comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
primo loco sapientiȩ & intellec¬
tus. spiritalis gratia postulatur.
Petitur ergo ut donum dei. De¬
inde uide ordinem. Damichi in¬
quit intellectum: ut discam mã¬
data tura. Intellectus p̃mittitar
ut scientia sequatur. Nam nisi¬
quis intellexerit: doctus esse non
poterit. Doctrinam igitur intel-¬
lectus facit: non memoria. Nichil
enim ꝓdest multa legisse: nisi in¬
telligas ipse quȩ legeris. Et in a-¬
postolo post manifestationem sp̃e.
sermonem scientiȩ legisti postea
substitutum: ut scias intellectũ
memoriȩ p̃ferendum. & illum
habere posse scientiam. cui ante
intellectus affluxerit. Simul
huntilitatem confidera. Si ꝓpħa
intellectum dari sibi postulat: qͥs
tam arrogans ut ꝓfiteatur esse¬
in sua potestate intelligentiam:
Intellectum petit ut ipse se noue¬
tionem. At illi qui de rerum
natura disputant. celi scrutantuꝵ
plagas. qui seipsos scire non pos¬
sunt: putant intelligentiam sine
dei dono con cedi Unde & nos

Expanded text:
primo loco sapientiae et intellecprimo loco sapientiae et intellectus spiritalis gratia postulatur. petitur ergo ut dei donum. deinde uide ordinem: d a mihi, inquit, intellectum, ut discam mandata tua. intellectus praemittitur, ut scientia sequatur; nam nisiquis intellexectus, doctus esse non poterit. doctrinam igitur intellectus facit, non memoria; nihil enim prodest multa legisse, nisi intellegas ipse quae legeris. et in apostolo post manifestationem spiritus sermonem scientiae legisti postea substitutum, ut scias intellectum memoriae praeferendum et illum posse habere scientiam, cui ante intellectus adfulserit. Simul humilitatem considera. si propheta intellectum dari sibi postulat, quis tam arrogans, qui profiteatur in sua potestate esse intellegentiam ? intellectum petit, ut ipse se nouetionem. at illi, qui de rerum natura disputant, caeli scrutantur plagas; qui se ipsos scire non possunt, putant intellegentiam sine dei dono posse concedi. unde et nos
Abbreviated transcription (Latin):
rogatuua donata est. Idem tam̃
qtia ceteris animantibus imꝑat:
ut possit imꝑare. qͥebet deo ẽẽ
suibiectus. Docetur gͥ seruire: ut
ad regnum ꝑtienire mereatur.
Qui enim seruit xp̃o: placet
deo. Qui seruit xp̃o. placet uti¬
q ueritati: debet nescire men¬
datium. Qui seruit iusticiȩ: de¬
bet repellere. inquitatem. Q
seruit immaculato: debet ten̾e
castimoniȩ disciplinam. Qui ser-¬
uit luci: debet odisse tenebras
peccatorum. Ergo quia corpus
infirmum: tusitationem dm̃
postulemus. Unde ꝓpħa ait. Qd
est homo quod menor es eiꝰ: aut
filius hominis quia uisitas eñ:
Et nunc in reliqua uersiculi
portione ait. Da michi intellec¬
tum: ut discam mandata tua.
Sp̃ualem gͥ se esse cognoscens.
ꝓꝓbeta: petit grãm sp̃c sancti.
Et enimi intellectum esse a do¬
mino. & inter munera gratia¬
rum pͥmo constituit loco: in a¬
postolica lectione didicisti. quia
unicuiq datur manifestatio
sp̃c ad utilitatem. Et in ꝓpħa

Expanded text:
aerogativa donata est. Idem tamen aerogativa donata est. Idem tamen quia caeteris animantibus imperat; ut possit imperare, debet Deo esse subjectus. Docetur ad regnum peruenire mereatur; qui enim seruit Christo, placet deo. qui seruit Christo placet utique ueritati et debet nescire mendacium, qui seruit iustitiae debet repellere iniquitatem, qui seruit inmaculato debet tenere castimoniae disciplinam, qui seruit luci debet odisse tenebras peccatorum. ergo, quia corpus infirmum est, uisitationem domini postulemus, unde propheta ait: quid est homo quod memor es eius, aut filius hominis quia uisitas eum? m? Et nunc in reliqua uersiculi portione ait: da mihi intellectum, ut discam mandata tua. spiritalem igitur se esse cognoscens propheta petit gratiam spiritus sancti. etenim intellectum dari a domino et inter munera gratiarum primo constitui loco in apostolica lectione didicisti, quia unicuique datur manifestatio spiritus ad utilitatem, et in propheta
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Audi quia manus deie
ergo manus quȩ hominem para-
ginem. & postea de luto furxit.
& uoluit seruare quod fecerat.
saluare quod plasmatierat. ut
totum hominem saluum fac̾et:
sicat ipse dixit in euanglõ. Mi-¬
chi irascimini: quia totum ho-¬
minem saluum feci in sabhato:
Quod spiritaliter eccłã docet
quia non solum amma sed etiã
caro nr̃a seruetur. Anima ꝑ cog¬
nitionem dei: caro ꝑ resurrectio¬
nem. Quorum alterum docuit
diuim auctoritate sermonis:
alterum ꝓpͥe resurrectionis exẽ¬
plo. Hic est ergo homo gemine
substantiȩ. Alia est enim facti
substantia: alia figurati. Ista de
dei sp̃u: illa de limo. ꝓpterea
ait iob. resuscitauit cortum meũ.
quia quod de limo est resuscita¬
tur. terra enim in terram redit:
quod autẽ factum est. ut pͥnci¬
patum haberet suꝑ ceteras a¬
nmantes. id prestantius esse in
telligis. Luti enim etiam bestiis
nobiscum comimine consortitm
est: & ideo animȩ spiritalis p̃¬

Expanded text:
ant. Audi quia manus Dominant. Audi quia manus Dominergo manus quae hominem paraveginem; et postea de luto finxi uoluit seruare quod fecerat, saluare quod plasmauerat, ut totum hominem saluum faceret, sicut ipse dixit in euangelio: mihi irascimini, quia totum hominem saluum feci in sabbato? quod specialiter ecclesia docet, quia non solum anima, sed etiam caro nostra seruatur, anima per cognitionem dei, caro per resurrectionem; quorum alterum docuit diuini auctoritate sermonis, alterum propriae resurrectionis exemplo. Sic est ergo homo geminae substantiae; alia est enim facti substantia, alia figurati; ista de dei spiritu, illa de limo. propterea ait Iob: resuscitabit corium meum, quia quod de limo est resuscitatur — terra enim in terram redit —, quod autem factum est, ut principatum haberet super ceteras animantes, id praestantius esse intelligis. Luti enim etiam bestiis nobiscum commune consortium est; et ideo animae specialis pr
Abbreviated transcription (Latin):
ut iterum conformet: quia
amiseras quod accepisti. Insuf¬
flauerat enim tibi deus & m
spirationis sue donauerat gra¬
tram: quã tͥ tua culpa substu-¬
lerat. factus eras in animam
uiuentem. Audi quid dicat.
Non in carnem: sed in animã
uiuentem. S peccator signa-¬
ctlum tenere non potuit: o
in crimine pofitus non habe¬
bat quȩ dei sunt. sed quȩ homi¬
tuis surgens cum clausos disci¬
pulos reꝑisset. claustris ingres¬
sus manentibus dixit. Par uob̾.
Sicut misit me pater: & ego
mitto uos. Cum hoc chxisset.
insuffiatit in eis: & dixit. Ac¬
cipite sp̃m sanctum. Uides gͦ
que manus fecerint hominẽ
& quem hominem fecerint.
tur in agnitionem scdm ima¬
ginem euis qui creauit illum:
tit: sed etiam nos facit sacer¬
dotes suos aliis peccata dimit.¬
tere. Ideo ait ꝓpħa. Tu fixisti
me: & positisti suꝑ me manũ
tuam. fuprit ꝑ lutum. posuit
ꝑ gratiam. spiritalemt. licet
pleriq hunc psalmum ex per¬
sona dictum saltiatoris accipi¬

Expanded text:
ut iterum conformet, quia ut iterum conformet, quia amisisti. quod accepisti. insufflauerat enim tibi deus, ut inspirationis suae dono haberes gratiam, quam tibi tua culpa sustulerat. factus eras in animam uiuentem; audi quid dicat: non in carnem, sed in animam uiuentem. sed quia peccator signaculum tenere non potuit ex III crmine positus non habebat quae dei sunt sed quae homituis surgens cum clausos discipulos repperisset, claustris ingressus est manentibus et dixit pax uobis; sicut misit me pater, et ego mitto uos. cum hoc dixisset, insufflauit eis et dixit: accipite spiritum sanctum. Uidesne ergo quae manus fecerint hominem aut quem hominem fecerint? tur in agnitionem secundum imaginem eius qui creauit eum, tit, sed etiam nos facit sacerdotes suos aliis peccata dimittere. ideo ait propheta: tu finxisti me et posuisti super me manum tuam. finxit per lutum, posuit per gratiam spiritalemplerique hunc psalmum ex persona dictum Salvatoris accipi
Abbreviated transcription (Latin):
hominem ad imaginem dei.
Sedõ autẽ loco ita scͥptum ẽ:
quia accepit deus puluerem de
terra. & plasmauit hominem.
llbi ptiluis: ibi plasmatio. Ubi
autẽ non puluis. ibi non terra.
non materia. s incorporetim. s
amimirabile: ibi ñ materia. sed
immateriale. Quod enĩ scd̾m
imaginem est dei. non est in cor¬
pore nec in materia: sed in anima
rationabili. Ibi oꝑatur. ibi osten
ditur. homo ad imaginem & si
militudinem der: ubi iusticiȩ uͥ
sapientiȩ. uibi omnis forma uir-¬
tutis asfumitur. Si intelligas
imaginem: uidebis ad imaginẽ.
Homo enum non est imago dei:
s ad fimilitudinem factus est.
Altus est imago dei inuisibilis
pͥmogenitus untuersȩ creaturȩ
ad imaginem sed ymago: tu ñ
ẏmago. s ad imaginem. Habes
ergo in tua suibstantia aliquid
de imagine & similitudine di:
quod sit diuine simile imaginiᷤᷤ.
ꝓpterea ymago ad eum qui ẽ
ad imaginem uenit. & querit
ymago eum qui est ad similitu¬
dinem suri. ut iterum signet.

Expanded text:
hominem ad imaginem Dei. hominem ad imaginem Dei. Secundo autem loco ita scriptum est, quia Accepit Deus pulverem de terra, et plasmavit hominem . Ubi pulvis, ibi plasmatio: ubi autem non pulvis, ibi non terra, non materia; sed incorporeum, sed admirabile: ibi non materia, sed immateriale. Quod enim secundum imaginem Dei est, non est in corpore, nec in materia, sed in anima rationabili. Ibi operatur, ibi osteditur homo ad similitudinem et imaginem dei, ubi iustitiae, ubi sapientiae, ubi omnis forma uirtutis adsumitur. Si intellegas imaginem, uidebis ad imaginem; homo enim non est imago dei, sed ad similitudinem factus est. alius est imago dei inuisibilis, primogenitus uniuersae creaturae, ad imaginem, sed imago; tu non imago, sed ad imaginem. habes ergo in tua substantia aliquid de imagine et similitudine dei, quod sit diuinae simile imaginis. propterea imago ad eum, qui est ad imaginem, uenit et quaerit imago eum, qui est ad similitudinem sui, ut iterum signet,
Abbreviated transcription (Latin):
ad dexteram dei: non angelus
non archangłs̃. non cherubm ñ
seraphin. Illa laudant filium ho¬
minis. S & filius hominis ange-¬
lorum ore laudatur quod ange¬
los malos uicerit. de nequitiis
spiritalibus que sunt in celestibꝰ
trium phauerit: quod fecerit fi¬
miles anglõrum homines. in qͥbꝰ
ante erant contagia morttiorũ.
uerbo inquit dñi celi firmati
sunt: & sp̃u oris eius omnis uir-¬
tus eorum. Homo quoq sp̃u dei
uit in eum detis sp̃m uite: & fac¬
tus est homo in animam uiuen¬
tem. Uita ergo nr̃a cepit ex in¬
spiratione diuna. s uita hȩc se¬
ceffione aniine corporisq dissol¬
tutur: inspiratio autẽ ditina
ñ soluitur. Et ideo intellige ali¬
td esse quod figuratum est: ali¬
tid quod factum est. uel paratũ.
Meritoq dupliciter habes scͥptã
de homme. Primum emĩ scͥptũ
est. faciamus hominem ad ima¬
ginem & similitudinem nr̃am:¬
& dñabuntur inquit uel pͥnci¬
patum habebunt. Et fecit ds̃

Expanded text:
ad dexteram dei, non angelus, ad dexteram dei, non angelus, non archangelus nec Cherubim et Seraphim. illa laudant, filius hominis sedet filius hominislorum ore laudatur, quod angelos malos uicerit, de nequitiis spiritalibus quae sunt in caelestibus triumphauerit, quod fecerit similes angelorum homines, in quibus ante erant contagia mortuorum. Ue rb o, inquit, domini caeli firmati sunt et spiritu oris eius omnis uirtus eorum. homo quoque spiritu uit in eum deus spiritum uitae et factus est homo in animam uiuentem e m. uita ergo nostra coepit ex inspiratione diuina, sed uita haec secessione animae corporisque dissoluitur, inspiratio autem diuina non soluitur. et ideo intellege aliud esse quod figuratum est, aliud quod factum est uel paratum, meritoque dupliciter habes scriptum de homine. primum enim scriptum est: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nDominabuntur, inquit, vel principatum habebunt. Et: Fecit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
nis constitutione tudetur. non
habundasse: quod toto mundo
ut fieret habundauit. Celum
mantis una firmauit. ut scͥptum
est: & utraq dei manus hominẽ
figuratit. ut legiius. Celum non
ad similitudinem: homo ad simi¬
litudinem. Angłi enim ad mini-¬
steritm: homo ad imaginem. Esto.
ut angłi ad imaginen: scͥptura
tam̃ de homine locuta ẽ. quod
sit ad imaginem. Habennus ali
quid enim: quod anglĩ fortasse
non habeant. Ulbi enim habtin-¬
deuit peccatum: suphabundauit
gratia. Nobis est natus xp̃c ex
uirgine. Legimus enim. Puer
natus est nobis: & filius datus
est nobis. Nobis carnem susce¬
pit: immo potius nos in illa car-¬
ne suscepit. quod filium homins
in dei sede constituit. Non lego
angłis en dei sede nisi stantes.
nisi ministerium deferentes: ñ
lego anglõs sed homines conse
tos. Deniq ait apls. contuifica¬
salui facti. & simul suscitauit:
simulq fecit sedere in celestibtis
in xp̃o iħti. filius ergo hominis

Expanded text:
nis constitutione uidetur non nis constitutione uidetur non abundasse quod toto mundo ut fieret abundauit. caelum manus una firmauit, ut scriptum est, et utraque dei manus hominem figurauit, ut legimus. caelum non ad similitudinem, homo ad similitudinem; angeli enim ad ministerium, homo ad imaginem. Esto ut et angeli ad imaginem; scriptura tamen de homine locuta est quod sit ad imaginem. habemus enim aliquid quod angeli fortasse non habeant; ubi enim abundauit peccatum, superabundauit gratia. nobis est natus Christus ex uirgine; legimus enim: puer natus est nobis, filius datus est -nobis. nobis carnem suscepit, immo potius nos in illa carne suscepit, quod filium hominis in dei sede constituit. non lego angelos in dei sede nisi stantes, nisi ministerium deferentes, non lego angelos, sed homines conseptos. denique ait apostolus, qsalvi facti; et simul suscitavit, simulque fecit sedere in coelestibus, in Christo Iesu. filius ergo homims
Abbreviated transcription (Latin):
go illa qua ad imaginem & simi¬
litudinem dei factus es. non con-¬
dempnatur: sed coronatur. Con¬
dempnaris autẽ in eo. quod ipse
mutatus es: ut fieres ex homi¬
ne serpens. mulus. equus. uul¬
pecula. His nos enu nominibꝰ
iam scͥptura condempnauit: qr
exuti celestis imaginis ornam̃to.
etiam nomen hominis amitti¬
mus. qui grãm hominis non te¬
nemus. In aliquibus tamen co¬
dicibus inuenimus: manus tue
fecertnt me. & plasmauerunt
me. Nec istud alienum: quia
iob dixit. Mantis tue plasma¬
uerunt me: & fecerunt me.
Ulnde & hic edicitur. ut memi¬
nerit deus quia puluis sumꝰ
& uberioris gratiȩ mimus in¬
fundat: nec infirimum opus de¬
serat. Oubernator flactuante
nauigio plus laboris impendit.
quã cum scdõ remigium labit᷑
fluctu: & uentorum flatus. suo
suꝑante labore p̃carrit. Manꝰ
tue inquit plasmauerunt me.
Mantis dicit pluraliter: non
manum. At uero alibi ait. Ego
manu mea solidam celum: et
manis mea fecit hȩc. In honu¬

Expanded text:
go illa qua ad imaginem et simigo illa qua ad imaginem et similitudinem Dei factus es, non condemnatur, sed coronatur. Condemnaris autem in eo, quod ipse mutatus es; ut fieres ex homine serpens, mulus, equus, vulpecula. His enim nominibus jam nos Scriptura condemnavit; quia exuti coelestis imaginis ornamento, etiam nomen hominis amittimus, qui gratiam hominis non tenemus. 12. In aliquibus tamen codicibus invenimus: Manus tuae fecerunt me, et plasmaverunt me. Nec istud alienum; quia et Job dixit: Manus tuae plasmaverunt me, et fecerunt me . Unde et hic edicitur, ut meminerit Deus quia pulvis sumus; ut uberioris gratiae munus infundat, nec infirserat. gubernator fluctuante nauigio plus laboris inpendit quam cum secundo remigio labitur fluctu et uentorum flatus supparo superante praecurrit. Manus tuae, inquit, plasmaueruut me e. \'manus\' dicit pluraliter, non \'manum\'. at uero alibi ait: ego manu mea solidaui caelum, et: manus mea fecit haec. in homi
Abbreviated transcription (Latin):
Generatio inꝑarum: uocatur
a iohanne plebs hominum. Olag¬
num ergo opus dei es o homo:
magnum est quod dedit tibi
deus. uide ne quod deus tribti-¬
it amittas: amittas magntm
ilud munus. quod es ad imagi-¬
nem dei. & hoc in te puniatur
magis. Ds̃ enim ñ punit simili¬
tudinem suam: sed eum punit
qui ad similitudinem dei factꝰ.
hoc quod accepit seruare non
potuit. Punitur ergo illad qd̃
ad similitudinem dei esse de-¬
sistit: hoc est peccatum tuum.
Nam stiam detis non damp-¬
nat imaginem. nec in illud in-¬
cendium mittit eternum. sed
magis uindicat imaginem
stiam de eo. qui imagini illi
fecit inuriam: ut ꝑ malitram
quod eras esse desineres. & fie-¬
res mulus ex homine. Uindica
tur ergo imago: non condemp¬
natur. llindicatur quasi ex¬
pulsa: non condempnat᷑ quasi
rea. Postꝗͣ enim peccasti alitid
quod in de non intienitur.: Nã
si inueniatur in te imago cdei
& similitudo: non supplitio in¬
cipis dignus esse s p̃mmo. Ita ia¬

Expanded text:
generatio uiperarum uocatur generatio uiperarum uocatur ab Iohanne plebs hominum. magnum ergo opus dei es, homo, magnum est quod dedit tibi deus. uide ne quod deus tribuit amittas magnum illud munus, quod es ad imaginem dei, et hoc in te puniatur magis. deus enim non punit similitudinem suam, sed eum punit, qui ad similitudinem dei factus hoc quod accepit seruare non potuit. punitur ergo illud quod ad similitudinem dei esse desistit, hoc est peccatum tuum. nam suam deus non damnat imaginem nec in illud incendium mittit aeternum, sed magis uindicat imaginem suam de eo qui imagini illi fecit iniuriam, ut per malitiam quod eras esse desineres et fieres mulus ex homine. uitur ergo imago, non condemnatur. Vindicatur quasi expulsa: non condemnatur quasi rea. Postquam enim peccasti, aliud quod in te non invenitur? Nam si inveniatur in te imago Dei et similitudo, non supplicio incipis dignus esse, sed praemio. Ita ima
Abbreviated transcription (Latin):
non aguoscat auctorem. anquic¬
quã tam pretiosum quam hu¬
militas. ut naturam corporis aĩe
q ꝑspitiens alteri te subitias.
alterum recognoscas: Pna in ui¬
tium carnis illecebra. miscdiam
siradet: quia quod alteri contu¬
leris. tibi solun. Quicqͥd ã te
ꝓcedit. in te recurrit. & quicqͥd
feceris tibi soltus: & quicquid
ꝓfueris. tibi ꝓficit. Lliuacis aĩe
uigor. sensus rationis. & intellectꝰ
capar atq iudicii: ut digna
domus tanto habitatore uideat᷑.
non amittat sue prerogatiuam
nature. ne hominis nomemannt.¬
tat. Scriptura enim eum ho¬
minem dicit. qui est ad imagi¬
nem & similittidinẽ dei : peccã¬
tem autẽ non hominem. sed
aut serpentem aut equum. ad¬
humientem feminis. aut nul¬
pectilam. aut iuimentum uocare
consueuit. Nolite fieri sicut e¬
quus & mulus quibus non est
intellectus. in freno & camo ma¬
xillas eorum constringe. qui ad
te non appropinquant. Et dici¬
te huic nulpi: de herode ait.

Expanded text:
non agnoscat auctorem? an quicnon agnoscat auctorem? an quicquam tam pretiosum quam humilitas, ut naturam corporis et animae perspiciens altero te subicias, altero recognoscas? prona in uitium carnis inlecebra misericordiam suadet, quia quod alteri contuleris tibi soluis; quicquid a te procedit in te recurrit et quicquid feceris tibi soluis et quicquid profueris tibi proficit. Uiuacis animae uigor, sensus rationis et intellectus capax atque iudicii, ut digna domus tanto habitatore uideatur, non amittat suae praerogatiuam naturae, ne hominis nomen amittat. scriptura enim eum hominem dicit, qui est ad imaginem et similitudinem dei, peccantem autem non hominem, sed aut serpentem aut equum adhinnientem feminis aut uulpiculam aut iumentum uocare consueuit. nolite fieri sicut equus et mulus,quibus non est intellectus; in freno et camo maxillas eorum constringe qui ad te non adpropinquant, et: dicite huicuulpi de Herode ait,
Abbreviated transcription (Latin):
pides ambulant. & uenena non
sentiunt: Non uile gͥ: ñ cor-¬
porale arbitror. quod parauit
deus. Nosce te ipsum homo. Tue
anunȩ dicitur in canticis: insi
cognotieris te formosam in mu-¬
lieribus. Cognosce te anima.
quia non de terra. non de luto
es. quia infufflanit te deus:
& fecit in animam uiuentem.
Opus es magnificum: dei gene¬
ratione inspiratum. Attende
tibi ut lex dicit. hoc est tibi. id
est aminȩ tuȩ. Secularia & mtĩ
dana te non teneant. terrestria
non morentur. Ad illum tota
intentione festina: ex cunis in¬
spiratione consistis. Grande in¬
quit homo & p̃tiosum uir mi¬
sericors: uirum fidelem opus ẽ
inuenire. Disce homo: ubi gran¬
dis & pretiosus sis. llilem te ter¬
ra demonstrat: sed gloriosum
uirtus facit. fides rarum ima¬
go pretiofum. An quicquam
tam p̃tiosum. quã imago est dĩs
Que tibi pͥmo fidem debet in¬
fundere. ut in corde tuo fulge¬
at quedam auctoris effigies:
ne qui mentẽ tuã interrogat

Expanded text:
pides ambulant et uenena non pides ambulant et uenena non sentiunt? non uile igitur, non corporale arbitror quod parauit deus. nosce te ipsum, homo; tuae animae dicitur in Canticis: nisi cognoueris te formosam in mulieribus. cognosce te, anima, quia non de terra, non de luto es, quia insufflauit te deus et fecit in animam uiuentem. opus es magnificum, dei generatione inspiratum. adtende tibi, ut lex dicit; hoc est \'tibi\', id est animae tuae. saecularia te et mundana non teneant, terrestria non morentur. ad illum tota intentione festina, ex cuius inspiratione consistis. grande, inquit, homo et pretiosum uir misericors, uirum autem fidelem opus est inuenire. disce, homo, ubi grandis atque pretiosus sis. uilem te terra demonstrat, sed gloriosum uirtus facit, fides rarum, imago pretiosum. an quicquam tam pretiosum quam imago est dei, quae tibi primo fidem debet infundere, ut in corde tuo refulgeat quaedam auctoris effigies, ne, qui mentem tuam interrogat,
Abbreviated transcription (Latin):
tuum dñe ne deseras: ne dere¬
linquas. Te auctorem contienio.
te teneo conditorem: p̃sidia a¬
liena non quero. In adiumentũ
accingere: qui accinctus es ut
creares. Dic ipse datud quid sẽ¬
seris: cur dixeris. manus tue
fecerunt me. S dixisti inferutis.
est dicere. Bestias non fecerunt.
manus tue. sed dixisti. ꝓducant
aquȩ reptilia animarum iuẽ¬
tium: &o ꝓduxit terra scđm ge¬
nus quadrupedia. & reptilia.
& bestias terre. Me autẽ inqͥt
fecisti. metius manibus figara¬
sti. Hoc est non figurasti bestiaᷤᷤ
manibus tuis. non reptila. non
uolatilia. Me autẽ fecerunt
manus tuȩ: & parauerunt me.
Non mediocre opus est: quod pa¬
ratum est. Cum sapientia unti¬
quodq disponitur: & paratur.
Demiq sapientia dicit. Ctimpa¬
raret celos: cum illo eram. Quod
de homunibtis idem dicit ꝓpħa.
llox dm̃i p̃parantis certios. Quȩ
uox dm̃ est nisi faciamus homi¬
nem: Qui funt isti cerui nisi
inunici serpentibus. qui suꝑ as¬

Expanded text:
tuum, domine, ne deseras, non deretuum, domine, ne deseras, non derelinquas. te auctorem conuenio, te teneo conditorem, praesidia aliena non quaero. in adiumentum accingere qui accinctus es ut creares. dic ipse, Dauid, quid senseris, cur dixeris: manus tuae fecerunt me. sed dixisti inferius: dest dicere: bestias non fecerunt manus tuae, sed dixisti: producant aquae reptilia animarum uiuentium, et produxit terra secundum genus quadrupedia et reptilia et bestias terrae. me autem, inquit, fecisti, me tuis manibus figurasti, hoc est: non figurasti bestias manibus tuis, non reptilia, non uolatilia; m e autem fecerunt manus tuae et parauerunt me. Non mediocre opus est quod paratum est, cum sapientia unumquodque disponitur et paratur. denique Sapientia dicit: cum pararet caelos, cum illo eram. quod de hominibus idem dicit propheta: uox domini praeparantis ceruos. quae uox domini est nisi: faciamus hominem? qui sunt isti cerui nisi inimici serpentibus, qui super as
Abbreviated transcription (Latin):
miratur assertor. Euanuerat
rerum natura: nisi qui ea ute¬
retur. diuina ꝓuidentia ẽẽt ad¬
iectus. Deniqͦ postquã fecit ds̃
celum & terram. maria. post.¬
ea quam omnia. reptibia uola-¬
tilia. animantia. postea homi¬
nem fecit: quẽ animantibus
unuentibus anteferret. De qͦ
non immerito celesti senten¬
tia resultauit. faciamus homi-¬
nem ad imaginem & simili¬
tudinem nr̃ani. Cetera dixit.
& facta funt. mandauit & crea¬
ta funt. tit homo fiat. spetialis
quidam dei accedit hortatus:
ut tanquam laborantis dei in
huius munere creaturȩ. signi¬
ficetur oꝑatio. Ds̃ quidem ex¬
pers laboris est: sed tamen scͥꝑ¬
ture uerba. quid altud. nisi sta¬
diosam tui oꝑationem eius ostẽ¬
dunt. Ergo si deus maiore quo¬
dam studio te creauit: cur ipse
tui studium derelinquas: Si dg̃
in te laborauit qui laborare non
nouit: cur ipse fugitans sis labo¬
ris: Manus tue inquit fecert̃
me: et parauerunt me. Cla-¬
mat ad deum ꝓpheta. Opus

Expanded text:
miratur adsertor. euanuerat miratur adsertor. euanuerat rerum natura, nisi qui ea uteretur diuina prouidentia esset adiectus. Denique postquam fecit deus caelum et terram et maria, posteaquam omnia reptilia uolatilia animantia, postea hominem fecit quem animantibus uiuentibus anteferret, de quo non inmerito caelestis sententia resultauit: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. cetera dixit et facta sunt, mandauit et creata sunt: ut homo fiat, specialis quidam dei accedit hortatus, ut tamquam laborantis dei in huius munere creaturae significaretur operatio. deus quidem expers laboris est; sed tamen scripturae uerba quid aliud nisi studiosam tui operationem eius ostendunt ? ergo si deus maiore quodam studio te creauit, cur ipse tui studium derelinquas ? si deus in te laborauit qui laborare non nouit, cur ipse fugitans sis laboris ? Manus tuae, inquit, fecerunt me et parauerunt me. clamat ad deum propheta: opus
Abbreviated transcription (Latin):
seruitute ceruicis de pressus in
tatis. & locuples su testis auc-¬
toris. Uleruntamen in cete¬
ris ammantibus menbrorũ
forma laudetur: in quibus
preter gratram corporis nichil
est aliud quod requiratur.
Homo in eo est pulchrior qd̃
non udetur. non in corpore
quod uidetur: in se habens e-¬
ternitatis gratiam. & pre-¬
sentium tenustatem. quȩ
enim uidentur temporalia
funt. nam que ñ iudentur
eterna. in hoc terrestri hospi¬
tio indutus habitatione celesti.
cui finitil competit & in terris
uideri. & deo iungi. Magnum
sane munus si se ipse cognoscat.
est quedam forma iusticiȩ mun¬
do magis. quam sibi nasci. Unde
& salomon ait. Grande homo
& pretiosum opus misericors uir.
uirum autẽ fidelem opus est in¬
uenire. Et uere magnus est:
qui est diumi oꝑis interpres. et
imitator dei. Homo est enim. qͥ
potuit dicere: imitatores mei
estote sicut & ego xp̃i. Terram
excolit. mari tanquã possessione
utitur: celi ornamenta gratus

Expanded text:
seruitute ceruicis adpressus in tseruitute ceruicis adpressus in ttatis et locuples sui testis auctoris. Uerumtamen in ceteris animantibus membrorum forma laudetur, in quibus praeter gratiam corporis nihil est aliud quod requiratur. homo in eo est pulchrior quod non uidetur, non in corpore quod uidetur, in se habens aeternitatis gratiam et praesentium uenustatem - quae e enim uidentur temporalia sunt, nam quae non uidentur aeterna —, in hoc terrestri hospitio indutus habitatione caelesti, cui simul conpetit et in terris uideri et deo iungi. magnum sane munus, si se ipse cognoscat, et quaedam forma Iustitiae, mundo magis quam sibi nasci. unde et Salomon ait: grande homo et pretiosum uir misericors, uirum autem fidelem opus est inuenire. et uere magnus est qui et diuini operis interpres est et imitator dei. homo est enim qui potuit dicere: imitatores mei estote, sicut et ego Christi. terram excolit, mari tamquam possessione utitur, caeli ornamenta gratus
Abbreviated transcription (Latin):
ueniamus ad psalmum. Itaq
pͥmus uersiculus est.
anis tue fecerunt me
& parauerunt me: da
michi intellectum. ut discam
mandata tua. Magno cõmen¬
dationis usus exordio est ut opꝰ
dei se diceret esse: quo facilius
circa oꝑis sui gratiam fauor in¬
clinaretur auctoris. Grandis
etiam p̾rogatiua est in rebꝰ
humanis. ut aliquis oꝑibtis &
benefitiis faueat siuis nec me¬
ritum spectet alienum. sed
in sue gratiȩ munus intendat:
ne uideatur abrogare quod ip-¬
se donauit. Itaq & si deluto
corporis nr̃i substantia sit. car¬
ptis intexattr & neruis: tam̃
quod simus opus p̃tiosissimum
dei nemo dubitauerit. Nam
& fabricam ipsam humani cor-¬
poris siquis considerare uelit :
nichil poterit in terra pretio¬
sius iudicare. Est enim homo
statu celsus. uultu decorus. ce¬
sariȩ gratus: non in aluum ce¬
terorum more curuatus an-¬
mantium. sed ipso naturȩ ui¬
re sublimis. qui celum libero
spectet obtutu. nulla captiuȩ

Expanded text:
ueniamus ad psalmum. Itaque ueniamus ad psalmum. Itaque primus uersiculus est: manus tuae f ecerunt me et Parauerunt me,. da mihi intellectum, ut discam mandata tua. magno commendationis usus exordio est, ut opus dei esse se diceret, quo facilius circa operis sui gratiam fauor inclinaretur auctoris. grandis enim praerogatiua est etiam in rebus humanis, ut aliquis operibus et beneficiis faueat suis nec meritum spectet alienum, sed in suae gratiae munus intendat, ne uideatur abrogare quod ipse donauit. itaque etsi de luto corporis nostri substantia sit, caribus intexatur et neruis, tamen quod simus pretiosissimum opus dei nemo dubitauerit. nam et fabricam ipsam humani corporis si quis considerare uelit, nihil poterit in terra pretiosius iudicare. est enim homo statu celsus, uultu decorus, caesarie gratus, non in aluum ceterarum more curuatus animantium, sed ipso naturae iure sublimis, qui in caelum libero spectet obtutu nulla captiuae
Abbreviated transcription (Latin):
cepit de manu dñi duplitra pec-¬
cata sua. Aduertis gͥ quia ubi
desolatio: ibi humilitas. Desola¬
tionem enim sequitur humili-¬
tas. iusto ordine: humilitatem
pacientia. pacientiam ꝓbatio.
consolatio ꝓbationem. Quod ha¬
bes & in aplõ scriptum. quia tri
bulatio pacientiam oꝑatar. pa-¬
cientia autẽ ꝓbationem. ꝓbatio
autẽ spem spes autẽ non confun¬
dit. quia caritas dei diffusa est
qui utiq nr̃orum consolator est
affectum. Quod autẽ ait. da-¬
bit in sepultura os suum. ostẽ¬
dit quandam supra modum pa-¬
cientie taciturnitatẽ. ut tan-¬
quam sepeliat os ꝓpͥum ne lo¬
quatur. & uelut quodam ag-¬
gere uirtutum obstruat. ne
uocem doloris emittat. tantũ
pondus asserens pacientiȩ quã
spes foueat. ut uocem ip̃sam
uelut buisto quodam ac tumu¬
lo sepeliat ac includat. quam
nulla extorquere nulla ue ex¬
citare possit inuiria. Huius
quoq littere interp̃tationem
ut potiumtis explicauimus:

Expanded text:
cepit de manu domini duplicia peccepit de manu domini duplicia peccata sua. aduertis igitur quia, ubi desolatio, ibi humilitas; desolationem enim sequitur humilitas iusto ordine, humilitatem patientia, patientiam probatio, consolatio probationem. quod habes et in apostolo scriptum, quia t r ibulatio patientiam operatur patientia autem probationem, probatio autem spem; spes autem non confundiqui utique nostrorum consolator est affectuum. 1088 5. Quod autem ait: Dabit in sepultura os suum ; ostendit quamdam supra modum patientiae taciturnitatem; ut tamquam sepeliat os proprium, ne loquatur; et velut quodam aggere virtutum obstruat, ne vocem doloris emittat; tantum pondus asserens patientiae quam spes foveat; ut vocem ipsam velut busto quodam ac tumulo sepeliat, ac innulla extorquere, nulla nec excitare possit iniuria. huius quoque litterae interpretationem ut potuimus explicauimus;
Abbreviated transcription (Latin):
lediceret ei. quando fugiebat
filium suum absalon parricida¬
lia ad tempus bella declinans
tacebat rex: & suminum pacien¬
tiȩ insigne p̃stabat. Et enim
cum temptationis suȩ tempus
intelligeret. ut ei parricidale
p̃lium moueretur. magis humi¬
lem se uolebat uideri. quo dm̃
mitigaret offensam. quam ex¬
asꝑandum eius arbitratus in
sua temptatione iudicium: si
forte suas iniurias ultum iret.
Unde & ad popłi ducem abessã
uindicare cupientem: ait. Quid
ut maledicat. Ecce filius meus
qui exiuit de utero meo: que¬
rit animam meam. Si autem
modo extraneus maledicit mͥ.
dimitte illum ut maledicat.
qm̃ dñs dixit illi: ut uideat hu¬
nulitatem meam. & retribtiet
mͥ dñs bona ꝓ maledicto hoc. Qd
& ꝓphetico dixit sp̃u: oo ꝓbauit
euentai. Cum enim repleta fue¬
rit humilitas: peccatum soluit᷑.
Deniq oo ysaiȩ libro habes: quia
dicit dñs. Sacerdotes loquimim
in cor ierłm. consolamini eam.
quia repleta est humiliatio eius¬

Expanded text:
lediceret ei, quando fugiebat lediceret ei, quando fugiebat filium suum Abessalon parricidalia ad tempus bella declinans, tacebat rex et summum patientiae insigne praestabat. etenim cum temptationis suae tempus intellegeret, ut ei parricidale proelium moueretur, magis humilem se uolebat uideri, quo domini mitigaret offensam, quam exasperandum eius arbitrabatur in sua temptatione iudicium, si forte suas iniurias ultum iret. unde et ad populi ducem Abisai uindicare cupientem ait: quid mut maledicat. ecce filius meus, qui exiuit de uentre meo, quaerit animam meam. si autem\' modo extraneus maledicit mihi, dimitte illum, ut maledicat, quoniam dominus dixit illi, ut uideat humilitatem meam et retribuat mihi dominus bona pro maledicto hoc. quod et prophetico dixit spiritu et probauit euentu; cum enim repleta fuerit humilitas, peccatum soluitur. denique et in Esaiae libro habes, quia dicit Dominus: sacerdotes, loquimini ad cor Jerusalem; consolamini eam, quia impleta est humiliatio e
Abbreviated transcription (Latin):
pulos suos & imuriarum esse
pacientes: nec referire facile. ne¬
dum ferire. Pacientia enim: hu-¬
militatis indicium ẽ. Et ideo¬
maxillam fuam: ut non se stib¬
ducat iniurie. nec declinet cedis
dolorem.s ꝑcatienti maxillam¬
offerat. Utrumq intelligi potest.
euangłicum compleatur. qui te
ꝑcusserit in maxillam. p̃be ei et
alteram: & ꝓpheticȩ hoc positũ
est ut doceret ierłm. hoc est ple¬
bis iudaice eccłam non aliteree
seruandam nisi ꝑ euangłii disci¬
captiuitatis de suȩ animȩ cerui-¬
ce deponat. cum se subdiderit
iugo xp̃i. Et satiabitur inquit
in obpbriis. Non dixit subibit
obpbrium. facile est enim unã
aut alteram contumeliam su¬
stinere. s addidit saturabitur
in obꝓbriis: quo facilius dñi
moueat miscdiam. obprobriorũ
complurium deformitate mise¬
rabilis. Quod utiq ex libro reg¬
norum potes intelligere. Quiꝑ¬
pe cum conuitiaretur semei
filius gera. sancto datud uirum
sanguinarium appellans. &o ma¬

Expanded text:
pulos suos et iniuriarum esse pulos suos et iniuriarum esse patientes nec referire facile, nedum ferire; patientia enim humilitatis indicium est. et ideomaxillam suam, ut non se subducat iniuriae nec declinet caedis dolorem, sed percutienti maxillamofferat. utrumque intellegi potest, euangelicum compleatur: qui te percusserit in maxillam praebe ei alteram. et prophetice hoc positum est, ut doceret Hierusalem, hoc est plebis Iudaicae ecclesiam non aliter esse saluandam nisi per euangelii discicaptiuitatis de suae animae ceruice deponat, cum se subdiderit iugo Christi. Et satiabitur, inquit, in obprobriis. non dixit: \'subibit obprobrium\'; facile est enim unam aut alteram contumeliam sustinere. addidit: satiabitur in obprobriis, quo facilius domini moueat misericordiam obprobriorum conplurium deformitate miserabilis. quod utique ex libro Regnorum potes intellegere. quippe cum conuiciaretur Semei filius Gera sancto Dauid, uirum sanguinarium appellans, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
tutio: ut postea sequeretur
confesfio. Castigat enim dñs
omnem filium: quẽ recipit. Re
uitatis flagellauit erumpnis.
Nimium enu insoluerat et
inflato se corde iactauerat. ut
re fidei magisterium non tene¬
ret: & ideo dñs castigauit eam.
qui moderator omnium. nouit
quemadmodum unumquemq
castiget. Ut enim medicts gra-¬
uiora uulnera asꝑioribus medica¬
mentis curare consueuit. leuiora
leuioribus. ita & deus nr̃ gratnora
peccata maiore seueritate casti¬
gat: sed ipsa castigatio ad salu¬
tem ꝓficit. Dixit enim dñs. Per-¬
cutiam: & ego sanabo. Deniq de
ierłm spem cepit hieremias ꝓ¬
ꝓheta ꝓmittere: nam in poste¬
rioribus sub hac litera ait. Da¬
bit ꝑcutienti maxillam suam.
& saturabitur in obprobriis.
Dabit in sepultura os suum:
si tam̃ ẽ spes pacientiȩ. In etan¬
gelio dñs iħs docens uirtutem
atq insigne pacientiȩ: ait. Qui
te ꝑcusserit in maxillam: prebe
ei & alteram. Ulult enim disci-¬

Expanded text:
tutio, ut postea sequeretur tutio, ut postea sequeretur confessio; castigat enim dominus omnem filium quem recipit. -reuitatis flagellauit aerumnis. nimium enim insoluerat et inflato se corde iactauerat, ut rae fidei magisterium non teneret. et ideo dominus castigauit eam, qui moderator omnium nouit quemadmodum unumquemque castiget. ut enim medicus grauiora uulnera asperioribus medicamentis curare consueuit, leuiuraleuiora leuioribus, itaet deus noster grauiora peccata maiore seueritate castigat, sed ipsa castigatio ad salutem proficit; dixit enim dominus: percutiam, et ego sanabo. Denique de Hierusalem spem coepit Hieremias propheta promittere; nam in posterioribus sub hac littera ait: dabit percutienti maxillam suam et satiabitur in obprobriis. dabit in sepultura os suum, si tamen est spes patientiae. in euangelio dominus Iesus docens uirtutem atque insigne patientiae ait: qui te percusserit in maxillam praebe ei et alteram; uult enim disci
Abbreviated transcription (Latin):
decima ioth: quȩ latura signi¬
ficatione confessio dicit᷑. uel cert
desolatio. Nec discors ac dissonans
uidetur interp̃tatio. Siquidem
qui de solati sunt: cititis confitẽ-¬
tur. Magis enim scdis rebus ani¬¬
mus extolli solet: cum autẽ tirge¬
tur aduersis tunc diuinum im-¬
plorat aurilium. Nam & in his
que humana sunt. hunc usum
esse cognoscimus. ut cui succedũt
ꝓsꝑa animus elatior sit. cui mun¬
di huius infesta sunt & potentia
alicuius aduersa. tunc confugi-¬
at. tunc opem querat. ut uel ro-¬
gando suꝑioris mitiget potestatẽ.
uel se uiribus armet aditinctis.
ne quasi inferior potentioribus
uiribus opprimatur. Deniq
ieremias sub hac littera sic ait.
Manus suas extendit qui tri-¬
bulat in omnia desideria eitis.
llidit enim gentes introeuntes
in sc̃ĩficationem stiam: quibus
mandasti ne introirent in ecclam
eiꝰ. De ierłm utiq hoc dicit pro¬
pheta: ciniis deplorat erumnã
Cuius p̃cessit desolatio & desti¬

Expanded text:
decima \'Ioth\', quae Latina signidecima \'Ioth\', quae Latina significatione confessio\' dicitur uel certe \'desolatio\'. nec discors ac dissonans uidetur interpretatio, siquidem qui desolati sunt citius confitentur. magis enim secundis rebus animus extolli solet, cum autem urgetur aduersis, tunc diuinum inplorat auxilium. nam et in his quae humana sunt hunc usum esse cognoscimus, ut, cui succedunt prospera, animus elatior sit, cui mundi huius infesta sunt et potentia alicuius aduersa, tunc confugiat, tunc opem quaerat, ut uel rogando superioris mitiget potestatem uel se uiribus armet adiunctis, ne quasi inferior potentioribus uiribus obprimatur. Denique Hieremias sub hac littera sic ait: manus suas extendit qui tribulat in omnia desideria eius; uidit enim gentes introeuntes in sanctificationem suam, quibus mandasti ne introirent in ecclesiam eius. de Hierusalem utique hoc dicit propheta, cuius deplorat aerumnam, cuius praecessit desolatio ac desti
Abbreviated transcription (Latin):
legem dei auro atq argento pre¬
ferat: qui potest ꝓpter legem dĩ
omnia relinquere. S nec xp̃c
hunc reperit: insi de his quos ip¬
se docere dignatus est. Petrus
hoc dixit. et ꝓbauit effectu: qr
pluris legem quam aurum. ha¬
buit. Ideoq ait: argentum & au¬
rum non habeo. Non auartis
hoc dicit. qui de fosso auro incui¬
bat. non dicit pectiniosus. qui co¬
tidiana emolumenta. sollicito
rimatur affectu qui cotidie
opes aggerat. qui hereditatis
tendit aucupia: qui circa egro¬
tantis lectultim indefessas exer¬
cet excubias. Hic aliqui legem
oris dei tanquã legem uerbi acci¬
piunt: ut si dicas legem dext̾re
dei. Bene gͥ et hoc conuenit
petro dicenti. Uerba inte et̾n
habes: & nos relinquimus te:
Hoc est lex tui oris suꝑ milra
auri & argenti est: & possumꝰ
tantum deserere bontm. et
seculi huius emolumenta cap¬
tare : S & moyses lex ons dei
potest dici. ꝑ quem locutus est
dñs: et dedit legem. Ioth.

Expanded text:
legem dei auro atque argento praelegem dei auro atque argento praeferat, qui potest propter legem dei omnia relinquere. sed nec Christus hunc repperit nisi de his quos ipse docere dignatus est. Petrus hoc dixit et probauit effectu, quia pluris legem quam aurum habuit. ideoque ait: argentum et aurum non habeo. non auarus hoc dicit, qui defosso auro incubat, non dicit pecuniosus, qui cotidiana emolumenta sollicito rimatur affectu, qui cotidie opes aggerat, qui hereditatis tendit aucupia, qui circa aegrotantis lectulum indefessas exercet excubias. Hic aliqui \'legem oris dei\' tamquam legem uerbi dei accipiunt, ut si dicas \'legem dexterae dei\'. bene ergo et hoc conuenit Petro dicenti: uerba uitae aeternae habes, et non relinquemus t e, hoc est: Lextui oris super milia auri et argenti est; et possumus tantum deserere bonum et saeculi huius emolumenta captare ? sed et Moyses lex oris dei potest dici, per quem locutus est dominus et dedit legem. X. LIT
Abbreviated transcription (Latin):
tatibus & non frangitur animo.
nec cedit imuriȩ: discere iustifica¬
tiones dei & mertit. & impleuit.
Ergo hic humiliasti me: hoc est
diuersis temptationibus & in cõ¬
modis exerciusti dicit. Quod ape¬
ruit & sẏmacus scribens. ꝓfuit
michi quod afflictas sum: ut dis¬
cerem iustificationes tuas. Ergo
qui humiliatur. non deitiat ani-¬
mum neq frangat. s magis hu-¬
miliando ꝓfitiat. ut suꝑbum hu¬
militate sua mitiget. insolentes
morum seueritate confundat. cõ¬
tumeliosos pacientia fua frangat:
auaros nonnumquã etiam equa¬
nimitate dispendii a uirgii in-¬
tentione deducat. Sic enim legis¬
ti: quia iustificata est sapientia
a filiis sius. Dum xp̃c se offert
supplitio. dedit inuriis. non stib¬
duxit obprobriis. nec a conftisio¬
ne sputorum auertit faqiem:
stiam: & ideo omnes pacientia
sua instruxit. &o liuore sanauit.
Sequitur uersus. Bonum mͥ
argenti. Non quicumq hoc dic
immorarus hoc dicit. id est qui

Expanded text:
tatibus et non frangitur animo tatibus et non frangitur animo nec cedit iniuriae, discere iustificationes dei et meruit et impleuit. ergo hic humiliasti me, hoc est: diuersis temptationibus et incommodis exercuisti, dicit. quod aperuit et Symmachus scribens: profuit mihi quod adflictus sum, ut discerem iustitias tuas. ergo qui humiliatur non deiciat animum neque frangat, sed magis humiliando proficiat, ut superbum humilitate sua mitiget, insolentes morum seueritate confundat, contumeliosos patientia sua frangat, auaros nonnumquam etiam aequanimitate dispendii a iurgii intentione deducat. sic enim legisti, quia iustificata est sapientia a filiis suis, dum Christus se offert supplicio, dedit iniuriis, non subducit obprobriis nec a confusione sputorum auertit faciem suam; et ideo omnes patientia sua instruxit et liuore sanauit. Sequitur uersus octauus: bargenti. non quicumque hoc dicit, immo rarus hoc dicit, id est: qui
Abbreviated transcription (Latin):
natura pura. sincera atq ꝑspicua
est. pͥuisquam uitiorum amistione
coacescat. Coagulato enti lacte
fit quedam concretio: nec suraui¬
tatem habens eandem nec gratiã.
Ita homines qui aute sedulitate
gratia. suauitate uerborum. lacts
spetiem p̃ferebant. nulla iudia
corraptam: hi si ceperuit inuidẽ.
coagulatur intitium cor eorum.
& fit de fuauitate amicitie. ama-¬
ritudo maliuolentiȩ. & in strauis
quidam hotror intudie. Ergo coa¬
galatum est cor ꝑ suꝑbiam. per
inudiam: que lenitatem nattire
fluentẽ beniuolentia. malitiȩ
coneretione uitiarunt. Iniquoꝵ¬
ergo cor coagalatur iusttis autẽ
humiliatur. legis p̃cepta meditã¬
do. quȩ habet htimilitatis magas¬
terium. Ideoq subdidit. Bonuni
michi quod humiliasti me: ut
discam uistificationes tuas. Hoc
secutus apłs ait. Placeo mͥ in infir¬
mitatibus. in iniuriis. in necesfita¬
tibus. in ꝑsecutionibus: in angustiis.
Cum enim complacet in infirmi¬

Expanded text:
natura pura sincera perspicua natura pura sincera perspicua est, priusquam uitiorum admixtione coacescat. coagulato enim lacte fit quaedam concretio nec suauitatem habens eandem nec gratiam. ita homines, qui ante sedulitate gratia suauitate uerborum lactis speciem praeferebant nulla inuidia corruptam, hi si coeperint inuidere, coagulatur in uitium cor eorum et fit de suauitate amicitiae amaritudo maliuolentiae et insuauis quidam horror inuidiae. ergo coagulatum est cor per superbiam, per inuidiam, quae lenitatem naturae fluentem beniuolentiam malitiae concretione uitiarunt. iniquoergo cor coagulatur: justus autem humiliatur, Legis praecepta meditando, qui habet humilitatis magisterium. 20. Ideoque subdidit: Bonum mihi quod humiliasti me; ut discam justificationes tuas. Hoc secutus Apostolus: Placeo mihi, ait, in infirmitatibus, in injuriis, in necessitatibus, in persecutionibus, in augustiis . Cum enim complacet in infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
seruo tuio. Potest enim dñs in me¬
lius mutare quȩ facta funt. ut iob
sancti habemus exemplum & quȩ
amissa sunt reddere: potest quis
& amissis filiĩs generare meliores.
Hunquid deo est difficile melio¬
ra donare: Potest etiam si nichil
donet hoc ipso tam̃ iusto esse ꝓfec¬
tum. si forte fuituri imꝑbi rapti
funt: ne mutaret malitia cor eort̃.
Sintiliter & de patrimonio: quiasi
non indeamus plurimos ꝓpter
opes patrimonii in perictlum sa¬
lutis esse deditos. plarimis ex di¬
uitiarum habundantia. ortam eẽ¬
causam peccandi. Qui enim non
habet quod donet. ascribi ei culpa
non potest. quod non donauerit:
qui autẽ habet quod donet & non
dat. utiq obnoris incipit esse
peccato. Sequitur uersus. Coagu-
autẽ legem tuam meditabor. Stib¬
tile cor sanctorun: coagulatum est
uero cor suꝑborum. ut enim lac na¬
tura sui purum spetiosum atq
sincerum est: sed coeruptione coa¬
cesscit. sic mentis & coidis humani

Expanded text:
seruo tuo. potest enim dominus in meseruo tuo. potest enim dominus in melius mutare quae facta sunt, ut Iob sancti habemus exemplum, et quae amissa sunt reddere potest, qui ei et amissis filiis generaret meliores. numquid deo est difficile meliora donare? potest, etiamsi nihil donet, hoc ipso tamen iusto esse prospectum, si forte futuri inprobi rapti sunt, ne mutaret malitia cor eorum. similiter et de patrimonio: quasi non uideamus plurimos propter opes patrimonii in periculum salutis esse deductos, plurimis ex diuitiarum abundantia causam ortam esse peccandi. qui enim non habet quod donet, adscribi ei culpa non potest quod non donauerit; qui autem habet quod donet et non dat, utique obnoxius incipit esse peccato. Sequitur uersus sextus: autem legem tuam me d it ab ar. subtile cor sanctorum, coagulatum est uero cor superborum. ut enim lac natura sui purum, speciosum atque sincerum est, sed corruptione coacescit, sic mentis et cordis humani
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiebat: ut eos qui pacem oderãt
sua tranquillitate componeret.¬
& eorum studia compͥmeret. Cum¬
loquebar illis: impugnabant me
gratis. Hoc est cum catsas imptig¬
nandi non haberent: tam̃ imꝑug¬
nandi studium ñ deponebat᷑.
Ita ergo multiplicantar siue ne¬
quitie spiritales siue homines: et
multiplicatur eorum iniquitas suꝑ
iustam. Uerbi gratia. Si filium
iusttis amittat. quod secuili usi se¬
pe contingit. si patrimonitm. uel
diuersis affitiatur in comodis rerc̃.
uel corporis infirmitatibtis: tunc
dicunt suꝑbi. Vlbi est iusticia eius.
ubi est misccłia: Ecce quia simula¬
di exꝓbrantes. grauia obprobria
congregabant: & qui uenerant
ad consolandum insultare cepe¬
runt. S iustus his non mouettir:
ideoq nec iob frangebatur. Deni¬
q in amissiomibits filiorum: uel
patrimonii dicebat. Dñs dedit.
dñs abstulit: sit nomen dñi bene¬
dictum. Ergo & maduersis posi¬
tidicamus: bonitatem fecisti cũ

Expanded text:
proficiebat; ut eos qui pacem oderant, proficiebat; ut eos qui pacem oderant, sua tranquillitate componeret, et eorum studia comploquebar illis, inpugnabant m e gratis, hoc est: cum causas inpugnandi non haberent, tamen inpugnandi studium non deponebant. ita ergo multiplicantur siue nequitiae spiritales siue homines et multiplicatur eorum iniquitas super iustum. uerbi gratia si filium iustus amittat, quod saeculi usu saepe contingit, si amittat patrimonium uel diuersis adficiatur incommodis rerum uel corporis infirmitatibus, tunc dicunt superbi: \'ubi est iustitia eius, ubi misericordia? ecce quia sic multa, exprobrantes grauia obprobria congerebant et qui uenerant ad consolandum insultare coeperunt. Sed iustus his non mouetur ideoque nec Iob frangebatur. denique in amissionibus filiorum uel patrimonii dicebat: dominus dedit, dominus abstulit; sit nomen domini benedictum. ergo et in aduersis positi dicamus: bonitatem fecisti cum