comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se panem qͥ de caelo descendit: hortans ut
eredamus in eũ. Gređe enim in eum : hoc ÷ man¬
ducare panem uuũi. Qui credit manducat.
Inuisibilit̃ saginat᷑ : qr iuisibilit̃ renascitur.
Infans intus. ẽ nouus intꝰ ẽ Ego sum panis ui¬

Expanded text:
se panem qui de coelo descendit, hortans ut credamus in eum. Credere enim in eum, hoc est manducare panem vivum. Qui credit, manducat; invisibiliter saginatur, quia invisibiliter renascitur. Infans intus est, novus intus est: ubi
Abbreviated transcription (Latin):
Quibus item dic̃. Estote itaq imitatores
qui ret iouatur in agnitionem dei scđm
imaginem eius qui ẽpeauit eum
eq inscie distinguitur. qđ aliud sit
imago et similitudo dĩ: aliud ad
ẽ intelligendum : quasi homo ñdicatur imago
cli. cum dicat apłs: uir quidem ñ debet ue¬
lare caput cum sit imago et gła dĩ: sed dicit᷑
etiam ad imaginem dĩ: qđ unigenitus ñ dr̃
qui tantũ modo imago. ẽ. non ad imaginẽ¬

Expanded text:
quibus item dicit, Estote itaque imitatores Qui renovatur in agnitionem. Dei, secundum imaginem ejus qui creavit eumaliud ad imaginem et similitudinem dei, sicut ad est intellegendum, quasi homo non dicatur imago dei, cum dicat apostolus: uir quidem non debet uelare caput, cum sit imago et gloria dei; sed dicitur etiam ad imaginem dei, quod unigenitus non dicitur, qui tantummodo imago est, non ad imagine
Abbreviated transcription (Latin):
cium sibi manducat et bibit. Cũ enim dicit
uidiciũ sibi manducat: satis ostendit qr nori
alteri iudicium manducat sed sibi: qr eom¬
munio maloꝵ non maculat aliquẽ partici¬
patione sacram̃toꝵ : sed consensione factoꝵ
Fasi infactis malis non eis qͥsq consentiat: por¬
tat malus causam suã et ꝑsonã suã : nec p̃iu¬
dicat alteri : quem in consensione mali oꝑis
socium non habet criminis
scam uitȩ accipit: xt̾nitatis poculũ bibit:
cat nec sanguin̾em xꝑ̃i bibit: etiam si tante
rei sacyaem̃tũ adiudicium suȩ p̃suptionis
qͦtidie in different̃ accipiat. Idõ int̃ uos

Expanded text:
cium sibi manducat et bibit. Cum enim dicit judicium sibi manducat , satis ostendit quia non alteri judicium manducat, sed sibi: quia communio malorum non maculat aliquem participatione sacramentorum, sed consensione factorum. Nam si in factis malis non eis quisque consentiat, portat malus causam suam, et persona sua non praejudicat alteri, quem in confessione mali operis socium nEscam vitae accipit, aeternitatis poculum cat, nec sanguinem bibit ad vitam, etiam si tantae rei sacramentum ad judicium suae praesumptionis quotidie indifferenter accipiat. In cujus
Abbreviated transcription (Latin):
uam multos iudas implet satanas.
in digne accipientes Bucellas ad¬
x ͥu. iudiciũ suum. Qui em̃ manducar et
bibit indigne: iudiciũ sibi manducat¬
& bibit Non malũ ẽ qͦd datur: sed bonũ
malo in iudicid̾m datur. Bene eẽ ñ po¬
est male accipienti qͦd bonum e.¬

Expanded text:
uam multos Judas implet Satanas, indigne accipientes buccellas ad judicium suum? qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Non malum est quod datur, sed bonum male in judicium datur. Bene esse non potest male accipienti quod bonum e
Abbreviated transcription (Latin):
u łdemit : qđ mulieri adbibendum mo
sed uirum ẽẽ. i maginem dei huic qđ
scriptum ẽ in genesi fecit d̃s hominem :
ad imaginem dĩ fecit eum : masculum
et feminam fecit eos: et benedix̃ eos:
Ad imaginem quippe dei naturam ip¬
sam humanam factam dicit quȩ fexu
udoq cõpletur : nec ab intelligenda
imcigine dei separat feminam. Dico enĩ
qđ fec̃ ds̃ hominem ad imaginem  ł ec̃
eum inquit masculũ et fęminam: uł
certe alia distinctione masculũ et
feminam fec̃ eos. Quomꝰ gͦ ꝑ apłm au¬
dimus uirum eẽ imaginem dĩ unide
caput uelcre ꝓhibetur. mulierem
aut non et ideo hoc ipsã facere iubet᷑

Expanded text:
ei demit, quod mulieri adhibendum monsed virum esse imaginem Dei, huic quod scriptum est in Genesi, Fecit Deus hominem, ad imaginem Dei fecit eum; masculum et feminam fecit eos, et benedixit eos. Ad imaginem Dei quippe naturam ipsam humanam factam dicit, quae sexu utroque completur, nec ab intelligenda imagine Dei separat feminam. Dicto enim quod fecit Deus hominem ad imaginem Dei, Fecit eum, inquit, masculum et feminam: vel certe alia distinctione, masculum et feminam fecit eos. Quomodo ergo per Aimus virum esse imaginem Dei, unde caput velare prohibetur, mulierem autem non, et ideo ipsa hoc facere jubetur?
Abbreviated transcription (Latin):
psam acceptionem eucharistiae do-
aufenent uł sumerent eucharisaam᷑ qͦd in
euangłio dicit. cũ aut̃ illi manducayent ac¬
cepit ĩc panem et benedix̃ cum etiam supe¬
dit sacram̃tũ : & liquido par& qͣndo pͥmo
acceper̃ discipłi corpꝰ et sanguinem dñi. ñ
eos accepisse ieiunos. Num qͥd tam̃ ꝓpt̃ ea
calũniandum. ẽ uniũ sȩ eccłȩ qđ a ierunis
semꝑ accipitur: Ex hoc enim plaeuit spĩu
sc̃o : ut in honorem tanti sacrcm̃ti in os xp̃i¬
ani priꝰ dñicum corpus intrcin&. qͣm coete¬
ricibi. Nã idõ ꝑ uniũ sũ orbem mos iste
seruat᷑ Neq enim qr postcibos dedit
dñs: ꝓpt̃ ea prcinsi aut coenati fr̃s ad illuo¬

Expanded text:
psam acceptionem Eucharistiae domiofferrent vel sumerent Eucharistiam, quod in Evangelio dicitur, Cum autem illi manducarent, accepit Jesus panem et benedixit; cum etiam supedit sacramentum. et liquido apparet, quando primo acceperunt discipuli corpus et sanguinem domini, non eos accepisse ieiunos. Numquid tamen propterea calumniandum est uniuersae ecclesiae, quod a ieiunis semper accipitur? ex hoc enim placuit spiritui sancto, ut in honorem tanti sacramenti in os Christiani prius dominicum corpus intraret qri cibi: nam ideo per universum orbem mos iste servatur. Neque enim quia post cibos dedit Dominus, propterea pransi aut coenati fratres ad illu
Abbreviated transcription (Latin):
t locutꝰ ÷ inquit dñs ad morser
Tet ad a ayon dicens. Esta difanetio
legis. quȩc̃q constituit dñs ꝓeuldubio
ñ. ẽ distinctio nisi int̾ aliqua duouł
plura. Nã singularitas distinctionem
non yeqͥrit: nec distinctionem cuius li¬
bet rei cõmem oreuit: sed ad didit le¬

Expanded text:
Moysen et Aaron dicens: ista distinctio legis, quaecumque constituit dominus. procul dubio non est distinctio nisi inter aliqua duo uel plura; nam singularitas distinctionem non requirit. nec distinctionem cuiuslibet rei commemorauit, sed addidit: le
Abbreviated transcription (Latin):
ille ñ defilio. ille de patre Ile huiꝰ pͥncipium.
unde et caput xp̃i dicit᷑: quam uis et xp̃c pͥnci¬
cipium sed non patris. Iic uͦ illius imago qͣm¬
uis nulla exparte dissimilis : & omninom dif¬
ferenter ȩqualis: Filius patri deb& qđ est :
hoc etam debens utiq pr̃i : Qđ idem prĩ eq̃ał¬
acpar. ẽ. Pat̃ aut̃ nulli debet qͥcqͥd est.

Expanded text:
ille non de filio, ille de patre; ille huius principium, ille non de filio, ille de patre; ille huius principium, unde et caput Christi dicitur, quamuis et Christus principium, sed non patris; hic uero illius imago, quis nulla ex parte dissimilis et omnino indifferenter aequalis. Filius Patri debet quod est, hoc etiam debens utique Patri quod Patri aequalis est. Pater autem nulli debet quidquid est.
Abbreviated transcription (Latin):
amplexus spiritualia. ȩt̃na uita sine ullo
separationis timore ꝑfruit᷑. Quis nos enim
separere poterit a caritate xp̃i : est enim¬
animae quasi maritus quodam mͦ sp̃s ho¬
minis : qr animalem affectionem tanꝗ
conugem rogit: non ille sp̃s sc̃s qui cũꝰ
patis & filid in cõmutabilis manet. et
dignis animis in cõmutabilit̃ datur: sed
sp̃s hominis. de qͦ apłs dicit: nemo scit quis
ẽ in homine isi sps hominis. Nam ille
et se pietate subicit dõ: intelligit homo
quae sp̃itualit̃ dicuntur. Cũ autem dia¬
boli eryor tanqͣm absede intellectu in
anima dominatur : adulter .ẽ. Uloca gͦ
inquit uirum tuum: id ÷ fp̃m qui ẽ mte.¬
qͦ potest homo intelligere sp̃itualia: si eum lux
ueritatis illuset Ip̃se Adsit cũ loquor
tibi: ut sp̃itualem aqͣm possis acciꝑe.¬
e padie quidem ac filio multis li¬
ad modum non unus e& pat̾ et filius. sed u
nuare conati st̃ qd ille genitor. ille genitus :

Expanded text:
amplexu spirituali aeterna vita sine ullo separationis timore perfruitur. Quis nos enim separare poterit a charitate Christanimae quasi maritus quodam modo spiritus hominis, qui animalem affectionem tanquam conjugem regit. Non ille Spiritus sanctus, qui cum Patre et Filio incommutabilis manet, et dignis animis incommutabiliter datur: sed spiritus hominis, de quo Apostolus dicit, Nemo scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis. Nam ille et se pietate subjicit Deo, intelligit homo quae spiritualiter dicuntur. Cum autem diaboli error, tanquam absente intellectu, in anima dominatur, adulter est. Voca ergo, inquit, virum tuum, id est, spiritum qui in tequo potest homo intelligere spiritualia. Si eum lux veritatis illustret, et ipse adsit, colloquar tibi, ut spiritualem aquam possis accipee patre quidem ac filio multis literant, et quemadmodum non unus esset pater et filius, sed unnuare conati sunt: quod ille genitor, ille genitus;
Abbreviated transcription (Latin):
Mult qͥ optime posst̃ scriptas dinoscere &
ꝑtractare. latebant in pͦpło dĩ: nec asserebaN so¬
lutionem quȩstionum difficilium : cũ calump¬
nator nullus obstar&e. Numquid enim ꝑfecte
de trinitate trcutũ .ẽ. anteꝗ oblatrarent ar
ẽ. Anteꝗ obsisterent nouatiani : Sic ñ ꝑfecte
de baptismate dxcctatũ. ẽ anteq c̃titedicereN
foris positi rebapazatores. Nec de ipsa unitate¬
ratio illa urgere coepit fr̃s infirmos. Etiam illi
qͥ nouertent hȩc tractare atq dissoluere: ne
ꝑient infirmi sollicitati quęstionib improꝵ:
sermonib et disputationib suis obscura legis

Expanded text:
multi qui optime poterant Scripturas dignoscere et pertractare, latebant in populo Dei, nec asserebant solutiones quaestionum difficilium, cum calumniator nullus instaret. Nunquid enim perfecte de Trinitate tractatum est antequam oblatrarent Ariest antequam obsisterent Novatiani? Sic non perfecte de baptismate tractatum est, antequam contradicerent foris positi rebapratio illa urgere coepit fratres infirmos, ut jam illi qui noverant haec tractare atque dissolvere, ne perirent infirmi sollicitati quaestionibus impiorum, sermonibus et disputationibus suis obscura Legis
Abbreviated transcription (Latin):
ccła homines st̃ de quib dr̃. ut
ex hib̾et sibi głiosam eccłiam. Hoc tam̃
uocari etiam ipsam domum ortetionum
Lidem apłs testis. ẽ ubi ait. Num qd domos
IIII ñ habetis ad manducandum et bibendũ:
an eccłam dĩ contemnitis: Et hoc cotidi¬
anus usus loquendi optinuit : ut in eccłã
ꝓdire aut ad eccłam confugere ñ dicatur.
nisi qui ad locum ipsum parietesq ꝓdi¬
erit uł confugerit. quib eccłe ẽg̃gatio

Expanded text:
a homines sunt, de quibus dicitur: ut exhiberet sibi gloriosam ecclesiam. hoc tamen uocari etiam ipsam domum orationum idem apostolus testis est, ubi ait: numquid domus non habetis ad manducandum et bibendum? an ecclesiam dei contemnitis? et hoc cotidianus loquendi usus obtinuit, ut in ecclesiam prodire aut ad ecclesiam confugere non dicatur, nisi qui ad locum ipsum parietesque prodierit uel confugerit, quibus ecclesiae congregatio
Abbreviated transcription (Latin):
huius temponelis uitȩ cciusa sumimꝰ Nam qͥ eam
non sũpserit ñ uiuet: nec tam̃ qͥ eam sũpserit
uiuet. Fieri enim potest ut senio uł morbo uł
sanguine dñi non ita ẽ. Nam᷑ qͥ eam non sumit¬
e non habet uitam : et qui eam sumit habet¬
et uitam: et hanc utiq et̃nam. Sic̃ misit me¬
Participatio filii ꝑ unitatem corporis eius
et sanguinis. qͦđd illa manducatio potatioq
ipsum manducantes eũ : id.ẽ ipsum acci¬
pientes aet̃nam uitam quã ñ habebamus
aicipatio facit: qr manducat me Ego itaq
humiliatus uiuo ꝓpt̃ patrem : ille erectꝰ
butionis huius. & doni sui: quomͦ daret
carnem suam manducare dicens. Qui man¬
ducat carnem meam et bibit meum sangui
nem: in me manet et ego in illo. Signum qr
manduccuut et bibit: hoc. ẽ Si manet et
manetur : si babitat et in habitetur : si he¬
ret ñ deserqͥtur. Hoc eͦ nos docuit. et ãd¬
monuit mysacis uerbis : ut simus in eius cor¬
pore sub ipso capite in m̃bris eius: edentes

Expanded text:
ujus temporalis vitae causa sumimus. Nam qui eam non sumpserit, non vivet: nec tamen qui eam sumpserit, vivet. Fieri enim potest ut senio, vel morbo, , non ita est. Nam et qui eam non sumit, non habet vitam: et qui eam sumit, habet vitam, et hanc utique aeternam. Hunc iparticipatio Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potatioquenos propter ipsum, manducantes eum, id est, ipsum accipientes aeternam vitam, quam non habemus ticipatio facit qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus butionis hujus et doni sui, quomodo daret carnem suam manducare, dicens, Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in illo . Signum quia manducavit et bibit hoc est, si manet et manetur, si habitat et inhabitatur, si haeret ut non deseratur. Hoc ergo nos docuit et admonuit mysticis verbis, ut simus in ejus corpore sub ipso capite in membris ejus, edentes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbationem utiles st̃ eccłȩ. Nã et de hereicis
dictum. ẽ Oportet & heroses eẽ: ut ꝓbati mani¬
festi fiad int̃ uos
Uasa mortis in arcu dñm parasse Quȩri potest
quȩ sint uasa mortis: Anforte heretici: Nam
et ipsi heretici ex eodem arcu. id.ẽ scriptu¬
ris in animas non caritate in flammandas
sed uenenis perim̃das insiliunt Qđ nori
contingit nisi pro meritis. Propt̃ea diuinȩ
ꝓuidentiae etiam ifta dispositio tribuenda ẽ.
non qr ipsa peccatores facit: sed qr ipsa ordi¬
nat cũ peccauerint. Malo enim uoto ꝑpeccci¬
tũ legentes male coguntur intelligeret ut
ipsa sit poena peccati. Quoꝵ tam̃ morte. filii
catholicȩ eccłiae tanꝗ qͥbrisdam spinis a sõno
excitantur : et ad intelligentiam diuinarum
scriptuiterum ꝓficiuni. Oport& enim & hereses

Expanded text:
probationem utiles sunt ecclesiae. nam et de haereticis probationem utiles sunt ecclesiae. nam et de haereticis dictum est: oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter uostis dixit in arcu Dominum parasse, quaeri potest quae sint vasa mortis. An forte haeretici? Nam et ipsi ex eodem arcu, id est, ex eisdem Scripturis in animas non charitate inflammandas, sed venenis perimendas insiliunt, quod non contingit nisi pro meritis. Propterea divinae Providentiae etiam ista dispositio tribuenda est, non quia ipsa peccatores facit, sed quia ipsa ordinat cum peccaverint: malo enim voto per peccatum legentes, male coguntur intelligere, ut ipsa sit poena peccati; quorum tamen morte filii catholicae Ecclesiae, tanquam quibusdam spinis, a somno excitantur, et ad intelligentiam divinarum Scripturarum proficiunt. Oportet enim et haereses
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ scient̃ utunt᷑ malis boni
Su uerissime dictũ .ẽ. oportet multas
Ex his enim hoĩnib heretci funt: qͥ eaam si
eẽã in eccła nichilominus enberent. Cũ autẽ
foris st̃ plurimum ꝓst: non uerum docendo
qđ nesciuNt : sed aduerum quȩrendũ carnales.
et ad uerũ aꝑiendum sp̃ituales carholicos ex¬
dõ ꝓbati uiri. Sed manifesti non fiunt int̃ nos:
quam diu imꝑitiȩ nr̃ȩ tenebris delectati. dor¬
mire maluimus quã lucem ueritatis intueri.
Qua ꝓpt̃ multi ut ueritatem dĩ uideañ et gau¬
deant. ꝑher&icos de somno excitantur. Utam
gͦ etiam hereticis: ñ ut eoꝵ apꝓbemꝰ epores:
sedut catholicam disciplinam adũsus eoꝵ
insidias asserentes uigilantiores et cauitiores
simꝰ : etiam si eos ad salutem reuocaye ñ pos¬
uamuis int̃se dissentiant et
udei ab berticis. & ipsi heneici alii ab
aliis: una tam̃ conditione seruitutis uel
ad aliquam attestationem. uł ad aliqͣm

Expanded text:
sapientiae scienter utuntur malis boni. sapientiae scienter utuntur malis boni.  verissime dictum est, Oportet multas Ex his enim hominibus haeretici fiunt, qui etiamsi essent in Ecclesia, nihilominus errarent. Cum autem foris sunt, plurimum prosunt, non verum docendo, quod nesciunt; sed ad verum quaerendum carnales, et ad verum aperiendum spirituales catholicos exta Deo probati viri, sed manifesti non fiunt inter nos, quamdiu imperitiae nostrae tenebris delectati dormire malumus, quam lucem veritatis intueri. Quapropter multi, ut diem Dei videant et gaudeant, per haereticos de somno excitantur. Utamur ergo etiam haereticis non ut eorum approbemus errores, sed ut catholicam disciplinam adversus eorum insidias asserentes, vigilantiores et cautiores simus, etiamsi eos ad salutem revocare non posquamuis inter se dissentiant, et Iudaei ab haereticis et ipsi haeretici alii ab aliis, - una tamen condicione seruitutis uel ad aliquam adtestationem uel ad aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
Ut aut̃ etiam inimici diligant᷑ exercent eius
beniuolentiam aut etiam beneficientiam:
siue suadibili doctrina cũ eis agat᷑ sue
terribili disciplina ae ꝑ hoc diabolus pͥn¬
ceps impiae ciuitatis adũsus ꝑ egrinantem
IN hoc mundo ciuitatem dĩ uasa ꝓpͥa com¬
prouendo. nichil ei nocere ꝑmititur.¬
ereticorũ genus callidum ͤ non spũ
sapientiae sed impatientiae: qͦsolent he¬
reticorum feruere pͥmordia: & pacem ꝑtur¬
bare scõꝵ. Sed hac inusũ cedunt ꝓficientiũ:
uixta illud apłi. Oportet & hereses eẽ : ut ꝓ
bati manifest fiantin uob. Unde etam scri¬
ptũ.ẽ Filius eruditus sapiens erit: impru¬
dente aut̃ minifhd utetur. Multa qͥppe
adfidem catholicam ꝑtinentia dũ hereticoꝵ
callida inqͥetudine ex agitantur: ut adũsus
eos defendi possint : et consiđantur diligentꝰ :
et intelligantur clarius : et instantiũs p̃di¬
cantur: et ab adũsario mota quȩstio. discen¬
di existit occasio. Sed malus fr̃ infilio suo hoc

Expanded text:
ut autem etiam inimici diligantur, exercent eius beneuolentiam aut etiam beneficentiam, siue suadibili doctrina cum eis agatur siue terribili disciplina. Ac per hoc diabolus princeps inpiae ciuitatis aduersus peregrinantem in hoc mundo ciuitatem Dei uasa propria commouendo nihil ei nocere permittiturereticorum genus calidum, non spiritu sapientiae, sed inpatientiae, quo solent haereticorum feruere praecordia et pacem perturbare sanctorum ? Sed haec in usum cedunt proficientium, iuxta illud apostoli: Oportet et hrobati manifesti fiant in vobis . Unde etiam scriptum est, Filius eruditus sapiens erit, imprudente autem ministro utetur . Multa quippe ad fidem catholicam pertinentia, dum haereticorum calida inquietudine exagitantur, ut adversus eos defendi possint, et considerantur diligentius, et intelliguntur clarius, et instantius praedicantur: et ab adversario mota quaestio, discendi existit occasio.
Abbreviated transcription (Latin):
ong̃gatio itundiym int̃ uaccas popłoꝵ: ut
excludantur h qͥꝓbati st̃ argento Taurds uo¬
cat ꝓpt̃ suꝑbiam : durȩ indomiteq ceruicis.
Significat enim heneicos. Uacccs autem popłoꝵ
seductiles aminas intelligendas puto : qr facile
secuntur hos tauros Non enim popłos uniũsos
seducuns in qͥb st̃ graues & stabiles unde scriptũ
ẽ in popło graui lcudabote: sed in eis popłis
qͣs inuenerin uaccas. Ex his enim st̃ qui peni¬
trant domos: & captiuas ducunt mulierculcis
oneratas peccitis. Quaȩ ducunt᷑ uarus desiđus:
semꝑ discentes et adueritatis scientiam nũꝗ
ꝓuenientes. Q aut̃ ait idem apłs oporto et¬

Expanded text:
ongregatio taurorum inter vaccas populorum, ut excludantur ii qui probati sunt argento. Tauros vocans, propter superbiam durae indomitaeque cervicis; significat enim haereticos. Vaccas autem populorum, seductibiles animas intelligendas puto, quia facile sequuntur hos tauros. Non enim populos universos seducunt, in quibus sunt graves et stabiles; unde scriptum est, In populo gravi laudabo te ; sed in eis populis quas invenerint vaccas. Ex his enim sunt qui penetrant domos, et captivas ducunt mulierculas oneratas peccatis, quae ducuntur variis desideriis; semper discentes, et ad veritatis scientiam nunquam pervenientes . Quod autem ait idem apos
Abbreviated transcription (Latin):
idens dicibolus templa daemon um
deseri. et in nomen lib̵antis mediatoris
currere genus humanum. hereticos mo¬
uit: qui sub uocabulo xpĩano doctrinȩ
resisterent xp̃ianȩ : quasi possent in diffe¬
renter sine ulla correptione habi in cuu¬
tate dĩ. sic̃ ciuitas c̃fusionis in differenter
habuit phylosophos int̃se diũsa et adũsa
fentientes Qui gͦ in eccła xẽi morbidum
Aliquid prauĩiq sapiunt̾ : si correpti ut
sanum rectumq sapiant. resistunt contu-¬
macit̃: fuaq pestfera et mortifera dog¬
mata em̃dare noluNt. sed defensare ꝑsistuNt:
heretici fiunt: et foras exeuntes habentur
in exercentibus mmimĩcis. Etiam sic qͥppe
ueris illis catholicis m̃bris xp̃i malo suo
pst̃. dum ds̃ utitur et malis bene : & dili¬
gentib eum om̃a co oꝑantur in bonum
Inimici enim om̃s eccłȩ qͦ libet errore
cȩcentur uł malitia deprauentur. si ac¬
oipiuns potestatem corporixliter affligendi.
exerce euis patientiam: Si tantum modo

Expanded text:
em diabolus templa daemonum deseri et in nomen liberantis Mediatoris currere genus humanum, haereticos mouit, qui sub uocabulo Christiano doctrinae resisterent Christianae, quasi possent indifferenter sine ulla correptione haberi in ciuitate Dei, sicut ciuitas confusionis indifferenter habuit philosophos inter se diuersa et aduersa sentientes. Qui ergo in ecclesia Christi morbidum aliquid prauumque sapiunt, si correpti, ut sanum rectumque sapiant, resistunt contumaciter suaque pestifera et mortifera dogmata emendare nolunt, sed defensare persistunt, haeretici fiunt et foras exeuntes habentur in exercentibus inimicis. Etiam sic quippe ueris illis catholicis membris Christi malo suo prosunt, dum Deus utitur et malis bene et diligentibus eum omnia cooperantur in bonum. Inimici enim omnes ecclesiae, quolibet errore caecentur uel malitia deprauentur, si accipiunt potestatem corporaliter adfligendi, exercent eius patientiam; si tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpbans. uelato capite. c̃fundit caput
suum. Et uir qͥdem ñ deb& uelare eoput:
cũ sit imago et gła dei. Qui gͦ dicit ñ debet:
nescit fortẽ docẽie humilitatem. Sed si hano
ignominiam tẽpore euangłii qđ erat sa¬
crim̃tum tempore ꝓpħiae ꝓ humilitate
isti appetunt. tondeant. et cilicio cciput
uelent. Sed non erit tnc̃ species illa ue¬
nalis : qr sanson non cilio sed coma uela¬

Expanded text:
prophetans uelato capite confundit caput prophetans uelato capite confundit caput suum, et: uir quidem non debet uelare caput, cum sit imago et gloria dei. qui ergo dicit "non debet", nescit forte docere humilitatem. sed si hanc ignominiam tempore euangelii, quod erat sacramentum tempore prophetiae, pro humilitate isti appetunt, tondeant et cilicio caput uelent. sed non erit tunc species illa uenalis, quia Samson non cilicio, sed coma uela
Abbreviated transcription (Latin):
moneantur : et eos in hac ꝑũsitate imitentur
quib st̃ in cęteris longe dissimiles. Illi enim
uenalem circum ferentes y pocrisin. timent ne
uilior habeatur tonsa sc̃itas quã comata: ut ui¬
delicet qͥ eos uidet antiqͦs illos qͦs legimus cogi¬
tet samuelem & cȩterds qͥ ñ tondebañ. Nec cõ¬
gitañ qͥd int̃ sit int̃ illud ꝓpħicũ uelam̃tum
apłs cũ transieris ad ep̃m auferetur uelam̃
Qđ enim significcibat uelamen int̾positum
int̃ faciemꝰ morsi & aspectum popti isrtr
hoc significcibat illis temporib eiam coma
scõꝵ. Nam idem apłs etiam comam pue
lam̃to ẽẽ dicit: cuius auecoriate isti ure¬
gentur. Aꝑte quippe ait Ilir quidem si
comatus sit : ignominia ẽ illi ipsam igno¬
miniam in qͥua suscepimꝰ merito pecec¬
torum mr̃orum : Ad hoc obtendentes simu¬
latȩ humilitatis um braculum: ut sub eo
ꝓponant uenalem trpum qͥsi apłs suꝑbiam
doceat cum dicit. Omnis uir orans aut

Expanded text:
moueantur et eos in hac peruersitate imitentur, moueantur et eos in hac peruersitate imitentur, quibus sunt in ceteris longe dissimiles. illi enim uenalem circumferentes hypocrisin timent, ne uilior habeatur tonsa sanctitas quam comata, ut uidelicet qui eos uidet, antiquos illos quos legimus cogitet, Samuelem et ceteros, qui non tondebant. nec cogitant quid intersit inter illud propheticum uelamentum apostolus: cum transieris ad Christum, auferetur uelamen. quod enim significat uelamen interpositum inter faciem Moysi et aspectum populi Israhel, hoc significat illis temporibus etiam coma sanctorum. nam idem apostolus etiam comam pro uelamento esse dicit, cuius auctoritate isti urgentur. aperte quippe ait: uir quidem si comatus sit, ignominia est illi. ipsam ignominiam, inquiunt, suscipimus merito peccatorum nostrorum, ad hoc obtendentes simulatae humilitatis umbraculum, ut sub eo proponant uenalem typhum; quasi apostolus superbiam doceat, cum dicit: omnis uir orans aut
Abbreviated transcription (Latin):
uelle fibi obtemꝑari anmorib : et nolle obtem¬
ꝑare maioribus: Apło dico ñ nob: intantum
ut etiam comam nutriant: unde ille nec dis¬
putari omnino uoluit dicens. Si qͥs autem uult
contentiosus ẽẽ : nos talem consuetudinem non
habemꝰ: neq eccła dĩ Hloc autem p̃cipio: ut
scilicet non disserentis sollertia requiratur:
sed p̃cipientis auctoritas attendatur. Nam et
hoc qͦ ꝑtinet quȩso tam aꝑte ẽtra apłi p̃cepta
conari: An ita uaccndum ẽ ut nec tonso.¬
res oꝑentur: An qr euangłiccis uolucres imi¬
tari sedicunt: quasi depilari timent ne uo¬
lare ñ possent. Ueyeor in hoc uitium plura di¬
multa et poene oma uenerem᷑ : sed quo magis
eos in x̃p̃o diligimꝰ: eo sollicius ammonemus.
Neq enim metiumꝰ ne humilitas eoꝵ respuat
ammonitionem m̃ĩcm : qͣndoquidem & nos
atalibus ubi forte titubamus aut ab erramꝰ
cupimus ammoneri. Hoc gͦ ãdmonemꝰ tam
scõs uiros ne stultis uanorum argum̃tationib

Expanded text:
uelle sibi obtemperari a minoribus et nolle obtemperare maioribus? apostolo dico, non nobis, in tantum, ut etiam comam nutriant: unde ille nec disputari omnino uoluit dicens: si quis autem uult contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus neque ecclesiae dei. hoc autem praecipio: ut scilicet non disserentis sollertia requiratur, sed praecipientis auctoritas attendatur. nam et hoc quo pertinet, quaeso, tam aperte contra apostoli praecepta comari? an ita uacandum est, ut nec tonsores operentur? an quia euangelicas uolucres imitari se dicunt, quasi depilari timent, ne uolare non possint? uereor in hoc uitium plura dimulta et paene omnia ueneramur. sed quo magis eos in Christo diligimus, eo sollicitius admonemus. neque enim metuimus, ne humilitas eorum respuat admonitionem nostram, quandoquidem et nos a talibus, ubi forte titubamus aut aberramus, cupimus admoneri. hoc ergo admonemus tam sanctos uiros, ne stultis uanorum argumentationibus
Abbreviated transcription (Latin):
uis scđm solum spm̃ fieret adima¬
ginem dĩ ÷ fecit illũ inquit masculũ et
feminam fec̃ illos: ut iam etiam corpus
factũ intelligat᷑ Rursus ne qͥsquam ar¬
bitraretur ita factũ. ut in homine sin¬
gulari uterq sexus ex pͥmeretur : sicut
interdum nascuntur qͦs andro gynos
uocant: ostendit se singularem nume¬
rum ꝓpt̃ coniunctionis unitatem po¬
suisse : & qͦd de uyo mulier facta. ẽ sic̃
postea manifestatur : et idõ pluralẽ¬

Expanded text:
uis secundum solum spiritum fieret ad imauis secundum solum spiritum fieret ad imaginem dei, fecit illum, inquit, masculum et feminam fecit illos, ut iam etiam corpus factum intellegatur. rursus ne quisquam arbitraretur ita factum, ut in homine singulari uterque sexus exprimeretur, sicut interdum nascuntur, quos androgynos uocant, ostendit se singularem numerum propter coniunctionis unitatem posuisse et quod de uiro mulier facta est, sicut postea manifestabitur, cum id, qu
Abbreviated transcription (Latin):
amministrationem : atq ita fieri qͣsi
masculum et feminam illa parte con¬
sulente. hac obtemꝑante : in hac tam̃
distributione noñ recte dr̃ imago dĩ:
nisi illud qđ inheret contemplandȩ
in commutabili ueritati. In cuius rei
figura paulus apłs uirum tantum
dicit imaginem & głam dĩ. Mulier
autem inquit gła uri .ẽ. Ita qͣm uis he
in duob homĩnib diũsi sexus ex teriꝰ
scđm corpus figuratum sit qͦd etiam iN
una hõis in terius m̃te intelligitur.
tam̃ & femina qr corpore femina. ẽ re¬
nouatur etiam ipsa in spr̃i m̃tis suae
in agnitionem dei. scđm imaginem eius
qui creauit : ubi ñ .ẽ. masculus et femina
icut autem ab hac gr̃a renouationis
& reformatione imaginis dĩ ñ separant᷑
feminȩ quamuis in sexu corporis earũ
utiq m̃tẽ suam eandemqr rationalem :
scđm quam ipsa quoq facta ẽ. ad ima¬
ginem dĩ sed ppt̃ unitatem coniunc
ret solum sp̃m hominis factũ: qͣm¬

Expanded text:
administrationem, atque ita fieri quasi administrationem, atque ita fieri quasi masculum et feminam illa parte consulente, hac obtemperante: in hac tamen distributione non recte dicitur imago dei, nisi illud, quod inhaeret contemplandae incommutabili ueritati. in cuius rei figura Paulus apostolus uirum tantum dicit imaginem et gloriam dei; mulier autem, inquit, gloria uiri est itaque quamuis hoc in duobus hominibus diuersi sexus exterius secundum corpus figuratum sit, quod etiam in una hominis interius mente intellegitur, tamen et femina, quia corpore femina est, renouatur etiam ipsa in spiritu mentis suae in agnitionem dei secundum imaginem eius, qui creauit, ubi non est masculus et femina. sicut enim ab hac gratia renouationis et reformatione imaginis dei non separantur feminae, quamuis in sexu, corporis earum utique mentem suam eandemque rationalem, secundum quam ipsa quoque facta est ad imaginem dei. sed propter unitatem coniunctret solum spiritum hominis factum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
administratio delegata. ẽ im moderato
pydgressunimis in exteriora ꝓlabitur.
consentiee sibi capite suo id est ñ eã
cohibente atq refienante illa quae
inspelunca consilii p̃sidetquasi uirili
portione : inueteratur int̃ inmicos suos
uirtutis inuidos damones cũ suo pͥncipe
dicbolo: et̃noꝵq illa uisio. ab ipo
etiam capite cum  comuge uetitũ
manducante subtrabitur: ut᷑ lum̃ o¬
culorum eius non sit eum illo: ac sic ab
illa illustratione ueritatis ambo nudati
atq aptis ocłis conscientiȩ ad uidendũ
quam in honesti atq indecori reman¬
serint. tanꝗ folia dulcium fructuum
sine ipsis fructib. ita sine fructib
boni opis bona ũba contexunt: ut
male uiuentes quasi bene loqͥendo
contegant turpitudinem suam
idet subrilissime disseratur ipsa
mentem hominis in qͣ factus ẽ ad ima¬
ginem dĩ qͣndam scilicet roctionalem
uitam distribiu in ȩt̃nȩ contẽplatio-¬
nis ueritatem. & in rerum tẽporelium

Expanded text:
administratio delegata est, immoderato administratio delegata est, immoderato progressu nimis in exteriora prolabitur consentiente sibi capite suo, id est non eam cohibente atque refrenante illa quae in specula consilii praesidet quasi uirili portione, inueteratur inter inimicos suos, uirtutis inuidos daemones cum suo principe diabolo, aeternorumque illa uisio ab ipetiam capite cum conjuge vetitum manducante subtrahitur, ut lumen oculorum ejus non sit cum illo ; ac sic ab illa illustratione veritatis ambo nudati, atque apertis oculis conscientiae ad videndum quam inhonesti atque indecori remanserint, tanquam folia dulcium fructuum, sed sine ipsis fructibus, ita sine fructu boni operis bona verba contexunt, ut male viventes quasi bene loquendo contegant turpitudinem suamim subtilissime disseratur ipsam mentem hominis, in qua factus est ad imaginem dei, quandam scilicet rationalem uitam, distribui in aeternae contemplationis ueritatem et in rerum temporalium
Abbreviated transcription (Latin):
nullus. ẽ hoc. ẽ in spũ m̃tis suȩ Cur gͦ uir
ꝓpt̾ ea non deb& caput uelare qr im̃ago
est & gła dĩ. mulier aut̃ debet. qr gła uiri
ẽ quasi mulier non renouatur spũ m̃tis
suȩ qui renouatur in agnitione dĩ scđm
imaginem eius qui cyeauit eum: Sed qr
sexũ corꝑis distat a uiro: recte potuit in
eius corporteli uelam̃to figurari pars illa
rationis quȩ ad tempor alia gubnanda
deflectitur. ut non maneat imago dĩ. ⁊¬
nisi exqua parte mens hominis ẽt̃nis ra¬
tionibus conspiciendis uł consulendis ad he¬
rescit : Quam non solum masculos sed etiam
iN eoꝵ uͦ. corꝑibus ipsius unius m̃tis
distributio figuratur. Ascendecitibus
itaq introrsus quibusdam consiđationis
ꝑ animȩ partes. unde incipit aliquid oc¬
curere qđ non sit nob̵ commune cum
bestiis: ainde incipit ratio ubi iam homo
interior possit agnoser. Quietiam ipse
suꝑ illam rationem cui tẽporaium rerũ

Expanded text:
nullus est, hoc est in spiritu mentis suae. cur ergo uir nullus est, hoc est in spiritu mentis suae. cur ergo uir propterea non debet caput uelare, quia imago est et gloria dei, mulier autem debet, quia gloria uiri est, quasi mulier non renouetur spiritu mentis suae, qui renouatur in agnitionem dei secundum imaginem eius qui creauit eum? sed quia sexu corporis distat a uiro, rite potuit in eius corporali uelamento figurari pars illa rationis, quae ad temporalia gubdeflectitur; ut non maneat imago Dei, nisi ex qua parte mens hominis aeternis rationibus conspiciendis vel consulendis adhaerescit, quam non solum masculos, sed etiam in eorum vero corporibus ipsius unius mentis distributio figuratur. Ascendentibus itaque introrsus quibusdam gradibus considerationis per animae partes, unde incipit aliquid occurrere, quod non sit nobis commune cum bestiis, inde incipit ratio, ubi homo interior jam possit agnosci. Qui etiam ipse si per illam rationem cui temporalium rerum
Abbreviated transcription (Latin):
terem hominem cũ actib eius : nduite no¬
uum qui renouatur in agnitionem dĩ scđm
imagiem eiꝰ qui creauit eum. Si gͦ sp̃ũ m̃tis
ñȩ renoua ur. & ipse . ẽ. norus homo qui
renouat᷑ in agnitione dĩ scłm imaginem
eius qui creauit eum : nulli dubiũ . ẽ ñ scđm corpꝰ
neq scđm quã lib& animi partem. sed scđm
rationalem ¶m̃tem. ubi potest eẽ.
agnitio dei. hominem factũ ad imaginem eius
qui cyeauit eum. Scđm hanc autem renouati¬
onem efficimur etiã filii dĩ ꝑ baptismum xp̃i:
feminas Alienet : cum sint nob̃cum gr̃a co¬
heredes: Et alio loco idem apłs dicit :
Quic̃q enim in xp̃o bapairati estis: xp̃m in¬
diustis. N. ẽ. iud xus neq erecus : non. ẽ ser¬
uus neq lib̵: ñ ẽ masculus neq fęmina
Om̃s enim uos unum estis in xp̃o inũ. Nũquid¬
nam igitur fideles feminȩ sexum corporis
amiserunt: Sed quia ibi renouantur
ad imciginem dĩ. ubi sexus nullus est:
ibi factũs. ẽ homo ad imaginem dĩ ubi sexus

Expanded text:
erem hominem cum actibus suis induite nonum, qui renouatur in agnitio ne dei secundum imaginem eius qui creauit eum? si ergo spiritu mentis nostrae renouamur et ipse est nonus homo, qui renouatur in agnitione dei secundum imaginem eius qui creauit eum, nulli dubium est non secundum corpus neque secundum quamlibet animi partem, sed secundum rationalem mentem, ubi potest esse agnitio dei, hominem factum ad imaginem eius qui creauit eum. secundum hanc autem renouationem efficimur etiam filii dei per baptismum Christi efeminas alienet, cum sint nobiscum gratiae coheredes et alio loco idem apostolus dicat: quicumque enim in istis. non est Iudaeus neque Graecus, non est seruus neque liber, non est masculus neque femina: omnes enim uos unum estis in Christo Iesu ? numquidnam igitur fideles feminae sexum corporis amiserunad imaginem Dei, ubi sexus nullus est, ibi factus est homo ad imaginem Dei, ubi sexus
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut̃ uictor ita diuidit ut dicat mulierem ex
unu. eẽ. scđm corpus. ex dõ autem scđm animã¬
& sp̃m : qͦmͦ erit uerum qđ ait apłs om̃a aut̃
ex dõ. si mueris corpus ita ẽ. ex undut ñ sit
ex dõ Qua ꝓpt̾ ut apłs potius uerum loqͣtur
firmamꝰ: sed qͥd horum uerum sit ad huc quȩ¬
rimus. Et uir ꝑmulierem siue ex parte tota
hominis natura ducat᷑ quae ꝑmulierem nascit᷑.
siue sola card unde ad huc quȩstio. ẽ: om̃a tam̃
exdõ unde nulla quȩstio. ẽ id. ẽ. corpꝰ et anima
et sp̃s et uiri et mulieris. Et si enim non ex
dõ nata uł tracta st̃ uł manarunt. ita ut eiꝰ
naturȩ sint: tam̃ ex dõ st̃. A qͦ enim creata con¬
dita facta st̃: ab illo habed ut sint: Si qͥs¬

Expanded text:
si autem ita diuidit, ut dicat mulierem ex uiro esse secundum corpus, ex deo autem secundum anima quomodo erit uerum quod ait apostolus: omnia autem ex deo, si mulieris corpus ita est ex uiro. ut non sit ex deo? quapropter ut apostolus potius uerum loquatur, firmamus, sed quid horum uerum sit adhuc quaerimus — et uir per mulierem, siue ex patre tota hominis natura ducatur, quae per mulierem nascitur, siue sola caro, unde adhuc quaestio est, omnia tamen ex deo, unde nulla quaestio est, id est et corpus et anima et spiritus et uiri et mulieris. etsi enim non ex deo nata uel tracta sunt uel manarunt, ita ut eius naturae sint, tamen ex deo sunt. a quo enim creata, condita, facta sunt, ab illo habent ut sint. S
Abbreviated transcription (Latin):
is cũ dolorib et se ad uirum suum c̃ũtat
ut eiꝰ ipse dominetur:⁊ tñc enim potest co¬
gnosci ñ aliam partem in nob ꝑtinere ad
auctorem dm̃. & aliam ad gentem tene¬
bnrrum : sic̃ isti dicunt: sed potius et illud
qđ regendi hab& potestatem in homine:
et illud inferius qđ regendũ est ex dõ ẽẽ

Expanded text:
vis cum doloribus, et se ad virum suum convertat, vis cum doloribus, et se ad virum suum convertat, ut ejus ipse dominetur. Tunc enim potest cognosci non aliam partem in nobis pertinere ad auctorem Deum, et aliam ad gentem tenebrarum, sicut isti dicunt; sed potius et illud quod regendi habet potestatem in homine, et illud inferius quod regendum est, ex Deo esse,
Abbreviated transcription (Latin):
uier facta ẽ Olt enim hoc uideatur : non ÷
opris ocłis istis corꝑis. Sed qͣnto qͥsq ab istis
uisibilibus rebus ad interiora intelligen¬
dae secesserit. hoc ÷ aut̃ quasi obdormiscere:
tanto melius et sincerius illito idet. Ipsa
enim cognitio qͣ intelligitur innob aliud
ẽẽ qͦdratione dominetur. aliud qđ rati¬
om obtemꝑet: ipsa gͦ cognitio ueluti ef¬
fectio mulieris ẽ. de costa uiri ꝓpt̃ cog¬
intionem significandam. Demde ut qͣsq
huic suȩ parti recte dominet᷑: & fiat qͣsi
c̃iugatus inse ipso ut cad ñ c̃cupiscat ad
scentia carnalis naduersetur rationi sed
potius obtemꝑando desinat eẽ carnalis.
opus hab& ꝑfectam sapientiam. Cuius con¬
templatio qr interior.ẽ. et secretior. et ab
omni sensu corporis remotissima: conue¬
nienter etiam ista scoporis nomine intel¬
ligi potest. Iñc enim ordinatissime caput
sapientia dĩ ẽ Si pariat ista filios quam¬

Expanded text:
lier facta est. Ut enim hoc videatur, non est lier facta est. Ut enim hoc videatur, non est opus oculis istis corporeis, sed quanto quisque ab istis visibilibus rebus in interiora intelligentiae secesserit hoc est autem quasi obdormiscere, tanto melius et sincerius illud videt. Ipsa enim cognitio, qua intelligitur in nobis aliud esse quod ratione dominetur, aliud quod rationi obtemperet; ipsa ergo cognitio veluti effectio mulieris est de costa viri, propter conjunctionem significandam. Deinde, ut quisque huic suae parti recte dominetur, et fiat quasi conjugalis in seipso, ut caro non concupiscat adscentia carnalis non adversetur rationi, sed potius obtemperando desinat esse carnalis, opus habet perfecta sapientia. Cujus contemplatio quia interior est et secretior, et ab omni sensu corporis remotissima, convenienter etiam ista soporis nomine intelligi potest. Tunc enim ordinatissime caput Sapientia e
Abbreviated transcription (Latin):
eminci facta dicit᷑ in
adiutorium
uiri: ut copulatione
hac obtemꝑat: Ille a sapientia regitur :
solum hominem eẽ. Ad hoc enim bo¬
corpori dominayetur qr corpus seruilem
I&cũ optinet: sed etiam uirilis ratio sub¬
iugar& sibi animalem partem suam. ꝑ
quod adiutorium imꝑ et corpori Nd̾
huius rei exemplum femina facta .ẽ.
quam rerum ordo sũbiugat uird: ut qđ
in duob hõinibus euidentius appar&.
iaẽ iaesculo & femina etiam in uno hõe
considerari possit: ut appetitum animȩ ꝑ
mittere dominari inusem. Qđ ubi contin¬
git : pũsa et misera domus ẽ Primo gͦ
demonstrauit ds̃ homini qͣnto melior et̃e
pecoribus: et omnib irrationalibus ani¬
mantibus. Sed hac facilis ratio ẽ Cito¬
enim homo intelligit se meliorem eẽ
pecoribus. Illa.ẽ difficilis ratio q̃ intelli¬
eit inse ipso aliud eẽ rationale qđ regit :
secretiore sapientia uidet. ipsam uisi oncͤm
secretam nomine soporis significari arbitidr
quem immisit ds̃ m adam quando ei mu¬

Expanded text:
et facta dicitur in adjutorium viri, ut copulatione haec obtemperat; ille a sapientia regitur, solum hominem esse. Adhuc enim ercorpori dominaretur, quia corpus servilem locum obtinet, sed etiam virilis ratio subjugaret sibi animalem partem suam, per quod adjutorium imperaret corpori. Ad hujus rei exemplum femina facta est, quam rerum ordo subjugat viro; ut quod in duobus hominibus evidentius apparet, id est in masculo et femina, etiam in uno homine considerari possit: ut appetitum animae, per mittere dominari in virum; quod ubi contingit, perversa et misera domus est. 16. Primo ergo demonstravit Deus homini quanto melior esset pecoribus, et omnibus irrationabilibus animantibus: et henim homo intelligit se meliorem esse pecoribus: illa est difficilis ratio, qua intelligit in seipso aliud esse rationale quod regit, secretiore sapientia videt, ipsam visionem secretam nomine soporis significari arbitror, quem immisit Deus in Adam, quando ei mu
Abbreviated transcription (Latin):
ch ad ĩmaginem : ñ quañ ad filium dr̃.
quae imcigõ aequcł. ẽ pr̃i. Alioquin: ñ
dicere ad imaiginem nrãm. Quomodo
enim nỹem: cum filius soluis prĩs
imago sit Sed ꝓpt̃ imparem ut dixi¬
mus similitudinem dictus. ẽ homo ad
imaginem dĩ: et idõ nõem÷ ut imciģo
trinĩtatis eõe homo: non trinitati aq̃ał
sic̃ filius prĩs : sed accedens ut dictũ ẽ
qͣdam similitudine : et sic̃ indistantibi
sienificatur quaedam uicinitas: ñ locis
sed cuiusdam imitationis. Ad hoc enuim

Expanded text:
dicitur, Ad imaginem, non quasi ad Filium dicitur, dicitur, Ad imaginem, non quasi ad Filium dicitur, quae imago aequalis est Patri; alioquin non diceret, ad imaginem nostram. Quomodo enim nostram, cum Filius solius Patris imago sit? Sed propter imparem, ut diximus, similitudinem dictus est homo ad imaginem: et ideo nostram, ut imago Trinitatis esset homo; non Trinitati aequalis sicut Filius Patri, sed accedens, ut dictum est, quadam similitudine; sicut in distantibus significatur quaedam vicinitas, non loci, sed cujusdam imitationis. Ad hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
aciamꝰ hominem ad imaginem
et similitudinem nr̃am. Et faciamꝰ
et nr̃am plurelit̃ dictum .ẽ & nisi ex
relatiuis accipi ñ oportet. Non enim
ut facerent dii. aut ad imaginem et
similitudinem deorum : sed ut face¬
rent pat̾ & filius et sp̃s sc̃s. Ad imagi¬
nem gͦ pr̃ĩs et filui & sp̃s scĩ: ut subsis¬
teret homo imago dĩ. Ds autem trini¬
tas Sed qr ñ om̃ni mͦ ȩqualis fiebat il¬
la imago dĩ tanꝗ ñ ab illo nata sed ab
eo oreata huius iei significande cau¬
sa. ita imago ẽ ut ad ĩmaginem fit:
id. ẽ. ñ ȩquatur parilitate : sed quadã
similitudine accedit. N enim locorũ
interuallis sed similitudine accedit᷑
ad dm̃ : & dissimilitudine receditur
ab eo. St̃ enim qͥ ita distingunt: ut
imaginem uelint eẽ. filium : hominẽ
uero non imaginem sed ad imaginem.
Refellit eos autem apts dicens. Uir qui¬
dem ñ debet uelce caput: cũ sit ima¬
go et gła dĩ. Non dixit ad imaginem:
sed imago. Quȩ tam̃ imago. cũ alibi

Expanded text:
aciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Et faciamus, et nostram, pluraliter dictum est, et nisi ex relativis accipi non oportet. Non enim ut facerent dii, aut ad imaginem et similitudinem deorum; sed ut facerent Pater et Filius et Spiritus sanctus, ad imaginem Patris et Filii et Spiritus sancti, ut subsisteret homo imago Dei. Deus autem Trinitas. Sed quia non omnino aequalis fiebat illa imago Dei, tanquam non ab illo nata, sed ab eo creata, hujus rei significandae causa, ita imago est ut ad imaginem sit: id est, non aequatur parilitate, sed quadam similitudine accedit. Non enim locorum intervallis, sed similitudine acceditur ad Deum, et dissimilitudine receditur ab eo. Sunt enim qui ita distinguunt, ut imaginem velint esse Filium: hominem vero non imaginem, sed ad imaginem. Refellit autem eos Apostolus dicens: Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei . Non dixit, Ad imaginem; sed imago. Quae tamen imago, cum alibi
Abbreviated transcription (Latin):
mo ꝑ intelligentiam qͣ etiam creatorem suũ
cognoscit & colit p̃ eẽt omnibus t̾renis ani¬
malibus. Pecit illi etiam adiutorium feminã᷑
non ad carnalem concupiscentiam. qͣndo¬
quidem ñ corruptibilia corpora tñẽ ha¬
bebant antequam eos mortalitas inuadẽt
poena peccati : sed ut hab̾et uir głam de
femina cum ei prȩ ty& ad dm̃. seq illi
p̃b̾et imitandumꝰ scĩtate atq pietate:i

Expanded text:
mo per intelligentiam suam, qua etiam Creatorem suum cognoscit et colit, praeesset omnibus terrenis animalibus. Fecit illi etiam adjutorium feminam: non ad carnalem concupiscentiam, quandoquidem nec corruptibilia corpora tunc habebant, antequam eos mortalitas invaderet poena peccati; sed ut haberet et vir gloriam de femina, cum ei praeiret ad Deum, seque illi praeberet imitandum in sanctitate atque pietate;
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ñ ad tempus uidet÷ nec aliquid no
uit in eius uisione atq scientia. cum
Aliquid temporalit̃ ac transitorie gerit᷑:
sic̃ inde afficiuntur sensus uł ccrnales
animalium & hominum. uł cȩlestes¬
angłoꝵ. Figurate ac mysticȩ de
uelando Mulieris capite loquit᷑ : qđ
in ane remanebit. Sic̃ enim ñ solum ue¬
racissima ratio: sed etiam ipsius apłi de
clarat auctoritas: non scđm formam
corꝑis homo factus. ẽ ad imaiginem dei
sed scđm rationalem m̃tem. Cogitatio qͥppe
turpiter uana ẽt quae opinatur dm̃ m̃¬
broꝵ corporelium limam̃tis circum scribi
atq definiri. Porro autem nonne
idem beatus peiuilꝰ apłs dic̃ renoua¬

Expanded text:
Deus non ad tempus videt, nec aliquid novi Deus non ad tempus videt, nec aliquid novi fit in ejus visione atque scientia, cum aliquid temporaliter ac transitorie geritur, sicut inde afficiuntur sensus vel carnales animalium et hominum, vel eo figurate ac mystice, quia de uelando muliebri capite loquebatur. qinane remanebit. Sicut enim non solum ueracissima ratio sed eticlarat auctoritas, non secundum formam corporis homo factus est ad imaginem Dei, sed secundum rationalem mentem. Cogitatio quippe turpiter vana est, quae opinatur Deum membrorum corporalium lineamentis circumscribi atque finiri. Porro autem nonne idem beatus apostolus dicit, Renova
Abbreviated transcription (Latin):
substantiax̃ dũ aut̃ ad aduitorium distribuit᷑
qđ adeã ipsam solam attinet non est
imago di: qđ autem aduirum solum atanet
imago est dei: tam plena atq integra quam
templetur ueritatem imago dĩ. ẽ. et cũ ex
ea distribuitur aliquid. et quadam intenti¬
one diruatur ad actionem rerum tempo¬
ralium: nachilo minus ex qͣ parte conspe¬
ctam consulit ueritatem: imago dĩ .ẽ Ex qa
uͦ intenditur in agenda inferiora : non . ẽ
imago dei. Et qm̃ qͦuantũ cũq se extenđit
in id qđ xternum ẽ tanto magis inde
formatur adimaginem dei : Et propt̃ ea
non. ẽ cohibendã ut se inde contineat
ac temꝑet: idõ uirnon deb& uelareca¬
put. Qua .uͦ. illi rationali actioni quȩ
in rebus corporelib temporalibusq
uersatur. ꝑiculosa.ẽ. nimia in inferiora
ꝓgressio: debet hab̾e potestatem suꝑ ca¬
put. qđ indicat uelam̃tum : qͦo signifi¬
catur eẽ. cohibenda Er̃a ẽ enim in scĩs
angłis : sacrata & pia significatio. Nam

Expanded text:
substantia. Cum autem ad adjutorium distribuitur, quod ad eam solam attinet, non est imago Dei. Quod autem ad virum solum attinet, imago Dei est, tam plena atque itempletur veritatem, imago Dei est; et cum ex ea distribuitur aliquid, et quadam intentione derivatur ad actionem rerum temporalium, nihilominus ex qua parte conspectam consulit veritatem, imago Dei est; ex qua vero intenditur in agenda inferiora, non est imago Dei. Et quoniam quantumcumque se extenderit in id quod aeternum est, tanto magis inde formatur ad imaginem Dei, et propterea non est cohibenda, ut se inde contineat ac temperet; ideo vir non debet velare caput. Quia vero illi rationali actioni quae in rebus corporalibus temporalibusque versatur, periculosa est nimia in inferiora progressio; debet habere potestatem super caput, quod indicat velamentum quo significatur esse cohibenda. Grata est enim sanctis Angelis sacrata et pia significatio. Nam