comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo interrogatus oe iudicatus ẽ
uel ctiam ipse diabolus. quando ue¬
uit cum angelis ut coram illo assisteret.
si beati mundo corde. quoniam ipui
dm uidebunt. respondit non quidẽ
esse consequens. ut etiam uideant
dm̃. qui uoces ab eo factas aliquando
audiunt. Neq enim uiderunt eum
qui audierunt. quando dixit ad
filium. & clarificaui & iterum cla¬
rificabo. Uerũtam̃ non esse miran¬
dum si aliqui etiam non mundi
corde uident dm̃ in spetie quã uolun¬
tas eius fecerit latentem. inuisibili
& apud se in comutabili manente
natura. Si queris utrum etiam
sicuti est aliquando possit uideri.
respondeo filus hoc esse promissum.
de quib dictum est. scimus quia
cum apparuerit. suniles ei crimus
quoniam uidebimus eum sicuti ẽ.
quomodo uideatur in illo regno
ubi eum filii qus uidebunt ficuti
est. T unc quiype saciabitur in bo¬
nis desiderium eoꝵ. Non enim indig¬
ni dm uidebunt. De quib dictum est.

Expanded text:
ab illo interrogatus et judicatus est, ab illo interrogatus et judicatus est, vel etiam ipse diabolus quando venit cum angelis ut coram illo assisteret ; si beati mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt? Respondeo: non quidem esse consequens ut etiam videant Deum qui voces ab eo factas aliquanaudiunt. Neque enim viderunt eum qui audierunt, quando dixit ad Filium, « Et clarificavi et iterum clarificabo . » Verumtamen non esse mirandum, etsi aliqui etiam non mundi corde vident Deum in specie quam voluntas ejus fecerit, latente invisibili et apud se incommutabili manente natura. Si quaeris utrum etiam sicuti est aliquando possit videri, respondeo, filiis hoc esse promissum, de quibus dictum est, « Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est quomodo videatur in illo regno, ubi eum filii ejus videbunt sicuti est. Tunc quippe satiabitur in bonis desiderium eorum. Non enim indigni Deum videbunt, de quibus dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
accepimus in columba. & ulco din ne¬
mo uidit unquam. quia eam que in
deo habitat plenitudinem diuinitatis
nemo conspe xit. nemo mente aut
oculis conprehendit. Unde morees
ait deo. cum quo ut amicus amico.
facie ad faciem lo quibatur. si uiueni gra¬
tiam ante te. ostende michi temccipsũ.
Quid ergo ille non erat ipse: S Si non
esset ipse. non ei iliceret. ostende michi te¬
metipsum. sed ostende michi dm̃. Et
tamen s̃i qus naturam substantiamq
conspiceret. multominus diceret. ostende
michi temctipsum. Ipse ergo erat in
cadem spetie. qua apparere uoluerat.
non autem ipse apparebat in natura pro
pria quam moyzes uidere cupiebat.
Uude quod responsum est moxsi uerũ
est. quia nemo potest uiderc faciem di
& uiuere. id est uemo potest cum in
bac uita uiuens uidere sicuti est. Nã
multi uidererunt. sadl quod uoluntas
elegit. non quod natura formauit.
Si queris quemodo eum uidit uel
cuin scderatus. quando de suo scelere

Expanded text:
accepimus in columba. Et ideo Deum neaccepimus in columba. Et ideo Deum nemo vidit umquam; quia eam quae in Deo habitat plenitudinem divinitatis nemo conspexit, nemo mente aut oculis compreheait Deo, cum quo amicus amico, facie ad faciem loquebatur: « Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum . » Quid ergo? ille, non erat ipse. Si non esset ipse, non ei diceret, Ostende mihi temetipsum, sed, Ostende mihi Deum. Et tamen si ejus naturam substantiamque conspiceret, multo minus diceret: Ostende mihi temetipsum. Ipse ergo erat in ea specie, qua apparere voluerat. Non apria., quam Moyses uidere cupiebat; ita. unde, quod responsum est Moysi, uerum est, quia nemo potest faciem dei uidere et uiuere, id est nemo potest eum in hac uita uiuens uidere, smulti viderunt, sed quod voluntas elegit, non quod natura formavit. Si quaeris quomodo eum vidit vel Cain sceleratus; quando de suo scelere
Abbreviated transcription (Latin):
i queris utrum possit ds
uideri: respondeo potest.
Si queris uude sciam. re¬
spendeo quia in uerissima scriptura
lanitur. Beati mundo corde quoniam
ipsi dm uidebunt. & etera talia. Si
queris quo modo dietus sit inuisibilis
si uideri potest. respondeo inuisilem
esse natura. uideri autem sicut uult
cum uult. Plurimnis enim uisus est ͥ si¬
cuti est. sed quali specie illi placuit
apparere. Q uid est ergo quod cadem
dicit auctoritas. dm̃ nemo uidit un¬
quam: & quod apostolus paulus pla¬
nius explicat: Quem nemo inquit
hominum uidit. nec uidere potest.
Quomodo ergo dm uidit abtaham. isãds.
iacob. iob. moyzes. michcas. Yxuas.
& siqui alii sunt. de quib ueracissima
scriptura testatur. quod dm uiderunt.
Si d̾̃m nemo unquam hominum uidit
ncc uidere potest: magna questio est. quo
medo non sit contrarium. quia tot
antiqui uiderunt dm. si dm̃ uemo ui¬
dit unquam. quem nemo homiuum
qua uoluntas elegerit. non natura for¬
mauerit. quoniam ip̃m quoq usuin

Expanded text:
 quaeris, utrum possit deus uideri, respondeo: potest. si quaeris, unde sciam, respondeo: quia in ueracissima scriptura legitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, et cetera talia. si quaeris, quo modo dictus sit inuisibilis, si uideri potest, respondeo inuisesse natura. Videri autem potest cum vult sicut vult. Plurimis enim visus est non sicut est, sed quali specie illi placuit apparere. Quid est ergo quod eadem dicit auctoritas: Deum nemo vidit unquam , et quod Apostolus planius explicans: Quem nemo, inquit, hominum vidit nec videre potest . Quomodo ergo Deum vidit Abraham, Isaac, et Jacob, Job, Moyses, Micheas, Isaias, et si qui alii sunt, de quibus veracissima Scriptura testatur quod viderint, si Deum nemo unquam hominum vidit, nec videre pomodo non sit contrarium quod tot antiqui viderunt Deum: si Deum nemo vidit unquam; quem nemo hominum quam voluntas elegerit, non natura formaverit; quoniam Spiritum quoque visum
Abbreviated transcription (Latin):
ris consobrini filius uel filia. qui consobri
in appellantur. Quib ex latere accrescũt
propatrui preamite. ꝓauunculi. ꝓmat̃tere.
filius us filia. ad patriuus. aclamita. Fł u¬
materni. Fec quoq explanari amplius
Septimo gradu qui sunt cognati recta
linea supra iufraq prioris nominib non
appellantur. sed ex transuersa linea conti¬
uentur fratris sororis adnepos. adneptis.
consobriui filii. filieq suocessionis. IAcir co
gradu septimo constituti sunt. quia ulte¬
rius per rerum naturam nec nomiua in¬
ueniri. me uita succedentib prerogari po¬
test. In his scytem gradib omnia propinqui¬
tatum nomina continentur. ultra quos af
sinitas inucniri. nec successio potest ampliꝰ
proƿagari:¬

Expanded text:
ris consobrini filius et ris consobrini filius et ni appellantur. Quibus ex latere adcrescunt propatrui proamitae proauunculi promaterterae filius filia: abpatruus abamita, hi materni. Septimo t.  § 6. Septimo gradu qui sunt cognati recta linea supra infraque propriis nominibus non appellantur; sed ex transversa linea continentur fratris sororisque atnepos, atneptis, consobrini filii filiaeque. § 7. Successionis idcirco gradus septem constituti sunt, quia ulterius per rerum naturam nec nomina inveniri, nec vita succedentibus prorogari potest.  In his septem gradibus omnia propinquitatum nomina continentur, ultra quos nec affinitas inveniri, nec successio potest amplius propagari
Abbreviated transcription (Latin):
sororib nascuntur. quib acerescit pa¬
truus magnus. amita magna. id est
aui paterni frater ae foror. Nuulculus
magnus. inatertera magna. id est auie
qđ dent attauus atauia. infra adnepoᷤ
adncptis. Ex obliquo frĩs & sororis pro¬
nepos. proneptis. fratres patrueles. soro¬
res patrueles. amitini amitinȩ. conso¬
briui. consobrine. filius uel filia.
proprius. consobrinus. consobrina. id est
patrui magna. amitę magne. auunculi
magni. matrinę magne. filius uel filia.
Quib acereseunt ꝓpatriuuis ꝓ amita hii sunt¬
auiq materni. F ec species nec aliis gradib
quam scripta est. nec uocabulis aliis decla¬
rari potest. Sȩxto gradu ueniunt supra
triauius triauia. infra trinepos trineptis.
ex obliquo fratris & sororis adnepos adnep¬
tis. fratres patrueles. sorores iatrueles. ami¬
tini amitinȩ. consobrini ce consobrinȩ. pa¬
trui magni. amitȩ magne. auunculi mag¬
iii. matertere magnę. nepos neptis. ꝓprio¬

Expanded text:
sororibus nascuntur. Quibus accrescit pasororibus nascuntur. Quibus accrescit patruus magnus, amita magna, id est, avi paterni frater et soror. Avunculus magnus, matertera magna, id est, aviaquidem atavus, atavia: infra adnepos, adneptis: ex obliquo fratris et sororis, pronepos, proneptis: fratres patrueles, sorores patrueles: amitini, amitinae: consobrini, consobrinae filius, vel filia, proprius consobrinus, consobrina, id est, patrui magni, amitae magnae, avunculi magni, materterae magnae filius, vel filia. Quibus accrescunt propatruus, proamita. Hi suntaviaque magni materni. Haec species nec aliis gradibus quam scripta est, nec aliis vocabulis declarari potest. Sexto gradu veniunt supra tritavus tritavia. Infra trinepos trineptis. Ex obliquo fratris et sororis adnepos adneptis. Fratres patruelis et sorores matruelis, amitini amitinae, consobrini, consobrinae. Patrui magni, amitae magnae, avunculi magni materterae magnae. Nepos nepotis propio
Abbreviated transcription (Latin):
IRIONO gradu superiori
linea continentur pater &¬
mater. in inferiori filius
inferiori nepos neptis. In transuer
so frater soror que persone dupli¬
fantur. Auus enun o auia tam
ex patre quam ex matre accipiunt᷑.
Que persone subsequentib quoq
gradib similiter pro substantia eaꝵ
que in quo gradu subsistunt. in iyso
ordine duplicantur. in scđo ordine.
est & maternus. Itrum duo genera nepotum
sunt. siue ee filio siue ex filia procitati. E rater
& soror ertransuerso uenrunt. il est aut frater
patris. aut frater matris. qui aut patriius
aut auunculus nominatur. Qui & ipsi
hoc ordine duplicantur. Tertio gradu ue¬
uiunt supra proauus proauia. infra pro¬
nepos proueptis. Ex obliquo fr̃is sororisq
filius & filia. patruus amita. iil est patris
ueniunt supra. ab auus abauia. Infra
abnepos abneptis. Exobliquo fratris &
sororis nepos & neptis. Patruelis soror
patruelis. id est patrui filius uel filia.
uel filia. Itemq consobrini. qui ce duab

Expanded text:
rimo gradu superiori linea continentur pater mater, inferiori filius insa frater et soror. Quae personae duplicantur. Avus enim et avia tam ex patre quam ex matre accipiuntur. Quae personae sequentibus quoque gradibus similiter pro substantia earum quae in quo gradu subsistunt, ipso ordine duplicantur. Illae personae it maternus est. Item duo genera nepotum sunt, sive ex filio sive ex filia procreati. Frater et soror ex transverso veniunt; id est aut frater patris, aut frater matris, qui aut patruus aut avunculus nominatur. Qui et ipsi hoc ordine duplicantur. Tertio gradu veniunt supra proavus, proavia; infra pronepos, proneptis. Ex obliquo fratris et sororis filius vel filia, patruus, amita, id est patris veniunt supra abavus et abavia, infra abnepos et abneptis. Ex obliquo fratris et sororis nepos, neptis patruelis, frater, soror, patruelis, id est patrui filius vel filia. vel filia. Itemque c
Abbreviated transcription (Latin):
Rl Tergo illius ciuitatiᷤ
& una inomnib & insepa¬
rabilis in singulis uoluntã
libera ab omni malo. Liberata ox imple¬
ta omini bono. fruens indesmenter ȩt̃noꝵ
iocunditate gaudioꝵ. oblita culpaꝵ.
oblita penaꝵ. tamen nec ideo sue libe.¬
rationis oblita. ut liberatori suo non sit¬
ĩ grata. Quantum ergo attinet add scientiã
rit. omnes morbos corporis nouit.
Sicut autem corpore sentiuntur. plu¬
rimos nescit. quos ipse non passus ẽ.
Ut gͦ scientie maloꝵ. due sunt. una
qua potentiam mentis non latent. alte¬
ra quã experientis sensib inherent.
Aliter quippe sciuntur omiria uitia
per sapientie doctrinam. aliter ꝑ insi¬
pientis pessimam uitam. ita ce obhui¬
ones maloꝵ. due sunt. Aliter namq¬
ea obliuiscitur eruditus & doctus.
aliter expertus & passus. Ille si peri¬
tiam negligat. iste si miseria careat.
Sedi hanc obliuionẽ quam poste¬
riore loco posus. non erunt memores
sc̃i preteritoꝵ. maloꝵ. Carebunt enin

Expanded text:
 ergo illius civitatis et una in omnibus, et inseparabilis in singulis voluntas libera, ab omni malo liberata, et impleta omni bono, fruens indeficienter aeternorum jucunditate gaudiorum, oblita culparum, oblita poenarum; nec tamen ideo suae liberationis oblita, ut liberatori suo non sit grata. 4. Quantum ergo attinet ad scientiam rr, omnes fere morbos corporis novit: sicut autem corpore sentiuntur, plurimos nescit, quos ipse non passus est. Ut ergo scientiae malorum duae sunt; una, qua potentiam mentis non latent; altera, qua experientis sensibus inhaerent aliter quippe sciuntur omnia vitia per sapientiae doctrinam, aliter per insipientis pessimam vitam: ita et obliviones malorum duae sunt. Aliter ea namque obliviscitur eruditus et doctus, aliter expertus et passus: ille, si peritiam negligat; iste, si miseria careat. Secundum hanc oblivionem quam posteriore loco posui, non erunt memores sancti praeteritorum malorum: carebunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
alieno diabolo. unde ni¬
inium suꝑbus incedit.
mors alterius generis preparatur in
eterno igne tartari. quo non solum
cum terrenis. sed etiam cum aerus
corporib exruciari spiritus possint.
Quod post dampnationem repboꝵ⁊
sci plenius cognoscẽt gratiam dei:
E yla nentib igitur
anglis & hominib repro¬
bis in ȩterna pena. tunc
scĩ scient plenius. quid homini
dĩcet. ite in ignem eternum. sic
iustis. uenite bemͣcti patris mei
paratum regnum. Et sieut illi ibũt
in cembustionem ȩternam: sic iusti
in uitam eternam. Quid est autem
patri quam habui apud te. priusquã
mundus fieret. C unc enim tradet reg¬
num deo & patri. ut intret seruus bo¬
nus in guidium dñi sui. Q uopiodo¬

Expanded text:
alieno diabolo, unde nimium superbus incedit, mors alterius generis praeparatur; in aeterno igne tartari. Quo non solum cum terrenis, sed etiam cum aeriis corporibus excruciari spiritus possint. CAP. XIII. Quod post damnationem reproborum sancti plenius cognoscunt gratiam Dei. Remanentibus igitur angelis et hominibus reprobis in aeterna poena, tunc sancti scient plenius quid boni dicet: « Ite in ignem aeternum » : sic justis: « Venite, benedicti Patris mei, paratum vobis regnum . » Et sicut illi ibunt in combustionem aeternam, sic justi in vitam aeternam. Quid est autem Patri: « Quam habui apud te priusquam mundus fieret . » Tunc enim tradet regnum Deo et Patri, ut intret servus bonus in gaudium Domini sui. DIVISIO
Abbreviated transcription (Latin):
eterne glorie subtilitate discordat:
rant pro inimicis sius
co temyore quo possunt
ad fruatuosam penitentiam eoꝵ corda
conuertere. atq ipsa conuersione sal¬
uare. Quid enim aliud pro mnimiciꝰ
oraudum est. nisi hoc quod apostolus
ait. ut det illis ds penitentiam ad
scant a diaboli laqueis a quo captiui
tenentur. ad iysius uoluntatem

Expanded text:
aeternae regulae subtilitate discordat. aeternae regulae subtilitate discordat. rant pro inimicis suis eo tempore, quo possunt ad fructuosam poenitentiam eorum corda convertere, atque ipsa conversione salvare. Quid enim aliud pro inimicis orandum est, nisi hoc quod Apostolus ait: Ut det illis Deus poenitentiam, scant a diaboli laqueis, a quo capti tene
Abbreviated transcription (Latin):
modica despiqunt: noq rursũ modlca
magnis associari indigna sunt: sed
inter magna fidei sacram̃ta. copp que
in suo orcdne infertora uidentur men¬
quȩ in ueritate unum sunt. Nam ipse
as humiliari dignatus est. adhumana
descendens: ut hominẽ postmodum
ad huina subleuaret:¬

Expanded text:
modica despiciunt, neque rursus modica modica despiciunt, neque rursus modica magnis associari indignata sunt, sed inter magna fidei sacramenta, eorum quae in suo ordine inferiora videntur menquae in veritate unum sunt. Nam ipse Deus humiliari dignatus est, ad humana descendens, ut hominem postmodum ad divina sublevaret
Abbreviated transcription (Latin):
SERAB ENRIS. SACRIS
spiritualiũ sensuum ꝓfunditates.
Sed quia non omnib cadem intelli¬
geudi gratia data est. habet saerum do¬
quium quedam in se. quib fidem sur¬
plicium pascit: quȩ qͥdem altioribus
iuncta. unam ueritatis regulam ꝑficũt:
ꝓpterea in sacri eloquii tractatione nõ
cadem dicendi forma ubiq seruanda
est. quia altiora fidei sacram̃ta excellen¬
tiori sermone. & digno sanctis reueren¬
ter tractanda sunt: minora auͣt sacra¬
mentors diuinoꝵ instrumenta pro
capacitate simpliqum hunuiliori locu¬
cionis geaere explananda: ut constet
quod scriytum est: in fimbriis aureis
qrtumamicta uarietatib. Sicut
enim sc̃a electoꝵ. ecclesia moꝵ bono¬
rum ac uixtutum uarietate pulchre¬
adernatur: ita sacra scriptura. unlle
ipsa ȩcclesia. sc̃ãm uiuendi formam.
surait. in suo sermone pulchra uarie¬
tite contexitur: in qua tayn uarictas
ipla ap ta est: ut scisma uon generet.
ut cuc. sitas concoss. aduersitatem
non pariat. Neq enim in ea magna

Expanded text:
Scripturis sacris spiritualium sensuum profunditates; sed quia non omnibus eadem intelligendi gratia data est, habet sacrum eloquium quaedam in se quibus fidem simplicium pascit; quae quidem altioribus juncta unam veritatis regulam perficiunt. Propterea in sacri eloquii tractatione, non eadem intendendi forma ubique servanda est, quia altiora sacramenta excellentiori sermone et digno sanctis reverenter tractanda sunt; minora autem sacramentorum divinorum instrumenta, pro capacitate simplicium humiliori locutionis genere explananda, ut constet quod scriptum est: In fimbriis aureis circumamicta varietatibus . Sicut enim sancta electorum Ecclesia morum bonorum ac virtutum varietate pulchreadornatur, ita sacra Scriptura unde ipsa Ecclesia sancta vivendi formam sumit, in suo sermone pulchra varietate contexitur; in qua tamen varietas ipsa apta est, ut schisma non generet; et diversitas concors, ut adversitatem non pariat. Neque enim in ea, magna
Abbreviated transcription (Latin):
qui uoluntarium deo sacrisiqum
castitatis offerre debemus. sicut scrip¬
tum est. de uirginib preceptum ñ¬
de uoluntariis eunuchis loquens dñs¬
adiecit. Qui potest capere capiat
Acsi dicerit. Fcininalib ego uos¬
non uestio. nec cuiquam necessita¬
tem impono. Qui uult esse sacerdoᷤᷤ
ipse se uestiat. & ingressurus ad sc̃a.
ad uererunda tegenda uoluntarie
munimentum castitatis assumat.
Notandum uero quod sacerdotib
inferioris ordinis. neq tunica dat᷑
iacintina. neq suꝑhumerale. noq
rationale. neq lamina aurea. qͥb
soli utuntur pontifices. id est sum¬
mi sacerdotes. sed tantum pode¬
ris & mitra. & zona qua stringi¬
tur ipsa poderis. id est tunica bis¬
sina. quia funguntur quidem
sacerdotio. sed non in sacerdotio ill
dignitate qua funguntur qui octo
indiunentis decorant᷑:
autem indum̃ta
que aueteri instru¬
m̃to nouum sacer¬
dotum assumpsit. tunica linea.
zona. suꝑhumerale. tunica inter¬

Expanded text:
qui voluntarium Deo castitatis qui voluntarium Deo castitatis sacrificium offerre debemus, sicut scriptum est: De virginibus praeceptum de voluntariis eunuchis loquens adjecit: Qui potest capere capiat . Ac si diceret: feminalibus ego non vestio, nec cuiquam necessitatem impono. Qui vult esse sacerdos ipse se vestiat, et ingressuris ad sancta, ad verenda tegenda voluntarie munimentum castitatis assumat. Notandum vero quod sacerdotibus inferioris ordinis, neque tunica datur hyacinthina, neque superhumerale, neque rationale, neque lamina aurea; quibus soli utuntur pontifices, id est summi sacerdotes; sed tantum poderis et mitra et zona qua stringitur poderis ipsa, id est tunica byssina; quia funguntur quidem sacerdotio, sed non in illa dignitate qua funguntur sacerdotio qui octo indumentis decorantur.autem indumenta quae a Veteri Instrumento novum sacerdotium assumpsit. Tunica linea, zona, superhumerale, tunica inter
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ. patrum exempla. in p̃missa
iemoria habere debet. & scđm ip¬
sã sua facta moderari:
OE cetera orna¬
menta suꝑimponitur
capiti pontificis mitra.
que alio nomine eydaris
ul thiara uocatur. qua quinq
sensuum qui in capite sedem habent
regimen significatur. I inister uero
bene uitam suam regens. caput suũ
xp̃m ornat. quia sicut ait apostolus
caput. xp̃i ds est. conuenienter orna¬
mento capitis. nousssume lamina
aurea suꝑimponitur. cui insculy¬
tum est nomen dei. quod in hebra¬
ico ineffabile uocant. ut per hoc
significetur dm̃ sicut conditor est
omtium. ita rectorem esse unuer¬
soꝵ. & ad honorem & gloriam eiꝰ
referendam. quicquid a sacerdotib
&ł ministris sacris bene fuerit
dispensatum. E ce igitur indu¬
menta octo esse debere moyses
in exodo constituit. sed in leuitico
de hisdem indumentis tractans.
de octauo. id est de feminalib tacurt.
fortassis quia ad genitalia. & aduere
cunda nr̃a lex manum non mittit.

Expanded text:
sanctorum Patrum exempla impressa sanctorum Patrum exempla impressa memoriae habere debet, et secundum ipsa facta sua moderari.  caetera ornamenta superimponitur capiti pontificis mitra, quae alio nomine cydaris vel tiara vocatur; qua quinque sensuum qui in capite sedem habent regimen significatur. Minister ergo bene vitam suam regens caput suum Christum ornat. Quia autem sicut ait Apostolus: Caput Christi Deus est ; convenienter ornamento capitis; novissime lamina aurea superimponitur, cui inscriptum est nomen Dei, quod Hebraice ineffabile vocatur. Ut per hoc significetur Deum sicut conditorem omnium ita etiam rectorem esse universorum; et ad honorem et gloriam ejus referendum quidquid a sacerdotibus et ministris sacris bene fuerit dispensatum. Haec igitur indumenta octo esse debere Moyses in Exodo constituit. Sed in Levitico de eisdem indumentis tractans de octavo, id est de feminalibus, tacuit; fortassis quia ad genitalia nostra et verecunda lex manum non mittit,
Abbreviated transcription (Latin):
ouem iesse cdebere ostendatur. In ipso
autem rationali posita sunt manife¬
statio. & ueritas. ut in doctrina sua
pontifex nec aliud quam ueritas
suggerit efferre presumat. neq id
quod a ueritate intus hauserit rati¬
one ae opere approbare oe manife¬
stare desistat. Notandũ uero quod ad¬
inuicem connectantur rationale &
suꝑ humerale. quia coherere & concor¬
cdare debent ratio & opera. ut quod
mentis intelectu ꝑcipimus. opere &¬
ore inpleamus. Deinde etiam quia
non prius rationale quam superhu¬
merale nominatur. quoniã in scola
uirtutum opera precedunt. ut sapi¬
entiam apprehendas. sicut scriptum
est. A mandatis tuis intellexi. Et
iterum que cepit ihesus facere & do¬
ccre. Postea manifestano sequitur
post rationale. ne docete presumas
quod prius non didiceris. Euic enĩ
concordat quod in ipso rationali
duodecun lapides inserti erant. duo¬
decun patriarchaꝵ. nomina insculp¬
ta in se continentes. quia pontifex

Expanded text:
onem inesse debere ostendatur. In ipso onem inesse debere ostendatur. In ipso autem rationali posita sunt manifestatio et veritas, ut in doctrina sua pontifex nec aliud quam veritas suggerit, efficere praesumat, neque id quod a veritate intus hauserit ratione et opere approbare et manifestare desistat. Notandum vero quod adinvicem concatenantur rationale et superhumerale, quia cohaerere et concordare debent, ratio et opera, ut quod mentis intellectu percipimus opere impleamus. Deinde etiam quia non prius rationale quam superhumerale nominatur, quoniam in schola virtutum opera praecedunt, ut sapientiam apprehendas, sicut scriptum est: A mandatis tuis intellexi . Et iterum: Quae coepit Jesus facere et docere . Postea manifestatio sequitur post rationale, ne docere praesumas quod prius non didiceris. Huic etiam concordat quod in ipso rationali duodecim lapides inserti erant duodecim patriarcharum nomina inscripta in se continentes, quia pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
ueteri soli pontifices utebantur. cisdẽ
quib & ⁊ ona fuerat distineta cole¬
rib. Sub gratia autem hoc uestuñtu
mune est. Quod ꝑ quattuor colors
in zona significari diximus. id ipsus
autem suꝑhumerale fortitudiuem
operum & patientiam laborum.
ꝓ eo quod ad portanda houera hu¬
meri supponuntur. id cireo in qlo
suphumerali duob lapidib p̃ciosis.
quoꝵ unus a dextero humero. al ter
uero a sinistro suꝑpositus fuerat. nomi¬
na duodecim patriarchaꝵ. inscripta
tero. quia ꝑ nomina patriarcharum
memoria sauctoꝵ intelligitur. quam
sacerdos a dextris & asinistris. id est
in ꝓsperis e in aduersis cordi imp̃ssã
semper habere &e portare debet. No¬
firum uero sacerdotium suꝑhumerale
similiter intextum non habet. ut
uetus pro co quod xp̃iana religio magi
simplicitati studere debeat quam su
EQUIT UR
deinde rationale siue
logion. quod pectori
pontificis suꝑimponit᷑
ut uicius corde sapientiam & discreti¬

Expanded text:
eteri soli pontifices utebantur; eisdem eteri soli pontifices utebantur; eisdem quibus et zona fuerat distincta coloribus. Sub gratia autem hoc vestimentum mune est. Quod autem per quatuor colores in zona significari diximus, idipsum iautem superhumerale fortitudinem operum, et patientiam laborum, pro eo quod ad portanda onera humeri supponuntur. Idcirco in ipso superhumerali duobus lapidibus pretiosis, quorum unus a dextro humero, alter vero a sinistro superpositus fuerat; nomina duodecim patriarcharum inscripta tero, quia per nomina patriarcharum memoria sanctorum intelligitur, quam sacerdos a dextris et a sinistris, id est in prosperis et adversis cordi impressam semper habere et portare debet. Nostrum vero sacerdotium superhumerale similiter intextum non habet ut vetus, pro eo quod Christiana religio magis simplici veritati studere debeat quam supSequitur deinde rationale sive logion, quod pectori pontificis superimponitur, ut in ejus corde sapientiam et discreti
Abbreviated transcription (Latin):
rursum expleta uiec ad operam car¬
nalis cõmertii relaxauit. Rdiqua
autera duo id est tumca linea c
zona. ueteris & noui testamenti
sacerdotib comunia esse noscunt᷑.
quamuis nr̃m sacerdotium zonã
quattuor colorib intextam non re¬
quirat. fortasis superstitionis ui¬
tandȩ causa. aut mopia aruficii
inductum contentum pura
simplici continentia:
EQUIEN R
quartum indum̃
Et merito pontifex duab tunicis
induitur. qui debet de thesauro
& ipsa tunica secunda interior appel¬
latur uł iacintina. cuius color speciẽ
ecli sereni imitatur. ut. ꝑ hoc intelli
gatur. quia pontifex plus debet de
celestib cogitare quam de terrenis
Rectus ordo. primum in tunica li¬
nea & zona & ftrninalib exprimi¬
tur munditia carnis. deinde ꝑ tu¬
nicam interiorem uł iacintinam
significatur mundicia cordis:
De superhumerali.
UIN T̃ A uestis
est superhumerale
quod hebraice uocat᷑
ephot. hoc in testamento¬

Expanded text:
rursus expleta vice ad operam carrursus expleta vice ad operam carnalis commercii relaxavit. Reliqua autem duo, id est tunica linea et zona, Veteris et Novi Testamenti sacerdotibus communia esse noscuntur, quamvis nostrum sacerdotium zonam quatuor coloribus inter textam non requirat, fortassis superstitionis vitandae causa aut inopia artificii inductum, contentum pura ac simplici continentia. CAP. equitur quartum indumen. Et merito pontifex duabus induitur tunicis, qui debet de thesauro  quod et ipsa tunica secunda interior appellatur, vel hyacinthina cujus color speciem coeli sereni imitatur, ut per hoc intelligi detur, quod pontifex plus debet de coelestibus cogitare quam de terrenis. Rectus ordo: prius in tunica linea et zona et feminalibus exprimitur munditia carnis; deinde per tunicam interiorem vel hyacinthinam significatur munditia cordis. CAP. VI. De superhumerali. Quinta vestis est superhumerale, quod Hebraice vocatur Ephot. Hoc in Testamen
Abbreviated transcription (Latin):
mentis tegebatur necessitatem. quã
obseruande castitatis & munditię
significationẽ. Neq uero existiman¬
dum est in illo priori popisso uiroᷤᷤ
discooperta au̾t non uelata carne
pudoris incedere. ut intraturi
ad sc̃a tunc demum uelare ueren¬
da iuberentur. sed uoluit ser¬
mõ dei in sacro officio ministros
dei ad tegenda infirma corporis
ꝓprium ac singulare officium ope¬
rimentum habere. ut ꝑ hoc osten¬
deret pudiciciam. & castimoniã
illoꝵ. prccipue cum sca tractarẽt.
unicam & singularem esse debere.
Unde ministri noui sacerdocii hoc
operimentum in sacro offitio sin¬
gulare uon assumunt. quib est
iniuncta seruande castitatis cotidi¬
ana necessitas. sicut est cotidie offe¬
rendi concessa potestas. A inistri uͦ
ueteris figure. tempore sacrificis¬
offerendi feminalia sumunt. quȩ
ministerio expleto iterũ soluunt
quoniam & a contactu carnis uetꝰ
lex sacra tractaturos ꝓhibuit. quoᷤᷤ

Expanded text:
mentis tegebatur necessitatem, quam mentis tegebatur necessitatem, quam ob conservandae castitatis et munditiae significationem. Neque vero existimandum in illo priori populo viros discooperta, aut non velata carne pudoris solitos incedere, ut intratum ad sancta tunc demum verenda tegere juberentur. Sed voluit sermo Dei in sacro officio ministros Dei ad tegenda infirma corporis proprium ac singulare operimentum habere, ut per hoc ostenderet pudicitiam et castimoniam illorum praecipue cum sancta tractarent, unicam et singularem esse debere. Unde ministri novi sacerdotii hoc operimentum in sacro officio singulare non assumunt, quibus est injuncta servandae castitatis quotidiana necessitas, sicut quotidie est offerendi concessa potestas. Ministri vero veteris figurae, tempore offerendi sacrificii femoralia sumunt, quae ministerio expleto iterum solvunt; quoniam a contactu carnis vetus lex sancta tractaturos prohibuit, quos
Abbreviated transcription (Latin):
astringitur. ut casti¬
tas sacerdotis nullo incentiuoꝵ.
cstu dissoluatur. sicut scriptum est.
Sint lumbi uestri precincti. Uestis
quippe candida. mundiciam. zona
uero continentiam significat. ut
illic ñ sordescat. hic non effluat
uita spiritalis. Hec zona in ueteri
testamento quattuor colorib distin¬
eta inuenitur. id est purpura. bis¬
so. iacincto. coco. quȩ uaria inter-¬
pretatione sui siue ad quattuor ele¬
menta. quoꝵ. complexione natura
humana constat. ut totem quod
homini ẽ stringatur. & cohibeatur
afluxu uitioꝵ. siue ad quattuor
homo çe omni parte cingi debet or
muniri. referenda putant:.¬
De femmnalibus lineis:
Beiuslem castitatiᷤ
& continentie signum
quȩ ꝑ tunicam &s
zonam designatur. hoc est etiam qͦd
inter cetera saera indumenta femina¬
lia linea circa renes ad sacrum mini¬
sterium ingredientum applicari iub en¬
tur: non tam ad turpitudinis uelan¬
de. que solitis cottidiani usus indu¬

Expanded text:
astringitur, ut castiastringitur, ut castitas sacerdotis nullo incentivorum aestu dissolvatur, sicut scriptum est: Sint lumbi vestri praecincti . Vestis quippe candida munditiam, zona vero continentiam significat, ut illic non sordescat, hic non effluat vita spiritualis. Haec zona in Veteri Testamento quatuor coloribus distincta invenitur, id est bysso, purpura, hyacintho, cocco, quos varia interpretatione sive ad quatuor elementa, quorum complexione natura humana constat, ut totum quod hominis est stringatur et cohibeatur a fluxu vitiorum, sive quatuor homo ex omni parte cingi debet et muniri, referendos existDe feminalibus lineis. Ob ejusdem castitatis et continentiae signum quae per tunicam et zonam designatur, hoc est etiam quod inter caetera sacra indumenta, feminalia linea circa renes ad sacrum ministerium ingredientium applicari jubentur; non tam ad turpitudinis velandae quae solitis quotidiani usus indu
Abbreviated transcription (Latin):
& laminam aurcam. quib si femina¬
lia linea que ritu saero renes pontifici
stringebantur adieceris. octo sacer¬
dotalia indumenta.
De tuniea byssia.
UNI CA: bessina
est. que grece pode¬
ris id est talaris no¬
minatur. quia a collo usq ail talos
extenditur. quȩ in nouo quidem sacer¬
dotio. non de bysso solum scdlino c̃
ficata. atq aptata. nichil suꝑfluum
aut dissolutum in uita sacerdotis
esse debere ostendit. E ec ob speciem
canderis nomen albe sortitur. quo
munditiam significat inẏnistroꝵ
dei. sicut scriptum est. bissinũ suns
iustificationes sanctoꝵ.. Caro quiss
hominis munditiam quam ex nanl¬
ra non habet. studio bono admittenti
alquirit per gratiam. ut scđ̃m apo¬
stolum minister ep̃i corpus suum
castiget. &e in seruitutem re diglł.
quĩadmoclum bẏssus. uel linũ cando¬
rem quem ex natura non habu̾it. ꝑ
studium & industriam multis tun¬
sionib &e quasi quadã uerxatione
attritum adquirit.
tunica linea. circa
renes ⁊ ona fortiter

Expanded text:
 laminam auream, quibus si feminalia linea, quae ritu sacro circa renes pontificis stringebantur, adjeceris, octo sunt sacerdotalia indumenta. CAP. II. De tunica byssina. Tunica byssina est quae Graece ποδήρης, id est talaris appellatur; quia a collo usque ad talos extenditur, quae in novo quidem sacerdotio non de bysso solum, sed etiam ficata atque aptata, nihil superfluum aut dissolutum in vita sacerdotis esse debere ostendit. Haec ob speciem candoris nomen Albae sortitur, quo munditiam significat ministrorum Dei. Sicut scriptum est: Byssinum sunt justificationes sanctorum . Caro quippe hominis munditiam quam ex natura non habet, studio bono adnitente acquirit per gratiam, ut secundum Apostolum minister Christi, corpus suum castiget, et in servitutem redigat , quemadmodum byssus vel linum candorem quem ex natura non habuit, per studium et industriam multis tunsionibus et quasi quadam vexatione attritum acquirit. tunica linea circa renes fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
uiderunt oculi tui: & in libro tuo
omines scribentur. Si omnes. ergo
parui &e magnt. Quid est. oculi tus
uidebunt. S Ayprobauerunt. Q d
est. in libro tuo omnes seribentur: S̃¬
Saluabuntur. E rgo inperfecti quoq
saluabuntur. Qui enim inperfecti
sunt. aliquid sunt. & aliqui sunt.
& innumero ponuntur & scribũt᷑.
Qui nichil sunt. nulli sunt. nec scri¬
bi aut numerari habent. qui nichil
habent. E rgo omni habenti dabit᷑
& habuudabit. e mui habenti me¬
ritum: dabitur p̃mium. Nondix̃.
habenti magnum meritum p̃mium
dabitur. & paruum meritum ha¬
benti non dabitur. sed omni inqͥt
habenti dabitur. & habundabit.
E rgo etiam ille qui paruum meri¬
tum habet. cum premium acceperit.
satis habebit. quamuis non tantũ
habebit. quantum ille qui magnũ
meritum habuit. Solus ille exdu¬
ditur. a percipiendo premio: qui¬
uiehil habet de merito. O mues ergo qui
in dño moriuntur. bcati sunt. quia
pest meritum uirtutis. ad p̃mium

Expanded text:
viderunt oculi tui, et in libro tuo viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur . Si omnes, ergo et parvi et magni. Quid est, oculi tui viderunt? Approbaverunt. Quid est, in libro scribentur? Salvabuntur. Ergo imperfecti quoque salvabuntur. Qui enim imperfecti sunt aliquid sunt; et aliqui sunt, et in numero ponuntur et scribuntur. Qui nihil sunt, nulli sunt, nec scribi aut numerari habent, qui nihil habent. Ergo Omni habenti dabitur et abundabit : Omni habenti meritum, dabitur praemium. Non dixit habenti magnum meritum, praemium dabitur, et parvum meritum habenti non dabitur; sed omni, inquit, habenti dabitur et abundabit. Ergo etiam ille qui parvum meritum habet, cum praemium acceperit satis hhabebit quantum ille qui magnum meritum habebit. Solus ille excluditur a percipiendo praemio quiihil habet de merito. Omnes ergo qui in Domino moriuntur, beati sunt , quia post meritum virtutis ad praemium
Abbreviated transcription (Latin):
criptura dicit. Beati mor¬
tui qui in dño moriunt᷑.
In dũo moriunt᷑. qui in
carue quidem morientes in dũo tam̃
uiuentes inuenuntur. Quid est in
dũo  Iu fide &e spe & caritate. Per
ista eni uiuitur in illa uita. qua
uiuitur in dño. E st quȩdam uita
qua corpus uiuit ex aniia. oe est
quȩdam uita qua anima uiuit ex
deo. nune quidem side s̃pe .& dilec¬
tione. postea uero pro fide᷑ spe con¬
templatione. remanente dilectione.
Hon igitur nocere potest aniiȩ. si
corpus uitam suam perdit. quando
ipsa uitam suam in ñle ce spe ce
caritate perustens non amitut. Ne¬
nio gͥ michi dicat. Qui paruam fidẽ.
&e spem paruam. & paruam carita¬
tem habent non saluantur. E go nõ
imensuro. Crescant quantum uolũt.
quanto maior es. tanto melior es.
Tamien igo illos condempnare non
audeo. quãntumuis parui suit. ex
quo natisunt ex deo. silii sunt dei. Putaᷤ
quia magnos silios suos ds saluabit.
&e paruos coudempnabit: Scriptu¬
ra michi dicit. Iuperfectum ieum

Expanded text:
criptura dicit: Beati mortui qui in Domino moriuntur . In Domino moriuntur qui in carne quidem morientes in Domino tamen viventes inveniuntur. Quid est in Domino? In fide et spe et charitate. Per ista enim vivitur in illa vita qua vivitur in Domino. Est quaedam vita qua corpus vivit ex anima; et est quaedam vita qua anima vivit in Deo; nunc quidem fide, spe et dilectione postea vero pro fide et spe contemplatione, remanente dilectione. Non igitur nocere potest animae si corpus vitam suam perdit, quando ipsa vitam suam in fide et spe et charitate persistens non amittit. Nemo ergo mihi dicat: qui parvam fidem et spem parvam, et parvam charitatem habent non salvantur. Ego non mensuro. Crescant quantum volunt; quanto majores, tanto meliores. Tamen ego illos condemnare non audeo, quantumvis parvi sint. Ex quo nati sunt ex Deo, filii sunt Dei. Putas quod magnos filios suos Deus salvabit, et parvos condemnabit? Scriptura mihi dicit: Imperfectum meum
Abbreviated transcription (Latin):
sanitatem. & adimpetrandam
cum negari nou possit. ꝓ eadem
corporis sanitate. & sumiliter pro
peccatoꝵ. remissione scpius ite¬
raudam esse oratiorem . Et ut
in sacramentis idem demonstremꝰ.
quis dicat hominem aqua asper¬
sionis semel lustrat um amplius
aspergi non posse: oe quod marus
est saeramento corporis oe sau¬
guinis. xp̃i semel percepto. amplius
illud suscipere uon debere: Sea
si forte ad hoc respondendũ existimẽ.
quia corpus semel conitt̾ratum de¬
nuo in codem sacramento non
benedicitur. neq aque aspersioniᷤ
benedictio sepius in cãdem aqua
reuertatur. uide quia similiter
idem oleum post u nam conse¬
cratiouem. alia rursum benedic¬
tioue aut consecratione non sane¬
tificatur. & tam̃ sicut ille qui
corporis xp̃i sacram̃tum iam ꝑcepit.
uequaquam udcirco apercipiendo
iterum eo ꝓhibetur. sic ei qui unc¬
tionis sacramentum accepit. si ue¬
cesse fucrit. & causa siuc deuotio
expostulet. ut illud iterum per¬

Expanded text:
sanitatem et ad impetrandam sanitatem et ad impetrandam cum negari non possit pro eadem corporis sanitate, et similiter pro peccatorum remissione, saepius iterandam esse orationem? Et ut in sacramentis idem demonstremus, quis dicat hominem aqua aspersionis semel lustratum amplius aspergi non posse; et quod majus est sacramento corporis et sanguinis Christi semel percepto amplius illud suscipere non debere? Sed si forte ad haec respondendum existimes, quia corpus semel consecratam denuo in eodem sacramento non benedicitur, neque aspersionis benedictio saepius in eadem aqua reiteratur, vide quod similiter idem oleum post unam consecrationem alia rursum benedictione aut consecratione non sanctificatur: et tamen sicut ille qui corporis Christi sacramentum jam percepit, nequaquam idcirco a percipiendo iterum eo prohibetur, sic ei qui unctionis sacramentum accepit, si necesse fuerit et causa sive devotio expostulet, ut illud iterum per
Abbreviated transcription (Latin):
dicis quia unctio constrt pecatoꝵ re¬
missionem. & oratio iufirmitatis
aleuiationem. ego ita in esse consi¬
teor. sie tamen ut conuersa non ne¬
tes. quia unctio confert corporis
alleuiatiouem. & orauo percatoꝵꝑ
rtmissiouem. Utrumq uadit
aduerumq. Utrumq operatur.¬
o utrumq alteri &operatur. &
unum habet affectum utrumq.
Quod in sacramento non diuidit᷑.
inuirtute sacramenti non separat᷑.
tassis dixit. oratio saluabit infirmũ.
ut in utroꝙ utrumq intelligas. &e
non putes unctionem magis ad saui¬
tatem corporis pertiuere. quam ad
peccatoꝵ remissionem. P rius anima
curatur: postea corpus sanatur. Pro¬
pter corruptionem anime infirma¬
tum est corpus. Idco ad sanitatem
corporis obtinendam. prius curan¬
da est auima. & si forte corpus ad
pristinam sanitatem non conuale¬
scit. nichil periculi est. tantu aͥti¬
ma suam sanitatem recepit. Quare
ergo negatur. quod unctionis sacra¬
mentum suꝑ infirmum iterari
possit. ad recuperaudam scpius

Expanded text:
o confert peccatorum remissionem; et oratio infirmitatis allevationem. Ego verum esse confiteor, sic tamen ut conversam non neges; quia unctio confert corporis allevationem, et oratio peccatorum remissionem. Utrumque vadit ad utrumque. Utrumque operaturet utrumque alteri cooperatur, et unum effectum habet utrumque. Quod in sacramento non dividitur, in virtute sacramenti non separatur;tassis dixit oratio salvabit infirmum, ut in utroque utrumque intelligas, et non putes unctionem magis ad sanitatem corporis pertinere, quam ad peccatorum remissionem. Prius anima curatur, postea corpus sanatur. Propter correctionem animae infirmatum est corpus. Ideo ad sanitatem corporis obtinendam, prius curanda est anima. Et si forte corpus ad pristinam sospitatem non convalescit, nihil periculi est, si tantum anima suam sanitatem receperit. Quare ergo negetur quod unctionis sacramentum super infirmum iterari possit; ad reparandam saepius
Abbreviated transcription (Latin):
omnni corpore. quia inter ipsam oe¬
enue corpus. uullum ast corpus. Si¬
uero inter ipsam & onine corpus nullũ
corpus. coustat profecto quia inter ipsã
& omne corpus nullus est locus. quia
loeus non et ubi non est corpus. Quan¬
de igitur ertra einne corpus quantum
uillecum equaliter ꝓpe est omin corpo¬
ri. qͥa si extra cerpus osita. uiii corpo
ri prior & alteri remotior esset. inter
ipsam ꝓfeto & cerpus sratium esset
Si sratium essit locus aset. Si locus
asset. corpus esset. Si auttm intr ipsã
&e onine corpus. corrus esset. extia omine
corpus corpus essat. quod sieri nonpotest.
Itaq dicunt. quod anima neq ꝑ cotpus
a corpore recedit. neq per corpus ad cor¬
pus acedit. &e ideo nee loco mouetur.̃.
quando accedit adlocum. Etiam quãdo
in corpore posita anima corpus localiter
mouet. ipsa tam̃ lecalit̃ ñ moutur.
Si enim ideireo lo caliter inoueri cristima¬
tur. quia incorpore et quod lo caliter

Expanded text:
omni corpore, quia inter ipsam omni corpore, quia inter ipsam et corpus nullum est corpus. Sero inter ipsam et corpus nullum est corpus, constat profecto quia inter ipsam et omne corpus nullus est locus, quia locus non est ubi non est corpus. Unde igitur extra omne corpus est quantum ad locum, aequaliter prope est omni corpori, quia si eri propior, et alteri remotior esset, inter ipsam profecto et corpus spatium esset. Si spatium esset, locus esset; si locus esset, corpus esset. Si autem inter ipsam et omne corpus corpus esset, extra omne corpus corpus esset, quod fieri non potest. Itaque dicunt quod anima neque per corpus a corpore recedit, neque per corpus ad corpus accedit; et ideo nec loco movetuquando accedit ad locum; etiam quando in corpore posita anima corpus localiter movet, ipsa tamen localiter non movetur. Si enim idcirco localiter moveri existimatur, quia in corpore est quod localiter
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ. iterari possit. cum baptismus e
consirmatio & alia quȩdam sacram̃ta
senuel suscepta. denuo non iterintur.
Sid michi interim ratio nulla ideo¬
oceurrit. quare conuementer utrari
uon possit hoc sacram̃tum. Qui enim
si malus fiat. quia & xp̃ianus malus
sse potest. noc taien xp̃ianus esse de¬
suuit. etiam si benus esse desinit. s rop¬
terca qui semel baptiz atus est. denuo
non baptizatur. etiam si de malo ad
bonuni conuertatur. Qui autem
oles ungitur: ideo utigitur ut ei por¬
cata dinuttantur. & infirmitas alle¬
uietur. Sed qui iustificatur potest

Expanded text:
m iterari possit, cum baptismus, confirmatio et alia quaedam sacramenta, semel suscepta, denuo non iterentur. Sed mihi interim ratio nulla occurrit quare convenienter iterari non possit hoc sacramentum. Qui enim si malus fiat; quia et christianus malus esse potest nec tamen christianus esse desinit, etiam si bonus esse desinit. Praeterea qui semel baptizatus est denuo non baptizatur, etiam si de malo ad bonum convertatur. Qui autem oleo ungitur ideo ungitur ut ei peccata dimittantur, et infirmitas allevetur. Sed qui justificatu
Abbreviated transcription (Latin):
cuius odore foris ꝓxuui resperguniur.
&leum initus ad pacem cum deo: bal¬
sanium feris ad exemplum cum pro¬
ximo. E st aliud olcum. quod dicit᷑
oleum unctionis. quo cathecumini.
& neophnti unquntur in pectore. &
inter scapulas. ail lacramentum
baptisimi percipiendum. T̃ ertium
genus olei est. quod dicuur oleum
stitutum legitur. Iacobꝰ
enim apostolus in cristola sua scribeñ.
sic ait. Infirmatur inuobis quis. in¬
duucat presbiteros ecdesie. & orent
ꝓeo. ungentes eum oleo sacro. & si in
peccatis est dimittẽtur ei. & olcum sa¬
nabit infirmum. In quo ostenditur
duplici ex causa sacramentum hoc
institutum. & ad peccatoꝵ scilicet
remisionem. & ad corporalis infirmi¬
tatis alleuiationem. Unile constat
quia qui hãc unetionem fideliter &
dcuote percipit. ꝑ cam sine dubio &
& consolationem aicipere meretur.
sitam̃ expedit ut in utroq alleuietur.
Quod si forte corporis saintatem &
ualitudinen habere illi non erpedit.

Expanded text:
cujus odore foris proximi resperguntur. cujus odore foris proximi resperguntur. Oleum intus ad pacem cum Deo; balsamum foris ad exemplum cum proximo. Est aliud oleum quod dicitur oleum unctionis, quo catechumeni et neophyti unguntur in pectore et inter scapulas ad sacramentum baptismi percipiendum. Tertium genus olei est quod dicitur oleum stitutum legitur. Jacobus enim apostolus in Epistola sua scribens sic ait: Infirmatur quis in vobis? inducat presbyteros Ecclesiae ut orent pro eo, ungentes eum oleo sacro; et si in peccatis est, dimittentur ei, et oratio salvabit infirmum . In quo ostenditur duplici ex causa sacramentum hoc institutum, et ad peccatorum scilicet remissionem, et ad corporalis infirmitatis allevationem. Unde constat quod qui hanc unctionem fideliter et devote percipit, per eam sine dubio et et consolationem accipere meretur; si tamen expedit ut in utroque allevetur, quod si forte corporis sanitatem et valetudinem habere illi non expedit;
Abbreviated transcription (Latin):
MA sunt genera
olei sc̃i. Primũ ẽ
oleum uuctio¬
nis. Secundũ
oleum principalis crismatis. T̃ er¬
ciuni est quod dicitur oleum in¬
firmoꝵ. Crisina grece. unctio
dicitur latine. Et tam̃ cum
omine oleum ad unctioneri facien¬
dam sanctificctur. non omue olcũ
prucipalis crismatis uocatur.
niũ illud solun quo principalis
unctio ꝑficitur. quod c singu¬
lariter crisma nominatur. Cris¬
ma enum est olcum cum balsamo.
nurtum. quo ungintur capita
regum. &e pontisicum. quo etiam¬
& baptizatos saccrdos ungit. inuertice.
sicut coilem penusex ꝑ impositio nem
manus consirmandes ungit in fronte.
Noc itaqi olcum eumbalsamo mixtũ
crĩma uocauir. siue elcum pͥncip alis
unctionis. Hec cnim unctio que cris¬
mate sit pͥncipalis unctio dicitur. qͥa
in ca pͥncipaliter paraditus datur.
Unł ce ꝓpter habundantiã gr̃e
duos liquores mietos habet. oleum
seilicet & balsamum. Olcum consei¬
enue. balsamum fame. Oicum quo
iustus conscientia ꝑungitur: balsamũ

Expanded text:
a sunt genera olei sancti. Primum est oleum unctionis. Secundum est oleum principalis chrismatis. Tertium est oleum, quod dicitur oleum infirmorum. Chrisma Graece dicitur, unctio Latine. Et tamen cum omne oleum ad unctionem faciendam sanctificetur; non omne oleum principalis chrismatis vocatur, nisi illud solum quo principalis unctio perficitur, quod etiam singulariter chrisma nominatur. Chrisma enim est oleum cum balsamo mistum, quo unguntur capita regum et pontificum: quo etiam baptizatos sacerdos ungit in vertice, sicut eodem pontifex per impositionem manus confirmandos ungit in fronte. Hoc itaque oleum cum balsamo mistum, chrisma vocatur, sive oleum principalis unctionis. Haec enim unctio quae chrismate fit principalis unctio dicitur, quia in ea principaliter Paracletus datur. Unde et propter abundantiam gratiae duos liquores mistos habet: oleum scilicet et balsamum. Oleum conscientiae, balsamum famae; oleum quo intus conscientia perungitur, balsamum
Abbreviated transcription (Latin):
itrum egrotare. Qui iutem xp̃ianus
efficitur. quia quod sacramentum no¬
miuis habet. ꝑdere non potest. nci¬
ire non potest. Non sic est sacram̃tum
unctionis. S pecialis est quedam medi¬
ania corporis & animȩ langoros nuti¬
gans. & sauans. Nam oleuin menbra
dolentia sanat. Ita olcum adutrumq
curandum prodest. Si morbus uon re¬
uertitur: medicina non iterctur. Si
autem morbus non potest coliberi. qͣre
dob et medicina prohiberi  i uuctio
iterari uen potest: uec orao iterari pet.¬

Expanded text:
Qui autem christianus efficitur, quia quod habet sacramentum nominis perdere non potest, recipere non potest. Non sic est sacramentum unctionis: spiritalis est quaedam medicina corporis et animae, languores mitigans et sanans. Nam oleum membra dolentia sanat. Ita oleum ad utrumque curandum prodest; si morbus non reertitur medicina non iteretur. Si autem morbus non potest cohiberi, quare deberet medicina prohiberi? Si unctio iterari non potest, nec oratio iterari pot