comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
merita gratiũ cuiquam dari uł nisi sius meritis quẽ¬
que punire siue pares quiliberantur adquepuni untur.
siue difpares habcant causas malus : ut quiui detur
sta re uideat necadat: Et quigloriatur non in se
ipso sed in dnõ glorietur : Quur autem causam
paruulorum ad exemplum maiorum sicut scri¬
bitis non patiuntur a qfferri humiles qui contra
quod per unum hominem intrauit in mundum.
& uno omnes esse in condempnationemi quod &
manichei non accipiunt quin on solum omnes uete¬
ris instrumenta scripturas inulla auctoritate
non habent: uerum etiam eas quem ad nouum per¬
tinent testamentum sic accipiunt. ut suo quodum
priuilegio immo sacrilegio quod sublum sumanti
quod nolunt reccidont : Conta quos agebam in libris
delibro arbitrio unde isti nobis pracscribendum
putant : Ideo questiones operosissiniis incidentes enunc
uersus tamperuersas testimonium diuinorum libroꝵ¬

Expanded text:
merita gratiam cuiquam dari, vel nisi suis meritis quemmerita gratiam cuiquam dari, vel nisi suis meritis quemquam puniri, sive pares qui liberantur atque puniuntur, sive dispares habeant causas malas; ut qui videtur stare, videat ne cadat ; et qui gloriatur, non in se ipso, sed in Domino glorietur . 26. Cur autem « causam parvulorum ad exemplum majorum, » sicut scribitis, « non patiuntur afferri » homines, qui contra quod per unum hominem intravit in mundum, et ex uno omnes isse in condemnationem ? Quod et Manichaei non accipiunt, qui non solum omnes Veteris Instrumenti scripturas in ulla auctoritate non habent; verum etiam eas quae ad Novum pertinent Testamentum sic accipiunt, ut suo quodam privilegio, imo sacrilegio, quod volunt sumant, quod nolunt rejiciant: contra quos agebam in libris de Libero Arbitrio, unde isti nobis praescribendum putant. Ideo quaestiones operosissimas incidentes enucleversus tam perversos testimoniorum divinorum
Abbreviated transcription (Latin):
& in uestigabilis ueritas. quła quem uult oblurat
eus quidem praecedentibus meritis. sed cum eo cu¬
ius miseretur plerum que communibus: sicut
duorum geminorum : quorum unus adsumitur:
gunus relinquitur: Dispar est exitus merita com¬
muni a : in quibus tamen sic alter magna di bonita¬
tae liberatur : ut alter nullueus in iquitate dam¬
n&ur : Num quid enim ini quitas est aput dm̃e
absit: sed in uesti gabiles sunt uiae ipsuis : Itaq
mis ericordiam eus in his quiliberantur. & ueri¬
tatẽ in his quipunientur sine dubitatione credu¬
mus : neq inscrutabilia scrutari. aut in uestira¬
bilia Vestigare conemur: Exore quippe infan¬
tium & lactantium suam perfecit laudem:
ut quod inhis uidemus quorum liberatione bo¬
na eorum merita nulla praecedunt et in his quorũ
dampnationem utrisq communia originalia sola
praecedunt : hoc & in maioribus fieri nequa quam om¬
nino cunctemur ĩdest non putantes uł secundum sua

Expanded text:
t investigabilis veritas, qua quem vult obdurat t investigabilis veritas, qua quem vult obdurat , ejus quidem praecedentibus meritis, sed cum eo cujus miseretur plerumque communibus. Sicut duorum geminorum, quorum unus assumitur, unus relinquitur, dispar est exitus, merita communia: in quibus tamen sic alter magna Dei bonitate liberatur, ut alter nulla ejus iniquitate damnetur. Numquid enim iniquitas est apud Deum? Absit: sed investigabiles sunt viae ipsius. Itaque misericordiam ejus in his qui liberantur, et veritatem in his qui puniuntur, sine dubitatione credamus: neque inscrutabilia scrutari, aut investigabilia vestigare conemur. Ex ore quippe infantium et lactentium suam perficit laudem : ut quod in his videmus quorum liberationem bona eorum merita nulla praecedunt, et in his quorum damnationem utrisque communia originalia sola praecedunt, hoc et in majoribus fieri nequaquam omnino cunctemur, id est, non putantes, vel secundum sua
Abbreviated transcription (Latin):
es se suuuerent. etum refellere pudeat. neuide¬
amur & nos exqͥstimas se alicuius esse momen¬
tq : quam maliumus dis putatione coibere quam
ait : Non uolentas neque currentis. sed mises ren¬
tis est dr̃ qui & paruulis quibus etiam non uo¬
lentibus non etiumnec correntibus subuenit
Quos ante constitutionem mundi elegit in xp̃o.
daturus eis gratium gratis. hoc est nullis eorũ
uel fidei uelo perum meritis praececedentib ⁊
& maioribus etiam his quod praeuidit si apud
eos facta essent suis miratulis credituros quibus non
uult subuenire non subuenit : De quibus in sua praedis¬
tinatione occulte quidem sed iuste aliudiudicaũ :
Non enim est iniquitas apud dm̃ sed inscrutabiliu
sunt uiditiuens. & in uestigabi les uiaceius : uni uer¬
sautem uiae bũ m̃i sericor dia & ueritas : Inuesti¬
gabiles ergo est misericordia quiacuius uult
mis eretur nullis euis praecedentibus meritis ⁊¬

Expanded text:
esse si viverent, etiam refellere pudeat, ne videesse si viverent, etiam refellere pudeat, ne videamur et nos existimasse alicujus esse momenti, quam maluimus disputatione cohibere, quamait, Non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei : qui et parvulis quibus vult, etiam non volentibus neque currentibus subvenit, quos ante constitutionem mundi elegit in Christo, daturus eis gratiam gratis, hoc est, nullis eorum vel fidei vel operum meritis praecedentibus: et majoribus etiam his quos praevidit, si apud eos facta essent, suis miraculis credituros, quibus non vult subvenire, non subvenit; de quibus in sua praedestinatione occulte quidem, sed juste aliud judicavit. Non enim est iniquitas apud Deum; sed inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus : universae autem viae Domini misericordia et veritas . Investigabilis ergo est misericordia, qua cujus vult miseretur, nullis ejus praecedentibus meritis: e
Abbreviated transcription (Latin):
tur.ut ante quam fidem relinquerent ex hac
uita emigrarent : qus res pondere possit
ignoro: qui enim dicit relicturis fidem be¬
neficium fuisse concessum nohabe re incipe¬
rent quod grauiore impietate de sererent :
satis indicat᷑ non iudicari hominem exeo quod
praenos citur male fuisse facturus : si ei quocumq
beneficio. ut id non faciat consulatur : Consultum ẽ
igitur & illi quiraptus est: nem alitia mutar & in¬
tellectum eius : Sed quur non ita consultum fuerit
tyrus & sidoniis ut crederent & raperentur nema¬
litia mutar & intellectum eorum Forsitanres¬
ponderet ille cuiplacuit isto modo hancsoluere
quuestionem Ego uero quantum adhoc quod
ago adtinet sufficere uideo ut secundum istã
quoq: sententium. de monstrentur homines non
ui dicari dehis qua enonfecerunt : Etium sifactu¬
rifuisse preuisi sunt : quam quam ut dixi hanc
opinionem. quaputantur in morientibus uel
mortuis uindicari quae praescitisunt facturi

Expanded text:
tur, ut antequam fidem relinquerent, ex hac tur, ut antequam fidem relinquerent, ex hac vita migrarent? quid responderi possit, ignoro. Qui enim dicit, relicturis fidem beneficio fuisse concessum, ne habere inciperent quod graviore impietate desererent, satis indicat non judicari hominem ex eo quod praenoscitur male fuisse facturus, si ei quocumque beneficio ut id non faciat consulatur. Consultum est igitur et illi, qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus . Sed cur non ita consultum fuerit Tyriis ac Sidoniis, ut crederent et raperentur, ne malitia mutaret intellectum eorum; forsitan responderet ille, cui placuit isto modo hanc solvere quaestionem: ego vero quantum ad hoc quod ago attinet, sufficere video, ut secundum istam quoque sententiam, demonstrentur homines non judicari de his quae non fecerunt, etiamsi facturi fuisse praevisi sunt. Quanquam, ut dixi, hanc opinionem, qua putantur in morientibus vel mortuis vindicari peccata, quae praesciti sunt facturi
Abbreviated transcription (Latin):
noneum illic ista fecisse : qm̃ grauiori poena ob noxii
fierent si fidem quam tenuerant rel quisseti quansi
eam niđ lotem pore tenuis sent : In qua sesetentia cioc¬
tihominis & ad modum acud que sint ad huc meri¬
to requirendaquid menunc adtinet dicere cum
ipsa nobis adid quod agimus suf fragetur
Sienim miseratione dñs non fecit in istis uir¬
tutes per quas fierie possent fideles neg rauius
puni rentur cum post caficrent infideles quod
eos futuros fuisse praesciuit: Satis aperte quae
monstratur dehis peccatis neminem iudicari
mortuorum quae praesciuit fuisse facturum :
Sialiquomodo eineilla fatiat subuenitur. sicut
t̃orus & sidoneis si sententia illa uera est sub¬
uenis sedicitur xp̃s. quos maluit non accedere
ad fidem quamscelere multam grauio rediscede¬
re a fide quo deos siac cessissent praeuiderat
fuisse facturos: Quamus sidicatur cur non fac¬
tuest ut crederent potius. & hoc eis praestare¬

Expanded text:
non eum illic ista fecisse: quoniam graviori poenae obnoxii non eum illic ista fecisse: quoniam graviori poenae obnoxii fierent, si fidem quam tenuerant reliquissent, quam si eam nullo tempore tenuissent. In qua sententia docti hominis et admodum acuti, quae sint adhuc merito requirenda, quid me nunc attinet dicere, cum et ipsa nobis ad id quod agimus suffragetur? Si enim miseratione Dominus non fecit in istis virtutes, per quas fieri possent fideles, ne gravius punirentur cum postea fierent infideles, quod eos futuros fuisse praescivit; satis aperteque monstratur, de his peccatis neminem judicari mortuorum, quae praescivit fuisse facturum, si aliquo modo ei ne illa faciat subvenitur: sicut Tyriis et Sidoniis, si sententia illa vera est, subvenisse dicitur Christus, quos maluit non accedere ad fidem, quam scelere multo graviore discedere a fide, quod eos, si accessissent, praeviderat fuisse facturos. Quamvis si dicatur, Cur non factum est ut crederent potius, et hoc eis praestare
Abbreviated transcription (Latin):
uerent praedicatum quae illis ess& euangelium
infideliter audituros: Restat igitur. ut solo originali
peccato teneantur obstricti et proprȩter hoc solum
eant addampnationem : quoduidemus aliis eandẽ
nem donari & euis occulto iusto tamen uiditio qͥm̃
non c̃ iniquitas aput dm̃ Quos etiam post baptis mũ
pessime uiuendo perituros : In hac tamen uita quo us¬
e pereant. de tineri : qui non pcrirent sieis corporis
mors lapsum eorũ pracueniens subueniret q̃ nmm̃
nullus mortuus uidicatur exbonis seu malis quae
fuerat si nonmorere tur acturus alioquin torii
& si doninon secundum eaq: gesserunt paenas lue¬
rentis ed potius secundum eaque gesturi fuerantillas
dis putator catholicus non ignobilis. bunc euangelii
Locum sic ex posuit . ut dicer & pracscisse dim̃tyras
& si donꝑas afide fuisse postea recessuros.cum factis
apudse miraculis credidisent: et misericordia potius

Expanded text:
viverent, praedicatumque illis fuisset Evangelium, viverent, praedicatumque illis fuisset Evangelium, infideliter audituros. Restat igitur ut solo peccato originali teneantur obstricti, et propter hoc solum eant in damnationem; quod videmus aliis eamdem ne donari; et ejus occulto, justo tamen judicio, quoniam non est iniquitas apud Deum , quosdam etiam post Baptismum pessime vivendo perituros, in hac tamen vita quo usque pereant detineri; qui non perirent, si eis corporis mors, lapsum eorum praeveniens, subveniret. Quoniam nullus mortuus judicatur ex bonis seu malis, quae fuerat si non moreretur acturus: alioquin Tyrii et Sidonii non secundum ea quae gesserunt poenas luerent; sed potius secundum ea quae gesturi fuerant, si idisputator catholicus non ignobilis hunc Evangelii locum sic exposuit, ut diceret praescisse Dominum Tyrios et Sidonios a fide fuisse postea recessuros, cum factis apud se miraculis credidissent, et misericordia potius
Abbreviated transcription (Latin):
rent : cum eis ipsedns ad testatur quod acturi essent
magne humilitatis paenitentiam si in eis facta essent
diuinarum illa signa uirtutum: & tamen in die iudicu
punientur . quamuis minore supplicio : quam illeciita¬
tes . quae aput se uirtutibus factis credere noluerunt:
secutus enim dns. uit : uerum tamendico uobis: tyro
& si doni. remissi userit in die uidici. quam uobis : Seue¬
rius ergo punientur istrilli remissius sed tamen punient᷑:
Porrosi qiam secundum facta ꝗ facturi essent siuuiue¬
rent mortui iudicantur: Profecto quia fideles futuri
erant isti sicis cumtantis miraculis fuisset euangeliũ
praedicatum : Non santutiq pumendi : punien tur
autem falsum estgitur & secundum ea mortuas ui¬
dicari quae facturi essent si aduiuentes euangelum
perueniret : et si hoc falsum est non ẽcurdicatur
de infantibus quipereunt sine baptis mate monien¬
tes hoc in eis eomerito fieri quia praesciuit ds cossiui

Expanded text:
rent? cum eis ipse Dominus attestetur, quod acturi essent rent? cum eis ipse Dominus attestetur, quod acturi essent magnae humilitatis poenitentiam, si in eis facta essent divinarum illa signa virtutum. Et tamen in die judicii punientur, quamvis minori supplicio quam illae civitates, quae apud se virtutibus factis credere noluerunt. Secutus enim Dominus ait: Verumtamen dico vobis, Tyro et Sidoni remissius erit in die judicii quam vobis . Severius ergo punientur isti, illi remissius; sed tamen punientur. Porro si etiam secundum facta quae facturi essent si viverent, mortui judicantur; profecto, quia fideles futuri erant isti, si eis cum tantis miraculis fuisset Evangelium praedicatum, non sunt utique puniendi; punientur autem; falsum est igitur et secundum ea mortuos judicari, quae facturi essent si ad viventes Evangelium perveniret. Et si hoc falsum est, non est cur dicatur de infantibus qui pereunt sine Baptismate morientes, hoc in eis eo merito fieri, quia praescivit eos Deus, si
Abbreviated transcription (Latin):
in eius corporali praesentia fuerant : qui in eum nec
suscitatis ab eo mortus crederen oluerunt : Item
paulo post in eodem libro : atq in eddem quaestione :
quid mirum in quam sitamfidebibus. plenumor bẽ
terrarum xp̃sprioribus seculis nouerat ut eis praedicari
merito noll& quos nec uerbis nec miraculis suis creduturas
esse praes ciebate łaec certe de tyro & si done nom pos¬
sumus dicere & ineis cornoscimus ad eas causas prae¬
destinationis haec diuina uiditia pertinere : sine quarũ
causarum latentium praeuiditium Tuncista respondere
me dixii facile est quippe quod infidelitatem acus amus
iudueorum deliberauo luntate uenientem : quifactis
aputse tam magnis uirtutibus crederenoluerunt:
tutes quaefactaesunt in uobis. olim incilicio & cinere
puenitentiam egissent: Sednum quid possumus dicere
etium tyrios & sidonios talibus aputse uirtutibus fac¬
tis credere nolus sȩ. aut credituros non fuisse sifie¬

Expanded text:
in ejus corporali praesentia fuerunt, qui in eum nec in ejus corporali praesentia fuerunt, qui in eum nec suscitatis ab eo mortuis credere voluerunt. Item paulo post in eodem libro, atque in eadem quaestione: Quid mirum, inquam, si tam infidelibus plenum orbem terrarum Christus prioribus saeculis noverat, ut eis praedicari merito nollet, quos nec verbis nec miraculis suis credituros esse praesciebat ? Haec certe de Tyro et Sidone non possumus dicere, et in eis cognoscimus ad eas causas praedestinationis haec divina judicia pertinere, sine quarum causarum latentium praejudicio tunc ista respondere me dixi. Facile est quippe ut infidelitatem accusemus Judaeorum de libera voluntate venientem, qui factis apud se tam magnis virtutibus credere noluerunt. tutes, quae factae sunt in vobis. olim in cilicio et cinere poenitentiam egissent. Sed numquid possumus dicere, etiam Tyrios et Sidonios talibus apud se virtutibus factis credere noluisse, aut credituros non fuisse, si fie
Abbreviated transcription (Latin):
quam illeciuitates. in quibus non credentibus adñoxp̃o
mirabilia signa multa sunt facta : qm̃ si apud illus fac¬
ta essent. in cinere & cilicio paenitentiam ezissent : si cut
seh abent elo quia ueritatis : In quibus uerbis suis : dns
ihs̃ altius nobis mysterium prae destinationes ostendit :
Sienim queratur a nobis quur aput eos tanta miracu¬
la factasunt Quiuidentes ea non fuerant credituri.
& aput cos facta non sint. qui crederent siuiderent:
quid res pondebimusNum quid dicturi sumus. quod in
libro illo dixi ubifex quibus clam quaestionibus pagano¬
rum. sine praeuiditio tamen aliurum causarum quas
prudentes possunt uestigare respondihoc quippe ut sci¬
tis cuł xp̃s quare post longa tempora uenerit qͣuerere¬
tur dixi : quod his temporibus & his locis quibus euan¬
gelium eius non est praedicatum. tales omnes in euis
praedicatione futuras esse pruesciebat. quales multi

Expanded text:
quam illae civitates, in quibus non credentibus a Domino Christo quam illae civitates, in quibus non credentibus a Domino Christo mirabilia signa sunt facta: quoniam si apud illas facta essent, in cinere et cilicio poenitentiam egissent; sicut se habent eloquia veritatis, in quibus verbis suis Dominus Jesus altius nobis mysterium praedestinationis ostendit. 23. Si enim quaeratur a nobis, cur apud eos tanta miracula facta sint qui videntes ea non fuerant credituri, et apud eos facta non sint qui crederent si viderent; quid respondebimus? Numquid dicturi sumus, quod in libro illo dixi, ubi sex quibusdam quaestionibus Paganorum, sine praejudicio tamen aliarum causarum, quas prudentes possunt vestigare, respondi? Hoc quippe, ut scitis, cum Christus quare post tam longa tempora venerit, quaereretur, dixi, quod his temporibus et his locis quibus Evangelium ejus non est praedicatum, tales omnes in ejus praedicatione futuros esse praesciebat, quales multi
Abbreviated transcription (Latin):
ex illis essent & cum illis sine dubitatione mansissent:
ut enim non dicam quam sit possibile dõ auersas
in fidem suam conuertere hominum uoluntates &
in eorum cordibus operariiut nullis ad uersitatibus
cedant nec abillo aliqua superati temptatione
dis cedrant᷑ cumpossit & quod aita postolus. Fa¬
cere ut non eos permittat temptari superid quod
pos sunt : ut ergo id nondicam : certe poterat illos ds̃
praesciens esse lapsurtis ante quan idfier&
auferre de hacuita : an eo redituri sumus ut ad huc
dis putemus quanta absurditate dicatur. uidicare
homines mortuos etiam de eis peccatis quae praescuut
eos ds̃ perpetraturos fuisse siui uerent: q uodita ab¬
orr& absensibus xpĩanis. aut prorsus humanis huma¬
nis ut id etiam refellere pudeant: quur enim non
dicatur & ipsum euan gelium cum tanto labore pus¬
sionibus quescõrum frustra esse pruedicatum uel
necdam pnarenturtyron & sidonquauis remissius

Expanded text:
ex illis essent, et cum illis sine dubitatione mansissent. 22. ex illis essent, et cum illis sine dubitatione mansissent. 22. Ut enim non dicam quam sit possibile Deo, aversas et adversas in fidem suam hominum convertere voluntates, et in eorum cordibus operari, ut nullis adversitatibus cedant, nec ab illo aliqua superati tentatione discedant; cum possit et quod ait Apostolus facere, ut non eos permittat tentari super id quod possunt : ut ergo id non dicam, certe poterat illos Deus praesciens esse lapsuros, antequam id fieret, auferre de hac vita. An eo redituri sumus, ut adhuc disputemus, quanta absurditate dicatur, judicari homines mortuos etiam de his peccatis, quae praescivit eos Deus perpetraturos fuisse, si viverent? Quod ita abhorret a sensibus christianis, aut prorsus humanis, ut id etiam refellere pudeat. Cur enim non dicatur, et ipsum Evangelium cum tanto labore passionibusque sanctorum frustra esse praedicatum, vel Nec damnarentur Tyrus et Sidon, quamvis remissius
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne utriq a dõ creati utriq ex adam nati utri¬
que de terra factierant & abeo quidixit omnem flu¬
tum ego feciunius eiusdemq naturae animasac¬
ceperant nonne postremo utrique uocati fuerant.
& uocantem secuti : utriq eximpus iustificati & per
lauacrum regenerationis utriq renouati: sedsi haco
audiret ille qui sciebat proculdubio quod dicebat :
s espondere possit & dicere iuera sunt haeo secundũ
huec omnia ex nobiserant : Verum tamen secundũ
aliam quandam discretionem non erant ex nobis :
Namsi fuissent ex nobis mansissent utique nobiscum
Quae ẽ ta menista discretio : patent libri di non a¬
uertaumnus as pectum : Clamat scriptura diuina: ad¬
hibeamus auditum : non erant ex eis. qui a non erant
secundum propositum uocatinon erant in xp̃o electi
ante constitutionem mundi : nonerant in eo sortem
consecuti. non erant praedestinati. secundum propo¬
situm eius qui uniuers a operatur: Nam si hoc essent.

Expanded text:
Nonne utrique a Deo creati, utrique ex Adam nati, utriNonne utrique a Deo creati, utrique ex Adam nati, utrique de terra facti erant, et ab eo qui dixit, Omnem flatum ego feci , unius ejusdemque naturae animas acceperant? Nonne postremo utrique vocati fuerant, et vocantem secuti, utrique ex impiis justificati, et per lavacrum regenerationis utrique renovati? Sed si haec audiret ille, qui sciebat procul dubio quod dicebat, respondere posset et dicere: Vera sunt haec, secundum haec omnia ex nobis erant; verumtamen secundum aliam quamdam discretionem non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum. Quae est tandem ista discretio? Patent Libri Dei; non avertamus aspectum: clamat Scriptura divina, adhibeamus auditum. Non erant ex eis, quia non erant secundum propositum vocati: non erant in Christo electi ante constitutionem mundi, non erant in eo sortem consecuti, non erant praedestinati secundum propositum ejus, qui universa operatur. Nam si hoc essent,
Abbreviated transcription (Latin):
sumus idonei contare aliquid quasi ex nobis¬
metipsis : sed sufficientia nostra exdõ est : in cuius
duobus itaq: paruulis. originale peccato p ariter
obstrictis. quur iste adsumatur illere lin quatur
Et ex duobus a&ate iam grandibus impus quur iste
ita uoc&ur ut uocantem sequatur : Ille autem aut
nonuocetur. aut non ita uoc&ur : inscrutabilia sunt
iuditia diĩ Exduobus aut̃pus quur huicdonetur ꝑ¬
seuerantia us que in finem illi non donetur : inscruta¬
biliora sunt iuditia dĩ: Illud tamen fidelibus deb&
esse certis simum. hunc esse ex praedistinatis illum
non esse : Namsi fuissent ex nobis ait unus pracdis¬
tinatorum qui de pectore dñĩbiberat hoc secretum :
mansis sent utiq nobiscum :  Quidẽ queso nonerant
exnobis : Namsi fuissent exnobis ait unus praedistina
toram  quide pectore dñi beberat hoc secretum man¬
sissent utiq nobis cum E Quid ẽ queso nonerant
exnobis ÷ Namsifuissent r adi s rent utiq nobis cum

Expanded text:
sumus idonei cogitare aliquid quasi ex nobissumus idonei cogitare aliquid quasi ex nobismetipsis, sed sufficientia nostra ex Deo esduobus itaque parvulis originali peccato pariter obstrictis, cur iste assumatur, ille relinquatur; et ex duobus aetate jam grandibus impiis, cur iste ita vocetur, ut vocantem sequatur, ille autem aut non vocetur, aut non ita vocetur; inscrutabilia sunt judicia Dei. Ex duobus autem piis, cur huic donetur perseverantia usque in finem, illi non donetur; inscrutabiliora sunt judicia Dei. Illud tamen fidelibus debet esse certissimum, hunc esse ex praedestinatis, illum non esse. Nam si fuissent ex nobis, ait unus praedestinatorum, qui de pectore Domini biberat hoc secretum, mansissent utique nobiscum. Quid est, quaeso, Non erant ex nobis; nam si fuissent, mansissent mansissent utique nobiscum. Quid est, quaeso, Non erant ex nobis; nam si fuissent, mansissent utique nobiscum?
Abbreviated transcription (Latin):
tatum obfusio mentem occupat: uit quod stud ens
uitare hoc cogites : animo que uoluas quod cauere dif¬
ficile est homini : Exuere autem in possibi leideni¬
que uocis magis eam esse rem quam affectus testa¬
tur : prophetadicendo  Declina cormeum intestimo¬
niatua & non in auaritiã : Non enim in potestate nr̃a
cornostrum & nostrae cogitationes s̃quae in prouiso
alio trahunt. quamtu proposueris: ad suecularia
reuocant : Mundana inseruntꝰ uo luntaria inger :
ihcebrosa intexunt: Ipso ꝗuo intempore quo eleua¬
re mentem paramus : in serti in anibus coritationib
adterrena plerumq: deicimur: Nonitaq in ho¬
minum. sed in dĩ est potestate . ut habeant homines
potestatem filii di fierii: Ab ipso quippe accipiunt
eam : quid at cordi humano cogitationes pias. per
quas habe at fidem . quae operetur ꝑ dilectionem:
Ad quod bonum sumendum & tenendum: Et in eo
perseueranter usque infinem proficiendum. non

Expanded text:
tatum offusio mentem occupat, ut quod studeas tatum offusio mentem occupat, ut quod studeas uitare hoc cogites animoque uoluas. quod cauere difficile est homini, exuere autem inpossibile. denique uoti magis eam esse rem quam effectus testatur propheta dicendo: declinacormeumin testimonia tua et non in auaritiam. non enim in potestate nostra est cor nostrum et nostrae cogitationes, quae inprouiso alio trahunt quam tu proposueris: ad saecularia revocant, mundana inserunt, voluptuaria ingerunt, illecebrosa intexunt, ipsoque in tempore quo elevare mentem paramus, inserti inanibus cogitationibus ad terrena plerumque dejicimur . Non itaque in hominum, sed in Dei est potestate, ut habeant homines potestatem filii Dei fieri . Ab ipso quippe accipiunt eam, qui dat cordi humano cogitationes pias, per quas habeat fidem, quae operetur per dilectionem : ad quod bonum sumendum et tenendum, et in eo perseveranter usque in finem proficiendum, non
Abbreviated transcription (Latin):
Potens est enim ds̃ statuere illum : Nonergo ipso¬
se ipsum sed ds̃ ÷ Verum tamen bonun est : non altũ
sapere sȩdtimere : Incogitatione aut̃ sua. uelcadi
quisq: uł stat: sicut autem apostolus aitQuodin libro
superiore memoraui : Nonsumus idonei coritare ali¬
quid quasi ex nobis met ipsis sed sufficientia nostra
exdõ est: Quem secutus & beatus ambrosius audet
&dicit : Non enim in potestatenostra ẽ cornostrum &
nostrae cogitationis : quod omnis humiliter & ueracit᷑
pius. esse uerissimum sentit : hoc autem ambrosuis
ut dicer& in eo libro loquebatur quem de fuga sȩgculi
scripsit : Docens hoc seculum non corpore sed corde
fugiendum : quod nis ia xilio dĩ fieri non posse disse¬
rũti ait enimifrequens nobis efugendo sueculo
isto sermo atq utinam. quam facilis sermo: tam¬
iautus & sollicitus affectus ssed quod peus est frequent᷑
ił repit terren arum in lecebra cupiditatum : & uani¬

Expanded text:
Potens est enim Deus statuere illum : non ergo Potens est enim Deus statuere illum : non ergo se ipse, sed Deus. Verumtamen bonum est non altum sapere, sed timere . In cogitatione autem sua vel cadit quisque, vel stat. Sicut autem Apostolus ait, quod in libro superiore memoravi, Non sumus idonei cogitare aliquid quasi ex nobismetipsis, sed sufficientia nostra ex Deo est . Quem secutus et beatus Ambrosius audet et dicit: Non enim in potestate nostra cor nostrum, et nostrae cogitationes. Quod omnis qui humiliter et veraciter pius est, esse verissimum sentit. 20. Hoc autem Ambrosius ut diceret, in eo libro loquebatur quem de Fuga saeculi scripsit, docens, hoc saeculum non corpore, sed corde fugiendum: quod nisi auxilio Dei fieri non posse disseruit. Ait enim: Frequens nobis de fugiendo saeculo isto sermo; atqcautus et sollicitus affectus! sed quod peius est frequenter inrepit terrenarum inlecebra cupiditatum et uani
Abbreviated transcription (Latin):
quare : qui am hacre sicut iusta est ira eius Sicut
magna est misericordia eius: ita inscrutabilia uditia
dedit curputas : nisi quia non mentiur quidixit.
ex nobis exierunt sed nonerant ex nobis : Namsi fu¬
issent ex nobis mansissent utiq nobiscumꝰ Num¬
quid ergo hominum naturae ducesunt᷑ Absit : sidu¬
aenaturae essent : gratia ulla non ess& : Nullu enim
daretur gratuita liberatio : sina turae debitared derent̃ :¬
hominibus autem uidetur : omnes quibon apparent
fi deles perseuerantiam us que in finem accpere de¬
buisse D̃ autem melius esse uidicauit misceriquos¬
dam non perseueraturos. certonumero scõrum ut
quibus non expedit in huius uitae temptatione secu¬
ritas .nom possint esse securi : Multos enim apernici¬
osa elatione reprimit:. Quodait apostolus : qua propt̃
quiuidetur stare uideat necadat : Vo luntate aut̃
sua cadit quicadit : Et uoluntate distat quistat:

Expanded text:
quare; quia in hac re sicut justa est ira ejus, sicut quare; quia in hac re sicut justa est ira ejus, sicut magna est misericordia ejus, ita inscrutabilia judicia dedit? Cur putas, nisi quia non mentitur qui dicit, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum ? Numquid ergo hominum naturae duae sunt? Absit. Si duae naturae essent, gratia ulla non esset: nulli enim daretur gratuita liberatio, si naturae debita redderetHominibus autem videtur, omnes qui boni apparent fideles, perseverantiam usque in finem accipere debuisse. Deus autem melius esse judicavit, miscere quosdam non perseveraturos certo numero sanctorum suorum; ut quibus non expedit in hujus vitae tentatione securitas, non possint esse securi. Multos enim a perniciosa elatione reprimit quod ait Apostolus: Quapropter, qui videtur stare, videat ne cadat . Voluntate autem sua cadit, qui cadit; et voluntate Dei stat, qui stat.
Abbreviated transcription (Latin):
etsti quidem utrique in bonissunt : Uerum tamen
quantum adiustitium spectat & gratium. Potest¬
& dereo quiliberatur recte dicireo qui dumpnatur.
olle quod tuum est & uade: huic autem uolo qđ
nondeb&ur donare : An non mihilic& facere quod uolo
M oculustuus nequam est quia ego bonus sum
hicille dicat: Quur non & mihi merito audiat: Oho¬
mo tuquis es quires pondeas dõ. quem cerie in uno
uestrum benignissimum largitorem. Inte uero ex actorẽ
iustissimum innullo tamen cernis in iustum: Cum
enim uistus ess& etiã siutrumq punir&ur. qui libe¬
ratur hab& unde gratias agat qui damnatur. non
tebat ut damnatis non omnibus. quid omnibus debe¬
r&ur ostender & atque ita gratis suam gratiam uasis
mis ericordiue commendar& Quur meadem causa
mequamillum potius puni&: aut illum quamme
potius liberabit : hoc non dicoisi queris quare. quia
fateor me non in uenire quid dicam : si & hoc quȩris

Expanded text:
Et isti quidem utrique in bonis sunt: verumtamen Et isti quidem utrique in bonis sunt: verumtamen quantum ad justitiam spectat et gratiam, potest et de reo qui liberatur, recte dici reo qui damnatur, Tolle quod tuum est, et vade; huic autem volo quod non debetur donare. An non licet milii facere quod volo? An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum ? Hic ille si dicat, Cur non et mihi? merito audiet, O homo, tu quis es, qui respondeas Deo ? Quem certe in uno vestrum benignissimum largitorem, in te vero exactorem justissimum, in nullo tamen cernis injustum. Cum enim justus esset, etiamsi utrumque puniret: qui liberatur, habet unde gratias agat; qui damnatur, non tebat, ut damnatis non omnibus, quid omnibus deberetur ostenderet, atque ita gratius suam gratiam vasis misericordiae commendaret; cur in eadem causa me quam illum potius puniet, aut illum quam me potius liberabit? » Hoc non dico: si quaeris quare; quia fateor me non invenire quid dicam. Si et hoc quaeris
Abbreviated transcription (Latin):
in laudem gloriue gratiae suue Tam multos libe¬
ret misericorsds̃ d&am debita perditione. ut si
indene neminem liberaret. Non esset in uistus
exunoquippe omnes in condemsnationem. non in¬
ustam iudicatisunt ire : sed uistam: Qui ergoli¬
beratur gratiam dirigat : qui non liberatur debi¬
tum agnascat: Sun remittendo debito bonitas:
in exigendo aequitas intellegitur : Nus quam esse
apud dm̃ iniquitas inuenitur : Sed cur inquit non
solum in par uulorum uerum etium in geminorũ
una adque eadem Causatam diuersum iuditium:
Non nesimilis quaestio est. quur in diuersa causa
idemuiditium recolamus: Igitur illos operarios
inuinea. qui totadie labor auerunt. & eos qui hora
una nempe causa diuersa est inpensi laboris .
et tameni dem iiditium in retributionem mercedis:
Num quidhic audierunt murmorantes apatre¬
familicas. Nisi hoc uolo: ita quippeeius erga alios
fuit largitas: ut erga alios nulla ess& ini quitaf:

Expanded text:
in laudem gloriae gratiae suae tam multos libein laudem gloriae gratiae suae tam multos liberat misericors Deus de tam debita perditione, ut si inde neminem liberaret, non esset injustus. Ex uno quippe omnes in condemnationem non injustam judicati sunt ire, sed justam. Qui ergo liberatur, gratiam diligat, qui non liberatur, debitum agnoscat. Si in remittendo debito bonitas, in exigendo aequitas intelligitur, nusquam esse apud Deum iniquitas invenitur. 17. « Sed cur, » inquit, « non solum in parvulorum, verum etiam in geminorum una atque eadem causa, tam diversum judicium? » Nonne similis quaestio est, cur in diversa causa idem judicium? Recolamus igitur illos operarios in vinea qui toto die laboraverunt, et eos qui hora una: nempe causa diversa est impensi laboris, et tamen idem judicium in redditione mercedis. Numquid et hic audierunt murmurantes a patrefamilias, nisi, Hoc volo? Ita quippe ejus erga alios fuit largitas, ut erga alios nulla esset iniquitas.
Abbreviated transcription (Latin):
cauit eos in dilecto filiosuo: in quo habent redemp¬
tionem pers anguinem ipsius remissionem peccatorũ.
secundum diuitias gratiueeius.quue habun dauit
in eos. i n omni sapientia & prudentia: ut osten deret
eis mysteruim uoluntatis suae secundum bon am uo¬
luntatem suam. quam proposuit in illo in dispositi¬
one plenitu dinis temporum instaurare omnia
in xp̃o. quae in caelisunt & quue interris in ipso.
in quo etium & sortem consecuti sumus prae distina¬
tiis ecũ thĩpro positum qui uniuersa operatur : Con¬
tra istam ueritatistam claram tubam. quis homo
sobrice uigilantif que fidei uoces ullus ahrmitat
merita hominum datur Respondeo : quoneds̃ mi¬
sericor sẽ : Quur ergo in quitnon omnibus e & hic
respondeo : qnm̃ ds̃ iudex est: Ac perhoc gratis ab co
datur gratia: & iusto eius in alus iuiditio de monstratur
quid in eis quibus datur conferat gratia: nonitaq si¬
mus ingrati. quods ecundum placttum uoluntatis suce

Expanded text:
cavit eos in dilecto Filio suo, in quo habent redempcavit eos in dilecto Filio suo, in quo habent redemptionem per sanguinem ipsius, remissionem peccatorum secundum divitias gratiae ejus, quae abundavit in eos in omni sapientia et prudentia; ut ostenderet eis mysterium voluntatis suae secundum bonam voluntatem suam, quam proposuit in illo, in dispensatione plenitudinis temporum, instaurare omnia in Christo quae in coelis sunt et quae in terris in ipso; in quo etiam et sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum qui universa operatur . Contra istam veritatis tam claram tubam, quis homo sobriae vigilantisque fidei voces ullas admittat merita hominum datur? » Respondeo, Quoniam Deus misericors est. « Cur ergo, » inquit, « non omnibus? » Et hic respondeo, Quoniam Deus judex est. Ac per hoc et gratis ab eo datur gratia; et justo ejus in aliis judicio demonstratur, quid in eis quibus datur conferat gratia. Non itaque simus ingrati, quod secundum placitum voluntatis suae,
Abbreviated transcription (Latin):
ista est qui dixitlimorem meum dubo incor eorum
ut amenon recedant : propter quodet posci as euoluit
ne inferamur intemptauonem: Qui a & sinornferimur.
nulla ab eoratione dis cenhius : quod poterat nobis
& non errantibus dari sed oratione nostra nos uoluit
admoneri. a quo accqͥpimus haec bene ficiu: A quo
enimnisi ab illo accipimus. a quo uissum est ut pe¬
tamus: Prorsus inhucre non operosas disputatio¬
nes ex pectet ecclesiu: sed adtendat cottidianas
orationes suas iorat :ut increduli credant: Os ergo
conuertit adfidem : Orat. ut credentes pers euerent :
ds̃ facturum se esse praesciuit : ipsa ẽ prae destinatio
scõrum. quos elegit in xpõ ante constitutionem mun¬
di ut essent scĩ & in maculati in conspectueius in cari¬
tatł prae destinans eos in adoptionem filiorum per
ihm̃ xpm̃ in ipsum. secundum placitum uoluntatis
suce. in laudem yloriae gratiuesuae. in qua gratifi¬

Expanded text:
est ista, qui dixit, Timorem meum dabo in cor eorum, est ista, qui dixit, Timorem meum dabo in cor eorum, ut a me non recedant . 15. Propter quod et posci a se voluit, ne inferamur in tentationem: quia et si non inferimur, nulla ab eo ratione discedimus. Quod poterat nobis et non orantibus dari: sed oratione nostra nos voluit admoneri, a quo accipiamus haec beneficia. A quo enim, nisi ab illo accipimus, a quo jussum est ut petamus? Prorsus in hac re non operosas disputationes exspectet Ecclesia: sed attendat quotidianas orationes suas. Orat, ut increduli credant: Deus ergo convertit ad fidem. Orat, ut credentes perseverent: Deus facturum se esse praescivit: ipsa est praedestinatio sanctorum, quos elegit in Christo ante constitutionem mundi, ut essent sancti et immaculati in conspectu ejus in charitate, praedestinans eos in adoptionem filiorum peristum in ipsum, secundum placitum voluntatis suae in laudem gloriae gratiae suae, in qua gratifi
Abbreviated transcription (Latin):
suam uoluit pertinere. ut homo non recedut
ab eo : hanc gratiam posuit in illo. in quo sortem
consecuti sumus praedestinati secundum proe positũ
ne discedamus. ꝓropter quodei perprophetam
dictum est Fiat manustua superuirum dextero
tuae & superfilium hominis quem confirmastitibi
Et non discemus ate: ĩstecerte non est adam primus
in quo discessimus abeo. sed adam nouissimus. suꝑ
quem ficit manus eius ut non discedamus ab eo
xp̃s enim totus cum mem brissuis est . propter eccle¬
siam quae est corpus eius. pͦlenitudo eius Cum ergo
fit super eum manus dĩ ut non disced amus adõ:
Ad nos utiq peruenit opus dĩ hec est enim manus
di quo opere dĩ fit . ut simus inxpo permanentes cũdõ:
non sicut in adam descedentes dõi Inxpo enim soetẽ
consecutisumus: prae destinati secundum propositũ eiꝰ.
qui uni uersa operatur : manus igitur dĩ est ista
non nostra ut non discedamus. manus in quam eius

Expanded text:
suam voluit pertinere, ut homo non recedat suam voluit pertinere, ut homo non recedat ab eo. 14. Hanc gratiam posuit in illo, in quo sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum ne discedamus. Propter quod ei per prophetam dictum est, Fiat manus tua super virum dexterae tuae, et super filium hominis quem confirmasti tibi; et non discedimus a te . Iste certe non est Adam primus, in quo discessimus ab eo: sed Adam novissimus, super quem fit manus ejus, ut non discedamus ab eo. Christus enim totus cum membris suis est, propter Ecclesiam, quae est corpus ejus, plenitudo ejus. Cum ergo fit super eum manus Dei, ut non discedamus a Deo, ad nos utique pervenit opus Dei hoc est enim manus Dei: quo opere Dei fit ut simus in Christo permanentes cum Deo; non sicut in Adam, discedentes a Deo. In Christo enim sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum ejus qui universa operatur. Manus igitur Dei est ista, non nostra, ut non discedamus a Deo. Manus, inquam, ejus
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid a ssumat : nequis aut confessionis. aut passionis
glortam suam dicat : cum dñs ipse humilitatem do¬
cens dixerit: Vigilate & orate neueniatis intempta¬
tionem : sp̃s quidem pramtus. curo autem in firma:¬
alia documenta non essent. haec dominica oratio
nobis ad causam graticequam defendimus sola
sufficer& : quia nibil nobis peliquid in quotam quã
in nro gloriemur :Si quidndout non discedamus adõ
non ostendit dandum esse nisi adõ : cum poscendum
arbitru quales nunc sunt : flerat in homine antequã
caderet i quae tamen libertas uoluntatis in illius pri¬
mue conditionis praestantiu  quantum ualuerit
apparuit in angelis : qui diubolo cumsuis cadente
inueritate steterunt : & ad securitatem per petua
non cadendi in qua nunc eos esse certissimisumus.
perueniremeruerunt : Post causam autem homi¬
nis non nisi ad gratiam suam ds̃ uoluit pertinere
ut homo accedat ee deum ne que nisi ad gratium

Expanded text:
aliquid adsumat, ne quis aut confessionis aut passionis aliquid adsumat, ne quis aut confessionis aut passionis gloriam suam ducat, cum Dominus ipse humilitatem docens dixerit: uigilate et orate, ne ueniatis in temptationem: spiritus quidem promptus est, caro autem infirma,alia documenta non essent, haec dominica oratio nobis ad causam gratiae, quam defendimus, sola sufficeret: quia nihil nobis reliquit, in quo tanquam in nostro gloriemur. Siquidem et ut non discedamus a Deo, non ostendit dandum esse nisi a Deo, cum poscendum arbitrii, quales nunc sunt: fuerat in homine antequam caderet. Quae tamen libertas voluntatis in illius primae conditionis praestantia quantum valuerit, apparuit in Angelis, qui, diabolo cum suis cadente, in veritate steterunt, et ad securitatem perpetuam non cadendi, in qua nunc eos esse certissimi sumus, pervenire meruerunt. Post casum autem hominis, nonnisi ad gratiam suam Deus voluit pertinere, ut homo accedat ad eum; neque nisi ad gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
uos qui temptat & innanissit labor noster. Os
ut dixi neminem temptat: hoc est neminem infert
uel in ducit in temptationem : Nam temptari & in temo¬
tationem non inferriNon ẽ malum : immo etium
bonum est: hoc estenim proburii quod ita que
dimus dõ: Nenos inferas intemptationem quid dici¬
mus. nisi nenos inferdssinas:Un de sic orant non¬
nulli: et legitur inco dicubus. pluribus: Et hoc sic posuit
beatissimus cybrianus : Nepatiaris nos induci intemp¬
tationem : In euangelio tamen greco: nus quam inueni :
nisi nenos inferas intemptationem : Iutiores igitur
uiuimus gitotum dõ damus : Non autem nos illi ex
parte committmus: Quod uidit iste uenerabilis.
martyr:Nam cum eundem locum orationis expone¬
ret ait ost cetera : quando autem roga mus. nemn
temptationem ueniamus: ad monemur infirmitatis
& in becllitatis nostrae Dum sic rogamus ne quissero
insolenter extollat Ne quissibi superbe arrogant̃

Expanded text:
vos qui tentat, et inanis sit labor noster , Deus, vos qui tentat, et inanis sit labor noster , Deus, ut dixi, neminem tentat, hoc est, neminem infert vel inducit in tentationem. Nam tentari et in tentationem non inferri, non est malum, imo etiam bonum est: hoc est enim probari. Quod itaque dicimus Deo, Ne nos inferas in tentationem; quid dicimus, nisi, Ne nos inferri sinas? Unde sic orant nonnulli, et legitur in codicibus pluribus, et hoc sic posuit beatissimus Cyprianus: Ne patiaris nos induci in tentationem. In Evangelio tamen graeco nusquam inveni, nisi, Ne nos inferas in tentationem. Tutiores igitur vivimus, si totum Deo damus; non autem nos illi ex parte, et nobis ex parte committimus: quod vidit iste venerabilis martyr. Nam cum eumdem locum Orationis exponeret, ait post caetera: « Qutemptationem ueniamus, admonemur infirmitatis et inbecillitatis nostrae dum sic rogamus, ne quis se insolenter extollat, ne quis sibi superbe adque adroganter
Abbreviated transcription (Latin):
pronas conuertere ac dirigere in sibi plucitum gres¬
sum : cuin on frustra dicitur. Os̃ tuconuertens uiufi¬
cabis nos Non frustradicitur nedes ad mouendũ
pedem m eum : Postremo dicitur ne tradus me
diẽ ddesiderio meo peccatorii Postremo nemulta
commȩmorem cum uobis plura fortasses occurre¬
rint : n on frustradicitur . nenos inferas in temptati¬
onem : Nam quis quis in temptationem non infertur:
profecto nec intemptationem suue maleuo luntatis
infertur : Et qui in temptationem muleuoluntatis non
infertur in nullum prorsus infertur : unus quisq
enim temptatur ut scriptum ẽ a concupiscentiasua
abstractus & ihlectus : Ds̃ autem neminem teptat:
emptationes scilic& noxia : Nam est & utilis quan¬
do non decipimur. uel obprimimar. sed probamur:
secundum quod dictum estProba mednẽ. &
tempta me : Illa ergo noxia temptatione quam
significat a postolus dicens: Ne forte tempta uerit

Expanded text:
pronas convertere, ac dirigere in sibi placitum grespronas convertere, ac dirigere in sibi placitum gressum. Cui non frustra dicitur, Deus, tu convertens vivificabis nos : non frustra dicitur, Ne des ad movendum pedem meum : non frustra dicitur, Ne tradas me, Domine, a desiderio meo peccatori : postremo, ne multa commemorem, cum vobis plura fortassis occurrant, non frustra dicitur, Ne nos inferas in tentationem. Nam quisquis in tentationem non infertur, profecto nec in tentationem suae malae voluntatis infertur: et qui in tentationem suae malae voluntatis non infertur, in nullam prorsus infertur. Unusquisque enim tentatur, ut scriptum est, a concupiscentia sua abstractus et illectus: Deus autem neminem tentat ; tentatione scilicet noxia. Nam est et utilis, qua non decipimur vel opprimimur, sed probamur, secundum quod dictum est, Proba me, Domine, et tenta me . Illa ergo noxia tentatione, quam significat Apostolus, dicens, Ne forte tentaverit
Abbreviated transcription (Latin):
sed quod acciper et & haber&. siperseueras set ÷ uer¬
borum contro uersias auferamus & non nullu etiũ
quue non habentur sed hubenda sperabantur.
possedicamus amitu : dicat mihi quisquis audet:
utrum ds̃ dare non possit quod ase posciim perauit :
hoc certe quisa pit. non dico desipit. sed insanit Impe¬
rauit autem ds̃. ut ei scĩ eius dicant orantes.: nenos
inferas in temptationem : Quis quis igitur ex audi¬
tur hocpofcens non in fertur in contumatae tem¬
tationem : q̃ uapossit uel dignus sit. perseuerantiã
scĩ tatis amittere : Adenim uoluntate sua quisq
desedrit dm̃ : ut merito deseratur adõ: Quis hoc ne¬
gauerit : sedideo petimusn einferamur in temptati¬
onem ut hoc non fut : et si ex audimur utiq nonfit:
quia ds̃ nom pertit ut fiat: nihil enimfit : nisi quod
aut ipse facit. autfieri ipse permittit : Potens ergo
est & amalo inbono flectereuoluntates. & in lapsũ

Expanded text:
sed quod acciperet et haberet, si perseverasset: versed quod acciperet et haberet, si perseverasset: verborum controversias auferamus, et nonnulla etiam quae non habentur, sed habenda sperantur, posse dicamus amitti. Dicat mihi quisquis audet, utrum Deus dare non possit, quod a se posci imperavit. Hoc certe qui sapit, non dico desipit, sed insanit. Imperavit autem Deus, ut ei sancti ejus dicant orantes, Ne inferas nos in tentationem. Quisquis igitur exauditur hoc poscens, non infertur in contumaciae tentationem, qua possit vel dignus sit perseverantiam sanctitatis amittere. 12. At enim, « voluntate sua quisque deserit Deum, ut merito deseratur a Deo. » Quis hoc negaverit? Sed ideo petimus ne inferamur in tentationem, ut hoc non fiat. Et si exaudimur, utique non fit; quia Deus non permittit ut fiat. Nihil enim fit, nisi quod aut ipse facit, aut fieri ipse permittit. Potens ergo est, et a malo in bonum flectere voluntates, et in lapsum
Abbreviated transcription (Latin):
uero us que infinem: ꝗnm̃ non habet quis quam
nisi quiperseuerat us que in finem. multi eam pos¬
sunt habere hullus amittere: Neque enim
metuendũs est. neforte cum pers euerauerit homo
us que infinem : aliqua in eo mala uoluntas oria¬
tur.neperseueret us que infinem: hoc ergo dĩdonũ
suppliciter emerer potest : sed cumdatum fuerta
amitti contum aciter non potest: Cum enim per¬
seuerauerit quis que usque infinem : neq hoc
donum potest amittere. nec alia que poterat
ante finem: Quomodo enim potest amitti per
quod fit: ut non amittaturetiam quod possit
amittuꝰ sedne forte dicatur us que infinem perse¬
uerantiam non amitti quidem cũ duta fuerit
id est cum pers eueratum fuerit us que in finem.
Sed tunc amitti quo dam modo quando ugit
homo per contumatium ut ad eam peruenere
non possit: Si qͤut dicimus hominem qui non perseue¬
rauerit us que infinem a misisse uitam ueernam
uł regnum dĩ Non quodiam ucceperat & hubebut

Expanded text:
vero usque in finem, quoniam non habet quisquam, vero usque in finem, quoniam non habet quisquam, nisi qui perseverat usque in finem; multi eam possunt habere, nullus amittere. Neque enim metuendum est, ne forte cum perseveraverit homo usque in finem, aliqua in eo mala voluntas oriatur, ne perseveret usque in finem. Hoc ergo Dei donum suppliciter emereri potest: sed cum datum fuerit, amitti contumaciter non potest. Cum enim perseveraverit quisque usque in finem, neque hoc donum potest amittere, nec alia quae poterat ante finem. Quomodo igitur potest amitti, per quod fit ut non amittatur etiam quod posset amitti? 11. Sed ne forte dicatur, usque in finem perseverantiam non amitti quidem, cum data fuerit, id est, cum perseveratum fuerit usque in finem: sed tunc amitti quodam modo, quando agit homo per contumaciam, ut ad eam pervenire non possit: sicut dicimus hominem, qui non perseveraverit usque in finem, amisisse vitam aeternam, vel regnum Dei; non quod jam acceperat et habebat,