comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
.ii. qmͣ audiuimus firmam. Uł ꝑ fidem ur̃am. uiro:
sumus. ⁊ hẽ quod ait. qmͣ .n. gr̃arũ actioriẽ. po. d̾o
tͥ. pro. uob̃: Nich enim est tam dignum. quod suffi¬
cere possit ad cũpensatõnem acquisite salutis gn̾tiũ:
nos dico positi. inom̃i gaudio. quo gaudemus. qͣ
docere uos: qi eratis pariuili. orantes lico: habund̾a¬
tius. amͣ antea. qr modo plus poss ad dere eis nos ora¬
itat.i. faciat directam. ⁊ ab impedimentis liberam:
uiam nr̃am: aduos. Siue autem uenĩmꝰ: siue nͥ: dñs
multiplicer uos. innumero fidelium. ⁊ inrtutum:
⁊ nos inuob̾. habundamus caritate. dico ut faciat
ramini. Nel ita innotentes sitis: nequis deuob̾ pꝰ
gͥ. Hactenus. patientiam ꝑ fectis: insuał illoꝵ tͥbu¬
latõne suasit. nuncde munditia: minorib suadei.
exhortanseos ad continentiam. qłͣ qr babundamuꝰ¬
caritate inuobis. de cetero gͦ fr̾es ragamus. ⁊ obsecͣmꝰ.
Cõnsuetudo est apłi. ut uerba duplicet. ł tͥplicet

Expanded text:
m audivimus firmam. Vel, per fidem vestram, juro, sumus, et hoc est quod ait, quam enim gratiarum actionem po pro vobis? Nihil enim est tam dignum quod sufficere possit ad compensationem acquisitae salutis gentium. Nos, dico, positi in omni gaudio quo gaudemus, quadocere vos, quia eratis parvuli. Orantes, dico, abundantius quam antea, quia modo plus posset addere eis. Nos oraid est faciat directam, et ab impedimentis liberam viam nostram ad vos. Sive autem, venerimus sive non, Dominus multiplicet vos in numero fidelium et virtutum, et nos in vobis, abundamus charitate. Dico ut faciat ramini. Vel ita, innocentes sitis, ne quis de vobis go. Hactenus patientiam perfectis in sua vel illorum tribulatione suasit, nunc de munditia minoribus suadet, exhortans eos ad continentiam. Haimcharitate in vobis, de caetero ergo, o fratres rogamus et obsecramus. Consuetudo est Apostoli ut verba duplicet vel triplicet
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad ꝑilificatõnem p̃dicat: nolite eum despicere. neq
contempnere: non tr̃iom̾a indiscrete recipiatis. s ꝓ
egent discissione: ⁊ quod uonum est .i. quod bonum
ẽtꝰ inuemtur: tenete: ⁊ abstinete uos ab om̃i sp̃e mala.
malum. nolite p̃cipitanter agere. S̾olet enim spe mu̾
di: fallaciter cdicere bona: inter hsub inducere pͣua.
ut ꝑħ que bona sunt: accipiant ⁊ mala Icł̃o: monet
omĩa ꝓbare.⁊ quicqud sobrie: ⁊ bn̾dictum fu̾it: re¬

Expanded text:
t ad aedificationem praedicat, nolite eum despicere, neque contemnere; non tamen omnia indiscrete recipiatis. Sed pegent discussione, et quod bonum est, id est quod bonum esse invenitur, tenete, et abstinete vos ab omni specie mala, id malum, nolite praecipitanter agere. Ambrosius Solet enim spiritus di fallaciter dicere bona, et inter haec subinducere prava, ut per haec quae bona sunt, accipiantur et mala. Ideo monet omnia probare, et quidquid sobrie et bene dictum fuerit re
Abbreviated transcription (Latin):
manerdo: ip̃a pecc̾a sua ⁊ parentum consũment. s
illio. Qui insordib ẽ.: sordescat adhuc. ⁊ iunclictam
peccatisfiuis ⁊ parentum debitam: in se ꝓuocent. Qua¬
draginta quid̃ annos pꝰ passionem clñi. dedit c̃s iuadl.
adpenitentiam lł transactis: cum nollent credere:
cumpleta sunt eoꝵ peccata. Nñ: dix̃ eis cdñs. implete-

Expanded text:
a et parentum consumment, secundum illud: Qui in sordibus est, sordescat adhuc , et vindictam peccatis suis et parentum debitam in se provocent. Quadraginta quidem annos post passionem Domini dedit Deus Judaeis ad poenitentiam. Illis transactis cum nollent credere, completa sunt peccata eorum. Unde dixit eis Dominus: Implete
Abbreviated transcription (Latin):
usq infinem. Ira cdi ẽ: aduentus romanoꝵ. q̃n ꝑditi
sunt: gladio. faie. pestilentia. captiuitate. que ira
durat eis captiuis: usq infinem scłi. qr semꝑerunt
captiui: Nel sicut quidam codices hñti p̃uenit ira
dti .i. undicta dĩ: añ uenit in ħ seculo. suꝑillos. que
durabit. usq infinem. que ideo dr᷑ p̃uenire: qi uindic¬
tam futi uidicii. inqua illi eternaliter punientur:
p̃uenit hec temporał pena. ⁊post. sequst᷑ eterna. Nł
ae iundicta int̾iori agit. qua ds puniuit eos excecando.

Expanded text:
usque in finem. Ira Dei est adventus Romanorum, quando perditi sunt gladio, fame, pestilentia, captivitate, quae ira durat eis usque in finem saeculi, quia semper erunt captivi. Vel sicut quidam codices habent, praevenit ira Dei, id est vindicta Dei ante venit in hoc saeculo super illos, quae durabit usque in finem, quae ideo dicitur praevenire, quia vindictam futuri judicii in qua illi aeternaliter puniantur, praevenit haec temporalis poena, et post sequitur aeterna. Vel de vindicta interior
Abbreviated transcription (Latin):
Hec tͥaio posuit.ut cotus homo sit ꝑtectus. Aliqn.ꝙ̃.
inquinatur anima ꝑ cogitatonem malam. ⁊ est inũd̾
bere si autem nala uita ł cogitato intercedat: non erit
integer sp̾e. Et nota quod ait: si ne querela ñ sine pecͥco.
aliud eit enimꝰ. sine pecc̾o eẽ: quod. de solo in hac uita u¬
nigenito. dictum est. aliuo e̾ẽ sine querela.ꝙ de mł¬
e̾e non possit. Quisenim querit᷑ uiste de homine: qui
neminimalum uult. ⁊ quib pͥ fideliter consulit. ñ
et̃ cu iusqm iniurias tenet libidinem iũdicandi.: at
ueraciter dicat. sicut ⁊ nos. dimit. de. no: ⁊ t̾ñeo ip̃o¬

Expanded text:
ec tria ideo posuit, ut totus homo sit perfectus. Aliquando enim inquinatur anima per cogitationem malam, et est mundumbere; si autem mala vita vel cogitatio intercedat, non erit integer spiritus. Et nota quod ait, sine querela, non sine peccato. Aliud est enim esse sine peccato, quod de solo in hac vita Unigenito dictum est; aliud esse sine querela, quod de muesse non possit. quis enim iuste queritur de homine, qui nemini male uult et quibus potest fideliter consulit nec contra cuiusquam iniurias tenet libidinem uindicandi, ut ueraciter dicat: sicut et nos dimittimus debitori
Abbreviated transcription (Latin):
tione ceperunt uerbum: ut ꝓbarent se intellexisse. clĩ
ẽẽ doctrinam. qui cłs oꝑatur inuob̾ cotidie bona oꝑa.
qui credidistis. u̾nt ꝑfidem. in id ip̃m ꝙ c̃cdidistis.
Nosenim. m ulta dix̃ cc̃ pseudo. hic iam monet. ne pro

Expanded text:
tione susceperunt verbum ut probarent se intellexisse Dei tione susceperunt verbum ut probarent se intellexisse Dei esse doctrinam. Qui Deus operatur in vobis, quotidie opera bona, qui credidistis, venturi per fidem in idipsum, quod credidistis. os enim. Multa dixit contra pseudo: hic jam monet ne pro
Abbreviated transcription (Latin):
laboris nr̃i. ⁊ fatigationis. hoc ad didit: qi est labor sine
fatigatione: trecte dixi fatigationis:⁊ laboris: qr p̾dica
hoc ⁊̃ faciebat: ut pseudo repelleret ap̾dicatõneNo̾
⁊ sine querela .s. non faciendo in debita: asfiumus uob̾
qui credidistis. qñ adhuc erant educandi: ⁊ ita scitis
quemq u̾rm: dep̃cantes dico. tanqͣm pater filiossuos.
.i. tanto affeclu: qnͣto pater filios:⁊ consolantes uol. siqͥs
ur̃m de peccato ł dealio desolatus erat: testificati sumꝰ:
laretis prosiciendo: digne d̾o. sequentes in oꝑib uolu̾¬
tatem eius. quod utiq debetis: qr ip̃e est: qui uocauit
uõcatione que ẽ scdm̃ ꝓpositum: uos cum eẽtis ad
dico. ⁊ hĩn apꝑaret. qrnos cito ⁊ firmiter recepistis. quod:
ita ait. qn̾icum accepissetis anobu̾bum auditus dĩ.
.i. cum accepissetis solo auditu. uerbum quod de do ẽ.
Neb in quo auditur ds̃. cum inqm accepissetis. acce¬
pistis illud. no ut uerbum hominum .s. qiͣ asapientib¬

Expanded text:
laboris nostri et fatigationis. Hoc addidit, quia est labor sine fatigatione. Et recte dixi fatigationis et laboris, quia praeHoc etiam faciebat ut pseudo repelleret a praedicatione.et sine querela, scilicet non faciendo indebita, affuimus vobis qui credidistis, quando adhuc erant educandi. Et ita hoc scquemque vestrum, deprecantes, dico, tanquam pater filios suos, id est tanto affectu, quanto pater filios, et consolantes vos, si quis vestrum de peccato, vel de alio sollicitus erat. Testificati sumus,ravimus, ut ambularetis, proficiendo, digne Deo, sequentes in operibus voluntatem ejus. Quod utique debetis, quia ipse est qui vocavit, vocatione dico, quia vos cito et firmiter recepistis. Quod ita ait: Quoniam cum accepissetis a nobis verbum auditus Dei, id est cum accepissetis solo auditu verbum quod, de Deo esvel, in quo auditur Deus. Cum, inquam, accepistis illud, non ut verbum hominum, scili
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ xͦ eius filio. ⁊ añt ali a.salutant: in hunc mod̾. gr̾a
sit. tioł.⁊ pax. Exposita: ne ex ponas. ne actu̾ agas.
Gras.⁊ c̃ Cost salutatõnem. pͥmum confirmat bo¬
nos. ⁊eꝑfecti illoꝵ refeceni grãs cl̃o. a quo sunt omĩa¬
bonahoc modo. Gr̃as aginus dõ semꝑ ꝓ om̃ib uob̾. qr st̾
bona. que uniob̾ sunt.⁊ acdło sunt. nos dico: facientes
co. habitis: sine intermissione cert̾arum horarum. uñ
autem gras agat: ostũdit. subdñs. nos dico: memores
fessio: ⁊ laboris uri. queiꝰ bues untpse. ⁊ ꝓproximis:
⁊ caritatis. habite inłm̃ ⁊ꝓximum. ⁊ sustinentie. habi¬
te ccͣ mala. que sustinentia est. spei. qr eam fac̾ spesgłe.
nonenim tanta mala possent sustinere: nͥ spes eos con
certi estis: ac si iam uideatis eum. ⁊ ita eos anunat: Uł
an̾dm̃ existit. qi ei bene placet. non ad aspectum ho¬
minum. ⁊ eo auctore ẽ. Scientes. qiͣ. dehis agimus graᷤᷤ

Expanded text:
 ejus Filio. Et ante alia salutant in hunc modum; Gratia sit vobis et pax. Exposita ne exponas, ne actum agas. Ambrosius. Post salutationem primum confirmat bonos, de profectu illorum referens gratias Deo a quo sunt omniabona, hoc modo: Gratias agimus Deo semper pro omnibus vobis, quia sunt bona quae in vobis sunt, et a Deo sunt. Nos dico, facientes co, habitis sine intermissione certarum horarum. Unde autem gratias agat, ostendit, subdens: Nos, dico, memores fessio, et laboris vestri quem habueruntet charitatis habitae in Deum et proximum, et sustinentiae habitae contra mala, quae sustinentia est spei, quia eam facit spes gloriae. Non enim tanta mala possent sustinere, nisi spes eos confcerti estis, ac si jam videatis eum, et ita eos animat. Vel, ante Deum existit, quia ei bene placet, non ad aspectum hominum, et eo auctore est. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
gaudñtes: ꝙ habiti sunt digͥ ꝓ nomine dñi contume¬
exemplum confessionis. ⁊ doctnte: omĩb c̾cłntib qͥ st̃.
in macetlonia. ⁊ achaia. qui exemplo nr̃o ñtiment
confiti. ⁊ uere forma facti estisom̃ib: Anob̾ enim dif¬
famatus .i. drinilgatus. ẽ. sermo dñi .i. ab exemplo pa
machaias in om̃i loco: ad ĩacenti uob̾ tuicmo. ñ solu̾¬
sermo. s sides ur̃a .i. ꝑ fecto sidi: ꝓfecta est .i. ꝓcessit. que¬
sides: ẽ ad cłm̃ tm̃. ut est inmartirib qͣuod. ñ fidesest.
miniis ꝑfectoꝵ qui: ⁊̃ mundi sũt: cogitant ꝓces sit
cdico: itaut non necẽe sit nob̾. quicqm loqui derob̾ adali¬
osincitandos Ip̃ienim. de.uo.i. ad conin

Expanded text:
gaudentes, quia habiti sunt digni pro nomine Domini contumeest exemplum confessionis et doctrinae omnibus credentibus, qui sunt in Macedonia et Achaia, qui exemplo vestro non timent confiteri. Et vere forma facti estis omnibus. A vobis enim diffamatus, id est divulgatus est, sermo Domini, id est ab exemplo patin Achaia, sed in omni loco, adjacenti vobis et vicino, non solusermofides est, ad Deum tantum ut est in martyribus quod non est fides, est minus perfectorum qui et quae mundi sunt, cogitant. Processit, dico, ita ut non necesse sit nobis quidquam loqui de vobis ad alios incitandos. Ipsi enim de vobis, id est
Abbreviated transcription (Latin):
minib. sic̾ scitis:⁊ uere non est in dolo p̃dicatõ nr̃a: qr neq
in occone. auari nõ dicorin auaritia. s nec feci. nec dixi
qui se potius. qͣm dĩ doctrinam conmendari uolebãt.
Apłs autem: quigłam non ad p̃sens: s infuto quere¬
bat. se humilem faciebat: ut cdĩp̃dicato exaltaretur:
p̃dicauimrus: cum .i. qmͣius: possemus quod nõpseu¬
do. ẽẽ uob̃: oneri. ut nob̃ ministraretis necessaria pꝰ se
se abnuere dicat: cum liceret illi. subsidia requirere.
ad cumpͥmendum illos: quib nec fãcultas erat:
foueat filios suos non alienos. Aue̾nos enimqñꝙnu¬
tͥt mulier: ꝓmercede. non examore. ꝓpͥos uͦ ex dilectõe.
autem ad intelligendam caritatem suam gͥ eosse
dixisse: significat: dicens. ita nos intoto labore nr̃o. de

Expanded text:
minibus, sicut scitis. Et vere non est in dolo praedicatio nostra, quia neque minibus, sicut scitis. Et vere non est in dolo praedicatio nostra, quia neque in occasione avaritiae, non dico in avaritia, sed nec feci, nec dixi qui se potius quam doctrinam Domini commendari volebant. Apostolus autem qui gloriam non ad praesens, sed in futuro quaerebat, se humilem faciebat, ut Dei praedicatio exaltaretur. praedicavimus, cum, id est quamvis possemus, quod non pseudo, esse vobis oneri, ut nobis ministraretis necessaria. Possemse abnuere dicat, cum liceret illi subsidia requirere ad comprimendum illos, quibus non facultas erat, foveat filios suos, non alienos. Alienos enim quandutrit mulier pro mercede, non ex amore; proprios vero ex dilectione. ro mercede fit. Hoc autem ad intelligendam charitatem suam erga eos se dixisse significat, dicens: ita nos in toto labore nostro de
Abbreviated transcription (Latin):
iii. lociui uerbiumcł. quõd est signum deuoti ⁊ si
meat. Inanis enun. est ille: quiterrore p̃senti for¬
midinem patitur p̃dicandi. non suit in anisdico.
hic cẽ pseudo apłos uidetur incipere. commemorans.
mendatio. s de ueritate: neq de mmũ. sicut sunt car
tatis. ⁊ utilitate auditoꝵ. pdicatur. sut gła ł aliquod
lucrum. acquiratur. non indolo dico s potiꝰ. ita uere
⁊pura int̾ntione loquim᷑. sicut ꝓbati ⁊ electi. sumus
ad̾o ad hoc: ut crederetur nob. qĩ fidelib euangłim loqͥ¬
mur dico: ñ qͣi hominib placentes .i. placere querentes.
qr nec speciem placentis hñis. s placentes: co qͥꝓbat cor
ip̃e oꝑetur in nob. uitare nequimus. Qu̾as enim iuires
nocendi habeat humane głe amor: ño sentit: nͥ qui ei
bellum indixi̾t. qr ⁊ sicuiqͣm fale ẽ: landem non cuꝑe
dum negatur: difficile est tñ ea non delectari cum offer¬
fumus insermone ad ulationis. ꝑ quod alii placent ho¬

Expanded text:
vi loqui verbum Dei, quod est signum devoti et fimeat. Inanis enim est ille qui terrore praesenti, formidinem patitur praedicandi. Non fuit inanis, dico, Hic contra pseudoapostolos videtur incipere, commemorans dmendacio, sed de veritate, neque de immunditia sicut sunt carntatis et utilitate auditorum praedicatur, sed ut gloria vel quod lucrum acquiratur. Non in dolo, dico, sed potius ita vere et pura intentione loquimur, sicut probati et electi sumus a Deo, ad hoc ut crederetur nobis, sicut fidelibus, Evangelium. Loquimur, dico, non quasi hominibus placentes, id est placere quaerentes, qipse operetur in nobis, vitare nequimus. Quas enim vires nocendi habeat humanae gloriae amor non sentit, nisi qui ei bellum indixerit: quia si cuiquam facile est laudem non cupere, dum negatur, difficile est tamen ea non delectari cum offerfuimus in sermone adulationis, per quod alii placent ho
Abbreviated transcription (Latin):
rat. qͣ. iõ dico: qualem introitum habuerimus: ⁊ eiꝰ
qualitatem non ex pono: qr non est neceẽ. nam uos ip̃i
giles sumus. fi idño nr̃o: loqui ad uos euangłim el̃i.
ueuios facite. confidite .s. indo. nõ innob̾. nos dlico.
añ qmͣ aduos ueniremtis: passi multa. ⁊ contumeliis
affecti. inphyhppis. sic̃ scitis. Eccs añ qm ueniremꝰ
ad uos: ⁊ pꝰpassi sumus. ut non liceret confidere in

Expanded text:
t. Quasi dicat: Ideo dico qualem introitum habuerimus, et ejus qualitatem non expono, quia non est necesse. Nam vos ipsi, giles sumus, sed in Deo nostro loqui ad vos Evangelium Dei, sic et vos facite. Confidite, scilicet in Deo non in vobis. Nos dico, antequam, ad vos veniremus passi multa, et contumeliis affecti in Philippis sicut scitis. Ecce antequam veniremus ad vos et post passi sumus, ut non liceret confidere in
Abbreviated transcription (Latin):
De cetero: o frẽt orate ꝓ nob̾. ut sermo cdi .i. eu angłm
quod deus decdit nobis: ł quod de do añ: currat. sine in¬
pedimento ad omĩi gentes. ut multi uelociter conu̾tan¬
tur. ⁊ clarificetur .i. clariis tintelligibił fiat hominib
aurib iucorda. ut c̃pesceret: ⁊ se daret: maloꝵ homin̾¬
secdit̾ones. um̃ subd̃. ⁊ ut liberemur ab hominib .s. a
pseudo. ne nr̃os seducant: ł nob̾ insidias tenclant

Expanded text:
e caetero, o fratres, orate pro nobis, ut sermo Dei, id est Evangelium quod dedit Deus nobis, vel quod de Deo agit, currat, sine impedimento ad omnes gentes ut multi velociter convertantur, et clarificetur, id est clarus et intelligibilis fiat hominibus. aurhominum. Unde subdit: Et ut liberemur ab hominibus, scilicet a pseudo ne nos seducant, vel nobis insidias tendant.
Abbreviated transcription (Latin):
ministrare cessarent pauperib ad didit. uos autẽ
fratres: nolite deficere bñfacientes pauꝑilqr ino¬
perentur. possunt tu̾ ñ nulł indig̾e. ⁊ ĩo monẽt.
nẽ illi qui habe bant: un seruis dĩ necessaria
p̃berent: hac occasione pigrescerent. Nonenim
iurep̃hensione. uen̾: quihumanus ẽ iulargiẽ¬
do. s hic qui cumpossit laborem ferre. uiilt uita
crepabinns illum: ⁊ ne conmisceamini. cum il¬
lo ut cũfunciẽtur .i. erubescat ab iectus abom¬
nib ut sic se subiciat preceptis apłi: ⁊ tñ noli¬
te estimare eum: qi inimicum. ut odiohabeatis
eum s exdilectione corripite. eum: ut fratrem:

Expanded text:
ministrare cessarent pauperibus, addidit: vos autem, fratres, nolite deficere benefacientes pauperibus quia et si operentur, possunt tamen nonnullis indigere. Et ideo monet ne illi qui habebant unde servis Dei necessaria praeberent, hac occasione pigrescerent. Non enim in reprehensionem venit qui humanus est in largiendo, sed hic qui cum possit laborem ferre, otiose vultcrepabimus illum, et non commisceamini cum illo ut confundatur, id est erubescat abjectus ab omnibus, ut sic se subjiciat praeceptis Apostoli. Et tamen nolite aestimare eum, quasi inimicum, ut odio habeatis eum, sed ex dilectione corripite eum ut fratrem. Haimo
Abbreviated transcription (Latin):
abamts.uo. qm̃ siquis nõ uult oꝑariñ manducet.
cere. ut quod utiliter caritas monet. u̾õ solumfa¬
cereuolĩt: s nec intellige̾. cum multis aliis lo¬
cis epłaꝵ suarum:. quid hinc sentiat apłs aꝑtis¬
sime doce at. u ult enini seruoscłi corꝑaliter opa¬
ri. un̾ uiuant. ut non conpellantur egestate. ne¬
colli. ẽẽ. quid mandui. n̾o enim ħ ĩo dictũ ẽ: ut ista
noꝑcurent. qñt necessitati sat est. Uñ honeste potue¬
mus eram. hic ostenditur rõ: cur laborissui men¬
gentes. ħ inͦ merentur paici. quod factum: ad hor¬

Expanded text:
bis: Quoniam si quis non vult operari, non manducet. cere, ut quod utiliter charitas monet, non solum facere nolint, sed nec intelligere: cum multis aliis locis epistolarum suarum quid hinc sentiat Apostsime doceat. Vult enim servos Dei corporaliter operari unde vivant ut non compellantur egestate nesolliciti esse quid manducetis. Non enim hoc ideo dictum est ut ista non procurent quantum necessitati sat est, unde honeste potuemus enim. Hic ostenditur ratio, cur laboris sui mengentes. Hoc modo merentur pasci, quod factum abhor
Abbreviated transcription (Latin):
docebat. s hortabatur ⁊ factis. ydonei .N. magiitͥ ẽ ea
q̃ u̾b̃ docet: oꝑib ex plere. ⁊ si .i. manifeste uera eẽ
ñ ignorentur: que diꝰcentur: tũ si negligi ceꝑint ama¬
gut.: ñ facile ꝓficient audientib. AAag̃ enim oꝑasua¬
ant: quam uerba. s̃oq magnis p̃coniis remunerã¬
di sunt.: qui negligentiy magistris: de solis u̾b ꝓ
uinsalomon. Raro inquit inferespedem: ad a-¬
micum tuum. ne satiatus tui: oderir te. Qui enĩ
srequenter ad alienam m̃ sam c̾uen̾: ocio deditus.
aduleniir neceẽ ẽ. pascenti se. cum religio nr̃a: ad lib̾tatẽ

Expanded text:
batur et factis. Idonei enim magistri est ea quae verbis docet operibus implere. Et si enim manifesta vera esse non ignorentur quae docentur, tamen si negligi coeperint a magistro, non facile proficient audientibus. Magis enim opera suadent quam verba: ideoque magnis praeconiis remunerandi sunt qui negligentibus magistris de solis verbis re. Unde et Salomon: Raro, inquit, inferes pedem ad amicum tuum, ne satiatus tui oderit te . Qui enim frequenter ad alienam mensam convenerit otio deditus, aduletur necesse est pascenti se, cum religio nostra ad libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
eccłe. uł ħ dicit de sp̾riali imꝑio. romane eccłie. uł de
discessione aside. Etẽ senstis. Nonueniet dñs ad uidi
uenerit refuga pͥmum quõd nulli dubiumẽ de an¬
titͦ eũ dixisse. quem retugam uocat. ntiq adñodo.

Expanded text:
Ecclesiae. Vel hoc dicit de spirituali imperio Romanae Ecclesiae. Vel de Ecclesiae. Vel hoc dicit de spirituali imperio Romanae Ecclesiae. Vel de discessione a fide. Et  habent: Nisi venerit refuga primum, quod nulli dubium est de Antichristo eum dixisse quem refugam vocat utique a Domino Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
nos: qiͣ mitet dies dñi. Nõnquin uelit illos ẽẽ ꝑatos: nt
habe ant succuntas lũbos. ⁊lucernas arcłntes inmanib.¬
expectantes qñ reuertatur dñs amiptiis. In qͥuõ enim
quemq inuenerit suus noussintus dies: in heum conp̃¬
hendet: mundi nouissimus dies. qi qͦuał rdie isto qͥs¬
ꝙ moritur. tał incdie il lo uidicabitur. uo̾: urgilare de¬
Imparatum autem inueniet dies illum. queminꝑat᷑
ł seducamiri. s addidit. qiͣ instet. di .do. ħ ĩo diciti ne
ip̃apturbatione: dum in cauti intiemrent᷑ possent sedu¬
ci ad adorandumdiabolum. qui ħ ĩo agebat: ut sub
itomme xͥ apparens. faceret se ad orari. quod ut non pꝰ¬
sit facere inpudñtissimris sathanas: tempꝰ ⁊ signa ad¬
regui romani defectio siat. ⁊ appareat antix̾ iħẽ ꝙ.
nodiicedãt imꝑio. nõ quod statim pꝰ. ueniat dñs. oc¬
culte loquitur de destructõne romani imꝑii. ne
forte si apte ħ diceret: irritaret eos : ad ꝑsecutionem

Expanded text:
vos, quasi instet dies Domini. Non quin velit illos esse paratos, ut habeant succinctos lumbos, et lucernas ardentes in manibexspectantes quando revertatur Dominus a nuptiis. In quo enim quemque invenerit suus novissimus dies, in hoc eum comprehendet mundi novissimus dies, quia qualis in die isto quisque moritur, talis in die illo judicabitur. Et ideo vigilare deImparatum autem inveniet dies ille, quem imparatvel seducemini, sed addit, quasi instet dies Domini. Hoc dicit, ne ipsa perturbatione dum incauti invenirentur currant ad orandum diabolum: qui haec ideo agebat, ut sub Christi nomine apparens, faceret se adorari, quod ut non possit facere impudentissimus Satanas. Tempus et signa adregni Romani defectio fiat, et appareat Antichristus. no discedat imperio: non quod statim post veniat Dominus. Occulte loquitur de destructione Romani imperii, ne forte si aperte hoc diceret, incitaret eos ad persecutionem
Abbreviated transcription (Latin):
tiones c̃ctntium. nuncdum c̾d̾ntes c̃dere fac᷑: ut ostñdat:
qr ip̃e fac̃. Nemo ẽ enim tam imꝑitus: tam ingenio
tardus: qui nõ uideat dm̃ facere.ꝙ. rogarise p̃cdp: u
taciat. Et sciendum: qr posse h̃r fidem sic̃ pꝰse nr̃ cari¬
tatem. Nataẽ honinim. hĩe auter fidem.
sic̃ hr caritatem gr̾aest sicĩelium. s cum uoluntas ẽ

Expanded text:
tiones credentium, nondum credentes credere facit, ut ostendat quia ipse facit. Nemo est enim tam imperitus, tam ingenio tardus, qui non videat Deum quod rogari se praecipit, ut faciat. Et sciendum quia posse habere fidem sicut posse habere charitatem natura est hominum; habere autem fidem sicut charit
Abbreviated transcription (Latin):
labor fuit: usq ad fangationem: nos dico: nocte ⁊
aie operantes. ccͣ hoc quod sup̃ dr̃x. ab aliquo. oꝑanteᷤᷤ
dico: nȩquem ur̃mgͣuaremus. ⁊ nequis diceret eũ
id non accepisse: qr non haberet potestatẽ. subd̾ non
is non accepimus: qiͣ non habuermꝰ ꝓote. accipiendi.
tunc istiꝰ multo magis debent uiuere de labore suo.
qui non hñt hanc porestatem: non ĩo inq̃m n̾ acce¬
pimus: s id: ut daremus nosinet ip̾os: tormam uob̾.
adimitandum nos .i. ut uos inmitaremini nos. ⁊ ocĩ
dimitterens. Ecce: ꝓ alia causa hic: qmͣ ap̃ corinthos:
abitinint. hic enimꝰ ꝓ exemplo dando abstinuit. ibi:

Expanded text:
 usque ad fatigationem. Nos dico, nocte et die operantes, contra hoc quod supra dixit ab aliquo. Operantes dico, ne quem vestrum gravaremus, et ne quis diceret eum ideo non accepisse, quia non haberet potestatem, subdit: Non ideo non accepimus, quasi non habuimus potestatem accipiendi, cum isti multo magis debent vivere de labore suo qui non habent hanc potestatem. Non ideo, inquam, non accepimus, sed, ideo ut daremus nosmetipsos formam vobis ad imitandum nos, id est ut imitaremini nos, et otium dimitteretis. Ecce pro alia 208 causa hic, quam apud Corinthios abstinuit. Hic enim pro exemplo dando abstinuit, ibi pro
Abbreviated transcription (Latin):
do bnficii gr̾̃a: ut sc̃i aut quod colitur: ur̃ cd̃s tͥmitas. ex¬
inuua. cerastes insemita. ⁊ cumuenerit ierosoli¬
mam: cͥcũcidet se. dicens rudis: ego sumx̾: uobis
ꝓmissus. tunc confluent ad eum om̃s iutłi. treecd¬
ficabunt templum aromanis clestructum. sedebitq
ibi: dicens se ẽẽ dm̃. uł ita. Noñnusli. non ip̃mpͥn¬
cipemtin: s unui̾sum corpꝰ eius .i. ad eum ꝑtinen¬
tem hominum multitudinem. simul cum t̃po

Expanded text:
el beneficii gratia, ut sancti. Aut quod colitur, ut Deus Trinitas. Exin via, et cerastes in semita : et cum venerit Jerosolymam, circumcidet se dicens Judaeis: Ego sum Christus promissus. Tunc confluent ad eum omnes Judaei, et reaedificabunt templum a Romanis destructum, sedebitque ibi dicens se esse Deum. Vel ita: Nonnulli non ipsum principem tantum, sed universum corpus ejus, id est ad eum pertinentem h
Abbreviated transcription (Latin):
nistris aliis .i. meliore qmͣ alii sint. infletur dico: agendo.
enam te disceruit: amassa perclitoꝵ : nuilł. nͥ ds. solusihe
separat te: aꝑditis: S: qr homo inflatus pꝰs respondere:
ł uoce. ł cogitatõne: ⁊ dicere: discernit me tides mea:ioro
m̃a: ⁊̃ suticia m̾a: occinrit apłs. subdens. Quid autem.
ħ bonim ht: ut c̃dat: ꝙ quicquid bom h̃t: gr̃a saluatoris

Expanded text:
nistris aliis, id est meliore quam alii sint. Infletur dico, agendo enim te discernit a massa perditorum? nullus, nisi Deus solus ipse separat te a perditis. Sed quia homo inflatus posset respondere, vel voce, vel cogitatione, et dicere: Discernit me fides mea, et oratio mea, et justitia mea, occurrit Apostolus subdens: Quid autem. hoc bonum habet, ut credat quod quidquid boni habet gratia Salvatoris
Abbreviated transcription (Latin):
qꝑsi. ⁊ uiuentib itił merus incutiebatur: ulł qui morte
punueb̾atur: nonip̃a mors nocebat s peccatum: ꝙ auge¬
riposs. si urtierent minuebatur. Dontemere uidicabant:
quib tale uidutum donauerat cs. Inest: ꝙ helias mł

Expanded text:
sic et viventibus utilis metus incutiebatur, et illis qui morte puniebantur non ipsa mors nocebat, sed peccatum quod augeri posset, si viverent, minuebatur; non temere judicabant, quibus tale judicium donaverat Deus. Inde est quod Elias m
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis. q nulł nĩetur. nͥ dumincorꝑe ẽ. quẽ sensum cõ¬
firmat alia translatõqueita h̃t̃. ũreferat unusquisq
scc̾m ea: que ꝑ corpus gessit. E corpus quippe dix. non.
quo possit post hanc uitam quispiam releuarri. ł gͣ¬
uari. Nam t̃ ista que pro defunctis conmendandis
frequẽtat eccłia:. nd̃ om̃ib ꝓsunt. ⁊q̃r ñ nͥ p̃p differenniã

Expanded text:
sum confirmat alia translatio quae ita habet; ut referat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit. Per corpus quippe dixit, non quo possit post hanc vitam quispiam relevari vel gravari Nam etiam ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia, non omnibus prosunt,
Abbreviated transcription (Latin):
s simpliciter ⁊ aꝑte: tinus laudatur ds. q si nulł in¬
telligeret: poss uidi seducto. que linguis caneretur. ẽ
unguis: illud inconueniens seq̃r. si autem om̃s: nuri
si tõnib illoꝵ. ⁊ itatadens infacien .i. humilians se
ad or abit ddm̃. qui se sibi ꝑ tios notificauit: ꝓnuntiansore.

Expanded text:
sed simpliciter et aperte unus laudatur Deus, quia si nullus insed simpliciter et aperte unus laudatur Deus, quia si nullus intelligeret, posset videri seductio, quae linguis caneretur, cum loquantur linguis, illud inconveniens sequitur; si autem omnes viritsitionibus illorum. Et ita cadens in faciem, id est humilians se, adorabit Deum, qui se sibi per vos notificavit, pronuntians ore
Abbreviated transcription (Latin):
sig. sunt: nõ. si. s infi.i. sermones de incognita lingua
obscurisunt: ne uideantur aꝑfidis. ut cum auanͣtur:
delib uͦ comuenit ꝓpħia: non lingua. incoguita. Uñ¬
subdit. Propħeie aur̃e: ut sensib ꝑfecti sunt fideles:
date tunt: non infidelib ne sc̃m detur canib s fidelib.
ueniat iminum:i om̃s loquantur linguis: sue inter¬
p̃te. ttretautem quĩ ydiota ł inficieł: nõne dicet. quid
insanitis: qͣ arreptitii namq uidebuntur: cum alter
alterum nonintelligat. Eit enim tumultus quid̾a
incͦditus multitudinis. qiͣ frenesim patientis. Aut
forte quandam ceductonem quiaudiunt putabũt
eẽtiuanitatem. que ĩo urgus canat᷑. qr pucluris sit
s reueletur. Sic̃ fit ap̃ paganos. quib aliquo modo.
illa que abeis uocantur sacͣ: uelant᷑. ne se uanitatib
cernant illudi. Onĩs enimimpõstura: tenebras
querit. ⁊ fal saꝓueris ostendit. sicut pagani tectis uanita¬
tib illuduntur. ap̃nos autem: nicħ astute fucatumẽ.

Expanded text:
signum. Id est sermones Dei incognita lingua et peregrina obscuri sunt ne videantur a perfidis, ut cum audiuntur,delibus autem convenit psubdit: Prophetiae autem, ut sensibus perfecti sint fideles, datae sunt, non infidelibus, ne sanctum detur canibus, sed fidelibus, veniat in unum, et omnes loquantur linguis, sine interprete, intret autem quis idiota vel infidelis, nonne dicet quid insanitis? Quasi dicat: Arreptitii namque videbuntur cum alter alterum non intelligat. Fit enim tumultus quidam inconditus multitudinis, quasi phrenesim patientis. Ambrosius Aut forte quamdam seductionem qui audiunt putabunt esse et vanitatem, quae ideo linguis canatur, quia pudoris sit si reveletur, sicut fit apud paganos, quibus aliquo modo illa quae ab eis vocantur, sacra velantur, ne se vanitatibus cernant illudi. Omnis enim impostura tenebras quaerit, et falsa pro veris ostendit, sicut pagani, tectis vanitatibus illuduntur. Apud vos autem nihil astute fucatum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tellig̾. Dem̃: aꝑiens quis sit locus Ydiote. subd̾. Quo¬
modo dicet. auquis: am̃. Hic ẽ locꝰ idiote. ⁊̃ multum
intentus. suꝑ cuam beneclictonem: utintelligat eam:
nullo modo: qm̾ quid dicas. nescit. Nota ꝙ ħ uerbum
tum. s honorem. haberet uel amento secreti: Nam tu.¬

Expanded text:
. Deinde aperiens quis sit locus idiotae, subdit: Quomodo dicet, 107 aliquis, amen. Hic est locus idiotae etiam multum intentus, super tuam benedictionem, ut intelligat eam, nullo modo. Quoniam quid dicas nescit. Nota quod hoc verbum, tum, sed honorem haberet velamento secreti. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
lib. qui c̃dunt om̃ia posse dlm̃: huifiddelib ad fidera no¬
unitate miracłi mouendis: uł ita. in lege. ⁊ c̃. dicit lingnas
ut fidelb ꝑspicua fieret ueritas: remoto legalium
siguraꝵ uelamine:⁊ hac similitucune ostenc̾it. lin¬
quib tegitur ueritas. non ẽẽ apperũdas. nec darip̃p fideles.
s infideles. scut inueteritege. uelamen erat. nt indignis

Expanded text:
qui crederent omnia posse Deum, sed infidelibus, ad fidem novitate miraculis movendis. Vel, ita in lege, etc. Dicit linguas ut fidelibus perspicua fieret veritas in Novo Testamigurarum velamine. Et hac similitudine ostendit linquibus obtegitur veritas, non esse appetendas, nec dari propter fideles, sed infideles, sicut in veteri lege velamen erat, ut indignis et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ lingue: aliqn̾. in signum sunt. ñ . fi. s infideli. qr dum
dat d̾s loqui lingnis sine interp̃tatõne: significatur:
p̃o nfideles ħ fieri. ne eis reueletur ueritas. Uł ita. Alii
linguis loqui ⁊ aliis labiis. dic̃: ꝑabolice ⁊ obscure loqui.
gue: Obscurantur sermones dĩ: ne uideantur aꝑfidi.
p̃cetinte lectone. utraq enim ambroii ẽ. qͣ. so. no quera

Expanded text:
 sed infidelium, quia dum dat Deus loqui linguis sine interpretatione, significatur propter infideles hoc fieri, ne eis reveletur veritas. Vel ita: aliis linguis loqui, et aliis labiis dicit parabolice et obscure loqui, guae obscurantur sermones Dei, ne videantur a perfidpraecedente lectione; utraque enim est Ambrosii. Quasi dica
Abbreviated transcription (Latin):
ã edifica t̾onem agencia sunt. lingua uͦ: sic ẽ utendũ.
loquantur:⁊ nõ plus qmͣtres. neoccupent diem. loqu̾e¬
ces lingus. ⁊ on sit locus ꝓpħis scͥpturas differentib.
qui totius eccłie sunt aluminatores. Dicont locuto
lingue tiat: sct̾im̃ duos aut tres. ⁊ ħinem fiat: ꝑ par
qui interp̾tetur .i. aliquis sit qui ex ponat ppło. Si autẽ
non fui̾t inter p̃s: taceat linguis loquens: ineccłia.
u̾iich debet ẽe. nedificat̾o. sibi autem loquatur lingͥs
.i. tacite oret dm̃. sibi loquitur: qui conpungitur
ex his quedic̃. ⁊ hic: do ioquatur .i. ad honorem cli:
ẽẽ: qui linguis locuntur. Io dic̃. duoł tres: qr fuffic̾
sermotot hominum. Pt in ore ctuor.ł tunr¬

Expanded text:
ad aedificationem agenda sunt, lingua vero sic est utendum: loquantur, et non plures quam tres, ut occupent diem loquentes linguis, et non sit locus prophetis Scripturas disserentibus, qui totius Ecclesiae sunt illuminatores. Dico ut locutio linguae fiat secundum duos aut tres, et hoc idem fiat 108 per qui interpretetur, id est aliquis sit qui exponat populo. Si autem non fuerit interpres, taceat linguis, loquens, in Ecclesia, ubi nihil debet esse, ubi aedificatio; sibi autem loquatur, linguis, id est tacite oret Deum. Sibi loquitur, qui compungitur ex his quae dicit. Et hic Deo loquatur, id est ad honorem Dei, esse qui linguis loquuntur. Ideo dicit duo vel tres, quia sufficit sermo tot hominum. Et in ore duoru
Abbreviated transcription (Latin):
.s. de d̾õ sec̾ta. Uł ita. Quienim. ualiter accipiatur lin¬
gua. ⁊ fiat distaicto. iuter epm̃ ⁊ mentem. qi enim in
lingua .i. inmenbroillo corꝑis ꝙ mouemus inore
cum ioquimur: s aferum clantur. non res ip̃e ꝓfe¬
runtur. Io tranislato uerbo. linguam hͥ dic̃. ꝓ lacõẽ.
uͥsunt significatõnes: uelud imagines rerum. que
Mens autemhic accipitur. suꝑioruis anme. qp̃c: uis
ei scdlem anime. inferiorm̃te. cuirerum imagines
inpͥmuntur. Lingua gͦ ẽ: quelibet signoꝵ ꝓlatõ.
agͥ. Et sciendum. qr loquens lingͥa: aliqn nõ in¬
celligebat. Aliqn̾ intelligebat: s aliis exponere nõua¬
lebat. s auquis forte. interp̃tabatur. aliqñ. ⁊ uidebat.

Expanded text:
 de Deo secreta. Vel ita: Qui enim, ut aliter accipiatur lingua, et fiat distinctio inter spiritum et mentem, quia enim in lingua, id est in membro illo corporis quod movemus, in ore cum loquimur, signa rerum dantur, non res ipsae proferuntur. Ideo translato verbo linguam hic dicit prolationem, ubi sunt significationes velut imagines rerum, quae Mens autem hic accipitur superior vis animae, spiritus vis ejusdem, animae inferior mente, cui rerum imagines imprimuntur. Lingua ergo est quaelibet signorum prolataget. Et sciendum quia loquens lingua, aliquando non intelligebat, aliquando intelligebat, sed aliis exponere non valebat, sed aliquis forte interpretabatur aliquando, et videb
Abbreviated transcription (Latin):
quunterp̃tatur ꝙ alius udet: qmͣ is qui uidet. uͥ iosephi
mag̃ qm pharao. Pharaho: tud̃ sp̃n. ioseph mente.
illius sp̃c informatus ẽ: ut uicleret imagines ħꝰ in ens
illuminata. ut intelligeret uĩtatem. ⁊ fo: pti illo
ut damel qui ⁊ sompnum regis. ꝙ uiderar: dix̃. ⁊ quid sig¬
nificaret apertut. Nam up̃e ⁊ imagines. in sp̃u euisex p̃s¬
se uunt: ⁊ eaꝵ intellectus. reuelatusinmente: scd̃m hoc:
ex ponit scͥpturas. que multis occulte sunt: homini¬
u loquitur .i. intelligentie homirum: ꝙ ualet: ade
clificatonem incipientium: ⁊ exhortatonem: prouec¬

Expanded text:
qui interpretatur quod alius videt, quam is qui videt, ut Joseph magis quam Pharao. Pharao vidit spiritu, Joseph mente; illius spiritus informatus est ut videret imagines; hujus mens illuminata, ut intelligeret veritatem. Et ideo in illo ut Daniel, qui et somnum regis quod viderat dixit, et quid significaret aperuit. Nam et ipsae etiam imagines in spiritu ejus expressae sunt, et earum intellectus revelatus in mente est. Secundum hoc exponit Scripturas quae multis occultae sunt, hominibus loquitur, id est intelligentiae hominum. Quod valet ad aedificationem insipientium,
Abbreviated transcription (Latin):
ut i interp̾cetur .i. exponat. Nam si aliter fecerit: non
ł pp̃c hĩc uocaturiuis anime. inferior mente. uͥ corpora¬
luim terum sumilitutlines impͥmuntur. at uerbugr̾a.
Sỹc pharaonis. informatus ẽ.: u uderet imagines. Mes
uͦ ioseph illuminata ẽ. ut intelligeret:⁊ ẽ. ep̃c nĩs
orat .i. uis illa anire inferior: cuii inp̾sse sunt imagi¬
nes rerum: facit meloqui: mens autem mea .i. altãsu
fit: si lingua in cognata quis loquatur. ł sig aliquaꝵ
rerum sine intellectu proferat. sxũt solent latini ho¬
mines. gͥce sut cantare. oblectati sono uerboꝵ. nes¬

Expanded text:
ut etiam interpretetur, id est exponat. Nam si alter fecerit, non Vel spiritus hic vocatur, vis animae inferior mente, ubi corporalium rerum similitudines imprimuntur, ut verbi gratia spiritus Pharaonis informatus est ut videret imagines; mens vero Joseph illuminata est ut intelligeret. Ambrost vis illa animae inferior cui impressae sunt imagines rerum, facit me loqui, mens autem mea, id est altefit, si lingua incognita quis loquatur, vel signa aliquarum rerum sine intellectu proferat, sicut solent Latini homines Graece cantare, oblectati sono verborum, nes
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc autem. dixi ꝙ maiorẽ qui ꝓpħat. qmͣ quilo¬
quitur lingua. inme ip̃o autem᷑ uidere poteitis.¬
uob̃ prodero : nicħ. Quid qͣ tunt singua proderat
qn in fideles eratu: Q uid inqͣm ꝓdera ñ loquidar uobᷤ
ant inreuelatone⁊ .s. ut exponam uob reuelatone:

Expanded text:
Nunc autem. Dixi quod major est qui prophetat, quam qui loquitur lingua. In meipso autem videre potestisvobis prodero? Nihil. Quid ergo tunc lingua proderat, quando infideles eratis? Quid, inquam, prodest, ubi loquar vobis, aut in revelatione, scilicet ut exponam vobis revela
Abbreviated transcription (Latin):
alio docente assecutiisẽ. Tamñtic̾. E cimilitucũnem qͦꝵ¬
uicẽ dictia .i. siue tibia: siue cithara. nͥ dedernat dist̾ic¬
t̾ones soratuum .i. distractos ⁊ intelligibiles ionos: quo¬
modo suietur ꝙ canitur tibia: aut ꝙ citharixatur .ĩ.
auis intlicare poterit. modos ł conson aoatias. cantile¬
ne : ⁊ enim. Itemi: ꝑ aliam similituadinem idem ostend
badet incertam uocem: Incũs erat usus hube intestis:
i. non intelligitur. ꝙ effectus inlicat. qr nemo se ꝑar. Ita
i uos: loquentes ꝑlinguam: quorlibertꝰ ngnoꝵ ⁊ mcog¬
nitam: ñ iermonem mañitestum ꝑ nterptatonem. de¬
deritis. qui debetis ad uellum cc demones h oruines hor¬
tari: q uomodo scient᷑ .i. intelligent᷑. id ꝙ c̾r auob̾ amal¬

Expanded text:
alio docente assecutus est. Tamen, etc. Per similitudinem quovocem dantia, scilicet sive tibia, sive cithara, nisi dederint distinctiones sonituum, distinctos et intelligibiles sonos, quomodo scietur quod canitur tibia, aut quod citharizatur, id est quis indicare poterit modos, vel consonantias cantilenae? Etenim. Item, per aliam similitudinem idem ostenditba det incertam vocem. Judaeis erat usus tubae in festis id est non intelligitur, quod effectus indicat, quia nemo se para vos loquentes per linguam, quorumlibet signorum, vel incognitam, nisi sermonem manifestum per interpretationem dederitis, qui debetis ad bellum contra daemones homines hortari, quomodo scient, id est intelligent, id quod
Abbreviated transcription (Latin):
.i. adisrł uẽ ꝑtinentes. neq enim qui funt semen ba-¬
brahe: sc̃m̃ carnem. hii sunt silii .i. heredes habrahe.
Inhis ostend̾ quod solagr̃a. non genus fac̃ filiosd̃i. Alit̃
abillo loco. Ueritatem dico quauter gr̾a confirmatus sit
apłs: supͣ ostendit dicens: nil eum posse dindere axͦ. n̾c
uiram̃to fumat. dicens: ueritatem dico. ⁊ non mentior

Expanded text:
i sunt semen Abrahae, secundum carnem, hi sunt filii, id est haeredes Abrahae. In his ostendit quod sola gratia, non genus, facit filios Dei. Aliter ab illo loco: Veritatem dico. Qualiter gratia confirmatus sit Apostolus supra ostendit dicens, nil eum posse dividere a Christjuramento firmat dicens, veritatem dico, et non mentior
Abbreviated transcription (Latin):
ad nitam. Quis enum plangat eum: qui olim mortuuis habe¬
tur. hos naniq olim deus nõ saluandos decreuit. p̃sciꝰ. nõ
personaꝵ acceptor. Nullum enim dampnat: añ qmͣ per¬
cet. nullum coronat. añqmͣ uincat. s p̃scĩa diffinitum
ht̃. quał unis cuiusq sit futura uoluntas. ex quadãp¬

Expanded text:
. Quis enim plangat eum qui olim mortuus habebatur; hos olim Deus salvandos non decrevit praescius, non personarum acceptor. Nullum enim damnat antequam peccet, nullum coronat antequam vincat; sed praescientia definitum habet, qualis unicuique futura sit voluntas, ex qua dam
Abbreviated transcription (Latin):
ibi. amen. qrͣ. qui huic u̾itati olim ccͣdicebam. modo ꝯ¬
firmo. non autem ⁊c̃ dix quod ꝓmissio eterne heditatis
facta ẽ uicł̃s. s qr ip̃i ex magna parte non c̃diderunt: ui¬
debatur uerbum cłi: non ẽẽ impletum. ad quod res¬
pondet qe a inquih dam non ẽ impletumꝰ ialiᷤ
tñimpletum ẽ. ⁊ ingentib c̾ctñtib qui sunt u̾ filii

Expanded text:
icat: Qui huic veritati olim contradicebam, modo confirmo. Non autem, etc., dixit quod promissio aeternae haereditatis facta est Judaeis, sed quia ipsi ex magna parte non crediderunt, videbatur verbum Dei non esse impletum. Ad quod respondet. Quod etsi in quibusdam non est impletum, in aliis en impletum est et in gentibus credentibus qui s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ pp̃genus nullus saluatur. cum innael de habͣ¬
am natus nepdatusit de quocodim ysiac uatus seles
ẽsaluatus. Ista uͦ ꝓmissio facta rebecte: oitend̾. qued ꝓp¬
cor millum m̃itum siuum.ł parentum: aliquis eligi¬
mili tar. s solagia. Iit l antis̃ime qͥ ut. Ex uno conc ubitu
nepatetiis mitis ł maternis. tͥbueretur: quod alter

Expanded text:
ur, cum Ismael de Abraham natus reprobatus sit, de quo eodem Isaac natus sola est salvatus. Ista vero promissio facta Rebeccae, ostendit quod propter nullum meritum suum, vel parentum aliquis eligitur, sed sola gratia. Vigilantissime igitur ait, ex uno concubitu, ne paternis meritis vel maternis tribueretur, quod alter
Abbreviated transcription (Latin):
neq quisunt. se. ha. om̃s.si. habrahe sunt. ħ ũnutant᷑
s illi funt filii habra he: qui sunt similes ysaac. qr ita di
scͥpturaingenesi. In ysaac uocabitur tͥ
semen .i. insemine reputabuntur: similes ysaac. qui
sunt p̃siguratiado. Inysaac quippe qui promissusẽ
quifacio. Isti sunt silii libere: que sursum ẽ. que ẽ ma¬
cer nĩa. filii uͥ camis sunt: terue ierłm. que seruit cũ
filiis sitis. ⁊ sicut ysaac non meruit ut nasciturus pro¬
mutteretur. sic̾ nti. s sola gr̃a ꝓmissa ẽ eis : ⁊ data filioꝵ ad op

Expanded text:
i Abrahae sunt. Haec non mutantur. Sed illi sunt filii Abrahae qui sunt similes Isaac, quia ita dicit Scriptura in Genesi, in Isaac vocabitur tibi semen, id est in semine reputabuntur similes Isaac, qui sunt praefigurati ab eo. In Isaac quippe qui promissus est qui facio. Isti sunt filii liberae quae sursum est, quae est mater nostra. Filii carnis sunt terrenae Jerusalem, quae servit cum filiis suis. Sicut Isaac non meruit ut nasciturus promitteretur, sic et isti, sed sola gratia promissa est et eis data filiorum adop
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum: non omĩs ee saluandos. qt̃m umiles ysias.
uc ił ioł condoleat. qui non c̃cliderunt. passent tñ c̃cdere.
dequib nõ ẽualde  dolendum. qr non sunt p̾ destinati

Expanded text:
scriptum non omnes esse salvandos, sed tantum similes Isaac, lis solis condoleat qui non crediderunt. Possunt tamen credere: de quibus non est valde dolendum, quia non sunt praedestinati
Abbreviated transcription (Latin):
derent: Attende. q optabam. ait naopto. qi scit talem:
tat. uit omĩib: ꝓ eis dolorem incutiat. qi non recipien¬
do saluatorem progatiuam patrum ⁊ ꝓmissionisꝑdi¬
deuint peiores ⁊ gentib tacti: quas pͥius ab ominabant᷑.
Dcopen quserim maluumẽ: dignitatem ꝑdidise: qmͣ
non habuisse Dem̾n: semerito dolere ostend̃: sub dens.

Expanded text:
 Attende quod optabam, ait, non opto, quia scit tale, id rat, ut omnibus pro eis dolorem incutiat, quia non recipiendo Salvatorem, praerogativam patrum et promissionis perdiderunt, pejores etiam gentibus facti, quas prius abominabantur. Propensius enim malum est dignitatem perdidisse, quam non habuisse. Deinde merito dolere ostendit se, subdens;
Abbreviated transcription (Latin):
. nĩꝙ ꝓsꝑaneq ad uersa. Uñ salomon ait. Duutid
⁊ paupertates ne dedera michi ne repletus mend ax fi¬
am ł pauper rapiam.⁊ ꝑuirem nomencd̃. Multi
enimpeccant altituctine milti necessitare. ccͣħ. ꝓpo¬
nitur achar. mysaia: qui tiolebat petere adomino
signum. neq ialto. neq inꝑtundo:. remedium de
x̃ quinet elatus fuit de potestate: qua equał erat
pati nec turbatus deiectone mortis. quod est signu̾
malto: ⁊inprofundo.me ille. ł regiapotestate extolłe¬
tur ł etumpna turbaretur: sic̃ tunc erat ꝓ bello as¬
sifiat. ut fec̃. ianes ⁊ manbres: qui fuerant magi
pharaonis. nil inqmͣ istoꝵ pꝯterit nos seꝑare acani¬
tate d̾i. quaeum diliimis. qri om̃ib meliord̾s ẽ. Si gͦ
nllares. ab eius caritate nos seꝑat: quid eẽ non so¬
lum melius. s ⁊̃ certius ħ bono pͭ. Id ip̃m enm qd̾ di

Expanded text:
spera, neque adversa. Unde Salomon ait: Divitias et paupertates ne dederis mihi, ne repletus mendax fiam, vel pauper rapiam, et perjurem nomen Dei . Multi enim peccant altitudine, multi necessitate. Contra hoc proponitur Achas in Isaia, qui nolebat petere a Domino signum, neque in alto, neque in profundo , remedium de Christo qui neque elatus fuit de potestate qua aequalis erat Patri, nec turbatus dejectione mortis: quod est signum in alto, et in profundo, ne ille, vel regia potestate extolleretur, vel aerumna turbaretur, sicut tunc erat pro bello Assi fiat ut fecit Jamnes et Mambres, qui fuerant magi Pharaonis. Nil inquam istorum, poterit nos separare a charitate Dei, qua eum diligimus, quia omnibus melior est. Si ergo nulla res ab ejus charitate nos separat, quid esse non solum meliu
Abbreviated transcription (Latin):
alio. ⁊ alia coeatur. Eles ut rligiose educetur. Sacͣm̃tñ:
legitrme sint ꝑsone: Et attinde ꝙ t̾tium bomim coniu

Expanded text:
vel cum alia coeatur. Proles, ut religiose educetur. Sacramentum, legitimae sint personae. Et attende quod tertium bonum conju
Abbreviated transcription (Latin):
suta᷑ significat. ad euacuandam. qiͣ lex non fac̃ irritũ.
ꝙ. iam ualeret: ad euacuandam ꝑmissionem qi falsa eẽt
mandati tran sgͣssione. reifacti sunt. uł conclusit oĩa
sub pec .i. ostendit om̃s homines clausos ẽẽ sub pec¬
cato. Nonẽ .ii. lexdata: ut peccatum auferret. s ut sub¬

Expanded text:
at: Lex non facit irritum quod jam valeret ad evacuandam promissionem, quia falsa esset mandati transgressione rei facti sunt. Vel, conclusit omnia sub peccato, id est ostendit omnes homines clausos esse sub peccato. Non est enim lex data ut peccatum auferret, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
morbo conuinceret. qui sibi sanus uidebat᷑. ut pecc̃ãde¬
monstrarent᷑. ũ ut auferrentur. Bata ẽ ut in ueniret se
homo. non ut morb sanaretur: s ut p̃uaricatõne. mor¬
boc̃̾scente: medicuis quereret᷑. Quigͦ negat egͥtudinẽ
suam. suꝑfluum uidacat saluatorem .gͦ: tinuata nr̃a.
replicans suꝑiorem questionem: Cur gͦ data ẽ lex: rerᷤ¬
t᷑. Lex gͦ data ẽ. ut gr̃aquereret᷑. grã clata ẽ. ut lex imple¬
retur. nec .i. suouicio ñ implebatur lex s uicio piu¬
dñtie caruis. & uitium ꝑ legem demonstrandum:
⁊ꝑgr̃am fuit sanandum. Pruis autẽ . ł enĩ. Dẽ iudĩs
specialit̾ ag̃. ostñdñs qmͣ utilitarem: eis exibuerit

Expanded text:
morbo convinceret, qui sibi sanus videbatur, ut peccata demonstrarentur, non ut auferrentur. Data est ut inveniret se homo, non ut morbus sanaretur, sed ut praevaricatione morbo crescente, medicus quaereretur. Qui ergo negat aegritudinem suam, superfluum judicat Salvatorem. Ergo et in natura replicans superiorem quaestionem: Cur ergo data est lex? Restur. Lex ergo data est ut gratia quaereretur, gratia data est ut lex impleretur. Nec enim suo vitio non implebatur lex, sed vitio prudentiae carnis: Quod vitium per legem demonstrandum, et per gratiam fuit sanandum. Prius autem, vel, enim, de Judaeis specialiter agit ostendens quam utilitatem exhibuerit