comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
balis iubilationis : Iubilatio nãq: id ẽ
ineffabilis laus. nonnisi ab anima profi¬
ciscitur : Nec p̃tereundũ existimo. qđ
musici docent: & resipsa manifesta ẽ :
tria ẽẽ genera sonorũ : uoce. flatu.
pulsu: Uoce : ut est ꝑ fauces & arterias
& organo aliquo cantantis hominis:
Flatu. sicut ꝑtibiã. uel quid eius modi :
Pulsu. sicut ꝑcrtharã. uel quid eiꝰ modi:
Nullũ itaq genꝰ hic p̃termis sum est:
Namuox ẽ inchoro flatus in tuba : pulsus
incytharis tanquã mens sps corpus:
sed ꝑsimilitudinẽ non ꝓroprietatẽ:
Quod ergo proposuit. laudate dñm
in scĩs eius: quib hoc dixit. nisi eis
ipsis: Vos enĩ scĩ eiꝰ inquit uirtus eiꝰ
estis. sed quã fecit in uobis & potentatꝰ
eiꝰ & multitudo magnitudinis eius.
quã fecit. & ostendit in uobis Vos
estif tuba. psalterium. cythara.
tpmphanum chorus. chordȩ & or¬
ganum. & cymbala iubilationis
bene sonantia . quia consonantia

Expanded text:
balis jubilationis.» Jubilatio namque, id est balis jubilationis.» Jubilatio namque, id est ineffabilis laus, nonnisi ab anima proficiscitur. Nec praetereundum existimo quod musici dicunt, et res ipsa manifesta est, tria esse genera sonorum; voce, flatu, pulsu: voce, ut est per fauces et arterias, sine organo aliquo cantantis hominis; flatu, sicut per tibiam, vel quid ejusmodi; pulsu, sicut per citharam, vel quid ejusmodi. Nullum itaque genus hic praetermissum est: nam vox est in choro, flatus in tuba, pulsus in cithara; tanquam mens, spiritus, corpus; sed per similitudines, non per proprietates. Quod ergo proposuit, «Laudate Dominum in sanctis ejus,» quibus hoc dixit, nisi eis ipsis? Vos enim sancti ejus, inquit, virtus ejus estis, sed quam fecit in vobis; et potentatus ejus, et multitudo magnitudinis ejus, quam fecit et ostendit in vobis. Vos estis tuba, psalterium, cithara, tympanum, chorus, chordae, et organum, et cymbala jubilationis bene sonantia, quia consonantia.
Abbreviated transcription (Latin):
ait inchordis & organo : t uidetur mihi
aliquod organũ qđ chordas habeat
significare uoluisse : Nonenĩ sola¬
psalteria & cythara chordas habet:
intelligi Aliud nos in ipsis chordis quȩrere
ammonuit : quia & ipsȩ caro sunt. sediam¬
a corruptione liberatȩ : aquib: ideo fortasse
addit organũ. non ut singulȩ sonent. sed
ut diuersitate concordissima consonent :
sicut ordinantur in organo: Habebunt
enĩ etiã tunc sc̃i differentias suas conso
sicut fit suauissimꝰ cantꝰ. ex diuersis qͥdem.
sed non interse aduersis sonis: Stella enĩ
BENESONANTIB: LAUDATE EUM ITGA¬
balis iubilazionus: Cymbala inuicẽ
tangunt᷑ ut sonent. Ideo aqͥb:dã labiis
nr̃is cõparata sunt : sed melius intelligi
puto incymbalis qͥdã modo laudare dm̃.
dũ qͥsq: honoratur aꝓximo. non ase ipso:
& inuicẽ honorantes dant laudem dõ
Nequis autem crmbala intelligeret quȩ sine
anima sonant : id eo puto additũ in cr̃m¬

Expanded text:
ait, in chordis et organo, videtur mihi ait, in chordis et organo, videtur mihi aliquod organum quod chordas habeat significare voluisse. Non enim psalteria sola et citharae chordas habent, ctionem possit intelligi, aliud nos in ipsis chordis quaerere admonuit: quia ipsae caro sunt, sed jam corruptione liberata. Quibus ideo fortasse addidit organum, non ut singulae sonent, sed ut diversitate concordissima consonent, sicut ordinatur in organo. Habebunt enim etiam sancti diffesicut fit suavissimus concentus ex diversis quidem, sed non inter se adversis sonis. «Stella enim bene sonantibus, laudate eum in cymbalis jubilationis.» Cymbala invicem tangunt ut sonent; ideo a quibusdam labiis nostris comparata sunt. Sed melius intelligi puto in cymbalis quodammodo laudare Deum, dum quisque honoratur a proximo suo, non a seipso; et invicem honorantes dant laudem Deo. Ne quis autem cymbala intelligeret, quae sine anima sonant, ideo puto additum, «in cym
Abbreviated transcription (Latin):
habere sonorũ illud lignũ cuineruorũ¬
eiꝰ series ut meliorẽ sonũ reddat incũbit:
đ lignũ cychara inferius habet
LaVdatEEṼ iNrerm Ehanio &choro:
Trmphanũ laudat dm̃ : cũ iã in carne
mutata nulla . ẽ. terrenȩ corruptionis
in firmitas. Decorio qͥppe fit tymphanũ
& siccato atq firmato : Chorus laudat
dm̃ : quando eũ laudat pacata societas.
IAUDATE CŨ INCHORDIS &ORGANO
Chordas habet psalteriũ & cythara:
quȩ superius cõmemorata sunt: Organũ
autẽ generale nom̃ .ẽ. uasorũ om̃ium
musicorũ : quã uisiã ob tinuerit consue¬
tudo ut organa ꝓpriȩ dicantur ea quȩ
inflantur follib: qđ genꝰ significatũ
hic eẽ non arbitror : Nã cũ organum
uocabulũ grecũsit ut dixi generale
om̃ib musicis instrum̃tis : hoc cui folles
adhibentur. alio greci nomine appellad
Vt autẽ organũ dicat᷑: magis latina
& ea uulgaris ẽ. consuetudo : Qđ ergo

Expanded text:
habere sonorum illud lignum, cui nervoruhabere sonorum illud lignum, cui nervorum series, ut meliorem sonum reddat, incumbit, quod lignum cithara inferius habet. Laudate eum in tympano et choro: tympanum laudat Dominum, cum jam in carne mutata nulla est terrenae corruptionis infirmitas: de corio quippe fit tympanum exsiccato atque firmato. Chorus laudat Dominum, quando eum laudat pacata societas. Laudate eum in chordis et organo: chordas habet et psalterium, et cithara, quae superius commemorata sunt. Organum autem generale nomen est vasorum omnium musicorum. Quamvis jam obtinuerit consuetudo, ut organa proprie dicantur ea quae inflantur follibus. Quod genus significatum hic esse non arbitror. Nam cum organum vocabulum Graecum sit, ut dixi, generale omnibus musicis instrumentis, hoc cui folles adhibentur, alio Graeci nomine appellant. Ut autem organum dicatur, magis Latina et ea vulgaris est consuetudo. Quod ergo
Abbreviated transcription (Latin):
potentatꝰ eiꝰ qͥ modo dictũ .ẽ. nossumꝰ
iustitia dĩ in ipso: Quid autẽ potentiꝰ
quã regnare in ȩternũ. subpedib: posi¬
tis om̃ib: inimicis : curnon ipsis etiã
multitudo magnitudinis eiꝰ : non qua
ipse magnꝰ ẽ sed quamagnos cosfecit
tã multos hoc.ẽ.miliamiliũ  sic ut
aliter intelligitur iustitia qua ẽ.
ipse iustꝰ aliter quã in nobis facit ut
nossimꝰ iustitia eiꝰ: Idem ipsi scĩ sunt
in om̃ib: musicis & organis deinceps
significati ad laudandũ dm̃ : qm̃ ꝓposuit¬
sequitur. uarie significans eosdẽ ipsos
scõseiꝰ: LAVdateEM INSOΗO TUBO
Propter laudis excelsissimã caaritatẽ:
LAUDATEEŨIMESALTERIO & cythaRA
Psalteriũ ẽ. de superiorib laudans dnm̃
Cythara de inferiorib laudans dm̃:
tanquã decȩlestib & terrestrib: tanquã
eũ qͥfecit cȩlũ & terrã : Ia qͥppe in alio
psalmo exposuimꝰ . psalteriũ de super

Expanded text:
potentatus ejus; quomodo dictum est, «Nos» sumus potentatus ejus; quomodo dictum est, «Nos» sumus «justitia Dei in ipso.» Quid enim potentius, quam regnare in aeternum, sub pedibus positis omnibus inimicis? Cur non ipsi sint etiam multitudo magnitudinis ejus? Non qua ipse magnus est, sed qua magnos eos fecit, tam multos, hoc est, millia millium. Sicut aliter intelligitur justitia qua est ipse justus; anter quam in nobis facit, ut nos simus justitia ejus. 5. Iidem ipsi sancti sunt in omnibus musicis organis deinceps significati, ad laudandum Deum. Quexsequitur varie, significans eosdem ipsos sanctos ejus: Laudate eum in sono tubae, propter laudis excellentissimam claritatem. Laudate eum in psalterio et cithara: psalterium est de superioribus laudans Deum: cithara de inferioribus laudans Deum, tanquam de coelestibus et terrestribus, tanquam eum qui fecit coelum et terram. Jam quippe in alio psalmo exposuimus psalterium desuper
Abbreviated transcription (Latin):
inelectis suis : mi scđiã & iudiciũ cantabo
tibi dnẽ : psallã & intelligã inuia in ma¬
culata . quando uenies adme: Permiscđiã
qͥppe adiuuam᷑. ad faciendã iustitiã: ut se¬
curi adiudiciũ ueniamꝰ ubi disꝑduntur
glorificauit. LAUDATEEŨ INFIRMAM̃TO
UIRTUTISGIꝰ. LAUDATE EUIMIRTUTIB
eiꝰ : Vel ut alii in terp̃tatis: in potentatib
eIꝰ. LAUDATCEUMSCDM MULTITUDINẼ
MaCMITVDINIS EIꝰ. Omĩ aista ipsi sunt
in ipso: Siergo iustitia dĩ quã fecit in eis:
curnon & uirtꝰ dĩ: quã fecit in eis ut
resurgerent a mortuis : Nã & in xp̃i
resurrectione uirtꝰ maxime com̃dat᷑ :
qr inpasfione infirmitas fuit. Dicente
apło : & si crucifixus ẽ. ex infirmitate :
seduiuit ex uirtute dĩ. & alioloco:
ad cognoscendũ in qt dm̃ : & uirtutem
resurrectionis eiꝰ : Optime autẽ in firma¬
uirtutis : quiaiã ñ moriet᷑. & mors ei
ultra ñ dominabit᷑ . Curnon & potenta¬
tꝰ dĩdicant᷑ qͦs in eisfecit: immo ipsis

Expanded text:
isericordiam et judicium cantabo tibi, Domine; psallam, et intelligam in via immaculata, quando venies ad me.» Per misericordiam quippe adjuvamur ad faciendam justitiam, ut securi ad judicium veniamus; ubi disperduntur glorificavit. «Laudate eum in firmamento virtutis ejus. Laudate eum in virtutibus ejus;» vel, ut alii interpretati sunt, «in potentatibus ejus. Laudate eum secundum multitudinem magnitudinis ejus.» Omnia ista ipsi sunt in ipso» . Si ergo justitia Dei quam fecit in eis, cur non et virtus Dei quam fecit in eis, ut resurgerent a mortuis? Nam et in Christi resurrectione virtus maxime commendatur; quia in passione infirmitas fuit, dicente Apostolo, «Etsi crucifixus est ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei» : et alio loco, «Ad cognoscendum,» inquit, «eum, et virtutem resurrectionis ejus» . Optime autem ait, «In firmavirtutis, quia jam non morietur, et mors ei ultra non dominabitur . Cur non et potentatus Dei dicantur, quos in eis fecit? Imo ipsi sint
Abbreviated transcription (Latin):
scõ sdĩ. đ fuit caminꝰ regis trib pueris: hoc
erit ardens mundus iustis. intrinitate signa¬
tis: forte hic etiã cȩlos non in portune intel¬
ligimꝰ ipsos iustos scõsdĩ. inqͥb manens ds̃
in tonuit p̃ceptis : coruscauit miraculis. im¬
brificauit t̾rã sapientia ueritatis : Cȩlienĩ :¬
enarrauer̃ głam dĩ : sed nũ qͥd etiã ip̃si peribt̃:¬

Expanded text:
sanctos Dei: quod fuit caminus regis tribus pueris , hoc sanctos Dei: quod fuit caminus regis tribus pueris , hoc erit ardens mundus justis in Trinitate signatis. 14. Forte hic coelos etiam non importune intelligimus ipsos justos, sanctos Dei, in quibus manens Deus intonuit praeceptis, coruscavit miraculis, imbrificavit terram sapientia veritatis; coeli enim enarraverunt gloriam Dei . Sed numquid etiam ipsi perib
Abbreviated transcription (Latin):
Iaergo dixit perisse cȩlos ꝑ diluuiũ
Perisse autẽ nouimꝰ cȩlos: scđm quantitatẽ
& spatia aeris huius Excreuit eñĩ aqua.
& totã istã capacitatẽ ubi aues uolitant
occupauit  Acsic utiq cęli perier̃ ꝓpinqͥ
terris cȩli. scđm qͦs dicunt᷑ auescȩli: sunt autẽ
& cȩli cȩlorũ: superiores infirmam̃to: sedu¬
trũ & ipsi perituri sint igne. anhi solicęli
qͥetiã diluuio perier̃ : disceptatio est ali¬
quanto scrupulosior int̃doctos. nec facile
maxime in angustia tẽporis explicari potest
Dimittamꝰ ergo eã uel differamꝰ: nouerimꝰ
tam̃ perire ista : dm̃manere : Et si manent
quȩ dam cũdõ. quȩ facta sunt adõ: non ma¬
eẽnt : ipse dixit & facta sunt: ipse mandauit
& creata sunt: Dictũ ẽ enĩ hoc cũ opum eius
cõmemoratio fieret : inqb: & angłi nomina¬
tisunt : Ergo er̃ cũ illo angłi. etiã mundo igne
flagrante : & erit incendiũ mundi ñ incendens

Expanded text:
Jam ergo dixit perisse coelos per diluvium: Jam ergo dixit perisse coelos per diluvium: perisse autem novimus coelos secundum quantitatem et spatia aeris hujus. Excrevit enim aqua, et totam istam capacitatem ubi aves volitant, occupavit; ac sic utique coeli perierunt propinqui terris: coeli, secundum quos dicuntur aves coeli. Sunt autem et coeli coelorum superiores in firmamento: sed utrum et ipsi perituri sint igne, an hi soli coeli qui etiam diluvio perierunt, disceptatio est aliquanto scrupulosior inter doctos, nec facile, maxime in angustia temporis, explicari potest. Dimittamus ergo eam vel differamus; noverimus tamen perire ista, Deum manere. Et si manent quaedam cum Deo, quae facta sunt a Deo, non maessent? «Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit et creata sunt» . Dictum est enim hoc, cum operum ejus commemoratio fieret, in quibus et Angeli nominati sunt. Erunt ergo cum illo Angeli, etiam mundo igne flagrante; et erit incendium mundi, non incendens
Abbreviated transcription (Latin):
Et forte uerbũ eiꝰ: est manus eiꝰ : Certe manꝰ
eiꝰ: est uirtꝰ eiꝰ. Quia eñĩ dictũ ẽ. fiat firma¬
m̃tũ & factũ. ẽ firmam̃tũ. uerbo intelligi¬
tur fecisse : Quia uerbo dixit. faciamꝰ homi¬
nẽ adimaginẽ & similitudinẽ nr̃am: quasi
manu uidetur fecisse : Audiergo: Oꝑa
manuũ tuarũ sunt cęli : Ecce quod uerbo
fecit. utiq etiã manibus fecit: quia uir¬
tute sua. quia potestate sua fecit: Ad ten¬
de potius qd fecerit : & noliquȩrere qͣ mo¬
do fecerit. Multũ est ate cõp̃hendere
qͥ modo fecerit: cũte ipsumͣ fecerit ut priꝰ
sis seruus obȩdiens. & post ea fortasse
amicꝰ intelligens. Ergo oꝑa manuũ tuarũ
sunt cȩli . Ipsi peribunt : tuautẽ ꝑmanes:
Aꝑte dix̃ hoc apłs petrus : Cȩlierant
olim deaqua. & ꝑaquã constituti dĩ uerbo:
ꝑquȩ qͥ factus est mundus a qua inunda tꝰ
deperut. Terra autẽ & cȩli qͥnunc sunt :
eodem uerbo repositi sunt ignireser uandi

Expanded text:
manus ejus est virtus ejus. Quia enim dictum est, «Fiat firmamentum,» et factum est firmamentum; verbo intelligitur fecisse: quia vero dixit, «Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram» ; quasi manu videtur fecisse. Audi ergo: «Opera manuum tuarum sunt coeli.» Ecce quod verbo fecit, utique etiam manibus fecit; quia virtute sua, quia potestate sua fecit. Attende potius quid fecerit, et noli quaerere quomodo fecerit. Multum est ad te comprehendere quomodo fecerit, cum teipsum sic fecerit, ut prius sis servus obediens, et postea fortasse amicus intelligens. Ergo, «Opera manuum tuarum sunt coeli.» 13. «Ipsi peribunt; tu autem permanes.» Aperte dixit hoc apostolus Petrus: «Coeli erant olim de aqua et per aquam constituti Dei verbo; per quae» «qui factus est mundus, aqua inundatus deperiit: terra autem et coeli qui nunc sunt, eodem verbo repositi sunt igni reservandi» .
Abbreviated transcription (Latin):
laborare in terra : & non finitur labor:
nisi cũ finita fuerit uia. Oportet inuia
laborare : ut in patria gaudeamꝰ : Ergo
consolatur ꝓmissione sua laborẽ tuũ.
sudorẽ tũ. molestias tuas. & dicit tibi:
non qđ merebamurꝰ accepimꝰ : Non scđm
QUITATES NRAS RETRIBUET NOBIS :
SUPER TIMENTESEUM: Confirmauit
sialiquando cȩlum potest abscedere
aꝓtectione terrae : aliquando poterit d̃s̃
non ꝓtegere tim̃tesse : Ad tende acȩlũ :
ubiq &undiq ꝓteget terrã: & nulla
pars terrȩ ẽ quȩ non cȩlo ꝓtegatur :
Peccant homines subcȩlo: faciunt om̃iamala
subcelo: tam̃ ꝓteguntur cȩlo: Inde lux
ad oculos nde aer. inde sp̃s. iude pluuia
ad terrã ꝓpt̃ fructꝰ : inde om̃is mi scđia
acelo : Tolle auxiliũ cȩli a terra : statim
deficiet : Sicut ergo ꝓtectio celi ꝑ manet
suꝑterrã : si ꝓtectio dñi ꝑ manẽt suꝑ tim̃teseũ :
Times dm̃. suprate est ꝓtectio ipsius: Sed for¬

Expanded text:
laborare in terra; et non finitur labor, laborare in terra; et non finitur labor, nisi cum finita fuerit via. Oportet in via laborare, ut in patria gaudeamus. Ergo consolatur promissione sua laborem tuum, sudorem tuum, molestias tuas, et dicit tibindignabitur; qui non secundum peccata nostra quitates nostras retribuet nobis, qsuper tiSi aliquando potest coelum abscedere a protectione terrae, aliquando poterit Deus non protegere timentes se. Attende et coelum: ubique, undique protegit terram, et nulla pars terrae est quae non coelo protegatur. Peccant homines sub coelo, faciunt omnia mala sub coelo; tamen proteguntur coelo. Inde lux ad oculos, inde aer, inde spiritus, inde pluvia ad terram propter fructus, inde omnis misericordia a coelo. Tolle auxilium coeli a terra, statim deficiet. Sicut ergo protectio coeli permanet super terram, sic protectio Domini permanet super timentes eum. Times Deum, supra
Abbreviated transcription (Latin):
one ipsius est: Depena hoc habemꝰ primi
peccati : Fr̃smei: hon solũ cogitare de¬
bemꝰ ut futura s minas ipsius euadamus.
sed & p̃sentẽ irã: Quia & ista ira ipsius est.
cuiꝰ &se & nos fuisse dicit filios apł s:
Aitqͥppe : fuimꝰ enĩ & nos aliquando natura
filiurae : sicut & cȩteri : Ergo exira ipsi¬
us est : qđ hic homo peregrinatur qđ labo¬
rat Non est exira ipsius fr̃s mei. Insa¬
dore uultꝰ tui & labore edes panẽ tuum.
& terra spinas & tribulos germinab ittibi
Auctori nr̃o dictũ.ẽ:aut si est aliud nr̃a
uita. si potest conuertere ad aliquam
uolunta tẽ. ubi spinas non sentias : elige
qđ uolueris aut auarus. luxurio sus
Vt duo sola ista dicamꝰ: ad de & tercium
ambitiosus : In horũ cupiditate. quantȩ¬
turpes. quantas molestias habent: quantas
sollicitudines hic inistauita: omitto ge¬
hennas: uide neiam ipse tibi gehennasis:
conuerteris. ut iuste agas: non poteris nisi

Expanded text:
one ipsius est: de poena hoc habemus primi one ipsius est: de poena hoc habemus primi peccati. Fratres mei, non solum cogitare debemus, ut futuras minas ipsius evadamus, sed et praesentem iram; quia et ista ira ipsius est, cujus et se et nos fuisse dicit filios Apostolus: ait quippe, «Fuimus enim et nos aliquando natura filii irae, sicut et caeteri» . Ergo ex ira ipsius est quod hic homo peregrinatur, quod laborat. Non est ex ira ipsius, fratres mei, «In sudore et in labore edes panem tuum, et terra spinas et tribulos pariet tibi» ? Auctori nostro dictum est. Aut si est aliud vita nostra; si potes, convertere ad aliquam voluptatem, ubi spinas non sentias. Elige quod volueris, avarus, luxuriosus, ut duo ista sola dicamus; adde et tertium, ambitiosus: in hoturpes quantas molestias habent? quantas sollicitudines hic in ista vita? Omitto gehennas. Vide ne jam ipse tibi gehenna sis.converteris, ut juste agas, non poteris nisi
Abbreviated transcription (Latin):
conuersionẽ & differ̃: & fit in illis uox
coruina. crascras: Coruus de arca
emissus : Non est reuersus : Nonquerit
ds̃ dilꝰ tionẽ in uoce coruina: sed confessionẽ
ingemitu columbino: Missa colũba: reuer¬
saest: Quandiu. cras. eras: obserua ulti¬
mũcras : Quia ignoras qͥd sit ultimũ cras:
sufficiat qđ uixisti usq ad hodiernũ pecca¬
tor: Audisti: sepe soles audire: Audisti &
hodie: Quã cotidie audis : tã cotidie non
indie irae. & reuelationis iusti udicuidĩ:
quireddet unicuiq scđm oꝑa sua: Nontibi
sic uideat᷑ ds̃ misericors: ut non uideatur
iustꝰ. Misericors & miserator dñs: Audio
& gaudeo itadicis: audi. & gaude: Ad huc
addidit. longanimis & multũ misericors:
& inextremo & uerax: Gaudes aduerba
superiora : adultimũ treme : sic misericors
& longanimis. ẽ: ut sit & uerax : Cũ tibi
thesauritaueris irã indie irae :. nonne
experieris iustũ. quẽ contẽp sisti benignũ :

Expanded text:
conversionem et differunt, et fit illis vox conversionem et differunt, et fit illis vox corvina, cras, cras. Corvus de arca missus, non est reversus . Non quaerit Deus dilationem in voce corvina, sed confessionem in gemitu columbino. Missa columba reversa est. Quamdiu, Cras, cras? Observa ultimum cras: quia ignoras quod sit ultimum cras, sufficiat quod vixisti usque ad hodiernum peccator. Audisti, saepe soles audire, audisti et hodie: quam quotidie audis, tam quotidie non in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua» . Non tibi sic videatur Deus misericors, ut non videatur justus. «Misericors et miserator Dominus.» Audio, et gaudeo: ita dicis. Audi, et gaude; adhuc addidit, «Longanimis et multum misericors:» et in extremo, «Et verax.» Gaudes ad verba superiora, ad ultimum treme. Sic misericors et longanimis est, ut sit et verax. Cum tibi thesaurizaveris iram in die irae, nonne experieris justum, quem contempsisti benignum? 1
Abbreviated transcription (Latin):
& uiuitur : Accedunt peccata: augetur
uita: Blasphemat᷑ cotidie : & facit solem
suũ oriri. suꝑbonos & malos: Vocat undiq
ad correctionem : uocat undiq ad pęniten¬
tiam: Uocat beneficiis creaturȩ : uocat
inꝑtiendo tẽpus uiuendi: uocat ꝑ lectorẽ :
uocat ꝑtractatorẽ : Vocat ꝑ intimã cogi¬
tationẽ: uocat ꝑflagellũ correptionis:
Uocat ꝑmiscđiam consolationis: longani¬
mis & multũ miscđiȩ : sed obserua. nelongi¬
tudine miscđiȩ dĩ male utendo. tutibi
Hȩc fecisti inqͥt & tacui: suspicatus es
iniqͥtatẽ qđ ero tibi similis : Nonmihi
placent peccata : sed longanimitate
quȩro recta facta: sipunirẽ peccatores :
non inuenirẽ confessores: Ergo teds̃
longanimitate sua parcendo ad peniten¬
tiam adducit: tuautẽ cũ cotidieꝰ dicis
finitur hodiernꝰ dies. & sicero. & crastino
diȩ Non enĩ craserit ultimꝰ: & terciodie :
& subito uenit ira eiꝰ: Fr̃s. non tardetis¬
conuerti ad dnm̃. Sunt enĩ qͥ p̃parant

Expanded text:
et vivitur; accedunt peccata, augetur vita: blasphematur quotidie, et facit solem suum oriri super bonos et malos . Vocat undique ad correctionem, vocat undique ad poenitentiam, vocat beneficiis creaturae, vocat impertiendo tempus vivendi, vocat per lectorem, vocat per tractatorem, vocat per intimam cogitationem, vocat per flagellum correptionis, vocat per misericordiam consolationis: «Longanimis et multum misericordiae.» Sed observa ne longitudine misericordiae Dei male utendo, tu tibi «Haec fecisti,» inquit, «et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis» . Non mihi placent peccata, sed longanimitate quaero recte facta. Si punirem peccatores, non invenirem confessores. Ergo te Deus longanimitate sua parcendo ad poenitentiam adducit: tu autem cum quotidie dicis, Finitur hodiernus dies, et sic ero et crastino die, non enim cras erit ultimus; et tertio die: et subito venit ira ejus. Frconverti ad Dominum; sunt enim qui praeparant
Abbreviated transcription (Latin):
PA UPER ORAT:
et non orat insilentio: Licet ergo audire
eũ & uidere quisnamsit: neforte illesit
deqͦ dicit apłs: qͥ propter uos pauꝑ factꝰ ẽ.¬
cũ diues. eẽt. ut illius pauꝑtate uos ditare
mini: Siergo ipse . ẽ. quomodo pauper:
Nã quomodo diues qͥs nonuidet: Unde
enim homines sunt duntes: Puto auro.
argento. familia. terra. sed om̃ia peripsũ
facta sunt: Quid ergo illo ditius ꝑquem
factȩ sunt diuitiȩ. etiã illȩ quȩ non sunt
ingenium. mores. uita. ipsius corporis
sanitas sensus. confirmatioq m̃brorum:
Et eñi cũhec salua sunt: & pauperes diuites
sunt ꝑillũ: & illesmaiores duitiȩ: fides.
pieta s iustitia. caritas. castitas: mores¬
boni Nemo enĩ & has habet: nisi ꝑ eum
qͥuistificat impium: Ecce quãdiues qͥseñĩ
diues: qui habet qđ uult alio faciente:
anqͥfacit qđ uult & alio habente: puto.
quiaditior ille qͥfecit ađ habes: quia

Expanded text:
pauper orat, et non orat in silentio. Licet ergo audire eum, et videre quisnam sit: ne forte ille sit, de quo dicit Aposcum diues esset, ut illius paupertate uos dimini» . Si ergo ipse est, quomodo pauper? Nam quomodo dives, quis non videt? Unde enim homines sunt divites? Puto auro, argenfacta sunt . Quid ergo illo ditius, per quem factae sunt divitiae, etiam illae quae non sunt ingenium, memoria, vita, ipsius corporis sanitas, sensus, confirmatioque membrorum. Etenim cum haec salva sunt, et pauperes divites sunt. Per illum et illae majores divitiae, fides, pietas, justitia, charitas, boni mores. Nemo enim et has habet, nisi per eum qui justificat impium. Ecce quam dives. Quis enim dives, qui habet quan qui facit quod vult et alio habente? Puto quia ditior ille qui fecit quod habes; quia
Abbreviated transcription (Latin):
illã castã & uirginẽ. & matrẽ : Ibi enĩ
accepit pauꝑtatẽ nrãm. ubi serui
formã indutus. ẽ semet ipsum exina¬
niens. nediuitias eiꝰ ex pauesceres.
& ad eũ accedere cumtua m̃ dicitate
non auderes : Ibi accepit in quã formã
serui : ubi nrã indutus ẽ. pauꝑtate :
Ibi se pauberauit: ibi nos ditauit: Ian

Expanded text:
illam castam, et virginem, et matrem: ibi enim illam castam, et virginem, et matrem: ibi enim accepit paupertatem nostram, ubi servi forma indutus est, semetipsum exinaniens; ne divitias ejus expavesceres, et ad eum accedere cum tua mendicitate non auderes. Ibi accepit, inquam, formam servi, ibi nostra indutus est paupertate; ibi se pauperavit, ibi nos ditavit. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
illud excel sum: multũ hoc abieccum:
Quid faciemꝰ : quẽ admodũ ista ima illis
summis contẽperabimꝰ: Nimis ab inuicẽ
longesunt: Nondũ agnosco istũ pau¬
perem. Alius ẽ. fortasse : sed adhuc
quȩ ramꝰ: Unde eñi nobis ñ uidetur ipse :
Mirũ si in terrogas : & non ex pauescis
diuitias : In principio erat uerbum:
& uerbũ erat apđ dm̃: &ds̃ erat uerbũ :
Hoc erat in pͥncipio apđ dm̃ Om̃ia ꝑ
ipsum facta sunt : & sine ipso factum ẽ
nihil: Quiista dixit. cũ diceret diues
erat : quanto magis ille deqͦ dicebat.
in pͥncipio erat uerbũ & nonquale cũq
uerbũ. sed uerbũ ds̃ : Et non ubicũq
sed apđ dm̃ :  nonuacans. sed om̃i a
ꝑ ipsum facta sunt. Sinerẽ sicut panẽ
manducauit: & potũ suũ cũ fletumiscuit:
Metuendũ. ẽ : netantis diuitus nr̃a
pauꝑtas faciat in iuriã: Quȩre tam̃
caro factũ ẽ & habitauit in nobis:
Respiceꝰ illã uoce : ego seruus tuus
& filius ancillȩ tuȩ : Attende ancillã

Expanded text:
illud excelsum, multum hoc abjectum. Quid faciemus? quemadmodum ista ima illis summis contemperabimus? Nimis ab invicem longe sunt. Nondum agnosco istum pauperem; alius est fortasse: sed adhuc quaeramus. Unde enim nobis non videtur ipse, mirum si interrogas et non expavescis divitias: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Qui ista dixit, cum diceret, dives erat; quanto magis ille de quo dicebat, «In principio erat Verbum:» et non qualecumque Verbum, sed «Verbum Deus;» et non ubicumque, sed «apud Deum;» et non vacans, sed «omnia per ipsum facta sunt?» Cinerem sicut panem manducavit, et potum suum cum fletu commiscuit? Metuendum est ne tantis divitiis nostra paupertas faciat injuriam. Quaere adhuc caro factum est, et habitavit in nobis» . Respice et illam vocem: «Ego servus tuus et filius ancillae tuae» . Attende ancillam
Abbreviated transcription (Latin):
exp̃sser̃. Suꝑ sꝑaui: Qđ uerbũ. & simi¬
nꝰusitate cõpositũ. ẽ : tam̃ implet uerita¬
tis interp̃tandȩ necessitatẽ : Attentius
ergo nobis loci huiꝰ rimandus.ẽ. sensus :
ut intelligamꝰ quantũds adiuuat qͥd sibi
uelit in uerbis tuis sꝑaui. iniudiciis tuis
suꝑsꝑaui: Respondebo in qͥt ex ꝓbran
qm̃mihi hoc ipse ꝓmisisti : Et neauferas
exoremeo uerbũ ueritatis usq ualde : qm
quib me corripis. & flagellas. non solum
miles corde. dete p̃sum̃do in ꝑsecutionib
non defecer̃ : Ecce etiã qͥdese p̃sum̃ do
defecer̃. & tam̃ ad ipsum corpus ꝑtinuer̃.
sibi in notescendo fleuerunt: & cuã gr̃am
solidius inuener̃. quia suã suꝑbiã ꝑdi¬
der̃ : Ergo neauferas deore meo uerbũ
ueritatis usquequaq quia in iuidiciis

Expanded text:
: quod verbum etsi minus usitate compositum est, tamen implet veritatis interpretandae necessitatem. Attentius ergo nobis loci hujus rimandus est sensus, ut intelligamus, quantum Deus adjuvat, quid sibi velit, «In verbis tuis speravi, In judiciis tuis supersperavi. Respondquoniam mihi hoc ipse promisisti. «Et ne auferas ex ore meo verbum veritatis usque valde, quoniam quibus me corripis et flagellas, non solum miles corde de te praesumendo, in persecutionibus non defecerunt; ecce etiam qui de se praesumendo defecerunt, et tamen ad ipsum corpus pertinuerunt, sibi innotescendo fleverunt, et tuam gratiam solidius invenerunt, quia suam superbiam perdiderunt. Ergo «ne auferas ex ore meo verbum veritatis usque valde, quia in judiciis
Abbreviated transcription (Latin):
Diligite inimicosurõs. & orate ꝓeis qͥuos ꝑse¬
cuntur : Audierat ab ipso capite pendente
incruce &dicente: pater ignosce illis quia
nesciunt qͥd faciunt: Eomodo ergo ungentũ
acapite descenderat in barbã: qr & ille cũla¬
pidaret̃ fixo genuaitꝰ dnẽ nestatuas illis hoc
peccatũ: Ergo illi. tanquã barba erant : Mula
monasteria ñ haberemꝰ: Sedquia descende.
& in orã uestim̃ti. sic enĩait. qđ descendit
in orã uestim̃tieiꝰ: secuta ẽ. eccła deuestedñ:¬
peperit monasteria : Nã uestis sacerdotalis:
ec dam significat. Ipsa ẽ. uestis de quadicit
apłs: ut ex hiberet sibigloriosã eccłam. non
habentẽ maculã autrugã: Mundat᷑ ut non
habeat maculã. extendit᷑ ut non habeat rugã
Ubieã extendit fullonͥ in ligno: uidemꝰ coti¬
die a fullonib tuncas qͦdãm crucifigi.
Crucifigunt᷑ : ut rugã ñ habeant: Iuid. ẽ ergo
orauestoñti : fr̃smei in orã uestim̃ti qͥd accep¬

Expanded text:
«Diligite inimicos vestros, et orate pro eis qui vos perse«Diligite inimicos vestros, et orate pro eis qui vos persequuntur» . Audierat ab ipso capite pendente in cruce, et dicente, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Eo modo ergo unguentum a capite descenderat in barbam; quia et ille cum lapidaretur, fixo genu ait: «Domine, ne statuas illis hoc peccatum» . 9. Ergo illi tanquam barba erant. Multi monasteria non haberemus. Sed quia descendit et in oram vestimenti; sic enim ait, «Quod descendit in oram vestimpeperit monasteria. Nam vestis sacerdotalis Ecclesiam significat. Ipsa est vestis de qua dicit Apostolus, «Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam, neque rugam» . Mundatur, ut non habeat maculam; extenditur, ut non habeat rugam. Ubi eam extendit fullo, nisi in ligno? Videmus quotidie a fullonibus tunicas quodammodo crucifigi: crucificuntur, ut rugam non habeant. Quid est ergo ora vestimenti? fratres mei, in ora vestimenti quid accep
Abbreviated transcription (Latin):
descendit in barbã: ad tende stephanũ.
Sȩuiebat in illo caritas : sȩuiebat in eos
cũ audirent : rogauit ꝓeis cũ lapidarent:
Quid enĩ ait cũ audirent : duracer uice
& ñcircũ cisi corde & aurib uossẽ p restias¬
tis spũiscõ. Vide barbã: Nũ quid ad Alauit:
nũqͥd timuit : illi cũaudirent ista quȩ mil¬
los dicebant᷑: quasi sȩuiebant: Seuiebat
eñĩstephanꝰ. sȩuiebatore corde diligebat:
& non .ẽ. uicta ipsa caritas in eo : Nã illi abhor¬
rentes a uerbo tanquã tenebrȩ fugientes
alumine. ad lapides currere cȩper̃ : stepha¬
nũ lapidare : Sicut ante astephani uerba
lapidabant illos: sic post ea lapideseorũ
stephanũ. Quando debuit plusirasci stephanꝰ.
quando lapidabat᷑. aut quando audiebat᷑:
audiebat᷑. Venientib inse lapidib non
uicta .ẽ. carita s: qr ungentũ a capite in bar¬
bã descenderat. & audierat abipso capite:

Expanded text:
descendit in barbam. Attende Stephanum. descendit in barbam. Attende Stephanum. Saeviebat in illo charitas: saeviebat in eos, cum audirent; rogavit pro eis, cum lapidarent. Quid enim ait, cum audirent? «Dura cervice et incircumcisi corde et auribus, vos semper restitistis Spiritui sancto.» Vide barbam. Numquid adulavit? numquid timuit? Illi cum audirent ista, quae in illos dicebantur: quasi saeviebat enim Stephanus; saeviebat ore, corde diligebat; et non est victa charitas ipsa in eo: nam illi abhorrentes a verbo, tanquam tenebrae fugientes a lumine, ad lapides currere coeperunt, Stephanum lapidare. Sicut antea Stephani verba lapidabant illos, sic postea lapides eorum Stephanum. Quando debuit plus irasci Stephanus, quando lapidabatur, an quando audiebatur? audiebatur. Venientibus in se lapidibus non victa est charitas: quia unguentum a capite in barbam descenderat, et audierat ab ipso capite,
Abbreviated transcription (Latin):
dicã pꝰsalmꝰ. S ic̃ unguentũ incapitȩ.
qđ descendit in barbam barbã a a roꝵ:
Quod descendit in orã uestim̃tieiꝰ: Aaron qͥd
erat : sacerdos : Quis e. sacerdos. nisiunꝰ
sacerdos qͥ intrauit in scã scõrũ : quiserat
iste sacerdos. nisi qͥ fuit & uictima & sacer¬
dos nisi ille qͥcũ inmundo ñ inueniret
mundũ qđ offerret. seipsũ obtulit : in ca¬
seda capite uenit ungͥentũ : Caput nr̃m.¬
Barba significat iuuenes strenuos: inpigros.
alacres. Ideo quando tales describimꝰ:
barbatꝰ homo. ẽ dicimꝰ: Ergo illud pri¬
mũ ungentũ descendit in apłos: descendit
in illos qui primos impetꝰ scłi sustinuerunt:
caput iãpassũ p̃cesserat : unde descendit
ungentũ : Precedenti tali exemplo. qͥsuin¬
ceret barbã : ex illa barba: erat stephanꝰ
sc̃s: & hoc ẽ ñ uinci. ut caritas nonuincat᷑
abinimicis Nã uisi sunt sibiuicisse: qͥꝑ
putaret illos uincere. illo suinci: sed
quia ñuicta ẽ. caritas : ideo ungͣentum

Expanded text:
ntum in capite, quod descendit in barbam, barbam Aaron; quod descendit in oram vestimenti ejus. Aaron» quid erat? Sacerdos. Quis est sacerdos, nisi unus sacerdos, qui intravit in sancta sanctorum? Quis est iste sacerdos, nisi qui fuit et victima et sacerdos? nisi ille qui cum in mundo non inveniret mundum quod offerret, seipsum obtulit? In cased a capite venit unguentum. Caput nbarba significat juvenes, strenuos, impigros, alacres. Ideo quando tales describimus, Barbatus homo est, dicimus. Ergo illud primum unguentum descendit in Apostolos, descendit in illos qui primos impetus saeculi sustinuerunt: caput jam passum praecesserat, unde descendit unguentum. Praecedente tali exemplo, quis vinceret barbam? 8. Ex illa barba erat Stephanus sanctus. Et hoc est non vinci, ut charitas non vincatur ab inimicis. Nam visi sunt sibi vicisse, quiputaret illos vincere, illos vinci? Sed quia non victa est charitas, ideo unguentum
Abbreviated transcription (Latin):
transiordane : eẽ dicit᷑: Ergo aliquã inter¬
p̃tationẽ hermon quȩramꝰ. Nomen enim
hebreũ. ẽ : & habemꝰ interp̃tationẽ ab eis
qͥ illã linguã nouer̃ hermon: in terp̃tari dr̃
lum̃ ex altatũ: Axpõ enĩros. Nã nullum
tũ. ẽ : primo incruce: postea incȩlo: Exaltatꝰ ẽ
in cruce cũ humiliaretur : sed humiliatio
sadio minus minꝰq fiebat. quȩ significabat᷑

Expanded text:
trans Jordanem esse dicitur. Ergo aliquid intertrans Jordanem esse dicitur. Ergo aliquid interpretatione Hermon quaeramus. Non enim hebraeum est, et habemus interpretationem ab eis qui illam linguam noverunt. Hermon interpretari dicitur, Lumen exaltatum. A Christo enim ros: nam nullum tum est? Primo in cruce; postea in coelo. Exaltatus in cruce, cum humiliaretur; sed humiliatio tio minus minusque fiebat, quae significabatur
Abbreviated transcription (Latin):
habitant in unit Non ex suis uirib: non ex suis
meritis sed exillius dono. sedex illius grã . sicut
ros decȩlo : Nonenĩ interra sibi pluit. Aut non
qͥcqͥd genuerit are scit᷑. nisi pluuia
desup descendat : Dicit qͦdã loco in psalmo:
Pluui am uoluntariã segregabis ds̃ hereditati
tuȩ : Quare dix̃ uoluntariã : qr ñ meritis nr̃is.
sedillius uoluntate : Quidenĩ boni meruimus
peccatores: quidboni meruimꝰ iniqͥs exadam.
adam: & supadã multa peccata: Nascitur
quis qͥs nascitur ad amñascit᷑ damnatꝰ dectam¬
nato: & addidit male uiuendo suꝑ adam.
Quidenĩ bonimeruit ada : & tam̃ misericors
amauit : & sponsus dilex̃ Nonpulchrã
sedut faceret pulchrã : Ergo grãm dĩ : dix̃
rorem hermon Sed hermon quid sit: nosse
debetis: Mons. ẽ. qͥdã longe disiunctꝰ abihe¬
rłm : idẽ. asyon: Itaq mirũ ẽ. qđ sic ait. sic̃ros
hermon qđ descendit suꝑ montẽ sion: cũ mons
hermon longesit. disiunctꝰ abierłm : Nam

Expanded text:
habitant in unum; non ex suis viribus, non ex suis meritis, sed ex illius dono, sed ex illius gratia, sicut ros de coelo. Non enim terra sibi pluit, aut non quidquid genuerit arescit, nisi pluvia desuper descendat. Dicit quodam loco in psalmo: «Pluviam voluntariam segregabis, Deus, haereditati tuae» . Quare dixit «voluntariam?» Quia non meritis nostris, sed illius voluntate. Quid enim boni meruimus peccatores? quid boni meruimus iniqui? Ex Adam Adam, et super Adam multa peccata nascuntur. Quisquis nascitur, Adam nascitur, damnatus de damnato, et addidit male vivendo super Adam. Quid enim boni meruit Adam? Et tamen misericors amavit, et sponsus dilexit, non pulchram, sed ut faceret pulchram. Ergo gratiam Dei dixit rorem Hermon. 11. Sed Hermon quid sit, nosse debetis. Mons est quidam longe disjunctus ab Jerusalem, id est a Sion. Itaque mirum est quod sic ait, «Sicut ros Hermon, qui descendit super montes Sion;» cum mons Hermon longe sit disjunctus ab Jerusalem: nam
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ꝑficit᷑. & illis ꝑfecti: qͥnor̃ habitare in unũ :
illi ꝑfecti qͥlegẽ implent : Quomodo autem
implet᷑ lexxpi. abeis qͥhabitant fr̃s in unũ :
Audi apłm: Inuicẽ onera urã portate: & sic
implebitis legẽ xpĩ. Hȩc .ẽ. ora uestim̃ti:
Quomͦ fr̃smei intelligimꝰ quã orã dicat. qͦpo¬
tuit descendere ungentũ : Non puto qđ ora
uestim̃ti in laterib: uoluit intelligi. Sunt
eñiore inla terib:: sed a b arba descendere
ungentũ ad orã potuit. quȩ incapite. ẽ. ubi
aperitur caput : Tales s̃ qͥ habitant inunumu
Ut qͦmodo poras istas intrat caput hominis
ut uestiat se: sic ꝑ concordiã fraternam
xp̃c̃ intrat qͥ est caput nr̃m ut uestiatur

Expanded text:
ntum perficitur; et illi perfecti, qui norunt habitare in unum? Illi perfecti qui legem implent. Quomodo autem impletur lex Christi ab eis qui habitant fratres in unum? Audi Apostolum: «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi» . Haec est ora vestimenti. Quomodo, fratres mei, intelligimus, quam oram dicat, quo potuit descendere unguentum? Non puto quod oram vestimenti in lateribus voluit intelligi. Sunt enim orae in lateribus. Sed a barba descendere unguentum ad oram potuit, quae in capite est, ubi aperitur capitium. Tales sunt qui habitant in unum: ut quomodo per oras istas intrat caput hominis, ut vestiat se; sic per concordiam fraternam Christus intrat, qui est caput nostrum, ut vestiatur
Abbreviated transcription (Latin):
Sicibi uersantur fideles boni : ut unaexeis
consumatur. altera ad sumat᷑. Quas oa
eni actiones mundi. faciunt dilectores
scłi. fraudatores. simulatores : Alii autẽ
sic ibi sunt: quomodo ait apłs. & qͥutunt᷑¬
Preterit enĩ figura huiꝰ mundi: uolo uos
sine sollicitudine. eẽ : Audisquȩ ad sumt̃
demolendino. Certe enĩ multa peccata
uident᷑ addiuites ꝑtinere : Cũ enĩ plus
agunt & plus administrant. & plus ad eos
pendet res familiaris ampla: difficile ẽ.
ut ñ plura peccata contrahant: & de illis
dictũ ẽ . quia facilius ẽ. camelũ intrare

Expanded text:
Sic ibi versantur fideles boni, ut una ex eis Sic ibi versantur fideles boni, ut una ex eis consumatur, altera assumatur. Quasdam enim actiones mundi faciunt dilectores saeculi, fraudatores, simulatores. Alii autem sic ibi sunt, quomodo ait Apostpraeterit enim figura hujus mundi: volo vos sine sollicitudine esse» . Audis quae assumetur de molendino? Certe enim multa peccata videntur ad divites pertinere. Cum enim plus agunt, et plus administrant, et plus ad eos pendet res familiaris ampla, difficile est ut non plura peccata contrahant; et de illis dictum est quia «facilius est intrare
Abbreviated transcription (Latin):
suos: Detrib enĩ ipsis generib dictũ ẽ
& duo inlecto unꝰ ad sumet᷑ & unꝰ relinquet᷑:
& duo in molendino. una ad sumet̃. & una
relinquet᷑ : In agro sunt qͥgubernant ec¬
cłam: indedicit apłs. Nidete si noninagro
erat : ego plantaui a pollo rigauit : sed ds
in crem̃tũ dedit : In lecto autẽ eos intelligi
uoluit : qͥamauer̃ qͥetẽ : Perlectũ enĩ qͥetẽ
uoluit intelligi: non semiscentes curbis.
non tumultui generis humani : in otio seriu¬
entesdõ: & inde tam̃: unꝰ ad sumet᷑: & unꝰ
relinquetur: Sunt ib ꝓbi: & sunt ibi reꝓbi:
Neex pauescatis quando ibi inueniunt᷑
reꝑbi : nam et latent qͥdam. qͥ non inueni¬
antur nisi infinem : duc ᷤ itẽ inmolendino :¬
ex nomine generis feminini appellauit.
Plebes enĩ intelligi uoluit: Quare in molen¬
dino: quia in isto mundo uersantur : Vbi
molendinũ intelligit᷑ : quia sic uertitur
mundusiste qͦmͦmola : Ue eis qͥsconterit:

Expanded text:
suos. De tribus enim ipsis generibus dictum essuos. De tribus enim ipsis generibus dictum es duo in lecto; unus assumetur, et unus relinquetur: et duae in molendino; una assumetur, et una relinquetur» . In agro sunt qui gubernant Ecclesiam. Unde dicit Apostolus videte si non in agro erat: «Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit» . In lecto autem eos intelligi voluit, qui amaverunt quietem; per lectum enim quietem voluit intelligi; non se miscentes turbis, non tumultui generis humani, in otio servientes Deo: et inde tamen unus assumetur, et unus relinquetur. Sunt ibi probi, et sunt ibi reprobi. Ne expavescatis quando ibi inveniuntur reprobi; nam et latent quidam, qui non inveniuntur nisi in fine. Duae item in molendino ex nomine generis feminini appellavit; plebes enim intelligi voluit. Quare in molendino? Quia in isto mundo versantur, ubi molendinum intelligitur; quia sic vertitur mundus iste, quomodo mola: vae enim quos conterit.
Abbreviated transcription (Latin):
tur ȩbriosi cũ sobriis. p̃cipites cũ conside¬
ratis. furentes cũ simplicib uagantes
cũ congregatis: sed tam̃ dicere consueruñ.
Q uid sibi uult nom̃ monachorũ: quanto me¬
lius dicimꝰ nos: quid sibi uult nom̃ circillionũ:
sednon inquiunt uocant᷑ circilliones. forte
corrupto sono nominis : eos appellamꝰ: Dic¬
turi sunt nobis integrũ nom̃ ipsorũ. Forte
circũ celliones uocantur : non circilliones :
Plane si hoc uocant᷑: exponant qͥd sint.
Nã circũ celliones dicti sunt : qđ circum
cellas uagant᷑: Solent enĩ ire hac illac.
nus quã habentes sedes : & facere quȩ nostis.
nouimꝰ tales : sed non perit frat̃nitas pia
ꝓpt̃ eos qͥ profitent᷑ qđ non sunt: Tam sunt
enĩ monachi falsi: quã  clerici falsi.
& fideles falsi: Onĩa genera fr̃s mei tria
quȩ aliquando uobis com̃dauimꝰ & ut puto¬
ñ semel: habent bonos suos. habent malos

Expanded text:
tur ebriosi cum sobriis, praecipites cum considetur ebriosi cum sobriis, praecipites cum consideratis, furentes cum simplicibus, vagantes cum congregatis. Sed tamen dicere consueverunt: Quid sibi vult nomen monachorum? Quanto melius dicimus nos: Quid sibi vult nomen circellionum? Sed non, inquiunt, vocantur circelliones. Forte corrupto sono nominis eos appellamus. Dicturi sumus vobis integrum nomen ipsorum? Forte circumcelliones vocantur, non circelliones. Plane si hoc vocantur, exponant quid sint. Nam circumcelliones dicti sunt, quia circum cellas vagantur: solent enim ire hac, illac, nusquam habentes sedes; et facere quae nostis, novimus tales: sed non periit fraternitas pia, propter eos qui profitentur quod non sunt. Tam sunt enim monachi falsi, quam et clerici falsi, et fideles falsi. Omnia genera, fratres mei, tria quae aliquando vobis commendavimus, et ut puto, non semel, habent bonos suos, habent malos
Abbreviated transcription (Latin):
put opuserat᷑ & nemo dicebat aliqͥd ꝓpriũ
sederant illis om̃ia cõmunia : & qͥd . ẽ. inunũ :¬
& erat illis inqͥt anima una & cor unum
indm̃ : ergo ipsiprius audier̃ : ecce quã bonũ
& quã iocundũ habitare fr̃s in unũ: Primi
audier̃ : sed non soli audier̃. Nonenĩ usq
ad illos ista dilectio & unitas fr̃muenit:
re: Sed debet. eẽ. inpiger animꝰ. ut & uoueat¬
& reddat: necũ seminꝰ idoneũ putat ad red¬
dendũ pigersit ad uouendũ. Plane nũquã
reddet : side suo seputauerit redditurum:
Ex uoce huiꝰ psalmi appellatis & monachi :
neqͥ suobis deistonomine in sultet catholicis.
Quando uos recte hereticis de circũ cellionib
insultare cȩperitis. ut erubescendo saluent᷑.
illi uobis insultant demonachis. Primosicon¬
parandisunt : uosuidete siuerbis ur̃is opus. ẽ:
amlaboratis. non opus ẽ nisi ut ad moneatis
unũ quẽq ut ad tendat Solũ adtendat.
a c̃õparet qͦd opusest : & uerbis nr̃is cõparen¬

Expanded text:
ue opus erat; et nemo dicebat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia.» Et quid est, «in unum? Et erat illis,» inquit, «anima una et cor unum in Deum» . Ergo ipsi prius audierunt, «Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum.» Primi audierunt, sed non soli audierunt. Non enim usque ad illos ista dilectio et unitas fratrum venit. re . Sed debet esse impiger animus, ut et voveat, et reddat; ne cum se minus idoneum putat ad reddendum, piger sit ad vovendum. Plane nunquam reddet, si de suo se putaverit redditurum. 3. Ex voce hujus psalmi appellati sunt et Monachi, ne quis vobis de isto nomine insultet Catholicis. Quando vos recte haereticis de Circellionibus insultare coeperitis, ut erubescendo salventur; illi vobis insultant de monachis. Primo si comparandi sunt, vos videte; si verbis vestris opus est, jam laboratis. Non opus est, nisi ut admoneatis unumquemque ut attendat; solum attendat, et comparet. Quid opus est verbis vestris? Comparen
Abbreviated transcription (Latin):
multȩ animȩ multa corpora sed ñ multa
corda : recte dicit᷑ monos id.ẽ. unꝰ solus
Vnde ille unꝰ sanabatur inpiscina respon¬
deant nobis. & exponant qͥm sultant
nomina monachorũ : q̃uare ille qͥinuentꝰ ẽ.
triginta octo annos habens in infirmitate
hoc respondĩs se dõ : cũ cõmota fuerit a qͣ
ñ habeo qͥme deponat. alius ante me
descendit: Descenderat unꝰ: iã alius non
descendebat: Vnꝰ solus sanabat᷑: unitatẽ
ecdȩ p̃figurabat. Merito insultant nomi
rito illis displicet nom monachorum:
qr illi nolunt habitare in unũ cũ fr̃ib
sed sequentes donatũ xp̃m dimiserud̃:
Hoc denuo & de uno solo audiuit caritas
ur̃a : Iã iocundet᷑ cũ psalmo: ut sequentia
uideamꝰ: Breuis est : potest a nobiscurri.
quantũ dñs suggerit: Puto enĩ ex his quȩ
dicta sunt patere posse quȩ secuntur :
quãuis nec illa uideantur obscura.

Expanded text:
multae animae; multa corpora, sed non multa multae animae; multa corpora, sed non multa corda; recte dicitur μόνος, id est unus solus. Unde et ille unus sanabatur in piscina. Respondeant nobis et exponant, qui insultant nomini monachorum, quare ille qui inventus est triginta octo annos habenso: «Cum mota fuerit aqua, non habeo qui deponat me; alius ante me descendit» . Descenderat unus, jam alius non descendebat. Unus solus sanabatur; unitatem Ecclesiae figurabat. Merito insultant nominrito illis displicet nomen monachorum, quia illi nolunt habitare in unum cum fratribus; sed sequentes Donatum, Christum dimiserunt. Haec de uno, et uno solo audivit Charitas vestra; jam jucundemur cum Psalmo, ut sequentia videamus. Brevis est; potest a nobis curri, quantum Dominus suggerit. Puto enim ex his quae dicta sunt, patere posse quae sequuntur, quamvis illa videantur obscura.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdicit dõgrãs: grã sagit dõ. Vide siñ deb&
frater dõ grãs agere : quando uidet frẽm
suũ. Nonenĩ non . ẽ. locus gratulationis.
quando se in incẽ uident qͥ habitant in xp̃o:
& tam̃ uos dõ grãs nr̃m ridetis: dõ laudes
ur̃m plorant homines. Sed certe redditis
rationẽ de nomine : quare appellãs agoni¬
sticos. Ita fiat ut appellãs: ita fiat : Om̃ ino
fauemꝰ : Prȩstet dñs ut illi c̃tra diabolũ
ecłam : Tam̃ qr certant dicis agonisticos:
& inuenistis unde appelletis. qd dix̃ apłs.
non appellemꝰ monachos. cũdicit psalmꝰ.
ecce quã bonũ & quã iocundũ habitare
quomodo cũq: Nã &inturba ẽ. unus. Sed
unꝰ cũ multis. unꝰ dicipotest: monos ñ potest.
id .ẽ. solus: monos enĩ: unꝰ solus ẽ. Quiergo
sicinurint inimũ. ut unũ hominẽ faciant.
ut sit illis uere quomodo scriptũ. ẽ. una
anima & unũ cor multa corpora sed non

Expanded text:
Qui dicit, Deo gratias, gratias agit Deo. Vide si non debet Qui dicit, Deo gratias, gratias agit Deo. Vide si non debet frater Deo gratias agere, quando videt fratrem suum. Num enim non est locus gratulationis, quando se invicem vident qui habitant in Christo? Et tamen vos Deo gratias nostrum ridetis: Deo laudes vestrum plorant homines. Sed certe reddidistis rationem de nomine, quare appelletis agonisticos. Ita fiat, ut appellatis; ita fiat, omnino favemus. Praestet Dominus ut illi contra diabolum esiam. Tamen quia certant, dicitis agonisticos: et invenistis unde appelletis, quia dixit Aponon appellemus monachos, cum dicat Psalmus, «Ecce quam bonum et quam jucundum habitare unus, sed una cum multis unus dici potest, μόνος non potest, id est, solus: μόνος enim unus solus est. Qui ergo sic vivunt in unum, ut unum hominem faciant, ut sit illis vere quod scriptum est, «una anima et unum cor;» multa corpora, sed non