comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ cunctis credentib daturũ se eẽ pro¬
misit. quando ꝓuarietate meritorũ alius
dicet dñi ego sum. alius uocabit in nomi¬
ne iacob alius scribet manu sua ẽẽ. se do¬
mini. ⁊ cũ ortus sit infideli turba genti-¬
um. in nomine assimilabitur isrł. ut de
relictis idolis uniꝰ dĩ cultorsit. incipit al

Expanded text:
quem cunctis credentibus daturum se esse proquem cunctis credentibus daturum se esse promisit, quando pro varietate meritorum alius dicet, Domini ego sum: alius vocabit in nomine Jacob: alius scribet manu sua se esse Domini, et cum ortus sit de infideli turba gentilium, in nomine assimilabitur Israel, ut relictis idolis, unius Dei cultor sit: incipit al
Abbreviated transcription (Latin):
Itus . ẽ: & succendit ⁊ coxit panes. De re¬
liquo autẽ oꝑatus ẽ. dm̃ & ad orauit : &¬
fecit sculptile ⁊ curuatus ẽ. ante illud.
.Medium etꝰ combussit igni : ⁊ de medio
Teius carnes comẽdit. Coxit pulmentũ
& saturatus ẽ. ⁊ cale factus ẽ: & dixit.
Uah: cale factus sũ. uidi focũ. Reliquũ
autẽ eius dm̃ fecit ⁊ sculptile sib: cur
Ibera me: q̃uia ds̃ m̃s estu. Nescier̃ neq¬
⁊ intellexer̃. obliti enĩ sunt ne uideant¬
: oculi eorũ nec intelligant corde suo: ñ¬
:recogitant mente sua. neq cognoscunt.
⁊neq sentiunt ut dicant. Mediũ eius cõ¬
bussi igni. & coxi suꝑ carbones eiꝰ panes:¬
coxi carnes ⁊ comedi. ⁊ de reliquo idolũ
faciam: Ante truncũ ligni ꝓcidam : Pars ÷¬
eius cinis. ẽ. Cor insipiens adorabit illud:
& non liberabit animã suã neq dicet for¬
te mendatiũ est indextera mea. Post¬
p̃dicationẽ apłorum. uocationẽ gentiũ.
saluatoris aduentũ. effusionẽ sp̃c sancti.

Expanded text:
coxit panes. De reliquo autem operatus est Deum, et adoravit: fecit sculptile, et curvatus est ante illud. Medium ejus combussit igni, et de medio ejus carnes comedit. Coxit pulmentum, et saturatus est, et calefactus est, et dixit: Vah! calefactus sum, vidi focum. Reliquum autem ejus Dicens libera me quia deus meus es tu nescierunt neque intellexerunt lutati enim sunt ne videant oculi eorum et ne intellrecogitant mente sua, neque cognoscunt, neque sentiunt, ut dicant: Medium ejus combussi igne, et coxi super carbones ejus panescoxi carnes et comedi, et de reliquo idolum faciam. Ante truncum ligni adorabo; pars eius cinis est'. Cor insipiens adoravit illud et non liberavit animam suam. Neque dicit: Forte mendatium est in dextera mea. onem gentium, Salvatoris adventum, et effusionem Spiritus Sancti,
Abbreviated transcription (Latin):
qui redire uoluer̃ sub zorobabel filio
salathiel. ⁊ hiesu filio io iadech sacerdo¬
te magno. Hunc enĩ dñs inspirauit ut
suã faceret uoluntatẽ: ⁊ illius p̃cepta
compleret. Signant̃q addidit. qͥ dico
ierłm ȩdificaberis: ⁊ templo fundabe¬
ris. Sub cẏro enĩ iussum ẽ. ut ȩdifica¬
retur ierłm ⁊ templũ. cuiꝰ tantũ illo
uiuente iacta sunt fundam̃ta: cȩterũ¬

Expanded text:
qui redire voluerunt sub Zorobabel filio qui redire voluerunt sub Zorobabel filio Slathiel, et Jesu filio Josedec sacerdote magno. Huic enim Dominus inspiravit ut suam faceret voluntatem, et illius praecepta compleret. Signanterque addidit, qui dico Jerusalem, aedificaberis, et Templo, fundaberis. Sub Cyro enim jussum est, ut aedificaretur Jerusalem et Templum, cujus tantum illo vivente jacta sunt fundamenta. C
Abbreviated transcription (Latin):
sũ habitetur apopłis: ⁊ ciuitatib uideȩ.
& desertis eius qđ habitetur. ⁊ ȩdificetur.
& suscitetur: hic dicit ꝓfundo siue abyis¬
so id÷ babyloni desolare. ⁊ flumina tua
arefaciam. omnẽ regũ potentiam. Siue
quia ꝓfundũ ⁊ abyssum dixerat: recte
ꝑ trans lationẽ ⁊ flumina posuit. De qͥb¬
& in psalmista decantant. suꝑ flumina
babilonis ibi sedimꝰ ⁊ fleuimꝰ. & qui
ierłm instaurat. ⁊ babilonẽ destruit.
dicit quoq cyro regi ꝑ sarum. qui primꝰ
destruxit babylonẽ atq chaldeos. pas
piat: cuiꝰ differentiȩ causa manifesta
est. Uerbũ enĩ hebraicũ roi. si ꝑ reslit.¬
teram dicamꝰ intelligitur pastor meus.
Si ꝑ dalech: sciens uł intelligens. Qua¬
rũ similitudo paruo apice distinguit᷑.
ac ꝑ hoc sepe confunditur. Scriptum
ẽ. in ez re principio. qđ ad ediccũ cyri
regis ꝑsarum atq medorũ. populi isrł
sit laxata captiuitas: ⁊ remissi in ierłm

Expanded text:
sum habitetur a populis: et civitatibus Judaeae, sum habitetur a populis: et civitatibus Judaeae,  desertis ejus, quod habitetur et aedificetur et suscitetur, hic dicit profundo sive abysso, id est, Babyloni, desolare et flumina tua arefaciam, omnem regum potentiam. Sive quia profundum et abyssum dixerat, recte r translationem, et flumina posuit, de quibus et Psalmista decantat: Super flumina Babylonis ibi sedimus et flevimus . Et qui Jerusalem instaurat, et Babylonem destruit. Dicit quoque Cyro regi Persarum, qui primus destruxit Babylonem atque Chaldaeos: pastpiat. Cujus differentiae causa manifesta est. Verbum enim Hebraicum ROI si per RES litteram legamus , intelligitur pastor meus; si per DALETH , sciens vel intelligens meus, quarum similitudo parvo apice distinguitur, ac per hoc saepe confunditur. Scriptum est in Esdrae principio, quod ad edictum Cyri regis Persarum atque Medorum, populi Israel sit laxata captivitas, et remissi in Jerusalem,
Abbreviated transcription (Latin):
ingerimꝰ: ne ulla blasphemandi . xp̃m
herecicis occasio relinquat᷑. In stabilita¬
te quoq terrȩ quando illiꝰ fundam̃ta
solidabat: nullus erat cũ dõ pret̃ eum
qui erat in eo. Iste gͥ tantus ac talis. cũ
p̃finiti misterii tempus aduenerit. ut
cuncta idola destruant᷑. ⁊ dĩ solius noti¬
cia p̃dicetur in mundo: om̃ia uaticinia
diuinorũ: ⁊ phytonũ. ⁊ ariolorũ signa
atq portenta. quib humanũ decepert̃
genus destruet atq subuertet: ⁊ sapienti¬
am philosophorũ quȩ ⁊ ipsa erroris pars
hendisse sapientiã. Qui etiã uerbũ pue¬
ri. siue serui sui. de quo supra diximus &
consiliũ nuntiorũ eius. rebus explebit. a¬
postolorũ scilicet om̃iumq doctorũ: qͥ
uoluntatẽ magistri sui gentib nuntiabt̃.
Ipse ergo qui ẽ tanta facturus cuiꝰ poten¬
tiam breui sermone descripsit: etiã ad
ierłm quȩ destruenda erit ab abiloniis.
nunc dicit antequã destruat᷑: quod rur¬

Expanded text:
blasphemandi Christum haereticis occasio relinquatur. In stabilitate quoque terrae, quando illius fundamenta solidabat, nullus erat cum Deo, praeter eum qui erat in eo. Iste igitur tantus ac talis, cum praefiniti mysterii tempus advenerit, ut cuncta idola destruantur, et Dei solius notitia praedicetur in mundo, omnia vaticinia divinorum, et pythonum, et hariolorum signa atque portenta, quibus humanum deceperunt genus, destruet atque subvertet; et sapientiam philosophorum, quae et ipsa erroris pars ntur comprehendisse sapientiam. Qui etiam verbum pueri, sive servi sui, de quo supra diximus, et consilium nuntiorum ejus, rebus explebit: Apostolorum scilicet omniumque doctorum, qui voluntatem magistri sui gentibus nuntiabunt. Ipse ergo qui est tanta facturus, cujus potentiam brevi sermone descripsi, etiam ad Jerusalem, quae destruenda erit a Babyloniis, nunc dicit antequam destruatur, quod rur
Abbreviated transcription (Latin):
redimere ia cob. u srł. & instaurare cor
rectũ quẽ formauit ex utero. & si hoc
alicui parũ uideatur: non sit illi diffi¬
cile qui extenderit cę̧los solus iuxta qđ
alibi legitur. Qui extendit cęlũ quasi
pellẽ. Non quo filius excludatur ab
extensione cęlorũ. omĩa enĩ ꝑ ipsũ facta
sunt.⁊ sine ipso factum ẽ. nichil quod
factũ ẽ : sed quo ut diximꝰ sȩpe. ꝑhanc

Expanded text:
redimere Jacob, et Israel instaurare cor redimere Jacob, et Israel instaurare cor rectum, quem formavit ex utero. Et si hoc alicui non parvum videatur, non sit illi difficile qui extenderit coelos solus. Juxta quod alibi legitur: Qui extendit coelum quasi pellem . Non quo Filius excludatur ab extensione coelorum: Omnia enim per ipsum facta sunt: et sine ipso factum est nihil, quod factum est , sed quo
Abbreviated transcription (Latin):
& deserta eus suscitabo. Qui dico ꝓfundo
desolare: ⁊ flumina tua a refaciam. Qui¬
Qui dico cyro pastor m̃ses. ⁊ om̃em uo¬
luntatẽ meã complebis. Qui dico ierłm
ȩdificaberis: ⁊ templo fundaberis. Lxx.
Sic dicit dñs qui redemit te:⁊ format :
exutero. Ego dñs qui compleo om̃ia. ex¬
tendi cęlũ solus: ⁊ firmaui t̾ram. Quis
alius dissipauit signa phytõnũ:⁊ diuina:¬
tiones de corde : qui auerto potentes
retrorsũ : & consiliũ eorũ stultũ facio.
Et statuo uerbũ pueri mei: ⁊ consiliũ
angelorũ eius. uerbũ ꝓbo. Qui dico ieru¬
ficabimini : i deserta illiꝰ oriuntũr. Qui
dico abysso desolaberis ⁊ flumina tua
dico ierłm ȩdificaberis : ⁊domũ scãm
meã fundabo. Destructis idolis ⁊ iniqͥ¬
tatib isrł. peccatisq deletis. quando
om̃is simul creatura gaudebit. ⁊ iuxta
euangelu fidẽ suꝑ pęnitentia peccatoꝵ
angeli lȩtabuntur in cęlis: describitur
potentia dĩ. qđ nequa quã ei grande sit

Expanded text:
fundo: desolare, et flumina tua arefaciam. Qui dico Cyro: pastor meus es, et omnem voluntatem meam complebis. Qui dico Jerusalem: aedificaberis; et templo: fundaberis. LXX: Sic dicit Dominus qui redemit te, et formans te ex utero. Ego Dominus, qui compleo omnia: extendi coelum solus, et firmavi terram. Quis alius dissipavit signa pythonum, et divinationes de corde? qui averto prudentes retrorsum, et consilium eorum stultum facio. Et statuo verbum pueri mei, et consigelorum ejus verum probo. Qui dico Jeruficabimini, et deserta illius orientur. Qui dico abysso, desolaberis, et flumina tua dico Jerusalem, aedificaberis: et domum sanctam meam fundabo. Destructis idolis et iniquitatibus Israel, peccatisque deletis, quando omnis simul creatura gaudebit; et juxta Evangelii fidem , super poenitentia peccatorum Angeli laetabuntur in coelis, describitur potentia Dei, quod nequaquam ei grande sit
Abbreviated transcription (Latin):
tiquũ: uentura ⁊ quȩ futura sunt anñti¬
ent eis. Nolite timere neq conturbemi¬
ni: ex tunc audire te feci & anñtiaui.
& formator quẽ ego non nouerim: Plas¬
Itȩ idoli om̃s nichil sunt: ⁊ amantissima
Ieorũ non ꝓderunt eis. Ipsi sunt testes eo¬
Irũ quia ñ uident neq intelligunt ut
Iconfundantur. Quis formauit dm̃ ⁊ scul.¬
ptile & conflauit ad nichil utile Cece¬
÷ om̃s participes eius confundent᷑: fabri¬
I enĩ sunt ex om̃ib Conuenient om̃s. sta¬
Ibunt ⁊ pauebunt. ⁊ confundent᷑ simul.
f aber ferrarius lima oꝑatus ÷ in prunis
& in malleis formauit illud: & oꝑatus est
in brachio fortitudinis suȩ. Esuriet &e de¬
ficiet: ñ bibet aquã ⁊ lassescet. Artifex
lignarius extendit normã. formauit illud¬

Expanded text:
tiquum, et quae ventura sunt annuntiet eis? Nolite timere, neque conturbemini; ex tunc audire te feci, et annuntiavt formator quem ego non noverim? Plastae idoli omnes nihil sunt, et amantissima eorum non proderunt eis. Ipsi sunt testes eorum, quia non vident, neque intelligunt, ut confundantur. Quis formavit Deum, et sculptile conflavit ad nihil utile? Ecce omnes participes ejus confundentur: fabri enim sunt ex hominibus: convenient omnes, stabunt, et pavebunt, et confundentur simul. Faber ferrarius lima operatus est: in prunis et in malleis formavit illud, et operatus est in brachio fortitudinis suae. Esuriet, et deficiet, non bibet aquam, et lassescet. Artifex lignarius extendit normam Al. formam,
Abbreviated transcription (Latin):
lis. Iu aut̃ ꝓpħa & hi qui tecũ sunt ne
timeas insidias popłi: sed dñm timete.
& ipse sit timor ur. Principiũ enĩ sapien¬
tiȩ timor dñi: qui erit credentib in scĩ¬
ficationẽ: incredulis aut̃ in lapidẽ offen¬
sionis & in petrã scandali. Duab scilic&
queũ ⁊ in ruinã habitanti ierłm: in quo
impinguent plurimi. & cadent & conte¬
rentur: peccatorũq suorũ uinculis irre¬
titi : ducent᷑ in captiuitatẽ. Duas domꝰ¬

Expanded text:
lis. Tu autem Propheta, et hi qui tecum sunt, ne timeatis insidias populi, sed Dominum timete, et ipse sit timor vester. Principium enim sapientiae, timor Domini . Qui erit credentibus in sanctificationem, incredulis autem in lapidem offensionis, et in petram scandali, duabus scilqueum et in ruinam habitantibus Jerusalem, in quo impinget plurimi et cadent et conterentur, peccatorumque suorum vinculis irretiti ducentur in captivitatem. De ho
Abbreviated transcription (Latin):
& hellel: ñ multo prius quã dñs nasceret᷑¬
orti sunt in uidea. Quoꝵ prior interp̃ta¬
tur dissipator sequens ꝓfanus. eo qđ per
traditiones & deytePLoceic suas legis

Expanded text:
 duas familias interpretantur, Sammai et Helorti sunt in Judaea: quorum prior interpretatur dissipator, sequens profanus; eo quod per trum Aquilae 123 proselyti autumat, et post
Abbreviated transcription (Latin):
tes tantunne absq marito. ẽẽ. iud ean¬
tur: & subiacere illi maledicto quod
scriptũ est. Maledicta sterilis. & quȩ nͣ
facit semen in isrł. Tacharias quoq huic
congruit sensui. In dieb illis app̃hendens
decẽ homines ex om̃ib lingus gentium
fimbriã uiri uidei dicentes. ibimꝰ uobẽ:¬
audiuimꝰ enĩ qm̃ ds̃ uobiscũ est. Septe¬
narius ⁊ denariꝰ numerꝰ ꝓpt̃ sabbatũ. &
decẽ p̃cepta legis: udȩi sᷤ familiaris est.¬
& id eo hoc frequent̃ abutunt᷑. Licce iux¬
ta bebrei sermoni ᷤᷤ ambiguitatẽ: qui uer¬
bum saba nunc septẽ. nunc plures. nunc

Expanded text:
tes: tantum ne absque marito esse videantes: tantum ne absque marito esse videantur, et subjacere illi maledicto, quod scriptum est: Maledicta sterilis, et quae non facit semen in Israel . Zacharias quoque huic congruit sensui: In diebus illis apprehendent decem homines ex omnibus linguis gentium fimbriam viri Judaei dicentes: Ibimuscum est . Septenarius et denarius numerus propter sabbatum, et decem praecepta legis, Judaeis familiaris est: et ideo hoc frequenter abutuntur: licet juxta Hebraei sermonis ambiguitatem, qui verbum SABA  , nunc septem, nunc plures, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ne. Deniq de eadem sion sequens uersi¬
culus loquit᷑. Et merebunt aque luge¬
bunt portȩ eus: & ipsa urbs desolata
sedebit in terra. Quodusq hodie oculis
ceruimus. Facilis scđm tropologiã int̃¬
p̃tatio.ẽ. qđ quicunq locũ dederit di¬
abolo ⁊ ñ om̃i custodia seruauerit cor
suũ: lugeant portȩ eius. & ab sente spo¬
nso semꝑ in luctu sit. ac de excelsis cor¬
ruens. in terrȩ puluerȩ sedeat. Et api¬
p̃hendent septẽ mulieres uirũ unum
in die illa: dicentes. Panem nr̃m come
tummꝰ uocet᷑ nom̃ tiũ suꝑ nos. aufer
obꝓbrium nr̃m. Cum pulcherrimi ur¬
bis ierłm gladio ceciderint. & fortes pe¬
rierint in p̃lio. & merebunt. luxerintq
portȩ eus. & ipsa fuerit desolata ob ni¬
miam hominũ raritatẽ: interfectis
bellatorib septem mulieres apprehen¬
dent unũ uirum. cupientes habere
semen. insion. & domesticos inierłm.
eibum & uesti mentũ se babere. dicen¬

Expanded text:
ne. Denique de eadem Sion sequens versine. Denique de eadem Sion sequens versiculus loquitur. Et maerebunt atque lugebunt portae ejus, et ipsa urbs desolata sedebit in terra. Quod usque hodie oculis cernimus. Facilis secundum tropologiam interpretatio est, quod quicumque locum dederit diabolo, et non omni custodia servaverit cor suum, lugeant portae ejus: et absente sponso, semper in luctu sit, ac de excelsis corruens, in terrae pulvere sedeat. Cap. IV Et apprehendent septem mulieres virum unum in die illa, dicentes: Pantummodo invocetur nomen tuum super nos: aufer opprobrium nostrum. Cum pulcherrimi urbis Jerusalem gladio ceciderint, et fortes perierint in praelio; et moeruerint, luxerintque portae ejus; et ipsa fuerit desolata ob nimiam hominum raritatem, interfectis bellatoribus, septem mulieres apprehendent unum virum, cupientes habere semen in Sion, et domesticos in Jerusalem: cibum et vestimentum se habere dicen
Abbreviated transcription (Latin):
desistit. Quod si aliquando diuaricaue¬
rit pedes om̃i transeunti: & secuta fu¬
erit amatores suos. & iuxta oseȩ uaticini¬
um sepserit dñs uias eius. & int̾cluserit
semitas : reuertet᷑ ad uirũ suũ pͥorem.
& exaudiet. Oxuere uestim̃tis luctus.
& induere uestim̃tis głȩ tuȩ. Pulcherri¬
mi quoq uiri tui gladio cadent: & for¬
tes tui in p̃lio. Pro pulcherrimis uiris
hex interp̃tatist̃ & filius tuus pulcher¬
rimus quẽ diligis: gladio cad&. Quod
si de animȩ statui intelligimꝰ. quȩ post
uirtutes peccauerit: pulcherrimũ filiũ
eius. bona accipimꝰ oꝑa quȩ hostili gla¬
dio concider̃. Et fortes quosq perisse in
p̃lio. q̃uia iustitia iusti non liberabit eũ
sequamͣ historiã: ex his sermonib doce¬
bim᷑ non de mulierib ꝓphȩ esse sermonẽ.
quarũ uiri in pręlio corruerunt: sed de
urbib uideȩ quas filiassion appellauit:
& quarũ bellatores cecider̃ incertami¬

Expanded text:
desistit. Quod si aliquando divaricavedesistit. Quod si aliquando divaricaverit pedes omni transuenti, et secuta fuerit amatores suos: et juxta Osee vaticinium, sepserit Dominus vias ejus, et intercluserit semitas, revertetur ad virum suum priorem, et audiet: Exue te vestimentis luctus, et induere vestibus gloriae tuae . Pulcherrimi quoque viri tui gladio cadent: et fortes tui in praelio. Pro pulcherrimis viris, LXX interpretati sunt, et filius tuus pulcherrimus, quem diligis, gladio cadet. Quod si de animae statu intelligimus, quae post virtutes peccaverit, pulcherrimum filium ejus, bona accipiamus opera, quae hostili gladio conciderunt: et fortes quoque periisse in praelio, quia justisequamur historiam, ex his sermonibus docebimur, non de mulieribus prophetae esse sermonem, quarum viri in praelio corruerunt; sed de urbibus Judaeae, quas filias Sion appellavit, et quarum bellatores ceciderunt in certami
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ peccatorũ. & ꝓ cingulo ueritatis.
mendacii funiculis legabunt᷑: quos habu¬
erunt suꝑ capita: qui cũ pannis & sordi¬
bus uitam regis syriȩ p̃cabant᷑. & ꝑfascia
pectorali ciliciũ. Pro fascia pectorali qͣm
interp̃tatus. ẽ. symmacꝰ .lxx. tunicã me
cfsoorram idest clauatã purpurã
transtuler̃: qđ aquila cingulũ exulta¬
tionis expressit. theodotio ipsũ uer¬
bũ hebraicũ phthicil posuit. qđ ge¬
nus ornam̃ti mulieris. ẽ. F ascia pectꝰ
tegit. & eum possidet locũ infeminis:
quẽ rationale inpontificibus. Da hac
fascia pectorali: & ieremias mistico
sermone dicebat.Si obliuisci potest spo¬
nsa ornatus sui. aut uirgo fascię pecto¬
ralis suȩ: & ego obliuiscar tui dic̃ dñs.
Uirgo qualẽ ex hibere nos cupit apłs
gipto nec frangunt᷑ mãmillȩ eius quȩ
pectorali fascia colligatȩ sunt iungi¬
tur sponso. &cũ quotidie uirtutum
filios generet: nequaquã uirgo esse

Expanded text:
nem peccatorum: et pro cingulo veritatis, nem peccatorum: et pro cingulo veritatis, mendacii funiculis ligabuntur, quos habuerunt super capita qui cum pannis et sordibus vitam a rege Syriae precabantur. Et pro fascia pectorali cilicium. Pro fascia pectorali, quam interpretatus est Symmachus, LXX tunicam πορφύραν, id est, clavatam purpura transtulerunt: quod Aquila cingulum exultationis expressit. Theodotio ipsum verbum Hebraicum PHTHIGIL   posuit, quod genus ornamenti muliebris est. Fascia pectus tegit, et eum possidet locum in feminis, quem Rationale in Pontificibus. De hac fascia pectorali, et Jeremias mystico sermone dicebat: Si oblivisci potest sponsa ornatus sui, aut virgo fasciae pectoralis suae, et ego obliviscar tui, dicit Dominus . Virgo, qualem exhibere nos cupit Aposttur in Aegypto, nec franguntur mamillae ejus, quae pectorali fascia colligatae sunt, jungitur sponso: et cum quotidie virtutum filios generet, nequaquam virgo esse
Abbreviated transcription (Latin):
estate ⁊ caumate corꝑa ꝓtegant fe¬
minarũ. Filie gͦsion ꝓpt̾ suꝑbiã suã
ꝑdider̃ acus : quib om̃ium p̃ceptoꝵ
regula stringebant᷑ Perdider̃ specu¬
la. quȩ obtuler̃ in exodo manentes m
foribus tab̾naculi mulieres. adluterẽ
tas : quib operiebant humeros. & flu¬
entem huc atq illuc animũ constringe¬
bant: de theristra quo tutissimo in ȩstib
tegebantur umbraculo. Hȩc dicimus
nẽ om̃ino tropologiam huiꝰ loci fugere
uid eamur. Cȩterum laboris est maxi¬
ni in singulis ĩmorari: & latam expla¬
nationẽ quęrere. Eerit ꝓsuaui odore
fetor: & ꝓzona funiculus. fetere pec¬
cata penitens loquit᷑. Putruerunt &
corruptȩ sunt cicatrices meȩ: a facie
insipientiȩ meȩ. Tona accingi lũbos:
apłs p̃cipit dicens. State accincti lum¬
bos ur̃os inueritate. Et de peccatore
legimus. Funib peccatorũ suoꝵ unꝰ¬
quisq constringit᷑. Igitur ꝓbono odore
uirtutum filiȩ sion habebunt putredi¬

Expanded text:
estate et caumate corpora protegant feminarum. Filiae ergo Sion propter superbiam suam perdiderunt acus, quibus omnium praeceptorum regula stringebatur. Perdiderunt specula, quae obtulerunt in Exodo manentes in foribus tabernaculi mulieres ad luterem tas, quibus operiebant humeros, et fluentem huc atque illuc animum constringebant: et theristra, quo tutissimo in aestibus tegebantur umbraculo. Haec dicimus ne 63 omnino tropologiam hujus loci fugere videamur. Caeterum laboris est maximi in singulis immorari, et latam explanationem quaerere. Et erit pro suavi odore, foetor: et pro zona, funiculus. Foetere peccata poenitens loquitur: Putruerunt et corruptae sunt cicatrices meae a facie insipientiae meae . Zona accingi lumbos, Apostolus praecepit, dicens: State accincti lumbos vestros in veritate . Et de peccatore legimus: Funibus peccatorum suorum unusquisque constringitur . Igitur pro bono odore virtutum, filiae Sion habebunt putredi
Abbreviated transcription (Latin):
der̃. Cum abluerit᷑. sordes filiarũ sioni.
& sanguinẽ ierłm lauerit de medio eius
in spũ uidicii ⁊ sp̃u combustionis: tunc
saluabunt᷑ reliquiȩ de isrł. Iuando iN
baptismate saluatoris ei s fuerint pecca¬
ta dimissa: ⁊ ille sanguis ab lutus quem
suꝑse errans popłs imp̃catus. ẽ. sanguis
eius suꝑ nos ⁊ suꝑ filios nr̃os. Unde supͣ
legimus: cũ extenderitis manꝰ non exau¬
diam uos. Manus enĩ ur̃ȩ: sanguine ple¬
nȩ sunt. & postea eos ad pęnitentiã ꝓuo¬
cans: infert. Lauamini mundi estote.
Et nota qđ sordes filiarũ sion lauerit sp̃ñ
tionis. Qđenĩ leue est: lauat᷑. Qđ gra¬
uius: exuritur. De qͦ iudicii sp̃u & sp̃u
combustionis: iohes baptista in eu̾głio
lo quebat᷑. Ego uos baptiro in aqua. Qui
aut̃ post me uenit: ipse uos baptirabit
cata purgant᷑. Et creabit dñs suꝑ omnẽ
locum montis syon⁊ubi inuocatus est
nubẽ ꝑdiem ⁊ fumũ ⁊ splendorẽ ignis

Expanded text:
abluerit Dominus sordes filiarum Sion, et sanguinem Jerusalem laverit de medio ejus in spiritu judicii et spiritu combustionis. Tunc salvabuntur reliquiae de Israel, quando in baptismate Salvatoris eis fuerint peccata dimissa, et ille sanguis ablutus, quem super se errans populus imprecatus est: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros . Unde supra legimus: Cum extenderitis manus, non exaudiam vos: manus enim vestrae sanguine plenae sunt . Et postea eos ad poenitentiam provocans infert: Lavamini, mundi estote. Et nota quod sordes filiarum Sion laverit spiritu tionis. Quod enim leve est, lavatur: quod gravius, exuritur. De quo judicii spiritu, et spiritu combustionis Joannes Baptista in Evangelio loquebatur: Ego baptizo vos in aqua, qui autem post me venit, ipse vos baptizabit cata purgantur. Et creabit Dominus super omnem locum montis Sion, et ubi invocatus est, nubem per diem, et fumum et s
Abbreviated transcription (Latin):
luxerintq portȩ eius. ⁊ ppsa desolata con¬
ciderit. om̃ q bellatores eius perierint
in p̃lio. in tantũ ut & multȩ milieres ui
rum habere uix possint: tunc opperiet᷑
germ̃ nominis xp̃iani. ⁊ terra dabit tru¬
ctum suũ. & exultatio erit his qͥ de isrł
saluati fuerint. De quib ⁊ supͣdictum ÷
nisi dñs sabaoth reliquiss& nobis sem̃.
quasi sodoma essemꝰ. ⁊ similes gomorrȩ

Expanded text:
luxerintque portae ejus, et ipsa desolata conciderit, omnesque bellatores ejus perierint in praelio, in tantum ut multae mulieres unum virum habere vix possint: tunc orietur germen nominis christiani, et terra dabit fructum suum: et exultatio erit his qui de Israel salvati fuerint, de quibus et supra dictum est: Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
absconsionẽ a turbine ⁊ apluuia. Hunc
locũ iudȩi ad antixp̃m referunt: quem
ꝑ turbinẽ & tempestatẽ significari esti¬
mant. quando eos dñs apotentissimo
aduersario defensurꝰ sit. Nos aut̃ om̃ia
referamꝰ ad primũ aduentũ xp̃i. de qͦ
& in psalmis legimꝰ. Protexit me in abs
condito tabna culi sui: inpetra ex alta¬
uit me. Suꝑ quã fundata eccła nulla
tempestate concutit᷑: nullo turbine
uentisq subuertit᷑. Plurimi uideorũ
& hȩc ⁊ uniuersa quib ista sociata st̃.
suꝑ baby lonia captiuitate. ⁊ reditu in
in ierłm sub zorobabel. & etra.⁊ neemia
pħa carm̃ lam̃tabile popło isrł: quod
cõposuit ille de qͦ scriptũ est in eu̾głio.
Cum aut̃ uidiss& eã haud dubiũ quin
& circundabt tibi iumici tui munitio¬
nes. & uallabt̃ te ⁊ ꝓsternent te ⁊ filioᷤᷤ
tuos. Et rursum. Quotiens uolui con¬
gregare filios tuos sic̃ gallina congre¬
gat᷑ pullos sub alas suas.: ⁊ noliusti. Cece
dimittet᷑ uobis domus ur̃a deserta.

Expanded text:
bine et a pluvia. Hunc locum Judaei ad Antichristum referunt, quem per turbinem et tempestatem significari aestimant, quando eos Dominus a potentissimo adversario defensurus sit. Nos autem omnia referamus ad primum adventum Christi, de quo et in psalmis legimus: Protexit me in acondito tabernaculi sui: in petra exaltavit me : super quam fundata Ecclesia nulla tempestate concutitur, nullo turbine ventisque subvertitur. Plurimi Judaeorum et haec et universa, quibus ista sociata sunt, super Babylonia captivitate et reditu in Jerusalem sub Zorobabel et Ezra et Neemia pheta carmen lamentabile populo Israel, quod composuit ille, de quo scriptum est in Evangelio: Cum autem vidisset eam haud dubium quin t circumdabunt tibi inimici tui munitiones, et vallabunt te, et prosternent te, et filios tuos . Et rursum: Quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina congregat pullos sub alas suas, et noluisti? Ecce dimittetur vobis domus vestra deserta :
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ ignis flãmantis in nocte. Iuis aut̃
uenit nisi ille de quo scriptũ est. ueni¬
et exsion qui liberet: De quo alius ꝓpħa
cõmemorat. Adhuc paululũ modicum :
qui uenturus. ẽ. ueni& & non tardabit.
Cum ille uenerit reddet᷑ popło felicitas
pristina quã aliquando habuere in he¬
remo p̃cedente eos dño ꝑdiem in colũna
nubis: & ꝑ noctem in columna ignis. ut
nec in prosꝑis nec in aduersis aliquando
turbentur. Qđ ⁊ in psalmo dicit᷑ ꝑ diẽ
sol ñ uret te: neq luna ꝑ noctẽ. Fumus
aut̃ in hoc loco non errorẽ ⁊ ignorantiã.

Expanded text:
 ignis flammantis in nocte. Quis autem veniet nisi ille, de quo scriptum est: Veniet ex Sion qui liberet . Et de quo alius propheta commemorat: Adhuc paululum modicum, qui venturus est veniet, et non tardabit . Cum ille venerit, reddetur populo felicitas pristina, quam aliquando habuere in eremo; praecedente Domino eos per diem in columna nubis, et per noctem in columna ignis : ut nec in prosperis, nec in adversis aliquando turbentur. Quod et in psalmo dicitur: Per diem sol non uret te, neque luna per noctem . Fumus autem in hoc loco non erro
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ uideris sp̃m scm̃ descendentẽ & ma¬
nentẽ in eo: ipse.ẽ. In zacharia qͦq legimꝰ.
suꝑ lapidẽ unũ septẽ oculos. & in uno
aureo candelabro septẽ lucernas. ⁊ sep¬
tem suffusoria: ⁊ duas oliuas ex utraq
parte lampadis. firma radice fundatas.
patiebant᷑ obꝓbrium: nullo iuuante ł
ihu nom̃ sibi cupiunt inuocari: ut quod
in lege inꝑfectum erat: in eu̾glio cõple¬
Tatur. In die illa erit germen dñi in ma¬
gnificentia in gła. & fructꝰ terrȩ subli¬

Expanded text:
descendentem et manentem in eo, ipse est . In Zacharia quoque legimus super lapidem unum septem oculos, et in uno aureo candelabro septem lucernas, et septem suffusoria, ac duas olivas ex utraque parte lampadis, firma radice fundatas .patiebatur opprobrium, nullo vivente, Jesu nomen sibi cupiunt invocari, ut quod in Lege imperfectum erat, in Evangelio compleatur. In die illa erit germen Domini in magnificentia et in
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ in titulo demonstratũ est ꝑ damascũ
uocatio gentiũ significat᷑. quȩ amabant
uł bibebant sanguinẽ. quȩ postquã
in xp̃m crediderint. pristinȩ conuer¬
sationis ciuitates esse desistent: & er̃
sicut aceruus lapidũ in ruina. Quo¬
modo enĩ acerui lapidũ qui iagriᷤ
disꝑsi sunt in unũ tumulũ compor¬
tantur : sic de uniuersis nationib
aceruus credentiũ congregatꝰ est i
runa popłi uidȩoꝵ. illis̃ cadentib
& nobis surgentib Derelictȩ quoq
siasticis gregib erunt: ut quas iu¬
dei reseruãrant. nos in colamꝰ. Siue
destructa idolatria extruet᷑ euan¬
geliũ. Hoc & nr̃is temporib uidet᷑
esse completũ. Serapiũ namq ale
surrexer̃. & ciuitates aroer euange¬
licis gregib p̃paratȩ sunt. A roer
id ÷ mirĩcȩ. nascunt᷑ in desertis locis.
iuxta illud qͦd scriptũ. ẽ. in maledi¬
ctione eius hominis qui confidit in

Expanded text:
Sicut in titulo demonstratum est, per Damascum Sicut in titulo demonstratum est, per Damascum vocatio gentium significatur, quae amabant el bibebant sanguinem, quae postquam in Christum crediderint, pristinae conversationis 279 civitates esse desistent, et erunt sicut acervus lapidum in ruina. Quomodo enim acervi lapidum, qui in agris dispersi sunt, in unum tumulum comportantur: sic de universis nationibus acervus credentium congregatus est in ruina populi Judaeorum, illis cadentibus, et nobis surgentibus. Derelictae quoque  Ecclesiasticis gregibus erunt, ut quas Judaei deseruerunt, nos incolamus: sive destructa idololatria exstruetur Evangelium. Hoc et nostris temporibus videmus esse completum: Sersurrexerunt, et civitates Aroer Evangelicis gregibus praeparatae sunt. Aroer, id est, myrice, nascuntur in desertis locis, juxta illud quod scriptum est in maledictione ejus hominis qui confidit i
Abbreviated transcription (Latin):
est. Ego obhanc causã reor & saulũ qui
postea pauli exuirtute nomen accepit.
quia emulator erat legis isse damasco. &
rursũ ierłm iudeos expugnaturus as¬
cenderet. Nec alicui uideat᷑ esse con¬
trariũ siin paralipomenon libro laeta
de damasco. & nunc in isaia tristia p̃di¬
centur: q̃uia & ipsi isrł qui certe portio
dĩ est. nunc aduersa. nunc ꝓsꝑa nunti¬
antur. & quomͦ est isrł iuxta carnẽ. &
ad gentes dicit᷑. uos gentes iuxta carnẽ
qui dicimini p̃putiũ ab ea quȩ appel¬
latur in carne circũcisio: sic econtrario
est isrł iuxta sp̃m. & sunt gentes iuxta
sp̃m. & int̾ cęteras gentes est damascus
quiescamꝰ. Ecce damascꝰ desinet esse ci¬
tas. & erit sic̃ aceruus lapidũ in ruina:
derelictȩ ciuitates aroer gregib erunt:
& requiescent ibi & ñ erit qui ex terreat.
Cessabit enĩ adiutoriũ ab ephraum &
regnũ de damasco. & reliquie siriȩ sicut
gła filiorũ isrł erunt dic̃ dñs exercitaũ.

Expanded text:
e Ego ob hanc causam reor, et Saulum, qui postea Pauli ex virtute nomen accepit, quia aemulator erat Legis, isse Damascum, rursum Jerusalem Judaeos expugnaturus ascenderet. Nec alicui videatur esse contrarium, si in Paralipomenon libro laeta de Damasco, et nunc in Isaia tristia praedicentur: quia et de ipso Israel, qui certe portio Dei est, nunc adversa, nunc prospera nuntiantur. Et quomodo ad Israel juxta carnem, et ad gentes dicitur: Vos gentes juxta carnem, qui dicimini praeputium ab ea quae appellatur in carne Circumcisio: sic econtrario est Israel juxta spiritum, et sunt gentes juxta spiritum, et inter caeteras gentes est Damascus amasci ecce Damascus desinet esse civitas et erit sicut acervus lapidum in ruina derelictae civitates Aroer gregibus erunt et requiescent ibi et non erit qui exterreat et cessabit aregnum de Damasco, et reliquiae Syriae, sicut gloria filiorum Israel erunt, dicit Dominus exercituum.
Abbreviated transcription (Latin):
derat in manu eoꝵ multitudinẽ magnã
nimis. eo qͦd reliquissent dñm patrũm
suoꝵ. Quod iuxta a nagogen & futuro¬
rum typũ considerandum ÷. utrũ hoc
ad tempus dominici aduentꝰ referre ua¬
leamꝰ. Post finem enĩ anni acceptabilis.
in qͦ asaluatore euangłm p̃dicatum.ẽ.
ascendit de damasco gentiũ exercitꝰ in
abstulere diuitias. & miser̃ regi damasci.
uiris ecclesiasticis & doctrine euangelicȩ
qui ad comparationẽ totius mundi. ad¬
huc tunc fideles & in toto orbe disꝑsoꝵ¬

Expanded text:
derat in manu eorum multitudinem magnam derat in manu eorum multitudinem magnam nimis, eo quod reliquissent Dominum patrum suorum. Quod juxta anagogen et futurorum typum considerandum est: utrum hoc ad tempus Dominici adventus referre valeamus. Post finem enim anni acceptabilis, in quo a Salvatore Evangelium praedicatum est, ascendit de Damasco gentium exercitus, iabstulere divitias, et miserunt regi Damasci, viris ecclesiasticis et doctrinae evangelicae, qui ad comparationem totius mundi adhuc tunc fideles, et in toto orbe dis
Abbreviated transcription (Latin):
EPTNUS LBE
idem iuxta anago¬
gen scds est: ĩmo
extremꝰ. In hoc enĩ:
decẽ uisionũ tro¬
pologica explana
te compleuero: ueniam ad octauum. &
utramq explanationẽ iuxta priores usq
ad quartum librũ pariter explanabo.
Symiachꝰ & theodotio assumptio da¬
cũ addentes de suo: qͦd & in moab fecere
principio. Damasci primũ nom̃ in gene¬
si legimꝰ. qͥ ante isahac fuit uernaculus
ab raham: & putabat᷑ heres. nisi ess& sarȩ
filius exꝓmissione generatꝰ. Interp̃tat᷑
autẽ aut sanguinis poculũ: aut sangui¬
nẽ bibens. aut sanguis cilicii. Quȩ om̃a
popło conueniunt echnicorũ qui ante
fidem xp̃i amicus erat sanguinis & crude¬
litatis. & digna oꝑa planctu agebat ⁊ sac¬
co. In dierũ libro narrat historia. quod
impleto anno ascenderit contra ioas re¬
gem uideorũ exercitus sẏriȩ. ⁊ uenerit
ierłm: & om̃s principes popłi interfece¬
rit: cunctamq p̃dam miserit regidamas¬
co. qͥ cũ paucis uiris uenerat. & ds̃ tradi¬

Expanded text:
eptimus liber idem juxta anagogen secundus est, immo extremus. In hoc enim decem visionum tropologica explanatte complevero, veniam ad octavum, et utramque explanationem juxta priores, usque ad quartum, libros, pariter explicabo. Symmachus et Theodotio, Assumptio Dacum, addentes de suo, quod in Moab fecere principio. Damasci primum nomen in Genesi legimus, qui ante Isaac fuit vernaculus Abraham, et putabatur haeres, nisi esset Sarae filius ex promissione generatus . Interpretatur autem aut sanguinis osculum, aut sanguinem bibens, aut sanguis cilicii, quae omnia populo conveniunt Ethnicorum, qui ante fidem Christi, amicus erat sanguinis et crudelitatis, et digna opera planctu agebat, et sacco. In Dierum libro narrat historia, quod impleto anno ascenderit contra Joas regem Judae exercitus Syriae, et veneritHierusalem, et omnes principes populi interfecerit, cunctamque praedam miserit regi Damasci, qui cum paucis viris venerat, et Deus tradi
Abbreviated transcription (Latin):
rili robore. in muliebrẽ redigit᷑ molli¬
tudinẽ. Ingreditur gͦ isaias ad regẽ: &
quasi nescius sciscitat᷑. Quid dixert̃ iuri
isti. ⁊ unde uener̃ : Duo int̾rogat quid
respondit altero p̃termisso. quod cum
ealoacti. ⁊ suꝑcilio legendũ. ẽ. De t̾ra

Expanded text:
rili robore, in muliebrem redigitur mollirili robore, in muliebrem redigitur mollitudinem. Ingreditur ergo Isaias ad regem, et, quasi nescius sciscitatur: « Quid dixerunt viri isti, et unde venerunt? » Duo interrogat, « quIlle ad unum respondit, altero praetermisso, quod cum emphasi et supercilio legendum est: « De ter
Abbreviated transcription (Latin):
Et de filiis tuis qui egredientur exte qͦs
genueris tollent: ⁊erunt eunuchi in pa¬
lacio regis babilonis. & dix̃ ezechias ad
isaiam. Bonum ÷ uerbũ dñi qͦd locutus
est. Et ait. Fiat tantũ pax ⁊ ueritas indi¬
ebus meis. Iradunt hebrȩi ideo egrotassẽ
er echiã: qm̃ post auditã uictoriã iudeoꝵ¬
& assirii regis interitũ: ñ cecinerit laudes
dño. quas cecinit moy ses pharaone sub¬
merso: ⁊ debbora interfecto sisara. et
anna genito samuel. Unde cõmonitũ
esse fragilitatis suȩ. rursũq post corpori ᷤ
sanitatẽ. ⁊ signi magnitudinẽ offerri a¬
liã occasionẽ suꝑbiȩ. quã ⁊ prudens &
dĩ cultor uitare debuerat: nec monstra¬
re alienigenis diuitias suas. quas dõ tribu¬
ente possederat. Ex quo iuxta leges qͦq
tropologiȩ discimꝰ non mittendas marga¬
ritas ante porcos: nec dandũ scm canib
& quicunq hoc fecerit. om̃is uirtus illiꝰ
eneruat᷑ peritq posteritas: ⁊ amiso ui¬

Expanded text:
ui egredientur ex te, quos genueris, tollent: et erunt eunuchi in palatio regis Babylonis. Et dixit Ezechias ad Isaiam: Bonum verbum Domini quod locutus est. Et ait: Fiat tantum pax et veritas in diebus meis. Tradunt Hebraei ideo aegrotasse Ezechiam, quoniam post inauditam et Assyrii regis interitum, non cecinerit laudes Domino, quas cecinit Moyses, Pharaone submerso , et Debora, interfecto Sisara , et Anna, genito Samuele ; unde commonitum esse fragilitatis suae. Rursumque post corporis sanitatem, et signi magnitudinem, offerri aliam occasionem superbiae, quam, ut prudens et Dei cultor, vitare debuerat, nec monstrare alienigenis divitias suas, quas, Deo tribuente, possederat. Ex quo juxta leges quoque tropologiae discimus, « non mittendas margaritas ante porcos, nec dandum sanctum canEt quicunque fecerit, omnis virtus illius enervatur, peritque posteritas, et amisso vi
Abbreviated transcription (Latin):
in ebraico scribit᷑ oleibomi. ⁊ om̃s tbesau¬
ros uasorũ gazȩ. siue ut ib legitur uaso¬
rũ suorũ. Gaza aut̃ lingua ꝑsarũ diuitiȩ
nuncupantur: nec hebreus ẽ. sermo sed bar¬
barus. Non fuit inqͥt uerbũ. quod iuxta¬
hebraicã consuetudinẽ ꝓre frequent̃ ac¬
cipitur. qđ ñ ostenderit eis in domo sua.
& in om̃i potestate sua ᵈͤ dĩ ira iustissima
qm̃ ñ solũ thesauros suos atq palati sed
templi ostenderit. qđ certe fuit potesta¬
tis eius de cuiꝰ ualius auri lamminas ante
iam tulerat. Introuut aut̃ isaias propha
ad regẽ ezechiã: & dixit ei. Quid dixer̃ iuiri
isti. ⁊ unde uener̃ ad te : & dixit ezechias¬

Expanded text:
thesauros vasorum gazae, sive, ut ibi legitur, vasorum suorum. Gaza autem lingua Persarum divitiae nuncupantur: nec est Hebraeus sermo, sed Barbarus. Non fuit, inquit, verbum , quod Hebraicam consuetudinem pro re frequenter accipitur, quod non ostenderit eis in domo sua et in omni potestate sua. Unde Dei ira justissima, quoniam non solum thesauros suos atque palatii, sed et Templi ostenderit: quod certe fuit potestatis ejus, de cujus valvis auri laminas ante jam tulerat. Introivit autem Isaias Propheta ad regem Ezechiam, et dixit ei: Quid dixerunt viri isti: et unde venerunt ad te
Abbreviated transcription (Latin):
Et facta ẽ. contra eũ ira: ⁊ contra uidam &
ierłm. Rursũq scriptura sc̃a elationem
cordis eius dicit pęnitentia mitigatã: in¬
ferens. Et humiliatus postea. eo qđ exalta¬
tũ esset cor eius tam ipse quã habitatores
ierłm: ⁊ idcirco ñ uenit ira suꝑ eos dñum¬
dieb ez echiȩ. Lȩtatus gͦ in aduentu le¬
gatorũ maradach. quẽ patrẽ fuisse nabu¬
chodonosor hebrei autumant. ⁊ in obla¬
tione munerũ ⁊ congratulatione sani¬

Expanded text:
ontra eum ira, et contra Juda, et Hierusalem. Rursumque Scriptura sancta elationem cordis ejus dicit poenitentia mitigatam, inferens: et humiliatus est postea, eo quod exaltatum est cor ejus, tam ipse, quam habitatores Hierusalem; et idcirco non venit ira Domis Ezechias laetatus est in adventu legatorum Marodachaladan, quem patrem fuisse Nabuchodonosor Hebraei autumant, et in oblatione munerum et congratulatione sani
Abbreviated transcription (Latin):
cũ fugissent in t̾ram ararat᷑ qđ intelligi¬
tur armenie. successit in patris locum
asoraddon. quẽ scriptura testatur misis¬
se habitatores samarie ne terra maneret
inculta. Ararat̾ autẽ regio in armenia
campestris. ẽ. ꝑ quã araxases fluit incre
dibilis ubertatis ad radices tauri montis.
qui usq illuc extenditur. Ergo & arca
in qua liberatus ẽ. noe cũ liberis suis cessan¬
te diluuio. ñ ad montes generalit̃ arme¬
niȩ dilata ẽ. quȩ appellatur ararat sed
ad montes tauri altissimos. q̃ui ararat im¬
minent campis. IN dieb illis egro tauit
ezechias usq ad mortẽ: ⁊ intrauit ad eũ

Expanded text:
cum fugissent in terram Ararat, quod intelligicum fugissent in terram Ararat, quod intelligitur Armenia, successit in patris locum Asaraddon, quem Scriptura testatur misisse habitatores Samariam; ne terra maneret inculta. Ararat autem regio in Armenia campestris est, per quam Araxes fluit, incredibilis ubertatis ad radices Tauri montis, qui usque illuc extenditur. Ergo et arca in qua liberatus est Noe cum liberis suis cessante diluvio, non ad montes generaliter Armeniae delata est, quae appellantur Ararath. Sed ad montes Tauri altissimos, qui Ararath imminent campis. In diebus illis aegrotavit Ezechias usque ad mortem, et oravit Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
lũ qui ꝑcussit om̃em uirũ robustũ ⁊ bel¬
latorẽ. ⁊ principẽ exercitus regis assiri¬
orũ: reuersusq est cũ ignominia in t̾rã
suã. Qui id circo seruatus. ẽ. ut sciret po¬
tentiã dĩ. ⁊blasphemantia ora compͥme¬
ret: fieretq testis illiꝰ maiestatis. quem
paulo ante contẽpserat. Quod autẽ in¬
tulit ⁊ surrexer̃ mane. uł israhelitas
uł reliquos exercitus eius accipiamus:
licet in regũ scriptũ sit uolumine. qđ
cũ ipse rex diluculo surrexisset. uidit
om̃ia corpora mortuorũ. Pharao quoq
in decẽ aegipti seruat᷑ plagis: ut nouis¬
Cum enĩ reuersus ẽẽt. in niniue urbem
primã regni sui. iadoraret in templo
nesrach dm̃ suũ. quasi uictoriã de hos¬
tibus reportaret. delubrũ idoli sui trium¬
phans ⁊ gratulabundꝰ incẽderet: contẽptor
ueri dĩ. in fano falsi nd̃minis trucidatur.
Nec angłi perit gladio qđ erat cõmune
cũ pluribus: sed parricidio filiorũ. Qui

Expanded text:
bellatorem, et principem exercitus regis Assyriorum: reversusque est cum ignominia in terram suam . Qui idcirco servatus est, ut sciret potentiam Dei, et blasphemantia ora comprimeret: fieretque testis illius majestatis, quem paulo ante contempserat. Quod autem intulit: Et surrexerunt mane, vel Israelitas, vel reliquos exercitus ejus accipiamus: licet in Regum scriptum sit volumine, quod cum ipse rex diluculo surrexisset, vidit omnia corpora mortuorum . Pharao quoque in decem Aegypti servatur plagis, ut novisCum enim reversus esset in Niniven urbem primam regni sui, et adoraret in templo Nesrach Deum suum, quasi victoriam de hostibus reportaret, et delubrum idoli sui triumphans et gratulabundus incederet, contemptor veri Dei in fano falsi  Al. sui numinis trucidatur: nec Angeli perit gladio, quod erat commune cum pluribus, sed parricidio filiorum. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
eius aggerẽ. In uia qua uenit ꝑ eam reuerte.¬
tur. ⁊ urbẽ hanc ñ ingredietur dic̃ dñs.
protegãq ciuitatẽ istam ⁊ saluabo eam
propt̃ me.⁊ ꝓpt̃ dauid seruũ meũ. Reu̾¬
titur ad ꝓpositũ: ⁊ post futurorũ spem
p̃sentẽ excutit metũ. Non enĩ erat tanta
lȩticia suꝑ his quȩ longo post tempore uen¬
tura ꝓmiserat: quanta cura de imminenti¬
bus. Quod aut̃ dicit assiriũ recessurũ. nec
leuaturũ contra ierłm elẏpeũ nec iacula
missurũ. neq urbẽ munitionib ⁊aggere
esse uallandã: aduersariũq ꝑ uiã qua
uenerat reuersurũ: ⁊ liberandã ciuita¬
tẽ obsidione p̃senti. ad extremũ quod¬
illud significat. quod ñ merito suo sed
dĩ clem̃tia conseruent᷑: Immo patris eoꝵ
dauid memoria: in qͦ ammonent᷑ ⁊ suȩ
negligentiȩ. ⁊ illiꝰ fidei atq iustitiȩ: qđ
in tantũ iustitiã diligat ds̃. ut etiã poste

Expanded text:
a veniet, per eam revertetur, et urbem hanc non ingredietur, dicit Dominus: protegamque civitatem istam, et salvabo eam propter me, et propter David servum meum. Revertitur ad propositum, et post futurorum spem praesentem excutit metum. Non enim erat tanta laetitia super his quae longo post tempore ventura promiserat, quanta cura de imminentibus. Quod autem dicit Assyrium recessurum, nec levaturum contra Jerusalem clypeum, nec jacula missurum, neque urbem munitionibus et aggere esse vallandam, adversariumque per viam qua venerat reversurum, et liberandam civitatem obsidione praesentiillud significat, quod non merito suo, sed Dei clementia conserventur; immo patris eorum David memoria, in quo admonentur et suae negligentiae, et illius fidei atque justitiae, quod in tantum justitiam diligat
Abbreviated transcription (Latin):
Igladio: fuger̃q in t̾ram ararat. ⁊ reg¬
Inauit asoraddon filiꝰ eius ꝓeo. Centũ
octoginta. quinq milia uiros fortissimo¬
rũ uirorũ. ab uno angelo una nocte cedu¬
ntur : ⁊ absq uulnerib occisorũ mors sȩ¬
ua discurrit: excludens corporib ani¬

Expanded text:
 regnavit Asaraddon filius ejus pro eo. » Centum octoginta quinque millia fortissimorum virorum ab uno angelo una nocte caeduntur, et absque vulneribus occisorum mors saeva discurrit, excludens corporibus ani
Abbreviated transcription (Latin):
me debachaturus eras. ꝓphetis uaticinan¬
tib sũ locutus: ꝑ quos olim dicturum
esse te nouerã. In cȩlũ ascendã suꝑ sidera
cęli ponã thronũ meũ: ero similis altissimo.
Itaq furor tuus ⁊ suꝑbia ꝑuenit in aures me
as. ⁊ nequaquã te ultra portabo: ut intelli¬
gas qđ potiusti ñ tuis potiusse te uirib sed
meo arbitrio. Merebant᷑ enĩ impiȩ gentes
& infructuosȩ arbores: ut ꝑ te quasi securẽ
⁊ serrã meã succiderentur & caderent.

Expanded text:
me debacchaturus eras, Prophetis vaticinanme debacchaturus eras, Prophetis vaticinantibus, sum locutus : per quos olim dicturum esse te noveram: In coelum ascendam: super sidera coeli ponam thronum meum, eroque similis Altissimo. Itas, et nequaquam te ultra portabo, ut intelligas quod potuisti, non tuis te potuisse viribus, sed meo arbitrio. Merebantur enim impiae gentes et infructuosae arbores, ut per te quasi securim et serram meam succiderentur et c
Abbreviated transcription (Latin):
in aures meas. Ponam ergo circulũ in na¬
ribus tuis ⁊ frenũ in labus tuis: ⁊ redu¬
cam te inuiã ꝑ quã uenisti. Hȩc ex ꝑso¬
na dĩ contra uerba assirii sentienda st̃.
qđ adblasphemiã eius sic responderit
dñs. Num ignoras qͦd hȩc quȩ fecisti.
mea feceris uoluntate. ⁊ hȩc ego futura
p̃dixerim. ac ꝑte facienda mandauerĩ:
Itaq quod olim decreui. hoc expletum
est tempore : ut colles id ẽ. principes qͥ int̾̃
se ante pugnabant. ciuitates munitissi¬
mȩ. me contrahente manũ meã nec soli¬
tũ p̃bente auxiliũ. eradicarent᷑ ⁊ contre¬
miscerent ac perirent:⁊ compararent᷑
ñ oliuȩ. ⁊ uineȩ fructuosisq arboribus. ⁊¬
sed fȩno. ⁊ gramini. herbisq dõmatum.
quȩ fructib impedim̃ta sunt : & ante
marcescunt quã ad maturitatẽ ꝑueni¬
ant. Itaq ⁊ sessionẽ ⁊ egressum ⁊ introi¬
tũ tuũ ante cognoui. ⁊ insaniã qua contͣ

Expanded text:
in aures meas: Ponam ergo circulum in nain aures meas: Ponam ergo circulum in naribus tuis, et frenum in labiis tuis, et reducam te in viam per quam venisti. Haec ex persona Dei contra verba Assyrii sentienda sunt, quod ad blasphemiam ejus sic responderit Dominus: Num ignoras quod haec quae fecisti, mea feceris voluntate, et ego haec futura praedixerim, ac per te facienda mandaverim? Itaque quod olim decrevi, hoc expletum est tempore, ut colles, id est principes qui inter se ante pugnabant, et civitates munitissimae, me contrahente manum meam, nec solitum praebente auxilium, eradicarentur et contremiscerent, ac perirent: et compararentur, non olivae et vineae, fructuosisque arboribus, sed feno et gramini, herbisque domatum, quae frugibus impedimento sunt et ante marcescunt, quam ad maturitatem perveniant. Itaque et sessionem, et egressum, et introitum tuum ante cognovi, et insaniam qua contra
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾ari. Quodq infert ego fodi ibibi a¬
quã &e siccaui uestigio pedis mei omnes
om̃ia fluenta siccauerit: ut puteos si¬
bi fodere sit compulsus. luxta trans la¬
tionẽ uero: qđ om̃s popłos qui interdũ
sub aquarũ nomine describuntur. suo
uastarit exercitu. ꝓ quo soli septua
tas feci aquas. ⁊ om̃em congregationẽ¬
aquarũ: qͦd scilicet nulla sibi gens in uia
fuerit: sed suꝑ om̃s popłorũ aquas suo
calcauerit pede. Nunqͥd non audisti
quȩ olim fecerim ei ex dieb antiquis.
Ego plasmaui illud. in unc adduxi. Et
factum .ẽ. in eradicationẽ colliũ compu¬
gnantiũ ⁊ ciuitatũ munitarũ: habitato¬
res earũ breuiata manu. contremuer̃ &
confusi sunt. Facti sunt sic̃ fenũ agri &
gram̃ pascuȩ. ⁊ herba tectorũ: quȩ exa¬
ruit antequã maturasceret. Habitatio¬
nẽ tuã. ⁊ egressum tuũ. ⁊ introitũ tuũ
cognoui: uinsaniã tuã contra me. cum
fureres aduersũ me. Suꝑbia tua ascendit

Expanded text:
lum. Quodque infert, Ego fodi et bibi aquam, et exsiccavi vestigia pedis mei, omnesitus omnia fluenta siccabi fodere sit compulsus. Juxta translationem: quod omnes populos, qui interdum sub aquarum nomina describuntur, suo vastaverit exercitu. Pro quo soli Septuagtas feci aquas, et omnem congregationeaquarum: quod scilicet nulla sibi gens invia fuerit, sed super omnes populorum aquas suo calcaverit pede. Numquid non audisti quae olim fecerim ei? ex diebus antiquis ego plasmavi illud, et factum est in eradicationem collium compugnantium, et civitatum munitarum. Habitatores eorum breviata manu contremuerunt et confusi sunt. Facti sunt sicut fenum agri, et gramen pascuae, et herba tectorum, quae exaruit antequam maturesceret, Habitationem tuam, et egressum tuum, et introitum tuum cognovi, et insaniam tuam contra me. Cum fureres adversum me, superbia tua ascendit