comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nas. tanta torm̃ta. qͥ pluribus inpatieas
locis humilis sicui apparet. posset ẽẽ
locus salubris: Talis apparuit : ut etiam
proiceretur: Neque hic desperarede¬
bemus fr̃s de aliis quiforte elegerui
ueritatem: ñ secuti fuerint neces sitatẽ
Usque adeo decȩteris desperandum
non ẽ : ut nec deisto desperem quã diu
uiuit: De ullo em̃ uiuente : desperan¬
dũnonest: Hoc ergo fr̃s exoccasione
hac scire debuit caritas ur̃a : nequis
forte aliud uobis dicat: Nã subdia conꝰ
eorum quicũ eo ibi nulla cõmestio cõmo¬
ueretur : elegit catholicã pacẽ & uni¬
tatem. & illis dimissis uenitere.
uera: Sicut eligens qđ bonũ est : ñsicut
repudians a malis: Sic acceptus ẽ. ut
de eius conuersione gaudeamus: & eũ
ur̃is orationibus cõmendemus Potens
est enĩ ds̃ quieũ etiam faciat. atq: etiam
meliorem: Eȩterũ denullo pronunti¬
andũ ẽ. maliquã partem. siue ibonam.

Expanded text:
nas, tanta tormenta. Quid pluribus? Impatiens nas, tanta tormenta. Quid pluribus? Impatiens loci humilis, cui si saperet, posset esse locus salubris, talis apparuit, ut etiam projiceretur. Neque hinc desperare debemus, fratres, de aliis, qui forte elegerint veritatem, non secuti fuerint necessitatem. Usque adeo enim de caeteris desperandum non est, ut nec de isto desperem, quamdiu vivit. De nullo enim vivente desperandum est. Hoc ergo, fratres, ex occasione hac scire debuit Charitas Vestra, ne quis forte aliud vobis dicat. Nam subdiaconus eorum, qui, cum ei nulla quaestio ibi commoveretur, elegit catholicam pacem et unitatem, et illis dimissis venit, venit revera sicut eligens quod bonum est, non sicut repudiatus a malis: sic acceptus est, ut de ejus conversione gaudeamus, et eum vestris orationibus commendemus. Potens est enim Deus, qui eum faciat etiam atque etiam meliorem. Caeterum de nullo pronuntiandum est in aliquam partem, sive in bonam,
Abbreviated transcription (Latin):
bat sautius : & ñ consolabatur. Erant
enĩ in conscientia eius aculeihor ribiles.
tacite tẽptauimus eum c̃solari deuer¬
quȩ sibiaestate colleger̃. unde hie me
uiuant Cũ enĩ sunt restranquillȩ : tunc
homo sibi colligere debet uerbũ d̃. & recon¬
adere mintimis cor dissui: quẽ ad modũ
formica abscondit in cauernosis penit᷑
agere: Clenit autẽ hyemps. idẽ. suꝑuenit
tribulatio. & nisiintus inuenerit qđ edat :
necesse est ut fame depereat: Iste ergo
sib non colligerat uerbũ dei Suꝑuenit
hyemps non hic inuenit qđ quȩ rebat :
dĩ nullo modo in tus apudse nchilhabe¬¬
bat : foris qđ quȩ rebat ñ inueniebat:
Ardebat in dignationũ & dolorum fau¬
cibus : agitabatur mens eiꝰ uiolenter. &tã¬
diuaculte donec etiam erũ peret in qͦs¬
dã gemitus. ita ut inter fr̃s sõnaret.
& seaudireꝰ nesciret: Videbamus & do¬
lebamur ue hementer. ds̃ scit tantum
pȩnã animȩ. tantas cruces. tantas gehen¬

Expanded text:
bat saucius, et non consolabatur: erant bat saucius, et non consolabatur: erant enim in conscientia ejus aculei horribiles taciti. Tentavimus consolari eum de verquae sibi aestate collegerunt unde hieme vivant. Cum enim res sunt tranquillae, tunc homo sibi colligere debet verbum Dei, et recondere in intimis cordis sui, quemadmodum formica abscondit in cavernosis penetraagere: venit autem hiems, id est, supervenit tribulatio; et nisi intus invenerit quod edat, necesse est ut fame dispereat. Iste ergo sibi non collegerat verbum Dei, supervenit hiems, non hic invenit quod quaerebat, Dei nullo modo. Intus apud se nihil habebat, foris quod quaerebat non inveniebat: ardebat indignationum et dolorum facibus, agitabatur mens ejus violenter, et tamdiu occulte, donec etiam erumperet in quosdam gemitus, ita ut inter fratres sonaret, et se audiri nesciret. Videbamus, et dolebamus vehementer, Deus scit, tantam poenam animae, tantas cruces, tantas gehen
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa sagma ruptans : Dñs dedit. dñs
abstulit sicut dño placuit ita factũ est.
sit nom̃ dñibenedictũ Ergo illis pec¬
catoribus nonẽ. locꝰ mhnis qui̧foris sunđ
quia ibi pcitientur tribulationes. consci¬
entia illos consolatur Nonẽ bene illis
secũ. quia bene eẽ. cũ malo non potest
Quis quis autẽ malus ẽ. male secũ est :
tor queatur necesse ẽ. sibi se ipsotorm̃to:
Ipsłẽ. eñ pena sua: quẽ torquet consci¬
entia sua: Fugit ab immico qui potuerit.
a se quo fugiet Ita quidam ex parte
donati uenerat adnos accusatus & ex¬
cõmunicatus a suis: hic quȩrens qđ ibi ꝑdi¬
derat : Sed quia suscipinon potuit nisi
eo loco quo debuit. non enĩ deseruit illã
partem quasiinteger apud ipsos. ut ap¬
fecis se: Quia ibi habere non potuit
qđ quȩ rebat : quȩ rebat autẽ uana elatio¬
nẽ & falsumhonorem. & quia hic ñ inue¬
nit qd ibi ꝑdidit. & ipse periit Eaeme¬

Expanded text:
ipsa sagina ructans: Dominus dedit, Dominus ipsa sagina ructans: Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum . Ergo illis peccatoribus non est locus in his quae foris sunt, quia ibi patiuntur tribulationes: conscientia illos non consolatur; non est bene illis secum, quia bene esse cum malo non potest. Quisquis autem malus est, male secum est: torqueatur necesse est sibi seipso tormento. Ipse est enim poena sua, quem torquet conscientia sua. Fugit ab inimico quo potuerit, a se quo fugiet? 11. Ita quidam ex parte Donati venerat ad nos, accusatus et excommunicatus a suis, hic quaerens quod ibi perdiderat. Sed quia suscipi non potuit, nisi eo loco quo debuit: non enim deseruit illam partem quasi integer apud ipsos, ut apfecisse: quia ibi ergo habere non potuit quod quaerebat, quaerebat autem vanam elationem et falsum honorem, et quia hic non invenit quod ibi perdidit, et ipse periit. Geme
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩ: Quomodo nos fallit. cuius tale pig¬
nus tenemus Non confundentur mn
tẽpore malo : Et indiebus famis satu¬
rabuntur : Est enĩ quȩdã hic saturitas
eorum Nahes famis dies untȩ huius
sunt aliis esurientib: alii saturabunt᷑.
Nã ille in deglorietur dicens: Ulorie¬
mur intribulationibus : Sieges tatem
intus pateretur : uidebantur in tus
rit tribulari. & foris nchil habet:
Ablatas̃ om̃ia in conscientia tua nul¬
lũ solatium est: Nonest quoexeat
quia dura sunt : nonẽ. quo intret quia
mala sunt MMerito eifit qđ sequiti:
qm̃peccatores peribunt. Quibus enĩlocꝰ
nus quã est quomodo peribunt
consolatio ẽ in externis. non est inin¬
ternis: Extra eni sunt a nobis de quib
consolatio nulla est : & um uersi quidm̃
non habent. pecunia. amicitia. gła. facul¬
tate mundiꝰserununt Et quȩ cũ que
bona sunt corporalia : ñpos sunt conso¬
lariintr in secus: Quomodo consolabat᷑
ille plenus sagina minteriore. & de

Expanded text:
ctus, quomodo nos fallit cujus tale pignus tenemus? Non confundentur in tempore malo: et in diebus famis saturabuntur. Est enim quaedam hic saturitas eorum. Nam dies famis, vitae hujus sunt: aliis esurientibus, illi saturantur. Nam ille unde gloriaretur dicens, Gloriamur in tribulationibus, si egestatem intus pateretur? Videbantur foris rit tribulari? Foris nihil habet, ablata sunt omnia, in conscientia nullum solatium est: non est quo exeat, quia dura sunt; non est quo intret, quia mala sunt. Merito ei fit quod sequitur: Quoniam peccatores peribunt. Quibus enim locus nusquam est, quomodo non peribunt? Consolatio non est in externis, non est in internis. Extra sunt enim a nobis, de quibus consolatio nulla est. Et universi qui Deum non habent, pecuniae, amicitiae, gloriae, facultatibus mundi serviunt, et quaecumque bona sunt corporalia, non possunt consolari intrinsecus, quomodo consolabatur ille plenus sagina interiore, et de
Abbreviated transcription (Latin):
uũ totum & alle habebit qui uiuos pos¬
sidet: Hae sunt reliquiȩ homini pacifi¬
co : Hoc cantauimus Qui uersus longe
quidẽ est in isto psalmo ab istis tractatis
uersibus : Sed quia & ipsum cantabimus
ad ipsum claudere debemus: Tutantũ
securus esto . cus todiin nocentiam̃ p̃tiosa
res ẽ : furare ins aliquid: credo ut ad qͥras.
uide quomanũ mittis. & unde tollis: Ac
uis ad quirere ac ꝑ dis: Ad quiris petumiã :¬
ꝑdis in nocentiam: Euigilet potius cor
tuum qui uolebas ad quirere pecumam.
& ꝑdis innocentiam: Pro inde potius pe¬
cumiam custodiin nocentiam. & uide di¬
rectionẽ: Qina diriget te ds̃ ut om̃a quȩ¬
cũq uult. uelis &tu. Ipsa ẽ eñ directio
Nãsitu nolis quod ds̃ uult: curuus eris
& prauitas tua nonte sinet placarireo¬
to: Eustohergo in nocentiam: uide
directionẽ. & noli putare quia finita ẽ.¬
ista uita: finita .s. ẽ. homo: quia sunt
reliquiȩ homini pacifico: Getitõ¬

Expanded text:
unum totum et ille habebit qui vos posunum totum et ille habebit qui vos possidet. Hae sunt reliquiae homini pacifico. Hoc cantavimus: qui versus longe quidem est in isto psalmo ab his tractatis versibus. Sed quia ipsum cantavimus, ad ipsum claudere debemus. Tu tantum securus esto; custodi innocentiam, pretiosa res est. Furari vis aliquid, credo, ut acquiras: vide quo manum mittis, et unde tollis. Hac vis acquirere, hac perdis: acquiris pecuniam, perdis innocentiam. Evigilet potius cor tuum: qui volebas acquirere pecuniam et perdis innocentiam, perde potius pecuniam: Custodi innocentiam, et vide directionem, quia diriget te Deus, ut omnia quaecumque vult, velis et tu: ipsa enim est directio. Nam si tu nolis quod Deus vult, curvus eris, et pravitas tua non te permittet planari recto. Custodi ergo innocentiam, vide directionem: et noli putare quia finita ista vita, finitus est homo; quia sunt reliquiae homini pacifico. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
tur inquit in multitudine pacis Delec¬
tetur hic impius ille in multitudine auri.
inmultitudine argenti. inmultitud me
mancipiorum. inmultitu dine postre¬
mo odorũ rosarũ. umolentia latis si mo¬
rum & luxuriosorũ conuuiorum : haec ÷
potentia cuimindes. Iste flos ẽ. qũite de¬
lectat Nonne & sisemꝑ sic esset . plangen¬
diis esset: Que erunt autẽ delitiȩ tuȩ
Et deleciubuntur inmultitu dmȩ pacis
Aurũ tuũ pax argentũ tuum page p̃dia
tua pax. inta tua pax. dĩ tuus pax. quic¬
agind desideras pax tibi erit: quia hic aurũ
Quod tibilux ẽ : non potest tibi eẽ potus
Ds̃ tuus. totũ tiberit : Manducabis eũ
nonesuries: Bibes eum : nonsities: Inlu¬
minaberis abeo : nesiscȩcus fulciris abeo
nede ficias: Pos sidebit te totũ in tegrũ
totus integer. angustias ibi ne patieris
cũ eo Cũ quo possides totũ habebis. totũ
habebit qunia & tu & ille inueritis: Qđ

Expanded text:
tur in multitudine pacis. Delectur in multitudine pacis. Delectetur hic impius ille in multitudine auri, in multitudine argenti, in multitudine mancipiorum, in multitudine postremo baiarum, rosarum, vinolentiae, lautissimorum et luxuriosorum conviviorum. Haec est potentia cui invides, iste flos est qui te delectat? Nonne etsi semper sic esset plangendus esset? Quae erunt autem deliciae tuae? Et delectabuntur in multitudine pacis. Aurum tuum pax, argentum tuum pax, praedia tua pax, vita tua pax, Deus tuus pax. Quidquid desideras, pax tibi erit. Quia hic aurum quod tibi lux est, non potest esse potus: Deus tuus totum tibi erit. Manducabis eum, ne esurias; bibes eum, ne sitias; illuminaberis ab eo, ne sis caecus; fulcieris ab eo, ne deficias; possidebit te totum integrum, totus integer. Angustias non ibi patieris cum eo cum quo totum possides: totum habebis, totum et ille habebit; quia tu et ille unum eritis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
I abet enĩ aliquẽ usum pec cator: babet
quomodo usus ẽ diabolo ad probandũ
iob quomo do usus ẽ. iuda. ad traden¬
dũ xp̃m Est ergo inbac inta qindaga¬
tur depeccatore : hc est ergo locus
eiꝰ. quomodo ẽ. infornace aurificis locꝰ
paleȩ: Ardet palea : & aurũ purgatur:
Dic sȩ uit impius : ut nistus pur getꝰ:
Sedcũ tranierit tẽpus purgationis
nrãe quando nonerunt qui probentur:
nonerunt ꝑ quos purgentur: Nũquid
quia diximus non er̃ qui probentur.
nonerunt ipsi sed quia iam nonopus
catore fecit ds̃ flagellum dedit ei bono¬
enĩ facit hoc: dat peccatori potestatem.
flagellantur inderes humanȩ. emen¬
dantur inde. peccatori illi hoc redditur
qđ debetur: Et ta mẽ factum est de illo.
unde proficiat pius: unde deficiat im¬
pius: Quȩres locũ eius & non inuenies :¬
Mansueti autẽ hereditate pos sidebunt
terrã : Terra ẽ. illa dequa sȩpe locuti
sunus iherusalem scã. quȩ liberabi tur

Expanded text:
s. Habet enim aliquem usum peccator? Habet. s. Habet enim aliquem usum peccator? Habet. quomodo usus est diabolo ad probandum Job, quomodo usus est Juda ad tradendum Christum. Est ergo in hac vita quod agatur de peccatore. Hic est ergo locus ejus, quomodo est in fornace aurificis locus paleae. Ardet palea, ut aurum purgetur: sic saevit impius, ut justus probetur. Sed cum transierit tempus probationis nostrae, quando non erunt qui probentur, non erunt per quos probentur. Numquid quia diximus, Non erunt qui probentur, non erunt ipsi? Sed quia jam non opus catore fecit Deus flagellum, dedit ei et honoenim facit hoc; dat peccatori potestatem, flagellantur inde res humanae, emendantur inde pii. Peccatori illi hoc reddetur quod debetur: et tamen factum est de illo unde proficiat pius, unde deficiat impius. Quaeres locum ejus, et non inveniesMansueti autem haereditate possidebunt terram. Terra est illa de qua saepe locuti sumus, Jerusalem sancta, quae liberabitur
Abbreviated transcription (Latin):
festinamus & dicimus quando erit :
tardũ erit hoc dicturi filiiñi. & hoo
dicturi ne potes nr̃i. et cũ singuli quiq
sibi succedentes. haec dicturisunt : sio
transit quod ad huc pisillũ futurue st.
quẽ ad modũ transiit totũ. qđ iã prete¬
ritũ est Oinfirme adbuo pusillũ & non
erit peccator : Et quȩ res locũ enis & non
nonerit : nec tor quebitur : Nã ergosecu¬
ritas dataẽ. peccatori : ut dicat: Faciã
quic quid uolo quã diuinuo. postea non
ero: Nonerit quidoleat non erat qͥtor¬
queatur: Et ubiẽ ite inignẽ ae ternũ
qrniparatus ẽ. diabolo & angłis eius: sed
quidillio futurũ sit eis. utrũ om̃ino con¬
sũptio andolor ancruciatus : non tacu¬
it dñs dicens I bi erit ploratus & stri¬
dordentium: Quomodo ergo plorabun
& stridebunt dentibus. si nonerunt
cator. nisi quo modo insequenti uersu
exposuit & quȩres locũ enus & non
iuenies.: quidẽ locũ eius : usumeiꝰ¬

Expanded text:
festinamus, et dicimus: Quando erit? festinamus, et dicimus: Quando erit? Tardum erit? Hoc dicturi filii nostri, et hoc dicturi nepotes nostri: et cum singuli quique sibi succedentes haec dicturi sunt, sic transit quod adhuc pusillum futurum est, quemadmodum transiit totum quod jam praeteritum est. O infirme! Adhuc pusillum, et non erit peccator. 11. Et quaeres locum ejus, et non omnino non erit, nec torquebitur: jam ergo securitas data est peccatori, ut dicat: Faciam quidquid volo quamdiu vivo, postea non ero. Non erit qui doleat, non erit qui torqueatur? Et ubi est, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus ? Sed quid illic futurum sit eis, utrum omnino consumptio, an dolor et cruciatus, non tacuit Dominus dicens: Ibi erit ploratus et stridor dentium . Quomodo ergo plorabunt et stridebunt dentibus, si non eruntet non erit peccator, nisi quomodo in sequenti versu exposuit, Et quaeres locum ejus, et non invenies? Quid est, locum ejus? Usum eju
Abbreviated transcription (Latin):
dẏso dimissus ẽ usque in hodiernum
diem. certe uideres uitã tuiam non fu¬
isse diutur nã quȩ sic auolas set Ulni¬
us autẽ cuniusq hominis inta quanta ẽ
ad de quantos libet annos. duc longis¬
simã senec tutẽ : quidẽ nisi aura est ma¬
tutina: Ergo longesit dies iudicii.
quando eritꝰ retributio ioiustorim.
& iustorum tuus certe ultimus dies
longe ab eẽ non potest. adbucteꝰ p̃pa¬
ra: Qualis enĩ exieris de hac uita : tar¬
lis redderis illi untes. P ost uitã istam
prauam nondũ eris: ubierunt sor̃ qͥb
dicetur: Vleniteꝰ bene dioti patris mei:¬
& cȩtera. Nondũ ibi eris quis nescit
sedĩã poteris ibi eẽ. ubi quondã illũ ulce¬
rosam pauperẽ diues ille suꝑbus & ste¬
rilis inmediis suotorm̃torum uidit lon¬
ge requiescentẽ: In illa requie positus
certe securus ex pectas iudicudiem : qͣn¬
do recipies & corpus quando inmuteris
ut anglõ equeris: Ergo quantũ est qđ

Expanded text:
diso dimissus est usque in hodiernum diso dimissus est usque in hodiernum diem; certe videres vitam tuam non fuisse diuturnam, quae sic avolasset. Unius autem cujusque hominis vita quanta est? Adde quantoslibet annos, duc longissimam senectutem, quid est? Nonne aura est matutina? Ergo longe sit dies judicii, quando erit retributio injustorum et justorum: tuus certe dies ultimus longe abesse non potest. Ad hunc te praepara. Qualis enim exieris de hac vita, talis redderis illi vitae. Post vitam istam parvam nondum eris ubi erunt sancti, quibus dicetur: Venite, benedicti Patris meii . Nondum ibi eris, quis nescit? Sed jam poteris ibi esse, ubi illum quondam ulcerosum pauperem, dives ille superbus et sterilis in mediis suis tormentis vidit a longe requiescentem . In illa requie positus, certe securus exspectas judici diem, quando recipias et corpus, quando immuteris, ut angelo aequeris. Ergo quantum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
diuest: Quomodo inueniuntur deside¬
riae grotorum nichil tã diu. quã ut
calix sicienti tẽperetur Eltiq festina¬
tur a suis ne forte offendetur infir¬
mus: Quando fiet : quando coquitur
quando dabit  celeritas ẽ inillis qui
tibi serinunt : Sed infirmitas tua: diu.¬
turnũ putat qđ cito agitur. Ergo ui¬
dete medicũ nr̃m infir moblandientẽ.
dicentẽ quã diu durabo : quã diuerit
Et adhuc inquit pusillũ. & nonerit
peccator : Inter peccator es certe gemis.
depeccatore genus prsillũ. & nonerit:
Neforte quia dixi tibi sustinentes autẽ
dñm ipsihereditate pos sidebunt ter¬
ram nesustmentiam istam longisnĩ¬
mã prtes. modicũ sus tines. sine fine
accipies quod sustines Adbuc pusillũ¬
ab adã usq in hodiernũ diem : curre
scripturas: Eripe neadã ille depara¬
diso lapsus ẽ. tot scła emensa e uoluts
sunt : Qbi sunt p̃terita tẽpora : sic pati¬
ca quȩ restant utiq: transibunt: bi
toto illo tẽpr̃e ex quo adam depara¬

Expanded text:
to est. Quomodo inveniuntur desideria aegrotorum? Nihil tamdiu, quam ut calix sitienti temperetur. Utique festinatur a suis, ne forte offendatur infirmus. Quando fiet? quando coquetur? quando dabitur? Celeritas est in illis qui tibi serviunt, sed infirmitas tua diuturnum putat quod cito agitur. Ergo videte medicum nostrum blandientem infirmo dicenti: Quamdiu durabo? quamdiu erit? Et adhuc pusillum, et non erit peccator. Inter peccatores certe gemis, de peccatore gemis: pusillum, et non erit. Ne forte, quia tibi dixi, Sustinentes autem Dominum, ipsi haereditate possidebunt terram, ne sustinentiam istam longissimam putes; modicum sustine, sine fine accipies quod sustines. Adhuc pusillumab Adam usque in hodiernum diem, percurre Scripturas: heri pene ille de paradiso lapsus est. Tot saecula emensa et evoluta sunt. Ubi sunt praeterita tempora? Sic pauca quae restant, utique transibunt. Si toto illo tempore viveres, ex quo Adam de para
Abbreviated transcription (Latin):
culatorum: Quomodo patiuntur mala
uias malas ambulare creduntur ab his
quieas nouit: scit ꝑ quas recte ducat man¬
suetos suos Clnde dicit malio psalmo Di¬
riget mansuetos iniuditio : docebit mites
uias suas: Quomodo putatis detestatos
homines transeuntes ulcero sum paupe¬
rem iacentẽ ante diuitis i anuam : quo¬
modo hulforte clausis naribus conspue¬
bat  nouerat autẽ h̃s illi seruare pa¬
radisum: Quomodo aut̃ sibi optabat uitã
illius qui in duebat᷑ purpura & bysso. &e
pulabatur cotide splendide: Dñs aut̃
qui pros piciebat dies illius: nouerat eiꝰ
mus : Ds nũquid infide : ds̃ nouit illa¬
Nũquid intanta manifestatione in qͣnta
non possumus dicere uł cũ ȩquati fueri¬
mus angłis: non enĩ nobis tãmanifesta

Expanded text:
culatorum. Quando patiuntur mala, culatorum. Quando patiuntur mala, vias malas ambulare creduntur ab ignoqui eas novit, scit per quam rectum ducat mansuetos suos. Unde dixit in alio psalmo: Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas . Quomodo putatis detestatos homines transeuntes ulcerosum pauperem jacentem ante divitis januam ? Quomodo forte hunc occlusis naribus conspuebant? Noverat autem Dominus illi servare paradisum. Quomodo autem sibi optabat vitam illius qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide? Dominus autem qui prospiciebat dies illius, noverat ejus mus: Dominus numquid in fide? Dominus novit illa in tanta manifestatione, in quanta non possumus dicere, cum vel aequati Angelis erimus. Non enim nobis tam manifest
Abbreviated transcription (Latin):
tur  confirmat aut̃ iustos dñs Des¬
cender̃ quidã ꝓphetȩ deiheri solima
& impleti sp̃usco propheta uer̃ eidem
ita ut quidã eorum agabus nomine
soluta tona alligaretꝰ se. quẽ ad mo¬
dũ soleret fieri ut his indiciis rerũ
futura de monstra ret propheta dicens
uicut alligatũ meuidetis. sic oportet
alligari hominẽ humnc mibe rusolimis.
Fr̃s autẽ res ponio ammonitũ saulum
iã paulũ nesetantis periculis cõmitͥ¬
teret ceper̃ de terrere & monendo
& rogando reuocare neiret miberuso¬
lima: Ille autẽ quiia in nume roeorũ
erat de quib dictum ẽ. confirmat aut̃
iustos dñs: quid inquit confringitis
cormeum non faciã animã meam
p̃tiosam michi: Quia iãdixerat eis qͦs
parturierat in euangelio & ipse in¬
pendar proammabus ur̃is: Ego enim
inquit ñ solũ alligari. sed etiam mori
paratus sum ꝓ nomine dñi nr̃i ihũ xp̃i
Confirmat aut̃ iustos dñs: Euomodo
eos confirmat  Nouit inquit dñs uias in ma¬

Expanded text:
nfirmat autem justos Dominus. Descenderant quidam prophetae de Jerosolyma, et impleti Spiritu sancto prophetaverunt eidem ita ut quidam eorum, Agabus nomine, soluta zona alligaret se, quemadmodum solet fieri, ut his indiciis rerum futura demonstraret propheta, dicens: Sicut alligatum me videtis, sic oportet alligari hominem hunc in Jerosolymis. Fratres autem responso admonitum Saulum, jam Paulum, ne se tantis periculis committeret, coeperunt deterrere, et monendo et rogando revocare ne iret in Jerosolymam. Ille autem qui jam in eorum numero erat de quibus dictum est, Confirmat autem justos Dominus; Quid, inquit, confringitis cor meum? Non facio animam meam pretiosam mihi. Quia jam dixerat eis quos parturierat in Evangelio: Et ipse impendar pro animabus vestris . Ego enim, inquit, non solum alligari, sed etiam mori paratus sum pro nomine Domini Jesu ChriConfirmat ergo justos Dominus. Quomodo eos confirmat? Novit Dominus vias imma
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃is simis fr̃ibus. atq collegis ꝑ uniuer¬
sam africam. hoc ẽ. prouinciam. Pro¬
consularemnumidiam. mauritaniã.
bi zecenã. & tripolis constitutis. sed et
pres biteris & dia conibus. uniuersis
plebibus inueritate euangelii nobis.¬
cũmilitantibus uictormus. & fortu¬
natus. & uictorianus migginsaturni¬
us. constantius candorius in nocen¬
tius. crescomus. florentinus. saluius.
alius saluius donatus. gemmninius.
dixit: Ipse ẽ. adsaritanus quẽ postea
receper̃ eum: Quiin sed ix̃ sententiã:
anꝰ. theodorus. anastasius. donatianꝰ.
donatus. alius donatus. põponius
pãcratius. ianuarius. secundinus. pas¬
casius. cresconius. florentinus. ma
ximinus. benenatus. gaianus uicta¬
rinus gunta sius. quintasius felicia

Expanded text:
ctissimis fratribus atque collegis per universam Africam, hoc est, per provinciam Proconsularem, Numidiam, Mauritaniam, Byzacenam, et Tripolim constitutis; sed et presbyteris et diaconis, universis plebibus, in veritate Evangelii nobiscum militantibus, Victorinus, Fortunatus, Victorianus, Migginus, Saturninus, Constantius, Candorius, Innocentius, Cresconius, Florentius, Salvius, alius Salvius, Donatus, Geminius, --Ipse est Assuritanus, quem postea receperunt: eum qui in se dixit sententiam, anus, Theodorus, Anastasius, Donatianus, Donatus, alius Donatus, Pomponius, Pancratius, Januarius, Secundinus, Pascasius, Cresconius, Rogatianus, aMaximianus, Benenatus, Gaianus, Victorinus, Guntasius, Quintasius, Felicia
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemora ii. iustus confirmatus positus
in tẽporemalo in die tribulationis qr
ñ confundebatur : Quidait : glorie mur
in tribulationib: scientes qm̃ tribulatio
patientiamoꝑatur. Patientia probatio¬
nem. Probatio spem. Spes autẽ non con

Expanded text:
commemoravi, justus confirmatus, positus commemoravi, justus confirmatus, positus in tempore malo, in die tribulationis, quia non confundebatur, quid ait? Gloriamur in tribulationibus, scientes quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia probationem,
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ dabit : ille lucẽ p̃stitit Et noue¬
rit ille quia nichildat : uideat intene¬
bris qđ dat: Quidergo dabimus medico
illi oculos interiores nrõs sananti ad
uidendam quã dã lucẽ aeternam. qđ ẽ
ipse : quid illi dabimus: quȩ ramus: in¬
ueniamus sipossumus. & mangustiis in.¬
quisitionis nrãe exclamemus : Quidre¬
tribuam dño proomibus quȩ retribuit
mͥ. & quidinuenit: Calicẽ salutaris
accipiam & nom̃ dñi inuocabo. Potestis
in tẽpore malo  indie tribulationis
indie angustiarum: Non confundeNꝰ
sicut confunditur quẽ fallit spes qͥdẽ
qͥ confunditur ⁊ quidicit: Ego qđ spe¬
rabam ñ inueni: Nonin merito Spe
Maledictus autẽ qͥspemsuam ponit
in homine: Confunderis quia fefellit
te spes. fefellit spes posita inm̃datio:
Om̃is enĩhomo m̃dax: Siautẽ ponas
spemtuam indõ tuo : ñ confunderis
quia ille in quo spem posuisti fallinon
potest: Elide & illum quẽ paulo ante

Expanded text:
aurum dabit: ille lucem praestitit. Ut noveaurum dabit: ille lucem praestitit. Ut noverit ille quia nihil dat, videat in tenebris quod dat. Quid ergo dabimus nos medico illi, oculos interiores nostros sananti, ad videndam quamdam lucem aeternam, quod est ipse? quid illi dabimus? Quaeramus, inveniamus, si possumus; et in angustiis inquisitionis nostrae exclamemus: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Et quid invenit? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Potestis, in tempore malo? In die tribulationis, in die angustiarum non confundentur: sicut confunditur quem fallit spes. Quis est qui confunditur? Qui dicit: Ego quod sperabam non inveni. Non immerito: spermaledictus autem qui spem suam ponit in homine . Confunderis, quia fefellit te spes, fefellit spes posita in mendacio: omnis enim homo mendax . Si autem ponas spem tuam in Deo tuo, non confunderis; quia ille in quo spem posuisti, falli non potest. Unde et ille quem paulo ante
Abbreviated transcription (Latin):
Scimus quia cũ apparuerit similes eieri¬
mus : qm̃ui de bimus eum sicuti ẽ: Seruat᷑
ergo nobis nescio quid dulce spectaculũ
om̃ino & sic cogitari exaliqua parte ine¬
nigmate & ꝑspeculũ potest. dicitamen
nullo modo potest : Pulcritudo illius dul¬
cedinis quã seruat dñs diligentibus se:
ꝑficit autẽ sꝑantibus in se: Illuc parant᷑
corda nr̃a in om̃ibus uitȩ huius tribula¬
tionibus. & tẽptationibus : Nolimirari
quia in laboribus pararis: ad magñũali¬
quod pararis : Vlnde uox illa iustic̃fir¬
mati: Nons condignȩ passiones bunus
tẽporis ad futurã głam quȩ reuelabit᷑
innobis: Quȩ erit futura gła nr̃a. nisi ȩqͣ¬
riangelis & uidere dm̃ quantũ pres¬
tat cȩco qͥ illi oculos sanauerit ut uide¬
at hanclucẽ cũ sanus factus fuerit ille.
nec inuenit quid dignũ rependat sana¬
torisuo  quantũlibet enĩ illedet : qͥd
dabit tale quale ille illi pr̃stitit : ut
plurimũ det : aurũ dabit Et multum

Expanded text:
quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Servatur ergo nobis nescio quod dulce spectaculum omnino: et si cogitari ex aliqua parte in aenigmate et per speculum potest, dici tamen nullo modo potest pulchritudo illius dulcedinis, quam servat Deus timentibus se, perficit autem sperantibus in se . Illuc parantur corda nostra in omnibus vitae hujus tribulationibus et tentationibus. Noli mirari, quia in laboribus pararis: ad magnum aliquid pararis. Unde vox illa justi confirmati: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Quae erit futura gloria nostra, nisi aequari Angelis, et videre Deum? Quantum praestat caeco, qui illi oculos sanaverit, ut videat hanc lucem? Cum sanus factus fuerit ille, nec invenit quid dignum rependat sanatori suo: quantumlibet enim illi det, quid dabit tale quale ille praestitit? Ut plurimum det, aurum dabit, et multum
Abbreviated transcription (Latin):
labatur apud inferostorq batur
brachia ergo eorũ conterentur :
Confirmatꝰ aut̃ iustos dñs: Quomo¬
do eos confirmat. ⁊ quid eis dicit
uiriliter age. & conforcetur cor
tuum & sus tine dñm: Quidest hoc
sus tine dñm : ad tẽpus laboras. mae¬
ternũ non laborabis: Breuis ẽ. mo¬
lestia tua.: ae terna erit beatitu¬
dotua: Ad modicũ doles: sine fine
gaudebis: Sed inter molestias incipis
labi : proponitur exemplum . pro¬
propterte ꝑtulit : quiquare ꝑfer¬
ret non habebat Quanta cũque
patiaris. ñ ꝑuenias ad illas insultatio¬
nes ad illa flagella. ad illã ignomi¬
nio sam uestem. ad illã spineam coro¬
nam. ad illã postremo crucẽ ñ ꝑuenis.
quia etiam & depena generis huma¬
nisublata est Eũ enĩ antiqui scele¬
rati crucifigerentur : modo nullus
crucifigitur: Honorata ẽ & finita
ciorum fecit transitũ ad frontes
imperatorũ: Es uitantũ honorem
dedit pȩnis suis: quid seruat fidelib

Expanded text:
labatur, apud inferos torquebatur labatur, apud inferos torquebatur ? Brachia ergo eorum conterentur. Confirmat autem justos Dominus. Quomodo eos confirmat? quid eis dicit?viriliter age, et confortetur cor tuum, et sustine Dominum . Quid est hoc, Sustine Dominum? Ad tempus laboras, in aeternum non laborabis: brevis est molestia tua, aeterna erit beatitudo tua: ad modicum doles, sine fine gaudebis. Sed inter molestias incipis labi? Proponitur exemplum pro te pertulit, qui quare perferret non habebat. Quantacumque patiaris, non pervenies ad illas insultationes, ad illa flagella, ad illam ignominiosam vestem, ad illam spineam coronam, ad illam postremo crucem non pervenies, quia jam et de poena generis humani sublata est. Cum enim sub antiquis scelerati crucifigerentur, modo nullus crucifigitur. Honorata est, et finiciorum fecit transitum ad frontes imperatorum. Qui tantum honorem dedit poenis suis, quid servat fidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
tiues tem : tuã carnẽ Constat ergo
plus eẽ. qđ seledunt iniqui & quod sibi
nocent quã sibi indentur nocere illis
quo soder̃: Framea ergo eorum in¬
tret incor eorũ: sententia dm̃i est :¬
aliter fierinon potest: Et arcuseoꝵ
conteratur: Quidẽ. arcus eorũ conte¬
ratur  insidiȩ ipsorũ frus trentur:
Superius enĩ dixerat gladium eduxe¬
runt peccatores intenderunt pec ca¬
& dispositio insidiarũ eius frustratur:
Quidẽ. frustratur: nichil nocet iusto
euo modo ergo nicbil ei nocuit. uerbi
gr̃a. quẽ sic expoliauit. cui tollendo
res suas ad angustias ꝑduxit. habet
quod cantet Melius ẽ. modicũ nusto
tentes sunt miqui. & multa faciunt:¬
& suppetit eis rerũ affectus. agendi
celeritas iussionẽ obȩdientiȩ. Segui¬
tur: Nũquid semꝑsic: Qm̃brachia¬
inquit peccatorum conterentur:
Brachia eorũ : potentia eorum: Quid
facturus es ingehenna: anquod
fecit ille diues quiapud suꝑbos epu¬

Expanded text:
ti vestem, tuam carnem. Constat ergo ti vestem, tuam carnem. Constat ergo plus esse quod se laedunt iniqui, et quod sibi nocent, quam quod sibi videntur nocere illis quos oderunt. Framea ergo eorum intret in cor ipsorum. Sententia Domini est aliter fieri non potest. Et arcus eorum conteratur. Quid est, arcus eorum conteratur? Insidiae ipsorum frustrentur. Superius enim dixerat: Gladium eduxerunt peccatores, intenderunt at dispositio insidiarum ejus frustratur. Quid est, frustratur? Nihil nocet justo. Quomodo ergo nihil ei nocuit, verbi gratia, quem sic exspoliavit, cui tollendo res suas ad angustias perduxit? Habet quod cantet, Melius est modicum justo tentes sunt iniqui, et multa faciunt, et suppetit eis rerum effectus; agendi celeritas, jussionem obedientia sequitur. Numquid semper sic? Quoniam brachia peccatorum conterentur. Brachia ergo eorum, potentia eorum. Quid facturus est in gehenna? An quod facit ille dives, qui apud superos epu
Abbreviated transcription (Latin):
toscorde: Eramea eorũ intret incorda
ipsorum Pacile ẽ. ut framea eius idest
gla dius eius ꝑueniat adcorpꝰtuum:
sicut ꝑuenit gladius ꝑsecutorum ad
corpora martirũ sed ꝑcussocorpore
cormansit in lesum : Illius autẽ cor
qui gladium eduxit in corpris xep̃i.
non plane mansit inle sum. hoc psalmꝰ
istetestatur : Framea eorum non intr&
dixit incorpus ipsorum : sed framea eoꝵ
intret incor ipsorũ : Incorpore occide¬
re uoluer̃ : mnanima moriuntur: Illos
enĩ quorũ corpora interficere uolue¬
runt. securos dñs fecit dicens eis No¬
lite timere eos qui oc cidunt corpus:
animã autẽ non possunt occidere: Qua¬
le est autẽ sȩuire gladio nonposse occi¬
dere nisi corpus mimici. & posse occi¬
dere animã suam : desipiunt contra
se. seuiunt. insaniunt. non se uident:
tanquã siuellet aliquis ꝑ corpussuum
alterius. Adtendis quo ꝑuenit : & ñ
adtendis quatra iecisti : Illius conscidis¬

Expanded text:
tos corde. Framea eorum intret in cor tos corde. Framea eorum intret in cor ipsorum. Facile est ut framea ejus, id est, gladius ejus perveniat ad corpus tuum, sicut pervenit gladius persecutorum ad corpora martyrum; sed percusso corpore, cor mansit illaesum: illius autem cor qui gladium eduxit in corpus justi, non plane mansit illaesum. Hoc psalmus iste testatur. Framea eorum non intret, dixit, in corpus eorum: sed, Framea eorum intret in cor ipsorum. In corpore occidere voluerunt, in anima moriantur. Illos enim quorum corpora interficere voluerunt, securos Dominus fecit, dicens eis: Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere . Quale est autem saevire gladio, nec posse occidere nisi corpus inimici, et posse occidere animam suam? Desipiunt, contra se saeviunt, insaniunt, non se vident: tanquam si vellet aliquis per corpus suum alterius. Attendis quo pervenisti, et non attendis qua trajecisti: illius conscidis
Abbreviated transcription (Latin):
ris : tuũ corpꝰ p̃mit aduersitas. animũ
illius putre fecit miquitas. Nã & quic¬
quid inte profert : inillũ redit Gius
eni ꝑsecutio te facit pur gatum: illum
reum Quiergoplus nocet  ecce sȩui¬
endo expoliaut te : Quis dampno graui¬
ore ꝑcutitur. qui amit tit pecuniam.
anqui amittit fidẽ : norunt dolere
dãpnaista quihabent oculũ interiorẽ :
Multis enĩ fulget aurũ: fides non ful¬
get: habent quippe oculos unde aurũ
uideant : unde fidem uideant non ha¬
bent Nãsihaberent & uiderent : utiq
plus amarent: &tam̃ quando eis fran¬
gitur fides: clamant. muidiã faciunt
&dicunt Ofides ubiẽ fides : a mascũ
ut exxigas. ama ut exibeas: Ergo quia om̃s
qui ꝓsecuntur iustos grauiore dãpnofe:¬
riuntur : & grainori ꝑnitie afflictant᷑
cũ in eis uastatur ipse animus: Sequitur¬
& hoc ostendit pralmus Qla diũ eduxer̃
peccatores : intender̃ arcũsuum Vt

Expanded text:
ris? Tuum corpus premit adversitas, illius ris? Tuum corpus premit adversitas, illius animum putrefacit iniquitas. Nam et quidquid in te profert, in illum redit. Ejus enim persecutio te facit purgatum, illum reum. Cui ergo plus nocet? Ecce saeviendo exspoliavit te: quis damno graviore percutitur, qui amittit pecuniam, an qui amittit fidem? Norunt dolere damna ista, qui habent oculum interiorem. Multis enim fulget aurum, fides non fulget. Habent quippe oculos unde aurum videant: unde fidem videant, non habent. Nam si haberent et viderent, utique plus amarent: et tamen quando eis frangitur fides, clamant, invidiam faciunt, et dicunt: O fides! ubi est fides? Amas eam ut exigas; ama ut exhibeas. Ergo quia omnes qui persequuntur justos, graviore damno feriuntur, et graviore pernicie afflictantur, cum in eis vastatur ipse animus; sequitur, et ostendit hoc Psalmus: Gladium eduxerunt peccatores, intenderunt arcum suum: ut
Abbreviated transcription (Latin):
estignorabas: Sed quiscit nontecelauit.¬
n non parua parsscientia ẽ : scienti coniun¬
gi. Ille habet oculos cognitionis: tuhabe¬
to credulitatis. Quod uidet ds̃: crede
tu Gleniet enĩ dies in iusti. quẽ pros pi¬
cit dĩ: Quidies tinusq uindictȩ: Neces¬
se.ẽ. enĩ ut uindicetur inimpium : uindi¬
cetur miniustũ. siue conuertat se siue
non conuertat: Si e ñĩ conuerterit se:
hoc ipsum in illo uindicatur qđ perit
iniquitas: Nonne inrisit dñs prospici¬
ens dies iniquorũ duorũ &iudatra¬
ditoris & sauli ꝑsecutoris : Unius diẽ
pros pexit ad pȩnã : alterius adiustitiã:
Inutrũq uindicatũ est . Ille ẽ gehen¬
nȩ ignibus deputatus: ille calesti uoce
prostratus : Ergo & tuquẽ pateris.¬
quẽ nisuniquum: ꝓoculos fidĩ prospi¬
cecũ dõ dieseius. Ecũ eum uideris
non iniquitas eiꝰ quȩ ꝑ eius indignationẽ
& odium procedit adledendũte. non
prius ipsumuas tet intus ut tẽptet fo¬

Expanded text:
est ignorabas: sed qui scit, non te celavit.est ignorabas: sed qui scit, non te celavit. Non parva pars scientiae est, scienti conjungi. Ille habet oculos cognitionis, tu habeto credulitatis. Quod videt Deus, crede tu. Veniet enim dies injusti, quem prospicit Deus. Qui dies? Cujusque vindictae. Necesse est enim ut vindicetur in impium, vindicetur in injustum, sive convertat se, sive non se convertat. Si enim se converterit, hoc ipsum in illo vindicatur; quod periit iniquitas. Nonne irrisit Dominus prospiciens dies iniquorum duorum, et Judae traditoris et Sauli persecutoris ? Unius diem prospexit ad poenam, alterius ad justitiam. In utrumque vindicatum est: ille est gehennae ignibus deputatus, iste coelesti voce prostratus. Ergo et tu quem pateris iniquum, per oculos fidei prospice cum Deo dies ejus; et cum eum videris  iniquitas ejus, quae per ejus indignationem et odium procedit ad laedendum te, non prius ipsum vastet intus, quam te tentet fo
Abbreviated transcription (Latin):
simul oderunt: Eontra hoc genus homi¬
ligite mmicos ur̃os & bene facite eis qͥo
derunt uos: Sicut &apłs: Noliuincia ma¬
lo : sed uince m bono malum Contende
cũmalo : sed debonitate: Ipsa est enim
uera contentio uel potius certam̃ sa lubre.
ut sit bonus contra malũ. non ut sint duo
partes iã tractatȩ sunt: Sequuntur
haec: Obser uabit peccator nustum : & stri¬
debit suꝑ cum dentibus suis Dñs autem
mride bit eum Quẽ : utiq peccatorẽ
stridentẽ suꝑ iustum dentibus suis Un¬
de autẽ dñs in ridet eum: Qm̃ inquit
prospicit qđueniat dies eius: Acerius
idetur cũ minatur iusto nesciens horã
suicrastinã. Dñs autẽ uidens pros picit
dies eius : Quẽ diem: in quoreddet uni¬
cuiq: scđmoꝑa sua : Thes aurirat enĩ
sibi irã indieirȩ : & reuelationis iusti
iudicii dĩ: Sed dñs pros picit. tuautem
non prospicis: indicabit tibi quȩ prospi¬
ciat Tudieminiusti quo pȩnaspas surus

Expanded text:
simul oderunt. Contra hoc genus homisimul oderunt. Contra hoc genus homiligite inimicos vestros, et benefacite his qui oderunt vos . Sicut et Apostolus: Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Contende cum malo, sed de bonitate. Ipsa est enim vera contentio, vel potius certamen salubre, ut sit bonus contra malum, non ut sint duo partes jam tractatae sunt, sequuntur haec. Observabit peccator justum, et stridet super eum dentibus suis: Dominus autem irridebit eum. Quem? Utique peccatorem stridentem super justum dentibus suis. Unde autem Dominus irridebit eum? Quoniam prospicit quod veniet dies ejus. Acerbus videtur, cum minatur justo nesciens horam sui crastinam: Dominus autem videt, et prospicit diem ejus. Quem diem? Quo reddet unicuique secundum opera sua . Thesaurizat enim sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Sed Dominus prospicit, tu autem non prospicis; indicavit tibi qui prospicit. Tu diem injusti quo poenas pensurus
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt si fieri potest etĩã uita tẽporali
priuari: Egre enĩ fert & iniustis iuscũ¬
& iniustũ iustus oneri sibi sunt: Nemo
dubitat qđ istiduo alterutrũ sibi oneris.
sed diuersis intentionibus: Ad hoc enim
iustus iniusto omneriẽ : quia iniustũ eum
eẽ. nonuult sed eum iustũ fieri &optat
uotis & conatur factis: Iniustus autem
sic odit iustũ. ut nolit eum ẽe. nonut
bonũ uelit ẽẽ : Quanto enĩbonus ẽ : tanto
iagis oneri ẽ. miquitati illius. & laborat
quidemsifieri potest ut eũ innistum faci¬
at: Siautẽ non potest. de medio tollat.
& a suote dio molestiaq remoueat: Sed
& sieum fecerit miustũ : nichil ominus
oneri illi erit: Non e nĩ iustus tantum
innsto oneriẽ : sed & duo mnistiuix
sepatiuntur . & quando seuidentur dili¬
gere conscientiã sibidebent non amiq¬
tiam T unc autẽ secũ concordant : quan
domꝑnitiem iusticonspirant non quia
seamant sod quia eum quiamand erat

Expanded text:
volunt, si fieri potest, etiam vita temporali volunt, si fieri potest, etiam vita temporali privare. Aegre enim fert, et injustus justum, et justus injustum: oneri sibi sunt. Nemo dubitat quod isti duo alterutrum sibi oneri sunt, sed diversis intentionibus. Ad hoc enim justus injusto oneri est, quia injustum eum esse non vult, sed eum justum fieri, et optat votis, et conatur factis: injustus autem sic odit justum, ut nolit eum esse, non ut bonum velit esse. Quanto enim bonus est, tanto magis oneri est iniquitati illius. Et laborat quidem, si fieri potest, ut eum injustum faciat; si autem non potest, de medio tollat, et a suo taedio molestiaque removeat. Sed et si eum fecerit injustum, nihilominus oneri illi erit. Non enim justus tantum injusto oneri est, sed et duo injusti vix se patiuntur: et quando se videntur diligere, conscientiam sibi debent, non amicitiam. Tunc autem secum concordant, quando in perniciem justi conspirant, non quia se amant, sed quia cum qui amandus erat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsaleo isto loqii caritati
Iurȩ & iussisumus. et obtẽpe¬
rare debuimus: Voluit enĩ
dñs propter imbrium nimietatem re¬
tar dare ꝓfectionẽ nrãm : &mperatũ
nobis ẽ. neua caret : Hic ergo uos lingua
nr̃a. cũ cor dis nr̃i negotia semꝑsitis.
sicut & nos ur̃i : Cõmenda ueramus
autẽ iamuoluntatẽ dĩ misto psal mo
quid nos uelit dicere. quid am mo¬
nere : contraquid cautos eẽ. & quidto¬
lerare. & quid superare : Duo enim
genera hominum iustorũ & iniquoꝵ
in hac terra & in hac uita cõmixta suN ha¬
bent singula ista genera ꝓprias intentio¬
nescordis sui: Uenus iustorum conatur
in sublimia ꝑ huilitatem : genus iniquoꝵ
p̃ponderat adinferdora pelationem:
loc enĩ sede primit ut surgat : illud se
extollit ut cadat Ex eo fit ut unũ genus
toleret. alterũ toleretur. pro positum
sit iustis ipsos etiam iniquos inuitã act̃nã
lucrari : Pro positũ autẽ miquis redde¬
re mala probonis: & eos quiuitã aet̃ nã

Expanded text:
salmo isto loqui Charitati Vestrae, et jussi sumus, et obtemperare debuimus. Voluit enim Dominus propter imbrium nimietatem retardare profectionem nostram; et imperatum est nobis, ne vacaret hic erga vos lingua nostra, cum cordis nostri negotium semper sitis, sicut et nos vestri. Commendaveramus autem jam voluntatem Dei in isto psalmo, quid nos velit docere, quid admonere, contra quid cautos esse, et quid tolerare, et quid sperare. Duo enim genera hominum, justorum et iniquorum, in hac terra et in hac vita commixta sunt. Habent singula ista genera proprias intentiones cordis sui. Genus justorum conatur in sublimia per humilitatem: genus iniquorum praeponderat ad inferiora per elationem. Hoc enim se deprimit ut surgat, illud se extollit ut cadat. Ex eo fit ut unum genus toleret, alterum toleretur; propositumque sit justis ipsos etiam iniquos in vitam aeternam lucrari, propositum autem iniquis reddere mala pro bonis, et eos qui sibi vitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
dñs quod magis t̃. nonne ab ipsõ audis
non est seruus maior domino suo: Et
non est discipulus suꝑ magis trum Ille
ꝓtedolores. flagella obprobria. crucẽ
quid non tibi peccatori debebatur: Er¬
go tene directũ oculũ tuum: neturbet᷑
p̃ira : Desine ab ira & derelinq: indigna¬
tionẽ : ne sub emuleris ut maligneris:
Quasi imitando eum quima ligna faciens
floret ad tempꝰ ne sub emuleris ut
malig ne facias Qm̃ quima lig nantur
exterminabuntur: sed felicitatem eoꝵ
undeo: Crede illi quidicit Ex ter mi¬
nabuntur : quia melius ille uidet. quã
tucuius oculus turbari non potest: q̃m
quimalignantur exterminabuntur:
Sustinentes autẽ dñm Nonenĩ aliquẽ

Expanded text:
Dominus, quod magister? Nonne a ipso audis: Dominus, quod magister? Nonne a ipso audis: Non est servus major domino suo, et non est discipulus super magistrum ? Ille pro te dolores, flagella, opprobria, crucem,quid non tibi peccatori debebatur? Ergo tene directum oculum tuum, ne turbetur prae ira: Desine ab ira, et derelinque indignationem. Ne subaemuleris ut maligne facias: quasi imitando eum qui maligne faciendo floret ad tempus. Ne subaemuleris, ut maligne facias. Quoniam qui maligne agunt, exterminabuntur. Sed felicitatem eorum video. Crede illi qui dicit: Exterminabuntur: quia melius ille videt quam tu, cujus oculum turbare ira non potest. Quoniam qui maligne agunt, exterminabuntur. Sustin
Abbreviated transcription (Latin):
lata ẽ: łinis eiꝰ inꝑfundũ inferm
ꝑducit: Elia uerotua angusta est :¬
& pauciingre diuntur ꝑ eam: Sed ad
quã latitu dinẽ ꝑueniat debescogi¬
tare : Ne sub emuleris eũ quipros pe¬
ratur inuia sua In homine faciete
miustitias Desine ab ira & derel in¬
q furorẽ : Quid sto macharis quid
ꝑ iracundiã & indignationẽ istam
aut blas phemas. aut prope blasphe¬
mas in homine faciente iniquitatem
Desine ab ira & derelinq furorem.
Nescis quote ꝓuocet ira ista : dictu¬
rus es dõ : Quia imquus ẽ. illuc pgit
Ecce ille quare felix ẽ. & ille mͦfelix a
Uide quid pariat: Offoca malanor
batus ẽ. p̃ira oculus meus Quis oculꝰ
niũ fidei Interrogo oculũ fidei
tuȩ Credidisti inxp̃m Quare cre¬
didisti : Quid tibi ꝓmisit : sifelicita¬
ra aduersus xp̃m murmura aduer¬
sus illũ quando uides infelicẽ fidelẽ:
Quid tib ꝓmisit felicitas : quid. nisi
gis dedignaris ser uire discipłe. qđ

Expanded text:
lata est, finis ejus in profundum inferni lata est, finis ejus in profundum inferni perducit. Via vero tua angusta est, et pauci ingrediuntur per eam : sed ad quam latitudinem perveniant debes cogitare. Ne subaemuleris eum qui prosperatur in via sua. In homine faciente iniquitatem, desine ab ira, et derelinque furorem. Quid stomacharis? Quid per iracundiam et indignationem istam aut blasphemas, aut prope blasphemas? In homine faciente iniquitatem, desine ab ira, et derelinque furorem. Nescis quo te provocet ira ista? Dicturus es Deo quia iniquus est, illuc pergit. Ecce ille quare felix est, et ille infelix est? Vide quid pariat: offoca malam cobatus est prae ira oculus meus . Quis oculus, nisi fidei? Interrogo oculum fidei tuae: Credidisti in Christum; quare credidisti? Quid tibi promisit? Si felicitara adversus Christum, murmura adversus illum, quando vides infidelem felicem. Quid tibi promisit felicitatis? Quid nisi An dedignaris, serve discipule, quod
Abbreviated transcription (Latin):
accipere : Exerce operibus. labora
ihumea: finito die pete merce dẽ:
Fidelis ẽ. quite ad dux̃ ad uineam Sub¬
ditus estodño & obsẽtraeum Ecce
facio. subditus sum illi : & obsecro eum:
Sedquid tibi uidetur : uicinus ille ne¬
quã male agens & florens furtaeiꝰ
adulteria esꝰ. rapinas eius. ego noui:
In omnib elatus. suꝑbus ꝑnniquitatẽ
exaltatus. non me dignatur ag nosce¬
re : In his quomodo durabo: morbus
ille ẽ.bibe contra : Noli subemula¬
rieũ qui pros perator inuia sua : Pros¬
peratur : sed inuia: Kaboras : sed imina
dei : Illi prosperitas sed muia dei. in ꝑ¬
uentione infelicitas: tibi labor inuidi dĩ
mꝑuentione felicitas Em̃iter impi¬
orũ peribit. Nouit dñs uiã iustor ũ
&iter impiorũ peribit  H as uias am¬
bula : quas nouit dñs: Et si ambulas
meis. nonte fallunt: W̾ia uero impi¬
orũ felicitas transitoria: Pinitauia :¬
ꝑacta felicitas: Quare : quia illa uia

Expanded text:
accipere. Exercere operibus, labora accipere. Exercere operibus, labora in vinea: finito die pete mercedem: fidelis est qui te adduxit ad vineam . Subditus esto Domino, et obsecra eum. 9. Ecce facio; subditus sum Domino, et obsecro cum. Sed quid tibi videtur? Vicinus ille nequam, male agens et florens est; furta ejus, adulteria ejus, rapinas ejus ego novi; in omnibus elatus, superbus, per iniquitatem exaltatus non me dignatur agnoscere: in his quomodo durabo? Morbus ille est, bibe contra: Ne subaemuleris eum qui prosperatur in via sua. Prosperatur, sed in via sua: laboras, sed in via Dei. Illi prosperitas in via est, in perventione infelicitas: tibi labor in via, in perventione felicitas; quoniam iter impiorum peribit. Novit Dominus iras justorum, et iter impiorum peribit . Has vias ambulas quas novit Dominus; et si laboras in eis, non te fallunt. Via vero impiorum felicitas transitoria: finita via, peracta est felicitas. Quare? Quia via illa