comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nimis motus exequeris. ita
tuoᷤ scandalizasse filios ꝑhi¬
beris: ut maxima eoꝵ pars
atua se cõmunione suspen¬
deret. Quando ergo adoui¬
le dñicũ e̾rantes ou̾es addu¬
ces: qui quasi oues retinere
q abhacte psũptione com¬
pescas: Et eoꝵ animos qͦs
atua dis iuntos unitate co¬
gnoscis: pat̃na. ad te dulce¬
dine. om̃i ad nisuom̃iq stu¬
dio reuocare festines.
anuario qq̃ harilitano ep̃o:
post aliqua scribit dicens.
Int̃ querelas multiplices: y¬
sidorꝰ uirelarissimꝰ. a frãtni¬
tate tua frustrase excomuni¬
catũ anathematizatũq con¬
questus ẽ. Quod quã obrem
factũ fuerit. dũ aclerico tuo
qui p̃sens erat. uoluissemuᷤ
ad discere: ꝓnulla alia causa.
nisi ꝓeo quodte in iuriaue¬
rat. factũ in notuit. Que
res: nos ueꝰ emĩter afflixit
Quia si ita ẽ. uilte ostendiͤ
decelestib cogitare: setl t̃re¬
nãte conuersationẽ abere

Expanded text:
nimis motus enimis motus etuos scandalizasse filios perhiberis, ut maxima eorum pars a tua se communione suspenderet. Quando ergo ad ovile Dominicum errantes oves adduces, qui quas habes, retinere que ab hac te praesumptione compescas: et eorum animos, quos a tua disjunctos unitate cognoscis, paterna ad te dulcedine omni annisu omnique studio revocare festines. » 31. Januario quoque Caralitano epost aliqua scribit dicens : « Inter querelas multiplices, Isidorus vir clarissimus a fraternitate tua frustra se excommunicatum anathematizatumque conquestus est; quod quamobrem factum fuerit, dum a clerico tuo qui praesens erat voluissemus addiscere, pro nulla alia causa, nisi pro eo quod te injuriaverat factum innotuit. Quae res nos vehementer afflixit, quia, si ita est, nil te ostendis de coelestibus cogitare, sed terrenam te conversationem habere
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ picturam adorare: aliud
ꝑpicture histonã. ꝗd sitado¬
randũ adliscere. Nã quodle¬
gentib scriptura. hoc idiotis
p̃stat pictura cẽnentib. Quia
inipsa ignorantes uident qͥ
seꝗ debeant: inista legunt
ꝗ litteras nesciunt. Unde
⁊ p̃cipue gentib ꝓlectione
pictura ẽ. Quod magnope¬
re ate ꝗint̃genteᷤᷤ habitas at¬
tendi decuerat: Necdũ recto
zelo in caute succenderis:
ferociorib animis scandalũ
generares. Frangi ergo ñ de¬
buit: quod ñ adorandũ in ec¬
cłus. sadinstruenclas solũ¬
modo mentes fuit nescien¬
tiũ collocatũ. Et quia in lo¬
cis uenerabilib sc̃oꝵ depin¬
gihistorias ñ sine ratione ue¬
tustas ad misit: si zelũ discre¬
tione c̃ disses: sine dubio et
ea que in tenclebas salubn¬
t̃ optinere. et collectũ gregẽ
ñ disꝑgere. sed disꝑsũ poti¬
us poteras c̃gregare: Ut pa¬
storis inte meritũ. nom̃
excelleret : ñ culpa disꝑso¬
ris u cũberet. Dũ autem
inhoc mitatu incaute

Expanded text:
enim picturam adorare, aliud per picturae historiam quid sit adorandum addiscere. Nam quod legentibus Scriptura, hoc idiotis praestat pictura cernentibus, quia in ipsa ignorantes vident quod sequi debeant, in ipsa legunt qui litteras nesciunt. Unde et praecipue gentibus pro lectione pictura est, quod magnopere a te qui inter gentes habitas attendi decuerat, ne dum recto zelo incaute succenderis, ferocibus animis scandalum generares. Frangi ergo non debuit quod non ad adorandum in ecclesiis, sed ad instruendas solummodo mentes fuit nescientium collocatum. Et quia in locis venerabilibus sanctorum depingi historias non sine ratione vetustas admisit, si zelum discretione condiisses, sine dubio et ea quae intendebas salubriter obtinere et collectum gregem non dispergere, sed dispersum potius poteras congregare, ut pastoris in te merito nomen excelleret, non culpa dispersoris incumberet. Haec autem dum in hoc animi tui incaute
Abbreviated transcription (Latin):
risses. Qui enĩ indignũ
te ẽẽ fatebaris ut ep̃s dici
debuisses: ad hoc quoq perꝰ¬
ductꝰ es. ut despectis fr̃ibus
ep̃s appetas solus uocari. Et
paulo post. Uere enĩ flenꝰ
dico. atq ex intimo uisce¬
rũ dolore. peccatis meiꝰ re¬
puto: qd̾ ille m̃s fr̃ nunc
usq reduci adhumilitatẽ
ñ ualuit: ꝗ ad hoc inepisco¬
patꝰ gradu c̃stitutꝰ ẽ. ut ali¬
orũ aiãs adhumilitatẽ re¬
ducat. quod ille ꝗueritatẽ
docet alios. semetipsũ doce¬
re: nec me quoq dep̃cante
c̃sensit. It̾e post aliqua. Qs
rogo in hoc tã ꝑuerso uoca¬
bulo. nisi ille ad imitandum
ꝓponit᷑ ⁊ despectis angłoꝵ
legionib secũ socialit᷑ con¬
stitutis. ad culm̃ conatus ẽ
singularitatis erũpere. ut
nulli subẽe ⁊ solus p̃ẽẽ ui¬

Expanded text:
risses. Qui enim indignum risses. Qui enim indignum te esse fatebaris, ut episcopus dici debuisses, ad hoc quandoque perductus es, ut, despectis fratribus, episcopus appetas solus appellari. » Et paulo post: « Vere enim flens dico, atque ex intimo viscerum dolore peccatis meis reputo, quod ille meus frater, nunc usque reduci ad humilitatem non valuit, qui ad hoc in episcopatus gradu constitutus est, ut aliorum animas ad humilitatem reducat: quod ille qui veritatem docet alios, semetipsum docere, nec, me quoque deprecante, consensit. » Item post aliqua: « Quis, rogo, in hoc tam perverso vocabulo, nisi ille ad imitandum proponitur, qui despectis angelorum legionibus secum socialiter constitutis, ad culmen conatus est singularitatis erumpere, ut et nulli subesse, et solus prae
Abbreviated transcription (Latin):
tim᷑. Ad uitã igc̃t rectam
reuertatur auctor scanda¬
li ⁊ om̃a sacerdotũ uirgia
cessabunt. Ego enĩcunc¬
toꝵ sacerdotum seruus
sũ: in quantũ ip̃i sacerdo¬
talit uiuunt. Nã ꝗc̃tra oĩ¬
potentẽ dm̃ manis głe tu¬
morẽ. atq c̃ tra statuta parrũ.
suã ceruicẽ erigit: In om̃i¬
potentẽ dnm̃ c̃ fido. qr mẽã
sibi nec cũ gladiis flectet.
Quid aũt nuꝑ in hac urbe
ex huius uocabuli auditum
sit. sabiniano diacono ac
responsali meo subtilius
frat̃nitas ur̃a in sacerdota¬
li honore ꝓuecta ẽ: quan¬
tã eccłaꝵ pͥacẽ atq concor¬
diã in uenerit. recolit.
Sed quo ausu quoue tumo¬
re nescio. nouũ sibi cona¬
taẽ nom̃ accipere: unde
om̃iũ fr̃m corda potuis¬
sent ad scandalũ ꝑueni¬
re. Qua inre ue hem̃ter
ad miror:quia ne adepi¬
scopatũ uenire potuisses.
fugisse te uelle memini.
Qũe tam̃ ad eptũ ita exer¬
cere desideras: ac si adeum
ambitioso desiderio decur.¬

Expanded text:
timur. Ad viam igitur rectam timur. Ad viam igitur rectam revertatur auctor scandaet omnia sacerdotum jurgia cessabunt. Ego enim cunctorum sacerdotum servus sum, inquantum ipsi sacerdotaliter vivunt. Nam qui contra omnipotentem Dmorem, atque contra statuta Patrum, suam cervicem erigit, in omnipotente Domino confido, quia meam sibi, nec cum gladiis, flectet. Quid autem nuper in hac urbe ex hujus vocabuli auditu gestum sit, Sabiniano diacono ac responsali meo subtilius fraternitas vestra in sacerdotalem honorem provecta est, quantam ecclesiarum pacem atque concordiam invenerit, recolit: sed quo ausu, quove tumore, nescio, novum sibi conata est nomen arripere, unde omnium fratrum corda potuissent ad scandalum pervenire. Qua in re vehementer admiror, quia, ne ad episcopatum venire potuisses, fugisse te velle memini: quem tamen adeptum ita exercere desideras, ac si ad eum ambitioso desiderio concur
Abbreviated transcription (Latin):
negauit. Si igĩt illuo nom̃
mea eccła sibi ꝗsquã arri¬
puit. unde tot heresi arche
ꝓclisse nos cunt̃: Uniuerꝰ¬
sa ergo erła qd̾ absit astatu
suo cͦeruitꝰ quandohisꝗ
appellant uniuersalis cadit.
quo om̃iũ sacerdotũ honor
randã calcedonensem syno¬
dũ romano pontifici obla¬
tũ ẽ: sed nullus eoꝵ ũquã
hoc singularitatis nomme
uti consensit Aledũ priua¬
tũ aliꝗd d arctur uni: hono¬
re debito sacerclotes priua¬
rent̃ uniuersi. Qdẽ ergo
quod nos huius uocabuli
głam ⁊ oblatã ñ querimus:
⁊ alt̾ sibi hanc arripere etĩa
ñ oblatã p̃sumit: Ille ergo
magis ẽ pissimoꝵ dñoꝵ¬
p̃cep̃tiõẽ flectendus: ꝗ pre¬
ceptis dominlicis obedien¬
tiã p̃bere contẽpnit. Ille
coercendus ẽ: ꝗ sc̃e uniuer¬
sali eccłȩ in iuriã fecit. &
c̃õde tumet: Ꝙ gaudere
de nomine singularitati
appetit: Ꝙ honon quoq
ur̃i imperii sẽꝑ priuatũ
uocabulũ suꝑponit. ecce
om̃shacdere scandalũ pa¬

Expanded text:
negavit. Si igitur illud nomen in ea ecclesia sibi quisquam arripuit, unde tot haeresiarchae prodiisse noscuntur: universa ergo Ecclesia, quod absit, a statu suo corruit, quando is qui appellatur universalis, cadit. quo omnium sacerdotum honor randam Chalcedonensem synodum Romano pontifici oblatum est; sed nullus eorum unquam hoc singularitatis nomine uti consensit, ne dum privatim aliquid daretur uni, honore debito sacerdotes privarentur universi. Quid est ergo quod nos hujus vocabuli gloriam, et oblatam, non quaerimus, et alter sibi hanc arripere etiam non oblatam praesumit? Ille ergo magis est piissimorum doceptione flectendus, qui praeceptis canonicis obedientiam praebere contemnit. Ille coercendus est, qui sanctae universali Ecclesiae injuriam facit, qui corde tumet, qui gaudere de nomine singularitatis appetit, qui honori quoque vestri imperii se per privatum vocabulum superponit. Ecce omnes hac de re scandalum pa
Abbreviated transcription (Latin):
huius romane eccłe antistes
apparuit: : Eiq mansionem
ꝑpetuȩ daritatis ostendit
dicens. Ueni: ꝗaͣhacte lucis
mansione suscipio. Que sub¬
sequenti mox febre correpta:
addiẽ ꝑ uenit extremũ. Et
sicut nobilib feminis uiris¬
q morientib multi conueni¬
unt. ꝗeoꝵ ꝓximos consolent᷑:
uiri ac femine ͤ lectulũ qͦcũ¬

Expanded text:
hujus Romanae Ecclesiae antistes apparuit, eique mansionem perpetuae claritatis ostendit, dicens: Veni, quia in hac te lucis mansione suscipio. Quae subsequenti mox febre correpta, ad diem pervenit extremum. Et sicut nobilibus feminis virisque morientibus multi conveniunt, qui eorum proximos consolentur, viri ac feminae ejus lectulum circum
Abbreviated transcription (Latin):
a quo factũ sacerdote ali¬
quando auditũ ẽ. quod fe¬
cisti: Siñ aliurd uel illud
te n debuit reuocare: ne

Expanded text:
a quo factum sacerdote aliquando auditum est quod fecisti? Si non aliud, vel illud te non debuit revocare, ne
Abbreviated transcription (Latin):
Ion mirũ si gregorius exmini¬
sterio sibi credito. curabat. ui¬
tia quoꝵ libet p̃positoꝵ uerbis
salubrib increpare: qui lap¬
sũ ꝓprie amitȩ. non dubitaue¬
rat ad in structionẽ ppłi. poste¬
roꝵ memorie cõm̃dare. Siꝗ¬
dem in euagłica sententia qͣ
dicitur. multist̃ uocati pauci
uero electi. Uolens multoꝵ uo¬
cationẽ. apaucoꝵ electiõe for¬
mis exẽploꝵ discernere: ꝑhib
dicens. Pat̃ m̃s tres sorores a¬
buitq̃ cunctȩ sacrȩ uirgines
fuerunt: quaꝵ una tarsilla.
alia gordiana. alia emiliana
dicebatur. U no om̃s amore
conuerse: uno eodẽq tẽpore
sacrate : subdistrinctiõe regu¬
lari degentes. in domo ꝓpria
socialẽ uitã ducebant. Cũq
eeñt diutius in eadẽ conuer¬
satione: cȩpit cotidianis in¬
crem̃tis in amore c̃ditoris sui
tar silla⁊ emiliana succrescere.

Expanded text:
on mirum si Gregorius ex ministerio sibi credito curabat vitia quorumlibet praepositorum verbis salubribus increpare, qui lapsum propriae amitae non dubitaverit ad instructionem populi posterorum memoriae commendare. Siquidem Evangelica sententia qua dicitur: Multi sunt vocati, pauci vero electi , volens multorum vocationem a paucorum electione formis exemplorum discernere, perhibet, dicens: « Pater meus tres sorores habuit, quae cunctae sacrae virgines fuerunt: quarum una Tharsilla, alia Gordiana, alia Aemiliana dicebatur. Uno omnes amore conversae, uno eodemque tempore sacratae, sub districtione regulari degentes in domo propria, socialem vitam ducebant. Cumque essent diutius in eadem conversatione, coeperunt quotidianis incrementis in amorem Conditoris sui Tharsilla et Aemiliana succrescere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsingulas eccłas faciunt.
quȩ mnoratorio domꝰ mee
subura posite ꝑeas ds̃ om̃i po¬
scĩ ioh̃is inaꝑtissimo atrio
positũ c̃gruis lumin arib
honorari ñ poterat: in tra
oratoriũ locari debuisset.
Accersitꝰ ergo gaudericus ue

Expanded text:
singulas ecclesias faciunt, quae in oratorio domus meae in Suburra positae per eas Deus omniposancti Joannis in apertissimo atrio positum, congruis luminaribus honorari non poterat, intra oratorium locari debuisset. Accersitus vero Gaudericus Ve
Abbreviated transcription (Latin):
mine detrectabat. Unde
felici ep̃o me sanensi. Con¬
suetudines in ꝗt q̃ ecclesiis
nr̃a nos decet consideratione
remittere: ne illic aliqua co¬
gant infẽre: unde sibi infe¬
renda debẽt potius ex pectare.
ẽlericis ꝗdẽ tuis. uel alioꝵ c̃¬
suetudinẽ te oportet illibatã
seruare: eisq annis singulis
quas tua direx̃ fratnitas cũ
gratiaꝵ actione suscepimus.
Sedeas ne quod ex inde seni¬
re posses dispendiũ. digno
fecimꝰ p̃tio uenundari: et id¬
tue frat̃nitati trans misimus
sigillatũ. Selꝗa caritatẽ tũã
adnos uelle uenire cognouimꝰ:
scriptis p̃sentib ad monemus.
ut adueniendũ nondebeas
laborẽ assumere. Sed ora ꝓno
b̃: ut quanto nos itineris in¬
t̃ualla dissociant: tanto ani¬
mis nr̃is ad in uicẽ xp̃o ad iu¬
uante simꝰ in caritate con uinc¬
ti: Quatenꝰ alt̾na nos obsetra¬
tione iuiuantes. suscetũ officiõ
uenturo in tegrũ iudici resi¬
gnemꝰ.

Expanded text:
mine detrectabat. Unde Felici, episcopo Messanensi: « Consuetudines, inquit, quae ecclesiis tra nos decet consideratione remittere, ne illud aliqua cogantur inferre, unde sibi inferenda debeat potius exspectare. Clericis quidem tuis, vel aliorum consuetudinem te oportet illibatam servare, eisque, annis singulis, quas tua direxit fraternitas cum gratiarum actione suscepimus; sed eas, ne quod exinde sentire potuisses dispendium, fecimus pretio venundari, et id fraternitati tuae transmisimus singillatim. Sed quia charitatem tuam ad nos venire velle cognovimus, scriptis praesentibus admonemus ut ad veniendum non debeas laborem assumere; sed ora pro nobis, ut quanto nos itineris intervalla dissociant, tanto animis nostris adinvicem Christo adjuvante simus in charitate conjuncti, quatenus nos alterna obsecratione juvantes, susceptum officium venturo integrum judici resignem
Abbreviated transcription (Latin):
lis fletib euadas. Et infra.
Teste euangło scis. quia diui¬
na seueritas. de otio so sermo¬
ne nos arguit : et de uerbo
inutili. rationes subtiliter ex¬
quirit: pensa ergo ꝗd factura ẽ
deꝑuerso oꝑe: si quosdã in ui¬
dicio suo reꝓbat desermone.
A nanias dõ pecunias uouerat:
quas post diabolica uictus
ꝑ suasiõe subtrax̃. Sed quia
morte multatus ẽ sapis. Si
ille igitur mortis periculodi¬
gnus fuit. ꝗeos quos declerat
nũmos dõ abstulit: c̃ sidera
quanto periculo in diuino
iuidicio dignus eris: ꝗñnũ
mos sed temetipsũ om̃ipoten¬
ti dño. cui te submonachi co
habitu deuoueras subtraxisti.
Qua ꝓp̾t sicorreptioĩs mee
uerba secuturus audieris :
quã sint blanda. ⁊ dulcia infi

Expanded text:
lis fletibus evadas. » Et infra: « Teste Evangelio , scis quia divina severitas de otioso sermone nos arguit, et de verbo inutili rationes subtiliter exquirit. Pensa ergo quid factura est de perverso opere, si quosdam in judicio suo reprobat de sermone. Ananias Deo pecunias voverat, quas post diabolica victus persuasione subtraxit ; sed qua morte mulctatus est, scis. Si ille igitur mortis periculo dignus fuit, qui eos quos dederat nummos Deo abstulit, considera quanto periculo in divino judicio dignus eris, qui non nummos, sed temetipsum, omnipotenti Deo, cui te sub monachico habitu devoveras, subtraxisti. Quapropter, si correctionis meae verba secuturus audieris, quam sint blanda et dulcia in fi
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Tẽporis qualitas ammon&.
ep̃o N sedes antiꝗtus certis cuii¬
tatib constitusas. adaliaq̃ secumora
transponere: quo & habitatores ꝗetiꝰ¬
ñc degere. & barbaricũ possit pe¬
riculũ facilius declinari. Propt̾ea
litrensis ciuitatis. sedẽtẽq in
tͣnsmigrare. Quutenꝰ & abostilita¬
tis incursu liberior cristere ualca:
& il lic cõsuetudine sollempnium
festa disponas.

Expanded text:
. Temporum qualitas admonet episcopum sedes antiquitus certis civitatibus constitutas, ad alia, quae securiora transponere, quo et habitatores securius degere, et barbaricum possit periculum falitrensis civitatis, sedemque tuam transmigrare, quatenus et ab hostilitatis incursu liberior existere valeas, et illic consuetudinem solemnium festa disponas.
Abbreviated transcription (Latin):
tib dar.Li.
ue ꝗdẽ uestes usq actenus
tantis miraculis cõruscare
ꝓbant̃: ut siccitatis tẽpore
foras excusse pliuiã c̃ ferãt:
inũdatioĩs uõ. serenitatem
reducant. Nã suꝑ hec que

Expanded text:
tibus dari. quidem vestes usque hactenus tantis miraculis coruscare probantur, ut siccitatis tempore foras excussae pluviam conferant, inundationis vero serenitatem reducant. Nam super hae
Abbreviated transcription (Latin):
ta cassauit. Diaconẽ uero
ꝗuixta morẽ ꝓ responsis
eccle siasticis faciendis im¬
peratorib ad herebat: cũ eo
missaꝵ sollẽpnia celebrare
ꝓhibuit. Cuius sententiã
beatus quoq gregorius se¬
quens: p̃dictũ ioħ̃m sepe cõ¬
monitũ: ad quiescere diffe

Expanded text:
ta cassavit. Diaconum vero, ta cassavit. Diaconum vero, qui juxta morem pro responsis ecclesiasticis faciendis imperatoribus adhaerebat, cum eo missarum solemnia celebrare prohibuit. Cujus sententiam beatus quoque Gregorius sequens, praedictum Joannem saepe commonitum acquiescere diffe
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ theodoro medico pec
ex quoꝵ suggestiõe uł c̃ silio
legẽ ꝓtulit im perator : ut
nullus ꝗ actionẽ publicam
eg̾it. nullus ꝗ officio uł ma¬
nu signatus: uł int̃ milites
habitus. ei in monasterio ẽ¬
uerti liceat: nisi forte s mi¬
litia eiꝰ fuerit expleta. Qũã
iegẽ primũ sicut hidicunt
ꝗleges ueteres nouerunt.
uilianus ꝓtulit: de quosci¬
mus om̃s. quantũ dõ ad uer¬
sus fuit. Confortabat insa¬
niã uidicũ siue fouebat:
Ioh̃s tunc ex monacho regie
urbis antistes. Qui eo tp̃e.
quogregorius apelagio p̃¬
sule destinatꝰ. apocrisiariu̾
penes c̃statinopolim mora¬
bat᷑: fugere se sũmũ sacer¬
dotiũ quasi humilit̃ finxit:
sed eo suscepto. usq ad eo suꝑ¬
bia dolosȩ m̃tis excreuit: ut
excausa alia occasionẽ quȩ¬
rens sinodũ faceret. inqua
se uniuersalẽ appellare cona¬
tusẽ. Quod mox papa pe¬
lagiuis ut agnouit: direc¬
tis epłis exauctoritate scĩ
petri apłi eiꝰ dẽ sy nodi ac¬

Expanded text:
tem Theodoro medico, postex quorum suggestione vel consilio legem protulit imperator, ut nullus qui actionem publicam egit, nullus qui officio vel manu signatus, vel inter milites habitus est, ei in monasterio converti liceat, nisi forte militia ejus fuerit expleta. Quam legem primum, sicut hi dicunt, qui leges veteres noverunt, Julianus protulit, de quo scimus omnes, quantum a Deo aversus fuerit. » 51. Confortabat insaniam judicum, sive fovebat Joannes, tunc ex monacho regiae urbis antistes, qui eo tempore, quo Gregorius a Pelagio praesule destinatus apocrisiarius penes Constantinopolim morabatur, fugere se summum sacerdotium quasi humiliter finxit; sed eo suscepto, usque adeo in superbiam dolosae mentis excrevit, ut causa alia occasionem quaerens, synodum faceret, in qua se universalem appellare conatus est. Quod mox papa Pelagius ut agnovit, directis epistolis ex auctoritate sancti Petri apostoli, ejusdem synodi ac
Abbreviated transcription (Latin):
blicis fuisset amministrationibus
implicatus ei ad ecelasticũ uenire
officium non liceret. Quam legẽ grego¬
rius suꝑ hoc ualde lauclauit dicens. Q
secularẽ habitũ deserens. ad ecclastica
officia uenire festinat: ñ relinquere eu¬
pit scłm sedmutare. .x¬

Expanded text:
blicis fuisset administrationibus blicis fuisset administrationibus implicatus, ei ad ecclesiasticum venire officium non liceret. Quam legem Gregorius super hoc valde laudavit dicens: 'Qui saecularem habitum deferens ad ecclesiastica officia venire festinat, non relinquere cupit saeculum, sed mutare'.
Abbreviated transcription (Latin):
Encesiebant᷑ pontificalib ꝓfundis
uonsiliis prudentes uiri qͦs ꝑhibui.
potius quã potentes. et pauꝑ᷑ philoso¬
phia intrinsecus. ꝗd potius aut poris¬
simũ. in uno quoq negotio sequendũ
putaret᷑. artificiosis arguinentaciõib
rationabilit̃ inquirente: diues in erta
que modo se desapientib pari sorte
ulciscitur. p̃cubili forib despicabilis
remanebat Sola deerat int̃pretandi
bi linguis pericia & facundissina uir¬
gd cecropia: quequondam sue mentis
acumina uarrone celibatũ suũ aufe¬
rente. latinis tradielerat inposterũ
sibi p̃stigia. sic̃ ipse insuis epłiᷤᷤ queri
uł eccłasticũ patrimoniũ procu¬
rabat: sed om̃ia eccłastici uiris munia.
ecclastici nichilominus uiri subri¬
bant. Nimirũ laicis ad armoꝵ mili
tatis: obhoc se nulli ꝓquoꝵ sub opten¬
tu religionis pͥmo tonsura receperunt.
Quaꝵ t̃gt uersationi mauricius int̃pr
prudent᷑ occurrit. clata ꝑlonginum
stratorẽ lege p̾cepit. ut quisquis pu¬

Expanded text:
cessebantur pontificalibus profundis consiliis prudentes viri, quos perhibui, potius quam potentes; et paupere philosophia intrinsecus quid potius aut potissimum in unoquoque negotio sequendum putaretur artificiosis argumentationibus rationabiliter inquirente, dives inertia, quae modo se de sapientibus pari sorte ulciscitur, prae cubiculi foribus despicabilis remanebat. Sola deerat interpretandi bilinguis peritia, et facundissima virgo Cecropia, quae quondam suae mentis acumina, Varrone caelibatum suum auferente, Latinis tradiderat, imposturarum sibi praestigia, sicut ipse in suis epistolis querivel ecclesiasticum patrimonium procurabat, sed omnia ecclesiastici iuris munia ecclesiastici nichilominus viri subibant, nimirum laicis ad armorum soltatis. Ob hoc se nonnulli procerum sub optentu religionis primo tonsurare coeperunt. Quorum tergiversationi Mauricius imperator prudenter occurrens data per Longinum stratorem lege praecepit, ut, quisquis pu
Abbreviated transcription (Latin):
Ut abhumano seruitio liber recedat:
qui diuino obsequio districtiorem
lubire apperit seruitutẽ. Si aũt et
inmonachico abitu scđm patrum
regulas irrep̃hensibilit̃ c onuersatꝰ:
Post p̾fixa sacris canonib tẽpora. li¬
cent iã ad qd̾ libet eccłasticũ officiũ
ꝓuehat᷑: si tam̃ illis ñ fuit crimi¬
nib maculatus. que intestamento
ueteri morte multantur. xui.
ed ergelasianũ codicẽ demissaꝵ
sollẽpniis. multa subtrahens.
pauca couertens. ñ nulla uero super¬
adiciens: ꝓerponendis euangłicis
lectionib. inunius libri uolumie
coartauit. Incanone apposuit: Dresq
nr̃os intua pace dispone. atq ab
et̃na dãpnatione noseripi. &. in elec¬
toꝵ tuoꝵ iubeas grege numerari.
Q taciones ꝑbasilicas uł xuii.
O beatoꝵ martirũ cimiteria scd̾m
q̃d sactenꝰ plebs romana quasi eo ui¬
uente. certatĩ discurrit. sollicitus
ordinauit. ꝑquas & ipse simul dis¬
currens: dũ adhuc loqui p̃ualeret.

Expanded text:
ut ab humano servitio liber recedat, ut ab humano servitio liber recedat, qui in divino obsequio districtiorem subire appetit servitutem. Si autem et in monachico habitu secundum Patrum regulas irreprehensibiliter fuerit conversatus, post praefixa sacris canonibus tempora, licenter jam ad quodlibet ecclesiasticum officium provehatur, si tamen illis non fuerit criminibus maculatus, quae in Testamento Veteri morte mulctantur. » 17. Sed, et Gelasianum Codicem de missarum solemniis, multa subtrahens, pauca convertens, nonnulla vero superadjiciens, pro exponendis evangelicis lectionibus in unius libri volumine coarctavit. In canone apposuit: « Diesque nostros in tua pace dispone, atque ab aeterna damnatione nos eripi, et in electorum tuorum jubeas grege numerari. » 18. Stationes per basilicas l beatorum martyrum coemeteria secundum quod hactenus plebs Romana, quasi eo vivente, certatim discurrit sollicitus ordinavit; per quas et ipse simul discurrens, dum adhuc loqui praevaluit,
Abbreviated transcription (Latin):
am er scłari quoq militia diuersis
occasionibus cotidie pene innumerabi¬
lis multitudo conflueret:. Pastor ad om̃a
ꝓuidꝰ. nequaquã eos ad eccłastici decoris
officiũ. sed adcapiendũ solũ modo mona¬
chicũ ꝓpositũ suscipiendos ẽe censebat.
dicens. Multos eccłastica seu scłari
nulitia nouimus ad om̃ipotentis dei
seruitiũ festinare. Ut abhuiiana ser¬
uitute liberi. indiuino seruitio uide¬
sipassim dimitimus: om̃ib fugiendi
ecclastici uł scłaris iuris dominium.
occasionem p̃bemus. Si uero festinan¬
tes ad om̃ipotentĩ dĩ seruitiũ incaute
retinemus: illi inuenim᷑ negare que¬
dam. quidedit om̃ia. Unde necesse est:
ut qͥsquis ex iuris ecclastici. uł secu¬
laris milicie seruitute. acl dei serui¬
tum conuerti desiderat᷑. Srobetur
prius in laico habitu constitutus: et
si mores cius atq conuersatio bono
desiderio illius testimoniũ ferunt.
absq ulla retractione seruire mona¬
sterio om̃ipotenti dño ꝑmutatur:

Expanded text:
am ex saeculari quoque militia diversis occasionibus, quotidie pene innumerabilis multitudo conflueret, pastor ad omnia providus, nequaquam eos ad ecclesiastici decoris officium, sed ad capiendum solummodo monachicum propositum suscipiendos esse censebat, dicens: « Multos ex ecclesiastica seu saeculari militia novimus ad omnipotentis Dei servitium festinare, ut, ab humana servitute liberi, in divino servitio videsi passim dimittimus, omnibus fugiendi ecclesiastici vel saecularis juris dominium occasionem praebemus. Si vero festinantes ad omnipotentis Dei servitium incaute retinemus, illi invenimus negare quaedam, qui dedit omnia. Unde necesse est ut quisquis ex juris ecclesiastici vel saecularis militiae servitute ad Dei servitium converti desiderat, probetur prius in laico habitu constitutus, et si mores ejus atque conversatio bono desiderio illius testimonium ferant, absque ulla retractatione servire in monasterio omnipotenti Deo permittatur,
Abbreviated transcription (Latin):
etatis acꝓfessionis uoluntarie core-¬
fluebãt cohortes. Qiuib ille ut pore
eductor celestis milicie: cunctis dũ¬
tarat arma sp̃ualia suggerebat.
Pauperib uero & ad uenis qui pro
conditione tẽpoꝵ rome influrerãt:
cotidiana stipendia ministrabat.

Expanded text:
etatis ac professionis, voluntariae confluebant cohortes, quibus ille, utpote doctor coelestis militiae, cunctis duntaxat arma spiritalia suggerebat, pauperibus vero et advenis, qui pro conditione temporum Romam influxerant, quotidiana stipendia ministrabat.
Abbreviated transcription (Latin):
ludicari aliũ rectissimꝰ grego¬
rius minime ꝑmittebat.
dõq gocdscal coduci cãpanie
la laudabilis: in qua totũ
ratio ag̃. ⁊ furor sibi nil
uenaicat. Restringendaer

Expanded text:
dicari alium rectissimus judex Gregorius minime permittebat. Ideoque Gudiscalco, duci Campaniae, la laudabilis, in qua totum ratio agit, et furor sibi nihil vindicat. Restringenda er
Abbreviated transcription (Latin):
qd nũmos furto abstulerat.: eiq pro
stratus se peccasse testatus ẽ. ꝑceptaq
penitencia. ulterius ad eũ demoniũ
non accessit. xii.¬
lio quoq tẽpore dũ indie natalicio
iusdẽ apłi. iã meridianis horis fr̃s
Qui escerent᷑ Subito quidam fu
apertis eclilis cec̾atus. cepit tremere:
uoces ingentes emittere. Quib uocib
testabat᷑. ferre ñ posse qd patiebatiir.
Cucurrerunt fr̃s: uider̃t ocũ oculs

Expanded text:
quod nummos furto abstulerat, eique prquod nummos furto abstulerat, eique prstratus se peccasse testatus est, perceptaque poenitentia, 1125 ulterius ad eum daemonium non accessit. Alio quoque tempore dum in die natalitio ejusdem apostoli jam meridianis horis fratres quiescerent, subito quidam frater apertis oculis caecatus coepit tremere, voces ingentes emittere, quibus vocibus testabatur ferre se non posse quod patiebatur. Concurrerunt fratres, viderunt caecum
Abbreviated transcription (Latin):
publicatꝰ: ut om̃ib secũ iuiuentib
& erempłum fuerit et ter̾rori ÷
Quippe: ꝗ non solus. sed socialiter
cũbeato andrea apłe. suo monaste¬
rio signis euidentib sit p̃fuisse
putatus.
am ut pauca de multis dicã. qua¬
rii utilitate debuissent. Unꝰ iunior
ꝗ prudentior uidebat᷑. alt̃ senior
ꝗ custos iunioris esset. Perrererunt
utriq & de p̃tio qd acceperunt.
ipse qui custos missus fuerat. nesci¬
entẽ. alter̃o. furtũ fecit. Quimox
ut inmonasterio sunt reuersi. atq
aute oratorii limen uenissent: ar¬
reptus ademonio his qui furtum
cecidit. Dimisus aũt ademonio. cũ¬
currentib monachis abbatis iussu:
requisitus ẽ ne forte de eo qd acceꝑat
furtũ fecissed. Negauit: iterũ uexi¬
tus est. Dimissus atq iterũ reꝗsitus:
negauit. atq iterũ ueratus ẽ. Octo
itaq uicib negauit: octo uicibus ẽ¬
ueratus. fost octauã uero negationẽ
gregorio Introgante confessus est.

Expanded text:
publicatus, ut omnibus secum viventibus, publicatus, ut omnibus secum viventibus, et exemplo fuerit, et terrori, quippe qui non solus, sed socialiter cum beato Andrea apostolo, suo monasterio, signis evidentibus, sit praefuisse putatus. 11. Nam ut pauca de multis loquar, quanasterii utilitate debuissent, unus junior, qui prudentior videbatur, alter senior, qui custos junioris esset. Perrexerunt utrique; et de pretio, quod acceperunt, ipse qui custos missus fuerat, nesciente altero, furtum fecit. Qui mox ut in monasterium sunt reversi, atque ante oratorii limen venerunt, arreptus a daemonio is qui furtum fecerat, cecidit. Dimissus autem a daemonio is, concurrentibus monachis, abbatis jussu requisitus est ne forte de eo quod acceperat furtum fecisset. Negavit, et iterum vexatus est. Dimissus, atque iterum requisitus, negavit, atque iterum vexatus est. Octo itaque vicibus negavit, octo vicibus vexatus est. Post octavam vero negationem, Gregorio interrogante, confessus est
Abbreviated transcription (Latin):
paucauero suscepisse ꝑhibuit.
Aquo senis pari modo numis¬
matib sũptis. letabundus abces¬
sit. Sed die t̾cia rediens. iden¬
tidem ad iutoril̃ naufragus
inportunis uocib requirebat.
Cui lib̾alissimus pat̾ accersito
uestarario. alia sex numismata
dori p̃cipiens. Cognouit imue¬
st̾ario nil numismatũ undẽ
potuisset consolari maufragu
remansisse. Nuid facerat nesci¬
ebat: estuadat deo deuoti pec¬
toris pietas nonferens uacuã
ꝓximi reliquisse mniseram. Rur¬
sum uestararnũ. suũ si forte uas
qd libet. aut uestmitĩ haberet
int̾rogans. Audiuit nilpenitꝰ
remansisser p̃ter matris argen¬
teana queeũ in fusis legnininnb
mitti solita erat scutellam. Mor
alacrior factils: ergo inquit.
fr̃ hanc defemme tristis. abeat.
ꝗ consolari querit pauper. Itaq
delatã scutellã gregorio satis hy¬
da sed adconferenda suffragia
re diturus. Aquo uidelicet ange¬
lice uisitacionis tẽpore. tantis
miraculis. tantis ẽ uirtutibus

Expanded text:
pauca vero suscepisse perhibuit. pauca vero suscepisse perhibuit. A quo, pari modo senis numismatibus sumptis, laetabundus abscessit. Sed die tertia rediens, identidem adjutorium naufragus importunis vocibus requirebat. Cui liberalissimus Pater, accersito vestiario, alia sex numismata dari praecipiens, cognovit in vestiario nihil numismatum unde posset consolari naufragum remansisse. Quid faceret nesciebat. Aestuabat Deo devoti pectoris pietas, non sufferens vacuam proximi reliquisse miseriam. Rursus vestiarium suum, si forte vas quodlibet aut vestimentum haberet, interrogans, audivit nil penitus remansisse praeter matris argenteam, quae cum infusis leguminibus mitti solita erat, scutellam. Mox alacrior factus, Ergo, inquit, frater, hanc defer, ne tristis abeat qui consolari quaerit pauper. Itaque delatam scutellam, Gregorio satis hida, sed ad conferenda suffragia rediturus. A quo videlicet angelicae visitationis tempore tantis miraculis, tantis est virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
moriã: cũtã fortẽ se e̾e̾ sentiret. mi¬
raba t̾ siñcomedisset. Qui adues
tã fortitudinẽ ꝑmanere: ut ad
gore tabesceret : nullã tam̃ cor¬
pori suo cupiebat cõmodare qui¬
etẽ. quo minus aut oraret. aut
legeret. aut scriberet.: aut dictaret.
N huius sacri ix¬
monasterii penetralib idẽ uir
om̃ip̃is dĩ gregorius. amatre
siliua tunc tẽporis uixta portã
beati pauli apłi. loco ꝗ dicitur
cella noua quo actenus oratoriũ
nomini eius dedicatũ. & famo¬
sum sc̃i sabe confessoris xp̃i mo¬
nasterium cuius laus ẽ in serta
& septima sẏnodo constitutũ uid̾et᷑
degere. crudis leguminib pascebat᷑.
bi hunc de more quedam x¬
scribentẽ angłs dei rerperiens:
misereri sibi flebilit̃ sub habitu
naufraugi postulabat. Cui gre¬
gorius ex intimo corde cõpatienꝰ.
bis. ternĩs numismatib datis:
abire p̾cepit. Nec multo post
cadem die isdem naufragus
redit: seq multa ꝑdidisse.

Expanded text:
moriam, cum tam fortem se esse sentiret, mimoriam, cum tam fortem se esse sentiret, mirabatur si non 25 comedisset. Qui veniens tam fortitudinem permanere, ut ad guore tabesceret, nullam tamen corpori suo cupiebat commodare quietem, quo minus aut oraret, aut legeret, aut scriberet, aut dictaret. 9. In hujus sacri monasterii penetralibus idem vir omnipotentis Dei Gregorius, a matre Silvia, tunc temporis juxta portam beati Pauli apostoli, loco qui dicitur Cella nova, quo hactenus oratorium nomini ejus dedicatum est, et famosum sancti Babae confessoris Christi monasterium, cujus laus in sexta et septima synodo, constitutum videtur, degente, crudis leguminibus pascebatur. 10. Ubi hunc de more quaedam scribentem angelus Dei reperiens, misereri sibi flebiliter sub habitu naufragi postulabat. Cui Gregorius ex intimo corde compatiens, bis ternis numismatibus datis, abire praecepit . Nec multo post, eadem die idem naufragus rediit, seque multa perdidisse,
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑. Pascalis suꝑuenit dies Et
dũsacratissimo sabbato inquo
om̃s &̃ paruuili pueri ieuinant.
ipse ieuinare ñ posset: cepit plus
merore quã infirmitate deficere:
MMox accersito uiro scĩssimo elehu¬
therio dudũ penes spoletũ multis
p̃posito. Tunc uero eiusdem fui
monasterii monacho. aquo ui¬
delicet audierat mortuũ susci¬
tatũ. Oratoriũ peciit. seseq ⁊ cũ
lacrimis ut saltẽ die illo ad ieui¬
nandũ sibi uirtꝰ cdaretur iora¬
tionẽ dedit. Et post paululum
conpleta oratione: digressus. tan¬
tam uirtutẽ suũ stomachum
ꝑcepisse cognouit. ut ei cibus
ce morb de memoria funditus
tolleret᷑. Cepit secũ mirari qͥs
esset: qͥs fuerit: & cũ ad animũ
redibat infirmitas. nichil inse
erhis que meminerat recognosc̃e
piulebit. Cũq indispositione mo¬
nasterii occupata mens esset: obll¬
uiscebat᷑ funditꝰ egritudinis sue.
Si uero rediret egritudo ad me¬

Expanded text:
retur, paschalis supervenit dies. Et retur, paschalis supervenit dies. Et dum sacratissimo Sabbato, in quo omnes, etiam parvuli pueri, jejunant, ipse jejunare non posset, coepit plus moerore quam infirmitate deficere . 8. Mox accersito viro sanctissimo Eleutherio, dudum penes Spoletum multis praeposito, tunc vero ejusdem sui monasterii monacho, a quo videlicet audierat mortuum fuisse suscitatum, oratorium petiit, seseque cum lacrymis, ut saltem die illo ad jejunandum sibi virtus daretur, in orationem dedit. Et post paululum, completa oratione, digressus, tantam virtutem suum stomachum percepisse cognovit, ut ei cibus et morbus de memoria funditus tolleretur. Coepit secum mirari quis esset, quis fuerit; et cum ad animum redibat infirmitas, nihil in se ex his quae meminerat recognoscere praevalebat. Cumque in dispositione monasterii occupata mens esset, obliviscebatur funditus aegritudinis suae. Si vero rediret aegritudo ad me
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta basilicã sc̃oꝵ ioħis ce pauli
ad cliuũ scauri. monasterium
inpropriã domate fabricauit.
Inquo relictis sericis auroq & gẽ¬
mis radiantib togis: simulq
suppellectilib reliquis ĩ u sũ
pauperũ ꝓrogatis: ex huius
mundi naufragio nudus euasit:
diu desideratũ monachicũ capi¬
ens indum̃tũ: primo subilari¬
onis. de insub maximiani uene¬
rabilium patrũ regimine mul¬
tis sibi sotiatis fr̃ib regulari tra¬
mite. militauit. Post uero cũ
sube̾e mallet᷑. fr̃m uotiua con¬
cordia. unminente. pro ẽe non
renuit. sic̃ inconsequentibus
apparebit. uii¬
Erat ei abstinentia tanta ci¬
boꝵ. sedulitas orationũ. & ieuuno
studiositas tã desiderata sacroꝵ
ret᷑. Nã cũ quodã tẽpore incisio¬
sincõpin pateret᷑. crebrisq an¬
gustiis ꝑ horarũ momenta ad
eritũ ꝓpinquaret. Ac nisi eum
fr̃s frequent̃ cibo reficerent. uita¬
lis ei sp̃s funditꝰ intercipi uide¬

Expanded text:
juxta basilicam sanctorum Joannis et Pauli juxta basilicam sanctorum Joannis et Pauli ad clivum Scauri, monasterium in proprio domate fabricavit. In quo, relictis sericis, auro gemmisque radiantibus togis, simulque supellectilibus reliquis in usum pauperum praerogatis, ex hujus mundi naufragio nudus evasit, diuque desideratum monachicum capiens indumentum, primo sub Hilarionis deinde sub Maximiani, venerabilium Patrum, regimine, multis sibi sociatis fratribus, regulari tramite militavit. Post vero cum subesse mallet, fratrum votiva concordia imminente, praeesse non renuit, sicut in consequentibus apparebit. Erat ei abstinentia tanta ciborum, sedulitas oratiorum et jejuniorum, studiositas tam desiderata sacroruretur. Nam cum quodam tempore incisiodicunt, pateretur, crebrisque angustiis per horarum momenta ad exitum propinquaret, ac nisi eum fratres frequenter cibo reficerent, vitalis ei spiritus funditus intercipi vide
Abbreviated transcription (Latin):
i quidem merant ei cũ acerba.
etate. matura unistudia: et audi¬
turus. incognita. religiosis senibus
indagator sollertissimus ad herebat:
Sũptaq doctrine semita tenaci me¬
moria eruminanda. que post inpo¬
płes mellito decsamaret guiture.
congerebat: Deniq docibilis adole¬
scens. cũ trans nlisso cõmunit᷑ stilo
surgentis infantiẽ: adbiuium pt¬
tagorice littere ꝑ uenisseci: incunc¬
tanter sinistrũ ramũ cũ scłi uolup¬
tate relinquere. it dertrũ cepit cũ
celesti desiderio totis umibus
dem scłi cura subcrescere: ita ut
ñ iam sic̃ proposuerat specie: sed
meo retineretur & mente.
Tandem patre orbatus. ubi liberã
disponendoꝵ i erũ suaꝵ natictus ẽ
falcultatẽ: Ser monasteria insicilia
fabricans: sufficientib fr̃ib cumu¬
lauit: Quib tantum predioꝵ
contulit: quantũ possit ad uic¬
tum cotidianũ deo illic militan¬
tib sine ĩ digñtia suffragari.
eptimũ intra romane urbis ui.¬
menia sub honore sc̃i andree apłi.

Expanded text:
iquidem inerant ei, cum acerba aetate, matura jam studia; et auditurus incognita, religiosis senibus indagator solertissimus adhaerebat: sumptaque doctrinae semina, tenaci memoriae ruminanda, quae post in populos mellito declamaret gutture congerebat. Denique docilis adolescens, cum, transmisso communiter stylo surgentis infantiae, ad bivium Pythagoricae litterae pervenisset, incunctanter sinistrum ramum cum saeculi voluptate relinquere, et ad dextrum coepit cum coelesti desiderio totis viribus dem saeculi cura succrescere; ita ut non jam, sicut proposuerat, specie, sed in eo retineretur et mente. 5. Tandem patre orbatus, ubi liberam disponendarum rerum suarum nactus est facultatem, sex monasteria in Sicilia fabricans, sufficientibus fratribus 24 cumulavit, quibus tantum praediorum contulit, quantum posset ad victum quotidianum Deo illic militantium sine indigentia suffragari . 6. Septimum, intra Romanae urbis moenia, sub honore sancti Andreae apostoli,
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ gregorius unã morienti. alterã
Ut et illum amaritudo mortis acul¬
pa solubilem faceret. & istos auaritie
tanta dampnatio misceri talibus
tem. atq anxie se quereret fr̃ibus
cõmenclare: nullu̾sq frm̃ ei appli¬
careuel loqui temptaret: ei carnał
fr̃ cur abom̃ib esset abominatus
aperuit. Ille ꝓtinus ut audiuit.
dereatu suo uehem̃ter ingemuit:
atq in ipsa tristicia decorpore exi¬
uit. Quiita sepultus ẽ ut gregoriꝰ
iusserat. Sed fr̃s om̃s eadẽ eiꝰ senten¬
tia ꝑturbati: cepert̃ singuli extre
neꝗd apud se essecd unde rep̃hendi po

Expanded text:
Pater Gregorius unam morienti, alteram Pater Gregorius unam morienti, alteram ut et illum amaritudo mortis a culpa solubilem faceret, et istos avaritiae tanta damnatio misceri talibus tem, atque anxie se quaereret fratribus commendari, nullusque fratrum ei applicari vel loqui tentaret, ei carnalis frater, cur ab omnibus esset abominatus aperuit. Ille protinus ut audivit, de reatu suo vehementer ingemuit, atque in ipsa tristitia e corpore exivit. Qui ita est sepultus, ut Gregorius jusserat. Sed fratres omnes eadem ejus sententia conturbati, coeperunt singuli extremne quid apud se esset unde reprehendi p
Abbreviated transcription (Latin):
de fratre qui secũ cõmunit̾ uuerat. eqͣ¬
numt̃ ferre ñualuit. Quippe ꝗa eidẽ ĩ eod̾¬
monasterio iam dudũ regula c̃stituta¬
erat: ut cuncti fr̾s ita cõmunĩt uiue¬
rent: quatenus eis singulis nulla ha¬
bere ꝓpria liceret. Tunc gregorius¬
nunio merore cõpulsus. cogita recepit:
uel quid ad purgationẽ morientis face
eiꝰdẽ preposito ad se accersito. dix. uide
ut nullus ex fr̃ib: se eũ morientẽ iun¬
gat. nec sermon̾e consolationis ercuiꝰ¬
libet eoꝵ ore ꝑciput. Sed cũ in morte
constitutus sis quesierit. ei suus fr̃
pa lua. mentẽ illius amaritudo tͣns¬
uerberet: atq a geccato qd ꝑpetrauerat
purget. Cũ uero mortuus fuerit.
corpus illius cũ fr̃m corporib non
ponatur. Sed quolibet fossã inster¬
aureos quos reliqui  iactate: simul
om̃s clamantes: pecunia tua tecum
sit inꝑditionẽ: & sic eũ terra cooꝑite.
Inquib utrisq reb sollertissimus

Expanded text:
de fratre qui secum communiter vixerat aequde fratre qui secum communiter vixerat aequanimiter ferre non valuit, quippe quia eidem monasterio jam dudum regulam constituerat, ut cuncti fratres ita communiter viverent, quatenus eis singulis nulla habere nimio moerore percussus, cogitare coepi, vel quod ad purgationem morientis faceri praeposito ad se accersito, dixit: « Vide ut nullus ex fratribus se ad eum morientem jungat, nec sermonem consolationis ex cujuslibet eorum ore percipiat, sed cum in morte constitutus fratres exquisierit, ei suus frater pa sua mentem illius amaritudo transverberet, atque a peccato quod perpetravit purget. Cum vero mortuus fuerit, corpus illius cum fratrum corporibus nponatur, sed quolibet fossam in steraureos quos reliquit jactate, simul omnes clamantes, Pecunia tua tecum sit in perditionem, et sic eum terra cooperite. » In quibus utrisque rebus solertissimus
Abbreviated transcription (Latin):
ire uolentib descender̃t: lapides ꝗ ihora
criptaꝵ conpositi fuerant deponentes.
ingressi sunt: eosq in eisdem tenebrosis
latibulis consternatos terre inuener̃t.
Qui ad monasteriũ reducti. tã stupore
miraculi quam erortacione uen̾abilis
patris gregorii. sic meliorati sunt ut
eis multũ ꝓ fuerit ad paruũ temporis
de monasterio recessisse.
Alio quoq tẽpore ꝗdam monachus u¬
stus nomine medicina arte inbutus.
beato gregorio sedule obsequi. atq in
assiduis egritudinib eiꝰ ercubare con
lestia fr̃ germanus copiosus nomine
seruiebat. Sed p̃dictus iustus cũ iam
se adertrema ꝑuenisse cognosceret: eidẽ
copioso fr̃i suo ꝗa occultos tres aureos
haberet in notuit. Quod ninirũ fr̃ib
celari non potuit. Qui subtilit indagan¬
tes. atq illius mendicam̃ta om̃nia per¬
scrutantes: eosdem tres aureos inuener̃
inmedicamine absconsos. Iuod mor
ut gregorio nuntiatũ ẽ tantũ malum

Expanded text:
ire volentibus, descenderunt, et lapides qui in ora ire volentibus, descenderunt, et lapides qui in ora cryptarum compositi fuerant deponentes, ingressi sunt, eosque in eisdem tenebrosis latibulis consternatos terrae invenerunt. Qui ad monasterium reducti, tam stupore miraculi quam exhortatione 27 venerabilis Patris Gregorii sic meliorati sunt, ut eis multum profuerit ad parvum temporis de monasterio recessisse. 15. Alio quoque tempore quidam monachus, Justus nomine, medicinae arte imbutus, beato Gregorio sedule obsequi, atque in assiduis aegritudinibus ejus excubare conslestia frater germanus, Copiosus nomine, serviebat . Sed praedictus Justus, cum jam se ad extrema parvenisse cognosceret, eidem Copioso fratri suo quia occultos tres aureos haberet innotuit. Quod nimirum fratribus celari non potuit, qui subtiliter indagantes, atque illius medicamenta omnia perscrutantes, eosdem tres aureos invenerunt in medicamine absconditos. Quod mox ubi Gregorio nuntiatum est, tantum malum
Abbreviated transcription (Latin):
deitinere: ut asequentib inuenir mmi¬
nime potuefsẽt. Rerrusas criptas urta
flammineã portã inuenientes: ineis se
occuler̃t. Cũ liero uespertinis horis ius¬
su gregorii requisiti. mihime incongre¬
gatione inuentisunt: Ascensis equis eos
quidã fr̃s secutisunt Permetrobi portam
exeuntes: ut eos in latinã uel apiam uiã
sequerent᷑. Subito eis consiliũ ortũs est.
ut eos insalariam uiã extra ciuitatem
requirere debuissent. Igit᷑ ꝑgentes defiͤ.¬
xer̃t̃ iter. Ꝙ insalaria eos uetere ñ iue¬
mentes: ꝑ portã flamineã de creuerunt
redire. Cũq reuerterent᷑. mor ut equi
ante criptas illas uenert̃. inquib se mo¬
nachi absconderant. fexer̃t gradũ. pulsanti
et conpulsi passũ mouere noluert. Consi¬
derauerunt equites. rem talem sine my¬
sterio e̾e non posse. Attenderunt ad cripta:
uidert earum aditus missa maceria p̃¬
dampnatos. Sed equis suis nusquam

Expanded text:
de itinere, et ut a sequentibus inveniri mide itinere, et ut a sequentibus inveniri minime possent, retrusas cryptas juxta Flaminiam portam invenientes, in eis se occultaverunt. Cum vero vespertinis horis jussu Gregorii requisiti, minime in congregatione inventi fuissent, ascensis caballis, eos quidam fratres secuti sunt, per Metronii portam exeuntes, ut eos in Latinam vel Appiam viam sequerentur: subito eis consilium ortum est ut eos in Salariam viam extra civitatem requirere debuissent. Igitur pergentes deflexerunt iter, et in Salaria eos veteri non invenientes, per portam Flaminiam decreverunt redire. Cumque reverterentur, mox ut equi ante cryptas illas venerunt in quibus se monachi absconderant, fixerunt gradum; pulsati et compulsi, passum movere noluerunt. Consideraverunt equites rem talem sine mysterio esse non posse, attenderunt ad cryptas, viderunt earum aditus missa maceria praedamnatos: sed caballis suis nusquam
Abbreviated transcription (Latin):
sus confessus ẽ. ꝗa sener quidã ei appa¬
ruit: & canẽ nigrũ adeũ dilacerandũ
dimisit dicens. Quare fugere uoluisti¬
demonasterio isto: Cũq euadere deca¬
nis morsib nullo modo potuissẽ: ue¬
nerunt ꝗdam monachi & eundẽ senẽ
ꝓme rogauerunt. Estatĩ iussit canẽ
abscedere. & ipse adme reuersus.. Hic
iam sepe c̃fessus ẽ postea dicens. qd̾ eo
die quo ista ꝑtulerat: consiliũ habuit
demonasterio fugiendi.xiii
lius quoq monachus discedere ex eo¬
dem monasterio latent̃ uoluit. Cũq
hoc mente tractasset. uoluit oratoriũ
ingredi. sed demone corripiente nequi¬
uit. Relinquebat᷑ ad demone. quam¬
diu ertra oratoriũ stabat. Si ingredi
conabat᷑. statĩ maligno sp̃ui traditus.
uerabatur. Hoc dũ sepius fieret tan¬
dem gregorio disquirente. se demona¬
ut ad eum post modum malignus
colloquendo fr̃ib signa dederant. qd¬
ꝑ apram ilsam descendentes hicrosoli¬
mã tenderent. Hlereuntes deuerter̃t.

Expanded text:
sus, confessus est quia senex quidam ei apparuit, et canem nigrum ad eum dilacerandum dimisit, dicens: Quare fugere de monasterio isto? Cumque evadere de canis morsibus nullo modo potuissem, venerunt quidam monachi, et eumdem senem pro me rogaverunt, qui statim jussit canem abscedere, et ipse ad me reversus sum. Hic etiam saepe confessus est postea, dicens quod eo die quo ista pertulerat, consilium habuerit de monasterio fugiendi. 13. Alius quoque monachus discedere ex eodem monasterio latenter voluit; cumque hoc mente tractasset, oratorium ingredi voluit, sed daemone corripiente nequivit. Relinquebatur a daemone quamdiu extra oratorium stabat; si ingredi conabatur, statim maligno spiritui traditus, vexabatur. Hoc dum saepius fieret, tandem, Gregorio inquirente, se de monana curatus est, ut ad eum postmodum malignus colloquendo fratribus signa dederant, quod per Appiam descendentes, Jerosolymam tenderent. Hi exeuntes diverterunt
Abbreviated transcription (Latin):
prefuit annis tredecim. m̃ seͥ ᷤᷤ sex. diepꝰ
decẽ. tẽporibus tiberii mauritii. et
ꝑhoce augustoꝵ: Iste senatoria stirpe
.progenitus. tã nobilissimã. quã etiam
religiosissimã genealogiam duxit :
Itap ut quartus felix sectis apostolice
pontifex. uir magne in xp̃i eccła re¬
uerentie: Qui basilicã scõꝵ cosme et
damiani martyrum. uiasacra uxxta
tẽplũ romuli. sic̃ actenũs cernitur
nenusissime fadricauit: eiꝰ actauus¬

Expanded text:
edi annis tredecim, mensibus sex, diebus decem, temporibus Tiberii Mauricii, et Phocae Augustorum. Iste, senatoria stirpe progenitus, tam nobilissimam quam etiam religiosissimam genealogiam duxit, ita ut quartus Felix sedis apostolicae pontifex, vir magnae in Christi Ecclesia reverentiae, qui basilicam sanctorum Cosmae et Damiani martyrum via sacra juxta templum Romuli, sicut hactenus cernitur, venus
Abbreviated transcription (Latin):
Quam gregorius gemine nobili¬
Itatis lineã piis moribꝰ extulit.
ꝓbis actibus exornauit: A deo ip
presagio quodam grece gregorius:
qb̾ latine uigilantius resonat noca¬
retur. Nam recta que docturus
erat. dĩruiuis operid adimpleuit.
sibimet ipsi utiq seuigilas se per¬
docuit:: Tũ uero recta que faciebat.
docendo quoq dissertut : lugiłas
dinoseit᷑. ñ solũ sis sed suturi tẽport¬

Expanded text:
Quam Gregorius geminae nobilitatis lineam piis moribus extulit, probis actibus exornavit, adeo ut praesagio quodam Graece Γρηγόριος, quod Latine vigilantius resonat, vocaretur. Nam recta quae docturus erat, dum vivis operibus adimplevit, sibimet ipsi utique se vigilasse perdocuit; dum vero recta quae faciebat docendo quoque disseruit, vigilasse dignoscitur, non solum sui, sed etiam futuri tempor