comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quod dc̃ &icim miraculũ ad iungimus de¬
N. quo non solũ modo uulgart̃ populũ testẽ
deducimus sed & iam ipsũ regẽ Hugonem. co¬
mitemq burgadum filiũq eius domnũ Rccin al¬
dũ para siacensem epm̃. Hic igitur rrx ad scĩ¬
in cuoli expetendũ auxiliũ ueniens suꝑ info¬
mitatis suae grauitudinẽ. inuenire ꝓmeruit ali¬
quintulã leuigabilitatem. Qui unodierũ post
ꝑacta crationũ sollẽpnia abecclesia ꝓgredi¬
ens. quendã cecũ in eodẽ loco inluminatum
audiuit. Quẽ adse adduci iubet. ut abeo ue¬
ritatẽ retinet. Dũ nãq in pauperem talẽ uir¬
tu tẽ factã esse ꝓcerto cognouit. p̃gaudiosicur
uir magnȩ dulcedinis. cũ supradictis ꝑsonis: pro¬
fluos bacrimarũ riuulos effudit. Sic quoque
cũ multa turba populorũ conlaudans dm̃ scm̃q
uenerans maiolũ. & cecus in luminatus ad propru
rediit: & rex magnificus letior infranciã uiam

Expanded text:
Qvoddam etiam miraculum adiungimus, de quo non solummodo vulgarem populum testem deducimus, sed etiam ipsum Regem HVGONEM, Comitemq. Burchardum, filiumque eius domnum Rainaldum Parisiensem Episcopum. Hic igitur Rex, ad sancti Maioli expetendum auxilium veniens, super infirmitatis suæ grauitudinem inuenire promeruit aliquantulam leuigabilitatem. Qui vno dierum, post peracta orationum solemnia ab Ecclesia progrediens, quendam cœcum in eodem loco inluminatum audiuit. Quem ad se adduci iubet, vt ab eo veritatem retineret. Dum namque in pauperem talem virtutem factam esse, pro certo cognouit, præ gaudio sicut vir magnæ dulcedinis cum supradictis personis profluos lachrymarum riuulos effudit. Sic quoque cum multa turba populorum conlaudans Deum, sanctumque venerans Maiolum & cæcus inluminatus ad propria rediit, & rex magnificus lætior in Franciam viam
Abbreviated transcription (Latin):
neguili nensi silua in quodã loco est scĩ arnulfi
aeccła. Ubi quidã cecus ꝑmultos dies adtende¬
bat ut mereretur in luminari. Sed quia nec ibi
mocioli sepul chrũ ad duceretur orabat instan¬
tius. Adductus autẽ necdiutius ibi demoratꝰ.:
lumen recepit oculorũ litus QIOMOO¬

Expanded text:
guilinensi silua, in quodam loco est sancti Arnulphi Ecclesia, vbi quidam cæcus per multos dies adtendebat vt mereretur inluminari. Sed quia nec ibi Maioli sepulchrum adduceretur orabat instantius. Adductus autem, nec diutius ibi demoratus, lumen recepit oculorum lætus
Abbreviated transcription (Latin):
ioli sepulchrũ . Hic ad tmpus perdito oris alloqͥo
uiuebat mutus. & fficiebatur magno doloris in¬
cursu. Sicpid necessitatis ꝓpria aliquando uolu¬
isset petere. hoc tremulo capite. hoc requi rebat
digito indice. At uno dierũ arripiens baculum
ad scĩ uenit sepulchrum. Uibi exprctans sa¬
nitatis uotũ. quia ore non poterat : corde dm̃
sanctũq in uocat maiolum. Etdũ pulsat cae¬
lũ precib: aperitur eiusoris locus sic dãpnati¬
one lingua ꝑdita. & sanitate adepta. letus ad
sua reuertitur & inde ds̃ magnificatur

Expanded text:
ioli sepulchrum. Hic ad tempus perdito oris alloquio viuebat mutus, & afficiebatur magno doloris incursu. Si quid necessitatis propriæ aliquando voluisset petere, hoc tremulo capite, hoc requirebat digito indice. At vno dierum arripiens baculum, ad sancti venit sepulchrum. Vbi expectans sanitatis votum, quia ore non poterat, corde Deum sanctumque inuocat Maiolum. Et dum pulsat cœlum precibus, aperitur eius oris locus. Sic damnatione linguæ perdita, & sanitate adepta, lætus ad sua reuertitur, & inde Deus magnificatur
Abbreviated transcription (Latin):
stu dio assiduȩ lectionis quam
suauis est dñs gustare insinuat. et
illos alios subleni iugo xpi colla.
ponere monendo predicat: pro
omnibus & eum omnibus. beate
retributionis donatiuum sibicom¬
parat. Hoc amplia tum diuina
ei pietas in caelestibus reddidit.
quo niam prosui fidelitate am¬
pla terreni honoris spatia dere¬
liquit & graues ac re sque pe
na quondam sustinuit. ad¬
duxerunt inperpetuo. nomini
suo gloriosam laudis famam: et
fide libus cristianis romanicã
deliberauerunt uiam

Expanded text:
studio assiduę lectionis, quam studio assiduę lectionis, quam suauis est Dominus, gustare insinuat, & illos alios sub leui iugo Christi colla ponere monendo prædicat, pro omnibus, & cum omnibus beatæ retributionis donatiuum sibi comparat. Hoc ampliatum diuina ei pietas in cœlestibus reddidit, quoniam pro sui fidelitate ampla terreni honoris spatia dereliquit, & graues acresque pænæ quas quondam sustinuit, adduxerunt in perpetuo nomini suo gloriosam laudis famam, & fidelibus Christianis Romanicam deliberauerunt viam
Abbreviated transcription (Latin):
am & ad incrementum laudiseiu
& ad comprobandum quanto
priuilegio caelestis perfrueretur
amoris edoctu omni disciplina
scientiarum ipsum omnipo¬
tens ds̃ preordinans
sibi iustum eut esset sibi testis ad
om nes homines. in illo clunia¬
censi amicabili & receptibili mo¬
nasterio patrem spiritalem. etab¬
batem dignissimum elegit U bi
quam plurimam monachorum
numerosita tem uita. moribus &
doctrina instruens: antese ince¬
lestis patriae gaudið feliciter intro¬
duxit Mul tos &enim eiusdem
ordinis indiuersis terrarum par¬
tibus. inuitans adunanimita tẽ
monachilis religionis. exemplo
suae lcaidabilis conuersationis.
in nu merabiles uera cesque mo¬
nasticȩ firmitatis legiones insti¬
tuit & aduna uit. Easqsi gnifer
gloriosus. secum in dominicȩ reli¬
gionis castris. fortiter bella tu¬
ras contraseuientis nequi tiae
impor tunita tem pre or dinauit
Dum itaque hos pabulo sue
dominicalis predicationis. ue¬
lutꝰ aquarefectionis las¬
sabundos satiat. al teros autem

Expanded text:
am & ad incrementum laudis eius, & ad comprobandum quanto priuilegio cœlestis perfrueretur amoris, edoctum omni disciplina scientiarum, ipsum omnipotens Deus præordinans sibi iustum, & vt esset sibi testis ad omnes homines, in illo Cluniacensi amicabili, & receptibili Monasterio patrem spiritualem & Abbatem dignissimum elegit. Vbi quamplurimam monachorum numerositatem, vitæ moribus & doctrina instruēs, ante se in cœlestis patriæ gaudium fœliciter introduxit. Multos enim eiusdem ordinis in diuersis terrarum partibus inuitans ad vnanimitatem Monachilis religionis, exemplo suæ laudabilis conuersationis, innumerabiles, veracesque Monasticæ firmitatis legiones instituit & adunauit, easque Signifer gloriosus secum in Dominicæ Religionis castris fortiter bellaturas, contra sæuientis nequitiæ importunitatem præordinauit. Dum itaque hos pabulo suæ Dominicalis prædicationis, velut aqua refectionis lassabundos satiat; alteros autem
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum diuersis instrumentis de¬
fensionum circum clusit. & firma¬
uit In ipsa igitur captionis suae
angustia. qualia quantaque per
eum omnipotens ds̃ cotidiana fe¬
cerit mira cula. com militones eiꝰ
exula tionis ex toto retinere non
potuerunt. & eaquȩ memoriae man¬
dauerunt. uiuente beato enarrare
non sunt ausi in aperto. Sed dilec¬
to dĩ ad celestis curiar nobile de¬
cus trans posito. pauca quedam
sed laudis preconio magnifica.
a probabilibus testibus ueritatis
& fidei cul toribus narrata. par¬
uo & tenui describimus stilo. quo¬
niam eius dem amatoris dĩmMol
confidimus adiuuari precibus.
qui pieta tis & dulcedinis extitit
dator & conseruator insignis. et
modo in caelestibus exultans gau¬
diis. magnificam misericor diaesux
demonstratconsolationem mise

Expanded text:
ipsum diuersis instrumentis deipsum diuersis instrumentis defensionum circumclusit & firmauit. In ipsa igitur captionis suæ angustia, qualia quantaque per eum omnipotens Deus cotidiana fecerit miracula, cōmilitones eius exultationis ex toto retinere non potuerunt, & ea quæ memoriæ mandauerunt, viuente beato enarrare non sunt ausi in aperto. Sed dilecto Dei ad cœlestis curiæ nobile decus transposito, pauca quædam, sed laudis præconio magnifica, a probabilibus testibus veritatis, & fidei cultoribus narrata, paruo & tenui describimus stilo. Quoniam eiusdem amatoris Dei Maioli confidimus adiuuari precibus, qui pietatis & dulcedinis extitit dator & conseruator insignis, & modo in cœlestibus exultans gaudiis, magnificam misericordiæ suæ demonstrat consolationem mise
Abbreviated transcription (Latin):
am isdembeatus MΑΟLUS
io cundum memoriale saculi. in
sanctitatis & iustitiae profectus ex¬
crescens cotidie. illud salutarium
semen seminabat ubique : quod ad¬
deicebat inquorumdam cordibus.
aliud tricesimum. aliud sexagesi¬
mum. aliud centesimum xuuan¬
gelici incremen tum bonp
Dum & enim aliquando diuina
largitatis beneficia. sicut incete¬
ris mundi partibus. predicaret
citra iuga alpini montis: non in
ua num nec inuacuum discurre¬
bat affluentia eius benedicti
ser monis. quia preciosum separa.¬
bat auili . quo niam benedictum
os erat aeterni dnĩ. Inisti us modi
igitur elaborans predicationis
profectu. ad experiendum quod
omnis filius corripitur ad nõ. in
camino tribulationis & angustiȩ
eum expur gari uoluit. dum ma¬
nibus efferae gentis sarracenorũ
comprehendi permisit. Haec nãq
impietatis gens barbara. scm̃ dĩ ui¬
rum apprehendens cum suis ali¬
quibus & cum suis quam plurimis
sumptibus in quadam montium
altitudine trans posuit. & locum

Expanded text:
am isdem beatus Maiolus iocundum memoriale sæculi in sanctitatis, & iustitiæ profectus excrescens cotidie, illud salutarium semen seminabat vbique, quod adducebat in quorumdam cordibus, aliud tricesimum, aliud sexagesimum, aliud centesimum Euangelici incrementum boni. Dum etenim aliquando diuinæ largitatis beneficia sicut in cæteris mundi partibus prædicaret citra iuga Alpini montis, non in vanum, nec in vacuum discurrebat affluentia eius benedicti sermonis, quia pretiosum separabat a vili: & quoniam benedictum os erat æterni Domini. In istiusmodi igitur elaborans prædicationis profectu, ad experiendum quod omnis filius corripitur a Domino, in camino tribulationis, & angustiæ eum Deus expurgari voluit, dum ipsum manibus efferæ gentis Saracenorum comprehendi permisit. Hæc namque impietatis gens barbara, sanctum Dei virum apprehendens cum suis aliquibus, & cum suis quamplurimis sumptibus, in quandam montium altitudinem transposuit, & locum
Abbreviated transcription (Latin):
iuinae igitur pietatis dig¬
natio. tanto talique uo¬
luit honorare miraculo¬
rum triumpho. istum sui dilec¬
torem amatorem queMalOrUA
quem interris aduir tutinspe¬
culum fi delibus suis posuit. &
memoriale eius uiuere in saecu¬
lum saculi statuit. Unde collo¬
catus cum principibus populi
& ternidĩ. insignium sanctorũ
coe qua tur magnifico potenta¬
tui. quo niam quidem fide &
merito semper ho norans deum.
per egit in tempore oportuno.
quȩ ad portauerunt ei preconia

Expanded text:
iuinæ igitur pietatis dignatio, tanto talique voluit honorare miraculorum triumpho istum sui dilectorem, amatoremque Maiolum, quem in terris ad virtutum speculum fidelibus suis posuit, & memoriale eius viuere in seculum seculi statuit. Vnde collocatus cum Principibus populi æterni Dei, insignium sanctorum coequatur magnifico potentatui: quoniam quidem fide & merito semper honorans Deum, peregit in tempore oportuno, quæ adportauerunt ei præconia
Abbreviated transcription (Latin):
prouidentia. per beatũ suiq dilectorem
n cuolũ. dignata est operare. dũ fragile
sui ipsius corporis indumentũ uiuifica¬
retur uitalis sp̃s addita mento. com pen¬
diosa pro ut scire potuimus descripsim
ratione. nediffust uerborũ series. legen¬
tibus fastidium generaret. Unde ex¬
cerptio uirtutu. ad breuicta exinnu¬
merabilibus insignibus gestorũ. o uti

Expanded text:
prouidentia per beatum suique dilectorem Maiolum dignata est operare, dum fragile sui ipsius corporis indumentum viuificaretur vitalis spiritus additamento, compendiosa prout scire potuimus, descripsimus ratione, ne diffusa verborum series legentibus fastidium generaret. Vnde excerptio virtutum adbreuiata ex innumerabilibus insignibus gestorum, o vti
Abbreviated transcription (Latin):
ET OPE RUM.
BEATUMA IOLÑ
tantis & innumerabilib: miraculis chorus¬
care facit interris : Quoniam qui dem
illud ꝓmeruit. sẽperbeneui uendo. & insta¬
diũ p̃sentis uitȩ uiste currerdo : Nã quinos
sensus corporis sui cohercitos sẽꝑ censura ma¬
gistrali. aptos &idoneos ex hibuit donatiuo caeles¬
tis brauis. Vndesẽꝑse exhibendo hostiã uiuã.¬

Expanded text:
 operum, beatum Maiolum tantis & innumerabilibus miraculis choruscare facit in terris, quoniam quidem illud promeruit semper bene viuendo, & in stadium præsentis vitæ iuste currendo. Nam quinos sensus corporis sui coercitos semper censura magistrali, aptos & idoneos exhibuit donatiuo cœlestis brauij. Vnde semper se exhibendo hostiam viua
Abbreviated transcription (Latin):
breuit̃. tamen pio conatu
pul cherrimoq stilo descrip¬
serant: conferre penitus
dubitarẽ : idẽ tidẽ iuben¬
do uehemeNer ortatꝰ es. ut
romane sedis pontisicem.
tꝰdẽ sedis p̃sulis auctori
Ate des criberẽ Cui ds̃
dem cõpulsus. uix primũ
librũ gregoriane uite cõ¬
pleueram: quando hunc in
eiꝰ de uigiliis annua uer¬
tigine reuolut̾is. tua ꝓba¬
uit parit̾ ac publi cauit
auctoritas. Ergo sollicitior

Expanded text:
breviter, tamen pio conatu, breviter, tamen pio conatu, pulcherrimoque stylo descripserant, conferre penitus dubitarem, identidem jubendo vehementer hortatus es, ut Romanae sedis pontificem, ejusdem sedis praesulis auctoritate, describerem, cui Deusdem compulsus, vix primum librum Gregorianae Vitae compleveram, quando hunc, in ejusdem vigiliis annua vertigine revolutis, tua probavit pariter ac publicavit 21 auctoritas. Ergo sollicitior
Abbreviated transcription (Latin):
EMETISSI¬
mo acfelicis¬
simo domino
iohanni. sanc¬
tae catholice
presuli. lohannes ulti¬
mus leuitarum: Nup
adingilias beati Grego¬
rii pontificis. anglorũ¬
scili c&gentis apłi lect̾i¬
o ne depaulmno ciuitatis
nolane presule consue¬
tudinaliter ꝑsonanteo
uisus es auenera bilibus
ep̃is diuino quodã in¬
stinctu cõ motus requi¬
rere: curtantꝰ pontifex
qui multoꝵ scõꝵ uitas texu¬
erat gestis ꝓpriiin ꝓpria
dũ taxat eccła caruis s&:
Presertim cũ & apud saxo¬
nes & apud longobar doꝵ
sibi prorsus infensissimã
gentem gestis ꝓpriis u¬
bique poller& Cũq ue¬
nerabiles epĩ has ab utris¬
que gentib haberi qui dẽ sed
cõpendiosissi me res ponde¬
rent. meã quoq paruitatẽ
con scis cens p̃ceꝑas. ut ui¬
tã ipsius descrinio scẽ sedis
apostolice. tanto plenius
quanto & certius carpere
studuis sẽ: Sed dũ ego pro¬
priae mertiae conscius. me
meis priorib acꝑhoc sapi¬
entiorib qui uitã eiꝰ lic&

Expanded text:
eatissimo ac felicissimo Domno Joanni, sanctae catholicae praesuli, Joannes ultimus levitarum. Nuper ad vigilias beati Gregorii, Rom gentis apostoli, lectione de Paulino civitatis Nolanae praesule consuetudinaliter personante, visus es a venerabilibus episcopis, divino quodam instinctu commotus, requirere cur tantus pontifex, qui multorum sanctorum Vitas texuerat, gestis propriis in propria duntaxat Ecclesia caruisset; praesertim cum et apud Saxones, et apud Langobardorum sibi prorsus infensissimam gentem, gestis propriis ubique polleret. Cumque venerabiles episcopi has ab utrisque gentibus haberi quidem, sed compendiosissime, responderent, meam quoque parvitatem consciscens, praeceperas ut Vitam ipsius de scrinio sanctae sedis apostolicae, tanto plenius, quanto et certius carpere studuissem. Sed dum ego propriae inertiae conscius, me meis prioribus, ac per hoc sapientioribus, qui vitam ejus, licet
Abbreviated transcription (Latin):
dubitarẽ: idẽ tidẽ iuben¬
do uehemeNer ortatꝰ es. ut
romane sedis pontisicem.
didẽ sedis p̃sulis auctori¬
Ate des criberẽ: Cui ds̃¬
omp̃s. ꝓbendoꝵ seu rebel¬
len doꝵ scriptoꝵ omĩum
spe cialẽ de derit ꝓcul du¬
bio potestatẽ: Itaq: tam
imꝑiosis auct oritatib tan¬
dem cõpulsus. uix primũ
librũ gregoriane uite cõ¬
pleueram: quan do hunc in
eiꝰ de uigiliis annua uer¬
tigine reuolut̾is. tua ꝓba¬
uit parit̃ ac publi cãuit

Expanded text:
dubitarem, identidem jubendubitarem, identidem jubendo vehementer hortatus es, ut Romanae sedis pontificem, ejusdem sedis praesulis auctoritate, describerem, cui Dbandorum seu repellendorum scriptorum omnium specialem dederit procul dubio potestatem. Itaque tam imperiosis auctoritatibus tandem compulsus, vix primum librum Gregorianae Vitae compleveram, quando hunc, in ejusdem vigiliis annua vertigine revolutis, tua probavit pariter ac publicavit
Abbreviated transcription (Latin):
RATISSI¬
mo ac felicis
mus leuitarum: Nuꝑ
adigilias beati Grego¬
rii pontificis. anglorũ¬
scilic& gentis apłi lect̃i¬
o ne depaulino ciuitatis
nolane presule consue¬
tudinaliter ꝑsonanteo
uisus es auenera bilibus
ep̃is diumo quo dã in¬
stinctu cõ motus requi¬
rere: curtantꝰ pontifex
qui multoꝵ scoꝵ uitas texu¬
erat. gestis ꝓpriiin ꝓpria
dũ taxat eccła caruis s&:
Presertim cũ &apud saxo¬
nes & apud longobar doꝵ
sibi prorsus infensissimã
gentem gestis ꝓpriis u¬
bique poller& Cũq ue¬
nerabiles epĩ has abutris¬
que gentib haberi qui dẽ sed
cõpendiosissime res ponde¬
rent. meã quoq paruitatẽ
con scis cens p̃ceꝑas. ut ui¬
tã ipsius descrinio scẽ sedis
apostolice. tanto plenius
quanto & certius carpere
studuis sẽ: Sed dũ ego pro¬
priae mnertiae conscius. me
meis priorib: acꝑ hoc sapi¬
entiorib qui uitã eiꝰ lic&
breuit̃. tamen pio conatu
pul cherrimoq stilo descrip¬
serant: conferre penitus

Expanded text:
atissimo ac felicissmus levitarum. Nuper ad vigilias beati Gregorii, Rom gentis apostoli, lectione de Paulino civitatis Nolanae praesule consuetudinaliter personante, visus es a venerabilibus episcopis, divino quodam instinctu commotus, requirere cur tantus pontifex, qui multorum sanctorum Vitas texuerat, gestis propriis in propria duntaxat Ecclesia caruisset; praesertim cum et apud Saxones, et apud Langobardorum sibi prorsus infensissimam gentem, gestis propriis ubique polleret. Cumque venerabiles episcopi has ab utrisque gentibus haberi quidem, sed compendiosissime, responderent, meam quoque parvitatem consciscens, praeceperas ut Vitam ipsius de scrinio sanctae sedis apostolicae, tanto plenius, quanto et certius carpere studuissem. Sed dum ego propriae inertiae conscius, me meis prioribus, ac per hoc sapientioribus, qui vitam ejus, licet breviter, tamen pio conatu, pulcherrimoque stylo descripserant, conferre penitus
Abbreviated transcription (Latin):
decurso exinde nõ modito ten pore
dlia te iterũ oboritur cõtroneꝵia
nit prefatũ huiꝰ loci ad nocatum
De cubitorum officiit sacris templum
dicatum non modo moderis temporibus
constat. uerum prisca etate subbeato moyse

Expanded text:
Decurso exinde non modico tempore, alia iterum oboritur controversia inter praefatum hujus loci advocatumExcubitorum officium sacris templis dicatum non modo modernis temporibus constat, verum prisca aetate sub B. Moyse
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis qui belli euentũ intimaret posteris. Pa¬
trata itaque desiderabili uictoria. belli dux
suos in t̾rogans requi siuit : si forte quempiã re¬
uerendae uisionis monachũ int̃ densitates ho¬
stium sibi uiã pandentẽ proprio uisũ contem¬
plati essent. Quib respondentib se in illo pra¬
lio neminẽ monachorũ uidisse : statim ille
Sc̃s inquiens BI Nebict us. me ꝑ totum belli
huius certam̃ protegens sinistroc manu equi
mei habenas dirigendo ac custodiendo te¬
nuit : dextrorero baculũ manu tenens. pli¬
rimos hostũt prosternendo mori tradidit
Sic & nocentibus poena : & in nocentibus
interuentu patris Digeoioti securitas est¬
reddita:

Expanded text:
aliquis qui belli eventum intimaret posteris. Patrata itaque desiderabili victoria, belli dux suos interrogans, requisivit si forte quempiam reverendae visionis monachum inter densitates hostium sibi viam pandentem proprio visu contemplati essent. Quibus respondentibus se in illo praelio neminem monachorum vidisse, statim ille: Sanctus, inquiens, Benedictus me per totum belli hujus certamen protegens, sinistra manu equi mei habenas dirigendo ac custodiendo tenuit: dextera vero baculum manu tenens, plurimos hostium prosternendo morti tradidit. Sic et nocentibus poena et innocentibus interventu Patris Benedicti securitas reddi
Abbreviated transcription (Latin):
modo praedã excutere possẽ : mulier quȩ
pro filii amissione artiori stimulabatur
dolore nequaquã ab incoepto requieuit cursũ :
sed magis proposse citius properabat. nichilo¬
suũ ferret auxiliũ reddendo filiũ propriũ. ser¬
uũq suũ extra terminos suos nullatenus effer¬
ri ꝑmicteret Tunc declementia diuinae ma¬
iestatis & in teruentu preciosi confessoris : qđ
ex orabat adepta est. lupus nanque ueniens
ad t̾minos territorii sc̃i BEΠEDITI infantulũ
illȩsũ atque in colum̃ relinquens auia silua¬
rũ latibula repetit. Mulier recepto a la¬
cris puerulo grãs dõ ac liberatori filii sui
sc̃o pro scire referens BENEDICTO. lares pau¬
perrimos sũae reuisit proprietatis

Expanded text:
modo praedam excutere posse; mulier quae modo praedam excutere posse; mulier quae pro filii amissione arctiori stimulabatur dolore, nequaquam ab incepto requievit cursu: sed magis pro posse citius properabat, invocans nihilo ferret auxilium, reddendo filium proprium, servumque suum extra terminos suos nullatenus efferri permitteret. Tunc deinde clementia divinae majestatis et interventu pretiosi confessoris quod exorabat adepta est. Lupus namque veniens ad terminos territorii S. Benedicti infantulum illaesum atque incolumem relinquens, avia silvarum latibula repetiit. Mulier recepto alacris puerulo gratias Deo ac liberatori filii sui, sancto pro scire referens Benedicto, lares pauperrimos suae revisit paupertatis
Abbreviated transcription (Latin):
OUM GRAUIS UNI UERSAS
occupauit gallias : clades etiã ex insectatione
paganorũ ñ modica totã oceani in colentem
litora attriuit gentẽ Sed ut terciã iuxta pro¬
pħam orbis experiretur plagã. graues immis¬
sae sunc bestiae : quae famem cladẽq effugi¬
entes barbaricã hianti ore exciperent. Acci¬
dit autẽ ea tẽpestate . ut mulier quaedã ex
matriniacensĩ egressa praedio infantulũ mi¬
nusculae aetatis secũ deduceret. quo cũ ali¬
is suae aetatis luderet infantulis ipsa longi¬
us cũ plurimis uiris ac mulierib prospectan¬
te. cũ subito lupus asilua egressus filiũ muli¬
eris illius rapuit. ac sustollens ñ siluã repe¬
tut : sed ꝑ camporũ spatia exportare coepit
Cernens hoc infelix mulier miserrimis uoci¬
bus plangoribusq immensis indolens mix¬
tum deinde uulgus lupũ insequi coepit
At ille neutiquã territus : in fantulũ longius
protrabebat. Sed cũ fatigatũ uulgus a ꝑse¬
cutione lupi cessaret desperans ei se nullo

Expanded text:
um gravis universas occupavit Gallias, clades etiam ex insectatione paganorum non modica totam per Oceani littora attrivit gentem. Sed ut tertiam juxta prophetam orbis experiretur plagam, graves immissae sunt bestiae, quae famem clademque effugientes barbaricam hianti ore exciperent. Accidit autem ea tempestate, ut mulier quaedam ex Matriniacensi egressa praedio infantulum minusculae aetatis secum deduceret, quo cum aliis suae aetatis luderet infantulis, ipsa longius cum plurimis viris ac mulieribus prospectante: cum subito lupus a silva egressus filium mulieris illius rapuit, ac sustollens non silvam repetiit, sed per camporum spatia exportare coepit. Cernens hoc infelix mulier, miserrimis vocibus plangoribusque immensis indolens, mista deinde vulgo, lupum insequi coepit. At ille neutiquam territus, infantulum longius protrahebat. Sed cum fatigatum vulgus a persecutione lupi cessaret, desperans ei se ullo
Abbreviated transcription (Latin):
corpore beati benedicti quod furtiue abla¬
tum est a suo sepulchro ut ei restituatur. in
hoc opere pietatis & miscđae libent̃ aurem
ac cõmodate hortamur dilectionẽ ac scĩta¬
tem urãm. ut primũ omnium frater ad fra¬
trem pacis iure in unũ redeat. & confundat᷑
iniquitas emedio eorum: caritas uero dĩ uo¬
bis praedicantibus & ministrantibus ex u¬
beret int̾ eos. deinde & praefati beati be¬
nedicti corpus iuixta petitionem seruorum
dĩ sublimitas filii dilecti nr̃i pippini ur̃a co¬
operante scĩtate indubitant̃ ad proprium
remittat locum ut& iã dicti seruidĩ de suo
gaudeant sibi restituto patre : uosq ꝑennẽ
habeatis mercedem & laudẽ ꝓeo quod uiste
oꝑati fueritis ut ad suum scĩssimi uiri corpus
referatur tumulũ ex quo clam ablatum est
opere resticutionis eius offensionis ꝑtimes¬
cere debeat coram dõ: dum creditur quia
ad optinendũ hoc ipsius suffragantib: oratio¬

Expanded text:
corpore B. Benedicti, quod furtive ablacorpore B. Benedicti, quod furtive ablatum est a suo sepulcro, ut ei restituatur. In hoc pietatis et misericordiae libenter aurem accommodare hortamur dilectionem ac sanctitatem vestram, ut primum omnium frater ad fratrem pacis jure in unum redeat, et confundatur iniquitas e medio eorum; charitas vero Dei vobis praedicantibus et ministrantibus exuberet inter eos. Deinde et praefati B. Benedicti corpus juxta petitionem servorum Dei, sublimitas filii dilecti nostri Pippini vestra cooperante sanctitate indubitanter ad proprium remittat locum; ut et jam dicti servi Dei de suo gaudeant sibi restituto Patre, vosque perennem habeatis mercedem et laudem, pro eo quod juste operati fueritis, ut ad suum sanctissimi viri corpus referatur tumulum, ex quo clam ablatum est. opere restitutionis hujus pertimescere debeat coram Deo; dum creditur, quia ad obtinendum hoc, ipsius suffragantibus oratio
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ relectorum sacrorũ hic erat. Tacharias
ep̃s seruus seruorũ dĩ scãẽ sedi principis apło¬
rum beati petri p̃sidens omnibus ep̃is ac pres¬
biteris eccłae francorũ salutẽ dicit. Egregiꝰ
apłs ait. Diligentibus dm̃ om̃a cooperantur
inbonũ. Et iterum idem ipse dum tempus
habemus: operemur bonum ad om̃s. Et itẽ
scriptura. Quam speciosi pedes euangelitan¬
tium pacẽ. euangelizantium bona Innotue¬
runt nobis religiosus abbas & presbit᷑ cassi¬
ni monasterii beati benedicti. & carloman¬
nus dõ amabilis monachus germanus filii
nr̃i pippini excellentissimi maioris domus
ꝑhos p̃sentes religiosos dĩ seruos monachos
concordiae & pacis sermones int̃ eum ac gri¬
fonem fratrẽ eius expedire nos mitcere : et
ut nos haec ipsa admonendo dirigamus ex¬
cellentiae iam dicti pippini filii nr̃i ut ad
pacis concordiam redeant : uobis ꝓpt̃ dm̃
pacificis mediatoribus: uerum etiam pro

Expanded text:
autem relectorum sacrorum hic erat. « Zacharias autem relectorum sacrorum hic erat. « Zacharias episcopus, servus servorum Dei, sanctae sedi principis apostolorum B. Petri praesidens, omnibus episcopis ac presbyteris Ecclesiae Francorum salutem dicit. Egregius Apostolus ait: Diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum . Et iterum idem ipse: Dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes . Et item Scriptura: Quam speciosi pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona ! Innotuerunt nobis religiosus abbas et presbyter Cassini monasterii B. Benedicti, et Carlomannus Deo amabilis monachus, germanus filii nostri Pippini excellentissimi majorisdomus, per hos praesentes religiosos Dei servos monachos concordiae et pacis sermones inter eum ac Grifonem fratrem ejus expedire nos mittere; ut et nos haec ipsa admonendo, dirigamus excellentiae jam dicti Pippini filii nostri, ut ad pacis concordiam redeant, vobis propter Deum pacificis mediatoribus. Verum etiam pro
Abbreviated transcription (Latin):
francorũ principatum solus optime rexit
Ca igitur tempestate. monachi sȩpe dicti
coenobii cassiniensis auctore carlomanno de
quo supra retulimus romã ueniunt. doloris
apud scĩssimum papam zachariam depositu¬
ri querelam. propt̃ corpus scilic& sacratis¬
simi patris seNebioni a solo ꝓprio gallias
trans lati. Qui maeror iam pridẽ a cordib
eorundem frm obterrarũ longinquitate
nec non uetustate temporum ad modũ re¬
frixerat: nec iã spem potien de huiusce rei
habebant. Sed carlomanno illorũ sacrũ
sub eunte collegium. spes olim emortua re¬
uixit: Sc̃mq ad euntes ex poscunt p̃sulem
uti litteras pippino regi francorum dirigat
qualit̃ auctoritati ac p̾cibus tanti fauens
pontificis egregii patris corpus auito resti¬
tuat loco. Praefatus uero pontifex frm¬
p̃cibus annuens lacrimosis: auctoritatis
apłicae epłam editã per eundẽ carloman¬
num ac fratres qui cum eo uenerunt
franciam pippino dirigit regi Modus

Expanded text:
Francorum principatum solus optime rexit. Francorum principatum solus optime rexit. Ea igitur tempestate, monachi saepedicti coenobii Cassinensis, auctore Carlomanno de quo supra retulimus, Romam veniunt, doloris apud sanctissimum papam Zachariam deposituri querelam, propter corpus scilicet sacratissimi Patris Benedicti, a solo proprio in Gallia translati. Qui moeror jampridem a cordibus eorumdem fratrum ob terrarum longinquitatem nec non vetustatem temporum admodum refrixerat, nec jam spem potiundae hujusce rei habebant: sed Carlomanno illorum sacrum subeunte collegium, spes olim emortua revixit: sanctumque adeuntes exposcunt praesulem, ut litteras Pippino regi Francorum dirigat, qualiter auctoritati ac precibus tanti favens pontificis, egregii Patris corpus avito restituat loco. Praefatus vero pontifex precibus annuens lacrymosis, auctoritatis apostolicae epistolam editam, per eumdem Carlomannum ac fratres qui cum eo venerant, Franciam Pippino dirigit regi. Modus
Abbreviated transcription (Latin):
si asticae grãm abeato racharia papa ro¬
mano ꝑcipere meruit. Denique monasticȩ
eccłam beati siluestri extructo monaste¬
rio cũ fr̃ibus secum ad hoc uenientibus
Sed cum ex francia multi nobiliũ ob uota
soluenda romã solemnit̃ commearent. & eum
uelut dominum quondam suũ praeterire nol¬
lent: otium quo maxime delectabatur cre¬
bra salutatione interrumpentes: locũ muta
re compellunt. Nam cum huiuscemodi fre¬
licto monte in samniũ prouinciã ad monas¬
terium scĩ BeNioieti situm in saepe dicto
castro cassini secessit: atq ibi quod reliquũ
fuit mortalis uitae religiose conuersando
pippinus regni francorum assecutus summã.
lussu stephani romani pontificis hildricũ
inertissimum regem de positum ac de consum.
in monasteriũ deinde trusum priuate uiue¬
re compulit. Dein auctoritate eiusdem
pontificis ex p̃fecto palatii rex constitutus.
ꝑ annos ferme xu aut eo amplius regni

Expanded text:
siasticae gratiam a B. Zacharia papa Rosiasticae gratiam a B. Zacharia papa Romano percipere meruit. Denique monasticae ecclesiam beati Silvestri constructo monasterio cum fratribus secum ad hoc venientibus Sed cum ex Francia multi nobilium ob vota solvenda Romam sollemniter commearent et eum velut dominum quondam suum praeterire nollent, otium, quo maxime delectabatur, crebra salutatire compellunt. Nam cum hujusmodi frelicto monte in Samnium provinciam ad monasterium S. Benedicti situm in saepedicto castro Cassini, secessit, atque ibi, quod reliquum fuit mortalis vitae, religiose conversando Pippinus regni Francorum assecutus summam, jussu Stephani Romani pontificis Childricum inertissimum regem depositum ac detonsum, in monasterio deinde trusum private vivere compulit. Dein auctoritate ejusdem pontificis, ex praefecto palatii rex constitutus, per annos ferme quindecim aut eo amplius regni
Abbreviated transcription (Latin):
scam romanã eccłam a lango bardorum
tyrannide liberaret. terrena caelestibus
p̃ponderans floccipenderet. Rebus itaq
humanis eo post diutinã regni administra¬
tionem exempto. duo filii eius pippinus
& carlomannus regni summã concordi
societate diuisum aliquot annis sub hil¬
drico nomine tenus rege ad gubernan¬
dum suscipiunt. Porro carlomannus
post aliquantum temporis excursum
regni quam ad regendũ susceperat partem
frĩ relinquens amore succensus speculatiuȩ
conuersationis romã se in otium contulit
Siquidem hortante beato eucerio aureli¬
anorum epõ qui a patre illius nulla exis¬
tente culpae offensa pulsus sede ꝓpria atq
in hispania apud scm̃ trudonem in exiliũ
relegatus fuerat nec non scõ bonifacio fri¬
sionum epõ. qui ambo patris eius apud in¬
feros damnationem etiam corporeis ipsi
ostendere uisibus: operosam temporalis
regni dignitatem toto contemnens mentis
adnisu. habituq ꝑmutato tonsurȩ eccle¬

Expanded text:
S. Romanam Ecclesiam a Langobardorum S. Romanam Ecclesiam a Langobardorum tyrannide liberaret, terrena coelestibus praeponderans, floccipenderet. Rebus itaque humanis eo post diutinam regni administrationem exempto, duo filii ejus, Pippinus et Carlomannus, regni summam concordi societate divisam, aliquot annis sub Childrico nominetenus rege, ad gubernandum suscipiunt. Porro Carlomannus post aliquantum temporis excursum, regni quam ad regendum susceperat partem fratri relinquens, amore succensus speculativae conversationis, Romam se in otium contulit. Siquidem hortante B. Eucherio Aurelianorum episcopo, qui a patre illius nulla exsistente culpae offensa pulsus sede propria, atque in Hasbaniam apud S. Trudonem in exsilium relegatus fuerat; necnon S. Bonifacio Fresionum episcopo, qui ambo patris ejus apud inferos damnationem, etiam corporeis ipsi ostendere visibus: operosam temporalis regni dignitatem toto contempens mentis adnisu, habituque permutato, tonsurae eccle
Abbreviated transcription (Latin):
iuri ecclesiastico detrahens praedia fisco
associauit. ac deinde militibus proprus dis¬
tribuere studuit Praeter ea saracenos
galliam occupare temptantes. duobus ma¬
gnis praelus uno in aquitania apud picta¬
uum ciuitatẽ. altero autẽ apud narbonã
uxta birram flum̃ ita deuicit: ut hispa¬
niam eos redire compelleret. Quã obrẽ
cũ aduersantib: nulla tenus cedere sciret
nulliq parcere diũu : aposteris tudites
ab actu rerum scilicet agnomen indeptus
est. Tudites enĩ mallei dicunt᷑ fabrorũ : quorũ
ictibus cuncta atteritur duricies. Pepigit hc
foedus cũ leut prando langobardorũ rege.
eiq filium suũ pippinũ misit. ut more fide¬
lium xpĩanorũ eius capillũ primus attonde¬
ret. ac pat̾ illi spiritalis existeret. Quod ille
gratantissime complens: multis ditatũ mu¬
neribus genitori natũ remisit. Qua de re
contigit ut legationem sacratissimi p̃sulis
gregorii ad se directã: obsecrantis quatinus

Expanded text:
juri Ecclesiastico detrahens praedia fisco juri Ecclesiastico detrahens praedia fisco associavit, ac deinde militibus propriis distribuere studuit. Praeterea Saracenos Galliam occupare tentantes duobus magnis praeliis, uno in Aquitania apud Pictavium civitatem, altero autem apud Narbonam, juxta Birram fluvium ita devicit ut in Hispaniam eos redire compelleret. Quamobrem cum adversantibus nullatenus cedere sciret, nullique parcere, diu a posteris Tudites, ab actu rerum scilicet agnomen indeptus est. Tudites enim ictibus cuncta atteritur durities. Pepigit hic foedus cum Leutbrando, rege Langobardorum, eique filium suum Pipinum misit, ut, more fidelium Christianorum, ejus capillum primus attonderet, ac pater illi spiritualis existeregratantissime complens, multis ditatum muneribus genitori natum remisit . Qua de re contigit, ut legationem sacratissimi praesulis Gregorii ad se directam, obsecrantis quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
mi patris institutione uiuere coeperunt.
Hoc itaq ordine instatum qui nunc cernit᷑
scĩssimum illud cassiniense coenobium repara¬
tum est. cum iam fere centum et decem an¬
norum curricula euoluta essent ex quo occul¬
to dĩ nutu locus ille habitatione carere coe¬
pit humana. Proinde sequenti tempore hiuic
uenerabili uiro petronaci. dilectus dñi pon¬
tifex zacharias plurimum auxilii contulit.
libros scilicet scãe scripturae. Nec non & alia
quae ad utilitatem monasterii pertinere
poterant. insuper et regulam quam ipse egre¬
gius pater scissimis conscripsit manibus. pa¬
terna liberalitate concessit Inter ea¬
apud gallias ansegiso maiore domus filioq
eius pippino humanam obeuntibus uitam :¬
Karolus filius pippini totius gentis franco
rum magistratum quanquam post multabel¬
la & cestamina de manu rbcinfredi tyran¬
Denique rebus bellicis operosissime insistens
tyrannos ꝑ totã franciã dominatum sibi uin¬
dicantes oppressit. Ob quã rem plurima

Expanded text:
icti institutione vivere coeperunt. Hoc itaque ordine in statum, quo nunc cernitur, sanctissimum illud Cassinense coenobium reparatum est, cum jam fere centum et decem annorum curricula evoluta essent, ex quo occulto Dei nutu locus ille habitatione carere coeperat humana. Proinde sequenti tempore, huic venerabili viro Petronaci dilectus Domini pontifex Zacharias plurimum auxilii contulit, libros scilicet sanctae Scripturae, necnon et alia quae ad utilitatem monasterii pertinere poterant: insuper et regulam quam ipse egregius Pater sanctissimis conscripsit manibus, paterna libertate concessitapud Gallias, Angesilo majoredomus filioque ejus Pippino humanam obeuntibus vitam Carolus filius Pippini, totius gentis Frrum magistratum, quanquam post multa bella et certamina, de manu R potestati. Denique rebus bellicis operosissime insistens, tyrannos per totam Franciam dominatum sibi vindicantes oppressit, ob eamque rem plurima
Abbreviated transcription (Latin):
uidam aut̃ monachus mobilitati
ñtem dederat. & ꝑ manere inmonas¬
terio xolebat. Cumq eum uirdĩ assidue
corripenet. frequent̃ ad moneret ipse uero

Expanded text:
utem ejus monachus mobilitati mentem dederat, et permanere in monasterio nolebat. Cumque eum vir Dei assidue corriperet, et frequenter admoneret, ipse vero
Abbreviated transcription (Latin):
uir dĩ praecepit leuari : atq ut erat integrũ
petenti tribui. Tunc collectis frĩbus. inoboe¬
dientẽ monachũ de infidelitate sua & suꝑbia
corã om̃ib increpauit. Qua increpatione cõ¬
pleta. sese cũ hisdẽ fr̃ĩbus in orationẽ dedit
In eo aut̃ loco ubi cũ frĩb orabat uacuum
erat ab oleo dolium & cooꝑtum. Cumq sc̃s uir
in orationẽ ꝑ sisteret. coepit operim̃tũ eius¬
dem dolii oleo excrescente subleuari. Quo
cõmoto atq subleuato. oleũ quod excreue¬
rat ora doleͥ transiens pauim̃tũ loci in quo
incubuerant inundabat. Quod cũ BENE OI¬
CIUS dĩ famulus aspexit: ꝓtinus orationẽ
compleuit. atq in pauim̃tũ oleum defluere
cessauit. Tunc diffidentẽ in oboedientẽq frẽm
latius admonuit. ut fidẽ haberet & humilita
quia uenerabilis pat̃ uirtutẽ om̃ipotentis
dñi quã ad monitione intimauerat mira cu¬
lis ostendebat. Nec erat iam ut quis quã de

Expanded text:
vir Domini praecepit levari, atque, ut erat integrum, vir Domini praecepit levari, atque, ut erat integrum, petenti tribuit. Tunc collectis fratribus, inobedientem monachum de info, oleo repleto. Qua increpatione completa, sese cum eisdem fratribus in orationem dedit. In eo autem loco ubi cum fratribus orabat, vacuum erat ab oleo dolium et coopertum. Cumque sanctus vir in oratione persisteret, coepit operimentum ejusdem dolii oleo excrescente sublevari. Quo commoto atque sublevato, oleum quod excreverat, ora dolii transiens, pavimentum loci in quo incubuerat inundabat. Quod Benedictus Dei famulus ut aspexit, protinus orationem complevit, atque in pavimentum oleum defluere cessavit. Tunc diffidentem inobedientemque fratrem latius admonuit, ut fidem habere disceret et quia venerabilis Pater virtutem omnipotentis Dei, quam admonitione intimaverat, miraculis ostendebat; nec erat jam ut quisquam de
Abbreviated transcription (Latin):
dam subdia conus agapitus nomine aduenit
magnopere postulans ut sibi aliquantulum
olei dari debuisset. Uir aut̃ dñi qui cuncta de¬
creuerat in terra tribuere. ut in caelo om̃ia
reseruaret : hoc ipsum parum quod remanse¬
rat olei iussit petenti dari. Mon achus uero
qui celluriũ tenebat. audiuit quidem iubentis
uerba : sed implere distulit. Cumq post pau¬
lulum si id quod usserat datum ess& in qui¬
reret : respondit monachus se minime dedis¬
se. quia si illud ei tribueret omnino nichil
fratribus remaneret. Tunc iratus aliis p̃¬
cepit ut hoc ipsum uas uitreum inquo parũ
olei remansisse uidebatur per fenestrã proi¬
cerent: ne incella aliquid per in oboedien¬
tiam remaneret. lactũq est. Sub fenestra aut̃
eadem ingens praecipitiũ patebat saxorum.
molibus asꝑsum. Proiectum itaque uas uitre¬
um. uenit insaxis. Sed sic mansit in colume.
acsi proiectum minime fuiss& : Ita ut neque
frangi neque oleum effundi potuiss&. Quod

Expanded text:
dam subdiaconus Agapitus nomine advenit, dam subdiaconus Agapitus nomine advenit, magnopere postulans ut sibi aliquantulum olei dari debuisset. Vir autem Domini, qui cuncta decreverat in terra tribuere, ut in coelo omnia reservaret, hoc ipsum parum quod remanserat olei, jussit petenti dari. Monachus vero qui cellarium tenebat audivit quidem jubentis verba, sed implere distulit. Cumque post paululum si id quod jusserat datum esset inquireret, respondit monachus se minime dedisse; quia si illud ei tribueret, omnino nihil fratribus remaneret. Tunc iratus, aliis praecepit ut hoc ipsum vas vitreum in quo parum olei remansisse videbatur, per fenestram projicerent, ne in cella aliquid per inobedientiam remaneret. Factumque est. Sub fenestra autem eadem ingens praecipitium patebat saxorum molibus asperum. Projectum itaque vas vitreum venit in saxis, sed sic mansit incolume ac si projectum minime fuisset: ita ut neque frangi, neque oleum effundi potuisset. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
terii quae erat frumento plena. subito tre¬
decim solidi sunt inuenti. Quos uir dĩ defer¬
ri iussit. & afflicto petitori tribuit: dicens
ut duo decim redderet. & unum in expensis
propriis haberet. Sed ad ea nunc redeam quȩ
eius discipulis in libri huuis exordio praedictis
re ferentibus agnoui. Quidam uir grauissima
aduersarii sui aemulatione laborabat. Ciuus
adhoc usque odium prorupit: ut eidem nesci¬
enti in potu uenenum duret Qui quam uis
uitam auferre non ualuit. cutis tamen colo¬
rem mutauit : Ita ut diffusa incorpore eius
uarietas. leprae morem imitari uideretur
Sed ad dĩ hominem deductus. salutẽ pristi¬
nam citius recepit. Nam mox ut eum con¬
tigit : omnẽ cutis illius uarietatẽ fugauit
o quo que tempore quo alimentorũ in opiu
campaniam grauit̃ affligebat uir dĩ di¬
uersis indigentibus monasterii sui cuncta tri¬
buerbet. ut poene nichil incellurio nisi parũ
quid olei inuitreo uase remaneret. Tunc qui¬

Expanded text:
terii, quae erat frumento plena, subito treterii, quae erat frumento plena, subito tredecim solidi sunt inventi. Quos vir Dei deferri jussit, et afflicto petitori tribui, dicens, ut duodecim redderet, et unum in expensis propriis haberet. Sed ad ea nunc redeam, quae ejus discipulis in libri hujus exordio praedictis referentibus agnovi. Quidam vir gravissima adversarii sui aemulatione laborabat, cujus ad hoc usque odium prorupit, ut ei nescienti in potu venenum daret. Quod quamvis vitam auferre non valuit, cutis tamen colorem mutavit, ita ut diffusa in corpore ejus varietas leprae morem imitari videretur. Sed ad Dei hominem deductus salutem pristinam citius recepit: nam mox ut eum contigit, omnem cutis illius varietatem fugavito quoque tempore quo alimentorum inopia Campaniam graviter affligebat, vir Dei diversis indigentibus monasterii sui cuncta tribuerat, ut pene nihil in cellario nisi parum quid olei in vitreo vase remaneret. Tunc qui
Abbreviated transcription (Latin):
cutis intumesceret. atq increscente sanie oc¬
cultare non poss&. Qui ad uirum dĩ ab eo¬
dem patre eus missus est. & saluti pristinȩ
sub omĩ celeritate restitutus
eque illud taceam quod eius discipu¬
lus pere grinus nomine narrare con¬
sueuerat : quia die quadam fidelis uir qui¬
dam necessitate debiti compulsus. unũ sibi
fore remedium credidit. si aduirum dĩ per¬
geret : & quae eum urgeret debiti necessitas
indicaret. Uenit itaque ad monasterium o¬
mni potentis dĩ famulum repperit quia a
creditore suo ꝓduo decim solidis grauit̃ afflige¬
retur. intimauit Cui uenerabilis pat̃ nequa¬
quam se habere duodecim solidos respondit
Sed tamen eius in opiam blanda locutione
consolatus: ait. Uade & postbiduũ reuer¬
tere : quia de est hodie quod tibi debeam dare.
In ipso autem biduo. more suo in oratione fuit oc¬
cupatus. Cum die tercio is qui nec essitate debi¬
ti affligebatur reduit: suꝑ arcam uero monas¬

Expanded text:
cutis intumesceret, atque increscentem saniem occutis intumesceret, atque increscentem saniem occultare non posset. Qui ad virum Dei ab eodem patre ejus missus est et saluti pristinae sub omni celeritate restitutueque illud taceam quod ejus discipulus Peregrinus nomine narrare consueverat: quia die quadam fidelis vir quidam necessitate debiti compulsus, unum sibi fore remedium credidit, si ad Dei virum pergeret, et quae eum urgeret debiti necessitas, indicaret. Venit itaque ad monasterium, omnipotentis Dei famulum reperit, et quia a creditore suo pro duodecim solidis graviter affligeretur, intimavit. Cui venerabilis Pater nequaquam se habere duodecim solidos respondit, sed tamen ejus inopiam blanda locutione consolatus, ait: Vade, et post biduum revertere, quia deest hodie quod tibi debeam dare. In ipso autem biduo more suo in oratione fuit occupatus. Cumque die tertio is qui necessitate debiti affligebatur, rediret, super arcam monas
Abbreviated transcription (Latin):
nullo modo consentiret in congregatione per¬
sistere atq importunis p̃cibus ut relaxare¬
tur immineret: quadam die uenerabilis
pat̃ nimietatis eius tedio affectus iraetus
uissit ut discederet. Qui mox ut monaste¬
riũ exit. contra se assistere aꝑto ore dra¬
conem in itnere inuenit. Cumq eũ isdem
draco qui apparuerat deuorare uell&: coe¬
pit ipse tremens & palpitans magnis uocib
clumare dicens. Currite currite : quia dra¬
co iste me de uorare uult. Currentes aut̃
fr̃s draconem minime uiderunt: sed trem̃¬
tem atq palpitantẽ monachũ ad monaste¬
riũ reduxerunt Qui statim promisit nun¬
quam se. eẽ. iam amonasterio recessurum: atq
ex eadem horee insua promissione permansit.
Quippe qui scĩ uiri orationibus contrase assis¬
tere draconem uiderat : quem prius non ui¬
dendo sequebatur
ed neque hoc silendum puto. quod
illustri uiro antonio narrante cognoui. Qui
aiebat patris sui puerum morbo elefantino
fuisse correptum. ita ut iam pilis cadentibus

Expanded text:
nullo modo consentiret in congregatione persistere, atque importunis precibus ut relaxaretur immineret, quadam die idem venerabilis Pater, nimietatis ejus taedio affectus, iratus jussit ut discederet. Qui mox ut monasterium exiit, contra se assistere aperto ore draconem in itinere invenit. Cumque eum idem draco qui apparuerat devorare vellet, coepit ipse tremens et palpitans magnis vocibus clamare, dicens: Currite, currite, quia draco iste me devorare vult. Currentes autem fratres draconem minime viderunt, sed trementem atque palpitantem monachum ad monasterium reduxerunt. Qui statim promisit nunquam se esse a monasterio recessurum, atque ex hora eadem in sua promissione permansit: quippe qui sancti viri orationibus contra se assistere draconem viderat, quem prius non videndo sequebaturSed neque hoc silendum puto, quod illustri viro Antonio narrante cognovi, qui aiebat patris sui puerum morbo elephantino fuisse correptum, ita ut jam pilis cadentibus
Abbreviated transcription (Latin):
uadam die dum ad beati iohannis
oratorium quod in ipsa montis cel¬
situdine situm est pergeret. ei antiquus
hostis in mulo medici specie obuiam
factus est cornu & trepedicam
ferens. Quem cum requi sisset dicens
ubi uadis: Ille respondit. Ecce
ad fratres uado potionẽ eis dare
Itaque ꝑrexit uenerabilis BENEDICTUS
ad orationem. Qua completa: concitus
rediit. Malignus uero sp̃s unũ seniorem
monachum inuenit aquã haurientẽ. in quosta¬
timingressus est. Eumq in t̾rã proiecit. & uehe¬
mentissime uexauit. Quem cũ uirdĩ ab ora¬
tione rediens tã crudelit̃ uexari conspicer&.
ei solũ modo alupã dedit: & malignum ab eo
sp̃m protinus excussit. Ita ut ad eum redire
ulterius non auderet
PETRUS. U elim
nosse si haec tanta miracula uirtute semper
orationis impetrabat. an aliquando etiam
solo uoluntatis ex hibebat nutu
GREGORI

Expanded text:
uadam die dum ad beati Joannis oratorium, quod in ipsa mantis celsitudine situm est, pergeret, ei antiquus hostis in mulomedici specie obviam factus est, cornu et tripedicam ferens. Quem cum requisisset, dicens: Quo vadis? ille respondit: Ecce ad fratres vado potionem eis dare. Itaque perrexit venerabilis Pater Benedictus ad orationem; qua completa concitus rediit. Malignus vero spiritus unum seniorem monachum invenit aquam haurientem, in quem statim ingressus est, eumque in terram projecit, et vehementissime vexavit. Quem cum vir Dei ab oratione rediens tam crudeliter vexari conspiceret, ei solummodo alapam dedit, et malignum ab eo spiritum protinus excussit, ita ut ad eum redire ulterius non auderet. Petr. Velim nosse, si haec tanta miracula virtute semper orationis impetrabat, an aliquando etiam solo voluntatis exhibebat nutu. Gregor