comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac sopito uitioꝵ certamine de adepta uirtutum securitate le¬
tantur: merito altare holo causti manis est multo quam altare
thimiamatis asserebatur. Seriptum namiq est de eo in libro pa¬
ralipomenon. Fẽcit altare eneum.xxͥ. eubitoꝵ longitudinis.
& .xx. latitudinis. & clecem cubitoꝵ altidinis. Qs quidem altare
thimiamatis moyses fecit. inheremo habens cubitum longitudi¬
nis. ⁊ alterum latutudinis: & duos eubitos inaltitudine. Qnãte
set tantum qd̃ altare aureum fecerit dicit. Constat autem
quia tantum facerenon potuit quantum fecit holocausti. quia
si uiginti eubitoꝵ in longitudine ⁊ latitudine factum esset. tot
tenpli latitudinem impleret. Quanto igitur externus erat
positum altare holocausti quam incensi quanitumq genere
oblationis ac uilitate metalli ignobilius fuit. tantum quanti¬
tate mensure q hostiarum frequentia prestabat : quia nimirũ

Expanded text:
ac sopito vitiorum certamine de adepta virtutum securitate laeac sopito vitiorum certamine de adepta virtutum securitate laetantur, merito altare holocausti majus esse multo, quam altare thymiamatis asserebatur. Scriptum namque de eo est in libro Paralipomenon: Fecitque altare aeneum XX cubitorum longitudinis,  latitudinis, et decem cubitorum altitudinis. Equidem altare thymiamatis Moyses fecit in eremo, habens cubitum longitudinis et latitudinis, et duos cubitos in altitudine. Quantae , sed tantum quia altare aureum fecerit dicit. Constat autem quia tantum facere non potuit, quantum fecit holsi viginti cubitorum in longitudine et latitudine factum esset, totam templi latitudinem impleret. Quanto igitur exterius erat positum altare holocausti quam incensi, quantumque genere oblationis, ac vilitate metalli ignobilius fuit, tantum quantitate mensurae et hostiarum frequentia praestabat. Quia nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt figuraliter supressi qui tali deuotione dño serunint. ut caro
nt q dicere. Qua mente seruimꝰ legi dĩ. carne autem legi pec¬
cati. Qui cũ incentina carnis edomare. fluxa luxurie restrige¬
re. frequentibus iminiis ⁊ orationibus. uigiliis ⁊ elemosinis cet̾iso
fructib sp̃s ad tranquillitatem castimonie dõ digne accedere. cor
tendunt: quid nisi uictimam illi sue deuotionis immolant iplen¬
tes illud apłi. quo obsecrat nos ꝑ migericordiã dĩ ut exibeamus
corpora nostra hostiam uiuentem. scãm. cłõ placentem Ꝙx qĩ
feruore flagrant spiritualis amoris. set ntindum triunpho emi¬
nent conuicte cũcupiscentie carnalis: altare. holo causti ignem qͥd̾e
de celis sacro sc̃um habet. set sp̾em eris ⁊ nõ auri pretẽdit. Ue¬
rum quia plures sunt in sancta eccłia carnales quam sp̃uales plu¬
res qui uitioꝵ illecebras refrenando choibent. quam qͥ suꝑato

Expanded text:
um figuraliter sunt expressi, qui tali devotione Domino deserviunt, ut caro um figuraliter sunt expressi, qui tali devotione Domino deserviunt, ut caro antque dicere, quia mente servimus legi Dei, carne autem legi peccati; qui cum incentiva carnis edomare, fluxa luxuriae restringere, frequentibus jejuniis et orationibus, vigiliis et eleemosynis, caeterisque fructibus spiritus ad tranquillittendunt, quid nisi victimam illi suae devotionis immolant, implentes illud Apostoli, quo obsecrat nos per misericordiam Dei, ut exhibeamus corpora nostra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem ? Qui quoniam flagrant spiritualis fervore amoris, sed nondum triumpho eminent devictae concupiscentiae carnalis, altare holocausti ignem quidem de coelis sacrosanctum habet, sed speciem aeris, et non auri, praetendit. Verum quia plures sunt in sancta Ecclesia carnales, quam spirituales, plures qui vitiorum illecebras refrenando cohibent, quam qui superato
Abbreviated transcription (Latin):
habent opera carnis &t sangunis que in ara sui cordis imolantes cdũo
mactent. set solum modo lac rimarum ⁊ orationis ei uota pro deside¬
rio regni celestis offerũt. Uerum quia nemo repente fit sumius.
set ꝑ oblationem carnalium uoluptatum sollicita mente ad desidu
celeste conscenditur. non pretermisit scriptura. in mestiea domꝰ
dm̃ factura & illoꝵ ponere figuram qui carnales adhtic in se concupiscen¬
tias que mlitant ad uersus animam flãma suꝑni timoris incendere lal
quatiniis his siue corde siue corpore suo ertirpatis. consequenter ad maio¬
ra possint ascendere ac deo spiritualium thimiamata orationum
⁊ conpunctionis offerre. Factum namq est aliud altare ad offerend.
uictimas. multo quidem multo mauis: set quantum magnitudi
ne prestans. tantum situ loci ⁊ sp̃e metalli infernis. Nam & de
ere factum: & ante fores erat positum tenpli. In quo illi nimirur¬

Expanded text:
habent opera carnis et sanguinis, quae in ara sui cordis immolantes Domino habent opera carnis et sanguinis, quae in ara sui cordis immolantes Domino mactant, sed solummodo lacrymarum et orationis ei vota, pro desiderio regni coelestis offerunt. Verum quia nemo repente fit summus, sed per oblationem carnalium voluptatum sollicita mente ad desiderium coeleste conscenditur, non praetermisit Scriptura in mystica domus Domini factura et illorum ponere figuram, qui carnales adhuc in se concupiscentias, quae militant adversus animam, flamma superni laboris incendere laborant, quatenus his corde sive corpore suo exstirpatis, consequenter ad majora possint ascendere, ac Deo spiritualium thymiamata orationum et compunctionis offerre. Factum namque est aliud altare ad offerendas victimas, multo quidem majus, sed qne praestans, tantum situ loci et specie metalli inferius; nam et de aere factum, et ante fores erat positum templi, in quo illi nimir
Abbreviated transcription (Latin):
um corda significat perfectoꝵ nistoꝵ: interne caritatis ⁊ castitatiꝰ
luc e corusca. Quoꝵ sublimitati significande etiam locus ꝯuenit
naculi manifeste legrimis. In quo uidelicet nt̃i hostiarum sangar
neq libamina. set thiu᷑ata tantum incendebãtur quoꝵ fumus
ad suꝑiora ascendens operiebat archam. atq oraculum odore su¬
auitatis inplebat. In quo figuram exprimebat sc̃oꝵ: qui dum
neglectis tenporalium rerum cupiditatib tota intentione celestic
querunt intus in neinia oraculi sunt positi: nec longe sunt
remoti a uelo quo tenplum ⁊ sc̾a scõꝵ dirimunt᷑ quia corpor
cantum terram incolunt.ceterum secu̾igum interiorem homi¬
nem. totam habent conu̾sationẽ incelis. Ascendit autẽ ab huiꝰ¬
modi altari fumꝰ incensoꝵ intra sc̃a scõꝵ ubi archa est recondita:
cõ orationes scõꝵ flãma caritatis excitate ad celũ usq ꝑueniut̃t
hostiarũ s thimiamata tantũ incendunt᷑: quia tales uiri non

Expanded text:
um corda significat perfectorum justorum internae charitatis et castitatis luce corusca; quorum sublimitati significandae etiam locus convenit naculi manifeste legimus, in quo videlicet altari, non hostiarum sanguis, neque libamina, sed thymiamata tantum incendebantur, quorum fumus ad superiora ascendens operiebat arcam atque oraculum, et odore suavitatis implebat. In quo figuram exprimebat sanctorum, qui dum, neglectis temporalium rerum cupiditatibus, tota intentione coelestia quaerunt, velut intus in vicinia oraculi sunt positi; nec longe sunt remoti a velo quo templum et sancta sanctorum dirimuntur, quia corpore tantum terram incolunt, caeterum secundum interiorem hominem totam habent conversationem in coelis. Ascenditque ab hujusmodi altari fumus incensorum in sancta sanctorum ubi arca est recondita, cum orationes sanctorum flamma charitatis excitatae ad coelum usque perveniunt, hostiarum, sed thymiamata tantum incendebantur, quia tales viri non
Abbreviated transcription (Latin):
peregrino & hospiti aꝑiat ubi omnes sumil electi babitationem
ex cło habent clomum nt̃i mamii factam eternam in celis: Quis
miehi illie pauem esurienti. ⁊ potum sitienti afferat: ũbi dñs pas¬
cet me ⁊ nichil michi deerit : Disruptis ergo formis uasoꝵ quon¬
dam necessariis: uasa ipsa indomo cdm̃ splendida iam refulgent:¬
uia cessantibus in fine secłi nt̃ solum ꝑ secutionib quͣs ꝓpt̾ iustiti
bis hic ꝓ eterna beatitudine insudant electi. sola uisione sui
conditoris ꝑcepta in mortalitatis claritate letabuntur. fẽcit o¬

Expanded text:
peregrino et hospiti aperiat, ubi omnes simul electi habitationem peregrino et hospiti aperiat, ubi omnes simul electi habitationem ex Deo habent? domum non manufactam, aeternam in coelis ? Quis mihi illic panem esurienti potumve sitienti afferat, ubi Dominus pascit me, et nihil mihi deerit ? Disruptis ergo formis vasorum quondam necessariis, quia cessantibus in fine saeculi non solum persecutionibus, quas propter justitiam e sua pro aeterna beatitudine insudant electi, sola visione sui Conditoris praecepta immortalitatis claritate laetabuntur. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
bonum oꝑando intramus: ut ad premia patrtii bene operan¬
do ꝑueniamus. Neq em̃ semper nos regulis necesse est bone oꝑa¬
tionis aptari. set conpleta operatiõe bona: palma est eterne re¬
tributionis sꝑanda: quia nec senper uasa in formis argille ⁊¬
nebãtur ineliisa uerum ubi ad ꝑfectionem su peruenerant fra¬
ctis formarum claustris ꝓced eb̾antur in lucem. ⁊ in tenplo do¬
mim ꝓ suis queq locis disponebantur. Hoc autem dicimus no
quia opera sc̃oꝵ unꝗͣ sint interitura: set quͥa ubi coronam
nisticie quambene oꝑando meruerũt acceperĩt. laboriose oꝑa¬
tiõis euncta iam cessent officia. Quis em̃ illa uita ꝓ fide xp̃i
martirium patiatur. ubi expulsis aduersariis omnes electi in
p̃sentia xp̃i letantur: Quis ibi mortinim sepeliat: ubi sola
uiuentium terra est: Quis lugentem consoletur: ubi abst¬
erget d̾s omnem lacrimam ab oculis sãctoꝵ: Quis ibi olom

Expanded text:
bene operando intramus, ut ad praemia patrum bene currenbene operando intramus, ut ad praemia patrum bene currendo perveniamus. Neque enim semper nos regulis necesse est bonae operationis arctari, sed, completa operatione bona, palma et beatae retributionis speranda; quia nec semper vasa informis argillae tenebantur inclusa, verum ubi ad perfectionem sui pervenerant, fractis formarum claustris producebantur in lucem, et in templo Domini pro suis quoque locis disponebantur. Hoc autem dicimus non quod opera sanctorum unquam sint interitura, sed quia ubi coronam justitiae, quam bene operando meruerant, acceperint, laboriosae operationis cuncta cessent officia. Quis enim in illa vita pro fide Christi martyrium patiatur, ubi, expulsis adversariis, omnes electi in praesentia Christi laetantur? Quis ibi mortuum sepeliat, ubi solum viventium terra est? Quis lugentem consoletur, ubi abstergit Deus omnem lacrymam ab oculis sanctorum ? Quis ibi domum
Abbreviated transcription (Latin):
reuelata in latitudine gentruim per orbem ipsi cognouimus. ipsi
uidimus. ipsi participes facti sumus. fudit ergo rex uasa domꝰ
dm̃i in campestri regione iordans: quia dñs baptisinũ salutis de
quo uasa misccłiȩ faceret ꝑ totam mundi latitudine̾ impleuit.
Argillosa autẽ terra de qua forme sunt factȩ adfundenda uasado¬
mus lm̃ : que melius quam scriptura sacra deꝰ regulam bene untiẽ¬
di accipimus ualec intelligi : Qnasi em̃ argilla ignibus durata
format uasa clomus dm̃: eum quanta & qualia fieri debeant
exibet. eum nobis seriptura regulam nisticie quam sequamur os¬
tendit. sẽoꝵq nobis exenpla. qui in igne tribulationum muin¬
cibiles perdurarunt in omnib sequenda demõstrat. Si uasa in do¬
mno. cłm̃ electa ae pretiosa esse concupiscins. sicud es igni lique¬
factum argille formas ingreditur. quo uas possit aptum miste¬
ue diuine siue etiam humane aduersitatis emolliti. uiam patrã

Expanded text:
revelata in latitudine gentium per orbem, ipsi cognovimus, ipsi revelata in latitudine gentium per orbem, ipsi cognovimus, ipsi vidimus, ipsi participes sumus facti. Fudit ergo rex vasa domus Domini in campestri regione Jordanis, quia Dominus baptismum salutis, de quo vasa misericordiae faceret, per totam mundi latitudinem implevit. Argillosa autem terra, de qua factae sunt formae ad fundenda vasa domus Domini, quae melius quam Scriptura sacra, de qua regulam bene vivendi accipimus, valet intelligi? Quasi enim argilla ignibus durata formam vasis Domini, quanta et qualia fieri debeant, exhibet, cum nobis Scriptura regulam justitiae quam sequamur ostendit, sanctorumque nobis exempla, qui in igni tribulationum invincibiles perdurarunt, in omnibus sequenda praemonstrat. Si vasa in domo Domini electa ac pretiosa esse concupiscimus, sicut aes igni liquefactum argillae formas ingreditur, quo e divinae charitatis sive etiam humanae adversitatis molliti, viam patrum
Abbreviated transcription (Latin):
eratur in exenplum celebratur baptismatis illius quo ipse aquas
sẽificauit: recte in regiõe iordanis. uasa sunt domus dñi facta.
Neq eñi aliter uasa electionis & miscdie fieri possums. nisi
ne satagamus ablui. Notandum est qd̾ nomn tantum in regi.¬
one iordanis. set & in canpestri regione illus facta dieit ead
uasa: significans multiplicationem fideltum. Quem non so¬
lum in iudea set & in omnium nationum erat latitudĩe futu¬
ra: erpleta ꝓphĩa que dicit. Gaudebunt canpi & omnia que in
eis sunt. Cui simile est hoc : qd idẽ spalmista de sacramentis do¬
minice incarnationis aqua ad fidem uenerunt ait. Ecce audiui¬
mus ea in effrata: inueninuis ea in canpis silue. Audiunnus quip¬
pe in effrata. idest in bethleem sacramenta lñea: quia ꝓmissũ¬
legninis dauid patriarche qui erat ex eadem enitale. de fructu uen¬
tris eius xp̃m in carne uenturum. Inueniims ea in canpis filue: qͥa

Expanded text:
crantur, in exemplum celebratur baptismatis illius quo ipse aquas crantur, in exemplum celebratur baptismatis illius quo ipse aquas sanctificavit. Recte in regione Jordanis vasa domus Domini sunt facta. Neque enim aliter vasa electionis et misericordiae fieri possumus, nisi ne satagamus ablui. Notandum autem quod non tantum in regione Jordanis, sed et in campestri regione illius facta dicit eadem vasa; significans multiplicationem fidelium, quae non solum in Judaea, sed et in omnium nationum erat latitudine futura, expleta prophetia quae dicit: Gaudebunt campi, et omnia quae in eis sunt . Cui simile est hoc, quod idem Psalmista de sacramenti dominicae Incarnationis arcano, a qua ad fidem venerunt, ait: Ecce audivimus eam in Ephrata, invenimus eam in campis silvae. Audimus quippe in Ephrata, id est, in Bethleem sacramenta dominica, quia eadem civitate, de fructu ventris ejus Christum in carne venturum. Invenimus ea in campis silvae, quia
Abbreviated transcription (Latin):
pus demõstrat. Qd̃ uero contra ouentem posuit mare ad eand
prope significationem respieit: qd̾ uidelicet per lanacrum sẽi
fontis splendor nobis interne claritatis aperitur. Qd̾ ad meridi¬
anum latuis atrii: significat fideles per acceptionem sẽĩ sp̃s a
flagrantia solere uere caritatis accendi. feruor q eñi meridian
solis in scripturis consueuit ardorem dilectionis ⁊ illustrationẽ
significare sp̃s sc̃i: per quem ead̾e dilectio diffunditur in cordi¬
bus electoꝵ. Om̃ia uasa que fecit hyram regi salomoni in domo
dñi ÷ de auricaleo erant. In regione iordanis fudit ea rer mar-¬
gillosa terra. Apte in regione iordanis fusa funt uasa donius
łñi in quo uidelicet flumine olĩs noster baptizari dignatus est.
etus q tinctis undis: aqurum nobis elementum in ablutionem
peccatoꝵ conuertit : & qinia omne fidelium baptisma quo dño ꝯse¬

Expanded text:
pius demonstrat. Quod vero contra orientem posuit mare, ad eamdem pius demonstrat. Quod vero contra orientem posuit mare, ad eamdem prope significationem respicit, quod videlicet per lavacrum sacri fontis splendor nobis internae claritatis aperitur. Quod ad meridianum latus atrii, significflagrantiam solere verae charitatis accendi. Fervor etenim meridiani solis consuevit in Scripturis, et ardorem dilectionis, et illustrationem significare sancti Spiritus, per quem eadem dilectio diffundetur in cordibus electorum. « Omnia vasa quae fecit Hiram regi Salomoni in domo Domini de aurichalco erant. In regione Jordanis fudit ea rex in argillosa terra. » Apte in regione Jordanis fusa sunt vasa domus Domini, in quo videlicet flumine, Dominus noster baptizari dignatus est, ejusque tinctus undis aquarum nobis elementum in ablutione peccatorum, convertit. Et quia omne fidelium baptisma, quo Domino conse
Abbreviated transcription (Latin):
stabat ad lauandum sacerdotib paratum: deinde progredier¬
tib intro occurrebant luteres ad lauandas hostias ab utraq
parte positi. Intra hos basis enea quĩq cubitoꝵ longitudinis. &
quĩq cubitoꝵ latitudinis. & tyum cubitoꝵ altitudinis: iqͣ
stans salomon dedieabat tenplum. Demde ultra progredien¬
tib occurrebat altare holo causti cuntra meridiem atrir:
deinde portieus tenpli siue uestibulum: in quo erant colupne
eree. cica hostium tenpli. Qd̃ ergo mare posint ad dexteram par¬
tem tenpli: significat nos ꝑ lauacrum baptismi ad regnum e¬
leste qd̾ nuire uocabulum dextere siguratur. debere peruenire.
Qui eñi crediderit. ⁊ baptiratus fuerit : salius erit. Namq ubi
extera simul &s sinistra in bono accipnuntur: uel indeam ⁊ gen¬
tilitatem ut in expositio̾e basium supradiximus. uł presentem
ĩ modi : uero absolute dextera in bono ponitur: eterna gaudia se¬

Expanded text:
stabat, ad lavandum sacerdotibus paratum. Deinde progredienstabat, ad lavandum sacerdotibus paratum. Deinde progredientibus intro occurrebant luteres ad lavandas hostias ab utraque parte positi. Intra hos basis erat aenea, quinque cubitorum longitudinis, et quinque cubitorum latitudinis, et trium cubitorum altitudinis, in qua stans Salomon dedicabat templum. Deinde ultra progredientibus occurrebat altare holocausti contra meridianum atrii; deinde porticus templi, sive vestibulum, in quo erant columnae aereae circa ostium templi. Quod ergo mare posuit ad dexteram partem templi, significat nos per lavacrum baptismi ad regnum coeleste, quod jure vocabulo dexterae figuratur, debere pervenire; qui enim crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit. Namque ubi dextera simul et sinistra in bono accipiuntur, vel Judaeam et gentilitatem, ut in expositione basium supra diximus; vel praesentem modi; ubi vero absolute dextera in bono ponitur, aeterna gaudia sae
Abbreviated transcription (Latin):
ad dexteram partem tenpli. & quĩq ad sinistram. Dexteram par¬
tem tenpli os sinistram Intins in pso tenplo set ante tenplũ dicit
ad orientalem plagã. indelicet in atrio interiori: qd̾ sacerdotum
ꝓpͥe uocabatur Qi̾q au posuit ad clexterã partem tenpli ꝓpt̾ nide¬
os qui sole uistieie ꝓ doctrina legis antiquitus uti solebant᷑ : & qͥnꝙ
ad sinistram ꝓpt̾ nos qui eeco diutuus corde serintuti adherebamꝰ et
qui dixit. P̾onam sedẽ meã ad aquilonem. Qd̾ est aꝑte dic̃e. Illis in
cordib requiescere desid̾o: que aluce ueritatis. &. famina diuine ca¬
ritatis aliena esse consid̾o. Mare autem posuit ad dexteram partem
tenpli: contra orientem ad meridiem. Et hoc in eod̾e atrio positum
est ad orientem. Qd̾ autem ait ad dexteram partem tenpli hoc est qͥ
repetit dicẽs ad meridiem. Ingredientib eñi atrium ab oriente
primo diuertendum erat ad meridiem. ubi mare in ipso angulo

Expanded text:
ad dexteram partem templi, quinque ad sinistram. » Dexteram parad dexteram partem templi, quinque ad sinistram. » Dexteram partem templi et sinistram, non intus in ipso templo, sed ante templum dicitur: ad Orientalem plagam proprie vocabatur. Quinque autem posuit ad dexteram partem templi propter Judaeos, qui Sole justitiae per doctrinam legis antiquitus uti solebant; et quinque ad sinistram propter nos, qui caeco diutius corde servituti adhaerebamus ejus qui ait: « Ponam sedem meam in Aquilonem . » Quod est aperte dicere: Illis in cordibus requiescere desidero, quae a luce veritatis et flamine divinae charitatis aliena esse considero. « Mare autem posuit ad dextram partem templi contra Orientem ad Meridiem. » Et hoc in eodem atrio positum est ad Orientem. Quod autem ait ad dexteram partem templi, hoc est, quod repetit, dicens, ad Meridiem. Ingredientibus enim atrium ab Oriente, primo divertendum erat ad Meridiem, ubi mare in ipso angulo
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes quib quisq fideł debet institui: uł certe ꝓpt̾  mũdi .iiͦiͦi. plagas¬
quib lauacrum salutis inmistratur. dicẽte psalmographo. Quos red¬
emit de manu minnci de regioĩb eõgregauit eos: a solis ortu & occasu
ab aquilone ⁊ mari. Qid uero supͣ dixit parit̾ que habebat cubitũ unu̾ &¬
dimidiũ .ce. neq ibi altitudinẽ aut amplitudinẽ significare adieeit: ind¬
tur. qd̾ fu̾dñ ipsius luteris unius esse amplitudinis uoluerit intelligi. Qd̃
ex mensura ni fallor basis in qua positus quisq luter facillime conicitur. Q
ita describit᷑. Insummitate autẽ basis erat quedã rotunditas umĩus
⁊ dimidii cubiti ita fabricata: ut luter desuꝑ posset imponi. Lati¬
tudo ergo fundi inluterib umꝰ erat cubiti & dimidii. Ipsa uero capd¬
citas luterum quatuor habebat cubitos. Sed utrũ in altitudine

Expanded text:
virtutes, quibus quisque fidevirtutes, quibus quisque fidequibus lavacrum salutis ministratur, dicente Psalmographo, « Quos redemit de regionibus congregavit eos, a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari . dimidium; et neque ibi altitudinem an amplitudinem significaret, adjecit, videtur quod fundum ipsius luteris unius esse amplitudinis voluerit intelligi. Quod ex mensura ni fallor basis, in qua positus erat, ita describitur: In summitate autem basis erat quaedam rotunditas unius et dimidii cubiti, ita fabrefacta ut luter desuper posset imponi. » Latitudo ergo fundi in luteribus unius erat cubiti ac dimidii; ipsa vero capacitas luterum quatuor habebat cubitos, sed utrum in altitudine,
Abbreviated transcription (Latin):
tam ce si donatio̾es habent diu̾sas in ipso sp̃u qui druidit singulis ꝓut
uult. Quadragĩta batos capiebat luter unus. Quadragenarius
numerus solet magne ꝑfectiõis tipum tenere: quia nimirũ quater
deni factunt quadragi̾ta. Decem autẽ sũt p̃cepta quib ominis nostra oꝑ¬
atio in lege diuna p̾fixa est: quatuor uero eñgłioꝵ libri in quib per dispẽs¬
tionem dn̾ice mearnatiõis celestis patrie nobis est patefactus introitus.
ct quia om̃is qui ad innustertũ sacri baptisinatis ꝑtinẽt. eo fide o. sacram̃¬
tis eugłii fructũ debẽt recte operatiõis ostẽdere: apte luteres singuli in
q quatuor eubitoꝵ siue in altitudĩe siue in latitudĩe signifieare. intellect
misterii in pronitu est. Luter eñi ius quatuor erat cubitoꝵ. uł ꝓpt̾ .iiͦiͦi. sc̃i
eugłii libros. in quib forma nr̃i baptismi p̾sixa est : uł ꝓpt̾ .iiiiͬ. cardinales

Expanded text:
tametsi donationes habent diversas in ipso Spiritu, qui « dividit singulis, prout tametsi donationes habent diversas in ipso Spiritu, qui « dividit singulis, prout vult . » « Quadraginta batos capiebat luter unus. » Quadragenarius numerus solet magnae perfectionis typum tenere, quia nimirum quater deni faciunt quadraginta. Decem autem sunt praecepta, quibus omnis nostra operatio in lege divina praefixa est, quatuor vero Evangeliorum libri, in quibus per dispensationem Dominicae Incarnationis coelestis patriae nobis est patefactus introitus. Et quia omnes qui ad mysterium sacri baptismatis pertinent, cum fide et sacramentis Evangelii fruque quatuor cubitorum, » sive in altitudine, sive in latitudine, quid significet intellectus mysterii, in promptu est: Luter enim unus quatuor erat cubitorum, vel propter sancti Evangelii libros, in quibus forma nobis baptismi praefixa est, vel propter quatuor cardinales
Abbreviated transcription (Latin):
promittit. Hases &e ipse unumi habent cubitũ ae semissem ampli¬
tudinis in sũitate sui ubi luteres recpꝑẽt: quia ipsi doctores ae ur
nistri sĩm lauachri saluatoris. oꝑe quide̾ ꝑfecti in hac uita sulsert̃t. set
luce contenplatiõis ex parte sunt sruiti Unde &e an̾t Ex par¬
te eñi cognoscimus: q ex parte ꝓpħamus. Eum autem uenerit qͥ
perfectum est : euacuabit᷑ qd̾ ex parte est. In hunc modum fecit
decem bases. fusura una oe mensura. scultura q cõsimili. fecit ꝙ
decem luteres ereos Quare decem sĩt bases facte totidẽq eis suꝑ.¬
positi luteres: supͣ iã dictũ est. Qd̾ uero una erat fusura mensura¬
q ce. scaltura cõsimilis om̃tum bastum siue luterũ. ñ in ea sigifica¬
tiõe factũ est quia equalia possũt esse merita doctoꝵ om̃iũ. set in
ea potius qd̾ una fides eũgłii qua instituu̾tur: unu̾ sacramentũ bap¬

Expanded text:
promittit. Bases et ipsae unum habent cubitum, ac semissem amplipromittit. Bases et ipsae unum habent cubitum, ac semissem amplitudinis in summitate sui, ubi luteres reciperent, quia ipsi doctores summi, ac ministri lavacri salutaris, opere quidem perfecti in hac vita fulserunt, sed luce contemplationis ex parte sunt fruiti, unde et aiunt: Ex parte enim cognoscimus, et ex parte prophetamus; cum autem venerit quod perfectum est, evacuadecem bases fusura una, et mensura sculpturaque consimili; fecit quoque decem luteres aereos. » Quare decem sint bases factae, totidemque eis superpositi luteres, supra jam dictum est. Quod vero una erat fusura, mensuraque et sculptura consimilis omnium basium sive luterum, non in ea significatione factum est, quod aequalia possint esse omnium merita doctorum, sed in ea potius, quod una fides Evangelii, quo instituuntur, unum est sacramentum bap
Abbreviated transcription (Latin):
electis. Que idelicet menslira unius a. dimidii cubiti ñ luteribus
tantũ: sec & rotis eoꝵ inerat ac basib Seriptũ nãq est nisequẽtib
Una rota habebat altitudrnis cubitũ ⁊ sec̾is. Et paulo posi
In sĩmitate autẽ basis erat quedã rotũditas tntus &e. dimidii
cubiti: fabrefacta. ut luter desuꝑ posset in pom. Luterũ quipp
mensura unus erat cubiti & diundii: quia nimirũ ea fide in fonte
uite lauamur ut ꝑ oꝑa iusticie ad uitam intrare mereamur eter¬
nam quãuis sine peccato dũ lic uiuimus esse nequeamus. Ipsamuͦ
uite celestis dulcedinem gustare ex parte ac diligere in lac i̾terim¬
uita : ꝑfectã autem uidere nulla ratione ualemus. Note autem
uno ac dimidio eubito mensma̾tur: quia seriptura lectiõis engłice
qualiter hn qui ꝑfecti esse ueli̾t debeãt uiuere ostendit. spe q nobis
eterne retributio̾is in p̾senti demõstrat: ipsam uͦ retributiõis illi
qualitatem in futuro nobis pandendam simul ce donandã esse

Expanded text:
electis. Quae nimirum mensura unius et dimidii cubiti, non luteribus tantum, sed et rotis earum inerat ac basibus. Scriptum namque est in sequentibus: Una rota habebat altitudinis cubitum et semis. Et paulo post: In summitate autem basis erat quaedam rotunditas unius et dimidii cubiti ita fabrefacta, ut luter desuper posset imponi. Luterum quippe mensura unius erat cubiti et dimidii, quia nimirum ea fide in fonte vitae lavamur, ut per opera justitiae ad vitam intrare mereamur aeternam; quamvis sine peccato, dum hic vivimus, esse nequimus: ipsam vero vitae coelestis dulcedinem gustare ex parte ac diligere in hac vita interim, perfecte autem videre nulla ratione valemus. Rotae quippe uno et dimidio cubito mensurantur, quia Scriptura lectionis evangelicae, qualiter hi qui perfecti esse velint vivere debeant ostendit, spemque nobis aeternae retribuqualitatem in futuro nobis pandendam, simul et donandam esse
Abbreviated transcription (Latin):
corda docłoꝵ: Que dum p̾ceptis euͣngłicis sedulo intendentia eos ab ĩ¬
fimoꝵ appetitu sustollunt: uelut minissi rotis axesaltius basim at̾ra
subleuãt. Porro humerali qͥ rotis ante positi ne ab axib cdilabi possent
obsistebant. p̃conia st̃ ꝓpħarũ: quib eungłica ⁊ apłica scriptura ne
loquensait. Et babemꝰ firmmorẽ ꝓpħicũ sermon̾e: cui bñfacitis attenden¬

Expanded text:
corda doctorum, qui dum praeceptis Evangelii sedulo intenti eos ab incorda doctorum, qui dum praeceptis Evangelii sedulo intenti eos ab infimorum appetitu sustollunt, velut immissi rotis axes altius basim a terra sublevant? Porro humeruli, qui rotis antepositi, ne ab axibus delabi possent, assistebant, praeconia sunt prophetarum, quibus evangelica et apostolica Scriptura, ne e Domino loquens, ait: Et habemus firmiorem propheticum sermonem, cui benefacitis intenden
Abbreviated transcription (Latin):
illos ad ꝯfirmandã ampliꝰ fidem int̾ doctores ĩa sacram̃tis celestib im¬
butos manere p̃cipiunt. Rote qͣtuor basim luteris fustentabant:
cũ eungłia ia cobũ frẽm dñi acd ꝯfirmand̾a in iherosolimis eccłiam resi¬
dere ussert̃. Rote earũ similes currui d̾i supposice ad currendũ para¬
bant: cum eadem eungłia. paulum ⁊ barnaban ad p̃dicandũ gentib ꝑ
om̃ia discurrere uoluert̃. Rote bases supposite adportandũ luterem
tẽpli a t̾ra sustollebant: cũ nr̃is nuꝑ tẽꝑib beatꝰ p̃poregoriꝰ euͣngłicis ro¬
borat eloquiis romanã rexit eccłiam. Rote eedem currui d̃i subnexe
longe stabant: cũ reuerentissimi patres augtinꝰ. paulinꝰ. ⁊ cet̾i sotii eoꝵ
tores sũt. qͥ lauachrũ nobis uite ministrant. ⁊ rote quat̾ne basiũ. iiͦiͬi.
sunt libri eiͣngłioꝵ qd axes rotartĩ qui bases gestant. nͥ ipsa eoꝵd̃e st̃

Expanded text:
illos ad confirmandam amplius fidem inter doctores, jam sacramentis coelestibus imillos ad confirmandam amplius fidem inter doctores, jam sacramentis coelestibus imbutos, manere praecipiunt. Rotae quatuor basim luteris sustentabant, cum Evangelia Jacobum fratrem Domini ad confirmandum in Jerosolymis Ecclesiam residere jusserunt. Rotae earum similes curruum Dei suppositae ad currendum parabant, cum eadem Evangelia Paulum et Barnabam ad praedicandum gentibus per omnia discurrere voluerunt. Rotae bases suppositae ad portandum luterem templi a terra sustollebant, cum nostris nuper temporibus beatus papa Gregorius, evangelicis roboratus eloquiis, Romanam rexit Ecclesiam. Rotae eaedem currui Dei subnexae longe stabant; cum reverendissimi Patres Augustinus, Paulinus, et caeteri socii eorum, tores sunt, qui lavacrum nobis vitae ministrant, et rotae quaternae basium quatuor sunt libri Evangeliorum, quid axes rotarum qui bases gestant, nisi ipsa eorumdem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ acitẽ de scĩs: carnis dei decẽ miliũ. multiplex milia lecantiũ. Qd
ẽ. gͦ q̃o rote basitĩ rotis assimilant᷑ curruũ: nisi qr unꝰ idẽq sermo
cungłi qͦs ã eoꝵ qͦs instituit currꝰ di. qͥsdã bases facit: Ꝙcũq ad e¬
ungłuandũ uerbũ doctores longe lateq mittebant᷑ iimundo utio
curiꝰ di. ⁊ quidẽ uelocissimi fuerunt: qͥa ꝑcuncta discurrentes um̃. to
corda credentiũ ꝑducebant. At uͦ illi qui uno in loco cõmorantes u̾bũ
salutis ꝓximis annuntiant. eosq ad lauachrũ uite. qͦ uł inbaptismo.
uł incompũctiõe lac̾mar̃ celebratur accendt̃. qͣsi bases sunt tẽpli que
portant luteres ad lauandas hostias: qͥita fidelib qͥb p̃sunt ministr̾u m
salutis impendunt. ut longiꝰ excurrendi ad ad qͥrendos nouos ppłos labo¬
głioꝵ qͥ hos doctores ad p̃dicand̾a fidem ueritatis ignorantib miccũt:

Expanded text:
 autem de sanctis: Currus Dei decem millium, multiplex millia laetantium . Quid  autem de sanctis: Currus Dei decem millium, multiplex millia laetantium . Quid est ergo quod rotae basium rotis assimilantur curruum, nisi quia unus idemque sermo Evangelii, quosdam eorum quos instituit currus Dei, quosdam bases facit? Quicunque ad evangelizandum verbum doctores longe lateque mittebantur in mundo, utique currus Dei, et quidem velocissimi fuerunt, quia per cuncta discurrentes, Deum ad corda credentium perducebant. At vero illi qui in uno loco commorantes, verbum salutis proximis annuntiant, eosque ad lavacrum vitae, quae vel in baptismo, vel in compunctione lacrymarum celebratur, accendunt, quasi bases sunt templi, quae portant luteres ad lavandas hostias. Quia ita fidelibus quibus praesunt, ministerium salutis impendunt, ut longius excurrendi ad acquirendos novos populos, labo Evangeliorum, qui hos doctores ad praedicandam fidem veritatis mittunt,
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ doctores ⁊ inseueritate discretionis qua peccantes iudicant. ⁊ in
mansuetudine lenitats qua penitentib remittunt iudiciũ sui ti
ment auctoris: ne forte in iuste ligando aut soluendo quẽpiã iam
niste ligari ipsi abeo ciłiꝰ iudidiuerrare neqͥt mereant᷑. Et qͣtuor rote
ꝑ bases singulas ⁊ axes endi. ⁊ ꝑ̃ qͣttior partes quasi humeruli subt̾ luce¬
rem fusiles contra se inuict respectantes. Quatuor rote: qͣtuor st̃ euͣngłi¬
oꝵ. libri. Q aꝑtissime rotis cõꝑant᷑: quia sic̃uolubilitas rote citissimo
cursu quoe̾q ducitur currit: ⁊ ta euͣngłicꝰ senno iubente dño ꝑ apłos¬
bi currũ a t̾ra fubleuat. ⁊ sublenatũ quo auriga dirigit portat: ita
eunglica p̃dicatio mentes electoꝵ. a t̾rens cupiditatib incelestia desi¬
deria susꝑendit ac suspensas ad ꝓfectum bone oꝑationis siue ad mini¬

Expanded text:
sancti doctores et in severitate districtionis qua peccantes judicant, et in sancti doctores et in severitate districtionis qua peccantes judicant, et in mansument auctoris, ne forte injuste ligando aut solvendo quempiam, jam juste ligari ipsi ab eo cujus judicium errare nequit mereantur. Et quatuor rotae per bases singulas, axesque aerei per quatuor partes, quasi humeruli subter luterem fusiles contra se invicem respectantes. Quatuor rotae, quatuor sunt Evangeliorum libri, qui aptissime rotis comparantur, quia sicut volubilitas rotae citissimo cursu quobi currum terra sublevat, et sublevatum quo auriga dirigit portat: ita evangelica praedicatio mentes electorum a terrenis cupiditatibus in coelestia desideria suspendit, ac suspensas ad profectum bonae actionis sive ad mini
Abbreviated transcription (Latin):
rũ scientia scripturarũ habere possumꝰ: apte int̾ coronas ⁊ plectas. leo¬
nes ⁊ boues: ⁊ cherubim sculpti esse memorant᷑. Cherubim nãq cõs¬
tat scripture sacre typum tenere. siue qͥa duo cherubim in ꝓpitiatorio
arce infigurã duoru testamentoꝵ. concordit᷑ de xp̃o canentium fabrica¬
ti st̃: seu quia nom̃ ipsum scientie multitudinẽ sonat. Qnto aut̃ qͥsq
studiosius legendis diuinoꝵ eloqͥoꝵ. paginis institerit. tanto necesse
m̃ ꝑtimescat: neaut plus uiste inpeccantes uindicans. aut rursum.
absq moderamine iuste discretionis ignoscens. irã iusti iudicis incur¬
rat. Qͥ enim addit scientiã: addit ⁊ laborem. Unde hic quoq pꝰt sculpti¬
ras chenibim. conuenient̾ ad iungit᷑ Et suꝑ leones. ⁊ boues quasi lora
exere dependentia. Suꝑ leones quippe .⁊ boues lora dependent: qͣndo

Expanded text:
ntia sanctarum Scripturarum habere possumus, apte post coronulas et plectas, post leontia sanctarum Scripturarum habere possumus, apte post coronulas et plectas, post leones et boves, Cherubin sculpti esse memorantur. Cherubin namque constat Scripturae sacrae typum tenere: sive quia duo Cherubin in propitiatorio arcae in figuram duorum Testamentorum concorditer de Christo canentium fabricati sunt, seu quod nomen istud scientiae multitudinem sonat. Quanto autem quisque studiosius legendis divinorum eloquiorum paginis institerit, tanto necesse icis examen pertimescat, ne aut plus juste in peccantes vindicans, aut rursum absque moderamine justae discretionis ignoscens, iram justi judicis incurrat: qui enim addit scientiam, addit et dolorem. Unde hic quoque propter sculpturas Cherubin convenienter adjungitur, Et super leones et boves quasi lora ex aere dependentia. Super leones quippe et boves lora dependent, quando
Abbreviated transcription (Latin):
cũ inter defit̾ia uute celestis que sursum est. numqͣm frat̾ne socil¬
etatis que iuxta ẽ iuncsa dissoluunt. Habent inter coronulas. ⁊
plectas. leones. cum ita ad sꝑanda celestia mentẽ erigũt. ita ad ui¬
ligendos ꝓ ximos dilatant: ut in peccantes quosq qui sibi cõmissi
sunt feruorẽ asꝑe inuectionis exercere non tardent. Habent cũ
leonib boues: quando ipsam in uectionẽ corripiendi cũ spu man¬
suetudinis ex hibent: quando inferuore arguendi nunqͣm fissã
habere ungulam discrete actionis ad loquelam. nunquã uerb
diuine lectionis uelut ruminanda inore uoluere cessant. Demq
beatꝰ st ⁊phanus basis uidelicet templi dñi ex inia. seuos leonis
dentes atq ungues ostendere uidebatur: cum suis ꝑsecutorib aie
Uerũ hec loquens qͣntũ pietatis ut ita dicã bubule mansuetur¬
nis intus in corde gestaret: ostendit. cũ ꝓ eisdem ꝑsecutorib usq ad

Expanded text:
cum inter desideria vitae coelestis, quae sursum est, numquam fraternae socicum inter desideria vitae coelestis, quae sursum est, numquam fraternae societatis, quae juxta est, vincula dissolvunt. Habent inter coronulas et plectas, leones, cum ita ad speranda coelestia mentem erigunt, ita ad diligendos proximos dilatant, ut in peccantes quosque qui sibi commissi sunt, fervorem asperae invectionis exercere non tardent. Habent cum leonibus boves, quando ipsam invectionem corripiendi cum spiritu mansuetudinis exhibent, quando in fervore arguendi numquam fessam habere vigilantiam discretae actionis ac loquelae, numquam verba divinae lectionis velut ruminando in ore voluere cessant. Denique beatus Stephanus basis videlicet templi Domini eximia, saevi leonis dentes atque ungues ostendere videbatur, cum suis persecutoribus asecuti? etc. Verum haec loquens quantum pietatis, ut ita dicam, bubulae mansuetudinis intus in corde gestaret, ostendit, cum pro eisdem persecutoribus usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
quas cum ꝑatientia maloꝵ. ⁊ dilectione bonoꝵ exercent. continu.
basium interrasile erat: ⁊ sculpture inter nincturas tuncturas
dicere utdetur eas. quib ipse laterum tabule sibimet inuiõe conex
funt: ut scilicet ex.iiii. siue quinq tabulis una fieret basis. Qua¬
les aut̃ sculpturas bases inter has uincturas. io est in ipsis suis la
terib ante ⁊ retro. adextera ⁊⁊ sinistra. ⁊ supra quoq haberent:
subdendo aꝑitur cum dr̃. Inter coronulas .⁊ plectas. leones ⁊ boues.
i cherubim. ⁊ iuncturas fimilit̾ desuꝑ. Non ergo plana erat
ulla exparte sitꝑficies basitim. s utiq undiq uersum misticis scul-¬
terit in qua piisuacare oꝑib uel sermonib uel certe cogitationib
desistant. Coronulas quippe in se sculptas habent: cum ad ingress¬
sum uite ꝑhennis infatigabili desid̾io anhelant. Plectas habent:

Expanded text:
quas cum patientia malorum et dilectione bonorum exercent, continua quas cum patientia malorum et dilectione bonorum exercent, continua basium interrasile erat, et sculpturae inter juncturas. Juncturas videtur dicere eas, quibus ipse luterum tabulae sibimet invicem connexae sunt, ut scilicet ex quatuor sive quinque tabulis una fieret basis. Quales autem steribus ante et retro, dextra et sinistra, et supra quoque habuerint, subdendo aperitur, cum dicitur: « Inter coronulas et plectas leones et boves et cherubim et juncturas similiter desuper. » Non ergo plana erat ulla ex parte superficies basium; sed undique versum mysticis sculpaeterit, in qua piis vacare operibus vel sermonibudesistant; coronulas quippe in se sculptas habent, cum ad ingressum vitae perennis infatigabili desiderio anhelant. Plectas habent,
Abbreviated transcription (Latin):
oinis. ⁊iiiͦi. cubitoꝵ latitudis. ⁊ triũ cubitoꝵ altitudins bases.
singule fuere: facile in tellectu est. Longitudo ⁊ eñ ad pacientiã
longanmitatis. latitudo ad dilatationẽ dilectionis: altitudo
ꝑtinet ad spem suꝑne retributionis. Quatuor autẽ sunt
pͥncipales uirtutes. quib eet̾a uirtutũ structura imini¬
net: ꝑrndentia scilicet fortitudo. temꝑantia. atq iust¬
cia. Et id̾o quat̾noꝵ cubitoꝵ erat longitudo. ⁊ latitu¬
do basium: quia sci predicatores fiue aduersa mundi
⁊ longitudinẽ exilii ac laboꝵ p̾sentiũ foris tolerent
sen cor in clilectionẽ sui conditoris. suoꝵq. ꝓximoꝵ inint̾na ex¬
ultatione dilatent: semꝑ oꝑam lare urtutib curant prudenter
uidilicet inter bona ⁊ mala discernentes. fortiter aduersa sustinenteᷤ
ab appetitu uoluptatum temꝑantes. iustitiã in oꝑatione tenentes.
Trium uero eribitoꝵ. fit altitudo basium: cum ꝑ exercitium uirtutũ

Expanded text:
dinis, et quatuor cubitorum latitudinis, et trium cubitorum altitudinis, bases singulae fuere, facile intellectu est. Longitudo etenim ad patientiam longanimitatis, latitudo ad dilatationem dilectionis, altitudo pertinet ad spem supernae retributionis. Quatuor autem sunt principales virtutes, quibus caetera virtutum structura imminet: prudentia scilicet, fortitudo, temperantia, atque justitia. Et ideo quaternorum cubitorum erat longitudo et latitudo basium, quia sancti praedicatores sive adversa mundi, et longitudinem exsilii atque laborum praesentium foris tolerent, seu cor in dilectione sui Conditoris suorumque proximorum in exsultatione aeterna dilatent, semper operam dare virtutibus curant, prudenter videlicet inter bona et mala discernentes, fortiter adversa sustinentes, cor ab appetitu voluptatum temperantes, justitiam in operatione tenentes. Trium vero cubitorum fit altitudo basium, cum per exercitium virtutum,
Abbreviated transcription (Latin):
uno om̃s sp̃u ut filii dei fieri possint scificantur. Hinc ⁊ eñi apłs:
si accepistis in qͥd sp̃m ad optionis filioꝵ in quo clamamꝰ abba pat̾.¬

Expanded text:
uno omnes Spiritu, ut filii Dei fieri possint, sanctificantur. Hinc etenim Apostolus, uno omnes Spiritu, ut filii Dei fieri possint, sanctificantur. Hinc etenim Apostolus, Sed accepistis inquit Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba Pat
Abbreviated transcription (Latin):
templi & quinq ad sinistram: magis in eis quinarii numeri sũt
in tuenda misteria. Inutraq ⁊ em̃i parte templi sunt bases luter̾.
ut utriq di ppło sacrifontis gr̃a designaretur esse pandenda.
Et quinq funt inutraq parte. ut sicut in expositione marisqͥ
qͥnq cubitos altum est iam diximꝰ: sic ⁊ in quinq basib lutert̃
demonstraret᷑ typice. uniu̾sa fidelib que ꝑ qͥnq sensus corꝑis deli
querant. ꝑ lauachrũ baptismi esse remittenda. Sic̃ ergo inuno
toto erat orbi predicanda: ita ⁊ ꝑ duos ordines luterũ mistice ostẽ
erat undã colligenda. Tlam ⁊ si ingetiurns luterib hostie lauabã¬
tur. qued̾a quid̾aem a dextris a trii quedã uero a sinistris. uno ta¬
men igne consumebant᷑. altaris ut holocaustum fieret: quia sitie
quis inparte circũcisionis. siue in p̃putii lauachrũ xp̃i susceꝑit.

Expanded text:
templi, et quinque ad sinistram, magis in eis quinarii numeri sunt templi, et quinque ad sinistram, magis in eis quinarii numeri sunt intuenda mysteria. In utraque etenim parte templi sunt bases luterum, ut utrique Dei populo sacri fontis gratia designaretur esse pandenda. Et quinque sunt in utraque parte, ut sicut in expositione maris, quod quinque cubitis altum esse jam diximus, sic et in quinque basibus luterum demonstraretur tyquerant, per lavacrum baptismi esse remittenda. Sicut ergo in uno per apostolos toto erat orbi praedicanda, ita et per duos ordines luterum mystice ostenderat undam colligenda. Nam etsi in geminis luteribus hostiae lavabantur, quaedam quidem a dexteris atrii, quaedam vero a sinistris, uno tamen igne consumebantur altaris, ut holocaustum fieret; quia sive quis in parte circumcisionis, sive in praeputii lavacrum Christi susceperit,
Abbreviated transcription (Latin):
efficiuntur sumini ꝯsortes sac̾dotii qd̃ est in dño iħu xp̃o: ita etiam
holo causta eoꝵdem figurã aꝑtissime p̾tendunt. cum post ablutionẽ
quis fidelium aqua baptisim ꝑfundit᷑. Offertur uero inholocatistt̃:
sta etim p̃dicaret insamaria qͥd nisi in lutere templi. hostias dñi latia¬
tierant tantum in nomine dñi iħu: ueltit ablute hostie nec dum
ad sacro sci altaris ignem ꝑuenerant. Ft cu̾usse̾t sinssi illo ꝑecrꝰ
⁊ ioħs imponebant baptizatis manꝰ ⁊ accipiebant spm̃ sõm.
loquebanturq lingnis: iam ad ignẽ altaris ꝑuenerant hos¬
brumo fecit a more feruescere. Quia uero ad portan¬
dos luteres decem̃ sunt bãses tacto. poterat ita mnistice incerp̃tari.
qd̾ ministri lauachri uitalis ad eternȩ gaudia beaticudinis que
denario solent numero figurari eos quos imbuunt uoce. fuleiunt
tum est qd̾ ui delicet quinq ex hispositi sunt ad dexterã parceni

Expanded text:
efficiuntur summi consortes sacerdotii, quod est in Domino Jesu Christo, ita etiam efficiuntur summi consortes sacerdotii, quod est in Domino Jesu Christo, ita etiam holocausta eorumdem figuram aptissime praetendunt, cum per ablutionem bquis fidelium aqua baptismi perfunditur; offertur vero in holocaustum csta cum praedicaret in Samaria, qti erant tantum in nomine Domini Jesu, velut ablutae hostiae necdum ad sacrosancti altaris ignem pervenerant; at cum missi illo Petrus et Joannes imponebant baptizatis manus, et accipiebant Spiritum sanctum, loquebanturque linguis, jam ad ignem altaris pervenerant hosdivino fecit amore fervescere. Quia vero ad portandos luteres decem sunt bases factae, poterat ita mystice interpretari, quod ministri lavacri vitalis ad aeternae gaudia beatitudinis, quae denario solet numero figurari, eos quos imbuunt voce, exempli oiptum est, quod videlicet quinque ex his positi sint ad dexteram partem
Abbreviated transcription (Latin):
Nonlicet uobis inꝑcussura auri ur̃i imaginem facere cesaris: qͥ a
talem sculpturam lex diuina ꝑhibet ẽẽ. Namq loquens ostensio
sibi nõ mismate census hoc diceret: si in eo cesaris i mago causa id¬
latrie. ⁊ ñ adiudicͥum magis regie potestatis ẽẽt deformata. Et
⁊ iiii. cubitoꝵ latitudinis. ⁊ trium cubitoꝵ. altitudinis. Multi¬
tes designati sunt: designantur etiã ꝑ bases que portandis erañ
luterib p̃parate: quom ipsi luteres eitisdem lauachri sp̃ualis etnꝰ
⁊ mare typum gerebant. Siquidem ⁊ uerba dierũ narrant: oĩa
ineis que in holocaustum oblaturi erant lauabant. Holo canstũ
auit̃ dñi generalit̾ om̃is electoꝵ multitudo potest intelligi: que itis¬
ta uocem precur soris baptizata est abipso in spũ sc̃o ⁊ igni. Sicut gͦ
sac̾dotes qui inmari lauabant᷑ form̾a exprimunt eoꝵ qui ꝑ baptisma

Expanded text:
Non licet vobis percussura auri vestri imaginem facere Caesari, quia Non licet vobis percussura auri vestri imaginem facere Caesari, quia talem sculpturam lex divina prohibet esse; neque locutus ostenso sibi numismate census hoc diceret, si in eo Caesaris imago causa idololatriae, et non ad judicium magis regiae potestatis esset deformata. CAPUT et quatuor cubitorum latitudinis, et tres cubitorum altitudinis. Multites designati sunt, designantur etiam per bases, quae portandis erant luteribus praeparatae, quomodo ipsi luteres ejusdem lavacri spiritalis, cujus et mare, typum gerebant: siquidem, ut Verba dierum narrant, omnia in eis quae in holocaustum oblaturi erant, lavabant. Holocaustum autem Domini, generaliter omnis electorum multitudo potest intelligi, quae juxta vocem praecursoris baptizata est ab ipso in Spiritu sancto et igne . Sicut ergo sacerdotes qui in mari lavabantur, formam exprimunt eorum qui per baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
non facies tibi sculptile. neq omnẽ similitudinẽ ꝑremisit non ha¬
bebis dõs alienos coram me. Ae deinde subiunxit. Non facies tibi scal¬
ꝑtile neq omn̾e similitudinẽ que ẽ incelo desuꝑ. ⁊ que interra de¬
orsum: nec eoꝵ. que sunt in aquis sub terra. At̃q conclusit. Non
adorabis ea neq coles. Quib uerbis aꝑte declaratur. qd̾ ille si mili¬
tudines fieri ꝓhibentur ab hominib quas inueneratione deoꝵ alie¬
noꝵ facere solent impii: quasq ad colendum. atq ad ad orandum
gentilitas errabunda repperit. Ceterum aliter hec fieri nulla ut
ren legis cliuine littera uetuit. Alioguin ⁊ dñs temptantib sepba¬
riseis de tributo cesari reddendo. in quo nom̃ ⁊ imagin̾e cesaris ex¬
p̃ssam esse dicebat. nequaqͣm ita responderet. reddite gͦ que sunt
cesaris cesari. ⁊ que st̃ der deo: s potiꝰ eoꝵ corrigeret errorem dicens

Expanded text:
Non facies tibi sculptile, neque omnem similitudinem; praemisit: Non haNon facies tibi sculptile, neque omnem similitudinem; praemisit: Non habebis deos alienos coram me; ac deinde subjunxit: Non facies tibi sculptile, neque omnem similitudinem, quae est in coelo desuper, et quae in terra deorsum, nec eorum quae sunt in aquis sub terra; atque conclusit: Non adorabis ea, neque coles. Quibus verbis aperte declaratur, quod illae similitudines fieri prohibentur ab omnibus, quas in veneratione deorum alienorum facere solent impii, quasque ad colendum atque adorandum gentilitas errabunda reperit. Caeterum simpliciter haec fieri, nulla, ut reor, legis divinae littera vetuit; alioquin et Dominus tentantibus se Pharisaeis de tributo Caesaris reddendo, in quo nomen et imaginem Caesaris expressam esse dicebant, nequaquam ita responderet: Reddite ergo quae sunt Caesaris, Caesari, et quae sunt Dei, Deo ; sed potius eorum corrigeret errorem, dicens: