comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
angłaris: & ideo uerus pacificus. Quia ergo ille
uerus salomon. salomon aut̃ alle faius daiuid
ac muliere bethabeꝵ rex isrł figurã gestabat
huius pacifici: quando templum edificauit.
idõ ne illum putes salomont̃ qui edificauit
domũ dõ. aliũ salomonẽ tibi ostendens ista¬
scriptura. sic cepit in psalmo. Nibi añe
in edificando. s si non ille edificat: inuanũ
laborauert̃ edificantes eam. Qui sunt isti qui
laborant edificantes: Onis qui in eccłia p̃di¬
cant uerbũ dĩ. ministri sacramentoꝵ dĩ. Om̃s
currimus. om̃s laboramus. om̃s dificamus mͦ:
& ante nos qui cucurrerunt om̃s laborauert̃.¬
om̃s dificauerunt. Sed nisi adñs gificauerit
domũ. in uanũ laborauert̃ edificantes eam.
Idõ quosdã uidentes ruere apłi. e ꝓpͥe paulus
ait. Dies obsernatis. & annos. ꝙ menses. &
tempora. Timeo uos. ne forte sine causa labo¬
rauerim in uobis. Qa nouerat se intꝰ a dnio

Expanded text:
angularis , et ideo vere pacificus. Quia ergo ille angularis , et ideo vere pacificus. Quia ergo ille verus Salomon; Salomon autem ille filius David de muliere Bethsabee , rex Israel, figuram gestabat hujus pacifici, quando templum aedificavit: ideo ne illum putes Salomonem qui aedificavit domum Deo, alium Salomonem tibi ostendens Scriptura sic coepit in Psalmo: «Nisi Domiin aedificando; sed si non ille aedificet, «in vanum laboraverunt aedificantes eam.» Qui sunt qui laborant aedificantes? Omnes qui in Ecclesia praedicant verbum Dei, ministri Sacramentorum Dei. Omnes currimus, omnes laboramus, omnes aedificamus modo; et ante nos cucurrerunt, laboraverunt, aedificaverunt: sed «nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt, aedificantes eam.» Ideo quosdam videntes ruere Apostoli, et proprie Paulus ait: «Dies observatis, et annos, et menses, et tempora; timeo vos», «ne forte sine causa laboraverim in vos» . Quia noverat se intus a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificare cogeret᷑. Sic de illo scriptura testis. c̃.
Seo si illo cadente quȩ ꝑ illũ dicta sunt delerent᷑.
dĩ cccidit silomon: In paradyso non cccidit adã :
doccinur in nullo hominũ. spera esse poncudam.
Quia iste salomon cifieauerat templũ año. intypo
quidem & in figura future eecłiȩ & corꝑis dñi. ũde
dicit in euangłio. soluite tempplũ hoc. & in tͥduo
excitabo illud: quia ergo ipse edikieauerat illud
templũ. ꝑdificauit sibi templũ uerus salomon.
lomonis. int̾pretatur pacilicus. Est autẽ ille ue.¬
rus pacificus. de quo dicit apłs. Ipse est eñi papo
nr̃a. qui fecit utraq unũ. Ipse est uerꝰ pacificus.
qui duos parietes e diuerso uenientes in se copu.¬
lauit: quib factus est lapis angłaris ueniente
popło ex circũcisione credentiũ. & ueniente popłoᷤᷤ
exp̃putio gentiũ. xipsoꝵ credentiũ. fecit unã
eccłiam dc duob popłis. & factus. ẽ. illis lapis

Expanded text:
sacrificare cogeretur, sicut de illo Scriptura testis est . sacrificare cogeretur, sicut de illo Scriptura testis est . Sed si illo cadente, quae per illum dicta sunt, delerentur; Dei cecidit Salomon? In paradiso non cecidit Adam? Ndeo docemur in nullo hominum spem esse ponendam. Quia et iste Salomon aedificaverat templum Domino , in typo quidem et in figura futurae Ecclesiae et corporis Domini; unde dicit in Evangelio, «Solvite templum hoc, et in triduo excitabo illud» : quia ergo ipse aedificaverat illud templum, aedificavit sibi templum verus Salomon Dlomonis interpretatur Pacificus: est autem ille verus pacificus, de quo dicit Apostolus, «Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum.» Ipse est verus pacificus, qui duos parietes e diverso venientes in se copulavit, quibus factus est lapis angularis, venienti populo ex circumcisione credentium, et venienti populo ex praeputio Gentium et ipsorum credentium; fecit unam Ecclesiam de duobus populis, factus est illis lapis
Abbreviated transcription (Latin):
titulus eeceris: ut queramus quare sit
additũ salomonis. Nam quid sit canticũ
graduũ. non opus est sepe repetere. Plura
eñi hinc dicta sunt: quia cantat ascendentis
uox in affectu pietatis & caritatis. ad illam
suꝑnã ierłem cui suspiramꝰ quãdiu ꝑegri.¬
namut. & ubi letabimur cũ a ꝑegrinatione
redicrimus. Ascendit ad hane omĩs dͥ ꝓficit.
cadit ab hae om̃is qui deficit. Hee pedib ascendere
queras. nec pedib te desccndere putes. A mando
dm̃ ascetidis. amatido scłm eadis. Siut ergo ista
cantica amantiũ. quodã scõ desiderio flagrantiũ.
Ardent. qui ista cantant excorde. quoꝵ etiã cor ar.¬
in caritate et̃noꝵ. Sed quart sit additũ salomo.¬
nis: quantũ inspirauerit dñs dicã caritati urẽ.
Salonon erat tempore suo filius datud. magnus¬
fuit. & reꝓbatus est a dõ. Et usq ad co laqueus
illi fuit illa cupiditas : ut a mulierib etiã idolis

Expanded text:
titulus caeteris, ut quaeramus quare sit titulus caeteris, ut quaeramus quare sit additum, «Salomonis.» Nam quid sit «Canticum graduum,» non opus est saepe repetere; plura enim dicta sunt hinc, quia cantat ascendentis vox in affectu pietatis et charitatis ad illam supernam Jerusalem, cui suspiramus quamdiu peregrinamur, et ubi laetabimur cum a peregrinatione redierimus. Ascendit ad hanc omnis qui proficit; cadit ab hac omnis qui deficit. Nec pedibus ascendere quaeras, nec pedibus te descendere putes: amando Deum, ascendis; amando saeculum, cadis. Sunt ergo ista cantica amantium, quodam sancto desiderio flagrantium. Ardent qui ista cantant ex corde, quorum etiam cor arin charitate aeternorum. Sed quare sit additum, «Salomonis,» quantum inspiraverit Dominus, dicam Charitati vestrae. 2. Salomon erat tempore suo filius David, magnusfuit, et reprobatus est a Deo: et usque adeo laqueus illi fuit illa cupiditas, ut a mulieribus etiam idolis
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ in uia uulneratus: quia descendit.
Transiens samaritanꝰ. ñ nos contẽpsit. Curauit
nos. leuauit in iumentũ. in carne sua ꝑdipx̃
ad stabulũ. id. c̃. ad eecłiam. Cõmendauit
stabulario. id. c̃. apło. Dedit duos denarios
unde curaretur.: caritatẽ dĩ. & caritatẽ ꝓximi.
In his eñi duob p̃ceptis. tota lex pendet & ꝓpħȩ.
amplius erogaueris: in redeundo reddã tibi.
Amplius erogauit apłs. quia cũ om̃ib apłis
ꝓmissum esset. ut acciꝑtut tan̾quã milites
xp̃i stipendia a ꝓuintialib xp̃i: ille manib
suis laborauit. & annonas suas ꝓuincialib
donauit. Om̃ia facta sunt. Si descendimꝰ
& ualnerati fumus : asceudamꝰ. cantemus. &
prosiciamus. ut perueniamus: R pliẽ
cũ gradiũ: iste psalntus aliquid amplius
in titulo accepit. qd̾ additum est salomoniis.
Sie cñi p̃notatur. Canticũ graduũ salomo.¬
nis. Itiq fecit nos intentos inusicatior

Expanded text:
autem in via vulneratus, quia descendit. autem in via vulneratus, quia descendit. Transiens Samaritanus non nos contempsit: curavit nos, levavit in jumentum, in carne sua; perduxit ad stabulum, id est ad Ecclesiam; commendavit stabulario, id est Apostolo; dedit duos denarios unde curaretur, charitatem Dei et charitatem proximi: in his duobus enim praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . amplius erogaveris, in redeundo reddam tibi» . Amplius erogavit Apostolus; quia cum omnibus Apostolis permissum esset ut acciperent tanquam milites Christi stipendia a provincialibus Christi, ille manibus suis laboravit, et annonas suas provincialibus donavit . Omnia facta sunt: si descendimus, et vulnerati sumus; ascendamus, cantemus, et proficiamus, ut perveniamus. IN PSALMcum graduum,» iste psalmus aliquid amplius in titulo accepit, quod additum est, «Salomonis.» Sic enim praenotatur: «Canticum graduum Salomonis.» Itaque fecit nos intentos inusitatior
Abbreviated transcription (Latin):
qui seminant in lacrimis. it ganddio metent.
In isto psalmo cxortati uos fucrimus maxime
ad faciendã miscłiã: quia hinc ascendit᷑. Et
indetis quia illt cantat canticũ graduũ. qui
ascendit. Mementote & nolite amare descen¬
acre. I& non ascendere: s de ascensione cogi.¬
tate. quia qui desctnaebat abiherłm in ihcricho.
incidit in latrones. Si non descenderet. non
incideret in latrones. Iam ergo adã descoendit.
& incidit in latrones. Om̃s eñi nos. adã sumꝰ.
Ses transiit sactrdos & contẽpsit. transh̾t leuita
& contempsit: quia lex sanare ñ potuit. Transiit
cñi dictum . ẽ. Nonne uerũ dicimꝰ quia sama.¬
ritanus es tũ. & demoniũ habes: Ille autẽ¬
non dixit non sũ samaritanꝰ: seo dixit. ego
demoniũ ñ habeo. Samarites eñi. int̃p̃tat᷑
custos. Sĩ diceret non sũ samaritanꝰ: diceret
ñ sũ eustos. Et quis alius custodiret: Deinde
ponens similitudinẽ tranfiit samarites. &
fecit cũ illo miscłiam sicut scitis. Iacebat

Expanded text:
«qui seminant in lacrymis, in gaudio metent.» 15. Isto psalmo exhortati vos fuerimus maxime ad faciendam misericordiam, quia hinc ascenditur; et videtis quia ille cantat canticum graduum, qui ascendit. Mementote; nolite amare descendere et non ascendere, sed de ascensione cogitate: quia qui descendebat ab Jerusalem in Jericho, incidit in latrones. Non descenderet, et non incideret in latrones. Jam ergo Adam descendit, et incidit in latrones: omnes enim nos Adam sumus. Sed transiit sacerdos, et contempsit; transiit Levita, et contempsit; quia Lex sanare non potuit. Transiit enim dictum est, «Nonne verum dicimus nos, quia Samaritanus es tu, et daemonium habes?» Ille non dixit, Non sunt Samaritanus; sed dixit, «Ego daemonium non habeo» . Samarites enim interpretatur, Custos. Si diceret, Non sum Samaritanus; diceret, Non sum custos. Et quis alius custodiret? Deinde ponens similitudinem: «Transiit Samarites, et fecit cum illo misericordiam,» sicut scitis. Jacebat
Abbreviated transcription (Latin):
tiã. Qui non fecit hoc dñs. idõ cũ credidit
nescisse. qualis mulier illi accessisset ad pedes.
Dñs autẽ non solũ illã nouerat. s & cogitatio¬
nes illius audiebat. Quia & si contactus cor.¬
poris alicͥ facit. o tũ ĩmunde pharisee caro dñi
posset pollui contactu mulieris. an mulier pos¬
set mundari contactu dñi : ꝑmtebat autẽ
medicus. egrotantt̃ tangere medicam̃tũ. Et
illa quȩ uenerat. nouerat medicũ. & quȩ sole¬
bat in sua fornicatione fortasse frotitosa. eẽ: fron¬
tosior facta est ad salntẽ. Irrupit in domũ. quo
non erat inuitata. S uulnera habebat. & illuc
uenerat ubi medicus recũbebat. Ille aut̃ qui
inuitauerat medicũ. sanus sibi uidebat᷑: ꝓpt̾ea
ñ curabatur. Iam quę secuntur in euangelio
nostis. quomꝰ confusus est ipse phariseus. eum
ti ostenderet quia & ilam mulierẽ nouerat:
uersum ubi aictum.t̾. impletum. ẽ. gaudio os

Expanded text:
tiam. Quia hoc non fecit Dominus, ideo illum credidit tiam. Quia hoc non fecit Dominus, ideo illum credidit nescisse qualis mulier illi accessisset ad pedes; Dominus autem non solum illam noverat, sed et cogitationes illius audiebat: quia etsi contactus corporis aliquid facit, o immunde pharisaee, caro Domini posset pollui contactu mulieris, an mulier mundari contactu Domini? Permittebat autem medicus aegrotam tangere medicamentum; et illa quae venerat, noverat medicum; et quae solebat in sua fornicatione fortasse esse frontosa, frontosior facta est ad salutem. Irrupit in domum quo non erat invitata; sed vulnera habebat, et illuc venerat ubi medicus recumbebat. Ille autem qui invitaverat medicum, sanus sibi videbatur; propterea non curabatur. Jam quae sequuntur in Evangelio nostis, quomodo confusus est ipse pharisaeus, cum ei ostenderet quia et illam mulierem noverat, versum ubi dictum est, «Impletum est gaudio os
Abbreviated transcription (Latin):
sunt munda count. Ipse dñs dicit alio loco.
Uerũ date elemosinas. & tece om̃ia munda sunt
uobis. Ende aut̃ ꝓcedit edemosina : De corde.
Si cñi manũ porrigas. nec in corde mistrearis:
tuchil fecisti. Si autẽ in corde misertaris. etiã¬
si non habeas quod porrigas manu: acceptat
as̃ elemosinã tua. Illi aut̃ iniqui: foris quęre.¬
bant munditiã. De talib erat ętiã ille pharis¬
cus qui intutauerat dñm. quę accessit mulier
quȩ in ciuitate peceatrye erat o famosa. quȩ
lacrimis lauit pedes am̃. tersit capillis : uuxit
dixit apud semet ipsũ. Iste si esset ꝓpba: sciret
quȩ mulier illi accessit ad pedes. Unde noue¬
rat. utrũ sciret an nesciret: Sed ido cũ nesci.¬
re arbitratus ẽ: quia ñ asc eam rcppulit. Si
eñi accessisset ad ipsũ phariscũ talis mulier.
ile qui munditiã tenebat quasi in carne.
exufflaret. repelleret. abiceret: nt ĩmunda
tangeret mundtũ. & contaminaret eiꝰ mundi.¬

Expanded text:
nus dicit alio loco: nus dicit alio loco: «Verum date eleemosynas, et ecce omnia munda sunt vobis» . Unde autem procedit eleemosyna? De corde. Si enim manum porrigas, nec in corde miserearis, nihil fecisti; si autem in corde miserearis, etiamsi non habeas quod porrigas manu, acceptat Deus eleemosynam tuam. Illi autem iniqui, foris quaerebant munditiam. De talibus erat etiam ille pharisaeus qui invitaverat Dominum, quando accessit mulier quae in civitate peccatrix erat et famosa, quae lacrymis lavit pedes Domini, tersit capillis, unxit dixit apud semetipsum: «Iste si esset propheta, sciret quae mulier illi accessit ad pedes.» Unde noverat utrum sciret, an nesciret? Sed ideo eum nescire arbitratus est, quia non a se eam repulit. Si enim accessisset ad ipsum pharisaeum talis mulier, ille qui munditiam tenebat quasi in carne, exsufflaret, repelleret, abjiceret; ne immunda tangeret mundum, et contaminaret ejus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
gaudens. canta tanquã consolatus: quia ille te
p̃cessit. qui iuissit ut sequaris. Tunc repletũ
Os fratres mei qͦt habemus in corpore. quomodo
impletur gaudio: Non solet impleri nisi aut
cibo. aut potu. Aliqua re tali missa in õs.
impletur aliquando os nr̃m. Ꝙ plus est quod
dicimus scĩtati ur̃ȩ. Quando os plenũ habemꝰ.
loqui non possumꝰ. Habemus aut̃ intus os: id
est in corde. unde quicqͥo ꝓcedit si malum est.
inquinat nos: si bomĩ est. mundat nos. De
ipso enĩ ore audistis: dũ ȩuanglium legeretur.
Insultabant eñi dño iudei: quia discipłi cuis non
lotis manib manducabant. Illi insultabant
qui munditiã foris habebant. & intꝰ maculis
pleni erant. Illi insultabant quoꝵ iusticia
ñ erat. nisi in oculis hominũ. Dñs aut̃ quȩ¬
rebat munditiã nr̃am interiorem. Quȩ si
fuerit: necesse est ut & quȩ foris sunt mũda suit.
Alundatt inquit quȩ intus sunt:  quȩ soris¬

Expanded text:
gaudens, canta tanquam consolatus; quia ille te gaudens, canta tanquam consolatus; quia ille te praecessit, qui jussit ut sequaris. 5. «vers.» 2,Os, fratres mei, quod habemus in corpore, quomodo repletur gaudio? Non solet impleri, nisi aut cibo, aut potu, aut aliquare tali missa in os. Impletur aliquando os nostrum: et plus est quod dicimus Sanctitati vestrae; quando os plenum habemus, loqui non possumus. Habemus autem intus os, id est in corde, unde quidquid procedit, si malum est, inquinat nos; si bonum est, mundat nos. De ipso enim ore audistis, dum Evangelium legeretur. Insultabant enim Judaei Domino, quia discipuli ejus non lotis manibus manducabant. Illi insultabant, qui munditiam foris habebant, et intus maculis pleni erant; illi insultabant, quorum justitia non erat, nisi in oculis hominum. Dominus autem quaerebat munditiam nostram interiorem; quae si fuerit, necesse est ut et quae foris sunt munda sint. «Mundate,» inquit, «quae intus sunt
Abbreviated transcription (Latin):
consolati gaudebant. id. c̃. magnũ erat gau¬
diũ ipsoꝵ tanquã consolatoꝵ. illo consolan.¬
te morituros qui mortuus est. Om̃s etũ
moriendo gemimus. Consolutus est ille
qui mortuus est. ne mori timertinuso.
Prior resurrexit. ut habertinus qͥd sꝑaremus.
Quia crgo prior resurrexit. spẽ nobis dedit.
Q uia in miseria positi spe consolati sumus:
binc gaudiũ magnũ. Et conuertit dñs captiui.¬
tattin nrãm: ut iam de captiuitate uiã tenea¬
mus. & eamus ad patriã. Iam ergo redempti.
in uia non timeamus insidiantes hostes tirõs.
I deo eñi redemit nos: ut non audeat hostis insi¬
diari nobis. si de uia non recesserimꝰ. Ipse
cñi xp̃s. factus est uia. Uis non pati latrones:
Ait tibi. Uiam tibi straui ad patriam. noli recedere.
Talem uiam muniui. ut latro ad te ñ audeat
accedere. Tu ab illa noli recedore. & latro ad te
ñ audet accedere. Ambula ergo in cep̃o. o canta

Expanded text:
consolati» gaudebant; id est, magnum erat gauconsolati» gaudebant; id est, magnum erat gaudium ipsorum, tanquam consolatorum, illo consolante morituros qui mortuus est. Omnes enim moriendo gemimus: consolatus est ille qui mortuus est, ne mori timeremus. Prior resurrexit, ut haberemus quod spararemus. Quia ergo prior resurrexit, spem nobis dedit: quia in miseria positi, spe consolati sumus; hinc gaudium magnum. Et convertit Dominus captivitatem nostram, ut jam de captivitate viam teneamus, et eamus ad patriam. Jam ergo redempti, in via non timeamus insidiantes hostes nostros. Ideo enim redemit nos, ut non audeat hostis insidiari nobis, si de via non recesserimus. Ipse enim Christus factus est via . Vis non pati latrones! Ait tibi: Viam tibi stravi ad patriam; noli de via recedere. Talem viam munivi, ut latro ad te non audeat accedere; tu ab illa noli recedere, et latro ad te non audet accedere. Ambula ergo in Christo et canta
Abbreviated transcription (Latin):
lati. nͥ quia adhuc gimimus sͣ. sSomimus in
re. consolam᷑ in spe. Cis tronlierit res: de
gemitu gaudiũ ueniet pb̃nũ. ubi noti
opus erit consolatio. quia ntilla miscria
saueiabimur. Quare auit̃ uelut consolati
ad similitudine̾. Modo ad ꝓprictatt̃ relatũ ẽ.
Sed exempla nobis itiam de cõmuni locutioẽ
hominũ danda sunt: ut facile intelligat᷑.
Quando dicimus sicut uixit pat̾ ita & filius:
ad similitudinẽ hoc dicimꝰ. Et sicut pecus
moritur. ita homo moritur: ad similitudinẽ
hoc dicitur.. Quando antt̃ dicimus
fecit sicut uir bonus qnũqͥd non est uir bonꝰ.
sed similitudinẽ̾ habit uri boni : fecit tan¬
quam iustus. Hoc tanquã non negat cum
iustum esse. sed ꝓprietatem cius ostendit.
Fccisti sicut senator. Ergo non es senator. si
sient scnator ficisti. & quia ustus es: sic̃ iustͦ
stcisti. & quia bonus es: sicut bonus stristi.
Ergo quia o isti utre consolati erant: sicut

Expanded text:
lati,» nisi quia adhuc gemimus. Gemimus in lati,» nisi quia adhuc gemimus. Gemimus in re, consolamur in spe: cum transierit res, de gemitu gaudium veniet aeternum, ubi non opus erit consolatione, quia nulla miseria sauciabimur. Quare autem «velut consolati» ad similitudinem; modo ad proprietatem relatum est. Sed exempla nobis etiam de communi locutione hominum danda sunt, ut facile intelligatur. Quando dicimus, Sicut vixit pater, ita et filius; ad similitudinem hoc dicimus: et, Sicut pecus moritur, ita homo moritur; ad similitudinem hoc dicitur. Quando autem dicimus, Fecit sicut vir bonus; numquid non est vir bonus, sed similitudinem habet viri boni? Fecit tanquam justus; hoc tanquam, non negat eum justum esse, sed proprietatem ejus ostendit. Fecisti sicut senator: Ergo non sum senator, si sicut senator fecisti; et quia justus es, sicut justus fecisti; et quia bonus es, sicut bonus fecisti. Ergo quia et isti vere consolati erant, «sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ginta anni significant om̃t tempus qd̾ seꝑtem
dieb uoluitur. Cũ autẽ transierit om̃e tempꝰ:
tunc redimus & nos ad patriã nr̃am. quomͦ post
septuaginta annos rediit ille ppłs a captiuitate
babyloniȩ. Babrlonia est cñi mundus iste.
Babylonia cm̃. int̾pretatur confusio. Uidete
si non est confusio. tota humana uita. Qeqͥd
agunt homines in spe uana. quando cogno¬
uerunt qͥd agunt. crubescunt. Quare labomiꝑ
Cui laborant : fdiis meis inquit. Q ipsi cui :
Filiis suis. Et ipsi quaꝰ: Filiis suis. Nemo
ergo sibi. Ab ista ergo confusione iã conuersi
in his in quib nẽ crubescitis: Confusio est gͦ iste
tota uita rerũ humanarũ. non ꝑmanens ad am̃.
In hac confusione. io. c̾. in ista babyloma. capti¬
na tenctur symn. Sed contiertit dñs captunta¬
nisi sumꝰ. tanquã consolationẽ accipiente.
Consolatio non est. nͥ miscrotũ: consolatio ñ est.
nisi gementiũ. lugentiũ. Quire quasi conso.¬

Expanded text:
ginta anni significant omne tempus quod septem ginta anni significant omne tempus quod septem diebus volvitur: cum autem transierit omne tempus, tunc redimus et nos septuaginta annos rediit a captivitate Babyloniae. Babylonia est enim mundus iste: Babylonia enim interpretatur, Confusio. Videte si non est confusio tota vita humana. Quidquid agunt homines in spe vana, quando cognoverint quid agunt, erubescunt. Quare laborant? cui laborant? Filiis meis, inquit. Et ipsi cui? Filiis suis. Et ipsi quibus? Filiis suis. Nemo ergo sibi. Ab ista ergo confusione jam conversi in his, in quibus nunc erubescitis» ? Confusio ergo est ista tota vita rerum humanarum, non pertinens ad Deum. In hac confusione, in ista Babylonia, captiva tenetur Sion: sed convertit Dominus captivitavisi sumus, tanquam consolationem accipientes. Consolatio non est nisi miserorum, consolatio non est nisi gementium, lugentium, Quare «quasi conso
Abbreviated transcription (Latin):
meremur. Qut̃cũq sanguinẽ ille fudit perse¬
quendo iustos. qualem sanguinẽ fudit: Iustoꝵ
quidem sanguint̃ fudit. ꝓpħarũ. patrũ nrõrũ.¬
iustũ sanguinẽ fudit & martyrũ: tamen om̃s
de ꝓpagine pe uenientes U̾nũ sanguinem
fudit. eiꝰ quẽdñ solũ iustificatus: s iustꝰ natꝰ est.
Illo sanguint.  t ꝑdidit quos tenebat. ꝓ quib
em̃i datas est mocens sanguis redẽpti
sunt. & conuers  eptutate cantant istum
consolati. hoc uoluit dicere. facti sumus gau.
om̃s illuis ciuitatis ciues captrui sunt: sed qui
inde ꝑegrinantur ipsi captiui sunt. Homo ciuis
De ꝓpagine ipsius natũ est genꝰ humanũ.
& impleuit terras eiptiutate syon: & ista captiua
fron. Quomͦ u̾bra. illius iherłm. u̾bra illiꝰ sron:
quã acceꝑunt iudei in imagine. in figura fuit
in captiuitate in babylonia. & post septuaginta
annos rediit ille ppłs ad ciuitatt̃ suã Septua.¬

Expanded text:
meremur. Quemcumque sanguinem ille fudit persemeremur. Quemcumque sanguinem ille fudit persequendo justos, qualem sanguinem fudit? Justorum quidem sanguinn omnes de propagine peccati venientes. Unum sanguinem fudit ejus qui non justificatus, sed justus natus est: illo sanguine fuso, perdidit quos tenebat. Pro quibus enim datus est innocens sanguis, redempti sunt; et conversi a captivitate, cantant istum cut consolati.» Hoc voluit dicere, Facti sumus gaudeomnes illius civitatis cives captivi sunt; sed qui inde peregrinantur, ipsi captivi sunt. Homo civis De propagine ipsius natum est genus humanum, et implevit terras captivitas Sion. Et ista captivitas Sion quomodo umbra illius Jerusalem? Umbra illius Sion quam acceperunt Judaei in imagine, in figura fuit in captivitate in Babylonia, et post septuaginta annos rediit ille populus ad civitatem suam . Septua
Abbreviated transcription (Latin):
ad scłm. aorsum contra dm̃. Cũ uͦ conuerterit
nos as̃ ut iam incipiamus faciem habere addm̃.
& dorsum ad scłm. quia adhuc in uia sumꝰ. tam̃
patriã attendimus. Et quando forte aliquam
tribulationẽ patimur. s tamen tenemus uiam.
ꝓligno portamur: asper quidem uentus.ẽ: sed
uentus nr̃ est. Cũ labore quidem. s cito ducit:¬
& cito ꝑoueit. Quia ergo de captiuitate nm̃ ge¬
ncbamus: gemunt autt̃ & illi qui iam credidert̾.
Quom᷑ autẽ facti suimus captiui obliti fuimꝰ. sed
ꝑ scripturã cõmemoram᷑. Paulũ ipsũ apłm int̾.¬
rogenius. Ait eñi. Scimus quia lex spũalis est.
ego aut̃ carnalis sũ. uenundatus sub ꝑtecato.
Ecce unde facti sumus captiui : quia uenundati
sumꝰ sub ꝑeceato. Quis nos uendidit: Hos ipsi
qui consensimus seductori. endert nos potiumꝰ.¬
sed redimere nos non possumꝰ. Utndidimus nos
consensione peccati. redimimur in fide iusticiȩ.
Sanguis eħi innocens datus. ẽ ꝓ nobis. ut redi¬

Expanded text:
ad saeculum, dorsum contra Deum. Cum vero converterit nos Dominus, ut jam incipiamus faciem habere ad Deum, et dorsum ad saeculum, qui adhuc in via sumus, tamen patriam attendimus: et quando forte aliquam tribulationem patimur, sed tamen tenemus viam, et ligno portamur; asper quidem ventus, sed ventus prosper est; cum labore quidem, sed cito ducit, cito perducit. Quia ergo de captivitate nostra gemebamus, gemunt autem et illi qui jam crediderunt; quomodo autem facti sumus captivi, obliti fuimus, sed per Scripturam commemoramur: Paulum ipsum Apostolum interrogemus; ait enim, «Scimus enim quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venundatus sub peccato» . Ecce unde facti sumus captivi, quia venundati sumus sub peccato. Quis nos vendidit? Nos ipsi, qui consensimus seductori. Vendere nos potuimus, redimere nos non possumus. Vendidimus nos consensione peccati, redimimur in fide justitiae. Sanguis enim innocens datus est pro nobis, ut redi
Abbreviated transcription (Latin):
mouebuntur ergo inçternũ. qͥ inhabitant
uisionẽ pacis: &pax suꝑ isrł. Ergo ispł qui
uidens dm̃ est: uidens pacem. ẽ. & ipse isrł
est & iherłm. quia popłs ille dĩ. ipsa est ei¬
uitas dĩ. Si ergo uidens pacem. hoc est ui¬
dens dm̃ : merito & aĩ ipse est pax. Ergo qͥa
xp̃s filius dĩ pax est: ideo uenit colligere suos.
& sccertiere ab iniquis. A quib miquis: Qu
oderunt iberłm. qui oderunt pacem. qui
uolunt conscindere imitatem. qui ñ credt̃
paci : qui falsam pacem annuntiant popło.
& non illam babent. quib respondetur. cũ
dixerit. pax uobiscũ: & cũ spũ tuo. falsa di¬
cunt: & falsum audiunt. Quib dicunt pax
uobiscũ: Quos seꝑant a pace orbis terrarũ.
Et quib dicitur. & cũ spũ tuo: si in spũ coꝵ eẽt.
pax. nonne unitatem diligerent. & relinque¬
rent dissensionẽ: Falsum ergo ꝓnuntiantes:
falsum audiunt. Hos uerũ ꝓnuntiemus:
& uerũ audiamus. Simus isrł. Samplecta.¬
mur pacem: quia iherłm est uisio pacis. &¬

Expanded text:
untur ergo in aeternum, qui inhabitant visionem pacis. Et «pax super Israel.» Ergo Israel qui videns Deum est, videns pacem est: et ipse Israel est et Jerusalem; quia populus ille Dei, ipsa est civitas Dei. Si ergo videns pacem, hoc est videns Deum; merito et Deus ipse est pax. Ergo quia Christus Filius Dei pax est, ideo venit colligere suos, et secernere ab iniquis. A quibus iniquis? Qui oderunt Jerusalem, qui oderunt pacem, qui volunt conscindere unitatem, qui non credunt paci, qui falsam pacem pronuntiant in populo, et non illam habent. Quibus respondetur, cum dixerint, Pax vobiscum, Et cum spiritu tuo: falsum dicunt, et falsum avobiscum, quos separant a pace orbis terrarum et quibus dicuntur 'et cum spiritu tuo'. Si in spiritu eorum esset pax, nonne unitatem diligerent erent dissensionem? Falsum ergo pronuntiantes, falsum audiunt. Nos verum pronuntiemus, et verum audiamus. Simus Israel, et amplectamur pacem; quia Jerusalem est visio pacis, e
Abbreviated transcription (Latin):
tatisunt. quia eoꝵ p̾sentes leticias amauert᷑.
& futura supplicia non crediderunt. Qergo
alecti sunt corpe. & non acclinant. qͥd habebunt:
Iã neniantius ad ipsam. bereditatẽ sb̃s. qͥa filii¬
sumus. Qo possidebimus: Quȩ est berͥeditas c
Quȩ patria nr̃a: Quid uocatur: Pax. ꝑhanc
uos salutamus. bane uobis annuntiamnue
Hanc suscipiunt montes ocolles iusticiã. ipsa
utium: & mediũ parietem maccrie soluit.
Quia filii hereditatẽ habebimꝰ. Et qͥd uocatur
ipsa hereditas. nisi pax: & uideie quia exhere¬
ditati sunt: qui non amant pacẽ. Hon autẽ
amant pacẽ. qui diuidunt unitatt̃. Pax pos.¬
sessio pioꝵ. possessio hereoũ. Et qui sunt he.¬
redos: Faui. Andi guangłm. Beati pacifici:

Expanded text:
tati sunt, quia eorum praesentes laetitias amaverunt, et futura supplicia non crediderunt. Qui ergo recti sunt corde et non declinant, quid habebunt? Iam veniamus ad ipsam hereditatem. Quasumus. Quid possidebimus? quae est haereditas? quae patria nostra? quid vocatur? Pax. Per hanc vos salutamus, hanc vobis annuntiamus, hanc suscipiunt montes, et colles justitiam . Ipsa unum, et medium parietem maceriae solvit» . Quia filii sumus, haereditatem habebimus. Et quid vocabitur ipsa haereditas, nisi pax? Et videte quia exhaeredati sunt qui non amant pacem: non autem amant pacem, qui dividunt unitatem. Pax possessio piorum est, possessio haeredum. Et qui sunt haeredes? Filii. Audite Evangelium: «Beati pacifici,
Abbreviated transcription (Latin):
tempus. quia non relinquet dñs uirgã pecca¬
torũ suꝑ sortem iustoꝵ. Quare hoc: Ut ñ
extendant iusti in iniquitatem manus suas.
Ut ad tempus ferant iusti iniquos dominantes.
& intelligant non esse hoc semptterirũ: s ppa¬
tus. & om̃is potestas: ut sit ac̃ om̃ĩa in om̃ib.
Ad hoc se seruantes & hoc corde contemplantes:
& adhuc in side retinentes. & ut maeant ꝑdu¬
rantes: non getendant manꝰ suas inunnqͥtatẽ.
Nã si uideant quia semꝑ .c̾. uirga peccatoꝵ suꝑ
sortem iustoꝵ: cogitant aꝑud se & dicunt.
Quid mͥ ꝓdest. quia iustus sũ : Semꝑ micbi
dñabitur iniquus. & semꝑ seruus cro : Faciã
ergo & ego iniquitatẽ. quia nichil prodest te¬
nere iusticiã. Ne antẽ hoc dicat: insinuatur
illi fides. quia ad tempus potest esse uirga pec¬
catoꝵ suꝑ sortem iustoꝵ: ut non derelinquet
cam dñs suꝑ sortom iustoꝵ. ut non extendant
iusti in uuquitatem mauꝰ suas: s teneant ab

Expanded text:
tempus: «Quia non derelinquet Dominus virgam peccatempus: «Quia non derelinquet Dominus virgam peccatorum super sortem justorum.» Quare hoc? «Ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas:» ut ad tempus ferant justi iniquos dominantes, et intelligant non esse hoc sempiternum, sed praepatus, et omnis potestas, ut sit Deus omnia in omnibus . Ad hoc se servantes, et hoc corde contemplantes, et adhuc in fide retinentes, et ut videant perdurantes, «non» extendunt «manus suas in iniquitatem.» Nam si videant quia semper est virga peccatorum super sortem justorum, cogitant apud se, et dicunt: Quid mihi prodest quia justus sum? Semper mihi dominabitur iniquus, et semper servus ero? Faciam ergo et ego iniquitatem; quia nihil prodest tenere justitiam. Ne autem hoc dicat, insinuatur illi fides, quia ad tempus potest esse virga peccatorum super sortem justorum: «non» eam «relinquet Dominus super sortem justorum, ut non extendant justi in iniquitatem manus suas;» sed teneant ab
Abbreviated transcription (Latin):
statĩ optemperabant. Distinguebant dũm eter¬
nũ a año temꝑali. & tam̃ suborti erant propter
erit semꝑ : ut iniqui imperent iustis: Non sic
erit. Uidete eñi. quid dicat iste psalmus. Qm̃
ñ derelinquet dñs uirgam peccatoꝵ suꝑ sortẽ
iustoꝵ. Sentitur ad tempus uirga peccatorũ
suꝑ sortem iustoꝵ. s non ibidem relinquit᷑. non
erit inçiernũ. Ueniet tempꝰ. quando unus
agnoscatur at̃. Ueuiet tempꝰ. quando xp̃s in
claritate sua apparens. congreget aute se om̃s
grutes:  diuidet cas sicut diuidit pastor he.¬
dos ab ouib. oues ponet ad dexteram. hedos
ad sinistram. Et udebitis ibi multos seruos
inter ones. & multos dños int̾ bedos. Et rur¬
sus multos dños int̾ oues: & multos seruos
int̃ hedos. Non cm̃ quia sie consolati sumus
scruos. om̃s scrui botui sunt: aut quia sic re.¬
boni fideles scrui. o sunt mali. S quãdiu¬
serui boni seruiunt malis am̃s: ferant ad

Expanded text:
statim obtemperabant. Distinguebant Dominum aeterstatim obtemperabant. Distinguebant Dominum aeternum a domino temporali, et tamen subditi erant propter erit semper, ut iniqui imperent justis? Non sic erit. Videte enim quid dicat iste psalmus: «Quoniam non derelinquet Dominus virgam peccatorum super sortem justorum.» Sentitur ad tempus virga peccatorum super sortem justorum; sed non ibi relinquitur, non erit in aeternum. Veniet tempus, quando unus agnoscatur Deus; veniet tempus, quando Christus in claritate sua apparens congreget ante se omnes gentes, et dividat eas, sicut dividit pastor haedos ab ovibus: oves ponet ad dexteram; haedos ad sinistram . Et videbis ibi multos servos inter oves, et multos dominos inter haedos; et rursus multos dominos inter oves, multos servos inter haedos. Non enim quia sic consolati sumus servos, omnes servi boni sunt; aut quia sic reboni fideles servi boni serviunt malis dominis, ferant ad
Abbreviated transcription (Latin):
cȩli & terrȩ ꝑ quem ficta sunt onsia seruiuit in
dignis. rogauit ꝓseuientib & furentib. & tanꝙͣ.
medicũ se exhibuit aduenienis. nã & medici a
arte sanitate meliores seruiunt egrotis: quanto
magis ñ debet acdignari homo ex toto anima &
ex tota bona uoluntate. cũ tota dilectione seruire
dño ętiam malo: Ecce seruit melior acteriori:
seo ad tempus. Q nod autẽ dixi de dño & scruo.
hoc intelligite de potestatib & regib. de om̃ib
culminib hus scłi. Aliquando eñi potestates
bone sunt. . tanent drã: aliquando non
timent dm̃. Iulianus insidelis extitit imperator.
extitit apostata. iniquus. idolatra: milites xep̃i
seruierunt imꝑatori in fideli. Abi ueniebatur
ad causam xp̃i : non agnoscebant nͥ illũ qui in
glo erat. Si quando uolebat ut idola colerent.
ut thurificarent: p̾ponebant ali dm̃. Quando
autt̃ dicebat ꝓducite aciem. ite contra illã gentẽ.

Expanded text:
coeli et terrae, per qucoeli et terrae, per qunis, rogavit pro saevientibus et furentibus, et tanquam medicum se exhibuit adveniens nam et medici et arte et sanitate meliores serviunt aegrotis; quanto magis non debet dedignari homo, ex toto animo, et ex tota bona voluntate, cum tota dilectione servire domino etiam malo? Ecce servit melior deteriori, sed ad tempus. Quod autem dixi de domino et servo, hoc intelligite de potestatibus et regibus, de omnibus culminibus hujus saeculi. Aliquando enim potestates bonae sunt, et timent Deum; aliquando non timent Deum. Julianus exstitit infidelis imperator, exstitit apostata, iniquus, idololatra: milites christiani servierunt imperatori infideli; ubi veniebatur ad causam Christi, non agnoscebant nisi illum qui in coelo erat. Si quando volebat ut idola ut thurificarent, praeponebant illi Deum. Quando autem dicebat: Producite aciem, ite contra illam gentem,
Abbreviated transcription (Latin):
seruicntes. quasi hominib placentes: s quasi
scrui cep̃i. facientes uoluntatẽ dĩ ex animo
cũ bona uoluntate. E cce non ficit de seruis liberos.
s de malis scruis bonos seruos. Quantã debent
diuites xp̃o. qui illis cõponit domũ: ut si fuit tibi
seruus insidelis. conuertat illum ap̃s. & non ci
dicat. dimitte anm̃ tuũ. iam cognonisti eũ qui
uerus est adtis. ille forte impits cẽt. iniquus. tu
iã fidelis & instus: indignũ. c. ut iustus & fidelis
seruiat iniquo & infideli. Non hoc ei dixit. sed
magis serui. & ut corroborarit scruũ: hoc dixit.
Exemplo meo scrui. Prior seruiui iniquis. Dñs
eñi tanta in passione sustinens: a quibꝰ sustinuit.
nͥ dñs a seruis : Q a quib nͥ a malis seruis: N am
si fuissent boni serui: honorarent dñm suũ. Sed
quia mali scrui erant: iniuriauerunt dñm. Ille
qͥd contra : Reddidit dilectionẽ ꝓ odio. Ait enim.
Pat̃ ignosce illis. quia nesciunt qͥd faciunt. Si dñs

Expanded text:
tes, quasi hominibus placentes, sed quasi servi Christi, facientes voluntatem Dei ex animo, cum bona voluntate» . Ecce non fecit de servis liberos, sed de malis servis bonos servos. Quantum debent divites Christo, qui illis componit domum! ut si fuit ibi servus infidelis, convertat illum Christus, et non ei dicat, Dimitte dominum tuum; jam cognovisti eum qui verus est dominus: ille forte impius est et iniquus, tu jam fidelis et justus; indignum est ut justus et fidelis serviat iniquo et infideli. Non hoc ei dixit, sed magis, Servi: et ut corroboraret; servum, hoc dixit, Exemplo meo servi; prior servivi iniquis. Dominus enim tanta in passione sustinens, a quibus sustinuit, nisi dominus a servis? et a quibus, nisi a malis servis? Nam si fuissent boni servi, honorarent dominum. Sed quia mali servi erant, injuriaverunt. Ille quid contra? Reddidit dilectionem pro odio: ait enim, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Si Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ab sconditũ.ẽ. Aut̃ eñi dicimꝰ excuti uestem. ut
cecutiant inde puluerem: e alit̾ dicimꝰ gͥxcuti sac¬
cum. ut ilud quad intus latebat exeat. Ergo in.¬
telligo sẽs quantũ possũ filios excussoꝵ. fortasse
ipsos apłos dictos filios ꝓpħarum. Propłis eñi
clansa sacramenta & oꝑta continebant. & excussi
sunt: ut inde manifesta ꝓcederent. Futo ergo di¬
rem suium. & asinus p̃sepe am̃ si: isrł antem
occurrit: quod de ꝓpħa dicerem. Si aliud occur.¬
ruser: hoc dixissem. Hoc autt̃ audiens homo. si
asinum a bonẽ. o peccora. & iumenta quȩ uidet
cogitanerit: nescio quid intus tanquã in uolucro
positum. forinsecus ꝑtractauit. qͥd ibi sit nescit.
Asmnus o bos: aliqtd significant. Quid gͦ dicttur
homini. iam ÷ ꝓmintiare uoleuti: Expecta. aau-¬
sum est quod cangis. Exenie in uolucrũ. Propheta
nescio quid istis uelaminib nominum texit.
nescio queta asinim. nescio quem bouem significat.

Expanded text:
absconditum est. Aliter enim dicimus excuti vestem, ut absconditum est. Aliter enim dicimus excuti vestem, ut excutiant inde pulverem; et aliter dicimus excuti saccum, ut illud quod intus latebat, exeat. Ergo intelligo, fratres, quantum possum, filios excussorum fortasse ipsos Apostolos dictos, filios Prophetarum. Prophetae enim clausa sacramenta et operta continebant: excussi sunt, ut inde manifesta procederent. Puta ergo prrem suum et asinus praesepe domini sui; Israhel autem occurrit, quod de propheta dicerem: si aliud occurrisset, hoc dixissem. Hoc autem audiens homo, si asinum et bovem, et pecora et jumenta quae videt, cogitaverit; nescio quid intus tanquam in involucro positum forinsecus pertractabit; quid ibi sit nescit. Asinus et bos aliquid significant. Quid ergo dicitur homini jam pronuntiare volenti? Exspecta; clausum est quod tangis, excute involucrum: Propheta nescio quid illis velaminibus nominum texit; et nescio quem asinum, nescio quem hovem significat.
Abbreviated transcription (Latin):
portis aut̃ emutatũ: audent̾̃ dicit. Quanto tem.¬
pore iusticiã in nocentes tenuerint: non tru¬
bescrnt. Hoc est in porta p̃dicare. & quis est qui
p̃dicat in porta: Qui p̃dicat in xep̃o. quia xp̃c
est porta : qua intramus ad illam ciuitatem.
Mentior. si non ipse ayeit: ego sũ ianua. Si ianua
est. coporta est. Ianua cñi. dicitur aomus. Ianua
ciuitatis porta est: porta domus ianua est. S forie
non benedicitur posita: si non benedicit᷑ ciuitas.
quȩ dicti est domꝰ. Utrũq cñi paulo aute dictũ. ẽ.
Nisi dñs cdificaterit domũ. in uanũ laborauerunt
edificantes cã. Et ne istam domũ audiendo parũ
aliquid putares : nͥ dñs inquit custodierit ciita¬
tem. in uanũ laborauit qui custodit illam. Est
ergo domus. quȩ est ciuitas. Ipsa gͦ habet ianuã
tanquam domꝰ. & habet portam tanquã ciuitas.
Qui est gͥ ianua domus: ipse est porta etuitatis.

Expanded text:
portis autem civitatum audenter dicit» . Quanto temportis autem civitatum audenter dicit» . Quanto tempore justitiam innocentes tenuerint, non erubescent: hoc est in porta praedicare. Et quis est qui praedicat in porta? Qui praedicat in Christo; quia Christus est porta qua intramus ad illam civitatem. Mentior, si non ipse dixit, «Ego sum janua» . Si janua est, et porta est. Janua enim dicitur domus; janua civitatis porta est, porta domus janua est. Sed forte non bene dicitur porta, si non bene dicitur civitas quae dicta est domus. Utr«Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam;» et ne istam domum audiendo parvum aliquid putares, «Nisi Dominus,» inquit, «custodierit civitatem, in vanum laboravit qui custodit eam.» Illa est ergo domus quae est civitas. Ipsa ergo habet januam tanquam domus, et habet portam tanquam civitas. Qui est ergo janua domus, ipse est porta civitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ex eis: Qui non amat sełm. Qui desidcrio
seli pleuus est: non est quo intrit. quod illi
p̾dicauerunt. Funde qͥd portas. & capax ficre
ad io quod non habes. Io. c̃. desidcras diuitiaso.¬
ñ potes implere ex eis desideriũ tuũ. Desidenis
honorẽ in t̾̃ra. desideras ea quȩ etiã iumentis
donauit ac̃. hoc est uoluptatt̃ temꝑalem & salu.¬
tem corꝑis. & talia: non cis inplebis desidcrium
tuum. Si autẽ sic desideras quomꝰ ceruus ad
mea in atria ar̃. imples aesiacriã t̾nũ ex eis.
Non quia iam alli possunt tale desiaeriũ implere:
seo tales imitando uenis ad eũ qui impleuit ae.¬
sidenũ ipsoꝵ. Non confunactur. cũ loquetur
inimieis siis in porta. frͣs. in porta loquamur.
id. ẽ. ut om̃s noueruit quis lequam᷑. Qui cñi ñ
uult loqui inporta. latere uult quod loquitur.
Et fort idto unst lecert. quia m alũ est. Si fidit:
in porta loquatur. sicut dicit᷑ de sapieatia. In

Expanded text:
ex eis? Qui non amat saeculum. Qui desiderio ex eis? Qui non amat saeculum. Qui desiderio saeculi plenus est, non est quo intret quod illi praedicaverunt. Funde quod portas, et capax fiere ad id quod non habes. Id est, desideras divitias; non potes implere ex eis desiderium tuum: desideras honores in terra, desideras ea quae etiam jumentis donavit Deus, hoc est voluptatem temporalem, et salutem corporis, et talia; non ex eis implebis desiderium tuum. Si autem sic desideras, quomodo cervus mea in atria Domini» : imples desiderium tuum ex eis; non quia jam illi possunt tale desiderium implere, sed tales imitando venis ad eum qui implevit desiderium ipsorum. 13. «Non confundetur, cum loquetur inimicis suis in porta.» Fratres, in porta loquamur, id est, omnes noverint quid loquamur. Qui enim non vult loqui in porta, latere vult quod loquitur; et forte ideo vult latere, quia malum est. Si fidit, in porta loquatur; sicut dicitur de Sapientia: «In
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ. inde eñi p̃dicatores apłi. Ueuiebat & asinꝰ
at gente p̃ptitii. id. ẽ. a gentib. Utuit cñi ut
portarit añm. Ee udco in asino sedit dñs. qui
nũquam portauerat hominẽ: qm̃ ad gentes lex
in p̃sepio colloeatus est: cognouit bos possessort̃
suũ. & asinus p̃sept añi sm. S nũquid ista exi¬
rent. iͥ saccus excuteretur. nͥ ꝓphetia inuoluta
⁊ecedente diligentia discuteritur: Hũquid operta
gxirent ad nos : Om̃ia ergo isti elausa crant. ante¬
quã ueniret añis. Uenit añs. & exeuisit illa causa.
& manifestita sunt. E x cussi suut ꝓpħȩ. & generati
sunt apłi. Quia ergo excussis ꝓpħis generati sunt
apti. fiiĩ sunt excussoꝵ. Ipsi in manu potentis
positi. tanquã sagit ꝑuenerunt usq ad fines
trg. Unde dici habet in fine. E cce herditas am̃
faũ merees fruetus uentris. Quia ideo de fini¬
b ttrre colligitur ista hercditas. quia sicut sa
manii poteutis. Si potens ille: potent᷑ extussit.

Expanded text:
res Apostoli: veniebat et asinus de gente praeputii, id est a Gentibus. Venit enim ut portaret Dominum: et ideo in asino sedit Dominus, qui nunquam portaverat hominem; quoniam ad Gentes Lex in praesepio collocatus est; «Cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui.» Sed numquid ista exirent, nisi saccus excuteretur? Nisi prophetia involuta, accedente diligentia discuteretur, numquid operta exirent ad nos? Omnia ergo ista clausa erant, antequam veniret Dominus. Venit Dominus et excussit illa clausa, et manifestata sunt; excussi sunt Prophetae, et generati sunt Apostoli. Quia ergo excussis Prophetis generati sunt, Apostoli filii sunt excussorum. Ipsi in manu potentis positi tanquam sagittae, pervenerunt usque in fines terrae. Unde dici habet in fine: «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Quia ideo de finibus terrae colligitur ista haereditas: quia, «Sicut smanu potentis. Si potens ille, potenter excussit;
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ temporales scdm tempus. Tu eũ am¬
bulas in ma. cũ uiuis in hac uita: ñ utalt
te facert saꝑbum xp̃s. Contigit tibi ut xxp̃i¬
anus citiceriris. o haberes drm̃m hominem.
Non idõ xp̃ianus esseetus es: ut dedigneris
scruire. Cũ cñi xp̃o iubente sernis homini.
non illi sertus. s illi qui iussit. Et hoc ait.

Expanded text:
temporales secundum tempus. Tu cum ambulas in via, cum vivis in hac vita, non vult te facere superbum Christus. Contigit tibi ut christianus efficereris, et haberes dominum hominem: non ideo christianus effectus es, ut dedigneris servire. Cum enim Christo jubente servis homini, non illi servis, sed illi qui jussit. Et hoc ait:
Abbreviated transcription (Latin):
cõmouebuntur incternum: qui habitant in iherłm.
Si hanc iherłm intellexcrimꝰ: om̃s qui illic in¬
habitant. bellis & cuersione ipsrus ciuitatis ex¬
dusi sunt. Modo quęris uideũ in ciuitate ihe¬
ineternũ. qni habitant in iherłm. Nisi qͥa est
alia slicrłm: ae qua multa soletis audire. Ipsa
est mat̃ nr̃ã cui suspiramus. & gemimꝰ in ista
ꝑegrinatione. ut ad illam redeamus. Orraue.¬
ramus a uia. & uam non habebamus. Rex
ipsius uenit. & uia nobis factus ẽ. ut ad illã
redire possemus. Ipsa est ala: ubi stantes
erant pedes nr̃i in atriis iherłm. sicut au¬
distis in psalmo cinticoꝵ graduũ suꝑiore

Expanded text:
commovebuntur in aeternum, qui inhabitant Jerusalem.» Si hanc Jerusalem intellexerimus, omnes qui illic inhabitabant, bellis et eversione ipsius civitatis exclusi sunt: modo quaeris Judaeum in civitate Jein aeternum, qui inhabitant Jerusalem,» nisi quia est alia Jerusalem, de qua multa soletis audire? Ipsa est mater nostra, cui suspiramus et gemimus in ista peregrinatione, ut ad illam redeamus. Erraveramus ab ea, et viam non habebamus: Rex ipsius venit, et via nobis factus est, ut ad illam redire possimus. Ipsa est illa, ubi «stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem,» sicut audistis in psalmo canticorum graduum superiore
Abbreviated transcription (Latin):
de latere. Sed quomͦ illa non est facta nisi de
latere dormientis: sic ista non est facta nͥ de
latere mori. ¶Lent¬
entis. Si ergo ille ñ
resurrexit nͥ¬
nẽ speras. nisi post hanc uitã: Ses ut doccat te
iste psalmus. & quasi interrogares quando sur.¬
gam: fortassis priusquã sedero: cũ dederit inqͥt¬

Expanded text:
de latere. Sed quomodo illa non est facta nisi de de latere. Sed quomodo illa non est facta nisi de latere dormientis, sic ista non est facta nisi de latere morientis. Si ergo ille non resurrexit nnem speras nisi post hanc vitam? Sed ut doceat te iste psalmus, quasi interrogares, Quando surgam? fortassis priusquam sedero? «Cum dederit,» inq
Abbreviated transcription (Latin):
doloris. & dicis. facte sunt mͥ lacrimȩ ineȩ ꝑa¬
nes die ac nocte. dũ dicitur mͥ cotidie ubi est ãs
tibesie surgis. qm̃ sedisti. Et quasi diceres. quando
surgemus. mͦ iubemur sedere. quando coit nr̃a re
surrectio: Quando fuit añi. Ad eum attende.
qui te p̃cessit. Nã si non ipsum aitendiᷤ : inua¬
nũ est łͥ ante lucẽ surgere. Ipse quando exalta.¬
tus ẽ: Cũ mortuus est. Ergo & tuã gxaltationt̃
ptꝰ mortẽ spera. In resurrectione mortuoꝵ spera.
quia & ille resurreoit e ascendit. S ubi dormi.¬
uit: In cruce. Quando dormiuit in cruce:
signũ gestabat. ĩmo inplebat qͦd significatũ est
it adam: quia cũ dormiret adam. costa illi detracta
est. & eua facta est. Sic & an̾s cũ dormiret in cru.¬
ce: latus cꝰ lacta ꝑcussum . t̃. & sacram̃ta ꝓfluxe.¬
runt. unde facta est ꝓccłia. E ccłia eñi coninix
dñi facta est de latere: quomͦ eua illa facta ẽ.

Expanded text:
doloris, et dicis, «Factae sunt mihi lacrymae meae padoloris, et dicis, «Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte, dum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus» ? bene surgis, quia sedisti. 7. Et quasi diceres, Quando surgemus? modo jubemur sedere; quando erit nostra surrectio, quando fuit Domini. Ad eum attende, qui te praecessit: nam si non ipsum attendis, in vanum est tibi ante lucem surgere. Ipse quando exaltatus est? Cum mortuus est. Ergo et tuam exaltationem post mortem spera, in resurrectione mortuorum spera, quia ille resurrexit et ascendit. Sed ubi dormivit? In cruce. Quando dormivit in cruce, signum gestabat, imo implebat quod significatum est in Adam: quia cum dormiret Adam, costa illi detracta est, et Eva facta est ; sic et Domino cum dormiret in cruce, latus ejus lancea percussum est , et Sacramenta profluxerunt, unde facta est Ecclesia. Ecclesia enim conjux Domini facta est de latere, quomodo Eva facta est