comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stigͦ aliqͥd : qr nidil fecisti ipsũ enĩ nichil: aliquid est
Habent aut̃ & ipsũ dnm̃ infine sententiȩ ponentẽ hoc uer¬
bũ: ubiait & in occulto loquutꝰ sũ nidnl. Ergolegant : &¬
taceant. Quia gͦ ds̃omĩa quȩ ñ desegenuit seđ ꝑuerbũ suũ
fecit ñ dehis reb: quȩiã erant sed dẽ his quȩ omino nerant
hoc ẽ denidulo fecit : ia dicit apłs. Quiuocat ea quȩ non
st̃ tanquã sint Aꝑtiꝰa ut̃ in libro machabeoꝵ scriptũ ẽ
Oro te fili respice ad celũ & tra : & omĩa quȩ in eis sunt
Vide & sato qr ñ erant: ex quib nos fetit dñsds. Et qõ osal
moscriptũ .ẽ. ipse dixit & facta st̃ manifestat qđ non dese
ista genuerit sed uerbo aq imperio fecerit. Qđ aut̃ non
de se: utiq denidnlo Non enĩ erat aliud unde faceret
enĩ deipso ẽ potest dici& ex ipso, Non aut̃ om̃e qđ ex ip¬

Expanded text:
sti ergo aliquid, quia nihil fecisti; ipsum enim nihil aliquid est. sti ergo aliquid, quia nihil fecisti; ipsum enim nihil aliquid est. habent autem et ipsum dominum in fine sententiae ponentem hoc uerbum, ubi ait: et in occulto locutus sum nihil. ergo legant et taceant. Quia ergo deus omnia, quae non de se genuit, sed per uerbum suum fecit, non de his rebus, quae iam erant, sed de his, quae omnino non erant, hoc est de nihilo fecit, ita dicit apostolus: qui uocat ea, quae non sunt, tamquam sunt. apertius autem in libro MachabOro te, fili, respice ad coelum, et terram, et omnia quae in eis sunt: vide, et scito quia non erant, ex quibus nos fecit Dominus Deus . Et ilmo scriptum est: ipse dixit, et facta sunt, manifestum, quod non de se ista genuerit, sed in uerbo atque imperio fecerit; quod autem non de se, utique de nihilo. non enim erat aliud, unde faceret.enim de ipso est, potest dici "ex ipso;" non autem omne, quod" ex ip
Abbreviated transcription (Latin):
Ant᷑ Osaut̃ nec habere modũ dicendus ẽ ne finisciꝰ dici pute¬
t᷑. Nec idõ tam̃ inmoderatꝰ ẽ: a quo modꝰ omĩs reb tribuit᷑ ut ẽẽ.
Aliquo modo possint nec rursũ moderatũ oporte dicidm̃. tan¬
quã ab aliquo modũ acceperit : Si aut̃ dicamꝰ eũ sũmũ modũ
forte aliqͥd dicimꝰ si tam̃ in eo qđ dicimꝰ sũmũ modũ intelliga
mꝰ sũmũ bonũ . Omis enĩ mođus in quantũ modus ẽ. bonꝰ.ẽ.
Vnde om̃ia moderata modesta modificata dicisine laude ñ
posst̃ : quã quã sub alio intellectu modũ ꝓfine ponamꝰ &
nullũ modũ dicamꝰ ubi nullus ẽ. finis. Quod aliquando cũ
laudedicit᷑: sic̃ dictũ ẽ ⁊ regnieiꝰ ñ erit finis. Posset enĩ dici
etiã ñ erit modus : ut modus ꝓfine dictꝰ intelligeret᷑ Nã qͥ
nullo modo regnat : ñ utiq regnat. Malus gͦ modus ul
mala speciesuł malus ordo aut̃ idõdicunt᷑ qx minora st̃ quã
eẽ debuer̃ : Aut qr non insreb: accomodant᷑ quib: ac como¬

Expanded text:
 dici putetur. Nec ideo tamen immoderatus est, a quo modus omnibus tribuitur rebus, ut aliquo modo esse possint. Nec rursus moderatum oportet dici Deum, tanquam ab aliquo modum acceperit. Si autem dicamus eum summum modum, forte aliquid dicimus; si tamen in eo quod dicimus summum modum, intelligamus summum bonum. omnis enim modus, in quantum modus est. bonus est: unde omnia moderata, modesta, modificata dici sine laude non possunt, quamquam sub alio intellectu modum pro fine ponamus et nullum modum dicamus, ubi nullus est finis: quod aliquando cum laude dicitur, sicut dictum est: et regni eius non erit finis. posset enim dici etiam "non erit modus," ut modus pro fine dictus intellegeretur; nam qui nullo modo regnat, non utique regnat. Malus ergo modus uel mala species uel malus ordo aut ideo dicuntur, quia minora sunt quam esse debuerunt aut quia non his rebus accomodantur, quibus accommo
Abbreviated transcription (Latin):
quã ñuidit id ẽ non passa ẽ mortua caro dnĩ sic̃ in pro¬
phetia p̃diccũ erat. Nec dabis sem̃ tuũ uidere corrupti¬
Nã uul neratã eẽ confixione clauorũ & ꝑcussam de lancea quis
consumat: bonũminuendo crescit corruptio. Qđ si penitꝰ
ab sũpserit : sic̃ nullũ bonũ ita nulla natura remanebit
qriã corruptio qđ corrũ pat ñ erit & idõ nec ipsa putre¬
doerit : qr ubi sit omino ñ erit : Idõ quippe ⁊ parua atq
exigua iã cõmuni loquendi usu modica dicunt᷑ : qr modus
in eis aliquis restitit sine quo noniã modica. sed omino nulla
st Illa aut̃ quȩ ꝓpt̃nimiũ ꝓgressũ dicunt᷑ in modica : ⁊ psa m¬
mietate cul pant᷑. sed tam̃ etiã ipsa sub dõ qͥ omia inm̃sura &

Expanded text:
quam non uidit, id est non passa est mortua caro domini, sicut in proquam non uidit, id est non passa est mortua caro domini, sicut in prophetia praedictum erat: nec dabis sanctum tuum uidere corruptinam uulneratum esse confixione clauorum et percussum de lancea quis consumat, bonum minuendo crescit corruptio. quod si penitus absumpserit, sicut nullum bonum, ita nulla natura remanebit, quia iam corruptio quod corrumpat non erit. et ideo nec ipsa putredo erit, quia ubi sit omnino non erit. Ideo quippe et parua atque exigua iam communi loquendi usu modica dicuntur, quia modus in eis aliquis restitit, sine quo iam non modica, sed omnino nulla sunt illa autem, quae propter nimium progressum dicuntur immodica. ipsa nimietate culpantur: se
Abbreviated transcription (Latin):
qđ naturelit̃ ẽ qm̃ om̃e qđ naturalit bonũ ẽ. Om̃isitaq na¬
turabona ẽ : & om̃e bonũ adõ .ẽ. Omĩs gͦ natura : Adõ est
Dolor aut̃ qđ p̃cipuȩ malũ non nulli arbĩtrant᷑ siue in animo
sit siue in corpore : nec ipse potest eẽ nisi innaturis bonis
Hoc enĩ ipsũ qđ resistit ut doleat quodã modo recusat non. ẽẽ
qđ erat: qrbonũ aliqđ erat . Sed cũ ad meliꝰcogit᷑ utilis
dolor ẽ. Cũ ad deteriꝰ in utilis. In animo gͦ dolorẽ facit
uoluntas resistens pocestatimaiori : incorpore dolorẽ facto
sensus resistens corpori potentiori. Sunt aut̃ mala sine do¬
lore peiora. Peuis ẽ enĩ gaudere de iniquitate : quam
dolere de corruptione. Uerũ tam̃ etiã tale gaudiũ non po¬
test eẽ nisi ex ademptione bonoꝵ inferioꝵ: sed iniqui¬
tas ẽ desertio melioꝵ Itẽ in corpore meliꝰ uulnꝰ cũ dolore
quã putredo sine dolore : quȩ specialit̃ corruptio dicitur

Expanded text:
omne, quod naturaliter est, bonum est. omnis itaque natura bona est et omne bonum a deo est; omnis ergo natura a deo est. Dolor autem, quod praecipue malum nonnulli arbitrantur, siue in animo sit siue in corpore, nec ipse potest esse nisi in naturis bonis. hoc enim ipsum, quod restitit, ut doleat, quodam modo recusat non esse quod erat, quia bonum aliquod erat. sed cum ad melius cogitur, utilis dolor est, cum ad deterius, inutilis. in animo ergo dolorem facit uoluntas resistens potestati maiori; in corpore dolorem facit sensus resistens corpori potentiori. sunt autem mala sine dolore peiora; peius est enim gaudere de iniquitate quam dolere de corruptione . uerumtamen etiam tale gaudium non potest esse nisi ex adeptione bonorum inferiorum; sed iniquitas est desertio meliorum. item in corpore melius est uulnus cum dolore quam putredo sine dolore, quae specialiter corruptio dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
faciat sed unde aliquid fiat Nec ista gͦ hle malũ dicenda
ẽ : quȩ non ꝑ aliquã speciẽ sentiri sed ꝑ omimodã specici priua¬
tionẽ cogiari uix potest. Habet enĩ & ipsi capacitatẽ for¬
marũ Nã si capere impositã abarcifice formã non possec
nec materies utiq diceret᷑ Porro sibonũ aliquod ẽ forma
unde qͥea p̃ualene formosi appellant᷑ sic̃ abspetie speciosi
ꝓculdubiobonũ aliqđ ẽ etiã capacitas formȩ sic̃ qr bonũ
ẽ sapientia nemodubitat qđ bonũ sit capacẽ eẽ sapientiȩ
Etquia om̃e bonũ adõ : neminẽ oporte dubrare etiã istã¬
dsnr̃ famulo suo dixit. Ego sũ qui sũ. Et dices̃ filiis isrł
Qui ẽ misit me aduos . Vere enĩ ipse .ẽ qr in cõmucabilis ẽ.

Expanded text:
faciat, sed unde aliquid fiat. nec ista ergo hyle malum dicenda faciat, sed unde aliquid fiat. nec ista ergo hyle malum dicenda est, quae non per aliquam speciem sentiri, sed per omnimodam speciei priuationem cogitari uix potest. habet enim et ipsa capacitatem formarum; nam si capere impositam ab artifice formam non posset, nec materies utique diceretur. porro si bonum aliquod est forma, unde quia ea praeualent, formosi appellantur, sicut a specie speciosi, procul dubio bonum aliquid est etiam capacitas formae; sicut quia bonum est sapientia, nemo dubitat, quod bonum sit capacem esse sapientiae. et quia omne bonum a deo, neminem oportet dubitare etiam istaDeus noster famulo suo dixit, Ego sum qui sum; et, Dices filiis Israel, Qui est misit me ad vos . Vere enim ipse est, quia incommutabilis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ inimici essemꝰ reconciliati sumꝰ dõ ꝑmortẽ filii eiꝰ : multo
magis reconciliati salui erimꝰ inuita ipsus . Quia uͦ etiã cũ
peccatorib pena debita reddit᷑. ñ ẽ iniqͥtas apud dm̃ sic di¬
cit. Quid dicemꝰ Nunquid ds̃ iniquus qͣui infert iram:
Absit Vno aut̃ loco & bonitatẽ & seueritatẽ a billo ẽẽ. breui¬

Expanded text:
rtem Filii ejus; multo magis reconciliati, salvi erimus in vita ipsius . Quia vero etiam cum peccatoribus poena debita redditur, non est iniquitas apud Deum, sic dicit: Quid dicemus? Numquid iniquus Deus, qui infert iram ? Uno autem loco et bonitatem et severitate
Abbreviated transcription (Latin):
bo abscondita a constitutione mundi Vł illuo. Dies diei eruatuat
uerbũ Om̃is aut̃ sermo hominũ ex sensu cogitationis gmnit᷑ ac mo¬
cũ non ante cogitatione ꝑcepto motu id ad qđ impuilsa sit mens loqͥ¬
t sedignoraentȩ sensu. sp̃s uocẽ inũba distinguat Nc enĩ quã uis

Expanded text:
bo abscondita a constitutione mundi ; vel illud: Dies diei eructat verbum . Omnis autem sermo hominum ex sensu cogitationis initur ac mod dicitur: cum non ante cogitatione motuque percepto id ad quod impulsa sit mens loquatur, sed ignorante sensu spiritus vocem in verba distinguat. 3. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
fugere qͥsꝗ nisi qđ odit optabit. neq nisi qđ diligit obtinere nitet᷑ Lȩcatꝰ
gẽ ñ inhȩc tantũ quȩ obȩdientia legis explent᷑ intent᷑ ẽ Ad aliqͥo aut̃ sẽ
Aliud necesse ẽ ꝑ opꝰ legis extendat Liqͦ p̃terea in officiosit : audiamꝰ¬

Expanded text:
fugere quisquam nisi quod odit optabit, neque nisi quod diligit obtinere nitetur. Laetatus fugere quisquam nisi quod odit optabit, neque nisi quod diligit obtinere nitetur. Laetatus gem, non in haec tantum quae per obedientiam legis explentur intentus est: ad aliquid autem se aliud necesse est per opus legis extendat. Et quo praeterea in officio sit, audiam
Abbreviated transcription (Latin):
sã insectandi sereliqͥsset & ꝑmulta pͥncipũ & gentiũ odiasciret: ꝓpt̃
sũ uos ꝓpt̃ iustitiã. gaudece & exultate qm̃ merces urã copiosa ẽ.
incelo : post pͥncipũ odia formidinẽ uerbi dĩ ita conseq̃ntib: tẽpe¬
rauit. Lȩcabor ego suꝑeloqͥa tua : sic̃ qui muenit spolia multa:
Fuit gͦ formidims neꝑsequutionib pͥncipũ indigne subderet᷑ aut cede¬
ret qr & causã odioꝵ p̃buisse ñ scĩ ẽ & dĩ grãm metu scłi amisissẽ. sine
uenia sit : Sed spolia inuenire uictora ẽ certe ea exse p̃buisse ĩa uicti
Cit : refert quȩdã impetatis spolia deuictis. Scit enĩ scđ mn e uangelia
ligatũ eẽ indomosua fortẽ & armissuȩ potestatis exutũ. diripienda ĩã
dese fidelib spolia p̃buisse Ietat᷑ gͦ nc̃ in eloqͥis dĩ tanꝗͣ qui multa sp̃o¬
lia inueniat cũ fracta impioꝵ potestate uiccor fidei ꝑmanens : om̃ib:
eos armis seu impietatis seu calliditatis exuerit. Sed huiꝰ letitiȩ affecꝰ

Expanded text:
sam insectandi se reliquisset, et per multa principum et gentium odia sciret proptsum uos propter iustitiam; gaudete et exultate, quoniam mercis uestra copiosa est in caelo, post principum odia formidinem uerborum dei ita consequentibus temperauit: 1 lsetabor ego super eloquia tua, sicut qui inuenit spolia multa. fuit ergo formidinis, ne persecutionibus principum aut indigne subderetur aut cederet, quia et causam odiorum praebuisse non sancti est, et dei gratiam metu saeculi amisisse sine uenia sit. sed spolia inuenisse uictoris est: certe ea ex se praebuisse iam uiccit, refert quaedam impietatis spolia de uictis. scit enim secundum euangelia ligatum esse in domo sua fortem et armis suse potestatis exutum diripienda iam de se fidelibus spolia praebuisse. lsetatur ergo nunc in eloquiis dei, tamquam qui multa spolia inueniat, cum eos armis seu impietatis seu crudelitatis exuerit. 3. Non convenit nisi lege
Abbreviated transcription (Latin):
di spandi p̃candiq consticuit euanglicũ iuirũ ꝑfectȩ legis obseruatio¬
ne consãmans Itquã ꝗ om̃a quȩ uł diuinȩ uoluntati placta uł huna¬
ne spe ꝓposita st̃ Aut agat aut testet᷑ aut seruet memunt tam̃ in qꝰ
obseriuantiȩ genere mandatoꝵ om̃iũ capit ac sũma consistat scitq quio
ad nõ suo etiã abipsis qͥb cõmutendȩ daues cȩloꝵ erant apłis quererttur
Nanq cũ int̃ se opiniomib: ac stuoiis desiderent sibiq singuli principatũ
tat aut poseit dñs meritihiuꝰ ac nominis p̃miũ unde petendũ eẽt often¬
dens : ait Quiuult eẽ ex uob maor: fiat om̃iũ minmꝰ. Om̃senĩ qͥ se
humiliauert exaltabit & quise exaltauerit humiliabit : inhumilta¬
titesciluet docuit omã fidei nomina & p̃mia contineri. Vcilisimũ itaq
ẽ. obrepentis diuinis p̃ceptis omẽm intraseipsũ humanȩ insolentiȩ
Acpetulantiȩ inanitatẽ fractã ꝓtritãq ꝓhibe seseq di & magnificentue

Expanded text:
constituit, evangelicum virum perfecta legis observatione consummans. Et quamquam omnia, quae vel divinae voluntati placita, vel humanae spei proposita sunt, aut agat aut testetur aut speret; meminit tamen in quo observantiae genere mandatorum omnium caput ac summa consistat; scitque quid a Domino suo, etiam ab ipsis, quibus committendae claves coelorum erant, Apostolis quaereretur. namque cum inter se opinionibus ac studiis dissiderent sibique singuli principatum tat aut poscit, dominus, meriti huius ac nominis praemium unde petendum esset, ostendens ait: qui uult esse ex uobis maior, fiat omnium minimus: omnis enim, qui se humiliauerit, exaltabitur, et qui se exaltauerit. humiliabitur. in humilitate scilicet docuit omnia fidei nomina et praemia contineri. utilissimum itaque est oboedientes diuinis prseceptis omnem intra se ipsos humanse insolentiae ac petulantise inanitatem fractam protritamque cohibere, seseque dei et magnificentia
Abbreviated transcription (Latin):
ut adid qđ statutũ a se sibiq cõplacitũ .ẽ. etiã diuinȩ sententiȩ exam̃
exoptet non hicaut alios aut scipsũ iudicans corrupti sens opinione
deflectit᷑ neq aueri iudicio ira. Aut gr̃a. Aut odio Aut amore decedit.
ñignarꝰ huiꝰ euangelicimandati . Quõ enĩ iudicio iudica uerias iudica¬
bit᷑ deuob. Sed ne ille qͥdẽ iudicii sui iudiciũ ꝑtimescit : qui ait : ł go
aut̃ ñ iudicaui quicꝗͣ scire me. nisii & hunc crucifixũ. In hac igit᷑¬
iudicii sui securitate ꝓpħa tẽ pꝰ redẽptionis expectans redimise & ꝓpt̃
eloquia dĩ uiuificari p̃cat᷑. Venundati enĩ sub peccato & redẽption
& iustificatione in sanguine dni liberabim᷑. Hoc legis latio hoc omis
sp̃s ꝓphetiȩ hoc patriarcharũ spes hoc angłoꝵ uoces hoc toto scłi tẽꝑe
dium eloquii sermo testatꝰ ẽ. Ob qđ redimi acuiuificari se dep̃catur

Expanded text:
ut ad id, quod statutum a se sibique conplacitum est, etiam diuinae sententiae examen ut ad id, quod statutum a se sibique conplacitum est, etiam diuinae sententiae examen exoptet. non hic aut alios aut se ipsum diiudicans corrupti sensus opinione deflectitur, neque a ueri iudicio ira aut gratia aut odio aut amore decedit, non ignarus huius euangelici mandati: quo enim iudicio iudicaueritis, iudicabitur de uobis. Sed ne ille quidem iudicii sui iudicium pertimescit, qui ait: ego autem non iudicaui quicm . In hac igitur judicii sui securitate propheta tempus redemptionis exspectans, redimi se et propter eloquia Dei vivificari precatur. Venundati enim sub peccato, redemptione et justificatione in sanguine Domini liberabimur. Hoc legislatio, hoc omnis spiritus prophetiae, hoc patriarcharum spes, hoc Angelorum voces, hoc toto saeculi tempore divini eloquii sermo testatus est: ob quod redimi ac vivificari se deprecatur
Abbreviated transcription (Latin):
hic ne sesa& rex gppłia & dõ acdnõ suo seđmcarnẽ inseminis sui originẽ
de putat᷑ꝰ int̃has scłi infestationes ac spũaliũ neqͥtiarũ pugnas solaas
talia ddm̃ p̃cationis suȩ abitione pclamat Vlidehumilitatẽ meã duer¬
Noneñ aduersũ in seccantes se armis belli resisait nec humine indigna¬
etonis impatiens rapit adultionẽ sua & potentiȩ tẽpus aregni sed
obid e sit humilis dep̃cat᷑ memoriã legis di in humilitatis conseruatione
eẽ declarans. Reseruans itaq: om̃ia iudicio diuino & eripi se obhumili¬
tatis meritũ deposcens qui innullo aduersũ dĩ constitutiones adũsũ
odia humana adũ sũ p̃sentiũ molestiaꝵ inpatientiã moueret᷑. nichilq
in hoc nc̃ scło sibi dehis iudicandũ eẽ decerneret consequent̃ hȩc a¬
didit iudica iudiciũ meũ & redime me ꝓpt̃ eloquiũ tuũ uiuifica
me. Magnȩ & securȩ c̃scientiȩ uox ẽ iudicii sui iudiciũ postulare :

Expanded text:
heta et Deo ac Domino suo secundum carnem in seminis sui originem deputatus, inter has saeculi infestationes ac spiritalium nequitiarum pugnas sola ac tali ad Deum precationis suae ambitione proclamat, VERS. 153: Videnon enim aduersum insectantes se armis belli resistit, nec humanae indignationis inpatiens rapit ad ultionem suam et potentiae tempus et regni. sed ob id, quia sit humilis, deprecatur, memoriam legis dei in humilitatis conseruatione esse declarans. Beseruans itaque omnia iudicio diuino et eripi se ob humilitatis meritum deposcens, qui in nullo aduersum dei constitutiones, aduersum odia humana, aduersum praesentium molestiarum patientiam moueretur nihilque in hoc nunc saeculo sibi de his iudicandum esse decerneret, consequenter haec addidit: iudica iudicium meum et redime me; propter eloquium tuum uiuifica me. magnae et securae conscientise uox est iudicii sui iudicium postulare,
Abbreviated transcription (Latin):
de speculo imaginante uł subdiuinoꝵ ũboꝵ occulta ꝓfundaq ratio¬
ne spũ ꝓphetiȩ mags quã intelligentiȩ humanȩ sensu ꝓferebanͦ¬

Expanded text:
de speculo imagine antelata uel sub diuinorum uerborum occulta profundaque ratiode speculo imagine antelata uel sub diuinorum uerborum occulta profundaque ratione, spiritu prophetiae magis quam intellegentise hu
Abbreviated transcription (Latin):
uiro erant ꝓpͥa iuxta hebraicoꝵ elem̃toꝵ ordinẽ cõphensis nȩ̃ ꝓpha
ut oratio eiꝰ dõsit ꝓxima dep̃cat᷑. Apppiet oratio mea in conspectu
tuodñe scđm eloquiũ tuũ đdam intellectũ. Multa s̃ quȩ totosꝰtilmo
orauit a dño Sedqr eloqͥa dĩ plurimũ in se obscuritatis prerũ cȩlestiũ
sacram̃ta cõplexa st : nc maxime ut intellect᷑ huiꝰ eloqͥi dĩ sit dignꝰ p̃¬
catur
Acpͥmũ ordinẽ modestȩ spei suȩ tenuit. cũ ꝓximĩ fieri conspectui dĩ o
rationẽ suã poscit. Seqͥensiã ꝑgradũ altioris ꝓfectꝰ postulatio eiꝰ itera¬
tuũ eripeme : pppinqͣntis orationis adc̃spectũ dĩ hc fuit ordo ut
cũ cepiss& eẽ ꝓxima in troir& et iã eloqͥodĩ intellecto eripi se scđm
idipsũ eloquiũ dĩ p̃cat᷑ Non eñĩ primũ ubi ẽ intelletꝰ ibi salus c̃
sed intelligentia adepta salus ẽ obtinenda. Et qr hȩc eadẽ ꝑ spm̃ ꝓ

Expanded text:
uiro erant propria. iuxta hebraicorum elementorum ordinem conprehensis nunc propheta, ut oratio eius deo sit proxima, deprecatur: adpropiet. oratio mea in conspectuundum eloquium tuum da mihi intellectum. multa sunt, quae toto psalmo orauit ad dominum. sed quia eloquia dei plurimum in se obscuritatis per rerum cselestium sacramenta conplexa sunt, nunc maxime. ut intellectu huius eloquii sit dei dignus, precatur. ac primum ordinem modestae spei suae tenuit, cum proximam frationem suam poposcit. Sequens jam per gradum altioris profectus postulatio ejus iteratuum eripe me. adpropinquantis orationis in conspectum dei hic fuit ordo, ut, cum c“pisset esse proxima, introiret; iam eloquio dei intellecto eripi se secundum idipsum eloquium dei precatur. non enim primum, ubi est intellectus, ibi salus est, sed intellegentia adepta salus est obtinenda. Et quia hsec eadem per spi
Abbreviated transcription (Latin):
gi diligit opꝰ scilic& legis qͣuitioꝵ om̃iũ & usus recidit᷑ & uoluntas
Sed postea iuicia iustitiȩ dĩ laudat hȩc enĩ ut sepe ad monuimꝰ plus sign¬
ficant quã agant dũ gesta ipsa notitionẽ nob ȩt̃nȩ dispositionis in sinuant
ut sabatireqes ut hebreus puer. ut t̾ra otiatura. ut annꝰ quinqͥ gesimꝰ sub
imaginis sacram̃to ñ parũ mom̃ti eẽ intelligunt᷑. hoc gͦ indie septies

Expanded text:
git diligit, opus scilicet legis, quia vitiorum omnium et usus reciditur et voluntas. Sed postea judicia justitiae Dei laudat. Haec enim, ut saepe admonuimus, plus significant quam agant, dum gesta notionem nobis aeternae dispositionis insinuant: ut sabbati requies, ut hebraeus puer, ut terra otiatura, ut annus quinquagesimus, sub imaginis sacramentorum 409 momentis intelliguntur. Hoc ergo in die septies
Abbreviated transcription (Latin):
tudĩ dignũ sit dõ isas cogitationes cordiũ. motꝰq noscente neq: consp̃ec¬
ueiꝰ qͥ inmundo sit corde condigno fidelis enĩ incȩlo testis hȩc dix̃ dñs¬

Expanded text:
tu dei dignum sit: deo ipsas cogitationes cordium et motus noscente, neque conspectu dei dignum sit: deo ipsas cogitationes cordium et motus noscente, neque conspectu eius, qui inmundo sit corde, condigno. fidelis enim in caelo testis hsec dix
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ sed quȩ alioꝵ cogitans carne se abstenturũ in scłm ne frẽm scandalizec
ꝓfessus ẽ. ad eo ꝑfectȩ caritatis & pacis tenuit affectũ ut ab ipso uitȩ cõ¬
munis usudũ modo causã offensionis absciđẽt tẽꝑaret. Pax gͦ retinen¬
pacis caritatisq p̃ceptis manens ꝓpħa. euanglicȩ spei de sidio detentꝰ ẽ
tua feci Salutaris. ib s .ẽ. Hoc eñciatio ex ebreo nominis hoc adioseph
angłs locutꝰ ẽ hoc simeon exinde in pace dimittendꝰ agnouit hoc reddita
dñi expectet : declarans omã legis mandata aduentũ dĩ unigeniti con¬
tinere : Testimonia qͦq dĩ custodiuit uehem̃tq dilexit. dic̃ns Custodi¬
uit anima mea testimonia tua. & dilexi ea uehem̃t̃. Custo diui man¬
datatua & testimonia tua q om̃s uiȩ meȩ in conspectutuo. Agens
ꝓpħa subiudice & scrutatore cordiũ dõ incustodia mandatoꝵ testimoni¬
orũq di ꝑmanet : ñ inuis scłi neq inuiis uitioꝵ & impietatis incedit

Expanded text:
 sed quae aliorum cogitans carne se abstenturum in saeculum, ne fratrem scandalizet, professus est. adeo perfectse caritatis et pacis tenuit adfectum, ut ab ipso uitse communis usu, dummodo causam offensionis abscideret, temperaret. pax ergo retinenpacis caritatisque prseceptis manens propheta. euangelicse spei desiderio detentus estua feci. salutaris Iesus est. hoc enuntiatio ex hebrseo nominis, hoc ad Ioseph angelus est locutus, hoc Simeon exinde in pace remittendus agnouit, hoc reddita lutare domini exspectet, declarans omnia legis mandata aduentu dei unigeniti contineri. Testimonia quoque dei custodiuit uehementerque dilexit dicens: custodiuit anima mea testimonia tua et dilexi ea uehementer. custodiui mandata tua et testimonia tua, quia omnes uise meae in conspectu tuo. agens propheta sub iudice et scrutatore cordium deo in custodia mandatorum testimoniorumque dei permanet, non in. uias saeculi neque uias uitiorum et impietatis incedit.
Abbreviated transcription (Latin):
midauit cormeũ. Graues qͥdẽ ꝓpħa & regissaul & principũ po¬
płi odii insectationes sustinec : qr piȩ conscientiȩ constantiã ferre
insrnagogis & stabitis ante reges & potestates intestimoniũ illis &
gentib:. Quin etiã constantiã p̃dicationis insinuas & c̃fessionis glo¬
riã doc̃ns ante eos fuerat adhortatꝰ dic̃ns. Om̃is qͥ confitebitur me

Expanded text:
et regis Saul et principum populi odia et insectationes sustinuit: quia piae conscientiae constantiam ferre in synagogis, et stabitis ante reges et potestates in testimonium illis et gentibus . Quin etiam constantiam praedicationis insinuans, et confessionis gloriam docens
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa dierũ constitutio ut angłoꝵ thronodĩ ascantiũ electio ut soũ¬
aliũ potesatũ & reͥescentiũ grãrũ in dño plenitudo Certe iudica st¬
pheȩ ordo ẽ qua fide: nã &ad tolerantiã ꝑseqͣutionũ formioo
uerboꝵ &letitia eloqͥoꝵ & odiũ imqͥtatis & amor legis & laudatio
iustiiȩ & om̃e om̃ino siqđ alud inlege mandatũ ẽ in hui tantũ
p̃cepti obseruatione concludit᷑ diliges ꝓximũ tuũ tanꝗͣ te ipe. Hocholo¬
caustis hoc sacrificiis om̃ib: maiꝰ ẽ. unũ atq idẽ sibi meminisse cũ aliis

Expanded text:
ipsa dierum constitutio, ut angelorum throno dei adstantium electio, ut spiritaliam potestatum et requiescentium gratiarum in domino plenitudo. certe iudicia iustpheticse ordo est, quam fidei. nam et tolerantia persecutionum et formido uerborum et laetitia eloquii et odium iniquitatis et amor legis et laudatio iustitiae et omne omnino, si quod aliud in lege mandatum est in huius tantum praecepti obseruatione concluditur: diliges proximum tuum sicut te ipsum. hoc holocaustis, hoc sacrificiis omnibus maius est, unum atque idem sibi meminisse cum alio
Abbreviated transcription (Latin):
qr mandata sua ueritas ẽ. Nichil illic anceps. nichil dubiũ: Totũ ue¬
ritatis ab solutione ꝑfectũ ẽ. Quȩ hoc maiore periculo negligunt᷑
quo magis ueritatis p̃cepto st̃ constituta: quatenꝰ aut̃ to ꝓpħa co¬
gnouerit subiet̃ dicñs. In itiis cognoui de testimoniis tuis. qr in ȩt̃¬
nũ fundastiea Hec lic& ꝓpħa de sedicat legẽdĩ ab exordio ipse co¬
gnoscens uniũ sȩ tam̃ ecđȩ c̃gruunt : quȩ ab in stitutione mundi
qͥ occisi abel clamantẽ sangiunẽ sciet qͥ pȩnȩ & indaim & in la¬
nech numerũ reputet qui trans latũ enoch. qͥ reseruatũ noe
qͥbenedictionẽ sem & iafem & maledictionẽ chã scrutatꝰ sit qͥ
melchiseded sacerdotẽ qͥ abrahã electũ isahaç ꝓmissũ. ia cobp̃
latũ. iosephuenditũ sc̃ficatũ uidã moysen nutritũ. eruditũ
& post ingentia latȩ legis sacram̃ta in uerbo dĩ mortuũ & iesum diui

Expanded text:
quia mandata sua ueritas est. nihil illic anceps, nihil dubium, totum uequia mandata sua ueritas est. nihil illic anceps, nihil dubium, totum ueritatis absolutione perfectum est: quae hoc maiore periculo negleguntur, quo magis ueritatis praecepto sunt constituta. Quatenus autem id propheta cognouerit, subdidit dicens: initiis cognoui de testimoniis tuis, quia in seternum fundasti ea. haec licet propheta de se dicat legem dei ab exordio ipse cognoscens, uniuersse aetati tamen congruunt, qu?e ab institutione mundi qui occisi Abel clamantem sanguinem sciet, qui p“nse et in Cain et in Lamech numerum reputet, qui translatum Enoch, qui reseruatum Noe, qui benedictionem Sem et Iaphet et maledictionem Cham scrutatus sit, qui Meselatum, Ioseph uenditum, sanctificatum ludam, Moysen nutritum, eruditum et post ingentia latae legis sacramenta in uerbo dei mortuum, et Iesum diuis
Abbreviated transcription (Latin):
auitor tates incor poretlẽ & imm̃sũ dim̃ entũsrptohue & cor¬
porali mundo intelligeremꝰ admixtũ uitiosis uͦ & ꝑ oꝑa sua emortuis ñ in¬
esse. Q uin etiã adhuc̃ diuinaꝵ atq inuisibiliũ rerũ intellectꝰ ex contẽ¬
platione corporaliũ rerũ naturisq seetat᷑. Solẽ uidemꝰ inquadã cȩli¬
& quantꝰ ꝑ om̃ia ẽ ita ubicunq: tantꝰ infundit᷑ Sed sidausas domoꝵ
fenestras incidet. Lum̃ qͥdẽ illiꝰ p̃sto ẽ : sed ipsa sibilucẽ eiꝰ quȩ obscura¬
tes cẽ debemꝰ : primũ ut liberis & ꝑ innocentiã patulis cordib nr̃ĩs
lum̃ suũ dignet᷑ in fundere. Deinde uti nos indiuinitatis suȩ sinua ge¬
recredamꝰ neq eũ ab eẽ cũ irascim᷑ cũ cȩdimꝰ cũ contẽnimꝰ cũ maledicimꝰ
cũ in ebriam᷑ cũ libidinam cũ diuina & humana negligimꝰ maiore con¬
tumelia eiꝰ intra quẽ hȩc agimꝰ peccantes. Sed adid etiã illuo accedit

Expanded text:
auctoritates incorporalem et inmensum deum circumscripto huic et corporali mundo intellegeremus admixtum, uitiosis uero et per opera sua emortuis non inesse. quin etiam adhuc diuinarum atque inuisibilium rerum intellectus ex contemplatione corporalium rerum naturisque sectamur. soleet, quantus per omnia est. ita ubicumque tantus infunditur. sed si clausas domorum fenestras incidet, lumen quidem illius praesto est, sed ipsa sibi lucem eius, quse obserates esse debemus: primum ut liberis et per innocentiam patulis cordibus nostris lumen suum dignetur infundere: deinde uti nos in divinitatis suae sinu agere credamus, neque eum abesse cum irascimur, cum caedimus, cum contemnimus, cum maledicimus, cum inebriamur, cum libidinamur, cum diuina et humana neglegimus, maiore contumelia eius, intra quem haec agimus, peccantes. Sed ad id etiam illud accedit,
Abbreviated transcription (Latin):
singulis qͥbqi partib ñ abest: etũ sipriuata quȩda ere. Eg ni onteo
uorpo seddes & tam inmedillis digitis artub infundtꝰ sã sicornu¬
pnpaliqb: corꝑis m̃bris rerisione erit necesse cũ usi suũ eadem
m̃bra iutiis emortua ñ babebunt id qđ putrecaducȩ carnis e
sneordetrmnto anine r tudet᷑ Ipsa eñ corpis nĩ amma paenseiu
ingas aam dambrissei &cũ eadẽ fuerint &eputru s renidenda

Expanded text:
singulis quibusque partibus non abest. Etiamsi privata quaedam ei et regia in toto corpore sedes est; tamen in medullis, digitis, artubus infunditur. Jam si corruptis aliquibus corporis membris recisione erit necesse, cum usum suum eadem membra vitiis emortua non habebunt: id quod putre caducae carnis est, sine detrimento animae recidetur. Ipsa enim corporis nostri anima sanis et integris ad
Abbreviated transcription (Latin):
onul apilat ue cog nosecremꝰ eos q̃ pxminiuriȩ fideliũ fierent adi
lege longe ab et̃ & uanca em̃ fit in scõs imuriȩ accessio. tanta fa ex
di lege detesio Cauendu aut̃ ẽ neq donos aduersus fr̃s ira comurat
nequando mnuidia stimulet neqͣdo emulatio irrtes. tealiqͥo incos
nept luirie sin aua sasti diosĩ agamꝰ quoꝵ inuriȩ cũ assistimꝰ tũ acdlse

Expanded text:
uit, ut cognosceremus eos, qui proximi iniuriae fidelium fierent, a dei lege longe abesse. quanta enim fit in sanctos iniuriae accessio, tanta fit ex dei lege decessio. cauendum autem est, ne quando nos aduersum fratres ira commoueat, ne quando inuidia stimulet, ne quando semulatio inritet, ut aliquid in eos inreligiosum ac fastidiosum agamus, quorum iniuriae cum adsisti
Abbreviated transcription (Latin):
oudiatȩ magis magisꝗ ñ reꝑtȩ scientiȩ ẽ reatͦ Obid enĩ longe apecc¬
torib salus ẽ qr ñ exqͥsier̃ iustificationes dĩ : cũ ñ utiq ob aliud con¬
signatȩ lut̃is maneant quã ut aduniũsoꝵ scientiã notitionẽq: de flu¬
erent Sed scens ꝓpħa cũ apeccatorib: ñ exqͥrentib: iustificationes dĩ
cognitionẽ iustificationũ dĩ expetit . Non ignorat quantũ in lns
sacram̃tũ nr̃ȩ salutis exp̃ssũ sit ꝑ quasdã p̃figurationũ ȩt̃ narũ in
reb: p̃sentib notiones in ȩbreo sclic& sex cantũ annis seruente &
post hoc idẽ sexenmi tẽpꝰ t̾ra omi in otiũ relinqnda & fructib eius
his pofiardetentꝰ & diuime aq ec̃nȩ miscdiȩ iustificationes in soctu¬
lo cort̃s ans sũbicct: Miserationes tu̧ multe st dñe ualde ꝗ sedn
ludicũ qui uiuficime. Ualde itaq multe st mseratone s de delordu
en humant qom onis s cetłnit Sed confidente inlns ꝑph̃a miaionse piuf¬

Expanded text:
 est reatus. ob id enim longe a peccatoribus salus est, quia non exquisierunt iustificationes dei, cum utique non ob aliud consignatae litteris maneant, quam ut ad uniuersorum scientiam notionemque defluerent. sed sciens propheta, cum a peccatoribus non exquirentibus iudicia dei cognitionem iustificationum dei expetit. Non ignorat, quantum in his sacramentum nostrae salutis expressum sit per quasdam prsefigurationum aeternarum in rebus praesentibus notiones; in Hebraeo scilicet sex tantum annis seruiente, et post hoc idem sexennii tempus et terra omni in otium relinquenda et fructibus eius nes in speculo contemplans subiecit: miserationes tuae multae, domine, ualde: secundum iudicia tua uiuifica me. ualde itaque multae sunt miserationes dei; modum enim humanae opinionis excedunt. Sed confidentem in his prophetam ac se uiu
Abbreviated transcription (Latin):
reculit siue ut̃sus tificationũ sibi statuat᷑ ad ño siue ut sibi intelli¬
gentu p̃stet᷑ siue ut deducat᷑ in semita siuȩ ut cor eiꝰ intestimonia
indinet᷑ id ẽ in ea que subtestib scripta s̃ Teste enĩ cȩlo tt̃ra. lex
tradia ẽ. Sed force ꝑ hanȩ ꝓpħȩ religiosã modestiã quisqͣlun
culpa cũ nidnl optinere possit nisi qđ donatũ adõ sũpserta Ec pri¬
mũ hoc impiecatis ẽ uoluntas: existimare io circo sẽea quȩs
occasionẽ huiꝰ impie excusationis ppħa submouit Puaiũ erĩ ũorat
conueniensin firmiati suȩ aegit officiũ. dehinc di muneribiliu¬
manȩ deuotionis studia conexuit. Cũ enĩ ait legẽ mͥ statue dñẽ¬

Expanded text:
rettulit, siue ut lex uiae iustificationis statuatur a domino, siue ut sibi intellerettulit, siue ut lex uiae iustificationis statuatur a domino, siue ut sibi intellegentia praestetur, siue ut deducatur in semita, siue ut cor eius in testimonia inclinetur, id est in ea. quae sub testibus scripta sunt. teste enim caelo et terra lex tradita est. Sed forte per hanc prophetae religiosam modestiam quisquam culpa, cum nihil obtinere possit, nisi quod donatum a deo sumpserit. et primum hoc impietatis est uoluntas, existimare idcirco se ea, sunt coccasionem huius impise excusationis propheta submouit. primum enim, cum orat, conueniens infirmitati suae egit officium; dehinc dei muneribus humanae deuotionis studia conexuit. cum enim ait: legem statue
Abbreviated transcription (Latin):
se te declucet. Deducit aut̃ : cũ ait. Qui ñ tulerit crucẽ suã & secu¬
eñ sapientia amicos di & ꝓpħas: Siiuste nc̃ aliqͥo gerit᷑ a nob:
princepsius titiȩ nr̃e ẽ. Pst enĩ ipseius titta. Si obfioẽ aderorem
flagellamꝰ flagellis illedorsũ pbuit Sia lapis ad inurũ cedi¬
mͣ hasille suscepit. Suncontumeliã conspuim̃ faciẽ suã ille ñaũ¬
tit asputis: Dux in om̃ib ille c̃. Sed dux ẽ diligentib lege quã
superiꝰ se toto corde custo dir̃ĩ ꝓfessus ẽ. Noneñ hic sedmn sermo
nẽ grecitatiscũ dr̃ qr ipsã uolui. ad semitĩ mantatoꝵ referripo¬
test qr ingreco ubi feminino genere semita scripta ẽ. io qđ uel¬
Etcũ illuc feminio semita ñ cupaet᷑ io qđ uoluit adid refertͥ qđ ꝑma
sculinũ genꝰgrectatis ꝓprieate memoratũ ẽ Sequit᷑ nc̃ indmnacor
meũ incestimonia tua & ñ in inucilitatẽ. Om̃ã ꝓph̃a ad munꝰdi

Expanded text:
ipse te deducet . Deducit autem, cum ait, Qui non tulerit crucem suam, et secuipse te deducet . Deducit autem, cum ait, Qui non tulerit crucem suam, et secuenim sapientia amicos dei etprophetas. si iuste hinc aliquid geritur a nobis, princeps iustitiae nostrae est; est enim ipse iustitia. si ob fidem ad terrorem flagellamur, flagellis ille dorsum suum praebuit. si alapis ad iniuriam , has ille suscepit. si in contumeliam , faciem suam ille non auertit a sputis. Dux in omnibus ille est: sed dux est diligentibus legem, quam superius se toto in corde custoditurum pro dicitur: Quia ipsam volui, ad semitam mandatorum referri potest: quia in graeco ubi foeminino genere semita scripta est, id quod velEt cum illic foeminino genere semita nuncupetur; id quod voluit, ad id refertur, quod per masculinum genus graecitatis proprietate memoratum est. 11. Omnia meum in testimonia tua et non in utilitatem. omnia propheta ad munus dei
Abbreviated transcription (Latin):
tã. Obhȩc gͥ intellectũ orat. hȩc intelligens scrutaturũ sepol¬
licet᷑: hȩc scrutatꝰ seruaturũ sȩ ꝓfessus ẽ. hȩc seruans in coto
corde custodiet. Post seqͥt᷑ Deduc me insemita mandatorũ¬
me insemita: grecitas sic locuta ẽ. ODNNΛΟrΜE ΕΜPBΑr
intelligit᷑ Nobiscũ aut̃ semita potest & eẽ semita : & eẽ ñ tri
Ergo qr grecit̃ utrũq eadẽ ñ cupatione cõplexa ẽ . nos quoq: ita
qđ hic ñ legis sed mandatoꝵ semitã cẽ dicat Uia enĩ legis mo¬
ysi gradienda ẽ postquã ipsa c̃stituta ẽ qr in mancatis dĩ iã¬
A scłi institutione ꝑrectũ sit. In hac enĩ semita & abel cucurrit.
tꝰ ẽ iob alege lib̵ de hoste legis criũ phat. & hebreũ morses uin¬
dicat & iesus scđo ifrł circuncidit & samuhel dignꝰ inunguen¬
ci. Scit enĩ in becillã sibi eẽ. naturã neq se posse hanc semitã sine

Expanded text:
tam. Ob haec igitur intellectum orat; haec intelligens, scrutaturum se poltam. Ob haec igitur intellectum orat; haec intelligens, scrutaturum se pollicetur; haec scrutatus, servaturum se professus est; haec servans in toto corde custodiet. me in semita, graecitas sic locuta est: ὁδήγησόν με ἐν τintelligitur: nobiscum autem semita dici potest, et esse semita, et esse non trita. Ergo quia graecitas utrumque eadem nuquod hic non legis, sed mandatorum semitam esse dicat. Via enim legis a Moysi gradientes, postquam ipsa constituta est, habuit. Caa saeculi institutione perrectum sit. In hac enim semita et Abel cucurrit, tus est, Job a Lege liber de hoste legis triumphat, et Hebraeum Moyses vindicat, et Jesus secundo Israel circumcidit, et Samuel dignus in unguenci. Scit enim imbecillam sibi esse naturam, neque se posse hanc semitam sine
Abbreviated transcription (Latin):
speculo figurari. Nouit annũ illũ qͦ pꝰ sex annoꝵ seruitutẽ
lib̵ hebreuis ẽ qͦ post multã oꝑationẽ t̃ra reqͥescit fructib
eiꝰ relictis ꝓsel ito pauꝑi. & bestiis t̃rȩ qͦ & debita uniũsa
hebreis om̃ib remitunt᷑. Quinqͦ gesimi qͦq annile gesconcu¬
piscit scrucari. Uult quȩ sit in primo m̃se decimi diei usq: in quartã
decimã & deinde usq inuigesimã primã religio. Illã qͦq septi¬
mi m̃sis cogitat solẽnitatẽ. cuiꝰ memoriale in tubis. ẽ. Decimiqͦq
diei in eo placationẽ & postquintã decimã in tabnaculis dierũ
octo lȩtitiã. Quomꝰ ex his & scã prima & octaua sit sc̃ã Scit cirtumn¬
cisionẽ pͥmã fuisse : scit & i teratã ꝑ ihm̃. eẽ gestã Atima sca desi¬
derat. lȩtare pascha c̃cupiscit : deqͦ in agnĩ ipsius immolatio¬
ne scriptũ ẽ . Hoc ẽ pascha dnĩ Terrã rȩpmissionis t̃rã fluen

Expanded text:
speculo figurari. nouit annum illum, quo post sex annorum seruitutem speculo figurari. nouit annum illum, quo post sex annorum seruitutem liber est, quo post operationem terra requiescit fructibus eius relictis pauperi et bestiis terrae, quo et debita uniuersa Hebraeis omnibus remittuntur. quinquagesimi quoque anni leges concupiscit scrutari; uult, sit in primo mense decimi diei usque in quartam decimam et deinde usque in uicesimam primam religio. illam quoque septimi mensis cogitat sollemnitatem, cuius memoriale in tubis est, decimi quoque diei in eo placationem et post quintam decimam in tabernaculis dierum octo laetitiam, quomodo ex his et sancta prima et octaua sit sancta. scit circumcisionem primam fuisse, scit et iteratam per Iesum esse gestam. azyma sancta desiderat, laetari pascha concupiscit, de qua in agni ipsius immolatione scriptum est: est pascha domini. terram repromissionis, terram lac
Abbreviated transcription (Latin):
letũ & scrutabor legẽ tuã & seruabo eã in toto corde meo
Nondũ gͦ seruat ñdũ scrutatꝰ ẽ. ñdũ intelligit. Nongͦ de ea
mã partẽ. ẽẽ. prudentiȩ ut qͥs qđ ñ intelligit sapient̃ in t̃ro¬
get & qđ ignorat intelligat. idcirco intellectũ ut accipiat ragat
Sciens uͦ adepto spũ intelligendi studio opꝰ eẽ scrutanti : ait : Et
cognoscens : dixit Etseruabo eã Intelligens uͦ ꝑfectã custodiȩ
diligentiã in toto eẽ cordis officio consũmauit om̃em sermonis
sui ordinẽ : dicñs Damidn intellectũ & scrutabor legẽ tuã. &
seruabo eã in toto corde meo. Sed qͥd tandẽ istud ẽ qđ intelli¬
gere optat qđ scrutaturũ se ⁊ seruaturũ toto cordȩ ꝓmitit :
Meminit nanq: ñ otiosos dies morsi libro inmunti huiꝰ oꝑatio¬
Ne monstrari. Scit ñsuꝑfluã eẽ diei septimi requiẽ Recorda¬
t̃ in mñsis noui religione sa cram̃ tũ festiuitatis cȩlestis. tanꝗͣ in

Expanded text:
lectum, et scrutabo legem tuam et seruabo eam intotocorde meo. nondum ergo seruat, nondum scrutatus est, nondum intellegit. non ergo de ea imam partem esse prudentiae, ut quis, quod non intellegit, sapienter interroget, ut, quod ignorat, intellegat: idcirco intellectum ut accipiat rogat: sciens uero adepto spiritu intellegendi studio opus esse ait: et cognoscens dixit: et seruabo eam. intellegens uero perfectam diligentiam in toto esse cordis officio consummauit omnem sermonis sui ordinem dicens: da mihi intellectum et scrutabo legem tuam et seruabo eam in toto corde meo. Sed quid tandem istud est, quod intellegere optat, quod se et seruaturum toto corde promittit? meminit namque non otiosos dies sex Moysi libro in mundi huius operatione monstrari. scit non superfluam esse diei septimi requiem. recordatur in mensis religione festiuitatis c caelestis tamquam in
Abbreviated transcription (Latin):
scentiȩ aut ignorantiȩ qua tanquã ꝑuiã ad peccatũ itur ingra¬
ere nec solũ ioorat dm̃: sed etiã ut ꝑlegẽ suã misereatur eiꝰ.
Perlegẽ aut̃ hoc modo miscđiã ẽsequit᷑ : qr ue suꝑiꝰ ostendi

Expanded text:
aut ignorantiae, qua tamquam per uiam ad peccatum itur, ingruaut ignorantiae, qua tamquam per uiam ad peccatum itur, ingruere. nec solum id orat deum, sed etiam, ut per legem suam misereatur eius. per legem autem hoc modo misericordiam consequitur, quia, ut superius ostendi,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed& illic ubi meminit Sidedero somnũ oculis meis & palpe¬
bris meis dormitationẽ. Dormitationẽ palpebraꝵ somnũ uero
cedix̃ oculoꝵ: ex palpebrarũ officiũ ẽ. ut somnũ ex dormitatio¬
ne c̃cilient Propħa gͥ & si dormitat : ñ tam̃ dormit Atq obit
ne dormitans obdormiat: subiet̃ c̃firma me in uerbis tius: idẽ
ut ꝑ om̃iũ iustificationũ qͦs suꝑiꝰ memorauit intelligentiã ẽfir¬
matͥ ñ modo ñ dormiat: sediã sine aliqͣ dormitatione ꝑuigilet
Ait aut̃ posthȩc Viã iniqͥtatis amoue ame & lege tua miserere
mͥ. Promptũ fuerat dicere. Iniqͥtatẽ a moue ame. Sed licet¬
infirmitatis suȩ c̃scius cũ meminit in corꝑe suo uiã in ẽe. peccandi
catũ ꝑgere ꝓmptũ ẽ a moueri a se dep̃cat᷑ .io ẽ om̃ia corpora¬
liũ uoluptatũ desideria auferri nec tẽptationẽ aliquã c̃cupi¬

Expanded text:
Sed et illic, ubi meminit, Si dedero somnum oculis meis, et palpeSed et illic, ubi meminit, Si dedero somnum oculis meis, et palpebris meis dormitationem ; dormitationem palpebrarum, somnum vero esse dixit oculorum, quia palpebrarum officium est, ut somnum ex dormitatione concilient. propheta igitur, etsi dormitat, non tamen dormit; atque ob id, ne dormitans obdormiat, subiecit: confirma me in uerbis tuis: id est ut per omnium iustificationum, quas superius memorauit, intellegentiam confirmatus non modo non dormiat, sed iam sine aliqua dormitatione peruigilet. Ait autem : uiam iniquitatis amoue a me et lege tua miserere mei. promptum fuerat dicere: iniquitatem a minfirmitatis suae conscius, cum meminit in corpore suo viam inesse peccandi, catum pergere promptum est, amoueri a se deprecatur, id est omnia corporalium uoluptatum desideria auferri, nec temptationem aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nob̵ neq tutũ ẽ traens lationẽ septuaginta inẽp̃tũ traensgredi
& saneratio & sensꝰ dictoꝵ ita ad monet ut recte aepbabilit uersũ tran¬
slatũ intelligamꝰ Et enĩ cũ illis & nob̃cũ : ita. Dormitauit anima
mea p̃tedio łt suꝑior om̃is sermo & c̃seqñs humilitatis ⁊ infirmi¬
tatis c̃fessionẽ inse hab& : cũ pauim̃to anima adhesit cũ peccatoꝵ
uiȩ c̃fitent᷑ cũ intelligentiã uiȩ iustificationũ orat. Conse qñs
g c̃ ut nc̃ animã suã p̃tedio mortalis habitaculi dormitare
cquest sit quȩ ñ dũ iustificationũ uiã intelligat : quȩ ecĩã
nc pauim̃to adheserit. Atq ob id inuiis dĩ c̃firmandũ seseo¬
rat qr p̃tedio dormitet Sed hic earatio seruata ẽ utdormita¬
re se ñdormire dicat qr qͥdormit in ipso sõm oꝑe ẽ quia ut̃¬
dormitat dormitat ante ꝗ dormiat. Quȩ in alio loco ratioser¬
uata ẽ cũ dic̃ Ecceñ dormit neq dormitabit: qui custodit urł.

Expanded text:
sed nobis neque tutum est translationem septuaginta interpretum transgredi, et sane ratio et sensus dictorum ita admonet, ut recte ac probabiliter uersum translatum intellegamus. est enim cum illis et ita: dormitauit anima mea prse taedio. et superior omnis sermo et consequens humilitatis et infirmitatis confessionem in se viae confitentur, cum intelligentiam viae justificationum orat. Consequens  nunc animam suam prae taedio mortalis habitaculi dormitare conquestus sit, quae nondum iustificationum uiam intellegat, quae etiam nunc pauimento . atque ob id in uiis dei confirmandum sese orat, quia prae taedio dormitet. Sed hic ea ratio seruata est, ut dormitare se, non dormire dicat; qdormitat, dormitat antequam dormiat. Quae et in alio loco ratio servata est, cum dicit, Ecce non dormit, neque dormitabit, qui custodit Israel .
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ c̃stitutã in colũna ignis & nubis : Nã cũ oporter& popło iter
agere colũna ignis noc turno tẽꝑe ante ibat : dedie uͦ colũna
nubis At cũ placitũ dõ fuiss& diu in hisdẽ castris popłm ẽtine¬
ri. colũna neq ignis noctuꝓ uehebat᷑. neq nubis dedie ante¬
ibat. Legẽ itaq hancuiȩ statuit. Et si diligent̃ stationes eas mansi¬
onesq castroꝵ & conditiones locoꝵ quȩ ex odo continent̃ retrac¬
temꝰ in ipsis celȩstis itineris mirabilia cernimꝰ : Obqđ freq̃nt̃
ꝓpħa orauit dicñs. Considerabo mirabilia delege tua. Sed ñiã
istis seuiȩ legib: c̃tiner ꝓpħa orat. Non enĩ uiȩ legẽ : sed uiȩ iusti¬
ficationũ poposcit. Scit eẽ uiã testimonioꝵ : cũ dic̃. Inuia testi¬
monioꝵ tuoꝵ delectatꝰ sũ. Scit et̃ uiã p̃ceptoꝵ: cũ ait .Uiã p̃cepto

Expanded text:
ni constitutam in columna ignis et nubis. nam cum oporteret populum iter ni constitutam in columna ignis et nubis. nam cum oporteret populum iter agere, columna ignis nocturno tempore anteibat, de die uero columna nubis. at cum placitum deo fuisset diu in iisdem castris populum contineri, columna neque ignis noctu prouehebatur neque nubis de die anteibat. legem itaque hanc statuit. et si diligenter stationes eas mansionesque castrorum et condiciones locorum, quae Exodo continentur, retractemus, magna in ipsis caelestis itineris mirabilia cernemus. ob quod frequenter propheta orauit dicens: considerabo mirabilia de lege tua. sed iam non istis se legibus contineri propheta orat; non enim legem, sed uiae iustificationum poscit. Scit esse uiam testimoniorum, cum dicit: in uia testimoniorum tuorum delectatus sum. scit esse praeceptoru
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃cationc̃ ꝓpħȩ in pͥmo quartȩ litt̃ȩ uersu in uenimꝰ. Ita enĩcȩ¬
pit. legẽ statue mͥ dñe uiȩ iustificationũ tuaꝵ Sed rationẽ con¬
seqͥ uersꝰ huiꝰ exlatina int̃p̃tatione difficile .ẽ. Perconditionẽ
enĩ cõmunis sermonis nr̃i. ñ ita absolutȩ potuit uircꝰ uerbi
grece Nanoe & non: ad eiꝰdẽ sensꝰ intelligentiã latinitas
explicare ñ potuit Ppħa gͦ orat ut uiȩ iustificationũ suarũ
legẽ sibi dñs c̃stituat id ẽ. ut qͦlege uiã iustificationũ dĩ ad eat¬
intelligat& sciat. Non enĩ uiȩ tantũ ait. sed iustificationũ uiȩ
postulat legẽ Et quȩ tandẽ iustificationũ uiȩ lexerit: &ã
in cõmunib & t̾renis uiis legẽ meminimꝰ eẽ. inspatius m̃suras
cũ passuũ mille int̾uallo quȩdã legis uiȩ signa statuant᷑ cũ usq
sint. Sed etiã tũ cũ exegypto popłs ꝑrubrũ mare pedes transi it.
legẽ qͣndã fuisse meminimꝰ ei ñ humani arbitrii iudicio sed diui¬

Expanded text:
. ita enim coepit: legem , domine, uiam iustificationum tuarum; sed rationem consequi uersus huius ex latina interpretatione difficile est. per condicionem enim communis sermonis nostri non ita absolute potuit uirtus uerbi graece est , ad eiusdem sensus intellegentiam latinitas explicare non potuit. propheta ergo orat, ut uiae iustificationum suarum legem sibi dominus constituat, id est, ut qua lege uiam iustificationum dei , intellegat et sciat. non enim tantum ait, sed uiae postulat legem. Et quae tandem iustificationum lex erit? nam in communibus et in terrenis uiis legem meminimus esse in spatii mensuris, cum passuum mille interuallo qusedam legis uiae signa statuuntur, cum mansunt. sed etiam tum, cum ex Aegypto populus per rubrum mare pedes transiit, legem quandam fuisse meminimus ei non humani arbitrii iudicio, sed diui
Abbreviated transcription (Latin):
gua indefinitione utriꝰq: intelligentiȩ positũ ẽ. Sed nos
sic̃ oporcet seqͥm᷑ septuaginta in t̃p̃tũ religiosã & antiquã aucto¬
tiȩ huiꝰ quȩ ẽ difficilis captantes : Cũ enĩ hii dixerint in inutili

Expanded text:
st. sed nos. sicuti oportet, sequimur septuaginta interpretum religiosam et antiquam auctotem cuiusque desiderio coaptantes. cum enim hi dixerint: in utili