comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ex dõ ñ sint. Audi. quia ñ .ẽ. impossi¬
bile. Sic sunt exdõ & ñ sunt exdõ:
quomodo & filii habrahe sunt. & non
dicatis: ipsum dnm̃ audi: ipse illis drx̃
Scio quia filii abrahȩ estis . Numquid
dñs m̃tiretur. : absit. Ergo uerũ ẽ qđ¬
abrahȩ erant : uerũ est:. Audi ipsũ ne¬
gantẽ: qui dix Filii abrahȩ estis Ipse il¬
los negauit filios abrahȩ : Si filii abrahȩ es¬
tis: facta abrahe facite. Nunc autem
quȩritis ꝥ occidere : hominem qͥueritatẽ
uob̾ dico quã audiui ado. Hoc abrahamñ

Expanded text:
et ex Deo non sint: audi quia non est impossiet ex Deo non sint: audi quia non est impossibile. Sic sunt ex Deo, et non sunt ex Deo, quomodo et filii Abrahae sunt, et non sunst quod dicatis. Ipsum Dominum audi, ipse illis dixit, Scio quia filii Abrahae estis. Numquid Dominus mentiretur? Absit. Ergo verum est qAbrahae filii erant. Verum est. Audi ipsum negantem. Qui dixit, Filii Abrahae estis, ipse illos negavit filios Abrahae: Si filii Abrahae estis, facta Abrahae facite. Nunc autem quaeritis me occidere, hominem qui veritatem vobis dico, quam audivi a Deo: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ. ipsius m̃dacii qđ loquitur. Pater ẽ:
quia ipse genuit mendaciũ suum. Ego
autẽ quia ueritatẽ dico: ñ creditis mihii
uis ex uobis arguit me lxxxxii
depeccato. quomodo ego arguo & uos
& patremurm  Siueritatem dicoqͣre
ñcreditis mihi ᷑ nisi quia filu diaboli
estis Qui .ẽ. exdõ: uerba dĩ audit.
ꝓptea uos ñ auditis: quia ex dõ ñ estis
Iterũ nolite attendere naturam
sanemini c̃tra errores uenenosos & ne¬
farios hereticoꝵ : qm̃ & de his uerbis
solent manichei dicere. Ecce quia
duȩ naturȩ sunt. una bona. & altera
mala : Dñs dicit. Quid dic̃ dnis: apt̃ea
uos ñ auditis : quia ex dõ ñ estis. Dicit
hȩc dñs Quid ergo inquit tu adista
dicis: Audi quȩ dicam. & ex dõ sunt:¬
peccauit uoluntate. credendo qđ dia¬
bolus ꝑsuasit: & uiciata ẽ. Idõ medicũ
querit : quia sana ñ . ẽ Ecce qđ dico
sed impossibile tibi uid&ur: Exdõ sint

Expanded text:
id est, ipsius mendacii quod loquitur, pater est, id est, ipsius mendacii quod loquitur, pater est, quia ipse genuit mendacium suum. Ego autem quia veritatem dico, non creditis mihi. Quis ex vobis arguit me de peccato; quomodo ego arguo et vos et patrem vestrum? Si veritatem dico quare vos non creditis mihi; nisi quia filii diaboli estis? 15. Qui est ex Deo, verba Dei audit: propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Iterum nolite attendere naturam,sanemini contra errores venenosos et nefarios haereticorum. Quoniam et de his verbis solent Manichaei dicere, Ecce quia duae naturae sunt, una bona, et altera mala; Dominus dicit: quid dicit Dominus? Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Dicit haec Dominus. Quid ergo, inquit, tu ad ista dicis? Audi quae dicam. Et ex Deo sunt,peccavit voluntate, credendo quod diabolus persuasit, et vitiata est; ideo medicum quaerit, quia sana non est. Ecce quod dico. Sed impossibile tibi videtur ut ex Deo sint,
Abbreviated transcription (Latin):
Cumlo quitur m̃daciũ. dȩꝓpriis loquit᷑
quia m̃dax .ẽ. & pat̾̃ eius. Et m̃dax est:
& pat̃ m̃dacii. Nam tu forte indax es
quia m̃daciũ loqueris: sed ñ es pat̾ eus
Sienim qđ dicis adiabolo accepisti. &
diabolo credidisti. m̃dax es: pat̾ m̃da¬
ci ñes Ille uero quia ñ aliunde acce¬
pit m̃daciũ : Quo m̃dacio. tanquã uene¬
noserpens hominem occider&: pater
ẽ iñdacii: sic̃ ds̃ pat̃ . ẽ. ueritatis Rece¬
dite apatre m̃dacii. ⁊currite ad patrẽ
ueritatis : amplectimini ueritatem: ut
accipiatis libertatem. Illi ergo iudei
apud patrem suum uider̃ qđ loq̃bant᷑
Quid. nisi m̃dacium: Dñs aut̃ apud
patrẽ suũ. uidit qđ loq̃retur. Quid.
nisi seipsum: quid. nisi ubum patris:
quid. nisi ueritatem patris at̃nam.
& patri coȩt̃nã . Ille ergo homicida
erat abmicio: & inueritate ñ stetit.
quia ueritas ñ ẽ in eo. Cũ loquit᷑ m̃da¬
ciũ deꝓpriis loquitur : quia m̃dax ẽ.
et ñ solũ m̃dax .ẽ. sed et pater eius est

Expanded text:
Cum loquitur mendacium, de propriis loquitur; quia mendax est, et pater ejus. Et mendax est, et pater mendacii. Nam tu forte mendax es, quia mendacium loqueris: sed non es pater ejus. Si enim quod dicis a diabolo accepisti, et diabolo credidisti; mendax es, pater mendacii non es: ille vero quia non aliunde accepit mendacium, quo mendacio tanquam veneno serpens hominem occideret, pater est mendacii; sicut Deus Pater est veritatis. Recedite a patre mendacii, currite ad Patrem veritatis; amplectimini veritatem, ut accipiatis libertatem. 14. Illi ergo Judaei apud patrem suum viderunt quod loquebantur: quid, nisi mendacium? Dominus autem apud Patrem suum vidit quod loqueretur: quid, nisi seipsum? quid, nisi Verbum Patris? quid, nisi veritatem Patris aeternam, et Patri coaeternam? Ille ergo homicida erat ab initio, et in veritate non stetit, quia veritas non est in eo: cum loquitur mendacium, de propriis loqEt non solum mendax est, sed et pater ejus est:
Abbreviated transcription (Latin):
& dnm dm̃ nrm attendite. Ixillo eranꝰ:
& ex illo ñ erant. Quomodo ex illoerant:
Quia ipse creauit hominem. de qͦ nati
erant. Quomodo ex illo erant: Quia ipse
ẽ. conditor naturȩ : & ipse . ẽ. creator car¬
nis & animȩ. Quomodo gͦ & ex illo ñerant:
quia uiciosi a seipsqͥs facti sunt. Ex illo non
erant: quia imitando diabolum. filii di¬
aboli facti erant. Uenit ergo dñs ds̃ ad
hominem peccatorem. Duo nomina audis¬
ti: & hominem & peccatorem. Qđ homo
est. exdõ .ẽ : Qđ peccator. ẽ ñ .ẽ. exdõ.
Anatura. uicium secernͣtur Agnoscat᷑
natura. unde creator laud&ur: Agnos¬
catur uicium. ꝓpt̃ qđ medicus inuocetur
Qđ ergo ait dñs qͥ e. exdõ uerba dĩaudit.
ꝓptea uos ñ auditis quia ex dõ ñ estis
Non naturarũ merita discreuit: aut p̃t̃
suam animã & carnẽ. aliquam naturam in
hominib. quȩ peccato uiciata ñ ess& inue¬
nit : sed qm̃ p̃scierat qͥ fuerant credit.
Ipsos dix̃ ex dõ. qui regenerationis ad opti¬

Expanded text:
 Deum nostrum attendite: et ex illo erant, et ex illo non erant. Quomodo ex illo erant? Quia ipse creavit hominem de quo nati erant. Quomodo ex illo erant? Quia ipse est conditor naturae, ipse est creator carnis et animae. Quomodo ergo ex illo non erant? Quia vitiosi a seipsis facti erant. Ex illo non erant, quia imitando diabolum, filii diaboli facti erant. 16. Venit ergo Dominus Deus ad hominem peccatorem. Duo nomina audisti, et hominem, et peccatorem. Quod homo est, ex Deo est: quod peccator est, non est ex Deo. A natura vitium secernatur: agnoscatur natura, unde Creator laudetur; agnoscatur vitium, propter quod medicus invocetur. Quod ergo ait Dominus, Qui est ex Deo, verba Dei audit: propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis; non naturarum merita discrevit, aut praeter suam animam et carnem, aliquam naturam in hominibus quae peccato vitiata non esset, invenit: sed quoniam praescierat qui fuerant credituri, ipsos dixit ex D
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea uos ñ auditis. quia ex dõ ñ estis: eis
dictumẽ. qui ñ solũ peccato uiciosi erant
Nam hoc malũ cõmune erat om̃ib : sed
&iam p̃cogniti qđ ñ fuerant credituri.
ea fide. quã sola possent apeccatoꝵ obli
bus talia dicebat: in eo ꝑmansuros qđ
ex diabolo erant : Id ẽ. insuis peccatis atq
ĩpietate morituros. inqua ei similes erat s:
nec uenturos ad regenerationem. inqua
essent filii dĩ Hoc ẽ. ex dõ nati: liquo
erant homines creati. Scđm hanc p̃desti¬
nationem loquutus est dñs : ñ qđ aliquẽ
hominum inuenerit. qͥ uel scđm regene

Expanded text:
opterea vos non auditis, quia ex Deo non estis , » eis dictum est qui non solum peccato vitiosi erant, nam hoc malum commune erat omnibus, sed etiam praecogniti quod non fuerant credituri ea fide, qua sola possent a peccatorum obos, quibus talia dicebat, in eo permansuros, quod ex diabolo erant, id est in suis peccatis atque impietate morituros, in qua ei similes erant, nec venturos ad regenerationem, in qua essent filii Dei, hoc est ex Deo nati, a quo erant homines creati. Secundum hanc praedestinationem locutus est Dominus, non quod aliquem hominem invenerit, qui vel secundum regene
Abbreviated transcription (Latin):
tu & demonium habes Choꝵ duoꝵ sibi ob¬
iectoꝵ unũ negauit: alterũ ñ negauit:
respondit enĩ &ait. Ego de moniũ ñ habeo
Non dix̃ nsum samaritanus: Et utiq duo
fuerant obiecta. Quauis maledictũ male¬
dicto ñ reddiderit. quamius conuicium

Expanded text:
habes? horum duorum sibi objectorum unum negavit, alterum non negavit. Respondit enim, et ait: Ego daemonium non habeo. Non dixit, Samaritanus non sum: et utique duo fuerant objecta. Quamvis maledictum maledicto non reddiderit, quamvis convicium
Abbreviated transcription (Latin):
aequalis est Animae quippe fiunt parti¬
cipes illius. in cõmutabilis lucis: non cor¬
pora Resuscitationẽ autemcorporum.
pater . ꝓ filiũ hominis Et potestatem enĩ
dedit ei & iudicium facere. qui a filius
hominis est : Scđm illud qđ supͣ dixit.

Expanded text:
aequalis est; animae quippe fiunt participes illius incommutabilis lucis, non corpora: resuscitationem autem corporum Pater facit per filium hominis. Et potestatem enim dedit ei et judicium facere, quia filius hominis est: secundum illud quod supra dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
uer̃ quia dix̃ eis. ueritas lib̾abit uos.
&indignatis seruos se eẽ. significatos:
&uere serui erant: & exponit illis quȩ
sit seruitus & quȩ sit futura libtas
quã ipse ꝓmitat: sed de hac lib̾tate
& de illa seruitute : nimis longum. ẽ.
ut hodie disputemus Ex elici omł¬

Expanded text:
quia dixit eis, Veritas liberabit vos. Indignati sunt servos se esse significatos. Et vere servi erant: et exponit illis quae sit servitus, et quae sit futura libertas quam ipse promittit. Sed de hac libertate et de illa servitute nimis longum est ut hodie disputemus. TRAC
Abbreviated transcription (Latin):
serere agrum tuum : germina. intrens
inhorreũ: abundant tẽptationes in
mundo : sed maior. ẽ. qui fecit mundũ.
Abundant tẽptationes: sed ñ deficit
qͥ millo spemponit. in quo defectꝰ
nullus ẽ Ad hoc ortatꝰ sũ ista fr̃s:
quia lib̾tas dequa loqͥt᷑ dñs nr̃ iħs

Expanded text:
serere agrum tuum, germina tua intrent in horreum. Abundant tentationes in mundo; sed major est qui fecit mundum: abundant tentationes; sed non deficit qui in illo spem ponit, in quo defectus nullus est. 11. Ad hoc hortatus sum ista, fratres, quia libertas de qua loquitur Dominus nos
Abbreviated transcription (Latin):
eminit caritas urã pristinis ser
iħs ideo uelut occulte ascendit addiemfes¬
tũ. non quia tunebat teneretur. cuiꝰ potes¬
tas erat ne teneretur: sed ut significaret
in ipso & iã die festo qui celebrabatur auidȩ¬
is se occultari. suum. et̃ mesteriũ. hodier
na lectione ergo apparunt potestas: que pu¬
tabatur timiditas. Lo quebatur enĩ palam
indie festo : ita ut mirarentur turbȩ & di¬
cerent. qđ audiuimus cũ lectio legeretur
Nonne hic .ẽ. quẽ quȩrebant int̃ficere. E&ec¬
ce palam loquitur: & nihililli dicunt. Num¬
quid uere cognouer̃ principes quia hic est
xp̃s: Qui nouerant quã seuicia quȩrebatur:
mirabantur qua potentia non tenebatur
Deinde ñ plene intelligentes illius potentiam:
putauer̃ principum esse scientiam. qđ ipsicog¬
nouernt eundẽ. eẽ xp̃m: ideo peꝑceri nt
ei. quẽ tantopere occidendũ quȩsierunt.
Deinde illi ipsi apud scipsos qui dixerant.
numquid cognouer̃ principes quia hic est

Expanded text:
eminit Charitas vestra pristinis serm Dominus Jesus ideo velut occulte ascendit ad diem festum, non quia timebat ne teneretur, cujus potestas erat ne teneretur; sed ut significaret etiam in ipso die festo qui celebrabatur a Judaeis, se occultari, et suum esse mysterium: hodierna ergo lectione apparuit potestas, quae putabatur timiditas; loquebatur enim palam in die festo, ita ut mirarentur turbae, et dicerent quod audivimus, cum lectio legeretur, Nonne hic est quem quaerebant interficere? Et ecce palam loquitur, et nihil illi dicunt: numquid vere cognoverunt principes quia hic est Christus? Qui noverant qua saevitia quaerebatur, mirabantur qua potentia non tenebatur. Deinde non plene intelligentes illius potentiam, putaverunt principum esse scientiam, quod ipsi cognoverant eumdem esse Christum: ideo pepercerunt ei, quem tantopere occidendum quaesierunt. 2. Deinde illi ipsi apud seipsos, qui dixerant, Numquid cognoverunt principes quia hic est
Abbreviated transcription (Latin):
linguȩ. aut cogitationũ. aut ĩmoderationis in reh
concessis. facit ueritatẽ c̃fessionis. & uenit adlu¬
cẽ in oꝑib bonis: Qm̃ minita plura peccata sine¬
gligant᷑. occidunt Minutȩ s̃gutit quȩ flumi¬
na ĩplent. Minuta s̃ grana arenȩ : sed simulta
arena ĩponat᷑. p̃mit. atq. opprimit h oc facit sen¬
tina neglecta : qđ facit F irruens. Paulatĩ

Expanded text:
linguae, aut cogitationum, aut immoderationis in rebus concessis, facit veritatem confessionis, et venit ad lucem in operibus bonis: quoniam minuta plura peccata si negligantur, occidunt. Minutae sunt guttae quae flumina implent: minuta sunt grana arenae; sed si multa arena imponatur, premit atque opprimit. Hoc facit sentina neglecta, quod facit fluctus irruens: paulati
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s. N unquid tu helias es: iam si diceret helias
sum ego : iam in scđo ad uecitu ad ueniens xp̃s u
dicar&. non adhuc in primo iudiccret᷑. Tnquã
dicens uenturꝰ est & helias: non sũ inquit helias.
Sed obseruate humilem. ante quẽ ueuit iohes.
ne sentiatis excelsum. ante quẽ uexturꝰ ẽ helias.
Nam & dñs ita compleuit. Ipse ẽ ioħs baptista qui uen¬
turꝰ est. Ipa p̃figuratione uenuit iste : qua ꝓprie¬
tate uexiturus ẽ helias. Tunc helias ꝑ proprietatẽ
helias erit : nc̃ ꝑ similitudinẽ ioħes erat. Modo
ioħs ꝑ ꝓprietatem ioħs: ꝑ similitudinẽ helias est.
Ambo p̃cones sibi deder̃ similitudines suas:
& teauer̃ ꝓprietates suas. Unꝰ aut̃ doĩs uidex:
siue illo p̃cone p̃cedente. siue illo & int̾rogauer

Expanded text:
quid tu Elias es? Jam si diceret, Elias sum; ergo jam in secundo adventu adveniens Christus judicaret, non adhuc in primo judicaretur. Tanquam dicens, Venturus est et Elias; Non sum, inquit, Elias. Sed observate humilem, ante quem venit Joannes, ne sentiatis excelsum ante quem venturus est Elias. Nam et Dominus ita complevit: Ipse est Joannes Baptista qui venturus est. Ipsa praefiguratione venit iste, qua proprietate venturus est Elias. Tunc Elias per proprietatem Elias erit, nunc per similitudinem Joannes erat. Modo Joannes per proprietatem Joannes, per similitudinem Elias est. Ambo praecones sibi dederunt similitudines suas, et tenuerunt proprietates suas: unus autem Dominus judex, sive illo praecone praecedente
Abbreviated transcription (Latin):
helias sed in spũ & uirtute heliae. Quid ẽ in spũ
& uirtute heliae : in eodem spũscõ: uice heliae
Quare uice heliae : quia quod helias scđo: hoc iohs
primo aduentu fuit Recte ergo modo ioħs. ꝓprie
respondit. Nam dñs figurate : ioħs ide ẽ helias
Iste aut̃ ut dixi ꝓprie nonsum ego helias: figuram
p̃cursionis ad uertas : ioħs ide ẽ helias. Qđ eaum
ille ad primũ aduentum : hoc ille ad scđm erit.
Si ꝓprietatẽ ꝑsonȩ int̾roges: ioħs iohannes. helias
helias. Dñs ergo ad p̃figurationẽ : recte ise ẽ helias
loħs autẽ recte ad ꝓprietatẽ: non sum helias. Nec
ioħs falsum: nec dñs falsum Nec p̾co falsum: nec
iudex falsum. Sed si intelligas: quis aut̃ intellig&:
Qui imitatꝰ fuerit humilitatẽ p̃conis: & cognoue¬
rit celsitudinẽ celsitudinẽ udicis. Nichil enim
humilius ipdo p̃cone fr̃s mei : nullum tantum me¬
ritum iohannes habuit. quam de ista humilitate

Expanded text:
Elias, sed in spiritu et virtute Eliae. Quid est, in spiritu Elias, sed in spiritu et virtute Eliae. Quid est, in spiritu et virtute Eliae? In eodem Spiritu sancto vice Eliae. Quare vice Eliae? Quia quod Elias secundo, hoc Joannes primo adventui fuit. Recte ergo modo Joannes proprie respondit. Nam Dominus figurate, Elias ipse est Joannes: iste autem, ut dixi, proprie, Non sum ego Elias. Si figuram praecursionis advertas, Joannes ipse est Elias: quod enim ille ad primum adventum, hoc ille ad secundum erit. Si proprietatem personae interroges, Joannes Joannes, Elias Elias; Dominus ergo ad praefigurationem recte, Ipse est Elias: Joannes autem recte ad proprietatem, Non sum Elias. Nec Joannes falsum, nec Dominus falsum: nec praeco falsum, nec Judex falsum; sed si intelligas. Quis autem intelliget? Qui imitatus fuerit humilitatem praeconis, et cognoverit celsitudinem judicis. Nihil enim humilius ipso praecone. Fratres mei, nullum tantum meritum Joannes habuit quam de ista humilitate,
Abbreviated transcription (Latin):
nec xp̃m eẽ. & utiq sicut uerum confessus ẽ xpm
se non eẽ : sic uerum confessus ẽ nec heliã se esse
Quomodo ergo comparabimꝰ dicta p̾conis cum di¬
ctis iudicis : absit. ut p̃co mentiatur . Hoc enim
loquit᷑ quod Audit auidice. Quare ergo: noñ sum
helias. & dãs ife est helias: quia in eo dñs iħs
& hoc dicere. qm̃ in spũ heliae erat ioh̃s & quod
erat ioħs ad primum aduentum : hoc erit helias
ad scđm aduentum. Quomodo duo aduentus
udicis : sic duo p̃cones. Iudex quidem ipse :
p̃cones auten duo. Nonduo uidices.
Oportebat aut̃ iudicem primum uenire iudica&¬
dum: misit ante se primum preconẽ. uocauit
illum heliam: Quia hocerit in scđo aduentu
helias: quod in primo ioħs: samq intendat cari¬
tas ur̃a : quã uerum dicam. Quando conceptus
ẽ ioħs. uł potus quaado natꝰ est : sp̃s sc̃s hoc de
illo homine impleto ꝓpħauit. Et erit inquit
p̃cursor altissimi : in spũ & uirtute heliae. Nonergo

Expanded text:
esse. Et utique sicut verum confessus est Christum se non esse, sic verum confessus est nec Eliam se esse. Quomodo ergo comparabimus dicta praeconis cum dictis judicis? Absit ut praeco mentiatur: hoc enim loquitur quod audit a judice. Quare ergo ille, Non sum Elias: et Dominus, Ipse est Elias? Quia in eo Dominus Jet hoc dicere, quia in spiritu Eliae erat Joannes. Et quod erat Joannes ad primum adventum, hoc erit Elias ad secundum adventum. Quomodo duo adventus judicis, sic duo praecones. Judex quidem ipse, praecones autem duo: non duo judices. Oportebat enim judicem primo venire judicandum. Misit ante se primum praeconem, vocavit illum Eliam; quia hoc erit in secundo adventu Elias, quod in primo Joannes. 6. Namque intendat Charitas vestra quam verum dicam. Quando conceptus est Joannes, vel potius quando natus est, Spiritus sanctus hoc de illo homine implendum prophetavit: Et erit, inquit, praecursor Altissimi, in spiritu et virtute Eliae . Non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Quales sunt illi qui in ipum montẽ offenderunt:
iam dequib dicã cognoscitis: qui negant eccłam to¬
to orbe diffusam. non in humilẽ lapidẽ. sed iN ipum
montẽ offenderunt: quod factus ẽ ille lapis cum
crescer&. Cȩci iudȩi. ñon uiderunt humilẽ lapi
dem. Quanta cecitas ẽ Non uiđe montẽ: Ergo
uiderunt humilẽ: & non cognouerunt. Demon¬
strabat᷑ illis ꝑ lucernã : primo ille quo maior ne¬
mo surrexerat innatis mulierum : dixit. Nonsũ
ego xp̃c. Dictumq ẽ illi. Nunquid tues helias :
nẽ. Tim̃dũ est enim ne minꝰ intelligentes contraria
putent iohannẽ dixisse. quã xp̃s dixit. Quodam

Expanded text:
Quales sunt illi qui in ipsum montem offenderunt? Jam de quibus dicam cognoscitis. Qui negant Ecclesiam toto orbe diffusam, non in humilem lapidem, sed in ipsum montem offendunt: quod factus est ille lapis dum cresceret. Caeci Judaei ntas est non videre montem? 5. Ergo viderunt humilem, et non cognoverunt. Demonstrabatur illis per lucernam. Nam primo ille, quo major nemo surrexerat in natis mulierum, dixit, Non sum ego Christus. Dictumque illi est, Numquid tu es Elias? nem. Timendum est enim ne minus intelligentes, contraria putent Joannem dixisse quam Christus dixit. Quodam
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut eos uentus ex celsꝰ conterat: Primo eos
humilis quas sauit: offender̃ in eum : & quassa¬
tis : ñ contrit sed quassati Neni& excelsꝰ
& conter& eos: Sed ignoscesidũ ÷ iudȩis: quia
offendernt in lapidẽ qui ñ creuerat:

Expanded text:
sed ut eos venturus excelsus conterat, primo eos sed ut eos venturus excelsus conterat, primo eos humilis quassavit. Offenderunt in eum, et quassati sunt; non contriti, sed quassati: veniet excelsus, et conteret eos. Sed ignoscendum est Judaeis, quia offenderunt in lapidem qui nondum crever
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ p̃cisus demonte sine manibus : sic ut dicit
diihel ꝓpħa. uidisse se lapidẽ p̾cisum demonte.
sine manib. Sed quid sequit᷑ & creuit inquit
goum uult intelligi iudȩorum: sed regaũ iudeoꝵ:
ñ impleuerat uniuersam faciem terrae. Inde p̾cisus
est ille lapis : quia inde natꝰ est inp̃sentia dñs Et
quare sine manibus: quia sine oꝑe uirili. uirgo pe¬
ꝑit xpm. Iam ergo erat lapis ille precisus sine mani¬
b ante oculos uideorum : sed humilis erat. Non
in merito Quia nondum creuerat lapis ille. & imple¬
uerat orbem t̾rarum: quod osteadit in regno suo. qđ
est eccła: quia impleuit totam faciem t̾rȩ. Quia
ergo ñ creuerat. offenderunt in illum tanquã in lapi¬
dem : & factum . ẽ. in ois qđ scriptũ ẽ qͥ cecide¬
rit suꝑ lapidẽ. conquassabit̾: ẜsuꝑ quos ceci¬
dit lapis ille: conteret eos Primo supa
humilẽ cetideruis : excels suꝑ illos uenturꝰ ẽ:

Expanded text:
quidem praecisus de monte sine manibus: sicut dicit quidem praecisus de monte sine manibus: sicut dicit Daniel propheta, vidisse se lapidem praecisum de monte sine manibus. Sed quid sequitur? Et crevit, inquitgnum vult intelligi Judaeorum. Sed regnum Judaeorum non impleverat universam faciem terrae. Inde praecisus est ille lapis, quia inde natus est in praesentia Dominus. Et quare sine manibus? Quia sine opere virili Virgo peperit Christum. Jam ergo erat lapis ille praecisus sine manibus, ante oculos Judaeorum: sed humilis erat. Non immerito; quia nondum creverat lapis ille, et impleverat orbem terrarum: quod ostendit in regno suo, quod est Ecclesia, qua implevit totam faciem terrae. Quia ergo nondum creverat, offenderunt in illum tanquam in lapidem: et factum est in eis quod scriptum est, Qui ceciderit super lapidem istum, conquassabitur; et super quos ceciderit lapis ille, conteret eos . Primo super humilem ceciderunt; excelsus super illos venturus est:
Abbreviated transcription (Latin):
Si non crucifigeret᷑ : non funder& sanguinem.
quo precionos redemit. Ut aut̃ dar& ꝓnob̃
ptus est: ut contẽneret᷑ humilis apparuit. Iam̃
quia quasi in nocte apparuit. in corpore mortali:
lucerat̃ sibi accendit. unde uideret᷑. Ipsa lucer
mo quod p̃cipuum ẽ confitentis: quia non ipse
erat xp̃s. Tanta autẽ excellentia erat in ioħe.
ut possit credi xp̃s. & in eo ꝓbata est humilitas
eius. quia dix̾ se non eẽ. cum poss& credi esse
Ergo hoc est testimonium iohannis. quando
miserunt iudȩi ab hierusolyma sacerdotes. &
leuitas ad eum. ut interrogarent eum. tu quis
es. Non autẽ mitterent. nisi mouerent᷑ excel¬
lentia auctoritatis eius: quia ausus est bap¬
titare. & confessus est: & non negauit.
estu : Nouerant enim: quia p̾cessurus erat helias
xp̃m. Non edum alicui incogaitũ erat nom̃ xp̃i : A¬
der̃ in presentẽ. Offender̃ eaum: tanquã in humilẽ
lapidẽ lapis etum ille. adhuc puruus erat : Lam

Expanded text:
si non crucifigeretur, non funderet sanguinem, si non crucifigeretur, non funderet sanguinem, quo pretio nos redemit. Ut autem daret pretptus est; ut contemneretur, humilis apparuit. 3. Tamen quia quasi in nocte apparuit in corpore mortali, lucernam sibi accendit unde videretur. Ipsa lucernmo, quod praecipuum est, confitentis quia non ipse erat Christus. Tanta autem excellentia erat in Joanne, ut posset credi Christus: et in eo probata est humilitas ejus, quia dixit se non esse, cum posset credi esse. Ergo, Hoc est testimonium Joannis, quando miserunt Judaei ab Jerosolymis sacerdotes et Levitas ad eum, ut interrogarent eum, Tu quis es? Non autem mitterent, nisi moverentur excellentia auctoritatis ejus, quia ausus est baptizare. Et confessus est, et non negavit. es tu? Noverant enim quia praecessurus erat Elias Christum. Non enim alicui incognitum erat nomen Christi aderunt in praesentem, offenderunt tanquam in humilem lapidem. Lapis enim ille adhuc parvus erat, jam
Abbreviated transcription (Latin):
ni& : nisi primo ueniss& occultus. Nec diceret᷑
ñ silebit: Nisi quia primo siluit. Quomodo
siluit : introga esaiam. sicut ouis ad occisio¬
nẽ ductus est: & sicut agnus coram eo quise
cunder&. fuit sinc uoce. &non a ꝑuit os suum
Ueui& autem manifestus: & non silebit. Quomꝰ
manifestus : Igais ante issum pre ibit : & incir¬
cuitu eius tempestas ualida. Tempestas illa tol¬
lere habet totam paleam. de area. quȩ modo tri¬
turat᷑. & igais incendere. quod tempestas abstu¬
lerit. MLodo aut̃ tacet iudicio : sed non tac& p̃¬
cepto. Si autẽ tac& xp̃s. quid sibi uolunt haee
euangłia: Quid sibi uolunt uoces apłicȩ
otuid cantica psalmoꝵ: Quid eloquia ꝓpħarũ :
ut non uindic&. non tac& utͣ moueat. Ueniet
autẽ p̃darus inuindictã. & apparebit om̃ibus. &
qui in eum non credunt. Modo uero quia & pre¬
sens: occultus erat. Oportebat eium. ut contem¬
neret᷑. Nisi enim contemneret᷑ : ñ crucifigeret᷑.

Expanded text:
niet, nisi primo venisset occultus; nec diceretur, niet, nisi primo venisset occultus; nec diceretur, non silebit, nisi quia primo siluit. Quomodo siluit? Interroga Isaiam: Sicut ovis ad occisionem ductus est, et sicut agnus coram eo qui se tonderet, fuit sine voce, sic non aperuit os suum . Veniet autem manifestus, et non silebit. Quomodo manifestus? ignis ante eum praeibit, et in circuitu ejus tempestas valida . Tempestas illa tollere habet totam paleam de area, quae modo trituratur; et ignis incendere quod tempestas abstulerit. Modo autem tacet: tacet judicio, sed non tacet praecepto. Si enim tacet Christus, quid sibi volunt haec Evangelia? quid sibi volunt voces apostolicae, quid cantica Psalmorum, quid eloquia Prophetaruut non vindicet: non tacet, ut non moneat. Veniet autem praeclarus in vindictam, et apparebit omnibus, et qui in eum non credunt. Modo vero quia et praesens occultus erat, oportebat ut contemneretur. Nisi enim contemneretur, non crucifigeretur:
Abbreviated transcription (Latin):
epissime audiuit scĩtas ur̃a. & optime nostis:
qm̃ iohannes baptista quanto preclarior
erat innatis mulierum. & quanto humilior ad
cognosceadũ dũm: tanto meruit eẽ amicus spon
si Telans non sibi. non suum honorẽ quȩrens.
sed udicis sui: quẽ tanquã p̃co preibat. Itaq
ꝓpħis p̃cedentibus : p̃nuntiare de xp̃o futura
concessum est. Huic aut: digito ostende. Sic ut
enum ignorabat᷑ xp̃s abhis qui ꝓpħis ñ credi¬
đant ante quã uedret: sic ab eis ignorabatur
& presens. Uenerat enim humilit̃ primo & oc¬
cultus : tanto occultior. quanto humilior sopłi
autẽ sꝑnentes ꝑ suꝑbiam suã humilitatẽ dĩ cru¬
cifixerunt saluatorem suum : & fecerunt dam¬
natorẽ suum. Sed qui primo uenit occultus.
quia uenut humilis. punquid deinceps non est
uenturꝰ mani festus. quia excelsus : Audistis
& non silebit. Siluit ut udicaret᷑ : non silebit
cũ ceꝑit iudicare. Non diceret᷑ manifestus ue¬

Expanded text:
epissime audivit Sanctitas vestra, et optime nostis, quoniam Joannes Baptista quanto praeclarior erat in natis mulierum, et quanto humilior ad cognoscendum Dominum, tanto meruit esse amicus sponsi; sponso zelans, non sibi; non suum honorem quaerens, sed judicis sui, quem tanquam praeco praeibat. Itaque Prophetis praecedentibus praenuntiare de Christo futura concessum est; huic autem digito ostendere. Sicut enim ignorabatur Christus ab his qui Prophetis non crediderunt antequam veniret, sic ab eis ignorabatur et praesens. Venerat enim humiliter primo et occultus; tanto occultior, quanto humilior: populi autem spernentes per superbiam suam humilitatem Dei, crucifixerunt Salvatorem suum, et fecerunt damnatorem suum. 2. Sed qui primo venit occultus, quia venit humilis, numquid deinceps non est venturus manifestus, quia excelsus? Audistis  noster et non silebit. Siluit ut judicaretur, non silebit cum coeperit judicare. Non diceretur, manifestus ve
Abbreviated transcription (Latin):
Dixer̃ ergo ei Quis es ut responsum demꝰ his qui
miserunt nos: Quid dicis dete ipo : Ait ego
uox clamantis indeserto: esaias illud dixit. ln ioħe
ꝓphetia ista impleta ẽ esaiae. Ego uox clamantis
in deserto. Quid clamantis: dirigite uiã dnũ :
dicere. exite. facite uiam. nisi quod p̾co exite dic̃. ioħs ueni
immo uocat ioħs adhumilem : ne uidex sentiat᷑
excelsus. Ego uox clamantis indeserto : dirigite
uiã dño sicut dixit esaias ꝓpħa. Non dixit
ego sum ioħs. non dixit ego sum helias: ego sum
propħa. Sed quid dixit: hoc uocor Uox cla¬
mantis indeserto: dirigite uiã dño. Egosum
sȩis : idẽ ex principibus iudȩorum. & int̾roga¬
uerunt: & dixerunt ei. Quid ergo baptizas. si
tu non es xp̃s. neq helias. neq ꝓpħa: quasi
audaciȩ uidebat᷑ eẽ. baptitare: quasi inqua ꝑ¬
sona. Quȩrimus utrum tu sis xp̃s: tudicis te
non eẽ. Quȩrimus neforte p̃cursor illiussis.
quia nouimus ante aduentum xp̃i uenturum

Expanded text:
ut responsum demus his qui miseruut nos. Quid dicis de teipso? Ait: Ego vox clamantis in deserto. Isaias illud dixit In Joanne prophetia ista impleta est, Ego vox clamantis in deserto. Quid clamantis? Dirigite viam Domini,dicere, Exite, facite viam? Nisi quod praeco Exite dicit: Joannes dImo vocat Joannes ad humilem, ne judex sentiatur excelsus. Ego vox clamantis in deserto, dirigite viam Domini, sicut dixit Isaias propheta. Non dixit, Ego sum Joannes, ego sum Elias, Ego sum propheta. Sed quid dixit? Hoc vocor, Vox clamantis in deserto, Dirigite viam Domino: ego sum orum. Et interrogaverunt, et dixerunt ei: Quid ergo baptizas, si tu non es Christus, neque Elias, neque propheta? Quasi audaciae videbatur esse baptizare, quasi, In qua persona? Quaerimus utrum tu sis Christus; tu dicis te non esse: quaerimus ne forte praecursor illius sis, quia novimus ante Christi adventum venturum
Abbreviated transcription (Latin):
me uenit: ante me factus est. sicut iam diximus.
idẽ ante positus mͥ: cuius ego non sum dignus ut
soluã eius corrigiã calciam̃ti. Quantũ se abiecit.
& ideo multum eleuatus est : qm̃ qui se humiliat
exaltabitur. Unde debeat uiđe scĩtas ur̃a. qͥ a
si ioħs sic se humiliauit ut dicer&. non sum di
gaus corrigiã soluere: quo modo habent humi¬
ille: illi dicunt nos. Nonẽ digiuis ioħs. soluere
corrigiã calciam̃ti eius. Iuod si dignum se dicer&:
quam humilis eẽt. si digaum se diceret: & si di¬
ceret. ille uenit post me qui ante me factus est.
cuiꝰ tantum modo corrigiam calciam̃ti dignussũ
soluere: multum se humiliasset Quando aut̃
seruus dm̃n agnouit. & ex seruo amicus fieri
meruit. Haec in bethania facta sunt trans ior¬
danem: ubi erat ioħs baptitatis

Expanded text:
me venit, qui ante me factus est. Sicut jam diximus, me venit, qui ante me factus est. Sicut jam diximus, id est, antepositus est mihi. Cujus ego non sum dignus ut solvam corrigiam calceamenti ejus. Quantum se abjecit? Et ideo multum elevatus est; quoniam qui se humiliat, exaltabitur . Unde debet videre Sanctitas vestra, quia si Joannes sic se humiliavit, ut diceret, Non sum ego dignus corrigiam solvere; quomodo habent humiille: illi dicunt, Nos. Non est dignus Joannes solvere corrigiam calceamenti ejus: quod si dignum se diceret, quam humilis esset? Et si dignum se diceret, et sic diceret, Ille venit post me, qui ante me factus est, cujus tantummodo corrigiam calceamenti dignus sum solvere; multum se humiliasset. Quando autem servus Dominum agnovit, et ex servo amicus fieri meruit. 10. Haec in Bethania facta sunt trans Jordanem, ubi erat Joannes baptizans
Abbreviated transcription (Latin):
illo testimonium tale dedit. Quid existis uidẽ¬
in desertum : arundinẽ uento agitari : utiq non
uento agitari. Sub audis. agitari : quia ñ hoc erat
iohannes. quasi auento moueret᷑. Qui ergo auen¬
to mouet᷑ : circum flat᷑ om̃i spũ seductorio. Sed qͥd
existis uide : hominẽ uestitũ mollibus: uestiebat᷑
exim ioħs asꝑis : idẽ tunica facta de pilis cameli.
Ecce qui mollib uestiunt᷑ : indomib. regum sunt
Non ergo uidere existis. hominẽ mollib. uestitũ:
sed quid existis uidere : ꝓpħam  ita dico uob̃.
maior quã ꝓpb̃a hic: quia ꝓpħae longe ante
nuntiauer̃. iohannes presentẽ demonstrabat. Quid
ergo baptizas situ noñ es xp̃s. neq helias. neq ꝓ¬
pheta: Aespondit eis ioħes baptista: & dixit
Ego baptizo inaqua: medius aut̃ urm stetit quẽ
uos nonscitis. Humilis exum non uidebat᷑ : &
ꝓpt̃ ea lucerua accensa est. Uidete quomodo
dat locum: quialiud possit putari. Iẜe. ẽ qui post

Expanded text:
le testimonium dedit: Quid existis in desertum videre? Arundinem vento agitari. Utique, Non vento agitari, subaudis; quia non hoc erat Joannes, quasi qui a vento moveretur: qui enim a vento movetur, circumflatur omni spiritu seductorio. Sed quid existis videre? Hominem mollibus vestitum? Vestiebatur enim Joannes asperis, id est, tunica facta de pilis cameli. Ecce qui mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt. Non ergo existis videre hominem mollibus vestitum. Sed quid existis videre? Prophetam? Ita dico vobis, m. Quid ergo tu baptizas, si tu non es Christus, neque Elias, neque propheta? Respondit eis Joannes, et dixit: Ego baptizo in aqua; medius autem vestrum stetit quem vos nescitis. Humilis enim non videbatur, et propterea lucerna accensa est. Videte quomodo dat locum, qui aliud posset putari. Ipse est qui post
Abbreviated transcription (Latin):
serilitaris: disponis respondere : dis¬
ponis maledictũ maledicto reddere
sam nauis ꝓpͥnquat naufragio. Excita
xp̃s dormit innaui. Incorde enĩ tuo
somnus: xpĩ obliuio fidei. Nã si excites
xp̃m. id ÷ recolas fidem. qͥd tibi dicit
tanꝗ uigilans xp̃c incorde tuo: Ego
audiui demoniũ habes : ꝓ eis oraui
Audit dñs & patitur: audit seruus &
indignat᷑ sed uindicari uis. Quidem̃
ego Iã sũ uindicatus : Sicũ tibi hȩc
loquit᷑ fides tua: quasi imꝑat uentis
& fluctib & fit tranqͥllitas magna
minis quem p̃mit magnã moles & c̃¬
suetudo peccati. incorde hominis trans¬
gressoris &iã scĩ euangłi. contẽptoris
penarũ atnar̃. fremat xp̃c̃: incre¬
p& se homo. Audi ad huc Eleuit ape
fleat seꝰ homo. Quare enĩ fleuit xpẽ
nisi quia flere hominem dociutic
Quare fremuiit & turbauit sem& ip¬
sũ nisi quia fides hominis sibi merito
displicentis. fremere quodã modo de

Expanded text:
periclitaris, disponis respondere, dispericlitaris, disponis respondere, disponis maledictum maledicto reddere, jam navis propinquat naufragio; excita ras, quia Christus dormit in navi. In corde enim tuo somnus Christi, oblivio fidei. Nam si excites Christum, id est recolas fidem, quid tibi dicit tanquam vigilans Christus in corde tuo? Ego audivi, Daemonium habes , et pro eis oravi: audit Dominus, et patitur; audit servus, et indignatur! Sed vindicari vis. Quid enim? ego jam sum vindicatus? Cum tibi haec loquitur fides tua, quasi imperatur ventis et fluctibus, et fit tranquillitas magna.minis quem premit magna moles et consuetudo peccati, in corde hominis transgressoris etiam sancti Evangelii, contemptoris poenarum aeternarum, fremat Christus, increpet se homo. Audi adhuc: flevit Christus, fleat se homo. Quare enim flevit Christus, nisi quia flere hominem docuit? Quare fremuit et turbavit semetipsum, nisi quia fides hominis sibi merito displicentis
Abbreviated transcription (Latin):
mlras c illa significat sepultura
Quid ÷ ergo qđ tbat sem& ipsum
xpe. nisi ut signific&e tibi quomodo
turbari tũ debeas cũ tanta mole
peccati grauaris & p̃meris : Attendis¬
tienĩte. uidisti te reum. cõputastiti¬
bi illud feci. & peꝑcit mihids̃. illud
cõmisi. & distulit me : euangeliũ au¬
diiii & contẽpsi: baptitatus sũ. & itũ
ad eadẽ reuolut̾ sũ: qͥd facio : quo eo:
unde euado Quando ista dicis. ia
fremit xp̃c̃: quia fides fremit inuo¬
ce frem̃is: appar& spes resurgentis
Si fides in nobis: xp̃c̃ in nobis. Quid
allud qđ dormiebat innaui &cũ
piclitarent᷑ discipłi. iã ĩminente
naufragio. ad eũ accesser̃. & excita¬
tis& fluctib: & facta÷ tranqulli¬
tas magna. Sic & tii. Intrant uenti
cor tuĩ: utiq ubi nauigas. ubi hanc ui¬
tam tanquã ꝓcellosum & ꝑiculosum
pelagus transis. intrant uenti. moues
fluctus: t̃bant nauim. Quis uenti
audisti conuicium: irasceris. Conui¬
ciũ uentus ÷: iracundia fluctus est

Expanded text:
m, et illa significat sepultura. Quid est ergo quod turbat semetipsum Christus, nisi ut significet tibi quomodo turbari tu debeas, cum peccati gravaris et premeris? Attendisti enim te, vidisti te reum, computasti tibi: Illud feci, et pepercit mihi Deus; illud commisi, et distulit me; Evangelium audivi, et contempsi; baptizatus sum, et iterum ad eadem revolutus sum: quid facio? quo eo? unde evado? Quando ista dicis, jam fremit Christus; quia fides fremit. In voce frementis apparet spes resurgentis.si fides in nobis, Christus in nobis. Quid est illud quod dormiebat in navi: et cum periclitarentur discipuli, jam imminente naufragio accessertis et fluctibus, et facta est tranquillitas magna . Sic et tu: intrant venti cor tuum, utique ubi navigas, ubi hanc vitam tanquam procellosum et periculosum pelagus transis; intrant venti, movent fluctus, turbant navim. Qui sunt venti? Audisti convicium, irasceris; convicium ventus est, iracundia fluctus est:
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã aũt ex ipsis abier̃ ad pharieos
dixor eis que fecit iħs Non om̃s ex
udeis qͥ conuenerant ad mariam ere¬
dider stan multi. Quidã uͦ exeis
siuie uideis qͥ conuenerant. siue exeis
qͥ crediderant. abier̃ ad pharis eos.
& dixer̃ eis que fec̃ iħs ÷ Siue annun¬
tiando ut ipsi credent. siue potius pro¬
dendo ut seuirent. Sed qͦmodolib&. &¬

Expanded text:
ad Pharisaeos, et dixerunt quae fecit Jesus. « Non omnes ex Judaeis qui convenerant ad Mariam, crediderunt: sed tamen multi. Quidam vero ex eis, sive ex Judaeis qui convenerant, sive ex eis qui crediderant, abierunt ad Pharisaeos, et dixerunt eis quae fecit Jesus; sive annuntiando, ut et ipsi crederent; sive potius prodendo, ut saevirent. Sed quomodolib
Abbreviated transcription (Latin):
Apłs enĩ paulus ministrũ se dicit
noui testam̃ti: ñ litt̃ȩ sed sp̃s
te legis pondus: grãm p̃dicate
Sienĩ data. eẽt. lex quȩ poss&
uiuificare : omĩno exlege ess& uis¬
titia. Sed conclusit scriptura omiã¬

Expanded text:
s enim Paulus ministrum se dicit Novi Testamenti, non litterae, sed spiritus: te Legis pondus; gratiam praedicate. Si enim data esset lex, quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Sed conclusit omnia Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
olleger̃ pontifices & pharisei con¬
ciliu: adicebat. Quid faciemꝰ: Nec
tam̃ dicebant: credamus. Plus enĩ
ꝑditi homines cogitabant qͦmodo no¬
cerent ut ꝑderent: quã qͦmodo sibi
consulerent neperirent᷑. Quid faci¬

Expanded text:
o pontifices et Pharisaei concilium, et dicebant: Quid faciemus? « Nec tamen dicebant, credamus. Plus enim perditi homines cogitabant quomodo nocerent ut perderent, quam quomodo sibi consulerent ne perirent: et ta
Abbreviated transcription (Latin):
latare ueni foras. Et stati ꝓdiit qͥ
fuerat mortuus. ligatus manꝰ & pedes.
& facies illiꝰ sudario erat ligata luo¬
modo ꝓcessit ligatis manib & pedib
miraris. & ñ miraris quia resurrexit
quatriduanus : Inutroq potentia
dñ erat: ñ uires mortui ł cessit . &¬
adhuc ligatꝰ ÷. Adhuc inuolutus:
tam iũ foras ꝓcessit. Quid significat
Quando contẽpnis: mortuus iaces
& sitanta quanta dixi contẽpnis.
sepultus iaces. Quando confiteris
ut confitearis ds̃ facit: magra uoce
consitens : & adhuc reus ut soluerẽt
peieata euis ministris hoc dix̃ dõs
Soluite illũ: & sinite abire. ¶d .ẽ.

Expanded text:
t statim prodiit qui fuerat mortuus, ligatus pedes et manus; et facies illius sudario erat ligata. Quomodo processit ligatis pedibus mirararis, et non miraris quia resurrexit quatriduanus? In utroque potentia Domini erat, non vires mortui. Processit, et adhuc ligatus, adhuc involutus, tamen foras jam processit. Quid significat? Quando contemnis, mortuus jaces; et si tanta quanta dixi contemnas, sepultus jaces; quando confiteris,ut confitearis, Deus facit voce magna confitens, et adhuc reus, ut solverentur peccata ejus, ministris hoc dixit: Solvite illum, et sinite abire. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
expugrando & tronsferendo: & ilud eos
seqtur qđ alibi dictũ÷. Filuaũ regu
hulus: ibunt intenebras exteriores
derent. nemo remaneret qͥ adiesus ero¬
manos ciuitatẽ di. tẽplũq defenderes
qnicos cn upsũ teplũ & contra suaspatuas
dires dec trinã xpͥi et̃ sentiebant niui

Expanded text:
expugnando et transferendo; et illud eos sequitur quod alibi dictum est: Filii autem regni hujus ibunt in tenebras exteriores derent, nemo remaneret qui adversus Romanos civitatem Dei templumque defenderet: quoniam contra ipsum templum et contra suas paternas leges, doctrinam Christi esse sentiebant. U
Abbreviated transcription (Latin):
binus et quĩe aidi dicturum iudicio
ñ uos uideo in illa iustitia quã noui
Sic & hc. tãquã nesciens talem pec¬
catorem : dix̃ ubi posuistis eũ. Talis
ẽ. uox dĩ in paradiso p̾ea quam homo
peccauit: Adã ubi es: Bicunt ei. Dñe.
ueni & uide. Quid ÷ uide. Miserere
llid& enĩ dñs : quando miseretur
Unde illi dr̃. Vide humilitatẽ meã
& laborẽ meũ : & dimitte om̃ia pec¬
cata mea. Lacrimatus ÷ iħis. Pixer̃¬
Quidã autẽ dixer̃ exipsis. Non pote¬
rat hic qͥ aperuit oculos cȩci nati fa¬
cere ut hic ñ moreretur : Qui noluit
facere ut ñ moreret᷑ plus ÷ qđ fac¬
turus : ut mortuus suscitet᷑ Ih se
rursũ fremens insem& ipso: uenit
admonum̃tũ Fremat & inte si dispo
reus sub lege. Scitis enĩ qua lex quȩ
datat iudeis : in lapide scripta÷ onis
aũt rei sublege s Bene uiuentes÷¬

Expanded text:
inum audi dicturum in judicio,non vos video in illa justitia quam novi. Sic et hic tanquam nesciens talem peccatorem, dixit, Ubi posuistis eum? Talis est vox Dei in paradiso posteaquam homo peccavit, Adam, ubi es ? Dicunt ei: Domine, veni, et vide. Quid est, vide? Miserere. Videt enim Dominus, quando mUnde illi dicitur: Vide humilitatem meam, et laborem meum, et dimitte omnia peccata mea . Lacrymatus est Jesus. DixerQuidam autem dixerunt ex ipsis: Non poterat hic qui aperuit oculos caeci, facere ut hic non moreretur? Qui noluit facere ut non moreretur, plus est quod facturus est, ut mortuus suscitetur. Jesus rursus fremens in semetipso, venit ad monumentum. Fremit et in te, si disponreus sub lege. Scitis enim quia lex, quae data est Judaeis, in lapide scripta est . Omnes autem rei sub lege sunt: bene viventes
Abbreviated transcription (Latin):
Dicente apło. Hȩc aut̃ infigura c̃tingebant
illis . Uoxẽ apłi. Scripta sunt aut̃ inqͥt
ꝓpt̃ nos: in qͦs finis scłoꝵ obuenit. Recur¬
rat nunc animꝰ ur̃. ad abraham. isa ac. &
iacob: in istis trib inuenimꝰ parere libas.
parere & ancillas . Inuenimꝰ ibi libarũ : in¬

Expanded text:
dicente Apostolo, Haec autem in figura contingebant dicente Apostolo, Haec autem in figura contingebant illis. Vox est Apostoli: Scripta sunt, inquit, propter nos, in quos finis saeculorum obvenit . Recurrat nunc animus vester ad Abraham, Isaac, et Jacob. In istis tribus invenimus parere liberas, parere et ancillas: invenimus ibi partus li
Abbreviated transcription (Latin):
ante hos sc̃s noe . qͥ solus nitoto genere
humano c̃tota domo sua meruit dedilio¬
uio lib̾ari. in qͦ & infiliis eiꝰ figurata ẽ. ecđa
ligno portante ⁊ euadunt diluuium. Deinde
magni qs nouimꝰ. qͦs scã scriptura cõmendat:
Morses fidelis. in tota doma eiꝰ: Et illi tresr
nominant᷑. quasi cũ foli ꝓmeruerint.
Ego sũ ds̃ abraham & dr̃ isa ac & ds̃ iacob:
hoc mihi nom̃ ẽ. in ȩt̾nũ. Sacram̃tũ grande
Potens .ẽ dñs & ora nr̃a aperire & corda urã.
ut dicere possimꝰ sic̃ reuelare dignatꝰ ẽ :
filii iacob qr duodetĩ fuerunt. & in de
popuł. isrł: quia ipse iacob isrł. Et isrł¬
popłs trib duodecĩ ꝑtinentes ad duodecĩ
patres: tanꝗ in principio popłi tres pa¬
tres: in qͥb figurabat᷑ popłs & popłs ipse
prior. p̃sens popłs Inpopło enĩ iudeoꝵ:
figuratꝰ .ẽ. popłs xpĩ anoꝵ. Ibi figura: hic
ueritas Ibi ũbra. hic corpus

Expanded text:
ante istos sanctus Noe, qui solus in toto genere ante istos sanctus Noe, qui solus in toto genere humano cum tota domo sua meruit de diluvio liberari, in quo et in filiis ejus figurata est Ecclesia? Ligno portante evadunt diluvium . Deinde postea magni quos novimus, quos sancta Scriptura commendat, Moyses fidelis in tota domo ejus . Et illi tres nominantur, quasi eum soli promeruerint, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob: hoc mihi nomen est in aeternum . Sacramentum grande! Potens est Dominus et ora nostra aperire, et corda vestra, ut dicere possimus sicut revelare dignatus est, filii Jacob quia duodecim fuerunt, et inde populus Israel: quia ipse Jacob Israel, et  tribus duodecim, pertinentes ad duodecim patres tanquam in principio populi; tres patres in quibus figurabatur populus: et populus ipse prior, praesens populus. In populo enim Judaeorum figuratus est populus Christianorum. Ibi figura, hic veritas, ibi umbra, hic corpus,
Abbreviated transcription (Latin):
nichodemꝰ: sed natiuitatẽ carnis. Sic &tii in¬
tellige natiurtatẽ sp̃s: qͦ modo intellexit ni¬
chodemꝰ natiuitatẽ carnis. Quid nichodemus
intellex̃ : Nũqͥd potest homo denuo. inuentrẽ
matris suȩ intrare & nasci  Sic qͥcũq tibi dixerit
ut spalit̃ iterũ nascaris: Responde qđ dix̃ ni¬
codemꝰ. Nũ qͥd potest homo iterũ inuentrẽ ma¬
tris suȩ intrare & nasci Iãnatꝰ sũ deadã . ñ
me potest iterũ generare adam. Iã natꝰ sũ de
xp̃o: ñ me potest iterũ generare xp̃c. Quo¬
modo uterꝰ ñ potest repeti: sic nec baptismus
Qui nascit᷑ de etcła catholica tanꝗ desaranascit᷑.
delibera nascit᷑ : Qui nascit᷑ deheresi. tanꝗ de
ancilla nascit : sed ex semine abraham. Adũ-¬
tat haritas ur̃a: quã magnũ. sacram̃tũ. Testat᷑
ds̃ & dicit. & gosũ ds̃ abra ham : ds̃ isa ac&̃ dĩ¬
iacob: Non erant alii patriarchȩ: ñ enat

Expanded text:
Nicodemus nativitatem carnis: sic et tu inNicodemus nativitatem carnis: sic et tu intellige nativitatem spiritus, quomodo intellexit Nicodemus nativitatem carnis. Quid Nicodemus intellexit? Numquid potest homo denuo in ventrem matris suae intrare, et nasci? Sic, quicumque tibi dixerit ut spiritualiter iterum nascaris, responde quod dixit Nicodemus, Numquid potest homo iterum in ventrem matris suae intrare, et nasci? Jam natus sum de Adam, non me potest iterum generare Adam: jam natus sum de Christo, non me potest iterum generare Christus. Quomodo uterus non potest repeti, sic nec Baptismus. 7. Qui nascitur de Ecclesia catholica, tanquam de Sara nascitur, de libera nascitur: qui nascitur de haeresi, tanquam de ancilla nascitur, sed ex semine Abraham. Advertat Charitas vestra quam magnum sacramentum. Testatur Deus, et dicit, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et DeJacob. Non erant alii patriarchae? non erat
Abbreviated transcription (Latin):
uitã ñ sapiebat iste nichodemꝰ: qui nocte
uenerat ad iħm. Ait ei iħs Nisi qͥs natꝰ fuerit
denuo: ñ uidebit regnũ dĩ. Et ille carnẽ suam
sapiens. incuiꝰ ore ñdũ sapiebat caro xpĩ. Quo¬
modo inqͥt potest homo c̃sit senex. iterũ nasci:
Nũ qͥd potestinuentrẽ matris suȩ iterũ introire
& nasci: Ñ nouerat iste nisi unã natiuitatẽ exadã
& eua: ex dõ & eccłia ñdũ nouerat. Nnouerat
nisi eos parentes qͥ generant ad mortẽ : ñ dũ no¬
uerat eos parentes qͥ generant aduitã. N noue¬
rant nisi eos parentes qͥ generant suc cessuros:
ñdũ nouerat eos qͥ sẽꝑ uiuentes generant ꝑman¬
suros Cũ gͦ sint duȩ natiuitates: ille unã in¬
telligebat. Una ẽ. det̾ra : alia decȩlo: blna ÷ de
carne. tilia despũ scõ Una ẽ. demortalitate :
alia de aet̾nitate. Una ẽ. de masculo & femina::
alia dedõ & eccła: Sed ipsȩ duȩ. singulȩ sunt.
Nec illa potest repeti: nec illa. Recte intallex̃

Expanded text:
iste Nicodemus, qui nocte venerat ad Jesum. Ait ei Jesus: Nisi quis natus fuerit denuo, non videbit regnum Dei. Et ille carnem suam sapiens, in cujus ore nondum sapiebat caro Christi: Quomodo, inquit, potest homo, cum sit senex, iterum nasci? Numquid potest in ventrem matris suae iterum introire, et nasci? Non noverat iste nisi unam nativitatem ex Adam et Eva; ex Deo et Ecclesia nondum noverat: non noverat nisi eos parentes qui generant ad mortem; nondum noverat eos parentes qui generant ad vitam: non noverat nisi eos parentes qui generant successuros; nondum noverat eos qui semper viventes generant permansuros. Cum ergo sint duae nativitates, ille unam intelligebat. Una est de terra, alia de coelo; una est de carne, alia de Spiritu; una est de mortalitate, alia de aeternitate; una est de masculo et femina, alia de Deo et Ecclesia. Sed ipsae duae singulae sunt; nec illa potest repeti, nec illa. Recte intellexit
Abbreviated transcription (Latin):
ubas : & de ista ciuitate unede peregrinam̃.
multa nostis multa iã audistis Inuenimꝰ aũt̃
rẽ mirã in istis partib id .c̃. inistis fetib. in
istis generationib: liberarũ & ancillarũ Qua¬

Expanded text:
unt . Et de ista civitate unde peregrinamur, multa nostis, multa jam audistis. Invenimus autem rem miram in istis partubus, id est in istis fetibus, in istis generationibus liberarum et ancillarum, qua