comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sub sequent᷑ ꝑsecutiones: odimꝰ malignũ dicit no¬
bis aliqͥs ꝑsecutor. fac fraudẽ. dicit nob adora
idolũ dicit nob̵ thus pone dȩmoniis sed nos au-¬
diumꝰ̃ qͥ diligitis dñm odite malignũ Audiuimꝰ
qdum scđsi n fecerimꝰ sęuit illeus que quo sȩuit¬
ille : qͥd ÷ ab laturꝰ : responde quare xp̃ianꝰ es pro¬
pter Et̃nã hereditatẽ : an ꝓpt̃ t̾renã felicitatem :
que tẽ ipsũ timore iudicii: responde cui creddideris¬
inse mortuus ẽ & resurrex̃. ascendit incȩlũ uis
sequi imitare passionẽ expecta ꝓmissionẽ uid
g tibi ablaturꝰ ẽ seuens cũ coꝑis odisse malignũ
qͥ diligis dñm : qͥd ab laturꝰ : patrimoniũ Nunqͥd
cdũ ÷ postremo quieqͥd tibi dedit ds̃ tollit ille:
nemo tollit qͥdem. si ñ uult ds̃: Si aut̃ uult ds̃ tol¬
lit qđ dedit ds̃: ne se tibi auferat ipse ds̃ Dm̃ti¬
bi nemo tollet. tutibi illũ tollis si illũ fugis tor

Expanded text:
subsequentur persecutiones. Odimus malignum; dicit nosubsequentur persecutiones. Odimus malignum; dicit nobis aliquis persecutor, Fac fraudem; dicit nobis, Adora idolum, dicit nobis, Thus pone daemoniis: sed nos audivimus, «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Audivimus quidem, sed si non fecerimus, saevit ille. Usquequo saevit? quid est ablaturus? Responde; quare Christianus es? propter aeternam haereditatem, an propter terrenam felicitatem? que teipsum timore judicii, responde cui crediderisin se? Mortuus est, et resurrexit, ascendit in coelum. Vis sequi? Imitare passionem, exspecta promissionem. Quid ergo tibi ablaturus est saeviens, cum coeperis odisse malignum, quia diligis Dominum? quid ablaturus? Patrimonium: numquid coelum? Postremo quidquid tibi dedit Deus, tollat ille non tollit quidem, si non vult Deus, si autem vult Deus, tollit quod dedit Deus, ne se tibi auferat ipse Deus: Deum tibi nemo tollet, tu tibi illum tollis, si illum fugis. 17.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͣ faciemꝰ om̃s qͥ ad illũ conuenimꝰ. ad eum
qͥnimis exaltatꝰ ẽ suꝑ om̃s deos : breue p̃ceptum
nob̾ dedit. Qui diligitis dnm̃. odite malignum
Non ẽ dignus xp̃c cũ quo diligas a uaritiã Amas
illũ debes odisse qđ odit homo ẽ in imicus tius
hoc ẽ qđ tu. Creati estis ab uno creatore in una
conditione & tam̃ si filiis tuis loquat᷑ inimico tuo
& ueniat ad domũ in imicitui. & assiduas collo¬
cutiones habeat cũ illo. ex hereditare illũ uis
qͥ loquit᷑ cũ inimico tuo & quomͦ : quã iustam
uocẽ uideris tibi habere : Amicꝰ es in imici mei
& quȩris aliqͥd de re mea : Ergo attende. Si dili-
gis xp̃m. inimica xp̃i ẽ auaritia. quare cũ illa
loqueris : ñ dico loqueris cũ illa quare illiserius:
noa at facias fraudẽ: & hoc potius facis: Si hec
ras sitalis es nolitibi multũ ꝓmutere heredita¬
tẽ xp̃i. S ed dicis: diligo xpm̃ Qui dilgitis ꝗ p̃m
oditõ malignũ hiç appanete diligere qđ bonũ

Expanded text:
facimus omnes qui ad illum convenimus, ad eum qui nimis exaltatus est super omnes deos? Breve praeceptum nobis dedit. «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Non est dignus Christus cum quo diligas avaritiam. Amas illum; debes odisse quod odit. Homo est inimicus tuus, hoc est quod tu; creati estis ab uno Creatore, in una conditione: et tamen si filius tuus loquatur inimico tuo, et veniat ad domum inimici tui, et assiduas collocutiones habeat cum illo, exhaeredare illum vis; quia loquitur cum inimico tuo. Et quomodo? Quia justam vocem videris tibi habere: Amicus es inimici mei, et quaeris aliquid de re mea! Ergo attende. Diligis Christum, inimica Christi est avaritia; quare cum illa loqueris? Non dico, loqueris cum illa; quare illi servis?ritia ut facias fraudem, et hoc potius facis. Si haec ita sunt, si talis es, noli tibi multum promittere haereditatem Christi. Sed dicis: Diligo Christum. «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Hinc apparet te diligere quod bonum
Abbreviated transcription (Latin):
stratũ fuerat p̃etro indicauit. aꝑuit illis om̃ia
quomͦ credidit cornelius qͥa baptitaret᷑ homo¬
sent tacuer̃ & magnificauer̃ dm̃ dicentes
Utiq & gentib ds̃ ad uitã pęnitentiã dedit
iudicia : qͥa ñ ẽ ꝑsonarũ acceptor ds̃ Namq
ipse petrus cũ uidiss& corneliũ centurionẽ &
eos qui cũ illo erant ad impletos spũ scõ excla¬
mauit & ait. Inueritate cõp̃hendo qͥa ñ ẽ ꝑso¬
narũ acceptor ds̃: Ergo exultauer filiȩ uidȩ pro¬

Expanded text:
stratum fuerat Petro, indicavit, aperuit illis omnia, stratum fuerat Petro, indicavit, aperuit illis omnia, quomodo credidit Cornelius, quia priusquamsent, tacuerunt, et magnificaverunt Deum, dicentes: «Utique et Gentibus Deus poenitentiam ad vitjudicia? Quia non est personarum acceptor Deus. Namque ipse Petrus cum vidisset Cornelium centurionem, et eos qui cum illo erant, adimpletos Spiritu sancto, exclamavit, et ait, «In veritate comprehendo quia non est personarum acceptor Deus.» Ergo, «Exsultaver
Abbreviated transcription (Latin):
quid audiuit & iocundata ẽ : quia receper̃ & gen-¬
tes uerbũ dĩ. Unus paries uenerat. sed angulus
nondũ erat. Syon: ipsa ȩccła quȩ erat in iudea
per̃ uerbũ dĩ Ubi illud dix̃ iste pscamus : An¬
nuntiauer̃ cȩli iustitiã eiꝰ & uider᷑ om̃s popłi glo¬
riã eiꝰ & quia gentes credider̃ a quib: colebant᷑
idola secutus ait. Confundant᷑ om̃s qͥ adoraa
Postea qͥdã de circuncisis calumnian uoluer
petro & dixer̃ illi: quare intrasti ad gentiles
incucuncisos & manducasti cũ eis : ille autem
reddidit eis rationẽ. quomꝰ cũ orar& de mon¬
stratꝰ ẽ ei ille discus pendens quattuor lincis
Discus ille qui habebat om̃ia animalia sig¬
nificabat om̃s gentes. Ideo .iiͦiͦI. lineis pende¬
bat. qͥa quattuor partes s̃ orbis unde futuri
popłi erant. Et ideo quattuor euangłia p̃dicant
xpm: ut gr̃a ipsius ad om̃s quattuor partes orbis
ꝑtinere intelligat᷑. Quia gͦ tale uisum demon¬

Expanded text:
Quid «audivit, et jucundata est Sion? Quia receperunt Gentes verbum Dei.» Unus paries venerat, sed angelus nondum erat. Sion ipsa Ecclesia quae erat in Judaea, perunt verbum Dei.» Ubi illud dixit iste psalmus? «Annuntiaverunt coeli justitiam ejus, et viderunt omnes populi gloriam ejus.» Et quia Gentes crediderunt, a quibus colebantur idola; secutus ait: «Confundantur omnes qui adorant Postea quidam de circumcisis calumniari voluerunt Petro, et dixerunt illi: «Quare intrasti ad Gentiles incircumcisos, et manducasti cum eis?» Ille autem reddidit eis rationem, quomodo cum oraret demonstratus est illi discus pendens quatuor lineis. Discus ille qui habebat omnia animalia, significabat omnes Gentes. Ideo autem quatuor lineis pendebat, quia quatuor partes sunt orbis, unde futuri populi erant: et ideo quatuor Evangelia praedicant Christum, ut gratia ipsius ad omnes quatuor partes orbis pertinere intelligatur. Quia ergo tale visum demon
Abbreviated transcription (Latin):
sunt idola : ñ habent sensũ ñ habent uitã Dȩ¬
monia habent sensũ. habent uitã sed malas
exaltatꝰ ẽ & suꝑ dȩmonia sed nec hoc magnum
ualde ẽ Dȩ monia qͥdem dii gentiũ seđ ille
nimis exaltatus ẽ suꝑ om̃s deos & homines dicti
s̃ dii ego dixi dii estis : & filii altissimi om̃s Itẽ
scriptũ ẽ. Ds stecit in synagoga deoꝵ : in medio
aut̃ deos discernens. Int̃ homines exaltatus ẽ

Expanded text:
?» qui sunt? Idola non habent sensum, non habent vitam: daemonia habent sensum, habent vitam; sed mala Exaltatus est super daemonia; sed nec hoc valde magnum est: daemonia quidem dii Gentium , sed ille nimis exaltatus est super omnes deos. Et homines dicti sunt dii, «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes:» item scriptum est, «Deus stetit in synagoga deorum; in medio autem de
Abbreviated transcription (Latin):
quisquã ꝑsecutor inimicꝰ. si tu eligens eẽ m̃brũ
capitis illiꝰ. Ecce intelleximꝰ ignẽ ante eũ p̃ceden¬
tẽ. id ÷ hoc tpr̃e intelligendũ in pȩnã quandam¬

Expanded text:
quisquam persecutor inimicus, si tu elegeris esse membrum quisquam persecutor inimicus, si tu elegeris esse membrum capitis illius. 7. Ecce intelleximus ignem ante eum praeeuntem, id est, hoc t
Abbreviated transcription (Latin):
stitia quȩ ꝓcedit ex homine ad ledendũ alterũ
hominẽ. illi ad quẽ ꝓcedit noc& & illi de quo ꝓ¬
cedit ñ noc& : unde fieri potest : Aliquando fa¬
cula ardens apponit᷑ ad lignũ humidũ & uiride.
& ñ illũ accendit. ipsa tam̃ ardet. sic & inimicꝰ
tuus Si qͥs forte existit qͥ tibi moliat᷑ insidias. uł
p̃pan& aliqͣm molestiã iniustus ẽ : Iusi uiride lig¬
nũ fueris id ÷ si suco spintali uigens & uirens
flammas in imicitiȩ restiteris orando ꝓillo qͥte
ꝑsequit᷑. ille ardet tumanes integer . & iniusti¬
tia illiꝰ illi noc&. tibi nichil noc&: nisi forte pu¬
tas qͥa noc& tibi si corpori tuo aliqͥd fecerit. ani¬
ma patiens & in corrupta ad dm̃ coronando ꝑ¬
uenerit. sequens exemplũ dñi sui qͥ patimaluit
auideis & qͥ poterat ñ mori mortuus ẽ. qͥa & qͥ
poterat ñ nasci natus ẽ. Tu enĩ conditione natus
es: ille uoluntate. Tu conditione moreris: ille

Expanded text:
stitia, quae procedit ex homine ad laedendum alterum stitia, quae procedit ex homine ad laedendum alterum hominem, illi ad quem procedit nocet, et illi de quo procedit non nocet. Unde fieri potest? Aliquando facula ardens apponitur ad lignum humidum et viride, et non illud incendit, ipsa tamen ardet; sic et inimicus tuus. Si quis forte existit injustus qui tibi moliatur insidias, vel praeparet aliquam molestiam, injustus est: tu si viride lignum fueris, id est, si succo spirituali vigens et virens, flammis inimicitiarum restiteris, orando pro illo qui te persequitur; ille ardet, tu manes integer; et injustitia illius illi nocet, tibi nihil nocet. Nisi forte putas quia nocet tibi, si corpori tuo aliquid fecerit, et anima patiens et incorrupta ad Deum coronanda pervenerit, sequens exemplum Domini sui, qui pati maluit a Judaeis, et qui poterat non mori, mortuus est, quia et qui poterat non nasci, natus est. Tu enim conditione natus es, ille voluntate; tu conditione moreris, ille
Abbreviated transcription (Latin):
quebant᷑ quã eos quos ꝑ sequebant᷑ Cũ enim
uidemꝰ duos unũ irascentẽ. alterũ patientem
ferentẽ: qͥs eoꝵ ardeat ur̃m ẽ iudicare. Pote¬
stis in genere humano tale spectaculũ contu¬
eri. Ponite uob̵ ante oculos hominẽ iniquũ cõ¬
motũ animo trucẽ uultu flammantib oculis
sedlantib uerb̵. ferri in hominis necẽ in dep̃¬
dationẽ in iniurias. in contumelias. ñ se capere.
ñ se tenere: Alterũ patient̾ exci pientẽ uer¬
ba plagas quic qͥd ille in ferre uoluerit. &
ꝑcutienti maxillã parantẽ & alterã. Cum
uideris hinc furias. inde lenitatẽ. hinc irã.
inde patientiã hinc flammas inde toleran¬
tiã. dubitab̾ ꝓnuntiare qͥs eoꝵ ardeat. pȩnã qͥs
patiat᷑ ille ne cuiꝰ corpus uexat᷑ an cuiꝰ animꝰ
ignis aduerscrios cõmedit. Quid ÷ & nunc : ante¬
quã ueniat dies ille iudicii magnꝰ.iã furore suo
ardent qͥ postea supplicio sempit̾ni illiꝰ ignis
arsuris: nisi forte putatis fr̃s mei. quia in iu¬

Expanded text:
Cum enim videmus duos, unum irascentem, alterum patienter ferentem, quis eorum ardeat, vestrum est judicare. Potestis in genere humano tale spectaculum contueri. Ponite vobis ante oculos hominem iniquum, commotum animo, trucem vultu, flammantibus oculis, scintillantibus verbis, ferri in hominis necem, in depraedationem, in injurias, in contumelias, non se capere, non se tenere; alterum patienter excipientem verba, plagas, quidquid ille inferre voluerit, et percutienti maxillam, parantem et alteram: cum videris hinc furias, inde lenitatem; hinc iram, inde patientiam; hinc flammas, inde tolerantiam; dubitabis pronuntiare quis eorum ardeat poenamque patiatur? illene cujus corpus vexatur, an cujus animus ignis adversarios comedet» . Quid est, «Et nunc?» Antequam veniat dies ille judicii magnus, jam furore suo ardent qui postea supplicio sempiterni illius ignis arsuri sunt. Nisi forte putatis, fratres mei, quia inju
Abbreviated transcription (Latin):
doi e sub dõ fecer hoc apłi sc̃ĩ paulus de barnabas
õdicintes uerbũ dĩ in licaonia Mirabila cũ fecis¬
seat ilicaoniȩ tuies eiusdẽ regionis adduxer̃ uicti¬
sns & uoluer illis sacrificare. dicentes barnaban
ioue & paulũ mercuriũ: illi ñ s̃ delectati: Anfor¬
iouideo sibi immolari noluer. qͥa demonib se cõpa¬
rart exeeritis hon: sed qͥa honorẽ diuinũ ex hiberi¬
ab hominib horruer̃. Uerba ipsoꝵ indicant : ñ sus¬

Expanded text:
cum esse sub Deo. Fecerunt hoc apostoli sancti Paulus et Barnabas. Praedicabant verbum Dei in Lycaonia. Mirabilia cum fecissent Lycaoniae, cives ejusdem regionis adduxerunt victimas, et voluerunt illis sacrificare, dicentes Barnabam Jovem, et Paulum Mercurium: illi non sunt delectati. An forte ideo sibi immolari noluerunt, quia daemonibus se comparari exsecrati sunt? Non, sed quia honorem divinum exhiberi hominibus horruer
Abbreviated transcription (Latin):
disputator qͥ doctus sibi uideat᷑ & ait Non gͦ illum
lapidem colo. nec illud simulachrũ qđ ẽ sine sensu
Ñ enĩ ꝓpheta ur̃ potuit nosse qͥa oculos habent &
ñ uident. & ego nescio qͥa illud simulachrũ nec ani-¬
mã hab&. nec uidet oculis. nec audit aurib: q̃ ergo
illud colo sed ad oro qđ uideo & seruio ei quẽ ñ uideo
Quis ẽ iste : numen quoddã inqͥt inuisibile qđ p̃¬
sid et illi simulachro hoc mͦ reddendo rationẽ de si¬
mulachris suis disserti sibi uident᷑ quia ñ colunt
idola : & colunt de monia : & enĩ fr̃s sic̃ dicit apłs.
quȩ immolant gentes dȩ moniis immolant & ñ dõ

Expanded text:
disputator qui doctus sibi videbatur et ait: Non ego illum disputator qui doctus sibi videbatur et ait: Non ego illum lapidem colo, nec illud simulacrum quod est sine sensu; non enim Propheta vester potuit nosse quia oculos habent et non vident , et ego nescio quia illud simulacrum nec animam habet, nec videt oculis, nec audit auribus: non ego illud colo; sed adoro quod video, et servio ei quem non video. Quis est iste? Numen quoddam, inquit, invisibile quod praesidet illi simulacro. Hoc modo reddendo rationem de simulacris suis, diserti sibi videntur, quia non colunt idola, et colunt daemonia. Etenim, fratres, sicut dicit Apostolus, «Quae immolant Gentes, daemoniis immolant,
Abbreviated transcription (Latin):
sionis inuenire illũ qͥ uicit scłm : Nã & aliquando
quẽ amat qͥsq intheatro uincit᷑ in illo. nemouin-
te. attraite qͦs potestis. securi eftote. ad eũ ad duci¬
tis qͥ ñ displic& uidentib & rogate illũ ut illumin&
eos & bene spectent. Annuntiauer cȩli iustitiam
qͥ adorant sculptilia Nonne factũ ẽ : nonne con-¬
fusis: nonne quottidie confundunt᷑ : sculptilia
enĩ s : manu facta idola : Quare iã confundunt᷑
om̃s qͥ ad orant sculptilia : qͥa uider̃ om̃s popłi
bescant qͥ ad orant lapides qͥa lapides illi mor¬
tui erant. nos uiuũ lapidẽ inuenimꝰ. immo lapi¬
des illi nunquã uixer̃ ut nec mortui dicant᷑ Lapis
dimittunt tẽpla currunt ad ȩccłas: Confundan¬
tur om̃s qͥ adorant sculptilia : ad huc quȩr ado-¬
rare sculptilia : noluer deserere idola desertis
ab idolis. Confundant᷑ om̃s qͥ ad orant sculptilia :
qͥ głant᷑ in simula chris suis. Sed exifat nescio quis

Expanded text:
sionis invenire, ille qui vicit saeculum. Nam et aliquando sionis invenire, ille qui vicit saeculum. Nam et aliquando quem amat quisque in theatro, vincitur in illo. Nemo verote, attrahite quos potestis: securi estote, ad eum adducitis, qui non displicet vindetibus; et rogate illum ut illuminet eos, et bene spectent. «Annuntiaverunt coeli justitiam qui adorant sculptilia.» Nonne factum est? Nonne confusi sunt? Nonne quotidie confunduntur? Sculptilia enim sunt manu facta idola. Quare jam confunduntur omnes qui adorant sculptilia? Quia viderunt omnes populi bescant qui adorant lapides. Quia lapides illi mortui erant, nos vivum lapidem invenimus: imo lapides illi nunquam vixerunt, ut nec mortui dicantur; lapidimittunt templa, currunt ad ecclesias. «Confundantur omnes qui adorant sculptilia.» Adhuc quaerunt adorare sculptilia? Noluerunt deserere idola; deserti sunt ab idolis. «Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis.» Sed existit nescio quis
Abbreviated transcription (Latin):
celũ : carnẽ portas & corde ũ cȩlũ es. Conuer¬
satio enĩ tua in celis erit talis annuntias & tu
caritas ur̃a. Putatis qͥa nos soli stantes hic
de ad nos ueniunt xp̃iani uolentes eẽ quos
nunquã uidimꝰ. quos ñ nouimꝰ quib nunquã
pdicauimꝰ . An forte credider nullo¬
ante annuntiante : apłs dicit. Quomͦ credunt
quẽ ñ audier̃ : quomͦ audient sine p̾dicante :
iustitiã eiꝰ. qͥa om̃s fideles qͥb: curȩ ẽ iucrari dõ
eos qͥ ñ credider̃ & faciunt hoc ex caritate cȩlis
In tonat de illis ds̃ iudicii sui t̾rorẽ. & tremuit
qͥ infidelis erat & pauescit & credit. Ostendite
hominib qͥd potuit xp̃c ꝑ totũ orbẽ t̾rarũ loquen¬
do eis & adducendos eos ad amandũ xp̃m quan¬
tienĩ hodie Adduxer amicos suos aut ad pan-¬
tomimũ aut ad coraulã : quare nisi amando illũ :¬
& uos amate xp̃m. Tanta enĩ ex spectacula pre¬
buit: in quonemo potest dicere aliqͥd se rephen¬

Expanded text:
coelum? Carnem portas, et corde jam coelum es: conversatio enim tua in coelis erit . Talis annuntias et tu Charitas vestra: putatis quia nos soli stantes hic de ad nos veniunt, christiani volentes esse, quos nunquam vidimus, quos non novimus, quibus nunquam praedicavimus? An forte crediderunt nullo annuntiante? Apostolus dicit: «Quomodo credent quem non audierunt, quomodo audient sine praedicante» ? justitiam ipsius; quia omnes fideles quibus cura est lucrari Deo eos qui nondum crediderunt, et faciunt hoc ex charitate, coeli sunt. Intonat de illis Deus judicii sui terrorem; et tremit qui infidelis erat, et pavescit, et credit. Ostendite hominibus quid potuit Christus per totum orbem terrarum, loquendo eis, et adducendo eos ad amandum Christum. Quanti enim hodie adduxerunt amicos suos, aut ad pantomimum, aut ad choraulam? Quare, nisi amando illum? Et vos amate Christum. Tanta enim spectacula praebuit, in quo nemo potest dicere aliquid se reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
celi iustitiã eiꝰ & uider̃ om̃s popłi głam eius
cis sed& ds sic sedet in apłis. sic sed & in p̃dica¬
torib euangłii & tusiuis cȩlũ eris. Uis eẽ cȩlũ
purga de corde t̾rã Si t̾renas concupiscentias
p habueris & ñ frustra responderis sursum te
habere cor: cȩlũ eris Si resurrexistis cũ xp̃o

Expanded text:
coeli justitiam ejus, et viderunt omnes populi gloriam ejus.» coelis sedet Deus, sic sedet in Apostolis, sic sedet in praedicatoribus Evangelii. Et tu si vis, coelum eris. Vis esse coelum? Purga de corde tuo terram. Si terrenas concupiscentias non habueris, et non frustra responderis sursum te habere cor, coelum eris. «Si resurrexistis cum Christo»
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus iugũ excutientia. ñ flagellũ eiꝰ recu¬
santia facta s̃ ium̃ta eiꝰ bona mansueta & me¬
ruer̃ qđ dictũ ẽ in alio psalmo. Diriget mites
in udicio : docebit mansuetos uias suas. Pro pt̃¬
ea gͦ illi nubes & caligo : qͥa ñ s̃ directi. Mansue
& in flammabit in circuitũ inimicos eiꝰ: non ar¬
bitror de illo igne dici inquẽ mittendi s̃ impu
illa ultimi iudicii sententia. qͥb ad sinis tram
separatis sic̃ in euangelio lectũ meminimꝰ di¬
cturus ẽ. Ite in ignẽ ȩc̃nũ qͥ paratꝰ ẽ diabolo &
angłis eiꝰ Ñ puto de illo igne dic̃. Unde hoc ñ pu-¬
to qͥa de quodã igne dic̃ qͥ p̃ibit ante illũ ante¬
quã ueniat ad iudiciũ. Dictũ ẽ p̃ ire ignẽ. & in¬
flammare in circuitu. id ÷ ꝑ totũ orbẽ t̾rarũ in¬
unicos eiꝰ Ille ignis post eiꝰ aduentũ erit Iste
aut̃ ignis. ante eũ p̃ibit. Quid ÷ gͦ iste ignis : pos¬

Expanded text:
adversus jugum ejus excutientia, non flagellum ejus recuadversus jugum ejus excutientia, non flagellum ejus recusantia: facta sunt jumenta ejus bona, mansueta; et meruerunt quod dictum est in alio psalmo, «Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas» . Proptergo illis «nubes et caligo,» quia non sunt recti; mansuetet inflammabit in circuitu inimicos ejus?» Non arbitror de illo igne dici, in quem mittendi sunt impii illa ultima judicii sententia, quibus ad sinistram separatis, sicut in Evangelio lectum meminimus, dicturus est, «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angquodam igne dicit, qui praeibit ante illum, antequam veniat ad judicium. Dictum est enim praeire ignem et inflammare in circuitu, id est per totum orbem terrarum, inimicos ejus. Ille ignis post ejus adventum erit; iste autem ignis ante eum praeibit. Quis est ergo iste ignis? Pos
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ñ uident uideant & qͥ uident cȩcifiant quid
ẽ qͥuident cȩci funt : qͥ sibi uidere uident᷑ qͥ se
sapientes putant. qͥ ñ sibi arbitrant᷑ necessariã
medicinã. ipsi cȩci fiant. ipsi ñ intelligant
Qui aut̃ ñ uident uideant. qͥ cȩcitatẽ confi¬
tent᷑ illuminari mereant᷑. Sit gͦ in circu¬
itu eiꝰ nubes & ca ligo his qͥ eũ ñ cognouer̃
Confitentib aut̃ & humiliantib se iustitia &
iudiciũ directio sedis eiꝰ. Sedem eiꝰ dicit eos i pos
qͥ in cũ credider̃ de ipsis enĩ sibi fecit sedem qͥa
in eis sed et sapientia filius enĩ dĩ sapientia dĩ
ẽ. Audiamꝰ aut̃ ex alia scriptura. magnũ huius
intelligentiȩ docum̃tũ Anima iusti. sedes sapi¬
entiȩ: Ergo qͥa isti factis iusti qͥ in eum
credider̃ iustificati ex fide factis sedes ipsius
sed & in ipsis. uidicans ex ipsis. & dirigens eos.
quãre: qͥa mansuetos inuenit ueluti uim̃ta¬
mitia non recalcitrantia. non collũ suꝑbum

Expanded text:
 vident caeci fiant» . Quid est, «qui vident caeci fiant?» Qui sibi videre videntur, qui se sapientes putant, qui non sibi arbitrantur necessariam medicinam, ipsi caeci fiant, ipsi non intelligant. Qui autem «non vident, videant:» qui caecitatem confitentur, illuminari mereantur. Sit ergo «in circuejus nubes et caligo,» his qui eum non cognoverunt; confitentibus autem et humiliantibus se, «justitia et judicium directio sedis ejus.» Sedem ejus dicit eos ipsos qui in eum crediderunt: de ipsis enim sibi fecit sedem, quia in eis sedet Sapientia; Filius enim Dei, Sapientia Dei est . Audivimus autem ex alia Scriptura magnum hujus intelligentiae documentum. «Anima justi, sedes sapientiae.» Ergo quia isti facti sunt justi, qui in eum crediderunt; justificati ex fide, facti sunt sedes ipsius: sedet in ipsis, judicans ex ipsis, et dirigens eos. Quare? Quia mansuetos invenit, veluti mitia, non recalcitrantia, non collum superbum
Abbreviated transcription (Latin):
ãs regnauit. Ille qui stecit ante iudicẽ:
ẽ. ille qͥ spinis coronatus ẽ ille qͥ cola¬
phis cȩsus ẽ ille qͥ in ligno suspensus ẽ.
ille cui pendenti in sultatũ ẽ. ille qͥ incruce mor¬
tuus ẽ ille qͥ lancea ꝑ cussus ẽ ille qͥ sepultus

Expanded text:
s regnavit.» Ille qui stetit ante judicem, est, ille qui spinis coronatus est, ille qui colaphis caesus est, ille qui in ligno suspensus est, ille cui pendenti in ligno insultatum est, ille qui in cruce mortuus est; ille qui lancea percussus est, ille qui sepultus
Abbreviated transcription (Latin):
sulis quȩ constitutȩ s̃ in medio mari. & ipsẽ plenȩ
xp̃ianis. plenȩ s̃ seruis dĩ Ñ enĩ separat mare
eũ qͥ fecit mare: quo naues poss̃ accedere uerba
dĩ ñ poss̃ : impletȩ s̃ insulȩ. Uerũ tam̃ possunt¬
& infigura recte accipi insulȩ. om̃s ȩccłae : qua¬
re in sulȩ : quia circũ latrant᷑ fluctib tundipo¬
test frangiñ potest Magisq ipsa frangit fluctꝰ
uenientes qͣm frangit᷑ ab eis: sic & eccłȩ dĩ pul¬
lulantes ꝑ totũ orbẽ t̾rarũ passȩ s̃ ꝑsecutiones
undiq frem̃tiũ in fideliũ & ecce stant insulȩ
&iã placatũ ẽ mare. iocundent᷑ insulȩ multȩ¬

Expanded text:
sulis quae constitutae sunt in medio mari: et ipsae plenae christianis, plenae sunt servis Dei. Non enim separat mare eum qui fecit mare. Quo naves possunt accedere, verba Dei non possunt? Impletae sunt insulae. Verumtamen possunt et in figura recte accipi insulae, omnes Ecclesiae. Quare insulae? Quia circumlatrantur fluctibtest, frangi non potest, magisque ipsa frangit fluctus venientes, quam frangitur ab eis: sic et Ecclesiae Dei pullulantes per totum orbem terrarum, passae sunt persecutiones undique frementium infidelium, et ecce stant insulae, et jam placatum est mare. «Jucundentur insulae mult
Abbreviated transcription (Latin):
mocat r nolite uob̵ ꝓmittere qđ dicat euangłiũ
scitis apianis doquimͣ fidei p̃uarieatores esse¬
s̃ debemꝰ Euangłiũ hoc dicit quia in nouissimis
tẽporib multa mala multa scandala multȩ
pressure⁊ mnultȩ iniqͥtates abundabunt Selgͥ¬

Expanded text:
mittit, nolite vobis promittere. Quid dicat Evangelium, mittit, nolite vobis promittere. Quid dicat Evangelium, scitisnon debemus. Evangelium hoc dicit, quia in novissimis temporibus multa mala, multa scandala, multae pressurae, multae iniquitates abundabunt: se
Abbreviated transcription (Latin):
crede & uidebis. Forte enĩ ñ habes unde uideas
Est̃ enĩ oculus. unde illa pulchritudo uideat᷑ Nã
quomͦ ẽ oculus carnis unde lux ista uideatur :
sic ẽ oculus cordis unde illa iocunditas uideat᷑.
forte ille oculussauciatꝰ ẽ. sordidatꝰ ẽ tur¬
batus ẽ. ab ira. ab aua ritia. acupiditate. alibi¬
dine in sensata. turbatus ẽ oculus tuus. ñ potes
uidere illã lucẽ. crede ante quã uideas. sana¬
beris & uidebis. Lux orta ẽ iusto & rectis corde
iocunditas locundamini ait iusti in dño: & confi¬
temini dño memoriȩ scĩtatis eius. locundati in
dño. iãgaudentes in dĩo illi confitemini. qͥa iã nisi
uell& ñ in illo gauderemꝰ. Ait enĩ ipse dñs hȩc
locutꝰ sũ uob̾ ut in me pacẽ habeatis. in mundo
aut̃ pressurã. Si xp̃iam estis pressuras in istomun¬
do sꝑate Tranquilliora & meliora tẽpora. nolite
sperare fr̃s fallitis uos qđ uob eua neliũ ñ pro¬

Expanded text:
Crede, et videbis. Forte enim non habes unde videas; Crede, et videbis. Forte enim non habes unde videas; est enim oculus unde illa pulchritudo videatur. Nam quomodo est oculus carnis, unde lux ista videatur; sic est oculus cordis, unde illa jucunditas videatur: forte ille oculus saucius est, sordidatus est, turbatus est ab ira, ab avaritia, a cupiditate, a libidine insensata; turbatus est oculus tuus, non potest videre illam lucem. Crede, antequam videas: sanaberis, et videbis. «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» 20. «Jucundamini,» ait, «justi in Domino: et confitemini memoriae sanctitatis ejus.» Jam jucundati in Domino, jam gaudentes in Domino, illi confitemini; quia nisi vellet, non in illo gauderemus. Ait enim ipse Dominus: «Haec locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis, in mundo autem pressuram» . Si christiani estis, pressuras in isto mundo sperate; tranquilliora et meliora tempora nolite sperare. Fratres, fallitis vos; quod vobis Evangelium non pro
Abbreviated transcription (Latin):
aliã lucẽ doces qͥ me alia iocunditate ꝑ fundis.
qͥ aliud mͥintus in sinuas. fecisti me ñ concupis¬
cere diem hominũ. Utiq uidebat isaias homines
in potione in luxuria intheatris. & specta culis
totũ mundũ luxuriari uariis nugis & tam̃cla¬
mabat. ñ ẽ gaudere impiis dicit dñs si hoc ñ ẽ
gaudere quale gaudiũ uidebat. in cuius cõparatione
ñ erat hoc gaudium : tanquã si tu nosses solem. &
alicui laudanti lucernã diceres ñ ẽ ista lux : quare
lux ñ ẽ : ille ꝓmagno hab&. gaudet. exultat. tu
dicis ñ ẽ ista lux Aut siqͥs simiã mira ret᷑ diceres
ñ ẽ ista pulchritudo & si forte ille occupatus eẽt
circa cõpositionẽ m̃braꝵ in illa bestia & om̃s illas
congruentias miraret᷑ : tu qͥ noueras aliã pulchritu.¬
dine̾ negares istã & diceres ñ ẽ quare : qͥa aliam
nosti. Sed dicis. Ego illã quã uidebat isaias ñ uideo:

Expanded text:
aliam lucem doces, qui me alia jucunditate perfundis, aliam lucem doces, qui me alia jucunditate perfundis, qui aliud mihi intus insinuas, fecisti me non concupiscere diem hominum. Utique videbat Isaias homines in potatione, in luxuria, in theatris, et spectaculis, totum mundum luxuriari variis nugis; et tamen clamabat, «Non est gaudere impiis, dicit Dominus.» Si hoc non est gaudere, quale gaudium videbat, in cujus comparatione non erat hoc gaudium? Tanquam si tu nosses solem, et alicui laudanti lucernam diceres: Non est ista lux. Quare lux non est? Ille pro magno habet, gaudet, exsultat; et tu dicis: Non est ista lux. Aut si quis simiam miraretur, diceres: Non est ista pulchritudo. Et si forte ille occupatus esset circa compositionem membrorum in illa bestia, et omnes illas congruentias miraretur; tu qui noveras aliam pulchritudinem, negares istam, et diceres: Non est. Quare? Quia aliam nosti. Sed dicis: Ego illam quam videbat Isaias, non video.
Abbreviated transcription (Latin):
rosarũ tẽpus expectant. qͥa dictũ ẽ iocundami¬
ni iusti. Uidece qͥd sequit᷑ in dño. locundamini
tempus. habes illũ noctẽ. habes illũ die. esto
rectus corde & semꝑ ẽ tibi de illo iocunditas
est gaudere impiis dicit dñs Gaude¬
re qđ uocant impii. ñ ẽ gaudere. Quale gaudium
nouerat qͥ hoc gaudiũ im probat : Credcmꝰ illi fr̃s
homo erat. sed ambo gaudia nouerat. homo erat¬
utiq nouerat gaudia calicis. qͥa homo erat. Noue¬
rat gaudiũ mensȩ nouerat gaudiũ lecti. nouerat
gaudia ista scłaria & luxuriosa ille qͥ nouerat illa
aut p̾sumens Non ẽ gaudere impiis dicit dñs
Sed ñ dicit homo dñs dicit ex ueritate dñi ñ ẽ gau¬
dere impiis Nã illi siuident᷑ gaudere ñ ẽ autem
gaudere impiis dicit ñ homo sed dñs Unde ille
ipsum gaudium uidens ait & diem hominũ ñ
concupiui tuscis : qui mͥ aliũ diem ostendis. qͥ me

Expanded text:
rosarum tempus exspectant; quia dictum est, «Jucundamirosarum tempus exspectant; quia dictum est, «Jucundamini, justi.» Vide quid sequitur: «in Domino. Jucundamini, tempus; habes illum nocte, habes illum die. Esto rectus corde, et semper est tibi de illo jucunditas.est gaudere impiis, dicit Dominus» . Gaudere quod vocant impii, non est gaudere. Quale gaudium noverat qui hoc gaudium improbabat? Credamus illi, fratres. Homo erat, sed ambo gaudia noverat. Utique noverat gaudia calicis, quia homo erat, noverat gaudium mensae, noverat gaudium lecti, noverat gaudia ista saecularia et luxuriosa. Ille qui noverat illa, ait praesumens: «Non est gaudere impiis, dicit Dominus.» Sed non dicit homo; «Dominus dicit:» ex veritate Domini , «Non est gaudere impiis.» Nam illi sibi videntur gaudere: «Non est» autem «gaudere impiis, dicit,» non homo, sed «Dominus.» Unde ille ipsum gaudium videns, ait: «Et diem hominum non concupivi, tu scis» . Qui mihi alium diem ostendis, qui me
Abbreviated transcription (Latin):
nas qͥa ȩlemosinaẽ ñ ꝓmittunt ire in tenebras.
& loquebat᷑ ille qͥ intẽnebris erat. Uidetis quia
ẽ alia lux quȩ orit᷑ iusto & rectis corde iocundi.¬
tas. Oculos ñ habebat & filio suo dicebat. fac
ȩlemosinas ȩlemosinȩ ñ sinunt ire in tenebras
Nec timuit ne dicer& sibi in corde filius ipsius.
Tu enĩ ȩlemosinas ñ fecisti: quare cȩcus michi
bras : quare ille ista cũ fiducia dicebat. nisiqͥa
aliã lucẽ uidebat: filius patri manũ tenebat
ut ambulan&. sed pat̾ filiũ uiã docebat ut uiue¬
n&. Est gͦ alia lux quȩ orit᷑ iusto Lux orta est
iusto : rectis corde iocunditas. Uis illam nosse :
esto rectus corde. Quid ÷ gͦ rectus corde : Nolitor¬
to corde eẽ ad dm̃. resistens uoluntati ipsius. &
uolens illũ curuare adte . & ñ dirige ad illũ & sen-¬
ties iocunditatẽ quã nor om̃s qͥ recto s̃ corde lux
damini. conuiuia meditant᷑. calices p̃parant.

Expanded text:
nas, quia eleemosynae non permittunt ire in tenebras» : nas, quia eleemosynae non permittunt ire in tenebras» : et loquebatur ille qui in tenebris erat. Videtis quia est alia lux quae oritur justo, et rectis corde jucunditas? Oculos non habebat, et filio suo dicebat, «Fac eleemosynas; eleemosynae non sinunt ire in tenebras:» nec timuit, ne diceret sibi in corde suo filius ipsius, Tu enim eleemosynas non fecisti: quare caecus mihi bras?» Quare ille ista cum fiducia dicebat, nisi quia aliam lucem videbat? Filius patri manum tenebat, ut ambularet: sed pater filium viam docebat, ut viveret. Est ergo alia lux, quae oritur justo: «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» Vis illam nosse? Esto rectus corde. Quid est, Esto rectus corde? Noli torto corde esse ad Deum, resistens voluntati ipsius, et volens illum curvare ad te, et non te dirigere ad illum, et senties jucunditatem, quam norunt omnes qui recto sunt corde. «Ludamini,» convivia meditantur, calices praeparant,
Abbreviated transcription (Latin):
malos & pluit suꝑ iustos & iniustos : istã iucẽ
uident tecũ iniqui. uident tecũ latrones .ui¬
dent tecũ impudici uident tecũ bestiȩ muscȩ.
uermiculi. qualẽ lucẽ iusto seruat. qͥ & istis
uitã donat : merito hanc lucẽ in fide mar¬
tyres uider̃. Qui enĩ istã contem pser̃ aliã
uider̃ quã desiderauer̃. qui hanc respu er̃
lux orta ẽ iusto & rectis corde iocunditas
Nolite putare quia uere in miseria fuer̃ cũ in
catena timbulauer̃. Latus fuit carcer fidelib
lenes fuer̃ catenȩ confitentib habebant gau¬
& malos. Est alia lux quȩ orit᷑ iusto De qua
luce ñ sibi orta. in fine dicent in iusti. Ergo er¬
rauimꝰ auia ueritatis & iustitiȩ lum̃ ñ luxit
nob̵ & sol ñ ortus ẽ nob̵ Ecce amando istũ solẽ
in tenebris cordis iacuer̃: Quid ꝓfuit oculis
uidere iustũ. & mente ñ uidere illũ : tobi cȩcus erat
& filiũ suũuiã dĩ docebat. Nostis hoc qͥa tobi fili¬
um suũ ammonebat. & dicebat. fili. fac ȩlemosi¬

Expanded text:
em vident tecum iniqui, vident tecum latrones, vident tecum impudici, vident tecum bestiae, muscae, vermiculi. Qualem lucem justo servat, qui et istis istam donat? Merito hanc lucem in fide martyres viderunt. Qui enim istam contempserunt, aliquam viderunt quam desideraverunt, qui hanc respuerunt. «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» Nolite putare quia vere in miseria fuerunt, cum in catena ambulaverunt. Latus fuit carcer fidelibus, leves fuerunt catenae confitentibus. Habebant gauet malos. Est alia lux quae oritur justo; de qua luce non sibi orta, in fine dicent injusti: «Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis» . Ecce amando istum solem, in tenebris cordis jacuerunt. Quid profuit oculis videre istum, et mente non videre illum? Tobias caecus erat, et filium suum viam Dei docebat. Nostis hoc, quia Tobias filium suum admonebat, et dicebat, «Fili, fac eleemosy
Abbreviated transcription (Latin):
hinc se excusent. qͥa quasi idolis insensatis dediti
ñ s̃ de moniis magnis dediti s: qđ ẽ periculosius
Nã si tantũ idola colerenti sic̃ eos ñ adiuuarent.
ita illis nichil nocerent. Si aut̃ adores & seruies
dȩmonib er̃ dñi tui. & qͥ er̃ dñi tui. inuiditui. li¬
bertati tuȩ necesse ẽ inuideant. semꝑte uelint pos¬
sidere. semꝑ talẽ facere qualẽ possint secũ tra¬
here. Est enĩ insita maliuolentia quȩdã & ꝑnicies
nocendi istis malis spiritib Gaudent de malis
hominũ & de fallacia nr̃a sinos fefellerint pas¬
quib in et̃nũ damnent᷑. quomͦ solet maliuolus la¬
tro dominare in nocentẽ. Nunqͥd si fuerit uiuus
incensus minꝰ ardet si duo ardeant : minꝰ moritus
si duo moriant᷑ : pęna illi ñ minuit᷑. sed maliuolen¬
tia pascit᷑: mecũ moriat᷑ : ñ se minꝰ moriturũ dicens.
sed solatiũ hab& malũ alteriꝰ. Talis est dicibolus
seducere uult illos qͥcũ illo puniant᷑ : & quia

Expanded text:
hinc se excusent, quia quasi idolis insensatis dediti non sunt; daemoniis magis dediti sunt, quod est periculosius. Nam si tantum idola colerent, sicut eos non adjuvarent, ita illis nihil nocerent; si autem adores et servias daemonibus, erunt domini tui. Et qui erunt domini tui? Invidi tui: libertati tuae necesse est invideant, semper te velint possidere, semper talem facere, qualem possint secum trahere. Est enim insita malevolentia quaedam et pernicies nocendi istis malis spiritibus: gaudent de malo hominum; et de fallacia nostra, si nos fefellerint, pasquibus in aeternum damnentur; quomodo solet malevolus latro nominare innocentem. Numquid si fuerit vivus incensus, minus ardet, si duo ardeant? minus moritur, si duo moriantur? Poena illi non minuitur, sed malevolentia pascitur. Mecum moriatur, non se minus moriturum dicens, sed solatium habet malum alterius. Talis est diabolus; seducere vult illos qui cum illo puniantur: et quia
Abbreviated transcription (Latin):
in iudea crediderat ex iudȩis. & putabant ipsi ui¬
cornelius baptitatꝰ ẽ baptizati s̃ & illi quicum
cornelio erant. Sed ut baptizarent᷑. qͥd÷ factũ
scitis Non qͥdem huc usq ꝑuenit lector sed tam̃
aliqui recordant᷑ & qͥ ñ recordant᷑ audiant a
me breuit̃ Missus ẽ angłs ad corneliũ angłs
corneliũ misit ad petrũ Pecrus uenit ad corneliũ
& quia de gentib erat cornelius & ipsẽ & qui cũ
eo erant. nerant circũcisi Ne dubitarent ergo
illi tradere euangł̃iũ ñ circuncisis ante quan
Innullũ aut̃ cȩciderat sp̃s sc̃s nisi qͥ fuerat bapti¬
tatus . In isto aut̃ ante baptismũ cecidit. Posset
enĩ petrus dubitare utrũ incircũcisos baptitar&.
tationẽ de sacram̃to uisibili baptitatis om̃s
& habes ibi scriptũ. Audier̃ aut̃ apłi & qui erant

Expanded text:
in Judaea crediderant ex Judaeis, et putabant ipsi JuCornelius, baptizatus est, baptizati sunt et illi qui cum Cornelio erant. Sed ut baptizarentur, quid factum est, scitis: non quidem huc usque pervenit Lector, sed tamen aliqui recordantur; et qui non recordantur, audiant a me breviter. Missus est angelus ad Cornelium, angelus Cornelium misit ad Petrum, Petrus venit ad Cornelium. Et quia de Gentibus erat Cornelius, et ipse et qui cum illo erant, non erant circumcisi: ne dubitarent ergo illi tradere Evangelium non circumcisis; antequam In nullum autem ceciderat Spiritus sanctus, nisi qui fuerat baptizatus: in istos autem ante Baptismum cecidit. Posset enim Petrus dubitare utrum incircumcisos baptizaret:tationem de Sacramento visibili; baptizati sunt omnes. Et habes ibi scriptum: «Audierunt autem Apostoli, et
Abbreviated transcription (Latin):
que feoctrant Iposi incendebant᷑ si malieran
qscorsummationẽ Si boni erant ad repara¬
tione. aut ipse incendebat᷑ qui nolebat cre¬
dere illo igne audito uerbodĩ factus peior
acudia sua exustus atq consum ptus aut si
conua taret & creder&. nec sic in illo nichil
Ma. Arserat enĩ fenũ ut purgaret᷑ aurũ
auũ fides ẽ fȩnũ : carnalis concupiscentia
e oinnis caro fenũ isauias dicit : & om̃is honor
carnis ut flos feni. Quic qͥd ÷ gͦ in homine car¬
nuli appetens uana & scłaria. fenũ ẽ quam
ardeat & aurũ purget᷑: qđ enĩ illis in ẽ fidei. fȩ¬
no p̃mit᷑. Bonũ ẽ gͦ eis ardere scõ igne . ut feno
consumpto splendeat p̃ciosũ qđ redemit xp̃c
Trgo ignis ante eũ p̃ibit & inflammabit incir¬
cuitu inimicos eiꝰ. Sunt qͥ salubrit̃ arser̃. hodie
fideles s̃ eiꝰ. Inimicieiꝰ erant: & nunc iã fideles¬

Expanded text:
quae fecerant. Ipsi incendebantur, si mali erant, quae fecerant. Ipsi incendebantur, si mali erant, ad consumptionem; si boni erant, ad reparationem: aut ipse incendebatur, qui nolebat credere, illo igne, audito verbo Dei factus pejor, invidia sua exustus atque consumptus; aut si converteretur et crederet, nec sic in illo nihil arsisset. Arserat enim fenum, ut purgaretur aurum. Aurum fides est, fenum carnalis concupiscentia est. «Omnis caro fenum,» Isaias dicit, «et omnis honor carnis ut flos feni» . Quidquid est ergo in homine carnali appetens vana et saecularia, fenum est. Quam ardeat, et aurum purgetur? Quod enim illis inest fidei, feno premitur. Bonum est ergo eis ardere sancto igne, ut feno consumpto, splendeat pretiosum quod redemit Christus. Ergo, «Ignis ante eum praeibit, et inflammabit in circuitu inimicos ejus.» Sunt qui salubriter arserunt, hodie fideles e
Abbreviated transcription (Latin):
& gladius uerbi ipsius sclubrit̾ nos separauit
a consuetudine mala. Cladiũ enĩ attulit & se¬
parauit unũ quẽq fideliũ. aut a patre suo qui
in xp̃m ñ crediderat. Aut a matre similit̃ infi¬
dele. aut certe si de parentib xp̃ianis natus ẽ.
saltĩ aꝓgeniaȩ sua priori. Nemo enĩ nr̃m ñ aut
auũ. autꝰ proauũ. aut aliquã antiquã originẽ
ingentib habuit. & in illa execrabili dõ infi.¬
desitate separati sumꝰ ab eo qđ eramꝰ sed gla¬
dius int̾cessit secernens ñ int̾ficiens. hoc mͦ
& ignis. Ignẽ ueni mutere in t̾rã. Exarserunt
homines credentes in eũ. acceper̃ flammam
caritatis. Propt̃ ea & ipse sp̃s sẽs cũ missus eẽt
apłis sic apparuit. Uisȩ sunt illis inqͥt linguȩ
diuisȩ uelut ignis : qui & in sedit suꝑ unũ quẽq
illoꝵ. isti igne in flammati. cȩper̾ ire ꝑmun¬
dũ & in flammare & incendere in circuitu
immnicos eius. Quos inimi coseius  qui deserto
do nqus facti erant. ad orabant simula chra

Expanded text:
lubriter nos separavit a consuetudine mala. Gladium enim attulit, et separavit unumquemque fidelium aut a patre suo qui in Christum non crediderat, aut a matre similiter infideli; aut certe, si de parentibus christanis natus est, saltem a progenie sua priore. Nemo enim nostrum non aut avum, aut proavum, aut in Gentibus habuit, et in illa exsecrabili Deo infidelitate: separati sumus ab eo quod eramus; sed gladius intercessit secernens, non interficiens. Hoc modo et ignis: «Ignem veni mittere in terram.» Exarserunt homines credentes in cum, acceperunt flammam charitatis; propterea et ipse Spiritus sanctus cum missus esset Apostolis, sic apparuit: «Visae sunt illis,» inquit, «linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque illorum» . Isto igne inflammati coeperunt ire per mundum, et inflammare, et incendere in circuitu inimicos ejus. Quos inimicos ejus? Qui deserto Deo a quo facti erant, adorabant simulacra
Abbreviated transcription (Latin):
illi ante faciem eiꝰ sic̃ cȩra fluxer̃. Tam duri do¬
nec ignis ille ad moueret᷑. Complanata ẽ om̃is al¬
titudo mꝰ bla sphemare xp̃m ñ audet & paganus
sin incũ credit ñ eũ tam̃ blasphemat & si nondũ¬

Expanded text:
illi ante faciem ejus sicut cera fluxerunt; tamdiu duri, doilli ante faciem ejus sicut cera fluxerunt; tamdiu duri, donec ignis ille admoveretur. Complanata est omnis altitudo; modo blasphemare Christum non audet: et paganus non in eum credit, non eum tamen blasphemat
Abbreviated transcription (Latin):
nonne manifestũ ẽ. apparuer̃ fulgura eius
uniuersȩ t̃rȩ : in flammatis inimici incensi
s inimici. arsit qͥcqͥd contradicebat & apparu¬
er̃ fulgura eiꝰ orbi t̃rȩ quomͦ apparuer : ut
iã crederent Vnde fulgura: de nubib quas
cio qͥd latens si corusc& de nube emicat splen¬
dor ex eo ipso qđ contẽnebas. inde exiliuit qđ ex¬
enĩ illi primo homines carnẽ portantes infir-¬
mi deinde idiotȩ. indocti ignobiles. sed erat in
illis qđ fulgurar&. erat in illis qđ corus caret
bat mortuus Forma humana nubes erat :
splendorꝰ miraculi coruscatio erat: sic in uerbis
sic in factis : sic cũ miranda dicunt : & miranda
faciunt & apparuer̃ fulgura eiꝰ orbi t̃rȩ : uidit
dico qđ dictũ ẽ flux̃. melius uerbũ inueniri ñ po¬
test montes fluxer̃ uelut cȩra a facie dñi Ubi
ẽ altitudo potestatũ ubi duritia infideliũ : mon¬
tes flixer᷑ sic̃ cera a facie dñi: Ignis eis fuit dñs

Expanded text:
nonne manifestum est? Apparuerunt fulgura ejus universae terrae; inflammati sunt inimici, incensi sunt inimici. Arsit quidquid contradicebat, et «apparuerunt fulgura ejus orbi terrae.» Quomodo apparuerunt? Ut jam crederent. Unde fulgura? De nubibus. Quacio quid latens. Si coruscet de nube, emicat splendor: ex eo ipso quod contemnebas, inde exsilivit quod exenim illi primum homines carnem portantes, infirmi; deinde idiotae, indocti, ignobiles: sed erat in illis quod fulguraret, erat in illis quod coruscaret.bat mortuus . Forma humana nubes erat, splendor miraculi coruscatio erat. Sic in verbis, sic in factis, cum miranda dicunt, et miranda faciunt, «Apparuerunt fulgura ejus orbi terrae. Vidit dico quod dictum est, Fluxit, melius verbum inveniri non potest. «Montes fluxerunt velut cera a facie Domini.» Ubi est altitudo potestatum? ubi duritia infidelium? «Montes fluxerunt sicut cera a facie Domini.» Ignis eis fuit Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
audite qͥd sequit᷑. Cũ enĩ dixiss& confundant᷑
om̃s qͥ ad orant sculptilia & qͥ głant᷑ insimula¬
chris suis : ne existerent quasi reddentes ratio¬
nẽ de simulachris & dicerent. ñ lapides sed
numina colimꝰ quȩ numina colis : dic mͥ. Dȩmo¬
nia colis. an sp̃s bonos quales s̃ angłi : sunt enĩ¬
angłi sc̃ĩ & s sps maligni Ergo dico qͥa in tẽplis
tuis ñ colunt᷑ nisi sp̃s maligni qͥ sibi exigunt su¬
ꝑbe sacrificiũ & uolunt se coli tanquã deos. ma¬
ligni s̃ : suꝑbi s̃. Tales s̃ etiã homines ñ boni qui
aut̃ scõs attendite qͥ sunt similes angłis Cum
inueneris hominẽ aliquẽ scm̃ seruũ dĩ si uolueris¬

Expanded text:
Audite quid sequatur. Cum enim dixisset, «Confundantur omnes qui adorant sculptilia», «qui gloriantur in simulacris suis:» ne existerent quasi reddentes rationem de simulacris, et dicerent, Non lapides, sed numina colimus; Quae numina colis? dic mihi, daemonia colis, an spiritus bonos, quales sunt Angeli? Sunt enint spiritus maligni. Ego dico quia in templis tuis non coluntur nisi spiritus maligni: qui sibi exigunt superbe sacrificium, et volunt se coli tanquam Deos, maligni sunt, superbi sunt. Tales sunt etiam homines non boni, quiautem sanctos attendite, qui sunt similes Angelis. Cum inveneris hominem aliquem sanctum servum Dei, si
Abbreviated transcription (Latin):
Pacẽ meã do uob̾: pacẽ meã relinquo uob Et mul¬
tis aliis testimoniis : dñs xp̃c pacificꝰ eẽ monstra¬
tur Ñ scđm pacẽ quã nouit & quã quȩrit hic
dabo eis solaciũ uerũ. pacẽ suꝑ pacẽ : cũ scilic& pa¬
ci reconciliationis addit᷑ pax immortalitatis
Nã post om̃ia reddita ea quȩ ꝓmisit ds̃ nouissimnã
pacẽ nos expectare debere qua cũ dõ uiuamꝰ
ne illa ꝑ fecta: quando nouissina inimica
destruetur mors Et in quo erit hoc nisi in
pacifico illo reconeiliatore nr̃o : sic̃ enĩ in
adam om̃s moriurtur sic & in xp̃o om̃s ui¬

Expanded text:
Et multis aliis testimoniis Dominus Christus pacificus esse monstratur: non secundum pacem quam novit et quaerit hic Dabo eis solatium verum, pacem super pacem ; cum scilicet paci reconciliationis additur pax immortalitatis. Nam post omnia reddita quae promisit Deus, novissimam pacem nos exspectare debere, qua cum Deo vivamus ne illa perfecta, quando novissima inimica destruetur mors. Et in quo erit hoc, nisi in pacifico illo reconciliatore nostro? Sicut enim in Adam omnes moriuntur; sic et in Christo omnes vi
Abbreviated transcription (Latin):
dacio annuntia bunt᷑ consummationes : in ira
bene insinuent᷑ lã audiendo fatigati estis
ltaq: si plac& caritati urȩ : quȩ restant in
crastinũ differamꝰ Adiuuabit dñs ut uob
debitũ ꝑsoluamꝰ : quia de illo magis quã de
nobis ꝓmittimus E xPlic̃ deRiicipia palor¬

Expanded text:
dacio annuntiabuntur in consummatione: In ira on insinuentur bene. Jam audiendo fatigati estis: itaque si placet Charitati Vestrae, quae restant in crastinum differamus. Adjuvabit Dominus, ut vobis debitum persolvamus; quia de illo magis quam de nobis promittimus. SERMO II. De secunda par
Abbreviated transcription (Latin):
facte ante dm̃ ubi ñ ẽ labor & nec tibi erit labor.
& facit hoc Nã dicit : quandiu labor ẽ ante se
Donec introeã in scũ ariũ dĩ : & intelligã in nouissina
meã laborẽ quendã quasi in extricabilẽ uideo: ut
cognoscam qͦmͦ & iustus sit ds̃ & res humanas curet
ã ñ sit iniquus qđ petcantes & scelera facientes feli¬
citatẽ habent in hac t̾ra .pii uͦ & dõ seruientes intẽ¬
ptationib plerũq & in laborib fatigant᷑ Magna

Expanded text:
fac te ante Deum ubi non est labor, et nec tibi erit labor. fac te ante Deum ubi non est labor, et nec tibi erit labor. Et fecit hoc; nam dicit quamdiu labor ante se: Donec imeam laborem quemdam quasi inextricabilem video, ut cognoscam quomodo et justus sit Deus, et res humanas curet, et non sit iniquus, quod peccantes et scelera facientes felicitatem habent in hac terra; pii vero et Deo servientes in tentationibus plerumque et in laboribus fatiga