comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerboꝵ istoꝵ et facilem sensum. s tm̃ uerũ:
ad oremus eum fĩs. et prosternamur ei. et
ploremus ante dominum qui uos fecit. Non
enim fecit et deseruit. non enim cura uit fa¬
cere. et non curat custodire. Ploremus ante
dominum qui nos fecit. quia non plorauimꝰ
quando nos fecit. et tamen fecit. Qui ergofe¬
cit anrequam rogaretur. deserit cum rogat᷑
tamquam ergo dubitaret homo utrũ exau¬
diretur orans: admonet eum scriptura cũ
dicit. Ploremus ante dominum qui nos fecit.
Utiq eraudiuit quos fecit. Numquid non
potest curare quos fecit: uerum tam̃ altiore
intellectu et quantum existimo utiliore: ui¬
dit quosdam sp̃c sc̃s dicentes uel dicturos ꝗ
ds̃ fecerit eos homines. uistos autem ipsi se faci¬
ant  preuidit eos. ad monuit eos. et ab hac ex¬
tollentia reuocauit eos dicens: Ipse fecit nos. et
non ipsi nos. Quare enim addidit. et non ipsi
nos. cum suffeͥceret dicere ipse fecit nos: nisi

Expanded text:
verborum istorum et facilem sensum, sed tamen verum, verborum istorum et facilem sensum, sed tamen verum, adoremus eum, fratres, et prosternamur ei, et ploremus ante Dominum qui nos fecit. Non enim fecit, et deserit: non enim curavit facere, et non curat custodire. Ploremus ante Dominum, qui nos fecit: quia non ploravimus quando nos fecit, et tamen fecit. Qui ergo fecit antequam rogaretur, deserit cum rogatur? Tanquam ergo dubitaret homo utrum exaudiretur orans, admonuit eum Scriptura, cum dicit, Ploremus ante Dominum qui nos fecit. Utique exaudit quos fecit: utique non potest non curare quos fecit. CAPUT II. 2. Peintellectu, et, quantum existimo, utiliore, vidit quosdam Spiritus sanctus dicentes vel dicturos quod Deus fecerit eos homines, justos autem ipsi se faciant: praevidit eos, admonuit eos, et ab hac extollentia revocavit eos, dicens, Ipse fecit nos, et non ipsi nos. Quare enim addidit, Et non ipsi nos, cum sufficeret dicere, Ipse fecit nos? nisi
Abbreviated transcription (Latin):
cantauimus dõ. et nos in in¬
cem erortati sumus ut ad¬
oremus eum et prosternam᷑
illi. et ploremus ante domiñ
qui nos fecit. ad monet quer̾e
aliquanto diligentius. quid sibi uelit qͦd
ait qui nos fecit᷑. Quod enim homo adõ cre¬
atus est: nullus dubitat homo nisi qui in¬
gratus est. Nouimus enim qui ita legimus
et credimus: quod fecit ds̃ hominem int̃
multa que fecit adimaginem suam. hec
hominis est. prima ꝯditio: ħ ẽ humana
pͥma creatura. Noutamen arbitror hoc
nos promagno uoluisse commonere spm̃
snctum in hoc psalmoꝗ. ait. fleamus ante
dominum qui fecit nos. alio enim loco dicit.
Ipse fecit nos: et non ipsi nos. llnde ꝗ ut dixi
ap̃ianus dubitat nemo: quia ñ solum ds̃ cre¬
auit hominem primum ex quo om̃s homineᷤᷤ.:
s. ds̃ hodieq creat singulos homines. ille qui
ait cuidam scõ suo. Priusquam te formarem
in utero nouite. Prus ergo creauit hominẽ
cit uos. et non ipsi nos. Ad istum itaq primũ

Expanded text:
avimus Deo, et nos invicem exhortati sumus, ut adoremus eum, et prosternamur illi, et fleamus ante Dominum qui nos fecit, admonet quaerere aliquanto diligentius, quid sibi velit quod ait, Qui nos fecit. Quod enim homo a Deo creatus est, nullus dubitat homo, nisi qui ingratus est. Novimus enim, quia ita legimus, et ita credidimus, quod fecit Deus hominem, inter multa quae fecit, ad imaginem suam . Haec hominis est prima conditio, haec est humana prima creatura. Non tamen arbitror, hoc nos pro magno voluisse commonere Spiritum sanctum in hoc psalmo, quod ait, Fleamus ante Dominum qui nos fecit: alio enim loco dicit, Ipse fecit nos, et non ipsi nos . Unde quidem, ut dixi, christianus dubitat nemo: quia non solum Deus creavit primum hominem, ex quo omnes homines, sed Deus hodieque creat singulos homines; ille qui ait cuidam sancto suo, Priusquam te formarem in utero, novi te . Prius ergo creavit hominem cit nos, et non ipsi nos. Ad istum itaque primum
Abbreviated transcription (Latin):
mus: hanc gratiam ergo qua xpĩani sumus.
ipsam uolumus predicent. ipsam uolumus
agnoscant. ipsam uolumus dequa dicit a¬
postolus. non irritam facia̾m gratiam dei: sa
si ꝑ legem usticia: ergo xp̃c gratis mortuus ẽ¬
est xp̃c. ut ꝑfidem ustificentur. qui ex lege ñ
sticia quod etiam hesterno die cominemora¬
uimus. S congͣlusit scriptura omnia sub pec¬
cato: ut promissio. P romissio non predictio.
qui promisit: ipsefacit. Ut promissio inqͥt
ex fide iħu xp̃i: daretur credentib Eoce quales
nos inuenit gratia saluatoris. quos nec lex¬
potuit sanos facere. Quare autẽ dabatur lex.
si sufficiebat natura: et tam̃ nec lex potuit¬
sufficere: ita ut infirma erat ipsa natura. Da¬
ta est lex: s que non possit uiuificare Quare
gratia data est. preuaricationis grã posita ẽ:
uit te faceret p̃uaricatorem. quare ut me fa¬
ceret p̃uaricatorem : quia nouerat ds̃ suꝑbi¬
am tuam. nouerat quia dicebas. O si sit qui

Expanded text:
mus. Hanc ergo gratiam qua christiani sumus, mus. Hanc ergo gratiam qua christiani sumus, ipsam volumus praedicent, ipsam volumus agnoscant; ipsam volumus, de qua dicit Apostolus, Non irritam facio gratiam Dei. Nam si per Legem justitia; ergo Christus gratis mortuus eut per fidem justificentur, qui ex Lege non justitia: quod etiam hesterno die commemoravimus : sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio; promissio, non praedictio: qui promisit, ipse facit: ut promissio, inquit, ex fide Jesu Christi daretur credentibus. Ecce quales nos invenit gratia Salvatoris, quos nec Lex sanos facere potuit. Quare autem dabatur Lex, si sufficiebat natura? Et tamen nec Lex sufficere potuit, ita infirma erat ipsa natura: data est Lex, sed non quae posset vivificare. Quare gratia data est : praevaricationis gratia posita est, ut te faceret praevaricatorem. Quare, ut me faceret praevaricatorem? Quia noverat Deus superbiam tuam: noverat quia dicebas, O si sit qui
Abbreviated transcription (Latin):
Quia lib̾o arbitrio sufficiens est. ut uistus sinrꝰ
non sine grã dico dei. Erecte sunt aures pioꝵ:
iam qui audit ista incipit gͣtulari. Dõ grãs: Ñ
sine gratia dei defendit liberum arbitrium.
Est enim liberum arbitrium: s nichil ualet sũ
dei gratia Si ergo liberũ arbitriũ non sine dĩ
gratia defendunt. quid male dicunt: expone
ergo nobis odoctor quam gram dicas Cum
dico inquit lib̾um hominis arbitrium: uide
quia hominis dico: quid deinde : hominem
quis creauit : ds̃: quis ei liberum arbitrium
dedit : ds̃: Si ergo hominem deus creauit. et
homini ds̃ liberum donauit arbitrium: qͥc¬
quid pot̃ homo delibero arbitrio. cuius gr̃e
debetur. nisi eius qui eum ꝯdidit eum libero
arbitrio: et hoc quasi atute ab eis dictum. Hi¬
dete tm̃ fr̃s mei quomodo illam generalem
gratiam predicent qua creatus est homo.
qua homines sumus: et utiq et cum impis
homines sumus: s non cum ĩpiis xp̃iani su¬

Expanded text:
quia liberum arbitrium sufficiens est ut justus sim, quia liberum arbitrium sufficiens est ut justus sim, non sine gratia Dei dico. Erectae sunt aures piorum: jam qui ista audit, incipit gratulari. Deo gratias. Non sine Dei gratia defendit liberum arbitrium. Est enim liberum arbitrium, sed nihil valet sine Dei gratia. Si ergo liberum arbitrium non sine Dei gratia defendunt, quid mali dicunt? Expone ergo nobis, o doctor, quam dicas gratiam. Cum dico, inquit, liberum hominis arbitrium; vide quia hominis dico. Quid deinde? Hominem quis creavit? Deus. Quis ei liberum arbitrium dedit? Deus. Si ergo hominem Deus creavit, et homini Deus liberum donavit arbitrium; quidquid potest homo de libero arbitrio, cujus gratiae debetur, nisi ejus qui eum condidit cum libero arbitrio? Et hoc quasi acute ab ipsis dictum. dete tamen, fratres mei, quomodo illam generalem gratiam praedicent, qua creatus est homo, qua homines sumus: et utique et cum impiis homines sumus, sed non cum impiis christiani su
Abbreviated transcription (Latin):
assurgere. ut sepe disputare cogamur: quia
uos firmos uolumus eẽ. in bono. integros aut̃
amalo. hec enim est disputatio eoꝵ quando
pͥmi exoriri ceperunt: et contra gram dispu¬
tare: Multum tribulantes non liberati hoĩs
s infirmitati: et iacentem miser̃ hominẽ
idõ extollentes ne manu desuꝑ sibi porrecta
ualeat surgere. Disputantes ergo contra gra¬
tiam ꝑro libero arbitrio. fecerunt aurib piis
et catholicis offensionem. Ceperunt horeri
ceperunt ut certa pernicies deuitari. cepit
de illis dici. q̃ contra grãm disputarent. in ue¬
nerunt ad reuelandam istam inuidiam tale cõ¬
m̃tum. Nlumquid contra gram disputoͤ Uñ
probas : eo ipso inquit ñ ꝯtra grãm dei dispu¬
to.ꝙ. liberum arbitrium defendo: Ulidete acum̃:
s uitreum qua si lucet uanitate: s frangitur
ueritate attendite ꝗͣ sit quasi acute excogita¬
tum. q dicere uoluerunt. hoc ipso inquit quia
liberum arbitrium hominis defendo et dico.

Expanded text:
assurgere, saepe disputare cogimur: quia assurgere, saepe disputare cogimur: quia vos firmos volumus esse in bono, integros autem a malo. Haec enim est disputatio eorum, quando primo exoriri coeperunt, et contra gratiam disputare, multum tribuentes non libertati hominis, sed infirmitati; et jacentem miserum hominem ideo extollentes, ne manu sibi desuper porrecta valeat surgere. Disputantes ergo contra gratiam pro libero arbitrio, fecerunt auribus piis et catholicis offensionem. Coeperunt horreri, coeperunt ut certa pernicies devitari, coepit de illis dici quod contra gratiam disputarent: et invenerunt ad revelandam istam invidiam tale commentum. Non, inquit, contra gratiam Dei disputo. Unde probas? Eo ipso, inquit, non contra gratiam Dei disputo, quod liberum arbitrium defendo. Videte acumen, sed vitreum. Quasi lucet vanitate, sed frangitur veritate. Attendite quam sit quasi acute excogitatum quod dicere voluerunt. Hoc ipso, inquit, quia liberum arbitrium hominis defendo, et dico
Abbreviated transcription (Latin):
dimiserunt eum aquo facti sunt: et colue
lagrã qua odita est humana natura. hec enĩ
gratia. Nonq. ꝑuerbum hoĩes creati sumꝰ:
s qd per uerbum carnem factum. fideles facti
sumus: Unus est ds̃. et unus mediator dei et
hominum homo iħc ap̃c. in pͥncipio erat
uerbum. Nondum erat homo xp̃c iħc. et ũ
se mundus non erat. quando ds̃ uerbum e¬
rat: Omnia per ipsum facta sunt: et mundꝰ
per ipsum factus est. Ergo tunc quando nos
fecit ut homines essemus: nondum erat hõ.
ubi dicit: llnus enĩ d̃s. et unus mediator
dei et hominum. non ait xp̃c ihc. ne tu puta¬
res sedm̃ uerbum dictum. s addidit homo.
Mediator dei et hominum: homo. xp̃c iħc.¬
Quid est mediator : ꝑ quem qgͣeremus. ꝑ qũe
rec̃ciharemur. qui a peccatis propriis separa¬
ti iacebamus. In morte eramus. prorsus ꝑ ie¬
ramus. Non erat xp̃c homo quando creatus
est homo: ne ꝑiret homo. ille factus est bõ.¬
hec uob̾ ꝯtra nouellam heresim. que temptat

Expanded text:
dimiserunt eum a quo facti sunt, et coluerla gratia, qua condita est humana natura haec enim gratia, non quod per Verbum homines creati sumus, sed quod per Verbum carnem factum fideles facti sumus. Unus enim Deus, et unus mediator Dei et hominum homo Christus Jesus, in principio erat Verbum. Nondum erat homo Christus Jesus, se mundus non erat, quando Deus erat Verbum. Omnia per ipsum facta sunt, et mundus per ipsum factus est. Ergo tunc quando nos fecit, ut homines essemus, nondum erat homo. ubi dicit, Unus enim Deus, et unus mediator Dei et hominum. Non ait, Christus Jesus; ne tu putares secundum Verbum dictum; sed addidit, homo: Mediator Dei et hominum, homo ChriQuid est mediator? Per quem conjungeremur, per quem reconciliaremur: quia peccatis propriis separati jacebamus, in morte eramus, prorsus perieramus. Non erat Christus homo, quando creatus est homo: ne periret homo, ille factus est hoec vobis contra novellam haeresim, quae tentat
Abbreviated transcription (Latin):
noli facere malum. Si enun amas uidere dm̃
tuum si inhac ꝑegrinatione illo amore sus¬
piras: ecce probat᷑ te dñs ds̃ tuus quasi dicat
tibi. Ecce fac ꝗuis. imple cupiditates tuas. ex¬
tende nequitiam. dilata luxurian. quicquid
libuerit licitum puta. Nonte hinc pumo.
non te ingehennas muitto. faciem meam tan¬
tum tibi negabo. Si ex pauisti: amasti.Si h
quod dictum ẽ faciem suam tibi negabit dẽ
tuus contremuit cortuum in ñuidendo dm̃
tuum magnam penam putasti. gratis amasti.
Si engo sermo ms̃ inuenit in cordib ur̃is
aliquam scintillam gratuiti amoris dei: ipsã
nutrite. adhanc augendam uos aduocate. p̃ce.
humilitate. dolore penitencie. dilectione iusticiȩ.
oꝑib bonis. gemitib sinceris: conuersatione lau¬
dabile. amicitia fidele̾. hanc scintillam boni amo¬
ris flate in uob̾: nutrite in uob̾. ipsa cum creue¬
rit et flammã dignissimam et amplissimam
fecerit: omnium cupiditatum carnalium fena

Expanded text:
noli facere malum. Si enim amas videre Deum noli facere malum. Si enim amas videre Deum tuum, si in hac peregrinatione illo amore suspiras; ecce probat te Dominus Deus tuus, quasi dicat tibi: Ecce fac quod vis, imple cupiditates tuas, extende nequitiam, dilata luxuriam, quidquid libuerit, licitum puta; non hinc te punio, non te in gehennas mitto, faciam meam tantum tibi negabo. Si expavisti, amasti; si hoc quod dictum est, Faciem suam tibi negabit Deus tuus, contremuit cor tuum, in non videndo Deum tuum magnam poenam putasti; gratis amasti. Si ergo sermo meus invenit in cordibus vestris aliquam scintillam gratuiti amoris Dei, ipsam nutrite: ad hanc augendam vos advocate prece, humilitate, dolore poenitentiae, dilectione justitiae, operibus bonis, gemitibus sinceris, conversatione laudabili, amicitia fideli. Hanc scintillam boni amoris flate in vobis, nutrite in vobis: ipsa cum creverit, et flammam dignissimam et amplissimam fecerit, omnium cupiditatum carnalium fena
Abbreviated transcription (Latin):
Lupus uenit feemens. lupus redit tremens:
lupus est tamen. et fremens et tremens. In ter¬
rogo gͦ te quis quis ins iudicare. et uide si tc̃
non facis male. quando potes facere: et ab
homine non puniri tunc tume dm̃: Nemo
est ibi nisi tu et ille cui facis malũ: et ds̃ qui
ambos tudet. Uide ibi time. Parum est quod
dico. llide ibi time malum: ibi ama bonum.
Nam etiam si timore gebenne non facis ma¬
dei udicium eẽ. Ga udõ fidei tue: s adbuc
timeo malicie tue. Quid ẽ. quod dixi. quia si
timore gehenne non facis malum. non amo¬
debet: quo a more desideres uidere. non celum
non terram. non campos liquidos maris. ñ
spectacula migatoria. ñ fulgores nitoresa gẽ¬
marum: s delidera uidere dm̃ tuum. a mare
dm̃ tuum. quia dictum ẽ. Dilectissimi filii dei
sumus: et nondum apparuit quod erumis
Scimus autem cum apparuerit similes ei
erimus: uidebimus eum sicuti est. Ecce prop¬
ter quam uisionem fac bonũ: ecce ꝑpt̾ quam

Expanded text:
Lupus venit tremens, lupus redit tremens: Lupus venit tremens, lupus redit tremens: lupus est tamen et fremens et tremens. Interroga ergo te, quisquis vis judicare; et vide si tunc non facis male, quando potes facere et ab homine non puniri: tunc times Deum. Nemo est ibi, nisi tu et ille cui facis malum, et Deus qui ambos videt: vide, ibi time. Parum est quod dico, Vide, ibi time malum: ibi ama bonum. Nam etiamsi timore gehennae non facis maDei esse judicium: gaudeo fidei tuae, sed adhuc timeo malitiae tuae. Quid est quod dixi? Quia si timore gehennae non facis malum, non amodebet, quo amore desideres videre, non coelum et terram, non campos liquidos maris, non spectacula nugatoria, non fulgores nitoresque gemmarum: sed desidera videre Deum tuum, amare Deum tuum; quia dictum est: Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus autem quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Ecce propter quam visionem fac bonum, ecce propter quam
Abbreviated transcription (Latin):
res multa laudasti. Tu inuenisti : Si ergo ue¬
racit̾ laudasti: redde ꝙ inuenisti. Si ergo non
reddidisti ꝙ inuenisti: quando laudasti testi¬
morum contra te dixisti. Estote fideles inuen¬
tores: et tunc iniquos uituꝑate raptores. Nã
quod inuenisti et ñ reddidisti. rapiusti. quan¬
tum potiusti fecisti. quia plus ñ potuisti:
idõ non plus fecisti. Qui alienum negat: si pos¬
sit et tollit. Quod non tollis timor cohibet
non bonum facis. s malum metuis. Quid est¬
magnum timere malum: Magnũ est non fa¬
cerẽ malum. magnum est amare bonum. Nã
et latro timet malum: et ubi non potest ma¬
lum non facit. et tamen latro ẽ. D̃s̃ enim cor
interrogat: non manũ: Lupus uenit ado¬
iule ouiuium: querit inuade. querit iugu¬
lare.querit deuorare: Uigilant pastores. latͣnt
canes nichil poterit. non aufert. ñ occidit.
s tamen lupus uenit. lupus redit. Numqͥt
quia ouem non tulit. idõ lupus etͣ oius redit:

Expanded text:
res multa laudasti, tu invenisti. Si ergo veres multa laudasti, tu invenisti. Si ergo veraciter laudasti, redde quod invenisti. Si ergo non reddidisti quod invenisti; quando laudasti, testimonium contra te dixisti. Estote fideles inventores, et tunc iniquos vituperate raptores. Nam quod invenisti et non reddidisti, rapuisti. Quantum potuisti, fecisti: quia plus non potuisti, ideo non plus fecisti. Qui alienum negat, si possit et tollit. Quod non tollis, timor prohibet: non bonum facis, sed malum metuis. magnum, timere malum? Magnum est, non facere malum: magnum est, amare bonum. Nam et latro timet malum; et ubi non potest, non facit: et tamen latro est. Deus enim cor interrogat, non manum. Lupus venit ad ovile ovium, quaerit invadere, quaerit jugulare, quaerit devorare: vigilant pastores, latrant canes: nihil potest, non aufert, non occidit; sed tamen lupus venit, lupus redit. Numquid quia ovem non tulit, ideo lupus venit, et ovis redit?
Abbreviated transcription (Latin):
tim rogauit ł quinq acciperet: noluit Ille sto¬
machabundus homo piecit sacculum: nchiłs
ꝑdidi ait: Si non uis ame aliquid accipere:
nec ego aliquid ꝑdidi. Quale certam̃ fratres
mei quale certamen. qualis pugna. qualis cou¬
flictus theatrum munduᷤ expetator ds̃. Sictus
tandem ille: quod offerebatur acceꝑit. continuo
uerbum dei in sedit uob̾. si requiem inuenit ap̃
uos: facite hoc fratres mei. nolite putare dãnũ
uos pati si feceritis magnum luchrum est si fe¬
ceritio. Ꝙ dico. ꝑdidi inginti solidos. ꝑdidi du¬
centos. quingentos. Quid ꝑdidisti: de domo
tua ꝑierant. A it̃ ꝑdidit: non tu. Terra com¬
munis est: in una domo estis in hoc mundo
Ambo uratores huius uite unum stabulum
intrastis. posuit ille. oblitus est ille. cecidit ab
illo. tu inuenisti alibi. quis inuenisti  xp̃ianꝰ.
Quis inuenisti s Qui legẽ audisti xp̃ianus
qui legẽ audisti. quis inuenisti : qui cum audi¬

Expanded text:
tem rogavit vel quinque acciperet: noluit ille. Stotem rogavit vel quinque acciperet: noluit ille. Stomachabundus homo projecit sacculum: Nihil perdidi, ait; si non vis aliquid a me accipere, nec ego aliquid perdidi. Quale certamen, fratres mei, quale certamen? qualis pugna, qualis conflictus? Theatrum mundus, spectator Deus. Victus tandem ille quod offerebatur accepit: continuo verbum Dei insedit in vobis, si requiem invenit apud vos, facite hoc, fratres mei: nolite putare damnum vos pati, si feceritis; magnum lucrum est, si feceritis quod dico. Perdidi viginti solidos, perdidi ducentos, quingentos. Quid perdidisti? De domo tua perierant: alter perdiderat, non tu. Terra communis est, in una domo estis, in hoc mundo ambo viatores, hujus vitae unum stabulum intrastis. Posuit ille, oblitus est ille; cecidit ab illo, tu invenisti alibi. Quis invenisti? Christianus. Quis invenisti? Qui legem audisti, christianus qui legem audisti. Quis invenisti? Qui cum audi
Abbreviated transcription (Latin):
homo pauperrimus. nob̃ ap̃ mediolanum consti¬
tutis: tam pauper ut prosculus esset grammatici.
S plane xp̃ianus: quamuis ille fuisset paganus
graminaticus melior. Aduelum quã in cathedra
inuenit sacculum insi forte me fallit numerus:
cum solidis fer me ducentis. Memor legis ꝓposu¬
it pithatium publice: reddendũ enim sciebat.
s cui redderet ignorabat. Pioposuit pithatiũ
publice. Qui solidos ꝑdidit. ueniat. ad locũ
illum et querat hominẽ illum. Ille qui plan¬
gens circ̃quaq uagabatur: inuento et lecto
pithatio uenit ad hominem. Et ne forte que¬
reret alienum: quesiuit signum. Interroga¬
uit saculi qualitatẽ. sigillum. solidoꝵ & iam
numerum. Et cum omnia illa fidelit̃ respondi¬
sset : reddidit quod inueuerat. Ille autem repletͦ
gaudio. et querens uicem rependere: tamquam
decimas obtulit illi solidos iuginti. Qui noluit
acciꝑe. Obtulit uel decem: noluit accipere: Sal¬

Expanded text:
 pauperrimus homo, nobis apud Mediolanum consti pauperrimus homo, nobis apud Mediolanum constitutis; tam pauper, ut proscholus esset grammatici: sed plane christianus, quamvis ille esset paganus grammaticus; melior ad velum, quam in cathedra. Invenit sacculum, nisi forte me numerus fallit, cum solidis ferme ducentis: memor legis proposuit pittacium publice. Reddendum enim sciebat; sed cui redderet, ignorabat. Proposuit pittacium publice: « Qui solidos perdidit, veniat ad locum illum, et quaerat hominem illum. » Ille qui plangens circumquaque vagabatur, invento et lecto pittacio, venit ad hominem. Et ne forte quaereret alienum, quaesivit signa, interrogavit sacculi qualitatem, sigillum, solidorum etiam numerum. Et cum omnia ille fideliter respondisset, reddidit quod invenerat. Ille autem repletus gaudio, et quaerens vicem rependere, tanquam decimas obtulit illi solidos viginti: qui noluit accipere. Obtulit vel decem: noluit accipere. Sal
Abbreviated transcription (Latin):
num sacculum solidoꝵ ubi nemo te uidit in
uos. in terrogate uos: uera respondete uobis. ꝙ
iudicate uos ñ scdm̃ ꝑsonam: s iustũ iuidiciũ
uerbaͣm dĩ audis. delectatione uerbi dei letissi¬
me commoueris. Tu laudas tractantem: ego
quero facientem: Tu inꝗ laudas dicentẽ: ego
quero facientem. Xꝑianus es. frequentas eccle¬
siam. amas uerbũ dei. libent̃ audis. Eoce hoc
ꝙ propouo. in eo te examina. in eo te appende.
in eo ascende mentis tue tribunal. et constitue
te ante te uidica te. Et si pͣuum inueneris: cor¬
rige te. Propono ergo. Ds̃ dicit in lege sua:
inuentionem ẽẽ. reddendam: Ds̃ in lege sua di¬
cit: quam primo ppło dedit: Proquib nundũ
inueniat sacculum alienũ solidoꝵ: debere red¬
dere s nescit cui. Non se excusat ignorantia:
si non dominetur auaritia. Dicã ur̃e caritati
qm̃ dona dei sunt. Et sunt in populo dei: qui ñ
frustra audiunt uerbũ dei. dicam quod fecerat¬

Expanded text:
num sacculum solidorum, ubi nemo te vidit, in num sacculum solidorum, ubi nemo te vidit, in os, interrogate vos, vera respondete vobis, et judicate vos non secundum personam, sed justum judicium ntas, verbum Dei audis, de lectione verbi Dei laetissime commoveris. Tu laudas tractantem, ego quaero facientem: tu, inquam, laudas dicentem, ego quaero facientem. Christianus es, frequentas ecclesiam, amas verbum Dei, et libenter audis. Ecce hoc quod propono, in eo te examina, in eo te appende, in eo ascende mentis tuae tribunal, et constitue te ante te, et judica te: et si pravum inveneris, corrige te. Propono ergo. Deus dicit in lege sua, inventionem esse reddendam : Deus in lege sua dicit, quam primo populo dedit, pro quibus Chrisinveniat alienum sacculum solidorum, debere reddere. Sed nescit cui? Non se excusat ignorantia, si non dominetur avaritia. CAPUT VIIniam dona Dei sunt; et sunt in populo Dei qui non frustra audiunt verbum Dei: dicam quod fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
pit: quomodo non contradic̃ : Dicã gͦ quod de
hac re sufficere eristimo. Abstinete uos fr̃s. absti¬
nete uos filii. abstinete uos a consuetudine ra¬
piendi. Et uos qui sub manib raptorum. ge¬
mitis: abstinete uos acupiditate rapiendi. Ali¬
us potens est: et rapit. Tu inmanu raptoris ge¬
mis: quia raꝑe non potes. ideo. ñ facis: habe¬
to facultatem: et ibi laudabo domitã cupidita
rum non habrͥt qui potuit transgredi et ñ ẽ.
trausgressus. qui facere mala potuit et ñ fecit.
Tu autemꝰ numquã negaui rẽ alienã. Quia
forte nemo tibi commendauit. forte commen¬
dauit : s subtestib commendauit. dic michi.
Reddidisti quande quando a solo solus. ubi
ds̃ int̾ uos fuerat accepisti: Si tunc reddidisti.
si mortuo qui commendauit filio reddidisti:
tunc te laudabo quia post aur̃ ñ isti. Quia
potuisti transgredi et non es transgressus. qr
potuisti mala facere et non fecisti. Si forte alie¬

Expanded text:
pit: quomodo non contradicit? Dicam ergo quod de pit: quomodo non contradicit? Dicam ergo quod de hac re sufficere existimo. Abstinete vos, fratres, abstinete vos, filii, abstinete vos a consuetudine rapiendi: et vos qui sub manibus raptorum gemitis, abstinete vos a cupiditate rapiendi. Alius potens est, et rapit: tu in manu raptoris gemis; quia rapere non potes, ideo non facis. Habeto facultatem, et ibi laudabo domitam cupiditatrum non abiit; qui potuit transgredi, et non est transgressus; qui facere mala potuit, et non fecit . Tu autem dicis, Nunquam negavi rem alienam. Quia forte nemo tibi commendavit; aut forte commendavit, sed sub testibus commendavit. Dic mihi, reddidisti, quando a solo solus, ubi Deus inter vos fuerat, accepisti? Si tunc reddidisti, si mortuo qui commendavit, nescienti filio reddidisti; tunc te laudabo, quia post aurum non isti; quia potuisti transgredi, et non es transgressus; quia potuisti mala facere, et non fecisti. Si forte alie
Abbreviated transcription (Latin):
mutata consuetudine cogitas spoliare paganũ.
et uestire xp̃ianum. Et hic respondebit tibi &.
Immo nunc respondebit tibi. ꝑseruum qualẽ¬
c̃q ministrum suum. Respondebit tibix pc̃: &¬
dic̃ Etiam hic parce damins meis: Cum enim
xp̃ianus spolias paganum: impedis fieri xp̃ia¬
num. Etiam et hic fortasse respondebis adhuc.
Ego non odio penã ingero: s dilectione potius
discipline. Idõ spolio paganum: ut ꝓhanc asꝑ¬
am et salubrem discipliuam faciam xp̃ianum.
Audirem et crederẽ: siꝙ abstulisti pagano. red
pinarum: que res humane usq quaq uastant᷑:
diximus: et nemo contradicit. quis enĩ audet
aꝑtissime loquendo contradicere ueritati: Nou
ergo facimus ꝙ apłs monuit. ut contradicentes
redarguimus: s obedientes alloquimur. laudan¬
tes instrumus: non contradicentes redarguimus.
Ita uero non contradiẽt lingͣ: s uita. Moneo:
rapit. doceto: rapit. p̃cipio: rapit. arguo: ra¬

Expanded text:
mutata consuetudine, cogitas spoliare paganum, mutata consuetudine, cogitas spoliare paganum, et vestire christianum. Et hic respondebit tibi Christus, imo nunc respondebit tibi per servum qualemcumque ministrum suum: respondebit tibi Cdicet, Etiam hic parce damnis meis. Cum enim christianus spolias paganum, impedis fieri christianum. Etiam et hic fortasse respondebis adhuc: Ego non odio poenam ingero, sed dilectione potius disciplinae: ideo spolio paganum, ut per hanc asperam et salubrem disciplinam faciam christianum. Audirem et crederem, si quod abstulisti pagano, reddpinarum, quo res humanae usquequaque vastantur: diximus, et nemo nobis contradicit. Quis enim audet apertissimae lo Apostolus monuit, non contradicentes redarguimus; obedientes alloquimur, laudantes instruimus; non contradicentes redarguimus. Ita vero non contradicunt lingua, sed vita. Moneo, rapit; doceo, rapit; praecipio, rapit; arguo, ra
Abbreviated transcription (Latin):
habes ꝙ des de tuo: melius est nulli dare. quã
suo sederit. et alios ad dexterã ⁊ ad sinistram a¬
lios separauerit. bene oꝑantib enite bene¬
dicti patris mei ꝑcipite regnum. Sterilib aũt
qui nichil boni inpauperes oꝑati sunt: ite in
ignẽ eternum. Et que dicturus ẽ. bonis : esurius
et dedistiᷤ michi manducare. Et cet̃a. Et respon¬
debunt illi. Domine quando te uidimus esuri¬
entem: Et ille ad illos. Cum uni exmiminis me¬
is fecistis michi fecistis. Intellige ergo stulte qui
uis elemosinas dare facere de rapinis: qm̃ si quan
est. Ite inignem et̃nũ. Quare: esuruu: et non de¬
distiᷤ michi manducare. Nudus fui: et ñ uesti¬
stis me. Ite. Quo : inignẽ eteͥnum. Prorsus ite
Quare: nudus fui. et non uestitisme. Si ergo in
ignem eternum ibit cui dicturus est xp̃c. nu¬
dus fui et ñ uestitis me. quem loc̃. ingne ẽt̃no.
ne dicat tibi & p̃e uestitus fui et spolasti me:

Expanded text:
habes quod des de tuo, melius nulli dabis, quam habes quod des de tuo, melius nulli dabis, quam suo sederit, et alios ad dexteram et ad sinistram alios separaverit, bene operantibus: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum; sterilibus autem, qui nihil boni in pauperes operati sunt: Ite in ignem aeternum. Et quae dicturus est bonis? Esurivi enim, et dedistis mihi manducare, et caetera. Et respondebunt illi: Domine, quando te vidimus esurientem? Et ille ad eos: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Intellige ergo, stulte, qui vis eleemosynam facere de rapina, quoniam si quandest: Ite in ignem aeternum. Quare? Esurivi enim, et non dedistis mihi manducare; nudus fui, et non vestistis me . Ite. Quo? In ignem aeternum. Prorsus ite. Quare? Nudus fui, et non vestistis me. Si ergo in ignem aeternum ibit cui dicturus est Christus, Nudus fui, et non vestisti me; quem locum in igne aeterno ne dicat tibi Christus, Vestitus fui, et spoliasti me;
Abbreviated transcription (Latin):
sepultus est. Et cũ apud inferos intormentis
ẽẽt: leuauit oculos suos. et uidit pauperem
insmũ habrahe. Et quid plurib immoror:
Desidauit gurtam: qui non dedit micã. tne
accepit iustam sententiam. qui non dedit cru¬
deli auaritia: Si ergo hec pena ẽ. auaroꝵ que
pena raptoꝵ : s ait michi raptor. rerum alienaꝵ.
Ego similis illius diuitis non sum. Agapes faci¬
o. uinctis incarcerem uictũ mitto. Nudos uestio.
ꝑegrinos suscipio. Pare te putas : tollere noli.
et dedisti. Cin dederis gaudet: cui abstuleris
luget. Quem duoꝵ istoꝵ exauditurus ẽ. dommꝰ:
dicis ei cui dederis. Gratias age quia accepisti:
S alt̃ tͥ exalia parte dic̃. Ego gemo cui abstu¬
listi. et pene totũ teniusti. et exiguum illi de¬
disti. Si ergo ꝙ. altĩ abstulisses egentib dedisses:
nec talia oꝑa diligit ds̃. Nicit tͥ. Stulte. uissi
ut dares. s ñ dealieno. Si habes da de tuo. Si ñ

Expanded text:
sepultus; et cum apud inferos in tormentis sepultus; et cum apud inferos in tormentis esset, levavit oculos suos, et vidit pauperem in sinu Abrahae. Et quid pluribus immorer? Desideravit guttam, qui non dedit micam: non accepit justa sententia, qui non dedit crudeli avaritia . Si haec ergo poena est avarorueptae. Sed ait mihi raptor rerum alienarum: Ego similis illius divitis non sum. Agapes facio, vinctis in carcere victum mitto, nudos vestio, peregrinos suscipio. Dare te putas? Tollere noli, et dedisti. Cui dederis, gaudet; cui abstuleris, plorat: quem duorum istorum exauditurus est Dominus? Dicis ei cui dederis: Gratias age quia accepisti. Sed alter tibi ex alia parte dicit: Ego gemo cui abstulisti. Et pene totum tenuisti, et exiguum illi dedisti. Si ergo quod alteri abstulisti egentibus dedisses, nec talia opera diligit Deus. Dicit tibi Deus: Stulte, jussi ut dares, sed non de alieno. Si habes, da de tuo: si non
Abbreviated transcription (Latin):
duarum ꝑ secutor. nichil hoꝵ. S erat qui¬
dam diues. Quid magnum est diues erat:
de suo erat diues. Cui aliquid tulerit: An for¬
te ille aufferret et dominus de illo reticeret:
et ꝑsonam eius acciꝑet. Si cͥmina eius absc̃¬
deret. quid nobis dicit̃. nolite ꝑsonalit̃ iuidica¬
ie: Siuis ergo audire cͥm̃ diuitis illus: noli
amplius querere quã audis a ueritate. Dues e¬
rat: induebatur purpura et bisso. et epulaba¬
tur cotidie splendide. Quid ergo eius cͥmen:
iacens ante ianuam ulcerosus et ñ aduitus. hoc
erum aꝑte de illo dictum ẽ: quod in misericors
erat. Nonquid enim carissimi si pauꝑ ille ante
ianuam iacens sufficient̃ a diuite acciperet
diceretur de illo. quia cupiebat saturari demi¬
cis que cadebant de m̃sa diuitis : Propt̃ hanc
solam humanitatem ui humanitatẽ qua con
tempnebat pauꝑem ante ianuã suã iacentem
nec congrue digneq iacebat: mortuus est. et

Expanded text:
duarum persecutor; nihil horum: sed, Erat quiduarum persecutor; nihil horum: sed, Erat quidam dives. Quid magnum est? Dives erat, de suo dives erat. Cui aliquid tulerat? An forte ille auferret, et Dominus de illo reticeret, et personam ejus acciperet, si crimina ejus absconderet, qui nobis dicit, Nolite personaliter judicare? Si vis ergo audire crimen divitis illius, noli amplius quaerere, quam audis a Veritate. Dives erat; induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Quod ergo ejus crimen? Jacens ante januam ulcerosus, et non adjutus. Hoc enim aperte de illo dictum est, quod immisericors erat. Numquid enim, charissimi, si pauper ille ante januam jacens sufficientem panem a divite acciperet, diceretur de illo quia cupiebat saturari de micis quae cadebant de mensa divitis? Propter hanc solam inhumanitatem, qua cm ante januam suam jacentem, nec congrue digneque pascebat, mortuus est et
Abbreviated transcription (Latin):
condidit sua: uos inuenite nomen euis qui tol¬
lit aliena. Si sordidus ẽ. reconditor suoꝵ: ul¬
cerosus ẽ. raptor alienoꝵ. S ñ qualis ille ulce¬
rosus qui iacebat ante ianuam diuitis: et cuiꝰ
canes linguebant ulcera. Ille enĩ ulcerosus e¬
na erat illi homini cui dixit ds̃ stulte. Non
sic dicit dominus stulte quomodo homo dic̃:
tale inquenquam dei uerbum. uidicium est.
Nuinquit enĩ ds̃ stultis daturus est regnum
restat. nisi pena gehennarum: Concere hoc
uidemur aꝑ te hoc manifesteq. uidemus. Nã
et ille diues ante cuius ianuam iacebat pau¬
perrimus ulcerosus: non ẽ. dictus raptor alie¬
narum ter̃. Erat quidã diues inquit qui in¬
duebatur purpura et bisso: et epulabatur co¬
tidie splendide. Diuies inquit erat. Non dix̃
calummator. non dixit pauper̃ oppressor. ñ
dixit rerum alienarum aut delator aut rece
ptor: non dixit pupilloꝵ spoliator. ñ dir̃ ui¬

Expanded text:
condit sua, vos invenite nomen ei qui tolcondit sua, vos invenite nomen ei qui tollit aliena. Si sordidus est reconditor suorum, ulcerosus est raptor alienorum. Sed non qualis ille ulcerosus, qui jacebat ante januam divitis, et cujus canes linguebant ulcera. Ille enim ulcerosus ena erat illi homini, cui dixit Deus, Stulte. Non sic dicit Deus, Stulte, quomodo homo dicit. Tale in quemquam Dei verbum, judicium est. Numquid enim Deus stultis daturus est regnum orum, quid eis restat, nisi poena gehennarum? Conjicere hoc videmur: aperte hoc manifesteque videamus. Nam et ille dives, ante cujus januam jacebat pauperrimus ulcerosus, non est dictus raptor rerum alienarum. Erat quidam dives, inquit, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Dives, inquit, erat: non dixit, Calumniator; non dixit, Pauperum oppressor; non dixit, Rerum alienarum ptor; non dixit, Pupillorum spoliator; non dixit, Vi
Abbreviated transcription (Latin):
quid ergo diues iste aliena querebat: fruc¬
tus suos colligere disponebat: ubi poneret
consulebat. non de cuiusq uicini agris non
luunte ꝑturbatio non spoliato pauꝑe. non
circumuento simplice: tantum modo de suis
colligendis cogitabat. audite quid audierit.
Qui tenacit᷑ seruabat sua: et hinc intelligi¬
te quid expectent. qui rapiunt aliena. Cum
ergo se pͣudentissimum consilium inuenisse
arbitraretur. de apothecis ueterib angustis
deiciendis. et ampliorib nouis edificandis
et omnib suis fructib colligendis et recon¬
dendis. non alienis concupiscendis atq ra¬
piendis: ait illi ds̃. Stulte. ubi tibi sapiens
uideris: ibi stulte. Stulte hac inquit nocte
repetunt a te ammam tuam. Hec que pre¬
parasti euius erunt: si seruaueris tua non
erunt: si erogaueris tua erunt: Quid inqͥt
reponis quod relicturus es: Coce increpatus ẽ.
stultus male recondens. Si stultus ẽ. quia re¬

Expanded text:
quid ergo iste dives aliena quaerebat? Frucquid ergo iste dives aliena quaerebat? Fructus suos colligere disponebat, ubi poneret consulebat, non de cujusquam vicini agris, non limite perturbato, non spoliato paupere, non circumvento simplice, sed tantummodo de suis colligendis cogitabat. Audite quid audierit, qui tenaciter servabat sua; et hinc intelligite quid exspectent, qui rapiunt aliena. Cum ergo se prudentissimum consilium invenisse arbitraretur, de apothecis veteribus angustis dejiciendis, et amplioribus novis aedificandis, et omnibus suis fructibus colligendis et recondendis, non alienis concupiscendis atque rapiendis; ait illi Deus, Stulte: ubi tibi sapiens videris, ibi stulte. Stulte, inquit, hac nocte repetunt a te animam tuam; haec quae praeparasti cujus erunt ? Si servaveris, tua non erunt: si erogaveris, tua erunt. Quid, inquit, reponis, quod relicturus es? Ecce increpatus est stultus male recondens. Si stultus est qui re
Abbreviated transcription (Latin):
trina sua: ut contradicentes redarquere pos¬
sit. Magnum opus est grauis saccina. ꝓ¬
cliuis. ardius. s sperabo in dm̃: qm̃ ipse in
quit liberauit me delaqueo uenantium: et
a uerbo asꝑo. Nulla enim causa est que ma¬
gis faciat hominem dispensatorem dĩ pi¬
grioremad redargurndos contradicentes.
sit contradicentes redarguere ut dominus
donauerit: ex ponam uõbis. Contradicen¬
des non unomodo intelligendi sunt: Pau¬
cissimi enim nobis. contradicunt loquen¬
do: s multi male uiuendo. Quando michi
audet dicere xpĩanus bonun eẽ. raꝑe res
alienas. quandoquidem non audet dicere
bonum eẽ. tenacit̃. seruare res suas: Nũqͥd
enim diues ille cui successerat regio. et non
inueniebat ubi poneret fructus suos. et se
consilium inuenisse gaudebat: destruendi
ueteres apothecas. et construendi nouas am¬
pliores. ut impleres eas et diceret anime
sue. anima habes multa bona inmultum
tempus. letare. iocundare. saciare ͤ Num¬

Expanded text:
trina sana, ut contradicentes redarguere postrina sana, ut contradicentes redarguere possit. Magnum opus est, gravis sarcina, clivus arduus. Sed sperabo, inquit, in liberabit me de laqueo venantium, et a verbo aspero . Nulla enim causa est, quae magis faciat hominem dispensatorem Dei pigriorem ad redarguendos contradicentes, sit, contradicentes redarguere, ut Dominus donaverit, exponam vobis. Contradicentes non uno modo intelligendi sunt. Paucissimi enim nobis contradicunt loquendo: sed multi male vivendo. Quando mihi audet dicere christianus, bonum esse rapere res alienas; quandoquidem non audet dicere, bonum esse tenaciter servare res suas? Numquid enim dives ille, cui successerat regio, et non inveniebat ubi poneret fructus suos, et se consilium invenisse gaudebat destruendi veteres apothecas, et construendi novas ampliores, ut impleret eas, et diceret animae suae, Anima, habes multa bona in multum tempus, laetare, jucundare, satiare: num
Abbreviated transcription (Latin):
cum legeretur de consti¬
tuendis ep̃is: comine¬
morauit nos si ne du¬
bio respicere in nos.
Et uos commemoraũ
non udicare nos: ma¬
xime quia omnes au¬
diuimnus capitulum euuangłicum recens
lectio nouissima sententia. Nolite inquit¬
uidicare ꝑ sonaliter: s uistum iudicium
iudicate. ꝑsonam itaq udicando nemo
accipit alienam: si non accipit suam. Be¬
atus apłs ait quodam loco. Non sie pug¬
no quasi aerem cedens: s castigo corpus
meum et inseruitutẽ redigo. nẽ forte aliis
prelicans. ipse reprob uiuemas. Suo¬
timore nos terruit. Quid enim faciet agnus
ubi aries tremit: Inter multa ergo quib scͥp
diuimus. unde modo forsitan loqui et disputa¬
re sufficiat: Si enim singła discutere. et de sin¬
gulis ut dignum est disputare conemur:
nec nr̃e uires sufficient ad loquendum. nec
ur̃e ad audiendum. Hoc ergo est quod uolo
dicere. Si ad iuuet me qui terruit me: int̃
cetera ait. ꝑpm̃ potentem eẽ. debere indoc¬

Expanded text:
cum legeretur de constituendis episcopis, commemoravit nos sine dubio respicere in nos: et vos commemoravit non judicare nos; maxime quia omnes audivimus capituli Evangelii recentis lectionis novissimam sententiam: Nolite judicare personaliter, sed justum judicium judicate . Personam itaque judicando nemo accipit alienam, si non accipit suam. Beatus Apostolus ait quodam loco: Non sic pugno, quasi aerem caedens: sed castigo corpus meum, et in servitutem redigo; ne forte aliis praedicans, ipse reprobus inveniar . Suotimore nos terruit. Quid enim faciet agnus ubi aries tremit? Inter multa ergo, quibus scrdivimus, unde modo forsitan loqui et disputare sufficiat. Si enim singula discutere, et de singulis, ut dignum est, disputare conemur; nec nostrae vires sufficiunt ad loquendum, nec vestrae ad audiendum. Quid ergo est quod volo dicere, si adjuvet me qui terruit me? Inter caetera ait episcopum potentem esse debere in doc
Abbreviated transcription (Latin):
fide ornanda. Et tam̃ sic̃ in ipsis apłis plus erat
mirabił inrtus oꝑum quam uirtus signoꝵ:
ita nunc et in eccłia plus est bene uiuere qͣm
signa facere. Qđ nuinc eccłia non ea miraeula¬
faciat quȩ sub apłis faciebat: ea causa ẽ quia tunc
oportebat mundum miraculis crede. nunc uero
iam credendo oportet bonis oꝑib coruscare. Nlam idõ
tunc signa faciebant exterius: ut interius fides ro¬
boraretur. Iam infide miracula quicumq requirit.
uanam głam ut laudetur querit.Scriptum ẽ enim.
Linguȩ insignum st̃: non fidelibꝰ s infidelib Nam¬
de infirmitate febrium uircute curat: infirium
uero thimotheũ fidelem non oratione s medicinalit̃
temꝑat. ut noueris miracula ꝓ incredulis. non ꝓfide¬
lib fieri. Ante qͣm antixp̃c appareat uircutes ab ȩe¬
cłia et figna cessabunt: quatinus eam quasi abiectiorẽ
ꝑsequatur audacius. Ob hanc utilitatẽ cessabunt sub
leuitas ostendatur. et ꝑsequentium audacia ferocior. ef¬
ficiatur.

Expanded text:
fidem ornandam. Et tamen in ipsis apostolis plus erat mirabilis virtus operum quam virtus signorum. Ita et nunc in Ecclesia plus est bene vivere quam signa facere. 2. Quod nunc Ecclesia non ea miraculafaciat quae sub apostolis faciebat, ea causa est, quia tunc oportebat mundum miraculis credere, nunc vero jam credentem oportet bonis operibus coruscare. Nam ideo tunc signa fiebant exterius, ut interius fides roboraretur. 3. Jam in fide miracula quicunque requirit, vanam gloriam, ut laudetur, quaerit. Scriptum est enim: Linguae in signum sunt, non fidelibus, sed infidelibde infirmitate febrium virtutibus curat , infirmantem vero Timotheum fidelem, non oratione, sed medicinaliter temperat, ut noveris, miracula pro incredulis, non pro fidelibus fieri. 4. Antequam Antichristus appareat, virtutes ab Ecclesia, et signa cessabunt, quatenus eam quasi abjectiorem persequatur audacius. Ob hanc utilitatem cessabunt sub levitas ostendatur, et persequentium audacia ferocior efficiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uia sedes apłica cunctis in orbe t̃rarũ
prefertur eccłiis. atq suꝑ se metropo¬
litanũ hab̾e non potest. carilinales
ep̃i ꝓculdubio metropolitani uice fungunt᷑.
qui uidelicet electum antistitẽ ad apłici cul¬
minis apicẽ ꝓuehunt. Facta autẽ electione¬
si forte casus uł uiolentia aliqua obtit̾it. ut
is qui electus ẽ in apłica sede uixta consue¬
tudinem intronizari non ualet. electꝰ tam̃
quẽadmodum statutũ ẽ sicut papa autori¬
tate obtinere debet regendi scãm romanam
eccłiam. et disponendi facultates alius.

Expanded text:
uia sedes apostolica cunctis in orbe terrarum praefertur Ecclesiis, atque supra se metropolitanum habere non potest: cardinales episcopi procul dubio metropolitani vice funguntur, qui videlicet electum antistitem ad apostolici culminis apicem provehunt. Facta autem electionesi forte casus vel violentia aliqua obstiterit, ut is qui electus est in apostolica sede juxta consuetudinem inthronizari non valeat; electus tamen quemadmodum statutum est, sicut papa, auctoritatem obtinere debet regendi sanctam Romanam Ecclesiam et disponendi facultates illius.
Abbreviated transcription (Latin):
Nter hos septem gradus spũalis officii. pͥmus ẽ
eorum qui hostiarii dicuntur. qui in ueteri
testam̃to ianitores uocabantur. Ad officũ ho¬
stiarii ꝑtinent elaues eccłiȩ: ut claudat et a-¬
periat horis competentib templum dĩ. et oĩa
quȩ sunt intus et extra custodiat : fideles reci¬
piat. excõmunicatos et infideles excipiat. Hosti¬
arius cum ordinat᷑. pꝰquã ab archidiacono in¬
struetus fuerit. qualit̾ indomo dĩ habeat con-¬
u̾sari : ad subgestionẽ archidiaconi tradidit ei
ep̃c claues eccłiȩ de altario dicens ei. Sic age
clauib recluduntur. Hoc officium dñs in sua
ꝑsona suscepit: quando flagello de funiculis
facto. uendentes et ementes in templo eiecit.
lpse quippe hostiarius dicit. Ego sum hostiũ.
ꝑme si quis introierit: ingredietur. et egredi¬
etur et pascua inueniet

Expanded text:
nter hos septem gradus spiritualis officii primus est eorum qui ostiarii dicuntur, qui in Veteri Testamento olim janitores vocabantur. Ad officium ostiarii pertinent claves ecclesiae, ut claudat et aperiat horis competentibus templum Dei, et omnia quae sunt intus extraque custodiat, fideles recipiat, excommunicatos et infideles ejiciat. Ostiarius cum ordinatur postquam ab archidiacono instructus fuerit, qualiter in domo Dei debeat conversari, ad suggestionem archidiaconi tradit ei episcopus claves Ecclesiae de altario dicens ei: Sic age s clavibus recluduntur. Hoc officium Dominus in sua persona suscepit, quando flagello de funiculis facto vendentes et ementes de templo ejecit. Ipse quippe ostiarius dicit: Ego sum ostium. Per me si quis introierit salvabitur, et ingredietur, et ingrediet
Abbreviated transcription (Latin):
senserunt. Multe enim et iam parentorum
suoꝵ contrarios conatus ignite suꝑno a moris
suꝑ auerunt: Iratus est pat̃: plorauit mat̾.
Non curauit illa cui ante oculos uersabatur
spetiosus forma pre filiis hominum. Ei quip¬
pe se ornari desiderauit: ut totam eius eurã
gereret. Et quia que nupta est cogitat que sũt
mundi quomodo placeat iuiro: que aũ
urimpta est cogitat que sunt deo. quomͦ
placeat dõ. Uidete quid sit amare. non di¬
xit cogitat ne dampnetur adõ. Ad huc enĩ
iste timor ie seruilis est: custos quidẽ maloꝵ
ut abstineant a malis: et abstinendo digni
sint ad se admittere caritatem S ille non
cogitant quem ad modũ non pumantur
adõ. s quomodo placeant dõ. pulchritu¬
dine urcertore. decore occulti hominis. deco¬
re cordis: ubi oculis illius nude sunt. mide
intus. non foris: integre & intus et foris:
Uel uirgines doceant comugatos. et comu¬
gatas non ire inadulterium. Ille faciunt

Expanded text:
senserunt. Multae enim etiam parentum senserunt. Multae enim etiam parentum suorum contrarios conatus igne superni amoris superaverunt. Iratus est pater, ploravit mater: non curavit illa, cui ante oculos versabatur speciosus forma prae filiis hominum . Ei quippe se ornari desideravit, ut tota ejus curam gereret. Quia quae nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo viro placeat: quae autem innupta est, cogitat quae sunt Dei, quomodo placet Deo . Videte quid sit amare. Non dixit, Cogitat ne damnetur a Deo. Adhuc enim iste timor ille servilis est, custos quidem malorum, ut abstineant se a malis, et abstinendo digni sint ad se admittere charitatem. Sed illae non cogitant quemadmodum non puniantur a Deo, sed quomodo placeant Deo, pulchritudine interiore, decore occulti hominis, decore cordis, ubi illius oculis nudae sunt: nudae intus, non foris; integrae et intus et foris. Vel virgines doceant conjugatos et conjugatas, non ire in adulterium. Illae faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
acceptauerunt preceptum. ut non recusarẽt
consilium. Ut plus placerent: plus se orna¬
uerunt. Corporis enim huius. id. ẽ. exteriores
hominis ornamenta. quanto aiplius ap¬
petuntur: tanto sunt interioris maiora de¬
trimenta Quanto autem minus appetunt᷑
ormamenta exterioris hominis. tanto ma¬
gis morib pulchris homo interior ad orna¬
tur: Unde dicit et petrus. Ornantes se
non in tortis crinib Cum enim dixisset
ornantes se. quid aliud acarnalib quam ui¬
sibilia ista ornamenta putarentur: Conti¬
nuo tulit cogitatiom quod cupiditas inqͥ¬
rebat. Non inquit in tortis crinib neq
a uro. neq margaritis. uel ueste p̃ciosa:
S ille absconditus cordis homo: qui est ante
dm̃ diues. Neq enim ds̃ diuitias daret ext̃i¬
ori homini: et in opem relinqueret interiorem
Dedit inuisibili diuitias inuisibiles: et uisibi
tes sc̃ẽ dei puelle. sc̃e uirgines. nec quod lice¬
bat appetiuerunt: nec quod cogebatur con¬

Expanded text:
acceptaverunt praeceptum, ut non recusarent acceptaverunt praeceptum, ut non recusarent consilium: ut plus placerent, plus se ornaverunt. Corporis enim hujus, id est, exterioris hominis ornamenta quanto magis appetuntur, tanto sunt interioris majora detrimenta: quanto autem minus appetuntur ornamenta exterioris hominis, tanto magis moribus pulchris homo interior adornatur. Unde dicit et Petrus: Ornantes se non in tortis crinibus. Cum enim dixisset, Ornantes se; quid aliud a carnalibus, quam visibilia ista ornamenta putarentur? Continuo tulit cogitationi quod cupiditas inquirebat. Non inquit, in tortis crinibus, neque auro, vel margaritis, vel veste pretiosa; sed ille absconditus cordis homo, qui est ante Deum dives . Neque enim Deus divitias daret exteriori homini, et inopem relinqueret interiorem: dedit invisibili divitias invisibiles, et invisibiltes Dei puellae, sanctae virgines, nec quod licebat appetierunt, nec quod cogebantur con