comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luiss : sic̃ ĩpiorũ nullaẽ angłorũ. ñ ne merito fiered
ut natura quȩ dm̃ deseruit. quȩ preceptũ sui cre¬
atoris qd custodire facillime possit. sua male utẽs
potestate calcauit. atq trãs gressa̾ quȩ ĩse sui
creatoris imagine̾ ab eius iumine cõtuma citer¬

Expanded text:
luisset, sicut impiorum nulla est angelorum, nonne merito fieret, luisset, sicut impiorum nulla est angelorum, nonne merito fieret, ut natura quae Deum deseruit, quae praeceptum sui Creatoris, quod custodire facillime posset, sua male utens potestate calcavit atque transgressa est, quae in se sui Conditoris imaginem ab ejus lumine contuma
Abbreviated transcription (Latin):
genus humanũ. Ita gͦ se res habebat. lacelat ĩ malis
uł ȩtiã uoluebat᷑. & demalis ĩmala p̾cipitabat᷑ tociꝰ
humani generis massa dãpnata. Et ad iuncta parti
eoꝵ qui peccauerunt angłorũ luebat impie deser¬
tionis dignissimas pęnas. Adirã quippe dei ꝑtinet ui¬
st̃a. quic quid ceca ũdomita cõcupiscentia faciunt
libent̃ mali. &e quicquid manifestis aꝑtisq penis
patiunt᷑ ĩ uiti.nͣ sane creatoris desistente bonitate.
et malis angłis subministrare uitã uiuac̾eq poten¬
tiã. Quȩ subministratio siauferatur ĩ t̾cidit & homi¬
nũ quãuis deꝓpagine uitiata dãpnataq nascen¬
tiũ. formare semina ⁊ animare. & ordinare m̃bra
ꝑtẽporũ ȩtates. ꝑlocorũ spatia uegetare sensus. alim̃¬
ta cdonare. Alelius enĩ iudicauit demalis bene-
facere: quã mala nulla ẽẽ. ꝑmittere. Et si quidẽ
ĩ melius hominũ reformationẽ nullã ꝓrsus ẽę. uo¬

Expanded text:
se res habebat: jacebat in malis, vel etiam volvebatur, et de malis in mala praecipitabatur totius humani generis massa damnata; et adjuncta parti eorum qui peccaverant angelorum, luebat impiae desertionis dignissimas poenas. Ad iram quippe Dei pertinet justam, quidquid caeca et indomita concupiscentia faciunt libenter mali, et quidquid manifestis opertisque poenis patiuntur inviti: non sane Creatoris desistente bonitate et malis angelis subministrare vitam vivacemque potentiam, quae subministratio si auferatur, interibunt; et hominum, quamvis de propagine vitiata damnataque nascentium, formare semina et animare, ordinare membra, per temporum aetates, per locorum spatia vegetare sensus, alimenta donare. Melius enim judicavit de malis bene facere, quam mala nulla esse permittere. Et si quidem in melius hominum reformationem nullam prorsus esse vo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmalis suis ñpotuit amittere beatitudinis
ippetitũ. Uerũ ħ cõmunia malasunt. ⁊ hominũ
et angłorũ ꝓsua malicia dñi iusticia damna¬
torũ. S homo iabet ⁊ penã ꝓpͥam. qua ętiã
corporis morte. punitꝰ ÷. Mortis ei quippe suppliciũ
dñs cõminatꝰ fuerat: si peccaret. Sic eũ mune¬
rãs libero arbito: ut tam̃ regeret ĩꝑio. t̾reret
eritio. Atq inparadisi felicitate tã quã inum¬
bra uitȩ. unde iusticia custodita ĩ meliora cons¬
fectus. stẏrp̃e quoq suã quã peccando uise tã¬
quã in radice uitiauerat. pena mortis et sãpnacio

Expanded text:
malis suis non potuit amittere beatitudinis appetitum. Verum haec communia mala sunt et hominum et angelorum pro sua malitia Domini justitia damnatorum. Sed homo habet et poenam propriam, qua etiam corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio; atque in paradisi felicitate tanquam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora consfectus, stirpem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnatio
Abbreviated transcription (Latin):
nis obstruirit. Ut quicquid ꝓlis er illo & simul
dãpuata ꝑquã peccauerat cõiugẽ ꝑcarnalẽ cõcu¬
piscenciã ĩqua ĩobedientiȩ pęna sim ilis retributa
ẽ nasceret᷑ traheret originale peccatũ. quo trahere¬
tur ꝑerrores doloresq diu̾sos ad illutd ei tremum
cũ desertorib angłis uitiatorib ⁊ possesorib ⁊ con¬
sortib suis sine fine suppliciũ Sic ꝑunu̾ hominem

Expanded text:
 illo, et simul damnata per quam peccaverat conjuge per carnalem concupiscentiam, in quam inobedientiae poena similis retributa est, nasceretur, traheret originale peccatum, quo traheretur per errores doloresque diversos ad illud extremum cum desertoribus angelis vitiatoribus, et possessoribus, et consortibus su
Abbreviated transcription (Latin):
nemo. ħ gͦ. qͦ insc̃is angłis et uirtutib dei ẽ.
ȩccłia. tu̾c nob̾ sicutiẽ. inno tescet. cũ ei
conuincti fuerimꝰ infinẽ. adsimul habe̾¬
dã beatitudinẽ sẽpitnã. Ista uͦ quȩ abala
peregrinat᷑ ĩ t̃ris eo nob̾ noticior ẽ. quod in illa
sumus. ⁊ quia hominũt qd̾ ⁊nos sumꝰ. Ttȩc
sangine mediatoris nilũ habentis pecca-¬
tũ ꝙ om̃i ẽ. redẽpta peccato. Eiusq uor̃.¬

Expanded text:
e in sanctis Angelis et Virtutibus Dei est Ecclesia, tunc nobis sicuti est innotescet, cum ei conjuncti fuerimus in finem, ad simul habendam beatitudinem sempiternam. Ista vero quae ab illa peregrinatur in terris, eo nobis notior est, quod in illa sumus, et quia hominum est, quod et nos sumus. Haec sanguine Mediatoris nullum habentis peccatum, ab omni redempta est peccato, ejusque vox e
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ ꝑnitiosa sedueat. Nã quando sensus cor¬
oris fallit. mͣtẽ uͦ ñmouet. auera rectaq
sententie qͣm qͥsq uitã fidelẽ gerit nuliũ:
in religione periculũ: łcũ se bonũ fingens
ea fac̃.siue dic̃. quebonis angłis ẽgriunt.
ȩtiã sicredat᷑ bonꝰ. ñt error xp̃iane fisĩ pericu¬
losus aut morbidus. Cũ uͦ ꝑħ aliena ad sua in¬
cipit ducere: tũc eũ disnoscere nec ire pꝰ
eũ magna ⁊ necessaria uigllantia. S quos¬
dolos eiꝰ euadere nͥ regat atq tueat᷑ ds̃: crip¬
sa huiꝰ rei difficultas ad ħ utilis. nesit spes¬

Expanded text:
qua perniciosa seducat. Nam quando sensus corporis fallit, mentem vero non movet a vera rectaque sententia qua quisque vitam fidelem gerit, nullum est in religione periculum. Vel cum se bonum fingens ea facit vel dicit, quae bonis angelis congruunt, etiam si credatur bonus, non est error Christianae fidei periculosus aut morbidus. Cum vero per haec aliena ad sua incipit ducere, tunc eum dignoscere, nec ire post eum, magna et necessaria vigilantia odolos ejus evadere, nisi regat atque tueatur Deus. Et ipsa hujus rei difficultas ad hoc utilis est
Abbreviated transcription (Latin):
dic̾es. his eñi modis uelut ĩdicant se angłi
cõtrsctabilia corpora ñ habere. ficiuntq drt¬
ficillimam questionẽ. quomͦ patres eis pe¬
des lauerunt. quomͦ iacob cũ angło tã soli¬
da c̃trãctacione iuctatus sit. Cũ ista que¬
runt᷑: ⁊ea sic̃ poteit qͥsq coniectat. nui
utilit̾ erercent᷑ ĩgeni a si adhibeatur
disceptatio moderata: ⁊ absit er̃or opinan¬
tiũ se scire quod nestiuint. quid eñi op:¬

Expanded text:
dicens . His enim modis velut indicant se angeli contrectabilia corpora non habere: faciuntque difficillimam quaestionem, quomodo patres eis pedes laverint , quomodo Jacob cum angelo tam solida contrectatione luctatus sit . Cum ista quaeruntur, et ea sicut potest, quisque conjectat, non inutiliter exercentur ingenia, si adhibeatur disceptatio moderata, et absit error opinantium se scire quod nesciunt. Quid enim op
Abbreviated transcription (Latin):
imaginẽ condidit hominẽ quẽ creauit : Quod si
responderint ad angłorũ: nũ angłs ȩqualẽ dẽ¬
cũ dõ ht̃ immaginẽ. dũ multũ distetmago cre¬
aturȩ ab eo qui creauit: Aut numquid angłs
cũ dõ potuit facere hominẽ : quod ita existi¬
in genesi. Et pluit dñs super sodomã. & gomor¬
rã. sulphur: &e igne̾ adño. In qua sentẽtia nemo
dubitat scd̾am eẽ. ꝑsonã. Nã quis ẽ ille dñs ad ño.
nisi ꝓculdubio filius a patrȩ. qui semꝑ ab eodẽpat᷑
missus descẽdere solitus ẽ. & ascend̾e: Quo cestimo.¬
nio:
ce ditas ce distinctio ꝑsonarũ patris &e filii luce cla¬

Expanded text:
Quod si respondeant, ad angelorum. Num angelus aequalem cum Deo habet imaginem, dum multum distet imago creaturae ab eo qui creavit? aut nunquid angelus cum Deo potuit facere hominem? quod ita existiin Genesi: Et pluit Dominus super Sodomam, et Gomorrham sulphur, et ignem a Domino . In qua sententia nemo dubitat secundam esse personam. Nam quis est ille Dominus a Domino, nisi procul dubio Filius a Patre, qui semper ab eodem Patre missus descendere solitus est et ascendere? Quo testimonio et deitas, et distinctio personarum Patris et Filii luce cla
Abbreviated transcription (Latin):
S ce in libro beati iob. Sãpientiã dĩ patris. unde
inuenies : Latet enĩ ab ocuł hominũ. & a uolucri¬
bꝰ cęli absconsa ẽ. idẽ. etiã ipsis angłis in cognita.
Itẽ ibi. Radix sapientiȩ cui reulata ẽ. origo scł filii
ã ẽ. quis potest enarrare : scire autẽ manifestũ
ẽ. solũ patrẽ quomͦ genuerit filiũ. & filius quo¬
di gñis ortũ. conditio caduca mortaliũ. xp̃c enĩ ex
patre ica emicuit. ut splendor alumine. ut uer¬
bũ ab ore. ut sapientia excorde. Et ꝑpħa ysaias ait¬
de eo. Rñationẽ eius quis enarrabit: iccirco si eius
natuuitas a ꝑpħa nõ potuit enarrari. quis ꝓfitebit᷑
nosse. quomodo potuit a patre filiꝰ generari : Itẽ ipse

Expanded text:
illud in libro Job: Sapientiam Dei Patris unde invenies? latet enim ab oculis hominum, et a volucribus coeli absconsa est ; id est, etiam ipsis angelis incognita. Item ibi: Radix sapientiae cui revelata est ? origo scilicet Filii  potest narrare? 5. Scire autem manifestum est solum Patrem quomodo genueruit Filium, et Filium, quodi generis ortum conditio caduca mortalium; Christus enim ex Patre ita emicuit, ut splendor a lumine, ut verbum ab ore, ut sapientia ex corde. CAPUT III. enerationem ejus quis enarrabit? » Idcirco si ejus nativitas a propheta non potuit enarrari, quis confitetur nosse, quando potuit a Patre Filius generari? Hinc e
Abbreviated transcription (Latin):
os̃: dico quia unũ dualitas inꝑle. unitas ẽ. in dĩtate
Alt̃ utrũ unus fac̃ natiuitatis: s unũ ostendit¬
ẽẽ. diuinitas. Cũ dico filius alt̃ ẽ. cũ dico unus dĩ ẽ¬
cite arriani. tunicã hominis iam udicati in cruce
pendentis. carnifices pilati nõ sunt. ausi diuidere¬
uł scindere. ce uos conamini karitatẽ dĩ in cęlo se¬
dentis. immo haritatẽ dm̃ diuid̾e : S conamini
quantũ potestis. conamini uos in infertiui. Erras-¬

Expanded text:
Deus, dico quia unum sunt, 452 dualitas in prole, unitas in deitate: alterum facit unius nativitas, sed unum ostendit divinitas: cum dico Filius, alter est, cum dico Decite, Ariani. Tunicam hominis jam judicati in cruce pendentis carnifices Pilati non sunt ausi conscindere, et vos conamini charitatem Dei in coelo sedentis, imo ipsam charitatem Deum dividere. Sed conamini, quantum potestis, conamini: vos in infernum ruis
Abbreviated transcription (Latin):
&e antequã ueniret partus eius peꝑit masculũ.
uirginis parturiendi uenit et: genuit eũ sine
tẽpore pat̾. Unde inferius ait. Quis audiuit um¬
quã tale. aut quis uidit huic simile : Reuera qͥa
rere facio.
ipse ñ pariam di¬
cit dñs:
Et qui gn̾ationẽ
buo. sterilis ero
Quibus om̃ib
testimoniis
cogendus ẽ. uideꝰ¬
infelix. ut

Expanded text:
et antequam ueniret partus eius peperit masculumVirginis parturiendi veniret, genuit eum sine tempore Pater. Unde inferius ait: Quis audivit unquam tale? aut quis vidit huic simile ? Revera, quirere facio, ipse non pariam? dicit Dominus; et qui generationem buo, sterilis ero? Quibus omnibus testimoniis cogendus est infidelis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
anathema sit. Diximus de patre ce filio quod potu¬
imus. &e quantũ potumꝰ. si tam̃ digne aliquid po¬
tuimus. De sp̃u sc̃o tacuimus. s nõ separauimus.
Quicquid enĩ de patre oe filio diximus etiã de sp̃u
scõ diximꝰ. Est enĩ illis similis. & ȩquał. & u¬
nus. nõ minor s ȩt̃nus dĩ. Qiud ad huc dicam

Expanded text:
anta: « Diximus de Patre et Filio quod potuimus, et quantum potuimus, si tamen aliquid digne potuimus, de Spiritu sancto tacuimus, sed non eum separavimus. Quidquid enim de Patre et Filio diximus, etiam de Spiritu sancto diximus. Est enim in illis et cum illis aequalis, unus non minor aut tertius Deus. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ciatus sũ ab eis. hec enĩ nota om̃ib causa ẽ. Iudas
enĩ penitentia motus. pecuniã reportauit. &e ꝓ iec̃
intẽplũ. ce abiit oe laqueo se suspendit. ut imple¬
ret᷑ quod isaias dix̃. Testis falsus nõ erit impunitus
ꝓeo quod uendidit argẽteo iustũ¬

Expanded text:
iatus sum ab eis. 37 2. Haec enim nota omnibus causa est. Judas enim, poenitentia motus, pecuniam reportavit, et projecit in templum, et abiit, et laqueo se suspendit . Ut impleretur, quod dixerat Isaias: Testis falsus non erit impunitus, pro eo quod vendidit argento Justu
Abbreviated transcription (Latin):
cemplũ martis. et ibidem data sententia capite trunca¬
riꝰ si non adquiesceret adorare nefando mattis simula¬
ero. łunc beatus stephanus ductus amilitibꝰ foras mu¬
ros appie porte ad templũ martis. leuatis incęlũ oclis¬
confusionis in babilone detruxisti: destrue nũc et hũc
locum ubi diabolica suꝑsticione ꝑ idolorũ culturam
tonitriis. cum t̾rorib coruscationũ. Et corruit maxima

Expanded text:
templum Martis, et ibidem dictata sententia capite truncari, si non acquiesceret adorare nefandi Martis simulacrum. Perductus beatus Stephanus a militibus foras muros Appiae portae ad templumconfusionis Babyloniae destruxisti, destrue nunc et hunc locum, ubi diabolica superstitione per idolorum culturam tonitrui cum terroribus coruscationum, corruit maxima
Abbreviated transcription (Latin):
iectus ẽ. sub iecta habet cetera. Nongͦ laborabit. Non
enĩ resistitꝰ subiectũ ẽ. S miseri ͭ amici huiꝰ mũdi:
cuiꝰ am̃erũt. sifilii dĩ ee. uoluerint: qm̃ dedit eis po¬
testatẽ filios dĩ fieri. Amici gͦ huiꝰ mundi tamtimẽt
ab eiꝰ ampleru separari ut nichil eis laboriosius sit:
qͣ. ñ laborare. S cui saltẽ illud manifestũ ẽ. falsitatem¬
ee̾. qua id putatur e̾e. qͦd ñ ẽ: intelligit eã e̾e̾.ueritatẽ
que ostendit id quad ẽ. Ut si corpora intantũ fallunt
inquantũ ñ implent illud unũ qd̾ conuincuntur aqͦ

Expanded text:
jectus est, subjecta habet caetera. Non ergo laborabit; non jectus est, subjecta habet caetera. Non ergo laborabit; non enim resistit quod subjectum est. Sed miseri amici hujus mundi, cujus domini erunt, si filii Dei esse voluerint, quoniam dedit eis potestatem filios Dei fieri ; amici ergo hujus mundi tam timent ab ejus amplexu separari, ut nihil eis sit laboriosius, quam non laborare. se, qua id putatur esse quod non est, intelligit eam esse veritatem, quae ostendit id quod est. At si corpora in tantum fallunt, in quantum non implent illud unum quod convincuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Illa lur uera t: qu a ħ om̃ia ñ eẽ. uera cognoscis. ꝑ
hãc illud unũ uides. nec tam̃ ħ ee quod illuo ẽ. qͥc¬
aspectus: quiescite nolite certare. nͥ cũ consuetudi¬
ne corporum. Ist̃a uincite: uicta erũt om̃ia. U nũ
titate cordis queramus illũ. Agite o ciũ inquio: &
agnoscetis quia ego sũ dñs. Non otiũ desidie. s ocium
cogitacionis. ut alocis ⁊ tẽporib tacet. Nec enĩ fanta¬
mata cumoris ⁊ uolubitͥatis constantẽ unitatẽ iudere¬
ñ sinunt. Loca offerunt. quos amemus. tẽpora subripuĩt
quod amamꝰ. ⁊ relinqunt inanima turbas fantas matum.
quib malius atq aliuo cupiditas incitetur. Ita fit inqui¬
etus. ⁊crũ nosus animꝰ frustra tenere aqͥb tenet᷑ ex optãs.
Uocatur gͥ ad ociũ. id ẽ. ut ista ñ diligat: que diligi sine
labore ñ possũt. Sic enĩ eis dñabitur: siñ tenebitur
s tenebit. Iugũ inquid meũ leue ẽ. hyic iugo qͥsub¬

Expanded text:
Illa lux vera est qua haec non esse vera cognoscis. Per Illa lux vera est qua haec non esse vera cognoscis. Per hanc illud unum aspectus, quiescite; nolite certare, nisi cum consuetudine corporum: ipsam vincite, et victa erunt omnia. Unum citate cordis queramus illud. Agite otium, inquit, et agnoscetis quia ego Dominus: non otium desidie, sed otium cogitationis, ut a locis ac temporibus vacet». O profunsmata tumoris et volubilitatis, constantem unitatem vidern sinunt. Loca offerunt quod amemus, tempora surripiunt quod amamus, et relinquunt in anima turbas phantasmatum, quibus in aliud atque aliud cupiditas incitetur. Ita fit inquietus et aerumnosus animus, frustra tenere a quibus tenetur, exoptans. Vocatur ergo ad otium, id est, ut ista non diligat, quae diligi sine labore non possunt. Sic enim eis dominabitur, sic non tenebitur, sed tenebit. Jugum meum, inquit, leve est . Huic jugo qui sub
Abbreviated transcription (Latin):
ma ẽ. quã cirea tiberim nestio quis romulus dr̃ꝰ
didisse: falsaẽ. ista quã cogitans fingo. Nã quis ib¬
agat᷑. mͦ utiq scirẽ. Si unus ẽ. sol: falsusẽ. iste quẽco¬
gitans fingo. Nã ille curricula sua certis locis ⁊tẽ¬
porib ꝑagit. istũ gͦ ubi uolo ⁊i quando uolo constituo.
Si unus ẽ. ille amicus meus. falsusẽ. iste quẽ cogi¬
tans fingo. Nã ille ubi sit nestio: iste ibi fingitur
ubi uolo. Ego ipse certe usussũ. & ħ loco sentio ee.¬
corpꝰ meũ. ⁊ tam̃ figm̃to cogitacionis ꝑgo quolibet.
locor cũ quolibet. Sunt h ec falsa: nec quisq intel¬
ligit falsa. Nongͦ intelligo cũ ista contẽplor ustis
credo. quia uerum e̾e. oportet. quod intellectu c̃tẽplor
Nũ quid forte istasũt que fantasmata dici solent :
Unde gͦ impleta ẽ. anima mea illusionib :  bi ẽ.
uerũ. quodm̃te couspitit᷑: ĩta cogitanti ia dici potest

Expanded text:
Roma est, quam circa Tiberim nescio quis Romulus dicitur Roma est, quam circa Tiberim nescio quis Romulus dicitur condidisse, falsa est ista quam cogitans fingo: non enim agatur modo, utique scirem. Si unus est sol, falsus est iste quem cogitans fingo: nam ille curricula sua certis locis et temporibus peragit; istum ego ubi volo, et quando volo constituo. Si unus est ille amicus meus, falsus est iste quem cogitans fingo: nam ille ubi sit nescio; iste ibi fingitur, ubi volo. Ego ipse certe unus sum, et hoc loco esse sentio corpus meum; et tamen figmento cogitationis pergo quo libet, loquor cum quo libet. Falsa sunt haec; nec quisquam intelligit falsa. Non ergo intelligo, cum ista contemplor, et istis credo; quia verum esse oportet quod intellectu contemplor: numquid forte sunt ista quae phantasmata dici solent? Unde ergo impleta est anima mea illusionibus? Ubi est verum, quod mente conspicitur? Ita cogitanti jam dici potest:
Abbreviated transcription (Latin):
Et si ꝓpt̾ea nos fallit rerũ uisibiliũ puleritudo quia
unitate continet᷑. ⁊ñ implet unitatẽ intelligua¬
mꝰ si possumꝰ. ñ ereo quod ẽ. nos fallit. s ereo quod
non ẽ Om̃e quippe corpꝰ uerũ corpꝰ ẽ. s falsa unitas.
Nõ enĩ sũ me unũ ẽ. aut intantũ id imitatur ut
impleat. & tam̃ nec corpͦ ipsũ eet nͥ ut cũq unũ e̾e̾t.
Porro utcũq unũ e̾e̾. ñ posset: nͥ abeo quod sũ me
unũ ẽ. iohaberet. Oanima ꝑuicaces. date mͥ qͥ
uideat sinȩ ulla imaginatione uisorũ carna¬
liũ. date mͥ qui uideat om̃is umiꝰ pͥntipium
ñ ee.hͥ unũ solũ. a quo sit om̃e unũ. si ue impleat.
siue ñ impleat. Qui uideat date ñ qui litiget. ni
uideri uelit seuidere quos ñ uidet. Iate qͥresi¬
stat sensib carnis: ⁊ plagis quib ꝑillos inanima
uapulauit. Qui tessistat cõsuetudini hominum:
resfistat laudib hominũ. Qui conpunguatur in

Expanded text:
Et si propterea nos fallit rerum visibilium pulchritudo, quia Et si propterea nos fallit rerum visibilium pulchritudo, quia unitate continetur, et non implet unitatem; intelligamus, si possumus, non ex eo quod est nos falli, sed ex eo quod non est. Omne quippe corpus verum corpus est, sed falsa unitas. Non enim summe unum est, aut in tantum id imitatur ut impleat: et tamen nec corpus ipsum esset, nisi utcumque unum esset. Porro utcumque unum esse non posset, nisi ab eo quod summe unum est, id haberet. 64. O animae pervicaces, date mihi qui videat sine ulla imaginatione visorum carnalium. Date mihi qui videat omnis unius principium non esse, nisi unum solum a quo sit omne unum, sive illud impleat, sive non impleat. Qui videat date, non qui litiget, non qui videri velit se videre quod non videt. Date qui resistat sensibus carnis, et plagis quibus per illos in anima vapulavit: qui resistat consuetudini hominum, resistat laudibus hominum, qui compungatur in
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ s malisẽ. iudex. Nã ille ꝓsua natura non potuit
alit̃ inaqua sentire: nec alit̃ debuit. Si eni aliud:.
aer. alius aqua. iustũ ẽ. ut alit̾ inaere. alit̾ inaqua
sentiatur. Quare oculus recte ad ẜ enĩ factus:.
ut tantũ ualeat: s animus ꝑu̾se cui ad cõtemplan¬
dã sũmã pulcritudinẽ mẽs ñ ocłs factuse̾. ut
tantũ ualeat. ille aũt iuilt m̃tẽ conu̾tere ad
corpora. ocłos ad dm̃. Querit enĩ intelligere
carnalia. ⁊ uidere sp̃alia. quod fieri ñ potest. Quare¬
ista ꝑustas corrigenda ẽ. quia nͥ fecerit quod sursũ
sis infimis inuideamus. Iudicemus ea: ne cũ ipsis
udicem᷑. idẽ. tantũ eis tribuamus. quantum
speties mere cur ertrema: ne cũ in noussimis
pͥma querimꝰ apͥmis int̾ nouissima numeretuir.
Quos nchil ipsis nouissimis obẽ. s nobis plurimũ.
Nec idõ diuine ꝓuidentie ad ministratio minus de¬
cora fit. quia ⁊ iusti iuste. ⁊ fędi pulchre ordinant᷑.

Expanded text:
tium, sed malus est judex. Nam ille pro sua natura non potuit aliter in aqua sentire, nec aliter debuit: si enim aliud est aer, aliud aqua, justum est ut aliter in aere, aliter in aqua sentiatur. Quare oculus recte; ad hoc enim factus est ut tantum videat: sed animus perverse, cui ad contemplandam summam pulchritudinem mensfactus est. Ille vult mentem convertere ad corpora, oculos ad Deum. Quaerit enim intelligere carnalia, et videre spiritalia: quod fieri non potest. Quareista perversitas corrigenda est, quia nisi fecerit quod sursum sis infimis inhaereamus. Judicemus ea, ne cum ipsis judicemur; id est, tantum eis tribuamus, quantum species meretur extrema, ne cum in novissimis prima quaerimus, a primis inter novissima numeremur. Quod nihil ipsis novissimis obest, sed nobis plurimum. Nec ideo divinae providentiae administratio minus decora fit; quia et injusti juste, et foedi pulchre ordinantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc iratus constancius sub rogatu imꝑii: inclusit
eusebium prb̃m in quodã cubiculo domus suȩ qd̾
humile erat. in latitudine pedũ quatuor et ibi mul¬
tis mensibus in oratione constanter ꝑseuerans:
inclusus tamen pꝰ menses sẽptem dormicionẽ accepit.¬

Expanded text:
ctus Constantius subrogatu Liberii includit Eusebium presbyterum in quoddam cubiculum domus suae, quod humile erat in latitudine pedibus quatuor, et ibi multis mensibus in oratione constanter perseverans, inclusus tamen post menses septem dormitionem accepit
Abbreviated transcription (Latin):
condita et non ẽ mala ut uolunt timotheani. ce offians
et patriciani. nec malicausa ut docuit florinus. non
ex malo et bono conpacta ut manicheus blasphemat.
s cum sit creatione bona. arbitrio animȩ efficit᷑ nob̾
uel bona uel mala: nõ immutatione substantiȩ s ex¬

Expanded text:
condita, et non est mala, ut volunt Sethianus et Opinianus et Patricianus: nec mali causa, ut docuit Florinus: nec ex malo et bono compacta, ut Manichaeus blasphemat: sed cum sit creatione bona, arbitrio animae efficitur nobis vel bona vel mala, non immutatione substantiae, sed ex
Abbreviated transcription (Latin):
bonum. nec potest aliud ẽẽ. quam bonus
ne ꝑseuerant: non natura possident ut non
Unde et merito ab ipso dño scĩ angłi uocantur quod
tenuer int arbitrios c̃i tatẽ nec sociorum abono¬
sola sufficit ad bentitudinẽ: s ꝓ solo amore pudi¬
ciciȩ retentatur s si et cum tali affectu causa ua¬
candi dño eligatur. Alioquin diuortium mag̾
quicquid ds edendũ p̃cepit. abstinere aũt¬
ab aliquibtis non quasi amalis s quast non neces¬
sariis non ẽ malii. Mos erere rear nũt usum pro

Expanded text:
bonum; nec potest aliud esse quam bonus. erseverant, non natura possident bonum uUnde et merito ab ipso Domino sancti angeli vocantur, quod tenuerunt arbitrii sanctitatem, nec sociorum exempsola sufficit ad beatitudinem, si pro solo amore pudicitiae recenseatur, sed si et cum tali effectu causa vacandi Domino eligatur, alioquin divortium magisquidquid Deus edendum praecepit; abstinere autem aliquibus, non quasi a malis, sed quasi non necessariis, non est malum. Moderari vero carnium usum pro
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ad pugnam contͣ ustos regnantes. et dño ꝓ
iustis pugnante imbre igneo conpescendas atq ita mor
in incorruptibili carne resuscitandas. Et istam suꝑsti
uenire: nullũ suam salutẽ inuitatũ nisi dõ auii¬
liante oꝑari nullũ nisi orantem auxilium ꝓmereri.
buta: ad serulem cogatur necessitatẽ.
a dõ creatus ẽ. s quia lib̃o arbitrio ut pote rationa¬
bilis creatura commissus ẽ. & cogitandi acceperut
facultatem: scientiã boni conuercit ad malum: et
multa cogitando factus ẽ inuentor mali. et quod
ipse pcioit anudit malis. ne conteptus solus pire¬
suasit aliis. ut qui esset sue inuentor malitie fieret ce¬

Expanded text:
sunt ad pugnam contra justos regnantes; et Domino pro sunt ad pugnam contra justos regnantes; et Domino pro justis pugnante imbre igneo compescendas, atque ita moin incorruptivenire; nullum invitatum salutem suam nisi Deo auxiliante operari; nullum nisi orantem auxilium promereri; buta, ad servilem cogatur necessitatem. a Deo creatus est. Sed quia libero arbitrio, ut pote rationalis creatura a Deo commissus est, et cogitandi acceperat facultatem, scientiam boni 34 vertit ad malum, et multa cogitando factus est inventor mali; et quod in se perdiderat invidit in aliis, nec contentus solus pesuasit aliis; ut qui esset suae malitiae inve
Abbreviated transcription (Latin):
talia crimina post baptismũ cõmissa p̃mũt. Hortor pͥm̃
publica penitentia satisfacere: et ita sacerdotis udicio
reconciliatum cõmunioni sotiari si uult nõ ad iudici¬
um uel ad condẽpnationem sui eucharistiam ꝑciꝑe.
s et secreta satisfatione solui mortalia crimina nõ nega¬
mus. s mutato pͥus scłari habitu et confesso religio¬
nis studio ꝑuitȩ correptionem et iugi immo ꝑpetuo
luctu miserante dõ ueniam conse quatur. Ita dum ta¬
xat ut contraria ꝓhis quȩ penitet non agat. et eu¬
charistiam om̃ibus dñicis diebus supplex et submis
et admissa deflere. Satisfãtio penitentiȩ ÷ cau¬
sa peccatorsi excide. nec earum suggestionibus aditũ
transitorium ex pectemus. sic̃ meliciani sperant: non nup¬
tiarum copulam sic̃ cheruitus &e marcion delectant᷑
rum in carne reseruandas. quȩ ꝑmille annos illius¬
regni in t̾ra iustorũ instigante diabolo mouende

Expanded text:
talia crimina post baptismum commissa premunt, hortor prius talia crimina post baptismum commissa premunt, hortor prius publica poenitentia satisfacere, et ita sacerdotis judicio reconciliatum communioni sociari, si vult: non ad judicium et condemnationem sui Eucharistiam percipere. Sed et secreta satisfactione solvi mortalia crimina non negamus, sed mutato prius saeculari habitu, et confesso religionis studio per vitae correctionem, et jugi imo perpetuo luctu miserante Deo veniam consequatur: ita duntaxat ut contraria pro his quae poenitet agat, et eucharistiam omnibus dominicis diebus supplex et submisset admissa deflere. Satisfactio poenitentiae est, causas peccatorum excidere, nec earum suggestionibus aditum transitorium exspectemus, sicut Melitani sperant. Non nuptiarum copulam, sicut Cerinthus et Marcion delirant. rum in carne servanda. Quae post mille annos regni in terra justorum, instigante diabolo movendae
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾ȩ istorũ origeͥnes siue ordinis pestes quȩ duo pͥnci-¬
pia sibi ignota introducũt. ut cerdo. &e marcion. uł
cont̾ria ut manicheus. uł contͣria ut baideo. ut setia¬
nꝰ. et teodatꝰ. uel multa ut ualentinus. uł xp̃m homi¬
istis inquam si qui ad nos uenerint non requirendi¬
sunt ab eis utrũ baptirati sint an nõ. S hoc tantũ si
credunt. ui ecl̃ie fidem bapticentur ȩccłiastico. id ẽ. ca
tholico baptismate.
uotidie eruraristiȩ cõmunionem ꝑciꝑe: nec lau¬
do. nec uituꝑo. Om̃ibus tam̃ dñicis diebus com-¬
municãdũ. ortor si tam̃ mẽs in affectu peccandi nõ sit.
Nam habentẽ ad huc uoluntatem peccandi grauari
magis dico eucharistiȩ ꝑceptione: quã purgari. Et idõ
quamius quis peccato mordeatur: peccandi de cetͣo
non habeat uoluntatem. et cõmunicaturus satisfa¬
ciat lacͥmis et orationibus: confidẽs de dñi miseratio¬
ne qui peccata pie cõfessioni dare cõsueuit: accedat

Expanded text:
caeterae istorum originis, sive ordinis pestes, quae duo principia sibi ignota introducunt, ut Cerdon et Marcion; vel contraria, ut Manichaeus; vel tria, et barbara, ut Sethianus, et Theodosius; vel multa, ut Valentinus; vel Christum homiistis, inquam, si qui ad nos venerint, non requirendum ab eis utrum baptizati sint, an non; sed hoc tandem: si credant Ecclesiae fidem, et baptizentur ecclesiastico baco baptismate. Quotidie Eucharistiae communionem percipere, nec laudo nec vitupero: omnibus tamen Dominicis diebus communicandum hortor: si tamen mens in affectu peccandi non sit. Nam habentem adhuc voluntatem peccandi, gravari magis dico Eucharistiae perceptione, quam purificari. Et ideo quamvis quis peccato mordeatur, peccandi de caetero non habeat voluntatem, et communicaturus satisfaciat lacrymis et orationibus, et confidens de Domini misericordia, qui peccata piae confessioni donare consuevit: accedat
Abbreviated transcription (Latin):
niõ illustri & perito. insigni et
cuiꝰdã dialogi specim̃. laudabili bre¬
uitate cõphensum. Responde igit᷑
debii. nec ꝓ dilatione aliquid excu¬
sationio opponere. Accidit eni oportimer ie. Alquid us no¬
getis mͥ aliquantulũ uacaret. Quibꝰ aut dictandis hec s¬
tiui statuera ĩpende puululũ distiuli. nequaqͣ uistiꝰ arbitiatꝰ¬
cẽ ut̃ quẽ ad querendũ exortatꝰ ipse fuerã. differre qrente

Expanded text:
no illustri et merito insigni, et cujusdam dialogi specimen, laudabili brevitate comprehensum. Respondere igitur debui, nec pro dilatione aliquid excusationis opponere. Accidit enim opportune, ut ab alienis negotiis mihi aliquantulum vacaret. Quibus autem dictandis hoc otium statueram impendere, paululum distuli, nequaquam justum esse arbitratus ut quem ad quaerendum ex
Abbreviated transcription (Latin):
legerit ita te uelit doc trina instrui xp̃rana. ut tͥ tantũ su¬
fficut ad salutẽ. E hiuꝰ uite quã uaporis ẽẽ simialimã tantilu
appurentis ⁊ alico uanescentis atq ꝑeurtts. sermo diumnꝰ amo¬
nere curaurt. s. ills salutẽ ꝓpt̾ quã adipiscendã ⁊ mȩtnũ opti
tis. Ingeniũ qͥppe ⁊ eloqͥũ tuũ tã excelles tãq luculentũ ꝓdeẽ.
fendenda ÷. tante gr̃ȩ dispensatio. quã suꝑbe animulȩ nichili
pendt̃: qͣ nimis affectant płimũ posse.⁊ ad sua uicia satianda
ł ⁊ frenanda nichil poss. Queris gͥ utrũ mundi dñs ⁊ rector
olata ꝑmanserit. Utrũ int corpusdłm uagientis infantiȩ
latuert cui par uix putat᷑ uniu̾sitas. passus fuerit puerilita¬
tis anos. ad oleu̾it. iuuentute solidatꝰ sit. tãdui a sedibꝰ siuis ab¬
fuerit ille regnator atq ĩ unũ corpꝰcłm totiꝰ mũdi cura tͥnslatasit
dem i sopnos resolit st. cibo alit̾. om̃s affect mortalũ sensent.

Expanded text:
 ut tibi tantum sufficiat ad salutem non huius uitae, quam uaporis esse simillimam tantillum apparentis et ilico uanescentis atque pereuntis sermo diuinus admonere curauit, sed illam salutem, propter quam adipiscendam et in aeternum tis. ingenium quippe et eloquium tuum tam excellens tamque luculentum prodesse fendenda est tantae gratiae dispensatio, quam superbae animulae nihili pendunt, quae nimis affectant plurimum posse et ad sua uitia sananda uel etiam frenanda nihil possunt. Quaeris igitur, utrum mundi dominus et rector olata permanserit; utrum intra corpusculum uagientis infantiae latuerit, cui par uix putatur uniuersitas, passus fuerit puerilitatis annos, adoleuerit, iuuentute solidatus sit; tam diu a sedibus suis afuerit ille regnator atque in unum corpusculum totius mundi cura translata sit; deinde in somnos resolutus sit, cibo alitus, omnes affectus mortalium senserit
Abbreviated transcription (Latin):
lis ppłi gr̃am quod nouui testamentũ uocatur hab̾e
noluerunt: quos quanta potui breuitate constrin¬
natur: nonsolũ asuis. uerũ etiã ab om̃ib inimicis.
Uelint nolint enĩ ipsi quoq heretici nscimatũ
alũni. quando non cũ suis s cũ ȩtraneis loeuntur.
catbolicã nichil aliud quã catholicã uocant. Nõ
em̃ possunt intelligi nisi hoc eã nomine discer¬
nant: quo ab huniuerso orbe nuncupatur. huiꝰ
relgionis sectande. caput ẽ. istoria et ꝓpħia dispen¬
sationis temporalis diuine ꝓuidentie ꝓ salute¬
humani generis. inȩternã uita reformandi atq
reparandi. Que cũ credita fuerint. mẽte̾ purga¬
bit uidȩ modus de diuinis preceptis conciliatus.
itasunt nec fucura. s eodẽ modo semꝑ manentia.¬

Expanded text:
lis populi gratiam, quod Novum Testamentum vocatur, habere noluerunt, quos quanta potui brevitate perstrinnatur, non solum a suis, verum etiam ab omnibus inimicis. Velint nolint enim ipsi quoque haeretici, et schismatum alumni, quando non cum suis, sed cum extraneis loquuntur, Catholicam nihil aliud quam Catholicam vocant. Non enim possunt intelligi, nisi hoc eam nomine discernant, quo ab universo orbe nuncupatur. 13. Hujus religionis sectandae caput est historia et prophetia dispensationis temporalis divinae humani in aeternam vitam reformandi atque reparandi. Quae cum credita fuerint, mentem purgabit vitae modus divinis praeceptis conciliatus, rita sunt nec futura; sed eodem modo semper manentia
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ mala & bona uocant᷑ illa dialeticoꝵ regula defic̃
qua diet̃ nulli reiduo simul in eẽ contraria. Nullꝰ enĩ
aer simul ẽ. ⁊ tenebrosus et lucidus. Nullus cibꝰ aut potꝰ
simuldulcis ⁊ amarꝰ. Nullũ corpꝰ simul ubi albũ ibi et
nigrũ. Nullũ simł ubi deforme ibi formosũ. Et hoc in
multis ac pene in om̃ibꝰ contrariis reꝑit᷑ ut in una re simł
eẽ. non possint. Cũ autẽ bona ⁊ mala nullꝰ ambigat eẽ.
contraria non solũ siml eẽ. posst̃ s mala omino ẽẽ. sine
bonis ⁊ nisi in bonis eẽ. non posst̃ quãuis bona sine mał
possint:¬

Expanded text:
quae mala et bona vocantur, illa dialecticorum regula deficit, qua dicunt nulli rei duo simul inesse contraria. Nullus enim aer simul est et tenebrosus et lucidus: nullus cibus aut potus simul dulcis et amarus: nullum corpus simul ubi album, ibi et nigrum; nullum simul ubi deforme, ibi et formosum. Et hoc in multis ac pene in omnibus contrariis reperitur, ut in una re simul esse non possint. Cum autem bona et mala nullus ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed mala omnino sine bonis et nisi in bonis esse non possunt: quamvis bona sine malis possint
Abbreviated transcription (Latin):
ci lam̃tatione peccata ꝓdant᷑. quĩat ꝓpesitũ dĩ quos
decreuit saluare. quod perierat. stat ĩmmobile. et
iõ quia uolũtas eus non mcitat᷑ siue es̃idationȩ
uitȩ si tempus conceditur siue publica confessione
si continuo uita excedat᷑ uenia peccatorũ fidelit᷑
psumatur ab illo qui nõ uult morte̾ peccatorum
s ut conuertatur: et a ꝑditione penitẽdo: et salua¬
tus miseratione dñi uiuat.Si quis alit de iuistis
titernas animȩ cogitationes diabolũ nõ uidẽ
tionũ uidiciis colligi exꝑim̃to didicimus. Secre
serni diaboli instinctu incitant᷑ s aliquotiens ex nri
arbitrũ motu emergũt᷑. Bone autẽ cogitationes
semꝑ adõ sũt.
emones per energiã nõ credimꝰ substãtialit
de sanitates etiã peccatores in nomine dñi fac̾e
ab ipso dño didicimus. Et cũ alios hac psumti¬
one iuuẽt sibi ꝓer ambitionẽ humane głie no¬
cent quia guͣanturꝰ. in dato falso. id ẽ. non meritis

Expanded text:
ci lamentatione peccata prodantur: quia propositum Dei, quo decrevit salvare, quod perierat, stat immobile: et ideo quia voluntas ejus non mutatur, sive emendatione vitae, si tempus conceditur, sive supplici confessione, si continuo vita exceditur, venia peccatorum fideliter praesumatur ab illo, qui non vult mortem peccatoris: sed ut convertatur a perditione poenitendo, et salvatus miseratInternas animae cogitationes diabolum non videre tionum indiciis colligi experimento didicimus: secretsemper diaboli instinctu excitantur: sed aliquoties ex nostri arbitrii motu emergunt: bonae autem cogitationes semper a Deo sunt. Daemones per energiam non credimus substantialiter et sanitates etiam peccatores in nomine Domini facere ab ipso Deo didicimus: et cum alios hac praesumptione juvent, sibi per ambitionem humanae gloriae nocent: qui gloriantur in dato falso, non meritis
Abbreviated transcription (Latin):
est xpͣc iħc. Neq hoc idõ negandũ est
ꝓpͥũ fundam̃tũ ẽẽ fidei catholicȩ. qr pu¬
tari potest ab aliqͥbꝰ hereticis. hoc nob̾cũ
gitent᷑. nominetenꝰ inuenit᷑ xp̃c apud quoslibet
hereticos. qͥ se xp̃ianos uocari uolunt. re ipsa uͦ nesse
apd eos: qđ ostendẽ nimis longũ ẽ. qͣm cõmemorã¬
de st̃ om̃s hereses. siue q̃ fuerͣ. siue q̃st̃. siue q̃ pot̾er᷑¬

Expanded text:
. Neque hoc ideo negandum est proprium fundamentum esse fidei catholicae, quia putari potest aliquibus haereticis hoc nobiscum gitentur, nomine tenus invenitur Christus apud quoslibet haereticos, qui se christianos vocari volunt; re ipsa vero non est apud eos. Quod ostendere nimis longum est; quoniam commemorandae sunt omnes haereses, sive quae fuer
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ armaria possit honerare. Ut gͥ ad illa tria redeamꝰ ꝑꝗͣ¬
diximꝰ colendũ dm̃. fidẽ. sp̃e. caritatẽ: facile ẽ ut dicatur
qͥd credendũ. qͥd sꝑandũ. qͥd amandũ sit. S qu̾ea ãmodũ
adu̾sus eoꝵ qͥ diu̾sa sentiunt calũpnias defendat᷑. oꝑosio¬
ris ub̃iorisq doctrinȩ ẽ. Quȩ ut habeat᷑. ñbreui enchyri¬
dion manus debet impleri: s gͣndi studio pectꝰ accendi.

Expanded text:
, non quod armaria possit onerare. Ut igitur ad illa tria redeamest ut dicatur quid credendum, quid sperandum, quid amandum sit: sed quemadmodum adversus eorum qui diversa sentiunt calumnias defendatur, operosioris uberiorisque doctrinae est; quae ut habeatur, non brevi enchiridio manus debet impleri, sed grandi studio pectus accendi.
Abbreviated transcription (Latin):
ualumꝰ ac ualemꝰ. eis sine ulla dubitatioe credenda st̃ te¬
stibꝰ. a quibꝰ ea q̃ diuna uocari iã meruit: script̾a c̃fecta:.
Q eã siue ꝑ corpus. siue ꝑ animũ. diuinitꝰ adiuti: uł uide
at᷑ imbrta mens fuerit. tendit bene uiuendo ȩtiã ad spe-¬
ciẽ ꝑuenire: ubi ÷ sc̃ĩs ⁊ ꝑfectis cordibꝰ nota ⁊ in effabilis
pulcͥtudociuꝰ plena uisio ẽ sũma felicitas. Hoc ÷ nimirũ q re¬
qͥris. qͥd pͥmũ. qͥd ultimũ teneat᷑. Inchoari fide. ꝑfici specie: ħ¬

Expanded text:
valuimus aut valemus, eis sine ulla dubitatione credenda sunt tevaluimus aut valemus, eis sine ulla dubitatione credenda sunt testibus, a quibus ea quae divina vocari jam meruit, Scriptura confecta est: qui ea sive per corpus, sive per animum, divinitus adjuti, vel videeratur, imbuta mens fuerit, tendit bene vivendo etiam ad speciem pervenire, ubi est sanctis et perfectis cordibus nota ineffabilis pulchritudo, cujus plena visio est summa felicitas. Hoc est nimirum quod requiris, quid primum, quid ultimum teneat
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia illa: querenda ꝓposusti. Cuiꝰ exẽplũ si ẽ. penesce: faci
le÷ ut ea reuoluas ⁊ relegas. Si autẽ ñ ÷: cõmemorante me re
ut dicunt habeas. ⁊ de tuis manibꝰ ñ recedat: c̃tinens postu¬
lata. I: qͥd sequendũ maxime. qͥd ꝓpt diu̾sas pͥncipalit̃
hereses sit fugiendũ. in quantũ ratio ꝓ religione cõtendat
uł qͥa in ratione cũ fides sit sola ñ conueniat. Qͥd pͥmũ. qͥd
ultimũ teneat᷑. quȩ totiꝰ diffinitioĩs sũma sit: qđ cercũ ꝑ¬
pͥũq fidei catholicȩ fundam̃tũ. hȩc om̃ia quȩ requiris
ꝓculdubio scies. diligent᷑ sciendo. quid credi. quid sꝑari de¬
beat: qͥd amari. Hȩc enĩ maxime: immo uͦ sola in religi¬
one sequenda sunt. Is qͥ contͣdicit. aut om̃ino a xpͣi nomi¬
ne alienꝰ ÷ aut hereticus. Hȩc st̃ defendenda ratione uł
a sensibꝰ corporis inchoata. ł ab intelligentia m̃tis inuenta.
Qa autẽ nec corporeo sensu exꝑti sumus. nec m̃te assequi

Expanded text:
ola tua quaerendo posuisti: cujus exemplum si est penes te, facile est ut ea revolvas et relegas; si autem non est, commemorante me recut dicunt habeas, et de tuis manibus non recedat: continens postulata, id est, quid sequendum maxime, quid propter diversas principaliter haereses sit fugiendum; in quantum ratio pro religione contendat, vel quid in ratione, cum fides sit sola, non conveniat; quid primum, quid ultimum teneatur, quae totius definitionis summa sit; quod certum propriumque fidei catholicae fundamentum. Haec omnia quae requiris procul dubio scies, diligenter sciendo quid credi, quid sperari debeat, quid amari. Haec enim maxime, imo vero sola in religione sequenda sunt. His qui contradicit, aut omnino a Christi nomine alienus est, aut haereticus. Haec sunt defendenda ratione, vel a sensibus corporis inchoata, vel ab intelligentia mentis inventa. Quae autem nec corporeo sensu experti sumus, nec mente assequi
Abbreviated transcription (Latin):
uno qđ ꝑtinũ hominẽ intͣuit inmu̾dũi uͣ om̃s
homines ꝑtransiit. ꝓptͣ qd̃ ȩtiã paruuli baptirant᷑.
possint indelligi plura peccata: siunu ipsũ ĩsua
qi̾ nomo insua potiꝰ e̾ẽ.quã ĩdiͣ po testate dilexit.
Et sacri legiũ: qr dõ ñcredit. & bͥmicidiũ: ql se
met ipsũ p̃cipitauit ĩmortẽ. Et fornicatio sp̃ał:¬
qi ĩtegritas mͣtis humanȩ serpentina suasione
coruptaẽ. & fułtũ : qr cybos ꝓhibitos usurpatus
ẽ. Et auaritia: ql plusquã illi sufficere debuit
appetiuit. & siquid aliud inhoc uno admisso di-¬
ligenti cõ sidatione ĩueniri potest

Expanded text:
hominem intravit in mundum, et in omnes homines pertransiit , propter quod etiam parvuli baptizantur, possint intelligi plura peccata, si unum ipsum in sua quia homo in sua potius esse, quam in Dei potestate dilexit; et sacrilegium, quia Deo non credidit; et homicidium, quia se praecipitavit in mortem; et fornicatio spquia integritas mentis humanae serpentina suasione corrupta est; et furtum, quia cibus prohibitus usurpatus est; et avaritia, quia plus quam illi sufficere debuit appetivit: et si quid aliud in hoc uno admisso diligenti consideratione inveniri potest
Abbreviated transcription (Latin):
re qui bonus ẽ. quod ÷ erroris. Et aliud ÷ ex hoc malo
aliud malũ ñ pati.si nichil noceat homo malus qui est
putatus bonus. Itemq aluid ẽ. ipsam uiã putare ꝙͣ nõ
ẽ. ipsa. ⁊ aliud ÷ ex hoc erroris malo aliqͥd boni consequi:
uelud ÷ ab insidiis maloꝵ hominũ liberari:

Expanded text:
re qui malus est, quod est erroris; et aliud est ex hoc malo re qui malus est, quod est erroris; et aliud est ex hoc malo aliud malum non pati, si nihil noceat homo malus, qui est putatus bonus. Itemque aliud est ipsam viam putare, quae non est ipsa; et aliud est ex hoc erroris malo aliquid boni consequi, velut est ab insidiis malorum hominum liberari.
Abbreviated transcription (Latin):
de hominibꝰ dictũ intelligendũ ẽ. Vñ qͥ adulterũ dic̃ bonũ.
recte arguit᷑ illa uoce ꝓpħica. Iui uͦ ipsũ hominẽ dicit bo¬
nũ qũe putat castũ nescit adulterũ: ñ in doctrina rerũ
bonarũ ⁊ malarũ. s in occultis humanoꝵ fallitur morũ:
Et dicens malũ adulterũ. ⁊ bonũ castũ. Sed hunc bonũ di¬
cens nesciendo adulterũ eẽ ñcastũ. Porro si ꝑ errore eua-¬
dit qͥsq ꝑniciẽ sic̃ suꝑiꝰ dixi nob̃ in itinere contigisse. eciã
boni aliquid homini errore cõfercur. S cũ dico in qui¬
bꝰdã rebꝰ nullo malo aliqũe uł ñnullo etiã bono falli. nͣ
qͥd ñ eueniat. ł qͥd ꝓueniat. Nã ipse ꝑse ipsum error.¬
aut magnũ in re magna. aut paruũ in re parua: tamẽ
semꝑ ẽ. malum. Quis enĩ nifi errãs. malũ neget apꝓbari
falsa ꝓueris. aut in ꝓbare uera ꝓfalsis. aut incerta hab̾e
ꝓ certis. ł certa ꝓ incertis. S aliud ẽ. malũ hominẽ puta¬

Expanded text:
 qui adulterium dicit bonum, recte arguitur illa voce prophetica. Qui vero ipsum hominem dicit bonum, quem putat castum, nescit adulterum, non in doctrina rerum bonarum et malarum, sed in occultis humanorum fallitur morum; et dicens malum adulterum et bonum castum: sed hunc bonum dicens, nesciendo adulterum esse, non castum. Porro si per errorem evadit quisque perniciem, sicut superius dixi nobis in itinere contigisse, etiam boni aliquid homini errore confertur. Sed cum dico in quibusdam rebus nullo malo aliquem, vel nonnullo etiam bono falli; non quid non eveniat vel quid proveniat. Nam ipse per se ipsum erroraut magnum in re magna, aut parvum in re parva, tamen semper est malum. Quis enim nisi errans malum neget, approbare falsa pro veris ao certis, vel certa pro incertis? Sed aliud est bonum hominem puta
Abbreviated transcription (Latin):
intuem̃ quale sit. Si qͥspiã dũ mentit᷑ uiuere
nuntiet aliqũe mortuum. ⁊ alius dũ fallit᷑ credat iterũ
xxp̃m post qu̾alibet longa tẽpora moriturũ. Nonne illo
mͦ mentiri qu̾a isto mͦ falli in cõparabilit᷑ prestat. multoq
minoris mali ÷ in illũ errorẽ aliqũe inducere: ꝗͣ in istũ
uo: in quibꝰdã nullo malo. in qͥbꝰdã ñ nullo ȩtiã bono falli¬
iͣ. Nã magno malo fallit᷑ hõ cũ hoc ñ credit: qđ ad uitã
ducit ȩc̃nã. ł hoc credit qͥ ad mortẽ ducit ȩtͣnã. P aruo aut᷑
malo fallit̾: qͥ falsum ꝓ uero approbando: incidit in aliqͣs
molestias tẽporales. quibꝰ tñ adhibita fideł pacientia: cõ¬
u̾tit eas in usum bonũ. Ueluti si qͥsꝗͣ. bonũ hoĩem putando
qͥ malus ẽ. aliqͥd ab eo patiat᷑ mali. Q uͦ malũ hominẽ ita
bonũ credit. ut nichil abeo aliqͥd mali patiat᷑: nullo mͦ
fallit᷑. nec in eũ cadit illa ꝓpħica decestatio. ue his qͥ dic̃t

Expanded text:
intueamur quale sit, si quispiam dum mentitur, vivere nuntiet aliquem mortuum; et alius dum fallitur, credat iterum Christum post quamlibet longa tempora moriturum: nonne illo modo mentiri quam isto modo falli imcomparabiliter praestat, multoque minoris mali est in illum errorem aliquem inducere, quam in istum vo, in quibusdam nullo malo, in quibusdam nonnullo etiam bono fallimur. Nam magno malo fallitur homo, cum hoc non credit quod ad vitam ducit aeternam, vel hoc credit quod ad mortem ducit aeternam. Parvo autem malo fallitur, qui falsum pro vero approbando incidit in aliquas molestias temporales, quibus tamen adhibita fidelis patientia convertit eas in usum bonum. Velut si quisquam bonum hominem putando qui malus est, aliquid ab eo patiatur mali. Qui vero malum hominem ita bonum credit, ut nihil ab eo patiatur mali, nullo malo fallitur: nec in eum cadit illa prophetica detestatio, Vae iis
Abbreviated transcription (Latin):
Porro aliqͥd ȩtiã qđ ñ sꝑat᷑ credi potest. Qs nã fi¬
deliũ. pęnas ñ credit impioꝵ: Nec sꝑat tam̃. Et quisqͥs
eas imminere sibi credit. ac fugaci motu animi exhor-
ait. Liceat sꝑare timenti. Nõ autẽ ab alio poeta ꝗͣuis me-¬
liore ꝓpͥe dictũ ẽ. hunc ego si potui tantũ sꝑare dolorẽ.
D eniq ñ nulli in arte gr̾amatica u̾bi huiꝰ utunt᷑ exemplo.
ad ostendendã in ꝓpͥã dictionẽ. ⁊ auint. sꝑare diac̃ ꝓ ti¬
mere. Est itaq fides ⁊ malarũ rerũ ⁊ bonarũ: qr ⁊ bona
credunt᷑ ⁊mala. ⁊ hoc fide bona nͣ mala. Est ȩtiã fides ⁊ pͣ-¬
teritarũ rerũ. ⁊ p̃sentiũ. ⁊ futurarũ. Credimꝰ enĩ mortu¬
ũ xpͣm: qđ iã pͣteriit. Credimꝰ sede ad dexcterã patris: q
nunc ẽ. Credimꝰ uenturũ ad iudicandũ: qđ futurũ. ẽ.
I tem fides ⁊ suarũ rerun᷑ et alienarũ. Nam et quisq se cre¬
dit aliquando eẽ. cepisse: nec fuisse utiq sempiternũ. Et

Expanded text:
Porro aliquid etiam quod non speratur, credi potest. Quis namque fidelium poenas non credit impiorum? nec sperat tamen, et quisquis eas imminere sibi credit ac fugaci motu animi exhorreait: Liceat sperare timenti. Non autem ab alio poeta, quamvis meliore, proprie dictum est: Hunc ego si potui tantum sperare dolorem. Denique nonnulli in arte grammatica verbi hujus utuntur exemplo ad ostendendam impropriam dictionem, et aiunt, Sperare dixit pro timere. Est itaque fides et malarum rerum, et bonarum: quia et bona creduntur, et mala; et hoc fide bona, non mala. Est etiam fides et praeteritarum rerum, et praesentium, et futurarum. Credimus enim Chreram Patris; quod nunc est: credimus venturum ad judicandum ; quod futurum est. Item fides et suarum rerum est, et alienarum. Nam et se quisque credit aliquando esse coepisse, nec fuisse utique sempiternum; et
Abbreviated transcription (Latin):
detrahat ignorantiã. salꝰ infirmitatẽ. Nã ⁊ ipsa peni¬
igat᷑ plerũq infirmitate ñagit᷑. quia ipudor timor
÷ displicendi. dũ plus delectat hominũ eristimatio
quã iusticia. quase quisq humiliat penitendo.
Unde ñsolũ eũ agit᷑ penitentia. uerũ etiã ut agat᷑
dĩ miscđia necessaria÷. Alioquin. nõdiceret apłs

Expanded text:
detrahat ignorantiam, salus infirmitatem. CAP. 135. - Siagatur, plerumque infirmitate non agitur. Quia et pudor timor est displicendi, dum plus delectat hominum aestimatio quam justitia, qua se quisque humiliat poenitendo. Unde non solum cum agitur poenitentia, verum etiam ut agatur Dei misericordia necessaria est. Alioquin non diceret A
Abbreviated transcription (Latin):
tẽnẽs tantã diuini muneris largitatẽ ⁊ ĩhae ob¬
stinatione m̃tis diẽ claudit excremũ. reus᷑:. illo
dimittit. De qua questione difficili inquedam
ꝓptͣ ħ solũ cons cripto libello. enucleatissime qͣntũ¬
potui disputaui.

Expanded text:
ntam divini muneris largitatem, et in hac obstinatione mentis diem claudit extremum, reus est illo ristus peccata dimittit. De qua quaestione difficili in quodam propter hoc solum conscripto libello enucleatissime, qupotui, disputavi.