comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
osł hoshonoratior fontigena.¬
rũ uirginũ chorꝰ pegseȩ uo.¬
Icis nectare diffluebat. Qui frigueuiꝰ¬
dã pubidȩ cicutis geminatis int̾stin¬
ctus. om̃s pͣcedentiũ suauitatũ dulce¬
3. dines ante ibat. Tandẽ int̾ phebũ pal-¬
Iladẽq media armonia sullimis in¬
Sgredit᷑. Cuiꝰ sonoꝵ caput auricorus.¬
Icantis bratteis comebat᷑. Ceso etiã tenu¬
Satoq mecallo rigens uestis & om̃ibꝰ¬
Sad motũ gressũq rata congruentia
Stẽpatũ. blandis lenit᷑ crep̃itacłis ti¬
Iniebat. Cuiꝰ incessũ mat̾ paphie ut eã
contigue sequebat᷑ licet pulcris ro¬
Ssea numeris ac libratis passibꝰ moue¬
Sret᷑ uix tam̃ pot̾at imitari. Dextͣ au¬
tẽ qd̾dã gyris multiplicibꝰ circula
stitabat. qd̾ quidẽ siis inuice cõplexi¬
S onibꝰ modulatũ ex ilł fidibꝰ circula¬
Itis om̃iũ modorũ concinentiã ꝑsona
bat. leua autẽ uirgims. ꝗͣ plures¬
Sexauro assimilatȩ parueq effigies.

Expanded text:
Post hos honoratior fontigenarum uirginum chorus Pegaseae uocis nectare diffluebat qui, Phrygii cuiusdam bupaedae cicutis geminatis interstinctus, omnes praecedentium suauitatum dulcedines anteibat: tandem inter Phoebum Pallademque media, Harmonia sublimis ingreditur, cuius sonorum caput auri coruscantis bratteis comebatur; caeso etiam tenuatoque metallo rigens uestis et omnibus ad motum gressumque rata congruentia temperatum blandis leniter crepitaculis tinniebat. Cuius incessum mater Paphie, ut eam contigue sequebatur, licet pulchris rosea numeris ac libratis passibus moueretur, uix tamen poterat imitari. Dextra autem quoddam gyris multiplicibus circulatstitabat quod quidem, suis inuicem complexibus modulatum ex illis fidibus circulatis omnium modorum concibat. laeva autem virginis quamplures ex auro assimulatae parvaeque effigies
Abbreviated transcription (Latin):
ARMEH latinia deum.
lucis diua scd̃ȩ.
Sacris pͣtulit astris.
Antrũ qͥppe secuta
Linquens culmina celi
Pastoralib ardens.
Palma dedit cicutis
Pulso & luminis auro.
Pandit septa balantũ.
Sordentiq ad oꝑta
Pratis gaudet ãmictu.
Ac tunc̃ conscia noctu.
Pascit monte capellas.
Spectans syd̾a cęli.
Mage ꝑcrepat flagello
Net curare deoꝵ
Pensa. aut ferre susurros
Illex carminis ampli.
Egram curam coegit.
Temnit noctis horrorem
Prefert antra subulci.
Rupe & dura qͥescit.
Et pꝰ regna tonantis:
Stram̃ dulcius herbe. ẽ.¬

Expanded text:
armen Latmiadeum lucis diua secundae sacri praetulit astris; antrum quippe secuta, linquens culmina caeli, pastoralibus ardens palmam dedit cicutis; pulso et luminis auro pandit septa balantum sordentisque adoperta pratis gaudet amictu: ac tunc conscia, noctu pascit monte capellas; spectans sidera mundi, mage percrepat flagello nec curare deorum pensa aut ferre susurros illex carminis ampli aegram cura coegit. Temnit noctis honorem: praefert antra subulci rupe et dura quiescit, et post regna Tonantis stramen dulcius herba e
Abbreviated transcription (Latin):
Ryorus puella pulcre.
Mater fuit lacene
Illecta s canore.
Hescit dolum cauere.
Nam candidꝰ niuosis
olor in uolutus alis.
Argenteis minorẽ
Plumis uidens decorem
Nec posse pur puratis.
Nimiũ placere oculis
Teneros ciere cantus.
fetontiasq musas.
Cepit repente ficta
Eraudẽ parans senecta
Sic ad mouet᷑ ori.
N oseũq circũ actȩ.
Rapit osculũ puellȩ
Gremioq complicatus.
Preciũ tulit pudoris.

Expanded text:
rudens puella pulchrae mater fuit Lacaenae, inlecta sed canore nescit dolum cauere: nam candidus niuosis olor inuolutus alis — argenteis minorem plumis uidens decorem nec posse purpuratis nimium piacere ocellis —, teneros ciere cantus Phaethontiasque musas coepit repente, ficta fraudem parans senecta: sic admouetur ori roseumque circumactae rapit osculum puellae gremioque complicatus pretium tulit pudoris.
Abbreviated transcription (Latin):
posuit ꝓopilione. Et pꝰ regna tonantis.
allis: armonie carminib
oblectati. om̃s ꝑ mulsiq diui Nec mi¬
nor qͥppe exfidibꝰ suauitas quã uocis
modulaminȩ resultabat. Deniq qͣ in¬
Sdustria cõparatũ qͥbꝰue ad seqndũ edis¬
cendũq opibꝰ uigil cura reꝑmittat.
ut intã dulcẽ eblanditãq molliciem
intima m̃tiũ liquescat affectio ioue
ad mirante disqͥrit᷑ Ac tc̃ uirgo cũ ar¬
tis pͣcepta a se expeti examinandȩ eru.¬
ditionis incentione conspiceret. pau¬
lũ melicis tẽꝑans. ex ortante qͦq delio

Expanded text:
it, et post regna Tonantis bus Harmoniae carminibus oblectati omnes permulsique diui, nec minor quippe ex fidibus suauitas quam uocis modulamine resultabat; denique qua industria comparatum quibusue assequendum ediscendumque opibus uigil cura repromittat ut in tam dulcem eblanditamque mollitiem intima mentium liquescat affectio, Ioue admirante, disquiritur. Ac tunc uirgo, cum artis praecepta a se expeti examinandae eruditionis intentione conspiceret, paulum melicis temperans, exhortante quoque Delio
Abbreviated transcription (Latin):
titate minor ÷. in qͦͥ nͥ particłarit᷑ c̾cludi
ñ potest. IN unc dicendũ ÷ singłe formȩ
quos modos recipiant. Nã recipiunt intra¬
se certũ numerũ. eitͣ qͦs modos qͥcqͥd conclu¬
sũ fuerit. ñ ÷ timere concedendũ. Recipit
Primȩ formȩ pͥmꝰ modꝰ ÷. in qͦ cficit᷑. ex
duobꝰ uniu̾salibꝰ dedicatiuis. uniu̾sale de¬
dicatiuũ directũ. ut ÷ om̃e iustũ honestũ.
omẽ honestũ bonũ. Om̃e gͥ iustũ bonum.
Si reflexi inferas: omẽ gͥ bonũ iustũ ñ seqͥt᷑.
s particłarit̾ potest inferri. Qdclã gͥ bonũ
cficit᷑ exuniu̾sali dedicatiuo o uniu̾sali ab¬

Expanded text:
titate minor est, in qua nisi particulariter concludi non potest. 410 Nunc dicendum est singulae formae quot modos recipiant; nam recipiunt intra certum numerum, extra quos modos quicquid conclusum fuerit non est temere concedendum. recipit Primae formae primus modus est, in quo conficitur ex duobus uniuersalibus dedicatiuis uniuersale dedicatiuum directim ut est «omne iustum honestum; omne honestum bonum; omne igitur iustum bonum». Si reflexim inferas «omne igitur bonum iustum», non sequitur, sed particulariter potest inferri «quoddam igitur bonum conficitur ex uniuersali dedicati
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾sione usus ÷ in rethoricis cycero. Deme
si constitutio & ipsa & pars eꝰ quȩ libet in¬
tutionis depulsio : Quȩ intentionis dei¬
sio ñ ÷: ea nec constitutio ÷ nec pars constu¬
tionis. Itẽ particłaris abdicatiua. potest hs
ubi ñ ÷. negatio cũ directo ꝓponimꝰ. ibi ft
dũ conu̾timꝰ. Hanc uicissim conu̾sionẽ ii¬
piunt duo ꝓloqͥa. qͣ illã pͥmã ñ recipiebat.
Solũ uniu̾sale ab dicatiuũ. ñ aliã recipit.

Expanded text:
e si constitutio et ipsa et pars eius quaelibet intentionis depulsio est, quae intentionis depulsio non est, ea nec constitutio est nec pars constitutionis». Item particularis abdicatiua potest hoc ubi non est negatio cum directo proponimus sit dum conuertimus. Hanc uicissim conuersionem recipiunt duo proloquia quae illam primam non recipiebant; solum uniuersale abdicatiuum non i
Abbreviated transcription (Latin):
onditionał syllogismꝰ :: cuiꝰ ꝓpositio or
plenũ argum̃tũ & plenũ id de qͦ q̃stio
et c̃cinet: ita ut assũpto argum̾to iã certũ
inferri possit. de qͦ q̃stio erat. Ad hunc modũ
ponamꝰ qͣstionẽ. eẽ. utrũ sit utilis rechori¬
ci. Et uolentes utilẽ ꝓbare: argum̃tũ abhuiꝰ
definitione capiamꝰ. qđ ÷ benedicendi scientia
Exhuiꝰ argum̃to crilla q̃stione: conditiõal
sllogismꝰ ponit᷑ sic. Si rechorica ÷ benedicen

Expanded text:
ondicionalis syllogismus est, cuius propositio et plenum argumentum et plenum id de quo quaestio est continet ita, ut assumpto argumento iam certum inferri possit, de quo quaestio erat, ad hunc modum; ponamus quaestionem esse, utrum sit utilis rhetorica, et volentes utilem probare, argumentum ab huius definitione capiamus, quod est bene dicendi scientia. ex hoc argumento et illa quaestione condicionalis syllogismus ponitur sic:
Abbreviated transcription (Latin):
tas utił÷. hoc totũ qđ constat extuobꝰ sup̃¬
tis & illatione ratiocinatio a nob̾: agrecis
syllogismꝰ appellat᷑. Est gͦ ratiocinatio ex
duobꝰ pluribꝰ ue concessis ad id qđ concedit᷑
necessaria ꝑuentio. Posst̃ gͦ plura. ee. supta
s minꝰ aduobꝰ. eẽ. ñ posst̃. Etenĩ ÷ integra
ratiocinatio. si adid qđ uolumꝰ ostendere
utile. eẽ. uoluptatẽ. tribꝰ etiã sũptis ꝑuenire
uelimꝰ. Ut omĩs uoluptas scd̃m nat᷑am ÷ omẽ
Omis gͥ uoluptas utił ÷. Ex hoc apparet¬

Expanded text:
tas utilis est». Hoc totum quod constat ex duobus sumptas utilis est». Hoc totum quod constat ex duobus sumptis et illatione, ratiocinatio a nobis, a Graecis συλλογισμός appellatur. Est ergo ratiocinatio ex duobus pluribusue concessis ad id quod non conceditur necessaria peruentio. Possunt ergo plura esse sumpta, sed minus a duobus esse non possunt. Etenim est integra ratiocinatio, si ad illud quod uolumus ostendere utile esse uoluptatem, tribus etiam sumptis peruenire uelimus ut «omnis uoluptas secundum naturam est; omne omnis igitu
Abbreviated transcription (Latin):
falu: omĩs uoluptas bonũ ÷ In duabꝰ reliqͥs
hoc obseruabis.
lenam sententiã cũ ꝓposuerimꝰ. aliqͥd¬
exea uolentes efficere: cũ concessa fuerit
suptũ dr. Huic etiã uni sententiȩ alia cerca
ratione debit innecti. Et utiq ꝓpt̾ id qd in¬
ferre uolumꝰ conçedenda. Et hec cũ concessa
fuerit. sũptũ dr̃. E x duobꝰ sũptis ratione sibi¬
met nȩns: eficit᷑ illatio. Quȩ illatio suptũ
ꝓpt̃ea dici ñ potest. qr ñ expectas ut hoc etiã
ł adu̾sariꝰ concedat. s eo inuito seqͥt᷑. si modo
ratione seruata fuerit illatũ. Et ut hoc pla¬
ni fat. exẽplo putemꝰ questionẽ. ẽẽ. utrum
uslurtas utił sit. si ꝓponamꝰ ita. Om̃is uolup¬
tis bona:: plena qͥdẽ sententia ÷. Sũptũ esti¬
ett᷑.s. hoc adu̾sarꝰ concedat. Quo concesso: ad¬
iungenda alia sententia. Omẽ aut bonĩ utile
Si hoc etiã c̃cesserit: efficit᷑ suptũ. Exqͥbꝰ duo¬
P suptis etuã inuito eo seqͥtur. Om̃is gͥ uolup¬

Expanded text:
«omnis uoluptas bonum est». In duabus reliquis hoc obseruabis. Plenam sententiam cum proposuerimus, aliqex ea uolentes efficere, cum concessa fuerit, «sumptum» dicitur. Huic etiam uni sententiae alia certa ratione debet innecti et utique propter id quod inferre uolumus concedenda. Et haec cum concessa fuerit, «sumptum» dicitur. Ex duobus sumptis ratione sibimet nexis conficitur illatio. Quae illatio «sumptum» propterea dici non potest, quia non exspectas ut hoc etiam tibi aduersarius concedat, sed eo inuito sequitur, si modo ratione seruata fuerit illatum. Et, ut hoc planum fiat exemplo, putemus quaestionem esse utrum uoluptas utilis sit. Si proponamus ita «omnis uoluptas bonum est», piena quidem sententia est; sumptum efficitur, si hoc aduersarius concedat. Quo concesso adiungenda est alia sententia «omne autem bonum utile est». Si hoc etiam concesserit, efficitur sumptum; ex quibus duobus sumptis etiam inuito eo sequitur «omnis igitur uolup
Abbreviated transcription (Latin):
Hromiꝰ c̃ciꝑet c̃tumelias nosse dolere:
Mage quã crediderat uiꝑeã noscere possti
Et iners marsica dudũ fleret p̾stigiati.
Meq me c̾spiceret sõnificã ł demulentã.
Loca passi blatterantẽ iou ialibꝰ suborsis.
⁊ am̃ uni famulandũ ÷ tͥ uirgo. reticemꝰ.
Hȩc dicens uelut repͣssa conticuit.
Cõpluresq eandẽ diuoꝵ qͥ int̾ initia denł¬

Expanded text:
Bromius conciperet contumias nosse dolere, Bromius conciperet contumias nosse dolere, mage quam crediderat uipeream noscere posset. Et iners marsica dudum fieret praestigiatrix, neque me conspiceret somnificam uel temulentam ioca passim blaterantem iouialibus sub orsis. Tamen uni famulandum est tibi, Uirgo; reticemus.» Haec dicens uelut repressa conticuit, compluresque eam diuorum, qui inter initia derise
Abbreviated transcription (Latin):
Sat ÷ ꝓfunde frons decens scientiȩ
Quȩ astrusa ꝓmit. nil morosũ disserens
Pret᷑ uolando nilq ignotũ deserens.
Nanq suꝑ fc̃ fraude multa consita.
Quȩ falsa captos curũ it deceptio.
Dũ ambage ficta p̃̾struis sofismata.
Captentulisue ludis illugantibꝰ.
Pellax soritas cũq sensim congeris.
Formas ue m̃das cõꝑbat qͣs ueritas.
Nefas tonantis garriat subauribꝰ.
Facinꝰq dirũ. qͥppe sũmi celites.
O dere t᷑pis om̃e falsũ femine.
Nã si reuoluas qͥcqͥd cauilla seuiꝰ.
Dudũ locuta circulateix indecens.
Fies ꝓfecto decipula si astrixeris.
Facessat gͦ u̾silis ꝓfunditas.
Resquũq tepꝰ liqueris sororibꝰ. ssũ tus¬
U enerandus mͥ fatꝰ. reuerend̾q secita
Referã iussa pedẽ. atq ilicet exorsa siletu
Licet unã decuit uiss ꝑmitt̾e culpã
Ut honoris p̾cio ced̾et inferre relatꝰ.
Popłm cetropidarũ bene qͦ palliatarũ.

Expanded text:
sat est profundae fons decens scientiae, sat est profundae fons decens scientiae, quae abstrusa promit nil morosum disserens praeteruolando nilque ignotum deserens. Nam quae supersunt fraude multa consita, quis falsa captos circuit deceptio, dum ambage acta praestruis sophismata captentulisue ludis illigantibus pellax soritas cumque sensim congeris formasue mendas, comprobat qual ueritas, nefas Tonantis garriat sub auribus facinusque dirum; quippe summi caelites odere turpis omne falsum feminae. nam si reuoluas, quid cauilla saeuius? Dudum locuta, circulatrix indecens fies profecto, decipula si astruxeris. Facessat ergo uersilis profunditas, reliquumque tempus liqueris sororibus.» «Venerandus mihi fatus, reuerendosque secuta referam iussa pedem, atque ilicet exorsa silebunt, licet unam decuisset mihi permittere culpam, ut honoris pretio cederet inferre relatus, populum Cecropidarum bene quo palliatarum
Abbreviated transcription (Latin):
ercitatio ÷ rechorice. Rethorica gͥ. freq̃nti
dictione meditanda÷. In ꝓpositione exer¬
citatio ad declaratiuã partẽ ꝑtinere uide¬
bat᷑. In assuptione ipsa exercitatio ita ad
declaratiuã ꝑtinet. Quo mͦ gͦ forma ser¬
uata ÷. scilicet qr relictũ ÷ aliqͥd indeclara¬
tiua ꝓpositionis. qd̾ ñ uenerit indeclara¬
tiuã assũptionis. unde fieri possit conclu¬
sio. hoc ÷ meditanda : Nã si uellẽ sic assu¬
mere. rethorica aut̃ ars: : totũ seruatur ad
c̾cusionẽ. Rethorica gͥ freq̃nti exercitatione
meditanda ÷. Ex hoc apparet multa. ẽe cõ
stente dialectica ad q̃dã ñ minꝰ in extricabi¬
lia quã caliginosa ꝓpante. pallas nutum
maiugene festinantis int̾uenit̾.
Erna fancdi iã ꝓgressũ cõprime.
Ne inflexa tortos stringat intimati
Et multi nodos ꝑpetui an frantꝰ diu.
Hymen recuset. editũ ÷ competidio.
Qyicqͥd decent̃ docta disputatios
Multo astruendũ contulit uolumine.

Expanded text:
ercitatio est rhetoricae; rhetorica igitur frequenti ercitatio est rhetoricae; rhetorica igitur frequenti dictione meditanda est». In propositione exercitatio ad declaratiuam partem pertinere uidebatur. In assumptione ipsa exercitatio item ad declaratiuam pertinet. Quomodo ergo forma seruata est? Scilicet quia relictum est aliquid in declaratiua propositionis quod non euenerit in declaratiua assumptionis unde possit fieri conclusio, hoc est «meditanda est». Nam si uellem sic assumere, «rhetorica autem ars est», totum seruabatur ad conclusionem, «rhetorica igitur frequenti exercitatione meditanda est». Ex hoc apparet multa esse commstente Dialectica et ad quaedam non minus inextricabilia quam caligosa properante, Pallas nutu Maiugenae festinantis interuenit: « Perita fandi, iam progressum comprime, ne inflexa tortos stringat intimatio et multinodos perpeti anfractus diu Hymen recuset. Editum est compendio quicquid decenter docta disputatio multo astruendum contulit uolumine.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnegationẽ. Hoc induobꝰ reliqͥs licet intelli¬
gi. Miscent᷑ aut̃ sibi multis modis sllogis¬
mi. ut in una ratiocinatione & pͣdi catiui
generis & conditionał formas agnoscas. hoc
mͦ. Si q̃stio sit utrũ utił sit ipsa dialectica:
ꝓponendũ÷ Si benedisputare utile ÷: utił
:bene disputandi scientia. At bene dispu
dendũ: inp̾dicatiuo syllogismo. qđ de
ꝓpositione sibi assũptionẽ uendicet. Nam
extrinsecꝰ aliqͥd eã acciꝑe manifestũ : In eo
aut̃ qđ sibi ut diximꝰ deꝓpositione uendi¬
cat. attendendũ ÷. utrũ recte uindicet ꝓpt̾
seruatas memoratasq formas. Efficit᷑ enĩ ut
qđ in ꝓpositione ad declaratiuã partẽ ꝑtin̾e
uidebat᷑. in assũptione ostendat᷑. ad subiecti¬
uã ꝑtin̾ȩ. Et itẽ si alit̃ assumas: hoc ipsũ
ꝑtinebit ad declaratiuã hoc mͦ. Notũ ÷ in
pͥma forma ita assumi subiectiuã assũꝑ¬
tionis. ut si ꝓposueris sic. om̃is ars freq̃nti
exercitatione meditanda ÷. Dictio aut̃. ex¬

Expanded text:
tur; hoc in duobus reliquis licet intelligi. Miscentur autem sibi multis modis syllogismi ut in una ratiocinatione et praedicatiui generis et condicionalis formas agnoscas, hoc modo: si quaestio sit utrum utilis sit ipsa dialectica, proponendum est: «si bene disputare utile est, utilis est bene disputandi scientia; at bene disputdendum est in praedicatiuo syllogismo quid de propositione sibi assumptio uindicet; nam extrinsecus aliquid eam accipere manifestum est. In eo autem quod sibi ut diximus, de propositione uindicat, attendendum est utrum rette uindicet propter seruatas memoratasque formas. Efficitur enim ut, quod in propositione ad declaratiuam partem pertinere uidebatur, in assumptione ostendatur ad subiectiuam pertinere. Et item si aliter assumas, hoc ipsum pertinet ad declaratiuam, hoc modo notum est in prima forma ita assumi ut aut subiectiua assumptionis. Si proposueris sic: «omnis ars frequenti exercitatione meditanda est; dictio autem ex
Abbreviated transcription (Latin):
e̾ẽ. utile ꝓpositũ erat. Hi tres modi ab uno
argum̃to posst̃ cͥfici. & unã rẽ om̃s ꝓbare
posst̃. Nec int̾ ÷ in ꝓpositione quã partẽ in
pͥmo ponas. utrũ argum̃ti anqͥstionis. dũ mͦ
cditionis ratio c̃seruet᷑. cũ dixeris. Si rechorica
÷ benedicendi scientia: utił ÷. Potest o sic
ꝓponere. Utił ÷ rethorica: si benedicendi
scientia ÷. Hoc etiã in duobꝰ aliis exꝑiri licet.
ut uno assũpto. aliud necessario negatũ sit
hoc mͦ. Aut sanꝰ ÷ aut imbecillis. Sanꝰ : aut̃¬

Expanded text:
uno argumento possunt confici et unam rem omnes probare possunt. Nec interest in propositione quam partem in primo ponas utrum argumenti utrum quaestionis, dummodo condicionis ratio conseruetur. Cum dixeris si rhetorica est bene dicendi scientia utilis est, potes et sic proponere: «utilis est rhetorica, si bene dicendi scientia est». Hoc etiam in duobus aliis experiri licet. ut uno assumpto aliud necessario negatum sit hoc modo: «aut sanus est aut imbecillis; sanus est
Abbreviated transcription (Latin):
li dedicatiuo particłare dedicatiuu directũ
ut ÷. Qdclã iustũ honestũ. omẽ honestũ utile.
Qdclã gͥ iustũ utile. At si reflectas: efficitur
dictũ ÷ particłare dedicatiuũ posse conu̾ti.
¶Quartꝰ modꝰ ÷ in qͦ cͥficit᷑ ex particłari dedicati

Expanded text:
icativum directim, ut est 'quoddam iustum honestum; omne honestum utile; quoddam igitur iustum utile'. at si flectas, efficitur dictum est particulare dedicativum posse converti. quartus modus est, in quo conficitur ex parti
Abbreviated transcription (Latin):
dit pͥus ÷. Scł̾s a consequentibꝰ eadẽ ratioẽ.
ut ipse noiẽ suo pͥmũ se debere se seqͥ etiã
in ordine uideat᷑ ostendere. Kestat qͥ sit t̾eiꝰ
in eodẽ argum̃to arepugnantibꝰ. Non enĩ
possumꝰ ad di̾iunctionẽ tͣnsilire. quȩ iam
ñ podest ereode argumto fieri Erit gͣ qͥrtꝰ
mod̾. qͥsi ad aliud argumꝰtũ pͥmꝰ. Et ibi titiq
antecȩde debet: inqͦ ꝑconfirmationẽ assu¬

Expanded text:
dit prius est; secundus «a consequentibus» eadem ratione ut ipse nomine suo primum se debere segui etiam in ordine uideatur ostendere. Restat qui sit tertius in eodem argumento «a repugnantibus». Nunc enim possumus ad disiunctionem transilire quae iam non potest ex eodem argumento fieri. Erit ergo quartus modus quasi ad aliud argumentum primus, et ibi utique antecedere debet in quo per confirmationem assu
Abbreviated transcription (Latin):
oris fit subiectula seq̃ntis. ut insuꝑioris ꝓpo¬
sito exemplo. Subiectiua suꝑioris fit declata¬
tiua seq̃ntis: si hoc mͦ ueł conu̾tere. Om̃e ho¬
nũ utile ÷ oĩs uoluptas bonũ ÷ Pm̃is gͥ uo
luptas utile :. Scd̾a forma ÷ in q declaratiua

Expanded text:
oris fit subiectiva sequentis ut in superius propooris fit subiectiva sequentis ut in superius proposito exemplo; subiectiva superioris fit declarativa sequentis, si hoc modo velis convertere: 'omne bonum utile est; omnis voluptas bonum est; omnis igitur voluptas utile est'. secunda for
Abbreviated transcription (Latin):
ñꝗͣ etiã concludimꝰ inferentes ñ qͥdẽ id qd̃
cficit᷑. s qđ exeo ipso qđ inferre debemꝰ. neces¬
ñ nocere. Qd enĩ utile ÷: ñ ꝗͣ nocet. hoc agre
genera. pͣdicatiuũ & condicionalẽ sillogisiũ.
sũpta ita sibi innexa ft̃. ut aliqͦ intrin¬
secus addito suppleant᷑. ut hoc qd̃ supͣ dictũ ÷
omĩs uoluptas bonũ ÷. omẽ bonũ utile :
Uidemꝰ utiq nec totũ qd̃ supͣ positũ ÷ dictũ.¬
s unã inde partẽ sũptã declaratiuã. q̃ sedo
ꝓloqͥo facta ÷ subiectiua. Hoc ꝓloqͥũ scd̾m ut
ipleret sententiã. aliqͥd petiuit extrinsecꝰ.
Id ÷ utile ÷. Huiꝰ illatio conficit᷑ exeo qd̃ acces¬
sit. & exeo qd̃ ñ ÷ repetitũ. Id ÷ omĩs gͥ uolup¬
tas utile ÷. Huiꝰ generis tres forme st̃. Pri¬
ma ÷. inqͥ declaratiua particła suꝑioris sũp¬
ti. seq̃ntis efficit᷑ subiectiua. Aut subiectiua
suꝑioris. declaratiua seq̃nitis. Declaratiua suꝑi¬

Expanded text:
 etiam concludimus inferentes non quidem id quod conficitur, sed quod ex eo ipso, quod inferre debemus, necesnon nocere; quod enim utile est, numquam nocet. hoc a Gragenera: praedicativum et condicionale. 408 ‹Syllogismus› sumpta ita sibi nexa sunt, ut aliquo extrinsecus addito suppleantur, ut hoc, quod supra dictum est, 'omnis voluptas bonum est, omne bonum utile est'. videmus utique hic totum, qsed unam inde partem sumptam declaratiuam quae secundo proloquio facta est subiectiua; quod proloquium secundum, ut impleret sententiam, aliquid petiuit extrinsecus, id est «utile est». Huius illatio conficitur ex eo quod accessit et ex eo quod non est repetitum, id est «omnis igitur uoluptas utile est». Huima est, in qua declarativa particula superioris sumpti sequentis efficitur subiectiva, aut subiectiva superioris declarativa sequentis. declarativa superi
Abbreviated transcription (Latin):
Est aut̃ rethorica benedicendi scientia. Hȩc
duo qͥ concesserit: etiã in uitꝰ c̃cedat. neces
se: utilẽ. eẽ. rechoricã. Qd erat dubiũ ante¬
ꝗͣ ꝓpositio &x assũptio c̃cedẽt᷑. Nichil tam̃ in
assuptione accessit extrinsecꝰ. Qd ÷ ꝓpͥũ pͣdi¬

Expanded text:
cendi scientia'. haec duo qui concesserit, etiam invitus concedat necesse est utilem esse rhetoricam, quod erat dubium, antequam propositio et assumptio concederetur. nihil tamen in assumptione accessit extrinsecus, quod est p
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. Omĩs gͥ uoluptas ñ ÷ uirtꝰ. Tercia forma
÷ inqͥ subiectiua suꝑioris sũpti. eadẽ ÷ eciam
luptas. In pͥma gͥ forma & uniu̾salit &
particłarit᷑. & dedicatiue & abdicatiuȩ cõ¬
rit̾ nͥ ꝑcont᷑riũ concludi ñ potest. In t̾cia¬
uͦ forma particłarit̾ tantũ concludit᷑. Qua¬
ꝓpt̾ ñ frustra hic ÷. ordo seruatꝰ. Nã merito
pͥma dr̃. inqͦ om̃i mͦ c̾cludi potest. Scdã itẽ
recte. inqͦ potest c̃cludi uniu̾salit̃ & particła

Expanded text:
uoluptas non est uirtus». Tertia forma est in qua subiectiua superioris sumpti eadem est etiam luptas». In prima forma et uniuersaliter et particulariter et dedicatiue et abdicatiue connisi per contrarium concludi non potest; in tertia forma particulariter tantum concluditur: quapropter non frustra hic est ordo seruatus. Nam merito prima dicitur, in qua omni modo concludi potest, secunda item recte, in qua potes
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nulł placuit. ut ÷ modꝰ cũ dicimꝰ curre:
ã plena sententia ÷. Nã nec solũ intelligi
s etiã fieri potest qđ dicis: negari tam̃ ñ
potest. Non enĩ hoc negat qͥ dixerit. noli cur.¬
rere. hoc enĩ ñ ÷ adu̾sũ ei qđ dictũ ÷ curre.
ut hoc sit uerũ. illud falsii. ut possit nasci
qͣstio. Nã de aientia & negatione questio si¬
ne dubio nascit᷑. ut ille currit & ille ñ eur¬
rit: qstio ÷ utrũ currat. Curre aut̃ & noli
currere : ñ facit q̃stionẽ utrũ currat. bul¬
la qͥdẽ qstio hic potest intelligi. utrũ cur¬
rere debeat. hoc enĩ exaientia & negatioe
natũ : ut currere debet. & currere ñ debet.
Hoc fac̾ optatiuꝰ modꝰ. Cũ enĩ plena sit sen¬
tentia cũ dicamꝰ utinã scribã & utinã ñ
seribã. ñ potest hinc nasci q̃stio utrũ scri¬
bat. S pleraq talia st̃. hȩc ad exemplũ suffi¬
cant. Qd gͦ fuerit iunctũ ex noĩe & uerbo.
siplenũ nom̃ & plenũ u̾bũ sit necessario

Expanded text:
ut est modus cum dicimus 'curre'. iam plena sententia est; nam nec solum intellegi, sed etiam fieri potest quod dicis; negari tamen non potest. non enim hoc negat, qui dixerit 'noli currere'; hoc enim non est adversum ei, quod dictum est 'curre', ut hoc sit verum, illud falsum, unde possit nasci quaestio. nam de aientia et negatione quaestio sine dubio nascitur, ut 'ille currit' et 'ille non currit': quaestio est, utrum currat. 'curre' autem et 'noli currere' non facit quaestionem, utrum currat. nulla quidem quaestio hic potest intellegi, utrum currere debeat; hoc enim ex aientia et negatione natum est, ut 'currere debet' et currere non debet'. nec facit optativus modus. cum enim plena sit sententia, cum dicamus 'utinam scribam', 'utinam non scribam', non potest hinc nasci quaestio, utrum scribat. 392 sed pleraque talia sunt; haec ad exemplum sufficiant. quod ergo fuerit iunctum ex nomine et verbo, si plenum nomen et plenum verbum sit, necessario
Abbreviated transcription (Latin):
se sint: hoc mͦ manifestiꝰ apparebit. uitur
lineis. qͥdrata formula expͥmat᷑. In pͥmo ugͥ
suꝑioris lineȩ scribat᷑ uniu̾sał dedicatiua
dicatua ad particłarẽ abdicatiuã. ꝙ aba
simul negari ñ posst̃. Nã ñ potest simul un¬
.ẽẽ. om̃is uolupitas bonũ ÷: & om̃is uoluptas

Expanded text:
cta sint hoc modo manifestius apparebit. Quattuor lineis quadrata formula exprimatur. In primo angulo superioris lineae scribatur uniuersalis dedicatiua dedicatiua ad particularem abdicatiuam et ab simul negari possunt. Nam non potest simul uerum esse «omnis uoluptas bonum est», «omnis uoluptas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑloqͥa gͥ differentias habent binas. in quan¬
titate. & qualitate. Quantitatis differentia :
qđ alia st̃ uniu̾salia. alia particłaria. alia
in definita. Uniu̾sale ÷: ut om̃is homo aĩal
est. Particłare: ut qͥdã homo ambulat. In¬
defintte: ut hõ ambulat. Qđ gͥ indefinite
dicimꝰ necessario particłarit᷑ accipimꝰ. n ne¬
cessario unu̾salitq. qm̃ id potissimũ mime¬
randũ qdł securũ habet intellectũ. indefini¬
tũ ꝑ particłari accipit᷑. F runt gͦ duȩ diffe¬
rentiȩ inqͥntitatȩ. qđ aliud uniu̾sale ꝓloqͥũ.
aliud particłare. In qͣlitate itẽ duȩ. qͣuarũ
dedicatiua altera. altera abdicatiua. Dedi¬
catiuũ ÷. omĩs uoluptas bonũ. Abdicatiuũ.
ut om̃is uoluptas ñ bonũ. Quẽ ad modum

Expanded text:
loquia igitur differentias habent binas in quantitate et qualitate. Quantitatis differentia est quod alia sunt uniuersalia, alia particularia, alia indefinita. Vniuersale est ut «omnis homo animai est»; particulare ut «quidam homo ambulat»; indefinitum ut «homo ambulat». Quod igitur indefinite dicimus, necessario particulariter accipimus, non necessario uniuersaliter. Quoniam id potissimum numerandum quod securum habet intellectum, indefinitum pro particulari accipitur. Erunt ergo duae differentiae in quantitate, quod aliud est uniuersale proloquium, aliud particulare; in qualitate item duae quarum dedicatiua altera, altera abdicatiua. Dedicatiuum est ut «omnis uoluptas bonum», abdicatiuum ut «omnis uoluptas non bonum». Uniuersale
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnom̃ secũ uicȩ noĩs teneat: ita eiã nom̃:
indeclaratiua. ut teneat secũ aliqd̃ u̾bũ
ex qͦ eiꝰ uicẽ ĩpleat. Uelut si dicamꝰ. Qui dis¬
putat: ecero ÷. Qui disputat subiectiua
÷: cycero ÷ declaratiua. S illã subiectiuã
ꝓnom̃ fac̃. hanc declaratiuã u̾bũ. In hac
gͥ parte illud dicimꝰ quẽ ad modũ uincta st̃:
nec tam̃ plenã posst̃ fac̾e sententiã. Et si
faciunt quẽadmodũ falsitati & ueritati
ñ sint obnoxie sententiȩ: qͣmuis sint ple¬
nȩ & quẽ admodũ ad id ꝑueniat᷑. ut ĩ non
solũ plena sententia sit. s etiã necessario

Expanded text:
pronomen se cum vice nominis teneat. ita etiam nomen pronomen se cum vice nominis teneat. ita etiam nomen est in declarativa, ut teneat se cum aliquod verbum, ex quo eius vicem impleat; velut si dicamus 'qui disputat Cicero est', 'qui disputat' subiectiva est, 'Cicero est' declarativa. sed illam subiectivam pronomen facit, hanc declarativam verbum. 395 in hac igitur parte illud diximus, quemadmodum iuncta sint nec tamen possint plenam facere sententiam: et si faciunt, quemadmodum falsitati et veritati non sint obnoxiae sententiae, quamvis sint plenae, et quemadmodum ad id perveniatur, ut iam non solum plena sententia sit, sed etiam necessario
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓloquiũ ÷:om̃is hõ aiãl ÷. Et q̃muis nat᷑a
illud exigat ut pͥmo nom̃ & postea u̾bũ di¬
etiam si dicas aiãl ÷ om̃is homo. Quicqͥd
accesserit huic sententię. cui parti acce¬
dat diligent̾ uidendũ ÷. Nã sunt ꝓloqͥi
partes duȩ. Que in noĩe. una subiectiua drꝰ.
sit: & declarat᷑ qͥd de illo possit intelligi. Cũ
gͦ dicimꝰ. eytero disputat. si accedat huic
sententiȩ. intusculatio: declaratiue accessit.
Si accedat manꝰ: subiectiuȩ. Itẽ si accedat
prudent᷑ & copiose: declaratiuȩ. Itẽ si dr̾ꝰ.
cũ catone: declaratiue accessit. Quicqͥd gͥ
noĩatiuo casu accedit: subiectiue acedit.
Quicqͥd declaratiuȩ accedit: ua ^ casibꝰ &
modis accecdit. Nã subiectiue ñ posst̃ alii
casus acced̾ȩ de claratiue ñ nͥ uarii. excep¬
to noĩatiuo. Illud tam̃ sciendũ ÷ posse fie¬
ri ut u̾bũ sit in subiectiua. nom̃ in decla
ratiua.S ita u̾bũ in subiectiua: ut aliqͦd

Expanded text:
loquium est «omnis homo animal est», et quamuis natura illud exigat ut primo nomen et postea uerbum dietiamsi dicas «animal est omnis homo». Quicquid accesserit huic sententiae, cui parti accedat, diligenter uidendum est. Nam sunt proloquii partes duae: quae in nomine, una, subiectiua dicitsit, et declaratur quid de illo possit intellegi. Cum ergo dicimus «Cicero disputat», si accedat huic sententiae «in Tusculano», declaratiuae accessit, si accedat «Romanus», subiectiuae; item si accedat «prudenter et copiose», declaratiuae; item cum dicitur «cum Catone», declaratiuae accessit. Quicquid igitur nominatiuo casu accedit, subiectiuae accedit; quicquid declaratiuae accedit, uariis casibus et modis accedit. Nam subiectiuae non possunt alii casus accedere, declaratiuae nonnisi uarii excepto norninatiuo. Illud tamen sciendum posse fieri ut uerbum rativa, sed ita verbum in subiectiva, ut aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
tionale: qd̾clã rationale ñ ÷ aĩal Uniu̾salis
gͦ dedicatiua & particłatis abdicatiua. non
necessario recurrt̃. Uniu̾sał aut̃ ab dicatiua
& particłaris dedicatiita necessario conu̾tunt.
ita tam̃ ut facta conu̾sione in declaratiua
particła negatio maneat. Nã utiq conu̾sio
ita fit: ut qͣ particła fuit declaratiue: eadẽ
subiectiua sit. Ergo cũ dico. oĩs uoluptas
bonũ ñ ÷: oĩs uoluptas subiectiua. ñ÷ bonũ
declaratiua.Si conu̾tã ome bonũ uoluptas
ñ ÷: facta ÷ qͥdẽ subiectiua q̃ fuit declaratiua.
negatio tam hanc particłam tenet q̃ facta :
declaratiua. Et si uelĩ sic dic̾e. nulla uolup¬
tas bonũ ÷: conu̾tendũ ÷ sic. Nullũ bonũ uo¬
ut uerũ aut falsũ possint ostende. Hȩc aut̃
qͥnq st̃ ĩ suꝑiꝰ demonstrata. Genꝰ differentia.
tale: ita oe aĩal ratioale mortale homo:.
Et que ad modũ oĩs hõ risibił ÷: ita ome ri¬
sibile hõ : Rursũ in particłari abdicatiua

Expanded text:
tionale, quoddam rationale non est animal. Vniuersalis ergo dedicatiua et particularis abdicatiua non necessario recurrunt. Vniuersalis autem abdicatiua et particularis dedicatiua necessario conuertuntur, ita tamen ut facta conuersione in declaratiua particula negatio maneat. Nam utique conuersio ita fit ut quae particula fuit declaratiua, eadem subiectiua sit. Ergo cum dico «omnis uoluptas bonum non est», «omnis uoluptas» subiectiua, «non est bonum» declaratiua. Si conuertam «omne bonum uoluptas non est», facta est quidem subiectiua quae fuit declaratiua, negatio tamen hanc particulam tenet quae facta est declaratiua. Et si uelim sic dicere nulla «uoluptas bonum est», conuertendum est sic: «nullum bonum uout verum aut falsum possint ostendere. haec autem quinque sunt iam superius demonstrata: genus, differentia, tale, ita omne animal rationale mortale homo est: et, quemadmodum omnis homo risibile est, ita omne risibile homo est. rursum in particulari abdicativo
Abbreviated transcription (Latin):
Ennũ : qđ aliqͥd significat. & flecti per
tempora potest. ut cycero nom̃. dispit
uerbũ. Hȩc abinuicẽ separata ñ nichil qͥdi
significare: uerũ tam̃ ł falsũ dici ñ posug
Cũ aut̃ fuerint coniuncta. iã posit̃ ꝙ afirm¬
ri & negari. ut cycero dispitat iã dici pag
cycero ñ disputat. Esse aut̃ debet noĩatiuus
casus nõis. & t̾cia u̾bi ꝑsona. Prima ꝑsona
significat aliqͥd qđ iã affirmari & negari p¬
sit. ꝙ in hoĩem tantũ cadit. In ea aut̃ intal
git᷑ nom̃ eciã si ñ dicat᷑. ut disputo plenũ.
etiã si ñ dicas ego. Itẽ scd̾a ꝑsona & ipsi un
ueritati & falsitati obnoxia ÷: s etiã ipsa in
hoiẽm cadit. Et ei nec recte dicimꝰ. dispitas.
qr nec audire nec intelligere qđ dr̃ potest
Ergo & hoc cũ dr̃ sine noĩȩ. tam̃ ibi nomꝰ
intelligit᷑. Alit̃ figurate utim᷑ siue pͥma
siue scd̃a ꝑsona. ut aut loquentẽ eũ mous
qͥ loqͥ ñ potest. aut ad eũ conu̾tamꝰ oratinꝰ

Expanded text:
et per tempora flecti potest ut «Cicero» nomen, «disputat» uerbum. Haec ab inuicem separata. nonnihil quidem significare, uerum tamen uel falsum dici non possunt. Cum autem fuerint coniuncta, iam possunt et affirmari et negari ut «Cicero disputat»: iam dici potest «Cicero non disputat». Esse autem debet nominatiuus casus nominis et tertia uerbi persona. Prima persona significat aliquid quod iam affirmari et negari possit, et in hominelegitur nomen, etiamsi non dicatur, ut 'disputo' plenum est, etiamsi non dicas 'ego'. item secunda persona et ipsa iam veritati aut falsitati obnoxia est, sed etiam ipsa in hominem cadit, et ei nec recte dicimus 'disputas', qui nec audire nec intellegere quod dicitur potest. ergo et hoc cum dicatur sine nomine, tamen ibi nomen intellegitur. aliter figurate utimur sive prima sive secunda persona, ut aut loquentem eum inducas, qui loqui non potest, aut ad eum convertamus orationem,
Abbreviated transcription (Latin):
sał dedicatiua confirmata particłarẽ suã
necessario confirmat. Negatã: ñ necessario eã
negat. Nã si uerũ ÷ omĩs uoluptas bonũ ÷
necessario uerũ. q̃dã uoluptas bonũ ÷. At uͦ
si suꝑiorẽ negemꝰ hoc mͦ. ñ omĩs uoluptas
bonii ÷: potest fieri. ut q̃dã uoluptas bonũ

Expanded text:
rsalis dedicatiua confirmata particularem suam necessario confirmat, negata non necessario eam negat. Nam si uerum est «omnis uoluptas bonum est», necessario uerum est «quaedam uoluptas bonum est». At uero si superiorem negemus hoc modo non omnis uoluptas bonum est, potest fieri
Abbreviated transcription (Latin):
RebRo inclymate diameroes ꝓue¬¬
niens soł defectꝰ. eiꝰdẽ exom̃i parte
Sid÷ diarodu portio obscurationiꝰ apparu¬
:it Anly mate uͦ diaboristenos nulla obsi¬
stente parte sol totus eluxit Unde qͣm
Slyma diarodu qͦt stadia contineat mani¬
festũ ẽ. repꝑi duodeuicesimã partẽ t̾rȩ
Sumbrã qua luna fecerat continere. S qͣm
:maiꝰ corpꝰ. ẽ qͦ umbra metalit̾ iacitur

Expanded text:
Crebro in climate Diameroes proveniens Solis defectus eiusdem ex omni parte ati, id est Diarhodu, portio obscurationis apparuit, in climate vero Diaborysthenus nulla obsistente parte Sol totus eluxit. unde, quoniam clima Diarhodu quot stadia contineat manifestum est, repperi duodevicesimam partem terrae umbram, quam Luna fecerat, continere. sed quoniam maius corpus est, quo umbra metaliter iacitur
Abbreviated transcription (Latin):
munis motꝰ. qͦd om̃s orcũpetunt.¬
: alius qd̃ tẽpor om̃s uarietatibꝰ atq
Saccidentibꝰ uariant᷑. Nã exhis .u. sid̾a
stationes recursusq patiunt᷑ Sol uͦ
lunaq cursu continuo rapiunt᷑. Item
Shec lumina uicibꝰ obscurantiũ occul

Expanded text:
munis motus, quod omnes ortum petunt, alius, quod temporum omnes diuersitatibus acque accidentibus uariantur. Nam ex his quinque sidera stationes recursusque patiuntur, Sol uero Lunaque cursu continuo rapiuntur. Item haec lumina uicibus obscurantur occul
Abbreviated transcription (Latin):
Uos om̃s ut suns ãplitudimbꝰ
metiam᷑. qd̃ ñ facile astrologi
uoluere: abuno geome¬
sis concesso. assercio ẽ inchoanda.
Qđ & ipsa suggerit inp̃senti. & abhera¬
tostene & arthimede ꝑsuasũ. incircũitu t̃.¬
re. ẽẽ. cccc.ui. milia stadior & decẽ stadia:
Sita ut ab hoc indubitatas rationibꝰ apꝓ¬
bet᷑ lunȩ circulũ centies. ẽẽ maiorẽ tel.
lurȩ. Qͥ qͥdẽ circłus ipsa luna sescenties
potior inuenit᷑. Quȩ duo & de fectibꝰ soł as¬
siduis qͣntũ ubrȩ luna subiecta reddidit.
S& ipsiꝰ umbrȩ collatione cũ ipso lunȩ cor¬
pore uera dim̃sione monstrant᷑ Quȩ nͥ
morosa sint: quead modũ dim̃sa sĩ demon

Expanded text:
omnes ut suis amplitudinibus metiamur, quod non facile astrologi uoluere, ab uno Geometriae concesso assertio est inchoanda, quod et ipsa suggerit in praesenti et ab Eratosthene Archimedeque persuasum, in circuitu terrae esse CCCCVI milia stadiorum et X stadia, ita ut ab hoc ergo indubitatis rationibus approbatur Lunae circulum centies esse maiorem. Qui quidem circulus ipsa Luna sescenties potior inuenitur. Quae duo et defectibus Solis assiduis, quantum umbrae Luna subiecta reddiderit, et ipsius umbrae collatione cum ipso Lunae corpore uera dimensione monstrantur. Quae nisi morosa sint, quemadmodum dimensa sim, demon
Abbreviated transcription (Latin):
ro cũ sol p̃dictũ numerũ hebet
mars duplos circłos fac ioui sta¬
cũ mrundo ꝓueniunt. & t̾ramortibꝰ ata¬
sibꝰq circũeunt. Nam uenꝰ mercuriꝰꝙ li¬
cet ortꝰ occasusq cotidianos ostendama
solem laxiore ambitu circulantur.

Expanded text:
 cum Sol praedictum numerum habeat, Mars duplos circulos facit,cum mundo proueniunt et terras ortibus occasibusque circumeunt. Nam Uenus Mercuriusque licet ortus occasusque cotidianos ostendant, Solem laxiore ambitu circulantur.
Abbreviated transcription (Latin):
IcCł generalit̾ sciendũ
cunctis orbibꝰ planetarũ ecentron
.ẽẽ tellurẽ: hoc ẽ. ñ tenere mediũ cir¬
cłors. quẽ centron. eẽ. ñ dubiũ Et ilido
dẽ ductꝰ rotatione uni moda torquer i
nete cotidiȩ tã loca ꝗͣ diui̾sitates arros
solsticio inbrumã redit. aut̃ ab eade ni
Sones cõmeat circłorũ¬

Expanded text:
icet generaliter sciendum cunctis orbibus planetarum eccentron esse tellurem, hoc est, non tenere medium circulorum, quod centron esse non dubium, et illud eiusdem ductus rotatione unimoda torqueatur, planetae cotidie tam loca quam diversitates arripisolstitio in brumam redit, aut ab eadem in iones commeat circuloru
Abbreviated transcription (Latin):
itam adu̾sũ mundũ rigido motu s o.¬
Aiqͦ rodiaci de fixa moliunt᷑. Alioqͥn
scontͣrio partiũ suarũ motu mundꝰ
tare nꝰ posset. Deniq etiã ꝑipatecicoꝵ
dogma contendit. ñ ad u̾sũ mundũ.
hec syd̾a ꝓmoueri. s celeritate mun
dquã sequi ñpoterant pͣteriri. Qd̃ qͥ¬
A etiã ut uerũ sit: meis ñ pot̾at regliꝰ
obuiare.Siue enĩ sat᷑nꝰ nimia cũ mun¬
do celeritate concertans uix exiguis
cursib suꝑat᷑. ac luna qd̾ tardius in
tib id̾o celerior qr breuiore ambitu or¬
bem circũit luna. tardiꝰq sat᷑nꝰ ꝓpt̾ la¬
titudinẽ orbeffusi. utrũ uelis: meis re¬
głis ñ obsistit. Siquidẽ suis motꝰ istorũ
rationibꝰ dispensatur.¬

Expanded text:
non tamen adversum mundum rigido motu, sed obliquo per zodiaci defixa moliuntur; alioquin ex contrario partium suarum motu mundus stare non posset. denique etiam Peripateticorum dogma contendit non adversum mundum haec sidera promoveri, sed celeritate mundi, quam sequi non poterunt, praeteriri. Quod quidem, etiam ut uerum sit, meis non poterit rationibus obuiare. Siue enim Saturnus nimia cum mundo celeritate concertans uix exiguis cursibus superatur, ac Luna, quod tardius incm nitentibus ideo celerior, quia breuiore ambitu orbem circuit, Luna, tardiorque Saturnus propter latitudinem orbis effusi, utrum uelis, meis regulis non obsistit, siquidem suis motus istorum rationibus dispensatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Iorym gͥ .uii. illa eo maxime cũ firis
sydibꝰ habenda distantia. qͦd illa cęli
antumꝰ cursibꝰ cõmouent᷑ ꝓpͥa statione
omata hi uͦ tam mundanis raptibꝰ aufe
ins retulit diei noctisq rotatio: tantũ
sunt᷑ diu̾sis cõpensare tẽporibꝰ. Id. ẽ aut
mseautluna. aut anno ut sol. aut .xxx.
innis ut saturnꝰ. & cȩt̾i tẽporib attributiᷤ.
ꝓsacior quȩ circũeunt latitudine aut

Expanded text:
fixis sideribus habenda distantia, quod illa caeli tantummodo cursibus commoventur propria statione servata, hi vero tam mundanis raptibus aufe52 nam quantum eos retulit diei noctisque rotatio, tantum nituntur diversis compensare temporibus, id est aut mense ut Luna, aut anno ut Sol, aut triginta annis ut Saturnus, et ceteri temporibus attributis pro spatiorum, quae circumeunt, latitudine aut
Abbreviated transcription (Latin):
Itatemlinearẽ inlatitudinẽ ⁊odiaci.
Sqͥtas meatꝰ aut ĩpͥmit. aut ertollit. Qͥs
Senĩ dubitet cancrũ geminosq u̾bi gr̾a
Sinmundi ardua sublimari. rursũq sa¬
gittariũ. capͥcornũ. perratis de flexibꝰ
:infłmari Qd̾ cũ ipse zodiacꝰ signaq cȩlo
Icoherentia. cantundẽ at̾ris undiq secꝰ¬
Sint̾stitii detineant. solaris cam̃ circłus¬
I qͥ subt̾meat: aut euehit᷑ aut descendit.¬
 hinc uenit: ut asole signa cũ uariis tnͣs¬
Scurri diu̾sitatibꝰ uideantur.

Expanded text:
diaci quitas meatus aut imprimit aut extollit. Quis enim dubitet Cancrum Geminosque ueluti in mundi ardua sublimari, rursumque Sagittarium Capricornumque ratis deflexibus infimari? Quod cum ipse zodiacus signaque caelo cohaerentia tantundem a terris undiquesecus interstitii detineant, solaris tamen circulus, qui subtermeat, aut euehitur aut descendit. Hinc uenit, ut a Sole signa cum dierum transcurri diuersitatibus uideantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ta cõposuit. quã omnes hactenꝰ credi¬
de quẽ admodũ ipsi mundo spęq postre¬
me centron.ẽ t̾ra: ita & solaris circuli ean¬
de̾ centron. ẽẽ. Qd̃ om̃ino falsũ. eẽ. ñ dubiũ
.ẽ. Nam ut diu̾sa sꝑacia st̃ cȩlestis ambitꝰ cir.¬

Expanded text:
ta composuit, quoniam omnes hactenus credidere, quemadmodum ipsi mundo sphaeraeque postremae centron est terra, ita et solaris circuli eandem centron esse. Quod omnino falsum esse non dubium est; nam ut diuersa spatia sunt caelestis ambit
Abbreviated transcription (Latin):
Itanta uarietate diu̾sitateq tẽpor. illud
ꝓfecto colligit᷑: signa ȩqͣlia ñ habenda
loncdusioni & rerũ ueritas & nr̃a regła
refragat᷑. Multiplici enĩ clepsidrarũ ap.¬
psitione monstratũ. omĩa signa paria
hcia continere. Cũ enĩ diu̾sa tepora in
rtu habeant. uł occasu: tam̃ si om̃iũ ortꝰ¬

Expanded text:
In tanta uarietate diuersitateque temporum illud profecto colligitur, signa aequalia non habenda. Cui conclusioni et rerum ueritas et nostra regula refragatur. Multiplici enim clepsydrarum appositione monstratum omnia signa paria spatia continere. Cum enim diuersa tempora in ortu habeant atque occasu, tamen si omnium ort
Abbreviated transcription (Latin):
oriunt᷑ aut occidt̾. habenda distantia
.ẽ. Nanq tnsu̾sa oriunt᷑ & recta occidt̃
recta oriunt᷑. & tͣnsu̾sa abscondunt᷑: tar¬
diu oriunt᷑. Nam cancri signũ recte
orit᷑. inclinatũq mersat᷑. licet hoc incap¬
 corno parua inflexione curuet᷑. Orit᷑
:duabꝰ horis& duodecima parte horȩ. & ho-¬
ra occidit ac deunce. Minima inista distan¬
tia. Leo autẽ orit᷑ duabꝰ horis & t̾cia parte
horȩ. occidit uͦ hora semis & sexta parte.
Uirgo orit᷑ horis duabꝰ & dimidia. & sex̃ pͥar.
s te horȩ. similit̾q libra. occidt᷑q hora &
t̾cia parte. At scorpiꝰ diminuit᷑ ortu. &¬
s auget᷑ occasu. Orit᷑ enĩ horis duabꝰ & t̾cia¬
: parte. octidit hora semis. & serta parte ho¬
re. At sagitariꝰ orit᷑ horis duabꝰ & .xii. par¬
te horȩ. occidit hora. & deunce horȩ.

Expanded text:
 distantia est. Nam quae transuersa oriuntur et retta occidunt, recta oriuntur et trans- uersa conduntur, tardius oriuntur. Nam Cancri signum rette oritur inclinatumque mersatur, licet hoc in Capricornum parua inflexione curuetur; oritur duabus horis et duodecima parte horae, et hora occidit ac deunce: minima in isto distantia. Leo autem oritur duabus horis et tertia parte horae, occidit uero hora semis et sexta parte. Virgo oritur horis dte horae, similiterque Libra, occiditque hora et tertia parte. at Scorpius diminuit ortum et auget occasum; oritur enim horis duabus et tertia parte, occidit hora semis et sexta parte horae. at Sagittarius oritur horis duabus et duodecima parte horae, occidit hora et deunce
Abbreviated transcription (Latin):
Gyit ad pedes pͥores maioris ursȩ. Inde
rursus ad draconis caput. huic circo con
finis solsticiał. Quattidẽ lineari dimen¬
sione a cardine mundi. inoctauã cancri
parte ducta qͦ sol accesserat solstitio reꝑi¬
mꝰ eunde circulũ ãbitu potiore. ꝑ hȩc ta¬
m̃ signa curuari incip̾. Aboctaua par¬
te cancri. cuiꝰ om̃e corpus inlongitudi¬
nẽ secat. ad leonis pectꝰ. ac uentrẽ. in de
ad ofyoci humeros. Deinde caput cigni.
deinde ad ungulas eqͥ. ac ꝓtinꝰ ad dextr̃a
andromade manũ De inde ad sinistrũ
pseicrus. eiꝰdẽq sinistrũ humerũ. inde
adut᷑q eniochi genua & ꝓxime adge¬
minoꝵ capita. A qͥbꝰ rursus ad octauã

Expanded text:
 ad pedes priores maioris Ursae, inde rursus ad Draconis caput. Huic circfinis solstitialis, quem itidem lineari dimensione a cardine mundi in octavam Cancri partem ducta, quo Sol accesserat solstitio, reperimus. eundem circulum ambitu potiore per haec tamen signa curvavi: incipit ab octava parte Cancri, cuius omne corpus in longitudinem secat, ad Leonis pectus ac ventrem: inde ad Ophiuchi umeros, deinde ad caput Cycni, deinde ad ungulas Equi ac protinus ad dextram Andromedae manum, deinde ad sinistrum Persei crus eiusdemque sinistrum umerum, inde ad utraque Heniochi genua et proxime ad Geminorum capita, a quibus rursus ad octavam
Abbreviated transcription (Latin):
ł inuicẽ ꝗ̃ tͣnsũsa oriunt᷑ & recta oc̃¬
cidt᷑. breuiores ortꝰ occupant ꝗͣ occasꝰ.
Deniq exhis. ẽ signũ capͥcorni qͦd ori¬
t᷑ hora & deuncȩ. occidit horis duabꝰ & du¬
odecima parte horȩ. Aqͦrii uͦ ꝓa imũ sig¬
nũ orit᷑: hora & dimidia & sexta parte ho

Expanded text:
t inuicem quae transuersa oriuntur et retta occidunt, breuiores ortus occupant quam occasus. Denique ex his est signum Capricorni, quod oritur hora et deunce, occidit duabus horis et duodecima parte horae. Aquarii uero proximum signum oritur hora et dimidia et sexta pa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑc. ẽ in ȩqͣlitas. ꝗͣ dierũ spacia nocti¬
ũq discriminat. Nã cũ soł lumͣ eoꝵ
signoꝵ pͥncipiũ ꝗ̃ tardius oriunt᷑ in¬
gredit᷑. dũ seq̃ntia signa nascunt᷑ diei
ꝓlixitas ꝓcuratur. Obi uͦhȩc intrarit.
÷ ꝗͣ cito orta tardiꝰ dimersant᷑. dieb ei¬
is noctes efficit grandiores.

Expanded text:
c est inaequalitas, quae dierum spatia noctiumque discriminat. Nam cum solis lumen eorum signorum principium, quae tardius oriuntur, ingreditur, dum sequentia signa nascuntur, diei prolixitas procuratur; ubi uero haec intrarit, quae cito orca tardius demersantur, diebus exiguis noctes efficit grandiores.
Abbreviated transcription (Latin):
ec qͥdẽ discernit. z odiacus. Inũ
Qui qͥdẽ eqͣles.xii. signor inte.¬
grat portiones. s xi. hȩc stͣ signa. Sco¬
p̃us enĩ tam̃ suũ spaciũ corpore. quã
cheł occupat librȩ. Cuiꝰ suꝑiorẽ partem.
pedes uirginis occupar᷑. Maiorẽ uͦ scor.¬
ꝑiꝰ. Deniq chelas quã librã qͥdã dixere
uulgo nota stͣ. p̾t̾mitto. Incelligo. or.¬
dinis hoc fuisse. ut qͦ circło spacioue
q̃ signa sint demonstrarẽ: s & magña
partẽ astructionis exqͥrit contͣ ꝓpo.¬
sitũ breuitatis. Et qd mediatenus tͣ.¬
ciaue parte qͣdã signa de fixis diu̾sis
cirđis sua mẽbra discrepant. hane obs¬
curã caligine̾ derelinqͦ. Qͥppe ut cȩt̾a
tentͥonalẽ circłm ponit᷑. reliquũq cor.¬
p̾ parti alt̾i deputat᷑. Cephei coryꝰ medi¬
atenꝰ torace partito. diu̾sis circłis at¬
tributo. Hixꝰ uͦ sinistro pede sepcentͥo.¬
nał draconis u̾ticẽ calcans. capite solsti.¬
cialẽ circłũ ascendit. unu̾brachiũ lyrȩ.

Expanded text:
ec discernit zodiacus, qui quidem aequales duodecim signorum integrat portiones, sed undecim habet signa. Scorpius enim tam suum spatium corpore quam chelis occupat Librae, cuius superiorem partem pedes Virginis occuparunt, maiorem vero Scorpius; denique Chelas, quam Libram, quidam dixere ulgo nota sunt, praetermitto. Intelligo ordinis hoc fuisse, ut quo circulo spatiove quae signa sint demonstrarem. Sed et magnam partem astructionis exquirit contra propositum brevitatis et mediatenus tertiave parte quaedam signa defixa circulis diversis sua membra discrepant, hanc obscuram caliginem derelinquo. Quippe ut cetera tentrionalem circulum ponitur, reliquumque corpus parti alteri deputatur, Cephei corpus mediatenus thorace partito diuersis circulis attribuitur; Nixus uero sinistro pede septentrionalis Draconis uerticem calcans, capite solstitialem circulum ascendit, unum bracchium Lyrae,