comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ille longo aliter derebus inchoatis faciendum sibr
uidicans retento secum rumoldo cum suo excercitu
capnam campame/ cuuitatem pecut et sbi castris
metatis cum excercitu consedit inde bellum gestu¬
rus insi memoratus dux intencionem regis sa¬
lubri consilio usus preuenisset nam relicta hene¬
uento que caput Illius terre dicebatur in saler¬
cum suis contulit Mrissaq legacione utrosq fili¬
os suos regi obtulit promictẽns se ad omia que
imperarentur libenter obtemperaturum cuius
precibus rex ãmiens diuimi etiam timoris respec
obsidiatus gracia retento maiorem patri remisit
Accepit insuper apopulo obsides undecim misitqr
legatos qui et ipsum ducem et omũe beneuentam̃
põpulum per sacramenta firmarent Ipse post hec
cum legatis constantini Imperatoris qui propter
petendam filiam suam ad se missi fuerant loqutuᷤ
est acq ipsis dimissis rom̃a reuersus sanctum pa

Expanded text:
ille longe aliter de rebus inchoatis faciendum sibi iudicans, retento secum Rumoldo, cum omni exercitu suo Capuam Campaniae civitatem accessit, ibique castris positis consedit, inde bellum gesturus, ni memoratus dux intentionem regis salubri consilio praevenisset. Nam relicta Benevento, quae caput illius terrae habetur, in Salercum suis contulit, missaque legatione, utrosque filios suos regi obtulit, promittens, se ad omnia quae imperarentur, libenter oboediturum. Cuius precibus rex adnuens divini etiam timoris respectobsidatus gratia suscepto maiorem patri remisit. Accepit insuper a populo obsides undecim misitque legatos, qui et ipsum ducem et omnem Beneventanum populum per sacramenta firmarent. Ipse post haec cum legatis Constantini imperatoris, qui propter petendam filiam suam ad se missi fuerant, locutus est atque illis dimissis Romam reversus sanctum pa
Abbreviated transcription (Latin):
nterea legati romani pontificis romã regressi
euindem uallida infirmitate detentum ac morti
lam proximũ inuenerũt qui ctiam paucis pot adue¬
tum illorum diebue exactis uita decessit in culus locũ
cum duo per contentionem populi fuissent electi euge¬
mus tamen archipb̃r tituli saucte iabine uiucente

Expanded text:
nterea legati Romani pontificis Romam regressi eundem valida infirmitate detentum ac morti iam proximum invenerunt; qui etiam paucis post adventum illorum exactis diebus vita decessit. In cuius locum cum duo per contentionem populi fuissent electi, Eugenius kamen archipresbyter tituli sanctae Sabinae vincente
Abbreviated transcription (Latin):
ane sibi postquã filium suũ obsidem regi francie de¬
derat suadente coninghe sua linchergta filia desiderii¬
et irato uel fieri uel proferri poterant quorum ne uñu
quidꝰ inficiari cepit sed noxe cõuictus om̃n uno assensu cõ¬
uictus ut maiestatie reue̾ capitalis sentencia dampnatuᷤ
est sed clemencia regis licet morti additum liberare curaĩt
Nlam mutato habitu in monasterium urissuẽ est ubi tam
religiose uioit quan libenter intrauit Bnmeliter et theo¬
do filius euĩs tonsus est et monastice conuersatiomi man¬
cipatus Baicaru quoque qui perfidie ac fraudis corum
conscii et consentanei fuisse reperti sunt exilio per diuer¬

Expanded text:
ei, quod, postquam filium suum obsidem regi dederat, suadente coniuge sua Liutberga, quae filia Desideriiet irato vel fieri vel proferri poterant, quorum ne unum quidem infitiari coepit. Sed noxae convictus, uno omnium adsensu ut maiestatis reus capitali sententia damnatus est. Sed clementia regis licet morti addictum liberare curavit. Nam mutato habitu in monasterium missus est, ubi tam religiose vixit, quam libenter intravit. Similiter et Theodo, filius eius, tonsus et monasticae conversationi mancipatus est. Baioarii quoque, qui perfidiae ac fraudis eorum conscii et consentanei fuisse reperti sunt, exilio per diver
Abbreviated transcription (Latin):
detulerunt Quibus inquit clodoneus ingrati estis bene¬
ficis uobis collatis nam quantis putatis debere esse eos inte¬
rire supplicus qui dñi sui auctores funt mortis ilbite ergo
ad propria sufficiatq uobis ip̃a indigna quã sruimĩ uita
Illi aũt indignationem principis ueriti ad propria redierũt¬

Expanded text:
detulerunt. Quibus inquit Clodoveus: « Ingrati estis benedetulerunt. Quibus inquit Clodoveus: « Ingrati estis beneficiis vobis collatis. Nam quantis putatis debere interire suppliciis qui domino suo auctores sunt mortis? Abite potius ad propria, sufficiatque vobis ipsa indigna qua fruimini vita. » Illi indignationem principis veriti ad sua
Abbreviated transcription (Latin):
natharium apud cameratum urbem cõmorantẽ
Ilam obscentati et luxurie deditus suis etiam omnbus
erat odiosus asciuerat quoq sibi quendã spectato ut pu¬
tabat prudencie familiarem nomire saronem Qui fallendi
artifex Ita eum mente abalianauerat ut si quid muneris ali¬
aula conferre secum ceperunt qua ratione hanc a se remou¬
erent iinuriã desidia em̃ imperancis opprobrio est subditis
Qua propter clodoneo per intermĩcios sollicitant ut cau
cum gladiis simili modo ornatis loco muneris. uentum est
ad locum certamĩs et conscii perditionis sugam sinuilant¬
Ragnatharius uero dum etiam fugere intitur captus a¬
sius clodoneo presentatur Gũẽ ille ut de generis animi
dat improperans ei ꝙ non ferendo auxiliũ fratri perini¬
sisset se et illum turpiter teneri Pari etiam modo multos
parentum suorum neci tradit thesauros eorum abstulit ne
quis remaueret qui insidiari regno eiꝰ uel uite posset¬
dona que acceperant prodiciomis graria clodoneo querelã

Expanded text:
necharium, apud Camaracum urbem commorantem.Nam obscenitati et luxuriae deditus, suis etiam omnibus erat odiosus. Adsciverat quoque sibi quemdam spectatae ut putabat prudentiae familiarem, vocabulo Faronem. Qui, fallendi artifex, ita eum mente abalienaverat, ut, si quid muneris quiaula, conferre secum coeperunt qua ratione hanc a se removerent injuriam. Desidia enim imperantis opprobrio est subditis. Quapropter Clodcum gladiis simili modo deauratis loco muneris. Ventum itaque est ad locum certaminis, et conscii proditionis fuga se finRagnecharius vero, dum fugere nititur, a suis captus Clodoveo praesentatur vinctus. Quem ille, ut degeneris animi r praecepit occidi, improperans ei quod non ferendo auxilium fratri permisisset se et illum turpiter teneri. Pari etiam modo multos parentum suorum neci tradidit, thesaurosque eorum abstulit, ne quis remaneret qui insidiari regno ejus vel vitae possetdona quae acceperant proditionis gratia, Clodoveo querelam
Abbreviated transcription (Latin):
postulans et quãsi in extasi effectus uidi ante lectu
meum quedam iuueñe stantem qui me blanda uoce
uocans nomine meo pauxillum tetigit et ait Con¬
rei ecce accipe aduitorem karolum magnum reg̃ẽ
catum scutum rubeum habentem ense precnetum
cuus maibrium erat purpureum hasta aurea¬
longissima cuius cuspis sepe flãmas ennetebat
ac in manni cassidem tenebat aureai et ip̃e senex
prolixe barbe uultu decorus statura procerus erat¬

Expanded text:
octe in exstasi factus, vidi ante lectum meum quemdam juvenem stantem, qui me blande vocans, paxillum tetigit, et ait: Conrem; ecce, accipe Carolum Magnum regem catum, scutum rubeum habentem, ense praecinctum, cujus manubrium erat purpureum; hasta altissima, cujus cuspis saepe flammas emittebat; et in manu tenebat cassidem auream, et ipse senex prolixa barba, vultu decorus, statura procerus, cu
Abbreviated transcription (Latin):
ras qui uero iussiombus dei refugit obedire mĩne cul¬
ram poterit euadere Emmannel gemamiliĩ hoc est
in domino gaude memor eus fungere laude Iusticie
zona lumbos caput atqz corona ꝑpe succingat te
xpus honoreq stringat inlopus estficto dñi quo iussio
dicto ergo tene fundum dñi precepta secundum

Expanded text:
 qui visionibus Dei refugit obedire, minime culpam poterit evadere. Emmanuel. . . . Jesu, in Domino gaude, memor ejus fungere laude, justitiae zona lumbos, caput atque corona perpete subjungat te Christus, honoreque stringat. Nil opus est ficto, Domini quo jussio, dicto. Ergo tene fundum Domini praecepta secundum
Abbreviated transcription (Latin):
chilperici equibus ansoaldus primus erat acceptũ
perunt Suntrãnus uero uniuersos quos chilpericu
niuste oppresserat releuans prout poterat ecclesus
testamenta ab eo ablata restituit Sz suspectus honũz
inter quos uenerat malicia misqͣm insi armis custo¬
dibusq uallatus pargebat unde quadam die in
ecclesia facto silencio cir̃cunstantem populum sic ro
firmiorem quam fratribus meis non seruastis mi¬
chi fidem custodiatis quatinus ualeam cum quiete
cia regere ne forte ꝙ deus aduertat me ante tempu ᷤ

Expanded text:
Chilperici, e quibus Ansoaldus primus erat, acceptumntrannus vero universos, quos Chilpericus injuste oppresserat, relevans, Ecclesiis testamenta ab eo ablata restituit. Sed suspectus horum inter quos venerat malitiam, nusquam nisi armis custodibusque vallatus progrediebatur. Unde quadam die in ecclesia facto silentio, circumstantem populi multitudfirmiorem quam fratribus meis ante hoc non servastis, mihi fidem custodiatis, quatenus valeam cum quiete tia regere: ne forte quod Deus avertat me ante tempus
Abbreviated transcription (Latin):
n regione thoringorum in loco quodam uota¬
fluuiũ cespis longitudine quinquagnita la¬
titudine quatuordecm altitudine sex quipedali de tra
sine manibus precisus et sublatus est et ab eo loco.
est Item in parte orientali saxonie que soraborum
fimbus contigua est in quodam deserto loco ⁊uxta
lacum qui dicitur aruseo in modum agerie terra
ntuniuit et luuitem unius longe longĩtudine porrec¬
tum sub unius noctis spacio absq humam operis
moliie ad iustar uallis surrex it

Expanded text:
n regione Thuringorum quodam in loco iuxta fluvium cespis longitudine pedum quinquagenum, latitudine quattuordenum, altitudine sesquipedali de terra sine manibus et praecisus et sublatus est et ab eo loco, stans inventus est. Item in parte orientali Saxoniae, quae Soraborum finibus contigua est, in quodam deserto loco iuxta lacum, qui dicitur Arnseo, in modum aggeris terra intumuit et limitem unius leugae longitudine porrectum sub unius noctis spatio absque humani operis molimine ad instar valli subrexit
Abbreviated transcription (Latin):
o tempore mulier quedam adulante iuro
apud parisius ꝙ adultera esset impetita
dum openi asuis pecusset parentibus et illi eam in¬
nocentem credentes sacramentum pro ea iuro uel eiꝰ
parentibus super sepulcrum sancti dioiisi fecissent
abeis ꝙ peruirassent redarguti sunt Causa quo que¬
usq ad uirgiñ prorumpente eum propter nobilitatẽ
eorum erant enũ primi in palacio ⁊ egis chilperici
nentra pars alteri cederet gladus se uiuicẽ percu¬
cientes sacram bafilicam sanguine polluerunt. Inter¬
ea eccliã sine osficus manente diunis dum hec ad
regem delata fuissent int̾minatus nulli eorum
pr̃orsus fore benuolum donec ragnemodi parisia¬
ci antistitis in cuius diocesi hec acta fuerant re¬
conciliacione ueniã mererentur Quos episcopus
facinus confitentes penitentia in dicta cõmumom
r estituit ecclesiamqz reconciliauit

Expanded text:
o tempore, mulier quaedam, a zelante viro apud Parisius quod adultera esset impetita, dum opem petisset a suis parentibus, et illi, eam innocentem credentes, sacramentum pro ea viro vel ejus parentibus super sepulcrum sancti Dionysii fecissent, ab eis quod perjurassent redarguti sunt. Et causa usque ad jurgium prorumpente, cum propter nobilitatem eorum erant enim primi in palatio regis Chilperici neutra pars alteri cederet, gladiis se invicem percutientes sacram basilicam sanguine polluerunt. Interea ecclesia sine officiis manente divinis, dum haec ad regem delata fuissent, interminatus est nullis eorum prorsus fore benevolum, donec Ragnemundi Parisiaci antistitis, in cujus dioecesi haec acta fuerant, reconciliatione veniam mererentur. Quos episcopus, facinus confitentes, poenitentia indicta, communioni restituit ecclesiamque reconciliavit
Abbreviated transcription (Latin):
bic ad palacium sic ad publicum populi sui conuentum
qui aĩmatim ntense mayo ob regni utilitatem celebrabat:¬
piendo solebat ad regir uero ad m̃istracionem et omna
que uel don uel foris agenda et disponenda erant maior¬

Expanded text:
sic ad palatium, sic ad publicum populi sui conventum, sic ad palatium, sic ad publicum populi sui conventum, qui annuatim ob regni utilitatem celebrabatre solebat: ad regni amministrationem et omnia quae vel domi vel foris agenda ac disponenda erant, pr
Abbreviated transcription (Latin):
nullius uigoris erant nec quicquam in se claram preter
mane regĩs uocabulum prestrebant Opes namq ac
potestatiua auctoritas regni penes palacu prefectos
qui maiores domus francie dicebantur ad quos sũm̃a
imperu pertinebat tenebantur et cuncta in regno ar¬
ut regio solum nomĩe contento crine profuso barba¬
siñmissa solio resideret ac speciem fingeret duañtis tp̃e¬
rex legatos undecumq uementes audiebat eie q abeũ¬
tibus responsa qua erat edoctus uel inssus ut loquar
uerius ex sua uelud potestate reddebat Cum preter in¬
utile regis nomen et precarium uite stipendium quod
et prefectus aule prout uidebatur &hibebat ml aliud
propru possideret qͣm unam et eam ꝓparui resditus uillã
in qua donñi et ex qua famulos sibi neccessaria muinstrãte
atq obsequiũ exhibentes pauce mimerositatis habebat
Quocumq eumdum erat carpento lbat et deaurato curcu¬
qui bobus merctie et bubulco rustico more agente trahelut᷑.

Expanded text:
nullius vigoris erat, nec quicquam in se clarum praeter inane regis vocabulum praeferebat. Nam et opes et potentia regni penes palatii praefectos, qui maiores domus dicebantur, et ad quos summa imperii pertinebat, tenebantur. Neque regi alut regio tantum nomisummissa, solio resideret, ac speciem dominantis effingeret, legatos undecunque venientes audiret, eisque abeuntibus responsa, quae erat edoctus vel etiam iussus, ex sua velut potestate redderet; cum praeter inutile regis nomen et precarium vitae stipendium, quod ei praefectus aulae, prout videbatur, exhibebat, nihil aliud proprii possideret, quam unam et eam praeparvi reditus villam, in qua domum et ex qua famulos sibi necessaria ministrantes atque obsequium exhibentes paucae numerositatis habebat. Quocumque eundum erat, carpento ibat, quod bubus iunctis, et bubulco rustico more agente, trahebatur;
Abbreviated transcription (Latin):
legationem retulit in hunc modum Pacẽm quã
te stabiliri fratris deinque tui beniuolenciam ideo
uti nequit qz partem eius ex massilia decinet ne
ninctis uiribus uestris si unamines eius expug¬
nationem adorsi fueritis ultio debua pro illatis ĩ¬
uiris ab eo facile ex igi poterit Ad hoc igitur rex¬
respondit fratris inquit mei culxa tamn est in apto
ut difficille occultari queat nam si dulcissimus ne¬
pos meus animo maleficia recenseat reliquis pre¬
termissis reperiret patrem suũ fraude guntrãnu
perusse Qa propter et ego spondeo mẽ aduitorẽ
illi in ultionem paterne sutur um necis quã amisi
fratrem magne si nũc uiueret dilectionis hec dumi
rex perorasset datis obsidibus fedus Itabilitum est
icis et andegauensibus una ex parte desiderius et bla¬
dasus ex alio latere cum maxima multitudine bi¬
ut capta ur̃be sacramenta de nomĩe suo exigerent
sed biturigi apud castrum mediolanense quod nũc
duces urbem obsidione ciuxerunt. Childericus ue¬

Expanded text:
legationis retulit ordinem: « Pacem, quam te stabiliri. Fratris denique tui benevolentia ideo uti nequit, quia partem ejus ex Massilia injuste si, junctis viribus vestris, unanimes ejus expugnationem adorsi fueritis, ultio debita pro illatis injuriis ab eo facile exigi poterit. » Ad haec ita respondit rex: « Fratris, inquit, mei culpa tam est in aperto ut difficile occultari queat. Nam si dulcissimus nepos meus animo malefacta recenseat sua, reliquis praetermissis, reperiet patrem suum fraude Guntranni interisse. Quapropter et ego me spondeo adjutorem illi in ultionem paternae futurum necis, qui amiserim fratrem magnae, si nunc viveret, dilectionis. » Haec dum rex perorasset, datis obsidibus foedus stabilitum est.icis et Andegavis una ex parte, Desiderius et Biadastis ex alio latere cum maxima multitudine, Bimandati ut, capta urbe, sacramenta de nomine exigerent suo. Sed Biturigi apud castrum Mediolanense, quod nunc duces urbem obsidione cinxerunt. Chilpericus ve
Abbreviated transcription (Latin):
inserere studuit Ordinatisq rite omubue̾ que
ad regum honorem pertinebant om̃s curo caudis
ad propria redire concessit Illud uero testadiensũ
quod in thescuro fuo repom uisserat usq hodedit

Expanded text:
inserere studuit. Ordinatisque rite omnibus, quae inserere studuit. Ordinatisque rite omnibus, quae ad regni honorem pertinebant, omnes cum gaudio ad propria remeare concessit. Illud vero testamentum, quod in thesauro suo reponi iusserat, usque hodie in
Abbreviated transcription (Latin):
atis custodire Nos auͣt presentes cartas testamenti
pro nostra inperpetum mercede propria studemus
roboracione firmare et qui adescis ep̃is et abbatibus
proceribus atq magiificis uiris ad presens̾ iubemꝰ
uestris subscriptionibus uel signaculis̃ affirmare
admonenus quatimis facta nr̃a millomodo presua¬
tis conuellere si ea que post nostrum discessum statue¬
ritis incõnussa manere uultis q ĩllud nolo dubitetis
ꝙ fucc essores et nõc habituri eritis et si nrͣa non unt¬
feruaueritis nec uestra statuta stabilia esse credati
Cumq hoc rex omubus intente audientibus pruden¬
tissime perorasset cuncti longeuã ei uitam pace¬
q regn gratanter optantes predictum testamentũ
tam idem rex qͣm om̃e regni primates alacriter
firmauerunt. In quo etiam non uuemor peculiari
patromi sui domi dionisu quãuis eidem lam ꝑlu¬
rima predia contulerit uillam nom̃e branadum

Expanded text:
atis custodire. Nos autem praesentes cartas testamenti atis custodire. Nos autem praesentes cartas testamenti pro nostra in perpetuum mercede propria studemus roboratione firmare et omnibus qui adestis episcopis, abbatibus, proceribus atque magnificis viris ad praesens iubemus vestris subscriptionibus vel signaculis adfirmare.admonemus, quatinus facta nostra nullo modo praesumatis convellere, si ea quae post nostrum discessum statueritis inconvulsa manere vultis, quia illud nolo dubitetis, quod successores et vos habituri eritis, et, si nostra non conservaveritis, nec vestra statuta stabilia esse credatis'. Cumque hoc rex, omnibus intente audientibus, prudentissime perorasset, cuncti longevam ei vitam pacemque regni gratanter optantes, praedictum testamentum tam ipse rex quam omnes regni primates alacriter firmaverunt. In quo etiam non inmemor peculiaris patroni sui domni Dyonisii, quamvis eidem iam plurima praedia contulerit, villam nomine Braunadum
Abbreviated transcription (Latin):
ta sibi unusquisque persequerit in sequentibue die¬
bus tribus amus missas pro nobis celebrent et sacri¬
ficia misericordissimo regi pro sarcina cõmissa pes¬
caminũ soluenda omiodis offerant Hoc uero testam̃e¬
tum dño iudice ac teste precipue per hanc pagina
omribus qui adestis consencientibus cõmictimut dul¬
cissums filus nr̃is sigiberto et ludomo regibus quoe
nobis xup̃i largicio concessit habere in prolem aut
quos ad huc dnͣs deder it filios qui nobis iuccederede
beant ut hoc cõmune nẽm decretum faciatis in oib
conseruare et hes collata nr̃a non presumatis tõuele
ded per omupotentis nom̃is trmnitatem uel uirtutes
archangelorum patriarcharum et pxophetarum
apostolorunt atq martirum omiq sanctorum et
tremendum diem iudieu seu aduentum domini nr̃i
iħũ xpͣĩ ante euius conspectum resurgere udemuꝵ
coniuranus quatimis statuta nostra que preses
declarat scriptura stabili firmitate perpetum faci¬

Expanded text:
ta unusquisque perceperit, insequentibus dieta unusquisque perceperit, insequentibus diebus tribus annis missas pro nobis celebrent, et sacrificia misericordissimo regi pro sarcina commissa peccaminum solvenda omnimodis offerant. Hoc vero testamentum Domino judice ac teste praecipue per hanc paginam omnibus qui adestis consentientibus committimus dulcissimis filiis nostris Sigeberto et Hludowio regibus, quos nobis Christi largitio concessit habere in prolem, aut quos adhuc Dominus dederit fbeant, ut hoc commune nostrum decretum faciatis in omnibus conservare et haec collata nostra non presumatis convellere. Sed per omnipotentis nominis Trinitatem vel virtutes archangelorum, patriarcharum et prophetarum, apostolorum atque martyrum omniumque sanctorum et tremendum diem iudicii seu adventum domini nostri Iesu Christi, ante cuius conspectum resurgere videmur, coniuramus, quatinus statuta nostra, quae praesens declarat scriptura, stabili firmitate perpetim faci
Abbreviated transcription (Latin):
reddet ei. Uude sicut diximus pro remedio amme
nr̃e nõs Ip̃a condicio admonuit ut pose discessum
quͣ quidem deus iusserit nr̃m sacerdotes qui ha illo
tempore in locis infrascriptis offici curam gesserũt
sicut in presenti pagia continetur absquẽ ullius
expectata tradicione presentaliter cum oni luteg¬
ritate recipiant atq ad supra scripta loca sanctorũ
in reliquũ cincta aspiciant et sub Integra iunu¬
nitate pro nostra mexcede lbidem in perpetuum ꝑ¬
ficiant Cumq unus quisq eorum sibi collata tp̃orẽ
Illo receperit nome nrͣm in libro iuite oimodis inise¬
rat et ounibus domicis diebus seu precipus sanctoꝵ
solẽnicatibus per om̃ĩa recenseat Illud uero quodad
medelam anime nx̃e plenius pertinere confidimus
per hanc pagiã uõs sacerdotes temporibus illis in
Ipsis sanctis locis̃ consistentes et officia illibata pro¬
eurarites per celestem regem coniuixamus cum colla¬

Expanded text:
reddet ei. Unde, sicut diximus, pro remedio animae reddet ei. Unde, sicut diximus, pro remedio animae nostrae nos ipsa condicio admonuit, ut post discessum, quandoquidem Deus iusserit, nostrum sacerdotes, qui in illo tempore in locis infra scriptis officii curam gesserint, sicut in praesenti pagina continetur, absque ullius expectata traditione presentaliter cum omni integritate recipiant, atque ad supra scripta loca sanctorum in reliquum cuncta aspiciant et sub integra emunitate pro nostra mercede roficiant. Cumque unusquisque eorum sibi collata tempore illo receperit, nomen nostrum in libro vitae omnimodis inserat, et omnibus Dominicis diebus, seu praecipuis sanctorum solemnitatibus per omnia recenseat. Illud vero, quod ad medelam animae nostrae plenius pertinere confidimus, per hanc paginam vos sacerdotes temporibus illis in ipsis sanctis locis consistentes, et officia inlibata procurantes, per coelestem Regem conjuramus, cum sibi colla
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s regmi nr̃i temporibus nrͣis nominatas pro¬
pris nr̃ĩs donatiomibus heredes fieri ꝓreciperemꝰ
et pro Inmutabili beneficio quatuor uno tempore
Unoq temporis momento uobis omribus consenie¬
tibus firmare decreuimus et quitquid ubiq ad soca
sanctorum per eadem tunc ad presens contulu᷑
infra simili annocatione contexinus ex quibu
Unũ lugduno gallie dixigiius alium uero pa¬
risius in archino ecclesie cõmendannus terciu me¬
tis ad custodiendum domino allom donanus qͣr tũ
Autem quem et liz manibus tenemus in thesauro nr̃o
repom iulxmus: Hec igitur propria extat nostra
deuocio et hec domĩ nr̃i consolacio qui perfecta uota
dignanter excipit quia uidelicet illi certa fiducia
In die neccessicatis manebit quisquis locis sanctoꝵ
atq sacerdotibus et egenĩs hic alimeniami tribuit.
qm scriptura teste seueratur dño qui miseretur
pauxeri et ipse regnator olimpi uiccissitudinem

Expanded text:
omnes regni nostri temporibus nostris nominatas proomnes regni nostri temporibus nostris nominatas propriis nostris donationibus heredes fieri praeciperemus, et pro immutabili beneficio quatuor uno tenore unoque temporis momento, vobis omnibus consentientibus, firmare decrevimus, et quicquid ubique ad loca sanctorum per eadem nunc ad praesens contulimus, infra simili adnotatione conteximus. Ex quibus unum Lucduno Galliae dirigimus; alium vero Parisius in archivo ecclesiae commendamus; tertium Mettis ad custodiendum domno Abboni donamus; quartum utem, quem et in manibus tenemus, in thesauro nostro reponi iubemus. Haec igitur propria extat nostra devotio et haec Domini nostri conlatio, qui perfecta vota dignanter excipit, quia videlicet illi certa fiducia in die necessitatis manebit, quisquis locis sanctorum atque sacerdotibus et egenis hic alimoniam tribuit, quoniam, Scriptura teste, feneratur Domino, qui miseretur pauperi, et ipse Regnator Olympi vicissitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
sibi prepararet dum atq ex rebus transitorus
ad loca uencrabilia sanctorum in alimonis ꝓaupe¬
xum curet Impendere quatinus ab ip̃o dño fructũ
indeficientis paracliti intex astxa matutina me¬
reatur refoueri de cuius fonte uino perfecta fide
poscenti nec subtrahitur poculum nec minuitus
alueus sed potius quisquis hauserit Irrigatur dulce¬
dine celitus. atqz suauis ei flagrat odor balsami
paradisi Et ideo ego discutiens conscienciam ac mei
cordis excessum atq considerans exammacionem
superm regis. Iudiciumq Ipsius metuens Alecnoꝵ
etiam uerẽns perias honũ infelicium maxime aũt
concupiscens gloriam infiuitam iustorum et preca¬
uens illud ne ultimus dies iuxta dispensationem
donũ nosꝰ de memoria sanctorum uel consiliacione
egencium pigros inueniat ita nobis sana mente
sanoq consilio placuit et ut iam diximus deuotio
anime admonuit pro eterna reteibucione testa¬
mentum condere in quo basilicas sauctorum pene

Expanded text:
sibi preparet Dominum atque ex rebus transitoriis sibi preparet Dominum atque ex rebus transitoriis ad loca venerabilia sanctorum in alimoniis pauperum curet impendere, quatinus ab ipso Domino fructum indeficientis Paracliti inter astra matutina mereatur refoveri. De cuius fonte vivo perfecta fide poscenti nec subtrahitur poculum, nec minuitur alveus, sed potius quisquis auserit, irrigatur dulcedine caelitus, atque suavis ei fraglat odor balsami paradisi. Et ideo ego discutiens conscientiam ac mei cordis excessum atque considerans examinationem superni Regis iudiciumque ipsius metuens nec non etiam verens poenas hominum infelicium, maxime autem concupiscens gloriam infinitam iustorum et precavens illud, ne ultimus dies iuxta dispensationem Domini nos de memoria sanctorum vel consolatione egentium pigros inveniat, ita nobis sana mente sanoque consilio placuit, et, ut iam diximus, devotio animae admonuit pro aeterna retributione testamentum condere, in quo basilicas sanctorum pene
Abbreviated transcription (Latin):
De si quidem anno dagobertus rex postq̃m
multas gentes que in ciecuitu regni sui
erant subiuigasset et opitulante dño iam pacefir¬
mata filios ꝙ suos sigibertum et ludonium ut su¬
pra dictium est reges designasset confilio diuentu
inspirato conuocatis filũs onnibus q tocius rectn
primatibus decimo kalendas Iumi in palacio bi¬
francorum regibus moris erat super soliuu aure¬
um coronatus esedexet onnibus coram positis Ita
exorsus est Audite me o ues reges et dulcissimi filu
om̃is q proceres atq fortissum duces regni nx̃i
Priusq̃m subitanea transpositio mortis euemat
orportet pro salute amine huuigilare ne forte iuciat¬
aliquem imperatum eiq sine a liquo respectu pre¬
sentem lucem auferat atq perpetus tenebris et
eternis cum tormentis tradat Qum potius dũ
proprio libertatis lure subsisrit ex caducis substan¬
cus in eterna tabernacula iuitam quexat mexcari
perpetuam ut inter consortium Iustorum desi¬
der abilem ualeat ad ipisci locum et retributorem

Expanded text:
dem siquidem anno Dagobertus rex, postquam omnes gentes, quae in circuitu regni sui erant, subiugaverat, et opitulante Domino, iam pace firmata, filiosque suos Sigebertum et Hludowium, ut supra diximus, reges designaverat, consilio divinitus inspirato, convocatis filiis omnibusque totius regni primatibus, 10. Kal. Iunias in palatio BiFrancorum regibus moris erat, super solium aureum coronatus resideret, omnibus coram positis, ita exorsus est: 'Audite me, o vos reges et dulcissimi filii omnesque proceres atque fortissimi duces regni nostri. Priusquam subitanea transpositio mortis eveniat, oportet pro salute animae vigilare, ne forte invaliquem imparatum eique sine aliquo respectu praesentem lucem auferat atque perpetuis tenebris et aeternis eum tormentis tradat; quin potius, dum proprio libertatis iure subsistit, ex caducis substantiis in aeterna tabernacula vitam quaerat mercari perpetuam, ut inter consortium iustorum desiderabilem valeat adipisci locum et retributorem
Abbreviated transcription (Latin):
atq in tres partes diuiso bauariã petere instituit Cũq
in tridentinã uallem uenire iussisset orientales quaꝵ
franci ac saxones ut iussi fuerant ad damibiumi in loco
qui proferiga uocatur accessissent sp̃e cum excerci¬
tu quem secum duxerat super lechum fluuium qui
alemanos et haioarios dixuĩt in anguste ciuitatis sub¬
urbano consedit inde baioariam cum tam uallida ma¬
mi procul dubio petiturus insi tassilo sibi ac popu¬
lo suo ad regem ueniendo consuliuisset nam uidens.
se undiq circũsessum uenit supplex et in ermis et
acceptie̾q ab eo preter filium eius ꝑre theodonem
bano magnicie in uilla que uocatur giluhenn ad hiye

Expanded text:
ere constituit. Cumque in Tredentinam vallem venire iussisset, orientales quoque Franci ac Saxones, ut iussi fuerant, ad Danubium in loco qui Pferinga vocatur accessissent, ipse cum exercitu quem secum duxerat, super Lechum fluvium, qui Alamannos et Baioarios dirimit, in Augustae civitatis suburbano consedit, inde Baioariam cum tam valida manu procul dubio petiturus, nisi Tassilo sibi ac populo suo ad regem veniendo consuleret. Nam videns se undique circumsessum, venit supplex, ac veniam acceptisque ab eo praeter filium eius Theodonem bano Mogontiacense, in villa quae vocatur Ingilunhe
Abbreviated transcription (Latin):
franci super se reges statu ut ea condicione premissa
ut totum regni corpus equaliter partiretur. Et karo¬
lus eam partem quam pater pippinus tenuerat¬
possideret karlomanns uero ea cui patriuis eorum
karlomamis prefuerat contentaretur Iste etiam pr

Expanded text:
 sibi reges constituunt, ea conditione praemissa, ut totum regni corpus ex aequo partirentur, et Karolus eam partem, quam pater eorum Pippinus tenuerat, Karlomannus vero eam, cui patruus eorum Karlomannus prae
Abbreviated transcription (Latin):
tes qui missi fuerant ciuitatem obsidione cuperunt
obinos quoqz aut uinos comprehendeeũt ant in fugã
coactos compulerunt ued dum arca urbem collocati¬
fuissent et ignamori se qͣm decuit scudio resoluũt in¬
dam igitur hoc uidentes et presencium paucrtaten¬
ac absenciũ mecientes seram occursionem apertis por¬

Expanded text:
tes qui missi fuerant, civitatem obsederunt, obvios quosque aut vivos comprehenderunt, aut in fugam coactos compulerunt. Sed dum circa urbem sedentes, ignaviori se quam decuit studio resolvunt, imdani porro contempnentes praesentium paucitatem, absentium metientes seram occursionem, apertis pr
Abbreviated transcription (Latin):
rum essẽt in baioaria quibus obm̃a mictene᷑ ip̃os
quidem usq ad tempus opportimũ ibi uissit expec
tare legati etiam abroditorum qui uulgo pede uecenti
uocantur et conternm uulgaris daciam damibio ad
iniqua infestacionie q̃rerentur et contrã cos auxiliũ
sibi ferri deposcerent dom̃n ire atq iterum ad tp̃us
uulgarorum legatis conscitutum redire uissi sunt
Suppone apud spoletum defuncto cundem ducatum

Expanded text:
rum essent in Baioaria; quibus obviam mittens ipsos quidem usque ad tempus congruum ibidem fecterum legatos Abodritorum qui vulgo Praedenecenti vocantur, et contermini Bulgaris Daciam Danubio adiiniqua infestatione quererentur, et contra eos auxilium sibi ferri deposcerent, domum ire, atque iterum ad tempus Bulgarorum legatis constitutum redire iussi sunt. Suppone apud Spoletium, sicut dictum
Abbreviated transcription (Latin):
cholaum illum unũ ex septem primi¬
diacombus extitisse et ncholaitaxum ab eo dic¬
torum sectam que et in apecalipsi Iohannis ar¬
guitur hanc modernorum sarracenorum legem
existere Sompmant et alii alios et sicut lectio¬
nis incuriosi et rerum gestarum ignari sicut
et in alis casibus falsa quelibet oppinantur fuit
autem iste sicut crouica ab auastasio romane
eclesie bibliothecario de greco in latinũ transla¬

Expanded text:
colaum illum, unum ex septem diaconibus primis exstitisse, et Nicolaitarum ab eo dictorum sectam, quae et in Apocalypsi Joannis arguitur , hanc modernorum Saracenorum legem existere. Somniant et alii alios, et sicut lectionis incuriosi, et rerum gestarum ignari, sicut et in aliis casibus falsa quaelibet opinantur. Fuit autem iste, sicut etiam Chronica ab Anastasio Romanae Ecclesiae bibliothecario de Graeco in Latinum transla
Abbreviated transcription (Latin):
in eadem ecclesia obtentu gloriosorum martirum
ut om̃s quibuscumq infirmitatibus oppressi un¬
diq aduentantes deuoto animo eumdem locum expe¬
terent sanitate reddita cum gaudio ad propria re¬
meabant Quod cernens rex dagobertus Quitquid
In chesauris suis preciosius poterat reperiri uel ali¬

Expanded text:
u martyrum ut quibuscunque infirmitatibus oppressi undique adventantes devoto animo eumdem locum expeterent, sanitate reddita cum gaudio ad propria remearent. Quod cernens rex, quidquid in thesauris suis pretiosius inveniri
Abbreviated transcription (Latin):
eius ludomius sub tenera etate sibi regnum
uero qui fuerat consiliarius regis dagoberti cum regĩa
nantude quam Idem rex relinquerat anno primo reg¬
ni ludomii et secumdo ĩminente regni amno condigne
palacium gubernabat et regnum. Ipse namqz inter
ceteros primates neptrici prudencus agens̃ et ple¬
nitudine paciencie imbutus cunctis erat precelle¬
ntior Eratqz genere nobilis oꝑibus habundans
iusticiam sectans eruditus in uerbis paratus in
responsis tantum modo aplurimis blaphemabatur
eo ꝙ esset auaricie deditus

Expanded text:
eius Hludowius sub tenera aetate sibi regnum vero, qui fuerat consiliarius regis Dagoberti, cum regina Nanthilde, quam idem rex reliquerat, anno primo regni Hludowii et secundo imminente regni anno condigne palatium gubernabat et regnum. Ipse namque inter ceteros primates Neptrici prudentius agens et plenitudine patientiae imbutus, cunctis erat praecellentior. Eratque genere nobilis, opibus abundans, iustitiam sectans, eruditus in verbis, paratus in responsis; tantummodo a plurimis blasphemabatur, eo quod esset avaritiae deditus.
Abbreviated transcription (Latin):
aquilonarem rippam mummẽtum ualli pretexeret
una tantum porta dimissa per quã quarri et equites
emiti et recipi potuissent diniso itaqz opere inter
duces copiarum demũ reuersus est Contra hoc bellũ.¬

Expanded text:
Aquilonalem ripam munimentum valli praetexeret, Aquilonalem ripam munimentum valli praetexeret, una tantum porta dimissa, per quam carra et equites emitti et recipi potuissent: diviso itaque opere inter duces copiarum, domum reversus est. Interea rex Nor
Abbreviated transcription (Latin):
q circũquaque eorum agrie transito Iterum
flnim̃e cum incolimu excercitu in saxomiã se
recepit Erant cum godefrido in expeditione
predicta sclaui qui dicuntur uultzi qui ꝓro¬
pter antiquas̾ immicicias quas cũ abroditis
habere solebant sponte se copus eiue comiũuerũt tr̃oq in
regnũ suũ reuertente cum preda quã in abroditis cape¬
re potuerũt et ipi domũ recxessi sunt godefridus. uero
priusquã reuerteretur destructo emporia quod in occean
lictore constitutum lingua danorum rerit dicebatur
et magña regno illiũs cõmoditatem uectigaliũ perso¬
lutione prestabat translatisq tude negõciatoribus so¬
luta classe ad portum qui suesthorp dĩcitur cum uniuer¬
so excercitu uenit Ibi per aliquot dies moratus lura
regni sui qui saromĩa respicit uallo munire constituit
eo modo ut ab oriertali maris fum quẽ illi ostarsabt di¬
cũt usque ad occidentalem occeam̃ totam egidore flñis

Expanded text:
que circumquaque eorum agris, transito iterum que circumquaque eorum agris, transito iterum flumine, cum incolomi exercitu in Saxoniam se recepit. Erant cum Godofrido in expeditione praedicta Sclavi qui dicuntur Wiltzi, qui propter antiquas inimicitias quas cum Abodritis habere solebant, sponte se copiis eius coniunxerunt, ipsoque in regnum suum revertente, cum praeda quam in Abodritis capere potuerunt, et ipsi domum regressi sunt. Godofridus vero, priusquam reverteretur, destructo emporio, quod in oceani litore constitutum, lingua Danorum Reric dicebatur, et magnam regno illius commoditatem vectigalium persolutione praestabat, translatisque inde negotiatoribus, soluta classe ad portum qui Sliesthorp dicitur cum universo exercitu venit. Ibi per aliquot dies moratus, limitem regni sui qui Saxoniam respicit, vallo munire constituit, eo modo, ut ab orientali maris sinu, quem illi Ostarsalt dicunt, usque ad occidentalem oceanum totam Aegidorae fluminis
Abbreviated transcription (Latin):
aquis regressue fuisset ei mĩciatur godefridum.
regem danorum in abroditos cum excercitu traĩe¬
suũ ad albiam̃ cum uallida francorum et saxomim
mann mifit iubens uesano regi resistere si saxonie
terimos aggredi temptaret ded ille staturis per
aliquot dies in lictore habitis expugnatis etiam
et manni captis aliquot sclauorum castellis cum
magno copiarum suarum detrimento reuersus
est Nan licet dracone ducem abroditoꝵ populari¬
um fidei diffidentem loco pepulisset godelaibum
aliũ ducem dolo captum patibulo suspendisset
abroditorum duas partes sibi uectigales fecisset
optimos tamen militum suorum et manui pr̃op̃¬
tissimos amisit et cum eis filium fratris sui nõie
regmoldum qui in oppugnatione cuiusdam oppi¬
di cum płis danorum primoribus interfectus
est filius aũt imperatoris karolus albiam ponte
ilioit et excercitum cui preerat in linones et si¬
neldigos qui et ip̃i ad godefridum defecerant quãta
potiit celeritate transmit et transposuit pplãtis¬

Expanded text:
Aquas regressus est. Et quia nunciabatur, Godofridum regem Danorum in Abodritos cum exercitu traiecsuum ad Albiam cum valida Francorum et Saxonum manu misit, iubens vaesano regi resistere, si Saxoniae terminos adgredi temptaret. Sed ille stativis per aliquot dies in litore habitis, expugnatis etiam et manu captis aliquot Sclavorum castellis, cum magno copiarum suarum detrimento reversus est. Nam licet Drasconem, ducem Abodritorum, popularium fidei diffidentem loco pepulisset, Godelaibum, alium ducem, dolo captum patibulo suspendisset, Abodritorum duas partes sibi vectigales fecisset, optimos tamen militum suorum et manu promptissimos amisit, et cum eis filium fratris sui, nomine Reginoldum, qui in obpugnatione cuiusdam oppidi cum plurimis Danorum primoribus interfectus est. Filius autem imperatoris Karlus Albiam ponte iunxit, et exercitum cui praeerat in Linones et Smeldingos , qui et ipsi ad Godofridum regem defecerant, quanta potuit celeritate transposuit, populatis
Abbreviated transcription (Latin):
expugnarẽ tunc decreuit dinisoqz in tres partes
excerctu unam quidem rucelliom Ip̃e permanens
secum retimut alteri obsidionem urbis inuxit cui
rostagnns comes gerunde prefuit terciam ne for¬
miserũt auxilium petentes arege cordube sarra

Expanded text:
pugnandam ire deberent; divisoque in tres partes exercitu, unam quidem Ruscellioni ipse permanens secum retinuit, alteri obsidionem urbis iniunxit, cui Rotstagnus comes Gerundę pręfuit, terciam autem, ne formiserunt, auxilium poposcerunt. Rex vero Sarra
Abbreviated transcription (Latin):
bierunt et nullum urbem igxedi aut egredi perm¬
tentes uexauerunt donec famis acerbitate coacti sũt
etiam uetustissimus ostus coria detrahere et in cibũ
infelicissimũ uertere alii aũt mort̾ẽ infelicissime moꝵ¬
tem preponentẽs emuris semet precipites mictebant
aliqui uero spe animabantur iuani cogitantes ꝙ frãci

Expanded text:
bientes et nullum ingredi aut egredi permittentes vexarunt, donec famis acerbitate coacti sunt etiam vetustissima hostiis coria detrahere et in cibum infelicissimum vertere. Alii autem mortem infelicissimę proponentes vitae, ex muris semet praecipites mittebant, aliqui vero spe animabantur inani, cogitantes quod Franci
Abbreviated transcription (Latin):
cruas pro uictoria sibi diuinitus collata graciarũ
actioneẽ deo acturus est progressus porro post hec bera
comite ibidem ad custodiam relicto cum gothorum
auxilus hyemandi gracia ad propria remeauit
Cui pater comperto quod ei ĩminere dicebantur In¬

Expanded text:
crucis pro victoria sibi divinitus conlata gratiarum crucis pro victoria sibi divinitus conlata gratiarum actiones Deo acturus est progressus. Porro post haec Bera comite ibidem ob custodiam relicto cum Gothorum auxiliis, hiemandi gratia ad propria remeavit. Cui pater, comperto quod ei inminere videbatur
Abbreviated transcription (Latin):
speracionem ultimã suũ prinapem tradiderunt
zadonis cognatum que pro eo statuerant nomine
hanur et se ac ciuitatem concessa facultate se cedendi
dediderunt sub hac forma Cum em̃ longa fssam ob¬
sidio ne nr̃i cernerent urbem et iam iam capiendã
aut tradendã crederent honesto ut decebat usi confilio
regem uocant ut urbs̃ tanti nomĩs gloriosum nom̃e
regie propagaret fi illam eo presente superari contui¬
geret uugestiom hinc ad modum rex honeste assensum
tmatiss me perdurauit et tandem superata ad deditio¬
nem coegit tradita ergo et patefacta ciuitate primo qui¬
dem die custodes ibidem rex destinauit sed ab eins ingre¬
ssu abstimut douec ordinasset qualiter cum digna deo
graciarum actione cupitam ac susceptam uictoriam
eiue nomi consecraret antecedentibus ergo eum in tra¬
stnũ et extercilum cuis sacerdotibus et clero cũ solẽm¬
processione appatu et laudibus̾ hypmditis portã ciuu¬
tatis̾ ingressus et ad eccłiam sancte et uictor iosissime

Expanded text:
sperationem ultimam versi, suum principem tradiderunt, Zaddunis cognatum, quem pro eo constituerant, nomine Hamur, et se ac civitatem, concessa facultate tute secedendi, dediderunt hoc modo: Cum enim longa fessam obsidione nostri cernerent urbem et iamiamque capiendam aut tradendam crederent, honesto, ut decebat, usi consilio regem vocant, ut urbs tanti nominis gloriosum nomen regi propagaret, si illam eo praesente superari contingeret. Suggestioni huic admodum rex honeste adsensum tinacissime perduravit, et tandem superata victori manus dedit. Tradita ergo et patefacta civitate, primo quidem die custodes ibidem rex destinavit, ipse autem ab eius ingressu abstinuit, donec ordinaret, qualiter cum digna Deo gratiarum actione cupitam atque susceptam victoriam eius nomini consecraret. Antecedentibus ergo eum in crastinum et exercitum eius sacerdotibus et clero, cum sollempni apparatu et laudibus hymnidicis portam civitatis ingressus et ad ecclesiam sanctae et victoriosissimę
Abbreviated transcription (Latin):
auguste atqz esce locum eus innasit et in castellis Illiuis
presidia disposuit arissaq ad imperatorem legationem
sese cum ounibus que habebat in deditionem Illi uenire
eum peruenerunt pecut ut colloquiũ fieret inter lp̃z
et hispanici lunitis custodens promictens se in eo col¬
loquio cum suis om̃ibus in imperatoris ditionẽ esse
uenturum quod licet imperator ut fieret ãiisset multi¬
xemansit incompletum

Expanded text:
sterium eius A. L.  invasit, et in castellis illius praesidia disposuit, missaque ad imperatorem legatione, sese cum omnibus quae habebat in deditionem illi venire eum pervenerunt, petiit ut colloquium fieret inter ipsum et Hispanici limitis custodes, promittens se in eo colloquio cum suis omnibus in imperatoris dicionem esse venturum; quod licet imperator ut fieret annuisset, multiremansit infectum
Abbreviated transcription (Latin):
eñ imperator alus benigne semper uniens Iniusto
odio laborabat ut tederẽt uite ip̃ius cuius illi nisi
beneficio uinerent uste et legaliter uita caruissẽt
redemite ergo ad se regnia alus quidem malis tem¬
perarũt adclamatiomĩ autem consencientes iilgi
exilio eam deportari et in monasterio saucte rade¬
gundis retrudi iusserunt¬

Expanded text:
enim imperator, aliis benigne semper vivens, injusto enim imperator, aliis benigne semper vivens, injusto odio laborabat, ut taederet eos vitae ipsius, cujus beneficio nisi illi viverint, juste et legaliter vita caruissent. Redeunte ergo ad se regina, aliis quidem malis temperarunt, acclamationi autem vulgi consentientes, exsilio eam deportari et in monasterio sanctae Radegundis retrudi jusserunt
Abbreviated transcription (Latin):
nem contra se et uxorem bertardum quidem fuge se cõmi
tere permisit uxorem aũt laudum esse et in monaste¬
rio saucte marie consistere uoluit ip̃e uero compendiũ
uenit porro hu qui cum pippino miermbriam uene¬
rant misso mermo et lamberto alus qz ꝙͣpłis iudit¬
ad se usq perduci fecerunt quã usq adeo intentata
post diuersi generis penas morte adegerũt ut pre¬
micteret se si copia daretur cum imperatore loquedi
persuasuram quatiuus imperator abiectis armis
conis qz recisis monasterio sese conferret se etiam
imposito uelo capiti itidem facturam aũa rem ꝙͣto
plus cupiebant tanto facilius crediderũt arissis
igitur cum ea suorum aliquibus ad imperatorem usq
deduxerũt cui cum ille secrerius secum loquendi licen¬
ciam prestitisset permitente illo ut mortẽ euadeᷤ
posset ip̃a uelum capiti supposuit de atonsione uero
sua imperator tempus deliberandi poposcit tanto

Expanded text:
nem contra se et uxorem Berhardumque obstinem contra se et uxorem Berhardumque obstitere permisit, uxorem autem Lauduni esse et in monasterio sanctae Mariae consistere voluit, ipse autem Compendium venit. Porro hi qui cum Pippino Uuermbriam venerunt, misso Uuerino et Lantberto aliisquad se usque perduci fecerunt. Quam usque adeo intentata post diversi generis penas morte adegerunt, ut promitteret se, si copia daretur cum imperatore loquendi, persuasuram, quatinus imperator abiectis armis comisque recisis monasterio sese conferret, se etiam imposito velo capiti itidem facturam. Quam rem quanto plus cupiebant, tanto facilius crediderunt; missis enim cum ea suorum aliquibus, ad impdeduxerunt. Cui cum ille secretius secum loquendi licentiam praestitisset, permittente illo ut mortem evadere posset, ipsa velum sibi capiti superposuit: de attonsione porro sua imperator tempus deliberandi poposcit. Tanto
Abbreviated transcription (Latin):
lrca tempus porro quadragesimale cum
imperator loca mari circumacencia ꝑagra¬
ret factionis et proditionis inique principes ultra fer¬
re non ualentes̃ occultatum diu nuilimẽ detegunt pri¬
mũ igitur interse primores quod federe toniurant
Deinde minores sibi agregant quorum pars muita¬
tionis semper cupida more cami auiu̾q rapacium
alicn detrimentum suum quexũt fieri supplectiomi
augmẽtum freti ergo multitudine et assensu plurimo¬
adeũt pretendentes abiectiõne sui bertardi cameraru¬
in solencĩa horum despectioñe et ceterorum asserẽtes
etiam tum quod dictu nephas est thori incestorem
pateri Patrem porro adeo quibusd̃ illusum pre¬
stigus ut hec non modo uindicare sed non aduertere
posset Oꝑꝑptere ergo dicebant bomi filiũ indigne fer¬
intati et hec agentem non solum fama prosẽqretur
allectus incitamentis iuuenis cum eis et suorum multi
copus per aurelianenss urbem sublato inde odone quẽ¬
usque uenerũt At uero imperator ut eorum conspiratio¬

Expanded text:
rca tempus porro quadragesimale, cum imperator loca mari circumiacentia peragraret, factionis iniquae principes ultra ferre non valentes, occultatum diu vulnus detegunt. Nam primum inter se primores quodam federe coniurant, deinde minores sibi adgregant, quorum pars mutationis semper cupida, more canum aviumque rapatium, alienum detrimentum suum quaerunt fieri suppletionis augmentum. Freti ergo multitudine et assensu plurimoaetendentes abiectionem sui, Berhardi insolentiam morum, despectionem ceterorum, asserentes etiam eum – quod dictu nefas est – thori incestatorem paterni; patrem porro adeo quibusdam elusum praestigiis, ut haec non modo vindicare, sed nec advertere posset. Oportere ergo, dicebant, bonum filium indigne feritati, et hec agentem non solum fama prosequeretur allectus incitamentis iuvenis, cum eis et suorum multis copiis per Aurelianensem urbem, sublato inde Hodone eusque venerunt. At vero imperator, ut eorum conspiratio