comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
relinquat: Mundo quoq utitur sed
quasi nonutatur : qui & necessaria
cuncta exterius aduite suȩ ministeriũ
redgit. & tamen haec eadẽ nonsinit
suae menti dominari: Vt subiecta fo¬
risseriuant. Et nũ qua intentionem
animi. ad alia tendetis frangant:
Quicũq igitur talessunt: eis profeto
terrena om̃ia non addesideriũ. sed¬
adusũ assunt: Quia rebus quidem
necessariis utuntur: Sed nihil habere
cũ peccato cupiunt: Deipsis quoq
reb habꝑtis. cotidie mercedes quȩrt̃.
& plusgaudent bono oꝑe. quãbona
possessione: Acne aliquib ista diffi¬
cilia eẽ. uideantur : rem deꝑsona re¬
fero. qua multi ur̃m nouer̃: Quam
uidelic& rem: ips antetrienniũ in
centũ cellensi urbe. aꝑsonis fidelibus
didicti: Nuꝑnamq in cadem ciuita¬
te teꝯphanius comes fuit: uirmis cdiȩ
actib deditꝰ. bonis operib intentus.
hospitalitati praecipuȩ studens. exer¬
cendi comitatus actib accuuratus:

Expanded text:
relinquat. Mundo quoque utitur, sed relinquat. Mundo quoque utitur, sed quasi non utatur, qui et necessaria cuncta exterius ad vitae suae ministerium redigit, et tamen haec eadem non sinit suae menti dominari, ut subjecta foris serviant, et nunquam intentionem animi ad alta tendentis frangant. Quicunque ergo tales sunt, eis profecto terrena omad usum adsunt, quia rebus quidem necessariis utuntur, sed nihil habere cum peccato cupiunt. 1626 De ipsis quoque rebus habitis quotidie mercedes acquirunt, et plus gaudent bono opere quam bona possessione. 13. Ac ne aliquibus ista difficilia esse videantur, rem de persona refero quam multi vestrum noverunt, quam videlicet rem ipse ante triennium in Centumcellensi urbe a personis fidelibus didici. Nuper namque in eadem civitate Theophanius comes fuit , vir misericordiae actibus deditus, bonis operibus intentus, hospitalitati praecipue studens. Exercendi comitatus actibus occupatus,
Abbreviated transcription (Latin):
non habentes sint: &quiflent: tãqua
ñflentes: Et quigaudent. tam qũã non
gaudentes: Et quicmunt. tã qua non
possidentes & quiutuntur. hoc mundo.
tamqua nonutantur: Praeterit enim
hab& sed quasi non habens: qui sic seit
debita carnis exsolucre. ut tamen ꝑ eã
mundo totamente non cogatur in he¬
rere: Nã cũisdem rursũ egregius
pracdicator dicat. quihab& uxorẽ
cogitat quȩsunt huiꝰ mundi quomodo
placeat uxori. ille uxorem habeus
quasi non hab&. quisic stud& placere
conuigi. ut tamen pondispliceat con¬
ditori: Flec quoq sedtãquã ñflett:
quisic tẽporalibus daminis affligitur
uitam̃ deacternis lutris scꝑ apim̃u
consoletur: Caud& ucto sedtam qũa
nongaudeat : quillc detẽporalib borts
hilarescit. ut tamen semꝑ ꝑp&ua tor
dere prouidi timoris pracmat: Enit
aũt sedtamqu̾a non possidens. qui &
aduersũ terrena p̃parat. & tamen cau¬
ta cogitatione prouid&. qđ hȩccitiũ

Expanded text:
non habentes sint, et qui flent tamquam non habentes sint, et qui flent tamquam non flentes sint, et qui gaudent tamquam non gaudentes sint, et qui emunt tamquam non possidentes, et qui utuntur hoc mundo tamquam non utantur: praeterit enim habet, sed quasi non habens, qui sic scit debita carnis exsolvere, ut tamen per eam mundo tota mente non cogatur inhaerere. Nam cum idem rursum egregius praedicator dicat: Qui habet uxorem, cogitat quae sunt hujus mundi, quomodo placeat uxori , ille uxorem habens quasi non habet, qui sic studet placere conjugi, ut tamen non displiceat conditori. Flet quoque, sed tanquam non defleat, qui sic temporalibus damnis affligitur, ut tamen de aeternis lucris semper animum consoletur. Gaudet vero, sed tanquam non gaudeat, qui sic de temporalibus bonis hilarescit, ut tamen semper tormentadere providi timoris premat. Emit autem, sed quasi non possidens, qui et ad usum terrena praeparat, et tamen cauta cogitatione praevidet quod haec citius
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa possideatur: Sit ergores teporalis
inusu: aeterna indesiderio : Sit res
tẽporalis initinere: desideretur ȩcer¬
na inꝑuentione: Quasi ex latere res¬
piciatur: quicquid in hoc mundo a¬
gitur: Antenos aut tendant m̃tis
oculi: dũ tota intentione illa conspi¬
tur funditꝰ uitia. nonsolũ ab actu
operis. Sed &iam acogitatione cor¬
dis euulsa: Nonnos uoluptas cartus.
non sollicitudo curiositaitis nonestꝰ
ambitionis: addomimicã cenã pre¬
pediat: Sed ipsa quoq que honesta in
mundo agnnus: quasi ex quodã montis
latere tangamus: Ut terrena quȩ lib&
sic nr̃o corporiseruiant: quatinꝰ cordi
minuime obsistant: Nonergo fr̃s. au¬
demus uobis dicere ut om̃ia relinqͥtis.
sedtamen siuultis omĩa &iam recinendo
relinquitis. sisic tẽporaliageritis. uttam̃
totamente ad acterna tendatis: Hinc
&enĩ. paulus apłs dicit: Tempꝰ brtucẽ.
reliquu est. ut quihabent uxores tãqũa

Expanded text:
magis possideatur. Sit ergo res temporalis magis possideatur. Sit ergo res temporalis in usu, aeterna in desiderio; sit res temporalis in itinere, desideretur aeterna in perventione. Quasi ex latere respiciatur quidquid in hoc mundo agitur. Ante nos autem tendant mentis oculi, dum tota intentione illa conspitur funditus vitia, non solum ab actu operis, sed etiam a cogitatione cordis evulsa. Non nos voluptas carnis, non sollicitudo curiositatis, non aestus ambitionis a dominica coena praepediat, sed ipsa quoque quae honesta in mundo agimus quasi ex quodam mentis latere tangamus, ut terrena quae libent sic nostro corpori serviant, quatenus cordi minime obsistant. Non ergo, fratres, audemus vobis dicere ut omnia relinquatis; sed tamen, si vultis, omnia etiam retinendo relinquitis, si sic temporalia geritis, ut tamen tota mente ad aeterna tendatis. 12. Hinc etenim Paulus apostolus dicit: Tempus breve est: reliquum est, ut et qui habent uxores tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
srũq ꝑmiracula : uocat plerumq
perflagella. uocat aliquando ꝑ
mundi huius prospera. uocat
aliquando ꝑ aduersa: Nemo con¬
tenat: nedũ uocatus excusat. cũ
uoluerit intrare nonualeat: Au¬
dite: quid sapientia ꝑ salomonem
dicat: Tunc inuocabunt me. &
non exaudiã: mane consurgent
& non inuenient me: Hinc est quod
fatuę uirgines tarde uenientes: cla¬
mant: Dñe. dñe. aperi nobis: Sed
iam tunc aditũ quaerentib dicitur:
Amendico uobis. nesciouos: Quid
inter haec fr̃s km̃i. nisi relinquere
om̃ia debemus. cura mundi post po¬
nere. solis desideriis acternis inhiare.
Sedhaet: paucis datasunt : Ad mo¬
nere uos uolo. ut relinquatis om̃ia.
sed non presumo: Siergo cuncta mun¬
di relinquere non potestis. Sic tenete
quae huius mundist̃. ut tam̃ perca
non teneamini in mundo: Utterre¬
na res poisideatur nom possideat. ut
sub mentis urãe sit dominio qđ habe¬
tis: Nesi mens ur̃a terrenarũ rerum
amore uincitur: arebussuis magis

Expanded text:
miracula, vocat plerumque per flagella, vocat aliquando per mundi hujus prospera, vocat aliquando per adversa: nemo contemnat, ne dum vocatus excusat, cum voluerit introire non valeat. Audite quid Sapientia per Salomonem dicat: Tunc invocabunt me, et non exaudiam: mane consurgent, et non invenient me . Hinc est quod fatuae virgines tarde venientes clamant: Domine, Domine, aperi nobis; sed jam tunc aditum quaerentibus dicitur: Amen, dico vobis, nescio vos . inter haec, fratres charissimi, nisi relinquere omnia debemus, curas mundi postponere, solis desideriis aeternis inhiare? Sed haec paucis data sunt. 11. Admonere vos volo ut relinquatis omnia, sed non praesumo. Si ergo cuncta mundi relinquere non potestis, sic tenete quae hujus mundi sunt, ut tamen per ea non teneamini in mundo; ut terrena res possideatur, non possideat; ut sub mentis vestrae sit dominio quod habetis, ne si mens vestra terrenarum rerum amore vincitur, a rebus suis ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
septas inuenit: postqua amatores
suos app̃hendere nonual&: ad amo¬
rem uiri prioris redit: Quia ple¬
rũq postquã in hoc mundo non pos¬
sumus obtinere quae uolumus:
postquã interrenis desderiis de in¬
possibilitate lassamur : tc̃ ad m̃tẽ
dm̃ reducimꝰ: Tunc placere incipit
quidisplicebat: Et is cuius nobis
amara fucrant praecepta. repente
dulcescit in memoria: Et peccatrix
anima quac adutera conataẽ. esse.
nectamen aꝑto opere potuit: decer¬
nt esse fidelis coniunx: Quiergo huiꝰ
mundi aduersitatib fracti addĩ amorẽ
redeunt. atq a praesentis uitȩ desi¬
deriis corriguntus. quid isti fr̃s Romñi
nisi cõpelluntur ut intrent .a Sed
ualde est tremenda sententia: quȩ
protinꝰ sub infertur: Intenta hanc
cordis aure ꝑcipite: fr̃s & domini
mei: In quantũ peccatores fr̃s mei:
in quantũ iusti domini mei: Intenta
hanc aure ꝑcipite: ut tunto eã minꝰ
sentiatis in examine. quanto nunc

Expanded text:
septas invenit, postquam amatores septas invenit, postquam amatores suos apprehendere non valet, ad amorem viri prioris redit, quia plerumque postquam in hoc mundo non possumus obtinere quae volumus, postquam in terrenis desideriis de impossibilitate lassamur, tunc ad mentem Deum reducimus, tunc placere incipit qui displicebat; et is cujus nobis amara fuerant praecepta repente dulcescit in memoria; et peccatrix anima quae adultera conata est esse, nec tamen aperto opere potuit, decernit esse fidelis conjux. Qui ergo hujus mundi adversitatibus fracti ad Dei amorem redeunt, atque a praesentis vitae desideriis corriguntur, quid isti, fratres mei, nisi compelluntur ut intrent? 10. Sed valde est tremenda sententia quae protinus subinfertur. Intenta hanc cordis aure percipite, fratres et domini mei: in quantum peccatores, fratres mei; in quantum justi, domini mei. Intenta hanc aure percipite, ut tanto eam minus sentiatis in examine, quanto nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ex quisitis uoluptatib putriauit:
Sedplerũqi om̃ps ds̃. talem animam
misericordit̃ respicit: Et euis uolup¬
Itatib Amaritudines permiscoꝵ
Unde dicit: Ecce ego. Saepam iuas
tuas spinis: Unȩ eñi nr̃ae spinis septe
st̃: quando in hoc qđ malecupimus.
dolor punctiones inuenimꝰ: &saepiã
cas maceria.: Et semitas iuas non inue¬
ni &: Viȩ cñi niae maceria saepiunt᷑.
cũ desideriis nr̃is durȩ in hoc mundo
obiectiones rcistunt: Et semitas nr̃as
inuenire non possumꝰ: quia hoc quod
male quęrimus. ad ipisci ꝓhibemͣ:
Et sequetur amatores suos & non
app̃hend& eos. quaer& & non in¬
ueni& cos Quia malignos sp̃s quib
sc in suis desideriis anima subdidit:
ad desideriorũ suoꝵ effectũ minime
conp̃hend&: Seddehac salubri ad¬
uersitate quanta utilitas nascatur:
adiungit cũ subditur: & dicit: Ua¬
dam &reuertar aduirũ meũ priorẽ.
quia bene mihierat tunc magis qũã
nunc Postqua ergo uias suas spins

Expanded text:
exquisitis voluptatibus nutritur. exquisitis voluptatibus nutritur. Sed plerumque omnipotens Deus talem animam misericorditer respicit, et ejus voluptatibus amaritudines permiscet. Unde dicit: Ecce ego sepiam vias tuas spinis. Viae enim nostrae spinis septae sunt, quando in hoc quod male cupimus, dolorum punctiones invenimus. Et sepiam eas maceria et semitas suas non inveniet. Viae enim nostrae maceria sepiuntur, cum desideriis nostris durae in hoc mundo objectiones resistunt. Et semitas nostras invenire non possumus, quia hoc quod male quaerimus, adipisci prohibemur. Et sequetur amatores suos, et non apprehendet eos; quaeret et non inveniet eos; quia malignos spiritus, quibus se in desideriis suis anima subdidit, ad desideriorum suorum effectum minime comprehendit. Sed de hac salubri adversitate quanta utilitas nascatur, adjungit cum subditur, Et dicet: Vadam et revertar ad virum meum priorem, quia bene mihi erat tunc magis quam nunc. Postquam ergo vias suas spinis
Abbreviated transcription (Latin):
crubescentes redeant. quicũ suꝑbien¬
tes promundi amore deserebant:
Saepe nãq non nulli ad tẽporalem
głam proficere uolentes: aut longa
egritudine tabescunt. aut afflicti
iniuriis concidunt. aut ꝑcussi gra¬
uibus damnis affliguntur : & in
mundi dolore uident. quia nihil
confidere de eiis uoluptate debuer̃:
seq ipsos insuis desideriis rep̃hendentes.
addm̃ corda conuertunt: Dehis
quippe: dñs ꝑproph&am dicit :
Eccc ego saepiã uiam tuam spinis:
& saepiam eam maceria. & semitas suas
non inueni&: & sequetur amatores
suos & non app̃hend& cos: quȩr& et ñ
inueni& eos. & dic& : Uadam & re¬
uertar adiurũ meũ priorem: quia
bene mihi erat tunc magis qua nunc:
Uirunius cuiusq fidelis animȩ ds̃
est: quia haec uidelic&. ei est conunita
ꝑfidem: Sedilla quȩ coniuncta dõ
fuerit anima amatores suos sequit᷑.
quando mens quȩ iam ꝑfidem credidt
adhuc se in mundis spiritibus inoꝑa¬
tione substernit: Mundigloriam
quert: carnali delectatione pascitur.

Expanded text:
rubescentes redeant, qui eum superbientes pro mundi amore deserebant. Saepe namque nonnulli ad temporalem gloriam proficere volentes, aut longa aegritudine tabescunt, aut afflicti injuriis concidunt, aut percussi gravibus damnis affliguntur, et in mundi dolore vident quia nihil confidere de ejus voluptate debuerunt, seque ipsos in suis desideriis reprehendentes, ad Deum corda convertunt. De his quippe Dominus per Prophetam dicit: Ecce ego sepiam viam tuam spinis, et sepiam eam maceria, et semitatores suos, et non apprehendet eos; quaeret et non inveniet eos, et dicet: Vadam et revertar ad virum meum priorem, quia bene mihi erat tunc magis quam nunc . Vir uniuscujusque fidelis animae Deus est, quia haec videlicet ei est conjuncta per fidem. Sed illa, quae conjuncta Deo fuerat anima, amatores suos sequitur, quando mens quae jam per fidem credidit, adhuc se immundis spiritibus in operatione substernit, mundi gloriam quaerit, carnali delectatione pascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sũptus quinecessariist. sihab& ad ꝑfici¬
endũ. Nonpostea quã posuerit funda¬
mentũ & non potuerit ꝑficere. omnes
qui uiderint incipiant inludere ei di¬
centes: quia hic homo coepit aedificare
& non potuit consũmare : Aut quis
rex iturus cõmittere bellũ aduersus
aliũ regẽ. non sedens prius cogitat si

Expanded text:
 ad perficiendum, ne, posteaquam posuerit fundamentum et non potuerit perficere, omnes qui uident incipiant inludere ei dicentes: quia hic homo coepit aedificare et non potuit consummare? aut qui rex iturus committere bellum. aduersus alium regem non
Abbreviated transcription (Latin):
opere. aliud in publico: testatur ueritas.
quae zebedȩi filios requirit dicens:
Potestis bibere calicẽ que ego bibiturꝰ
sũ. cui cũ protinus responderent pos¬
sumꝰ ilico dñs respondit dicens Calicẽ¬

Expanded text:
opere, aliud in publico, testatur Veritas, opere, aliud in publico, testatur Veritas, quae Zebedaei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? Cui cum protinus responderent: Possum
Abbreviated transcription (Latin):
Auita non subthrahit. sedlemt̃ ueni¬
ens. recidiua febris occidit. illegͦ
ueracit̾ pacientiã seruat. qui& ad
tẽpus Aliena mala sinc dolore tolerat.
& haec eadem recractans ꝑtulisse sẽ
talia exultat: Nebonũ patientiȩ qui¬
&is tẽpore ꝑdat: qđ in ꝑturbationib
custoditur: Sedquia natalem marty¬
rũ hodierna die colimꝰ fr̃s mei. Ne¬
quaqu̾a nos a uirtute eort pacientiȩ.
estimare extraneos debemꝰ: Siem̃ ad¬
uiuante nos dño uirtutẽ patientiae
scruare contendimꝰ: in pace aecclesiȩ
uiuimꝰ. & tamen martyrii palma te¬
nemus : O uo quippe sunt martyrii
genera: Unũ mmente: aliud in m̃te
simul &actione : Itaq eẽ. marcyres
possumꝰ.: &iam sinullo ferro ꝑcutientiũ
trucidemur: Mori quippe aꝑsequen̾te
martyriũ inaꝑto opere est. ferre uero
contumelias. odientẽ diligere. marty¬
I riũe. in occulta cogitatione: Nãquia
duost̃ martyrii genera. unũ moccalto

Expanded text:
a vita non subtrahit, sed leviter venia vita non subtrahit, sed leviter veniens recidiva febris occidit? Ille ergo veraciter patientiam servat, qui et ad tempus aliena mala sine dolore tolerat, t haec eadem retractans, pertulisse se talia exsultat, ne bonum patientiae quietis tempore pereat, quod in perturbationibus custoditur. 7. Sed quia natalem martyris hodierna die colimus, fratres mei, nequaquam nos a virtute ejus patientiae existimare extraneos debemus. Si enim, adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contendimus, et in pace Ecclesiae vivimus, et tamen martyrii palmam tenemus. Duo quippe sunt martyrii genera, unum in mente, aliud in mente simul et actione. Itaque esse martyres possumus, etiamsi nullo percutientium ferro trucidemur. Mori quippe a persequente martyrium in aperto opere est; ferre vero contumelias, odientem diligere, martyrium est in occulta cogitatione. Nam quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto
Abbreviated transcription (Latin):
fortit᷑ ꝑtulisse considerat: Que quia
cõmouere in ipsa inuiriarũ contu¬
melia non potuit: ab aꝑto certamine
interim recedens. insecr&a cogitatio¬
ne. deceptionis tempus inquirit:
Et que publico bello non ꝑdidit:
ad exhibendas occulte insidias exar¬
descit: Quictis nãq iam tempore
aduictoris Apimũ redit. & uł dã¬
narerũ. uł in iuriarũ iacula adme¬
moriam reducit: Cunctaq quȩ sibi
inlatast̃ uehement̾ exaggerans. fuisse
intolerabilia ostendit: Et quiescentis
Apimũ tanto furore conturbat: ut
plerũq uir patiens. illasc aeqͣ nimiter
tolerasse. &iam post uictoriã captius
crubescat : Seq non reddidisse contu¬
melias doleat. & deteriora rependere.
si occasio p̃beatur querat: Quib ergo
istisunt similes. Nisi his qui ꝑ foraitudi¬
tudine incampo uictoressunt. sed ꝑ
negligentiã pꝰmodũ intra urbis clau¬
stra capiuntur. quib isti sunt̃ similes.
nisi his quos irruens grauis languor

Expanded text:
fortiter pertulisse considerat. Quem quia fortiter pertulisse considerat. Quem quia commovere in ipsa injuriarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim recedens, in secreta cogitatione deceptionis tempus inquirit, et qui publico bello perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit; cunctaque quae sibi illata sunt vehementer exaggerans, fuisse intolerabilia ostendit, et quiescentis animum 1616 tanto furore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse etiam post victoriam captivus erubescat; seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio praebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus isti sunt similes, nisi his quos irruens gravis languor
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ sibim&ipsi subicit. quando
cũ patientia in humilitate tolerantiȩ
sternit: Sciendũ uero est qđ plerũq
cuenire patientib sol&: ut eo qͥdẽ
tẽpore quo aduersa patiuntur
uł contumelias audiunt. pullo
dolore pulsentur: & sic patientiã.
exibeant: ut custodire &ia cor¬
dis innocentiã curent: Sed cũ pꝰ
paululũ haec ipsa quȩ ꝑtulerint
admemoriã reuocantur: igne
uehementissimi doloris instigantur:
Argumenta ultionis inquirunt.
& mansuetudinẽ quã tolerantes
habuer̃. in retractatione sua sem&¬
ipsos diudicantes ꝑdunt: Calldꝰ
nãq aduersarius: bellũ contra
duos mou&: Vnu uidelic& in¬
flãmans ut contumelus prior
inferat. Alterũ uero prouocans.
ut contumelias lesus reddat:
Sedquia eiꝰ uictor extitit. quẽ ad
ꝓferendas contumelias cõmouit.
contra illũ acruis dol&. que ad
reddendas inurias cõmouere nor
potuit: Vnde fit. ut totasc uirtute
contra cũ erigat. quemet̾intumelias

Expanded text:
tipsum sibimetipsi subjicit, quando tipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit. Sciendum vero est quod plerumque evenire patientibus solet, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur vel contumelias audiunt nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam curent. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, in retractatione sua semetipsos dijudicantes perdunt. 6. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans ut contumelias prior inferat; alterum vero provocans, ut contumelias laesus reddat. Sed quia ejus jam victor exstitit quem ad proferendas contumelias commovit, contra illum acrius dolet, quem ad reddendas injurias commovere non potuit; unde fit ut tota se virtute contra eum erigat, quem contumelias
Abbreviated transcription (Latin):
aduersarios tolerare: sed uirtꝰ cori
dõ dibgere: Quia hoc solũ ds̃.
sacrificiũ accipit : qđ ante cius
oculos maltari bonioperis. flãma
caritatis incendit: Sciendũ uero
qđ plerũq ideo patientes uidemur
quia retribuere mala non possumꝰ:
Sedqui idcrco malũ non r&ribuit
quia nequaqua ual&. ꝓcul dubio
ut p̃diximꝰ patiens non est. quia pa¬
nentia. non in ostensione inqͥritur.
sed incorde: Permpatientiae aũt
uitũ: ipsa uirtutũ nutrix doctri¬
na dissipatur: Scriptũ nãq est:
Doctrina uiri : ꝑpatientiã noscit᷑:
Tanto ergo quisq minus ostendit᷑
doctus : quanto conuncit᷑ minus
patiens: Neq eñi potest ueracit̃
bona docendo inpendere: siui¬
uendo nesciat aequa nimit̃ alicna
mala tolemre: Quanto em̃ culmi¬
ne untus pacientiȩ polleat: rur¬
sũ salomon indicat dicens Melior
est̃ uir patiens. uiro forti: Et qui
dominatur Animo suo. expug
toria urbes expugnare: quia ex
ase. Apimus suꝑatur: Et sem&¬

Expanded text:
erare, sed virtus coram Deo diligere, quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma haritatis incendit. 5. Sciendum vero quod plerumque ideo patientes esse videmur, quia retribuere mala non possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, quia patientia non in ostensione inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine virtus patientiae polleat, rursus Salomon indicat, dicens: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatoria urbes expugnare, quia exta se animus superatur, et seme
Abbreviated transcription (Latin):
ponitur: quia & radix om̃iũ custosq
uirtutũ pacientia est: Perpacientiã
uero posidemꝰ animas nr̃as. quia
dũ nobis ipsis dominari dicimus.
hocipsũ incipimꝰ possidere qđ sumꝰ:
Pacientia et aliena mala ęquaninit᷑
ꝑpeti: contra cũ quoq quimala
in rogat. nullo dolore mor deri:
Nam quisic pro ximi mala portat.
uttamen tacicus doleat. & tẽpus
dignȩ reributioͣ qͣuerat. pacientiã
non exib&. sed ostendit: Scriptũ
benignaest: Patiens namq est ut ali¬
ena mala toler&: benigna uero est.
ut ipsos &iam quosportat. amet:
Hinc nãque: ꝑ sem& ipsam ueritas
dicit: Diligite immicos ur̃os: bene¬
facite his quiuos oder̃: Orate ꝓp¬

Expanded text:
ponitur, quia radix omnium custosque ponitur, quia radix omnium custosque virtutum patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras, quia dum nobis ipsis dominari discimus, hoc ipsum incipimus possidere quod sumus. Patientia vero est aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mairrogat, nullo dolore morderi. Nam qui sic proximi mala portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet, sed ostentat. Scriptum benigna est, patiens est . Patiens namque est, ut aliena mala toleret, benigna vero est, ut ipsos etiam quos portat amet. Hinc namque per semetipsam Veritas dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt
Abbreviated transcription (Latin):
nisi dolorẽ passionis accipimꝰ.  deqͦ
alibi dicit: Pat̾ si fieri potest. transeat
ame calix iste: & Lebedȩi filii. idẽ.
ia cobus. iohes non uterq ꝑmartyrũ
occubuit : Citam qđ uterq calicem̃
bibet& audiuit: Iohannes namq¬
sed tamen marcyr extitit. quia passi

Expanded text:
dolorem passionis accipimus, de quo alias dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Et Zebedei filii, id est Iacobus et Iohannes, non uterque per martirium occubuit, et tamen, quod uterque calicem biberet, audivit. Iohannes namqsed tamen martir extitit, quia passio
Abbreviated transcription (Latin):
cusatione pereant: unde clecti exem¬
plũ capiunt ut uiuant: Sedaudi tis
tor terrorib. turbari poterant infir¬
morũ corda: atq ideo consolatio ad¬
iungitur. cũ protinꝰ subinfertur: Ponite
ergo incordib ur̃is. non p̃meditari.
que admodũ respondeatis Ego eñĩ
dabo uobis os & sapientiam: cum̃ poter̃
resistere & contradicere õm̃s aduersarii
ur̃u: Nesi aꝑte mombris suis infir¬
mantibus dicat: Nolite terreri:
nolite ꝑtimesccre: Vos ad
acceditis. sedego proelior: Uosuer¬
ba editis. sedegosũ quiloquor : Sc¬
dolorem mala inger̃. quȩ ab extra¬
neis inferuntur: Plus uero in nobis
ca tormenta seuunt quę ab illis
patimꝰ dequorũ intib p̃sumebam
quia cũ dãno corporis. mala nos

Expanded text:
cusatione pereant, unde electi exemcusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivant. 3. Sed auditis tot terroribus turbari poterant infirmorum corda, atque ideo consolatio adjungitur cum protinus subinfertur: Ponite ergo in cordibus vestris non praemeditari quemadmodum respondeatis. Ego enim dabo vobis os et sapientiam, cui non poterunt resistere et contradicere omnes adversarii vestri. Ac si aperte membris suis infirmantibus dicat: Nolite terreri, nolite pertimescere; vos ad certamen acceditis, sed ego praelior; vos verba editis, sed ego sum qui loquor. Senorem dolorem mala ingerunt quae ab extraneis inferuntur. Plus vero in nobis ea tormenta saeviunt quae ab illis patimur de quorum mentibus praesumebamus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporũ seruant. quȩ eñi ordinate ue¬
niunt: signũ non sunt: Sedtẽpestates
in signũ st̃: quac ipsa quoq tẽpoꝵ sta¬
tuta confundunt: Qđnos quoq nuꝑ
exꝑti sumꝰ. quia estiuũ tẽpus om̃e. con¬
uersũ in pluuiis hiaemalib uidimus:
Quia aut cuncta haec non de iustitia
ferientisst̃. sed demerito mundi pati:¬
entis. facta prauorũ hominũ p̃mit¬
tunur. cũ dicitur: Sodante hȩc om̃ia
initient uobis manussuas & ꝑsequent᷑.
ad reges & p̃sides. propt̃ nomen incum:
Ucsi aꝑte dicat: Prius corda hominũ.
& post elłmenta turbentur. ut cũrcrũ
ordo confunditur. ex qua iam r&ri¬
butione ueniat demonstretur.: Nam
quauis finis mundi exipso sũo ordine
pendeat. ꝑuersiores tamen quosque
mueniens. quia digne ruinis illius ob¬
primantur in notescit. &ͦe subditur:
uiuendo non mutantur. mors quippe
iustorũ. bonis inaduitoriũ ẽ. malis in
testimoniũ: Ut inde ꝑucrii sine ex¬

Expanded text:
temporum servant? Quae enim ordinate vetemporum servant? Quae enim ordinate veniunt, signum non sunt; sed tempestates in signum sunt, quae ipsa quoque temporum statuta confundunt. Quod nos quoque nuper experti sumus, quia aestivum tempus omne conversum in pluvias hiemales vidimus. 2. Quia autem cuncta haec non de injustitia ferientis sunt, sed de merito mundi patientis, facta pravorum hominum praemittuntur cum dicitur: Sed ante haec omnia incipient vobis manus suas injicere, ad reges et praesides propter nomen meum. Ac si aperte dicat: Prius corda hominum, et post elementa turbantur, ut cum rerum ordo confunditur, ex qua jam retributione veniat demonstretur. 1614 Nam quamvis finis mundi ex ipso suo ordine pendeat, perversiores tamen quosque inveniens, qui digne ruinis illius opprimantur innotescit cum subditur: videndo non imitantur? Mors quippe justorum bonis in adjutorium est, malis in testimonium, ut inde perversi sine ex
Abbreviated transcription (Latin):
mat: Quiuero inse minora cog¬
noscit: maiora alus non inuideat:
Quia & suꝑnę illȩ distinctionis
beatoꝵ spirituũ ita sunt conditę.
ut alię alu̾st̃ piuelatę : Fcrtur
uero dionisius areo pagita. anti¬
quus uidelic& & uencrabilis pat̾
dicere: qđ exminorib angdorũ
agminib. foris ad explendum
aut angeli aut archangeli ueni¬
unt: Nam superiora illa agmina.
ab intimis nũquã recedunt: qͣm
ea quae p̾minent: usũ exterioris
ministerii Nequaquã habent:
Cui rei illud uidetur. eẽ. contra¬
riũ: quod esaias dicit: Liolauit
adme unus deseraphin: Et inma¬
nu eius calculus quẽ forcipe tule

Expanded text:
mat. Qui vero in se minora cogmat. Qui vero in se minora cognoscit, aliis majora non invideat, quia et supernae illae distinctiones beatorum spirituum ita sunt conditae, ut aliae aliis sint praelatae. Fertur vero Dionysius Areopagita, antiquus videlicet et venerabilis Pater, dicere quod ex minoribus angelorum agminibus foras ad explendum a ut angeli aut archangeli veniunt. Nam superiora illa agmina ab intimis nunquam recedunt, quoniam ea quae praeeminent usum exterioris ministerii nequaquam habent. Cui rei illud videtur esse contrarium quod Isaias dicit: Et volavit ad me unus de seraphim, et in manu ejus calc
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt: Quid ergo istos nisi sera¬
phin dixerim. quorũ cor. inigne
conuersũ. luc& & urit: quia & mor¬
tium oculos ad suꝑna inluminant.
& cõpungendo inflocib uitiorũ ru¬
biginẽ purgant: Quiergo ita adamo¬
rem sui conditoris inflãmati sunt.
quonisi inter seraphin numerũ sortẽ
aduos m&ipsos reducite. secretorũ
ur̃orũ merita. cogitationesq discutite :¬
Ud&e siquid iamboni uobiscũ intus
agitis: uid&e simmumero horum
agminũ quȩ bracuit̾ tangendo ꝑ¬
strinximus. sortẽ ur̃ae uocationis
inuenitis: Uȩ aũt anime : quȩ
inse dehis bonis quae enumerauimꝰ.
mimme aliquit recognoscit :
Eique adhuc uę deterius immin&:
si & priuatã se donis intelligit. &
nequaqu̾a gemit: Quisquis ergo
talis est fr̃s mei: gemendus ẽ. ual¬
de quia nongemit: Pensemꝰ igit᷑
accepta clectorũ munera: & uir¬
tute qua possumꝰ. ad amorẽ tante
sortis anhelemus: Qui in se donoꝵ
grãm minime recognoscit: ge¬

Expanded text:
faciunt. Quid ergo istos nisi serafaciunt. Quid ergo istos nisi seraphim dixerim, quorum cor in igne conversum lucet et urit, quia et mentium oculos ad superna illuminant, et compungendo in fletibus vitiorum rubiginem purgant. Qui ergo ita ad amorem sui conditoris inflammati sunt quo nisi inter seraphim numerum sortem ad vosmetipsos reducite, secretorum vestrorum merita cogitationesque discutite. Videte si quid jam boni vobiscum intus agitis, videte si in numero horum agminum, quae breviter tangendo perstrinximus, sortem vestrae vocationis invenitis. Vae autem animae quae in se de his bonis quae enumeravimus minime aliquid recognoscit, eique adhuc vae deterius imminet, si et privatam se donis intelligit, et nequaquam gemit. Quisquis ergo talis est, fratres mei, gemendus est valde, quia non gemit. Pensemus ergo accepta electorum munera, et virtute qua possumus ad amorem tantae sortis anhelemus. Qui in se donorum gratiam minime recognoscit ge
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ad suꝑnarũ sediũ. Numeros ascri¬
buntur . ꝑ quos dũscã aecclesia re¬
gitur : plcrũq dequibdam suis in¬
firmis accib &iam ȩlecti iudicant᷑:
Et sunt nonnulli quitanta dĩ acpro¬
ximi dilectione plenasunt: ut che¬
rubin iure nominent᷑: Quia enum
ut praefacti sumꝰ. cherubin plenitu¬
do scientiȩ dicitur. & paulo docen¬
te didicimus quia plenitudo legis ẽ.
caritas: om̃s quidĩ & proximi cari¬
tate coceris amplius plenisunt.
meritorũ suorũ sortem inter cherubin¬
numeros ꝑceperunt: Et sunt non¬
nulli qui suꝑne contẽplationis facib
Accensi: in solo conditoris si deside¬
rio anhelant: Nihil iam i hoc mun¬
do cupiunt. solo acterntatis amore
pascuntur: Terrena quȩq abiciunt.
cuncta tẽporalia transcendunt: Amant
&ardent: atq impso suo ardore reqͥ¬
escunt: Amando ardent: loquendo.
alios accendunt: & quos uero tan¬
gunt. ardere protinus indi amore

Expanded text:
nisi ad supernarum sedium numeros ascrinisi ad supernarum sedium numeros ascribuntur? Per quos dum sancta Ecclesia regitur, plerumque de quibusdam suis infirmis actibus etiam electi judicantur. Et sunt nonnulli qui tanta Dei ac proximi dilectione pleni sunt, ut cherubim jure nominentur. Quia enim, ut praefati sumus, cherubim plenitudo scientiae dicitur, et Paulo dicente didicimus quia plenitudo legis est charitas , omnes qui Dei et proximi charitate caeteris amplius pleni sunt meritorum suorum sortem inter cherubinumeros perceperunt. Et sunt nonnulli qui, supernae contemplationis facibus accensi, in solo conditoris sui desiderio anhelant, nihil jam in hoc mundo cupiunt, solo aeternitatis amore pascuntur, terrena quaeque abjiciunt, cuncta temporalia mente transcendunt, amant et ardent, atque in ipso suo ardore requiescunt, amando ardent, loquendo et alios accendunt, et quos verbo tangunt, ardere protinus in Dei amore
Abbreviated transcription (Latin):
Et t̃ nonnulli: quiacceptis uirtutib
xĩ clectorũ hominũ merita trans¬
cendunt: Cũq & bonis meliorest̃.
electis quoq fratrib principantur:
Quo ergo isti sortẽ suã nisi inter
principatũ numerũ Acceper̃. s& ft̃
non nulli. quisic insem & ipsis cunctis
uitiis om̃ibq desiderus dominantur.
ut ipso uire munditię dii it homines
uocentur: Vnde & adioysen dicit᷑
Ecce constituite dm̃ pharaonis: quo
crgo istinisi int̾ numerũ dominatio¬
num curr̃ & sunt nomiulli. quidũ
sibim& ipsis uigilanti cura dominan¬
tur. dũse sollicita intentione discu¬
tiunt diuino timori seꝑ inherentes
hoc inmunere uirtutis accipiunt.
ut uidicare recte & alios possint:
Quorũ profecto mentib dũ diuma
contẽplatio prestoẽ. in his uelut inthro¬
no suo dñs piacsidens aliorũ facta
examinat. Et cuncta mirabilit̾ de
sua sede dispensat: Quid ergo ifti m¬
si throni sui conditorissunt. uł quo

Expanded text:
Et sunt nonnulli qui acceptis virtutibus Et sunt nonnulli qui acceptis virtutibus etiam electorum hominum merita transcendunt; cumque et bonis meliores sunt, electis quoque fratribus principantur. Quo ergo isti sortem suam niprincipatuum numeros acceperunt? Et sunt nonnulli qui sic in semetipsis cunctis vitiis omnibusque desideriis dominantur, ut ipsi jure munditiae dii inter homines vocentur. Unde et ad Moysen dicitur: Ecce constitui te deum Pharaonis . Quo ergo isti nisi inter numeros dominationum currunt? Et sunt nonnulli qui, dum sibimetipsis vigilanti cura dominantur, dumque se sollicita intentione discutiunt, divino timori semper inhaerentes, hoc in munere virtutis accipiunt, ut judicare recte et alios possint. Quorum profecto mentibus dum divina contemplatio 1607 praesto est, in his velut in throno suo Dominus praesidens, aliorum facta examinat, et cuncta mirabiliter de sua sede dispensat. Quid ergo isti nisi throni sui conditoris sunt? vel quo
Abbreviated transcription (Latin):
cęlestem patriam redeunt. excis ag¬
minibus aliquid illuc reuertentes
imitentur: Distinctȩ naq conuer¬
sationes hominũ. singulorũ agminũ
ordinibus congruunt: & ieorũ
sorte ꝑ conuersationis similitudinẽ
deputantur : Namst̃ pleriq qui
parua capiunt. sedtamen haec eadẽ
parua pie adnuntiare fratrib non
desistunt: istiitaq in angelorũ nu¬
merũ currunt: &sunt non nulli
quidiuinę largitatis munere refect.
secretorũ cęlestiũ sũ ma. & capere prac¬
ualent & nuntiare: Quo crgo isti nisi
int̾ archangelorũ numerũ deputant᷑.
& sunt alii quimira faciunt: signa
ualent̃ operantur: Quogitur isti
nisi adsuꝑnarũ uirtutũ sortẽ & nu¬
merũ congruunt. Et sunt ñ nulli
qui eiam de obsessis corporib ma¬
lignos sp̃s fugant: cosq uirtute ora¬
tionis & uiacceptȩ potestatis ciciunt:
Quoitaq istimeritũ suũ nisi inter
potestatũ celestiũ numerũ sortiunt᷑.

Expanded text:
coelestem patriam redeunt ex eis agcoelestem patriam redeunt ex eis agminibus aliquid illuc revertentes imitentur. Distincte namque conversationes hominum singulorum agminum ordinibus congruunt, et in eorum sortem per conversationis similitudinem deputantur. Nam sunt plerique qui parva capiunt, sed tamen haec eadem parva pie annuntiare fratribus non desistunt. Isti itaque in angelorum numerum currunt. Et sunt nonnulli qui, divinae largitatis munere refecti, secretorum coelestium summa et capere praevalent, et nuntiare. Quo ergo isti nisi inter archangelorum numerum deputantur? Et sunt alii qui mira faciunt, signa valenter operantur. Quo ergo isti nisi ad supernarum virtutum sortem et numerum congruunt? Et sunt nonnulli qui etiam de obsessis corporibus malignos spiritus fugant, eosque virtute orationis, et vi acceptae potestatis ejiciunt. Quo itaque isti meritum suum nisi inter potestatum coelestium numerum sortiuntur?
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ quia ita dõ conuinetast̃. ut int̾
haec & dm̃ nulli ali sp̃s inter sint:
tantomagis ardent. quanto hunc
uicinius uident: Quoꝵ ꝓfecto
flãma amor est: quia quo subtilius
claritatẽ diunitatis cuis aspiciunt.
eo ualidius meiꝰ amore flamescunt:
ritib ista ꝑstringere. si nonstude¬
amꝰ haec &ĩa adnr̃os profectus
congrua consideratione diriuare.
quia eñĩ suꝑna illa cuitas exange Ui.¬
lis & hominib constat. ad qu̾a tan¬
tũ credimus humanũ genus ascen¬
dere quantos illic contigit electos
angelos remansisse sicut scriptũ est.
statuit terminos gentiũ scđm nu¬
merũ angelorũ dĩ. debemus &
nos aliquid exillis distinctionib
suꝑnorũ cuuiũ adusũ nr̃ie conuer¬
sationis trahere. nosq ipsos ad in¬
crementa uirtutũ bonis studiis in¬
flãmare: Quia eñ tanta illic as¬
censura creditur multitudo hominu
quanta multitudo remansit angeloꝵ
suꝑẽ. ut ipsi quoq homines qui ad

Expanded text:
Que quia ita Deo coniuncta sunt, ut inter Que quia ita Deo coniuncta sunt, ut inter hec et Deum nulli alii spiritus intersint, tanto magis ardent amore, quanto hunc vicinius vident. Quorum profecto flamma amor est, quia, quo subtilius claritatem divinitatis eius aspiciunt, eo valid<i>us in eius amore flammescunt. ritibus ista perstringere, si non studeamus haec etiam ad nostros profectus congrua consideratione derivare? Quia enim superna illa civitas ex angelis et hominibus constat, ad quam tantum credimus humanum genus ascendere, quantos illic contigit electos angelos remansisse, sicut scriptum est: Statuit terminos gentium secundum numerum angelorum Dei , debemus et nos aliquid ex illis distinctionibus supernorum civium ad usum nostrae conversationis trahere, nosque ipsos ad incrementa virtutum bonis studiis inflammare. Quia enim tanta illuc ascensura creditur multitudo hominum, quanta multitudo remansit angelorum, superest ut ipsi quoque homines qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
eis adexplenda diuina misteria prin
cipantur: Dominationes aũt uocant᷑.
qui &iam potestatem principatuũ
dissimilitudine alta transcendunt:
Eaergo angelorũ agmina quac
mira potentia praeminent: proeo
quodeis c&era ad obȩdiendũ subiata
sunt. dominationes uocant᷑: Throni
edo quio sedes dicimus: throni dĩ¬
dicast̃ hi. quitanta diuinitas gratia.
replentur ut incis dñs sedeat . & ꝑ cos
sua iuditia decernat: Unde ꝑpsal-¬
mistam dr̃: Sedessuꝑ thronũ: qui
iudicas acquitatẽ: Cherubin quoq:¬
plenitudo scientiac dr̃: & sublimiora
illa agmina idcirco cherubin uoca¬
ta sunt: quia tanto ꝑfectiore scientia
plenast. quanto claritatẽ dĩ uicimus
contẽplantur: Ut scđm creature
modũ coplene om̃ia sciant: quo
uisioni conditoris sui ꝑmeritũ dis¬
nitatis Appropinquant: Scraplim¬
eñi uocantur illa sc̃orũ spirituum
agmina. quȩ ex singulari ꝓpinqui¬
tate conditoris sui. in comparabili

Expanded text:
eis ad explenda divina meis ad explenda divina mcipantur. Dominationes vero vocantur qui etiam potestates principatuum dissimilitudine alta transcendunt. Ea ergo angelorum agmina, quae mira potentia praeeminent, pro eo quod eis caetera ad obediendum subjecta sunt, dominationes vocantur. Throni eloquio sedes dicimus, throni dicti sunt hi qui tanta divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat. Unde mistam dicitur: Sedes super thronum, qui judicas aequitatem . Cherubim plenitudo scientiae dicitur; et sublimiora illa agmina idcirco cherubim vocata sunt, quia tanto perfectiori scientia plena sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur: ut secundum creaturae modum, eo plene omnia sciant quo isioni Conditoris sui per meritum dignitatis appropinquant. Seraphim vocantur illa sanctorum spirituum agmina, quae ex singulari propinquitate Conditoris sui incomp
Abbreviated transcription (Latin):
gloriae: Perdĩ ergo fortitudinem iiii.¬
nuntiandus erat : quiuirtutũ dõs
& potens in proelio ad debellandds
potestates aerias ueniebat: Rapha¬
hel quoque. interp̃tatur ut diximꝰ
medicina dĩ: Quia uidelic& dũto¬
bioculos quasi ꝑ officiũ curationis
tetigit : cecitatis eius tenebras tersit:
Quiergo adcurandũ mittit᷑. dignũ
uidelic& fuit ut dĩ medicina uocare¬
tur : Sedquia angelorũ nomina
interp̃tando ꝑstrinximus.: nunc
suꝑ ẽ. ut ipsa officioꝵ uocabula bẽ.¬
uiter exsequamur : Uirtutes & eñĩ
uocant᷑ illi nimirũ sp̃s: ꝑ quos sig¬
na & miracula frequentius fiunt:
Potestates & eñi uocant᷑ hi. qui hoc
potentius c&eris in suo ordine
ꝑceper̃ ut eorũ ditioni uirtutes ad¬
uersȩ subiecte sint. quorũ potestate
refrenantur. Necorda hominum
tantũ tẽptare p̃ualeant quantum
uolunt: Principatus &iam uocant᷑
qui ipsis quoq bonis angeloꝵ spi¬
ritibus praesunt: qui subiectis
aliis dũquȩsunt agenda disponunt.

Expanded text:
Ia. Per Dei ergo fortitudinem nuntiandus erat, qui virtutum Dominus et potens in prelio ad debellandas potestates aerias veniebat. Raphael quoque interpretatur, ut diximus, medicina Dei, quia videlicet, dum Tobi oculos quasi per officium curationis tetigit, cecitatis eius teQui ergo ad curandum mittitur, dignum videlicet fuit ut Dei medicina vocaretur. Sed quia angelorum nomina interpretando perstrinximus, nunc superest ut ipsa officiorum vocabula breviter exsequamur. 10. Virtutes etenim vocantur illi nimirum spiritus, per quos signa et miracula frequentius fiunt. Potestates etiam vocantur hi qui hoc potentius caeteris in suo ordine perceperunt, ut eorum ditioni virtutes adversae subjectae sint, quorum potestate refrenantur, ne corda hominum tantum tentare praevaleant quantum volunt. Principatus etiam vocantur qui ipsis quoque bonis angelorum spiritibus praesunt, qui subjectis aliis dum quaeque sunt agenda disponunt,
Abbreviated transcription (Latin):
fixus: alienã coniuigem. & appetiuit
& abstulit: Cuius culpã digna uer¬
berast̃ secuta. Et malũ qđ ꝑpeerauit
cũ longe post contra hostiũ cuneos
na exdesiderio uoluit: Cuiꝰ elecci
milites intercateruas aduersantiũ
mehias erũ pentes: Aquĩqua rex
desiderauerat inlesi deculer̃: Seduir
flagellis eruditus. sem& ipsũ protinus
cũ periculo militũ aqua desiderasse
reprehendit: Camq dño fundens li¬
bautt. sicut illic scriptũest: Libauit
cam dño: Insacrificio quippe dñi effu¬
sa aqua conuersaest: quia culpam con¬
cupiscentiȩ: in actauit ꝑpęnitentiam
rep̃hensionis suȩ: Qui ergo quonda
concupiscere alienam coniugẽ ne¬
quaqu̾a timuit: post &iam qura
a quã concupiss& expauit : Quia
eñi se in licita ꝑpetrasse meminerat.
contrasem& ipsũ iam rigidus. &iã
alicitis abstinebat: Sic sic agamus
penitentia. siea quȩ cõmisimꝰ ꝑ fete
deploramꝰ: Pensemus suꝑ nas diui¬

Expanded text:
fixus, alienam conjugem et concupivit fixus, alienam conjugem et concupivit et abstulit . Cujus culpam digna verbera sunt secuta, et malum quod perpetracum longe post contra hostium cuneos na ex desiderio voluit . Cujus electi milites, inter catervas adversantium medias erumpentes, aquam quam rex desideraverat illaesi detulerunt. Sed vir flagellis ecum periculo militum aquam desiderasse reprehendit, eamque Domino fundens libavit, sicut illic scriptum est: « Libavit eam Domino. » In sacrificium quippe Domini effusa aqua conversa est, quia culpam concupiscentiae mactavit, per poenitentiam reprehensionis suae. Qui ergo quondam concupiscere alienam conjugem nequaquam timuit, post etiam quia aquam concupisset expavit. Quia enim se illicita perpetrasse meminerat, contra semetipsum jam rigidus, etiam a licitis abstinebat. Sic sic agimus poenitentiam, si ea quae commisimus perfecte deploramus. Pensemus supernas divi
Abbreviated transcription (Latin):
sic alia deplorat ut tam̃ alia cõmit¬
tat. adhuc pęnitentiã agere aut is¬
prodest si peccata quis luxurię defleat.
& tamen adhuc a uaritię estib anhel&.
Aut quid prodest si ne culpã iãlugait.
& tamen adhuc inuidie facibus tabeic̃at.
Sedminus ualde eit quod dicimꝰ : utqui
peccata deplorat ploranda minime cõ¬
mittat: Et qui plangit ucrũ. ꝑpetrare
unitia timeat: Nã cogitandũ sumoꝑe ẽ
ut quise in licita memunit cõmississe.
Aquibdam &iam licitis studea abstincre
quatenus ꝑ hoc condicori suo satis faciat
Vt qui cõmisit pro hibita: sibi m& ipsi
abscidere debeat &ia concessa: se re¬
prehendat inminimis. que memunt
mmaximis deliquisse: Nimia sunt
quieloquor: sihaec ex sacri edoqrui
testimonio non affirmo: Lexcerte ue¬
teris testamenti alienam uxorem non¬
concupisci promb&: arege uero fortu
iuberi militib uł desiderari a. qam
non poenalit̃ uetat: Et cuncrinouimꝰ.
qđ dauid conui piscentiȩ mucrone trans¬

Expanded text:
deplorat, ut tamen alia committat, adhuc poenitentiam agere, aut disprodest si peccata quis luxuriae defleat, et tamen adhuc avaritiae aestibus anhelat? Aut quid prodest, si irae culpas jam lugeat, et tamen adhuc invidiae facibus tabescat? Sed minus est valde quod dicimus, ut qui peccata deplorat ploranda minime committat, et qui plangit vitia perpetrare vitia timeat. 16. Nam cogitandum summopere est ut qui se illicita meminit commisisse a quibusdam etiam licitis studeat abstinere, quatenus per hoc conditori suo satisfaciat, ut qui commisit prohibita sibimetipsi abscindere debeat etiam concessa, et se reprehendat in minimis qui se meminit in maximis deliquisse. Nimia sunt quae loquor, si haec ex sacri eloquii testimoniis non affirmo. Lex certe Veteris Testamenti alienam uxorem concupisci prohibet , a rege vero fortia juberi militibus, vel desiderari aquam, non poenaliter vetat. Et cuncti novimus quod David, concupiscentiae mucrone trans
Abbreviated transcription (Latin):
monte testamenti in laterib aqui¬
lonis. ascenda suꝑ altitudinc̃ muibiũ
similis ero altisfimo: dũ infine mundi
msua uirtute relmquetur. extremo
supplicio perimendus cũmichahele
archangelo p̃liaturus.ee. ꝑ hibaeur.
sicut ꝑ iohanne dr̃: Factũ ẽ. pliũ
cũ onichahele archangelo: Uit qͥst
addi similtudinẽ suꝑb extuletar:
ꝑmiħelem ꝑemptus difat. quia addĩ
simulitudinẽ nullus exsurgat ꝑ su
ꝑbiam: Admariam quoq gabrihel
mittitur: quidĩ fortitudo nomina¬
tur: Illũ quippe nuntiare ueniebat
quiad debellandas aerias potestates.
humilis apparere dignat᷑ est : De¬

Expanded text:
quilonis, ascendam super altitudinem nubium, similis ero Altissimo , dum in fine mundi in sua virtute relinquetur extremo supplicio perimendus, cum Michaele archangelo praeliaturus esse perhibetur, sicut per Joannem dicitur: Factum est praelium cum Michaele archangelo , ut qui se ad Dei similitudinem superbus extulerat, per Michaelem peremptus discat, quia ad Dei similitudinem Ad Mariam quoque Gabriel mittitur, quia Dei fortitudo nominatur: illum quippe nuntiare veniebat, qui ad debellandas aereas potestates humilis apparere dignatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Quia tunc solu̾st̾ angłi. cũꝑ cos ali¬
qua nuntiantur: Umde & ꝑpsal¬
mistam dr̃. Quifacit angłos suos
sp̃s: Acsipatent̃ dicat: Quicos
nuntiant angeli. qui uero sũma
adnuntiant. archangeli uocantur.
Hanc ẽ. cñi qđ ad mariã uirguie non
quilib& angłs. sedgabrihel archan¬
gdus mittitur: Alhoc quippe

Expanded text:
quia tunc solum sunt angeli, cum per eos aliqua nuntiantur. Unde et per psalmistam dicitur: «Qui facit angelos suos spiritus»; ac si patenter dicat: qui eos, nuntiant, angeli, qui vero summa annuntiant, archangeli, vocantur. Hinc est enim quod ad Mariam virginem non quilibet angelus, sed Gabriel archangelus, mit
Abbreviated transcription (Latin):
peccauerit. oms iustitiȩ cius in obliuo¬
ne crunt coitame: Penscmꝰ si possumꝰ:
dis pensationẽ suꝑnȩ pietatis. Stan¬
dibus siceciderint minatur poenam:
lapsis uero ut surgere Appetant. pro¬
mittit miscđiã: Illos terr& ne pręsu¬
mant in bonis: istosuero refou&.
nedciperent inmalis: Iustus es: irã
ꝑtimesce necorruas: Peccator es:
praesume de miscdia ut surgas: Ecce
aut iamlapsisumꝰ: stare nequaqua
ualuimꝰ: In prauis nr̃is desiderus ia¬
Adhuc expectat. & prouocat ut sur¬
gam᷑: Sinũ suc pietatis aperit: nosq
Ad sc recipere ꝑpęnitentiã quęrit: Sed
penitentia agere digne non possumꝰ:
nisi modũ quoq cius dẽ penitentiaq
cognoscamus: Pacuitentiã quippc
agere est. ꝑ p&erata mala plangcre.¬

Expanded text:
averit, omnes justitiae ejus in oblivione erunt coram me . Pensemus, si possumus, dispensationem supernae pietatis. Stantibus, si ceciderint, minatur poenam; lapsis vero, ut surgere appetant, promittit misecricordiam. Illos terret, ne praesumant in bonis; istos refovet, ne desperent in malis. Justus es, iram pertimesce, ne corruas; peccatos es, praesume de misericordia, ut surgas. Ecce autem jam lapsi sumus, stare nequaquam valuimus, in pravis nostris desideriis jaadhuc exspectat, et provocat ut surgamus. Sinum suae pietatis aperit, nosque ad se recipere per poenitentiam quaerit . Sed poenitentiam agere digne non possumus, nisi modum quoque ejusdem poenitentiae cognoscamus. Poenitentiam quippe agere est et per