comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loquebat᷑ apłis. Ipse enĩ diuina claritate irradians corda: prrissima uerba cȩlestis lu¬
minis intimabat. Cructuabat enĩ uerbũ: cũ de imis penitralib sermones in scoꝵ notitiam
ꝑducebat. Hox aut̃ nocti indicauit scientiã : qͣndo uidas xp̃m udȩis ꝓdidit ac tradidit oc
cidendũ. Indicare eñi : ꝑtinet ad ꝓditionẽ. Tale enĩ int̃ se fecer̃ constitutũ : ut illũ tenerent
qũe fuisset sceleratissimꝰ osculatꝰ. O ne fandissimũ ꝓditorẽ : & iuste a beator societate discre¬
tũ. Per osculũ. causã uenire fec̃ interitꝰ ꝑ qđ humani generis declarat᷑ affectus. Nã qđ diẽ
diei. & noctẽ nocti comꝑauit: argum̃tũ ẽ. qđ dr̃ a pari: sic̃ & in quadragesimo pͥmo psal
reticuissent: illud uidet᷑ p̃dicare . qđ linguis erant om̃iũ gentiũ diuina inspiratione locu¬
turi. Sermones quippe ipsoꝵ & loquelȩ : ꝑ orbẽ t̾rarũ p̃dicationis lib̵tate sonuer̃. Ser¬

Expanded text:
loquebatur apostolis. Ipse enim divina claritate irradians, corde purissimis verba coelestis luminis intimabat. Eructabat enim verbum, cum de imis penetralibus sermones in sanctorum notitiam perducebat. Nox autem noctcidendum . Indicare enim pertinet ad proditionem. Tale enim inter se fecerant constitutum, ut illum tenerent, quem fuisset sceleratissimus osculatus. O nefandissimum proditorem, et juste a beatorum societate discretum! Per osculum causam fecit venire interitus, per quod humani generis declaratur affectus. Nam quod diem diei et noctem nocti comparavit, argumentum est quod dicitur a pari; sicut et in qureticuissent, illud videtur praedicare quod linguis erant omnium gentium divina inspiratione locuturi. Sermones quippe ipsorum et loquelae per orbem terrarum praedicationis libertate sonuerunt. Ser
Abbreviated transcription (Latin):
ex uocabulo glestis rgis nom̃ ẽ impositũ seruienti. Seqͥt᷑: Impleat dñs om̃s petiones tu¬
as fit iterũ ad eccłam grata conuersio: ut ex tã frequenti uoto ꝓbaret᷑ nuniȩ beneuo¬
psalon rer psonadoquit sũa. Quȩ figura dr̃ apostrophȩ id ẽ conuersio: quetiens ađ
post multa scła
potuit apꝓbari. Saluũ fec̃ pat̾ xp̃m filiũ resurrectione glo¬
riosa qͣndo etiã¬

Expanded text:
ex vocabulo coelestis Regis nomen est impositum servienti. Sequitur, impleat Dominus omnes petitiones tuas. Fit iterum ad Ecclesiam grata conversio, ut ex tam frequenti voto probaretur nimiae benevopsalmi ex persona loquitur sua. Quae figura dicitur apostrophe, id est conversio, quoties ad post multa saecula potuit approbari. Salvum fecit Pater Christum Filium resurrectione gloriosa, q
Abbreviated transcription (Latin):
in fiñe esatues dauio. Iam qͥa tituli uerba nota sunt. de tertu psalmi aliquid dissera¬
mus ut gratiꝰ possit ac cipi. quando breuit̃ eiꝰ intentio ꝓbat᷑ agnosi. futurorũ igit illu¬
minatione ꝓpħa com. Ipletꝰ ꝑ optatiuũ modũ euenire ꝓspera sc̃ dep̃cat᷑ acłȩ. quȩ illi
ꝑ aduentũ dñi certissime nouerat ẽẽ uentura: et nimi& caritate cõpletus. illi optat ꝓs¬
pera: cuiꝰ se menbrũ eẽ noscebat Talia si quidẽ desideria beati semꝑ appetunt: ut bona
sua ibi posita udicent ubi bene merioꝵ uota congaudent diuisio Esaau rimo
gata xp̃m dñm exaudita suscipiat. Secundo dep̃cat᷑. ut om̃e consiliũ eiꝰ retãq Afidẽ dñs
omipotentiȩ suȩ pietate confirmet : ꝓmittens fidelẽ popłm. non magnificandũ potestate mimn

Expanded text:
In finem psalmus David. Jam quia tituli verba nota sunt, de textu psalmi aliquid disseramus: ut gratius possit accipi, quando breviter ejus intentio probatur agnosci. Futurorum igitur illuminatione propheta completus, per optativum mper adventum Domini certissime noverat esse ventura; et nimia charitate completus, illi optat prospera, cujus se membrum esse noscebat. Talia siquidem desideria beati semper appetunt, ut bona sua ibi posita indicent, ubi bene meritorum vota congaudent. Divisio psalmi. Prta, Christum Dominum exaudita suscipiat. Secundo deprecatur ut omne consilium ejus rectamque fidem Dominus omnipotentiae suae pietate confirmet, promittens
Abbreviated transcription (Latin):
fect miscłiã quia eũ ut titulus diẽ de ꝑsequentiũ ferocitate librauit. Et seminiei: diin de
facie scmini ee qͥndo post tiduũ resurrer̃ a mortius. Ascendit in gelos sedet adde enr agrb

Expanded text:
fecit misericordiam, quia eum, ut titulus dixit, de persequentium ferocitate liberavit. Et semini ejus, Dominfecit misericordiam, quia eum, ut titulus dixit, de persequentium ferocitate liberavit. Et semini ejus, Dominfactam semini ejus, quando post triduum resurrexit a mortuis, a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficua deuotione subiecti. Ccce uere uindicta pia salutaris pȩnat ultio gloriosa Ipsi
piditante libare ab inimicis tepidis sed multo gloriosius a ferinda malignitate suc¬
censis. Seqͥ t̃ decora diuersitas: ut qͣnto altius mirã surrexer̃ immici tanto amplius eral¬
taret᷑ illa quȩ prulit Iniqũu uirũ scismaticũ designat: qui ꝑuersi dogmatis mniquitate
ppt illa quȩ suꝑius dicta se. Confiaebor tibi: id ẽ laudẽ dabo tͥ ꝑ poplos xp̃ianosi quoꝵ
utiq linguȩ accłiae uox est. Esalmꝰ aut̃ sic̃ dictũ ẽ opus significat actuale: unde poꝑa fie¬
delũ do dic gras offerendas qu&e plus diunitas noscit᷑ exaudire. qũa uoces Int gentes ide¬
siȩnat uinuersitate: qm erat eccł a. gentiũ numerositate dilatanda.  agnifieans salitar
mu suꝑpius dicerit qui magnificet filiũ ipsius toto orbe trarui. Xp̃c ante dicebat omis unt¬
ms in pres sic er de saule dictu ẽ Cur ausus fuisti inferre manũ in xp̃m dñi In dauids

Expanded text:
proficua devotione subjecti. Ecce vere vindicta pia, salutaris poena, ultio gloriosa. Ipsi periclitantem liberare ab inimicis tepidis, sed multo gloriosius a fervida malignitate succensis. Sequitur decora diversitas, ut quanto altius in iram surrexerunt inimici, tanto amplius exaltaretur illa, quae pertulit. Iniquum virum, schismaticum designat, qui perversi dogmatis iniquitate  laudem te per populos Christianos, quorum utique lingua Ecclesiae vox est. Psalmus autem, sicut dictum est, opus significat actuale: unde per opera fidelium Deo dicit gratias, quas plus Divinitas noscitur exaudire quam voces. Inter gentes designat universitatem, quoniam erat Ecclesia gentium numerositate dilatanda. Vers. 52. Magnificanmum superius dixerit, qui magnificet filium ipsius toto orbe terrarum. Christus ante dicebatur omnis unctus in regem; sicut et de Saule dictum est: Cur ausus fuisti inferre manum in chris
Abbreviated transcription (Latin):
Nt mortẽ moriendo destruer&: captiuis libertatẽ : reis p̃mca condonaras lresedo
mintula que quondã fecit ingente iudeorũ. Confirmauit rubra maris lqtudes
abyssos qruando incduob laterib sic aqua defixa ÷ ut mare naigeri us seoer
ee trrenu. Sequitur. Contriuisti capita draconũ suꝑ aquas. Misterium superi¬
oris miraeuli decent̃ exposuit : quia illa prȩfigaratio transitus maris rubri
auas sc̃i baptismatis inlicabat. Ub capita clraconũ. ied ÷ iimuneloꝵ spuraant¬
um perducuntur adnichilum: quando animas quas illi peccatorũ sordib inquunant
fons salutaris emundat. & nota. qđ in hoc & in alus quattuoꝵ uersib ꝑfigurã
sinathrismos singulas congregat laudes: ut enuoreracio iurtutũ animum

Expanded text:
mortem moriendo destrueret, captivis libertatem, reis praemia condonaret, refert miracula quae quondam fecit in gente Judaeorum. Confirmavit enim Rubri maris liquidas abyssos, quando in duobus lateribus sic aqua defixa est, ut mare navigerum iterfaceret esse terrenum. Contrivisti capita draconum super aquas, mysterium superioris miraculi decenter exponit: quia illa praefiguratio transitus maris Rubri aquas sancti baptismatis indicabat, ubi capita draconum, id est, spiritum perducuntur ad nihilum, quando animas quas illi peccatorum sordibus inquinant, fons salutaris emundat. Et nota quod in hoc et in aliis quatuor versibus per figuram synathroesmos singulas congregat laudes; ut enumeratio ipsa virtutum animum
Abbreviated transcription (Latin):
dullarũ & discretor cogitationũ & intentionũ cordis. Scripturȩ aut̃ diuinȩ sc̃ã ꝓ¬
funditas adeo communes sermones habet: ut eã uniuersi incunctant̃ admittan
Sensus aut̃ recondit ueritatis archanos: ut in ipsa studiosissime uitalis sententia
debeat indagari. Nã eã reuera eẽ. diuinã. hinc maxime dat᷑ intelligi. qđ indocti
subtilissime tẽporalia. & ȩt̃na. ñ nisi diuino repleti spu potuisse tradere sentiunt᷑.
postremo qđ miracula iugit̃ facta sunt donec scriptura ipsa mundi ambitũ diuul¬
gata compleret: sic̃ scriptũ ẽ. in omnẽ terrã exut sonꝰ eoꝵ. & in fines orbis t̾rȩ uer¬
ba eoꝵ. Unde ad ꝓbationẽ ꝑtinet maximã: quia lex diuina ꝑ cunctas mundi par¬

Expanded text:
dullarum, et discretor cogitationum et intentionum cordis . Scripturae autem divinae sancta produllarum, et discretor cogitationum et intentionum cordis . Scripturae autem divinae sancta profunditas adeo communes sermones habet, ut eam universi incunctanter admittant. Sensus autem recondit veritatis arcano, ut in ipsa studiosissime vitalis sententia debeat indagari. Nam eam revera esse divinam hinc maxime datur intelligi, quod indocti subtilissima, temporales aeterna nonnisi divino repleti Spiritu potuisse tradere sentiuntur. Postremo quot miracula jugiter facta sunt, donec Scriptura ipsa mundi ambitum divulgata compleret? sicut scriptum est: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Unde ad
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ in epistola ad chorinthios scribit. Non enĩ in sermone ẽ. regnũ dĩ: s in uir¬
ute. Idem Ad thimotheũ in scđa meminit dicens. Om̃is scriptura diuinit
rata utilis ẽ. ad docendũ. ad arguendũ. ad erudiendũ. ad corrigendũ. in discipli¬
na quȩ ẽ. iustitiȩ : ut ꝑfectus sit homo dĩ ad om̃e opus bonũ instructus. Haec sic̃ pa¬
ris ieronimi testat᷑ auctoritas: a pđ hebrȩos aut rythmo. aut metrica co
ge composita. quȩ ut ipsi dicunt fastucus continet᷑. Fastuciũ enĩ ẽ. ꝑ commata ꝓ¬
cedens. ad de ꝓmendũ sensũ nauit̃ explicata conceptio. Cuiꝰ si uirtutẽ lector diligens
scrutaris: audi apłm ad hebrȩos dicentẽ. Uiuus ẽ enĩ dĩ sermo & efficax.c¬
om̃i gladio ancipiti. & ꝑtingens usq ad diuisionẽ animȩ ac sp̃s. conpagũ qͦq & me¬

Expanded text:
gentium in Epistola ad Corinthios scribit: Non enim in sermone est regnum Dei, sed in virgentium in Epistola ad Corinthios scribit: Non enim in sermone est regnum Dei, sed in virtute . Item ad Timotheum in secunda meminit dicens: Omnis scr ad corrigendum in disciplina quae est justitiae, ut perfectus sit homo Dei ad omne opus bonum instructus . Haec, sicut Patris Hieronymi testatur auctoritas, apud Hebraeos aut rhythmo, aut metrica constat lege composita, quae, ut ipsi dicunt, fastuciis continetur. Fastucium enim est per commata procedens ad depromendum sensum, naviter explicata conceptio. Cujus si virtutem lector diligens perscrutaris, audi Apostolum ad Hebraeos dicentem: Vivus est enim Dei sermo et efficaxad divisionem animae ac spiritus, compagum quoque et me
Abbreviated transcription (Latin):
magna ueritate. magna p̾scientiȩ firmitate cuncta diuidicans. auetoris sui uerita
te consistrt. Sic enĩ in euangłio de dñi xp̃i p̃dicatione dictũ ẽ. Loquebat᷑ aut̃ sic̃ potes¬
tatẽ habens : ñ sic̃ scribȩ eoꝵ & pharisei. Ille enĩ indubitata loqͥt᷑: cui om̃a p̃sentia s̃
& rerũ exitꝰ ꝓbat᷑ eẽ. subiectus. Eloquentia siquidẽ ẽ: ad unã quãq rẽ competens et
decora locutio. Haec igit᷑ casta. fira uerax. & ȩt̃na p̃dicatio : nimis purissimo nitet e¬
loqͥo Cuiꝰ utilitas lucet : magnificentia uirtutis apparet : oꝑatio salutis arridet: sic̃
& in centesimo octauo decimo psalmo dicturus ẽ. quia eloqͥũ tuũ uiuificabit me. Et
erũ. Luc̃na pedib meis uerbũ tuũ dñe: & lum̃ semitis meis. Reuera lumen
semꝑ uitalia iubet: noxia ꝓhibet: terrena remouet: cȩlestia ꝑsuadet. Hinc & doctor

Expanded text:
magna veritate, magna praescientiae firmitate cuncmagna veritate, magna praescientiae firmitate cuncione dictum est: Loquebatur autem sicut potestatem habens, non sicut scribae eorum et Pharisaei . Ille enim indubitata loquitur, cui omnia praesentia sunt, et rerum exitus probatur esse subjectus. Eloquentia siquidem est ad unamquamque 7 rem competens et decora locutio. Haec igitur casta, fixa, verax et aeterna praedicatio, nimis purissimo nitet eloquio, cujus utilitas lucet, magnificentia virtutis apparet, operatio salutis arridet; sicut et in centesimo octavo decimo psalmo dicturus est: Quia eloquium tuum vivificabit me . Et iterum: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis. Revera lumen, quia semper vitalia jubet, noxia prohibet, terrena removet, coelestia persuadet. Hinc et Doctor
Abbreviated transcription (Latin):
quosq psalmos facere. nob̵ difficile fuisse ꝓfitem᷑: qđ int̾minatũ atq suspensũ. patrũ
etiã reliqͥt auctoritas. Reliqͦs aut̃ sibi calculos. diligens ꝑscrutator exqͥrat: qm̃ multa
imporis in scripturis diuinis fiunt clara: quȩ nunc uident᷑ abscondita. Inc¬
clusionib . uͦ. aut sũmã totius psalmi sub breuitate conplectim᷑: aut contra hereses ali¬
qͥd dicimꝰ destruendas. Ipsa ẽ. eñĩ dñi sincera dilectio : aduersarios eiꝰ odio habere ꝑfec¬
TO. DEELOQUENTIA TO TIUS LEGIS DIUINAE
loquentia legis diuinȩ humanis ñ ẽ. formata sermonib. neq confusis incer¬
ta fert᷑ ambagib ut aut areb p̃teritis obliuione discedat. aut p̾sentiũ confusi¬
one turbet᷑. aut futurorũ dubiis casib: eludat᷑ : s cordi ñ corporalib aurib loqueni

Expanded text:
quosque psalmos facere nobis difficile fuisse profitemur, quod indeterminatum atque suspensum Patrum quosque psalmos facere nobis difficile fuisse profitemur, quod indeterminatum atque suspensum Patrum etiam reliquit auctoritas. Reliquos autem sibi calculos diligens perscrutator exquirat, quoniam multa accessu temporis in Scripturis divinis fiunt clara, quae nunc videntur abscondita. In conclusionibus vero aut summam totius psalmi sub brevitate complectimur, aut contra haereses aliquid dicimus destruendas. Ipsa est enim Domini sincera dilectio, adversarios ejus odio habere pe. De eloquentia totius legis divinae. Eloquentia legis divinae humanis non est formata sermonibus, neque confusis incerta fertur ambagibus, ut aut a rebus praeteritis oblivione discedat, aut praesentium confusione turbetur, aut futurorum dubiis casibus eludatur; sed cordi, non corporalibus auribus loquens,
Abbreviated transcription (Latin):
QUEMADALODUM SIT EXPOSITIO SESTA PSALMORU M
rimo nob̵ de titulorũ inscriptione dño iuuante dicendũ ẽ: unde uelut u¬
berib expressis lacteus sensus diuinȩ p̃dicationis emanet. Tũ unꝰquisq psal¬
rerũ aut uarietas introducta loquentiũ. Tertio archanũ psalmi partim scđm sp̃u¬
alẽ intelligentiã : partĩ scđm ystoricã lectionẽ : part̃ scđm mysticũ sensũ.
subtilitates rerũ discutiens ꝓprietatesq uerborũ: ꝓ ut concessũ fuerit conabor
aperire. Quarto ꝓ ut locus exegerit uirtutẽ eiꝰ breuit̃ demonstrare contendã : quatenꝰ
intentio digesti carminis diuino munere oculis interiorib elucescat. uirtute psalmidi
remouet: & recte nobis uiuere ꝑsuadet. Quinto. de ordine numeri psalmorũ. cũ res
eregerit memorabimꝰ: qͥ reuerentissimarũ rerũ honore sacratus ẽ. Hoc enĩ ꝑ singulos

Expanded text:
XIV. Quemadmodum sit expositio digesta psalmorum. XIV. Quemadmodum sit expositio digesta psalmorum. Primo nobis de titulorum inscriptione, Domino juvante, dicendum est. Unde, velut uberibrerum, aut varietas introducta loquentium. Tertio, arcanum psalmi, partim secundum spiritualem intelligentiam, partim secundum historicam lectionem, partim secundum mysticum sensum, subtilitates rerum discutiens, proprietatesque verborum, prout concessum fuerit, conabor aperire. Quarto, prout locus exegerit, virtutem ejus breviter demonstrare contendam, quatenus intentio digesti carminis, divino munere, oculis interioribus elucescat. Virtutem psalmi dico removet, et recte nobis vivere persuadet. Quinto, de ordine numeri psalmorum, cum res exegerit, memorabimus, qui reverendissimarum rerum honore sacratus est. Hoc enim per singulos
Abbreviated transcription (Latin):
endã salutẽ regni sii adoranda mysteria pius redẽptor insinuat. Haec idõ p̃fa¬
ti sumꝰ. ut cũ uentũ fuerit ad loca talia. in trepidus lector audire possit: qđ se iã
salubrit̃ didicisse cognouerit. Illud tam̃ auctoritate patrũ & ueritate ipsius at¬
testationis firmissima credulitate tenendũ ẽ : unã de trinitate. siue unã ex trini¬
tate ꝑsonã dm̃ uerbũ miseratione mortaliũ ex maria uirgine hominẽ factũ. spo
tanea uirtute ñ ministratoria necessitate : quia nec naturȩ suȩ ullã mutabilitatẽ
sustinuit : nec assũptione carnis augm̃tũ trinitatis effecit: s sic̃ quidã ait. Ma¬
ilas nr̃as lauit in sanguine : rugas etiã tetendit in cruce. Hoc cũ sit spei nñ
lare p̃sidiũ: beatitudo credentiũ : felicitas magna iustoꝵ: ñ desinunt heretici impia
uoluntate corrodere : quȩ humano generi salutis causã cõgnoscit᷑ prestitisse.

Expanded text:
endam salutem, regni sui adoranda mysteria pius Redemptor insinuat. Haec ideo praefaendam salutem, regni sui adoranda mysteria pius Redemptor insinuat. Haec ideo praefati sumus, ut cum ventum fuerit ad loca talia, intrepidus lector audire possit quod se jam salubriter didicisse cognoverit. Illud tamen auctoritate Patrum et veritatis ipsius attestatione firmissima credulitate tenendum est, unum de Trinitate, sive unam ex Trinitate personam, Deum Verbum miseratione mortalium ex Maria ntanea virtute, non ministratoria necessitate, quia nec naturae suae ullam mutabilitatem sustinuit, nec assumptione carnis, augmentum Trinitatis effecit, sed, sicut quidam ait: Maculas nostras lavit in sanguine, rugas etiam tetendit in cruce. Hoc, cum sit spei nostrae singulare praesidium, beatitudo credentium, felicitas magna justorum, non desinunt haeretici impia voluntate corrodere, quod humano generi salutis causam cognoscitur praestitisse.
Abbreviated transcription (Latin):
us diligent̃q disseruit. Hoc si animo recondimꝰ nulla confusione turbami quia er¬
ror maximꝰ inde nascit᷑ : qͣndo in conuenient̃ reddit᷑ alibi qđ dictũ constat ad aliud
Nã si uno modo fuisset locutꝰ  qͥs eiꝰ geminã substantiã potuisset agnoscere: cũ etiã
nunc in tã euidentissima distinctione naturã diuinitatis & humanitatis dñi xp̃i. a¬
liqui nitant᷑ sacrilega uoluntate confundere : Multa qͦq scđm litterã cõmonet :
multa sp̃ualit iubet ꝑ sonas subito decent̃ immutat: ut nunc xp̃c ds̃ uerbũ in car¬
natꝰ & homo factus. caput eccłae ñc̃ ipsa eccł& nc̃ homo iustus: nc̃ pęnitens loqui
uideat᷑: Vt om̃a necessaria tangat atq concludat: ubiq plenissimũ cęlestiũ rerũ
sc̃m librat eloqͥũ : & multi plici diuersitate uirtutũ. propt̃ humani generis largi¬

Expanded text:
latius diligenterque disseruit . Hoc si animo recondimus, nulla confusione turbamur, quia erlatius diligenterque disseruit . Hoc si animo recondimus, nulla confusione turbamur, quia error maximus nascitur inde, quando inconvenienter redditur alibi, quod dictum constat ad aliud. Nam si uno modo fuisset locutus, quis ejus geminam substantiam potuisset agnoscere, cum etiam nunc in tam evidentissima distinctione, naturam divinitatis et humanitatis Domini Christi aliqui nitantur sacrilega voluntate confundere? Multa quoque secundum litteram commonet, multa spiritualiter jubet, personas subito decenter immutat: ut nunc Christus Deus, Verbum incarnatum et homo factus, caput Ecclesiae; nunc ipsa Ecclesia, nunc homo justus, nunc poenitens loqui videatur, ut omnia necessaria tangat atque concludat. Ubique plenissimum coelestium rerum sanctum vibrat eloquium; et multiplici diversitate virtutum propter humani generis largi
Abbreviated transcription (Latin):
Sed utinã c̃seruaremꝰ tanti mieris dignitatẽ: necnos iterũ pullulantia pecrata fuscarent lecit
ergo ꝓpħa in p̃figuratione sacnaptismatis mundari ab iniustitia sua: ne in securitate remissus.

Expanded text:
Sed utinam conservaremus tanti muneris dignitatem, ne nos iterum pullulantia peccata fuscarent. Petit Sed utinam conservaremus tanti muneris dignitatem, ne nos iterum pullulantia peccata fuscarent. Petit ergo propheta in praefiguratione sacri baptismatis mundari ab injustitia sua, ne, in securitate remissus,
Abbreviated transcription (Latin):
nereretꝰ euadere.quȩ diuersis dorib: se meminerat ꝑpetrasse. Prudentissime aut̃ delicti nullũ
uolebat remanere uestigiũ : q̃m̃ i solus in libro uitȩ c̃scribit᷑ cuiꝰ om̃a peccata delent᷑sque¬
quaq laua me ab iniqͥtate mea : e delicto meo munda me. Studiose debet dilui qui criminũ
ueneno fuscatꝰ ẽ quia incuriose ibluit᷑. qui tenebrosaenfortione maculat᷑ . squaquaq unduiq ab
om̃i parte ut et illa simul ignoseet quȩ prius se nouerat admisisse. Porest eni aliquis sic lauari:
ut tam̃ ñ sit om̃ino purissimꝰ Sud didit munda me: quatinꝰ in eo nichil remanere posset im¬
mundũ. Sed istud lauacrũ qđ iabluit maculas peccatoꝵ. ut supra niũe possit dealbare qđ
sordidũ ẽ. salutiferi baptismatiog noscit᷑ indicare purita tẽ : ubi sic om̃a & origmalia delicta et
ꝑperã cõmissa mundant᷑: ut in a nos restituat puritate. in qua primꝰ adã noscit᷑ et̃ ꝓcreatus.

Expanded text:
mereretur evadere, quae diversis temporibus se meminerat perpetrasse. Prudentissime autem delictis nullum volebat remanere vestigium: quoniam ille solus in libro vitae conscribitur, cujus omnia peccata delentu A, B, F. iniquitate mea; et a delicto meo munda me. Studiose debet dilui, qui criminum veneno fuscatus est; quia incuriose non abluitur, qui tenebrosa infectione maculatur. Usquequaque, undique, ab omni parte, ut et illa simul ignosceret, quae prius se noverat admisisse. Potest enim aliquis sic lavari, ut tamen non sit omnino purissimus. Sed addidit, munda me, quatenus in eo nihil remanere posset immundum. Sed istud lavacrum, quod sic abluit maculas peccatorum, ut supra nivem possit dealbare quod sordidum est, salutiferi baptismatis cognoscitur indicare puritatem: ubi sic omnia et originalia delicta, et propria admissa mundantur, ut illi nos restituat puritati in qua primus Adam noscitur esse procreatus.
Abbreviated transcription (Latin):
sensu peccatũ om̃e colligit᷑ sic totidẽ partib c̃tracta miqͥtas expiet᷑ Prima ẽ satisfactio ꝑ¬
petit᷑ ut a peccatis eiꝰ suũ dñs auertat aspectũ sed ipsũ potius scã trinitas miserata respiciat. Quars¬

Expanded text:
sensu peccatum omne colligitur, sic totidem partibus contracta iniquitas expietur. Prima est satisfactio sensu peccatum omne colligitur, sic totidem partibus contracta iniquitas expietur. Prima est satisfactio petitur, ut a peccatis ejus suum Dominus avertat aspectum, sed ipsum potius sancta Trinitas miserata respiciat. Quar
Abbreviated transcription (Latin):
÷ uix poterat aliena sustinere. Uulgo mos ẽ. peccata sua callidis allegationib exrusare
udiciũ. Qua ꝓpt̃ idõ a dño absolui meruit: qm̃ sua uicia ñ defendit O peccata in rebus lȩtissimis plus
cauenda. Insaulis ꝑsecutione numerosas uirtutes exercuit: qui positus in regni securitate deliquiti
Quo facto : docem᷑ felicitatẽ mundi istius ñ oportere ꝑquiri qͥando magisim afflctione ꝓficit᷑ et
in ꝓsꝑitate peccat᷑ Meminisse aut̃ debemꝰ in hoc psalmo statĩr ẽẽ qui dr̃ c̃cessio. Concessio ẽ enĩ
cũ reus ñ id qđ fec̃ aliqua etertatione defendit: Sed ut ignoscat᷑ postulat absolute. Qđ generalit᷑
om̃ib psalmis pęnitentiũ repperiri posse ñ dubiũ ẽ. DIUISIO PSALMI.
uinq m̃bris hunc psalmũ cgrua nimis respicimꝰ dispositione formatũ : ut sic̃ quinario

Expanded text:
vix ferre poterat aliena. Vulgo mos est peccata sua callidis allegationibus excusarevix ferre poterat aliena. Vulgo mos est peccata sua callidis allegationibus excusarejudicium. Quapropter ideo a Domino absolvi meruit, quia sua vitia non defendit. O peccata in rebus laetissimis plus cavenda. In Saulis persecutione numerosas virtutes exercuit, qui positus in regni securitate peccavit. Quo facto docemur felicitatem mundi istius non oportere perquiri, quando magis in afflictione proficitur, et in prosperitate peccatur. Meminisse autem debemus in hoc psalmo statum esse, qui dicitur concessio. Concessio est enim, cum reus non id quod fecit aliqua concertatione defendit, sed ut ignoscatur postulat absolute. Quod generaliter in omnibus psalmis poenitentium reperiri posse non dubium est. Divisio psalmi. Quinque membris hunc psalmum congrua nimis respicimus dispositione formatum; ut, sicut quinario
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit: int̾ alia diligentissime disputauit. Vnde siue ista similitudo. siue alia fuerit. ualde
mundo ꝓfuit : qđ talit̃ satisfacturꝰ errauit : ut de uniꝰ tẽporali uulnere . generalit̃ ȩtnã sume¬
ret sospitatẽ. Quanta rogo beato uiro in agnitione culpȩ suȩ fuit humilitas. cui tanta ẽ. post ue¬
niã in satisfactione constantia : Peregrinũ & insolitũ illic adulterii fuisse crimen ostendit᷑ qđ tan¬
ta m̃tis intentione deflet᷑. latronis quidẽ: nos iuitat repentina c̃fessig: petri lacrimas: subito
gaudemꝰ fuisse respectas. b landit᷑ nobis : mom̃tanea humilitas publicani : dauid aut̃ diesua pec¬
cata ꝓlixius nitit᷑ deg̃gere : dedit unde se generalitꝰ posset absoluere: fecatq ut lacrimȩ suȩ. dũ et
in ꝓpła Cor principis. uox quasi priuata c̃t̃ruit: & iratus ẽ. potius sibi. qui se cognoruit iusta obiuirga¬
tione culpari. Tam ingentiũ popłoꝵ rector. sibi erat uehem̃tissimꝰ t̾ror: exigens a se pęnas. quas uissio

Expanded text:
scripsit , inter alia diligentissime disputavit. Unde sive ista similitudo, sive alia fuerit, valde mundo profuit, quod taliter satisfacturus erravit; ut de unius temporali vulnere generalitas aeternam sumeret sospitatem. Quanta, rogo, beato viro in agnitione culpae suae fuit humilitas, cui tanta est post veniam in satisfactione constantia? Peregrinum et insolitum illic adulterii fuisse crimen ostenditur, quod tanta mentis intentione defletur. Latronis quidem nos invitat repentina confessio, Petri lacrymas subito gaudemus fuisse respectas, blanditur nobis momentanea humilitas publicani; David autem, dum sua peccata nititur prolixius detergere, dedit unde se generalitas possit absolvere; fecitque ut lacrymae suae, dum per umilitas in propheta. Cor principis vox quasi privata conterruit, et iratus est potius sibi, qui se cognovit justa objurgatione culpari. Tam ingentium populorum rector sibi erat vehementissimus tortor, exigens a se poenas quas jussione
Abbreviated transcription (Latin):
sermonib tuis: et uncit cũ uidicat᷑ huic subiungit᷑ in c̾clusion p̃missa sententia: libi igit᷑ soli pec¬
caui et malũ corã te feci Hoc in reddendis syllogismis. sine culoa fieri more ueterũ constat eẽ ꝑmissi
Nunc ad exponenda uerba redeamꝰ. de popło siquis errauerit: & dõ peccat & regi nã qando
delinquit soli dõ reus ẽ. quia hominẽ ñ habet. qui eiꝰ facta diiudicet. Merito gͦ rex d
sc̃ dic̃ peccasse: quia solus erat qui eiꝰ potuisset admissa discutre At quia illũ ubiq eẽ nouerat.
iure corã ipso malũ se fecissẽ deplorabat arguens dem̃tiã sũ. qui ñ expauit tanto iudice p̃¬
sente peccare. Sermones aut̃ dñi merito iustificati dicunt᷑ qi fine dubio semꝑ eiꝰ dicta cõplen
sic ipse dic̃ Celũ et t̾rã transibt̃ : uerba aut̃ mea ñ p̃teribt̃. Set᷑. It uincas cũ iudicaris ds tan-

Expanded text:
um judicatur. Huic subjungitur in conclusione praemissa sententia: Tibi igitur soli peccavi, et malum coram te feci. Hoc in reddendis syllogismis sine culpa fieri, more veterum constat esse permissum. Nunc ad exponenda verba redeamus. De populo si quis erraverit, et Deo peccat, et regi. Nam quando rex delinquit, soli Deo reus est, quia hominem non habet qui ejus facta dijudicet. Merito ergo rex Deo tantum se dicit peccasse, quia solus erat qui ejus potuisset admissa discutere. Et quia illum ubique esse noverat, jure coram ipso malum se fecisse deplorabat, arguens dementiam suam, qui non expavit tanto judice praesente peccare. Sermones autem Domini merito justificati dicuntur, quoniam sine dubio semper ejus dicta complentur, sicut ipse dicit: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt . Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
commodũ magnȩ utilitatis effectũ. Hebrȩos sermones adhibet causas ꝓfundissi¬
mas innuentesi unã rẽ in malo & in bono plerũq ponit: ut qđ nomine uidet᷑ eẽ com¬
mune ꝓbet᷑ qͣlitatib: discrepare. Cȩlestia trenis cõparat : ut qđ in cõp̃hensibilis magni
tudo uetat intelligi ꝑ notissimas similitudines possit aduerti. In uerbis autẽ serendis
mira potentia ẽ : ut subito immensa nob̵ atq in cõp̃hensibilia. duob tribusq sermonib ex¬
plicent᷑. Quid breuius dicã : frequent̃ & una sillaba in effabilẽ dñi naturã de monstra
ut ẽ illud qui ẽ misit me aduos. Cuiꝰ om̃e uerbũ subtilit̾ inqͥsitũ: copiosis scaturrit
Nã sic̃ fecundissimꝰ ager odoriferas erbas saluti nr̃ȩ ꝓducit ac cõmodas : sic lectio diui¬
modis : multi patres latius ꝓlixiusq dixer̃. Quoꝵ nomina in libris introductorus

Expanded text:
commodum magnae utilitatis effectum. Hebraeos sermones adhibet, causas profundissicommodum magnae utilitatis effectum. Hebraeos sermones adhibet, causas profundissimas innuentes. Unam rem in malo et in bono plerumque ponit, ut quod nomine videtur esse commune, 8 probetur qualitatibus discrepare. Coelestia terrenis comparattudo vetat intelligi, per notissimas similitudines possit adverti. In verbis autem serendis mira potentia est, ut subito operta nobis atque incomprehensibilia duobus tribusque sermonibus explicentur. Quid brevius dicam? frequenter etiam, una syllaba ineffabilem Domini naturam demonstrat, ut est illud: Qui est, misit me . Cujus omne verbum subtiliter inquisitum copiosis sensibus scaturit. Nam, sicut fecundissimus ager odoriferas herbas saluti nostrae producit accommodas, sic lectio divimodis multi Patres latius prolixiusque dixerunt; quorum nomina in libris introductoriis
Abbreviated transcription (Latin):
nine : frondes in radicib:: fructꝰ in ramis : arbores ipsas sensu contẽplam̃
in nucleis. Nã & de ꝓfundissima abysso deliciosus piscis attingit᷑. qͥ tam̃ ante captio¬
nẽ suã. humanis oculis ñ uidet᷑. Merito gͦ ẽẽ dicimꝰ: quȩ inesse nichiͥominꝰ uirtute senti¬
mus. Nã & apłs uetat nos seduciꝑ uanã sapientiã mundi : ista uͦ ñ abnegat in litteris
eẽ. diuinis. Certe accedamꝰ ad psalmos: & in t̾rogemꝰ quȩ om̃i disputatione maior ẽ. re¬
rũ fidẽ Istud gͦ principale uirgineũ & salutare locutionis genꝰ. plerũq res aliqͣs
refert. & sepe longe alia qũã audiunt᷑ exponit. simplicitas duplex. & sine dolo bilin¬
guitas: sic̃ fec̃ ioseph qͥ dũ fr̃s suos aspectu ipso & sermone patrio cognouisset. ita eis ui¬
debat᷑ loqͥ ut nullatenꝰ potuisset agnosci. Qđ ñ ẽ. ad deceptionis studiũ sũptũ: s ad

Expanded text:
 messem in semine, frondes in racidibus, fructus in ramis, arbores ipsas sensu contemplamur  messem in semine, frondes in racidibus, fructus in ramis, arbores ipsas sensu contemplamur in nucleis. Nam et de profundissima abysso deliciosus piscis attingitur, qui tamen ante captionem suam humanis oculis non videtur. Merito ergo esse dicimus, quae inesse nihilominus virtute sentimus. Nam et Apostolus vetat nos seduci per vanam sapientiam mundi: ista vero non abnegat in litteris esse divinis. Certe accedamus ad psalmos, et interrogemus, quae omni disputatione major est, rerum fidem. Istud ergo principale virtutum et salutare locutionis genus plerumque res aliquas refert, et saepe longe alia quam audiuntur, exponit. Simplicitas, duplex et sine dolo bilinguitas; sicut fecit Joseph , qui dum fratres suos aspectu ipso et sermone patrio cognovisset, ita eis videbatur loqui, ut nullatenus potuisset agnosci. Quod non est ad deceptionis studium sumptum, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
tos dic̃ popłos qͥ eũ nitebant᷑ extinguere. Quarta. ꝓpħa in eisdẽ monitis ꝑseuerat ut de¬
sinant iudei mala cogitare uel facere: q̃m se nouert̃ diuinis uirtutib destruendos. In qͥn
ta dñs xp̃e cdamat ad patr̃e. ut eiꝰ audiat᷑ oratio: & in resurrectione ipsius. mundo ꝓfu¬
tura concedat. Serta : ꝑ totũ psalmũ uerba s̃ pęnitentis. Cui ungunt᷑ eiusdẽ modi alui
ser qͥ tam̃ in conlusione qͥnqͣgesimi psalmi descripti s̃. In sepaima parte. xp̃c humilit̃
quidẽ petit ut ei subueniat᷑ a patre s habet fidutiã reete conuersationis. qđ magis ad
eiꝰ ꝑtinet deitatẽ : s more humanitatis assũptȩ sibi postulat subueniri ne diabolus ani¬
mã eiꝰ iniq̃ p̃sũptione diripiat: & gła ipsius in puluerẽ deducta dispereat. In octaua
parabolis & thropicis allusionib: congregatis. subsequens gramma decurrit᷑ & ꝑ alle

Expanded text:
tos dicit populos, qui eum nitebantur exstinguere. Quarta, Propheta in eisdem monitis perseverat, ut detos dicit populos, qui eum nitebantur exstinguere. Quarta, Propheta in eisdem monitis perseverat, ut desinant Judaei mala cogitare vel facere, quoniam se noverint divinis virtutibus destruendos. In quinta, Dominus Christus clamat ad Patrem ut ejus audiatur oratio: et in resurrectione ipsius mundo profutura concedat. Sexta, per totum psalmum verba sunt poenitentis, cui junguntur ejusdem modi alii sex; qui tamen in conclusione L psalmi descripti sunt. In septima parte Christus humiliter quidem petit ut ei subveniatur a Patre, sed habet fiduciam rectae conversationis; quod magis ad ejus pertinet deitatem. Sed more humanitatis assumptae sibi postulat subveniri, ne diabolus animam ejus, iniqua praesumptione diripiat, et gloria ipsius in pulverem deducta dispereat. In octava, parabolis et tropicis allusionibus congregatis, subsequens drama decurritur, e
Abbreviated transcription (Latin):
ne osculo oris sui : qͥa meliora s̃ ubera tua uino. fraglantia unguentis
optimis: & cętera quȩ liber ille diuinꝰ. ut mystica p̃dicatione conplectit᷑. Qua ꝓpt̃
factis auditorib ꝑ qͣndã ysagogen quȩ ẽ. sequentis oꝑis introductio. index cȩles¬
tiũ mysterioꝵ & sacrae p̃nuncia dictionis. ut opinor sufficient̃ attonitis. & desi¬
derio suꝑno diuina largitate flammatis : nunc ad solueñda quȩ ꝓmissa sunt xp̃o
iuante ueniamꝰ. Presta dñe cuiꝰ ẽ. om̃e qđ expedit: ut intelligent̃. ut liben
ficue meream᷑ audiri. Iuis enĩ aduitoriis om̃imodis indigemꝰ: ut ualeamꝰ concesso
sermone aliqͣ tenus uerba tuȩ maiestatis exponere. a men
tibde textu ipsius carminis intimare : ut & legentes distinctius debeamꝰ edocere :¬
& hos ordines ipsos sine aliqͣ offensione curramꝰ In pͥma itaq parte. dñi car¬
nalis uita describit᷑ in secunda natura deitatis ipsius subtilit̃ indicat᷑ tercia multiplica¬

Expanded text:
me osculo oris sui, quia meliora sunt ubera tua vino, fragrantia unguentis optimis ; et caetera quae liber ille divinus mystica praedicatione complectitur. Quapropter, factis auditoribus per quamdam isagogen quae est sequentis operis introductio, index coelestium mysteriorum et sacrae praenuntia dictionis, ut opinor, sufficienter attentis; et desiderio superno divina largitate flammatis, nunc ad solvenda quae promissa sunt, Christo juvante, veniamus. Praesta, Domine, cujus est omne quod expedit, ut intelligenter, ut libenter, ut proficue mereamur audiri. Tuis enim adjutoriis omnimodis indigemus, ut valeamus concesso sermone aliquatenus verba tuae majestatis exponere. Amen. dentur divisis capitibus, de textu ipsius carminis intimare, ut et legentes distinctius debeamus edocere, et nos ordines ipsos sine aliqua offensione curramus. In prima itaque parte, Domini carnalis vita describitur. In secunda, natura deitatis ipsius subtiliter indicatur. Tertia multiplica
Abbreviated transcription (Latin):
tetur qđ dix̃ in cantico canticorũ: ortus conclusus fons signatus. paradysus plenus om¬
niũ pomorũ. Modo enĩ quidã psalmorũ salutari institutione formati. turbidos & tem¬
stuosos animos declinant in limpidã & tranquillissimã uitã: modo ꝓmittunt
salutẽ credentiũ uisualit̃ humanandũ & adiudicandũ orbẽ eẽ uenturũ : modo cõmo¬
nent lacrimis peccata diluere. elemosinis delicta curare: modo sacris orationib reue

Expanded text:
aptetur, quod dixit in Cantico canticorum: 2 Hortus conclusus, et fons signatus, paradisus plenus omaptetur, quod dixit in Cantico canticorum: 2 Hortus conclusus, et fons signatus, paradisus plenus omnium pomorum . Modo enim quidam psalmorum salutari institutione formati, turbidos et tempestuosos animos declinant in limpidam et tranquillissimam vitam; modo promittentsalutem credentium visualiter humanandum, et ad judicandum orbem esse venturum; modo commonent lacrymis peccata diluere, eleemosynis delicta curare; modo sacris orationibus reve
Abbreviated transcription (Latin):
s psalmos cũ p̃fationib: suis trina sũ diuisione partitus : ut & claritas litte
orib oculis sepulchrius aperiret & desiderio legentiũ fratrũ numerosi codicis corpo¬
ra prestarent᷑: Ita. et a bibliotecȩ cautela unus relictus ẽ : & ꝓpt̃ congregationis studiũ.
mysteru claustra pulsemus: ut aperiat sensib nr̃is floriferas sedes: quatinꝰ in illo cȩlesti
para dyso salutarit̃ introducti spiritualia poma sine aliqua pͥmi hominis transgressio
carpamꝰ. Uere choruscus liberꝰ sermo lampabilis : cura sauciati cordisi fauus i¬
ris hominis pinax sp̃ualiũ ꝑsonarũ occultarũ lingua uirtutũsquȩ inclinat suꝑbos
humilitatie reges pauperib subdit affabilitate paruulos nutrit. Tanta enĩ illic est
ilchritudo sensiũ & stillantiũ medicina uerborũ. ut merito hic illud salomo

Expanded text:
s psalmos cum praefationibus suis trina sum divisione partitus; ut et claritas litterae s psalmos cum praefationibus suis trina sum divisione partitus; ut et claritas litterae senioribus oculis se pulchrius aperiret, et desiderio legentium fratrum numerosi codicis corpora praestarentur. Ita et ad bibliothecae cautelam unus derelictus est, et propter congregationis studium ntes, coelestis mysterii claustra pulsemus, ut aperiat sensibus nostris floriferas sedes; quatenus in illo coelesti paradiso salutariter introducti, spiritalia poma sine aliqua primi hominis transgressione carpamus. Vere coruscus liber, sermo lampabilis, cura sauciati cordis, favus interioris hominis, pinax spiritualium personarum, occultarum lingua virtutum, quae inclinat superbos humiliatis, reges pauperibus subdit, affabilitate parvulos nutrit. Tanta enim illic est pulchritudo sensuum et stillantium medicina verborum, ut merito hic illud Salomonis
Abbreviated transcription (Latin):
miscdia largiente in riuulos uadosos cõpendiosa breuitate deduxi: uno codice tam
ddiffusa complectens: quae illic in decadas quindeci mirabilit̾ explicant᷑. Sed ut quidã
de homero ait : tale ẽ. de cius sensi aliquid surripere: quale herculi elauã de ma¬
nu tollere. łst eñĩ litterarũ om̃iũ magister egregius. & qđ in ubertate rarũ ẽ. cau¬
tissimus disputator. Decurrit quippe tanquã fons purissimus. nulla fece pollutus.
scđ in in tegritate fidei ꝑseuerans. nescit hereticis dare. unde se possint aliqua collue¬
tatione defendere. Totus catholicus: totus orthodaxus inuenit᷑: & in eccła dm̃ suauissi
nitore resplendens suꝑni luminis claritate radiat᷑. Quȩdã uero nouit̃ in
post tam mirabilẽ magistrũ sola dñi presumptione subieci: qui paruuilis confidentiã:
cecis uisur̃ i mutis sermone surdis prestat auditũ. Qũẽ tam̃ codicẽ &iã ꝑ quinquage¬

Expanded text:
misericordia largiente, in rivulos vadosos compendiosa brevitate deduxi: uno codice tam misericordia largiente, in rivulos vadosos compendiosa brevitate deduxi: uno codice tam diffusa complectens, quae ille in decadas quindecim mirabiliter explicavit. Sed ut quidam de Homero ait : Tale est de ejus sensu aliquid subripere, quale Herculi clavam de manu tollere. Est enim litterarum omnium magister egregius; et, quod in ubertate rarum est, cautissimus disputator. Decurrit quippe tanquam fons purissimus, nulla faece pollutus; sed in integritate fidei perseverans, nescit haereticis dare unde se possint aliqua colluctatione defendere: totus catholicus, totus orthodoxus invenitur; et in Ecclesia Domini suavissimo nitore resplendens, superni luminis claritate radiatur. Quaedam vero noviter inventa, post tam mirabilem magistrum sola Domini praesumptione subjeci, qui parvulis confidentiam, caecis visum, mutis sermonem, surdis praestat auditum. Quem tamen codicem etiam per quinquageno
Abbreviated transcription (Latin):
epulsis aliquando in rauennati urbe sollicitudinib dignita¬
tũ. & curis sȩcularib: nario sapore conditis. cũ phalterii cȩlestis
Animarũ mella gustassẽ: id quod solent desiderantes efficere.
auidus me perscrutator immersi : ut dicta salutaria suauiter
imbibere: post amarissimas actiones Sed familiaris inchoan¬
tib occurrit obscuritas : quae uarus ẽ in texta personis: et ue¬
lata parabolis. Haec in dictis uitalib noxia dissimulatione
preterit᷑ : dũ sepe illud reperiri solet ambiguũ qđ magni
sacram̃ti gestat archanũ. Tunc ad augustini facundissum
patris confugi opinatissimã lectionẽ : in qua tanta erat copia
congesta dictorũ ut retineri uix possit relectũ. qđ abunde
adetur expositũ. Credo cũ nimis auidos populos ecclesiasti¬
cis dapib eaxplere cupit.: necessario fluenta tã magnȩ p̃dicationis emanauit. Quuoa¬
circa menior infirmitatis meȩ. mare ipsius quorũdã psalmorũ fontib p̃fusũ. diuina

Expanded text:
epulsis aliquando in Ravennati urbe sollicitudinibus dignitatum, et curis saecularibus noxio sapore conditis, cum Psalterii coelestis animarum mella gustassem, id quod solent desiderantes efficere, avidus me perscrutator immersi, ut dicta salutaria suaviter imbiberem post amarissimas actiones. Sed familiaris inchoantibus occurrit obscuritas, quae variis est intexta personis, et velata parabolis. Haec in dictis vitalibus noxia dissimulatione praeteritur, dum saepe illud reperiri solet ambiguum, quod magni sacramenti gestat arcanum. Tunc ad Augustini facundissimi Patris confugi opinatissimam lectionem, in qua tanta erat copia congesta dictorum, ut retineri vix possit relectum quod abunde videtur expositum. Credo, cum nimis avidos populos ecclesiasticis dapibus explere cupit, necessario fluenta tam magnae praedicationis emanavit. Quocirca memor infirmitatis meae, mare ipsius quorumdam psalmorum fontibus profusum, divina
Abbreviated transcription (Latin):
norustis auditores egregii quã suauiꝰsint ficlelissimis uiris officia pietatis. qr¬
admodũ nolint ꝓximos suos tristiciã sustinere : ut defuturis eoꝵ cladib tantis
lacrimis affligant᷑. Hȩc ÷ reuera caritatis scã ꝑfectio p̃sentare futura ꝑicula sib
quali sibi ueritate consenciant: ut ante a saph. adhuc florentẽ hierłm deplorauerit :
quam post tot annos ieremias ꝑieta captiuitate defleuit. Utrũq pum: utrũ que
głosum: sed plus iste nescio quo pato misericors fuisse cognoscit qui adhuc inppis
nstituitꝰ. a margssimo dolore noscitr. eẽ. ꝑculsus. Iua ꝓpt̃ considare nos con

Expanded text:
novistis, auditores egregii, quam suavia sint fidelissimis viris officia pietatis: quemadmodum nolint proximos suos tristitiam sustinere, ut de futuris eorum cladibus tantis lacrymis affligantur. Haec est revera charitatis sancta perfectio praesentare futura sibi pericuquali sibi veritate consentiant; ut ante Asaph adhuc florentem Jerusalem deploraverit, quam post tot annos Jeremias peracta captivitate deflevit. Utrumque pium, utrumque gloriosum; sed plus iste nescio quo pacto misericors fuisse cognoscitur, qui adhuc in prosperis constitutus, amarissimo dolore noscitur esse perculsus. Quapropter considerare n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerat. Isti aut̃ beato qui aꝓposito suo nulla contrarietate remouet᷑: uirũ subiunx̃
egregie. Cir enĩ uocat᷑ a iuirib qͥ nescit tolerando deficere. aut in ꝓsperis aliqua se
elatione iactare : s: animo stabili defixus. & cęlestiũ rerũ contemplatione firmatus.
manet semꝑ impauidus. hoc etiã ueriloquiũ appellauere maiores. A ethimologia ẽ.

Expanded text:
perseverat. Isti autem beato, qui a proposito suo nulla contrarietate removetur, virum subjunxit perseverat. Isti autem beato, qui a proposito suo nulla contrarietate removetur, virum subjunxit egregie: vir enim vocatur a viribus, qui nescit tolerando deficere, aut in prosperis aliqua se elatione jactare; sed animo stabili defixus, et coelestium rerum contemplatione firmatus, manet semper impavidus. Hoc etiam veriloquium appellavere majores. Etymologia e
Abbreviated transcription (Latin):
aut ex specie qđ ẽ qͣlitas: aut certe de utroq sic̃ ẽ. homo. Mirabili ordine ꝓlata dispo¬
nit. Nã si prius posuisset qđ erat: necessariũ ñ fuerat dixisse qđ ñ erat. Hoc imitatꝰ con¬
uerso ordine geometricꝰ fec̃ euclides dicens. Linea ẽ: longitudo sine latitudine. Prius eñi
dir qđ ẽ & subiunxit postea qđ ñ ẽ: sic̃ facere consuerunt qͥ pͥorũ dicta aliqua diuer¬
sitate cõmutant nut se in eis mentiant᷑ auctores. Hunc ad ꝑserutanda uerba uenia mus.
qm̃ in interiorib eoꝵ quasi in quibusdã nudeis fructus dulcissimꝰ muenitur
deret᷑ initiũ : ut hac spe trepidantiũ animos inuitaretꝰ ne se morta¬
liũ fragiliũ corda subducerent. Quis enĩ ad quęlibet ardua ñ inci¬
tetur ubi felix beatitudo p̃dicit᷑: Beatꝰ gͦ uir dicit᷑ sic̃ nob̵ maioꝵ
tradit auctoritas. quasi bene aptus: cui om̃a desiderata suecedunt.
Bed hunc duob: modis dici. incentesimo qͣdragesimo tcio psalmo ꝓpħa cõmemorat.

Expanded text:
aut ex specie, quod est qualitas; aut certe de utroque, sicut est homo, mirabili ordine prolata disponens. Nam si prius posuisset quod erat, necessarium non fuerat dixisse quod non erat. Hoc imitatus converso ordine geometricus fecit Euclides dicens : Linea est longitudo sine latitudine. Prius enim dixit quod est, et subjunxit postea quod non est; sicut facere consueverunt qui priorum dicta aliqua diversitate commutant, ut se in eis mentiantur auctores. Nunc ad perscrutanda verba veniamus: quoniam in interioribus eorum quasi in quibusdam nucleis frderetur initium; ut hac spe trepidantium animos invitaret, ne se mortalium fragilia corda subducerent. Quis enim ad quaelibet ardua non incitetur, ubi felix beatitudo praedicitur? Beatus ergo vir dicitur, sicut nobis majorum tradit auctoritas, quasi bene aptus, cui omnia desiderata succedunt. Sed hunc duobus modis dici in centesimo quadragesimo tertio psalmo propheta commemorat
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur metriasmos: id ẽ. mechocritas. Sequitur. Et si is qui oclerat me suꝑ melocatꝰ
emplum : ut inimicis magna icł ẽ. suꝑb a loquentib. non in contentiones erumpera
aut aliqua altercatione resisteret: sed locum uerbis daret insanis. Et ne adnuc
scam mentem maliuolorum sermo sequeretur: se dixit abscondere: ut procacitas
&e notus meus Hic & sequens uersus increpatiue quidem legendi sunt: sel consi¬
deremus subqua patientia aclhuc unianimes. adhuc dux. aelhuc nocus cdieitur̃.¬

Expanded text:
dicitur metriasmos, id est mediocritas. Sequitur, et si is qui oderat me, super me magndicitur metriasmos, id est mediocritas. Sequitur, et si is qui oderat me, super me magnemplum; ut inimicis magna, id est superba loquentibus non in contentiones erumperet, aut aliqua altercatione resisteret, sed locum verbis daret insanis. Et ne adhuc sanctam mentem malevolorum sermo sequeretur, se dixit abscondere; ut procacitas mis: dux meus, et notus meus. Hic et sequens versus increpative quidem legendi sunt. Sed consideremus sub qua patientia: adhuc unanimis, adhuc dux, adhuc notus dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
suam non clecdit acdusuram: de dolo aut̃. & labia tua neloquant᷑ dolum. hȩc non
ulte gessit: sed quolam modo libera iniquitate commisit. Omne malum en¬
etecrabiluis redelitur: quando paiblica prȩsumtione tractaaut. Memenco autem
illius schematis : quod a parte significat cotum. Multi enim illic inuents santed
sset: absconderem me utique ab eo. in isto uersu & duobus qui sequuntur: iudas per¬
fidus exꝓbratur: quia caueri potuisset si publicus fuisset inimicus. Nam quo moelo
culanla & deba patienter accipi. quod in opinatum non probatur assummi. Et incelli¬
ge. quam humili uerbo usus est : ut cliceret supportassem. Quod consuetuelo humanis
calciamentis nomen in posuit. Non est ergo in solitum: ut ille diceret supportassem:
quise eciam scarabeis &e uermibus comparauit. Quȩ figura sicut sepe memoratum e ffi

Expanded text:
suam non dedit ad usuram . De dolo autem: Et labia tua, ne loquantur dolum . Haec non suam non dedit ad usuram . De dolo autem: Et labia tua, ne loquantur dolum . Haec non occulte gessit, sed quodammodo libera iniquitate commisit. Omne enim malum exsecrabilius redditur, quando publica praesumptione tractatur. Memento autem illius schematis quod a parte significat totum. Multi enim illic inventi sunt qusset, absconderem me utique ab eo. In isto versu et duobus aliis qui sequuntur, Judas perfidus exprobratur, quia caveri potuisset, si publicus fuisset inimicus. Nam quomodo culanda; et debet patienter accipi quod inopinatum non probatur assumi. Et intellige quam humili verbo usus est, ut diceret, supportassem; quod consuetudo humanis calceamentis nomen imposuit. Non est ergo insolitum, ut ille diceret, supportassem, qui se etiam scarabaeis et vermibus comparavit. Quae figura, sicut saepe memoratum est,