comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in aere sustentari uideant᷑ ⁊ sigi nõ ĩ
t̾ra. ¶ Item ab aere ħ yriundo uis. ꝙr
nõ residant in t̾rã s ĩ aere capiat cibos
¶Item dr᷑ ab aer ħ ara .e. qr motu a eris
fit. aura. leuis .n. motꝰ aeris est aura:
Nura ꝯpouiͦ ꝯ agens ⁊ sit auriga. ge.
S meluis eit ut ꝯpo᷑ ab aure ⁊ ago .is. ł¬

Expanded text:
ideatur sustentari et figi, non in terra. Item ab aer hec yrundo -nis, quia non residens sed in aere capiat cibos Item ab aer hec aura -re, quia motu aeris fit aura, levis enim motus aeris est aura. Aura componitur cum agens et fit auriga -ge, sed melius est ut componatur ab aure et ago -is,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ in longitudiuẽ directũ est sic̃ cũ
foris poneus agea ꝙ longa repletur
q̃ pro rebꝰ agendis offerebant᷑. ⁊ ħ age¬
as agonalioꝵ reꝑtorẽ ẽẽ numã pon¬
pilicũ. Item ab ultimo s. suppͦ. umu¬

Expanded text:
 in longitudinem directum est, sicut cum foro ponens ageaque longa repletur’; que pro rebus agendis offerebantur, et hec Ageas Agonaliorum repertorem esse Numam Pompilium’. Item ab ultimo supino ac
Abbreviated transcription (Latin):
tuus agoniueta noĩatꝰ est.⁊ iñ ago¬
balis. et ab agon uł agonista. agnis
reddetis rõnem q̃r mõchos agonistos
applłatis. ¶Item ab ago ħ agina. ne.
.i. foram̃ in qͥ trutina se u̾tit. et agi¬
na di᷑ feitinãcia. uñ agino. as .i. ss¬
tinare uł sugare. et ab ago. hic

Expanded text:
us agonitheta nominatus est’; et inde agorbalia, et ab agon vel agonista agonist‘reddetis rationem, quare monachos agonisticos appelletis!’. Item ab ago hec agina -e, idest foramen in quo trutina se vertit, et agina dicitur festinantia, unde agino -as festinare vel fugare, et ab ago hic
Abbreviated transcription (Latin):
tubosꝰ uł inequał incõptus. uͫ ꝑsiꝰ sant qͦs
tarida ⁊ siłes a que ut sanguissuga. aens
ut aranea. aut siõdiũ ut eruca. lignoꝵ
ut t̾edo. uestimentoꝵ ut tinea. carmũ ut
pediculi pulices lendes tarmꝰ ienus ł¬

Expanded text:
us vel inequalis, incomptus, Persius ‘sunt quos tarida et similes, aut aque ut sanguisuga, aut aeris ut aranea, aut frondium ut eruca, aut lignorum ut teredo, aut vestimentorum ut tinea, aut carnium ut pediculi, pulices, lendes, tarmus ,
Abbreviated transcription (Latin):
oius qui colligl᷑ ad opus porcoꝵ. ⁊ħ siliqua¬
ca comedunt. et xiliqua dr̃ folliculꝰ cuiꝰl
legumi̾t ⁊ purgam̃tũ ẽ ¶ Item a xilon h
sunt loca uasta ⁊ deserta ⁊ silentio ple¬
na. usꝰ silua dr̃ spissu nem̾ ⁊ breue. filua¬

Expanded text:
eius, qui colligitur ad opus porcorum; et siliquaca comedunt; et siliqua folliculus cuiusque leguminis et purgamenti eius. Item a xilon hesunt loca vasta et deserta et silentio plena, vel silva spissum nemus et breve, silva
Abbreviated transcription (Latin):
naria. qued̾ aqͣria. uł aqͣtilia q̃d̾ mulgẽdi uł
młtoria. q̃d̃ escalia. qued̾ ꝯmunia. basa uinaniã
st̃ emiua flacta lagena laginicula cilices a
calcicilia bachea cratꝰ enophorꝰ aquatilia sunt
situla ydria peluis gurgurĩ carniñ maluui¬

Expanded text:
naria, quedam aquatilia, quedam mulgendi vel mulctoria, quedam escalia, quedam communia. Vasa vinaria sunt emina, flacca, lagena, laguncula, ciliciles a cilicea bacchea, batus, enoforum; aquatilia sunt situla, ydria, pelvis, gutturinum, catinum, manul
Abbreviated transcription (Latin):
sum mortał unꝰ exacolis h̾emi quos
uario delusa errore gentilitas fauꝑos
satỹros q colit et dñr a sacinitate qr
lascimi ⁊ luxuriosi ferunt ᷑. uñ ħ satmnien¬
extensione naturalũ locoꝵ deã passio
et ħͥ saturion qued̾ y̾ba dcã a satiris
pp̃ incendiũ libidinis qmͣ ułgꝰ st̾iꝰ uo
cant uen̾em .n. suscicat ead̃ ⁊ ortus.
et uidix eius in iod̾ testiculoꝵ sit qͦs gͥci or

Expanded text:
emi, quos vario delusa errore gentilitas faunos satirosque colit’; et dicuntur a saturitate, quia lascivi et luxuriosi feruntur. Unde hec satiriaextensione naturalium locorum, dicta passio Et hoc satirion, quedam herba, dicta a satiris propter incendium libidinis, quam vulgo stincum vocant, venerem enim suscitat; eadem et orchis, quia radix eius in
Abbreviated transcription (Latin):
lac̾ti stelliones ñ sp̾ences s reptilia
dñr serpentes a ula reptilia sunt q̃ ueti¬
tre ⁊ corꝑe sepunt ⁊ ieptant quoꝵ tot
ueuenia q̃uot gnã. tot ꝓnicies at spẽs¬
tot dolores. quot colores hũt. d ͤ plint.¬

Expanded text:
lacerti et stelliones, non serpentes sed reptilia dicuntur. Serpentes autem illa reptilia sunt que ventre et corpore reptant, quorum tot venena quot genera, tot pernicies quot speciestot dolores quot colores habent. Dicit Plin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsiꝰ ⁊ natalicia tandẽ ꝯ sardonice quꝰ
uñ sandnitꝰ . a .ũ. ¶ Item a saidima ħ
et amarore ꝯtrahit ut .q. uideutes int̾e¬
aut ⁊ hñdat in saidinia. uñ sardoniꝰ.a .ũ.
loti subciles sunt ad intelligend̾. et hic

Expanded text:
sardonice albus’; unde sardonicus -a -um. Item a Sardinia hec et amarore contrahit ut quasi ridentes intereant, et abundat in Sardinia; unde sardonius loci subtiles
Abbreviated transcription (Latin):
tami antiocꝰ solo coeqͣuit qm postoa herodes
instauraus ĩ honorõ aug̾ti aug̾teã .i. sachas¬
teã. g̾co smone uocauit. uñ samaritañ᷑ a ũ¬
ab assiriis ueĩentes in samariam ad c̾todi¬
atti collocati sunt ĩ isrł. et ab illa .ci. otũc
regio ccͣ illã dcaã ÷ samaria Uñ samarita¬
nus. a.ũ. gẽtie ¶ Item a samaria dc̃ qͥd̾
h̾e̾tici samariste ar leg̾ẽ solam c̃todimut¬

Expanded text:
tam Antiochus solo coequavit, quam postea Herodes instaurans in honorem Augusti Augustam, idest Sebastiam greco nomine, vocavit. Unde samaritanus -a ab Assiriis venientes in Samaria ad custodiam collocati sunt in terra Israel; et ab illa civitate omnis regio circa illam dicta est Samaria, unde samaritanus -a -um gentile. Item a Samaria dicti sunt quidam heretici Samariste, quia legem solam custodiu
Abbreviated transcription (Latin):
qued̃ regio pp̃ copiam churis qno dm̃
ibi uenerant᷑ bñ salbẽ .aũ. ul sabba
fuit h chus a quo sabei descenderunt
uñ salba dcã ÷. et sabei hii sunt et
arabes Salbatei aui nũt astrabici
dñr a sabbat filio thus hũetunt ori¬

Expanded text:
quedam regio propter copiam thuris quo Deum ibi venerantur, unde sabeus -a -um; vel Saba fuit filius Chus, a quo Sabei descenderunt, unde Saba dicta est et Sabei; hii sunt et Arabes. S 9 SABATENI, qui nunc Astabari dicuntur, a Sabata filio Chus habuerunt ori
Abbreviated transcription (Latin):
exiguus ꝯ ramice u̾mis. uñ ramicosꝰ. aũ. qͥ
¶Item a ramꝰ uł iado ħ ramentu ti. ł ram̃.
et purgam̃ sic̃ puluis que tadit᷑ de aliqua
sp̃e. ¶Item a ramꝰ hͥ uacemꝰ ꝑuis ramus¬
unas ⁊ racemos collige̾. et ꝑ ꝯpͦnem race¬
mif̾.a.ũ. racemos fen̾s. ¶Item a ramue

Expanded text:
exiguus cum ramice nervus’; unde ramicosus -a -um, qui Item a ramus vel rado hoc ramentum -ti vel ramen et purgamentum, sicut pulvis qui raditur de aliqua specie. Item a ramus hic racemus -muvas vel racemos colligere, et racemifer -a -um, racemos ferens. Item a ramus
Abbreviated transcription (Latin):
de illis. scdñs. scd̃m. t̾cĩ. t̾ciam ⁊ sic suitꝰ
est dies. auartꝰ gͦ planeca qui sequit᷑ hẽ¬
bit pͥmam horam diei sequentis. et ita
illa dies denominat᷑ ab eo. et ex̾. gr̃a
ponat᷑ ꝙ ite dies hodiernus sit dies sa
diligent̾ qni tał qui tał ẽ hĩco pͥncipio
a suꝑiori saturuꝰ iõr. mars sol. uenus.

Expanded text:
 sic finitus est dies. Quartus ergo planeta qui sequitur habebit primam horam sequentis diei, et ita ille dies denominabitur ab eo. Et exempli gratia ponatur quod dies iste hodiernus sit dies sabdiligenter, qui talis est, habito principio a superiori: Saturnus, Iupiter, Mars, Sol, Venus,
Abbreviated transcription (Latin):
in mando ulꝰ ad daud̾ pullis uł ligni
uł inmond̾ iusdo. ple. Item a iushͥ
rudus .di. rudi dñr lapides ꝯcusi et
rotundi. ot caice admixti quos ĩ faci
duriciã ut deniuatõ sumat᷑ sic ab

Expanded text:
dum pullis vel igni; et immundus, rusco plenus. Item a rus rudus -di; rudi dicuntur lapides contusi et rotundi et calce admixti quos in pavimduritia, ut derivatio sumatur ab
Abbreviated transcription (Latin):
sina .e. dr̃ lacͥma sudore exaltata lignoꝵ
ut cera si lautesa balsami ⁊ aliaꝵ ar¬
alia pentumne. alia liquida. aͣ anda.et
afferunt᷑ ex curena. colisina.uͥ ⁊n
gͥcis uocat᷑ recina ⁊ hͭ nͣ a greco. g̾ci¬

Expanded text:
re exalata lignorum, ut cerasi, lentisci, balsami et aliarum aralia peucine, alia liquida, alia arida, et afferuntur ex tirrena Colofonia, unde et Grecis vocatur re
Abbreviated transcription (Latin):
ħͥ rodantes .tis. flos rose. et iodo
dos ẽ applłata in hac urbe solis cella cen¬
sus fuit ereus .lxxͣ. cubitoꝵ altituͥ ͤ ⁊ sun̾t
etiã alii minores in ead̾ insula ceuosi
centũ nodũ. et a rodos todrꝰa ñ. gontile.

Expanded text:
hic rodantes -tis, flos rose, et rodicdos est appellata. In hac urbe Solis colossus fuit ereus LXX cubitorum altitudine; fuerunt et alii minores in eadem insula colossi centum numero; et a Rodo rodius -a -um, gentile
Abbreviated transcription (Latin):
huis u̾sib distiigunt᷑ Si rogat addide¬
ris con. ꝯgregat dat in. infeit. deminti¬
it sb̾. sustituit pio ꝓtrahit int̾ qͣnt
pre suꝑat. ab destruit. ar ꝙ suꝑbit. Ro
ionuilia des. de. siliꝰ uł nepos romuli

Expanded text:
his versibus distinguuntur: ‘si rogat addideris con, congregat, e dat, in infert, de minuit, sub substituit,pro protrahit, inter querit, pre superat, ab destruit adque superbit’. RoRomulides, filius vel nepos Romuli
Abbreviated transcription (Latin):
se. qñ spinis suis claudit ᷑ qubꝰ undiq pio¬
tectus ẽ. ꝯtra insidias nã statim ut aliqͥd
cini cadunt supͣ tertã tunc supinꝰ uoluit᷑¬
ip̃e suꝑ illos ita ut acini sigant᷑ ĩ sus
spinis. ⁊ sic portat escam silus sus id̾ ał dr̃¬

Expanded text:
se quando spinis suis clauditur quibus undique protectus est contra insidias. Nam statim ut aliquidcini cadant supra terram; tunc supinus volutat se super illos ita ut acini figantur in spinis eius, et sic portat escam filiis suis. Id
Abbreviated transcription (Latin):
lu de nare. locutꝰ. uñ rancidulũ. di. ex uicio
qr rancorẽ faciat ¶ Item a rancidus tanceo.
es. cui. irasci. indignari fec̾e ẽẽ uł si̾ rancid̾¬
¶ Item a rantor ranca osus .a .ũ. rancore. pler
ple. ¶Item a tam ħ rabies. ei. uñ ħ rabie¬

Expanded text:
 de nare locutus’. Vel rancidum dicitur ex vitio, quia raucos faciat. Item a rancidus ranceo -es -cui, irasci, indignari, fetere, esse vel fieri rancidum. Item a rancor rancorosus, rancore plenusplenus. Item a ran hec rabies -ei, unde hec rabie
Abbreviated transcription (Latin):
de ħ dixmꝰ. Eurꝰ ri. uentꝰ flans ab quente ez¬
rex uentoꝵ qui qr ex insuiaꝵ nebłis. et ex
ebullitõne ẽt̾hue et ex agitatõne fumi sẽdẽt
in arce sua p̃dicebat fabra uentoꝵ sutura ab
ciciliam eolya qr ibi regnauit in ea sant no¬
nem insule. et appłłantur Siłr eolye ab eolo qͥ
fuit rex eaꝵ. et eed̃̾ dñr ułcanie qr aidemt sic
ethna. et quel ht̃ ꝓpͥũ nͥ .s. lipparis. a luparo qͥ¬

Expanded text:
et hic eurus -ri, ventus flans ab oriente, qrex ventorum qui, quia ex insularum nebulis et ex bullitione Ethne et agitatione fumi sedens in arce sua predicebat flabra ventorum futura, ab Ciciliam Eolia, quia ibi regnavit; et in ea sunt novem insule et appellantur similiter Eolie ab Eolo qui fuit rex earum, et eedem dicuntur Vulcanie, quia ardeant sicut Ethna; et quel
Abbreviated transcription (Latin):
Ego quidem petrus Mechael Carbonellus Regius archiua¬
rius una et insolidum can ffrancisco Carbonello filio
et cohar chiuario meo excribiq feci acueredice Compro¬
baui ut igitur ffides plemor impendatur/ meum Quoutor
iapullicis hie aprono Sis Fetum

Expanded text:
icta signa predicta, sumpsi ego quidem Petrus Michael Carbonellus, regius archivarius, una et in solidum cum Francisco Carbonello filio et coarchivario meo, excribique feci et veridice comprobavi. Vt, igitur, fides plenior impendatur in eum quo utor in publicis hic apono sisignum
Abbreviated transcription (Latin):
quidem pettus Michael Carbonellus Riegiis archiuatius
una et Iusolidum Cun ffrancisco Carbonello filio et
Co archiuarionco exculiqo ffea/ atq̃ ocridice con¬
probaui ut Igitur ffiaco plemor impendstr meun
quooitor in ruslian. hie apporo diteguen

Expanded text:
quidem Petrus Michael Carbonellus, regius archivarius, una et in solidum cum Francisco Carbonello filio et coarchivario meo, excribique feci et veridice comprobavi. Vt, igitur, fides plenior impendatur in eum quo utor
Abbreviated transcription (Latin):
ter a suis ougna libus et cuncisdem de uerbo ad uerbum legutone
comprobatis non uicatis nes inaligua sui parte suspectis Ex
parte Somini legis et au̾cte offiei quo fungimut auetem mam
Impendimus pariter et decretum ut dietis translatii tanp
sius origina libus in iudicio et extra fides plenatia ab omnbus
Impendaturr appositum per manun mei alarci fusteni auĩtẽ
Regia notari publiã batch̃ne ac Regentis scubanam curie
bauili Barch̃ne Incuus manu et posse autus baulus hanc

Expanded text:
verbo ad verbum legimum comprobato non viciato vel in aliquo sui parte suspecto ex parte domini regis et auctoritate officii quo fungimur auctoritatem nostram impendimus prout et detentum ut dicto translato tamquam suo originali in iudicio et extra fides plenaria ab omnibus impendatur appositum per manu mei marci Iustii auctoritate regia notarii puclici Barchinone ac regens scribaniam curie baiuli Bar
Abbreviated transcription (Latin):
sumpto aboriginali suo non cancellato nec aliqua sui partẽ uiciato
exparte donun Regis et auĩte officii quo fungimar auctem in¬
pendimus et decretum / ut si tanqs desuo orignali fidles ꝑlenaua
ab omnibus impendatur appositun permanus mei bemoidi deꝑo
diolo Regia au̾cte notarii publici barch̃ne Regentisq scubam̃a
cuuẽuicarii eiusdem auitatis Incuius poserdictus uicanas hans¬

Expanded text:
 ab originali suo, non cancellato nec in aliqua parte sui viciato, ex parte domini regis et auctoritate ofﬁcii quo fungimur auctoritatem impendimus et decretum, ut ei tanquam originali suo ﬁdes plenaria ab omnibus impendatur, appositum per manu mei Bernardi de Cumbis, notarii publici Barchinone regentisque scribaniam curie vicarii eiusdem civitatis, in cuius posse dictus gerens
Abbreviated transcription (Latin):
Rectacos predisse ꝙ plurime secte ⁊ hereses haberẽt exist̾e quecõ¬
cordiam sti corpis rũꝑent ac monuisse / uc suma ꝑuidentia cauẽmꝰ
noluit᷑ incideniꝰ cuñ dedisse c̃ta maudata / que inꝑpetuũ cuscodire
debens / Quoꝵ pleriq ĩmenores deẜco mu̾e celesti mas sibi de
mas panfra. ctus ⁊ p̃cipicia cddidesũt ꝑ que parcẽ ꝓlebis incautã
et suũplit̃e ad cenebras morcẽq deducerẽt / Quod̾ quatenꝰ acci¬
derit Exponã fuerũt quidam nr̃oꝵ ^ uł minꝰ scabilita fide uł nuiꝰ
docti ił miuꝰ cauci qui disadĩu facent nucatis ⁊ eccliam dissipa¬
rent D lini quoꝵ fides fuit lubrica cũ dẽũ nosse se ⁊ colere simu¬
larent augendis opib ⁊ honori scudences affectabãt maximũ sat̃¬
dociũ ⁊ apocioribus ncti se cede̾ cã suffragacoribus suis malier̃t¬
quã eos ferre pp̃osicos quibus cõcupierant. ip̃i craite ipom b indamũ nõ sactide

Expanded text:
ejus praedixisse, quod plurimae sectae et haereses haberent existere, quae concordiam sancti corporis rumperent, ac monuisse, ut summa prudentia caveremus,  luctari voluit, incideremus. Tum dedisse certa mandata, quae in perpetuum custodire deberemus: quorum plerique immemores, deseuias per anfractus et praecipitia condiderunt, per quas partem plebis incautam et simplicem ad tenebras mortemque deducerent. quod quatenus acciderit exponam. fuerunt quidam nostrorum uel minus stabilita fide uel minus docti uel minus cauti, qui discidium facerent unitatis et ecclesiam dissiparent. sed ii quolarent, augendis opibus et honori studentes, affectabant maximum sacerdotium, et a potioribus victi, secedere cum suffragatoribus suis maluerquam e
Abbreviated transcription (Latin):
ent no apꝑebit quia ũ amplius ꝙͣ ulduo apud inseros funt/ Quid
hac ꝓbacone cercius ꝑferri pt Ego nꝰ ĩe dubito quin ad uer̃tatẽ
crismegistus hac aliqua racone p̃uenĩt qui dedeo pre otina ⁊
de filio locutus ẽ młta que dimiius cõtinent᷑ archanis/ Que cũ
niu se habeant ut oscendimꝰ aꝑꝑet nuillam aliam pem uice hoĩ dẽ¬

Expanded text:
arebit, quia non amplius quam biduo aput inferos fuit. quid hac probatione certius proferri potest? ego uero non dubito quin ad ueritatem Trismegistus hac aliqua ratione peruenerit, qui de deo patre omnia, de filio locutus est multa quae diuinis continentur arcanis. Quae cum ita se habeant ut ostendimus, apparet nullam aliam spem uitae homini e
Abbreviated transcription (Latin):
posgaiꝰ ałique de celo eẽ muttendũ qui uica hõmi rudnũtis uir¬
tutis iusticuat᷑ ⁊ ad institiã formet Nemini dubiũ ꝑt de quin il
fectus ne nchił int̾ celestẽ t̾renũꝙ differat Ram in hõĩe int̾ua
⁊ ꝓp̾a docena eẽ nullo pacto potest ⁊ ret ẽĩ mens t̾renis bisce¬
ribus inclusa ⁊ cabe corꝑis imꝑeditã aut cõp̃hendere ꝑse pot̃
aut caꝑe ueritatẽ nͥ alinde doceatur Et si maxĩe possit sum
cañ uirtutẽ caꝑe uequeat ⁊ om̃ibus uiciis resist̾e quoꝵ macĩã
in bisterib cotmetur Eo fit uc t̾renus doctor ꝑfectus eẽ ñ pos¬
sit at nͦ celestis cũ stiam diintas uircutẽ in mortalitas tri¬
buit indocendo ⁊no s sicut in cͥeti̾s ꝓfectus ⁊ cõssnatus sic
necesse estꝰ art ad om̃mo fieri nõ p̃tia mortale sibi corpus assumat¬
dur aũt fiel ñ possit racio chara est am si uenret ad hom̃es ut d
ut ounctã ꝙ mortales ocusi clai̾tatẽ iuarestatis eius cespicere ac

Expanded text:
fingamus aliquem de caelo esse mittendum, qui uitam hominum rudimentis uirtutis instituat et ad iustitiam formet. nemini dubium potest esse quin is fectus, ne nihil inter caelestem terrenumque differat. nam in homine interna et propria doctrina esse nullo pacto potest: nec enim mens terrenis uisceribus inclusa et tabe corporis inpedita aut conprehendere per se potest aut capere ueritatem, nisi aliunde doceatur. et si maxime possit, summam tamen uirtutem capere nequeat et omnibus uitiis resistere, quorum materia in uisceribus continetur. eo fit ut terrenus doctor perfectus esse non possit. at uero caelestis, cui scientiam diainitas, uirtutem inmortalitas tribuit, in docendo quoque sicut in ceteris perfectus et consummatus sit necesse est. at id omnino fieri non potes ut deus, ut omittam quod mortales oculi claritatem maiestatis eius conspicere ac
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃a ꝓoceneũ regũ sub quoꝵ citulis houores sibi deoꝵ uuis¬
carent Qui error discuti pt ⁊ in lucẽ uei̾tatis ꝓtrahi. Nã si qs
sendet altius inq̃rere / cogreget eos quibus ꝑicia esdciere ab̾m¬
feris alas. Enocent ionẽ neptimũ iuilcanũ m̾curiũ appolłłtr¬

Expanded text:
nomina potentium regum, sub quorum titulis honores sibi deorum vindinomina potentium regum, sub quorum titulis honores sibi deorum vindicarent. Qui error discuti potest, et in lucem veritatis protrahi. Nam si quis studet altius inquirere, congreget eos, quibus peritia est ciere ab inferis animas. Evocent Jovem, Neptunum, Vulcanum, Mercurium, Appol
Abbreviated transcription (Latin):
horrebũt ⁊ tam celerit̾ excedat de uate suo apollo qũã ex hoĩe spt̃
ille demonicus ⁊ aduiraco fugatoq deo suo uates in ppetuũ cõtices¬
cet/ Sigo id̾em sunt demones/ quos facent᷑ execrandes erre/ idem di
quibꝰ supplicant Si nob credendũ esse nõ pucant crẽdant homero
qui sumũ illũ ionẽ demonibꝰ agigregauit s ⁊ alũs poetis ac phĩs
qui eosdem modo demonas modo deos mĩcuꝑant quoꝑ alteꝵ uerĩt
altum falsum ẽ Illi enĩ nequissum sp̃t ubi adiurant᷑ ibi se demonas
cõficentur ubi colunt᷑ ibi se deos menciũt᷑ ut errores hoĩb num¬
nuttant r anocent ad deri ueri nocione ꝑ quã solaui ps̃ mors ec̃na
intari Idem sunc qui deiciendi hõĩs causa uaios sibi cultus pũsa re
ligione condiderut mentitis cñ ossũptisq nõib ut fallẽrent
Nam qr diuinitatẽ ꝑpe ip̃os affectare nõ poterant abscnerũt sibi

Expanded text:
horrebunt et tam celeriter excedet de uate suo Apollo quam ex homine spiritus horrebunt et tam celeriter excedet de uate suo Apollo quam ex homine spiritus ille daemonicus et adiurato fugatoque deo suo uates in perpetuum conticescet. ergo idem sunt daemones quos fatentur execrandos esse, idem dii, quibus supplicant. si nobis credendum esse non putant, credant Homero, qui summum illum Iouem daemonibus adgregauit, sed et aliis poetis ac philosophis, qui eosdem modo daemonas, modo deos nuncupant, quorum alterum uerum, alterum falsum est. illi enim nequissimi spiritus ubi adiurantur, ibi se daemonas confitentur, ubi coluntur, ibi se deos mentiuntur, ut errores hominibus immittant et auocent a ueri dei notione, per quam solam potest mors aeterna uitari. idem sunt qui deiciendi hominis causa; uaregionum condiderunt, mentitis tamen assumptisque nominibus, ut fallerent. Nam quia divinitatem per seipsos affectare non poterant, adsciverunt sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ũcrius q uc saiauꝰ quio colendũ quid exetrandum sit habeant ne in¬
e̾e asiquõi cosortiuam uero ininuci suit si sunt aliqua necessitudiẽ
ꝙ mstebiuꝰ/ Si aũt sunt inimuci/ sur aut demones deos ñ cumuent
aut di demones fugare nõ possunt/ Ecce aliquis iustuictu demonis
ptitus demencia effertur  insauit / Ducamꝰ hũc in iouis optĩ nr¬
apim cemplĩt al qr sanare hoĩes inpit nescit i estisapii uł aꝑꝑol¬
sus fant̃ ibeat ut̾usqlibẽt sac̾dos dei sui nõie ut nocens ille:
spͣt exccd̾at ex hõie nillo id pacto fieri potest / Que gͥ bis deoꝵ ẽ
subiectos sibi deuiones nõ habent at uero idem demones adiu¬
rati ꝑ nõĩ dei seri ꝑtinus fuggit Que racio est ut xp̃m tuneant
Iouem̃ aũt nõ tuueant nͥ quod idem suc demones quos bulieus de¬
os ẽẽ opiuat᷑ Domq si cõscituantur in medio ⁊ ib qũẽ cõstat intur¬
sum demonis ppeti ⁊ delphici apolluus uates/ eodem modo dei nonĩ

Expanded text:
utriusque, ut sciamus quid colendum, quid exsecrandum sit, habeantne inter se aliquod consortium an uero inimici sint. si sunt aliqua necessitudine  miscebimus? si autem sunt inimici, cur aut daemones deos non timent aut dii daemonas fugare non possunt? ecce aliquis instinctu daemonis percitus dementit effertur insanit: ducamus hunc in Iouis Optimi Maximi templum uel, quia sanare homines Iuppiter nescit, in Aesculapi uel Apollinis fanum. iubeat utriuslibet sacerdos dei sui nomine ut nocens ille spiritus excedat ex homine: nullo id pacto fieri potest. quae igitur uis deorum est, si subiectos sibi daemonas non habent? at uero idem daemones adiurati per nomen dei ueri protinus. fugiunt. quae ratio est ut Christum timeant, Iouem non timeant, nisi quod idem sunt daemones quos uulgus deos esse opinatur? denique si constituantur in medio et is quem constat incursum daemonis perpeti et Delphici Apollinis uates, eodem modo dei nomen
Abbreviated transcription (Latin):
iꝰ quia cõnacati ab ipo et ccũsusi nudicq ad eum magr̃o ⁊ doctori dd
assiscimꝰ regẽq illũ mudi ⁊ om uiuẽtiũ dñm coronamꝰ Siuot u ad a

Expanded text:
mus; quia convocati ab ipso, et circumfusi undique ad eum, magistro ac doctori Deo, mus; quia convocati ab ipso, et circumfusi undique ad eum, magistro ac doctori Deo, assistimus, regemque il
Abbreviated transcription (Latin):
catitdoseucius signfitabant sic ea que passuss eciostartat
esse scipiam imciabaut Aceti eñi potus ac fesis cibus acerbitates ẽt
amariatomẽs iħat uita fectatoribus ueritatis poslicebat᷑ Et ia
passio ipa pse aera et amara spicimen nob futuroꝵ corũcor dubãt
arum pͥbebat exemplũ Que onna colerare ac ppeti necesse est dos
qui ueitatẽ secũtur / qm̃ ueritas acerba est ⁊ inuisa om̃ibus qui uirtutis ex¬
pces inta suã mortiferis uoluptacibus deduc. Nam corona spinea capiti
eus inposita id declarabat fore ut diuina sibi plebem denocentib con¬
gregaret. Gorona et̃ dicitur circũstans in orbem ppłus / Nos añt qui aũ
dgniconẽ dei fuimꝰ iniusci/ spine idest mali et nocentes / eramus ugno᷑¬
rantes quĩd ẽẽt uonũ et a iusticie nocone acq oꝑib aliem omia scelere
at fibidme polluebamꝰ: Electi ero exdn ac sentibꝰ scm̃ dei caput cugi¬

Expanded text:
ctrinae eius significabant, sic ea quae passus est odio futuram esse sapientiam nuntiabant. aceti enim potus ac fellis cibus acerbitates et amaritudines in hac uita sectatoribus ueritatis pollicebatur. et quamquam passio ipsa per se acerba et amara specimen nobis futurorum tormentorum dabat, eriarum praebebat exemplum. Quae omnia tolerare ac perpeti necesse est eos, qui veritatem sequuntur; quoniam veritas acerba est, et invisa omnibus, qui virtutis expertes, vitam suam mortiferis voluptatibus dedunt. Nam corona spinea capiti ejus imposita id declarabat, fore ut divinam sibi plebem de nocentibus congregaret. Corona enim dicitur, circumstans in orbem populus. Nos autem, qui ante cognitionem Dei fuimus injusti, spinae, id est mali et nocentes eramus, ignorantes quid esset bonum; et a justitiae notione atque operibus alieni, omnia scelere ac libidine polluebamus. Electi ergo ex dumis et sentibus sanctum Dei caput cingi
Abbreviated transcription (Latin):
cr Iqet ei suerunt opposita sinom̃o adimet excusaconẽ cõtumaci¬
cerentꝰꝙͣ nuisti loc̃tur bene / E qu p̃cipunt nec facit ab abest
abqus fibes ⁊ s hoies fueriunt cõtemuent ut lenes si deus/ opponet᷑
es excusacio fragͣilitatis hũane / Enꝑest ut factis berba firment᷑

Expanded text:
si haec ei fuerint obposita? quomodo adimet excusationem contumacisi haec ei fuerint obposita? quomodo adimet excusationem contumaciti locuntur bene! sed qui praecipiunt nec faciunt, abest ab iis fides: et si homines fuerint, contemnentur ut leues, si deus, opponetur ei excusatio fragilitatis humanae. superest ut factis uerba firmentur
Abbreviated transcription (Latin):
tant ñ re debet ip̃e p̃ceycor animuĩs cebiq homi seg̾gae int̾quos ha¬
bicat᷑ ipe Et ip̃i eod nc umendũ est quo docet dẽ bmendũ ne si a¬
sit᷑ iuxerit ip̃e p̃ceptis suis fidem decrahat lemorẽ q doctuã suan
faciat si re ipa resoluat ꝙ nerbis intatur asstringe̾ unusquisq. enli
ba audit p̃cipiente nõ nult imponi sibi necessitatem ꝑendi camꝙͣ sibi
ñs libertatis adimuat᷑ respondet icaq doctori hoc modo/ Nõ possũ
fate̾ que ubes / quĩ sunt impossibilia uecas me irasti/ necas cuꝑe/ ne¬
tas libioine cõmoni/ necas dolorẽ ul morte tumuere S hoc adeo
contra naturã est iut hus affectibꝰ anualia unusa subiecta fuit
s st adco pucas repugnari posse uature ⁊cu ipe que p̃apis faciut
sriam fici̾ posse Eñ aut ipe nõ facias/ que insolentia est ut hoĩ li¬
bero impone̾ uelis leges quibꝰ ip̃e ñ pareas Pus diste qd doces ⁊
acip mores asioꝵ conigas / mos corrige Quis negut̾ iustam oẽ hãc

Expanded text:
 se debet ipse praeceptor a numero coetuque hominum segregare inter quos agit; et ipsi eodem modo vivendum est, quo docet esse vivendum, ne si aliter vixerit, ipse praeceptis suis fidem detrahat, levioremque doctrinam suam faciat, si reipsa resolvat, quod verbis nitatur adstringere. Unusquisque enim, cum audit praecipientem, non vult imponi sibi necessitatem parendi, tamquam sibi jus libertatis adimatur; respondet itaque doctori hoc modo: Non possum facere quae jubes, quoniam sunt impossibilia. Vetas me irasci, vetas cupere, vetas libidine commoueri, uetas dolorem, uetas mortem timere, sed hoc adeo contra naturam est, ut his adfectibus animalia uniuersa subiecta sint: uel si adeo putas repugnari posse naturae, tu ipse qui praecipis fac, ut sciam fieri posse. cum autem ipse non facias, quae insolentia est ut homini libero inponere uelis leges quibus ipse non pareas? prius disce qui doces et antequam mores aliorum corrigas, tuos corrige.\' quis neget iustam esse hanc
Abbreviated transcription (Latin):
supplicamꝰ ꝓforcasse querat aliquis qluꝰ cũ unũ nos deũ colere dicau
in maximũ inpegit errore quibꝰ c̃i ꝓbabilia bideant᷑ que ẽẽ dicimꝰ
pr̃em ⁊ deũ filiũ/ nõ dũisum diximꝰ / ne ucrũꝙ se cerumꝰ qr nec̃ pat᷑¬
ẽẽ sine filio pocest ne filius a pr̃e se cerui/ Siquidem nec pr suue sł¬
lio mĩoipari nec filius pocest filie prͣe gn̾ari cũ gꝰ ⁊ pat̾ falui faciat

Expanded text:
supplicamus. Fortasse quaerat aliquis quomodo, cum deum nos unum colere dicamus, supplicamus. Fortasse quaerat aliquis quomodo, cum deum nos unum colere dicamus, in maximum impegit errorem. Quibus cum probabilia videantur esse, quae dicimus, Patrem, et Deum Filium, non diversum dicimus, nec utrumque secernimus; quia nec Pater a filio potest nec filius a patre secerni, siquidem nec pater sine filio nuncupari nec filius potest sine patre generari. cum igitur et pater filium faciat
Abbreviated transcription (Latin):
se pucant õi suit suꝑstitiosi nec religionẽ possunit a supsticione distne
nec signisicancia nõmũ exp̃m̾e diximꝰ nõm̃ religionis abmarłopie¬
catis eẽ deductũ ꝙ hoĩem sibi deus religau̾it ⁊ pietace cõstrmxerit
qr nos ẜuire ei ut dño et obsequi/ ut pat̾ necesse ẽ Et melus gͦ id
nom̃ lucreons intp̃tatꝰ est qui ait religionũ se nodos solu̾e Su¬
suꝑsacibꝰ coleb̾ant ymagines eoꝵ domi tꝙͣ deos penates  Nam qui
nouos sibi ritus assumebant ut indeoꝵ intem mortuos houorarent
quos exceli homibꝰ in celũ receptos pucabant hos suꝑsaciosos uoca¬
uaut eos nͦ qui publicos ⁊ auciquos deos colerent religiosos noĩabãt
unde ungilius uaua suꝑstitio uet̾um q ignara deoꝵ S cũ bece̾s ꝙ¬
deos in ueniamꝰ eodem mõdo cõrecratos esse post obitũ supstitiosi gͥ
qui młcos ac falsos deos colunt nos aũt religiosi qui uni ⁊ no deo

Expanded text:
se putant, cum sint superstitiosi, nec religionem possunt a superstitione discernere, se putant, cum sint superstitiosi, nec religionem possunt a superstitione discernere, nec significantiam nominum exprimere, diximus nomen Religionis a vinculo pietatis esse deductum, quod hominem sibi Deus religaverit, et pietate constrinxerit; quia servire nos ei ut domino, et obsequi ut patri necesse est. Melius ergo id nomen Lucretius interpretatus est, qui ait, religionum se nodos exsolvere. Susuperstites, colebant imagines eorum domi tanquam deos penates. Nam qui novos sibi ritus assumebant, ut deorum vice mortuos honorarent, quos ex hominibus in coelum receptos putabant, hos superstitiosos vocabant. Eos vero, qui publicos et antiquos deos colerent, reliogiosos nominabant. Unde Virgilius: Vana superstitio, veterumque ignara deorum. Sed cum veteres deos inueniamus eodem modo consecratos esse post obitum, superstitiosi ergo qui multos ac falsos deos colunt, nos autem religiosi qui uni et uero deo
Abbreviated transcription (Latin):
quiũ fuerint s magis cari sur gͥ sit in cĩpa ⁊ nõm rep̃hensibile accipi¬
at Qui aut filios suos magis diligit aut deos sacis honorat laude¬
tur aũt qui minꝰ Quod argum̃tũ ecia ecõtͣrio ualet: Si em̃ cotosdi¬
es p̃cari et nimolare c̾mĩs est ergo ⁊ semel Si suꝑsctes filios subiide
optare biciosum est/ Suꝑsaciosus gͣ est ⁊ ułe qui ecia raro id optauele
aut cur uicu nom fit ex eo tractũ quo nch̃il honestiꝰ uthil iustiꝰ oy¬
tari pocest/ Nam quod ait religiosos arelegendo appellacos qui rec¬
pe indie faciunt religiosoꝵ nom̃ amictañt cũ młto utiq diligencius
exassiduitate ip̃a relegant ea quibꝰ dii coliuit᷑: Quid ergo est R¬
mirũ religio ueri culcus est suꝑsticio falsi ẽt om̃ino quid eolas intẽ
si ꝙͣ admodũ colas aut quid preceris S quia deoꝵ culcores refigiosos

Expanded text:
quium fuerint, sed magis cari. cur igitur sit in culpa et nomen reprehensibile suscipiquium fuerint, sed magis cari. cur igitur sit in culpa et nomen reprehensibile suscipiat qui aut filios suos magis diligit aut deos magis honorat, laudetur autem qui minus? quod argumentam etiam ex contrario ualet. si enim totos dies precari et immolare criminis est, ergo et semel; si superstites optare vitiosum est, superstitiosus igitur est et ille, qui etiam raro id optaverit. Aut cur vitii nomen, si ex eo tractum, quo nihil honestius, nihil justius optari potest? Nam quod, ait religiosos a relegendo appellatos, qui retpe in die faciant, religiosorum nomen amittant; cum multo utique diligentius ex assiduitate ipsa relegant ea, quibus dii coluntur? Quid ergo est? Nimirum religio veri cultus est, superstitio falsi. Et omnino quid colas interest, non quemadmodum colas, aut quid precere. Sed quia deorum cultores religiosos
Abbreviated transcription (Latin):
Sices eect sursticiosi sunt appessati Qiui aut omia que ab custu
deor ꝓtinerent᷑ retractarent ⁊ camꝙͣ r cłegerent qu simic
dicti erligiosi exrelegendoscamqͣ exelegendo elegances exdiligendo dib.¬
gentes exincelligendo incelligences / hũs eiũ uerbis om̃iba iest uis
legendi eadem que in religioso Ita factũ est insuꝑsticioso ⁊ religiosd
altum uicii nom altum laudis hec int̾p̃cacio quã inepta sit ex Re ip̃a
licet nost̾r/ Nam si inhisdem diis colendis ⁊ suꝑsticio ⁊ religio uersat᷑
exugna uł pocius nulla distancia est Quid emm m̾ afferet cause cur
p̃tari ꝑsalute filioꝵ semel religiosi ⁊ idem decies face̾ suꝑsticiosi ese
honũs arbitret᷑ Si eiũ semel face̾ optimũ est qnͣto mag̃is sepius
hora p̃ma gͦ ⁊ cõca die Si una hostia placabilis placabilior es utiq
hostie plurie/ quia młtiplicata obsequia dement᷑ pocius ꝙͣ offendũt
Non enĩ nobis odiosi uident᷑ hui famuli qui assidui ⁊ frequences ad obse¬

Expanded text:
iosi sunt appellati, qui autem omnia quae ad cultum deorum pertinerent, retractarent et tamquam relegerent, ii dicti religiosi ex relegendo, tamquam ex eligendo elegantes, ei diligendo diligentes, ei intellegendo intellegentes. his enim uerbis omnibus inest uis legendi eadem quae in religioso. ita factum est in superstitioso et religioso alterum uitii nomen, alterum laudis. haec interpretatio quam inepta sit, ei re ipsa licet noscere. nam si in isdem diis colendis et superstitio et religio uersatur, exigua uel potius nulla distantia est. quid enim mihi adferet causae cur precari pro salute filiorum semel religiosi et idem decies facere superstitiosi esse hominis arbitretur? si enim semel facere optimum est, quanto magis saepius? si hora prima, ergo et toto die, si una hostia placabilis, placabiliores utique hostiae plures, quia multiplicata obsequia demerentur potius quam offendunt. non enim nobis odiosi uidentur ii famuli qui adsidui et frequentes ad obse
Abbreviated transcription (Latin):
et sepulchro diligent᷑ inclusum sene om̃ia idc̾to facta sũt ne lesum ac¬
Ꝙ dimimucũ corpus ad resunggendũ in habile redde̾t᷑ Illa quoq p̃cipua
fuit causa cur deus crucẽ maluerit ꝙ illa exaltari eut suit necesẽ
om̃ibꝰq gentibꝰ passionẽ dei noceste̾ ⁊ tam qnͣ is qui pacibulo suspen¬
dicur et cõspicuus est om̃ib et cetĩs altior oux pocius clecta ẽ que sit¬
inficaret illum tam cõspicuũ tamq subłimen fucu ꝵut ad eũ cognosce¬
dum parit᷑ ⁊ colendũ cucte nationes exomi orbe cõcuret Demq hus
la gens tam in humana ess nilla regio tam remota on aut passis eis
aut sublimitas maiescatis ignota sit: Excendit gͦ in passione manus
suas orbemq dim ensus ẽ ut ia tñc oscenderet abortu solis adoctasii
magiũ ppłm exemadus lugnis et tribub cogregatũ sub alas suas

Expanded text:
et sepulchro diligenter inclusum. quae omnia idcirco facta sunt, ne laesum acet sepulchro diligenter inclusum. quae omnia idcirco facta sunt, ne laesum ac deminutum corpus ad resurgendum inhabile redderetur. illa quoque praecipua fuit causa cur deus crucem maluerit, quod illa exaltari eum fuit necesse omnibusque gentibus passionem dei notescere. nam quoniam is qui patibulo suspenditur, et conspicuus est omnibus et ceteris altior, crux potius electa est, quae significaret illum tam conspicuum tamque sublimem futurum, ut ad eum cognoscendum pariter et colendum cunctae nationes ei omni orbe cla gens tam inhumana est, nulla regio tam remota, cui aut passio ejus, aut sublimitas majestatis ignota sit. Extendit ergo in passione manus suas, orbemque dimensus est, ut jam tunc ostenderet, ab ortu solis usque ad occasum, magnum populum ex omnibus linguis et tribubus congregatum, sub alas suas
Abbreviated transcription (Latin):
clegerit quo affici eũ siueret/ hec racio est dicat enĩ fortasse aliquis ur
si deus fuit ⁊ mori uoluit ñ salcẽ aliquo honesto mortis geu̾e affectus
est dur potissimũ cruce cur infanui gñe supplicu quod eõia hoi libero
libus ⁊ infirmis oꝑem ferret ⁊ in omibꝰ spem salutis ostende̾t eo gn̾e affi¬
ciendus fuit quo hulles ⁊ infiri solent ne qui s eet omino qui eũ ñ possi
mutari deinde ut incegrum corpus eius sernaretur quẽ die t̾cio resute
abiferis oporcebat c⁊ re hoc eñi ouꝙͣ igniorandũ ẽ ꝙ ip̃e aũ de sua passi¬
one p̃dicans etia id nocũ fecerit / habe̾ se ptãtẽ cũ uellet deponendi spi¬
ricũ ⁊ resuuendi Euffixus itaꝙ cũ sp̃m sponte deposuerat ueccessaruim
cariufices ñ putanerut / ossa eius suffringce̾ sicut mos eoꝵ ferebat s cmñ¬
m ͦ latus eius ꝑforauerunt Sic integrũ corpus pacibulo decrattũ est

Expanded text:
elegerit quo adfici eum sineret, haec ratio est dicat enim fortasse aliquis: \'cur elegerit quo adfici eum sineret, haec ratio est dicat enim fortasse aliquis: \'cur si deus fuit et mori uoluit, non saltem honesto aliquo mortis genere adfectus est? cur potissimum cruce? cur infami genere supplicii, quod etiam homine libero ilibus et infimis opem ferret et omnibus spem salutis ostenderet, eo genere adficiendus fuit quo humiles et infimi solent, ne quis esset omnino qui eum non posset imitari. deinde, ut integrum corpus eius consernaretnr, quem die tertio resurgere ab inferis oportebat. nec hoc enim cuiquam ignorandum est, quod ipse ante de sua passione praedicans etiam id notum fecerit habere se potestatem cum uellet deponendi spiritum et resumendi. subfixus itaque quia spiritum deposuerat, necessarium carnifices non putauerunt ossa eius suffringere, sicut mos eorum ferebat, sed tantummodo latus eius perforauerunt. sic integrum corpus patibulo detractum est
Abbreviated transcription (Latin):
deus nãꝙ sicut sũꝑiꝰ exposui cõstatusset hoiem liberare igrm dircut
legauit in t̾ram qui et p̃ceptis salucaribus formaret hõies adĩnocennat
⁊ oꝑibus factisq pñcibꝰ insticie uiam pauderet qua gradiens hons et
doctorẽ suũ sequens/ ad uitam et̾na ꝑueiret/ Is gͥ coporatus ẽ ⁊ beste
carius induccus / ut hõi ad que docendum uen̾at uirtutis ⁊ exempla ⁊ in¬
aicamenta p̃beret / S cĩ om̃ibus uite officũs iusticie specnien p̃buisset
ut doloris quoq paciencia mortis cõtemptũ qubꝰ ꝑfecta rcolimata sit
uirtus traderet hoi/ uenit in manus impie naconis cñ r uitare potiusset
scia fucuri quã cerebat ⁊⁊ repellere eadem uircute/ qua mrabilia fcicie¬
bat. Suscuunt gͦ cruciatus ac uerbã ⁊ spinas poscremo etiã mortẽ sus¬
ciꝑe no recusauit ut homo illo duce subactam ⁊ catenatam mortẽ cũ suis
cerroribus criupharet / Cur aũt sumꝰ pat̾ id potissimũ genus mortis

Expanded text:
sicut superius exposui, cum statuisset hojninem liberare, magistrum uirtutis legauit in terram, qui et praeceptis salutaribus formaret homines ad innocentiam et operibus factisque praesentibus iustitiae uiam panderet, qua gradiens homo et doctorem suum sequens ad uitam aeternam perueniret. is igitur corporatus est et ueste carnis indutus, ut homini, ad quem docendum uenerat, uirtutis exempla et incitamenta praeberet. sed cum in omnibus uitae officiis iustitiae specimen praebuisset, ut doloris quoque patientiam mortisque contemptum, quibus perfecta et consummata fit uirtus, traderet homini, uenit in manus inpiae nationis, cum et uitare potuisset scientia futuri quam gerebat et repellere eadem uirtute qua mirabilia faciebat. sustinuit ergo cruciatus et uerbera et spinas. postremo etiam mortem suscipere non recusauit, ut homo illo duce subactam et catenatam mortem cum suis terroribus triumpharet. cur autem summus pater id potissimum genus mortis
Abbreviated transcription (Latin):
cessit ẜ ecia racio ip̃is passiouis decet / Querũq eni passus ẽ ĩ fuerãt
mania s habuerũt figuram et significanciã magna sicut eciã dina
illa opd qͣue fecit quoꝵius ⁊ potentia salebat᷑ quidem in pñs sed¬
Declarabat aliqudo infrcurũ apuit cecoroluima. celestia uirtus ⁊ lucemã
dcae nescueaut in sipienciũ pectora illunaret luce sapie ad ueritatẽ cõ¬
dep caesoau onisos cordis apiret sere em̃ ceti sut qui et hescia iũ uĩde
cẽpatdacsas ignorancie ẽo t̃susi trena ⁊ fragilia uenant᷑/ Pacesect
aures surdoꝵ ⁊tomuciq hactenus uis illa celestis opata est sed dec lara¬
Sar sfen fore ut qm erant uelcatis exꝑtes ⁊ audirent ⁊iceligeret di

Expanded text:
cessit, sed etiam ratio ipsius passionis docet. quaecumque enim passus est, non fuerunt inania, sed habuerunt figuram et significantiam magnam sicut etiam diuina illa opera quae fecit: quorum uis et potentia ualebat quidem in praedeclarabat aliquid in futurum. aperuit caecorum lumina. caelestis uirtus, lucem nondeum nesciebant insipientium pectora inluminaret luce sapientiae et ad ueritatem contemplandam oculos cordis aperiret. uere enim caeci sunt qui caelestia non uidentes et tenebris ignorantiae circumfusi terrena et fragilia uenerantur. patefecit aures surdorum. non utique hactenus uis illa caelestis operata est: sed declarabat breui fore ut qui erant ueritatis expertes, et audirent et intellegerent d
Abbreviated transcription (Latin):
quaua⁊ stuo socabusa ittouerut Sola gͥ cachosica eccłia est queber
auanu rebuet h̃ic̃ est fons uei̾tatis hoc donicliũ fdcabot eẽꝓ lci dei qe
si quis nõ itͣuerit uł aquo si qͥs exierit / as pe uite ac saluris asienus ed
Renuem sibi oportet ꝓcinatiꝰ cõt̾cacõe blandiei agit᷑ eñi debita ⁊ sal¬
te s cui ũ tante ac diũgent cõsulat᷑ anussa ⁊ excincta erit Eh qr tñ sius¬

Expanded text:
a uocabula induerunt. sola igitur catholica ecclesia est quae uerum cultum retinet. hic est fons ueritatis, hoc domicilium fidei, hoc templum dei: quo si quis non intrauerit uel a quo si quis exierit, a spe uitae ac salutis alienus est. neminem sibi oportet pertinaci concertatione blandiri. agitur enim de uita et salute: cui nisi caute ac diligenter consulat
Abbreviated transcription (Latin):
siotasuerut qui i nonissimo libro de celo/ eũc satis ẽ suasign
potencia qui saseat expon̾e/ Quato terror sit demonis hos d¬
Seibo fagabat somi q mentes emotas et małis in ousibus furiatas
infensus pͣstmos reponebat Ita siũc sectacores eius cosdem sp̃t in¬
quiuatos be homibus et nõĩe ingri sui et signo passionis excludĩt
Suiꝯ rei u defficilis est ꝑbacõ riam cũ dils suis ininolant si assista
saquis signata froũtẽ gerens sacra nullo m ͦ litant nec responsa
pocun ssuscus reddere daces e hec sepe cansa popna io strtau
porqueddi imalis regibus fuit/ Cuuiem quidu mõsutoror̃i scate¬

Expanded text:
cebo. Nunc satis est huius signi potentiam quantum ualeat exponere. quanto terrori sit daemonibus hoc suerbo fugabat hominumque mentes emotas et malis incursibus furiatas in sensus pristinos reponebat, ita nunc sectatores eius eosdem spiritus inquinatos de hominibus et nomine magistri sui et signo passionis excludunt. cuius rei non difficilis est probatio. nam cum diis suis immolant, si adsistat aliquis signatam frontem gerens, sacra nullo modo litant nec responsa potest consultus reddere uates. et haec saepe causa praecipua iustitiam persequendi malis regibus fuit. cum enim quidam ministrorum nost
Abbreviated transcription (Latin):
campi operient᷑ ossibus morcuoꝵ¬
sub cauerius terre ocaltabis᷑ do¬
nec ira dei adu̾sus gentes iudi
genie improꝵ radicitꝰ inceribit
nec eit in hoc mũdo ulla uacio
ampluis pret̾ solam gentẽ dei

Expanded text:
campi operientur ossibus. populusub concauis terrae occultabitur, donec ira dei aduersus gentes et impiorum radicitus interibit; nec erit in hoc mundo ulla jam natio amplius, praeter solam gentem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
faitiauedistisuis cor stulacia qui simulcra deos purauti epue
ndes ss srsibus ¶terricolas lamias fanus quas pompiligi Iu
seicua achoua uiiere et esse hoies sie isti dia fiert
acris oriacfata poeta quide soistos hoies infantisus comparamt
lebramit in mote boerie et hebis ubi liber nacusrer prio
seu cuin frequonit᷑ achare cancu personaret acheron appel¬

Expanded text:
am Lucilius eorum stultitiam, qui simulacra deos putant esse, deridet his versibus: Terricolas Lamias Fauni, quas Pompiliique Isigna omnia ahena Vivere, et esse homines: sic isti omnia ficta ficta! poeta quidem stultos homines infantibus conparauit, celebravit in monte Boetie Thebis, ubi Liber natus est, proximo; qui cum frequenter cythare cantu personaret, Cytheron appel
Abbreviated transcription (Latin):
est qͥd deus docuit Illi eñ depui gebant uerbis ⁊ ymagiabans instici
auq̃ incõspectu uro erat /nec putib exemplis cõfirmare potañt que as¬
serebant responderi em̃ posset ab auddientib nõ posse ita bni sicut illi
sua disputaroe p̃stberet ad eo ut nulli adhuc exoterut qui id gems
b̾ite sequeñt᷑ Nos aut nõ uerbis m ͦ s ecia exemplis exbero petitis
bera esse que a nob dicũt᷑ oscendumꝰ  Seusit gͥ carneades / que sit ua¬
cura institie ñ quoᵈ paꝵ alce ꝓspexerit scultitia nõ eẽ qua ꝙͣ intellig̾e¬

Expanded text:
est, quos deus docuit. illi enim depingebant uerbis et imaginabantur iustitiam est, quos deus docuit. illi enim depingebant uerbis et imaginabantur iustitiam quae in conspectu non erat, nec praesentibus exemplis confirmare poterant quae adserebant. responderi enim posset ab audientibus non posse ita uiui, sicut illi sua disputatione praescriberent, adeo ut nulli adhuc extiterint qui id genus uitae sequerentur. nos autem non uerbis modo, sed etiam exemplis ex uero petitis uera esse quae a nobis dicuntur ostendimus. sensit igitur Carneades quae sit natura iustitiae, nisi quod pa
Abbreviated transcription (Latin):
Sdlant᷑ face̾ qualia ille ꝓposuit Nñc maiꝰ ame exugi sencio ut ostẽ¬
dam qͣre institia deus stulticie sp̃e conolucã ex ocuis hdmi uoluerit
auferre Si priꝰ furio reppondero quia palũ plene respondit selius qui
ꝓfecto licet sapiens fuerit ut uocabatur pactinari tuͣ uere insacie nul¬
Põ miͦ poterat quia caput ip̃m ẜ oñte q nisticie ñ cenebat. Nobis aut̃
facilior est ita defensio quib celesti beneficio faniliaris est ac pemi¬
tus noco inustitia quiq ilłã nõ nole s renonimꝰ crĩo ꝑlato ⁊ aristoti¬
les honesta quidem uoluitate iusticia defend̾e opietũt/ efcossen¬
q aliquid si conacus eoꝵ bonos/ Si eloquẽcia / si uirtute ingchuydi
umaꝵ ioꝵ doct̾ua inusset Itaq opus eoꝵ mane acq inucile iacu
fiuuddam̃tũ acelo discipłina illa nõ habuit rm opus cercius sit necesse

Expanded text:
facere uideantur qualia ille proposuit. nunc maius a me exigi sentio, ut ostenfacere uideantur qualia ille proposuit. nunc maius a me exigi sentio, ut ostendam quare iustitiam deus stultitiae specie conuolutam ei oculis hominum uoluerit auferre, si prius Furio respondero, quia parum plene respondit Laelius. qui profecto licet sapiens fuerit, ut uocabatur, patrocinari tamen uerae iustitiae nullo modo poterat, quia caput ipsum fontemque iustitiae non tenebat. nobis autem facilior est ista defensio, quibus caelesti beneficio familiaris est ac penitus nota iustitia quique illam non nomine, sed re nouimus. nam Plato et Aristoteles honesta quidem uoluntate iustitiam defendere cupierunt effecissentque aliquid, si conatus eorum bonos, si eloquentiam, si uirtutem ingenium doctrina iuuisset. itaque opus illorum inane atque inutile iacuifundamentum a caelo disciplina illa non habuit. nostrum opus certius sit necesse
Abbreviated transcription (Latin):
fuese/ Quod si fecĩt sapiens s idem iallis si nõ fecerit instuss
idem seultus sic ncce est Ita que iustittã cũi udouas parces duississet
alcam cuilem ẽẽ dicens alt̾am nacuralem utrãq subũtit quod illa
cułis sapiẽtia sit quidem s iusticia nõ sit uacuralis aũt illa iustiti¬
a sit quiem sed nõ sit sapĩa Argguta hec plane ac uenenata sũt et
que martus tullĩꝰ uõ potuerit iefelle. Nam cũ faciat lelĩ surio re¬
spondente ꝓiustitia q dicentẽ inRefucatã hec caꝙͣ foneam pcgressa¬
est ut uidcatur idem lelus nõ naturalẽ que in criluen soiltitĩe ue¬
uat s illam amilem defendisse iusaciam qua Rurius sapientiã quidẽ
esse lo senserat sed̾i instam Quod dd pntem disputaconẽ ꝑcinebat¬
ostendi qlioni᷑ insticia simlicudinẽ sculatis gerat ut appeat nõ sure
causa deopi cos qui pucant nr̃e relicionis hoĩes sculcos esre qui calia

Expanded text:
fugere? Quod si fecerit sapiens, sed idem malus; si non fecerit, justus, sed fugere? Quod si fecerit sapiens, sed idem malus; si non fecerit, justus, sed idem stultus sit necesse est. ita ergo iustitiam cum in duas partes diuisisset, alteram ciuilem esse dicens, alteram naturalem, utramque subuertit, quod illa ciuilis sapientia sit quidem, sed iustitia non sit, naturalis autem illa iustitia sit quidem, sed non sit sapientia. arguta haec plane ac uenenata sunt et quae Marcus Tullius non potuerit refellere. nam cum faciat Laelium Furio respondentem pro iustitiaest, ut uideatur idem Laelius non naturalem, quae in crimen stultitiae uenerat, sed illam ciuilem defendisse iustitiam, quam Furius sapientiam quidem esse concesserat, sed iniustam. Quod ad praesentem disputationem ostendi quomodo justitia similitudinem stultitiae gerat; ut appareat non sine causa decipi eos qui putant nostrae religionis homines stultos esse, qui talia