comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diamus populum tuum isrł. siue
generaliter mundum. Deniq maths
qui tuangelium hebreo sermone
conscripsit ita posuit. osianna bar¬
rama. idest osanna in excelsis. quod
solum in terra sed et in celo: ut iam
dici aliquando cessaret. inebriatus
est gladius meus in celo. Offertorium¬
tali ex causa sumpsit uocabulum
fertum enim dicitur oblatio que
altari offertur et sacrificatur a pon¬
tificibus. a quo offertorium nomi¬
natur quasi propter fertum. Oblatio
dicitur: quia offertur. Dona dei diui¬
na dicuntur ꝓprie munera hominũ.
Nam munera dicuntur obsequia. q̃
pauꝑes diuitib loco munerum sol¬
uunt. Itaq munus homini datur.
donum deo. Unde etiam in templis
donaria dicimus. Munera autem uo¬
cantur: quia manib uel accipiunt᷑
uel dantur. Duo autem sunt que of¬
feruntur. donum et sacrificium. Do¬
num dicitur. quicquid auro argen¬
toq aut qualibet alia specie efficit᷑.
Sacrificium autem est uictima. et
quecunq in ara cremantur. seu po¬

Expanded text:
diamus \'populum tuum Israhel\' siue generaliter \'mundum\'. denique Matheus, qui euangelium Hebraeo sermone conscripsit, ita posuit: \'osianna barrama\', id est \'osanna in excelsis\', quod solum in terra, sed et in caelo, ut iam dici aliquando cessaret: inebriatus est gladius meus in caelo. tali ex causa sumpsit vocabulum. Fertum enim dicitur oblatio quae altari offertur et sacrificatur a pontificibus, a quo offertorium nominatur, quasi propter fertum. 25. Oblatio vocatur, quia offertur. 26. Dona proprie divina dicuntur munera hominum. 27. Nam munera dicuntur obsequia quae pauperes divitibus loco munerum solvunt; itaque munus homini datur, donum Deo; unde etiam in templis donaria dicimus. Munera autem vocantur, quia manibuvel dantur. Duo sunt autem quae offeruntur, donum num dicitur, quidquid auro argentoque aut qualibet alia specie efficitur. Sacrificium autem est victima, et quaecunque in ara cremantur seu po
Abbreviated transcription (Latin):
pristinis uiciis totos se tribus diebus
ieiumo ac penitentie contulerunt. et
runt. Penitentia est appellata quasi pu¬
nitentia: eo quod ipse homo inse peni¬
tendo punit. quod male amisit. Nam
nichil aliud agunt quos ueraciter
penitet. nisi ut id quod male fecert̃
impunitum ẽẽ non sinant. Eo quippe
modo sibi non parcentib ille parcit.¬
cuius altum iustum q iudicium nul¬
lus contemptor euadit. Perfecta autem
penitentia est: preterita deflere. & fu¬
tura non admittere. Hec sccła in sinrili¬
tudine fontis est: ut si forte impug¬
nante diabolo aliquod peccatum ir¬
repserit. huius satisfactione purget᷑.
Satisfactio autem est: causas peccatoꝵ
et suggestiones excludere. et ultra pec¬
catum non iterare. Penitentia itaq est

Expanded text:
pristinis vitiis, totos se tribus diebus pristinis vitiis, totos se tribus diebus jejunio ac poenitentiae contulerunt, et . 71. Poenitentia appellata, quasi punitentia, eo quod ipse homo in se puniat poenitendo quod male admisit; nam nihil aliud agunt, quos veraciter poenitet, nisi ut id quod male fecerunt impunitum esse non sinant. Eo quippe modo sibi non parcentibcujus altum justumque judicium nullus contemptur evadet. Perfecta est autem poenitentia, praeterita deflere, et futura non admittere. Haec secunda in similitudine fontis est: ut si forte, impugnante diabolo, aliquod peccatum irrepserit, hujus satisfactione purgetur. Satisfactio autem est causas peccatorum et suggestiones excludere et ultra peccatum non iterare. Reconciliatio vero est
Abbreviated transcription (Latin):
eu angłio. S cd̾m ieunium est quod
iuxta canones post pentecosten alio die
inchoatur. scdm quod moyses ait. Inicio
mensis ordearii facietis uobis ebdoma¬
iudeis agebatur post tabernaculorum
sollemnitatem: quod decimo die sep¬
tembris mensis eccłia celebrat. Hoc enĩ
cente ad moysen. Loquere filiis isrł di¬
cens. Decimo die mensis septimi dies ex¬
orationis uocabitur. sc̃s erit uobis: &
humiliabitis animas ur̃as in ieuinio.
Quartum ieiumum est kalendarum
nouembrium. quod diuina auctori¬
tate uel iniciatum uel institutum ie¬
remie ꝓpħe testimonio declaratur. di¬
cente ad eum dño. Tolle uolumen libri
et seribes in eo omnia uerba que locu¬
tus sum tibi aduersus isrł et iudama.
& aduersus om̃s gentes: si forte reuer
et propicius ero iniquitati eorum: us¬
q ad illud. factum est in mense nono
predicauerunt ieninium in conspec¬
tu dñi omni populo ifrł. Triduanis
autem diebus ieninare de exemplo sũp¬
tum est nmuitarum. qui dannatis

Expanded text:
ecostes. Secundum jejunium est, quod juxta canones post Pentecosten alia die inchoatur, secundum quod et Moyses ait: In initio mensis ordinarie facietis vobis hebdomaJudaeis agebatur post Tabernaculorum solemnitatem, quod decimo die septembris mensis ecclesia celebrat. Hoc enim cente ad Moysen: « Loquere filiis Israel, dicens: Decimo die mensis septimi dies exorationis vocabitur. Sanctus erit vobis, et humiliabitis animas vestras in jejunio.Quartum jejunium est Kalendarum Novembrium, quod divina auctoritate vel initiatum, vel institutum Jeremiae prophetae testimonio declaratur, dicente ad eum Domino: « Tolle volumen libri, et scribes in eo omnia verba quae locutus sum tibi adversus Israel, et Judam, et adversum omnes gentes, si forte revertet propitius ero iniquitatibus eorum Domini. Et factum est in mense nono, praedicaverunt jejunium in conspectu Domini omni populo in autem diebus jejunare de exemplo sumptum est Ninivitarum, qui, damnatis
Abbreviated transcription (Latin):
rum multarum. et tontruum uali¬
dorum dicentium amen & alleluia.
Ac ꝑ hoc sic oportet utraq in t̃ris dici:
sicut in celo resonant. Osanna: in alte¬
rius lingue interpretationem in toto
transire non potest. Multi autem suꝑ¬
hoc sermone diuersa finxerunt: e qͥb
nr̃ hylarius in commentariis mathei
ita posuit. O sanna hebraco sermone:
significatur redemptio domus dauid.
Primum redemptio lingua hebrea
ephod interpretatut. deinde domus
omissis opinionum riuulis. ad ipsũ
fontem unde ab euangłistis sumptũ
est recurramus. Hanc quippe uulgꝰ¬
et maxime paruulorum turba con¬
sona uoce ꝓrupit dicente matheo
Turbe autem que precedebant ⁊ que
sequebantur: clamabant dicentis.
Osanna filio dauid: benedictus qui÷
osãna uñdictꝰ qͥ uenit ĩnoĩe dñi rexisrł. Solꝰ
lucas uerbum olanna non posuit. in
reliqua interpretationis parde consen¬
tiens: benedictus qui uenit rex in
nomine dm̃i. pax in celo. Osianna gͦ¬

Expanded text:
rum multarum et tonitruum valirum multarum et tonitruum validorum dicentium: amen et alleluia: ac per hoc sic oportet in terris utraque dici, sicut in caelo resonant. Osanna in alterius linguae interpretationem in toto transire non potest. Osi enim shoc sermone diuersa finxerunt, e quibus noster Hilarius in commentariis Mathei ita posuit: \'osanna\' Hebraico sermone significatur\'redemptiodomusDauid\'. primum \'redemptio\' lingua Hebraea \'pheduth> interpretatur, deinde \'domus\' omissis opinionum riuulis ad ipsum fontem/unde ab euangelistis sumptum est, recurramus. nam quomodo iler se paruulorum turba proruperit dicente Matheo: turbae autem, quae praecedebant et quae sequebantur, clamabant dicentes: osanna filio Dauid ; benedictus, qui osanna, benedictus, qui uenit in nomine domini, rex Israhel. solus Lucas uerbum \'osanna non posuit in reliqua interpretationis parte consentiens: benedictus, qui uenit rex in nomine domini, pax in caelo et g
Abbreviated transcription (Latin):
Proprie autem hẏmni sunt: continen¬
tes laudem dei. Sig̾ sit laus et non sit
dei: non est hẏminis. Si sit ꝙ laus. ⁊ dei
laus. ꝙ non cantetur: non est hẏmnus.
Si uͦ & in laudem dci dicitur & cantat᷑:
tunc est hẏminus. Cui contrariumẽ
trenum. quod est carmen lamentia
funeris. Alleliuia duorum uerborum
interpretatio est: hoc est laus dei. ꝙ ẽ
nomen hebreum. Ya enim unum est de
decem nominibus quib apud hebreos
ds̃ uocatur. Amen significat uere siue
hebreum est. Que duo uerba. id est am̃¬
et alleluia. nec grecis. nec latinis. nec bar¬
baris licet in suam linguam omnino tͣns¬
ferre: uel alia lingua enuntiare. Nam
quamuis interpretari possint. propter
sanctiorem tamen auctoritatem serua¬
ta est ab apłis in his proprie lingue an¬
tiquitas. Tauto enim sacra sunt᷑ noĩa.
ut etiam ioħs in apocalipsi referat se
spũ reuelante uidisse ꝙ audisse uocem
telestis gxercitꝰ. tanquam uocem aqua¬

Expanded text:
Proprie autem hymni sunt continenProprie autem hymni sunt continentes laudem Dei. Si ergo sit laus et non sit Dei, non est hymnus: si sit et laus et Dei laus, et non cantetur, non est hymnus. Si ergo et in laudem Dei dicitur et cantatur, tunc est hymnus. Cui contrarium est threnum, quod est carmen lamenti et funeris. Alleluia duorum verborum interpretatio est, hoc est laus Dei, et est Hebraeum. Ia enim unum est de decem nominibus, quibus apud Hebraeos Deus vocatur. Amen significat vere, sive Hebraeum est. Quae duo verba amen et alleluia nec Graecis nec Latinis nec barbaris licet in suam linguam omnino transferre vel alia lingua adnuntiare. Nam quamvis interpretari possint, propter sanctiorem tamen auctoritatem servata est ab Apostolis in his propriae linguae antiquitas. Tanto enim sacra sunt nomina ut etiam Iohannes in Apocalypsin referat se Spiritu revelante vidisse et audisse vocem caelestis exercitus tamquam vocem aqua
Abbreviated transcription (Latin):
a psalterio dicitur. Unde nec mos est
ex alio oꝑe eun componi. Tres autem
gradus sunt in cantando: primꝰ succẽ¬
toris. scd̾s incentoris. tercuis accentoris.
Diapsalma quidam hebreum uerbum
c̃ẽ uolunt. quo significatur semꝑ. idẽ
quod illa quib hoc interponitur. hoc¬
sempiterna ẽẽ confirment. Quidam uͦ
grecum uerbum existimant quo signi¬
ficatur interuallum psallendi: ut pfal¬
ma sit quod psallitur. diapsalma uero
interpositum in psallendo silentium:
ut quemadmodum sinpsalma dicit᷑
uocis copulatio in cantando. ita dia¬
psalia disiunctio carum: ubi quedã
requies distincte continuationis osten¬
ditur. Unde illud ꝓbabile est: non
conungendas sententias in psallendo
ubi diapsalma interposita fuerit: qͥa
ideo interponitur. ut conuersio sensu¬
um uel ꝑsonarum ẽẽ noscatur. Hẏm¬
nus est canticum laudantium. quod de
greco in latinum laus interpretatur.
pro eo quod sit carmen leticie ⁊ laudis.

Expanded text:
ex psalterio dicitur. Unde nec mos est, ex psalterio dicitur. Unde nec mos est, ex alio opere eum componi. Tres autem gradus sunt in cantando. Primus succentoris. Secundus incentoris. Tertius accentoris. Diapsalma quidam Hebraeum verbum esse volunt, quo significatur semper idem: quod illa, quibus hoc interponitur, sempiterna esse confirmet. Quidam vero Graecum verbum existimant, quo significatur intervallum psallendi: ut psalma sit, quod psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium: ut quemadmodum in psalmo ducitur vocum copulatio in cantando: ita diapsalma disjunctio earum, ubi quaedam requies distinctae continuationis ostenditur. Unde et illud probabile est, non conjungendas sentubi diapsalma interposita fuerit; quia ideo interponitur, ut conversio sensuum vel personarum esse noscantur. Hymnus est canticum laudantium, quod de Graeco in Latinum laus interpretatur, pro eo quod sit carmen laetitiae et laudis.
Abbreviated transcription (Latin):
stat et noua. Est autem lectio: non par¬
ua audientium edificatio. Unde opor¬
tet ut quando psallitur psallat᷑ ab
ommnib. quando oratur oretur ab om¬
mibus: cum lectio legitur. facto silen¬
tio eque audiatur a cunctis. Ideo ꝙ di
aconus clara uoce silentium admonet.
ut siue dum psallitur. siue dũ lectio
ꝓnuntiatur ab omnib unitas conser¬
uetur: ut quod omnib predicatur.
equaliter ab omnib audiatur. Canti¬
inuenit: quando ꝑcussa egypto decẽ
plagis. et pharaone submerso cũ po
tum gratulabundus egressus ẽ dicens.
ficatus est. Psalmus autem dicitur. qͥa
cantatur ad psalterium: quo usum
ẽẽ dauid ꝓpħam in magno misterio
ꝓdichistori Hec autem duo in qͥbdã
psalmorum titulis. uixta musicam ar¬
tem alternatim sibi apponuntur. Nã
canticum psalinest: cuinid quod orga¬
no modulatur. uox postea cantantis
eloquitur. P salinus uero cantici quod
humana uox preloquitur. ars orga¬
ni modulantis imitatur. Psalmꝰ autẽ

Expanded text:
tes. Est autem lectio non parva audientium aedificatio: unde oportet ut quando psallitur, psallatur ab omnibus; cum oratur, oretur ab omnibus; cum lectio legitur, facto silentio aeque audiatur a cunctis. Nam et si aconus clara voce silentium admonet, ut sive dum psallitur, sive dum lectio pronuntiatur, ab omnibus unitas conservetur, ut quod omnibus praedicatur, aequaliter ab omnibus audiatur. Quiinvexit, quando, percussa Aegypto decem plagis, et Pharaone submerso, Israeltum gratulabundus egressus est, dicens: laetitia. Psalmus autem dicitur, qui cantatur ad psalterium, quo usum esse David prophetam in magno mysterio prodit historia. Haec autem duo in quibusdam psalmorum titulis juxta musicam artem alternatim sibi opponuntur. Nam canticum psalmi est, cum id, quod organum modulatur, vox postea cantantis eloquitur. Psalmi vero canticum, quod humana vox praeloquitur, ars organi modulantis imitatur. Psalmus autem
Abbreviated transcription (Latin):
da umis terrenus qui humano corpi
statim ut fułt applicatꝰ sui adustioneue¬
sicas efficit plenas bumore. Nultipes ũ¬
mis terremis. ex mulcitudine padum
uocatus. qui contraciꝰ inglobum com¬
ꝑlicat᷑. Nascit᷑ subꝑctris exhumore et
terra. lunaxsimis lum dictus. quod
inlimo uł delimo nascatur. uñce sor¬
didus scmmp &r immundus habetur.
Bombocis srondium ũmis. excuꝰtetu.¬
ra bombicinum consicitur. Appellat᷑
atitẽ hoc nomine abeo qͦd euacuetur
dum fila geisat et aer solus in carema¬
neat. Eruca frondium ũmis. in hołe
bestiam et malesicam inuolutamin
panpino. Implicat se idẽ nec aduolat
ut locusta. ut mic illucq discurrens
semipasta dimitiat: ẜ ꝑmanet ꝑituris
frugib. et carlo lapsurpigͥsꝙ morsib

Expanded text:
da vermis terrenus qui humano corpori da vermis terrenus qui humano corpori statim fuerit applicatus, sui adustione vesicas efficit plenas humore. Multipes vermis terrenus, ex multitudine pedum vocatus, qui contactus in globum conplicatur. Nascitur sub petris ex humore et terra. Limax vermis limi, dictus quod in limo vel de limo nascatur; unde et sordida semper et inmunda habetur. Bombyx frondium vermis, ex cuius textura bombycinum conficitur. Appellatus autem hoc nomine ab eo quod evacuetur dum fila generat, et aer solus in eo remaneat. Eruca frondium vermis in holustatus nequam bestiam et maleficam involutam in pampino inplicat se. Idem nec advolat, ut locusta, ut huc illucque discurrens semipasta dimittat, sed permanet perituris frugibus et tardo lapsu pigrisque morsibus
Abbreviated transcription (Latin):
ausus contingere. de uermibus..
erans est animal quod plerũꝙ
re terrena sine ullo concubitu
gignitur licet ñ nunqͣm ce de oiuis nas¬
cantur: sic̃ scorpio. Sunt autẽ ũmes
aut terre. aut aque. aut acris. aut
carnium. aut frondium. aut lignoꝵ
aut uestim̃torum. Aranea ũmis aens
abacris nutrim̃to cognominata: quȩ
exiguo corpore longa fila deducit. &e te.¬
le semp intenta nunquam desunt la¬
borare. ꝓpetuum sustinc̃s insua arces¬
pñdium. Sanguisuga umis aquatilis
dicta qͦd sanguinẽ suggat. eno alitur.
potantib insidiat᷑ cumꝙ illabit᷑ faucib
uł uͥ uspiam adherescit. sanguine hau¬
rit. &e cum numo cruore maduerit euo¬
mit qͦdhausit ut recensiorem denuo
sugat. Scorpio ũmis t̃remus. qui potius
ũmib ascͥbitur ñ serpñtib animal ar¬
matũ aculeo oe ereo g̃te uocatum qͦcan¬
dam figat. et arcuato uulnere uenena
diffundat. Propͥum ẽ autẽ scorpioni¬
b qͦd manus palmã ñferiat. Cantari¬

Expanded text:
ausus contingere. § 5 De vermibus. Vermis est animal quod plerumqueuacumque re terrena sine ullo concubitu gignitur; licet nonnumquam et de ovis nascuntur, sicut scorpio. Sunt autem vermes aut terrae, aut aquae, aut aeris, aut carnium, aut frondium, aut lignorum, aut vestimentorum. Aranea vermis aeris, ab aeris nutrimento cognominata; quae exiguo corpore longa fila deducit, et telae semper intenta numquam desinit laborare, perpetuum sustinens in sua arte suspendium. Sanguisuga vermis aquatilis, dicta quod sanguinem sugit. Potantibus enim insidiatur, cumque labitur faucibus vel ubi uspiam adhaerescit, sanguinem haurit; et cum nimio cruore maduerit, evomit quod hausit, ut recentiorem denuo sugat. Scorpio vermis terrenus, qui potius vermibus adscribitur, non serpentibus; animal armatum aculeo, et ex eo Graece vocatum quod cauda figat et arcuato vulnere venena diffundat. Proprium est autem scorpionis quod manus palmam non feriat. Canthari
Abbreviated transcription (Latin):
pedib dicti. uñ e pediculosi dicuntuꝵ
Tarintis ũmis ẽ. larli. Ricinus ilmisẽ.
oanis. nocatus eo quod heret maurib
canum: tmos cumg̃oe: uanisẽ Isiaẽ
cbi mormor̾it. adõ ardet. ut ibiucsie
fiant. Cunex de summilitudine culdã herbe
nocatꝰ. cuiꝰ fetorem habet. Propͥe autẽũ¬
mis incarne putri nascitur. tinea inues¬
tinitis. eruca inholere. teredo inligno.
carmus in lanlo. Uermis ñ ut serpñsaꝑ¬
tis passib uł squamanũ nisib repit qi
n ẽ. illi spinerigor ut colubri s indiree¬
tum corpusculi sui partes gradatumn
porrigñdo contractas contrahñdopor¬
rectas motum explicat. sicꝙ agitatus ꝑ¬
labitur. de ꝑiscibus.

Expanded text:
pedibus dicti. Unde et pediculos dicuntur, Tarmus, vermis est lardi. Ricinus, vermis canis, vocatus eo quod haeret in auribus canuubi momorderit, adeo locus ardet ut ibi vesicae fiant. Cimex de similitudine cuiusdam herbae vocatus, cuius foetorem habet. Proprie autem vermis in carne putre nascitur; tinea in vestimentis; eruca in holere; teredo in ligno; tarmus in lardo. Vermis non ut serpens apertis passibus vel squamarum nisibus repit, quia non est illi spinae rigor, ut colubri, sed in directum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat, sicque agitatus perlabitur. § 6 De piscibus.
Abbreviated transcription (Latin):
donas g̃ci uocant lignorum ũmes qͦd
terendo edant. Hoc nos termitts dicimꝰ.
lta enum apud latinos ligni simesuo¬
cantur. quostempore inportuno cese
arboresgignunt. Tinea uestim̃toꝵ ũ
mis. dicta quod ceneat: et quousꝙ in¬
sideat quo erodat. Inde r ꝑtinax qͦdm
candemrem ioemtidẽ urgeat. Umes
carmum emigraneus. lumbric̃. asca¬
ride. costi pediculi. pulices lendex. ta
rmus. ricinus. usia. cuner. Enngrant¬
us. ũmis capitis uocatus. Lumbric̾ũ
mis intestinorũ dictꝰ quasi iubriẽ. qͥa
labitur. uł quod inlumbis sit. Lumbri

Expanded text:
donas Graeci vocant lignorum vermes, quod terendo edant. Hos nos termites dicimus. Ita enim apud Latinos ligni vermes vocantur, quos tempore inoportuno caesae arbores gignunt. Tinea vestimentorum vermis, dicta, quod teneat, et eousque insideat, quoad erodat. Inde pertinax eo quod in eamdem rem identidem urgeat. 12. Vermes carnium, hemicraneus, lumbricus, ascaridae, costi, pedirmus, ricinus, usia, cimex. Hemicranius vermis capitis vocatus. Lumbricus vermis intestinarum, dictus quasi lumbicus, quia labitur, vel quod in lumbis sit. Ascari
Abbreviated transcription (Latin):
sibtilitatẽ bãt. sanubũ a similitudĩe canne
uocatũ sue ag̾ta cchimologia Nãilli canubs
dam lini numũ candidiet mollissimi.
qͦo g̾ci papatenuocant. fibrinũ lana e am¬
malium qͦs fibros uocant. ipõs et castor coᷤᷤ
eristimant. qͦs fiosi uenatores sequnt᷑ ip̃i
stisticulos adimunt. Aranea uocata feo
qͦd aeris in fusione in frondib nutͥatur.
sicicũ dictũ. qr id seres pͥmũ miscit. Uer¬
miculi enim ibi nasci ꝑhibẽt᷑. aqͥb hec cͥꝙͣ
arbores filia oucunt᷑. uermes aut̃ ip̃i g̾c̃e
hombices noĩant᷑. Placium ẽ. stupa et qͦs
crassedo serici: et ẽ g̃cũ nom̃. decoloribꝰ
intoris gr̃a colorat᷑. Coccũ g̾ci nos rubrũ.¬
scuuermicłm dicim̃. Est enim u̾miculꝰ
posluestͥb frondib. Conchiliũ dictõ eo
q̃o exconsiliis marinis color eiꝰ colligit᷑
bem et ostrum uocatum. Ostrũ ꝙͦ pio
colore ppure temꝑat᷑ plurimis quid̃ in
locis. s optimũ minsula cypro gignit᷑.

Expanded text:
btilitatem habeat. Cannabum a similitudine cannae vocatum, sive a Graeca etymologia; nam illi cannabum dam lini nimium candidi et mollissimi, quod Graeci papaten vocant. Fibrinum lana est animalium, quos fibros vocant. Ipsos et castores existimant, quos dum venatores secuntur, ipsi sibi testiculos adimunt. Aranea vocatur eo quod aeris infusione in frondibus nutriatur. Sericum dictum quia id Seres primi miserunt; vermiculi enim ibi nasci perhibentur, a quibus haec circum arbores fila ducuntur; vermes autem ipsi Graece βόμβυκες nominantur. Placium est stuppa et quasi crassedo serici, et est Graecum nomen. § 28 De inseu vermiculum dicimus. Est enim vermiculus ex silvestribus frondibus. 2. Conchylium dictum eo quod ex conchulis marinis color ejus colligitur. Idem et ostrum vocatur. 3. Ostrum, quod pro colore purpurae temperatur, plurimis quidem in locis, sed optimum in insula Cypro gignitur,
Abbreviated transcription (Latin):
hactenꝰ acciꝑtĩt. ferrugo color ẽ spure
subigre. qͥ fit in hyspania. ut. ferrugi¬
ne clarus bibera. Dicta aut̃ ferrugo.¬
gͦo om̃is ppura pͥma tuictura eu̾mm colori s
diriuatum. lutiꝰ color. rubicuno qͦd ẽ cro¬
ceus. Nam crocam lutei coloris ẽ. ut.
dictum qͦd sit colore nigro. Sci enĩ me
lam dicũt masticinũ croceum. blatteũ
spureum. blauũ mesticum. Osticium
qr ex usto ẽ. fit enĩ ex dependẽti suligine
tectoꝵ gesta assidus ignib. uũ et color eꝰd̾

Expanded text:
a sine aspiratione. Ferrugo color est purpurae subnigrae, quae fit in Hispania: ut: Ferrugine clarus quod omnis purpura prima tinctura eiusmodi coloris dirivatum. Luteus color rubicundus, quod est croceus. Nam crocum lutei coloris est, utVdictum, quod sit colore nigro. Greci enim melan nigrum dicunt. Masticinum, croceum: blatteum, purpureum, blavum. Mesticium, osticium, quia ex usto est; fit enim ex dependenti fuligine tectorum, egesta assiduis ignibus, unde et color eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
st̾. qsi manupe atq obid noĩate cuiꝰ dim¬
tergiũ et manuĩgium at̾gedo faciẽ ł maꝰ
nocatum. uela dicta qͥd obiectu suo int̾icua
domoꝵ uelent. aulea nela picta et grãdiad
asye cui successit ppĩs romanꝰ uinentast̾¬
odo leguntur aqͥbus tabtrnaculumegtͥi¬
arietũ rubris. et expelub iacĩgtinis. salnce
arabes nuncupant uelam̃ta pilis capͣtũ
cõcꝑxta. ex quib tentoria sͥ faciunt. d¬

Expanded text:
sunt quasi manubiae atque ob id nominatae, cujus dimsunt quasi manubiae atque ob id nominatae, cujus dimitergium, et manitergium a tergendo faciem. vel manus vocatur. Vela dicta, quod obiectu suo interiora domorum velent. 8. Aulaea, vela picta, et grandia, quae Asiae, cui successit populus Romanus, inventa64 in Exodo leguntur, a quibus tabernaculum extrinarietum rubris, et ex pellibus hyacinthinis. 10. Cilicia Arabes nuncupant, velamenta pilis caprarum contexta, ex quibus sibi tentoria faciunt. C
Abbreviated transcription (Latin):
qo manu artificis diuersa uarietate
pistinguit᷑. dictum aut̃ qͦd et instratt
et in amictu aptum sit. Ne qͦ salomõ
a ludis .i. tbeatͥs uocatos quidam p̃ris¬
fimant. Cun enim egrediebant᷑ de
indi ꝓstibulo iuuenes borum uelam̃to
tegebant et capud et faciem. qr solet
crubescere. qui lupanar intrauerit.
salnapes grecum ẽ. fulcra sũt ornam̃ta
lectorum. dicta qͥd ui his fulcim᷑ .i. sus¬
tincmur. ł qͥd eboros fulciãt siue cap̃o
ꝗ reclinatoria uulgꝰ appellat. Ceruicalia
eo qͥo reꝑonant᷑ sub ceruice ł cubito. Pulml
dictus apuluiari. qui ẽ diuits̃ lectꝰ. suloqi
uocate. qͥd calcent᷑ .i. fartiant᷑ pluma. stue
tum̃to qͥ molliores callidioresq f int. lapptti
pla capeta exuna parte uillosa qͥsi simpla.
Anficapa ex ut᷑q parte uillosa cappeta lu¬
ciliꝰ. Simpla acq anficapa uillis ingẽtibas
molles. Mantelia nt̃ ꝓ oꝑiendis m̃sissũt.
q̃ut nom̃ ipm̃ indicat olim tirgedis marĩ
co appe conuiuii et epularum appositarĩ

Expanded text:
manu artificis diversa varietate distinguitur: dictum autem quod et in stratu et in amictu aptus sit. De quo Salomona ludis, id est theatris, vocatos quidam existimant: quum enim egrediebantur de ludi prostibulo iuvenes, horum velamento tegebant caput et faciem; quia solet erubescere qui lupanar intraverit. Galnapes. Fulcra sunt ornamenta lectorum, dicta quod in his fulcimur, id est sustinemur, vel quod toros fulciant sive caput; quae reclinatoria vulgus appellat. Cervicalia autem eo quod ponantur sub cervice vel cubito. Pulvillus dictus a pulvinar, qui est divitum lectus. Culcitae vocatae quod calcentur, id est farciantur, pluma sive tomento, quo molliopla tapeta ex una parte villosa, quasi simpla. Amphitapa ex utraque parte villosa tapeta. Lucilius13: Siplae atque amphitapi villis ingentibus molles. Mantelia nunc pro operiendis mensis sunt; quae ut nomen ipsum indicat olim tergendis manibus ppae convivii et epularum appositarum
Abbreviated transcription (Latin):
Disces pleriꝙ sine pedib stunt: nullũ¬
autẽ auium genus pedum officio ca.¬
ret. quia omnib uictͦ cacrris: et ideo
pedum munere fultiuntur quia huĩ¬
modi adescam querendam indigent:
se diũsitatẽ habeant considemus. Ine¬
ueminus enim comas pe desuelut qͥ¬
busdã digius distantib sepanitos atꝙ
diuisos. cornorum quoq atq pullorum
um quȩ carne pascuntur. quasi incur.¬
uos atq sinuatos: ueluti pridã paratos.
illos. digitos pedum sͥ copulatos atq
conunccos. In quo aminirabilis patet
ratio nature: ut et ille aduolandum
uł ad rapiendum cibum usu accõmo¬
dofultiant᷑. &r iste ad natandum adiu¬
m̃ta habeant competentia: quo meliuꝰ
aquis possint stipnatare. & quasi renis
quibdam ita pedib suis ilibrane illiꝰ
extensione latiorib aquarum fluenta

Expanded text:
isces plerique sine pedibus sint, nullum auium genus pedum officio caret, quia omnibus uictus e terris. et ideo pedum munere fulciuntur, quia huiusmodi ad escam quaerendam indigent se diuersitatem habeant consideremus. inuenimus enim cornicis pedes uelut quibusdam digitis distantibus separatos atque diuisos, corui quoque atque pullorum um quae carne uescuntur quasi incuruos atque illud, uelut ad praedam paratos. illos digitos pedum sibi copulatos atque conjunctus. In quo admirabilis patet ratio naturae; ut et illae ad vocatum vel ad rapiendum cibum usu accomodo faliantur, et istae ad natandum adjumenta habeant competentia, quo melius aquis possint supernatare, et quasi remis quibusdam, ita pedibus suis membranae illius extensione latioribus aquarum fluenta
Abbreviated transcription (Latin):
quod drͣ aer. Et psalmus. lucits ocli
appellat. cum manisestum sit auesia
acre. uolitare. Et nos in con licindine
hunc aerem celum uocamt. aincuͭ
de sereno uł nibilo querms aliquã¬
do dicimus qualis ẽ aer aliuͣ qualeẽ

Expanded text:
ur aer. Et psalmus volucres coeli appellat, cum manifestum sit aves in aere volare; et nos in consuetudine hunc aerem coelum appellamus; nam cum de sereno vel nubilo quaerimus, aliquando dicimus: Qualis est aer? Aliquando:
Abbreviated transcription (Latin):
aucẽ elem̃ta ictoxria nuncupant to qͥd
pͥ societas concordia & cominunione q̃dã
conuemiant. Namsicea inter se natura¬
li q̃dam ratione uincta dicunt᷑. ut mͦ ori¬
ginem abigne repetentes usꝙ: a terram:
m̾a terra usꝙ adignẽ: ut ignisquidem
macre desinat: aer maqua. dñsci᷑ aqua
interiã crassescat: rursusꝙ t̃radiluatim
maquam: aqua rarescat maere aerm¬

Expanded text:
autem elementa στοιχεῖα nuncupant eo quod sibi societatis concordia et communione quadam conveniant, nam sic ea inter se naturali quadam ratione juncta dicuntur, modo originem ab igne repetentes usque ad terram, modo a terra usque ad ignem, ut ignis quidem in aera desinat, aer in aquam densetur, aqua in terram crassescat, rursusque terra diluatur in aquam, aqua rarescat in aer
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam cela quiruis imp̃ssa lummi¬
na habeat stellarum peliti signa. Nã¬
ribus resulge. Distirttnim cũ ds̃
daris luminil et imꝑset sole scilicet
os lune orbe fulgĩtq: toastireum mica¬
tium splendũ sgnis adornauit. Hc¬

Expanded text:
tanquam coelatum vas, impressa lumina habeat stellarum, veluti signa. Coioribus refulget. Distinxit enim illud Deus claris luminaribus et implevit, sole scilicet et luna orbi fulgentibus, et astrorum micantium splendentibus signis adornavit.
Abbreviated transcription (Latin):
sõs enm g̾ce lux ẽ. Cardo ẽ locus inqͦ ostiũ
cardias: qͦo qͦsi cori hominem cotum. ita
ille cuneus ianuam regat ac moueat
uñ et ꝑuerbiale ẽ. in cardine rẽ eẽ. Lin¬
ina ostorium dicta eo qͦo transuersa sĩt
ut lunes. ⁊ pea sic̃ in agro. aut incrocatur
prius quam domum ingrediam᷑. Postes
co qͦd post ostium stent.e ꝑartibi

Expanded text:
Cardo est locus, in quo ostium cardias, quod, quasi cor hominem totum, ita ille cuneus januam regat ac moveat. Unde proverbiale est, in cardine rem esse. Limina ostiorum dicta eo, quod transversa sunt, ut limes: et per ea, sicut in agro, aut introeatur priusquam ad domum ingrediamur: postes eo, quod post ostium stent. Car
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit. Elaustra ab eo ᷤ cdaudant᷑ dicta. fe
nestre sunt quib pars exterior augusta
et in cerior diffusa ẽ. quales in horreis in¬
demꝰ. dicte eo qͦo lucem fenerent. Curci
mo foris uidet᷑. Alii fenestram dictampsi¬

Expanded text:
rupit. 5. Claustra, ab eo quod claudantur dicta. 6. rupit. 5. Claustra, ab eo quod claudantur dicta. 6. Fenestrae sunt quibus pars exterior angusta, et interior diffusa est, quales in horreis videmus, dictae, eo quod lucem fenerent. Lux enmo foras videt. Alii fenestram putant di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquem ingredim᷑ ⁊ adimiticus.
Uestibulum. c̃. uł aditus domus pͥuatel
spacium adiacens edibus publicis. Et
uestibulum dictum eo qͦd ibi uestiunt᷑
fores: aut qͦd aditum cecto uestiat aut
abstando. Porticus qͦo transitus sit mags
quam ibistandum sit. qͣsi porta. ⁊ borci¬
cus eoqͦo sit aꝑtus. Ianua a iano quodãᷤ
appellatur. cui gentiles omnem introitũ
uł eritum sacratierunt. Uñ lucanus. fet¬
tia bellig̾i compescat linima iam. Est
aut̃ ptimus domꝰ ingressus Ccc̃a intͣ: ia¬
nuam: ostiauocãt᷑ generalit᷑. Ostium est
ꝑqͦd ab aliq̃ arcem᷑ ingressu. ab obstando
dictum. Siue ostium dictum. qi ostendit
aliquid intus. alii aiint ostium appella¬
ri. ꝙ hostem morat᷑. Ibi enim aduersariĩ¬
nos obicimus. Hinc ⁊ ostia tyberuia. qr
hostib sunt opposita. fores ⁊ ualue clauste.
bit fores dicunt᷑. que toras. uualue queĩt
peuoluunt᷑. ⁊ duplices complicabilesq s
Set generaliter usus uocabula ista com¬

Expanded text:
quem ingredimur et admittimur. 2. Vestibulum est, vel aditus domus privatae, vel spatium adjacens aedibus publicis. Et vestibulum dictum, eo quod vestiuntur fores, aut quod aditum tecto vestiat, aut a stando 3. Porticus, quod transitus sit magis quam ubi standum sit, quasi porta, et porticus, eo quod sit aperta. 4. Janua a Jano quodam appellatur, cui gentiles omnem introitum, vel exitum sacraverunt. Unde Lucanus: Ferrea belligeri compescat limina Jani. Est autem primus domus ingressus, caetera intra januam ostia vocantur generaliter. Ostium est, per quod ab aliquo arcemur ingressu, ab obstando dictum, sive ostium, quia ostendit aliquid intus. Alii aiunt ostium appellari quia hostem moratur. Ibi enim nos adversariis objicimus, hinc et Ostia Tiberina, 227 quia hostibus sunt opposita. Fores et Valvae claustra sunt; sed fores dicuntur quae foras, valvae quae intus revolvuntur, et duplices complicabilesque sunt. Sed generaliter usus vocabula ista cor
Abbreviated transcription (Latin):
uł quod se pedib iuicem alli¬
gent. uł ꝓco qͦd sine pedib nascũ¬
tur. Nam pꝰca et pennas et pedes accipi¬
unt. He solertes ingenerandi mellisof¬
ficio. assignatas incolunt sedes. domici¬
lia menarrabili arte componunt. erua¬
riis florib fauum condunt. tertisꝙ ce¬
ris innumera ꝓlecastra itplent. extrci¬
tum & regeshĩt. p̾lia mouent. fumũ
sugiunt. tumultu crasperant᷑. Hasple¬
riꝙ exꝑtisunt de boum cadauĩb nasci.
Namphis crrandis uitulorum occisoꝵ
carnes ilb̾ant᷑: ut exputresacto cruore
uermes citentur: qui p̾ca essicnint᷑ apes:
sic̃ scabrones de equis: fucidemtilis ue¬
pe deasmis. ¶ ros g̃ti appellant quit¬
tur. qu aliqui reges putant dictos qͦt
cast Aucant. fũcus ẽ. maior apis. scabro
nnor. Dictus autem fuc̃ quod alie¬
os labores edat quasi fagꝰ. Dcpascitur
enim quod ñ laborauit. Dequo uirgiliꝰ
Ignauum fugꝰ ped̾ ap̃sepib aret. uespa¬

Expanded text:
 quod se pedibus invicem alligent, vel pro eo quod sine pedibus nascuntur. Nam postea et pedes et pennas accipiunt. Hae solertes in generandi mellis officio assignatas incolunt sedes, domicilia inenarrabili arte componunt: ex variis floribus favum condunt, textisque ceris innumera prole replent: exercitum et reges habent: praelia movent: fumum fugiunt: tumultu exasperant. Nam plerique experti sunt de boum cadaveribus nasci. Has pro iis creandis vitulorum occisorum carnes verberantur, ut ex putrefacto cruore vermes creentur, qui postea efficiuntur apes. sicuti scabrones de equis, fuci de mulis, vespae de asinis. Castros Graeci appellant, quiantur, quos aliqui reges putant dicti, quod castra ducant. Fucus est major ape, scabrone minor. Dictus autem fucus quod alienos labores edat, quasi fagus. Depascitur enim quod non laboravit. De quo Virgilius: Ignavum fucos pecus a praesepibus arcent. Ap
Abbreviated transcription (Latin):
Parenthesis ẽ: cum quasi deponimꝰ aliqͥd
imꝑfectum apud memoriam iudicum
repetituros nos dicentes cum oportunũ
fuerit. Eeusis idẽ. soli loquium. cum
ad int̾rogata ipsi nobis respondemꝰ. Si.¬
neresis est cum deferimꝰ aliqͥd petentes.
ut aliud interim nos ꝑmittant dicere:¬

Expanded text:
Parathesis est, cum quasi deponimus aliquid inperfectum apud memoriam iudicum, repetituros nos dicentes, cum oportunum fuerit. Peusis, id est soliloquium, cum ad interrogata ipsi nobis respondemus. Synaeresis est, cum differimus aliquid, petentes ut aliud interim nos permittant dicere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcit. Inucint᷑ sꝑccialit̃ in nietallis siue in
mo iposito conclue ferrte. patena testea
suꝑposita:. tum circumlito uasculo cir¬
cumdãt᷑ carbones. sicq argentum iuũ
exminio distillat. Sme hoc neq argc̃tũ
neq aes in aurari p̃. Tantt aut̃ uirtucis
t. ut si suꝑscitarium argenti uiui cence¬
narium sarum supponas oncris statim
resistit. si uͦ auri scrupulum leuitatt̃
ciꝰ raptim sii recipit. Fr quo indelligt᷑¬

Expanded text:
it. Invenitur specialiter in metallis sive in mineo inposito conchulae ferreae patena testea sucumdantur carbones, sicque argentum vivum ex minio distillat: sine hoc neque argentum, neque aes inaurari potest. 3. Tantae autem virtutis est, ut si super sextarium argenti vivi centenarium saxum superponas, oneri statim resistat. Sin vero auri scrupulum, levitatem ejus raptim sinu recipit, ex quo intellig
Abbreviated transcription (Latin):
auro argentoq si dum signato ex qͦ me¬
tallis qͣuis p̾ca facta fuissit pecunia. nom̃h
tñ errarii ꝑmansit: ab eo metallo. unde
mnitium sumpsit: Tesaurum urbͣ gcã¬
ꝓꝓͣtatem a pootis chescos ã positione. ħ ła
rtposico nominat᷑. Nam chesis positio
dr᷑. ⁊ ẽ nom̃ exg̃to latinoq sermone ꝯpo¬
situm. Namdas gcirepositũdicũt. Nã¬
sonatrepositũ auts̃ curaria nom̃ ht̃ ab auto.
etibuta uͦ eo qͦd antea ptrib singłas exige
liusum stusseromanuĩ ppłm ostat. ut biiqͥ¬

Expanded text:
auro argentoque nondum signato; ex quorum metallis quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen erarii permansit, ab eo metallo undeinitium sumpsit. Thesaurum juxta graecum apo tes theseos, a positione, hoc est, a reposito nominatur. Nam thesis positiosermone conpositum. Nam θεςo Graeci repositum dicunt, Lasonat repositum aurum. Auraria nomen habet ab auro. Tributa vero, eo quod antea per tribus singulas exigebdivisum fuisse Romanum populum constat, ut eti
Abbreviated transcription (Latin):
taq̃runt᷑. mitallum. fig̾a. ⁊ pond. Si erhis
aliqͥd defucrit. noiisma ñerit. Da st̃ ant̃
gen̾a argenti ot auri. & eris. signatum. fac¬
tum. infectum. dignatum ẽ. qͦd innũme
ĩ. factũ ẽ. qͦd inuasis. ⁊ signis. Infectũ qͦdĩ
ant̃ formarum netalla ita uenerunt. dũ
quocumq casu ardentis siluc excoq̃rent
t̃ram q̃ calefactis uenis fudit tiuos cͦcumq
stasture. Siue gͥ es illud futrat siue au
tia eum in loca terre de p̾ssiora decuri:
fxtipiens lacuna foemauerunt. Quartm
trun splendore capiti homines cũ illiga¬
tas attoslerent massas. uiderunt in eas c̾re
uestigiafigurata. m̃ excogitauerũt lique¬
factas adomnem formani p̾se deduci

Expanded text:
m, figura et pondus. Si ex his aliquid defuerit, nomisma non erit. Tria sunt autem genera argenti et auri et aeris: signatum, factum, infectum. Signatum est quod in nummis est; factum, quod in vasis et signis; infectum, quod autem formarum metalla ita venerunt; dum enim quocumque casu ardentes silvae exquoquerent terram, quae calefactis venis fudit rivos cuiuscumque structurae, sive igitur aes illud fueratrum, cum in loca terrae depressiora decurreret,  rivus, vel excipiens lacuna formaverat. Quarum rerum splendore capti homines, cum ligatas attollerent massas, viderunt in eis terrae vestigia figurata, hincque excogitaverunt liquefactas ad omnem formam posse deduci.
Abbreviated transcription (Latin):
pulcbritudinem sydili. Appellat᷑ crum
apud cos cosinos quod signisirat ornaĩi¬
tum. Nichil enim mundo pulcͥas ocłis
carnis aspicimꝰ. Quatuor t̃e auͥtẽ climata
mundi .i. plagas orientem. & occidatem:
sꝙtentrionem et meridun Oriensẽ. pͥ.¬

Expanded text:
pulchritudinem siderum. Appellatur enim apud eos cosmos, quod significat ornamentum. Nihil enim mundo pulchrius oculis carmundi, id est plagas: Orientem et Occidentem, Septentrionem et Meridiem. Oriens
Abbreviated transcription (Latin):
notant quasdam inmundo cor¬
porum partes tam mimiitissi¬
i. sectionem recipiunt. Uñ or athomi die¬
ti sunt. hiꝑmane totius mundi ir requi¬
etis motib uolitare ꝙ huc arꝙ illuc fier¬
ridicunt᷑ sic̃ tenussum pulueres quil
susi ꝑfenestias radiis solis uidñtur. Ea
bis arbores ce herbas. et fruges. om̃sori¬
ri. ex his ignem &e aquam. & uniũsa
gigni atꝙ constare quidã phylosophoꝵ
gñtium putanerunt. Sunt autẽ atho¬
grana nl sunt mener fursuimꝙ ip̃ a

Expanded text:
vocant quasdam in mundo corporum partes tam minutissiest, sectionem recipiant, unde et ἄτομοι dicti sunt. Hi per inane totius mundi irrequietis motibus volitare, et huc atque illuc ferri dicuntur, sicut tenuissimi pulveres, qui infusis per fenestras radiis solis videntur, ex iis arbores, et herbas, et fruges omnes oriri, et ex iis ignem, et aquam, et universa gigni, atque constare quidam philosophi gentium putaverunt. 2. Sunt autem atograna, veluti sunt arenae, rursumque ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
stamꝰ. iđo adorientem conũtmur uñcelũ
surgit: ñ tanquam ibi habitet ds̃ quasi
cet̾as mundi partes deseruerit: qui ubiẽ ꝙ
presũs ẽ & ñ locorum spacuĩs s maiestatis
potentia: sut ammnoneat᷑ animus adna¬
turam excellentiorem se conueriere .i. ad
dm. cum ipsum corpꝰ cuis quod t̾remim¬

Expanded text:
stamus, ad orientem convertimur, unde coelum surgit: non tanquam ibi habitet et Deus, quasi caeteras mundi partes deseruerit qui ubique praesens est, non locorum spatiis, sed majestatis potentia; sed ut admoneatur animus ad naturam excellentiorem se convertere, id est ad Deum, cum ipsum corpus ejus quod e
Abbreviated transcription (Latin):
nem autẽ cuis atq formatõnem hecẽ.
distantia quod originaliter sodm na¬
ture substantiam simul cuncta cirata
tius enim cirature origo simnul extitit.
os appellant. dequa pͦmodum omnia
singalatim ꝑspecies uariasstimast ꝑ
nichilo. mundi autẽ species demfor
matĩa. Proinde duasres ante omnnacõ

Expanded text:
nem mundi et formationem eius haec est distantia, quod originaliter secundum materiae substantiam simul cuncta creata tius enim creaturae origo simul extitit, ormis, de qua postmodum omnia singillatim per species uarias formasque nihilo. Mundi autem species de informi materia. Proinde duas res ante omnem
Abbreviated transcription (Latin):
Iosepħ ab eo quod sibi alium filium
addi mater optauerit: uocauit aug¬
mentum. Hunc pharao saphaneth
appellauit. quod hebraice ab scondito.¬
rum reꝑtorem insonat. ꝓ eo qd̃ obscura
somnia reuelauit. & sterilitatem pre¬
dixit. Tamen quia hoc nomen ab e¬
grptio ponitur: ipsius lingue debet
habere rationem. Interpretat᷑ enim
saphaneth egyptio sermone saluator
mundi. eo quod orbem terre ab im¬
minenti famis excidio lib̾auit. Benia¬
min interpretatur filius dextere. qd̵
est uirtutis. Dextera enim appellatur
iamin. Mater quippe eius moriens uo¬
cauerat nomen eius benonim: id est
filius doloris mei. Pater hoc mutauit.
filium dextere nominans. Manassen
dietus. ab eo quod sit pater eiꝰ oblitus¬
laborum. Ita enim hebraice uocatur
oblino. Effraim dictus. eo quod auxe¬
rit eum ds̃: ꝙ ex hoc uocabulo in lin¬
guam nr̃am tranffertur augm̃tum.

Expanded text:
Ioseph ab eo, quod sibi alium Ioseph ab eo, quod sibi alium addi mater optaverat, vocavit augmentum. Hunc Pharao Zaphanath appellavit, quod Hebraice absconditorum repertorem sonat, pro eo quod obscura somnia revelavit et sterilitatem praedixit. Tamen, quia hoc nomen ab Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet habere rationem. Interpretatur ergo Zaphanath Aegyptio sermone salvator mundi, eo quod orbem terrae ab inminenti famis excidio liberarit. Beniamin interpretatur filius dexterae, quod est virtutis. Dextera enim appellatur iamin. Mater quippe eius moriens vocaverat nomen eius Benoni, id est filius doloris mei. Pater hoc mutavit, filium dexterae nominans. Manasses dictus ab eo, quod sit pater eilaborum suorum, ita enim Hebraice vocatur oblivio, Ephraim vero, eo quod auxerit eum Deus, ex hoc enim vocabulo, in linguam nostram transfertur augmentum.
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃arum actio. Ysachar inter pretaturs
dragoris filii ruben introitum uiri
qui racheli debebatur ad se emerat lia.
tatur habitacłm. Sextum enim hũc¬
filium genuerat lia: ꝓpterea iam secu¬
ra dixit. Habitabit mecum uir meus.
unde et filius eius uocatus est habitacu¬
lum. Neptalim de conuersione siue cõ¬
paratione catisa nominis eius est. Unde
et dixit rachel cum eum peꝑisset ancil¬
la eius bala. Habitare me fecit ds̃ ha¬
bitatione cum sorore mea. Dan interp̃¬
tatur udicium. Bala enim dum eum
pepisset: dixit rachel dña eius. Iudi¬
cauit me ds̃. et exaudiens dedit mͥ fi¬
lium. Causam nominis eius expressit.
ut ab eo quod iudicasset se dñs filio
ancille nomen imponeret. Gad ab e¬
uentu siue ꝓcinctu uocatus e. Qndo
enim peꝑit eum ⁊ elfa: dixit dña cuns
lia. In fortuna. id est quod dicitur. in
ꝓcinetu uel euentii. Aser beatus dicit᷑.
Et ab eo quod beata dicatur: ex ethi¬
mologia nominis beatum uocauit.

Expanded text:
gratiarum actio. Issachar interpretatus esgratiarum actio. Issachar interpretatus esdragoris filii Ruben introitum viri, qui Racheli debebatur, ad se emerat Lia. tatur habitaculum. Sextum enim hufilium genuerat Lia. Propterea jam secura dixit: Habitabit mecum vir meus. Unde et filius ejus vocatus est habitaculum. Nephthalim e conversione, sive comparatione causa nominis ejus est. Unde et dixit Rachel, cum eum peperisset ancilla ejus Bala: Habitare me facit Deus habitatione cum sorore mea. Dan interpretatur judicium. Bala enim, dum eum peperisset, dixit Rachel, domina ejus: Judicavit Dominus, et exaudiens dedit mihi filium, causam nominis ejus expressit, ut ab eo quod judicasset Dominus, filio ancillae judicii nomen imponeret. Gad ab eventu sive procinctu vocatus est. Quando enim peperit eum Zelfa, dixit dominLia: In fortuna, id est quod dicitur, in procinctu vel eventu. Aser beatus dicitur. et ab eo, quod beata dicatur, ex etymologia nominis beatum vocavit.
Abbreviated transcription (Latin):
causa nomen accepit ysaac: int̃pre¬
tatur enim risus. Sciendum autem
quod quatuor in ueteri testamento
abiq ullo uelamine nominib suis
ante quam nascerentut uocati suÑ:
ismael. ysaac. salomon. & ozias. Lege
scripturas. Iacob supplantator interp̃¬
tatur: siue quod en ortu plantã nas¬
centis fratris apprehenderit. suic qd̾
postea frẽm arte deceꝑit. Unde ꝙ esau
dixit. Iuste uocatum est nomen eius
iacob: supplantauit enim me ecce se¬
cundo. Isrł uir uidens dm̃. Tunc enĩ
hoc nomen accepit. quando tota noc¬
te luctatus uicit in certamine angłm.
et oriente lucifero benedictus est. Inde
apter uisionem dñi isrł appellatus ẽ: sic̃
et ipse att. Uidi dñm. et salua facta est
anima mea. Ruben interpretatur ui¬
sionis filius. Sic eium quando eum pe¬
perit lia uocauit nomen eius ruben.
cnim lia quando peꝑit eum: non am¬
confessio dicitur. Quando enĩ peꝑte
q nomen eius dictum est: quod est

Expanded text:
causa nomen accepit Isaac, interprecausa nomen accepit Isaac, interpretatur enim risus. 4. Sciendum autem quod quatuor in veteri Testamento absque ullo velamine nominibus suis, antequam nascerentur, vocati sunt; Ismael, Isaac, Salomon, et Josias. Lege Scripturas. 5. JACOB, supplantator interpretatur, sive quod in ortu plantam nascentis fratris apprehenderit, sive quod postea fratrem arte deceperit. Unde et Esau dixit: Juste vocatum est nomen ejus Jacob, supplantavit enim me ecce secundo. 6. ISRAEL, vir videns Deum. Tunc enim hoc nomen accepit, quando tota nocte luctatus vicit in certamine angelum, et oriente lucifero benedictus est. Inde propter visionem Dei Israel appellatus est, sicut et ipse ait: Vidi Dominum, et salva facta anima mea.' Ruben interpretatur visionis filius. Sic enim, quando eum peperit Lia, vocavit nomen eius Ruben denim Lia, quando peperit eum, non amconfessio dicitur. Quando enim peperit que nomen eius est dictum, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
dit iudith. Torobabel apud hebre¬
os ex trib integris nominib tradi¬
tur ẽẽ compositus. To iste. ro magist.
babel ꝓprie babilonnun resonat: & ef¬
ficitur nomen zorobabel. iste magist̃
de babilone. In babilone enum mortu¬
titit. Opatriarchis.
uorundam patriarcharum echi¬
mologie notande sunt: ut sci¬
amus quid in suo uocabulo resonẽt.
Nam pleriq eorum: ex causis ꝓprũs
nomina acceperunt. Patriarcha inter¬
pretatur patrum princeps. archos enĩ
grece. princeps est. Abram primũ uoca
scilicet tantum. P ostea appellatus ẽ¬
abraham. quod transfertur pater
multarum gentium: quod erat ad huc
ꝑ fidem futurum. Gentium autem
non habetur in nomine. s subaudit᷑
uixta illud. Erit nomen tuum abrahã:
quia patrem multarum gentiũ po¬
sui te. Ysaac ex risu nomen accepit. R¬
serat enim pater quando ei ꝓmissus
est: admirans in gaudio. Rasit & ma¬
ter: quando ꝑ illos tres uiros ꝓmissꝰ
est. dubitans in gaudio. Ex hac ergo

Expanded text:
diaci. Z 51 ZOROBABEL apud Ebreos ex tribus integris nominibus dicitur esse compositum: zo, iste; ro, magister; babel proprie Babiloniam sonat, et efficitur nomen Zorobabel, iste magister de Babilone, in Babilone enim orttitit. § 7 De patriarchis. Quorundam patriarcharum etymologiae notandae sunt, ut sciamus quid in suo vocabulo resonent. Nam plerique eorum ex causis propriis nomina acceperunt. Patriarcha interpretatur patrum princeps. Ἄρχος enim Graece princeps est. 2. Abram primum vocat26 Israel, scilicet, tantum; postea appellatus Abraham, quod transfertur pater multarum gentium, quod erat adhuc per fidem futurum. Gentium autem non habetur in nomine, sed subauditur, juxta illud: Erit nomen tuum Abraham, quia patrem multarum gentium posui te. 3. Isaac, ex risu nomen accepit. Riserat enim pater quando ei promissus est, admirans in gaudio. Risit et mater, quando per illos tres viros promissus est, dubitans in gaudio. Ex hac ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nis enim popłi causa iste extitit. Tam
bri psalinus uel canticum meum.
amri crispans m̃s. achab frat̃ patͥs.¬
Iezabel fluxus sanguinis. uel fluenᷤ
sanguinem: sed melius est ubi ẽ ster¬
quilimum. Precipitata enim deorsũ
comederunt canes carnes eius. sicut
carnes iezabel. sicut stercus suꝑ faci
Ioathan robustus. Sella. umbra eiꝰ
uel petitio. Manaen. consolans. Face¬
as. os aꝑiens. Nabuchodonosor pro¬
phetia laguncule anguste. siue ꝓphe¬
tans istiusmodi signum: ꝓ somnio
scilicet futurorum quod uidisse nar.¬
ratur. & daniel interpretatus ẽ: sue
sessio in agnitione angustie ꝓ his qͥ
in captiuitatem ab eõ ducti sunt.

Expanded text:
nis enim populi causa iste exstitit. 77. nis enim populi causa iste exstitit. 77. ZAMBRI, Psalmus, vel Canticum meum. OMRI, crispans mIezabel fluxus sanguinis, vel fluens sanguinem: sed melius, ubi est sterquilinium. Praecipitata enim deorsum comederunt carnes eius canes, sicut 'carnes Iezabel sicut stercus super facIoatha rovel petitio MANAHEM, consolans. PHACEAS, aperiens. 80. NABUCHODONOSOR, prophetia lagunculae angustae, sive prophetans istiusmodi signum, per somnium scilicet futurorum, quod vidisse narratur, et Daniel interpretatus est; sive, sessio in agnitione angustiae pro iis qui in captivitatem ab eo ducti sunt.