comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qnatuor esse timores.s. mũdanũ siue humanũ.
seruilem ĩicialem. castum uel filialem. siue
bona mũdi pp̃ qd̾ deluiqͥnus. hic timor malus
est qui in primo gradu cũ mũdo deseritur quẽ
dñs prohibet ĩ euͣngelio dicens. Nolite timere eos¬
ut ait augustꝰ. cũ pp̃ timorem gehenne cõtinz
sehomo a pct̾o quo pñtiã iudicis et penas me¬
ruit. et timore facit quicquid boni facit nõ
timore amittendi etermĩ bonũ qđ nõ amat.
sed timore paciendi malũ qd̾ formidat non
timet ne ꝑdat amplexus pulch̾rimi sponsi.
sed tuuet ne mittatur in gehennani. bonus est
iste timor et utilis licet insufficiens per quen
fit paulatim ꝯsuetudo iusticie. Ex p̾dc̃is nota¬

Expanded text:
quatuor esse timores, scilicet mundanum sive humanum, servilem, initialem, castum vel filialem sive abona mundi, propter quod delinquimus. Hic timor malus est, qui in primo gradu cum mundo deseritur; quem Dominus prohibet in Evangelio dicens, Matth 10 epsal. 127, cum per timorem gehennae continet se homo a peccato, quo praesentiam judicis et poenas metuit, et timore facit quidquid boni facit, non timore amittendi aeternum bonum quod non amat, sed timore patiendi malum quod formidat. Non timet ne perdat amplexus pulcherrimi Sponsi, sed timet ne mittatur in gehennam. Bonus est iste timor et utilis, licet insufficiens; per quem fit paulatim consuetudo justitiae, et succedit
Abbreviated transcription (Latin):
idest portare uel sustinere et caret p̾t̾ito et su¬
pino sed accpit mutuo tuli uei sustuli. an¬
tiqui enĩ dicebant tulo. lis.li. uel retuli tultũ.
et iñ ꝯponebatur sustulo lis sustuli ꝙ modo
nõ est in usu in pñti et ideo datũ est cius p̾t̾itũ
uare et compoĩta silr possũt acciꝑe p̾t̾itũ a cõ¬
uis actuli uel abstuli ualde tollere. extollo

Expanded text:
portare vel sufferre, et caret preterito et supino, sed accipit mutuo tuli vel sustuli. Antiqui etiam dicebant tulo -is tuli vel tetuli, et inde componebatur sustulo -lis sustuli, quod modo non est in usu in presenti et ideo datum est eius preterituvare, et composita similiter possunt accipere preteritum a com-is -tuli vel abstuli, valde tollere; extollo
Abbreviated transcription (Latin):
noces se sꝑgit alieuas. talem seq credit qualẽ
se foris audit. nõ qualẽ intus disc̾uere debuit
subiectos despicit. eosq quales sibi uec ordĩe
nõ aguoscit. et quos forte potestatis excesserit
transcendisse se eciã uite mũitis credit. cuc̃tisq
existimãt amplius sapere. quib se uidet

Expanded text:
voces se spargit alienas; talem se credit, qualem se foris audit, non qualem intus discernere debuit, subiectos despicit eosque aequales sibi naturae ordine non agnoscit et quos sorte potestatis excesserit, transce aestimant amplius sapere, quibus se vident
Abbreviated transcription (Latin):
in opus Et suecedit ũcialis timor qñ incipit
qd̾ durũ erat amari. et sic incipit excludi ser¬
uilis timor a caritate et succedit demĩ. Timor
castus siue amicabilis quo timemꝰ ne sponsus
tardet ne discedat. ne eũ offendamius. ne ea
careaunis. tuuor iste de amore ueutt. ille qͥdẽ
seruilis est utilis. sed non ꝑmaneus meternũ.
ut iste timor diuinus iusticie comes est per õs

Expanded text:
iae, et succedit initialis timor, quando incipit quod durum erat amari, et sic incipit excludi servilis timor a charitate, succedit deinde timor castus sive amicabilis; quo timemus ne sponsus tardet, ne discedat, ne offendamus, ne eo careamus. Timor iste de amore venit. Ille quidem servilis est utilis, sed non permanens in aeternum; et iste timor divinus comes est per omnes
Abbreviated transcription (Latin):
q. teculus a theca figura sic dc̃a a. que olim
frontib dampnatoꝵ ipͥmebatur. sicut
enĩ in illa figura reddebatur homo noscibilis.
sic per titulũ liber ꝯguoscitur. Unde et sic dif¬
finitur Titulus est breuis ãnotatio eoꝵ q̃
diffusuis insequenti oꝑe ꝯtinentur. Tituiꝰ
eciam d̾r nota que causa breuitatis apponit᷑
dcoĩb. Titulus eciam dr̃ inscriptio uel signũ
laudis et honoris uel laus. qr olmi ĩ ymagĩb
laudes nobiliũ intitulauantur. A titulus
dr̾ titulo las designare titulo. uel titulum
apponeꝰ et ꝯponitur intitulo las. p̾titulo
ias. retitulo las Et est actim titulo cum

Expanded text:
i tetalus a teta figura sic Q facta, que olim frontibus damnatorum imprimebatur; sicut enim illa figura reddebatur homo noscibilis, sic per titulum liber cognoscitur, unde et sic diffinitur: titulus est brevis annotatio eorum que diffusius in sequenti opere continentur; titulus etiam dicitur nota que, causa brevitatis, apponitur dictionibus; titulus etiam dicitur inscriptio vel signum llaudes intitulabantur. Unde titulo -as, titulis designare vel titulum apponere, et componitur intitulo -as, pretitulo -as, retitulo -as, et est activum cum
Abbreviated transcription (Latin):
iũcus dr̾ hec tibia tibie crus pp̃ longitudiẽm
a brachis dependet ad tibias tegendas Idem et
et dr a tibia et bracis qr a bracis usq ad tibias
uñꝯq ficret unde tibianus nanũ. ad tibiam
ꝑtinens uel tibias faciens. Tibialis ĩtibia ẽ¬

Expanded text:
hec tibia -e, crus, propter longitudinem, a bracis dependet ad tibias tegendas. Idem etvel dicitur a tibia et bracis quia a bracis usque ad tibiamundecumque fieret. Unde tibiarius -a -um, ad tibiam pertinens vel tibias faciens. Item a tibia
Abbreviated transcription (Latin):
eciam gn̾e ħ arcu eciam ueteres proferebãt
uude scdm quartam declinationem decliuat᷑¬
Oiã enĩ masculma que ueutra qͦ ĩ .u. desi¬
uentia ĩueniũtur. eiusdem st̾ declinatõis
ut hic tonitrus. hoc tonitru hic cornꝰ hoc coruũ.
ergo siłr hic arcus. hoc arcu. Hic nota ꝙ eregi

Expanded text:
etiam genere hoc artu ueteres proferebant, bene secundum quartam declinatur. omnia enim masculina, quae neutra quoque in u desinentia inueniuntur, eiusdem sunt declinationis, ut hic tonitrus hoc tonitru, hic cornus hoc cornu. ergo similiter hic artus hoc artu. Plautus i
Abbreviated transcription (Latin):
uir de cuiꝰ noĩe q̃dam ciuitas dc̃a est hec tibiuris.
unde hic et hec tiburris et hoc tibuire. hꝰ burris
idem ꝙ torris unde ticionariꝰ. ria uni. et hoc
ticionariũ locus ignis ubi ticiones morantur.
nel instr̃m mittendi ticõnes in ignem. et ti¬
cionor uaris ticionib p̾parare eos in ignem
ĩmittere et componitur atticionor naris scd̾m

Expanded text:
fuit de cuius nomine quedam civitas dicta est hoc Tibur -ris, unde hic et hec tiburtis et hoc tiburte -tis i torrio, unde titionarius et hoc titionarium, locus ignis ubi titiones morantur vel instrumentum immittendi titiones in ignem; et titionor -aris, titiones preparare et eos in ignem mittere; et componitur attitionor, ad ignem
Abbreviated transcription (Latin):
tibermo rege albanoꝵ ĩ eo subi̾so dictus.
uam antea a calore aque albula dicebatur
qr nuib albus fieret. Idem d̾r tyberis et tibris
uel tibridis sili a tyberiuo. sed tyberis ĩ cotidi¬
ano sermone. tybris ĩ uersu dr. Unde tybermͦ¬

Expanded text:
Tiberino rege Albanorum in eo submerso dictus; nam antea a colore aque Albula dicebatur, quia nivibus albus fit, et idem dicitur Tiberis et Tibris -ris vel -bridis similiter a Tiberino, sed Tiberis in cotidiano sermone, Tibris in versu dicitur, unde tiber
Abbreviated transcription (Latin):
Thesaurus theca ꝯponitur cũ aurũ et d̾r thesaurꝰ.
ri. idest aurũ repõitũ uel locus ubi aurũ repoͣ.
unde thesauranꝰ ria riũ et hic thesaurarius
qui thesaurũ habet in sui custodia et hec the¬
sauraria.ric. dignitas. et thesauro ras. facere

Expanded text:
ta. Et componitur cum aurum et dicitur hic thesaurus vel aurum repositum vel locus ubi aurum reponitur, unde thesaurarius -a -um, et hic thesaurarius, qui thesaurum habet in sui custodia, et hec thesauraria -e, eius dignitas; et thesauro -as, facere
Abbreviated transcription (Latin):
incensare uel nicrusũ facere uel sacrificare uñ
hic et hec thurifer ficis. sacerdos uł inceusator.
uude hoc thurificiũ sacerdotiũ. et hec thurificia
cie locus ubi thus efficitur. uel eciam spargitur.
uel sacrificatur. ¶Ghus thuris a theos ꝙ est

Expanded text:
incensare vel incensum facere vel sacrificare, unde hic et hec thurifex -cis, sacerdos vel incensator, unde hoc thurificium, sacerdotium, et hec thurificina -e, locus ubi efficitur thus vel etiam spargitur vel sacrificatur. Item a theos hec
Abbreviated transcription (Latin):
Girannꝰ. a tiro ꝙ est fortis dr hic tirãnus i. idest
fortis rex. olim reges et tirãm nuillam h̾ebaut
drĩam unde fortes reges tirãm uocabantur. sed
postea acadit tirãnos uocari pessimos et ĩprobos
reges luxuriose dñatõis cupiditatem et crude¬
lissimã dñatõem in ppłi̾s ex̾centes. a tiro ꝙ est
angustia qr angustiat et cruciat suos. unde
tirannis indis idest crudelitas scd̾̃m ugũcionem.¬

Expanded text:
Item a tiro quod est fortis hic tirannus -ni, fortis rex: olim reges et tiranni nullam habebant differentiam, unde fortes reges tiranni vocabantur; sed postea accidit tirannos vocari pessimos et improbos reges, luxuriose dominationis cupiditatem et crudelissimam dominationem in populis exercentes, a tiro quod est angustia quia angustiat et cruciat suos; unde tirannis -idis, idest crudelitas, et per com
Abbreviated transcription (Latin):
hom̃i facies cerminꝰ et corda nescimꝰ sed si fa¬
miliari ei loqutõe ꝯuĩginar. usu colloquu
eoꝵ et cogirationes indagamur. ita cũ ĩsacro
eloquio sola historia aspicitur nichil aliud
ꝙͣ facies uidetur. Sed si huic assiduo usu ꝯiũ¬
giuir. eus inmirũ mentem .q. ex colloqutõis
familiaritate penetramus. dũ enĩ alia exaluis
colligimꝰ facile in eus uerbis agnoscinꝰ aliud
esse ꝙ intimãt ad quod sonant. tantoq aut̃
quisq noticie illuis extraneus redd̾r ꝙͣto in

Expanded text:
hominum facies cernimus, et corda nescimus, sed si familiari eis locutione conjungimur, usu colloquii eorum etiam cogitationes indagamus; ita cum in sacro equam facies videtur: sed si huic assiduo usu conjungimur, ejus nimirum mentem quasi ex collocutionis familiaritate penetramus. Dum enim alia ex aliis colligimus, facile in ejus verbis agnoscimus, aliud esse quod intimant, aliud quod sonant. Tanto autem quisque notitiae illius extraneus redditur, quanto in
Abbreviated transcription (Latin):
fcũramDhauatos idest mortale uel mors
uñ thanatus ta tum. idest mortuus. tuatuũ.
thanatos insula gallie cocteam dc̃a a morte
serpentũ et terra euis qͦcũq gentiũ ĩnecta ilico
perimit angues et acuitur. tos.¬

Expanded text:
. T 34 TANATOS, idest mortale vel mors, unde tanatus -a -um, idest mortuus; et Tanatos insula gallici oceani, dicta a morte serpentum, et terra eius quoquo gentium invecta sit, ilico perimit angues. Et co
Abbreviated transcription (Latin):
et quedam maueries enis apud nos d̾r masculũ
qr fit natura iotũdũ ĩmodũ testiculoꝵ. reliquiũ
uero planuĩ et pene scabrosum nuniꝰ optimũ. et
d̾r thus a theos qr n sacrificus deoꝵ adoletur et sa¬
crificatur et scdm̾ hoc habet aspiratõem uel thus
thicris dr̃ a tũdendo qr tunditur uel qr habile est
ad tiuidendũ et scd̾m hoc caret aspiratione hoc et
libanũ d̾r a monte libano ubi colligitur et inde

Expanded text:
eries eius apud nos dicitur masculum quia sit natura rotundum in modum testiculorum, reliquum vero planum et pene scabrosum, minus optimum; et dicitur thus a theos quia in sacrificiis deorum adoletur et sacrificatur, et secundum hoc habet aspirationem. Vel tus dicitur a tundendo, quia tunditur vel quia habile est ad tundendum, et secundum hoc caret aspiratione; hoc et libanum dicitur a monte Libano ubi colligitur. Et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
hoc teatrũ tri spectadmn uͥcũq fiat semicirculi
figurã hñs in quo stantes om̃s inspicuĩt cꝰ forma
prius rotũda erat sicut et amphiteatri. sed pꝰea
ex medio amphitheatro theatrũ ftm est sic dcm̃
a spectacino Item theatrũ d̾ prostibłm et
lupauar qr post ludos exactos mẽtrices prosti¬
tuerentur ibi. unde et theatricus ca cũ et hic¬
Gheca ce. grece. latine positio. repoĩtoriũ qd̾ꝯq
fit qr ibi reponatur aliquid uel theca q. tega¬
aspirõe si uero est grecũ habet aspiracoẽm

Expanded text:
hoc theatrum, spectaculum ubicumque fiat semicirculi figuram habens, in quo stantes omnes inspiciunt, cuius forma prius rotunda erat sicut et amphitheatri, sed postea ex medio amphitheatro theatrum factum est, sic dictum a spectaculo. Item theatrum dicitur prostibulum et lupanar, quia post ludos exactos meretrices ibi prostituerentur; unde theatricus -a -um, HECA -ce grece, latine positio, repositorium, quodcumque sit, quia ibi reponatur aliquid; vel teca quaaspiratione, si vero est grecum habet aspirationem
Abbreviated transcription (Latin):
uel mensura qual terera. eciam dr bellicũ
accip̃r eciã pro talo uel pro alea uel pro ta¬
xiluis Sili uero cũ tereris solebat m̃s fru¬
nienti designari. eciam ãnone Item texere
dñr lapides quadrati ad modũ talorũ ũde pa¬
iuiuenta stermĩtur. et texera genus signũ
uñ hec terena lle diniꝰ. siłr et texellarius
ria riũ. et texerarius ria riũ. a texera et hic
curie qui bellũ nũciat uel qui registexeras
portat. uł qui ꝯq texeris aliquid agit Et
scias ꝙ texere et tali a quibusdã uocãtur lu¬
pusculi qr exiliendo discurrũt Item iacula

Expanded text:
vel mensura quelibet; tessera etiam dicitur bellicum Accipitur etiam et pro talo et pro alea vel pro talia vel numero: cum tesseris solebat numerus frumenti designari et annone; item tessere dicuntur quadrati lapides ad modum talorum, unde pavimenta sternuntur; et tessera genus frugis. Un-a -um, et tesserarius -a -um a tessera; et hic curie, qui bellum nuntiat vel qui regis tesseras portat, vel quicumque tesseris aliquid agit. Et nota quod tessere tali a quibusdam vocantur lepusculi, quia exiliendo discurrant, et iacula
Abbreviated transcription (Latin):
idest ĩ silitudĩe. et tipus d̾r quedã uerba que in
aqua nascinir et ab aqua inflatur unde ani
biciosorũ hoĩm et sibi placentiũ tumor et sr̃bia
tipi dũr unde tipicus ca cũ idest figuratĩs unde
quidã piodicam dicũt. Dirãnicida. a tirãnꝰ

Expanded text:
tus; et tipus quedam herba que in aqua nascitur et ab aqua inflatur, unde et ambitiosorum hominum et sibi placentium tumor et superbia ttipi dicuntur, unde tipicus -a -um, figurativus, quidam periodicam dic
Abbreviated transcription (Latin):
Testor taris status sũ testari idest testiticari. testi¬
moniũ dare et dari et testari idest iurare uel
ꝯuirare uel in testem adducere uel rogare. testor¬
obtestor staris. undiq uel ob aliquid uel ꝯtia
testari Testor deponcus est cũ suis compositis¬

Expanded text:
entum facere, et testari idest testificari, testimonium dare, et testari idest iurare vel coniurare vel in testem adducere vel rogare; obtestor -aris, undique vel ob aliquid vel contra testari. Testor deponens est cum suis compositis
Abbreviated transcription (Latin):
nocauit t̾ram aridam hoc est qr pͥncipale eius
nũcupauit ꝓp̾etate nature. Natitralis enĩ ꝓpͥe¬
tas siccitas est t̾ris. hec eiũ p̾rogatiua seruata
est pͥncipalis gͦ. est siccitas sub est eciã ut sit fri¬
gida sed nõ p̾ferutur scd̃a pͥmis. ut aut̃ huĩda
sit a quarũ affinitate sortitur. ergo illud suũ.
istuid alienũ. suũ ꝙ arida. alienũ ꝙ huida. auctor
itaq nature ꝙ pͦ donauit hoc tenuit. qr istud
ex natura illud ex causa. uide in tellus et ĩ¬

Expanded text:
ocauerit terram aridam, hoc est quia quod principale eius est ocauerit terram aridam, hoc est quia quod principale eius est nuncupauit proprietate naturae. naturalis enim proprietas siccitas est raptura; haec ei praerogatiua seruata est. principalis ergo siccitas. subest etiam ut sit frigida, sed non praeferuntur secunda primis. ut autem umida sit, aquarum id adfinitate sortitur. ergo illud suum, istud alienum: suum, quod arida, alienum, quod umida. auctor itaque naturae quod primo donauit hoc tenuit, quia istud ex natura, illud ex causa. ex principalibus i
Abbreviated transcription (Latin):
exanier̾ Habet t̾ra ꝓpͥam qualitatem suã sicut
et singła elementa habent. Nam et aer hũĩdam
et compoĩta reperimꝰ ut sit t̾ra arida et frigida¬
et aqua frigida et hiũda. Ãer calidus et huĩdꝰ
iguis calidus et siccus. et sic si per uas iugales
qualitates singłã miscentur elemẽta s amt̾ra
cũ sit aride et frigide qualitatis. ꝯnectituraque
per ꝯgnatoẽm qualitatis frigide et per aquã acri.
qr huĩdus est aer. ergo aqua rãꝙͣ brachiis qͥbusdã
duob frigoris et humoris. altero terrã. altero
aerem uidetur amplecti frigido t̾rã aerem hũdo.
aer qͦ medius inter duo ꝯpugnãtia ꝑ naturã.
hoc est int̾ aquã et iguem utrũq illud elem̃tũ
ꝯciliat sibi. qr et aquis humore et igui calore
ꝯiũgitur Ignis qͦ. cũ sit calidus et siccus natura¬
a calore aeri anectitur. Siccitate auttem ĩ ꝯĩoe¬
est t̾re ac sicatatem refunditur at ita sibi ꝑ
hũe circuitũ et thorũ ꝙ̃dam ꝯcordie societatisqs

Expanded text:
erra propriam qualitatem suam, sicut et singula elementa habent, nam et aer humidam et composita reperimus; ut si terra arida et frigida, aqua frigida et humida, aer calidus et humidus, ignis calidus et siccus; et sic sibi per has jugales qualitates singula miscentur elementa. Nam terra cum sit aridae et frigidae qualitatis, connectitur aquae per cognationem qualitatis frigidae, et per aquam aeri, quia humidus est aer. Ergo aqua tamquam brachiis quibusdam duobus frigoris et humoris, altero terram, altero aerem videtur amplecti, frigido terram, aerem humido. Aer quoque medius inter duo compugnantia per naturam, hoc est, inter aquam et ignem, utrumque illud elementum conciliat sibi; quia et aquis humore, et igni calore conjungitur. Ignis quoque cum sit calidus et siccus natura, calore aeri annectitur, siccitate autem in communionem terrae ac societatem refunditur; atque ita sibi per hunc circuitum et chorum quemdam concordiae societatisque
Abbreviated transcription (Latin):
rerum natura grecorũ ph̃i disputauerunt.
Sed nulluis apud eos sermio fixus habetur et
stabils pͥore semꝑ a sequente deiecto nichilq
nobis ope p̾ciũ est q̃ illoꝵ st̾ infirmart cũ ad
destructionem ꝓpͥam sibimetip̃is sufficiant

Expanded text:
rerum natura Graecorum philosophi disputarunt: sed nullus apud eos sermo fixus habetur et stabilis, priore semper a sequente dejecto. Nihilque nobis operae pretium est, quae illorum sunt infirmare: cum ad des
Abbreviated transcription (Latin):
Gartarus. tartarizmi grece latmnedr̾ horrere l̾
tremere unde hic tartarus ri sedinpt̾ali hec
tartara roꝵ .s. profũdissimꝰ locus ĩfernoru.
de quo neminem extraxit deus Illic eciam estfletꝰ
et stridor dentiũ horror tenebrarũ. tremorfrigoris.
Unde tartareus rea reumi et tartarinꝰ. nauũ.

Expanded text:
T 41 TARTARIZIN grece, latine dicitur horrere et tremere, unde hic Tartarus, sed in plurali hec Tartara, scilicet profundissimus locus infernorum, de quo neminem extraxit Deus; illic enim ‘fletus et stridor dentium’ , horror tenebrarum, tremor frigoris; unde tartareus -a -um et tartarinus -a -um.
Abbreviated transcription (Latin):
fit mollis postea tosta que desiceatur dũ coqͥtur
et di testa oua uel eciani qͥcquid ex terra uel ar¬
gillosa t̾ra coquitur uude quadã sili̾tudine dr
testimoniũ facere uel testamentũ et ꝯponitur
intestabilis le qui nõ est dignus ut ĩtestem re¬
cipiatur ut testamẽtũ faciat. Gestaciĩ a

Expanded text:
sit mollis, postea sit tosta, quia desiccatur dum coquitur, et dicitur testa olla vel etiam quicquid ex creta vel argillosa terra coquitur; unde et quadam similitudine dicitur testimonium facere vel testamentum, et componitur intestabilis -le, qui non est dignus ut in testem recipiatur vel ut testamentum faciat. Item a
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. terrani leginiꝰ t̾ram intelligamꝰ frugi¬
feram Quid mͥ querẽ que sit euis mensura.
circuitus. quã geometre. centũ lxxxͦ. milib
stadioꝵ extimauerũt. libenter fateor me uescire
qd̾ nescio. ĩmo ꝙ scire nichil proderit Aristo ᷝ ͤ ͤᷤ¬

Expanded text:
 terram legimus, terram intelligamus frugiferam. Quid mihi quaerere quae sit ejus mensura circuitus, quam geometrae centum octoginta millibus stadiorum aestimaverunt? Libenter fateor me nescire quod nescio, imo quod scire nihil proderit. Melius est
Abbreviated transcription (Latin):
Item uitta est qua corona iũcitur. tena uł tenua
extrema ꝑs ute qua dependent corone.
dr hec tendicura le. et hec tenticula le. tendicle̾
uel tenticule st̃ insidie que tendũtur auibz uł
leporib uel eciã aliis aĩalib¬
Dendo dis tetendi. tensum uel tentum idest
ire et tendere. dũt arcum. uiueam. et brachia
inspicere. uel latenter inficere. unde attentꝰ
litigare uel sił ire uel siml tendẽ extendere.
Unde hec contentio. ouis. et hinc ꝯtenciosus
sa sumi. et contento tas freꝙ̃tꝰ. Distendo dis
ualde tendere uel a tensura remouere. ertendo

Expanded text:
Item est qua corona vincitur: tenia vero extrema pars vitte que dependent corone. hec tendicula -le, et hec tenticula -le: tendicule vel tenticule sunt insidie que tenduntur avibus vel leporibus vel et aliis animalibuENDO -is tetendi tentum vel tensum, idest ire; et tendere dicunt arcum et vineam et brachia, inspicere vel attentum facere, unde attentus litigare, vel simul ire vel simul tendere, extendere, unde hec contentio, et hinc contentiosus -a -um, et contento -as frequentativum; distendo -is, valde tendere vel a ten
Abbreviated transcription (Latin):
Dempus a temꝑeo ꝑes dr̃ hoc tempus tpr̃is qr tepeat
et temꝑetur uicissim hũore siccitate. calore.
frigore. et dr̾ tempus multipłr. dicitur enim
spaciũ sine mora in qua uiutmꝰ. ut ãnus m̃sis.
Dr enĩ tempus acr uel qualitas aeris. scd̾m ꝙ
dici solet. carũ tempus est. idest cara et difficilis
est rerũ coemptio. et bonũ tempꝰ est idest facilꝰ
rerũ coemptio. Do̾r eciam tempus. oportunitas¬

Expanded text:
em a tepeo hoc tempus -ris, quia tepeat et temperetur vicissim humore, siccitate, calore, frigore; et dicitur tempus multipliciter. Dicitur enim spatium sive mora in qua vivimus, ut annus, mensis; dicitur enim tempus aer vel qualitas aeris, secundumdici solet ‘carum tempus est’, idest ‘cara et difficilis est rerum coemptio’, et ‘bonum tempus est’, idest ‘facilis est rerum coemptio’; dicitur et tempus opportunitas
Abbreviated transcription (Latin):
eth̾. templũ nomen est gn̾ale pro locis emĩ qͥbusꝯq
magnis. Antiqui templa dicebant. et templa
dc̃a q tecta ampla. sed et locus designatus adori¬
entem ad ꝯtemplationem. templũ dicebatur
cuiꝰ ꝑtes quatuor erãt autica ad ortũ. postica
ad occasũ. siuistra ad septentonem dextra ad

Expanded text:
tur. Templi nomen generale; pro locis enim quibuscumque magnis antiqui templa dicebant: et templa dicta quasi tecta ampla. Sed et locus designatus ad orientem a contemplatione templum dicebatur. Cuius partes quattuor erant: antica ad ortum, postica ad occasum, sinistra ad septentrionem, dextra ad
Abbreviated transcription (Latin):
q sine tempe idest actu unde nox dr intempesta
q. incõgrua qr nõ habet ydoneum tempus ge̾ndis
rebus dr ergo nor intempesta q. sine temꝑe i.
sine actu per ꝙ̃ tempus disc̾uitur qr nõ habet
tempus aptũ ut actus fiat in eo. uel ideo sine tp̃e.
non qr nõ habeat tempus. sed qr temꝑa noctis
ñ ita dĩduntur per actus nr̃os sicut temꝑa diei
unde et quedam ꝑs noctis dr intẽpestũ idest ĩ opor¬

Expanded text:
i sine tempore, idest actu: unde nox dicitur intempesta, quasi incongrua, quia non habeat ydoneum tempus gerendis rebus, dicitur ergo ‘nox intempesta’ quasi sine tempore, idest sine actu per quem tempus discernitur, quia non habeat tempus aptum ut aliquid fiat in ea, vel ideo sine tempore, non quia non habeat tempus, sed quia tempora noctis non ita dividuntur per nostros actus, sicut tempora diei; unde et quedam pars noctis dicit
Abbreviated transcription (Latin):
est una decardinalibz uirtutib. et est tem¬
perantia dñiũ rõms in libidinem et ĩ alios
aĩ motus. uel uirtus aĩ refrenandi motus
in nos impetum facientes. ut sic nich̾ capi¬
ras dr hec temperatio. onis. et est temꝑatio
rerũ. sed temperantia aĩoꝵ¬
deiupero. a temporo mutata o me. fit tẽpero
ras. qr ex tempore procedit tempories unde
temperatus ta tũ Et ꝯꝑatur. Et compoĩtur
intemperatus ta tũ et siłr ꝯparatur Tempero¬
et eius composita st̾ actiua p̾ter obtempero et
attemporo pro obedire q̃ st̾ ueutra et corr̾ pe

Expanded text:
de IIII cardinalibus virtutibus: est enim temperantia dominium rationis in libidinem et in alios animi motus vel virtus animi refrenandi motus in nos impetum facientes, ut sic nichil cupi hec temperatio: et est temperatio rerum, sed temperantia animoItem a temporo, mutata o in e, fit tempero -as, quia ex tempore procedit temperies; unde temperatus -a -um, et comparatur, et componitur intemperatus -a -um, et similiter comparaet eius composita activa sunt preter obtempero et attempero pro obedire, que sunt neutra. Item a
Abbreviated transcription (Latin):
blicanũ ut ostendat legentib nullũ debere
ꝯuersũ de salute diffidere. cũ ip̃e depublicano
in apłm. de telonario. in enuãgelistam sit re¬
quicꝙͥ alonge iaci potest ut lapis martellus
et hiꝰ. Unde tela ꝓpͥe dicũtur. quib hostem ĩpu¬
gnamꝰ. sed arma quib nos defendimꝰ. et ideo
recipiũt copulacoe̾m arma et tela. teluni eciã
abusine dr gladius. et telũ d̾r doior lateris qr
corpus dolore transũ beret tãꝙͣ gladuis et ꝓd̾

Expanded text:
inat: ut ostendat legentibus nullum debere conversum de salute diffidere, cum ipse de publicano in apostolum, de telonario in evangelistam sit requid a longe iaci potest, ut lapis, martellus et huiusmodi, unde tela proprie dicuntur quibus hostem impugnamus, sed arma quibus defendimur, et ideo recipiunt copulationem arma et tela; telum etiam abusive dicitur gladius; et telum dolor lateralis quia corpus dolore transverberet tamquam gladius. Et a
Abbreviated transcription (Latin):
uentes fluuiales q̃ in dulci aqua uiuũt. tradũt
quid̃ tardius ire nauigia testudinis. pedem dextrũ
uelxm̃tia. unde testudo d̾r camera templi obliqua
et curua qr ĩ modũ testudĩs ueteres temploꝵ
tecta faciebant ut celi ymaginẽ redderent ꝙ
ꝯstat esse cõnexũ talis curuatura d̾r et lacuuar
ꝙ solebant facore antiqui subtignis et super ca¬
ueras et suꝑ aua loca ꝓpt̾ p̾dc̃am causam. uel
eciam testudo dr̃ scutum qr admodũ testudĩs

Expanded text:
nentes, fluviales, que in dulci aqua vivunt; tradunt quidam tardius ire navigia testudinis pedem dextrum vehentia. Unde testudo dicitur camera templi obliqua et curva, quia in modum testudinis veteres templorum tecta faciebant ideo ut celi ymaginem redderent, quod constat esse convexum; talis curvatura dicitur et lacunar, quod solebant facere antiqui sub tignis et super cameras et super alia loca propter predictam causam. Et etiam testudo dicitur scutum quia in modum testudinis
Abbreviated transcription (Latin):
Darus .xi. masc̾ge. quodã aĩal est. et hec taxus¬
quedã arbor uenenata et amarissimi succi
unde taxeus rea reumi et hoc taxũ tari qͦdam
genus tari .s. ueneni. ꝙ ex succo illius arboris
exprimitur. unde toxicus ca cum. et toricatus
et est actĩm cũ suis ꝯpositis.

Expanded text:
AXUS -xi quoddam animal est; et hec taxus, arbor venenata et amarissimi suci, unde taxeus -a -um. Et hoc toxicum -ci, quoddam genus veneni quod ex suco illius arboris exprimitur, unde toxicus -a -um, et toxico et est activum cum suis compositis
Abbreviated transcription (Latin):
tegula le qr tegat edes cad̾ et imbrex ĩbricis. qr
accipiat imibres unde tegularius ria rium et
hic tegularius .iii. qui tegulas facit et hoc tegu¬
lariũ in locus ubi fuĩt uel accruns. uel nilti¬
tudo tegularum et tegulo las. tegulas facere

Expanded text:
tegula -le, quia tegat edes, et eadem imbrex, quia accipiat imbres, unde tegularius -a -um, et hic tegularius, qui tegulas facit, et hoc tegularium, locus ubi fiunt vel acervus vel multitudo tegularum, et tegulo -as, tegulas facere
Abbreviated transcription (Latin):
pars domus et sepe ponitur pro ip̃a domo. unde
lignũ luĩarib uelliũb aptumi et dr sicper
faces solebant ferri ardentes ante mibentes.
ideo teda sepe ponitur pro nuptiis uel ꝯuigio.
Dedeo des tedui dicebatur antiquitus. sed modo
non est in usu. idest. fastidin. idignari. anxi¬
ari habere tediũ. unde tedet nmꝑsonale et
ꝯstruitur cũ accͤio et genitiuo. tedet aiãm
meã uite mee. Unde hoc tediũ tedu. Tedet ꝯpo.
sius ꝯpoĩtis neutra st̾ et carent sup̃. et produe̾

Expanded text:
pars domus, et sepe ponitur pro ipsa domo, unde lignum luminaribus aptum, et dicitur sic perfaces solebant ferri ardentes ante nubentes, ideo teda sepe ponitur pro nuptiis vel coniugio. EDEO -es -dui dicebatur antiquitus, sed modo non est in usu, idest fastidire , indignari, anxiari, habere tedium, unde tedet impersonale, et construitur cum accusativo et genitivo , ut ‘tedet animam meam vite mee’; unde hoc tedium -dii, et hinc suis compositis neutra sunt et carent supino et producunt
Abbreviated transcription (Latin):
ris et hoc talare unde talaris tiũca qr usq
ad talos descendat. et hoc talare ris instrum̃tũ
uolandi tallo alligatum quo mercurius it¬
Dalassum idest mare qd̾ et talatrũ d̾r unde
ti quodã pondꝰ qd̾ sũmũ esse prohibetur ĩ grecis
Nam nichil est calco minꝰ. nichil est talento.
maius. cuiꝰ pondus uariũ apud diu̾sas gẽtes
habetur. apud rom auos talentũ enĩ est lxxiiͣ

Expanded text:
ris -re, unde talaris tunica quia usque ad talos descendat; et hoc talare -ris, instrumentum volandi talo alligatum, quo Mercurius uTALASSUM, idest mare quod et talattum dicitur, unde M, quoddam pondus quod summum esse perhibetur in Grecis, nam nichil est calco minus, nichil est talento maius, cuius pondus varium apud diversas gentes habetur: apud Romanos hoc talentum est LXXII
Abbreviated transcription (Latin):
idest adiuratio uel miracłm. et hec taumãcias
cie. arcus celestis ab adiuiracõe et stupore admi¬
rantiũ dc̃s. uel taumãcias dẽs. quia fuit filius
Taurea a taurus d̾cs. hec taurea rec. plaga ulꝰ
flagenũ ex corio tauri Tauriensis in¬
na nũ. et hoc taurinũ quedã ciuitas ob habũ¬
Et tauri uocantur scarabei t̾restes uel sil¬

Expanded text:
idest admiratio vel miraculum, et hec taumantias -e, arcus celestis ab admiratione et stupore admirantium dictus, vel Taumantias quia fuit filia tem a taurus hec taurea -ree, plage vel flagellum ex corio tauri. Et hec -a -um; et hoc Taurinum, quedam civitas ab abunet tauri vocantur scarabei terres
Abbreviated transcription (Latin):
Sepeo pes pui tepere esse uel fieri tepidũ .s. calere
et frigere.cũ enĩ res a nimio calore cessat dr̾
tepere. silr̾ cũ a frigore t̾ra sit ad calorem. dr̃
tepere unde sepe dr̃ tepere. caiere. sepe frigere.
Est ergo tepere ꝓpͥe esse iut̾ calorem et frigidi¬
tatem temꝑatum. Unde hic tepor poris. et te¬
pesco scis inchoatꝰ. et tepidus da dũ. et ꝯꝑatur
Unde tepiditas tatis et tepidul. la. luii. ali¬
ꝙͣtulũ tepidus et tepido das. tepidũ facere.
pefaciocis. tepefio.fis. tepere. Tepeo ꝯponitur
cũ tepeo pes. distepeo pes. intepeo pes. Tepeo et
eius composita neutra st̃ et carent supmis

Expanded text:
EPEO -es -ui, esse vel fieri tepidum, scilicet calere vel frigere; cum enim res a nimio calore cessat dicitur tepere, similiter cum a frigore transit ad calorem dicitur tepere, unde sepe tepere dicitur calere, sepe frigere: est ergo tepere proprie esse inter calorem et frigiditatem temperatum. Unde hic tepor -ris, et tepesco -scis inchoativum, et tepidus -a -um, et comparatur; unde hec tepiditas -tis, et tepidulus, aliquantulum tepidus, et tepido -as, tepidum facere, pefacio -is, et tepefio -fis; tepeo componitur contepeo, distepeo, intepeo. Tepeo et eius composita neutra sunt et carent supino
Abbreviated transcription (Latin):
prosternere Et componit᷑. ꝯtabulo las. dista¬
bulo. las. tabulas remouere. Et est actĩm tabło
num. qui facile tacet. Et comparatur unde
hec taciturnitas tatis Taceo ꝯponitur cũ 9.¬
ceo ces. cui citum. Item cũ re et dr̃ reticeo. ces.
citum Item subter uel post tacere Et ab istis
inchoat̾ tacesco ꝯticesco et cꝰ. Tacco et eius ꝯpoiͣ.
neutra st̃ et faciũt p̾teritũ in cui et sup̃ ĩ citũ.

Expanded text:
prosternere, et componitur contabulo -as, distabulo -as, tabulas removere, et est activum -um, qui facile tacet, et comparatur, unde hec taciturnitas. Taceo componitur cceo -es -cui -citum, subtus vel post tacere; et ab istis inchoativa tacesco, conticesco et cetera. Taceo et eius composita neutra sunt et faciunt preteritum in -cui et supinum in -citum.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ est domꝰ nõ nͣlis. ĩmo ad tempus durat .s. qͦusq
militum in expedicione qr ea relinquẽtur finito
bello uel qr fingũtur modo hic. mode illic. et mu
qr tabulis et lignis solent appendi et appẽdiutur
in erodo. er at donnis deo dicata quadrata et oblõ¬
gata trib clausa ꝑietib. acquilonan meridiano
occidentali liber patebat introitus ab oriente. ut
sole oriente radiis eius illustraretur tabernacłm¬
hoc induas ꝑtes erat distinctũ. posterior pars ad
occidentem decem cubitis protendebatur. et ita qua¬
drata erat in longũ scil et ĩ latum et ĩ aitum decẽ
cubitorũ et hec ꝑs aditũ dicebatur uel scm sã. ui
sanctuarium scũani. uelsc̃a sc̃oꝵ. Ant̾ior parg¬

Expanded text:
que est domus non naturalis, immo ad tempus durat, scilicet qque est domus non naturalis, immo ad tempus durat, scilicet qmilitum in expeditione, quia ea relinquunt finito bello vel quia figuntur modo hic modo illic; vel quia tabulis et lignis solent appendi et appenduntur  erat domus Deo dicata quadrata, et oblonga, tribus clausa parietibus, aquilonari, meridiano, occidentali; liber patebat introitus ab oriente, ut sole oriente radiis ejus illustraretur. Lonhoc in duas partes distinctum erat. Posterior pars ad occidentem decem cubitis protendebatur, et ita quadra erat; in longum scilicet, et latum, et in altum decem cubitorum. Haec pars atrium dicebatur, vel Sanctum sanct
Abbreviated transcription (Latin):
scriptor aportandis tabulis in quib scribebat᷑
ante usum carte. Idem et tabellarius et pbłit᷑
qui frequenter ludit cũ tabulis et mobłr ĩueĩt᷑
ria riũ. et hoc tabulariũ sedes. uł aceruus ta¬
bularum uel locus ubi tabule seruãtur.
deficere tabefluere. Et ꝯponitur ꝯtabeo bes ex¬
tabeo bes intabeo bes. Et hinc nicho. tabesco.
ꝯtabesco extabesco. intabesco Tabeo et eius apo¬
sita st̾ neutra et carent sup̃. et prod̾.ta.¬
Uaberna a tabula dr̾ hec taberna ne a tabulis
que substoruũtur m̾cib. Et est ꝓpͥe domũcula
in qua panis et uinũ et carnes cocte uendũtur.
et taberne dñr qr olim tales edicule ex liguis et
tabulis eraut ꝯstructe q̃ nũc et si nõ spẽm nomẽ
tũ pͥstiuũ retinent unde hic tabermo onis. qui¬
freꝙ̃tat tabernas uel qui ibi uendit necessaria
et hic taberuarius idem. et hec tabernaria rie.
uror tabernarii uel meretrix. et tab̾nariꝰ ria riũ.
Sabernacłui li. tentoriũ in expedicõe et dr a tab̾na

Expanded text:
scriptor a portandis tabellis in quibus scribebatur ante usum carte, idem et tabellarius, scriba pur qui frequenter ludit cum tabulis, et mobiliter invenitur -a -um; et hoc tabularium, sedes vel acervus tabularum vel locus ubi tabule servantur. deficere, tabe fluere, et componitur contabeo -es, extabeo -es, intabeo -es, et hinc inchoativa tabesco, contabesco, extabesco, intabesco; tabeo et eius composita neutra sunt et carent supino et produque substernuntur mercibus, et est proprie domuncula in qua panis et vinum et carnes cocte venduntur; et taberne dicuntur quia olim tales edicule ex lignis et tabulis erant constructe, que nunc etsi non speciem, nomen tamen pristinum retinent; unde hec taberfrequentat tabernam vel qui vendit ibi necessaria, et hic tabernarius idem, et hec tabernaria -e, uxor tabernarii vel meretrix, et tabernarius -a -um.abernaculum, tentorium in expeditione, et dicitur a taberna
Abbreviated transcription (Latin):
ortolaui uocant lignũ quo heuriũt aquam.
a longitudine dt̾m. hũc hispam cicomam no¬
minant qr imitetur auem illã rostrũ leuãtem
et deponenteni. hiꝰ lig̾nũ modo fit sepe suꝑputeos.¬
teloneũ dr̃ tributũ de m̾cib marinis cirea litus
uectigalis exactor sedet p̾ciũ reb ĩpoĩtuns.
et uoce a mercatorib flagitans. et tale officiũ
habuit beatus matheus. uude mͭ. ix.ͦcͦ. Et cũ¬

Expanded text:
ortulani vocant lignum quo hauriunt aquam, a longitudine dictum; hoc Hyspani ciconiam vocant quia imitetur avem illam rostrum levantem et deponentem: huiusmodi lignum modo fit sepe super puteos.telonium dicitur tributum de mercibus marinis circa litus bi enim vectigalis exactor sedet, pretium rebus impositurus et voce a mercatoribus flagitans, et tale officium habuit Beatus Matheus. Unde hic t
Abbreviated transcription (Latin):
ilis dr̃ hoc tellusauis. terra frugifera qr eius
fructus tollimꝰ. uel qr eius fructus uos tollunt
idest nutriũt uel qr ip̃a uos tollit idest portat
et sustinet. humus inferior et huĩda est. sed
ut humida sit. hec affinitate aque sortitur.

Expanded text:
 et hec tellus, terra frugifera quia eius fructus tollimus, vel quia eius fructus nos tollunt, idest nutriunt, vel quia ipsa nos tollit, idest portat et sustinet: humus inferior et humida est, sed ut humida sit hoc affinitate aque sortitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ticus a uice dr hic uicus uici. uilla extra cĩtatẽ.
ꝓpric nici. et castena et pagi st̃. qui millã digni¬
tatẽ ciuitatis honorant. sed uulgari hoi cõ¬
uentu incoluntur et pp̃ puitatem suis ciui¬
tatib attribuũtur. et dr̾ uicus qr sic uice cĩta¬
tis uel quia habeat uias tm̃ sme muris. uici

Expanded text:
tem a vice hic vicus -ci, villa extra civitatem; proprie vici et castella et pagi sunt que nulla dignitate civitatis honorantur, sed vulgari hominum conventu incoluntur et propter parvitatem sui civitatibus attribuuntur; et dicitur vicus quia sit vice civitatis vel quia habeat vias
Abbreviated transcription (Latin):
malis ĩueniendis et statuendis ꝑseuerans. qr
sit multi et ueteris usus in ialicia ĩsidiator
Ieternũ a uetus dr hoc ueternũ ini quedam ĩtir¬
mitas q̃ facit hoiẽm du languere et pigi ere
et iuuenem uideri senem et ponitur sepe pro
pigritia uel eciam dr̾ sic quelibet infirmitas.
quam habent ueteres ex ꝯsueta. sicut est obli¬
iuo grauitas guttuositas unde oratius ĩ epy.¬
Eur me funesco ꝓperant artere ueterno. et
inde ueternus. nanũ. et neternosus. sa sum.
qui talem morbũ patitur ãnosus uetus. augꝰ¬

Expanded text:
malis inveniendis et statuendis perseverans, quasi quia sit multi et veteris usus in malitia; TerItem a vetus hoc veternum, quedam infirmitas, que facit hominem diu languere et pigrere et iuvenem videri senem, et ponitur sepe pro pigritia; vel etiam dicitur sic quedam infirmitas quam habent veteres ex consueto, sicut est oblivio, gravitas et guttositas, unde Oratius ‘cur me funesto properant arcere veterno’; et inde veternus -a -um, et veternosus -a -um, qui talem morbum patitur: Terentius in Eu
Abbreviated transcription (Latin):
ut sanguissuga. aut aeris. ut aranea. aut
frondiũ ut eruca aut lignoꝵ. ut teredo.
aut uestimentoꝵ ut tinea. aut carnium.
ut enugranens lũbricus ascane. costi. pedi¬
culi pulices. lendes. tuimꝰ tacunꝰ. uria timer.
et dr uermis a uertendo qr nõ ut serpens.
apertis passib. sed squamarũ insib repit
qr nõ est illi sꝑme rigor. sed indirectũ cor-¬
pusculi sui ꝑtes gradatim porrigendo ꝯtractas
ꝯͣhendo porrectas motũ explicat.sicq agitatꝰ
uerendo prolabitur. uel dr̃ ueritus. q u̾mis

Expanded text:
ut sanguisuga, aut aeris ut aranea, aut frondium ut eruca, aut lignorum ut teredo, aut vestimentorum ut tinea, aut carnium ut emigraneus, lumbricus, ascaride, costi, pediculi, pulices, lendes, tarmus , ricinus, uria, cimex. Et dicitur vermis a verrendo, quia non ut serpens apertis passibus vel squamarum nisibus repit, quia non est illi spine rigor, sed indirectum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat, sicque agitatus verrendo prolabitur; vel dicitur vermis
Abbreviated transcription (Latin):
uespertiliones nõminꝰ quadrupedes st̃ ꝙͣ pen¬
nate quas eciam solas ex auib om̃ib dentes
habere ꝯstat et catulos procreare ferũtur.
et in aere nõ plumis. sed quadã mẽbrana
penicia uti est eciã illis inter se magna dilc̾o

Expanded text:
espertiliones non minus quadrupedes sunt quam pennatae, quas etiam solas ex avibus omnibus dentes habere constat; et catulos procreare feruntur; aut in aere non plumis, sed quadam membrana pellita volare. Est etiam illis mutua inter se magnaque dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
donius sicut est porticus qr ẽ ueste ꝯsecranũ
uel quia uestibulũ pͥus fuit fc̃m in templo¬
dee ueste uel qr in illa ꝑte templi soler esse
ymago eius.q. ueste sedibłm uel q ueste sta¬
bulũ uel dr̃ a uestio stis qr uestiat doniũ. uel
ꝓpͥe sic dr̃ porticus in qua uestinur. uł ꝯponit᷑
a ue ꝙ est sine et sto q. sine statione qr intro¬
emites non stant in illa ꝑte neq morãtur sed
transeũt in iut̾iorem ꝑtem douiis.
estigium a uestis et ago ꝯponitur uestigiũ¬
gii signũ pedis pͥma planta expressum sic
dc̃m qr uie p̾curientiũ uestigiis uestigentur
idest agnoscantur unde et sepe uestigiuĩ dicit᷑
signũ unde uestigio gias uestigiis inquirẽ
et per syncopam uestigo gas inquirẽ explo¬
rare et dr̃ uestigare q. uestem age̾ et uestigiũ

Expanded text:
cratum, vel quia vestibulum prius fuit factum in templo Veste, vel quia in illa parte templi solet esse imago eius, quasi Veste sedibulum, vel quasi Veste stabulum; vel dicitur a vestio -is, quia vestiat domum, vel proprie sic dicitur porticus in qua vestimur; vel componitur a ve-, quod est sine, et sto, quasi sine statione vel quia introeuntes non stant in illa parte, neque morantur, sed transeunt in interiorem partem domus. Item a vestis et ago hoc vestigium, signum pedis prima planta expressum, sic dictum quia vie precurrentium vestigiis vestigentur, scilicet agnoscantur, unde et sepe vestigium dicitur signum; et inde vestigio -as, vestigiis inquirere, et per sincopam vestigo -as, inquirere, explorare, et dicitur vestigare quasi vestem agere, et vestigium
Abbreviated transcription (Latin):
hec nesperugo giis noĩa uniꝰ et eiusdẽ sterle
que in nocte post solem apparet et in mane
ante solem Unde in mane ante solent d̾r lu¬
cifer uel fosforos. et dñt quidã ꝙ hoc nõ potest
esse in codem tempore ꝙ eadem stella in sero¬
sequatiu solem et in mane p̾cedat sed hoc cõ¬
tingit in diu̾sis temꝑib Aln dicũt ꝙ mercuriꝰ
et uenus cũ sint satellites solis qñ st̾ ita dis
⁊ua que p̾cedit in mane uidetur ante solem
est altior ducius uidetur in sero ꝙͣisol ead̾
ratione. et cituis uidetur ĩ mane ꝙͣuis eque
cito motu disciurat. Et ad hoc ostendẽdũ satis
uidemus ascendencia remota ꝙͣ ꝓpinqua et
dutius uidemus descendentia remota ꝙͣ
ꝓpinqua. ꝙͣuis equo et pari motu incedant
dr ergo uenus insero hesperus. et uesperuis.
et uesper. et nesperugo ĩ mane lucifer nel

Expanded text:
hec Vesperugo nomina sunt unius et eiusdem stelle, que in nocte post solem apparet et in mane ante solem, unde, in mane, dicitur Lucifer vel Fosforos. Et dicunt quidam quod hoc non potest esse in eodem tempore quod eadem stella sequatur solem et in mane precedat, sed hoc contingit in diversis temporibus. Alii dicunt quod Mercurius et Venus, cum sint satellites solis, quandoque ita sunt illa que precedit in mane videtur ante solem; est altior, diutius videtur in sero quam sol et, eadem ratione, citius videtur in mane, quamvis eque cito motu discurrant, et ad hoc ostendendum satis : nam citius videmus ascendentia remota quam propinqua, et diutius videmus descendentia remota quam propinqua, quamvis equo et pari motu incedant. Dicitur ergo Venus in sero Esperus et Vesperus et Vesper et Vesperugo; in mane Lucifer,
Abbreviated transcription (Latin):
uerro uergo qͦ uersum Item uerto et eius
discedere uł secedere et reuerto scd̾m autiaͦs
que st̾ nentra in or autem omĩa st̃ passiua
pret̾ auertor pro spuere et reuertor q̃ st̃ depo¬
uentia Item ꝯuertor et p̾uertor passiua st̃

Expanded text:
ro, vergo quoque versum’. Item verto et eius diverto pro secedere et reverto secundum antiquos que sunt neutra, in -or omnia sunt passiva, preter avertor pro spernere et revertor, que sunt deponentia; item convertor et prevertor et passiva sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpatur dauid uermiculo ligni qui terendo
dum tangitur nichil molluis illo. qñ uero
tangit nchil duriꝰ. sic dauid ĩ p̾ssuris. et
domi et circa subiectos mansuetior fuit cen̾s.
in throno et ꝯtra hostes nuilus eo acutior. et
cõmendatur hic dauidin trib In sapientia.
humilitate et fortitudine. Item u̾miculus¬

Expanded text:
tem David vermiculo ligni, qui teredo, dum tangitur nil mollius illo, quando tangit nil durius. Sic et David in pressuris, et domi, et circa subjectos mansuetior erat caeteris, in throno et contra hostes nullus eo acutior, et commendatur hic David in tribus in sapientia, et humilitate et fortitudine. Porro reliqu
Abbreviated transcription (Latin):
uie qr per eam aliquid portatur uel uia quasi
uehicula et est ꝓpͥe uia qua pt̃ ire uehiculum
unde et sic d̾r ab incursu uchiculoꝵ et est .ix.
pedum et capit duos actus ut per ꝯtrariũ ueĩ¬
entia iumenta transire possint: unde hic et hͦ¬

Expanded text:
uia per eam aliquid portatur, vel via quasi vehicula, et est proprie via qua potest ire vehiculum, unde et sic dicitur ab incursu vehiculorum, et est VIII pedum et capit duos actus, ut per contrarium venientia iumenta transire possint; unde
Abbreviated transcription (Latin):
qr per totum corpus uite alimenta transiictat.
et differt ab aluo et utero qr alius est illud re¬
ceptaculũ qd̾ recipit cibũ et ĩ quo sordes st̃ et pur
ex ip̃a enĩ sordes stercorũ defluũt uenter uero est
qui acceptos cibos degerit et apꝑ extrisecus.
s. pars exterior n qua est pinguedo et protend̾r
a pectore usq ad iuguinem et sicut dc̾m dr̾ uẽter¬

Expanded text:
quia per totum corpus vite alimenta transmittat; et differt ab alvo et utero, quia alvus est illud receptaculum quod cibum recipit et in quo sordes sEx ipsa enim sordes stercorum defluunt. 134. Uterqui acceptos cibos digerit et apparet extrinsecus, scilicet pars exterior, in qua est pinguedo, et protenditur a pectore usque ad inguen et, sicut dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
ciicũdare stringere uel inculpare ꝯuenio
uis idest ꝯgruere uel decere uñ ħ̾ palliũ ꝯue¬
uit mͥ idest decet michi et quenire idest al¬
loqui ut ꝯuenio uos o uidei idest alloquor. et
ꝯuenire idest adunari ut illi ꝯuenerũt ibi.
et ꝯuenire idest simił uenire. et quenire id est
pascisci uñ in m. niõne ex denario ꝯuenisti¬

Expanded text:
circumdare, stringere vel inculpare; convenio -nis, idest congruere vel decere, ut ‘hoc pallium convenit michi’, idest ‘decet me’; et convenire idest alloqui, ut ‘convenio vos, o Iudei’, idest ‘alloquor’; et convenire idest adunari, ut ‘isti convenere ibi’; et convenire idest simul venire; et convenire idest pa
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uir et d̾r hec uidua e q. uiridua idest a uiro
uiduata idest diuisa ꝓpͥe quidem uidua dr̃ q̃
cũ uiro diu fuit uel circa ꝯsorciũ alterius uiri
post mortem pͥmi ꝯiugis adhesit Nam q̃ alteri
post mortem prioris uiri nupserit iudua nõ

Expanded text:
cum viro et dicitur vidua, quasi viridua, idest a viro idua et divisa: proprie quidem dicitur vidua que cum viro diu fuit nec circa consortium alterius viri, post mortem primi coniugis, adhesit. Nam que alteri, post mortem prioris viri, nupserit, vidua non
Abbreviated transcription (Latin):
et noctem. uel inter noctem et diem et huiꝰ
ad nomen ita poĩtum. nõ ex eo ꝙ ponitur ad¬
uerbiałr. sed ex eo ꝙ est nomen et quãdam
nim nõis ibi retuiet. Item nespera et uesꝑus
płali Nam hee uespere rarũ sigͣt illud tp̃c
in quo cantatur il lud officiũ. hii uesperi
roꝵ ip̃m officiũ uesperi si quidem cãtãtur

Expanded text:
et noctem vel inter noctem et diem, et huiuad nomen ita positum, non ex eo quod ponitur adverbium, sed ex eo quod nomen est et quandam vim nominis ibi retinet. Et. Nam hee vespere -arum significant illud tempus in quo cantatur illud officium, hii vesperi -orum ipsum officium: vesperi siquidem cantantur
Abbreviated transcription (Latin):
et c̃. si hoc uerbũ hũanũ et corꝑale ĩmissũ
ĩ aurib płimoꝵ nõ dĩditur per singlo̾s ut
pars in alio et ꝑs sit iterũ ĩ alio. sed in oĩb
integẽ et plenũ habetur et in uno qͦ totur
sit. ꝙͣ tomagũ uerbũ. unigenitus ubiq totꝰ
est. et in celo et in terra. et apud patrem et
in partes efficitur. sed totus totũ tenet et totũ
implet. totũ illustrat et possidet.

Expanded text:
enim hoc verbum humanum et corporale immissum in auribus plurimorum, non dividitur per singulos, ut pars in alio, et pars sit iterum in alio, sed in omnibus integrum et plenum habetur, ut in unoquoque totum sit, quanto magis Verbum Dei unigenitus ubique totus est, et in coelo, et in terra, et apud Patrem, et in partes efficitur, sed totus totum tenet, totum implet, totum illustrat et possidet.