comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitã mortalem tenere. obtemperare iussis sacri¬
legis noluit. & ceruicẽ quã semꝑ creatori flexe¬
rat. ereaturȩ melinare contempsit. Unde factũ÷
ut hostes qui eos ceꝑant graui iracunclia accensi
cunctos glatiis interficerent. quos in errore
suo participes ñ haberent. Quid gͦ mirũ si erũ¬
pente ꝑsecutionis tempore illi martyres esse
potuissent. qui in ipsa quoq pace ȩccłiȩ. semet¬
ipsos semꝑ affligendo angustam martẏrii tenu¬
erunt uiam. quando irruente ꝑsecutionis ar¬
tieulo. hi ã meruerunt martyrii palmas acci¬
pere. qui in pace ȩccłiȩ. latas huuis scłi uias
sequi uitlebantur: Nec tamen hoc quod de
eiscdem electis uiris dicimus. de cunctis iã
quasi in regulam tenemus. Nam cũ ꝑsecuti¬
onis aꝑte tẽpus irruit. sicut pleriq subire mar¬
tyriũ possunt. qui esse in pace ȩccłie despica¬
biles uidentur. ita ñnũꝗͣ. in becillitatis formidine

Expanded text:
vitam mortalem tenere, obtemperare iussis sacrivitam mortalem tenere, obtemperare iussis sacrilegis noluit et cervicem, quam semper Creatori flexerat, creaturae inclinare contempsit. Unde factum est, ut hostes qui eos ceperant gravi iracundia accensi cunctos gladiis interficerent, quos in esuo participes non haberent. Quid ergo mirum si, erumpente persecutionis tempore, illi martyres esse potuissent, qui in ipsa quoque pace Ecclesiae semetipsos semper affligendo angustam martyrii tenuerant viam, quando, irruente persecutionis articulo, hi etiam meruerunt martyrii palmas accipere, qui in pace Ecclesiae latas hujus saeculi vias sequi videbantur? Nec tamen hoc, quod de eisdem electis dicimus viris, de cunctis jam quasi in regulam tenemus. Nam cum persecutionis apertae tempus irruit, sicut plerique martyrium subire possunt, qui esse in pace Ecclesiae despicabiles videntur; ita nonnunquam in debilitatis formidinem
Abbreviated transcription (Latin):
am ante hos fere annos
quncdecim sicut ipsi testant᷑ qui p̾sentes
fuerunt. quadragnita rustici a langobardis capti.
carnes immolaticias comedere cõpellebant᷑. Qui
eum ualde resisterent. & contingere eybu sacri¬
legũ nollent. ceperunt langobarli qui eos tenu¬
erant. nͥ immolaticia comederent eis morte mi¬
nari.At illi ȩtͣnã pocius ꝗͣ p̾sentẽ uitã. ac tͣn¬
sitoriã diligentes fidelit᷑ ꝑstiterunt : atq in sua
constantia simul om̃s occisi sunt. Quid itaq
isti. nͥ ueritatis martẏres. fuerunt. qui ne uetitũ
comedendo. conclitorem suũ offenderent elegert᷑
gentos captiuos alios langobardi tenuissent.
more suo immolauerunt caput caprȩ chabolo.
hoc ei currentes ꝑ circuitũ & carmine nefando
delicantes. Cumq illuo ipsi prius submissis
ceruicib adorarent. eos quoq quos ceperant
hoc aclorare parit᷑ cõpellebant. S ex eisdem cap¬
tiuis macrima multitudo magis eligens morien¬
do ad uitã inmortalem tendere. ꝗͣ ad orando

Expanded text:
am ante hos fere annos quindecim, sicut hü testantur qui interesse potuerunt, quadraginta rustici a Langobardis capti carnes immolaticias comedere conpellebantur. Qui cum valde resisterent et contingere cibum sacrilegum nollent, coepere Langobardi, qui eos tenuerant, nisi immolata comederent, eis mortem minari. At illi aeternam potius quam praesentem vitam ac transitoriam diligentes, fideliter persteterunt; atque in sua constantia simul omnes occisi sunt. Quid itaque isti nisi veritatis martyres fuerunt, qui, ne vetitum comedendo Conditorem suum offenderent, elegerungentos captivos alios Langobardi tenuissent, more suo inmolaverunt caput caprae diabolo, hoc ei currentes per circuitum et carmine nefando dedicantes. Cumque illud ipsi prius summissis cervicibus adorarent, eos quoque quos ceperant hoc adorare pariter compellebant. Sed ex eisdem captivis maxima multitudo magis eligens moriendo ad vitam inmortalem tendere quam adorando
Abbreviated transcription (Latin):
amiterniȩ ciuitatis ep̃m ꝑgens. petuiit ab eo. ut eimmi
ȩquitio abbati cõmitteret. ac sanandũ monasterio illiꝰ cõmͣ¬
daret. Tunc ad monastertũ uenit ȩp̃s. secumq basilium̃
statim uir sc̃s intuens. ait. Hunc qu̾e mͥ cõmendas
pater. ego non uideo monachu. ee̾. s diabolum. Cui
ille respondit. Oecasionẽ queris. ne debeas p̃stare qͥ
peto. Ao qũe mar famulus d̃ĩ dixit. Ego quidem
suȩ tempore acri certamine carnis incentiua fatigarent.

Expanded text:
Amiterninae civitatis episcopum pergens, petiit ab eo ut eum Amiterninae civitatis episcopum pergens, petiit ab eo ut eum Equitio abbati committeret, ac sanandum monasterio illius commendaret. Tunc ad monasterium venit episcopus, secumque Basilium mstatim vir sanctus intuens, ait: Hunc quem mihi commendas, Pater, ego non video monachum esse, sed diabolum. Cui ille 165 respondit: Occasionem quaeris ne debeas praestare quod peto. Ad quem mox Dei famulus dixit: Ego quidem suae tempore acri certamine carnis incentiva fatigarent,
Abbreviated transcription (Latin):
lilioꝵ q &̃ uiroꝵ uenerabiliu̾̃ dichei. relatione q narro.
aptid om̃s illic magne acdmirationis habebat᷑. cui for¬
tunatus isdem familiarit᷑ notus fuit. Qui nimirum
ȩquitius ꝓ suę magnitudine sc̾i̾tatis. multoꝵs ĩ eadẽ
ꝓuncia monasterioꝵ eatitit. Hunc cum iuuentutis¬
remediũ continuis p̾cib quereret. nocte quadã asfesten¬
te angło eunuchitari se uidit. eiusq uisioni apparuit.
quod omnẽ motũ ex genitalib membris eiꝰ abscideret.
Atq ex eo tempore ita alienus extitit a tẽptatione.
ac si serum non haberet in corpore. Qua uirtute
fretus ex dĩ om̃ipotentis aucrilio. ut uiris ante p̾erat
ita cępit postmodum. & feminis pͣesse. Nec tamen
discipulas suos admonere cęssabat. ne se eremplo eiꝰ¬
i hac re facile crecderent. & casuri tẽptarent donam.
quod non accepissent.
o autem tempore quo malefici in hac sant ro
fugiens petiit. Qui ad uirũ reuerentissimũ castoriũ

Expanded text:
irorum venerabilium didici relatione quod narro.  omnes illic magnae admirationis habebatur, cui Fortunatus idem familiariter notus fuit. Qui nimirum Equitius pro suae magnitudine sanctitatis multorum in eadem provincia monasteriorum Pater exstitit. Hunc cum juventutremedium continuis precibus quaereret, nocte quadam assistente angelo eunuchizari se vidit, ejusque visioni apparuit, quod omnem motum ex genitalibus ejus membris abscideret; atque ex eo tempore ita alienus exstitit a tentatione, ac si sexum non haberet in corpore. Qua virtute fretus ex omnipotentis Dei auxilio, ut viris ante praeerat, ita coepit postmodum etiam feminis praeesse; nec tamen discipulos suos admonere cessabat, ne se ejus exemplo in hac re facile crederent, et casuri tentarent donum quod non accepissent. Eo autem tempore quo malefici in hac sunt Romfugiens petiit. Qui ad virum reverentissimum Castorium
Abbreviated transcription (Latin):
aditum : & olera quę furto appetebat auferre. ei cum
magna dulcedine p̃buit dicens. Uade. & post hȩc fur-¬
tum non facias. S cum necesse habes. hic ad miẽ ingre¬
dere : & quod tu cum peccato laborabas tollere. ego
tibi deuotus dabo.U8
uo usq ut iuenio. incassum ego non fuisse pa-¬

Expanded text:
aditum, et olera quae furto appetebat auferre, ei cum aditum, et olera quae furto appetebat auferre, ei cum magna dulcedine praebuit, dicens: Vade, et post haec furtum non facias; sed cum necesse habes, huc ad me ingredere, et quae tu cum peccato laboras tollere, ego tibi devotus dabo. usque, ut invenio, incassum ego non fuisse Pa
Abbreviated transcription (Latin):
In nomine ihu pͣcipio tͥ. ut acditũ istã eastodias:
ac furem huc ingredi non ꝑmittas. Protinus serpens
totũ se in itinere in transuersum tetendit: ad cellã
monachus rediit. Cumq meridiano tempore cuncti
fr̃s quiescerent: more solito fur acduenit. ascendit¬
sepem. Et dum ii ortum pedem deponeret: iuchit subito
quia tensus serpens clausisset uiam. Ꝙ tremefactus
post semet ipsum cecidit: eiusq pes ꝑ calciamentum
in fude sepis inhesit. Sicq usq dum ortolanus rediit:
deorsum capite pependit. Consueta hora uenit ortolanꝰ:
pendentẽ in sepe furem repperit. Serpenti autẽ diarit.
recessit. Ad furem uͦ ꝑueniens. ait. Quid ÷ frater:
Tradidit te mͥ ds. Quare in labore monachoꝵ furtũ
totiens facere presumpfisti. Et hȩc dicens pedem illius a
sepe in qua inheserat soluit : eumq sine lesione deposuit.
Cui dixit. Sequere me. Qu̾e sequentẽ. chaxit ad orti

Expanded text:
In nomine Jesu praecipio tibi ut aditum istum custodias, In nomine Jesu praecipio tibi ut aditum istum custodias, ac furem huc ingredi non permittas. Protinus serpens totum se in itinere in transversum tetendit, et ad cellam monachus rediit. Cumque meridiano tempore cuncti fratres quiescerent, more solito fur advenit, ascendisepem; et cum in hortum pedem deponeret, vidit subito quia tensus serpens clausisset viam; et tremefactus post semetipsum concidit, ejusque pes per calceamentum in sude sepis inhaesit, sicque usque dum hortulanus rediret, deorsum capite pependit. Consueta hora venit hortulanus, pendentem in sepe furem reperit, serpenti autem dixit: tatim abscessit. Ad furem vero perveniens, ait: Quid est, frater? Tradidit te mihi Deus. Quare in labore monachorum furtum toties facere praesumpsisti? Et haec dicens, pedem illius a sepe in qua inhaeserat, solvit, eumque sine laesione deposuit. Cui dixit: Sequere me. Quem sequentem duxit ad horti
Abbreviated transcription (Latin):
tot signa ⁊ miracula retulisti. in tã ampla
congregatione imitatores suos ĩ uirtutib ñ reliquit:
elix qui appellabatur curuus. qu̾e ipse bene
cognouisti. qui eiusdem monasterii G̃ EGORIUS
nuꝑ p̃positus fuit. multa mͥ de fr̾ib eiusdem monas¬
terii admiranda narrabat. E&x quib aliqua quȩ
ad memoriam ueniunt supprimo. quia ad alia festi¬
no. S unũ dicam. quod ab eo narratũ pͣtereundũ
nullomodo estimo.
N eodem monasterio quidam magne uitȩ monachus.
ortolanus erat: fur uͦ uenire consueuerat. ꝑ sepem
ascendere. & oculte olera aufefͤre. Cumq ille multa
plantaret que minus inueniret. & alia pedib con¬
culcata. alia dirupta conspiceret : totũ ortũ cirtiuens.
inuenit iter unde fur uenire consueuerat. Qui
in eundem ortum deambulans. repperit etiam ser-¬
pentem: eui pͣcipiens dixit. Sequere me. Atq ad
aditum furis ꝑueniens: imꝑatut serpenti dicens.

Expanded text:
tot signa et miracula retulisti, in tam ampla tot signa et miracula retulisti, in tam ampla congregatione imitatores suos in virtutibus non reliquit? elix qui appellatur Curvus , quem ipse bene nosti, qui ejusdem monasterii nuper praepositus fuit, multa mihi de fratribus ejusdem monasterii admiranda narrabat: ex quibus aliqua quae ad memoriam veniunt supprimo, quia ad alia festino. Sed unum dicam, quod ab eo narratum praetereundum nullo modo aestimo. In eodem monasterio quidam magnae vitae monachus erat hortulanus. Fur vero venire consueverat, per sepem ascendere, et occulte olera auferre. Cumque ille multa plantaret, quae minus inveniret, et alia pedibus conculcata, alia direpta conspiceret; totum hortum circumiens, invenit iter unde fur venire consueverat. Qui in eodem horto deambulans, reperit etiam serpentem, cui praecipiens dixit: Sequere me: atque ad aditum furis perveniens, imperavit serpenti, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
duritiam suam. humilitatẽ ac mansuetudinẽ liber¬
tini. ex lecto ꝓsiliuit. pedes libertini tenuit.
se peccasse se reum. ẽẽ. testatus est. qui tanto taliq
uiro tam crucdelem facere contumeliã p̃sumpsisset.
At contra libertinus sese in terram ꝓsternens. eiusq
pedib ꝓuolutus. suȩ culpȩ non illius seuitiȩ fuisse
referebat. quod ꝑtulerat. Sioq actũ ÷. ut ad magnã
mansuetudinẽ ꝑduceret᷑ pater. & humilitas discipuli
magistra fieret magistri. Cumq ꝓ utilitate mo¬
nasterii ad constitutionẽ cause egressus fuisset :
multi uiri noti ac nobiles qui eũ semꝑ ualde ho-¬
norabant uehement᷑ admirati. sollicite reqͥrebant.
quidnã hoc esset. quod tam tumentẽ ac liuidam
faciem haberet. Quib ille dicebat. Hesterno sero
peccatis meis facientib in scabello subpedaneo tnpegi.
nec falsitatis incurrebat peccatum. PetRs
utas ne uir iste uenerabilis libertimus. de quo

Expanded text:
duritiam suam, humilitatem ac mansuetudinem Liberduritiam suam, humilitatem ac mansuetudinem Libertini, ex lecto 161 prosiliit, pedes Libertini tenuit, se peccasse, seque reum esse testatus est, qui tanto talique viro tam crudelem facere contumeliam praesumpsisset. At contra Libertinus sese in terram prosternens, ejusque pedibus provolutus, suae culpae, non illius saevitiae fuisse referebat quod pertulerat. Sicque actum est ut ad magnam mansuetudinem perduceretur Pater, et humilitas discipuli magistra fieret magistri. Cumque pro utilitate monasterii ad constitutionem causae egressus fuisset, multi viri noti ac nobiles qui eum valde honorabant, vehementer admirati, sollicite requirebant quidnam hoc esset, quod tam tumentem ac lividam haberet faciem. Quibus ille dicebat: Hesterno die sero, peccatis meis facientibus, in scabello suppedaneo impegi, nec falsitatis incurrebat peccatum. PETR. Putasne vir iste venerabilis Libertinus, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
ti eritum monasterii regim̃ tenebat. contia eundẽ
uenerabilem libertinum. in graui iracuncha erar.¬
sit. ita ut in eum manib cederet. Et quia urgã
qua eum ferire possit minine muenit. cõp̃henso
scabello subpedaneo. ei caput ac faciem tutudit¬
totumq illius uultũ tumentẽ ac liuidũ reddidit.
Qui uehement᷑ cesus. ad stratũ ꝓpriũ tacitꝰ recessit.
Die uͦ taltera e̾rat ꝓ utilitate monasterii causa con¬
stituta. Expletis gͥ hẏmnis matutinalib libertinus
ad lectum abbatis uenit. orationẽ sibi humilit᷑ petiit.
Sciens u̾i ille quantũ a cunctis honoraret᷑. quatitũq
diligeret᷑. ꝓ iniuria qu̾a ingesserat recedere eum uelle¬
ex monasterio putauit. atq requisiuit dicens. Ubi
ius irȩ:  Cui ille respondit. Monasterii cͤonstituta
est. pater qu̾a declinare nequeo. quia besterno diȩ
Tunc ille a fundo cortlis. considerans asperitatẽ &

Expanded text:
ti exitum monasterii regimen tenebat, contra eumdem ti exitum monasterii regimen tenebat, contra eumdem venerabilem Libertinum gravi iracundia exarsit, ita ut eum manibus caederet. Et quia virgam qua eum ferire posset, minime invenit, comprehenso scabello suppedaneo, ei caput ac faciem tutudittotumque illius vultum tumentem ac lividum reddidit: qui vehementer caesus, ad stratum proprium tacitus recessit. Die vero altera erat pro utilitate monasterii causa constituta. Expletis igitur hymnis matutinalibus, Libertinus ad lectum abbatis venit, orationem sibi humiliter petiit. Sciens vero ille quantum a cunctis honoraretur, quantumque diligeretur, pro injuria quam ei ingesserat, recedere eum a monasterio velle putabat, atque requisivit, dicens: Ubi vis ire? Cui ille respondit: Monasterii causa constituta est, Pater, quam declinare nequeo, quia hesterno die mTunc ille a fundo cordis considerans asperitatem et
Abbreviated transcription (Latin):
feminȩ. uirtus conuenit utroꝵq. Atq ideo
libertinũ ecristimo ita potuisse. quia plus didice¬
rat de magistri. qu̾a de sua uirtute confidere.
Cuius enim caliculam in pectore extincti cor¬
pusculi posuit. eius nimirũ animã optinere qd̾
petebat estimauit. Nam elyseus quoq magistri
pallium ferens. atq ad iordanẽ ueniens. ꝑcussit
semel ⁊ aquas minime diuisit. S cũ repente
dis petre. quantũ in exibendis uirtutib humilitaᷤᷤ
ualet: Gunc exhibere magistri uirtutẽ potuit.
quando magistri nomen ad memoriã reduxit. Quua
enim ad humilitatẽ sub magistro rediit. quod
magister fecerat.⁊ ipse fȩcit. Pe TR US.
ibet quod dicis. S queso te. est ne aliquid
aliuo quod aclhuc de ipso ad nram ȩdificationem
s si sit qui uelit imitari. Ego enĩ uirtu¬
tem pacientię. signis. ⁊ miraculis maiorẽ credo.
Quadam namq diȩ.is qui post uenerabilis honora¬

Expanded text:
feminae virtus convenit utrorumque; atque ideo feminae virtus convenit utrorumque; atque ideo Libertinum existimo ista potuisse, quia plus didicerat de magistri, quam de sua virtute confidere. Cujus enim caligulam in pectore exstincti corpusculi posuit, ejus nimirum animam obtinere quod petebat aestimavit. Nam Elisaeus quoque magistri pallium ferens, atque ad Jordanem veniens, percussit semel, et aquas minime divisit. Sed cum repente dis, Petre, quantum in exhibendis virtutibus humilitas valet? Tunc exhibere magistri virtutem potuit, quando magistri nomen ad memoriam reduxit. Quia enim ad humilitatem sub magistro rediit, quod magister fecerat et ipse fecit. PETR. Libet quod dicis; sed, quaeso te, estne aliquid aliud quod adhuc de ipso ad nostram aedificationem sed si sit qui velit imitari. Ego enim virtutem patientiae signis et miraculis majorem credo. Quadam namque die is qui post venerabilis Honora
Abbreviated transcription (Latin):
nisi filium meu̾ suscitaueris. At ille inusitatum
habens tale miraculum. expauit peticionis uram̃tũ.
Declinare mulierẽ uoluit. s nequaꝗͣ. p̃ualens hęsit
animo. Considerare libet. quale quantũq in eius
pectore certamen fuerit. Ibi quippe pugnabant
int̾ se humilitas conuersationis. & pietas matris.
Timor ne inusitata pͣsumeret. dolor ne. orͣtȩ mulie¬
ri ñ. subueniret. S ad maiorem di̾ głam uicit pietas
illud pectus uirtutis. qđ ido fuit ualidũ. qr deuictũ
Uirtutis enim pectu. nõn ẽssetd si hoc pietas non
uieisser. Itaq descendit. genu flexit. ad cȩlũ manꝰ te¬
tendit. caliculam de sin ꝓtulit. suꝑ exrtincti pueri
pectus posuit. Quo orante. anima pueri ad corpꝰ
recdiit. quẽ manu comphendit : & flenti matri ui
Uirtutem tanti miraculi honorati egit
meritum. an peticio libertini.BNE CORIUS.
conͦsersione tam aclmirabilio signi. eum fide

Expanded text:
nisi filium meum suscitaveris. At ille inusitatum nisi filium meum suscitaveris. At ille inusitatum habens tale miraculum, expavit petitionis illius juramentum: declinare 160 mulierem voluit, sed nequaquam praevalens, animo pectore certamen fuerit. Ibi quippe pugnabat inter se humilitas conversationis, ac pietas matris: timor ne inusitata praesumeret, dolor ne orbatae mulieri non subveniret. Sed ad majorem Dei gloriam vicit pietas illud pectus virtutis, quod ideo fuit validum, quia devictum; virtutis enim pectus non esset, si hoc pietas non vicisset. Itaque descendit, genua flexit, ad coelum manus tetendit, caligulam de sinu protulit, et super exstincti pueri pectus posuit. Quo orante, anima pueri ad corpus rediit: quem manu comprehendit, ac flenti matri vivdicimus? virtutem tanti miraculi Honorati egit meritum, an petitio Libertini? GREGOR. In ostensione tam admirabilis signi cum fide
Abbreviated transcription (Latin):
odem quoq tempore in campaniȩ partib
bucellinus cũ francis uenit. De monasterio
uero psati dĩ famuli rumor ecrierat. qđ multas pę¬
cunias haberet. Ingressi oratorium franci. ceꝑunt
seiuentes libertinũ querere. libertinũ clamare: ubi
ille in oratione ꝓstratus iacebat. Mira ualde res.
Querentes seuientesq franci. in ipsum ingredien¬
tes ĩpingebant. & ipsum uidere non poterant : sioq
sua cecuate frustrati. a monasterio uacui st̃ regressi:
lio quoq tempore ꝓ causa monasterii
abbatis iussu qui honorato magistro eiꝰ sue¬
cesserat rauennem ꝑgebat. Pro amore uͦ eiusdem
uenerabilis honorati. quocũq libertinus ibat. eiꝰ seꝑ
caliculam in sinu portare consueuerat. Itaq dum ꝑ¬
geret. accidit ut quȩdam mulier ertincti filii cor¬
pusculũ ferret. Quȩ dum seruum dĩ esset intiuta.
amore filii succensa. iumentũ eiꝰ ꝑ frenũ tenuit.
atq cum uramento diarit. Nullatenus recesseris.

Expanded text:
Eodem quoque tempore in Campaniae partibus Eodem quoque tempore in Campaniae partibus Buccellinus cum Francis venit. De monasterio vero praefati Dei famuli rumor exierat, quod multas pecunias haberet. Ingressi oratorium Franci, coeperunt saevientes Libertinum quaerere, Libertinum clamare, ubi ille in orationem prostratus iacebat. Mira valde res: quaerentes saevientesque Franci, in ipso ingredientes inpingebant et ipsum videre non poterant. Sicque sua caecitate flio quoque tempore pro causa monasterii, abbatis jussu, qui Honorato ejus magistro successerat, Ravennam pergebat. Pro amore vero ejusdem venerabilis Honorati, quocunque Libertinus ibat, ejus semper caligulam in sinu portare consueverat. Itaque dum pergeret, accidit ut quaedam mulier exstincti filii corpusculum ferret. Quae dum servum Dei fuisset intuita, amore filii succensa, jumentum ejus per frenum tenuit, atque cum juramento dixit: Nullatenus recedes,
Abbreviated transcription (Latin):
ad fluuium nomine uulturnũ. Ibi equos suas cepe¬
runt singuli hastis tondere. calcarib eruentare:
S tamen ȩqui uerberib cesi. calcarib eruentati. fati¬
gari poterant. moreri non poterant. Sicq aqũa stimi¬
nis tangere. quasi mortale p̾cipitt̃ ꝑtimescebant.
Cumq diu cȩdendo sessores singuli fatigarent᷑. unus
eoꝵ intulit. quia ear culpa qu̾ã seruo di̾ in uia fece¬
rant : illa sui itineris dispendia tolerabant. Qti statĩ
post se reuersi libertinũ repperierunt i oratione
prostratum. cui cum dicerent surge. tolle caballu᷑
tuũ. ille respondit. Ite cum bono. ego opuis caballi ñ
habeo. Descendentes ũ miitũ eum in caballũ de quo
deposuerant. leuauerunt: & ꝓtinus abcesserunt.
Quoꝵ ęqui tanto cursti illum qu̾ẽ prius transire
non poterant fluuiũ transierunt. ac si ille flumi¬
nis alueus a qu̾ã minime haberet. Sicq factum est
ut dimmi seruo dĩ unus sutis caballus retidit᷑ : om̃o
a singulis reciꝑentur.

Expanded text:
ad fluvium nomine Vulturnum; ibi equos suos coeperunt singuli astis tundere, calcaribus cruentare. Sed tamen equi verberibus caesi, calcaribus cruentati, fatigari poterant, moveri non poterant; sicque aquam fluminis tangere quasi mortale praecipitium pertimiscebant. Cumque diu caedendo sessores singuli fatigarentur, unus eorum intulit, quia ex culpam, quam servo Dei in via fecerant, illa sui iteneris dispendia tolerabant. Qui statim reversi post se, Libertinum reperiunt in orationem prostratum. Cui cum dicerent: 'Surge, tolle caballum tuum', ille respondit: 'Ite cum bono, ego opus caballi non habeo'. Discendentes vero, invitum eum in caballo, de quo deposuerant, levaverunt et protinus abscesserunt. Quorum equi tanto cursu illum quem prius transire non poterant fluvium transierunt, acsi ille fluminis alveus aquam minime haberet. Sicque factum est, ut, dum servo Dei unus suus caballus redditur, omnes a singulis receperentur.
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. ⁊ minime potuit. s quid uelle eus mẽbra de¬
beant. quid. ue de eis & nolentib fiat. doctrine
magisterio exremplum cledit. PEERUS.
lacet quod dicis. GRCRORIUS
cahuc pauca aliqua quȩ de bentfacii ep̃i oꝑe
suꝑsunt quia eius memoriã fecimus ereqͣm᷑.
AAlio quoq tempore. beati proculi margris natalitius
ꝓpinquabat dies. Quo in loco uir nobilis fortunatꝰ
nomine manebat. qui magnis pͣcib ab eodem uene¬
rabili uiro postalauit. ut cum apud beatũ marty-¬
rem missarum sollempnia ageret. ad benedictionẽ
dandam i sua qͥomo declinaret. Uit aũ di̾ pega¬
re non potuit. qđ ab eo ecr fortunati m̃te caritas

Expanded text:
fieri, et minime potuit; sed quid velle ejus membra defieri, et minime potuit; sed quid velle ejus membra debeant, quidve de eis etiam nolentibus fiat, doctrinae magisterio exemplum dedit. PETR. Placet quod dicis. GREGOR. dhuc pauca aliqua quae de Bonifacii episcopi opere supersunt, quia ejus memoriam fecimus, exsequamur. Alio namque tempore beati Proculi martyris natalitius propinquabat dies, quo in loco vir nobilis Fortunatus nomine manebat: qui magnis precibus ab eodem venerabili viro postulavit ut cum apud beatum martyrem missarum solemnia ageret, 188 ad benedictionem dandam in suam domum declinaret. Vir autem Dei negare non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
Erẽplum etiam magistri sequens. qui ut nos ad
uiam humilitatis instrueret. de seinet ipso discipuł̃
p̃cepit dicens. ut ea quȩ tudissent nemini dice¬
rent. quousq filius hominis a mortuis resurreriss
libet inquirere. quidnam sit quod redemptor
ñr dum duob cęcis lamen recddidit. iussit ut
nemini dicerent. & illi abeuntes diffamauerunt eũ
non potuit implere. ut miracalũ quod taceri uolu¬
it minime potusset absconli. GREgORIUs
edemptor nr̃ ꝑ mortale corpus om̃e quod egit
hoc nob̾ in eremplo actionis pͣbuit. ut ꝓ
nr̃arũ uirium moclalo eius uestigia sequentes. in¬
offenso petle oꝑio p̾sentis uite carpamus uiam. Mi¬
raculum itaq faciens & taceri iussit. & tamen taceri
non potuit. ut uidelicet ȩlecti eius exempla docꝰtri¬
ne illius sequentes. in magnis quȩ faciunt lattre
quiclem in uoluntate babeant. s ut ꝓsint aliis ꝓdat᷑
inuiti. quatinus ⁊ magne humilitatis sit quod sua

Expanded text:
exemplum etiam Magistri sequens, qui ut nos ad exemplum etiam Magistri sequens, qui ut nos ad viam humilitatis instrueret, de semetipso discipulis praecepit, dicens ut ea quae vidissent, nemini dicerent, quousque Filius hominis a mortuis resurgeret . libet inquirere quidnam sit quod Redemptor noster cum duobus caecis lumen reddidit, jussit ut nemini dicerent, et illi abeuntes diffamaverunt eum non potuit implere, ut miraculum quod taceri voluit, minime potuisset abscondi? GREGOR. edemptor noster per mortale corpus omne quod egit, hoc nobis in exemplum actionis praebuit, ut pro nostrarum virium modulo ejus vestigia sequentes, inoffenso pede operis praesentis vitae carpamus viam. Miraculum namque faciens, et taceri jussit, et tamen taceri non potuit; ut videlicet et electi ejus exempla doctrinae illius sequentes, in magnis quae faciunt, latere quidem in voluntate habeant, sed ut prosint aliis, prodantur inviti
Abbreviated transcription (Latin):
cepit hoc uir łi sius manib in paruulo uase susci¬
ꝑe. & ꝑ etincta dolia omĩaq uasa quę p̃parata fuerãt
ꝓ benedictione diuidere. ut ex eodem uino omĩa
cxpit uinum in calcario crescere. ita ut om̃ia quȩ
allata fuerant pauꝑum uasa impleret. Quibus
eum se ydoneȩ satisfecisse: conspiceret. ex calcato¬
rio puerũ iussit ascendere. apothecã clausit. atq
in presso sigillo ꝓprio munitam reliquit. merq ad
ȩccłiam rediit. Tercio uͦ diȩ. pͣdictũ constantiũ
prb̃m uocauit. & oratione facta apotheeam aꝑuit.
& uasa in quib tenuissimum liquorem fuderat. ubꝰ¬
tim uinũ funcdentia uuienit. ita ut pauimentum
om̃e ercrescentia uini inuaderent. si acdbuo ep̃s
tartlius intrasset. Gunc terribilit᷑ prb̃o p̾cepit. ne
quousq ipse in corpore uiueret. hoc miraculũ euili¬
te facti humano fauore pulsatus. inde intus ena¬
nesceret. unde foris hominib magus appareret.

Expanded text:
coepit hoc vir Dei suis manibus in parvo vase suscicoepit hoc vir Dei suis manibus in parvo vase suscipere, et per cuncta dolia omniaque vasa quae parata fuerant, pro benedictione dividere, ut ex eodem vino omnia coepit vinum in calcatorio crescere ita ut omnia quae allata fuerant pauperum vascula impleret. Quibus cum se idonee satisfecisse conspiceret, ex calcatorio jussit puerum descendere, apothecam clausit, atque impresso sigillo proprio munitam reliquit, moxque ad Ecclesiam rediit. Die vero tertia praedictum Constantium presbyterum vocavit, et oratione facta apothecam aperuit, et vasa in quibus tenuissimum liquorem infuderat, ubertim vinum fundentia invenit, ita ut pavimentum omne excrescentia vina invaderent, si adhuc episcopus tardius intrasset. Tunc terribiliter presbytero praecepit ne quousque ipse in corpore viveret, hoc miraculum cuiqte facti favore humano pulsatus, inde intus inanesceret, unde foris hominibus magnus appareret:
Abbreviated transcription (Latin):
S cum iam tempus earigeret. ut ipsi quoq racemi
qui remanserant maturescȩre potuissent. custodẽ
uineȩ ex more postat. eamq sollerti custoctia ser¬
uari pͣcepit. Quactam uͦ chȩ ussit constantio pͣs bit̾o
nepoti suo. tit cuncꝰta uini uascula in episcopio
omiaq dolia ita ut ante consueuerat suꝑfusa picȩ¬
p̃pararet. Quod cum nepos illius pͣsbit᷑ audiret.
admiratus ualde est. quod quasi insana pͣciperet.
ut uini miascula. p̃parari facghet. qui uinu̾ miniine
haberet. Nec tamem p̃fumpsit inquirere. cur̃ ta¬
lia iuberet. s iussis obtemꝑans omĩa ex more
p̃parauit. Timc uir di̾ uineam ingressus racemos
collegit. ad calcatorium deculit. om̃sq erinde¬
foras egredi pͣcepit. solusq ibi cũ uno paruulo pu¬
erulo remansit. quẽ in eodem calcatorio depostut
& calcari ipsos pauicissimos racemos fecit. Citq
ex eiscdẽ racemis parum aliquid uini deflueret.

Expanded text:
Sed cum jam tempus exigeret ut ipsi quoque racemi Sed cum jam tempus exigeret ut ipsi quoque racemi qui remanserant, maturescere potuissent custodem vineae ex more posuit, eamque solerti vigilantia servari praecepit. Quadam vero die mandavit Constantio presbytero nepoti suo, ut cuncta vini vascula in episcopio, omniaque dolia, ita ut ante consueverat, pice superfusa praepararet. Quod cum nepos illius presbyter audisset, valde admiratus est quod quasi insana praeciperet, ut vini vascula praeparari faceret, qui vinum minime haberet; nec tamen praesumpsit inquirere cur talia juberet, sed jussis obtemperans, omnia ex more praeparavit. Tunc vir Dei vineam ingressus racemos collegit, ad calcatorium detulit, omnesque exinde egredi praecepit, solusque ibi cum uno parvulo puerulo remansit, quem in eodem calcatorio deposuit, et calcare ipsos paucissimos racemos fecit. Cumque ex iisdem racemis parum aliquid vini deflueret,
Abbreviated transcription (Latin):
apuit. nichil mͥ ctubietatis remansit. Gregorĩu̾s.
is tibi aliquio de tusciȩ partib narrem. ut
cognoscas quales in ea uiri fuerint. & om̃ipo¬
tenpis cdri notieiȩ̨ quantum ꝓpinqui: Pe T RUS.
uit uir uitȩ uenerabilis bonifactus nomine. qui
in ea ciuitate quȩ ferentis dr. ȩprscopatũ oficio
tenuit. s morib impleuit. Huius multa mira¬
cula is qui adhuc suꝑ est gaudentius presbit᷑ nar¬
illo queq ueratius dicere. quanto ei hunc contigit¬
& interesse. Guauis huius ȩcłiȩ ualde pauꝑtas in¬
erat. quȩ bonis mentib. eẽ. solet custos humilita¬
tis. nichilq aliuo ad om̃e stipendium. nͥ unãs tantũ¬
modo uineam habebat. Quȩ quodam diȩ ita gram¬
cdine irruente uastata est: ut in ea in paucis uitib
uix parui rariq racemi remanerent. Quͣa eum.
p̃dictus uir reuerentissimus bonifacius ȩp̃s fuisset
ingresstis. magnas om̃ipotenti dõ gr̾a̾s retalit. quia
in ipsa sua aclhue mopia sese angustari cognouit.

Expanded text:
uit nihil mihi dubietatis remansit. GREGOR. Vis tibi aliquid de Tusciae partibus narrem, ut cognoscas quales in ea viri fuerint, et omnipotentis Dei notitiae quantum propinqui? PETR. Fuit vir vitae venerabilis Bonifacius nomine, qui in ea civitate quae Ferentis dicitur episcopatum officio tenuit, et moribus implevit . Hujus multa miracula is qui adhuc superest Gaudentius presbyter narillo quaeque veracius dicere, quanto eis hunc contigit interesse. Hujus Ecclesiae gravis valde paupertas inerat, quae bonis mentibus esse solet custos humilitatis, nihilque aliud ad omne stipendium, nisi unam tantummodo vineam habebat: quae quodam die ita grandine irruente vastata est, ut in ea paucis in vitibus vix parvi rarique racemi remanerent. Quam cum Dei praedictus vir reverentissimus Bonifacius episcopus fuisset ingressus, magnas omnipotenti Deo gratias retulit, quia in ipsa sua adhuc inopia sese angustiari cognovit.
Abbreviated transcription (Latin):
Mens autẽ quȩ diumo sp̃ implet᷑. ht̃ euidentissi¬
quod de p̃sentia sc̾i sp̃s testimoniũ ferunt. Sio
quippe &̾ iohannes baptista. magastrum. hałnaisse
gregauit. S quem intrinsecus docebat. extrinsecus
quasi in sua libertate reliquerat. Sic moyses in here¬

Expanded text:
Mens autem quae divino spiritu impletur, habet evidentissiMens autem quae divino spiritu impletur, habet evidentissiquod de praesentia sancti Spiritus testimonium ferunt. Sic quippe etiam Joannes Baptista magistrum habuisse gregavit; sed quem intrinsecus docebat, extrinsecus quasi in sua libertate reliquerat. Sic Moyses in ere
Abbreviated transcription (Latin):
opposuit. eamq in ipso deuear montis latere caden¬
tem firit. sicut religiosus uir laurentus ꝑbibet.
Et quia locus non fuerat quo inherere potuisset.
aspicit᷑ ita ut nunc usq montẽ cernentib casura
pentlere uideat᷑. PeTR8.
Iutamus hic tam egregius uir. ut post
magister discipuloꝵ fieret. prius habuit
equaꝗͣ hunc fuisse euiusꝙ discipulũ audi¬
ui. s lege non stringit᷑ sci̾ sp̃s donũ. Usus
quippe recte conuersationis ÷ ut preesse non audeat.
qui subesse ñ didicerit. nec obectientiã subiectis imꝑor
qũa p̾latis non norit ecribere. S tam̃ st̃ nͣmilli qui
ita ꝑ magisteriũ sp̃o intrinsecus docent᷑. ut ⁊ si eis
exrterius humani magisterii disciplina desit. magistri
intimi censura non desit. Quoꝵ tamen libertas uitę
ab infirmis in exremplum non ÷ trahenda. ne dũ
se quisq similit̃ sco spu impletũ p̾sumit. discipulus
hominis. eẽ. despiciat. & magister erroris fiat.

Expanded text:
opposuit, eamque in ipso devexi montis latere cadenopposuit, eamque in ipso devexi montis latere cadentem fixit, sicut religiosus vir Laurentius perhibet. Et quia locus ei non fuerat quo inhaerere potuisset, aspicitur ita ut hucusque montem cernentibus, casura pendere videatur. PETR. Putamus, hic tam egregius vir, ut post magister discipulorum fieret, prius habuit equaquam hunc fuisse cujusquam discipulum audivi, sed lege non constringitur sancti Spiritus donum. Usus quidem rectae conversationis est, ut praeesse non audeat, qui subesse non didicerit; nec obedientiam subjectis imperet, quam praelatis non novit exhibere. Sed tamen sunt nonnulli qui ita per magisterium Spiritus intrinsecus docentur, ut etsi eis exterius humani magisterii disciplina desit, magistri intimi censura non desit. Quorum tamen libertas vitae ab infirmis in exemplum non est trahenda, ne dum se quisque similiter sancto Spiritu impletum praesumit, discipulus hominis esse despiciat, et magister erroris fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
trũ piscem cum aqua fudit. qui ad totius chiei uic¬
tum potusset honorato sufficere. Mirati sunt om̃s
totaq illa parentũ irrisio cessauit. Ceꝑunt nãq in
honorato uenerari abstinentiam. ꝗͣ ante deridebant.
Sicq a di̾ homine irrisionis detersit obpbria. piscis
de monte. Qui cũ magnis uirtutib cresceret. a pͣ¬
dicto cdño suo libertate donatus. ẽ: atq in eo loco qui
fuidis dr̃. monasterium construxit. in qͦ ducentoꝵ
ferme monachoꝵ patͣ earstitit. ibiq uita illius etrcũ¬
quaq ecrempla eximie conuersationis dedit. Nam
quadã die ex eo monte qui euis monasterio in ecr¬
celsum ꝓͥminet ingentis sacri moles erupta ÷. qd̃ę
ꝑ deuerum montis latus ueniens. totius ruinã cellȩ
om̃iũq fr̃m interitũ minabat᷑. Qũa cũ uenientem
desuꝑ uir sc̃s uidisset. frequenti uoce xp̃i nomen
inuocans. exrtensa mox dextera signum ei crucis

Expanded text:
tium piscem cum aqua fudit, qui ad totius diei victium piscem cum aqua fudit, qui ad totius diei victum potuisset Honorato sufficere. Mirati omnes, totaque illa parentum irrisio cessavit. Coepere namque in Honorato venerari abstinentiam, quam ante deridebant; sicque a Dei homine irrisionis detersit opprobria piscis de monte. Qui cum magnis virtutibus cresceret, a praedicto domino suo libertate donatus est, atque in eo loco qui Fundis dicitur, monasterium construxit, in quo ducentorum ferme monachorum Pater exstitit, ibique vita illius circumquaque 156 exempla eximiae conversationis dedit. Nam quadam die ex eo monte qui ejus monasterio in excelso prominet ingentis saxi moles erupta est, quae per devexum montis latus veniens, totius ruinam cellae, omniumque fratrum interitum minabatur. Quam cum venientem desuper vir sanctus vidisset, frequenti voce nomen Christi invocans, extensa mox dextera signum ei crucis
Abbreviated transcription (Latin):
fuit : in qua colonts eiꝰ filiũ honoratũ nõię
habisit. qui ab annis puerilib ad amorẽ celestis patrię
ꝑ abstinentiã exarsit. Cñq magna conu̾satione pollere¬
seseq iam ab ocioso quoq sermone restrngeret. mul¬
tumq ut p̾fatus sum ꝑ abstinentiã carnẽ domaret.
diȩ quadam parentes illius uicinis suis comutuum
fecerunt. in quo ad uescendum carnes parate sunt.
Quas cdũ ille ad ȩsum contingere ꝓ abstinentiȩ amore
recusaret. ceꝑunt eum parentes eiꝰ irridere. ac di¬
cere. cõmede. Numquid piscem Et in his montib alla¬
turi sumus: Illo uͦ in loco audiri piscis consueuerat.
non uideri. Seo cum his sermonib honoratꝰ irride¬
ret᷑. repente. in coninio agua. ad ministeriũ defuit.
Cum sitila lignea sicut illic moris ÷ mancłpium.
ad fontem ꝑrerit. dũq hatriret aqu̾a. piscis situlã
intrauit. Reuersumq mancipium ante ora recoben¬

Expanded text:
fuit, in qua colonus ejus filium Honoratum nomine fuit, in qua colonus ejus filium Honoratum nomine habuit , qui ab annis puerilibus ad amorem coelestis patriae per abstinentiam exarsit. Cumque magna conversatione polleret, seque jam ab otioso quoque sermone restringeret, multumque, ut praefatus sum, per abstinentiam carnem domaret, die quadam parentes ejus vicinis suis convivium fecerunt, in quo ad vescendum carnes paratae sunt: quas dum ille ad esum contingere pro abstinentiae amore recusaret, coeperunt eum parentes ejus irridere, ac dicere: Comede; nunquid piscem in his montibus tibi allaturi sumus? Illa vero in loco pisces audiri consueverant, non videri. Sed cum his sermonibus Honoratus irrideretur, repente in convivio aqua ad ministerium defuit; et cum situla lignea, sicut illic moris est, mancipium ad fontem perrexit. Dumque hauriret aquam, piscis situlam intravit. Reversumque mancipium ante ora discumben
Abbreviated transcription (Latin):
ad amorẽ patrię cȩlestio. plus exempla qu̾a p̾dicamͣta
suecendunt. Fit uͦ plerumq in audientis animo
dupplex adiutorium in exemplis patrum: quia &
ad amorem uenture uitȩ. ex p̃cedentiũ cõparatione
Na quę mͥ sunt uiroꝵs uenerabiliũ narratione
c̃oꝑta. incunctant᷑ narro sacrę auctoritatis
eremplo. Cũ mͥ luce clarius constet. quia martus.⁊
lucas euuangelium qđ. deseripserunt. ñ uisu. s audi¬
tu didicerunt. Seo ut dubitationis occasionẽ legentib
stuibtrabuam. ꝑ singula quȩ deseribo quib mͥ hȩc auctori¬
buo sint comꝑta manifesto. Hoc uͦ serre te cupio. qr
in quibusclam sensum solũmodo. in quibusciã uͦ ⁊ u̾ba
eũ sensu teneo. quia si cde ꝑsonis om̃ib ipsa spetialiter¬
& uerba tenere uolussem. hȩc rusticano usu ꝓlata stibꝰ
seribentis non apte susetꝑet. Senioꝵ ualde uenerabiliũ
enantii quonclam patricu insanniȩ partib uilli

Expanded text:
ad amorem patriae coelestis plus exempla, quam praedicamenta 153 ad amorem patriae coelestis plus exempla, quam praedicamenta 153 succendunt. Fit vero plerumque audientis animo duplex adjutorium in exemplis Patrum, quia si ad amorem venturae vitae ex praecedentium comparatione Ea quae mihi sunt virorum venerabilium narratione comperta, incunctanter narro sacrae auctoritatis exemplo, cum mihi luce clarius constet quia Marcus et Lucas Evangelium quod scripserunt, non visu, sed auditu didicerunt. Sed ut dubitationis occasionem legentibus subtraham, per singula quae describo, quibus haec auctoribus mihi comperta sint manifesto. Hoc vero scire te cupio, quia in quibusdam sensum solummodo, in quibusdam vero et verba cum sensu teneo; quia si de personis omnibus ipsa specialiter verba tenere voluissem, haec rusticano usu prolata stylus scribentis non apte susciperet. Seniorum valde venerabilium enantii quondam patricii in Samnii partibus villa
Abbreviated transcription (Latin):
Non ualcle in italia aliquoꝵ uitã uirtutib¬
refulsisse cognoui. Ex quoꝵ gͥ coparatione
accenderis ignoro. Et quidem bonos uiros in hac t̾ra
fuisse ñ dubito. signa tam̃ atq uirtutes aut ab eis ne¬
quaꝗͣ. factas eristimo. aut ita sunt hactenus silentio
suppressa. ut utrumne sint facta nesciamus. RREgoriꝰ
i sola petre referam quȩ de ꝑfectis ꝓbatisq
uiris unus ego homontio. uel bonis ac fidelib
uiris attestantib cognoui. uel quȩ ꝑ memet ipsum
didici. dies ut opaior auteaqu̾a fermo cessabit.
ellem querenti mͥ de eis E ERU.S
aliqua narrares. neq ꝓ hac re int̾rumpere
expositionis studium graue uideat᷑. quia non dispar
ȩdificatio orit᷑. ex memoria uirtutũ. In expositione
quippe qualit᷑ inuenienda atq tenenda sit uirtus
agnoscitur: in narratione uͦ signoꝵ cognoscimus. ĩuen¬
ta ac retenta qualit᷑ declarant᷑. Et funt ñ nulli qͦs

Expanded text:
Non valde in Italia aliquorum vitam virtutibuNon valde in Italia aliquorum vitam virtutibus fulsisse cognovi; ex quorum igitur comparatione accenderis ignoro. Et quidem bonos viros in hac terra fuisse non dubito, signa tamen atque virtutes aut ab eis nequaquam facta existimo, aut ita sunt hactenus silentio suppressa, ut utrumne sint facta nesciamus. GREGOR. Si sola, Petre, referam, quae de perfectis probatisque viris unus ego homuncio, vel bonis ac fidelibus viris attestantibus, agnovi, vel per memetipsum didici; dies, ut opinor, ante quam sermo, cessabit. PETR. Vellem quaerenti mihi de eis aliqua narrares. Neque pro hac re interrumpere expositionis studium grave videatur, quia non dispar aedificatio oritur ex memoria virtutum. In expositione quippe qualiter invenienda atque tenenda sit virtus, agnoscitur; in narratione vero signorum cognoscimus inventa ac retenta qualiter declaretur. Et sunt nonnulli, quos
Abbreviated transcription (Latin):
casus mentis. ut prius quidẽ ꝑdat bonũ quod ten&.
s tamen ꝑclidisse se meminerit. Cumq longius recesse¬
rit. ẽ ipsius honi quod ꝑdiderit obliuscit᷑. ẜitq ut
post neq ꝑ memoriam uideat. qđ prius ꝑ actionem
tenebat. Vnde hoc agit᷑ qđ pͣmisi. quia cũ nauigi¬
mus longius. ia nec portũ quietis qũe reliquimus
uidemus. Nonnu̾ꝗͣ uͦ ad agnentũ mei doloris adiun¬
git᷑. quod quoru̾clã uita qui p̾sens seł̃m tota mente
reliquerunt. mͥ ad memoriã reuocat᷑. Quoꝵ dũ culm
aspicio. quantũ ipse in infimis iaceam agnosco. Quoꝵs
pltrimni conclitori suo in secretiori uita placuerunt.
qui ne ꝑ humanos actus a nouitate mentis ueteras¬
cerent. eos omt̃ps cls huiꝰ muncti laborib noluit occu¬
pari. Sed iam quȩ ꝓlata sunt melius insiuo. si ea qͣ
ꝑ inquisitionẽ ac responsionẽ dicta sunt. sola nominũ
prenotatione distinguo. se trus.

Expanded text:
casus mentis, ut prius quidem perdat bonum quod tenet, casus mentis, ut prius quidem perdat bonum quod tenet, si tamen se perdidisse meminerit; cumque longius recesserit, etiam boni ipsius quod perdiderat obliviscatur; fitque ut post neque per memoriam videat, quod prius per actionem tenebat. Unde hoc agitur quod praemisi, quia cum navigamus longius, jam nec portum quictis quem reliquimus videmus. Nonnunquam vero in augmentum mei doloris adjungitur, quod quorumdam vita qui praesens saeculum tota mente reliquerunt, mihi ad memoriam revocatur. Quorum dum culmen aspicio, quantum ipse in infimis jaceam agnosco; quorum plurimi Conditori suo in secretiori vita placuerunt, qui ne per humanos actus a novitate mentis veterascerent, eos omnipotens Deus hujus mundi laboribus noluit occupari. Sed jam quae prolata sunt, melius insinuo, si ea quae per inquisitionem ac responsionem dicta sunt, sola nominum praenotatione distinguo. PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod &̃ retentus corpore. ipsa iam carnis claustra
contemplatione transibat: quod mortẽ quoq quȩ pęne
cunctis pęna est: uidelicet ut ingressum uite & la¬
boris sui p̃miũ amabat. At nune ex occasione curȩ
pastoralis scłartum hominũ negotia patit᷑. & post tã
pulchiam quietis suę spetiem terreni actus puluere
fȩclatur. Cumq se pro condescensione multoꝵ ad ex¬
teriora sparserit. & cũ interiora appetit. ad hȩc pro¬
culcdubio minor redit. Perpendo itaq qͥd tolero. ꝑpen¬
do quid amisi. Dumq intuoͬr illud quod ꝑdidi: fit
hoc grauius quod porto. Ecce & enĩ nͣcͣ magni mario
fluctib quatior. atq in naui mentis tẽpestatis ualidę
ꝓcellis illidor. & cũ prioris uitȩ recolo. quasi pꝰ t̾gum
ductis oculis uso littore susptro. Quodq adhuc.ẽ.
granius. dũ inmensis fluctib turbatus feror. uix ĩa
portu ualeo uidere quẽ reliqui. Quia & ita sunt

Expanded text:
quod etiam retentus corpore, ipsa jam carnis claustra quod etiam retentus corpore, ipsa jam carnis claustra contemplatione transihat; quod mortem quoque, quae pene cunctis poena est, videlicet ut ingressum vitae et laboris sui praemium amabat At nunc ex occasione curae pastoralis saecular um hominum negotia patitur, et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Cumque se pro condescensione multorum ad exteriora sparserit, etiam cum interiora appetit, ad haec procul dubio minor redit. Perpendo itaque quid tolero, perpendo quod amisi. Dumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis validae procellis illidor. Et cum prioris vitae recolo, quasi post tergum ductis oculis viso littore suspiro. Quodque adhuc gravius est, dum immensis fluctibus turbatus feror, vix jam portum videre valeo quem reliqui, quia et ita sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uabamn oispe
nimus quoru̾dã scłarium
tumultib depressus: quib
in sius negotus plerumq¬
s cogimur soluere. õ
qd nos certũ est non debere. secretũ locũ petu ami¬
cũ merori. Ubi om̃e quod de mea mͥ occupatione dis¬
plicebat se patenter ostencleret. & cuncta quȩ infligere
dolorem consueuerant. congesta ante oculos licenter
uenirent. Ibi itaq cũ asflictus ualde & diu tacius
sederem: dilectissimus filius ms̃ petrus diaconus af¬
fuit. mͥ a primȩuo uiuentutis flore in amĩeitus fami¬
liarit᷑ obstrictus. atq ael sacri uerbi indagationẽ
socius. Qui graui excoqui cordis languore me intu¬
ens. ait. Numqͥd nam noui aliquid accitit. qđ plus
te solito meror tenet: Cui inqu̾a. Meror o petrȩ
occupationis suę pulsatus uulnere. meminit qualis
aliquando in monasterio fuit. Quomͦ ei labentia
cuncta subtererant. quantũ reb om̃ib quę uoluunt᷑
eminebat: quod nulla nisi cȩlestia cogitare consueuerat.

Expanded text:
uadam die nimiis quorumdam saecularium tumultibus depressus, quibus in suis negotiis plerumque cogimur solvere etiam quod nos certum est non debere, secretum locum petii amicum moeroris, ubi omne quod de mea mihi occupatione displicebat, se patenter ostenderet, et cuncta quae infligere dolorem consueverant, congesta ante oculos licenter venirent. Ibi itaque cum afflictus valde et diu tacitus sederem, dilectissimus filius meus Petrus diaconus adfuit, mihi a primaevo juventutis flore amicitiis familiariter obstrictus, atque ad sacri verbi indagationem socius. Qui gravi excoqui cordis languore me intuens, ait: Nunquidnam novi tibi aliquid accidit, quod plus te solito moeror tenet? Cui, inquam: Moeror, Petre, occupationis suae pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit; 152 quomodo ei labentia cuncta subter erant; quantum rebus omnibus quae volvuntur eminebat; quod nulla nisi coelestia cogitare consueverat;
Abbreviated transcription (Latin):
um quadam die in monasterio uetus oleũ
deesset. iamq colligende oliue tempus ineũ¬
beret. s fructus in oliis nullus appareret. iusum
patri monasterii fuerat. ut circumquaq fr̃s in col¬
ligendis oliuis ad exhibenda extra monasterium
oꝑa ꝑgerent. quatinus exx mercede sui oꝑis aliquan¬
talam monasterio olei deportarent. Quod uit do¬
mini nonnosus fieri cum magna humilitate ꝓhi¬
baut. ne eareuntes fc̃s oe monasterio dã lucm eti¬
quererent. animarum dampna paterent᷑. S quia in
monasterii arborib oliue pauce messe uidebantur.
eas colligi p̃cepit. & in pͣlũ mitti. & quamlibet par¬
uum oleum erire potuisset. sibimet deferri. factũq
est. Et susceptum in paruulo uasculo. oleum fr̃s
nonnoso dĩ famulo detulerunt. Quod ipse ꝓtinis
ante   altare posuit. cunctisq egrelientib orauit.
atq ascitis postmocdum fr̾ib p̾cepit. ut hoc quod de¬
tulerant oleum leuarent. & ꝑ cuncta uasa monaste¬

Expanded text:
Dum quadam die in monasterio vetus oleum Dum quadam die in monasterio vetus oleum deesset, jamque colligendae olivae tempus incumberet, sed fructus in oleis nullus appareret, visum Patri monasterii fuerat ut circumquaque fratres in colligendis olivis ad exhibenda extraneis opera pergerent, quatenus ex mercede sui operis aliquantulum monasterio oleum deportarent. Quod vir Domini Nonnosus fieri cum magna humilitate prohibuit, ne exeuntes fratres ex monasterio dum lucra olequaererent, animarum damna paterentur. Sed quia in monasterii arboribus olivae paucae inesse videbantur, eas colligi praecepit, et in praelo mitti, et quamlibet parum olei exire potuisset, sibimet deferri. Factumque est, et susceptum in parvo vasculo oleum fratres Nonnoso Dei famulo detulerunt: quod ipse protinus ante altare posuit, cunctisque egredientibus oravit, atque accersitis postmodum fratribus praecepit, ut hoc quod detulerant oleum levarent, et per cuncta vasa monaste