comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ contentionis malũ ł. ĩpudentiã debellatisũt:
lia sternere ȩmuloꝵ: Ibi tam̃ unꝰ e langobardis noĩe.
mimichis. qͥ pat̃ post petͥ foroiuliani ⁊ ursi cene¬
tensis ducũ extitit: solus fortit̃ U uirilit̃ fecit: Is
cũ de equo eiectus eẽt. ⁊ eũ unꝰ e selauis subito iua¬
dens eł manꝰ fime colligasset : ipse manib ligatis
lanceã ab ełdlẽ sclaui dertera ẽt trahens eũ cũ ipsa
ꝑcussit. ⁊ ligatꝰ ꝑ asꝑa se loca deiciens : enasit:
Hȩc ideo uł inaxime in hac posiumꝰ historia ne
Portuo itaq ferdusfo duce hoc mͦ. in eiꝰ lo¬
lo ordinatꝰ ẽ eoruulus Qͥ paneo tẽpore duca¬
tũ tenens. dũ regẽ offendisset : etuuilsis oeulis
Deinceps uͦ pemo ducatũ ꝓmeruit: qͥ fint
hõ ingrniosus. ⁊ utilis patriȩ hic patre genitꝰ
billone. qͥ de bellimo fuerat s s ꝓpt̾ sedicionẽ
quã illic fecerat. in fororuiliũ post ueniens: ibi

Expanded text:
per contentionis malum et inprovidentiam debellati sunt, per contentionis malum et inprovidentiam debellati sunt, lia sternere aemulorum. Ibi tamen unus e Langobardis nomine Munichis, qui pater post Petri Foroiulani et Ursi Cenetensis ducum extitit, solus fortiter et viriliter fecit. Is cum de equo eiectus esset, et eum unus e Sclavis subito invadens eius manus fune conligasset, ipse manibus ligatis lanceam ab eiusdem Sclavi dextera extrahens, eum cum ipsa percussit, et ligatus per aspera se loca deiciens evasit. Haec ideo vel maxime in hac posuimus historia, neMortuo itaque Ferdulfo duce hoc modo, in eius loco ordinatus est Corvolus. Qui pauco tempore ducatum tenens, dum regem offendisset, evulsis oculisDeinceps vero Pemmo ducatum promeruit, qui fuit homo ingeniosus et utilis patriae. Hic patre genitus Billone, qui de Belluno fuerat, sed propter seditionem, quam illuc fecerat, in Forumiuli post veniens, ibi
Abbreviated transcription (Latin):
uocaueris Nũc aut̃ ira dĩ ueniat suꝑ illũ. qͥ poste.
rior e nobis ad hos sclauos accesserit: E hȩc diceñ.
uerso eqͦ ꝑ aspitatẽ montiꝰ unde grauis erat ascensus.
ad castra ꝯtendere cȩpit sclauoꝵ. Ferdulfus uͦ obp¬
briũ dicens. si ñ ipse ꝑ eadẽ difficilia loca suꝑ selauos
irrueret: eũ ꝑ asꝑa leea quęq ⁊ difficilia inuiaq
loca secutuꝰ est: Quẽ suus exercitꝰ turpe. ducens
ducẽ ñ seqͥ. subseqͥ ⁊ ipse cepit: uidentes itaq scla-¬
ui eos ꝑ deuera loca suꝑ se uenire. p̃parauer᷑ se. inrdit᷑:
q̾ magis lapidib ac securibꝰ quã armis contra eõ pug¬
nantes. pene om̃s deiectõ eͥs ꝑemer̃ Sicq uictoriã.
ñ uirib s casu adeptisut̃: Ibi om̃ĩs nobilitã foro¬
iulianoꝵ ꝑiit. ibi ferdusfuᷤ dux cecidit. ibi ⁊ ille qͥ
eũ ꝓuocauerat extinctũ ẽ: Tantiq ibi uiri fõrtẽ

Expanded text:
vocaveris. Nunc autem ira Dei veniatvocaveris. Nunc autem ira Dei veniatrior e nobis ad hos Sclavos accesserit". Et haec dicens, verso equo, per asperitatem montis, unde gravis erat ascensus, ad castra contendere coepit Sclavorum. Ferdulfus vero opprobrium ducens, si non ipse per eadem difficilia loca super Sclavos inruerit, eum per aspera quaeque et difficilia inviaque loca secutus est. Quem suus exercitus, turpe ducens ducem non sequi, subsequi et ipse coepit. Videntes itaque Sclavi eos per devexa loca super se venire, praeparaverunt se viriliter, et magis lapidibus ac securibus quam armis contra eos pugnantes, pene omnes deiectos equis perimerunt. Sicque victoriam non viribus, sed casu adepti sunt. Ibi omnis nobilitas periit Foroiulanorum; ibi Ferdulfus dux cecidit; ibi et ille qui eum provocaverat extinctus est. Tantique ibi viri fortes
Abbreviated transcription (Latin):
reu̾tenti. dux ferdulfus obiuã factus ẽ Quẽ dum
int̃rogaret qͥd de illis latrunculis factũ eẽt: argait
ei. si eiũ nom̃ habebat. eosdẽ fugisse respondit: T̃uc̃
ei ferdulfus indignans. ita locutus ẽ: Quando tu a¬
liqͥd fortit̃ facere poteras. qͥ argait ab arga nom̃ de¬
ductũ habes: Ciu ille maxima stimulatꝰ ira. ut
erat uir fortis: ita respondit: Sic uelit ds̃. ut
ñ antea ego ⁊. tu dux ferdulfe exeamꝰ de hac ui¬
ta: quã cognoscant alii qͥs ex nobis magis ẽ arga
Aduentaret: Qͥ cũ castra insũmo montiꝰ uertice
posiussent. ⁊ pene ex omi parte. difficile eẽt ad
eos accędere. ferdulfus dux cũ erereitu suꝑuenieñ.
opit eundẽ montẽ circũ ire. ut ꝑloca plamora
suꝑ eos posset irruere: Tũc argait de qͦ p̃misimꝰ.
ita ferdulfo dix̃ Mem̃to dux ferdulfe. qͦd me ẽẽ
inertẽ ⁊. initilẽ dixeris: ⁊ iuilgari uerbo arga

Expanded text:
revertenti dux Ferdulfus obviam factus est. Quem dum revertenti dux Ferdulfus obviam factus est. Quem dum interrogaret quid de illis latrunculis factum eei – sic enim nomen habebat –, eosdem fugisse, respondit. Tunc ei Ferdulfus indignans ita locutus est: "Quando tu aliquid fortiter facere poteras, qui Argait ab arga nomen deductum habes?" Cui ille maxima stimulatus ira, ut erat vir fortis, ita respondit: "Sic velit Deus, ut non antea ego et tu, dux Ferdulfe, exeamus de hac vita, quam cognoscant alii, quis adventaret. Qui cum castra in summo montis vertice posuissent, et pene ex omni parte difficile esset ad eos accedere, Ferdulfus dux cum exercitu veniens, coepit eumdem montem circuire, ut per loca planiora super eos posset irruere. Tunc Argaid, de quo praemisimus, ita Ferdulfo dixit: Memento, dux Ferdulfe, quod me esse inertem et inutilem dixeris, et vulgari verbo arga
Abbreviated transcription (Latin):
ei deturpata ẽ: Pari etiã modo ⁊ germana luitprandi
arnulfi filiꝰ qͥ de nomine anchise quondã troiant
credit᷑ appellatus: sub nomine maioris domꝰ gere
ferdulfũ ducatũ suscepit. qͥde partib liguriȩ extitit:
hõ lubricus ⁊ elatus Ꝙ dũ uictoriȩ laudẽ de scla¬
uis habere cupiit. magna sibi ⁊ forouilianiꝰ detͥm̃ta
inuexit: Is p̃mia qͥbꝰdã sclauis dedit. ut exercitum
sclauoꝵ in eandẽ. ꝓiuntiã sua ad ortatione ĩmitterẽt:
Qͦ d ita qͦ effectũ est: Causa autẽ magnȩ in eadẽ
forouiliana ꝓuntia ꝑditionis ista fuit: Irruer̃ la¬
trunculi sclauoꝵ suꝑ greges ⁊ pastores ouiũ quȩ in
eoꝵ uicinia pascebant᷑ ÷ ⁊ de eis p̃das abegerunt:
Subsecutus ẽ hos rector loci illiꝰ. quẽ sculdahis lingua
ꝓpͥa dicunt: uir nobilis. animoq ⁊ uirib potens:
s tam̃ eosdẽ latrunculo asseqͥ ñ potut: Cui exmde

Expanded text:
ei deturpata est. Pari etiam modo et germana Liutprandi ei deturpata est. Pari etiam modo et germana Liutprandi Arnulfi filius, qui de nomine Anschise quondam Troiani creditur appellatus, sub nomine maioris domui gereFerdulfus ducatum suscepit, qui de partibus Liguriae extitit, homo lubricus et elatus. Qui dum victoriae laudem de Sclavis habere cupiit, magna sibi et Foroiulanis detrimenta invexit. Hic praemia quibusdam Sclavis dedit, ut exercitum Sclavorum in eandem provinciam sua adhoQuod ita quoque effectum est. Causa autem magnae in eadem Foro-Julii provincia perditionis ista fuit: irruerunt latrunculi Slavorum super gregem, et pastores ovium, quae in eorum vicinia pascebantur, et de eis praedas abegerunt. Subsecutus est hos rector loci illius, quem sculdahis lingua propria dicunt, vir nobilis, animoque et viribus potens, sed tamen eosdem latrunculos assequi non potuit. Cui exinde
Abbreviated transcription (Latin):
arioꝵ. ducẽ: ⁊ fuit cũ eo ꝑ annos nouem Exer¬
citꝰ uͦ ariꝑti. insulã in qua asprandꝰ fuerat inuadẽs ⁊
eius oppidũ diruit:
asprandi filiũ oculis pͥuauit ⁊ om̃sq qͥei ꝯsangui¬
nitate iuncti fuerant. diu̾sis modis afflixit:
Minorẽ qͦq asprandi filiũ liutprandũ. in custodia
tenuit: Quẽ qͥa despicabilẽ ꝑsonã ł. adhuc adolescen¬
tulũ eẽ ꝑspex̃. ñ solũ in eiꝰ corpore uindictã aliquã
minime ingessitꝰ s eũ ut ad patrẽ suũ ꝑgeret ab¬
ire ꝑmisit: Qd dei omĩpotentis nutu factũ fuissẽ.
qͥ eũ ad regni gub̃nacła p̃parabat : dubiũ non ẽ. Igit᷑
luitprandꝰ ad patrem suũ in baioariã ꝓfactꝰ. ei de
suo aduentu inestimabile gaudiũ fecit: Uxorẽ
uͦ asprandi theod ͤ ratã noĩe. rex ariꝑtꝰ ꝯp̃hendi fe¬
cit Quȩ cũse uoluntate feminea reginam
futurã eẽ uctaret: naso atq airibꝰ abscisis. decore suȩ: faci¬

Expanded text:
iorum ducem, et fuit cum eo per annos novem. Exercitus vero Ariperti insulam in qua Ansprand fuerat invadens, eius oppidum diruit. Ansprandi filium, oculis privavit omnesque qui ei consanguinitate iuncti fuerant diversis modis afflixit. Minorem quoque Ansprandi filium Liutprandum in custodia tenuit; quem quia despicabilem personam et adhuc adulescentulum esse perspexit, non solum in eius corpore vindictam aliquam minime ingessit, sed eum, ut ad patrem suum pergeret, abire permisit. Quod Dei omnipotentis nutu factum fuisse, qui eum ad regni gubernacula praeparabat, dubium non est. Igitur Liutprand ad patrem suum in Baioariam profectus, ei de suo adventu inaestimabile gaudium fecit. Uxorem vero Ansprandi Theodoradam nomine rex Aripert conprehendi fecit. Quae cum se voluntate feminea reginam futuram esse iactaret, naso atque auribus abscisis, decore suae faci
Abbreviated transcription (Latin):
sagax pius ad modum ⁊ pacis amator. belli pre¬
potens. delinquentibus clemens. castus. pudicus.
orator ꝑuigil. elemosinis largus. latterarũ qͥdem
ignarus. s philosophis equandus: nutritor gen¬
tis. legum augmentator: Hic in initio regnisui.
baioariorum plurima castra cepit: plus semꝑ
orationibus quam armis fidens. maxima cura
francorum pacem auariumq custodiens:¬

Expanded text:
sagax, pius admodum et pacis amator, belli praesagax, pius admodum et pacis amator, belli praepotens, delinquentibus clemens, castus, pudicus, orator pervigil, elemosinis largus, litterarum quidem ignarus, sed philosophis aequandus, nutritor gentis, legum augmentator. Hic initio regni sui Baioariorum plurima castra cepit, plus semper orationibus quam armis fidens, maxima semper cura Francorum Avarumque pacem custodiens
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ patrabat. p̃sago etiam spũ multa quȩ erant
uentura prȩ dixit: Eo quoq tempore floruit
inta uł actibꝰ tiemensis eccłȩ ep̃s petrus Qui
quia regis erat consanguineus. ab ariperto
quondã rege apud spoletiũ exilio fuerat retru¬
sus huic beati martyris sauini eccłam frequen¬
tanti. idem uenerabilis martyr p̾nunciauit.
qͦd ep̃s apud ticinum futurus eẽt Quod postea
saumo in solo ꝓpͥo apud eandem urbem constru¬
xit: hic inter reliquas optimȩ uitȩ quas habuit
uirtutes etiam uirginitatis flore decoratu̾ enitu-¬
it: Cuius nos aliqͦd miraculũ quod posteriore
tempore gestum est. in loco proprio ponemus:
At uero liutprandus postquam triginta ⁊ ino
anno septemq mensibus regnum obtinuit.
iam ȩtate maturus. huius uitȩ cursum exple¬
uit: corpusq eius in basilica beati adrian mar-¬
tyris ubi ⁊ eius genitor requiescit sepultum
est fuit autem uir multȩ sapientiȩ. consilio

Expanded text:
quae patrabat praesago etiam spiritu multa quae erant quae patrabat praesago etiam spiritu multa quae erant ventura praedixit. Eo quoque tempore floruit vita, vel actibus, Ticinensis Ecclesiae episcopus Petrus, qui quia regis erat consanguineus, ab Ariperto quondam rege apud Spoletum exsilio fuerat retrusus. Huic beati martyris Sabini ecclesiam frequentanti isdem venerabilis martyr praenuntiavit, quod episcopus apud Ticinum futurus esset. Qui postea,Sabino, in solo proprio, apud eamdem civitatem construxit. Hic inter reliquas optimae vitae quas habuit virtutes, etiam virginitatis flore decoratus enituit. Cujus nos aliquod miraculum, quod posteriori tempore gestum est, in loco proprio ponemus. At vero Liutprandus, poannis septemque mensibus regnum optenuit, iam aetate maturus huius vitae cursum explevit; corpusque eius in basilica beati Adriani martyris, ubi et eius genitor requiescit, sepultum est. Fuit autem vir multae sapientiae, consilio
Abbreviated transcription (Latin):
isset. unus ex eis comitibꝰ ceruũ sagitta ꝑcutere nisus.
etusdẽ regis nepotẽ hoc ẽ sororis eiꝰ filiũ. aufusum no¬
mine. nolens sauciauit: Quod rex cernens. ualde emim
eundem puerum amabat : cum lacrimis eiꝰ incõmodũ
lam̃taricepit Statimq unum e suis equitem misit.
qͥ ad urũ dĩ baio dolinum curreret eũq peteret ut
ꝓ iuta eiusdem pueri xp̃õ supplicaret: Qui cũ ad
seruũ dĩ ꝑgeret puer defunctus est: Qui xp̃i fa¬
mulus adse ꝑuenienti. ita dixit: Scio quã ob eau¬
sam ueneris. s illud qͦd postulare missus es iam
fieri ñ potest. qͥa puer ille: defunctus est: Quo d
cumis qͥ missus fuerat regi qͦd aseruo dei audierat
renunciasset. rex licet doluerit qͦd effectũ suppli-¬
cationis suȩ habere ñ potuit. tam̃ quia uir dñi
uit: huic qͦq ñ dissumilis apud ueronensem cu¬
tatem teudelapius nomine fuit. qͥmt̃ mranda

Expanded text:
isset, unus ex eius comitibus cervum sagitta percutere nisus, isset, unus ex eius comitibus cervum sagitta percutere nisus, eiusdem regis nepotem, hoc est sororis eius filium, Aufusum nomine, nolens sauciavit. Quod rex cernens–valde enim eundem puerum amabat – cum lacrimis eius incommodum lamentari coepit statimque unum e suis equitem misit, qui ad virum Dei Baodolinum curreret eumque peteret, ut pro vita eiusdem pueri Christum supplicaret. Qui cum ad servum Dei pergeret, puer defunctus est. Cui Christi famulus ad se pervenienti ita dixit: 'Scio, quam ob causam veneris; sed illud quod postulare missus es iam fieri non potest, quia puer ille defunctus est'. Quod cum his qui missus fuerat regi quod a servo Dei audierat renuntiasset, rex, licet doluerit, quod effectum supplicationis suae habere non potuit, tamen quia vir Domini vit. Huic quoque non dissimilis apud Veronensem civitatem Theudelapius nomine fuit, qui inter miranda
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd foraꝰ muroꝰ ticinensiꝰ cuitatiꝰ sitũ ẽ U cęlu aureũ appellat᷑ :
institut:. In sũma qͦ bardomꝰ alpe. monasteriũ qͦͥd bȩcer¬
tũ dicit᷑ ȩdificauit: In olonna nichilominꝰ suo ꝓastio. mero
oꝑe in honore sc̃ĩ mastasii martyris. xp̃o domiciliũ statuit:
In qͦ ⁊ monasteriũ fecit Pri etiã modo. multa ꝑloca sin-¬
gula diuina tẽpla instituit: Intrasuũ qͦ palatiũ oraculũ
dnĩ salriatoris edificaiit. ⁊. qͦd nulli alii reges habuerant.
sacerdotes ⁊ cdericos institiqt. qͥ ei cotidie diuina officia
decantarent: huiꝰ regis tẽporib fuit in loco cuiforũ
nom̃ ẽ uixta fluuũ tanarũ uir mirȩ scitatis baiodolinꝰ
nomine. qͥ multis miraculis xͥ grã suffragante. refulsit:
Qͥ sepe futura p̃dixit. absentia qͦq quasi p̃sentia nuntia¬
uit: Pemiq dũ rex luntprandus in urbẽ siluã uenatũ

Expanded text:
quod foras muros Ticinensis civitatis situm est et Coelum Aureum appellatur, quod foras muros Ticinensis civitatis situm est et Coelum Aureum appellatur, instituit. In summa quoque Bardonis Alpe monasterium quod Bercetum dicitur aedificavit. In Olonna nihilominus suo proastio miro opere in honore sancti Anastasii martyris Christi domicilium statuit, in quo et monasterium fecit. Pari etiam modo multa per loca singula divina templa instituit. Intra suum quoque palatium oraculum domini Salvatoris aedificavit, et quod nulli alii reges habuerant, sacerdotes et clericos instituit, qui ei cotidie divina officia decantarent. Huius regis temporibus fuit in loco cui Forum nomen est, iuxta fluvium Tanarum, vir mirae sanctitatis Baodolinus nomine, qui multis miraculis, Christi gratia suffragante, refulsit. Qui saepe futura praedixit, absentia quoque quasi praesentia nuntiavit. Denique cum rex Liutprand in Urbem silvam venatum
Abbreviated transcription (Latin):
uenit: Quẽ ratchis subito ꝑcutiens eqͥ deicit. Cũq eũ eiꝰ so
cũ ꝑimere uelent. eũ pietate solta fugere ꝑmisit: Qui
manibꝰ pedib q reptans. siluã ingressũeuasit: Suꝑ anstufũ
siubito ad eũconui̾sus uita pͥuotũ post sociũ mersit
catu erpulit: eũq dericũ fecit: Cuiꝰ inlocũ asprandũ¬
descalcũ audito eiꝰ aduentu. nauẽ conscendere atq in
grociq̃ fugere molitꝰ ẽ: Q postquã uxorẽ ⁊ cunctã supeł¬
lectilẽ suã naui ĩposuisset.⁊. nouissime ipse ascendere uel¬
let. irrientib beneuentamꝰ gisulfi fidelib extinctũ est:
iterũ in loco ꝓpͥo ducẽ constitut. rebq ita cõpositi. suũ
ad palatium remeauit :
Uie glolillimꝰ rex multa in xͥ honore ꝑ singila loca uͥ
degere solebat basilicaᷤ construxit: Hic monasteriũ scĩ petͥ

Expanded text:
venit. Quem Ratchis subito percutiens, equo dejecit. Cumque ejus socii venit. Quem Ratchis subito percutiens, equo dejecit. Cumque ejus socii eum perimere vellent, eum pietate solita fugere permisit. Qui manibus pedibusque reptans silvam ingressus evasit. Super Ahistulfum subito ad eum conversus, vita privatum post socium mersit. catum expulit eumque clericum fecit. Cuius in loco Agiprandutscalcus, auditu eius adventu, navem conscendere atque in Greciam fugere molitus est. Qui postquam uxorem et cuncta supellectilem suam in navi inposuisset et novissime ipse ascendere vellet, inruentibus Beneventanis, Gisulfi fidelibus, extinctus est. iterum in loco proprio ducem constituit. Rebusque ita conpositis, ad um palatium remeavit. Hic gloriosissimus rex multas in Christi honore per singula loca ubi degere solebat basilicas construxit. Hic monasterium beati Petri,
Abbreviated transcription (Latin):
beneuentũ anniᷤ. Uiͭi. ducatũ gessisset. uita exẽptus ẽ: Post
cuiꝰobitũ godescalcus dux effectus. annis łͥb beneuentanis
p̃fuit: Cui in coniugio uror sociata noĩe. anna fuit: Rex gͥ
luitprandꝰ talia de spoletio siue beneuento audienꝰ rursũ cũ
exercituspoletiũ rediit: Q pentaposĩ uenieñ. dũ a fano cuiitate
foꝵ sipnui ꝑgeret ⁊ insilua quȩ inmedio ẽ spoletanse cũ ro¬
manis sociantes. magna incõmoda regi exercitui intuler: Qͥ
rer in nouissimo loco ratehis ducẽ ⁊ e eiꝰ frẽm aistulfũ cũforo¬
iulianiꝰ constituit: Supra qͦs spoletini ⁊ romani irruentes.
aliqs exes ulnerauer̃ S tam̃ rathis cũ suo germano ⁊ aliqͥbꝰ
uiris fortissimiꝰ omẽ islud pugnȩ pondꝰ sustinentes. uirilit᷑ q
pugnantes. mutis tracidatiꝰ se fuosq erinde prȩt᷑ ut dixi pau¬
cis itulneratis erȩmer̃: Ipi qͥdõ spoletmaꝵ fortisimꝰ berto no¬
mine nominatiue ratehis acclamanꝰ armi̾nstructũ suꝑ eũ

Expanded text:
Beneventum annis septem ducatum gessisset, vita exemptus est. Post cuius obitum Godescalcus dux effectus, annis tribus Beneventanis praefuit; cui in coniugio uxor sociata nomine Anna fuit. Rex igitur Liutprand talia de Spoletio sive Benevento audiens, rursum cum exercitu Spoletium petiit. Qui Pentapolim veniens, dum a Fano civitate Forum Simphronii pergeret, in . silva, quae in medio est, Spoletini se cum Romanis sociantes, magna incommoda regis exercitui intulerunt. Qui rex in novissimo loco Ratchis ducem et eius fratrem Aistulfum cum Foroiulanis constituit. Supra quos Spoletini et Romani inruentes, aliquos ex eis vulneraverunt. Sed tamen Ratchis cum suo germano et aliquibus viris fortissimis omne illud pugnae pcertantes, multisque trucidatis, se suosque inde, praeter, ut dixi, paucos sauciatos, exemerunt. Ibi quidam Spoletanorum fortissimus, Berto nomine, nominative Ratchis acclamans, armis instructus super eum
Abbreviated transcription (Latin):
peꝑcit: ⁊. in reliquũ eosdẽ in loco fideliũ habuit:
o tẽpore floruit marte gramatiea uiI.¬
felir pariuis flainam p̃ceptoris mei quẽ intantũ
rex dilex̃s ut ei baculũ auro argentoq deeoratũ. inter
reliqua sue largitatis munera condonaret: UIII.

Expanded text:
quum eosdem in loco fidelium habuit. 7. Eo tempore floruit in arte gramatica Felix, patruus Flaviani praeceptoris mei; quem in tantum rex dilexit, ut ei baculum argento auroque decoratum inter reliqua suae largitatis munera condonaret. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
dere cogitarẽt.I. hoc ei ꝑlatũ fuisset: in ꝓfundissimã
siluã cũ eis solu̾ ingressus. mox euaginatũ gladiũ con¬
tra eos tenens. eisdẽ qͥa eũ occide cogitauerint ĩpꝑauit:
Qͦd ut facere deberent. hortatꝰ ẽ Qͥ statĩ eiꝰ pedib
ꝓuoluti. ei st̃ quȩ machinauerãt cuncta ꝓfessi: Eꝰ de
alis qͦ hoc similit̃ fecit: S tam̃ confessis. mor tantȩ
malicie culpam peꝑcit:
De functo itaq gisusfo beneuentano duce. sanini¬
tũ ꝓpłm romualdꝰ eiꝰ filiũ rogendũ suscepit: xlii.
ircahȩc tẽpora petronar ciuiꝰ brixianȩ urbis.
duino amore cõpunctꝰ romã uenit: hortatuq tẽ
gregorui apłicȩ sedis papȩ. hoc cassinũ castrũ petlit:
adq ad sacrũ corpꝰ beati pat̾s benedicti ꝑueniens: ibi

Expanded text:
dere cogitarent, et hoc ei perlatum fuisset, in profundissimam dere cogitarent, et hoc ei perlatum fuisset, in profundissimam silvam cum eis solus ingressus, mox evaginatum gladium contra eos tenens, eisdem, quia eum occidere cogitaverunt, inproperavit; quod ut facere deberent, hortatus est. Qui statim eius pedibus provoluti, ei sunt quae machinaverant cuncta professi. Et de aliis quoque hoc similiter fecit; sed tamen confessis mox tantae malitiae culpam pepercit. 39. Defuncto itaque Gisulfo Beneventano duce, Samnitum populum Romuald, eius filius, regendum suscepit. 40. Circa haec tempora Petronax, civis Brexianae urbis, divino amore conpunctus, Romam venit hortatuque tunc Gregorii apostolicae sedis papae huc Cassinum castrum petiit, atque ad sacrum corpus beati
Abbreviated transcription (Latin):
cõnfirmatꝰ eẽt. eũ rothari eiꝰ consangumeuᷤ ꝑimere
uoluit: Is enĩ conuiuiũ indomo sua apud ticinũ
p̃parauit: In qua domo. uiros fortissimos qͥ regẽ
conuiuantẽ extinguerent armatos abscondit: Qd
cũ luitprando nuciatũ fuisset. eũ ad palatiũ siñi
euocari p̃cȩpit: Quẽ sic̃ ei dictũ fuerat. loricã sub
ueste indutũ. eũ ipse manu ꝑtractans repꝑit: Qͥ
rothari cũ se detectũ cognouisset. statim p ost se
eriliens spatã euaginauit ut regẽ. ꝑcuteret:
E contrarex suũ ensẽ uagina erȩmit: T̃uẽ unꝰ e
regiis satellitibꝰ noĩe subo. rothari at̃go cõphendens.
ab eo infronte uulneratꝰ ẽ: Suꝑ quẽ rothari ⁊ alii in¬
silientes. eũ ibidẽ occider̃: Quatuor uͦ eiꝰ filii qͥñ aderãts¬
u̾ muenti. ibi ⁊ ꝑempti st̃: Fuit aut̃ rer liutprandus
uir multȩ audatiȩ. ita ut cũ eũ duo armigeri eiꝰ occi¬

Expanded text:
confirmatus esset, eum Rotharit ejus consanguineus perimere confirmatus esset, eum Rotharit ejus consanguineus perimere voluit. Is enim convivium ei in domo sua apud Ticinum praeparavit, in qua domo viros fortissimos, qui regem convivantem exstinguerent, armatos abscondit. Quod cum Liutprando nuntiatum fuisset, eum ad palatium suum evocari praecepit; quem, sicut ei dictuveste indutum, eum ipse manu pertractans, repperit. Qui Rothari cum se detectum cognovisset, statim post se exiliens spatham evaginavit, ut regem percuteret. Econtra rex suum ensem vagina exemit. Tunc unus e regiis satellitibus nomine Subo Rothari a tergo conprehendens, ab eo in fronte vulneratus est. Super quem Rothari et alii insilientes, eum ibidem occiderunt. Quattuor vero ubi inventi, ibi et perempti sunt. Fuit autem rex Liutprand vir multae audaciae, ita ut, cum eum duo armigeri eius occi
Abbreviated transcription (Latin):
beris fluuiꝰ mundauit : ut alueũ suũ egressus. mul¬
ta romanȩ fecerit exitia ciuitatis Ita ut in uia la¬
ta. ad unã ⁊ semis staturã ex cresceret: atq aporta¬
scĩ petri usq ad pontẽ miluiũ aquȩ: se descendentẽ.¬
multi angloꝵ genti. nobiles ⁊ ignobiles. uiri ⁊. fe¬
mine: duces ⁊ pͥuati. dumi amoris instinctu. de bri¬
pud regnũ francoꝵ. tunc tẽporis pipinũ
optinebat pͥncipatũ: Fuit aut̃ uir mirȩ audaciȩ.
qͥ hostẽ suos statim aggrediendo conterebat: Nam
supra quendã suũ adu̾sariũ rhenũ transgressus. cũ
uno tantũ satellite. suo irruit: eũq in suo cubieti¬
lo residentẽ. cũ suis trucidauit: Bella qͦq multa cũ
saxombꝰ. ⁊ maxime cũ ratpoto frisionũ rege fortit̃
gessit: Hic ⁊ alios filios habuit. s ex eis p̃cipuus
carolus extitit : qͥ ei postea in pͥncipatu successit:
t uͦ lintprand̾ rer cũ in regno &l.¬

Expanded text:
beris fluvius ita inundavit, ut, alveum suum egressus, mulberis fluvius ita inundavit, ut, alveum suum egressus, multa Romanae fecerit exitia civitati, ita ut in via Lata ad unam Sancti Petri usque ad pontem Molvium aque se descendentemulti Anglorum gentis nobiles et ignobiles, viri et feminae, duces et privati, divini amoris instinctu de BriAput regnum Francorum tunc temporis Pipinus optinebat principatum. Fuit autem vir mirae, audaciae, qui hostes suos statim adgrediendo conterebat. Nam supra quendam suum adversarium, Rhenum transgressus, cum uno tantum satellite suo inruit eumque in suo cubiculo residentem cum suis trucidavit. Bella quoque multa cum Saxonibus, et maxime cum Ratpoto Frisionum rege fortiter gessit. Hic et alios filios habuit; sed ex his praecipuus Carolus extitit, qui ei post in principatu successit. 38.  Liutprandus rex cum in regno
Abbreviated transcription (Latin):
funꝰ. asprandꝰ langobardoꝵ regno potituᷤ. tres so¬
iũ mͦ m̃ses rognauit : uir ꝑomã egregiꝰ ⁊ cuiꝰ sapien¬
tiȩ rari ȩ quandi sũt: Cernentes langobardi huiꝰ
int̾itũ. luitprandũ eiꝰ filiũ in regali constituunt.
solio Qͦd asprandꝰ dũ adhuc uiueret audiens. ual¬
de lȩtatus est:¬
Soc tẽpore anastasiꝰ imꝑator classẽ in alexan¬
drĩa contra sarraceno̾ direx̃ Ciniꝰ exercitꝰ ad aliud
uersus consiliũ. ab itinere medio constantinopoli¬
tanã urbẽ regressus. theodosiũ ortodaxiũ inqui¬
rens. imꝑatorẽ elegit ⁊ atq coactũ in solio ĩꝑii cõ¬
firmauit: Q theodosiuᷤᷤ apud niceã ciuitatẽ ana
stasiũ graui p̃lio uicit: datoq sibi sacram̃to. eũ
elericũfieris ac prb̃m fecit ordinari Ip se uꝰ ut
regnũ accepit. mox in regia urbe imaginẽ illã uene¬
randã in qua sc̃ȩ synodꝰ erant despictȩ. ⁊ a philipico
fuerat deiecta pͥstio in loco ererit: his diebꝰ ita ti¬

Expanded text:
potitus, tres solummodo menses regnavit; vir per omnia egregius et cuius sapientiae rari aequandi sunt. Cernentes Langobardi huius interitum, Liutprandum, eius filium, in regali constituunt solio; quod Ansprand dum adhuc viveret audiens, valde laetatus esHoc tempore Anastasius imperator classem in Alexandria contra Sarracenos direxit. Cuius exercitus ad alium versus consilium, ab itinere medio Constantinopolitanam urbem regressus, Theodosium orthodoxum inquirens, imperatorem elegit atque coactum in solio imperii confirmavit Qui Theodosius aput Niceam civitatem Anstasium gravi praelio vicit; datoque sibi sacramento, eum clericum fieri ac presbyterum fecit ordinari. Ipse vero ut regnum accepit, mox in regia urbe imaginem illam venerandum in qua sancta synodus erat depicta, et a Philippico fuerat dejecta, pristinum in locum erexit. His diebus Ti
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate. cõualescens. eũ regni sui cõsortẽ habuit: Euoluti
dehinc aliqͦt annis. trasemundꝰ qͥronã fugerat spoletiũ redĩẽs.
hildericũ extinr̃ Rursũq contra regẽ rebelliomᷤꝰᷤ audatiã¬

Expanded text:
infirmitate convalescens, eum regni sui consortem habuit. Evolutis infirmitate convalescens, eum regni sui consortem habuit. Evolutis dehinc aliquod annis, Transamundus, qui Romam fugerat, Spoletium rediens, Hildericum extinxit rursumque contra regem rebellionis audacia
Abbreviated transcription (Latin):
puerilẽ idoneu̾ ad tantũ ppłm regendũ ñ cẽt. luitprandꝰ rer bene¬
uentũ ueniẽs. eũ ex inde abstulit: ⁊ ap̃ bĩuentũ gregorium
nepotẽ sunũ ducẽ ordinauit: Cui in matͥmomo uror sociata
gisesb̃ga noĩe finit: Itarer luitprand̾ rebꝰ ꝯpositiꝰ. ad suũ so¬
liũ remeauit: gisulfũ ꝙ suũ nepotẽ pat̾na pietate erudiẽs.
ei scaumb̾ gã nobili ortã ꝓgenie in matͥmoniũ umr̃: Ipse
rer eo tpr in bngoeẽ dceidoẽs morti aprorimaũ: Quẽ lango¬
Soardi
uita excełe existimante. eiꝰ nepotẽ hlpͣndũ fora̾murõ cuutatis
adlusilicã soẽ dĩgenitcĩ quȩ ad ꝑticã dicit᷑. ragẽ leuauer̃. Cui dũ
contũ sic̃ moris ẽ traderent. in eiꝰ summitate cuculuᷤ auis:
uolitando ueniens insedit: T̃ũc aliqͥb prudentib hoc por¬
tento uisũ ẽ significari. eiꝰ pͥncipatũ inutilẽ fore: Rex autem
lintprandꝰ cũ hoc cognouisset. ñ ȩquo aĩo accepit: Tam̃ de

Expanded text:
puerilem idoneus ad tantum populum regendum non esset, Liutprand rex Beneventum tunc veniens, eum exinde abstulit et aput Beneventum suum nepotem Gregorium ducem ordinavit, cui in matrimonio uxor sociata Giselperga nomine fuit. Ita rex Liutprand rebus conpositis ad suum solium remeavit; Gisulfumque suum nepotem paterna pietate erudiens, ei Scaunipergam nobili ortam progenie in matrimonium iunxit. Ipse rex eo tempore in langorem decidens, morti adproximavit. Quem Langobardi vita excedead basilicam sanctae Dei genetricis, quae ad Perticas dicitur, regem levaverunt. Cui dum contum, sicut moris est, traderent, in eius conti summitate cuculus avis volitando veniens insedit. Tunc aliquibus prudentibus hoc portentu visum est significari, eius principatum inutilem fore. Rex autem Liutprand cum hoc cognovisset, non aequo animo accepit; tamen de
Abbreviated transcription (Latin):
morẽ capillũ succideret: Q eꝰ cȩsariẽ mcidẽs. ei pat᷑ effec¬
tũ ẽ multĩq regii ditatũ munerib genitori remisit: Lui.
Der idẽ tẽpꝰsarracenoꝵ erereitꝰ rursũ galiã introiens:
multã deuastationẽ fecit. Contra qͦs carolꝰ ñ longe a narbo¬
na bellũ ꝯmnittẽs. eo̾sic̃ ⁊ pͥꝰ maxima cȩde ꝓstrauit: Ite¬
rato sarraceni gallaꝵ fines ingressi. usq ad ꝓiuntiã uener̃
⁊ capita arelate. oĩa circũ quaq demolitist᷑: Tũẽ carolus
legatõ cũ munerib ad luitprandũ regẽ mittẽs: ab eo contra
sarrace noᷤ auxiliũ poposcit Q niehil moratꝰ. cũ omĩ langobar¬
doꝵ erercitu meiꝰ adiutoriũ ꝑauit: Qͥ cõꝑto gens sarracenoꝵ¬
mex ab illi rogionibꝰ aufugit. Lintprand̾ uꝰ cũ oĩ suo etercitu ita¬
liã rediit Ousta idẽ regnator contra romano bella gessit. in qͥb
sẽꝑ uictor ertait: p̃ter qͦd senxl in armino eo absente eiꝰ exer-¬

Expanded text:
 capillum susciperet; qui eius caesariem incidens, ei pater effeetus est multisque eum ditatum regis muneribus genitori remisit. Per idem tempus Sarracenorum exercitus in Galliam introiens, multam devastationem fecit. Contra quos Carolus non longe a Nerbone bellum committens, eos maxima cede prostravit. Iterato Sarraceni Gallorum fines et capta Arelate, omnia circumquaque demoliti sunt. Tunc Carolus legatos cum muneribus ad Liutprandum regem mittens, ab eo contra Sarracenos auxilium poposcit; qui nihil moratus cum omni Langobardorum exercitu in eius adiutorium mox ab illis regionibus aufugit; Liutprandus vero cum omni suo exercitu ad Italiam rediit. Multa idem regnator contra Romanos bella gessit, in quibus semper victor extitit, praeter quod semel in Arimino eo absente eius exer
Abbreviated transcription (Latin):
niꝰ uasta solitudo existeret : uenientẽ de cenomannicoꝵ
ł aurelianensiũ regione franci. dũ ap̃ uen̾abile. corpuꝰᷤ
se ꝑ noctare simulasset̃. eiꝰdẽ uen̾abił pat̾s parit᷑q eus
germanȩ uena̾ndȩ scolasticȩ ossa auferenteᷤ. insuã
pata deportar̃ ubi singillatĩ duo monasteria. in utͦꝵ¬
q honorẽ hoc ẽ beati bñdicti ⁊ scȩ scolastioȩ construe¬
ta sũt: S certũ ẽ nob̃. os illud uen̾abile ⁊. om̃i nectare
suauꝰ. ⁊ oculoꝰ sepe cȩlestia ꝯtuentes. cȩtera qͦ menbra
ꝗͣuĩ deflura remansisse: Solũ ⁊ enĩ sigłarit̃ dñicũ corpꝰ. ñ
uidit corruptionẽ: Ceteroꝵ ꝙ oumnnĩ scõꝵ coꝵꝑ.a. mȩt̾nam
postea głam reꝑanda. corruptioni subiecta st̃: hĩ ercepti quȩ
ob diuina miracła sine labe seruantur:
t uͦ rodualdꝰ quẽ apud forouiliũ p̃misimꝰ dixatum
tenere. cũ ab eadẽ ciuitate. abee̾t. anfrit de castro

Expanded text:
nis vasta solitudo existeret, venientes de Celmanicorum vel Aurelianensium regione Franci, dum aput venerabile corpus se pernoctare simulassent, eiusdem venerabilis patris pariterque eius germanae venerandae Scolasticae ossa auferentes, in suam patriam adportarunt; ubi singillatim duo monasteria in utrorumque honorem, hoc est beati Benedicti et sanctae Scolasticae, constructa sunt. Sed certum est, nobis os ilsuavius et oculos semper caelestia contuentes, cetera quoque membra quamvis defluxa remansisse. Solum etenim singulariter dominicum corpus non vidit corruptiopostea gloriam reparanda corruptioni subiecta sunt, his exceptis, quae ob divina miracula sine labe servantur. At vero Rodoald, quem aput Foroiuli praemisimus ducatum tenuisse, cum ab eadem civitate ab
Abbreviated transcription (Latin):
missi ab agathone papa ioħs draconꝰ ⁊ iob̃s portuensi ep̃ss¬
patarcha correᷤptꝰ ẽ: ceteri uͦ insua defensione ꝑseuerantẽ.
anathemati s̃ultione ꝑculsi Co tẽpore damianꝰ ticinensis
de causa satis utilẽ rectȩq fidei epłam ꝯposuit: quȩ in p̃fa-¬
taẜ nodo ñ medioere suffragiũ tulit: Recta aut̃ ⁊ uera fi¬

Expanded text:
missi ab Agathone papa, Iohannes diaconus et Iohannespatriarcha correctus est, caeteri vero in sua defensione perseverantes anathematis ultione perculsi. Eo tempore Damianus, Ticinenside causa satis utilem, rentaeque fidei epistolam composuit, quae in praefata synodo non mediocre suffragium tulit. Recta autem et vera fi
Abbreviated transcription (Latin):
instantia ad dm̃i clamantibꝰ. plurimi eoꝵ fame ⁊. fri¬
gore. bello pestilantiaq ꝑirent: ac sic ꝑtȩsi obsidio¬
rent. irruente subita tẽpestate. pluruni etiã mer¬

Expanded text:
instantia ad Deum clamantibus, plurimi eorum fame et friinstantia ad Deum clamantibus, plurimi eorum fame et frigore, bello pestilentiaque perirent, ac sic rent, irruente subita tempestate, plurimi etiam, mer
Abbreviated transcription (Latin):
Atq ex illo iã tr̃pore. magiꝰ ac magi̾ᷤ ceper̃ sclaui foro¬
ulianoꝵ arma foridare: xlxiii.
So tẽpore gens sarracenoꝵ in loco qͥseptẽ dicit᷑ ex
africa transfretantes. uniu̾sã hispaniã inuaser̃. Demde
post .x. annõ cũ utorib ⁊ paruulis uenientes aqͥta¬
niã galliȩ ꝓuinciã quasi habitaturi ingressisũt. Ca¬
rolũ siqͥd ẽ cũ eudone. aqͥtaniȩ pͥncipe. tc̃ discordiã habe¬
bat: Qͥ tam̃ inunũ se ꝯiungenteᷤ. contͣ eosdẽ sarrace¬
nos pari ꝯsilio dunicar̃: Hã irruentes franci suꝑ eos.
trecenta septuaginta qͥnq milia sarracenoꝵ int̾emer̃:
E x francoꝵ uͦ partȩ. male ⁊ qͥngenti tantũ ibi cecider̃:
Cudo qͦ cũsius suꝑ eoꝵ. castra irruens. pari modo
multoᷤ int̾ficiens: omĩa deuastauit: x Luiiii.
Foc etiã tẽpore. eadẽ sarracenoꝵ. gens cũ mñ¬
so exercitu uenans constantmopolĩ circũdedit. ac
ꝑ ꝯtinuũ trienniũ obsedit : donee ciuib multa

Expanded text:
atque ex illo iam tempore magis ac magis coeperunt Sclavi Foroiulanorum arma formidare. 46. Eo tempore gens Sarracenorum in loco qui Septem dicitur ex Africa transfretantes, universam Spaniam invaserunt. Deinde post decem annos cum uxoribus et parvulis venientes, Aquitaniam Galliae provinciam quasi habitaturi ingressi sunt. Carolus siquidem cum Eudone Aquitaniae principe tunc discordiam habebat. Qui tamen in unum se coniungentes, contra eosdem Sarracenos pari consilio dimicarunt. Nam inruentes Franci super eos, trecenta septuaginta quinque milia Sarracenorum interimerunt; ex Francorum vero parte mille et quingenti tantum ibi ceciderunt. Eudo quoque cum suis super eorum castra inruens, pari modo multos interficiens, omnia devastavit. 47. Hoc etiam tempore eadem Sarracenorum gens cum inmenso exercitu veniens, Constantinopolim circumdedit ac continuo per triennium obsedit, donec, civibus multa
Abbreviated transcription (Latin):
pore ͭ diximꝰ. pemo foro uiliamᷤ p̃erat langobardiͦ.
Iscũ iã nobiliũ qͦs cũ siuis natiꝰ nutͥerat filios ad iu¬
uenilẽ ꝑduxisset ȩtatẽ. repente ei nunciꝰ uenit.
ĩmensã sclauoꝵ multitudinẽ in locũ qͥ lauriana dicit᷑
aduentasse: Cũ qͥb ille iuuenib suꝑ eosdẽ sclauos t̃¬
cio irruens. magna eos clade ꝓstrauit. nec ampliꝰ
ibi aliqͥs aparte langobardoꝵ cecidit. quã sicualdus
qͥerat iã ȩtate. grandȩuus: Iste nãq in suꝑiori pag¬
na quȩ subferdulfo facta ẽ. duos filios amiserat:
Qͥ cũ pͥma ⁊ scd̾a uice uata uoluntatẽ suã se de
sclauis ultꝰ eẽt. t̾cia uice: ꝓhibente duce ⁊. aliis
langobardiꝰ ñ potuit inhiberiꝰ s ita eis respondit:

Expanded text:
pore, Pemmo Forojulianis praeerat Langobardis. Is cum jam nobilium, quos cum suis natis nutrierat, filios ad juvenilem perduxisset aetatem, repente ei nuntius venit, immensam Slavorum multitudinem, in locum qui Lauriana dicitur adventasse. Cum quibus ille juvenibus super eosdem Sclavos tertio irruens, magna eos clade prostravit, nec amplius ibi aliquis a parte Langobardorum cecidit, quam Sigualdus, qui erat jam aetate grandaevus. Iste namque in superiori pugna, quae sub Ferdulfo facta est, duos fQui cum prima et secunda vice iuxta voluntatem suam se de Sclavis ultus esset, tercia vice, prohibente duce et aliis Langobardis, non potuit inhiberi, sed ita eis respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
iã tẽ ȩdificatũ: sic̃ eruditissimi uri autꝑtĩ eiꝰdem
monasterii abbatiᷤ in uolumine. qͦ de hac re ꝯpo¬
sint seͥpta significãt: Suꝑstite sane adhue beato
papa gragorio romanȩ sedĩ. cumanũ castrũ alango¬
bardĩ beneuentanĩ ꝑuasũ ẽ: s a duce neapolitano
noctu suꝑuemente. qͥdã ex langobardĩ capti. qͥd ã
ꝑempti st̃: castrũ qͦ ipsũ aromanis ẽ receptũ Pro
cinꝰ redẽptione: pontifex septuaginta libras auri siẽ
pͥmitꝰ ꝓmiserat dedit: x Liii.¬
nt᷑ hȩc defuncto ĩꝑatore theodosio. qͥuno solũmͦ
ĩꝑiũ rexerat. annoꝰ eiꝰ in loco leo augustꝰ fubrogatur:
erẽp̃to eiꝰ filiꝰ carolꝰ de qͦ p̃miseramꝰ. licet ꝑ multa
bella ⁊ certamina. de manu raginfredi pͥneipatum
sustulit: Nã cũ in custodia teneret᷑. diumno mitu e¬
reptꝰ aufugit: Ae pͥmũ contra raginfredũ. cum
paucis bis terq certam̃ iniit: Nouissime q eũ ap̃ud

Expanded text:
imi Autperti eiusdem monasterii abbatis in volumine, quod de hac re conposuit, scripta significant. Superstite sane adhuc beato papa Gregorio Romanae sedis, Cumanum castrum a Langobardis Beneventanis pervasum est; sed a duce Neapolitano noctu superveniente quidam ex Langobardis capti, quidam perempti sunt. Castrum quoque ipsum a Romanis est receptum. Pro cuius castri redemptionem pontifex septuaginta libras auri, sicut primitus promiserat, dedit. 41. Inter haec defuncto imperatore Theodosio, qui uno solummodo imperium rexerat anno, eius in loco Leo augustus subrogatur. exempto, eius filius Carolus, de quo praemiseramus, licet per multa bella et certamina, de manu Raginfridi principatum sustulit. Nam cum in custodia teneretur, divino nutu ereptus aufugit, ac primum contra Raginfridum cum paucis bis terque certamen iniit novissimeque eum aput
Abbreviated transcription (Latin):
luitprandus rer donationem patͥmonii alpium
scotiarũ romanȩ eccłȩ confirmauit: Nec multũ
post. ⁊dẽ regnator ginitrudã filiã theuꝑti baio a¬
riorũ duciꝰ apud quẽ erulauerat in matrimoniũ
dur̃. de qua unã solũmꝰ filiã genuit: xlui.
Per hȩe tẽpora foraldũ spolitanoꝵ ductor

Expanded text:
Alpium Cottiarum Romanae ecclesiae confirmavit. Nec multum post idem regnator Guntrut, filiam Teutperti Baioariorum ducis, aput quem exularat, in matrimonium duxit; de qua unam solummodo filiam genuit. 44. Per haec tempora Faroaldus Spolitanorum ductor
Abbreviated transcription (Latin):
benedicti institutione. reꝑatiꝰ habitaculis uiuere ce¬
pit: atq hoc scm cenobiũ in statũ qͦ nc̃ cernit᷑ erer̃:
huic uenerabili uiro petronaci. insequenti tẽpore
sacerdotũ p̃cipuũ ⁊ dõ dilectꝰ pontifer ⁊acharias
plura ad iuctoria contulit: libros scilicet scȩ scͥp¬
turȩ. ⁊ alia quęq quȩ ad utilitatẽ monasterii ꝑ¬
tinent: In suꝑ ⁊ regulã quã beatꝰ pat̃ ben̾dict᷑ suis

Expanded text:
 habitaculis, vivere coepit atque hoc sanctum coenobium in statum quo nunc cernitur erexit. Huic venerabili viro Petronaci in sequenti tempore sacerdotum praecipuus et Deo dilectus pontifex Zacharias plura adiutoria contulit, libros scilicet sanctae scripturae et alia quaeque quae ad utilitatem monasterii pertinent; insuper et regulam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
oc tẽpore apud galias francoꝵ regib
a solita fortitudine ⁊. scientia de generantibꝰ. in qͥ
maiores domuᷤ regalis eẽ uidebant᷑. ad ministrare
regiã potentiã ⁊ qͥc qͥd regibꝰ agere mos ẽ cȩper̃¬
Ꝙppe cũ positũ cęlitus ẽẽt dispositũ⁊ ad horũ

Expanded text:
Hoc tempore aput Gallias Francorum regibus Hoc tempore aput Gallias Francorum regibus a solita fortitudine et scientia degenerantibus, hi qui maiores domui regalis esse videbantur administrare regi potentiam et quicquid regibus agere mos est coeperunt; quippe cum caelitus esset dispositum, ad
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ patrum uirtus. ⁊ quȩ congesserat. ipse
Cedoad armipotens. liquit amore dei
Ut petrũ sedẽ q petri rer cerneret hospes.
Cuiꝰ fonte meras sumeret alius aquas.
Splendificũq iubar. radianti carꝑet haustur.
Ex qͦ uiuificus fulgor ubiq. fluit:
Aspiciensq alacer recidiuȩ p̃mia iutȩ
Barbaricã rabiem. nom̃ et inde situm.
Conuersus conuertit ouans. petrũq uocari.
Sergius antistes uissit. ut ipse pater.
fonte renascentis quẽ xp̃i grã purgans.
Protinꝰ albatũ uexit in arce poli.
Mra fides regis. clementia maxima xp̃i.
Cuius consilium nullus a dire potest.
Sospes enĩ uenens supremo ex orbe britanno.
Per uarias gentes ꝑ frrta. ꝑq uias.
Urbẽ romuleã iudit. tẽplũq uerendũ.
Aspexit. petri. mystica dona gerens.
Candidus uit̃ oues. xp̃i sociabilis ibit.
Corpore nã tumulũ. iñte suꝑna tenet:
C õmutasse magis sceptroꝵ insignia credas.¬

Expanded text:
Quaeque patrum virtus et quae congesserat ipse Quaeque patrum virtus et quae congesserat ipse Cedoald armipotens, liquit amore Dei, Ut Petrum sedemque Petri rex cerneret hospes, Cujus fonte meras sumeret almus aquas, Splendificumque jubar radianti carperet haustu, Ex quo vivificus splendor ubique fuit, Perspiciensque alacer recidivae praemia vitae, Barbaricam rabiem nomen et inde suum. Conversus convertit ovans, Petrumque vocari Sergius antistes jussit ut ipse pater. Fonte, renascentis quem Christi gratia purgans, Protinus albatum vexit in arce poli. Mira fides regis, clementia maxima Christi, Cujus consilium nullus adire potest. Sospes enim veniens supremo ex orbe Britanni, Per varias gentes, per freta, perque vias, Urbem Romuleam vidit, templumque verendum Aspexit Petri, mystica dona gerens. Candidus inter oves Christi sociabilis ibit, Corpore nam tumulum, mente superna tenet. Commutasse magis sceptro
Abbreviated transcription (Latin):
rib beati papȩ sergii monitis instructa .⁊. ipsa huic
cũ cȩteris xͥ eccłiis annuere ꝯsentit: Facta atitẽ ẽ hȩc
s nodꝰ̾ constantinopoli tẽporib itigilii papȩ silb iustini¬
ano pͥncipe. contra theodoꝵ u om̃s hereticõ. qͥbeatã
mariã solũ hominẽ. ñ dm̃ ⁊ hoĩem genuisse affirma¬
bant: In qua synodo catholicȩ ẽ constitutũ. ut bea¬
lica fides habet. ñ hoĩem solũ. s uere dñi ⁊. hoĩẽm
angloꝵ saxonũ qͥ multa insua pat̾a bella gesserat.
ueniens: ab eo mirifice susceptus ẽ: Is cũ romam
ꝑueniset. a sergio papa baptizatũ. petrusꝙ appel¬
latus. ⁊ adhuc inalbis constitutusꝰ ad celestia regna
migrauit: Cuiꝰ corpꝰ inbasiliea beati petͥ sepultũ
ẽ: ⁊. hoc suꝑ se epitaphiũ descriptũ habet :
Culm̃. opes sobolẽ. pollentia regna. tͥumphos
Ex uiuas proceres. mȩnia. castra. lares.

Expanded text:
ribus beati papae Sergii monitis instructa et ipsa huic ribus beati papae Sergii monitis instructa et ipsa huic cum ceteris Christi ecclesiis annuere consentit. Facta autem est haec sinodus Constantinopolim temporibus Vigilii papae sub Iustiniano principe contra Theodorum et omnes hereticos, qui, beatam Mariam solum hominem, non Deum et hominem genuisse, adfirmabant. In qua sinodo catholice est institutum, ut bealica fides habet, non hominem solum, sed vere Deum et hominemAnglorum Saxonum, qui multa in sua patria bella gesserat, ertum regem veniens, ab eo mirifice susceptus est: is cum Romam pervenisset, a Sergio papa baptizatus, Petrusque est appellatus, et adhuc in albis constitutus, ad regna coelestia migravit. Cujus corpus in basilica beati Petri sepultum est, et hoc super se epitaphium descriptum habet: Culmen, opes, sobolem, pollentia regna, triumphos, Exuvias, proceres, moenia, castra, lares,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ adsolũ usq prostrauit:
nt̃ hȩc constantinꝰ inꝑator apud constantmopolim
nis abstulit. ⁊ cũ eisdẽ pacẽ t̾ramariq fecit: hic¬
sergiũ pontificẽ qͥa merroris aliꝰ synodo quã constan¬
tinopoli fecerat fauere ⁊ subseribere nolust:. mis¬
so racharia ꝓthospatario suo. iussit constantmopolĩ
deportari: S militia rauennȩ uicinaꝵ ꝙ partium.
uissa pͥncipiꝰ nefanda ꝯt̾nens: eundẽ ⁊chariã cũ ꝯtu¬
meliis ab urbe roma ⁊ iniuruis pepulit: X ii.
Contra huc iustinianũ leo augustalẽ dignitatẽ arri¬
piens. eũ regno pͥuaiuit: regnũq romanoꝵ tͥb annis re¬
gens. iustimanũ exulẽ inponto seruauit: xiii.¬
ursusq tyberiꝰ contra bũc leonẽ insurgenꝰ regnũ
ciuitate in custodia tenuit:  IIIi.
oc tẽpore synoduꝰ aqͥleiȩ facta. ob imꝑitiã fidei
quintũ unnuisale. ꝯciliũ sus ciꝑe. diffidit: donec saluta¬

Expanded text:
et ad solum usque prostravit. 11. et ad solum usque prostravit. 11. Inter haec Constantinus imperator aput Constantinopolim nis abstulit et cum eisdem pacem terra mariqSergium pontificem, quia in errore illius synodi quam Constantinopoli fecerat favere et subscribere noluit, misso Zacharia protospatario suo jussit Constantinopolim deportari. Sed militia Ravennae vicinarumque partium, jussa principum nefanda contemnens, eumdem Zachariam cum contumeliis ab urbe Roma et injuriis pepulit. Contra hunc Justinianum Leo Augustalem dignitatem arripiens, eum regno privavit; regnumque Romanorum tribus annis regens, Justinianum exsulem in Ponto servavit. Rursumque Tiberius contra hunc Leonem insurgens, regnum civitate in custodia tenuit. 14. Hoc tempore sinodus Aquileiae facta ob imperitiam fidei quintum universalem concilium suscipere diffidit, donec saluta
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sermocinarent᷑ offendisset ⁊ rex ei hospitiũ reu̾ten¬
ti. equũ ferocẽ ⁊ in domitũ qͥ inmenso fremitu suꝑ se
dentes t̾rȩ allide solebat ⁊ parari fecit: Cui cũ ep̃s
suꝑsedisset. ita mansuetꝰ extitit: ut eũ blando in
ep̃m ex eo die honore debito eolint : ⁊. ei ipsũ equum
quẽ suȩ sessioni dedicautrat dono lorgitꝰ est uiiii.
ac tẽpestate noctu stella uirta uergiliaꝰ cȩlo sereno
int̃ natalẽ: dñi ⁊. theophaniã apparuit: omi modo
obũbrata. ueluti cũluna subnube. ẽ eonstituta: Post
m̃se febro ario. die media. stella ab occasu eriit: quȩ
cũ magno fulgore in partẽ orientis declinauit: Dehĩc
m̃se martio. bebiũ eructauit ꝑ dies aliqͦt  i. oĩa uiren¬
tia ecũquaq p̃ puluere. ⁊ cinere illiꝰ ert̾imnata sũt: &x.
unc sarracenoꝵ gens infidelis ⁊ dõ iimiea.
eregypto in africã cũ nimia multitudine ꝑgẽs:
obsessã carthaginẽ cepit. captãq crudelit᷑ deppłata ẽ:

Expanded text:
dum sermocinarentur offendisset, rex ei hospitium revertenti equum ferocem et indomitum, qui inmenso fremitu super se sedentes terrae allidere solebat, praeparari fecit. Cui cum episcopus supersedisset, ita mansuetus extitit, ut eum blando incdiens, et episcopum ex eo die honore debito coluit, et ei ipsum equum, quem suae sessioni dedicaverat, dono largitus est. 9. Hac tempestate noctu stella iuxta vergilias caelo sereno inter Domini natalem et theophaniam apparuit, omnimodo obumbrata, veluti cum luna sub nube est constituta. Post haec mense Februario die media stella ab occasu exiit, quae cum magno fulgore in partes orientis declinavit. Dehinc mense Martio Bebius eructuavit per dies aliquod, et omnia virentia circumquaque prae pulvere et cinere illius exterminata sunt. 10. Tunc Sarracinorum gens infidelis et Deo inimica ex Aegypto in Africam cum nimia multitudine pergens, obsessam Cartaginem cepit captamque crudeliter depopulata est
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc filiꝰ eiꝰ arib̾tꝰ iterũ bellũ parans. pug¬
nunt cũ liutꝑto rege apud ticmũs cũq aspran¬
do ⁊ otone. utatone. necñ ⁊ rothari ac faraone:
S om̃s hos bello exsuꝑans. lipͥꝑtũ infantulũ itiuũ in
bello cõphendit: Asprandꝰ qͦq fugiens. in infula. se
comacina conmuniuit.:
Et uͦ rothari dux ꝑgamũ ciuitatẽ suã rediens.
regnũ arripuit: Contra quẽ rer ariꝑtꝰ cũ magno erer¬
citu ꝓficiscens. expugnata pͥꝰ ⁊. capta laude. ꝑ ganum
obsedit: Eãq cũ arietib ⁊ diu̾sis belli machiniꝰ sine a¬
liqua difficultate. expugnans: mox cȩpit: C onp̃hensũq
rothari pseudo regẽ. eiꝰ caput barbãq radens. taurmis
in eriliũ trusit: Quiq ibidẽ post aliqͦt dies ꝑemptꝰ ẽ¬

Expanded text:
Tunc filius eius Aripert iterum bellum parans, pugTunc filius eius Aripert iterum bellum parans, pugnavit cum Liutperto rege aput Ticinum cumque Ansprando et Atone et Tatzone necnon et Rotharit ac Faraone. Sed omnes hos bello exsuperans, Liutpertum infantulum vivum in bello conprehendit. Ansprand quoque fugiens, in insulam se Commacinam conmunivit. At vero Rotharit dux Bergamum civitatem suam rediens, regnum arripuit. Contra quem rex Aripert cum magno exercitu proficiscens, expugnata primum et capta Laude, Bergamum obsedit, eamque cum arietibus et diversis belli machinis sine aliqua difficultate expugnans mox cepit, conprehensumque Rotharit pseudoregem, eius caput barbamque radens, Taurinis in exilium trusit, quique ibidem post aliquot dies peremptus e