comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deret. quando in hominis faciem sufflauit.
eiq illomodo animam fecit. Quod et si ita eẽt.
nec sic de ipso de subiacenti re aliqua flabili
posset eẽ. quod flauit. S absit ut uegemus
onmpotentem de nichilo flatum uite facere
potiusse. quo fieret homo in animã uiuam
atq in eas contrudamur angustias. ut uel ĩa
fuisse aliquid quod ipse non eẽt. uñ flatum fa¬
ceret opinemur. uł quod mutabile factum ui¬
deimus. de se ipso fecisse credamus. Quod enim
de ipso est necesse est ut eiusdem nature sit cuiꝰ
ipse est. ac ꝑ boc etiam unmutabile sit. Aĩa
uero. quod omnes fatentur: mutabilis est.
Non est ergo de ipso: quia non ẽ imnmutabilis
sicut ipse. Si autẽ demulla re facta alia est: de
nchilo facta est proculdubio s ab ipso. Quod
uero eam non spm̃ s corpus ẽẽ. contendit. quid
aliud uult efficere quam nos non exanima
hec tria corꝑora ẽẽ. asserit. profecto extrib

Expanded text:
deret, quando in hominis faciem sufflauit deret, quando in hominis faciem sufflauit eique illo modo animam fecit. quod et si ita esset, nec sic dc ipso, sed de subiacenti re aliqua flabili posset esse quod flauit. sed absit, ut negemus omnipotentem dc nihilo flatum uitae facere potuisse, quo fieret homo in animam uiuam. atque in eas contrudamur angustias, ut uel iam fuisse aliquid, quod ipse non esset, unde flatum faceret, opinemur uel quod mutabile factum uidemus dc se ipso eum fecisse credamus. quod enim de ipso est, necesse est ut eiusdem naturae sit, cuius ipse est, ac per hoc etiam inmutabile sit; anima uero, quod omnes fatentur, mutabilis est: non ergo de ipso, quia non est inmutabilis sicut ipse. si autem de nulla alia re facta est, de nihilo facta est procul dubio, sed ab ipso. Quod uero \'eam non spiritum, sed corpus esse\' contendit, quid aliud uult efficere quam nos non ex animahaec tria corpora esse\' asserit, profecto ex tribus
Abbreviated transcription (Latin):
nichilo. neq exaliqua re que non est quod ds̃
est. s de se ipso eam fecisse credatur. Nescit eo
se reuolui quod declinasse se putat. ut scilicet
nichil aliud anima quam dei natura sit. Ac
sic consequent̃ et de dei natura fiat aliquid
ab eodem deo cui faciendo materia de qua fa¬
cit sit ipse qui facit. Ac per hoc et dei sit nat᷑a
mutabilis: et mutata indeterius eiusdem ip¬
sius dei abeodem ipso dõ natura dampnetur.
Quod pro tua fideli intelligentia quam non
sit opmandum et quam sit acorde caholico
secludendũ. longeq fugiendum: uides. Ita
quippe anima uel de flatu facta. uel dei flatꝰ
factiis est. ipsa ut non de ipso sit. s abipso de
nchilo creata sit. Heq enim sicut homo quan¬
do sufflat non potest de nichilo flatum facere.
s quem de isto aere ducit. hunc reddit. Ita dõ
putandum est auras aliquas circumfusas
iam fuisse. quarum exiguam quandam par¬
ticulam spirando traheret. et respirando refũ¬

Expanded text:
nihilo, neque ex aliqua re, quae non est quod dens nihilo, neque ex aliqua re, quae non est quod dens est. sed \'de se ipso eam fecisse\' credatur, nescit eo se reuolui, quod declinasse se putat, ut scilicet nihil aliud anima quam dei natura sit ac sic consequenter et de dei natura fiat aliquid ab eodem deo, cui faciendo materia, de qua facit, sit ipse qui facit, ac per hoc et dei sit natura mutabilis et mutata in deterius eiusdem ipsius dei ab eodem ipso deo natura damnetur. quod pro tua fideli intellegentia quam non sit opinandum et quam sit a corde casecludendum, longeque fugiendum, vides. Ita quippe anima vel de flatu facta, vel Dei flatus factus est ipsa, ut non de ipso sit, sed ab ipso de nihilo creata sit. Neque enim sicut homo quando sufflat, non potest de nihilo flatum facere, sed quem de isto aere ducit, hunc reddit; ita Deo putandum est auras aliquas circumfusas jam fuisse, quarum exiguam quamdam particulam spirando traheret, et respirando refun
Abbreviated transcription (Latin):
gui. sicut tua indicant scͥꝑta displicuit.
S hoc uel facile corrigitur. uel sine decrim̃to
fidei a leuib mentib amatur: toleratur agͣ¬
uib habemus enim iam quosdam spumeos
in sermone: s infide sanos. Non itaq desperan¬
dum est etiam hoc in isto quamius sit tole¬
rabile si permanserit. posse tam̃ expurgari
et temperari atq ad integrum et solidum. uel
ꝑduci uel reuocari modum. Presertim quia
iuuenis ẽẽ. ꝑhibetur. SUt quod minus ht̃
ꝑitia: suppleat diligentia. et quod cruditas
loquacitatis eructa. etatis maturitas dequoquat.
Illud molestum est. et periculosum. uel perni¬
oso poculo bibatur pestifera potio. Ut enim
iam incipiam demõtͣare que precipue sint
nec dei ẽẽ. partem sine raturam: quod omni¬
no uerum est. S cum eam non uult ex nichi¬
lo factam fateri. et aliam nullam creaturã
unde sit facta commemorat. atq ita illi aue
torem dm̃ ut neq exnullis extantib id est ex

Expanded text:
graui, sicut tua indicant scripta, displicuit. graui, sicut tua indicant scripta, displicuit. sed hoc uel facile corrigitur uel sine detrimento fidei a lenibus mentibus amatur, toleratur a granibus; habemus enim iam quosdam spumeos in sermone, sed in fide sanos. non itaque desperandum est etiam hoc in isto, quamuis sit tolerabile, si permanserit posse tamen expurgari et temperari atque ad integrum et solidum uel perduci uel reuocari modum. praesertim quia iuuenis esse perhibetur, ut quod minus habet peritia suppleat diligentia et quod cruditas loquacitatis eructat. aetatis maturitas deeoquat. illud molestum est et periculosum uel pernioso poculo bibatur pestifera potio. Vt enim iam incipiam demonstrare, quae praecipue sint nec dei esse partem sine naturam\', quod omnino uerum est. sed cum eam non uult ex nihilo factam fateri et aliam nullam creaturam unde sit facta commemorat atque ita illi dat auctorem deum, ut neque ex nullis exstantibus, id est ex
Abbreviated transcription (Latin):
ad me ꝑuenire posse quod scripsit: dum in
eis reb errare non uult inquib se potius erra¬
re non putat. Et idõ debeo etiam eius hab̃e
gratam beniuolentiam. cuius me necesse ẽ.
improbare sententiam. Ac ꝑ hoc ineis que ñ
recte sapit. ad huc leniter corrigendus inichi
uidetus : non asꝑe de testandus. P̃sertim quia
sicut audio nuꝑ catholicus factus ẽ. quod ei
gratulandum est. Caruit enim donatis tar̃.
uel potius rogastitarum diuisione et errore
quo antea tenebatur. si tam̃ catholicam ue¬
ritatem sicut oportet intelligat: ut uere de
illius conuersione gaudeamus. habet enim
eloquium quo possit explicare que sentit. uñ
cum illo agendum ẽ. eiq optandum. ut rec¬
ta sentiat: ne faciat eẽ. delectabilia que sunt
in utilia. et que diserta dixerit uera dixisse
uideatur: quamuis et in ipso eloquio habe¬
at multa emendanda et a nimia exundan¬
tia repͥmenda. Quod ex illo tͥ quoq ut iuro

Expanded text:
ad me peruenire posse quod scripsit, dum in ad me peruenire posse quod scripsit, dum in eis rebus errare me non uult, in quibus se potius errare non putat. et ideo debeo etiam eius habere gratam beniuolentiam, cuius me necesse est inprobare sententiam. ac per hoc in eis quae non recte sapit adhuc leniter corrigendus mihi uidetur, non aspere detestandus, praesertim quia, sicut audio, nuper catholicus factus est, quod ei gratulandum est. caruit enim Donatistarum uel potius Rogatistarum diuisione et errore, quo antea tenebatur, si tamen catholicam ueritatem sicut oportet intellegat, ut uere de illius conuersione gaudeamus. I Habet enim eloquium, quo possit explicare quae sentit. unde cum illo agendum est eique optandum, ut recta sentiat. ne faciat esse delectabilia, quae sunt inutilia et quae diserta dixerit uera dixisse uideatur; quamuis et in ipso eloquio habeat multa emendanda et a nimia exundantia reprimenda, quod in illo tibi quoque ut uiro
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Quantum autem hoc absit ab anino me¬
o uide: ut ne abillo quidem me passum in¬
uiriam conquerar. Cum enim ille aliter que¬
dam quam ego saꝑet. numquam debuit re¬
ticere: Unde michi gratum ẽẽ. debuit: quod
ita non tacuit ut id etiam legere possim. De¬
beret quidem id tu totum scribere potius ad
me: quam ad alterum de me. S quod michi
esset ignotus: non ẽ. ausus se michi ing̾ere in
meoꝵ refuctatione dictorum. Nec consulendũ
me putauit: ubi sibi uidetur iinime dubitan¬
dum. s plane cognitam et certam denere sen¬
tentiam. Obtemꝑauit autem amico suo: a qͦ
se ut seriberet dicit. ẽẽ compulsum. Et si quid
uit̃ disputandum quod in meam contumeliã
redundaret expressit. non eum conuiciantis
uoluntate crediderim s diuersa sentientis
necessitate fecisseUbi enim michi aminus
erga me hominis ignotus et in certus. meliꝰ
abbitror meliora sentire. quam in explorata
culpare. fortassis enim amore mei fecit. sciens

Expanded text:
cit. Quantum autem hoc absit ab anicit. Quantum autem hoc absit ab anio, uide, ut ne ab illo quidem me passum iniuriam conquerar. cum enim aliter quaedam quam ego saperet, numquidnam debuit reticere ? unde mihi gratum esse debet, quod ita non tacuit, ut id etiam legere possimus. debuisse quis dixerit eum scribere potius ad me quam ad alterum de me; sed quod mihi esset ignotus, non est ausus se mihi ingerere in meorum refutatione dictorum. nec consulendum me putauit, ubi sibi uidetur minime dubitandam, sed plane cognitam et certam tenere sententiam. obtemperauit autem amico suo, a quo se, ut scriberet, dicit esse conpulsum. et si quid inter disputandum, quod in meam contumeliam redundaret, expressit, non eum conuiciantis uoluntate crediderim, sed diuersa sentientis necessitate fecisse. ubi enim mihi animus erga me hominis ignotus est et incertus, melius arbitror meliora sentire quam inexplorata culpare. fortassis enim amore mei fecit sciens
Abbreviated transcription (Latin):
INC e RI ⁊a te m tuao
nam bemuolentiam ac mutue di¬
lectionis affectum. probatum qui¬
dem et antea tenebamus. uer̃ nunc probatio¬
rem nobis amira dilecͤtionis demonstrasti ..
michi duos libios euis quidem honunis quẽ
penitus ignorabam. nec tamen iõ contemp¬
nendi uncenti uictoris. sic enum p̃notatum
ibi nomen eius inueni. proxime preterita¬
estate misisti. quamius michi eo quod absens
fussem in autumpni fine sint redditi. Quo¬
modo enim tu Rarissimus meus posses uel
deberes in meam non per ferre noticiam cũ
u manus tuas uenissent cuuis libet hominis
qualescumq littere. lioet ad alium scribentis¬
S
ubi tamen nomen commemoraretur et lege¬
retur ineum. ita ut contradiceretur uerbis
meis que inquibdam opusculis edidissem: ħ
itaq fecisti: quod sincerissimus amicus meus.
paululum. quod adbuc tue sanctitati minꝰ
que̾m uellem cognitus sum quando quidẽ
putasti me sic accepturum quasi tu michi in¬
uiriam feceris notum faciendo quod alius fe¬

Expanded text:
inceritatem tuam nam benevolentiam, ac mutuae dilectionis affectum probatum quidem et antea tenebamus: verum nunc probatiorem nobis amica diligentia demonstrasti, quod mihi duos libros, ejus quidem hominis quem penitus ignorabam, nec tamen ideo contemnendi, Vincentii Victoris sic enim praenotatum ibi nomen ejus inveni, proxime praeterita aestate misisti; quamvis mihi, eo quod absens fuissem, in autumni fine sint redditi. Quomodo enim tu charissimus meus posses vel deberes in meam non perferre notitiam, cum in manus tuas venissent cujuslibet hominis qualescumque litterae, licet ad alium scribentis, ubi tamen nomen commemoraretur et legeretur meum, ita ut contradiceretur verbis meis, quae in quibusdam opusculis edidissem? Hoc itaque fecisti, quod sincerissimus et dilectissimus amicus meus fpaululum, quod adhuc tuae Sanctitati minus quam vellem cognitus sum: quandoquidem putasti me sic accepturum, quasi tu mihi injuriam feceris, notum faciendo quod alius fe
Abbreviated transcription (Latin):
durabiliora sunt. et longius audiuntur qͣm
tubȩ legis. quia uox uet̾is testam̃ti ad tempꝰ
uideis tautum insonuit: somus autem eu̾głi¬
stȩ predicationis in omnes gentes ad fines
orbis t̾rarum exiuit. et usq in finem scłi
non cessabit.¬

Expanded text:
durabiliora sunt, et longius audiuntur quam durabiliora sunt, et longius audiuntur quam tubae legis, quia vox Veteris Testamenti ad tempus Judaeis tantum insonuit. Sonus autem evangelicae praedicationis in omnes gentes ad fines orbis terrarum exivit et usque in finem saeculi non cessabit.
Abbreviated transcription (Latin):
ignor ufus a ueteri testam̃to assũp¬
tus est. ubi tubȩ argenteȩ adño dui¬
ctiles fieri precipuitit᷑. quib multi¬
tudo popłi conuocari debuisset. Ad simili¬
tudinẽ harum tubarum signa ex metai¬
lo eris in ȩccłia facta funt. ad corda fide¬
lium excitanda. et ut ꝑ ea signum dec᷑
quando debeant in unum conuenire. Uasa
ista metallina ora predicantiũ significant.
Piectra ferrea quo int̾ius toͣnduntur ut so¬
num emittant linguę sunt eorundẽ. fumis
autẽ mensura uitȩ ẽ et conu̾sationis modus.
qui in scriptura ꝓponitur. Funis manu teuet᷑.
quando scriptura oꝑe ad impletur. funem rur¬
sum sequitur qui ductu seripturȩ sacrx̧ adbo¬
na eleuatur. funem deorsum trahit qui eadẽ
docente quantum in mał pressus iaceat aguos¬
cit. Iste aptus est popłm dĩ in unum conuo¬
care qui et eleuat᷑ oꝑe exempla bonitatis osten¬
dit : et ueliatus humilitate. infirmitatẽ
suam ueracit agnoseit. Signa uͦ euangłica

Expanded text:
ignorum usus a Veteri Testamento assumptus est, ubi tubae argenteae a Domino ductiles fieri praecipiuntur quibus multitudo populi convocari debuisset. Ad similitudinem harum tubarum signa ex metallo aeris in Ecclesia facta sunt ad corda fidelium excitanda, ut per ea signum detur quando debeant in unum convenire . Vasa ista metallina ora praedicantium significant. Plectra ferrea quo interius tunduntur, ut sonum emittant, linguae sunt eorumdem. Funis autem mensura vitae est, et conversationis modus qui in Scriptura proponitur. Funis manu tenetur, quando Scriptura opere adimpletur. Funem sursum sequitur, qui ductu Scripturae sacrae ad bona elevatur. Funem deorsum trahit qui eadem docente quantum in malis pressus jaceat agnoscit. Iste aptus est populum Dei in unum convocare, qui et elevatus opere exempla bonitatis ostendit, et inclinatus humilitate infirmitatem suam veraciter agnoscit. Signa ergo evangelica
Abbreviated transcription (Latin):
uicia ꝑsequuntur: quia uimirum qui prrus uolen¬
do ea sibi fecit socia. postea sentit etiam nolens stimu¬
losa. Nonnulli ñ antea inerrorem uicioꝵ labuntur.
nisi pruis interioris rationis ꝑdideri nt oculos: sicu¬
ti sanson non antea aballofilis ad erroris ligatus ẽ
machinam nisi postqͣm ei sunt lumina oculorum ex¬
tincta. Quidam uegetante mentis ratione uicioꝵ su¬
ꝑantur rncursus. Sicq demde intentionem houor
oꝑum ꝑaunt: sicut rex babylonis m oeulos seeehuie
pprius filios ipsuis interfect. et sie postea ocullos euis
euulsit. ac ꝑ hoc: post multorim oꝑuum consuetudi¬
nem et interemptionem bonoꝵ perit quorundã
et ratio. xxxii. Quod ex uiciis nicia et ex uirtu¬
tibus uirtutes oriantur mrta ut dum

Expanded text:
vitia persequuntur, quia nimirum qui prius volenvitia persequuntur, quia nimirum qui prius volendo ea sibi fecit socia, postea sentit etiam nolens stimulosa. 7. Nonnulli non antea in errorem vitiorum labuntur, nisi prius interioris rationis perdiderint oculos, sicuti Samson non antea ab Allophylis ad erroris ligatus est machinam, nisi postquam ei sunt lumina oculorum exstincta . 8. Quidam, vegetante mentis ratione, vitiorum superantur incursu, sicque deinde intentionem bonorum operum perdunt. Sicut rex Babylonis in oculis Sedeciae prius filios ipsius interfecit, et sic postea oculos ejus evulsit, ac per hoc post malorum operum consuetudinem et interemptionem bonorum, perit quorumdam et ratio. CAPUT XXXIII. Quod ex vitiis vitia, et ex virtutibus virtutes oriuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ecedens homo adeo statim uiciorum traditur
potestati: ut dum patitur infesta uicia. reu̾-¬
tendo unde cecidit resipiscat. Et si sancti toto
adnisu contendunt suꝑare uicia nec extingunt. quid
agunt hi qui non solum non odiunt uicia. s toto ea
amore sectantur : satis delicate se palpat: qui uult
sine uicia labore suꝑare. dum peccati legem quam
sibi deseruiendo uiciis fecit. sine uolentia doloris
resecare non possit. ꝑfecte renunciat uicio: qui occa¬
sionem euitat in ꝑpetrando peccato. Ilam si uelis
tantundẽ non peccare. s data occasione peccaueris.
tu tibi et reus et iudexes. qui et cominissa dampnas.
et dampnata cõmittis. Se autem iudice reusẽ: qͥ
ꝑfecte nitantur: suos u se faciunt relabi auctores.
Flam si unum uicium districte uitet᷑ et alia negli¬
gantur: in anis labor ẽ. Non enim potes in unius
obseruatione iurtutis fortit ꝑdurare: cui alia uiela
dominantur incorde. Nonnunqͣn hominem sua

Expanded text:
ecedens homo a Deo statim vitiorum traditur potestati, ut dum patitur infesta vitia, revertendo, unde ceciderat resipiscat. 2. Et si sancti toto nisu contendunt superare vitia, nec exstinguunt, quid agunt hi qui non solum non odiunt vitia, sed toto ea amore sectantur? 3. Satis delicate se palpat qui vult sine labore vitia superare, dum peccati legem, quam sibi deserviendo vitiis fecit, sine violentia doloris resecare non possit. 4. Perfecte renuntiat vitio, qui occasionem evitat in perpetrando peccato. Nam si velis tantumdem non peccare, et data occasione peccaveris, tu tibi et reus, et judex es, quia et commissa damnas, et damnata committis. Se autem judice reus est, qm vitia dum non perfecte vitantur, suos in se faciunt relabi auctores. Nam si unum vitium districte vitetur, et alia negligantur, inanis labor est. Non enim potest in unius observatione virtutis fortiter perdurare, cujus alia vitia dominantur in corde. 6. Nonnunquam hominem sua
Abbreviated transcription (Latin):
et constat his duab partib totum corpꝰ xp̃i.
quod ẽ uniuersa ȩccłia. Laicus int̃pretatur
popłaris. Grece enim laos: latine dicit᷑ popła¬
ris. Unde et basileos rex dictus putatur. quasi
cus dicitur a greco cleros. quod latine int̃pre¬
tatũ sortem sonat. siue quod ipse sit sorte elect᷑
a dõ. et ad seruicium dĩ. siue quod ipse deus
sors illius sit. et quod porcionẽ aliam in t̾ra
hab̾e non debeat clericus. nisi dum et ea quȩ
ad partem dei spectant. cui statutum ẽ decimiᷤᷤ
et oblationib quȩ deo offeruntur sustentari.
Laicis gͦ. xp̃ianis fidelib treua possidere conce¬
ditur. clericis uero sp̃ualia tantum cõmittun¬
tur. quẽ ad modũ olim in illo popło pͥore. cet̾ẽ
trib quȩ tẏpum laicorum p̃ferebant. porcio¬
nes in hereditate acceperunt. sola trib leui
quȩ clericos figurabat decimis et oblationib
et sacͥficiorum uictimis pascebatur. Du

Expanded text:
Sed constat his duabus partibus totum corpus Christi Sed constat his duabus partibus totum corpus Christi quod est universa Ecclesia. Laicus interpretatur popularis; Graece enim λαός Latine dicitur populus. Unde et βασιλεύς basileus rex dictus putatur; quasi cus dicitur a κλῆρος Graece, quod Latine interpretatum sortem sonat, sive quod ipse sorte sit electus a Deo ad servitium Dei, sive quod ipse Deus sors illius sit; et quod portionem aliam in terra habere non debeat; clericus nisi Deum et ea quae ad partem Dei spectant, cui statutum est decimis et oblationibus quae Deo offeruntur sustentari. Laicis ergo Christianis fidelibus terrena possidere conceditur, Clericis vero spiritualia tantum committuntur, quemadmodum olim in illo populo priore caeterae tribus quae typum laicorum praeferebant; portiones in haereditate acceperunt. Sola tribus Levi quae ecclesiasticos figurabat, decimis et oblationibus et sacrificiorum victimis pascebatur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
niuersitas autẽ hec duos ordines com¬
plectitur. laicos et clericos: quasi duo
latera corꝑis imnus. Quasi enim ad sim¬
stram sunt laici: qui uitȩ presentis necessitati
inseruiunt. Non ita dico ad sinistram. quẽad¬
modum illi ad sinistram statuentur quib dice¬
tur : ite maledicti in ignem ȩt̃num. Absit ame:
ut bonos laicos ibi statuere presumã. Nam qui
boni erunt siue laici siue clerici. ibi ñ erunt:
et qui mali erunt. siue laici siue cleriei ibi
erunt. Non gͦ ad illam sinistram laicos xp̃ĩanos
qui ueri xp̃iani sunt constituo: s ad illam
sinistram de qua dicitur. in dextera eiꝰ longe¬
uitas uitȩ. in sinistra autẽ eius diuitiȩ et gła.
Quod enim ad sinistram in corꝑe ẽ: de corꝑe
ẽ et bouũ ẽ. quanuis optimũ non sit. Laici
gͦ xp̃iani qui t̃rena et t̃renȩ uitȩ necessaria
tractant. pars corꝑis xp̃i sinistra sunt: cle¬
rici uͦ qm̃ ea quȩ ad spũalem uitam ꝑtinent
dispensant. quasi dextra pars sint corꝑis xp̃i

Expanded text:
niversitas autem haec duos ordines complectitur, laicos et clericos, quasi duo latera corporis unius. Quasi enim ad sinistram sunt laici qui vitae praesentis necessitati inserviunt. Non ita dico ad sinistram quemadmodum illi ad sinistram statuentur, quibus dicetur: Ite, maledicti, in ignem aeternum . Absit a me ut bonos laicos ibi statuere praesumam! Nam qui boni erunt sive laici sive clerici ibi non erunt; et qui mali erunt sive laici sive clerici ibi erunt. Non ergo ad illam sinistram laicos Christianos, qui veri Christiani sunt, constituo; sed ad illam sinistram de qua dicitur: In dextera ejus longaevitas vitae; in sinistra autem ejus divitiae et gloria . Quod enim ad sinistram in corpore est de corpore est et bonum est quamvis optimum non sit. Laici ergo Christiani qui terrena et terrenae vitae necessaria tractant, pars corporis Christi sinistra sunt. Clerici vero quoniam ea quae ad spiritualem vitam pertinent dispensant, quasi dextera pars sunt corporis Christi.
Abbreviated transcription (Latin):
olent quidam querere quanto temꝑe
debeant uuctionẽ crismatis obseruare
in capite. ut scł capita non lauent qͥ
accipiunt manus impositionem absq temꝑe
baptisterii. Quib respondĩ potest conueni¬
ens ẽẽ. ut tanto temꝑe aduentꝰ sp̃e scĩ apud
unumquẽq qui eum accipit celebretur. qͣn
quia septem ft̃ dona sp̃c scĩ. et in septẽ comiti¬
b ad hospitẽ suum sp̃c sc̃s uenit. Et dignũ
ẽ ut habeat unusquisq diem suum. et unicu¬
iq in die suo conuiuiũ preparet᷑. Alum diẽ
habet sapientia. Alium intellectus. aliũ con¬
silium. alium fortitudo. alium scientia. aliũ
pietas. alium timor. Talia conuiuia xp̃c apd̃
suos hospites exercet. talia et sp̃c sanctus.

Expanded text:
olent quidam quaerere quando tempore debeant unctionem chrismatis observare in capite ut scilicet capita non lavent qui accipiunt manus impositionem, absque tempore baptisterii. Quibus responderi potest conveniens esse, ut tanto tempore adventus Spiritus sancti apud unumquemque qui eum accepit celebretur, quanquia septem sunt dona Spiritus sancti; et in septem comitibus ad hospitem suum Spiritus sanctus venit. Et dignum est ut habeat unusquisque diem suum et unicuique in die suo convivium praeparetur. Alium diem habet sapientia, alium intellectus, alium consilium, alium fortitudo, alium scientia, alium pietas, alium timor. Talia convivia Christus apud hospites suos exercet: talia et Spiritus sanctus.
Abbreviated transcription (Latin):
sus a p̃e. sponsa ecclesia. ab sponso cognosci¬
mus sponsã. Dic̾at nobis ipse sponsũs: qmͣ
habet sponsam. Dicat ne fortassis erremus:
et inuitati ad nuptias. scã uota turbemus.
dicat. oftendat primo seipsum sponsum:¬

Expanded text:
sus Christus, sponsa Ecclesia. Ab sponso cognoscisus Christus, sponsa Ecclesia. Ab sponso cognoscimus sponsam. Dicat nobis ipse sponsus, quam habet sponsam: dicat, ne fortassis erremus, et invitati ad nuptias sancta vota turbemus: dicat, ostendat primo se ipsum sponsum
Abbreviated transcription (Latin):
fitentur de filio quod nos. quod equalis sit
est de his disputare qui negant equalem
si enm negant ȩqualem: negant filium. Si
ꝙ nos unigenitum filium. equalem patri. eius¬
dem substantię. eterno coeternum: et tam̃ do¬
natiste sunt. Dicamus eis. Uerbis confitemi¬
ni: factis negatis. Aliquis enĩ negat factis.
non omnis qui negat. uerbo negat. Plane
sunt homines qui factis negant. Int̾rogemꝰ
apłm. Oinnia inquit munda mundis. In mun¬
dis autem et infidelib nichil ẽ. mundum:
s pollute sunt eoꝵ mens et conscientia. Con¬
fitentur enim dm̃ se nosse: factis autẽ ne¬
gant. Quid ẽ. negare factis : Suꝑbire. et schi¬
smata facere: ñ in dõ sed in homine gloriari. Ita
factis negatur xp̃c. Unitatem quippe amat ꝓ:
postremo ecce quomodo et ipsi xp̃m negart.
Vt aꝑtius loquamur: nos eum dicimus xpm̃.
de quo ait ioħs baptista. Qui habet sponsã.
sponsusͤ  Bonum conuigium. sc̃ẽ nuptiȩ: spoti¬

Expanded text:
fitentur de Filio quod nos, quod aequalis sit fitentur de Filio quod nos, quod aequalis sit est disputare de his qui negant aequalem? Si enim negant aequalem, negant Filium. Si quod nos, unigenitum Filium aequalem Patri, ejusdem substantiae, aeterno coaeternum; et tamen Donatistae sunt. Dicamus eis: Verbis confitemini, factis negatis. Aliquis enim negat factis. Non omnis qui negat, verbo negat. Plane sunt homines qui factis negant. Interrogemus Apostolum: Omnia inquit, munda mundis; immundis autem et infidelibus nihil est mundum, sed pollutae sunt eorum et mens et conscientia. Confitentur enim Deum se nosse, factis autem negant . Quid est, negare factis? Superbire, et schismata facere; non in Deo, sed in homine gloriari. Ita factis negatur Christus: unitatem quippe amat Christus. Postremo ecce quomodo et ipsi Christum negant, ut apertius loquamur. Nos eum dicimus Christum, de quo ait Joannes Baptista: Qui habet sponsam, sponsus est . Bonum conjugium, sanctae nuptiae. Spon
Abbreviated transcription (Latin):
confitetur xpm incarne uenisse : Sic et euno
mianus par eius. socius eius. non multum di¬
uersus. Et enim dñr arriani confessi fuisse qr
uel similis ẽ. patri filius. et si ñ equalis dixer̃.
fecto qui negat equalem. negat xp̃m qui ne¬
gat similem: negat xpm̃ qui ergo negat equa¬
lem et similem: negat in carne ucarne uenisse¬
xp̃m. Quero enim. Uenit incarne xp̃e: Respon¬
det. Wenit. Et putamus quia confitetur. Inter¬
rogo. Quis ap̃c uenit incarne. equalis patri. an
in ȩqualis: Respondet. inequalis. Inequalem
gͦ patri Nlicis uenisse incarne. negas xp̃m uenis
num audi. Ipse ẽ. filius qui ẽ. et pat̃. Hoc dicit
Hinc pungit. hinc uenena diffundit. Ipse ẽ.
inquit pat̾. Quando uult filius ẽ. quando
uult pat̃ ẽ. non ẽ. ipse xp̃e. Et tu erras si hẽ
serui confiteris: formam dei negas. Et xp̃c in
forma dei equalis ẽ. patͥ. informa serui consors
Donatista quid: Donatiste plurimi hoc con¬

Expanded text:
confitetur Christum in carne venisse? confitetur Christum in carne venisse? mianus par ejus, socius ejus, non multum diversus. Etenim dicuntur Ariani confessi fuisse quia vel similis est Patri Filius; et si non aequalis dixerunt, fecto qui negat aequalem, negat Christum; qui negat similem, negat Christum. Qui ergo negat aequalem et similem, negat in carne venisse Christum. Quaero enim: Venit in carne Christus? Respondet: Venit. Et putamus quia confitetur. Interrogo: Quis Christus venit in carne? aequalis Patri, an inaequalis? Respondet: Inaequalis. Inaequalem ergo Patri dicis venisse in carne: negas Christum innum audi. Ipse est Filius, qui est et Pater. Hoc dicit, hinc pungit, hinc venena diffundit. Ipse est, inquit, Pater. Quando vult, Filius est: quando vult, Pater est. Non est ipse Christus. Et tu erras, si hunc servi confiteris, formam Dei negas. Et Christus in forma Dei aequalis est Patri, in forma servi consors sse. 9. Donatista. Donatista quid? Donatistae plurimi hoc con
Abbreviated transcription (Latin):
apłi uerba sunt: pp̃ rudes cominemoratione¬
mea putentur. Illum filiũ querimus qui cũ
informa dei eẽt. sicut dicit apłs: non rapmam
arbitratus ẽ. eẽ. equalis dõ. Non rapina: quia
natura. Natura erat: rapina ñ erat. Non ra¬
pinam arbitratus est ẽẽ. equalis dõ. Non erat
ei rapina: natura erat. Sic erat ex eternitate.
sic erat coeternus gignenti. sic erat equalis pa¬
tri. sic erat. Semet ipsum exmnanint. Ut con¬
fiteamur iħ m xp̃m in carne uenisse: semetip¬
sum exinaniuit. Quomodo: amittendo quod
erat. an assumendo quod non erat: Sequat᷑
apłs. audiamus semetipsum ermamuit: for¬
mam serui accipiens. sic se exinantuit formã
serui accipiens. Non formã dei amittens: for¬
ma serui accessit: non forma dei discessit. hoc
est confiteri xpm incarne uenisse. Arrianus
autem qui non confitetur equalem: non con¬
fitetur xp̃m. si non confitetur filium. non cõ¬
fitetur xpm. Qui non confitetur xp̃m. quomͦ

Expanded text:
Apostoli verba sunt, propter rudes commemorApostoli verba sunt, propter rudes commemorFilium quaerimus, qui cum in forma Dei esset, sicut dicit Apostolus, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Non rapina, quia natura. Natura erat, rapina non erat. Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Non erat ei rapina, natura erat: sic erat ex aeternitate, sic erat coaeternus gignenti, sic erat aequalis Patri, sic erat. Semetipsum exinanivit: ut confiteamur Jesum Christum in carne venisse. Semetipsum exinanivit. Quomodo? Amittendo quod erat, an assumendo quod non erat? Sequatur Apostolus; audiamus: Semetipsum exinanivit, formam servi accipiens . Sic se exinanivit, formam servi accipiens, non formam Dei amittens. Forma servi accessit, non forma Dei discessit. Hoc est confiteri Christum in carne venisse. Arianus autem qui non confitetur aequalem, non confitetur Filium. Si non confitetur Filium, non confitetur Christum. Qui non confitetur Christum, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
lium dĩ confitetur in carne uenisse: x pm̃ con
xpm̃: nescit xpm̃. Aliũ pro alio dic̃: ñ ipsum
dixit. Quidẽ enim filius dei: Quomodo que¬
rebamus quid ẽ. xp̃e. et audiebamus quod sit fi¬
lius dei: queramus quid ẽ. filius dei. Eoce filius
dei. Inpͥncipio erat u̾bum. et uerbũ erat apud
dm̃. ⁊ ds̃ erat uerbum. Hoc erat inprincipio
apud dm̃. In pͥncipio erat uerbũ. Quid dicis
arriane : In pͥncipio sic̃ dicit genesis: fecit
ds̃ celum et t̾ram. Tu autem dicis. in pͥncipio
fecit ds̃ uerbum. factum enim dicis uerhum.
creaturam dicis uerbum. Tu gͦ dicis inpͥnci¬
pio fecit ds̃ uerbum: s euuangelista dicit. in
principio erat uerbum. Et ido̾ inpͥncipio fe¬
cit ds̃ celum et terram: quia erat uerbum.
Omnia ꝑ ipsum facta sunt. factum dicis. Sifac¬
natura ñ gratia. filium unicum unigeuitũ.
non adoptatum: Talem filium querimus. tam
uerum filium querimus. qui ẽ informa dei eẽt

Expanded text:
lium Dei confitetur in clium Dei confitetur in cChristum: alium pro alio dicit, non ipsum dicit. Quid est enim Filius Dei? Quomodo quaerebamus, quid est Christus; et audiebamus, quod sit Filius Dei: quaeramus, quid est Filius Dei. Ecce Filius Dei: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum. In principio erat Verbum. Quid dicis, Ariane? In principio, sicut dicit Genesis, fecit Deus coelum et terram ; tu autem dicis, In principio fecit Deus Verbum. Factum enim dicis Verbum, creaturam dicis Verbum. Tu ergo dicis, In principio fecit Deus Verbum: sed Evangelista dicit, In principio erat Verbum. Et ideo in principio fecit Deus coelum et terram, quia erat Verbum. Omnia per ipsum facta sunt . Factum dicis. Si facnatura, non gratia; Filium unicum, unigenitum, non adoptatum. Talem Filium quaerimus, tam verum Filium quaerimus, qui cum in forma Dei esset,
Abbreviated transcription (Latin):
carne uen̾isse. Quomodo confiteri potest in
dicerent homines filium hominis: responde¬
runt discipłi opiniones alienas et dirert̃.
Aui ioħm baptistam. alii heliam. alii iere¬
miam. aut unum ex propħis. Qui hec con¬
fitebantur ł confitentur: iħ i & pm̃ plusꝗ
pondit petrus: unus pro omnib. quia u¬
plenam. Iungere enim debes utrumq quod
de se axp̃s: et quod de xp̃o petrus. Quid de
se ap̃e : quem me dict̃ homines eẽ. filium
hominis: Quid de xp̃o petrus: Tu es xp̃c
filius dei unii. Utrũq coniunge: et uenit
xep̃e in carne. Hoc de sex p̃t quod mimis
ẽ: hoc dexp̃o. petrus quod maus ẽ. Res¬
pondit de ueritate humilitas: et de humili¬
tate ueritas. hoc ẽ. de ueritate dei humili¬
tas: et de humilitate hominis ueritas. Quẽ
me dicunt homines ẽẽ. filium homitis
Dico ego quod factus sum p̃p̃ uos: dic tu petre
dei incarne uenisse. Dicat nunc arrianꝰ.¬
utrum confiteatur xpm̃ incarne uenisse. Si fi¬

Expanded text:
carne venisse. Quomodo confiteri potest, incarne venisse. Quomodo confiteri potest, indicerent homines Filium hominis; responderunt discipuli opiniones alienas, et dixerunt: Alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex Prophetis. Qui haec confitebantupondit Petrus, unus pro omnibus, quia uplenam. Jungere enim debes utrumque, quod de se Christus, et quod de Christo Petrus. Quid de se Christus? Quem me dicunt homines esse Filium hominis? Quid de Christo Petrus? Tu es Christus Filius Dei vivi. Utrumque conjunge, et venit Christus in carne. Hoc de se Christus quod minus est, hoc de Christo Petrus quod majus est. Respondit de veritate humilitas, et de humilitate veritas: hoc est de veritate Dei humilitas, et de humilitate hominis veritas. Quem me dicunt homines esse, inquit, Filium hominis? Dico ego quod factus sum propter vos: dictu, Petre,Dei in carne venisse. Dicat nunc Ariutrum confiteatur Christum in carne venisse. Si Fi
Abbreviated transcription (Latin):
et est ista ignorantia tutior. Certe quod noui¬
mus donatista confitetur xp̃m incarne uenis¬
se: et tamen absit ut sit iste error exdõ. St
de recentiorib hereticis loquar: pelagianista
confitetar. xp̃m in carne uenisse. tam omni¬
no non ẽ. hic error ex dõ. ꝑ ioinde carisimi
diligent᷑ consideremus. qm̃ non dubitamus ue¬
ram ẽẽ sententiam. Omnis spiritus qui con
in carne uenisse. Nam si eis istam confessionẽ
ꝯcesserunus: ex dõ illos eẽ. fatebimur. Quomͦ
uos ab eorum errorib uel ꝓhibemus. ł t̃remus.
uel aduersus eos scuto ueritatis defendemus
adiuuet nos dominus quia et ur̃a expecta¬
tio pro nobis oratio est: ut conuincãtur isti
qui non confitentur xpm̃ incarne uenisse.
arriamis audit et p̃dicat partum marie
uirginis. conficetur ergo xpm in carne ue¬
uisse: Non. Quomodo probamus : si adui¬
uet dñs intelligentias ur̃as: facillime. Quidẽ.
quod exigimus : ut confiteatura pm̃ ib̃m in

Expanded text:
et est ista ignorantia tutior. Certe quod noviet est ista ignorantia tutior. Certe quod novimus, Donatista confitetur Christum in carne venisse: et tamen absit ut sit hic error ex Deo. Ut de recentioribus haereticis loquar, Pelagianista confitetur Christum in carne venisse: tamen omnino non est hic error ex Deo. CAPUT Idiligenter consideremus, quoniam non dubitamus veram esse sententiam, Omnis spiritus qui confin carne venisse. Nam si eis istam concesserimus confessionem, ex Deo illos esse fatebimur. Quomodo vos ab eorum erroribus vel prohibemus, vel deterremus, vel adversus eos scuto veritatis defendimus? Adjuvet nos Dominus, quia et vestra exspectatio pro nobis oratio est, ut convincantur isti quia non confitentur Christum in carne venisse.Arianus audit, et praedicat partum virginis Mariae. Confitetur ergo Christum in carne venisse? Non. Quomodo probamus? Si adjuvet Dominus intelligentias vestras, facillime. Quid est quod exigimus? Utrum confiteatur Jesum Christum in
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ caritatis expectatio: mei
debiti exactioẽ. Non dubito
meminisse uos: quid in ad n¬
torio domini de scĩ ioħis lecti¬
one promiserim. Cum ergo
audistis lectorem: credo uos
cogitasse me debere eẽ. debiti redditorem. Mag¬
nam quippe questionem sermone in longum
procedente distulimus: quomodo recte possit
intelligi quod ait in epła sua beatus iohanneᷤ.
non baptista s euuangelista: omnis sp̃c qui
conficetur iħm xp̃m in carne uenisse ex dõ
est. Sidemus enim multas hereses ꝯconfiteri
xpm̃ in carne uenisse: et tamen eas non po¬
ssumus dicere ex dõ eẽ. Negat xp̃m in car¬
ne uenisse manicheus: non ẽ laborandum.
neq uobis diutius suadendum quod iste er¬
ror non sit exdõ. S arrianus confitetur ꝓͣ
in carne uenisse: eunomiamis. sabellianus.
fotimamis. Quid istis conuincendis querimꝰ
testes: Quis tot numerat pestes : S interim¬
ut que sunt notiora tractemus. Multas qui¬
ppe hereses illȩ quas nominaui ignote sunt:

Expanded text:
e Charitatis exspectatio, mei debiti exactio est. Non dubito meminisse vos, quid in adjutorio Domini de sancti Joannis lectione promiserim. Cum ergo audistis Lectorem, credo vos cogitasse me debere esse debiti redditorem. Magnam quippe quaestionem sermone in longum procedente distulimus, quomodo recte possit intelligi quod ait in Epistola sua beatus Joannes, non Baptista, sed Evangelista: Omnis spiritus qui confitetur Jesum Christum in carne venisse, ex Deo est. Videmus enim multas haereses confiteri Christum in carne venisse, et tamen non eas possumus dicere ex Deo esse. Negat Christum in carne venisse Manichaeus. Non est laborandum, neque vobis diutius suadendum, quod iste error non sit ex Deo. Sed Arianus confitetur Christum in carne venisse, Eunomianus, Sabellianus, Photinianus. Quid istis convincendis quaerimus testes? Quis tot numerat pestes? Sed interim quae sunt notiora tractemus. Multis quippe haereses illae, quas nominavi, ignotae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ri saluandos. ñ pelagio dampnandos. Mater
quelibet mulier pietate currens cum paruulo
suo dicit. Baptizetur. ut saluetur. Pelagius ꝯtͣ.
Quid saluetur: Non ẽ quod in eo saluetur. Hi¬
chil habet uitii: nichil extra duce dampnatio¬
nis attrarit. Si equalis ẽ. xpo. quare querit
xp̃m : Ecce dico uobis sponsus filius dei. qui
uenit incarne. saluator ẽ. er maioꝵ ⁊ minorum
saluator est: et grandium et infantium. et ipse
incarne uenisse. Et si discutiamus omnes here¬
ses inuenimus eas negare xp̃m incarne uenisse.
Os heretici. negant xpm incarne uenisse: quid
miramini si pagani negant & pm̃ incarne ue¬
nisse: Quid miramini si uidei si uidei negant
xxpm in carne uenisse: Quid miramini si mani

Expanded text:
ri salvandos, non Pelagio damnandos. Mater ri salvandos, non Pelagio damnandos. Mater quaelibet mulier pietate currens cum parvulo filio dicit, baptizetur ut salvetur. Pelagius contra. Quid salvetur? Non est quod in eo sanetur, nihil habet vitii, nihil ex traduce damnationis attraxit. Si aequalis est Christo, quare quaerit Christum? Ecce dico tibi: Sponsus Filius Dei qui venit in carne, salvator est majorum et minorum, salvator est grandium et infantium, et ipse ionem Christi. Et si discutiamus omnes haereses, invenimus eas negare Christum in carne venisse. Omnes haeretici negant Christum in carne venisse. Quid miramini, si Pagani negant Christum in carne venisse? Quid miramini, si Judaei negant Christum in carne venisse? Quid miramin
Abbreviated transcription (Latin):
dicit pelagianista: Audite quid dicat. Uidet᷑
confiteri xpm in carne uenisse: s discussus in¬
uenitur negare. xp̃c enim incarne uenit. que
similitudo eet̃. carnis peccati: non eẽtcaro pec¬
cati. apłi uerba sunt. Misit ds̃ filium suum in
similitudinẽ carnis peccati: non insimilitudinẽ
carnis. Quasi caro non eẽt caro: s infimilitudi¬
nem carnis peccati. Quia caro erat: s pec̃ci
caro non erat. Iste autem pelagius et ceterã car¬
nem omnis infantis: carni xp̃i conatur equare.
Non ẽ. carissimi non promagno commendaret᷑
in xp̃o similitudo carnis peccati: nisi omnis cȩt̃ã
caro eẽt. caro peccati. Quid ergo prodest quia di¬
cis xp̃m in carne uenisse. et omniũ in fantium
carni eum conaris equare: S tibi hoc dico &
donatistȩ: non ẽ. ipse. Ecce uidõ ecclesiam matr̃ẽ
testimomium reddentem ipsis uberib suis. Accur¬
runt matres cum paruulis filiis: inger̃ saluato¬

Expanded text:
dicit Pelagianista? Audite quid dicit. Videtur dicit Pelagianista? Audite quid dicit. Videtur confiteri Christum in carne venisse, sed discussus invenitur. Christus enim in carne venit: quae similitudo esset carnis peccati, non esset caro peccati. Apostoli verba sunt. Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati. Non in similitudinem carnis, quasi caro non esset caro, sed in similitudinem carnis peccati, quia caro erat, sed peccati caro non erat. Iste autem Pelagius et caeteram carnem omnis infantis Christi carni conatur aequare. Non ita est, charissimi, non pro magno commendaretur in Christo similitudo carnis peccati, nisi omnis caetera caro esset caro peccati. Quid ergo prodest quia dicis Christum in carne venisse, et omnium infantium carni eum conaris aequare? Et tibi hoc dico quod Donatistae, non est ipse. Ecce video Ecclesiam matrem testimonium reddentem ipsis uberibus suis. Accurrunt matres cum parvulis filiis, ingerunt Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
Oportebat xp̃m pati. et resurgere a mortius
tercio die. et p̃dicari in nomine euis penitentiã
et remissionem peccatoꝵ ꝑ om̃s gentes. Ulbi te
abscondis ꝑ omnes gs̃ : incipientib ab ierusalẽ.
Sic ẽ. factum. Legimus promissum: uidemus
impletum. Ecce lux mea. Sbi ẽ. obscuritas
tua: Ergo xp̃c sponsus ẽ. huius ecclesie. que
p̃dicatur in omneᷤ gentes: et pullulat et crescit
usq ad fines t̃rȩ. incipientib ab ierusalem. Hu¬
ius sponsus ẽ. xp̃c. Tu quid dicis: Cuius sponso
ẽ. xp̃c: Partis donati : Non. ẽ. ipse. ñ. ẽ. ipse. hõ
bone non ẽ. ipse: immo homo male t̃ ẽ. ipse.
Ad nuptias uenimus: tabulas legamus. non
litigemus. Ergo si tu dicis xpc̃ ẽ. sponsus par¬
tis donati: ego tabulas lego ⁊ inuenio ẽẽ. xpm̃
sponsum ecclesie diffusȩ toto orbe terraꝵ. Si
s eis quas pro paruo tempore commemoraui.
Iam enim dixi. quis numerat tot pestes: Qdd¬

Expanded text:
Oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis Oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertio die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes. Ubi te abscondis? Per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem . Sic est factum. Legimus promissum, videmus impletum. Ecce lux mea; ubi est obscuritas tua? Ergo Christus sponsus est hujus Ecclesiae, quae praedicatur in omnes gentes, et pullulat et crescit usque ad fines terrae, incipientibus ab Jerusalem: hujus sponsus est Christus. Tu quid dicis? Cujus sponsus est Christus? Partis Donati? Non est ipse, non est ipse. Homo bone, non est ipse: imo homo male, non est ipse. Ad nuptias venimus, tabulas legamus, et non litigemus. Ergo si tu dicis, Christus est sponsus partis Donati; ego tabulas lego, et invenio esse Christum sponsum Ecclesiae diffusae toto orbe terrarum. Si sed eis quas pro parvo tempore commemoravi. Jam enim dixi, Quis numerat tot pestes? Q
Abbreviated transcription (Latin):
ebatis quia oportebat implere omnia que scͥpta
sunt in lege mopsi ⁊ ꝓpħis et psalmis de me: T c̃
euuangłista sequitur et dicit. Tunc aꝑuit ilł
sensum ut intelligerent scripturas. Et dixit eis.
Quia sic oportebat xpm̃ pati: et resurgere a mor¬
tius t̃cio die. Ecce sponsus quem confessus est
petrus. Hoc ẽ. filium dei uiui oportebat ut pate¬
retur. et t̃cio die resurgͥet. Et factum erat. Imple¬
tum uidebant: caput tenebant. corpus quere¬
bant. Quod ẽ. caput: ipse xp̃c passus ẽ. t̃cio die
surrex̃. Caput ẽ. ecclesie corpus quod ẽ. ipsa
ecclesia. Ulidebant ergo discipłi caput: corpus
non udebant. Ergo eos non uidentes corpus:
doceat caput. Dic domine iħu. dic sc̃e sꝑonse.
instrue nos de corpore tuo. de sponsa tua. de
dilecta tua. de columba tua. quam dotasti san¬
guine tuo. Dic oportebat pati xp̃m. et resur¬
gere a mortius tertio die. Eece sponsus. Dic
sponsa. Imple tabulas matrimoniales. Audite
sponsam. Et p̃dicari inquit. hoc enim sequit᷑.

Expanded text:
tebat impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi et Prophetis, et Psalmis de me? Tunc, Evangelista sequitur et dicit, Tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas, et dixit eis: Quia sic oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertio die. Ecce sponsus, quem confessus est Petrus, hoc est Filium Dei vivi, oportebat ut pateretur, et tertio die resurgeret. Et factum erat: impletum videbant, caput tenebant, corpus quaerebant. Quod est caput? Ipse Christus: passus est, tertio die resurrexit: caput est Ecclesiae. Corpus quod est? Ipsa Ecclesia. Videbant ergo discipuli caput, corpus non videbant. Ergo eos corpus non videntes, doceat caput. Dic, Domine Jesu; dic, sancte sponse, instrue nos de corpore tuo, de sponsa tua, de dilecta tua, de columba tua, quam dotasti sanguine tuo, dic: Oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertio die. Ecce sponsus: dic de sponsa, imple tabulas matrimoniales. Audite sponsam: Et praedicari, inquit. Hoc enim sequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
pauit eger medicinam suam. Absit ate domi¬
ne inquit. propitius tibi esto. non fiat hoc. Et
ubi est potestatem habeoanimam
meam et potestatem habeo iterum sumendi
eam: Oblitus es petre. oblitus es. Maiorem cari¬
tatem nemo babet: quam ut animã suam po¬
nat pro amicis suis. oblitus es. Obliuio illa:
de ipsius. Trepidatio horror. et timor mortis
totum de petri: immo de simonis ñ de petri.
Et dominus. Uade retro sathanas. Beatus es
simon bariona. Uade retro sathanas. Beatus
es simon bar iona.S de dei. Nade retro satha¬

Expanded text:
pavit aeger medicinam suam. Absit a te, Domipavit aeger medicinam suam. Absit a te, Domine, inquit: propitius tibi esto, non fiat hoc. Et ubi est, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam ? Oblitus es, Petre? Oblitus es, Majorem charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis ? Oblitus es. Oblivio illa de ipsius; trepidatio, horror et timor mortis, totum de Petri: imo de Simonis, non de Petri. Et Dominus: Vade retro, satanas. Beatus es, Simon Bar-Jona: Vade retro, satanas. Beatus es, Simon Bar-Jona
Abbreviated transcription (Latin):
separant᷑ iste due confessiones: Laudat᷑ amor.
damnatur timor. Non enim amore dicebant hi
demones. tues filius dei: timore hoc dicebant non
amore. Deniq illi in confessione dixerunt. quid
nobis et tibi : Petrus autem. tec̃ ero usq ad mor
dicere ex amore tues xp̃c filius dei uiui. unde illi
itane de suo : Absit. Bene quod ipsum euuan¬
głii capitulum utrumq demonstrat: quid petrꝰ
de dei. quiꝰ de suo. utrumq ibi habes lege. non ẽ.
quod a me expectes audire. commemoro euuan¬
głium. tu es xp̃c filius dei uiui. Et dominus
adeum. Beatus es simonbariona. Quare: de
sequitur et dic̃ ceta que dinumerare longũ ẽ.
Paulo post dominus ibi post hec uerba sua
quib approbauit petͥ fidem. eamq petram
oportebat eum uenire hierosolimam. et multa
pati. et reprobari a senorib et scͥbis. et sacer¬
dotib. et occidi: et tercio die resurgere. Ibi pe¬
trus de suo expauit: et horruit mortem xp̃i. Ex¬

Expanded text:
separantur istae duae confessiones? Laudatur amor, separantur istae duae confessiones? Laudatur amor, damnatur timor. Non enim amore dicebant hoc daemones, Tu es Filius Dei. Timore hoc dicebant, non amore. Denique illi in confessione dicebant: Quid nobis et tibi ? Petrus autem: Tecum sum usque ad modicere ex amore, Tu es Christus Filius Dei vivi? Unde illi? Itane de suo? Absit. Bene, quod ipsum Evangelii capitulum utrumque demonstrat, quid Petrus de Dei, quid de suo. Utrumque ibi habes: lege, non est quod a me exspectes audire. Commemoro Evangelium: Tu es Christus Filius Dei vivi. Et Dominus ad eum: Beatus es, Simon Bar-Jona. Quare? De sequitur, et dicit caetera quae commemorare longum est. Paulo post Dominus ibi, post haec verba sua, quibus approbavit fidem Petri, eamque petram oportebat eum venire Jerosolymam, et multa pati, et reprobari a senioribus et scribis et sacerdotibus, et occidi, et tertio die resurgere. Ibi Petrus de suo expavit, et horruit mortem Christi, ex
Abbreviated transcription (Latin):
dico carissimi caritati ur̃ȩ. etiam om̃i mali catho¬
lici uerbis confitentur xp̃m in carne uenisse:
factis autẽ negant. Nolite gͦ ẽe. tamquã de fide
securi: ad uingite fidei recte uiam rectam. ut
xxp̃m ꝯfiteamini in carne uenisse et uerbis uera
dicendo: et factis bene uiuendo. Nam si confitte¬
mini uerbis et factis negetis: fides talium maloꝵ
prope fides ẽ. demonioꝵ. Audite me carissimi.
audite me: ne sĩ uobis testis hic sudor ms audi¬
b aduersus eos qui sibi putabant fidem fuffi¬
cere. et oꝑa bona habere nolebant: ait. Tucre¬
dis quia tinus ẽ. d̃: bene facis. ⁊ demones ere¬
dunt ⁊ contremisct̃. Humquid idõ demones
ab et̃no igne liberabuntur. quia credunt et
contremiscunt: Ecce modo quod audistis in e¬
uuangłio quod ai pettus. tu esap̃s filius dei
uiua. legite ⁊ inuenietis dixisse demones. scimus
quia sis filius dei. Perruo tam̃ laudatur: demon
compescitur. Uua uex: facta diuersa. Synde

Expanded text:
dico Charitati vestrae, etiam omnes mali Catholici verbis confitentur Christum in carne venisse; factis autem negant. Nolite ergo esse tanquam de fide securi. Adjungite fidei rectae vitam rectam, ut Christum confiteamini in carne venisse, et verbis vera dicendo, et factis bene vivendo. Nam si confiteamini verbis, et factis negetis; fides talium malorum prope est fides daemoniorum. Audite me, charissimi, audite me, ne sit vobis testis sudor hic meus; auditur adversus eos, qui sibi putabant fidem sufficere, et opera bona habere nolebant, ait: Tu credis quia unus est Deus; bene facis: et daemones credunt, et contremiscunt . Numquid ideo daemones ab aeterno igne liberabuntur, quia credunt, et contremiscunt! Ecce modo quod audistis in Evangelio, quod ait Petrus, Tu es Christus Filius Dei vivi: legite, et invenietis dixisse daemones, Scimus qui sis, Filius Dei. Petrus tamen laudatur, daemon compescitur. Una vox, facta diversa. Unde