comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
animi plerumq latenterꝰ pictas fal¬
sa ut hanc nonnumquam usque ad
condescendum uitiispertrahat . dum
adculpasquisq non debeat conpassi¬
onem exercere sed zelum: Conpassio
quipp̃e homini rectitudo uitus debe¬
tur : ut in uno codemq homine et di¬
ligamusbonum quod factus est. et per¬
sequa murmala quae fecit: Nedum
culpas incaute remittimus. noniam
percaritatem compati. sed pernegle¬
gentiam concedisse uideamur Se
quitur: quienim uoluerit animam
saluam facerȩ: perdeteam : Et¬

Expanded text:
animi plerumque latenter obsidet pietas falsa, ut hanc nonnunquam usque ad condescendendum vitiis pertrahat, cum ad culpas quisque non debeat compassionem exercere, sed zelum. Compassio quippe homini, et rectitudo vitiis debetur, ut in uno eodemque homine et diligamus bonum quod factus est, et persequamur mala quae fecit, ne dum culpas incaute remittimus, non jam per charitatem compati, sed per negligentiam concidisse videamur. 4. Sequitur: Qui enim voluerit animam suam salvam facere, perdet eam
Abbreviated transcription (Latin):
magis que precibus ageret. ut apud
tantum iudicem sibi defensor ueniret:
Eccedistrictus iudex ihs̃ uenturus estꝰ.
tanti illius angelorum. archangelorũ¬
q: concilii terror adhibetur: In illo
conuentu causa nr̃a discutitur : Et tamen
nos patronos modo non requirimus.
quostunc defensores habeamus: Ad sẽ
defensores nr̃i sci martyres : rogariuo¬
lunt. atq: ut itadixerim. quaerunt ut
quaerantur. Hosergo adiutores ur̃is ora¬
tioni quȩrite : hosprotectores ur̃i rea¬
tus inuenite. Qquiane punire peccato¬
res debeat. rogariuult ctipse quiiudi¬
cat: Vnde ettam longotemp̃r cõminat᷑
iram. et tamenmiseri corditer expectat :
Sicautemnos et miseri cordia eius: fo¬
ueat ut nullomodo neglegentes redlat:
Sspeccata nr̃a perturbent ut mensinde¬
sperationẽ non proruat: Quia et si pre¬
sumentes metuimus. et metuentes spe¬
ramus :xeternum regnum citius adep¬
turisumus. pereum quiuiuit etregnat¬

Expanded text:
magnis precibus ageret ut apud magnis precibus ageret ut apud tantum judicem sibi defensor veniret. Ecce districtus judex Jesus venturus est, tanti illius angelorum archangelorumque concilii terror adhibetur. In illo conventu causa nostra discutitur, et tamen nos patronos modo non quaerimus, quos tunc defensores 1593 habeamus. Adsunt defensores nostri sancti martyres, rogari volunt, atque, ut ita dixerim, quaerunt, ut quaerantur. Hos ergo adjutores vestrae orationis quaerite, hos protectores vestri reatus invenite, quia ne punire peccatores debeat, rogari vult et ipse qui judicat. Unde et tam longo tempore comminatur iram, et tamen misericorditer exspectat. Sic autem nos et misericordia ejus refoveat, ut nullo modo negligentes reddat. Sic peccata nostra perturbent, ut mens in desperationem non prorant, quia etsi praesumentes metuimus, et metuentes speramus, aeternum regnum citius adepturi sumus, per eum qui vivit et regnat
Abbreviated transcription (Latin):
diem iudicii requiremus. et quicquid pos¬
sumus presta mustibi: Quodito: ab ocu¬
lis eius ablati sunt: Territa illa. ad oran¬
dum redut : seseque in lacrimis prolixius
effudit: et factacest posthoc tanto instan¬
tior in praece: quanto cercior de promis¬
sione: Si autem iuxta pauli uocẽ est fides
sperandarum substantiarerum. argu¬
mentum non apparentum: Nequ&quã
iam dicimus ut uenturam uitamcredatis.
qui aecce ipsi quiinillauiuunt humanis
obtutibus. uisii biliter presentantur.
Quodenim uideri potest. melius dicitur
sciri: quam credi: Uenturam ergo uitã.
nos dñs magis uoluit scire : quam credese
Quieos quos inuisibiliter recipit: apud se
quam cum districto iudicehabetis ꝑatro¬
nos facite : hosindiem tanti terroris illius
defensores adhibete : Certesiapud quen¬
dam magnum iudicem causaquȩ libet ur̃a
esset diecrastino uentilanda: tota ho¬
dierna dies incogitatione duceretur.
Patronum ur̃a fraternitas quaereret.

Expanded text:
die judicii requiremus, et quidquid posdie judicii requiremus, et quidquid possumus, praestabimus tibi. Quo dicto, ab oculis ejus ablati sunt. Territa illa ad orandum rediit, seseque in lacrymis prolixius effudit. Et facta est post hoc tanto instantior in prece, quanto certior de promissione. Si autem, juxta Pauli vocem, Fides est sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , nequaquam jam dicimus ut venturam vitam credatis, quia ecce ipsi qui in illa vivunt, humanis obtutibus visibiliter praesentantur. Quod enim videri potest, melius dicitur sciri, quam credi. Venturam ergo vitam nos Dominus 1592 magis voluit scire, quam credere, qui eos quos invisibiliter recipit, apud se quam cum districto judice habetis, patronos facite, hos in die tanti terroris illius defensores adhibete. Certe si apud quemdam magnum judicem causa quaelibet vestra esset die crastino ventilanda, totus hodiernus dies in cogitatione duceretur, patronum vestra fraternitas quaereret,
Abbreviated transcription (Latin):
quia necesse suspicantur Ad sc̃orũ
martyrum corpora consistimus fr̃s
mei. numqui disti carnem suam in
mortedarent. nisi eiscertissime
constituisset eẽuitã proquamoride¬
buissent : Eccequiita crediderunt.
miraculis coruscant. Ad extinctanãq
eorum corpora uiuentes a egri ueni
niaciueniunt et liberantur. Quomo¬
do ergo uiuunt illic ubi uiuunt. si in
tot miraculis uiuunt hic. ubimortui
sunt: Rem fr̃s dico breuem uerbo :
sed non paruam merito. quamreligi¬
osis quibusdam senioribus enarran¬
tibus agnoui: Gothorum tempore
matrona quaedam fuit ualdereligi¬
osa : quaeadhorum martyrum eccle¬
siam crebro ueniebat: Quadam die
dum exmore ad orandum uenisset
egrediens: duosstantes sub peregrino
habitu monachas inuenit : Peregrinos
credidit : darpeis aliquit elemosinae
precepit. Sed prius quam eiuseroga¬
tor eis ad largiendum elemosinampro¬
pinquasset : ad stiterunt illiuicinius et
dixerunt. Tunos modo uisitas: nostem

Expanded text:
quia nec esse suspicantur. Ad sanctorum quia nec esse suspicantur. Ad sanctorum martyrum corpora consistimus, fratres mei. Nunquid isti carnem suam in mortem darent, nisi eis certissime constitisset esse vitam pro qua mori debuissent? Et ecce qui ita crediderunt, miraculis coruscant. Ad exstincta namque eorum corpora viventes aegri veniunniaci veniunt et liberantur. Quomodo ergo vivunt illic ubi vivunt, si in tot miraculis vivunt hic ubi mortui sunt? 7. Rem, fratres, dico brevem verbo, sed non parvam merito, quam religiosis quibusdam senioribus narrantibus agnovi. Gothorum tempore matrona quaedam fuit valde religiosa, quae ad horum martyrum ecclesiam crebro veniebat. Quadam die dum ex more ad orandum venisset, egrediens, duos stantes sub peregrino habitu monachos invenit, peregrinos credidit, dari eis aliquid eleemosynae praecepit. Sed priusquam ejus erogator eis ad largiendam eleemosynam propinquasset, astiterunt illi vicinius, et dixerunt: Tu nos modo visitas, nos te in
Abbreviated transcription (Latin):
sionisterra repromitttur: excum
uocandusesset ad donaca elestia.
terrenis promissionibus sudetur:
Quur hoc ut dumesset aliquid qđ
deuicino perciperet. illudiam fide¬
lius crederet. quod delonginquo
audirepotuisset: Carnalis et enim
populus si paruan non acciperet
magna noncrederet. Omnipsergo
ds̃ łargiendo terrena suadet ad cȩ¬
lestia ut percipiens quoduideree
spe discer&. quod minime uidebat:
Ettando solidior deinuisibilibus fi¬
eret quanto eum adspeicertitudi¬
nem uisibilia promissa fulcirent
under ectequoque ꝑpsal mistã dicit᷑
rudibus discipulis ueritas loquens
Videndum regnum dĩ promittit in
terra. ut hocabeis fidelius incaelo
praesumatur: Ex ipso itaq regno
quodiam uidemus inmundo eẽ sũbli¬
matum. speremus regnum quod in
caelo credimus percipiendum:
Nam sunt non nulli quixp̃ianitatis
nomine censentur. sed xp̃i anitatis
non habentfidem. solaẽẽ. uisibilia
aestimant. in uisibilia non appetunt.

Expanded text:
sionis terra promittitur, et cum sionis terra promittitur, et cum vocandus esset ad dona coelestia, terrenis promissionibus suadetur. Cur hoc? Ut dum esset aliquid quod de vicino perciperet, illud jam fidelius crederet quod de longinquo audire potuisset? Carnalis etenim populus si parva non acciperet, magna non crederet. Omnipotens ergo Deus largiendo terrena, suadet ad coelestia, ut percipiens quod videret, sperare disceret quod minime videbat; et tanto solidior de invisibilibus fieret, quanto eum ad spei certitudinem visibilia promissa fulcirent. Unde recte quoque per Psalmistam dicirudibus discipulis Veritas loquens, videndum regnum Dei promittit in terra, ut hoc ab eis fidelius in coelo praesumatur. Ex ipso itaque regno quod jam videmus in mundo esse sublimatum speremus regnum quod in coelo credimus percipiendum. Nam sunt nonnulli qui Christianitatis nomine censentur, sed Christianitatis non habent fidem. Sola esse visibilia aestimant, invisibilia non appetunt,
Abbreviated transcription (Latin):
praesens ecclesiauocatur: unde scrip¬
tumest: Mitcetfilius hominis angelos
suos et colligent deregno eius omnia
scandala: In illo quipperegno scan¬
declanonerunt . ubi profecto repro¬
bi non admittuntur. Quo uidelic&
exemplo colligitur. quod hocloco
regnum dĩ praesens ecclesi auocatur.
Etquia non nulli ex discipulis usque
adeo incorpore iucturierant. ut
ecclesiamdi constructam conspicereñ
et contramundi huius gloriam erec¬
tam consolatoria promissione n unc
dicitur : Sunt quidam dehicstantibus
qui nongustabunt mostem. donec ui¬
deant regnum dĩ : Sed cumtanta
dñs sub eunde mostis precepta eder&.
quid necessarium fuit. ut hanc subito
promissionem ueniret: Quodsi sub¬
tiliter adtendamus quanta dispensa¬
tionepietatis agatur agnoscimus.
discipulis enimrudibus etiam deprȩ¬
sentiuita aliquid promittendum
fuit. ut possent robustius infutura
solidacri: Sic israhelitico populo
ex egypti terraliberando. repromis¬

Expanded text:
praesens Ecclesia vocatur. Unde scrippraesens Ecclesia vocatur. Unde scriptum est: Mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . In illo quippe regno scandala non erunt, ubi profecto reprobi non admittuntur. Quo videlicet exemplo colligitur quod hoc loco regnum Dei praesens Ecclesia vocatur. Et quia nonnulli ex discipulis usque adeo in corpore victuri erant ut Ecclesiam Dei constructam conspicerent, et contra mundi hujus gloriam erectam, consolatoria promissione nunc dicitur: Sunt quidam de hic stantibus qui non gustabunt mortem donec videant regnum Dei. Sed cum tanta Dominus subeundae mortis praecepta ederet, quid necessarium fuit ut ad hanc subito 1591 promissionem veniret? Quod si subtiliter attendamus, quanta dispensatione pietatis agatur agnoscimus. Discipulis enim rudibus etiam de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut possent robustius in futura solidari. Sic Israelitico populo ex Aegypti terra liberando repromis
Abbreviated transcription (Latin):
nale dumhuiusuitae gloriam quaerit .
humilitatem respuit : Et plerumq: ipse
homo qui irascitur discordanti sibi re¬
conciliari appecit. sed iraea satis facien¬
dum prior erubescit Nensemus facta
ueritatis ut uide amus quo diacentnr̃ae
prauitatis actionis: Si enim membra
summicapiti sumus imitarieum eumt
cui conectimur debemus: Quidnamq
ad nrãe eruditionis exemplum paulus
egregius predicator dicit : Proxp̃ole¬
gationem fungimur tam quamdõ ex¬
ortante pernos obsecramus proxp̃o
reconciliamini dõ : Ecce internos et
dm̃ discordiam peccando fecimus: &
tamen ad nosds̃ suos legatos priormisit.
ut nosipsi qui peccauimus ad pacemdi
rogati ueniamus: Erubescat ergo hu¬
mana superbia. confundatur quis que
si non satisfaciat prior proximo. quan¬
dopostculpamnrãm ut ei re conciliari de¬
beamus : Etipsequioffensus est legatis in¬
teruenientibus obsecrat ds̃. sequitur
turum regnum dicitur. si nonnũ quam

Expanded text:
nale dum hujus vitae gloriam quaerit, nale dum hujus vitae gloriam quaerit, humilitatem respuit. Et plerumque ipse homo qui irascitur discordanti sibi reconciliari appetit, sed ire ad satisfaciendum prior erubescit. Pensemus facta Veritatis, ut videamus quo jacent nostrae pravitatis actiones. Si enim membra summi capitis sumus, imitari eum cui connectimur debemus. Quid namque ad nostrae eruditionis exemplum Paulus egregius praedicator dicit? Pro Christo legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos; obsecramus pro Christo, reconciliamini Deo . Ecce inter nos et Deum discordiam peccando fecimus, et tamen ad nos Deus suos legatos prior misit, ut nos ipsi qui peccavimus ad pacem Dei rogati veniamus. Erubescat ergo humana superbia, confundatur quisque si non satisfaciat prior proximo, quando post culpam nostram ut ei reconciliari debeamus et ipse qui offensus est, legatis intervenientibus, obsecrat Deus. 6. Sequitur:turum regnum dicitur, sed nonnunquam
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ et sermones eius nonerubescimus.
quia a pertaeumuoce profitemur :
Quibuse go respondeo quod in hacple
bexpiana sunt non nulli quix pmideo
confitentur. quia cunctos xpĩ anos eẽ
aspiciunt : Namsinomenxp̃i intanta ho¬
diegloria non esset. tot᷑ professoresxp̃i
scã ecclesia non haberet Nonergo ad
probationem fidei: uox sufficit profes¬
sionis. quam defendit a uerecundia
professio generalitatis: Est tamen ubi
sequisque in terroget : Vt in confessione
xp̃i seueraciter probet : sinoniam nom̃
eius erubescit. siplenetur tutementis
humanum pudorem subdidit: Certe
enim persecutionis temporłierubes¬
cere poterant fideles. substantus nudari
dedignitatibus deici. uerberibus affligi :
Pacis autem tempore quia haeca nr̃is
persecutionibus desunt: est aliu dubi
ostendamurnobis. ueremur saepe a
proximis despici. dedignamur in iurias
uerbi tolerare si contingat iurgium
forcas secum proximo. erubescimus
priores satisfacere : Corquippe car¬

Expanded text:
Dominus et sermones ejus non erubescimus, Dominus et sermones ejus non erubescimus, quia aperta eum voce confitemur; quibus ego respChristiana sunt nonnulli qui Christum ideo confitentur, quia cunctos Christianos esse conspiciunt. Nam si nomen Christi in tanta hodie gloria non esset, tot professores Christi sancta Ecclesia non haberet. Non ergo ad probationem fidei vox sufficit professionis, quam defendit a verecundia professio generalitatis. Est tamen ubi se quisque interroget, ut in confessione Christi se veraciter probet, si non jam nomen ejus erubescit, si plena virtute mentis humanum pudorem subdidit. Certe enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles, substantiis nudari, de dignitatibus dejici, verberibus affligi. Pacis autem tempore quia haec a nostris persecutionibus desunt, est aliud ubi ostendamur nobis. Veremur saepe a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare; si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere. Cor quippe car
Abbreviated transcription (Latin):
dum. quando stare non potestipse
quicolligit: Cursum ergosuum
quisq: consideret. et cognoscit sibi
posse sufficere paruaquaehabet:
Sed fortassemetuit. ne in huius uitȩ
itinere sumptus desit. Longa nr̃a
desideria increpat uiabreuis Incassũ
multapor camtir. cum iuxea est quoper¬
gitur: Plerumq autem et a uaritiam
uincimus. sed adhucobstat quoduias rec¬
titudinis minoritenemus custodia per¬
fectionis: Nam sae pelcbentia cuncta
despicimus. sed tamen ad huchumane
uerecundiȩ usup̃pedimur . ut rectitu¬
dinem quam seruamus inmente : nondũ
exprimere ualeamus inuoce : Et tanto
dĩfaciem adiustitiae defensionem negle¬
gimus quanto humanas facies contra
iustitiam ueremur: Sed huicquoq uul¬
neri congruum subiungitur medicamen¬
tum cum dñs dicit Qui meerubuerit
et meossermones. hunc filius hominiseru¬
bescet cum uenerit in maiestate sua. et
patris et scõrum angelorum: Sed ecce
nunc apud se homines dicunt: Nosiam

Expanded text:
dum, quando stare non potest ipse dum, quando stare non potest ipse qui colligit? Cursum ergo suum quisque consideret, et agnoscet sibi posse sufficere parva quae habet. Sed fortasse metuit ne in hujus vitae itinere sumptus desit. Longa nostra desideria increpat via brevis, incassum multa portantur cum juxta est quod pergitur. Plerumque autem et avaritiam vincimus, sed adhuc obstat quod vias rectitudinis minori tenemus custodia perfectionis. Nam saepe labentia cuncta despicimus, sed tamen adhuc humanae verecundiae usu praepedimur, ut rectitudinem quam servamus in mente nondum exprimere valeamus in voce; et tanto Dei faciem ad justitiae defensionem negligimus, quanto humanas facies contra justitiam veremur. Sed huic quoque vulneri congruum subjungitur medicamentum cum Dominus dicit: Qui me erubuerit et meos sermones, 1590 hunc Filius hominis erubescet cum venerit in majestate sua, et Patris, et nunc apud se homines dicunt: Nos jam
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur fideli: qui uoluerit animã
suam saluam facere. perdet eam:
etqui perdiderit animam suam ꝓp¬
terme. salua meam faciet: Acsi
agricolaedicatur: Frumentum
si seruasperdis. si seminas renouas :
Quis enimnesciat quod frumentum
cum insemine mittitur. peritabo¬
culis interradeficit. sed undepu¬
trescitinpuluere. in deuiridescit
inrenouatione : Qui a uero scãeccle¬
sia. aliud tempus habet persecuti¬
onis. atq aliud pacis redemptor
nosteripsa eius tempora. distinguit
in preceptis: Nampersecutionis
tempore. ponenda estanima. Pacis
autem tempr. eaque amplius domi¬
naripossunt. frangenda sunt desi¬
deria terrena.: Vnde et nunc dice:
Quid enimproficit. homo silucre¬
tur cotummundum. seautem perdat.
et detrimentum sui faciat. Cumper¬
sequutio ab aduersariis deest. ualde
uigilantius corcus todiendum est :
Nam pacistempore. quialicetiuuere
libet etiamambire : Quae profecto
auaritia bene conpescitur. supse
status ambientis sollicite considere¬
tur : Namcurinstet. ad colligen¬

Expanded text:
: Qui voluerit animam suam salvam facere, perdet eam; et qui perdiderit animam suam propter me, salvam eam faciet. Ac si agricolae dicatur: Frumentum si servas, perdis; si seminas, renovas. Quis enim nesciat quod frumentum cum in semine mittitur, perit ab oculis, in terra deficit? Sed unde putrescit in pulvere, inde virescit in renovatione. Quia vero sancta Ecclesia aliud tempus habet persecutionis, atque aliud pacis; Redemptor noster ipsa ejus tempora distinguit in praeceptis. Nam persecutionis tempore ponenda est anima, pacis autem tempore ea quae amplius dominari possunt frangenda sunt desideria terrena. Unde et nunc dicitur: Quid enim prodest homini, si lucretur totum mundum, se autem perdat, et detrimentum sui faciat? Cum persecutio ab adversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tempore quia licet vivere, libet etiam ambire. Quae profecto avaritia bene compescitur, si ipse status ambientis sollicite consideretur. Nam cur instet ad colligen
Abbreviated transcription (Latin):
praeparatio est mansionis. Nuncest
dilectissimi ut quantum ualemus intel¬
legamus de uerbis dnĩ posterioribus pri¬
ora. et sequentibus praecedentia in eo
quod audistis apłothomȩ interroganti
esseres ponsum. Dixeratenim prius dñs
cum demansionibus loquer&ur. quaset
ess& dixit indomopatrissui. et ireseut
praepar& eas. ubuntelleximus et ẽẽ
iammansiones ipsas inpraedistinatione
et praepararieas cum eorum quiibi
mansuri sunt perfidem cordamundan¬
tur. m̃ ipsadi domus ipsisunt. Et quid
est aliudmanere indomođi. quamesse
inpopulodĩ. Cum ipsepopulus est in dõ
et ds̃ in eo. Hocut preparet dñs abiit.
ut credendo in eum quinon uiderunt
eaquȩ inspeciae semper futura est. Nunc
perfidem mansio praepar&ur. Propter
eaergo dixerat. Etsi abiero et praepa¬
rauero uobis locum. Iterum uenio et
accipiam uos ad meipsum. etubiego sum

Expanded text:
praeparatio est mansionis. praeparatio est mansionis. dilectissimi, ut quantum valemus, intelligamus de verbis Domini posterioribus priora, et consequentibus praecedentia, in eo quod audistis apostolo Thomae interroganti esse responsum. Dixerat enim superius Dominus, cum de mansionibus loqueretur, quas et esse dixit in domo Patris sui, et ire se ut praeparet eas; ubi intelleximus et esse jam mansiones ipsas in praedestinatione, et praeparari eas cum eorum qui ibi mansuri sunt, per fidem corda mundantur, quoniam ipsa Dei domus ipsi sunt; et quid est aliud manere in domo Dei, quam esse in populo Dei, cum idem populus est in Deo, et Deus in eo? hoc ut praepararet, Dominus abiit; ut credendo in eum qui non videtur, ea quae in specie semper futura est, nunc per fidem mansio praeparetur: propter hoc ergo dixerat, Et si abiero, et praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos
Abbreviated transcription (Latin):
quos redemit sanguinesuo : Tradiderit
contemplando etiampatrisuo : Sed
Iquid est quodut praepar& abiit : cum
profectonosipsos praepar & q̃uod non
faciet sireliquerit. IAgnos codne ut
possum: nimirum illud significas : quia
ut parentur istemansiones uiuere
debet iustus exfide : Quienim ad nõ pe¬
regrinatur : opus habet exfideuiue¬
re: quia perhanc adspeciem contem¬
plandam paratur : Beatienimmun¬
dicordes : q̃uia ipsidm̃ uidebunt : etfide
mundat cordacorum: Illud ineuan¬
gelio : hoc in actibus apłorum legitur :
fides autem : quia eorum quidm̃uisu¬
ri sunt : quam diu peregrinantur. cor¬
da mundantur : Quod nõuidet quis cre¬
da. Mam siuides non estfides ⁊credenti :¬
colligitur merittim ꝓuidenti c̃reditur
praemium : : Eatergo dñs et pared ocũ
eat neuideatur : Lateat ut credatur. ⁊¬
Tuncenim locusparatur : si ex fide uiua¬
tur: Creditus desider&ur. ut desidera¬
tus habeatur. Desi derium dilectionis

Expanded text:
quos redemit sanguine suo, tradiderit quos redemit sanguine suo, tradiderit contemplando etiam Patri suo. Adquid est quod ut praepararet abiit, cum profecto nos ipsos praepararet, quod non faciet si reliquerit? Agnosco, Domine, ut possum: nimirum illud significas, quia ut parentur istae mansiones, vivere debet justus ex fide . Qui enim a Domino peregrinatur, opus habet ex fide vivere; quia per hanc ad speciem contemplandam paratur . Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt : et, Fide mundat corda eorum . Illud in Evangelio, hoc in Apostolorum Actibus legitur. Fides autem, qua eorum qui Deum visuri sunt, quamdiu peregrinantur, corda mundantur, quod non videt credit: nam si vides, non est fides. Credenti colligitur meritum, videnti redditur praemium. Eat ergo Dominus et paret locum; eat ne videatur, lateat ut credatur. Tunc enim locus paratur, si ex fide vivatur. Creditus desideretur, ut desideratus habeatur: desiderium dilectionis,
Abbreviated transcription (Latin):
dubioiam sunt : sicut parande non
sunt : et nondumsunt sicut paran¬
desunt : quomodoputamus. nisi quo¬
modo proph&a predicat dm̃ : quia fa
cit quae fastura sunt : Non enim it
qui facturus est : quae factura sunt ⁊
ergo et et facit : et facturus est ea
N amneque facta sunt supse non fecit
neque factura sunt. supse non fecerit.
f. ecitergo ea praediscinando : factu¬
rus est operando ⁊ sicut discipulos quan¬
do elegerit satisindicat euangelium
Tuncutique : quando eo suocauit  Et ta¬
siones praeparauit ẽt praeparat . ⁊¬
necalias: sed quas praeparauit : haspre¬
parat. ⁊ Qui fecit quae factura sunt ⁊
quas praeparauit praedistinando
praeparat operando : Quid putabimus¬
essedomum dĩ nisi templum dĩ : quod
autem sit : interrog&ur apłs et respon¬
uos : Haec est etiam regnum dĩ : quod
filius traditurus est patri : Vn dedicit
xp̃i in praesentiaeius. Deinde finis cum
tradiderit regnum dõ et patri Idest

Expanded text:
dubio jam sunt sicut parandae non dubio jam sunt sicut parandae non sunt, et nondum sunt sicut parandae sunt? Quomodo putamus, nisi quomodo etiam propheta praedicat Deum, cit quae futura sunt? Non enim ait, qui facturus est quae futergo et fecit ea, et facturus est ea. Nam neque facta sunt si ipse non fecit, neque futura sunt si ipse non fecerit. Fecit ergo ea praedestinando, facturus est operando: sicut discipulos quando elegerit, satis indicat Evangelium , tunc utique quando eos vocavit; et tasiones praeparavit, et praeparat; nec alias; sed quas praeparavit, has praeparat, qui fecit quae futura sunt. Has praeparavit praedestinando, praeparat operando. Jaesse domum Dei, nisi templum Dei? Quod autem sit, interrogetur Apostolus, et respon estis vos . Hoc est etiam regnum Dei, quod Filius traditurus est Patri: unde dicit Christi in praesentia ejus: detradiderit regnum Deo, et Patri ; id est,
Abbreviated transcription (Latin):
alio fortior Alius alio sapientior
Alius alio iustior : xlius alio sanctior
Indomopatris iei multaem ansio¬
nes sunt : Nullus eorum alienabit᷑
ab illadomo : ubimansionem pro
suo quisq accepturus estmerito : ut
ut quod habent singuli : commune sit
omnibus : Sic enim quisque etiam
ipsehabet cumamat in altero. quod
ipsenon habebat : Nonerititaque
aliqua in uidia in patris claritate
qm̃ regnabiti nomnibus unitas cari¬
et paratlocum. siiammultaem ansi¬
onessunt: si quominus dixis sec uado
parare sut siadhuc parandus cse:
quur non merito dixiss& uado para¬
re: Anistemansiones et sunt eepa¬
ran dȩsunt : si quominus essent : dixis¬
s& uado parare ⁊ et tamen quia
ita sunt unt parandȩ sint : non cas ua¬
dicparare sicut sunt Sed si abierit
et parauerit sicut fasturaesunt : ite¬
rumueniens accipietuos ad seipsũ
E tubiestipse : sintetiam et ipsi ÷
Quomodoergomansiones indomo
patris non aliae sed ipsȩ. et sine

Expanded text:
alio fortior, alius alio sapientior, alio fortior, alius alio sapientior, alius alio justior, alius alio sanctior; in domo Patris mansiones multae sunt; nullus eorum alienabitur ab illa domo, ubi mansisuo quisque accepturus est merito, atqut quod habent singuli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas chariet parat locum, si jam multae mansiones sunt? Si quo minus, dixisset, Vado parare. Aut si adhuc parandus est, cur non merito dixisset, Vado parare? An istae mansiones et sunt, et parandae sunt? Si quo minus enim essent, dixisset, Vado parare. Et tamen quia ita sunt ut parandae sint, non eas vadit parare sicut sunt: sed si abierit et paraverit sicut futurae sunt, iterum veniens accipiet suos ad seipsum, ut ubi est ipse, sint etiam ipsi. Quomodo ergo mansiones in domo Patris non aliae, sed ipsae, et sine
Abbreviated transcription (Latin):
rigenda est nobis fr̃s ad dm̃
mai orintentio . ut uerba sci euan¬
gelii quae modoin nr̃is aurib
sonuerunt : etiammente capere
ut cumq: panimus: Ait enim dñs¬
dite in dm̃et in me credite : Nemor¬
tem tam quam hominestimerent
et ideõ turbarentur : Consolatur
eosetiam dm̃s eesse contestans : Cre¬
dite inquid indm̃: et inme credite
Consequens estenim ut sundm̃ credi¬
tis: et in mecredere debeatis: Qđ
non esset consequens. six p̃snon ess&
sunt Inisiquia et sibi m& ueb antꝰ
unde audiredebuerunt Nontur¬
b&urcorurm̃: Quis enim eor ũnon
metuer& cumpetrodictum est :¬
Et fidentioriatque promptiori
N on cantabitgallus donec terme
neges ⁊ ł am quamergo essent ab illo
perituri : merito turbabantur
S ed cum audiunt indomopatrismei
mansiones multȩ sunt: si quominus
dixissemuobis. quiauado parareuo¬
bis locum A perurbatione recreaN¬
toit: certi acfidentes ȩtiam postpe¬
ricula temptationum seapuddm̃ cũ
xp̃oesseman suros : quia et si alius est̃

Expanded text:
rigenda est nobis, fratres, ad Deum major intentio, ut verba sancti Evangelii, quae modo in nostris auribus sonuerunt, etiam mente capere utcumque possimus. Ait enim Domdite in Deum, et in me credite. Ne mortem tanquam homines timerent, et ideo turbarentur, consolatur eos, etiam se Deum esse contestans. Credite, inquit, in Deum, et in me credite. Consequens est enim ut si in Deum creditis, et in me credere debeatis: quod non esset consequens, si Christus sunt, nisi quia et sibi metuebant? Unde audire debuerunt, Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset fidentiori atque promptiori, Non cantabit gallus donec ter me neges ? Tanquam ergo essent ab illo perituri, merito turbabantur: sed cum audiunt, In domo Patris mei mansiones multae sunt: si quo minus, dixissem vobis quia vado parare vobis locum; a perturbatione recreantur, certi ac fidentes etiam post pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros. Quia etsi alius est
Abbreviated transcription (Latin):
ardemus: intereẽ tante sollemnitate
non quaerimus: priua mur gaudis
et laetisumus: Accendamus ergo
animum fr̃s: Necales catfides in id
quod credidit in ardescant Ad su¬
perna nr̃a desideria. et sicamare
iamireest : Ab interna sollemnita¬
tis gaudia. nullanos aduersitas re¬
uocet : quia et siquis ad locum pro¬
positum iraedesiderat. eius desiderium
quaelibet uiae asperitas non inmutat:
N ullanos prosperitasblandiens se¬
ducat : qui a stultus uiatorest quun
itinere amoena prata conspiciens
obliuiscitur quod tendebat : Toto
ergo desiderio ad supernam patriã
animus anhelet: Nilin hoc mundo
appetat : quod constat. quia citius
redlinquat: Vt si caelestispastoris ue¬
raciter ouessumus : quia inuiae de¬
lectatione non figimur ae ternispas¬
cuis inperuentione saciemur:¬

Expanded text:
ardemus, interesse tantae solemnitati ardemus, interesse tantae solemnitati non quaerimus, privamur gaudiis, et laeti sumus. Accendamus ergo animum, fratres, recalescat fides in id quod credidit, inardescant ad superna nostra desideria, et sic amare jam ire est. Ab internae solemnitatis gaudio 1488 nulla nos adversitas revocet, quia et si quis ad locum propositum ire desiderat, ejus desiderium quaelibet viae asperitas non immutat. Nulla nos prosperitas blandiens seducat, quia stultus viator est, qui in itinere amoena prata conspiciens, obliviscitur ire quo tendebat. Toto ergo desiderio ad supernam patriam animus anhelet, nil in hoc mundo appetat, quod constat quia citius relinquat, ut si coelestis Pastoris veraciter oves sumus, quia in viae delectatione non figimur aeternis pascuis in perventione satiemur
Abbreviated transcription (Latin):
Ibipro uidi proph&arumchori.
Ibi iudex apostolorum numerus :
Ibuinnu merabilium martyrum uic¬
ꝗtor exercitus : Tanto illic laetior:
quanto hic durius afflictus: Ibi con¬
fessorum substantia : praemii sui
perceptione consolata: Ibi fideles
uiri: quos auirilitatis suae robore
qui hic annossuos moribus transcende
runt : Ibisenes : quos hic et actas debi¬
les red didit: et uircus operis non re¬
cua : in quibus cum tantorum ciui um
sollemnitate gaudeamus : Ipsa noslȩ¬
tantium festiuitas inuit& : Certesicubi
populus nundinas caelebrar&: siad
alicuius ecclesi aededicationem de¬
nuntiata sollemnitate concurre¬
r& : festinaremus omnessimul inue¬
niri : Interẽẽ unusquis que satage¬
r& : grauise damno afflictum cre¬
der&: sisollemni tatem communis lae¬
titiae non uider& : Ecceincaelestibus
lectorum ciuium laetitia agitur:
uicissim dese omnes in suo conuentu
gratulantur: Et tamennos ab amore
aeternitatis tepidi. nullo desiderio

Expanded text:
Ibi providi prophetarum chori, Ibi providi prophetarum chori, ibi judex apostolorum numerus, ibi innumerabilium martyrum victor exercitus, tanto illic laetior, quanto hic durius afflictus; ibi confessorum constperceptione consolata: ubi fideles viri, quos a virilitatis suae robore carne, annos suos moribus transcenrunt; ibi senes quos hic et aetas debiles reddidit, et virtus operis non recua, in quibus cum tantorum civium solemnitate gaudeamus. Ipsa nos laetantium festivitas invitet. Certe sicubi populus nundinas celebraret, si ad alicujus Ecclesiae dedicationem denuntiata solemnitate concurreret, festinaremus omnes simul inveniri, et interesse unusquisque satageret, gravi se damno afflictum crederet si solemnitatem communis laetitiae non videret. Ecce in coelestibus electorum civium laetitia agitur, vicissim de se omnes in suo conventu gratulantur, et tamen nos, ab amore aeternitatis tepidi, nullo desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
to ouibus rursus ait : Ouesmeae
uocem meam audiunt : et ego cognos¬
co eas et secunturme : et egouitam
aeternam do eis : De quibus et paulo
superius dicit : Permesiquis introi¬
erit saluabitur. et ingredi&ur. et
egredi&ur: et pascua inueni &t : In¬
gredi&ur quippe adfidem: egre¬
dietur uero afide ad speciem : ad
credulitate. Ad contemplationẽ:
Pascua autem inueniet: in ae ternã
refectionem: Oues ergo eius pascua
inuenient : qui aquisquis illum cor¬
de simplici sequitur : aeternae uiri¬
ditatis pabulo nutritur : Quae au¬
tem sunt istarum ouium pascua.
nisi internagaudia sempiterni ui¬
rentis para drsi: Pascuanam que
electorum sunt: uultus praesens
dĩ. quidum sine defectu conspicitur
sinefine mens cibo saciatur : Inistis
pascuis deaeternitatis sacietate
laetatisunt : Qui que iamin laquȩ os
uoluptuose temporalitatis euase¬
runt : Ibi hrmnidici angelorum chori :
Ibi societas supernorum ciuium: Ibi
dulcissollemnitas : Aa peregrinatio¬
nis huius tristilabore red euntiũ

Expanded text:
bus rursum dicit: Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis . De quibus et paulo superius dicit: Per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet . Ingredietur quippe ad fidem, egredietur vero a fide ad speciem, a credulitate ad contemplationem, pascua autem inveniet in aeterna refectione. Oves ergo ejus pascua inveniunt, quia quisquis illum corde simplici sequitur, aeternae viriditatis pabulo nutritur. Quae autem sunt istarum ovium pascua, nisi interna gaudia semper virentis paradisi? Pascua namque electorum sunt vultus praesens Dei, qui dum sine defectu conspicitur, sine fine mens vitae cibo satiatur. In istis pascuis de aeternitatis satietate laetati sunt qui jam laqueos voluptuosae temporalitatis evaserunt. Ibi hymnidici angelorum chori, ibi societas supernorum civium. Ibi dulcis solemnitas a peregrinationis hujus tristi labore redeuntium.
Abbreviated transcription (Latin):
eum solum fuisse. et quiess& arguendus
ostenditur. propteropera ipsa inquid
credite quia ego in patre et paterin
meest. N eque enimsiseparati essemus
inseparabiliter operari ullaratione
possemus. Sed quidest quod sequitur.
A men amendico uobis qui creditinme
operaqua eego facio et ipsefaciet. et
maiora horum faciet qui aego ad pa

Expanded text:
eum solum fuisse qui esset arguendus eum solum fuisse qui esset arguendus ostenditur; propter opera ipsa, inquit, credite, quia ego in Patre et Pater in me est. Neque enim si separati essemus inseparabiliter operari ulla ratione possemus, sed quid est quod sequitur: Amen amen dico vobis, qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet, quia ego
Abbreviated transcription (Latin):
Sicergo dictumest. qui uiditme. uidit
et patrem. Non quia ipsesit pater
quifilius sed quod a patrissimilitudinẽ
innullo prorsus discrep& filius. Non
separatim desideras nosse : Deinde ñ
solumad phrlippum sed adeosplura¬
liter loquitur. Verba qua eegolo¬
quor uobis. a meipsononloquor. pa¬
ter autem in memanens facito pera¬
ipse. Ergo ec uerba opera sunt pla¬
ne ita est. Namprofecto qui proxi¬
mum loquendo aedificat. bonumopus
operatur. Sed quid est a meipso non
loquor. nisi a meipso nonsum quiloquor
Equippe tribuit qui facit dequo est
ipse qui facit. Pater enim enim ds̃ non
est de aliquo. filius autem ds̃ est quidem
patri aequalis. sed depatredõ
Ideo ille ds̃ sed non dedõ. et lumen.
sed non delumine. Iste uero ds̃ dedõ
lumen delumme. Denique adiungit
et dicit. N oncreditis quia ego in patre
et pater inmeest. Alio quin propter
operaipsa credite. Ante a solus phrlip¬
pus arguebatur. nunc autem non ibi

Expanded text:
Sic ergo dictum est, Qui videt me, videt Sic ergo dictum est, Qui videt me, videt et Patrem: non quia ipse est Pater qui Filius, sed quod a Patris similitudine in nullo prorsus discrepet Filius. Nam separatim desideras nosse? » Deinde non ad solum Philippum, sed ad eos pluraliter loquitur: « Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor: Pater autem in me manens ipse facit opera. Ergo et verba opera sunt? Plane ita est. Nam profecto qui proximum loquendo aedificat, bonum opus operatur. Sed quid est, a meipso loquor? nisi a me ipso non sum qui loquor. Ei quippe tribuit quod facit, de quo est ipse qui facit. Pater enim Deus non est de aliquo, Filius autem Deus est quidem Patri aequalis, sed de Patre Deo. Ideo ille Deus sed non de Deo, et lumen sed non de lumine. Iste vero Deus de Deo, lumen de lumine. Denique adjungit et ait: Non creditis quia ego in Patre et Pater in me est? Alioqui propter opera ipsa credite. Ante solus Philippus arguebatur; nunc autem non ibi
Abbreviated transcription (Latin):
quia nouerant similem filium. Ergo
iamsciebant filium. Et si non omnes
certe quidam corum quibus dicitur.
Et quoua doscitis. et uiam scitis
Iꝑ scestenimuia. sed patrem nesci¬
ebant Ideo audiunt si cognouis¬
s&isme et patremmeum cognosce¬
tis. Per meutique et illum Alius
enim. egosum Alius ille Sed nepu¬
tarent dissimilem. et amodo inquid
cognoscetis eum. et uidistis eum. Vide¬
runt enim eiussimillimum filium sed
ad monendi fuerunt talemẽe etiam
patrem quemnondum uidebant.
qualis est filius quem uidebant. Et ad
hocuadet quod posteaphrlippodicit᷑.
Quime uidit. uidit et patrem. Non
quod ipsesit et pateret filius quod in
sabellianis quiuocantur etiam patri¬
passiani catholica fides damnat. sed
quodtam similes int pater etfilius. ut
quiunumnouerit. ambosnouerit. So¬
lemus enim desimillimis duobus italo¬
qui eis. quiunum illorum uident. et
qualissit alius uolunt nosse. Vt dica¬
mus. uidistis illum. iustum ui distis.

Expanded text:
quia noverant similem Filium. Ergo quia noverant similem Filium. Ergo jam sciebant Filium, etsi non omnes, certe quidam eorum quibus dicitur, Et quo vado scitis, et viam scitis: ipse est enim via. Sed Patrem nesciebant, ideo audiunt, Si cognovistis me, et Patrem meum cognovistis: per me utique et illum. Alius enim ego sum, alius ille. Sed ne putarent dissimilem, Et amodo, inquit, cognoscetis eum, et vidistis eum. Viderunt enim ejus simillimum Filium, sed admonendi fuerant talem esse etPatrem, quem nondum videbant, qualis est Filius quem videbant. Et ad hoc valet quod postea Philippo dicitur, Qui videt me, videt et Patrem: non quod ipse sit et Pater, et Filius: quod in Sabellianis, qui vocantur etiam Patripassiani, catholica fides damnat; sed quod tam similes sint Pater et Filius, ut qui unum norit, ambos noverit. Solemus enim de simillimis duobus ita loqui eis qui unum illorum vident, et qualis sit alius, volunt nosse, ut dicamus, Vidistis istum? illum vidistis.
Abbreviated transcription (Latin):
quiuidetme uidet ec patrem. Ecce
increpat quod tanto tempore cũ
ipsiserat et non cognoscebatur.
nonneipsedixerat : et quo ego uado
scitis etuiamscitis. et senescire dicen¬
tes eos hocscire conuicerat. Adden¬
do atquedicendo. egosumuia ueri¬
tas etuita Quomo don uncdicit
tanto tempr uobiscum sum et non
cognouis tisme. Cum profecto et
quo ir& et uiam scir&. non obaliud
nisi quod ipsum utiq: scirent. sed fa¬
cileis tasoluitur quaestio. sidicamus
uod eum aliqui eorum sciebant.
Aiqui nesciebant. Atque in his qui
nesciebant et phrlippuserat. Et
quodait. Et quo ego uado scitis et
uiamscitis. Illis dixisse intellegatur
quisciebant non phrlippo cuidictũ
est. Tanto tempr uobiscum sum et
non cognouistis mephylippe hisergo
qui filium iamnouerant. etiam illud
depatre dictum est. Etamodo cognos¬
cetis eum et uidistis eum. Dictumẽ
enim propter omnimodam simili¬
tudinem quaeillicum patreest. Et¬
ideo amodo dicerentur nosse patrẽ

Expanded text:
Qui videt me, videt et Patrem. Ecce Qui videt me, videt et Patrem. Ecce increpat quod tanto tempore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atque dicendo, Ego sum via, veritas et vita? Quomodo nunc dicit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob aliud nisi quod ipsum utiqcile ista solvitur quaestio, si dicamus, quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in his qui nesciebant Philippus erat; et quod ait: Et quo ego vado, scitis, et viam scitis. Illis dixisse intelligatur, qui sciebant: non Philippo, cui dictum est: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? His ergo qui Filium jam noverant, etiam illud de Patre jam dictum est: Et amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Dictum est enim, propter omnimodam similitudinem, quae illi cum Patre est: ideo amodo dicerentur nosse Patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
sediua est quaitur. num quid uia ẽ
et quoitur : Vtrum que autem illos
dixeratscire. et quouadit et uiam.
O pusergo erat ut dicer & ego sumuia
et ostender & eos quia eum scirent
uiamscire. quam put auerant senes¬
quoiret : Nisiquia ibat aduerita¬
tem. ib at aduitam. Ib atergo ad se¬
m& ipsum proseipsum. et nos quo
imus nisi adipsum. Et quaimus nisi ꝑ
et nos. Namet deseipso alibi dicit
Ad patremuado et hoclo co ꝓpt̃ nos
Nemoin quiduenit ad patrem nisi ꝑme
Acperhoc etipse perseipsum. et ad
seipsum. et ad patrem. Et nosper
ipsum et adipsum. et ad patrem
Si cognouistis memquid: et patrem
meum uti que cognoscetis. Hocest
quod ait. Nemouenit ad patrem
nisi perme. Deinde subiungit. Cog
noscitiscum. et uidistiscum. sed phi¬
lippus unus ex apłis quid audierit
non intellegens O ñe in quidostende
nobis patrem. et sufficit nobis. Cui
dñs tanto inquid tempr uobiscum
sum et non cognouistis mephrlippe:

Expanded text:
sed via est qua itur; numquid via est sed via est qua itur; numquid via est et quo itur? Utrumque autem illos dixerat scire, et quo vadit, et viam. Opus ergo erat ut diceret, Ego sum via, ut ostenderet eos qui eum scirent, viam scire quam putaverant se nesquo iret; nisi quia ibat ad veritatem, ibat ad vitam? Ibat ergo ad seipsum, per seipsum. Et nos quo imus, nisi ad ipsum? et qua imus, nisi et nos. Nam et de seipso alibi dicit, Ad Patrem vado : et hoc loco propter nos, Nemo, inquit, venit ad Patrem, nisi per me. Ac per hoc et ipse per se ipsum et ad seipsum et ad Patrem, et nos per ipsum et ad ipsum et ad PatremSi cognovissetis me, inquit, et Patrem meum utique cognovissetis. Hoc est, quod ait, Nemo venit ad Patrem, nisi per me. Deinde subjungit Et amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Sed Philippus, unus ex apostolis quid audierit non intelligens; Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Cui nus: Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe?
Abbreviated transcription (Latin):
scitis. Ad haec dicit eithomas. Dñe non
scimus quouadis et quomodo possimus
uiam scrre : Vtrum que illos dñs dixe¬
ratscire. utrum que dixit istenescire:
Et locum quoitur. etuiam quaitur. sed
nescit ille mentiri. Ergo isti sciebant.
adhucusque nescire. Diciteiihs. Ego
sumuia etueritas ec uita. Quidest
fratres. Ecceaudiuimus discipulum
interrogantem. Audiuimus et magis¬
trum docentem. et nondum capimus
etiam postuo cemsonantem sententiã
latitantem sed quid non possumus
capere : Numquid poterant ei dicere
apłieius cum quibus loquebatur. nes¬
cimuste. Proinde si eum sciebant et
uia ipseest. Uiamsciebant si eumsci¬
ebant. et uerita sipse est. Veritatẽ
sciebant sieum sciebant etuita ipse
est. Vi tamsciebant eccescire conuinc¬
tisunt. quod sescire nesciebant. Quid
igitur et nosinis tosermone non capi¬
mus quid putatis fr̃smei : nisi quia
dixit. et quo uadoscitis etuiamscitis.
Et eccecognouimus quod sciebant
uiam. quia sciebantipsum qui est uia

Expanded text:
suo. Ad haec dicit ei Thomas, Domine, nescimus quo vadis, quomodo possumus viam scire? Utrumque illos Dominus dixerat scire: utrumque dixet locum quo itur, et viam qua itur. Sed nescit ille mentiri: ergo isti sciebant, adhuc usque nescire. Dicit ei Jesus: Ego sum via, et veritas, et vita. Quid est, fratres? Ecce audivimus discipulum interrogantem, audivimus et magistrum docentem, et nondum capimus, etiam post vocem sonantem, sententiam latitantem. Sed quid non possumus capere? Numquid poterant ei dicere Apostoli ejus cum quibus loquebatur, Nescimus te? Proinde si eum sciebant, et via ipse est, viam sciebant: si eum sciebant, et veritas ipse est, veritatem sciebant: si eum sciebant, et vita ipse est, vitam sciebant. Ecce scire convicti sunt quod se scire nesciebant. 2. Quid igitur et nos in isto sermone non cepimus? Quid putatis, fratres mei, nisi quia dixit, Et quo vado scitis, et viam scitis? Et ecce cognovimus quod sciebant viam, quia sciebant ipsum qui est via:
Abbreviated transcription (Latin):
pauciquam illierant. sed gentes etiã
crediderunt. Haec sunt si ne dubita¬
tione. maiora. nec tamenait. Maiora
horum facietis. ut solos apłos eapu¬
taremus esse facturos. sed quicre¬
dit inme inquit. operaquae ego fa¬
tio. et ipse faciet. et maiora horum
faciet

Expanded text:
pauci quam illi erant, sed gentes etiam pauci quam illi erant, sed gentes etiam crediderunt; haec sunt sine dubitatione majora. Nec tamen ait, Majora horum facietis, ut solos Apostolos ea putaremus esse facturos; sed, Qui credit in me, inquit, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet
Abbreviated transcription (Latin):
tis innominemeo hoc faciam. Vt
glorific&ur paterinfilio. siquid pe¬
ueritisme in nominemeo. hoc faciã
Ergo etilla maiora opera seipsum
facturum esse promisit: Non seextollat
seruus super dnm̃. nec discipułus suꝑ
magistrum. maioraquam ipse fecit
dixitoos esse facturos. sed ineis super
eos sefaciente non ipsis tam quam ex se¬
met ipsis. ei quippe cantatur. diligã
ted ñe uirtus mea. sed quae sunt tan¬
dem istamaiora. An forte quod
egrosipsis transeuntibus . et iameorũ
umbra sanabat. Maiusestenim ut sa¬
n&umbra quamfimbria uelut perse
hoc peripsos sedutrumq ipse. Verũ¬
tamen quando ista dicebat. uerborũ
suorum opera commendaebat. Sic enĩ
dixerat. uerba qua e egoloquor uobis
ameipsonon loquor. pater autemin
memanens. facit operaipse. Quae
opera: tun dicebat. nisi uerba quȩ
loquebatur. Audiebant et credebant
illi. Et corundem uerborum fructus
erat fides illorum. Verum tamen
eu angelizantibus discipulis non tam

Expanded text:
in nomine meo, haec faciam. Ut glorificetur Pater in Filio, si quid petieritis in nomine meo, hoc faciam. » Ergo et illa majora opera seipsum facturum esse promisit. Non se extollat servus supra Dominum, et discipulus supra magistrum : majora quam ipse facit, dicit eos esse facturos; sed in eis vel per eos se faciente, non ipsis tanquam ex seipsis. Ei quippe cantatur, Diligam te, Domine, virtus mea . Sed quae sunt tandem ista majora? An forte quod aegros ipsis transeuntibus, etiam eorum umbra sanabat ? Majus est enim ut sanet umbra quam fimbria . Illud per se, hoc per ipsos; sed tamen utrumque ipse. Verumtamen quando ista dicebat, verborum suorum opera commendabat: sic enim dixerat, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor; Pater autem in me manens, ipse facit opera. Quae opera tunc dicebat, nisi verba quae loquebatur? Audiebant et credebant illi, et eorumdem verborum fructus erat fides illorum: verumtamen evangelizantibus discipulis, non tam
Abbreviated transcription (Latin):
spm cum uenarłt hocidem dicit ac¬
turum : Quia profecto fhuius inspi¬
rationem : corrobor anduserat
animus discipulorum : nemundũ
qui contrase fremebat arguere
timerent : Ex ponensergo sententi¬
am suam dñs adiunxit ⁊ Depeccato
quidem : quia noncredunt in me :
peccatum in credulitatis: quasi
specialeposuit :: quia sicut fides origo
uirtutum : ita solidamentum est ui¬
tiorum in incredulitate persisterea
Oño terribiliter ad testante quidi¬
cit : Qui autem non credit: ĩ cemiu¬
dicatus est : quia non credit in no

Expanded text:
Spiritum cum venerit hoc idem dicit acSpiritum cum venerit hoc idem dicit acturum, quia profecto per hujus inspirationem corroborandus erat animus discipulorum, ne mundum, qui contra se fremebat, arguere timerent. Exponens ergo sententiam suam Dominus, adjunxit: De peccato quidem, quia non credit in me. Peccacatum incredulitatis quasi speciale posuit, quia sicut fides origo virtutum, ita solidamentum est vitiorum in incredulitate persistere, Domino terribiliter attestante, qui dicit: Qui autem non credit jam judicatu