comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nos: qͥb lex xp̃i si eã sequam᷑. nec
possessiones int̾ra. nec inurbib do-¬
mos hab̃e ꝑmittit: Et qͥd dico do-¬
mos: Nec plures tunicas. nec
multã possidere peccuniã Haben-¬
tes enĩ inqͥt uictũ ⁊ uestitũ: his
contenti simꝰ: Quomͦ gͦ nos datas de
domib siue intͣ ciuitatẽ muratã.
positis. siue in uicis qͥb muri nõ
st̃. obseruabimꝰ leges: Inuenimus
in aliis scͥpt᷑e locis: qd sermo diuinꝰ
maiore qͦdã sacͣm̃to nominet do¬
mũ ⁊ ut cũ dic̃ de iacob: ⁊ qͣsi ꝓ laude
ipsiꝰ ponit Erat enĩ inqͥt iacob homo
simplex: habitans domũ Q it̾ n inue¬
nio de obstetricib hebreoꝵ scͥptũ. Et
qr ĩqͥt timebant dm̃ obstetces: fecer̃t cͥ
domos Uidemꝰ gͦ quod obstetri¬
cib qͥd̾. faciendarũ domoꝵ causa fu-¬
erit. timor dĩ Iacob uero simpli¬
citas ⁊ innocentia causã dederit:
ut habitaret domũ: Deniq esau. qr
malus fuit. nõ ẽ scriptũ de eo qd̵

Expanded text:
nos, quibus lex Christi si eam sequamur nec possessiones in terra, nec in urbibus domus habere permittit, et quid dico domus? nec plures tunicas, nec multam concedit possidere pecuniam: Habentes enim, inquit, victum et vestitum, his contenti sumus . Quomodo ergo nos datas de domibus sive intra civitatem muratam positis, sive in vicis quibus muri non sunt observabimus leges? Invenid sermo divinus majore quodam sacramento nominat domum, ut cum dicit de Jacob, et quasi pro laude ejus ponit: Erat enim, inquit, Jacob homo simplex habitans domum . Et iterum invenio de obstetricibus Hebraeorum scriptum: Et quia, inquit, timebant Deum obstetrices fecerunt sibi domos . Videmus ergo quod obstetricibus quidem faciendorum domorum causa fuerit timor Dei: Jacob vero simplicitas et innocentia causam dederit, ut habitaret domum; denique Esau, quia malus fuit, non est scriptum de eo quia
Abbreviated transcription (Latin):
nam incelis uenidere. ⁊ in matiu alt̾iꝰ
dare: sic̃ contingit aliq̃n magno pa-¬
criarche dauid cũ de tecto suo uxie.
ethei asperit uxorẽ: statĩ eã redi¬
mit: statĩ eã reparat: statĩ enĩ
dicit peccaui: Imo uͦ adhuc ab¬
quid sublimiꝰ in hoc sensu de¬
bemiꝰ inspicere: quomͦ domꝰ sac̾¬
dotũ ⁊ leuitarũ. id ꝑfectarũ
mentiũ. sẽꝑ delicta redimant᷑.
sẽꝑq purgent᷑. Si qn scͥpturas
diuinas legimꝰ. ⁊ sc̃oꝵ patrũ.
in his delicta aliqua recensemꝰ:
si scd̾m apłi pauli sententiã di¬
cimꝰ. qͥa hec omĩa infigura con-¬
tingebant illis: scͥpta st̃ aũ ꝑꝑ¬
pis eoꝵ purgatio ⁊ satisfacio. a
doctorib adhibet᷑: ostendentib
ex diuinis scripturis formas fu¬
isse hec oe immagines rerũ futu-¬
rarũ: ñ qͥb arguent᷑ delicta scõꝵͥ¬
s qͥb ostenderet᷑. pecc̃ores & impios.
inpartẽ scõꝵ societatẽq cõscisci
Nũꝗͣ gͦ sacerdotalis possessio asac̾-¬

Expanded text:
nam in coelis vendere, et manus alterius dare, sicut contigit aliquando magno patriarchae David cum de tecto suo Uriae Ethei aspexit uxorem, statim eam redimit, statim reparatur, statim enim dicit: Peccavi; imo vero aliquid adhuc sublimius in hoc sensu debemus inspicere. Quomodo domus sacerdotum et levitarum, id est, perfectarum mentium semper delicta redimantur, semperque purgentur, si quando Scripturas divinas legimus, et sanctorum Patrum in his delicta aliqua recensemus, si secundum apostoli Pauli sententiam dicimus, Quia haec omnia in figura contingebant illis, scripta spis eorum purgatio et satisfactio a doctoribus adhibetur ostendentibus ex divinis Scripturis, formas fuisse haec et imagines rerum futurarum; non quibus arguerentur delicta ss ostenderetur peccatores impios in partem sanctorum, societatemque conscisci. Nunquam ergo sacerdotalis possessio a sacer
Abbreviated transcription (Latin):
inqua ẽ. ipse angularis lapiꝰ xp̃e
distrahi. hoc ẽ. huiꝰmodi edificatio
chitectꝰ fundam̃tũ inqͥt posui: aliꝰ
supͣ edificat: Unꝰqͥsq aut̃ uideat qͦ¬
mͦ supͣ edificet: Fundam̃tũ enim

Expanded text:
in qua est ipse angularis lapis Jesusdistrahi, hoc est, hujusmodi aedificatio chitectus fundamentum, inquit, posui, alius superaedificat; unusquisque autem videat quomodo superaedific
Abbreviated transcription (Latin):
accid̾it: sẽꝑ ẽ. recuꝑandi facultas. Ut
u̾bi gr̾a dicamꝰ. si nos aliqͣ culpa non¬
mortalis inuen̾it: que ñ incrimine mor¬
tali. ñ inblasphemia fidĩ. ꝗͥ muro ec¬
cłiastici. ⁊apłici doginatis cincta ẽ. s
uel insermonis. ł in moꝵ uicio consi¬
stat: hoc ẽ. uendidisse domũ. q̃ in agͦ
est ł in uico cui murus ñ ẽ: Hec gͦ uen¬
dicio. ⁊ huiꝰ mõi culpa sẽꝑ reparari pot̃:¬

Expanded text:
er est recuperandi facultas. Ut verbi gratia dicam: Si nos aliqua culpa moralis invenerit quae non in crimine mortali, non in blasphemia fidei, quae muro ecclesiastici et apostolici dogmatis cincta est, sed vel in sermonis vel in morum vitio consistat, hoc est vendidisse domum quae in agro est, vel in vico cui murus non est; haec ergo venditio, et hujusmodi culpa, semper reparari pot
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ fundam̃tũ hoc edificat aur̃i
argentũ. lapides p̃ciosos: ligna
fenũ. stipulã: Uides gͦ qr potest
supͣ fundam̃tũ oxp̃i edificari lig-¬
na. fenũ. stipula. hoc ẽ. oꝑa pec¬
cati: q̃ qͥ edificat. sine dubio uen-¬
dit domũ suam. ẽptori pessimo
zabulo: aqͦ unꝰqͥsq peccantium
pecc̃i p̃ciũ cõsequit᷑: satisfacionẽ
desidii sui Hoc si forte incurrerit
aliqͥs. qd̾ absit. cito redimat: cito
reparet. dũ tẽpꝰ ẽ. reparandi: dũ
penitentie locus ẽ Dep̃cantes in
cõmune ne eternȩ domꝰ habitaci¬
one fraudem᷑: s digni habeam᷑

Expanded text:
t aurum, argentum, lapides pretiosos, lignum, fenum, stipulam . Vides ergo quia potest supra fundamentum Christi aedificari ligna, fenum, stipulam, hoc est opera peccati, quae qui aedificat, sine dubio vendidit domum suam emptori pessimo diabolo, a quo unusquisque peccantium peccati pretium consequitur, satisfactionem desiderii sui, hoc si forte incurrerit aliquis, quod absit, cito redimat, cito reparet dum tempus est reparandi, dum poenitentiae locus est, deprecantes in commune, ne aeternae domus habitatione fraudemur, sed digni habea
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis tui: est oculus tuus. Sed istud
candelabrũ lucernarũ in austro col¬
locet: ut ad aquilonẽ respiciat. Ac¬
censo et enimlumine idest iugilan¬
ti corde. respicere semꝑ debet ad aqͥ¬
lonẽ: & obseruare eum qui abaqui

Expanded text:
poris tui oculus tuus est, et istud candelabrum in austro collocet, ut ad aquilonem respiciat. Accenso enim lumine, id est vigilanti corde, semper respicere debet ad aquilonem, et observare illum qui ab aq
Abbreviated transcription (Latin):
y sen: ut unꝰqͥsq sicut uisum suetit
cordi eius: aurum. argentũ. lapides
p̃ciosos. aes. tum p̃terea bẏssũ. coccũ
iacinctum. & purpurã. pelles etiam
a rietũ rubras & pelles iacinctinas.
s & ligna imputribilia. pilos qͦq capͣ¬
rum: ad constructionẽ tabnaculi of

Expanded text:
ysen, ut unusquisque, sicut visum fuerit  est: Aurum et argentum, aes, lapides pretiosi . Tunc praeterea byssum, coccum, hyacinthum, et purpuram; pelles etiam arietum rubricatas, et pelles hyacinthinas; sed et ligna imputribilia, pilos quoque caprarum ad constructionem tabernaculi ,
Abbreviated transcription (Latin):
sup̃ iam diximꝰ. Tentoria que ansulis
assuta. et circulis suspensa. atq inne
in longum atq in latũ qͣtuor cubitis
nibus fidei. ꝑunis enm triplȩx ñ rũ¬
pitur. que est tͥuitatis fides: ex qͣ de¬
pendst. & ꝑquam sustinet᷑ omĩs eccl̃ia.

Expanded text:
phetarum. Tentoria autem, quae ansulis assuta, et circulis suspensa atque innexcto in longum atque in latum quatuor cubitis nibus fidei. Funis autem triplex non rumpitur, quae est Trinitatis fides, ex qua dependet et per quam sustinetur omnis Ecclesia.
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec uenitur in asseroth: quod
interpretat᷑ atria ꝑfecta uł beati¬
tudo Intuere diligentius o m̃s urator:¬
qui sit ordo ꝓfectuum: Postea ꝗͣ sepelie-¬
ris & morti tradideris concupiscentias
carnis: uenies ad amplitudines atrioꝵ.
uenies adbeatitudinem: Beata namq ẽ.
anima: que nullis iam uiciis carnis
urgetur.

Expanded text:
ost haec venitur in Haseroth, quod interpretatur atria perfecta vel beatitudo. Intuere, viator, diligentius quis sit ordo profectuum: postquam sepelieris et mortificaveris concupiscentias carnis, venies ad amplitudines atriorum, et venies ad beatitudinem. Beata est enim anima quae jam nullis vitiis carnis urgetur.
Abbreviated transcription (Latin):
litt̾am quidẽ stare possint: necessa-¬
rio tam̃ in eis etiã allegoria reqͥren-¬
da sit: Et uide. si possumus hec apłi¬
ca &e euangelica auctoritate munirez
Scriptũ est in lege: Propt̃ hoc relin-¬
quet homo patrẽ &e matrẽ. ⁊ adhere¬
bit uxori sue: ce erunt duo in carne
una: hec qd allegorica misteria con-¬
tineant: paulus cũ in epła sua. hoc
ipsũ posuisset eremplũ. ꝓnunciat
dicens: Mist̾i̾um hoc magnũ ẽ. ego
oporteat hoc etiã scđm litt̾am custo¬
diri: ipse dñs &e saluator docet dicẽs:
Scriptũ est Propt̃ hoc relinquet hõ
patrem ⁊ matrem. & adherebit uxori
sue: &e erunt ambo in carne una Qđ

Expanded text:
litteram quidem stare possint, necessalitteram quidem stare possint, necessario tamen in eis etiam allegoria requirenda sit. Et vide si possumus haec apostolica et evangelica auctoritate munire. Scriptum est enim in lege: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt ambo in carne una . Haec quod allegorica mysteria contineant, Paulus cum in Epistola sua hoc ipsum posuisset exemplum, pronuntiat dicens: Mysterium hoc magnum est, ego oporteat hoc etiam secundum litteram custodiri, ipse Dominus et Salvator docet dicens: Scriptum est: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt ambo i
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ singula que nequaqm penitus
scđm litteram obseruanda dic̃ apłs:
inuenies omĩa fere apud moy sen
sub legis citulo designari: Iam uero
ineo loco ubi dicit non occides. nõ
adulteriũ facies. non furaberis et
reliqua huiꝰ modi: non inuenimus.
qm̃ legis inhis titulum p̃miserit:
s magis hec mandata uident᷑. Et
idõ non exinanitur apud discipu¬
los euangelii. scriptura ista. s adim¬
pletur: quia ut dixi. non manda-¬
tum. s lex habere dicit᷑ umbram
futuroꝵ bonoꝵ: & idõ hȩc nobis.
scđ̾m litt̾am custodienda sunt. Item
alibi: Iuste inquit sectare quod iustũ
est: Quid opus ẽ in his allegoriã q̃ re-¬
re: cũ edificet etiã litt̾a: Ostendimus
gͦ ẽẽ quedã. que omnino nõ st̃ ser-¬
uanda scđm litt̾am legis: & ẽẽ quedã
quȩ allegoria penitus immutare nõ
debet: s om̃ino ita ut scripture de
his continent obseruanda sint: Nũc
requiro. si sunt aliqua que ⁊ scđ̾m

Expanded text:
ergo singula quae nequaquam penitus ergo singula quae nequaquam penitus secundum litteram observanda dicit, invenies omnia fere apud Moysen sub legis titulo designari. Jam vero in eo ubi dicit, Non occides, non adulterium facies, non furaberis, et rel. , hujusmodi non invenimus, quoniam legis in his titulum praemiserit, sed magis haec mandata videntur; et ideo non exinanitur apud discipulos in Evangelio scriptura ista, sed impletur, quia, ut dixi, non mandatum, sed habere dicitur umbram futurorum bonorum. Et ideo haec nobis secundum litteram custodienda sunt. Item alibi: Juste, inquit, sectare quod justum est . Quid opus est in his allegoriam quaerere, cum aedificet etiam littera? Ostendimus ergo esse quaedam quae omnino non sunt servanda secundum litteram legis, et etiam quaedam quae per allegoriam penitus immutari non debent, sed omnimodo ita ut Scripturae de his continent observandae sunt. Nunc autem requiro si sunt aliqua, quae et secundum
Abbreviated transcription (Latin):
de qͥb hoc ñ ẽ. scͥptũ. umbre ẽẽ eri¬
dende sunt futuroꝵ bonoꝵ : eniq
ut exempli gr̃ã unũ ponamus ex
multis: nõ ẽ scriptum. hoc ma¬
datum pasche. s hec est lex pas
bonoꝵ lex sine dubio pasche. um¬
bra ẽ. futuroꝵ bonoꝵ: Cum gͥ
debeo intelligere umbrã ẽẽ futuri
boni: & hoc sentire. qd̾ pascha nr̃m
immolatus est ap̃s. Simili mͦ inue¬
nies: etiã de arimis. ⁊ de cet̾is festoꝵ
dierũ obseruanciis scriptũ. Quia
ꝓͦ hec omnia sub legis titulo scri¬
buntur: inlege necessario quia lex
ꝑ p̾sentem umbram futura bona
designat. requitere debeo que sis
arima futuroꝵ bonoꝵ: & inuenio
agamus: non inferm̃to ueteri neq¬
in azimis sinceritatis ⁊ ueritatis: S ⁊
de circũcisione scriptum est: Hec ÷ lex
cirtũcisionis: Quia gͦ &e circũcisio sub
legis titulo censetur: lex aut̃ ũbra
est: quero quid circũcisionis u̾bra.
te dicat. michi inumbra circũcisi¬
onis posito. paulus: quia si circũ

Expanded text:
de quibus hoc non est scriptum, umbra esse credendae sunt futurorum bonorum. Denique ut exempli gratia unum ponamus ex multis, non est scriptum, Hoc est mandatum paschae, sed, Haec est lex pascrorum bonorum, lex sine dubio paschae umbra est futurorum bonorum. Cum ergo debeo intelligere umbram futuri boni, et hoc sentire, quod pascha nostrum immolatus est Christus. Simili modo invenies etiam de azymis et de caeteris festorum dierum observantiis scriptum. Quia ergo haec omnia sub legis titulo scribuntur in lege necessario, quia lex per praesentem umbram futura bona designat, requirere debeo quae sint azyma futurorum bonorum: et invenio agamus, non in fermento veteri nequin azymis sinceritatis et veritatis . Sed et de circumcisione scriptum est: Haec est lex circumcisionis . Quia ergo circumcisio sub legis titulo censetur, lex autem umbra est, quaero quid circumcisionis umbra te dicat mihi in umbra circumcisionis posito Paulus, quia si circumc
Abbreviated transcription (Latin):
consilium dei enuncio tibi: &e mani-¬
festũ facio: Requirenti sane michi
sicubi forte in diuinis scripturis sub
hoc sermone simile aliquid dictũ
posset occurrere: uisum ẽ etiã illd̃
similiter aduertendum qd̵ apł̃s ait:
Quis enim cognouit sensum dm̃i:
aut quis consiliarius eius fuit:
Hic quoq quis. ñ ꝓnullo: s ꝓ raro.
uł eximio habetur: Quomodo enĩ¬
non cognouit sensum dñi unige¬
nuitus suus. qui dicit: nemo noũ
patrem nisi filius. ce cui uoluerit
filius reuelare: Quid ẽ gͦ aliud
scire patrem: nisi scire ce consiliũ
sensum eius agnoscit: Agnoseit
ergo ce filius &e sp̃s sc̃s sensum
dñi: & hi quib uoluerit filiꝰ re-¬
uelare: Quod si ce agnoscit filius
sensum dñi: est gͦ &e consiliarius
cipiendus ẽ. quasi ignoranti ei qͥd
agat. consilium det filius aut

Expanded text:
consilium Dei enuntio tibi et maniconsilium Dei enuntio tibi et manifesto. Requirenti sane mihi, sicubi forte in Scripturis divinis sub hoc sermone simile aliquid dictum possit occurrere, visum est etiam illud similiter advertendum quod Apostolus ait: Quis enim cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit? Hic enim quis, non pro nullo, sed pro raro vel eximio habetur. Quomodo enim cognovit sensum Domini unigenitus suus, quid dicit: Nemo novit Patrem nisi Filius, et cui voluerit Filius revelari? Quid est ergo aliud scire Patrem, nisi scire consilium ejusensum ejus agnoscat? Agnoscit ergo et Filius et Spiritus sanctus sensum Domini, et hi quibus voluerit Filius revelare. Quod si agnoscit Filius sensum Dei, est ergo et consiliarius cipiendum est, quasi ignoranti ei quid agat, consilium det Filius, et
Abbreviated transcription (Latin):
pħare de his que popłs isrł fac¬
turus eẽt ppło balac. uel ceteris
gentib: &e quod inuirtute faciat:
ita ut non relinquat exurbe moab
ullum qui saluus fiat: S & ꝓpłna ui
chilominus qͣm de xp̃o coniungit
ueni ce ꝓpħabo tibi: Nunc aut̃ qͥd
dicemus ad hec. quia scriptũ ẽ. uemi
consiliũ do tibi: quid faciet popłs
hic ppło tuo: Requiramꝰ gͦ si pos
sumus. quomͦ intelligi debeat qd
scriptũ est: confiliũ do tibi De qͦ
sepe apd̾ memetipsũ requirens. nul¬
lum potui exitum inuenire sen¬
tentie: utrũ hoc quod ait consilium
tibi do. communi ce usitato more
dictum putemus: S illud magis
uidi ẽẽ conueniens quod ait. consi¬
lium tibi do: ut ita cdixisse. intelli¬
gatur: Consilium diuinum quod
in nouissimis diebus adimplendum ẽ.
&e manifesto: ut noueris quid popłs
hic faciet ꝑpło tuo Et hoc modo cõ¬
stare michi uisum est. posse quod
dicit. consilium tibi do quid factu¬
rus est ppłs iste popło tuo: hoc est

Expanded text:
e populus Israel facturus esset populo Balac, vel caeteris gentibus; et quod in virtute faciet, ita ut non derelinquat ex urbibus Moab ullum qui salvus fiat. Sed et prophetia nihilominus quam de Christo conjungit Veni et propheto tibi. Nunc autem quid dicemus ad hoc quod scriptum est: Veni, consilium do tibi, quid faciet populus hic populo tuo? Requiramus ergo, quomodo intelligi debeat, quod scriptum est, consilium tibi do. De quo saepe apud meipsum requirens, nullum puto exitum invenire sententiae. Sed hoc quod ait, consilium tibi do, communi et usitato more dictum putemus. Sed illud magis vidi esse conveniens, quod ait, consilium tibi do, ut ita dixisse intelligatur: Consilium divinum, quod in novissimis diebus implendum est, et manifesto, ut scias quid populus hic faciet populo tuo. Et hoc modo stare mihi visum est posse quod ait: Consilium tibi do, quid facturus est populus hic populo tuo, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
nouam uitam que inxp̃o est ducere:
Simile aut̃ huic dicto etiã illud ẽ Si¬
bimus. & conuiuemus: Et illud: Si aut̃
quomͦ uelut uiuentes in hoc mundo de¬
cernitis: Necessario gͦ etiã in his decla-¬
ratur. quia ꝑdit animam in hoc mundo
qui cũ xp̃o moritur: & qui sic eam ꝑdi¬
derit inueniet eam ibi sine dubio ubi
dicit apłs: quia uita nr̃a abscondita ẽ

Expanded text:
ucere. Simile autem huic dicto etiam illud est convivemus . Et illud: Si autem quomodo velut viventes in hoc mundo decernitis? Necessaria ergo in his declarantur, quia perdit animam suam in hoc mundo, qui cum Christo moritur; et qui sic eam perdiderit, inveniet eam, ibi sine dubio ubi dicit Apostolus: quia vita vestra abscondita est
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑdit animam suam ꝑꝑ me.
saluam faciet eam: Salutarigͦ ꝑdici¬
one ꝑdet ds̃: eum quem de istius
mundi ciuitate liberauerit: Et nos
itaq si adueram salutem uenire uo-¬
lumus. & de hoc mundo lib̃ari: ꝑdẽ¬
debemus animas nr̃as ꝑdicione util

Expanded text:
qui perdit animam suam propter me, qui perdit animam suam propter me, salvam faciet eam . Salutari ergo perditione perdet Jesus, cum quem de hujus mundi civitate liberavit. Et nos itaque, qui ad salutem venire volumus, et de hoc mundo liberari, debemus animas nostras perditione utili
Abbreviated transcription (Latin):
uitate. Non in hoc solum. s in om̃i
pene ꝓpħico stilo. quȩ dicuntur: in¬
uoluto satis & obscuro sermone di¬
cuntur: Non enĩ placuit scõ sp̃ui
qui dehis scribi uoluit. ut palam
hȩc &e pedib ut ita dicam imꝑitoꝵ
conculcanda ponerentur: s ita ꝓui-¬
dit. ut cum publice haberi uide-¬
antur: sermonum tam̃ obscuritate
recondita: in archanis quoq & in-
secretis obtecta conseruentur: Et
nunc gͦ qd̃ ait. ꝑdet lib̾atum de
ciuitate: nͥ ad consuetudinẽ illam¬
ꝓpħicam respicias de qua dicitur.
om̃is ppħia non potest ꝓpria ab-¬
solutione constare: ualde uidebit᷑
difficilis intellectus Uideamꝰ tam̃:
si forte hoc modo poterit explana
de luxurioso filio qͥ dissipauit
substantiam patris sui: qui accessit¬
etiã inquit adquendã primariũ
ciuitatis in regione illa: aquo re-¬
ceptus magrum mritit᷑: porcos
Igit᷑ de hac ciuitate liberatum. ħ
est quẽ liberat xxp̃c de hoc mun¬¬
do: ꝑdit eum: Dicit enĩ ei: qͥ a

Expanded text:
vitate. Nec in hoc solum, sed in omni pene prophetico stylo quae dicuntur, involuto satis et obscuro sermone dicuntur. Non enim sanctos sprevit, qui de his scribi voluit, ut palam haec et pedibus, ut ita dicam, imperitorum conculcanda ponerentur; sed ita providit, ut cum publice habere videantur, sermonum tamen obscuritate condita in arcanis, et in secretis obtecta serventur. Et nunc ergo quod ait, perdet liberatum de civitate, nisi ad consuetudinem propheticam respicias de qua dicitur: Omnis prophetia non potest propria absolutione constare , valde difficilis videbitur intellectus. Videamus tamen, si forte hoc modo poterit explanarde luxurioso filio, qui dilapidavit substantiam patris, quia accessit, inquit, ad quemdam primarium civitatis in regione illa, a quo receptus in agrum mittitur porcos Igitur de hac civitate liberatum, hoc est quem liberat Christus, de hoc mundo perdet eum. Dicit enim ei: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
ax p̃s ꝓpħatus euident̃ appareat: Et ua-¬
stabit principes moab Moab qͥd̾ ẽ gñs.
cuius pͥncipes non alios eẽ. qͣm sp̃ales
nequictas. & pͥncipatus illos adu̾sũ qͦs
nob̃ sẽꝑ luctam̃ est. intelligimꝰ. Hos gͦ
homo iste ex isrł uastauit. cũ ęruit
principatus & potestates: & affixit illõ
cruci sue sce: Neq enĩ poterat saluare
moabitas. ⁊ ad agnitionẽ dei ꝑducere:
nisi principes illos qui in eis dñationẽ
impietatis maliciose tenuerant deuastas.¬
set. Et predabit᷑ inquit: om̃s filios sech
Sech filius est adam de quo eua dixit
cum natus e̾et: suscitauit enĩ mͥ ds̃ sem̃
aliud ꝓ abel quem int̾fecit chaim: Iste
in uniuerso hoc mundo ducit᷑. Dam de
chaim qui nati fuerant: diluuio ꝑie¬
runt: filii gͦ sunt seth: homines omnes
qui in hoc mundo sunt. Et enĩ cũ hoc¬
dicitur. dep̃dabitur om̃s filios seth:
predam sic accipe. sic̃ insuꝑiorib int̃

Expanded text:
us prophetatus evidenter appareat. Et vastabit principes Moab. Moab quidem gens est, cujus principes non alios esse quam spiritales nequitias et principatus illos adversum quos nobis luctamen est intelligimus. Hosastabit, cum exuet principatus et potestates, et affiget illos cruci suae. Neque enim poterat salvare Moabitas, et ad Dei agnitionem perducere, nisi principes illos, qui in eis dominationem impietatis tenuerant, devastasset. Et praedabitur omnes filios Seth. Seth filius est Adam, de quo Eva dixit cum natus esset: Suscitavit enim mihi Deus semen aliud, pro Abel quem occidit Cain . Iste anum in hoc mundo ducitur genus. Nam de Cain, qui nati fuerant, diluvio perierunt. Filii ergo sunt Seth omnes homines qui in hoc mundo sunt. Et cum dicitur, depraedabit omnes filios Seth, praedam sic accipe, sicut in su
Abbreviated transcription (Latin):
tempore quo uenit: s cũ plenitudo gentiũ
introierit. ⁊ om̃is isrł saluari incipiet: dẽ
eum ostendent. & tunc eum beatificabt̃.
quem modo blasphemant: Uerũ hoc tẽpꝰ
in quo hec futura sunt. ñ apꝓpinquat:
longe enĩ ẽ: &e in ipso scł̃i fine sꝑandum ẽ:
inquit stella exiacob: & consurget homo
euident̃ de stella que magis in oriente
apparuit ꝓpħetur : qua duce uenerunt
adiudeam. requirentes illum qui natus
est regem isrł: &e reꝑtum oblatis muneri¬
me. qd̾ de ipsa stella postea qͣm dictum ẽ
in euangelio. quia precesserit magos usq
in bethleem. & ueniens steterit supra¬
domum ubi erat puer: ultra ñ dictũ:
quia uł cdiscesserit inde. uel euanuerit.
aut assumpta sit. aut aliquid omnino de
hoc narratio euangłica designauerit: S hoc
tantũ dixerit. quia uenit & stetit supra
ubi erat puer: Ne forte gͦ sic̃ tẽpore bap

Expanded text:
lenitudo gentium introierit, et omnis Israel salvari incipiet, tunc eum ostendent, et tunc beatificabunt, quem modo blasphemant. Sed hoc tempus in quo haec futura sunt, non appropinquat: longe enim est, et in ipso saeculi fine sperandum. inquit, stella ex Jacob, et consurget virga evidenter de stella quae magis in Oriente apparuit, profitetur: qua duce venerunt ad Judeam, requirentes eum qui natus est regem Israel; et repertum oblatis munerime quod ipsa stella posteaquam dictum est in Evangelio, quia praecesserit magos usque ad Bethlehem, et veniens steterit supra ubi erat puer , ultra non sit dictum, quia vel discesserit inde vel evanuerit, aut assumpta sit, aut aliquid omnino de hoc narratio evangelica designaverit, sed hoc tantum dixerit, quia venit et stetit supra ubi erat puer. Ne fort
Abbreviated transcription (Latin):
ysen dicens: Ecce nominatim uocaui
uida: ⁊ repleui eum sp̃u diuine sapi-¬
entie. & intellectus i discipline: qua¬
tinus in om̃i oꝑe intelligat: &e sit ar¬
chitectus ad oꝑandũ argentũ: iaur̃.
&e eram̃tum. ⁊ lapides replecionis: &
S & heliab filium achisamech extri¬
bu dan: & dedi in cor om̃i prudenti
intellectũ. ut faciant om̃ia que con
stitui tibi: Considera gͦ & ex his om̃ib
quomͦ adño ẽ sapientia fabrilis. siue
in auro. siue in argento. siue inalia
quacũq materia: uel etiã textrilis
sapientia: ce uide q̃m iure dici de his
om̃ib potest. quod hoꝵ scientia ab ex¬
celso ẽẽ declaratur: quomͦ non ce geo
metrica: ex qua utiq hec scientra quã
scriptura architectori cam nominat.
diriuatur : Deniq ⁊ inzacharia ꝓpħa
funicłs geometricus dicit᷑: in quo
demetit᷑ angłs ciuitatem iherłem:
Et idõ ñ puto ego absurdũ uideri:
si etiã hec ipsa scientia dicat᷑ ex celsi
Qͥd aut̃ dicemus de musica cuius

Expanded text:
ligi de Balaam ut sciat scientiam Excelsm Spiritu divino, sapientiae et intellectus et disciplinae, ut in omni opere intelligat et sit architectus, ad operandum argentum et aurum et aes, et lapides repletionis, et Sed et Eliab filium Achisamach ex tribu Dan. Et dedi in cor omni prudenti intellectum, ustitui tibi . Considera ergo ex his omnibus quomodo a Domino sapientia fabrilis, sive in auro, sive in argento, sive in alia quacunque materia, vel etiam textrini sapientia: et vide quod a jure dici de his omnibus potest, quod horum scientia ab exita intelligere, quasi a Deo sit et illa sapientia mundi hujus, quae destruenda dicitur, et principum mundi hujus; et si qua alia est, per quam falsa scientia commendatur: nisi in ipso libello in consequentibus diceretur; non est enim sapientia malitiae disciplina. Per quod utique docet, quia omnis disciplina quae falsi aliquid asserit, etiam si vehemens videatur, et veri similis,
Abbreviated transcription (Latin):
ri ad malũ: relegamus ea que in
daniele scripta sunt de ipso danele.¬
& de tribus amicis eius: quos nabu-¬
chodonosor rex tribus annis erudien-¬
dos contradidit: uolens eos in sua
id ẽ in patria babiloniorũ. sapientia
scientissimos fieri: Ibi gͦ scriptum est.¬
tum. nec noti & prudentiã in om̃i arte
gramatica: & danieli dedit intellec-
nis: &e erant apud regem in omni
uerbo ⁊ prudentia ⁊ disciplina: et
inquib cũq quesiuit ab eis rex in-¬
uenit eos decuplo ampliꝰ quã erant
sophiste &e philosophi: qui erant in
om̃i regno cius: Et hec quidẽ in ex¬
aliquid etiã uehementius repperi: Qͥb
qͣmuis non utam᷑ : tam̃ cognoscendi gͣ¬
tia dicemus etiã que ibi legimꝰ: Dedit
ciam. in om̃i gramaticali sapientia: ⁊¬

Expanded text:
i . Relegamus ea quae in Daniele scripta sunt, de ipso Daniele et tribus amicis ejus, quos Nabuchodonosor rex tribus annis erudiendos tradidit, volens eos in sua, id est patria Babyloniorum sapientia scientissimos fieri. Ibi ergo scriptum esttum et prudentiam in omni argrammatica; et Daniel intellectum iis: et erat apud regem in omni verbo, et prudentia, et disciplina. In quibuscunque quaesivit ab eis rex, invenit eos decuplo amplius, quam erant sophistae, et philosophi, qui erant in omni regno ejus . Haec quidem in exaliquid etiam vehementius reperi, quibus quamvis non utamur, tamen agnoscendi gratia dicemus etiam ibi quod legimus: Dedit, tiam in omni grammatica sapientia:
Abbreviated transcription (Latin):
bȩ uenisse dicit᷑: & mansisse in eo Et
se ineo. ita accipimus qd̾ ñqͣm ab eo re-¬
cessit sp̃s dĩ: ita. istellam que uenit &
stetit suꝑ eũ. accipiendũ puto. qd sic ste¬
terit suꝑ eum. ut ñqͣm inde mota sit:
& idõ deitatis indicium illam stellam
fuisse opinor. Unde &e ordo ꝓpħie hȩc
eadẽ consequent̃ demonstrat: cũ de der¬
tate quidẽ eiꝰ loquit᷑. dicens. oriet᷑ stella

Expanded text:
bae venisse dicitur et mansisse in eo; et se in eo ita accipimus, quod nunquam ab eo recesserit Spiritus Dei: ita et stellam, quae venit et stetit super eum, accipiendum puto, quod sic steterit super eum, ut nunquam inde mota sit, et ideo deitatis ejus indicium illam stellam fuisse opinor. Unde et ordo prophetiae haec eadem consequenter ostendit, cum de deitate quidem ejus dicit: Oriet
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet. facta fuerit inuirtute: &
decenter fuerit repleta uirtutibꝰ
Si enĩ anima non ueniat aduirtu¬
tes. s inignauia ꝑ seueret: nec caro
adhereditatem ꝑueniet. s ad iudici¬
um illiꝰ qui potest &e animã &e corpꝰ
ꝑdere ingehennam: Et ex surget¬

Expanded text:
videlicet facta fuerit in virtute, et videlicet facta fuerit in virtute, et decenter fuerit repleta virtutibus. Si enim anima non veniat ad virtutes, sed in ignavia perseveret, nec caro ad haereditatem veniet, sed ad judicium illius, qui potest animam et corpus perdere in gehennam . De
Abbreviated transcription (Latin):
ascendens in altũ. captiuam duxit
captiuitatẽ: captiu itatem scilicet illã
human generiᷤ. quam diabolus ad ꝑ¬
dicionem ceꝑat: iste rursus captiuam
duxit: & amorte reuocauit ad uitam:
Utinam gͦ &e me captiuũ habeat
semꝑ iħs. ⁊ me ducat inpredam suã:
& ego tenear eius uincłis alligatus.
ut ego dici merear uinctus xp̃i iħu.
sic̃ paulus de semecipso głat᷑ Et e
eius E dom idem est. qui & esau:
Nic scdłm hystoriam quidẽ inimicꝰ
est isrł: S in aduentu inquit xp̃i
etiã ipse hereditati eiꝰ sociabit᷑. hoc
ẽ recipietur ad fidem: nec exclude¬
tur ab hereditate xp̃i: Si uero spi¬
ritalit̾ aduertamus. edom caro in¬
telligitur: que aduerfat᷑ sp̃ui. & ẽ
euis inimica: In aduentu gͥ xp̃i cũ
subiecta fuerit caro sp̃ui. ꝑ resurrec¬
tionis fidem: etiã ipsa adhereditatẽ
ueniet: Non enim sola anima. s ce caro
que aliquanddo fuerat inimica: per
obedientiam sp̃s consors future he
tis societatem uocabit᷑: cũ isrł. aĩa

Expanded text:
ivam duxit captivitatem . Captivitatem scilicet illam humani generis, quam diabolus ad perditionem ceperat, iste rursus captivam duxit, et a morte revocavit ad vitam. Utinam ergo a me captivum habeat semper Jesus, et me ducat in praedam suam, et ego tenear ejus vinculis alligatus, ut et ego dici merear vinctus Christi Jesu, sicut Paulus de semetipso gloriatur: Eejus . Edom idem est qui et Esau. Hic secundum historiam quidem inimicus est Israel, sed in adventu, inquit, Christi etiam ipse haereditas ejus erit: hoc est recipietur ad fidem, nec excludetur ab haereditate Christi. Si vero spiritaliter advertamus, Edom caro intelligitur, quae adversatur spiritui, et est ejus inimica. In adventu ergo Christi, cum subjecta fuerit caro spiritui per resurrectionis spem, etiam ipsa ad haereditatem veniet. Non enim sola anima, sed et caro, quae aliquando fuerat inimica, per obedientiam spiritus consors futurae hatis societatem vocabitur, cum Israel anima
Abbreviated transcription (Latin):
philosophi: qui erant in om̃i regno¬
eus: E a his gͦ om̃ib potest intelli¬
gi. quomodo & balaam dixerit de
semetipso:⁊ qui scit scientiam excelsi:
scił quatinꝰ intelligat᷑. qd̾ origo to¬
cius sapientie iscientie ab ipso ceꝑit
erordium: uicio aut̃ humane maliciȩ.
aspirantib & subripientib etiã demo-¬
nib inperniciem uersa sunt: que ꝓ
utilitate concessa sunt: Hec de eo qͥd
dixit. sciens scientiam excelsi: a nob̾¬

Expanded text:
os, quae erant in omni regione. Ex his ergo omnibus potest intelligi, quomodo et Balaam dixerit de semetipso: Qui scit scientiam Excelsi, scilicet ut intelligatur, quod origo totius scientiae, ab ipso acceperit exordium; vitio autem humanae malitiae aspirantibus et subripientibus etiam daemonibus, in perniciem versa sunt quae pro utilitate concessa sunt. Haec de eo, quod dixit, Sciens scientiam Excelsi, a nobi
Abbreviated transcription (Latin):
tabitur: ut xp̃m de quo in consequenti¬
b dicit. orietur stella ex iacob. ⁊ ex sur¬
get homo ex isrł. uidendũ dicat eẽ. sed
non modo: hoc ẽ non eo tẽpore quo ista
loquebat᷑. In nouissimis enĩ dieb uͥ ueñ
plenitudo tempoꝵ: misit ds̃ filium suũ:

Expanded text:
de quo et in consequentibus dicit: Orietur stella ex Jacob, et consurget homo de Israel. Videndum eum dicit esse sed non modo: hoc est, non eo tempore, quo ista loquebatur: In novissimis enim diebus ubi venit plenitudo temporum, misit Deus Filium suum.
Abbreviated transcription (Latin):
rithinoꝵ collegerat disciplinas: qͦt¬
nus ex his om̃ib inueniret sonos.
quib posset etiã ꝑturbatum regẽ
uexatumq ab sp̃u maligno. psallen¬
do mitigare: Unde non puto ali-
quem recti sensus in horum om̃iũ
scientia negare: quia om̃is sapien

Expanded text:
nequaquam hujusmodi scientia ad sapientiae titulum debeat applicari. Quid ergo est quod ait: Omnis sapientia a Deo est? Illud mihi sensisse videtur, quia omnis peritia, quae vel erga artem aliquam usui humano necessaria habetur, vel cujuslibet rei scientia, sapientia dicatur a Domino data.
Abbreviated transcription (Latin):
meum: Sciens balaam. qd̵ non sibi ꝑ
ministros solitos responsa deferrent᷑:
s ab eo qui habet omniũ potestatem:
recte uidecur ꝓtestatus non posse se¬
uerbũ dñi p̃tergredi: & facere illud
pusillum siue magnũ: apd metipsum:
Non enĩ ille loquebatur qui posset
sacrificiis ⁊ munerib ꝑmutari: s ille
erat apud quem non ẽ commutatio.
nec mutationis est umbra: Et ideo
non potest sacerdos mercede mutan:
ubi ds̃ munerib non mouetur: Dis¬
cessurus tam̃ balaam: incipit it̾m¬

Expanded text:
 Sciens Balaam quod non sibi per ministros solitos responsa deferrentur, sed ab eo qui haberet omnium potestatem, recte videtur protestatus, non posse verbum Domini transgredi, et facere illud pusillum et magnum apud semetipsum. Non enim ille loquebatur ei, qui posset sacrificiis et muneribus permutari; sed ille erat, apud quem non est commutatio, nec commutationis umbra. Et inon potest sacerdos mercede mutari, ubi Deus muneribus non movetur. Discessurus tamen Balam incipit it
Abbreviated transcription (Latin):
dñs honore: Ostendit inhis. quia ⁊ ba-¬
lac intellexerit. non iam demonum mi-¬
nisterio decipi balaham. s dei uirtute
ad meliora trans ferri : ce idõ dicit. dñs
fraudauit te honore: S hec que plana
sunt transcurrentes: ad sequentia ueni¬
amus: Et dixit balaam adbalac:¬
Nonne nuntiis tuis quos misisti ad
derit balac plenam domũ suam argento
⁊ auro. non potero transgredi uerbum

Expanded text:
disposito. Ostenditur in his, quia et Balac intelligerit non jam daemonum ministerio decipi Balaam, sed Dei virtute ad meliora transferri: et ideo dicit, Dominus privavit te honore. Sed haec quae plana sunt transcurrentes, ad sequentia veniamus. Respondit Balaam ad Balac: Nuntiis tuis quos misisti ad mihi Balac plenam domum suam argento et auro, non potero praevaricare verbum
Abbreviated transcription (Latin):
etiã in egyptũs. id in contrariis po¬
testatib: quasi electos in malitia. et
pͥmos inter demones: qͥ nͥ ꝑcussi fue-¬
rint ⁊ extincti. scĩficationem ꝑciꝑe
isrłitarum pͥmogeniti ñ possunt:¬

Expanded text:
etiam, id est, in contrariis potestatibus quasi electos in malitia, et primos inter daemones: qui nisi percussi fuerint et exstincti, sanctificationem percipere Israelitarum primogeniti omn
Abbreviated transcription (Latin):
ñc oauditor si potes: & aterrenis
sensibus intuitu mentis &e ꝑspica¬
cu cordis eleuare: Obliuiscere paulꝑ¬
Mr terrena: supra nubes ce
incede: ibi require tabernaculũ
dĩ. ubi p̾cursor ꝓ nobis introuut
ib̾s. & assistit uultui dĩ int̾pellãs
cłm dĩ: & quaternos istos ordineᷤ
stacionesq castroꝵ: Ibi isrłitica ag¬
mina & excubias cerne scõꝵ: &e ibi
illa que hic nẽ querimꝰ pͥmiti¬
uoꝵ sacram̃ta rimare: S ⁊ ego ñ
audeo illuc solus ascendere: non
audeo me in hos tam secretoᷤᷤ mi¬
sterioꝵ recessus. sine auctoritate
Non possũ illue ascendere. nͥ p̃cedat
me paulus: & ipse mͥ uiã noui.
huiꝰ & ardui itineris ostendat:
Ipse uͦ apostoloꝵ maximus. quis
sciret multas ẽẽ non solũ interris¬
s &e in celis eccłias: ex qͥb ⁊ septem
quasdã ioħs enumerat: ipse tam̃
paulus ostendere uolens quãdã eẽ¬
adhebreos scribens: N on enĩ acces-¬
sistis ad ardentem & adtractabilem

Expanded text:
nunc, o auditor, si potes, et a terrenis sensibus intuitum mentis et perspicia cordis eleva; obliviscere paulisper terrena; supra nubes et incede; ibi require tabernaculum Dei, ibi praecursor pro nobis introivit Jesus, et assistit nunc vultui Dei interpellans uire quaternos istos ordines stationesque castrorum; ibi Israelitica agmina et excubias cerne sanctorum; et ibi illa quae nunc quaerimus, primitivorum sacramenta rimare. Sed ego non audeo illuc solus ascendere; non audeo me in hos tam secretos mysteriorum recessus sine auctoritate Non possum illuc ascendere, nisi praecedat me Paulus, et ipse mihi viam novi hujus et ardui itineris ostendat. Ipse ergo apostolorum maximus qui sciret multas esse non solum in terris, sed in coelis Ecclesias, ex quibus et septem quasdam Joannes enumerat , et ipse tamen Paulus ostendere volens, esse quamdam prdicit scribens: Non enim accessistis ad ardentem et tractabilem
Abbreviated transcription (Latin):
singłos unũquẽq nr̃m dicit accedere
Non enĩ om̃s ad om̃s accedunt: s alii
aut̃ paulo meliores accedunt ad ciui-¬
tatẽ dĩ uiuentis ihrłm celestem Qui
aut̃ ex his eminentiores sunt: accedt̃
ad multitudinẽ angelorũ collaudã¬
cium: Qui aut̃ suꝑ om̃s istos sunt: ac-
cedunt ad eccłiam primitiuoꝵ adscͥp-¬
tam incelis: Si gͦ ex his intellexisti. qͥs
sit ordo pͥmitiuoꝵ & qd sit nominis
istiꝰ sacram̃tũ: prepara te & enit̾e quã¬
tum uales. si forte actib uita. moribꝰ.
fideiq institutis ꝓficias: ut possis acce¬
dere ad eccłiam pͥmitiuoꝵ que ascͥpta
ẽ. incelis: Quod si nõ tm̃ uales. s es pau-¬
lo inferior: accede ad multitudinem
angeloꝵ collaudantium: Quod si nec ad
istũ ordinem potes accedere: ad ciuita¬
tem saltim dĩ uiuentis ihrłm celestem.
ꝓꝑare contende: Si uͦ nec adhoc aptꝰ es.
saltem ad montẽ contende syon: ut in
monte salueris: Tantũ est. ne in terra

Expanded text:
it accedere. Non enim omnes ad omnes accedunt, sed alii autem paulo meliores, accedunt ad civitatem Dei viventis Jerusalem coelestem. Qui autem ex his eminentiores sunt, accedunt ad multitudinem angelorum collaudantium. Qui autem super omnes istos sunt sanctos, accedunt ad ecclesiam primitivorum ascriptam in coelis. Quia ergo in his intellexisti qui sit ordo primitivorum, et quod sit nominis istius sacramentum, praepara te et enitere quantum vales, si forte actibus, vita, moribus, fide, institutisque proficias, ut possis accedere ad ecclesiam primitivorum quae ascripta est in coelis. Quod si tantum non vales, sed es paulo inferior, accede ad multitudinem angelorum collaudantium. Quod si nec ad istum potes accedere, ad civitatem Dei viventis Jerusalem coelestem propera contendere. Si vero nec ad hoc aptus es, solum ad montem contende Sion, ut in monte salveris. Tantum est ne in terra
Abbreviated transcription (Latin):
Medius aut̃ ur̃m stat: quem uos nes¬
citis: Puto gͦ eum qui nũqͣm declina¬
uit ad dexteram neq ad sinistrã. dici
posse mediũ stare: qui pecc̃m ñ fecit
nec inuentus ẽ dolꝰ in ore eius: Et ideo¬
dicitur: Qͥ uͭ imitator eiꝰ est. sic̃ om̃s

Expanded text:
Medius vestrum stat, quem vos nescitis. Puto ergo eum qui nunquam declinaverit ad dexteram vel ad sinistram, dici posse medium stare, qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Edici
Abbreviated transcription (Latin):
est: qͥa & inpsalmis legimus. qđ̵ aliena-¬
ti sunt pecc̃ores a uulua: errauerunt
a uentre. locuti sunt falsa: qd̾ utiq sta-
re scd̾m litterã nullo mͦ potest: Quomͦ
enĩ quis errare potuit auia dei: statim¬
ut de uentre matris exiuit. Aut quomͦ
potuit falsa loqui nuꝑ editus. puer:¬

Expanded text:
est, quia et in Psalmis legimus, quod alienati sunt peccatores a vulva, erraverunt a ventre, locuti sunt falsa . Quod utique secundum litteram nullo modo potest. Quando enim quis errare potuit aut de ventre matris exivit? Aut quomodo potuit falsa loqui nuper editus puer
Abbreviated transcription (Latin):
erit uulua. qͣm ad aꝑit om̃is pͥmi¬
d̾s. uuluam lẏȩ que erat clausa. et
peperit patriarchas: similit̃ & rachel.
ut pareret oẽ ipsa: cuiꝰ uisus erat per-¬
spicax. &e decorus aspectus. S ce mul¬
tis aliis scripture locis inuenieᷤ ad¬
aꝑiri uuluas: quarũ si singłas ꝓlo
cis consideres: inuenies quomͦ &e errãt

Expanded text:
 vulva, quam adaperiat omnis primiDeus vulvam Liae quae erat clausa, et peperit patriarchas; similiter et Rachel ut pareret etiam ipsa, cujus visus erat perspicax et decorus aspectus. Sed in multis aliis Scripturae locis invenies adaperiri vulvas. Quarum si singulas per loca consideres, invenies modo ut err
Abbreviated transcription (Latin):
um est enĩ om̃e pͥmituũ ex die qua
ꝑcussi om̃e pͥmogenitũ int̾ra egypti:
mͥ scĩficaui om̃e pͥmitiuũ Notũ est.
qd̾ hẏstoria contineat. quomͦ ꝑcussa
sint pͥmogenita egyptioꝵ: cũ ppłs
in hoc loco indicat᷑. qͥa nõ priꝰ scifica¬
ti sunt pͥmogeniti isrł. qͣm ꝑcute¬
rent᷑ egyptioꝵ pͥmogeniti: & quasi
causam scĩficationis hoꝵ interitũ. et

Expanded text:
qua percussi omne primogenitum in terra Aegypti, mihi sanctificavi omne primitivum. Notum est quod historia contineat, quomodo percussa sint primogenita Aegyptiorum, cum populus in hoc loco indicatur: quia non prius sanctificati sunt primogeniti Israel, quam percuterentur Aegyptiorum primogeniti. Et quasi causa
Abbreviated transcription (Latin):
tes aduersas transduxit. triũphãs
eos incruce: quos utiq nͥ ille per¬
ad nos pͥmitiualis uenire nulla-¬
tenus potuisset. Ut aũ nobis pri¬
mogenitoꝵ benedictiones donaret:
efficit᷑ priꝰ ipse pͥmogenitꝰ ex mor-¬
tenens: & nos credentes resurrec-

Expanded text:
adversas traduxit, triumphans eos in cruce? Quos utique nisi ille perad nos primitivalis venire nullatenus potuisset. Ut autem nobis primitivorum benedictiones donaret, efficitur prius ipse primogenitus ex mortenens ; et nos credentes r
Abbreviated transcription (Latin):
cognouerunt dextrã ⁊ sinistram
suam: s sequentes moy sen. id÷ se¬
quentes legem dei. non peꝑcerunt
patri nec matri: Et cu ergo. si ue-¬
ira ꝑecc̃i. ñ inclineris ad dext̾rã neq
ad sinstrã. nec p̾uariceris legem
deiͣ s stes medius. fixus. istabilis.¬
genua tua pecco: nec pecudis cap̃t
id÷ stulticie sequaris imaginem:
assumeris de medio filioꝵ ifrł: &¬

Expanded text:
cognoverunt dexteram et sinistram suam, sed sequentes Mosen, id est, legem Dei, non pepercerunt patri vel matri. Et tu ergo si, veira peccati, nec inclineris ad dexteram vel ad sinistram, non praevariceris legem Dei, sed stes medius fixus et sgenua tua peccato, nec pecudis caput, scilicet, stultitiae sequaris imaginem: assumeris de medio filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
cũq uidit qͦdc̃q passus fuerit.
non declinat a fide: Qui autẽ pusi-¬
llus est animo ⁊ paruus: occasio¬
nes querit quomodo scandalizet᷑.¬
me his consulere qui parui sunt

Expanded text:
ue viderit, quaecunque passus fuerit, non declinat a fide; qui autem pusillus est animo et parvus, occasiones quaerit quomodo scandalizetme his consulere qui parvi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. de caluari mulierẽ. & ungulas eiꝰ
demi: Uerbi causa. Si ponamꝰ
qͦd ita inuenerit eã. is qͥ dr̃ inue¬
nisse. ut neq capillos neq ungulas
habeat: quid habuit qͦd scdł̾m le¬

Expanded text:
decalvare mulierem, et ungulas ejus abscindi. Verbi causa ponamus quod si ita invenerit eam is qui dicitur invenisse, ut neque capillos neque ungulas habeat, quid habuit quod secundum le
Abbreviated transcription (Latin):
terrena possessio. Contulimꝰ sacerdoteᷤ
sacerdotibus: nunc siuidet᷑ & popłm
egyptium popło israelitico conferamꝰ.
Dicit᷑ enim in consequentib: quia post
dotib. Uide & in hoc scͥpturã diuinã
in genti ratiõe subnixã: uide egyptiũ

Expanded text:
eris vestris. Contulimus sacerdotes sacerdotibus; nunc si videtur, et populum Aegyptium populo Israelitico conferamus; dicitur enim in consequentibus quia post dotibus. Vide et in hoc Scripturam divinam in ge
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ aut ppłis exponimus qui ñ solũ ñ renũ¬
tiamꝰ oĩb que possidemꝰ: s: adqͥrere uolumꝰ
ea que nunꝗͣ habiumꝰ. anteꝙͣ. ueniremꝰ
ad xp̃m: Nunqͥd nam qͥa nos redarguit
conscientiaͥ. tegere & ñ ꝓferre quȩ scrip¬
ta sunt possumꝰ: Nolo duplicis cͥminis
fieri reus. Confiteor. & palã popło au¬
diente confiteor. hec scͥpta ẽẽ: etiã si ñ¬
dumimplesse me noui: s exhoc saltim
cominoniti festinemꝰ implere: festinemꝰ
tͣnsire a sacerdotib pharaonis. qͥb: ter¬
rena possessio ẽ ad sacerdotes dñi: qͥb
in terra pars ñ ẽ quib porcio dñs est.

Expanded text:
mus, aut populis praedicamus, qui non solum non renunmus, aut populis praedicamus, qui non solum non renuntiamus his quae possidemus, sed acquirere volumus ea quae numquam habuimus antequam veniremus ad Christum? Numquidnam, quia nos redarguit conscientia tegere, et non proferre quae scripta sunt, possumus modo duplicati criminis esse rei. Confiteor palam, et populo audiente confiteor haec scripta esse, etiam si nondum implesse me novi. Sed hoc saltem commoniti festinemus implere, festinemus transire a sacerdotibus Pharaonis, quibus terrena possessio est, ad sacerdotes Dei, quibus in terra pars non est, quibus portio Dominus est.
Abbreviated transcription (Latin):
uis scire qͥd int̾ sit int̾ sacerdotes dei. &
sacerdotes pharaonis: Pharao t̾ras conce¬
dit sacdotib suis: dñs autẽ sacerdotibus r̃.
partẽ ñ concedit int̾ra. sed dicit eis. Ego
sum pars ur̃a. Obseruate gͦ qui hec le¬
gitis om̃s dñi sacerdotes: & uidete q sit
differentia sacerdotũ: ne forte qͥ partẽ
hñt interra. & t̾renis cultib ac studiis
uacant. ñ tam dñi quã pharaonis sacer¬
dotes esse uideant᷑. Iile est enĩ qͥuult
sacerdotes suos hr̃e possessiones terrar̃.⁊
& exercere agri ñ amime cult᷑am: Ruri. ꝙ
serdotib suis quid p̃cipit: audiamꝰ. Qui
ñ inquit renunciauerit omnib qͦ possidet:
ñ potest ms ẽẽ. discipulus. Contremisco
hec dicens. Meus enĩ meus enĩ: pͥmo om¬
niũ meus inquã accusator existo: meas
condempnationes loquor. Negat. xp̃c
suum esse discipłm qͦm uidit aliqͥd possi¬
dentẽ: & eũ qͥ ñ renunciat om̃ib qͦ possi¬
det. Et quid agimꝰ. qͣmͦ hec aut ipsi legi¬

Expanded text:
vis scire quid intersit inter sacerdotes Dei et sacerdotes Pharaonis? Pharao concedit terram sacerdotibus suis, Dominus autem sacerdotibus suis partem non concedit in terra, sed dicit eis: Ego sum pars vestra . Observate ergo qui haec legitis, omnes Domini sacerdotes, et videte quae sit differentia sacerdotum, ne forte qui partem habent in terra, et terrenis cultibus ac studiis vacant, non tam Domini quam Pharaonis sacerdotes esse videantur. Ille est enim qui vult sacerdotes suos habere possessiones terrarum, et exercere agri non animae culturam, ruri et sacerdotibus suis quid praecipiat, audiamus. Qui non, inquit, renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus. Contremisco haec dicens; meus enim primo omnium, meus, inquam, ipse accusator existo, meas condemnationes loquor. Negat Christus suum esse discipulum quem viderit aliquid possidentem, et eum qui non renuntiat omnibus quae possidet. Et quid agimus? Quo modo haec aut ipsi legi
Abbreviated transcription (Latin):
bilia & et̾na s̃: de egyptio te popło ẽẽ
cognosce. Si uͦ decalogũ legis. & de ca¬
dã noui testam̃ti qͣm supͣ ex posuimꝰ sẽꝑ
añ ocłos habeas. & de his decimas offers:
& depͥmogenita sensus tui in fide immo¬
las pͥmogenito ex mortuis. & initia tua
refers adinitiũ omniũ: uerꝰ istahelita

Expanded text:
bilia et aeterna sunt, de Aegyptio populo te esse bilia et aeterna sunt, de Aegyptio populo te esse cognosce. Si vero Decalogum legis et decadam novi Testamenti, quae supra exposuimus, semper ante oculos habeas, et de his decimas offers, et primogenita sensus tui in fide immolas primogenito ex mortuis, et initia tua refers ad initium omnium, verus Israelita
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Quinq enim sensus corporei de¬
signantur: quib carnalis popłs seruit.
Ssiꝑ enim egyptii: uisibilib reb & corpo¬
ralibus obsequunt᷑. At uͦ israeliticus po¬
pulꝰ honorat decadam ꝑfectionis numer̃
decẽ uerbalegis accepit: & decalogi uirtu¬
te conscͥpta ignota huic mundo sacram̃ta
sue lucͥs. decẽ mnas offert dño: & decẽ
ciuitatũ acctpit potestatẽ. Uer̃ quiaunꝰ
auctor ẽ omniu̾. ⁊ fons &e iniciũ unꝰ ẽ xp̃s:
iccirco & popłs decimas quidẽ ministris
& sacerdotib prestat᷑. pͥmogenita uͦ offert
pͥmogenito omĩs creat᷑e: ⁊ initia inicio
nitꝰ omnis creat᷑e. Uide gͦ exhis om̃ĩb¬
& differentiã sacertdotũ pharaonis & sac̾¬
dotũ dñi: & discutiens temet ipsũ. ꝑ u-¬
de deqͦ popło sis: & cuiꝰ ordinis sacerdo¬
cium teneas. Si adhuc carnalib sensib
seruis. si adhuc quinario num̾o uecti¬
gal ex soluis: & respicis ea que uisibilia
& temporalia s̃. & ñ respicis ea qͦ inuisi¬

Expanded text:
sensibus corporalibus designantur, quibus carnalis populus servit; semper enim Aegyptii visibilibus rebus et corporalibus obsequuntur. At vero Israeliticus populus honorat decadam, perfectionis numerum: decem enim verba legis accepit, et Decalogi virtute constrictus, ignota mundo huic sacramenta sui lucri decem mnas offert Domino, et decem civitatum accipit potestatem. Verum quia unus est auctor omnium, et fons, et initium unus est Christus, idcirco populus decimas quidem ministris et sacerdotibus praestat; primo vero offert primogenito omnis creaturae, et initia initio nitus omnis createt differentiam sacerdotum Pharaonis et sacerdotum Domini, et discutiens temetipsum, praevide, de quo populo sis, et cujus ordinis sacerdotium teneas: si adhuc carnalibus sensibus servis, si adhuc quinario numero vectigal exsolvis, et respicis ea quae visibilia et temporalia sunt, et non respicis ea quae invisi