comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te decet hymnus ds̃ in syon. hic aut̃.
suꝑ flumina babylonis. ibi sedimus
& fleuimus. cũ recordaremur syon.
Illam syon. ubi decet hymnus dm̃.
Quȩ sunt ergo flumina babylo¬
nis: & quid ẽ nr̃m sedere. & flere
in recordatione syon. Si enim ciues
inde sumus: non tantũ hoc cantaui¬
mus. sed & agimus. Si ciues sumus
de iherusalem. id est de syon. & in
ista uita in ista confusione seculi huiꝰ.
in ista babylonia non ciues habitamꝰ.
sed captiui detinemur. õportet ut ñ
tantũ ista cantemus. sed & faciamus
affectu cordis pio. religioso desiderio et̃¬
nȩ ciuitatis. Habet & hec ciuitas quȩ
babylonia dicitur amatores suos. con¬
sulentes paci temporali. & nichil ultra
sperantes: totumq gaudiũ suũ ibi
figentes. ibi finientes: & uidemus eos
pro re publica terrena plurimũ labo¬
rare. Sed & in ea quicunq fideliter
uersantur. si non ibi appetant suꝑbiã
& perituram elationẽ. otiosamq iac¬
tantiam. sed ueram fidem exhibeant

Expanded text:
s, in Sion;» hic autem, «Super flumina Babylonis, ibi sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion:» illam Sion, ubi decet hymnus Deum. 2. Quae sunt ergo flumina Babylonis, et quid est nostrum sedere et flere in recordatione Sion? Si enim cives inde sumus, non tantum hoc cantamus, sed et agimus. Si cives sumus de Jerusalem, id est de Sion, et in ista vita, in ista confusione saeculi hujus, in ista Babylonia non cives habitamus, sed captivi detinemur; oportet ut non tantum ista decantemus, sed et faciamus affectu cordis pio, religioso desiderio aeternae civitatis. Habet et haec civitas quae Babylonia dicitur, amatores suos consulentes paci temporali, et nihil ultra sperantes, totumque gaudium suum ibi figentes, ibi finientes, et videmus eos pro republica terrena plurimum laborare: sed et in ea quicumque fideliter versantur, si non ibi appetant superbiam et perituram elationem odiosamque jactantiam; sed veram fidem exhibeant,
Abbreviated transcription (Latin):
pauperibus: & habis thesaurũ in cęlis.
& ueni sequere me. Ut discat multa
cantica de canticis syon. prius impe¬
dimenta reiciat: expeditus ambulet.
ne ullo onere pregrauetur : & dic̾et
aliquid de canticis syon. Ille autem
contristastus abscessit. Dicamus post
illum: quomodo cantabimus canticũ
dñi. interra aliena: & ille quidem
dis cessit. spem tamen diuitibus dñs
dedit. Nam contristati discipuli. di¬
xerunt. Quis nam potest saluus fie¬
ri: & respondit eis. Quod hominib
impossibile est: dõ facile est. Habent
enĩ & diuites quendã modũ suum. &
acceperunt canticũ de syon: canticum
huiꝰ seculi. non suꝑbe sapere. neq spe¬
rare inincerto diuitiarum. sed in dõ
uiuo: qui prestat om̃ia nõbis ab un¬
danter ad fruendum. Adiungens

Expanded text:
pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me.» Ut discat multa cantica de canticis Sion, prius impedimenta rejiciat, expeditus ambulet, ne ullo onere praegravetur; et discet aliquid de canticis Sion. Ille autem contristatus abscessit. Dicamus post illum, «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena?» Et ille quidem discessit; spem tamen divitibus Dominus dedit. Nam contristati discipuli dixerunt: «Quisnam potest salvus fieri?» Et respondit eis: «Quod hominibus impossibile est, facile est Deo» . Habent enim et divites quemdam modum suum, et acceperunt canticum de Sion, canticum hujus saeculi non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum, sed in Domino vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum: ut s
Abbreviated transcription (Latin):
constrinxit se talis anima iuratio¬
ne quadam. & ait. Si oblitus fue
ro tui iherusalem: Inter uerba capti¬
uantium: inter uerba dolosorum.
Inter uerba mala interrogantium.
querentium. & discere nolentium.
Ecce inde erat diues & ille qͥ dñm
interrgauit. Magister bone: qͥd
faciam ut uitã eternam consequar:
Nonne de uita ȩterna quȩrens.
quasi canticũ syon interrogauit.
serua mandata. ait illi dñs. Et
ille de fastu cũ audisset: iam om̃ia
hec inquit impleui aiuiuentute me¬
a. Et dñs dixit illi quiddam de
canticis syon: & nouerat quod non
caperet. Sed exemplum nobis dedit.
quomodo multi querant. quasi con¬
silium ad uitam ȩternam: & tam¬
diu nos laudant. quam diu respon¬
deamus quod quęrunt. Dedit de illo
documentũ : tanquã nobis dic̾turis ali¬
quando talibus hominib. Quomodo
cantabimus canticũ dñi. in terra alie¬
na: Ecce ait. Uis ẽẽ perfectus:
uade. uende omĩa quȩ habes .&. da

Expanded text:
constrinxit se talis anima juratioconstrinxit se talis anima juratione quadam, et ait: «Si oblitus tui fuero, Jerusalem;» inter verba captivantium, inter verba dolosorum, inter verba male interrogantium, quaerentium et discere nolentium. 13. Ecce inde erat dives ille qui Dominum interrogavit: «Magister bone, quid faciam ut vitam aeternam consequar?» Nonne de vita aeterna quaerens, quasi canticum Sion interrogavit? «Serva mandata,» ait illi Dominus. Et ille de fastu, cum audisset, «Jam omnia haec,» inquit, «implevi a juventute mea.» Et Dominus dixit illi quiddam de canticis Sion, et noverat quod non caperet; sed exemplum dedit nobis, quomodo multi quaerant quasi consilium ad vitam aeternam, et tamdiu nos laudent, quamdiu respondeamus quod quaerunt. Dedit de illo documentum, tanquam nobis dicturis aliquando talibus hominibus, «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena?» Ecce ait: «Vis esse perfectus? Vade, vende omnia quae habes, et da
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. in terra aliena ͤ uere frs̃ sic ẽ.
Incipite uelle prȩdicare ueritatem.
quantulãcunq nostis: & uidete quã
necesse sit. ut tales patiamini irriso¬
res. & exactores ueritatis. plenos falsi¬
o popule dĩ. õ corpus xp̃i. õ generosa
peregrinatio. Non es hinc. aliunde es:
Ne cum illi qui tibi dicunt. cantate
nobis uerba canticorum. dicite nob̃
hẏmnum. cantate nobis de canticis
syon. quasi amantur ate. & affectas
amicitias eorum. & times talibus
displicere: incipiat te delectare ba¬
bẏlonia. & obliuiscaris iherusalem.
Hoc ergo timens. uide quid subiti¬
at: uide quid sequatur. Passus ẽ
enim homo iste qui cantabat: &¬
iste homo nos sumus si uolumus. Pas¬
sus est undiq talia interrogantes. &
adulatione blandientes. mordaciter
reprȩhendentes. falso laudantes: qđ
non capiunt exigentes. quo pleni st̃
fundere nolentes. & inter turbas
talium tanquã periclitans. erexit
animũ ad recordationem syon: &

Expanded text:
Domini in terra aliena?» Vere, fratres, sic est. Domini in terra aliena?» Vere, fratres, sic est. Incipite velle praedicare veritatem quantulamcumque nostis, et videte quam necesse sit ut tales patiamini irrisores, exactores veritatis, plenos falsio popule Dei, o corpus Christi, o generosa peregrinatio non es hinc, aliunde es; ne cum illi qui tibi dicunt, «Cantate nobis verba canticorum, dicite nobis hymnum, cantate nobis de canticis Sion,» quasi amantur a te, et affectas amicitias eorum, et times talibus displicere; incipiat te delectare Babylonia, et obliviscaris Jerusalem. Hoc ergo timens vide quid subjiciat, vide quid sequatur. Passus est enim homo iste qui cantabat; iste homo nos sumus, si volumus: passus est undique talia interrogantes et adulatione blandientes, mordaciter reprehendentes, falso laudantes, quod non capiunt exigentes, quo pleni sunt fundere nolentes; et inter turbas talium tanquam periclitans, erexit animum ad recordationem Sion, et
Abbreviated transcription (Latin):
salem: non ea capis: oportet ut ex in¬
aniaris quo plenus es: ut possis im¬
pleri quo manis es. Ergo noli faci¬
le huic aliquid dicere: Lignũ est sã¬
licis. lignum ẽ sterile. Noli ꝑcute¬
re organum ut sonet: suspende poti.
Sed ille dicturus est. Dic michi: can¬
ta michi: redde michi rationem.
mo audis: non sic pulsas. ut tibi di¬
gnum sit aꝑiri. Ille te impleuit.
qui me captiuum duxit: ipse me
interrogat de te: astutus est. dolose
querit. Non querit quid discat.
sed quid reprehendat. Ergo ego non
dicam: suspendam organũ meũ. Sed¬
quid dicturus ẽ adhuc: Cantate no¬
bis uerba canticorum: cantate nobis
hẏmnum. cantate nobis de canticis
syon. Quid respondemus: babyloni¬
A te portat: babylonia te continet.
babylonia te nutrit: babylonia de
te loquitur. Don nosti capere nisi
quod fuͥget ad tempus: ȩterna medi¬
tari ignoras: non capis quod interro¬
gas. Quomodo cantabimus canticũ

Expanded text:
salem, non ea capis; oportet ut exinsalem, non ea capis; oportet ut exinaniaris quo plenus es, ut possis impleri quo inanis es. Ergo noli facile huic aliquid dicere; lignum est salicis, lignum est sterile: noli percutere organum ut sonet, suspende potius. Sed ille dicturus est: Dic mihi, canta mihi, redde mihi rationem. mo audis, non sic pulsas ut tibi dignum sit aperiri. Ille te implevit qui me captivum duxit, ipse me interrogat de te. Astutus est, dolose quaerit: non quaerit quid discat, sed quid reprehendat. Ergo ego non dicam, suspendam organum meum. quid dicturus est adhuc? «Cantate nobis verba canticorum, cantate nobis hymnum, cantate nobis de canticis Sion.» Quid respondemus? Babylonia te portat, Babylonia te continet, Babylonia te nutrit, Babylonia de te loquitur; non nosti capere nisi quod fulget ad tempus, aeterna meditari ignoras, non capis quod interrogas. «Quomodo cantabimus canticum
Abbreviated transcription (Latin):
tendis quia crescit auaritia: atten¬
de quia crescit & continentia. Qua¬
re tam çȩcus es ut amurcã fluentẽ
ꝑ plateas uideas: oleum in gemella¬
ria non uideas: & hoc non sine
causa. Qui enim male uersantur.
publice noti sunt. Qui autem se con¬
uertunt ad dm̃ & asordib malarũ
cupiditatum purgantur. oculti sunt:
quia & in ipso uel ex ipso torculari
amurca aꝑte fluit. oleum occulte eli¬
quatur. Adelamatis ad ista. & gaude¬
tis ad ista: quia iam potestis sedere
suꝑ flumina babylonis & flere. Illi
autem qui captiuos duxerunt nos.
quando intrant in corda hominũ.
& interrogant nos ꝑ linguas eorum
quos possident. & dicunt nobis. can¬
tate nobis uerba canticorum. reddite
nobis rationem aduentus xp̃i: & quȩ
est alia uita. uolo credere. doce me
rationem. Quare michi imperas ut
credam: Respondeo illi & dico.
Ohomo: quomodo uis tibi imperem
ut credas: Plenus es malis cupidi¬
tatibus. Si dicam bona illa iheru¬

Expanded text:
tendis quia crescit avaritia; attentendis quia crescit avaritia; attende quia crescit et continentia. Quare tam caecus es, ut amurcam fluentem per plateas videas, oleum in gemellaria non videas? Et hoc non sine causa. Qui enim male versantur, publice noti sunt; qui autem se convertunt ad Deum, et a sordibus malarum cupiditatum purgantur, occulti sunt: quia et in ipso vel ex ipso torculari amurca aperte fluit, oleum occulte eliquatur. 10. Acclamatis ad ista, et gaudetis ad ista; quia jam potestis sedere super flumina Babylonis, et flere. Illi autem qui captivos duxerunt nos, quando intrant in corda hominum, et interrogant nos per linguas eorum quos possident, et dicunt nobis: «Cantate nobis verba canticorum;» reddite nobis rationem adventus Christi, et quae est alia vita. Volo credere; doce me rationem quare mihi imperas ut credam. Respondeo illi et dico: O homo, quomodo non vis tibi imperem ut credas? Plenus es malis cupiditatibus: si dicam bona illa Jeru
Abbreviated transcription (Latin):
Quam multi faciunt ista. ut distri¬
buant res suas egenis. & fiant pauꝑes
non necessitate. sed uoluntate: sequen¬
tes dm̃. sperantes regnũ cȩlorum: irri¬
dent isti quasi stultos: & talia inqui¬
unt bona attulit xp̃c. ut ꝑdat ho¬
nores suos. & cũ dat ȩgenis. remane¬
at egenus : Quid ergo facies: bo¬
na xp̃i non capis. Alius enim te im¬
pleuit. qui aduersarius ẽ xp̃o: cui
dedisti locũ corde tuo. Priora tempo¬
ra respicis: & quasi letiora tibi uiden¬
tur fuisse pͣristina. quȩ sic erant
tanquam oliue pendentes in arbore
ducentib uentis. quasi quandã liber¬
tatem aurȩ ꝑfruentes. uago quodam
desiderio suo. Uentum ẽ. ut oliua
mitteretur in torcular. Non enim
semꝑ pendere habebat in arbore:
iam finis ẽ anni. Non sine causa in¬
scribuntur psalmi quidam. pro tor¬
cularib. In arbore libertas: in torcu¬
lari pressura. Cum ergo res huma¬
nȩ conteruntur & prȩmuntur: at¬

Expanded text:
Quam multi faciunt ista, ut distriQuam multi faciunt ista, ut distribuant res suas egenis, et fiant pauperes, non necessitate, sed voluntate, sequentes Deum, sperantes regnum coelorum! Irrident isti quasi stultos: Et talia, inquiunt, bona attulit Christus, ut perdat homo res suas, et cum dat egenis, remaneat egenus? Quid ergo facies? Bona Christi non capis: alius enim te implevit, qui adversarius est Christo, cui dedisti locum in corde tuo. Priora tempora respicis, et quasi laetiora tibi videntur fuisse tempora pristina, quae sic erant tanquam olivae pendentes in arbore, ducentibus ventis, quasi quadam libertate aurae perfruentes vago quodam desiderio suo. Ventum est ut oliva mitteretur in torcular: non enim semper pendere habebat in arbore: jam finis est anni. Non sine causa inscribuntur psalmi quidam, «Pro torcularibus» : in arbore libertas, in torculari pressura. Cum enim res humanae conteruntur et premuntur, at
Abbreviated transcription (Latin):
si ubertas eẽt circumfluentium uo¬
luptatum hominib cantaturis & sal¬
taturis ad turpia cantica. si libido
scortantium & meretricantium habe¬
ret quietem & securitatem. si non ti¬
meret famem in domo sua qͥ clamat
ut pantomini uestiantur: si hec
omĩa sine labe. sine ꝑturbatione
aliqua fluerent. & esset securitas
magna nugarum: felicia essent tem¬
pora. & magnã felicitatem reb hu¬
manis xp̃c attulisset. Quia uero
cędunt iniquitates. ut exstirpata
cupiditate. plandetur caritas iheru¬
salem. quia miscentur amaritudi¬
nes uitȩ temporali. ut eterna deside¬
retur. quia erudiuntur in flagel¬
lis homines. paternam accipientes
disciplinam. ne iudiciariam inue¬
niant sententiam: nichil boni at¬
& incipis dicere homini. quanta
nis enim illi eos qui faciunt. qđ mo¬
do audistis in euanglio: uendunt om¬
nia sua. dant pauꝑib. ut habeant
thesaurum in cęlis. & sequant᷑ dñm.
Dicis illis. Ecce quod attulit xp̃e.

Expanded text:
si ubertas esset circumfluentium vosi ubertas esset circumfluentium voluptatum hominibus cantaturis et saltaturis ad turpia cantica, si libido scortantium et meretricantium haberet quietem et securitatem, si non timeret famem in domo sua qui clamat ut pantomimi vestiantur; si haec omnia sine labe, sine perturbatione aliqua fluerent, et esset securitas magna nugarum, felicia essent tempora, et magnam felicitatem rebus humanis Christus attulisset. Quia vero caeduntur iniquitates, ut exstirpata cupiditate plantetur charitas Jerusalem; quia miscentur amaritudines vitae temporali, ut aeterna desideretur; quia erudiuntur in flagellis homines, paternam accipientes disciplinam, ne judiciariam inveniant sententiam; nihil boni atEt incipis dicere homini quanta nis enim illi eosqui faciunt quod modo audistis in Evangelio, vendunt omnia sua et dant pauperibus, ut habeant thesaurum in coelis et sequantur Dominum : dicis illi, Ecce quod attulit Christus.
Abbreviated transcription (Latin):
iam credentib gratulatur hoc mͦ
ut dicat. Fuistis enĩ aliquando te¬
nebre: nunc autẽ lux in dño. Ergo
constituit nos luctam habere cum
illis principibus: ipsi nos duxerunt
captiuos. Quomodo autẽ diabolus
intrauit in cor udȩ. ut traderet
dñm. non autẽ intraret. nisi ille
locum daret. Sic multi homines¬
mali. de media babylonia ꝑ desi¬
deria carnalia & illicita. locum
dando diabolo & angłis eius in cor¬
dibus suis. ut in illis & de illis ope¬
retur: Aliquando interrogant nos.
& dicunt nobis: exponite nobis ra¬
tionem. Pagani pleriq dicunt ista
nobis. Ex ponite rationem. quare
humano. Nonne exquo uenit xp̃c
peiora sunt reb humanis quã fuerant
antea: & feliciores tunc erant res hu¬
manȩ quã modo: Dicant nobis xp̃i¬
ani quid boni attulit xp̃c: unde fe¬
liciores putent res humanas. quã ue¬
nit xp̃c. Uides enim si theatra &
amphitheatra. & circi starent incolu¬
mes. si nichil caderet de babylonia.

Expanded text:
jam credentibus gratulatur hoc modo, jam credentibus gratulatur hoc modo, ut dicat: «Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino» . Ergo constituit nos luctam habere cum illis principibus; ipsi nos duxerunt captivos. 9. Quomodo autem diabolus intravit in cor Judae , ut traderet Dominum, non autem intraret, nisi ille locum daret; sic multi mali homines de media Babylonia per desideria carnalia et illicita locum dando diabolo et angelis ejus in cordibus suis, ut in illis et de illis operetur, aliquando interrogant nos, et dicunt nobis: Exponite nobis rationem. Pagani plerique dicunt ista nobis: Exponite rationem, quare humano? Nonne ex quo venit Christus pejora sunt in rebus humanis, quam fuerunt antea, et feliciores tunc erant res humanae quam modo? Dicant nobis Christiani quid boni attulit Christus? unde feliciores putent res humanas, quia venit Christus? Vides enim, si theatra et amphitheatra et circi starent incolumes, si nihil caderet de Babylonia,
Abbreviated transcription (Latin):
delictis. & peccatis ur̃is. cũ uiueretis
in illis scdm seculum mundi huiꝰ.
scđm principem potestatis aeris
huius sp̃s. qui nunc operatur in
filiis diffidentiȩ: inquib & nos in¬
quit aliquando conuersati sumꝰ.
Ostendit se redemptum: de baby¬
lonia cȩpisse iam exire. Sed tam̃
adhuc quid dicit: quia cũ hosti¬
bus nr̃is confligimus: & ne iras¬
camur hominib qui nobis inge¬
runt ꝑsecutiones. tulit intentio¬
& diręxit in luctam quorũdam spi¬
rituum quos non uidemus. & cum
ipsis confligimur. Qit enum. Non
ẽ uobis conluctatio aduersus carnẽ
& sanguinem. id est aduersus homi¬
nes quos uidetis. aquib mala uide¬
mini pati. qui uobis important ꝑ¬
secutiones. Nam pro ipsis orare p̃¬
cepti sumus: Non ẽ uobis inquit
co Iluctatio aduersus carnẽ & san¬
guinem. id est aduersus homines:
sed aduersus principes. & potestates.
& rectores mundi tenebrarum harũ
sceleratos. in fideles. peccatores: quib

Expanded text:
delictis et peccatis vestris, cum viveretis delictis et peccatis vestris, cum viveretis in illis secum principem potestatis aeris hujus, spiritus qui nunc operatur in filiis diffidentiae, in quibus et nos,» inquit, «aliquando conversati sumus» . Ostendit se redemptum de Babylonia coepisse jam exire. Sed tamen adhuc quid dicit? Quia cum hostibus nostris confligimus. Et ne irascamur hominibus qui nobis ingerunt persecutiones, tulit intentioet direxit in luctam quorumdam spirituum, quos non videmus, et cum ipsis confligimus. Ait enim: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem;» id est, adversus homines quos videtis, a quibus mala videmini pati, qui vobis important persecutiones: nam pro ipsis orare praecepti sumus. «Non est vobis,» inquit, «colluctatio adversus carnem et sanguinem,» id est, adversus homines; «sed adversus principes, et potestates, et rectores mundi tenebrarum harum» . sceleratos, infideles, peccatores; quibus
Abbreviated transcription (Latin):
qui descendit ab iherusalem ad
ihericum: quem sautiatũ seminiuũ
reliquerunt. Hunc ille custos nr̃.
id est samaritanus. Samaritanus
enim interp̃tatur custos. Cui ob¬
Nonne uerum dicimus quia sama¬
ritanus es. & demonium habes. &
ille duorum obiectorum. unũ respu¬
it. & unũ tenuit. Ego inquit de¬
monium non habeo.Non autem
dixit. ego non sum samaritanus.
Si enim ille non custodierit utiq
perimus: Samaritanus ergo tran¬
siens uidit sauciatum & uulnera¬
tum. derelictum a latronibus. &
sicut nostis collegit. Sicut aliqnͣ¬
do latronũ nomine ponuntur. qͥ
nobis plagas peccatorum inflixert̃.
iam ꝑ consensionem nr̃e captiuita¬
tis: sic & captiuatores nr̃i ipsi di¬
cuntur. Isti ergo qui captiuos du¬
xerunt nos. diabolus & angl̃i eius.
quando nobis dixerunt. & qnͣdo
nos interrogauerunt uerba canti¬
corum: Quid ergo intelligimus:
quia cum tales nos interrogant.
dicit. E uos cũ essetis mortui in

Expanded text:
qui descendit ab Jerusalem in qui descendit ab Jerusalem in Jericho; quem sauciatum semivivum reliquerunt. Hunc ille custos noster, id est Samaritanus Samaritanus enim Custos interpretatur, cui obrum dicimus quia Samaritanus es, et daemonium habes?» et ille objectorum duorum unum respuit, et unum tenuit: «Ego,» inquit, «daemonium non habeo» ; non autem dixit, Ego non sum Samaritanus: si enim ille Samaritperimus: Samaritanus ergo transiens vidit saucium et vulneratum derelictum a latronibus, et sicut nostis, collegit . Sicut aliquando latronum nomine ponuntur, qui nobis plagas peccatorum inflixerunt, jam per consensionem nostrae captivitatis; sic et captivatores nostri ipsi dicuntur. 8. Isti ergo «qui captivos duxerunt nos,» diabolus et angeli ejus, quando nobis dixerunt, et quando «nos interrogaverunt verba canticorum?» Quid ergo intelligimus? Quia cum tales nos interrogant, dicit: «Et vos cum essetis» «mortui in
Abbreviated transcription (Latin):
bylonios. persas. chaldeos. & illarum re¬
gionum & gentium homines captiua¬
tores suos. & hoc postea. non quando
isti psalmi cantabantur. Sed iam
diximus caritati ur̃ȩ: om̃ia quȩ se¬
cundũ literam in illa ciuitate con¬
tingebant. figuras nr̃as fuisse: & faci¬
le potest demonstrari: captiuos nos ẽẽ.
Non enim iam respiramus in auras
illius libertatis: non enĩ fruimur
puritate ueritatis. & illa sapientia:
quȩ inseipsa manens. innouat omĩa.
Delectationib temporaliũ rerum
temptamur: & co lluctamur coti¬
die cum suggestionibus illicitarũ
uoluptatum. Uix respiramus uel
in oratione: captiuos nos e̾ẽ intelligi¬
mus. Sed qui nos captiuos dixe¬
runt : Qui homines: quȩ gens:
qui rex: si redimimur: captiui era¬
mus. Quis nos redemit: xp̃e. A
quo redemit: a diabolo. Diabolus gͦ
& angłi eius. captiuos duxerunt nos.
Nec ducerent. nisi consentientes.
Ducti sumus captiui. Captiuatores
nr̃i. dixi qui sint. Ipsi sunt etiam
latrones. uulnerantes illũ uiatorẽ.

Expanded text:
bylonios, Persas, Chaldaeos, et illarum gentium et regionum homines captivatores suos; et hoc postea, non quando isti psalmi cantabantur. Sed jam diximus Charitati vestrae omnia quae secundum litteram in illa civitate contingebant, figuras nostras fuisse: et facile potest demonstrari captivos nos esse. Non enim respiramus jam in auras illius libertatis; non enim fruimur puritate veritatis, et illa sapientia quae in seipsa manens innovat omnia . Delectationibus temporalium rerum tentamur, et colluctamur quotidie cum suggestionibus illicitarum voluptatum: vix respiramus vel in oratione; captivos nos esse intelligimus. Sed qui nos captivos duxerunt? qui homines? quae gens? qui rex? Si redimimur, captivi eramus. Quis nos redemit? Christus. A quo nos redemit? A diabolo. Diabolus ergo et angeli ejus captivos nos duxerunt; nec ducerent nisi consentientes. Nos ducti sumus captivi. Captivatores nostri dixi qui sint. Ipsi sunt etiam latrones vulnerantes illum viatorem
Abbreviated transcription (Latin):
nia pro peccato. incipere autem inde
exire prius corde ꝑ confessionẽ iniqͥ¬
tatis. & caritatem iusticiȩ. Deinde
postea in fine seculi. &iam corpore se¬
parandam cõmendauimus in eo
psalmo. quẽ primo hic cũ ur̃a digna¬
tione tractauimus: qui incipit ita:
tedecet hẏmnus ds̃ in syon: & tibi
reddetur uotum in iherusalem.

Expanded text:
nia pro peccato, incipere autem inde nia pro peccato, incipere autem inde exire prius corde per confessionem iniquitatis et charitatem justitiae, deinde postea in fine saeculi etiam corpore separandam, commendavimus in eo psalmo, quem primo hic cum vestra Dilectione tractavimus, qui ita incipit, «Te decet hymnus, Deus, in Sion; et tibi reddetur votu
Abbreviated transcription (Latin):
blitos uos ẽẽ non arbitror
cõmendasse nos uobis. im¬
mo cõmemorasse uos. qđ
om̃is eruditus in scã eccła.
nosse debet unde ciues sumus. & ubi
peregrinemur. & ꝑegrinationis nr̃ȩ
causam ẽẽ peccatũ: reuersionis autẽ
munus. remissionẽ peccatorum. &
iustificationẽ grẽ dĩ. Duas ciuitates
ꝑmixtas sibi interim corpore. & cor¬
de separatas. currere ꝑ ista uolumi¬
na seculorum. usq in finẽ: audistis
& nostis. Unam cui finis est pax
ȩterna. & uocatur iherusalem: alterã
cui gaudium ẽ pax temporalis. &
uocatur babxlonia. Interprȩtationes
etiam nominũ. si non fallor tenetis.
Therłm interprȩtari uisionem pacis:
babxloniam confusionem. Iherlm
in baby lonia captiua tenebatur. ñ
tota: Ciues enim eiꝰ & angłi sunt:
sed quod attinet ad homines p̃des¬
tinatos ingloriam dĩ. futuros ꝑ ad¬
optionem coheredes xp̃i: quos de ipsa
captiuitate redemit sanguine suo.
Particulam ergo istam ciuitatis ihe¬
rusalem captiuam teneri in babylo¬

Expanded text:
blitos vos esse non arbitror, commendasse nos vobis, imo commemorasse vos, quod omnis eruditus in sancta Ecclesia nosse debet unde cives simus, et ubi peregrinemur, et peregrinationis nostrae causam esse peccatum, reversionis autem munus remissionem peccatorum et justificationem gratiae Dei. Duas civitates permixtas sibi interim corpore, et corde separatas, currere per ista volumina saeculorum usque in finem, audistis et nostis; unam cui finis est pax aeterna, et vocatur Jerusalem; alteram cui gaudium est pax temporalis, et vocatur Babylonia. Interpretationes etiam nominum, si non fallor, tenetis: Jerusalem interpretari, Visionem pacis; Babyloniam, Confusionem. Jerusalem in Babylonia captiva tenebatur non tota; cives enim ejus et Angeli sunt. Sed quod attinet ad homines praedestinatos in gloriam Dei, futuros per adoptionem cohaeredes Christi, quos de ipsa captivitate redemit sanguine suo: particulam ergo istam civitatis Jerusalem captivam teneri in Babylo
Abbreviated transcription (Latin):
surrexit in resurrectione. Tu inquit co
gnouisti hoc. id est tu uoluisti. tu ad¬
probasti: sccłm uoluntatem tuam fac¬
tum est. Si autem uolueris accipere
uocem capitis ex ꝑsona corporis: dica¬
mus & nos. Tu cognouisti sessionem
meam & resurrectionem meã. Sedet
enim homo: quando se humiliat in pe¬
nitentia. Surgit autem remissis pec¬
catis: quando erigitur in spem uitȩ
ȩterne. Propterea & in alio psalmo
dicitur. Surgite postea quã sedistis:
qui manducatis panem doloris.
Panem doloris. penitentes manducant:
qui cantant in alio psalmo & dicunt:
facte sunt michi lacrimȩ meȩ. panis
die ac nocte. Quid ẽ ergo surgite
postea quã sedistis: Nolite exaltari:
nisi humiliati fueritis. Oulti enim
uolunt surgere. antequam sederint.
uolunt se iustos uideri. ante quã se¬
peccatores ẽẽ confessi sint. Ergo si
ex ꝑsona capitis nr̃i accipis intellec¬
tum: tu cognouisti sessionem meã

Expanded text:
surrexit in resurrectione. «Tu,» inquit, hoc surrexit in resurrectione. «Tu,» inquit, hoc «cognovisti:» id est, tu voluisti, tu approbasti; secundum voluntatem tuam factum est. Si autem volueris accipere vocem capitis ex persona corporis, dicamus et nos, «Tu cognovisti sessionem meam et resurrectionem meam.» Sedet enim homo, quando humiliat se in poenitentia; surgit autem remissis peccatis, quando erigitur in spem vitae aeternae. Propterea et in alio psalmo dicitur: «Surgite posteaquam sedistis, qui manducatis panem doloris» . Panem doloris poenitentes manducant, qui cantant in alio psalmo, et dicunt: «Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte» . Quid est ergo, «Surgite posteaquam sedistis?» Nolite exaltari, nisi humiliati fueritis. Multi enim volunt surgere, antequam sederint; volunt se justos videri, antequam peccatores se esse confessi sint. Ergo si ex persona capitis nostri accipis, sic intellige: «Tu cognovisti sessionem meam
Abbreviated transcription (Latin):
pes diuinitatis eius. reparati ad uitã
ȩternam:. Quia ipse ut dixi. factus ẽ
particeps mortalitatis nr̃ȩ. Quid de illo
ait apłs ibi. ubi dixerat. qui cum in
forma dĩ esset. non rapinam arbitra t᷑
ẽ ẽẽ se ȩqualem dõ : sed semetipsum inqͥt
exinaniuit formã serui accipiens. in
similitudinẽ hominum factus & ha¬
bitu inuentus ut homo. Erat autem
in forma dĩ ȩqualis patri: & accepit
formã serui qua minor eẽt patre
unde utrumq dicit in euangłio. E
go & pater unum sumus: & qm̃ pater¬
sumus. scđm formã dĩ. Pater maior
me est. scđm formam serui. Ergo qͥa
& pater & dñs est. pater formȩ dĩ.
dñs formȩ serui: Dicat ergo ipse. nec
miremur. nec scandalizemur: quia
filius dĩ unicus dicit. Dñe probasti me:
& cognouisti me. Probasti inquit me:¬
& cognouisti. Non quia non cogno¬
uerat : sed quia notum aliis fecerat.
Quid hic resurrectio: qui sedet. hu¬
miliat se. Sedit ergo dñs in passione:

Expanded text:
pes divinitatis ejus, reparati ad vitam pes divinitatis ejus, reparati ad vitam aeternam, quia ipse, ut dixi, factus est particeps mortalitatis nostrae; quid de illo ait Apostolus ibi, ubi dixerat, «Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo? Sed semetipsum,» inquit, «exinanivit, formam servi accipiens; in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo» . Erat autem in forma Dei aequalis Patri; et accepit formam servi, qua minor esset Patre. Unde utrumque dicit in Evangelio, et, «Ego et Pater unum sumus» ; et, «Qusumus,» secundum formam Dei; «Pater major me est,» secundum formam servi. Ergo quia et Pater et Dominus est, Pater formae Dei, Dominus formae servi; dicat ergo ipse, nec miremur, nec scandalizemur, quia Filius Dei unicus dicit: «Domine, probasti me, et cognovisti me. Probasti, et cognovisti:» non quia non noverat, sed quia notum aliis fecerat. quid hic resurrectio? Qui sedet, humiliat se. Sedit ergo Dominus in passione,
Abbreviated transcription (Latin):
grinatione laborant. Pro quibus
laborantib membris cum ea saulus
insequeretur: clamauit de celo.
Saule saule: quid me ꝑsequeris:
Audiamus ergo loquentem dñm
ti enim sunt ipsi psalmi longe
antequã dñs de maria nasceretur:
non antequã dñs esset. Semꝑ enim
creator om̃ium: aliquando autem
& natus ex creatura. Diuinitatem
illam credamus: & quantũ possumꝰ
intelligamus equalem patri. Sed
illa diuinitas. patri ȩqualis. facta ẽ
particeps mortalitatis nr̃e. non de
suo sed de nr̃o: ut & nos efficerem᷑
participes diuinitatis eius. non de
eius: nisi quia dignatus est nasci se¬
cundum carnem. Pater est dĩ: dñs
hominis. Uis nosse cui pater est: E¬
quali sibi filio. Apłs dicit. Qui cum
in forma dĩ esset: non rapinã arbitrat᷑
ẽ ẽẽ equalis dõ. Huic forme pater ẽ
ds̃ ȩquali sibi forme unigenito filio:
nato de substantia sua. Propter nos aut̃
ut reficeremur. & efficeremur partici¬

Expanded text:
regrinatione laborant: pro quibus regrinatione laborant: pro quibus laborantibus membris, cum ea Saulus insequeretur, clamavit de coelo, «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Audiamus ergo loquentem Dominum ti enim sunt ipsi Psalmi longe antequam Dominus de Maria nasceretur, non antequam Dominus esset: semper enim Creator omnium; aliquando autem et natus ex creatura. Divinitatem illam credamus, et quantum possumus, intelligamus aequalem Patri. Sed illa divinitas Patri aequalis, facta est particeps nostrae mortalitatis, non de suo, sed de nostro; ut et nos efficeremur participes divinitatis ejus, non de ejus, nisi quia dignatus est nasci secundum carnem. Pater est Dei, Dominus hominis. Vis nosse cui Pater est? Aequali sibi Filio. Apostolus dicit: «Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo.» Huic formae Pater est Deus, aequali sibi formae, unigenito Filio nato de substantia sua. Propter nos autem, ut reficeremur, et efficeremur partici
Abbreviated transcription (Latin):
Uade mitte hamũ in mare: & qͥ
primus piscis ascenderit. aperi os eius.
& inuenies ibi staterem. id ẽ duas
didragias: stater ponderis genus
est: habens quatuor dragmas In¬
uenis ibi : da illis pro me & te. Dñe
retribues pro me. Merito habemꝰ
primũ piscem hamo captum. Ha¬
mo comprehensum. primũ surgentẽ
de mari : primogenitus amortuis.
In eius ore. inuenimus duas didrag¬
mas: id est quatuor dragnias. In eiꝰ
ore. inuenimus quatuor euangłia.
Istis quatuor dragmis. ab exactione
seculi liberamur. Per quatuor euan
ne una. Unde dicit & ipse dñs in
euangłio. cum de coniugio loquere¬
tur. Igitur iam non sunt duo: sed
una caro. Una caro: quia de nr̃a
mortalitate. carnem suscepit: Non
autem una diuinitas. quia ille cre¬
ator. nos creatura. Quicquid igit᷑
dñs loquitur ex ꝑsona suscepte car¬
nis. ad illud caput ꝑtinet quod
iam ascendit in celum: & ad ista
membra quȩ adhuc in terrena ꝑe¬

Expanded text:
«vade, mitte hamum in mare, et qui «vade, mitte hamum in mare, et qui primus piscis ascenderit, aperi os ejus, et invenies staterem;» id est duas didrachmas. Stater ponderis genus est, habens quatuor drachmas. «Invenies» ibi; «da illis pro me et te» . «Domine, retribues pro me.» Merito habemus primum piscem hamo captum, hamo comprehensum; primum surgentem de mari, primogenitum a mortuis. In ejus ore invenimus duas didrachmas, id est quatuor drachmas: in ejus ore invenimus quatuor Evangelia. Istis quatuor drachmis ab exactione hujus saeculi liberamur; per quatuor Evanne una.» Unde dicit et ipse Dominus in Evangelio, cum de conjugio loqueretur: «Igitur jam non sunt duo, sed una caro» . Una caro, quia de nostra mortalitate carnem suscepit: non autem una divinitas; quia ille Creator, nos creatura. Quidquid igitur Dominus loquitur ex persona susceptae carnis, et ad illud caput pertinet quod jam ascendit in coelum, et ad ista membra quae adhuc in terrena pe
Abbreviated transcription (Latin):
minabatur: sed cõmendabat se illi
iudicanti iuste. Quid est. dñe retri¬
bues pro me: Ego inquit non quȩ¬
ro głam meam: est qui querat &
iudicet. Non uos ipsos uindicantes
km̃i. Apłs dicit: sed date locũ irx.
Scriptum est enim. Michi uindi¬
ctam & ego retribuam dicit dñs.
Dñe. retribues pro me. Est hic alius
intellectus. non negligendus: & forte
pro me. Ego enim si reddam. rapui:
tu quod non rapuisti. soluisti. Dñe
retribues pro me. Uide illum retri¬
entem pro nobis. Uenerunt. qui tri¬
butum exigerent. Exigebant tribu¬
tum. didragmas. id est duas drag¬
mas. in uno homine: uentũ ad dñm
ut. solueret tributum: Im mo non
ad ipsum. sed ad discipulos: & dic¬
tum ẽ illis. Magister ur̃. non dat
tributum: Illi retulerunt ad eum.
& ille. Reges terre a quib exigunt
tributum: a filiis suis. an ab alienis:
Responderunt: ab alienis. Ergo
inquit. liberi sunt filui. Sed tamen
ne scandaliremus eos. ait petro.

Expanded text:
minabatur; sed commendabat se illi minabatur; sed commendabat se illi judicanti juste» . Quid est, «Domine, retribues, pro me? Ego,» inquit, «non quaero gloriam meam; est qui quaerat et judicet» . «Non vosmetipsos vindicantesocum irae. Scriptum est enim, Mihi vindictam, et ego retribuam, dicit Dominus» . «Domine retribues pro me.» 16. Est hic alius intellectus non negligendus, et forte pro me.» Ego enim si reddam, rapui; tu quod non rapuisti, solvisti: «Domine, retribues pro me.» Vide illum retribuentem pro nobis. Venerunt qui tributum exigerent; exigebant tributum didrachmam, id est duas drachmas in uno homine: ventum est ad Dominum, ut solveret tributum; imo non ad ipsum, sed ad discipulos; et dictum est illis: «Magister vester non solvit tributum?» Illi retulerunt ad eum. Et ille: «Reges terrae a quibus exigunt tributum? a filiis suis, an ab alienis?» Responderunt: «Ab alienis. Ergo,» inquit, «liberi sunt filii. Sed tamen ne scandalizemus eos,» ait Petro,
Abbreviated transcription (Latin):
crispina occisa ẽ. Sed nunquid dese¬
ruit illam ds̃: Non illam fecit sal¬
uam in sinistra: sed fecit in dextera.
Machabei quanta tormenta ꝑpes¬
si sunt: Tres enim pueri in mediis
ignibus deambulando laudauer̃t
dm̃. Illorum salus in dextera: ĩsto¬
rum etiam in sinistra. Aliquando
ergo non saluat in sinistra scõs suos:
sed semꝑ saluat dextera. Impios au¬
tem plerunq saluat in sinistra:
non saluat in dextera. Nam illi
qui ꝑsequebantur crispinam: sani
erant in corpore: illa occisa est: illi
uiuunt. Illorum salus insinistra:
me. Ego non retribuo: retribues pro
me. Seuiant inimici quantũ libet:
tu retribues quod ego non possum.
Dñe retribues pro me. In ipso nr̃o
capite attendite. Reliquit enim
nobis ȩxemplum. ut sequamur ues¬
tigia eius: qui peccatũ non fecit.
nec inuentus ẽ dolus in ore eius.
Qui cum malediceretur non re¬
maledicebat. dicens. dñe retribues
pro me. Cum iudicaretur. non cõ¬

Expanded text:
Crispina occisa est; sed numquid deseCrispina occisa est; sed numquid deseruit illam Deus? Non illam fecit salvam in sinistra, sed fecit in dextera. Machabaei quanta tormenta perpessi sunt ! Tres autem pueri in mediis ignibus deambulando laudaverunt Deum . Illorum salus in dextera, istorum etiam in sinistra. Aliquando ergo non salvat in sinistra sanctos suos; sed semper salvat in dextera. Impios autem plerumque salvat in sinistra, non salvat in dextera. Nam illi qui persequebantur Crispinam, sani erant in corpore: illa occisa est, illi vivunt. Illorum salus in sinistra, me.» Ego non retribuo; tu retribues pro me Saeviant inimici, quantum libet; tu retribues quod ego non possum. «Domine, retribues pro me.» In ipso capite nostro attendite. Reliquit enim nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus. «Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus: qui cum malediceretur, non remaledicebat» dicens, «Domine, retribues pro me: cum judicaretur, non com
Abbreviated transcription (Latin):
serunt. Quanta ira immicoꝵ sȩuie¬
bat: quando sanguis martyrum
fundebatur: Quomodo se puta¬
bant nomen xp̃ĩanum delere de t̾ra:
Suꝑ iram inimicorum extendisti
manũ tuam: & saluum me fecit de¬
xtera tua. Ecce illi qui martyres
ꝑsequebantur : memorias martyrũ
inquirunt. Aut ibi orent. aut ibi
se inebrient: querunt tamen. Su¬
per iram inimicorum extendisti
manum tuam: & saluum me fecit
dextera tua: scđm desideriũ saluũ
me fecit dextera tua. Est quȩdã
salus in dextera: Nam ẽ altera sa¬
lus insinistra. Salus temporalis. car¬
nalis: in sinistra est. Salus ȩterna
cum angłis: in dextera est. Ideo iam
in ipsa immortalitate. positus xp̃e.
dicitur sedere ad dexteram dĩ. Non
enĩ ds̃ habet in seipso dexteram aut
sinistram. Sed dextera dĩ dicitur
felicitas illa: quȩ qm̃ ostendi oculis
non potest. tale nomen accepit. Hac
dextera tua me saluum fecisti: non
scdm salutem temporalem. Nam

Expanded text:
serunt. Quanta ira inimicorum saevieserunt. Quanta ira inimicorum saeviebat, quando sanguis martyrum fundebatur! Quomodo se putabant nomen Christianorum delere de terra! «Super iram inimicorum meorum extendisti manum tuam, et salvum me fecit dextera tua.» Ecce illi qui martyres persequebantur, memorias martyrum inquirunt, aut ubi adorent, aut ubi se inebrient; quaerunt tamen. «Super iram inimicorum meorum extendisti manum tuam, et salvum me fecit dextera tua.» Secundum desiderium «salvum me fecit dextera tua.» Est quaedam salus in dextera; nam est altera salus in sinistra: salus temporalis et carnalis, in sinistra est; salus aeterna cum Angelis, in dextera est. Ideo jam in ipsa immortalitate positus Christus, dicitur sedere ad dexteram Dei . Non enim Deus habet in seipso dexteram aut sinistram; sed dextera Dei dicitur felicitas illa, quae quoniam ostendi oculis non potest, tale nomen accepit. Hac dextera tua salvum me fecisti, non secundum salutem temporalem. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
nem corporis nr̃i. Hanc uitam ꝗͣ¬
nobis peccantib dedit ds̃. ubi etiã
necesse ẽ ut conteratur adam in
sudore & labore uultus sui. cum
terra ei tribulos & spinas parit:
Nunquid aliquis inimicus plus
potuit procurare: Suꝑ iram
inimicorum extendisti manum
tuam: sed tamen non ad despera¬
tionem. Sequitur enim. & sal¬
uum me fecit dextera tua. Potest̾
& sic intelligi. suꝑ iram inimicoꝵ¬
extendisti manũ tuam. Trasceban¬
tur inimici: uindicasti me de ini¬
micis. Peccator uidebit & irascet᷑:
dentibus suis fremet & tabescet.
Ubi sunt qui dicebant. pereat
nomen xp̃ianorum de terra: certe
aut moriuntur: aut conuertunt᷑.
Ergo suꝑ iram inimicoꝵ extendi¬
sti manũ tuam. Quãdiu diceret᷑
quod scriptum est. imnici mei dixerunt
mala michi: quando morietur. & peri¬
bit nomen eius: Quando delebit᷑
nomen xpĩanorum de terra: Cum
dicunt ista. partim crediderunt.
partim ꝑierunt: pauci timidi reman¬

Expanded text:
nem corporis nostri . Hanc vitam nem corporis nostri . Hanc vitam nobis peccantibus dedit Deus, ubi etiam necesse est ut conteratur Adam in sudore et labore vultus sui, cum terra ei tribulos et spinas parit . Numquid aliquis inimicus plus potuit procurare? «Super iram inimicorum meorum extendisti manum tuam:» sed tamen non ad desperationem. Sequitur enim: «Et salvum me fecit dextera tua.» 14. Potest et sic intelligi, «super iram mimicoextendisti manum tuam:» irascebantur inimici, vindicasti me de inimicis. «Peccator videbit et irascetur, dentibus suis frendet et tabescet» . Ubi sunt qui dicebant: Pereat nomen Christianorum de terra? Certe aut moriuntur, aut convertuntur. Ergo «Super iram inimicorum extendisti manum tuam,» quamdiu diceretur quod scriptum est: «Inimici mei dixerunt mala mihi, quando morietur et peribit nomen ejus» ? quando delebitur nomen Christianorum de terra? Cum dicunt ista, partim crediderunt, partim perierunt, pauci timidi reman
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est peccare: non: sed facere illã
dextram. cum sit sinistra. Propterea
seqͣuutus quid ait: beatum dixe¬
runt popłm cui hec sunt. Ecce
unde locutum ẽ os eorum uanitatẽ:
quia beatum dixerunt popłm eui
hȩc sunt. Tu qui docebis iherusalẽ.
qui non obliuisceris iherusalem.
ne obliuiscatur te dextera tua:
ecce illi qui locuti sunt uanitatem.
beatum dixerunt popłm cui hȩc st̃:
Dic michi tu. canticum syon. Beatꝰ
inquit populus. cuiꝰ dñs ds̃ ipsius.
Interrogate corda urã fr̃ẽs.: desideratis
autem dñe. adhuc me non recipis:
adhuc me inpegrinatione conteris:
adhuc gaudium dulcedinemq tu¬
am non prebes: nondũ in ebriasti
abubertate domus tuȩ. & torrente
uoluptatis tuȩ nondũ potasti. A¬
pud te enim ẽ fons uite: in lumine
tuo uidebimꝰ lum̃ Sed ecce dedisti
primitias sp̃s. & credidi inte. &
seruio mente legi dĩ. Tamen in
nobismet ipsis adhuc ingemiscimus
adoptionem. expectantes redemptio¬

Expanded text:
hoc est peccare? Non; sed facere illam hoc est peccare? Non; sed facere illam dexteram, cum sit sinistra. Propterea secutus, quid ait? «Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Ecce unde locutum est os eorum vanitatem, quia beatum dixerunt populum cui haec sunt. Tu quidem civis es Jerusalem, qui non oblivisceris Jerusalem, ne obliviscatur te dextera tua; ecce illi qui locuti sunt vanitatem, beatum dixerunt populum cui haec sunt: dic mihi tu canticum Sion. «Beatus,» inquit, «populus cujus Dominus Deus ipsius» . Interrogate corda vestra, fratres, si desideratis autem, Domine, adhuc me non recipis, adhuc me in peregrinatione conteris, adhuc gaudium dulcedinemque tuam non praebes; nondum inebriasti ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae nondum potasti. Apud te enim est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Sed ecce dedi primitias spiritus, et credidi in te, et servio mente legi Dei ; tamen in nobismetipsis adhuc ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptio
Abbreviated transcription (Latin):
obliuiscuntur iherusalem hoc contin¬
git quod dixit: obliuiscitur illos dex¬
tera eorum. Uita eterna enĩ ma¬
net in se. illi remanent in delecta¬
tione temporali : & faciunt sibi
dextrum quod sinistrum est. In
tendite ad ista fr̃s: propter dextrũ
insinuem hoc uobis. quantũ dñs
donat ad salutem omĩum. Me¬¬
ministis fortasse hinc me aliquando
tractasse de quibdam. qui quod sinistrũ
lia bona plus habent. & in istis beati¬
tudinem ponunt. ignorantes quȩ sit
uera felicitas: uera dextra. Hͦs scrip¬
tura filios alienos dicit: tanquã qiues
non iherusalem baby loniȩ. Dicit enĩ
quodã loco psalmus. Dñe. libera me
de manu filiorum alienorum. quoꝵ
os locutum ẽ uanitatem: & dextera
eorum. dextera iniquitatis. Sequit᷑¬
ria eorum plena: eructantia ex hoc in
fecundȩ multiplicantes in exitibus
suis: boues eorum crasse. Non est
ruina sȩpis: nec clamor in plateis eoꝵ.
Nunquid habere istam felicitatem.

Expanded text:
obliviscuntur Jerusalem, hoc continobliviscuntur Jerusalem, hoc contingit quod dixit; obliviscitur illos dextera eorum: vita enim aeterna manet in se; illi remanent in delectatione temporali, et faciunt sibi dextrum quod sinistrum est. 16. Intendite ad ista, fratres; propter dexteram insinuem hoc vobis, quantum Dominus donat, ad salutem omnium. Meministis fortasse hic me aliquando tractasse de quibusdam, qui quod sinistrum lia bona plus habent, et in istis beatitudinem ponunt, ignorantes quae sit vera felicitas, vera dextera. Hos Scriptura filios alienos dicit, tanquam cives non Jerusalem, sed Babyloniae: dicit enim quodam loco psalmus, «Domine, libera me de manu filos locutum est uanitatem et dextera eorum dextera iniquitatis; quria eorum plena, eructantia ex hoc in cundae, multiplicantes in exitibus suis, boues eorum crassruina sepis, nec clamor in plateis eorum.» Numquid habere istam felicitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
tur arbores: & habebunt fructum
bonum. Ibi iam licet nobis cantare.
in aures audientis. Sed cũ inter
istos obstrepentes. inale interrogantes. ue¬
ritati resistentes uersamini: õbstringite
uos non eis uelle placere. ne obliuiscami.¬
ni iherusalem: & dicat una anima
ur̃a. facta una ex multis. pace xp̃i:
dicat ipsa captiuata iherusalem. hic
agens in terra. Si oblitus fuero tui
iherusalem: obliuiscatur me dextera
mea. Uehementer constrinxit fr̃s mei.
obliuiscatur me dextera mea: atrocit̃
se obligauit. Dextera nr̃a est uita et̃na:
sinistra nr̃a est uita temporalis. Quic-¬
quid facis propter uitam ȩternam.
dextera operatur. Si caritati uitȩ ȩtnȩ
in operib tuis miscueris concupiscenti.¬
am uitȩ temporalis. aut laudis hu¬
manȩ. aut alicuiꝰ cõmodi secularis:
cognouit sinistra tua quid facit dex.
tera. & nostis esse in prȩcepto euangłii:
nesciat sinistra tua. quid faciat dex¬
nuntiauit. non optauit. Talibus qͥ

Expanded text:
tur arbores, et habebunt fructum tur arbores, et habebunt fructum bonum: ibi jam licet nobis cantare in aures audientium. Sed cum inter istos obstrepentes, male interrogantes, veritati resistentes versamini, obstringite vos non eis velle placere, ne obliviscamini Jerusalem; et dicat una anima vestra, facta una ex multis pace Christi, dicat ipsa captiva Jerusalem hic agens in terra: «Si oblitus tui fuero, Jerusalem, obliviscatur me dextera mea.» Vehementer se constrinxit, fratres mei: «Obliviscatur me dextera mea;» atrociter se obligavit. Dextera nostra est vita aeterna, sinistra nostra est vita temporalis. Quidquid facis propter vitam aeternam, dextera operatur. Si charitati vitae aeternae in operibus tuis miscueris concupiscentiam vitae temporalis, aut laudis humanae, aut alicujus commodi saecularis; cognovit sinistra tua quid faciat dextera tua. Et nostis esse in praecepto Evangelii, «Nesciat sinistra tua quid faciat dexaenuntiavit, non optavit, Talibus qui
Abbreviated transcription (Latin):
Nam qui uolunt diuites fieri. inciditł
in temptationẽ. & desideria multa. stul¬
ta & noxia: quȩ mergunt hominem
in interitum. & ꝑditionem. Hec sunt
flumina babylonis. Radix est enim
om̃ium malorum auaritia. Quam
quidam apetentes. naufragauerunt
a fide: & inseruerunt se dolorib mul¬
tis. Ergo contraria sunt ista cantica:
ñ sunt contraria. Uidete quid diui¬
tibus dictum sit: non suꝑbe sapere.
neq sꝑare in incertum diuitiarum.
bona oꝑari. tribuere: thesaurizare sibi
fundamentũ bonũ in futurum. Pau¬
peribus autem quid dictum est: qͥ
uolunt diuites fieri: incidunt in tẽ¬
ptationem. Non dixit qui diuites
sunt: sed qui uolunt diuites fieri.
Nam si iam diuites essent: alterum
canticũ audirent. Diues audit ut
eroget: pauper audit ne desideret.
non capiunt canticũ syon. suspendi¬
dite ut dixi organa in salicibus in
medio eius: differte quȩ dicturi estis.
Incipiunt ee̾ ligna fructuosa: mutan¬

Expanded text:
Nam qui volunt divites fieri, incidunt Nam qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem et desideria multa, stulta et noxia, quae mergunt hominem in interitum et perditionem.» Haec sunt flumina Babylonis. «Radix est enim omnium malorum avaritia; quam quidam appetentes naufragaverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis» . Ergo contraria sunt ista cantica? Non sunt contraria. Videte quid divitibus dictum sit: «Non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum», bona operari, tribuere, thesaurizare sibi fundamentum bonum in futurum. Pauperibus autem quid dictum est? «Qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem.» Non dixit, qui divites sunt; sed, «Qui volunt divites fieri.» Nam si jam divites essent, alterum canticum audirent: dives audit ut eroget, pauper audit ne desideret. non capiunt canticum Sion, suspendite, ut dixi, organa in salicibus in medio ejus; differte quae dicturi estis. Incipiunt esse ligna fructuosa, mutan