comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mitis. Ut ur̃a inquit abundantia fiat
ad illorũ inopiam. & illorũ abundan-¬
tia fiat adurãm in opiam. Itag& nc̃
cohabitare iubetur leuita & sacerdos
bet t̾ram. ut ꝑcipiat abisrahelita sa.
helites ꝑcipiat a sacerdote cȩlestia &
soli operam tribuant. & uerbo dei
absq ulla sollicitudine uacent. Sed
iterũ ut uacare possint: laicorum
utiministeriis debent. Si eni laicus
quȩ necessaria sunt ñ prebuerit sa¬
cerdotib & leuitis. occupati illi in ta.¬
lib id est corporalib curis: minus le.¬
gi dei uacabunt. Illis aut̾e ñuacantib
neq operamdantib legidĩ: tu ꝑidi.¬
taberis. Obscurabit᷑ enim lux scieri¬
tiȩ quȩ in illis est: te ñ sumnistrante
oleum lucerne. Et culpa tua illud
cadent. Sed & illud inte complebit᷑.
qͦd dñs dixit. Si enim lux quȩ inte est
tenebrȩ sunt. ipsȩ tenebrȩ quante sunt :
Ut gͦ lux scientiȩ insacerdotib fulgeat.¬
& lucerna eorum sit semꝑ accensa:
tu imple officium tuũ. comple man¬

Expanded text:
mitis, « ut nostra quidem abundantia fiat ad illorum inopiam , » ut et illorum abundantia fiat ad vestram inopiam. Ita ergo et nunc cohabitare jubentur Levitae et sacerdotes, t percipiat ab Israelita saceelita percipiat a sacerdote et Levita cosoli operam tribuant, et verbo Dei absque ulla sollicitudine vacent. Sed iterum ut vacare possint, laicorum uti ministeriis debent: si enim laicus ea quae necessaria sunt non praebuerit sacerdotibus et Levitis, occupati illi in talibus, id est, in corporalibus curis, minus legi Dei vacabunt. Illis autem non vacantibus neque operam dantibus logi Dei, tu periclitabis; obscurabitur enim lux scientiae quae in illis est, te non ministrante oleum lucernae, et culpa tua illud cadent . » Sed et illud complebitur quod Dominus dixtenebrae sunt, tenebrae ipsae quantae sunt! Ut ergo lux scientiae in sacerdotibus fulgeat, lucerna eorum sit semper accensa: Tu imple officium, tu comple man
Abbreviated transcription (Latin):
& secunda hȩreditas facta diuisio. Prima
quidem ꝑ moy sen: secunda uͦ quȩ & poten¬
tior est ꝑ iħ̾m facta describitur. Et moy¬
ses transiordanem tribui ruben & tribui
gad & dimidie tribui manasse possessio.¬
quom qui ꝑlegem placuerunt do pceden¬
tes tempore eõs qui ꝑfidem iħu ad reꝓmis¬
sa ꝑueniunt: nondum quȩ ꝑfecta sunt
consecuntur: expectantes eos qui poste¬¬
riores diuerso quidem tempore sed una¬
quidem fide placebunt sicut apłs dicit
uti ne sine nobis ꝑfectionem consequerent᷑.¬

Expanded text:
et secunda haereditatis facta divisio: prima quidem per Moysen; secunda vero, quae et potentior est, per Jesum facta describitur: et Moyses trans Jordanem tribui Ruben, et tribui Gad, et dimidiae tribui Manasse, possessioquomodo per legem placuerunt Deo, praecedentes tempore eos qui per fidem Jesu ad promissa perveniunt, nondum ea quae perfecta sunt consequuntur: exspectantes eos qui posteriores, diverso quidem tempore, sed una fide placebunt, sicut Apostolus dixit: Utinam sine nobis perfectionem consequerent
Abbreviated transcription (Latin):
quia qui ñ renunciauerit omnib quȩ
possidet: non potest. ẽẽ. m̃s discipłs.¬
Nec potuit dicere moy ses: omis quin
oderit patrem uł matrem & fr̃s & soro¬
resce filios. insuꝑetiam & anmam suã
ñ potest m̃s eẽ. discipulus. Hoc mos ses
dicere ñ potuit. iccirco habitacula sa-¬
cerdotum & leuitarũ dispensare ñ po-¬
tuit. Beatus oͦ est qui se exhibet ta¬
lem. & inistis omnib quȩ p̾cepit ihs
inuenitur.ee ꝑfectus. ut ab ihu sor-¬
tem cȩlestis mansionis accipiat infu¬
turo. de qua dicit ipse dñs iħc. Pater.
uolo ut ubi egosum & istisint mecũ.
sumus: ita & isti nobiscum unum sint.
Qͦd siaudiens ꝑfectorũ & eminentiorũ
hȩreditatem dnmdici: ignoras &
ambigis qͥd illud sit qͦd subhoc nomine
designetur: audi quia dñs sapientia
est. Cui gͦ diett᷑ hȩreditas. eẽ dñis: iste
hȩreditatem sapientiȩ capit. Dñs iu.¬

Expanded text:
quia « qui non renuntiaverit omnibus quae quia « qui non renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipn oderit patrem vel matrem, et fratres et sorores et filios, et insuper etiam animam suam, non potest esse meus discipulus . » Hoc Moyses facere non potuit, idcirco habitacula sacerdotum vel Levitarum dispensare non potuit. Beatus ergo est qui se exhibet talem, et in istis omnibus quae praecipit Jesus invenitur esse perfectus, ut ab Jesu sortem coelestis mansionis accipiat in futuro; de quo ipse Dominus ait: « Pater, volo ut ubi ego sum, et isti sint mecum sumus, et isti in nobis unum sint . » Quod si audiens perfectorum et eminentiorum haereditatem Dominum dici, ignoras et ambies quid illud sit, quod sub hoc nomine designetur. Audi quia; Dominus sapientia est. Cui ergo dicitur haereditas esse Dominus, iste haereditatem sapientiae capit, D
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ moy ses distribuit. & iniis quȩ iħs.
Moy ses nanq duab semis tribub t̾ram
distribuens ultra iordanem ñ dedit le.¬
uitis habitaculi portionẽ quȩ eos contin-¬
gebat: iħc autem dedit ñ solũ iis tri-¬
bub quas ipse dispensat. uerũ & illis
quȩ amoy se tͣnsiordanem fuerant collo¬
catȩ. Habitacula & enim leuitis insingu¬
lis tribub decernuntur: ut & ꝑhoc ma-.
gnificentius mysterium nosceremꝰ. Iste¬
& enimordo leuiticus uł sacerdotalis qui
dei sapientie & scientiȩ operam impendit.
nͥ potuit a moy seo sortem habitationis
accipere. quia ñ erat moy ses ueritatis sed
umbrȩ & exemplaris minister: iesUs uero
dñs nr̃ quia erat sapientia dei. ipse sapien¬¬
tib habitacula prębet. Noneñi potuit
dicere moy ses. Uade uende om̃ia quȩ ha.¬
bes & da pauꝑib. & habebis thesaurũ in
celo. & ueni seguere me. Hoc est eñĩ parte
dare leuitis. Nec potuit dicere moy ses

Expanded text:
quae Moyses distribuit, et in his quae Jesus. quae Moyses distribuit, et in his quae Jesus. Moyses namque duabus et semis tribubus terram distribuens ultra Jordanem , non dedit Levitis habitaculi portionem quae eis contingebat. Jesus autem dedit non solum his tribubus quas ipse dispensat, verum et in illis quae a Moyse trans Jordanem fuerant collocatae. Habitacula etenim Levitis in singulis tribubus decernuntur, ut et per multo magnificentius mysterium nosceremus. Iste enim ordo Leviticus vel sacerdotalis qui Dei sapientiae et scientiae operam impendit, non potuit a Moyse sortem habitationis accipere, quia non erat Moyses veritatis, sed umbrae exemplaris minister. Jesus vero Dominus noster, qui erat sapientia Dei, ipse habitacula sapientibus praebet. Non enim potuit dicere Moyses, « Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me . » Hoc est enim partem dare Levitis. Nec potuit dicere Moyses,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ est. nisi qͦd sint in eccła dñiquidam
qui uirtute animi & meritorũ gr̃a
cȩteros om̃s prȩcedunt. quib ip̃se dñs
esse hȩreditas dicitur: Et si fas est
audere intalib archani & reconditi
aliquid aperire: iudeamꝰ ne forte illud
sit qͦd sacerdotum uł leuitarũ figuram
latent oftendit. quia inom̃i popło eorũ dico
qui saluantur: maior sine dubio pars est¬
& longe numerosior: eorũ qui simplicit᷑
credentes intimore dĩ. ꝑ operahona. ꝑhone.¬
stos mores & actus ꝓbabiles dño placent.
pauciu sunt & ualde rari. qui sapientiȩ ac¬
scientiȩ operam dantes & mentem suam ca.
uirtutib suas animas ex colentes. cȩxeris
simpliciorib ꝑ doctrinȩ grãm illuminant
iter: quo gradiuntur & ueniunt ad salu-¬
tem. Hi fortassis nunc subleuitarũ & sacer-¬
dotũ nomine designantur: quorũ hȩre¬
ditas ipse dñs qui est sapientia qua prȩ
cȩteris omnib dilexerunt. ẽẽ ꝑ hibecur.
Inuenotamen aliquã differentiam in iis

Expanded text:
dam qui virtute animi et meritorum gratia caeteros homines praecedunt, quibus ipse Dominus esse haereditas dicitur. Et si fas est audire in talibus, et arcani reconditi aliquid aperire, videamus ne forte illud sit quod sacerdotum et Levitarum figuram latenter ostendit, quia in omni populo, eorum dico qui salvantur, major sine dubio pars est et longe numerosior eorum qui simpliciter credentes, in timore Dei per opera bona, per honestos mores et actus probabiles Domino placent; pauci vero sunt et valde rari qui sapientiae operam dantes, et mentem suam puram virtutibus suas animas excolentes, caeteris simplicioribus per doctrinae gratiam illuminant iter quo gradiuntur et veniunt ad salutem. Hi fortassis sub Levitarum et sacerdotum nomine designantur, quorum haereditas ipse Dominus est, qui est sapientia, quam prae caeteris omnibus dilexisse perhibentur. Invenio tamen aliquam dif
Abbreviated transcription (Latin):
exemplari deseruiunt
cȩlestium ii qͥ legem
suscipiunt: quȩ est
illius uere legis umbra:
ita exemplar & umbram secuntur diuisi-¬
onis cȩlestis ii qui inuidea hȩreditatem
diuidunt t̾rȩ. Erat gͦ incelis ueritas:
umbra uͦ exemplar ueritatis interris.
Et donec umbra hȩc constabat interris.
erat ierłm t̾restris. erat templũ erat
altare. erat & uisibilis cultus. erant pon.¬
tifices & sacerdotes. constabant etiam ciui-¬
fates & uici iudeȩ & omna hȩc que nunc
in libro descripta. e̾ẽ recitantiir. Cũ uͦ in¬
aduentu saluatoris nr̃idi e celis descen.¬
dentis ueritas de t̾raorta.ẽ. & uisticia de
celo ꝓspexit: umbra & exemplaria ceci.¬
derunt. Cecidit enimierłm: cecidit tem¬
plu. altare sublatum. ẽ ut neq in mon¬
te garranneq inierusolimis sit locus
ubi oporteat adorare. Sed& ueri adora¬
toresqui ad orant patrem: inspũ & ueri¬
tate adorant. Sic gͦ prȩsente ueritate.
typus & umbra cessauit. Et cũ adesset

Expanded text:
exemplari deserviunt coelestium his qui legem suscipiunt, quae est illius verae legis umbra, ita exemplar et umbra consequenter sonis coelestis hi qui in Judaea haereditatem dividunt terrae. Erat ergo in coelis veritas, umbra vero et exemplar veritatis in terris; et donec umbra haec constabat in terris, erat Jerusalem terrestris, erat templum, erat altare, et erat visibilis cultus, erant pontifices et sacerdotes, constabant etiam civitates et vici Judae, et omnia haec quae nunc in libro hoc descripta esse recitantur. Cum adventu Salvatoris Dei nostri de coelis descendentis, veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit, umbrae et exemplaria ceciderunt; cecidit enim Jerusalem, cecidit templum, altare sublatum est, ut neque in monte Garizim, neque in Jerusalem sit locus ubi oportet adorare; sed veri adoratores qui adorant Patrem, in spiritu et veritate adorent. Sic ergo praesente veritate typus et umbra cessavit; et cum adesset
Abbreviated transcription (Latin):
de enĩ. qͥa & dñs in euangłiis paucos panes.
frangit. & quot milia reficit popłorũ. &
quanti cophini reliquiarũ suꝑ sunt. Donec
integri panes sunt: nemosaturat᷑. nemo re¬
ficitur. nec ipsi panes uident᷑ augeri. Con¬
sidera gͦ nunc quomͦ paucos panes frangimꝰ.
descripturis diuinis paucos sermones assu.¬
minꝰ. qͦt milia hominũ saturant᷑. Sed nͥ fra.¬

Expanded text:
de enim quia et Dominus in Evangeliis paucos panes de enim quia et Dominus in Evangeliis paucos panes frangit, et quot millia refecit populorum, et quanti cophini reliquiarum supersunt. Donec integri sunt panes, nemo saturatur, nemo reficitur; nec ipsi panes videntur augeri. Considera ergo nunc quomodo paucos panes frangimus in Scripturis divinis. Paucos sermones assumimus, et quot millia hominum saturantur! Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
stimulare uideat᷑. Isaac sermo dĩẽ. Qui
sermo inlege ordeũ seminat. ineuangłiis
triticũ. Illũ enĩ cibũ ꝑfectiorib & spua¬
lib: hunc imꝑitiorib & animalib parat.
quia scriptũ. ẽ. Homines & ium̃ta saluos
facies dñe. Isaac gͦ sermo legis ordeũ semi.¬
nat. & tam̃ in ipso ordeo inuenit cente¬
simũ fructũ. Inuenis enĩ & in lege mar-¬
turbis autẽ plana & cõmunia loquebatur.
Uis autem uidere qͥa etiã ipse ordei cibũ incipi¬
entib exibet: Scriptũ. ẽ. in euangłiis: qͥa
scđo pauerit turbas: Sed illos qͦs primo pas
postea uͦ cũ iam ꝓfecissent in uerbo &e doctri.¬
na. triticeoᷤ eis exibebat panes. Sed post hoc
dñs inquit benedx isaac: & magnificatꝰ est
ualde. Paruus erat isaac inlege: sed ꝓcessu
ris in ꝓpħis. bã cũ in sola lege. ẽ. ñdũ magnꝰ
Cũ ceꝑit littera legis uelut palea ordei eiꝰ se¬
cerni. & apparuerit qđ spualis . ẽ. lex: tunc¬
isaac magnificabit᷑. & fiet magnꝰ ualde. Ui.¬

Expanded text:
lio loquitur . Isaac sermo Domini est, qui sermo in lege Dei ordeum seminat, in Evangeliis triticum illum enim cibum perfectioribus et spiritalibus hunc imperfectioribus et animalibus parat: quia scriptum est: Homines et jumenta salvos facies, Domine . Isaac ergo, sermo legis, ordeum seminat, et tamen in ipso ordeo invenit centesimum fructum. Invenis et in lege marturbis autem communia plane loquebatur. Vis autem videre quia etiam ipse ordei cibos incipientibus exhibet? Scriptum est in Evangeliis quia secundo paverit turbas, sed illas quas primum paspostea vero cum jam profecissent in verbo et doctrina, triticeos eis exhibet panes. Sed post hoc Dominus, inquit, benedixit Isaac, et magnificatus est valde. Parvus erat Isaac in lege, sed processu rophetis: nam cum in sola lege est, nondum magnus cum coeperit littera legis velut palea ordei ejus secerni, et apparuerit quod spiritalis est lex; tunc magnificabitur Isaac, et fiet magnus valde. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
bere ꝓpriũ puteũ & ꝓpͥũ font̾e. ut & tu
cũ app̃henderis librũ scripturarũ: incipias
etiã ex ꝓpͥosensu ꝓferre aliquẽ intellectũ.
& scdm ea quȩ in ȩccła didicisti. tẽpta & tu
bibere defonte ingenii tui. Est intrate natu¬
ra aquȩ uiuȩ. sunt uene ꝑennes & irrigua
fluenta rationabilis sensus. simͦ ñ sint t̾ra q
ruderib oppleta: Sed satisage fodere t̾ram
tuã & purgare sordes. idest ingenii tui
a mouere desidiã. & torporem cordis exeu¬
tere. Audi eni qͥd dicit scriptura. Punge o¬
culũ. & ꝓfert lacrimã. Punge cor: & ꝓfert
sensũ. Purga gͦ & tuingeniũ tuũ. ut aliqͣn¬
do etiã de tuis fontib bibas. & detius puteis hau¬
rias aquã uiuã. Si enĩ suscepistunte uerbũ dĩ
si accepisti abiħu aquam uiuã. & fidelit̾ acce¬
pisti. fiet inte fons aquȩ salientis inuit am

Expanded text:
bere proprium puteum et proprium fontem, ut et tu cum apprehenderis librum Scripturarum, incipias etiam ex proprio sensu proferre aliquem intellectum, et secundum ea quae in Ecclesia didicisti. Tenta et tu bibere de fonte ingenii tui. Est intra te natura aquae vivae, sunt venae perennes et irrigua fluenta rationabilis sensus, si modo non sint terra et rudibus completa. Sed satage fodere terram tuam, et purgare sordes, id est ingenium, amovere desidiam et torporem cordis excutere. Audi enim quod dicit Scriptura. « Punge oculum, et profer lacrymam: punge cor, et profer sensum . Purga etiam et tu ingenium tuum, ut aliquando etiam de tuis fontibus bibas, et de tuis puteis haurias aquam vivam. Si enim suscepisti in te verbum Dei, si accepisti ab Jesu aquam vivam, et fideliter accepisti, fiet in te fons aquae salientis in vitam
Abbreviated transcription (Latin):
minor. ẽ: ille maior. Semꝑ enĩ pluresst̃
mali quã boni. & uitia numerosiora uir.¬
tutib. Sedsi tales sumꝰ qualis rebecca. &
meream᷑ de isaac: id est de uerbo dĩ habere
conceptĩ: etiã in nob̾ popłs popłm suꝑabit.
& maior seruiet minori. Seruiet enĩ caro

Expanded text:
minor est, ille major. Semper enim plures sunt mali quam boni, et vitia numerosiora virtutibus. Sed si tales simus qualis Rebecca, et mereamur de Isaac, id est, de verbo Dei habere conceptum, etiam in nobis populus populum superabit, et major serviet minori: serviet
Abbreviated transcription (Latin):
scłi uult te crastino uiuum exurere. & his
quã humilis: quã lugens & sordidus ober.¬
rares. ñ effunderes omnempecuniã tuã in
eos quorũ int̾cessione euadere posse tẽ cre¬
deres: Nonne om̃ia quȩ possides redempti¬
retardare aut impedire temptaret. nonne
faceres:  Quia inde nondubitares. hinc du¬

Expanded text:
s vult te crastino vivum exurere; quid, quam humilis et quam lugens et sordidus oberrares? Nonne effunderes omnem pecuniam tuam in eos, quorum intercessione evadere posse te crederes? nonne omnia bona tua faceres redemptiretardare aut impedire tentaverit, nonne faceres? Quia non dubitares
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. euangłiz arȩ pauꝑib misit me. &
uocare annum dm̃ acceptũ. ꝙ diem remissio¬
piciationis intrat in scã scõrũ. hoc est cũ im¬
pleta dispensatione penetrat celos: & intrat
ad patrẽ ut eũ ꝓpiciũ humanogeneri faciat.¬

Expanded text:
ipse: Evangelizare pauperibus misit me, et vocare annum Domini acceptum, et diem propitiatiopitiationis intrat in sancta sanctorum, id est, completa dispensatione, penetravit coelos, intrans ad Patrem, ut eum propitiu
Abbreviated transcription (Latin):
Quam t̾ram: Illam sine dubio. de qua
dicit dñs. Beati mansueti. quia ip̃si hȩ¬
reditate possidebunt t̃ram. Omnem
Sinquit locũ quemcunq ascenderitis uesti.¬
giis pedum ur̃orũ uobis daboeũ. Quȩ sunt
loca quȩ ascen dimꝰ uestigiis pedũ nr̃orum:
Legis littera humi posita est: & deorsum iacet.
Nusquam gͦ ascendit: quilegis litteram se.¬
quitur. Siuͦ poteris alittera ascendere ad sp̃m.
& abhy storia adintellectũ conscendere cel¬
siorem: tunc uere ascendisti locũ editũ &
excelsum. que adõ in hȩreditatem ꝑcipies.
& aduertas formas. ẽẽ. celestium. & mente
ac sensu quȩ sursum sunt quȩras ubi xp̃c. ẽ.
indextera dĩ sedens : tunc & illũ locum hȩ¬
reditate ꝑcipies dicente dño & saluatore¬
uestigiis pedum tuorũ quȩ lauit tħ̾c illum
locũ incesseris: dabit eum tͥ ds̃. Tum ñsolũ

Expanded text:
Quam terram? Illam sine dubio de qua dicit Dominus. « Beati mansueti, quia ipsi haereditate possidebunt terram . » Omnem, inquit, locum quemcunque ascenderitis vestigiis pedum vestrorum, vobis dabo eum. Quae sunt loca quae ascendimus vestigiis pedum nostrorum, nisi legis litteram humi positam et deorsum jacentem? Nusquam ergo ascendit qui legis litteram sequitur. Si a littera vero poteris ascendere ad spiritum, et ab historia ad intellectum conscendere celsiorem, tunc vere ascendisti locum editum et excelsum, quem a Deo in haereditate percipies. intelligas formas esse coelestium, et mente ac sensu quae sursum sunt quaeras, ubi Christus est in dextera Dei sedens; tunc et illum locum in haereditate percipies, dicente Domino Salvatorevestigiis pedum tuorum quae lavit Jesus illum locum incesseris, dabit eum tibi Deus: tu non solum
Abbreviated transcription (Latin):
erant congregari inunum. cũ uideris
conuersatione cõmuni sedotiũ gerentem
aboꝑatione peccati. cũ hȩc omnia uideris.
dicito quia moy ses famulus dĩ defunctũ
est: & iesus filius dĩ obtinet pͥncipatũ. De

Expanded text:
erant, congregari in unum cum sua voluerant, congregari in unum cum sua voluconversatione communi, sed otium gerentem ab operatione peccati: cum haec omnia vides, dicito quia Moyses famulus Dei defunctus est, et Jesus Filius Dei obtinet principatum. Se
Abbreviated transcription (Latin):
ihc. Si gͦ consideres ierłm subuersam. alta¬
re destructũ. nusquam sacrificia. nec ho¬
stias. nec libamina. nusquã sacerdotes.
nusqua pontifices. nusquã my steria leui-¬
tarũ. cũ hȩc om̃ia uideris cessare: dicito
quia moy ses famulus dĩ defunctus est.
Siuideris neminem ter inanno uenire.
ad conspectũ dñi. nec offerre munera in
templũ nec iugulare pascha. nec azima
edere. nec offerre pͥmitias. nec pͥmogeni¬
ta consecrare. cũ hȩc om̃ia ñ iuideris cele¬
brari: dicito quia moy ses famulus dei
defunctus. ẽ. Cũ uͦuideris introire gen¬
tes ad fidem: eccłas extrui. altaria non
cruore pecudũ resꝑgi sed precioso san.¬
guine xp̃i consecrari. cũ uideris sacerdo¬
tes & leuitas ñsanguinem taurorũ &
moy sen suscepit & obtinuit pͥncipatum.
sed ñ ille tħc filius naue: sed usus filius
dĩ. Cũ uideris ea: pascha nrm immolatꝰ¬
& mzima edimꝰ sinceritatis & ueritatis.
natisitnt: & cũ uideris filios dĩ qͥ disꝑsi

Expanded text:
nt. Si ergo consideres Jerusalem subversam, altare destructum, nusquam sacrificia, nusquam nec hostias nec libamina, nusquam sacerdotes, nusquam pontifices, nusquam ministeria Levitarum. Cum haec omnia vides cessare, dicito quia Moyses famulus Dei defunctus est. Si videris neminem ter in anno venire ad conspectum Domini, nec offerre munera in templo, nec jugulare hostias, pascha nec azyma edere, nec offerre primitias, nec primogenita conservare: cum haec omnia non vides celebrari, dicito quia Moyses famulus Domini defunctus est. Cum vero videris introire gentes ad fidem, ecclesias instrui, altaria non cruore pecudum respergi, sed pretioso sanguine Christi conservari; cum videris sacerdotes et levitas non sanguinem taurorum etMoysen suscepit et obtinuit principatum: sed non ille Jesus filius Nave, Jesus Filius Dei. Cum videris quia pascha nostrum immolatut azyma edimus sinceritatis et veritatis; nati sunt; et cum videris filios Dei qui dispersi
Abbreviated transcription (Latin):
Dicunt et marcionite magistri sui ueros elle
sermones. & dicinit et Uelentinieri robustis¬
simã sectam qui fabulcixũ eius comẽnta.
Puscipiunt. Que utilitas: quia plicrimi
ecclesie herctica prauitate decepti ui coꝵ
conspirauere sententiam: hoc est quid qͥrił.
Ut dominus sermonũ meoꝵ testis assistat.
Uł ipse comprobet que dicuntur sanctaꝵ
testinonio scripturarũ. Propter hec gͦ
ad uos dicit adonai dominus: extendã
mant̃ meam ad prophetas qui uidẽt
mendatia. Ne tomminationes suut

Expanded text:
Dicunt et Marcionitae magistri sui veros esse Dicunt et Marcionitae magistri sui veros esse sermones, dicunt et Valentini robustissimam sectam, qui fabularum ejus commenta suscipiunt. Quae utilitas? Quia plurimi Ecclesiae haeretica pravitate decepti in eorum conspiravere sententiam, hoc est quod quaeritur, ut Dominus sermonum meorum testis assistat, ut ipse comprobet quae dicuntur sanctarum testimonio Scripturarum. Propter haec ergo ad nos dicit Adonai Dominus: Extendam manum meam ad prophetas, qui vident mendacia. Hae comminationes sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nans. Non em̃ diuinatio in łaicob.
Peccatorẽs uero diuinant salsa dicẽtes
Hec dicit dñs: et dominus non mi sit
cõs. Audi hercticos: quo fraditioies¬
magistros quõ affirmant doctririam
suam: dñi esse doctrinam: sensum
suũ sensui congruere prophetarum:
et dicunt. Hec dicit dñs: et dominꝰ nõ
nisit eos. Et ceperunt suscitare sermo¬
nem. Non uisionem fcelsam uidistis:
Et hi em̃ uolunt in deffcnsionẽ sui quẽd̾
pro se suscitare sermuonẽ: sed arguit
eos dñs et dicit. Non uisionẽ falsom.
Uidistis. et diuinationes h uanas loculi.
estis:. et dixistis dicit dñs: et ego non sũ
locutue: Propterea dic. Hec dicit
dñs Pro eo ꝙ sermones. uestri men¬
daces sunt. Orcite pro nobis uł sermo¬
nes nostri nor sint falsi. Licet quidã
honrines ignorantia uidicii eos alle¬
rant falsos: dñs non dicat: et recte
nobiscum. cigetur. Si uero mille ho¬
minũ eos dixerint ueros iudicio porro
dei fuerint Falsi: quid michi ꝓderit:

Expanded text:
nant. Non enim divinatio in Jacob. nant. Non enim divinatio in Jacob. Peccatores vero divinant falsa, dicentes: Haec dicit Dominus: et Dominus non misit eos. Audi haereticos, quomagistros, quomodo affirment doctrinam suam, Domini esse doctrinam, et sensum suum, sensui congruere prophetarum, et dicunt: « Haec dicit Dominus, et Dominus non misit eos. » nem. Non visionem falsam vidistis . Et hi enim volunt in defensionem sui quemdam pro se suscitare sermonem; sed arguit eos Dominus, et 903 dicit: Non visionem falsam vidistis, et divinationes vanas locuti estis, et dixistis, dicit Dominus, et ego non sum locutus? Propterea dic: Haec dicit Dominus pro eo quod sermones vestri mendaces sunt. Orate pro nobis, ut sermones nostri non sint falsi. Licet quidam homines ignorantia judicii eos asserant falsos, Dominus non dicat, et recte nobiscum agetur. Si vero mille hominum eos dixerint veros, judicio porro Dei fuerint falsi, quid mihi proderit?
Abbreviated transcription (Latin):
uerfum domum isrł insurrexerunt qui
dicerent indie dñi falsa uidentes. Hic ñ
surrexit. Isti uero surgentes dicunt. Con¬
sepulti sumus xp̃o ꝑbaptisma & consurre:¬
ximus ei. Pabemus quippe ut pignus sp̃s
sc̃i quem accipiemus ad plerum postqu̾a
uenerit qđ ꝑfectim est. sic pignus resur.¬
rectionis. quia in resurrectione ꝑfecta
nens adhuc resurrexit de nobis. Ue¬
runtamen resur rexinꝰi paulo dicente.
Consepulti sumus xẽo ꝑbaptisma. & cor.¬
surreximus ei. Non &ͦ resurrexerunt
hoc est. nec dũ resurrectionis baptis¬
ma consecuti sunt falsi prophete:
et falsi magistri: qui dicexent in dic
drũ uidentes que falsa sunt: neq
aliquando possunt conspicere ue¬
ritatem. Accipe exemptum. Qui
scriptuxami legit et aliter ꝙͣ scri¬
pta est accipit: scripturã men¬
daciter uidet. Qui uero auidit scri¬
ptuxam: Uł se ueriteitis inbellectus h.
et sic eam interpretatux: uidet ueri¬
tatem. Et scuicti quidem non diui¬

Expanded text:
versum domum Israel. Non surrexerunt qui versum domum Israel. Non surrexerunt qui dicerent, In die Domini: falsa videntes hi non surrexerunt. Isti vero surgentes dicunt: Consepulti sumus Christo per baptisma, et consurreximus ei . Habemus quippe ut pignus Spiritus sancti, quem accipiemus ad plenum postquam venerit quod perfectum est: sic pignus resurrectionis, quia in resurrectione perfecta nemo adhuc resurrexit de nobis. Verumtamen resurreximus, Paulo dicente: Consepulti sumus Christo per baptisma, et consurreximus ei. Nondum ergo resurrexerunt, hoc est, necdum resurrectionis baptisma consecuti sunt falsi prophetae, et falsi magistri, qui dicerent, In die Domini, videntes quae falsa sunt, neque aliquando possunt conspicere veritatem. Accipe exemplum. Qui Scripturam legit, et aliter quam scripta est accipit, Scripturam mendaciter videt. Qui vero audit Scripturam, ut se veritatis intellectus habet, et sic eam interpretatur, videt veritatem. Et sancti quidem non divi
Abbreviated transcription (Latin):
infirmamento. Si considerare uolueris
magistros. uidebis eos infirmos. instabi¬
les & ñ ualentes dicere. Statuit supra
petram pedes meos. & direxit gressus meo.
Et quia ñ sunt tales ut steterint robusta
raq fundati: ideo ñ steterunt infirmam¬
to sed dilexerunt mouere pedes suos. Est
autem & hoc grande peccatu. saltem pau.¬
lulum pedes mouere. ut dauid psalmista
cantt. Quam honus israhel ds rectis corde.
Mei uͦ pene moti sant pedes. Beatus ille
multũq felix: cui robustissime consistenti
firmos anime pedes habere concessum est.
qui aucdre adõ dignꝰ est᷑. Tu uero ipse sta
metum. Uerum ñ tales pseudo ꝓpħȩ.
ñ tales falsi magistri. neq enim sic ste.¬
terunt infirmamento. Et congregabunt:
greges suꝑ domum isrł quos docent. Quo
insticuunt siue heretici dogina impiũ
predicantes. siue falsi magistri decipientes
quorum aures pru̾riunt: colligunt gre-¬
ges scismatum aduersum ȩccłam dei. Ad.¬

Expanded text:
in firmamento. Si considerare volueris in firmamento. Si considerare volueris magistros, videbis eos infirmos, instabiles, et non valentes dicere: Statuit supra petram pedes meos, et direxit gressus meos : et quia non sunt tales ut steterint, robusta radice fundati: ideo non steterunt in firmamento, sed dilexerunt movere pedes suos. Est autem et hoc grande peccatum saltem paululum 902 pedes movere, ut David psalmista canit: Quam bonus Israel Deus rectis corde: mei vero pene moti sunt pedes. Beatus ille multumque felix, cui robustissime consistenti firmos animae pedes habere concessum est, qui audire a Deo dignus est: Tu vero sta mecum. Verum non tales pseudoprophetae, non tales falsi magistri; neque enim sic steterunt in firmamento. Et congregabant greges filiorum Israel, quos docent, quos instituunt sive haeretici dogma impium praedicantes, sive falsi magistri decipientes eos, quorum aures pruriunt, colligunt greges schismatum adversum Ecclesiam Dei, ad
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ et g correptioꝰ Sicut uulpes indeser.
Sto ꝓpħe tui isrł. Animal uulpes nequa est
uersutũ. indomabilȩ est.ferũ est. Dicite ait
saluator uulpi isti Ecce sanationes ꝑficio ho¬
die & cras & tercia he consumor. Has uulpes
necessarias habuit aquersum alienigenas san¬
son. quarũ caudis cũ igne iunctis: trecentas
eni ceperat: in ꝑditionẽ eas frugũ misit ho¬
stilium. Istiis modi sunt falsi magistri: uer¬
suti. maligni & bestiis similes. Si talis sum.
uulpes sum sed ñ simpliciter uulpes. Uerũ
uulpes indesertis. uulpes in parietinis. uul¬
pes inrupib Hec eñi indiuersis seditionib
continetur. Uersipelles isti & nequam
semꝑ indesertis: semꝑ insolitudinib mo:¬
rantur. Ubicunq eni anima habitatur
ticorũ doctrina penetrare. nec ualet eorũ
sermo ꝑrũꝑe. Ubi autem solitudo xp̃i est.
ubi desertũ usticx. ibi nequissimȩ discipli¬
nȩ uenena uersant᷑. Iccirco sicut uulpes¬
Sait indesertis ꝓpħȩ tui isrł ñ steterunt

Expanded text:
ta correptio? Sicut vulpes in deserto prophetae tui, Israel. Animal vulpes nequam est, versutum, indomabile est, ferum est. Dicite, ait Salvator, vulpi isti: Ecce sanationes perficio hodie, et cras, et tertia die consumor . Has vulpes necessarias habuit adversum alienigenas Samson, quarum caudis cum igne vinctis trecentas enim ceperat in perditionem eas frugum misit hostilium. Istiusmodi sunt falsi magistri, versuti, maligni, et bestiis similes. Si talis sum, vulpes sum, sed non simpliciter vulpes, verum vulpes in desertis, vulpes in parietinis, vulpes in rupibus, haec enim in diversis sensibus continentur. Versipelles isti et nequam semper in desertis, semper in solitudinibus morantur. Ubicumque enim anima habitatur ticorum doctrina penetrare, nec valet eorum sermo perrumpere. Ubi autem solitudo Christi, ubi desertum justitiae, ibi nequissimae disciplinae venena versantur. Idcirco: Sicut vulpes, ait, in desertis prophetae tui, Israel. Non steterunt
Abbreviated transcription (Latin):
idest in eccła quidam pseudo ꝓphȩ & falsi
magistri. quib hȩc sermo pręnunciat. Si
me arguat di sermo. temptabo conuerti.
Nec quia aduersumme aliqua dicuntur. qͥ¬
iuideoꝰ doctor eẽ. e cłȩ debeo tacereꝰ Geru
michinet ipsi ñ parcens cuncta reuelabo
que dicta sunt. ut conuertar a uiciis. ut
fiampereis quos scriptura minc corripit.
sed exhis qͥ sermonẽ di uerissime pdicantes
ineccla extierunt magistri. ꝓpħrasuꝑ ꝓpħis¬

Expanded text:
id est, Ecclesia, quidam pseudoprophetae, et falsi id est, Ecclesia, quidam pseudoprophetae, et falsi magistri, quibus hic sermo praenuntiat. Si me arguat Dei sermo, tentabo converti, nec quia adversum me aliqua dicuntur, qui videor doctor esse Ecclesiae, debeo tacere: verum mihimetipsi non parcens, cuncta revelabo, quae dicta sunt, ut convertar a vitiis, ut fiam non ex his quos Scriptura nunc corripit, sed ex his qui sermonem Dei verissime praedicantes, in Ecclesia exstiterunt magistri. Prop
Abbreviated transcription (Latin):
Ullaoo speciem pecca-¬
torum seriptura reti¬
cet de qua ñ doceat le¬¬
gentes. Oportuit̾ em̃
uerbũ dei missum ad
sanandos eos qui audibant omnem specie
peccatorũ ꝑstringere. & uniuersis ho.¬
minib loqui. ut nemo fraudaretur re¬
mediis salutarib. & his medelis quȩ
uulnerib possint ꝓdesse curandis. Quo¬
mͦ eici dicunt᷑ atia de popło. alia de sa.¬
cerdotib magnis. & quȩdã de prb̃is. ac ñ.¬
ascribitur. ut alii exhortationem accipi¬
ant ad meleora. alii uͦ inpeiora ñ corruant:
sic oportet de falsis ac ueris ꝓpłnis diuuia
edocer idisciplinam. ut ꝓphȩ quidem acci¬
piantur meandem partem qui uerbis dei
sermone seu uita congruunt ei quã p̃di¬
cant disciplinȩ. Leti qua ꝓpt̾ simus si nos
scriptura comoneat docens ut recedamus
auiciis. magis autem si ordinis nr̃i aliquos
dei sermo ꝑstringat uolentes sanari. &
Sconuerti a peccatis nr̃is. Factus . ẽ. sermo
ueritate. Sunt autem & hodie inuero isrł.

Expanded text:
ullam speciem peccatorum Scriptura reticet, de qua non doceat legentes. Oportuit enim verbum Dei missum ad sanandos eos, qui audiebant, omnem spiritum peccatorum perstringere, et universis hominibus loqui, ut nemo fraudaretur remediis salutaribus, et his medelis, quae vulneribus possint prodesse curandis. Quomodo ergo dicuntur alia de populo, alia de sacerdotibus magnis, et quaedam de presbyteris, ac nonascribitur: ut alii exhortationem accipiant ad meliora, alii vero ut in pejora non corruant: sic oportet de falsis ac veris prophetis divinam edoceri disciplinam, ut prophetae quidem accipiantur in eam demum partem, qui verbis Dei sermone, seu vita congruunt ei, quam praedicant, disciplinae. Laeti quapropter simus, si nos Scriptura commoneat, docens ut recedamus a vitiis, magis autem si ordinis nostri aliquos Dei sermo perstringat, volentes sanari, et converti a peccatis nostris. Factus est sermo veritate. Sunt autem et hodie in vero Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
uident. & est ambigua ex sermone sententia
reor omnino ñ uident. licet sibi uideantur¬
nobis oculi sunt meliores his quos habenꝰ
incorpore. Qui oculi aut iħm dñm uident
qui eos ad se intuendum creauit: aut certe
omnino cȩci sunt. Si peccatorsum: nichil
uideo. nec possum ueritatis lumen aspicere.
niudiciũ quippe ait immindĩ istũ uem.
ut ñ uidentes udeant. & uidentes ceci fi.¬
ant. Sin autem iustus: accipidꝰ grãni adeo.
cabantur ante uidentes. Et qui uides ait
uade descende int̾ram uida. & ibi commo¬
rare & ibi ꝓphabis. In bethel autem iam
non adicies ut ꝓphetes. &rursum alibi
uisio quam uidit isaias filius amos. Beatus
cui reuelabit ch̃is oculos ad iudenda mira.¬
bilia de lege dei. uixta obsecrationem ꝓphȩ
dicentis. Reuela dc̃ulos meos. & considera.¬
bo mirabilia de lege tua. Uideamꝰ autem¬

Expanded text:
et est ambigua ex sermone sententia. reor omnino non vident, licet sibi enobis oculi sunt meliores his, quos habemus in corpore. Qui oculi aut Jesum Dominum vident, qui eos ad se intuendum creavit, aut certe caeci sunt. Si peccator sum, nihil video, nec possum veritatis lumen aspicere. In judicium quippe, ait, 901 in mundum istum veni, ut non videntes videant, et videntes caeci fiant . Si autem justus, accipio gratiam a Deo, cabantur ante videntes. Et: Qui vides, ait, vade, descende in terram Juda, et ibi commorare, et ibi prophetabis. In Bethel autem, jam non adjicies ut prophetes . Et rursum alibi: Visio quam vidit Isaias filius Amos . Beatus cui revelabit Dominus oculos ad videnda mirabilia de lege Dei, juxta obsecrationem prophetae dicentis: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua . Videamus autem
Abbreviated transcription (Latin):
ex quib iustificemur. & alia ex quib condem¬
nem᷑: ds suꝑstateram suam utraq ponens. ex¬
pendit diligent̃ & indicat inquib iustussim
ꝙ inquib sermonib condemnandus. Qđ au-¬
tem insermonib facit: hoc idem facit &¬
ingestis. Necesse. ẽ. eñi ut sint alia facta IN.
quib iustificemur: & alia inquib condemnem
Neq enimsic ꝑfectus sum: ut om̃ia facta ha-¬
beam inquib iustus existam. neq sic peccator:
ut talia cuncta fecerim quȩ me omni ex par.¬
te condemnent. Esse autem & alia facta istus:¬
modi & alia istiusmodi: ex hoc manifestũ: ẽ.
qͦd dr̃. Quorundã hominũ peccata manife¬
sta sunt p̾cedentia adiudicius quorundam
aute cr sibsecuntur. Similit̾ aut̾e & bona fa

Expanded text:
ex quibus justificemur, et alia ex quibus condemex quibus justificemur, et alia ex quibus condemnemur: Deus super stateram suam utraque ponens, expendit diligenter, et judicat in quibus justus sim, et in quibus sermonibus condemnandus. Quod autem in sermonibus facit, hoc idem facit et in gestis. Necesse est enim, ut sint alia facta in quibus justificemur, et alia in quibus condemnemur. Neque enim sic perfectus sum, ut omnia facta habeam, in quibus justus existam: neque sic peccator, ut talia cuncta fecerim, quae me omni ex parte condemnent. Esse autem et alia facta istiusmodi, 900 et alia istiusmodi, ex hoc manifestum est quod dicitur: Quorumdam hominum peccata manifesta sunt, praecedentia ad judicium: quorumdam a
Abbreviated transcription (Latin):
daniel: & libri fuerint aꝑti: om̃s mei conatus
onnes meȩ expositiones ꝓferentur inmediũ.
fiue iniustificatione siue incondemnationem
meã. Iniustificationem quidem merunt quȩ
bene dicta sunt: incondemnationem uͦ ea quȩ
secus quã ueritas poscit explanata. Exsermo¬¬
nib inquit tuis iustificaberis. & ex sermonib
tiuis condemnaberis. quasi habenti nons sermo.¬
nes de quib iustificaretur: neq rursũ om̃s ser-¬
mones de quib condemnaretur.:Si aliquis a ser¬¬
monib purus est alienis. & eis quȩ possint repꝰ.¬
hendi: exsermonib suis iustificabitur & ñ con-¬
demnabitur. Si autem nunqua recte locutus. ẽ.
sedsemꝑ ꝓtulit praua. ex sermonib suis condem¬
nabitur: & niustificabitur. Uerũ quia nos qui
n sum ex om̃i parce ꝑfecti neq sic dicimꝰut semꝑ
ustificemur. neq sic e contrariosumꝰ peccato¬
res ut semꝑ condemnem. & habemꝰ alia uerba

Expanded text:
Daniel : et libri fuerint aperti, omnes mei conatus, Daniel : et libri fuerint aperti, omnes mei conatus, omnes meae expositiones proferentur in medium, sive in justificationem, sive in condemnationem meam. In justificationem quidem mihi erunt, quae benedicta sunt: in condemnationem vero, ea quae secus quam veritas poscit explanata. Ex sermonibus, inquit, tuis justificaberis et ex sermonibus tuis condemnaberis : quasi habenti non omnes sermones, de quibus justificaretur, neque rursum omnes sermones, de quibus condemnaretur. Si aliquis a sermonibus purus est alienis, et eis qui possint reprehendi, ex sermonibus suis justificabitur, et non condemnabitur. Si autem numquam recte locutus est, sed semper protulit prava, ex sermonibus suis condemnabitur, et non justificabitur. Verum quia nos, qui non sumus ex omni parte perfecti, neque sic dicimus ut semper justificemur, neque sic econtrario sumus peccatores, ut semper condemnemur, et habemus alia verba
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑ me uenerit qui dicor ecclasticus. qui acci.¬
pio librum scni & nitor eũ int̾pcari. hoc qͦd de
hereticis intelligi potest: quȩro audientes ut
diligent attendant. & accipiant gram sp̃s de
qua dictũ: ẽ. discretionis sp̃s ut ꝓbati traperi.¬
tȩ facti. diligent̃ obseruent qͣndo falsus magi.¬
ster sim. qͣndo uͦ p̃dicem quȩ sunt pietatis ac
quor Si autem nichil congruum inueniens
nͥmet ipsi confingo quȩ ioquar. fluctuans
insermonib qͥ sunt alien adõ. de meo pot̾i
corde: quade di sensib loqͦr. ꝓtha ce dices
qui ꝓpħant de corde suo. Nonait simplicit̾ de
corde. seddecorde suo. Et ꝓpħabis & dices adeos
Audite uerbudñi Hȩc adme. hȩc ad eũ dicunt᷑
qui doctorem se. ee. ꝓmitcit. ut timor dei ma.
mentarioscripto ñ abhominib sed abangłis
deisic ꝓferre sermonem. Noui quippe quia cũ
iniudicio ille ordo consederit de quo ꝓphauit

Expanded text:
et super me venerit, qui dicor ecclesiasticus, qui acciet super me venerit, qui dicor ecclesiasticus, qui accipio librum sanctum, et nitor eum interpretari, hoc quod de haereticis intelligi potest, quaeso audientes, ut diligenter attendant, et accipiant gratiam spiritus de qua dictum est: Discretio spirituum, ut probati trapezitae facti, diligenter 899 observent quando falsus sim magister, quando vero praedicem quae sunt pietatis ac quor. Si autem nihil congruum inveniens, mihimetipsi confingor quae loquar, fluctuans in sermonibus, qui sunt alieni a Deo, de meo potius corde, quam de Dei sensibus loquor: Propheta, et dices qui prophetant de corde suo. Non ait simpliciter de corde; sed de corde suo. Et prophetabis, et dices ad eos: Audite verbum Domini. Haec ad me, haec ad eum dicuntur, qui doctorem se esse promittit, ut timor Dei majomentario scripto non ab hominibus, sed ab Angelis Dei, sic proferre sermonem. Novi quippe quia cum in judicio illo ordo consederit, de quo prophetavit
Abbreviated transcription (Latin):
erat hȩc sp̃u picere quȩ uidebant᷑: sic eodem sp̃u
opus est ei qui exponere cupit ea quȩ sunt latent᷑
sigificata. ut monstret ñ adeum fiẽri ꝓphetiã
qui contra dei docet uoluntatemi. qui ꝓpħat
de corde suo. luxta simplicem quidem intelle¬¬
ctũ quidã ꝓpħarũ de diuino spũ loquentes ñ
de suo corde locuti sunt: sed de sensu dei. qͥdã
Pocest aut̾e & suꝑ eos quidocent in excliissi alit̾
quam poscit ueritas docent p̾senssermo congru.¬
sermones filii dĩ usu. Si conseñtit scĩ sp̃s uolun.¬
tati eꝰi qui in apłis locutus est ñde corde ꝓprio
loquit᷑. sed de corde sp̃s sc̃i: qui est locutus in pau-¬
lo. qui est locutus inpetra & incȩteris apłis est
locutus. Siquis uͦ legens euangłium ꝓpriũ sen-¬
sum aptat euangłio. nita in telligens uit dñs
locutus est: iste falsus ꝓpha. ẽ. loquens de corde
surdũ e hec dicta intelligere. Deferunt qͥppe
uideamꝰ quȩ adõdonãta sunt᷑ nobis. Cũ autem

Expanded text:
erat haec dicere, quae jubebantur; sic eodem spiritu opus est ei, qui exponere cupit, ea quae sunt latenter significata, ut monstret nunc ad eos fieri prophetiam, qui contra Dei docent voluntatem, qui prophetant de corde suo. Juxta simplicem quidem intellectum quidam prophetarum de divino Spiritu loquentes, non de suo corde locuti sunt, sed de sensu Dei. QuidamPotest autem et super eos, qui docent in ecclesiis, si aliter quam poscit veritas, docent, psermones Filii Dei Jesu. Si consentit Sanctus spiritus voluntati ejus, qui in Apostolis locutus est, non de corde proprio loquitur, sed de corde Spiritus sancti, qui est locutus in Paulo, qui est locutus in Petro, et in caeteris apostolis est locutus. Si quis vero legens Evangelium, proprium sensum aptat Evangelio, non ita intelligens, ut Dominus locutus est, iste falsus propheta est, loquens de corde surdum est haec dicta intelligere. Disserunt quippvideamus ea, quae a Deo donata sunt nobis . Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
Quanto magis timor di mͥ incuttur adrecipienda
cuncta quȩ feci: tantomagis custodire me debeo.
utina quidem ab om̃ib peccatis sinautem hoc
ar Audite sermonẽ cm̃i. Hȩc dicit adonas. añs
e bis qui ꝓphetant de corde suo. qui ambulant
post sp̃msuum. Duo peccata funt unũ cordis.
aliud sp̃s. Primum de meliori parte uideamꝰ.
.ut possimus etiã ea quȩ contraria sunt consi-¬
derare. Apłs loquit᷑. Orabo sp̃ĩ. orabo & sensu.
Qui sensus habet incorde habitaculũ. ꝑ sallam spu
psallam sensu. Igitur & sp̃s. ẽ. & sensus in nobis.
Et quomͦ sc̃s orat spu orat &e sensu psallit sp̃u
psallit & sensu: sic iste qui est falsus ꝓpħes de.
corde ꝓpͥo ꝓphetat. & ambulat ñ p̾ sp̃m di
sed post spm suum. Est quippe quidã sp̃s ho.¬
minis. qui uersatur meo. Post qu̾e ꝓcul absit
ut ego ambulem. sed intelligens sm sp̃m di̾:¬

Expanded text:
Quantoque magis timor Dei mihi incutitur ad recipienda cuncta quae feci, tanto magis custodire me debeo: utinam quidem ab omnibus peccatis, sin autem hoc dicitur: Audite sermonem Domini, haec dicit Adonai Dominus, vae iis, qui prophetant de corde suo, qui ambulant post spiritum suum. Duo peccata sunt, unum cordis, aliud spiritus. Primum de meliori parte videamus, ut possimus etiam ea, quae contraria sunt, considerare. Apostolus loquitur: Orabo spiritu, orabo et sensu. Qui sensus in corde habet habitaculum: Psallam spiritu, psallam sensu . Igitur et spiritus est et sensus in nobis. Et quomodo sanctus orat spiritu, orat et sensu: psallit spiritu, psallit et sensu: sic iste qui est falsus prophetes de corde proprio prophetat, et ambulat non post spiritum Dei, sed post spiritum suum. Est quippe quidam spiritus hominis, qui versatur in eo, post quem procul absit ut ego ambulem; sed intelligens sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
sed magne. Ascendit gͦ post hȩc loth in
Smontem & ibi habita t inspelunca ut¬
lex ascendisse putanda est: cũ ꝑtemplũ
cũ facta . ẽ. domꝰ dĩ domꝰ orationis. mali
autem habitatores fecerunt eã speluncã
ꝓpħa describit. dicens oollam & oolibã
duas sorores. ẽẽ. & esse quidẽ oollam iudã.
& oolibam esse samariam. Induas gͦ parces¬
popłs diuisus: duas fecit filias legis. Istȩ
carnalem cupidȩ ꝓgeniem ꝓpagari. &
uires regni terrestris numerosa posteri¬
tate muniri. sopientes patrem & somnũ
sensum. solam exeo carnis intelligentiã
trahunt. Inde concipiunt. inde gene-¬
rant filios tales. quos nec sentiret nec

Expanded text:
post haec in montem, et habitabat in spelunca,lex ascendisse putanda est, quod ei per Hcum facta est quidem domus Dei domus orationis; mali autem habitatores fecerunt eam speluncam a describit dicens Oollam et Oolibam duas sorores esse, et esse quidem Oolam Judam, et Oolibam esse Samariam . Istae sapiepopulus divisus, duas fecit filias legis. Istae carnalem cupiunt progeniem propagare, et vires regni terrestris numerosa posteritate munire, sopientes patrem, et somnum sensum, solam ex eo carnis intelligentiam trahunt, et inde concipiunt, inde generant filios tales quos nec sentit nec
Abbreviated transcription (Latin):
decepit. que sodoma ñ decepit. Urit᷑
ille flaminis mulierũ: que sulphu¬
rea flamma ñ ussit. Erat gͦ loth arte
ñ uoluntate deceptus. Idẽo medius
quidã est int̾ peccatores & iustos. qͥppe
qui ex abrahȩ quidẽ cognatione descen
scriptura indicat. magis adhonorem
abrahȩ quã admeritũ ꝑtinet loth. Sic¬

Expanded text:
decipit, quem Sodoma non decepit. Uritur ille flammis mulierum, quem sulphurea flamma non ussit. Erat ergo Lot arte, non voluntate deceptus. Ideo medius quidem inter peccatores et justos, quippe qui ex Abrahae quidem cognatione descendScriptura indicat, magis ad honorem Abrahae quam ad meritum pertinet Lot.
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem illũ popłm ponimꝰ: qui de egy¬
pto ꝓfectus. & de mari rubro ac ꝑsecuti¬
one pharaonis tanquã de sodomiticis
ignib liberatꝰ. rursũ carnes & ollas
egypti. & cibos cucumeresq deside-¬
rans retro respex̃. & cecidit in deserto. fa¬
ctus etiã ipse concupiscentiȩ memor in
heremo. Ibi gͦ lex pͥmũ illũ popłm tanqͣm
loth recro respicientem ꝑdidit ac reliqͥt
uxorem. Inde ueniens loch. habitat in se¬
Sgor de qua dicit. Ciuitas hȩc pusilla. &¬
S saluabitur anima mea in ipsa. & ñ. ẽ pu

Expanded text:
uxorem illum populum ponimus, qui de Aegypto profectus, et de mari Rubro ac persecutione Pharaonis, tanquam de Sodomiticis ignibus, liberatus, rursum carnes et ollas Aegypti, et cepas cucumerosque desiderans retro respexit, et cecidit in deserto, factusque est etiam concupiscentiae memoria in eremo. Ibi ergo lex primum illum populum tanquam Lot retro respicientem perdidit, ac reliquit uxorem. Inde veniens Lot habitat in Segor, de qua dicit: Civitas haec parva, et salvabo animam meam in ipsa. Ergo qu
Abbreviated transcription (Latin):
didicisse quȩdã de consũmatione mun¬
di quȩ immineret ꝑignem. sed tanqͣm
puellȩ non integre ꝑfecteq didicerant.
N escierunt qđ sodomiticis regionib igne
uastatis: multũ adhuc spacii integrũ

Expanded text:
audisse quaedam de consummatione saeculi, quae immineret per ignem, sed tamquam puellas non intelligere perfecte quae didicerant. Nescierunt quod, Sodomitis igne vastatis, multum adhuc spatium integrum
Abbreviated transcription (Latin):
sed sunt quȩdã quȩ sicut animalia
absq ulla discretione indesinenter
libidini seruiunt. quas ego nec mutis
pecudib comparauerim. Pecora enĩ¬
dulgere marib copiam sui. Notat ta¬

Expanded text:
et mulieres que sicut animalia, absque ulla discretione, indesinenter libidini serviunt, quas ego nec mutis pecudibus comparaverim. Pecora endulgent maribus copiam sui. DE
Abbreviated transcription (Latin):
sunt tale aliqͥd factũ quale intempo¬
rib audierant Noe : & ob reparandã
mortaliũ posteritatem solas se. eẽ. cũ
patre seruatas. Recuꝑandi gͥ humani
generis desideriũ sumunt: atq in¬
staurandi scłi exsese dandũ opinant᷑
exordiũ qmuis grande eis crim̾ ui.¬
deretur furari concubitũ patris.
grauior tam̃ eis uidebat᷑ impietas. si hu¬
manȩ ut putabant posteritatis spem ser.¬
uata castitate delerent. ꝓpt̾ hoc gͦ con-¬
siliũ : in eunt minorem ut ego arbitror
tris mȩsticiã uł rigorem uino molli-¬
unt & resoluunt. singulis ingressȩ no¬¬
cesti crimen arguitur.: Quomͦ dabit᷑
uitio. qͦd ñ iteratur infacto: Uereor

Expanded text:
sunt tale aliquid factum quale in temporibus audierant Noe, et ob reparandam mortalium posteritatem solas se esse cum parente servatas. Recuperandi igitur, humani generis desiderium sumunt, atque restaurandi saeculi ex sese dandum opinantur exordium; et quamvis grande eis crimen videretur furari concubitum patris, gravior tamen eis videbatur impietas, si humanae, ut putabant, posteritatis spem servata castitate delerent. Propter hoc ergo consilium ineunt, minori, ut arbitror, tris moestitiam vel rigorem vino molliunt, et resolvunt, singulis ingressae nocesti crimen arguitur? Quomodo dabitur vitio, quod non iteratur in facto? si