comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imitantur illam. usq ad conceptũ
partus &o gabrihelis noue salutatis¬
nis obsequtum: deinceps totum diui¬
num est quod oꝑattir in ea. teste ai¬
gelo. quia sp̃u sancto & turtute al¬
tissimi obtimbratur. Ante hoc ip.¬
sum sane uterus uirginis quamuis
mundus. quamuis impollutus et abe¬
nus a cogitatione peccati. quanitis
sanctuis. tamen adhuc uilitate hu¬
manitatis indiitur: ut ita dican
ac si lana candiclissima sinq cobors
dealbata. Ad quam sane cuma
q lana cum inficitur sanguine cor¬
cini uel muricis. uertitur in pur.¬
puram uersa est &o ipsa fine coita
in matrem: ut non fit iam admodũ
quod fuerat. sed purpura uerissimni
ad indumentum o glãm sumimi re¬
gis diuinitus aptissimȩ dedicata.
ut nulli deinceps ea uti ust fenu¬
neo licuerit. nsi deo. Qupppe ut
ita loquar beata &o gloriosa urgo
ꝙ. Si celatum esse uolebas. teste con-¬
sientia michi narrare aute presepi-¬
un. ubi plarimum lacrimata es. non

Expanded text:
imitantur illam usque ad conceptum imitantur illam usque ad conceptum partus, et Gabrielis novae salutationis obsequium, deinceps totum divinum est quod operatur in ea, teste angelo, quia Spiritu sancto et virtute Altissimi obumbratur. Ante hoc ipsum sane uterus Mariae virginis quamvis mundus, quamvis impollutus et alienus a contagione peccati, quamvis sanctus: tamen adhuc vilitate humanitatis induitur: ut ita dicam, ac si lana candidissima, suoque colore dealbata: ad quam sane cum aque lana cum inficitur sanguine conchylii vel muricis, vertitur in purpuram: versa est et ipsa sine coitu in matrem: ut non sit jam amodo quod fuerat, sed purpura verissima ad indumentum et gloriam summi regis divinitus aptissime dedicata: ut nulli deinceps ea uti usu femineo licuerit nisi Deo. Quippe ut ita loquar beata et gloriosa virgo: Si celatum esse volebas teste conscientia, mihi narrare ante praesepium, ubi plurimum lacrymata es, non
Abbreviated transcription (Latin):
riter festiuitatem gloriose semꝑ
uirginis marie. deuotissime cele¬
bremus: quia hȩc est dies precla¬
ra in qua meruit exaltari fuꝑ
choros angeloꝵ. et ꝑuenire ultra
quam nr̃e humanitatis est na-¬
tura. Ubi non fubstantia tollit᷑.
sed gloriȩ magnitudo monstratur:
cum eleuatur in dexteram patris.
ubi xp̃c pro nobis intrount. pon¬
tifex factus in eternm ad celi
palatium. Hȩc est in quam dies
in qua tisq ad throra celsittidinẽ
intemerata mater et uirgo proces¬
sit: atq in regni solio sublimĩta.
post. xp̃m gloriosa resedit. Sic itaq
tbiq confidenter sancta dei ca-¬
nit ȩcclã. quod de nullo aliorum
lorum uel archangeloꝵ merita
transcenderit: quia & fi simalituch
repromittitur sanctis. ueritas na
negatur. Hoc qiuppe priuilegiuin
non nature est sed gratiȩ beatȩ un¬
ginis maris: de qua natui est ipse
deus & homo. Idcirco & ipsa plust̃
meritis et non natura: quam uig
et homo. Unde & si cetere uirgnes

Expanded text:
riter festivitatem gloriosae semper riter festivitatem gloriosae semper virginis Mariae devotissime celebremus: quia haec est dies praeclara, in qua meruit exaltari super choros angelorum, et pervenire ultra quam nostrae humanitatis est natura. Ubi non substantia tollitur, sed gloriae magnitudo monstratur, cum elevatur in dexteram Patris, ubi Christus pro nobis introivit pontifex factus in aeternum ad coeli palatium. Haec est, inquam, dies, in qua usque ad throni celsitudinem intemerata mater et virgo processit, atque in regni solio sublimata, post Christum gloriosa resedit. Sic itaque ubique confidenter sancta Dei canit Eccllorum vel archangelorum merita transcenderit, quia et si similitudo repromittitur sanctis, veritas tamen negatur. Hoc quippe privilegium non naturae est, sed gratiae beatae virginis Mariae, de qua natus est ipse Deus et homo. Idcirco et ipsa plus est meritis, et non natura, quam virgo et homo. Unde etsi caeterae virgines
Abbreviated transcription (Latin):
tinens & casta. uenerare & lauda:
quia non aliunde constat ut possis
esse casta. quam ex gratia xp̃i. quȩ
fuit plenissime in maria qtiam
&laudas. Quod si contigata certe
aut peccatrix nichilominus con
laudent. Et quamuis non sit spe¬
tiosa latis in ore peccatoris. noli ces
sare: quia inde tibi promittitur
uenia. unde & omnib ut laudes.
Alioquin nisi uixta modulam
suis studeamus: quomͦ eum se¬
cundum quod canimus iuxta m̃til-¬
titudinem magnitudinis eius lau-¬
dare poterimus : Omnino qui¬
dem pretermittendum non est.
quod impleturi sumus quandoq
scdm̃ quod dicitur: beati qui ha¬
bitant in domo tua dñe. in scła se¬
culorum laudabunt te Interdum
uero quia immensus est quod tio¬
ce non posfumus. nec facundia
ualemus. ex equamur totis et me¬
dullis cordis: quia magnus & bonꝰ
est atq inmensus. tantus ac talis.
quantum & qualem ipse se nouit.
ore ac sp̃ũ confiteamur ad itsticiã
& salutem. Hinc rogo. omnes pa¬

Expanded text:
tinens et casta es, venerare et lauda, tinens et casta es, venerare et lauda, quia non aliunde constat, ut possis esse casta, quam ex gratia Christi, quae fuit plenissime in Maria quam laudas. Quod si conjugata certe aut peccatrix, nihilominus conflaudent. Et quamvis non sit speciosa laus in ore peccatoris, noli cessare a laude, quia inde tibi promittitur venia, unde et omnibus, ut laudes. Alioqui nisi juxta modulum suis studeamus: quomodo eum, secundum quod canimus, juxta multitudinem magnitudinis ejus, laudare poterimus? omnino quippe praetermittendum non est, quod impleturi sumus quandoque, secundum quod dicitur: Beati qui habitant in domo tua, Domine, in saecula saeculorum laudabunt te . Interdum vero quia immensus est, quod voce non possumus, nec facundia valemus, exsequamur votis et medullis cordis: quia magnus et bonus est atque immensus, tantus ac talis quantum ac qualem ipse se novit, ore ac spiritu confiteamur ad justitiam et salutem. VII. Hinc, rogo, omnes pa
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiatur. & per. xp̃m adimplet᷑.
Qua de causa: de tali tantaq lo¬
qui me indignum fateor. S et pu¬
to quod uemo qui prestunat: nisi
quanta sint quȩ panduntur. peni-¬
tus ignorat. Tamen &e fi ad hȩc
nemo idoneus inuenitur: uotis om
nbus cessare non debet quilibet
itiam peccator a laudibus. quiamilis
explere non queat quod sentit. Un¬
de sermo diuinus cum de peccatore
ageret in psalmis. sacrifitium inqͥt
laudis honceificabit me: ilico fub
uuxit. & illic iter quio ostendam
illi salutare dei. Ac si patenter
dicat. Illic iter est laudis. ad eter-¬
nam latidem sine fine mansuram:
sed nemo apprebendet illud. nisi
ego premonstrauero. Propterea
km̃e quia iter salutis nr̃ȩ in laudi¬
bus est saluatoris: hortor uos & com¬
moneo in hac sacra sollempnitate
genitricis dei maris. nolite cessare
a laudibus. Quod si uirgo es: gau¬
de. quia meruisti esse. Et tu cũ
laudas: tantum cura. ut sis quȩ
digne laudare possis. Quod fi con-¬

Expanded text:
nuntiatur, et per Christum adimpletur. nuntiatur, et per Christum adimpletur. Qua de causa, de tali tantoque loqui me indignum fateor. Sed et puto quod nemo praesumat, nisi qui quanta sint quae panduntur, penitus ignorat. Tamenetsi ad haec nemo idoneus invenitur, votis tamen omnibus cessare non debet quilibet etiam peccator a laudibus, quamvis explere non queat quod sentitur. Unde sermo divinus cum de peccatore ageret in Psalmis: Sacrificium, inquit, laudis honorificabit me: protinus addidit: et illic iter est quo ostendam illi salutare Dei : ac si patenter dicat, Illic iter est laudis ad aeternam laudem sine fine mansuram: sed nemo apprehendet illud, nisi ego praemonstravero. Propterea, charissimae, quia iter salutis nostrae in laudibus est Salvatoris, hortor vos et commoneo in hac sacra solemnitate genitricis Dei Mariae, nolite cessare a laudibus. Quod si virgo es, gaude, quia meruisti esse et tu quod laudas: tantum cura ut sis, quae digne laudare possis. Quod si con
Abbreviated transcription (Latin):
tis eam deuotissime primum ang¬
lus ueneratur & salutat. Miratar
itaq & ipse qualis aut quanta st
quam salutat. Non enim simplex
fatete uel consueta fuit ista saliuta.¬
tio. s omna amixgratione diga.
Siquidem uenerationis fuit deli¬
tio oblatio muneris. famulitus d¬
soquii: quia & si in sanctis patribus
& ꝓpħis gratia fuisse creditur. non ta¬
men eatenus plena. In mariam uero
totius gratiȩ quȩ in xp̃o est plenitu¬
douenit: quaniꝗͣ aliter. Et ideo in-¬
quit benedicta tu inter mulieres:
id est plus benedicta quam omnes
mulieres. Ac per hoc quicquid ma¬
ldictionis infusum est per euam. to-¬
tum abstulit benedictio oxariis: in¬
suꝑ et gratiam refiidit xp̃i ortus.
quam non habuit prius omnis mun¬
dus. Igitur quod natura non habtut.
usus nesciuit. ignorauit ratio. mens
non capit humana. pauet celum.
stupet terra. creatura omnis etiam
cdestis miratur: hoc totum est qd̃
per gabrihelem maras diumnitus

Expanded text:
tis eam devotissime primum angtis eam devotissime primum angelus veneratur et salutat. Miratur itaque et ipse qualis aut quanta sit quam salutat. Non enim simplex, fateor, vel consueta fuit illa salutatio, sed omni admiratione digna. Si quidem venerationis fuit delatio, oblatio muneris, famulatus obsequii: quia et si in sanctis Patribus et prophetis gratia fuisse creditur, non tamen eatenus plena. In Mariam vero totius gratiae quae in Christo est, plenitudo venit, quanquam aliter. Et ideo, inquit, benedicta tu inter mulieres, id est, plus benedicta quam omnes mulieres. Ac per hoc quidquid maledictionis infusum est per Evam, totum abstulit benedictio Mariae. Insuper et gratiam refudit Christi ortus, quam non habuit prius omnis mundus. Igitur quod natura non habuit, usus nescivit, ignoravit ratio, mens non cepit humana, pavet coelum, stupet terra, creatura omnis etiam coelestis miratur. Hoc totum est quod per Gabrielem Mariae divinitus
Abbreviated transcription (Latin):
nis prestitit mentib. Dñs tecũ
inquit. Mira res. Iam erat cum
uirgine. qui ad uirginem ange.¬
tium suum detis. s a deo non reas¬
sit. Nec teneri potuit locis. quimn¬
nibus habetur in locis: & totus
ubiq est sine quo nichil totum. s¬
go tierbum patris numquam api¬
tre discedens: homo ꝓpriȩ fierid¬
natus est. secreto suo myste¬
rio. quo ipse notit. Qui qm̃¬
totum suscepit quod est honinis
homo totus  est: & totum
accipiens quod dei est. omnino ali¬
ud quam deus qui natus est ex
oarca uirgine esse non potuit. dit
enim deus omnia & potest. Prop¬
terea quia ita est. sciuit se acpo.¬
tuit in utero uirginis sine fui cor¬
ruptione misceri atq uniri: ut
unus esset xp̃c deus & homo. una
ꝑsona. unaq substantia. Ob quod
dei genitrix electa & preelecta:
iuire ab anglõ gratia salutatur. et
predicatur plena. Here plena. per
quam largo sancti sp̃c ymbre suꝑ¬
fusa est omnis creatura: & ideosi¬

Expanded text:
nis praestitit mentibus. Dominus tecum, nis praestitit mentibus. Dominus tecum, inquit. Mira res. Et jam erat cum virgine qui ad virginem mittetium suum Deus, sed a Deo non recessit. Nec teneri potuit locis, qui omnibus habetur in locis, et totus ubique est, sine quo nihil totum. Ergo Verbum Patris nunquam a Patre discedens, homo pro nobis fieri dignatus est, secreto suo myrio quo ipse novit. Qui qutotum suscepit quod est hominis, homo totus est, et totum retinens quod Dei est, omnino aliquid aliud quam Deus qui natus est ex Maria, esse non potuit. Scit enim Deus omnia et potest. Propterea quia ita est, scivit se et potuit in utero virginis sine sui corruptione misceri atque uniri, ut unus esset Christus Deus et homo, una persona, unaque substantia. Ob quod Dei genitrix electa et praeelecta jure ab angelo gratia salutatur et praedicatur plena. Vere plena, per quam largo sancti Spiritus imbre superfusa est omnis creatura. Et ideo sa
Abbreviated transcription (Latin):
in carne preter carnem uiuere: non
terrena uita est sed celestis. Unde
in carne anglicam adquirere maioris
est meriti quam habere. Esse enĩ
angłm̃ felicitatis est. esse uero uir-¬
ginem uirtutis: dum hoc obtine¬
re uiribus nititur cum gratia.
quod habet angls̾ ex natura. Utrũ¬
q tamen & esse uirginem uel an-¬
gelum. diumi muneris est offitiũ
non humani. ue inquit gratia
plena. Et bene plena: quia cete¬¬
ris per partes prestatur. maris
uero sintil se totam infudit ple-¬
nitudo gratiȩ. Hoc quippe est qd̃
dauid canit. Descendit sicut plu¬
uia in uellus. Hellus itaq cum
sit de corpore. nescit corporis pas¬
sionem: sic & sca uirginitas cum
Celestis plane ymber uirgineũ¬
in uellus placido se infudit elap̃¬
su: & tota diuinitatis unda se
contulit in carne. quando uer¬
bum caro factum est. Ac de inde
per crucis patibulum ex pressũ.
terris omnib pluiiam salutis
esfudit. & stillicidia gratiȩ huma-¬

Expanded text:
in carne, praeter carnem vivere, non in carne, praeter carnem vivere, non terrena vita est, sed coelestis: Unde in carne angelicam vitam acquirere, majus est meritum, quam habere. Esse enim angelum, felicitatis est: esse vero virginem, virtutis: dum hoc obtinere viribus virgo nititur cum gratia, quod habet angelus ex natura. Utrumque tamen et esse virginem et angelum, divini muneris est officium, non humani: Ave, inquit, gratia plena ; et bene plena, quia caeteris per partes praestatur: Mariae vero simul se tota infudit plenitudo gratiae. Hoc quippe est quod David canit: Descendet sicut pluvia in vellus . Vellus itaque cum sit de corpore, nescit corporis passionem. Sic et virginitas cum Coelestis plane imber in virgineum vellus, placido se infudit illapsu: tota divinitatis unda se contulit in carnem, quando Verbum caro factum est: ac dper crucis patibulum expressum, terris omnibus pluviam salutis effudit, et stillicidia gratiae huma
Abbreviated transcription (Latin):
sicut improb ita & indignus lau¬
dator inueniar. profecto cum nec
sanctitas uel feͣcundia suppeditet
ut beatam & gloriosam uirginẽ
digne latidare queam: qm̃ ut
uerum fatear quicquid humanis
dici potest uerbis. minus est a lau-¬
de celi qua diuinis est angelicis
excellentius predicata. & lauda-¬
ta preconiis. A ꝓphetis quidem
p̃muntiata. a patriarchis figu¬
ris o enigmatib presignata. ab
euangelistis exibita & monstra¬
ta: ab angłõ uenerabiliter atq
offitiosissimȩ saluitata. Preterea
qualis & quanta esset: ab eodem
ditunitus declaratur cum ait.¬
Aue maria gratia plena dñs
tecum: benedicta tu in mulieri-¬
bus. Talibus naniq decebat uir¬
ginem oppignerari muneribus.
tit esset gratia plena. quȩ dedit
celis głãm. terris dm̃i pacemqmũ¬
do refudit: fidem gentib. finem
uitiis. uitȩ ordinem. morib disci¬
plinam. Et bene angls ad uirgi-¬
nem mittitur: quia semꝑ est an-¬
gelis cognata turginitas. Profecto

Expanded text:
sicut improbus, ita et indignus lausicut improbus, ita et indignus laudator inveniar. V. Profecto cum nec sanctitas vel facundia suppeditet, ut beatam et gloriosam Virginem Mariam digne laudare queam: quoniam ut verum fatear quidquid humanis dici potest verbis, minus est a laude coeli: quia divinis est et angelicis excellentius praedicata et laudata praeconiis. A prophetis quidem praenuntiata: a patriarchis figuris et aenigmatibus praesignata: ab evangelistis exhibita et monstrata: ab angelo venerabiliter atque officiosissime salutata. Praeterea qualis et quanta esset, ab eodem divinitus declaratur, cum dicitur: Ave, gratia plena, Dominus tecum: benedicta tu in mulieribus. Talibus namque decebat Virginem oppignerari muneribus, ut esset gratia plena, quae dedit coelis gloriam, terris Dominum, pacemque refudit, fidem gentibus, finem vitiis, plinam. Et bene angelus ad virginem mittitur, quia semper est angelis cognata virg
Abbreviated transcription (Latin):
fatear. ineffabilit̾ fublimata. cũ
xp̃o regnat in eternum. Re-¬
gna mundi hodie de terris & de
presenti sclo nequam eripitur. Ite¬
rum dico gaudete: quia secura
de sua inmarcessibili glã ad celi iã
ptienit palatium. Exultate inꝗͣ
ai gaudete. et letetur omnis orbis:
qua hodie nobis omnibꝰ eius int̾¬
uenientib meritis salus aucta est.
Nobis quoq diligentibus eam:
honor & uirtus una cum reliquis
&o gratia. Id circo dilectissimȩ leta-¬
mini & gaudete quia si deum ore
ꝓphetico in scis suis laudare ubem᷑.
multomagis eum in hac celebrita-¬
te beatȩ uirginis matris eius opor-¬
tet cum hymnis & canticis diligen¬
tius extollere. & dignis deo iubrla-¬
re preconiis ac mysticis honorare
munerib. Nulli cdtibitm qͥni to¬
tum ad gloriam laudis euis ꝑti-¬
neat: quuicquid dignȩ genitrici
suȩ impensum fuerit. ac sollemp¬
niter attributum. Ex quo timeo
satis & ualde ꝑtimesco. dum ur̃is
cupio parere profectibus. ne forte

Expanded text:
 ineffabiliter sublimata cum Christo regnat in aeternum. Regina mundi hodie de terris et de praesenti saeculo nequam eripitur: iterum dico gaudete, quia secura de sua immarcescibili gloria ad coeli jam pervenit palatium. Exsultate, inquam, et gaudete, et laetetur omnis orbis, quia hodie nobis omnibus ejus intervenientibus meritis salus aucta est. Vobis quoque diligentibus eam, honor, et virtus una cum reliquis et gratia. Idcirco, dilectissimae, laetamini et laudate, quia si Deum ore prophetico in sanctis suis laudare jubemur, multo magis eum in hac celebritate beatae Mariae Virginis matris ejus oportet cum hymnis et canticis diligentius extollere, et dignis Deo jubilare praeconiis, ac mysticis honorare muneribus. Nulli enim dubium, quin totum ad gloriam laudis ejus pertineat quidquid digne genitrici suae impensum fuerit, atque solemniter attributum. Ex quo timeo satis, et valde pertimesco, dum vestris cupio parere profectibus, ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
ex se carnẽ factum. Idcirco et uir-¬
ginitas longe sacratior. et fectindi¬
tas ut ita dicam multo in effabilior:
quam suo potuierit ille explicare
eloquio. Herumtamen quanto
uirginitas cognatior uirginitati:
tanto beatus euangelista ceteris
excellentior. et uicinior uerbo. Ideo
quicquuid est quod uirgo genuit:
totum pro ut potuit homo per
sp̃m sc̃m nobis reserauit manifes¬
tius. & docuit. Ceterum ad exẽ.
dicens. quod regressi quidam a
monte oliueti. iherosolunam tie¬
nerunt: et ascenderunt in cena¬
culum ubi manebant petruis. et
iohannes. iacobus. & andreas. phi-¬
lipptis et tomas. bartholomeus. &
matheus. iacobus alphey & symon

Expanded text:
ex se carnem factum. Idcirco virex se carnem factum. Idcirco virginitas longe sacratior, et fecunditas ut ita dicam multo ineffabilior, quam suo potuerit ille explicare eloquio. Verumtamen quanto virginitas cognatior virginitati, tanto beatus evangelista caeteris excellentior et vicinior Verbo. Ideo quidquid est quod Virgo genuit, totum prout potuit homo per Spiritum sanctum nobis reservavit manifestius et docuit. IV. Caeterum ad exempldicens: Quod regressi quidem a monte Oliveti, Jerosolymam venerunt, et ascenderunt in coenaculum, ubi manebant Petrus et Joannes et Jacobus, et Andreas, Philippus et Thomas, Bartholomaeus et Matthaeus, Jaco
Abbreviated transcription (Latin):
fecunditas integritatis longe glo-¬
riosior quam uirginitas. Idcirco
et fecunditas in illa tota łifica-¬
ta est do turginitas. Alioquin
nusꝗͣ scdm̃ naturam nascendi tur¬
ginitas. ubi fecunditas predicat᷑:
neq fecunditas ubi uirginitas in¬
tegra conseruatur. Ideoq totum
suꝑ excellunt de illa quȩ dicunt᷑.
quia sunt diuina atq ineffabilia.
Unde uirginitas & fecunditas pro¬
lis suꝑeminens nouitas est: quã-¬
quam humanum cernat᷑ ex car¬
ne quod nascitur. Herumtam̃
oo si magnificentior multum uir¬
ginitas in mraria ꝓpter gratiȩ ex-¬
cellentiam: una tamen integri-¬
tas carnis. & una uirtus. quȩ ad
inuicem quasi cognata sociant᷑.. tua¬
Hinc quoq iohannes. quicquid
est quod maria genuit. euangłi-¬
tando suo comiendat eloquio:
uerbum quod in principio erat.
& uerbum erat apud deum. et
deus erat uerbum. Hoc quippe
uerbum quod erat in principio.
& apud deum erat. & deus erat¬
beata & gloriosa uirgo marza.

Expanded text:
fecunditas integritatis longe glofecunditas integritatis longe gloriosior quam virginitas. Idcirco et fecunditas in illa tota deifica est et virginitas. Alioqui nusquam secundum naturam nascendi virginitas, ubi fecunditas praedicatur: neque fecunditas, ubi virginitas integra conservatur. Ideoque totum superexcellit de illa quae dicuntur: quia sunt divina atque ineffabilia. Unde virginitas et fecunditas prolis supereminens novitas est, quamquam humanum cernatur ex carne quod nascitur. Verumtamen etsi magnificentior multum virginitas in Maria propter gratiae excellentiam: una tamen integritas carnis, et una virtus, quae ad invicem tamquam cognata sociatur. Hinc quoque Joannes, quidquid est quod Maria genuit; evangelizando, suo commendat eloquio. Verbum, inquit, in principio erat, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Hoc quippe Verbum quod erat in principio, et apud Deum erat, et Deus eratbeata et gloriosa Virgo Maria
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑspexerat oculis uniuersa: licet
cognouerint. et in ominem edocti ꝑ¬
tienerint ueritatem. Quam sane
beatam uirginem. et si omnes uene-¬
rati sunt disciplĩ eiq famulabant᷑
osfitio dilectionis. iohannes tamen
amplius ac spet ialitis usq ad finẽ
uitȩ qui fibi cominissam accepit
in suam quasi matrem filius cui
benignus magister de cruce. mulier
inquit. ecce filius tuus. ad disscipłm
autem ecce mater tua. ut uirgo
uirgini cohereret. et deseruiret
offitiosifsime cura adoptionis. Non
enum puidicissima uirginitas alicui
discipłĩꝵ rectius quam uurgini cõ-¬
mendatur: ut esset ad inuicem
grata societas. et floridus aspectus.
nec non & uenustus conseruandi
uernans alternatim pudicitiarũ
splendore decoratus. Una si quidẽ
iurtus uirginitatis in ambobus.
s altera proportio in mrania: alte¬
ra quidem. quia fecundior. sed ip-¬
sa. Ipsa uero sed altera: qͥa &o si
ipsa eademq incorruptiotamen

Expanded text:
et perspexerat oculis universa: licet et perspexerat oculis universa: licet cognoverint, et in omnem edocti pervenerint veritatem. Quam sane beatam Virginem, etsi omnes venerati sunt discipuli, eique famulabantur affectu dilectionis, Joannes tamen amplius ac specialius usque in finem vitae, qui sibi commissam accepit in suam, quasi matrem filius: cui benignus magister de cruce: Mulier, inquit, ecce filius tuus; ad discipulum autem: Ecce mater tua ; ut virgo virgini cohaereret et deserviret officiosissime cura adoptionis. Non enim pudicissima virginitas alicui discipulorum rectius quam virgini commendatur ut esset ad invicem grata societas et floridus aspectus? necnon et venustas conversandi vernans, alternatim pudicitiarum splendore decoratur. Una siquidem virtus virginitatis in ambobus, sed altera proportio in Maria: altera quidem, quia fecundior, sed ipsa. Ipsa vero, sed altera: quia etsi ipsa eademque incorruptio, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
inceps reliqua omnia plenuse¬
stis. Ad presepe qͦ o paula te
angłoꝵ inter crepundia notu pe¬
tus et querelas nescii ploratusꝑ
fescenninis głã in excelsis deo. &. ii
t̾ra pax hominibus bone uoltr¬
tem stellam uidisti. pastoribꝰ insit
euangłizantibꝰ credidisti: magos
preterea tria deferentes intinem
inuifione beatis octilis conspexistu s¬
sa eadem munera bene intelligar¬
do. uotis omibꝰ fide deo obtuilisti.
nam & cum eisdem magis decim
puerum in presepe ad orasti. S fte¬
te conquesta: me delatorem. quod
te prodiderim clamabis. Ad qus
Quam sane angelus gabrihel acfi ce-¬
lestis paranymphus intactam custodi¬
uit: & iohannes apls̃ atq euangelis-
uirgo uirginem seruauit. suisq ei
de seruunt obsequiis. Non quod
eximius ille scõꝵ chortis aplõꝵ eam
deseruerit inter quos post resurrec¬
tonem intrans et exiens. familiariꝰ
contulit de xp̃i incarnatione. tanto
siquidem uerius. quanto ab itio

Expanded text:
inceps reliqua omnia plenius leinceps reliqua omnia plenius legistis. Ad praesepe quoque, o Paula, te o inter crepundia novi partus, et querelas nescii ploratus, pro fescenninis, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntem stellam vidisti. Pastoribus insuper evangelizantibus credidisti. Magos praeterea tria deferentes munera, in visione beatis oculis conspexisti: ipsa eadem munera bene intelligendo votis omnibus fide Deo obtulisti. Nam et cum eisdem magis Deum puerum in praesepio adorasti. Sed forte conquesta me delatorem, qui  Al. quod te prodiderim, clamabis. Ad quod quam sane angelus Gabriel, ac si coelestis paranymphus, intactam custodivit. Et Joannes apostolus, atque evangelistavirgo virginem servavit, suisque ei deservivit obsequiis: non quod eximius ille sanctorum chorus apostolorum deseruerit eam, inter quos post resurrectionem intrans et exiens, familiarius contulit de Christi Incarnatione: tanto siquidem verius, quanto ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
ogitis me o paula
et eustochium
imino caritas xp̃i
me compellit.
qui uobis dudum tractatibꝰ loqͥ
consueueram. ut nouo loquẽdi
genere sanctis que uobiscũ de¬
gunt uirgimbus. latino utens
eloquio. exhortationis gratia ser¬
monem faciam de assumptione
beatȩ et gloriosȩ sẽꝑq uirginis
oraris: more eoꝵ qui de clamato¬
riȩ in eccłus solent loqui ad popu¬
lũ quod utiq genus docendi
necdũ attigerã. S quia nega¬
re nequeo qͥcquid iniungitis.
experiar quȩ hortamini affectti
infantiũ. more balbutientium.
qui quecumq audieruit. fari
gestiunt. cum necdñ posfint ad
plentĩ uerba formare: maxime
quia ꝓpter simplitiores qͣsq id
me de promere compellitis. ut
se occupent laudibus in eadẽ
die. quibus ue diuinis uacent lem¬
nibꝰ: prefertim cum et eadem in
incrementa ꝗtiotisq fuit in ma¬
do. duntarat ditinis efferunt pn¬
conis: Porro ab exordio sc̃i euan¬
gelii. gabrielem archangelum cl¬
loquentẽ marꝗs atidistis: et qͥ¬

Expanded text:
Cogitis me, o Paula et Eustochium, imo charitas Christi me compellit, qui vobis dudum tractatibus loqui consueveram, ut novo loquendi genere, sanctis quae vobiscum degunt virginibus, Latino utens eloquio, exhortationis gratia, sermonem faciam de Assumptione beatae et gloriosae semper Virginis Mariae, more eorum qui declamatorie in Ecclesiis solent loqui ad populum: quod utique genus docendi, necdum attigeram. Sed quia negare nequeo quidquid injungitis, experiar quae hortamini affectu infantium, more balbutientium, qui quaecumque audierint, fari gestiunt, cum necdum possint ad plenum verba formare: maxime, quia propter simpliciores quasque id me depromere compellitis, ut se occupet laudibus eadem die, quibusve divinis vacet lectionibus: praesertim cum et eadem in incrementa, quousque fuit in mundo dumtaxat, divinis efferunt praeconiis. Porro ab exordio sancti Evangelii Gabrielem archangelum colloquentem Mariae didicistis, et de
Abbreviated transcription (Latin):
incendium: et ubi dei sp̃c feruet.
frigida sit flamina mortalium. Et
hĩc est ki̾i quod truimphum bea¬
ti laurentiĩ totus ubiq mundus
consona hodie deuotione concele.¬
brat. hinc est quod insuꝑabilem
fidem eius letior roma miratur:
quia radiĩs eterm solis accensus.
igiem sclĩ pacienter sustiatit.
et̃ confidenter euasit. Item ser¬

Expanded text:
incendium: et ubi Dei spiritus fervet, incendium: et ubi Dei spiritus fervet, frigida fit flamma mortalium. Et hinc est, carissimi, quod triumphum beati Laurentii totus ubique mundus consona hodie devotione concelebrat, hinc quod inseparabilem fidem ejus laetior Roma miratur, qui radiis aeterni solis accensus ignem saeculi patienter sustinuit, et confidenter evasit, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
te transiret. Uere incomꝑabile si¬
lutaris huits fidei sacramentum.
quo per tormenta beatitudo queri
ut ait patriarcha dauid uerbis inr¬
tyrum dicens. Transiuumus per
ignem & aqtiam: et indiptisti nos
in refrigerium. Transibat per ignẽ
et aquam beatus laurentius: cum
hinc eum mortifera mundi flamina
torreret. hinc celestis irrigni uitalis
unda ꝑfuinderet. Transibat per
ignem et aquam: cum uim furen-¬
tis incendĩ diuini fontis clementia
temperaret. Ardebat ergo lauren-¬
tius. sed uincebat ignis ille de quo
ait saluator: ignem ueni mittere
in terram. quem uolo ut ardeat.
O nouum mirandumq certamen.
Lnius eiusdemq uiri & flaminis
coepus urebatur. et ardentis fidei
calore mens ignita feruebat: sic̃
loquebantur ad inuicem euanglĩ¬
ci illi uiri dicendes. Nonne cor
nrͣm ardens era in nobis inuia.
lbi ergo cor ardet: flaminam men-¬
bra non sentiunt. Ubi xp̃i ignis
oꝑatur diaboli necesse est tuncat᷑

Expanded text:
rte transiret. Vere incomparabile sarte transiret. Vere incomparabile salutaris fidei hujus sacramentum, quo per tormenta beatitudo quaeriur, 242 ut ait patriarcha David verbis martyrum dicens: Transivimus per ignem et aquam, et induxisti nos in refrigerium . Transibat per ignem et aquam beatus Laurentius, cum hinc eum mortifera mundi flamma torreret, hinc coelestis irrigui vitalis unda perfunderet. Transibat per ignem et aquam, cum vim furentis incendii divini fontis clementia temperaret. Ardebat ergo Laurentius, sed vincebat ignis ille de quo ait Salvator: Ignem veni mittere in terram, et quam volo, ut ardeat . O novum mirandumque! unius ejusdemque viri et flammis corpus urebatur, et ardentis fidei calore mens ignita fervebat; sicut loquebantur ad invicem evangelici viri dicentes: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis in via ? Ubi ergo cor ardet, flammam membra non sentiunt; ubi Christi ignis operatur, diaboli necesse est vincatur
Abbreviated transcription (Latin):
Propter quod ꝓtintis ad tribu¬
nal rapitur impioꝵ. uir simplici¬
tate innocens. uirtute fortissi¬
mus. nichil sane aliud defereus ii¬
dicanti. quam uiuȩ mentis constai¬
tiam. et illese consuentiȩ puritatem
deuotam deo offerens animam. et
castissimum trade. is ꝑsequenti cor.¬
pus ad penam: illud etangelictim
seruans. nolite timere eos qui ocd¬
dunt corpus. aniniam autem non
possunt occidere. Excogitatur ta.¬
q in laurentium. ferale tormentũ.
ut qui metu mortis non mouebat᷑.
acerbitate supplicĩ frangebecur.
S quem suarum confortabutt muil¬
titudo turtutum: non poterat
uincere magnittido penarum. Pa¬
ratur ergo craticula igne. fuccensa:
quȩ eriumpbalis martyris. et am.¬
mum fatigaret. & corpus exiirent¬
& diabolicis obcecata tenebris. non
uidebat quod adustio illa menbrs
fidelis anini esset eterna purgitu
et corpus quod corrumpentib flam¬
mis tuta presens desereret. ad mar¬
ruptionem uiuendi dampnata ma¬

Expanded text:
Propter quod protinus ad tribuPropter quod protinus ad tribunal rapitur impiorum vir simplicitate innocens, virtute fortissimus; nihil sane aliud deferens judicanti quam vivae mentis constantiam, et illaesae conscientiae puritatem, devotam Deo offerens animam, et castissimum tradens persequenti corpus ad poenam, illud evangelicum servans: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere . Excogitatur itaque in Laurentium ferale tormentum, ut, qui metu mortis non movebatur, acerbitate supplicii frangeretur; sed quem suarum confortabat multitudo virtutum non poterat vincere magnitudo poenarum. Paratur ergo craticula igne succensa, quae triumphalis martyris et animum fatigaret, et corpus exureret diabolicis obcaecata tenebris, non videbat quod adustio illa membrorum fidelis animi esset aeterna purgatio; et corpus quod corrumpentibus flammis praesens vita desereret ad incorruptionem vivendi damnata mo
Abbreviated transcription (Latin):
filius inconsolabili merore defle-¬
ret. syxtus prescientia sc̃i sp̃o
edocente. futura dinoscens. ait
illi. Depone omnem fili de mea
morte tristiciam. nec enim du
mea de contristabit absentia:
post triduum me sequeris. Quo
responso mens deuota percepto.
indubitatam suscipiens optraio
ab antistite. xp̃i martyre uerita¬
tem: nichil magis pre omnibtis
curat. quam ut auaritia ꝑsequen¬
tis quod de morte sanctoꝵ con¬
tristabat ecclãm. de preda ȩccłs
gaudium non haberet. Inuenit
uir prudentissimus: unde acriꝰ
suum posset torquere tortorem.
Omnem igitur ȩcclẽ censum. cunc¬
taq sacri uasa mynisteriĩ ne ea
sacrilegus macularet aspectus.
conuocatis mopum turbis pia
erogatione distribuit. ut futurus
martyr in retributione celesti pa¬
riter & mercede sui sanguinis &
tante liberalitatis premio ditare¬
tur: non dubitans &̾ in semetip
so se fidem xp̃o suo. et ecclãsticas
opes in pauperib seruaturum.

Expanded text:
filius inconsolabili moerore deflefilius inconsolabili moerore defleret, Xistus praescientia sancti Spiritus edocente, futura dignoscens, ait illi: Depone omnem, fili, de mea morte tristitiam; nec enim diu mea te contristabit absentia: post triduum me sequeris. Quo responso mens devota percepto, indubitatam suscipiens optimo ab antistite, et Christi martyre, veritatem, nihil magis prae omnibus curat, quam ut avaritia persequentis, quod de morte sanctorum contristabat Ecclesiam, de praeda Ecclesiae gaudium non haberet. Invenit vir prudentissimus, unde acrius suum posset torquere tortorem. Omnem igitur Ecclesiae censum, cunctaque sacri vasa ministerii, ne ea sacrilegus macularet aspectus, convocatis inopum turbis, pia erogatione distribuit, ut futurus martyr in retributione coelesti pariter, et mercede sui sanguinis, et tantae liberalitatis praemio ditaretur, non dubitans et in semetipso 241 se fidem Christo suo, et ecclesiasticas opes in pauperibus servaturum.
Abbreviated transcription (Latin):
fungeretur. et sanctissini lauren¬
tiĩ archidiachoni ministerio roma¬
na floreret ecclã. intudia ardente
diaboli aduerfus nomen et fidem
xp̃i flamma dirissime ꝑsecutio¬
nis incanduit: atq ut ꝑnitiosus
dominicum gregem feralis bestie
rabies insatiata laniaret. nocendi
artifex inimicus. ꝑuigilis prius
molitur custodiam pastoris criꝑe.
Et ideo syxtum ante omnessum-¬
mum dñi sacerdoter furor gen¬
tilis aggreditur: ut ecclãstica men¬
bra tam ualido truncata capite.
uelut inuinimine presidii celestis
amoto. cruentus ꝑsecutor inuade¬
ret. S magnus ille syxtus qui
rat pastor in terris: aderat pa-¬
trotius e celo. Deniq sc̃m laurẽ¬
tium quasi iam pontificis sui so¬
latio destitutum. ad subeunda
supplitia mantis pagana ꝑquirit.
quem mtrabilis syxtus aduersus
omina seuientis mundi mala ta-¬
urti ticinio ꝓphetici sermonis arma¬
uit. Nam cum idem laurentius
passionem paternam ut piissimꝰ

Expanded text:
fungeretur, et 2ut sanctissimo Laurenfungeretur, et 2ut sanctissimo Laurentii archidiaconi ministerio Romana floreret Ecclesia, invidia ardente diaboli, adversus nomen et fidem Christi flamma durissimae persecutionis incanduit; atque ut perniciosius dominicum gregem feralis bestiae rabies insatiata laniaret, nocendi artifex inimicus pervigilis prius molitur custodiam pastoris eripere. Et ideo Xistum ante omnes summum Domini sacerdotem furor gentilis aggreditur, ut ecclesiastica membra, tam valido truncata capite, velut munimine praesidii coelestis amoto, cruentus persecutor invaderet. Sed magnus ille Xistus, qui rat pastor in terris, aderat patronus e coelo. Denique S. Laurentium, quasi jam pontificis sui solatio destitutum, ad subeunda supplicia manus pagana perquirit: quem mirabilis Xistus adversus omnia saevientis mundi mala vaticinio prophetici sermonis armavit. Nam cum idem Laurentius passionem paternam, ut piissimus
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe.& gloriofisimo martyrio consecra¬
int: Hoc itaq dolore furoe gentilis
accensus. craticulam continuo parat
ignitam. suꝑ quam cremandum lau-¬
rentium per menbra distenderet:
ut indignationis suȩ flaminas impiis
ignibus iundicaret. Arclet profecto
totis uiscerib fortissimus martyr &
uritur: sed regnum celi promissaq
dei fideli mente pertractansarefri¬
gerio conscientiȩ uictricis exultat.
Nec penali Nexus incendio est: cuius
in pectore insitꝑabilis sci sp̃c flamma
ferdebat. Aut numquid cedere po-¬
terat momentanee corporis tistioni:
cuns fides eternum gehennȩ extin-¬
guedat arcdorem : Suꝑatis itaq flã¬
martun minstris. omne mundane
insaniȩ refririt incenditim: et ad
hoc usq ciabolica profecit intentio.
ut et uir fidelis ad dñm suum glo-¬
rosus ascenderet. et crudelitas ꝑse.¬
quentium cum stus ignib confusa
icut patrum n᷑ oꝵs
certa relatione di¬
dicimus. cum uene¬
rabilis syxtus aplicȩ sedis sacerdotio

Expanded text:
et gloriosissimo martyrio consecravit? Hoc itaque dolore furor gentilis accensus craticulam continuo parat ignitam, super quam cremandum Laurentium per membra discinderet, ut indignationis suae flammas impiis ignibus vindicaret. 239 Ardet profecto totis visceribus fortissimus martyr, et uritur; sed regnum coeli promissaque Dei fideli mente pertractans refrigerio conscientiae victricis exsultat, nec poenali flexus incendio est, cujus in pectore insuperabilis S. Spiritus flamma fervebat. At nunquid cedere poterat momentaneae corporis adustioni, cujus fides aeternum gehennae 240 exstinguebat ardorem? Superatis itaque flammarum ministris, omne mundanae insaniae refrixit incendium; et ad hoc usque diabolica profecit intentio, ut et vir fidelis ad Deum suum gloriosus ascenderet, et crudelitas persequentium cum suis ignibus confusa icut patrum nostrorcerta relatione didicimus, cum venerabilis Xistus apostolicae sedis sacerdotio
Abbreviated transcription (Latin):
ts fecisti: ꝓ me fecisti. De tali qͣtup¬
pe oꝑe. etiã se ministrũ fac̾e &
appellare dignatꝰ ẽ. uhi ait: sicut
filius hominis non uenit ministra¬
ri s ministrare. & ammam suani
ponere pro multis. Hinc gͦ est unꝰ¬
quisq minister xp̃i: unde ẽ mi-¬
nister & xp̃c. Sic ministrantem
xp̃o honorificabit pateꝵ eius. ho¬
nore illo magno: ut sit cũ filio etus.
sũ illic & minister metis erit. noli¬
te tantumͦ bonos episcopos & cle¬
ricos cogitare: etiã uos ꝓ modo ur̃o
ministrare xp̃o. bene tutiendo. ele¬
mosinas faciendo. nom̃ doctͥnãq eiꝰ¬
pat̾familras hoc nomine agnoscat
neat. doceat. hortet᷑. corripiat: impẽ¬
dat beniuolentiã. exerceat disciplinã.
Ita & in domo fcia eccłasticũ & qͦdã
mͦ episcopale implet offitiũ. ministranᷤᷤ
xp̃o: cit in et̾nũ sit cũ illo. Nã & illã
maxinã passionis ministrationenr¬

Expanded text:
s fecisti, pro me fecisti. De tali quippe opere etiam se ministrum facere et appellare dignatus est, ubi ait: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et animam suam ponere pro multis . Hinc est ergo unusquisque minister Christi, unde est minister et Christus. Sic ministrantem Christo honorificabit Pater ejus, honore illo magno, ut sit cum Filio ejus, sum, illic et minister meus erit; nolite tantummodo bonos episcopos et clericos cogitare. Etiam vos pro modo vestro ministrate Christo, bene vivendo, eleemosynas faciendo, nomen doctrinamquepaterfamilias hoc nomine cognoscatneat, doceat, hortetur, corripiat, impendat benevolentiam, exerceat disciplinam. Ita in domo sua ecclesiasticum et quodam modo episcopale implet officium, ministrans Christo, ut in aeternum sit cum ipso. Nam et illam maximam passionis ministratione
Abbreviated transcription (Latin):
pariter sacerdote uincebat. Noli m¬
quit fili mestus esse: post triditum
me sequeris. Hoc est noli tristis ese
uelut apud scłm derelictus: namne
te fides uitaq tuatali morte pur¬
tabit. Nulla de de meo transita qͥ
ego gaudeo ꝑturbet anxietas: quia
mox et tu habiturus es de tua pis¬
sione leticiam. Uere beati lauren.¬
tiĩ gloria singularis. qui tantum cͥe
deo suo consecutus est gratie. ut ei
martyr de martyrio ꝓpħaret: qũ
pro suoꝵ prerogatina meritorum
ante uictoria letificauit. quampi¬
na terreret. Ergo ut comꝑit ore
sacerdotis et martyris se quoq ot¬
nimodis assumendum: congregati
inopum turbis. ecclãsticum cenfim
religiosa liberalitate ditufit. Quan
profundum spiritalis uiri et quĩ
celeste consilium. ut et egłns conser¬
leret. et multitudine consumente
quȩ dederat inueniri non posset
quod raperet ꝑsecutor: illam m¬
mirum secutus sententram. disꝑ¬
sit dedit pauꝑib. iusticia eiꝰ ma¬

Expanded text:
pariter sacerdote vincebat. Noli, ipariter sacerdote vincebat. Noli, inquit, fili, moestus esse, post triduum me sequeris: hoc est, noli tristis esse, velut apud saeculum derelictus; nam nec te fides, vitaque tua tali morte privabit; nulla te de meo transitu, quo ego gaudeo, perturbet anxietas; quia mox et tu habiturus es de tua passione laetitiam. Vere beati Laurentii gloria singularis, qui tantum de Deo suo consecutus est gratiae, ut ei martyr de martyrio prophetaret, quem pro suorum praerogativa meritorum ante victoria laetificavit, quam pugna terreret. Ergo, ut comperit, ore sacerdotis et martyris, se quoque omnimodis assumendum, congregatis inopum turbis ecclesiasticum censum religiosa liberalitate divisit. Quam profundum spiritalis viri, et quam coeleste consilium, et ut egenis consuleret, et multitudine consumente quae dederat, inveniri non posset, quod raperet persecutor; illam nimirum secutus sententiam: Dispersit, dedit pauperibus: justitia ejus ma
Abbreviated transcription (Latin):
anctum est fratres
ac deo placitum
ut natalem beati
laurentii preci¬
ptia deuotione ueneremur: cuiꝰ
radiantibus flaminis. tuctrix in
hunc quoq diem toto orbe. xp̃i
choruscat eccłã. Qui cum in sede
gloriosissimi patriarchȩ diaconatꝰ
fungeret᷑ offitio: puritate inno¬
centis uitȩ fortisfimeq mortis tri¬
umpho. aplĩco se consortio copula¬
uit. Neo in merito eum apłoꝵ
supparem predicamus: cui et
castitas animi leuiticum my¬
nisterium dedit. et plenitudo
fidei martyrii contulit cdignita¬
tem. Quem uenerabilis syxtus
romane urbis antistes. cum impie¬
tatem seuientis mundi per tor-¬
menta suꝑaret. et regnis celestib¬
esset iam uicintis. uideretq eñ
paterna de morte tristissimum:
ita illum fp̃u prescientiȩ compel¬
lase narratur. Noli fili mestus.
esse: post triduum me sequeris. li.¬
de apparet Km̃i. beatum lauren:¬
um non de sacerdotis sui uictoria hi.¬
buisse tristiciam: sed doliusse qui
non etiam ipse mundum cum stio

Expanded text:
anctum est, fratres, ac Deo placitum, ut natalem beati Laurentii praecipua devotione veneremur, cujus radiantibus flammis victrix in hunc quoque diem toto orbe Christi coruscat Ecclesia; qui cum in sede gloriosissimi patriarchae diaconatus fungeretur officio, puritate innocentis vitae, fortissimaeque mortis triumpho apostolico se consortio copulavit. Nec immerito eum apostolorum supparem praedicamus; cui et castitas animi leviticum ministerium dedit, et plenitudo fidei martyrii contulit dignitatem. Quem venerabilis Xistus Romanae urbis antistes, cum impietatem saevientis mundi per tormenta superaret, et regnis esset coelestibus jam vicinus, videretque eum paterna de morte tristissimum, ita illum spiritu praescientiae compellasse narratur: Noli, inquit, fili moestus esse, post triduum me sequeris. Unde apparet, carissimi, beatum Laurentium non de sacerdotis summi victoria habuisse tristitiam, sed doluisse, quia non ipse mundum cum suo
Abbreviated transcription (Latin):
iam soluta est & celestia sectatur. Ideo
inc̾nȩ semꝑ turginib bene copulant᷑:
it ait aplõ. Mulier innupta. et uir
ꝙagitat quȩ sunt dei: ut fit sancta
cotpore et sp̃u. Quodamimͦꝰ enim ma¬
gserium uirginitatis. uduarum
ꝗiscit & confortatur exemplis. quȩ
turis castum seruauerunt contibium.
dicent in tegritatem magis uirgi¬
ubus deo seruanclam: et quod ꝓpe¬
modum non inserioris uirtutis est
conitigio abstinere quod aliquando
delectauerit. quam comugii delecta¬
menta nescire. In utroq siquidem
gradu fortittido laticdatur: et celestis
intȩ predicatur uirtus. Iacirco cog¬
nationem iam cum xp̃o uterq or-¬
do sortitur. Unde dñs. Siquis fece¬
rit inquit uoluntatem patris
mei qui in celis est: ipse meus frat̾¬
& soror et mater est. Ubi non sexts.
sed qui fecerit inquit uoluntatẽ
patris mei qui in celis est. Unde
quia libera facultas cunctis pres-¬

Expanded text:
jam soluta est vinculo, et coelestia sectatur. Ideo jam soluta est vinculo, et coelestia sectatur. Ideo viduae semper virginibus bene copulantur, ut ait Apostolus: Mulier innupta, et virgo, cogitat quae scorpore et spiritu : quodammodo enim magisterium virginitatis, viduarum gliscit et confortatur exemplis, quae cum viris castum servaverint connubium, docent integritatem magis virginibus Deo servandam: et quod propemodum non inferioris virtutis est a conjugio abstinere, quod aliquando delectaverit, quam conjugii delectamenta nescire: In utroque siquidem gradu fortitudo laudatur, et coelestis vitae praedicatur virtus. Idcirco cognationem jam cum Christo uterque ordo sortitur. Unde Dominus: Si quis, inquit, fecerit voluntatem Patris mei, qui in coelis est, ipse meus frater, soror et mater est : ubi non sexus, sed, qui fecerit, inquit, voluntatem Patris mei, qui in coelis est. XIX. Unde quia libera facultas cunctis pres
Abbreviated transcription (Latin):
seruatis. Quȩ licet de hoc itindi
sitis. fauente deo uam in hoc mundo
non estis: quia & si seculum uos ht¬
re meruit. tenere ominno non pitr¬
it. Beata itaq oraitu hocdie iam ab
ommbtis gentibtis longe lateq pri¬
dicatur: & nobis quȩ secutẽ estis
exemplum tante nirginis. beatiei¬
do condonatur celestis. Quas non
illecebre sollicitant corporis. non col¬
luiuo precipitat noluptatis. non
estus inflaminat incentiuȩ carnis.
mmo angelica imitatio delectatur
iterris : quoꝵ in futuro equalitas
repmittitur in celis. Beatȩ igitur
estis o filiȩ. sed et beatȩ uiduȩ quȩ
tam: quia sccdm̃ apłm liberate a lege
uri sic ꝑmanserint. Beatioe inquit
erit: fi sic ꝑmanserit scdm̃ metun
consilitm. Puto enim ait. quod et
eo fp̃m dei habeo: euidenter uolens
exprimere quid sit inter eam.quȩ
adhuc tuncta est lege uro. & inter
eam quȩ iam soluta uinculo beatior
predicatur. Quod si utraq beata
qua i xp̃o: beatior tamen quecũq

Expanded text:
servatis. Quae licet de hoc mundo servatis. Quae licet de hoc mundo sitis, tamen, favente Deo, jam in hoc mundo non estis: quia et si saeculum vos habere meruit, tenere omnino non potuit. Beata itaque Maria hodie jam ab omnibus gentibus longe lateque praedicatur: et vobis quae secutae estis exemplum tantae virginis, beatitudo condonatur coelestis. Quas non illecebrae sollicitant corporis, non colluvio praecipitat voluptatis, non aestus inflammat incentivae carnis, immo angelica imitatio delectat in terris: quorum in futuro aequalitas repromittitur in coelis. Beatae igitur estis, filiae, sed et beatae viduae, quae m liberatae a lege viri, sic permanserunt. Beatior, inquit, erit, si sic permanserit secundum meum consilium. Puto enim, ait, quod et ego spiritum Dei habeo: evidenter volens exprimere, quid intersit inter eam, quae adhuc est juncta lege viro, et inter eam, quae jam soluta vinculo beatior praedicatur. Quod si utraque beata, quia in Christo, beatior tamen quaecumque
Abbreviated transcription (Latin):
imitari uirtutis est. ctim quibus
discere potestis. affectum a me
potius quam magisterium. qtiod¬
ad laudem hitius diei requisistis.
UInde oseruare non debeo ꝓpter
obseruantiam gratutatis: ne im¬
pertirem deuotioni ur̃ȩ quȩ mar¬
datis. Quod si docere neqtutiu i¬
tem ad laudem tante itirginis eih¬
tari omnino curaui: quatinus non
deessem uobis quem diligtis in de
tante festiuitatis s iungerer prea¬
btis. ungerer uotis. quomͦ mente
ad ea uobiscum eleuari merear añ
fuffragantib meritis. ad quȩ ꝑuent
beata et intemerata uirgo orari
Ecce hodierna die ad illum pradi¬
rum et splendidum thronun au¬
geloꝵ. ipsa per humilitatem. per
integritatem carnis ascendit: ur¬
de intemꝑantia olim exinios ar.¬
changeloꝵ et suꝑbia deiecit. Qui¬
ꝓpter gaudete. Gaudete inquĩ
quia uobis uia patefacta est cele
Quamuis enin tiobis eacdem ꝑntt̃¬
tantur. uobis tamen iam presto fat
quȩ cum angelis incorruptionem

Expanded text:
imitari virtutis est, cum quibus imitari virtutis est, cum quibus discere potestis: affectum a me potius quam magisterium ad laudem hujus diei requisistis. Unde excusare non debui propter observantiam gravitatis, ne impartirem devotioni vestrae, quae mandastis. Quod si docere nequivi, saltem ad laudem tantae virginis exhortari omnino curavi: quatenus non deessem vobis quem diligitis in die tantae festivitatis, sed jungerer precibus, jungerer votis, si quo modo mente ad ea vobiscum elevari merear vestris suffragantibus meritis, ad quae pervenit beata et intemerata virgo Maria. Ecce hodierna die ad illum praeclarum et splendidum thronum angelorum, ipsa per humilitatem et integritatem carnis ascendit, unde intemperantia olim eximios archangelorum et superbia dejecit. Quapropter gaudete, gaudete, inquam, quia vobis via patefacta est coelorum. Quamvis enim nobis eadem promittantur: vobis tamen jam praesto sunt, quae cum angelis incorruptionem