comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui usurpantes sibi
noĩa magoronimi
lulis qr collectos. uñcũz disci¬
pulos arcuniferte consuen¬
erunt ab hostentatõne nui¬
u̾t siquis eorum postemis¬
sos dune sanctionis affa¬
tus que probemus atqr dã¬
puamus. It̾m forte tempta¬
tur illicite urbe cognoscat
¶Illos u̾o qui intrapłimoꝵ
domoseadem ex̃cere priratũ
scudia ꝯmeuerunt si p̃isi
tiũ mõ discipułnacare ma

Expanded text:
qui usurpantes sibi nomina magistrorum lulisque collectos undecumque discipulos circumferre consuerunt, ab ostentatione vulut, si qui eorum post emissos divinae sanctionis adfatus quae prohibemus atque damnamus iterum forte temptatur illicite urbe cognoscat. Illos vero, qui intra plurimorum domus eadem exercere privatim studia consueverunt, si ipsis tantummodo discipu
Abbreviated transcription (Latin):
tur ¶hãt igitur auditoriũ
cem ¶ et qui non nnhus arci
brtiũ adolescenciã głiosam
optamus institi. ꝓfũdioris
quorsciencie acqr doctrine⁊
memoratis magris scciamꝰ
auitores unum igitur adĩ¬
gicet̾is noluus quiphi¬
losopbie archanarimetur.
duos quo qui uiris atqr le¬
gum uoluntates pardant⁊
ataut unnaq loca sp̃aliter
deputata assignar faciat⁊
tua sublimitas ne discipuli
obstrepete uł magrĩ nenelĩ¬
gnaꝵ confusio puuxta . ł no¬
cum aures quorunidã ant.i
m̃tes a studio lr̃arum au̾tit.i¬

Expanded text:
tur. Habeat igitur auditorium cem. Et quoniam non his artibus tantum adulescentiam gloriosam optamus institui, profundioris quoque scientiae adque doctrinae memoratis magistris sociamus auctores. unum igitur adiungi ceteris volumus, qui philosofiae arcana rimetur, duo quoque, qui iuris ac legum formulas pandant, ita ut unicuique loca specialiter deputata adsignari faciat tua sublimitas, ne discipuli obstrepere vel magistri neve linguarum confusio permixta vel vocum aures quorundam aut mentes a studio litterarum avertat.
Abbreviated transcription (Latin):
adsccones abintestatono¬
cabnͣturꝙ et ptores postease¬
cuti eẽ indent᷑. Iõq simplerat
⁊ incetis descende utib perbi¬
rilemsexum. personis nõ so¬
lum natis. Szeciam postum¬
is intro dipxit. ut om̃s siũ si
sme emancipatisũt. qut h̾rdes
instituant᷑. aut nominatim ex
cuta test̾a parentũ suorũ ĩfir¬
mando ⁊ hrditatem aufferẽ¬
dam. quĩ fili sinant emãcipa¬
tihũt. stñ iamnati sunt sũ adẜ¬
utero ĩ nr̃o constituti post e anati sũt
Tirca adoptinos. ꝓ filios certa

Expanded text:
siones ab intestato vocabantur, quod et praetores postea secuti esse videntur, ideo simplex ac et in ceteris descendentibus per virilem sexum personis non solum natis sed etiam postumis introduxit, ut omnes, sive sui sive emancipati sunt, aut heredes instituantur aut nominatim exirca testamenta parentum suorum infirmanda et hereditatem auferendam quem filii sui vel emancipati habent, sive iam nati sunt sive adhuc in utero constituti postea nati sunt. circa adoptivos autem certam
Abbreviated transcription (Latin):
ignoraus anhat lib̾os silen¬
cimeius pro exhrdacione
nommatunꝰ fcã ualere con¬
stõmb ꝓrincipum oanuitum
ẽ. ¶M ateruł auus mater¬
nus noc̃c non hũt libos suoᷤᷤ
ant k̃rdes instituere. aut ex¬
h̾roare. s possunt eos omit¬
tere. nanisilencium mr̃is. ⁊¬

Expanded text:
ignorans an habeat liberos, silentium eius pro exheredatione nominatim facta valere constitutionibus principum cautum est. Mater vel avus maternus necesse non habent liberos suos aut heredes instituere aut exheredare, sed possunt eos omittere. nam silentium matris
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nepotemexfilło neptẽ nen¬
ncce est ei uł b̾rdem instituere
uł exb̃rdare. nc fortemuo eo
filio mortuo succedendo ĩ lccũ
eius nepos neptis ne. qiͣ a
exlege uilia pelleia ꝓinsũ
est in qua siłis cxl̃rdatõis
modus ad siłitudinẽ postu¬
moꝵ demõstrat᷑ ¶emianci¬
patos lib̾os iure ciuli neq¬
S postea p̾tor oñs tãfemĩni
sexus qmͣ masculini. si brdes
non instituant exb̃rdan iub
uinlis serus nõiatim femini¬
ni u̾o inter cet̾os. Quod si ue
br̃des instituti fu̾int. neq ita
ut diximus exhrdatiꝑ mntit

Expanded text:
 neptemve ex filio necesse est ei vel heredem instituere vel exheredare, ne forte, vivo eo filio mortuo, succedendo in locum eius nepos neptisve quasi ue lege Iunia Velleia provisum est, in qua simul exheredationis modus ad similitudinem postumorum demonstratur. Emancipatos liberos iure civili nesed praetor omnes tam feminini sexus quam masculini, si heredes non instituantur, exheredari iubet, virilis sexus nominatim, feminini vero et inter ceteros. quodsi neque heredes instituti fuerint neque ita, ut diximus, exheredati, promit
Abbreviated transcription (Latin):
nt aliqindeis legetur. neuif¬
deantur per obliuionẽ p̾t̾ite
eẽ ¶ Masculos u̾o postimos
.ꝓfiliũ. ⁊ deinceps placuit nõ
ałr recte exhr̃dan. nismoĩa¬
q fisius in genitꝰ fintexhe¬
resesto ¶postumor & loco¬
succedendo qĩ agisascendosi¬
ut parentib suibr̃des nt

Expanded text:
r, aliquid eis legetur, ne videantur per oblivionem praeteritae esse, masculos vero postumos, id est filium et deinceps, placuit non aliter recte exheredari, nisi nomina FILIVS GENITVS FVERIT EXHERES ESTO. Postumorum ausuccedendo quasi adgnascendo fiunt parentibus sui heredes: ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ defiliabruł alus periurilem
sexum descendentibrlib̾is u¬
triusq serus fu̾at antiquita¬
ti obserriatum. S sinõ fũ ant
ucc̃e erat. s licebat. imiter
cetos boc fac̾e ¶Aominatĩ
ã exbrdari quis indetur sĩ
ita exhr̃det. ticius filius meꝰ¬

Expanded text:
 de filiabus vel aliis per virilem sexum descendentibus liberis utriusque sexus fuerat antiquitati observatum: sed si non fuerant necesse erat, sed licebat et inter ceteros hoc facere. Nominatim autem exheredari quis videtur sive ita exh
Abbreviated transcription (Latin):
eccesiquis filium ⁊ ex eonepo¬
tẽ. neptemue. inpotestatem
h̾at qr filius gradu p̾cedit.is
solus iurasui l̃rdis h. ꝙͣuis
nepos quoq ⁊neꝑtis ex eoin
alia rõne exeat de potestate eiꝰ
incipit uonepos neptis ne. in

Expanded text:
ecce si quis filium et ex eo nepotem neptemve in potestate habeat, quia filius gradu praecedit, is solus iura sui heredis habet, quamvis nepos quoque et neptis ex eo in alia ratione exeat de potestate eius, incipit nepos neptisve in
Abbreviated transcription (Latin):
Qñ u̾o ꝯcigit nos iam sanxissent. si
qua inꝓuincus alienatõ reũmobił¬
pracd̾e. sicut dudum plata a nob̾ con¬
scitucõdicit agiu̾o decretu ñ solum
p̾sente deo amabłi epõ citatis eius

Expanded text:
 contigit nos iam sanxisse ut, si qua in provinciis alienatio rei immobilprocedere, sicuti dudum prolata a nobis constitutio dicit, agi vero decretum non solum praesente deo amabi
Abbreviated transcription (Latin):
te ẜ indesid̾ium bornunquieis depn¬
catisunt licebit en enmanitalinm
eccͥarum accipienci hnͣc edificare. et
hic euolutate deo amabił orthodo¬
xorumep̃i res agendaest. sic emm
pot̾it et sacredomius edificator uoca
deputatis iam circa hoc experisis i¬
oblatis abeis qui eciampriu hͣs
expendebant. ¶Illud quo sc̃imus
legem deo amabiles ep̃iinsius ⁊¬
ecciis maneant. mon relinquant
⁊ cogant ꝑ pronĩcias yconomos ex¬
expendat quid et ip̃x inde eique ob¬
semare non paciatu. sc̃imus igitur
anob̾iam poĩtamlegennsuama¬
nencem uirtute. suũ dẽ fũr deo ama

Expanded text:
 desiderium horum qui eis deputati sunt: licebit ei unam talium ecclesiarum accipienti hanc aedificare ; et hic voluntate deo amabilis orthodoxorum episcopi res agenda est. Sic enim poterit et sacrae domus fabricator vocari deputatis iam circa haec expensis oblatis ab eis qui etiam prius has expendelegem, Deo amabiles episesiis maneant, et non relinquant et cogant per provincias oeconomos ex ecclesia, et expendat quidem ipse inde eique observare non patiatur. Sancimus igitur, a nobis iam posita lege in sua manente virtute, si defuerit deo am
Abbreviated transcription (Latin):
qua ⁊̃ aliud ĩmobilium ẽ int̾dicimꝰ
eiant suppon̾e decet̾o remoscripta
mante npciali donatõe ant aliena¬
re oĩo ꝙ cnĩ semł uincur sponsalicie
largitatis obligatum ẽ uonerit cõ
sitan luctumꝙ eiconfert ante iipci¬
ar donatõnis difficultatem paciat᷑.
non inueniens rem ĩ uirisbamcũ
inadibilis nendicato aut difficił¬

Expanded text:
qua etiam aliquid immobilium est, interdicimus ei aut supponere de cetero rem conscriptam in antenuptiali donatione aut alienare omnino. Quod enim semel vinculis sponsaliciae largitatis obligatum est, non erit csitan lucro quod ei confert antenuptialis donatio, difficultatem patiatur non inveniens rem in viri substanodis omnibus inadibilis vindicatio aut diffici
Abbreviated transcription (Latin):
utabillustribus et qui sr̃
dicanturi clarissis autem ĩ pec¬
cumarus litt̾e eis et per procurato¬
rem et perselitigare. mbrica. co

Expanded text:
AB ILLVSTRIBVS ET QVI SVPER EDICATVR; CLARISSIMIS AVTEM IN PECVNIARIIS LICERE CAVSIS ET PER PROCVRATOREM ET PER SE LITIGARE Idem Aug.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓũciaꝵ ñ eam licitatõis ne¬
cessitatẽ paciat᷑ inferti qui
repentina faciũt ciuitates s
eam manere dec̾uat ꝙͣstatu¬
it autiquitas. ¶m pr̃.
dõne apublic̾ pratis acamens¬
pascins aĩalia militum ꝓ bibe¬
ri p̾cipiat ut uniu̾sicognoscãt
deemolum̃tis eorimi cuiq of¬
ficu facuitatib .xui. libras au¬
rifisciomodis exigaendas
si quisqmͣ post ꝙͣ. bac memo¬
rata prata mutilare tẽptan¬
erit n m̃ore dec̾nenda penã.
cciam sip̃ata priuatoꝵ antio¬
cenoꝵ fuerint deuastata ita

Expanded text:
um non eam licitationis necessitatem patiatur inferri, quam repentinam faciunt civitates, sed eam manere decernat, quam statuit antiquitas. D. dicione a publicis pratis Apamenis animalia militum prohiberi praecipiat, ut universi cognoscant de emolumentis eorum tuique officii facultatibus duodecim libras auri fisci commodis exigendas, si quisquam posthac memorata prata mutilare temptaverit: non minore decernenda poena, si etiam prata privatorum Antiochenorum fuerint devastata: ita
Abbreviated transcription (Latin):
tamdurũ.tamqz inhuma:¬
num est ꝙͣ publicatõne⁊
pompaq renuf fanulia¬
rumr⁊ panꝑtatis detegi
ulicatem ⁊ inuidie patere
diuicias. ¶Inexigendois u̾o
debitis. sip̃cium quod ꝓ qrͣ¬
ta parte accionum curiecõ¬
petit succ̃ores p̾stare nolue¬
fide si de platis inmedium
unus quis a debitorib. ne¬

Expanded text:
tam durum tamque inhumatam durum tamque inhumanum est, quam publicatione pompaque rerum familiarium et paupertatis detegi vilitatem et invidiae patere divitias? In exigendis vero debitis, si pretium, quod pro quarta parte actionum curiae conpetit, successores praestare noluefide prolatis in medium unusquisque a debitoribus
Abbreviated transcription (Latin):
uł fi deiomissains u̾bis decur¬
rirdbrdicas omne pr̃o prĩo¬
nuni quodrelutum est ĩ ꝑ¬
tes q̃tuordiuidi ꝓcurctut
rebrtotis insorcitum casum¬
q deductis ułcurie qͣdrantis
uł hr̃di uł. fideiꝯmissario per
umiu̾sitatemdodrantis elec¬
tõ exsortis felicitatecontin¬
curia ꝓmiscrerum dũn
lib̾abunt in ꝯmodo ¶Natir.¬
rale quupe uicium est neg¬
ligi quod. ꝯmunit᷑ possides
ut qĩ se nichil br̃e qui nou
totunhat arbitretur dem̃
ꝙsuam quo ꝑtem corrũpi
patitur dum inuidet alie¬
ne. s ubi qrͣta ꝑs bonorum
mortuicurie d offerii mo¬
biles quires que neclate fa¬
ale possũt. nec cuiꝙͣ si dimul¬
gẽtur. officiũt sub conspec¬
cueciamanaliu estima¬
xi. dundiq concedimus.
Mobiles añtres uł se mo¬
uł siquid eciam in huins iẽ
cõsistat in medium ꝓferri.
diulgani q ñ patuuur.sed
uiratis succorib cum apud
se diligent̾ existimau̾nt qnͣ¬
tiqz sint p̾ci facultates ccedi
oport̾e dec̾minus. quid enĩ

Expanded text:
 fideicommissariis verbis decurrit hereditas, omne patrimonium quod relictum est in partes quattuor dividi procuret, ut, rebus totis in sortitum casumque deductis vel curiae quadrantis vel heredi vel fideicommissario per universitatem dodrantis electio ex sortis Felicitate contincuria promiscui rerum dominii liberabuntur incommodo. Naturale quippe vitium est neglegi, quod communiter possidetur, utque se nihil habere, qui non totum habeat, arbitretur. Denique suam quoque partem corrumpi patitur, dum invidet alienae. Sed ubi quarta pars bonorum mortui curiae debet offerri, inmobiles quidem res, quae nec latere facile possunt nec quicquam si divulgentur officiunt, sub adspectu etiam curialium aestimari dividive concedimus: mobiles autem res vel se movel si quid etiam in huiusmodi iure consistat in medium proferri divulgarique non patimur, sed iuratis successoribus, cum apud se diligenter aestimaverint qtique sint pretii facultates, credi oportere decernimus. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
onum consorcio sit aliͦ¬
nus quicuriali sucoessit cõ¬
petent is eidem ruris sit sine
ex assensu suĩ exparte br̃s
sit bouoriun ne posẜor par¬
cem qrͣtam iure optimo a
curia peti dec̾umus. ¶dem¬

Expanded text:
onum consortio sit alienus qui curiali successit, competentis eidem iuris  sive ex asse sive ex parte heres sit bonorumve possessor partem quartam iure optimo a curia peti decernimus. THE
Abbreviated transcription (French):
nentensibiexigat portõm .i
⁊eque ediusso es il ienum si
cu de fuitus fu̾at obligatꝰ
tam idem succõres quͣi cͥma
psua sorte restitũe copellont᷑.
od̃ si sepedãsuccõres saam¬

Expanded text:
entem sibi exigat portionem: eque diverso aes alienum, si cui defunctus fuerat obligatus, tam idem successores quam curia pro sua sorte restituere compellentur. Quod si saepe dicti successores sa
Abbreviated transcription (Latin):
os curiales deferantur aui¬
alium deputasse corporib
Sedmulcitanqm̃ corrũpeu¬
oitorus pr̃imonii cocone
captata unuuscmꝰreisibi
pticulam neudicando adco
totas dilat̾ant facultates
ut dum ꝑticipib relutarũ
sua quoz iura p̾cipitent. ¶¬
inda dispõne frenantes .n¬
Ip̃is quid̃ arrialib eccupã¬
di sua auttẽ res mortui co
tremauoluuitate diretis

Expanded text:
os curiales deferantur, curiarum deputasse corporibus. sed multi tamquam corrumpendi totius patrimonii occasione captata uniuscuiusque rei sibi particulam vindicando adeo totas dilacerant facultates, ut, dum participibus relictarum sua quoque iura praecipitent. Qvida dispositione frenantes ipsis quidem curialibus occupandi sua auctoritate res mortui coptrema voluntate directis
Abbreviated transcription (Latin):
te illustridigutatepersuñ fa¬
cis prinatos in consulta eti¬
amnr̃apietate indicib legum
seu̾itatemliceat exte quibreci¬
am illusttiũ dignntatum prim¬
łus h eciam adicienõ censi mꝰ¬

Expanded text:
te illustri dignitate per suum facinus privatos inconsulta etiam nostra pietate iudicibus legum severitatem liceat exercere. Quibus illustrium dignitatum privilegiis hoc etiam adicien
Abbreviated transcription (Latin):
inuñib lib̾os eẽ p̃cipimꝰ nul¬
laq sorde constringi functõis
cionem uł suĩam nr̃am nulli
corem nemo cunam nr̃am ĩ¬
mam pulset ĩuiriam. diqͥs i
enim senatoria p̾ditus digͥ¬
tate fiit forte mandatumi¬

Expanded text:
muneribus liberos esse praecipimus nullaque sorte constringi functionistionem vel scientiam nostram ulli torem: nemo curiam nostram immani pulset iniuria. Si quid enim senatoria praeditis dignitate fuerit forte mandandum
Abbreviated transcription (Latin):
igramius ullum facnus ad¬
ceralem custodiam sbstituti¬
one hita superillustribr quid
nob̃ suggeri inbemus sr̃cet̾is
u̾o q̃dammĩore dignitate de¬
coratis adtiu refexriculimus
uccionemut ita demũ quid de
admisso crimĩe consritutioꝑ¬
teat iudicetur. IMperator¬

Expanded text:
gravius ullum facinus adceralem custodiam substitutione habita, super illustribus quidem nobis suggeri iubemus, super ceteris vero quadam minore dignitate decoratis ad tui referri culminis notionem, ut ita demum, quid de admisso crimine constitui oporteat, iudicetur. THEO
Abbreviated transcription (Latin):
eueram indagatom ꝑ cor¬
menta querendi a clarissi¬
mo nomme sbinouenius.
cdarissimus priuatõs heb¬
it filios e dicos quippe ante¬
qmͣ suscepit dignitatẽ q d̾
nonsolum circamasculos
asenatore .Ysolo clarissio
susceptum in clarissimatꝰ
sciendunnẽ dignitate m¬
mansurum. ¶Mperator
miti. ⁊ ablatis codicilloꝵ

Expanded text:
everam indagationem per tormenta quaerendi a clarissimo nomine submovemus.clarissimus privatos habeat filios, editos quippe, antequam susciperet dignitatem: quod non solum circa masculos senatore vel solo clarissimo susceptum in clarissimatus sciendum est dignitate mansurum. VALENS GRconvicti, ablatis codicilloru
Abbreviated transcription (Latin):
pelłone ciuiliuł ccuinali uin
illustres ꝯnemendi sũt. nulla
dande fideuissionis cussione
uexetur s persp̾ale primłiu
sue omuti fideiconseꝙͣtur. ad¬
cione expouenda. ꝙͣ si uegle¬
xiunt. icontra incertum canci¬
onis sacram̃tum ip̃i uleorũ

Expanded text:
one civili vel criminali viri illustres conveniendi sunt, nulla dandae fideiussionis concussione vexentur, sed per speciale privilegium suae committi fidei consequantur, immodo exponenda. Quam si neglexerint et contra insertum cautioni sacramentum ipsi vel eor
Abbreviated transcription (Latin):
cum masculis nefandam libid¬
mem ex̾cere audents e adem .l.
ilia etiam stupriflagiciũ pũit᷑¬
duam boneste uinentein stuipra¬
u̾it. ¶penam añt camd̾ lex irro¬
gat peccatoribr. sibonesti sut.
p̾ublicatõm ꝑtis dimidic bono¬
rum coriissi hntmles corporis
lex cornelia de sic̾carñs que boĩ¬
cidas ultore ferro ꝑsequit᷑. uł cos
qui hommẽ occidendi cã cumtelo
ambuscͤint celum aũcut ganus

Expanded text:
cum masculis infandam libidinem exercere audent. sed eadem lege Iulia etiam stupri flagitium puduam, honestem viventem stupraverit. Penam autem eadem lex irrogat peccatoribus, si honesti sunt, publicationem partis dimidie bonorum, si humiles, corporis lex Cornelia de sicariis, quae homicidas ultore ferro persequitur vel eos, qui hominis occidendi causa cum telo ambulant. telum autem, ut Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
exͣneus sirpena priadiipinui¬
etur.: mez gladio neq ignib
neqz illi alu sollempmpene ⁊
sb̃icieti. s insutus culleo. cũ.
carere incipiat.ieiceluu sr̃sti¬
ci t̾ra mortuo aufferatur. ¶ Si
quis aut ał cognatõne ł affi¬
intate ꝯm̃ctas ꝑsonas ne cau̾¬
erit pc̃am legis cornelie de sic
num fec̾it iscri sculpẜ it exp̃sse¬
nt sciens dolo malo enisqz le¬
gis penanẜnos ultiiũ sup¬
inlibos nero deportatõ. ¶Itẽ
lexͣ iulia de inpriblica senpͥ¬
nata adu̾sus eos exoritur. qͥ
is cõmiẜint. s siquid̾ arma¬
tanis argnatur deportatõei
ex lege uilia. deui. publica ir¬
rogatur. ¶m̃osiũ armis ĩ
t̾ciam ꝑtem bonorum publi¬
uimraptus nirginis. ⁊ ntou¬

Expanded text:
neus sit, poena parricidii puniatur, et neque gladio neque ignibus neque ulli alii solemni poenae subiugetur, sed insutus culleo cum carere incipiat et ei caelum superstiti, terra mortuo auferatur. si quis autem alias cognatione vel adfinitate coniunctas personas necaverit, poenam legis Corneliae de sicnum fecerit, sculpserit, expresserit sciens dolo malo. eiusque legis poena in servos ultimum supin liberos vero deportatio. Item lex Iulia de vi publica seu privata adversus eos exoritur, qui is commiserint. sed si quidem armata vis arguatur, deportatio ei ex lege Iulia de vi publica irrogatur: si vero sine armis, in tertiam partem bonorum publivim raptus virginis
Abbreviated transcription (Latin):
ariis que int̾dum capitis penã¬
indicia lexuiliade ambitu ilex
anniona. lex ilia de rcsiduis
que de certis capitulis loquĩ¬
tur.⁊ aĩe quid amssionem ũ
irrogant. ¶ alus añt penis
eos subicut qui p̾cepta eãꝵ
neglexerunt ¶S de publicis
iudicus ħ̃ exposimms ntuo¬
bis sit possibłe smmnio dign

Expanded text:
ariis, que interdum capitis penaem lex Iulia de ambitu et lex annona et lex Iulia de residuis, quae de certis capitulis loquuntur et animae quidem amissionem non irrogant, aliis autem poenis eos subiciunt qui praecepta earum neglexerint. Sed de publicis iudiciis haec exposuimus, ut vobis possibile sit
Abbreviated transcription (Latin):
lautur a sicra ꝙsiginficat fer¬
rumł cultrum. ¶ eademlege
uene ticii capite dampuant.
qui artibrodidsis camuens¬
num qmͣ susurris magitis ho¬
mines cccid̾int uł mala medi¬
camenta publice uendiderũt
anademde lex asporrimũ crmĩ
nona pena ꝑse quitur que põ¬
peia depricłdus nocatur qua
cauetur. ut si quis pentis aut
filii aut om̃io affinit᷑atis erꝰ
que inĩcupatõne ꝑricidnicon¬
tmecur fata p̾ꝑauerint. sine dã
siue palam io ausus fu̾it nec

Expanded text:
lantur a sica, quod significat ferreum cultrum. eadem lege et venefici capite damnantur, qui artibus odiosis, tam venenis quam susurris magicis homines occiderunt vel mala medicamenta publice vendiderunt. Alia deinde lex asperrimum crimen nova poena persequitur, quae Pompeia de parricidiis vocatur. qua cavetur, ut, si quis parentis aut filii, aut omino adfectionis eius quae nuncupatione parricidii continetur, fata properaverit, sive clam sive palam id a
Abbreviated transcription (Latin):
de quib locutisinus marima
diusitas c̃ eorum ⁊ in instit᷑uẽd̾
uł aque uł ignis int̾dictõne. łde¬
fcinnam irrogant. cum dampno
pccĩniario. ħ̾ publica quid̾ sunt ⁊
non cũ capitalia ¶ publica antẽ
indicialõ sunt lex iulia maiesta¬
tis qͥne meos qui ccͣ imꝑatorem
uł rempublicam aliquid moliti
sunt simmingorem exdendit. cuiꝰ

Expanded text:
de quibus locuti sumus, magnaque diversitas est eorum et in instituendis et vel aquae et ignis interdictione vel defamiam irrogant cum damno pecuniario, haec publica quidem sunt, non tamen capitalia. Publica autem iudicia sunt haec. lex Iulia maiestatis, quae in eos qui contra imperatorem vel rem publicam aliquid moliti sunt suum vigorem extendit. cuius
Abbreviated transcription (Latin):
am iudice q̃rente deadult̾io pro¬
batõ nisi tres sicuti sup̃ diximius
contestatones lus enimtrib
cõtestõ in hr osteusis omib
mõis illisic̾ admc̾ipunientur
auisi cos qu alibirapnias uni¬
adoratõnum comos confugiunt
studnerint ppetrare ꝑmutimus
alu auxilium ex ecc̃astic̾ t̾mi¬
nis ĩueuire.s omĩb modis hos
iudicib tradi ⁊ penam sustinere
qua dignisit qui scissima lo¬
cauolare p̾simũt quide ĩ deli¬
disposiumꝰ ut siquis ĩuen̾it suã
iproreui antfiliam aut neptem
aut sponsum. ĩuenerandis locꝰ
aun aliquo loqũtem. ⁊ suspica¬
tus fu̾it curpis gr̃e cã eoscol¬
loqui tradat eos defensori aut
inse custodiaut doriec̾ index eos

Expanded text:
am iudice quaerente de adulterio proam iudice quaerente de adulterio probationem nisi tres, sicut supra diximus, contestationes. His enim tribus contestationibus ostensis omnibus modis illi sicut adulteri punientur.Nam si eos qui alibi rapinas muliad orationum domos confugiunt studuerunt perpetrare permittimus aliquod auxilium ex ecclesiasticis terminis invenire? Sed omnibus modis hos iudicibus tradi et poenam sustinere, qua digni sunt qui sanctissima loca violare praesumunt. Qui enim ibi delidisponimus, ut si quis invenerit suam uxorem aut filiam aut neptem aut sponsam in venerandis locis cum aliquo loquentem et suspicatus fuerit turpis gratia causae eos colloqui, tradat eos defensori aut vise custodiant, donec iudex eos
Abbreviated transcription (Latin):
talem ĩneu̾it cumsia uxore loq̃¬
tem nonmiuus crib testib fide
digius cõuocatis ꝑ quos probͣ¬
re possit quia eum cunsna ꝯiu¬
ge ꝯpent irdiatrade ⁊ crimila
exammanti ¶llum u̾o prou̾i¬
tate cognoscentẽ posttres exa
scripto contestõnes cumtali
muliere eui innentum talem
quidenitanqmi exler solo adul¬
teru crus subia centemuul¬
la alia rõne quesicapinure lice̾¬
uero ita ⁊ ꝑuntur aliqui impu
ut eciam inuenerandis domib
pͥsumant utalib se misceri ⁊¬
tractare ubi consuenerũt dũiti¬
mentes peccatormune mampos¬
tulare inbenius ut si quis talio ĩ¬
nematur ĩ locis uen̾abłibr aliene
urori de q̃ insuspit̾one ẽ post treᷤ
sicut dc̃m est contest̾ones loqui
licenciam eẽ ens manito utras¬
piculum diuisi isti seruentur do¬
nec in dex hoc cognoscens mitt
tradant. ut de beant sustiñe tor¬
mentum ẜ in leges que int̾ di¬
cunt adult̾os a scĩssimis ecc̃ns
uendicari nullam neq mił̾ ali¬

Expanded text:
alem invenerit cum sua uxore loquentem, non minus tribus testibus fide dignis convocatis, per quos probare possit quia eum cum sua coniuge comperit, iudici tradere crimina examinanti, illum vero pro veritate cognoscentem, post tres ex scripto contestationes cum tali muliere eum inventum, talem quidem tamquam ex hoc solo adulterii crimini subiacentem nulla alia ratione quaesita punire, licenvero ita comperiuntur aliqui impii, ut etiam in venerandis domibus praesumant in talibus se misceri tractare ubi consueverunt deum timentes peccatorum veniam postulare, iubemus, ut si quis talis inveniatur in locis venerabilibus alienae uxori, de qua in suspicione est, post tres, sicut dictum est, contestationes loqui, licentiam esse eius marito utrasriculum divisi isti serventur, donec iudex hoc cognoscens mittatradantur, ut debeant sustinere tormentum secundum leges quae interdicunt adulteros a sanctissimis ecclesiis vindicari, nullam neque in hoc ali
Abbreviated transcription (Latin):
nͥtũ nondum autuidiciali decerto
ant amicabłi ꝯuentõne decisa st̃
que smim robur br̃e scĩmus głi
ta ad clarissimos ꝓuinciqrimmin¬
dices destinata k̾ omĩb fac̾e maĩ¬
nũciet quatenus sm̃ quola ĩ ius¬
to dispendio nr̃is collatorib pre¬
sentis legis fiat isumat᷑o. Deh¬

Expanded text:
n nondum aut iudiciali decreto aut amicali conventione decisa sunt, quae suum robur habere sancimus. Gloriota ad clarissimos provinciarum iudices destinata haec omnibus facere maninuntiet, quatenus sine quolibet iniusto dispendio nostris collatoribus praesentis legis fiat insinuatio.
Abbreviated transcription (Latin):
filios hũt inbenius omnẽ uiri
sb̃ qni filus consernan firmmis ⁊¬
mañtib que deante npcialido¬
natõe alus legibr continentur.
ita tũ ut eciami pp̃illatam adulte¬
rii accusatõm. ⁊ non probatam
ilł quoq manitus subdatur a¬
supplicus que ess passura muli¬

Expanded text:
omnem viri substantiam filiis conservari, firmis manentibus quae de antenuptiali donatione aliis legibus continentur, ita tamen ut etiam propter illatam adulterii accusationem et non probatam illis quoque maritus subdatur suppliciis, quae esset passu muli
Abbreviated transcription (Latin):
cialis facit largitatishus quo.
san sspiciatur aliquen uelle snue
uroris illudere castitati. ⁊ contesta¬
ciones eiex scripto tres destinau̾it
hũtes testimonia uirorum fide dig¬
norum ipost hass.ttes scripto eon¬
testatõnes ĩnen̾it eum ĩuementẽ

Expanded text:
tialis facit largitatis. Caput XVsan suspicatur aliquem velle suae uxoris illudere castitati et contestationes ei ex scripto tres destinaverit habentes testimonia virorum fide dignorum, et post has tres ex scripto contestationes invenerit
Abbreviated transcription (Latin):
raute aur prohñte uiro. ¶Siergo
contigit anquen citra unam pre¬
domo ppria expeller uter ila non
hñs p̃arentes apud quos possit n¬
maners. exnct̃itate foris hicet noc¬
te. iabemius millam a manto eẽ¬
licenciam. pp̃ hũc cãm itpudium

Expanded text:
rante aut prohibente viro. Si ergo contigerit aliquem citra unam praedomo propria expellere, ut illa non habens parentes apud quos possit manere ex necessitate foris habitet nocte, iubemus nullam esse marito licentiam propter hanc causam repudium
Abbreviated transcription (Latin):
re uł douatore.imatriet anie horin
quibrres collatesunt ip̃qrimirerũ
siuolũit gubernatõmomitt̾e. licet
maritis uinite sunt memorate nu¬
san is qui reliquit ant donat ulłm
hus dispensatorem ordinan̾itant
ab eodatus hiuris gub̾natõmsb̾i¬
re uolũit. ant moriant᷑ añqmͣ uli
ꝑfecte fiantetatis. in benius uidi¬
cemopetentemcuratorem sidedi¬
guicum lima fideiussionerebꝰ
calib ordinari. qui debeat relitta
doũ est etatem ꝑueniant mislis
enĩ caĩbrlegrm quensum pentibꝰ¬

Expanded text:
el donatore et matri et aviae horum quibus res collatae sunt ipsarum rerum si voluerit gubernationem committere, licet maritis iunctae sint memoratae musan is qui relinquit aut donat nullum his dispensatorem determinaverit, aut ab eo datus huiusmodi gubernationem subire noluerit, aut moriatur antequam illi perfectae fiant aetatis, iubemus iudicem competentem curatorem fide dignum cum legitima fideiussione rebus talibus ordinare, qui debeat relictam dictum est, aetatem perveniant. In illis enim casibus legem quae usum parentib
Abbreviated transcription (Latin):
sub gestis mumñtoꝵ deponant. si
prosuo testimonio ꝑccperiteciam p̃
h̾uibemus man̾e eam innus auin
nũ ip̃iquid demilicia demdati .x.
aurilibiarum penam ꝯpellent᷑ ex¬
solu̾e illi quem mentitisut mor

Expanded text:
sub gestis monumentorum deponant, si pro suo testimonio perceperit, etiam post haec iubemus manere eam unius anni nium, ipsi quidem militia nudati X auri librarum poenam compellentur exsolvere illi quem mentiti sunt mor
Abbreviated transcription (Latin):
seruandam. sinũt filios non hñit
louidicis negñaudientis trãdii
epõ ciuitatis in qͣ ꝯĩter domiclium
hũint qͣtenus illius ꝑuidencia ĩ
monast̾m̃ ip̃a admu̾tat᷑. ut donet

Expanded text:
servandam, si autem filios non habuerit, lo iudicis negotium audientis tradi episcopo civitatis in qua communiter domicilium habuerunt, quatenus illius providentia in monasterium ipsa mittatur, ut debeat
Abbreviated transcription (Latin):
milicia armata constituti melius
ordinare ꝓspeximus. ⁊ iubenns ꝙͣ¬
toscumq annos inexpeortõne m¬
manserint sustinere roruaxor¬
es licet neclr̃as nec reustmanꝙ¬

Expanded text:
militia armata constituti, melius ordinare perspeximus. Et iubemus quantoscumque annos in expedito manserint, sustinere horum uxores, licet nec litteras nec respon
Abbreviated transcription (Latin):
fec̾it si autem huiꝰ ꝑsone filios ha¬
bu̾uit. tamdotem quͣ ante ipcia¬
ridis pomimus. Siquis & horum
aut manitus forsan autuxor post¬
qmͣ pp̃castitatem ex consensusol
bemus siquid̾ sicuti dau̾est filii fue¬
ruit ex memorato ꝯiugio superdo
b̾nari eos ⁊ pasciab illo pareu̾te
num egit ¶ Si aũt ambo pentes
nil inus uicio uicidant. tunc utͥ¬
usq parentis sb̃am filus applic¬
arrdispensacorem aũtbus que ĩ

Expanded text:
e filios habuerint, tam dotem quam antenuptiari disponimus. Si quis autem horum, aut maritus forsan aut uxor, postquam propter castitatem ex consensu solbemus, si quidam, sicut dictum est, filii fuerint ex memorato coniugio. super dotem bernari eos et pasci ab illo parente i contrarium egit. Si autem ambo parentes in huiusmodi vitio incidant, tunc utriusque parentis substantiam filiis applicari, dispensatorem autem his qui in
Abbreviated transcription (Latin):
memorie legem ad g̾gorimscrip¬
tino pie memorie per qmͣ mulierem
om̃ctiones q̃s constanti lex abiec¬
tas ueranit adquosdamdigintaci¬
brdecoratos probũtur ulło penitus
tib p̾bemus ut et si quibol magins
digniratibr decorent᷑ buius muli¬
eres cum dotalib in str̃is sibimet co¬
płare reliqui u̾ocitraeos qui ma¬
iorib dignitatibi decoratisunt li¬

Expanded text:
scripciano piae memoriae, per quam mulierum coniunctiones, quas Constantini lex abiectas vocavit, ad quosdam dignitatibus decoratos prohibentur, nullo penitus tibus praebemus, etsi quibuslibet magnis dignitatibus decorentur, huiusmodi mulieres cum dotalibus instrumentis sibimet copulare. Reliqui vero citra eos qui maioribus dignitatibus decorati sunt li
Abbreviated transcription (Latin):
ruit non prohibemus eos cum¬
docalib intr̃is duc̾e iuores Si¬
aũt eciam l non custodierint.⁊
simos eẽ filios inbeinus ¶oria
u̾o legem dirõ posumiꝰ p̾cipientẽ¬
pciali ihũc siñ c̾a legib agnita
piec̾it acciꝑe eam quartam ptẽ
legem dec̾nentem si quis indota¬
tam urorem peraffectum solum
acceperitins ad mortẽ aunea ui¬
neus p̃moriatur eqm accipere ⁊¬
sinulit̃. ieam qͣrͣtam illius sb̃e
porcionem itatũ urnõ tnͣscend̾t
l̾ centum librarim auri qnͣtita¬
tem. in p̾sentimeliꝰ utramq le¬
gem dispoñtes. scimus ĩ ntroq
caũ ex talibr.m̾in natos filios

Expanded text:
modi dignitatibus, non aliter ducere uxores nisi cum dotalibus instrumentis. Hanc autem legis subttibus huiusmodi decorati sint, ut etiam nudo affectu possint ipsi volenptiali et hanc sine causa legibus agnita proiecerit, accipere eam quartam partelegem decernentem , si quis indotatam uxorem per affectum solum acceperit et usque ad mortem cum ea vivens praemoriatur, accipere similiter et eam quartam illius substantiae portionem, ita tamen ut non transcendat haec centum auri librarum quantitatem, in praesenti melius utramque legem disponentes sancimus, in utroque casu ex talibus matrimoniis natos filios
Abbreviated transcription (Latin):
eis filus ex nr̃alargitatedona¬
mus filus auter nonexistent¬
br. ante nuptialis quid̾ donatõis
pp̃rietatem mii mulieri ꝯpet̾esci¬
mus aliauuero maritioninem
ri fuerit insidiatq. aut alus hec
facientib consenciens mro iuro
non indican̾it. ¶ Sicumins uo¬
lente manto exͣneis ꝯuinaturant
cmeis lauatur. siuolente mro
foris domi manẜit insiforsant
apiro ppros parentes. noiarte¬
sib aut̃ theatris aut emphura¬
tris interfint ad speitand̾̃ igno

Expanded text:
eius filiis ex nostra largitate donamus. Filiis autem non existentibus antenuptialis quidem donationis proprietatem mulieri competere sancimus, aliam vero mariti omnem ri fuerit insidiata, aut aliis hoc facientibus conscia viro non indicaverit. Si cum viris nolente marito extraneis convivit aut cum eis lavatur. Si nolente viro foris domum manserit, nisi forsan apud proprios parentes. Si circensibus aut theatris aut amphitheatris interfuerit a
Abbreviated transcription (Latin):
nupcias insesunt:⁊ eas solum no¬
iinatim p̾senti inserere legipro
perium cogitauitib aliquibcõ¬
scia ẽ młr. aur eciam suo und non
ꝑsonam k declarare ĩperio ut nir
nullam ex hacc̃arepudii ĩnemat
ccc̃om. ¶Si de adultexio maritus
putaũit posse suanuxorem ꝯm̃¬
alorortet uirum prius inscrib̾e i
alia nxoris sb̃a qnͣtum dotis t̾cia
ꝑs eẽ cognoscitur uteius ꝓpricta

Expanded text:
nuptias visae sunt, et eas solum nominatim praesenti inserere legi, prcontra imperium cogitantibus aliquibus conscia est mulier aut etiam suo viro non sonam hoc declarare imperio, ut vir nullam ex hac causa repudii inveniat occasionem. Si de adulterio maritus putaverit posse suam uxorem convinci, oportet, virum prius inscribere malia uxoris substantia quantum dotis tertia pars esse cognoscitur, ut eius proprieta
Abbreviated transcription (Latin):
que tñ nrõnabłr exclusa est in ipõ tẽ¬
pore expulsionis ꝑtem iubemus acci¬
pere que continetur hac.lnirũ .n. in
seruandout leoms pie memorie con¬
stitutõ mom̃br alus cãibrqui non
continent᷑ p̾senti lege ꝓpriam hnͣc

Expanded text:
men inrationabiliter exclusa est, in ipso tempore expulsionis partem iubemus accipere quae continetur hac lege. Virum enservando, ut Leonis piae memoriae constitutio in omnibus aliis casibus, qui non continentur praesenti leg
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcaptuntatealiquͣ̃to cp̃re detinen¬
is prioribrmis legib contmñtur
sirmas eẽ scĩmus. ¶Mxmoratas
igitur omnes igitur c̾as que in
p̃sentinr̃a lege continentur solas
suffic̾e iubemus adtuͣs actõm limo¬
uacare p̾cipimus ulłamq aliam
q̾mi curaeas que nõĩatim inserte
sunt huic legiposse solu̾esunum¬

Expanded text:
re detinenis prioribus nostris legibus continentur firma esse sancimus. Memoratas igitur omnes causas, quae in praesenti nostra lege continentur, solas sufficvacare praecipimus, nullamque aliam causam circa eas quae nominatim insertae sunt huic legi posse solve
Abbreviated transcription (Latin):
ri accipere si antem amplius fu¬
exiut filii tm̃ in utro simiłr cau̾
accipere in bemus młierem qnͣ¬
tum umnꝯ petirfiliorum. ita
quiipe ut usum solumntali¬
bus rebus mulier hat donniii¬
um antem uel fuus seruetur
quo ex ipsis iipcus huit. mi¬
¶Si nero taliter mulier filios ⁊¬
ex eo nonhabuerit. iubemius
heciam dominii uire hr̃e eã resqͣs
presentem iussimus legem⁊

Expanded text:
ri accipere. Si autem amplius fuerint filii, tantum in utroque similiter casu accipere iubemus mulierem quantum uni competit filiorum: ita quippe ut usum solum in talibus rebus mulier habeat, dominium autem illis filiis servetur quos ex ipsis nuptiis habuit. Si vero talis mulier filios ex eo non habuerit, iubemus etiam dominii iure habere eam res, quas praesentem iussimus
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis añqm̃ m̾etur hnꝰ mõi
dignitates exaffcñsolo dixxit nxo¬
rem. cales .ii amꝑcias ante digni¬
tatem fc̃as: ⁊ post dignitatẽ legit¬
trinas man̾e p̾cipimius ut ex hus
natos łimos ẽẽ filiospost qmͣ u̾o¬

Expanded text:
aliquis antequam mereretur huiusmodi dignitates ex affectu solo duxit uxorem. Tales enim nuptias ante dignitatem factas et post dignitatem legitimos manere praecipimus, et ex his natos legitimos esse filios; postqu
Abbreviated transcription (Latin):
mus adiciend̾ ut siquis exnon
scripto ꝑ afftm̃ impcialem uro¬
rem accepent. iexcafinios poce¬
procreare mllinarta prnan
k̾ rditatemami alus filus ex in¬
dotata cõnige natis p̾udicum
fi. s cumalus filus ex ẜanatis u¬
xore que cm dotalibr rastr̃is co¬
pulata ẽ ad pr̃is illos ħrditatẽ
uccancumeciam ex solo affcũ po¬

Expanded text:
mus adiciendum, ut si quis ex non scripto per affectum nuptialem uxorem acceperit et ex ea filios procreprocreare, nullum circa paternam hereditatem aliis filiis ex indotata coniuge natis praeiudicium fieri, sed cum aliis filiis ex secunda natis uxore, quae cum dotalibus instrumentis copulata est, ad patris et illos hereditatem vocari, cum etiam ex solo affectu po
Abbreviated transcription (Latin):
natifilimullo nĩo ledantur ex sep
antur expensas pr̃e p̾bente siuero
tunc apud pr̃em.⁊ mianeant filii ⁊
alantur. sicañt ꝯtig̾it pr̃em quidẽ
uinins ydoneum ẽẽ m̃remuero lo¬
coplectem apud eampauperes fi¬
uos man̾e ⁊ abeanutrin inlemus
ꝙ admodumeũfilii lccupletes co
filios pasci. ꝙ antemde alenda a¬
nire: ifilus diffimmus indigenti¬
bus.⁊ descendentib q ꝑsonis ut̃

Expanded text:
nati filii nullo modo laedantur ex sepaantur expensas patre praebente; si vero tunc apud patrem et maneant filii et alantur. Si autem contigerit patrem quidem minus idoneum esse matrem vero locupletem, apud eam pauperes filios manere et ab ea nutriri iubemus. Quemadmodum enim filii locupletes cogfilios pasci. Quod autem de alenda matre et filiis definivimus indigentibus descen
Abbreviated transcription (Latin):
exint sinempartenfilio uł filie ne¬
potruł nepti. ⁊ deinceps descendentibꝰ
douart. aut eciam perultimam reñ¬
quere noluntatem subhcͣ dicttntõ¬
ne atq condõne si uolu̾nit nt p̃rãt
qui om̃o eos hñt in potestate.ihus
parentibrutilitas nasceret᷑. ħ̾ita
nonsolum parentib. sed eciamom¬
in persone licere p̾cipimus ¶res añt
itarelutas. siue donatas põitis subi
tatis. licet sub potestate sint. lic̃am
ħant qui uolunt quomõ dispone
Siuero etate immores sint per qm̃i
pspexerint testatorantdon. itors
gubernentur donec illis quib doñ¬
tasunt ant reluta ad perfõquctatẽ

Expanded text:
erunt sive in partem, filio vel filiae, nepoti vel nepti et deinceps descendentibus donare aut etiam per ultimam relinquere voluntatem sub hac definitione atque condicione. si voluerint, ut pater aut qui omnino eos habet in potestate in his parentibus utilitas nasceretur. Hoc itaque non solum parentibus, sed etiam omni personae licere praecipimus. Res autem ita relictas sive donatas positis sub ptatis, licet sub potestate sint, licentiam habeant quo volunt modo disponere. Si vero aetate minores sint, per quem perspexerit testator aut donator haec gubernentur, donec illi quibus donata sunt aut relicta ad perf
Abbreviated transcription (Latin):
iex seag̾e ꝯpetenciaut ne infirim¬
tate nez alio orño culpatus nr̃osr̾
eo indicio supermĩor appeat ¶Licen¬
ciamuero simiłr eidamus publi¬
cis epsis uti ad ꝓuinciarum p̾sides
ut hni qui reunitũt᷑ ab eo mut ant
ad suas ꝓmncias sine lite ibi dictu¬
rosisi quo egent aipalio łimo lxc
non dehnsdemsconidomolestan
deui de tuͣsmissos abeo nirsus rema¬

Expanded text:
ex se agere competentia, ut neque infirmitate neque alio omnino culpatus nostro super eo iudicio minor appareat. Licentiam vero similiter ei damus publicis epistolis uti ad provinciarum praesides, ut qui remittuntur ab eo mittant ad suas provincias sine lite ibi ducturos, et si quo egent auxilio legitimo hoc non de iisdem secundo molestari, deinde retransmissos ab eo rursus remea
Abbreviated transcription (Latin):
risuementes inquirant. ⁊ huic desti¬
natos suscipientes ad pronincias di
curis eoꝙ et ante nos poñtibrleges
nostudio fu̾nt s et pigriie fuit qui¬
dam scͥptura. ⁊ ꝑegrinos om̃s ꝑscru¬
tubnͣtur. et nez nouũ neq leue ħ̾ ca
cãis suidium bonum quid̃ etantĩq¬
num neglectum uero ĩmedio abu
mu̾scibe ledente negligencia paula¬
tun piclitatum est corrumpi et ꝑmu
donec nos ꝓdẽe hoc et ulcinum ĩnẽi¬
entes rursus irempu. nitio ducimꝰ
¶Sicut enim p̾benius incorruptũ eum

Expanded text:
ris venientes inquirant et hinc destinatos suscipientes ad provincias dirtures, eo quod et ante nos ponentibus leges igritiae fuit quaedam scriptura et peregrinos omnes perscrutabantur. Et neque novum neque leve hoc causis studium, bonum quidem et antiquum, neglectum vero in medio ab universa laedente neglegentia paulatim periclitatum est corrumpi et perimi, donec nos prodesse hoc et utillimum invenientes rursus in rempublicam introducimus. Sicut enim praemiis incorruptum eum
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ mõi audiencie damus potes¬
tatemer si quis uero aliquis tałr
lesierit ordinatum secundumpre¬
sentem legem indicemet nõ iustã
impetraiit proindenciam ut cogͣ¬
tur ad uos. ⁊ ad semporimpexin ⁊

Expanded text:
huiusmodi audientiae damus potestatem ei. Si vero aliquis taliter laesorum adierit ordinatum secundum praesentem legem iudicem et non iustam impetraverit providentiam, ut cogatur ad nos et ad semper im
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃in palacium aut inforo tue celsitu¬
duus coc̃one codicillorumant p̾cepto¬
rum aliquid darc m̃s aut infutoro
tp̃re m̃se tue ceisitudinis cocdneemo¬
lim̃torum q̃ pereos impendunt ei ɨ¬
ant consiliario. ant eius offõ. sedũ¬
diqz eis puraseruarique nr̃a largi¬
tatedantu sufficiet eim orm̃br ꝓ
medela decenti gmane enin guber¬
¶ue igitur nr̃e placu̾nt potestatico¬
gnosceus tua celsitudo omĩa adef¬
puidentiam. qr et nouu cingulũ

Expanded text:
nostrum palatium aut in foro tuae celsitudinis occasione codicillorum aut praeceptorum aliquid dare nunc aut in futurotis mensae tuae celsitudinis occasione emolumentorum quae per eos expenduntur ei aut consiliario aut eius officio, sed undique eis pura servari quae nostra largitate dantur. Sufficiet enim omnibus pro medela decenti germane eum guberQuae igitur nostrae placuerunt potestati, cognoscens tua celsitudo omnia ad efprovidentiam, quia et novum cingulu
Abbreviated transcription (Latin):
auraccone expens arum deẽmiius
nonam quorimeciam descriptiõe
hic legi appomi p̾cipinius ut defis¬
cilargitate contenti alienis abstin¬
cultores et ecelo hũc nr̃ amfiuentes

Expanded text:
auri occasione expensarum decrevimus nonam quorum etiam descriptionem huic legi adponi praecepimus, ut de fisco largitate contenti alienis abstincultures, et e caelo ac nostram fruentes
Abbreviated transcription (Latin):
sisartib aut operib inquibus ual¬
ent simiul quid laborare sumul autezz
etal et se gen̾e ita ad meliorem in¬
nutare untamr. ¶Suero aliqui nol¬
uerint obseruare operib quib tra¬
dicisunt hoc sectan in he regia cimi¬
tareparẽntes enĩ eis hnͣc santimꝰ¬
os autem autlesas corpore.aut ca¬
incie granes hos sine molestia esse
agenolentibrascribendos.⁊alioruz
singulos int̾rogare qͣ uenerunt gr̾a
et inquisitis que dignasut sr̃eis
ag̾ent non pignhic sedeant. s ꝯpe¬
trucia agentes ad ꝓprias reu̾tant
ꝓuincias ¶Siuero aliqui aut mlx
h̾itancium cipitate aut eciamdefor
uemienciunculpent aliquos tanꝙͣ
abeis dampnificati perat̾onifor¬
te eorum que dũtur sportularu.
aut eciam h̾lesionum ⁊ dicant eos
aut p̾uancari prohu nr̃as leges
anteciani siue iudiciali p̃cepto ad¬
monitõues eis offerre querere sb̃ci¬

Expanded text:
artibus aut operibus, in quibus valent simul quidem laborare simul autem ali et segnem ita ad meliorem mutare vitam. Si vero aliqui noluerint observare operibus quibus traditi sunt, hos sectari hac regia civitate. Parcentes enim eis haec sancimos autem aut laesas corpore aut canitie graves hos sine molestia esse agere volentibus adscribendos. Et aliorum singulos interrogare, qua venerunt gratia, et inquisitis quae digna sunt super eis agere, ut non pigri hic sedeant, sed competentia agentes ad proprias revertantut VI Si vero aliqui aut in hac habitantium civitate aut etiam deforis venientium culpent aliquos tamquam ab eis damnificati per occasionem forte eorum quae dicuntur sportulae aut etiam ex hoc laesionum, et dicant eos aut praevaricari pro his nostras leges aut etiam sine iudiciali praecepto admonitionem eis offerre, quaerere s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuncia sint uiros siñ młres aut
cł̾icos seu monachoslmonachͣs
sine exͣuearum auitacum aduo¬
citer q̃ eos eripere difficultatibus
pp̃ q̃s bic uenerũt. ⁊ festinãt᷑ unde
uenerunt eos remut̾e ꝯpetencia ⁊
eis ad hũc uenerunt regiamani¬
sibi discemere pro quib uenert
c̾as ⁊ remut̾e merentes mox q̃ ĩ
dicant cãs si quid̾ multitudo siti
płes quid̃ renut̾e contuuio ad ꝓ¬
ex̾̃ceant. et iti eñ cum iminelitis
auditori ⁊ prcuracore cicuis inci¬
diuegãut nõ longitudo ens siat

Expanded text:
ncia sint, viros sive mulieres aut clericos seu monachos vel monachas sive externarum civitatum advociterque eos eripere difficultatibus propter quas hic venerunt et festinanter unde venerunt eos remittere competentia freis ad hanc venerunt regiam cieas discernere pro quibus venerunt causas, et remittere merentes mox quae idicant causas, si quidem multitudo sit, plures quidem remittere continuo ad pexerceant, et ita, eum imminere litis auditori et procurare citius incidi negotia, ut non longitudo eis fi
Abbreviated transcription (Latin):
sit adĩueniens inuititudo. sedqͥ¬
damforsan alirantemeciam li¬
tigatim aduersus alios ut hici
cardent ñ quiesce̾. s cumonim in¬
stancia iudices urg̾e cun festiuͣ¬
tõe eõs ꝯtentõib absoluere ex
litibrlib̾atos renutt̾e insuas cimi¬
tates ⁊ pronuicias hitare. ¶Si u̾o
forson eum iustituerũt anditorẽ
litis aut agrcolarum duũ qui a
nob̾ statuti sunt iudicesutlici¬
gantes aut obẜuantes lib̾ent
ip̃i ad b̾different. ⁊ ñ cicius eosali¬
tis obẜnatõne lib̾anerint cunc
ip̃m a nob̾ in hoc cingulo ꝯstitut᷑
ẽcideduc̾e ad selitigantes aut egẽ¬
tes aliquo uire a posẜorib ꝓuide
nõ mentes exanunare. ⁊ cic̾iusdis¬
poñte ꝓquibr illibiic magneob

Expanded text:
sit adveniens multitudo, sed quidam forsan alii aut etiam litigaturi adversus alios, et hic tardent, non quiescere, sed cum omni instantia iudices urgere cum festinatione eos contentionibus absolvere et litibus liberatos remittere suas civitates et provincias habitare. Si vero forsan cum institerint auditori litis aut agricolarum dominis qui a nobis statuti sunt iudices, ut litigantes aut observantes liberent, ipsi ad hoc differant et non citius eost observatione liberaverint, tunc ipsum qui a nobis in hoc cingulo constitutus est deducere ad se litigantes aut egentes aliquo iure a possessoribus proinde non merentes, et examinare, et citius disponentem pro quibus illi huic mag
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̾sentrilegem nos respic̾e pro¬
curau̾nt. ⁊ ad cingulum ꝙ nũc ⁊̃
nob̾ pene ĩ nonatum ẽ cm̃ nõ piget
nos depublico. ⁊ annonas daic. et
exuegligencia eius ꝑicłm releua¬
re. ¶c nigulo et enim: ib̾ accipien

Expanded text:
ad praesentem legem nos respicere procuraverunt et ad cingulum quod nunc a nobis paene novatum est, cui non piget nos de publico et annonas dare et ex neglegentia eius periculum relevare.
Abbreviated transcription (Latin):
uinatas ẜmur̾as leges exigͥe põaᷤᷤ
nullo ꝯpetencium eis iudicium de¬
fende eos ualente⁊tam illesos ẜua¬
re eos qui ĩ insticiam passisunt recipi¬
entes que ccͣ legem exactisunt qmͣ i
penas m̃is diffiuitas constõnibus
superexig̾cac de eis referre ubi ꝑspen
uocatur falsascuptura in quo cima
collegio hic requireet ꝙ superhus
denũciatur conp̾hend̾s et post instri¬
pciones et probõnes pimure. sicemm¬

Expanded text:
undum nostras leges exigere poenas, nullo competentium eis iudicum defendere eos valente, et tam illaesos servare eos qui iniustitiam passi sunt, recipientes quae contra legem exacti sunt, quam poenas nostris definitas constitutionibus superexigere ac de eis referre, ubi perspvocatur falsa scriptura in quocumque collegio, haec requirere et qui super his denuntiantur comprehendere et post inscriptiones et probationes punire; sic
Abbreviated transcription (Latin):
conem a liqui antlices ũ hũtes
aut eo ꝙ hic adeorum dend̾ia ñ
sufficiat qmeciam peccenͣt corpo¬
tume orinisracum quał quis ẽ
inspicerisĩquid̾ ualent cis corpo¬
ra potentes autem inffic̾ead la¬
lib̾i fortima.⁊ ex aliquib cim¬
mtt̾e ad promicias ex quib
publicorumartib admims¬

Expanded text:
casionem aliqui aut litis non habentes aut eo quod hic ad eorum desideria non sufficiat iam etiam peccent, corporum eorum statum qualis quis est inspicere, et si quidem valent eis corpora potentes autem sufficere ad laliberi fortuna et ex aliquibus civmittere ad provincias ex quibuspublicorum artibus ad m