comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
subuertitur. A uaritia est ũmnoileratus
appctitus habendi. Gula est ĩmodera¬
tus appetitus cõmedendi. Luxuria
at concupiscentia explende uoluptatĩ
nimnia. uel concubitus desuderiũ supͣ
medum. uel contra rationem efferuens.
Superbie duo sunt genera. unui
iunis. aliud foris. Intus est superbia.
foris iactantia. Suꝑbia in elatioue
cordis. iactantia in ostentatione ope¬
nis. S uperbia in eo quod sibi placet.
alenuni testimonium despicit. Iactan¬
ui autem ut sibi magis placeat. alie¬
num testimenium requirit. P ropt̃a
iactantia per lenitatem blandam se
sinuilat. suꝑbia uero in tumore crui¬
delem demonstrat. S uꝑbia enim ti¬
meri uult. lactantia amari. & utraq
tam̃ in eo quod appetit sibi placens
peruerse. diuerso licet modo mordina¬
te conuincitur gloriari. Si quis igit᷑
suꝑbiam & iactantiam sub uno cõpu¬
tauerit menbro. septem inueuit ca¬
pitalia uitia. de quib peccata omnia.

Expanded text:
subvertitur. Avaritia est immoderatus subvertitur. Avaritia est immoderatus appetitus habendi. Gula est immoderatus appetitus edendi. Luxuria est concupiscentia explendae voluptatis nimia, vel concubitus desiderium supra modum, vel contra rationem effervens. Superbiae duo sunt genera. Unum intus, alterum foris. Intus superbia est, foris jactantia. Superbia in elatione cordis; jactantia in ostentatione operis. Superbia, in eo quod sibi placet, alienum testimonium despicit; jactantia autem, ut magis sibi placeat, alienum testimonium requirit. Propterea jactantia per lenitatem blandam se simulat, superbia vero in timore se crudelem demonstrat; nam timeri vult, jactantia vero amari. Et utraque tamen in eo quod appetunt, sibi placens diverse, diviso licet modo, inordinate convincitur gloriari. Si quis igitur superbiam et jactantiam sub uno computaverit membro, septem inveniet vitia capitalia, de quibus peccata omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
quarta accidia. quinta auarina st̃a
gula. septuma luxuria. Ex his tria
hominem expoliant. quartũ expoliaul
fagellat. quintum flagellatũ eieit.
sextum eicctum seducit. septimuii
seductum seruituti subicit. Supba
Nuaritia flagellatũ eicit. G ula ciatl
seducit. luxuria seductũ seruituti
subicit. Niuma rationalis in saussa¬
te sua uas est solidum &e megrĩ.
nullam habens corruptionem. quã ui¬
na uenientia hoc modo uitiant. & cor¬
rumƿunt. Per superbiã inflatur. per
uiuidiam arescit. per iram crepat. per
accidiam frangitur. per auaritiam di¬
spergitur. per gulam inficitur. per lu¬
xuriam conculiatur. & in lutum redi¬
gitur. S uꝑbia est amor ꝓprie excellen¬
tiȩ. Inuidia odium felicitatis alienȩ.
Ira est iratiouabilis perturbatio menti.
ꝯlccidia est ex confusione mentis nata
tristitia. siue tedium. & amaritudo
animi ĩmoderata. qua iocunditas
spiritalis extinguitur. & quodam de¬
sperationis pͥucipio. mens in semctipsa

Expanded text:
quarta, acedia; quinta, avaritia; sexta, quarta, acedia; quinta, avaritia; sexta, gula; septima, luxuria. hominem exspoliant; quartum, exspoliatum flagellat; quintum, flagellatum ejicit; sextum, ejectum seducit; septimum, eductum servituti subjicit. Superbia avaritia flagellatum ejicit; gula ejectum seducit, luxuria seductum servituti subjicit. Anima rationalis in sanitate sua, vas est solidum et integrum nullam habens corruptionem; quam vitia venientia in eam hoc modo vitiant et corrumpunt: per superbiam inflatur, per invidiam arescit, per iram crepat, per acidiam frangitur, per avaritiam dispergitur, per gulam inficitur, per luxuriam concuicatur, et in lutum redigitur. Superbia est amor propriae excellentiae. Invidia odium felicitatis alienae. Ira irrationabilis perturbatio mentis. Acidia est ex confusione mentis nata tristitia, sive taedium et amaritudo animi immoderata; qua jucunditas spiritualis exstinguitur; et quodam desperationis principio mens in semetipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ruptione: peccatum autem in ac¬
tione. Actus uero peccati solo consen¬
su perficitur. & si foris opus non fue¬
rit. quia quod iniquitatis est per
consensum prauum in sola uolun¬
tate completur. etiã tunc cum ab
E quod uult. perficienlo foris
in uita restringatur. Facit enim
quod suum est totum. & quod
amplius uon facit. suum nou elt.
nec ab ipsa est quod amplius non facit
seil contra ipsam. Ita in solo consensu
opus iudicatur. cui quidem ul quod
foris est opus tantũ in malitia adicit.
quantũ ipsum qui uitus operatur n¬
tum uoluntatis ad malitiam aecendie
Sie ergo uitia origo peccatoꝵ. sunt.
ex quib nascuntur opera iniquitats
Que quidem sicut dictum est abse
consensu penam habent. quia corruii¬
tio sunt. cum consensu autem culpas
quia uoluntaria sunt. In quantum
enim originalia sunt. pena in ipsissit¬
cctur. inquantum uoluntaria sunt
pena impsis debetur. Sunt autem ha
Prima suꝑbia. sed̃a iuidia. tertura.

Expanded text:
ruptione, peccatum autem in acruptione, peccatum autem in actione. Actus vero peccati solo consensu perficitur, etiamsi foris opus non fuerit, quia quod iniquitatis est per consensum pravum in sola voluntate completur, etiam tunc cum ab eo quod vult perficiendo foris invita restringitur. Facit enim quod suum est totum et quod amplius non facit suum non est. Non ab ipsa est quod amplius non facit, sed contra ipsam. Ita in solo consensu opus judicatur, cui quidem id quod foris est opus, tantum in malitia adjicit, quantum ipsum qui intus operatur, motum voluntatis ad malitiam accendit. Sic ergo vitia origo peccatorum sunt, ex quibus nascuntur opera iniquitatis, quae quidem, sicut dictum est, absque consensu poenam habent, quia corruptio sunt; cum consensu autem culpam, quia voluntaria sunt. In quantum enim originalia sunt, poena in ipsis exercetur; in quantum voluntaria, poena ipsis debetur. Sunt autem haec: prima, superbia; secunda, invidia; tertia, ira;
Abbreviated transcription (Latin):
siue originalia scriptu¬
ra cõmemorat. Quȩ ideo capita¬
lia uel pͥncipalia. uel originalia
dicuntur. quia reliquoꝵ omniũ
capud sunt. & pͥncipium & ori¬
go. O mnia quippe alla ab istis sep¬
tem uicus oriuntur. E oc autem
interesse uidetur inter peccata¬
x uitia. quia sunt corruptiones ani¬
me. ex quib si ratione non resrenent᷑.
peccata. id est actꝰ Ĩiustitie oriuntur.
Quando autem temptanti uitio cõ¬
sensus adhibetur. actus iniustitie ẽ.
quod peccatum dicitur. Itaq uicqũ
est infirmitas spiritualis corrupti¬
onis. reccatum autem ex corruptio¬
ne oriens per consensum actus iniqͥ¬
tatis. Itaq uitium absq consensu
infirmitas est̃. cui in quantum in fir¬
mitas est miscricordia debetur. p̃mi¬
um autem & corona. in quantũ
ab actii unquitatis cohibetur. Cum
consensu uero uicium culpa fit. ubi
u quantum uicrum est malum ẽ.
inquantur uoluntarium est. pena
iliguum eił. Uiqum ergo est incor¬

Expanded text:
sive originalia, sacra Scriptusive originalia, sacra Scriptura commemorat, quae ideo capitalia vel principalia vel originalia dicuntur, qcaput sunt, et principium et origo. Omnia quippe alia ab istis septem vitiis oriuntur. Hoc autem interesse videtur inter peccatad vitia sunt corruptiones animae, ex quibus, si ratione non refrenenpeccata, id est actus injustitiae oriuntur. Quando autem tentanti vitio consensus adhibetur actus injustitiae est quod peccatum dicitur. Itaque vitium est infirmitas spiritualis corruptionis, peccatum autem ex corruptione oriens per consensum actus iniquitatis. Itaque vitium absque consensu infirmitas est, cui in quantum infirmitas est misericordia debetur, praemium autem et corona in quantum ab actu iniquitatis cohibetur. Cum consensu vero vitium culpa fit, ubi in quantum vitium est malum est, in quantum voluntarium est poena dignum est. Vitium ergo est in cor
Abbreviated transcription (Latin):
nilitatem per se debuisti. & si uirgi¬
mtatem habueras. & tam̃ si uirgi¬
nitatem reddere non potes. redde
pro illa humilitatem. & satiffaciet
tam pro se quam pro illa. Uide
quanta est uirtus humilitatis. So¬
cia est uirginitatis humilitas. &
sotius est humilitatis uirginitas.
&e non potest si abest humilitas
uesfacere deo uirginitas. Pocest aũt
aliquid quod reddas pro uirginita¬
te tua. si illam reddere non potes.
Est unde satisfacias deo: etiam si
istam uon offeras. Nũquid sic dico
ile anima tua  Perde animã tuam.
ita ut eam amplius reddere non pos¬
sis. & uide si aliquid tibi superest.
quod pro illa reddere possis. Propt̾a
dixi tibi. quia hoc unum est. pro
qua nulla cõmutatio dari potest.
si hoc solum dari non potest. Hoc
nisi reddideris. quicquid dederis
uon satisfacis. hoc si redlis. quicqͥd
non dederis non offendis.¬
Incipit pars. tereiadecima de uicus¬
o operib malis:
EsẽE y capitalia
uicia. siue pͥncipalla.

Expanded text:
militatem per se debuisti etiamsi virgimilitatem per se debuisti etiamsi virginitatem habueras; et tamen si virginitatem reddere non potes, redde pro illa humilitatem, et satisfaciet tam pro se quam pro illa. Vide quanta est virtus humilitatis. Socia est virginitas humilitatis, et socia humilitas virginitatis, et non potest, si abest humilitas, satisfacere Deo virginitas; potest autem iquid quod reddas pro virginitate tua, si illam reddere non potes. Et unde satisfacias Deo, etiam si istam non offeras, nunquid sic dico de anima tua? Perde animam tuam ita ut amplius eam reddere non possis; ei vide si aliquid tibi superest quod pro illa reddere possis. Propterea dixi tibi: Quia hoc unum est pro quo commutatio nulla dari potest. Si hoc solum dari non potest, hoc nisi reddideris quidquid dederis non satisfacis. Hoc si reddis quidquid non dederis, non offendis. PARS TERTIA DECIMA. DE VI operibus malis. Septem capitalia vitia sive principalia,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quid facunus: Ecce uouiflioe
uotum non tenuisti. quia uirgnnta¬
tem amisisti. Non potes amplius ral¬
dere uirgiuitatem. Non potes dare
quod non habes. S emel amissa est
uirginitas. amylius reparari. aut
recuperari non potest. Q uid ergo fa¬
cies cͦ Quid reddes dño do tuo ꝓ uir¬
ginitate quam uouisti.& post uo¬
tum amisisti  E st ne aliquid aliud qͦd
pro ista redeli possit. ut debitum red¬
datur & uotum adimplcatur. ᷤ Si
nichil est aliud. qued pro ista redda¬
tur. salus non est his qui hanc uouer᷑.
&e amissam iam reddere nou possũt.
Nũquid igitur misericordiam p̃cide¬
re audebimus eiusmodi.  Dicat gͦ¬
hoc qui audet. ego nec presũmo nec
uolo. Uideat qui hoc dicere uoluerit.
ne forte sibi ipsi periculum struat.
Ergo aliud est quod reddere possis
pro uirginitate tua. si eam ꝑdidisti.
Quio aliud: Redde penitentiam
tuam. redde contritionem tuam.
redde humditatem tuam. P ro uir¬
ginitate carnis. redde humilitatem
cordis. ꝓ carne fracta. frãge cor. Nlu¬

Expanded text:
Sed quid facimus? Ecce vovisti et votum non tenuisti, quia virginitatem amisisti. Non potes amplius reddere virginitatem, non potes dare quod non habes. Semel amissa est virginitas, amplius reparari aut recuperari non potest. Quid autem facies? Quid reddes Domino Deo tuo pro virginitate tua quam vovisti et post votum amisisti? Estne aliquid aliud quod pro ista reddi possit, ut debitum reddatur et tantum votum impleatur? Si nihil est aliud quod pro ista reddatur, salus non est iis qui hanc voverunt, et amissam jam reddere non possunt. Nunquid igitur pontem misericordiae praescindere audebimus ejusmodi? Dicat hoc qui audet. Ego nec praesumo nec volo. Videat qui hoc dicere voluerit ne forte sibi ipsi periculum struat; ergo aliud est quod reddere possis pro virginitate tua si eam perdidisti. Quid aliud? Redde poenitentiam tuam? redde contritionem tuam; redde humilitatem tuam. Pro virginitate carnis redde humilitatem cordis; pro carne fracta frange cor; hu
Abbreviated transcription (Latin):
cõmutatio uoti tui in illius constat
potestate. Illie ꝑ te operari potesbo¬
uum quod delectat: hic autem cõsu¬
lere illum debes. quid magis expedut.
Est adhue amplius aliquid̃ quod di¬
tis adiciendum uidetur. E cce uoui

Expanded text:
commutatio voti tui in illius constat commutatio voti tui in illius constat potestate. Illic per te operari potest bonum quod delectat, hic autem consulere debes illum quod magis expediat. Est autem adhuc amplius aliquid quod dictis adjici
Abbreviated transcription (Latin):
potes tu ce quantum potes. &
sufficit tibi. Abona uoluntate
non amplius exigitur: nili qͣntũ
potes. Si autem hoꝵ aliquid uo¬
uel inuitis auserri possunt. uel
a uolentib cõmutari. & implere
uales quod uouisti. ñ est in tuo
arbitrio cõmutatio uoti tui. etiã¬
si maius aliquid uideris. uel me¬
lius faciendum quod facias. potest
quidem dispensatio fieri circate.
sed non debet ficri ate. Nam tu
quidem quautum ii te est. hoc
habes quod uouisti. ipsum & ũ
aliud. Non tibi licet ꝓ alio illud
cõmutare. sed dispensatori magi¬
stro tuo si uoluerit. & expedire
uiderit licet aliud accipere. Si
idemi ate datur debitum est. si
aliud ab illo accipitur indulgen¬
tia. et. Nam udcirco dispensator¬
ille dicitur. quia subiectis omnib
sedm utilitatem & fructum recom¬
pensationis. diuersa quedam apͥmis
& alia ab his quȩ ꝓposita fuerant.
salubri ac rationabili cõmutatione
impendere potest. Sic̃ ergo uotum
tuum in tua constat uoluntate. sed

Expanded text:
potes tu, et quantum potes, et potes tu, et quantum potes, et sufficit tibi. A bona voluntate non amplius exigitur, nisi quantum potest. Si autem horum aliquid vovel invitis auferri possunt, vel a volentibus commutari, et implere quidem vales quod vovisti, non est in tuo arbitrio commutatio voti tui, etiamsi majus aliquid videris, vel melius faciendum quod facias. Potest quidem dispensatio fieri circa te, sed non debet fieri a te. Nam tu quidem quantum in te est hoc debes quod vovisti ipsum et non aliud. Non tibi licet pro alio aliud commutare, sed dispensatori et magistro tuo; si voluerit et expedire noverit licet aliud accipere. Si idem a te datur debitum est; si aliud ab illo accipitur, indulgentia est. Nam idcirco dispensator dicitur ille qui a subjectis omnibus secundum utilitatem et fructum recompensationis diversa quaedam a primis et alia ab iis quae proposita fuerant salubri ac rationabili commutatione impendere potest. Sicut ergo votum tuum in tua constat voluntate; sic
Abbreviated transcription (Latin):
tunt. Uouisti aurum. argentum.
reddere potes. quia quod precio ini¬
nus est. impenlere mauis esse potest.
Uoiusti peregrinationem tuam dño.
cõmutationem admittit. si forte ex¬
pediat magis quod cõtingere post. ut
ꝑmancas in patria tua. & in domo
tua. Nam si illic persoluere poteris
aliud tantum ualens siue al laborẽ
operis. siue ail deuotionem uirtuti.
siue adutilitatem aministrationiꝰ.
cõmutationem dare potes. Uouisti
iciunium. & hic cõmutatio esse po¬
test. si forte hoc non cxpediat. quod
contingere potest. Aliud adhuc
dico. Uouisti deo seruire. in loco ali¬
quo. uel in habitu. uel in societate
aliqua. dico quia & hoc totum
cõmutationem habere potest. quia
potest & locus dirui. & homines
mori. & habitus mutari. Nũqͥd
putas ideo ꝑdis animam tuam
si locus aliquis uastatur. aut homi¬
nes moriuntur. tantũmodo ex te
non fiat quod in illis fit. neq ui
te remaneat quod a te fieri de¬
buit ͤ Non est periculum tuum
ubi non est culpa tua. s ac quod

Expanded text:
n. Vovisti aurum, argentum, reddere potes, quia quod pretio minus est, in pondere majus esse potest. Vovisti peregrinationem tuam Domino, commutationem admittit, si forte expediat magis quod contingere potest ut permaneas in patria tua, et in domo tua. Nam si illic persolvere potes aliud tantum valens, sive ad laborem operis, sive ad devotionem virtutis, sive ad utilitatem administrationis, commutationem admittit. Vovisti jejunium, et hic commutatio esse potest, si forte hoc non expediat quod contingere potest. Aliud adhuc dico: Vovisti Deo servire in aliquo loco, vel in habitu, vel in societate aliqua, dico quod hoc totum commutationem habere potest, quia potest et locus dirui, et homines mori, et habitus mutari. Nunquid, putas, ideo perdis animam tuam, si locus aliquis vastatur, aut si homines moriuntur? Tantum ex te non fiat quod in illis fit, nec in te remaneat quod in te fieri debuit. Non est periculum tuum, ubi non est culpa tua, fac quod
Abbreviated transcription (Latin):
aliquotiens contuigit. ut id quod
scđm delectationem placet. scłm
rationem non placeat. & ut ñdũ
ipsa ratio ad quiescat. ail illud non
faciat ipsum quod delectat. Et est
quidem impsa delectatione quasi
quedam uoluntas facti. sed in ipsa
ratione necdum tam̃ est ꝓpositũ
faciendi. Si eiuim secutum fuerit
post uoluntatem ꝓpositum faciendi.
ut ox mens in id quod delectat assensũ
confirmet iam tenctur siue adi culpã
si malum est. siue ad meritum si bo¬
uum est. Foc autem totum quod
netur. Cum autem ꝓmissio secuta fu¬
er it post propositum. iam obligari
uicipit aduersus alium sponsor ce de¬
bitor sit ꝓmissiouis s̃ ue pro ueritate
seruauda ad ꝓximum. Si quidem
bonum est quod promisit debitor est
quia bonum de quia ꝓmisit. Si
autem malum est quod ꝓmisit. debi¬
tor non est ineo quod ꝓmisit. reus

Expanded text:
aliquoties contingit ut id quod aliquoties contingit ut id quod secundum delectationem placet, secundum rationem non placeat, et ut nondum ipsa rationi acquiescat ad illud ut faciat ipsum quod delectat. Et est quidem in ipsa delectatione quasi quaedam voluntas facti, sed in ipsa ratione necdum tamen est propositum faciendi. Si autem secutum fuerit post voluntatem propositum, ut mens in id quod delectat assensum confirmet, jam tenetur, sive ad culpam si malum est, sive ad meritum si bonum est. Hoc autem totum quod netur. Cum autem et promissio secuta fuerit post propositum, jam obligari incipit adversus alium sponsor, et debitor fit promissionis suae pro veritate servanda ad proximum. Siquidem bonum est quod promisit, debitor est quia bonum est, et quia promisit. Si autem malum est quod promisit, debitor non est in eo quod malum es
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit ds̃ conucniat. ut ubi al¬
trius ignorantia culyab ilis non esse
ostenditur. alterius dolũ ad lesionẽ
unecentis in eo quod fraude usurpa¬
uit stare non ꝑmittatur.
Pars duo decima de uotis.
intr frequentes occupationes furatꝰ
oqum sũmatim ꝑstrurxi. sed non
plane ꝓsecutus sum quȩ quȩsisti.
Queris de uotis. utrum pari debi¬
to &e eadem necessitate astringant
ꝓmisseres suos. Si interrogations
tis tantũ & non hedifications
responsum uellem clare. breuiter respõ¬
dere potuissem. quia non unum in
uotis omnib debitum constat. Uerũ
quia te non questionem mouisse. scl
hedificationem magis quesisse non du-¬
bito. quantum interun pro tempore
tare consueuit. Cogitatione. uoliui¬
tate. deliberatione. ꝓmissione. &
uoto. Aliud est enum cogitare aliqͥd.
atq alsud uelle quod eogitaueris.
Nam & cogitare potes. quod non
uis. uelle autem ñ potes. nisi cum
placet ud quod cogitaueris. Uerũ

Expanded text:
vocavit Deus conveniat, ut ubi alvocavit Deus conveniat, ut ubi alterius ignorantia culpabilis non esse ostenditur, alterius dolus ad laesionem innocentis in eo quod fraude usurpavit, stare non permittatur. PARS DUODECIMA. DE VOTIS. inter frequentes occupationes furatus otium summatim perstrinxi, sed non plene prosecutus sum quod quaesisti. Quaeris de votis utrum pari debito et eadem necessitate astringant promissores suos; si interrogationi tuae tantum et non etiam aedificationi, responsum dare vellem, breviter respondere potuissem, quod non unum in votis omnibus debitum constat. Verum quia te non quaestionem movisse, sed aedificationem magis quaesisse non dubito, quantum interim pro tempore tare consuevit: cogitatione, voluntate, deliberatione, promissione et voto. Aliud est cogitare aliquid, atque aliud velle quod cogitaveris. Nam et cogitare potes quod non vis, velle autem non potes nisi cum placet id quod cogitaveris. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
tamen in quibusdã inhibitũ nuant᷑¬
Utrum dolus qui oei suppositio dictis
coniugium soluat:
Udiuimꝰ aliquande qͥb¬
dam uxores incognitas
facie desponsantib alias
quasdam uiles personas dolo suppoi.¬
tas. ubi quidem si assensum suum
postea hi qui ddolum sunt passi fact
quoᷤꝰ ex intentione ñ fecerunt. p̃bere
noluerunt. nequaquam coniugium
ratum esse debere ceusemus: E x inten¬
tione enim factum constat. nec pos¬
sunt constringi ad exscquendũ id qͥd
nec intenderunt cum facercist. nec
uoluerunt cum scirent:
mulier seruo nupserit. libe¬
rum eum gxistimans. aut
liber ancilłã duxerit liberam putans.
postra ubi dececta fuerit. cõiugium dis¬
solui debeat. Et sunt qui hunc dolũ
aliter quam superiorem iudicandum
putant. Nam quia hie non in ꝑsona
scd in qualitate ꝑsone solum erratur.
ul circo scĩtatem matrimonii p̃iudica¬
re debere censent. S ed fortassis hoc
magis ueritati & paci in qua nos

Expanded text:
tamen in aliquibus prohibitum tamen in aliquibus prohibitum Utrum dolus qui suppositio dicitur conjugium dissolvat. Audivimus aliquando quibusdam uxores incognitas facie desponsantibus, alias quasdam viles personas dolo suppositas, ubi quidem si assensum suum postea ii qui dolum passi sunt, facto, quod ex intentione non fecerunt, praebere noluerint, nequaquam conjugium ratum esse debere censemus. Ex intentione enim non factum constat, nec possunt constringi ad exsequendum id quod nec intenderunt cum facerent, nec voluerunt cum scirent. mulier servo nupserit liberum eum existimans, aut liber ancillam duxerit liberam putans, postea, ubi fraus detecta fuerit, conjugium dissolvi debeat. Et sunt qui hunc dolum aliter quam superiorem judicandum putant. Nam quia hic non in persona, sed in qualitate personae solum erratur, idcirco sanctitatem matrimonii praejudicare debere censent. Sed fortassis hoc magis veritati et paci in qua nos
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. hoc est nepotem ꝓnepotem. &¬
cetera similiter de patre ad filium. uł
de filia ad patrem supra &e infra consi¬
deratur. Quaypt̃ omnes qui alatere
descendunt gradus consanguinitatis
in matrimonio cõputantur. Quidã
affinitatem quĩto terminare gradi¬
uoluerunt. alii usq ad sextum sicut
& consanguinitatẽ obser uandam esse
iudicauerunt. Spiritualis autem
germanitas siue ꝓpinquitas hoc mo¬
do custoditur. Nemo cõmatrẽ aut
iliã spiritalem uxorem diicere potest.
Simili modo mulier cõpatri suo aui
filie spirituali uxor esse non potest.
Filius quoq cõmatrem patris. us fibia
spiritalem uxorem habere ꝓhibetir
Et similiter silia compatri matris
sue. aut filio spirituali uror esse na
potest. In concilio tiburiensi. coneti
ut homo defuncto cõpatre suo uroñ
illius ducat. si ei cõmater non et
Qued si uerum est. similiter mibs
defuncta cõmatre sua. uiro illus a¬
bere potest. si ei cõpater non est. qua

Expanded text:
sunt. Hoc est nepotem pronepotem, sunt. Hoc est nepotem pronepotem, etc. Similiter de patre ad filiam, vel de filia ad patrem supra et infra consideratur. Quapropter inter eos qui a latere descendunt, gradus consanguinitatis in matrimonio computantur. Quidam affinitatem quinto gradu terminare voluerunt. Alii usque ad septimum sicut et consanguinitatem observandam esse judicaverunt. Spiritualis autem germanitas sive propinquitas hoc modo custoditur. Nemo commatrem aut filiam spiritualem uxorem ducere potest. Simili modo mulier compatri suo aut filio spirituali uxor esse non potest. Filius quoque commatrem patris vel filiam spiritualem uxorem habere prohibetur. Et similiter filia compatri matris suae aut filio spirituali uxor esse non potest. In concilio Tiburiensi conceditur ut homo, defuncto compatre, suo uxorem illius ducat, si ei commater non est. Quod si verum est, similiter mulier, defuncta commatre sua, viro illius nubere potest, si ei compater non est. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
eniin & sic intelligi. quia usq ad sep¬
timum quidem ꝓhibentur. sed in
septimo conceduntur. uel quia seꝑtimꝰ
gradus ultimus est in quo ꝓhibent᷑¬
& post quem permittuntur. Quidã
primo gradu posuerunt filios. scło
nepetes. tertio ꝓnepotes. quarto¬
adnepotes. quinto abnepotes. sexto trine¬
potes. septimo trineiotum nepotes. In hũe
modum septuni gradus in prohibitione
continentur. Qui autem patrem oe matrẽ
radicem generationis esse dicunt. filium
autem & filiam quasi truncum genera¬
tionis constituunt. isti nepotib primũ
gradum computandum censent. secun¬
dum quam acceptionem ille gradus
qui in superiori dispositione septimus
fuit. in hac sextus esse ostenlitur gradus
consanguinitatis. quantum ius inten¬
datur sursum & deorsum copulam
coniugalem non admittit. sicut de filio
ad matrem & omnes qui supra sũt.
hoc est auiam ꝓauiam & cetera de
matre ad silium. & omnes qui infra

Expanded text:
enim et sic intelligi, quod usque ad sepenim et sic intelligi, quod usque ad septimum quidem gradum prohibentur, sed in septimo conceduntur, vel quod septimus gradus ultimus est, in quo prohibentur; et post quem permittuntur. Quidam primo gradu posuerunt filios; secundo, nepotes; tertio, pronepotes; quartoadnepotes; quinto, abnepotes; sexto, trinepotes; septimo, trinepotum nepotes. In hunc modum septem gradus in prohibitione continentur. Qui autem patrem et matrem radicem generationis esse dicunt, filium autem et filiam quasi truncum generationis constituunt; isti in nepotibus primum gradum computandum censent, secundum quam acceptionem ille gradus qui in superiori dispositione septimus fuit; in hac sextus esse ostenditur. Gradus consanguinitatis quantumvis tendatur sursum et deorsum, copulam conjugalem non admittit, sicut de filio ad matrem et omnes qui supra sunt, hoc est aviam proaviam, etc., et de matre ad filium; et omnes qui infra
Abbreviated transcription (Latin):
enuio lex indicta est. Consangui¬
uitas est inter ees qui iunguntur
sedin lincam gentris. Affinitas uͤter
eos qui genere quidem cõpuneti ñ sũt.
&e tainen mediante genere sunt socia¬
n. Uerbigr̃a. Filius fr̃is mei consan¬
guineus meus est. uxor eius que de
meo genere non est. per ipsum qui
est de genere meo. affinis michi facta ẽ.
ce ego illi. Qui ergo de aliena cognati¬
one urorem duxit cognatos s̃uos asfinẽ¬
illi facit. & est inter mulierem & cog.¬
natos uiri siue inter uirum &e cogna¬
tos mulieris. non quidem cõsanquins¬
tas sed affinitas. in qua similiter. ut
in consanguinitate contractus matri¬
monio ꝓhiberur. In consanguinitate
usq ad sextum gradum coniugia ue¬
tita sunt. Quedam uero scripture
in septimo gradu. quedam uero in oc¬
tauo ꝓhibitionem terminare uident᷑.
Ambigua est enim locutio cum dicit᷑
qued usq ad septimũ gradum coniu¬
gia copulari non ꝑmittuntur. P otest

Expanded text:
norum conjugio lex indicta est. Consanguinorum conjugio lex indicta est. Consanguinitas est inter eos qui junguntur secundum lineam generis. Affinitas est inter eos qui genere quidem juncti non sunt, et tamen mediante genere sunt sociati. Verbi gratia: Filius fratris mei consanguineus meus est; uxor ejus quae de meo genere non est, per ipsum qui est de genere meo affinis mihi facta est, et ego illi. Qui ergo de aliena cognatione uxorem ducit, cognatos suos illi affines facit, et est inter mulierem et cognatos viri, sive inter virum et cognatos mulieris non quidem consanguinitas, sed affinitas, in qua similiter ut in consanguinitate contractus matrimonii prohibetur. In consanguinitate usque ad septimum gradum conjugia vetita sunt. Quaedam tamen Scripturae in sexto gradu, quaedam vero in septimo prohibitionem terminare videntur. Ambigua est enim locutio cum dicitur, quod usque ad septimum gradum conjugia copulari non permittuntur. Potest
Abbreviated transcription (Latin):
habet cuius filium uel filiam de laua¬
gto sacri fontis accepit.& eius uxor
pomater non est. liceat ei defuncto cõpa¬
tre suo eius uiduam ducere in uxorẽ
si nullam habent consanguinitatis pro¬
pinquitatem. Quid enim:ͦ Numqͥd
non possunt conungi quos nulla pro¬
ximitas carnalis. uel nulla generatio
secernit spiritualis: Simili ratione
qui spiritualem habet cõmpatrẽ ge¬
ner ens fieri non ꝓhibetur. de illa
duitarat filia quam ipse de saero
fonte non suscepit. Spirituialum
queq parentum. idest cõpatrum
fili uel filie. ante siue post cõpaterni¬
titem geniti. legitiie coniungi pos¬
sunt. preter illas personas quibus
cõpatres existunt. quia spiritualem
siliam patris sui nemo uxorem duce¬
n potest. quãuis filiam eius qui
õuiter est patris sui. si filiola patriͤ
iu non fuit. uxorem accipere non
uen siue consanguinitatem & affinita¬
iił & spualem germanitatem
idest consanguinitas.
affinitas. & spiritu

Expanded text:
habet cujus filium vel filiam de lavahabet cujus filium vel filiam de lavacro sacri fontis accepit, et ejus uxor commater non est, liceat ei defuncto compatre suo ejus viduam ducere in uxorem, si nullam habent consanguinitatis propinquitatem. Quid enim? Nunquid non possunt conjungi quos nulla proximitas carnalis vel in id generatio secernit spiritalis? Item simili ratione qui spiritualem habet compatrem, gener ejus fieri non prohibetur; de illa duntaxat filia quam ipse de sacro fonte non suscepit. Spiritualium quoque parentum, id est compatrum filii vel filiae ante sive post compaternitatem geniti, legitime conjungi possunt. Praeter illas personas quibus compatres existunt, quia spiritualem filiam patris sui nemo uxorem ducere potest, quamvis filium ejus qui compater est patris sui si filiola patris sui non fuit, uxorem accipere non nem sive consanguinitatem et affinitatem, et spiritualem germanitatem. id est consanguinitas, affinitas et spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
suum desidia aut fraude aliqua
coram episcopo tenuerit ad cõfirman.¬
dum ꝓpter fallaciam suam aut
ꝓpt̃ fraudem. quãdiu uiu it pen¬
tentiam agat. a uiro suo tam̃ non
separetur. Ex concilio magonciens.
e eo quod interrogasti si
ille qui filiolam suam
duxit urorem. ce dea
qui concubuit cum matre sua
spiritali. & de eo qui filium siu
baptiz auit. & euius uxor defi
suscepit. ea ratione ut disicdius
coniugii fieret. si postea in tali ari¬
latione ꝑmanere possint. de tass
sic respondendum est. Si filiolan
aut cõmatrem suam spiritualen
plectendos. Si autem coniuges le¬
gitimi unus aut ambo ex industra
seceruit. ut filium suũ de fonce su¬
scipiant ut dissidium fiat. tale
cousilium damus. Si innuptin
nere uoluerint. bonum est Sin
autem. grauis penitentia insidia¬
tori iniungatur. & simul mancit.
ce si suꝑuixerit preuaricator cõu¬
gii acerrima penitentia multetur.
o siue spe cõiugii mancat.
tiburiensi:
i spiritualẽ cõpatten

Expanded text:
suum desidia aut fraude aliqua suum desidia aut fraude aliqua coram episcopo tenuerit ad confirmandum, propter fallaciam suam aut propter fraudem, quandiu vivat poenitentiam agat; a viro tamen suo non separetur. Ex concilio Maguntinensi. De eo quod interrogasti, sille qui filiolam suam ducit uxorem, et de eo qui concubuit cum commatre sua spiritali, et de illo qui filium suum baptizavit, et cujus uxor eum de fonte suscepit, ea ratione, ut discidium conjugii fieret, si postea in tali copulatione permanere possent de talibus sic respondendum est. Si filiolam, aut commatrem suam spiritalem aplectendos. Si autem conjuges legitimi unus aut ambo ex industria fecerint, ut filium suum de fonte suscipiant, ut discidium fiat, tale consilium damus. Si innupti manere voluerint, bonum est. Sin autem, gravis poenitentia insidiatori injungatur, et simul maneant, et si supervixerit praevaricator conjugi, acerrima poenitentia multetur, et sine spe conjugii maneat.Tiburiensi. Qui spiritualem compatrem
Abbreviated transcription (Latin):
meminisse debet quia scriptum est. Erũt
duo in carne una. Itaq cum costet
quia uit & uror una caro ꝑ conubium
efsiciuntur. restat nimirum uirum con¬
patrem constitu illi mulieri. euiꝰ matri¬
monio asumta uxor cum matre esse
uidebatur. & idcirco liquet illi uirum¬
stinine non posse iungi in cõpula que
cõmater erat eus. cum qua idem una
suerat caro effectus.
Idem carolo archicpiscopo.
iquis cum matre spirituali
tis ut scitis ꝑcutitur ictib
Similiter autem  illum ꝑcutere pro¬
mulgamus. qui cum ea quam de sacro
fonte baptismatis susceperit. aut cum
illa quã ante ep̃m tenuerit cũ sacro
crismate fuerit uncta fornicationis
perpetrauerit scelus. legitimam tam̃
si habuerit non cogatur dimittere uxo¬
rem. Ex concilio cabilonensi:
ictum est nobis etiam¬
quãdam feminã desidi¬
ose. quas dam fraudolen¬
ter ut auiris suis sep̾arentur ꝓpriõ
filios coram episcopis ad consirman¬
dum tenuisse. Unde nos dignũ
duximus. ut siqua mulier filium

Expanded text:
 scriptum esse: Erunt duo in carne una . Itaque cum constet quia vir et uxor una caro per connubium efficiuntur, restat nimirum virum compatrem constitui illi mulieri cujus matrimonio assumpta uxor commater esse videbatur; et liquet idcirco virum illi feminae non posse jungi in copula, quae commater erat ejus cum qua idem una fuerat caro effectus. Idem Carolo archiepiscopo. i quis cum commatre spirituali tis ut scitis percutitur ictibus. Similiter autem et illum percutere promulgamus, qui cum ea quam de sacro fonte baptismatis susceperit, aut cum illa quam ante episcopum tenuerit, cum sacro chrismate fuerit uncta, fornicationis perpetravit scelus; legitimam tamen, si habuerit, non dimittere cogatur uxorem. Ex concilio Cabilonensi. Dictum est nobis quasdam feminas desidiose, quasdam vero fraudulenter ut a viris suis separentur proprios filios coram episcopis ad confirmandum tenuisse. Unde nos dignum duximus, ut si qua mulier filium
Abbreviated transcription (Latin):
Cu responde si potes. quam dabit hõ
cõmutationem pro anima sua. Uidẽ
manifestequod unum est quod cõmutatio¬
nem ñ recipit. neq dispensationem
admittit. hoc si uoues. ñuo quia uo¬
ues. non enun bonus esse potes si hoe
non uoueris. rede quod uouisti.
& ipsum quod uouisti reddẽ. quia
si aliud reddere uolucris. non acci¬
pitur pro isto. quodcumq illud
fuerit. Uouete uiquit psalmista. &e
reddite dño dõ ur̃o omnes qui in cir¬
cuitu qus affertis munera. Que mu¬
nera : ᷤ el sserte duõ filii dĩ. afferte dño
filios arietum. Forte ista sunt mune¬
ra que uouere nos iubet. & reddere
psalmista. A rictes &e filios arietum.
terre. Quid hoc pertinuit. ut post¬
quam dixerat. uouete & reddite
dño deo ur̃o munera. statim subiun¬
geret. &e ͤ qui aufert spm̃ pͥncipum.
nisi quia ipsa munera ipsum sp̃m
ignificare uoluit : Si sp̃m pͥncipum
aufert. auferre non potuit sp̃m tum
Redde ergo uoluntarius. ne amittas

Expanded text:
tu responde, si potes, quam dabit homo tu responde, si potes, quam dabit homo commutationem pro anima sua? Vides manifeste quod unum est quod commutationem non recipit, neque dispensationem admittit. Hoc si voves, imo quia voves non enim bonus esse potes si hoc non voveris redde quod vovisti, et ipsum quod vovisti redde, quia si aliud reddere volueris, non accipitur pro isto quodcunque illud fuerit: Vovete, inquit Psalmista, et reddite Domino Deo vestro, omnes qui in circuitu ejus affertis munera . Quae munera? Afferte Domino, filii Dei, afferte Domino filios arietum . Forte ista sunt munera quae vovere nos jubet et reddere Psalmista: arietes et filii arietum terrae . Quid hoc pertinuit ut postquam dixerat: Reddite Domino Deo vestro munera, statim subjungeret: Qui aufert spiritum principum; nisi quia ipsa munera ipsum spiritum significare voluit? Sed si spiritum principum aufert, auferre non poterit spiritum tuum? Redde ergo voluntarius ne amittas
Abbreviated transcription (Latin):
uoluero. E st tam̃ quiddã quod cõmu¬
tationem ullam admittit. Nam di¬
spensatio esse non potest. ubi recõpen¬
satio esse non potest. D ispensatio qͥppe
nomen dispendii est: & detrim̃tũ
sonat quantum in ipso est. Stultũ
uero est uoluntarie dampnũ susti¬
nere: ubi lucrum nullum conse¬
quitur. Ubi autem in paruo detri¬
mentum uoluntarie toleratur. ut
in maiori lucrum ꝓueniat. hec di¬
spensatio uocatur. oe bona est di¬
spensatio ista. E cce quomodo bene
in illo uoluntarie dampnũ susti¬
neri potest. quo maius uichil ad¬
quiri potest᷑. Unde si auetoritatẽ
uis quod cõmutationem non reci¬
pit. non ego dico sed ueritas. E t
si ego dico. post ueritatem dico. &
scđm ueritatem dico. quia non
dabit homo cõnuitationem pro
auima sua. S ed forte responde¬
bis & dices. quia non dixit ueritas
non dabit. sed quã dabit homo
cõmutationem ꝓ anima sua. Eece
igitur non affirmauit. sed interrogauit.

Expanded text:
voluero. Est tamen quoddam quod commuvoluero. Est tamen quoddam quod commutationem nullam admittit. Nam dispensatio esse non potest, ubi recompensatio esse non potest. Dispensatio quippe nomen dispendii est, detrimentum sonat quantum in ipso est. Stultum vero est voluntarie damnum sustinere, ubi nullum lucrum consequitur. Ubi autem in parvo detrimentum voluntarie toleratur ut in majori lucrum proveniat, haec dispensatio vocatur, et bona est dispensatio ista. Ecce ergo quomodo bene in illo voluntarie damnum sustineri potest, quo majus nihil acquiri potest? Unum est, si auctoritatem vis quod commutationem non recipit, non ego dico sed veritas dicit; et si ego dico, post veritatem dico, et secundum veritatem dico; quia non dabit homo commutationem pro anima sua . Sed forte respondebis et dices quod non dixit veritas non dabit, sed quam dabit homo commutationem pro anima sua? Ecce igitur non affirmavit, sed interrogavit,
Abbreviated transcription (Latin):
esst. & malum esset. or idcirto soluen.¬
um non esset. in quo prima culpa
suit uouere. secunda foret si inpelle¬
de bono factum si bene non fiat: int̾
uota stultoꝵ. que frangenda sunt
deputantur. Bene autem non fit. etiã
si debouo fit. illud uotum in quo uo¬
uetur. uel quod non licet. uel quod
non expedit. N on licet. ut si muli
er non consentiente. uel potius con¬
tradicente uiro suo continentiam
uoueat. Non expedit. ut siqͥs piã
in ieiunio uel quolibet alio opere
supra uires ac possibilitatem suam
F& igitur omnia inter uota stul
Ubi autem & bonum uouetur. oe
bene uouetur. quedam eiusmodi
sunt. ut cõmutationem ex dispen¬
satione suscipiant. quȩdam uero
talia que recõpensationem omni-¬
uo non admittant: Quod uotum
mullam conuitationem ad mitnt:
is scire quȩ sunt illa.
que cõmutationem
ullam non patiuntur. s Fortassis mi¬
chi non credis. qui auctoritatem q̃ri.
siquidem ex uniuersis unũ ꝓferre

Expanded text:
esset, et malum esset, et idcirco solvendesset, et malum esset, et idcirco solvendum non esset: in quo prima culpa fuit vovere, secunda in opere, si complede bono factum, si bene non fiat, inter vota stultorum quae frangenda sunt deputatur. Bene autem non fit, etiam si de bono fit, illud votum in quo vovetur quod non licet, vel quod non eer non consentiente vel potius contradicente viro suo continentiam voveat. Non expedit, ut si quispiam in jejunio vel alio quolibet opere supra vires suas ac possibilitatem suam Haec igitur omnia inter vota stulteta. Ubi autem bonum vovetur et bene vovetur, quaedam ejusmodi sunt ut commutationem ex dispensatione suscipiant, quaedam vero talia ut recompensationem omnino admittant. CAP. V. Quod votum nullam commutationem admittat. Vis scire quae sunt illa quae commutationem ullam non patiuntur? Fortassis mihi non credis, qui auctoritatem quaeris, si quid ex universis unum ego proferre
Abbreviated transcription (Latin):
sionis spontancȩ. que
ad solum dm̃. ce ad ea que dei sũt
magis ꝓpric refertur. Uouere siqͥ¬
dem est. testisicatione ꝓmissionis spon¬
tanee. deo se obligare. ac debitorem
statuere. Nan qui ꝓmittit. simplicirt̃
spondet se facturum aliquid. quiũ
uouet. contestatur ꝓmissioni sue. &
affirniat ipsam ꝓmissionem. ubi in¬
quantum est ꝓmissio tenetur. inq̃¬
tum: contestatio obligatur. Uotum
autem aliual occultum est ad deri
ce coram deo. aliud manifestũ ala
dm̃ or coram homine. Occultũ uini
fractum peccatum est: manifestum
autem fractum peccatum & scand¬
lum. Iu illo deus offenditur.: in isti
uero etiam in ꝑximum peccatur.
Quod si queris que uota omnino
teuenda s int. & que item sine cul¬
pa pretermitti. siue etiam cõmutar
possint. hanc primũ discretionen
stultoꝵ fraugenda suns.
telligimus ea. quȩ de malo fiunt.
uel de bono male. Uerbi gra. Siqͥs
uouerit quempiã interficere. sius
quodlibet aliud in quo culpa con
stabat sc facturum. uotũ de mal

Expanded text:
sionis spontaneae quae ad solum Deum et ad ea quae Dei sunt magis proprie refertur. Vovere siquidem est testificatione promissionis spontaneae Deo se obligare ac debitorem statuere. Nam qui promittit simpliciter spondet se facturum aliquid; qui vero vovet, contestatur promissioni suae et affirmat ipsam promissionem. Ubi inquantum est promissio, tenetur, inquantum est contestatio, obligatur. Votorum autem aliud occultum est ad Deum et coram Deo, aliud manifestum ad Deum coram homine. Occultum votum fractum, peccatum est. Manifestum autem votum fractum, peccatum et scandalum. In illo Deus offenditur, in isto vero etiam in proximum peccatur. Quod si quaeris quae vota omnino tenenda sint, et quae item sine culpa praetermitti sive etiam commutari possint, hanc primam discretionem stultorum frangenda sunt. telligimus ea, quae vel de malo fiunt, vel de bono male. Verbi gratia, si quis voveret quempiam interficere; sive quodlibet aliud, in quo constaret culpa, se facturum, votum de malo
Abbreviated transcription (Latin):
hue tali coniugio nefario conuenerit.
&e ii eo ꝑmanserit. sciat se apostolire aue¬
torititis. anathematis uinculis esse in¬
nolatum. & nullus sacerdos tͥbuat
i comunionem. Si uero conuersus
duisusq fuerit atali copulatione. dig¬
us peutentie submittatur. ut sacerdos
bai considerauerit.
Decretum gregorii iumoris:
iquis frĩs uxorem in con¬

Expanded text:
huic tali nefario conjugio convenerit huic tali nefario conjugio convenerit et in eo permanserit, sciat se apostolicae auctoritatis anathematis vinculis esse innodatum, et nullus sacerdos tribuat ei communionem. Si vero conversus divisusque fuerit a tali copulatione dignae poenitentiae submittatur, ut sacerdos loci consideraverit. Decretum Gregorii Junioris Si quis fratris uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
erat exurerctur. sed aliquantulũ fis¬
maretur. & usq ad perfectionem
custodiretur. Hec ergo ego ioħs idcais¬
eo perstrigere curaui. ut hii qui oe¬
casionem noue dispensationis illiceitai
matrimonia contra hunc eruditisi¬
mum uirum causantur. non gene¬
raliter quarte generationis copisa
ansusse. ĩmo uenialiter. simulq tempo¬
tilitr ꝑmisisse coguoscant.
Tacharias papa capitulo primo:
SSERENTIb hominib
de germanie partib didi¬
ci quod beate recorlationĩ
gregorius pappa dum
eis ail religionem xp̃ianitatis diuina gr̃a
illustraret. licentiam illis dedisset in qͣr
ta sese copulari generatione. quod quidẽ
xpianis licitum non est. dum usq se cog¬
nouerint. S ed dum rudes erant in
uitandi ad fidem quãquã ininime
scriptum reperimus non abigamus:
ẽ apitulo quinto.
ẽ consobrinam. neptem.
nouercam. fr̃is uxorem.
uel de ꝓpria cognatione.
ul quam cognatus habuerit nullus
audeat sibi in coniugio copulare. Siqͥs

Expanded text:
erat, exureretur, sed aliquantum firerat, exureretur, sed aliquantum firmaretur, et usque ad perfectionem custodiretur. Haec ergo ego Joannes idcico perstringenda curavi ut ii qui occasione novae dispensationis illicita matrimonia contra hunc eruditissimum virum causantur, non generaliter quartae generationis copulam censuisse, imo venialiter simulque temporaliter permisisse cognoscant. Zacharias papa, capitulo primo. Asserentibus hominibus de Germaniae partibus didici, quod beatae recordationis papa Gregorius dum eos ad religionem. Christianitatis divina gratia illustraret, licenta sese copulari generatione. Quod quidem Christianis licitum non est, dum usque se cognoverint. Sed dum rudes erant invitandi ad fidem, quanquam minime scriptum reperimus, non ambigamus. Item capitulo quinto. Ut consobrinam, neptem, novercam, fratris uxorem, vel de propria cognatione, vel quam cognatus habuit, nullus audeat sibi in conjugio copulare. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
augustino angloꝵ. gentis episcopo
alumno uidelicet ut recordaris
tuo de consanguinitatis cõiunctio¬
ue ipsicopi & anglorum genti
que nuper ad sidem uenerat ne
a beno quod ceperat metuendo austrio¬
ra recederet. specialiter non generaliter
certissime seripsisse me cognoscas. Une
& michi omnis romana ciuitas tests
eristit. Nee eaintentione hec illis seris
mandata. ut postquam firma radia
in fide fuerint soludati si infra ꝓprum
c̃õsanguinitatem inuenti fuerint nn
separentur. aut inłra affinitatis lx
id est usq ad septimam generationt
iungantur. s̃ ed quod acdhue illis n¬
plitis existentib eis pͥmum illicita an¬
sentire. & cos uerbis ce cremplis inti¬
ere. & quȩ post de talib egerint rat¬
nabiliter & fideliter excludere oport
Nam iuxta apostolum qui dixit. li
uobis potum dedi non escam. ita ils
modo non posteris ut prefixum est ta¬
porib tenenda indulsimus. nebniũ
quod infirma adhue radice plantatĩ

Expanded text:
Augustino gentis Anglorum episcopo, Augustino gentis Anglorum episcopo, alumno videlicet, ut recordaris, tuo, de consanguinitatis conjunctione ipsi et Anglorum genti quae nuper ad fidem venerat, ne a bono quod coeperat metuendo austeriora recederet, specialiter non generaliter certissime scripsisse me cognoscas. Unde et mihi omnis Romana civitas testis existit; nec ea intentione haec illis scripsi mandata, ut postquam firma radice in fidem fuerint solidati, si infra propriam consanguinitatem inventi fuerint, non separentur, aut infra affinitatis lineam, id est usque ad septimam generationem jungantur: sed quod adhuc illis neophytis existentibus eis primum illicita consentire, et eos verbis ac exemplis instruere, et quae post de talibus egerint, rationabiliter et fideliter excludere oporteret. Nam juxta Apostolum qui ait: Lac dedi vobis potum non escam, ista illis modo, non posteris, ut praefixum est, temporibus tenenda indulsimus, ne bonum quod infirma adhuc radice plantatum
Abbreviated transcription (Latin):
niam quidam legum & canonũ
imperiti. existimantes eoscdem pro¬
pinquitatis gradus contra cãnonẽ
sacros  ecclesiasticͤ morem nu¬
merare nituntur. nouo ce mau¬
dito errore affirmantes. quod
ger mani fratres. uel sorores inter
se sint in scda generatioue. filii
coꝵ uel filie in quarta. nepotes
oe neptes hoꝵ in sexta. Taliq
modo ꝓgeniem computantes. o&
eiusmodi sexto gradu eam ter¬
iuantes. dicunt deinceps uiroᷤ
ac mulieres inter se posse nuytia¬
regorius pappa
requisitus ab au¬
gustino angloꝵ
gentis episcopo quota generatione
fideles debeant copulari disyensato
manoꝵ. uel duaꝵ. soroꝵ. filius
& silia misccatur. sed experim̃to
non posse suecrescere. U nde necesse
est. ut iam quarta uel quinta ge¬
neratione fideles sibi iungantur li
post multum temporis aphilice
mesane sicilie p̃sule requisitus utrũ
augustino scripserit. ut anglorum
quarta generatione contracta ma¬
trimonia minime soluerentur

Expanded text:
niam quidam legum et canonum niam quidam legum et canonum imperiti existimantes eosdem propinquitatis gradus contra sacros canones et ecclesiasticum morem numerare nituntur; novo et inaudito errore affirmantes, quod germani fratres vel sorores inter se sint in secunda generatione, filii eorum vel filiae in quarta; nepotes vel neptes eorum in sexta: talique modo progeniem computantes et ejusmodi, sexto eam gradu terminantes. Dicunt deinceps viros ac mulieres inter se posse nuptiaGregorius papa requisitus ab Augustino Anglorum gentis episcopo quota generatione fideles debeant copulari, dispenmanorum, vel duarum sororum filius et filia misceantur. Sed experimento non posse succrescere. Unde necesse est ut jam quarta vel quinta generatione fideles licenter sibi jungantur. post multum temporis a Felice Messanae Siciliae praesule requisitus, utrum Augustino scripserit, ut Anglorum quarta generatione contracta matrimonia minime solverentur,