comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
numerũ surgitur quia mis¬
terium scaẽ trinitatis &
doctrina euanglii ꝑduo de¬
cim apłos inquattuor mun¬
di partes. orientẽ uidelic&
& occidentẽ septẽ trionalem
a meridiem diriuataẽ . hunc
enĩ spm̃ quia patre filioq
cuius dona queq exunius sp̃s
fonte ꝓcedant uidentur quo¬
dã modo quos dã habere
sapere aliud intelligere
quia multi aderna quidem
sapiunt sed haec intelligere
minimae possunt. sapiencia
ergo mentẽ quã insederit
de aeternorũ spe & certitu¬
dine repl&. Intellectus eo
quod secreta penetrat cor
quod tetigerit reficiendo
eius tenebras illustrat.
repl& Fortitudo uero cũ
aduersa non metuit trepi¬
danti menti confidenciam
p̃b& sciencia cũ ignoranciã
fugit lumine suo eum quẽ
repleuerit in lustrat pietas
miscdiae operib eum quere¬
pleuerit exuberare concedit.
Timor dũ p̃mit mentẽ nede p̃¬
sentib suꝑbiat defuturis
illã spei refeccione confortat.
Sicenim quodã adminiculo

Expanded text:
numerum surgitur, quia mysnumerum surgitur, quia mysterium sanctae Trinitatis et doctrina Evangelii per duodecim apostolos in quatuor mundi partes, orientem videlicet et occidentem, septentrionem et meridiem, derivata est. Hunc enim spiritum, qui a patre filioque cujus dona, quanquam ex unius spiritus fonte procedant, videntur quodammodo quasdam habere sapere, aliud intelligere: quia multi aeterna quidem sapiunt, sed haec inteminime possunt. Sapientia ergo mentem quam insederit, de aeternorum spe et certitudine replet. Intellectus eo quod secreta penetrat, cor quod tetigerit, reficiendo ejus tenebras illustrat. replet. Fortitudo vero cum adversa non metuit, trepidanti menti confidentiam praebet. Scientia cum ignorantiam fugat, et lumine suo eum quem repleverit illustrat. Pietas, misericordiae operibus eum quem repleverit, exuberare concedit. Timor, dum premit mentem ne de praesentibus superbiat, de futuris illam spei refectione confortat. Sic enim quodam adminiculo
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ signific&ur & quia
ꝑcaput mens plerũq: insacro
eloquio accipi sol&. iuxta
illud. Respicite & leuate
capita ur̃a. mens renatorũ
& regiae dignitatis ornamen¬
ta & sacerdotalis uerticis
habeat tegumenta. Vt &̾ con¬
tra uicia sacerdotali uela¬
minȩ muniatur. & uirtutũ
gemmis sp̃italiter exorne¬
tur &unccione sacro scĩ
chris matis liniatur quib
Ut non solũ scĩ sp̃s quiunius est
cũ patre & filio substanciae. sed
tocius scaẽ trinitatis habita cu¬
lũ effici mereantur. Sp̃s pa¬
raclitus septi formis &iam
grãe dicitur ꝓpt̃ septenarii
numeri mrsterium in quo
summa ꝑfeccio intelligitur.
est enĩ compositus ex toto pri¬
mo pari & extoto primo inpa¬
ri. extoto primo pari qui di¬
uidi potest. extoto primo in¬
pari qui diuidi nom potest.
hab& enĩ int̃nario mrsteriũ
trinitatis. in quat̾ nario euan¬
gelii siue enim tres ꝑquattuor.
siue quattuor ꝑtres multi¬
plicentur. ad duo denariũ

Expanded text:
mentum significetur; et quia mentum significetur; et quia per caput mens plerumque in sacro eloquio accipi solet, juxta illud: Respicite et levate capita vestra , mens renatorum et regiae dignitatis ornamenta, et sacerdotalis verticis habeat tegumenta, ut et contra vitia sacerdotali velamine muniatur, et virtutum gemmis spiritaliter exornetur, et unctione sacrosancti chrismatis liniatur, quibuut non solum sancti spiritus, qui unius est cum patre et filio substantiae, sed totius sanctae Trinitatis habitaculum effici mereantur. Spiritus paracletus septiformis etiam gratiae dicitur, propter septenarii numeri mysterium, in quo summa perfectio intelligitur. Est enim compositus ex toto primo pari, et ex toto primo impari: ex toto primo pari, qui dividi potest, et ex toto primo impari, qui dividi non potest. Habet enim in ternario mysterium Trinitatis, in quaternario Evangelii. Sive enim tres per quatuor, sive quatuor per tres multiplicentur, ad duodenarium
Abbreviated transcription (Latin):
mysteriis & exuberant sacra¬
mentis oportunum erat ut
nouus homo noua acciper&
uestim̃ta & purgatus ueteris
noxae col luuione candida¬
rũ uestiũ indueretur nitore.
Morses enĩ adron &filios eius
prius aquis lauat & post
lineis induit uestimentis
quia &nr̃ uerus morses qui
popłm de aegypcia seruitu¬
te degentilitatis uidelic&
errore liberat qui ẽ media¬
tor dĩ & hominũ suinos in¬
enarrabili sacram̃ti unda
purificat & bonorũ operũ
indumentis exornat. bapti¬
Zatorũ itaq: capita chris¬
matae liniuntur & in regno
& sacerdocio ecdȩ delibuti
& xpĩani nominis p̃rogati¬
uã accipiant & eius menbra
qui eos redemit &eorũ caput ẽ
efficiualeant. Capita itaq:
eorũ qui regenerantur ex aqua
& spũ scõmistico uelamine
teguntur ut eis ꝑ p&rum dica¬
tur. Uos estis genus electum
regale sacer docium gensscã
popłs ad quisionis. & hoc uela¬
minae & diadema regium
& sacerdotalis capitis uela¬

Expanded text:
mysteriis et exuberant sacramysteriis et exuberant sacramentis, opportunum erat, ut novus homo nova acciperet vestimenta, et purgatus veteris noxae colluvione, candidarum vestium indueretur nitore. Moses enim Aaron et filios ejus prius aqua lavavit, et post lineis induit vestimentis. Quia noster verus Moses qui populum de Aegyptia servitute, de gentilitatis videlicet errore liberat, qui est mediator Dei et hominum, sui nos inenarrabili sacramenti unda purificat, et bonorum operum indumentis exornat. Baptizatorum itaque capita chrismate liniuntur, ut in regno et sacerdotio Ecclesiae delibuti et Christiani nominis praerogativam accipiant, et ejus membra, qui eos redemit, et eorum caput est, effici valeant. Capita itaque eorum qui regenerantur ex aqua et spiritu sancto mystico velamine teguntur, ut eis per Petrum dicatur: Vos estis genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis , et hoc velamine et diadema regium, et sacerdotalis capitis vela
Abbreviated transcription (Latin):
litudinem gerit sepuldbiri¬
xp̃i quod nouum fuisse legi¬
tur. quia quicũq ineo con¬
sepelitur xpo &ei conresur¬
git secundũ eumdem apłm
innouitate uitae ambula¬
re deb& cuius fontis septem
gradus tres indiscensu. tres
noctes &tres in ascensu tresdies
significare uidentur. Idcirco
autẽ baptismus non iteratur
quia & xp̃s non amplius quam
semel moritur. Peccata enĩ
quae post baptismũ commit¬
tuntur. paenitenciae lacrimis
aelemosinis. &c&er̃ bonorum
operũ exhibicionib: non bap¬
tismatis iteracione delentur.
dominica interea corpori
sepeliendo mundissima
linteamina & a romata. ad¬
hibentur quia & his quixp̃o
sepeliri desiderat si iam
adas ꝑmittit. quã uis mortu¬
us sit ꝑoriginale peccatũs
qđ adhuc portat. deb& tamen
bonorũ operũ ex hibicione
flagrare. & mundis indui
uestibus de quib: ꝓph&a
sacerdotes in dui orat
cũdicit. Sacerdo testui induan¬
tur usticiam. quia ergo om̃ia
inbaptismi racione redolent

Expanded text:
litudinem gerit sepulcri Chrilitudinem gerit sepulcri Christi, quod novum fuisse legitur, quia quicunque in eo consepelitur Christo, et ei conresurget, secundum eumdem Apostolum, in novitate vitae ambulare debet, cujus fontis sex gradus sunt, tres in descensu, tres noctes, et tres in ascensu, tres dies significare videntur. Idcirco autem baptismus non iteratur, quia et Christus non amplius quam semel moritur. Peccata enim, quae post baptismum committuntur, poenitentiae lacrymis, eleemosynis, et caeteris bonorum operum exhibitionibus, non baptismatis iteratione delentur. Dominico interea corpori sepeliendo, mundissima linteamina, et aromata adhibentur, quia et is qui Christo sepeliri desiderat, si jam aetas permittit, quamvis mortuus sit per originale peccatum, quod adhuc portat, debet tamen bonorum operum exhibitione flagrare, et mundis indui vestibus. De quibus propheta sacerdotes indui orat, cum dicit: Sacerdotes tui induantur justitia . Quia ergo omnia in baptismi ratione redolent
Abbreviated transcription (Latin):
unccione fatescat. & impleatur
illud quod ꝓphoĩcũ conputres¬
c& iugũ a faciȩ olei. abrenun¬
ciare & enim ponis olei ꝓeo
quod ẽ spernere reicere
contra dicere siue aliud
quic quid hoc uerbo in hoc
sensu exprimi potest. Quã
a brenunciacionem rectae
confessio scaẽ trinitatis
sequitur. Ut ubi habundauit
peccatũ suꝑ abund& gracia.
satanae enĩ qui & diabolus
nuncupatur. a fidelib: ab¬
renunciatur ut dnõ salua¬
tori liberius seruiatur. quia
uxta eiusdem dnĩ uocem Nemo
potest duob: dominis seruire.
A brenunciatur &iam operib:
eius quia opera illius contrari¬
minus interea pompis eius ab¬
renunciatur quaeutiq oꝑast̃
satanae sed eo quasi discerni
uidentur ac&eris operib: eius
quia meis suꝑbia cuius ille¬
auctor ẽ & quae cũ de iecit
quodam modo designatur.
Pompe igitur eiussunt ambi¬
cio arrogancia. uanagloria.
& c&era huius modi quaede
fente suꝑbiȩ ꝓcedere noscun¬
tur. fonsquoq baptismi simi¬

Expanded text:
unctione fatescat, et impleatur unctione fatescat, et impleatur illud propheticum: Computrescet jugum a facie olei . Abrenuntiare etenim poni solet pro eo quod est, spernere, ejicere, contradicere, sive aliud quid, quod hoc verbo in hoc sensu exprimi potest. Quam abrenuntiationem recte confessio sanctae Trinitatis sequitur: Ut ubi abundavit peccatum, superabundet gratia . Satanae enim qui et diabolus nuncupatur a fidelibus abrenuntiatur, ut Domino salvatori liberius serviatur, quia juxta ejusdem Domini vocem: Nemo potest duobus dominis servire . Abrenuntiatur etiam operibus ejus, quia opera illius contrariminus in terra pompis ejus abrenuntiatur, quae utique opera sunt Satanae, sed eo quasi discerni videntur a caeteris operibus ejus, quia in eis superbia, cujus auctor ille est, et quae eum dejecit, quodammodo designatur. Pompae igitur ejus sunt, ambitio, arrogantia, vana gloria, et caetera hujuscemodi, quae fonte superbiae procedere noscuntur. Fons quoque baptismi simi
Abbreviated transcription (Latin):
deoleo &inter scapulas
tanguntur ut illius olei scĩ
uidelic& sp̃s unccione liniti
dequo apłs ait. Sicut unc cio
eius doc& nos deom̃ib ante &
r&ro muniti idẽ contra omĩa
ꝓspera siue aduersa
sunt circũ specti:  uerum¬
mas lium imitacione ante
& rero pleni sunt oculis idẽ
in p̃teritũ & futurũ respici¬
entes salutis suae custodiam
non amittant. Tangitur ei
pectus ut cũ dauid dicere
me. Tangitur inter scapulas
ut cũ eodem dicat. & miscđia
eius sub sequatur me. idest
anteriora ut bene uelint.
Posteriora ne frustra uelint.
Incordis nomine saepemens
de signatur sicut est illud.
in toto corde meo ex quisiuite.
& inoleo nomine intelligitur
unccio scĩ sp̃s siue oꝑa lumi¬
nis & miscdiae. Cordis locus
unccio utrũq munitur id est
miscdiae exuber& quib: bene
exuberat si a brenunci ando
diabolo &operib: eius domina¬
cionem illius asꝑnatur &iugũ
quod se p̃mebat illius olei

Expanded text:
de oleo, et scapulae de oleo, et scapulae tanguntur, ut illius olei sancti videlicet spiritus unctione liniti, de quo Apostolus ait: Sicut unctio ejus docet vos de omnibus ante et retro muniti, id est, contra omnia prospera sive adversa sint circumspecti, emalium imitatione ante et retro pleni sint oculis, id est, in praeteritum et futurum respicientes, salutis suae custodiam non amittant. Tangitur eis pectus ut cum David dicere me . Tanguntur scapulae, ut cum eodem dicant: Et misericordia ejus subsequetur me, id est anteriora, ut bene velint, posteriora, ne frustra velint. In cordis nomine saepe mens designatur, sicut est illud: In toto corde meo exquisivi te . Et in olei nomine intelligitur, unctio sancti spiritus, sive opera luminis et misericordiae. Cordis locus unctione utrinque munitur, id est, misericordiae exuberet. Quibus bene exuberat, si abrenuntiando diabolo et operibus ejus, dominationem illius aspernatur, et jugum quod se premebat, illius olei
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ omnia a romata tanguntur
& aures ut audientes uerba dĩ
& facientes ea similes sint secđm
lia auscultent ut cũ dauid
dicere possint. Audiam quid
loquatur in me dñs ds̃. Et cũ
esaia. dñs ds̃ aperuit mihi
aurem ego autẽ non contra¬
dico retrorsũ non abii. Vt
quȩ spĩtaliter dicuntur.
sp̃italiter audientes ad spĩta¬
lium operũ aemolumenta
ꝑueniant. Quia ergo diuini¬
tas hominem ad sumens
quod dam exco nexione
duarũ substanciarũ in una
dĩ filii ꝑsona collirium fecit.
unde genus humanũ qđ caecũ
a sixpsne tanguntur & nares
ut qui exspuens linguã muti
tetigerat & sputo lutum &
tiunc ꝑministeriũ sacerdotũ
& auditũ sp̃italem his quibap¬
tian disunt tribuat & recte
loquendi idẽ fidem ueram
confitendi facultatẽ p̃beat¬
& nares quib: bonũ xp̃i odorem
capiant aperiat. Pectus enĩ
illius quibaptizatur refectũ
nectare & spĩtali unccione
delibutũ. VUndẽ &iam his
qui baptitandi sunt pectus

Expanded text:
super omnia aromata. Tanguntur super omnia aromata. Tanguntur et aures ut audientes verba Dei, et facientes ea similes sint, secunlia auscultent, ut cum David dicere possint: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus . Et cum Isaia: Dominus Deus aperuit mihi aurem, ego autem non contradico . Retrorsum non abii, ut quae spiritaliter dicuntur spiritaliter audientes ad spiritalium operum emolumenta perveniant. Quia ergo divinitas hominem assumens, quoddam ex connexione duarum substantiarum, in una Dei filii persona collyrium fecit, unde genus humanum quod caecutanguntur et nares, ut qui expuens linguam muti tetigerat, et sputo lutum fenunc per ministerium sacerdotum, et auditum spiritalem, his qui baptizandi sunt tribuat, et recte loquendi, id est, fidem veram confitendi facultatem praebeat, et nares quibus bonum Christi odorem capiant aperiat. Pectus enim illius qui baptizatur refertum nectare et spiritali unctione delibutum. Unde et etiam his qui baptizandi sunt, pectus
Abbreviated transcription (Latin):
reici uocantur & aderna dãp¬
nacione puniuntur. in eius uera
communione permanentes
& menbra xp̃i eẽ & remissionẽ
peccatorũ ꝑcipere . & aduitã
adernã ꝑtinere . quia ergo
paruuli necdũ racione uten¬
tes haec minimae capere pos¬
sunt. oport& ut cũ ad intelli¬
gibilem a&atem ꝑuenerint
doceantur & fidei sacram̃tis
& confessionis suae mesteriis
&ueraciter credant & diligenti
cura custodiant confessionem
suam. Pane diximus quia
quãuis illi necdũ loqui
possunt ꝓ illis & confitentur
& lo quuntur. qui eos delaua¬
chro fontis suscipiunt. Nec in¬
merito dignũ ẽ ut qui alio¬
rũ peccatis obnoxii sunt
aliorũ &iam confessione
ꝑmysterium baptis matis
remissionẽ originalium
ꝑcipiant peccatorũ. Tangun¬
tur itaq desputo nares &
aures &dicitur effeta nares
ut xpm in odore unguen¬
torũ sequantur & dicant.
bonus odor sumus dõ & illius
menbra efficiantur cui dicitur
Et odor uestimentorũ tuorũ

Expanded text:
retici vocantur, et aeterna damretici vocantur, et aeterna damnatione puniuntur. In ejus vero communione permanentes, et membra Christi esse, et remissionem peccatorum percipere, ad vitam aeternam pertinere. Quia ergo parvuli necdum ratione utentes, haec minime capere possunt, oportet ut cum ad intelligibilem aetatem pervenerint, doceantur et fidei sacramentis, et confessionis suae mysteriis, et veraciter credant, et diligenti cura custodiant confessionem suam. Plane diximus, quia quamvis illi necdum loqui possint pro illis et confitentur et loquuntur, qui eos de lavacro fontis suscipiunt. Nec immerito dignum est, ut qui aliorum peccatis obnoxii sunt, aliorum etiam confessione, per ministerium baptismatis remissionem originalium percipiant peccatorum. Tanguntur itaque de sputo nares et aures, et dicitur effeta. Nares, ut Christum in odore unguentorum sequantur et dicant: bonus odor sumus Deo , et illius membra efficiantur, cui dicitur: Et odor vestimentorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
one & resurreccione sua spem
nobis resurreccionis contulis¬
se. ita dũtaxat ut sicut ille
tercia die resurrexit uiuus
amortuis ita & nos infinae
scłorũ resurgamus in ea dem
qua nunc uiuimus carne. Cre¬
dant &iã eum in eodem corpo¬
re quod de uirgine ad supsit¬
& passionẽ sustinuit & resurre¬
xit ascendisse in caelũ & in eo¬
dem &nunc eẽ & ad iudicium
uenturũ eẽ &resuscitatis
omnibus dare aliis ꝓpeccatis
supplicii ae terni sentenciam.
aliis ꝓiusticiae meritis aet̾̃nȩ
beatitudinis praemium. Cre
expatre filioq procedentẽ
aequalem per omĩa patri&
filio uoluntate potestate
acernitate substancia nec eẽ
in hac scã trinitate ullos gradus
aliquis inferior superi¬
or ue dici possit. Credant &iã
eccłam scãm catholicam id est
uniuersalem non in scam
ecctam ut credentes intrinita
tem credant eiusdem scãe
trinitatis donum eẽ scãm
eccłam. acuius communione
discedentes scis matici & he¬

Expanded text:
one, et resurrectione sua spem one, et resurrectione sua spem nobis resurrectionis contulisse, ita duntaxat ut sicut ille tertia die resurrexit vivus a mortuis: ita et nos in fine saeculorum resurgamus in eadem qua nunc vivimus carne. Credant etiam eum in eodem corpore quod de Virgine assumpsit, passionem sustinuit, et resurrexit, ascendisse in coelum et in eodem nunc esse, et ad judicium venturum esse, et resuscitatis omnibus, dare aliis pro peccatis supplicii aeterni sententiam: aliis pro justitiae meritis aeternae beatitudinis praemium. Credex Patre Filioque procedentem, aequalem per omnia Patri et Filio, voluntate, potestate, aeternitate, substantia. Nec esse in hac sancta Trinitate ullos gradus quibus aliquis inferior superiorve dici possit. Credant etiam sanctam Ecclesiam catholicam, id est, universalem: non in sanctam Ecclesiam ut credentem, credant ejusdem sanctae Trinitatis donum esse, sanctam Ecclesiam, a cujus communione discedentes, schismatici et hae
Abbreviated transcription (Latin):
unigenitũ uerũq dĩ filiũ non fac¬
tũ autadoptiuũ. ed genitũ & uni¬
us cũ patre substanciae atq: ita
ꝑom̃ia aequalem dõ patri ut nec
tempr̃ nec gradii nec potestate
eẽ possit inferior tantũq eẽ
illũ qui ẽ genitus quantus est
ille quigenuit. credant &iam
te uerũ sibi corpus ex uirgine
Idẽ dĩ filius ad sũpserit ut qui
erat in diuinitate dĩ patris
filius ipse factussit in humani¬
tatẽ hominis matris filius
credant &iam eum descen¬
disse ultimo tempr̃ prore¬
depcione mundi a patre
quinũ quam desut eẽ cũ pa¬
tre a hominem uerũ factũ
ut humanũ genus homo
liberar& &ipse qui absq
inicio a sernitatẽ cũ patre
ꝑfectũ naturae nrae hominẽ
susceperit & uerbũ caro factũ
sit ad sumendo humanitatẽ
nonpermutando diuinitatẽ.
Crecant &iam eũ ꝑtulisse pas¬
sionem & mortẽ non in uirtute
diuinitatis  sed in infirmitate
humanitatis. Mortuũ uera
carnis morte resurrexisse
uera carnis resur recci¬

Expanded text:
erumque Dei filium, non factum adoptivum, sed genitum, et unius cum patre substantiae, atque ita per omnia aequalem Deo patri, ut nec tempore, nec gradu, nec potestate esse possit inferior, tantumque esse illum qui est genitus quantus est ille qui genuit, credant eum te, verum sibi corpus ex virgine, idem Dei filius assumpserit, ut qui erat in divinitate Dei patris filius, ipse factus sit in humanitate hominis matris filius. Credant etiam eum descendisse ultimo tempore pro redemptione mundi a patre, qui nunquam desiit esse cum patre, et hominem verum factum, ut humanum genus homo liberaret, et ipse qui absque initio, aeternitatem cum patre perfectum naturae nostrae hominem susit assumendo humanitatem, non permutando divinitatem. Credant etiam eum pertulisse passionem et mortem, non in virtute divinitatis, sed infirmitate humanitatis, mortuum vera carnis morte, resurrexisse vera carnis resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
Proselitos idẽ aduenas nun¬
cupabant eos quidegentib
originẽ ducentes. cir cum¬
cisionem &iudaismum eligere
malebant: Sicut achior in li¬
bro iudich fecisse narratur:
Non solũ ergo in quiunt quina¬
tura sunt iudaei ex di uerso
orbe conuenerant : Uerũ & hii
qui dep̃pucio nati eorũ ad he¬

Expanded text:
Proselytos, id est, advenas nuncupabant eos, qui, de gentibus originem ducentes, circumcisionem et Judaismum eligere malebant, sicut Achior in libro Judith fecisse narratur. Non solum ergo, inquiunt, qui natura sunt Judaei ex diverso orbe convenerant, verum et ii qui, de praeputio nati, eorum adhae
Abbreviated transcription (Latin):
b& in memoria & seruat inuita.
qui hab& insermonib: & seruat
inmoribus. qui hab& inaudi¬
endo & seruat faciendo
aut qui hab& faciendo & seruat
ꝑseuerando. Ipse ẽ inquid
qui diligitme. Notan dum
quia eum p̃sentis temporis
uerbo dicer&. Qui autem
diligit me adiecit defuturo.
diligetur a patre meo & ego
diligam eum & manifestabo
ei meipsum. diligit namque
&iam nunc dilecto us res
suos cũ patre filius sed nunc
diligit ad hoc ut rectae uiuant¬
exfide quae ꝑ dileccionem
oꝑatur tunc ad hoc dilig&. ut
ꝑueniant aduisionem ueritatis
quae ꝑ fidem gustauerant. Non
autẽ frustra addidit & mani¬
festabo ei meipsum. seuero
scđm humanitatẽ cunctis
in iudicio mani festabit. Solis
uero iustis & sc̃ĩs diuinitatis
głam in qua aequalis est patri
& spũi scõ adbeatitu dinem
act̾nam mani festaturus erit.
Concordia in sci sp̃s accep¬
cione adono istar̃ duarũ
fit concordia leccionum.

Expanded text:
bet in memoria et servat in vita. bet in memoria et servat in vita. Qui habet in sermonibus, et servat in moribus. Qui habet audiendo et servat faciendo. Aut qui habet faciendo, et servat perseverando, ipse est, inquit, qui diligit me. Notandum quia cum praesentis temporis verbo diceret, qui autem diligit me, adjecit de futuro diligetur a Patre meo, et ego diligam eum et manifestabo ei meipsum. Diligit namque etiam nunc dilectores suos cum Patre Filius, sed nunc diligit ad hoc ut recte viex fide, quae per dilectionem operatur. Tunc ad hoc diliget, ut perveniant ad visionem veritatis, quam per fidem gustaverant. Non autem frustra addidit, et manifestabo ei meipsum. Se vero secundum humanitatem cunctis in judicio manifestabit, solis vero justis et sanctis divinitatis gloriam, in qua aequalis est patri et spiritui sancto ad beatitudinem aeternam manifestaturus erit. CONCORDIA. In sancti spiritus acceptione et dono istarum duarum fit concordia lectionum.
Abbreviated transcription (Latin):
eligantur breuiterq: ꝓmisit.
Inquodie : nisi dequo ait. &
uos uiuetis. Nouerant apłi¬
nouerant se eẽ in xp̃o ꝑ suscepcionẽ
fidei & sacramentorũ eius. Noue¬
rant ueraciter uiuere tunc esse
sed longe melius & plenius in illa
die dequa dixit. & uos uiuetis
in qua ueracit̾ uiuere incipi¬
unt. hoc ẽ indie resurreccionis
quando eo ꝑfeccius cunctaq
scienda sunt sciunt quo ipsum
scienciae fontem uicinius sine
fine conspiciunt. ut omĩb huiꝰ
ꝓmissionem beatitudinis ꝓmit¬
ter&. Non solũ modo apłis
mox sub iunxit. Qui hab&
mandata mea & geruat ca
ille est qudilicit me. quiautẽ
diliGITME DILIGETUR APATRE
MEO REGO DILIGAM EŨ & MANII¬
FESTAbO EI MEIPSUM.
Ubi omru intencione consi¬
derandũ ẽ quia & xpm̃ uere
diligere ẽ . Non ipsam dileccio¬
nem ambit confiteri sed man¬
data xp̃i quae discendo habemꝰ
operando seruare. qui hab&
in quid mandata mea & seruat
ca ille ẽ qui diligit me. qui ha¬

Expanded text:
eleganter breviterque promisit. eleganter breviterque promisit. In quo die, nisi de quo ait: Et vos vivetis? « Noverant noverant se esse in Christo per susceptionem fidei et sacramentorum ejus, noverat veraciter vivere tunc esse sed longe melius et plenius, in illa die, de qua dixit: et vos vivetis, in qua veraciter vivere incipiunt, hoc est, in die resurrectionis, quando eo perfectius cuncta quae scienda sunt, quo ipsum scientiae fontem vicinius sine fine conspiciunt. Ut ergo omnibus hujus promissionem beatitudinis promitteret non solum modo apostolis, mox subjunxit: Qui habet mandata mea, et servat ea, ille est qui diligit me. Qui autem diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam cum et manifestabo ei meipsum. Ubi omni intentione considerandum est quia Christum vere diligere est, non ipsam dilectionem ambit qui ambit confiteri, sed mandata Christi, quae discendo habet debet operando servare. Qui habet, inquit, mandata mea et servat ea, ille est qui diligit me, qui ha
Abbreviated transcription (Latin):
ad supcionis suae sp̃sscĩ illis
decaelo carismata donauit.
Ubi ipsũ xpm̃ ad eos uenisse
nullus ambigit. Qui in separabi¬
lem scaẽ trinitatis naturam
uirtutẽ & operacionem eẽ¬
cognouit. Ad huc modicum
&MNDUS MEIAM NONUIDEbIT.
Modicũ erat usq ad tempus
expletae passionis ex quo illũ
reprobi uidere non ualebant.¬
Soli& enĩ iusti qui morte illius
erant contristati gaudium
re surreccionis eius uidere
meruer̃. VOSAUTẼ VIDETIS
TIS.
Quidẽ quia egouiuo &uos uiuetis
quur dep̃senti sedixit uiuere.
Illos autẽ defuturo eẽ uicturos.
nisi uita &iam carnis utiq resur¬
gentis qualis in ipso p̃cedebat
&illis ẽ pollicitus secuturam.
Et quia ipsius mox futura fuerat
resurreccio p̃sentis posuit
temporis uerbum ꝓpt̃ signifi¬
candã caeleritatẽ. Illorũ autẽ
qm̃ in scłi differtur finem non
ait uiuitis sed uiuetis. Duas
ergo resurrecciones suam
uerbis p̃sentis tẽporis & futuri

Expanded text:
assumptionis suae Spiritus sancti illis assumptionis suae Spiritus sancti illis de coelo charismata donavit; ubi ipsum Christum ad eos venisse nullus fidelium ambigit, qui inseparabilem sanctae Trinitatis naturam virtute et operatione cognovit. Adhuc modicum, et mundus me jam non videbit. Modicum erat usque ad tempus expletae passionis, ex quo illum reprobi videre non Soli etenim justi, qui morte illius erant constristati, gaudium resurrectionis ejus videre meruerunt. « Vos autem videtis tis. « Quid est, quia ego vivo, et vos vivetis? Cur de praesenti se dixit vivere, illos autem de futuro esse victuros, nisi quia vitam etiam carnis, utique resurgentis, qualis in ipso praecedebat, et illis est pollicitus secuturam? Et quia ipsius mox futura fuerat resurrectio, praesentis posuit temporis verbum, propter significandam celeritatem: illorum autem quoniam in saeculi differtur finem, non ait, vivitis, sed vivetis. Duas ergo resurrectiones, suamverbis, praesentis temporis et futuri,
Abbreviated transcription (Latin):
homines mundi huius amori
datos mundus ergo eum
accipere non potest. id ẽ mun¬
diales homines quia non ha¬
bent inuisibiles caritatis
oculos quib: solũ modo sp̃s
sc̃s uideri potest & sciri asci¬
endo intelligi. Vos autem
COGHOS CETIS CŨ qUA APUO
UOS MANEBIT SINUOB̃ ERIT
Erit ut maneat inaet̃num
dnm̃ namq saluatorem & in fi¬
deles ante passionẽ in carne
uiderunt. sed quia filius dĩ &a
quia para clrtus adõ missus
inmundũ nonnisi fideles scire
quia non indutus humanitate
discipulis apparuit sed ita ad
eos uenire . Ita apud eos maluit
manere. Vt in ipsis eorũ cordib:
gratissimam sibi sedem conse¬
craretur. hoc ẽ enim quod ait.
Vos autẽ cognosc&is eum quia
apuduos manebit & in uobis
uisibilit̃ utiq eis gram̃ suae
cognicionis ex hib&. NONRE¬
LINI QUAMUOS GREANOS UENI¬
AM ADUOS.
Videbatur infidelib quia mo¬
riens incruce. ut dñs discipulos
relinquer& orfanos sed non
reliquid orfanos quib: & prae

Expanded text:
homines mundi hujus amori homines mundi hujus amori datos. Mundus ergo eum accipere non potest, id est, mundiales homines, qui non habent invisibiles charitatis oculos, quibus solummodo Spiritus sanctus videri potest et sciri sciendoque intelligi. Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit et in vobis erit. Erit ut maneat in aeternum. Dominum namque salvatorem et infideles ante passionem in carne viderunt: sed quia Filius Dei esset, quia paraclitus a Deo missus in mundum, non nisi fideles scire quia non indutus humanitate discipulis apparuit, sed ita ad eos venire, ita apud eos maluit manere, ut in ipsis eorum cordibus gratissimam sibi sedem consecraret. Hoc est, quod ait, vos autem cognoscetis eum, qui apud vos manebit et in vobis visibiliter utique eis gratiam suae cognitionis exhibet. 600 Non relinquam vos orphanos, veniam ad vos. Videbatur infidelibus quia moriens in cruce Dominus, discipulos relinqueret orphanos; sed non reliquit eos orphanos, quibus et praeb
Abbreviated transcription (Latin):
Quidẽ quoddicit quoddi¬
ligentib: dm̃ & seruantib:
mandata eius sps para drtus
plus habeat & plus habendo
plus diligat. Para clrtus
consolator interp̃tatur. Et
sp̃s sc̃s rectae paraclrtus uo¬
catur qusia corda fideliũ
neint̃ huius scłi ad uersa¬
defi triciant caelestis
uitȩ ẽ pi desideriis suble¬
uat acreficit. ET EGOROGA¬
BOPATREM & ALIŨ PARACLR¬
TUM DAbIT UOBIS.
Ostendens seipsũ eẽ para¬
clrtũ. habebant autẽ &
prius paraclitũ ipsũ uide¬
lic& dnm̃ secum in carne
commorantẽ cũ & mira cu¬
lorũ dulcitudine &ope
p̃dicacionis. Nȩypt̃ infide¬
liũ ꝑsecucionem scandali¬
tari possint erigi & confortari
solebant. Rogabo dixit ꝓpter
humanitatẽ quidat cũ patre
ꝑdiuinitatem. UT MaNCAT
quos & in hac uita semꝑ inuisi¬
bilit̃ intus in lustrabat & infu¬
turo ad contem plandam ꝑpe¬
tuo spem suae maiestatis
introducit. SꝑC UERITATIS
QUẼ HIC MUNDUS ÑPOTEST
ACCIPERE QUIA ÑUIDIT EUM
NECSCIT EUM.
Mundũ autẽ appellat

Expanded text:
Quid est quod dicit, quod diligentibus Deum et servantibus mandata ejus Spiritus paraclitus plus habeat, et plus habendo plus diligat? « Paraclitus quippe consolator interpretatur, et Spiritus sanctus recte Paraclitus vocatur, quia corda fidelium, ne intdeficiant, coelestis vitae desideriis sublevat, ac reficit. Et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis. Ostendens seipsum esse Paracletum. Habebant autem et prius Paracletum, ipsum videlicet Dominum secum in carne commorantem, cum et miraculorum dulcedine et ope praedicationis, ne propter infidelium persecutionem scandalizari possint, erigi et confortari solebant: Rogabo dixit, propter humanitatem, qui dat cum patre per divinitatem. Ut maneat quos et in hac vita semper invisibiliter intus illustrat, et in futuro ad contemplandum tuo spem suae majestatis introducet. Spiritum veritatis, quem mundus non potest accipere, quia non vidit eum nec scit eum. Mundum autem appellat
Abbreviated transcription (Latin):
& qui habitant MesoRota¬
mam& IDacam & capadociam:
Iudatam hoc loco non totam
gentem. sed partẽ illius: hoc ẽ
tribum uida & beniamin signi¬
ficat ad distinccionem uideli¬
cã samariae galileae : de capo
leos & aliarũ in eadem ꝓuinciae
regionũ. quaelic& om̃s una
lingua loquerentur hebrea
domesticam :tamen singulae
dicendi speciem habuere
distinctam. Vnde & petrus
in dni passione quod galileus sit
loquela sua proditur: PONTŨ.
&asiam ERIGIAM & ꝑhamphi¬
LIaM ACOyΡtU &ΡΑRTES libi¬
AE QUAE ẼCIRCA CIRENEM
& ADUENE ROMaNII. IUDEI QUOq

Expanded text:
 qui habitabant Mesopotamiam, et Judaeam, et Cappadociam. Judaeam hoc loco non totam gentem, sed partem illius, hoc est tribum Juda et Benjamin significat, ad distinctionem videlicet Samariae, Galilleos, et aliarum in eadem provincia regionum, quae licet omnes una lingua loquerentur Hebraea, domesticam tamen singulae dicendi speciem habuere distinctam. Unde et Petrus in Domini passione, quod Galilaeus sit loquela sua proditur. Pontum et Asiam, Phrygiam et Pamphyliam, Aegyptum et partes Libyae, quae est circa Cyrenen, et advenae, Romani, Ju
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quae abinicio illis non dixit
&iã despũ scõ que missurus
erat illis a patre & de consolaci¬
one & confirmacione & eiusdem
sp̃s quo consolandi & roborandi
fuissent ut om̃ia mundi ad uer¬
sa uł iudaeorũ scandala & ꝑ¬
secuciones libero animo for¬
midare non debuissent. haec
abinicio non dixi quia uobiscũ
erant quia mea praesencia
consolabatur uos. Cotcordia.
Istarũ duarũ incaritatis officio
fit concordia leccionum.
IN SAbBATO PENTECOS TEN.
LCC̃ ACTUUM APEO RUM.¬

Expanded text:
sunt quae ab initio illis non dixit sunt quae ab initio illis non dixit etiam de spiritu sancto, quem missurus erat illis a patre, et de consolatione et confirmatione ejusdem spiritus, quo consolandi et roborandi fuissent? Ut omnia mundi adversa, vel Judaeorum scandala et persecutiones, libero animo formidare non debuissent. Haec ab initio non dixi, quia vobiscum eram, quia mea praesentia consolabatur vos. CONCORDIA. Istarum duarum in charitatis officio fit concordia lectionum. IN SABBATO PENTECOST. LECTIO ACTUUM APO
Abbreviated transcription (Latin):
rent. & ut eos interficerent.
quae &iã ad cumulũ dãpnacionis
illius popłi ꝑtinebant. & ad salu¬
tẽ gencium profutura fuissent.
Sicut paulus in actib apłorũ
illis iudaeis dixit. quia indig¬
nos uos uerbo dĩ fecistis ecce
conuertimur ad gentes. sic enĩ
p̃cepit nobis dñs. Ecce dedite
in lucẽ gencium ut sis salus
mea usque ad extremum terrȩ
SE qUITUR. Et hȩc facient
quia non nouer̃ me neq: patrẽ
meum. Quia enĩ filius in patre
& pater ẽ infilio. & qui uid&
filiũ uid& & patrem. Pat&
ꝓfecto quicũq filii credulita¬
tẽ obstinata mente reiciunt
nec patrem nosse ꝓbantur.
SEO HAEC LOCUTUS SŨ UObIS
UT CŨUENCRIT HORA EORUM
REMITUS CAMINI QUA EGO
DIXI VObIS.
Magna consolacio ẽ discipulorũ¬
ut reminiscerent ante p̃dicta
eẽ a magistro quae passuri
essent & eundem sescire habere
adiutorem & remuneratorem
ꝓcuius nomine talia pas¬
illis. hact̃ abinicio uobis non
dixi quia uobiscum eram. Quae

Expanded text:
rent, et ut eos interficerent. rent, et ut eos interficerent. Quae etiam ad cumulum damnationis illius populi pertinebant, et ad salutem gentium profutura fuissent, sicut Paulus in Actibus apostolorum illis Judaeis dixit: Quia indignos vos verbo Dei fecistis, ecce convertimur ad gentes: Sic enim praecepit nobis Dominus: Ecce dedi te in lucem gentium, ut sis salus mea usque ad extremum terrae . Sequitur: Et haec facient, quia non noverunt Patrem neque me. « Quia enim Filius in Patre est et Pater est in Filio, et qui videt Filium videt et Patrem: patet profecto quia quicunque Filii credulitatem obstinata mente rejiciunt, nec Patrem nosse probantur. » Sed haec locutus sum vobis, ut cum venerit hora eorum, reminiscamini quia ego dixi vobis. Magna consolatio est discipulorum, reminisci ante praedicta esse a magistro quae passuri essent, et eumdem se scire habere adjutorem et remuneratorem, pro cujus nomine talia pasillis. Haec ab initio vobis non dixi, quia vobiscum eram. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
futura discipulis prauorum
bella p̃dicere quominus haec
eos ueniente possint turbare.
Solent enĩ leuius ferre ad¬
uersa quae p̃ sciuntur quã quȩ
subito ex disperato suꝑ ueni¬
unt. Sicut & insaeculari lit¬
teratura legitur. sepae repen¬
tini casus ꝑ turbacionis fortissi¬
mos quosq in bello milites fati¬
gare. SEDUENIT HORA UTOM̃S
QUINTER FICITUOS ARBITRETUR
OBSEQUIUM SẼ PRESTARE DÕ.
Arbitrabantur autẽ obsequiũ
sepraestare iudaei in eo qđ
ministros noui testam̃ti odus
insequebantur & morte. Sed
sicut illis testimoniũ ꝑhib&
latores obsequium sepra esta¬
re dõ dũ p̃conib grãẽ neces
inferunt. Sed eius legem
quae ꝑ famulũ dataẽ defen¬
dunt qui qui grãm quã ipse
filius offert accipere rennu¬
unt. In cassum sedõ patri pla¬
cere aestimant qui dĩ filiũ
contẽpnere immo &iã ꝑ sequi
hac blas phaemare laborant
duo dixit illis eẽ uentura aiudaeis
idẽ ut extra srnagogã eos face¬

Expanded text:
futura discipulis pravorum futura discipulis pravorum bella praedicere, quo minus haec eos venientia possent turbare; solent enim levius ferri adversa quae praesciuntur, quam quae subito ex desperato superveniunt. Sicut in saeculari litteratura legitur, saepe repentini casus et perturbationes fortissimos quosque in bello milites solent fatigare. Sed venit hora ut omnis interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. « Arbitrabantur autem obsequium se Deo praestare Judaei in eo quod ministros Novi Testamenti odiis insequebantur et morte. Sed sicut illis testimonium perhiblatores obsequium se praestare Deo, dum praeconibus gratiae neces inferunt; sed frustra legem quae per famulum data est defendunt, qui gratiam quam ipse Filius offert accipere renuunt; incassum se Deo Patri placere aestimant, qui Dei Filium contemnere, imo etiam persequi ac blasphemare laborant. » Duo dixit illis esse ventura a Judaeis, id est, ut extra synagogam eos face
Abbreviated transcription (Latin):
& ineadem distinccione ꝑsona¬
rũ unã eẽ operacionẽ acuolun¬
tatẽ suam cũ patris uoluntate
denunci&. Uenit &iã & sua spon¬
te qua aequalis ẽ patri & filio
ut cognoscatur unam eẽ uolun
tatẽ. atq operacionẽ scaẽ
trinitatis. IlLE IN QUIT TESTI¬
monivm ferhibebit demẽ.
&uos testimonium ꝑhibebitis.
Quia quod spũ intus docente
ꝑceper̃ haec abiecto timore
p̃stiter̃ foris loquendo & aliis
ministrando. Ipse nãq sp̃s
corda eorũ & ad scienciam
ueritatis illustrauit. & ad do¬
cenda quae nossent cul mina
ueritatis erexit. CŨAVTEm
VENERIT PARACLrtus ille
testimonium PeRhibebit
Tam quam dicer& odio mehabuer
aocciderunt uidentes sed calem
deme para clrtus testimonium
ꝑhibebit ut eos faciat in me
credere non uidentes. ET UOS
INquit testimonium per hi¬
bebitis qula abinicio mecum
ESTIS
estis. potestis p̃dicare quod nostis.
quodam modo non facitis illius
SINA GOGIS FACIENTUOS
Curauit nãq pius magister

Expanded text:
, in eadem distinctione persona, in eadem distinctione personarum unam esse operationem ac voluntatem suam cum Patris voluntate denuntiat. Venit etiam et sua sponte, quoniam aequalis est Patri et Filio, ut cogntatem atque operationem sanctae Trinitatis. Ille, inquit, testimonium perhibebit de me, et vos testimonium perhibebitis. Quia quae spiritu intus docente perceperunt, haec abjecto timore praestiterunt foris loquendo et aliis ministrando. Ipse namque spiritus corda eorum, et ad scientiam veritatis illustravit, et ad docenda quae nossent culmine veritatis erexit. » Cum autem venerit Paraclitus, ille testimonium perhibebit Tanquam diceret: odio me habuerunt et occiderunt videntes; sed tale de me Paraclitus testimonium perhibebit, ut eos faciat in me credere non videntes. Et vos, inquit, testimonium perhibetis, quia ab initio mecum estis, estis, potestis praedicare quod nostis quod modo non facitis, quia isynagogis facient vos. Curavit namque pius magister
Abbreviated transcription (Latin):
PATRE PROCEDIT
Ex multis scĩ euangelii locis
inuenimus quia discipuli
ante aduentũ scĩ sp̃s minus
ca paces erant ad intellegen¬
da archana diuinae sublimi¬
tatis. minus fortes adtoleran¬
da aduersa humanae praui¬
tatis. Sed hos ad ueniente
spũ. cũ augmento di uinae
agnicionis data ẽ &iã constancia
uincendi humanae ꝑsecucio
eẽ uel ad audaciam p̃dicacio¬
nis uł ad constanciã passionis.
Sicut in ipso principe apłorũ
factũ esse cognouimus. qui pri¬
us adunius ancillȩ uocem
xpm̃timuit confiteri. quem
postea palam & om̃ib: c&eris
constancius scõspũ roboratus
multis uidaeorũ milibus p̃¬
dicauit. itaut ad eius p̃dica¬
cionẽ . tria milia uirorum
legimus credidisse & bapti¬
tatos eẽ & non post multum
tẽporis &iã quinq milia
credidisse. quod uero ait
quia patre ꝓcedit statim
sub iunxit quẽ ego mittam.
a filio mittitur Sed ꝓpt̃ distinc¬
cionẽ ꝑsonarũ hic dicitur
a patre ꝓcedere & a filio mitti¬

Expanded text:
Patre procedit. Ex multis sancti Evangelii locis invenimus, quia discipuli ante adventum sancti Spiritus minus capaces erant ad intelligendum arcana divinae sublimitatis, minus fortes ad toleranda adversa humanae pravitatis, sed eis adveniente spiritu cum augmento divinae agnitionis data est etiam constantia vincendi humanae persecutiesse, vel ad fiduciam praedicationis, vel ad constantiam passionis, sicut in ipso principe apostolorum factum esse cognovimus, qui prius ad unius ancillae vocem Christum timuit confiteri, quem postea palam et omnibus caeteris constantius sancto spiritu roboratus multis Judaeorum millibus praedicavit, ita ut ad ejus praedicationem tria millia virorum legimus credidisse, et baptizatos esse, et non post multum temporis etiam quinque millia credidisse. Quod vero ait: Qui a Patre procedit, et statim subjunxit, quem et Filio mittitur: sed propter distinctionem personarum hic dicitur a Patre procedere et a Filio mitti
Abbreviated transcription (Latin):
aturae deseruiebat soli
creatori dõ deseruiat . Inquo¬
rũ &iã faciȩ a sacerdote
ꝑ ex sufflacionẽ signũ crucisfit
ꝑsuasione sua generis humani
quod in primor dio sui spiraculũ
uitae acceperat habitator erat
eius uirtute & sacratissimo signo
ꝑministerium sacerdotũ exire
cogatur. Qui & in discipulos suos
insufflasse & mundus inmundos
increpasse legitur. Vnde & exor¬
citatur idem malignus sp̃s ut
exeat & recedat ab ipso plasmatȩ
quoddam dudũ ꝑpeccatũ primi
hominis possidebat . & quia non ẽ
nec societas luci ad tenebras
egrediebantur tenebrȩ & lux
uera xp̃s ingrediatur. Exorcis
mus p̃terea ẽ sermo increpaci¬
onis siue coniuracionis. Vnde &
in actib: apłorũ exorcistae fuis¬
se leguntur. & scã eccła inter
gradus ecclesi asticos exor cistarũ
&iã ministerium hab&. Sciendũ
namq: ẽ quia cũ exorcizaciofit
ille ꝓcul dubio exorcitatur
que baptismi & saluti fidelium
& omĩb: uirtutib: contrarius est.

Expanded text:
aturae deserviebat, soli aturae deserviebat, soli creatori Deo deserviat. In quorum etiam facie a sacerdote per exsufflationem signum crucis fit, ecebrosa persuasione sua, generis humani, qui in primordio sui spiraculum vitae acceperat, habitator erat, ejus virtute et sacratissimo signo per ministerium sacerdotum exire cogatur. Qui et in discipulos suos insufflasse, et spiritus immundos increpasse legitur. Unde et exorcizatur idem malignus spiritus, ut exeat et recedat ab illo plasmate, quod jamdudum per peccatum primi hominis possidebat. Et qunec societas luci ad tenebras, egrediantur tenebrae et lux vera Christus ingrediatur. Emus praeterea est sermo increpationis sive conjurationis. Unde et in Actibus apostolorum exorcistae fuisse leguntur, et sancta Ecclesia inter gradus ecclesiasticos exorcistarum etiam ministerium habet. Sciendum namque est quia cum exorcizatio fit, ille procul dubio exorcizatur qui et baptismati, et saluti fidelium, et omnibus virtutibus ejus contrarius est.
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ eius & spm̃ oris parit̃ indi¬
casti. sitam̃ id &iam corde con¬
p̃hendas siue spm̃ dicas & dm̃
patrẽ a quo ꝓcedit sp̃s & filiũ
quia filii quoq ẽ sp̃s nuncu¬
pasti. Vnde & racioni copulet᷑
auctoritas inspũ quoq: recte
baptizari posse scriptura in di
om̃s enim in ipso corpore in
uno spũ baptizati sumus.
A lit̃ praecipuae congruit nos
zari. quia sicut apłsait.
quicũq baptizati sumus in xp̃õ
ihũ. in morte ipsius baptizati
sumus. & c&era. Quicũq enim
ad apłos credentes baptizandi
adueniebant instruebantur
& docebantur ab eis & instructi
& docti de sacram̃to baptisma¬
tis & deceteris regulis fidei
accipiebant sacro scm̃ mysteri¬
ũ baptis matis. Caticuminus
autẽ audiens siue instructus
in t̃p̃tatur. Genus enĩ humanũ
audit & instruitur antequã
adbaptismum ueniat. & quod
ꝑmorsen quondam audierat.
adunius ueridĩ cultũ. modo
ꝑ sacerdotũ ministerium
ut audiens efficiatur & instrui
ualeat. ut relicto ritu quocre¬

Expanded text:
dicasti. Si tamen id etiam corde comprehendas. Sive Spiritum dicas et Deum Patrem a quo procedit Spiritus, et Filium quia Filii quoque est Spiritus nuncupasti. Unde et rationi copuletur auctoritas: in Spiritu quoque recte baptizari posse Scriptura indicaostolus ait: Omnes enim in ipso corpore in unum Spiritum baptizati sumus. Aliter praecipue congruit nos zari, quia sicut Apostolus ait: Quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus, etc. . Quicunque enim ad apostolos credentes baptizandi adveniebant, instruebantur et docebantur ab eis, et instructi et docti de sacramento baptismatis, et de caeteris regulis fidei accipiebant sacrosanctum mysterium baptismatis. Catechumenus autem, audiens sive instructus interpretatur. Genus enim humanum audit, et instruitur, antequam ad baptismum veniat. Et quod per Mosen quondam audierat: ad unius veri Dei cultum, modo per sacerdotum ministerium, ut audiens efficiatur, et instrui valeat, ut relicto ritu, quo cre
Abbreviated transcription (Latin):
Questio crebra uentilatur
sulli qui ꝑ ignoranciã forte
a non baptizatis sed tam̃
recte fidei adali quib bapti¬
zatisunt. Iterũ baptizari
debeant. quã hoc capitulo
expositam reor . quid enĩ
differt utrũ tuncante iniciũ
baptismi xp̃i. annunc sine
successione eiusdem quisq:
baptiretur cũ &iã ipse neq¬
ioħs eos quos infide & ieq
uenturi baptiz auerat. tat̃
Iterũ baptizan dos cẽ p̃dica¬
uerit dicens c̃go baptiz ouos
inaqua illeuos baptizabit
inspũ scõ. Si enĩ nunc talibus
adremedium sola commu¬
nicacio corporis & sanguinis
xp̃i ut quidã dogmatizant
a qua baptizauerat sed tantũ
sanguinis eius participacio¬
ne confirmari. Erant autẽ
om̃s uiri fere duodecim.
Verũ iudicia dĩ abrssus multa
ecce asia nuper apłorũ nec ui¬
sitacione digna. Nunc & aposto¬
lico sacrato numero & ꝓpheta¬
li est munere sublimata. Et
illã. ductus. Aduentus sui¬
Si: signa monstrauerit illud
in hierłm hoc epheso quae est
ciuitas grecorũ. Credo ut

Expanded text:
Quaestio crebro ventilatur, utrum illi qui per ignorantiam forte a non baptizatis, sed tamen rectae fidei aliquibus baptizati sunt, iterum baptizari debeant; quam hoc capitulo expositam reor. Quid enim differt utrum tunc ante initium baptismi Christi, an nunc sine successione ejusdem quisque baptizetur, cum etiam ipse Joannes eos quos in fide et venturi baptiaptizandos esse praedicaverit, dicens: Ego baptizo vos aqua, ille vos baptizabit in Spiritu sancto ? Si enim nunc talibus ad remedium sola communicatio corporis et sanguinis Christi, ut quidam dogmatizant,aqua baptizaverat, sed tantum sanguinis participatione confirmari. Erant autem omnes viri fere duodecim, etc. Verum judicia Dei abyssus multa. Ecce Asia nuper apostolorum nec visitatione digna, nunc et Apostolico sacrata numero, et prophetali est munere sublimata. Et  ductus, adventus sui signa monstraverit, illud in Jerusalem, hoc in Epheso, quae est civitas Graecorum. Credo ut
Abbreviated transcription (Latin):
Cum complerentur dies pen¬
parit̃ in eodem loco. hoc ẽ
incaenaculo quod superius
ascencodisse narrantur:
qui cũq: enĩ scõ spũ ad impleri
desiderant: carnis domiciliũ
necesse ẽ mentis contẽplacio¬
ne transcendant: Sicut autẽ¬
onem cũ discipulis conuersatus ẽ.
Cũ resurgento᷑ xp̃o peregrina¬
cionis huius de signat eccłam:
Ita dies quin quagesimus quo
sp̃s sc̃s accipitur. ꝑ feccionem
temporalis denario remunera¬
bitur ano. congruenter
exprimit : Nam &ipse numerus
quadra genarius aequalib: suis
partib computatus: addit
amplius ipsũ denarium & fac̃
numeri: dimidium ẽ xxͦ
quarta pars. decem: quinta.
octo: octaua. quinq. pecima .iiii.
uigesima duo: quadra gesima
unum: uiginti autẽ & x. &¬

Expanded text:
cum complerentur dies Penpariter in eodem loco. Hoc est in coenaculo, quod superius ascendisse narrantur. Quicunque enim Spiritu sancto adimpleri desiderant, carnis domicilium necesse est mentis contemplatione transcendant. Sicut autesuam cum discipulis conversatus est, conresurgentem Christo peregrinationis hujus designant Ecclesiam, ita dies quinquagesimus, quo Spiritus sanctus accipitur, perfectionem temporalis denario remunerabitur aeterno, congruenter exprimit. Nam et ipse numerus quadragenarius aequalibus suis partibus computatus addit amplius ipsum denarium, et facnumeri dimidium est viginti, quarta pars decem, quinta octo, octava quinque, decima quatuor, vigesima duo, quadragesima unum. Viginti autem, et
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ aecclesiae regula sit fideles
in nomine scaẽ trinitatis
baptitari queritur quo modo
lucas ꝑ totũ libelli hui textũ
mon aliter quã in nomine ihũ
xp̃ĩ baptismũ dari testetur: quod
ita beatus ambrosius soluit: quia
ꝑ unitatẽ nominis impletũ mrste¬

Expanded text:
Cum Ecclesiae regula sit fideles in nomine sanctae Trinitatis baptizari, quaeritur quomodo Lucas per totum libelli hujus textum non aliter quam in nomine Jesu Christi baptismum dari testetur? Quod ita beatus Ambrosius solvit, quod per unitatem nominis impletum myste