comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scđm causam. qͦ uidicam᷑ ex quo boni
uel mali sumiꝰ. Iudiciũ scđ̾m oꝑatio¬
nem. qͦ uidicam̃ scd̾m manifestam
actionem ẽẽ bom uel mali: qͥ prius
scłm causam eramꝰ occulti. Iudiciũ
scdm reͥbutionẽ. quo recipimꝰ inp̃¬
mio. scdm qd̾ fuimꝰ & fecimꝰ in merito.
Exhis quatuor ĩrdiciis duo st̃ occul¬
um scdm retͥbutionem. Duo quoq
ꝑtinent ad tlm̃. iudiciũ uidelicet
scdm p̃scientiam. & iudiciũ scđm re¬
tͥbutionem: duo ad hominẽ: iudici¬
um scđm causam: & iudiciũ scd̾m
oꝑationẽ. S qui fidem xp̃ianã ꝓr¬
sus respuunt. iam trib p̃cedentib

Expanded text:
m causam, quo judicamur ex quo boni et mali sumus. Judicium secundum operationem, quo judicamur per manifestam actionem esse boni et mali qui prius secundum causam eramus occulti. Judicium secundum retributionem est, quo recipimus in premio secundum quod fuimus et fecimus in merito. Ex his quatuor judiciis, duo sunt occulum operationem. Duo quoque pertinent ad Deum: judicium videlicet secundum praescientiam et judicium secundum retributionem. Duo ad hominem: judicium secundum causam et judicium secundum operationem. Sed qui fidem Christianam prorsus respuunt, jam tribus praecedentibus
Abbreviated transcription (Latin):
mitatem fidei. uirtutũ ꝙ bonoꝵ o
ꝑm. structuram. Descendit pliuia.
idẽ. aerie potestatis impugnatio

Expanded text:
mitatem fidei, virtutum et bonorum operum structuram. Descendit pluvia, id est aeriae tempestatis impugnatio
Abbreviated transcription (Latin):
tis sunt. ad̾o diuisi. & ꝑmultas mni¬
quitates dũsi. Ex om̃ib cong̾gat.
cong̾gatos uistificat: & neminem ex¬
pellit: qui ipsa audita. eam intrare
uoluerit. Continet aut̃ sagena ista
pisces multos & diũsos: bonos & ma¬
los. S interim dum sagena adlititꝰ
trahit᷑: isti millos frequent̾ cõmutan¬
tur. Boni & enim ñminqm mali fi¬
unt ꝑculpam. & mali aliq̃n bom fi¬
unt ꝑ gr̃am: s ñdum potest iudicari
qui inuasa sint eligendi: qͥ foras ꝓi¬
ciendi. Cum uͦ adlitus. idẽ ad finem
secernendoꝵ bonoꝵ & maloꝵ patebit.

Expanded text:
tis sunt a Deo divisi et per multas iniquitates dispersi. Et ex omnibus cungregat et congregatos justificat; et neminem expellit, qui, ipsa audita, eam intrare voluerit. Continet autem sagena ista pisces multos ut diversos bonos et malos; sed interim dum sagena ad littus trahitur, isti in illos frequenter commutantur. Boni etenim nonnunquam mali fiunt per culpam, et mali aliquando boni fiunt per gratiam, et nondum potest judicari, qui in vasa sint eligendi, qui foras projiciendi, cum ad littus, id est ad finem secernendorum bonorum et malorum pate
Abbreviated transcription (Latin):
nt sonus p̃dicationis. In omnem
t̾ram exiuit sonꝰ eoꝵ. & infines orb̾
tio euͣngelica ex om̃ib nationib
assumit: ex om̃i genẽ piscium tͣhit.
Allit̾. Cong̃gat exom̃i genẽ piscuim.
qͥa cong̾gat exom̃i genẽ peccatoꝵ.

Expanded text:
nit sonus praedicationis. In omnem enim terram exivit sonus eorum . In eo tio Evangelica ex omnibus nationibus assumit: ex omni genere piscium trahit. Aliter. Congregat ex omni genere piscium, quia congregat ex omni genere peccatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
dentes: elegerunt bonos inuasa sua.
malos aut̃ foras miser̾t. Sagena ista
p̃dicatio ẽ euͣngłica. que in mare. idẽ.
Trahit adlitus maris: idẽ adfinem
matio p̾dicationis eungłice. Cong̾¬
gat ex om̃i genẽ hominũ. qͥa ex iu¬
manis quib p̃dicauert petaꝰ & pau¬
lus. ex indis. quib p̃dicauit thomas.
uidas. ex hominib minoris indie
quib p̃dicauit ioħes. exachaitis qͥb
p̃dicauit andreas: exethiopib quib

Expanded text:
dentes elegerunt bonos in vasa sua, malos autem foras miserunt . Sagena ista, praedicatio est evangelica, quae in mare, id esttrahit ad littus maris, id est ad finmatio praedicationis evangelicae. Congregat ex omni genere hominum, quia ex Jumanis, quibus praedicaverunt Petrus et Paulus; et ex Indis, quibus Thomas; Judas; et ex hominibus minoris Indiaequibus praedicavit Joannes; ex Achaicis, quibus Andreas; ex Aethiopibus,
Abbreviated transcription (Latin):
lum conspiceres. ego te p̃cetis mag¬
nim feci. Quia uero te magnum
conspicis. a me paruulus estimaris.
Qd̾ contra dauid cum regni sin po¬
tentiam coram archa dñi. saltando.
despiceret: dixit. Ludam & iũlior
militate condiant᷑. Miranda actio
cum elatione: ñ eleuat s grauat.
Qui enim sine humilitate uirtutes
congregat: inuentũ pulu̾em portat.
Unde aliquid ferre cernit᷑. det̾ius

Expanded text:
lum conspiceres, ego te prae caeteris magnum feci. Quia vero tu te magnum conspicis, a me parvus existimaris. Quocirca, David cum regni sui potentia coram arca Domini saltando despiceretur, dixit: Ludam, vilior fihumilitate condiantur. Miranda quippe actio cum elatione non elevat, sed gravat. Qui enim sine humilitate virtutes congregat, in ventum pulverem portat, et unde aliquid ferre cernitur, inde deterius
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑamus. Sciendum etiam quod
obedientia aliqnͣdo si de suo aliquid
habet. nulla ẽ. aliquͣdo enĩ minima.
etiam si sirũ aliquid ñ habet. Cur
enum locus suꝑior imꝑatur. obedi¬
entie sibi uirtutem euacitat. qͥ ad

Expanded text:
at. Sciendum est autem quod obedientia aliquando, si de suo aliquid habet, nulla est; aliquando vero minima, etiamsi suum aliquid non habet. Cum enim locus superior imperatur, obedien
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa contumelie imꝑant᷑. nisi hoc
ex semetipso aminius appetit. obedi¬
entie sibi meritum minuit. qͥa ad
hec inuitus descendit. hinc moy¬
ses pͥncipatum ppłi humilit̾ recu¬
sat. paulus aut̾ audact᷑ dicit. Ego
ñ solum ligari mierłem. s etiam

Expanded text:
a contumeliae imperantur, nisi haec ex semetipso animus appetat, obedientia sibi meritum minuit, quia ad haec invitus descendit. Hinc Moyses principatum populi humiliter recusat . Paulus audacter dicit: Ego non solum alligari in Jerusalem, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
udierunt hostes uide & benia¬
min. quia filii captiuitatis edi¬
ficarent templum dũo dõ isrł. & ac¬
cedentes adrorobabel & ad pͥncipes
patrum. dixerunt eis. E dificemꝰ
nob̃cum. quia ita ut nos querimꝰ.
samaritas dicit. quos captiuatis
decem tribub. rex assyrioꝵ de diu̾sis
legem dei ex parte seruabant. nec
minꝰ simulachris. quib ante serui¬
ebant. Hu quia ueri dei cultores
abhominabant᷑. pollicent᷑ auxiliũ
oꝑis. ut insocietatem recepti. pos¬
sent inferre dispendiũ. Hu ergo
falsos fr̃s. idest hereticos. & malos
catholicos expͥmunt. qui sub sunt¬
hostes uide. id est confessionis &
laudis qmͣ eccłia ꝑfidem rectam.
& oꝑationem dignam offert. & ben
qui se audiuit seꝑant afidelibus.
qui ad dext̾̃am iudicis benedictio¬
nem & regnũ et̾num ꝑcepturi st̃.
Dicunt gͦ. edificemꝰ uobiscum & c̃.
cum affectant heretici auctoritatẽ
ꝓmittentes se eandem cum eis rec
& docendi. inmedio boni semniis

Expanded text:
udierunt hostes Judae et Benjamin quia filii captivitatis aedificarent templum Domino Deo Israel, et accedentes ad Zorababel, et ad principes patrum, dixerunt eis: Aedificemus vobiscum, quia ita ut vos quaerimusSamaritanos dicit, quos captivitatis decem tribubus rex Assyriorum de diversis legem Dei ex parte servabant, non minus simulacris quibus ante serviebant. Hi qui videri Dei cultores abominabantur, pollicentur auxilium operis, ut in societatem recepti, possint inferre dispendium. Hi ergo falsos fratres, id est haereticos, et malos catholicos exprimunt, qui hostes Judae, id est confessionis et laudis quam Ecclesia per fidem rectam, et operationem dignam offert, et Bequi se audiunt, separant a fidelibus, qui ad dextram judicis benedictionem et regnum aeternum percepturi sunt. Dicunt ergo: Aedificemus vobiscum, etc., cum affectant hpromittentes se unam eamdemque cum eis rectotestate docendi in medio boni seminis,
Abbreviated transcription (Latin):
s a rege ꝑfido. ab hoste scilicet ppłi
s regi adu̾sario seruiant. Sic here¬
tici & falsi cdtholici cum pacem
eccłie uiuendo ꝑuerse. uel docen¬
do impugnant. abierosolimoꝵ.
regno sunt. extranei: & ad gentiũ
diabolo quem significat rex assui:
sc̃e ecclis sines introeunt. Sic symõ
salute accepit. s ut secreta eccłie
familiarius discuteret. qd̃ exitu
monstrauit. cum ȩccłiam qmͣ in

Expanded text:
icet populi sed regi adversario serviant, sic haeretici et falsi catholici, cum pacem Ecclesiae vivendo perverse vel docendo impugnant, ab Hierosolymorum regno sunt extranei, et ad gentilium diabolo quem significat rex Assur, sanctae Ecclesiae fines introeunt, sicut Simon salute accepit, sed ut secreta Ecclesiae familiarius discuteret: quod exitus monstravit cum Ecclesiam quam in
Abbreviated transcription (Latin):
contemplatua insecreto: actrua i
necessfitate ꝓximi. contẽplatiua in
nifione di. Admonemͣ itaq inhis
dm̃cis ũbis ut aliq̃n ab actione qui¬
escamꝰ. & ad secretum contẽplationis
transeamꝰ. Que contemplatio recte
desertum ca qͥa a multis deseritur.
&̃ apaucis in habitat᷑. In qua reqͥescimꝰ
pusillũ. quia ꝓnr̃a fragilitate dmi di¬
nec ꝓnecessitate ꝓxum curã illius
p̃terutt̾e. Erant enim qͥ ueniebãt
ã redibant multi. nec spaciũ mandu¬
candi habebant. Sic nr̃is dieb mul¬
ti uenuint. multi redeunt. Multi
ueniunt ꝑcredulitatẽ. s multi rede¬
unt ꝑiniquitatem. uenit latro: re¬
cessit uidas. Et spacium ñ habemus
nist̾itm intenti. spaciũ ñ habemus
scͥpturas legendi & meditandi. Aliq̃n
desertum abeamꝰ: ut a u̾bo g minist᷑¬
tione cessantes. ꝑfidem qmͣ habemꝰ
mdm̃ stuctuationes mundiales tnͣs¬
fretantes t̾m lestioni. meditationi.
orationi. & clutine cõ templa¬
tiom. saltem admodi cum in¬

Expanded text:
tiva in necessitate proximi, contemplativa in visione Dei. Monemur itaque in his Dominicis verbis, ut aliquando ab actione quiescamus, et ad secretum contemplationis transeamus. Quae contemplatio recte desertum dicitur, quia a multis deseritur et a paucis inhabitatur. In qua requiescimus pusillum, cum pro nostra fragilitate divinec pro necessitate proximi, curam illius diu praetermittere. Erant enim qui veniebant et redibant multi, nec spatium manducandi habebant. Sic nostris diebus multi veniunt, multi redeunt. Multi veniunt per credulitatem, sed multi redeunt per iniquitatem. Venit latro, recessit Judas. Et spatium non habemus nisterium intenti spatium non habemus Scripturas legendi, et meditandi. Aliquanentes in desertum abeamus, ut a verbo et ministratione cessantes, per fidem, quam habemus in Deum fluctuationes mundiales transfretantes, tantum lectioni et meditationi, orationi et divinae contemplationi saltem ad modicum in
Abbreviated transcription (Latin):
corptis. lucis pͥmarie conditio. pecca
ti cognitio. firmam̃tum int̾ aquas
int̾ uicia & uirtutes. Aquaꝵ inferioꝵ.
cong̾gatio. uicioꝵ cohibitio. ꝓductio
minarium conditio. ꝑfecta ueritatis
agnitio. pisces bona actio. uoluctes
contemplatio. ammaliũ creatio. sen¬
suũ corꝑalium redintegratio. ade
significat legem ante gr̃am. ioh̾em
primaria sole pͥor fuit temꝑe. s tam̃
minor claritate. sic lex gr̃a. ioħes. xp̃o.¬

Expanded text:
corpus. Lucis primaevae conditio peccati est cognitio. Firmamentum inter aquas inter vitia et virtutes. Aquarum inferiorum congregatio, vitiorum cohibitio. Productio minarium conditio perfectae virtutis est agnitio. Pisces bona actio, volucres contemplatio; animalium creatio, sensuum corporalium reintegratio; Adaesignificat legem ante gratiam, Joannem primaria sole fuit prior tempore, sed tamen minor claritate, sic lex gratia, Jo
Abbreviated transcription (Latin):
lima cognitionem eoꝵ quȩ ꝑtinẽt
ad scãm eccłiam. stelle cognitionem
coꝵ que ꝑtinent ad unam qmq cre¬
aturam. siue ad unã qmq fidelem
animam. Pisces qui laborant in
imo. idest maquis. sollicitudinem
actionis bone designant. quȩ uite
labentis fluctib agit᷑. uolucres que
ad alta uolant. significant contem
plationem celestium: ꝑ qmͣ ab iu
fimis ad alta subleuamur: Anima¬
lia significant sensus nr̃i corꝑis: eo
Quasi enim animalia in nob̾ creãt᷑.
cum senfus corꝑis nr̃i ꝑuanitatẽ¬
pͥus corrupti. ꝑ diuinam gr̃am re¬
dintegrant᷑. His itaq compositis.
nouissime fit homo ad imaginem
& similitudinem d̃i: quia taliter
in nob̾ uirtutib & bonis oꝑib dispo¬
sitis. fit peccator conformis & consimi¬
lis. do ꝑisticiam. qui prius fuit in¬
forms & dissimilis ꝑculpam. Homo
deniq formatus iuꝑadysum uolup¬
tatis transfert᷑. quia peccator regene¬

Expanded text:
 cognitionem eorum quae pertinent  cognitionem eorum quae pertinent ad sanctam Ecclesiam; stellae cognitionem eorum quae pertinent ad unamquamque creaturam, sive ad unamquamque fidelem animam. Pisces, qui laborant in imo, id est in aquis, sollicitudinem actionis bonae designant, quae vitae labentis fluctibus agitur. Volucres, quae ad alta volant, signiplationem coelestium, per quam ab imis ad superiora sublevamur. Animalia significant sensus nostri corporis, eo Quasi enim animalia in nobis creantur, cum sensu corporis prius per vanitatem corrupti, per divinam gratiam redintegrantur. His itnovissime fit homo ad imaginem et similitudinem Dei, quia taliter in nobis virtutibus et bonis operibus dispositis, fit peccator conformis et consimilis Deo per justitiam, qui prius fuit informis et dissimilis per culpam. Homo denique formatus in paradisum voluptatis transfertur, quia peccator regene
Abbreviated transcription (Latin):
cohibitionem expͥmit uicioꝵ. uicia
namq quia penitus inp̃senti uita
de humane nature penetralib eua¬
cuari uel eliminari. ũ possunt. ꝓpt̾
eoꝵ fomites naturalit̾ nobis insitos.
debent qͣnͣtum ꝑ diuinã gr̃am pos¬
sibile ẽ. colberi. coartari. & in unũ
redigi. ne ꝑtotum defluant. & totũ
occupent. & corrumpant. & sensus
nr̃os abinquisitione ueritatis.
affectus nr̃os ab exercitatione uir¬
tutis. menbra nr̃a ab exhibitione
boni oꝑis impediant. Sicut enini
t̾ra aquis occupata ñ potuit germi¬
nare: sic nos uicus implicati. nec
sensib ueritatem inquirere. nec
affectib uirtutes exercere. nec men¬
bris bona oꝑa ualemꝰ exhibere. Aqͥs
gͥ inunũ congregatis. aex clarescit.
&e calefit. & t̾ra germinat: quia uicus
cohibitis aninia nr̃a lucet ꝑcogni¬
tionem. & calet ꝑdilectionem. & caro
fructiferat ꝑ bonani oꝑationem.
Conditio lumiuarium. significat
uitatis ꝑfectam nebulosa ignoran¬
Et potest sol significare coguitionẽ

Expanded text:
nem exprimit vitiorum. Vitia namque, quia penitus in hac vita de naturae humanae penetralibus evacuari vel eliminari non possunt propter eorum fomites naturaliter nobis insitos, debent, quantum per divinam gratiam possibile est, cohiberi, coarctari et in unum redigi, ne per totum effluant, totum occupent, et corrumpant, et sensus nostros ab inquisitione veritatis, affectus nostros ab exercitatione virtutis, membra nostra ab exhibitione boni operis impediant. Sicut enim terra aquis occupata non potuit germinare, sic nos vitiis implicati nec sensibus veritatem inquirere, nec affectibus virtutes exercere, nec membris opera bona valemus exhibere. Aquis igitur in unum congregatis, aer clarescit et calefit, et terra germinat, quia, vitiis cohibitis, anima nostra lucet per cognitionem, et calet per dilectionem, et caro fructificat per bonam actionem. Conditio luminarium significat perfectam, nebulosa ignoranEt potest sol significare cognitionem
Abbreviated transcription (Latin):
& terra & operib sex dierun .ii.¬
N principio creauit ds̃ celum &
t̾ram. Celum sp̃s. t̾ra corpus. qͥa
sicut celum t̾ra sublimius. & solidiꝰ.
inprima confusione: est homo in
inquitate sua. Sicut enim mundo
pͥmordiali confusio. non uierat lux.
aut futurus ordo: sic homini iniqͥ¬
tati subiecto. nec lux lucet ꝑcogni¬
tiouem ueritatis. nec ordo in est ꝑ
dispositionem equitatis. Et d̾s quasi
inmedia confusione lucen pͥmariã
creat. qͣndo peccatorẽ diũsis scelerib
confusum. lucis intime radus illu¬
strat. ut quid sit. qͥd ȩẽ debeat agnos¬
cat. & ad normã recte uiuendi. semet¬
ipsum disponat. Significat itaq
lux pͥmaria: peccati cognitionem.
firmam̃tum int̾ aquas suꝑiores. &
aquas inferiores. discretio ẽ int̾̃ ui¬
res significant uicia: aque suꝑiores
tutem discretionis uirtutes a uicus
& uicia a nirtutib dirununt᷑. Deniq
sequit᷑ congregatio aquari: que erãt¬

Expanded text:
 sex dierum. In principio creavit Deus coelum et terram . Coelum spiritus, terra corpus; quia sicut coelum terra sublimius et solidius,in prima confusione, est homo in iniquitate sua. Sicut enim mundo primordiali confuso non inierat lux aut futurus ordo, sic homini subjecto iniquitati, nec lux lucet per cognitionem veritatis, nec ordo inest per dispositionem aequitatis. Et Deus quasi in media confusione lucem primariam creat, quando peccatorem diversis sceleribus confusum lucis intimae radiis illustrat, ut quid esse debeat agnoscat, et ad notitiam recte vivendi semetipsum disponat. Significat itaque lux primaria, peccati cognitionem. Firmamentum inter aquas superiores et aquas inferiores, discretionem inter vires designant vitia; superiores r virtutem discretionis, virtutes a vitiis, et vitia a virtutibus dirimuntur. Deinde sequitur: Congregatio aquarum: quae era
Abbreviated transcription (Latin):
çelum angelos. terra homines. Cȩ¬
suꝑcellit: & excellentia couditionis.
qua res ceteras sui soliditate & qua¬
dam ꝑpetuitate p̃cedit. Sic illa ce¬
lestium sp̃uum angłica natura cre¬
aturas uniũsas: & celestis pat̾e man¬
sioue. & conditionis sue dignitate
suꝑat. & eis suꝑemicat. Terra signi¬
mines & loci positione. & conditionis
minori dignitate. Loci positione:
quia celo inferior. Conditionis mi¬
nori dignitate: quia celo corruptibi¬
lior. Sic homines respectu angłor
& mansione sunt infimi: & conditio¬
us corruptibilis nature minꝰ digni.
contemplatiuos. Cerra aut̃ subiectos
ꝑfecti. contemplatu: siue auctori¬
tate nomims. siue differentia clig¬
nitatis. siue merito uirtutis. subiec

Expanded text:
coelum angelos, terra homines; coesupercellit. Excellentia autem conditionis, quia res caeteras sua soliditate, et quadam perpetuitate praecedit. Sic illa coelestium spirituum angelica natura, creaturas universas, et coelestis patriae mansione, et conditionis suae dignitate superat, et eis superemicat. Terra signici positione, et conditionis minori dignitate. Loci positione, quia coelo est inferior; conditionis minori dignitate, quia coelo corruptibilior. Sic homines, respectu angelorum, et mansione sunt inferiores, et conditione corporalis naturae minus digni. contemplativos. Terra autem significaperfecti, contemplativi, sive auctoritate muneris, sive differentia dignitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ xp̃ianos int̾fici uissit: subito so
inuasione ꝑdunt᷑. ⁊ germani rauen¬
nã usq ꝑueniunt. I alemanni galli¬
as ingredumt᷑. qua di & sarmate pã¬
noniam depopu S lant᷑. parthi me¬
sopotamiã aufert̃. postusamꝰ ingal¬
lia tyramndẽ inua. sit. qmͣ ꝑdecem
annos tenuit. S pꝰt: ea. suoꝵ seditio¬
ne militũ ꝑemptus ẽ. Ad extrenum
uͦ ualerianus a rege ꝑsaꝵ sapore caꝑ¬
tus. donec uixit hanc infamis officii
penã tulit. ut acclims humi. ñ ma¬
ni s dorso regem ascensurũ in equũ
attolleret. At galienus tam claro di
iuditio t̾ritus. solus rerũ sumimã as¬
secutus. lemus agere cepit. & pacem
eccłiis condonauit. Statunq ira dĩ
apud maguntiacũ cum res nouas
moliret᷑ occisus ẽ. & mariꝰ qui ingal¬
uaserat. int̾fectus ẽ. & uictormꝰ cesax.
agallis creatus opp̃ssus ẽ. In oriente
quoq ꝑodenatum uicti ꝑse. & de¬
fensã syria. & recepta ẽ mesopotamia.
Demq galiemis imꝑator claudio

Expanded text:
Christianos interfici jussit, subito solinvasione perduntur. Germani Ravennam usque perveniunt. Alemanni Gallias ingrediuntur. Quadi et Sarmatae Pannoniam depopulantur. Parthi Mesopotamiam auferunt. Posthumius in Gallia tyrannidem invasit, quam decem annos tenuit. Sed postea suorum seditione militum peremptus est. Ad extremum vero Valerianus a rege Persarum Sapore captus, donec vixit, hanc infamis officii poenam tulit, ut acclivis humi, non manu, sed dorso regem ascensurum in equum attolleret. At Galienus, tam claro Dei judicio territus, solus rerum summam assecutus lenius agere coepit, et pacem Ecclesiis condonavit. Statimque ira Dei apud Maguntiacum res novas moliretur, occisus est; et Marius, qui in Galvaserat, interfectus est; et Victorinus, Caesar a Gallis creatus, oppressus est. In Oriente quoque per Odenatum victi Persae, et defensa Syria, et recepta etiam Mesopotamia. Denique Galienus imperator Claudio
Abbreviated transcription (Latin):
nem cõmunis nature fuisse. & de t̾ra
utiũ sumpsisse. uerum claudio
imꝑatore de functo. qͥntillus fr̃ enis
aberercitu ẽ electus. & insolio subli¬
matus. s .uii. die imꝑii sui int̾fectus

Expanded text:
nem communis naturae fuisse, et de terra initium sumpsisse. Verum Claudio imperatore defuncto, Quintilius frater ejus ab exercitu est electus, et in solio sublimatus, sed septimo die imperii sui interfectus
Abbreviated transcription (Latin):
reqͥem. qd̾ significat aphec. Int̾pret.¬
tur enim. continebit. uel app̃hendet.
Unde apłs enumeratis uiciis. sub in¬
tulite. Tu aut̾ homo dei hec fuge. sec¬
tare uͦ usticiã. pietatẽ. app̃hende ui¬

Expanded text:
requiem, quod significat Aphec: interpretatur enim: continebit vel apprehendet, unde Apostolus enumeratis vitiis subintulit: Tu autem, homo Dei, haec fuge, sectare vero justitiam et pietatem,
Abbreviated transcription (Latin):
at hielyseus. Iace sagittam. Et iecit.
Sic. xp̃c lumine scientie suos horta¬
tur pͥmũ illustrari: & sic iacula p̃di¬
cationis mitt̾e. Etait helyseus. Sa¬
gitta salutis dñi contra syriã. ꝑcuti¬
esq sẏriam in aphec. Scdm hoc ex¬
emlum. p̾dicatio sc̃a certissima ẽ¬

Expanded text:
dixit Eliseus: Jace sagittam. Et jecit . Sic Christus lumine scientiae suos hortatur primum illustrari, et sic jacula praedicationis mittere. Et ait Eliseus: Sagitta salutis Domini contra Syram: percutiesque Syriam in Aphec. Secundum hoc exemplum, praedicatio sancta e
Abbreviated transcription (Latin):
ria. Benadab & exercitus eiꝰ. ẽ diabo¬
lus & om̃s iniqui. scilicet pagani.
uidei. heretici. quos contra eccłiam

Expanded text:
it. Benadad et exercitus, est diabolus et iniqui, scilicet pagani, Judaei et haeretici, quos contra Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
xia. Hyrcus emissarius qui in de¬
sertum missus. peccata auferebat:
xp̃m significabat. Ipse namq incru¬
ce oblatus. & ꝑ mortem demundo
emissus. abstulit ñ unius tantum
peccata ppłi. s totuus mundi. uitula
quoq rufa. xp̃m significat. Ipsius¬
& enum caro. recte dicit᷑ uitula: quia
incorrupta. & rufa. quia sangume
passionis ꝑfusa. Istius cinere mum¬
dam᷑. quia ꝑfidem mortis eiꝰ iustifi¬
cam᷑. Serpens etiam eneus. signifi¬
cat xp̃m. Sicut emm moyses exalta¬
uit serpentem indeserto: sic exaltatꝰ
xp̃s in ligno. Illi qui respiciebant
ad serpenten eneum curabant᷑ a
morsib serpentum. & qui uera fide
respiciunt xp̃m. sanant᷑ a suggesti¬
onib demonum. Bottus qͦm duo
uiri exploratores attulert̾ inuecte:¬
xp̃m significat. Ipse namq nob̾ ẽ.
fructus uitȩ quo pascimͣ. & fundit

Expanded text:
ria. Hircus emissarius, qui in desertum missus peccata auferebat, Christum significat. Ipse namque in cruce oblatus per mortem de mundo emissus abstulit non unius tantum peccata populi, sed totius mundi. Vitula quoque rufa, Christum significat. Ipsius enim caro recte dicitur vitula, quia incorrupta; et rufa, quia sanguine passionis perfusa. Istius cinere mundamur, quia per fidem mortis ejus justificamur. Serpens etiam aeneus Christum significat. Sicut enim Moyses exaltavit serpentem in deserto, sic est Christus exaltatus in ligno . Illi, qui respiciebant ad serpentem aeneum, curabantur a morsibus serpentum, et qui vera fide respiciunt ad Christum, sanantur a suggestionibus daemonum. Botrus, quem duo viri exploratores tulerunt in vectebene significat. Ipse namque nobis est fructus vitae, quo pascimur, et fundit
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enim cetius. quid tenebrosius
qu¬
rit semꝑ delectabilia. numqm uti¬
lia: Pesertum significat animum:
eo qd̾ animus amultis deserit᷑. & a
paucis incolitur. Pauti sunt namq
qui dep̾dicatione ad cor redeant. ut
uirtutes anmi exerceant. Cerra ꝓ¬
missionis expͥmit dm̃. Sicut enim
int̾ra ꝓmissionis temꝑalis ubertas.
sic indeo consistit ęt̾na felicitas. Egre¬
diamͣ itaq deegypto. idẽ detenebro¬
sa carnis concupiscentia. & ꝑ deser¬
tum. idẽ ꝑanimũ. uirtutes eiꝰ exer¬
cendo. & de uirtute inuirtutem ꝓ¬
ficiendo tendamꝰ. ad t̾ram ꝓmissioniᷤ
scilicet dm̃: in quo nob̾ omniũ pleni¬
tudo bonoꝵ repmittit᷑. Egyptus gͥ
caro. desertum. animꝰ. t̾ra ꝓmissionł¬

Expanded text:
Quid enim caecius, quid tenebrosius qur quaerit delectabilia, nunquam utilia. Desertum designat animum, eo quod a multis deseritur, et a paucis recolitur. Pauci vero sunt qui de praevaricatione ad cor redeunt, ut virtutes animi exerceant. Terra promissionis exprimit Deum. Sicut enim in terra promissionis temporalis libertas, sic in Deo consistit aeterna felicitas. Egrediamur itaque de Aegypto, id est de tenebris carnis, et concupiscentia per desertum, id est per animum, virtutes ejus exercendo, et de virtute in virtutem proficiendo tendamus ad terram promissionis, scilicet ad Deum, in quo nobis omnium plenitudo bonorum promittitur. Aegyptus igitur, caro; desertum, animus; terra promission
Abbreviated transcription (Latin):
qui secreta patrie cęlestis sp̃u sc̃o
attulerunt. Lignum aut̃ uectis:
lignum designat crucis. Et sicut
ille qui p̃cedebat ex duob uiris
portantib botrum. botrum pt᷑
tergum pendentem ñ uidit in
uecte. sic xp̃m p̃cedens ꝓpħarum
cuneus xp̃m. non uidit᷑ incruce.
Ille aut̾ qui sequebat᷑ botrũ uidit.
quia chorus apłoꝵ qui post ipsum
in mundo remansit. & post ipsum
de mundo recessit. & p̃sentem eum
incarne. & patientem incruce con¬
spexit. Decem exploratores qui pra¬
uis sermonib corda filioꝵ isrł ab
ingressu t̾re ꝓmissionis au̾terunt.
infideles iideos sub decalogo legis
positos designant. qui celestia pro¬
missa ꝑfidem xp̃i querere detrec¬
tant. Duo autem exploratores qui
ppłm ad eiusdem t̾re introitum fi¬
delit̾ exortati sunt. electos xp̃ianos
sub duob p̾ceptis caritatis positos.
expͥmunt. qui celestis patrie. iocun¬
ditatem introire totis uisceribus

Expanded text:
qui secreta patriae coelestis Spiritu sancto attulerunt. Lignum autem vectis lignum designat crucis; et sicut ille qui praecedebat ex duobus viris botrum portantibus botrum post tergum pendentem non vidit in vecte, sic praecedens prophetarum cuneus Christum non vidit in cruce; ille autem qui sequebatur botrum vidit, quia chorus apostolorum, qui post ipsum in mundo remansit, et post ipsum de mundo recessit, et praesentem eum in carne patientem in cruce conspexit. Decem exploratores qui pravis sermonibus corda filiorum Israel ab ingressu terrae promissionis averterunt, infideles Judaeos sub Decalogo legis positos designant, qui coelestia promissa per fidem Christi quaerere detrectant. Duo autem exploratores, qui populum ad ejusdem terrae introitum fideliter exhortati sunt, electos Christianos sub duobus praeceptis charitatis positos exprimunt, qui coelestis patriae jucunditatem introire totis visceribus
Abbreviated transcription (Latin):
congregata ẽ. de isrł.& in temꝑe ȩcclie qͥ¬
deinde congregata de gentib. &
illius quȩ infinem congreganda
ẽ. de reliquiis isrł. inueniuntur
quasi cyphi. potum gr̃e sitire. qua¬
si sperule in uia d̾i currere. quasi
lylia donum retributionis expec¬
tare. Quatuor cyphi inhastili. qua¬
tuor libri sunt ęu̾angelii. Septem
lucerne. septem dona sp̃s sc̃i. Alta¬
ueteri testam̃to offerebant᷑ sacrificia.

Expanded text:
congregata est de Isrcongregata est de Isre congregata est de gentibus, et illius quae in fine congreganda est de reliquiis Israel: inveniuntur quasi scyphi, potum sitire gratiae, quasi sphaerulae in via decurrere, quasi lilia donum retributionis exspectare. Quatuor scyphi in hastili, quatuor libri sunt Evangelii; septem lucernae, septem dona Spiritus sancti; altauper altare offerebantur sacrificia,
Abbreviated transcription (Latin):
onis panes erant. & xp̃s dixit. Ego
sum panis uiuus. qui de çelo des¬
cendi. & panis quem ego dedero. ca¬
ro mea ẽ. Candelabrum significat
xp̃m. Sicut enim candelabrum in
strumentum ẽ luminis. ita xp̃s in
mundo manifestauit nom̃ patris
iꝑso testante qui ait. Pat̾ manifesta¬
u nomen tirum. Hastile candelabri
sc̃am designat eccłiam. quȩ ẽ corpus
xp̃i. Calami qui deipso ꝑcedebant.
predicatores sunt. qui nob̾ u̾bum
uite ꝑsonant. Cyphi. eo qd̃ cyphis¬
potus solet infundi. sunt auditores
uerbi. Sperule quȩ & iꝑse merant
calamis. nolubilitatem & uelocitatẽ
exprimunt boni oꝑis. Lilia uͦ. eo qd̾̃
ex uno latere. & tres ex Atero. quia
& ante incarnationem xp̃i & post.
fuerunt qui fidem xp̃i. p̃dicarent.
Cres cyphi. sperule. lilya. ꝑ singulos
calamos. tria temꝑa significant. qͥa
electi ante incarnationem. ante legẽ
sub lege. sub ꝓpħis. & post incarnati¬
onem temꝑe᷑ primitiue eccłie. quȩ

Expanded text:
onis panes erant. Et Jesus dicit: Ego onis panes erant. Et Jesus dicit: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi: et panis, quem ego dabo, caro mea eChristum. Sicut enim candelabrum est instrumentum luminis, ita Christus in mundo manifestavit nomen Patris, ipso teste, qui ait: Pater manifestavi nomen tuum . Hastile candelabri, sanctam designat Ecclesiam, quae est corpus Christi. Calami, qui de ipso procedunt, praedicatores sunt, qui nobis verbum vitae personant. Scyphi, eo quod scyphis solet infundi potus, sunt auditores verbi. Sphaerulae, quae et ipsae inerant calamis, volubilitatem et velocitatem exprimunt boni operis. Lilia vero, eo quod ex uno latere, et tres ex altero, quia et ante incarnationem Christi et post, fuerunt qui fidem Trinitatis praedicarent. Tres scyphi, sphaerulae, lilia per singulos calamos tria tempora significant, quia electi ante incarnationem, ante legem, et sub lege, sub prophetis, et post incarnationem, tempore primitivae Ecclesiae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
marcha continent᷑ due tabule legis
& manna. & uirga. sic inxp̃o sunt õs
thesauri sapientie & scientie abscon¬
diti. quib ad cognitionẽ ueritatis
cim᷑. & iuisticia ꝑ quam regniurꝵ.
Due & enim tabule significant sapi¬
entiam & scientiam. manira. gr̃am
uirga. iusticiam. Sapientra & scientia
nos ap̃s instruit. gr̃a pascit. insticia
regit. Quatuor anuli qui arche in¬
herent. quatuor sunt eunangelioꝵ
libri. qui libri quasi amili rotundi
sunt. ex eo qd̾ ẽtnitatem inqua finis
ñ ẽ. nob̾ ꝓmittunt. Uectes quib
archa portabat᷑ semꝑ merant anu¬
lis. quia p̾dicatores semꝑ messe de
idẽ xp̃m admentes audientium.
ꝑpredicationem. Propiciatorium
significat xp̃m. Sicut enim dñs de
ꝑꝑiciatorio ꝓpitius fiebat filiis isrł.
loquens de eo moysi mandata sua.
no. condonans peccata. sicut scͥptum
ẽ. Ds̃ erat in xp̃o. mundũ reconcili¬
ans sibi. Mensa ꝓpositionis. signifi¬
cat xp̃m. Inmensa namq ꝓpositi¬

Expanded text:
continentur duae tabulae legis, et manna, et virga, sic in. Christo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi , quibus ad cognitionem veritatis cimur, et justitia, per quam regimur. Duae etenim tabulae designant sapientiam et scientiam, manna gratiam, virga justitiam. Sapientia et scientia Christus nos instruit, gratia pascit, justitia regit. Quatuor annuli, qui arcae inhaerent, quatuor sunt Evangeliorum libri. Qui libri, quasi annuli rotundi sunt ex eo quod aeternitatem, in qua finis non est, nobis promittunt. Vectes, quibus arca portabatur, semper inhaerent annulis, quia praedicatores semper inesse debid est Christum ad mentes audientium per praedicationem. Propitiatorium significat Christum. Sicut enim Dominus de propitiatorio proprius fiebat filiis Israel, loquens Moysi de eo mandata sua, ri, condonans peccata illius, sicut scriptum est: Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi . Mensa propositionis significat Christum. In mensa namque propositi
Abbreviated transcription (Latin):
contra sꝑitalia nequicie incelestib.
Iordans qui int̾pretat᷑ descensus:
designat mortem: & t̾ra ꝓmissionis
et̾nam beatitudinem. Intransitu
iordans inferior pars aque ad ur¬
feriora decurrebat: suꝑior autem
solidata subsistebat. Sic in morte
inferior pars hominis. scilicet caro.
inferius deciirrit. quia t̃ra ẽ : & in
t̾rã uadit. Suꝑior pars eiꝰ. idẽ aĩa.
solidata subsistit÷ quia suam iã

Expanded text:
e in coelestibus . Jordanis, qui interpretatur descensus, significat mortem, et terra promissionis aeternam beatitudinem. In transitu Jordanis inferior pars aquae ad inferiora decurrebat, superior autem solidata subsistebat. Sic in morte inferior pars hominis, scilicet caro, inferius decurrit, quia terra est, et in terram superior pars ejus, id est anima, solidata subsistit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
mentata. simplex doctrina: mare
rubrum baptismnus: ppłs amalech.
uicia carnalia. siue ꝑuersi homines.
og & alui reges. uicia sꝑitalia. siue
demones: t̾re ꝓmissionis possessio.
unt quedam in ueteri testam̃to
quȩ xp̃m spetialit̾ significant.
sicut agnus paschalis columna. pe¬
tra. & cet̾a quedam. Agnus paschał
significat xp̃m. quia sicut inoccisio¬
ne agni lib̾ati sunt filu isrł de serui¬
tute regis egypti. sic inpassione xͥ

Expanded text:
mentata simplex doctrina, mare Rubrum baptismus, populus Amalecitarum vitia carnalia, sive perversi homines. Og et alii reges vitia spiritualia, sive daemones, terrae promissionis possessio unt quaedam in Veteri Testamento quae Christum spiritualiter significant: sicut agnus paschalis, columna, petra, et caetera quaedam. Agnus paschalis significat Christum, quia sicut in occisioberati sunt filii Israel de servitute regis Aegypti, sic in passione Domini
Abbreviated transcription (Latin):
mel. Lac quia decarne ẽ. significat
humanitatem xp̃i. Mel uͦ quia
derore celi concrescit: designat di¬
uinitatem eus. Accipiemus itaq
t̾ram lacte & melle manantẽ: quia
in hoc beatificam᷑: qd̾ humanitatẽ
ne contemplabim᷑. Egyptus itaq
rao diabolus. pͥncipes eiꝰ demones.
lutum luxuria: palea uana gła.¬
later cordis duricia: fluunis egỹpti
fluxus scl̃i: moyses p̾dicatores: filii
isrł xp̃iani. interfectio primogeni¬
toꝵ destructio pͥncipalium uicioꝵ.
Occisio agni. passio. xp̃i: agrestes lac¬
tnce. amargudo penitentie: uasa¬

Expanded text:
mel. Lac, quia de carne est, significat humanitatem Christi; mel vero, quia de rore coeli concrescit, designat ejus deitatem. Accipiamus itaque terram lacte et melle manantem: quia in hoc beatificamur, quod humanitatem contemplamur. Aegyptus itaque, rao diabolus, principes ejus daemones, lutum luxuria, palea vana glater duritia cordis, fluvius Aegypti fluxus saeculi. Moyses praedicatores, filii Israel Christiani, interfectio primogenitorum destructio principalium vitiorum, occisio agni passio Christi, agrestes lactucae amaritudo poenitentiae, fa
Abbreviated transcription (Latin):
ne consecratum. In mari rubro sub¬
mersus ẽ pharao & pͥncipes enus:
& in baptismo liberam᷑ apotestate
diaboli & pͥncipum illius. Desertũ
qd̾ transito mari rubro filui isrł in¬
trauerunt: uitam figurat sp̃ualem
quã accepta baptismi gr̃a agere
debemꝰ. Que uita recte dicit᷑ deser¬
tum: quia a multis deserit᷑: & apau¬
uita scłari. Amalechite qui pͥmũ
filus isrł cum armis occurrẽrunt:¬
& reges qui postea contra eos pug¬
nauerunt: duo uicioꝵ demonstrant
genera: carnalia & sp̃ualia: sine du¬
plices hostes nos impugnantes:
Non enim ẽ nob̾ tantum collucta¬

Expanded text:
ne consecratum. In mari Rubro subne consecratum. In mari Rubro submersus est Pharao, et principes ejus, et in baptismo liberamur a potestate diaboli, et principium illius. Desertum, quod transito mari Rubro filii Israel intraverunt, vitam significat spiritualem, quam, accepta baptismi gratia, agere debemus. Quae vita recte dicitur desertum, quia a multis deseritur, et a pauvita saeculari. Amalecitae, qui primum filiis Israel armati occurrerunt, et reges qui postea contra eos pugnaverunt duorum vitiorum demonstrant genera, carnalia et spiritualia, cum duplici hoste pugnantia Non e
Abbreviated transcription (Latin):
dimus. & ore confitem᷑. Lactuce agres¬
tes:. amaritudinem expͥmunt peni¬
tentie. Cum enim sacram̃to dinci
corꝑis cõmunicamꝰ. flagitia sub pha¬
raone retro acta. deflere debemus.
Accinctio renum: designat continen¬
tram. Calciamenta que de coriis
nere debebant inmanib. fignrant
iusticiam. Inbaculis enm rectitu¬
do ẽ. festinatio comestronis: celeritatẽ
expͥmit comĩsionis. Aurum egypti
qd̃ filii ifrł tulerunt: eo qd̾ aurum
fulgidum ẽ: phylosophycam insimu¬
at sapientiam: argentum aut̃ qͥa
sonor ẽ: significat eloquentiam. Ar¬
ma quib filui isrł legunt᷑ armati:
uirtutes insinuant. quib contra
uicia armam᷑. castitatem ꝑ qm ar
mam᷑ contra luxuriam: humilita¬
& sic de cet̾is uirtutib & uicus. fari¬
na ñ fermentata qmͣ secum tulert̃:
simplicem & sanam designat doc¬
trinam: heretica prauitate muni¬
me corruptam. Mare. n rubrum
baptismum significat: xp̃i sangui¬

Expanded text:
dimus, et ore confitemur . Lactucae agresdimus, et ore confitemur . Lactucae agrestes, amaritudinem exprimunt poenitentiae. Cum enim sacramento Dominici corporis communicamus, flagitia sub Pharaone retroacta deflere debemus. Accinctio renum significat continentiam. Calceamenta, quae de coriis nere debebant in manibus, significant justitiam, in baculis enim rectitudo est. Festinatio comestionis celeritatem exprimit conversionis. Aurum Aegypti, quod filii Israel tulerunt, eo quod fulgidum est, philosophicam insinuat sapientiam. Argentum autem, quia sonorum est, significat eloquentiam. Arma, quibus filii Israel leguntur armati, virtutes insinuant, quibus contra vitia armamur - castitatem, per quam munimur contra luxuriam; humilitaet sic de caeteris virtutibus et vitiis. Farina non fermentata, quam secum tulerunt, simplicem et sanam doctrinam designat, haeretica pravitate minime corruptam. Mare Rubrum baptismum significat Christi sangui
Abbreviated transcription (Latin):
bre: designat scłm: ñ scdm hoc qd̾¬
utati semꝑ obediunt. Lutum in
quo seruierunt filii isrł pharaoris.
eo quod lutum inquinat. luxn̾ri¬
am designat. Palea uͦ eo qd̾ leius ẽ
& cito trañsuolat. uanam głam fi¬
gurat. Lateꝵ quoq qui de molli
tra confectus: ꝑ decoctionem ignis
durescit: humani cordis duriciam.
ꝑlongam concupiscentie suȩ. libi¬
dinis. auaritie. consuetudinem.
decoctam ostendit. Quam multi
seruiunt in his om̃ib hodie pha¬
epturi. flagellatio egypti destrue¬
tionem signat scłi: non scdm hoc
qd̃ diuina ꝓudentia regit᷑. s scd̾m
hoc qd̃ ministerio p̾dicationis in
sua malicia debilitat᷑. Primogem¬
ta. pͥncipalia expͥmunt uicia. Pri¬
mogenita uͦ int̾ficiunt᷑: quando ꝑ
grãm dei pͥncipalia uicia destrium¬
deseruitute diaboli. & de captiuita¬
te p̃sentis scħ. Cuiꝰ iudelicet agni
sanguine. utriunq postem nr̃m sig¬
namus: cum passionem eiꝰ & corde cre¬

Expanded text:
brae, et signbrae, et signvoluntati semper obediunt. Lutum in quo servierunt filii Israel Pharaoni. eo quod lutum inquinat, luxuriam designat. Palea, eo quod levis est, et cito transvolat, vanam gloriam significat. Later quoque, qui de molli terra confectus, per decoctionem ignis durescit, humani cordis duritiam, per longam sive concupiscentiae, sive libidinis aut avaritiae consuetudinem decoctam ostendit: per quam multi serviunt in his omnibus hodie Phaepturi. Flagellatio Aegypti destructionem significat saeculi, non secundum hoc quod divina providentia regitur, sed secundum hoc quod in ministerio praedicationis in sua malitia debilitatur. Primogenita principalia exprimunt vitia. Primogenita vero interficiuntur, quando per gratiam Dei principalia vitia destruuna servitute diaboli et de captivitate praesentis saeculi. Cujus videlicet agni sanguine utrumque postem nostrum linimus , cum passionem ejus et corde cre
Abbreviated transcription (Latin):
ota ẽ hystoria de na¬
tiuitate moysi. & quo¬
modo iueint eum
filia pharaonis iux¬
modo tradidit eum
matri illius mitͥendum. & postea
ad optauit eum infilium. Notum¬
ẽ etiam. quomodo misit eum d̃s
ut educeret filios isrł de egypto:¬
plagis flagellata: & quomodo mare
iuixta fluuium. significat q̃mlibet
hominẽ luxta fluxum presentis
scł positum: filia regis. grãm dei¬
designat: quȩ quemlibet ad uitã
et̾nam p̃destinatum de fluxui scłi
liberat. & infilium adoptat. ut qui
prius fuit filiis ire: deuiceps existat
filius gr̃e. Que tradit eum mulie
quia ñ habet hic manentẽ ciuitatẽ
s futuram inquirit. Moyses autẽ
grandis effectus. & scientia eruditus:
in egyptum ꝓpt̃ filios isrł mĩtcitur:
quia fidelis quissibet iusticia emi¬
tritus. scientia scripturaꝵ imbitus
p̃dicator ad eo constituit᷑. Pharao qͥ
int̾pretatur negans eum. idẽ. dmͣ
quando dixit. Ponam sedem meã
ad aqui loneniza& ero similis altissi¬
mo. Egyptus que int̾pretat᷑ tene¬

Expanded text:
ota est historia de Nativitate Moysi , et quomodo invenit eum filia Pharaonis juxmodo tradidit illum matri illius nutriendum, et postea adoptavit eum sibi in filium. Notum etiam est quomodo misit eum Deus ut educeret filios Israeplagis flagellata, et quomodo mare juxta flumen significat quemlibet hominem, juxta fluvium praesentis saeculi positum; filia regis gratisignat, quae quemlibet ad vitam praedestinatum de fluxu saeculi liberat, et in filium adoptat, ut qui prius fuerat filius irae, deinceps existat filius gratiae. Quae tradidit eum mulierquia non habet hic manentem civitatem, sed futuram inquirit . Moyses autem grandis effectus, scientia eruditus, in Aegyptum propter filios Israel mittitur, quia fidelis quilibet justitia enutritus, scientia Scripturarum imbutus, praedicator a Deo constituitur. Pharao, qui interpretatur negans eum, id est Dom negavit quando dixit: Ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo. Aegyptus interpretatur tene
Abbreviated transcription (Latin):
nichil publicoꝵ cõmittens officioꝵ. Ptꝰ
alexandre mortẽ aristobolus inuasit
regnũ. & demũ hyrcanꝰ sac̾dotiũ ei di¬
misit. Postea uͦ idem hyrcanꝰ excitatus
ab antipatro patre herodis. pͥmũ ad
arabie rege̾ se contulit fasti penicens.
ac demũ pompeio romanoꝵ duci qui
insyriam tygranẽ rege̾ debellaturus
aduenãt. querimoniã detrilit. Qua
occasione idem pompeiꝰ consul roma¬
noꝵ. urbem ierosolimã expugnauit᷑.
& templũ polluit. & aristobolũ ponti¬
ficem uinctũ cum lib̃is romã misit.

Expanded text:
nihil publicorum committens officiorum. Post nihil publicorum committens officiorum. Post Alexandrae mortem Aristobolus invasit regnum, et demum Hircanus sacerdotium ei dimisit. Postea vero idem Hircanus excitatus ab Antipatro, patre Herodis, primum ad Arabiae regem se contulit facti poenitens, ac demum Pompeio Romanorum duci, qui in Syriam Tigranem regem debellaturus advenerat, querimoniam detulit. Qua occasione idem Pompeins consul Romanorum urbem Jerosolymam expugnavit, et templum polluit, et Aristobolum pontificem vinc
Abbreviated transcription (Latin):
aaron. & uida machabeo ꝓ patrie legib
decretante. sorte bellica iam defuncto:
ionatha fĩ eiꝰ ad eptus ẽ. pͥncipatũ uide¬
oꝵ. simulq sacerdotiũ. Porro gesta u¬
de & fr̃m eius quia multa st̃ ualde. & in
libris machabeoꝵ scripta continent᷑.
nolui p̃senti breuitati inserere. Iona¬
the uͦ sẏmon fẽ eiꝰ successit. Post symo
nem aut̾ ꝑuenit sacerdotium ad iohã¬
nem filtum eiꝰ. qui adu̾sts hẏrcanos
chiinicans. hyrcani nom̃ accepit. Ioħi
hyrcano successit. aristobolus. Atistobo¬
lus aut̾. factus ẽ rex & sacerdos. Et aristo¬
bolo successit rex parit̾ &e sac̾dos. alexan¬
der. Aiexander uͦ moriens reliquit suꝑ¬
stites filios duos. aristobolũ & hyrcanũ.
S donec adolescerent pueri alexandrã
conugem suã temꝑam̃to regali precẽ
uoluit. simul arbitram statuens. cuinã
hyrcanũ patͥ insac̃dotio substituit. ꝓpt̾
semoris etatis p̃rogatuiã. aristobolo fr̃i

Expanded text:
Aaron, et Juda Machabaeo pro patriae legibus Aaron, et Juda Machabaeo pro patriae legibus decertante sorte bellica jam defuncto, Jonathas frater ejus adeptus est principatum Judaeorum, simulque sacerdotium. Porro gesta Judae et fratrum ejus quia multa sunt valde, et in libris Machabaeorum scripta continentur, nolui praesenti brevitati inserere. Jonathae vero Simon frater ejus successit.sacerdotium ad Joannem filium ejus, qui adversum Hircanos dimicans Hircani nomen accepit. Joanni Hircano successit Aristobolus. Aristobolus autem factus est rex et sacerdos, et Aristobolo successit rex pariter et sacerdos Alexander. Alexander vero moriens reliquit superstites filios duos, Aristobolum et Hircanum. Sed donec adolescerent pueri, Alexandram conjugem suam temperamento regali praeesse voluit, simul arbitram statuens cuinam pHircanum patri in sacerdotio substituit propter senioris aetatis praerogativam, Aristobolo fratri
Abbreviated transcription (Latin):
particeps ȩẽt comquiationis. Sed
qͣmuis parici ẽẽnt qui cũ eo erant. ita
tam̃ duces regis antlnoci bellis contri¬
uerunt. ut & templũ qd̾ erat ierosoli¬
Mortuo deniq anthiocho. regnauit de¬
metrius. ad qm accessit sceleratissimus
alchimꝰ. & cepit regẽ inflãmare aduersꝰ
uidam. Dicebat eñi regi. Indas & qui
cum eo st̾ bella nutriunt. nec patiunt᷑
regnũ ex̾ quietũ. Unde ego fraudatus
parentum gła. dico aut̾ sũmo sac̃dotio.
ueni ad te. pͥmũ quide̾ utilitatib regis
Tunc misit rex ierosolimã nichanorem.
ut & udam comp̃hendẽt. & alchimum
sũmũ sacerdotem constitueret. Aichimꝰ
ant̾ belue animũ gerens. cũ uenisset
ierosolimã tussit destrui intiros domꝰ
sc̃e int̾ioris. S hoꝵ om̃iũ penas. miser
diu uitare ñ potuit. Subito enͣi obclu¬
sum ẽ os eiꝰ. & loqui ñ potuit. s disso¬
lutus ꝑalysi miserabilit̾ expirauit.
Sicq deficientib sacerdotib de genere

Expanded text:
particeps esset coinquinationis. Sed particeps esset coinquinationis. Sed mvis pauci essent, qui cum eo erant, ita tamen duces regis Antiochi bellis contriverunt. ut et templum quod erat JerosolyMortuo denique Antiocho regnavit Demetrius, ad quem accessit sceleratissimus Alchimus, et coepit regem inflammare adversus Judam; dicebat enim regi: Judas et qui cum eo sunt bella nutriunt, nec patiuntur regnum esse quietum. Unde ego fraudatus parentum gloria dico autem summo sacerdotio veni ad te primum quidem utilitatibus regis Tunc misit rex Jerosolymam Nicanorem, ut et Judam comprehenderet, et Alchimum summum sacerdotem constitueret. Alchimus autem, belluae animum gerens, cum venisset Jerosolymam, jussit destrui muros domus sanctae interioris. Sed horum criminum poenas miser diu vitare non potuit. Subito enim obtusum est os ejus, et loqui non potuit. Sed dissolutus paralysi miserabiliter expiravit. Sicque deficientibus sacerdotibus de genere
Abbreviated transcription (Latin):
intidem regionẽ. & menelaus quidem
de tribu benianiui sac̃dotiũ optinuit.
unde huuiꝰ menelai factione. onias puis
pontifex int̾emptus ẽ. ꝑ qͦndam regis
suffectum andronicũ. & ñ multo post
menelaus motus ẽ sacerdotio. succe¬
dente sibi fr̾e lisimacho. S cum nec
sic malis desisteret. tandem postino¬
dũ deiectus deturri. qͥnquaginta cu¬
bitoꝵ infelicẽ ex alauie animã. Lysi¬
machus quoq iam multo templi au¬
ro exportato. plebeio concursu secus
erarium lapicdatus interiit Post hec
anthiocus rex syrie ascendens ieroso¬
limã. intrauit inscũariũ cũ suꝑbia.
& tulit altare aureũ. & candelabrum.
m̃sam ꝑpositionis & uelũ. ꝙ cet̾a tem¬
pli ornam̃ta. & abiit. Demũ uͦ p̃cepit
om̃ib regni sui gentib. ut eẽt unus
ppss. & ꝓhibuit intemplo dñi fieri ho¬
locausta. & uideos escis comquinari
chabeus secesserat indesertum. & ibi
int̾ feras nitam cum sius agebat. ne

Expanded text:
nitidem est regionem, et Menelaus quidam nitidem est regionem, et Menelaus quidam de tribu Benjamin sacerdotium obtinuit. Unde hujus Menelai factione Onias pius pontifex interemptus est per quemdam regis suffectum Andronicum, et non multo post Menelaus mortuus est, sacerdotio succedente fratre ejus Lysimacho. Sed cum nec sic malis desisteret, tandem dejectus de turri quinquaginta cubitorum infelicem exhalavit animam. Lysimachus quoque jam multo templi auro exportato plebeio concursu secus aerarium lapidatus interiit. Post haec Antiochus rex Syriae ascendens Jerosolymam, intravit in sanctuarium cum superbia, et tulit altare aureum et candelabrum, mensam propositionis, et velum, et caetera templi ornamenta et abiit. Demum vero praecepit omnibus regni sui gentibus, ut esset unus populus, et prohibuit in templo Domini fieri holocausta, et Judaeos escis coinquinari chabinter feras vitam cum suis agebat, ne