comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cupimꝰ ampitari. alii salitanes fuerint intromissi. Nullatenꝰ
eni ual& iniuacitas mentis absq alicuꝰ desiderii ł timoris.
gaudii uł meroris affectione sub sistere: nisi hȩc eadẽ in
bonã partẽ fuerint immutata. & iccireo si carnales coneu¬
piscentias de cordib nr̃is desideramꝰ extrudere: sp̃uales in
earũ locis plantemꝰ ꝓtinꝰ uoluntates. ut i is animꝰ nr̃ semꝑ
innexus & habeat quib iugit̾ immoretur & illecebras pͥtȩ¬
sentiu actemporaliũ respuat gaudioꝵ. Cũq in hunc statũ
mens ma cotidianis exercitiis erudita ꝓfecerit: tunc uersicłi
ile affectũ expientia docente concipiet. quẽ omĩs quidẽ solita
psallendi modilatione concinimꝰ. uirtutẽ ũ eiꝰ ñ nisi pauci exe
carminis efficacit assequit᷑: qui ꝑueniens ad istã de qͥlo quim̃¬
corporis acau anime puriatẽ. intelligat se cunctis momentis ne rirs

Expanded text:
cupimus amputari, alii salutares fuerint intromissi. nullatenus cupimus amputari, alii salutares fuerint intromissi. nullatenus enim ualet uiuacitas mentis absque alicuius desiderii uel timoris, gaudii uel maeroris affectione subsistere, nisi haec eadem in bonam partem fuerint inmutata. et idcirco si carnales concupiscentias de cordibus nostris desideramus extrudere, spiritales in earum locis plantemus protinus uoluptates, ut his animus noster semper innexus et habeat quibus iugiter inmoretur et inlecebras praesentium ac temporalium respuat gaudiorum. cumque in hunc statum mens nostra cotidianis exercitiis erudita profecerit, tunc uersiculi illius affectum experientia docente percipiet, quem omnes quidem solita psallendi modulatione concinimus, uirtutem uero eius non nisi pauci expecarminis efficaciter adsequetur, qui perueniens ad istam de qua loquimcorporis atque animae puritatem intellegit se cunctis momentis, ne rursus
Abbreviated transcription (Latin):
puatur ac noxia. utilit membris nr̃is insertã. &e. doceumini:
onsiderate queso. illos qui corpore sunt spadones qus pco¬
ous causa in uirtutib appetendis desides reddlat ac tepidos. Non¬
nu iuus corruipendȩ castiatis credunt se periculã non babe er
Q acam nemo ita me ꝓ posuisse credat: ut neminẽ eoꝵ penitꝰ ai¬
ueniri posse confirmẽ. ꝑfecta abrenunciatione flagrite dalqx
netura qiocamodo suam aincant: siqui forte eoꝵ ad ꝓposicam
ꝑfetionis palmã. siuimna animi districtione contendunit. Cuiuis
uscor at desideriũ. cũ que semel accenderit. famẽ sttem. uigi¬
ulo nuidieste ercunctosq labores corporis ñ solũ pacient᷑ uerũ
eaa lbent᷑ sustinere compellit. Uir enĩ in dolorib labore
sibi denm faciti ꝑduitiomi suȩ. & iterũ. Animȩ aũt̃ egenticetiã
anara auicia uident᷑. Alias nanq ñ poter̃ desideria ꝓ̃senti¬
amara uł reꝑ rimi uł auelli: nisi ꝙ istis affectib noxius quos

Expanded text:
putatur ac noxia, utiliter membris nostris insertam esse doceamini? considerate quaeso illos qui corpore sunt spadones quae praecipue causa in uirtutibus adpetendis desides reddat ac tepidos. nonne quia eonrnmpendae castitatis credunt se periculum non habere? quod tamen nemo ita proposuisse me credat, ut neminem eorum penitus inueniri posse confirmem perfecta abrenuntiatione flagrantem, sed quia naturam quodammodo suam uincant, si qui forte eorum ad propositam perfectionis palmam summa ardor ac desiderium eum quem semel accenderit, famem, sitim, vigilias, nuditatem, cunctosque labores corporis, non solum patienter, verum etiam libenter sustin egenti etiam amarais dulcia uidentur. alias namque non poterunt desideria praesentium rerum uel reprimi uel auelli, nisi pro istis affectibus noxiis, quos
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie integritatis suȩ matutinꝰ ex plorator effectus. de col¬
lata sibi puritate congaudeat. eãq se ñ suo studio nec uigi¬
lantia sed ꝓtectione dnĩ sentiat consecutũ. Actã diu illius
ꝑ seuerantiam suo corpori intelligat cohȩsurã. quã diu eã
dñs sua fuerit miseratione largitꝰ. Qui enĩ hanc stabilit̾
obtiet fidẽ. noquaquã suꝑbũ sapiens ae suauara ste con sulit. neq
seauetus longis obseni liquoris inducis blandissima secuir trae
soluetur sciens im purissime colluuionis asꝑgine se ꝓrinͦ macu¬
sondum. seleci p aululũ quid abeo ꝓtectio diuitia discesse ord¬

Expanded text:
quotidie integritatis suae matutinus explorator effectus, de colquotidie integritatis suae matutinus explorator effectus, de collata sibi puritate congaudeat, eamque se non suo studio nec vigilantia, sed protectione Domini sentiat consecutum; ac tamdiu illius perseverantiam suo corpori intelligat cohaesuram quamdiu eam Dominus sua fuerit miseratione largitus. Qui enim hanc stabiliter obtinet fidem, nequaquam superbum sapiens de sua virtute confidet, neque seductus longis obsceni liquoris induciis blandissima securitate solvetur, sciens impurissimae colluvionis aspergine se protinus maculandum, si vel paululum quid ab eo protectio divina discesse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ illoꝵ afflictionẽ miscđiam dnĩ consecutus. de impugnatione
carnis ac dominatione ꝓ̃potentiũ uicioꝵ. diuino mereatur
munere liberari. ñ quo adepturũ se ꝑ illa confidat istã quã
cupit inuiolatã corporis castitatẽ. Tanto aut̃ erga ad quisi¬
tionẽ castimoniȩ desiderio atq amore  flãmem᷑ : quanto qͥs
pecuniarũ cupidissimꝰ appetitor. uł qͥ sũ ma honoꝵ ambiti
one distendit᷑. uł qͥ intolerabili pulcrȩ mulieris amore rap¬
tat᷑. desideriũ suũ impacientissimo ardore optat expleri. Et
ita fiet. ut dũ ꝓ integritatis ꝑ petuitate. in satiabili cupiditate
succendim᷑. desiderabilis despiciat᷑ cib. necessariꝰ horreat
potꝰ. somnꝰ deniq ipse naturȩ debitꝰ respuat᷑. ł certe ut dece¬
ptor fraudulentissimꝰ puritatis emulus. atq contrariꝰ castita¬
ti. attonita atq suspecta mente capiat᷑. & ita unusquisq

Expanded text:
per illorum adflictionem misericordiam domini consecutus de inpugnatione per illorum adflictionem misericordiam domini consecutus de inpugnatione carnis ac dominatione praepotentium uitiorum diuino mereatur munere liberari, non quo adepturum se per illa confidat istam quam cupit inuiolatam corporis castitatem. tanto autem erga adquisitionem castimoniae desiderio atque amore ftammetur, quanto quis pecuniarum auidissimus adpetitor, uone distenditur, vel qui intolerabili pulchrae mulieris amore raptatur, desiderium suum impatientissimo ardore optat expleri; et ita fiet ut dum pro integritatis perpetuitate insatiabili cupiditate succendimur, desiderabilis despiciatur cibus, necessarius horreat potus, somnus denique ipse naturae debitus respuatur, vel certe ut deceptor fraudulentissimus puritatis, et aemulus atque contrarius castitati, attonita atque suspecta mente capiatur, et ita unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
uientes. neq adulteri. neq molles. neq masculoꝵ concu¬
bitores. neq fures. neq auari. neq ebriosi. neq maledici.
neq rapaces regnũ dĩ possidebunt. Dubiũ ꝓinde. e̾e̾. ñ deba
fornicationis & immundiciȩ de mẽbris nr̃is ab oleri posse
contagiũ. quando quidẽ ñ alit̃ ea quã auariciã. stultiloqͥũ.
scurrilitatẽ. ebrietatẽ. ac furta. quoꝵ facilis amputatio est.
mandauerit abscidendã. Certos tam̃. &̾ẽ. nos conuenit. qđ
lico om̃em continentiȩ districtionẽ. famẽ scilic& ac sitim.
uigilias quoq & oꝑis iugitatẽ atq incessabilis sub eamꝰ stu
diũ lectionis : ꝑpetuã tam̃ castimoniȩ puritatẽ hoꝵ laboꝵ
merito contingere nequeamꝰ. nisi in his iugit̾ desudantes.
expientiȩ magisterio doceam᷑ incorruptionẽ eiꝰ diuinȩ gr̃ȩ
largitate concedi. Ob hoc sane solũ modo se unusquisq in¬
fatĩgabilit̾ in his exercitiis ꝑdurare debere cognoscat: ut

Expanded text:
um concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt . Dubium proinde esse non debet, fornicationis et immunditiae de membris nostris aboleri posse contagium, quandoquidem non aliter ea quam avaritiam, stultiloquium, scurrilitatem, ebrietatem ac furta, quorum facilis amputatio est, mandauerit abscidenda. Certos tamen esse nos conuenit, quod, licet omnem continentiae districtionem, famem scilicet ac sitem, udium lectionis, perpetuam tamen castimoniae puritatem horum laborum merito contingere nequeamus, nisi in his jugiter desudantes, experientiae magilargitate conoedL ob hoc sane solummodo se unusquisque infatigabiliter in his exercitiis perdurare debere cognoscat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
meliora. & ad illã quȩ utilior diiudicata fuerit partẽ. si¬
ne cunctatione aliqua transeundũ Illud etiã p̃ om̃ib in¬
estimabilis illa censura nos instruit: qđ cũ sit ei ante or¬
tũ uniuscuiusq p̃ cognitꝰ finis. ita ordine ac ratione cõmu¬
ni & humanis quodã modo om̃ia dispensat affectibus:
ut ñ potentialit̾ nec scd̾m ꝯp̃ scientiȩ suȩ in effabilẽ noticiã
sed scđm p̾sentes hominũ acstus uniuersa di iudicans. uł
respuat unũquenq ł attrahat. & ł infundat cotidie suã
grãm ł auertat. Qd̃ ita. c̾ẽ. etiã illa saulis manifestat
ęlectio. Cuiꝰ utiq cũ uituꝑabilẽ finẽ ꝓ̃scientia dĩ igno¬
rare ñ pos. set: de tot milib isrłis eligit eũ & unguit
ing̃. ꝓ̃sentis in illo meritũ utȩ remunerans n percatu futuire p̾¬
uicitionis atendens. ita ut postquã repb facamocio acit qoe

Expanded text:
meliora; et ad illam quae utilior dijudicata fuerit partem simeliora; et ad illam quae utilior dijudicata fuerit partem sine cunctatione aliqua transeundum. illud etiam prae omnibus inaestimabilis illa censura nos instruit, quod cum sit ei ante ortum uniuscuiusque praecognitus finis, ita ordine ae ratione conmuni et humanis quodammodo omnia dut non potentialiter nec secundum praescientiae suae ineffabilem notitiam, sed secundum praesentes hominum actus universa dijudicans, vel respuat unumquemque vel attrahat, et vel infundat quotidie suam gratiam vel avertat. Quod ita esse etiam illa Saulis manifestat electio , cujus utique cum vituperabilem finem praescientia Dei ignorare non posset, de tot millibus Israelis elegit eum et unxit in regem, praesentis in illo meritum vitae remunerans, non peccatum futurae praevaricationis intendens: ita ut postquam reprobus factus e
Abbreviated transcription (Latin):
rieris. & egerit poenitentiã a peccato suo fecertq iu¬
diciũ & iũsticiã. uita uiuet & ñ moriet᷑: quib aoce¬
mͦ exemplis. ñ debere nos obstinate in nr̃is. defiubao¬
nib ꝑdurare. sed cõminationẽ ex necessitate ꝓpositã. elẽ¬
mĩti miseratione mollire. Qđ ne solis specialit̃ niniuitis
gentẽ & aduersus regnũ. ut euellã & destruã & dispdã
illud. Si poenitentiã egerit̾ gens illa a malo qđ locutus
sũ aduersus eã : agã &ꝰ ego poenitentiã suꝑ malo qđ co¬
gitaui ut facerẽ ei: & subito loquar degente & regno
ut ȩdificẽ & plantẽ illud: Si fecerit malũ in oculiĩ meis
si forte audiant & conuertant᷑ unusquisq a uia sua ma¬
la. & poenitebit me mali qđ cogitaui facere eis ꝓpt̃ ma
liciã studioꝵ eoꝵ. Quib testimoni is declarat᷑. N opor¬
tere ut ꝑtinacit̾ in nrĩs definitionib hęreamꝰ. sed ratione
eas ac iudicio tẽꝑandas. sẽꝑq eligenda. ac ꝓ̃ferenda. eẽ.

Expanded text:
a peccato suo, feceritque judicium et justitiam, vita vivet, et non morietur ; quibus docemur exemplis, non debere nos obstinate in nostris definitionibus perdurare, sed comminationem ex necessitate propositam, clementi miseratione mollire. Quod ne solis specialiter Ninivitis gentem et adversus regnum, ut evellam et destruam et disperdam illud. Si poenitentiam egerit gens illa a malo quod locutus sum adversus eam, agam et ego poenitentiam super malum quod cogitavi ut facerem ei. Et subito loquar de gente et regno, ut aedificem et plantem isi forte audiant, & convertantur unusquisque a via sua mala; & plitiam studiorum eorum . Quibus testimoniis declaratur non oportere ut pertinaciter in nostris definitionibus haereamus, sed ratione eas ac judicio temperandas, semperque praelegenda ac praeferenda esse
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ int̾ emendatos mores eiꝰ dẽq uirtutis ac ꝓpositi uiros stare
ñ posse. Haec de amicicia beatꝰ ioseph spuali narratione dis¬
seruit. nosq ad custodiendã sodalitatis ꝑpetuã caritatẽ ar¬
dentius incit auit: E.xIlicix couasio erima asbatis ioseshi:

Expanded text:
nisi inter emendatos mores eiusdemque uirtutis ac propositi uiros stare nisi inter emendatos mores eiusdemque uirtutis ac propositi uiros stare non posse. Haec de amicitia beatus Ioseph spiritali narratione disseruit nosque ad custodiendam sodalitatis perpetuam caritatem ardentius incitauit. XVII. CONLATIO AB
Abbreviated transcription (Latin):
ganimis enĩ uir nimcus in prudentia. pusillanimis aut̃ ual¬
de insipiens. ẽ. Et iccirco de illo qͥ sapientiȩ donũ a dnõ lauda¬
bilit̃ postulauit: scriptura cõmemorat. & dedit ds̃ salomoni sa¬
pientiã prudentiãq multã nimis. & latitudinẽ cordis quasi ha¬
renã maris innumerabilẽ. Illu qͦq multis ÷ exꝑimentis
sepissime cõꝓbatũ. nullo mõdo eos qͥ amiciciarũ foedus con¬
iurationis in iere principio. indiruptã potuisse seruare c̃¬
cordiã. siue qđ eã ñ ꝓ desiderio ꝑfectionis nec ꝓapłicȩ cari¬
tatis imꝑio s ꝓ amore treno & ꝑnecessitatẽ ac uincu lum¬
pacti retinere conati sunt: siue qđ ille callidissimꝰ inimicꝰ ut
eos prȩuaricatores sui faciat sacram̃ti. celeriꝰ adirrũpenda ami¬
ciciarũ uincula p̃cipitat. Certissima gͦ ÷ prudentissimoꝵ
uirorũ illa sententia. concordiã uerã & indiuiduã societatẽ.

Expanded text:
ganimis enim vir nimius in prudentia, pusillanimis autem valganimis enim vir nimius in prudentia, pusillanimis autem valde insipiens est. et idcirco de illo, qui sapientiae donum a domino laudabiliter postulauit, scriptura conmemorat: et dedit deus Salomoni sapientiam prudentiamque multam nimis, et latitudinem cordis quasi harenam maris innumerabilem. IIIud quoque multis est experimentis saepissime conprobatum nullo modo eos, qui amicitiarum foedus coniurationis iniere principio, indisruptam potuisse seruare concordiam, siue quod eam non pro desiderio perfectionis nec pro apostolicae caritatis imperio, sed pro amore terreno et per necessitatem ac uinculumpacti retinere conati sunt, siue quod ille callidissimus inimicus, ut eos praeuaricatores sui faciat sacramenti, celerius ad inrumpenda amicitiarum uincla 1 praecipitat. certissima ergo est prudentissimorum uirorum illa sententia concordiam ueram et indiuiduam societatem
Abbreviated transcription (Latin):
apꝓbet tarditatẽ. Similit̃ & illud suscipiendũ est. Stultus
eadẽ ipsa hora ꝓnunciat irã suã. occultat aũt ignominiam
suã astutꝰ. Non enĩ ignominiosã iracundię passionẽ ita ã sapi¬
entib occultari debere decernit : ut iracundię uelocitatẽ cul¬
pans ñ ꝓhibeat tarditatẽ. quã utiq si ꝑ necessitatẽ humanȩ
infirmitatis irruerit. idõ censuit occultandã. ut dũ ad p̃sens
sapient̃ obtegit᷑. in ꝑpetuũ deleat᷑. Hȩc enĩ ÷ natura irȩ. ut
dilatata languescat & ꝑeat. ꝓlata uͦ magis magisq c̃ flagn&.
Dilatanda gͦ atq amplianda sunt pectorã. ne añgusti is pu¬
sillanimitatis artata. iracundiȩ turbulentis ȩstib suppleant᷑.
sto corde nequeamꝰ. nec dicere cũ ꝓpħa. Uiã mandatoꝵ tuoꝵ
cucurri. cũ dilatares cor meũ. Nã quia longanimitas sapien¬
tia sit : euidentissimis scripturȩ testimoniis edocem᷑. lon¬

Expanded text:
adprobet tarditatem. similiter et illud suscipiendum est: stultus adprobet tarditatem. similiter et illud suscipiendum est: stultus eadem ipsa hora pronuntiat iram suam, occultat autem ignominiam suam astutus. non enim ignominiosam iracundiae passionem -ita a sapientibus occultari debere decernit, ut iracundiae uelocitatem culpans non prohibeat tarditatem: quam utique, si per necessitatem humanae infirmitatis inruerit, ideo censuit occultandam, ut, dum ad praesens sapienter obtegitur, in perpetuum deleatur. haec enim est natura irae, ut dilatata languescat et pereat, prolata uero magis magisque confiagret. dilatanda ergo atque amplianda sunt pectora, ne angustiis pusillansto corde nequeamus, nec dicere cum propheta: Viam mandatorum tuorum cucurri, cum dilatares cor meum . Nam quia longanimitas sapientia sit, evidentissimis Scripturae testimoniis edocemur: Lon
Abbreviated transcription (Latin):
in quib ieceptꝰ quodã mͦ atq diffusus teterrimꝰ iracundiȩ fumꝰ
ꝓtinꝰ euanescat. Uł ita certe intelligendũ est. Damꝰ locũ irȩ:
quotiens cõmotioni alteriꝰ. humili atq tranquilla mente¬
succũbimꝰ. & quodã modo dignos nos qualib& in iuria ꝓfi¬
tentes. impatientiȩ seuientis obsequim᷑. Cęterũ ii qui ita
sensũ apłicȩ ꝑfectionis inclinant. ut locũ ue illos dare exi¬
stiment. qͥ abirascente discedunt : uident᷑ mͥ dissensionũ
fomitẽ ñ abscidere sed nutrire. Nisi enĩ iracundia ꝓximi
humili statĩ satis factione uincat᷑: ꝓ uocat eã fugiens potius
quã declinat. Illud quoq huic simile ÷ qđ salomon ait. Noli
festinare in spũ tuo irasci. quia ira insinu insipientiũ requiescit.
&. Noli ꝓcurrere in rixã cito. ne peniteat te in nouissimo. Neq
enĩ ita festinationẽ rixȩ ł iracundię culpat: ut earundem

Expanded text:
in quibus receptus quodammodo atque diffusus teterrimus iracundiae fumus in quibus receptus quodammodo atque diffusus teterrimus iracundiae fumus protinus evanescat. Vel certe ita intelligendum est: Damus locum irae, quotiens cosubcumbimus et quodammodo dignos nos qualibet iniuria profitentes inpatientiae saeuientis obsequimur. ceterum hi qui ita sensum apostolicae perfectionis inclinant, ut locum irae illos dare existiment qui ab irascente discedunt, uidentur mihi dissensionum fomitem non abscidere sed nutrire. nisi enim iracundia proximi humili statim satisfactione uincatur, prouocat eam fugiens potius quam declinat. illud quoque huic simile est quod Salomon ait: noli festinare in spiritu tuo irasci, quia ira in sinu insipientium requiescit, et: noli procurrere in rixam cito, ue paeniteat te in nouissimo: neque enim ita festinationem rixae uel iracundiae culpat, ut earundem
Abbreviated transcription (Latin):
ri. ne in illud qđ a salomone damnat᷑. ꝓ̃cipiti furore raptem᷑.
otã irã suã ꝓfert stultꝰ. sapiens aut̃ dispensat ꝑ partes. Id est. stultꝰ
quidẽ adultionẽ sui. ux ꝑturbatione succenditur. sapiens aut̃
paulatim eã maturitate consilii ac moderationis extenuat¬
dicantes km̃i. sed date locũ iix. Id÷ nequa quã aduindictã iracun¬
dia cogente tendatis. sed date locũ ire. Hoc ÷. ñ sint corda ur̃a sic
impatientię ac pusillanimitatis angustiis coartata: ut uiolen¬
tas cõmotionis ꝓcellas cũ rruerintꝰ sustinere ñ possint. sed
dilatamini in cordib ur̃is. suscipientes aduersos iracundiȩ
fluctꝰ in illis extentis sinib caritatis. quȩ omĩa suffert. om̃ĩa
sustinet. & ita mens ura amplitudine longanimitatis ac pa¬
tientiȩ dilatata. habeat inse consilioꝵ salutares recessus.¬

Expanded text:
ri, ne in illud quod a Salomone damnatur praecipiti furore raptemur: ri, ne in illud quod a Salomone damnatur praecipiti furore raptemur: totam iram suam profert inpius, sapiens autem dispensat per partes, id est: stultus quidem ad ultionem sui irae perturbatione succenditur, sapiens autem paulatim eam maturitate consilii ac moderationis extenuat etdicantes, carissimi, sed date locum irae, id est: nequaquam ad uindictam iracundia cogente tendatis, sed date locum irae, hoc est: non sint corda uimpatientiae ac pusillanimitatis angustiis coarctata, ut violentam commotionis procellam, cum irruerit, sustinere non possint; sed dilatamini in cordibus vestris, suscipientes adversos iracundiae fluctus in illis extentis sinibus charitatis, quae omnia suffert, omnia sustinet : et ita mens vestra amplitudine longanimitatis ac patientiae dilatata, habeat in se consiliorum salutares recessus,
Abbreviated transcription (Latin):
custodiã uias meas: ut ñ delinquã in lingua mea. Posui ori meo
custodiã. dũ consisteret peccator adũsũ me. Ommutui & hu¬
miliatꝰ sũ & silui a bonis. Nec p̾sentẽ considerans statũ. ea ꝓferat
quȩ ad horã turbulentꝰ suggerit furor. dictatq animꝰ asꝑatꝰ: sed
uł recolat gr̃am prȩteritȩ caritatis. uł reformandę pacis redinte¬
grationẽ mente ꝓspiciat. eamq uelut continuo reuersurã. etiã
in ipso cõmotionis tẽpore contẽplet᷑. Dũq se ad dulcedinẽ reseruat
concordiȩ mox futurȩ: amaritudinẽ ꝓ̃sentiũ ñ sentiet uirgioꝵ.
Et ita ea potissimũ respondebit: ex quib uł a semet reus fieri. uł ab
alio rep̾hendi restituta caritate ñ possit. Sicq implebit illud¬
ꝓpheticũ ȩloquiũ. In ira. miscđiȩ memor eris. Cohibere gͦ nos
oport& om̃s iracundiȩ motꝰ. & gubernatrice discretione modera¬

Expanded text:
custodiam uias meas: ut non delinquam in lingua mea. posui ori meo custodiam uias meas: ut non delinquam in lingua mea. posui ori meo custodiam, dum consisteret peccator adversum me; obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis ; nec praesentem considerans statum, ea proferat quae ad horam turbulentus suggerit furor, dictatque animus exasperatus, sed vel recolat gratiam praeteritae charitatis, vel reformandae pacis redintegrationem mente prospiciat eamque uelut continuo reuersuram etiam in ipso conmotionis tempore contempletur. dumque pe ad dulcedinem reseruat concordiae mox futurae, amaritudinem praesentium non sentiet iurgiorum et ita ea potissimum respondebit, e quibus uel a semet ipso reus fieri uel ab alio reprehendi restituta caritate non possit, sicque implebit propheticum illud eloquium: in ira misericordiae memor eris. Cohibere ergo nos oportet omnes iracundiae motus et gubernatrice discretione modera
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ualet semꝑ infirmũ: IOSETH. Nec ego dixi qđ̃ illius
qͥ fortis. ẽ. ac robustus uirtꝰ tolerantiaq uincenda sit. sed qd
infirmi pessima ualitudo illius qui sanus ÷ sustentatione nu¬
trita atq indeterius cotidie ꝓlabens generatura sit causas ob
quas ł ipse ultra ñ debeat sustineri. ł certe patientiã ꝓximi.
notã ac deformationẽ impacientiȩ suȩ. ẽẽ. coniciens. ab ire
quandoq malit. quã semꝑ magnanimitate alterius sustineri
Hȩc Eͦ abiis qui socdalitatis affectũ cupiunt inuio labilẽ custo¬
dire p̃ omĩb obseruanda censemꝰ. ut pͥmũ quibus libet iniu¬
riis lacessitus. ñ solũ labia sed etiã ꝓfunda pectoris sui monachꝰ
tranquilla custodiat. Quȩ tam̃ si senserit ł tenuit̾ fuisse turbata:
omĩ semet ipsũ taciturnitate contineat. & illud qđ psalmista
cõmemorat. diligent̃ obseruet. Turbatꝰ sũ. & ñ sũ locutꝰ. &. dixi

Expanded text:
non ualet semper infirmum? IOSEPH: Nec ego dixi quod illius non ualet semper infirmum? IOSEPH: Nec ego dixi quod illius qui fortis est ac robustus uirtus tolerantiaque uincenda sit, sed quod infirmi pessima ualitudo illius qui sanus est sustentatione nutrita atque in deterius cotidie prolabens generatura sit causas, ob quas uel ipse ultra non debeat sustineri uel certe patientiam proximi notam ac deformationem inpatientiae suae esse coniciens abire quandoque malit quam semper magnanimitate alterius sustineri. haec ergo ab his, qui sodalitatis adfectum cupiunt inuiolabilem custodire, prae omnibus obseruanda censemus, ut primum quibuslibet iniuriis lacessitus non solum labia, sed etiam profunda pectoris sui monachus tranquilla custodiat: quae tamen si senserit uel tenuiter fuisse turbata, omni semet ipsum taciturnitate contineat et illud quod Psalmista conmemorat diligenter obseruet: turbatus , sum, et non sum locutus, et: dixi:
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝓ longanimitatis ac patientiȩ bono nouerit ad quisis se.
Apłicũ nanq p̃ceptũ est. Uos qͥ fortiores estis. imbecillitates
infirmoꝵ sustinete. & alterutrũ onera urã portate. & sic im¬
tolerare poterit autcurare languentẽ. is qͥ similit̃ egrotat. Sed
ille medelã tribuit imbecillo: qui imbecillitati ipse ñ subiac&
firmorũ naturã. ẽẽ. semꝑ huiꝰmodi. ut ꝓmpti quidẽ ac faciles
sint ad contumelias ingerendas & surgia conserenda. ipsiũ
ne minima qͥdẽ in iuriȩ uelint suspicione c̃tingi. Cũq infe¬
rentes ꝓterua conuicia. inconsiderata suꝑ equitent libertate.
rupta ñ poterit ꝑdurare. nisi int̾ uiros eiꝰdẽ uirtutis atq ꝓpo¬
siti. Scindi & enĩ necesse est eã quocunq tẽpore. quantalib&
cautione fuerit ab altero custodita. Ger mANUS
N qͦ gͦ laudabilis ꝑfecti uiri potest. eẽ. patientia. si tolerare

Expanded text:
se pro longanimitatis et patientiae bono noverit acquisisse. se pro longanimitatis et patientiae bono noverit acquisisse. Apostolicum namque praeceptum est: Vos qui fortes estis, imbecillitates infirmorum sustinete ; et: Alterutrum onera vestra portate, et sic adimtolerare poterit, aut curare languentem is qui similiter aegrotat: sed ille medelam tribuet imbecilli, qui imbecillitati ipse non subjacet, firmorum naturam esse semper huiusmodi, ut prompti quidem ac faciles sint ad contumelias ingerendas et iurgia conserenda, ipsi uero ne minima quidem iniuriae uelint suspicione contingi, cumque inferentes proterua conuicia inconsiderata superequitent libertate, srupta non poterit perdurare nisi inter uiros eiusdem uirtutis atque propositi. scindi etenim necesse est eam quocumque tempore, quantalibet cautione fuerit ab altero custodita. GERMANVS: In quo ergo laudabilis perfecti uiri potest esse patientia, si tolerare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximi. patientiȩ sibi głam uindicantes. & ꝑ hoc abillan
aplica caritate omĩmod̾is alieni. quȩ ñ querit quȩ sua sunt
sed ea quȩ aliorũ. Non enĩ ita diuitias concupiscit. ut
lucrũ sibi de ꝓximi faciat detrimento. nec adquirere qͥcꝗ
cũ alterius desiderat nuditate. Sciendũ sane generaliter
illũ partes agere fortiores. qui uoluntati frĩs suã subicit
uoluntatẽ : quã eũ qui in defendendis definitionibus¬
suis ac tenendis. ꝑtinatior inuenitur. Ille enĩ sustentans
ac tolerans ꝓximũ sani ac ualidi. hic aut̃ infirmi & quodã¬
modo egrotantis obtinet locũ. Quẽ ita palpari necesse est ac
foueri. ut int̾dũ etiã a reb necessariis ꝓ eiꝰ quiete ac pace
salubre sit aliquid relaxari. In quo qͥdẽ ñ se credat quis aliqͥd
de sua ꝑfectione minuisse. tã & si quiddã de ꝓposita distric¬
teone condescendendo sũmiserit. sed e contrario multo amplꝰ

Expanded text:
proximi patientiae sibi gloriam uindicantes et per hoc ab illa proximi patientiae sibi gloriam uindicantes et per hoc ab illa apostolica caritate omnimodis alieni, quae non quaerit quae sua sunt, sed ea quae aliorum. non enim ita diuitias concupiscit, ut lucrum sibi de proximi faciat detrimento, nec adquirere quicquam cum alterius desiderat nuditate. Sciendum sane generaliter illum partes agere fortiores qui uoluntati fratris suam subicit uoluntatem, quam eum qui in defendendis suis definitionibus ac tenendis pertinacior inuenitur. ille enim sustentans ac tolerans proximum sani ae nalidi, hic autem infirmi et quodammodo aegrotantis obtinet locum, quem ita palpari necesse est ac foueri, ut interdum etiam a rebus necessariis pro eius quiete ac pace salubre sit aliquid relaxari. in quo quidem non se credat quis aliquid de sua perfectione minuisse, tametsi quiddam de proposita districtione condesc
Abbreviated transcription (Latin):
ciens suũ corpꝰ ferientis in iuriȩ. ne exterioris hominis gede
łͥtacitꝰ intra se moueat᷑ interior. Uidetis gͦ longe eos abęuan¬
glica ꝑfectione distare quȩ patientiã docetꝰ ñ uerbis saedinteri¬
ore cordis tranquillitate seruandã. eãq a nob̾ cũ quid ad uersi
euenerit ita p̃cipit custodiri. ut ñ solũ nosmet ipsos alienos
ab iracundiȩ ꝑturbationẽ seruemꝰ: sed etiã illos qͥ suo cõmoti
sunt uitio. succũbentes iniuriis eoꝵ ad placiditatẽ expleta
cedis satietate cogamꝰ. furorẽ eoꝵ nrã lȩnitate uincentes: &
illo spu ac tumore uerba lęnitatis atq humilitatis emittunt.
ut ñ solũ ñ mitigent conceptũ furoris incendiũ. sed magis illud
tam in suo quã in frĩs cõmoti sensu faciant conflagrare. Qui
tam̃ eciã si possent aliquomodo ipsi mites ac placidi ꝑmane¬
reo: inec sic quidẽ aliquos iusticiȩ caperent fructus cũ damna

Expanded text:
ciens suum corpus ferientis iniuriae, ne exterioris hominis caede ciens suum corpus ferientis iniuriae, ne exterioris hominis caede uel tacitus intra se moueatur interior. uidetis ergo longe eos ab euangelica perfectione distare, quae patientiam docet non uerbis, sed interiore cordis tranquillitate seruandam eamque a nobis, cum quid aduersi euenerit, ita praecipit custodiri, ut non solum nosmet ipsos alienos ab iracundiae perturbatione seruemus, sed etiam illos qui suo conmoti sunt uitio succumbentes iniuriis eorum ad placiditatem expleta caedis satietate cogamus, furorem eorum nostra lenitate uincentes. et illo spiritu ac tumore verba lenitatis atque humilitatis emittunt, ut non solum non mitigent conceptum furoris incendium, sed magis illud tam in suo quam in fratris commoti sensu faciant conflagrare, qui tamen etiam si possent aliquo modo ipsi mites ac placidi permanere, nec sic quidem aliquos iustitiae caperent fructus, cum damno
Abbreviated transcription (Latin):
bitis patientiȩ lęnitatisq uirtutẽ. nequaquã posse contra¬
rio spũ id ÷ impatientiȩ ac furoris impleri. Si quidẽ dñs
nr̃ atq saluator ad ꝓfundã nos instruens patientiȩ lȩ¬
nitatisq uirtutẽ. id ÷ ñ ut labi is eã tantũmͦ ꝓ̃feramꝰ. sad
ut intimis animȩ nrȩ̃ aditis recondamꝰ: istã nob ꝑfectionis
euangłicȩ formulã dedit dicens. Si qͥs te ꝑcusserit indextera
maxilla tua: prebe illi & alterã. Subaudit᷑ sine dubio dext̃am.
Quȩ alia dextera. nisi interioris hominis ut ita dixerim facie
ñ potest accipi ꝑ hoc om̃em penitꝰ iracundię fomitẽ de ꝓfun¬
dis cupiens animȩ penetralib extirpare. id ÷ ut si exterior
dextera tua impetũ ferientis exceperit. interior quoq homo
ꝑhumilitatis assensũ dexterã suã p̃beat uerberandã. cõpatiens
exterioris hominis passioni & quodãmͦ succũbens atq subi¬

Expanded text:
bitis patientiae lenitatisque uirtutem nequaquam posse contrabitis patientiae lenitatisque uirtutem nequaquam posse contrario spiritu, id est inpatientiae ac furoris inpleri. siquidem dominus noster atque saluatorad profundam nos instruens patientiae lenitatisque uirtutem, id est non ut labiis eam tantummodo praeferamus, sed ut in intimis animae nostrae adytis recondamus, istam nobis perfectionis euangelicae formulam dedit dicens : si quis te percusserit in dextera maxilla tua, praebe illi et alteram subauditur sine dubio dexteram, quae alia dextera nisi in interioris hominis ut ita dixerim facie non potest accipi, per hoc omnem penitus iracundiae fomitem de profundis cupiens animae penetralibus extirpare, id est, ut si exterior dextera tua inpetum ferientis exceperit, interior quoque homo per humilitatis adsensum dexteram suam praebeat uerberandam, conpatiens exterioris hominis passioni et quodammodo succumbens atque subi
Abbreviated transcription (Latin):
erint impulsione contacti : aliã quoq partẽ corporis
inger̃ uerberandã. quasi ꝑ hoc ꝑfectionẽ mandati illius
impleturi qͦ dr̃. siquis te ꝑcusserit in dextãm maxillam
tuã prȩbe illi & alterã. scripturȩ uim ac ꝓpositũ penitꝰ¬
ignorantes. Euangłicã nanq patientiã ꝑiracundiȩ uitium
exercere se putant. ob qđ radicitꝰ excidendũ ñ solũ uicissi¬
tudo talionis & concertandi irritatio ꝓhibot᷑. sed etiam
furorẽ uerberantis geminatȩ iubem᷑ in iuriȩ tolerantia
mitigare. Germanus. Quomͦ rep̃hendendus ÷. qͥ p̃cepto
satis faciens ȩuangłico. ñ solũ ñ intulit talionẽ. sed etiã
paratꝰ ÷ ut sibimet geminetur in iuria: Io scEH.
ic̃ paulo ante dictũ ÷. ñ solũ res ipsa quȩ geritur. sed etiã
qualitas m̃tis & ꝓpositũ facientis est intuendũ. & iccuro
si id quod abuno quoq ꝑficit᷑. quo animo fiat uł quo
ꝓcedat affec tu. intimo ꝑpendatis cordis examine: uide¬

Expanded text:
erint impulsione contacti, aliam quoque partem corporis ingerunt verberandam, quasi per hoc perfectionem mandati illius impleturi quo dicitur: Si quis te percusserit in dexteram maxillam tua, praebe illi et alteram, scripturae uim ac propositum penitignorantes. euangelicam namque patientiam per iracundiae uitium exercere se putant, ob quod radicitus excidendum non solum uicissitudo talionis et concertandi inritatio prohibetur, sed etiam furorem uerberantis geminatae iubemur iniuriae tolerantia mitigare. GERMANVS : Quomodo reprehendendus est is qui praecepto satisfaciens euangelico non solum non intulit talionem, sed etiam paratus est ut sibimet geminetur iniuria? IOSEPH : Sicut paulo ante dictum est, non solum res ipsa quae geritur, sed etiam qualitas mentis et propositum facientis est intuendum. et idcirco si id, quod ab unoquoque perficitur, quo animo fiat uel quo procedat affectu intimo perpendatis cordis examine, uide
Abbreviated transcription (Latin):
sustineri. qͥs aut̃ ferat frẽm tã grauis consciũ culpȩ. aut tã inso¬
lens de ore conuiciũ ꝓferentẽ: Quasi uͦ patientia infidelib tan¬
tũ atq sacrilegis. & ñ omib sit generalit̾ exibenda. aut iracundia
contra gentilẽ noxia. contra frẽm utilis existimanda. cũ utiq
ꝑturbãtȩ m̃tis obstinata cõmotio ñ dissimile contra quẽuis fuerit
excitata. sibi inferat decrimentũ. Quantȩ aut̃ obstinationis atq
uecordiȩ ÷. ut nec ipsã uerboꝵ ꝓprietatẽ brutȩ mentis stupore

Expanded text:
sustineri. Quis autem ferat fratrem tam gravis conscium culpae aut tam insosustineri. Quis autem ferat fratrem tam gravis conscium culpae aut tam insolens de ore convicium proferentem! Quasi vero patientia infidelibus tantum atque sacrilegis et non omnibus sit generaliter exhibenda, aut iracundia contra gentilem noxia contra fratrem utilis aestimanda, cum utique perturbatae mentis obstinata commotio non dissimile, contra quemvis fuerit excitata, sibi inferat detrimentum. Quantae autem obstinationis, immo vecordiae est, ut nec ipsam verborum proprietatem brut
Abbreviated transcription (Latin):
iubet : quid de nobis miseris fiet. qui recentes & maximas eau¬
sas nrõq errore cõmissas. ꝑtinaci dissimulatione contemui¬
mꝰ. & inflati tumore diabolico. dũ humiliari erubescimus
auctores nos fr̃nȩ tristiciȩ denegamꝰ. ac rebelli sp̃u subici
p̃ceptis dñi dedignantes. nequaquã ea ł obseruari debere ł
impleri posse contendimꝰ: foq fit. ut iudicantes eũ impossi¬
sed iudices legis. ¶ llud qͦq qͥb lacrimis ÷ deflendũ. qđ non¬
nulli fr̃m cũ fuerint contumelia cuiꝰlib& sermonis accensisi
alteriꝰ cuiusquã qui eã lȩnire desiderat p̃cib fatigent᷑. cũ au¬
dierint nequaquã debereaduersus frẽm concipi retineriue
tristiciã secdm illud qđ scriptũ ÷. qͥ irascit᷑ fr̃i suo reus erit u¬
dicio: & sol ñ occidat suꝑ iracundiã urãm. ꝓclamant ilico. si
paganꝰ aliqͥs. si scłaris hoc fecisset aut ista dixisset. recte debuit

Expanded text:
iubet, quid de nobis miseris fiet, qui recentes et maximas cauiubet, quid de nobis miseris fiet, qui recentes et maximas causas nostroque errore conmissas pertinaci dissimulatione contemnimus et inflati tumore diabolico, dum humiliari erubescimus, auctores nos fraternae tristitiae denegamus, ac rebelli spiritu subici praeceptis domini dedignantes nequaquam ea uel obseruari debere uel inpleri posse contendimus? eoque fit, ut iudicantes eum inpossised iudices legis. IIIud quoque quibus lacrimis est deflendum, quod nonnulli fratrum, cum fuerint contumelia cuiuslibet sermonis accensi, si alterius cuiuspiam qui eam lenire desiderat precibus fatigentur, cum audierint nequaquam debere aduersus fratrem concipi retineriue tristitiam secundum illud quod scriptum eat: qui irascitur fratri suo, reus erit iudicio, et: sol non occidat super iracunpaganus aliquis, si saecularis hoc fecisset, aut ista dixisset, recte debuit
Abbreviated transcription (Latin):
munꝰ tuũ. In tantũ gͥ ñ uult nos dñs nr̃ alteriꝰ despectui
habere tristiciã: ut si aliquid aduersũ nos fr̃ habuerit.
nec munera nrã suscipiat. id ÷ nec orationes sibi a nob ꝓ
mittat offerri. donac de animo eiꝰ tristiciã iuste in iusteue
conceptã: celeri satis factione tollamꝰ. Neq enĩ ait. si hab&
uerã querelã aduersũ te frtuus. relinque munꝰ tuũ ad
altare & uade prius reconciliare ei: sedsi recordatꝰ fueris
in qͥt quia fr̃ tuus habet aliquid aduersũ te. Id est etiã si
leue aliquid ac uile sit quo frĩs inte fuerit excitata cõ¬
motio. & hoc memoriã tuã subita recordatione pulsa¬
uerit.
scias te offerre ꝓ̃cũ tuarũ spũalia munera ñ debere. nisi prius
qualib& ex causa ortã tristiciã de corde frĩs benigna satisfacti¬
one depuleris. Si gͥ euuanglicus sermo eciã ꝓ prȩcerita & mini¬
mia simultate ac dẽ exiguis oborta causis. satis facere nos irascentis

Expanded text:
ntum igitur non uult nos dominus noster alterius despectui habere tristitiam, ut si aliquid aduersum nos frater habuerit, nec munera nostra suscipiat, id est nec orationes sibi a nobis permittat offerri, donec de animo eius tristitiam iuste iniuafceue conceptam celeri satisfactione tollamus. neque enim ait si habet nexam querellam aduersum te frater tuus, relinque munus tuum ad altare et uade, prius reconciliare ei\', sed si recordatus fueris, inquit, quia frater tuus habet aliquid aduersum te, id est etiam si leue aliquid ac uile sit quo fratris in te fuerit excitata conmotio, et hoc memoriam tuam subita recordatione pulsauerit, scias offerre te precum tuarum spiritalia munera non debere, nisi prius qualibet ex causa ortam tristitiam de corde fratris benigna satisfactione depuleris. si igitur euangelious sermo etiam pro praeterita et minima simultate ac de exiguis oborta causis satisfacere nos irascentibus
Abbreviated transcription (Latin):
aauid seruũ meũ. Quid euidentuos hoc testimonio. quo miscdie
aa pietatis in tuttu magis uult dñs suũ cassare sermonẽ. oela pꝰ¬
st tuto mortis t̾mino: quindecĩ annis uitã p̃cantis extendere.
qua ꝑ immnobilitatẽ decreti sui in exorabilis inuenigis Samlit
etiã loquit Ad niniuitas censura diuina. Adhuc triduũ & nini¬
ue subuertet᷑. M oxq poenitentia coꝵ ieiuniisq emollit᷑ tam
minax & ab rupta sententia. atq ad partẽ miscdiȩ ꝓna
pietate deflectit᷑. Qđ si quis dixerit dm̃ seuerã llam

Expanded text:
auid serum meum. quid euidentius hoc testimonio, quo misericordiae ac pietatis intuitu mauult dominus suam cassare sermonem et a praestituto mortis termino quindecim annis uitam precantis extendere quam per inmobilitatem decreti sui inexorabilis inueniri ? similiter etiam loquitur ad Nineuitas censura diuina: adhuc triduum et Nineue subuertetur, moxque paenitentia eorum ieiuniisque mollitur tam minax et abrupta sententia atque ad partem miserieordiae prona pietate deflectitur. quodsi quis uelut praescium
Abbreviated transcription (Latin):
ote dem̃ inuoto in anuma inei. qd paitens uob ncrentiut uo
oruath ingodur cui hoes ipsũ apud meut ñ anter iEt ioia ueonre
suos. Nu intatuos se aomu locb. sodlorns acoilli. depatanieores¬
quefes ad eut a intrabimꝰ sed in platea manebims. corrtinus el
as cib  do p elluntur statutũ mutae sermonẽ sicut scri prura
uo aut abrupta definitione ieusant: euident̾ umn mutasse sen¬
tentiã cõꝑbant᷑. Quȩ utiq ñ obaliã credimꝰ causã. sp̃mo sẽmn
sacris uoluminib indidisse: nisi ut istis erudiam̃ exemplis a
definitionib: nr̃is n ꝑtinacit᷑ ꝑmanere. sed ea arbitrio uer uala¬
bere subicere &e ita iudiciũ nrm ab om̃i legis uinculo liberum
conseruare.: ut ꝓmptũ sit ad sequendũ quocianq uocaus dis.: Sti¬
doirser con siliũ. ꝓnec differat aut recuset. ad id qđ utilius discrecio
salutaris inuenerit. absq ulla cunc tatione transire. Qut ad

Expanded text:
testem deum inuoco in animam meam, quod parcens nobis notestem deum inuoco in animam meam, quod parcens nobis noia uenirem ad uos. cum intraturos se domum Loth Sodomis angeli denegassent dicentes ad eum: non intrabimus, sed in platea manebimus, continuo eius precibus conpelluntur statutum mutare sermonem, sicut scriptura mutasse sententiam comprobantur. Quae utique non ob aliam credimus causam Spiritum sanctum sacris voluminibus indidisse, nisi ut istis erudiamur exemplis, in definitionibus nostris non pertinaciter permanere, sed eas arbitrio nostro debere subjicere, et ita judicium nostrum ab omni legis vinculo liberum conservare, ut promptum sit ad sequendum quocumque vocaverit salubre consilium, nec differat aut recuset ad id quod utilius discretio salutaris invenerit absque ulla cunctatione transire. Et ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
instruam᷑. Proinde nec debere nec posse nos uniuersa cõplere
quȩ uł cũ quiete animi uł cũ cõmotione decernimꝰ. etiã aliis
bens. reditũ suũ absoluta definitione ꝓmitat dicens. Ueniã
aut̃ aduos. cũ macedoniã ꝑtransiero. Macedoniã enĩ ꝑtransi¬
bo. Apud uos aut̃ manebo uł etiã hiemabo. ut uos me dedu¬
catis quocunq iero. Nolo enĩ uas mͦ intransitu uidere. Spo eniꝰ
me aliquanto tẽpore manere apud uos. Cuiꝰ rei etiã in scda
epła ita meminit. & hac confidentia uolui priꝰ uenire ad uos.
ut scđam grãm haberetis. & ꝑ uos transire in macedoniam.
& iterũ a macedonia uenire aduos. & ã uob̾ deduci iniudeã
Sed suꝑueniente salubriore coñsilio. nequaquã se id qđ ꝓmi¬
uoluisse: nunqͥd leuitate usus sũ. aut quȩ cogito scđ̾m carnẽ
aonẽ sui p̃tertȩ sermonis. quã aduentu suo onerosa disciplis
aofer t crsticiã: eciã cũ sacram̃ti obtestatione dellart. ẜ go aut̃

Expanded text:
ius. proinde nec debere nec posse nos uniuersa conplere quae uel cum quiete animi uel conmotione decernimus, etiam aliis bens, reditum suum absoluta definitione promittit, dicens: Veniam autem ad vos cum Macedoniam pertransiero. Macedoniam enim pertransibo, apud vos autem manebo, vel etiam hiemabo, ut vos me deducatis quocumque iero. nolo enim uos modo in transitu uidere: spero enim me aliquanto tempore manere apud uos. cuius rei etiam in secunda epistola. ita meminit: et hac confidentia uolui prius uenire ad uos, ut secundam gratiam haberetis, et per uos transire in Macedoniam, et iterum a Macedonia uenire ad uos et a uobis deduci in Iudaea. sed superueniente salubriore consilio nequaquam se id quod promiuoluissem, numquid itionem sui praeterire sermonis quam aduentu suo onerosam discipulis inferre tristitiam, etiam cum sacramenti obtestatione declarat: ego autem
Abbreviated transcription (Latin):
omĩb placeo. ñ quȩrens qđ michi utile est sod qđ mutt Put
salui fiant. Utile enĩ sine dubio sibi fuerat. timotheũ ñ cir¬
cuncidere. caput ñ radere. purificationẽ iudaicã ñ assumere
nudipedalia ñ exercere. uota legalia ñ offerre. Sed facit hȩc
om̃ĩa dũ illorũ saluti plus consulit. quia ñ querit qđ sibi
utile:÷ sed qđ multis. Qđ quãuis dĩ contẽplatione sit factũ:
tam̃ sententiȩ mutatione ñ caruit. Qui enĩ ꝓ lege xp̃i. legi
mortuus fuerat ut dõ uiueret. quiq illã iusticiã legis¬

Expanded text:
omnibus placeo, non quaerens quod mihi utile est sed quod multis, ut salui fiant. utile enim sine dubio fuerat Timotheum non circumcidere, caput non radere, purificationem Iudaicam non adsumere, nudipedalia non exercere, uota legalia omnia dum illorum saluti plus consulit; quia non quaerit quod sibi utile est, sed quod multis. quod quamnis dei contemplatione sit factum, tamen simulatione non caruit. qui enim per legem Christi legi mortuus fuerat ut deo uiueret, quique illam iustitiam legis
Abbreviated transcription (Latin):
arbe ubi gentiliũ uigebat impietas quo usus sit p̃dicationis
erxordio. Sieteriens inquit uidi simulacra urã & arã inqua
seriptũ erat. ignoto dõ. Cũq de eoꝵ suꝑstitione sermonẽ fu¬
isset orsus : tanquã. si & ipse absq lege esset suboccasione ꝙ¬
pham illiꝰ tituli. fidẽ xp̃i intulit dicens. Qd̾ gͦ ignorantes uos
colitis: MHoc ego annuncio uob & post paucã uelut si diuinȩ
legis penitꝰ esset ignarꝰ gentilis poetȩ uersũ potius quã mosi
aut xp̃i maluit ꝓ̃ ferre sententiã. & sic̃ qͥdã inqͥens urõꝵ po¬
etarũ dixer. Ipsius enĩ & genꝰ sumꝰ. Cũ itaq suis eos quȩ re¬
futare ñ possent. testimoniis fuisset aggressus. ita de falsis
uera firmans. subdidit dicens. Genꝰ gͦ cũ simꝰ dĩ: ñ debemꝰ
estimare auro aut argento aut lapidi. sculpture artis et
cogitationib hominis diuinitatẽ. e̾ẽ. similẽ: Infirmis aut̃

Expanded text:
urbe, ubi gentilium uigebat inpietas, quo usus sit praedicationis urbe, ubi gentilium uigebat inpietas, quo usus sit praedicationis exordio: praeteriens, inquit, uidi simulacra uestra et aram in qua scriptum erat: ignoto deo. cumque de eorum superstitione fuisset orditus, tamquam si et ipse absque lege esset, sub occasione profani illius tituli fidem Christi intulit dicens: quod ergo ignorantes uos colitis, hoc ego adnuntio uobis. et post pauca; uelut si diuinae legis penitus esset ignarus, gentilis poetae uersum potius quam Moysi aut Christi maluit proferre sententiam et sicut quidam, inquiens, uestrorum poetarum dixerunt: ipsius enim et genus sumus. cum itaque suis eos quae refutare non possent testimoniis fuisset adgressus, ita de falsis uera confirmans subdidit dicens: genus ergo cum sumus dei, non debemus aestimare auro aut argento aut lapidi, sculpturae artis et cogitationis hominis, diuinitatem esse similem. infirmis autem
Abbreviated transcription (Latin):
asiodie succurrunt. dicentes. Uides fr̃ quot milia sind ur
iliaris qͣ credider : & hiom̃s emulatores sunt legis: Audiee
uat dete qͥa dissensionẽ doceas a moise eoꝵ qui ꝑgentes
sunt iude  dicens ñ debere eos circuncidere filios suos
inftra ħcoc gͦ fac qđ ł dicimꝰ. Sunt nobis uiri quatouior.
uotũ habentes suꝑ se. his assũptis sc̃ĩfica te cũ illis. & ine¬
pende ineis ut radant capita. & scient om̃s qm̃ ea que de
ce audier falsa sunt. sed ambulas & ipse custodiens legem.
sc ita ꝙ illoꝵ qͥ sublege erant salute. illã paulisꝑ distrieti¬
one sententiȩ suȩ calcans qua dixerat. ego enĩ ꝓ lege legi
mortiuus sũ ut xp̃o uiuã. caput radere purificari scđm
lecr̃ uatq intẽpło. mosaiço ritu uota offerre cõpellitur.
Tueris etia ubi ꝓ salute eoꝵ qͥ legẽ dĩ penitꝰ ignorabart eaii¬
qua si ce ipse sine lege esset effectus sit. leg̾e inatheniensi

Expanded text:
asione succurrunt dicentes: uides, frater, quot milia sint in asione succurrunt dicentes: uides, frater, quot milia sint in Iudaeis qui crediderunt, et hi omnes aemulatores sunt legis. audierunt autem de te quia discessionem doceas a Moysi eorum qui per gentes sunt Iudaeorum, dicens non debere eos circumcidere filios suos, etinfra: hoc ergofacquod tibi dieimus. sunt nobis uiri quattuor uotum habentes super se: his adsumptis sanctifica te cum illis, et inpende in illis ut radant capita, et scient omnes quoniam ea quae de te audierunt falsa sunt, sed ambulas et ipse custodiens legem. et ita pro illorum qui sub lege erant salute illam paulisper districtionem sententiae suae calcans qua dixerat: egoenim per legem legi mortuus sum ut deo uiuam, caput radere, purificari secundum legem atque in templo Moysaico ritu uota offerre conpellitur. quaeres etiam ubi pro salute eorum qui legem dei penitus ignorabant, tamquam et ipse sine lege esset effectus sit ? lege, in Atheniensi
Abbreviated transcription (Latin):
erant lucri facerẽ. factus sũ infirmis infirnꝰ ut infirmos u¬
crifacere̾ om̃ib om̃ia factus sũ ut om̃s facerẽ saluos: quid
aliud ostendit. quã scđm infirmitatẽ atq mensura eoq o
instiduebant᷑. condescendisse se semꝑ & aꝑfectionis rigore
aliqͥd relaxasse. nec tenuisse se id qđ districtio rigida pos¬
cere uidebat᷑. sed illud magis ꝓ̃posuisse. qđ infiriantiũ
ulitas exigebat: & ut hec eadẽ atcente᷑ in dagantes. singil¬
inteno corde custodiens quã galathis denunciauerat dicens
queliul pderit: intimothei tam̃ curtuncisione ni magine
quoda modo iudaicȩ suꝑstitionis alnipsit.seie. ⁊usiubi fac¬
tis: eis qui sublege erant. tanquã sublege enesis ebi fac
ibi. ubi iacob om̃sq seniores ecclȩ formidantes. ne in cuẽ¬
ila irrueret iudeoꝵ credentiũ. immo xp̃ianoꝵ iudaran¬
ciũ multitudo. quȩ ita fide̾ xp̃i receꝑat ut ad huc ritu se¬
rimoniarũ legaliũ teneret᷑. discrimini eiꝰ hocẽsilo de ꝑsu¬

Expanded text:
cerem: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucri facerem: omnibus omnia factus sum, ut omnes facerem saluos, quid aliud ostendit quam secundum infirmitatem atque mensuram eorum qui instituebantur condescendisse se semper et a perfectionis rigore aliquid relaxasse, nec tenuisse se id quod districtio poscere uidebatur, sed illud magis praeposuisse quod infirmantium utilitas exigebat? et ut haec eadem adtentius indagantes singilintimo corde custodiens qua Galatis denuntiauerat dicens:bis nihil proderit, in Timothei tamen circumcisione imaginem quodammodo Iudaicae superstitionis adsumpsit. et rursus ubi factus est eis qui sub lege erant tamquam sub lege esset? nempe ibi, ubi Iacobus omnesqilla irrueret Judaeorum credentium, immo Christianorum judaizantium multitudo, quae ita fidem Christi receperat ut adhuc ritu caerimoniarum legalium teneretur, discrimini eius hoc consilio ac persu
Abbreviated transcription (Latin):
ereptũ. ꝓ̃ dicationi ȩuuangłicȩ ieseruasset. Tunc enĩ necessano
do maiꝰ ut diximꝰ imminet de consueta districtione dispendi¬
ũ  utilitas quȩ nob de constantiȩ tenacitate confert᷑. compen¬
sare illa quȩ generanda sunt damna ñ ꝓ̃ualet. Qđ tẽpamentũ
etiam aliis uerbis idẽ beatꝰ apłs ubiq se semꝑ tenuisse
testat᷑. Nã cũ dicit factus sũ iudeis sicut iudeus ut iudeos

Expanded text:
edicationi euangelicae reseruasset. tunc enim necessario do maius ut diximus inminet de ueritatis confessione dispendium et utilitas quae nobis de ueritate confertur conpensare illa quae generanda sunt damna non praeualet. quod temperamentum etiam aliis uerbis idem beatus apostolus ubique se semper tenuisse testatur. nam cum dicit: factus sum Iudaeis sicut Iudaeus, ut Iudaeo