comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& hic montes scõs uiros designat. qui hierusalem illam e qua quauersus in habitatt.
Nam ut beatos uiros debuisses aduertere: sequitur⁊ & dñs in circuitu popłi sui.
Ille enim non circũit: nisi quem fidelem sibi esse cognoscit. Circũit enim ad ȩ¬
ternȩ defensionis auxilium: & totius honoris cumulũ conferendum. Adest enĩ
per in effabilem naturã suam ubiq totus: ominia penitrans. cunctaq continens:
nec more creaturarũ ut alibi sit aliunde discedit: & cũ tamen omnia cõple¬
at. bonis presens. malis absens esse dinoscitur. Quod de tota trinitate. intelligere
ac credere sine dubitatione debemus. Plam quod adiecit. ex hoc nunc. istud
scłm significat: de quo dicit dñs : ecce ego uobiscum sum omnibus diebus. usq
ad consummationem scłi. Usq in scłm: illud dicit. ubi iam scĩs potentissima

Expanded text:
 hic montes sanctos viros designant, qui Jerusalem illam coelestem quaquaversus inhabitant.  hic montes sanctos viros designant, qui Jerusalem illam coelestem quaquaversus inhabitant. Nam ut beatos viros debuisses advertere, sequitur, et Dominus in circuitu populi sui. Ille enim non circuit, nisi quem sibi fidelem esse cognoscit; circuit enim ad aeternae defensionis auxilium, et totius honoris cumulum conferendum. Adest enim per ineffabilem naturam suam ubique totus, omnia penetrans, cunctaque continens; nec more creaturarum, ut alibi sit aliunde discedit; et cum tamen omnia compleat, bonis praesens, malis absens esse dignoscitur. Quod de tota Trinitate intelligere ac credere sine dubitatione debemus. Nam quod adjecit, ex hoc nunc, istud saeculum significat, de quo dicit Dominus: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Usque in saeculum, illud dicit, ubi jam sanctis potentissima
Abbreviated transcription (Latin):
ditate confaitui. Sic enim nobis ueritas patet: & ratio absoluta constabit.
si nomina huiusmodi ad congruam significantiam tranfferamus. P Iontes in
circuitu eius: & dñs in circuitu populi sui. ex hoc nunc & usq in sȩculum.
Sic forma terrenȩ hierusalem presenti uersu describitur. ut illa nobis cȩ¬
lestis patria potius indicetur. Est enim hierusalem ista quãuis & ipsa in
monte sit. cireũiectis montib in medio conftituta: quę celsis cacuminibus
uelut quedã area circumitur. Hȩc forma dictionis: grece dicitur topothesia.
latine loci positio. Montes enim & in bono & in malo ponuntur: qͣm utriq
super communem naturã magna altitudine prȩminere cernuntur. In malo suł
positi : in dño confido. quomodo dicitis animȩ meȩ transiigra in montem sicut
passer: in bono. suscipiant montes pacem populo tuo. & colles iuftitiam: sicut¬

Expanded text:
ditate constitui. Sic enim nobis veritas patet, et ratio absoluta constabit, ditate constitui. Sic enim nobis veritas patet, et ratio absoluta constabit, si nomina hujusmodi ad congruam significantiam transferamus. Vers. 2. Montes in circuitu ejus: et Dominus in circuitu populi sui, ex hoc nunc et usque in saeculum. Sic forma terrenae Jerusalem praesenti versu describitur, ut illa nobis coelestis patria potius indicetur. Etenim Jerusalem ista, quamvis et ipsa in monte sit, circumjectis montibus, in medio constituta, quae celsis cacuminibus velut quaedam area circuitur. Haec forma dictionis Graece dicitur topothesia, Latine loci positio. Montes enim et in bono et in malo ponuntur, quoniam utrique super communem naturam magna altitudine praeeminere cernuntur. In malo sunt positi: In Domino confido: quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montem sicut passer ? In bono: Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam . Sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
quenter inuenies. Ham & alibi dictum est. montes exultauerunt ut arie¬
tes: & colles uelut agni ouium: & his similia. Dicit ergo de homine qui con¬
fidit in dño non commouendum esse in eternũ. sicut montem syon: cum tamen
& ipsum in fine mundi credamus inter cȩtera commutari. Sed ille syon. id est
dñs xp̃c non commouebitur: qui hac significatione declaratur Et considera:
quia supra posuit qui confidunt: & postea singulariter dixit non commoue¬
bitur: uidelicet. ut numerosam xp̃iani popłi oftenderet unitatem. Ad didit.
qui habitat in hierusalem. Cum sciamus hierusalem a diuersis gentibus fun¬
ditus fuisse subuersam. eiusq ciues frequenter ductos esse captiuos: quem¬
admodum hic dicit. habitatores eius nullatenus commouendos: Sed hic quoq
hierusalem. cęlestem patriam debemus aduertere. quȩ significat uisionem pa¬
cis: de qua nullus potest ullo modo commoueri. qui meruerit in eius soli¬

Expanded text:
quenter invenies; nam et alibi dictum est: Montes exsultaverunt ut ariequenter invenies; nam et alibi dictum est: Montes exsultaverunt ut arietes, et colles velut agni ovium ; et his similia. Dicit ergo de homine, qui confidit in Domino, non commovendum esse in aeternum, sicut montem Sion; cum tame n et ipsum in fine mundi credamus inter caetera commutari. Sed ille Sion, id est Dominus Christus non commovebitur, qui hac significatione declaratur. Et considera quia supra posuit, qui confidunt; et postea singulariter dixit, non commovebitur; videlicet ut numerosam Christiani populi ostenderet unitatem. Addidit, qui habitat in Jerusalem. Cum sciamus Jerusalem a diversis gentibus funditus fuisse subversam, ejusque cives frequenter ductos esse captivos, quemadmodum hic habitatores ejus dicit nullatenus commovendos? Sed hic quoque Jerusalem, coelestem patriam debemus advertere, quae significat visionem pacis: de qua nullus potest ullo modo commoveri, qui meruerit in ejus soli
Abbreviated transcription (Latin):
onscendens senarium gradum propheta. qui perfectus habetur in
disciplina numerorum:ł populum fidelem prima commonitione confir¬
mat: dicens. nullatenus commoueri posse qui confidentiam suam
in dñi uirtute posuerunt. ⁊ reddens causam quare peccatores supra sortem
iustorum non permittat excrescere secundo deprecatur. ut rectis prosperitas.
prauis uindicta proueniat.
ui contiount in dÑo. SicUT Mons sẏoq: Non comMoutSitor i1 a8¬
rtanum. QuI nabitat iN MIERUSAlEM Generaliter cunctos alloqui¬
tur sermo propheticus: quoniam qui hic fuerint in uera reli¬
gione constantes. & spem suam in dñi defensione posuerint: sicut syon hie¬
rosolimȩ mons. ita firmissima soliditate consistũt Sed hic: nominis est inter¬
pretatio perquirenda. Syon enim dicitur speculatio. quȩ conuenit pastori
dño iħu xp̃o. Non enim tantȩ maiestati insensatum aliquid poterat com¬
parari: nisi sub aliqua significatione probabili. Quod in scripturis diuinis fre¬

Expanded text:
opheta senarium gradum, qui perfectus habetur in disciplina numerorum, populum fidelem prima commonitione confirmat, dicens nullatenus commoveri posse, qui confidentiam suam in Domini virtute posuerunt; reddens causam, quare peccatores supra sortem justorum non permittat excrescere. Sec undo deprecatur, ut rectis prosperitas pravis vindicta proveniat.ui confidunt in Domino sicut mons Sion: non commovebitur in aeternum, qui habitat in Jerusalem. Generaliter cunctos alloquitur sermo propheticus, quoniam qui hic fuerint in vera religione constantes, et spem suam in Domini defensione posuerint, sicut Sion, Jerosolymae mons, ita firmissima soliditate consistunt. Sed hic nominis est interpretatio perquirenda. Sion enim dicitur speculatio 439, quae convenit Pastori Domino Jesu Christo. Non enim tantae majestati insensatum aliquid poterat comparari, nisi sub aliqua significatione probabili, quod in Scripturis divinis fre
Abbreviated transcription (Latin):
tristiciã. quȩ gaudiũ tribuit sempit̃nũ. Quantũ ẽ enĩ tẽporalit̾ mori
ut ꝑpetua uita possit adquiri: Quantũ humanã sustinere sententiã. ut
absolutionẽ meream̃ inpetrare diuinã : Quis aut̃ erubescat penas. quas

Expanded text:
tristitiam, quae gaudium tribuit sempiternum. Quantum est enim temporaliter mori, tristitiam, quae gaudium tribuit sempiternum. Quantum est enim temporaliter mori, ut perpetua vita possit acquiri? Quantum humanam sustinere sententiam, ut absolutionem mereamur impetrare divinam? Quis autem erubescat poenas, quas
Abbreviated transcription (Latin):
humana subtracta sunt. Amicos enĩ significat qͥ honestis studus morũ
uicinitate coniuncti sunt. Proximos: qͥ nob̃ parentele ordine sociantur.
Notos: qͥ neq amici. neq ꝓximi st̃. sel sola nos opinione uel uisione didi-¬
cer̃. Quȩ genera hominũ: frequent̃ longe fecit afidelib seruis. formidata
calamitas passionis.
tulus ꝓmelech nominis int̾p̃tatione p̃cinuit: qͣndo fidelis popłs eiꝰ secutꝰ
scĩssimã passionẽ. gloriosa nimis imitatione respondit. Hinc enĩ confessores
tenuit carcer inclusos, hinc martyrũ purpura & bysso p̃ciosior sanguis
emanauit: hinc apłoꝵ ꝑ totũ orbẽ dicta tonuer̃ : hanc tanquã solpurissimꝰ
ficles sea ꝓcessit: huicꝰ temporales mortes hoclieq concurrit᷑ ut et̾̃nȩ uitae
p̃mia conquirant᷑. Qua ppt̃ nullus pauescat miserias. quȩ faciunt beatos
nullus torm̃ta forinicl& quȩ clonant ꝑpetuã sospitatẽ: Nullus tuneat

Expanded text:
humana subtracta sunt. Amicos enim significat, qui honestis studiis morum humana subtracta sunt. Amicos enim significat, qui honestis studiis morum vicinitate conjuncti sunt; proximos qui nobis parentelae ordine sociantur; notos, qui neque amici neque proximi sunt, sed sola nos opinione vel visione didicerunt. Quae genera hominum frequenter longe fecit a fidelibus servis formidata calamitas passionis. tulus pro Maheleth nominis interpretatione praecinuit, quando fidelis populus ejus secutus sanctissimam passionem gloriosa nimis imitatione respondit. Hinc enim confessores tenuit carcer inclusos; hinc martyrum purpura et bysso pretiosior sanguis emanavit; hinc apostolorum per totum orbem dicta tonuerunt; hinc tanquam sol purissimus fides sancta processit; hinc ad temporales mortes hodieque concurritur, ut aeternae vitae praemia conquirantur. Quapropter nullus pavescat miserias, quae faciunt beatos; nullus tormenta formidet, quae donant perpetuam sospitatem; nullus timeat
Abbreviated transcription (Latin):
bauer̃ me. P ulchrȩ clictũ ẽ ꝑ transier̃: qͥsi ñ mansurȩ duitius. contigaunt
Nam qͣndo fidelis se affligit: irã dni castigatus euadit. In me aut̃ cdicendo
afflictionẽ fideliũ more suo il latã sibi. ẽẽ. testat᷑. Seqͥt᷑ & terrores tui
conturbauer̃ me. Terrores utiq uenturi tudicũ : qͦs omĩs caro peccatrix
formidare dinoscit᷑ Eͦd itẽm solis m̃bris conuenire manifestũ. ẽ. Circũ
clistrictione cdãpnant᷑. uelut a qͣ homines circũeunt: qͣndo utiq sca.¬
turrire noscunt᷑. Ex qͦ enĩ latere ñ craxclamꝰ uenire peccata. quȩ nec mo¬
mentas horarũ a nob̾ reddunt᷑ aliena: Merito ergo aquis cõparata st:
quȩ nos coprosissima inunclatione concludunt. Quod apte totũ accipitꝰ
seria. Hȩc frequent̃ pus martẏrib contiger̃: aqͥb terrore mortis officia

Expanded text:
baverunt me. Pulchre dictum est, pertransierunt, quasi non mansurae diutius contigerunt. baverunt me. Pulchre dictum est, pertransierunt, quasi non mansurae diutius contigerunt. Nam quando fidelis se affligit, iram Domini castigatus evadit. In me autem dicendo, afflictionem fidelium more suo illatam sibi esse testatur. Sequitur, et terrores tui conturbaverunt me. Terrores utique venturi judicii, quos omnis caro peccatrix formidare dignoscitur; quod idem solis membris convenire manifestum est. Vers. nes circumeunt, quando undique scaturire noscuntur. Ex quo enim latere non credamus venire peccata, quae nec momentis horarum a nobis redduntur aliena? Merito ergo aquis comparata sunt, quae nos copiosissima inundatione concludunt. Quod apte totum accipiturseria. Haec frequenter piis martyribus contigerunt, a quibus terrore mortis officia
Abbreviated transcription (Latin):
& confusus. Hoc merito dicit ȩccłia quae in egestate mundi. & in laborib
a sua iuuentute fatigat᷑: sic̃ & in alio psalmo legitꝰ. Sepe expugnauer̃ me a
iuuentute mea. Hȩc crescit ꝑsecutionib prȩssura tẽporũ fatisubleuatur:
humilitate semꝑ extollit᷑. Cuiꝰ longior &tas ñ .ẽ clebilis lassitudo. sed
matura ꝑfectio. Seqͥt᷑. Exaltatꝰ aut̃ humiliatꝰ sũ & confusus. hoc spetialit̃
m̃bris ꝓbat᷑ conuenire ñ capiti. Exaltatꝰ dic̃: qͣndo pͥus unꝰquisq fideliũ
res humanas tumido corle cogitabat. humiliatꝰ sũ: qͣnedo a el confessionis
medicabile clonũ cliuina grã miserante ꝑuenit. Confusus: qͥnedo illa
quȩ male gesserat. pęnitentiȩ ꝓfessione clãpnauit. Obeata confuisio:
quȩ ȩt̃nũ tollis oppbriũ. Nã qͥcquid in reatũ uenerit pęnitentiũ. ꝓpetui

Expanded text:
et confusus. Hoc merito dicit Ecclesia, quae in egestate mundi et in laboribus et confusus. Hoc merito dicit Ecclesia, quae in egestate mundi et in laboribus a sua juventute fatigatur; sicut in alio psalmo legitur: Saepe expugnaverunt me a juventute mea . Haec crescit persecutionibus, pressura temporum sublevatur, humilitate semper extollitur: cujus longior aetas non est debilis lassitudo, sed matura perfectio. Sequitur, exaltatus autem humiliatus sum et confusus. Hoc specialiter membris probatur convenire, non capiti. Exaltatus, dicit, quando prius unusquisque fidelium res humanas tumido corde cogitabat. Humiliatus sum, quando ad confessionis medicabile donum, divina gratia miserante, pervenit. Confusus, quando illa quae 298 male gesserat poenitentiae professione damnavit. O beata confusio quae aeternum tollis opprobrium! Nam quidquid in reatum venerit poenitentium, perpetu
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ꝓȩtentib nchim. desicłio flagrantib petitionib oport& ostendi. Non enĩ
nos suos. eẽ. di iudicat: siñ uotis maximis nob̾ expetitꝰ adueniat. Sed cũ de
ipso clarissime dicat᷑ ipse ex sua ꝑsona istud ñ potest loqui: nisi hoc diccũ
auercisti faciem tuã ame : Hic  desicłiũ scissime m̃tis expͥmit᷑. qͥa in patient̃
sustinebat differrȩ. unde mundus poterat iure saluari. Repellqsenĩ prtat᷑ petiti¬
onẽ nr̃am. & auertere faciẽ suã dñs. qͣnelo uota nr̃a clistulerit. & quãuis ille
ꝓfutura faciat: nos tam̃ grauit̃ clilata contristant. Sel & hoc congruent᷑ a ꝑsona
martyrũ dicit᷑ qͥ talib desicłiis in hoc mundo fatigant᷑. differunt᷑ enĩ ad augm̃tũ
suũ : ꝓcrastinant᷑ aclgłiã.: Quia ñ tantũ ꝓdest audiri quantũ expedt pmu¬
neris augm̃tatione differri. Sic ignis: flatu uenti repellit᷑ ut unaciꝰ. ani
met᷑. Egenꝰ sũ & in laborib aiuentute mea : exaltatꝰ aut̃ humiliatus sum

Expanded text:
ti; sed desiderium nostrum flagrantibus petitionibus oportet ostendi. Non enim nos suos esse dijudicat, si non votis maximis a nobis expetitus adveniat. Sed cum de ipso clarissime dicatur, ipse ex sua persona istud non potest loqui, nisi hoc dictum avertisti  faciem tuam a me? Hic desiderium sanctissimae mentis exprimitur, quia impatienter sustinebat differri, unde mundus poterat jure salvari. Repellere enim putatur petitionem nostram, et avertere faciem suam Dominus, quando vota nostra distulerit; et quamvis ille profutura faciat, nos tamen graviter dilata contristant. Sed et hoc congruenter a persona martyrum dicitur, qui talibus desideriis in hoc mundo fatigantur. Differuntur enim ad augmentum suum, procrastinantur ad gloriam; quia non tantum prodest audiri, quantum expedit pro muneris augmentatione differri. Sic ignis flatu venti repellitur, ut vivacius anim ego, et in laboribus a juventute mea: exaltatus autem humiliatus sum
Abbreviated transcription (Latin):
Sequit᷑. Aut medici resuscitabunt & confitebunt᷑ tibi. Ittẽ & hoc dicit᷑
negatiue : quia meclici qͦs credit humanitas artis beneficio salutẽ clare
languentib mortuos resuscitare ñ possunt. ut dño clebeant confiteri:
quãuis sine clei munere nec ipsã corporeã p̃ualeant aegris tribuere
sospitatẽ : siue hoc magis subtilius intelligendũ. ẽ. quia medici dũ
corporib alhibeant curã. animas tam̃ peccatis mortuas resuscitare
ñ gualent. ut confessione uerissima uiuificent᷑. qͦs infidelitatis suȩ uulnera

Expanded text:
Sequitur, aut medici resuscitabunt et confitebuntur tibi? Idem et hoc dicitur Sequitur, aut medici resuscitabunt et confitebuntur tibi? Idem et hoc dicitur negative, quia medici quos credidit humanitas artis beneficio salutem dare languentibus, mortuos resuscitare non possunt; ut Domino debeant confiteri, quamvis sine Dei munere nec ipsam corpoream praevaleant aegris tribuere sospitatem. Sive hoc magis subtilius intelligendum est; quia medici, dum corporibus adhibeant curam, animas tamen peccatis mortuas resuscitare non praevalent; ut confessione verissima vivificentur, quos infidelitatis suae vulnera
Abbreviated transcription (Latin):
Non .ẽ. enĩ egressus. qͣnelo minime qͥd p̃ualer& ostendit: siue de custodia
dic̃ inꝗͣ eũ ponciꝰ pilatꝰ. qͣsi hominẽ retrusit inualidũ. O culi mei infirmati
nec interiores. eiꝰ egrotasse putandi st̃. qͥ seꝑ scĩtate micuer̃: pestat ut o-
Inopra enĩ dicit᷑ econtrario: ubi nulla ẽ. copia. adclitũ. ẽ: Clamaui ad te
dnẽ totadie. Hic distinctio ponaenda. ẽ: ut ista comtinuatio totius
dimanꝰ meas adte: more suo oꝑas mauult intelligi. qͦs bonis sẽꝑ actib
tetendit ad dũm. Nã si hoc cruci ut qͥdã uolunt putauerimꝰ. ẽẽ. ungendũ
.ẽ. Sed ꝑscrutandũ qͥd dic̃ mortuis ñ facies mirabilia dũ constae resus¬
citatos innumeros. Sed mortuis. id÷ non credentib mirabilia neꝗͣ¬
quã fecit: dũ eos ad conuersionẽ ꝑclucere ñ potuit infidelitas sua.
Mirabilia enĩ illis fiunt: qͥ magnalia dñi sub credulitate conspiciunt.

Expanded text:
Non est enim egressus, quando minime quid praevaleret ostendit. Sive de custodia Non est enim egressus, quando minime quid praevaleret ostendit. Sive de custodia dicit in qua eum Pontius Pilatus quasi hominem retrusit invalidum. Vers. 9. Oculi mei infirmati nec interiores ejus aegrotasse putandi sunt, qui semper sanctitate micuerunt. Restat ut ocuInopia enim dicitur econtrario, ubi nulla est copia. Additum 297 est, clamavi ad te, Domine, tota die. Hic distinctio ponenda est, ut ista continuatio totius di manus meas ad te. More suo operas mavult intelligi, quas bonis semper actibus tetendit ad Dominum. Nam si hoc cruci ut quidam volunt putaverimus esse jungendum, est. Sed perscrutandum quod dicit: Mortuis non facies mirabilia, dum constet resuscitatos innumeros. Sed mortuis, id est non credentibus mirabilia nequaquam fecit, dum eos ad conversionem perducere non potuit infidelitas sua. Mirabilia enim illis fiunt, qui magnalia Domini sub credulitate conspiciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Notos enĩ ipsos appellat : qui eũ ꝑspicus sensib conspicere meruer̃. Ille
enĩ om̃s notos habuit uirtute diuitatis suȩ ipse sciebat᷑ apaucis. Isti ergo noti
longe facti st̃. qͣnlo ipsiꝰ passione disꝑsi sunt: Sic̃ legit̃ ꝑ citiã pastorẽ & dis¬
ꝑgent᷑ oues gregis. In abominationẽ uero tunc positꝰ. e ptereuntes scriba &
pharisei crucifixo illudebant. dicentes.ua. qͥ destruit tẽplũ. & utriduũ
aedificat illud. & cȩtera. Seqͥt᷑. Traditꝰ sũ & ñ egrediebar. Mirabilis subtilisq
sententia. Traditus . ẽ. auida cohortib insanorũ. sed se ꝑmittente detentꝰ.
sustinuit. infirmas manus. potentissimꝰ dñs: ligꝰ tꝰ.ẽ. uinculis. qͥ loco ñ
potest cltudiͣ aucliuit execranclas iniuirias. quẽ angłi cũ tremore collau¬
clant : uerũ tam̃ non . ẽ. egressus de illa nube corporis sui. nec apparere
uoluit quiꝰ possit totũ ꝑtulit qͦd crudelitas iudaicȩ prauitatis ingessit.

Expanded text:
Notos enim ipsos appellat, qui eum perspicuis sensibus conspicere meruerunt. Ille enim omnes notos habuit virtute divinitatis suae; ipse autem sciebatur a paucis. Isti ergo noti longe facti sunt, quando ipsius passione dispersi sunt; sicut legitur: Percutiam pastorem, et dispergentur oves gregis . In abominationem vero tunc positus est, quando praetereuntes scribae et pharisaei crucifixo imputabant dicentes: Vah! qui destruit templum Dei, et in triduum aedificat illud , etc. Sequitur, traditus sum, et non egrediebar. Mirabilis subtilisque sententia. Traditus est a Juda cohortibus insanorum, sed se permittente detentus. Sustinuit infirmas manus potentissimus Dominus, ligatus est vinculis qui loco non potest claudi, audivit exsecrandas injurias, quem angeli cum tremore collaudant. Verumtamen non est egressus de illa nube corporis sui, nec apparere voluit quid posset, qui totum pertulit quod crudelitas Judaicae pravitatis ingessit.
Abbreviated transcription (Latin):
clicta st̃ dñs xpc cũ fudelib suis ꝑ id qͦd resurrecturꝰ erat clamare se dic̃ ad
dñm. enumerans tribulationũ diuersarũ gloriosimas qͣlitates: ut talibus
institutis cõmoniti firmarent᷑ popłi utiq xpĩani. dicendo enĩ &ego: significat
cũ menbris suis seclamasse. quoꝵ ipse caput. ẽ. xp̃s. Nã quando ipseclamat.
eccłiã clocet. Quando cũ ficdelib orat. unũ corpꝰ ostendit. Mem̃to ergo qͦd
usq ad finẽ psalmi uarias calamitates enumerat. quas in marđrib suis
ipse sustinuit : ubi sinatrismos figurã arbitror apponendã qͣndo multȩ res
inunuĩ & multa ꝑicula colligunt᷑. Seqͥt᷑ & man e oratio mea p̃ueni& te.
Sollicite uerba ista traitanda sunt: ne regulȩ illi ueracissime. qͦd clni grã crinca
p̃ueniat. aliqͥd uicdeat᷑: ee contrariũ. Orationẽ suã corpꝰ eccłiȩ. que mane id ÷

Expanded text:
istus cum fidelibus suis per id quod resurrecturus erat, clamare se dicit ad Dominum: enumerans tribulationum diversarum gloriosissimas qualitates, ut talibus institutis commoniti firmarentur populi utique Christiani. Dicendo enim: Et ego, significat cum membris suis se clamasse, quorum ipse caput est Christus. Nam quando ipse clamat et Ecclesiam docet, quando cum fidelibus orat, unum corpus ostendit. Memento ergo quod usque ad finem psalmi varias calamitates enumerat, quas in martyribus suis ipse sustinuit. Ubi synathroesmos figuram arbitror apponendam, quando multae res in unum et multa pericula colliguntur. Sequitur, et mane oratio mea praeveniet te. Sollicite verba ista tractanda sunt, ne regulae illi veracissimae, quod Domini gratia cuncta praeveniat, aliquid videatur esse contrarium. Orationem sua
Abbreviated transcription (Latin):
onsilerancdũ.ẽ. qͦd nouo modo se postulat audirq: qm̃ anima suã malis
dicit. eẽ. cõpletã. Aalis utiq ñ suis qͥ peccata ñ habuit: sed delictis mundi.
quib laborabat humanitas. Hec enĩ pls miserator al animȩ suę molestiã
traxerat dũ om̃ib conclolebat: sic̃ & intrigesimo qͦrto clixit : retribu-¬
ebant mͥmala ꝓbonis. stereͥlitatẽ animȩ me&: non qͥa ipse sterilis erat.
secl quia cle illorũ incredulitate se ꝑhibebat ẽẽ ieunũ. Potest & ad huiꝰ ꝓpriam
tristitiã trabhi : si hoc uerbũ ad illas iniqͥtates yeferas quas ei iudaicus popłs inferebat
Dequitur. Et uita mea in inferno appropiauit. Hoc tempꝰ głiosȩ ꝑtinet passionis: sic̃

Expanded text:
od novo modo ideo se postulat audiri, quoniam animam suam malis dicit esse completam; malis utique non suis, qui peccata non habuit, sed delictis mundi quibus laborabat humanitas. Haec enim pius miserator ad animae suae molestiam traxerat, dum omnibus condolebat, sicut et in trigesimo quarto psalmo dixit: Retribuebant mihi mala pro bonis, sterilitatem animae meae ; non quia ipse sterilis erat, sed quia de illorum incredulitate se perhibebat esse jejunum. Potest et ad hujus propriam tristitiam trahi, si hoc verbum ad illas iniquitates referas, quas ei Judaicus populus inferebat. Sequitur, et vita mea inferno appropiavit. Hoc ad tempus gloriosae pertinet p
Abbreviated transcription (Latin):
oratio mea inconspectu tuo: inclina aurẽ tuã ad p̃cẽ meã dñe. Magna
uirtus hinc sincerissime orationis ostendit᷑: ut uerba ueracia ñ iauras
tenues dissipent᷑: secl qͦsi quacdã ꝑsona. ad conspectũ dñi introire uideat᷑.
& mandatũ opus agere. qͦ caro nr̃a ñ ual&e ꝑuenire. In clinat aut̃ aurẽ
suã dñs. cũ misericors dignat᷑ audire: Non exparte corpolentie sue.
quã eũ frequent̃ diximꝰ ñ habere: sed uirtutis suȩ oꝑatione mirabili.

Expanded text:
oratio mea in conspectu tuo: inclina aurem tuam ad precem meam, Domine. Magna virtus hic sincerissimae orationis ostenditur; ut verba veracia non in auras tenues dissipentur, sed quasi quaedam persona ad conspectum Domini introire videatur, et mandatum opus agere, quo caro nostra non valet pervenire. Inclinat autem aurem suam Dominus, cum misericors dignatur audire, non ex parte corpulentiae suae, quam eum frequenter diximus non habere, sed virtutis suae operatione mirabili.
Abbreviated transcription (Latin):
dicite fratrib meis. Isrłita cdm̃ uidentes. qͦd utiq illis accide manifestuã ẽ q pobe¬
dientiȩ mysteriũ scã dñi luce radiant᷑. Sed cũ depassione regis xp̃i sit psalmus
iste clicturꝰ. & adimitationis exemplũ trahat fidelissimos xp̃ianos: icło p̃missũ ẽ.
chorꝰ ad respondendũ. ut sic̃ illi exmultis uocib unũ concentũ faciunt. sic xp̃o
dño respondeat tleuotoꝵ aclunata collectio. Hi st̃ ȩtiã isrłitae: q eiꝰ fratres
mincupari. cȩlesti largitate meruer̃. DIUISIO PSAL MI¬
dñs saluator eloquit᷑: a dispensatione qua passus .ẽ. in pͥma narratione patris
dep̃cat᷑ auxiliũ: ꝑ similituclines uarias contẽptũ suũ referensquẽ illi illaturꝰ
amedicis suscitandos ut possint dño confiteri. Tertia narratione negat miscđiã
dñi sepultos edicere. aut ꝑditos laudes cdñi ꝑsonare: ꝓpt̃̾ ea resurrectionẽ¬
sibi celerrimã uenire dep̃cat᷑. In orationis suȩ uero tramite ꝑseuerans. loqͥt᷑

Expanded text:
meis . Israelitae Deum videntes, quod utique illis accidere manifestum est, qui per obedientiae mysterium sancta Domini luce radiantur. Sed cum de passione Regis Christi sit psalmus iste dicturus, et ad imitationis exemplum trahat fidelissimos Christianos, ideo praemissus est chorus ad respondendum; ut sicut illi ex multis vocibus unum concentum faciunt, sic Christo Domino respondeat devotorum adunata collectio. Hi sunt etiam Israelitae, qui ejus fratres nuncupari coelesti largitate meruerunt. Divisio psalmiinus Salvator eloquitur a dispensatione qua passus est. In prima narratione Patris deprecatur auxilium: per similitudines varias contemptum suum refert, quem illi illaturusa medicis suscitandos, ut possint Domino confiteri. Tertia narratione negat misericordiam Domini sepultos edicere, aut sibi celerrimam venire deprecatur. In qua oratione perseverans loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ deillis uanissimis dic̃. qͥ pritabant dñm lancea uulneratũ. occisũ parit̃
& sepultũ. si qͣsi unũ ex om̃ib sceleratis generali condicione transsisse: sed
qm̃ peccatis facientib a te redclunt᷑ alieni. Quod ȩtiã in alio psalmo de
impũs dic̃: ꝑiit memoria eoꝵ cũ sonitu. Addidit. & ipsi de manu tua
expulsi st̃. Iusta recddit᷑ pena ꝓteruiae: ut qͥ dñm xp̃m sine adiutorio

Expanded text:
simis dicit, qui putabant Dominum lancea vulneratum, occisum pariter et sepultum, sic quasi unum ex hominibus sceleratis generaliter transiisse. Sed quoniam peccatis facientibus a te redduntur alieni. Quod etiam in alio psalmo de impiis dicit: Periit memoria eorum cum sonitu . Addidit, et ipsi de manu tua expulsi sunt. Justa redditur poena proterviae; ut qui Dominum Christum
Abbreviated transcription (Latin):
formatã. retinert si ãbigã. quid signific& canticũ psalmi.
filus chore infin ẽ: Restat utsnðua sunt huiꝰ tituli sequen¬
tia ꝑscrutem̃. Melech int̃p̃tat᷑ chorus: diuina uerba¬
decantans. Subiec̃ acdrespondendũ: significans organa musica p̃uenisse: &choruim
respondisse solemnit̃. Seqͥt̃. Intellectꝰ eman isrłitae. Enian int̃p̃tat᷑ frater & quo

Expanded text:
retinere non ambigam, quid significet Canticum psalmi, filiis Core, in finem, restat ut quae nova sunt hujus tituli sequentia perscrutemur. Maheleth interpretatur chorus divina verbadecantans. Subjecit, ad respondendum, significans organa musica praevenisse, et chorum respondisse solemniter. Sequitur, Intellectus Eman Israelitae. Eman interpretatur frate
Abbreviated transcription (Latin):
monita deserit : dũ eiꝰ desicłia carnalib uiciis occupant᷑. Mlem̃to uero quod
hȩc omĩaidõ dicta sint. ne in inferno eiꝰ anima linqueret᷑.i sed ei celerrima
resurrectio ꝓuenir&: qͣtiͥtiꝰ laus clni ꝑbeneficia eiꝰ poss& agnosci. Et ego¬

Expanded text:
monita deserit, dum ejus desideria carnalibus vitiis occupantur. Memento vero quod monita deserit, dum ejus desideria carnalibus vitiis occupantur. Memento vero quod haec omnia ideo dicta sunt, ne in inferno ejus anima relinqueretur, sed ei celerrima resurrectio proveniret; quatenus laus Domini per beneficia ejus posset agnosci. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
consuer᷑. Sepulchrũ enĩ sienificat infideliũ mentes. le quib supradictũ .ẽ. sepul¬
chrã patens. ẽ. guttur eoꝵ et merito sepulchrũ dicit̾. ubi anima peccatis mortua
continet᷑: id ÷ illos uult intelligi. qͥ ñ st̃ dnõ credituri. qͥa nullus eis misccłiã dnĩ
uidet᷑ narrasse. quã ñ uoluer̾ deuota m̃te ꝑciꝑe. Illłc enĩ ꝓuenisse dicimꝰ actum:
ditione  quia neno putat᷑ uegritatẽ dixisse. quã udet̃ negligens p̃terire.
Perditio qͥppe iustȩ uocata c̃ ubi ueritas ñ admittit᷑. sed sola obstinatio custo
obliuonis: Sub eodẽ ordine uariatis sermonib cuncta clescendunt: ut negan¬
do que ñ st̃. e contrario sentant᷑ illa quȩ funt. Nã mirabilia clnĩ a tenebrosis
m̃tib ñ uident᷑: qͥa p̃t̃ mittentes dm̃. sapientie lumina ꝑdider̃: nec iustiaa ciꝰ
potest int̾ra obliuionis cognosci tel ÷ incorporis crasissima cȩcitate. qua spĩtalia

Expanded text:
ibus supra dictum est: Sepulcrum patens est guttur eorum . Et merito sepulcrum dicitur, ubi anima peccatis mortua continetur; id est, illos vult intelligi qui non sunt Domino credituri; quia nullus eis misericordiam Domini videtur narrasse, quam non voluerunt devota mente percipere. Illic enim provenisse dicimus actum, rditione; quia nemo putatur veritatem dixisse, quam videtur negligens praeterire. Perditio quippe juste vocata est, ubi veritas non admittitur, sed sola obstinatio custodoblivionis? Sub eodem ordine variatis sermonibus cuncta descendunt; ut negando quae non sunt, econtrario sentiantur illa quae sunt. Nam mirabilia Domini a tenebrosis mentibus non videntur, quia praetermittentes Deum sapientiae lumina perdiderunt. Nec justitia ejus potest in terrena oblivione cognosci, id est in corporis crassissima caecitate, quae spiritalia
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ peccatis facientib reddebant᷑ extorres. Posuer̃ me in lacu inferiori:
Lacus enĩ & ꝓinferno ponit᷑ &ꝓsepriltura foueali. & ꝓmundi istꝰ ꝓfundissima
calamitate sentit᷑ : qđ hic uoluit intelligi. qͥa eũ ꝑsecutores sui in abiecta
mortis conlitione posuer: ut quãuis inuiste ꝓbarent mortuũ. ñ crederent
uundicancdũ. Intenebris. ⁊d÷ sub obliuionis cęcitate derelictũ atq p̃teritũ.
quẽ nemo requirer&. nemo saluar&. In umbra mortis peccatoꝵ indicat
locũ : quia mors delinquentiũ. umbrosos ac tenebrosos patit̾ manes: dũ
eis gaudiũ ñ reluc&. qͥa ꝑpetuȩ tristiciȩ suȩ obscuritate dimersi sunt.
suꝑ m luxisti. Sic putabant illi qͥ insuã ꝑniciem potiꝰ p̃ualere ꝑmissi
dignationes. quando  ꝓtulit crucifigi: mortẽ illã putantes pęnalemꝰ
cũ dispensationis ciꝰ głiam ñ uiclerent. Longe fecisti notos meos ame. posuer̃

Expanded text:
u inferiori, ximus, pro inferno ponitur, et pro sepultura foveali, et pro mundi istius profundissima calamitate sentitur, quod hic voluit intelligi, quia eum persecutores sui in abjecta mortis conditione posuerunt, ut quamvis injuste probarent mortuum, non crederent vindicandum, in tenebris, id est, sub oblivionis caecitate derelictum atque praeteritum, quem nemo requireret, nemo salvaret. In umbra mortis peccatorum, indicat locum, quia mortis delinquentium umbrosos ac tenebrosos patitur manes, dum eis gaudium non relucet, qui perpetua tristitiae suae obscuritate dimersi sunt.super me induxisti. Sic putabant illi qui in suam perniciem potius praevalere permdignationes, quando eum pertulit crucifigi: mortem illam putantes poenalem, cum dispensationis ejus gloriam non viderent. Vers. 8. Longe
Abbreviated transcription (Latin):
stensa nobis est unitatis utilitas: declaratum quid fraternus pręs¬
tare possit affectus. Piligamus fratrem tanquam nos. amemus do¬
minum supra nos: ut ista dilectio ꝓximorũ. ad illam nos perdu¬
cat dñi perfectissimam caritatem. Nam quid iocundius esse potest: quã
hic imitari quod in illa. patria. summo munere constat attribui  Feran-¬
tur hic: qui ibi nimis amandi sunt. Hoc monasteriis: hoc eccłiis: hoc ci¬
uitatibus: hoc uillis: hoc heremitis est predicatum. Nullus enim ab ifta
fraternitate diuiditur : qui affectum sc̃ę religionis habere monftratur.
Sed nec illud in discussum relinquendum est. quod hic primo caritas
ponitur fratrũ. & post sequitur diuina dilectio: dum in mandato. primũ
locũ teneat. diliges dñm dm̃ tuum ex toto corde tuo. & ex tota anima
tua : & post sequitur. & proximum tuum sicut te ipsum. Habet hoc
consuetudo docentium: ut pro explicanda utilitate causarũ. aptissime
conuertatur ordo dictorum. Dignum enim fuit. qm in his psalmis sem¬

Expanded text:
stensa nobis est unitatis utilitas, declaratum quid fraternus praestare possit affectus. Diligamus fratrem tanquam nos; amemus Dominum supra nos, ut ista dilectio proximorum ad illam nos perducat Domini perfectissimam charitatem. Nam quid jucundius esse potest quam hic imitari quod in illa beata patria summo munere constat attribui? Ferantur hic qui ibi nimis amandi sunt. Hoc monasteriis, hoc Ecclesiis, hoc civitatibus, hoc villis, hoc eremis esse praedicatum. Nullus enim ab ista fraternitate dividitur, qui affectum sanctae religionis habere monstratur. Sed nec illud indiscussum relinquendum est, quod hic primo charitas ponitur fratrum, et post sequitur divina dilectio, dum in mandato primum locum teneat: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua ; et post sequitur, et proximum tuum sicut teipsum . Habet hoc consuetudo docentium, ut pro explicanda utilitate causarum aptissime convertatur ordo dictorum. Dignum enim fuit quoniam in his psalmis sem
Abbreviated transcription (Latin):
animã suã de manu inferi: & hic quoq subaudiendũ .ẽ. nullus Demanu: il ẽ
lepotestate inferi. Nam cũ om̃s homines mori contingat. necesse.ẽ. ut ipsi
animas suas cle inferni potestate ñ auferant:⁊ nisi ꝑ illũ qͥ nos cdeclominatione
diaboli eripuit: & mortẽ moriendo ꝓstrauit. Ubi st̃ miscđiae tuȩ antiquȩ¬

Expanded text:
animam suam de manu inferi? Et hic quoque subandiendum est, nullus. De manu, id est animam suam de manu inferi? Et hic quoque subandiendum est, nullus. De manu, id est de potestate inferi. Nam cum omnes homines mori contingat, necesse est ut ipsi animas suas de inferni potestate non auferant, nisi per illum qui nos de dominatione diaboli eripuit, et mortem moriendo prostravit. Vers. 49. Ubi su
Abbreviated transcription (Latin):
ñ.ẽ. aclhoc creata ut eã ꝑmitter& quasi uanũ aliquid interire. Nã cũ memor fuit
substantiȩ nr̃ȩ : & a morte filios hominũ eripuit: & inspe magna beatituclinis
demanu inferi: Quis ẽ int̾rogatiue legencdũ ẽ. Quȩ figura dicit᷑ erotema id ẽ
int̾rogatio: ubi sub audiendũ. c̃ nullus. Om̃s enĩ homines. siue iusti siue peccatores
mortẽ uidebunt. quȩ pͥmo homini inflicta . ẽ. lege peccati: sic̃ apłs dic̃. Propt̃ ea
sicut ꝑ unũ hominẽ in hunc mundũ peccatũ intrauit : & ꝑpeccatũ mors: ita in
om̃s homines mors ꝑtransiit. in qͦ om̃s peccauer̃. Quȩ nc̃ idõ cõmemorat: ut cala¬
mitatib suis miscłiam creatoris mereat᷑ humana conclicio. Uncle qͥ originale
peccatũ mala p̃sũptione creclere nolunt: quanto se liberos ab hac conlitione
dicunt: tanto amplius miserabili sorte constringunt. Sequit᷑. Aut qͥs eru&

Expanded text:
non est ad hoc creata, ut eam permitteret quasi vanum aliquid interire. Nam cum memor fuit non est ad hoc creata, ut eam permitteret quasi vanum aliquid interire. Nam cum memor fuit substantiae nostrae, et a morte filios hominum eripuit, et in spe magnae beatitudinis de manu inferi? Quis est? interrogative legendum est. Quae figura dicitur erotema, id est interrogatio: ubi subaudiendum est, nullus. Omnes enim homines sive justi, sive peccatores, mortem videbunt, quae primo homini inflicta est lege peccati; sicut Apostolus dicit: Propterea sicut per unum hominem in hunc mundum peccatum intromnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Quae nunc ideo commemorat, ut calamitatibus suis misericordiam Creatoris mereatur humana conditio. Unde qui originale peccatum mala praesumptione credere nolunt, quanto se liberos ab hac conditione dicunt, tanto amplius miserabili sorte constringuntur. Sequitur, aut quis eruet
Abbreviated transcription (Latin):
ma segregare. Usqueqͦ lñe auert̃is infinẽ : ex ardesc& sic̃ ignis ira tua.
Et han uenit al quintã partẽ: ubi dñm breuit̾ rogat. ut uicdaico populo
miseratus indulgeat: quia nullus . ẽ. qͥ animã possit ab inferno liberare.
mera conuersio iudeorũ: propter illud qͦd ait apłs. quia cȩ̨citas exparte
isrł contigit. clonec plenitudo gentiũ intrar&. & sic̃ omĩs isrł salius fier&.
Rogat ergo ne infinẽ auertat᷑: quando expectat᷑ fidelis agnetio iudeoꝵ.
Addidit. Ex ardesc& sicut ignis ira tua. Irascimur mediocrit̾ quando
aliquẽ ser mone corripimus: ex ardescimꝰ aut̃ ira. cũ iundicare clisponimꝰ.
Adiecit etiã sicut ignis: qui obiecta cõsumit. Memorare dñe quȩ mea substantia: ñ¬
enĩ uane constitiusti om̃s filios hominũ. Ille ethan m̃tis firmitate roboratus
rogat dñm ut istã carnẽ peccatis obnoxiã aluentꝰ sui głia libare cdignetur. qͥa

Expanded text:
em: exardescet sicut ignis ira tua? Ethan venit ad quintam partem, ubi Dominum breviter rogat, ut Judaico populo miseratus indulgeat; quia nullus est qui animam possit ab inferno liberare. ecitas ex parte Israel contigit, donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Rogat ergo, ne in finem avertatur, quando exspectatur fidelis agnitio Judaeorum. Addidit, exardescet sicut ignis ira tua. Irascimur mediocriter, quando aliquem sermone corripimus: exardescimus autem ira, cum vindicare disponimus. Adjecit etiam, Sicut ignis, qui objecta consumit. Vers. 47. Memorare, enim vane constituisti filios hominum. Ille Ethan mentis firmitate roboratus rogat. Dominum, ut istam carnem peccatis obnoxiam adventus sui gloria liberare dignetur; quia
Abbreviated transcription (Latin):
est Ipsa ẽ cõmutatio xpi quȩ obstinatos deseruit: & fideles clono suȩ pie
agnoscit᷑ contulisse mortalib Pulchre aut̃ contra maledictiones gentiliũ
temporales positũ. c̃. benedictus dñs in ȩternũ: qm̃ quȩ dicunt illi cadu¬
ca sunt. laus enĩlisĩ ꝑman& inȩternũ: quia talia londre norut quȩ nullo
fine claucluntur. Sequit᷑ fiat fiat : ut cletantis ꝓmissionib nemo dubi¬
tar&. ubi confirmatio iterata sciccedera&. E& tanquã sub scriptio boni
pͥncipis sacris iussionib acdeleret᷑. Sedhoc magis ad psalmorũ laulẽ de-¬
bemus acciꝑe: ñ sicut quibusdã uisũ. ẽ. ad libri aliquã sectionẽ.

Expanded text:
est. Ipsa est commutatio Christi, quae obstinatos deseruit, et fideles dono suae pietest. Ipsa est commutatio Christi, quae obstinatos deseruit, et fideles dono suae pietagnoscitur contulisse mortalibus. Pulchre autem contra maledictiones gentilium temporales positum est, Benedictus Dominus in aeternum: quoniam quae dicunt illi caduca sunt; laus enim Domini permanet in aeternum, quia talia donare novit, quae nullo fine clauduntur. Sequitur, fiat, fiat, ut de tantis promissionibus nemo dubitaret, ubi confirmatio iterata succederet, et tanquam subscriptio boni principis sacris jussionibus adderetur. Sed hoc magis ad psalmorum laudem debemus accipere, non sicut quibusdam visum est ad liberi aliquam sectionem.
Abbreviated transcription (Latin):
osos. eẽ. cognouerant. Hoc erat insinu xpĩanoꝵ. iel .ẽ. insecreto m̃tis affectu.
quia palã timebant loqui. unde ꝓbabant᷑ extingui. Quod exꝓbrauerunt
oꝑꝓbriũ multarũ gentiũ. Ex ꝓbrauer̃ enĩ sub ãmiratione legendũ ẽ id.ẽ.
imputauer qͦd magis credere ac p̃dicare clebuissent. Sed ne haberes ambiguũ
a quib ista dicerent᷑. acdclidit inimici tui dnẽ: ied ẽ. ieloloꝵ cultores. qui p̃¬
clicationib scĩs aduersũ ire modis om̃ib festinabant. Repetit quoq quod
exꝓbrauer̃. ad ex aggerationẽ sceleris eoꝵ : ut cõmutationẽ xpĩ fidelibus
imputarent. quã summa colere ueneratione debuissent. Commutatio
uero xpĩ.c̃. quia ueterẽ hominẽ. in nouã grãm regenerationis euo cauit: & detenebris
peccatorũ aduere fidei lumen usq ꝑduxit: quia mortali homini ꝑennis uitȩ

Expanded text:
osos esse cognoverant. Hoc erat in sinu Christianorum, id est in secreto mentis affectu, osos esse cognoverant. Hoc erat in sinu Christianorum, id est in secreto mentis affectu, quia palam timebant loqui, unde probabantur exstingui. Vers. obrium multarum gentium. Exprobraverunt enim sub imputatione legendum est, id est imputaverunt, quod magis credere ac praedicare debuissent. Sed ne haberes ambiguum a quibus ista dicerentur, addidit, inimici tui, Domine, id est idolorum cultores, qui praedicationibus sanctis adversum ire modis omnibus festinabant. Repetit quoque, quod exprobraverunt, ad exaggerationem sceleris 305 eorum; ut commutationem Christi fidelibus imputarent, quam summa colere veneratione debuissent. Commutatio vero Christi est, quia veterem hominem in novam gratiam regenerationis evocavit, et de tenebris pec
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑ ut genti afflictȩ & humand conditione fragilissime clebeat subuenire: & im¬
pleat ꝓmissiones quas se clauid fecisse noscebat. Ubi sunt: ñ sub dolore dicitur
tua : scilic& ut cito p̃stet. qͦd eũ nouerat. eẽ. facturũ. Antiquas enĩ miscđias
illas dicit: quas abrahȩ patriarchȩ fecisse retinebat. Antiquas enĩ ñ dicer&:
nisi ante clauitica tempora. factas. eẽ. cognoscer&. Memor esto oꝑꝓbrũ seruoꝵ¬
tuorũ : qͦd continui in sinu meo multarũ gentiũ. Ordo uerboꝵ talis . ẽ. Memor
esto oꝑꝓbrii seruoꝵ tuoꝵ. il ẽ. multarũ gentiũ: qͦd continui insinu meo.
Illi dicit᷑ memor esto. cui trans acta uel futura p̃sentia sunt: sed more huma-¬
nitatis hoc cdicit᷑ qͥa dñs cdũ prestare differt. oblitus fuisse iudicat᷑. Oppro¬
briũ uero contigit seruis dĩ. qͣndo gentib idolorũ amore raptatis. erant
ꝓcrimine xpĩani : & in secutione dignos iudicabant. qͦs nouȩ culturȩ studi¬

Expanded text:
 F., humanae conditioni fragilissimae debeat subvenire, et impleat promissiones quas se David fecisse noscebat. Ubi sunt, non sub dolore dicitur, tua; scilicet ut cito praestet quod eum noverat esse facturum. Antiquas enim misericordias illas dicit, quas Abrahae patriarchae fecisse retinebat; antiquas enim non diceret, nisi ante Davidica tempora factas esse cognosceret. Vers. 50. Memoium. Ordo verborum talis est, Memor esto opprobrii servorum tuorum, id est multarum gentium, quod continui in sinu meo. Illi dicitur: Memor esto, cui transacta vel futura praesentia sunt. Sed more humanitatis hoc dicitur, quia Dominus, dum praestare differt, oblitus fuisse judicatur. Opprobrium vero contigit servis Dei, quando gentibus idolorum amore raptatis, erant pro crimine Christiani, et insecutione dignos judicabant, quos novae culturae studi
Abbreviated transcription (Latin):
ille robustissimus mirabili ueritate narrauit : sed in his om̃ib ñ agnouit dñm
fuisse mentitũ. Ille enĩ qͦd ꝓmisit clauid. il÷ xpo suo om̃ib xpĩanis exibuit¬

Expanded text:
ille robustissimus mirabili varietate narravit; sed in his omnibus non agnovit Dominum ille robustissimus mirabili varietate narravit; sed in his omnibus non agnovit Dominum fuisse mentitum. Ille enim quod promisit
Abbreviated transcription (Latin):
clecreuit. Qua ꝓpt̃ illos hic significat uidȩos: qͥ obstinatione mentis xp̃m sper¬
nere maluerunt. Sedes quoq eorũ in terra collisa. ẽ: quando refpuentes regem¬
clñm saluatorẽ. nequaquã degente sua pͥncipẽ ulterius hab̾e meruer̃. Sedes enĩ
ꝓpregno posita ẽ : quȩ merito dicit᷑ in terra collisa. quando diuisus popłs atq con¬
eũ confusione. Status ille quẽ diximꝰ regni uidaici cui ꝓmissa fuerat sidño
seruir& ȩternitas. minoratus . ẽ. utiq dieb angustis. qͥa pollicitationẽ abrahȩ
ꝓmissa optinere ñ meruit: & merito in breuitate redactus . ẽ. qͥ sibi irrite
longã seriẽ ꝓmittebat annorũ. Addiclit ȩtiã ꝑfudisti eũ confusione: quia sor-¬
des illas incredulitatis sue. in facie sustin& hocdieq: dũ intergentes om̃s
ab ominabili horrore confusus in uultu suo gestat oꝑpbriũ. hęc quidẽ ethan

Expanded text:
decrevit. Quapropter illos hic significat Judaeos, qui obstinatione mentis Christum sperdecrevit. Quapropter illos hic significat Judaeos, qui obstinatione mentis Christum spernere maluerunt. Sedes quoque eorum in terra collisa est, quando reDominum Salvatorem, nequaquam de gente sua principem ulterius habere meruerunt. Sedes enim pro regno posita est, quae merito dicitur in terra collisa, quando divisus populus atque cons, perfudisti eum confusione. Status ille quem diximus regni Judaici, cui promissa fuerat si Domino serviret aeternitas, minoratus est utique diebus angustis; quia pollicitationem Abrahae promissam obtinere non meruit. Et merito in brevitatem redactus est, qui sibi irrite longam seriem promittebat annorum. Addidit etiam, perfudisti eum confusione, quia sordes illas incredulitatis suae in facie sustinet, hodieque dum inter gentes omnes abominabili horrore confusus, in vultu suo gestat opprobrium. Haec quidem Ethan
Abbreviated transcription (Latin):
imicorũ eius : letificasti om̃s inimicos equs. Ista sine dubio contiger̃. quando
iudei hostib suis traditi. direptiones & cxles uastissimas ꝑtuler̃. Iunc eñ
lȩtus efficiatur in imicus: quando cius uoluntatib humiliat᷑ aluersarius.
A uertisti acliutoriũ gladii eus: & non. ẽ auxiliatus ei inbello. Meriti
ei gladius ille aadiutoriũ non p̃buit: qͥ fortitudinẽ diuinitatis amisit.
Nam lica& ferrũ humana uicleatur .eẽ. defensio: tam̃ nichil p̃ual& nisi eum
dextera suꝑna corrobor& : sic̃ in alio psalmo iã clictũ . ẽ. Non enĩ in arcu meo
sperabo: & glaclius m̃s ñ saluabit me. Sic ergo populus ille armatus inermis
effectus. ẽ : ut cũ pauci plures uicerint. nec plures paucis resistere ualuissent
Dissoluisti eũ ab emundatione : & sedẽ eiꝰ interra collisisti. E requent̃ emun-¬
dat diuinitas quos flagellat. ut purgatũ recipiat. quẽ peccatis sordidũ respu¬
ebat : quos uero ab emundatione dissoluit. id ÷ remoui&. hos iã & clampnare

Expanded text:
imicorum ejus: laetificasti 304 omnes inimicos ejus. Ista sine dubio contigerunt, quando Judaei hostibus suis traditi, direptiones et caedes vastissimas pertulerunt. Tunc enim laetus efficitur inimicus, quando ejus voluntatibus humAvertisti adjutorium gladii ejus, et non es auxiliatus ei in bello. Merito ei gladius ille adjutorium non praebuit, qui fortitudinem Divinitatis amisit. Nam licet ferrum humana videatur esse defensio, tamen nihil praevalet, nisi eum dextera superna corroboret; sicut in alio psalmo jam dictum est: Non enim in arcu meo sperabo, et gladius meus non salvabit me . Sic ergo populus ille armatus, inermis effectus est; ut cum pauci plures vicerant, nec plures paucis resistere valuissentDissolvisti eum ab emundatione, et sedem ejus in terra collisisti. Frequenter emundat divinitas quos flagellat, ut purgatum recipiat quem peccatis sordidum respuebat, quos vero ab emundatione dissolvit, id est removit, hos jam et damnare
Abbreviated transcription (Latin):
Hec ñ cõmixtione rei alteriꝰ xclificatꝰ: sed inparietis mocdũ saxorũ tan¬
tũ ad unatione construitur. Ad cuiꝰ similitudinẽ ponit simplicẽ illã in¬
uictãq defensionẽ diuinã: quã necesse fuit amoueri. ut gens iudeorũ
potuiss& hostiũ in cursione uastari. Pulcherrime aut̃ clictũ. ẽ munitiones
eius posuisti forondinẽ: ut culpis facientib ipsũ cbĩm formidarent cuiꝰ¬
solebant munitione uallari & nota qͦd ꝑ hos tres uersus insimilibrs
sonis. exier̃ uerba diuersa. dixit enĩ reppulisti. spreuisti: cdistulisti:
auertisti : ꝓfanasti: destruxisti: posuisti. Quȩ figura elicit᷑. omo tele
ille regni iuclaci: & fide dinoscit̾ direptus & opib. Nam ꝑ eũ transeuntes sublatis
facultatib eiꝰ religionis copias ad se uiolentissime transtuler illimagis credentes

Expanded text:
Haec non commixtione rei alterius aedificatur, sed in parietis modum saxorum tanHaec non commixtione rei alterius aedificatur, sed in parietis modum saxorum tantum adunatione construitur, ad cujus similitudinem ponit simplicem illam invictamque defensionem divinam, quam necesse fuit amoveri, ut gens Judaeorum potuisset hostium incursione vastari. Pulcherrime autem dictum est: Munitiones ejus posuisti in formidinem: ut culpis facientibus ipsum Dominum formidarent, cusolebant munitione vallari. Et nota quod per hos tres versus in similibus sonis exierunt verba diversa; dixit enim: Repulisti, sprevisti, distulisti, avertisti, profanasti, destruxisti, posuisti. Quae figura dicitur homoeoteleuille regni Judaici et fide noscitur direptus et opibus. Nam per eum transeuntes sublatis facultatibus ejus religionis copias ad se violentissime transtulerunt: illi magis credentes