comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et quicumq potum dederit. uni ex
niminus istis calicem aquȩ frigidȩ tan-¬
tum in nomine. discipuli: amen dico uo-¬
bis non ꝑdet mercedem suam. Legimꝰ
tarum fuorum quasi uistas preten¬
dant occasiones: ut quod uoltintate
delmquunt. uideantur necefsitate
pectare. Dominus scrutator cordis et
renim: futuras cogitationes in singu¬
lis contuetur. Dixerat: qui recipitꝰ
nos me recipit. Sed hoc preceptum:
miti pseudo ꝓphetȩ & falsi predica¬
tires poterant umpedire. Medicatꝰ
est huic scandulb: dicens. Qui reci¬
pit itistumt in neliine iusti: mercedẽ
instiaccipiet. Ruysus poterat alis
causari & dicere. Patiꝑtate prohi-¬
beor teniutas me retinet: ut hospita¬
lis esse non possim. Et hanc excusatio¬
nem leuissimo precepto diliit: ut ca¬
lcem aquȩ frigide toto animo por-¬
riganus. Frigidȩ inquit aquȩ non
calide: ne & nn calida patiꝑtatis pe
mtriȩ & lignoꝵ occasio quereretur.
ncet is qui cathec itatur uerbo: ei qͥ

Expanded text:
Et quicumque potum dederit uni ex Et quicumque potum dederit uni ex minimis istis, calicem aquae frigidae tantum, in nomine discipuli, amen dico vobis, non perdet mercedem suam. Legimus torum suorum quasi justas praetendant occasiones, ut quod voluntate delinquunt, videantur necessitate peccare: Dominus scrutator cordis et renum, futuras cogitationes in singulis contuetur. Dixerat: Qui recipit vos, me recipit. Sed hoc praeceptum multi pseudoprophetae et falsi praedicatores poterant impedire; medicatus est huic quoque scandalo, dicens: Qui recipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet. Rursus poterat alius causari et dicere: Paupertate prohibeor, tennitas me retinet, ut hospitalis esse non possim. Et hanc excusationem levissimo praecepto diluit, ut calicem aquae frigidae toto animo porrigamus. Frigidae, inqcalidae, ne et in calida paupertatis et penuriae lignorum occasio quaereretur. cet is qui catechizatur verbo, ei qui
Abbreviated transcription (Latin):
de zona excusserat. Dura euangelista.¬
rum conditio. Unde ergo sumptuse
Unde uictus necessaria: Austeritaten
mandatoruni: spe temperat promissx.
Qui recipit inquiens uos me recipit.
& qui me recipit. recipit eum qui me
misit: ut in suscipiendis apłis. untis¬
quisq credentium. xp̃m se suscepise
arbitretur. Qui recipit ꝓphetam in
nomine ꝓphetȩ: mercedem ꝓphete. so¬
reliqua. Qui ꝓphetam recipit ut pro¬
phetam. & intelligit eum de futuris
loquentem: hic mercedem ꝓphetȩ a¬
professione: zirantum mixtum est
tritico. Premiserat qui recipit pos¬
me recipit. eui qui me mifit. Ad
susceptionem magistr oꝵ: discipłos pro¬
u̾ocauierat. Poterat occulta esse cre¬
dentium responsio. Ergo o speudo¬
ꝓpbetas & iuidam proditorem debeal
recipere: & illis alimoniam muntra¬
re: Hoc dñs ante procurans non
personas suscipiendas esse sed nomina.
& mercedem non ꝑdere suscipientis:
licet indigus fuerit qui susceptus sit.

Expanded text:
de zona excusserat. Dura Evangelistade zona excusserat. Dura Evangelistarum conditio. Unde ergo sumptus, unde victus necessaria? Austeritatem mandatorum spe temperat promissorum. Qui recipit, inquiens, vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit, ut in suscipiendis apostolis, unusquisque credentium Christum se suscepisse arbitretur. Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae cipiet. Qui prophetam recipit ut prophetam, et intelligit eum de futuris loquentem, hic mercedem prophetae acmni professione zizanium mixtum est tritico. Praemiserat: Qui recipit vosme recipit, recipit eum qui me misit. Ad susceptionem magistrorum discipulos provocaverat. Poterat 66 occulta esse credentium responsio; ergo et pseudoprophetas et Judam proditorem debemus recipere, et illis alimoniam ministrare. Hoc Dominus ante procurans dicit, non personas suscipiendas esse, sed nomina: et mercedem non perdere suscipientes, licet indignus fuerit qui susceptus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ne quis pietatem religioni antefer¬
ret. subiecit dicens. Qui amat pa-
trem aut matrem plusquam me.
Et in cantico legimus canticoꝵ. Or¬
dinate in me caritatem. Hic ordo:
in omni affectu necessarius est. Ama
post deum patrem ama matrem:
ama filios. Si autem necessitas ue-¬
nerit ut amor parentum aut filioꝵ
dei amori comparetur. & non possit
utrumq seruari: odium in stios pie
it amari patrem aut matrem: sed
signanter addidit. qui amat patrẽ
aut matrem plusquam me. & qui
non accipit crucem suam & sequit᷑
me. non est me dignus. In alio euan
gelio scribitur: qui non accipit
crucem suam cotidie. Ne semel
putemts ardorem fidei posse suffi.
cere. semꝑ crur portanda est: ut semꝑ
nos xp̃m amare doceamus. Qui uosit
cipit me recipit: & qui me recipit.it¬
cipit eum qui me inisit. Ordo pulcdir.¬
runtis. Ad predicationem mittit. do¬
cet pericula non timenda affectus fub¬
iecit religioni: aurum supra tulerat &

Expanded text:
ne quis pietatem religioni anteferne quis pietatem religioni anteferret, subjecit dicens, Qui amat 65 patrem aut matrem plus quam me. Et in Cantico legimus Canticorum: Ordinate in me charitatem . Hic ordo in omni affectu necessarius est. Ama post Deum patrem, ama matrem, ama filios. Si autem necessitas venerit, ut amor parentum ac filiorum Dei amori comparetur, et non possit utrumque servari, odium in suos, pietit amare patrem aut matrem, sed signanter addidit: Qui amat patrem aut matrem plus quam me. Et qui non accipit crucem suam et sequitur me, non est gelio scribitur : Qui non accipit crucem suam quotidie. Ne semel putemus ardorem fidei posse sucere, semper crux portanda est, ut semper nos Christum amare doceamus. Qui recipit vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit. Ordo pulcherrimus. Ad praedicationem mittit, docet pericula non timenda, affectum subjicit religioni. Aurum supra tulerat, aes
Abbreviated transcription (Latin):
cem in terram. Non
ueni pacem mittere:
sed gladium. Supra dixerat quod di¬
co nobis in tenebris dicite in ltmine.
&o quod in aure auditis predicate
suꝑ tecta: nunc infert quid post pre¬
dicationem sequatur ad fidem xp̃i.
Totus orbis: contra se diuisus est.
Lnaqueq domiꝰ & infideles habu¬
it & credentes: & ꝓpterea bellum
nuissum est bontim ut rumperet᷑
par mala. Tale quid in genesy ad¬
ter sus rebelles homines qui moti
fuerant de oriente. & turrim ex-¬
truere festinabant per quami celi
alta penetrarent fecisse scribitur
deus: ut diuideret lingtas eorum.
Unde & in psalmo datid precatur.
Dissipa dñe gentes quȩ bella uolunt.
Nem enim separare hominem ad¬
uersus patrem fuum: & filiam ad¬
uersus matrem stiam. & nur um
aduerfus socrum suam: & inimici
hominis domestici eius. Hic loctis: pro-¬
pe isdem uerbis in michea ꝓpha scri¬
bitur. Et notandun ubictmq de
ueteri instrumento testimonium po¬
nitur: utrum sensus tantum & ser¬
mo consentiat. Qui amat patrem

Expanded text:
e in terram: Non veni pacem mittere, sed gladium. Supra dixerat: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta. Nunc infert quid post praedicationem sequatur. Ad fidem Christi, totus orbis contra se divisus est: unaquaeque domus et infideles habuit et credentes, et propterea bellum missum est bonum, ut rumperetur pax mala. Tale quid et in Genesi adversus rebelles homines, qui moti fuerant de Oriente, et turrem exstruere festinabant , per quam coeli alta penetrarent, fecisse scribitur Deus, ut divideret linguas eorum. Unde et in psalmo David precatur: Dissipa, Domine, gentes quae bella volunt . Veni enim separare hominem adversus patrem suum, et filiam adversusadversus socrum suam; et inimici hominis, domestici ejus. Hic locus prope eisdem verbis in Michaea propheta scribitur . Et notandum ubicumque de veteri Testamento testimonium ponitur, utrum sensus tantum, an et sermo consentiat. Qui amat patrem
Abbreviated transcription (Latin):
antem cis testimonium de ꝓpha: et
hoc ilbs euntes discere itssit. Eun¬
tes indelicet a teme ritate stultȩ
intaperationis ad diligentiorem
scriturȩ sancte meditationem: ut
qui eum peccatores suscipientem con-¬
tra spripturarum decreta facere
calimpinabantur: ipsi sẽ potuis in¬
tellgerent quȩ essent dei precepta
nefisse. uel agnita non fecisse. Qui
enm cotidianis in templo oblationib
instantes. nulla delinquentib com-¬
passione miserabantur: patet pro-¬
secto qtua contra sermonem ꝓpheti¬
cum sacrisitium potius quam mise¬
ricordiam querebant. At uero do¬
minus qui fictit scriptum est transi¬
tut benefaciendo & sanando omnes

Expanded text:
autem eis testimonium de propheta, et autem eis testimonium de propheta, et hoc illos euntes discere jussit: euntes videlicet a temeritate stultae vituperationis, ad diligentiorem Scripturae sanctae meditationem, ut qui eum peccatores suscipientem contra Scripturarum decreta facere calumniabantur, ipsi se potius intelligerent, quae essent Dei praecepta nescisse, vel agnita non fecisse. Qui enim quotidianis in templo oblationibus instantes, nulla delinquentibus compassione miserabantur, patet profecto quia contra sermonem propheticum sacrificium potius quam misericordiam quaerebant. At vero Dominus, qui, sicut scriptum est, petransivit benefaciendo et sanando
Abbreviated transcription (Latin):
Non est opus ualentibtis medicas.
sed male habentibus. In eo etenim ꝙͥ
male habentibus medicum sẽ aducns¬
se testatur. auget spem optinendȩ
sanitatis &o uitȩ: eis qui de peccatx
suoꝵ languore turbati. saltatress ai
uiuificatoris magisterium iam sequi
ceperant. In eo autem quod ualeati¬
bus non est opus medico dicit: ilae
temeritatem redarguit. qui de
namꝙ itstus esse poterit. ut diuima
opitulatione non egeat: cum ille quo in
natis mtilierun maior. nemo est de sẽ
pbannes aꝑtissimȩ dicat. non potest
homo acipere a se quicquam. nisi ei fue
et datum de celo: Dum uero subum¬
ꝗt etnites autem discite quid est mi¬
tricediam uolo & non sacrifitium:
asdem pbariseis de falsa iusticia tu-¬
mentibus etiam consilium correctio¬
is estendit. Ammonet namq eos
it per oꝑa misericoediȩ sibunet ipsis
stiꝑnȩ miscdiȩ presidia conquirant:
& noni contemptis pauꝑtm necessita-¬
tbus per oblationem se sacrifitioꝵ
deum placare confidant. Proposunit

Expanded text:
Non est opus valentibus medico, sed male habentibus. In eo etenim quod male habentibus medicum se advenisse testatur, auget spem obtinendae sanitatis et vitae eis qui, de peccatorum suorum languore turbati, Salvatoris ac vivificatoris magisterium jam sequi coeperant. In eo autem quod valentibus non opus esse medico dicit, illorum temeritatem redarguit qui, de namque justus esse poterit, ut divina opitulatione non egeat, cum ille, quo in natis mulierum major nemo est, de se Joannes apertissime dicat: Non potest homo a se accipere quidquam, nisi ei datum fuerit de coelo ? Dum vero subjungit: Euntes autem discite quid est: Misericordiam volo, et non sacrificium? Iisdem Pharisaeis de falsa justitia tumentibus etiam consilium correctionis ostendit. Admonet namque eos ut per opera misericordiae sibimet ipsis supernae misericordiae praesidia conquirant, et, non contemptis pauperum necessitatibus, per oblationem se sacrificiorum Dominum placare confidant. Proposuit
Abbreviated transcription (Latin):
cia longe disceserant. et eos crum¬
nabantur iniuistos. quti resipisendo
peccatis. non parum iam iustice pn¬
quabant. Intudia namq fiattire si¬
lutis obcecati. recolebant quia pelle.¬
mus erat mathetis. publicam & peti.¬
tores erant multi aliĩ qui cum dño
discumbebant: sed memuiise nole¬
bant. quia idem mathetis. sicut lius
scribit relictis ominibus quȩ gatie
secutus est eum. sed & alii pubͥlica.¬
ni ac peccatores eo animo cum ilo
disctimbebant. ꝗtio illi deinceps ad¬
herere disponebant. Errabant erp
pharysei: qtii nec aliena. nec fira filti
corda nouerant. S qui nouit occaba
cordis. qui tienit querere & saliunti

Expanded text:
tia longe discesserant; et eos crimtia longe discesserant; et eos criminabantur injustos, qui resipiscendo a peccatis non parum jam justitiae propinquabant. Invidia namque fraternae salutis obcaecati recolebant, quia publicanus erat Matthaeus, publicani et peccatores erant multi alii, qui cum Domino discumbebant, sed meminisse nolebant quia idem Matthaeus, sicut Lucas scribit, relictis omnibus quae gerebat, secutus est eum. Sed et alii publicani ac peccatores eo animo cum illo discumbebant, quod illi deinceps adhaerere disponebant. Errabant ergo Pharisaei, qui nec aliena, nec sua saltem corda noverant. Sed qui novit occulta cordis, qui venit
Abbreviated transcription (Latin):
pec toris sui per fidem ac dilectio¬
nem paratut: ipso attestante qui
ait. Ecce ego sto ad hostium & pulso:
siquis audierit nocem meam & ape¬
ruerit ianuam intrabo ad illum
& cenabo cum illo. & ipse mecum.
Stat quippe ad hostium dominus
& pulsat: cum memoriam suȩ uo-¬
luntatis uel per os docentis homi¬
nis. tiel ꝑ suam intus inspirationẽ
nr̃o cordi infundit. Audita autẽ
tioce eius ianuam ut recipia tur
aperimus. quando illius siue secre¬
tis seu apertis ammonitionibus li¬
benter assensum prebemus: et his
nemus: quia in cordibus electorũ
ꝑ amoris sui gratiam inhabitat.
ut o ea semꝑ luce suȩ presentiȩ
refitiat. quatintis ad suꝑna defide¬
ria magis magisq prositiant. et
studiis eqꝵ celestibus quasi gratissi¬
mis dapibus ipse pascatur. Sequit᷑.
gister uester : Dupplici errore te-¬
nebantur pharysei. cum magistro
ueritatis de susceptione peccatoꝵ
trabantur qui suꝑbiȩ fastu a iusti¬

Expanded text:
pectoris sui per fidem ac dilectiopectoris sui per fidem ac dilectionem paravit, ipso attestante qui ait: Ecce ego sto ad ostium, et pulso . Si quis audierit vocem meam, et aperuerit januam, intrabo ad illum, et coenabo cum illo, et ipse mecum. Stat quippe ad ostium Dominus et pulsat, cum memoriam suae voluntatis vel per os docentis hominis, vel per suam intus inspirationem nostro cordi infundit. Audita autem voce ejus, januam ut recipiatur aperimus, quando illius sive secretis sive apertis admonitionibus libenter assensum praebemus, et his nemus, quia in cordibus electorum per amoris sui gratiam inhabitat, ut et ea semper luce suae praesentiae reficiat, quatenus ad superna desideria magis magisque proficiant, et studiis eorum coelestibus quasi gratissimis dapibus ipse pascatur. Sequitur:gister vester? Duplici errore tenebantur Pharisaei, cum magistro veritatis de susceptione peccatorutrabantur, qui superbiae fastu a justi
Abbreviated transcription (Latin):
mynisterium gerit doctoris. Deniq
idem publicam non tunc solunmͦ
cum dño discumbebant. tierum &
deuceps abiectis secularib negotiis
ad initationem mathei illum seqͥ
gaudebant: testante euangelista
marco. qui dicit. Multi publicani
& peccatores: discumbebant cum
ihĩi. & discipulis eius. Erant emmn
multi: qui & seqtiebantur eum.
Notandum autem quod lucas hec
referens dicit. quia dñs in domo
eusdem mathei cum publicanis dis¬
cubuerit: & quia ipse conuuium
illi magnum parauerit. Qui qui¬
dem matheus quantum ad gene¬
rale iudicitm respicit congruam
benefitiis celestib uicem rependit:
ut a quo ꝑhenina bona sꝑabat.
illi fua temporalia commnodaret.
eumq corporalibus eptilis eficeret.
quo tpse donante gustum spirita¬
lis acceperat suauitatis. Porro si al¬
tiore intellectu quȩ gesta sunt in¬
dagare cupitis. non tantum in
domo sua terrestri contuuium do¬
mino corporale exhibuit. sed multo
gratius illi conuiuitm in domo

Expanded text:
ministerium gerit doctoris. Denique ministerium gerit doctoris. Denique iidem publicani non tunc solummodo cum Domino discumbebant, verum et deinceps, abjectis saecularibus negotiis, ad imitationem Matthaei illum sequi gaudebant, teste evangelista Marco, qui dicit: Multi publicani et peccatores discumbebant cum Jesu et discipulis ejus . Erant enim multi qui et sequebantur eum. Notandum autem quod Lucas haec referens dicit quia Dominus in domo ejusdem Matthaei cum publicanis discubuerit, et quia ipse convivium illi magnum paraverit. Qui quidem Matthaeus, quantum ad generale judicium respicit, congruam beneficiis coelestibus vicem rependit, ut a quo perennia bona sperabat, illi sua temporalia commodaret, eumque corporalibus epulis reficeret, quo ipse donante gustum spiritualis acceperat suavitatis. Porro si altiore intellectu, quae gesta sunt indagare cupimus, non tantum in domo sua terrestri convivium Domino corporale exhibuit, sed multo gratius illi convivium in domo
Abbreviated transcription (Latin):
discumbente eo in domo. ecce multi
pbliani et peccatores uenientes dis¬
ctmbebant cum iħu & discipulis
ciuis. LInitis ptiblican conuersio: mul-¬
tis exemplum pacientiȩ & indulgen-¬
tiȩ priblicanis ac peccatorib tribuit.
Non enum dribitandum quia pribli¬
cani acpeccatores esse defierant.
qui cam ihti & discipulis eius discũ¬
belant: nec si in peccatis ꝑseuerare
decernerent. ei qui sine peccato est
conuesci auderent. Publicani quip¬
pe uocantur: qui uel puiblicȩ sceleri¬
bus fedantur: tiel publitis implicant᷑
negotiis. quȩ sine peccato aut uix
aut nllatentis ualent amministra-¬
ri. Et pulchro tiere presagio. qui
apłs & doctor gentium erat faturus.
in prima sua conuersione peccantiũ
post se gregem trahit ad salutem:
osfitiumq euangelitandi quod pro¬
ficiente merito uirtutum erat ex¬
pleturus. a primis iam fidei suȩ ru-¬
dimentis incipit. Neq enim solũ
qui fratrem uerbo erudit. sed etiã
qui exemplo ad meliora conuertit:

Expanded text:
lti publicani et peccatores venientes discumbebant cum Jesu et discipulis ejus. Unius publicani conversio multis exemplum poenitentiae ac indulgentiae publicanis et peccatoribus tribuit. Non enim dubitandum quia publicani ac peccatores esse desierant, qui cum Jesu et discipulis ejus discumbebant; nec si in peccatis perseverare decernerent, ei qui sine peccato est, convesci auderent. Publicani quippe vocantur, qui vel publice sceleribus foedantur, vel publicis implicantur negotiis, quae sine peccato aut vix aut nullatenus valent administrari. Et pulchro satis praesagio, qui Apostolus et doctor gentium erat futurus, in prima sua conversione peccantium post se gregem trahit ad salutem, officiumque evangelizandi, quod proficiente merito virtutum erat expleturus, a primis jam fidei suae rudimentis incipit. Neque enim solum qui fratrem verbo erudit, sed etiam qui exemplo ad meliora convertit,
Abbreviated transcription (Latin):
multa eximius ipsorum comine-¬
morauit iohannes. Sed nos in pre-¬
senti qtia sermo claudendus est:
tinum iohannis testimonitm com¬
memorare suffitiat. Et cum darẽt
inquit quatuor animalia gloriam
& honorem & benedictionem se¬
denti suꝑ thronum. uiuenti in scłã

Expanded text:
multa eximius ipsorum commemulta eximius ipsorum commemoravit Joannes; sed nos in praesenti, quia sermo claudendus est, unum Joannis testimonium commemorare sufficiat: Et cum darent, inquit, quatuor animalia gloriam et honorem, et benedictionem sedenti super thronum, viventi in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
ro dontelligere possent. Testatur
& hierechiel ꝓpheta. quantum
idem mathetis inter precipua sc̃ȩ
ȩoclẽ menbra effulserit: dum sub
figura quattior animalitim ammi-¬
rabiles omnium euangelistarum uir¬
tutes. quas celesti uisione didicerat.
pleuissimo sermone describit. Sed
& iohannes apls qui erat unus ex
eis: & ipse uisione doctus spiritali
inter prima ecclẽ sacramenta eorũ¬
dem euangelistarum facit mentio¬
nem. Tante qtuppe erant dignita¬
tis illi qui redemptoeis nr̃i facta &s
dicta scribendo memoriȩ tradide¬
runt. ut non solum ꝓphetico sed
& apł̃ico essent testimonio comen¬
dandi. Tante erant dignitatis. ut
utriusq testamenti scriptara eis me¬
rito testionium daret. eorumq
gloriam celi ciues non ante exortũ
tantummͦ eorum. tierum etiam post
inchoatum uel expletum sanctissi¬
mi munus oꝑis hominibus ad me-¬
moriam referrent: & quanti apud
deum habeantur ostenderent.
Multa ergo de illis hietechiel:

Expanded text:
re et intelligere possent. Testatur re et intelligere possent. Testatur et Ezechiel propheta, quantum idem Matthaeus inter praecipua sanctae Ecclesiae membra effulserit, dum sub figura quatuor animalium admirabiles omnium Evangelistarum virtutes, quas coelesti visione didicerat, plenissimo sermone describit. Sed et Joannes Apostolus, qui erat unus ex eis, et ipse visione doctus spirituali, inter prima ecclesiae sacramenta eorumdem evangelistarum facit mentionem. Tantae quippe erant dignitatis illi qui Redemptoris nostri facta et dicta scribendo memoriae tradiderunt, ut non solum prophetico, sed et apostolico essent testimonio commendandi. Tantae erant dignitatis, ut utriusque Testamenti Scriptura eis merito testimonium daret, eorumque gloriam coeli cives non ante exortum tantummodo eorum, verum etiam post inchoatum vel expletum sanctissimi munus operis, hominibus ad memoriam referret, et quanti apud Deum habeantur ostenderent. Multa ergo de illis Ezechiel,
Abbreviated transcription (Latin):
echiopum quam de fimbis
terrȩ ultimis ad sanctȩ eccł̃site
tatem predicando conuertit. ablitã¬
q fonte baptisinatis de fusca formo¬
sam reddidit. quia uitioꝵ nigredte
exint. ac uirtutum decoratit ceri¬
tu: docet ipsum enangelium inqu
scribendo notu testamenti consecta¬
uut exordium. cui spetiali pruul¬
gio donatum est. ut dominicȩ me¬
nationis mysteria quȩ cuncti a sb̃
ꝓphȩ̃ futura prȩcinebant. ipse per¬
mus omnium iam facta descriplt
& credentibus legenda transiiserit.
Quod tudelicet euangłium: ad edifi¬
candam fidem ȩcclẽ primitiuȩ. quȩ
ex hebreoeum maxime poplõ collecta
est hebreo sermone composinit. Dila¬
tata autem per oebem ȩcclã. & grecis
ac harbaris in eusdem fidei unita¬
tem confluentib. curauerunt presu¬
ls sdelium ut idem etiam in gre-
iohannts euangelia quȩ deinceps gre-¬
ca lingua ediderunt. mox in latimĩ
transfudere sermonem: quatinus
hȩc omnes per cebem nationes lege¬

Expanded text:
Aethiopum, quam de finibus Aethiopum, quam de finibus terrae ultimis ad sanctae Ecclesiae societatem praedicando convertit, ablutamque fonte baptismatis, de fusca formosam reddidit, quia vitiorum nigredinem exuit, ac virtutum decoravit ornatu: docet ipsum Evangelium, in quo scribendo Novi Testamenti consecravit exordium, cui speciali privilegio donatum est ut dominicae incarnationis mysteria, quae cuncti a saeculo prophetae futura praecinebant, ipse primus omnium jam facta descripserit, et credentibus legenda transmiserit. Quod, videlicet, Evangelium ad aedificandam fidem Ecclesiae primitivae, quae ex Hebraeorum maxime populo collecta est, Hebraeo sermone composuit. Dilatata autem per orbem Ecclesia, et Graecis ac Barbaris in ejusdem fidei unitatem confluentibus, curaverunt praesules fidelium, ut idem etiam  Al. adJoannis Evangelia, quae deinceps Graeca lingua ediderunt, mox in Latinum transfudere sermonem, quatenus haec omnes per orbem nationes lege
Abbreviated transcription (Latin):
us & ita recte possit intelligi quod
ait. non uemi uocare iustos sed pec¬
catores: quia non illos uocauerit
qui suam iusticiam uolentes consti¬
tuere. iusticiȩ dei non sunt subiec¬
ti. sed eos potius qui fragilitatis suȩ
conscii non ertibescunt prositeriq¬
in multis offendimus omnes. Sigas
autem & de illis qui fallaciter fut
iusti. correctos tiocat ad ueniam. atuĩ
in illis implebitur eitis sermo. qui
non uenerit uocare iustos sed patti
tores id est non elatos. sed lnumiles.
non de sua iusticia inflatos. secl eiqi
iustificat impitim detiota mente fi¬
stratos. Nam & tales tibi conuciti.¬
tur: nequaquam se iustos sed percao¬
res necesse est sincero corde testent᷑.¬
Libet autem meminisse fratres lanͥs
ad quantam dñs arcẽ itisticiȩ mat¬
um. quem de publicanis actibus at¬
git. ut spem remissionis peccatoebte
ampliaret aduexerit. Qtialis namq
sit factus ipse apostoloꝵ numertisca
insertus est docet. docet & ipsagi

Expanded text:
vis et ita recte possit intelligi quod vis et ita recte possit intelligi quod ait: Non veni vocare justos, sed peccatores, quia non illos vocaverit qui suam justitiam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti, sed eos potius qui fragilitatis suae conscii, non erin multis offendimus omnes. Si quos autem et de illis qui fallaciter sunt justi correctos vocat ad veniam, etiam in illis implebitur ejus sermo, quia non venetores, id est non elatos, sed humiles, non de sua justitia inflatos, sed ei, qui justificat impium, devota mente substratos. Nam et tales, ubi convertuntur, nequaquam se justos, sed peccatores, necesse est sincero corde testentLibet autem meminisse, fratres charissimi, ad quantam Dominus arcem justitiae Matthaeum, quem de publicanis actibus elegit, ut spem remissionis peccatoribus ampliaret, advexerit. Qualis namque sit factus, ipse apostolorum numerus cui insertus est, docet: docet et ipsa gens
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquam nathanahel discipulatus
eius consors existeret: quemad se pri¬
mo uenientem tanta laude dignũ
putauit ut diceret. ecce uere ifra-¬
helita. in quo dolus non est. Si non
iustos uocaret. petrum & andream
in apostolatus arce non haberet: qͥ
quanto amore iusticiȩ flagrauerint
docuerunt. cum ad testimonium
precursoris continuo dñm uidere
& audire gauisi sunt. Quomͦ ergo
non uenit uocare ustos sed peccato¬
res: nisi quia sicut lucas hȩc referens
aꝑtius dicit. non uenit tiocare ius¬
tos. sed peccatores in penitentiam:
Omnes namq electos ad regnum
celeste dñs uocat: secl illos solum ad
penitentiam uocati. quos peccatis
grauioribus inuolutos inuenit. Quos
uero iusticiȩ oꝑibus deditos reppe-
rit: non eos ad penitentiam prete¬
rite conuersationis. sed ad prosectũ
magis uitȩ ꝑ fectioris inuitat.
Hocat peccatores ut per penitentiã
corrigantur: uocat iustos ut ma.¬
gis magisq iustificentur. Quam¬

Expanded text:
nequaquam Nathanael discipulatus nequaquam Nathanael discipulatus illius consors existeret, quem ad se primo venientem tanta laude dignum putavit, ut diceret: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Si non justos vocaret, Petrum et Andream in apostolatus arce non haberet, qui quanto amore justitiae flagraverint, docuerunt cum ad testimonium praecursoris continuo Dominum videre et audire gavisi sunt. Quomodo ergo non venit vocare justos, sed peccatores, nisi quia, sicut Lucas haec referens apertius dicit, Non veni vocare jussos, sed peccatores in poenitentiam ? Omnes namque electos ad regnum coeleste Dominus vocat, sed illos solum ad poenitentiam vocat, quos peccatis gravioribus involutos invenit. Quos vero justitiae operibus deditos reprit, non eos ad poenitentiam praeteritae conversationis, sed ad profectum magis vitae perfectioris invitat. Vocat peccatores, ut per poenitentiam corrigantur; vocat justos, ut magis magisque justificentur. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
tes curare. erudire nescios. contu¬
maces redarguere. uel etiam foras
decurbare. quam uictinas studiuit
offerre. liquet utiq quia tiolantatis
diuinȩ quam ꝓpheta monebat. iussa
ꝑfecit. iiscdiȩ scilicet optis exequen¬
do. & non sacrifitium celebrando:
qui etiam reprehensoribus fuis qua¬
re cum publicanis & peccatoribus
manducaret. rationem reddere ñ
despexit. ut uel sic eos a suꝑuacua
murmuratione cobiberet. atq ad
sequenda pietatis suȩ dona prouo¬
caret. Non enim inquit ueni uo¬
care iustos: sed peccatores. Idcirco
igitur dñs peccatoꝵ contuiia fre¬
quentabat: ut inuitatores suos do¬
cendo. celestes ĩuitaret ad epulas. S
mouet foete aliquem quomodo do-¬
niimis dixerit: non se uenisse ad ius¬
tos. sed magis ad peccatores uocan¬
dos: cum cunctis legentibus constet
quod etiam illos quos scdm̃ moysa¬
cȩ legis instituta iustos intienit. ad
euangelicȩ ꝑfectionis culmen pltiri¬
mos uocauit. Si enim solos pecrato¬
res & non etiam iustos uocaret.

Expanded text:
tes curare, erudire nescios, contumaces redarguere, vel etiam foras deturbare, quam victimas studuit offerre, liquet utique quia voluntatis divinae, quam propheta monebat, jussa perfecit, misericordiae, scilicet, opus exsequendo, et non sacrificium celebrando. Qui etiam reprehensoribus suis quare cum publicanis et peccatoribus manducaret, rationem reddere non despexit, ut vel sic eos a supervacua murmuratione cohiberet, atque ad sequenda suae pietatis dona provocaret. Non enim, inquit, veni vocare justos, sed peccatores. Idcirco igitur peccatorum convivia frequentabat, ut insidiatores suos docendo coelestes invitaret ad epulas. Sed movet forte aliquem quomodo Dominus dixerit non se venisse ad justos, sed magis ad peccatores vocandos, cum cunctis legentibus constet quod etiam illos quos secundum Mosaicae legis instituta justos invenit, ad evangelicae perfectionis culmen plurimos vocavit. Si enim solos peccatores, et non etiam justos vocaret,
Abbreviated transcription (Latin):
ce habent nisi eum a quo creati fint.
Quod autem duo serapbin in ysara
legtntur: figuraliter utteris et no¬
tu testanenti significationem osten¬
dtint. Quod uero faciem & pedesdĩ
oꝑiunt. quia preterita ante mundũ
& futura post mundum sctre non
possumus: sed mecdia tantum eocũ
testimonio contemplanur. Singili
senas alas habent: quia de fabrica
tantum mundi quȩ in sex diebis
ficta sunt: in presenti sclõ noiumtis.
Quod clamant ter sanctus. alter ad
aterum: trinitatis in una deitate de¬
monstrant misterium. Secd̃m matħm¬

Expanded text:
ce habent, nisi eum a quo creati sunt. 32. ce habent, nisi eum a quo creati sunt. 32. Quod autem duo seraphim in Isaia leguntur, figuraliter veteris, et novi Testamenti significationem ostendunt. Quod vero faciem et pedes Dei operiunt, quia praeterita ante mundum, et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum, eorum testimonio contemplamur. 33. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamant ter Sanctus alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate demonstrant mysterium. 317 CA
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc nomina suis ordinibus deputan¬
tur. Uniciuq enim sicut predictũ
est. ꝓpria offitia sunt inuncta: quȩ
promeruisse eos in mundi constat eia¬
dium. Nam quia angeli & locis hani¬
mbuis presunt: ꝑ ꝓpham testatur anꝑ.¬
lus dicens. princeps regni persarum:
restitit michi. Unde apparet nillim
esse locum: cui angli non prȩfit. Ps.¬
sunt enim & auspiciis oꝑum omrita
Hic est ordo uel cdistinctio angeloꝵ: qu
post lapsum malorum in celesti iugre
steterunt. Nam postꝗͣ apostate angͥi
ceciderunt: in ꝑseuerantia eterne ba¬
titudinis solidati funt. Unde et pot
celi creationem in principio repetit᷑.
fiat firmamentum: & uocatum et
firmamentum celtim. Nimirtim ost̃.¬
dens: quod post ruinam anglõꝵ mabe
hi quti ꝑmanserunt. firmitatem et̾ne
ꝑseuerantiȩ consecuti sunt. Nullo ũ
lapsu auersi. nulla fuꝑbia cadentes.
sed firmiter in dei amore et contem¬
platione. manentes: nichil aliud dil¬

Expanded text:
haec nomina suis ordinibus deputanhaec nomina suis ordinibus deputantur. 28. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt injuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia angeli et locis et hominibus praesunt, per prophetam testatur angelus dicens: Princeps regni Persarum restitit mihi . 29. Unde apparet nullum esse locum cui angeli non praesint. Praesunt enim et auspiciis operum omnium. 30. Hic est ordo vel distinctio angelorum, qui post lapsum malorum in coelesti vigore steterunt. Nam post quam apostatae angeli ceciderunt, hi in perseverantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et post coeli creationem in principio repetitur: Fiat firmamentum, et vocatum est firmamentum coelum . 31. Nimirum ostendens, quod post ruinam angelorum malorum, hi qui permanserunt, firmitatem aeternae perseverantiae consecuti sunt, nullo jam lapsu aversi, nulla superbia cadentes, sed firmiter in Dei amore et contemplatione manentes, nihil aliud dul
Abbreviated transcription (Latin):
sunt illa duo aninalia sciꝑ ꝓpitiato¬
rium archȩ ficta ex metallo. ꝓpter
significandam angłoꝵ presentiam:
in quorum medio ostenditur deus.
Seraphin quoq similiter multitudo
est angelortin. qui ex hebreo in lati-
alii angli consistunt: & ideo quan¬
to uicinitis coram eo confistunt. tan-¬
tomagis claritate diuini lumuus¬
inflaminantur. Unde & ipsi uelant
faciem & pedes sedentis in throno
dei: et idcirco cetera angelorum tur¬
ba uidere dei essentiam plene non
ualet. qm̃ seraphin ean tegit. hec
igitur uocabula agnuntim angeloꝵ
ita sunt spetiala ordintim singuloꝵ:
ut tamen sint ex parte communia
omnium. Nam dum throm sedes
dei in quortundam angeloꝵ ordines
spetialiter designent. ir : tamen per¬
psalmistam. qui sedes scꝑ cherubin.
dicitur. S ideo isti ordines anglõtum
priuatis nominbus appellantur: qr
hoc ipsum offitium in ꝓprio ordine
plenius acceperunt:. Et cum sint
omibus comiuna: ꝓpriȩ tamen

Expanded text:
sunt illa duo animalia super propitiatosunt illa duo animalia super propitiatorium arcae ficta ex metallo, propter significandam angelorum praesentiam, in quorum medio ostenditur Deus. Seraphin quoque similiter multitudo est angelorum, qui ex Hebraeo in Latinuli angeli consistunt; et ideo quanto vicinius coram eo consistunt, tanto magis luminis claritate divini inflammantur. Unde et ipsi velant faciem et pedes sedentis in throno Dei; et idcirco cetera angelorum turba videre Dei essentiam plene non valent, quoniam Cherubin eam tegit. Haec igitur vocabula agminum angelorum ita sunt specialia ordinum singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam dum Throni sedes Dei in quorundam angelorum ordine specialiter designentPsalmistam, Qui sedes super cherubim , dicitur. 27. Sed ideo isti ordines angelorum privatis nominibus appellantur, quia hoc ipsum officium in proprio ordine plenius acceperunt. Et cum sint omnibus communia, propria tamen
Abbreviated transcription (Latin):
hi qui angeloꝵ agmuinibus prȩsunt:
qui pro eo quod subditos anglõs ad
explendum mymsterium ditimũ
disponunt. principatus nocabulum
acceperunt. Nam aliĩ sunt qui
amministrant. aliĩ qui assistunt:
sicut per danihelem dicitur. Milia
nulium muistrabant ei: & decies¬
milies centena milia assistebant illi.
Dominationes sunt hi qui etiam
uirtutibus & principatibus premi-
nent: qui pro eo quod ceteris angoꝵ
agmunibus dominantur. dominatio-¬
nes uocantur. Tromi funt agnuna
angeloꝵ: qui latino eloqtno sedes di-¬
cuntur. Et uocati throni. qtua illis
conditor prefidet: & per eos iudicia
stia dispo̾nit. Chertibin autem &
ipsi sublimes celorum potestates &s
angelica mynisteria ꝑhibentur:
qui ex hebraico in linguam nr̃am
raiter pretantur scientiȩ multitu¬
do Sunt enu subluniora agmina
angłoꝵ: qui pro eo quod uicinius
positi. diuina scientia prȩ cȩteris
omnibus plem funt. chertibm idest
plenitudo scientiȩ appellantur:. Ipsa

Expanded text:
hi qui angelorum agminibus praesunt: hi qui angelorum agminibus praesunt: qui pro eo quod subditos angelos ad explendum mysterium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui administrant, alii qui assistunt sicut et per Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies centena millia assistebant illi . Dominationes sunt hi qui etiam virtutibus et princnent, qui pro eo, quod ceteris angelorum agminibus dominantur, Dominationes vocantur. Throni sunt agmina angelorum, qui Latino eloquio sedes dicuntur; et vocati Throni quia illis conditor praesidet, et per eos iudicia sua disponit. Cherubin autem et ipsi sublimes caelorum potestates et angelica ministeria perhibentur; qui ex Hebraeo in linguam nostram interpretantur scientiae multitudo. Sunt enim sublimiora agmina angelorum, qui pro eo, quod vicinius positi divina scientia ceteris amplius pleni sunt, Cherubin, id est plenitudo scientiae, appellantur. Ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
cccitate detersa. uifum ei restituit.
Nominis enim interpretatione: et
angli officium designatur. Urihel.
interpretatur ignis dei: sicut legi¬
mus apparuisse ignem in rubo. Legi-¬
mus etiam ignem desuꝑ missum: &
implesse quod preceptum est. Thro-¬
m antem cdñationes. & principatus
& potestates. et uirtutes. quibus
uniuersam celestem societatem apls̃
complectitur: ordines angloꝵ o digni¬
tates intelligantur. Et pro hoc ipsa
ditributione offitiorum. aliĩ throni.
alii dominationes. alii principatus.
alĩ potestates dicuntur: pro certis
dignitatibus quibus intucem distin¬
guntur. Hirtutes anglĩce quedam
miisteria ꝑhibentur. per quos sig¬
na &c miracula in mundo fitint:
ꝓter quod & uirtutes dicuntur.
Potestates funt. quibus uirtutes ad¬
uerse subiectȩ sunt. & inde potesta-¬
tum nomine. nuncupantur: quia
maligni sp̃c eorum potestate coher-¬
centur. ne tantum noceant quan-¬
tum cuprnt. Principatus sunt

Expanded text:
caecitate detersa visum ei restituit. caecitate detersa visum ei restituit. Nominis enim interpretatione et angeli officium designatur. Uriel interpretatur ignis Dei, sicut legimus apparuisse ignem in rubo. Legimus etiam ignem missum desuper, et inplesse quod praeceptum est. Throni autem et dominationes et principatus et potestates et virtutes, quibus universam caelestem societatem Apostolus conplectitur, ordines angelorum et dignitates intelleguntur; et pro hac ipsa distributione officiorum alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus invicem distinguntur. Virtutes angelicae quaedam ministeria perhibentur, per quos signa et miracula in mundo fiunt; ter quod et virtutes dicuntur. Potestates sunt quibus virtutes adversae subjectae sunt, et inde potestatum nomine nuncupantur, quia maligni Spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum noceant quantum cupiunt. Pincipatus sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mini diceret angłs ab angelo cogior¬
uisset. Quidam autem archangele
priuatis nominibus appellantar: tt
per uocabtila ipsa in oꝑe quid uale¬
ant designetur. Gabrihel hebrant.
in linguam nr̃am uertitur foraitir¬
do dei. Ubi enim potentia ditma
uel fortitudo manifestatur. gabri.¬
hel mittitur. UInde & eo tempo¬
re quo erat dñs nasciturus & trũ¬
phaturus de mundo. gabrihel ue¬
nit ad orariaor: ut illum nuntiant
qui ad debellandas aerias pottbi¬
tes. humilis uenire dignatus est.
Michael interpretatur quis ut deus.
Quando enim aliquid in mundo mirȩ
unrtutis fit: hic archangelus mittit᷑.
Ex ipso oꝑe nomen eius est: quia nemo
ualet facere. quod facere potest deus.
Raphael interpretatur curatio: uł
medicina dei. Ubi cumq enim curan¬
di et medendi opus necessarium est.
hic archangelus a deo mittitur: et
ide medicina dei uocatur. UInde
& ad tobiam idem archangelus missis.
oculis eius curationem adhibuit: et

Expanded text:
mini diceret angelus, ab angelo cognomini diceret angelus, ab angelo cognovisset. 9. Quidam autem archangelorum privatis nominibus appellantur, 314 ut per vocabula ipsa in opere suo, quid valeant designetur. 10. Gabriel Hebraice in linguam nostram vertitur fortitudo Dei. Ubi enim potentia divina vel fortitudo manifestatur, Gabriel mittitur. 11. Unde et eo tempore quo erat Dominus nasciturus, et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Mariam, ut illum annuntiaret, qui ad debellandas aereas potestates humilis venire digMichael interpretatur, Qui sicut Deus. Quando enim aliquid in mundo mirae virtutis fit, hic archangelus mittitur. Et ex ipso opere nomen est eius, quia nemo valet facere quod facere potest Deus. Raphael interpretatur curatio vel medicina Dei. Ubicumque enim curandi et medendi opus necessarium est, hic archangelus a Deo mittitur; et inde medicina Dei vocatur. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus oculis eius curationem adhibuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
& seraphyn. Quoꝵ offitioꝵ uoca¬
bula cur ita dicta sint: interpre-¬
tando exequimur. Angeli uocan-¬
tur: ꝓpter quod de celis ad annũ¬
tiandum hominibus mittuntur.
Angelus enim grecȩ latinȩ nuntiꝰ
dicitur. Archangeli greca lingua.
suimmi nuntii inter pretantur.
Qui enim parua uel minima an¬
nuntiant. angeli: qui uero fumini.
archangeli nunctipantur. Archaig¬
li dicti: eo quod primatum tenent
inter angelos. Archos enuim gretȩ:
latinȩ princeps interpretatur. Snnit
emim duces & principes: sub quoriti
ordine unicuiq angeloꝵ offitia de¬
putata funt. Nam quia archangi
angelis presunt: zacharias ꝓpheta
testatur dicens. Ecce angelus quilo¬
quebatur in me egrediebatur. &
angelus alius egrectiebatur in octar.¬
sum eius: & dixit ad eum. Curre.
loquere ad puierum istum dicens.
absq muro habitabitur ierłm. Si
enim in ipsis offitiis angłoꝵ. nequa¬
quam potestates suꝑiores inferiores
disponerent: nullom hoc quod ho.¬

Expanded text:
et seraphim. Quorum officiorum vocaet seraphim. Quorum officiorum vocabula cur ita dicta sint, interpretando exequimur. Angeli vocantur propter quod de caelis ad adnuntiandum hominibus mittuntur. Angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. Archangeli Graeca lingua summi nuntii interpretantur. Qui enim parva vel minima adnuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter angelos; ἀρχός enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim duces et principes, sub quorum ordine unicuique angelorum officia deputata sunt. Nam quia archangeli angelis praesunt Zacharias propheta testatur dicens2, 3: 'Ecce angelus, qui loquebatur in me, egrediebatur, et angelus alius egrediebatur in occursum ejus, et dixit ad eum: Curre et loquere ad puerum istum, dicens: Absque muro habitabitur Jerusalem . 8. Si enim in ipsis officiis angelorum nequaquam potestates superiores inferiores disponerent, nullo modo hoc, quod ho
Abbreviated transcription (Latin):
& mittebant coronas suas ante chro-¬
num. Opoetet namq ut quotiens
eterni regis magnificentiam in scĩs
euangeliortm libris predicari cog¬
nouerimus. procidamus humiles
ante illius miscłiam. deuotis pre-¬
cibus imploremtis: & quicquicd boni
oꝑis habere possumus. non nr̃is
hoc meritis. sed eis semꝑ gratiȩ
tribuamus. qui sedens in throno
patris tina cum sp̃u sancto uiuit
Ngeli grecȩ uocantur ep̃i.
hebraicȩ malaoth. la¬
tinȩ uero nuntii in¬
ter pretantur: ab
eo quod uoluntatem dñi poptilis
nuntiant. Angeloꝵ autem uocabu-¬
lum: offitii nomen est non nature.
Semꝑ enim sp̃c sunt: sed cum mit¬
tuntur uocantur angłi. Quiib
ideo pictorum licentia pennas facit
ut celerem eorum in cuncta dis¬
cursum significent: sicut et uxita
fabulas poetarum uenti pennas
habere dicuntur. ꝓpter uelocita
dines anglõrum sacrȩ scripturȩ
testantur: id est angeli. archange¬
li. throni. dominationes. uirtutes.
principatus. potestates. cherubin.

Expanded text:
nte thronum. Oportet namque ut quoties Regis aeterni magnificentiam in sanctis Evangeliorum libris praedicari cognoverimus, procidamus humiles ante illius misericordiam, et devotis precibus imploremus, et quidquid boni operis habere possumus, non nostris hoc meritis, sed ejus gratiae semper tribuamus qui sedens in throno Patris una cum Spiritu sancto vivit ngeli Graece vocantur, Hebraice malachoth, Latine vero nuntii interpretantur, ab eo quod Domini voluntatem populis nuntiant. Angelorum autem vocabulum officii nomen est, non naturae. Semper enim spiritus sunt, sed cum mittuntur, vocantur angeli. Quibus ideo pictorum licentia pinnas faciunt, ut celerem eorum in cuncta discursum significent, sicut et iuxta fabulas poetarum venti pinnas habere dicuntur, propter velocitatdines angelorum sacrae Scripturae testantur, id est angeli, archangeli, throni, dominationes, virtutes, principatus, potestates, cherubim
Abbreviated transcription (Latin):
rans cotidie incorde fidelium celeas
duutiarum sanctam conquirte ustĩ
Quid igitur fratres tanto spetiosis
iuiro : Cuius hȩc est regula et ma¬
sura sermonis. ut inter uarus hot¬
num causas. motusq diuersos. nue
affectione patris. nunc auctoritati
doctoris consoletur humiles. suples
comprinat. negligentes arguat nat¬
pet nfideles. Tanto deniq decresi¬
cerdotium uitamq suam uir fidess¬
simus adoenauit. ut doctrmam fum
subsequentibus confir maret opibis
dominicam illam sententiam tencis
qui docuerit & fecerit sic. magnis
uocabitur in regno celorum. Qtran
magntis hic. quamq precipuus in
regno celorum est. quem in omnem
glorram sermo ꝓpheticus uita mira¬
bilis & mors deo deuota subliat:
Nec in merito fratres tanto cum
honore nomuis eius meria per am¬
plissima mundi spatia celebratar.
quia per uniuersum orbem ad fi¬
mamentum fidei nr̃e & pasfio euis
& doctrina profecit. In nacale dc̃¬

Expanded text:
rans quotidie in corde fidelium coelesti rans quotidie in corde fidelium coelesti divitiarum sanctam conquirit usuram . Quid igitur, fratres, tanto speciosius viro, cujus haec est regula et mensura sermonis, ut inter varias hominum causas, motusque diversos, nunc affectione patris, nunc auctoritate doctoris consoletur humiles, superbos comprimat, negligentes arguat, increpet infideles? tantoque denique decore sacerdotium vitamque suam vir fidelissimus adornavit, ut doctrinam suam subsequentibus confirmaret operibus, dominicam illam sententiam tenens: Qui docuerit et fecerit, hic magnus vocabitur in regno caetorum . Quam magnus hic, quamque praecipuus in regno coelorum est, quem in omnem gloriam sermo propheticus, vita mirabilis, et mors Deo devota sublimat? Nec immerito, fratres, tanto cum honore nominis ejus memoria per amplissima mundi spatia celebratur; quia per universum orbem ad firmamentum fidei nostrae et passio ejus et doctrina profecit. HOMILIA
Abbreviated transcription (Latin):
foctissima in numeros celo martyres
adquisiuit. Quid hoc clarius sa¬
cerdote. qui inter hominum tur¬
bas gloria celestis contiersationis emi¬
cuit. atq inter angelicos cetus & fua
factus est & alioꝵ morte conspicutise
Iustissime hic cum patriarcha da¬
uid cantabit dño deo suio dicens.
Cor meum et caro mea. exultaue.¬
runt in deo uiuo. Exultauit itaq
cor eius in deo uiuo. cum morientis
ac morituri scli uanitate despecta.
totum se diuinis mancipauit obse¬
quiis. Exultauit et caro eiis in
deo. quȩ de hoc mundo non nuse.¬
ri corruptione languoris. sed piis
pro religione suppliciis consecrata
migratt. Hic est ille euangłieꝰ pa¬
terfamilias proferens de thesattro
suo noua & uetera. qui ueteris
notuq testamenti unum atq id
ipsum mysterium predicans. eccle¬
sias xp̃i locupletissima disputatio¬
ne ditauit. In coeruptibilis atq inse¬
fessus illius est. hodieq chesaurtus. qͥ
pectiniam dñi fui nunimtilatir soe¬

Expanded text:
fortissima innumeros coelo martyres fortissima innumeros coelo martyres acquisivit. Quid hoc clarius sacerdote, qui inter hominum turbas gloria coelestis conversationis emicuit, atque inter angelicos coetus et sua factus est, et aliorum morte conspicuus? Justissime hic cum patriarcha David cantavit Domino Deo suo dicens: Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deo vivo . Exsultavit itaque cor ejus in Deo vivo, cum, morientis ac morituri saeculi vanitate despecta, totum se divinis mancipavit obsequiis; exsultavit et caro ejus in Deo, quae de hoc mundo non miseri corruptione languoris, sed piis pro religione suppliciis consecrata migravit. Hic est ille evangelicus paterfamilias proferens de thesauro suo nova et vetera ; qui Veteris Novique Testamenti unum atque id ipsum mysterium praedicans, Ecclesias Christi locupletissima disputatione ditavit. Incorruptibilis atque indefessus illius est hodie thesaurus, qui pecuniam domini sui nummulariis fene
Abbreviated transcription (Latin):
N martyrio beatissim cyprrani¬
fratres kin̾i. uniuersa nobiscum
xp̃i exultet eccłã. quam in omne
guidium et celestis eruditione ser¬
monis instruxit. & munere tri̾¬
phalis sanguinis decorauit. fuit
enim in eo ficut comꝑtum habe¬
mus. & contra errores diaboli spi¬
ritalis sapientiȩ plenitudo. &
aduersum ꝑsecutiones mundi.
xxp̃s am pec toris infatigata con¬
stantia. Quis non huiusmodi ui-¬
rtim quantis alet preconiis ꝓse-¬
quatur. cuius elsuentia insp̾tra¬
ta diuinittis & ecdis docuit. &
scłm confutanit: Here hic mr¬
rabilis atq omnitm ubiq studiis
celebrandus. quen sc̃itas sacerdo¬
tem. peritia doctorem. fides mar¬
tyrem consecrauit. Pretiosa inquit
dauid in conspectui dñi. mors scõrum
eius. Uidete kim̃n in quantum uene¬
rabilis cyprianis etiam ꝓpheticam
suꝑgressus est laudem. cuius in cons-¬
pectu dm̃i non solum mors sed et ui-¬
ta extitit pretiosa. Moriendo. nam¬
q proprium xp̃o sanguinem dedit.
inuendo nichilominus cohortatione

Expanded text:
n martyrio beatissimi Cypriani universa nobiscum Christi exsultat Ecclesia, quam in omne gaudium, et coelestis eruditione sermonis instruxit, et munere triumphalis sanguinis decoravit; fuit enim in eo, sicut compertum habemus, et contra errores diaboli spiritalis sapientiae plenitudo, et adversus persecutiones mundi Christiani pectoris infatigata constantia. Quis non hujusmodi virum quantis valet praeconiis prosequatur, cujus eloquentia inspirata divinitus et Ecclesias docuit, et saeculum confutavit? Vere hic mirabilis atque omnium ubique studiis celebrandus, quem sanctitas sacerdotem, peritia doctorem, fides martyrem consecravit. Pretiosa, inquit David, in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Videte, carissimi, in quantam venerabilis Cyprianus etiam propheticam ingressus est laudem, cujus in conspectu Domini non solum mors, sed et vita exstitit pretiosa; moriendo namque proprium Christo sanguinem dedit; vivendo nihilominus cohortatione