comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nitlam uen̾abilis ⁊ religosus
abbãs. cuitlam de monasteriis sa¬
uigniaci in anglia p̃esse cognoscit᷑.
de quo nobis certissime dstat: qd spe
existat. Qui litet in seculo tarnalit᷑
uix̾it : postinotlũ tamẽ ex toto cordẽ
duersus ad tlñm. ac toto desideno su¬
Abi habumlauit delictum suiꝑha¬
buntlanit gratia. Nam clum insistir
oratõni. aspirante gratia supna sen¬
tire solitus solitas est influentẽ a¬
rib cuis. pegrini auidam ocoris ne¬
taream su anitatem: ꝙnamomi chu¬
ris t̃balsami. omniũq odoram̃toꝵ fra¬
glantiam longe exuꝑantem. Non solũ
autem narib. Ueꝵ ⁊̃ sentit faucib
suis in fundi. quasi telestis in anne.
dulcetliuẽ. omnem in se saporem. et
omne delectamentũ suauitatis ha¬
bentem: qd ueluti fons uinus more
illius scaturiens in deq ad interiora
corꝑis et anime defluens. Utrũq ho¬
dit ⁊ afficit. ita ut ex sententia dice
possit. Quam dultia faucib meis
elcquia tua: super mel .o.m. Hinc

Expanded text:
idam venerabilis et religiosus abbas, cuidam de monasteriis Savigniaci in Anglia praeesse cognoscitur, de quo nobis certissime constat quod specpraeditus existat. Qui licet in saeculo carnaliter vixerit, postmodum tamen ex toto corde conversus ad Dominum, ac toto desiderio suUbi abundavit delictum, superabundavit et gratia . Nam dum insistit orationi, aspirante gratia superna sentire solitus est influentem naribus ejus peregrini cujusdam odoris nectaream suavitatem, cinnamomi, thuris, et balsami omniumque odoramentorum fragantiam longe exuperantem. Non solum autem, verum etiam sentit faucibus suis infundi quasi coelestis mannae dulcedinem, omnem in se saporem, et omne delectamentum suavitatis habentem: quod veluti fons vivus in ore illius scaturiens, indeque ad interiora corporis et animae profluens, utrumque ipdit et afficit, ita ut ex sententia dicere possit: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, super mel ori meo! Huic
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. diste amare dulciter. amare p̃¬
denter. amare fortiter. Dulcitꝰ ne illecti. prii¬
denter ne decepti. fortiter ne decepti op̃pssi ab
amore dñi auellam᷑. Ne mũtli glia seu car¬
nis uoluptetib abtlucaris. dulcescat tibi
phis sapientia xp̃c. Ne setlucaris sp̃u
m̃tlacii ⁊ ertoris. lucescat tibi u̾itas xp̃c.
Ne adu̾sitatib fatig̾is. ⁊fortet te uictus
dei xp̃c. ⁊elum tuũ in flammet caritas. ĩ¬
sormet scientia. firmet dstantia. sit fer¬
nutbis sit ccumspettus sit inuictus. nec
temꝑe habeat nec careat discretõne. nͨ
to ⁊ pleno cortlis afectu. dilige tota rõnis
uigilantia ⁊̃ tirtumspectõne. Dilige ⁊ to¬
ta uirtute ut nec mori pro eius amore

Expanded text:
hristum. Disce amare dulciter, amare prudenter, amare fortiter. Dulciter, ne illecti; prudenter, ne decepti; fortiter, ne oppressi ab amore Domini avertamur. Ne mundi gloria seu carnis voluptatibus abducaris, dulcescat tibi prae his sapientia Christus; ne seducaris spiritu mendacii et erroris, lucescat tibi veritas Christus; ne adversitatibus fatigeris, confortet te virtus Dei Christus. Zelum tuum inflammet charitas, informet scientia, firmet constantia. Sit fervidus, sit circumspectus, sit invictus. Nec teporem habeat, nec careat discretione, nec to et pleno cordis affectu; dilige tota rationis vigilantia et circumspectione; dilige et tota virtute, ut nec mori pro ejus amore
Abbreviated transcription (Latin):
quis in carne pcc̃ati apõco sibi uen¬
dicer libertatem: Hac igitur lib̾tate dic¬
cum m̃ito neqͣqͣm opinor liberũ arbtri¬
uni. Est enim lib̾tas amiseria. S nũꝙͥ ⁊¬
istam sibi quispiam in hac mortalitate
magis ꝯgruere ei arbit᷑or lib̾tatem quã
dictre possumꝰ anecessitate. eo qd̃ ncc̃um
in differenter. deo uniu̾seq tam bone qͣm
male ratõnali ꝯuenit creature. Nec põco
nec miseria amittif nec nunuit᷑ nec ma¬
ior iniusto est qm inpcc̃ore. nec plenior ĩ
angelo qm in homine. ¶Dauet naniq lib̾¬
tas uoluntatis etiam ubi fit captiuitas
pĩti tam plena quidem ĩmalis qm ⁊ bonis.
s in bonis ordinatõr. tam integra queq
pto suo modo increatura qm in creatore
s in illa potentõr. Qd̃ autem solent hõi¬
nes ⁊queri ⁊ dic̾e. uolo hr̃e bonam uolũ¬
tatem ⁊ non possum. nequasx huit p̃¬
scribit ubertati. ⁊ quasi uim aut in ncc̃i¬
tem nihac parte uoluntas patiat᷑. s pla¬

Expanded text:
vero in carne peccati a peccato sibi vindicat libertatem? Hac ergo libertate dictum merito nequaquam opinor liberum arbitrium. Est item libertas a miseria, de qua istam sibi quispiam in hac mortalitate magis ei congruere arbitror, libertas, quam dicere possumus a necessitate, eo quod necessarium indifferenter Deo universaeque tam bonae quam malae rationali convenit creaturae, nec peccato, nec miseria amittitur, vel minuitur, nec major in justo est quam in peccatore, nec plenior in angelo, quam in homine. Quomodo namqrtas, ubi etiam fit captivitas mentis, tam plena quidem in malis, quam in bonis, sed in bonis ordinatior, tam integra quoque pro suo modo in creatura, quam et in Creatore, sed in illo potentior. Quod autem solent homines conqueri, et dicere: Volo habere bonam voluntatem, et non possum, nequaquam huic praescribit libertati, ut quasi vim, aut necessitatem in hac parte voluntas patiatur, sed pla
Abbreviated transcription (Latin):
uita carnalis exdudit᷑ ꝯtempnit᷑ et
tũcitur mũdus. ꝑficitur autẽ in co.
cum fit et rõnalis. ꝑficitur cũ efficitur
spiritalis. Porro rõnalis tunc est cũ
in omnib que oꝑtes de xp̃o sentiri. fidei
rõ ita firma tenet᷑. ut ab eccłiastiͥ sen¬
sus puritate ulła ueri siłitutline ulsa
beretica siũ dyabolica cͥcumuentõne ali¬
quatenꝰ deiet. Itemq cũ inꝓpria du̾¬
sacõne illa cautela suatur. ut discretõ¬
nis meta nlła suꝑstitõne uel leuitate
uł spiritus quasi feruentõris uehemẽ¬
tia excetlatur. ⁊ hoc est tota anima deũ
rum uel tom̃toꝵ. s nec mortis metu
iusticia uiqͣm deserat᷑. In hoc etiam
tota uirtute diligit᷑ ⁊ est amor spĩta¬
lis. Ꝙ nimiꝵ nom̃ benc sp̃aliter amo¬
ri ⁊ gruere puto. Ob p̃rogatinã utiq
plenituiinis sp̃c qua p̃cessit. De tr̃¬

Expanded text:
ita carnalis excluditur, contemnitur et vincitur mundus. Proficitur autem in eo, cum fit et rationalis; perficitur, cum efficitur etiam spiritualis. Porro rationalis tunc est, cum in omnibus quae oportet de Christo sentiri, fidei ratio ita firma tenetur, ut ab ecclesiastici sensus puritate nulla veri similitudinem, nulla haeretica seu diabolica circumventione aliquatenus devietur. Itemque cum in propria conversatione illa cautela servatur, ut discretionis meta nulla superstitione vel levitate, vel spiritus quasi ferventioris vehementia excedatur. Et hoc esse tota anima Deum rum vel tormentorum, sed nec mortis metu justitia unquam deseratur; in hoc etiam tota virtute diligitur, et est amor spiritualis. Quod nimirum nomen huic specialiter amori congruere puto, ob praerogativam utique plenitudinis spiritus, qua praecellit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. ⁊ si non illaͥ plenitudine. cuiꝰ ta¬
men mensura denotõnis hec est. tit tot̃
cor illa suanitas occupet. totum sibi ab
amore unu̾ise carnis ac carnalis ille¬
cebre nentlicet. Hoc quippe toto corde
dilig̾e est. Ut breuiter dicam toto cor
corde diligẽ est. omneq blanlit de
carne ꝓpria uel aliena. sacro sc̃e carnis

Expanded text:
Christus, etsi non in illa plenitudine. Cujus tamen mensura devotionis haec est, ut totum cor illa suavitas occupet, totum sibi ab amore universae carnis ac carnalis illecebrae vindicet. Hoc quippe toto corde diligere est. Alioqucorde diligere, est omne quod blanditur de carne propria vel aliena, sacrosanctae carnis
Abbreviated transcription (Latin):
fallacus. ne inuirus frangi. toto cor¬
de tota amma. tota uirtute dilig̾e est. ⁊
noͣ amorem cordis quotlãm᷑ esse carua¬
lem qd̾ magis erga carnẽ xp̃i. uł que ĩ
carnem xp̃c gessit uł ussit cor humam̃
afficiat. Hoc repletꝰ amore facile ad om¬
nem de huiꝰ modi smonem dpungit᷑.
Nichil audit libñtius. nich legis stu¬
diosius. nich freqñtius recolit. nichil
dei sacra ymago. aut nascentis aut
lactantis. Ant tlecentis. aut morientis. aĩ
resurgentis/ aut ascendentis. ⁊ qtx tale
occurrat. uł stringat ncc̃e est animam
in amore uirtutum uł carnis extur¬
bet uicia. fuget illecebs. de si deria sedet.

Expanded text:
ngi, toto corde, tota anima, tota virtute diligere est. 6. Et nota amorem cordis quodam modo esse carnalem, quod magis erga carnem Christi, et quae in carne Christus gessit vel jussit, cor humanum afficiat. Hoc repletus amore, facile ad omnem de hujusmodi sermonem compungitur. Nihil audit libentius, nihil legit studiosius, nihil frequentius recolit, nihil sDei sacra imago, aut nascentis, aut lactentis, aut docentis, aut morientis, aut resurgentis, aut ascendentis; et quidquid tale occurrerit, vel stringat necesse est animum in amorem virtutum vel carnis exturbet vitia, fuget illecebras, desideria sedet.
Abbreviated transcription (Latin):
lo tuo sp̃c illudet erroris. si scĩam negli¬
gas. Nec habet callidus hostis machi¬
uam̃tum efficacius ad tollentlam de corde
dilectõnem. qm si efficere possit ut inta in¬
caute. ⁊̃ non cum rõne ambuletur. Sit ⁊̃¬
fortis ⁊ dstans amor tuus. nec cedens t̾ro¬
rib nec succumbens laborib. Ego ame¬
mus affcũose circum specte ⁊ ualde.Q¬

Expanded text:
lo tuo spiritus illudet erroris, si scientiam negligas; nec habet callidus hostis machinamentum 1326 efficacius ad tollendam de corde dilectionem, quam si efficere possit, ut in ea incaute, et non cum ratione ambuletur. fortis et constans amor tuus, nec cedens terroribus, nec succumbens laboribus. Ergo amemus affectuose, circumspecte et val
Abbreviated transcription (Latin):
Ilexit nos d̾s dulcit᷑. sapientꝰ. for¬
ter. Duce nempe dix̾im. qd carnẽ
intluit. sautum quod culpam cauit
Forte qd̾ mortem sustinuit. Nam qͦs
sane incarne iusitauit. carnalr tam̃
neqͣqͣm amauit. s inprudenti a sp̃c. Ita¬
retlemit inu̾tute. plenũ prorsus om̃i
suauitatis dulcedine uidere homenẽ
homis ꝯditorem. at dum naturam
prtident̾ se legit aculpa. ⁊̃ potentꝰ mor¬
tem ꝓptilit anatura. In carnis assũptẽe
ddescendit michi. inculpe uisitatõne dsu¬
luit sibi. in mortis susceptõne s atisfecit pr̃i.
Amitus dultis dsiliarius p̾dens. adiutor
fortis. huic seturus me credo. qui saluare
me uelit. nouĩt. possit. Ergo nisi amasset
clulciter non me incarcere tequisisset illa
maiestas. S iũxit affectõni sapientiam qͣ
tyraniũ deciperet. ũcit ⁊ pacientiam qua
placaret offenẜ deum pr̃em. De iripliti¬

Expanded text:
Dilexit autem dulciter, sapienter, fortiter. Dulce nempe dixerim, quod carnem induit; cautum, quod culpam cavit; forte, quod mortem sustinuit. Nam quos sane in carne visitavit, carnaliter tamen nequaquam amavit, sed in prudentia spiritvirtute. Plenum prorsus omni suavitatis dulcedine, videre hominem hominis Conditorem. At dum naturam prudenter selegit a culpa, etiam potenter mortem propulit a natura. In carnis assumptione condescendit mihi, in culpae vitatione consuluit sibi, in mortis susceptione satisfecit patri; amicus dulcis, consiliarius prudens, adjutor fortis. Huic securus me credo, qui salvare me velit, noverit, possit. dulciter, non me in carcere requisisset illa majestas; sed junxit affectioni sapientiam, qua tyrannum deciperet; junxit et patientiam, qua placaret offensum Deum Patrem. Hi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
anuma curiosius circum aspice¬
ret. uidit quasi castra ⁊ papiliones
plurimas. purpura ⁊ bysso. auroq
et argento. ⁊ serico mira uarietate con
nentes: ceteraq ouiiũ genera musi¬

Expanded text:
alus curiosus circumspiceret, vidit quasi castra et papiliones plurimos, purpura et bysso, auro et argento et serico mira varietate confnentes. Caetera quoque omnium musi
Abbreviated transcription (Latin):
nus adinstrum̃ta musita leuare cu¬
los resonabant. Firmam̃tum autẽ
quod super capita eoꝵ erat młtũ
splendebat: de quo pendebant cathe
ne auri purissimi uirgulis intermix
te argenteis. pulcherruma uarietate

Expanded text:
nus ad instrumenta musica levare culos reddebant. Firmamentum quod erat super capita eorum multum splendebat, de quo catenae pendebant auri purissimi virgulis argenteis intermistae, pulcherrima varietate
Abbreviated transcription (Latin):
uiu et femine erant. uestiti candi¬
dis uestim̃tis. ⁊ p̃ciosissimis: ⁊ er¬
⁊ ruga. iocundi ⁊ hylares. gaudentes¬
tes. Candor autẽ uestimentoꝵ sicut
nix recens erat: solis radio ꝑcussꝰ
uoces uero diuerse ꝯsonantes quam
musicum melos redtlebant mesonos.
Ciaritas. iocunditas. amenitas. hy¬
laritas. pulchritudo. honestas. sani¬
tas⁊ cteruitas: unanimitas. omnib
erat equalis ⁊ caritas. De otlore ꝙ¬
dicam illius campi. in quo erant pisti.
Suꝑabat enim ominiũ odoramentoꝵ¬

Expanded text:
ri et feminae vestiti candidis vestimentis et pretiosissimis; st ruga, jucundi et hilares, gaudentestes. Candor autem vestimentorum, sicut nix recens erat, percussa solis radio. Voces vero consonantes, quasi musicum melos reddebant sonos, claritas autem, jucunditas, amoenitas, hilaritas, pulchritudo, honestas, sanitas, aeternitas, unanimitas, omnibus erat aequalis, et charitas. Odor illius campi in quo erant isti, superabat omnia aromata et odorament
Abbreviated transcription (Latin):
alius murus tãm altus ut primus.
de auro purissimo.⁊p̾clarissimo ⁊ ita
ut magis delectaretur q uecũqs indis¬
set anima. in solo nitore metalli : qͣm
in uniu̾sa qͣm aute uiderat gloria.
Sed cum simili modo ꝑtnsissent il¬
lum ut primum÷ aꝑꝑuerunt illis.
uiri et femine uestiti sericis ⁊ stolis
cantlidis. ⁊ thiaris. ⁊ inuũsis ornati¬
bus. qualia nec aute uiderat. nec cogi¬
splendet ĩmeritlie: ⁊ capillos habebãt
auro si mulissimos ⁊ ⁊ coronas habebãt¬

Expanded text:
alius murus tam altus, ut primus; sed de auro purissimo et praeclarissimo, ita ut magis delectaretur quaecunque illum vidisset anima, in solo nitore metalli, quam in omni gloria quam ante viderat. Cumque simili modo intrassent illum ut primum, apparuerunt illis viri et feminae, vestiti sericis et stolis candidis et variis, et universis ornatibus; qualia nec ante viderat, nec cogisplendens in meridie; et capillos habebant auro simillimos, et coronas aurea
Abbreviated transcription (Latin):
bant. inclinatis capitib ⁊ ietis uultib
cum magnogandio anime occurrebãt
bant : ⁊ deum qui eam uberauit gli¬
ficabant dicentes. Laus tibi dñe rex¬
tibi dũe rex eterne glorie. qui non
uis mortem pcc̃oris. sedut dũtatur
⁊ uiuat. qui scd̃m maguam iniseri¬

Expanded text:
bant, inclinatis capitibus et laetis vultibus cum ingenti gaudio occurrebant, bant, et Deum, qui eam liberavit glorificabant, dicentes: Laus tibi, Domine, rex aeternae gloriae, qui non vis mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat ; qui s
Abbreviated transcription (Latin):
qui stimtis nos aut que est fortitutlo nr̃a
ut tam młtis temptafõnib resiste̾ uale¬
amus. Hoc erat certe qd̵ querebat deus.
hoc erat ad qd̾ nos ꝑtlucere satagedat
ut nitlentes defectum nrm. ⁊ qd̾ nobis ñ¬
sit auxliũ aliud. ad eius miẜcordiã totã

Expanded text:
qui sumus nos, aut quae fortitudo nostra, ut tam multis 823 tentationibus resistere valeamus? Hoc erat certe quod quaerebat Deus, hoc erat ad quod nos perducere satagebat: ut videntes defectum nostrum, et quod non est nobis auxilium aliud, ad ejus mi
Abbreviated transcription (Latin):
fiat nobis. Uerũtamẽ in nobis est si
m̃ti uolumus ⁊̃ nemo nr̃m nhoc certa¬
mine deicitur muitꝰ. Subte est ohomo
appetitus tuus ⁊̃ tu tlñab̾is illius. P̃t
mimicus excitare tẽptatõis motũ. s
inte est si uolu̾is clare seu negare osen¬
sum. Intua facultate est si uolu̾is mi¬
micum cuũ facere suum tuũ. ut om̃a
tibi coopetur in bonũ. Eoce enĩ inflam¬
mat tibi inimitus desideriũ uanitatis.
aut inpatientie cogitatõe ingerit. aut¬

Expanded text:
iae ejus. Verumtamen in nobis est, si vinci nolumus: et nemo nostrum in hoc certamine dijicitur invitus. Sub te est, o homo, appetitus tuus, et tu dominaberis illi . Potest inimicus excitare tentationis motum: sed in te est, si volueris, dare seu negare consensum. In tua facultate est, si volueris, inimicum tuum facere servum tuum, ut omnia tibi cooperentur in bonum. Ecce enim inflammat inimicus desiderium cibi, vanitatis aut impatientiae cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sub seqñtem. Nempe tunc magis gr̃a
plenam se ꝓbat. cum totũ gracie dede¬
rit ⁊ pͥmas sal illi ꝑtes asscribens ⁊ ul¬
timas alicqͥn quonͦi gratia plena. si ꝙͥ
habuerit qd non sit ex gratia: Non est
quo gratia in tret ubi iam mitum occu¬
pauit. Ergo ꝑlena ꝯfessio gr̃e ipsius gͤ
plentutlinẽ clesignabinanima ꝯfitentis.
Nam siꝙ̃ de ꝓprio in est. in qnͣtũ est. gr̃am¬
illi cetlere necesse est. de est gr̃e quitq̃d me¬
ritis deputas. Nolo m̾itũ qd̾ gr̃am ex¬
meũ facit. Gratia retlilit me michi ius¬
tificatum gratis ⁊ sic lib̾atũ asu̾itute pcc.¬

Expanded text:
 Cur ita? Nempe ut tunc magis gratia plenam se probet, cum totum gratiae dederit, et primas scilicet illi partes ascribens, et ultimas. Alioquin quomodo gratia plena, si quid habuerit, quod non sit ex gratia? Non est quo gratia intret, ubi jam meritum occupavit. Ergo jam plena confessio gratiae, ipsius gratiae plenitudinem signat in anima confitentis. Nam si quid de proprio inest, in quantum est, gratiam cedere illi necesse est. Deest gratiae, quidquid meritis deputas. Nolo meritum, quod gratiam ex quod me meum facit. Gratia reddit me mihi justificatum gratis, et sic liberatum a servitute pec
Abbreviated transcription (Latin):
no ẜuantlam qui potens est depositũ me¬
um sũare in illum diẽ cantus incustodi¬
entdo. si delis in restituendo. Setura tunc
erit unicͥq laus adeo. His dũtaxat qui
humanas laudes ꝯtempẜunt. De gra

Expanded text:
no servandum, qui potens est depositum meum servare in illum diem , cautus in custodiendo, fidelis in restituendo. Secura tunc erit unicuique laus a Deo, his duntaxat qui humanas laudes contempserint. Na
Abbreviated transcription (Latin):
alienis labiis posueꝵt. motlo magni
motlo ꝑui sunt. mͦ nlłi. Scd̃m qd̃ adu¬
lantium linguis uel uituꝑare placũit
sapiens głator probabit opus suimi.
adq atl lumen u̾itatis diligenter exa¬
minabit. ⁊̃ sic habebit in seinz ip̃o głam
⁊ nõ mnore alterius. Stultus sũ si castel¬
le labioꝵ tuoꝵ głam meã cretlido ⁊ cepero
mentlicare abste cum habere uoluo. Nõ

Expanded text:
alienis labiis posuerunt, modo magni, modo parvi sunt, modo nulli, secundum quod adulantium linguis vel vituperare placuerit, sapiens gloriator probabit opus suum, atque ad lumen veritatis diligenter examinabit; et sic habebit in semetipso gloriam, et non in ore alterius. Stultus sum, si cistellae labiorum tuorum gloriam meam credidero, et coepero mendicare eam abs te cum habere vo
Abbreviated transcription (Latin):
ta semel afacie dñi egressa uł eiecta.
nõ teuertet᷑ ocłs eius ut iudeat bona si
absq dubio eo quisq pessimꝰ quo opti¬
mus est si hoc ip̃m quo optimus est
asscribat sibi. Nempe pessimũ hoc. Q
si tlicat qͥs qd̾ ab sit agnosco gr̃a dei ssĩ
sine id qđ sum. stutleat aũt captare
gloriã pro gr̃a qm accepit. nõne fur

Expanded text:
 semel a facie Verbi egressa vel ejecta, non revertetur oculus ejus ut videat bona, si absque dubio eo quisque pessimus, quo optimus est, si hoc ipsum quo optimus est ascribat sibi: nempe pessimum est hoc. Quod si dicat quis: Absit, agnosco, gratia Dei sum id quod sum; studeat autem captare gloriolam pro gratia quam accepit, nonne fur
Abbreviated transcription (Latin):
nullatenꝰ expedit ignorari quo nã ue
hementius instet ꝑuitax hostiũ młtitudo
illinc nemꝑe studiosius repugͣntlũ. Sbi
gramor trget ncc̃itas. ⁊ibi totũ belli põ¬
mosa caꝑtinitas. ant iũcentib gła trium¬
tamen nt sibi ceilat qd irreꝑabilitꝰ ami sext
S ne illuc pauꝑ depulue̾ suscitatus acce¬
iat. Uutle ipsi ingła dtliti irreꝑabiltꝰ cetide¬
runt. Inclignatur ⁊ liuore tabescit obstina¬
nantur aut gratulant infr̾i. Hec eoꝵ toͣ
molicõ esti ut iactura ext̾ioꝵ ł eidem ipsi

Expanded text:
nullatenus expedit ignorare, quanam vobis vehementius instet pervicax hostium multitudo. Illic nempe studiosius repugnandum, ubi gravior urget necessitas, ubi totum belli immniosa captivitas, aut vincentibus gloria triumtamen ut sibi cedat, quod irreparabiliter amiserunt; sed ne illuc pauper de pulvere suscitatus accedat, unde ipsi in gloria conditi irreparabiliter ceciderunt. Indignatur et livore tabescit obstinanantur, aut gratulantur inferri; haec eorum tota molitio est, ut jactura exterior vel eidem ipsi,
Abbreviated transcription (Latin):
faciamꝰ gr̃e. ut maiora ad huc ꝑcipere
meream᷑. O mĩo eni nos sola aprofectu
dusatõnis inpetlit ingͣtitudo nr̃a. tdrim
quotlãm amissũ reptitans dator qd̵ in grat᷑
accepit cauet sibi de cetero ne tanto plura
anititat. qñto plura ꝯferat ingrato. felix

Expanded text:
facimus gratiae, ut majora adhuc accipere facimus gratiae, ut majora adhuc accipere mereamur. Omnino enim sola nos a profectu conversationis impedit ingratitudo nostra, dum quodam modo amissum reputans dator quod ingratus accepit, cavet sibi de caetero, ne tanto plura amitteret, quanto plura conferret ingrato. Felix
Abbreviated transcription (Latin):
siquidem res est ingͣritudo. hostis gratie ĩ¬
gͥ fontem pietatis rorem miẜicordie: flu¬
Uias eñi obstruit gratie ⁊ tibi fu̾it illa iã
gracia accessum nõ inuenit. locũ nõ hab¬
Nonne enĩ ꝑtlitum reputat᷑ qđ in grato
donatũ est. aut declisse nõ penitet qd peris¬
nere sibi desiderat ⁊ młtiplicari. Nemo sa¬
ne est qui nõ facile si querit inueniat.
Uñ plimũ obuoxius sit deo. quia nõ est
qui se abscondat acalore eius. Multos
uidemꝰ satis inportune petentes/ qd̾ sibi de¬
esse dgnoueꝵt. s paucos ad motlũ noui¬
mus. qui tlignas super acceptis bñficiis
gracias agere iutleant᷑. Nec rep̃hen sibi¬
ie est. qd̾ instanter petimus. s plene peti¬
negare qd̃ postulãt ne dtingat nobis. ut
tanto gͣnius de ingͣcitudine in diccmͣ. Qnͣ¬
comagis accumłatis bñficiis in grati ꝓ¬
bamur extitisse. Felix qui ad angła dona
gratie retlit ad ip̃m. in quo est plenitu
in gratos nos exhibemꝰ. locum innobis

Expanded text:
siquidem res est ingratitudo, hostis gratiae, insibi fontem pietatis, rorem misericordiae, fluVias enim obstruit gratiae, et ubi fuerit illa, jam gratia accessum non invenit, locum non habNonne enim jure perditum reputatur, quod ingrato donatum est? aut dedisse non poenitet, quod periisnere sibi desiderat, sed et multiplicari. Nemo sane est qui non facile, si quaerit, inveniat, unde plurimum sit obnoxius Deo, quoniam non est qui se abscondat a calore ehodie satis importune petentes quod sibi deesse cognoverint; sed paucos admodum novimus, qui dignas super acceptis beneficiis gratias agere videantur. Nec reprehensibile est quod instanter petimus; sed plane petinegare quod postulant: ne contingat nobis, ut tanto gravius de ingratitudine judicemur, quanto magis accumulatis beneficiis ingrati probabimur exstitisse. gratiae redit ad eum, in quo est plenitudingratos exhibemus, locum in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
dscientie solus sit arbiter᷑. d̾s cui soli pla¬
cere desulerat.⁊ cui placere sola uera et
est. quippe tam uera qm den̾itate in
n̾itate. tam rara ut iux uł pancitas
ꝑfc̃oꝵ ꝑfecte gloriet᷑ in ea. Magna
Trara uirtus ꝑfectõ est. ut magna
rabilem te apparere ⁊ ꝯtẽpuibilẽ repu¬
tare. Hoc ego ip̃is nͥtutib mirabilius
famulus es. si demulta gloria dñe tui
⁊ si nõ exeunte exte. tamẽ ptͣnseunte ꝑ
te nil tius manib adhere ꝯtingat. ⁊¬

Expanded text:
scientiae solus sit arbiter Deus, cui soli placere desiderant; et cui placere, sola vera et a, quippe tam vera, quam de veritate, et in veritate tam rara, ut vix vel paucitas perfectorum perfecte glorietur in ea. Eant et rara virtus profecto est, ut magna rabilem te apparere, et contemptibilem reputare; hoc ego ipsis virtutibus mirabilius famulus es, si de multa gloria Domini tui, etsi non exeunte ex te, tamen transeunte per te, nil tuis manibus adhaerere contingat.
Abbreviated transcription (Latin):
Meflitatõnib. ¶rgute loquit᷑. artifici¬
ose sugg̾it. callide decipit. illititos motꝰ
niflat. ⁊ uenenatas cogitatees inflam¬
mat. ¶ Douet bella. nutrit otlia. ĩ cid̾at
gulam. mouet libidinem. desideria car¬
nis instigat. pc̃c̃i occ̃ones p arat. ⁊ mille
nocentli artib cortla hominũ tempta¬
re non cessat. hic est qui mantis nr̃as
pprio cingnlo alligat. ut caro que ila¬

Expanded text:
machinatur, argute loquitur, artificiose suggerit, callide decipit. Illicitos motus insuffiat, venenatas cogitationes inflammat: movet bella, nutrit odia, incitat gulam, movet libidinem, desideria cars inflammat; peccati occasiones parat, et mille nocendi artibus corda hominum tentare non cessat. Hic est qui manus nostras proprio cingulo alligat, et, ut
Abbreviated transcription (Latin):
num est suggestinos malas ingerere nr̃m
est illis nonꝰ sentire. Nam quociens resisti¬
mus dẏabolũ suꝑamus. angelos letificam
deum houorificamꝰ. Ip̃e d̾s hortatur nos¬
at pugnemus. ad iuuat ut ñicamus ter¬

Expanded text:
um est suggestiones malas ingerere: nostrum est illis non consentire. Nam quoties resistimus, diabolum superamus, angelos laetificamus, Deum honorificamus. Ipse enim nos hortatur ut pugnemus, adjuvat ut vincamus: cer
Abbreviated transcription (Latin):
Oc p̃monitos nos esse uolo nemi¬
nem super terram abs tẽptatõne
tat ab ea lib̾ari. ut nuĩqm̃ sibi ĩcorpore
mortis huiꝰ ub̾tatem ꝑfectam sen reqͥ¬
em autleat polliceri. Qua iure ꝯsilerã¬
tla est nobis tam benigna erga nos di¬
nos temptatõib paciatur diuciꝰ occu¬
pari. ne forte ꝑiculosiores occurant ab
aliquib uero citius lib̾et ut possimus
in aliis quas nb̃ utiliores forte p̃uid¬

Expanded text:
monitos vos esse volo, neminem super terram absque tentatione tat ab ea liberari, ut nunquam sibi in corpore mortis hujus libertatem perfectam seu requiem audeat polliceri. Qua in re consideranda est nobis tam benigna erga nos dinos tentationibus patiatur diutius occupari, ne forte periculosiores occurrant: ab aliquibus vero citius liberet, ut possimus in aliis, quas nobis utiliores fore p
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a ueretuntlie inten̾iori itate ampli
pulchusq emitescit. Qd amabilius uete¬
cundo adolescente. Qͣm pulthra ħ et ꝙͣ
splemlitla gẽma moꝵ ĩ uita ⁊ nultu a do¬
lescentis. qm̃ uera minime lubie. bene
natia apei bone indolis indes. Inga dista¬
pline est illi q̃ putlendis affc̃ib ĩminẽs
lubrice etatis motus actusq leues cob¬
ceat. rep̾mat insolentes. Q̾d ita turpi¬
loqui ⁊ omnis deinceps turpitutlinis¬
occasionẽ fugitans: Soror otmnentie est¬

Expanded text:
a verecundiae in teneriori aetate amplius, pulchriusque eniteat. Quid amabilius verecundo adolescente? Quam pulchra haec, et quam splendida gemma morum in vita et vultu adolescentis! quam vera et minime dubia bonae nuntia spei, bonae indolis index! Virga disciplinae est illi, quae pudendis affectibus imminens, lubricae aetatis motus, actusque leves coerceat, comprimat insolentes. Quid ita turpiloquii, et omnis deinceps turpitudinis fugitans? Soror continentiae est
Abbreviated transcription (Latin):
ledicto ꝑr. insũt: ⁊ tunc omnis appa
dei timore ꝑfecit: ⁊ qͣmuis bones te
antea uiueret: postea tamen multo¬
ĩnxit castigatius. Uisionẽ autem qmͣ
uiderat. quibdam religiosis ⁊ sapienti¬
b uiris innotuit: ⁊ eodem sicut audi¬
erat amio decorꝑe exiens: in bona dfe¬

Expanded text:
le dicto pertransiit, et tunc omnis apparle dicto pertransiit, et tunc omnis apparDei timore profecit, et quamvis honeste antea viveret, postea tamen multo castigatius vixit. Visionem autem quam viderat, quibusdam religiosis ac sapientibus innotuit, et eodem, sicut audierat, anno de corpore exiens, in bona confe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuit colũpna inbaris ĩmensi. Ultra ⁊¬
munẽ solis ualentiam coruscantis. ad
Ipsa est anima dstantini : qͦndam uidi¬
cis. ⁊ dñi turritani. Hec antem ꝑ no¬
uennium uentis ⁊̃ pluiuis. algorib q
semper exposita dic sui exitus usq ñc
instillicidio domus sue dstitit. Ibiq
suoꝵ excessum̃ penas luit. S quia mi¬
sericors ⁊ liberalis inpauꝑes extitit:
⁊ iudiciũ iniuriam pacientib fecit.
insuper etiam de malis que ⁊ miserat
dfessus ⁊ penitens exiie : id circo mi¬
tlierna tlie meretur amalis omnibs
liberari. ⁊ bonis om̃ib saciantia. ad
etemam bt̃ĩtudinem in trotluci. Hec
et similia multa que longum est enar¬
torin struxit. Ad ultimũ uͦ ꝑcunctat
est ⁊̃ de se ipso. Cui ille R̾ndit. Ut tĩbi
ad postulas expeliam ureuiter. scias̃
te in tlubitant̾ hoc anno moriturum.
⁊ scõm ad egeris receptuꝵ. Cum hec
ille dixisset. ꝓtinus ab cote pbro ua¬

Expanded text:
paruit columna jubaris immensi, ultra cparuit columna jubaris immensi, ultra communem scilicet valentiam coruscantis, de « Ipsa est anima Constantini quondam judicis et domini Turritani. Haec autem per novennium, ventis et pluviis algoribusque semper exposita, a die sui exitus usque nunc in stillicidio domus suae constitit, ibique suorum excessuum poenas luit. Sed quia misericors et liberalis in pauperes exstitit et judicium injuriam patientibus fecit, insuper etiam de 382 malis quae commiserat, confessa et poenitens exiit, idcirco midierna die meretur a malis omnibus liberari, et bonis omnibus satianda ad aeternam beatitudinem introduci. » Haec, et similia multa quae longum est enartor instruxit. Ad ultimum vero percunctatus est etiam de seipso. Cui ille respondit: « Ut tibi quid postulas expediam breviter, scias te indubitanter hoc anno moriturum, et secundum quod egeris recepturum. » Cum haec ille dixisset, protinus ab eodem presbytero va
Abbreviated transcription (Latin):
nis: quem nos autumabamꝰ in celo
gaudere cũ angelis: Ille uero respon¬
diuturna iam guuerra u̾satur. Proi¬
terea differtur arequie: donee it̾ ilo ᷤs
ad pacem discordia renocet᷑. Dum gͦ
ferebat ingremio suo. argenti pon¬
cera magna: quib omistus atas af¬
flitus nimis incedebat. Quem cũ
pb̃r agnouisset: quesiuit ⁊ de ipso.
cur tali supplic̃o subiaceret. Respon¬
dens mortuus ait. Homo iste per¬
uersus ⁊ impus. nimiũ carnaliter
atq tyranite uixit: ⁊ ideo sempitᷤᷤ¬
nis deputatus est penis. Hic alñ
iero solimam ꝓficiscens. pecũiam istã
secum detuler̾at. ut eam erogando poc¬
cata redimeret: ⁊ amicos sibi dema¬
mona iniquitatis dciliaret. Set dya lo
suadente ftaudauit animã suam oꝑi¬
bus pietatis: ⁊ secum ad poria reme¬
ans uitualia panperũ reportauit: q̃
sicut exmalo collegerat. ita quoqs ad
cumulum mali ĩmalum expentiere ñ
dubitanit. Hec illo dicente. ecte ap¬

Expanded text:
nis, quem nos autumabamus jam in coelo nis, quem nos autumabamus jam in coelo gaudere cum angelis? Ille vero diuturna jam guerra versatur, propterea differtur a requie, donec inter illos ad pacem discordia revocetur. » Dum ferens in gremio suo argenti pondera magna, quibus onustus atque afflictus nimis incedebat. Quem cum presbyter agnovisset, quaesivit etiam de ipso cur tali supplicio subjaceret. Respondens mortuus ait: « Homo iste perversus et impius, nimium carnaliter atque tyrannice vixit: et ideo sempiternis deputatus est poenis. Hic aliquando Jerosolymam proficiscens, pecuniam istam secum detulerat, ut eam erogando, peccata redimeret, et amicos sibi de mammona iniquitatis conciliaret. Sed, diabolo suadente, fraudavit animam suam operibus pietatis, et secum, ad propria remeans, victualia pauperum reportavit; quae sicut ex malo collegerat, ita quoque ad cumulum mali in malum expendere non dubitavit. » Haec illo dicente, ecce ap
Abbreviated transcription (Latin):
titudm̃is turbas equestres ⁊̃ petlites:
eis homines promiscui sexus. duise et¬
atis ⁊ ddicõnis ⁊ in quib ⁊̃ multos de¬
p̃hendebat. quos antea uiuentes ĩ car¬
ne cognou̾at.Unus ergo exeis qͦnd̾a
sibi notus. ⁊ carus ad eum accessit : ⁊¬
fixo gradu cepit cũ eo familiaritꝰ icqͥ.
ꝑcunctante uero p̃bro que nam ess.
aut quid etiam ageret tanta curbaꝵ
infinitas. respontlit anima esse car¬
ne solutas: que omnes uariis pro ua¬
rictate culpaꝵ debite penis. ita sempet
cus su retiproco. longe lateq uagabãt᷑
nebant. Dum hec ille lcq̃retur respi¬
ciens sacerdos uitlit unũ exeis aute se
p̃tereuntem ⁊ de quo uehement̾ expauit
dicens: De mithi misero peccatori. Nũ¬
qͥd iste est dñs nr̃ Baldewinꝰ. pisanꝰ
qͦnlam arthiep̃c: demonasterio clare¬
uallis assr̃ptus : Respondit ei mor¬
Hiccine ergo cante sc̃ĩtatis monachꝰ.
⁊ tante ꝑfectõnis ep̃c. deputatus est pe¬

Expanded text:
titudinis turbas, equestres et pedites, titudinis turbas, equestres et pedites, eis homines promiscui sexus, diversae aetatis et conditionis, in quibus etiam multos deprehendebat, quos antea viventes in carne cognoverat. Unus ergo ex eis, quondam sibi notus et charus, ad eum accessit, et fixo gradu coepit cum eo familiariter loqui. Percunctante vero presbytero quaenam esset aut quid etiam ageret tanta turbarum infinitas, respondit animas esse carne solutas, quae omnes variis pro varietate culparum deditae poenis, ita semper discursu reciproco longe lateque vagabantur nebant. Dum haec ille loqueretur, perspiciens presbyter vidit unum ex eis ante se praetereuntem, de quo vehementer expavit, dicens: « Vae mihi misero peccatori! Nunquid iste est dominus noster Balduinus, Pisanus quondam archiepiscopus, de monasterio Claraevallis assumptus? » Respondit mor« Hiccine ergo tantae professionis monachus, et tantae perfectionis episcopus, deputatus est poe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ibi perat cuitlam eccłie ꝑrochiali.
Erat autem eadem ecͣc extra uillam
etlificata: atq ab omni hominũ ha¬
bitatõne remota. Quadam itaq die
cum missam celebraret: hora ꝑceptõ¬
nis inuenit hostiam suꝑ corꝑale fẽ¬
tam. atq induas ꝑtes ãse ip̃sa diui¬
sam: qͣm antca ꝯ secrau̾at in tegram
⁊ sanam. Qd̃ ubi dspexit: turbatus
⁊ anxius. cum metu et ãmiratõne sa¬
ctificium dsiĩmauit. Expleto autem
minist̾io. cet̾isq dimissis: solus iͥ
remansit. Egressus itaq foras. ue¬
nit ⁊ stetit incapite eiusclem basilice.
dorso ad herens ad parietem: ⁊ fatie
uersa dtra orientem. Quidum po
situs ibitlem aliqͣm clui staret. ⁊ de
re que acciderat timitle ac sollicite co¬
gitaret in fremuit sp̃u: ⁊ in horrue¬
runt sb̃ito pili eius capitis. Tunc
irruente in enm nescio qua uirtu¬
te externa. ita defigi atq artari cepit.
ut mlło modo posset inde moueri. Et
ecce aꝑtis oculis uidit in num̾e mul¬

Expanded text:
 ibi praeerat cuidam ecclesiae parochiali. Erat autem eadem ecclesia extra villam aedificata, atque ab omni hominum habitatione remota. Quadam itaque vice cum missam ibidem celebraret, hora perceptionis invenit hostiam super corporale fractam atque in duas partes a seipsa divisam, quam antea consecraverat integram et sanam. Quod ubi conspexit, turbatus et anxius cum metu et admiratione sacrificium consummavit. Expleto autem ministerio caeterisque dimissis, solus ibi remansit. Egressus itaque foras, venit et stetit in capite ejusdem basilicae, dorse adhaerens ad parietem et facie versa 380 contra orientem. Qui dum ita positus ibidem aliquandiu staret, et de re quae acciderat timide ac sollicite cogitaret, infremuit spiritu, et inhorruerunt subito pili carnis ejus. Tunc irruente in eum nescio qua virtute externa, ita defigi atque arctari coepit ut nullo modo posset inde moveri. Et ecce apertis oculis vidit innumerae mul
Abbreviated transcription (Latin):
igitur effracto canistro. ꝑb̾r ⁊ qui ade¬
rant multi. reꝑu̾nt dñicum corpus
diligenter ⁊ honeste reconditũ. insta
tu suꝑiori : ita prorsus integrũ atq
decoꝵ. ac si fuisset ibidem eaclem die re

Expanded text:
igitur effracto canistro, presbyter, et qui adeigitur effracto canistro, presbyter, et qui aderant multi repererunt Dominicum corpus diligenter et honeste reconditum in superiori statu, ita prorsus integrum atque decorum ac si fuisset ibidem ea die re
Abbreviated transcription (Latin):
dum ad cuiꝰlam sortiarii sibi¬
i uirulentos. antẽ male credulam
applicuiss: ꝑsuasum est illi. qui si ore
tenendo corpus dñicum. aluearuis in¬
sufflaret: apes inde płimum ꝓfecture
⁊ crebriora ex aninia mitt̾ontur: et
uberiora mella dficent. Dercepta gͥ
encharistia ⁊ ore retenta : ad apiarũ
uenit. Cumq ꝑsingulos calatos n¬
sufflando ꝓcederẽt. dtigit ut bostia
sacra abore sufflantis clapsa. ĩ uñ
calatoꝵ ꝑforamen in traret. Qoxq
diumitꝰ acta suꝑius auolauit: ibi¬
q in suꝑiori cratẽ dgrue locata. ꝑtrien¬
niũ latuit. Cumq ꝑitus ille sibil a¬
tor curiosꝰ intro prõ spiceret. ⁊ cam
mĩme reꝑiret. dtempsit et abiit:
ip̃m taniem calatũ ne amoueret᷑.
diligenti cura notauit. Bost tres ita¬
q annos correptus egͥtutline graui:
nouit audatiam punientlam. quam
sapbe p̃sũpserat. ipsam i acturam in¬
currerat. ꝑ cunctante autem pb̃ro ut᷑¬
stulit ip̃m in ꝯtinenti ostendere. Tũc

Expanded text:
dum ad cujusdam sortiarii sibilos virulentos male credulam aurem applicuisset, persuasum est illi quia si ore tenendo Dominicum corpus alveariis insufflaret, apes inde plurimum profecturae et crebriora examina mitterent et uberiora mella conficerent. Percepta igitur eucharistia et ore retenta, ad apiarium venit. Cumque per singulos calathos insufflando procederet, contigit ut hostia sacra, ab ore sufflantis elapsa, in unum calathorum per foramen intraret; quae mox divinitus acta, superius avolavit, ibique in superiori crate congrue locata triennio latuit. Cumque peritus ille insibilator curiosius intro prospiceret, et eam minime reperiret, contempsit et abiit, ipsum tamen calathum, ne amoveretur, diligenti cura notavit. Post tres itaque annos correptus aegritudine gravi, novit audaciam puniendam, quam superbe praesumpserat, ipsamque jacturam incurrerat. Percunctante autem presbytero utrstulit incontinenti ostendere. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
s facit. Ita amina muo quotlam ⁊ ma¬
ło modo sub hac uoluntara quatlam ⁊
qd magͣ mirum. mag̃q miserum est
eo rea quo libera eoq antilla quo rea. as
phoc ancilla eo quo libera. Enod pm

Expanded text:
s . Ita anima miro quodam et malo modo sub hac voluntaria quadam acquod magis mirum, magisque miserum est, eo rea quo libera, eoque ancilla quo rea, ac per hoc eo ancilla quo libera. M
Abbreviated transcription (Latin):
litate anime aduerre est. ⁊ nil tibi in ea
sibene dsideres apparebit qd̾ non sit isti¬
motli smilitudins ꝑiter ⁊ dissimilid̾is tu
dyploͣ adoꝑtum. dñi dyplois uͥ nõ mn¬
natas affixa. Et quada quasi acu pc̃ci as¬
suta est. simplicitati frans. ĩmortalita¬
ti mors. nccͣitas ub̾tati. Neq eñi eeñtie
simplicitati p̃scribit duplicitas cord̾.
nõ nate ĩmortalitati mors aut uolun¬
taria pc̃ci. aut ncc̃ia corꝑis. nõ arbitrii
libertati necessitas uoluntarie su̾itu¬
tis. Ita bonis nate̾ mala aduenticiã
dum nõ succetlũt s accedũt. turꝑant

Expanded text:
litate animae advertere est: et nil tibi in ea, si bene consideres, apparebit, quod non sit istiusmodi similitudinis pariter et dissimilitudinis diploide adopertum. Annon diplois, ubi non innata, sed affixa, et quadam quasi acu peccati assuta est simplicitati fraus, immortalitati mors, necessitas libertati? Neque enim essentiae simplicitati praescribit duplicitas cordis; non naturae immortalitati mors, aut voluntaria peccati, aut necessaria corporis; non arbitrii libertati necessitas voluntariae servitutis. Ita bonis naturae mala adventitia, dum non succedunt, sed accedunt, turpant
Abbreviated transcription (Latin):
mortifeꝰ consuetulins piceo denigrat. colore¬
dui mortaliũ appetitꝰ in mortalem
mortali. sinulem mortali dissimilem
in duit. ⁊ uestem ĩmortalitatis incidente
mortis similitu dine decolorauit ñ exuit.

Expanded text:
mortiferae consuetudinis piceo colore denigrat. Quidni mortalium appetitus immortalem mortali similem, immortali dissimilem induit, et vestem immortalitatis incidente mortis similitudine decoloravit, non exuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Uotl lelecta habere id etiam per¬
dere trnet amna ⁊ timor color ẽ.
sis lib̾tatem dum tingit tegit. ⁊ eam
inich̾oꝰ sibimet retidit dissmmulem. Eͣ
dignius sua origine cuperet ut nich
metũet. ac ꝑ boc ascriili timore isto
ingenitã defentleret ub̾tatem manen¬
tem innigore ⁊ decore suo. S ⁊ uolũ¬
bris eidem in cubat lib̾tati ⁊ liberam
natura creaturã ꝑ ꝓpriam ipsius uo¬
unitatem dum allicit subicit sũituti.
implens faciem enis ignominia. ita
ut uel carue siat legi peccati. ⁊ nõ uo¬
iens. E ergo nãture in gemutate mo¬
rum ꝓbitate defensare neglexit. ⁊̃ insto
auctõris iudic̃o factũ est. nõ quidẽ ut
lbertate ꝓpria mitlaretur. sed cũ super

Expanded text:
uod delectat habere, id etiam perdere timet: et timor color est. Is libertatem dum tingit, tegit, et eam nihilominus sibimet reddit dissimilem. Quam dignius sua origine nihil cuperet, ubi nihil metueret, ac per hoc a servili timore isto ingenitam sibi defenderet libertatem, manentem in vigore et decore suo! Heu! non ii, eidem incubat libertati, et liberam natura creaturam per propriam ipsius voluntatem, dum allicit, subjicit servituti, implens faciem ejus ignominia, ita ut vel carne serviat legi peccati, et non volens. Quia ergo naturae ingenuitatem morum probitate defensare neglexit; justo auctoris judicio factum est, non quidem ut libertate propria nudaretur; sed tamen sup
Abbreviated transcription (Latin):
ON plane aĩa
naturam exuit formam sed super
potuit. set nõ ext̾minare. MNanet in fũ¬
cam̃to prsus in ocussa simplicitas sed
mimime apparet duplititate oꝑta hu
miscet᷑. Q uam indigne tali funtlam̃¬
to talis structura ꝯnectitur. s ꝑsene¬
rat nichoꝰ in omni anima cimi origi¬
nali dupplicitate gn̾alis simplicitas
ut de collatõne. ꝯfusio augeat᷑. ꝑseuera
caue inmortalitas. s fusca ⁊ tet᷑. itruẽte
te nebrosa corporee mortis caligme. Nã¬

Expanded text:
on plane anima nativam se exuit formam, sed superipotuit, sed non exterminare. Deniqudamento prorsus inconcussa simplicitas, sed minime apparet duplicitate operta hmiscetur! quam indigne tali fundamento talis structura committitur! Hujusrat nihilominus in omni anima cum originali duplicitate generalis simplicitas, ut de collatione confusio augeatur: perseverat aeque immortalitas, sed fusca et tetra, irruente tenebrosa corporeae mortis caligine. Na
Abbreviated transcription (Latin):
qr sicut delib̾atõne ita ⁊ lib̾tate carent.
Sensu agunt᷑ feruntꝰ imꝑetu. Capiũt
appetitu. N̾eq enĩ iudiciũ quo sediui¬
dicent habent sine regant. sed ne n¬
strumentũ quidem iuditũ .i. ratõnẽ.¬
solus homo non patitur. ⁊ ideo solus
inter auimantia liber. Quotl homo¬

Expanded text:
quia sicut deliberatione, ita et libertate carent. quia sicut deliberatione, ita et libertate carent. Sensu aguntur, feruntur impetu, rapiuntur appetitu. Neque enim judicium habent, quo se dijudicent sive regant, sed ne instrumentum quidem judicii, id estsolus homo non patitur, et ideo solus inter animantia liber. Et
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quitrii libertas est plane diumũ
ꝙtlam prefulgens manima tam¬
qm gẽma mauro. De hac nempe ĩ est
Ali inter bonũ quidem ⁊ malũ. nec nõ
inter uitam ⁊ mortẽ. sed nichiloꝰ int
luicem ⁊ tenebras ⁊ cognic̃o iudicu ⁊̃ oꝑ¬
tio eligendi. ⁊̃ siqua sũt alia que siimi¬
liter que ccͣ animi habitũ sese eregio
soriꝰ quilã arbiter is anime oculus di¬
iudicat ⁊̃ tliscernit sicut arbiter indi¬
scernentlo ita ⁊ in eligendo liber uñ ⁊
libeꝵ nominat᷑ arbitrium quod liceat
uersari inhus pro arbitͥo uoluntatis.
In homo ad ꝓmerentũ ꝑ̃t. Oume enim
qd ꝑfeceris bonũ nialum ue. qd quidẽ
nõ facere ubeꝵ fuit merito ad meritũ
reputatur. ⁊ merito lanlat᷑ in his tm̃
qui potuit facere mala ⁊ non fecit. sed
⁊ qui potuit nõ facere bona ⁊̃ fecit. ita
malo non caret merito tam is qui po¬
tuit nõ face̾ mala ⁊ fecit. qmͣ qui potũ
est nec meritum. Propt̾ea que sũt ca¬
tentia cõne anmaliã nichil merent᷑.

Expanded text:
Arbitrii libertas haec est, plane divinum quiddam praefulgens in anima, tanquam gemma in auro. Ex hac nempe inest illi inter bonum quidem et malum, nec non inter vitam et mortem, sed et nihilominus inter lucem et tenebras, et cognitio judicii, et optio eligendi; et si qua sunt alia, quae similiter circa animi habitum sese e regiosorius quidam arbiter is animae oculus dijudicat et discernit, sicut arbiter in discernendo, ita in eligendo liber. Unde et liberum nominatur arbitrium, quod liceat versari in his pro arbitrio voluntatis. Inde homo ad promerendum potis. Omne etenim quod feceris bonum malumve, quod quidem non facere liberum fuit, merito ad meritum reputatur. Et, ut merito laudatur, non is tantum qui potuit facere mala, et non fecit, sed et qui potuit non facere bona, et fecit; ita malo non caret merito tam is qui potuit non facere mala, et fecit, quam is qui potuit bertas, nec meritum. Propterea quae sunt carentia ratione animalia, nihil merentur;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑse catere nõ potuit uolũtas in caiesa
est que corrupti corporis uiciato. ac u¬
cid amore languescens ⁊ iacens amo¬
rem parit̾ iustitie nõ admittit. Ita ne¬
soio quo pͣtiao ⁊ miro modo ipsa sibi
uolũtas p̃cato quidem in det̾ius muts¬
ta nccitem facit ut nec ncc̃itas cũ uolũ¬
taria sit excusare ialcat uoluntatem.
nec uolunta s cũ sit illecta exdude̾ ne¬
cessitatem. Est enim nc̃citas hec quo¬
dammn uoluntaria. Est fauorabilis us
querlam pmendo blanliens ⁊ blandiẽ¬
do pmens. Unde sese rea uoluntas u se¬
mel pc̾ato ꝯsensit nec excutere iam ꝑ
se nec excusare tamẽ nlłatenꝰ de rõne q̃¬

Expanded text:
ere potuit, voluntas in causa est, quae corrupti corporis vitiato ac vitioso amore languescens et jacens, amorem pariter justitiae non admittit. Ita nescio quo pravo et miro modo ipsa sibi voluntas, peccato quidem in deterius mutata, necessitatem facit: ut nec necessitas, cum voluntaria sit, excusare valeat voluntatem; 1552 nec voluntas cum sit illecta, excludere necessitatem. Est enim necessitas haec quodammodo voluntaria. Est favorabilis vis quaedam, premendo blandiens, et blandiendo premens: unde sese rea voluntas, ubi semel peccato consenserit, nec excutere jam per se, nec excusare tamen ullatenus de ratione q
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ne siã quitlem sp̃italem dunitarat
uitam retinet sibi: anima necure que p¬
can̾it ipsa morietur. Non morte ista
dupliti in cursante. illa qualis cũq mor¬
talitas qͣm retentat tenebrosa satis redõ
⁊ mi sella. Adile quoil appetentia terreno¬
nũ que quitlem om̃a ad interitũ sunt dẽ¬
sat tenebras. ita ut in anima sic uiuẽte
que ĩ mortalis est similia sibi ĩ morta¬
lia nõ appetit ⁊ eterna ut qd̾ est appeat. ⁊̃

Expanded text:
d ne suam quidem spiritualem duntaxat vitam retinet sibi? Anima nempe quae peccaverit, ipsa morietur . Nonne morte ista duplici incursante, illa qualiscunque immortalitas, quam retentat, tenebrosa satis redditur, et misella? Adde quod appetentia terrenorum, quae quidem omnia ad interitum sunt, densat tenebras, ita ut in anima sic vivente quae immortalis est, similia sibi immortalia appetit et aeterna, ut quod est appareat, et
Abbreviated transcription (Latin):
dilexit nos ⁊ gratificauit nos indilcõ
filio suo ante mũdi ⁊ stitutõnẽ. Deus
uero in hoĩe ex quo tlilc̃s ab hoĩe. ⁊̃ si ita
est homo quidẽ in deo est ⁊ qnͣlo in hoĩe
deus non est. Seus aũt in hoĩe nõ est
qui uon sit in deo. Manere eñi intlilc̃o¬
ne non p̃t. ⁊ si forsitan ad tempus di¬
ligat nõ dilc̃s. p̃t autem nõ tlum dili¬
gere etiam dilectus. Porro cũ iam di¬
lius unũ sunt. ⁊̃ illam qua ad herens d̾o
anima unꝰ sp̃c est. ne forte quia legitur
de homine manente incaritate quia ĩd̾o

Expanded text:
it nos in dilecto Filio suo ante mundi constitutionem ; Deus vero in homine, ex quo dilectus ab homine est. Et si ita est, homo quidem in Deo est et quando in homine Deus non est; Deus autem in homine non est qui non sit in Deo. Manere enim in dilectione non potest, etsi forsitan ad tempus diligat non dilectus; potest autem nondum diligere etiam dilectus. Alioquin lius unum sunt, et illam qua adhaerens Deo anima, unus spiritus est, ne forte quia legitur de homine manente in charitate, quia in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
unũ sũt pr ⁊ filius qmuis qͥ ad¬
heret deo unus spc̃ est. Legi hoc s illud
nõ iegi. Nõ dico de me qui nich sum. s¬
nemo plane nisi demens. siue de t̾ra
siue de celo usurꝑabit sibi unigeniti
uccem ego ⁊ pater unũ sumus. ⁊ ego
licet pulius ⁊ cinis minime illud di
cere uereor quia nnus c ͣ deo spiritu s
mentis deo me ad here̾. ⁊ adinstar ĩii
illoꝵ qui in caritate manent. ac ꝑ
des imus sp̃e est. Quid gͦ: Dicit fi¬
lius ego mpr̃e ⁊ pater ĩme est ⁊̃ unũ
simiꝰ dicit homo ego indeo ⁊ deus in
me est. ⁊ unus spiritꝰ sumꝰ. S nũqͥd
homo mutua se quatlam in se man¬

Expanded text:
unum sunt Pater et Filius: quamvis qui adhaeret Deo, unus spiritus est . Legi hoc, sed illud non legi. Non dico de me, qui nihil sum, sed plane nemo, nisi demens, sive de terra, sive de coelo usurpabit sibi illam Unigeniti vocem: Ego et Pater unum sumus . Et tamen ego, licet pulviscere verear, quia unus cum Deo spiritus mentis, Deo me adhaerere ad instar unius illorum, qui in charitate manent, ac per Deo, unus spiritus est. Quid ergo? Dicit Filius: Ego in Patre, et Pater in me est , et unum sumus ; dicit homo: Ego in Deo, et Deus in me est, et unus spiritus sumus. 7. Sed nunquid homo mutua se quadam in sese man