comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
harenã ꝑfidiȩ uel leuitatis fundati consisterent. labe¬
factari numqua prorsus ualerent. Notandu aut
qđ hȩx inundatio teptationũ. tribus modis excł̃m
inpugnat. Nam uel a sua cencupiscentia temptaui
quisq abstractus & illextus. uel falsorum frm impa¬
bitate fatigatur. uel aꝑtioribus externorũ apper¬
tur insidus. Quȩ uidelicet tẽptamenta. dñs alibi
portas inferi nũcupat: & merito. quia nimiriss
si uicerint in ęternũ trahunt in interitũ. Et su
hanc petram inquit ehificabo ȩxcłam meam. &
portȩ inferi non preualebunt aduersus eam. En¬
si ergo pulsant. non tamen deiciunt excłam xp̃i
portȩ diaboli. Eit si irruit inundatio ꝑfidiȩ. ns
subruit domũ fidei. Quȩ eni adiutori suo ueris
dicere potest. dum anxiaretur cor meum in petia

Expanded text:
arenam perfidiae vel levitatis fundati consisterent, labearenam perfidiae vel levitatis fundati consisterent, labefactari prorsus nunquam valerent. Notandum autem quod haec inundatio tentationum tribus modis Ecclesiam impugnat. Nam vel a sua concupiscentia tentatur quisque abstractus et illectus, vel falsorum fratrum improbitate fatigatur, vel aptioribus externorum appetitur insidiis. Quae videlicet tentamenta Dominus alibi portas inferi nuncupat, et merito, quia nimirum si vicerint, in aeternum trahunt interitum. Et super hanc petram, inquit, aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Etsi ergo pulsant, non tamen dejiciunt Ecclesiam Christi portae diaboli; etsi irruit inundatio perfidiae, non subruit domum fidei. Quae enim adjutori suo veraciter dicere potest: Dum anxiaretur cor meum, in petra
Abbreviated transcription (Latin):
duit. quatinus eiectis priscȩ consuetudinis ruderibus
& cogitationib suꝑ flius. stabilem in eis ipse & in con
supra quã huiuscemodi domus fundamenta locauit
Uam sicut in domo ȩdificanda nil petrȩ cui fundame¬
tũ imponatur antefertur: ita scã ȩccła petrã suã
uidelicet xp̃m imo hab& in corde reconditam.
Neq aliquid fidei illius ac dilectioni preponit. adeo
ut pro hac etiam mortem pati non dubitet. Cui
nimirũ petrȩ princeps ȩccłȩ quia firmissime adhesit.
ab ea nomen accepit. quando audiuit. quia tues
petrus. & suꝑ hanc petram elificabo ȩccłam meam.
Inundatio autem facta. illisum est flumen domui illi
& non potuit eam mouere. fundata enĩ erat supra
petrã. Pat& expositio. quia pulsata ẽ sepe presi¬
ris ȩxcła nec deiecta. Quod si qui credentium ma¬
lis uicti cesserunt : ad hanc utiq domũ non pert¬
nebant. quia si suꝑ petram fidei. & non potius suꝑ

Expanded text:
duit, quatenus ejectis priscae consuetudinis ruderibus, duit, quatenus ejectis priscae consuetudinis ruderibus, ac cogitationibus superfluis, stabilem in eis ipse et inconcsupra quam hujusmodi domus fundamenta collocavit. Nam sicut in domo aedificanda nil petrae, cui fundamentum imponatur, antefertur, ita sancta Ecclesia petram suam, videlicet Christum, imo habet in corde reconditam; neque aliquid fidei illius ac dilectioni praeponit, adeo ut pro hac etiam mortem pati non dubitet; cui nimirum petrae princeps Ecclesiae, quia firmissime inhaesit  Al., adhaesit, ab ea nomen accepit, quando audivit, Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Inundatione autem facta, illisum est flumen domui illi, et non potuit eam movere; fundata enim erat supra petram. Patet expositio, quia pulsata est saepe pressuris Ecclesia, nec dejecta. Quod si qui credentium male victi cesserunt, ad hanc utique domum non pertinebant, quia si supra petram fidei, et non potius super
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. saluus erit. Sed si is qui nomen dñi in uocai
preceptis dnĩ ꝑ se uiuendo repugnat: proferto p¬
tet. quia de bono cordis thesauro prolatũ non ful
bonũ quod lingua sonuit. nec talis ftuctũ confessi¬
onis fici radix. sed sp̃mȩ. hoc ẽ horrida uitus & non
multitudine dominicȩ dulcedinis. onusta conscientia
procreauit. Quȩ autem sit uera fructuũ bonorũ
malorũq discretio. dñs sub alia figura subdendo de¬
signat. Omis qui uenit adme & audit sermones meos
& facit eos. ostendam uobis cui similis ẽ. Similis est
homim. edificanti domũ. Homo autẽ. hic doniu ȩdi¬
ficans: ipse ẽ mediator dĩ & hominũ. homo xp̃s iħs.
qui dilectam sibi domum. scãm uidelic& ȩccłam in
qua ꝑpetuo maneret edificare & conserrare digna¬
tus ẽ. Qui fodit in altũ. & posuit fundamenta
supra petram. quia in corde suorũ fidelium quicqͥđ
terrenȩ intentionis inuenit. funditus extirpare stu¬

Expanded text:
Domini, salvus erit. Sed si is qui invocat nomen Domini, Domini, salvus erit. Sed si is qui invocat nomen Domini, praeceptis Domini perverse vivendo repugnat, profecto patet quia de bono cordis thesauro prolatum non fuit bonum quod lingua sonuit, nec talem fructum confessionis fici radix, sed spinae, hoc est, horrida vitiis, et non multitudine dominicae dilectionis, onusta conscientia procreavit. Quae autem sit vera fructuum bonorum malorumque discretio, Dominus sub alia figura subdendo designat: Omnis qui venit ad me, et audit sermones meos, et facit eos, ostendam vobis cui similis sit. Similis est homini aedificanti domum. Homo autem hic domum aedificans, ipse est mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus, qui dilectam sibi domum sanctam, videlicet, Ecclesiam, in qua perpetuo maneret, aedificare et consecrare dignatus est. Qui fodit in altum, et posuit fundamenta supra petram. Quia in corde suorum fidelium quidquid terrenae intentionis invenit, funditus exstirpare stu
Abbreviated transcription (Latin):
Thesaurus cordis. intentio ẽ cogitationis tquap¬
uentũ operis. internus arbiter iudicat. Unde fit
plerumq ut minora bona non nulli maiori cȩlestis
grȩ mercede operentur uidelic& propter intentioni
condis. qua maiora uoluerant parare bona si possen
& alii maiora uirtutũ opera ostentantes. ob inuiria
cordis tepidi minora a dñõ premia sortiantur. Demi
opus uiduȩ̨ quȩ duos nummos detulit ad templu
in numeris diuitũ donarus. ab interno cordium
scrutatore prefertur. Ex abundantia enĩ cordis
os loquitur. Humanũ quidem iudiciũ sepe fallit
quia cor proximi nescit. nisi exore & opere pensarr.
ꝑpendit. Illi ergo ex habundantia cordis os loquinis
quia ex qua intentione promantur uerba non ig¬
norat. Quod etiam subsequenter astruit manifesto
ostendens: quia locutio bona absq operũ attestau¬
one nil omnino prosit. Quid autem uocatis me
uocare boni donũ thesauri. bonȩ uidetur esse fus¬
tus arboris. Omĩs enĩ quicũq inuocauerit nomea

Expanded text:
Thesaurus cordis intentio est cogitationis, ex qua proventum operis internus arbiter judicat. Unde fit plerumque ut minora bona nonnulli majori coelestis gratiae mercede operentur, videlicet, propter intentionem cordis qua majora voluerant patrare bona si possent, et alii majora virtutum opera ostentantes, ob incuriam cordis tepidi minora a Domino praemia sortiantur. Denique opus viduae, quae duos nummos detulit ad templum, innumeris divitum donariis ab interno cordium scrutatore praefertur. Ex abundantia enim cordis os loquitur. Humanum quippe judicium saepe fallit, quia cor proximi nescit nisi ex ore et opere pensare, perpendit. Illius ergo ex abundantia cordis os loquitur, qui ex qua intentione promantur verba, non ignorat. Quod etiam subsequenter astruit, manifeste ostendens quia locutio bona absque operum attestatione nihil omnino prosit. Quid autem vocatis me vocare boni donum thesauri, bonae videtur esse fructus arboris. Omnis enim quicunque invocaverit nomen
Abbreviated transcription (Latin):
in animabus septuaginta. carnis uero ut rursus scrip¬
tũ est. & uidebit om̃is caro salutare di. Neq enim
uel anime sine corporib in ȩgiptũ descendere. uel
caro sine anima uidere aliquid potest. sed hic per
animã totus homo ibi signatur per carnem. Sic ergo
hoc in loco qđ dicitur. & uerbũ caro factũ est. nichil
aliud deb& intelligi. quã si diceret & ds̃ homo factus
ẽ. carne uidelic& induendo & animã: ut sicut quisq
nr̃m unus homo & carne constat & anima: ita un
ut erat. hominẽ ex tempore assumens in unitatem
suȩ personȩ uerũ que non habuerat. Sequitur. Et
uidimus głam eius. głam quasi unigeniti a patre. ple¬
nu grȩ & ueritatis. Głam xp̃i quã ante incarnations
uidere non poterant homines. post incarnationẽ uidẽ¬
runt: aspicientes humanitatẽ miraculis refulgentem.
& intelligentes diuinitatẽ intus latitantẽ. illi maxins¬

Expanded text:
in animabus septuaginta . Carnis vero, ut rursum scripin animabus septuaginta . Carnis vero, ut rursum scriptum est: Et videbit omnis caro salutare Dei . Neque enim vel animae sine corporicaro sine anima videre aliquid potest; sed hic per animam totus homo, ibi signatur per carnem. Sic ergo hoc loco quo dicitur: Et Verbum caro factum est, nihil aliud debet intelligi quam si diceretur: Deus homo factus est, carnem videlicet induendo et animam; ut sicut quisque nostrum unus homo constat ex carne et anima, ita unuut erat, hominem ex tempore assumens in unitatem suae personae verum, quem non habuerat. Sequitur: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis. Gloriam Christi quam ante incarnationem videre non poterant homines, post incarnationem viderunt, aspicientes humanitatem miraculis refulgentem, et intelligentes divinitatem intus latitantem, illi maxi
Abbreviated transcription (Latin):
tis: otiosus ẽ sermo doctoris. Nemo ergo docenti
homini tribuat. quod exore docentis intelligit. quia
nisi intus sit qui doceat. doctoris lingua exterius in
uacuũ laborat. Eicce unã loquentis uocẽ om̃s parit
audistis. nec tamen pariter sensum auditȩ uocis ꝑ¬
cipitis. Cum ergo uox dispar non sit. cur in cortbi
uris dispar ẽ uocis intelligentia. nisi quia per hos
quod uox loquentis cõmuniter ammonet. est ma¬
gister interior. qui de uocis intelligentia quos dam
spetialiter docet. De hac unctione sp̃s. rursus pe
iohanne dicitur. Sicut unctic eius. docet uos de
omibus. Per uocem eius non instruitur. quando
mens per sp̃m non unguitur. Sed cur ista de dos¬
trina hominu loquimur. quando & ipse conditos
non ad eruditionẽ hominis loquitut. si eidem
horii per unctionẽ sps non loquatur. Certe
caui priusquã fratricidiũ opere perpetracet
audunit. Peccasti quiesce. Sedquia culpis sius exigentib

Expanded text:
tis, 1577 otiosus est sermo doctoris. Nemo ergo docenti tis, 1577 otiosus est sermo doctoris. Nemo ergo docenti homini tribuat quod ex ore docentis intelligit, quia nisi intus sit qui doceat, doctoris lingua exterius in vacuum laborat. Ecce unam loquentis vocem omnes pariter auditis, nec tamen pariter sensum auditae vocis percipitis. Cum ergo vox dispar non sit, cur in cordibus vestris dispar est vocis intelligentia, nisi quia per hoc quod vox loquentis communiter admonet, est magister interior qui de vocis intelligentia quosdam specialiter docet? De hac unctione Spiritus rursus per Joannem dicitur: Sicut unctio ejus docet vos de omnibus . Per vocem ergo non instruitur, quando mens per Spiritum non ungitur. Sed cur ista de doctrina hominum loquimur, quando et ipse conditor non ad eruditionem hominis loquitur, si eidem homini per unctionem Spiritus non loquatur? Certe Cain, priusquam fratricidium opere perpetraret, audivit: Peccasti quiesce . Sed quia, culpis suis exigentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Paraclitus autem sp̃s sc̃s quem mitt& pater in nomi¬
ne meo. ille uos docebit omĩa. & sugger& uobis
omia quȩcũq dixero uobis. Nostis plurimi fr̃s
mei: quod grera locutione paraclitus latina aduo¬
catus dicitur. uel consolator. Qui idcirco aduoca¬
tus dicitur: quia pro errore delinquentiũ. apud
iustitiam patris interuenit. Qui unius substantiȩ
cũ patre & filio. exorare pro delinquentib ꝑ hi¬
betur. quia eos quos repleuerit exorantes facit.
Unde & paulus dicit. Ipse enĩ sp̃s postulat pro
nobis gemitibm. gemitib inenartabilibus.
Minor uero est qui postulat: quam qui postulatur.
Quomodo ergo sp̃s postulare dicitur. qui minor
ist. Sed ipse sp̃s postulat. qui ad postulandũ eos
quos repleuerit inflaminat. Consolator aute isdẽ
sps uocatur:. quia de peccati ꝑpetratione merentib
dum spem ueniȩ preparat ab afflictione tristitę.
mentẽ leuat. De quo recte promiititur. ipse uos
docebit omia: quia nisi isdem sp̃s cordi assit audien¬

Expanded text:
 quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, et suggeret vobis omnia quaecunque dixero vobis. Nostis plurimi, fratres mei, quod Graeca locutione paraclitus Latina advocatus dicitur, vel consolator. Qui idcirco advocatus dicitur, quia pro errore delinquentium apud justitiam Patris intervenit. Qui unius substantiae cum Patre et Filio, exorare pro delinquentibus perhibetur, quia eos quos repleverit, exorantes facit. Unde et Paulus dicit: Ipse enim Spiritus postulat pro nobis, gemitibus inenarrabilibus . Minor vero est qui postulat quam qui postulatur; quomodo ergo Spiritus postulare dicitur qui minor non est? Sed ipse Spiritus postulat, quia ad postulandum eos quos repleverit inflammat. Consolator autem idem Spiritus vocatur, quia de peccati perpetratione moerentibus, dum spem veniae praeparat, ab afflictione tristitiae mentem levat. De quo recte promittitur: Ipse vos docebit omnia. Quia nisi idem Spiritus cordi adsit audien
Abbreviated transcription (Latin):
portas tulit : quia uidelic& redemptor nr̃ ante lucẽ¬
resurgens: non solum liber de inferno exut. sed ipsa etia
inferni claustra destruxit. Portas tulit. & montis uerti¬
cem subut . quia resurgendo claustra inferni abstulit
& ascendendo çȩlorum regna penitrauit. Hanc ergo
monstrabatur ex signo. & post patuit ex facto: tota
mente diligamus. pro eius amore moriamur. Ecce
in resurrectione auctoris nr̃i. ministros eius angelos
conciues nr̃os agnouimus. Ad horum ergo ciuium.
illam frequentẽ sollempnitatẽ festinemus. hns cum
nec dum uisione possumus. desiderio & mente un¬
gamur. Trans migremus ad uirtutes auitus ut re¬

Expanded text:
portas tulit, quia videlicet Redemptor noster ante luceportas tulit, quia videlicet Redemptor noster ante luceresurgens, non solum liber de inferno exiit, sed et ipsa etiam inferni claustra destruxit. Portas tulit, et montis verticem subiit, quia resurgendo claustra inferni abstulit, et ascendendo coelorum regna penetravit. Hanc ergo e et prius demonstrabatur ex signo, et post patuit ex facto, tota mente diligamus, pro ejus amore moriamur. Ecce in resurrectione auctoris nostri ministros ejus angelos concives nostros agnovimus. Ad horum ergo civium illam frequentem solemnitatem festinemus. His, cum necdum visione possumus, desiderio et mente jungamur. Transmigremus a vitiis ad vir
Abbreviated transcription (Latin):
cognoseit peruenisse per poenam. Quod bene in
libro iudicũ sanson illius facta significant. qui cum
gazam ciuitatẽ philistinorũ fuiss& ingressus. philis¬
tei ingressum eius protinus cognoscentes ciuitatem
repente obsidionibus curtũdederunt. custodes deputaue¬
runt : & samson fortissimu. se iam comprehendisse
gauisi sunt. Sed quid samson fecit agnouimus. Me¬
dia nocte portas ciuitatis abstulit: & montis uerticẽ
ascendit. Quem fr̃s Rmi hoc in facto que nisi re¬
demptore nr̃m samson ille significat. Quid gata
ciuitas. nisi infernũ designat: Quid ꝑ philisters
nisi udeorum ꝑfidia demonstratur: Qui cũ mor¬
tuũ dnm uiderent eiusq corpus in sepulchro iam
positũ. custodes ilico deputauerunt. & eum qui aue¬
tor uitȩ claruerat. in inferni claustris retentũ &
quasi samson in gazam se deprehendisse lȩtati sunt.
Samson uero nocte media. non solũ exut. sed etiam

Expanded text:
cognoscit pervenisse per poenam. Quod bene in cognoscit pervenisse per poenam. Quod bene in libro Judicum Samson illius facta significant , qui cum Gazam civitatem Philisthinorum fuisset ingressus, Philisthaei, ingressum ejus protinus cognoscentes, civitatem repente obsidionibus circumdederunt, custodes deputaverunt, et Samson fortissimum se jam comprehendisse gavisi sunt. Sed quid Samson fecit agnovimus. Media nocte portas civitatis abstulit, et montis verticem ascendit. Quem, fratres charissimi, hoc in facto, quem nisi Redemptorem nostrum Samson ille significat? Quid Gaza civitas nisi infernum designat? Quid per Philisthaeos nisi Judaeorum perfidia demonstratur? Qui cum morinum viderent, ejusque corpus in sepulcro jam positum, custodes illico deputaverunt, et eum qui auctor vitae claruerat, in inferni claustris retentum, quasi Samsonem in Gaza se deprehendisse laetati sunt. Samson vero modia nocte non solum exiit, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
E cce uero ad memoriam redit. quod crucifixo dĩ filbo
iudȩi insultantes dicebant. Si rex isrł est. descendas
de cruce. & credimus ei. Qui si tunc de cruce des¬
cender& nimirum insultantibus cedens. uirtutem
nobis patientiȩ non demonstraret. Ded expectauit
paululũ. tolerauit probra. irrisiones sustinuit. ser¬
uauit patientiam. distulit ammirationẽ. Et qui
de cruce descendere noluit. de sepulchro surrexit
lus igitur fuit de sepulchro surgere : quam de crues
descendere. Plus fuit mortẽ resurgendo destruere.
quam uitam descendendo seruare. Sed cum udei
hunc ad insultationes suas de cruce descendere minime
cernerent: cũ morientẽ uiderent eũ se uicisse credide¬
runt. Nomen illius. se quasi extincsisse gauisi sunt
Sed ecce de morte nomen eius ꝑ mundũ creuit: ex qua
hoc infidelis turba extinxisse se credidit. & que gau¬
debat occisum. dolet mortuum: quia hunc ad suã głam

Expanded text:
7. Ecce vero ad memoriam redit quod crucifixo Dei Filio 7. Ecce vero ad memoriam redit quod crucifixo Dei Filio Judaei insultantes dicebant: Si rex Israel est, descendat de cruce, et credimus ei . Qui si de cruce tunc descenderet, nimirum insultantibus cedens, virtunobis patientiae non demonstraret. Sed exspectavit paululum, toleravit probra, irrisiones sustinuit, servavit patientiam, distulit admirationem; et qui de cruce descendere noluit , de sepulcro surrexit. Plus igitur est de sepulcro resurgere quam de cruce descendere. Plus fuit mortem resurgendo destruere quam vitam descendendo servare. Sed cum Judaei hunc ad insultationes suas de cruce descendere minime cernerent, cum morientem viderent, eum se vicisse crediderunt, nomen illius se quasi exstinxisse gavisi sunt. Sed ecce de morte nomen ejus per mundum crevit, ex qua hoc infidelis turba exstinxisse se credidit; et quem gaudebat occisum, dolet mortuum, quia hunc ad suam gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate. resurrexit ex potestate. & ostendit exemplo
quod nobis promisit in premio. Sed fortasse aliquis
dicat. Iure ille surrexit. qui cum ds̃ esse teneri nes¬
te non potuit. Ad instruendam ergo ignorantiam
nram. ad roborandam infirmitatem nr̃am. suȩ resur¬
rectionis exemplĩ nobis sufficere noluit. Dolus illo
in tempore mortius ẽ: & tamen solus minime sur¬
rexit. Nam scriptum ẽ: multa corpora scõrũ qui
dormierant surrexerunt. Ablata ergo sunt omia
argumenta ꝑfidiȩ. Ne quis enĩ dicat sperare de se
non deb& homo. quod in carne sua exhibut¬
quod in carne sua exhibuit
homo ds̃. ecce cum dõ homines resurrexisse cognos¬
cimus. & quos puros fuisse homines non dubitamus.
Di igitur menbra redemptoris nr̃i sumus. presumamus is
nobis quod gestũ constat in capite. Si multũ nos
abicimus sperare debemus in nobis nos menbra ult¬
ma qđ de menbris eius superioribus audiuimus.

Expanded text:
voluntate, sed resurrexit ex potestate, et ostendit exemplo voluntate, sed resurrexit ex potestate, et ostendit exemplo quod nobis prdicat: Jure ille surrexit qui, cum Deus esset, teneri a morte non potuit. Ad instruendam ergo ignorantiam nostram, ad roborandam infirmitatem nostram, suae resurrectionis exemplum nobis sufficere noluit. Solus in illo tempore mortuus est, et tamen solus minime resurrexit. Nam scriptum est: Multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt . Ablata ergo sunt omnia argumenta perfidiae. Ne quis enim dicat: Sperare de se et homo quod in carne sua exhibuquod in carne sua exhibuit homo Deus, ecce cum Deo homine surrexisse cognovimus quos puros hoSi igitur membra redemptoris nostri sumus, praesumamus in nobis quod gestum coabjicimus, sperare in nobis debemus nos membra ultima quod de membris ejus superioribus audivimus.
Abbreviated transcription (Latin):
demptor nr̃ a passione ad resurrectionẽ. a morte ad
uita. a poena ad głam. a corruptione ad incorrupti¬
onẽ transmigrauerat. Et prius post resurrectione
in galilea a discipulis uidetur: quia resurrectionis ei
głam post lȩti uidebimus. si mođo a uitus ad uirtu¬
tũ celsitudinem transmigremus. Qui ergo in se¬
pulchro nuntiatur. in transmigratione ostenditur.
sollempnitate de lectionis euuangelicȩ expositione
transcurrimus. sed lib& ut de hac eadẽ sollempnitate
aliquid subtilius loquamur. Duȩ & enĩ uitȩ etant.
quarũ unam nouimus. alteram nesciebamus. Una
quippe mortalis est: alia in mortalis. Una corrupti
onis. alia incorruptionis. Una mortis. alia resurrecti
moriendo. ostendit alteram resurgendo. Si igitur
nobis mortalem uitam scientibus. resurrectionẽ pro¬
mitter& carnis. & tamen hanc uisibiliter non exhi¬
ber&: quis enuis promissionibus creder&: Factus
Factus
itaq homo apparuit in carne. mori dignatus est ex

Expanded text:
ne ad resurrectionem, a morte ad vitam, a poena ad gloriam, a corruptione ad incorruptionem 1528 transmigraverat. Et prius post resurrectionem in Galilaea a discipulis videtur, quia resurrectionis ejus gloriam post laeti videbimus, si modo a vitiis ad virtutum celsitudinem transmigramus. Qui ergo in sepulcro nuntiatur, in transmigratione ostenditur, solemnitate, de lectionis evangelicae expositione transcurrimus, sed libet ut de hac eadem solemnitate aliquid subtilius loquamur. 6. Duae etenim vitae erant, quarum unam novimus, alteram nesciebamus. Una quippe mortalis est, altera immortalis, una corruptionis, alia incorruptionis; una mortis, alia resurrectiomoriendo, et ostendit alteram resurgendo. Si igitur nobis mortalem vitam scientibus resurrectionem promitteret carnis, et tamen hanc visibiliter non exhiberet, quis ejus promissionibus crederet? Factus itaque homo apparuit in carne, mori dignatus est ex
Abbreviated transcription (Latin):
t coram hic dño reges sistentur adunum.
Recidet e cȩlo ignisq & sulphuris amnis
Hȩx de xp̃i natiuitate passione. & resurrectione atq scđo
YIOΓTNEUSOTER. quod & in latinũ translatis eisdẽ
uersibus apparet. preter quod grecarũ litterarũ propri¬
etas non adeo potuit obseruari. Credo iam uos o inimici
iudȩi tantis testibus ita obrutos confutatosq esse ab ipsa
ueritate. ut nichil ultra repugnare. nichil querere de¬
beatis.

Expanded text:
Et coram hic Domino reyes sistentur ad unum. Et coram hic Domino reyes sistentur ad unum. Procedit e celo ignisque et sulphuris amnis. Hec de Christi nativitate, passione et resurrectione atque secundo us Christus, hios theu, soter. Quod in Latinum translatis eisdem versibus apparet, preter quod Grecarum litterarum proprietas non adeo potuit observari. Credo vos, o inimici Iudei, tantis testibus ita obrutos confutaturos esse ipsa veritate, ut nichil aliquid repugnare, nichil querere debeatis.
Abbreviated transcription (Latin):
Celsum cum scis. ȩui iam termino in ipso:
Sic animȩ cum carne aderunt quas iudicet ipse:
Cum iacet incultus densis in uepribus orbis:
Reicient simulacra uiri cunctam quoq gazam
Exuret terras ignis. pontũq polumq
Inquirens tetri portas effringet auerni:
Scorum sed enĩ cunctȩ lux libera carni
Tratle tur. sontes ȩterna flamma cremabit.
Occultos actus retegens: tunc quisq loquetur
Secreta: atq ds̃ reserabit pectora luci
Tunc erit & luctus: stridebunt dentib om̃s
Eripitur solis iubar & chorus interit astris
Soluetur cȩlum. lunaris splendor obibit:
Deiͥtiet colles. ualles extollet ab imo
Non erit in rebus hominum sublime uel altũ:
iam ȩquantur cãpi montes. & cerula ponti
Omĩa cessabunt. tellus confracta peribit
Sic pariter fontes torrentur fluminaq igni¬
Et tuba tũ sonitũ tristẽ dimittet ab alto
rbei gemens facinus miserũ uariosq labores:
artareũq chaos monstrabit terra dehiscens

Expanded text:
Celsum cum sanctis evi iam termino in ipso. Celsum cum sanctis evi iam termino in ipso. Sic animae cum carne aderunt, quas iudicat ipse, Cum iacet incultus densis in vepribus orbis. Reicient symulacra viri, cunctam quoque gazam. Exuret terras ignis pontumque polumque Inquirens tetri portas effringet Averni. Sanctorum sed enim cunctae lux libera carni Tradetur, sontes aeterna flamma cremabit. Occultos actus retegens tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Eripitur solis iubar, et chorus interit astris. Volvetur caelum, lunaris splendor obibit. Deiciet colles, volles extollet ab imo. Non erit in rebus hominum sublime vel altum. Iam equantur campis montes, et cerula ponti Omnia cessabunt, tellus confracta peribit. Sic pariter fontes torrentur fluminaqEt tuba tum sonitum tristem dimittet ab alto Orbe gemens facinus miserum vanosque labores, Tartareumpue chaos monstrat terra deinceps,
Abbreviated transcription (Latin):
noscitur. Unde tibi hoc: Quis tibi istud annunti¬
auit. nisi quia sic te diuinus ignis intus illuminauit.
ut cum illic apud te captiui tenerentur inimici iu¬
dei. sic diceres testimoniũ filio dĩ. Sed quia in ore
duorũ uel trium testiũ stat om̃e uerbũ. sicut ipse dñs
urãm contumatiam confutans in lege inquit ur̃a scrip¬
tũ est quod duorũ hominũ testimoniũ uerũ sit: etiã
ex gentibus. tertius testis introducatur: ut testimoni¬
um ueritatis. ex om̃i parte roboretur. Quid sibilla
uaticinando etiam de xp̃o clamauerit in mediũ pro¬
ferã. ut ex uno lapide utrorũq frontes ꝑcutiantur.
uideorũ scilic& atq paganorii atq suo gladio sicut
golias xp̃i om̃s ꝑcutiantur inimici. Audite quid¬
. dixerit. udicii signum telbuf fudore madescet:
cȩlo rex adueniet per scła futurus.
Scilicet in carne presens ut iudicet orbem:
Unde dm̃ cernent incredulus atq fidelis:

Expanded text:
noscitur. Unde tibi hoc? Quis tibi istud annuntinoscitur. Unde tibi hoc? Quis tibi istud annuntiquia sic te ignis divinus intus illuminavit, ut cum illic apud te captivi tenerentur inimici Judaei, sic diceres testimonium Filio Dei? Sed quia in ore duorum vel trium testium stat omne verbum, sicut ipse Dominus vestram contumaciam confutans, in lege, inquit, vestra scriptum est quod duorum hominum testimonium verum sit , et jam ex gentibus tertius testis introducatur, ut ei testimonium veritatis ex omni parte roboretur. Quid Sibylla vaticinando etiam de Christo clamaverit, in medium proferamus, ut ex uno lapide utrorumque frontes percutiantur, Judaeorum scilicet atque paganorum, atque suo gladio, sicut Golias, Christi omnes percutiantur inimici. Audite quid dixerit: Judicii signum, tellus sudore madescet. E coelo rex adveniet per saecla futurus, Scilicet in carne praesens ut judicet orbem. Unde D
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Demonstremus etiam nos ex gentibus testimo¬
mum xp̃o fuisse prolatu: qm̃ ueritas non tacuit cla¬
mando etiam ꝑ linguas inimicorũ suorũ. Nonne¬
Nonne
quando ille poeta facundissimus inter sua carmina
iam noua progenies çȩlo dimittitur alto. dicebat. xp̃o
testimoniũ perhibebat.n dubium hoc ueni&
nisi alios exgentib idoneos testes. pluraq dicentes. in
mediũ introduca: Illum regem qui uestã suꝑbiam
captiuando ꝑdomuit nabuchodonosor regẽ scilic&
babilonis. non pretermittã. Dic nabucho donosor quid
in fornace qua tres uiros iustos in iuste miseras: dic dic.
quid tibi fuerit reuelatum. N unne inquit tres
uiros misimus in fornacem ligatos.: Et auint ei.
Uere rex. Ecce inquit ego uideo quattuor uiros solu¬
tos deambulantes in medio ignis: & corruptio nulla
est in eis: & aspectus quarti similis est filio di. A ali¬
enigena unde tibi hoc: Quis tibi annuntiauit filiũ
dem mundo nascitur. & similitudo nascentis ate cog¬

Expanded text:
tes . Demonstremus etiam nos ex gentibus testimonium Christo fuisse prolatum, quoniam Veritas non tacuit, clamando etiam per linguas inimicorum suorum. Nonne quando ille poeta facundissimus, inter sua carmina , Jam nova progenies coelo dimittitur alto, dicebat, Christo testimonium perhibebat? In dubium hoc veniat, nisi alios ex gentibus idoneos testes pluraque dicentes in medium introducam. Illum regem qui vestram superbiam captivando perdomuit, Nabuchodonosor regem scilicet Babylonis non praetermittam. Dic, Nabuchodonosor, quid in fornace, quo tres viros justos injuste immiseras, dic quid tibi fuerit revelatum. Nonne, inquit, tres pueros misimus in fornacem ligatos? Et aiunt ei, Vere, rex. Ecce, inquit, ego video quatuor viros solutos deambulantes in medio ignis, et corruptio nulla est in eis, et aspectus quarti similis est Filio Dei . O alienigena, unde tibi hoc? Quis tibi annuntiavit Filium dem mundo nascitur, et similitudo nascentis a te cog
Abbreviated transcription (Latin):
lexerant. etiã mortuo studio humanitatis obse¬
quuntur. Sed res gesta. aliquid in scã ȩccła sig¬
nat gerendũ. Dic quippe necesse est ut audiamꝰ
quȩ facta sunt: quatinus cogitemus etiam quȩ nobis
sunt ex eorum imitatione facienda. Et nos ergo in
eo qui ẽ mortuus credentes. si odore uirtutu referti.
cũ opinione bonorum operũ dñm querimus. ad monu

Expanded text:
lexerant, etiam mortuo, studio humanitatis obselexerant, etiam mortuo, studio humanitatis obsequuntur. Sed res gesta aliquid in sancta Ecclesia signat gerendum. Sic quippe necesse est ut audiamus quae facta sunt, sunt ex eorum imitatione facienda; et nos ergo in eo qui est mortuus credentes, si odore virtutum referti cum opinione bonorum operum Dominum quaerimus, ad mon
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ loqui consueui . sed quia lasescen¬
te stomacho ea quȩ dicta uero legere
ipse non possũ: quosdã ur̃m minus li¬
benter audientes in tueor. Unde nunc
amem& ipso exigere contra morem uolo: ut inter
saera missaru sollempnia. lectiones scĩ euuangelii. non
dictando sed allo quendo edisserã. sicq excipiatur ut
loquimur: quia collocutionis uox corda torpentia.
plusquã sermo p̾redicationis excitat. & quadã quasi
manu sollicitudinis ut euigilent pulsat. Et quidẽ
ad hoc opus me sufficere posse non uideo: sed tamen
uires quas imperitia denegat. caritas ministrat. Scio
nãq qui dixit. Aperi os tuum. & ego adimplebo.
Ionũ ergo opus nobis. in uoluntate sit. Nam ex di¬
uno adiutorio. erit in perfectione: Dat loquendi
usum etiã resurrectionis dominicȩ tanta sollemp¬
nitas quia & indignũ ualde. ẽ ut eo die laudes
debitas taceat lingua carnis. quo uidelic& die caro
ad monumentũ uenerunt .: & ei quẽ uiuentẽ di¬

Expanded text:
tatum loqui consuevi; sed quia, lassescente stomacho, ea quae dictavero legere ipse non possum, quosdam vestrum minus libenter audientes intueor. Unde nunc a memetipso exigere contra morem volo ut inter sacra missarum solemnia lectionem sancti Evangelii non dictando, sed colloquendo edisseram. Sicque excipiatur ut loquimur, quia collocutionis vox corda torpentia plus quam sermo lectionis excitat, et quasi quadam manu sollicitudinis ut evigilent pulsat. Et quidem ad hoc opus me sufficere posse non video; sed tamen vires quas imperitia denegat charitas ministrat. Scio namque qui dixit: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . Bonum ergo opus nobis in voluntate sit, nam ex divino adjutorio erit in perfectione. Dat loquendi ausum ipsa etiam resurrectionis Dominicae tanta solemnitas, quia et indignum valde est ut eo die laudes debitas taceat lingua carnis, quo videlicet die caro ad monumentum venerunt, et ei, quem viventem di
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscimus: ut is qui futurus erat pastor ȩxcłȩ
in sua culpa discer&. qualiter aliis misereri debiuss&
Irius itaq eum ostendit sibi. & tunc preposuit ce¬
teris. ut ex sua infirmitate cognoscer&. quã miseri¬
corditer aliena infirma toleraret. Bene autẽ deit¬
demptore nr̃o dicitur. precedet uos in galileam
ibi eum uidebitis sicut dixit uobis. Galilea naq:

Expanded text:
cognoscimus, ut is qui futurus erat pastor Ecclesiae, cognoscimus, ut is qui futurus erat pastor Ecclesiae, in sua culpa disceret, qualiter aliis misereri debuisset. Prius itaque ostendit eum sibi, et tunc praeposuit caeteris, ut ex sua infirmitate cognosceret, quam misericorditer aliena infirma toleraret. Bene autem de Redemptore nostro dicitur: Praecedet vos in Galilaeam, ibi eum videbitis, sicut dixit vobis. Ga
Abbreviated transcription (Latin):
mulc&. illos uero per iustitiȩ districtione terret.
Sed iam quid angłs subiungat. audiamus. Ih̃m querius
naxarenũ. Iħc latino eloquio salutaris. id est saluator
interpretatur. At uero multi tunc iħi dici poterant
non tamen substantialiter. sed noncupatiue. Ideo &
locus subiungitur. ut de quo iħu dictũ sit manifestet᷑.
nazarenũ. Et causam protinus subdit. crucifixum.
atq addidit. resurrexit. non e hic. Non ẽ hic dicitur
ꝑpresentiam carnis : qui tamen nusq deerat ꝑ presen¬
tiam maiestatis. Sed ite. dicite discipulis eius & pe¬
tro. quia precedit uos ingalileam. Querendũ nobis
e. cur nominatis discipulis. petrus designatur ex nomine
Ded̾ si hunc angłs nominati non exprimer&. qui ma¬
gistru negauerat: uenire inter discipulos non aude¬
ret. Uocatur ergo ex nomine: ne desperar& ex
ds̃ eum quem cunctȩ ȩccłe preferre disposuerat.
ancille uoce ꝑtimescere. & se ipsum. negare ꝑmisit
Quod nimirũ magnȩ actũ esse pietatis dispensatione

Expanded text:
istrictionem terret. Sed jam quid angelus subjungat audiamus. Jesum quaeritis Nazarenum. Jesus Latino eloquio salutaris, id est Salvator interpretatur. At vero multi tunc Jesus dici poterant, non tamen substantialiter sed nuncupative; ideo et locus subjungitur, ut de quo Jesu dictum sit manifestetur, Nazarenum. Et causam protinus subdit, crucifixum; atque addidit: Surrexit non est hic. Non est hic dicitur per praesentiam carnis, qui tamen nusquam deerat per praesentiam majestatis. Sed ite, dicite discipulis ejus et Petro, quia praecedet vos in Galilaeam. Quaerendum nobis est, cur nominatis discipulis Petrus designatur ex nomine, sed si hunc angelus nominatim non exprimeret, qui magistrum negaverat venire inter discipulos non auderet. Vocatur ergo ex nomine, ne desperarit ex  omnipotens Deus eum quem cunctae Ecclesiae praeferre disposuerat, ancillae vocem pertimescere, et seipsum negare permisit. Quod nimirum magnae actum pietatis dispensatione
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquam est di amor otiosus. Operatur & eni mag¬
na si est: si uero operari rennuit amor non ẽ. Eit
sermone quem audistis non est m̃s: sed eius qui misit
me patris. Scitis fr̃s km̃i : quia ipse qui loquitur
unigenitus filius uerbum patris est. Et ideo ser¬
mo quem loquitur filius: non est filii sed patris.
quia ipse filius uerbum est patris. Hȩc locutus
sum uobis. apud uos manens. Quando non mane¬
r& apud eos. qui ascensurus cęlum ꝓmittit dicens
ecce ego uobiscum sũ om̃ibus diebus usq ad consũ¬
mationẽ scłi Sed uerbũ incarnatũ manet &¬

Expanded text:
Nunquam est Dei amor otiosus. Operatur etenim magna, si est; si vero operari renuit, amor non est. Et sermonem quem audistis non est meus, sed ejus qui misit me Patris. Scitis, fratres charissimi, quia ipse qui loquitur unigenitus Filius Verbum Patris est, et ideo sermo quem loquitur Filius non est Filii, sed Patris, quia ipse Filius Verbum est Patris. Haec locutus sum vobis apud vos manens. Quando non maneret apud eos, qui ascensurus coelum promittit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem s
Abbreviated transcription (Latin):
mulcer& pios. Unde recte quoq populũ ꝑ deserta
gradientẽ. colunna ignis in nocte : & columna nubis
preibat in die. In igne & enĩ terror ẽ. in nube autẽ
uisionis lene blandimentũ: Dies eni uita iusti. &
nox accipitur uita percatoris. Unde & conuersis
peccatoribus. paulus dicit. Fuistis aliquando tenebrȩ.
nunc autẽ lux in dño. In die ergo per nube colũna
monstrata ẽ. & in nocte ꝑ ignẽ: quia omp̃s ds̃. &
blandus iustis: & terribilis apparebit iniustis. Iustos

Expanded text:
mulceret pios. Unde recte quoque populum per deserta mulceret pios. Unde recte quoque populum per deserta gradientem columna ignis in nocte et columna nubis praeibat in die . In igne enim terror est, in nube autem visionis lene blandimentum; dies vero vita justi, et nox accipitur vita peccatoris. Unde et conversis peccatoribus Paulus dicit: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . In die ergo per nubem columna monstrata est, et in nocte per ignem, quia omnipotens Deus et blandus justis, et terribilis apparebi
Abbreviated transcription (Latin):
ris nr̃i resurrectio. & nr̃a festiuitas fuit. quia nos al
inmortalitatẽ reduxit: & angłorũ festiuitas extils
quia nos reuocando ad cȩlestia eorũ numerũ ins¬
ad suꝑna reducimur. cȩlestis patriȩ dampna reparan¬
tur. Sed quid uenientes feminas affatur. audiamus.
Nolite expauescere. acsi aperte dicat. Paueant illi qͥ
non amant aduentum suꝑnorũ ciuiũ. pertimescant
qui carnalib desideriis pressi. ad eorum se societatẽ
pertingere posse desperant. Uos autẽ cur pertimes¬
citis. quȩ urõs conciues uidetis. Unde & matheus
angelũ apparuisse describens ait. Erat aspertus eiꝰ¬
sicut fulgur. & uestimentum eius sicut nix. Infulgure
& enĩ terror timoris ẽ : in niue autẽ blandimentũ
candoris. Quia uero omp̃s ds̃ & terribilis ẽ peccato
ribus. & blandus iustis. rexte testis resurrectionis eius
angłs. & in fulgure uultus. & in candore habitus de¬
monstratur . ut de sua spetie & terrer& reprobos. &

Expanded text:
itas fuit, quia nos ad immortalitatem reduxit, et angelorum festivitas exstitit, quia nos revocando ad coelestia eorum numerum impad superna reducimus, coelestis patriae damna reparantur. Sed quid venientes feminas affatur audiamus. Nolite expavescere. Ac si aperte dicat: Paveant illi qui non amant adventum supernorum civium; pertimescant qui carnalibus desideriis pressi ad eorum se societatem pertingere posse desperant. Vos autem cur pertimescitis qui vestros concives videtis? Unde et Matthaeus angelum apparuisse describens, ait: Erat aspectus sicut fulgur, et vestimenta ejus candida sicut nix. In fulgure etenim terror timoris est, in nive autem blandimentum candoris. Quia vero omnipotens Deus, et terriribus, et blandus est justis, recte testis resurrectionis ejus angelus et in fulgure vultus, et in candore habitus demonstratur, ut de ipsa sua specie et terreret reprobos, et
Abbreviated transcription (Latin):
uia largiente dño missarũ sollempnia
ter hodie celebraturi sumus. loqui diu
de euuangelica lectione non possumus. Sed
nos aliquid uel breuiter dicere redemptoris
nr̃i natiuitas ipsa cõpellit. Quid est quod nascituro
dño mundus describitur. nisi hoc quod aꝑte mons¬
tratur. quia ille ueniebat in carne qui electos suos as

Expanded text:
uia, largiente Domino, missarum solemnia ter hodie celebraturi sumus, loqui diu de Evangelica lectione non possumus. Sed nos aliquid vel breviter dicere Redemptoris nostri nativitas ipsa compellit. Quid est quod nascituro Domino mundus describitur, nisi hoc quod aperte monstratur, quia ille veniebat in carne, qui ele
Abbreviated transcription (Latin):
urtutũ odorib ad dm̃ ꝑ scã desideria proficiscuntur.
Notandũ uero nobis est quid nam sit. qđ in dextris sele¬
re angelus cernitur. Quid naq per sinistram. nisi un
presens. quid uero per dexteram: nisi perpetua ui
signatur. Vnde scriptum ẽ. Leua enis sub capit
meo. & dextera illius amplexabitur me. Quia igñ
redemptor nr̃ iam presentis uitȩ corruptioniem tas¬
sierat : recte angłs qui nuntiare ꝑenne eius uitan

Expanded text:
us ad Dominum per sancta desideria proficiscuntur. Notandum vero nobis est, quidnam sit quod in dextris sedere angelus cernitur. Quid namque per sinistram nisi vita praesens? Quid vero per dextram nisi perpetua vita signatur? Unde scriptum est: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me. Quia igitur Redemptor noster jam praesentis vitae corruptionem transierat, qui nuntiare perennem e
Abbreviated transcription (Latin):
delectetur. sed ut mirabilib innotescat. Uadit ad
miptias. non sũpturus pocula sed daturus. Nlam eũ¬
defeciss& nuptiantib uinum. ait illi beatissima marua.
Uinũ noñ habent. Cui uelut indignans respondit dñs
Hȩx uerba indignantis esse quis dubitet. Sed idcirco
ut reor. quia tam temere ei mater de defectu carnalis po¬
culi suggerebat. qui uenerat totius orbis gentib nouũ
salutis ȩxernȩ: calicem propinare. Quod enĩ ait nondũ
uenit hora mea. illã nimirũ gloriosissimã passionis suȩ
horam atq illud redemptionis nr̃ȩ uinũ qđ uitȩ om¬
nium proficeret promittebat. Nam qđ petebat maria
erat gr̃ę temporalis. qđ xp̃s parabat gaudii sempiterni.
Nex tamen piguit benignissimũ dnm. dũ magna ue¬
niunt parua prestare. Et ideo uenerabilis maria uere
ut mater dni in spũ futura prȩnoscens: ac dominicã
preuidens uoluntatẽ: sollicite ministros admonuit

Expanded text:
delectetur, sed ut mirabilius innotescat. Vadit ad delectetur, sed ut mirabilius innotescat. Vadit ad nuptias, non sumpturus 68 pocula, sed daturus; nam cudefecisset nuptiantibus vinum, ait illi beatissima Maria: Vinum non habent. Cui velut indignans respondit Jesus: ec verba indignantis esse quis dubitet? Sed idcirco, ut reor, quia tam temere ei mater de defectu carnalis poculi suggerebat, qui venerat totius orbis gentibus novum salutis aeternae calicem propinare. Quod enim ait, Nondum venit hora mea; illam nimirum gloriosissimam passionis suae horam, aut illud redemptionis nostrae vinum, quod vitae omnium proficeret, promittebat. Nam quod petebat Maria erat gratiae temporalis; quod Christus parabat, gaudii sempiterni. Nec tamen piguit benignissimum Dominum, dum magna veniunt, parva praestare; ideo venerabilis Maria et vere ut mater Domini in spiritu futura praenoscens, ac dominicam praevidens voluntatem, sollicite ministros admonuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad obedientiam dĩ sui nec ignea quondã potuit
colunna conuertere. Nex sane quẽquã moueat
neq noui stella fulgoris nec parturiens uirgo com¬
pulerit. qui ner dum dõ credidere suo cũ illos
ꝑ arentia deserta ipso comitante dõ cęlũ pasceret.
petra potaret. Sed iam ad illud precipuũ xp̃i mi
raculũ ueniamus. quo ꝓro documento deitatis suȩ
aquas uertit in unũ. Inuitatus itaq ut legitur
dñs ꝑrexit ad nuptias. Sed ut dignaretur hoc uirgi¬
nis filius nr̃ȩ eruditionis ẽ ratio. ut hoc docti exem¬
plo legitimarũ illũ nuptiarũ non negemus aucto¬
rẽ. Uadit ergo ad nuptias dĩ filius. ut quas dudũ
potestate constituit. nunc presentiȩ suȩ benedictio¬
ne scĩficet. Uadit ad nuptias ueteris instituti. nouã
sibi ꝑpetuȩ uirginitatis sponsam gentiũ de conuer¬
sione facturus. Uadit ad nuptias. quẽ nuptię non
crearunt. Uadit ad nuptias. non utiq ut conuiuiis

Expanded text:
ad obedientiam Dei sui, nec ignea quondam potuit ad obedientiam Dei sui, nec ignea quondam potuit columna convertere. Nec sane quemquam moveat neque novi stella fulgoris, nec parturiens virgo compulerit; qui nec tunc quidem Deo credidere suo, cum illos per arentia deserta, ipso comitante Deo, coelum pasceret, petra potaret. Sed jam ad illud praecipuum Christi miraculum veniamus, quo pro documento deitatis suae aquas vertit in vinum. Invitatus itaque, ut legitur, Dominus perrexit ad nuptias; sed, ut dignaretur hoc virginis filius, nostrae eruditionis est ratio: ut, hoc docti exemplo, legitimarum illum nuptiarum non negemus auctorem. Vadit ergo ad nuptias Dei Filius, ut, quas dudum potestate constituit, tunc praesentiae suae benedictione sanctificet. Vadit ad nuptias veteris instituti, novam sibi perpetuae virginitatis sponsam gentium de conversatione facturus. Vadit ad nuptias, quem nuptiae non crearunt. Vadit ad nuptias, non utique ut conviviis
Abbreviated transcription (Latin):
ministros nouũ uideret infantulũ uelut noui imperu
regẽ regus munerib honorari. Aut quomodo non
stuperet. cum turbatus inspiceret Amagis suis adorari
puerum quẽ ipse nescir&. Quo torquebatur languore.
cum pariter eius & cunas in terris despicer&. & stellam
miraretur in cȩlo: Unigenitus autem altissimi sic hu¬
militer ingressus e mundũ: ut indubitata diuinitatis
suȩ deferre indicia. Matus enim de femina ẽ. sed na¬
tus ex uirgine. Latebat in presepi. sed in sidere rutila¬
hat : ut hominẽ illum dm̃q esse & terrena mater
& signũ çeleste monstrar&e. Quib uero radiis. quan¬
to ue lumine illam dñi stellam antiqua credimus¬
tunc inter astra fulsisse. Quantum in splendore¬
precessit. quȩ tantum preibat in munere: quȩ uelut
quidam totus orbis oculis caligantis mundi ueterẽ in
nouauit aspectũ. Ecce fr̃s ad inquirendũ regẽ regũ
una chaldeos stella ꝑtraxit: iudaicũ uero populũ

Expanded text:
ministros, novum videret infantulum, velut novi imperii ministros, novum videret infantulum, velut novi imperii regem regiis muneribus honorari? Aut quomodo non stuperet, cum turbatus inspiceret a magis suis adorari puerum, quem ipse nesciret? Quo torqueba tur languore, cum pariter ejus et cunas in terris despiceret, et stellam miraretur in coelo? Unigenitus autem Altissimi sic humiliter ingressus est mundum, ut indubitata divinitatis suae deferret indicia; natus enim de femina est, sed natus ex virgine; jacebat in praesepi, sed in sidere rutilabat, ut hominem illum, Deumque esse et terrena mater, et signum coeleste monstraret. Quibus vero radiis, quantove lumine illam Domini stellam antiqua credimustunc inter astra fulsisse? Quantum in splendorcessit, quae tantum praeibat in munere; quae velut quidam totius orbis oculus caligantis mundi veterem 67 novavit aspectum? Ecce, fratres, ad quaerendum Regem regum una Chaldaeos stella pertraxit; Judaicum vero populum
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ eius celebrare natalẽ. Et quam recte tria
hȩc nobis uno acta in die misteria prȩdicantur.
qui ineffabilis trinitatis archanũ uno dĩ sub no¬
mine confitemur. Per hȩc ergo miracula xp̃s dñs
lium: quatinus inuisibilis eius diuinitas quȩ latebat
in homine in opere non lateret. ut dum temptator uer¬
bum patris om̃ĩpotentis non deprehendit in carne. om̃s
ubiq qui in dĩ filio uerbum & carnem crederent salua¬
rentur. Et quidem uidebat diabolus infantem pannis
obsitum. sed ignorabat ipsum esse qui remotis initio
tenebris mundum luce uestiuit. Uidebat eum mor¬
talis matris ubera suggentẽ : sed nesciebat ipsũ esse
qui esurientẽ hebreum populum angelico fecit pane
uelut cȩlesti lacte pinguescere. Uidebat paruulũ an¬
gustis in cunabulis quiescentẽ : sed uidere non poterat¬
ipsũ esse que non capit mundus.
nutabat : cum ꝑ caldeos precipuos utiq trannidis suȩ

Expanded text:
tutum ejus celebrare natalem. Et quam recte tria tutum ejus celebrare natalem. Et quam recte tria haec nobis uno acta in die mysteria praedicantur, qui ineffabilis Trinitatis arcanum uno Dei sub nomine confitemur. Per haec ergo miracula Christus Dlium, quatenus invisibilis ejus divinitas, quae latebat in homine, in opere non lateret: ut, dum tentator Verbum Patris omnipotentis non deprehendit in carne, omnes ubique, qui in Dei Filio Verbum et carnem crederent, salvarentur. Et quidem videbat diabolus infantem pannis obsitum; sed ignorabat ipsum esse qui, remotis initio tenebris, mundum luce vestivit. Videbat eum mortalis matris ubera sugentem; sed nesciebat ipsum esse qui esurientem Hebraeum populum angelico fecit pane, veluti coelesti lacte, pinguescere. Videbat parvulum angustis in cunabulis quiescentem; sed videre non poterpsum esse quem non capit mundus. nutabat, cum per Chaldaeos, praecipuos utique tyrannidis suae