comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rũ de qͦ pͣdictũ. ẽ: & ipsa anima nr̃a quã
quidã ꝓ tẽporali hac utea dictã putant
intelligatur necesse. ẽ. quã sic possidere
ad tẽpus oportet. ut ñ nos impediat ab
ȩt̾na. si quis eã fuerit auferre minatꝰ. Di¬
stat sane. int̾ renunciare omĩb & relin-¬
quere om̃ĩa. Paucorũ enĩ ꝑfectorũq est
relinquere om̃ia. curas mundi post ponere
solis desideriis et̾nis in hiare. Cunctorũ
autẽ fideliũ est renunciare omĩb quȩ
possident. hoc. ẽ. sic tenere quȩ mundi
sunt: ut tam̃ ꝑ ea ñ teneant᷑ a mundo.
Habere rem tẽporale in usu. ȩt̾nã in desi¬
derio. Sic t̾rena gerere. ut tam̃ tota
m̃te ad celestia tendant. Fonum est¬
zautẽ sal. Si autẽ sal qͦq euanuerit. in quo
condietur: Ad supiora respicit. ubi
turrẽ uirtutũ ñsolũ inchoandã. sed etiã
p̾ceꝑat esse consũmandã. Bonũ quippe ẽ.
uerbũ dĩ audire frequentius. sale sapien¬
tiȩ sp̃ualis cordis archana condire. immo

Expanded text:
ipsa anima nostra, quam quidam pro temporali hac vita dictam putant, intelligatur necesse est, quam sic possidere ad tempus oportet, ut non nos impediat ab aeterna, si quis eam fuerit auferre minatus. Distat sane inter renuntiare omnibus et relinquere omnia; paucorum enim perfectorumque est relinquere omnia, curas mundi postponere, solis desideriis aeternis inhiare. Cunctorum autem fidelium est renuntiare omnibus quae possident, hoc est sic tenere quae mundi sunt, ut tamen per ea non teneantur in mundo; habere rem temporalem in usu, aeternam in desiderio; sic terrena gerere, ut tamen tota mente ad coelestia tendant. Bonum est sal: Si autem sal quoque evanuerit, in quo condietur? Ad superiora respicit, ubi turrem virtutum non solum inchoandam, sed etiam praeceperat esse consummandam. Bonum quippe est Dei verbum audire, frequentius sale sapientiae spiritalis cordis arcana condire, imo i
Abbreviated transcription (Latin):
post dñm ire est: uł carnis abstinentiã. uł
cõpassionẽ ꝓximo studio ȩt̃nȩ intentionis
exhibere. Nã quisqͥs hȩc ꝓtẽporali intentio¬
ne exhibet: crucẽ quidẽ baiulat. sed ire
post dñm recusat. Quia uͦ sullimia p̃ce¬
pta data sunt: ꝓtinꝰ cõparatio ȩdificandȩ
sullimitatis ad iungit᷑ cũ dicitur.¬

Expanded text:
post Dominum ire, est vel carnis abstinentiam, vel compassionem proximo studio aeternae intentionis exhibere. Nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Dominum recusat. Quia vero sublimia praecepta data sunt, protinus comparatio aedificandae sublimitatis ad
Abbreviated transcription (Latin):
dito iesos: ait ei. Adhuc unũ tͥ de est.
Om̃ia quȩcunq habes uende & da pauꝑib.
& habebis thesaurũ in cȩlo. & ueni. se¬
quere me. His ille auditis contristatꝰ
est. quia diues erat ualde Uidens autẽ
illũ resos tristem factũ: dixit. Quã¬

Expanded text:
unum tibi deest. omnia quaecumque habes vende. et da pauperibus. et habebis thensaurum in caelo. et veni sequere me. His ille auditis contristatus est. quia dives erat valde. Videns autem illum Jesus tristem factum. dixit
Abbreviated transcription (Latin):
pars latitudinũ. Genera rotundarũ quat
tuor. Doricȩ ionicȩ. tuscanicȩ. corinthiȩ.
m̃sura crassitudinis & altitudinis int̾ se
distantes. Quintũ genꝰ. ẽ earũ quȩ uocant᷑
atcicȩ. quat̾nis angulis aut ãplius parib
laterũ int̾uallis Capitella dicta. qđ sint
columnarũ capita. sicut suꝑ collũ caput
Epistolia st̃ quȩ suꝑ capitella colũnarũ
missa: Tegulȩ. eoqđ tegant ȩdes. & ymbri¬
ces. qđ accipiant ymbres. Lateres & later¬
culi. qđ lati forment᷑. circũ actis undiq
quattuor tabulis. Canalis. ab eo qđ caua
sit in modũ cannȩ. Sane canalẽ: meliꝰ
genere feminino quã masculino ꝓferimꝰ.

Expanded text:
pars latitudinis. Genera rotundarum quatuor pars latitudinis. Genera rotundarum quatuor sunt: Doricae, Ionicae, Tuscanicae, Corinthiae, mensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus laterum intervallis. Capitella dicta, quod sint columnarum capita, sicut super collum caput. Epistylia sunt, quae super capitella columnarum missa. Tegulae, quod tegant aedes; et imbrices, quod accipiant imbres. Lateres et laterculi, quod lati formentur circumactis undique quattuor tabulis. Canalis ab eo quod cava sit in modum cannae. Sane canalem melius genere feminino quam masculino pr
Abbreviated transcription (Latin):
aduersũ uenientib. Arcus dicti. qđ sint
arta conclusione curuati. ipsi & fornices.
Pauim̃ta. originẽ apud grecos habent. ela¬
borata arte picturȩ litostrota. paruulis
crustis ac tessellis tinctis inuarios colores.
U ocata autẽ pauim̃ta. eo qđ pauient᷑. id:÷
cȩdant᷑. Unde & pauor quia cȩdit cor
Ostracus. ẽ. pauim̃tũ testaceũ. eoqđ fractis
testis. calce admixto feriat᷑. Testã enim
greci ostra dicunt. Cõpluuiũ dictũ. qui a
aquȩ a partib quȩ cirea sunt eo conueni¬
unt. Tessella st̃ aquib: domicilia sternunt᷑.
a tesseris nominata id ÷ quadratis lapillis
ꝑ diminutionẽ. Bases fulturȩ st̃ colũna¬
rũ. quȩ a fundam̃to consurgunt. & suꝑ¬
positȩ fabricȩ sustinent pondus. Basis autẽ
nom̃ petrȩ ẽ fortissimȩ. syro sermone.
Colũnȩ ꝓlongitudine & rotunditate uocatȩ.
inquib totius fabricȩ pondus erigit᷑. Anti¬
qua ratio erat colũnarũ altitudinis. tercia

Expanded text:
adversum venientibus. Arcus dicti quod sint adversum venientibus. Arcus dicti quod sint arta conclusione curvati; ipsi et fornices. Pavimenta originem apud Graecos habent elaborata arte picturae; lithostrota parvulis crustis ac tessellis tinctis in varios colores. vocata autem pavimenta eo quod paveantur, id est, caedantur. Unde et pavor, quia caedit cor. Ostracus est pavimentum testaceum, eo quod fractis testis calce admixto feriatur. Graeci ὄστρα dicunt. Conpluvium dictum quia aquae partibus, quae circa sunt, eo conveniunt. Tessella sunt e quibus da tesseris nominata, id est, quadratis lapillis per diminutionem. Bases fulturae sunt columnarum, quae a fundamento consurgunt, et superpositae fabricae sustinent pondus. Bases autem nomen petrae est fortissimae Syro sermone. Columnae pro longitudine et rotunditate vocatae, in quibus totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc tecti sũmitas culmen dicit᷑ Camerȩ¬
sunt uolumina introrsũ respicientia.
appellatȩ a curuo. Camur enĩ grece:
curuũ est. Laquearia st̃ quȩ camerã
subtegunt & ornant. quȩ & lacunaria
dicunt᷑ Principalit̾ autẽ lacus dicit᷑
ut lucilius Resultant. edesq lacusq
Cuiꝰ diminutio lacunar facit. ut oratius.
Neq aureũ mea renitet in domo lacunar.
nde fit alia diminutio lacunariũ. & ꝑ
antisticon laqueariũ facit. Absida gre
co sermone. latine int̾pretat᷑ lucidã.
eoqđ lumine accepto. ꝑ arcũ resplende¬
at. Sed utrũ absidã an absidem dice¬
re debeamꝰ: hoc uerbi genus ambiguũ
quidã doctorũ ęxistimant. Testudo est
camera tẽpli obliqua. Nã in modũ testudi¬
nis ueteres templorũ tecta faciebant
Quȩ ideo sic fiebat: ut cęli imaginẽ red¬
deret. qđ constat. cẽ conuexũ. Ali i
testudinẽ uolunt. eẽ locũ in partẽ atrii.

Expanded text:
Hinc tecti suHinc tecti susunt volumina introrsum respicientia, appellatae a curvo. Campulon enim graece curvum est. Laquearia sunt, quae cameram subtegunt et ornant, quae et lacunaria dicuntur: principaliter autem lacus dicitur, ut Lucilius: resultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per antistichon laquearium co sermone, Latine interpretatur lucida, eo quod lumine accepto per arcum resplendeat. Sed utrum absidam an absidem dicere debeamus, hoc verbi genus ambiguum quidam doctorum existimant. Testudo est camera templi obliqua. Nam in modum testudinis veteres templorum tecta faciebant; quae ideo sic fiebant ut caeli imaginem redderet, quod constat esse convexum. Alii testudinem volunt esse locum in parte atrii
Abbreviated transcription (Latin):
psalmista positꝰ in publico conspici a popło
possit. quo liberius audiat᷑. Tribiinal. eo
qđ inde a sacerdote tribuant᷑ p̾cepta ui¬
uendi. Est enĩ locus insullimi constitutꝰ.¬
unde uniuersi exaudire possint. Alii tri-¬
bunal a tribub denominatũ. qđ ad illud
trib conuocet᷑. Analogiũ dictũ. qđ ser-¬
mo inde pͣdicetur. nã logos grece sermo
dicit᷑. qđ & ipsũ altius sitũ est.¬
IINDAMtgruor dictũ. qđ fundus sit do-¬
mui Idem & cementũ. a cȩdendo dictũ.
qđ crasso lapide surgat. Paries nuncupat᷑.
fronte. Siue enĩ tetragonũ siue exagonũ
sit. qͥ se conspiciunt ex pari erunt. Alit᷑
enĩ structura facta deformis. ẽ Parieti¬
nas dicimꝰ. quasi parietũ ruinas. Sunt enĩ¬
U parietes stantes sine tecto. sine. habitantib
Angulus. qđ duos parietes in unũ coniun¬
gat. Culmina dicta st̃. qͥa apud antiqͦs
tecta culmo tegebant᷑ ut nunc rustica.

Expanded text:
psalmista positus in publico conspici a populo psalmista positus in publico conspici a populo possit, quo liberius audiatur. 16. Tribunal, eo quod inde a sacerdote tribuantur praecepta vivendi. Est enim locus in suunde universi exaudire possint. Alias tribunal a tribu denominatum, quod ad illud tribus convocetur. Analogium dictum quod sermo inde praedicetur; nam λόγος Graece sermo dicitur; quod et ipsud altius situm estndamentum dictum quod fundus sit domui. Idem et caementum a caedendo dictum, quod caeso crasso lapide surgat. Paries nuncupatus latere. Sive enim tetragonum, sive hexagonum sit, qui se conspiciunt, ex pari erunt. Aliter enim structura facta deformis est. 3. Parietinas dicimus, quasi parietum ruinas. Sunt enim parietes stantes sine tecto, sine habitantibus. 4. Angulus, quod duos parietes in unum conjungat. Culmina dicta sunt quia apud antiquos tecta culmo tegebantur, ut nunc rustica.
Abbreviated transcription (Latin):
delubris locus regeneratorũ. ẽ in quo septi
gradus in sp̃s scĩ mysterio formant᷑. tres
in descensu. & tres in ascensu. Septimꝰ uͦ
hic ẽ. qui & quartꝰ id ÷ similis filio homi¬
nis. extinguens fornacẽ ignis. stabilimꝰ¬
tum pedũ. fundam̃tũ aquȩ in qͦ plenitu¬
do diuinitatis habitat corporaliter.
Basilicȩ prius uocabant᷑ regũ habitacula.
basilicȩ regiȩ habitationes. Nunc autẽ
ideo diuina tẽpla basilicȩ nominant᷑.
qͥa ibi regi om̃iũ dõ cultꝰ & sacrificia
offeruntur. Martyriũ. locus marcy¬
rii greca diriuatione. ex eo qđ in memo¬
ria martyris sit constructũ. uł qđ sepul¬
chra scõrũ ibi sint martyrũ Aram quidã
uocatã dixerunt. qđ ibi incensȩ uictimȩ
ardeant. Alii aras dicunt a precationib:
precatio satura dicit᷑. Alii uolunt ab
altitudine aras. sed male. Altare autẽ
ab altitudine constat esse nominatũ.
quasi alta ara. Pulpitũ qđ in eolector uł

Expanded text:
delubris locus regeneratorum est, in quo septem delubris locus regeneratorum est, in quo septem gradus in Spiritus sancti mysterio formantur; tres in descensu et tres in ascensu: septimus vero is est qui et quartus, id est similis Filio hominis, extinguens fornacem ignis, stabilimentum pedum, fundamentum aquae; in quo plenitudo divinitatis habitat corporaliter. Basilicae prius vocabantur regum habitacula, basilicae regiae habitationes. Nunc autem ideo divina templa basilicae nominantur, quia ibi regi omnium Deo cultus et sacrificia offeruntur. Martyrium locus martyrum Graeca derivatione, eo quod in memoria martyris sit constructum, vel quod sepulchra sanctorum ibi sint martyrum. Aram quidam vocatam dixerunt quod ibi incensae victimae ardeant. Alii aras dicunt a precationibusprecatio κατάρα dicitur. Alii volunt ab altiab altitudine constat esse nominatum, quasi alta ara. 15. Pulpitum, quod in eo lector, vel
Abbreviated transcription (Latin):
Templi nom̃ generale. Pro locis enĩ quib¬
cunq magnis antiqͥ tẽpla dicebant. Et
templa dicta quasi tecta ampla. Secd &
locus designatꝰ ad orientẽ: a contẽplatio¬
ne templũ dicebat᷑ Cuiꝰ partes quattuor¬
erant. antica adortũ. postica ad occasũ.
sinistra ad septentrionẽ. dextra ad meridiẽ
spectans. Unde & quando templũ construe¬
bant. orientẽ spectabant ȩqui noctialẽ ita
ut lineȩ abortu ad occidentẽ missȩ fierent
partes cęli dextra sinistraq equales: ut qͥ
consuleret ac deprecaret᷑. rectũ aspiceret
orientẽ. Fana dicta a faunis. quib templa
errores gentiliũ construebant. unde & con¬
sulentes demonũ responsa audirent. De
lubra ueteres dicebant tẽpla fontes haben¬
tia. quib ante ingressũ diluebant᷑. Ipsȩ¬
sunt nunc edes cũ sacris fontib. in quib
fideles regenerati purificant᷑. Et bene
quodã psagio delubra st̃ appellata. Sunt
enĩ in ablutionẽ peccatorũ. Fons autẽ in

Expanded text:
Templa nomen generale. Pro locis enim quibuscunque magnis antiqui templa dicebant: et templa dicta, quasi tecta ampla: sed et locus designatus ad orientem a contemplatione templum dicebatur. Cujus partes quatuoerant, antica ad Ortum, postica ad Occasum, sinistra ad Septentrionem, dextra ad Meridiem spectans. Unde et quando templum construebant, Orientem spectabant Aequinoctialem, 221 ita ut lineae ab Ortu ad Occidentem missae, fierent partes coeli dextra, atque sinistra aequales, ut qui consuleret, ac deprecaretur, rectum aspiceret Orientem. 8. Fana dicta a Faunis, quibus templa error gentilium construebat, unde consulentes daemonum responsa audirent. 9. Delubra veteres dicebant templa fontes habentia, quibus ante ingressum diluebantur, esunt nunc aedes cum sacris fontibus, in quibus fideles regenerati purificantur: et bene quodam praesagio delubra sunt appellata; sunt enim in ablutionem peccatorum. Fons autem in
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uocatur sterilis: quia non erit
impossibile apud dm̃ om̃e uerbum
Dixit autem Maria. Ecce ancilla dnĩ
fiat michi scđm uerbum tuum. Et
discessit ab illa angłs.
EXURGEIS autem maria in dieb
illis abiit in montana cũ festinatione
inciuitatẽ iudeȩ. & intrauit iN
comũ zachariȩ: & salutauit elisa¬

Expanded text:
a non erit inpossibile aput deum omne uerbum. dixit autem Maria: ecce ancilla domini, fiat mihi secundum uerbum tuum. et discessit ab illa angelus. exsurgens autem Maria in diebus illis abiit in montana cum festinatione in ciuitatem Iuda et intrauit in domum Zachariae
Abbreviated transcription (Latin):
dies assumptionis ieSU: & ipse faci¬
em suam firmauit ut iret ierłm. &
misit nuncios ante conspectũ suum.
Et euntes intrauerunt in ciuitatem sa¬
maritanorum: ut pararent illi. Et
non receperunt eũ: quia facies eius e¬
rat euntis ierłm. Cum uidissent au¬
tem discipłi eius iacobus & ioħes: dixe¬

Expanded text:
dies assumptionis ejus, et ipse faciem suam firmavit, ut iret in Jerusalem. Et misit nuntios ante conspectum suum: et euntes intraverunt in civitatem Samaritanorum, ut pararent illi. Et non receperunt eum, quia facies ejus erat euntis in Jerusalem. Cum vidissent autem discip
Abbreviated transcription (Latin):
bas quȩ exibant ut baptizarentũr ab
ipso. Genimina uiꝑarũ. quis ostendit
uobis fugere auertura ira: facite gͦ
fructus dignos poenitentiȩ. Et ne cõe¬
peritis dicere. patrẽ habemus abrahã.
Dico enĩ uob: qͥa potens est ds̃ de lapidi.¬
bus istis suscitare filios abrahȩ. Iã enim

Expanded text:
bas quae exibant, ut baptizarentur ab ipso: Genimina viperarum: quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Facite ergo fructus dignos poenitentiae, et ne coeperitis dicere: Patrem habemus Abraham. Dico enim vobis, quia potens est Deus de lapidibus istis suscitare f
Abbreviated transcription (Latin):
dicta st̃ ab eo qđ est penitꝰ. hoc est pene
intus. Oratoriũ orationi tantũ. ẽ. con¬
secratũ. in quo nemo aliquid agere debet:
nisi ad qđ est factũ. Unde & nom̃ accepit:
Monasteriũ unius monachi habitatio est.
Monos enĩ apud grecos solus. sterio statio.
id÷ solitarii habitatio. Coenobiũ uͦ ex
greco & latino uidetur esse compositũ.

Expanded text:
dicta sunt ab eo quod est penitus, hoc est pene dicta sunt ab eo quod est penitus, hoc est pene intus. Oratorium orationi tantum est consecratum, in quo nemo aliquid agere debet nisi ad quod est factum; unde et nomen accepit. Monasterium unius monachi habitatio est. Μόνος enim apud Graecos solus, στηριον statio; id est solitarii habitatio. Coenobium ex Graeco et Latino videtur esse conpositum.
Abbreviated transcription (Latin):
acra sunt loca diuinis cultib
instituta. ut pote ea in quib¬
S
altaria litantib de more a
pontificib consetrant᷑ Scã
iuxta ueteres. exteriora tẽpli
st̃. Scã autẽ scõrũ locus tem¬
pli secretior. ad quẽ nulli erat accessus.
nisi tantũ sacerdotib. Dicta autẽ scã scõ.¬
rum. qͥa exteriori oraculo sanctiora st̃.
uł quia ad scõrũ cõparationẽ sanctiora
sunt. sicut cantica canticorũ qͥa cantica
uniuersa p̾cellunt. Scm autẽ. a sangui¬
ne hostiȩ nuncupatũ. Nichil enĩ scm
apud ueteres dicebat᷑: nisi qđ hostiȩ¬
sanguine esset consetratũ. aut consꝑsũ
Itẽ sc̃m qđ extat esse sancitũ. Sancire
ẽ. autẽ confirmare. & irrogatione pęnȩ
ab iniuria defendere. Sic & leges sc̃ȩ &
mores scĩ esse dicunt᷑ Propiciatoriũ. qͦsi
ꝓpiciationis oratoriũ. Propiciatio enim.
placatio. ẽ. Oracula dicta eoqđ inde re¬
sponsa redclunt᷑ & oracula ab ore. Pene¬
tralia secreta st̃ oraculorũ. & penetralia

Expanded text:
acra sunt loca divinis cultibus constituta, ut pote ea, in quibus altaria litantibus de more a pontificibus consecrantur. Sancta juxta veteres exteriora templi sunt; sancta autem sanctorum locus templi secretior, ad quem nulli erat accessus, nisi tantum sacerdotibus. Dicta autem sancta sanctorum, quia exteriori oraculo sanctiora sunt, vel quia sanctorum comparatione sanctiora sunt, sicut Cantica canticorum, quia cantica universa praecellunt. Sanctum autem a sanguine hostiarum nuncupatum. Nihil enim sanctum apud veteres dicebatsanguine esset consecratum aut consparsum. Item sanctum, quod extat esse sancitum. Sancire est autem confirmare et inrogatione poenae ab iniuria defendere; sic et leges sanctae et muri sancti esse dicuntur. Propitiatorium quasi propitiationis oratorium; propitiatio enim placatio est. Oracula dicta eo quod inde responsa redduntur; et oracula ab ore. Penetralia secreta sunt oraculorum; et penetralia
Abbreviated transcription (Latin):
motus ẽ Samaritanꝰ qͥ int̾pretatur
custos: dm̃ significat. cui rectissime
ꝓpħa ne hos latrones possit incurrere.
supplicat. custodi me inquiens a laque¬
o quẽ statuerunt mͥ. & ab scandalis
oꝑantiũ iniquitatẽ. Qui ꝓpt̾ nos ho¬

Expanded text:
motus est. Samaritanus, qui interpretatur motus est. Samaritanus, qui interpretatur custos, Dominum significat, cui rectissime propheta, ne hos latrones possit incurrere, supplicat. Custodi me, inquiens, a laqueo, quem statuerunt mihi, et a scandalis operantium iniquitatem . Qui propter nos ho
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. ñ ab insidiis aliquatenꝰ cessando. sed
earundẽ insidiarũ fraudes occultando.
Semiuiuũ reliquerunt. qͥa beatitudine
uitȩ immortalis exuere. sed ñ sensũ
rationis abolere ualuerunt. Ex qua
eni parte saꝑe & cognoscere dm̃ potest:
uiuus. ẽ. homo. Ex qua uͦ peccatis conta.¬
bescit. & miseria deficit: mortuus idẽ
lȩtiferoq est uulnere fȩdatus.
Icciprt autẽ ut sacerdos quidã descen¬
deret eadẽ uia. & uiso illo p̾teriuit:
Similit̾ & leuita cũ esset secus locũ &
uideret eũ: ꝑtransiit. Sacerdos & le¬
uita qͥ uiso saucio transierunt. sacerdo¬
tiũ & ministeriũ ueteris testam̃ti. ẽ:
ubi ꝑlegis decreta mundi languentis
uulnera monstrari tantũ. ñ autẽ cura¬
ri poterant. Quia impossibile erat ut
apłs ait. sanguine uitulorũ & agnoꝵ
& hyrcorũ auferri peccata.
amaarsanus autẽ quidã iter faciens
uenit secus eũ . Et uidens eũ miscđia

Expanded text:
tem, non ab insidiis aliquatenus cessando, sed tem, non ab insidiis aliquatenus cessando, sed earumdem insidiarum fraudes occultando. Semivivum reliquerunt, quia beatitudinem vitae immortalis exuere, sed non sensum rationis abolere valuerunt. Ex qua enim parte sapere et cognoscere Deum potest, vivus est homo; ex qua vero peccatis contabescit et miseria deficit, mortuus idem lethiferoque est vulnere foedatus. Accidit autem ut sacerdos quidam descenderet eadem via, et, viso illo, praeterivit. Similiter et Levita, cum esset secus locum, et videret eum, transiit. Sacerdos et Levita, qui, viso saucio, transierunt sacerdotium et ministerium Veteris Testamenti est, ubi per legis decreta mundi languentis vulnera monstrari tantum, non autem curari poterant, quia impossibile erat ut Apostolus ait sanguine vitulorum et agnorum, et hircorum auferri peccata . Samaritanus autem quidam iter transiens, venit secus eum, et videns eum misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ ingenere humano. ierłm ciuitas pa¬
cis illa cęlestis: a cuiꝰ beatitudine lapsus
in hanc mortalẽ miserãq uitã deuenit.
Quã bene iericho quȩ luna int̾pretatur
significat. uariis uidelicet defectuũ la¬
horib errorib q semꝑ incertam.
t incidit in latrones. Latrones. diabolũ
& angłos eiꝰ intellige. Inquos qͥa descen¬
debat: incidit. Nã nisi prius intꝰ intume¬
sceret. foris tẽptatus tã facile ñ cederet.
Uera ẽ enĩ satis sertentia quadicit᷑ ante
ruinã enĩ exaltat᷑ cor. Qui etiã de¬
spoliauerunt eũ. Gła uidelicet immor¬
talitatis & innocentiȩ ueste pͥuarunt.
cognorier̃t esse se nudos. tunicasq pelli¬
cias naturȩ mortalis induti suNt
⁊ plagis impositis abiert̃ semi uiuo reli¬
cto. Plagȩ peccata st̃: quib naturȩ hu¬
manȩ integritatẽ uiolando. seminariũ
quoddã ut ita dicã augendȩ mortis
fessis indidere uiscerib. Abierunt au-¬

Expanded text:
gitur in genere humano. Jerusalem civitas pagitur in genere humano. Jerusalem civitas pacis illa coelestis, a cujus beatitudine in hanc mortalem miseramque vitam devenit, quam bene Jericho, quae luna interpretatur significat. Variis videlicet defectuum laboribus, erroribusque semper incertam. Et incidit in latrones. Latrones, diabolum et angelos ejus intellige, in quos qui descendebat incidit. Nam nisi prius intus intumesceret, foris tentatus tam facile non cederet, vera est enim satis sententia, quae dicit: Ante ruinam enim exaltatur cor . Qui etiam dispoliaverunt eum. Gloria videlicet immortalitatis et innocentiae veste privarunt. cognoverunt esse se nudos, tunicasque pelliceas naturae mortalis induti sunt. Et plagis impositis abierunt semivivo relicto. Plagae peccata sunt, quibus naturae humanae integritatem violando, seminarium quoddam, ut ita dicam, augendae mortis fessis indidere visceribus. Abierunt au
Abbreviated transcription (Latin):
aduitã ue autẽ uolens iustificare
sẽ ipsiĩ dixit adirsm. Et quis. c̃. ms ꝓrimꝰ:
iunta ianis głȩ dem̃tia: Legis perit᷑ ob
uulgi fauorẽ captandũ qͦ sapient᷑ respon¬
aisse actaret᷑: primũ se legis fatet᷑ ignora¬
łe mandatũ. uere uixta salintoris sententiã
sapiens & prudens in lege. sed qͥa non hu-¬
miliari cũ paruulis xp̃i sed se ipsũ iustifi-¬
cari desiderat: beatos oculos colũbarũ
innocentiȩ lacte lotarũ quib xp̃i archa¬
na uidere posset acciꝑe recusans. Cui ꝓfe¬
cto dñs ita responsũ temꝑauit suũ. ut¬
& omne qͥ miscdiam faceret cuilibet ꝓxi¬
mũ doceret: & tam̃ hȩc eadẽ parabola
specialit᷑ ipsũ dĩ filiũ qͥ nob̾ ꝑhumanita¬
tẽ ꝓximꝰ fieri dignatꝰ est designaret.
moralia mutuę frat̾nitatis instituta
sub allegoriȩ regulis extenuare & aufer¬
re conemur. Sus picienis autẽ iesus
dixit. Homo quidã descendebat ab
ierłm in iericho. Homo iste adã intelli¬

Expanded text:
e autem volens justificare seipsum, dixit ad Jesum: Et quis est meus proximus? Quanta inanis gloriae dementia! Legisperitus ob vulgi favorem captandum, quo sapienter respondisse jactaretur, primum se legis fatetur ignorare mandatum, vere juxta Salvatoris sententiam, sapiens et prudens in lege, sed quia non humiliari cum parvulis Christi, sed seipsum justificare desiderat, beatos oculos columbarum innocentiae lacte lotarum, quibus Christi arcana videre posset, accipere recusans. Cui profecto Dominus ita responsum temperavit suum, ut omnem qui misericordiam faceret cuilibet proximum doceret, et tamen haec eadem parabola, specialiter ipsum Dei Filium, qui nobis per humanitatem proximus fieri dignatus est, designaret. moralia mutuae fraternitatis instituta sub allegoriae regulis extenuare et auferre conemur. Suspiciens autem Jesus, dixit: Homo quidam descendebat a Jerusalem in Jericho. Homo iste Adam intelli
Abbreviated transcription (Latin):
abhostis incursione tutari. Stabulũ
autẽ est ȩccła psens ubi reficiunt᷑ uia¬
tores. de pegrinatione hac in ȩternã
patriã redeuntes. Et bene ium̃to impo¬
sitũ cduxit instabulũ: qͥa nemo nisi
baptizatꝰ. nisi corpori xp̃i adunatus.
ȩccłam in trabit Et altera die
ꝓtulit duos denarios. & dedit stabu¬
lario. & ait. Curã illius habe. Altera
dies. ẽ. post dñi resurrectionẽ. Nã &
ante quidẽ ꝑeuangłii sui grãm illoi¬
nauerait iis qui intenebris & in ũbra
mortis sedebant. sed potior resur rectu¬
ne celebrata ꝑpetuę lucis splendor e¬
fulsit. Duo denarii st̃ duo testam̃ta in
quib et̃ni regis nr̃i & nom̃ & imago
continet᷑ Finis enĩ legis xp̃e. Qui alte¬
ra die ꝓlati dant᷑ stabulario: qͥa tinc
apuit illis sensũ ut intelligerent sen¬
pturas. Altera die stabularius denaris
quorũ p̾cio uulneratũ curaret accepl
quia sp̃s sc̃s adueniens docuit apłos
omnẽ ueritatẽ qͦ gentib erudiendis

Expanded text:
ab hostis incursione tutari. Stabulum autem est Ecclesia praesens, ubi reficiuntur viatores, de peregrinatione hac in aeternam patriam redeuntes. Et bene jumento impositum duxit in stabulum, quia nemo, nisi baptizatus, nisi corpori Christi adunatus, Ecclesiam intrabit. Et altera die protulit duos denarios, et dedit stabulario, et ait: Curam illius habe. Altera dies est post Domini resurrectionem. Nam et ante quidem per Evangelii sui gratiam illuminaverat, his qui in tenebris et in umbra mortis sedebant , sed potior, resurrectione celebrata, perpetuae lucis splendor effulsit. Duo denarii sunt duo Testamenta, in quibus aeterni Regis nomen et imago continetur. Finis enim legis Christus . Qui altera die prolati dantur stabulario: quia tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . Altera die stabularius denarios, quorum pretio vulneratum curaret accepit, quia Spiritus sanctus adveniens docuit apostolos omnem veritatem , quo gentibus erudiendis
Abbreviated transcription (Latin):
& misccłiȩ factus. ẽ. consolatione ui¬
anus E apppians alligauit
uulnera eiꝰ infundens oleũ & uinũ
eccata quȩ in hominib inuenit redar¬
guendo cohibuit. spemueniȩ poeni¬
tentib. terrorẽ poenȩ peccantib incuti¬
ens Alligat enĩ uulnera dũ pręcipit.
Poenitentiã agite Infundit oleũ dũ addit
Apꝓpinquauit̃ enĩ regnũ cȩloꝵ. Infundit
& uinũ dũ dicit. Omĩs arbor quȩ ñ fa¬
cit fructũ bonũ. excidet᷑ & in ignẽ mit¬
tecur. Et imponens illũ in ium̃tũ
suũ duxit in stabulũ. & curã eius egit.
um̃tũ eiꝰ est caro. inqua ad nos uenire
dignatꝰ ẽ. In qͦ sauciũ imposuit. qͥa pec¬
cata nr̃a portauit incorpore suo suꝑli¬

Expanded text:
latione vicinus. Et appropians alligavit vulnera ejus, infundens oleum et vinum. Peccata, quae in hominibus invenit, redarguendo cohibuit, spem veniae poenitentibus, terrorem poenae peccantibus incutiens. Alligat enim vulnera, dum praecipit: Poenitentiam agite, infundit oleum, dum addit: Appropinquabit enim regnum coelorum . Infundit et vinum, dum dicit: Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Et imponens illum in jumentum suum, duxit in stabulum, et curam ejus egit. Jumentum ejus est caro, in qua ad nos venire dignatus est. In quo saucium imposuit, quia peccata nostra ipse portavit in corpore suo su
Abbreviated transcription (Latin):
animã multo facilius escã esse daturum:
Similit̾ eũ qui corpus dedit. multo facilius
daturũ esse uestim̃tũ. Quoloco quęxi solet
utrũ ad animã cibus iste ꝑtineat. cũ ani-¬
ma incorporea sit: iste autẽ cib corporeus.
Sed animã hoc loco ꝓista uita positã noue¬
rimus. cuiꝰ retinaculũ. ẽ. alim̃tũ istud
corporeũ. Scđm hanc significationẽ di¬
ctũ est etiã illud. qͥ amat animã suam.
ꝑdec illã. Qd̃ nisi de hac uita acceperimꝰ
quã oportet ꝓ regno dĩ ꝑdere qđ potuisse
martyres claruit: contrariũ hoc pͣceptũ
erit illi sententiȩ qua dictũ ẽ. Quid
ꝓdest homini si totũ mundũ lucretur.
animȩ autẽ suȩ detrimentũ faciat :

Expanded text:
animam, multo facilius escam esse daturum. animam, multo facilius escam esse daturum. Similiter eum qui corpus dedit, multo facilius daturum esse vestimentum. Quo loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste perveniat, cum anima incorporea sit, iste autem cibus corporeus. Sed animam hoc loco pro ista vita positam noverimus, cujus retinaculum est alimentum istud corporeum. Sctum est etiam illud: Qui amat animam suam, perdet illam . Quod nisi de hac vita acceperimus, quam oportet pro regno Dei perdere, quod potuisse martyres claruit, contrarium hoc praeceptum erit illi sententiae, qua dictum est: Quid prodest homini si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum f
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Et nunc quȩ ẽ. expectatio mea
N onne dñs: & substantia mea tanquã nichi-¬
lũ ante te est. Dixrtq ad discipłos su-¬
os. Ideo dico uob̾ nolite solliciti esse animȩ¬
urȩ quid manducetis. neq corpori qͥd ue¬
stiamini. Qđ ait. ideo dico uob̃: ad suꝑio¬
ra respicit Hoc ẽ. ideo tẽporaliũ sollici¬
tudinẽ ueto. ne cũ diuitib scłi uob̾ thes-¬
aurizare conuincamini. Ergo qđ om̃ib
natura tribuit. & ium̃tis ac bestiis homi¬
nib qͦq cõmune ẽ: huiꝰ cura penitus ñ¬
liberam᷑. sed p̃cipit᷑ nob̾: ne folliciti si¬
mus quid comedamꝰ. Et qͥa in sudore
uultꝰ p᷑paramꝰ nob panẽ. labor exercen¬
dus. ẽ: sollicitudo tollenda. AiMa
plus. ẽ. quã esca. & corpusplusquã uesti¬
mentũ. Admonet ut meminerimꝰ. multo
amplius nob̾ dm̃ dedisse qđ nos fecit & cõ¬
posuit ex anima & corpore. quã est alim̃tũ
atq tegumentũ: ut intelligas eũ qͥ dedit

Expanded text:
dicens: Et nunc quae est exspectatio mea? dicens: Et nunc quae est exspectatio mea? nonne Dominus? et substantia mea apud pud te est ? Dixitque ad discipulos suos: Ideo dico vobis, nolite solliciti esse animae quid manducetis, neque corpori quid vestiamini. Quod ait, Ideo dico, ad superiora respicit, hoc est, ideo temporalium sollicitudinem veto, ne cum divitibus saeculi vobis thesaurizare convincamini. Ergo quod omnibus natura tribuit, et jumentis, ac bestiis, hominibus quoque commune est, hujus cura penitus liberamur, sed praecipitur nobis ne solliciti simus quid comedamus. Et quia in sudore vultus praeparamus nobis panem, labor exercendus est, sollicitudo tollenda. Anima plus est quam esca, et corpus quam vestimentum. Admonet, ut meminerimus multo amplius nobis Deum dedisse, quod nos fecit et composuit ex anima et corpore, quam est alimentum atque tegumentum, ut intelligas eum qui dedit
Abbreviated transcription (Latin):
morte p̃reptus. aliis congregata relinques
Airter In nocte ablata. ẽ. anima. quȩ in ob¬
scuritate. ẽ cordis. Anima misera in nocte
ablata ẽ: quȩ considerationis lucẽ habere
noluit. ut qđ poterat pati p̾uideret. Unde
bene discipłis futura cogitantib. paulus
apłs dicit. Uos autẽ fr̃s ñ estis intenebris.
ut uos dies illa tanquã fur cõprehendat.
Om̃s enĩuos fili i lucis estis & filii diei. Non
sumꝰ noctis neq tenebrarũ. Dies enĩ exitꝰ
tanquã fur in nocte cõprehendit. quando
stultorũ animas futura ñ p̃meditantes
eiat. Sic est qͥ sibi thesaurizat. & ñ est
indm̃ diues. Stultus ẽ. & in nocte rapien¬¬
dus. Ergo qͥ uult esse in dm̃ diues ñ sibi thes¬
aurizet. sed paupib possessa distribuat.
Sic enĩ sapiens & filius lucis esse merebitur.
Vnde bene psalmista cũ de auaro quolibet
diuite p̃misisset. sed & frustra conturbat᷑.
thesaurizat & ignorat cui congregabit ea.
mox ubi cordis sui thesaurũ locasset: apuit

Expanded text:
morte praereptus, aliis congregata relinques.Aliter: In nocte ablata est anima, quae in obscuritate est cordis, ac misera. In nocte ablata est, quae considerationis lucem habere noluit, ut quod poterat pati, praevideret. Unde bene discipulis futura cogitantibus Paulus apostolus dicit: Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut vos dies illa testis, et filii diei; non sumus noctis neque tenebrarum, dies enim exitus tanquam fur in nocte comprehendit: quando stultorum animas futura non praemeditantes ejicit. Sic est qui sibi thesaurizat, et non est in Deum dives. Stultus est, et in nocte rapiendus, ergo qui vult esse in Deum dives, non sibi thesaurizet, sed pauperibus possessa distribuat. Sic enim sapiens et filius lucis esse merebitur. Unde bene Psalmista cum de avaro quolibet divite praemisisset, Sed et frustra conturbatur, thesaurizat, et ignorat cui congregabit ea, mox ubi cordis sui thesaurum locasset, aperuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ducti faciunt hoc: irremislibilis blasphe¬
miȩ crimine tenent᷑. Qua ꝓpt̃ princi¬
pes iudeoꝵ & quiq similis inuidiȩ peste
corrupti maiestatẽ blasphemant: sine
fine ꝑibunt. Lege beati augustini librũ
primũ de sermone dnĩ in morite.
um autẽ inducent uos in synagogas &
ad magistratꝰ & potestates. Supra enim

Expanded text:
ducti faciunt, hoc irremissibilis blaspheducti faciunt, hoc irremissibilis blasphemiae crimine tenentur. Quapropter principes Judaeorum, et quique similis invidiae peste corrupti, majestatem blasphemant, sine fine peribunt. Lege beati Augustini librum primum de Sermone Domini in monte. Cum autem inducent vos in synagogas, et ad magistratus, et potestates
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ in regno xp̃i & dĩ. his uͦ criminib ab¬
dicatis: potest ablui. scĩficari. iustificari
ita inquiunt etiã & in pͣsenti quã diu cor
impoenitens habuerit ñ potest habere
ueniã. mox uͦ ut poenituerit consequit᷑
& ueniã. nulloq discrimine impoeniten-¬
tia cȩteris obligatior aut irremissibilior in
nens. mox acta poenitentia delebit᷑. Sola
autẽ blasphemia in sp̃m sc̃m qua qͥsq in
similitudinẽ diaboli & angłorũ eiꝰ contra
conscientiã suã maiestatẽ deitatis oppu
gnare ñ trepidat. ñ habet remissionem
in ȩt̾nũ. sed reus erit ȩt̾ni delicti sicut
euangłista marcus euident̃ exponit. qui
posito hoc dñi testimonio subiunxit atq¬
ait. Qm̃ dicebant. sp̃m immundũ ha-¬
hunc esse quidẽ sed dm̃ ñ esse. neq qui
hunc dm̃ quidẽ. eẽ. sed patre filioq mino¬
rem credunt & confitent᷑. quia ñ inuiden¬
tia diabolica sed humana ignorantia

Expanded text:
tatem in regno Christi et Dei: his vero criminibus abtatem in regno Christi et Dei: his vero criminibus abdicatis, potest ablui, sanctificari, justificari ita, inquiunt, etiam impoenitens quandiu cor impoenitens habuerit, non potest habere veniam; mox vero ut poenituerit, consequetur et veniam. Nulloque discrimine impoenitentia caeteris obligatior aut irremissibilior invnens, mox acta poenitentia delebitur. Sola autem blasphemia in Spiritum sanctum, qua quisque in similitudinem diaboli et angelorum ejus contra cognare non trepidat, non habet remissionem in aeternum, sed reus erit aeterni delicti, sicut evangelista Marcus evidenter exponit, qui posito hoc Domini testimonio, subjunxit atqait, quoniam dicebant, spiritum immundum hahunc esse quidem, sed Deum non esse, neque qui hunc Deum quidem esse, sed Patre Filioque minorem credunt et confitentur, quia non invidentia diabolica, sed humana ignorantia
Abbreviated transcription (Latin):
quia iterũ dixit isaias. Excȩcauit oculos
eorũ & indurauit cor eoꝵ ut ñ uideant
oculis & intelligant corde. & conuertant᷑¬
& sanem illos: Quidã sane uolunt illũ
dicere uerbũ uł blasphemare in sp̃m sc̃m
peccatorũ corde impoenitenti resistit.
dicentes unũ esse suffugiũ irremissibilis
blasphemiȩ cor impoenitens caueat᷑. quoꝵ
multis sententia nequaquã firma uidet᷑.
qͥa uidelicet quisquis unitati ȩccłȩ corde
impoenitenti resistit. siue ille iudeus
seu gentilis siue etiã hereticus sit: potest
utiq remissionẽ habere peccatoꝵ in spũ
scõ si adunitatẽ eccłȩ corde poenitenti re¬
fugerit. Sed dicunt. quãdiu corde impoe¬
nitenti quis sp̃s grẽ resistit. tã diu ñ habet
remissionẽ. At illi obiciunt. hanc conditio¬
nẽ cunctis constare criminib Quomꝰ enĩ
quãdiu quis fornicationẽ. idolatriam.
adulteriũ. masculorũ concubitũ. furtũ.
cȩteraq flagicia gesserit. ñ habet hȩredi¬

Expanded text:
s: Excaecavit oculos eorum, et induravit eorum cor, ut non videant oculis, et intelligant corde, et convertantur, et sanem illos . Quidam sane volunt illum dicere verbum, vel blasphemare in Spiritumpeccatorum, corde impoenitenti resistit, dicentes unum esse suffugium ne sit irremissibilis blasphemia, cor impoenitens caveatur. Quorum multis sententia nequaquam firma videtur, quia videlicet quisquis unitati Ecclesiae corde impoenitenti resistit, sive ille Judaeus, seu Gentilis, sive etiam haereticus sit, potest utique remissionem habere peccatorum in Spiritu sancto, si ad unitatem Ecclesiae corde poenitenti refugerit. Sed dicunt quandiu corde impoenitenti quis Spiritui gratiae resistit, tandiu non habet remissionem. At illi objiciunt hanc conditionem in cunctis constare criminibus. Quomodo enim quandiu quis fornicationem, idololatriam, adulterium, masculorum concubitum, furtum, caeteraque flagitia gesserit, non habet haeredi
Abbreviated transcription (Latin):
Tanquã diceret. Ego quidẽ cõmonui uos e
lemosirã dare. ꝑ quã uob̾ munda sint om̃ia.
sed ue uob̃ qͥ decimatis mentã & rutã &
om̃e holus. Has enĩ noui elemosinas urãs
ne de illis me nunc uos admonuisse arbittre¬
mini. Et p̾teritis iudiciũ & caritatẽ dĩ.
qua elemosina possetis ab om̃i inquinam̃to
interiore mundari. ut uob̾ munda essent
& corpora quȩ lauatis. Hoc ẽ enĩ omĩa.
& interiora scilicet & exteriora sicut alibi
legit᷑. Mundate quȩ intꝰ sunt. & quȩ foris
sunt munda erunt. Sed ne istas elemosinas
quȩ fiunt de fructib t̾rȩ. respuisse uide¬
retur. hȩc autẽ inqͥt oportuit facere. id ÷
iudiciũ & caritatẽ dĩ. ut & nos ueracit̾ de¬
nr̃a miseria iudicantes. & dĩ caritatẽ quã
donauit ipse diligentes pie recteq uiua¬
mus. iustũ iudiciũ confitentes quo miseri
effecti sumꝰ. de qͦ dicit apłs iudiciũ quidẽ
ex uno incondẽnationẽ & magnȩ caritati

Expanded text:
Tanquam diceret, ego quidem comTanquam diceret, ego quidem comleemosynam dandam, per quam vobis munda sint omnia: sed vae vobis, Quia decimatis mentam et rutam et omne olus; has enim novi eleemosynas vestras, ne de illis me nunc vos admonuisse arbitremini. Et praeteritis judicium et charitatem Dei. Qua eleemosyna possetis ab omni inquinamento interiore mundari, ut vobis munda essent et corpora quae lavatis, hoc est enim omnia, et interiora scilicet et exteriora, sicut alibi legitur: Mundate quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt . Sed ne istas eleemosynas quae fiunt de fructibus terrae respuisse videretur, ait: Haec autem, inquit, oportuit facere. Id est judicium et charitatem Dnostra miseria judicantes, et Dei charitatem quam donavit ipse diligentes, pie recteque vivamus justum judicium ejus confitentes quo miseri effecti sumus. De quo dicit Apostolus: Judicium quidem ex uno in condemnationem; et magnae charitati
Abbreviated transcription (Latin):
munda sunt uob̃. Qui enĩ uult ordinate
dare elemosinã. a se ipso debet inciꝑe.
& eã sibi primũ dare. Est enĩ elemosina
opus miscđiȩ. Uerissimeq dictũ ẽ. Mise¬
rere animȩ tuȩ placens dõ. Propt̾ hoc re¬
nascim᷑ ut dõ placeamꝰ. cui merito displi¬
cet qđ nascendo contraximꝰ. Hȩc ẽ. prima
elemosina quã nob̾ dedimꝰ. qm̃ nos ipsos
miseros ꝑmiserantis dĩ miscđiam requisiui
mus. Propt̃ quẽ dilectionis ordinẽ dictũ
est. Diliges ꝓximũ tuũ tanquã te ipsum.
Cũ gͦ increpasset eos qđ forinsecus se lauabant.
intus autẽ rapina & iniquitate plenierant.
admonens quadã elemosina quã sibi hõ
debet primitꝰ dare interiora mundare.
ueruntam̃ in qͥt qđ suꝑ est date elemosinã
& ecce omĩa munda st̃ uob̃. Deinde ut osten¬
deret quid admonuisset. & qͥd ipsi facere
ñ curarent: ne illũ putarent eoꝵ elemosi¬
nas ignorare. sed ue uob inqͥt phariseis.

Expanded text:
munda sunt vobis. Qui enim vult ordinate munda sunt vobis. Qui enim vult ordinate dare eleemosynam, a seipso debet incipere, et eam sibi primum dare. Est enim eleemosyna opus misericordiae, verissimeque dictum est: Miserere animae tuae placens Deo . Proptnascimur, ut Deo placeamus cui merito displicet quod nascendo contraximus. Haec est prima eleemosyna quam nobis dedimus, quoniam nos ipsos miseros per miserantis Dei misericordiam requisivimus. Propter quem dilectionis ordinem dictum est: Diliges proximum tuum tanquam teipsum . Cum ergo increpasset eos quod forinsecus se lavarent, intus autem rapina et iniquitate pleni essent, admonens quamdam eleemosynam, quam sibi homo debet primitus dare, et interiora mundari: Verumtamen, inquit, quod superest date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt. Deinde ut ostenderet quid admonuisset, et quid ipsi facere non curarent, ne illum putarent eorum eleemosynas ignorare. Sed vae vobis, inquit, Pharisaei.
Abbreviated transcription (Latin):
tuĩ eiꝰ quo ab illo lȩsus aut offensus ẽ. dimit¬
tit ex corde uł orat ut ei dimittat᷑. ñ solũ
in eo qđ dimittit atq orat. uerũ etiã in eo
qđ corripit. & aliqua emendatoria poena
plectit elemosinã dat: quia miscđiam
prȩstat. Multa itaq genera sunt elemosina¬
rũ quȩ cũ facimꝰ adiuuam᷑. ut dimittant᷑
nob̾ nr̃a peccata. Sed ea nichil est maius.
qua ex corde dimittimꝰ qđ in nos quisq
peccauit. Anuͦ qđ ait date elemosinã & ec¬
ce om̃ia munda sunt uob̾ ita intellecturi
sumꝰ: ut phariseis ñ habentib fidẽ xp̃i ettã¬
si ñ in eũ crediderint nec renati fuerint
ex aqua & sp̃u scõ. munda sint om̃ĩa tantũ
si elemosinas dederint sicut quidã eas
dandas putant. cũ sint immundi om̃s qͦs
ñ mundat fides xp̃i de qua scriptũ est.
mundans fide corda eoꝵ: Et tam̃ uerũ. ẽ
qđ audierant. date elemosinã & ecce omĩa

Expanded text:
tum ejus quo ab illo laesus aut offensus est, dimittum ejus quo ab illo laesus aut offensus est, dimittit ex corde, vel orat ut ei dimittatur, non solum in eo quod dimittit atque orat, verum etiam in eo quod corripit et aliqua emendatoria poena plectit, eleemosynam dat, quia misericordiam praestat. Multa itaque genera sunt eleemosynarum, quae cum facimus, adjuvamur ut dimittantur nobis nostra peccata, sed ea nihil est majus qua ex corde dimittimus quod in nos quisque peccavit. An vero quod ait: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis, ita intellecturi sumus, ut Pharisaeis non habentibus fidem Christi, etiamsi non in eum crediderint, nec renati fuerint ex aqua et Spiritu sancto, munda sint omnia, tantum si eleemosynas dederint, sicut quidam eas dandas putant, cum sint immundi omnes quos non mundat fides Christi, de qua scriptum est: Mundans fide cor eorum? Et tamen verum est quod audierant, Date eleemosynam, et ecce omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ritudinẽ irã. indignationẽ. clamorẽ. blas.¬
phemiã. suꝑbiã & auariciã quȩ ẽ. idolorũ
seruitꝰ. ut leuia contẽnunt. Cercigłamꝰ
qđ suꝑest date elemosinã. & ecce om̃ĩa
muncda sunt uob̃. Qđ necessario uictui &
uestim̃to suꝑest date pauꝑib. iuxta qđ &
iohes p̾cipit. Qui habet duas tunicas. det
ñhabenti. Neq enĩ ita facienda iubet᷑ ede¬
mosina ut te ipsũ consumas in opia. sed ut
tui corporis cura expleta. in opẽ quantũ
potes sustentes. Uel ita intelligendũ. qđ
supest. qđ tam multo scelere p̾occupatis
solũ remediũ restat. date elemosinã. Qui
sermo ad om̃ĩa quȩ utili miseratione fium
ualet. Nonsolũ enĩ qui dat esurienti cili
sitienti potũ. nudo uestim̾tũ. ꝑegrinant
hospitiũ. & cętera huiꝰ modi: uerũ etiã qu
dat ueniã peccanti elemosinã dat. Et qui
emendat uerbere in quẽ potestas datur
uł coercet aliqua disciplina. & tam̃ pecca¬

Expanded text:
ritudinem, iram, indignationem, clamorem, blasritudinem, iram, indignationem, clamorem, blasphemiam, superbiam, et avaritiam, quae est idolorum servit superest, date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. Quod necessario victui et vestimento superest date pauperibus, juxta quod et Joannes praecipit: qui habet duas tunicas det non habenti, neque enim ita facienda jubetur eleemosyna ut te ipsum consumas inopia: sed ut tui cura corporis expleta, inopem quantum vales sustentes, vel ita intelligendum, quod superest, quod tam multo scelere praeoccupatis, solum remedium restat dare eleemosynam, qui sermo ad omnia, quae utili miseratione fiunt, valet, non solum enim qui dat esurienti cibum, sitienti potum, nudo vestimentum, peregrinanti hospitium, et caetera hujusmodi, verum etiam qui dat veniam peccanti, eleemosynam dat. Et qui emendat verbere in quem potestas datur, vel coercet aliqua disciplina, et tamen pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ait dñsad illũ. Nunc uos pharisei. qđ
deforis . ẽ. calicis & catini mundatis. Qđ
autẽ intus. ẽ. ur̃m. plenũ est rapina & ini¬
quitate. Et marcus quidẽ refert eos baptis¬
mata calicũ & urceorũ lectorũq & ęra¬
mentorũ obseruare solitos. Sed magis
sub nomine uasorũ ipsi m̃dacii & simula¬
tionis arguunt᷑. qđ aliud ostentent ho¬
minib foris: aliud domi agant. Formã
pietatis habentes extrinsecũs sed intus
uitiorũ sorde deformes. Uult enĩ dñs expli¬
care latius. quȩ supra breuit᷑ de mundan¬
do cordis oculo ꝓtulerat. St uLxI. nonne
qui fecit qđ deforis. ẽ. etiã id qđ deintꝰ est
fecit: Qui inqͥt utranq hominis naturam
fecit. utranq mundari desiderat. Hoc con¬
tra manicheos qui animã tantũ a dõ. carnẽ
uͦ putant a diabolo creatã. Hoc contra illos
qͥ corporalia peccata. fornicationẽ uidelicet
immundiciã. libidinẽ. furtũ. rapinã. &
cȩtera talia. quasi grauissima detestantur:

Expanded text:
ei quod de foris est calicis et catini mundatis. Quod autem intus est vestrum, plenum est rapina et iniquitate. Et Marcus quidem refert eos baptismata calicum et urceorum lectorumque et aeramentorum observare solitos, sed magis sub nomine vasorum ipsi mendacii simulationis arguuntur, quod aliud ostentent hominibus foris, aliud domi agant, formam pietatis habentes extrinsecus, sed intus vitiorum sorde deformes. Vult enim Dominus explicare latius quae supra breviter de mundando cordis oculo protulerat. Stulti, nonne qui fecit quod deforis est, etiam id quod deintus est fecit? Qui, inquit, utramque hominis naturam fecit, utramque mundari desiderat. Hoc contra Manichaeos, qui animam tantum a Deo, carnem vero putant a diabolo creatam. Hoc contra illos qui corporalia peccata, fornicationem videlicet, immunditiam, libidinem, furtum, rapinam et caetera talia, quasi gravissima detestantur;
Abbreviated transcription (Latin):
ditorib suis conabant᷑ eripe. Sed illis
licet nolentib idẽ lapis caput anguli fir¬
mauit: qͥa de utroq popło quos ipse uoluit
sia fide comunxit. Gmis qͥ cetiderit
supͣ illũ lapidẽ conquassabit᷑: supra quẽ autẽs¬

Expanded text:
ditoribus suis conabantur eripere. Sed illis ditoribus suis conabantur eripere. Sed illis licet nolentibus, idem lapis caput anguli firmavit, quia de utroque populo quotquot ipse voluit sua fide conjunxit. Omnis qui ceciderit supra illu
Abbreviated transcription (Latin):
ficantes hic factꝰ. ẽ. in caput anguli: Quomͦ
inqͥt implebit᷑ hec ꝓphetia: Quẽ lapidẽ
ab edificantib reꝓbatũ in caput anguli dicit
occisus. credituris ẽ. gentib p̃dicandus. ut
quasi lapis angularis luos condensin semet¬
ipsũ. ex utroq popło unã sibi fideliũ ciuita¬
tẽ unũ templũ ȩdificet: Fosdẽ enĩ synago¬
ge magistros quos supra colonos dixerat.:
nunc ȩdificantes appellat. Quia qui subditã
sibi plebẽ adferendos uitȩ fructꝰ quasi uineã
excolere. ipsi hanc dõ inhabitatore dignã qua¬
si domũ construere & ornare iubebantur
Unde & apłs fidelib scribens ait Dĩ agri cul¬
tura. dĩ ȩdificatio estis. Sed qͥ uineȩ dĩ fru¬
ctũ necare quasi agricolȩ mali. idẽ quasi
mali cem̃tarii domui dĩ lapidẽ p̃ciosũ ele¬
Ctũ. qui uł infundam̃tis uł inangulo po¬
nendus erat subtrahere. hoc. ẽ. fidẽ xp̃i au¬

Expanded text:
ficantes hificantes hiinquit, implebitur haec prophetia, quae lapidem ab aedificantibus reprobatum in caput anguli dicit occisus, credituris est gentibus praedicandus? ut quasi lapis angularis duos condens in semetipsum, ex utroque populo unam sibi fidelium civitatem, unum templum aedificet. Eosdem enim Synagogae magistros, quos supra colonos dixerat, nunc aedificantes appellat, quia qui subditam sibi plebem ad ferendos vitae fructus quasi vineam excolere, ipsi hanc Deo inhabitatore dignam quasi domum construere et ornare jubebantur. Unde et Apostolus fidelibus scribens ait: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Sed qui vineae Dei fructum negare quasi agricolae mali, iidem quasi mali caementarii domui Dei lapidem pretiosum electum, qui vel in fundamentis vel in angulo ponendus erat subtrahere, hoc est fidem Christi au