comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dum pudoris est etiã apud amicos
tacere: & humilitatẽ suã magis silen¬
tio consolari. quã retractando ueteres
amicitias ambitionis crimen incurre¬
re. Quandui taciusti. tacui. nec expo¬
stulare unquã suꝑ hac uolui: nenon a¬
micum querere s potiorem uiderer expetere. Nunc autẽ ꝓuo¬
catus officio litterarum: pͥmas partes semꝑ habere temptabo.¬
& ñ tam rescribere quã scribere: ut & uerecunde hucusq ta-¬
cuisse. & uerecunduis loqͥ cepisse cognoscaꝵ. De opusculis meis
gtͣ iouinianũ qd̃ & prudenter & amanter feceris exemplaria
subtrahendo optime. noui: s nichil ꝓfuit ista diligentia. cum ali¬
quãti ex urbe uenientes. mͥ eademꝰ lectitarent. que sero me ex-¬
cepisse referebant. In hac quoq ꝓuintia ĩã libri fuerant diuul¬
gati: & ut ipse legisti. nescit uox missa reuerti. Non sum tante
felicitatis quante pleriq huiꝰ temporis tractatores: ut nugas meaᷤᷤ
quando uoluerim emendare possim. Statim ut aliqͥd scͥpsero.¬

Expanded text:
interdum pudoris est etiam apud amicos tacere et humilitatem suam magis silentio consolari quam retractando ueteres amicitias ambitionis crimen incurrere. quamdiu tacuisti, tacui nec expostulare umquam super hac re uolui, ne non amicum quaerere, sed potentiorem uiderer expetere. nunc autem prouocatus officio litterarum primas semper partes habere temptabo et non tam rescribere quam scribere, ut et uerecunde hucusque tacuisse et uerecundius loqui coepisse cognoscar. De opusculis meis contra Iouinianum quod et prudenter et amanter feceris exemplaria subtrahendo, optime noui. sed nihil profuit ista diligentia, cum aliquanti ex urbe uenientes mihi eadem lectitarint, quae se Romae excepisse referebant. in hac quoque prouincia iam libri fuerant diuulgati et, ut ipse legisti, nescit uox missa reuerti. non sum tantae felicitatis, quantae plerique huius temporis tractatores, ut nugas meas, quando uoluerim, emendare possim. statim ut aliquid scripsero
Abbreviated transcription (Latin):
querelas. Porro mͥ sufficit amicũ instruxisse km̾um: & in cellula
latitantẽ. diem tantum expectare iudicii. Optoq si fieri potest &¬
si aduersarii stuerint ꝯm̃tarios potius scͥptararũ: quam demost¬

Expanded text:
querellas. porro mihi sufficit amicum instruxisse carissimum et in cellula querellas. porro mihi sufficit amicum instruxisse carissimum et in cellula latitantem diem tantum expectare iudicii. optoque, si fieri potest, etsi aduersarii saeuierint, commentarios potius scripturarum quam Demost
Abbreviated transcription (Latin):
scio qd̃ nescio: & alterius sapientis. te ipsum intellige. Lenerationi mͥ sẽꝑ
fuit ñ uerbosa rusticitas: s scasimplicitas. Qui insermone imitari se
dicit aplõs: pͥtis imitet᷑ uirtutes in uita illortm. In loquendo simplici¬
tatem excusabat sc̃imonie magnitudo: &̃ sylbogisinos arystotilis contor¬
taq chrysippiacumina resurgens mortuus confutabat. Ceterũ ru¬
diculum. siqͥs enob̃ manens int̾ cresi opes & sardana palli delitras
de sola rusticitate se iactet: quasi om̃s lacͦnes & diu̾sorum criminũ
rei diserti sint: & cruentos gladios phyloᷤphoꝵ uoluminib. & non
arborum truncis occultat̃. Excessi mensuram eplẽ. s ñ excessi do¬
lous modum. Nam qͥ falsarius uocor. & inter mulierũ radios. &
textrina dilanior: ꝯtentus sum crimen abnuere ñ referre. Und
arbitrio tuo cuncta ꝑmitto: ut legas ipsam eplãm tam grecam ꝗͣ
latinam. & ilico intelligas accusatoꝵ meoꝵ uenias & opprobriosas

Expanded text:
cio, quod nescio\' et alterius sapientis: \'te ipsum intellege\'! —, uenerationi mihi semper fuit non uerbosa rusticitas, sed sancta simplicitas: qui in sermone imitari se dicit apostolos, prius imitetur in uita. illorum in loquendo simplicitatem excusabat sanctimoniae magnitudo et syllogismos Aristotelis contortaque Chrysippi acumina resurgens mortuus confutabat. ceterum ridiculum, si quis e nobis inter Croesi opes et Sardanapalli delicias de sola rusticitąte se iactet, quasi omnes latrones et diuersorum criminum\' rei diserti sint et cruentos gladios philosophorum uoluminibus ac non arborum truncis occulant. Excessi mensuram epistulae, sed non excessi doloris modum. nam qui falsarius uocor et inter muliercularum radios et textrina dilanior, contentus sum crimen abluere, non referre. unde arbitrio tuo cuncta permitto, ut legas ipsam epistulam, tam Graecam quam Latinam, et ilico intellegas accusatorum meorum nenias et pretiosas
Abbreviated transcription (Latin):
agryppa rege de criminibus responsurus. quo
posset intelligere qui auditurus erat: securꝰ de
cause uictoria statim in pͥncipio gratulat᷑ dicens.
De omnibus de qͥb accusor a iudeis orex agryp¬
pa estimo me beatũ. cum apud te sim hodie
oefendendus. qͥ p̃ciptie nosti cunctas qͥe in iudeis sunt consuetudines
& questiones. Legerat enĩ illud ysaie. beatus qͥ in aures loqͥt᷑ audientis:
& nouerat tantũ oratoris uerba ꝓficere. quantũ iudicis prudentia
cognouisset. Vnde & ego beatũ me in hoc dum taxat negotio iudic
qd̾ aptid eruditas aures imꝑite lingue responsurꝰ sum: que obicit mͥ
uel ignorantiã uel mendatium. si aut nesciui alienas litteras uere int̾¬
ũtari. aut nolui. quoꝵ alterũ error. alt̾ũ crim̃ ẽ. Ac ne forfitan accu¬
sator meus facilitate qua cuncta loqͥt᷑. & impunitate qͣ s hc̾e omnia

Expanded text:
Agrippa rege de criminibus responsurus, quae posset intellegere, qui auditurus erat, securus de causae uictoria statim in principio gratulatur dicens: de omnibus, quibus accusor a Iudaeis, o rex Agrippa, aestimo me beatum, cum apud te sim hodie defendendus, quipraecipuenosticunctas, quaeinludaeis sunt, consuetudines et quaestiones. legerat enim illud Esaiae: beatus, qui in aures loquitur audientis, et nouerat tantum oratoris uerba proficere, quantum iudicis prudentia cognouisset. unde et ego beatum me in hoc dumtaxat negotio iudico, quod apud eruditas aures inperitae linguae responsurus sum, quae obicit mihi uel ignorantiam uel mendacium, si aut nesciui alienas litteras uere interpretari aut nolui: quorum alterum error, alterum crimen est. ac ne forsitan accusator meus facilitate, qua cuncta loquitur, et inpunitate, qua sibi licere omnia
Abbreviated transcription (Latin):
epła sci iheronun ad domnionem.
ittere tue: & amorem sonant pariter & querelam.
Amorem tuum: quo sedulo monens. etiã que tuta in nob̃ sunt
ꝑtimescis. Querelam eorum qui ñ amant. & querentes occa¬
sionem in peccatis garriunt adu̾sus fratrẽ suñ. & contra filiũ
matris sue ponunt scandalum. Scribis eos inmo nescio quem de
trito de compitis. de plateis. circumforanũ monachum. ru¬
migerulum. rabulam. uafrum tantũ ad detͣhendum: qͥ ꝑ trabẽ
oculi sui festucã alterius nitatur eruere concionari aduersum
me. & libros quos contra iouinianum scͥpsi caninodente rodere
lacerare. conuellere. Hunc dialeticum urbis ur̃e & plautine fami¬
lie columen non legisse quidem Iͨa euiit oꝑ ei ac arystotilis. ñ

Expanded text:
el diuitem. L. AD DOMNIONEM. Litterae tuae et amorem sonant pariter et querellam: amorem tuum, quo sedulo monens etiam, quae tuta in nobis sunt, pertimescis; querellam eorum, qui non amant et quaerentes occasionem in peccatis garriunt aduersus fratrem suum et contra filium matris suae ponunt scandalum. scribis eos, immo nescio quem de triuio, de competis, de plateis circumforanum monachum rumigerulum, rabulam, uafrum tantum ad detrahendum, qui per trabem oculi sui festucam alterius nititur eruere, contionari aduersum me et libros, quos contra Iouinianum scripsi, canino dente rodere, lacerare, conuellere; hunc, dialecticum urbis uestrae et Plautinae familiae columen, non legisse quidem xanjifoptai; Aristotelis, n
Abbreviated transcription (Latin):
lus & barnabas in eccłiis gentium ut collecte fiant ꝑ pͥmam sabba¬
ti. Et hanc ipsam oblationem non ꝑ alios sed ꝑ se deferre festinãt
his qui suas ꝓ xp̃o amisere substantias. qui ꝑsecutiones passi sunt
qui dixerunt patri suo & matri. uxoribus & liberis. non notumꝰ
uos. Hii impleuerunt uoluntatem dei patris & audierunt dic̃ẽ¬
tem dñm saluatorem: mater mea & fratres mei hi sunt qui fa¬
ciunt uoluntatem patris mei. Et hoc dicimus. non quo in pati¬
peres iudeos siue gentiles & omnino cuĩlibet gentis sint pauꝑes¬

Expanded text:
lus et Barnabas in ecclesiis gentium, ut collectae fiant per primam sabbalus et Barnabas in ecclesiis gentium, ut collectae fiant per primam sabbati, et hanc ipsam oblationem non per alios, sed per se deferre festinant his, qui suas pro Christo amisere substantias, qui persecutiones passi sunt, qui dixerunt patri suo et matri, uxoribus et liberis: non nouimus uos. hi lmpleuerunt uoluntatem dei et audierunt dicentem dominum saluatorem: mater mea et fratres mei hi sunt, qui faciunt uoluntatem patris mei. et haec dicimus, non quo in pauperes Iudaeos siue gentiles et omnino, cuiuslibet gentis sint paupe
Abbreviated transcription (Latin):
dñm saluatorem. & imitari petrum dicentem. ecce nos omnia nr̃a
dimisimus & secuti sumus te: uade & uende omnia tuia quȩ habes
& da pauꝑibtis. & sequere saluatorem. Non dixit da filiss. da fra¬
tribus.da ꝓpinquiis. quos etiam si haberes. iure his dñs p̃ferret.
s da pauꝑibus immo da xp̃o. qui in pauperibus pascitun. qui ct̃
diues esset ꝑ nobis pauꝑ factus est. qui loquitur in tricesimonono
psalmo. ego autẽ mendicus sum & pauꝑ. dñs sollicitus est ꝓ me.
Statimq quadragesimi psalmi de eo exordium est. Beattis qui in¬
telligit suꝑ egenum & pauꝑem. Intelligentia opus est: ut post in¬
telligentiȩ beatitudinem sciatu quis sit egents & pauꝑ. Non
utiq ille qui mendicitate & pauꝑtate & squalore cooꝑtus est. et
tamen non recedit auitiis sed de quibus apłs loquitur. T̃antum
ut pauꝑum memores essemus. Obquoꝵ refrigeria laborabant pau¬

Expanded text:
dominum saluatorem et imitari Petrum dicentem: ecce nos omnia nostra dominum saluatorem et imitari Petrum dicentem: ecce nos omnia nostra dimisimus et secuti.sumus te, uade et uende omnia tua, quae habes, et da pauperibus et sequere saluatorem. non dixit:\' da filiis, da fratribus, da propin quis\' — quos etiam si haberes, iure his dominus praeferretur — sed \'da pauperibus\', immo da Christo, qui in pauperibus pascitur, qui, cum diues esset, pro nobis pauper factus est, qui loquitur in tricesimo nono psalmo: ego autem mendicus sum et pauper, dominus sollicitus est pro me. statimque quadragesimi de eo exordium est: beatus, qui intellegit super egenum et pauperem. intellegentia opus est et post intellegentiam beatitudine, qui sit egenus et pauper, non utique ille, qui mendicitate et squalore coopertus est et tamen non recedit a uitiis, sed de quibus apostolus loquitur: tantum ut pauperum memores essemus, ob quorum refrigeria laborant Pau
Abbreviated transcription (Latin):
cũ respice qui non habet decorem nec faciem. homo in plagis positas & sci¬
ens ferre infirmitatem. Et quicqd ad ꝓposita respondero: scias me ñ
confidentia respondisse sermonis: sed eiꝰ fide qui pollicitus est. Aꝑios¬
terrogas quom̃ ꝑfectus esse quis possit: & qtomodo uitiere debeat
uidua. que sine liberis derelicta est. Hoc idem & in euangelio legis doc
tor interrogat. Magister. quid faciens uitam et̾nam possidebo: Ctu
respondit dñs. Mandata nosti : Dicit ille. Que : Iħc attẽ dixit.
Non homicidium facies. non adult̾ium. non furtum. non falsum¬
dices testimonium. honora patrem & matrem: & diliges ꝑximum
tuum sicut te ipsum. Et illo dicente. hec omnia feti: dñs intailit
Unum tibi deest. Siuis esse ꝑfectus. uade uende omnia quȩ habes
& da patiꝑibus: & ueni sequere me. Itaq & ego tibi dm̃ nr̃i respõ¬
debo sermonibus. Siuis esse ꝑfecta. & tollere crticẽ tuam & sequi

Expanded text:
eum recipe, qui non habet decorem nec faciem, homo in plagis positus et scieum recipe, qui non habet decorem nec faciem, homo in plagis positus et sciens ferre infirmitatem, et quicquid ad proposita respondero, scias me non confidentia respondisse sermonis, sed eiterrogas, quomodo perfectus esse quis possit, et quomodo vivere debeat vidua, quae sine liberis derelicta est. Hoc idem in Evangelio Legis Dotor interrogat: magister, quid faciens uitam aeternam possidebo? cui respondit dominus: mandata nosti? dicit illi: quae? Iesus autem dixit: non homicidium facies, non adulterium, non furtum, non falsum testimonium dices; honora patrem et matrem et diliges proximum tuum sicut te ipsum. et illo dicente: \'haec omnia feci\' \' dominus intulit: unum tibi deest. si uis esse perfectus, uade, uende omnia, quae habes, et da pauperibus et ueni, sequere me. itaque et ego tibi domini nostri respondebo sermonibus: si uis esse perfecta et tollere crucem tuam et sequi
Abbreviated transcription (Latin):
enuementem in hunc mundum. & stat meditis credentium qui
in nomine eiꝰ fuerint congregati. Vnde libere ꝓfiteor. nec qͥstũ
supbie ꝑtimesco. me scribere tibi non in doctis humane saplentiȩ
uerbis quam deus destruturus est sed in uerbis fidei spualibus
sp̃tialia comparantem: ut ab yssus ueteris testamenti inuocet abys¬
sum euangelicam in uoce cataractarum. id est ꝓphetarum & apłõꝵ
suorum. & ueritas dñi ꝑueniat usq ad nubes. quibus mandatũs
est ne suꝑ incredulum israhel imbrem pluerent. sed ut rig̾arẽtꝰ
artia gentilium & torrentem spinarum ac mare mortuum dul¬
corarent. Ora igitur ut uerus helyseus steriles in me & mortuas
aquas uiuificet. & apłorum sale quibus dixerat uos estis sal terrȩ
meum pectasculum condiat. quia onine sacrifitium quod absq
sale est dño non offertur. Nec fulgore scłaris eloquentiȩ delec¬
teris. quam uidit iħe quasi fulgur cadentem de celo. sed potius

Expanded text:
uenientem in mundum et stat medius credentium, qui uenientem in mundum et stat medius credentium, qui in nomine 2 eius fuerint congregati. unde libere profiteor - nec dictum superbiae pertimesco - me scribere tibi non in doctis humanae sapientiae uerbis, quam deus destructurus est, sed in uerbis fidei spiritalibus spiritalia conparantem, ut abyssus ueteris testamenti inuocet abyssum euangelicam in uoce cataractarum, id est prophetarum et apostolorum suorum, et ueritas domini perueniat usque ad nubes, quibus mandatum est, ne super incredulum Israhel imbrem pluerent, sed ut rigarent arua gentilium et torrentem spinarum ac mare mortuum dulcorarent. ora igitur, ut uerus Heliseus steriles in me et mortuas aquas uiuificet et apostolorum sale, quibus dixerat: uos estis sal terr a e, meum munusculum condiat, quia omne sacrificium, quod absque sale est, domino non offertur. nec fulgore saecularis eloquentiae delecteris, quam uidit Iesus quasi fulgur cadentem de caelo, sed potius
Abbreviated transcription (Latin):
G̃Nora uultu fidei michi ardore notissuna es: & de extremis gallie
finibus in bedeemmitico rure latitantem ad respondendam ꝑuo¬
cas de sc̃arum questiunculis scripturarum ꝑ hominem dei filusm
meum apodemium cõmonitoriolum dirigens. Quasi uero nonha¬
beas in tua ꝑuuntia disertos uiros & in lege dei ꝑfectos. nisi forte
exꝑimentum magis nr̃i quam doctrinam flagitas. & uis scire
quid de his que ab aliis atidisti nos quoq sentianius. Maiores
tui paterrius atq delphydius. quorum alteꝵ antequã ego
nascerer rethoricam rome docuit. alter me iam adolescentu¬
lo omnes gallias psa uersuq stio illustrauit ingeno. iam dor¬
mientes & taciti me itre reprehendunt: quod nudeam ad styr¬
pem generis sur quippiam musitare. licet concedam eis eloquen-¬
tiȩ magnitudinem &o doctrinam scłãriam litterarum: merito
subtraham scientiã legis dei quam nemo acciꝑe potest. nisi ei
data fuerit a patre laminum. qui illuminat omnẽ hominem

Expanded text:
gnota uultu fidei mihi ardore notissima es. et de extremis Galliae finibus in Bethleemitico rure latitantem ad respondendum prouocas de sanctarum quaestiunculis scripturarum per hominem dei filium meum Apodemium commonitoriolum dirigens, quasi uero non habeas in tua prouincia disertos uiros et in dei lege perfectos, nisi forte experimentum magis nostri quam doctrinam flagitas et uis scire, quid de his, quae ab aliis audisti, nos quoque sentiamus. maiores tui Patera atque Delphidius, quorum alter, antequam ego nascerer, rhetoricam Romae docuit, alter me iam adulescentulo omnes Gallias prosa uersuque suo inlustrauit ingenio, iam dormientes et taciti me iure reprehendunt, quod audeam ad stirpem generis sui quippiam musitare, licet concedens eis eloquentiae magnitudinem et doctrinam saecularium litterarum merito subtraham scientiam legis dei, quam nemo accipere potest, nisi ei data fuerit a patre luminum, qui inluminat omnem hominem
Abbreviated transcription (Latin):
michi deest. ur̃o texatur eloquio. Prudentes estis & eruditi
& de canina ut ait apyus facundia ad xp̃i disertitudinem
transinigrasti. Nec magno michi apud uos labore opus est: qd¬
phylosophum quendam insuadendo rustico esse ꝑpessum narrãt
fabulȩ. lix dum dimidium inquit dixeram:iam utellexerat.
Itaq & ego tempore coartatus singuloram uobis qui in sacram
scripturam cõmentariolos reliquerunt sententias ꝓtuli. & ad
uerbum pleraq interpretatus sum. ut & mȩ liberem questio¬
ne. & uobis ueterum tractatorum mittatu auctoritas: qui in
ligendis singulis ac probandis non mȩȩ uoluntati. sed ur̃o ad

Expanded text:
mihi deest, vestro texatur eloquio. Prudentes estis, et eruditi, mihi deest, vestro texatur eloquio. Prudentes estis, et eruditi, et de canina, ut ait Appius, facundia, ad Christi disertitudinem trasmigrastis. Nec magno miphilosophorum quendam in suadendo rustico esse perpessum narrant fabulae: uixdum dimidium, inquit, dixeram, iam intellexerat. itaque et ego tempore coartatus singulorum uobis, qui in sacram scripturam commentariolos reliquerunt, sententias protuli et ad uerbum pleraque interpretatus sum, ut et me liberem quaestione et nobis ueterum tractatorum mittatur auctoritas, quo in legendis singulis ac probandis non meae uoluntati, sed uestro ad
Abbreviated transcription (Latin):
N ipso iam ꝓfectionis articulo sancti fratris nr̃i syfinnis qui
ur̃a michi scripta detulerat hec qualiacumq sunt dictare
compellor: nec possum ur̃am celare prudentiam. Et obsecro
ne hoc dictum referatis ad gloriam. quin potius ad plenam
necessittidinem dum ita uobis quasi michi loquor. Multas scoͣꝵ
fratrum ac sororum de ur̃a ꝓuintia ad me detulit questio-¬
nes. ad quas usq ad diem epyphaniorum largissimo spatio me
responsurum putabam. Cumq furtiuis noctium lucubracuun¬
culis ad plerasq dictarem. & expletis aliis me ad ur̃am qua¬
si ad difficillimam reseruarem: suibito suꝑuenit. asserens se
ilico ꝓfecttrum. Cumq eum rogarem ut differret iteR. li¬
berẽ michi cepit famem obtendere. monasteriorum egypti
necessitates. nyli non plenas aquas. multorum inedram. ut
ꝓpe offensa esset in dñm: illum ultra uelle retinere. Itaq
subꝰ temen & substemina litiaq & tͣelas: que michi ad ur̃am
tunicam paraueram uobis in confecta transmisi. ut quicqͥd

Expanded text:
n ipso jam profectionis articulo sancti fratris nostri Sisinnii, qui vestra mihi scripta detulerat, haec, qualiacumque sunt, dictare compellor, nec possum vestram celare prudentiam, sed obsecro ne hoc dictum referatis ad gloriam, quin potius ad plenam necessitudinem, dum ita vobis, quasi mihi loquor. Multas sanctorum fratrum, ac sororum de vestra provincia ad me detulit quaestiones, ad quas usque ad diem Epiphaniorum, largissimo spatio me responsurum putabam. Cumque furtivis noctium lucubratiunculis ad plerasque dictarem; et expletis aliis, me ad vestram quasi ad difficillimam reservarem, subito supervenit, asserens se illico profecturum. Cumque eum rogarem ut differret iter, Libyae mihi coepit famem obtendere, monasteriorum Aegypti necessitates, Nili non plenas aquas, multorum inediam, 800 ut prope offensa esset in Dominum, illum ultra velle retinere. Itaque sub tegmen et stamina, liciaque, et telas, quae mihi ad vestram tunicam paraveram, vobis inconfecta transmisi, ut quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
uent᷑. Alii ex hoc loco triplicem in homine uolunt afsirmare subst.¬
tiam. sp̃c: quo sentimus. anime. qua uiuimus. corporis. quo incedimꝰ.
Sunt qui ex anima tantum & corpore subfistere hominem difseren-¬
tes: sp̃m in eo tercium non substantiam uelint intelligi. s effitientiã.
ꝑ quã & mens in nob̃ & sensus & cogitatio & animus appellantur. &
utiq ñfunt tot substantiȩ quot nomina. Cumq illud eis oppositũ
dicentes eam in hebraico non haberi. Nos autẽ inp̃senti loco ut supra
diximus sp̃m qui cum anima & corpore integer conseruatur. non
substantiam sp̃c sc̃i quȩ non potest interire. s gratias eius donationes.¬
q accipimus. quȩ nr̃a uel uirtute uel uitio & accendunt᷑ & extin-¬
gunt᷑ in nobis bonis¬

Expanded text:
uentur. alii ex hoc loco triplicem in homine uolunt adfirmare substauentur. alii ex hoc loco triplicem in homine uolunt adfirmare substantiam: spiritus, quo sentimus, animae, qua uiuimus, corporis, quo incedimus. sunt, qui ex anima tantum et corpore subsistere hominem disserentes spiritum in eo tertium, non substantiam uelint intellegi, sed efficientiam, per quam et mens in nobis et sensus et cogitatio et animus appellatur, et utique non sunt tot substantiae, quot nomina. cumque illud eis\' oppositunon recipiunt dicentes eam in Hebraico non haberi. nos autem in praesenti loco, ut supra diximus, spiritum, qui cum anima et corpore integer conseruatur, non substantiam spiritus sancti, quae non potest interire, sed gratias eius donationesque accipimus, quae nostra uel uirtute uel uitio et accenduntur et extinguntur in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
pondeas uerba ueritatis bis qͥ ꝓponunt tibi. Triplex in corde nr̃o des¬
criptio & regula scripturarum est. Prima. ut intelligamus eam uix¬
ta hystoriam: scdã. iuxta tropologiam. t̾cia. uyxta intelligentiã sp̃ua¬
lem. In hystoria ordo eorum quȩ scͥpta sunt seruatur. in tropologia
de littera ad maiora consurgimus. & qͥcqͥd in pͥori poplõ carnaliter
factũ est. uixta moralem int̾pretam᷑ loct̃. & ad aĩȩ nr̃ȩ emolum̃ta
contiertimus. In sp̃uali t ͥeuͭ pia. ad sublimiora transimus. t̾rena dimit¬
timus. de futurorum beatitudine & celestibus disputamus. ut p̃sentis
uitȩ meditatio. umbra sit future beatitudinis. Quos tales xp̃c inue¬
nerit. ut & corpore & anima & sp̃u integri conseruẽt᷑: & ꝑfectam
habeant triplicis in se scientiȩ ueritatem. hos sua pace sc̃ificabit. & fa¬
ciet esse ꝑfectos. Multi simpliciter hunc locum de resurrectione in-¬
telligunt: ut & sp̃c & anima & corptis in aduentu dñi integra conser¬

Expanded text:
pondeas uerba ueritatis his, qui proponunt tibi. triplex in corde nostro descriptio et regula scripturarum est: prima, ut intellegamus eas iuxta historiam, secunda iuxta tropologiam, tertia iuxta intellegentiam spiritalem. in historia eorum, quae scripta sunt, ordo seruatur; in tropologia de littera ad maiora consurgimus et, quicquid in priori populo carnaliter factum est, iuxta moralem interpretamur locum et ad animae nostrae emolumenta conuertimus; in spiritali θεωϩία ad sublimiora transimus, terrena dimittimus, de futurorum beatitudine et caelestibus disputamus, ut praesentis uitae meditatio umbra sit futurae beatitudinis. quos tales Christus inuenerit, ut et corpore et anima et spiritu integri conseruentur et perfectam habeant triplicis in se scientiae ueritatem, hos sua pace sanctificabit et faciet esse perfectos. multi simpliciter hunc locum de resurrectione intellegunt, ut et spiritus et anima et corpus in aduentu domini integra conser
Abbreviated transcription (Latin):
dium terbum scribatu ꝑ eth litteram. Hic autẽ in hebraico
uolumine scriptum repperi ꝑ phe. quod elementum magis
ptilsationẽ quam glutinum sonat. Sensusq manifestus. Post res¬
ponsa dm̃. post octauum numerum resurrectionis xp̃i. incipimꝰ
sacramenta pulsare. Prudentem studiosumq lectorem rogatũ
uelim ut sciat me uertere nomina uixta hebraicam ueritatem.
Alioquin in grecis & latinis codicibus p̃teꝵ pauca omnia corrup¬
ta repperimts. Et miror quosdam eruditos & eccłasticos turos ea
uoluisse tranfferre quȩ in hebraico non habenttr. & de male
interp̃tatis fictas explanationes querere. ut inp̃senti dephca
legant ꝑ eo rephcan litteram ponentes ꝑ littera. eo quod res
& daleth paruo apice distingnanto & interp̃tanti curatio¬
nem atq ex inde tropologini similem ꝓsecunt᷑.
Rofecti de dephea. castra metati sunt in halus. Decima¬
Decima mansio

Expanded text:
dium uerbum scribatur per beth litteram; hic autem in Hebraico dium uerbum scribatur per beth litteram; hic autem in Hebraico uolumine scriptum repperi per phe, quod elementum magis pulsationem quam glutinum sonat. sensusque manifestus: post responsa domini, post octauum numerum resurrectionis Christi incipimus sacramenta pulsare. prudentem studiosumque lectorem rogatum uelim, ut sciat me uertere nomina iuxta Hebraicam ueritatem; alioquin in Graecis et Latinis codicibus praeter pauca omnia corrupta repperimus. et miror quosdam eruditos et ecclesiasticos uiros ea uoluisse transferre, quae in Hebraico non habentur, et de male interpretatis fictas explanationes quaerere, ut in praesenti pro Dephca legunt Raphaca litteram ponentes pro littera, eo quod res et daleth paruo apice distinguantur, et interpretantur \'curationem\' atque exinde tropologiam similem prosequuntur. Et profecti de Dephca castra metati sunt in Halus. Decima mansio
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Iamsuph: de qua supradiximus & heremus syn. & depha
& halus & raphydim. de quibus loquemur inconsequentibus.
Syn autem interpretatu rubus uel odium. quorum utrumq
facte ad mysticos intellectus. quod post quã uenerimus ad eũ
locum de quo nobis sit dñs locuturus: grande odium meream᷑
inimici. Tunc uidebimus ardere rubum & non comburi: inflã¬
mari ecclãm ꝑsecutionibus. & eam loquente in illa dño non pe¬
rire. Et nota quod in octaua mansione in qua torcularia nr̃a
funt unde & octauus psalmus hoc titulo p̃notatu: desertũ
capimus rubi quia plures filii deserte magis quam eitis quȩ ba¬
eastra mȩt̾ati funt in dephea. Nona mansio. Hoc no¬
men apud hebreos pyo rca. id est pulsatio dicitur. iuxta
quod dñs ait. Pulsate & aꝑietu uobis. In libro autem he¬
braicorum nominum ad hefionem remissionemq transtulimꝰ:
quod lectorem turbare non debet. nec putet nos dissonantia
scribere. Ibi enim uixta id quod uulgo habetuꝵ edidimtis. si me¬

Expanded text:
s: iam suph, de qua supra diximus, et heremus Sin et Dephca et Halus et Raphidim, de quibus loquemur in consequentibus. Sm autem interpretatur rubus uel odium, quorum utrumque facit ad mysticos intellectus, quod, postquam uenerimus ad eum locum, de quo nobis sit dominus locuturus, grande odium mereamur inimici. tunc uidebimus ardere rubum et non comburi, inflammari ecclesiam persecutionibus et eam loquente in illa domino non perire. et nota, quod in octaua mansione, in qua torcularia nostra sunt, unde et octauus psalmus hoc titulo praenotatur, desertum capimus rubi, quia plures filii desertae.magis quam eius, quae hacastra metati sunt in Dephca. Nona mansio. hoc nomen apud Hebraeos κροῦσμα, id est pulsatio, dicitur, iuxta quod et dominus ait: pulsate et aperietur uobis. in libro autem Hebraicorum Nominum \'adhaesionem remissionemque\' transtulimus, quod lectorem turbare non debet. nec putet nos dissonantia scribere; ibi enim iuxta id, quod uulgo habetur, edidimus, si me
Abbreviated transcription (Latin):
fide. Iacebat quondam paralytictis in lectalo. & sic erat cunctis artu¬
bus dissolitus. ut nec pedes ad ingrediendum nec manus mouere.
posset ad precandum: & tamen ꝑfertur ab aliis & restituituꝵ pristi¬
ne sanitati. ut portaret lectulum: qui dudum a lectulo portabatur.
Et te igitur absentem corpore presentem fide offert conserua tua
dño saluatori: & dicit cum chananea. filia mea male uexatuꝵ a demo¬
nio. Recte enim appellabo anuam tuam filiam anime eius quȩ serꝰ
nescit diuersitatem: quia tẽ quasi partulum atq lactantem. & nec¬
dum ualentem sumere solidos cibos. inuitat ad lac infantie & nutͥ¬
cis tibi alimenta der onstrat: ut possis dicere cum ꝓpheta. Erraui
sicut ouis ꝑdita: quere seruum tuum. quia mandata tua ñ fũ oblitꝰ.

Expanded text:
fide. iacebat quondam paralyticus in lectulo et sic erat cunctis artubus dissolutus, ut nec pedes ad ingrediendum nec manus mouere posset ad precandum; et tamen offertur ab aliis et restituitur pristinae sanitati, ut portaret lectu- lum, qui dudum a lectulo portabatur. et te igitur absentem corpore, praesentem fide offert conserua tua domino saluatori et dicit cum Chananaea: filia mea male uexatur daemon i o. recte enim appellabo animam tuam filiam animae eius, quae sexus nescit diuersitatem, quia te quasi paruulum atque lactantem et necdum ualentem sumere solidos cibos inuitat ad lac infantiae et nutricis tibi alimenta demonstrat, ut possis dicere cum propheta: erraui sicut ouis perdita; quaere seruum tuum, quoniam mandata tua non sum oblitus.
Abbreviated transcription (Latin):
xrimus de herba feni: nunc dicamus de ligno fructuo¬
so faciente fruictum scdm gentis ctuꝰ semen fit in ipso.
Dixit & facta sunt & subito ut supra floribus herbartmq
uiriditatibus. ita hic nemoribus terta uestita est. Conctir¬
rerunt arbores consurrȩxere silue: tier tices repente. montiã
fronduerunt. Hinc pyntis. hinc cypressus in alta se extcile-¬
runt cacuimina. cedry & piceẽ contienerunt. Abies quoq
non contenta terrenis radicibus. atq aerio uertice: eniam
etiam fluctibus certãttira processit. Nec non & laurus
assurgens odorem fitum dedit: nunquã suo exuenda uela¬
mine. Ulmbrose quoq ilices uerticem ꝓtulerunt: inhor¬
rentem comam hybernis quoq temporibus seruature. Hoc
enim in singłis pͥuilegium natira tentut in religuum.
quod subiectum mundi nascentis accepit: & inde manet
sua ilicibus prerogatua. manet cypressis ut nulli uenti
eas crinis sin honore despolient. De Rosa.

Expanded text:
ximus de herba faeni, nunc dicamus de ligno fructuoso faciente fructum secundum genus, cuius semen eius in ipso. dixit et facta sunt et subito ut supra floribus herbarumque uiriditatibus ita hic nemoribus terra uestita est. concurrerunt arbores, consurrexerunt siluae, uertices repente montium fronduerunt. hinc pjnuspinus, hinc cypressus in alta se extulerunt cacumina, caedri et piceae conuenerunt. abies quoque non contenta terrenis radicibus atque aerio uertice etiam etiam fluctibus certatura processit. Nec non et laurus assurgens odorem suum dedit numquam suo exuenda velamine. Umbrosae quoque ilices verticem protulerunt, inhorrentem comam hibernis quoque temporibus servaturae. Hoc enim in singulis privilegium natura denuit in reliquum, quod sub ictu mundi surgentis accepit: et inde manet sua ilicibus praerogativa, manet cupressibus, ut nulli venti eas crinis sui honore despolient. 48.
Abbreviated transcription (Latin):
oucte laxos casses suspendit in foribus. sapientie ñ reli¬
quit immimem. si ipse mrtatem eqtio dedit & sol¬
uit de ceruice enus formidinem ut exultet in cam¬
ꝑis. & occurrens regibus arrideat odoretur: bellum
eminiis. exercibetur sono tabe: si hec irrationabilia.
pleraq os alia insensibilra tit fentm ut lylia replecit
sue dispositione sapientie: quio dubitamus quod etxã
in echimum contulerit huius gratiam prescientie :
Nichil enim mex ploratum: nichil indissimulattim reli¬
quit. Omnia uidet qui pascit omnia: omnia replet
sapientia qui omnia insapientia fecit ut scriptam
est. Et ideo echintim iusitationis sue exortem non
precermisit. Si etim consioerat & futurorum in¬
format indiche: tua non considerat: Inimo tiero
considerat: sicat testatur eits ditina sapientia di¬
cens. Di respicit uolatiba si pascit illa: nonne pluroᷤ
uos estis illie: Si fenim agri quod hodie ẽ oo cras

Expanded text:
docte laxos casses suspendit in foribus, sapientiae non relidocte laxos casses suspendit in foribus, sapientiae non reliquit immunem; si ipse virtutem equo dedit, et solvit de cervice ejus formidinem, ut exsultet in campo, et occurrens regibus irrideat, 90 odoretur bellum eminus, excitetur sono tubae; si haec irrationabilia pleraque, et alia insensibilia, ut foenum et lilia, replevit suae dispositione sapientiae, quid dubitamus quod etiam in echinum contulerit huius gratiam praescientiae? nihil enim inexploratum, nihil dissimulatum reliquit. omnia uidet qui pascit omnia, omnia replet sapientia qui omnia in sapientia fecit, ut scriptum est. et ideo si echinum uisitationis suae exortem non praetermisit, si eum considerat et futurorum informat indiciis, tua non considerat? immo uero considerat, sicut testatur eius diuina sapientia dicens: si respicit uolatilia, si pascit illa, nonne uos pluris estis illis? si enim faenum agri, quod hodie est et cras
Abbreviated transcription (Latin):
sais liberat uuiribus: sed aheno stabilitum regitur pon¬
dere. Quo inditio naute uelut signum fucure ꝑturbaa¬
tonis capessunt: & sibi precauent ne hos imparatos tuꝑ¬
bom ꝑiustis inueniat. Quti mathematictis. qui astrolo¬
gris. qui ue chaloets potest syderum cursus sic. celi motꝰ
& signa comprehendere: Quo ingenio ista colligit:
quo docꝰtore ꝑcipit: Quis ei fuit tanti interpres au¬
gurii: Depe homines confiisionem aeris uudent.
& sepe falluntur. quod plerumq eam sine. tempesta¬
ta discitiat. echymis non fallitar. echinum sane neqͣ¬
gtiã signa precereunt. Ulnde erigno animali tanta
scientia. ut futura prenintiet: & quo magis in eo nichil
ẽ quło tantam possit habcre pritoentiam : Credo qd
tit miremur si pascit uolatilia. si parauit corius escam.
ꝑtisti enim eorum ad dñm clamant. si intilieribus de¬
dit cexture sapientiam. si araneam que subtiliter ac

Expanded text:
is se librat viribus, sed alienae stabilitatis regitur ponis se librat viribus, sed alienae stabilitatis regitur pondere. Quo indicio nautae velut signum futurae perturbationis capessunt, et sibi praecavent, ne eos imparatos turbo improvisus inveniat. Qui mathematicus, qui astrologus, quive Chaldaeus sic potest siderum cursus, hos coeli motus et signa comprehendere? Quo ingenio ista collegit? Quo doctore percepit? Quis ei fuit tanti interpres augurii? Saepe homines confusionem aeris vident, et saepe falluntur, quod plerumque eam sine tempestate discutiat. Echinus non fallitur, echinum sua nequaquam signa praetereunt. 25. Unde exiguo animali tanta scientia, ut futura praenuntiet? Quo magis in eo nihil est, quo tantam possit habere prudentiam, crede quod  vestit, ut miremur; si pascit volatilia; si paravit corvo escam, pulli enim ejus ad Dominum clamant; si mulieribus dedit texturae sapientiam; si araneam, quae tam subtiliter ac
Abbreviated transcription (Latin):
innocentie sue bona habens. Insidiari nescit alienis.
nec auaricie facibus m ardescit. cui lucrum omne ad
uirtutem dispendim est. ad cupiditatem incendiũ.
Et ideo beata est si bona sua nouerit cum tieritate
patꝑtas. &. omnibus preferenda thesatris: quia me¬
lius est exigutim cum dei timore quam thesatiri mag¬
n sine timore. Quantum est enim quod hominem alat :
Atit si queris quod etiam aliis abundet ad gratiam:
id quoq non multum est. Melior est enim hospitalitas
in holeribus cum gratia: quam uitulorum pinguitm
p̃paratio cum discordia. Utamitr ergo ingenio ad que¬
rendam gratiam & salutem tuendam: non ad alienã
cutunscribendam innocentiam. Licet nobis ut exem
tis ac tranquillitatis nuntus solet esse nauigantibus.
Deniq cum ꝓcellam uentorum presenserit: calcalum
tialidum arripit. eumq uelat saburram uebit. & tan¬
ꝙͣ anchoram trahit. ne excutiatur stuctibus. Itaq ñ se

Expanded text:
innocentiae. sua bona adtonita insidiari nescit alienis innocentiae. sua bona adtonita insidiari nescit alienis nec auaritiae facibus inardescit. cui lucrum omne ad uirtutem dispendium est, ad cupiditatem incendium. et ideo beata est, si bona sua nouerit, cum ueritate paupertas et omnibus praeferenda thensauris, quia melius est exiguum datum cum dei timore quam thensauri magni sine timore. quantum est enim quod hominem alat? aut si quaeris quod etiam aliis abundet ad gratiam, id quoque non multum est; melior est enim hospitalitas m holeribus cum gratia quam uitulorum pinguium praeparatio cum discordia. utamur ergo ingenio ad quaerendam gratiam et salutem tuendam, non ad alienam circumscribendam exemplum. licet nobis uti exemptis aut diuersisque adountius solet esse nauigantibus. denique cum procellam uentorum praesenserit, calculum ualidum arripit eumque uelut saburram uehit et tamquam ancoram trahit, ne excutiatur st
Abbreviated transcription (Latin):
ualle diffridit & ideo cassa omnia temptamenta st̃
cancri. quia apire clausum ostreum nulla intialet
& perictlosum est si chelam enis includat: ad argum̃¬
ta confugit. & insidias noua fratide molitur. Itaq quia
omina genera delectatione. mulcentur: explorat si
quando ostreum remotis in locis ab omni uento. con¬
tra solis radios dipticum illud sium aperiat. & rese-¬
ret claustra testarum ut libero aere usceris sui tio¬
luptatem quandam capiat. Et tunc clauctilo cal¬
culum immittens impedit conclisionem ostrei: ac
si aꝑta claustra repiens tato inserit chelas. iusceraq¬
interna depascit. Sic igitur homines uitiosi funt¬
qui cancri usri in aliene ustm circumscriptionis irre¬
punt. & infirmitatẽ ꝓprie uirctitis astti quodam
suiffulciunt. fratri dolos necꝰtunt. & alterius pascunt᷑
erumpna. Quautẽ ꝓpriis esto contentus: & aliena
te dampna non pascant. Bontis ẽ cibus simplicitas:¬

Expanded text:
valle diffundit; et ideo cassa omnia tentamenta sunt valle diffundit; et ideo cassa omnia tentamenta sunt cancri, quia aperire clausum ostreum nulla vi potest: et periculosum est si chelam ejus includat, ad argumenta confugit, et insidias nova fraude molitur. Itaque quia omnia genera delectatione mulcentur, explorat si quando ostreum remotis in locis ab omni vento contra solis radios diptychum illud suum aperiat, et reseret claustra testarum; ut libero aere visceris sui voluptatem quamdam capiat: et tunc clanculo calculum immitens, impedit conclusionem ostrei; ac sic aperta claustra reperiens, tuto inserit chelas, visceraquinterna depascitur. 89 Sunt ergo homines, qui canqui cancri usu in alienae usum circumscriptionis irrepant, et infirmitatem propriae virtutis astu quodam suffulciant, fratri dolum nectant, et alterius pascantur aerumna. Tu autem propriis esto contentus, et aliena te dam
Abbreviated transcription (Latin):
sibi credant eoq citius labantur dam declinare
non norunt nec cauere quod noceat. dum grauior sit
& magis noria improbitas. benignitatis obuimbrata
uelamine. Et ideo cauendi sunt qui crines sue frati¬
dis & brachia longe lateq disꝑgunt: uel spetiem indu¬
unt multiformem. Ee isti enim polipi sunt: nextis plu¬
rimos habentes & callidorum ingeniorum uestigia. qͥbꝰ
irretire possint quicquid in scoptilos sue fraudis incid̃it.
Iancer quoq quas cibi gratia Item de eodẽ.¬
prestigias struit: Namq & ipse ostreo delecta¬
tur: & carnis eius eptilum sibi querit.d quia ut
appetens cibi. ita prospitiens est perictili: qm̃ cum dif¬
ficilis est uenatio tunc perictilosa. Difficilis quia te-¬
stis ualidioribus esca interior includitur: nam uelut
muris quibusdam mollitiem carnis precepti impalis
inter pres natura muniuit. quam medio testarum qͦ¬
dam sint concatio nutrit ac foriet. qdo quasi in quadã

Expanded text:
se credant; eoque citius labuntur, dum declinare se credant; eoque citius labuntur, dum declinare non norunt, nec cavere quod noceat, cum gravior sit et magis noxia improbitas benignitatis obumbrata velamine. Et ideo cavendi sunt qui crines suae fraudis, et brachia longe lateque dispergunt, vel speciem induunt multiformem. Et isti enim polypi sunt nexus plurimos habentes, et callidorum ingeniorum vestigia, quibus irretire possint quidquid in scopulos suae fraudis inciderit. Cancer quoque quas cibi gratia praestigias instruit! Namque et ipse ostreo delectatur, et carnis ejus epulum sibi quaerit. Sed quia ut appetens cibi, ita prospiciens est periculi: quoniam cum difficilis est venatio, tum periculosa: difficilis, quia testis validioribus esca interior includitur; nam velut muris quibusdam mollitiem carnis praecepti imperialis interpres natura munivit, quam medio testarum quodam sinu concavo nutrit ac fovet, et quasi in quadam
Abbreviated transcription (Latin):
t quia de astutia cepimus sermonem subtexere.¬
E
qua unusquisq fratrem situm circumuenire &
decipe nititur. & in nouas se fraudes componere. ut
quem inobtinere non potest circunscribet dolo &
fuco quodam artis obducat fraudulentum illtid po¬
lipi ingenitim non preteribo. qui uadoso in litore pe¬
tram nac̾tus affigitur ei. atq eits nebuloso ingeno
colorem subdit & simili spege terga obductus. plari¬
mos pisctum sine ulla suspitione fraudis allapsos.
dum natando non precauent. & saxtim opinantui
cassibus furtiue artis incluoit. & sinti quodam sue
carnis intercipit. Sic spontanea uenit preda. & tali¬
bus capitur argumentis: qualia sunt eorum. qui in¬
genium suum sepe cominutant. & diuiersas nocendi
artes mouent. ut singulorum mentes sensasq per-¬
temptent. cum continentibussi sint continentiam
predicantes. in coitu cempati. tanquam dectii abstu.¬
dio castitatis. & demersi intempantie uolutabris.
ut qui eos audiunt aut uident in cauita facilitate

Expanded text:
Et quia de astutia coepimus sermonem subtexere, qua unusquisque fratrem suum circumvenire et decipere nititur, et in novas se fraudes componere; ut quem vi obtinere non potest, circumscribat dolo, et fuco quodam artis obducat: fraudulentum illud polypi ingenium non praeteribo, qui vadoso in littore petram nactus, affigitur ei, atque ejus nebuloso ingenio colorem subit, et simili specie terga obductus plurimos piscium sine ulla suspicione fraudis allapsos, dum nota non praecavent, et saxum opinantur, cassibus furtivae artis includit, et sinu quodam suae carnis intercipit. Sic spontanea venit praeda, et talibus capitur argumentis, qualia sunt eorum qui ingenium suum saepe commutant, et diversas nocendi artes movent; ut singulorum mentes sensusque pertentent, cum continentibus positi continentiam praedicantes, in coetu intemperantium tamquam devii ab studio castitatis, et demersi intemperantiae volutabris; ut qui eos audiunt aut vident, incauta facilitate
Abbreviated transcription (Latin):
moris infundit. lestinat ad eam que tienentm suum
rescimit ut uypera. que fertur pacto conitinctionis.
ntinere. uenentim. quod etomuerat rursus hatirire.
Adultera enim uipera est. Unde & salomon ait.
quod is qui fuerit temulentus cum ꝑ unum libido
feruere consueuerit. tanquam colubri ictu excendũ᷑.
& tanquam a cornuta diffumditur illi uenentim.
Et ut sepas quia de adułtera dixit: adiecit. Occili tali
cum tderuit ahenam: os tuum loquetar puersa.
Nec quisquam uelut contiaria posuisse nos credat. ut &
ad bontim & ad malum uypere huits exemplo utere¬
mur: cum ad institutionem utrumq ꝓficiat. si eru¬
bescamus aut sidem non exhibere dilecto cui exhi-¬
bet serpens aut relinquentes sc̃a conitigia. lubrica et
nocitura salutaribus preferamts. quod facit qui cum

Expanded text:
moris pueri. festinat ad eam quae uenenum suum moris pueri. festinat ad eam quae uenenum suum resumit ut uipera, quae fertur peracto coniunctionis munere uenenum quod euomuerat rursus haurire ; adultera enim uipera est. unde et Solomon ait quod is qui fuerit temulentus, cum per uinum libido feruere consueuerit, tamquam a colubrae ictu extenditur et tamquam a cornuta diffunditur illi uenenum. et ut scias quia de adultera dixit adiecit: oculi tui cum uiderint alienam, os tuum loquetur peruersa. nec quisquam uelut contraria posuisse nos credat, ut et ad bonum et ad malum uiperae huius exemplo uteremur, cum ad institutionem utrumque proficiat, si erubescamus aut fidem non exhibere dilecto, cui exhibet serpens, aut relinquentes sancta coniugia lubrica et nocitura salutaribus praeferamus, quod facit qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
tionem: cum blanta contux ad caritatem ꝓtiocat. Non
es dñs s maritus: non ancillam sortittis es seqd txorem.
Gubernatorem te deus uoluit esse seruis inferioris: non
ĩpotentem. Redde studio uicem: redde amori gratiam.
Ilypera uienentim suum fuindit: tu non potes duritiã
mentis deponere: S habes naturalem rigorem. De¬
bes temperare eum contemplatione comugii. retierentu
thorum: nolite insidiari aliene coptile. Grane ẽ aduilte¬
rium: & nature inutria. Duos pͥmum deuis fecit adqm
& etiam. hoc est uirum & uxorem. & txorem de ttro
hoc est de costa adam: & iuilit ambos esse in tino cor
docet murene & uypere. non uire generis s ardore.
libidinis expetitus amplexus. Discite ouiri. quu alie¬
nam ꝑmolere querit uxorem cuitis serpentis sibi adscire¬
cupiat cupiat contubernium. cui etiam ipse comparã
dus serpenti sit. festinat ad utꝑam ꝗtie se in gremio
uiri non directo tramite ueritatis s lubrico decrii a¬

Expanded text:
tionem, cum blanda conjux ad charitatem provocat. Non tionem, cum blanda conjux ad charitatem provocat. Non es dominus, sed maritus: non ancillam sortitus es, sed uxorem. Gubernatorem te Deus voluit esse sexus inferioris, non praepotentem. Redde studio vicem, redde amori gratiam. uipera uenenum suum fundit: tu non potes duritiam mentis deponere? sed habes naturalem rigorem: debes temperare eum contemplatione coniugii et reuerenttorum, nolite insidiari alienae copulae. graue est adulterium, naturae iniuria est. duos primum deus fecit, Adam et Euam, hoc est uirum et uxorem, et uxorem de uiro, hoc est de costa Adam et iussit ambos esse in uno corpodocet muraenae et uiperae non iure generis, sed ardore libidinis expetitus amplexus. discite, uiri, qui alienam permolere quaerit uxorem cuius uidetur sibi asciscere cupiat contubernium, cui etiam comparandus ipse serpenti sit. festinat ad uiperam, quae se in gremium uiri non directo tramite ueritatis, sed lubrico deuii a
Abbreviated transcription (Latin):
frequenter est eligendus: Comparem suum & bos reqͥ¬
rit: & equus diligit. Et si mutecur alius: trahere nigã
nescit compar alterius. & se non cotum putat. Oti itiga¬
lem repudias tuum: &sepe putas mutandum : Et si
causam quasi cognitam pudoris exequeris initria. Uliꝑa
absentem requirit: absentem nocat & blando ꝓuocat si f¬
bilo: atq tibi qlientare comparem senserit ueuentum e¬
uiomit. reuerentiam marito deferens. terecimn data nup.¬
tialem gratiam. Qu mulier. aotiementem de longuiq̃
maritum contumeliĩs repesbis. Ulipera ad mare prospes¬
tat. ex plorat iter conigis: tu inuit iisuram utro obstrrus.
tu litiam fomes uenena non rercis. dii comugalis amploᷤ¬
xas tempore dirum uirum existimas. nec ertibescis tup¬
tias. nec reuereris maritum. S etiam tu uir possis
enim sic accipe. depone tumorem cordie: asꝑitatem o¬
rum. Cum tibi sedula ioor occurrit. ꝓpelle indigna

Expanded text:
frequenter est eligendus ? comparem suum et bos requfrequenter est eligendus ? comparem suum et bos requirit et equus diligit et, si mutetur alius, tamen trahere iugum nescit compar alterius et se non totum putat: tu iugalem repudias tuum et putas saepe mutandum et, si causa quasi cognita iniuriam pudoris exsequeris. uipera absentem requirit. absentem uocat et blando proclamat sibilo atque, ubi aduentare comparem senserit, uenenum euomit reuerentiam marito deferens, uerecundata nuptialem gratiam: tu, mulier, aduenientem de longinquo maritum contumeliis repellis. uipera mare prospectat, explorat iter coniugis: tu iniuriis uiam uiro obstruis, tu litium moues uenena, non reicis, tu coniugalis amplexus tempore dirum uirus exaestuas nec erubescis nuptias nec reuereris maritum. Sed etiam tu, uir — possumus etiam sic accipere — depone tumorem cordis, asperitatem morum, cum tibi sedula uxor deferri, propelle indigna