comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ducit ad mortẽ: & paulus apłs mo¬
net: Curã carnis ne feceritis in concupiᷤ¬
centiis ẽ inmne ueritas xp̃i. qͥa mul¬
tũ doleo ꝓuobis Iuxta sententiã enĩ bea¬
ti patris mei augustini. ñ ẽ sam fidutia:
s insam: De uno p̾cepto eodẽq pͥmo.
te si dignaris int̾rogo: In lege dñs ꝑ moy
Diliges dñm dm̃ tuũ ex toto corde tuo .i.
extota anima tua. ⁊ ex totis uiribꝰ tu¬
Rogo te responde ñ mͥ s deo. ñ uoce s
conscientia: si ita ex toto corde dm̃ diligiꝰ.
ut nullã unquã in eo cogitationẽ quȩ absq
timore ⁊ dilectione dei intelligi possit
admittas: si ita in tota anima sequeris ut
suscepta semel cruce. innullã penitꝰ oblee¬
tationẽ habita ad tẽpꝰ iocunditate succedas:
si ita in totis iuscerib tius calore caritatis ar¬
des. ut in nullo penitus ꝑ augmenta neces¬
sitatis infirma. concupiscentiis ⁊ desideriis
adqͥescas: Deinde cũ seriptũ sit omẽ qͦd ñ ẽ

Expanded text:
quae ducit ad mortem. et Paulus apostolus monet: curam carnis ne feceritis in concupiscentiis. est in me ueritas Christi, quia multum doleo pro nobis. iuxta sententiam enim beati patris mei Augustini non est sani fiducia sed insani. de uno praeoepto eodemque primo te, si dignaris, interrogo. in lege Dominus per Moysdiliges Dominum Deum tuum ex toto corde tno et ex tota anima tna et ex totis uiribus turogo te, responde non mihi sed Deo, non uoce sed conscientia, si ita ex toto corde Deum diligis, ut nullam umquam in eo cogitationem, quae absque timore et dilectione Dei intellegi possit, admittas; si ita in tota anima sequeris, ut suscepta semel cruce in nullam penitus oblectationem habita ad tempus iucunditate succedas; si ita in totis uisceribus tuis calore caritatis ardes, ut nulla penitus per argumenta necessitatis infirma concupiscentiis ant desideriis adquiescas; deinde, cum scriptum sit: omne quod non sit
Abbreviated transcription (Latin):
atq manifesta qͦ tendat ⁊. qͦd efficere conet᷑
De qua nͥ qͥd certũ constiterit. transgredi
ad aliud. gͣuissimũ eẽ atq extra ordinẽ du¬
cumꝰ: Hoc u̾sat multis modis ex sermone di¬
ufͣno. ne qͥs eũ aluid quã de ñ peccandi possi¬
bilitate quȩrere. existimet: Unde int̾ mul¬
ta qͥbꝰ igͣit. etiã hoc dieit: Idem iterũ repeto:
Ego dico eẽ hominẽ sine peccato Tu qͥd di¬
cis: Non posse eẽ hominẽ sine peccato: Neq
ego inqͥt dico hominẽ eẽ sine peccato. neq
tu dicis hominẽ eẽ sine peccato Pe posse ⁊¬
ñ posse. ñ deẽe ⁊. ñ eẽ. contendimꝰ deinde ñ¬
nulla eoꝵ quȩ adu̾sus eos de scͥpt᷑is ꝓferri
solent. ad istã questionẽ ñ ꝑtinere. in qua
querit᷑. possit ne an ñ possit homo eẽ sine
peccato. iã cõmemorat: Nã nullus inqͥt mun¬
dus ẽ a sorde. U ñ est homo qͥ ñ peccet. ⁊ ñ est¬

Expanded text:
atque manifesta quo tendat et quid efficere coneturatque manifesta quo tendat et quid efficere coneturde qua nisi quid certum constiterit, transgredi ad aliud grauissimum esse atque extra ordinem dicimus. hoc uersat multis modis et sermone diuturno, ne quis eum aliud quam de non peccandi possibilitate quaerere existimet. unde inter multa, quibus id agit, etiam hoc dicit: idem iterum repeto: ego dico posse esse hominem sine peccato. tu quid dicis? non posse esse hominem sine peccato? neque ego dico, inquit, hominem esse sine peccato neque tu dicis nonon posse, non de esse et non esse contendimus. deinde nonnulla eorum, quae aduersus eos de scripturis proferri solent, ad istam quaestionem non pertinere, in qua quaeritur, possitne an non possit homo esse sine peccato, ita commemorat: nam \'nullus\', inquit, \'mundus est a sorde\' et \'non est homo, qui non peccet
Abbreviated transcription (Latin):
ne euacua̾t᷑ crux xͥ Euacuat᷑ aut̃ si ali¬
qͦ mͦ p̃t̃ illiꝰ saeram̃toᷤ ad iusticiã utãq
et̾nã ꝑuenireͥ posse dicat᷑ ⁊ qͦd in libro isto
agit᷑. nolo dicere asciente. ne illũ lauda
dũ iudicẽ: s qͦd magis credo a nesciente.
magnis sane uiribꝰ: s eas sanas uolo. nõ
quales frenetici habere consuer̃ Nã pͥũ
distinguit. aliud eẽ. quȩrere anpossit
aliqͥd eẽ. qͦd ad solã possibilitatẽ ꝑtinet:
aliud utrũ sit hanc distinctionẽ. uerã eẽ
nemo ambigit: Consequens enĩ ẽ: ut qͦd est
ẽẽ potuerit: Non ẽ autẽ consequens. ut qͦd
eẽ potest: etiã sit: Qͥa enĩ dñs latarũ susci¬
tauit. sine dubio eẽ potuit: Qanͦ tudã
ñ suscitauit. numqͥd dicendũ ẽ ẽẽ ñ potuit:
Potuit gͦ. s noluit: Nãsi uoluisset. etiam
hoc eadẽ potestate fecisset: qͥa ⁊ . filius quos
uult iuiuificat: S hac distinctione uera

Expanded text:
acuatur autem, si aliacuatur autem, si aliquo modo praeter illius sacramentum ad iustitiam uitamque aeternam perueniri posse dicatur: quod in libro isto agitur, nolo dicere ab sciente, ne illum, qui dum iudicem, sed, quod magis credo, a nesciente, magnis sane. uiribus, sed eas sanas uolo, non quales phrenetici habere consuerunt. Nam prius distinguit, aliud esse quaerere, an possit aliquid esse, quod ad solam possibilitatem pertinet, aliud, utrumne sit. hanc distinctionem ueram esse nemo ambigit: consequens enim est, ut, quod est, esse potuerit, non est autem consequens, ut, quod esse potest, etiam sit. quia enim Dominus Lazarum suscitauit, sine dubio potuit; quia. uero Iudam non suscitauit; numquid dicendum est: non potuit? potuit ergo; sed noluit; nam si uoluisset, etiam hoc eadem potestate fecisset, quia et Filius, quos uult uiuificat. sed hac distinctione uera
Abbreviated transcription (Latin):
sit in hunc mundũ peccatores saluos facere.
qͥs p̃scunt ⁊ p̃destinauit. I uocait. ⁊ iusti¬
tissime. insaniat. ut ñ agat inesfabiles grãs
mͦ posset calpare iusticiã. unu̾sis om̃ĩno
dãpnatis: hoc siscd̾m script᷑as sapiamꝰ. non
cogim contra xpĩanã grãm disputare. u
ea dicere. qͥb̾ demonstrare conemͣ. uat᷑am
humanã neq in pariulis medico indigere.
qͥa sana ẽ: ⁊ inmaioribꝰ sibi ipsã ad iusticiã
siuelit posse sufficere & utiq ipsi uident᷑
hȩc dicere. s in sapientia u̾bie qua euacuattr
crux xp̃i: Non ẽ ista sapientia desursũ descen¬
dens: Nolo qͦd scht̃ dicere: ne amicis nr̃is quoꝵ
fortissima ⁊ accerrima ingenia ñ in ꝑuersum
sed in directũ currere uolumꝰ. facere ersti¬
mem᷑ iniuriã: Quanto gͥ delo accensũ est
libri huiꝰ quẽ misistis conditor aduersus
eos qͥ peccatis sius patrociniũ de natura
humanȩ infirmmitatis ꝑ qͥr̃: tanto ⁊. mul¬
to ardentiore delo nos oportet accendi.

Expanded text:
acere, quos praesciuit et praedestinauit et uocauit et iustintissime insaniat, ut non agat ineffabiles gratiamodo posset culpare iustitiam uniuersos omnino damnantis. Hoc si secundum Scripturas sapiamus, non cogimur contra Christianam gratiam disputare et ea dicere quibus demonstrare conemur, naturam humanam neque in paruulis medico indigere, quia sana est, et in maioribus sibi ipsam ad iustitiam si uelit posse sufficere. acute quippe uidentur haec dici, sed in sapientia Verbi, qua euacuatur crux Christi. non est ista sapientia de sursum descendens. nolo quod sequitur dicere, ne amicis nostris, quorum fortissima et acerrima ingenia non in peruersum sed in directum currere uolumus, facere existimemur iniuriam. Quanto igitur zelo accensus est libri huius quem misistis conditor aduersus eos qui peccatis suis patrocinium de natura humanae infirmitatis perquirunt, tanto et multo ardenti
Abbreviated transcription (Latin):
& illud qͦd a qͥbꝰdã ei dicit᷑. nusquã eẽ scrpp¬
tũ his omĩno u̾bis. posse ẽẽ hominẽ sine
peccato. facile repellit: qͥa ñ ibi ẽ questio.
qͥb u̾bis dicat᷑ quȩcũq sententia: nõ
tam̃ fortasse sine causa. cũ aliqͦciens in
scripturis inueniat᷑. hoĩes dictos eẽ sine
querela. nemo inueniat᷑ qͥdictus sit sine
peccato. nͥ imꝰ solus: de qͦ aꝑte dictũ est:
eũ qͥ ñ nouerat peccatũ. ⁊ eoloco. uͥ de¬

Expanded text:
 illud, quod a quibusdam eis dicitur, nusquam esse scriptum his omnino uerbis, posse esse hominem sine peccato; facile refellit : \'quia non ibi est quaestio, quibus uerbis dicatur quaecumque sententia\'. non tamen fortasse sine causa, cum aliquotiens in Scripturis inueniatur, homines dictos esse sine querella, nemo inuenitur qui dictus sit sine peccato, nisi unus solus, de quo aperte dictum est: eum qui non nouerat peccatum; et eo loco, ubi de
Abbreviated transcription (Latin):
similia: ad ñ esse :^ aͥd ñ posse ꝓficiũt: Huiꝰ modi
enĩ erẽplis ostendit᷑: quales homines qͥdã tẽpore
aliqͦ fuerint. ñ qd̾ aliud eẽ ñ potuerint:
Unde ⁊ iure inueniunt᷑ eẽ culpabiles: Nã
si idcirco tales fuer̃. qͥa aliud ẽẽ ñ potuer⁊
culpa carent: Uidete qͥd dixerit: Ego dico
ãutẽ paruulũ natũ in eoloco uͥ ei ñ potuit
ꝑ xp̃i baptisnũ subueniri. morte p̃uento
ideirco talẽ fuisse. id ẽ sme lauaero rege¬
nerationis exisse: qͥa aliud eẽ ñ potuit: Ab¬
soluat gͦ eũ .i. aꝑiat ei contra sententiã dnĩ
regnũ celoꝵ: S ñ eũ absoluit apłs. qͥ ait:

Expanded text:
huiusmodi enim exemplis ostenditur, quales homines quidam tempore aliquo fuerint, non quod aliud esse non potuerint: unde et iure inueniuntur esse culpabiles. nam si idcirco tales fuerunt, quia aliud esse non potuerunt culpa carent. Videte quid dixerit. ego autem dico, paruulum natum in eo loco, ubi ei non potuit per Christi baptismum subueniri morte praeuento, idcirco talem fuisse , id est sine lauacro regenerationis exisse, quia esse aliud non potuit. absoluat ergo eum et aperiat ei contra sententiam Domini regnum caelorum. sed non eum absoluit apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
te: Side dñe. ⁊. miserere Clamat ab a¬
cue: eustodiui me. ⁊ expauit uent̃ m̃s a
uoce orationũ. ⁊ intra me turbata ẽ ha-¬
bitudo mea: Clamat dauid÷ exaudi me
in tua iusticia & ñ intres in iudiciũ cũ
seruo tuo. qͥa ñ iustificabit᷑ in conspectu
tuo omĩs uiuens: Clamant om̃s apłi in¬
firmitatis timore turbati. dnẽ libera nõ:
ꝑimꝰ: Clamat ioħ̃s. si dixerimꝰ qm̃ peccatũ
ñ habemꝰ. ipsi nos seducimꝰ: ⁊ueritas in no¬
bis sĩ est Clamat iacobus. in multis enim
offendimꝰ om̃s Clamat paulis. infelix. hõ.
qͥs me liberabit de corpore mortis huius:

Expanded text:
te: uide Domine et miserere. clamat Abate: uide Domine et miserere. clamat Abacuc: custodini me et expauit uenter meus a uooe orationum et intra me turbata est habitudo mea. clamat Dauid: exaudi me in tua iustitia et non intres in iudicium cum seruo tuo, quia non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. clamant omnes apostoli infirmitatis timore turbati: Domine, libera nos, perimus. clamat Iohannes: si dixerimus quoniam peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et ueritas in nobis non est. clamat Iacobus: in multis enim offendimus omnes. clamat Paulus: infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius?
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ aliquã malã uel hominis uł cuiꝰquã
hominẽ in ext̾minabilẽ. ⁊ reliqͥt eum
in manu consilii sui Cȩce ⁊ maligne.
aliter enĩ tͥ loqͥ nequeo. sensũ dnĩcȩ
auctoritatis. sensũ ꝓpͥȩ fragilitatis. sen¬
sũ cõmunis intelligentie ñ habenti:
nos naturã hominis infirmã dicimꝰ
ẽẽ. ñ malã Nã simala eẽt. boñĩ omĩno non
caꝑet: Nc̃ uͦ cũ genuno affectu concupicat.
bonũ. ⁊. adhereat bono. malũq omĩno fugi¬
at. uͥ in eã malã dicendũ ẽ eẽ substantiã᷑
Dñs clamat: Sp̃s qͥdẽ ꝓmptus. caro autem
infirma: Clamat abrahã: ego aut̃ t̾ra ⁊
cinis: Clamat iob: homo putredo . ⁊. filius
hominis u̾mis: Clamat ysaias: o miser ego
qm̃ conpunctus sũ: qͥa cũ sim hõ. uĩmunda
labia habeã: inmedio qͦq popłi ĩmunda la-¬
bia habentis habito: Clamat ieremias:
ania in angustiis. ⁊ sp̃s anxius clamat ad

Expanded text:
Deum aliquam malam uel hominis uel cuiusqueDeum aliquam malam uel hominis uel cuiusquehominem inexterminabilem et reliquit eum in manu consilii sui. caece et maligne — aliter enim tibi loqui nequeo, sensum dominicae auctoritatis, sensum propriae fragilitatis, sensum communis intellegentiae non habenti —, nos naturam hominis infirmam dicimus esse, non malam. nam si mala esset, bonum omnino non caperet; nunc uero cum genuino affectu concupiscat bonum et adhaereat bono malumque omnino fugiat, ubi in ea malam dicendum est esse substantiam? Dopiinus clamat: spiritus quidem promptus, caro autem infirma. clamat Abraham: ego autem terra et cinis. clamat lob: homo putredo et filius hominis uermis. clamat Esaias: o miser ego, quoniam conpunctus sum, quia, cumsim homo et inmunda labia habeam, in medio quoque populi inmunda labia habentis habitem. clamat Hieremias: anima in angustiis, et spiritus anxius clamat ad
Abbreviated transcription (Latin):
dit insidias. in secreto ac sine testib manu
impudens apprehendit ⁊ oportuã hystoriã
obscenissimo sermone conterens: Quãquã
hoc qͦd neq apte neq decore dicit᷑. tͥ ĩpu¬
tare ñ debeamꝰꝰ cui neq natales deder̃
ut honestioribꝰ studiis erudireris. neq
naturalit᷑ ꝓuenit ut saperes: s illis dic¬
tatoribꝰ tuis. qͥ miserũ sensũ miserrimo
sermone conscribũt: Utͥ legendũ cachin¬
nis quasi titulũ confusionis imponunt:
Inter hȩc gͦ biiꝰmodi sensũ ineadẽ epła
indigestis sermonib eructasti: qͦd pleriq
disse naturã Qͦd etiã ille tuus finees.
pedetentim nobis tẽptauit intendere:
Unde breuit̾ pͥmũ ꝓfiteor. deinde res¬
pondeo: Ante tribunal xͥ indertera
int̾ agnos dei ñ sit dignꝰ assistere. nec
mereat᷑ uidere dñm in regione inuoꝵ
nec in gła resurrectionis uita iħu mani¬
festet᷑ in mortali corpore eiꝰ. qͥ dicit

Expanded text:
dit insidias, secretum ac sine testibus manu dit insidias, secretum ac sine testibus manu inpudens adprehendit, nopportunam historiam obscenissimo sermone contexens; quamquam hoc quod neque apte neque decore dicitnr, tibi inputare non debeamus, cui neque natales dederunt, ut honestioribus studiis erudireris, neque naturaliter prouenit, ut saperes , sed illis dictatoribus tuis, qui miserum sensum miserrimo sermone conscribunt et te legendum cachinnis quasi titulum confusionis exponunt. inter haec ergo huiusmodi sensum in eadem epistula indigestis sermonibus eructasti, quod plerique disse naturam. quod etiam ille Phineus tuus pedetemptim nobis temptauit intendere: unde breuiter primum profiteor, deinde respondeo. ante tribunal Christi in dextera inter agnos Dei non sit dignus adsistere nec mereatur uidere Dominum in regione uiuorum nec in gloria resurrectionis uita Iesu manifestetur in mortali corpore eius, qui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
nobis fili dei : Qͥd uenisti ante tẽpꝰ ꝑdere
nos: Quos cũ intelligas de constitutione
iudicii confitentes. cape certissimũ ipsius
contra te exemplũ: Si illos in oppressione
miseri hominis conp̾hensos. ultimo tẽ uidi¬
cio intelligis ẽẽ dãpnatos: accipe ⁊. te ipsũ
hic ĩꝑturbabili emundatione purgandum
Si autẽ ut legit᷑ patientia dei adhuc illis
liberũ indulget arbitriũ. adhuc ⁊ te cre¬
de tẽptandũ: Nunc ad aliã strictim transeo
questionẽ⁊ quã tu adu̾sus om̃s catholicos ui¬
brare sepuis diceris: Nã etiã in epła tua il¬
la lucubratissima hȩc ipsa ut intelligere
uix potiumꝰ. ita ista inquã ad demetriadem
puellã ut audio sacrã ⁊ scãm. homo inuere¬
cundissimꝰ scribere ñ erubuisti: docens ut
eredo reuerentiã castitatis. sub stropha io¬
seph ⁊. luxuriantis dñȩ suȩ. ubi dixistiꝰ cõ¬
tẽpta frequent᷑ dñã ꝓpiores adolescenti ten¬

Expanded text:
 tibi et nobis, fili Dei ? quid uenisti ante tempus perdere  tibi et nobis, fili Dei ? quid uenisti ante tempus perdere nos? quos cum iQtellegas de constitutione iudicii confitentes, cape certissimum ipsius contra te exemplum. si illos in oppressione miseri hominis conprehensos ultimo tunc iudicio intellegis esse damnatos: accipe et te ipsum hic inperturbabili emundatione purgandum; sin autem, ut legitur, patientia Dei adhuc illis liberum indulget arbitrium: adhuc et te crede temptandum. Nunc ad aliam strictim transeo quaestionem, quam tu aduersus omnes catholicos uibrare saepius diceris. nam etiam in epistula tua illa lucubratissima haec ipsa uel intellegere uix potuimus. ita ista, inquam, ad Demetriadem puellam, ut audio, sacram et sanctam homo uerecundissimus scribere non erubuisti, docens, ut credo, reuerentiam castitatis sub stropha Ioseph et luxuriantis dominae suae, ubi dixisti, contempta frequenter domina propiores adulescenti ten
Abbreviated transcription (Latin):
hoc p̃senti tẽpore qͦd muisquã antea dictũ in
sacris uoluminibꝰ inuenit᷑. quẽ quã sine pecca¬
to eẽ respondeant. ⁊ sium hoc forte consense¬
rint. de die mom̃toq subserbat⁊ nouã calũp¬
niȩ machinã struens. ut qͦd ñ fieri dicimus.
ñ posse fieri dixisse indeam᷑⁊ ⁊. in qͦ p̃cipue
oꝑantẽ in dispositione quã statuit omĩpoten¬
tiã p̃dicamꝰ. impacient̃ infamare ꝑ ĩpotentiã
iudicem̃ Uanũ quȩso te furorẽ abiceꝰ qm̃
hoc ipsũ ad peccatũ ꝓficit: De qͦ abster¬
gendo. possibilitatẽ tẽporis. ñ clem̃tiam
iudicis uideris cogitasse: Hactenꝰ de poten¬
tia dei quã p̃dicamꝰ Ucolimꝰ. ⁊ de p̾finitio¬
ne tẽpoꝵ quȩ ꝓfundissimo ipsiꝰ sũt statuta
consilio. dixisse sufficiat: De qua ⁊. si plu¬
ra quȩ s̃ scõꝵ scripta ñ eẽnt. demonum
saltẽ responsio sola sufficeret: qͥ ꝓpͥa dãpna¬

Expanded text:
hoc praesenti tempore, quod nusquam antea dictum in hoc praesenti tempore, quod nusquam antea dictum in sacris uoluminibus inuenitur, quemquam sine peccato esse respondeant et, si in hoc forte consenserint, de die momentoque subscribant, nouam calumniae machinam instruens, ut, quod non fieri dicimus, non posse fieri dixisse uideamur, et in quo praecipue operantem in dispositione quam statuit omnipotentiam praedicamus, ne inpatienter infamare inpotentiam iudicemur? uanum, quaeso te, furorem abice, quoniam hoc ipsum ad peccatum proficit, de quo abstergendo possibilitatem temporis, non clementiam iudicis uideris cogitasse. Hactenus de potentia Dei, quam praedicamus et colimus, et de praefinitione temporum, quae profundissimo ipsius sunt statuta consilio, dixisse sufficiat; de qua, etsi plura quae sunt sanctorum scripta non essent, daemonum saltim responsio sola sufficeret, qui propria damna
Abbreviated transcription (Latin):
sitionis miscet potentiȩ patientiã: De inde
dñs ait: Reconde gladiũ in thecã: Fieri enĩ
ñ potest. ut calicẽ quẽ dedit mͥ pater non
bibã illũ: & tam̃ ds̃ nichil ñ potest: nec est
qͥcquã qͦd ñ faciat. nͥ forte qͦd nolit. ñ opor¬
teat. ñ ꝓponat: Loqͥt᷑ paulus ad thessalo¬
nicenses significans de aduentu antup̃i: ñ
retinetis qͦd cũ adhuc eẽm apuduos. hȩc
dicebã uobis: Et nc̃ qͥd detieat scitis. ut
reuelet᷑ in suo tẽpore: Tanta uis ẽ decreti
dei. ⁊ tã inreuolubilis statꝰ constitutoꝵ. insiiᷤ
quibꝰq causis tẽpoꝵ. ut ꝓpt̃ electos suos
dies scłi adbreuiari dixerit dñs. ñ auferri:
ut faceret tẽpoꝵ statutoꝵ. ꝓ maiestate pleni¬
tudinẽ. ꝓ pietate breuitatẽ ⁊ simulq cõpendiũ
miscd̾ia caꝑet. ⁊ numerũ mũdus ĩpleret: &
tuuis iã ecce ego eũ dolore miseriȩ loquor. tu
inquã uis o homo similis mei. ut tͥ homines in

Expanded text:
sitionis miscet potentiae patientiam. deinde sitionis miscet potentiae patientiam. deinde ait Dominus: reconde gladium in theca. fieri enim non potest, ut calicem quem dedit mihi Pater non bibam illum. et tamen Deus nihil non potest, nec est quicquam quod non faciat nisi forte quod nolit, non oporteat, non proponat. loquitur Paulus ad Thessalonicenses, significans de aduentu Antichristi: non retinetis, quod cum adhuc essem apud nos, haec dicebam nobis? et nunc quid detineat scitis, ut reueletur in suo tempore. tanta nis est decreti Dei et tam inreuolubilis status constitutorum in suis quibusque causis temporum, ut propter electos suos dies saeculi adbreuiari dixerit Dominus non auferri; ut faceret temporum statutorum pro maiestate plenitudinem, pro pietate breuitatem, simulque et conpendium misericordia caperet et numerum mundus inpleret. et tu nis iam — ecce ego cum dolore misericordiae loquor — tu inquam uis, o homo similis mei, ut tibi homines in
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpꝰ habent. ⁊ suis spaciis transeũt uni¬
u̾sa sub cȩlo ⁊ẽpꝰ nascendi: ⁊. tẽpꝰ morien¬
di Tepꝰ plantandi.⁊. tẽpꝰ euellendi quod
plantatũ ẽ: Tepꝰ occidendi. ⁊ tẽpꝰ sanãdi:
Deinde alio loco dicit: Uidi sub sole in
loco iudicii ĩpietatẽ: in loco iusticie ini¬
qͥtatẽ s ⁊ dixi in corde meo Iustũ ⁊ ĩpiũ
iudieabit ds̃. ⁊. tempꝰ omĩ rei tẽ erit:
Quã obrẽ. ohomo uacue si quã fidutiã
habes. pacient̃ exspecta ordinẽ deiꝰ quẽ
tus sublege: qͥ fecerat legẽ: Audi ipsũ tͥ
dicentẽ: Non ẽ ur̃m scire tẽpora. quȩ pat
posuit in sua potestate: Aut si uis aꝑeiꝰ
acciꝑe testimoniũ. qͥa cũ utiq possit ds̃.
tam̃ ꝓ ipsa sua ordinatione ñ faciat: di¬
cit ad petrũ An putas ñ posse mͦ roga¬
re patrẽ meũ. ⁊ exhibebit mͥ plũ quã
script᷑ȩ : qͥasic oportet fieri Wides gͦ quia
oꝑator tẽporis tẽꝑat uirtutẽ. ⁊ ratio difpo¬

Expanded text:
spatiis transeunt uniuersa sub caelo. tempus nascendi et tempus moriendi. tempus plantandi et tempus euellendi quod plantatum est. tempus occidendi et tempus sanandi. deinde alio loco dicit: uidi sub sole in loco iudicii impietatem et in loco iustitiae iniquitatem et dixi in corde meo: iustum et impium iudicabit Deus, et tempus omnis rei tunc erit. quamobrem, o homo uacue, si quam fiduciam habes, patienter expecta ordinem Dei, quem ecit: facastus sub lege, qui fecerat legem. audi ipsum tibi dicentem: non est uestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. aut si uis apertius accipere testimonium, quia cum utique possit Deus tamen pro ipsa sui ordinatione non faciat, dicit ad Petrum: an putas non posse me modo rogare Patrem meum, et exhibebit mihi plus quam Scripturae, quia sic oportet fieri? uides ergo, quia operator temporis temperat uirtutes et ratio dispo
Abbreviated transcription (Latin):
itaq infirmitatẽ. ⁊ gaudeo in cognitione
infirmitatis meȩ: Cũ enĩ infirmos. tune
potens sũ : potentẽ inuocando dm̃. qͥ me
eraudit infirmũ: qͥ nobis fidelissime reꝓ¬
misit E go autẽ uobiscũ sũ: om̃ĩbꝰ dieb̾
usq ad consũmationẽ scłi Peculiare opꝰ
infirmitatis ẽ omĩ loco semꝑ orare: ut
omp̃s ds̃ qͥ se spopondit ñ deserere. etiam
adiuuare ñ cesset: Ecce enĩ scriptura cla-¬
mat infirmis: Quexite dñm ⁊ confirma¬
mim. querite faciẽ eiꝰ semꝑ Cin respon-¬
det pia ⁊ uera confessio Eccesicut ocłi̾
seruoꝵ inmanib dnõꝵ suoꝵ. ita oculi
nrĩ ad cbĩm dm̃ nr̃m: donec misereat᷑ nob̾
Osagna ⁊ certa ẽ de ꝑfectione fidutia.
cũ omp̃s dsͣ facit qͦd optat infirmus Rur¬
susq magna ⁊ certa ẽ de confirmatione
securitas⁊ cũ omp̃s seruat. nec ꝑdit infir¬
mos: Sic̃ scriptũ est: Ei autẽ qͥ potest omĩa
habundantiꝰ facere. quã petimꝰ ⁊ intelligimꝰ.

Expanded text:
itaque infirmitatem: et gaudeo in cognitione infirmitatis meae. Cum enim infirmor, tunc potens sum : potentem invocando Deum, qui me exaudit infirmum, qui nobis fidelissime repromisit: Ego autem vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Peculiare opus infirmitatis est, in omni loco semper orare, ut omnipotens Deus, qui spopondit non deserere, etiam juvare non cesset. Ecce enim Scriptura clamat infirmis: Quaerite Dominum et confirmamini: quaerite faciem ejus semper . Cui respondet vera et pia confessio: Ecce sicut oculi servorum in manibus dominorum suorum: ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum donec misereatur nobis magna et qerta est 4e perfectione fiducia, cum omnipotens facit quod optat infimus, rursusque magna et certa est de confirmatione securitas, cum omnipotens seruat nec perdit infirmos; sicut scriptum est: ei autem, qui pote$t omnia abundantius facere quam petimus et in
Abbreviated transcription (Latin):
eriꝰ continuo monuit consũmatis his quȩ
hinc dicebat. qͦ adiutorio ista ñ fierẽt:
quȩ dix fieri ñ oportere: Qͥs sapiens in¬
qͥt ⁊. disciplinatꝰ int̾ uos᷑ Ostendit ex
bona conu̾satione oꝑationẽ suã. in man

Expanded text:
aec ita fieri, continuo monuit, consummatis his quae aec ita fieri, continuo monuit, consummatis his quae hinc dicebat, quo adiutorio ista non fierent, quae dixit fieri non oportere. quis sapiens, inquit, et disciplinatus inter uos? ostendat ex bo
Abbreviated transcription (Latin):
guȩ cȩtera sequerent᷑ : in bestiaꝵ. cõꝑati¬
one: Nc̃ uͦ seqͥt᷑ Inqͥetũ malũ plena uene¬
no mortifero: Utiq nocentiore. quã besti
aꝵ. atq serpentiũ: Nã illud carnẽ int̾ficit.
hoc animã: Os enĩ qͦd m̃tit᷑. occidit animã
Nongͦ quasi id ẽẽt faciliꝰ quã mansuefactio
bestiaꝵ. sc̃s iacobꝰ illã sententiã ꝓnuncia¬
uit. aut ea uoce uoluit ꝓnunciari. s po¬
tiꝰ ostendens quantũ sit in homine linguȩ
malũ. ut a nullo homine. domari possit:
cũ ab hominib doment᷑ .i. bestiȩ: Neq hoc
Non enĩ ait: Linguã nullus domare po
t᷑ lingua domante illo qͥ dixit ad discipu¬
los suos Nonenĩ uos estis qͥ loqͥminiS
sp̃s patris urĩ qͥ loqͥt᷑ in uobis Itaq p̃cep¬
to facere cõmonem: qͦ conantes. ⁊ nrĩs
uirib ñ ualentesꝰ ad uitoriũ diumũ p̾cemͣ
Proinde ⁊ ipse cũ exsecrasset linguȩ ma

Expanded text:
guae, caetera sequerentur in bestiarum comparatiguae, caetera sequerentur in bestiarum comparatione: nunc vero sequitur, Inquietum malum, plena veneno mortifero ; utique nocentiore, quam bestiarum est atque serpentum: nam illud carnem interficit, hoc uero animam. os enim quod mentitur, occidit animam. non ergo quasi id esset facilius quam mansuefactio bestiarum sanctus Iacobus illam sententiam pronuntiauit aut ea uoce uoluit pronuntiari; sed potius ostendens, quantum sit in homine linguae malum, ut a nullo homine domari possit, cum ab hominibus domentur et bestiae. neque hoc Non enim ait, Linguam nullus domare pottur lingua, domante illo qui dixit ad suos, Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobismonemur, quod conantes et nostris uiribus non ualentes adiutorium diuinum precemur. Proinde et ipse cum exaggerasset linguae mal
Abbreviated transcription (Latin):
nec ȩtate grandes salui fieri possũt e ñ meritis
reddit᷑. s gratis dat᷑: ꝓpter qͦd ⁊. grã nominat᷑:
Iustificati inqͥt gratis. ꝑ sanguinẽ ipsius: Unde
hi qͥñ ꝑ illã liberant᷑. sie qͥ audire nondum
lanacrũ regenerationis qͦd acciꝑe possent. ꝑ
qͦͥd salui ficrent ñ acceper̃: iuste utiq dãpnãt᷑.
qͥisine peccato ñ sunt: uel qͦd originalit᷑ trare¬
r̃. uł qͦd malis morib addider̃ Om̃s enĩ pecea¬
uer̃. siue in adã siue inse ipsis: ⁊ egent gła
dei Uniu̾sa gͥ massa. penas debet: & si omĩbꝰ
debitũ dãpnationis suppliciũ redderet᷑. ñ in

Expanded text:
nec aetate grandes salui fieri possunt, non meritis nec aetate grandes salui fieri possunt, non meritis redditur, sed gratis datur, propter quod et gratia nominatur: iustificati, inquit, gratis per sanguinem ipsius. unde hi qui non per illam liberantur, siue quia audire nondum rationis quod accipere possent, per quod salui fierent, non acceperunt, iuste utique damnantur: quia sine peccato non sunt, uel quod originaliter traxerunt uel quod malis moribus addiderunt, omnes enim peccauerunt, siue in Adam siue in se ipsis et egent gloria dei. Vniuersa igitur Massa poenas debet; et si omnibus debitum damnationis supplicium red
Abbreviated transcription (Latin):
facti actũ expͥmit᷑e Respondet ille Ita ẽ ut
dicis: Nonẽ peccatũ aliqua sub stantia. sed
tantũ hoc nomine ꝑperã facti actus erpͥmit᷑:
anima tua: Medico indiget. qͥa sana ñ est:
Omĩa qͥdẽ bona quȩ habet in conformatione
uitȩ. sensus. mentẽ. a sũmo dõ habet: creato¬
re .⁊ artifice suo Uitiũ uͦ qͦd ista nat᷑alia bo¬
na contenebrat. ⁊. infirmat. ut illuminatio¬
ne ⁊. cutratione opꝰ habeat. ñ ab inculpabili
artifice contractũ ẽ: s ex originali peccato.
qͦd conmissũ ẽ libero arbitrio Ac ꝑ hoc na-¬
tura pęnalis ad uindictã iustissimã ꝑtinet:
Si enĩ iã sumꝰ in xp̃o noua creata. tam̃ eramꝰ
natura filii irȩ : sic̃ u. ceteri ds̃ autẽ qui¬
diues ẽ inmiscd̾ia. ꝓpt̾ nimiã dilectionẽ¬
suã qua dilexit nos: cũ eẽmꝰ mortui pecca¬
tis. conininficauit nos xpõ. cuiꝰ grã sumꝰ sal¬
ui facti hȩc igit᷑ grã xp̃i. sine qua nec infantes

Expanded text:
facti actus exprimitur ? respondit ille: \'ita est ut dicis. non est peccatum aliqua substantia, sed tantum hoc nomine perperam facti actus exprimitur ? anima tua? Medico indiget, quia sana non est. omnia quidem bona, quae habet in conformatione, uitam sensus mentem, a summo Deo habet creatore et artifice suo; uitium uero, quod ista naturalia bona contenebrat et infirmat, ut inluminatione et curatione opus habeat, non ab inculpabili artifice contractum est, sed ex originali peccato, quod commissum est libero arbitrio. ac per hoc natura poenalis ad uindictam iustissimam pertinet. si enim iam sumus in Christo noua creatura, tamen eramus natura filii irae sicectionem, qua dilexit nos, et cum essemus mortui peccatis, conuiuificauit nos Christo, cuius gratia sumus salui facti. Haec igitur gratia Christi, sine qua nec infantes
Abbreviated transcription (Latin):
moueris Forte satiꝰ fuerat unũ deleri
ilico peccatorẽ. ⁊. mex alius scđa plasma¬
tione eẽt substitutꝰ ⁊ qͦ ab omi sorde libera
⁊. inmaculata ꝓpago descenderet: Anbȩe
huic qͥ consqłariꝰ dei ẽ ⁊. mediator. sacris
respondere sermonib̾ Ait petrus:

Expanded text:
moueris. forte satius fuerat unum deleri moueris. forte satius fuerat unum deleri ilico pecoatorem et mox alium secunda plasmatione substitui, quo ab omni sorde libera et inmaculata propago descenderet. an haechuic, qui consiliarius Deo est et mediator, sacris respondete sermonibus ! ait Petrus:
Abbreviated transcription (Latin):
litatis ⁊ mortisꝰ quãuis asserant tui qͥ
abundantiaora de pectore tuo uene¬
nichilq eidẽ. dãpni. ex transgressione
contigisse p̃cepti At uͦ p̾uaricante ho¬
mine t̾ra maledicit᷑. laboribꝰ ac dolorib
homo ipse coonustat᷑. ut insudore faciei
panẽ adqͥrat iubet᷑. nota mortis circũscͥ¬
bit᷑. donec int̾rã de qua sũptus ẽ reu̾tat᷑
Gicit᷑ adã de paradiso. generat filios
trahentes secũ seminis infelicis originale
peccatũ: Peccat humanũ genꝰ. dm̃ qͦq
pęnitet qͦd hominẽ fecisset int̾ra O
dnẽ fustine paulisꝑ stulticiã meam.
donec qͥ sibi sapiens ⁊. prudens uidetur
erubescat: ⁊ senciat inpudentiã: Pee¬
cante uno homine ex qͦ uniu̾soã succes¬
sionẽ dira contagia transier̃. regnũq
in uniu̾sos mortis inualuit. pęnitet te.
irasceris. doles. uusq qͦ u̾bũ caro factũ
passione ⁊ crucea morte opꝰ habeat cõ¬

Expanded text:
litatis et mortis; quamuis adserant toi, qui litatis et mortis; quamuis adserant toi, qui abundantiora de pectore tuo uenenihilque eidem damni ex transgressione contigisse praecepti. at uero praeuaricante homine terra maledicitur, laboribus ac doloribus homo ipse coonustatur, ut in sudore faciei panem adquirat iubetur, nota mortis circumscribitur, donec in terram, de qua sumptus est, reuertatur; eicitur Adam de paradiso, generat filios trahentes secum seminis infidelis originale peccatum; peccat humanum genus; Deum quoque paenituit quod hominem fecisset in terra. O Domine, sustine paulisper stultitiam meam, donec, qui sibi sapiens et prudens uidetur, erubescat et sentiat inprudentiam! peccante uno homine, ex quo in uniuersam suocessionem dira contagia transierunt regnumque in uniuersos mortis inualuit, paenitet te, irasceris, doles et, usquequo Verbum caro factum passione, cruce ac morte opus habeat, com
Abbreviated transcription (Latin):
semel decreta distinctio. ñ usq in p̃sentẽ
ꝑmanet diẽ :: Et tam̃ hȩc ipsa quȩ sic
ordinato motu ferunt᷑. creatori mutare
cũ uellet. potentia inerat. si ratio tene¬
ret: qm̃ inomĩb potentiȩ dei ratio con¬
iuncta ẽ Si enĩ apud creatorẽ eẽt mu¬
tatio oꝑũ. qualit̾ a creat᷑a expectari pos¬
set obseruatio mandatoꝵ: Iussũ a deo
ẽ ut germinet terra herbã. fȩnũ lig¬
nũq fructiferũ : hoc etiã nẽ annuis ui¬
cibꝰ incessabili parturione custodit: &
tam̃ iratus sepissime ds̃. t̾re fructus ne¬
gat: himbriũ ubertatẽ diminuit: Et
qͦd auferre in totũ potuit. maluit cas¬
tigare: ut ⁊. correptionẽ plaga ostende¬
ret. Uordinẽ nat᷑a seruaret Recit dĩ
hominẽ de limo t̾rȩ. ⁊. uitalis sp̃s in sus¬
flatione uiuentẽ. posuit in paradiso
deliciarũ: libero insuꝑ donauit arbito.¬
circũ seripsitq mandato medio ĩmorta¬

Expanded text:
semel decreta diatinotio non usque in praesentem semel decreta diatinotio non usque in praesentem permanet diem P et tamen haec ipsa, quae sic ordinato motu feruntur, creatori mutare cum uelit, potentia inerat, si ratio non teneret: quoniam in omnibus potentiae Dei ratio coniuncta est. si enim esset apud creatorem mutatio operum, qualiter a creatura expectari posset obseruatio mandatorum? iussum a Deo est, ut germinet terra herbam, faenum lignumque fructiferum.. hoc etiam nunc annuis uicibus incessabili parturitione custodit; et tamen iratus saepissime Deus terrae fructus negata imbrium ubertate diminuit et quod auferre in totum potuit maluit castigare, ut et correptionem plaga ostenderet et ordinem natura seruaret. fecit Deus hominem de limo terrae et uitalis spiritus insufflatione uiuentem posuit in paradiso deliciarum, libero insuper donauit arbitrio uinxitque mandato medio inmorta
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s. hic inquã filiꝰ dei: in uirtute patͥs
⁊ gła. quȩ in pͥncipio condidit. T rede¬
mit in medio: etiã in nouissimo iudica¬
bit: Itaq post conditionẽ uniu̾sȩ quȩ
scd̾m uoluntatẽ eiꝰ extitit creationis. cõ¬
positis modũ rebꝰ imposu.It ut qͦd ratio¬
nale factũ fuerat. racione subsisteret:
& qͦd libero donarat arbitrio. ne in licen¬
tiã ꝑditionis excurreret. p̃cepti lege
restrmxit: ut cũ creat᷑a creatorẽ. ⁊ dñi
donũ agnosceret. ⁊ p̃cepti stabilitatẽ. in
subiectione lapsus libertatẽ ꝓspiciens. ad
hoc tantũ ipsa libertate uti uellet. ut ꝑ eã
serineiũ qͦ regeret᷑ elgeret: digno babito
iudicio. ut ex prudenti seruitute defen¬
sionẽ. ex libera uoluntate mercedẽ ad qͥre¬
ret. confirmante apło. qͥait: Si enĩ uolẽs
hoc ago. mercedẽ habeo duo luminaria
inagna omp̃s ds̃ dirit ⁊ facta s̃: p̃cepitq
ut diuidãt diẽ ac noctẽ. ⁊ sint insigna
⁊. tẽpora. ⁊ dies & annos Numqͥd hȩc

Expanded text:
s, hic, inquam, Filius Dei, in virtute Patris et gloria: quae in principio condidit, et redemit in medio, etiam in novissimo judicabit. 26. Itaque post conditionem universae, quae secundum voluntatem ejus exstitit creationis, compositionis modum rebus imposuit, ut quod rationale factum fuerat, ratione subsisteret: et quod libero donarat arbitrio, ne in licentiam perditionis excurreret, praecepti lege restrinxit: ut cum creatura creatorem et domini donum agnosceret, et praecepti stabilitatem: in subjectione lapsus libertatem prospiciens, ad hoc tantum ipsa libertate uti vellet, ut per eam servitium quo regeretur eligeret, digno habitus judicio, ut ex prudenti servitute defensionem, ita ex libera voluntate mercedem, confirmante Apostolo, qui ait: Si enim volens hoc ago, mercedem habeo . Duo luminaria magna omnipotens Deus dixit et facta sunt, praecepitque ut diuidant diem ac noctem et sint in signa et tempora et dies et annos. numquid haec
Abbreviated transcription (Latin):
unde unde uiciatũ est: Audis confitentẽ.
qͥd desideras disputantẽ: Sana inqͥt animã
meã Ab illo quęre unde uiciatũ sit qͦd sana¬
tͣ Rogo te: audi qͦd seqͥt᷑. Qm̃ peccau tibi¬

Expanded text:
est unde vitiatum sit. Audis confitentem, est unde vitiatum sit. Audis confitentem, quid desideras disputantem? Sana, inquit, animam meam . Ab illo quaere unde vitiatum sit quod sanari rogat, et audi quod seq
Abbreviated transcription (Latin):
sit conatꝰ ostendere. ⁊. contra aꝑtissimas scͥꝑ¬
turas dei. delectet᷑ sapientia u̾biꝰ qua eua¬
cuat᷑ crux xp̃i: s plane illa ñ euacuabit᷑. ista
potiꝰ sapientia subuertet᷑ Nã cũ oftenderimꝰ
aderit fortasse mised̾ia deiꝰ ut ipsũ hȩc dixis¬
se pęniteat: Primo inqͥt d õ disputandũ ẽ:
q̃d peccato debilitata dieit᷑ ⁊ ĩmutata natu¬
ra Unde ante omĩa quȩrendũ puto inqͥt.
qͥd sit peccatũ: Substantia aliqua. anomni
substantia carens nom̃. qͦ ñ res. ñ existentia.
ñ corpꝰ aliqͦd.s ꝑperã facti actũ expͥmatur:
Demde subiungit: Credo ita ẽ: & si ita est
tare naturã. qͦd substantia caret: Widete
saluberrimas uoces Ego dixi dnẽ miserere
mei. sana aniniã meã qm̃ peccaui tͥ: Qͥd sanat᷑.
si nichil ẽ uulneratũ. nichil sauciatũ. nichil¬
debilitatũ. atq inciatũ ⁊ Porro si ẽ qͦd sanet᷑.

Expanded text:
sit, conetur ostendere et contra apertissimas Scripsit, conetur ostendere et contra apertissimas Scripturas Dei delectetur sapientia uerbi, qua euacuatur crux Christi. sed plane illa non euacuabitur, ista potius sapientia subuertetur. nam cum hoc ostenderimus, aderit fortasse misericordia Dei, ut et ipsum haec dixisse paeniteat. primo, inquit, de eo disputandum est, quod peccato debilitata dicitur et inmutata natura. unde ante omnia quaerendum puto, inquit, quid sit peccatum substantia aliqua, an omni substantia carens nomen, quo non res, non exsistentia, non corpus aliquod, sed perperam facti actus exprimitur. deinde adiungit: credo ita est et ei ita est, tare naturam, quod substantia caret? uidete nalium eloquiorum saluberrimas uoces ego dixi: Domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccaui tibi. quid sanatur, si nihil est uulneratum, nidebilitatum atque vitiatum? Porro si est quod sanetur,
Abbreviated transcription (Latin):
affluent᷑: Utiq his omĩb qͥsic petũt. ⁊
tantũ petũt ⁊ qͦmͦ ⁊. quantũ res tanta pe¬
tenda ẽ Diuinitꝰ tam̃ expianda eẽ peccata
cõmissa. ⁊ ꝓ eis dñm exorandũ fatet᷑. ꝓpt̾
ueniã scilicet ꝓmerendã: qͥa id qͦd factũ ẽ.
facere infectũ. ab isto laudata potentia illa
nat᷑ȩ ⁊ uoluntas hominis etiã ipso fatente
ñ potest Quare hac necessitate restat.
ut oret ignosci Ut aut̃ aduiuet᷑ ne pec¬
cet. nusquã se dicit legisse: Mirũ de hae re
omĩno silentiũ. cũ oratio dnĩca utrũq petẽ¬
dũ eẽ cõmoneat⁊ Uut dimittant᷑ nobis de¬
ut prȩt̾ta expient᷑. hoc ut futura uitent᷑:
Qͦ dlicetꝰ fiat^ uoluntas assit : tam̃ ut fiat. uo¬
luntas sola ñ sufficit: Ideo ꝓhac ro: nec
suꝑflua nec ĩpudẽs dño ĩmolat᷑ oratio: Nã qͥd
stultiꝰ. quã ut or̃are facias. qͦd in potestate

Expanded text:
affluenter, utique his omnibus, qui sic petunt et affluenter, utique his omnibus, qui sic petunt et tantum petuntcata commissa et pro eis dominum exorandum\' fatetur, propter ueniam scilicet promerendam, quia, id quod factum est facere infectum multum ab isto laudata potentia illa naturae et uoluntas hominis etiam ipso fatente non potest. quare hac necessitate restat, ut oret ignosci. ut autem adiuuetur, nc peccet, nusquam dixit, non hic legi, mirum de hac re omnino silentium, cum oratio dominica utrumque petendum esse commoneat, ut ut dimittantur nobis deut praeterita expientur, hoc ut futura uitentur. quod licet non fiat, nisi uoluntas adsit, tamen ut fiat, uoluntas sola non sufficit. ideo pro hac re nec superflua nec inpudens Domino immolatur oratio, nam quid stultius quam orare, ut facias quod in potestate
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ uiuũt: significatos ẽẽ manifestũ est
Non autẽ ibi ẽ questio. quȩ u̾sat᷑ Illud ẽ qͦd
ne ñ sũt: utrũ grã dei uiuant scd̾m sp̃m. an
sibi sufficiãt iã data cũ crearent᷑ possibilitate
nat᷑ȩ sua ꝓpͥa uoluntate. cũ plenitudo legis
ñ sit nͥ caritas: ⁊ caritas dei diffusa sit in cor
nobis: Tractat etiã iste. de peccatis ignoran¬
tiȩ. ⁊. dicit hominẽ p̾uigilare debere ne ig¬
noret: idõq eẽ culpã ignorantiã. qͥa hõ nescit
negligentia sua. qͦd ad hibita diligentia scire
debuisset: dũ tam̃ omĩa potiꝰ disputet. quã
ut oret ⁊. dicat: Da mͥ intellectũ ut discam
mandata tua Aliud ẽ enĩ: eũ ñ curasse scire
quȩ negligentiȩ peccata etiã ꝑ sacrificra
quedã legis uidebant᷑ expiari: aliud intelli¬
gere uelle nec posse. ⁊ facere contra legẽ.
ñ intelligendo quȩ fieri uelit: Unde ad¬
monem᷑ petere adõ sapientiã. qͥdat omĩbꝰ

Expanded text:
 uiuunt, significatos esse manifestum est. non autem ibi est quaestio, quae uersatur. illud est, quod ne non sunt, utrum gratia Dei uiuant secundum spiritum, an sibi sufficiant, iam data cum crearentur possibilitate naturae in sua propria uoluntate; cum plenitudo legis non sit nisi caritas, et caritas Dei diffusa sit in cordnobis. Tractat etiam iste de peccatis ignorantiae et dicit, \'hominem praeuigilare debere ne ignoret, ideoque esse culpandam ignorantiam, quia id homo nescit neglegentia sua quod adhibita diligentia scire debuisset.; dum tamen omnia potius disputet, quam ut oret et dicat: da mihi intellectum, et discam mandata tua. aliud enim est eum non curasse scire, quae neglegentiae peccata etiam per sacrificia quaedam legis uidebantur expiari; aliud intellegere uelle nec posse et facere contra legem non intellegendo quae fieri uelit. unde admonemur petere a Deo sapientiam, qui dat omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
U m contaminabilẽ. conseruatã incęlis.
in uobis qͥ in uirtute dei custodimini ꝑ
fidẽ. in salutẽ paratã reuelari in tẽpore
nouissimo: Deinde paulus uas electionis
ꝓfert thesauros salutares. ⁊ ait: Benedie¬

Expanded text:
in caelis nobis, qui in uirtute Dei custodimini per fidem in salutem paratam reuelari in tempore nouissimo. deinde Paulus, uas electionis, profert thesauros salutares et ait: benedic
Abbreviated transcription (Latin):
stateris Habentes utiq grãm ⁊ adiutoriũ
dei: tam̃ sine peccato ẽẽ. nec obtinere da¬
uid: nec salomon ualuit custodirez Et
q eiꝰ tantũ rerũ ordinẽ mutet. sꝑat. qͦd
si factũ fuerit forte ñ fuerit. dm̃ ĩpossibi¬
litatis accuset: Po̾test inqͥt hõ eẽ sine pec¬
cato. tam̃ cũ dei adutorio Qͥd faciam :
Tolerabo interim pannũ nouũ uestuñto
ueteri colligatũ: donec em̃dationis miserȩ
falsitatẽ. peior scissura patefaciat: Conce¬
do enĩ: ut contra lucẽ ueritatis loquens
cũ dixerit potest homo si uelit: dixisse uidea¬
t᷑. potest homo cũ adutorio dei: Nune de¬
mũ mͥ ueluti ad exordiũ ꝓpositionis ser¬
mo reuocandus ẽ: Upaulisꝑ inpuriȩ
dolore se posito. cũ reuerentia disputandi
ad celsitudinẽ capitis recurrendũ Caput

Expanded text:
stateris. Habentes utique gratiam et adiutorium stateris. Habentes utique gratiam et adiutorium Dei, tamen sine peccato esse nec obtinere Dauid nec Salomon ualuit custodire; et que eius tantum rerum ordinem mutet, sperat! quod si factum forte non fuerit, Deum inpossibilitatis accuset? \'potest, inquit, homo esse sine peccato, tamen cum Dei adiutorio. quid faciam? tolerabo interim pannum nouum uestimento ueteri conligatum, donec emendationis miserae falsitatem peior scissura patefaciat. concedo enim, ut contra ducem ueritatis loquentis cum dixerit potest homo si uelit\', dixisse uideatur potest homo cum adiutorio Dei\'. nunc demum mihi uelnti ad exordium propositionis sermo reuocandus est et paulisper iniuriae dolore seposito cum reuerentia disputandi ad celsitudinem capitis recurrendum. capnt
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nͥ innocens ⁊ inmaculatus erstrueret.
duo ad hoc reges iunctis iurib eligunt᷑.
utriq adiutoriũ. dei custodia utriq
ꝓmittit᷑: Ad dauid siqͥdẽ dicit ds. ueri¬
tas mea ⁊ miscd̾ia mea cũ eo: de salomo¬
ne uͦ testat᷑ Ipsũ elegi mͥ in filiũ. ⁊ ego
ero ei in patrẽ: Ex his duobꝰ tẽplũ dnĩ
unꝰ p̃parat: alter edificat. p̃parat senex.
s quasi postquã peccare. cessauit: ꝑficit
puer. s pene eũ adhuc peccare ñ ceꝑit
Iile autẽ peccauit. hic postea Ille mul¬
to peccato edificare ñ meruit: iste mul¬
ta peccando. qͦd edificau̾at dereliqͥt: & int̾
hȩc mirabilit᷑ sibi ordinatio scã disposuit:
ut int᷑ duas ȩtates qͦd ꝑpetiũ in homine
ẽ ñ poterat. ꝓcaptu tẽporis mueniret:
Ut᷑q aliquando ñ peccauit. tam̃ ut̾q sine
peccato eẽ ñ potuit: ut sit ds̃ uerar.
omĩs aut̃ hotno m̃dar: sic̃ seriptum est:
Uanifilii hominũ. m̃daces filii hominũ in

Expanded text:
ns et bene inmaculatus exstrueret. duo ad hoc reges cunctis uiribus eliguntur, uterque ad adiutorium; de custodia utrique promittitur. ad Dauid siquidem dicit Deus: neritas mea et miserioordia mea cum eo. de Salomone uero testatur: ipsum elegi mihi in filium, et ego ero ei in patrem. ex his duobus templum Domini unus psed quasi postquam peccare cessavit: perficit puer, sed tamen pene cum adhuc peccare non coepit. Ille ante peccavit: hic postea. Ille multo peccato aedificare non meruit: iste multum peccando quod aedificaverat, dereliquit. Et inter haec mirabiliter 613 sibi ordinatio sancta disposuit: ut n poterat, pro captu temporis inueniret. uterque aliquando non peccaui, tamen uterque sine peccato esse non potuit: ut sit Deus uerax, omnis autem homo mendax, sicut scriptum est; uani filii hominum, mendaces filii hominum in
Abbreviated transcription (Latin):
let autẽ in fide. nichil hesitans hȩc ẽ fi¬
des. ad quã p̃cepta cõpellut: ut lex imꝑet.
fides impetret: In multis enĩ offendimus
om̃s Non enĩ ⁊ hoc iste apłs alio modo
ꝓnunciauit. sic̃ ⁊ illud qͦait: Linguam

Expanded text:
let autem in fide nihil haesitans. haec est fides ad quam praecepta compellunt : ut lex imperet, fides impetret, in multis, offendimus omnes. non enim et hoc iste apostolus alio modo pronuntiauit, sicut illud quod ait \'lingu
Abbreviated transcription (Latin):
sio: dm̃ ⁊ pͥmũ homini possibilia p̾cepisse.
.⁊. neminẽ tam̃ possibilia implentẽ. ꝓpt̾ quod
subditus sit omĩs mundus deoꝰ ⁊ postea
pondus p̃cepti substituta gr̃ȩ indulgentia
subleuasse: Ueruntam tu serue nequam
⁊ maligne. qͥ qͦd tͥ dñs tuus remisit. a con¬
serus tuis conaris erigere:⁊ tuũ pͥmo sen¬
sũ discutio. ⁊ meũ postea si uidet᷑ explano:
Tu qͥñ ferre posse onꝰ legis dixisse quosdlã
argius. gͦ tu ipsũ ferre posse confidis: O
miser qͥ scdm qͦd scriptũ ẽ dicis in corde
tuo. diues sũ ⁊ ditatus: ⁊ nulluis rei egeo:
& nescis qͥa tues miser ⁊ miserabilis: ⁊
pauꝑ.⁊. cecus. ⁊. nudus: Numqͥd ad te

Expanded text:
sio, Deum et primo omnia possibilia praecepisse sio, Deum et primo omnia possibilia praecepisse et nemine tamen possibilia complente — propter quod subditus fit omnis mundus Deo — postea pondus praecepti substituta gratiae indulgentia subleuasse. ueramtamen ta, serue nequam et maligne, qui quod tibi dominus tuus remisit, a conseruis tuis conaris exigere: tuum primum sensum discutio et meum postea si uidetur explano. tu qui non posse ferri onus legis dixisse quosdam arguis, ergo tu te ipsum ferre posse confidis? o miser, qui secundum quod scriptum est dicis in corde tuo: diues sum et ditatus sum et nullius rei egeo, et nescis quia tu es miser et miserabilis et pauper et caecus et nudu
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ flos fȩni Ręnũ aruit. flos decidit: uer¬
bũ autẽ dnĩ manet inȩt̾nũ Contra has
tã splendidas ꝑ spicuasq diuinoꝵ. nubes
testimonioꝵ. audiat laborans ingemitu
suo mundus uniuersus pelagiũ reclaman¬
tẽ. atq humili ueritati ñ solũ u̾beꝵ. ĩpudẽ¬
tia. s etiã scriptoꝵ cauteriis resistentem:
ait enĩ in epła. quã supͣ memorauimꝰ: Uerũ
e contrario remissio ac fastidioso animo.
reclamamꝰ ⁊ dicimꝰ: Durũ ẽ: arduũ ẽ: ñ
possumꝰ. homines sumꝰ. fragili carne circũ¬
⁊. quasi oblitus fragilitatis humanȩ. cunis
auctor ipse ẽ: ĩposuerit homini qͦd ferre
ñ possit: Qͥd rogo hac p̃sũptione feralius
qͥd hac increpatione ꝑu̾suis: Ex ꝓbͣas ȩccłe
catholicȩ cuiꝰ nos iuscera sumꝰ. qͦd quasi dice¬
re desꝑando udeat᷑ ⁊ qͦd ds̃ auctor hominis.
ĩposuerit homini qͦd ferre ñ possit: Cunis
tam̃ fidelissima ẽ Uore ⁊. humilitate ꝓfes¬

Expanded text:
sicut flos faeni. faenum. aruit, flos decidit; uerbum autem Domini manet in aeternum. Contra has tam splendidas perspicuasque diuinorum nubes testimoniorum audiat laborans in gemitu suo mundus uniuersus Pelagium reclamantem atque humili ueritati non solum uerborum inpudentia sed etiam scriptorum cauteribus resistentem. ait enim in epistula, quam supra nominauimus: uerum e contrario remisso ac fastidioso animo reclamamus, et dicimus \'durum est, arduum est, non possumus; homines sumus, fragili carne circumEt quasi oblitus fragilitatis humanae, cujus auctor ipse est, imposuerit homini quod ferre non possit. » Quid rogo hac praesumptione feralius? Quid hac increpatione perversius? Exprobras Ecclesiae catholicae, cujus nos viscera sumus, quod quasi dicere desperando videatur, quod Deus, auctor hominis, imposuerit homini, quod ferre non possit: cujus tamen fidelissima est et ore et humilitate profes
Abbreviated transcription (Latin):
omẽ opꝰ prauũ: Quȩ autẽ desursũ est
sapientia. pͥmũ qͥdẽ pudica ẽ: deinde
pacifica. modesta. suadibilis. plena miscdia.
⁊ fructib bonis: ñ iudicans. sine simula¬
tione: hȩc ẽ sapientia quȩ lingua domat:
desursũ descendens. ñ ab humano corde
ꝓsiliens: An ⁊ istã qͥsquã abrogare audet
hominis potestate: Cur gͦ orat᷑ ut accipi¬
at᷑. si ab homine ẽ ut habeat᷑: An ⁊ hiue
orationi contradicit᷑. ne fiat iniuria lib̾o

Expanded text:
e opus pravum. Quae autem desursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica, modesta, suadibilis, plena misericordia et fructibus bonis, inaestimabilis, sine simulatione . Haec est sapientia quae linguam domat, desursum descendens, non ab humano corde prosiliens. An et istam quisquam abrogare audet hominis potestate? Cur ergo oratur ut accipiatur, si ab homine est ut habeatur? An et huic orationi cont