comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dñs Quisunt pauꝑes: qui sunt in opes: qui
speminon habent nisinillo solo inquo solo spes
non fallitur : Ad tendite fr̃s: qui sunc in opes
& pauꝑes: Non om̃ino pauꝑes qͥni hilhabent.
uidentur dicia seriptura : quando laudancur
pauꝑes: Inuenis enĩ pauꝑem hominĩe qͥ quando
patitur aliquã in ueriã : non adtendit nisi patro¬
nũ suũ incuiꝰ forte domomanet. cuiꝰ inqͥlinus est:
cuiꝰ colonis est cuiꝰ cliens est : Ecid eose indigne
spesipsius in homine c̃inis incinere : Sunt
autẽ alii qͥopulenti st̃ & honoribus scđmtẽpꝰ
humanis fulciuntur. Et tam̃ nec in pecunia
ponunt. nec inclaritate transitori& digni¬
tatis : sed totã spem in illo ponunt cui non suc
indigentiũ interpauꝑ es dñ inumerantur:
Vident enĩ periculo sȩ seuiuere in hactuita:
sentiunt seesse peregrino s. sicdeuersantur
in opulentia diuitiarũ suarũ : quo modo uator
in stabulo transicurus. nom possessurus

Expanded text:
dicit Dominus.» Qui sunt pauperes? qui sunt inopes? Qui dicit Dominus.» Qui sunt pauperes? qui sunt inopes? Qui spem non habent nisi in illo solo, in quo solo spes non fallitur. Attendite, fratres, qui sunt pauperes et inopes. Non omnino pauperes qui nihil habent, videntur dici ab Scriptura, quando laudantur pauperes. Invenis enim pauperem hominem, qui quando patitur aliquam injuriam, non attendit nisi patronum suum, in cujus forte domo manet, cujus inquilinus est, cujus colonus est, cujus cliens est; et ideo se indigne spes ipsius in homine, cinis in cinere. Sunt autem alii qui opulenti sunt, et honoribus secundum tempus humanis fulciuntur; et tamen nec in pecunia ponunt, nec in claritate transitoriae dignitatis; sed totam spem in illo ponunt, cui non succindigentium; inter pauperes Domini numerantur. Vident enim periculose se vivere in hac vita, sentiunt se esse peregrinos: sic diversantur in opulentia divitiarum suarum, quomodo viator in stabulo, transiturus, non possessurus.
Abbreviated transcription (Latin):
si aduersusce adudiretr qui prior detemurmu¬
rauitĩ &ẽtam & nuncoptas iuindictã dĩ mmalos :¬
qr fur non moritur : Appendestattra eqͥtatis :¬
furẽ & blas phemum: Iamdicis qr furnones
sed murmurando aduersus dm̃ blasphemuses :
Illecaptat sõn ũ hominis. utaliqͥd inuolet: cudi¬
cis quia dormitds̃. & hominẽ ñ uidet: Ergo uis
ille ut corrigat manũ : priortulinguã corrige:
Visilleut corrigat coraduersus hominẽ : tucorrige
ipsius thesaurit anttssib Iã indieirȩ ercucla¬
tionis iusti iudiciidĩ . qͥ reddet unicuiq scđm
oꝑa sua: Quiad s ultionũ dñs: ideo &fidenter
egit: Nulli enĩ peꝑcit: quando hic locutus est.
Ipse dñ serat in carnis in firmitate : sed in uirtute ser¬
monis non accepit ꝑ sonas principũiũdȩorum :
Iuanta in illosdicit & quomodo dictũ ẽ. uere
infiducia : qr scriptũ ẽ inpsalmis deillo : Propt̃
miseriam in opũ agemitũ pauperũ nc̃ exurgam :

Expanded text:
si adversus te audiretur qui prior de te murmusi adversus te audiretur qui prior de te murmuravit? Et tamen et nunc optas vindictam Dei in malos, uquia fur non moritur. Appende in statera aequitatis furem et blasphemum: jam dicis quia fur non es; sed murmurando adversus Deum, blasphemus es. Ille captat somnum hominis, ut aliquid involet; et tu dicis quia dormit Deus, et hominem non videt. Ergo vis ille ut corrigat manum, prior tu linguam corrige: vis ille ut corrigat cor adversus hominem, tu corrige ipsius, thesaurizantes sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua : quiaegit.» Nulli enim pepercit, quando hic locutus est: ipse Dominus erat in carnis infirmitate, sed in virtute sermonis. Non accepit personas principum Judaeorum. Quanta in illos dicit? et, quomodo dictum est, vere in fiducia: quia scriptum est in Psalmis de illo, «Propter miseriam inopum et gemitum pauperum, nunc exsurgam,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo luminaria: quo modꝯ ꝓcedunt &õccidunt
&eredeunt Agunt cursus suos distingunt diem
& noctt̃ uoluint ah nos &tẽpora: &t antamala siunt
interra Illis quietẽ incȩlo habentibus Quid est
quia nonuindicat: uindicat ds̃ ultionũ: Iuid ẽ.
ds̃ ulcionũ : ds uindictarũ : In cocerte murmuras :
quia non undicat in malos Noli mur murare : ne
inter illossis inquos uindicatur. Facit ille furtũ.
&iuit : Tumurmuras ad uersus dm̃ : quia non mo¬
ritur quitibi furtũ fecit: Sium non facis furtũ :
uide : Siem̃ iam non facis: uidencaliquando fec isti:
recoleterrã tuã : Inuenis tefurem forte fuisse ali¬
qͣndo & aliquẽ aliũ forte stomachatũ. quia &tu
furtũ faciens uixisti & nones mortuus: Quo modo¬
u autẽ tu quando faciebas ideo uixisti. ut postea ñ
faceres: noliquia tutransisti. uelle miscđiȩdĩpon¬
tẽ sub uertere : Nescis illic multos transituros
qua & tu transistis esses modo qui murmurares:

Expanded text:
ergo luminaria quomodo procedunt, et occidunt, ergo luminaria quomodo procedunt, et occidunt, et redeunt, agunt cursus suos, distinguunt diem et noctem, volvunt annos et tempora; et tanta mala fiunt in terra, illis quietem in coelo habentibus. Quid estquia non vindicat? Vindicat «De is ultionum.» Quid est, «Deus ultionum?» Deus vindictarum. In eo certe murmuras, quia non vindicatur in malos. Noli murmurare, ne inter illos sis in quos vindicatur. Facit ille furtum, et vivit: tu murmuras adversus Deum, quia non moritur qui tibi furtum fecit. Si jam non facis furtum, vide: si enim jam non facis, vide ne aliquando fecisti. recole terram tuam. Invenis te furem forte fuisse aliquando; et aliquem alium forte stomachatum, quia et tu furtum faciens vixisti, et non es mortuus: quomodo autem tu quando faciebas, ideo vixisti ut postea non faceres; noli quia tu transisti, velle misericordiae Dei pontem subvertere. Nescis illac multos transituros, qua et tu transisti? Esses modo qui murmurares,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uides : Vis cogitare cȩlũ : librũdĩ cogita :
Aud ipsalmũ: Et in lege eiꝰ meditabitur dit aen ocit:
Et ibibeatus dictus est qͥ nonabiit in consilio impio¬
rũ. & iniua peccatorũ nonstrat & incathedra pesti¬
lentiȩ non sedit. sed in lege dñi fuit uoluntas eius:
Vide lum inare incȩlo: & in lege ciꝰ meditabitur die
acnocte : Uult patienter ferre om̃ia: non descendat
decȩlo : Et in lege eiꝰ meditabitur die ac nocte :
Ergo incȩlo cor ciꝰ: Siincȩlo cor eiꝰ om̃siniqͥtates quȩ
fuint interra adtẽpꝰ om̃s felicitates inalorũ hominũ
om̃s laboresiustorũ meditanti die ac nocte legẽ dĩ
nullȩ sunt : & patienter tolerat om̃ia. &eritbeatus
eruditus adõ : Et quo modo infirmam̃ toçeli:
quia lex firmam̃tũ est Peatus uir quẽ tuerudieris
dñe & exlege cua docueris cũ : ut mitigescũ a dieb:
malis donec fodiatur peccatori fouea. Ad tendite

Expanded text:
dum vides. Vis cogitare coelum? Librum Dei cogita. dum vides. Vis cogitare coelum? Librum Dei cogita. Audi psalmum: «Et in lege ejus meditabitur die ac nocte.» Et ibi «beatus» dictus est «qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit; sed in lege Domini fuit voluntas ejus» . Vide luminare in coelo: «Et in lege ejus meditabitur die ac nocte.» Vult patienter ferre omnia? Non descendat de coelo, et in lege ejus meditetur die ac nocte. Ergo in coelo cor ejus: si in coelo cor ejus, omnes iniquitates quae fiunt in terra ad tempus, omnes felicitates malorum hominum, omnes labores justorum meditanti die ac nocte legem Dei, nulli sunt; et patienter tolerat omnia, et erit beatus eruditus a Deo. Et quomodo in firmamento coeli? Quia lex firmamentum est. «Beatus vir quem tu erudieris, Domine, et ex lege tua docueris eum: ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Attendite
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ : Diccũest ergo extendit cȩlũ sicut pellẽ :
Cũ autẽ transeunt cẽpora necessitatis librorum:
qͥd diccũest : c̃elum plicabitur utliber: Iuiergo
sursũ habet cor i psũ coripsius luminare est:
Incȩlo fulget : nec uncitur tonebris In faenĩsant
tenebrȩ : Tonebrȩ auct̃ iniquitas. nomin cõmutabil es
tenebrȩ. lam hesternodic : cõmemorauimꝰ: Sed qͥho¬
die tenebrȩ sunc : uelint cras lugerunt: Quitenebrȩ
huc in gressisunt : siuelint luxcẽ iam possunt: A ꝑte
enĩ apłs nequis putaret naturales eẽ iniqͥtates quȩ
inquit indño non in uobis : Corergo in libro: Sicor
in libro cor in firmam̃to cȩli. Subiestcor indelu¬
ceat: & non mouetur in iqͥtatib subter positis:
Non quia ibiest incelo ꝑcarnẽ : sed quia ibiest ꝑcon¬
uersationẽ scđm qđ dictũest: nrã autẽ conuersatio
incȩlis est : Non potts cogitare illã ciuitatẽ quã non¬

Expanded text:
hominum. Dictum est ergo, «Extendit coelum sicut pellem.» hominum. Dictum est ergo, «Extendit coelum sicut pellem.» Cum autem transeunt tempora necessitatis librorum, quid dictum est? «Coelum plicabitur ut liber» . Qui ergo sursum habet cor, ipsum cor ipsius luminare est: in coelo fulget, nec vincitur tenebris. Infra enim sunt tenebrae: tenebrae autem iniquitas; non incommutabiles tenebrae. Jam et hesterno die commemoravimus. Sed qui hodie tenebrae sunt, si velint, cras lux erunt: qui tenebrae huc ingressi sunt, si velint, jam lux esse possunt. Aperte enim Apostolus, ne quis putaret naturales esse iniquitates, quae inquit, «in Domino:» non in vobis. Cor ergo in libro: si cor in libro, cor in firmamento coeli. Si ibi est cor, inde luceat, et non movebitur iniquitatibus subterpositis: non quia ibi est in coelo per carnem, sed quia ibi est per conversationem, secundum quod dictum est, «Nostra autem conversatio in coelis est.» Non potes cogitare illam civitatem, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
ibi nobis legatur. quiameo qđ nobis legitur syllabȩ
sonant & transeunt: Illa luxueritatis non p̃cerit: sed
fixa ꝑmanens in ebriat corda uidentium. quo modo
uidebimꝰ lum̃ : Modo ergo lectio necessaria est:
quã diu ex parte cognoscimꝰ. & exparte ꝓphetamꝰ sicut
dicit apłs: Cũautẽ uenerit qđ ꝑfectũ ẽ: auferetur
qđ ex parte est: Noneni in illaciuitate hierł mubi
angłi uiuunt. unde nos modo peregrinamur. & pe¬
regrinatio nrã gemit. gemit autẽ siscimꝰ quia pere¬
grinamur. nãodit ualde patriã. quiputat bene
sibiesse cũ peregrinatur. Numquid in illa ciuitate.
ubi sunt angłi cuangłium legicur aut apłs. uer
bodĩ pascuntur: Qđ uerbũdĩ ut sonaret nobis
ad tempus. uerbũ caro factũ est & habitauit in nob:
Sed cam̃ ipsalex quȩ scripta est. firmam̃cũ nobis est :
Ibisi sit cor nrm̃ : non conuellitur iniquitatibus

Expanded text:
ibi nobis legatur. Quia in eo quod nobis legitur, syllabae ibi nobis legatur. Quia in eo quod nobis legitur, syllabae sonant et transeunt: illa lux veritatis non praeterit, sed fixa permanens inebriat corda videntium; quomodo videbimus lumen» . Modo ergo lectio necessaria est, quamdiu «ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus,» sicut dicit Apostolus: «cum autem venerit quod perfectum est, auferetur quod ex parte est» . Non enim in illa civitate Jerusalem, ubi Angeli vivunt, unde nos modo peregrinamur, et peregrinatio nostra gemit; gemit autem, si scimus quia peregrinamur; nam odit valde patriam, qui putat sibi bene esse cum peregrinatur: numquid in illa civitate ubi sunt Angeli, Evangelium legitur, aut Apostolus? Verbo Dei pascuntur: quod Verbum Dei, ut sonaret nobis ad tempus, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Sed tamen ipsa Lex, quae scripta est, firmamentum nobis est: ibi si sit cor nostrum, non convellitur iniquitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
deillomentiuntur: Quidicunt xp̃cest sol. men¬
dignatur contrafalso honorantẽ. quã contracon¬
tumeliosũ : Seruo enibono: maior concimelia ẽ.
iniuria dñi : Quanta falsa deipsis luminaribus
quidam dicunt : & str̃ colerant & non mouentur :
Quore quia incȩlo st̃: Cȩlũ autẽ qđ est: nec hoc
p̃termittamꝰ: Qucnta mentiuntur homines quan¬
douident obscurari lunã : & dicuntinalefici illã
deponunt: cũ cȩtis tẽporibus defeccũ suũ habeat
scđmdĩ dispositionẽ : Noncurat cam̃ista uerba
hominũ illa quȩ incȩlo est : Sed quidẽ incȩlo
in firmam̃to celiest : Cuius ergo corin firmam̃co libri
tendit cȩlũ sicut pellem: Siextenditur sicut pellis
tã quã liber extensus ulegatur : transacto autẽ cẽpore
quolegitur plicabitur: Propterea eni legiur lex:
quia nondũuenimꝰ adillã sapientim quȩ inpletcor¬
da &mentes intuentium: Et non opus erit ut aliqͥo

Expanded text:
de illo mentiuntur? Qui dicunt, Christus est sol, mende illo mentiuntur? Qui dicunt, Christus est sol, mendignatur contra falso honorantem, quam contra contumeliosum. Servo enim bono major contumelia est injuria Domini. Quanta falsa de ipsis luminaribus quidam dicunt? Et ferunt, tolerant, et non moventur. Quare? Quia in coelo sunt. Coelum autem quid est? Nec hoc praetermittamus: quanta mentiuntur homines, quando vident obscurari lunam, et dicunt, Malefici illam deponunt? cum certis temporibus defectum suum habeat secundum Dei dispositionem. Non curat tamen ista verba hominum illa quae in coelo est. Sed quid est, In coelo? In firmamento coeli est. Cujus ergo cor in firmamento libri tendit coelum sicut pellem» . Si extenditur sicut pellis, tanquam liber est extentus, ut legatur. Transacto autem tempore non legitur. Propterea enim legitur Lex, quia nondum venimus ad illam Sapientiam quae implet corda et mentes intuentium: et non opus erit ut aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
sic noncurant donec ꝑagant itinera sua quẽ ad modum
noncurant luminiria cȩli quomodo ex&ceant dies
a nocces quãuis tanta mala uideant fieri su ꝑ terram:
Sed facil eest fortr uefirant iusti iniquitates malorũ:
& toleri re quia in alios fiunt: &si in se fiant nondebent
ꝑ deretolcrantiam : Namꝗͥ ꝑ diderit tolerantiam :
cecidit decȩlo: Quiautẽ fixũ habet cor incelo. terra
ipsius laborat interra : Iuanta & deipsis lumin ribus
fingunt homines : & patienter ftrunt : Quo modo iusti
patienter debent ferre : om̃seciamdese falsas crimina¬
tiones: Hocipsũ qđ iamdudum dixi quia illa stella
mercuriiẽ &illa stella. saturniest. & illa stella io¬
uis est Conuicia fiunt stellis : Quid illȩ cũ a udiunt
tanta conutia: Nũ qͥd mouentur aut non exercent
cursussuos : sic& homo qͥinnatione ꝑuersa &tor¬
tuosa. habet uerbũdĩ : sicut luminarcest fulgens
inscło : Quantd quȩ quasi uidentur honorire solẽ :

Expanded text:
sic non curant, donec peragant itinera sua, quemadmodum sic non curant, donec peragant itinera sua, quemadmodum non curant luminaria coeli, nisi quomodo exerceant dies et noctes, quamvis tanta mala videant fieri super terram. Sed facile est forte, ut ferant justi iniquitates malorum, erunt quae in alios fiunperdere tolerantiam. Nam qui perdiderit tolerantiam, cecidit de coelo: qui autem fixum habet cor in coelo, terra ipsius laborat in terra. Quanta et de ipsis luminaribus fingunt homines, et patienter ferunt? Quo modo justi patienter debent ferre omnes etiam de se falsas criminationes. Hoc ipsum quod jam dudum dixi, quia illa stella Mercurii est, et illa stella Saturni est, et illa stella Jovis est, convicia fiunt stellis. Quid? illae cum audiunt tanta convicia, numquid moventur, aut non exercent cursus suos? Sic et homo qui in natione perversa et tortuosa habet verbum Dei, sicut luminare est fulgens in coelo. Quanti qui sibi videntur honorare solem,
Abbreviated transcription (Latin):
iniquos. inqͥbus apparetis sicut luminaria in mundo:
uerbũ uitȩ habents : Quodammodo ammonuit
nos &istũ psalmũ intelligere : & p̃noscere titulũ
ipsuis: Iales eni sc̃inquibus est uerbũ uitȩ decon¬
uersatione quã habent incȩlo : despiciunt om̃ia
iniqua quȩ fiunt interra : Et quomodo luminaria
incȩlo ꝑdiem & ꝑ noctt̃ ꝓcedĩ. pagunt it in era sua.
cursus suoscertos habent : & cõmutuntur tanta
mala. ne deuiant de suꝑstellȩ fixȩ incęlo. agen¬
tes ꝑtractus cȩlestes quȩ illis prȩstituit & constituit
creator ipsarũ : Sicdebent sc̃i sed si incȩlo figantur
cordaeorũ : si non frustra audiant & respondeant
sursũ se haberetor : sumitentur cũ quiait. nrã
autẽ conuersatio incȩlis est : Quia ergosunt insuꝑnis.
& desuꝑnis cogitant sicut dictũ est. ubi est thesau¬
rus tuus ibiest & cortuũ : deipsis cogitationibus
suꝑ norũ pa÷ entes fiunt & quic qͥđ incerra cõmitat̃

Expanded text:
uminaria in mundo, verbum vitae habentes:» quodam modo admonuit nos et istum psalmum intelligere, et praenoscere titulum ipsius. Tales enim sancti in quibus est verbum vitae, de conversatione quam habent in coelo, despiciunt omnia iniqua quae fiunt in terra: et quomodo luminaria in coelo per diem et per noctem procedunt, peragunt itinera sua, cursus suos certos habent, et committuntur tanta mala, nec deviant desuper stellae fixae in coelo, agentes per tractus coelestes, quae illis praestituit et constituit Creator ipsarum; sic debent sancti, sed si in coelo figantur corda eorum, si non frustra audiant et respondeant sursum se habere cor, si imitentur eum qui ait, «Nostra autem conversatio in coelis est» . Quia ergo sunt in supernis, et de supernis cogitant, sicut dictum est, «Ubi est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum» ; de ipsis cogitationibus supernorum patientes fiunt; et quidquid in terra committitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ flumina locuta : Legite euangłm : non inuenitis
qr locuta st̃ flumina: Parũ ẽ qr locuta sunt : elcua¬
uer̃ flumina uocessuas : Non solũ locuta sunt :
sed forciter magne excelse : Quȩ st̃ ista flumina
quȩ locuta sunt : diximꝰ qđ ineuangelio non legimꝰ
tam̃ibi quȩramꝰ : Nã sibi non inuenimꝰ ubi inuenimnꝰ :
ego uob̵ fingere potero et subito ero noncertus dis¬
pensator : sedineptus fabulator: ineuanglio quȩ¬
ramꝰ simul quȩ ramꝰ quȩ sunt flumina quȩ leuauer̃
uocessuas : Stabat dñ si hc̃: &clamabat: Dictũ est
in euangłio: quid clamabat : Ecce iã ipsũ capt̃ flu¬
minũ clamat : ipse fonsuitȩ unde sunc flumina
cursura : leuauit prior uocẽ suã : Et qͥd stabat
& clamabat: qui credit in me. sicut scriptura dicit:
flumina aquȩ iuuȩ deuentreeiꝰ fluent : Cuange¬
lista seqͥt̃statim : Hoc autẽ dicebat de spũ quẽ accep¬

Expanded text:
vimus flumina locuta. Legite Evangelium, non invenitis vimus flumina locuta. Legite Evangelium, non invenitis quia locuta sunt flumina. Parum est quia locuta sunt, «elevaverunt voces suas:» non solum locuta sunt, sed fortiter, magne, excelse. Quae sunt ista flumina quae locuta sunt? Diximus quod in Evangelio non legimus; tamen ibi quaeramus. Nam si ibi non invenimus, ubi inveniemus? Ego vobis fingere potero: et subito ero non certus dispensator, sed ineptus fabulator. In Evangelio quaeramus, simul quaeramus quae sunt flumina quae elevaverunt voces suas. «Stabat Jesus, et clamabat,» dictum est in Evangelio. Quid clamabat? Ecce jam ipsum caput fluminum clamat; ipse fons vitae unde sunt flumina cursura, levavit prior vocem suam. Et quid stans Jesus clamabat? «Qui credit in me, sicut Scriptura dicit, flumina aquae vivae de ventre ejus fluent.» Evangelista sequitur statim: «Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accep
Abbreviated transcription (Latin):
strũ genuite : sic & hiccũ dixisset exillo id ẽ ex qͦdã
ego sum. non solũ autẽ ante abraham. sed anteadã.
non solũ anteadam. sedom̃ sante angłos antecȩlũ ȩ trã
quia om̃ia ꝑ ipsũ facta sunt: subiecit netu intendens
diemnatiuitatis dñi ex quonatus est. putares exco
Aeon aliquando scłmponitur : aliquando ȩternũ
ponitur : Ergo otu qͥexillo uideris natus: exȩ¬
terno es: Nonautẽ natiuitas humana cogitetur.
sed cogitetur ȩternicas diuina: Ergo coepit ex qͦ
natus est: creuit audistis euangłm: elegit discipłos
in pleuit illos spũ scõ coeper̃ p̃dicare discipłi:
Fora hoc est qđ consequenter dicit : el euauer̃
flumina uocẽ suam: Quȩ sunt ista flumina
quȩ cleuauer uocessuas : Nonaudiuimꝰ: Neque
quando natus c̃ dñs audiuimꝰ locuta flumina: neq:
quando baptitatur neq quando passus ẽ non audi¬

Expanded text:
ferum genui te:» sic et hic cum dixisset, «Ex illo,» id est, ex quodam ferum genui te:» sic et hic cum dixisset, «Ex illo,» id est, ex quodam ego sum» : non solum ante Abraham, sed ante Adam; non solum ante Adam, sed ante omnes Angelos, ante coelum et terram, quia omnia per ipsum facta sunt: subjecit, ne tu intendens diem nativitatis Domini ex quo natus est, putares ex illo αἰὼν aliquando saeculum ponitur, aliquando aeternum ponitur. Ergo, o tu qui ex illo videris natus, ex aeterno es. Non autem nativitas humana cogitetur, sed cogitetur aeternitas divina. Ergo coepit ex quo natus est, crevit: audistis Evangelium. Elegit discipulos, implevit illos, coeperunt praedicare discipuli. Forte hoc est quod consequenter dicit. flumina voces suas.» Quae sunt ista flumina quae elevaverunt voces suas? Non audivimus: neque quando natus est Dominus, audivimus locuta flumina, neque quando baptizatus est, neque quando passus est; non audi
Abbreviated transcription (Latin):
Insplendore scõrũ. id ẽ. ut inluminenturscĩ.
ut uideant dm̃ in carne : ut purgetur cor. unde
uidetur indiuinitate : Insplendore scõrũ exutero:
Sedqͥdibi seqͥt᷑ ne forte exutero inde inciperes
dixisset in splendore scõrũ exuttro. subiec itstatĩ
neputares xp̃m att̃pore cẽ cȩpisse exquonatus est.
sicut cȩpit adam. sicut abraham. sicut d cuud : ante
lucistrũ genuito ante om̃e qđ in luminatur : Per
luci feruenĩ stella s om̃s significat & ꝑstellas cẽpora:
siom̃ia ꝑipsũ facta sunt : & tẽpora ꝑ ipsũ facta sunt :
Autcerte ante om̃e spm̃ qͥ in luminatur: descpientia
dixit. anteluciferũ genuite : Intendat caritas urã :
Quomͦ ergo cũ dixisset exutero ueluti pre auit
fideinrȩ. neinde putaremꝰ cȩpisse xp̃m ex quo exu¬
tero uirginis natus est : subiecit statim. anteluci¬

Expanded text:
In splendore sanctorum,» id est, ut illuminentur sancti, In splendore sanctorum,» id est, ut illuminentur sancti, ut videant Deum in carne; et purgetur cor, unde videatur in divinitate. «In splendore sanctorum ex utero.» Sed quid ibi sequitur? Ne forte ex utero inde incipere pdixisset, «In splendore sanctorum ex utero,» subjecit statim, ne putares Christum a tempore esse coepisse ex quo natus est, sicut coepit Adam, sicut Abraham, sicut David, «Ante luciferum genui te:» ante omne quod illuminatur. Per luciferum enim, aut stellas omnes significat, et per stellas tempora, si omnia per ipsum facta sunt et tempora per ipsum facta sunt. Aut certe ante omnem spiritum qui illuminatur, de Sapientia dixit, «Ante luciferum genui te.» Intendat Charitas vestra. Quomodo ergo cum dixisset, «Ex utero,» veluti praecavens fidei nostrae, ne inde putaremus coepisse Christum ex quo ex utero virginis natus est; subjecit statim, «Ante luci
Abbreviated transcription (Latin):
uit : qr dñs p̃cinctus est forticudine. quando humili¬
tatẽ docebat: Ergo ipsa est sedesdĩ qua ꝑte alio
scribat ipsam sedem: Forte auditurus eras. marmo¬
ratã domũ ampla spacia atriorũ in magna alitu¬
dine & fulgore tatorũ : Audi qͥd sibi paret ds̃: Suꝑ
quẽ requiescit sp̃sincus : suꝑ humilẽ & quietũ &tre¬
m̃ tẽ uerbamea : Ecco humilises & qͥctus: & in habi¬
tat ds̃ : Altusestds̃ : Noninte habitat : si altus eẽ uo¬
lueris : Certe altus uiscẽ ut habitit inte. humilis
esto & tremens uerba eiꝰ. &ibi habitat Nontimet
trem̃tẽ domũ : qr ipse illã firmat: Parata est sedes
sabbatũ: Exillo: qr titulus psalmi p̃scribit nobis
exquo : Sexto enĩdie : id est cẽpore mundi huius
sexto: uenit dñs incarne : Ex illo ergo plane:
ex illo scđm hominẽ exillo exutero: Quid dicit
enĩ alius psalmꝰ. insplendore scõrũ exutero :

Expanded text:
vi, quia Dominus praecinctus est fortitudine, quando humilivi, quia Dominus praecinctus est fortitudine, quando humilitatem docebat. Ergo ipsa est sedes Dei, quae apertescribat ipsam sedem. Forte auditurus eras marmoratam domum, ampla spatia atriorum, in magna altitudine et fulgore tectorum. Audi quid sibi paret Deus: «Super quem requiescet Spiritus meus? Super humilem et quietum, et trementem verba mea» . Ecce humilis es et quietus, et in te habitat Deus. Altus est Deus, non in te habitat, si altus esse volueris. Certe altus vis esse, ut habitet in te: humilis esto et tremens verba ejus, et ibi habitat. Non timet trementem domum, quia ipse illam firmat. «Parata est sedes sabbatum. Ex illo,» quia titulus Psalmi praescribit nobis ex quo. Sexto enim die, id est, tempore hujus mundi sexto, venit Dominus in carne. Ex illo ergo, plane ex illo secundum hominem, ex illo ex utero. Quid enim dicit alius psalmus? «In splendore sanctorum ex utero.
Abbreviated transcription (Latin):
Quando autẽ om̃ino separabitur: cũ uenerit uena¬
lator : Ergomodo area i norbeterrarũ est: Neces¬
seest ut si ꝓficis inter iniquos uiuas: Ab iniquis rece¬
dere non potes: potes ab iniquitate recedere : Rece¬
dat abiniqͥtate om̃is qͥ nominat nom̃ dñi : &erit in or
nisiubi habitat ds̃ : ubi habitatds̃. nisuntẽplosuo:
qđ esttẽplũ eiꝰ: Nũ qͥd parietibus instruitur : absit:
Mundus isteest forte tẽplũ ipsius quia ualde mag¬
nus est & dignares. quȩ capiat dm̃ : Non capit eum
a quo factus est: Etubicapitur : inanima. Iui&a :¬
Qui & anima &iusta : ipsa illũ portat: Magnares
fr̃s: Certe magnꝰ est ds̃ : Fortibus grauis. infirmis
leui sest: Quos dixi fortes suꝑbos. quiquasi habent
p̃sũptionẽ uiriũ suarũ : Nam infirmita silla in humi¬
litatt maior forticudo est : Audiapłm dicentem:
Quando in firmor : tunc potenssũ: Hoc est qđ cõm̃da¬

Expanded text:
Quando autem omnino separabitur? Cum venerit ventiQuando autem omnino separabitur? Cum venerit ventilator. Ergo modo area in orbe terrarum est: necesse est ut, si proficis, inter iniquos vivas. Ab iniquis recedere non potes; ab iniquitate recede. «Recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen Domini;» et erit in orbnisi ubi habitat Deus? Ubi habitat Deus, nisi in templo suo? Quod est templum ejus? Parietibus instruitur? Absit. Mundus iste est forte templum ipsius, quia valde magnus est, et digna res quae capiat Deum? Nec capit eum a quo factus est. Et ubi capitur? In anima quietin anima justa: ipsa illum portat. Magna res, fratres: certe magnus est Deus; fortibus gravis, infirmis levis est. Quos dixi fortes? Superbos, qui quasi habent praesumptionem virium suarum. Nam infirmitas illa in humilitate major fortitudo est. Audi Apostolum dicentem, «Quando infirmor, tunc potens sum» . Hoc est quod commenda
Abbreviated transcription (Latin):
lea erant : Et fidem inqͥd quorũdã subuertunt : Hon
dixitom̃iũ : Et si om̃iũ diceret : om̃s intelligere debe¬
mꝰ ꝑtinentes ad ciuitatẽ babiloniã quȩ habet dãnari.
cũ diabolo : Iam̃ fidem ꝗͥdrũdã dixit : Et quasi diceretur
ei. & quis ciꝰ potest resistere : subiecit statim: Firmum
autẽ feridam̃ tũ dĩ stat : Ecce habes orbẽterrarum:
qͥ non cõmouebitur: Habessignaiculũ hoc qđ signa¬
culũ habet firmũ fundam̃tũ : Nouit dñs qui sunt eiꝰ :
Istrest orbis terrarũ qͥnon cõmouebitur : nouit dñs
qͥ st̃ eiꝰ: Et qđ signaculũ habet: &e recedat abiniustitia
om̃is qui nominat nom̃ dñi: Mod o abiniqͥtaterece¬
dat : Abiniqͥsenĩ non potest recedere : quia mixta est
palea a tritico usq dũuentiletur : Quiddicitis fr̃s:
&impsaarta: mira res estdetritico: Recedit a palea
cum expoliatur & non recedit abar ea cũ trituratur:

Expanded text:
lea erant: «Et fidem,» inquit, «quorumdam subvertunt.» Non lea erant: «Et fidem,» inquit, «quorumdam subvertunt.» Non dixit, Omnium; et si omnium diceret, omnes intelligere deberemus pertinentes ad civitatem Babyloniam, quae habet damnari cum diabolo: tamen «fidem quorumdam» dixit. Et quasi diceretur ei, Et quis eis potest resistere? subjecit statim: «Firmum autem fundamentum Dei stat.» Ecce habes orbem terrarum qui non commovebitur. «Habens signaculum hoc.» Quod signaculum habet firmum fundamentum? «Novit Dominus qui sunt ejus.» Iste est orbis terrarum qui non commovebitur: «Novit Dominus qui sunt ejus.» Et quod signaculum habet? «Et recedat ab injustitia omnis qui nominat nomen Domini» . Modo ab iniquitate recedat: ab iniquis enim non potest recedere, quia mixta est palea tritico usque dum ventiletur. Quid dicimus, fratres? Et in ipsa area, mira res est de tritico: recedit a palea, cum exspoliatur; et non recedit ab area, cum trituratur.
Abbreviated transcription (Latin):
conburet igni in extinguibili : Sunt ergo ꝑtotã
terrã : & boni & mali Ponigrana sunt. malipaleas
In arcã intrat. tribula : paleã concidit. triticũ pur¬
gat : Quis est ergo orbis terrarũ qͥ non cõmouebit̃
hocutiq nondiceret. nnsi cet aorlasterierri q d̃ eiõmsueot̃
uebitur &orbis cerrarũ qͥ non cõmouebitur : quia
& boni quis tabiles sc̃ in fide. orbisterrarũ s. nequis
diceret in parte sunt: Et maliqͥnonstant in fide.
cũ senserint aliquã tribulationẽ : ꝑ orbem terrarũ
sunt : Est ergo orbis cerrarũ mobilis. estergo orb
terrarũ immobilis : De quodicit apłs: uide orbem
terrarũ inmobilem : Ergo deqͥbusdam dicebat¬
apłs:. Ex quibus est hremieneus & filctus qͥerca
ueritatẽ aberrauer̃ : dicente sresurrectionẽ iã factã eẽ
& fidẽ quorũ dã subuertunt : Num quid isti adorbem
terrarũ ꝑtinebant qͥ non cõmouebitur Noai sed pa¬

Expanded text:
comburet igni inexstinguibili . Sunt ergo per totam comburet igni inexstinguibili . Sunt ergo per totam terram et boni et mali: boni grana sunt, mali palea. In aream intrat tribula: paleam concidit, triticum purgat. Quis est ergo orbis terrarum «qui non commovebitur?» Quod utique non diceret, nisi esseest orbis terrarum qui commovebitur. Quia et boni qui stabiles sunt in fide, orbis terrarum est; ne quis diceret, In parte sunt: et mali, qui non stant in fide cum senserint aliquam tribulationem, per orbem terrarum sunt. Est ergo orbis terrarum mobilis, est orbis terrarum immobilis: de quo dicit Apostolus. Vide orbem terrarum iletus, qui circa veritatem aberraverunt, dicentes resurrectionem jam factam esse, et fidem quorumdam subvertunt?» Numquid isti ad orbem terrarum pertinebant, qui non commovebitur? sed pa
Abbreviated transcription (Latin):
Ne forte ideo teputes fort̃ cũ audieris quia ꝑcutis pugno :¬
uictus conuicio: Non est ista fortitudo siuictus ꝑcutias:
quã qui capitciuitatẽ : Meliorẽ dixit irȩ uictorem:
quã cuntatis captiuatorẽ : Habes ergo aduersarium
magnũ inteipso : Cũ audito conuicio ira coeperit sur¬
gere. ut reddas malũ ꝓmalo recordare uerbuapłi.
non reddentes inclũ ꝓmalo neq maledictũ ꝓmale¬
dicto : His uerbis recordatis fringisiam tenens forti¬
tudinẽ : Et quia corãte ille maledixit. nom post
dorsum tuum: prȩcinctuses illan: Iamcetera audia¬
mꝰ. Preuis psalmꝰ est: Et enĩ confirmauit orbem
terrȩ : quinon cõmouebitur : Videtis fr̃s: multi cre¬
dunt in xp̃m. magna curba est : Eitam̃ in hacmagna
turba audistis modo cũ eungłm legeretur : quia
uemet dñsserens palcm inmanusua & mundabit
aream suam : Frum̃cũ recondet in horreo: paleas

Expanded text:
ne forte ideo te putes fortem, cum audieris, quia percutis pugno ne forte ideo te putes fortem, cum audieris, quia percutis pugno victus convicio. Non est ista fortitudo, si conviciatus pequam qui capit civitatem» . Meliorem dixit irae victorem, quam civitatis captivatorem. Habes ergo adversarium magnum in teipso. Cum audito convicio ira coeperit surgere, ut reddas malum pro malo, recordare verba Apostoli: «Non reddentes malum pro malo, neque maledictum pro maledicto» . His verbis recordatis frangis iram, tenes fortitudinem; et quia coram te ille tibi maledixit, non post dorsum tuum, praecinctus es illa. 5. Jam caetera audiamus: brevis est Psalmus, «Etenim confirmavit orbem terrae, qui non commovebitur.» Videtis, fratres, multi credunt in Christum, magna turba est: et tamen in hac magna turba, audistis modo cum Evangelium legeretur, quia veniet Dominus ferens palam in manu sua, et mundabit arcam suam; frumentum recondet in horreo, paleas
Abbreviated transcription (Latin):
in humilitate est cota fortitudo: Cũ lauisset eis
uob inuicẽ faciatis : siergo inhumilitate est for¬
titudo nolite timere suꝑbos.: Humiles. tam quã
petra sunt : Pocra deorsũ uidetur. sed solida est suꝑbi
qdđ quasi fumꝰ asialtisunt euanescunt : Ergo ad
humilitatẽ dñi referre debemꝰ qđ p̃cinetus est :
scđ m cõmemorationẽ euangłii. qđ p̃cinctus est
ut lauaret pedes discipłis suis : Est aluid: qđ in
hoc uerbo possumꝰ intelligere :̃ Diximꝰ quia quise
p̃cingit: ante seponit qđ sibi adiungit ut secingat:
Quia ergo illi qͥde trahunt nob aliquando nobis
absentib faciunt tã quã post dorsũ : aliquando
corã infacie. sicut dñ o faciebant pendenti in cruce.
si filius dĩ est descendat decruce. non opꝰ habes
foraitudinẽ quando tibi aliquis detraic absenti:
quia non audis necsentis. Siautt̃ in faciem tibi
dicat: opus est ut fortissis : Quidiẽ ut fortissis ut stras

Expanded text:
in humilitate est tota fortitudo. Cum lavisset eis in humilitate est tota fortitudo. Cum lavisset eis bis invicem faciatis» ? Si ergo in humilitate est fortitudo, nolite timere superbos. Humiles tanquam petra sunt: petra deorsum videtur, sed solida est. Superbi quid? Quasi fumus: etsi alti sunt, evanescunt. Ergo ad humilitatem Domini referre debemus quod praecinctus est, secundum commemorationem Evangelii, quod praecinctus est, ut lavaret pedes discipulis suis. 4. Est aliud quod in hoc verbo possimus intelligere. Diximus quia qui se praecingit, ante se ponit quod sibi adjungit, ut se cingat. Quia ergo illi qui detrahunt nobis, aliquando nobis absentibus faciunt, tanquam post dorsum; aliquando coram in faciem, sicut Domino faciebant pendenti in cruce, «Si filius Dei est, descendat de cruce» : non opus habes fortitudine quando tibi aliquis detrahit absenti, quia non audis, nec sentis; si autem in faciem tibi dicat, opus est ut fortis sis. Quid est, Fortis sis? Ut feras:
Abbreviated transcription (Latin):
płorũ lauit : & exorruit petrus dñm̃ suum¬
& magistrũ suũ. Minꝰ dixi magistrũ suũ cũ dixis¬
sẽ dñm suũ: curuantẽ seadpedessuos & lauantẽ
sibi pedes. expauit ãx dixit . Dñe non lauabis mͥ
Et ille : Non lauabis mihi pedes inȩternũ : &ille:
Sinon lauero tebi non habebis partẽ metũ:
Quia primo patus ex pauerat dnm lauantẽ sibi
pedes : plus ex pauit non habebis partẽ mecum:
Et credidit non sine causa hoc facere dnm: nisi quia
aliqđerit illud forte sacram̃tũ & ait: Dnẽ non pe¬
destantũ : sed & capt̃ & tituĩ : &ille: Suilotus ẽ semel
non habet necessitatẽ iterũ lauandi sed est mundus
tocus : Non ergo ad acram̃tũ tãquã mundationis
ꝑtinebut qđ launt᷑ pedes sed ad exẽplũ humilitatis:
hocenĩ dixerat : Qdenĩego facio nescis: scies post ea:
Videamꝰ siscier̃ postea. Vlideamꝰ si aperuit illis qđ
faciebat.: ut uideamꝰ dnm p̃cinctũ fortitudine. quia

Expanded text:
pulorum lavit. Et exhorruit Petrus Dominum suumpulorum lavit. Et exhorruit Petrus Dominum suum, magistrum suum minus dixi magistrum suum, cum dixissem Dominum suum curvantem se ad pedes suos, et lavantem sibi pedes, expavit, et dixit: Et ille: «Non lavabis mihi pedes in aeternum.» Et ille: «Si non lavero te, non habebis partem mecum.» Qui primo Petrus expaverat Dominum lavantem sibi pedes, plus expavit, «Non habebis partem mecum;» et credidit non sine causa hoc facere Dominum, nisi quia aliquod erat illud forte sacramentum, et ait: «Domine, non pedes tantum, sed et caput, et totum.» Et ille: «Qui lotus est semel, non habet necessitatem iterum lavandi, sed est mundus totus.» Non ergo ad sacramentum tanquam mundationis pertinebat, quod lavit eis pedes, sed ad exemplum humilitatis: hoc enim dixerat, «Quod enim ego facio, nescis; scies autem postea.» Videamus si scierunt postea, videamus si aperuit illis quod faciebat, ut videamus Dominum praecinctum fortitudine; quia
Abbreviated transcription (Latin):
rituo ꝑcincaonẽ : Ideo accingere gladia tuo
Gladius dñi unde debellauit orbẽterarum
Quare circafemur accingere gladio : aliud qͥdem
exalio dealio psalmoaccintionẽ diximꝰ sedtam̃
qr cõmemoratũ ẽ nonẽ p̃termitendũ : Quid ẽ.
accinctio gladii circa simur : ꝑfenur carnem
significat : Non enĩ aliter debellaret dñ sorbẽtor¬
rarũ : nis in carneueniret gladius ueritatis :
Hic ergo quare p̃cinctus ẽ qͦ se p̃cingit: ante se ponit
aliqͥd quo p̃cingitur : Vndedictũ ẽ. p̃cinctus ẽ.
linteo & lauit pedes discipłorũ suorũ : Quia
enĩ tunc humilis fuit quando linteo p̃cinctus ẽ
lcuit pedes discipłorũ : Om̃is autẽ fortitudo
in humilitate : qr fragilis est om̃is suꝑbia: Ideo
cũ fortitudine dicent addidit p̃cinctus ẽ. ut re¬
colas dm̃ p̃cinctũ humilẽ quando pedes disci¬

Expanded text:
ri tuo per cinctionem; ideo, «Accingere gladium tuum.» ri tuo per cinctionem; ideo, «Accingere gladium tuum.» Gladius Domini unde debellavit orbem terrarum, ermonis Dei. Quare circa femur accingere dicitur gladium? Aliud quidem ex alio de alio psalmo ad cinctionem diximus; sed tamen quia commemoratum est, non est praetermittendum. Quid est accinctio gladii circa femur? Per femur carnem significat. Non enim aliter debellaret Dominus orbem terrarum, nisi in carnem veniret gladius veritatis. Hic ergo quare «praecinctus est?» Qui se praecingit, ante se ponit aliquid quo praecingitur: unde dictum est, «Praecinctus est linteo, et lavit pedes discipulorum suorum.» Quia enim tunc humilis fuit, quando linteo praecinctus est, lavit pedes discipulorum suorum. Omnis autem fortitudo in humilitate; quia fragilis est omnis superbia: ideo cum de fortitudine diceret, addidit, «praecinctus est;» ut recolas Deum praecinctum humilem, quando pedes disci
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ aduersus cos quibus displicebat : Et sic
enumerat om̃ia : usq in finẽ ubidicit. quasinihil
habentes : & om̃ia possidentes : Cũ om̃ia possidit
decorus ẽ : Cũnihil habet: fortis est : Nonergo
mirũ siscqͥtur : E tenĩ confirinauit orbemiterrȩ:
qͥ non cõmouebitur : Quomodo eñi non conmonebit᷑
orbis cerrarũ : cũ credunt in xp̃o om̃s fideles
& paritist̃ adutrũ qu gauder cũ laudantib¬
fortesesse aduersus uitu perantes. Non mollescere
linguis laudantiũ nec frangi lingiuis
uituporantiumꝰ Forit quȩ ramꝰ & dehoc uerbo
quare dixit p̃cinctus est : cinctio oꝑa significat:
Tunc enĩ se qͥsq cingit: cũ oꝑaturus est : Sed quare
non dixit cinctus ẽ sed p̃cinctus ẽ : dicit enĩ in alio
psclmo : Accingere gladium anĩ circa femur
potenti ssime : popłi subtecadent: Necibi
dixit cingere neq p̃cingere sed accingere: Ac¬
cͥngeris enĩ quando aliquid aliud adiungis late¬

Expanded text:
tudinem adversus eos quibus displicebat. Et sic tudinem adversus eos quibus displicebat. Et sic enumerat omnia usque in finem, ubi dicit: «Quasi nihil habentes, et omnia possidentes» . Cum omnia possidet, decorus est; cum nihil habet, fortis est. Non ergo mirum, si sequitur, «Etenim confirmavit orbem terrae, qui non commovebitur.» Quomodo enim non commovebitur orbis terrarum? Cum credunt in Christum omnes fideles, et parati sunt ad utrumque; gaudere cum laudantibfortes esse adversus vituperantes; non mollescere linguis laudantium, nec frangi linguis vituperantium. 3. Forte quaeramus et de hoc verbo, quare dixit, «praecinctus est.» Cinctio opera significat: tunc enim se quisque cingit, cum operaturus est. Sed quare non dixit, Cinctus est; sed, «praecinctus est?» Dicit enim in alio psalmo: «Accingere gladium tuum circa femur, potentissime; populi sub te cadent» . Nec ibi dixit, Cingere, neque, praecingere, sed, «accingere:» accingeris enim quando aliquid adjungis late
Abbreviated transcription (Latin):
odor erat : Seduȩ miseris qui& bono odore
moriuntur : Non eñĩ ait illis bonꝰodorsumꝰ illis
Subiecit statim : Alus quidem sumꝰ odor uitȩ
inuitã : aliis odor mortis mortẽ : Quibus era t odor
uitȩ in uitã. decorẽ induerat : Quibus odor
mortis inmortẽ : fortitudinẽ induerat : Sia utẽ
tuncgaudes quando telaudant homines &pla¬
centilla bona oꝑatua. cũ autẽ uitu perauerint
deficis inbonis oꝑib: & quasi fructũ bonorum
operũ teꝑdidisse arbitraris quia inuenis repre¬
hensores nonsteti sa immobilis. non ꝑtines a dor¬
bẽ cerrarũ qͥ non cõmouebitur Induit dñs fortitu¬
dinem : & p̃cinctus est : Dcipso decore & foratudine
habit aliũ locũ apłspaulus : Perar mauustitiȩ :¬
ad extra & a sinistra : Vide ubi decorẽ ubi fortitu
inignobilitate fortis : Apđ aliosgloriosus p̃dica¬
batur: apđ alios ignobilis contẽpnebatur :
Decorem afferebat cis nqͥbus placebat. forti¬

Expanded text:
odor erat: sed vae miseris qui et bono odore odor erat: sed vae miseris qui et bono odore moriuntur. Non enim ait, Illis bonus odor sumus, illis idem sumus odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem» . Quibus erat odor vitae in vitam, decorem induerat: quibus erat odor mortis in mortem, fortitudinem induerat. Si autem tunc gaudes, quando te laudant homines, et placent illis bona opera tua; cum autem vituperaverint, deficis in bonis operibus, et quasi fructum bonorum te perdidisse arbitraris, quia invenis reprehensores: non stetisti immobilis; non pertines ad «orbem terrarum, qui non commovebitur. Induit Dominus fortitudinem, et praecinctus est.» De ipso decore et fortitudine habet alium locum apostolus Paulus: «Per arma justitiae dextra et sinistra.» Vide ubi decorem, ubi fortituin ignobilitate fortis. Apud alios gloriosus praedicabatur; apud alios ignobilis contemnebatur. Decorem afferebat eis quibus placebat, forti
Abbreviated transcription (Latin):
nauit : decorẽ induit induit dñs fortitudinem.
& p̃cinctus est : Nostis fr̃s quia d ñs nr̃ cũ uenisset
in carne: his qͥbus p̃dicabat cuangłm regni.
aliis placebat : aliis displicebat: Namdiuer¬
sȩ sunt aducersusse linguȩ iudeorũ: Aludi¬
cebant bonus ẽ.: aliidicebant non sed seducigaunr¬
bas : Ali ergo bene loquebantur : alii detra he¬
bant. lacerabant. mordebant. conuiciabant̃ :
Ad eos ergo qͥbus placebat decorẽ induit : Ad
eos quibus displicebat: forticudinẽ induit :
Imitareergo & tudnm̃tuũ. ut possiscẽ. uestis ip¬
sius : Estocũ decore ad eos qͥbus placent bona
oꝑatua : esto fortis aduersus detractores : Audi
paulũ apłmimitantẽ dnm̃ suũ : quo modo & ipse
habuit decorẽ. habuit fortitudinẽ : X p̃ibonꝰ
odor sumꝰ in qͥd i nom̃i loco &inhis qͥsailui fiunc
& in . his qui pereunt : Iuibus enĩ placet bonũ :
saluifiunt : Quid etrahunt bono: perednt : Ille¬
qđ suũ non erat odorẽ habebatbonũ immobonꝰ

Expanded text:
navit, decorem induit; induit Dominus fortitudinem; et praecinctus est.» Nostis, fratres, quia Dominus noster cum venisset in carne, his quibus praedicabat Evangelium regni, aliis placebat, aliis displicebat. Nam divisae sunt adversus se linguae Judaeorum: «Alii dicebant, Quia bonus est; alii dicebant, Non, sed seducit turbas» . Alii ergo bene loquebantur; alii detrahebant, lacerabant, mordebant, conviciabantur. Ad eos ergo quibus placebat, «decorem induit:» ad eos quibus displicebat, «fortitudinem induit.» Imitare ergo et tu Dominum tuum, ut possis esse vestis ipsius: esto cum decore ad eos quibus placent bona opera tua; esto fortis adversus detractores. Audi apostolum Paulum imitantem Dominum suum, quomodo et ipse habuit decorem, habuit fortitudinem. «Christi bonus odor sumus,» inquit, «in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt.» Quibus enim placet bonum, salvi fiunt; qui detrahunt bono, pereunt. Quod suum erat, ille odorem habebat bonum; imo bonus
Abbreviated transcription (Latin):
in excelsis dõ & interra pax hominib: bonȩ
uoluntatis: Qui autẽ uult expoliare uestitũ
quantũ laboret quis numerat : & tam̃ &ista tran¬
sicura sunt : cũ uenerimꝰ adillã requiem ubi ne¬
mocsurit qͥpascatur. nemonudus est qͥuesti¬
atur. Ideo quia &ista transitura sunt oꝑ abona
& sextu sipsidies quando ꝑficiatur oꝑa bona
ualde Habet uesperã : in sabbato non inueni¬
mꝰ eẽ. uesꝑam. quia qines nr̃a non habebit

Expanded text:
in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis» . Qui autem vult spoliare vestitum, quantum laboret, quis numerat? Et tamen et ista transitura sunt, cum venerimus ad illam requiem, ubi nemo esurit qui pascatur, nemo nudus est qui vestiatur. Ideo quia et ista transitura sunt opera bona, et sextus iste dies, quando perficiuntur opera bona valde, habet vesperam. In sabbato autem non invenim
Abbreviated transcription (Latin):
Non eni fatigatus est utrequiescerit : aut modo non
nunc oꝑatur: icit illud enĩ iudȩis qͥ carnalitor
sentiebant dedõ: nec intellige bant eũ qui&oꝑ atur.¬
& semꝑ oꝑatur. & semꝑquietus est : Ergo & nos qͦs
in seuoluit ds̃ cunc figurare : postom̃ iao ꝑabona
bore sunt : Etrequies illa inspeest: nondũ tenet᷑
inre: Et nisi eat̃ in spe: deficeremꝰ in labore: Sed
transcunt oꝑa : luboriosa & bona: Quidenĩtam
bonũ quã porrigere panẽ esurienti : & qđ audie¬
bamꝰ modocũ euangłm legeretur. qͥd tãbonum
quã id qđ admonebat generaliter. om̃is qͥ habee
duascunicis det non habenti. & qui habet ȩscas pis¬
cat esurientẽ : nudũ uestre bonũ opuseser Nũ qu
quieais: Quancũ autẽ laborẽ habet. qđuestis nudũ :
bonũ opus non multũ laborat : Malũ opus : ha¬
bet laborẽ : Quic m̃ uestit nudũ : si habet unde faci¬
at. non laborat: Sinon habet undefaciat gla

Expanded text:
Non enim fatigatus est, ut requiesceret, aut modo non Non enim fatigatus est, ut requiesceret, aut modo non nunc operatur» . Dicit illud enim Judaeis, qui carnaliter sentiebant de Deo, nec intelligebant quia Deuet semper operatur, et semper quietus est. Ergo et nos, quos in se voluit Deus tunc figurare, post omnia opera bona bore sunt; et requies illa in spe est, nondum tenetur in re: et nisi esset in spe, deficeremus in labore; sed transeunt opera laboriosa et bona. Quid enim tam bonum, quam porrigere panem esurienti? et quod audiebamus modo, cum Evangelium legeretur, quid tam bonum, quam id quod admonebat generaliter, «Omnis qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas, pascat esurientem» ? Nudum vestire, bonum opus est: numququietis. Quantum autem laborem habet quod vestis nudum? Bonum opus non multum laborat: malum opus habet laborem. Qui enim vestit nudum, si habet unde faciat, non laborat: si non habet unde faciat, «Gloria
Abbreviated transcription (Latin):
sailmihuꝰticulũ cũ ꝓnuntiaretur audiu
mꝰ &quid sibi uelit descripturadĩ hoc est
ex libro genesis non est difficile cognoscere:
Inticulo enĩ tãquã ad monemur inlimine : quid
intus quȩramꝰ: Inscriptus ergo est ita : Lauscantici
ipsius dauud. indiẽ ante sabbatũ. quando fundata ẽ.
terra : Recordantes ergo ꝑom̃s dies qͥd fecerit ds̃.
quando creiuit & ordinauit uniuersa: a primodie
usq ad sextũ diem: Septimũ enĩ scĩficauit. quia
in illo requicuit postom̃ia oꝑa quȩ fecerat bona
ualde : inuenimꝰ cũ sex todie fecisse. quidies hio
cõmemoratur. q dicit anto sabbatũ om̃ia anima¬
lia deterra. Deinde ipsodie ficit hominẽ : adimagi¬
nẽ a similitudi nẽ suam: Nonautẽ sinecausa illidies
sic sunc ordinate: nisiquia & scła siccir sura erant.
ante quã requies camꝰ indõ : Tuncautẽ reqͥescimus:
si facimꝰ oꝑabona : Ad hoc exẽplũ scriptũ est dedõ :¬
requieuit septimodie cũ fecisset om̃ia oꝑa bona ualde:

Expanded text:
salmi hujus titulum, cum pronuntiaretur, audivimus; et quid sibi velit, de Scriptura Dei, hoc est ex libro Genesis, non est difficile cognoscere: in titulo enim tanquam admonemur in limine quid intus quaeramus. Inscriptus ergo est ita: «Laus cantici ipsi» «David, in diem ante sabbatum, quando fundata est terra.» Recordantes ergo per omnes dies quid fecerit Deus, quando creavit et ordinavit universa a primo die usque ad sextum diem septimum enim sanctificavit, quia in illo requievit post omnia opera, quae fecit bona valde, et invenimus eum sexto die fecisse qui dies hic commemoratur, quia dicit, «ante sabbatum» omnia animalia in terra: deinde ipso die fecit hominem ad imaginem et similitudinem suam. Non autem sine causa illi dies sic sunt ordinati, nisi quia et saecula sic cursura erant, antequam requiescamus in Deo. Tunc autem requiescimus, si facimus opera bona. Ad hoc exemplum scriptum est de Deo, «Requievit Deus septimo die,» cum fecisset omnia opera bona valde .