comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipiunt: quia eius reuerentiam nec
uerbotenus seruare maluerunt. Illi lega¬
liter pereunt. quia sub lege positi pecea¬
uerunt: istis in ꝑditione sua de lege ni¬
chil dicitur: quia nichil legis habere
conati sunt. Princeps nanq terrenam
rem publicam regens : alit̾ punit ciuem
interius delinquentẽ. atq aliter hostem
exterius rebellantem. In illo iura sua con
addicit: contra hostem uero bellũ mouet.
eius maliciȩ tormenta retribuit. De
malo uero eius quid lex habeat non re-¬
quirit: neq enim lege necesse ẽ perimi.¬
qui lege nunquã potuit teneri. Ita ergo
in extremo iudicio & legalis illũ inuectio
ꝑcutit. qui ab eo quod ꝓfessione tenuit.
actione declinauit: & iste sine iudieu
inuectione perimitur. qui lege fidei ñ
tenetur. Ex electorum uero parte alii
iudicant᷑ & regnant: qui uitȩ maculas
lacrimis tergunt. qui mala prȩcedentia
factis sequentib redimentes. quiequid
illicitum aliquando fecerunt: ab oculis

Expanded text:
percipiunt, quia ejus reverentiam nec percipiunt, quia ejus reverentiam nec verbotenus servare voluerunt. Illi legaliter pereunt, quia sub Lege positi peccaverunt, istis in perditione sua de Lege nihil dicitur, quia nihil Legis habere conati sunt. Princeps namque terrenam rempubinterius delinquentem, atque aliter hostem exterius rebellantem. In illo sua jura consaddicit. Contra hostem vero bellum movet, ue militiae tormenta retribuit, de malo autem ejus, quid lex habeat, non requirit. Neqqui lege nunquam potuit teneri. Ita ergo in extremo judicio et legalis illum invectio percutit, qui ab eo quod professione tenuit, actione declinavit, et iste sine judicii invectione perimitur, qui lege fidei non tenetur. Ex electorum vero parte alii judicantur et regnant, qui vitae maculas lacrymis tergunt, qui, mala praecedentia factis sequentibus redimentes, quidquid illicitum aliquando fecerunt ab oculis
Abbreviated transcription (Latin):
Discedite maledicti in ignem ȩternum :
qui paratus est diabolo & angelis eius.
Alii uero in extremo iudicio ñ iudicant᷑¬
& pereunt: de quib ꝓpħa ait. Non
resurgunt impii in iudicio. Et de quib¬
dñs dicit. Qui autẽ non credit. iam
iudicatus est. Et de quib paulus ait.
Qui sine lege peccauerunt. sine lege &¬
peribunt. Resurgunt uero etiam om̃s
infideles: sed ad tormentũ ñ ad iudiciũ.
Non enĩ eorum tunc causa discutitur:
qui ad conspectum districti iudicis iam
cũ dampnatione suȩ infidelitatis acce¬
dunt. Professionẽ uero fidei retinentes:
sed ꝓfessionis opera ñ habentes. redar¬
guuntur ut pereant. Qui uero nec fidĩ
sacramenta tenuerunt. increpationem
iudicis in extrema examinatione non
audiunt : quia prȩiudicati infidelitatis
suȩ tenebris. eius quẽ despexerant inue¬
ctione redargui ñ merentur Alli saltem
uerba iudicis audiunt. quia eius fidei
saltem uerba tenuerunt: isti in damp¬
natione sua ȩterni iudicis nec uerba

Expanded text:
in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Alii in extremo judicio non judicantur et pereunt; de quibus Propheta ait: Non resurgunt impii in judicio ; et de quibus dicitur: Qui autem non credit, jam judicatus est ; et de quibus Paulus ait: Qui sine lege peccaverunt, sine lege peribunt . Resurgent vero etiam omnes infideles, sed ad tormentum, non ad judicium; non enim eorum tunc causa discutitur qui ad conspectum districti judicis jam cum damnatione suae infidelitatis accedunt. Professionem vero fidei retinentes, sed professionis opera non habentes, redarguuntur ut pereant. Qui vero nec fidei sacramenta tenuerunt, increpationem judicis in extrema examinatione non audiunt, quia praejudicati infidelitatis suae tenebris, ejus quem despexerant invectione redargui non merentur. Illi tantum verba judicis audiunt, quia ejus fidei tantum verba tenuerunt. Isti in damnatione sua judicis aeterni nec verba
Abbreviated transcription (Latin):
iob eius sententia conueniret. Pro culpa
enim flagellatum credidit: & iecireo eũ¬
in os angustum cecidisse iudicauit. Quo
enĩ ualidiorib uidit eum plagis affici.
eo deteriorib credidit iniquitatibus prȩ-¬
grauari: ꝓfecto nesciens quod flagella eiꝰ
augmentum essent meriti. ñ pęna peccati.
Cum uero eũ in os angustum cecidisse fa¬
teatur: adhuc quasi latius exequitur. in
quanta iob ꝓfunditate teneatur dicens.¬

Expanded text:
Job ejus sententia conveniret. Pro culpa Job ejus sententia conveniret. Pro culpa enim flagellatum credidit, et idcirco euin os angustum cecidisse judicavit. Quo enim validioribus vidit eum plagis affici, eo deterioribus credidit iniquitatibus praegravari, profecto nesciens quod flagella ejus augmentum essent meriti, non poena peccati. Cum vero eum in os angustum cecidisse fateatur, ad huc quasi latius exsequitur in quanta Job profunditate teneatur dicens
Abbreviated transcription (Latin):
boni operis penitendo reducit᷑. Quȩdam
ab opprimente mala consuetudine
exurgere uelle nec posse. Iam quidem deside¬
rio ad suꝑna tendere: sed adhuc actu in
infimis remanere. Prȩire corde nec tamͣ
sequi opere. atq in semet ipso contradicti¬
onem ꝑpeti semet ipsum. Cum uero ita
tendens anima manu gr̃e exaltantis ad¬
iuuatur. ab angusto ore ad latitudinem
ꝑuenit: quia uictis difficultatib opera
bona ꝑficit quȩ concupiscit. Dauid ꝓpħa
conclusionẽ angusti oris aspe¬
xerat. cũ dicebat. Saluã fecisti de
necessitatib animã meam. nec conelusisti
Sme in manus inimici. Latissime autem
saluatũ se nouerat. eum subderet dicens.
Statiusti in loco spacioso pedes meos. In
spacioso quippe loco pedes stabiliti sunt:
quando ad congruentia bona tendimus.
& nulla difficultate prȩpedim᷑. Quasi
enim ꝑ latum locũ quo uolumꝰ ꝑgimus:
quia nullis obiectis difficultatib angusta

Expanded text:
boni operis poenitendo reducitur. boni operis poenitendo reducitur. ab opprimente mala consuetudine exsurgere velle, nec posse. Jam quidem desiderio ad superna tendere, sed adhuc actu in infimis remanere, praeire corde, nec tamen sequi opere, atque in semetipso contradictorem perpeti semetipsum. Cum vero ita tendens anima manu gratiae exaltantis adjuvatur, ab angusto ore ad latitudinem pervenit: quia, victis difficultatibus, opera bona perficit, quae concupiscit. David propheta conclusionem angusti oris aspexerat, cum dicebat: Salvam fecisti de necessitatibus animam meam, nec conclusisti me in manibus inimici . Latissime autem salvatum se noverat, cum subderet, dicens: Statuisti in loco spatioso pedes meos. In spatioso quippe loco pedes stabquando et ad congruentia bona tendimus, et nulla difficultate praepedimur. Quasi enim per latum locum quo volumus pergimus, quia nullis objectis difficultatibus angustam
Abbreviated transcription (Latin):
operis iniquitas a bona stabilitate cõmouit:
quasi tempestas aquȩ rapuit. Sed si adhuc
consuetudine nͣ prȩualuit: non demersit.
lam in puteum cecidit: qui hoc qđ diuina
lex ꝓhibet ꝑpetrauit. Sed si adhuc longa
consuetudo ñ deprimit: nequaquam õs
suum puteus coangustauit.Tanto ergo
facilius egreditur: quanto minori consue
dine obrutam fuisse conspiceret: in la¬
mentis suis sub eius specie semet ipsum
deplorat dicens. Lapsa est in lacũ uita
quitatis inquinat᷑. Lapis uero suꝑponit᷑.
cũ etiam dura consuetudine mens in pec¬
cato deuoratur: ut & si uelit exurgere
iam ut cunq ñ possit: quia moles desuꝑ
male consuetudinis premit. Sed quia di¬
uinę potentię subiacet. & post angustiam
prauȩ consuetudinis ad bonȩ actionis am¬
plitudine reuocari meretur: iccirco dicit᷑.
saluabit te de ore angusto latissime. La¬
tissime quippe de ore angusto saluatur:
qui & post iniquitatũ iugum. ad libertatẽ

Expanded text:
operis iniquitas a bona stabilitate commovit, operis iniquitas a bona stabilitate commovit, quasi tempestas aquae rapuit. Sed si adhuc consuetudine non praevaluit, non demersit. Jam in puteum cecidit, qui hoc, quod divina lex prohibet perpetravit. Sed si adhuc longa consuetudo non deprimit, nequaquam os suum putens coangustavit. Tanto ergo fdine obrutam fuisse conspiceret, in lamentis suis sub ejus specie semetipsum deplorat, dicens: Lapsa est in lacum vita quitatis inquinatur. Lapis vero superponitur cum etiam dura consuetudine mens in peccato devoratur, ut etsi velit exsurgere, jam utcumque non possit, quia moles desuper malae consuetudinis premit. Sed quia divinae potentiae subjacet, et post angustiam pravae consuetudinis ad bonae actionis amplitudinem revocatur, idcirco dicitur: Salvabit te de ore angusto latissime. Latissime quippe de ore angusto salvatur, qui et post iniquitatis jugum ad libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
hac peregrinationis suȩ afflictione libe¬
ratur. Nam & assiduis hic tribulatio¬
nibus pͣmitur: ut ad requirendũ uerae
rem eius. Aurem in tribulatione reuelare
est: auditũ cordis uerberum plagis aꝑire.
Cũ enim prȩcepta despicimꝰ. pia districti¬
one nobiscum agitur: ut flagella timeamꝰ.
Aurem itaq cordis tribulatio aperit: quã
sȩpe huius mundi ꝓsperitas claudit. Per
salomonẽ nanq dicitur. Auersio paruuloꝵ
interficiet eos: & ꝓsperitas stultorũ ꝑdet
gusto latissime. Om̃is qui uiam uitae
deserens. in peccatorum se tenebras deieit:
semet ipsum quasi in puteum uel in foueã.
mergit. Si uero diutina ꝑpetratione etiam
consuetudine iniquitatis opprimitur: ne
ad superiora iam possit exurgere. quasi
angusto ore putei coartat᷑. Vnde dauid
ꝓpħa sub specie peccantiũ exorat dicens.
Non me demergat tempestas aquȩ. neq
absorbeat me ꝓfundum: neq urgeat super
me puteus os suum. Quem enim mali

Expanded text:
hac peregrinationis suae afflictione libehac peregrinationis suae afflictione liberatur. Nam et assiduis hic tribulationis premitur, ut ad requirendum verae rem ejus. Aurem in tribulatione revelare est auditum cordis verberum plagis aperire. Cum enim praecepta despicimus, pia districtione nobiscum agitur, ut flagella timeamus. Aurem itaque cordis tribulatio aperit, quam saepe hujus mundi prosperitas claudit. Per Salomonem namque dicitur: Aversio parvulorum interficiet eos, et prosperitas stultorum perdet ossit inveniat. Omnis qui viam vitae deserens in peccatorum se tenebras dejicit, semetipsum quasi in puteum, vel in foveam, mergit; si vero diutina perpetratione etiam consuetudine iniquitatis opprimitur, ne ad superiora jam possit exsurgere, quasi angusto ore putei coarctatur . David propheta sub specie peccantium exorat, dicens: Non me demergat tempestas aquae, neque absorbeat me profundum, neque urgeat super me puteus os suum . Quem enim mali
Abbreviated transcription (Latin):
liter tolerent: nimirũ iam prȩuidet. quid
illic eis misericordit᷑ recompenset. Non gͦ
aufert a iusto oculos suos. Ecce iste humi¬
liter ingemiscit: ille suꝑbit & nequiter
floret. Iste cor conterit: ille se de gloria ini¬
quitatis extollit. Horum ergo quis diuinis
optutib longe est. qui iniustitiam ꝑtulit:
an qui eam patientib irrogauit: Qui
suꝑnam grãm inter meroris tenebras tenu¬
it: an qui ꝑ exteriora gaudia lum̃ iustitiȩ
prȩlati cunctis motib carnis. modo luxu¬
riȩ appetitum frenant. modo ȩstum aua¬
ritiȩ temperant. modo głam elationis in-¬
elinant: modo suggestiones liuoris obru¬
unt. modo ignem furoris extingunt.
uulnerant. dũ nuntii ueritatis eam ia-¬
culis scę predicationis impugnant. Quia
igitur de dampnatione reꝓborum quid
agatur audiuimꝰ : de ereptione humiliũ
quid sequatur audiamus. Eripiet pau¬
sua eripitur: cũ unusquisq humilis de

Expanded text:
liter tolerent, nimirum jam praevidet quid liter tolerent, nimirum jam praevidet quid illic eis misericorditer recompenset. Non ergo aufert a justo oculos suos. Ecce iste humiliter ingemiscit, ille superbit et nequiter floret. Iste cor conterit, ille se de gloria iniquitatis extollit. Horum ergo quis divinis obtutibus longe est, qui injustitiam pertulit, an qui eam patientibus irrogavit; qui supernam gratiam inter maeroris tenebras tenuit, an qui inter exteriora gaudia lumen justitiae praelati cunctis motibus carnis, modo luxuriae appetitum frenant, modo aestus avaritiae temperant, modo gloriam elationis inclinant, modo suggestiones livoris obruunt, modo ignem furoris exstinguunt. ulnerant, dum nuntii veritatis eam jaculis sanctae praedicationis impugnant. Quia igitur de damnatione reproborum quid agatur audivimus, de ereptione humilium quid sequatur audiamus: VERS. 15.---Eripiet pausua eripitur cum unusquisque humilis de
Abbreviated transcription (Latin):
& regnant. qui suadente pietate etiã ultra
generalia diuinȩ legis precepta ꝓficiunt.
Ninc est qd paulus etiam specialia prȩce¬
pta transcendens: plus opere exhibuit.
quã institutione ꝑmissionis accepit. Cũ
enim accepisset ut ȩuangłm prȩdicans de
euangelio uueret: & ȩuangeliũ audien¬
tibus contulit. & tam̃ euangelii sumptib¬
sustentari recusauit. Cur ergo iste iudi
cetur ut regnet. qui minus qđ seruaret
accepit: sed maius qdđ uiueret inuenit:
tribuit: quia quanto huic mundo magna
humilitate despecti sunt: tanto tͣc accep¬
tis sedib maiori culmine potestatis ȩxcre¬
Soculos suos. & reges in solio eollocat in per¬
petuum: & illic erigunt᷑. Aostulisse enĩ¬
a iustis oculos suos fortasse dñs creditur:
quia iniustoꝵ crudelitatib hic sine uindi¬
cta lacerantur. Sed famulos suos tunc ma¬
gis respicit: cũ iniiste eos nequitia perse¬
quentis affligit. Uidens enĩ quid hic humi¬

Expanded text:
et regnant, qui, suadente pietate, etiam ultra et regnant, qui, suadente pietate, etiam ultra generalia divinae legis praecepta proficiunt. Hinc est quod Paulus, etiam specialia praecepta transcendens, plus opere exhibuit quam institutione permissionis accepit . Cum enim accepisset ut Evangelium praedicans de Evangelio viveret, et Evangelium audientibus contulit, et tamen Evangelii sumptibuscetur ut regnet, qui minus quod servaret accepit; sed majus quo viveret, invenit? tribuit, quia quanto huic mundo magna humilitate despecti sunt, tanto tunc, acceptis sedibus, majori culmine potestatis excreoculos suos et reges in solio conlocat in perpetuum et illi eriguntur a justis oculos suos fortasse Dominus creditur, quia injustorum crudelitatibus hic sine vindicta lacerantur; sed famulos suos tunc magis respicit, cum injuste eos nequitia persequentis affligit. Videns enim quid hic humi
Abbreviated transcription (Latin):
Scũ seniorib populi sui. Et de quibus
salomon. eũ de scȩ ȩccłȩ sponso loqueret᷑:
intulit dicens. N obilis in portis iur eiꝰ:
quando sederit cũ senatorib terrȩ. Hu
itaq in extremo iudicio ñ iudicantur &
regnant: quia cũ auctore suo etiam iu¬
dices ueniunt. Relinquentes quippe
om̃a plus prompta deuotione executi
Speciali nanq iussione paucis ꝑfectio¬
ribus & ñ generalit᷑ omnib dicitur:
hoc quod adolescens diues audiuit.
Uade uende quȩ habes & da pauꝑibus:
& habebis thesaurum in cęlo. & ueni
S sequere me. Si enim sub hoc prȩcepto
eunctos iussio generalis astringeret:
culpe ꝓfecto esset aliquid nos de hoc
mundo possidere. Sed aliud est quod ꝑ
precipitur: aliud qđ specialit᷑ ꝑfectiori¬
bus imperat᷑. Hii ergo recte sub generali
iudicio ñ tenentur: quia & precep̾ta gene¬
ralia uiuendo uicerunt. Sicut enimꝰ ñ
iudicant᷑ & pereunt. qui suadente ꝑfidia
lege teneri contẽpnunt: ita ñ iudicantur

Expanded text:
cum senioribus populi sui . Et de quibus Salomon, cum de sanctae Ecclesiae sponso loqueretur, intulit dicens: Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae . Hi itaque in extremo judicio non judicaregnant, quia cum auctore suo etiam judices veniunt. Relinquentes quippe omnia, plus prompta devotione exsecutispeciali quippe jussione paucis perfectioribus, et non generaliter omnibus dicitur hoc, quod adolescens dives audivit: de omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni et sequere me . Si enim sub hoc praecepto cunctos jussio generalis astringeret, culpa profecto esset aliquid nos de hoc mundo possidere. Sed aliud est quod peer praecipitur, aliud quod specialiter perfectioribus imperatur. Hi ergo recte sub generali judicio non tenentur, qui et praecepta generalia vivendo vicerunt. Sicut enim non judicantur et pereunt, qui suadente perfidia lege teneri contemnunt, ita non judicantur
Abbreviated transcription (Latin):
humiles uocare consueuit. Unde in ȩuange¬
lio cum adiectione sp̃c nominant᷑. dũ dicit᷑.
Beati pauperes sp̃u: qm ipsorum ẽ regnũ
cȩlorum. Quia enim diuitiȩ uisibiliter
potentes ostendunt: apud semet ipsos pau¬
peres sunt. qui ęlati in suis conscientiis nͣ
sunt. Eos uero impios uocat. qui aut a
fidei pietate disiuncti sunt: aut in hoc qđ
fideliter credunt. prauis sibi morib contra¬
dicunt. Quia ergo omps ds̃ maliciȩ suꝑ¬
biam nͣ potentiȩ celsitudinem dampnat:
postquam dictum est ds̃ potentes ñ abicit.
cum & ipse sit potens. recte subiungitur:
sed ñ saluat impios. & iudiciũ pauperib
tribuit: id est ȩ̨latos destruit. humiles
uero ꝑ iudicium liberos reddit. Uel certe
iudicium pauꝑib tribuit: quia hii qui
nunc nequit̃ opprimunt᷑: ipsi tunc suꝑ
oppressuros suos iudices ueniunt. Duȩ
quippe sunt partes. electorum scilicet
atq reꝓborum: sed bini ordines eisdem
singulis partib continent᷑. Alii nanq

Expanded text:
ngelio cum adjectione spiritus nominantur, dum dicitur: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum . Quia enim divitiae visibiliter potentes ostendunt, apud semetipsos pauperes sunt, qui elati in suis conscientiis non sunt. Eos vero impios vocat, qui aut a fidei pietate disjuncti sunt, aut in hoc quod fideliter credunt pravis sibi moribus contradicunt. Quia ergo omnipotens Deus malitiae superbiam, non potentiae celsitudinem damnat, postquam dictum est: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens, recte subjungitur: Sed non salvat impios, et judicium pauperibus tribuit. Id est, elatos destruit, humiles vero per judijudicium pauperibus tribuit, quia hi qui nunc nequiter opprimuntur, ipsi tunc super oppressores suos judices veniunt. Duae quippe sunt partes, eatque reproborum; sed bini ordines eisdem singulis partibus continentur. Alii namque
Abbreviated transcription (Latin):
cognouit. post quã suꝑnȩ lucis radios ra¬
ptim contemplando contigit. ipsa ad¬
miratione summorũ sese ab infimis susci¬
tatus eleuauit: ut nulla iam ei nisi quȩ
ȩterna sunt libeant. & despectis transe¬
untib sola quȩ ꝑmanent requirat. Be¬
ne ergo dicitur. suꝑ hoc expauit cor
meum. & motum est de loco suo: quia
pigrum cor & terrenis dudũ cogitatio¬
nib deditum. cũ repente ꝑ excessum se
ad summa suspendit: cogitationis infi¬
mȩ locum mutauit. Sed dum ꝑ semet¬
ipsam in amore pręsentis sȩculi ꝓstrata
mens dormitat: & nisi diuinȩ gratiae
aspiratione pulsetur. in suis delectatio¬
nib frigida insensibilisq torpescat:
necesse est ut quomodo interna cogita¬
tione tangatur. uel qualit᷑ ad sp̃ualia
sensificetur adiungat. Sequit᷑. Audiet¬

Expanded text:
cognovit, postquam supernae lucis radios racognovit, postquam supernae lucis radios raptim contemplando contigit, admiratione summorum sese ab infimis suscitatus elevavit, ut nulla jam ei nisi quae aeterna sunt libeant, et, despectis transeuntibus, sola quae permanent, requirat. Bene ergo dicitur: Super hoc expavit 868 cor meum, et motum est de loco suo, quia pigrum cor, et terrenis dudum cogitationibus deditum, cum repente per excessum se ad summa suspendit, cogitationis infimae locum mutavit. Sed quia per semetipsam in amore praesentis saeculi prostrata mens dormitat, et nisi divinae gratiae aspiratione pulsetur, in suis delectationibus frigida insensibilisque torpescit, necesse est ut quomodo interna cogitatione tangatur, vel qualiter ad spiritalia sensificetur, adjungat. Sequitu
Abbreviated transcription (Latin):
ctus sum a uultu oculoꝵ tuorum. Y̾ bi
uidelicet ñ pauor. sed excessus dici pote¬
rat. S ed pauor illic ꝓ excessu ponitur:
quia sicut in excessu. ita in pauore ani¬
mus alienatur. Unde hic quoq consi¬
derata luce ȩternȩ patriȩ recte subiun¬
gitur: suꝑ hoc expauit cor meũ. Aesi
dicat. In admirationis excessu se transtu¬
lit. Et quia nouȩ spei spũ mens afflata
est: semet ipsam qualis in uetusta cogita¬
tione fuerat reliquit. Bene autẽ dicit᷑.¬
& motum est de loco suo. Locus quippe
humani cordis est: delectatio uitȩ p̾sentis.
Sed cũ diuina aspiratione tangit᷑: locus
nri cordis fit amor uitȩ eternitatis. Con¬
sideratione igitur internȩ patriȩ de loco
suo animus mouetur: quia de relictis
infimis in suꝑnis cogitationib ponitur.
Prius enim quȩ essent ȩterna nesciebat:
in prȩsentium delectatione torpuerat.
simulq ipse transiens amore transeuntia
tenebat. S ed postquam quȩ e̾ent ȩcerna

Expanded text:
ctus sum a vultu oculorum tuorum . Ubi ctus sum a vultu oculorum tuorum . Ubi videlicet non pavor, sed excessus dici poterat; sed pavor illic pro excessu ponitur, quia sicut in excessu, ita in pavore alienatur animus. Unde hic quoque considerata luce aeternae patriae, recte subjungitur: Super hoc expavit cor meum. Ac si dicat: In admirationis excessu se transtulit, et quia novae spei spiritu mens afflata est, semetipsam qualis in vetusta cogitatione fuerat reliquit. 32. Cor, tEt motum est de loco suo. Locus quippe humani cordis est delectatio vitae praesentis. Sed cum divina aspiratione tangitur locus nostri cordis, fit amor aeternitatis. Consideratione igitur aeternae patriae de loco suo animus movetur, quia derelictis infimis, in supernis cogitationibus ponitur. Prius enim quae essent aeterna nesciebat, in praesentium delectatione torpuerat, simulque ipse transiens amore transeuntia tenebat. Sed postquam quae essent aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
suo quod possessio eius sit: & ad eã possit¬
ascendere. Sed ualde mira sunt ista. ualde
terribilia. qđ homo in terra editus. atq
a cȩlesti patria exigentib meritis longe
dampnatus. ñ solum ad statum conditi¬
onis reducitur. sed etiam gloriosius ex al¬
tatur: ut qui paradysum ꝑdidit. cęlũ
recipiat. & nͣ solum hunc debiti sui rea¬
tus nͣ teneat: sed huic post culpam dona
cumulationis excrescant. Ut ille contẽ¬
ptor dĩ. ille imitator diaboli si ad fru¬
ctum pęnitentiȩ redeat: usq ad celsitu¬
dinem contemplandȩ intimȩ lucis ascen¬
dat. Cuius itaq cor nͣ in huiꝰ pietatis
ad miratione exiliat: cuius torpor non
in subleuatione tantȩ considerationis ex¬
pauescat: Unde & apte subdit᷑. Super¬
S de loco suo. Quia pauor dum mentem
ꝑcutit. hanc a semet ipsa alienã reddit:
nonnunquã latini int̾pretes extasin
pauorem uocant. Sicut ꝑ psalmistam
dicitur. Ego dixi in pauore meo: ꝓie¬

Expanded text:
suo, quod possessio ejus sit. » Etsuo, quod possessio ejus sit. » Et valde mira sunt ista, valde terribilia, quod homo in terra editus, atque a coelesti patria exigentibus meritis longe damnatus, non solum ad statum conditionis reducitur, sed etiam gloriosius exaltatur. Ut qui paradisum perdidit, coelum recipiat; et non solum hunc debiti sui reatus non teneat, sed huic post culpam dona cumulantius excrescant. Ut ille contemptor Dei, ille imitator diaboli, si ad fructum poenitentiae redeat, usque ad celsitudinem contemplandae intimae lucis ascendat. Cujus itaque cor non in hujus pietatis admiratione exsiliat? Cujus torpor non in sublevatione tantae considerationis expavescat? Unde et apte subjungitursim rapitur.---Quia pavor dum mentem percutit, hanc a semetipsa alienam reddit, nonnunquam Latini interpretes cestasim pavorem vocant, sicut per Psalmistam dicitur: Ego dixi in pavore meo, proje
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ caput dñs factus est: repulsa repro¬
borum multitudine solus est etiã nobiscũ.
Nemo ergo ascendit in cęlum. nisi qui
de cȩlo descendit filius hominis qui est in
cęlo: quia dũ nos una cum illo unũ iam
facti sumus. unde solus uenit in se. illuc
solus redit etiam in nobis. Et is qui in cęlo
semꝑ est. ad cȩlum cotidie ascendit: quia
qui in diuinitate suꝑ om̃a ꝑmanet. hu¬
manitatis suȩ compage sese cotidie ad cȩ¬
los trabit. N on ergo se desperec humana
fragilitas unigeniti sanguinem consideret.¬
& in pretio suo conspiciat: quã magna ẽ
quȩ tanti ualet. Perpendat sollicite quo
caput prȩcessit. & quȩ ad uidendum prȩ¬
ceptis astringet᷑: ad sperandum exemplo
roboretur. Confidat cȩlos. speret suꝑnam
patriam. angelorum se sociam sciat: atq
in suo capite prȩlatam se etiam angelis
gaudeat. Dicatur igit᷑ recte de hacluce
internȩ patriȩ. annuntiat de ea amico

Expanded text:
suorum caput Dominus factus est, repulsa reprosuorum caput Dominus factus est, repulsa reproborum multitudine, solus est etiam nobiscum. Nemo ergo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo filius hominis qui est in coelo, quia dum nos unum cum illo jam facti sumus, unde solus venit in se, illuc solus redit etiam in nobis. Et is qui in coelo semper est, ad coelum quotidie ascendit, quia qui divinitate super omnia permanet, humanitatis suae compage se quotidie ad coelos trahit. Non ergo se desperet humana fragilitas, Unigeniti sanguinem consideret, et in pretio suo conspiciat quam magna est quae tanti valet. Perpendat sollicite quo caput praecessit, et quo ad vivendum praeceptis astringitur, ad sperandum exemplo roboretur. Confidat cpatriam, angelorum se sociam sciat, atque in suo capite praelatam se etiam angelis gaudeat. Dicatur igiturinternae patriae: « Annuntiat de ea amico
Abbreviated transcription (Latin):
Ubicunq fuerit corpus. illuc congrega¬
buntur & aquilȩ. Unde petrus ait.
In hereditatẽ incorruptibilem. & incon¬
I taminatam: & immarcessibilem. conser¬
:uatam in cęlis. Unde paulus dicit. Scimꝰ
qmͣ si terrestris domus nrͣa huius habita¬
tionis dissoluatur: qđ edificationem ex dõ
Shabemus. domũ non manu factam. ȩt̾nã
Sin cęlis. Sed si nos quoq qui editi in t̾ra
sumus cęlũ conscendimꝰ. ubi est qđ rursũ
ueritas dicit: nemo ascendit in cęlũ. nisi
qui de cęlo descendit filius hominis qui
est in cęlo: Cui nimirũ sententiȩ statiͣ
obuiat: qđ hȩc eadem ueritas dicit. Patͣ
uolo ut ubi ego sum. & illi sint mecum.
Quȩ sibi in uerbis suis nͣ discrepat: sed
ad inquirenda hȩc quasi discordantia stu¬
dium nrͣȩ mentis inflammat. Omͣs enĩ
nos quia in eius fide nati sumus : eiꝰ ꝓcul¬
dubio corpus existimus. Quia igitur
mira dispensatione pietatis membrorum

Expanded text:
Ubicunque corpus fuerit, illuc congregaUbicunque corpus fuerit, illuc congregabuntur et aquilae . Unde Petrus ait: In haereditatem incorruptibilem, et incontaminatam, et immarcescibilem, conservatam in coelis . Unde Paulus dicit: Scimus quoniam si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemuin coelis . Sed si nos quoque, qui editi sumus in terra, coelum conscendimus, ubi est quod rursum Veritas dicit: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit filius hominis qui est in coelo. Cui nimirum sententiae statim obviat quod haec eadem Veritas dicit: Pater, volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum . Quod sibi in verbis suis non discrepat, sed ad inquirenda haec quasi discordantia studium nostrae mentis inflammat. Omnes enim nos quia in ejus fide nati sumus ejus proculdubio corpus existimus. Quia igitur mira dispensatione pietatis membrorum
Abbreviated transcription (Latin):
Uide ne feceris: conseruus tuus sum &
fr̾m tuorum. Quid ẽ enim hoc qđ prius
equanimit᷑ concedebant adorari. post
ab homire angeli recusant: nisi qđ pͥus
hominẽ carnalib corruptionib deditũ.
nec ab eisdem carnalib corruptionib re¬
demptum. quo abiectiorem nouerant u¬
stius contẽpnebant: post modum uero hu¬
manã naturam eo iam substratã habere
nͣ poterant. quo hanc in auctore suo etiaͬ
suꝑ semet ipsos ductam uidebant: Neq
enim debebant iam in membris subiecta
despici: quȩ in ipso membrorũ capite me
ruerunt prelata uenerari. Iste ergo qui
ꝓpter nos minor angelis extitit: ȩquales¬
nos angelis uirtute suȩ minorationis fe¬
cit. Unde & moriendo docuit mortem
ñ metui. resurgendo de uita confidi. ascen¬
dendo de cȩlestis patriȩ hereditate glori¬
ari: ut quo caput prȩisse conspiciunt.
illuc se subsequi & membra gratulentur.
Vnde bene & ab eodem nr̃o capite dicit᷑.

Expanded text:
Vide ne feceris; conservus tuus sum, et Vide ne feceris; conservus tuus sum, et fratrum tuorum . Quid est enim hoc quod prius aequanimiter se concedebant adorari, post ab homine angeli recusant; nisi quod prius hominem carnalibus corruptionibus deditum, nec ab eisdem carnalibus corruptionibus redemptum, quo adjectiorem noverant, justius contemnebant. Postmodum vero humanam naturam eo jam substratam habere non poterant, quo hanc in auctore suo etiam super semetipsos ductam videbant. Neque enim debet in membris jam subjecta despici, quae in ipso membrorum eruit praelata venerari. Is ergo, qui propter nos paulo minor angelis exstitit, nos angelis virtute suae minorationis fecit. Unde et moriendo docuit mortem non metui, resurgendo de vita confidi, ascendendo de coelestis patriae haereditate gloriari, ut quo caput praeisse conspiciunt, illuc se subsequi et membra gratulentur. Unde bene ab eodem nostro capite dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
archana penetraree Sed eorundem
spͣuum ad nos conditor uenit. seq homi
nem etiam sub ipsis exhibuit: sicut de
illo patri ꝑ. ꝓph̃am dicit᷑. Miniuisti eũ
paulo minus ab angelis. Et quia int̾ nos
& eosdem spͣc discordantis uitȩ scandalum
repperit: mira potentia mirabiliori eciã
pietate summa creans. ima suscipiens. ima
cũ summis iunxit. Hinc est enĩ qd̃ eodem
rege nato angelorũ chori in eius annun¬
tiatione ꝓdeunt. hymnũ dicunt: & deui¬
cta praue uitȩ discordia. hos quos dudum
despexerant. ciues agnoscunt: consono ore
prȩdicantes. gla in excelsis dõ. &. in terra
pax hominib bonȩ uoluntatis. Aesi aꝑte
dicant. Quos a nobis malicia disiunxerat:
iam nunc in terra nata bonitas iungat.
Hinc est qđ ante incarnationẽ eius. in
testamͣto ueteri adorasse homo angelum
legitur. nec tam̃ adorare ꝓhibetur: sed
post mediatoris aduentum cũ se iohannes
adorando angelo ꝓstrauisset audiuit.

Expanded text:
arcana penetrare? Sed eorumdem arcana penetrare? Sed eorumdem spirituum ad nos Conditor venit, seque hominem etiam sub ipsis exhibuit, sicut de illo Patri per prophetam dicitur: Minuisti eum paulo minus ab angelis . Et quia inter nos et eosdem spiritus discordantis vitae scandalum reperit, mira potentia, mirabiliori etiam pietate, summa creans, ima suscipiens, ima cum summis junxit. Hinc est enim quod eodem rege nato, angelorum chori in ejus annuntiatione prodeunt, hymnum dicunt, et devicta pravae vitae discordia, hos quos dudum despexerant cives agnoscunt, consono ore praedicantes: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Ac si aperte dicant: Quos a nobis malitia disjunxerat, jam nunc in terra nata bonitas jungat. Hinc est quod ante incarnationem ejus in Testamento Veteri adorasse homo angelum legitur, nec tamen adorare prohibetur, sed post Mediatoris adventum, cum se Joannes adorando angelo prostravisset, audivit:
Abbreviated transcription (Latin):
possit ascendere. Amicus ueritatis ẽ: recte
amator actionis. Unde & ipsa ueritas
discipłis dicit. Uos amici mei estis. si fece¬
ritis quȩ ego prȩcipio uobis. Amicus
quippe. animȩ custos dicitur. Vnde
& nͣ immerito qui custodire uoluntatẽ
dĩ in prȩceptis illius nititur: eiꝰ amicus
uocatur. Ninc est qđ rursum eisdem
discipulis. ueritas dicit. Uos autẽ dixi
Samicos: quia om̃a quȩcunq audiui a pa¬
tre meo nota feci uobis. De hac igit᷑ luce
eternȩ patriȩ. amico suo ds̃ annuntiat.
qđ possessio eius sit: ut nequaquam se
infirmitatis suȩ fragilitate desperet: ne¬
quaquã hoc quod creatus. sed qđ recreatus
est penset. Sed tanto certius sciat quia
illius lucis claritatẽ possideat: quanto
nunc uiciorum pulsantiũ tenebras ueriꝰ¬
calcat. B ene autẽ in ꝓmissione subiun¬
gitur: & ad eam possit ascendere. Quid
enim difficilius. quã homini in terra
edito terrena & fragilia membra gestan¬
T. cȩloꝵ alta conscendere. suꝑnoꝵ spͣuum

Expanded text:
it Deus.---Amicus veritatis est rectae amator actionis. Unde et ipsa Veritas discipulis dicit: Vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis . Amicus quippe animae custos dicitur. Unde non immerito qui custodire voluntatem Dei in praeceptis illius nititur, ejus amicus vocatur. Hinc est quod rursum eisdem discipulis Veritas dicit: Vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci aeternae patriae amico suo Deus annuntiat quod possessio illius sit, ut nequaquam in infirmitatis suae fragilitate desperet, nequaquam hoc quod creatus, sed quod recreatus est penset, sed tanto certius sciat quia illius lucis claritatem possideat, quanto nunc vitiorum pulsantium tenebras vericalcat. Bene autem in promissione subjungitur: « Et ad eam possit ascendere. » Quid enim difficilius, quam hominem in terra editum, terrena et fragilia membra gestantem, coelorum alta conscendere, supernorum spirituum
Abbreviated transcription (Latin):
S ad me: nisi pater qui misit me traxerit
Seum. Et rursum. Nouit dñs qui st̾
eius. Unde in ipsa quoq sc̃a ȩccła pluri¬
mi fidem tenent: & uitam fidei ñ tened.
Humilitatis dominicȩ sacramͣta ꝑcipiuns:
sed humiliari dñica imitatione contẽp¬
nunt. Blanda diuini eloquii prȩdica¬
menta cõmunicant: sed apud se in¬
manes in tumore ꝑseuerant. Unde hic
quoq post quã ꝑ cardines maris aggre¬
gatȩ ȩccłȩ latitudo signata est: apte
Immanes quippe sunt: qui se ȩlatis co¬
gitationib extollunt. Quos contra ꝑ
isaiam dicit᷑. Ue qui sapientes estis in¬
S oculis ur̃is: & coram uobismet ipsis pru¬
dentes. Quos contra etiam paulus ait.
N olite prudentes ẽẽ apud uosmet ipsos.
Sed his immanib lux abscondit᷑: quia
nimirũ suꝑbientib ueritatis cognitio
denegatur. Vnde ꝑ semet ipsam uerita s

Expanded text:
 ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit  ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum . Et rursum: Novit Dominus qui sunt ejus . Unde in ipsa quoque sancta Ecclesia plurimi fidem tenent, et vitam fidei non tenent; humilitatis dominicae sacramenta percipiunt, sed humiliari dominica imitatione contemnunt; blanda divini eloquii praedicamenta communicant, sed apud se immanes in tumore perseverant. Unde hic quoque, postquam per cardines maris aggregatae Ecclesiae latitudo signata est, apte Immanes quippe sunt, qui se elatis cogitationibus extollunt. Quos contra per Isaiam dicitur: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Quos contra etiam Paulus ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Sed his immanibus lux absconditur, quia nimirum superbientibus veritatis cognitio denegatur. Unde per semetipsam
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ manib factum credimꝰ: ut hoc eorũ
Quid enĩ agit petrus cũ ꝑ epłas loquit᷑.
nisi ut uerbi pabulo corda nr̃a male ieiu¬
na satientur: Quid paulus quid io¬
hannes ꝑ epłas loquentes oꝑant᷑: nisi
ut mentes nr̃ȩ cȩlestia alimͣta ꝑcipiant.
& inediȩ suȩ fastidium quo moriebant᷑
tendere nubes quasi tentorium suum.
& fulgurare lumine suo desuꝑ: cardines
quoq maris operiet. Per hȩc enĩ iudicat
populos: & dat ȩscas multis mortalib.
Aesi aꝑte diceret. Si scõs suos in mini¬
sterio suȩ prȩdicationis extendit. eorumq
uerba miraculis adiuuat: totiꝰ mundi
limites ad fidem uocat. Per quȩ & pͥus
suꝑbientes iudicat: & post ꝑ uerbum
consolationis nutriens in spe humiles
diceret. notandum qd ñ ait om̃ib sed
multis: quia uidelicet scriptum est. nͣ
omniũ est fides. Et de quibdam dicit᷑.
Propterea uos ñ auditis: quia ex dõ nͣ
S estis. Et rursum. Nemo potest uenire¬

Expanded text:
eorum manibus factum credimus, ut hoc eorum eorum manibus factum credimus, ut hoc eorum quid enim agit Petrus, cum per Epistolas loquitur, nisi ut verbi pabulo corda nostra male jejuna satientur? Quid Paulus, quid Joannes per Epistolas loquentes operantur, nisi ut mentes nostrae coelestia alimenta percipiant, et inediae suae fastidium quo moriebantur tendere nubes quasi tentorium suum, et fulgurare lumine suo desuper, cardines quoque maris operiet. Per haec enim judicat populos, et dat escas multis mortalibus. Ac si aperte diceret: Si sanctos suos in ministerium praedicationis extendit, eorumque verba miraculis adjuvat, totius mundi limites ad fidem vocat, per quae et prius superbientes judicat, et post per verbum consolationis nutriens in spe humiles diceret, notandum quod non ait, omnibus, sed multis, quia vid licet scriptum est: Non omnium est fides . Et quibusdam dicitur: Propterea vos non auditis, q 47. Et rursum: Nemo potest venire
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtimescunt. Sed ꝑ easdem nubes ꝑ quas
terror infligitur etiam ȩsca datur: quia
magna prȩdicatoꝵ dispensatio est. ut sic
sciant suꝑbientium mentes affligere. ut¬
etiam afflictas nouerint consolationis elo¬
quio nutrire: quatinus & peccantes de
ȩternis supplicus terreant. & pęnitentes
de suꝑni regni gaudus pascant. Unde
bene ipse dispensationis ordo seruatus est:
ut ordinate heliu diceret. qđ ꝑ has nubes
prius iudicat popłos: & postmodũ ȩscas
catores suos prius nos de praua actione
corripiens concutit: & post modũ ꝑspem
consolans nutrit. Si enĩ diuina dispen¬
satio ꝑ has nubes iudicium modo non
ageret: nequaquã eisdem nubib dixisset.
Accipite sp̃m scm̃ quorum remiseritis
peccata remittunt᷑ eis: & quoꝵ retinue¬
ritis retenta sunt. Et rursum si ꝑ eas
ieiuna nr̃a corda ñ pasceret: nequaquã
de esurientib populis. discipłis dñs dicer&.
Date illis uos manducare. Qđ sic tunc

Expanded text:
pertimescunt, sed per easdem nubes per quas pertimescunt, sed per easdem nubes per quas terror affligitur, etiam esca datur, quae magna praedicatorum dispensatio est, ut sic sciant suetiam afflictas noverint consolationis eloquio nutrire, quatenus et peccantes de aeternis suppliciis terreant, et poenitentes de superni regni gaudiis pascant. Unde bene ipse 863 dispensationis ordo servatus est, ut ordinate Eliu diceret quod per has nubes prius judicat populos, et postmodum escas r praedicatores suos prius nos de prava actione corripiens concutit, et postmodum per spem consolans nutrit. Si enim divina dispensatio per has nubes judicium modo non ageret, nequaquam eisdem nubibus dixisset: Accipite Spiritum sanctum; quorum remiseritis peccata, remittuntur eis; et quorum retinueritis, retenta sunt . Et rursum, si per eas jejuna nostra corda non pasceret, nequaquam de esurientibus populis discipulis Dominus diceret: Date illis vos manducare . Quod sic tunc
Abbreviated transcription (Latin):
cȩpit alleuia resonare. Ecce quondam tu¬
midus iam substratus scõrum pedib seruit
occeanus. eiusq barbaros motus quos ter¬
reni principes edomare ferro neqͥuerant:
hosꝓ diuina formidine sacerdotum ora
simplicib uerbis ligant. Et qui cateruas
pugnantiũ infidelis nequaquã metuerat.
iam nunc fidelis humiliũ linguas timet.
Quia enĩ ꝑceptis cȩlestib uerbis. clares¬
centib quoq miraculis. uirtus ei diuinȩ
cognitionis infundit᷑. eiusdem diuinitatis
terrore refrenat᷑: ut praua agere metuat.
ac totis desideriis ad eternitatis grãm ꝓue¬
nire concupiscat. Unde hic quoq conueni¬
hȩc nimirũ uerba prȩdicatorum id est
guttas nubiũ. ꝑ hȩc fulgura miraculorũ
ds̃ populos iudicat: quia eorum corda
territa ad pęnitentiam uocat. Nam dũ
suꝑna audiunt. dũ mira oꝑa attendunt:¬
mox ad corda sua redeunt. & sese de ante
actis prauitatib affligentes ȩt̾na tõrm̃ta

Expanded text:
coepit Alleluia resonare. Ecce quondam tucoepit Alleluia resonare. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus, quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos pro divina formidine sacerdotum ora simplicibus verbis ligant; et qui catervas pugnantium infidelis nequaquam metuerat, jam nunc fidelis humilium linguas timet. Quia enim perceptis coelestibus verbis, clarescentibus quoque miraculis, virtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem divinitatis terrore refrenatur, ut prava agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam pervenire concupiscat. Unde hic quoque convenihaec nimirum verba praedicatorum, id est guttas nubium, per haec fulgura miraculorum Deus populos judicat, quia eorum corda territa ad poenitentiam vocat. Nam dum sumox ad corda sua redeunactis pravitatibus affligentes, aeterna tormenta
Abbreviated transcription (Latin):
lumine suo desuꝑ. Quid enim sentire ful¬
gura: nisi miracula debemus: De quib ꝑ
psalmistam dicit᷑. Fulgura multiplicabis.
& conturbabis eos. Per has ergo nubes lu¬
mine suo desuꝑ fulgurat: quia ꝑ prȩdi¬
catores scõs insensibilitatis nrͣe tenebras
etiam miraculis illustrat. Cunq nubes
choruscȩ lucis aꝑiunt: extremos etiam
mundi terminos in diuino amore conuer¬
Stunt. Ynde recte subditur. Cardines qͦq
maris operiet. Qđ fiendum quidẽ heliu
uocib audimus: sed auctore dõ iam factũ
cernimus. Omps enim dñs choruscantib
nubib cardines maris oꝑuit: quia emican¬
tib prȩdicatoꝵ miraculis. ad fidem etiam
terminos mundi ꝑduxit. Ecce enĩ pene
cunctarũ iam gentiũ corda penetrauit :
ecce in una fide orientis luite̾ occidentisq
coniunxit. E cce lingua britannica quȩ
nichil aliud nouerat quã barbarũ frendẽ¬
re: iam dudũ in diuinis laudib hebreum

Expanded text:
lumine suo desuper. Quid enim sentire fullumine suo desuper. Quid enim sentire fulgura, nisi miracula debemus? de quibus per Psalmistam diciet conturbabis eos . Per has ergo nubes lumine suo Dominus fulgurat, quia per praedicatores sanctos insensibilitatis nostrae tenebras etiam miraculis illustrat. Cumque nubescoruscae lucis aperiunt, extremos etiam mundi terminos in divinum amorem convertunt. Unde recte subditur: Cardines quoque maris operiet. Quod faciendum quidem Eliu vocibus audivimus, sed auctore Deo jam factum cernimus. Omnipotens enim Dominus coruscantibus nubibus cardines maris operuit, quia emicantibus praedicatorum miraculis, ad fidem etiam terminos mundi perduxit. Ecce enim pene cunctarum jam gentium corda penetravit; ecce in una fide Orientis limitem Occidentisque conjunxit; ecce lingua Britanniae, quae nil aliud noverat, quam barbarum frendere, jam dudum in divinis laudibus Hebraeum
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃ȩ sine cessatione ꝑagebat. Nubes eius
moyses extitit: cũ prius quã plebi israhe¬
liticȩ ducatum pręberet: quadraginta
annis in deserto ꝑmanens. & sublimia
appetens. a conuersatione populi segre¬
gatus uixit. Sed tentoriũ dĩ factus est.
cum ad reuocandũ popłm in ȩgyptum
missus ibat. portans inuisibilem in corde
ueritatem: cũ om̃ps ds̃ qui patescebat in
opere latebat in corde: & ubiq prȩsens
om̃a continens. iter in suo famulo in
egypto ueniens faciebat. Unde scriptum
est. Iuit ds̃ in ȩgyptum. ut redimeret sibi
populum. E cce ire dicitur. ꝑ cuius incir¬
cumscriptam p̾sentiam cuncta continent᷑:
quia is qui ubiq ex maiestate est. quasi in
uia gressus ponit ex prȩdicatione. Sed
eisdem scis prȩdicatorib nequaquam ad
ꝑsuadendũ uerba sufficiunt: nisi etiam
miracula addant᷑. Vnde cũ dictum sit.
si uoluerit extendere nubes quasi tentoriũ¬
tixi suum. recte subiungitur: & fulgurare

Expanded text:
gratiae sine cessatione peragebat. Nubes ejus gratiae sine cessatione peragebat. Nubes ejus Moyses exstitit, cum priusquam plebi Israeliticae ducatum praeberet, quadraginta annis in deserto 862 permanens, et sublimia appetens, a conversatione populi segregatus vixit. Sed tentorium Dei factus est, cum ad revocandum populum in Aegyptum missus ibat , portans invisibilem in corde veritatem, cum omnipotens Deus, qui patescebat in opere, latebat in corde. Et ubique praesens omnia continens, iter in suo famulo in Aegyptum veniens faciebat. Unde scriptum est: Ivit Deus in Aegyptum, ut redimeret sibi populum . Ecce ire dicitur, per cujus incircumscriptam praesentiam cuncta continentur, quia is qui ubique ex majestate est quasi in via gressus ponit ex praedicatione. eisdem sanctis praedicatoribus nequaquam ad persuadendum verba sufficiunt, nisi etiam miracula addantur. Unde cum dictum sit: Si voluerit extendere nubes quasi tentorium suum, recte subjungitur: Et fulgurare
Abbreviated transcription (Latin):
dñs quęrit᷑ dicens. Non est qui exten¬
dat ultra tentoriũ meum: & erigat
pelles meas. Hinc rursum de extermi¬
S natione eius dicit᷑. Dissipauit quasi ortũ¬
I tentoriũ suum: demolitus est tabernacu¬
Slum suum. Quia enĩ in unius populi
cultu tunc dñs inter homines latuit:
eundem sibi popłm tentorium uocauit.
Unde & recte nunc nubes istȩ cuius ten¬
torium dicunt᷑: quia ad nos ds̃ ꝑ grͣam
ueniens. intra prȩdicatoꝵ suorum mentes
operitur. An paulus eius tentorium ñ
erat: cũ ab iherłm ꝑ circuitum usq ad
illyricum. ad corda mortalium teniens
in eius mente dñs quiescebat: Nubes
quippe erat hominib. tentoriũ dõ: quia
quẽ prȩdicando infundebat audientib
hunc inuisibilit᷑ in mente retinebat. Isdẽ
rursus dũ catenis uinctus romã peteret
paulus. occupaturus mundum latens in
eius pectore quasi sub tentorium ibat ds̃:
quia & occultus uideri nͣ poterat. & per
uerba prȩdicationis ꝓditus. iter inchoatȩ

Expanded text:
 queritur, dicens: Non est qui extendat ultra tentorium meum, et erigat pelles meas . Hinc rursum de exterminatione ejus dicitur: Dissipavit quasi hortum tentorium suum, demolitus est tabernaculum suum . Quia enim in unius populi cultu tunc Dominus inter homines latuit, eumdem sibi populum tentorium vocavit. Unde et recte nunc nubes istae ejus tentorium dicuntur, quia ad nos Deus per gratiam veniens, intra praedicatorum suorum mentes operitur. An Paulus ejus tentorium non erat, cum a Jerusalem per circuitum usque ad Illyricum ad corda mortalium veniens, in ejus mente Dominus quiescebat ? Nubes quippe erat hominibus, tentorium Deo, quia quem praedicando, infundebat audientibus, hunc invisibiliter in mente retinebat. Idem rursus dum catenis vinctus Romam peteret Paulus occupaturus mundum, latens in ejus pectore quasi sub tentorio ibat Deus , quia et occultus videri non poterat, et per verba praedicationis proditus iter inchoatae
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur quęso ut quisquis hȩc legerit.
apud districtum iudicem solatium mi¬
chi suȩ orationis impendat: &. omne
quod in me sordidum deprehendit. fleti¬
bus diluat. Orationis autem atq ex¬
positionis uirtute collata. lector meus
in recompensatione me superat: si cum

Expanded text:
Igitur quaeso ut quisquis hoc legerit, Igitur quaeso ut quisquis hoc legerit, apud districtum Judicem solatium mihi suae orationis impendat, omne quod in me sordidum deprehendit fletibus diluat. Orationis autem atque expositionis virtute collata, lector meus in recompensatione me superat, si, cum
Abbreviated transcription (Latin):
intentio minus rectã. quȩ de donis dĩ
placere hominib querit. insidiando co¬
mitatur. Si autem de his diuinitus di¬
stricte discutimur: quis inter ista rema¬
net salutis locus. quando & mala nr̃a
pura mala sunt. & bona quȩ nos ha¬
bere credimus. pura bona esse nequa¬
quam possunte Sed hoc michi õpe¬
repretium credo: quod fraternis auri¬
bus omne quod in me latenter ipse re¬
prehendo. incunctanter aperio. Quia
enim exponendo non ciaui qđ sensi:
confitendo non abscondo quod patior.
Per expositionem patefeci dona: ꝑ con¬
fessionem detego uulnera. Et quia
in hoc tam magno humano genere
nec parui desunt. qui dictis meis debe¬
ant instrui: nec magni desunt. qui
cognitȩ meȩ ualeant infirmitati mise¬
reri: ꝑ hȩc utraq aliis fratrib quan¬
tum possum curam confero. ab aliis
spero. Illis dixi exponendo qd faciant:
istis aperio confitendo quod parcant.
Illis uerborum medicamenta ñ subtraho:
istis lacerationem uulnerum ñ abscondo.

Expanded text:
intentio minus recta, quae de donis Dei placere hominibus quaerit, insidiando comitatur. Si autem de his divinitus districte discutimur, quis inter ista remanet salutis locus, quando et mala nostra pura mala sunt, et bona quae nos habere credimus pura bona esse nequaquam possunt? Sed hoc mihi operae pretium credo, quod fraternis auribus omne quod in me latenter ipse reprehendo, incunctanter aperio. Quia enim exponendo non celavi quod sensi, confitendo non abscondo quod patior. Per expositionem patefeci dona, per confessionem detego vulnera. Et quia in hoc tam magno humano genere, nec parvi desunt qui dictis meis debeant instrui, nec magni desunt qui cognitae meae debeant infirmitati misereri, per haec utraque aliis fratribus quantum possum curam confero, ab aliis spero. Illis dixi exponendo quod faciant, istis aperio confitendo quod parcant. Illis verborum medicamenta non subtraho, istis lacerationem vulnerum non abscondo.