comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uadi sex dierum oꝑa dĩ ꝑtinent angłi. ipsi st̃ illa lux que
diei nom̃ accepit:. Cuiꝰ unitas ut cõm̃ daret᷑. ñ ẽ dictsis
dies pͥmus s dies unꝰ. Nec alius ÷ dies scłsaut t̾oius aut ceteri
est ꝓpter senariam. ł septenariã cognitionẽ Senariã scilicet oꝑun
ue. fecit ds ⁊ septenariã quietis dĩ. Cũ enĩ dix̃ dẽ fiat lux ÷ factam
licio es recte in hac lucȩoreatio intelligit᷑ angłoꝵ ꝓfecto facti st par¬
cipes lecis eterne qd ÷ ipsa in cõmutabilis sapientia dĩ ꝑ que factpar¬
⁊ fierent lui ⁊ uocarent᷑ dies participatione in cõmutabilis iuere¬

Expanded text:
um dierum opera Dei pertinent angeli, ipsi sunt illa lux, quae diei nomen accepit. cuius unitas ut commendaretur, non est dictus dies primus, sed dies unus. Nec alius est dies secundus aut tertius aut ceteri;est propter senariam uel septenariam cognitionem; senariam scilicet operum, quae fecit Deus, et septenariam quietis Dei. Cum enim dixit Deus: Fiat lux, et facta est lux, si recte in hac luce creatio intellegitur angelorum, profecto facti sunt participes lucis aeternae, quod est ipsa incommutabilis sapientia Dei, per quam facta, fierent lux et uocarentur dies participatione incommutabilis lu
Abbreviated transcription (Latin):
initia illecebrosum ẽ. c̃quiescat. ⁊ uceat: ⁊ qͣsi feruida
cauea claudatur sepulcri Relinquitur rabies eiꝰ a
exanimis. ⁊ emortua c̃pago uiscerum in t̾ram resoluit᷑.
d aut̃ qd̾ familiare uirtatib amic̾ disciplinis. studiosũ głe se¬
quax bom. dõ subditũ ÷ͥ ad illud sullime euolat. ⁊ c̃ illõ puro ⁊
ꝑpetuo bono. atꝙ ĩmortali manet. Ipsi adheret. ⁊ õ ipso: de qͦ
cũ corpore. manifestũ ẽ qr ñ ÷ de corpore. N eẽ aut̃ eã de corpore
semptura multis modis edocet. Nã ⁊ adã ad nõ dõ nrõ accepit spm̃

Expanded text:
vitia illecebrosum est, conquiescat et jaceat, et quasi fera claudatur cavea sepulcri, relinquatur rabies ejus exanimis, et emortua compago viscerum in terram resolvatur: id autem quod familiare virtutibus, amicum disciplinis, studiosum gloriae, sequax boni, Deo subditum est, ad illud sublime evolet; et cum illo puro et perpetuo bono atque immortali maneat, ipsi adhaereat; et cum ipso sit de quo i animam cum corpore manifestum est, quia non est de corpore. Non esse autem eam de corpore Scriptura multis modis edocet. Nam et Adam a Domino Deo nostro accepit spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
qr cerci ñ fuert n enĩ erat eoꝵ ȩtna felicitas cuiꝰ cera seit
quȩ finẽ fuerat habit᷑a restat ut aut impares fuerint. aut si
pares fuerunt. post illoꝵ rumã illis certa scientia. sue sẽp̃it̾ne
tentia. sic̃ lux illa prima facta ÷. angłi creati intelligunt᷑. ⁊ in
scõs angłos ⁊ inmundos fuisse discretũ. ubi dictũ ÷. &̃ diuisit as
int̾ lucem ⁊ tenebras. & uocauit ds̃ lecẽ diẽ.⁊ tenebras uocauit
noctẽ. Solus ille iste discernere potuit. qui potuit etiã pͥusꝗ ca¬
derent p̾scire casuros. &̾ lumine pͥuatos ueritatis in tenebrosa
dixie ds fiat lux ⁊ facta ÷ lux continuo subiunctũ ÷ ⁊ uidit ds̃
soem qr bona ÷ non pꝰt ea ꝗͣ seꝑauit. int lucẽ ⁊ tenebra
⁊ uocauit lucem diem tenebras noctem. ne simul cum luc
etiã talib tenebris testimoniũ. placitisui ꝑhibuisse uideret᷑.¬
co additũ ÷. ⁊ uidit ds̃ qr bonũ ẽ. neutrũq appellaret᷑ bonum.

Expanded text:
ia certi non fuerunt; non enim erat eorum aeterna felicitas cujus certi essent, quae finem fuerat habitura: restat ut aut impares fuerint, aut si pares fuerunt, post istorum ruinam illis certa scientia suae sempiternae tentia, si cum lux illa prima facta est, Angeli creati intelliguntur, et inter sanctos Angelos et immundos fuisse discretum, ubi dictum est, Et divisit Deus inter lucem et tenebras; et uocauit Deus lucem diem et tenebras uocauit noctem. Solus quippe ille ista discernere potuit, qui potuit etiam priusquam caderent praescire casuros et priuatos lumine ueritatis in tenebrosa dixit Deus: Fiat lux, et facta est lux, continuo subiunctum est: Et uidit Deus lucem quia bona est; non postea quam separauit inter lucem et tenebras et uocauit lucem diem et tenebras noctem, ne simul cum luce etiam talibus tenebris testimonium placiti sui perhibuisse uideretco additum est: Et uidit Deus quia bonum est, ne utrumque appellaretur bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
yllam causam aliam faciendi mundi intelligi ds̃ uoluit nͥ
ut bona fierent abono dõ. þbi sinemo petcasset tantũ modo
naturis bonis eet mundꝰ ornatꝰ ⁊ plenꝰ Et qr peccatum ÷
ion idõ cuncta st̃ impleta peccatis cũ bonoꝵ longe maior
numerꝰ incelestib sue nat᷑e: ordinẽ seruet. Nec mala uoluntas
qe nate ordinẽ seruare noluit idõ iusti dei leges omĩa be¬
ne ordinantis effugit.
icium quo resistunt dõ qui eiꝰ appellant᷑ in
bonum Natura gͥ contͣria ñ ÷ dõ s uiciũ qr qd malũ ÷ ẽtriũ¬
mala do uoxia s mutabilib corruptibilib: naturis bonis duuner
bono nec nisi in aliquo bono pot̃. Sola gbona alicubi ee poss
bola mala nusquam Qm̃ naturȩ etiam ille quȩl ex maie pesst¬
lintatis mnicio uiciate st̃ in quantũ uiciate are se uin¬
edũ aut̃ nat᷑e sunt bone st We in benis ÷ nat᷑a uitiosa
excepto eo qd̃ nat᷑a ÷ etiam hoc ibi bonũ ÷ qd in punita ñ
quis quam deutuis nararalib s Pde uouncarenp̃ peleo ient̃¬

Expanded text:
llam aliam causam faciendi mundi intellegi uoluit, nisi ut bona fierent a bono deo. ubi si nemo peccasset, tantummodo naturis bonis esset mundus ornatus et plenus; et quia peccatum est, non ideo cuncta sunt impleta peccatis, cum bonorum maior numerus in caelestibus suae naturae ordinem seruet; nec. mala uoluntas quia naturae ordinem seruare noluit, ideo iusti dei leges omnia bene ordinantis effugit; itium, quo resistunt Deo qui eius appellantur ibonum. Natura igitur contraria non est Deo sed uitium, quia malum mala Deo noxia, sed mutabilibus corruptibilibusque naturis, bonis tamen bono nec nisi in aliquo bono. Sola ergo bona alicubi esse possunt, sola mala nusquam; quoniam naturae etiam illae, quae ex malae uoluntatis initio uitiatae sunt, in quantum uitiosae sut, bonae sunt. Et cum in poenis est natura uitiosa, excepto eo, quod natura est, etiam hoc ibi bonum est, quod inpunita non n enim quisquam de uitiis naturalibus, sed de uoluntariis poen
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ad spẽ fut᷑i: beatior qͥlibet in cruciatib corporas¬
oui ñ opinione s certa ueritate manifestũ ÷ sine fine se habitum
oĩ molest carentẽ societatẽ angłoꝵ in participatione sũmi di
qͣm erat ille hõ sui casus incertꝰ in magna illa felicitate parist¬
QLuo circa cui uis non iam oifficult occurit utroq coniunceroe ffi
ce fallat  Hano habere angłos iucis pia fide credimꝰ. hane nse
anqͣm caderent habuisse angłos peccator es qui sua pͣutatie ililis
ce pͥriuati st̃ consequent ratione colligimꝰ. Habuisse tam̃c alias: Ait
p̃sciam beatitudinẽ siuitã egert añ peccatũ. ꝓ fecto credendisccares
siduris uidet qndo factist̃ angłi alios credeita factos ugt ñ acepss
abinitio creati suut ⁊ita fuerant: don ec isti quĩ nẽ mabst̃ uball
bonitatis lumine sua uoluntate cecidissent. ꝓfecto nult iosos des¬

Expanded text:
in quibuslibet cruciatibus corporisnon opinione, sed certa ueritate manifestum est, sine fine se habiturum omni molestia carentem societatem angelorum in participatione summi Dei, quam erat ille homo sui casus incertus in magna illa felicitate parQuocirca cuiuis iam non difficulter occurrit utroque coniuncto effici re fallatur. Hanc habere angelos lucis pia fide credimus; hanc nec antequam caderent habuisse angelos peccatores, qui sua prauitate illa luce priuati sunt, consequenti ratione colligimus; habuisse tamen aliquam, etsi non praesciam, beatitudinem, si uitam egerunt ante peccatum, profecto credendi sunt. Aut si durum uidetur, quando facti sunt angeli, alios credere ita factos ut non acciperent ab initio creati sunt, et ita fuerunt, donec isti, qui nunc mali sunt, ab illo bonitatis lumine sua uoluntate cecidissent: procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
reuertie Nuntiate de die in diẽ salutare eiꝰ. De his dieb locutꝰ
t osee ꝓpha dicens. Yiuificabit nos pꝰt duos dies. ⁊ ĩ t̾cia die susccta¬
nos uiuificauerit. ⁊ suscitauertt audiuimꝰ &e gauisi sumꝰ S dignũ
ualde ÷ ut rec̃pensemus ei bñ ficiũ suũ. & quem ad modũ nos in ipso
t̃tio die resurgente resurreximus ita ⁊ nos ꝓ ipso ⁊ ꝑ ipsũ t̾cia diȩ
pse ut nram̃ inse ⁊ ꝑse salutẽ oꝑaret᷑ tres dies habere uoluit.
ita ⁊ nobis ut nram̃ in nobis ⁊ ꝑ ipsũ salutẽ oꝑem᷑. tres dies dedit.
eri debuit sig̾caret. Dies gͦ eiꝰ extͥnsecꝰ fuert̾ nrĩ dies intͥnsecꝰ querẽ
list. Tres gͦ dies habemꝰ ĩtͥnsecꝰ quib illuminat᷑ aiã nr̃a. Ad pͥmũ¬

Expanded text:
are ejus . De his diebus locutus est Osee propheta, dicens: Vivificabit nos post duos dies: in die tertia suscitanos vivificaverit et suscitaverit, audivimus, et gavisi sumus. Sed dignum valde est, ut recompensemus ei beneficium suum; et quemadmodum nos in ipso tertia die resurgente resurreximus, ita et nos pro ipso et per ipsum tertia die ipse ut nostram in se et per se salutem operaretur, tres dies habere voluit ita et nobis ut nostram in nobis per ipsum salutem operemur, tres dies dedit. eri debuit significaret. Dies ergo ejus extrinsecus fuerunt, nostri dies intrinsecus quaerendi sunt. Tres ergo dies habemus intrinse
Abbreviated transcription (Latin):
uer̾ s pͥost ea ꝓpt eloquentiã inuenta ÷ logica. Quȩ c sit inuentione uli¬
ma: pruna tñ ẽẽ debet in doctrina. Quatuor gͦ st̃ pͥncipales. Scentu d
uib õs aliȩ descendt theorica. pctica. mechanica. logica : Imeoruca buibis
inthheo logiam phisicã mathematicã .t heologia tractat de inusibilibo lun¬
phisica de inuisibilib usibiliũ causis. Mathematica. de inifibilib iuisibilia
rormis Ethec mathematia. diuidr̃ in .iiiͦiͬ sententias. Prima nuda¬
nomia que tͣctat de motu .i. de qͣntitate õtinua mobili nẽ lemeu ꝓpn¬
metio est unttas. elem̃tũ musiceꝰ unisonũ. elenitũ geomeania etuit

Expanded text:
ed postea propter eloquentiam inventa est logica. Quae cum sit inventione ultima, prima tamen esse debet in doctrina. Quatuor igitur sunt principales scientiae, a quibus omnes aliae de scendunt: theorica, practica, mechanica, logica. Theorica dividitur in theologiam, physicam, mathematicam. Theologia tractat de invisibilibus visibilium causis; mathematica de invisibilibus visibilium formis. Et haec mathematica dividitur in quatuor scientias. Prima est anomia, quae tractat de motu, id est de quantitate continua mobili. Elementum arithmeticae est unitas. Elementum musicae est unisonum. Elementum geometriae est
Abbreviated transcription (Latin):
etna ÷ n erat talis istoꝵ qͣnooꝙ desitura. ⁊ ꝓꝑt̾ea ñ ȩt̾na siue ib
scirent siue nescientes aliud putarent. quiã scientes timor. nesa¬
entes error beatos ẽẽ utiq ñ sinebat. Si aũ hoc ita nesciebant it
falsis in certis ue non fiderent. s utrũ sẽpit̾nũ. an qͣndoꝙ sinẽ ha¬
biturũ ee̾t bonũ suũ. in neutrã partem firma assensione fetren¬
tur. ipsa de tanta felicitate cunctatio eam beate uite plem¬
tudinem qͣm in scĩs angłis eẽ credimꝰ ñ habebat.

Expanded text:
t, non erat talis istorum, quandoque desitura et propterea non aeterna, siue id scirent, siue nescientes aliud putarent; quia scientes timor, nescientes error beatos esse utique non sinebat. Si autem hoc ita nesciebant, ut falsis incertisue non fiderent, sed utrum sempiternum an quandoque finem habiturum esset bonum suum, in neutram partem firma adsensione ferrentur: ipsa de tanta felicitate cunctatio eam beatae uitae plenitudinem, quam in sanctis angelis esse credimus, non habebat.
Abbreviated transcription (Latin):
seruiunt. Monstrat gͦ tͥ in suo oꝑe̾ qͣntũ possit in tua redẽptione. Mat¬
strat itẽ tibi quã formidandũ expectare possis iudicẽ. si uolueris ha¬
be redẽptorẽ. Nemo erĩresistere ei pot̃. qr omp̃s: nemo pfalłe eũ p

Expanded text:
serviunt. Monstrat ergo tibi in suo opere, quantum possit in tua Redemptione. Monserviunt. Monstrat ergo tibi in suo opere, quantum possit in tua Redemptione. Monstrat tibi idem, quam formidandum possis exspectare judicem, si nolueris habere Redempt
Abbreviated transcription (Latin):
ad głam. idẽ ꝑditis ueniat admẽdelã. Ipsũ audite. Ipse cditor ipse ire-
demptor Ipse ds̃ mecũ uos c̾didit. qui uob̾c̃ aduos homo solus uenit. Ipsũ
audite. Ipse ÷ forma. ipse ÷ medicina. Ipse ÷ exẽplũ ipse: remediũ. Ipsum
ad eiꝰ redire imitationẽ. Ipsũ audite. O hõ qͥd causaris ignorantiã tuã ecce
ipsa te tua arguit. iꝑsa c̃uinc̾. Nosti enĩ qͣlissis uñ uenias quẽ factorẽ.
habeas. quo mediatore egeas ⁊ tu ad huc ĩpudent̾ te defendendo c̾t᷑ dm̃ climaᷤ
osti qr malus es.⁊ qr abono opifice malꝰ factꝰ ñ es ⁊ cessas ⁊ ñ clamas adeũ
qui te fecit. ut ueniat ⁊ reficiat. qͥ creauit ut redimat. Noli aebitare
de potẽtia eiꝰ uide oꝑa illiꝰ qͣnta st̃ noli dubitare de sapĩa uide oꝑa eiꝰ quã
pulcra st̃. noli dubitare debeniuolentia. uide oꝑã eiꝰ qmͦ adutilitatẽ abi

Expanded text:
ad gloriam, idem perditis veniat ad medelam. Ipsum audite. Ipse conditor, ipse est et ad gloriam, idem perditis veniat ad medelam. Ipsum audite. Ipse conditor, ipse est et redemptor; ipse Deus mecum vos condidit, qui vobiscum homo, solus ad vos venit. Ipsum audite. Ipse est forma, ipse medicina, ipse exemplum, ipse et remedium. Ipsum oriosum non erit, ad ejus redire imitationem. Ipsum audite. O homo, quid causaris ignorantiam tuam? Ecce ipsa natura tua te arguit, ipsa te convincit. Nosti qualis sis, unde venias, quem factorem habeas, quo mediatore egeas, et tu adhuc impudenter te defendendo contra Deum clamas. Nosti quod malus es, et quod a bono opifice malus factus non es, et cessas, et non clamas ad eum, qui te fecit ut veniat et reficiat, qui creavit ut redimat. Noli dubitare de potentia ejus, vide opera illius quanta sint. Noli dubitare de sapientia, vide opera ejus quam pulchra sint. Noli dubitare de benevolentia, vide opera ejus quomodo ad utilitatem tibi
Abbreviated transcription (Latin):
÷ sapiã ꝑ ꝗͣ feci oĩa. In ipso ȩt̾nalit̾ disposui. quicqͥd tẽꝑalit᷑ feci. Et tanto ampli
unũ qͥq opus diligo. qͣnͣto ꝑfectiꝰ illud pͥme dispotioni c̃cordare iuideo. Nolite
putare qͥ ipse tantũ sit mediatoꝵ ĩ rec̾ciliatione hõiuũ. qͥa ꝑ ipsũ ñ c̃m̃dabilis:
placita sit aspectui meo ẽditio oĩũ creaturaꝵ. In ipso exanuino cuncta oꝑa ma
qͥ facio. n ñ amare neqͦo. q iitueor simile illi qͤm amo. Solus ille me offendit.
qͥui ab eiꝰ similitudine recedit. Si gͦ uultis mͥ plac̾e̾. ei similis estote. ipsũ au¬
dite. ⁊ si forte ab eiꝰ similitudiue male agendo discessitis ipsũ mirando redite
In ipso datur p̃ceptũ. in ipso datur c̃siliũ. Preceptũ ut ꝑfistatis. c̾siliũ uͭ rede¬
atis. Utiuã tenuissetis preceptũ ẜ qr tͣnsgressi estis p̃ce̾ptũ saltẽ audite c̃sili¬
ũ. Ipsũ audite. Magniẽsilii angłs uob̾ mittit᷑. ut qͥ c̃̾ditis datꝰ fuit

Expanded text:
r quam feci omnia, in ipso aeternaliter disposui, quidquid temporaliter feci. Et tanto amplius unum quoque opus meum diligo, quanto perfectius illud primae dispositioni concordare video. Nolite putare quod ipse tantum sit mediator in reconciliatione hominum, quia per ipsum etiam commendabilis et placita fit aspectui meo conditio omnium creaturarum. In ipso examino cuncta opera mea quae facio, et non amare nequeo quod intueor simile illi quem amo. Solus ille me offendit, qui ab ejus similitudine recedit. Si ergo vultis mihi placere, ei similes estote, ipsum audite. Et si forte ab ejus similitudine male agendo discessistis, ipsum imitando ad ipsum redite. In ipso datur praeceptum, in ipso datur consilium. Praeceptum ut persistatis, consilium ut redeatis. Utinam tenuissetis praeceptum, sed quia transgressi estis praeceptum, saltem audite consilium, ipsum audite! Magni consilii Angelus nobis mittitur, et qui conditis datus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
illuminat. benignitas letificat. Indie potñtie ꝑ timorẽ morimur.
n die sapiẽ ꝑ contẽplationẽ uĩtatis a strepitu huius mundi sepelimt
ndie beniguitatis ꝑ amorẽ ⁊ desideriũ et̾noꝵ bonoꝵ resurgimꝰ.¬
surrexit ut simili modo primũ potentia in die suo ꝑtimorẽ nos a
carnalib desidiis foris occidat. de iñ sapĩa in die suo ĩtꝰ ĩ absc̃dito
c̃tẽplatiois sepeliat. pꝰtremo benignitas in die sug ꝑ desiderium
diuini amoris uiuificatos exurgẽ faciat. qr pi dies ad labore
uiiꝰ. ad requiem. octauus ꝑtinet ad resurrectionẽ¬

Expanded text:
illuminat, benignitas laetificat. In die potentiae per timorem morimur. In die sapientiae per contemplationem veritatis a strepitu hujus mundi sepelimur. In die benignitatis per amorem et desiderium aeternorum bonorum resurgimsurrexit, ut simili modo primum potentia in die suo per timorem nos a carnalibus desideriis foris occidat, deinde sapientia in die suo intus in abscondito contemplationis sepeliat; postremo benignitas in die suo per desiderium divini amoris vivificatos exsurgere faciat; quia sextus dies ad laborem, septimus ad requiem, octavus pertinet ad resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
solo ĩtellectu. qr ab utͥsꝙ ꝓcedit. Priꝰ mens dem̃ mens ⁊ intellectꝰ pꝰ ea
mens. intellectꝰ. ⁊ amor. ⁊ ħ qđ in nobis sic ÷. Uer̾ increatore longe
alit̃ suadet ratio. Quia enĩ ipsũ semꝑ fuisse credimꝰ. sẽꝑ quoq sapia¬
habuisse oportoe c̾fiteam᷑. Nam si aliqñ sine sap̾ia fuisse dr̃. qui cũ
pꝰ modũ sapientẽ fecerit. aut a quo sapia acceꝑit. nullo mͦ ĩuentt᷑s
cũ ⁊ ħ absurdissimũ sit. ⁊ ab oĩ rõe alienũ. crede eũ qͥ fons ⁊ origo
habuit . qͥ semꝑ sapiens fuit. Sẽꝑ ab illo sapi̾a qr sapiãm ꝗͣ habet ipse¬

Expanded text:
solo intellectu, quia de utroque procedit. Prius mens, deinde mens et intellectus, postea solo intellectu, quia de utroque procedit. Prius mens, deinde mens et intellectus, postea mens, intellectus, et amor. Et hoc quidem in nobis ita est: verum in Deo longe alitsapientiam habuisse oportet confiteamur. Nam, si aliquando sine sapientia fuisse dicitur, quis eum postmodum sapientem fecerit, aut a quo sapientiam acceperit nullo modo invenitur, cum et hoc absurdissimum sit, et ab omni ratione alienum credere, eum qui eshabuit, quia semper sapiens fuit. Semper ab illo sapientia, quia
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ñ dubitemꝰ. ⁊ ħ qd̾ ñ extͣnos s in nob̾ met ipis in uenimꝰ. Consides
gͦ si ad huc ãpliꝰ aliquid eadẽ ipsa nat᷑a nrã de creatore nrõ nosdeei¬
at. qr fortasis. ñ solũ unũ s ⁊ trinũ ostẽdat. Certe mens rationał
subtił quã uerꝰ. qͣm c̃ueniens. qͣm ioc̃dus. mox diligit eũ ⁊ c̃placet sͥ
in ipso. Widet pariter ⁊ studet. ⁊ se tale aliquid inuenisse potuisse mi¬
rat᷑. Hehem̃t̃ libet semꝑ illud aspicẽ. sẽꝑ habere. sẽꝑ illa frui. semp
in illo delectari. Ipsũ ꝑ se placet . ipsũ ꝑꝑ se placet: nec aliqͥd ÷ qd eit
illuđ querit᷑. qr in illo totũ amat᷑. ĩ illo c̃cẽplatio ui̾tatis ad uidendũ
delectabił. ad habendũ suauis. ad fruendũ dulcis. Cũ illo sec̾ mens re¬
quiescit. nec unꝗ secreti sui tedio afficit᷑. quę unico qd ñ trĩ solitari
lectꝰ qr mens de se intellectũ genuit. Amor uͦ nec de sola m̃te: necde

Expanded text:
et hoc quidem non extra nos, sed in nobismetipsis invenimus. Consideremus ergo si adhuc amplius aliquid eadem ipsa natura nostra de Creatore nostro nos doceat, quia fortassis non solum unum, sed et trinum ostendat. Certe mens rationalisubtilis, quam verus, quam conveniens, quam jucundus sit, mox diligit eum, et complacet sibi in ipso. Videt pariter et stupet, et se tale aliquid invenire potuisse miratur. Vehementer libet semper illud aspicere, semper habere, semper illo perfrui, semper in illo delectari. Ipsum per se placet, ipsum propter se placet, nec aliquid est quod extra illud quaeritur, quia in illo totum amatur. In illo contemplatio veritatis ad videndum delectabilis, ad habendum suavis, ad fruendum dulcis. Cum illo secum mens requiescit, nec unquam secreti sui taedio afficitur, qua unico quidem, non tamen solitariolectus, quia mens de se intellectum
Abbreviated transcription (Latin):
pu& uoltutib exornoto pͥuata docet quont regendi st̃ familare
⁊ qͥ ꝑ carnis affecti st affines. Publica docet qͣlit popłs totꝰ: gens
a suis rectorib gub̾nari debeat. Solitaria ꝑtinet ad singłos. pͥ¬
uata ad patres familias publica ad rectores ciuitatũ. Mecha¬
quinta uenatio. yĩ. medicina. yłͣ theatrica. Logica diuidr̃
in gͣmaticã. ⁊ in ratioem disserendi. Ratio disserendi diuidr̃
in ꝓ̃babilẽ. ⁊ necessariã. ⁊ sophisticã. ꝓ babilis diui dr̃ in dia¬
leticã. ⁊ rethoricam. Necessaria ꝑtinẽt ad philosophos. Sopi-¬
stica ad sophistas.

Expanded text:
 virtutibus exornet. Privata docet, quomodo regendi sint familiares, et qui per carnis affectum sunt affines. Publica docet, qualiter populus totus, et gens a suis rectoribus gubernari debeat. Solitaria pertinet ad singulos, privata ad patresfamilias, publica ad rectores civitatum. Mechanta venatio, sexta medicina, septima theatrica. Logica dividitur in grammaticam et in orationem disserendi. Ratio disserendi dividitur in probabilem, et necessariam, et sophisticam. Probabilis dividitur in dialecticam et rhetoricam. Necessaria pertinet ad philosophos, sophistica ad sophistas.
Abbreviated transcription (Latin):
di dr̃ ianimirũ opꝰ factori suo añfert᷑. ꝓpt̾ea dicendũ ÷ sapĩ̾am sẽꝑ
preciosorẽ eẽ oꝑe suo. ⁊ semꝑ se ꝓpt̾ se amandã eẽ sapiam. Is̾ si qͣndo
forte sapiẽ opꝰ suũ añfect᷑ non hoc÷ ex uidicio u̾itatis s exerrore
cȩlo ñ in sole ⁊ luna ⁊ stellis. ñ ⁊̃ in angłis. ⁊ que excellentissima st̃ in
creaturis. qr ⁊ ista si suo mͦ placita stͣ. tñ nͥ in ipso ⁊ ꝑ ipsũ placere ñ posst̃.
anto enĩ amplius amore meo digna st̃. ꝗͣto uicimiꝰ ad eiꝰ similitudin
enĩ oẽ pulchrũ ⁊ uerũ ⁊ ipsa teta ÷ desideriũ. lux ĩuisibił. ⁊ utt
cedimꝰ. suꝑ ⁊ ut q leqͦlibet harũ dr̃. utrũne ⁊ dealis dici possit inqͥniare. Dictũ ⁊ aut̃
ꝙͣpat᷑ amor filũ. restat gͦ ut c̃sideremꝰ si parimͦ dicipossit qd amor pats
⁊ filii amet filiũ qd filiꝰ amet se ipsũ. Itẽ qd pat̃ amet se. qđ
lius amet patrẽ qd̾ amor patͥs ⁊ filii amet pat᷑m.Itẽ qd̾ amor

Expanded text:
ea dicendum est sapientiam semper pretiosiorem esse opere suo, et semper propter se amandam esse sapientiam. Quod si quando forte sapientiae opus suum antefertur, non hoc est ex judicio veritatis, sed ex errorecoelo; non in sole aut in luna et stellis; non etiam in angelis, et quae excellentissima sunt in creaturis; quia et ista si suo modo placita sunt, tamen nisi in ipso et per ipsum placere non possunt. Tanto enim amplius amore suo digna sunt, quanto vicinius ad ejus similitudinem pulchrum et verum; et ipsa tota est desiderium. Lux invisibilis et vita r. Dictum est autem quod Pater amat Filium. Restat ergo ut consideremus, an pari modo dici possit, quod amor Patris et Filii amet Filium, quod Filius amet seipsum. Item quod Pater amet se, quod Filius amet Patrem, quod amor Patris et Filii amet Patrem. Item quod amor
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ ẽẽt ocłs. nec aliud t̾ e̾ẽt. ẽẽ ⁊ aliud uid̾e̾ qͦc̾q se res uen¬
teret. p̾sens tͥ ñ ẽẽ ñposset. ⁊ sub uno uisionis ictu ĩmobił
ꝑmanens conp̾hendens quic quid quaꝙ uersũ in respectu
haberes. ĩ mo ñ nͥ añ te cerneres quioquid circ̃quaꝙ contͣ posi¬
tũ haberes.
R es tnsiret ⁊ staret uisio. ⁊ quoc̾q sua se mobilteate u̾ceret. san¬
tͣhit. Qd̾ si totꝰ ocłs e̾e̾s. sic mutabiltẽuideres. Quic qͥd gͥ ex parte ÷ hu

Expanded text:
aliud tibi esset esse et aliud videre, quocunque se res verteret, praesens tibi non esse non posset, et sub uno visionis ictu immobilis permanens comprehenderes quidquid quoquoversum in conspectu haberes; imo non nisi ante te cerneres quidquid circumquaque contra te positum haberes. Res transiret et staret visio, et quocunque sua se mobilitate verteret, stantrahit. Quod si totus oculus esses, sic mutabiliter non videres. Quidquid igitur ex parte est,
Abbreviated transcription (Latin):
filus nerate de die in diẽ salutare eiꝰ. Diẽ scđm de die primo ind̃
terciũ. diem uitatis. de die timoris in diem caritatis. Primusu
unꝰ dies erat dies timoris. Uenit dies alt̃ ui̾tatis. acces sit iñ heb¬
cessitie qr prior ñ discessit. Ecce duos dies. itũ : in toiũ dieti i den
hoes impleri posst̃ ũ futͣis suꝑuenientib presentes ñ tnseunt. Unt
numem ł auget daritas mułtiplicat᷑. ẜ rimũ hoẽs sub peec atꝰ cor

Expanded text:
untiate de die in diem salutare ejus. Diem secundum de die primo in diem tertium; diem veritatis de die timoris, in diem charitatis. Primum unus dies erat dies timoris, venit dies alter, dies veritatis. Accessit non successit, quia prior non discessit. Ecce duos dies; iterum est in diem tertium, homines impleri possunt, ubi futuris supervenientibus praesentes non transeunt. Ubi numerus cum augetur, claritas multiplicatu
Abbreviated transcription (Latin):
nitioe occurrit. deiñ acorporea creat᷑a ad incorporeã cognitio tͣnsit.
ostremo uia inuestigationis aꝑtausq ad c̃ditore̾ utriꝰq ꝑuenit. In c̃diti¬
ne uero primo gͣdu adimaginem dĩ rõat creat᷑a facta ÷. deiñ creat᷑a cor¬
porea . ut creat᷑a rationał in ea foris agnoscẽt. quid acreatore intus
accepisset. In sapiã dĩ ÷ͥ ueritas. ĩ rationali creat᷑a imago uitatis. ĩ corpo¬

Expanded text:
nsit; postremo via investigationis aperta, usque ad conditorem utriusque pervenit. In conditione vero primo gradu ad imaginem Dei rationalis creatura facta est; deinde creatura corporea, ut creatura rationalis in ea foris agnosceret quid a Creatore intus accepisset. In sapientia Dei est veritas, in rationali creatura imago veritatis, in c
Abbreviated transcription (Latin):
uec̃q enĩ aĩati corporis pars ledit᷑ unꝰ ÷ ad quẽ oĩs sensus doloris
ut ille creator spc̃ qui oĩa regit ⁊ possidet. uno aliqͦ ĩ loco coartari
⁊ ñ oĩa potius implere credat᷑. Nã ⁊ ipsi rerũ motꝰ qͥ ta cer¬
to ⁊ tã rõnabiliu̾q modamine currt̾. uitã ĩtͥnsecꝰ mouentẽ eẽ
ostendt᷑. Nec tñ ullo mͦ credendũ ÷ qd̾ sic̃ spc̃ hoĩs cũ corpore
Qd̾ sensificat ꝑ sonalit̃ c̃iungitꝰ. ita quoꝙ creator ille sꝑc̃ c̾ corpore
huiꝰ sensibilis mundi ꝑsonalit̾ c̃iungat᷑. qr alit̾ uploe̾ mundũ os.

Expanded text:
ue enim animatis corporis pars laeditur, unus est ad quem sensus omnis doloris est ut ille Creator qui omnia regit et possidet, uno aliquo in loco coarctari, et non omnia potius implere credatur. Nam et ipsi rerum motus, qui tam certo et tam rationabili ubique moderamine currunt, vitam intrinsecus moventem esse ostendunt. Nec tamen ullo modo credendum est quod sicut sensus hominis cum corpore quod sensificat personaliter conjungitur, ita quoque Creator ille spiritus cum corpore hujus sensibilis mundi personaliter conjungatur, quia aliter implent mundum Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ has otñs mutabiles cognitio ctuna ñ recipit. Non auget᷑ quia
plena ÷ Neq enĩ nescire pͣ orã. quicreat. qui gub̾nat: qͥ pene¬
trat. qui portat oĩa. &̾ qui oĩb pͣsens ÷ deitat̾e absens eẽ ñ pͣ
uisionis roctio conprehendte Simul qr oe̾m ẽẽntiã. oe̾m formã
oiã loca oĩa tẽpora. Se mel qr uisioem nec ĩc̾missã recipit. nec

Expanded text:
ates divina cognitio non recipit. Non augetur, quia plena est. Neque enim nescire potest omnia qui creat, qui gubernat, qui penetrat, qui portat omnia. Et qui omnibus praesens est deitate, absens esse non pvisionis radio comprehendit? Simul, quia omnem essentiam, omnem formam, omnia loca, omnia tempora. Semel, quia visionem nec intermissam recipit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ⁊ .s. ñ .i .h.Uniũsus enĩ mundꝰ iste sensilis quasi qͥdã lib̾ est
scriptꝰ digito dĩ ħ ÷ uirtute diuina creatꝰ. ⁊ singłe cretẽ quasi
figure quedã st̃. ñ humano placito u̾iente. s diumno arbitͥo isti¬
dĩ sapietia. Quẽ ad modũ aũ si illiteratꝰ qͥs aꝑtũ librũ uideat.
figas aspicit. litteras ñ cognoscit. ita stultꝰ ⁊ aĩał hõ. qͥ ñ ꝑcipit¬

Expanded text:
 haec . Universus enim mundus iste sensibilis quasi quidam liber est scriptus digito Dei, hoc est virtute divina creatus, et singulae creaturae quasi figurae quaedam sunt non humano placito inventae, sed divino arbitrio instiapientiam. Quemadmodum autem si illiteratus quis apertum librum videat, figuras aspicit, litteras non cognoscit: ita stultus et animalis homo, qui non p
Abbreviated transcription (Latin):
sunt aĩalia. Unũ õpositioe quẽ admodũ cũ corpꝰ unũ dicimꝰ in qͦ
multa st̃ m̃bra. Unũ similitudine quẽ ad modũ c̃ uooẽ unam
dicimus. que a multis ÷ plata. S hoꝵ oĩũ nichil uere unũ ÷.
cđ̾m aliquẽ rñ respectum unũ dicta st᷑. qr qͦdã mͦ ad unitatem
accedt̃. Fas gͦ ñ ÷ ut existimemꝰ creatorẽ rerũ aut collectioe

Expanded text:
quemadmodum cum corpus unum dicimus, in quo multa sunt membra. Unum similitudine, quemadmodum cum vocem unam dicimus quae a multis est prolata. Sed horum omnium nihil vere unum est. Secundum aliquem tamen respectum unum dicta sunt, quia quodammodo ad unitatem accedunt. Fas ergo non est ut existimemus Creatorem rerum, aut collect
Abbreviated transcription (Latin):
dat ⁊ calamꝰ ꝗͣnto uelociꝰ tͣhit᷑. tanto de formiores st̃ lt tẽ qͣ ei¬
munt᷑ Nã ⁊ in formandis uestib hũ qͥ nimis pulcritudinẽ ddet
sepe utilitatẽ ꝑdt̃.⁊ qui utilitatẽ c̃seruare cũpiunt. pulchritus¬
nem hab̾e ñ posst. S in oꝑe dĩ nec multitudo magnitutinẽ miit
nec magnitudo mubtitudinẽ stringit. neq simul ł multitudo łn
nicudo pulcritudini officit. neq pulcritudo utilitatẽ dollit s ha
facta st̃ oiã qͣsi facta sint singła. ut c̃ uniu̾sa aspexeris. singła
mireris. Hec de iusibilib diceat alicui fortassis ꝗͣtũ ad c̃pendũ
tractandi ꝑtinutt plurima uidebunt᷑.s actend̾e debet qd̃ tã qi¬
uisibilia agnoscat. ꝑpt̃ qd̾ ⁊ ego cũ hec ꝓposse meo inuestigane ppo¬
priꝰ ipsoꝵ usibiliũ aliquã noticiã in mediũ afferrẽ. ac sic dem̃ quasi

Expanded text:
dat, et calamus quanto velocius trahitur, tanto deformiores sunt litteraedat, et calamus quanto velocius trahitur, tanto deformiores sunt litteraemuntur. Nam et in formandis vestibus, ii qui nimis pulchritudinem diligunt, saepe utilitatem perdunt; et qui utilitatem conservare cupiunt, pulchritudinem habere non possunt. Sed in opere Dei nec multitudo magnitudinem minuit, nec magnitudo multitudinem stringit, neque simul vel multitudo vel magnitudo pulchritudini officit, neque pulchritudo utilitatem tollit, sed sic facta sunt omnia, quasi facta sint singula, ut cum universa aspexeris, singula mireris. Haec de visibilibus dicta alicui fortassis quantum ad compendium tractandi pertinuit plurima videbuntur, sed attendere debet quod tam opvisibilia agnoscat. Propter quod et ego cum haec pro posse meo investigare propoprius ipsorum visibilium aliquam notitiam in medium
Abbreviated transcription (Latin):
aliud qͣm suꝑ habundantes diu̾itias bonitatis sue notas facit
libet ad huc ad cumilũ diuine laudis paulisꝑ atte ldere:
qͣm mare tͥa hec simul in oꝑe suo conseruauerit ds̃. Q d ꝗͣ¬
ta admratione dignũ sit. sio faciliꝰ fortasse cognoscimus.
si priꝰ hoc qͣlit̾ in oꝑe humano simul eẽ tĩ possint consid̾amꝰ.
erte homo cũ multa face̾ c̃sid̾at. manła facere ñ pot̾. qr tan¬
tominꝰ pͣualet insingłis. ꝗͣto plura st̃ ꝑ que intentionis sue
conatꝰ diuidit. R ursũ cum admagnitudinẽ nitit᷑ a multitudine
retardat᷑. qr multis pͣstare ñ sufficit uires qͣs adunꝰ¬
rei effectũ specialiter effundit. Simili mͦ minorẽ diligeit¬
ã decori oꝑis impender̃. quotiens ad multitudinẽ solã sue um
nitudinẽ ꝑficiendã animus occupat᷑. U ideamꝰ qr scriba eas sieot¬
ras q̃ exiles st̃ ꝓmꝑtiꝰ format. in magnis figanctis ꝓpensiꝰ desi¬

Expanded text:
aliud quam superabundantes divitias bonitatis suae notas facit?libet adhuc ad cumulum divinae laudis paulisper attendere, quam mire tria haec simul in opere suo conservaverit Deus. Quod quanta admiratione dignum sit; sic facilius fortasse cognoscemus; si prius haec qualiter in opere humano simul esse non possint consideremus. Certe homo cum multa facere desiderat; magna facere non potest, quia tanto minus praevalet in singulis, quanto plura sunt per quae intentionis suae conatus dividit. Rursus cum ad magnitudinem innititur, a multitudine retardatur, quia multis praestare non sufficit vires quas ad unius effectum specialiter effundit. Simili modo minor diligentia decori operis impenditur, quoties ad multitudinem solam sive ad magnitudinem perficiendam animus occupatur. Videmus quod scriba eas figuras quae exiles sunt, promptius format, in magnis figurandis propensius desu
Abbreviated transcription (Latin):
cor creat᷑arũ ꝑꝑ formã nat̾lem ꝑtinet ad habitũ. utilitas uͦ ad
actũ. qr in h ereat᷑e utiles st̃ qd subiecte hoĩ seruiunt ⁊ obseq

Expanded text:
propter formam naturalem pertinet ad habitum, utilitas vero ad propter formam naturalem pertinet ad habitum, utilitas vero ad actum; quia in hoc creaturae utiles sunt, quod subjectae homini serviunt et obseq
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplantib in agnitione occurrat Et credo qd̾ illud inuisibile pꝰ in
cõtẽplatione c̃p̃hendit᷑ qđ in suo uisibili simulacꝰ expͣssius ⁊ mani¬
festrus declarat᷑. Simulacͣ aũ inusibiliũ ipsa iusibilia dnr̃ ut po¬
ee inuisibilis potentie simulacrũ ÷ creaturarũ in mensitaᷤ. Inuisi
bilis sapientie simulacrũ ẽ cͤat᷑arũ decor. In uisibił benignitatis sinu¬
lacrũ ÷ creat᷑arũ utilitas. Oĩs aũ creat᷑a ꝗto uiciniꝰ similitudim ere-¬
atpris apꝓpinquat. tanto uiciniꝰ creatore̾ suũ declarat Illud gͦ uisi¬
bile simulacrũ inuisibile exẽplar priꝰ ostende debet. qd̾ diuine si¬
militudinis imaginẽ ꝑfectiꝰ inse expͣsã retinet. Inm̃sitas autẽ
cret᷑arũ magͣ adee̾ntiam decor uͦ creaturarũ mag̾ ꝑtinet ad
Q d gͦ formatũ : mag̾ dõ simile ÷ qͣd̾ id qd formã ñ ht̃. Uñ c̃stat
quod plus euidens simulacrũ ÷ decor creat᷑arũ qͥ ꝑtinet ad formã¬

Expanded text:
templantibus in agnitione occurrat. Et credo quod illud invisibile prius in contemplatione comprehenditur, quod in suo visibili simulacro expressius et manifestius declaratur. Simulacra autem invisibilium ipsa visibilia dicuntur, utpote invisibgnitatis simulacrum est, creaturarum utilitas. Omnis autem creatura quanto vicinius similitudini Creatoris appropinquat, tanto evidentius Creatorem suum declarat. Illud ergo visibile simulacrum, invisibile exemplar prius ostendere debet, quod divinae similitudinis imaginem perfectius in se expressam retinet. Immensitas autem creaturarum magis ad essentiam; decor vero creaturarum magis pertinet ad Quod ergo formatum est, magis Deo simile est, quam id quod formam non habet. Unde constat quod plus evidens simulacrum est decor creaturarum, quae ad sola
Abbreviated transcription (Latin):
suauitas cantilene demulcet auditũ flagrantia odoris olfactũ.
dicedo saporis gustũ. aptitudo corporis tactũ & qͥs oes sensu
putet. Q uot enĩ oblecta ocłoꝵ in diu̾sitate coloꝵ monstrauimꝰ.
dulcia sermonũ c̃mertia. quib hõĩes adinuicẽ suas uoluntates cõ¬
municant p̃terita narrant. p̃sentia indicant. sut̃a ñtiantaoecis¬
lta reuelant. adeo ut si his careat uita humana bestiis cõꝑabilis
dos sonoꝵ oĩui õmemorẽ. qr tã multa st̃ armonie gra. i  dun
nec cogitatꝰ ꝑ currere. nec sermo facile explicare possito qͦ tũ cun¬
cta autitu setuiunt. ⁊ ĩ eiꝰ delicias creata st̃. Sic ÷ deolfactin
Sabent thumiamatha odorẽ suũ. hut unguenta odorẽ suũ. hñt

Expanded text:
suavitas cantilenae demulcet auditum, fragrantia odoris olfactum, suavitas cantilenae demulcet auditum, fragrantia odoris olfactum, dulcedo saporis gustum, aptitudo corporis tactum. Et quis omnes d putet. Quot enim oblectamenta oculorum in diversitate colorum monstravimus,  prima sunt dulcia sermonum commercia, quibus homines ad invicem suas voluntates communicant; praeterita narrant, praesentia indicant, futura nuntiant, occulta revelant, adeo ut si his careat vita humana, bestiis comparabildos sonorum omnium commemorem? Quia tam multa sunt harmoniae genera, ut ea nec cogitatus percurrere, nec sermo facile explicare possit, quae tamen cuncta auditui serviunt, et ad ejus delicias creata sunt, sic est de olfactu. Habe
Abbreviated transcription (Latin):
idemꝰ rubentes rosas. candida lilia. purpureas uiolas. ĩ quib oĩb
ñ solũ pulchricudo. s origo mirabilis :. qͦmͦ scilicet dĩ sapiã de
t̾re puluẽ talẽ ꝓduc̃ spe̾m. P ostͤctio suꝑ oẽ pulchrũ uiride qͦmͦ
a̾ios intuentiũ rapit. qñ ue̾ nouo noua qͣdã uita germina ꝑde¬
unt ⁊ ereota sursũ in spiculis sues qͣsi deorsũ morte calcat᷑a ad
imaginẽ fut᷑e resurrectionis in lucẽ parit̾ erũpunt .S quo
de oꝑib dĩ loquimꝰ. c̃ etiã humane industrie fucos adulter¬
na quadã spẽ fallentes ocłos tantoꝑe admiramur:¬
ost spem de qͥlitate rerũ disserere debemꝰ. Ob hoc ꝓuidentia
creatoris tã diũ sas qͣlitates reb indidit. ut oĩs sensus hoĩs
sua oblectam̃ta inueniat. alid̃ ꝑcipit uisus. alid̾ auditꝰ. alid̾
odoratꝰ. aliud gͦtꝰ. alid̾ tactͦ. Uisũ pascit pulcritudo coloꝵ

Expanded text:
Videmus rubentes rosas, candida lilia, purpureas violas, in quibus omnibus Videmus rubentes rosas, candida lilia, purpureas violas, in quibus omnibus non solum pulchritudo sed origo quoque mirabilis est. Quomodo scilicet Dei sapieucit speciem. Postremo super omne pulchrum viride, quomodo animos intuentium rapit; quando vere novo, nova quadam vita germina prodeunt, et erecta sursum in spiculis suis quasi deorsum morte calcata ad imaginem futurae resurrectionis in lucem pariter erumpunt. Sed quid de operibus Dei loquimur? cum etiam humanae industriae fucos adulterina quadam sapientia fallentes oculos tantopere miramurost speciem de qualitate rerum disserere debemus, ob hoc providentia Creatoris tam diversas qualitates rebus indidit, ut omnis sensus hominis sua oblectamenta inveniat. Aliud percipit visus, aliud auditus, aliud odoratus, aliud gustus, aliud tactus. Visum pascit pulchritudo colorum;
Abbreviated transcription (Latin):
ost figam seqr̃ color Pecolore rerum multũ disserere̾ opꝰ ñ÷
S ipse uisus ꝓbet qͣntũ nat᷑e decoris addit᷑ c̃tã uartis distincti
colorib ad ornat᷑. Q uid luce pulchriꝰ.que c̃colorẽ ĩse ñ habeat.
oiuise tñ colores rerũ ipsa qͦddã mͦ illuminando colorat. Quidio¬
cunał aduidendũ celo cũ serenũ est qd̾ resplendet qͣsi saphurꝰ.
uat dissimo qdã sue claritatis tẽꝑam̃to usũ exciꝑit  ⁊ demul¬
cec aspertu  q sic̃ aurũ rutilat. Luna pallet quasi electrũ
tellarũ quedã flãmeo aspectu radiant. quedã luce rosea micant
queoã uͦ alt̾natĩ nc̃ roseum nc̃ uiridẽ: n̾c candidũ fulgorẽ de¬
monstrant. Quid de gẽmis ⁊ lapidib p̃ciosis narrẽ. quoꝵ ñ solũ
esficatia utił .s aspectꝰ qͦ mirabił s Ecce tellus redimita florib
qͣm ioc̃dũ spectacłm pͣbet. qͦmꝰ uisũ delectat. qͦmͦ affectũ ꝓuocit

Expanded text:
ost figuram sequitur color. De colore rerum multum disserere opus non ost figuram sequitur color. De colore rerum multum disserere opus non est, cum ipse visus probet quantum naturae decoris additur, cum tam variis distincta coloribus adornatur. Quid luce pulchrius, quae cum colorem in se non habeat, omnium tamen colores rerum ipsa quodammodo illuminando colorat? Quid jucundius ad videndum coelo cum serenum est, quod splendet quasi sapphirus; et gratissimo quodam suae claritatis temperamento visum excipit et demulcet aspectum? Sol sicut aurum rutilat, luna pallet quasi electrum, stellarum quaedam flammeo aspectu radiant; quaedam luce rosea micant, quaedam vero alternatim nunc roseum, nunc viridem, nunc candidum fulgorem demonstrant. Quid de gemmis et lapidibus pretiosis narrem? quorum non solum efficacia utilis, sed aspectus quoque mirabilis est. Ecce tellus redimita floribus, quam jucundum spectaculum praebet, quomodo visum delectat, quomodo affectum provocat?
Abbreviated transcription (Latin):
ñ leo uulpẽ. s in sibi simile ꝓpaginẽ suã extendit oẽ qđ ÷ͥ. Hoc qͦ insen¬
ꝙ suã spẽm ht̃. ⁊ unũ qđꝙ gnĩs sui seruat similitudinẽ. Uid̾ foliũ
quõ serratis dentib ꝑgirum distinguitꝰ. qͦmꝰ ĩtrinsecꝰ ꝓductis costu¬
qͦt costulas ĩ alio. talẽ formã ĩ uno qͣlẽ formã ĩ alio. talẽ colorẽ in
uno. qualẽ colorẽ ĩ alio. Ecce qͦmͦ mora qͦmͦ fraga qͥbdã gͣnulis ad
nat᷑a qͣsi cuiꝰdã ĩtrinsecus dictantis ꝑ̃ceptũ acceꝑit. nusꝗͣ tminos
suos excede p̃sumit : Hoc qͦ mirabile ÷ quod in uno corpore tot
construuntur m̃bra. tot m̃broꝵ forme. tot loca. tot officia.ł cce
in uno hoĩs corpore qͦt m̃bra Alid̾ auris. aliud ocłs. alid ling̃ aliud
nasus. alid̾ pes. alid̾ manꝰ. singłis sua forma. sua loca sua
oesusi alie suit ta diuersa inse singłi inuie tũ coopanto¬

Expanded text:
non leo vulpem, sed in sibi simile propaginem suam extendit omne quod est. Hoc quoque insennon leo vulpem, sed in sibi simile propaginem suam extendit omne quod est. Hoc quoque insen suam habet, et unumquodque generis sui servat similitudinem. Vide folium quomodo ferratis dentibus per gyrum distinguitur, quomodo intrinsecus productis costuquot costulas in alio, talem formam in uno qualem formam in alio, talem colorem in uno qualem colorem in alio. Ecce quomodo mora, quomodo fraga, quibusdam granulis ad natura quasi cujusdam intrinsecus dictantis praeceptum acceperit, nusquam terminos suos excedere praesumit. Hoc quoque mirabile est quod in uno corpore tot constituuntur membra, tot membrorum formae, tot loca, tot officia. Ecce in uno hominis corpore quot membra? Aliud auris, aliud oculus, aliud lingua, aliud nasus, aliud pes, aliud manus; singulis sua forma, sua loca, sua officia, et cum sint ita diversa in se, singula invicem tamen cooperant
Abbreviated transcription (Latin):
equit᷑ de his qͤ mirabilia st̃ ꝑꝑ pulchritudinẽ. Quarũdẽ rerum
figatioem miram᷑ quia speciali quodã mͦ decorę st̃ ⁊ c̾uenient̃ coaptate.
ita ut ipsa dispositio oꝑis qͦdãmꝰ innuere uideat᷑ specialẽ sͥ adhibitam
diligentiã conditoris. Rursus alia iccirco mirat᷑ qr monstruosa qͦdã-¬
uiꝰ humanũ aĩmũ in admiratioem cõpelłe pot̃. Quare cocodrillꝰ
manducans inferiorẽ molã ñ mouet: ⁊ qm falamandra in igne
ilesa ꝑmanet: qͥs dedit hericio spinas. ⁊ docuit eũ ũse pomis tͣbine
discussis inuoluat. qͥb honustꝰ incedens stridet qͣsi plaustrũ. ⁊ for¬
mica q̃ hiemis suꝑ uent᷑e p̾scia gͣnis horrea sua replet. aranea qͦq
de uiscerib suis laqueos nectit ut p̾dã capit.Isti st̃ testes sapientie
mã ñ ĩm̾utat. Non ouis uitulũ. ñ uacea agnum. ñ cerua leporent

Expanded text:
ritudinem. Quarumdam rerum ritudinem. Quarumdam rerum figurationem miramur quia speciali quodam modo decorae sunt et convenienter coaptatae, ita ut ipsa dispositio operis quodammodo innuere videatur specialem sibi adhibitam diligentiam Conditoris. Rursus alia idcirco miramur quia monstruosa sucilius humanum animum in admirationem compellere potest. Quare crocodilus manducans inferiorem molam non movet? et quomodo salamandra in igne illaesa permanet? quis dedit ericio spinas, et docuit eum, ut se pomis turbine discussis involvat, quibus onustus incedens stridet quasi plaustrum? et formicam quae hiemis superventurae praescia granis horrea sua replet? araneam quae de visceribus suis laqueos nectit unde praedam capiat? isti sunt testes sapientiae mam non mutat; non ovis vitulum, non vacca agnum, non cerva leporem,
Abbreviated transcription (Latin):
Magna sapi̾a cui nulla subreꝑit neglegentia. ilł dedit acłos.
quos uix cõp̃hende pot̾ ocłos. ⁊ ĩta exiguis corporib sic oĩfaria
liniam̃ta nature sue congrua plenissime distribuit. ut nichil
uideas de ẽe̾ inmnimis eoꝵ oiũ quȩ nat᷑a formauit in magnis.
quedã in reb cõditis. que itirco cũ uident᷑ mag̃ mira st̃ quia
ad hõiũ noticiã raro ꝑueniunt. ł ob hoc qđ in suo gnẽ pauea
reata st̃ ł qr in remoͬtis sedib ⁊ ĩabditis nat᷑e sinib abstrus
Nec aut̃ iccirco creatoris ꝓuidentia seorsũ collocare uoluit. ut
excitata adiirari discat humana tarditas. pꝰtremo ut hec bo¬
na simił ⁊ mala quasi eminꝰ posita quodãmͦ allo qͣnt᷑ hoĩem ut atten¬
dat ꝗͣto studio ȩt̾na mala fugẽ .⁊ bona ęt̃na appetẽ debet. si ꝓ his
tẽporalib bonis adipiscendis ⁊ mał euitandis tͣntos labores sustineat

Expanded text:
Magna sapientia cui nulla subrepit negligentia. Illis dedit oculos, Magna sapientia cui nulla subrepit negligentia. Illis dedit oculos, quos vix comprehendere potest oculus; et in tam exiguis corporibus sic omnifariam lineamenta naturae suae congrua plenissime distribuit, ut nihil videas deesse in minimis eorum omnium quae natura formavit in magnis. agis mira sunt, quia ad hominum notitiam raro perveniunt, vel ob hoc quod in suo genere pura creata sunt, vel quia remotis sedibus et in abditis naturae sinibus abstrusa. Haec autem idcirco Creatoris providentia seorsum collocare voluit, ut excitata admirari discat humana tarditas; postremo ut haec bona simul et mala quasi eminus posita quodammodo alloquantur hominem, ut attendat quanto studio mala aeterna fugere et bona aeterna appetere debet, si pro his temporalibus bonis adipisce
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis arbitͥũ intͦrquet. ita tẽperat. ⁊ modat᷑. ut nichil ĩ uniꝰ¬
u̾sitate fieri possit. qd ñ ipsa ad decorẽ oꝑũ suoꝵz. aut p̾cipiendo
aut permittendo fieri uelit.
Q forma uisibił. que c̃tinet .xͦ. figas.⁊ colores. Fig̃e aũ rerũ
multis modis apparent mirabiles. Aliqñ ex magnitudine:
aliqñ ex pͣuitate. aliqñ quia rare. aliqñ qr pulchrȩ. aliqñ
ut it̾im ita loquar quia quodã modo conuenient᷑ inepte. ali-¬
qñ qr in multis una. aliqñ quia in uno diũsa Singła erdine
int̾ homines. cetũ ĩt̾ pisces.gͥ fen ĩt uolucres. elephantẽ ĩt
qͣdrupedes. dconẽ ĩt serpentes. Figã scđm pͣuitatẽ c̃sidatur.
qͣndo res quelibet cęxis sui gnĩb quantitate eqͣri ñ pot̾. ut:
quidẽ aĩalia uiuunt. ẜ cȩtis oĩb corporis exiguitate st̃ dispa
res. Uid̾ gͦ qͥd magis mir̾eris dentes apri ł tinee. Alas gͥfis uel
ciniphis. cap equi ł locꝰte crura elephantis ł culicis rostrum

Expanded text:
voluntatis arbitrium intorquet, ita imperat et moderatur ut nihil in universitate possit fieri quod non ipsa ad decorem operum suorum aut praecipiendo, aut permittendo fieri velit. est forma visibilis, quae continet duo, figuras et colores. Figurae autees. Aliquando ex magnitudine, aliquando ex parvitate, aliquando quia rarae, aliquando quia pulchrae, aliquando, ut interim ita loquar, quia quodammodo convenienter ineptae, aliquando quia in multis una, aliquando quia in uno diversa, singula ordine inter homines, cetum inter pisces, gryphonem inter volucres, elephantem inter quadrupedes, draconem inter serpentes. Figura secundum parvitatem consideratur quando res quaelibet sui generis quantitati aequari non potest, quidem animalia vivunt, sed caeteris omnibus corporis exiguitate dispares sunt. Vide ergo quid magis mireris, dentes apri, an tineae, alas gryphis an sciniphis? caput equi an locustae? crura elephantis an culicis? rostrum
Abbreviated transcription (Latin):
tt ordinaret᷑ qͣtinꝰ hõ in eis foris agnosceret. qͣle eẽt in¬
uisibile bonũ. qd intꝰ querere debuit. hĩ ut subtꝰ se uidet
auid supͣ se appeteret. Non gͥ decebat. ut rerũ uisibiliũ copia.
aliqͣ in parre fectũ sentiret que ab id maxime instituta :.
ut in estimabile et nors bonoꝵ affluentiã nuntiaret. Hoc est
quod dicimꝰ. tur ds̃ illa ętiã cyeare uolutt. que humanis
psib necessatia ñ eẽ p̾idit. Sienĩ sola neceturia tͥbueret¬

Expanded text:
agnosceret, quale esset invisibile bonum quod intus quaerere deberet: hoc est, ut sub se videret, quid supra se appeteret. Non igitur decebat ut rerum visibilium copia in parte aliqua defectum sentiret, quae ob id maxime instituta est, ut inaestimabilem aeternorum bonorum affluentiam nuntiaret. Hoc est quod diximus: cur Deus illa etiam creare voluit, quae humanis usibus necessaria non esse praevidit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
cernit᷑ qd ipsa tẽpora ita ĩmutabili lege suę mictabilta¬
tis uices custodiunt ũ nec aliꝗͦ ͦ ab explendo ministerie
suo deficiant. neq secus currentia ordinem prime in¬
sticutionis confundat in.¬

Expanded text:
cernitur, quod ipsa tempora ita immutabili lege suae mutabilitacernitur, quod ipsa tempora ita immutabili lege suae mutabilitatis vices custodiunt, ut nec aliquando ab explendo ministerio suo deficiant, neque secus currentia ordinem primae institutionis confundan