comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑe. ⁊ scdm pͥores iẽgei ⁊ nr̃am. Si
uõ mixte sunt res.⁊ doãtio aliud
quid̃. in pecciuĩis. aliud u inmimo¬
bilib reb hãt. Inmobilia quidem
moĩs om̃ib manẽ apud matrem.
ut alim̃tum hãt uide. Porro de
mobilib hec ualẽ. que sanctiui¬
mus pͥus. si eẽnt in reb mobilib
omĩa ap̃mptiat doãtioĩs consis¬
tentia Illud ꝙ̃ dudum acerbe qͥ

Expanded text:
cipere et secundum priores leges et nostram. Si vero mixte sint res, et donatio aliud quidem in pecuniis, aliud vero in immobilibus habeat rebus, immobilia quidem modis omnibus manere apud matrem, ut alimentum habeat inde, porro de mobilibus haec valere, quae sancivimus prius, si essent in rebus mobilibus omnia antenuptialis donationis consiste
Abbreviated transcription (Latin):
de usui. ⁊ dediuẽ ad iudicia ꝓ cõ¬
miũ põitum adiutoio. Sienĩ cõ¬
iungantur aliqui altutris. cum
dotis ⁊ annuptiał doãtioĩs docu¬
m̃tis. dem̃ uir quidẽ añmuptia¬
iem p̾beat doãticẽm. Mulieraũt
scͥbat dotem. aut ip̃a p̃bitura eã
aut dante patre. aut quolilet
ext̃neo. postea appareat mat̾mo¬
nium dos ñ data marto . s sus¬
tineat hona mat̾mon. ⁊ mat̾mo¬
num mõrte uiri soluat᷑. Non ẽ¬

Expanded text:
e usui et deducere ad iudicia, pro communi positum adiutorio. Si enim coniungantur aliqui alterutris cum dotis et antenuptialis donationis documentis, deinde vir quidem antenuptialem praebeat donationem, mulier autem scribat dotem, aut ipsa praebitura eam aut dante patre aut quolibet extraneo, postea appareat matrimonii tempore dos non data marito, sed sustineat onera matrimonii, et matrimonium morte viri solvatur, non e
Abbreviated transcription (Latin):
uider̃ p̃obei̾intes. Neꝙ in uiͦ. libra
esde cõicp̃tioĩs sub titulo itulłia¬
ni. qui de mulieĩb aisputat scdĩ
quidẽ nuptus iunctis. añ scdam
tam̃ copłãticẽm filios amitt̃nti¬
bus.S uocetur moĩs om̃ib ma
ditati aut ⁊ suc̃ce̾dens hanc in
.i. hrditatis cũ filia ab solute con¬
sistũs. Opt̾imũ̃ itaꝙẽ atꝙͣ lauda¬
bile.⁊ dignũ oraticẽ ut mulieres
ita se honeste it̾tent. qtenꝰ q̃ se¬
mel ad uirum uener̾. ẜuent ĩ¬
moĩ muliẽm ⁊ miram᷑ pait̃. au

Expanded text:
iderunt praeobeuntes, neque in sexto libro eiusdem conscriptionis sub titulo Tertulliani, qui de mulieribus disputat secundas quidem nuptiis iunctis, ante secundam tamen copulationem filios amittentibus: sed vocetur modis omnibus mateditati, aut etiam succedens hanc inrem hereditatis cum filia absolute consistens. Optimum itaque est atque laudabile et dignum oratione, ut mulieres ita se honeste tractent, quatenus quae semel ad virum venerunt, servent inmodi muli
Abbreviated transcription (Latin):
mus gnali lege ⁊ ꝑ̃sentẽ q̃stioẽm
det̃minaẽ. ⁊ in futuo mouendis
om̃ib dac̃ decisioẽm. Et sancti¬
mus alias res p̾t añnuptiasem
doãucẽm ad filios uenientes Si
quidẽ filiꝰ masculus aut femina
forte testetur. scd̃m legem ueni¬
re ad scͥptos hr̃des. Hic mat̾ non

Expanded text:
mus generali lege et praesentem quaestionem determinare et in futuro movendis omnibus dare decisionem. Et sancimus, alias res post antenuptialem donationem ad filios venientes, si quidem filius masculus aut femina forte testetur, secundum legem venire ad scriptos heredes, hic matre non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ a nob̾ sancntũ ẽ. ad hrditatẽ
uenienies.⁊ eam fu me habentis
penas adusus mulies que ad słã
ueniut uiri nuptias facĩmꝰ. neqꝙ
ex ħ eas ad necessitate. diducnnꝰ
scdẽ sint:. ab his quidẽ abstineant.
⁊ descũdant ad quasdã int̃dictas

Expanded text:
 a nobis sancitum est ad hereditatem venientis et eam firme habentis,poenas adversus mulieres, quae ad secundas veniunt viri nuptias, facimus, neque ex hoc eas ad necessitatem deducimussecundae sint, ab his quidem abstineant et descendant ad quasdam interdictas
Abbreviated transcription (Latin):
n⁊ quide ap̃ mat̾m lucrũ ex pacto
ñ existnt᷑ium filioꝵ. Reliquũ uõ
eĩt filiȩ ⁊ moĩens. ħ tñsmittit ad
meliꝰ increm̃tũ: ⁊ int̾̃positicẽm da¬
mus huic legi. Nam uñ filio for¬
te: s alicui extͣneo. mat̾ adhuc secũ¬
mãitum ueniat scdmi. ꝑalam ẽẽ¬

Expanded text:
lucrum ex pacto non existentium filiorum, reliquum vero erit filiae, et moriens hoc transmittit ad melius incrementum et interpositionem damus huic legi. Nam si non filio forte, sed alicui extraneo mater adhuc secunmaritum veniat secundum, palam e
Abbreviated transcription (Latin):
tes legem. Et scđm quandã quidẽ
partẽ eĩt cc̃tus firmus. Scđm qnͣ¬
scđm ħ quidẽ ꝙ mant ap̃ matrẽ
simat̃ sola filio succedens. inueni¬
atur. om̃is rursus firmus eit᷑.

Expanded text:
tes legem. Et secundum quandam quidem partem erit contractus firmus, secunm, quod manet apud matrem si mater sola filio succedens inveniatur, omnis rursus firmus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
tem pͥetatẽ hr̃e. doatiois quacuꝙ
tialem eẽ doãtioem oñm firma¬
bat. s ꝑmixtam iam reb filii. et
tãqm hr̃ditatis: ñ adhuc tãꝗ̃ deã¬
uoĩs existñtis compete ei sex un¬
solu̾m ħ dubitabatur s ⁊̃ de ip̃a
hr̃ditate frĩs. cc̃ eam. filia reluc

Expanded text:
re donationis quacumque tialem esse donationem omnino affirmabat, sed permixtam iam rebus filii, et tamquam hereditatis, non adhuc tamquam donationis existentis competere ei sex unsolum hoc dubitabatur, sed etiam de ipsa hereditate fratris contra eam fili
Abbreviated transcription (Latin):
sungantur qua sunt p̃dici cor
militarem magisteriam potesta¬
tẽ. ita ut sit int̾er eos pꝰdepositaᷤᷤ
ad ministrationes nulla discretio
si ue nr̃e serenitans ad or acuri
ad mittantur. imperiũ suũsiũ¬
res. ⁊ cetus ⁊ salutatões ł queli¬
bralia officia frequent̃. ut in

Expanded text:
ungantur, qua sunt praediti, militarem magisteriam potestatem, ita ut sit inter eos post depositas administrationes nulla discretio, sive nostrae serenitatis adoraturi admittuntur imperium sies et coetus vel salutationes vel quaelibet alia officia frequentent, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis ut si famuloꝵ sic̃
priate conditionis homines
s hb̃oꝵ honestis utantur obse¬
quiis ꝑiniquũ ẽ eos dum tax¬
at. pati fortune det̾ioris in cõ¬

Expanded text:
maiestatis, ut non famulorum, sicut privatae condicionis homines, sed liberorum honestis utantur obsequiis, periniquum est eos dumtaxat pati fortunae deterioris inco
Abbreviated transcription (Latin):
diri. c̃ sponte suaq noluritate¬
sua quis dederit en michim
sacri cubiosti sninisterus ad¬
esurum. si uoͣ cuidam fuerit
molenter. extortus aut in ui¬
to dño uł ignaro in facrm
ausus sit militare cubiculĩ
liceat domino destinatum
ꝓbauerit nolente se uł inscio
sacrũ penetrasse cubiculoum.
nt susi famulũ c̃ peculio con¬
sequatur. s sic̃ lesis inplorã¬
di p̃sidifacisltate denegari.¬

Expanded text:
ri, cum sponte suaque voluntate quis dederit eunuchum sacri cubiculi ministeriis adhaesurum. Si vero cuidam fuerit violenter extortus, aut invito domino vel ignaro intra sacrum ausus sit militare cubiculum, liceat domino destinatum probaverit nolente se vel inscio sacrum penetrasse cubiculum, ut suum famulum cum peculio consequatur. Sed sicut laesis implorandi praesidii facultatem denegari
Abbreviated transcription (Latin):
tã nulla cõfectione gestoꝵ pꝰꝙͣ
denotssinis cubicula rus fue¬
rint sociati ad cõditione libꝰ¬
tatis ingenuitatisq rapian¬
tur. rapiq indeantur. hec
nõ solum ꝗrca supstites set¬

Expanded text:
tura, nulla confectione gestorum, postquam devotissimis cubiculariis fuerint sociati, ad condicionem libertatis ingenuitatisque rapiantur raptique videantur. Hoc non solum circa superstites, se
Abbreviated transcription (Latin):
eunt ante quam pͥm̃um locũ¬
optineant excepto castr̃esi et
comite domioꝵ his prunlegus
sordidis astringi mu nerib
deciũ ministers ꝙ militando
uidebantur. ad ẽpti ocħ tem¬
pore ⁊ quietis ad mittant. do¬
mus quoq eoꝵ łm hac sacratiᷤ¬

Expanded text:
eunt, antequam primum locobtineant, excepto castrensi et comite domorum his privilegiis sordidis adstricti muneribus decus ministerii, quod militando videbantur adepti, otii tempore et quietis amittant. Domos quoque eorum vel in hac sacrati
Abbreviated transcription (Latin):
otempore moueredistule¬
tint. ulterius eos tanꝗͣ suũ
bicularias ad ñis in sacrũ cu¬
biculũ dite. ł dãte sunt super¬
stites. atq mortuas extendi
ꝓpagariq decermmus.

Expanded text:
o tempore movere distulerint, ulterius eis tamquam in bicularias , quae a dominis in sacrum cubiculum datae vel dandae sunt, superstites atque mortuas extendi propagarique decernimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. Cubitularios tam sa¬
cri platii cubiculi mei quam
nen erabił anguste quos utros¬
q certum ẽ. obsequiis occupa¬
tos. ⁊ ause penetrulib mbe¬

Expanded text:
. Cubicularios tam sacri cubiculi mei quam venerabilis augustae, quos utrosque certum est obsequiis occupatos et aulae penetralib
Abbreviated transcription (Latin):
tieus exemplaria postulant᷑.
hii quoꝵ interẽ accepto soli¬
do ꝙ petitur. p̃bere nõdiffe¬
rant. ꝓ implendis nõ mo¬
numentis unde conuenien¬
de tribuitur. executoribus
fatisitas nõ ultraꝗͣ tres solidoᷤ
quib competit inpertiri pre¬
cipimus arbitrio uõ nonamp¬
liꝰ qmͣ solidum ⁊ fiscipatrõis
dimidiã solidi partẽ notari¬
is uoͣ tertiam usq ad finem
sicut iam dictũ ẽ cãe p̃stare.
suꝑ edinone quoq carnilaꝵ se¬
lidi partẽ diruidiam ꝑ̃ bere¬
ꝙ si nõ apud arbitum set in
competentib iudicib mais¬
rib coguitio telebretur. in¬
ducendi quidẽ negotii gr̃añ
rissimos erogart gestoꝵ uero
excipiendoꝵ cã duos tm̃ mo¬
to solidos dare ⁊ milliꝰ utͣ su¬
pra scriptas quantitates custi¬
bet alteri p̃standi sũptus

Expanded text:
tiens exemplaria postulantur, ii quorum interest accepto solido quod petitur praebere non differant. Pro implendis vero monumentis, unde conveniendi tribuitur exsecutoribus facultas , non ultra quam tres solidos quibus competit impertiri praecipimus. Arbitro vero non amplius quam solidum et fisci patronis dimidiam solidi partem, notariis vero tertiam usque ad finem, sicut dictum est, causae praestare: super editione quoque chartularum solidi partem dimidiam Quod si non apud arbitrum, sed in competentibus iudiciis maioribus cognitio celebretur, inducendi quidem negotii gratia ros clarissimos erogare, gestorum vero excipiendorum causa duos tantummodo solidos dare et nullius ultra supra scriptas quantitates cuilibet alteri praestandi sumptus
Abbreviated transcription (Latin):
undecio m̃se post uirimortẽ.
ip̃o. Mrienti scdõsexcur¬
sio ⁊ uarietas humane ni¬
ture.⁊ paulatun egens cu¬
ratione non alit̾ ad bene
se habendum reuocatur
licet pͥm̾a cius gub̾nentur
pͥncipia. nisi etiam gpar.¬
tidariter ei resistit corri¬
gatur. sic ꝙ constituatur
sub tranquillitate ⁊ equie¬
te ut lẽgi conueniens qua
le quiddam etiam nũc emer¬
gens ad legͥis nos opus ad dux̃.
scumus etum quia etiam du¬
dum dubitabatur de restitu¬
tiombus ⁊ si contigisset quas¬
dam ypothecas obligari eiꝰ qui
restitutione grauabantur plu¬
rime contentionis erat negoci¬
um. siue oportere etim res que
restitu uisse fuerant ꝑ iͥsmꝑati
siue solas ens qui grauabatur res¬
titutione ⁊ m̃uicta quedam erat
etiam cͥca uũm uerboꝵ diffẽnti¬
am questio utrum defunctus
p̃cepisset res que remanẽnt post
mortem eius qui grauabatur
restitutione oportere restitiui. an
ab solute restitui ꝙ relictum e¬
rat post detentionem legitime

Expanded text:
VNDECIMO MENSE POST VIRI MORTEM. pp. Orientis secundo. Decursio et varietas humanae naturae et paulatim egens curatione non aliter ad bene se habendum revocatur, licet prima eius gubernentur principia, nisi etiam quod particulariter ei resistit corrigatur sicque constituatur sub tranquillitate et quiete ut legi conveniens. Quale scilicet quiddam etiam nunc emergens ad legis nos opus adduxit. Scimus enim quia etiam dudum dubitabatur de restitutionibus, et si contigisset quasdam hypothecas obligari eius qui restitutione gravabatur, plurimae contentionis erat negotium, sive oporteret etiam res quae restitui iussae fuerant periculum pati, sive solas eius qui gravabatur restitutione; et multa quaedam erat etiam circa ipsam verborum differentiam quaestio, utrum defunctus praecepisset res quae remanerent post mortem eius qui gravabatur restitutione oportere restitui, an absolute restitui quod relictum erat post detentionem legitimae
Abbreviated transcription (Latin):
x. scd eriam ꝓͥa spoliabitur milicra.
uolumus enim eos mensura qui¬
dem usq ad dictum numerum cõ¬
tineri. Iusticia uõ ⁊ alus uirtutib
augeri. ⁊ ad maius apparere. nul¬
titudo enim nũosa nicħ ht̃ hoñes¬
tum qͣm p̃dpximus in paucis ex
adem sigura. hec aut̃ tua eminen¬
tia cognoscens custodiat ut nullo
temp̃r tͣnsgrediatur aliquid coꝵ
que a nobis sc̃ita sunt. s eos qui
p̃ter hec aliquid agunt int̾mina¬
tam exigi pęnam quam eis ꝑmisi¬
mus. quam neꝙ repeti licet. neꝙ
reddi est possibile sit que ex hoc
lex np̃a multitudinem quidem ex¬
peslens. introducens uõ uirtutem.
que non inmultis apparet. ⁊ p̾ci¬
pue in uiris ꝓcedat quidem ex par¬
tibus bonis suam aũt uitam con¬
stituentes tam inpeticionibus in¬
digentium qm ad nr̃m in eͥos
auxilium. que gͥ placuer̾int no¬
bis ⁊ ꝑ hanc sacram legem mani¬
festata sunt tua eminentia oꝑi
effectui que tradẽ festment. R¬

Expanded text:
 sed etiam propria spoliabitur militia. Volumus etiam eos mensura quidem usque ad dictum numerum contineri, iustitia vero et aliis virtutibus augeri et ad maius apparere. Multitudo enim numerosa nihil habet honestum, quoniam in paucis ex adem figura. Haec autem tua eminentia cognoscens custodiat, ut nullo tempore transgrediatur aliquid eorum quae a nobis sancita sunt, sed eos, qui praeter haec aliquid agunt, interminatam exigi poenam, quam eis permisimus, quam neque repeti licet neque reddi est possibile. Sitque et hoc lex nostra multitudinem quidem expellens, introducens vero virtutem, quae non in multis apparet, et praecipue in viris procedat quidem ex patribus bonis, suam autem vitam constituentes tam in petitionibus indigentium quam ad nostrum in eos auxilium. Quae igitur placuerunt nobis et per hanc sacram legem manifestata sunt, tua eminentia operi effectuique tradere festinet.
Abbreviated transcription (Latin):
guram qua sunt neminen tamen
adici om̃ino douec in octouiroꝵ ꝑ
ueniat numĩis ut hi ꝑpetue octo
constĩtuti numõ quidem hoc per
nullum modum aut tempus octo

Expanded text:
guram qua sunt, neminem tamen adici omnino, donec in octo virorum perveniat numerus: ut ii perpetue octo sint constituti, numero quidem hoc per nullum modum aut tempus aucto,
Abbreviated transcription (Latin):
exuret. ꝓptẽa gͥ ut pote causa forsm a
nobis honaorata deuide inmultitu¬
dine effusa ꝓͥa inminuatur honesta¬
te. p̃uidimus certã coꝵ numerum cõ¬
p̃hende menluãm non ut ꝗ sunt
auferimus eis concessa nec enum hoc
imꝑialis est ꝓͥum maiestatis. s ut
om̃ium placentium nobis ⁊ hones¬
tate ministrantium foras aliquos
ex his constituamus a nr̃o ministĩo
millo om̃ino concedimus modo. sed
manẽ quidem eos sc̃imus. icđm fi

Expanded text:
erea igitur, utpote causa forsan a nobis honorata, deinde in multitudine effusa te, praevidimus certa eorum numerum comprehendere mensura, non ut, qui sunt, auferamus eis concessa nec enim hoc imperialis est proprium maiestatis: sed ut omnium placentium nobis et honeste ministrantium foras aliquos ex his constituamus a nostro ministerio, nullo omnino concedimus modo; sed manere quidem eos sancimus secundum fi
Abbreviated transcription (Latin):
dem ã hermogem inagistro sa
mus competentem noꝙ ea que
de spectabilibus nris referendari¬
is sunt foras relinqũe estimauimꝰ
a nr̃a ꝓuidentia ⁊ tantoiiagis quan¬
to nobis utiliõres constituti sunt pͥ¬
mũm quidem eos in multitudinem
constitutos nos ut pute multos ꝑ
eos aũdiuiins singłoꝵ facile peti¬
ciones discentes plurẽs ẽẽ qĩdudũ
fecimus. sed apparuer̃ quidam nr̃am
largitatem ininm̃ensum in compe

Expanded text:
dem A. Hermogeni magistro sacmus competentem, neque ea quae de spectabilibus nostris referendariis sunt foras relinquere existimavimus a nostra providentia, et tanto magis, quanto nobis utiliores constituti sunt. Primum quidem eos non in multitudine constitutos nos, utpote multos per eos adiuvemus singulorum facile petitiones discentes, plures esse quam dudum fecimus. Sed apparuerunt quidam nostram largitatem in immensum vocante
Abbreviated transcription (Latin):
u acciones p̃cipimꝰ concremari. obs
solum ꝙ siis temporib prolare
ñ suuit. ⁊ iam calupnie priua¬
toꝵ eo salcem atcreant᷑. exemplo
quo iuistas fisci lites silere pre
ẽ. his quib aliq̃ inquietudinẽ
fiscus infeit. dum facultores coꝵ¬
dem ad huc cõtroucisia pendente
inquietari. describiq sus nõ sit.
ergo si controu̾si crertt̾it. fico a¬
ancꝰ pacrimoniũ uendicante.
ap̃ eum oĩb facultatibꝰ constitu¬
tis. cognitio uentiletur ut c̃ rei
exitus debe eas uendicare ꝓbau̾¬
it. tũc demũ res ꝓseniu liceat
i suꝑ modo faciatatum acter̃
incerrogationẽ haben. q̃ ꝑ con
dicionales seruos in uestiganda
ẽ. ut si quid subtc̃tũ fuerit exigat
⁊ extrinsetus in regrũ tm̃ aliud
mulcte uoie quantũ fuerat ꝑ fin¬

Expanded text:
ci actiones praecipimus concremari ob hoc solum, quod suis temporibus prolatae non sunt. iam calumniae privatorum eo saltem arceantur exemplo, quo iustas fisci lites silere praeest his, quibus aliquam inquietudinem fiscus infert, cum facultates eorundem adhuc controversia pendente inquietari describique fas non sit. Vbi ergo controversia extiterit fisco alicuius patrimonium vindicante, apud eum omnibus facultatibus constitutis cognitio ventiletur, ut, cum rei exitus debere eas vindicari probaverit, tum demum res persequi liceat et super modo facultatum ac rerum interrogationem ditionales servos investiganda est, ut, si quid subtractum fuerit, exigatur, et extrinsecus tantum aliud mulctae nomine, quantum fuerat per fra
Abbreviated transcription (Latin):
fa̾cienda inurͣia arceantur tunc
pellari. officialib uolentibus ca
Licaꝑe debet ad qui esse cum lit̃tens
nr̃is cognonerit. nõ ex arbittio
piendas casdem uenisse facultintꝰ

Expanded text:
facienda iniuria arceantur. Tunc pellari, officialibus volentibus ea capere debet adquiescere, cum litteris nostris cognoverit non ex arbitrio piendas ea
Abbreviated transcription (Latin):
neglig̃ns debitoẽm mĩcessorib
molestus sit s ueniat pͥmũ ad
eũ qui aurum accep̃. debitumq¬
contxit. ⁊ siquidẽ m̃ receꝑit. ab
aliis abstineat. Quid enim ei in
extͣneis eit a debitoẽ completo

Expanded text:
neglegens debitoris intercessoribus molestus sit, sed veniat primum ad eum, qui aurum accepit debitumqcontraxit. Et si quidem inde receperit, ab aliis abstineat quid enim ei in aneis erit a debitore completo
Abbreviated transcription (Latin):
maueste em non sostim armis de¬
coratam. s ⁊̃ legibus oͦpcct᷑ ẽẽ ar¬
matam ut utrumq tempꝰ ⁊ bes¬
oꝵ ⁊ patis cecte possit gub̾nari.
et prnceps Romanus nictor ex¬
istat ñ solum in noituib p̾liis: s¬

Expanded text:
maiestatem non solum armis decoratam, sed etiam legibus oportet esse armatam, ut utrumque tempus et bellorum et pacis recte possit gubernari et princeps Romanus victor existat non solum in hostilibus proeliis, s
Abbreviated transcription (Latin):
orp̃r. Archi atros nr̃i palatii
ꝓfessores simodo ingenii sunt
hospitati modestia quo ad in¬
uent liberari p̃cipimus.
domib p̃stant. sine hospiti¬
a p̃buerint. metatorib seu
quolibet pacto sat eis fecerĩt.
nullam ł̃ rensi onis ł discuti¬

Expanded text:
orum. Archiatros nostri palatii professores, si modo ingenui sunt, hospitali molestia quoad vivent liberari praecipimus. domibus praestant, sive hospitia praebuerint metatoribus seu quolibet pacto satis eis fecerint, nullam vel pensionis vel discu
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. aAgentes in reb in curis
agendis ⁊ enictorib publi¬
cis cursis insꝑmendis nr̃oꝵ
memores p̃ceptoꝵ credimus
momnib uelle ꝓfutura.
rei .p. ideoq solos agentes
in reb in ħ genere uissimꝰ ob¬
sequiũ adhibere ⁊ nõ ab auo
lid iligentia ꝓuidebunt ne
quis cͣc euictionis auctoritatẽ
moneat. cursum. ł amplius pꝰ¬
tulet. ꝗͣ cõ cessit euectio quis¬
quis igitur aliquid tale per
b festinare memoiet mob se¬
quiũ nectium ncc p̃ualeat
ꝯ tumaria uł dignitas er go
in mirũ ueramus exposci ꝓ
ani malib incursu iinime
constitutis ꝙ si forte aliquis
extimauerit ꝓpetrund̾ eius
q̃ driplũ ꝙ accepit ĩ ferre
cogatur.
ca eos solos irrĩte sũt futu¬
re qui seruauerĩt honestatẽ
erga eos uoͣ qui ui honeste

Expanded text:
is agendis et evectionibus publici cursus inspiciendis nostrorum memores praeceptorum credimus in omnibus velle profutura rei publicae: ideoque solos agentes in rebus in hoc genere iussimus obsequium adhibere, et non ab alio li diligentia providebunt, ne quis contra evectionis auctoritatem moveat cursum vel amplius postulet, quam concessit evectio. Quisquis igitur aliquid tale perpbus festinare memoret in obsequium necessarium, nec praevaleat contumacia vel dignitas. Ergo nummum vetamus exposci pro animalibus in cursu minime constitutis. Quod si forte aliquis aestimaverit perpetrandum, eius quadruplum quod accepit inferre cogatur. ca eos solos irritae sunt futurae, qui servaverint honestatem. Erga eos vero, qui inhoneste
Abbreviated transcription (Latin):
etatis nr̃e. cꝰ quidẽ reduusne¬
cessitatib publicis frequentis¬
sime deputamus uniñ sos pos¬
sessores sunctiones in suꝑ dindi¬
ius tituł absq ullius beneficii
exceptione. agnoscere. oporte

Expanded text:
etatis nostrae, cuius quidem reditus necessitatibus publicis frequentissime deputamus, universos possessores functiones in superindicticiis titulis absque ullius beneficii exceptione agnoscere oportere
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciant suigulas auti. libͣs
exꝓpris facultatib seruandaᷤᷤ
psinguł equis ł eqmbꝰ. siue
amogemanis. sine palinatis
nisi eos sponte obtulerst in hiᷤᷤ
nõ quos exaliis. gregib occu¬
patos ee constitetit sex auriũ¬
tias fisci iurib inferendas. d̾¬

Expanded text:
gulas auri libras ex propriis facultatibus eruendas pro singulis equis vel equabus sive Hermogenianis sive Palmatis, nisi eos sponte obtulerint: in his vero, quos ex aliis gregibus occupatos esse constiterit, sex auri uncias fisci viribus inferendas. D
Abbreviated transcription (Latin):
ñ minore dispendio ⁊ illo feci¬
endo ꝗ uend̾e arbores aususs
fuit. qͣs nõ licet emptoribꝰ cõ¬
parare.
nitatis sciant. pꝰ hãc absq ꝑmis
sum magnitudinis tue arbo¬
res ex daphẽsi luco antiocene
ciuitatis p̾cidendi ł quolibet
modo lapsas tranfferendi u¬
centiam. sibimet denegan¬
dam. s nec aluto al itarcha u¬
nã ep̃ ssũ aliis plantatis excid̾e
sibiticere contendat. ac ne sola¬
tio antiquitus ei cõcesso. prina
auri libram em̃idem priuatis

Expanded text:
n minore dispendio et illo feriendo, qui vendere arbores ausus fuerit, quas non licet emptoribus comparare. niasu magnitudinis tuae arborem ex Daphnensi luco Antiochenae civitatis praecidendi vel quolibet modo lapsas transferendi licentiam sibimet denegandam. Sed nec alytarcha unam cupressum aliis plantatis excidere sibi licere contendat. ac ne solacio antiquitus ei concesso privarinam auri libram eum de privatis
Abbreviated transcription (Latin):
m p̃r. ¶Iuriosi et̃ stationa¬
tus ł qui cumq funguntur
hoc munere crimina uidici¬
tunt. ⁊ sibi neccitatẽ ꝓbatio¬
nis incumbere. nõ citra ꝑicn

Expanded text:
 . Curiosi et stationarii, vel quicumque funguntur hoc munere, crimina iudicirint et sibi necessitatem probationis incumbere, non citra
Abbreviated transcription (Latin):
me cccłe ħ omĩa p̃dicere ut ag¬
noscẽns euͣm omia que pͥus dic¬
ta sũt a nob̾ habere: ad sacram
eum deducat ordinãtioẽm.
ut ⁊ ille coãm om̃ib ħ audiẽs
non solum hãt dĩ timorem
s ⁊̃ cõam om̃ib denutiationem

Expanded text:
e haec omnia praedicere, ut agnoscens eum omnia, quae prius dicta sunt a nobis, habere, ad sacram eum deducat ordinationem, ut et ille coram omnibus haec audiens non solum habeat dei timorem, sed etiam coram omnibus denuntiation
Abbreviated transcription (Latin):
nachꝰ ꝑfectus indiget ⁊ diumno¬
rum eloquioꝵ eruditioẽ ⁊ cõ¬
ũ satioĩs integ̾tate. ut tantidig¬
nus factus sit mutatioe. Cre¬
dũ ẽ ab eis ⁊ decertatoes cos ue¬
ros ad iacm uiã constitue ⁊ ita

Expanded text:
nachus perfectus, indiget et divinorum eloquiorum eruditione et conversationis integritate, ut tanta dignus factus sit mutatione. Credum est ab eis, et decertatores eos veros ad sacram viam constituere. Et ita
Abbreviated transcription (Latin):
ad posso e impetratoꝵ ñ pus si¬
ydoneis. ꝑ ieulo curialiũ datis
ł fundis parrimonii sui max¬
une utilib obligatis ydonea
cautione firmauerĩt᷑ susceptã¬

Expanded text:
ad possessionem impetratorum non prius siidoneis periculo curialium datis vel fundis patrimonii sui maxime utilibus obligatis idonea cautione firmaverunt suscepta
Abbreviated transcription (Latin):
dem non locis solitis srum̃ta q̃ ex
diuersis. sunt saltib cõ uelen¬
in his locis implere fadat. ꝓpͥ¬
asfũctiones quib apña ftum̃¬
cꝑ̃. E rotironib incorpo¬
rib postislatis p̃cia ꝯferti ex
cryum dedicata in tet soedida
in uneta uun̾emꝰ. Igitur adĩ¬
structiones reparatio ñesq in¬
uroꝵ ł itin̾um pontũiq nullũ
genꝰ hominũ nulliusq digni¬
tatis ac ueterationis meritis ces¬
sare oportet domus ⁊ diui nas
tã laudabili titulo libenter
ascribimꝰ.¬

Expanded text:
dem non locis solitis frumenta quae ex diversis sunt saltibus convehenin isdem locis implere faciat proprias functiones, quibus antea frume. Pro tironibus in corporibus postulatis pretia conferri ex cipum dedicata inter sordida munera numeremus. Igitur ad instructiones reparationesque itinerum pontiumque nullum genus hominum nulliusque dignitatis ac venerationis meritis cessare oportet. Domos etiam divinas tam laudabili titulo libenter adscribim
Abbreviated transcription (Latin):
inscriptis ꝓ lata penitus mo¬
n eantusid multicudiñe ns¬
suꝑ alioꝵ officioꝵ quotiensci¬
udesł criminaies cͣcͣ eos dem
cognitiones mouentur. exe¬
cutorem quidem negotii uf
ad finc licis tuuł. ł criminał

Expanded text:
in scriptis prolata penitus moneantur. Ad similitudinem insuper aliorum officiorum, quotiens civiles vel criminales contra eosdem cognitiones moventur, exsecutorem quidem negotii usque ad finem litis civilis seu crimina
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃r ⁊ in omi t̃ri siquis edificaẽ
pͥus licñtiam eẽ hagndi quam
tõ amabilẽ locoꝵ ep̃m aduocet
at ille manus extendat ad cȩ¬
lum. ⁊ ꝑ oratioẽm locũ conse¬
cret do figens in eo nr̃e salinis
sigiim Dicumis aũt adoãn¬
dam ⁊ honoandam uere cruc̃e
sic ꝙ inchoet edifitiũ bomim.¬

Expanded text:
edificare prius licentiam esse hoc agendi, quam deo amabilem locorum episcopum advocet, at ille manus extendat ad caelum et per orationem locum consecret deo, figens in eo nostrae salutis signum dicimus autem adorandam et honorandam vere crucem, sicque incohet aedificium, bonum
Abbreviated transcription (Latin):
que in talibus decreta sunt ⁊
nobis iam sanc̃cita. Sin uõ ta¬
ie sit fidei cõmissum quale sub¬
iac̾et ⁊ ea que inueniuntur
scu remanent in tempr mor¬
tis testator submitret soli fi¬
dei commissum tunc indefi¬
nite dictum pͥoribus sub qua¬
dam legitima delucere di¬
uisione ⁊ or̃dine. Siquis eni
sanccimus usꝙ ad falcidiam so¬
lum sue institutionis necessita¬
tem habere seruare eum qui
honatus ẽ fidei cõmissi restitu¬
tione ⁊ non posse aliquid peni¬
tus ex illa minuere susfitiens
existens. si heredi quidem suꝑ¬
sint tres partes. illi autẽ quar¬
te soluis relinquatur rõ ñ enĩ
concedimus ei qui grauatus

Expanded text:
quae in talibus decreta sunt et quae in talibus decreta sunt et a nobis iam sancita; sin vero tale sit fideicommissum quale subiacet, et ea quae inveniuntur seu remanent in tempore mortis testator submittet sola fideicommisso, tunc indefinite dictum prioribus sub quadam legitima deducere divisione et ordine. Si quis enim sancimus usque ad Falcidiam solum suae institutionis necessitatem habere servare eum qui oneratus est fideicommissi restitutione, et non posse aliquid penitus ex illa minuere, sufficiens existens, si heredi quidem supersint tres partes, illi autem quartae solius relinquatur ratio. Non enim concedimus ei qui gravatus
Abbreviated transcription (Latin):
tuere iussit scđm ħ uit scema
licentiam habere uti reb sicuit
uoluit nulla ꝓlubitione de coꝵ
gubernatione illata eis Noi ngͣ
sumentes ex hoc occasioẽm esti¬
mauimus opoite ⁊ antiquã ĩ¬
diffm̃ĩtioem ⁊ deinceps discre¬
tioẽm hanc quidem diffinire.¬
hanc autem prairam om̃ibus
reponere. ⁊ ꝓptt̃a lege cãm con¬
p̃nendere ut discant homines
legis oidinem cum quo com¬
petit talia ⁊ discere ⁊ udicare.
pientissimum dictũm in no:¬
no decimo es questionii ubi ꝑ¬
mittit eius alienatioẽs in tali
casu illud solum uelut ex studi¬
oin enigĩnate ꝓponens. utituc
oportẽt ꝓlubi alienationes cũ
ad solundum fidei ꝯmissum
ex studio qui ħ honeratus ẽ ad¬
alienatioẽm uenit ⁊ tamquã
philosphatꝰ it̾ imꝑatoies mar¬
cus tali quodam põito casu uiri
boni arbitrium uideri meẽ ta¬
nere legis latioem. ut siquidem
unuersaliter aliquis dicat resti¬
tutioem fidei commissi. ħ tene

Expanded text:
tuere iussit, secundum hoc vult schema tuere iussit, secundum hoc vult schema licentiam habere uti rebus sicut voluerit, nulla prohibitione de earum gubernatione illata ei. Nos igitur sumentes ex hoc occasionem aestimavimus oportere et antiquam indefinitionem et deinceps discretionem hanc quidem definirehanc autem puram hominibus reponere, et propterea lege causam comprehendere, ut discant homines omnem legis ordinem, cum quo competit talia et discere et iudicare. pientissimum dictum in nono decimo eius Quaestionum, ubi permittit alienationes in tali casu, illud solum velut ex studio in aenigmate proponens, ut tunc oporteret prohiberi alienationes, cum ad solvendum fideicommissum ex studio qui hoc oneratus ealienationem venit. Et tamquam philosophatus inter imperatores Marcus tali quodam proposito casu viri boni arbitratum videri inesse tanere legislationem, ut si quidem universaliter aliquis dicat restitutionem fideicommissi, haec tenere
Abbreviated transcription (Latin):
Hegot̾ium audnumuis
ꝓtestamento dubitato qđ
etiam interptari iustũ esti¬
mauimus ⁊ lege complien¬
tis ex legibus optimis acciꝑe
occasiones filioi enum suos qui¬
dam instituens hedes. deinde
altutris eos filiis non extantib
substituere uolens iussit si con¬
tigerit aliq̃m euis filioꝵ ⁊ here¬
dem futurum sine filus huima¬
nam solue uitam pꝰ exceptioẽn
hor que ex lege debentur ei ex
eis que ab eo relinquebantur ei
rebus. feliquas om̃s res ⁊ iura
quecumꝙ apud eum in tempr
mortis inuenirentur uenire ⁊
restitu exñis suꝑstiti aut eiꝰ
tiluis. si ip̃e moreretur oim̃i ces¬
iante inter eos ꝓpt̾ memoratam
substitutioem cautione ⁊ fide¬
iussione. in his ẽo moũente ⁊ u¬
no quidem eius filioꝵ. iliedum
filios hñte alio uõ mane
ne filus. ꝓhibet eum qui sine fi¬
lius ẽ. ii qui filios ht̃ ut̾i rebus
ut post cos detrent̾em ut ille
utens uerbis testam̃ti. quia quid¬
quid inueniretur in tempore
mortis apud eum noc eũ resti¬

Expanded text:
egotium audivimus pro testamento dubitato, quod etiam interpretari iustum existimavimus et lege comprehentis ex legibus optimis accipere occasiones. Filios enim quidam suos instituens heredes, deinde etiam alterutris eos filiis non extantibus substituere volens iussit, si contigerit aliquem eius filiorum et heredum futurum sine filiis humanam solvere vitam, post exceptionem horum quae ex lege debentur ei ex eis quae ab eo relinquebantur ei rebus reliquas omnes res et iura, quaecumque apud eum in tempore mortis invenirentur, venire et restitui ex his superstiti, aut eius filiis si ipse moreretur, omni cessante inter eos propter memoratam substitutionem cautione et fideiussione. In his eo moriente et uno quidem eius filiorum et heredum filios habente, alio vero manente sine filiis, prohibet eum qui sine filiis est is qui filios habet uti rebus utpote eas deterentem, at ille utens verbis testamenti, quia quicquid inveniretur in tempore mortis apud eum, hoc eum resti
Abbreviated transcription (Latin):
ne archiepo. Negie ciu¬
titis costantino polim
plurunis adiciones suscipi¬
entes hanc legem dirigẽ
ad tuam beãtĩtudinem
iustum existimauimus
qui enim ordinantur a
tua reuẽntia clerici in scĩs¬
simis acliis absꝙ tam̃ scĩs¬
sima maiore ȩccła om̃ium pa¬
ciuntur. crudelissima ñ sus¬
cipientibus eos. illic cłieis añ¬
qͣm quantum uoluerit ac¬
cipiant aurum ⁊ nouimus hec

Expanded text:
e archiepiscopo regiae civitatis Constantinopolitano. Plurimas additiones suscipientes hanc legem dirigere ad tuam beatitudinem justum existimavimus. Qui enim ordinantur a tua reverentia clerici in sanctissimis ecclesiis absque tamen sanctissima majori ecclesia omnium patiuntur crudelissima, non suscipientibus eos illic ecclesiis, antequam quantum voluerint, accipiant aurum. Et novimus hoc
Abbreviated transcription (Latin):
undecimo m̃se post urimortẽ
pp̃o. Orienti scdosexcur¬
sio ⁊ uarietas humane na¬
ture. ⁊ paulatun egens cu¬
ratione non alit. ad bene
se habendum reuocatur
licet pͥm̾a eius gub̃nentur
pͥncipia. nisi etiam ꝙ par¬
tiłariter ei resistit corri¬
gatur. sic ꝙ constituatur
sub tranquillitate ⁊ equie¬
te. ut legi conueniens qua
le quiddam etiam nũc emer¬
gens ad legͥis nos opus addipx̃.
sumus enim quia etiam du-¬
dum dubitabatur de restitu¬
tionibus ⁊ si contigisset quas¬
dam ypothecas obligari eiꝰ qui
restitutione grauabantur plu¬
rime contentionis erat negoci¬
um. siue oporteret etiam resque
restitui uisse fuerant ꝑicłm pati.
siue solas eius qui grauabatur res¬
titutione. ⁊ m̃ulcta. quedam erãt
etiam c̾ca mim uerbor diffẽnti

Expanded text:
NDECIMO MENSE POST VIRI MORTEM. pp. Orientis secundo. Decursio et varietas humanae naturae et paulatim egens curatione non aliter ad bene se habendum revocatur, licet prima eius gubernentur principia, nisi etiam quod particulariter ei resistit corrigatur sicque constituatur sub tranquillitate et quiete ut legi conveniens. Quale scilicet quiddam etiam nunc emergens ad legis nos opus adduxit. Scimus enim quia etiam dudum dubitabatur de restitutionibus, et si contigisset quasdam hypothecas obligari eius qui restitutione gravabatur, plurimae contentionis erat negotium, sive oporteret etiam res quae restitui iussae fuerant periculum pati, sive solas eius qui gravabatur restitutione; et multa quaedam erat etiam circa ipsam verborum differenti
Abbreviated transcription (Latin):
maiesteein non sosum armis de¬
coratam: s ⁊̃ legibus optot ẽẽ ar¬
matam. ut utrumq tem̃pꝰ ⁊̃ bel¬
ioꝵ ⁊ pacis eecte possit gub̾nari.
Et princess ⁊ omanus nictor ex¬
tam iuris religiosissimus: ꝙͣ uic¬
tis hostaꝵ t̾umphator magnifitꝰ¬

Expanded text:
maiestatem non solum armis decoratam, sed eciam legibus oportet esse armatam, ut / utrumque tempus et bellorum et pacis recte possit gubernari et princeps Romanus victor extam iuris religiosissimus quam victis hostibus triumphator magnifi
Abbreviated transcription (Latin):
lertiam ⁊ legum scienciam ⁊ tͥcaͣ
nr̃as iussiones fidemiam exmaꝰ¬
tis reꝵ argim̃itit accepimus.
ꝯuocatis sp̃alit᷑ mandanimꝰ u̾
nr̃a auctoritate m̃ĩsq suasio

Expanded text:
lertiam et legum scientiam et circa nostras iussiones fidem iam ex multis rerum argumentis accepimus, convocatis, specialiter mandavimus ut nostra auctoritate nostrisque suasio
Abbreviated transcription (Latin):
pbre htmgebat ut tunc ꝯstitu¬
a pͥmordio ingrediamini. digni
tanto honore. tantaq reꝑti fel¬
titate ut ⁊ inicium uob̾ ⁊ sinis le¬
gum erudiconis auoce priapã¬
tribimianũ nͨ non ⁊ cec̾os nres
illustres ⁊ facimdissimc fetimꝰ.
inhos auatuor libros easoẽ tnti¬
trciones ꝑtiri inssimus ut sit
tociꝰ łme sciencie prima ele
ali remedio illiinatu est. ¶ Quas
ex om̃ib antiquoꝵ instiucõnib
⁊ p̾cipue ex cõm̃taris gannritã
instituconum ꝙͣ r̃r cotdianaꝵ
aliis nuits comtariis compoñtas
bur eis acõmodanimꝰ. ¶Ssima
ita oꝑe ⁊ apacristudio has nr̃as
ditos ostñdite. ũ spes uos płchrima

Expanded text:
contingebat, ut tunc constitua primordio ingrediamini, digni tanto honore tantaque reperti felicitate, ut et initium vobis et finis legum eruditionis a voce principaTribonianum nec non ceteros viros illustres et facundissimos confecimus, in hos quattuor libros easdem institutiones partiri iussimus, ut sint totius legitimae scientiae prima elemali remedio illuminatum est. Quas ex omnibus antiquorum institutionibus et praecipue ex commentariis Gaii nostri tam institutionum quam rerum cottidianarum aliisque multis commentariis compositas bur eis accommodavimus. Summa itaque ope et alacri studio has leges ditos ostendite, ut spes vos pulcherrima
Abbreviated transcription (Latin):
mente captis. ⁊ surdis. ⁊ mutis.
⁊ qui morbo ꝑpetuo laborant:
quiꝰ reb sius sr̃ee nonpossunt.
curatores dandi suiit. Int̾d̾
a ⁊ pupilli curatores atciꝑiũt.
u̾ puta siłimus cutor nonsit
tutor dari non pot᷑. ¶ Itm̃ si te¬
stam̃to datus tͣuidr ł ap̾tore.ł¬

Expanded text:
mente captis et surdis et mutis et qui morbo perpetuo laborant, quia rebus suis superesse non possunt, curatores dandi sunt. Interdum autem et pupilli curatores accipiunt, ut puta si legitimus tutor non sit tutor dari non potest. item si testamento datus tutor vel a praetore
Abbreviated transcription (Latin):
iire nõ debebat: soluit ¶Dr̃ au
gustꝰ ꝯuotasse prudñtes int̾ qͦs
trebacium quo cuiꝰ tc̃ aucͣtas mͣx¬
nia erat. ⁊ quesisse an possit ħ
reciꝑi. nec absonans a uiris r̃oe
codicilloꝵ usus est ⁊ trebaciũ sua¬
sisse augͦto q̃dr̃et utilissimũ ⁊¬

Expanded text:
iure non debebat solvit, dicitur Augustus convocasse prudentes, inter quos Trebatium quoque, cuius tunc auctoritas maxima erat, et quaesisse, an possit hoc recipi nec absonans a iuris ratione codicillorum usus esset: et Trebatium suasisse Augusto, quod diceret, utilissimum
Abbreviated transcription (Latin):
iudetur fi qd̾ uolũtate̾ debitoris
paccus ꝯͣctus est. ut licer credito¬
riꝑignus uend̾e si petuna nõ
soliatur S ne creditores suũ iꝰ¬
ꝑsequi impedirẽtur: n debito¬
res tem̾e suaꝵ ñ dominium
amitte uideantur. si a ꝯsto̾ne¬

Expanded text:
videtur fieri, quod voluntate debitoris contractus pactus est, ut liceret creditori pignus vendere, si pecunia non solvatur. sed ne creditores ius suum persequi impedirentur neque debitores temere suarum rerum dominium amittere videantur, nostra con
Abbreviated transcription (Latin):
perit cͣete tñ no peunt. S ⁊
pupili ꝓupilleq capitis diminu¬
c̃o lic minna sit: oñis cutelas
tollit. ¶ P̾t̾ea aui ad c̾cum tempꝰ
tesfo dantur tutores: finito eoͣ
deponunt tutelam. ¶ Desmunt
a eẽ tutores qui uł remouẽtur
a tutela obid qd̾ suspei ͭiᷤ uisi fr̃:
ł ex iusta cã sese ͬ exfusant honꝰ
administͣnde tutele deponunt

Expanded text:
perit, ceterae non pereunt. sed pupilli et pupillae capitis deminutio, licet minima sit, omnes tutelas tollit. Praeterea qui ad certum tempus testamento dantur tutores, finito eo, deponunt tutelam. Desinunt autem esse tutores, qui vel removentur a tutela ob id quod suspecti visi sunt, vel ex iusta causa sese excusant et onus administrandae tutelae deponunt
Abbreviated transcription (Latin):
annũ completum: curatores ac¬
cipiunt. Quilis pub̾es sint: adis
tñ eins etatis sunt: ut negõa
sua cueri non posst. ¶Dantur a
curatores ab eisd magratib a
quib ⁊ tutores. S curator testõ¬

Expanded text:
m annum completum curatores accipiunt; qui licet puberes sint, adhuc tamen huius aetatis sunt, ut negotia sua tueri non possint. Dantur autem curatores ab isdem magistratibus, a quibus et tutores. sed curator test
Abbreviated transcription (Latin):
atutela lib̾antur. ¶ pub̾tate
autem ueteres quid̃ non solum
ex annis. s ĩ ex huii corꝑis in
masculis exstimari uolebant.
sra aut̃ maiestas dignumẽe
pletum: illico micium acciꝑe
disposuimꝰ. antiquitatis nor¬
mam infemineis ꝑsonis bñ
poĩtã in suo ordine relmꝙ̃tes.
u̾ post .xii. annũ completum:
uirpotñtes eẽ credantur.
Itm̃ finitur tutela si arrogati
nit : ut desinat eẽ tutor ex¬
istente ꝯdicone ¶ Simili mͦ fi¬

Expanded text:
tutela liberantur. pubertatem autem veteres quidem non solum ex annis, sed etiam ex habitu corporis in masculis aestimari volebant. nostra autem maiestas dignum esse  annum completum illico initium accipere disposuimus, antiquitatis normam in femininis personis bene positam suo ordine relinquentes, ut post duodecimum annum completum viripotentes esse credantur. Item finitur tutela, si adrogati nit, ut desinat esse tutor existente condicione. Simili modo fi
Abbreviated transcription (Latin):
gare ut alitui restituat łie
gatariũ ꝙͣuis alegatario le¬
gari non possit ¶ pot̃ ã quis ñ
solũ ꝓprias res testatoris ꝑ fid̾i¬
ꝯmissum relinq̃re: s nr̃dis aũ
legatarii. aũ fideiꝯmissarii:

Expanded text:
gare ut alicui restituat, vel legatarium quamvis a legatario legari non possit. Potest autem non solum proprias testator res per fideicommissum relinquere, sed et heredis aut le
Abbreviated transcription (Latin):
pbre h mgebat: ut tunc ꝯstitu¬
a pͥmordio ingrediamini digni
tanto honore. tantaq reꝑti feb¬
titate ut ⁊ initium uob̾ ⁊ finis le¬
gum erudic̃onis auote prnicipa.¬
tribimianũ nͨ non ⁊ cec̾os ires
illustres ⁊ facimdissimo fetimꝰ.
inhos auatuor libros easdẽ łnti
desuetudine inumbͣtum: ab imꝑi¬
au remedio illimnnatũ est. ¶ Quas
ex om̃ib antiquoꝵ instituconib
instituconim ꝙͣ rr̃ cotidianaꝵ
quis muitis comtariis compoĩtas
bur eis acõmodanimꝰ. ¶Ssima
ita oꝑe ⁊ aiacri studio has nr̃as
ditos ostñdite. u spes uos płtħrima

Expanded text:
contingebat, ut tunc constitua primordio ingrediamini, digni tanto honore tantaque reperti felicitate, ut et initium vobis et finis legum eruditionis a voce principaTribonianum nec non ceteros viros illustres et facundissimos confecimus, in hos quattuor libros easdem instidesuetudine inumbratum ab imperiali remedio illuminatum est. Quas ex omnibus antiquorum institutionibus institutionum quam rerum cottidianarum aliisque multis commentariis compositas bur eis accommodavimus. Summa itaque ope et alacri studio has leges ditos ostendite, ut spes vos pulcherrima
Abbreviated transcription (Latin):
maueste em non sostim armis de¬
coratam. s ⁊̃ legibus oͦpcct᷑ ẽẽ ar¬
matam ut utrumq tempꝰ ⁊ bes¬
oꝵ ⁊ patis cecte possit gub̾nari.
et prnceps Romanus nictor ex¬

Expanded text:
maiestatem non solum armis decoratam, sed etiam legibus oportet esse armatam, ut utrumque tempus et bellorum et pacis recte possit gubernari, et princeps Romanus victor ex
Abbreviated transcription (Latin):
diciomͣromane np̃o addite tm¬
gibo cam a nob̾ ꝓmulgatis cͣx cõ¬
poĩtis reguntur. F et cũ sacratissi¬
mas ꝯstones antea confusas: in
luculũtam ereximus comonaciã
tt̃ nr̃am extendimus curam ad.
iinensa prudntie uetis uoluia
⁊ opus desꝑatum cͣn ꝑ medium ꝓ¬
fimdum eintes celesti fauore ĩa¬

Expanded text:
icioni Romanae nostroque additae imgibus iam a nobis vel promulgatis vel compositis reguntur. Et cum sacratissimas constitutiones antea confusas in luculentam ereximus consonantiam, tunc nostram extendimus curam et ad immensa prudentiae veteris volumina et opus desperatum, quasi per medium profundum euntes, caelesti fa
Abbreviated transcription (Latin):
diculis qui testm̃ p̾cesẜunt posse
fideiꝯmissũ peti. si appareat eum
qui pꝰea testm fec̾at a uolũtate ꝙ
Oodicillis exp̾sserat: ñ recessisse.
¶Codicillis aut hrditas n darin
adimi pot̾. ne confundat᷑ ⁊iuis
dicillis n dari. n adimi pot̾. nã
ꝑ fideiꝯinissũ irditas codicur iu
instituto codicillis adic̾e̾. n sub¬

Expanded text:
dicillis qui testamentum praecedunt posse fideicommissum peti, si appareat eum qui postea testamentum fecerat a voluntate quam codicillis expresserat non recessisse. Codicillis autem hereditas neque dari neque adimi potest, ne confundatur ius dicillis neque dari neque adimi potest: nam per fideicommissum hereditas codicillis iurheredi instituto codicillis adicere nequ
Abbreviated transcription (Latin):
lex iuliam soli tm̃m᷑ reb locum
haberat que ytalite fu̾ant ⁊ ali¬
enac̃ones ihiberat que mita
muliere fiebant. ypobecasaut
imposiimꝰ. ut ĩ ineas resque ĩ
ꝓuinciali solo poĩte st̃: int̾dicta
sit alienac̃o ur obligõ. ⁊ neutrũ¬

Expanded text:
lex in soli tantummodo rebus locum habebat quae Italicae fuerant, et alienationes inhibebat quae invita muliere fiebant, hypothecas autem imposuimus, ut etiam in eas res quae in provinciali solo positae sunt interdicta fiat alienatio vel obligatio, et neutru
Abbreviated transcription (Latin):
pabilis apparuit. accedẽ ad
uentuãm ordinatioẽm. Qui
enĩ ita ordinatur. ex ħ multa
⁊ meliora cognoscit p̃ceptoꝵ.

Expanded text:
pabilis apparuit, accedere ad venturam ordinationem. Qui enim ita ordinatur, ex hoc multa et meliora cognoscit praecepto
Abbreviated transcription (Latin):
tem solatsu siũi manu sua ab
erogatorib dextͣ suscepisse.
⁊ huiꝰ mõi gesta relatione a
ex q uo ꝓfatus fuit inim̾andoᷤᷤ
ad nr̃am referat pietatem.

Expanded text:
tem solacium suum manu sua ab erogatoris dextera suscepisse: et huiusmodi gesta relatione a ex quo profectus fuerit, numerandos ad nostram referat pietatem.
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatem habe debitoẽm hoc
ipe p̃bentem huiꝰmoi cautio¬
ne arbnt̾o iudicantis q̃lem om̃i¬
mͦ ẽ daẽ possibile. Andiꝙ enim
ita creditorib ꝓuidendũ ẽ. ut ñ
debitoes guentur ¶ Et ab solute
creditõem pom̃uus. antiqs seq̃u¬
tes leg̾es. omẽm qui actioẽm ha¬
bere cc̃ aliq̃m põt. licr n sit mu¬
tuum gstũ s alit quidlã cc̃tus
consistitꝰ Argñtaioꝵ qͥppe
sponsionib ꝓpͥt utilitatẽ cc̃tuũ
in ordine moderno duantibus.
¶Que gͥ a nob̾ ꝓ cautela subiectoꝵ
sanctita sũt Cognoscens tua e¬
nuientia sollempnib ꝓg̃mati.¬
bus ⁊ hic ⁊ ĩ om̃iditiõẽ fici mani

Expanded text:
itorem hoc agere, praebentem huiusmodi cautionem arbitrio iudicantis, qualem omnimodo est dare possibilis. Vndique enim ita creditoribus providendum est, ut non debitores graventur. Et absolute creditorem ponimus, antiquas sequentes leges, omnem, qui actionem habere contra aliquem potest, licet non sit mutuum gestum, sed alter quidam contractus consistat. Argentariorum quippe, sponsionibus propter utilitatem contractuum in ordine moderno durantibus. Quae igitur a nobis pro cautela subiectorum sancita sunt, cognoscens tua eminentia sollemnibus programmatibus et hic et in omni dicione fieri mani
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑe ⁊ ꝑ ħ hałe consolatioẽm. Qͥa
si aurum ñ recip̃. aut aliud rex
que portũ possũt ⁊ tam licce. ei pꝰ¬
sessicem ñ mutilem habe .S. ħ qͥ¬
de sit dem̃tia quedã clara legis. ag¬
noscant aut. creditoẽs quia ⁊ si nõ
hãc conscͥpsissemus legem necessita¬
tis ratio ad ħ cãm ꝑducet. Si enim
ñ sit idoneus pecciũaꝵ debitor. nec
ullus emptorͭ  nicħ aliud facturꝰ
eãt quam ꝓpͥis ceile. ⁊ rursus res
ad creditoem mĩto uenirent. au¬
rũ ꝑciꝑe ñ ualũtem. Quã obrem
cẽt creditõem ⁊ debitoem. ħnos

Expanded text:
er hoc habere consolationem quia, si aurum non recepit aut aliud rerum quae portari possunt, tamen licet ei possessionem non inutilem habere. Sed hoc quidem sit clementia quaedam clara legis: agnoscant autem creditores quia, etsi non hanc conscripsissemus legem, necessitatis ratio ad hoc causam perduceret. Si enim non sit idoneus pecuniarum debitor nec ullus emptor, nihil aliud facturus erat quam propriis cedere, et rursus res ad creditorem merito venirent aurum percipere non valentem. Quamobrem ceret creditorem et debitorem, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
qi ĩ pot̾tate moriẽtis fu̾int. ułi
filiꝰ filiaue. nepos neptisue. ex¬
eo filio. ꝓnepos ꝓneptis ue. ex
nepote filiꝗ nato. ꝓgnatꝰ ꝓs¬
nata ue. ¶ Nec inc̾est utr̾ na¬
turales suit lib̾i: an adoptini

Expanded text:
i in potestate morientis fuerunt, ueluti filius filiaue, nepos neptisue ex filio, pronepos proneptisue ex nepote filio nato prognatus prognataue. nec interest, utrum naturales sint liberi an adoptiui
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. aAgentes in reb in curis
agendis ⁊ enictorib publi¬
cis cursis insꝑmendis nr̃oꝵ
memores p̃ceptoꝵ credimus
momnib uelle ꝓfutura.
rei .p. ideoq solos agentes
in reb in ħ genere uissimꝰ ob¬
sequiũ adhibere ⁊ nõ ab auo
lid iligentia ꝓuidebunt ne
quis cͣc euictionis auctoritatẽ
moneat. cursum. ł amplius pꝰ¬
tulet. ꝗͣ cõ cessit euectio quis¬
quis igitur aliquid tale per
b festinare memoiet mob se¬
quiũ nectium ncc p̃ualeat
ꝯ tumaria uł dignitas er go
in mirũ ueramus exposci ꝓ
ani malib incursu iinime
constitutis ꝙ si forte aliquis
extimauerit ꝓpetrund̾ eius
q̃ driplũ ꝙ accepit ĩ ferre
cogatur.

Expanded text:
ris agendis et evectionibus publici cursus inspiciendis nostrorum memores praeceptorum credimus in omnibus velle profutura rei publicae: ideoque solos agentes in rebus in hoc genere iussimus obsequium adhibere, et non ab alio li diligentia providebunt, ne quis contra evectionis auctoritatem moveat cursum vel amplius postulet, quam concessit evectio. quisquis igitur aliquid tale perpbus festinare memoret in obsequium necessarium, nec praevaleat contumacia vel dignitas. Ergo nummum vetamus exposci pro animalibus in cursu minime constitutis. quod si forte aliquis aestimaverit perpetrandum, eius quadruplum quod accepit inferre cogatur.