comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bentis mortalitatẽ deuincens. in ea qua pas¬
sus est carne stabilitatem perpetuę quietis adiit.
Turbarũ conuentus ad eũ. gentiũ in fide con¬
currentiũ typus est. Lec ⁊ io. UIIII.¬
t uidit duas naues stantes secus stagnum.¬
Duȩ naues secus stagnum positȩ circumcistone &
preputiũ figurant. Quas bene iħc uidisse perhi¬
betur. quia in utroq popło nouit dñs qui sunt
eius. eoꝵq cor a fluctib scł̃i huius ad futurȩ ut
trainquillitatẽ quasi ad soliditatẽ littoris iuuen¬
do hoc est miscđiter uisitando prouehit. Pisca¬
tores aut̃ descenderant. & lauabant retia. Pisca¬
tores funt ȩccłȩ doctores. qui nos reti fidei com¬
prehensos & deprofundo ad lumen elatos. quasi
pisces littori. sic terrę uiuentium aduehunt.

Expanded text:
bentis mortalitatem devincens, in ea qua pasbentis mortalitatem devincens, in ea qua passus est carne stabilitatem perpetuae quietis adiit. Turbarum conventus ad eum gentium in fide concurrentium typus est. De quibus It vidit duas naves stantes secus stagnum.Duae naves secus stagnum positae circumcisionem et praeputium figurant: quas bene Jesus vidisse perhibetur, quia in utroque populo novit Dominus qui sunt ejus, eorumque cor a fluctibus saeculi hujus ad futurae vitae tranquillitatem quasi ad soliditatem littoris videndo, hoc est, misericorditer visitando provehit. Piscatores autem descenderant, et lavabant retia. Piscatores sunt Ecclesiae doctores, qui nos rete fidei comprehensos, et de profundo ad lumen elatos, quasi pisces littori, sic terrae viventium advehunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ut audirent uerbũ dei: & ipse stabat secus
Stagnum genesareth idem dicunt. esse qđ pibn.
mare galileȩ. uel mare tyberiadis. Sed mare gali¬
leȩ ab ad iacente prouintia dictum. mare tybe¬
riadis a proxima ciuitate quȩ olim cenereth
uocata. sed ab herode tetrarcha instaurata. in
honore tyberii cȩsaris tyberqs est appellata.
Porro genesar a laci ipsius natura qua cris¬
pantibus aquis de se ipso sibi excitare aurã
perhibet᷑. greco uocabulo quasi generans fibi
aurã dicitur. Neque enĩ instagni morẽ ster¬
nitur aqua. sed frequentib auris spirantibus
agitatur: haustu dulcis. & ad potandũ habilis.
ebraicȩ linguȩ consuetudine omĩs Le.UII.
congregatio aquarũ. siue dulcis. siue salsa ma¬
re nuncupat. Qui lacus interfluente iorddane
centũ quadraginta stadi is in longitudinem.
& quadraginta extenditur in latitudinem.
Quia ergo stagnum siue mare presens scłm de¬
signat. dñs secus mare stat: p̃ost quã uitȩ la¬

Expanded text:
udirent verbum Dei, et ipse stabat secus Stagnum Genesareth idem dicunt esse quod mare Galilaeae, vel mare Tiberiadis. Sed mare Galilaeae ab adjacente provincia dictum, mare Tiberiadis a proxima civitate, quae olim Chennereth vocata, sed ab Herode tetrarcha instaurata, in honorem Tiberii Caesaris Tiberias est appellata. Porro Genesar a laici ipsius natura, qua crispantibus aquis de seipso sibi excitare auram perhibetur, Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram dicitur. Neque enim in stagni morem sternitur aqua, sed frequentibus auris spirantibus agitatur, haustu dulcis, et ad potandum habilis. Sed Hebraeae linguae consuetudine, omnis aquarum congregatio sive dulcis, sive salsa, mare nuncupatur. Qui lacus, interfluente Jordane, centum quadraginta stadiis in longitudinem, et quadraginta extenditur in latitudinem. Quia ergo stagnum sive mare praesens saeculum designat, Dominus secus mare stat, postquam, vitae la
Abbreviated transcription (Latin):
ulentoꝵ rogãtibus dimittunt᷑ eis. ut & ipsi
dimittant in inora peccantibus. Sin aut̃ ob
fastam contumeliã simus in placabiles & ꝓpt̾
amarius uerbũ perpetes habeanius discordias. non¬
ne nobis uidemur recte redigendi in carcerẽ. & sub
exemplo operisnr̃i hoc agere. ut maioꝵ nobis
delistoꝵ uenia non relaxeturꝰ Doauẽ .xxiii.
ERBUAI OÑI QUOD FacIUAI ESI ADIEL
filium fatuhel. Audite hes senes. & aigmbus
percipite om̃s habitatores drr. si factusi est
istud in diebus ur̃is. aut in diebus patrũurqꝵ
Super hoc fili is ur̃is narrate. & filii ur̃i fibas luis
& filii eoꝵ generationi alterȩ. Residuuni eri
comedit locusta. & residuũ locustȩ coniedt ett¬

Expanded text:
talentorum, rogantibus dimittuntur, si et ipsi talentorum, rogantibus dimittuntur, si et ipsi dimittant minora peccantibus. Sin autem ob factam contumeliam simul implacabiles, et propter amarum verbum perpetes habeamus discordias: nonne nobis videmur recte redigendi in carcerem: et sub exemplo operis nostri hoc agere, ut majorum nobis delictorum venia non relaxetur? Et cum erbum Domini quod factum est ad Iohel filium Fatuhel audite hoc senes et auribus percipite omnes habitatores terrae si factum est istud in diebus vestris aut in diebus patrum vestrorum super hoc filiis vestris narrate et filii vestri filiis suis et filii eorum generationi alterae residuum erucae comedit l
Abbreviated transcription (Latin):
debitorẽ. & pro cupiditate atq operib siuis
tamquã upxore a filiis penas soluere debuisse
qđ est precium eũis. Precium eni uenditi sup¬
plicium dampnati intelligitur lc.uiIi.¬
dod dictum est noluit ignoscere conseruo
suo sed abi it̃ & misit eum in carcerẽ donee¬
i edderetdebiti:. intelligendũ est tenuit con¬
tra cumsbunc animũ. ut supplicia illi uella
Conserui. aut̃ qui narrauert̃ dño quȩ fiebant.
potest intelligi eccła. quȩ & illum soluit &
illum tgat. Precepit itaq petro sub compara¬
tione regis & dnĩ & serui qui debitor decem
nulium talentoꝵ a dño rogans ueniam impe¬
trauerat. ut ipse quoq dimittat conseruis suis
Si enĩ ille rex & dñs seruo debitori decem miliũ
talentoꝵ tam facile dimisit. quanto magis setui
conserius suis debent minora dimictere Qs̾
ut. mnanifestius fiat. dicamus sub exemplo. Si
quis nr̃m commiserit adulteriũ homicidium
sacrilegium. mnaiora crimina decem milium

Expanded text:
tque operibus suis, tanquam uxore et filiis, poenas solvere debuisse, quod est pretium ejus: pretium enim venditi, supplicium damnati intelligitur. Quod dixit, Noluit ignoscere conservo suo, sed abiit et misit eum in carcerem, et reliqua; intelligendum, tenuit contra eum hunc animuConservi autem, qui narraverunt domino, quae fiebant, potest intelligi Ecclesia, quae et illum solvit, et illum ligat. Praecepit itaque Petro sub comparatione regis et domini, et servi, qui debitor decem millium 143 talentorum, a domino rogans, veniam impetraverat; ut ipse quoque dimittat conservis suis Si enim ille rex et dominus servo debitori decem millia talentorum tam facile dimisit, quanto magis servi conservis suis debent minora dimittere? Quod ut manifestius fiat, dicamus sub exemplo: Si quis nostrum commiserit adulterium, homicidium, sacrilegium, majora crimina decem millium
Abbreviated transcription (Latin):
nit dies dñi. quia prope est dies tenebrarũ &
caliginis. dies nubis & turbinis. Quasi mane
expansum suꝑ montes popłs multus  fortis.
Similis ei non fuit a principio. & post eum non
erit usq in annos generationis & generationis.
Ante faciem eius ignis uorans. & post eũ exureas
flamma. Quasi hortus uoluptatis terra corã eo
& post eum solitudo deseiti. neq est qui effugi¬

Expanded text:
ebrarum et caliginis dies nubis et turbinis quasi mane expansum super montes populus multus et fortis similis ei non fuit a principio et post eum non erit usque in annos generationis et generationis ante faciem eius ignis vorans et post eum exurens flamma quasi hortus voluptatis terra coram eo et post eum solitudo deserti neque est qui effugi
Abbreviated transcription (Latin):
la s euis ut catuli leonum. Posuit uineã meã
Isertũ. & ficum meã decorticauit. Nudans
sp uiat eã & proiecit. albi facti sunt rami eiꝰ.
Plange quasi uirgo. accincta sacco. super uirũ
eriit sacrificium & libatiõ de domo dñi. luxer
sacerc otes inistri dñi de populata est regio.
Lireit humus. qm̃ deuastatum est triticũ. Con¬
si sum est rinũ. elanguit oleuni. Confusi sunt
agricolȩ. ululauerunt uinitores. suꝑ frumento

Expanded text:
eius ut catuli leonis posuit vineam meam in desertum et ficum meam decorticavit nudans spoliavit eam et proiecit albi facti sunt rami eius plange quasi virgo accincta sacco super virum eriit sacrificium et libatio de domo Domini luxerunt sacerdotes ministri Domini depopulata est regio luxit humus quoniam devastatum est triticum confusum est vinum elanguit oleum confusi sunt agricolae ululaverunt vinitores super
Abbreviated transcription (Latin):
dierq aa prope est dies dnĩ & quasi uastitas
a potente ueniet. Numquid non corã oculis
urĩs alimenta: Perierurt. e domo dei nr̃i lea¬
tia & exultatio. L+o.u.¬
omputruerunt iumenta in stercore suo: de¬
molita horrea. dissipatȩ sunt apotecȩ. qm̃ con¬
fusum est triticum. Quid ingemuit animal
Mugierunt greges armenti. quia non est pascua
eis. Sed & greges pecorũ disperierunt. Ad te dñe
clamabo quia ignis comedit speciosa deserti.
& flamia succendit omĩa ligna regionis. sed

Expanded text:
diei quia prope est dies Domini et quasi vastitas a potente veniet numquid non coram oculis vestris alimenta perierunt de domo Dei nostri laetitia et exultatio conputruerunt iumenta in stercore suo demolita fusum est triticum. Quid ingemuit animal, mugierunt greges armenti? Quia non est pascua eis: sed et greges pecorum disperierunt. Ad te, Domine, clamabo: quia ignis comedit speciosa deserti, et flamma succendit omnia ligna regionis. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
quidem diuina opera. & adincellignidũ
dm̃ dẽ uisibilib admonent humanã meritẽ
Quia enĩ ille nonest talis subrlartia quȩ uide¬
sibi quȩdam quȩ faceret oportuno tempore
prȩter usitatũ cursum ordinemq natii ȩ. ir.
non maiora sed insolita uidendo stuperint.
quibus quotidiana uiluerant. Maius enu
miraculũ est gubernatio tocius mundi. quã
saturatio quinq miliũ hominũ de quinque
panib & tam̃ hȩc nemo mirat᷑. Illud mirant᷑
homines. non quia maius est.: sed qͥa rari in⁊ est
uis enĩ & nunc pascit uniuersum le .UIII.¬
mundum. nisi ille qui de paucis granis sege¬
tes creat: fecit ergo quoniodo ds. Unde enim
multiplicat de paucis granis segetes inde in
manibus suis multiplitauit quinq panes
Potestas enĩ erat in ranib : ep̃r. Pui es aut illi
quinq quasi semi na erant. non quidẽ terrȩ
mandata. sed ab eo qui terrã fecit multiplicata

Expanded text:
quidem divina opera, et ad intelligendum Deum de visibilibus admonent humanam mentem. Quia enim ille non est talis substantia quae videsibi quaedam, quae faceret opportuno tempore praeter usitatum cursum ordinemque naturae, ut non majora, sed insolita videndo stuperent, quibus quotidiana viluerant. Majus enim miraculum est gubernatio totius mundi, quam saturatio quinque millium hominum de quinque panibus: et tamen haec nemo miratur: illud mirantur homines non quia majus est, sed quia rarum est. Quis enim et nunc pascit universum mundum, nisi ille qui de paucis granis segetes creat? Fecit ergo quomodo Deus. Unde enim multiplicat de paucis granis segetes, inde in manibus suis multiplicavit quinque panes. Potestas enim erat in manibus Christi: panes autem illi quinque, quasi semina erant, non quidem terrae mandata, sed ab eo qui terram fecit multiplicata.
Abbreviated transcription (Latin):
sequetur amatores suos & non apprehendet eos
& queret eos & non inueniet & dicet. Uadã &
reuertar ad uirũ meũ priorẽ. quia bene michi
erat tunc magis quam nunc. Et hȩc nesciuit.
quia ego dedi ei frumentũ & un & oleñ. Et
argentũ multiplicaui ei. & aurii quȩ fecerure
baal. Idcirco reuertar & sumam frumentũ meũ
in tempore suo. & uinũ meũ in tempore suo.
& lib rabo lanam meã & linum meũ. quȩ
operiebant ignominiam eius hȩc dic̃. łc.U.¬
⁊ nunc reuelabo stultitiã eius in oculis amatoꝵ
euis & uir non erũet eã de manu mea. Et cessare
faciam om̃e gaudium eius. sollempnitatẽ euis
neominiã eius sabbatum eius. & omĩa festa tem¬
pora eius. Et corrumpam uineã eius & ficum
eius. de quibus dixit. Mercedes hȩ meȩ sunt
quas dederunt michi amatores mei. Et ponam
eam in saltu. & comedet illam bestia agri. Et
uisitabo super eã dies baalim. quib accende¬
bat incensum. & ornabat᷑ in aure sua & mo¬

Expanded text:
 non adprehendet eos et quaeret eos et non inveniet et dicet vadam et revertar ad virum meum priorem quia bene mihi erat tunc magis quam nunc et haec nescivit quia ego dedi ei frumentum et vinum et oleum et argentum multiplicavi ei et aurum quae fecerunt Baal idcirco convertar et sumam frumentum meum in tempore suo et vinum meum in tempore suo et liberabo lanam meam et linum meum quae operiebant ignominiam eius et nunc revelabo stultitiam eius in oculis amatorum eius et vir non eruet eam de manu mea et cessare faciam omne gaudium eius sollemnitatem eius neomeniam eius sabbatum eius et omnia festa tempora eius et corrumpam vineam eius et ficum eius de quibus dixit mercedes hae meae sunt quas dederunt mihi amatores mei et ponam eam in saltu et comedet illam bestia agri et visitabo super eam dies Baalim quibus accendebat incensum et ornabatur inaure sua et mo
Abbreviated transcription (Latin):
ropter hoc ecce ego lactabo eã. & ducam eam
in solitudinẽ. & loquar ad cor eus. & dabo ei
uinitores eius ex eodem locoᷤ. & uallan achor
ad aperiendam spem. It canet ibi urta dies
iuuentutis suȩ. & itita dies ascensionis suȩ
de terra egypti. Et erit in die illo ait dñs uoca¬
bit me uir m̃s & non uocabit me ultra baalim.
de ore cius & non recordabit᷑ ultra nominis coꝵ¬
F t̃ penrcittiã cum eis fedus in die illa. & cum bestia
agri a cum uoluctȩ celi & cum reptili terix̨.
& arcũ & gladiũ & bellum conterã de terra

Expanded text:
ropter hoc ecce ego lactabo eam et ducam eam in solitudinem et loquar ad cor eius et dabo ei vinitores eius ex eodem loco et vallem Achor ad aperiendam spem et canet ibi iuxta dies iuventutis suae et iuxta dies ascensionis suae de terra Aegypti et erit in die illo ait Dominus vocabit me Vir meus et non vocabit me ultra Baali de ore ejus, et non recordabitur ultra nominis eorum. Et percutiam eis foedus in die illa, cum bestia agri, et cum volucre coeli, et cum reptili terrae: Et arcum, et gladium, et bellum conteram de terra
Abbreviated transcription (Latin):
adulteria sua de medio uberũ suoꝵ. neforte
expoliem eã nudã & statuã eã scđm diẽ nati¬
uitatis suȩ. Et ponam eã quasi solitudinẽ. &
statuam eã uelut terrã inuiam. & inte. ficiam
eam siti. Et filioꝵ illius non miserebor. qm̃ filu
fornicationũ sunt: quia fornicata est mater
coꝵ confusa est quȩ concepit eos. Quia dixit.
uadam post amatores meos qui dant panes
michi & aquas meas. lanam meã & linum meu
ropter hoc ecce ego sẽpͥiam uiã tuã spinis. & sẽp

Expanded text:
ulteria sua de medio uberum suorum ne forte expoliem eam nudam et statuam eam secundum diem nativitatis suae et ponam eam quasi solitudinem et statuam eam velut terram inviam et interficiam eam siti et filiorum illius non miserebor quoniam filii fornicationum sunt quia foreorum, confusa est quae concepit eos: Quia dixit: Vadam post amatores meos, qui dant panes mihi, et aquas meas, lanam meam, et linum meum, ropter hoc ecce ego sepiam viam tu
Abbreviated transcription (Latin):
filii resurrestionis fuerint. Lc. IiI.¬
Aulchre ergo circumcidit̾ puer. Factus est
uis est ite puer nisi ille qui cum sit magnus
& laudabilis nimis & cuius magnitudinis
non est finis. propt̾ nos puer fieri dignatus
est De quo per propħam scriptum est loce
puer m̃s elestus quẽ elegi. posu principatũ
suꝑ humerũ eius: & uocabitur nomen euis
admirabilis. consiliarius. ds̃ fortis pater futu¬
ri scłi princeps pacis. łc. iIII.¬
uod autem die cucumcisionis pueris no¬
Tmina imponebant᷑ ex eo in consuetudinẽ
uenisse arbitramur. qđ beatus patriarcha
abraham idest pater multarũ gentiũ cum
signaculo circumcisionis augmentũ & imia¬
tionẽ promeruit nominis ut qui eatenus
dicebatur abram idest pater excelsus dem¬
ceps diceret᷑ abtahã idest pader multaru
gentiũ. dño dicente quia patrem multar u̾
gentiũ constitui te ante dm̃ eiu eredidali.
ec solum ipse: sed etiã ueneta s s ieor qus
augmentũ nominis cum inmptatione pro¬

Expanded text:
filii resurrectionis fuerint. Pulchre ergo circumciditur puer. Factus est Quis est iste puer, nisi ille, qui cum sit magnus et laudabilis nimis, et cujus magnitudinis non est finis, propter nos puer fieri dignatus est? De quo scriptum est: « Ecce puer meus electus quem elegi, posui principatum super huirabilis, Consiliarius, Deus, Fortis, Pater futuri saeculi, Princeps pacis . » Quod autem die circumcisionis pueris nomina imponebantur, ex eo in consuetudinem venisse arbitramur, quod beatus patriarcha Abraham, id est pater multarum gentium, cum signaculo circumcisionis augmentum et immutationem promeruit nominis, ut qui hactenus dicebatur Abram, id est pater excelsus, deinceps diceretur Abraham, id est pater multarum gentium, Domino dicente: « Quia patrem multarum gentium constitui te ante Deum, cui credidisti . » Nec solum ipse, sed etiam venerabilis uxor ejus augmentum nominis cum immutatione pro
Abbreviated transcription (Latin):
longe a patriarchys & propħis predictũ. qđ
filius dĩ homo factus hoc nomine uocaret᷑.
uidelicet iħc: quia iħc hebrea lingua. in nr̃a
saluator siue salutaris dicitur. .UI.¬
bicumq apud nos salutare legitur: in he¬
breo iħc habetur: Sicut est illud. Salutare
nomen apropħis & patriarchys antequã
conciperet᷑ prȩdictum est: sed etiã ante
omĩa scła adeo patre prȩscitũ & predestina¬
tum ut ds homo factus. iħc uocaret᷑ idest
saluator ut sicut a xp̃o xp̃iani uocamur.
sic etiã a saluatore saluati nuncuparem.
quia non est aliud nomen sub cęlo datum
hominib ut ait petrus apłs. in quo oporteat
uos saluos fieri . L. Sẽi ciungdi: Se łni luca¬

Expanded text:
longe antea patriarchis et prophetis praedictum, quod Filius Dei homo factus, hoc nomine vocaretur videlicet Jesus: quia Jesus Hebraea lingua, in nostra salvator sive salutaris dicitur. Ubicunque enim apud nos salutare legitur, in Hebraeo Jesus habetur, sicut est illud: « Salutare iarchis, antequam conciperetur, praedictum est, sed etiam ante omnia saecula a Deo Patre praescitum et praedestinatum, ut Deus homo factus Jesus vocaretur, id est salvator, ut sicut a Christo Christiani vocamur, sic etiam a Salvatore, salvati nuncuparemur: quia non est aliud nomen sub coelo datum hominibus, ut ait Petrus apostolus, in quo oporteat nos sal
Abbreviated transcription (Latin):
ERuUAI UN quod factum est ad os ee filium
beeri in diebus oti: ioatdam. achaz. eecl ie
regum iuda. & in diebus hieroboam filit ioas
regis ifrł. Principiun. loquendi dñm in oseę.
Et dixit dnĩs ad osee. Uade sume tibi uxorem
fornicationũ. & filios fornicationis. quia for¬
nicans fornicabit᷑ terraͣ dño. Et abiit .x. accep̃

Expanded text:
i quod factum est ad Osee filium Beeri in diebus Oziae Ioatham Ahaz Ezechiae regum Iuda et in diebus Hieroboam filii Ioas regis Israhel principium loquendi Dominum in Osee et dixit Dominus ad Osee vade sume tibi uxorem fornicationum et filios fornicationum quia fornica
Abbreviated transcription (Latin):
rebor. & saluabo cos in dño dõ suo. Et salua¬
bo eos non in arcu & gladio & in bello. & in
equis & in equitibus. Et ablactaui eã quȩ erat
absq miscł̾ia. Et concepit & peperit filium.
& dixit. Uoca nomen eius non popłs m̃s. qͥa
uos non m̃s popłs & ego non ero ur. Et erit
numerus filioꝵ ifrł quasi harena maris.

Expanded text:
 salvabo eos in Domino Deo suo et non salvabo eos in arcu et gladio et in bello et in equis et in equitibus et ablactavit eam quae erat absque misericordia et concepit et peperit filium et dixit voca nomen eius Non populus meus quia vos non populus meus et ego non ero vester et erit numerus filiorum Israhel quasi harena maris
Abbreviated transcription (Latin):
ost dies aut̃ decem. apparuerunt uultus eoꝵ me¬
liores & corpulentiores pre om̃ibus pueris qui ues¬
cebant᷑ cybo regio. Porro malassar tollebat cyba¬
ria & uinũ potus eoꝵ. dabatq eis legumina.
Pueris aut̃ his dedit ds̃ scientiã & disciplinã in
onũ libro & sapientia. daniheli aut̃ intelligen¬
tiam om̃ium uisionum & somniorũ. Ec .Vi.¬
ompletis itaq diebus post quos dixerat rex
ut introducerent᷑. introduxit eos prepositus
eunuchoꝵ in conspectu nabuchodonosor. Cũq
loquutus eis fuisset rex. non sunt inuenti de
uniuersis tales. ut danihel. ananias. ausa hel.
& azarias. Et steterunt in conspestu regis. Et
omẽ uerbũ sapientiȩ & intellestus qđ sciscita¬
tus est ab eis rex: inuenit in eis decuplũ super
cunctos ariolos & magos. qui erant in uniuerso
regno eiꝰ. fuit aut̃ danihel usq ad annum pri¬

Expanded text:
ost dies autem decem apparuerunt vultus eorum meost dies autem decem apparuerunt vultus eorum meliores et corpulentiores prae omnibus pueris qui vescebantur cibo regio porro Malassar tollebat cibaria et vinum potus eorum dabatque eis legumina pueris autem his dedit Deus scientiam et disciplinam in omni libro et sapientia Daniheli autem intellegentiam omnium visionum et somniorum conpletis itaque diebus post quos dixerat rex ut introducerentur introduxit eos praepositus eunuchorum in conspectu Nabuchodonosor cumque locutus eis fuisset rex non sunt inventi de universis tales ut Danihel Ananias Misahel et Azarias et steterunt in conspectu regis et omne verbum sapientiae et intellectus quod sciscitatus est ab eis rex invenit in eis decuplum super cunctos ariolos et magos qui erant in universo regno eius fuit autem Danihel usque ad annum pri
Abbreviated transcription (Latin):
nonam de cybis suis. & de uino unde bibebat
ipse. ut enutriti tribus annis. post ea starent
uerunt ergo inter eos de fili is iuda. danhel
annanias. misahel. & azarias. & imposuit
ens prepositus eunuchoꝵ nomina. Daniheli
balthasar. & ananiȩ sydrach. misaheli misach.¬
& azarię ab denago. Proposuit aut̃ danihel in
corde suo. ne pollueretur de mensa regis. neq
de uino potus eius. Et rogauit eunuchorum
t ait princeps eunuchoꝵ ad danihelem. Limeo
ego dñm meũ regem. qui constituit uobis cy¬
bum & potum. Qui si uiderit uultus ur̃os ma¬
cilentiores prȩ cȩteris adolescentib coeuis uris
comdempnabitis caput meũ regi. Et dix̃ danihel
ad malassar quẽ constituerat princeps eunuchoꝵ
secro seruos tuos diebus decem. & dentur nob̾
legumina aduescendũ. & aqua adbibendũ. &
contemplare uultus nr̃os & uultus pueroꝵ qui
uescunt᷑ cybo regio. & sicut uideris facies cum
seruis tuis. Qui audito sermone huiuscemodi.
temptauit eos diebus decem Re..¬

Expanded text:
 de cibis suis et de vino unde bibebat ipse ut enutriti tribus annis postea starent uerunt ergo inter eos de filiis Iuda Danihel Ananias Misahel et Azarias et inposuit eis praepositus eunuchorum nomina Daniheli Balthasar et Ananiae Sedrac Misaheli Misac et Azariae Abdenago proposuit autem Danihel in corde suo ne pollueretur de mensa regis neque de vino potus eius et rogavit eunuchorum ait princeps eunuchorum ad Danihel timeo ego dominum meum regem qui constituit vobis cibum et potum qui si viderit vultus vestros macilentiores prae ceteris adulescentibus coaevis vestris condemnabitis caput meum regi et dixit Danihel ad Malassar quem constituerat princeps eunuchorusecro servos tuos diebus decem et dentur nobis legumina ad vescendum et aqua ad bibendum et contemplare vultus nostros et vultus puerorum qui vescuntur cibo regio et sicut videris facies cum servis tuis qui audito sermone huiuscemodi temptavit eos diebus decem p
Abbreviated transcription (Latin):
locus ubi non esset ds̃. Ex magna ergo parte dif
presentiẽ corporali. Et salutẽ itaq filio petiit.
& tamen in fide dubitauit. quia eũ ad queni
uenerat. & potentẽ adcurandũ credidit. & ta¬
non desit ubi inuitatur indicat. Solo iussu
salutẽ reddidit. qui uoluntate omĩa crea¬
uit. Qua in re hoc est nobis sollerter intu
Ego ueniam & curabo eum. Quid est qđ regulꝰ
rogat ut ad eius filiũ ueniat & tamen ire cor¬
poraliter recusat. ad seruũ uͦ centurionis ñ
inuitat᷑. & tam̃ se corporalit̾ ire pollicetur
Reguli filio per corporalẽ presentiã non dig¬
natur adesse. centurionis seruo non dedignat᷑
occurrere. Quid est hoc nisi qđ suꝑbia nr̃a re¬
tunditur: Qui in hominib non naturã qua
ad imaginẽ dĩ facti sunt: sed honores & diuitus
ueneram. Cumq pensamus quȩ circa eos sunt:
profecto interiora minime peuidemus. Dum
ea consideramus que in corporib despecta sunt.

Expanded text:
locus, ubi non esset Deus. Ex magna ergo parte difflocus, ubi non esset Deus. Ex magna ergo parte diffpraesentiae corporali: et salutem itaque filio petiit, et tamen in fide dubitavit, quia eum ad quem venerat et potentem ad curandum credidit, et tanon desit ubi invitatur, indicat: solo jussu salutem reddidit, qui voluntate omnia creavit. Qua in re hoc est nobis solerter intuenEgo veniam, et curabo eum . Quid est quod regulus rogat ut ad ejus filium veniat, et tamen corporaliter ire recusat; ad servum vero centurionis non invitatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporalem praesentiam non dignatur adesse, centurionis servo non dedignatur occurrere. Quid est hoc, nisi quod superbia nostra retunditur, qui in hominibus non naturam, qua ad imaginem Dei facti sunt, sed honores et divitias veneramur? Cumque pensamus quae circa eos sunt, profecto interiora minime pervidemus. Dum ea consideramus quae in corporibus despecta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ectio sc̃i eugłii quã modo fr̃s audistis. ex posta¬
one non indiget. Sed ne hanc tacite preterisse
uideamur. exhortando potius quã exponendo
in ea aliqͥd loquamur. Hoc aut̃ nobis solũmꝰ
de expositione uideo esse requirendũ. cur is
qui ad salutem petendã uenerat audiuit. nisi
signa & prodigia uideritis non creditis. Qui enĩ
salutẽ querebat filio. ꝓculdubio credebat. Neq
enĩ ab eo que. t salutẽ. quẽ non crederet sal¬
uatorem. Quare ergo dicit᷑ nisi signa & prodigia
uideritis non credetis. qui ante credidit quam
signum uideret: Sed mementote qđ petiit. &¬
aperte cognoscetis quia in fide dubitauit. Popo¬
scit namq ut descenderet & sanaret filiũ eius.
orporalem ergo presentiã dnĩ quere łc .UIIi.¬
bat. qui per sp̃m nusquã deerat. Minus itaq
in illo credidit. quẽ neputauit posse salutem
dare. nisi presens esset & corpore. Si enuĩ perfeste
credidisseti. proculdubio sciret. quia non esset

Expanded text:
ectio sancti Evangelii, quam modo, fratres, audistis, expositione non indiget. Sed ne hanc taciti praeterisse videamur, exhortando potius quam exponendo in ea aliquid loquamur. Hoc autem nobis solummodo de expositione video esse requirendum, cur is qui ad salutem filio petendam venerat audivit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditalutem quaerebat pro filio, procul dubio credebat: neque enim ab eo quaereret salutem, quem non crederet Salvatorem. Quare ergo dicitur, nisi signa et prodigia videritis, non creditis, qui ante credebat quam signum videret? Sed mementote quod petiit, et aperte cognoscetis quia in fide dubitavit. Poposcit namque ut descenderet et sanaret filium ejus. Corporalem ergo praesentiam Domini quaerebat, qui per spiritum nusquam deerat. Minus itaque in illo credidit, quem non putavit posse salutem dare, nisi praesens esset et corpore. Si enim perfecte credidisset, procul dubio sciret quia non esset
Abbreviated transcription (Latin):
Uia ex duabus personis fieri solet ista coniun¬
ctio absit hoc ab intellestib nr̃is. ut ꝑsonam
dĩ & hominis redemptoris nr̃i iħu xp̃i ex du¬
abus ꝑsonis credamus unitam. Ex duab qͥppe
atq in duab hunc naturis existere dicimꝰ.
sed duab ꝑsonis compositũ credere ut nefas
uitamus. Apertius igitur atq securius potest¬
dici. quia in hoc pater regi filio nuptias fecit.
quo ei ꝑ incarnationis mysteriũ scãm ȩccłam
sociauit. Uterus aut̃ genitricis uirginis. huiꝰ
sponsi thalamus fuit. Unde & psalmista dic̃
In sole posuit tabernaculũ suũ. & ipse tanꝗͣ.
sponsus procedens de thalamo suo. Tam quã D¬
sponsus de thalamo suo processit. quia ad
coniungendã sibi ȩccłam incarnatus ds̃ de

Expanded text:
uia ex duabus personis fieri solet ista conjunctio, absit hoc ab intellectibus nostris, ut personam Dei et hominis Redemptoris nostri Jesu Christi ex duabus personis credamus unitam. Ex duabus quippe atque in duabus hunc naturis exised ex duabus personis compositum credi, ut nefas vitamus. Apertius igitur atque securius dici potestilio suo . In hoc Pater regi Filio nuptias fecit, quo ei per incarnationis mysterium sanctam Ecclesiam sociavit. Uterus autem virginis genitricis hujus sponsi thalamus fuit: Unde psalmista dicit: In sole posuit tabernaculum suum, et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Tanquam sponsus quippe de thalamo suo processit, quia ad conjungendum sibi Ecclesiam incarnatus, Deus de
Abbreviated transcription (Latin):
NNO tercio regni ioachim regis iudȩ. ue¬
nit nabugo donosor rex babylonis hierłm.
& obsedit eam. Et tradidit dñs in manu eius
ioachim regem uidȩ. & partẽ uasoꝵ domus
dĩ. & asportauit ea in terrã sennaar in domũ

Expanded text:
nno tertio regni Ioachim regis Iuda venit Nabuchodonosor rex Babylonis Hierusalem et obsedit eam et tradidit Dominus in manu eius Ioachim regem Iudae et partem vasorum domus Dei et asportavit ea in terram Sennaar in domum
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis non deseruit. ita ut omĩa quȩ habere.
poterat cotidie cum captiuis frĩb qui erant
ex genere suo impertiret. Cumq esset iunior
om̃ib in tribu neptalim: nichil tamen puerile
gessit in opere. Deniq cum irent om̃s ad uitulos
aureos quos hieroboam fecerat rex ifrał: hic
solus fugiebat consortia om̃ium. & pergebat ad
hierłm ad templum dñi. & ibi adorabat dñm

Expanded text:
n deseruit ita ut omnia quae habere poterat cotidie concaptivis fratribus qui erant ex genere inpertiret cumque esset iunior omnibus in tribu Nepthalim nihil tamen puerile gessit in opere denique cum irent omnes ad vitulos aureos quos Hieroboam fecerat rex Israhel hic solus fugiebat consortia omnium et pergebat ad Hierusalem ad templum Domini et ibi adorabat Dom
Abbreviated transcription (Latin):
noscamus quid patri quid filio. quid sp̃u sc̃o in
reparatione nr̃a propriũ quid ue commune sit:
ea quȩ pro nobis humiliter & corporalit̾ gesta
sunt : ita proculdubio suscipiemꝰ.
ut nichil indignũ de una atq eadem
trintatis gła sentiamus. Quamuis enĩ nulla
mens ad cogitandum de dõ. nulla adloquendũ
lingua sufficiat : tamen quantũ cumq illud est
quoe hmano intellectu de essentia paternȩ dita¬
tis stiott i. nisi unũ atq idem esse uel de uni¬
genito eius uel de sp̃u scõ cogitat᷑. non pie sapitur.
sed nimis carnaliter caligatur. & ipsum quod de
patre congruent̃ sentiri uidebat᷑ amittitur. qͥa
de tota trimitate recedit᷑. si in ea unitas non te¬
netur. Nulla aut̃ ratione uere est unũ. qđ al¬
qua est in ȩqualitate diuersum. łc duĩ cugliid

Expanded text:
noscamus, quid Patri, quid Filio, quid Spiritui sancto in reparatione nostra proprium, quidve commune sit; ea quae pro nobis humiliter et corporaliter gesta sunt, ita proculdubio suscipiemus, ut nihil indignum de una atque eadem Trinitatis gloria sentiamus. Quamvis enim nulla mens ad cogitandum de Deo, nulla ad loquendum lingua sufficiat, tamen quantumcumque illud est quod humano intellectu de essentia paternae Deitatis attingitur, nisi unum atque idem est, cum vel de Unigenito ejus, vel de Spiritu sancto cogitatur, non pie sapitur, sed nimis carnaliter caligatur, et ipsum quod de Patre congruenter sentiri videbatur, amittitur: quia de tota Trinitate receditur, si in ea unitas non tenetur. Nulla autem ratione vere est unum, quod aliqua est inaequalitate diversum. Cum ergo ad
Abbreviated transcription (Latin):
iposum dñm senserit moueri auctorẽ. lꝯitur
redeunt cuncti de bello. parricida aufore
belli prostrato. Cuius sanguine scelus dilitur.
cuus supplicio immanis crudelitas sepelitur
uaudent om̃s. cuncti lȩtant᷑ solus dauid plan¬
sit filium. parricidȩ lamentat᷑ interitum
uid plangis gloriose pater: quidla łc. ui.¬
mentaris. quasi absalon qđ ausus est compro¬
buares Qiud fles scelestum. quasi in eũ perpe¬
trare uolueris parricidium  Frangit᷑ gła uic¬
tors exercitus si fletur hostis interitus. Hec
hatia poterit esse in uictoria. si parricidȩ plan¬
gitur pęna. Ille tuus non fuit filius. qui fic
paternos uiolauit affectus. ille cuus dici non
meruit. qui ius patris scĩssimi uiolauit.

Expanded text:
ipsum Dominum senserit moveri auctorem. Ideo ipsum Dominum senserit moveri auctorem. Ideo redeunt cuncti de bello, parricida auctore belli prostrato, cujus sanguine scelus diluitur, cujus supplicio immanis crudelitas sepelitur, Gaudent omnes, cuncti laetantur, solus David plangit filium, parricidae lamentatur interitum. Quid plangis, gloriose pater? Quid lamentatione quasi Absalom quod ausus est comprobaris? Quid fles scelestum, quasi eum perpetrare volueris parricidium. Frangitur gloria victoris exercitus, etiam fletur hostis interitus, nec laetitia esse poterit in victoria, dum parricidae plangitur poena. Ille tuus non fuit filius, qui sic violavit paternos affectus. Ille tuus dici non meruit, qui jus patris altissimi violavit.
Abbreviated transcription (Latin):
minenti interitu dederret᷑. Obduratur in pęnã
in supplitiũ cogitur: nec saltitem in aliquo iã
gitur cominisso bello prosternantur łc . iiii.¬
hostes aduersi cadunt. inimici uincunt᷑. nudaꝰ
hostis. deseritur parricida. lam suã in suis pę¬
interitu recognoscit. lam timet. iam formida
iam propriũ meditat᷑ interitũ. Deniq anima
petit. mulam conscendit. dat in se fugã preci¬
pitem paratã festine properat ad arborẽ cui
traditus & ictu uiolento inmissus. animali sib
dusto & subter in campos elapso. inserit ramis
obligatur lignis trans fexo gũtture colligatus ac
pendens lam mortuus ab om̃ib inuenitur: quẽ
iam nec eelum potuit uiuum conspicere. nec
nefandum meritum parricidȩ. iniuriam
pas is non pugnantis gladius non hostilis ma¬
nus non iaculantis ictus defendit. sed uindi¬
cant ligna. arbor ulciscit᷑ rami defendunt:
er sst ulla creatura quȩ mota non fuert cũ

Expanded text:
minente interitu deterretur. Obduratur in poenam, minente interitu deterretur. Obduratur in poenam, in supplicium cogitur, nec salutemIgitur commisso bello prosternuntur hostes, adversi cadunt, inimici vincuntur, nudatur hostis, deseritur parricida, jam suam in suis cointeritu recognoscit, jam timet, jam formidat, jam proprium meditatur interitum. Denique animal petit, mulam conscendit, dat se in fugam praecipitem, paratam prope festinat ad arborem, cui traditur, et ictu violento immissus a sali sic subducto, et subter in campis elapso inseritur ramis, obligatur lignis, transfixo gutture colligatus ac pendens. Jam mortuus ab omnibus invenitur, quem jam nec coelum potuit vivum conspicere, nec nefandum meritum parricidae, injuriam patris non pugnantis gladius, non hostilis manus, non jaculantis ictus defendit, sed vindicant ligna, ulciscitur arbor, rami defendunt, nec est ulla creatura, quae mota non fuerit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tarda sunt cuncta. festinanti ad facinuss
uidentur remorari disposita. Cupit absalon¬
parricidiũ ante complere quã gerat. festinat
pattẽ ante intercipere quã occidat. Sitit san¬
quinẽ patris cruorẽ appetit genitoris. limet
afferre uł modicũ. ne aut ira remorata de¬
siciat. aut furia dilata languescat. ł. ii.¬
isponitur propere bellum. aties dirigit. pugna
paratur. cognatȩ classes insemet ardescunt. Inde
parricida exercitũ contra patrẽ inflammat. hinc
dauid ut parcant filio abeuntes duces exorat. Par¬
cite inquit filio meo absaloñ inde dementia con¬
tra genitorẽ exurgit. hinc dementia: ut parri¬
cidę parcatur exposcit. Inde furor hinc pietas
operatur. Inde insania. hinc miscđia int̃ponit᷑.
Inde crudelitas hinc bonitas ostentat. łc .iii.¬
arricida non lȩsus insanit. dauid lȩditur & mi¬
tescit. Debellatur ab impietate pietas. nec mout
pietas patris. nec gladio uincitur. nec terrore
mutatur. Parricida nec ratione frangit᷑. nec im¬

Expanded text:
tarda sunt cuncta, festinanti ad facinus videntur remorari disposita. Cupit parricidium ante complere quam agat; festinat patrem ante intercipere quam occidere; sui sanguinem patris, cruorem appetit genitoris; timet differre vel modicum, ne aut ira remorata deficiat, aut furia dilata languescat, isponitur prope bellum, acies dirigitur, pugna paratur, cognatae classes in semet ardescunt. Inde parricida exercitum contra patrem inflammat; hinc David ut parcatur filio abeuntes duces exorat: Parcite, inquit, filio meo Absalom; inde dementia contra genitorem insurgit, hinc clementia, ut parricidae parcatur, exposcit; inde furor, hinc pietas operatur; inde insania, hinc misericordia interponitur; inde crudelitas, hinc bonitas ostenditur. Parricida non laesus insanit, David laeditur et mitescit; debellatur ab impietate pietas; nec movetur pietas patris, nec gladio vincitur, nec terrore mutatur; parricida nec ratione frangitur, nec im
Abbreviated transcription (Latin):
tores. sed non dedignantes desperant. sed non
desperantes. Per sequutionẽ commouent. sed aman¬
tes: quia & si foris increpationes per disciplinam
exaggerant intus tamen dulcedinẽ per haridĩ
seruant. Preponunt sibi in animo ipsos plerumq
quos corrigunt. meliores existimant eos quoq
quos iudicant. Quod uidelicet agentes. & per
disciplinã subditos & per humilitatẽ custodi¬
⁊ contea hi qui de falsa iusticia suꝑbire so¬
lent eteros quosq despicunt. nulla insit man¬
tibus insedia condescendunt. & quo se pecca
cons osse non credunt. eo deterius ꝑecratores
funt. De quoꝵ profesto numero pharisci exti¬
tetant. qui diuidicantes dñm qđ peccatores
susciperet. arenti corde ipsum fontẽ miscdiȩ
reprehendebant. Sed quia egri erant. ita ut
gros se esse nescirent. quatinus quod erant
a gnosceren elestis cos medicus blandis fomen¬
ts curat. Benignũ paradigia obicit & in eoꝵ
corde uulneris tumorẽ premit. Doac̃ .iiii.¬

Expanded text:
tenim, sed non dedignantes; desperant, sed non desperantes; persecutionem commovent, sed amantes, quia etsi foris increpationes per disciplinam exaggerant, intus tamen dulcedinem per charitatem servant. Praeponunt sibi in animo ipsos plerumque quos corrigunt, meliores existimant eos quoque quos judicant. Quod videlicet agentes, et per disciplinam subditos, 1601 et per humilitatem custodi contlent, ceteros quosque despiciunt, nulla infirmantibus misericordia condescenduntores esse non credunt, eo deterius peccatores fiunt. De quorum profecto numero Pharisaei exstiterant, qui, dijudicantes Dominum quod peccatores susciperet, arenti corde ipsum fontem misericordiae reprehendebant 3. Sed quia aegri erant ita ut aegros se esse nescirent, quatenus quod erant agnoscerent, coelestis eos medicus blandis fomentis curat, benignum paradigma objicit, et in eorum corde vulneris tumorem premit. Ai
Abbreviated transcription (Latin):
chil aliud precipi existimo nisi ut ea facta
quȩ dubium est quo animo fiant. in melio¬
rem partẽ interpretemur. Quod enĩ scriptũ
est ex frustibus eoꝵ cognoscetis eos. de manifestis
dictum est quȩ non possunt bono animo fieri
secuti sunt stupra uel blasphemiȩ. uel finta.
uel ebrietas. & si qua sunt talia. de quibus no¬
& uinum bibebant. ab eis qui se huius modia¬
mentis temperabant. Qui manducat inqui
manducantẽ non spernat. & qui non man¬
ducat manducant̾ẽ non udicet. Ad hoc pt¬
tinet etiã illud. quod alio loco dicit. Nolite
ante tempus quicquã iudicare. quo ad iꝙ¬
ueniat dñs &r inluminet abscondita tenebra
& manifestabit cogitationes cordis.łc. uiii
quo animo fiant. quia & bono & malo fieri
possunt. de quibus temerariũ est iudicare.
maxime ut condemꝑnemꝰ. hoꝵ aut̃ ueniet
tempus ut iudicent᷑. cũ dñs inluminabit abs¬
condita tenebrarũ. & manifestabit cogitatio

Expanded text:
praecipi existimo, nisi ut ea facta, quae dubium est quo animo fiant, in meliorem partem interpretemur, quod enim scriptum est: Ex fructibus eorum cognoscetis eos , de manifestis dictum est, quae non possunt bono animo fieri, sicuti sunt stupra uel blasphemiae uel furta uel ebriositas et si qua sunt alia, de ..quibus noet uinum bibebant ab eis qui se ab huius modi alimentis temanducantem non spernat; et qui non manducat, manducantem non judicet . Ad hoc pertinet etiam illud, quod alio loco dicit: Nolite ante tempus quicquam iudicare, donec ueniat dominus et inluminet abscondita tenebrarum; et manifestabit cogitationes cordis et tunc quo animo fiant, quia et bono et malo fieri possunt, de quibus temerarium est judicare, maxime ut condemnemus. Horum autem veniet tempus ut judicentur, cum Dominus illuminabit abscondita tenebrarum, et manifes
Abbreviated transcription (Latin):
torem nr̃m. & non solum ad colloquendũ.
sed etiã ad conuescendũ recepti sunt. Quod
uidentes pharisei. dedignati sunt. Ex qua re
colligite. quia uera iusticia compassionem
habet. falsa iusticia dedignationẽ. quamuis
& iusti soleant recte peccatorib indignarr
Sed aliud est qđ agitur typo. superbiȩ. aliud

Expanded text:
solum ad colloquendum, sed etiam ad convescendum recepti sunt. Quod videntes Pharisaei, dedignati sunt. Ex qua re colligite quia vera justitia compassionem habet , falsa justitia dedignationem, quamvis et justi soleant recte peccatoribus indignari. Sed aliud est quod ag
Abbreviated transcription (Latin):
reos periculi suscipis. quantũ molestiȩ per flagi¬
tiosos incurris. Dauid scissimus tot dementes exer¬
citus quia non deliquit offendit. tot popłoꝵ ra¬
biem. quia non lesit incurrit. L.IIII¬
bsalon unus est reus. & uniuersus contra patiẽ
conspirat exercitus. Armantur in cedem patris
funestȩ multoꝵ manus. prouocant᷑ in inno¬
centẽ ulcisci facinus alienum. Unius parrici¬
dȩ furor. tot milia insanire compellit. unius
dementia dementes efficit multos. Offendit eni
resecant᷑ increscunt. & in augmenta facinorũ
prosilit᷑. quotiens secura impunitate peccatur.
Dum enĩ in absalon frĩs occisi facinus non uindi¬
catur. in parricidiũ patris recidiuum facinus
iteratur. Uosuos inquã exercitus infelices admo¬
neo. uos affectu pietatis exhortor. Cur in alie¬
num facinus ruitis: Cur furentis in saniam
adiuuatis Cur parricidȩ similes existitis:

Expanded text:
reos periculi suscipis, quantum molestiae per flagireos periculi suscipis, quantum molestiae per flagitiosos incurris! David sanctissimus tot dementes exercitus quia non reliquit offendit; tot populorum rabiem, quia non laesit, incurrit. Absalom unus est reus et infelix, et universus contra patrem spirat exercitus. Armantur in caedem patris funestae multorum manus; provocatur in innocentem ulcisci facinus alienum; unius parricidae furor, tot millia insanire compellit; unius dementia dementes efficit multos. II. Offendit enim esecantur, increscunt, et in augmenta facinorum prosilitur, quoties sedatur impunitate peccatum. Dum enim in Absalom fratris occisi facinus non vindicatur, in parricidium patris recidivum facinus iteratur. Vos, vos, inquam, exercitus infelices, admoneo, vos affectu pietatis exhortor, cur in alienum facinus irruitis? Cur furentis insaniam adjuvatis? Cur parricidae similes ac dementes
Abbreviated transcription (Latin):
Eroion absalon scelestissimus mentẽ. perdi¬
dit sensum. amisit consilium. Insectatur
patrem. fugat innocentẽ. insequitur genitorẽ.
Usurpat imperiũ. potestatẽ arripit. regnũ in¬
uadit. non ut cum patre societatẽ regni ini¬
ret. sed ut totũ regnũ patris sanguine possi¬
deret. Perdidit in quã absalon consiliũ. dum
parricidio cupit mercari imperium.
misit absalon sensum. dum per exitium patris
consequi desiderat regnũ. festinat. properat.
querit innocentẽ opprimere. reus patre su¬
perstite moriturus. At contra dauid humilis
ac mitis. cedit domo. per sequentẽ fugit. decli¬
nat hostem. relinquit affectus. ne aut parri¬
cidȩ interitus ei luctum afferret. aut peremp¬
tio eius reũ filium exhiberet.
ult furorem filii fugiendo compescere dauid:
desiderat declinando parricidȩ seuitiã tempe¬
rare. sed crudelitas mente concepta tam sedan
non potuit. quã immanis seuitia ad perficiendĩ
facinus prouocauit. Omnocentia quantũ apud

Expanded text:
erdidit Absalom sceleratissimus mentem, perdidit sensum, amisit consilium; insectatur patrem, fugat innocentem; insequitur genitorem, usurpat imperium, potestatem corripit, regnum invadit, non ut cum patre societatem regni iniret, sed ut totum regnum patris sanguine possideret. Perdidit, inquam, Absalom consilium, dum parricidio mercari cupit imperium; amisit sensum, dum per exitium patris consequi desiderat regnum. Festinat, properat, quaerit innocentem opprimere, reus patre superstite moriturus. At contra David humilis ac mitis cedit homini, persequentem fugit, declinat hostem, relinquit affectus ne aut parricidae interitus ei luctum afferret, aut peremptio ejus reum filium exhiberet. Vult furorem filii fugiendo compescere, desiderat declinando parricidae saevitiam temperare. Sed crudelitas mente concepta tam sedari non potuit, quam immanis saevitia ad perficiendum facinus provocavit. O innocentia, quantum apud
Abbreviated transcription (Latin):
uis te in hoc facinus prosilire parricida de¬
Aterrime dociuit Quis te furor audfre tam
immane facinus prouocauit: Si offendit pater:
si lesit genitor. quinimmo nec offendit nec lesit
uincat furorẽ pietas. affectus insaniã superet.
crudelitatẽ natura debellet. Aut numquid
te pater quia non lesit offeridit. Aut idcuto
te offendit quia non lesit. Qui forsitan non

Expanded text:
uis te in hoc facinus prosilire, parricida teterrime, docuit? Quis te furor audere tam immane facinus provocavit? Si offendit, pater est, si laesit, genitor, quin imo nec offendit, nec laesit; vincat furorem pietas, affectus insaniam superet, crudelitatem natura debellet; aut nunquid te pater, quia non laesit, offendit, aut idcirco te offendit, quia non laesit, qui forsitan non
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ exterius habuit. quia acceptȩ legis deliti is
ad nitorem usus est non ad utilitatẽ. Lc. uIIIi.
uem latarus ulceribus plenus. nisi gentilem
popłm figuraliter exprimit: Qui dum conuer¬
sus ad dñm peccata sua confiteri non erubuit.
huic uulnus in cute fuit. In cutis quippe uul¬
nere. uirus a uisceribus trahitur. & foras erum¬
pit. Quid est ergo peccatoꝵ confessio. nisi quȩdã
uulnerũ ruptio Quia peccati uirus salubri¬
ter aperitur in confessione. qđ pestifere late¬
bat inmente. Uulnera & enĩ cutis. infupersi¬
ciem trahunt humorẽ putredinis: & confiten¬
do peccata quid aliud agimus. nisi malũ qđ in

Expanded text:
vitae exterius habuit, qui acceptae legis deliciis vitae exterius habuit, qui acceptae legis deliciis ad nitorem usus est, non ad utilitatem? Quem vero Lazarus ulceribus plenus nisi gentilem populum figuraliter exprimit? Qui dum conversus ad Deum peccata sua confiteri non erubuit, huic vulnus in cute fuit. In cutis quippe vulnere virus a visceribus trahitur, et foras erumpit. Quid est ergo peccatorum confessio, nisi quaedam vulnerum ruptio? Quia peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestifere latebat in mente. Vulnera etenim cutis in superficiem trahunt humorem putredinis. Et confitendo peccata quid aliud agimus, nisi malum quod in
Abbreviated transcription (Latin):
quii fr̃s kiñi prius seruanda est ueritas hysto¬
riȩ. & post modum requirenda spiritalis intel¬
ligentia allegoriȩ. Iunc namq allegoriȩ frudtꝰ
suauiter carpitur. cum prius per hystoriam
ueritatis radice solidatur. Sed quia non num¬
quã allegoria fidem edificat. & hẏstoriã moralta¬
tem. nos quia austore dõ iam fidelibus loquimꝰ᷑
non ab re credimus. si ipsum loquendi ordinẽ
post ponamus. quatinus qui fidem iam firmã
tinetis. prius de allgoria aliquid breuitet audire
debeatis & quod uobis de moralitate hystoriȩ ual¬
de est necessarium. hoc in expositionis nĩx̧ ordine
seruetur extremum. quia ea plerumq solent
melius recoli quȩ contingit post modũ audiri.
ensus ergo allegoricos sub breuitate
transcurrimus. ut ad moralitatis latitudinẽ citius
uenire ualeamus. Homo quidam erat diues & in¬
duebat᷑ purpura & bysso. & ẽpulabat᷑ cotidie splen¬
batur purpura & bysso & epulabat᷑ cotidie splen¬
dide. nisi iudicũ popłm signiat: Qui cultum

Expanded text:
charissimi, prius servanda est veritas historiae, et postmodum requirenda spiritalis intelligentia allegoriae. Tunc namque allegoriae fructus suaviter carpitur, cum prius per historiam in veritatis radice solidatur. Sed quia nonnunquam allegoria fidem aedificat, et historia moralitatem, nos qui auctore Deo jam fidelibus loquimur, non abs re credimus si ipsum loquendi ordinem postponamus, quatenus qui fidem jam firmam tenetis prius de allegoria aliquid breviter audire debeatis; et quod vobis de moralitate historiae valde est necessarium, hoc in expositionis nostrae ordine servetur extremum, quia ea plerumque solent melius recoli quae contingit postmodum audiri. ensus ergo allegoricos sub brevitate transcurrimus, ut ad moralitatis latitudinem citius venire valeamus. Homo quidam erat dives, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splensplendide, nisi Judaicum populum significat, qui cultum