comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sola. De fide gͥ nobis quã multa manda¬
ta sũt. quã multa de spe: Quis pot̾̃ cunc¬
ta colligere :᷑ quis enumetando sufficere:
S uitucamur qͦd ait idem apłs. Pentu¬
do legis caritas. Nbi gͦ caritasẽ quid ẽ.
qͦd possit deesse: Ubi aũ ũ ẽ. quid ẽ qͦd
possit ꝓdeẽ: Demon credit nec diligit.
Nemo diligit qui ñ credit. frustra qͥde
s tam̃ pot̾ sꝑare ueniam. qui ñ diligit.
Nemo aũ pot̾ desꝑare: qui diligit. Itaq
uͥ dilectio. ẽ: ibi necessario fides & spes. &
uͥ dilectio ꝓximi: ibi ẽtiam necessario di
lectio dĩ. Qui enim ñ diligit dm̃. quotͦi¬
pe impuis & miquus. Qui aũ diligit ini¬
quitatem. ñ plane diligit s odit animam
suam. Hoc gͦ p̃ceptum diũ teneamꝰ ut nos
miuoem diligamus: & quicquid aliud
p̃cipit faciemus qm̃ quicquid. T̃ aliuid.
hic habriis. Discernitur qͥppe ista dilec¬
tio. ab ea dilectione qua se inuicem dili¬
gunt homines. sic̃ homines. Nam ut
discerneretur. adiunctum ẽ. sic̃ dileri

Expanded text:
non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere, quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait idem apostolus, Plenitudo Legis charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? ubi autem non est, quid est quod possit prodesse? Daemon credit , nec diligit: nemo diligit, qui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligit: nemo autem potest desperare qui diligit. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes: et ubi dilectio proximi, ibi necessario etiam dilectio Dei. Qui enim non diligit Deum, quope impius et iniquus. Qui autem diligit iniquitatem, non plane diligit, sed odit animam suam . Hoc ergo praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem diligamus, et quidquid aliud praecipit, faciemus, quoniam quidquid est aliud, hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab ea dilectione qua se invicem diligunt homines sicut homines. Nam ut discerneretur, adjunctum est: sicut dilexi
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tum ei qui se fiurit. quare sic ins
secisti ᷑ Aut non habet potestatem fign¬
lus luti ex eacdem massa aliud qͥdem
uas facere in honorem. aliucd in con¬
bi unuicta ista massa merito
bampnata ẽ. cõtumeliã debitã
reddit iusticia. honorem donat inde¬
bitum grã. ñ meritoꝵ p̃rogatiua ñ
fatali necissitate. il̃ temeritate fortu¬
nȩ. s altitudine diuitiarum sapien-¬
tiȩ ⁊scientie cdĩ quam nonaꝑit s clau¬
sam miratur apło clamans. Oaltitu¬
do diuitiarum sapientiȩ ⁊ scientię
ctĩ. quã inscrutabilia sunt uicticia
enis m⁊ inuestigabiles uiȩ eius. Ex

Expanded text:
 ei qui se finxit, quare me sic fecisti? aut non habet potestatem figulus luti ex eadem massa aliud quidem ud vas in honorem, aliud in con universa ista massa merito damnata est, contumeliam debitam reddit justitia, honorem donat indebitum gratia, non meriti praerogativa, non fati necessitate, non temeritate fortunae, sed altitudine divitiarum sapientiae et scientiae Dei; quam non aperit, sed clausam miratur Apostolus, clamans: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! Quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabile
Abbreviated transcription (Latin):
hoc cticatur. obcturare peccantes quos¬
dam qr ñ corum miserct᷑ ñ qr impd¬
.lit ut peccent. F orum aũ nou misere¬
equitate occultissima ⁊ ab humanis
mouet qͦd uoluntati eius nullus re¬
sistit. qi cui uult subuenit. ⁊ quera
uult cdescrit. cum ⁊ ille cui stibuenit
⁊ ille quem deserit ex eacdim massa
sint peccatoꝵ. ⁊ quainis cdebeat utq
supplicium. ab uno tam̃ erigat᷑. alieri
cdonctur: si gͦ hoc mouet: ohomo tu
qͥs es qui respondeas cdõ : Arbitror enĩ
sub eadem signuficatione positũ qͦd
dictum ẽ. o homo. stib qua ⁊ illudr̃.

Expanded text:
hoc dicitur obdurare peccatores quosdam, quia non eorum miseretur, non quia impellit, ut peccent. Eorum autem non misereaequitate occultissima, & ab humanis movet, quod voluntati ejus nullus resistit, quia cui vult subvenit, et quem vult deserit; cum et ille cui subvenit, et ille quem deserit, ex eadem massa sint peccatorum, et quamvis debeat uterque supplicium, ab uno tamen exigatur, alteri donetur: si hoc ergo movet; O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Arbitror enim sub eadem significatione positum, quod dictum est, homo
Abbreviated transcription (Latin):
ctiã dictum. ẽ ñ uolentis neq currẽ¬
tis s obcturantis ẽ dr̃. Unde datur
intelligi qͥd infra uitumq posuit.
ergo cuius uult miseretur ⁊ quem
uult obdurat. ita sententiȩ suꝑior pos¬
s se congrucre. ut obcduratio dr̃ sit nolle
misererrut non ab illo irrogit᷑ aliqͥt
quo sit homo cdeterior s tantũ quo sit
indior ñ crogetur. Quod ñ fit nulla
distinctione meritoꝵ: quis ñ erũpat
ineam uocem quam dͥ ipse obictit
apłs : cticis itaq mͥ. qͥcd acihuc conque
titur. nam uoluntati eius qͥo resistit:
rum locos. qͦd noluit credere ⁊ recto
uiere. Unde ⁊ fideles ⁊ facientes uo¬
lutatt̃ eius cõtiser isari cdicunt᷑ sinc
querda: qͣei de illis non querat᷑ scͥptã.
S quid cõquerit᷑ ait. nam uoluntati
ens quis risistit.: quando cunis uult
miseretur. ⁊ quẽ uult obcturat: hu

Expanded text:
ctum est, non nolentis neque contemnentis, sed obdurantis est Dei. Unde datur intelligi, quod infra utrumque posuit, Ergo cujus vult miseretur, et quem vult obdurat, ita sententiae superiori posse congruere, ut obduratio Dei sit nolle misereri: ut non ab illo irrogetur aliquid quo sit homo deterior, sed tantum quo sit melior non erogetur. Quod si fit nulla distinctione meritorum, quis non erumpat in eam vocem, quam sibi ipse objecit Apostolus? Dicis itaque mihi: Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? rum locos, quod nolint credere et recte vivere. Unde fideles, et facientes voluntatem Dei, conversari dicuntur sine querela, quod de illis non queratur Scriptura. Sed quid conqueritur, ait: Nam voluntati ejus quis resistit? quando cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. Et
Abbreviated transcription (Latin):
manos apłica epła loquit᷑ : ut unide se p̃di¬
catio eius uelut a capite orbis toto oibi
infunderet. Ea ẽ enĩ qua iustificat᷑ impiꝰ:
id. ẽ fit iustus qui pͥus fuerat impius:n
ideo ꝑcipiendȩ huius gr̃ẽ merita nulla
p̃cedũt : qr meritis impii ñ grã s pena
debet᷑. hec ista eĩt grã: si ñ daret᷑ gratui¬
Nta s debita redderet᷑. Gtã uoħ ⁊ par a dõ¬

Expanded text:
manos apostolica epistula loquitur. ut inde se praedicatio eius uelut a capite orbis toto orbe diffunderet: ea est enim, qua iustificatur impius, id est fit iustus, qui prius fuerat impius. et ideo percipiendae huius gratiae merita nulla praecedunt. quia meritis impii non gratia sed poena debetur nec ista esset gratia, si non daretur gratuita, sed debita redderetur. Sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
mus etiã uttũq ad generalẽ dĩ grãm ꝑ
tinere: qͦmͦ in ppło dĩ aliud specialit᷑ isł
aliud uidas. ⁊ cam̃ uttũꝙ generaliter
isrł. Nongͦ sic accipiendũ t̃. acsipar ip¬
sa ⁊ reconciliatio ñ ꝑtineat ad grãmge¬
neralem: s qͦd sp̃ecialit᷑ grẽ nomine re¬
missionẽ significauerit peccatirũ

Expanded text:
mus etiam utrumque ad generalem dei gratiam pertinere, quomodo in populo dei aliud specialiter Israhel, aliud ludas, et tamen utrumque generaliter non sic accipiendum est, ac si pax ipsa et reconciliatio non pertineat ad gratiam generalem, sed specialiter gratiae nomine remissionem significauerit peccatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
st inpsalmis ita dictũ. dnĩ ẽ salus. &
suꝑ ppłm tuum benedictio tua. quasi
altĩ dictũ sit. ñ ei de qͦ direrat. dnĩ ẽ salus.
Et iterũ ate in qͥt eruara temptatione. ⁊¬
⁊ in do̾ meo transgrediar murum: quasi
alt̾i direrit a te eruar atep̃tatione: t̾tũ
popłi sub tocadent incorde inunicaꝵ regis:
ac si dicer& in corde iniicoꝵ tuoꝵ. si qͥpps

Expanded text:
st in Psalmis ita dictum, Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua : quasi alteri dictum sit, non ei de quo dixerat, Domini est salus. Et iterum, A te, inquit, eruar a tentatione, et in Deo meo sperans transgrediar murum : quasi alteri dixerit, A te eruar a tentatione. Et iterum, Populi sub te cadent in corde inimicorum regis : ac si diceret, In corde inimicorum tuorum. Ei quippe
Abbreviated transcription (Latin):
spũ dĩ agimur : quidat continẽ¬
tiam qua frencinus. domehaus. uincamꝰ
concupiscentiã. In hoc tam magno p̃lio
nat actuitus exultat incdño cũ tremtere:
non cdefũt tamĩ strenius bellatorib. ⁊
operum carnis quãuis inuictis marti¬
ficatorib aliqua uulnera peocatirum
ꝓpt̃ quȩ sanancta coticdie ueracit᷑ cdicãt.
diminte nobis debita nra : contra eadẽ
uitia ⁊ contra diabolum pͥncipẽ regẽ¬
q uitiorum multo uigilantius. ⁊
actius ipsa aratione certantes. ne ua¬
quil instigat insuꝑ peccatorem ad
sua ercusanta porius quã acctisanda
peccata. ac sic illa uulnera non mͦ nonsa¬
nent᷑. uerum etiam ⁊ si mortifẽra none¬
rant. grauit᷑ ⁊ letalit̃ infĩgant᷑. Quicq̃¬

Expanded text:
u dei agimur, qui dat continentiam, qua frenemus, domemus, uincamus concupiscentiam. In hoc tam magno proelio,nat adiutus, exultat in domino cum tremore, non desunt tamen etiam strenuis bellatoribus et operum carnis quamuis inuictis mortificatoribus aliqua uulnera peccatorum, propter quae sananda cotidie ueraciter dicant: dimitte nobis debita nostra, contra eadem uitia et contra diabolum principem regemque uitiorum multo uigilantius et acrius ipsa oratione certantes, ne aquibus instigat insuper peccatorem ad sua excusanda potius quam accusanda peccata, ac sic illa uulnera non modo non sanentur, uerum etiam, etsi mortifera non erant, grauiter et letaliter infligantu
Abbreviated transcription (Latin):
tum reuirit. Ego aũ mortutus sum. &
inuentum . ẽ. mͥ mandatum qͦd erat
inuitam hoc ẽẽ act martem. Peccatum
enim occasione accepta ꝑmandatum
fetellit me: a ꝑ illud occidit. Quod gͦ
ait mortuus sum. uult intelligi mor¬
titum me ẽẽ cognoui: quia iam etiam
p̃uaricatione peccat. qͥ uidet ꝑ legem
quid facere non clebeat. & tam̃ facit.
Quod aũ ait. fefellit me peccatum. oc¬
casione accepta ꝑmanclatum. siue qr
suasio delectationis ad peccanctum
uehem̃tior. ẽ. cum adẽ. ꝓhibitio. siue
biencto plus peccat. Sequit᷑ gͦ & dicit.
p̃cio temporalium uoluptatum. Qͦ
enim opetor ignoro. ictẽ. non agnosco
inp̃ceptis ueritatis. ubi ẽ uera scien¬
tia. Scłm hanc locutionem cdicit
cdñs peccatorib non noui uos. Nou
enm eum aliquid latet: s qr peccata
non inueniunt᷑ in regulis peceptoꝵ
quas habet ueritas. ideo ipsa ueritas
peccatoribus dicit. non noui uos.
Sicut enim tenebix occilis non ui¬
dincdo. ita peccata mente ignoran¬

Expanded text:
evixit. Ego autem mortuus sum, et inventum est mihi mandatum quod erat ad vitam, hoc esse ad mortem. Peccatum enim occasione accepta per mandatum, fefellit me, et per illud occidit. Quod ergo ait, Mortuus sum; vult intelligi, mortuum me esse cognovi: quia jam etiam praevaricatione peccat, qui videt per legem quid facere non debeat, et tamen facit. Quod autem ait, Fefellit me peccatum, occasione accepta per mandatum: sive quia suasio delectationis ad peccatum vehementior est, cum adest prohibitio; sive erbiendo plus peccat. Sequitur ergo, et dicit: pretio temporalium voluptatum. Quod enim operor, ignoro: id est, nin praeceptis veritatis, ubi est vera scientia. Secundum hanc locutionem dicit Dominus peccatoribus: « Non novi vos . » Non enim eum aliquid latet. Sed quia penon inveniuntur in regulis praeceptorum, quas habet veritas, ideo ipsa Veritas peccatoribus dicit, Non novi vos. Sicut enim tenebrae oculis non videndo, ita peccata mente ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sentiunt. Prudentia enim carnis
mors. ẽ: prudentia aũ spc̃ uita & pax.
Quia prucdentia carnis. iniica uidm̃.
Ipse ostendit. cur cdirerit inimicã. ne
qͥs putaret ex acduerso aliud uenire
pͥnciptum. Subuingit enim & dicit.
Legi enim cdĩ non ẽ. subiecta: nec erum
potest. Ergo facere contra legem. hoc
.ẽ. inunicum ẽẽ incdm̃. non qr dõ ali¬
qͥcd noceri potest. s qr oͥ noca qͥsqͥs resi¬
stit uoluntati cti᷑. Hoc. ẽ enim aduer¬
sus stimulum calces mutere. lit pau¬
lo apostolo. cum adhuc eccłam ꝓseque¬
clictum. legi enim dĩ non ẽ subiecta
nec enim potest : tamquã si diceref᷑.
Nir non calefacit : nec enim potest.
Quãditi enim nix t̃. non calefacit. s
resolui potest & fcruere ut calefaciat.
S cum hoc facit. iam tux noirt̃. Sic
& pruclentia carnis dicit᷑ : cũ auimna
ꝓmagnis bonis temporalia bona cõ¬
cupiscit. Quãcdui enim appetitus mlis
urẽ animȩ. legi cłĩ
subiecta cõ ñ

Expanded text:
ae sunt spiritus sentiunt. Prudentia enim carnis ae sunt spiritus sentiunt. Prudentia enim carnis mors est: prudentia autem spiritus vita et pax. Quia prudentia carnis inimica est in Deum. Ipse ostendit quid dixerit, inimica: ne quis putaret ex adverso aliud venire principium. Subjungit enim, et dicit, Legi enim Dei non est subjecta; nec enim potest. Ergo facere contra legem, hoc est inimicum esse in Deum: non quia Deo aliquid nocere potest, sed sibi nocet quisquis resistit voluntati Dei: hoc est enim adversus stimulum calces mittere, ut Paulo apostolo, cum adhuc Ecclesiam persequedictum, Legi enim Dei non est subjecta; nec enim potest: tanquam si diceretur, Nix non calefacit; nec enim potest. Quamdiu enim nix est, non calefacit: sed resolvi potest et fervere, ut calefaciat; sed cum hoc facit, jam nix non est. Sic et prudentia carnis dicitur, cum anima pro magnis bonis temporalia bona concupiscit. Quamdiu enim appetitus talis inest animae, legi Dei subjecta esse non
Abbreviated transcription (Latin):
interioia m̃tis. ne ad pectatum delecꝰ¬
tatione rerum temꝑalium traheref.
Ergo infirmabatur lex ꝑ carnem.
ictẽ. non efficiebat iustos decditoscar¬
.ni. s cds̃ filtum suum misit insimili¬
tudinem carnis peccati. Non enim
caro peccati erat. quȩ non carnali e¬
lectatione nata erat: s tam̃ merat¬
in ea similitudo carnis peccati qr
mortalis caro erat. Alortem aũ non
meruit aclam: nͥ peccando. d qͥcd
fecit cdõ : De peccato cdampnauit
peccatũ incarne: ĩct ẽ. suscipiendo
carnem hominis peccattus & docendo
quẽadiocdum uiuetemus peccatũ
in tpsa carne clãpnauit. ut et̾norum
caritate sp̃c̃ flagrans. non duceretur
captinus inconsensionem libiditus.
Ut iusticia inqͥt legis impleretut in
nobis. qͥ nonsccłm carnem ambulamꝰ.¬
s sccłm spm̃. Itaq p̃cepta legis ꝑ cari¬
tatem impleta sut᷑. ꝗtie ꝑ timorera
non poterant. Qui enum sccłm carnẽ
fitnt. quȩ carnis sunt saptitut: icł. ẽ
carnalia bona ꝓniminis bonis concu

Expanded text:
mentem, ne ad peccatum delectatione rerum temporalium traheretur. Ergo infirmabatur lex per carnem, id est, non efficiebat justos deditos carni. Sed Deus Filium suum misit in similitudinem carnis peccati. Non enim caro peccati erat, quae non de carnali delectatione nata erat; sed tamen inerat ei similitudo carnis peccati, quia mortalis caro erat: mortem autem non meruit. Adam nisi peccando. Sed quid fecit Dominus? De peccato damnavit peccatum it docendo quemadmodum viveremus, peccatum in ipsa carne damnavit, ut aeternorum charitate spiritus flagrans non duceretur captivus in consensionem libidinis. Ut justitia, inquit, legis impleretur in nobis, qui non secundum carnem ambulam spiritum. Itaque praecepta legis per charitatem impleta sunt, quae per timorem non poterant. Qui enim secundum carnem sunt, quae carnis sunt sapiunt: id est, carnalia bona pro summis bonis concup
Abbreviated transcription (Latin):
testimonum.E. Llis gradibus homine
ꝑfecto: nulla stibstantia intienit᷑ maltĩ.
Neq lex mala.tͣ quȩ ostencdit homini
inqͥb peccatorum uinculis iaceat: ñt ꝑ
ficdem implorato liberatoris aurilio. ⁊
solui & crigr a sir missime constitui mere¬
at᷑. In pͥma g actione quȩ. t̃. ante legem:
nulla pugna t̃ cum uoluptatil hittis
scłi. In secunda que stiblegt t̃ pͥtignamꝰ.
s uincimtt. In t̃cia ptignamts & um¬

Expanded text:
ti. His gradibus homine perfecto, nulla substantia invenitur malum: neque Lex mala est, quae ostendit homini in quibus peccatorum vinculis jaceat, ut per fidem implorato Liberatoris auxilio, et solvi, et erigi, et firmisse constitui mereatur. In prima ergo actione, quae est ante Legem, nulla pugna est cum voluptatibus hujus saeculi: in secunda, quae sub Lege est, pugnamus, sed vincimur: in tertia p
Abbreviated transcription (Latin):
cum lex ꝓhibet. uͥ non erat fides & ad
ricatio. has dicit passioues quȩ ꝑ legẽ
sut᷑ oꝑatas in menbris nr̃is ut fructã
ferrent morti. Sub istis passionibꝰ. tan¬
quã sub uiro clominanti agebat aui¬
ma: antequã uenuret grã ꝑfidem.
his gͦ passionib marit᷑. qͥ iam scruit
mente legi dei quannus ipsẽ passiones
nonclũ mortue suit. quaiclui carne
setuit legi peccati. Restar᷑ gͦ acdhuic.
aliqͥed ei qͥ. ẽ. subgrã. qͦd cum ñ uincat:
nos captunm cducat. cdonet mortisi¬
ccu totum. qͦd consuetudine

Expanded text:
quam lex prohibet, ubi non erat fides, et ad quam lex prohibet, ubi non erat fides, et ad ricatio. Has dicit passiones, quae per legem sunt, operatas in membris nostris, ut fructum ferrent morti. Sub istis passionibus, tanquam sub viro dominante, agebat anima antequam veniret gratia per fidem. His ergo passionibus moritur, qui jam servit mente legi Dei; quamvis ipsae passiones nondum mortuae sint, quamdiu carne servit legi peccati. Restat ergo adhuc aliquid ei qui est sub gratia, quod eum non vincat, nec captivum ducat, donec mortific
Abbreviated transcription (Latin):
sa legis non iam serui legis ꝑ trmoiem.
s amici ꝑcaritatem. a strui tusticiȩ un¬
.e illa ler ꝓmulgata ẽ. Iusticiȩ autem
cuamus ꝑficdem Absit s legem statu¬
mus. hoc enimefficit fides qͦd lex
uibet. Sratuit᷑ gͦ lex ꝓfidem. Qux fidẽ
si nonsit. tubet tantum lex. & nonim¬
plenteo uissa reos tenet sit eos gemen¬
i tes a non ualentes implert quȩ ius¬
sa sũt. ad gram liberatoris aliquanbo
conuertat. Cum gͦ t᷑a queclam uril¬
la similitudine uideamus mulici.
iurum. & legem: de rursum in hao si
adhibita ẽ iria animã peccatum.
a legem paccati: hoc solum hic cdi¬
uersum.ẽ. qͦd i illa simmilitudine uir
moritur ut nubat mulier cui uolet.
& alegt uiri soluat᷑ : Hic aũ ipsa anima.
morit᷑ peccato. ut nubat xp̃o. tũ aũ mo¬
rit᷑ peccato: inoutur etiam legi peccati.
Itaq ait st̃s mei & uos mortui estis legi
passiones pectatorum quȩ ꝑ legem sũt
oꝑabant᷑ in menbris nr̃is ut fructum
ferrent morti. Aucta concupiscentia

Expanded text:
ervi legis per timorem, sed amici per charitatem, et servi justitiae unde illa lex promulgata est. Justitiae autem cuamus per fidem? Absit: sed legem statuimus . Hoc enim efficit fides, quod lex jubet. Statuitur ergo lex per fidem: quae fides si non sit, jubet tantum lex, et non implentes jussa, reos tenet, ut eos gementes et non valentes implere quae jussa sunt, ad gratiam Liberatoris aliquando convertat. 2. Cum ergo tria quaedam in illa similitudine videamus, mulierem, virum, et legem; et rursum in hac re adhibita est, tria, animam, peccatum, et legem peccati: hoc solum hic diversum est, quod in illa similitudine vir moritur, ut nubat mulier cui volet, et a lege viri solvatur; hic autem ipsa anima moritur peccato, ut nubat Christo; cum autem moritur peccato, moritur etiam legi peccati. Itaque, ait, fratres mei, et vos mortui estis legi passiones peccatorum quae per legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti. Aucta concupiscentia,
Abbreviated transcription (Latin):
ret apeccato. s ut cdemonstraret ꝑetra¬
tum : cui seruiens antina ctebeis
grãm liberatoris conuertere. inapee¬
cato liberit᷑. ꝑ legem enim cognitio.
peccati. Et alio locodicit. S peccatũ
cir appateat peccatum: ꝑbonum mͥ¬
liberatoris anget peccandi desidetiũ
ꝓhibitio peccatorim. Quod quidem
adhoc utile e ut scutiat autina se ip¬
sam nonsuifficere ad ertrahtudum se
cdescruitute peccati᷑ atꝙ hoc mͦ detu¬
mescente atꝙ ertincta omĩ stꝑbia.
subdat᷑ liberatori stio. sinceritq homo
cdicat. acdheut auima mea post te
lex mortis. ꝙ stipendium pectati mors.
aculeus mortis peccatum: uirtus autẽ
peccati ler. Peccando enim ad mortẽ
labunur. Uehementius enĩ pectamus
lege ꝓhibente: quam si nulla lege ꝓbi¬
beremur. Accedente aũ grã. ictipsiun
cstł lex ouerose uisseret. iamst̃ne oncre
ac libentissime implemus. Lex gͦ pec¬
cati & mortis icd ẽ. quȩ imposita ẽ. poc¬
cantib atq monentil. iubet tantũ

Expanded text:
ret a peccato; sed ut demonstraret peccatum, cui serviens anima debet se ad gratiam Liberatoris convertere, ut a peccato liberetur. Per legem enim cognitio peccati . Et alio loco dicit: Sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum opLiberatoris, auget peccandi desiderium prohibitio peccatorum. Quod quidem ad hoc utile est, ut sentiat anima se ipsam non sibi sufficere ad extrahendum se de servitute peccati; atque hoc modo detumescente atque exstincta omni superbia, subdatur Liberatori suo, sinceriterque homo dicat, Adhaesit anima mea post te lex mortis, quia stipendium peccati, mors ; aculeus mortis, peccatum; virtus autem peccati, lex . Peccando enim ad mortem labimur. Vehementius enim peccamus lege prohibente, quam si nulla lege prohiberemur. Accedente autem gratia, idipsum quod lex onerose jusserat, jam sine onere ac libentissime implemus. Lex ergo peccati et mortis, id est, quae imposita est peccantibus atque morientibus, jubet tantum
Abbreviated transcription (Latin):
uid apło responsuri sũt. qui
cũ ⁊ hos geminos a docum̃¬
tum gratuite gr̃ẽ cõinemorandos
uideret. nc̃tũ enim natis inqͥt nec
aliqͥcł agentil bomi aut mali ut scłin
electionem ꝓpositum dĩ maneret.
ñ ex oꝑibus s̃ ex uocante dictum. ẽ.

Expanded text:
uid apostolo responsuri sunt. qui. cum et hos geminos ad documentum gratuitae gratiae commemorandos uideret: Nondum enim natis, inquit, nec aliquid agentibus boni aut mali, ut secundum electionem dei maneret, non ex operibus sed ex
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. sicut dictum ẽ: dedit illos dõ
in reꝓbum sensum. Nam ea ẽ cecitas
mentis. In eam ds qͥo datuo fuerit.
ab interiore dĩ luce secluditur: Sed
ñdũ penitꝰ cũ in hac uita ẽ. dũt enĩ
tenebrx exterioies: quȩ magis ad di¬
em udicis ꝑtinere in gꝗͥctur : ut
penitus extra dm̃ sit. qͥrqͥs dũ tempꝰ
ẽ carrigi noluit. Renitꝰ aũ ẽt̃ extra
dm̃ quid ẽ. nͥ eẽ in sũma cecitato Si¬

Expanded text:
avi, quod dictum est, Dedit illos Deus in reprobum sensum ? Nam ea est caecitas mentis. In eam quisquis datus fuerit, ab interiori Dei luce secluditur: sed nondum penitus cum in hac vita est. Sunt enim tenebrae exteriores , quae magis ad diem judicii pertinere intelliguntur: ut penitus extra Deum sit, quisquis, dum tempus est, corrigi noluit: penitus autem esse extra Deum, quid est, nisi in summa e
Abbreviated transcription (Latin):
portusse qͥppe nou ẽ ueritus
dicere apłs. ut qui creaturx po¬
tius quam creatou scriuerũt. erro¬
ris sui mercedem ñ inuiti hec tur¬
pia patiendo. s libent̃ faciendo. teti¬
ꝑent : iudicio scilica ñ alicuius ho¬
minis ĩmundissimi quẽ talia delec¬
tarent: s iustissimi dĩ. qui tradidit
eos in passiones ignominiȩ. ut cri¬
mina criminib uindicent᷑: & sup.¬
plicia peccantium ñ sint carmenta
s iuicrementa uiciorũ. Sapiens aũ cũ¬

Expanded text:
portuisse quippe non est veritus dicere Apostolus, ut qui creaturae potius quam Creatori servierunt, erroris sui mercedem, non inviti haec turpia patiendo, sed libenter faciendo, reciperent: judicio scilicet, non alicujus hominis immundissimi, quem talia delectarent, sed justissimi Dei, qui tradidit eos in passiones ignominiae; ut crimina criminibus vindicentur, et supplicia peccantium non sint tormenta, sed incrementa vitiorum. Sapiens au
Abbreviated transcription (Latin):
erum.ẽ. aũ qͦd apłs dicit. falsũ
gͦ qͦd tu dicis. ⁊ qͦd suꝑtus clixi¬
sti iugilant̃ inculcasse apłm multo
magis grã chĩ ⁊ donum unius homi¬
nis iłu xp̃i inplures habundabit.
uolens intelligi ideo plures dictos.
qr ꝑuenit grã eius ad paruulos. ad
quos mutatio pͥmi hominis ñ ꝑtinet.
Aut mencdosus codex tͥ mentitus. ẽ.
aut ipse mentiris aut ab aliquo fal¬
so siue fallente. aut obliuione decep¬
tus es Non enim ait apostolus plu¬
res s multos. Grecum attende codi¬
Dirit gͦ multomagis habundasse gra¬
tiam in multos. non in magis mul¬
tos hoc ẽ. inplures. sicut iam ostendi¬
mus. qm̃ si plures dixisset ꝓpt̃ par¬
uulos qͦs tenet gra cũ pͥmi hominis
non teneat unitatio. falsum dirisset.
& cetera. similis uobis. Si enim om̃s
imitatores xp̃i post eius incarnationẽ
regeneratis pariulis additis conferant᷑
cũ peccatorib. quos om̃s uultis ꝓ pt᷑ ar¬
bitrium libertatis ad unitationẽ pͥmi

Expanded text:
erum est autem quod Apostolus dicit: falsum ergo quod tu dicis. Et quod superius dixisti, « vigilanter inculcasse Apostolum, Multo magis gratia Dei et donum unius hominis Jesu Christi in plures abundavit » ; volens intelligi, ideo plures dictos, quia pervenit gratia ejus ad parvulos, ad quos imitatio primi hominis non pertinet: aut mendosus codex tibi mentitus est, aut ipse mentiris, aut ab aliquo falso, sive fallente, aut oblivione deceptus es. Non enim ait Apostolus plures, sed multos. Graecum attende codiDixit ergo, multo magis abundasse gratiam in multos, non in magis multos, hoc est, non in plures, sicut jam ostendimus: quoniam si plures dixisset, propter parvulos quos tenet gratia, cum primi hominis non teneat imitatio; falsum dixisset, et esset similis vobis. Si enim omnes imitatores Christi post ejus incarnationem, regeneratis parvulis additis, conferantur cum peccatoribus, quos omnes vultis propter arbitrium libertatis ad imitationem primi
Abbreviated transcription (Latin):
tum int̾rauit inmundũ. qr ñ imitatio.¬
nem s geuerationẽ uolebat intesligi᷑ dic̃
enum a muliere initium peccati fuit:
sic iuitium generationis a iuro .ẽ. Prior
enim uir seminat: ut femina pariat.
Icleo ꝑunum hominem peccatũ intra¬
uit inmunctum qr ꝑsemen generatio¬
nis intrauit. qͦl a uiro excipiens conci¬
pit mnilit. Quo more nasci noluit: qͥ
solus fine peccato.ẽ. natus er femina.
Utrum aũ peccatum an mois. anutrũq
ionĩs homines ꝑtransisse dictum sit.
ambigium: s qͥd horum sit. res ipsa
tam aꝑta demonstrat. Nanisi peccatũ
non ꝑtransisset: non omĩs homo cũ lege
peccati quȩ inmenbris.ẽ. nasceret᷑. di

Expanded text:
tum intravit in mundum, quia non imitationem, sed generationem volebat intelligi? Sicut enim a muliere initium peccati fuit, sic initium generationis a viro est: prior enim vir seminat, ut femina pariat: ideo per unum hominem peccatum intravit in mundum, quia per semen generationis intravit, quod a viro excipiens concepit femina: quo more nasci noluit, qui solus sine peccato est natus ex femina.Utrum peccatum, an mors, an utrumque, per omnes homines pertransisse dictum sit videtur ambiguum; sed quod horum sit, res ipsa tam aperta demonstrat. Nam si peccatum non pertransisset, non omnis homo cum lege peccati quae in membris e
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi uoluit. Ꝙ ideo usq ad legẽ
fuit: qr nec lex potuit auferre peccatũ.
Usq ad legen qͥppe dictum .t̃. ut etiã
ipsam legem sententia ista conclude
ctiam cõputato nimerus iste cõpletur.
Sic lex non ẽ extra ꝑmansionẽ peccati:
qͦd fuisse. ẽ. dictum usq ad ipsam. Ac
phoc nemno tollit peccatum. qͦd nec
lex quamuis scã ⁊ uista ⁊ bona potuit
auferre nͥ ille de quo dictum . ẽ. Ecce
agnus dei: ecce qui tollit peccata mũ¬
di. Tollit aũ ⁊ chimittendo quȩ facta
sĩt. uͭ ⁊ originale cõp̃hendit᷑. ⁊ adiuuã¬
cdo nefiant. ⁊ ꝑducendo ad uitam

Expanded text:
o usque ad legem fuit, quia nec lex potuit auferre peccatum. Usque ad legem quippe dictum est, ut etiam ipsam legem sententia ista concluderetiam computato numerus iste completur. sic lex non est extra permansionem peccati, quod fuisse dictum est usque ad ipsam. Ac per hoc, nemo tollit peccatum, quod nec lex, quamvis sancta et justa et bona, potuit auferre, nisi ille de quo dictum est, Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Tollit autem et dimittendo quae facta sunt, ubi et originale comprehenditur; et adjuvando ne fiant, et perducendo a
Abbreviated transcription (Latin):
s.cit. ꝑlegem cognitio peccati. d reg¬
nauit inqͥt mois ab actam usq ad moꝵsen.
hoc .ẽ. qͦd supradirerat usq ad legem
Non usq ad moꝑsen. ut deinceps ñ eẽt
peccatum: s qi nec lex ꝑ moyseli cdata.
regnũ potuit mortis auserre. quȩ non
regnat utiq nisi ꝑpeccatum. Regnũ
porro enis.e. ut hominẽ mortalem. in
secundam etiam quȩ sempit̃na . ẽ. p̃ci¬
pitet mortem. Regnauit autẽ. In qͥtꝰ.
Etiam mihis inqͥt qͥ non peccauetũt in
similitudinẽ p̃uaricationis adȩ. qͥ ẽ
etiam dicit. Sicut in acdam om̃s monũ¬
tur: ita & inxp̃o om̃s iiuficabuntur.
dicut nullo illud : ita iti isto istud. lp¬
sa. ẽ forma. d hec forma non omĩ ex par¬
te conformis. ẽ. Unde hic apłs secutus¬

Expanded text:
m cognitio peccati, sed regnauit, inquit, mors ab Adam usque ad Moysen — hoc est, quod supra dixerat: usque ad legem — non ut a Moyse deinceps non esset peccatum, sed quia nec per Moyseu lex data regnum potuit mortis auferre, quae non regnat utique nisi per peccatum. regnum porro eius est, ut hominem mortalem in secundam etiam, quae sempiterna est, praecipitet mortem. regnauit autem in quibus? et in his, inquit, qui non peccauerunt in similitudinem praeuaricationis Adae, qui eetiam dicit: Sicut in Adam omnes moriuntur, ita in Christo omnes vivificabuntur » . « Sicut in illo illud, ita in isto istud: ipsa est forma. Sed haec forma non omni ex parte conformis est: unde hic Apos
Abbreviated transcription (Latin):
nius cdelictum multi mortuisũt : mul¬
tomagis & grã cdĩ ꝯdonũ ingrã unius
hominis ihuxp̃i in multos habundabit.
ut intelligat᷑ non in magis multos. cũ
iniqui magis inulti sint qui clãpnabũ
futuri forma sit econtrario: plus tamen
p̃stat xp̃c regeneratis. quam eis nocuerat
ille generatis. Ex libro contͣ uili anum
isputamus enim non secundo.
de quocũq pecratore qui quandoc̃q
in mundum. Ubisi querat᷑ exemplũ imista¬
tionis. cdiabolus inuenit᷑: si cortagnm ge¬
neratioiis: adam. ꝓpacte clicens apło. ꝑ

Expanded text:
delictum multi mortui sunt, multo magis gratia Dei et donum in gratia unius hominis Jesu Christi in multos abundabit: ut intelligatur, non in magis multos, cum iniqui magis multi sint qui damnabunturfuturi forma sit a contrario, plus tamen praestat Christus regeneratis, quam eis nocuerat ille generatis. Et non sicut per unumisputamus enim, non de quocumque peccatore, qui quandocumqucatum intravit in mundum: ubi si quaeratur exemplum imitationis, diabolus invenitur; si contagium generationis, Adam. Proinde, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ. qͦ nͥ delicto: Quia sequit᷑. Grã aũ
ex multis clelictis iniustificationem¬
dep̃nationem . nͥ qi sufficit ad condẽp¬
nationem etiam unumi arginale pec¬
catum qͦd in om̃s homines ꝑtransiit:
Grã uͦ ideo exmultis delictis in usti¬
ficationem : qr nonsolum illud sol¬
uit qͦd originalit᷑ trantur. s etiã
cetera que in uno quoq homine.

Expanded text:
ergo quid nisi delicto? quia sequitur: Gratia autem ex multis delictis in justificationemdemnationem? nisi quia fuit ad condemnationem etiam unum originale peccatum, quod in omnes homines pertransiit. Gratia vero ideo ex multis delictis in justificationem, quia non solum illud solvit quod originaliter trahitur, sed etiam caetera quae in utroque homine
Abbreviated transcription (Latin):
ici aũ humano more stum¬
contra naturam et̃. qͣ. ẽ.
cõtra natuie usum moralibus
notũ. nec nos negamꝰ : sic̃. ẽ. illud
oleastro & contra naturam insertus
es moliuam bonam. Id enim contra
naturam dicit. qͦd.ẽ. contra cõsuctudi¬
nem naturȩ. quam noticia humana
conp̃hendit. ut oleasterꝰ in olea m̾sertꝰ.
ñ oleastri bacas. s oliuȩ pinguedinẽ
ferat. ds̃ aũ creator & conditor omĩũ
naturarum. nichil contra naturam
facit. Id enim erit cuiq rei naturale:
qͦd ille fecerit. a quo. ẽ. omĩs modus.
cere: qͦd facit contra id qͦd nouimus
nitum nobis cursum solitumq nat̾s.
Contra quẽ dõ cũ aliquid facit: mag¬
nalia uel mrabilia nominant᷑. Contra
illam uͦ suminam nature legem. a
noticia remotam siuie impiorũ. siue
adhuc infirmorũ. tamdõ nullomͦ fac̃ĩt.¬
⁊ quam contra se ipsum ñ facit. Nolo¬

Expanded text:
ici autem humano more contra naturam esse, quod est contra naturae usum mortalibus notum, nec nos negamus: sicut illud est oleastro, et contra naturam insertus  oliuam; id esse contra naturam dixit, quod est contra consuetudinem naturae, quam notitia humana conprehendit, ut oleaster insertus in olea non oleastri baccas, sed oliuae pinguedinem ferat. deus autem creator et conditor omnium naturarum nihil contra naturam facit; id enim erit cuique rei naturale, quod ille fecerit, a quo est omnis modus, cere, quod facit contra id, quod nouimus nitum nobis cursum solitumque nã:turae, contra quem deus cum aliquid facit, magnalia uel mirabilia nominantur. contra illam uero summam naturae legem a notitia remotam siue inpiorum siue adhuc infirmorum tam deus nullo modo facit quam contra se ipsum non facit.
Abbreviated transcription (Latin):
Id . ẽ. contempsistis humilem aduen¬
pam scłi. ut hiĩ quos uocabat. indõ
solo spem ponerent. ñ in rebus tran
tate uenturus. ẽ ad uidiciũ uiuqꝵ
& inortuorum. regnũq uistarũ. ut
qm̃ isto humili aduentii fact᷑a. ẽ ceci¬
tas ex parce in isrł. ut plenitudo gen¬
tium intraret: illo alio fiat qͦd seqͥt᷑.
ꝙ sic om̃is ifrł saliuis ficret. Pro uid̾is
enĩ apłs etiam illud ysaie cestimo¬
mum accepit qͦd dict̾um. ẽ: Ueniet
sic hic positum ẽ. quis dabit ex syon
salutare isrł. Ostulti. increpastis. in¬
sultastis. colaphirastis spucis illinistis.
spinis coronastis. in crucem egistis

Expanded text:
id est, contempsistis humilem advenpam saeculi, ut hi, quos vocabat, in Deo solo spem ponerent, non in rebus transtate venturus est ad judicium vivorum et mortuorum, regnumque justorum, ut quoniam isto humili adventu facta est coecitas ex parte in Israel, ut plenitudo gentium intraret, illo alio fiat quod sequitur: et sic omnis Israel salvus fieret. Pro Judaeis Apostolus etiam illud Isaiae testimonium acs conversus ait, Quis dabit ex Sion salutare Israel? O stulti! Increpatis, insultatis, colaphizatis, sputis illinitis, spinis coronatis, in crucem erigitis:
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Qui se ñ iuidere confitent᷑. illumi¬
nentur: & qui uident occi fiant. id t̃
qui cecitatem suam ũ confitentur.
grauius obdurent᷑. deniq impletũ. ẽ:
qui uident ceci fiant. Legis defeusores.
legis tract᷑atores. legis doctores. legis
intellect᷑ores. auctorem legis crucifirert̃.
O cecitas. Ipsa ẽ. quȩ exparte ifrł fact᷑a
gentium intraret. Cecitas ex parte isrł
fact᷑a .ẽ. Quid ẽ. ut qui ñ uident uide¬
ant: Ut plenitudo gentium intrar& :
cecitas ex parte isrł facta ẽ. Totus orbis
cecus iacebat. S uenit ille: ut qui ñ
uident uideant. & qͥ uident ceci fiãt.
Ignoratus ẽ. a uideis: crucifirus. ẽ. a ui¬
cdcis. De sanguine suo: collirium fecit
cetis. Duriores facti. ceciores facti qi
se iact᷑abant udere lum̃. crucifirart̃
lum̃. Quanta cecitas. Lum̃ crucifire¬
runt: s crucifira lux cecos illumina
bat. Audi uidentem qui cecus erat.
foce inquam cruce offenderũt. qͣ ceci¬
catem suam medim confiteri nolue¬

Expanded text:
qui se non videre confitentur, illuminentur. Et qui vident, caeci fiant: id est, qui caecitatem suam non confitentur, gravius obdurentur. Denique impletum est, Qui vident, caeci fiant: Legis defensores, Legis tractatores, Legis doctores, Legis intellectores auctorem Legis crucifixerunt. O caecitas! ipsa est quae ex parte Israel facta Gentium intraret, caecitas ex parte Israel facta est. Quid est, Ut qui non vident, videant? Ut plenitudo Gentium intraret, caecitas ex parte Israel facta est . Totus orbis caecus jacebat: sed venit ille, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Ignoratus est a Judaeis, crucifixus est a Judaeis: de sanguine suo collyrium fecit caecis. Duriores facti, caeci facti qui se jactabant videre lucem, crucifixerunt lucem. Quanta caecitas! Lucem occideruntium. Audi videntem, qui caecus erat. Ecce in quam crucem male offenderunt, qui caecitatem suam medico confiteri nolue
Abbreviated transcription (Latin):
ircumcisio carnis prosperi.
melius significari ꝑ xp̃m regeuerati¬
onis auctorem. tolli ouginale pecca¬
tum. Cum pp̃utio qͥppe om̃is homo
nascit᷑. quẽ admodũ cum ouginali
peccato & octauo die ler circũcidi
rexit. qͥ pꝰ septimam sabbati octauus ẽ.
Ꝙ circumcisus p̃putiatum gignit.
traiciens in illum quo uam caruit. sic̃
baptizatus in filium quẽ generat
carne. reatum tam̃ traicit origuus

Expanded text:
ircumcisio carnis lege praecmelius significari, per Christum regenerationis auctorem tolli originale peccatum. Cum praeputio quippe omnis homo nascitur, quemadmodum cum originali peccato. Et octavo die lex circumcidi rexit, qui post septimum sabbati octavus est. Et circumcisus praeputiatum gignit, trajiciens in illum, quo ipse jam caruit: sicut baptizatus in filium quem generat carne, reatum tamen trajicit originis,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uaricatio. Qui gͦ legem ñ accepunt.
iniqui dici possũt : p̃uaricatores non
possũt. Iudicant᷑ utriq scdm meri¬
sut non attenditis rogo: ido
ñ et̃ heredes ex lege. quia lex
p̃cepta legis implere se putat ꝑ arbitͥũ :¬
ꝓpͥs uoluntatis sine spũ grr̃. suam iusti¬
ciam uult constituere. ñ iusticiam dĩ
sumere. Ideo ex fide ut scđm grãmm
firma sit ꝓmissio omĩ semini ł elibro

Expanded text:
praevaricatio . Qui ergo Legem non acceperunt, praevaricatio . Qui ergo Legem non acceperunt, iniqui dici possunt, praevaricatores non possunt. Judicantur utrique secundum meriur non attendis, rogo, ideo non esse haeredes de lege, quia lex praecepta legis implere se putat per arbitrium propriae voluntatis sine spiritu gratiae, suam justitiam vult constituere, non justitiam Dei sumere Ideo ex fide, ut secundum gratiam firma sit promissio omni semini, no
Abbreviated transcription (Latin):
iustificat. ñ ẽ iustificatꝰ abrabã
qui multo aute legem fuit. Quod
quia dicere ñ possunt. cogunt᷑ fateri non
legis oꝑibus iustificari hominẽ. s fide:
simul etiam nos cogit intelligere om̃s
antiquos qͥ iustificati sũt. ex ipsa fide
iustificatos. Quod enuim nos ex parte
p̃teritum. id .ẽ. pͥmum aduentum dñi
ex parte futurum. id ẽ. scdm aduentũ
dñi credendo salui efficiemur: Hoc
totum illi id.ẽ. utrũq aduentũ. futu¬
rum credebant. reuelante sibi spĩt scõ.
ut salui fierent. Unde ẽ etiam illud.
Abraham concupiuit diem incum
qui ex lege. heredes sũt : erinanita ẽ
ꝓmissio : si ex lege quisquam tustꝰ
esset. Si enim qͥ ex lege. heredes sunt :
exinanita ẽ fides. ab olita ẽ ꝓmissio.
Ler enim iram oꝑatur: ad hoc utiq
ut ad iram euadendam dĩ grã requi¬
ratur. Ubi enim non ẽ lex: nec p̃ua¬
mnis ilegem p̃tetiens. iniquiiꝰ
ẽ: ñ omĩs iniquus legem p̃te¬
.rit. Ubi enim ñ e̾ ler ait apłs: nec

Expanded text:
ustificat, non est justificatus Abraham, qui multum ante Legem fuit. Quod quia dicere non possunt, coguntur fateri non Legis operibus justificari hominem, sed fide. Simul etiam nos cogit intelligere, omnes antiquos qui justificati sunt, ex ipsa fide justificatos. Quod enim nos ex parte praeteritum, id est, primum adventum Domini; ex parte futurum, id est, secundum adventum Domini credendo salvi efficimur: hoc totum illi, id est, utrumque adventum futurum credebant, revelante sibi Spiritu sancto, ut salvi fierent. Unde est etiam illud: Abraham concupivit diem meum eredes sunt, exinanita est missio, si ex lege quisquam justus esset. Si enim qui ex lege haeredes sunt, exinanita est fides, evacuata est promissio. Lex enim iram operatur. Ad hoc utique, ut ad iram evadendam gratia Dei requiratur. Ubi enim non est lex, nec praevamnis Legem praeteriens iniquus est, non omnis iniquus Legem praeterit. Ubi enim non est Lex, ait Apostolus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo ⁊ nosipsi in nobismet ipsis inge¬
miscimus acdoptionem expectantes
tecdemptionem corpons nr̃i. Geme¬
bat gͦ ⁊pse ⁊ grinunt om̃s tideles ad¬
optionem expectantes tecdemptionẽ
catpaus sui. Ubi gentunt: In ista mor¬
talitate. Quĩ tudemptionẽ expectant :
Corporis sui. que p̃cessit indnõ qͥresur¬
rerit aucerius ⁊ ascendit inodum.
hoc nobis antequam tedetatut. noctẽ
.ẽ gemamus ctram sideles etiam sꝑan¬
⁊ qͦni sluatm salitum te fecit: Qui
gemit adhuc egrotat. Dubiuncit ⁊¬
ait. Spe enimsalui factisumus. Spes
atĩ quȩ uidet᷑ non ẽ. spes. Quodeñ
uidet qͥs quiasꝑat: Siaũ qͦd non
uicdemus sꝑamus ꝑpatientiam
expectamus. Ecce quare genimus.
iam qͥdem expectamus. s nonchami
tenemtis. ⁊ clonec teneamus in tem¬
pore snspiraunis. qr dosicdetarus essi
notidumtenemiis. Quare ᷑ quia spe
salui factisumus. Iam caro sumpia
de nobis. in dño ñspe s resalua sacta
.b̾ Resurterit enum ⁊ ascendit in ca¬

Expanded text:
ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri.» Gemebat ergo et ipse, et gemunt omnes fideles, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis sui. Ubi gemunt? In ista mortalitate. Quam redemptionem exspectant? Corporis sui, quae praecessit in Domino, qui resurrexit a mortuis, et ascendit in coelum. Hoc nobis antequam reddatur, necesse est gemamus, etiam fideles, etiam speranet quomodo Salvator salvum te fecit? qui gemit, adhuc aegrotat: subjunxit et ait, «Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus» . Ecce quare gemimus, jam quidem exspectamus, sed nondum tenemus, et donec teneamus, in tempore suspiramus, quia desideramus, quod nondum tenemus. Quare? Quia «spe salvi facti sumus.» Jam caro sumpta de nobis in Domino, non spe, sed re salva facta est. Resurrexit enim et ascendit in ca
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ bonum aliquod sit corptis urm̃:
tam̃ quiã diumotale ꝓpr̃ peccatũ.
quã diu indigens. quãctui cortupti¬
bile quãctiu ramimitabile ut ne
puncto quidem temporis consistat
inse ꝓculctubio tale ẽ ut optectius
reclẽptionem istius. quasit aliquãdo
nontale. s quale er it aliquanddo. qͥle
idcm apłs dicit alioloco. Oportet
corruptibile hoc inctuere incortup¬
tionem. ⁊ inꝗtale hoc indtiere ĩmor¬

Expanded text:
ergo bonum aliquod sit corpus nostrum; tamen quamdiu mortale propter peccatum, quamdiu indigens, quamdiu corruptibile, quamdiu ita mutabile, ut ne puncto quidem temporis consistat in se, procul dubio tale est, ut optemus redemptionem illius, qua sit aliquando non tale. Sed quale erit aliquando? Quale idem apostolus dicit alio loco: «Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immor
Abbreviated transcription (Latin):
uidet qͥs quid sꝑat : Si aũ quod non
iudemus sꝑamus ꝑpatientiam er¬
pectamus. Qtu ꝑseuerauerit usq in
finem: ipsa . ẽ. illa patientia. hic salius
erit. Ipsac̃. salus quam nonctũ hobe¬
muss habituri sumtis. Honcdum. ẽ.
res s certaspes. Ex tractatu psalmi
nt ille dicit᷑. captauitenebaisi.
ubig terlmur: ut ille ueniret re¬
dimen aptiuos Ubi tenebamur
faite apuel barbaros: Puines barba¬
ris. ciabolus ⁊ angeli eius. Ipñ acitea
tenebant genus humamti. Abhis
redennt nos qͥ non autum iuo acgin¬
tums singuinemsuum ꝓ nobis cde¬
docuit nos gemere: cripso pił quo
⁊ille implerus gatnebat. hoc enum
ait. Ouiͣ creatura congemiscit ⁊ebo
etiam noncdum crtilcitib s tamł cre¬
dituris ingenisdere creatitram in labo¬
ribcis. Hũ quidiram in his tantũ qui
creiliderunt. non genit rac parturit

Expanded text:
idet quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Qui perseveraverit usque in finem, ipsa est illa patientia: hic salvus erit , ipsa est salus quam nondum habemus, sed habituri sumus. Nondum est res, sed certa spes. Et exsultaille dicitur captivi tenebamur. Ubi ergo tenebamur, ut ille veniret redimere captivos? ubi tenebamur? Forte apud barbaros? Pejor est barbaris diabolus et angeli ejus. Ipsi antea tenebant genus humanum: ab eis redemit nos, qui non aurum neque argentum, sed sanguinem suum pro nobis dedocuit nos gemere ex ipso Spiritu quo et ille impletus gemebat. Hoc enim ait: «Omnis creatura congemiscit et doetiam non credentibus, sed tamen credituris, ingemiscere creaturam in laboribus. Numquidnam in his tantum gemit, qui crediderunt non gemit, nec parturit
Abbreviated transcription (Latin):
ethortationi apõ. si qͦd solatium caritatis.
si quasotictas ĩpõ ẜropt̃ hanc sotictatem
illimquos pͥmitus uanit lingns omĩ¬
consotiatior ẽ societas generis humani.
Sicoportẽt ꝑlinguas omĩuingentiũ
significari istamsociciatẽ siliorum cdei
gentib ut quẽ a diocdum tunc ille ap¬
se agnoscat accepisse spĩnscm̃ qui tenet̃¬

Expanded text:
tium charitatis, si qua societas Spiritus, propter hanc societatem, illi in quos primitus venit linguis omniconsociatior est societas generis humani, sic oportebat per linguas omnium gentium significari istam societatem filiorum Dei gentibus. Ut quemadmodum tunc ille apse agnoscat accepisse Spiritum sanctum qui tenet
Abbreviated transcription (Latin):
utraꝙunumt ut duosconcleret inst
munum hominem nouum faciens pa¬
cem ⁊ cõmutaret utͦsq inuno ompoie
dõ: in quo corpore sitimus filii ctr̃ clamã¬
tes abbapat. Abba ꝓpt̾ illoꝵ lingnam:
par̃ ꝓpt̾ nram. hoc ẽ emin abba qͦd pat̃.
Unde dñs quicdixit. non sum missus
nͥ adoues quȩ perunt clomus iftł o
stenctetis illigenti recdctitam p̾sentis
ipsius ꝓmmssionem: ait tam̃ alioloco.
Habeo alias oues quȩ nonsũt̃ cte noc o¬
uili. oportet me ipsas acdducere ut sit
unus grer ⁊unis pastor. Quod uitũ¬

Expanded text:
unum, ut duos conderet in se in unum novum hominem, faciens pacem, et coadunaret utrosque in uno corpore Deo ; in quo corpore sumus filii Dei, clamantes, Abba, Pater : Abba propter illorum linguam, Pater propter nostram; hoc est enim Abba, quod Pater. Unde Dominus qui dixit, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel , ostendens illi genti redditam praesentiae ipsius promissionem; ait tamen alio loco, Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili; oportet me et ipsas adducere, ut sit unus grex et unus pastor
Abbreviated transcription (Latin):
filii fui clamantem abbapat. hoo ẽ clama¬
refacientem. H osenĩ clamanius s nullo.
ictẽ ipso disfundente carnatm inocedi
busurĩ sine qua mnaniter clamat qͥcq
clamat. Nnde nemdicit. Qiuisqͥsaũ spm̃¬

Expanded text:
nostra clamantem: abba pater, hoc est clamare facientem; nos enim clamamus, sed in illo, id est ipso diffundente caritatem in cordibus nostris, sine qua inaniter clamat quicumque clamat. unde item dicit: quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
icd qͦd potistis. s faciet cum temptatio¬
ne cuãeritum: ut possitis sustincre.
ꝓsunt aũ ista mala quȩ ficdeles pie ꝑte¬
runt uel ad emendanda peccataut
ad erercenctam ꝓbandamq iustitiã.
uł ad demonstrandam iuite huiꝰ mi¬
seriam ut illa uͥ erit beatitudo uera
atq ꝑpetua ⁊ cdesideritur arcdentius
⁊ mstanitus inquiratut. S cuta eos
ista seruant᷑. cle quili apłs dicit. Scimus

Expanded text:
cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere . Prosunt autem ista mala quae fideles pie perferunt, vel ad emendanda peccata, vel ad exercendam probandamque justitiam, vel ad demonstrandam vitae hujus miseriam, ut illa ubi erit beatitudo vera atque perpetua, et desideretur ardentius, et instantius inquiratur. Sed circa eos is
Abbreviated transcription (Latin):
boli. ⁊ desideria multa inutilia ⁊ noxia.
que mergunt homines in interitum
⁊ꝑditionẽ. Radit eium .ẽ. omt̃um
malorum auaritia. Quã quicdã appe¬
tentes a fide perrauerunt: ⁊mscrue¬
rut se dolorib multis. N am cũ ticit

Expanded text:
sideria multa stulta et noxia, quae mergunt homines in interitum et perditionem. Radix enim est omnium malorum auaritia, quam quidam adpetentes a fide pererrauerunt et inseruerunt se doloribus multis. Quibus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
etiã siqui eorum deiuant ⁊ excrbitãt.
etiã hoc ipsum taciat ẽisꝓsiccit in bonũ.
qr humiliores recdeut̃ atq doctiores. Di¬
scunt eniminipsa uita iusta cũtimo¬
re se erultare debere. nondͥ arrogancto
tãquã de sua uirtute fidutiam ꝑma¬
nendi. nec dicendo in habundantia
sua. non mouebor inet̃num. ꝓpt̃ qͦd
cis cticitur. Seruite cdnõ in timore ⁊
erultate ei cum tremoie: ne quando

Expanded text:
orum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum, quia humiliores redeunt atque doctiores. Discunt enim in ipsa via justa cum tremore se exsultare debere, non sibi arrogando tanquam de sua virtute fiduciam permanendi, nec dicendo in abundantia sua, Non movebimur in aeternum. Propter quod eis dicitur, Servite Domino in timore, e