comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. ut si ad alios erudiendos
ñ suffiẽ saltẽ sumet curã age̾
n̾ neegligat. ⁊ si sapĩam docen¬
di neqͥt ãb homine dĩce. uł operan¬
di sapiãm discat a formica. q̃ cũ ñ
hãt ducẽ. nec p̃ceptor em. si prin¬
cipem. parat estate sibi cibũ ⁊ ꝯ¬
gregat ĩ messe qd̾ comedat. si tan¬
tillum ał pͥncipe carens. rõnis ex¬
pers. natura duce sibi in posterũ¬
nem di conditꝰ ad euidendã eu̾s
terio adiutus. ipsũ conditorẽ ha¬
bens ducẽ debes ĩ presenti fruc¬
tum bonoꝵ operum congregare.
num tp̃s ⁊ colligendi futuroꝵ

Expanded text:
tatur quemque ut si ad alios erudiendos non sufficit, saltem suimet curam agere non negligat, et si sapientiam doceri nequit ab homine, vel operandi sapientiam discat a formica. Quae cum non habeat ducem, nec praeceptorem, nec principem parat aestate cibum sibi, et congregat in messe quod comedat. Si tantillum animal principe carens et rationis expers, natura duce sibi pranem Dei conditus, ad videndam gloriam terio adjutus, ipsum Conditorem habens ducem, debes in praesenti fructus bonorum operum congregare, num tempus est colligendi futurorum
Abbreviated transcription (Latin):
titur. c̃.Ni. traxerit omĩa ad se ⁊ u¬
niuersos sii radus illustrau̾it fit
restitutio pͥncipalis. & est ds̃ om̃ia
in om̃ibus. Symachꝰ hoc ita int̾pre¬
tatur. Uadit ad meridiem & caru¬
it ad bor eã. ꝑ ambulans uadit uentꝰ¬

Expanded text:
rtitur. Cum enim traxerit omnia ad se, et universos suis radiis illuminaverit, fit restitutio principalis, et est Deus omnia in omnibus. Symmachus hunc locum ita interpretatus est: Vadit ad meridiem, et circumit ad boream; perambulans vadit vent
Abbreviated transcription (Latin):
ONec sint alieni. Inmundi spc̃
participes fuit doctoris si eius
mentẽ uł elatione dũ p̾dicat¬
punt. Solus ã aquas possidet.
cũ membris eccłe. fideliter con¬
nexus. ab extraneis se conseruat.

Expanded text:
Nec sint alieni. --Immundi spiritus participes fiunt doctoris, si ejus mentem, vel elatione dum praedicatpunt. Solus autem aquas possidet, cum membris Ecclesiae fideliter connexus, ab extraneis se conservat.
Abbreviated transcription (Latin):
Ne desideres deci¬
bis ⁊c̃. hoc ẽ ne desi¬
deres eius asculta¬
re sermones qͥ dul¬
cedine m̃clacii audi¬
tores fallit.
pra. ne transg̃dia¬

Expanded text:
Ne desideres, hoc est, ne desideres ejus auscultare sermonibus, qui dulcedine mendacii auditores fallit. pra: Ne transgredia
Abbreviated transcription (Latin):
¶Comede ⁊ c̃. Secu
dem certam nõ hat.
sciens se fiurisse q̃
ticis didiceras ne¬
cesse est ut uł ꝑ pe¬
nitentiã corrigen¬
post mortem pͥenaꝰ
sustineas. perdas¬
qr sermones confes¬
sionis. qͥbus eis p̃di¬
cantib humilit fa¬
uendum esse puta¬
ueras.

Expanded text:
Comede, etc. Securdem certam non habeat, sciens se finxisse, quticis didiceras necesse est, ut vel per poenitentiam corrigenpost mortem poenas sustineas, perdasque sermones confessionis, quibus eis praedicantibus humiliter favendum esse putaveras.
Abbreviated transcription (Latin):
cuitrũ ĩ guciure tuo. Si tñ
habes ĩ pocestatẽ aiãm tuã
ne desideres de ᷤᷤ cibi eiꝰ. in qͦ ẽ
panis mendacii. Noli esse¬
laboradie ut dit̾erͣis. S pru-¬
dentiȩ tuȩ modum. ne erigaᷤ¬

Expanded text:
in gutture tuo, si tamen habes in potestate animam tuam, ne desideres de cibis ejus, in quo est panis mendacii. Noli aborare ut diteris: sed prudentiae tuae pone modum. Ne eriga
Abbreviated transcription (Latin):
li esse cũ his qͥ cũ sĩt
liberi ac sͥ uacanteᷤ
defigut᷑ manꝰ in cu¬
ras salutis maloꝵ.
liberum ac securũ
reddat. tue sponsio¬
nis q̃ tͥ utilitas ẽ ut
ipse in die iudicii
ꝓ enis aia iudice¬
ris. amutasq ha¬
bitũ iusticie qͦ ĩdu
tus uidebaris.¬

Expanded text:
li esse cum his qui se, cum essent liberi ac sibimet vacantes, defigunt in cura salutis malorumliberum ac securum reddat tuae sponsionis, quid tibi utile est ut ipse in die judicii pro ejus anima judiceris, amittasque habitum justitiae quo indutus esse videbaris
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. & ĩ loco iustici¬
ȩ inqͥtatem. Et dixi
ĩ corde meo iustũ &
impium iudicabit do¬
niinꝰ. &e temͣpus omnis
rei tẽ erit. Dixi in cor¬
de meo de filiis honm¬
tencleret similes esse
bestiis. id circo unꝰ ĩte
rirlis ẽ hoĩs & iumen¬
toꝵ & equa utriusq
sic & illa moriunt᷑ si

Expanded text:
tatem, et in loco justitiae iniquitatem. Et dixi in corde meo: justum et impium judicabit Deus, et tempus omnis rei tunc erit. Dixi in corde meo de filiis homtenderet similes esse bestiis. Idcirco unus ritus est hominis et jumentorum, et aequa utriusque sic et ill
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ad inferos
fieri .il. pot̾
ut cito mu¬
tent᷑. ⁊ sepe
qͥ docti uide¬
bant᷑ ad in¬
feros ducun¬
t᷑. ⁊ simpli¬
ces& muti¬
ci coronant᷑¬

Expanded text:
Ad inferos. Fieri enim potest ut cito mutentur, et saepe qui docti videbantur, ad inferos ducuntur; et simplices rustici coronant
Abbreviated transcription (Latin):
di afflictionẽ quã
dedit ds filiis hominũ
ut distendant᷑ in ea
cuncta bona in tpre
fecit. et mundum tra¬
didit disputationi e¬
oꝵ ut ñ inueniat hõ
opꝰ qđ operatꝰ est ds̾
ab inieio usq ad finem.
Et cognoui qđ nones¬

Expanded text:
di afflictionem, quam dedit Deus filiis hominum, ut distendantur in ea. Cuncta fecit bona in tempore suo, et mundum tradidit disputationi eorum, ut non inveniat homo opus, quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. Et cognovi quod non es
Abbreviated transcription (Latin):
dũ inhabitandũ hoĩ¬
bus. ut fruant᷑ uarie¬
rant de causis rerũ
naturaliũ. quomͦ c̾ata
st̃ om̃ia. quare hoc ł
cere. man̾e ⁊ mutare¬

Expanded text:
d inhabitandum hominibus, ut fruantur varierant de causis rerum naturalium quomodo creata sint omnia: quare hoc vecere, manere, mutar
Abbreviated transcription (Latin):
cet. Sapiens corde p̃cep¬
biis. Qui ambulat simpli¬
citer ambulat confident̾.
qui ã deprauat uias suas
manifestus erit. Qul an¬
nuit ocło dabit dolorem.
stultꝰ labiis uerbis ambi¬
rabitur. ꝯ flumina de uentre eiꝰ fluent
tur. uena uitȩ. os iusti.¬
os aut̾ impioꝵ operit in¬
dium sus¬
citat rixas. & uniu̾sa de¬
licta operit caritas. ĩ la¬
biis sapientis inuenit᷑
sapientia. ⁊ uirga indor

Expanded text:
 Sapiens corde praecepbiis. qui ambulat simpliciter, ambulat confidenter: qui autem deprauat uias suas, manifestus erit. qui annuit oculo, dabit dolorem: stultus labiis uerrabitur. tur. uena uitae os iustios impiorum operiet indium suscitat rixas, et uniuelicta operit caritas. in labiis sapientis inuenietur sapientia, et uirga in dor
Abbreviated transcription (Latin):
so urbis loco. dic̃
de sapi̾a. qr ĩ sũmis¬
⁊ eccelsis uerticib
dat uocẽ suã. s illa
in sublimitate uir¬
montis atrollit᷑.¬

Expanded text:
so urbis loco. Dicit de sapientia quia in summis excelsisque verticibus dat vocem suam; sed illa in sublimitate virelationis attollit
Abbreviated transcription (Latin):
nouit. faciliꝰ cuncta¬
spreuit adu̾sa. Quia
se ꝑ hec ad gaudia uen¬
turũ esse confidit dicẽs.
cit acdigna factis reci¬

Expanded text:
novit fallaciae cunctaspernit adversa, quia per hoc ad gaudia venturum esse confidit. Dicens cit ac digna factis reci
Abbreviated transcription (Latin):
uerax ⁊ sapiẽs esse
desideras odiu̾ ne¬
q ĩ abscondito cor¬
dis conteges neq
ꝑ oris ꝯtumeliam
ꝓferas. s tuũ cor
dilectione ⁊ os ueri¬
tate repleatur.

Expanded text:
verax et sapiens esse desideras, odium neque in abscondito cordis conteges, neque per oris contumeliam proferas; sed tuum cor dilectione et os veritate repleatur.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ confusione res digna
gerit. Cogitationes uisto¬
rum iudicia. & consilia
impioꝵ fraudulenta. u̾er¬
insidiant᷑ sanguini. os
iustoꝵ liberabit eos. Uer

Expanded text:
quae confusione res dignas gerit cogitationes iustorum iudicia et consilia impiorum fraudulentia verinsidiantur sanguini os iustorum liberabit eos ver
Abbreviated transcription (Latin):
bona opera confi¬
dit ĩ illo. quasi qͥ
in urbe expugna¬
bili q̃ anullo hos¬
te possit superar
At qͥ uirtutũ mo¬
pia angustant᷑
iõ celestib egent
diuiciis qr noxio
pauore timent.
duros ꝓ dn̾o tole¬
rare labor es.

Expanded text:
bona opera, confidit in illo, quasi qui in urbe inexpugnabili, quae a nullo hoste possit superari; at, qui virtutum inopia coangustantur, ideo coelestibus egent divitiis, quia noxio pavore timent duros pro Domino tolerare labores.
Abbreviated transcription (Latin):
Quͦ hoc tpr delectabili a sua
salute curando torpescit. ꝯfim¬
lis seruiebat pp̃ iniquitatẽ
quã congessit condẽpnaba̾t᷑.
Deniq os illius iniquitas operit
nitꝰ est. refrigeriũ q̃siuito¬

Expanded text:
 hoc tempore acceptabili a sua salute curanda torpescit, confunlis serviebat, propter iniquitatem, quam congessit, condemnabitur. Denique os illius iniquitas operuit nitus est, refrigerium quaesivit
Abbreviated transcription (Latin):
firmos ac despicabi
ficia colligerent.
iunctã diuinitatẽ ⁊
humanitatẽ. ł in pa
epulas addit. ⁊ uite
monita. ut qͦs ꝑcep¬
tis diuine incarna¬
tionis misteriis refi¬
cit doctrine parit̾
instruat uerbis.

Expanded text:
firmos ac despicabilficia colligerent.junctam divinitatem et humanitatem, vel, in panepulas addit et vitae monita, ut quos perceptis suae incarnationis mysteriis reficit, doctrinae pariter instruat verbis.
Abbreviated transcription (Latin):
gligent̃ uiuit i ħ se¬
cło egebit bonis in
futuro. At qͥ fortit̾
dño militat᷑. diu¬
ciis et̾nȩ beatitudi¬
nis remunerant.¬

Expanded text:
gligenter vivit in hoc saeculo, egebit bonis in futuro; at qui fortiter Domino militat, divitiis aeternae beatitudinis remunerat
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ. ierłm. quia inu̾tate ⁊ in
iudicio induxisti om̃ia hec
ꝓpter peccata nr̃a. P eccaiumuᷤ
enĩ i inique egimus rececdentes
ate ⁊ deliquimus in om̃ib. et

Expanded text:
rusalem: Quia in veritate, et in judicio, induxisti omnia haec propter peccata nostra. Peccavimus enim, et inique egimus recedentes a te: et deliquimus in omnibus: Et
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. De antixp̃o
nullus ambi¬
git qͥnpugna¬
turus sit adu̾¬
sus testamen¬
regemegipti
dimicans ro
serunt. ut rex
ꝑsecutusẽ p̃¬

Expanded text:
. De Antichristo nullus ambgit quin pugnaturus sit adsus Testamenregem Aegypti dimicans, Roserunt, ut rex rsecutus
Abbreviated transcription (Latin):
fluxissent. uicti sunt du¬
ces ꝑtolomei. Anthiocus¬
uo̾ parcens puero. ⁊ amici¬
tiam simulans ascendit
modico ppło om̃emegiptũ

Expanded text:
mmisissent, victi sunt duces Ptolemaei. Porro Antiochus parcens puero, et amicitias simulans, ascendit modico populo omnem Aegyptum
Abbreviated transcription (Latin):
¶ptolomeus philadesphus se¬
cundꝰ rex in egiptum filius
monem ⁊qui eleazaro pon¬
misit. cuiꝰ bibliotece p̾stitit
demetͥus phalerius apud g̾¬
cos orator ⁊ phylosophus.¬
hic tante fuisse potentie nar¬
narrant historie habuisse
.ccec. naues longas quas ebur¬
cibaria militũ deportanda.
nille auri ⁊ argenti qͦ gran¬
depondus. itaut de egipto
que mensura tres modios ⁊
tciam partem modii ht̃.
qͥnquies ⁊ decies centena mi¬
lia.¬
bitur ditione
multa enĩ domi¬
natio eius ⁊ post
finemannoꝵ fe¬

Expanded text:
Ptholemeus Philadelphus secundus rex Egypti, filius monem», «et Eleazaro ponbibliothece prefuit Demetrius Phalereus idem apud Grecos orator et philosophus, tanteque potentie fuisse narNarrant enim historie habuisse c naves longas, quas nunc liburalia a cibaria militum portanda, mille; auri quoque et argenti grande pondus; ita ut de Egipto que mensuram tres modios, et terciam partem modii continet, quinques decies centena milliabitur ditione: multa enim dominatio ejus. Et post finem anno
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ infirma ꝑ ossa
firma. si m̾tis inno¬
centia custodit᷑ ⁊si qͣ
foris infirma st̃ qͣn¬
doq roborant᷑. Uñ sub¬
dit. Putredo ossi ĩui.
ea q̃ humanis ocłis
fortia uident᷑. Ossa .il.
ꝑ ĩuidiam putrescẽ
⁊ robusta queq ꝑirer

Expanded text:
carnem infirma, per ossa firma. Si mentis innocentia custoditur, etsi quae foris infirma sunt, quandoque roborantur; unde subdit: Putredo ossium inviea quae humanis oculis fortia videntur. Ossa enim per invidiam putrescere, est robusta quaeque per
Abbreviated transcription (Latin):
q mens nr̃a tanto
ualentiꝰ terrores re¬
rũ temporaliũ des¬
picit. quanto se aue¬
tudine subdidit. Fi¬
lii aut̃ timoris dñi
dicunt᷑ qͥ diuino ti¬
more regunt᷑. sicut
filii uirnitis ⁊ resur¬
rectionis qͥ uirtutib

Expanded text:
 mens nostra tanto valentius terrores rerum temporalium dispicit, quanto se aucdinem subdidit, filii autem timoris Domini dicuntur, qui divino timore reguntur, sicut filii virtutis et filii resurrectionis, qui virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
uontetur. Etuisionespeirln
ne quedicta e ueraẽ. Tuergo
signauisionẽ quia post dies
multos erit. Et egodame lan

Expanded text:
onteretur. Et visio vespere ne, quae dicta est, vera est: tu ergo signa visionem, quia post dies multos erit, Et ego Daniel lan
Abbreviated transcription (Latin):
te. Nespondit balthasar et dixit. Nomine
mi sompniũ hisqui teoderunt.⁊inter¬
p̃tatio eius: hostib tius sit. Arborem in¬
qͣmuidisti sublimem atq robustam. oͦpir n¬
altitudo ꝑtingit ad celũ ⁊ aspectus illu̾nane

Expanded text:
te, Respondit Baltassar, et dixit: Domine mi, somnium his qui te oderunt, et interpretatio ejus hostibus tuis sit, Arborem quam vidisti sublimem atque robustam, cujus altitudo pertingit ad coelum, et aspectus illius in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝯminuebat.⁊ reliqua pedib suis
conculcabat ⁊ decornib decemque
habebat incapite. ⁊ de alio qd̃ ortũ
fuerat. ante quodoccidãt tria cornu¬
guoiudĩs a. de cornu illo quod habebat oculoᷤ
ios loquens grandia ⁊mauiserat ce¬
t̾is. Aspiciebam ⁊ ecce illud cornu faci¬
ehat bellum adu̾sus scõs. ⁊p̃uale

Expanded text:
t reliquias pedibus suis conculcabat: et de cornibus decem, quae habebat in capite: et de alio, quod ortum fuerat, ante quod ceciderant tria cornua: Et de cornu illo quod habebat oculos, et os loquens grandia, et majus erat caeteris. Aspiciebam, et ecce cornu illud faciebat bellum adversus sanctos, e
Abbreviated transcription (Latin):
&si ergo semite equitatis cũ in¬
gredi ceperis arte tͥ uidur. ł¬
buntur. cũ eam ĩgressus fu̾is
ñ artabunt᷑ gressus mentis tuȩ.
suaue. ⁊ honꝰ meũ leuẽ. reperies.
Etenĩ reprob ĩ hac uita latũ in¬
trant iter. Acind̾e nouissimo li¬
gatis manib ⁊ pedib mittent᷑
in tenebras exteriores. Pedes
gentyr

Expanded text:
equitatis cum ingredi coeperis arctae tibi videntur, cum tamen eas ingressus fueris non arctabuntur gressus mentis tuae; suave et onus leve reperies. Etenim reprobi in hac vita latum intrant iter, at in die novissimo ligatis manibus et pedibus mittentur in tenebras. Pedes guntur
Abbreviated transcription (Latin):
ingenũ animȩ. ł cor¬
poris tui uires ad pa¬
tranda facmora tra¬
das. domũq alienã
te adiecto multipliceᷤ
et pulchre dixit. la
gant laborant. ⁊ he¬
tici quantũ laborẽ

Expanded text:
ingenium animi vel corporis tui vires ad patranda facinora contradas, domumque alienam, te adjecto multiplices, et pulchre dixit, labgant, laborant, et haeretici quantum laborem
Abbreviated transcription (Latin):
do ac docendo corrumpit. Illusor
et ille qui ꝓmissa eius quasi parua
despicit. ac iram districtionis qua¬
si tolerabilem spernit. necñ et ille qͥ
ꝓximoꝵ simplicitati uł pauꝑtati im¬
prob insultat. Io q omnẽ ħuiusmo¬
di illusorem merito diuina abhomina¬
tur iusticia. bñ aut̃ subdit᷑ ⁊ cũ simpli
ci ser. eius. qr suꝑbi dũ simplicib il¬
ludunt prudentior es se illis quos irri¬
dent iudicant. s hoꝵ prudentia ut ia¬
cobus ait terrena ⁊ animalis diabolica.
Sermocinatio a̾ dni cũ simplicib : qr
illos sapientis secretis illustrat qͦs t̾reni
factus ac duplicitatis nichil hr̃e ꝯsi¬
derat. Uñ ait. abscondisti ħ a sapienti¬
liter incedimus
ꝓfectum ĩ bona
nr̃a conũsatione
suscipimus. Si
ergo eius impe¬
riis humiliter
subdim᷑ et gus¬
tum suꝑni a¬
moris suauius
faucib mentis
attingimꝰ et ope¬
rationis bone
auegmentũ sem¬
per obtinebimꝰ.
s et intemptati¬
onibus ne defi-¬
ciamus ipso ad¬
uuiante defen¬

Expanded text:
do ac docendo corrumpit. Est illusor et ille qui promissa ejus quasi parva despicit, ac iram districtionis ejus quasi tolerabilem spernit: nec non et ille qui proximorum simplicitati vel paupertati improbus insultat. Ideoque omnem hujusmodi illusorem merito divina abominatur justitia. Bene autem subditur:-- Et cum simplicinatio ejus, quia superbi, dum simplicibus illudunt, prudentiores se illis, quos irrident, judicant. Sed horum prudentia, ut Jacobus ait: terrena est, animalis, diabolica . Sermocinatio autem Domini cum simplicibus est, quia illos sapientiae secretis illustrat, quos terreni fastus ac duplicitatis nihil habere considerat. Unde ait: Abscondisti haec sapientitra incedimus, profectum in bona nostra conversatione suscipimus. Si ergo ejus imperiis humiliter subdimur, et gustum superni amoris suavius faucibus mentis attingimus, et operationis bonae augmentum semper obtinebimus, sed et in tentationibus, ne deficiamus, ipso adjuvante, defen
Abbreviated transcription (Latin):
Quia supra di¬
ligent̾ legẽ dñ
et consiliũ obser¬
uare monuit et̾
nam reqͥem obser¬
uantib ꝓmisit.
nc̃ multiplicit̾ q̃
obseruanda st̃ re¬
plicat. pͥmoq ad
id qd̾ int̾miserat
rediens miscd̾i¬
am ꝓrimo exhi¬
bendam ⁊ iuste ẽ
illo docet esse uz
monet. Noli ergo
ĩquit ꝓhibere ⁊ c̃¬
ne audias a dnõ
cũ phariseis. tp¬
si non introistis
et eos qͥ intrabãt
ꝓhibuistis
purati diuitis qͥ in hac
uita spiritualib eguit
⁊ pꝰ ad tantã perue̾nit
inopiam ut nec guitã
aque quã q̃rebat accipe¬
ret.
Uñ: qͥ bene dixit nos
in om̃i benedictione sꝑũ¬
in remuneratione audi¬
ent. Uenite bened̾ ⁊ c̃.
S ⁊ ad litterã sepe ꝯ¬
tingit eos qͥ aliena di¬
rip̾iunt adultimũ in¬
opia consumi. ar ilł qͥ
sua largint᷑. ⁊ bonis
habundare t̾renis.
di monita salomoni a
dauid patre data. qͥ uer¬
ba dieꝵ relegit. i̾uenit.
Quarẽ aut̃ salomon se
unigenitũ coram matre
nominat. q̃m frem ute¬

Expanded text:
Quia supra diligenter legem Domini et consilium observare monuit, et aeternam requiem observantibus promisit: nunc multipliciter, quae observanda sunt, replicat. Primoque ad id, quod intermiserat, rediens, misericordiam proximo exhibendam, et juste, cum illo docet esse vivse praemonet. Noli ergo, inquit, prohibere. Ne audias a Domino cum Pharisaeis: Ipsi non introistis, et eos qui intrabant, prohibuistis purati divitis, qui in hac vita spiritualibus eguit, et post ad tantam pervenit inopiam, ut nec guttam aquae, quam quaerebat, acciperet, unde: Qui benedixit nos in omni benedictione spirin remuneratione audient: Venite, benedicti, , etc. Sed ad litteram saepe contingit eos, qui aliena diripiunt, ad ultimum inopia consumi; at illos qui sua largiuntur, etiam bonis abundare terrenis.di monita Salomoni a David patre data, qui Verba dierum relegit, invenit. Quare autem Salomon se unigenitum coram matre nominat, quem fratrem ute
Abbreviated transcription (Latin):
NQuo alacrius ad im¬
plenda łi mandata
cucurreris eominꝰ ad¬
uersa q̃ te impediant
timebis. Nã quiꝯq ĩ
praua actione desudãt
offendiculũ ĩ medio cͣ¬
su reperiunt qr extim¬
plo dũ non ꝓuident ra¬
piunt᷑ ad pęnam.

Expanded text:
Quo alacrius ad implenda Dei mandata cucurreris, eo minus adversa, quae te impediant timebis. Nam quicunque in prava actione desudant, offendiculum in medio cursu reperiunt, quia extemplo dum non praevident, rapiuntur ad poenam.
Abbreviated transcription (Latin):
dulcedo eloquentie nͥ
ad sufficientiã solũm
uerũ ad suꝑfluitatẽ
resonat. ⁊ ob id falsitas
qr aꝑte ꝓferri cerni¬
tur ueritas astultis es¬

Expanded text:
dulcedo eloquentiae non ad sufficientiam solummodo, verum ad superfluitatem resonat; et ob id falsitas, quia apte proferri cernitur, veritas a stultis e
Abbreviated transcription (Latin):
cansa cessante resset effectus hui quoda inter alia cansa
sradetur ut de ammaꝵ salute disponaĩ in dispacionis intidim̃
antẽ medicoꝵ hmiꝰ transguessor extitent tãdiu ab ingressu ecc᷑
arceatur douec pro trãsgressione hmoi̾ facti fecerit emendã¬
competenteni Ceterũ cũ amma sit multo preciosior corpore
corporis salute aliquid egrotosuadeat quod in periculum
amme crnuertatur
De celebracione missart¬

Expanded text:
a cessante cesset effectus. Hoc quidem inter alia huic causam suadetur ut de animarum salute disponant, in desperationis articulum t publicata, transgressor extiterit, ab ingressu ecclesie arceatur, donec pro transgressione huiusmodi satisfacerit competenter. Ceterum cum anima sit multum preciosior corpore,corporali salute aliquid egroto suadeat, quod in periculum anime convertatur. DE DILATIONE M
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ alter contingat alterũ si¬
cut mos est qił om̃s eustodli¬
ant se de tactu infantũ. Os
illi qui in reia stant. qͣnlo¬
o pͥuatis dieb reuestiuntur
Sad eplam siue ad ewangeli¬
um. uł ad qllibet altaris of
uł reuestitꝰ. uł disuestitus
debet aliqͥs mutare chorũ
nisi iussione. Et si disuestito
semel precipit᷑. non debet
in choro suo sine altero pre¬

Expanded text:
modo alter contingat alterum, sicut mos est quod omnes custodiant se de tactu infantum. Omnes illi qui in reia sunt, quando privatis diebus revestiuntur ad epistolam, sive ad evangelium, vel ad quodlibet altaris offvel revestitus vel divestitus audet aliquis mutare chorum sine jussione. Et si devestito semel præcipitur non debet in chorum suum sine altero præ
Abbreviated transcription (Latin):
le quid ul etiam signũ fa-¬
cere. nisi de qualibet neces¬
saria re uulente et audien¬
te et concelente custode. et¬
uero maturiores. qui bo¬
ne opuuonis sunt. possũt
cum iuuenib loqui de uti¬
custodib. Sconsa illa que
portat᷑ ad lectiones ail pro¬
uidendum utrum fratres
dormiant. si ponit᷑ ante iu¬
uenem portabit eam ꝑ ma¬
iorem chorũ tantũ. et ꝑacto
circuitu ponet eam suꝑ gra¬
dum ante qũe capit᷑ uenia
cũ redit᷑ de lectione. Leua¬

Expanded text:
loqui nec etiam signum facere nisi de qualibet necessitate, vidente et audiente et concedente custode. vero maturiores qui bonæ opinionis sunt possunt cum juvenibus loqui de rebus. Sconsa illa quæ portatur ad lectiones ad providendum utrum fratres dormiant, si ponatur ante juvenem, portabit eam per majorem chorum tantum ac peracto circuitu ponet eam super gradum ante quem capitur venia, cum reditur de lectione.
Abbreviated transcription (Latin):
rater ille qui huius
scło abrenuntiauerit. et op¬
time sit opinionis. minime
tamen custodia carebit. S
et aliquando illis maxime
qui nutriti sunt in monaste¬
rio. si in moribz uiri esse no¬
luerint: uirilis etas nichil

Expanded text:
rater ille qui est hujus seculo abrenuntiaverit et optimæ sit opinionis, minime tamen custodia carebit; sed et aliquando illis maxime qui nutriti sunt in monasterio, si in moribus viri esse noluerint virilis ætas nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tem tales.si ut auint tergo¬
rib suis uoluerint esse cõ¬
sultum. summoꝑe cauent
in om̃i loco. ne absq medi¬
atore stent suul aut sele
ant in eccłia. in capitulo.
ue se ad inuicem inpingãt
quanido conuentus quoqͣ.
cumulatim incedit. ut ali¬
quando fit eccl̃iam intran¬
do uł exeundo uł qͣndo libͦs
in armariolũ qił est in clau¬
stro reponunt uł accipiunt

Expanded text:
tem tales, si, ut aiunt, tergoribus suis voluerint esse consultum, tunc summopere cavent in omni loco ne absque mediatore stent simul, aut simul sedeant in ecclesia, in capitulo, se ad invicem impingant quando conventus ita cumulatim quoque incedit, ut aliquando ecclesiam intrando vel exeundo, vel quando libros in armariolum quod est in claustro reponunt. Hoc et
Abbreviated transcription (Latin):
Custodes non habent suꝑ e¬
os aliam disciplinam. nisi
qł clamant eos fortiter. Il¬
est de eis. ne sint il uo in ĩfir¬
maria in una mansione. Et
sciendum qͥa si talis iuue¬
nis intrat in infirmatoriũ
qui sciatur rudiculosus et
dispersus esse nullomͦ de¬
die sine ꝓprio custode. Si uͦ
notum fuerit de aliqͦ. qđ ti¬
meat deum. et bone conu̾-¬
sationis testimonio polle¬
at uni infirmoꝵ. qui sicut
dictum est notus sit. potest

Expanded text:
Custodes non habent aliam disciplinam nisi quod clamant eos fortiter. Ilest de eis ut non sint duo in infirmaria in una mansione. Et sciendum quod si talis juvenis sit in infirmaria qui sciatur ridiculosus vel dispersus esse, nullo modo dei sine custode. Si vero notum fuerit de aliquo quod timeat Dominum et bonæ conversationis testimonio polleat, uni infirmorum qui sicut dictum est notus sit potest
Abbreviated transcription (Latin):
pulsare scillam capłi nͥ licen¬
tia pͥus petita a domino abb̃e
etiam si ip̃e in infirmariã fu¬
erit. mos enun est ut semꝑ
ad capłm exeat inde. et ideo
qͥa ipse prior ignorat forsitan.
quando uelit exire. semꝑ cũ
eius licentia debet illam pul¬
sare. Et cum frẽs de collatio¬
ne euut ad caritatẽ in refecto¬
rium. non debet surgere ad
pulsandũ cymbalũ. idonec d̾.¬
abbas ei significet. fodẽ om̃i¬
no m debet se habere claustͣ¬
lis pͥor aduersus maiorẽ pri¬
orem. Ip̃e uero pͥor tenet capi¬
tulũ de famulis. que uult
uerberat. et qũe uult dunit¬
tit. que uult apponit et qũe

Expanded text:
pulsare scillam capituli nisi licentia prius petita a domino abbate, etiam si in infirmaria fuerit; mos enim est ut semper ad capitulum exeat inde, et ideo quia ipse prior ignorat forsitan quando velit exire, semper cum ejus licentia debet illam pulsare. Et cum fratres de collatione eunt ad caritatem in refectorio, non debet surgere ad pulsandum cymbalum donec abbas ei significet. Eodem omnino modo debet se habere viceprior adversus majorem priorem. Ipse viceprior tenet capitulum, de famulis quem vult verberat et quem vult dimittit, quem vult deponit et quem
Abbreviated transcription (Latin):
maior prior susceꝑit bñdicti¬
onem exeundi aliquo. si pꝰ¬
quam exierit non est reuer¬
surus ii. aut uͦuͦ dieb si o¬
muttere in infirmariã cui in¬
derit necesse esse. s preciꝑe
ut carnem comedat ꝓpter in¬
firmitatẽ. aut ꝓ reparatione
Maxima autẽ cura debet ei
esse de infirmis om̃ib. Suꝑ
eum enim totum onus ẽ ut
om̃i cura ꝓuideat qͥd agant
qͥd uelint. qͥd ue eis et corꝑi
et anune utile aut necessari¬
um existat. ac sepissime debet
eos uisitare. xix¬
S
non potest fieri ip̃a die
qua euenerit. uł etiam infra
octo dies. non minus tñ qͣnlo¬
cumq est. oportunũ est. celeb ͤ¬
tur. eodem mͦ om̃ino quo ip¬
sadie. et si interim aliul suꝑ¬
uenerit. unguntur simul et

Expanded text:
major prior suscepit benedictionem exeundi aliquo, si postquam exierit non est reversurus tribus aut quatuor diebmittere in infirmariam, cum viderit necesse esse, et præcipere ut carnem comedat propter infirmitatem aut pro reparatione. Maxima autem cura debet ei esse de infirmis omnibus; super eum enim totum onus est ut omni cura provideat quid agant, quid velint quidve eis et corpori et animæ utile aut necessarium existat, ac piissime debet eos visitare.s non potest fieri ipsa die qua evenerit, vel etiam infra octo dies, non minus tamen quandocumque opportunum est celebratur eodem modo omnino quo ipso die; et si interim alius supervenerit, junguntur simul. Si
Abbreviated transcription (Latin):
nent de cõpletorio fi¬
nita colła egressi de capło ad
sinistram partem introitꝰ de¬
bent in trisantia remanere do¬
nec toto conuentu egresso. ab¬
bati sine priori querant sig¬
no licentiam remanendi. et
ad eius nutum tunc uel re¬
manebunt quiq uel ñ Si
autem aliqui fr̃es sitierint
tunc: facto signo refectorari¬
o. possunt etiam cum eis p̾sto¬
et querere licentiam biben¬
di. Seriꝰ uero nequaqͣm ẽ pe¬
tenda huiusmodi licentia. nͨ
etiam hac hora nisi raro. ex¬
cepto si quemlibet adeo uehe¬
mens sitis inuaserit. que oi¬
no sit intolerabilis. Eiusmo¬
di namq uehementie non ẽ
lex posita. Quacumq enĩ ho¬
ra quemq tanta intoleranti¬
a uexauerit. etiam in melii
matutinis: petet licentiam
bibendi. s tunc facto signo in¬
firmario ibit in infirmariã
nisi iuifans fuerit. ipse enu
statum redibit in chorũ ⁊ ibi
bibet. nec reuertetur postea
in conuentũ donec ad .i. aut
terciam scł̃m tempoꝵ diu̾si¬
tatem. non sine licentia tenen¬

Expanded text:
nent de completorio, finita collatione, egressi de capitulo, ad sinistram partem introitus debent in trisantia remanere, donec toto conventu egresso abbati vel priori quærant signo licentiam remanendi, et ad ejus nutum tunc vel remanebunt quique vel non. Si autem aliqui sitierint, tunc facto signo refectorario possunt etiam cum eis ibi præstoet quærere licentiam bibendi. Serius vero nequaquam est petenda hujusmodi licentia, nec etiam hac hora nisi raro, excepto si quemlibet adeo vehemens sitis invaserit quæ omnino sit intolerabilis: ejusmodi namque vehementiæ non est lex posita. Quacumque enim hora quemquam tanta intolerantia vexaverit, etiam in mediis matutinis, petet licentiam bibendi; sed tunc signo facto infirmario ibit in infirmariam nisi infans fuerit, ipse enim statim redibit in chorum ubi biberit, nec revertetur postea in conventum, donec ad primam vel tertiam secundum temporum diversitatem, non sine licentia tenen
Abbreviated transcription (Latin):
ouitio qui nonlum
est bñdictus. qͣm iliu
sine bñdictione fuerit. non
est usus aut consuetudo ut
fiant cocture. aut det᷑ ei caro
ad manducandum. etiã si in
infirmaria sit multũ debił
uł fiat ei ulla huiusmodli me¬
dicina preter sanguinis mi¬
nutionem. nisi forte tanta fu¬
erit necessitas ꝓ cuiꝰ magnitu¬
dine impietas uuleat᷑ non in¬
fringere consuetudinẽ. xxii
uando domñ abbas
in choro est siqͥs peti¬
turus licentiam cantanli
missam suie disuestiendi aut
modi egressionis de conuen¬
tu: ab eo debet petere. etiam¬

Expanded text:
o etiam qui nondum est benedictus, quamdiu sine benedictione fuerit, non est usus aut consuetudo ut fiant cocturæ aut detur caro ad manducandum, etiamsi in infirmaria sit multum debilis, vel fiat ei ulla hujusmodi medicina, præter sanguinis minutionem, nisi forte tanta fuerit necessitas pro cujus magnitudine impietas videatur non infringere consuetudinem. § De am dominus abbas in choro est, si quis petiturus est licentiam cantandi missam, sive devestiendi, modi egressionis de conventu, ab eo debet petere. Non e
Abbreviated transcription (Latin):
rit de quo dicat ut nulla du¬
bitatio sit. Et notandum qđ
ille qui clamat ei de quo cla¬
mauit non debet dare iudli¬
tium. nec est consuetudo ut
precipiatur ei. xluiii¬
N om̃ib ueniis que petunt᷑
in capło dicendum est uł re¬
spondendũ est mea culpa ei
qui tenet capłm. cum dixerit
quid dicitis. nisi tautũ eum
cum querit᷑ mĩa pro eo qui
in graui culpa est aut obeili¬
entie absolutio. aut cum qͥa¬
libet magnũ inuinctum est¬
est ei qui petit ueniam. aut
ꝓ huruismodi magna re. Tẽ
stram miserationem peto.¬
Cum autẽ domnꝰ abbas
aliquẽ in maiorẽ ꝓmouet
non petir ueniam. Sed cũ
dicitur ab abb̃e ite sessum
diderit in om̃ib locis. oẽs
hi qui fuerint priores eius
Iqui infra eum sedet. usq
ad illum qui supra ipsum
est: iuxta quem p̃ceptũ est
ei sedere si in capło non st̃
erunt eiꝰ qui eleuatꝰ fuerit
priores. siue sit clericus. si¬
ue conuersus. nisi aliqͥs de
om̃ib illis qui in capło u
mores eius sunt: qui super

Expanded text:
t de quo dicat ut nulla dubitatio sit. Et notandum quod ille qui clamat, ei de quo clamavit non debet dare judicium, nec est consuetudo ut præcipiatur ei. In omnibus veniis quæ petuntur in capitulo, dicendum vel respondendum est Mea culpa ei qui tenet capitulum, cum dixerit Quid dicitis, nisi tantum cum cum quæritur misericordia pro eo qui in gravi culpa est aut obedientiæ absolutio, aut cum quidlibet magnum injunctum est ei qui petit veniam aut pro hujusmodi magna re: tuncstram miserationem petoCum autem dominus abbas aliquem in majorem sedem non petit veniam, sed, cum dicitur ei ab abbate: Ite sessum diderit in omnibus locis, omnes illi qui fuerint priores ejus qui infra eum sedet usque ad illum qui supra ipsum est juxta quem præceptum est ei sedere, si in capitulo non sunt, erunt ejus qui elevatus fuerit priores sive sit clericus sive conversus, nisi aliquis de omnibus illis qui in capitulo minores illius sunt qui supra
Abbreviated transcription (Latin):
res et cum ipse sacerlos uł
alii reuestiti ad letaniã cum
dicitur om̃es sc̃i exeunt de
choro. non facint ante er
retro. Nec pueri qui in qua¬
dragesima al minorẽ missã
E

Expanded text:
re. Cum ipse sacerdos vel alii revestiendi ad letaniam, cum dicitur Omnes sancti, exeunt de choro, non faciunt ante et retro; nec pueri qui in Quadragesima ad minorem missam e
Abbreviated transcription (Latin):
ex hiis qui in refecto¬
rio cõmedt debet ire pau-¬
sare ad lectum suum dum
canunt᷑ regłares matutini
et insuꝑ tota psalmodia. pre¬
ter minutos qui in hyeme
lent ascendere dormitoriũ
s iacent cum infirmis. nisi
forte habuerint licentiam.
potest dare prior. s in ꝑpetu¬
um nullus nisi domnꝰ abb̃
ctorio comedit qũadui regu¬
laris hora canitur excepta
nona qͣndo statum post cibũ
canitur. S tñ siquis ex his
qui cum seruitorib refici¬
unt ipsa die in monasteri¬
um deforis uenit. Aa bene¬
ictionẽ siue finitũ sit pͣn¬
dium siue non: debet ire. ⁊
postea si ñdum finitum sit
in refectorium redire.xxxu¬
ullus in maiore ecele¬
sia cantare debet aliqͣ
horam uł etiam cõmemorati¬
onem sc̃oꝵ nisi forte solus se¬
cum preter domnũ abbem
nisi cum conuentu exceptis
illis qui ꝓpter suam missã
ad regularẽ horam non occͤ¬
rere possunt. hac sola causa
finita missa. ibidẽ ante alta¬
re cum quiete cantab̃t horã¬

Expanded text:
ex his qui in refectorio comedunt debet ire pausare ad lectum suum dum canuntur regulares matutini et insuper toto psalmodia, præter minutos, qui in hyeme,lent ascendere dormitorium, sed jacent cum infirmis, nisi forte habuerint licentiam: t dare prior, sed in perpetuum nullctorio comedit quamdiu regularis hora canitur, excepta nona quando statim post cibum cantatur. Sed tamen, si quis ex his qui cum servitoribus reficiunt ipsa die in monasterium de foris venit, ad benedictionem, sive finitum sit prandium sive non, debet ire et postea, si nondum finitum sit, in refectorium redire.utem in majori ecclesia cantare debet aliquam horam vel etiam commemorationem sanctorum nisi forte solus secum præter dominum abbatem, nisi in conventu, exceptis illis qui propter missam suam ad regularem horam non concurrere possunt. Hac sola causa, finita missa, ibidem ante altare cum quiete cantabunt hora
Abbreviated transcription (Latin):
onuersi ad magnum
mandatũ in cena do¬
mini qł fit in claustro et e¬
tiam ꝑ om̃ia tenent ordinẽ
suum. nisi tantũ in choro et
ad ꝓcessionẽ ad qͣ. canitur can¬
tus. et qͣndo reuestiti st̃. st̃ õs
siue aliqui. Tunc nainq nec
cliaconi. nec subdiaconi suant
riũ uener̃t. s precedunt sac̃¬
dotes sicut est ordo eoꝵ. sub¬
sequunt᷑ diaconi. et postea a¬

Expanded text:
oque ad magnum mandatum in Cœna Domini quod fit in claustro, et etiam per omnia tenent ordinem suum, nisi tantum in choro et ad processionem ad quam canitur cantus, et quando revestiti sunt omnes sive aliqui. Tunc namque nec diaconi nec subdiaconi servant rium venerunt; sed præcedunt sacerdotes, sicut est ordo eorum; subsequuntur diaconi, et postea
Abbreviated transcription (Latin):
x. uł .xii. qui defuncti st̃ in an¬
no. et nuitunt insimul. uł sic̃
tempꝰ finientiũ. et cõmoditas
nuttendi euenit. et sic ꝓ om̃i¬
bus fit unum off. cũ gñali
missa. et ceteris que solent fi¬
eri ꝓ nr̃is excepta p̃benda et
breuium transmissione ac re¬

Expanded text:
in anno et mittant insimul, vel sicut tempus finientium et commoditas euntium evenit; et sic pro omnibus fit unum officium cum generali missa, et ceteris quæ fieri solent pro nostris, excepta præbenda et brevium transmissione ac
Abbreviated transcription (Latin):
reuestiunt᷑ faciunt añ ⁊ re¬
tro cũ exeunt de choro ad
ui. s cum sut reuestiti ex¬
pectant donec debeant in¬
cipi psalmi ꝓstrati. et iterũ
reuertunt᷑ in chorũ. et ille
eoꝵ qui debet choꝵ tenere
affert cappã in brachio suo
et ponit eam suꝑ formam.

Expanded text:
revestiuntur faciunt ante et retro, cum exeunt de choro ad tertiam; sed, cum sunt revestiti, expectant donec debeant incipi psalmi, prostrati, et iterum revertuntur in chorum. Ille etiam qui debet chorum tenere affert cappam in brachio suo et ponit eam super formam.
Abbreviated transcription (Latin):
quando cõrigerit qił aliqui
eoꝵ non possint cum aliis.
et toto conuentu occurrere
al uersum pranii. solꝰ ma¬
gister eoꝵ ad gradũ ibit. ip̃i
uero recta uia ad iustas su¬
as ibunt. ibiq ante et retro
tantum facient. Si uero ita¬

Expanded text:
quando contigerit quod aliqui eorum non possint cum aliis et toto conventu occurrere ad versum prandii, solus magister eorum ad gradum ibit; ipsi vero recta via ad justas suas ibunt, ibique ante et retro tantum facient. Magister
Abbreviated transcription (Latin):
Ades. Pueri flagellant᷑ con¬
suetudinaliter. si opus fu¬
erit dum locutio ẽ in clau¬
stro. post uespos ñqͣ. Iuue¬
nes posst clamare eos deil¬
lis tantũ offensis quas fa¬
cuint contra eos. sicut est
de risu. aut signo facto si¬
bi. aut siqua sunt huuiꝰ¬
modi. de aliis numqͣ. sed
debent notum facere ma-¬
qũa clamabunt eos in ma¬
iori capitulo. Ibi eium mul¬
totiens suscipiunt magna
iudicia. et est mos quatuiꝰ
magister eorũ numqũa ex¬
pectet ut p̃cipiat᷑ ei. sed ex
quo auilit aliqũe eoꝵ exu¬
turum. stati non uissus
surgit. et uerberare non
cessat donec dicat qui tenet
capitulũ ut dimittat. Est e¬
tiam consuetudo ut quocũ¬
q ipsi pueri insimul eant
uł in dormitoriũ uł in mona¬
sterium. uel in quocũq: õs
magistri debeant subsequi

Expanded text:
§ Pueri flagellantur con§ Pueri flagellantur consuetudinaliter, si opus fuerit, dum locutio est in claustro, post vesperas nunquam. Juvenes possunt clamare eos de illis tantum offensis quas faciunt contra eos, sicut est de risu aut signo facto sibi, aut si qua sunt hujusmodi. De aliis nunquam, nisi quia debent notum facere maquam clamabunt eos in majori capitulo; ibi enim multoties suscipiunt magna judicia, et est mos qualiter magister eorum nunquam expectat ut præcipiatur ei, sed ex quo audit aliquem eorum exuturum, statim non jussus surgit et verberare non cessat donec dicat qui tenet capitulum ut dimittat. § Est consuetudo ut quocumque ipsi pueri insimul eant, vel in dormitorium, vel in monasterium, vel quocumque, magistri debent subsequi
Abbreviated transcription (Latin):
runtur enim in priuatiᷤᷤ
dieb ail formas transuer¬
sas. suꝑ quas ad preces qͥ
horarum exordia ueniam
petunt. U nũq tantum
remanet scabellum. suꝑ
qd̃ transuersum. sedet ma¬
ximus pueroꝵ. et interĩ
dum cantat᷑ regularis ho¬
ra. uł quelibet alia psalmo¬
dia. s et uersa facie adl oc¬
cidentem. ad interualla.
ut est post matutinalem
missam usq ad capitulũ.
post orationem tercie ma¬
iore missa staum sequente
post orationem none fr̃ib
rationem uespertinã. ad
canonẽ etiam nusse sedeus
uertit faciem contra orien¬
tem. Alii pueri si habent
scabella sedent suꝑ illa. ui¬
si faciem in chorum. Si
non habent: secdent suꝑ
terram. et semꝑ eodem in
quo maximꝰ eorum super
scabellum. Ad lectiones
nocturnorũ in dieb festis
et octab̾ sedent iuxta for.¬
mam indirectum. Quan¬
forme. tunc ita sedent. ut
et sit transuersũ unũ de
defuncto assidetur. pueri
de choro dextro sedent ad
cap̃. qui de sinistro ad pe¬

Expanded text:
runtur enim in privatis runtur enim in privatis diebus ad formas transversas, super quas ad preces quihorarum exordia veniam petunt, unumque tantum remanet scabellum, super quod transversum sedet maximus puerorum; etsi interim, dum cantatur regularis hora, vel quaelibet alia psalmodia, sedet versa facie ad occidentem. Ad intervalla, ut est post matutinalem missam usque ad capitulum, post orationem tertiae, majore missa statim consequente, post orationem nonae, fratribus orationem vespertinam, ad canonem etiam missae, si sedet, vertit faciem contra orientem. Alii pueri, si habent scabella, sedent super illa versi faciem in chorum; si non habent, sedent super terram et semper eodem modo quo maximus eorum super scabellum. Ad lectiones vero nocturnorum in diebus festis et octavis, sedent juxta formam indirectum. Quanae, tunc ita sedent ut et sit transversum unum de defuncto assidetur, pueri de choro dextero sedent ad caput, qui de sinistro, ad pe
Abbreviated transcription (Latin):
et cum dicenla est confessio
tercius accurrit. Ad utram¬
q nussam al qũa et priores
mutant locum. uertunt se õs
pariter in chorum. Et si mili¬
ter in sabb̃o ail ꝓcessionẽ que
ad uesperos et mat̾ agit᷑ ad s̃
et ad eam ꝓcessionem si qͣ
aliquando facimꝰ ꝓ aliqua
persona tali ueniente. Al
qͣ. si aliqͣndo cappis utiniur
ipsi non nisi tantũ albis. ia¬
men ad missarum sollem¬
pnia si conuentus inilutꝰ
est cappis. ip̃i quoq tuniciᷤ
sericis iniluant᷑. Ad secre¬
ta et canonẽ si conuentus
est inclinis. uel etiam pro¬
cumbit. ipsi stant erecti. p̃¬
ter ad solam dñic̃a oratio¬
nem. et unus eoꝵ magr̃
similiter erectus. iugiter
eos intuetur. In claustro
et in capitulo ubi sedent.
singuli singulos truncos
ꝓ selib habent. et ita sepa¬
ratos ab inuicẽ. ut nec a¬
mictum alteriꝰ aliquomo¬
do tangant. In ecclia est e¬
orum sessio diuersa. ꝓpter
scabella que nunc habent.
nunc auferuntur. Aufe¬

Expanded text:
et cum dicenda est confessio, et cum dicenda est confessio, tertius accurrit. Ad utramque missam, ad quam et priores mutant locum, vertunt se omnes pariter in chorum; et similiter in Sabbato ad processionem quae ad vesperas et matutinas ealiquando facimus pro aliqua persona tali veniente; ad quam si aliquando cappis induimur, ipsi non nisi tantum albis, cum tamen ad missarum solemnia si conventus indutus est cappis, ipsi quoque tunicis sericis induantur. Ad secreta et canonem si conventus est inclinis, vel etiam procumbit, ipsi stant erecti, praeter ad solam Dominicam Orationem; et unus eorum magister similiter erectus jugiter eos intuetur. In claustro et in capitulo ubi sedent singuli, singulos truncos pro sedibus habent, et ita separati ab invicem ut ille nec amictum alterius aliquo modo tangat. In ecclesia est eorum diversa, propter scabella quae nunc habent, nunc auferuntur; aufe
Abbreviated transcription (Latin):
psalmodia uł in alio cantu.
uł dormitando. uł aliquid
tale ullomͦ com mutendo mi¬
nime differtur. Absq mora
frocco et cuculla eruti iudi¬
cantur. et in sola ceduntur¬
to eorum magistro uirgis
iumineis leuibz. et teretib
ad hoc ꝓuisis. Cotulie dilu¬
culo cũ pͥmum in claustro
consederint. anteqͣ aliud qͥd
faeiant altiori uoce legunt¬
tres psalmos. quoꝵ initium
est. Miserere mei cls. Nec qͥsqͣ
prius uenit ad confessionẽ
qũa audierit hos psalmos
inchoatos esse. Ad om̃s horas
facies eoꝵ uersa est contra oc¬
cidentem qͣntũ puto ut ui¬
deri possint apriorib quiin
illa parte solent stare. Cum
uentũ fuerit ad preces utrĩ¬
q duo illi iuniores uertunt
se in chorum. terciꝰ qui ⁊ ma¬
ior est: et stat altari ꝓximus:
duo se comparant contra al¬
tare suꝑ unum scabellũ. et
unus magister est medius
inter eos: sicut etiã ad leta¬
mam. et ad singulas oratio¬
nes in presbiterio gerenlas

Expanded text:
psalmodia, vel in alio cantu, psalmodia, vel in alio cantu, vel dormitando, vel aliquid tale ullo modo committendo, minime differtur absque mora, froco et cuculla exuti, judicantur, et in sola to eorum magistro, virgis vimineis levibus et teretibus ad hoc provisis. Quotidie diluculo cum primum in claustro consederint, antequam aliud quid faciant, altiori voce legunttres psalmos, quorum initium est, Miserere, etc. Nec quisquam prius venit ad confessionem quam audierit hos psalmos inchoatos esse. Ad omnes horas facies eorum versa est contra occidentem, quantum puto, ut videri possint a prioribus qui in illa parte stare solent. Cum ventum fuerit ad preces, utrinque illi duo minores vertunt se in chorum; tertius, qui major est et stat altari proximus, fessionem duo se comparant contra altare super unum scabellum, et unus magister est medius inter eos, sicut etiam ad litaniam, et ad singulas orationes in presbyterio gerendas,
Abbreviated transcription (Latin):
tat ꝓpe se iacentem. Qui sur¬
gens. surgere facit et alium
sum tenente lanternã. me¬
dius inter illos magister
inceilit. Sic nimirũ eõ luẽ ⁊
reduẽ. nec candelam extin¬
guit. usq dum ambo sint
recollocati. Cũ autẽ cuncti
se leuauerint ad noctur nos
eunt simul ad necessarias.
et pueri et magistri ita ordi¬
nati: ut iam de duob p̾mi¬
in medio. duob ligneis cir¬
culis sunt prenotate. in qͥb
eis uenientibz nullus aule¬
at ut seleat. Capellum non
induunt sicut alii. iisi qũa¬
dui sedent. Surgentes stant
nudis capitib. inuicem ex¬
spectantes. ꝓuudeat eorum
magister principał. ut ñ priꝰ
ad eccł̃iam accedant. qũa õs
potuerint conuenisse. ⁊.uui.
psalios sensim et diligent̾¬
decautasse. Tũnc pͥmũ sollẽ¬
pniter uenit cum scolarib
suis et luminaribz. et ipse
tres illas fratrum orationes
terminat. quas uł ea uice.
runt. Ad nocturnos autem
immo ad om̃s horas. si quid
ipsi pueri offenderint in

Expanded text:
tat prope se jacentem, qui surtat prope se jacentem, qui surgit et surgere facit et alium sum tenente laternam, medius inter eos magister incedit, sic nimirum eos ducit et reducit, nec candelam extinguit usque dum ambo sint recollocati. Cum autem cuncti se levaverint ad nocturnos, eunt simul ad necessarias, et pueri et magistri ita ordinati ut jam de duobus pn medio duobus circulis ligneis sunt praenotatae, in quibus eis venientibus nullus audet ut sedeat. Capellum non induunt, sicut alii, nisi quandiu sedent; surgentes stant nudis capitibus, invicem exspectantes. Providet eorum magister principalis ut non prius ad ecclesiam accedant quam omnes potuerint convenisse, et septem psalmos sensim et diligenter cantasse. Tunc primum solemniter venit cum scholaribus suis et luminaribus, et ipse tres illas fratrum orationes terminat; quas ea vice, runt. Ad nocturnos, imo ad omnes horas, si quid ipsi pueri offenderint in
Abbreviated transcription (Latin):
mea subter firmaui. testibꝰ¬
q tradidi roborandã. Acci¬
pit ip̃e puer cum offertori¬
o patenam. et calicẽ hostia
imposita. et uino infuso. ⁊
ita uicarius ille inuoluit
manum pueri cum palla
altaris. ut tam ipsũ puerũ
qũa eius sacrificiũ offerat.
a sacerdote recipiendũ. p̾ea
induitur cuculla. et decer̾o
benedictio eius differtur.
usq ad legitimam etatem.
domuꝰ abbas cum uoluerit¬
ut eum benedicat. refert hoc
fratrib in capitulo. et ipse
uiuenis statim ueniam pe¬
tit. et de scola absolurus ue¬
nit ad pedes. Tamen ab ali¬
is pueris non recedit. usq
ad horam benedictionis. Si¬
cut alii nouitii profitetur.
Sola cuculle benedictio ñ
iteratur. nec exuitur. nec in¬
duitur nisi sicut et priꝰerat
forum disciplina est huius¬
modi. Primo simul in loco¬
uno dormitorii iacent. ⁊ sin¬
gula eorum lecta magistro¬
rum lectis sunt discreta.
Nullus eo alius accedere p̃
necessarias ire opus habue¬
iorem magistrũ sonitu exci¬

Expanded text:
mea subterfirmavi, testibusque tradidi roborandam. Accipit ipse puer cum offertorio patenam et calicem hostia imposita et vino infuso, et ita vicarius ille involvit manum pueri cum palla altaris, ut tam ipsum puerum quam ejus sacrificium offerat a sacerdote recipiendum. Postea induitur cuculla; et de caetero benedictio ejus differtur usque ad legitimam aetatem, D. abbas cum voluerit eum benedicere, refert hoc fratribus in capitulo, et ipse juvenis statim veniam petit, et de schola absolutus venit ad pedes; tamen ab aliis pueris non recedit usque ad horam benedictionis. Sicut alii novitii, profitetur; sola cucullae benedictio non iteratur, nec exuitur, nec induitur, nisi sicut et prius eratorum disciplina est hujusmodi. Primo simul in loco dormitorii jacent, et singula eorum lecta a magistrorum eorum lectis sunt discreta. Nullus eo alius accedere pranecessarias ire, prius majorem magistrum sonitu exci
Abbreviated transcription (Latin):
Post nonã cũ fr̃es biberint
et ad collationem exeunt
de refectorio. uadunt nouis¬
sumi. et aute domnũ abb̃em
uel priorem. Ubicũq tran¬
sieruit ꝑ claustrũ. fr̃es ali¬
quantulũ se leuant. et illiꝰ¬
si fueruit duo qũa om̃ib.

Expanded text:
Post nonam cum fratres biberint, et ad collationem exeunt de refectorio, novissimi et ante dominum abbatem vel priorem. Ubicumque transierint per claustrum fratres, aliquantulum se levant esi fuerint duo quam omnes.
Abbreviated transcription (Latin):
concessio in claustro. ita est
ordinata. ut pueri seleant
iuxta murum. magistri in
cancellis claustri. ilest ex¬
sint ugiter intueri. Per
medium eoꝵ nullus est oĩ¬
no qui audeat transire. Uͥ¬
cumq fuerint qͣntũlibet
libet sit fr̃m multitudo. tñ
om̃s cauent ita eis appropi¬
are ne uel tangat᷑ ab aliqͦ ue¬
stis eoꝵ. Cũm in refectoris
est ꝓpinatio caritatis de pig¬
mento. uł de quolibet potu.
refectorarius magister. si est
mature etatis et morum. po¬
test pueris teuentib scipho

Expanded text:
um sessio in claustro ita est ordinata ut pueri sedeant prope murum, magistri in cancellis claustri, et ijugiter intueri. Per medium eorum nullus est qui audeat omnino transire. Ubicunque fuerint, quantumlibet libet sit fratrum multitudo, tamen omnes cavent ita appropiare ut vel tangatur ab aliquo veternæ. Cum in refectorio est propinatio caritatis de pigmento vel de quolibet potu, refectorarius, si est maturæ ætatis ut mos, potest pueris tenentibus scyphos