comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scđiam consecutus ẽ qrignorans fecit in incre¬
dulutate . Miram̃ ergo qđ cȩli distilla uerunt
a faciȩdĩ magis mirem̃ qđ monssina id ẽ qͥ prius
ꝑsequebat᷑ hebreus ex hebreis. scđm legẽ phari¬
seus: Quid autẽ mirem̃ nonenĩ ascipso. sed qđ seqͥt̃
a ficiȩdĩ srł : De quo ipsedicit : & suꝑ isrłdĩ : Deqͦ¬

Expanded text:
sericordiam consecutus est quia ignorans fecit in incredulitate . Miramur ergo quod coeli distillaverunt a facie Dei: magis miremur quod mons Sina, id est, qui prius persequebatur, Hebraeus ex Hebraeis, secundum Legem pharisaeus . Quid autem miremur? Non enim a seipso, sed quod sequitur, a facie Dei Israel; de quo ipse dicit, Et super Israel De
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ꝑ om̃s gentes : Iudȩi in eo ipso loco ubi immicitias exercu
metuunt. &i pso metu fic iunt qđ sequitur : Et sugiant
qͥoder̃ cũa faciȩ eiꝰ: Fuga qͥppe animi esttimor : Nãcar¬
nali fuga quo sugiunt abeiꝰ faciȩ. quiubiq p̃sentiȩ suȩ
demonstrat effectũ : quo abibo inqͥt ille aspũtuo. & a
facie tua quo fugiã : animo ergo ñ corpore fugiunt.
tim̃do scilicit non latendo: nec abea faciȩ quã non uident.
sed abca quã uidere coguntur: Facies qͥppeeiꝰ. appella
A modo uidebitis filiũ hominis uenientẽ in nubib:
sic̃ uenit ineccła sua diffundenseã toto orbeterrarũ.
in quo dispsis ĩnimiciciꝰ: Uenit autẽ inta lib: nubib:
de qualib dicit : Mandabo nubib meis: ñ epluant¬

Expanded text:
ejus per omnes gentes. Judaei in eo ipso loco, ubi inimicitias exercuemetuunt: et ipso metu faciunt, quod sequitur. Et fugiant, qui oderunt eum a facie ejus. Fuga quippe animi est timor. Nanali fuga, quo fugiunt ab ejus facie qui ubique praesentiae suae demonstrat effectum? Quo abibo, inquit ille, a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam ? Animo ergo, non corpore fugiunt; timendo scilicet, non latendo; nec ab ea facie quam non vident, sed ab ea quam videre coguntur. Facies quippe ejus appellAmodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus . Sicut venit in Ecclesia sua, diffundens eam toto orbe terrarum, in quo dispersi sunt inimici ejus. Venit autem in talibus nubibus, de qualibus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ucterra mota cet̃ ad fidẽ : cũ in deserto gentium
transiret cuangeliũ. cȩli distillauer̃ a faciȩdĩ:
Hisuntcȩli : de qͥb in alio psalmo canitur : Cȩlienar¬
rant głcm dĩ: Dehis qͥppe: paulo postibidicit᷑ : Honsunt
loqueleneq sermones : quorũ non audiant̃ uocescorũ :
I n omnẽ terrã exut sonꝰcorũ : & in fines orb̵terrȩ uerba¬

Expanded text:
rtum Gentium transiret Evangelium, coeli distillaverunt a facie Dei. Hi sunt coeli, de quibus in alio psalmo canitur: Coeli enarrant gloriam Dei. De his quippe paulo post ibi dicitur: Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum: in omnem terram ex
Abbreviated transcription (Latin):
Grãdisũ id qđ sũ : Hȩcẽ pluuia uoluntaria : Volun¬
tariȩ qͥppe genuitnos uerbo ueritatis: Hȩc est
pluuia uoluntaria : inde alibi dicitur: Scuto
bonȩ uoluntatis tiȩ . coronastinos : Istã pluuiã
cũ ds̃ transiret indeserto id ẽ p̃dicarit᷑ ingentib:
celi distillauer̃ ñ tam̃ ascipsis seda faciȩdĩ : qm̃ &
ipsi grã dĩ sunt id qđ sunt : Et ideo monssina qr & ip¬
se qͥplus om̃ib illis laborauit. ñ ipse autẽ sed grãdĩ
cũillo ut habundantius discillaret ingentib: id ẽ.
in deserto ub ixp̃cnonerat annuntatus nesuꝑ alie¬
nũ fundam̃tũ ȩdificaret : & ipse inquã israelita erat
exgenere i srł cribubeniamin : Et ipse ergo inser¬
uicutẽ generacus erat dchier ł mterrena. quȩ ser¬
uit cũ filissuis &ideo ꝑsequebatur ȩccłam: Nãqđ

Expanded text:
sum id quod sum . Haec est pluvia voluntaria. Voluntarie quippe genuit nos verbo veritatis . Haec pluvia voluntaria. Inde alibi dicitur: Scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . Istam pluviam, cum Deus transiret in deserto, id est, praedicaretur in Gentibus, coeli distillaverunt: non tamen a seipsis, sed a facie Dei, quoniam et ipsi gratia Dei sunt id quod sunt. Et ideo mons Sina, quia et ipse qui plus omnibus illis laboravit, non ipse autem, sed gratia Dei cum illo , ut abundantius distillaret in gentibus, id est in deserto, ubi Christus non erat annuntiatus, ne super alienum fundamentum aedificaret ; ipse, inquam, Israelita erat ex genere Israel, de tribu Benjamin : et ipse ergo in servitutem generatus erat, de Jerusalem terrena quae servit cum filiis suis, et ideo persequebatur
Abbreviated transcription (Latin):
euanuer̃: Sic̃ fluit cera a faciȩignis: sic pereant
peccatores a faciȩ dĩ: Quã quã fortassecos hocloco
significauerit quorũ duritia in penitentiȩ lacri¬
massoluitur: tam̃ etã illud in telligi potest. ut
fucurũ iudiciũ cõminetur : Quia cũ in hoc fło sic̃
sumꝰ seextollendo id ẽ. suꝑbiendo defecerint : uenit
illis in fine extrema dãpnãtio: ut̃ abeiꝰ faciȩ pertnt
in ȩternũ cũ in suacloritate fuerit p̃sentatus uelut
ignis ad pęnã impiorũ lum̃q iustorũ : Deñiq scqͥt̃:

Expanded text:
evanuerunt. Sicut fluit cera a facie ignis, sic pereant peccatores a facie Dei. Quanquam fortasse eos hoc loco significaverit, quorum duritia in poenitentiae lacrymas solvitur: tamen etiam illud intelligi potest, ut futurum judicium comminetur; quia cum in hoc saeculo sicut fumus se extollendo, id est, superbiendo defecerint, veniet illis in fine extrema damnatio, ut ab ejus facie pereant in aeternum, cum in sua claritate fuerit praesentatus, velut ignis, ad poenam impior
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ : Eternꝰin hiseris ȩternatitũ er̃ ista : sed meam
faciem ñ uidebis : Nemo carnẽ consulat. sp̃m con¬
sulite respondeat uob̵ corurm̃ : Respondeat spes
fides caritas. quȩ in uobec̃ cȩpit: Ergo nesi accipe¬
remꝰ securi tatẽ nosinaffluentia bonorũ s cłarum
sẽꝑfuturos & diceret nob̃ds̃ faciem meã ñ uidebitis
gauderemꝰ in illis bonis: eligeret forte aliqͥs & dice
quȩro non dũ cepit eẽ a mator dĩ : Nondũ cȩpit
suspirare tãquã peregrinꝰ: Ab sic absit. recedant
om̃ia seductoria recedant blandim̃ta falsa. recad ant
ea quȩ nob̵ cotidiȩ dicunt. ubest ds̃tiuis. effunda¬
mꝰ suꝑ nos ammã ñam : conficcam̃ in lacrimis ge¬
mamꝰ in confessionib: in miseri suspiremꝰ: Quid

Expanded text:
super, Aeternus in his eris, aeterna tecum erunt ista, sed meam super, Aeternus in his eris, aeterna tecum erunt ista, sed meam faciem non videbis. Nemo carnem consulat; spiritum consulite: respondeat vobis cor vestrum; respondeat spes, fides, charitas, quae in vobis esse coepit. Ergone si acciperemus securitatem nos in affluentia bonorum saecularium semper futuros, et diceret nobis Deus, Faciem meam non videbitis, gauderemus in illis bonis? Eligeret forte aliquis gauderquaero. Nondum coepit esse amator Dei; nondum coepit suspirare tanquam peregrinus. Absit, absit: recedant omnia seductoria, recedant blandimenta falsa; recedant ea quae nobis quotidie dicunt, Ubi est Deus tuus? Effundamus super nos animam nostram, confiteamur in lacrymis, gemamus in confessionibus, in
Abbreviated transcription (Latin):
utiq tribulatio: Vndetribulatio: quã diu incorpore
sumꝰ. peregrincimꝰ a dño : Iđ libet hicabundet:
non dũ sumꝰ in illa patria qͦredire festinamꝰ: Cui
peregrinatio dulcis est : non amat patriã : Sidul¬
cis est patria ã maraest peregrinatioincam dr̃ ẽ
tria delatatio. Dicit autẽ delatatione s indȩxtera
tua usq in finẽ : Implebis me lȩtitia cũuulcucuo :¬
ut contẽ pler delectationẽ dñ :Ibi trinset labo-
& gemitus ibi non oratio sedlaudacio ibi allcliuia amon
Ibi uox consona. cũ angłis. ibiuisio sine desectura¬
mor sine fastidio : quã diuergo nonibi ĩudes qr ñ in
bono sed abundant om̃ia : Habundant om̃ia t ude
si securuses qr non periunt om̃ia : Sed habco qđ non
habebã: Accessit pecunia quȩ nonerat forte accessit
&timor qͥ non erat : lanto sccurior eras : quanco paupe¬
rior: Postremo sint copie. redundet affiuentia huiꝰ
scti. detur securitas ꝗdđ non pereant. dicat dĩ de¬

Expanded text:
Utique tribulatio. Unde tribulatio? Quia quamdiu in corpore sumus, peregrinamur a Domino . Quodlibet hic abundet, nondum sumus in illa patria quo redire festinamus. Cui peregrinatio dulcis est, non amat patriam: si dulcis est patria, amara est peregrinatio; si amara tria delectatio. «Delectationes in dextera tua usque in finem. Implebis me laetitia,» ait, «cuut contempler delectationem Domini» . Ibi transiet labor et gemitus: ibi non oratio, sed laudatio; ibi Alleluia, Amen ibi, vox consona cum Angelis; ibi visio sine defectu, et amor sine fastidio. Quamdiu ergo non ibi, videtis quia non in bono. Sed adundant omnia? Abundent omnia, vide si securus es quia non pereunt omnia. Sed habeo quod non habebam; accessit pecunia quae non erat. Forte accessit et timor qui non erat; forte tanto securior eras, quanto pauperior. Postremo sint copiae, redundet affluentia hujus saeculi, detur securitas quod non pereant: dicat Deus de
Abbreviated transcription (Latin):
Quã enigłam habiustis in hisinqͥbus nunc erubesci¬
tis: uidetiscẽ & modo confessionẽ salubrẽ in loco
penitentiȩ : tunc autẽ serũmnuti lẽ infructuosam:
Quid noł  ꝓfuit suꝑbia: aut quid diuitarũ iactatio
contulit nob̵ transier̃ om̃ia tãquã umbra Quidem̃
quando hc uiuebus nonindebas. quia transierunt ista
om̃ia tãquã umbra sia ic reliqueres umbrã &effer¬
res in lucẽ. non postea diceres. transier̃ om̃ia uelut
umbra: quondo abum bra intenebras icurus es : fac
tribulatione : Ne moeñĩ consolationẽ quȩrit :
nisi quiest inmiseria: Nonuultis consolari : dicite
qi felices estis : Ctaudis tis popł incus : lamrespon¬

Expanded text:
citis» ? Videtis esse et modo confusionem salubrem in loco poenitentiae; tunc autem seram, inutilem, infructuosam. «Quid nobis profuit superbia? aut quid divitiarum jactantia contulit nobis? Transierunt omnia tanquam umbra» . Quid enim? quando hic vivebas, non videbas quia transiebant ista omnia tanquam umbra? Tunc relinqueres umbram, et esses in luce; non postea diceres, «Transierunt omnia velut umbra,» quando ab umbra in tenebras iturus es. «Fac tristitia. Nemo enim consolationem quaerit, nisi qui est in miseria. Non vultis consolari? Dicite quia felices estis. Et auditis, «Populus me
Abbreviated transcription (Latin):
tribus diebus & tribus noctibus sicerit & filius ho¬
cum capitenrõ ĩ am factũ est signũ inbono: Dicat
& unꝰ quisq nrm̃ sacinecũ signũ in bono qr in nouissi¬
ma tuba. in aduentudñia. Emortui re surgent.
incorrupti& nos inmutabimꝰ: erit hoc signum
inbono : Ec mecũ signũ inbono : ut uideaint qͥoder̃¬
me & confundantur : inuidicio confundentur
ꝑnitiose : modonolunt confundi salubriter :
Mod o ergo confundantur. accusent iuassuas malas.
tencant iuiã bonã . qr nemonrm̃uiuit sine confusione
Nisi prius confusurcuiuiscat : Prebeillis ds̃modo
iditũ salubris confusionis: sinon ontẽnant me¬
acinã confessionis : Siautẽ mnount confundi :
tu confundentur quando deducert eos. ut ex

Expanded text:
tribus diebus et tribus noctibus, sic erit et filius hocum capite nostro jam factum est signum in bono: dicat et unusquisque nostrum, «Fac mecum signum in bono;» quia in novissima tuba, in adventu Domini, et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur . Erit hoc signum in bono. «Fac mecum signum in bono, ut videant qui me oderunt, et confundantur.» In judicio confundentur perniciose, qui modo nolunt confundi salubriter. Modo ergo confundantur; accusent vias suas malas, teneant viam bonam: quia nemo nostrum vivit sine confusione, nisi prius confusus reviviscat. Praebet illis Deus modo aditum salubris confusionis, si non contemnant medicinam confessionis: si autem modo nolunt confundi, tunc confundentur, quando de
Abbreviated transcription (Latin):
tollatur impius neudeat claritatẽ dĩ : Tollatur:
ut nonuideat: Formam ergo unidebunt hominis:
qͥcũ in forma dĩc̃t. equalisdõ: hoc non uidebunt
impii In pͥncipioerat uerbũ ta uerbã erat a pđ
dm̃ &ds̃ erat uerbũ: hoc nonuidebunt impu
uidebunt impiiautẽ in mundi sunt corde : pro¬
culdubio dm̃ nonuidebunt : Et ubiest uidebunt
inquẽ pupuger̃ nisi quia apparet. formã homi¬
nis eosuisuros uc iudicentur. ftrmã di non uisu¬
ros. nisi eosquiaddex terã sẽparabuntur : Et enĩ
cũ separati fuerint addextrã : hoc cis dicetur:
U enite benedicti patrisiei ꝑcipie regnũ qđ uobis

Expanded text:
Tollatur impius, ut non videat claritatem Domini» . Tollatur Tollatur impius, ut non videat claritatem Domini» . Tollatur ut non videat formam Dei. Formam ergo videbunt hominis. «Qui cum in forma Dei esset aequalis Deo» : hoc non videbunt impii. «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum» : hoc non videbunt impii. videbunt;» impii autem immundi sunt corde: procul dubio Deum non videbunt. Et ubi est, «Videbunt in quem pupugerunt» : nisi quia apparet formam hominis eos visuros, ut judicentur; formam Dei non visuros, nisi eos qui ad dexteram separabuntur? Etenim cum separati fuerint ad dexteram, hoc eis dicetur: «Venite, benedicti Patris mei; percipite regnum, q
Abbreviated transcription (Latin):
ues ꝑtinũ : Longanimis & multũ misericorsetue
rax: Siergo & uerax : respice in me &miserere
mei. da potestatẽ puero tuo: Iuia uerax: da po¬
testatẽ puero tuo: Trinseat tẽpus pacientiȩ :
ueniattẽpus iudicii. Quomͦ da potestatem
puero tuo : pater noniudicat quẽquã : sedom̃ e
iudiciũ dedic filio : Ille surgens & interram
ipse ueniensaudicaturus : ipse uid ebitur t̃ribit
quiuisus est cont̃paibilis : Demonstrabit potentim:
qui demonstrauit patienti ĩ: In crucc pacientia
erit: inudicio potenciaerit: Apparebitenim
homo iudicans: sed inclaritatẽ. Quna sicut eum
uidistis iredixer̃ angłi. sicueniet: Forma ipsaueni¬
et adiudiciũ ĩdeo uidebunt illũ & impii: Hamfor¬
mãdĩ: non uidebunt: Pcati enĩmundo corde. q̃m̃
ipsi dm̃ uidebunt : Apparens in hominis forma:
dict ice ingnẽ ȩternũ: Uempleacur qd dixit isaias :¬

Expanded text:
vespertinum . «Longanimis, et multum misericors, evespertinum . «Longanimis, et multum misericors, e Si ergo tu «verax, respice in me, et miserere mei; da potestatem puero tuo.» Quia «verax, da potestatem puero tuo.» Transeat tempus patientiae, veniat tempus judicii. Quomodo, «da potestatem puero tuo? Pater non judicat quemquam; sed omne judicium dedit Filio» . Ille resurgens, et in terram ipse veniet judicaturus; ipse videbitur terribilis, qui visus est contemptibilis. Demonstrabit potentiam, qui demonstravit patientiam: in cruce patientia erat; in judicio potentia erit. Apparebit enim homo judicans, sed in claritate: quia «sicut eum vidistis ire,» dixerunt Angeli, «sic veniet» . Forma ipsa veniet ad judicium; ideo videbunt illum et impii: nam formam Dei non videbunt. «Beati» enim «mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt» . Apparens in hominis forma, dicet, «Ite in ignem aeternum;» ut impleatur quod dixit Isaias, «
Abbreviated transcription (Latin):
clamantiũ & dicentiũ. crucifige cruci fige: deqͥb
dictũ est: Filii hominũ dentescorũ arma & sagit¬
te : & lingua eorũ gladius acutus : Non ꝑcusser᷑
sed elitmauer̃ : Clamando ferier̃ : clamandocru¬
cifixer̃ : Voluntas clamantiũ impletaẽ quando
dñs cruci fixus est: Et sina goga potentium.
inquisi erunt animã in cã a non ꝓposuer̃ in cons¬
peccusuo : Iuomodo non proposuer̃ non intel¬
lexer̃dm̃ : ut homini parcerent : Ad qđ uidelunt:
ad hocambularent: Puta qr ds̃ nonerat: homoerat:
Quare longanimis & multũ misericors &miserator:
quia mneruce pendens ait : Pater ignosce illis:
qr nesciunt quid faciunt: Quẽ petit: ꝓqͥbus peat:
quos petit : ubi petit : patrẽ filius. Pro impiis
crucifixus Inter ipsis in iurias non uerberum
sed mortis inlate : sendens incruce tã quã ad hoc
extentas manꝰ habuerit : ut sic ꝓillis oraret:
Ve dirigeretur oratio eiꝰ tã quã incensũ in cons¬
pectupatris: & elcuatiomanuũ eiꝰ sacrificium

Expanded text:
centium uno ore, «Crucifige, crucifige» : de quibus dictum est, «Filii hominum dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus» . Non percusserunt, sed clamaverunt: clamando ferierunt, clamando crucifixerunt. Voluntas clamantium impleta est, quando Dominus crucifixus est: «Et synagoga potentium inquisierunt animam meam. Et non proposuerunt te in conspectu suo.» Quomodo non proposuerunt? Non intellexerunt Deum. Homini parcerent: ad quod videbant, ad hoc ambularent. Puta quia Deus non erat, homo erat: Quare «longanimis et multum misericors, et miserator?» Quia in cruce pendens ait: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Quem petit? Pro quibus petit? quis petit? ubi petit? Patrem filius, pro impiis crucifixus, inter ipsas injurias, non verborum, sed mortis illatae, pendens in cruce: tanquam ad hoc extentas manus habuerit, ut sic pro illis oraret, ut dirigeretur oratio ejus tanquam incensum in conspectu Patris, et elevatio manuum ejus sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
sat est Nam ꝓdesse ñnihil possunt : Nlane ꝓdest
opus miscđiȩ & indiuite & in paupere : Indiuite
ex uoluntate & oꝑe. in paupere ex sola uoluntate :
Cũ ergo talis est : contenens in se qͥcqͥd est unde suꝑbia
solit in flari : pauꝑdĩest : Inclinat illiaurẽ sucm:
Nouitenĩ contribulatũ coreiꝰ : Certe fr̃s ille pauꝑ
antt ianuã diuitis ulcerosusqͥacebat. ab angelis
ablatus est in sinũ a brihȩ : Sic logimꝰ siceredimnꝰ:
Diues autẽ ille qͥ induebatur purpura & bissõ:

Expanded text:
sat est: nam prodesse nihil possunt. Plane prodest sat est: nam prodesse nihil possunt. Plane prodest opus misericordiae et in divite et in paupere: in divite ex voluntate et opere, in paupere ex sola voluntate. Cum ergo talis est contemnens in se quidquid est unde superbia solet inflari, pauper Dei est: inclinat illi aurem suam, novit enim contribulatum cor ejus. Certe, fratres, ille pauper ante januam divitis ulcerosus qui jacebat, ab Angelis ablatus est in sinum Abrahae, sic legimus, sic credimus: dives autem ille qui induebatur purpura et bysso,
Abbreviated transcription (Latin):
laerant inerita: magna erat miscđia : uã certa
ergo quã firma ꝓmisione seruat iustis uitã suã
non inclinac aurẽ addiuitẽ : ad mopẽ &egenũ
inclinat aurẽ idest ad humilẽ & conficentẽ. ad in¬
digentẽ miscdia. non ad saturatũ & extollentẽ se
& actantẽ se. quasinihil eidesit & dicentẽ. grãstibi
quia nonsũ sicut publicanꝰ iste : Diues enĩ phariseus
iactabat merita sua: in obs poplicanꝰ confitebatur
peccata sua : Nec sic accipiatis fr̃s qđ dixi addiuitẽ
non inclinat aurẽ suã. tã quã non exaudiat ds̃eos
qui habent aurũ &argintũ & familiã & fundos.
sisic fortenati sunt : aut cũ locũ rerũ humanarũ
non suꝑbȩ sapiunt. indõ pauꝑessunt : fauꝑib:
atq inopibus &egenis indinac aurẽ suã: Horunt
enĩ spemsuam non esse in auro & argento neq in
illis rebus quibus ad tẽpus circũ fluere uidentur:
Sufficit ut diuitiȩ non illos ꝑdant. ut non obsint

Expanded text:
 erant merita, magna erat misericordia. Quam certa ergo, quam firma promissione servat justis vitam suam, non inclinat aurem ad divitem: ad inopem et egenum inclinat aurem, id est, ad humilem et ad confitentem, ad indigentem misericordia: non ad saturatum et extollentem se, et jactantem, quasi nihil ei desit, et dicentem, «Gratias tibi, quia non sum sicut Publicanus iste.» Dives enim Pharisaeus jactabat merita sua: inops Publicanus confitebatur peccata sua . 3. Nec sic accipiatis, fratres, quod dixi, Ad divitem non inclinat aurem suam, tanquam non exaudiat Deus eos qui habent aurum et argentum, et familiam et fundos: si sic forte nati sunt, aut eum locum rerum humanarum non superbe sapiunt, in Deo pauperes sunt; et pauperibus atque inopibus et egenis inclinat aurem suam. Norunt enim spem suam non esse in auro et argento, neque in illis rebus quibus ad tempus circumfluere videntur. Sufficit ut divitiae non illos perdant; ut non obsint
Abbreviated transcription (Latin):
nas Im̃placebo dño inregione uiuorũ Istargio:
mortuorũ est : Trin sit mortuorũ ucnitregio i¬
uorũ, inregione mortuorũ labor dolor tomor
tribulatio. tẽptatio genitus : suspirium: Hi falsi
selices uerc in ftlices quia falsi stlicitas uera mi¬
stria est : Quiuero scagno sit muera eẽ miscru :
erit etiam inucra felicitate : Ettam̃ quia miser es:
dinm̃ audidicentẽ. heit lugentes: Obeat lugentes:
Nihil tam coniunatũ miscrieẽ quã luctus: Nihil
tã remotũ & contrariũ miseriȩ quãbraticudo:
Tudicis lugentes: &etudicis beatos: Incelligitr in qͥt
Q uos dico beatos : dico lugentes: Quarebratilũgin¬
us inspe : Quare lugentes. ĩn re : Et emĩ lugent.
in mortẽ istã. in tribulationibusistis. in pergri¬
natone ista : Ec qui agnoscunt secsse inistami¬
seria &gemunt : beati sunt : Quare lugent :
contristatus est beatus ciprianꝰ in passione. modo
interpellat ꝓ nob̵: Om̃simarares qͥcũ illo sunt:
interpellant ꝓnob̵: Nontranscunt in trpel¬

Expanded text:
gione vivorum» . Ista regio mortuorum est. Transit regio mortuorum, venit regio vivorum. In regione mortuorum labor, dolor, timor, tribulatio, tentatio, gemitus, suspirium: hic falsi felices, veri infelices; quia falsa felicitas, vera miseria est. Qui vero se agnoscit in vera esse miseria, erit etiam in vera felicitate: et tamen nunc quia miser es, Dominum audi dicentem, «Beati lugentes» . O, «beati lugentes!» Nihil tam conjunctum miseriae quam luctus; nihil tam remotum et contrarium miseriae quam beatitudo: tu dicis lugentes, et tu dicis beatos! Intelligite, inquit, quod dico: beatos dico lugentes; quare beati? In spe. Quare lugentes? In re. Etenim lugent in morte ista, in tribulationibus istis, in peregrinatione sua; et quia agnoscunt se esse in ista miseria, et gemunt, beati sunt. Quare lugent? Contristatus est beatus Cyprianus in passione; modo interpellat pro nobis : omnes Martyres qui cum illo sunt, interpellant pro nobis. Non transeunt interpel
Abbreviated transcription (Latin):
uiso inditur & pater: &e patere uiso uidetur &e filius :
fatris ae filii sẽparari ñ potest uisio : Vbiunius non
separaturnaturȩ sũbstintia: uisio separari ñ po¬
test : Nãut noueritis illuc debere p̃parari coradiu
sit mundamꝰ ipsedñs alio locodicit: Qui audic
mandata mea & seruat ea allcest qͥdiligit me  Qui
autẽ diligitine. diligetur a patreineo. &egodiligan
illũ & manist stabo cimei psũ : Nam qͥd non eum ui¬
debant qͥbis loquebat̃ : &iudebant & nonuide bant:
Aliqͥd indebant : aliqͥd credebant : Vide bant ho
tiũ uidebunt dm̃ p̃ter impios Da potestatẽ puero
tuo & saluũ fac filiũ ancillȩtuȩ : Dñs filius ancillȩ¬
filiũ ancile suȩ & filiũ siuũ : Filium suũ in forma
dĩ filiũ ancillȩ suȩ in forma serui : Deancilla
natus ẽ. ergo dñs in forma serui& dixit : saluũ fac
filiũ ancillȩ tuȩ : Ec siluatus ẽ a morte sicut nostis:
resusctata carne sua quȩ mortua erat: Seduc uideatis

Expanded text:
viso videtur et Pater, et Patre viso videtur et Filius. Patris et Filii separari non potest visio: ubi non separatur natura et substantia, visio separari non potest. Nam ut noveritis illuc debere praeparari cor ad vsit mundamus; ipse Dominus alio loco dicit: «Qui habet mandata mea et servat ea, ille est qui diligit me: qui autem dili . Numquid non eum videbant cum quibus loquebatur? Et videbant, et non videbant: aliquid videbant, aliquid credebant; videbant homicium videbunt Deum praeter impios. «Da potestatem puero tuo.» 22. «Et salvum fac filium ancillae tuae.» Dominus filius ancillFilium ancillae suae, et Filium suum: Filium suum, in forma Dei; Filium ancillae suae, in forma servi. Denatus est ergo Dominus in forma servi; et dixit, «Salvum fac filium ancillae tuae.» Et salvatus est a morte, sicut nostis, resuscitata carne sua quae mortua erat. Sed ut videatis
Abbreviated transcription (Latin):
ritate tu: Iocundetur cormeũ: uttimet nom̃tuũ:
Ergo timor inocundit atrest: q̃uom iocunditais
si tamor non ne timora ma russõlet cẽ eritergo
aliquando iocunditissinetimore modo iocunditas :¬
cũ timore: Nondũ cm̃ plane securitas. nec ꝑfecta
iocunditis : Sin ulla iocun dicas. deficimꝰ: Siple¬
na sccuritas. male exultamꝰ : Ergo &iocunditatẽ
asꝑgat & timorẽ incucut : ut dulcedine iocundita¬
tis ꝑducatnos ad sedem securitatis : dandotimorẽ .
non nos facut male exultare & recedere de: uia:
Sicdicit psalmꝰ: Ser uite dño intimore : a&exultate¬

Expanded text:
ritate tua.» 16. «Jucundetur cor meum, ut timeat nomen tuum.» ritate tua.» 16. «Jucundetur cor meum, ut timeat nomen tuum.» Ergo timor in jucunditate est. Et quomodo jucunditas, si timor? Nonne timor amarus solet esse? Erit aliquando jucunditas sine timore, modo jucunditas cum timore: nondum est enim plena securitas, nec perfecta jucunditas. Si nulla jucunditas, deficimus; si plena securitas, male exsultamus. Ergo et jucunditatem aspergat, et timorem incutiat, ut de dulcedine jucunditatis perducat nos ad sedem securitatis: dando timorem, non nos faciat male exsultare, et recedere de via. Ideo dicit psalmus, «Servite Domino in timore,
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sũ uia. & ueritas & uita : Deduc me dñe in uia
tua : In quauia: &ambulabo inueritate tua: Aliud ÷
utducat aduiam: aliut utdedicat in uiam: Uide
homines ubiq pauꝑes ubiq adiutorio egentes:
Qui p̃terunam sunt xp̃iani ñ sunt: aut cacholici
nondũsunt : Deducantur aduiam: Sed cũ ꝑducti
fuerint aduiã & catholici in xpõ facti fuerint:
abipsodeducantur in ipsauia necadant: Certe
ueritate tua : Ducentete non errabo : sidimiseris
errabo : Oraergo ut nondimitat: sedusq infinẽ
deducat: Quomͦ deducit: Em ꝑmonendo. semꝑ
dando tͥ manũ suam : & brachiũ dñĩcinue qied ea¬
labo inueritate tua : In illo utiq qͥait: ego sum
uia uerita s& uica : Nãcũ inuiã & ieritatẽ deducis:
quonisi aduitã ꝑducis : deducis ergo millo &ad
illũ : Deduc me dñe inuia tua. & ambulaboinue¬

Expanded text:
«Ego sum via, et veritas, et vita» . «Deduc me, Domine, in via «Ego sum via, et veritas, et vita» . «Deduc me, Domine, in via tua.» In qua via? «Et ambulabo in veritate tua.» Aliud est, ut ducat ad viam; aliud, ut deducat in via. Vide hominem ubique pauperem, ubique adjutorio egentem. Qui praeter viam sunt, christiani non sunt, aut catholici nondum sunt, deducantur ad viam: sed cum perducti fuerint ad viam, et catholici in Christo facti fuerint; ab ipso deducantur in ipsa via, ne cadant. Certe veritate tua:» te deducente, non errabo; si dimiseris, errabo. Ora ergo ut non dimittat, sed usque in finem deducat. Quomodo deducit? Semper monendo, semper dando tibi manum suam. Et brachium Domini cui revelalabo in veritate tua:» in illo utique qui ait, «Ego sum via, et veritas, et vita.» Nam qui in via et veritate deducis, quo nisi ad vitam perducis? Deducis ergo in illo, ad illum. «Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in ve
Abbreviated transcription (Latin):
facis xp̃o. ucdicas popłmeiꝰ adistã exiguitatẽ dimi¬
de corde ꝑ didisti: in latagente gła regis : Agnosce
regẽ tuũ dailligłam. deulli latã gentẽ: uãlatã
gentẽ daboinquis noliextuo corde dare . rete dab̶
Vndedo inquie is: eccchincdo : Om̃s gintes qͦtqͦt fecis¬
ti: uenient & ad orabunt corãte dñe : Dic hoc : con¬
sitere hoc: & dedisti latã gentẽ. q om̃sgentes inu
gentes: modo unagens : Quare unagens: quia una
fides qr una spes qr una caritas. qi una expectatio:
gentẽ non ꝑtinet : Quisquis autẽ indeciuis est in una
gente dĩest : Et hecgens ab oriente noccidentẽ :
aba quilone & iari distenditur ꝑquattuor partes cotꝰ
orbis: Hocds̃ dicit : aboriente & occidente & aliiqͥlone
&mnari.: dategłamdõ: Hoc p̃dix̃. hoc impleuit: qui
solus est magnꝰ: Desinat ergo hocdicere contra solũ
magnũ. ui noluit cẽparuus: quia non possunt

Expanded text:
facis Christo, ut dicas populum ejus ad istam exiguitatem dimifacis Christo, ut dicas populum ejus ad istam exiguitatem dimide corde perdidisti? «In lata gente gloria regis:» agnosce regem tuum; da illi gloriam, da illi latam gentem. Quam latam gentem dabo, inquis? Noli ex tuo corde dare, et recte dabis. Unde do, inquies? Ecce hinc da: «Omnes gentes quotquot fecisti, venient, et adorabunt coram te, Domine.» Dic hoc, confitere hoc, et dedisti latam gentem: quia omnes gentes in gentes; modo una gens. Quare una gens? Quia una fides, quia una spes, quia una charitas, quia una exspectatio. gentem non pertinet; quisquis autem inde civis est, in una gente Dei est. Et haec gens ab oriente in occidentem, ab aquilone et mari distenditur per quatuor partes totius orbis. Hoc Deus dicit: Ab oriente et occidente, ab aquilone et mari date gloriam Deo. Hoc praedixit, hoc implevit, qui solus est magnus. Desinat ergo hoc dicere contra solum magnum, qui noluit esse parvus: quia non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
impletur. non qđ illidicunt qͥ sedicunt magnos
qui sedicit magnũ : absit: non ad oratur ds̃ nom̃ib
gentib: Perier om̃s gentes. sola affrica remansit:
Hoctudicis. quite dicis magnũ : Aliud dicit qͥest
solus ds̃magnꝰ. Qud dicit. qui est solus dĩmnagnus :¬
Om̃sgentes qͥt qt ficisti uenient &a doribt̃ corãte
dñe : Video qđ dixet solus ds̃magnꝰ tacat homo
salso magnꝰ Ideo fallaciter inagnꝰ qui a dedignacur
Ille siseruus uellet cẽ frm̃ suiorũ noncũ sc̃pararet ama¬
treipsorũ : Sed uult eẽ magnꝰ: & non uult eẽ salu¬
briter paruus : Ds̃ qͥsu ꝑbis resistit humilibus autẽ
dacgram̃: Quia solus est magnꝰ. implet om̃ia quȩ
p̃dixit & contradicit maledicentib: Xp̃m̃enim
diuiti ꝑdes uillam cuã : forte nonatetẽperaret ma
sanguine suo: quã autẽ faciat in uiriã : uidete fr̃s
Scriptura dicit: In latagente gła regis. indiminutio¬
ne popłi contricio pͥncipis : Ergo hanc iniuriã

Expanded text:
impletur, non quod illi dicunt, qui se dicunt magnos. qui se dicit magnum? Absit: non adoratur Deus in omnibus gentibus; perierunt omnes gentes, sola Africa remansit. Hoc tu dicis, qui te dicis magnum; aliud dicit qui est solus Deus magnus. Quid dicit qui est solus Deus magnus? «Omnes gentes quotquot fecisti, venient, et adorabunt coram te, Domine.» Video quod dixit solus Deus magnus; taceat homo falso magnus; ideo fallaciter magnus, quia dedignatur Ille si servus vellet esse fratrum suorum, non eos separaret a matre ipsorum: sed cum vult esse magnus, et non vult esse salubriter parvus; Deus qui superbis resistit, humilibus autem dat gratiam , quia solus est magnus, implet omnia quae praedixit, et contradicit maledicentibus. Christo enim i, Perdes villam tuam; forte non a te temperaret mandemptam sanguine suo! Quam autem faciat injuriam videte, fratres. Scriptura dicit: «In lata gente gloria regis; in diminutione populi contritio principis» . Ergo hanc injuriam
Abbreviated transcription (Latin):
Subaudis & iħm xp̃m unũ uerũ dm̃. qr pater &efi¬
lius unꝰuerus ds̃ ut iste sit sensus : te & quẽ misisti
ibunt aduisionem patris: & nonibi ui debunc & filiũ
Sinoneet &e filius in patris uisione nondiceret ip¬
ipsefilius discipłis suis. qr filuis in patre est & pat̃
infilio : Dicunt illi discipłi: Ostende nob̵ patrem
a iufficit nobis : Aitilli : Tanto tẽpore uob̵cũ sum &
nonie nostis: philippe. quimcuidet. uide & patrẽ :
Videtis quia in uisione patris. & filiuusio est : & in

Expanded text:
subaudis, Et ipsum unum verum Deum; quia Pater et Filius unus verus Deus: ut iste sit sensus, te et quem misisti ibunt ad visionem Patris, et non ibi videbunt et Filium. Si non esset et Filius in Patris sui visione, non diceret ipse Filius discipulis suis quia Filius in Patre est, et Pater in Filio. Dicunt illi discipuli: «Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Ait illis: Tanto tempore vobiscum sum, et non me nostis? Philippe, qui me vidit, vidit et Patrem.» Videtis qu
Abbreviated transcription (Latin):
tebub uocauer̃. quanto magis domesticos eius :
non est discipłs suꝑ magistrũ : nec seruis super
qͥ sunt : Num qd forte iudȩi audent in surgere
suꝑ xp̃m: non : Namnec ipsi nob̵ ualde faciunt
tribulationes: Nondũ enĩ credider̃ nondũ
salutẽ cognouer̃ : Insurgunt suꝑ corpꝰ xp̃imali
pus xp̃i Om̃ia scismata. om̃s hereses om̃fintus
pessimi uiuentes & moressuos bene uiuentibus
inponentes & sua trahentes & malis conloqͥis
bonos mores corrũpentes: ipsi p̃tereuntes legẽ
in surrexer̃ in me : Dicat om̃is animapia : dicat
om̃is anima xp̃iana : Quȩ hoc ñ patitur : non di¬
cat: Siautẽ xp̃iana anima est. nouit qr patit᷑:
ꝑsecutionẽ patiatur : Om̃ seni in qͥd apłs qͥuolunt¬

Expanded text:
zebub vocaverunt; quanto magis domesticos ejus? zebub vocaverunt; quanto magis domesticos ejus? Non est discipulus super magistrum, nec servus super qui sunt? Numquid forte Judaei audent insurgere super Christum? Non: nam nec ipsi nobis valde faciunt tribulationem. Nondum enim crediderunt, nondum salutem agnoverunt. Insurgunt super corpus Christi pus Christi. Omnia schismata, omnes haereses, omnes intus pessime viventes, et mores suos bene viventibus imponentes, et ad sua trahentes, et malis colloquiis bonos mores corrumpentes ; ipsi «praetereuntes legem insurrexerunt super me.» Dicat omnis anima pia, dicat omnis anima christiana. Quae hoc non patitur, non dicat. Si autem christiana anima est, novit quia mala patitur: persecutionem patiatur. «Omnes» enim, inquit Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd dicit : cruistianimã meã de carcere: Suspen¬
dendu serat debitor. solutũ est ꝓco. libacus dicit᷑
de suspendio : in hisom̃ib ñ erant : sed quia talib
meritis agebantur. ut nisi subuentũ ẽt. ibi cẽnt :
indese rectedi cunt lib̾ari. quo ꝑ lib̾acores suos
non sunt ꝑmissi ꝑduci  Ergo fr̃s siue illud siue
illud sic: hic mescrutatorẽ uerbidĩ non temerariũ
ad firmatorẽ teneacis : Et eruistia nimã meam:
qͥ non acceper̃ legẽ : Nemo enĩ p̃terit qd nonacce¬
pit Dict apł̃s. d finite: Ubieñ lexnonest necp̃uri¬
catio : Pretercuntes legẽ: preuaricatores legisdi¬
cit : Quo sergo intellegimꝰ fr̃s : s̃i abi psodño accipiamꝰ
hancuocẽ.: p̃tereuntes legẽ iudȩi erant : In surrexe
reuntes legẽ insurrexer̃ in me : Et passus cst dñs
quȩ nouimus: futas nihil tale patitur modocor¬
pus eiꝰ : unde fieri potest : si patrẽ familias becł¬

Expanded text:
quid dicit? "eruisti animam meam de carcere". suspenquid dicit? "eruisti animam meam de carcere". suspendendus erat debitor; solutum est pro eo; liberatus dicitur de suspendio. in his omnibus non erant. sed quia talibus meritis agebantur et, nisi subuentum esset, ibi essent, inde se recte dicunt liberari quo per liberatores suos non sunt permissi perduci. ergo, fratres, siue illud siue illud sit, hic me scrutatorem uerbi dei, non temerarium affirmatorem teneatis. et eruisti animam meam qui non acceperunt legem. Nemo enim praeterit quod non accepit: dicit Apostolus definite, «Ubi enim lex non est, nec praevaricatio» . Praetereuntes legem, praevaricatores legis dicit. Quos ergo intelligimus, fratres? Si ab ipso Domino accipiamus hanc vocem, praetereuntes legem Judaei erant. «Insurrexerureuntes legem insurrexerunt super me.» Et passus est Dominus quae novimus. Putas nihil tale patitur modo corpus ejus? Unde fieri potest? «Si patrem familias Beel
Abbreviated transcription (Latin):
tuuero torqueris : Et suꝑ hȩcait interuos & nos
chausmagnũ firmatũ est : ut necnos possimus
uenire aduos. nec inde aliquis uenire adnos: Ergo
interista fortasse duo inferna. quorũ in uno quie¬
uer̃ animȩ iustorũ in altero torquentur animȩ
improrũ. adcendens quidã orans hic. iamhic
incorporexp̃i positus aorans in uocex p̃i: eruisse
dm̃ animã suã ab inferno instrioridixit i lib̵auit
seatalibus percatis. ꝑquȩ posset deduci ad torm̃ta
inferni instrioris : Quẽ ad modũ simedicus uideit
tibi inminentẽ egritudinẽ forte aliquo labore:
& dicat. parcet᷑: sicte tracta. requiesce. hiscibis uitre:
nam si non fecerisegrotabis : tuautẽ si feceris &
saluuseris. recte dicis medico. li astime ab egritu¬
dine. Nonin qua ũ eras: sed inqua fucurus eras:
Nescio qust ab enscausam molestã mittenduserat
in carcerẽ : Venitalius : defendit eũ : Grãsagens

Expanded text:
tu uero torqueris. et super haec, ait, inter uos et nos tu uero torqueris. et super haec, ait, inter uos et nos chaos magnum firmatum est, ut nec nos possimus uenire ad uos nec inde aliquis uenire ad nos. ergo inter ista fortasse duo inferna, quorum in uno quieuerunt animae iustorum, in altero torquentur animae impiorum, attendens quidam orans hic, iam hic in corpore Christi positus et orans in uoce Christi, eruisse deum animam suam ab inferno inferiore dixit, quia liberauit se a talibus peccatis, per quae posset deduci ad tormenta inferni inferioris. quemadmodum si medicus uideat tibi imminentem aegritudinem forte ex aliquo labore et dicat: "parce tibi, sic te tracta; requiesce, his cibis utere; nam si non feceris, aegrotabis"; tu autem si feceris et saluus fueris, recte dicis medico: "liberasti me ab aegritudine", non in qua iam eras, sed in qua futurus eras. nescio quis habens causam molestam mittendus erat in carcerem. uenit alius, defendit eum; gratias agens
Abbreviated transcription (Latin):
hoc infernũ missus est nascendo : adillu moriendo:
Propterea uoxest ciꝰmillo psalmo. non quoquam
homine coniciente. sed apło exponente ubia it :
qm̃ non dereliquistianimã meã in ifernom ::¬
Ergo aut ipsius uox est & hic eruistianimã meã
nenos remaneremꝰ in inferno : Aliã etiã opinionẽ
dicã : Fortassis enĩ apđ ipsos inferos estaliquapars
inferior : quo truduntur impii qͥ plurimũ pecca¬
uer̃ : Et enĩ a pđ inferos utrũ in locis qͥbusdã fuis¬
set abraham: non satis possumꝰ definire : Nondũ
enĩ d ñ suenerat ad infernũ ut erueret inde om̃iũ
scõrũ p̃cedentiũ animas : & tam̃ a brahã in requiem
rius : Et qͥd ei respondit abra ham cũdiceret.
pat̃ abraham mittr lazarũ ut intinguat digitũ
suum & stillet in lingua mea qm̃ crucior in hac
flãma: filia it mem̃ to qr recepisti bona inuitatua.
latarus autẽ mala: Nuncautẽ hic requiescit.

Expanded text:
hoc infernum missus est nascendo, ad illud moriendo. hoc infernum missus est nascendo, ad illud moriendo. propterea uox eius est in illo psalmo, non quoquam homine coniciente, sed apostolo exponente, ubi ait: quoniam non derelinques animam meam in inferno. ergo aut ipsius uox est et hic: eruisti animam meam sque ad infernum, ne nos remaneremus in inferno. Aliam etiam opinionem dicam. fortassis enim apud ipsos inferos est aliqua pars inferior, quo truduntur impii, qui plurimum peccauerunt. etenim apud inferos utrum in locis quibusdam iam fuisset Abraham non satis possumus definire. nondum enim dominus uenerat ad infernum, ut erueret inde omnium sanctorum praecedentium animas; et tamen Abraham in requie rius. et quid ei respondit Abraham, cum diceret: pater Abraham, mitte Lazarum ut intinguat digitum suum et stillet in linguam meam, quoniam crucior in hac flamma? fili, ait, memento quia percepisti bona in uita tua, Lazarus autem mala; nunc autem hic requiescit,
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitas a mortalitas ubidecessio atq succes¬
sio ubimutabilitas & in conscientia : ubitimores.
cupiditates errores. lȩtitiȩ incerte : spes fragilis
caduca substantia : futo qrom̃is ista pars non
potest comparariilli cȩlo dequo loquebum
paulo ante: Siergo illi parti hȩc pars compara¬
tur: illa suꝑ naest: hȩc inferna : Et post mor¬
tt̃ quo hincitur nisi sit infernũ inferius hoc
hic sunt mortui : Vt non mireris quia infernũ dici¬
tur mortuis abundat : Non eñi corpus ait mo¬
ricurũ est : sed corpus mortuum est : Adhuc
habet uitã utiq corpus nr̃m : & tam̃ conparatũ. cor¬
pori illi qđ fucurũ est qualia sunt angłorũ corpora :
inuenitur corpꝰ hominis mortuũ. quãuis ad huc
abensanimã : Sedrursus a hoc inferno id est
hac parte inferni: estaliud inferius. quo eunt
mortui. unde uoluit d seruere animas nr̃as. etiã
inferna missus est filiusdĩ undiq: liberans : Ad

Expanded text:
natiuitas et mortalitas, ubi decessio atque succesnatiuitas et mortalitas, ubi decessio atque successio, ubi mutabilitas et inconstantia, ubi timores, cupiditates, horrores, laetitiae incertae, spes fragilis, caduca substantia, puto, quia omnis ista pars non potest comparari illi caelo, de quo loquebar paulo ante. si ergo illi parti haec pars non comparatur, illa superna est, haec inferna. et post mortem quo hinc, nisi sit infernum inferius hoc tum. ergo et hic sunt mortui, ut non mireris quia infernum dicitur, si mortuis abundat. non enim ait: "corpus moriturum est" sed: corpus mortuum est. adhuc habet uitam utique corpus nostrum; et tamen comparatum corpori illi, quod futurum est qualia sunt angelorum corpora, inuenitur corpus hominis mortuum, quamuis adhuc habens animam. sed rursus ab hoc inferno, id est ab hac parte inferni, est aliud inferius, quo eunt mortui; unde uoluit deus eruere animas nostras etiam inferna missus est filius dei undique liberans; ad
Abbreviated transcription (Latin):
istianimã meã ex inferno inferiori : Quid dicimꝰ
fr̃s: hoc sinon uob̵ tã quã certus ex posuero. nesuc¬
censeatis: Homo em̃ sũ: &e quantũ conceditur.
descripturis sc̃is tantũ audeo dicere. nihil exme:
Infernũ nec ego ex ꝑcussũ adhuc: ne uos : Et for¬
tassis alia uia erit : & ꝑ in fernũ nonerit : Incer¬
ta sunt enĩ hȩc: Ulerũ qi dicit scriptura cui
contradici non potest. eruistranimã meã ex in¬
ferno inferiori : intelligimꝰ tã quã duo infernacẽ.
superius & inferius : Nã unde infernũ inferius
niss quia est inferñ superius: aliud nondiceret̃
infernũ nisiin comparatione illius superioris
partis : Videcur ergo fr̃s: esse quȩdã habitatio
cȩlestis angłorũ : Ibiuita in effabiliũ gaudiorũ:
ibiimmortalitas & in corruptio ibiom̃ia scđm
dĩdonũ & grãm ꝑmanentia : Illa pars rerum:
suꝑna est: Siergo illa suꝑ naest: hȩc terrena
Vbicaro & sanguis : ubi corruptibilitas : Vbi

Expanded text:
isti animam meam ex inferno inferiori. quid dicimus fratres? hoc si non uobis tamquam certus exposuero, ne suscenseatis; homo sum enim et quantum conici datur de scripturis sanctis, tantum audeo dicere, nihil ex me. infernum nec ego expertus sum adhuc nec uos. et fortassis alia uia erit et non per infernum erit. incerta sunt haec. uerum quia dicit scriptura, cui contradici non potest: eruisti animam meam ex inferno inferiore, intellegimus tamquam duo inferna esse, superius et inferius. nam unde infernum inisi quia est infernum superius? Aliud non diceretur infernum, nisi in comparatione illius superioris partis. Videtur ergo, fratres, esse habitatio elestis angelorum: ibi gloria ineffabilium gaudiorum, ibi immortalitas et incorruptio, ibi omnia secundum dei donum et gratiam permanentia. illa pars rerum superna est. si ergo illa superna est, haec terrena, ubi caro et sanguis, ubi corruptibilitas, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
tibiindus fingant sibi deos quos uolunt pugonĩ
adducant fabrosa. argentarios aurifices expoli¬
tores sculpores faciant deos : Quales deos õculos
habenitsi& non uidentes: & cetera quȩdicie psolmꝰ
consequenter. Sedista non colimꝰ aiunt: ñ colimꝰ:
Hȩ signa sunt: Et qͥd colitis: aliuda liqͥd peius:
qm̃ om̃s dugentiũ demonia : & qͥd nec demonia
in quiunt colimꝰ: Planenihil altut habetis intẽplis:
nihil aliud implet uates urõs quã de monium :
Sed qͥd dicitis: angloscolimꝰ. angłos habemꝰ deos :
Non plane nostis angłos : Angłi eñ dm̃ unũ colunt
nee fauent hominib: qͥuolunt colere angłos
& nondm̃ : Nã inuenimꝰ honoratos angłos ꝓhi¬
bentes homines nese adorarent. sed uerũ dm̃:
Sed angłos dicant. homines dicant. qr dictũ ẽ ego
dixidii estis & filii altissimi om̃s non est similis

Expanded text:
ine.» Fingant sibi deos quos volunt Pagani; adducant fabros argentarios, aurifices, expolitores, sculptores, faciant deos. Quales deos? Oculos habentes, et non videntes ; et caetera quae dicit psalmus consequenter. Sed ista non colimus, ait; non colimus, haec signa sunt. Et quid colitis? Aliud aliquid pejus: «Quoniam dii Gentium daemonia» . Et quid? Nec daemonia, inquiunt, colimus. Plane nihil aliud habetis in templis, nihil aliud implet vates vestros quam daemonium. Sed quid dicitis? Angelos colimus, Angelos habemus deos. Non plane nostis Angelos. Angeli enim unum Deum colunt, nec favent hominibus qui volunt colere Angelos, et non Deum. Nam invenimus honoratos Angelos, prohibentes homines ne se adorarent, sed verum Deum . Sed Angelos dicant, homines dicant, quia dictum est, «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes» : «Non est similis
Abbreviated transcription (Latin):
Nulla ẽ autẽgens quã non fecit ds̃ qr fontẽ om̃iũ
gentiũ adam &euã fecit ds̃: Indȩꝓpagate sunt
om̃sgentes : Om̃ sergo gentes fecitds : Om̃ sergo
nisi pauciscĩ in uno popło hebreorũ : tuncdictũe.
hoc : Et modo uidetur qđ dictũ est. om̃s gentes

Expanded text:
mnium gentium Adam et Evam fecit Deus, inde propagatae sunt omnes gentes. Omnes ergo gentes Deus fecit: «Omnes» ergo nisi pauci sancti in uno populo Hebraeorum, tunc dictum est hoc; et modo videtur quod dictum est: «Omnes gente
Abbreviated transcription (Latin):
& tremore urã nipsorũ salutẽ oꝑ amini : Ds̃ eñ est :
magis metuendũ est : Quȩ putatis ꝓsꝑa: magis
tẽptationessunt: Uenit hereditas. uenit copia
rerũ : habundat circũ fluentia nescio cuiꝰ feli¬
citatis : tẽptationes sunt ist& caueteneuos ista
rẽtuã quȩ fuit in parte donati: forte credider̃
filutui qͥ fuer̃ pagani : si forte lucratus esami¬
cũ tuũ qͥte uolebat seducereadtheitrũ. & tueũ
duxisti ad eccłam. si forte contradictor nescioquis
inimicus tuus & rapi deseuiens. deposita illa rabiȩ
factu s est mitis &agnouitdm̃ . nec oblatrat aduer¬
sute sedclamattecũ aduersus mabus aota aodemis¬
gaudia nrã nissisti : sed quia habundant. & tribu¬
lationes &e tẽptationes & dissensiones ascismati.
& cetera mala sine qͥb non pocest eẽ scł mhoc:
donec transeat inqͥtas exultatio illa non nos
faciat sccuros. Sedita iocundetur cornrm̃ :
uetimeat nom̃ dñ: Ncaliunde iocundet : aluinde

Expanded text:
emore vestram ipsorum salutem operamini; Deus enim est qui magis metuendum est: quae putatis prospera, magis tentationes sunt. Venit haereditas, venit copia rerum, abundat circumfluentia nescio cujus felicitatis: tentationes sunt istae; cavete ne vos ista rem tuam quae fuit in parte Donati; si forte crediderunt filii tui qui fuerunt pagani; si forte lucratus es amicum tuum qui te volebat seducere ad theatra, et tu eum duxisti ad ecclesiam; si forte contradictor nescio quis inimicus tuus et rabide saeviens, deposita illa rabie factus est mitis, et agnovit Deum, nec oblatrat adversus te, sed clamat tecum adversus malum: ista jucungaudia nostra, nisi ista? Sed quia abundant et tribulationes, et tentationes, et dissensiones, et schismata, et caetera mala, sine quibus non potest esse saeculum hoc, donec transeat iniquitas; exsultatio illa non nos faciat securos, sed ita jucundetur cor nostrum, ut timeat nomen Domini, ne aliunde jucundetur, aliunde
Abbreviated transcription (Latin):
dixit: non ẽ simił tͥ indiisdñe : Quantũ autẽ sit dis¬
similis dis̃nondixit qr diciñ potes tintendat caritas
urã : ds̃ineffabilis est : Facilius dicimꝰ qͥd ñsit : quã
quid sit : Teriã cogitas. nonẽ ds̃ : Mare cogitas:
non ẽ hocds̃: Om̃ia quȩ sunt int̾ra. homines
&animalia : non ẽ hoc ds̃: Om̃ia quȩ sunt in
mari : quȩ uolant in aere ñ ẽ hoc ds̃ : Quic qͥd
lucet incȩlo: stellȩ sol& luna: non ẽ. hoc ds̃
Ipsũ cȩlũ non est ds̃ : Angłos cogita: uirtutes po¬
testates. archangłos thronos. sedes dominationes
nonẽ hocd s̃: Ecqͥd ẽ : hocsolũ potuidicere : qͥd
nonsit : Quȩris qͥd sit : qđ oculus non uidit nec
auris audiuit : nec in cor hominis ascendit : Iuid

Expanded text:
autem sit dissimilis Deus, non dixit, quia dici non potest. Intendat Charitas vestra: Deus ineffabilis est; facilius dicimus quid non sit, quam quid sit. Terram cogitas; non est hoc Deus: mare cogitas; non est hoc Deus: omnia quae sunt in terra, homines et animalia; non est hoc Deus: omnia quae sunt in mari, quae volant per aerem; non est hoc Deus: quidquid lucet in coelo, stellae, sol et luna; non est hoc Deus: ipsum coelum; non est hoc Deus: Angelos cogita, Virtutes, Potestates, Archangelos, Thronos, Sedes, Dominationes; non est hoc Deus. Et quid est? Hoc solum potui dicere, quid non sit. Quaeris quid sit? Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
sulle raptus est nemalitia mutaret intellectũ
eiꝰ sed petcator inqͥserat : ideo eũ uolebã uiuere
ut corrigeret̃ : Iuuoleba scũ uiuere ut melior
eẽt. qͥd sids̃nouerat siuueret perorẽ futurũ :
unde ergo nosti qͥd illi ꝓdesset mori anuiuere :
sergo non nosi redi ad cortuũ dimite dõ consiliũ
sũ Quidergo inqus faciũ: quidorẽ qđit docuit

Expanded text:
si ille raptus est, ne malitia mutaret intellectum si ille raptus est, ne malitia mutaret intellectum illius ? Sed peccator, inquis, erat; et ideo volebam eum vivere, ut corrigeretur. Tu volebas eum vivere, ut melior esset: quid si Deus noverat, si viveret, pejorem futurum? Unde ergo nosti quid illi prodesset, mori an vivere? Si ergo non nosti, redi ad cor tuum, dimitte Deo consilium suum. Quid ergo, inquis, faciam? quid orem? Quid ores?