fecerit, et quod fecerit, causaque cur fecerit, vel locus tempusque quo fecerit, modus etiam facultasque si desint, causa negotiumque non stabit. Has circumstantias in gemina Cicero partitur, ut eam, quae est quis circumstantiam in attributis personae victus, ut amicus nobilium; fortuna, ut dives; studium, ut geometricus; casus, ut exsul; affectio, ut amans; habitus, ut sapiens; consilium; ut imo age, care pater, cervici imponere nostrae; facta, ut
Abbreviated transcription (Latin):
hoẽm eẽ lapidẽ : Aut si uniũ salis negatio falsa ꝓponat᷑ nullũ hõe mẽẽ animal: nũ ideo parti¬
cularis erit uera negatio si pronuntiet quendã hominẽ animal ñ eẽ : atq ideo uniuersalibs
dẽ inueritate manentib: particulares necesse ÷ uniũ s aliũ c̃sentire ueritati At siuniũsali
falsitas inhȩrebit : particulares tũueras. tũ etiã falsas eẽ possibile : Ueras ꝗdẽ siꝗd tale
articularẽ si in eo uniũs alis negatiom̃tiat᷑ qđ a subiecto ñ pot ÷ seg̃gari ut posita suꝑiꝰ exẽpla
declarant : Qđ si adueritatis ac falsitatis conseqntiã particulares ꝓpositiones locũ pͥncipẽ
ortiant᷑ : contran eis uniũ sales ꝓpositiones ratione c̃ueniunt. Nã si sint falsae particulari¬

Expanded text:
em esse lapidem. At si universalis negatio falsa proponatur, nullum hominem esse animal, non idcirco particularis erit vera negatio, si pronuntiet quemdam hominem non esse animal, atque ideo universalibus quidem in veritate manentibus, particulares necesse est universalium consentire veritati, at si universalibus falsitas inhaerebit, particulares tum veras, tum etiam falsas esse possibile est, veras quidem si quid tale articularem, si in eo universalis negatio mentiatur quod a subiecto non potest segregari, ut posita superius exempla declarant. Quod si ad veritatis et falsitatis consequentiam particulares propositiones locum principem sortiant
Abbreviated transcription (Latin):
animalia p̃ter hõem ita ñ s̃ lapides sic̃ ab hõum natura seiuncta st̃ : Iuic ꝗdu alit̃ de sub¬
iecto p̃dicet᷑ : neutri c̃stare ueritas potest ut siꝗs ꝓponat nullus hõrationalis÷ falsũ
dixerit alius respondeat nullus ñ hõ ñ rationalist. hunc qq̃ c̃uincit ratiomentiri
equus ꝗ ppe ñ hõ ÷ nec eũ ꝗs ꝗd ixerit rationis eẽ participẽ. Vt aut̃ simuluerȩ sint
nullus poterit tmimꝰ appbare. particulares aut̃ affirmatiuȩ in differentiã ueritati
ut lapis Nã siꝗs enuntiet ꝗdã hõ lapist falsa ꝓpositio ÷ At siꝗs respondeat qͥda ñ hõ ñ

Expanded text:
ides, sicut ab hominum natura sejuncta sunt. Quidquid vero aliud de subjecto praedicetur, neutri constare veritas potest: ut si quis proponat, nullus homo rationalis est, falsum dixerit; aliusque respondeat, nullus non homo non rationalis est, hanc quoque convincit ratio mentiri, equus quippe non homo est, nec eum quis dixerit rationis esse participem; ut autem simul verae sint, nullus poterit terminus approbare. Particulares autem affirmativae in differentiam veritatis ut lapis: nam si quis enuntiet, quidam homo lapis est, falsa propositio est; at si quis respondeat, quidam non homo non
Abbreviated transcription (Latin):
uenit uniueritatẽ. alt̃i sẽꝑ adeẽ m̃daciũ. s ita ut si absubiectoꝙ p̃dicat᷑ non potest seg̃gari uera¬
sẽꝑsit affirmatio falsanegatio : At si qđ e uenire ñ potest p̃dicatur : affirmatio ꝗdẽ falsa sit¬
uera ẽ: falsauͦ illa q̃ negat. Itẽ si qđ ñ potest euenire p̃dicet᷑ fiatq affirmatio omnẽ hõem esse
ipidẽ : idq adũsa ꝓpositioneget nullũq hõem lapidẽ eẽ c̃tendat : negatio qͥdẽ ueritati affir¬
matio est aut̃ iuncta m̃dacio simul aut̃ ueras ẽẽ affirmationẽ uniuersalẽ : uniuersalẽq negationẽ :¬
inhȩrere subiecto ut omne animal aut dormit. aut uigilat qm̃ int̃ dormire acuigilare nihil
mediũ. Ut aut̃ simul atq ineodẽ utraq c̃traria reꝑiant᷑: fierineꝗt Ita eciã in uniũ salib:

Expanded text:
evenit uni veritatem, alteri semper adesse mendaciuevenit uni veritatem, alteri semper adesse mendaciusit semper affirmatio, falsa negatio; at si quod evenire non potest praedicatur, affirmatio quidem falsa sitvera est, falsa vero illa quae denegat; item si quod non potest fieri praedicetur, fiatque affirmatio, omnem hominem esse lapidem, idque adversa propositio neget, nullumque hominem lapidem esse concedat, negatio quidem veritati, affirmatio autem iuncta est mendacio: simul autem veras esse affirmationem universalem, universalemque negationem ninesse subiecto, ut omne animal aut dormit aut vigilat, quoniam inter dormire ac vigilare nihil medium est; ut autem simul atque in eodem utraque contraria reperiantur fieri nequit. Ita etiam in universalibus
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uͦ hȩc uniũ salis illa particularis : quantitate discordant. Itẽ neq in uerratẽ neq in falsita

Expanded text:
quod vero haec universalis, illa particularis quantitate discordant. Item neque in falsitate, neque in veritate quod vero haec universalis, illa particularis quantitate discordant. Item neque in falsitate, neque in veritate
Abbreviated transcription (Latin):
nulla poter̃ exẽpla c̃ gruere. Quocirtaneistȩ ꝗdẽ quas sub c̃trarias appellamꝰ sẽꝑsese inuicẽ ꝑimunt
quando ꝗdẽ aliqͥtiens inueritate c̃cordant : At siom̃ib differentus dissidentes ac̾ sẽ sẽ sẽꝑ iniuc̃e¬
destruentes inuenire conem᷑. Respiciendes angulares. Hȩ uͦ st̃ uniuersalis affirmatio et nega¬
tio particularis ł uniũs alis negatio et affirmatio particularis. Has enĩ tanta int̃se discordia¬
eẽ manifestũ ÷. ut neq infalsitate ũquã . neq inueritate cueniant. sẽꝑq necesse ÷ cũ affirma¬
tio uerasit. negationẽ eẽ m̃dacẽ. Cũ negationi ad sit ueritas: affirmationi esse ꝓximã falsitatẽ
Ac pͥmũ cũ geminas eẽ ꝓpositionũ differentias dixerimꝰ inqͣlitatẽ scilicet et quantitate : harũ et
qualitas diũsa eẽ ꝓbat᷑ et qͣntitas Nã qđ hȩc affirmatio: illanegatio : inqͣlitate dissentiunt

Expanded text:
nulla poterunt exempla congruere. Quocirca ne ista quidem quas subcontrarias appellamus semper sese invicem perimunt, quandoquidem aliquoties in veritate concordant. At si omnibus differentiis dissidentes ac invicedestruentes invenire conemur, respiciendae sunt angulares; hae vero sunt universalis affirmatio et negatio particularis, vel universalis negatio et affirmatio particularis; his enim tanta inter se discordia manifesta est, ut neque in falsitate unquam, neque in veritate conveniant, semperque necesse est cum affirmatio sit vera, negationem esse mendacem, cum negationi adsit veritas, affirmationi esse propriam falsitatem. At primum cum geminas esse propositionum differentias dixerimus in qualitate scilicet et quantitate, harum et qualitas divisa esse probatur et quantitas: nam quod haec affirmatio est, illa negatio, in qualitate dissentiunt;
Abbreviated transcription (Latin):
negatio: s quãꝙ c̃trariis uideant᷑ eẽ subniectȩ : c̃uerso tñmͦ particulares inueritate sibimet et falsitate
entiunt Nã ut ħuerũ falsũ illa ꝓnuntiet : atq ut utrȩq sintuerȩ : facile ꝓpositis declaratur
exẽplis. Ut uͦ utrȩq falsae sint : non potest inueniri : Nãsiꝗd qđ neq separi neq possit ad ẽẽ subiecto
alterutra enunti & ꝓpositio una ÷ ueritati altera cognatam̃dacio Et siꝗdẽ qđ a subiecto separari
ñ potest p̃dicet᷑ : affirmatiosola uericalculũ tenet : At si qđ subiectoimpossbile ÷ ad eẽ dicat᷑:
sola optinet negatio ueritatẽ. Ut siꝗs enunti&. ꝗudã hõ animal÷ et alius neget quidã homo
animal ñ est. łita. Quidã hõ lapis ÷ ꝗdã hõ lapis ñest : utraq affirmationũ negationũq oppo

Expanded text:
erso tamen modo particulares in veritate sibimet, non in falsitate consentiunt. Nam ut haec verum, falsum illa pronuntiet, atque utraeque sint verae facile propositis declaratur exemplis; ut vero utraeque falsae sint, non potest inveniri. Nam si quod neque separari, neque possit adesse subiecto, alterutra enuntiet propositio, una est veritati, altera cognata mendacio. Et siquidem quod a subiecto separari non potest praedicetur, affirmatio sola veritatis calculum tenet; at si quod subiecto impossibile adesse dicatur, sola obtinet negatio veritatem, ut si quis enuntiet, quidam homo animal est, et alius neget, quidam homo animal non est, vel ita, quid
Abbreviated transcription (Latin):
singularis atq indiuidui p̃dicatione c̃sistit ¶Sĩ pliciũ uͦ enuntiationũ partess̃ : subiectũ atq
p̃dicatũ Subiectũ ÷ qđ p̃dicati suscipit dictionẽ ut in eaꝓpositione q̃ ÷ platophilosophus ÷
Plato subiectũ ÷. de ipso enĩ philosophus p̃dicat᷑ et ineophilosophi suscipit dictionẽ Prȩdicatũ
latoenĩ philos ophi nom̃ non potest ad eq̃re Neq enĩ solus plato philosophus A eq̃lis uͦ ⁊ subiectꝰ
ut possit reddi recipca p̃dicatio scilic& utuices subiectũ p̃dicatũq. ꝑmutent. fiatq subieci¬

Expanded text:
catione consistit. Simplicium vero enuntiationum partes sunt subiectum atque praedicatum. Subiectum est quod praedicati suscipit dictionem, ut in ea propositione quae est, Plato philosophus est, Plato subiectum est, de ipso enim philosophus praedicatur, et in eo philosophi suscipit dictionem. PraedicatumPlato enim philosophi nomen non potest aequare, neque solus Plato philosophus est; aequalis vero est ut possit reddi reciproca praedicatio, scilicet, ut vices subiectum praedicatumque permutent, subiec
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ in finita ut ñcurrit et ñiuncit Nãcũ currit aut iuncit certũ aliquid finitũ ꝙ design
addita negatio idꝗdẽ qđ a uerbo designat᷑ int̃ceͥpit quidũ aliuofieridicat. talsignificatione ñ
ñuincit : Noneẽ aũt orationẽ. aut enuntiationẽ negatiuã illa prorsus argum̃ta monstrabunt.
quȩ in finitũ nom̃ aboratione aut negatione diudebant. sed qm̃ pͥncipalit q̃q p̃sent̾ia sentimꝰ¬
sẽꝑ significationẽ tp̃ris habere p̃sentis. ut currit uincit Eurret aut̃ łuincet et cucurrit
aut uicit : nons uerba sed uerboꝵ casus scilicet qđ ap̃sentis tp̃ris significatione flectuntur
Est gͦ uerbi plena diffinitiosic Uerbũ ÷ uox designatiua scđm placitũ cũ tp̃riis significatione
one dicamus sed prius uidet᷑ essẽ monstrandũ utrũne nom̃ ecuerbũ sola inpartibusi tn¬
orationis ponant᷑ anut grãmatici uolunt et reliquȩ orationis partib: debeant agg̃¬

Expanded text:
ita, ut cum currit, aut vincit, certum aliquid finitumve designet, addita negatione, id quidem quod a verbo designatur intercipit, quid vero aliud fieri dicat tali significatione non non currit. Non esse autem orationem aut enuntiationem negativam illa prorsus argumenta monstrabunt, quae infinitum nomen ab oratione aut negatione dividebant. Sed quoniam principaliter praesentsemper significationem temporis habere praesentis, ut currit aut vincit. Curret autem aut vincet, et cucurrerit aut vicerit, non sunt verba, sed verborum casus, scilicet quia a praesentis temporis significatione flectuntur; est ergo verbi plena diffinitio sic: Verbum est vox significativa secundum placitum cum significatione one dicamus, sed prius videtur esse monstrandum utrumne nomen et verbum sola in partibus orationis ponantur, an ut grammatici volunt et reliquae orationis partibus debeant aggr
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cũ uerasit negatio particularis. Negationẽ uniũ s alẽ ł falsã eẽ ł uerã : nihil ÷ impossibile

Expanded text:
Sed cum vera sit affirmatio particularis, negationem particularem vel falsam esse, vel veram nihil est impossibileSed cum vera sit affirmatio particularis, negationem particularem vel falsam esse, vel veram nihil est impossibile
Abbreviated transcription (Latin):
negatione ꝓposita affirmationẽ uniũ salẽ tũ uerã tũ falsã rationis de monstret euentꝰ quod
impossibile ñ ÷ Rursus si particulares falsaȩ sint : uniũ s ales q̃q falsitas sequet᷑ Nã si pnuntiet
ẽ falsa erit ei opposita negatio particularis. s affirmationẽ particularẽ c̃stituimꝰ ẽe m̃ dacẽ
Simulgͥ particularis affirmatio et negatio falsȩ st̃ qđ eẽ incõueniens p̃cedens ratiodeclarauit
Itẽ si particularis negatio falsadicat᷑ : uniũ salis qq̃ negationis falsitas c̃sonauit Nã hegatio erii¬
uera uniũ s alis : falsa erit opposita q̃ ÷ affirmatio particularis . Quomͦ ut rasq particulares
affirmationẽ scilicet ac negationẽ simul falsas eẽ c̃tingit đ fier iñ posse p̃diximꝰ At siuera
sit affirmatio particularis.: falsa ł uera uniũ salis affirmatio eẽ potest s siue falsa sit parti
cularẽ negationẽ uerã ẽẽ necesse ÷ siuera sit habebit particularis negatiua m̃ dacium

Expanded text:
ta, affirmationem universalem tum veram, tum falsam rationis demonstret eventus, quod impossibile non est. Rursus si particulares falsae sunt, universalis quoque falsitas sequitur. Nam si particuest, falsa erit ei opposita negatio particularis; sed affirmationem particularem constituimus esse mendacem, simul igitur particularis affirmatio Item, si particularis negatio falsa dicatur, universalis quoque negationis falsitas consonabit: nam si negatio universalis vera est, falsa est opposita, quae est affirmatio particularis, quomodo utrasque particulares, affirmationem scilicet ac negationem, simul falsas esse contingit, quod fieri non posse praediximus. At si vera sit affirmatio particularis, facularis, negationem veram esse necesse est; si vera sit, habebit particularis negativa mendacium.
Abbreviated transcription (Latin):
abillo mͦ distat. ꝗd sit ꝑ metaphorã. ñ enĩ traislatio cũ lex mens dr̃ auitatis. nec tñ genꝰ : ut
sic uideri potest atullio desinitũ. scruitꝰ ÷ postremũ malorũ om̃iũ ñ modobello. s morte &ĩ repel¬
lendũ. Quanquã enĩ tasit exois pax: tranquilla libtas S int̾ pacẽ i seruitiũ ꝓlurimũ int̃: ut per¬
differentiã definitio eẽ uidet᷑. tñ ꝗ ñ articulũ illũ breuit̃ qͦ distar& c̃tendit s unã quãq rẽ suo
gnre definiũ. collationẽ magis quã distarent ostendit. ñ gnr̃e definitionis. Crit gͥ pͥor pacis definiti
INNa uatlei a c̃seq̃ntib eiꝰ rei ꝗdefiniebat. Pax o tranꝗlla libtas. Haec scđa magis uituꝑationem
maloꝵ om̃iũ dic̃ eẽ postremũ Nec accipiat᷑ rursus malũ q̃si genꝰ eẽ ad seruitutem. Nã malũ qualitas :
factadr seruitutis supͣ posita definitio: Tertia decima : species definitionis. Rataana Aoria .i. iusta¬

Expanded text:
ab illo modo distat qui fit per metaphoram, non enim translatio est, cum lex mens dicitur civitatis, nec tamen genus est ut sic videri potest a Tullio diffinitum: Servitus est postremum malorum, non modo bello, sed morte etiam repellendum. Quanquam enim ita sit exorsus, pax est tranquilla libertas, sed inter pacem et servitulum illum breviter quo distaret contendit, sed unamquamque rem suo genere definivit, collatione magis quam distarent ostendit, non genere definitionis. Erit igitur prior pacis definitio ἐννοηματική, a consequentibus eius rei quam definiebat ‘pax est tranquilla libertas’; haec secunda magis per vituperationemmalorum omnium dicit esse postremum. Nec accipitur rursus malum quasi genus ad servitutem, nam malum qualitas est, facta dicitur servitutis supraposita diffinitio. Tertia decima species diffinitionis est κατὰ
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ ppe cuisinistrã socrates tegit : dext̃ ÷ ad eũuͦ cuius leuo lateri pars socratis dexꝰ
singulariũ subiectoꝵ ꝓpositiones uerũ falsũq distribuent ut unã uero. alterã neces
didẽ tẽpus ad easdẽ partes atq ad eundẽ modũ eandẽq rẽ ad ꝗaffirmatiore tulit ea
q̃ proponunt᷑ innegatione referant᷑ ut siqͥ desocrate ꝓnonti& socrates caluus ÷ socra¬
tes caluus ñ est Sigͥ de eodẽ socrate affirmationegatioq ꝓponat : si eandẽ caluitii
significationẽ et affirmatio sũpserit et negatio si eandẽ utrȩq capitis partẽ loquantur
si łactũ utrȩq potestatẽue significent sinulla indiũ sitate tẽporiserret᷑ ambage si nor
adaliũ affirmatio ad aliũ negatio referat᷑. una sẽ ꝑueritati c̃iuncta ÷. retinet semꝑ

Expanded text:
 qui cum sinistra Socratis est, dexter est. Ad eum vero cujus laevo lateris pars Socratis dextr qui cum sinistra Socratis est, dexter est. Ad eum vero cujus laevo lateris pars Socratis dextrsingularium subjectorum propositiones verum falsumque distribuent, ut unam veritatem necesem tempus, ad easdem partes, ad eumdem modum, eamdemque rem ad quam affirmatio retulit ea quae proponuntur in negatione afferatur, ut si quis de Socrate pronuntiet, Socrates calvus est, Socrates calvus non est. Si igitur de Socrate eodem affirmatio negatioque proponant, si eamdem calvitii significationem affirmatio sumpserit et negatio, si eamdem utraeque capitis partem loquantur, si vel actum utraeque potestatemve significent, si nulla diversitate temporis erretur, si non ad alium affirmatio, ad alium negatio referatur, una semper veritati conjuncta est, retinet semper
Abbreviated transcription (Latin):
Age enĩ ȩqͥuocũ subiectũ sumat affirmatio. dicatq catouticȩ sẽꝑemit negetq ne¬
lunȩ loꝗtur lucẽ . Illauͦ cũ negat desolis luce significat. Hic gͥ aequocũ p̃dicatũ utrasa
uerũ conseruare ꝑmisit . Itẽsiꝗs de socrate ꝓponat dicens. socrates sedet attralius
neget socrates ñ sedet : utrȩq uerȩ ẽẽ queunt : si ad diuersa tp̃rareferant᷑ Pot ÷ en
nc̃ ꝗdẽ socrates sedere : aliouͦ tp̃re ñ sedere . Rursus siꝗs humanioculi colorem nigr
eẽ c̃firmet : aliusq nigrũ ñ eẽ c̃tendat : uterq uerũ loquent᷑ si ad singula soculi parte
affirmatio negatioq referant᷑ Nã qđ circa orbẽ ÷ qͥ medius pupillã tenet : album ẽ
Ipseuorbis niger uisitur Rursus side socrate int̃duos locato ꝗs dixerit socrates
dexter .ẽ: aliusq respondeat socrates dext̃ ñ ÷ : utrisq c̃stare ueritas potest Ad eum¬

Expanded text:
Age enim aequivocum terminum sumat affirmatio, dicatque, Cato Uticae se peremit, negetque neAge enim aequivocum terminum sumat affirmatio, dicatque, Cato Uticae se peremit, negetque nelunae loquitur lucem. Illa vero cum negat, de solis luce significat. Hic igitur aequivocum praedicatum utrasque verum conservare permisit. Item si quis de Socrate proponat dicens, Socrates sedet, atque alius neget, Socrates non sedet, utraeque verae esse queunt, si ad diversa tempora referantur. Potest enim nunc quidem Socrates sedere, alio vero tempore non sedere. Rursus si quis humani oculi colorem nigrum esse confirmet, aliusque nigrum non esse contendat, utrique verum loquentur, si ad singulas oculi partes affirmatio negatioque referantur. Nam quod circa orbem est qui medius pupulam tenet, album est. Ipse vero orbis niger visitur. Rursus si de Socrate inter duos locato quis dixerit: Socrates dexter est, aliusque respondeat, Socrates dexter non est, utrisque constare veritas potest. Ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
llȩ nãq qm̃ c̃stituebant uniũ sale subiectũ deqͦ p̃dicatũ t̃minũ dicerent : idcircosuscipi¬
ebant etiã differentias quantitatis Nãq ꝙ uniũsale ÷ : et uniũ salit̃ et particularit᷑. et
indefinite poterit ꝓnuntiari at hȩ q̃unũ aliꝗd ponunt in singulari atq in diuidue
differentias pluralitatis hr̃e ñ posst̃ atq ideo sola in eis relinꝗt discrepantia qualitatis
deflectere. ac detorquere ꝓpositionẽ. Cũ unũ atq idẽ p̃dicatũ atq subiectũ in affirma¬
tione et negatione constiterit uno eodẽq sũptũ tp̃re. Vno eodẽq ꝓlatũ modo adun
atq idẽ relatũ. deuna atq eadẽ parte ꝓpositũ : necesse ÷ unã ex his sẽꝑ ẽẽ uerã sẽꝑesse¬
modus siue ł ad alias partes ł ad aliꝗd aliud referant᷑: uera sutrasq ẽẽ c̃tingit

Expanded text:
Illae namque quoniam constituebant universale subiectum, de quo praedicatum terminum dicerent, idcirco suscipiIllae namque quoniam constituebant universale subiectum, de quo praedicatum terminum dicerent, idcirco suscipiebant etiam differentias quantitatis. Nam quod universale est et universaliter et particulariter et indefinite poterit pronuntiari. At hae quae unum aliquid ponunt, singulariter atque individue differentias quantitatis habere non possunt, atque ideo sola in eis relinquitur discrepantia qualitatis, deflectere ac detorquere. Cum vero unum atque idem praedicatum atque subjectum in affirmatione et negatione constiterit, uno eodemque sumptum tempore, uno eodemque prolatum modo, ad unum atque idem relatum, de una atque eadem parte propositumodus, sive ad alias partes vel ad aliquid aliud referantur, veras utrasque esse contingit.
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ subiecta materies: Alit̃ enĩ deqͣlibet orationis parte gramatico : alit̃ dialectico
isserendũ ÷ Nec eodẽ modo lineã ł suꝑficiẽ matematicus acphisicꝰ tractant : Quofit
it altera altam ñ impediat disciplinã s multarũ c̃sideratione c̃iuncta fiat ueranat᷑e
partes s̃ nom̃ et uerbũ. Pars aũt ab eo cuiꝰ pars ÷ primior est : de nõe et uerbo q̃
prima s̃ dis putatio pͥma ponat᷑. de hinc deꝓpositione atq adultimũ desillogismoꝵ
conexione tractabitur:¬
Tom̃ ÷ uox significatiua scđmplacitũ sine tẽpore cuiꝰ nulla pars significatiua est
se parata: Quȩ definitio paulo enodatius explicanda ÷: Nom̃ enĩ uocẽ eẽ diximꝰ
agenere sumit᷑ ut si definias hominẽ : prius animaldicas qđ ÷ genꝰ post uͦ differentias

Expanded text:
eadem substantia materies. Aliter enim de qualibet orationis parte grammatico, aliter dialectico eadem substantia materies. Aliter enim de qualibet orationis parte grammatico, aliter dialectico disserendum est, nec eodem modo lineam vel superficiem mathematicus ac physicus tractant. Quo fit ut altera alteram non impediat disciplina, sed multorum consideratione coniuncta fiat vera naturae partes sunt nomen et verbum, pars autem ab eo cuius pars est, prior est; de nomine et verbo, quae prima sunt, disputatio prima ponatur, dehinc de propositione ad ultimum de syllogisiturest vox significativa secundum placitum sine tempore, cujus nulla pars significativa est separata; quae diffinitio paulo enodatius explicanda est. Nomen enim vocem esse dica genere sumitur, ut si diffinias hominem prius animal dicas, quod est genus. Post vero differentias
Abbreviated transcription (Latin):
t robustiorib: doctrinam̃tib: reseruant᷑ : Quare siꝗd ÷ qđ discrẽ pauit : nestatĩ obstrep
sedratio ẽsulta ꝗdipse sentiat. ꝗd nos afferamꝰ ueriorem̃tis acumine et subtiliore c̃side¬
ratione diudicet: Itanãq euenia& ut quȩ in pͥmore statĩ studendiaditu didicer̃ ꝑspect
penitus ac potiꝰ dep̃hensa ẽtẽpnant: Ac suã suȩ ꝗsq scientiȩ defensor eẽ cupidus malit
abent enĩ ħ q̃quitii hões qͦs cõphendendi discendiq uecus aclonga segnities. ut ab ar¬
reptis semel opinionib: ñ recedant ne inseetute discendo nihil usq in senec tutẽ didicisse
udeant᷑ : Sunquã malut uindicare ꝗuerte q̃ uulgatis semelstudus imbiber̃ : ne mo
expetit ut pͥora c̃dẽpnent : s ut his maiora q̃dã asstruant atq auctiora c̃iungant:
on ÷ enĩ una atq eadẽ diuersarũ ratio disciplinarũ cũ sit diuersissimis disciplinis una ato

Expanded text:
ac robustioribus doctrina mentibus, reservatur. Quare si quid est quod discrepet, ne statim obstrepat, ac robustioribus doctrina mentibus, reservatur. Quare si quid est quod discrepet, ne statim obstrepat, sed ratione consulta, quid ipse sentiat quid nos afferamus, veriore mentis acumine et subtiliore consideratione diiudicet. Idem namque eveniet, ut quae in primo statim studendi aditu didicerunt, perspecta penitus ac potius deprehensa contemnant. At si iam quisque suae scientiae defensor esse cupidus malit habent hoc quoque vitii homines quos comprehendit discendi vetus ac longa segnities, ut at arreptis semel opinionibus non recedant, ne in senectute discendo, nihil usque in senectutem didicisse videantur, si, inquam, malunt vindicare quam vertere quae vulgatis semel studiis imbiberunt, nemo expetit ut priora condemnent, sed ut maiora quaedam construant atque altiora coniungant. Non enim una atque eadem diversarum ratio disciplinarum, cum sit diversissimis disciplinis una atque
Abbreviated transcription (Latin):
Iulta ueteres philosophiȩ duces posterioꝵ studiis contuler̃ Inꝗb: pͥus quã ad res¬
ꝓfunda caligine ꝑuenirent qͣdã quasi intellegentiȩ luctatione p̃luderenti co¬
iditus doctrinarũ p̃missae institutionis luce reserare . p̃sentẽq oꝑã syllogismis qͦrum
conextionib: om̃is ratio c̃tinet᷑ addicere. Modũq eũ custodire dicendi. Ut facilitati atq intel¬
igentiaȩ seruientes : asstringamꝰ auet̃ib: dicta latius enuntiata breuius corrigamꝰobs¬
rata in ꝓpͥinouitate sermonis c̃sueti uocabuli ꝓͥetate pandamꝰ : Sed ꝗadhopꝰ lector accedit :
ibeo primitꝰ pecitũ uelim. ne in his q̃ nũꝗ alias attigerit : statĩ audeat iudicare neue siq
in ludo pueriliũ disciplinarũ rudis adhuc et ñdũfirmꝰ acceꝑit : idã plexandũ atq etiam
colendũ putet : Alia enĩ teneris atq imbuendis adhuc aurib: ac cõmodatas : alia firmis

Expanded text:
ulta veteres philosophiae duces posteriorum studiis contulerunt, in quibus profunda mersas caligine pervenirent quadam quasi intelligentiae luctatione praeluderent: aditus doctrinarum praemissae institutionis luce reserare, et praesentem operam syllogismis quorum connexionibus omnis ratio continetur, addicere, modumque eum custodire dicendi, ut facilitati atque intelligentiae servientes, astringamus a veteribus dicta latius, enuntiata brevius porrigamus, obscurata improprii novitate sermonis consueti vocabuli proprietate pandamus. Sed qui ad hoc opus lector accedit, ab eo primitus petitum velimus ne in his quae nunquam alias attigerit statim audeat iudicare, neve si quid in ludo puerilium disciplinarum rudis adhuc et nondum firmus acceperit, id amplexandum atque etiam colendum putet; alia enim teneris atque imbuendis adhuc auribus accommodata, alia firmis
Abbreviated transcription (Latin):
distant qđ nõa ꝗdẽ sine tẽpore st̃ uerba cũ tp̃re : Cuiꝰ unulla pars significatiua ÷ separata nõ
aboratione disiungit Oratio: qͣuȩ uox ÷ et designatiua et scđmplacitũ et aliqͦties sine tẽpore. ut
hic uersus nerine galathea thimomͥdulcior iblȩ : Sed orationis partes separatȩ a tota ora¬
tione designant Nominũ uͦ nihil extrasignificant At q illis ꝗdẽ nõib q̃ figurȩ s̃ simplicis nihil
partis nõum significare manifestũ ÷: Ut in eoꝙ ÷ cicero nulla pars separata designat. neq ci.
neq ce. neqro. At si nom̃ cõpositũ fiat significare aliꝗd separatẽ. nihil de signant. Vt sidicas¬

Expanded text:
e sunt, verba vero cum tempore. Cuius nulla pars significativa est separata, nomina ab oratione disiungit. Oratio namque vox est significativa secundum placitum et aliquoties sine tempore, ut hic versus: Nerine Galathea thymo mihi dulcior Hyblae. Sed orationis partes, separatae a tota oratione, designant: nominum vero nihil extra designat, atque in illis quidem nominibus quae figurae sunt simplicis nihil pars omnino significare manifestum est, ut in eo quod est Cicero, nulla pars separata designat neque 'ci', neque 'ce', neque 'ro'. At si nomen compositum fiat, significare aliquid separatae partes videntur; sed
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ẽstitutionib er̃ rhecoricȩ partes Sed illata matia rhecorica : inferisecũ instrum̃tũ
suũ Infert gͥ secũorationẽ et hȩc ꝓͥas partes ieritq: inc̃stitutionib: exordiũ et narrato
et caetera sed cũ instrum̃tũ uenerit inciuilẽ q̃stionẽ : oꝑã q̃q suã simulinfert. Et docebit
g ac ꝑsua debit in om̃i c̃stitutione sed hȩc ꝑseuenire ñ poter : nisi sit is ꝗ hȩc moueat uelut
artifex atq architectus. Hic aũt ÷ orator qͥcũ ad causã accesserit faciet officiũ suũ. Bene
gͥ docet inom̃igñre causarũ. et in om̃i c̃stitutione : orator faciet etiã finẽ . Tumut bene
dixerit inom̃i c̃stitutione : tũ ut ꝑsuaserit. Desingulis gͥ nc̃ ꝗdẽ in cõmune tractauimꝰ
euno quoq uͦ sepanitĩ post sierit cõmodũ disseremus : ExPICSPECUlatio cõoripas

Expanded text:
ergo constitutionibus erunt rhetoricae partes. Sed illata materia rhetorica infert secum instrumentum ergo constitutionibus erunt rhetoricae partes. Sed illata materia rhetorica infert secum instrumentum suum. Infert igitur secum orationem, et haec proprias partes: eritque in constitutionibus exordium et narratio et caetera. Sed cum instrumentum venerit in civilem quaestionem, operam quoque suam simul infert. Et docebit igitur ac persuadebit in omni constitutione. Sed haec per se venire non poterunt, nisi sit is qui haec moveat, velut artifex atque architectus. Hic autem est orator, qui cum ad causam accesserit, faciet officium suum. Bene igitur dicet in omni genere causarum, et in omni constitutione. Orator faciet etiam finem, tum ut bene dixerit in omni constitutione, tum ut persuaserit. De singulis igitur nunc quidem in commune tractavimus: de unoquoque vero separatim post, si erit commodum, disseremus. EXPLICIT SPECULATIO COMMUNIS
Abbreviated transcription (Latin):
totã mat̾iẽ informant ut tñ uicissim totã sibi uindicent qđ ex h intelligipotest qm̃ om̃s sibi
materiȩ partes singulas species tenent. Nã iniudiciali .iiii. ẽstitutiones inuenies : et in delibe¬
ratiuo demonstratiuoq easdẽ .iiͦiͦiͦ. inuenire queas. Vñ ostendit᷑ siom̃s partes cause generalis
q̃ est cunlis q̃stio singulȩ species hñt: om̃s uͦ partes causã esse ipsã causã iđ ciulẽ q̃stionẽ ab
specieb uicissim uindicari totã eomͦ qͦ uox uno tp̃re ad plurimoꝵ aures ꝑuenit cũ suis integ
partib: iđ elem̃tis Nã eodẽ tp̃re ad plumoꝵ aures ꝑuenit tota causa ad diũsas species cũ
suis partibs transit. Sed cũ species inmateriã uenerint : idinciuilẽ q̃stionẽ et eã cũ suis optini¬
erit partib infersecũ etiã ipsã rhecoricȩ facultatẽ : Quare etiã rhecoricae partesinsingłis

Expanded text:
totam materiam informant, ut tamen vicissim totam sibi vindicent: quod ex hoc intelligi potest, quoniam omnes sibi totam materiam informant, ut tamen vicissim totam sibi vindicent: quod ex hoc intelligi potest, quoniam omnes sibi materiae partes singulae species tenent. Nam in judiciali quatuor constitutiones invenies, et in deliberativa demonstrativaque easdem quatuor invenire queas. Unde ostenditur, si omnes partes causae generalis, quae est civilis quaestio, singulae species habent, omnes vero partes causam esse; ipsam causam, id est civilem quaestionem, ab speciebus vicissim vindicari totam: eo modo quo vox uno tempore ad plurimorum aures pervenit cum suis integra partibus, id est elementis. Nam eodem tempore tota causa ad diversas species cum suis partibus transit. 13. Sed cum species in materiam venerint, id est in civilem quaestionem, et eam cum suis obtinuerint partibus, inferunt secum etiam ipsam rhetoricae facultatem: quare etiam rhetoricae partes. In singulis
Abbreviated transcription (Latin):
pars ÷ c̃stitutio causȩ ñ eiꝰ quã tenendo in format. sed eiꝰ quã diuidit generalis ciuiꝰscilice
q̃simẽbrũ aliqđ abscidens suũ facit una quȩq c̃stitutio St̃gͥ partes ut species causȩ
constitutiones gnralis N eiꝰ quã una quȩq tenens informauerit Quare ẽ genꝰrhecoricȩ
facultas. Rhecoritȩ uͦspecies .iiͦIͦ. Iudiciale de monstratiuũ deliberatiuũ. Materia aũt̃
ciulis q̃stio q̃ dr̃ causa Partes hu̾materiȩ c̃stitutiones Rhecoricȩpartes inuentio
dispositio elocutio memoria actio instrum̃tũ oratio Instrum̃ti partes exordiũ narratio
partitio ẽfirmatio Rep̃hensio ꝑoratio oꝑa. docere et mouere actor orator. Officiũ huiꝰ
benedicere Finis tũ benedixisse tũ ꝑsuadere ẽ: Tota rhetorica inspecieb Species uͦ ita

Expanded text:
pars est constitutio causae, non ejus quam tenendo informat, sed ejus quam dividit generalis; cujus scilicet pars est constitutio causae, non ejus quam tenendo informat, sed ejus quam dividit generalis; cujus scilicet quasi membrum aliquod abscidens suum facit unaquaeque constitutio. Sunt igitur partes ut species causae constitutiones generalis, non ejus quam unaquaeque tenens informaverit. 11. Quare est genus rhetoricae facultas. Rhetoricae vero species tres, judicialis, demonstrativa, deliberativa. Materia autem civilis quaestio, dispositio, elocutio, memoria, actio. Instrumentum, oratio. Instrumenti partes, exordium, narratio, partitio, confirmatio, reprehensio, peroratio. Opera, docere et movere. Actor, orator. Officium hujus, bene dicere. Finis, tum bene dixisse tum persuadere est. 12. Tota rhetorica in speciebus; species vero ita
Abbreviated transcription (Latin):
uiuenẽ deiupanari ex euntẽ uidit : paulo postde eodẽ loco uxorẽ suã uidit egressã. Acus
iuuenẽ adulterei. Hic unũ negotiũ hoc ꝙ uertit᷑ ÷. Causȩ aut̃ duȩ una c̃iecturalis sineget
fecisse Altera finitiua si inlupanari c̃cubitũ ñdicat posse ad ulteriũ putari sed neq
neganti pars : ciusdẽ c̃trouersiaȩ ciecturalis status Neq definienti et definitio Totã enĩ
c̃tinet causã. Causã aut̃ uocoñgñralit̃ . s c̃ trouersiã c̃stitutione aliqua firmatã: St̃ aut̃
partes c̃stitutiones causae gñralis hoc modo. Si enĩ om̃is causa c̃iecturalis eẽt nec aliusstatꝰ
inueniretur ñ eẽt statꝰ c̃iecturalis causae pars. sedipsa causa eẽt sine dubio ciectura Sed
qm̃ partã ciectura partĩ fine partĩ qualitate partĩ trans latione causȩ om̃s tenentur

Expanded text:
juvenem de lupanari exeuntem vidit, paulo post de eodem loco uxorem suam vidit egressam, accusat juvenem de lupanari exeuntem vidit, paulo post de eodem loco uxorem suam vidit egressam, accusat juvenem adulterii. Hic unum negotium quod vertitur est; causae autem duae: una conjecturalis, si neget se fecisse; altera finitiva, si in lupanari concubitum non dicat posse adulterium putari. Sed neque neganti pars est ejusdem controversiae conjecturalis status; neque definienti definitio: totam enim continet causam. Causam autem voco non generaliter, sed controversiam constitutione aliqua firmatam. 10. Sunt autem partes constitutiones causae generalis hoc modo. Si enim omnis causa conjecturalis esset, nec alius status inveniretur, non esset status conjecturalis causae pars, sed ipsa causa esset sine dubio conjectura. Sed quoniam partim conjectura, partim sine, partim qualitate, partim translatione, causae omnes tenentur,
Abbreviated transcription (Latin):
plures c̃stitutiones sint : Nã species sibimet imꝑmixtȩ s̃: At ueniunt in causa plurima
constitutiones Nons git᷑ partes causarũ uelut species status . Illud q̃q qđ nulla speciesaliã
sibi oppositã speciẽ ad substantiã iuuat. Constitutiouͦ c̃stitutionẽ c̃firmat ad fidẽ Nec uer
fieripotest ut itast̃ causarũ quasi totius partes Nullũ enĩ cõpositũ ex una parte totũ
atq integrũ eẽ potest . aut in causa c̃stitutio una idonea ÷ c̃stituere causã dgͥ ⁊ dicen
status c̃stituit cũ p̃sertĩ qͥ addunt᷑ ad causã status iã una c̃stitutione firmata ñ sit pͥnci¬
palis sed accidȩs. atq in unone gotio tot ueniant c̃trouersiaȩ q̃t s̃ ẽstitutiones sed q̃t ẽtro¬
uersiȩ tot causȩ . Et lic& eas unũ c̃tineat negotiũ : causȩ tñimꝑmixtȩ sibi uariantur. ut qͥ

Expanded text:
plures constitutiones sint? nam species sibimet impermixtae sunt. At veniunt in causam plurimae plures constitutiones sint? nam species sibimet impermixtae sunt. At veniunt in causam plurimae constitutiones: non sunt igitur partes causarum, velut species status. Illud quoque quod nulla species aliam sibi oppositam speciem ad substantiam juvat. Constitutio vero constitutionem confirmat ad fidem. Nec vero fieri potest ut ita sint causarum quasi totius partes. Nullum enim compositum ex una parte totum atque integrum esse potest. At in causa constitutio una idonea est constituere causam. 9. Quid igistatus constituit: cuot veniant controversiae quot sunt constitutiones. Sed quot controversiae, tot causae: et licet eas unum contineat negotium, causae tamen impermixtae sibi variantur. Ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
artes aut̃ rhetoricȩ qm̃ partess̃ facultatis : ipsȩ qq̃ st̃ facultates Quocirca ipsȩ q̃qorationis
partib qͣsi ins trum̃tis utent᷑ in partẽ atq ut his oꝑent᷑ eisdẽ iner̃ Nã in exordis nͥꝗnq: sint
supradictȩ rhetoricȩ partes: ut inueniat eloquat᷑ disponat meminerit. pnuntiet nilaga
orator eodẽq mͦ quȩ fere partes instrum̃ti nͥ habeant om̃s orationis partes frustrasunt
Iuiꝰ aut̃ facultatis effector: oratorẽ Cuiꝰ÷ officiũ dr̃e appositȩ ad ꝑsuasionẽ finis tũinipso
ꝗdẽ fuit c̃tiguus et cognatus c̃seꝗtur facta oftitio isuͦꝗ extra n c̃sequit᷑ Necu̾tñ¬
rhetoricã suo fine c̃tentã honore uacuabit. Nec ꝗdẽ itas mixta : ut rhecorica insit spe¬
cieb. species uͦinsint causis Causarũ aut̃ parter. status eẽ dñr deꝗb hmͦ dispiciendũ est
Quomenĩ partes ẽẽ putabunt᷑ causȩ suta partes ut species : Quomͦfieri potest ut in una causa

Expanded text:
is partibus, quasi instrumentis, utentur. Atque ut his operentur, eisdem inerunt. Nam in exordiis nisi quinque sint supradictae rhetoricae partes: ut inveniat, eloquatur, disponat, meminerit, porator. Eodemque modo eae quae fere partes instrumenti, nisi habeant omnes orationis partes, frustra sunt. Hujus autem facultatis effector orator est, cujus est officium dicere apposite ad persuasionem. 8. Finis tum in ipso, quidem fuit contiguus et cognatus, consequitur, facto officio; is vero qui extrhetoricam suo fine contentam, honore vacuavit. Haec quidem ita sunt mixta, ut rhetorica insit speciebus, species vero insint causis. Causarum vero partes status esse dicuntur: Quomodo enim partes esse putabuntur causae, si ita partes ut species? quomodo fieri potest, ut in una causa
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tiri falsiliũt uniũ salib: posse particulares ñ falsa ꝓferre. Dico enĩ siuniũs alis affirmatio s
uera : particularẽ qq affirmationẽ uerã futurã Nã si falsa ẽ erit uera q̃ particulari affirma¬
tioniopponit᷑ uniũ salis negatio s posita ÷ uera affirmatio uniũs alis hoc gͥ modo utrasq simul
ueras eẽ c̃tingit affirmationẽ scilicet uniũ salẽ. uniuersalẽq negationẽ : qđ euenire ñ posse
mons tratũ ÷. Nongͥ fieri potest ut affirmatiuȩ uniũ s ali uera posita : particularis affirmatio m̃ti¬

Expanded text:
io sit vera, particularem quoque affirmationem veram futuram; nam si falsa est, erit vera quae particulari affirmationi opponitur universalis negatio, sed posita est vera affirmatio universalis; hoc igitur modo utrasque simul veras esse contingit, affirmationem scilicet universalem, universalemque negationem, quod evenire non posse monstratum est; non
Abbreviated transcription (Latin):
sitione sita ÷ re suã facta quadã scparatione designat. lides: in qͥt tulli. cũ fit qđ dr̃. hicitaq ꝑspi
ũbũ sĩplex purũ nulla conpositione conexũ indefinitione a nota ducit᷑. Vbi : uisei quã greci appella
declinatione ac de nominatione qͦdã mͦ qđ sit id deqͦ q̃rit᷑ explicari. ut ab onitate bonꝰ. ⁊ amalitia
malus. ⁊ a sapientia sapiens Menĩ cũ in alio res cognita ẽ facilẽ h ꝙ abeo : diriuatũ. ⁊ qͦdã mͦ de nomm¬
tũ ad cognitionẽ deduc̃. ut qđ sit ostendat᷑. In pisone cicero c̃sulẽ ac̃sulendo ait dictũ. maximeq inqͥt
m̃tilocũ fecerit quẽ nominat c̃iugatũ.qͥ: finitimꝰ loco illi qͥ nota ÷: Nos tñ ñ alit̃ neq c̃tra s cum
pari p̃ceptione definitionẽ iure dicemꝰ. seruantes p̃captũ uti cũ cõpositũ nom̃ diuisione in res suas

Expanded text:
sitione sita est, rem suam facta quadam separatione designat. Fides est, inquit M. Tullisitione sita est, rem suam facta quadam separatione designat. Fides est, inquit M. Tulliverbum simplex purum nulla compositione conexum in definitione a nota ducitur, ubi est vis eius quam Graeci adeclinatione ac denominatione quodammodo, quid sit id de quo quaeritur explicari, ut a bonitate bonus et a malitia malus et a sapientia sapiens. Etenim cum in alio nomine res cognita est, facile hoc quod ab eo est derivatum et quodammodo denominatum ad cognitionem deducit, ut quid sit ostendat. In Pisonem Cicero consulem a consulendo ait dictum ‘maximeque’ inquit menti locum fecerit quem nominat coniugatum, qui est finitimus loco illi qui a nota est, nos tamen non aliter neque contra, sed cum pari praeceptione definitionem iure dicemus, servantes praeceptum uti, cum compositum nomen, divisione in res suas
Abbreviated transcription (Latin):
subpositas intelligere debeamꝰ : Cũ uͦ totũ ñ qͦ s̃ litas eiꝰ anĩ aduertit᷑ q̃ significit᷑ seꝑ ingñre : Sedq̃ ñ¬
qͥdũ substantiale corpꝰ ut idiectũ in partes suas distributũ quasi qͥbidã quantitatis recepunt sectionẽ Siue
illud corpsit. siue ut diximsꝰ in corporale. anĩ ad uersione utriusq cogitationis. q̃ aut inq̃litite aut
in quantitcte: Si qualitatis rẽ appellatũ uelimꝰ genꝰ eẽ dicansꝰ. & huic speties subpositas: Sinqͣlitaitẽ
qͣ ndã in eo qd dictũ : cõp̃hendinꝰ. merito ac uire partes in sectionẽ et̃ dm̃s. Concesso illo ad usu & licei¬
t̃ accpto ut sp&ies partiũ nõe nuncupemꝰ genꝰ q ipsũ ꝙ circa qualitatẽ dicimꝰ totiꝰ appellatione sine
uitio ꝓferamus. nunquã tñ qđ qualitatis: ubitotũ dicendũ ÷ genꝰ ꝓferam. nec sub totũ aliquando

Expanded text:
suppositas intelligere debeamus. Cum vero totum, nsuppositas intelligere debeamus. Cum vero totum, n distributum quasi cujusdam quantitatis receperit sectionem. Sive illud corpus sit, sive ut diximus incorporale, animadversione utriusque cognationis, quae aut in qualitate aut in quantitate est. Si qualitate rem appellatam velimus, genus esse dicamus, et huic species esse suppositas. Si quantitatem quamdam in eo quod totum est comprehendimus, merito ac jure partes in sectione esse dicimus. Concesso illo ad usum et licenter accepto, ut species partium nomine nuncupemus, genusque ipsum quod circa qualitatem diximus totius appellatione sine vitio proferamus, nunquam tamen quod qualitatis est, ubi totum dicendum est, genus proferamus, nec sub toto aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
sit explicatũ ẽ. At silsideꝑ partes alias infinite uoluꝯunt adhibita enumeratione ꝗđ mundussit
ratione credamus. cũ aliꝗd p̃t̃imꝰ. eadũ taxit in re ubi partess: infinite Ergo poterimꝰ dicere
etiã partiũ enumerationetractibitur: Partes ꝓspecieb: poni racionalis licentia. ut totũ ꝓgnre
Vnde totũ ꝓgñre iure dm̃s. Cedẽq mͦ partes ꝓspetie nominabimus. Nãsi adid genꝰ : uocabulũ ꝗd dr̃
totũ iure sotiat᷑. par ratio ÷ ꝓspecieb partos qͣsi subtotiꝰ appellatione enumerare: Illud t̃n ꝓbe ad moni¬
tũ uolo cũ duo gñra rerũ sint. corporalia. & incorporalia in utroq & genꝰ & totũ accipi. ac parimꝰ partes.
& species nominari S separata rationis ꝓpͥȩ sectione. ut cũ genꝰ qualitatis mͦꝰ fuerit nominatũ eispeties

Expanded text:
sit, explicatum est. Ac si hoc idem per partes alias infinitas, voluerimus adhibita enumeratione quid mundus sitsit, explicatum est. Ac si hoc idem per partes alias infinitas, voluerimus adhibita enumeratione quid mundus siteratione credamus, cum aliquid praeterimus, ea duntaxat in re, ubi partes sunt infinitae, ergo poterimus dicere: etiam partium enumeratione tractabitur, partes pro speciebus poni rationalis licentia est, ut totum prunde totum pro genere jure dicimus. Eodemque mtotum jure sociatur, par ratio est pro speciebus partes quasi sub toti appellatione enumerare. Illud tamen probe admonitum volo, cum duo genera rerum sint, corporalia et incorporalia, in utroque et genus et totum accipi, ac pari modo partes et species nominari, sed separata rationis propriae sectione, ut cum genus qualitatis modo fuerit nominatum, ei species