comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bat. s qͥ legem uenit ad implere ꝑ¬
fectum uoluit trade sacͣmentũ. & qͥ
dolores nr̃os portauit. ab hꝰ modi dolo¬
re nos uoluit lib̾are & fuartissimũ cõ¬
ferre sacrañttũ baptismi. qđ nullꝰ qł
abhorreret. Solet queri si curc̃cisio a¬
misit statum fuũ exqͦ baptismũ fuit
institutinn. ad qđ pot dici qđ in ilł
amiserat statũ qͥbꝰ ista nouitas sacra¬
mentoꝵ nuntiata erant ab eis credi¬
ta ⁊ recepta. inaliis adhuc habebant
statũ & conferebat eis remissionẽ usq
ad illd tempꝰ qͦ ipsa ueritas ꝑ apłos uͥꝙ.
⁊cet̾a. qđ fuit pꝰ resurrectionẽ. Sic op¬
ponit᷑ qd̾ illa duo sacͣmenta. scł cͥ̾cũci¬
sio ⁊ baptismũ. cũ idẽ conferrent ño
debuerunt simul hab̾e statũ pot̃ dici
qd ñ habuerunt simul statũ qntũ
ad eoscdem

Expanded text:
 sed qui legem venit adimplere, perfectum voluit sacramentum: et qui dolores nostros portavit, ab hujusmodi dolore nos voluit liberare, et suavissimum conferre sacramentum baptismi quod nullus abhorreret. Solet quaeri an circumcisio amisit statum suum ex quo baptisma fuit institututum. Ad quod potest dici quod in illis dimiserat statum quibus ista novitas sacramentorum nuntiata erat, et ab eis credita et recepta; in aliis adhuc habebat statum, et conferebat eis remissionem usque ad illud tempus quo ipsa veritas per apostolos rae ; quod fuit post resurrectionem. Sic opponitur quod illa duo sacramenta, scilicet circumcisio et baptisma, cum idem conferrent, non debuerunt simul habere statum. Potest dici quod non habuerunt simul stastum quantum ad eosdem
Abbreviated transcription (Latin):
baptisii. qͥd sacͣm̃tũ. qͦ res sac̾inti.
Institutio sic̃ diximꝰ facta fuit qndo
xp̃c ad baptismũ uenit. causa instituti¬
ouis: ut inbaptismo hõ apeccatis re¬
surg̾et. E st enĩ remediũ contra pec¬
c̾ata tam originalia qͣm actulia. s¬
cũ ꝑcur̾cisionẽ ⁊ alia sacͣita legalia.
idem fieret apud antiqͦs qd ꝑbaptis¬
mũ ⁊ ꝑcet̾a sacram̃ta ap̃ nos: potest
queri quare cessent illa.⁊ ħ succedũt
Uude apłs. cõmune ponit solutiõẽ
c̃ dic̃. ħ oĩa infig̾a contingebant ilł¬
fig̾e cessauerunt. Ideo etiã cessare-
debuerunt ut duo popłi munũ
iũge̾nt᷑. ab horrebant enĩ gentiles
tes unꝰ popłs fierent. Necesse erat
remouere causasn uiunicere mni

Expanded text:
baptismi, quod sacramentum, quid res sacramenti. Institutio, sicut diximus, facta fuit quando Christus ad baptismum venit. Causa institutionis, ut in baptismo homo a peccatis resurgeret. Est enim contra peccata, tam originalia quam actualia, circumcisionem et alia sacramenta legalia idem fieret apud antiquos quod per baptismum et caetera sacramenta apud nos, potest quaeri quare illa cessant et illa succedant. Unde Apostolus communem ponit solutionem, cum dicit: Haec omnia in figura contingebant ilgurae cessaverunt. Ideo etiam cessare debuerunt, ut duo populi in unum jungerentur. Abhorrebant enim Gentiles tes unus populus fierent, necesse erat removere causam inimi
Abbreviated transcription (Latin):
neratione tenendũ ẽ. qd ab ab aliis ꝑfici
ñ pot̾. nisi asũmis sacerdotibꝰ. nec temꝑe
apłoꝵ ab aliis qͣm ab ipsis apłis. Legit᷑ eẽ
factũ. nec ab aliis ꝙͣ qͥeoꝵ locum tenent.
ñꝙͣ ꝑfici pot̾. aut fieri debet. Nam si alit̾
ꝑ sũptũ fu̾it: itritũ ⁊uacuũ habebit᷑. nec
ut᷑ eccłiastica reputabit᷑ sacram̃ta. E rit̾
que sit efficatia ħ sacram̃iti. scł ẽ inbap¬
tisio pleue sit aliqͥs nuindatꝰ. qͥd conferat¬
ei istud sacram̃itũ. Ad qd̾ dicit̾ qdđ̾ inbaꝵ¬
tismo cdat᷑ sp̃c ad remissionẽ. Hic dat᷑ ad
tobur. Rabanꝰ nouissime a sũmo sacer.¬
dote ꝑ imposicionẽ manis. ꝑ aclitꝰ tͥditꝰ
cut ẽ. Hoc sacramitũ dic̃ melchiades pa¬
pa. maiori ueneratione tenendũ. qͣm
saluari. sine isto. de adultis dicurit
sc̃i. qd nec sine isto possunt saluari. si
contemptu ł ex neglegentia dimittũt.¬
de iaciamco altaris.

Expanded text:
one tenendum est: quod ab aliis perfici non potest nisi a summis sacerdotibus. Nec tempore apostolorum ab aliis quam ab ipsis apostolis legitur esse factum, nec ab aliis quam qui eorum locum tenent, unquam perfici potest aut fieri debet. Nam, si aliter praesumptum fuerit, irritum et vacuum habebitur; nec intra ecclesiastica reputabitur sacramenta. Quaeritur quae sit efficacia hujus sacramenti, scilicet cum in baptismo plene sit aliquis mundatsacramentum? Ad quod dicitur quod in baptismo datur Spiritus ad remissionem; hic datur ad robur. Rabanus: Novissime a summo sacerdote per impositionem manus Paracletus traditur cutus. Hoc sacramentum, dicit Melciades papa, majori veneratione tenendum est quam salvari sine isto. De adultis dicunt sancti, quod nec sine isto possunt salvari, si ex contemptu vel negligentia dimittitDe sacramento altaris.
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ questa ẽ maritũ suũ contra uo¬
luntatẽ suã in monasterio urbici
abbatis eẽ conuersũ. Qd qͥa ad eiꝰdẽ
ꝑientie p̃cipimꝰ. ut diligenciorĩ in¬
quisicione discuciat. si forte cum
eius uoluntate conuersus ẽ. Uel
supsa se mutare ꝓmiserat.⁊ si
hoc reꝑit ⁊ illũ inmonasterio ꝑ¬
mauere ꝓuideat: ⁊ hanc sic̃ ꝓmisit
mutare compellat. Si uͦ nichil eoꝵ
ẽ. nec qͦnclam fornicationis cͥmen
dictam mulierẽ cognoueris. uolu
nitis ut maritũ sium illi ⁊ siiã
tonsat᷑ ẽ reddas om̃i ͦ casione ces¬
sante. Hic ẽ attenditndũ quod qͣn¬
do homines causa dei se uoto astͥn
ab amplexu. iam de carnali spũa
abbas. ⁊ mulier abbatissa. tam̃ dum
uiiuint semꝑ sunt conuiges. nec
tam̃ aliqͥs putare debet. qđ int̾
monachũ ⁊ monachã possit conͣchi¬

Expanded text:
tium questa est, maritum suum contra voluntatem suam in monasterio Urbici abbatis esse conversum, quique quia ad ejusdem e tuae praecipimus ut diligenti inquisitione discutiat, si forte cum ejus voluntate conversus sit, vel ipsa se mutare promiserit. Et si hoc reperit, et illum in monasterio permanere provideat, et hanc sicut promisit mutare compellat. Si vero nihil horum est, nec quoddam fornicationis crimen dimus ut maritum suum illi etiam si tonsuratus est reddat omni occasione cessante. Hic est attendendum quod quando homines causa Dei se voto astrinab amplexu; jam de carnali, sanctabbas et mulier abbatissa, tamen dum vivunt semper sunt conjuges; nec tamen ideo aliquis putare debet inter monachum et monacham poss
Abbreviated transcription (Latin):
gr̾̃a in eis ⁊ ꝑ eos oꝑante. pecca dimtitunt.
& ita uer̃ ẽ. qđ solꝰ os̃ pecc̃a dimitat. sic̃
illud. Tu es solꝰ qͥ mirabilia facis.⁊ tam̃
faciant. s ñ ex se: sicuti ds̃ ex se. Idem
nemo honꝰ : nisi ds̃. qr ex se bonꝰ. nec
tam̃ negamꝰ hoĩes bonos eẽ. s ñ eoð mͦ

Expanded text:
gratia in eis et per eos operante, peccata dimittunt. Et ita verum est quod solus Deus peccata dimittit. Sicut et illud: Tu es solus qui facis mirabilia . Et tamen faciant, sed non ex se, sicuti Deus ex se: Item: Nemo bonus nisi Deus , quia ex se bonus. Nec tamen negamus homines bonos esse, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
rectissimȩ ipsa m̃tis exͤecatio dicit᷑.
quȩ soluit᷑ incõpunctione. nidũ ta¬
men ut diximꝰ plene solutꝰ ẽ Sic̃
enĩ de uuln̾e pͥꝰ ferrũ abstrahit᷑. nt
pꝰ medicina suꝑ ponat᷑: ita ⁊ pͥꝰ pecca¬
ti inpietas .s. illa utt̃na cecitas de

Expanded text:
rectissime ipsa mentis excommunicatio dicitur rectissime ipsa mentis excommunicatio dicitur quae solvitur in compunctione: nondum tamen, ut diximus, plene solutus est. Sicut enim de vulnere prius ferrum extrahitur ut post medicina superponatur, ita et prius peccati impie
Abbreviated transcription (Latin):
debito soluit. s qͣm diu illud põt nisi
ore conficet᷑ : ñ ab soluit᷑. Certũ namq ẽ
qd ille qui ht̃ cor c̃tͥcum: uult c̃fiteri
s istam bonã uoluntatẽ deser̾e pot̃. Nicħ
enĩ uult hõ dũ ẽ iuhac uita qd̾ ñ posste
nolle. ⁊ si hac̃ liolutate amissa nollet
noluit. nullũ enĩ peccm inpunttum.
Homo enim aut punit aut ds̃. Li¬
quet itaq eum a debito fut᷑e penȩ
non fuisse solutum in contͥcione. ħ
ideo dicimus quia solaent quidam
nticit pecc̃a uuificando uit̾riꝰ per
grãm ⁊ qđ sac̾dos dimitat ñ uitꝰ ui¬
iuficando: s adebito fu
peccator ꝗͣcq hora ingemuerit: sal¬
iuis er̃. de his dictum putat᷑ qͥ iustã¬
te arricło necessitatis tempꝰ satifactio¬
ius hr̾e ñ possunt. Ac si dicẽt. qͦc̃q
cautis salꝰ incipit. Itemq de psalmo
opponit᷑. dixi õficebor ⁊ tu remisisti
inpietatẽ pecc̃i mei. Impietas peccati

Expanded text:
debito solvit; sed quandiu illud potest, nisi debito solvit; sed quandiu illud potest, nisi ore confiteatur non absolvitur. Certum namque est quod ille qui habet cor contritum vult confiteri; senim vult homo dum est in hac vita, quod non possit nolle; et si hac voluntate amissa nollet noluit. Nullum enim peccatum impunitum, aut enim homo punit, aut Deus. Liquet itaque eum a debito futurae poenae non fuisse solutum in contritione. Hoc ideo dicimus, quia solent quidam mittit peccata vivificando interius per gratiam; et quod sacerdos dimittit, vificando, sed a debito futPeccator, quacunque hora ingemuerit, salvus erit, de his dictum est qui, instante periculo mortis, tempus satisfactionis habere non possunt. Ac si diceret: Peccator cantis salus incipit. Itemque de psalmo opponitur: Dixi: Confitebor, et tu remisisti impietatem peccati mei. Impietas peccati
Abbreviated transcription (Latin):
to fut̾e dampnationis. pecc̃o enĩ ⁊ pena
peccati tenet᷑. ꝑuerã cordis contricionẽ
sollut᷑ acecitate m̃tis. Uͥ enĩ mortuus
fuerat iam uiuit.⁊ qͥa iuiuit: int̾ius illu¬
minatꝰ ẽ. S tam̃ ad huc debitor ẽ. donec
satis faciat eccłiȩ. ecce qđ iam de monim̃tto
ꝓdiit. s ad huc ligatꝰ ẽ. qͥa adebito fut̾e pe¬
nȩ ñdum solutꝰ. Uenit ad sac̾dotẽ nut
se iustũ ostendat. s peccatorẽ: conficet᷑ pec¬
catũ suũ sacerdoti. qͥ ei condignã satisfacꝰ¬
tionẽ inungit. Non enĩ ad arbitͥum sicũ.
s iuita arbiriũ sacerdotis satisfac̾e debet
Et tunc soluit eũ sacerdos adebito uãp
ipsi dicunt anteꝗͣ ad sac̾dotẽ ueniat ple¬
mentit᷑ dũ iniustũ ⁊ peccatorẽ confitet᷑ qd̾
dic̾e om̃ino deni at afide eccłiȩ S opponit᷑
qđ ap̃dicto debito iam pꝰ solutꝰ erat ꝑcor¬
eẽt. Ad qđ dicimꝰ qđ nc̃ inuisibil sacer¬
dos eum qͥ uult confiteri ⁊ ñ pot̃: ab hoc

Expanded text:
to futurae damnationis; peccato enim et poena peccati tenetur. Per veram cordis contritionem solvitur a caecitate mentis; qui enim mortuus fuerat jam vivit, et quia vivit interius illuminatus est; sed tamen adhuc debitor est donec satisfaciat Ecclesiae. Ecce quod jam de monumento prodiit, sed adhuc ligatus est; quia a debito futurae poenae nondum solutus. Venit ad sacerdotem non ut se justum ostendat, sed peccatorem. Confitetur peccatum suum sacerdoti, qui ei justam satisfactionem injungit; non enim ad arbitrium suum, sed juxta arbitrium sacerdotis satisfacere debet, et tunc solvit eum sacerdos a debito damnipsi dicunt, antequam ad sacerdotem veniat plementitur si se injustum et peccatorem confitetur, quod dicere omnino deviat a fide Ecclesiae. Sed opponitur quod a praedicto debito jam prius solutus erat per coresset. Ad quod dicimus, quod vere invisibilis sacerdos eum qui vult confiteri et non potest ab hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotibꝰ iubent᷑ lepsi qͦs illi ñ facuint le¬
psos s discernunt᷑ qͥ mundi ł inmundi fc̃.
ita ⁊ hic c̃ pofficio suo sac̾dos peccatoꝵ au¬
dierit uarietates. scit qͥ ligandus sit: qͥ soluẽ¬
dus S istas auctoritates. ita int̾p̾tari de¬
beniꝰ. ut ñ ausferamꝰ quã ds̃ tͥbuit potesta

Expanded text:
 jubentur leprosi ; quos illi non faciunt leprosos, sed discernunt qui mundi vel immundi sunt. Ita et hic cum pro officio suo sacerdos peccatorum audierit varietates, scit qui ligandus sit, et qui solvendus. Sed istas auctoritates ita interpretari debemus, ut non auferamus quam Deus potesta
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c̃ sc̃s similiter. Qerit̾ cum sp̃iu
tum fides certa declarat. quiasi
dixerimꝰ ingenitũ duos patres af¬
firmare uidebim᷑. Si autẽ genitũ:
duos filios credere culpamur.
cessitate. qͥa necessitas indeo nẽ.
Preire uoluntas sapientiã ñ põt
Nam qͥdam nr̃m cum eum in¬
ter rogasset hereticꝰ. utrũ uolenͦ¬

Expanded text:
sanctus similiter. Quaeritur, cum Spiritu tum fides certa declarat, quia, si dixerimus ingenitum, duos patres affirmare videbimur: Si autem genitum, duos filios credere culpamur. quia necessitas in Deo non est; parturire voluntas sapientiam non potest. Nam quidam nostrum, cum eum interrogasset haereticus, utrum volen
Abbreviated transcription (Latin):
filius ẽ ꝑsona .i. rationationalis
tionalis ꝑsona substantia. Item
cum dicimꝰ pat̾ ⁊ filiꝰ et sp̃c sc̃s
sunt tres ꝑsoue: ñ possumꝰ dicere
tres rationales substantie. Ad
quod potest dici quando ꝑ se
dicit᷑: pater ẽ ꝑsona. filiꝰ ẽ ꝑsona.
sane ita exponit̾. Pat̾ ẽ rationalis
substantia. s ꝑ acroicionẽ restringui

Expanded text:
alis tionalis substantia. Item cum dicimus Pater et Filius et Spiritus sanctus sunt tres personae, non possumus dicere tres rationales substantiae. Ad quod potest dici: quando per se dicitur, Pater est persona, Filius est persona, sane ita exponitur; Pater est substantia; sed per addition
Abbreviated transcription (Latin):
relationẽ uel ꝓprietatẽ dicunt᷑
ut pat filiꝰ. Nugͦ tinꝰ in libro qͥn¬
to de trinitate. Accidens dici
ñ solet. nisi qđ aliqua mutatio¬
ne rei cui accidit amitti potest.
In deo autẽ scđm accidens nicb
dicit᷑ qͥa ei nicħ accidit. nec tam̃
Scdm substantiã dicunt᷑ qͦ sine¬

Expanded text:
relationem vel proprietatem dicuntur, ut Pater, Filius. Augustinus in lib. V De Trinitate : Accidens dici non solet, nisi quod aliqua mutatione rei cui accidit, amitti potest, in Deo autem secundum accidens nihil dicitur, quia ei nihil accidit; nec tamen um substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
et᷑nꝰ. si ignis esset et̾nus. Et ẽ notan¬
dum qł filiꝰ ẽ equalis patri scđm
substantiã ñ scdm ꝓprietatẽ quadĩ¬
guit᷑ apatre. In eo enim qł filiꝰ est
unꝰ cum patre ds̃.una natura.u¬
na substantia equalis patri. s scd
Ergo uiequalis ñ rierum: qͥa scdm
hoc qđ pater ẽ ingenitꝰ. filiꝰ genitꝰ.
nec equalitas. nec inequalitas consi¬
deratur. Idem et de sp̃u scõ Ang̃
ad patrẽ filiꝰ equalis ẽ patri filiꝰ s scd̾
quod ad se dicit᷑. equalis dicit᷑ filiꝰ¬
patri. Qiuc qͥd autem ad se dicit᷑.
scđm substantiã dicit᷑. Restat gͥ
ut sccłm substantiã equalis sit patͥ.
Eadem gͦ utrĩq substantia huiꝰ scẽ
trinitatis ñ debet dici pars. una de
tribꝰ ꝑsonis. Ĩ ota et eni trinitaᷤᷤ
est una substantia fumplex et uidi¬
iudua. Nec sunt aliquid magis
due ꝑsone qͣm una. ł tres quã drie
Cum enĩ una queq illaꝵ fit diui¬
na substantia et ille tres illa eadẽl
substantiã. ñ sunt tres mauis ale¬

Expanded text:
ernus. Et est notandum quod Filius aequalis est Patri secundum substantiam, non secundum proprietatem qua distinguitur a Patre. In eo enim quod Filius est unus Deus cum Patre, una natura, una substantia, aequalis est Patri; sedErgo inaequalis? non est verum; quia secundum hoc quod Pater est ingenitus, Filius genitus; nec aequalitas nec inaequalitas consideratur. Idem et de Spiritu sancto.dicitur Filius, aequalis est Patri Filius, sed secundum quod ad se dicitur, aequalis est Patri Filius. Quidquid autem ad se dicitur, secundum substantiam dicitur. Restat ergo ut secundum substantiam aequalis sit Patri: eadem ergo utriusque substantia. Hujus sanctae Trinitatis non debet dici pars una de tribus personis. Tota etenim Trinitas est una substantia simplex, et individua. Nec sunt aliquid majus duae partes quam una, vel tres quam duae. Cum enim unaquaeque illarum sit divina substantia, et illae tres eadem illa substantia, non sunt duae, tres, quid ma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtres propͥetates. sic̃ enĩ cum dicit᷑
filiꝰ ẽ us̃. non distingiut᷑ apatre. s c̃
adcdit̾ filiꝰ ds̃ de deo. iam fit distine¬
cde om̃ibꝰ simul. nec ẽ substantiale.s
pluralitatẽ designat ꝑsonaꝵ. Et ita
quedã nomina sc̃ inscã trinitate. qͦ
dicunt᷑ sigillatim. & tam̃ ñ sic con

Expanded text:
per tres proprietates. Sicut enim cum dicitur: Filius est Deus, non distinguitur a Patre, sed cum additur: Filius est Deus de Deo, jam fit distincde omnibus simul; nec est substantiale, sed pluralitatem designat personarum, et ita quaedam nomina sunt in sancta Trinitate, quae dicu
Abbreviated transcription (Latin):
Si tlixisset necessitate : gͣndis
te: respondebat᷑ illi. gͦ uoluntate ds̃
est ñ natura. Itaq sic̾ pat̾ natura
ẽ ds̃. ita nat̾a geniut filium. et hec
genit᷑a : et̾nã in effabilis est. Uncle
ꝓpheta. Generationẽ eiꝰ quis enar¬
rabit: Solent quidam sic oppo¬
nere. ñ ẽ aliuid filiũ grgni apat᷑:
snon quo nͦi natus ĩmo quo mͦ dat᷑.
filiꝰ etiam apat᷑ ꝓcedit. ut ipse
ostendit in iohe dicens. E cce ex
deo ꝓcessi et ueni. et ita filiꝰ apat᷑
est ꝓcedendo. Uter q enĩ ꝓcedit
apatre s in effabili ⁊ dissimili mͦ.¬
apatre ⁊ filio. si genitꝰ eẽt iam ha-¬
beret dios patres et sic intrinita¬
de esset confussio. in qua et duo
patres & duo filũ eeñt. Eel aũt̃
sit gigni qiuel sit ꝓceclere inhac
uita sciri ñ pot̃. U ugͦtinꝰ tam̃
inlibro sccło de trinitate de hac
genit̾a dicit. Non aliud ẽ illi
oꝑari S quis hoc intelligit: Am¬

Expanded text:
necessitate, grandis te, respondebatur illi, ergo voluntate Deus est non natura. Itaque sicut Pater natura est Deus, ita natura genuit Filium. Et haec genitura aeterna, ineffabilis est. Unde propheta: Generationem ejus quis enarrabit? Solent quidam sic opponere. Non est aliud Filium gigni a Patre sed non quomodo natus, imo quomodo datus. Filius etiam a Patre procedit, ostendit in Iohanne dicens: Ego ex Deo processi et veni, et ita Filius a Patre cedendo, uterque enim procedit a Patre, sed ineffabili dissimilia Patre et Filio, si genitus esset jam haberet duos patres, et sic in trinitate esset confusio in qua et duo patres et duo filii essent. Quid autem sit gigni, quid sit procedere, in hac vita sciri non potest. in II° De Trinitate de hac genitura dicit: Non aliud est illioperari, sed quis intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
de patre ante temꝑa natꝰ est. uel
pociꝰ quia nec peciꝰ n cepit nasci nec
uesut. Dicamꝰ uerꝰ semꝑ natꝰ. Non au¬
tem possumꝰ dicere semꝑ nascit᷑ ne in¬
ꝑfectum eẽ uideat᷑. ac uero ut ẽt̾nris
designari tialeat. et ꝑfectus. et semꝑ
dicanitis & nat᷑. quatinꝰ & natꝰ adꝑ
fectionẽ ꝑtiueat. & semꝑ acd et nita¬
tem. quamuis hoc ipsũ qd ꝑfectũ
dicimꝰ: multũ ab illiꝰ ueritatis expre¬
ssione deuiamꝰ. quia factũ qđ ñ ẽ¬
quod ñ pot̾ dici ꝑfectum. et tam̃
infirmitatis nr̃e uerbis dñs con¬
descendẽs. estote inquit ꝑfecti fic̃

Expanded text:
atre ante tempora natus est, vel potius, quia nec coepit nasci nec desinit, dicamus verius semper natus. Non autem possumus dicere semper nascitur, ne imperfectus videatur. At vero ut aeternus designari valeat et perfectus, et semper dicamus et natus, quatenus et natus ad perfectionem pertineat, et semper ad aeternitatdicimus, multum ab illius ueritatis expressione deuiamus, quia quod factum non est, nec potest dici perfectum. Et tamen infirmitatis nostrae uerbis Dominus condescen
Abbreviated transcription (Latin):
ad creatorẽ suum. et consicłat eu̾
sapientiam hr̃e. & qm̃ nunquã sine
sapientia fuit. consicłat etiam qđ¬
ipse sapientiam suã semꝑ dilexit.
et qđ amorem ad eam semꝑ ha
sus consiclerat qđ ñ pot̾ in deo
aliqͥd diuersum ẽẽ abeo et ita
sapientia dei ds̃ ẽ. et amor el ds̃
est. et ideo unitas manet intrin¬
tate. et hec trinitas ẽ pat̾ qui a
nullo est. et sapientia patris que

Expanded text:
ad Creatorem suum, et considerat eum ad Creatorem suum, et considerat eum sapientiam habere. Et quoniam nunquam sine sapientia fuit, considerat etiam quod sapientiam suam semper dilexit, et quod amorem ad eam semper hsus considerat quod non potest in Deo aliquid diversum esse ab eo. Et ita sapientia Dei, Deus est; et amor ejus Deus est. Et ideo unitas manet in Trinitate. Et haec Trinitas est Pater qui a nullo est, et sapientia Patris quae
Abbreviated transcription (Latin):
quoq inuestigationis et consicdatio¬
nis habet ratio quedam erempla-¬
ria in his que facta sc̃. Ds̾ enĩ qͥm
se tuderi non pot̃. in oꝑe srio ina¬
nifestꝰ est. Nam sicut sapientia ho¬
minis ñ uidet᷑ nisi abipso hõie¬
donec manifestet᷑ ꝑ uerbum. ita
sapientia di ñ potuit agnosci do¬
nec manifestata ẽ ꝑ opus suum qđ¬
cordis .i. cogitatio mͣtis et qͥa int̾
oñs creat᷑as magis accedit ad suni¬
litudinẽ dei rationabilis creat᷑a.
Fa enĩ sola ad imaginẽ et simili¬
tudine̾ dĩ facta ẽ: inse ipsa po¬
tuit humana mens uestigiũ
trinitatis inuenire euidentius:
quam inceteris. Uidit enĩ qm̃
ex se ipsa nascit᷑ sapientia que ẽ
in ipsa. et qm̃ ipsa diligit sapien¬
tiam suam. et ita procedit iapictu
de mente. et de mente. & sapientia:
ꝓcedit amor quo ipsa niens dili¬
git sapientiani genitam ase. et st̃
simul hec tria et tamen una fub
uel amor. et tam̃ itnitas substan¬
cie nͣ recedit. et conscenditͣ ab istis.

Expanded text:
quoque vestigationis et considerationis habet ratio quaedam exemplaria in his quae facta sunt. Deus enim qui in se videri non potest, in opere suo manifestatus est. Nam, sicut sapientia hominis non videtur, nisi ab ipso homine, nisi manifestetur per verbum, ita sapientia Dei non potuit agnosci, donec manifestata est per opus suum, qcordis, id est cogitatio mentis. Et quia inter omnes creaturas magis accedit ad similitudinem Dei rationalis creatura ea enim sola ad imaginem et similitudinem Dei facta est in seipsa potuit humana mens vestigium Trinitatis invenire evidentius quam in caeteris. Vidit enim quoniam ex seipsa nascitur sapientia, quae est in ipsa, et quoniam ipsa diligit sapientiam suam; et ita procedit sapientia de mente, et de mente et sapientia procedit amor, quo ipsa mens diligit sapientiam genitam a se. Et sunt simul haec tria et tamen una est mens vel amor, et tamen unitas substantiae non recedit. Et conscendit mens ab istis
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ ẽ. Credere rubem. Discu¬
tere ñ ꝑmictim᷑. Nuffer argũ ñita
ubi fides querit᷑. Ilem licet scire
quod natꝰ sit filiꝰ. ñ autẽ licet dis¬
cutere quẽ admodũ natꝰ sit. Qui¬
oam tam̃ de ingenio suo p̾sum̃tes
dicunt. se ñ nescire hec hui mocli ad¬
herentes illi auctoritati. Ieronimus
suꝑ eccłiasten. Quis infacris scrip¬
turis sepissime ñ ꝓinpossibili. s pro
difficili ponunt᷑ ut ibi. Generationẽ
eiꝰ quis enarrabit: S hoc intellexit
ieronimꝰ. de generatione que fiitt sedm
carnem. que ab aliqͦ mͦ euarrari ꝑ ot̃
Queri solet. cum generatio filiia
patre nec pͥncipium. habeat nec fi¬
nem quia et̾na ẽ. utrum debeat
dici. filiꝰ semꝑ gugnit᷑ uel semꝑ¬

Expanded text:
sensum est. Credere jubemur, discutere non permittimur. Aufer argumenta ubi fides quaeritur. Idem: Licet scire quod natus sit, non autem licet discutere quemadmodum natus sit. Quidam tamen de ingenio suo praesumentes dicunt se non nescire ejusmodi; adhaerentes illi auctoritati Hieronymi super Ecclesiastem. Quis in sacris Scripturis saepissime non pro impossibili, sed pro diff hoc intellexit Hieronymus de generatione quae fuit secundum carnem, quae aliquo modo enarrari potest. Quaeri solet, cum generatio Filii a Patre nec principium habet nec finem quia aeterna est utrum debeat dici, Filius semper gignitur, an sem
Abbreviated transcription (Latin):
nen. cum sp̃c sc̃s gr̾a cdat̾ hominibꝰ:
ꝓfectͦ sp̃c sc̃s mittit᷑ apatre. mittit᷑¬
et afilio. ꝓcedit apatre. ꝓcedit & a
filio. quia et eiꝰ missio. est ipsa ꝓces¬
sio qua expatre et filio ꝓcedit᷑. Añg
in libro quinto de tͥnitate ait. ꝓcedi
dictum ẽ & ad eum qͥ dedit refer¬
tur. et ad eos quibꝰ dedit. Item si
ñ procedit nisi cum dat̾ nec proce
in anuna fc̃. ñ dicant᷑ tres ꝑsone
sic̃ illa que hoꝵ similitudine ĩndei¬
mutabiles circa animam. Aliq̃n
enĩ anuna si ue noticia & amore. Non
pocest dici nottia honunis ẽ homo.
Amor hoĩs ẽ homo. S sapientia dei
ds̃ ẽ. amor dei ẽ ds̃. quia ñ ẽ incleo:
stantia. una na̾t̾a. ille tres ꝑsone pat̾¬

Expanded text:
a datur hominibus, profecto Spiritus mittitur a Patre, mittitur a Filio, procedit a Patre, procedit et a Filio; quia et ejus missio ipsa processio est qua ex Patre et Filio procedit. Augustinus in libro quinto De Trinitate ait: Procedidatum est, et ad eum qui dedit refertur, et ad eos quibus dedit. Item, si non procedit, nisi cum datur, nec procedin anima sunt, non dicantur tres personae, sicut illa quae horum similitudine in Deiaffectiones mutabiles circa animam. Aliquando enim anima est sine notitia et amore. Nec potest dici: Notitia hominis est homo, amor hominis est homo; sed sapientia Dei Deus est, amor Dei Deus est, quia non est in Deo, stantia, una natura; istae tres personae, Pat
Abbreviated transcription (Latin):
tate. Tres ꝑ sonas eiꝰdem essentie.
uel tres ꝑsonas uizam essentiã
dicimꝰ. Tres autẽ ꝑͣ ex eadem essen¬
tia ñ dicimꝰ. quasi aliud qđ es¬
sentia aluid quod ꝑsona. Hic cu¬
dendum ẽ quare ui scã trinitate
sua geniut filium. Sapientia
patris seu uerbum dicit᷑ filtus qͥa
genita ab ipso patre. Unde inpsal¬
mo. E ructauit cor meum uierbũ
bonũ qđ apatre & filio procedit
trinitas incliuisa est.S inspirari
apatre et filio: hoc illi est ẽẽ apatre
et filio. qđ et̾nun illi ẽ qͥdat᷑ ex
temꝑe & accipit᷑. Sicut spo sc̃s do¬
num est patris & filis. et cum la-¬
tur: extemꝑe dat᷑. ita dari apatre
et filio. ñ aliud ẽ illi quã cumda¬
tur ẽẽ apatre & filio. qͦd et̾nũ illiẽ
et ñ temꝑale. Quod dat᷑ extemꝑe:

Expanded text:
tate: Tres personas ejusdem essentiae vel tres personas unam essentiam dicimus, tres autem personas ex eadem essentia non dicimus, quasi aliud quod essentia, aliud quod persona. Hic videndum est quare in sancta Trinitate sua genuit Filium. Sapientia Patris seu Verbum dicitur Filius, quia genita ab ipso Patre. Unde Psalmista: Eructavit cor meum verbum bonum . Qui a Patre et Filio procedit,Trinitas indivisa est. Sed inspirari a Patre et Filio, hoc est illi esse a Patre et Filio; quod aeternum illi est qui datur ex tempore et accipitur. Sicut Spiritus sanctus donum est Patris et Filii; et cum datur, ex tempore datur; et dari a Patre et Filio non aliud illi est quam esse a Patre et Filio; quod aeternum illi est et non temporale qu
Abbreviated transcription (Latin):
similiter. Et iste tres ꝑsone: unꝰ¬
om̃ibꝰ que sccłm substantiã dicũ¬
tur. excepto hoc nomine ꝑsona.
os & similia. h oc autẽ solum no
ut aliqua intelligat᷑ essentie diuer¬
sitas S ut uel uno uocabulo respõ¬
deri possit. citi dicit᷑ qͥd tres uel
quid tria: Iterum conquerit᷑ qͥd
tres uel quid tria: Dicent᷑ pater.
& filiꝰ. et sp̃c sc̃s. dictum ẽ tres ꝑ¬
sone. Quo nomite ñ diuersitatẽ
intelligi uoluit. s singłaritatẽ uo¬
luit. ut sĩ solum ibi unitas uitelli¬
gat̾ s trinitas. In trinitate nãq
ñ ẽ diuersitas. quia qͦlis pat. talis
est s nͣ singłaris. Habet et exteruis
in misterio alterum. qui sit qr cũ
altero Ambrosiꝰ de fide ad gr̾anũ
imꝑatorẽ. Quod uniꝰ substantie
est: seꝑari ñ potest et si ñ fit sin-¬
głaritatis s unitatis. Singłarita
ad ꝑsonã ꝑtinet. unitas ad nat᷑ã
Hic ñ parria ortt questio. cũ hoc
nom̃ ꝑsona testante augtino scđ

Expanded text:
similiter. Et isti tres unus Deomnibus quae secundum substantiam dicuntur: excepto hoc nomine persona. Deus, et similia. Hoc autem solum nomut aliqua intelligatur essentiae diversitas, sed ut vel uno vocabulo responderi possit cum dicitur quid tres vel quid tria. Idem: Cum quaeritur: qui tres vel quae tria dicentur Pater et Filius et Spiritus sanctus dictum est tres ersonae, quo nomine non diversitatem intelligi voluit, sed singularitatem voluit, ut non solum ibi unitas intelligatur, sed Trinitas. In unitate namque non est diversitas, quia qualis Pater, talis est, sed non singularis: habet et exterius in mysterio alterum qui sit cum altero. Ambrosius de Fide ad Gratianum imperatorem. Quod unius est substantiae e, separari non potest, etsi non sit singularitatis, 1026 sed unitatis. Singularitas ad personam pertinet, unitas ad naturam. Hic non parva oritur quaestio, cur cum hoc nomen, persona, testante Augustino, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
maiꝰ sunt aliqͥd om̃s quã singłe ꝑ
sone. quia sp̃ualis ñ corꝑalis est.
magnitudo. Ielem non qm̃ ds̃
trinitas ẽ icleo triplex putã¬
minor eẽt insingłis quã intri.¬
dum ẽ qđ de scã trinitate nicħ
dicit᷑ scđm accidens. qđ enĩ scd¬

Expanded text:
omnes quam singulae personae; quia spiritualis non corporalis est magnitudo. Idem: Non quoniam Deus Trinitas est, ideo triplex putanet in singulis quam in triQuod de sancta Trinitate nihil dicatur secundum accidens. Hoc etiam c
Abbreviated transcription (Latin):
et similia. et ideo  una essentia. et
omnipotens. unus in mensus. etnꝰ.
timo de trinitate quia hoc ẽ illi
ẽẽ dm̃ qd eẽ. Tam tres essentias qͣm
tres deos. dici fas ñ ẽ. Sunt alia
nomina. quibꝰ stinguit᷑ trinitas.
& hec nomina significãt ꝓprietates
quibꝰ ꝑsone exͣtingunt᷑. Soluis nã¬
qͦsie patris. est propriũ eẽ patrem.
ẽẽ ingenitum. quia a nullo ẽ. ꝓpͥũ
filii: genitũ ẽẽ apatre. ꝓpͥũ sp̃c sc̃i:¬

Expanded text:
et similia, et ideo sicut una essentia et omnipotens, unus aeternus, unus timo De Trinitate: Quia hoc est illi esse Deum, quod esse: tam tres essentias quam tres deos dici fas non est. Sunt et alia nomina quibus distinguitur Trinitas. et haec nomina significant proprietates quibus personae distinguuntur. Solius namque Patris est proprium esse Patrem, esse ingenitum, quia a nullo est. Proprium Filii genitum esse a Patre. Proprium Spi
Abbreviated transcription (Latin):
pater. Et in euuangłio. Uirtꝰ dei
insimbolo apłoꝵ: nulla fit in
mentio. Hoc est iueredo minori.
nec in simbolo qđ fuit datum.
innicena sinodo.anfine cuiꝰ habe¬
tur. qui aliter dixerit anathema
sit. qđ nos ita exponimꝰ qui alit̾
unus illi simbolo contrarium.

Expanded text:
Pater . » Et in Evangelio: « Virtus Dei in Symbolo apostolorum nulla fit inde mentio, hoc est, in Credo minori, nec in Symbolo quod fuit datum in Nicaena synodo, in fine cujus habetur qualiter dixerit: Anathema sit, quod nos ita exponimus, quasi alimus illi Symbolo contrarium.
Abbreviated transcription (Latin):
inqua natus sũ: illico ad unx̃ẽ. Noli nos relĩquere. Tueñ nosti inqͥb
locis ꝑdesertũ castra ponere debeamꝰ. ⁊ eris ductor nr̃. Neq enĩ
moysi mentẽ ignorancia itineriᷤᷤ angustabat. Qũa & adꝓphetiȩ
scienciã cognicio duunitatiᷤ expanderat: quã colũpna extiꝰ p¬
ibat quã decuctis int̾iꝰ ꝑconuersacionẽ dõ sedulã locucio familiari
instruebat. S uidelic& uirꝓiudus elato auditori colloquens sola¬
ciũ poit ut dar&. ducẽ requirebat inuia. ut dux̃ ei potiuss&.
ad uitã fieri. Egit itaq ut suꝑb auditor uoci ad meliora suadenti
eo magis fiera deuotꝰ quoputare t̾ necessariꝰ: & unde se exhor¬
tatorẽ suũ p̃cełe creder&. inde se subuerbis exhortantis incli¬
nar&¬
Ait̃ amonendist̃ ꝑtinaces: atq alit̾ in c̃ostantes. Iiliꝰ dicendũ:
q̃ plus dese quã st̃ sencuit. & idcireo alienis consilus ñ ad quiescũt.
Istis intimandũ ÷ qđ ualde se despicientes negligũt. & idõ leui¬

Expanded text:
relinquere: tu enim nosti in quibus locis per desertum castra ponere debeamus, et eris ductor noster. Neque enim Moysi mentem ignorantia itineris angustabat, quam et ad prophetiae scientiam cognitio divinitatis expanderat, quam columna exterius praeibat, quam de cunctis interius per conversationem Dei sedula locutio familiaris instruebat; sed videlicet vir providus, elato auditori colloquens, solatium petiit ut daret, requirebat in via, ut dux ei fieri potuisset ad vitam. Egit itaque ut superbus auditor voci ad meliora suadenti eo magis fieret devotus, quo putaretur necessarius; et unde se exhortatorem suum praecedere crederet, inde se sub verbis exhortantis inclinaradmonendi sunt pertinaces, atque aliter inconstantes. Illis dicendum est quod plus de se quam sunt sentiunt, et idcirco alienis consiliis non acquiescunt; istis vero intimandum est quod valde se despicientes negligunt, et ideo levi
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie p̃textu cofundit. Illa eñĩ inħ qđ deb& inordinate ex¬
tendit᷑. hec aũ sẽꝑ in his que ñ deb& inflãmat᷑. Sciendũ qͥppes
quia ħ ab inpaciertib icudi differ̃ qđ illi abaliis illata
nõtolerãt: Isti aũ &iã que tolerent᷑ inportat. Nã iracundi
sepe &ĩa se declinantes insecunt᷑ rixe. occasionẽ cõmouent labore contẽ¬
cionis gaudent. Quos tunc melius corrigimꝰ si inipsa ire suȩ c̃omotione
declinamꝰ. Eturbati qͥppe qͥd audiat ignonit s ase reducti tanto
libentiꝰ exortacionis uerba recipiũt. quanto se tͣnqͥlliꝰ toleratos eru
Uñ & nabal ebrio culpã suã abigail laudabilit̃ tacuit. quã digesto
uino laudabilit̃ dix̃. Id cireo eni malũ qđ fecerat cognoscere potu¬
it. qr ħ ebriꝰ ñ audiuit. Cuuͦ ita iracundi alios inpetunt. ut decli¬

Expanded text:
justitiae praetextu confundit. Illa enim in hoc quod debet inordinate exjustitiae praetextu confundit. Illa enim in hoc quod debet inordinate extenditur, haec autem semper in his quae non debet inflammatur. Sciendum quippe est quia in hoc ab impatientibus iracundi differunt, quod illi ab aliis illata non tolerant, isti autem etiam quae tolerentur important. Nam iracundi saepe etiam se declinantes insequuntur, rixae occasionem commovent, labore contentionis gaudent; quos tamen melius corrigimus, si in ipsa irae suae commotione declinamus. Perturbati quippe quid audiant ignorant, sed ad se reducti tanto liberius exhortationis verba recipiunt, quanto se tranquillius toleratos erubum videtur. Unde et Nabal ebrio culpam 58 suam Abigail laudabiliter tacuit, quam digesto vino laudabiliter dixit . Idcirco enim malum quod fecerat, cognoscere potuit
Abbreviated transcription (Latin):
pendit. Dimotͥeũ nãq ammonẽs ait. argue. obseera. increpa.
in om̃i paciencia. & doctrina. Titũ qͦq ammon& dices. hec
loquere & excortare. & argue cũom̃i inꝑio. Quid ÷ q d octrina
suã tanta arte dispensat. ut inexihbenda hac alteri. imꝑiũ.
atq alteri pacienciã ꝓponat. nisi qđ mansuetioris titũ sp̃s. &
paulo feruentioris. uidit eẽ. timotheũ: Illũ ꝑemulationis. studi¬
um inflã mat. hunc ꝑlenitatẽ paciencie tẽꝑat. Illi qͥde ẽ. iniun¬
git: huic qđ suꝑest subtrahit. Iilũ stimulo impellere nitit᷑:
hunc freno moderat᷑. Magnꝰ qͥppe suscepte eccłie colonꝰ alios
pal nutes ut crescere debeãt rigat. alios cũ plus iusto crescere
cõspicit resecat. Ne aut ñ crescendo fructꝰ ñferant : aut in mo¬
derate crescendo qͦs ꝓtuleruit amittant. S longe ÷ alia ira quȩ
sub emulacionis specie subripit: alia que ꝑturbatũ cor. nsine

Expanded text:
pendit. Timotheum namque admonens, ait: Argue, obsecra, increpa pendit. Timotheum namque admonens, ait: Argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina . Titum quoque admonet dicens: Haec loquere, et exhortare, et argue cum omni imperio . Quid est quod doctrinam suam tanta arte dispensat, ut in exhibenda hac, alteri imperium, atque alteri patientiam proponat, nisi quod mansuetioris spiritus Titum, et paulo ferventioris vidit esse Timotheum? Illum per aemulationis studium inflammat, hunc per lenitatem patientiae temperat. Illi quod deest jungit, huic quod super est subtrahit. Illum stimulo impellere nititur, hunc freno moderatur. Magnus quippe susceptae Ecclesiae colonus, alios palmites ut crescere debeant rigat; alios cum plus justo crescere conspicit resecat, ne aut non crescendo non ferant fructus, aut, immoderate crescendo, quos protulerint amittant. Sed longe alia est ira quae sub aemulationis specie subripit, alia quae turbatum cor et sine
Abbreviated transcription (Latin):
zelũ putant & cũ uiciũ uirtꝰ credit̾ sine metu culpa cumulat᷑.
Sepe gͦmansueti dissolucionis torpescũt tedio. Sepe ira cũ¬
di rectrcudinis ⁊ elo fallut᷑. Illoꝵ itaq uirtuti uiciũ latẽt
ad uingit᷑. His aũ suũ uiciũ quasi ferues uirtꝰ uidet᷑. Ammo¬
nendist̾ gͥ illi ut fugiant qđ iuxta illos: Isti qͣ in ipsis at ten¬
dant. Illi qđ ñ habent. dis cernant. Isti qdđ habent amples
Mansuca ꝑsollieitudinẽ dãpent torporẽ. iracũdi ꝑturbacionẽ.
Ammonendis mansueti. ut habere &iã emulacionem. studeant
iusticie. Ammonendis iracundi. ut eniulacionẽ quã se habere
estimant mansuetudinẽ subiungat. Idcirco nãq sp̃s sc̃s in colũba
rem emulacionis deserit. aut rursũ in emulacionis ardore uirtu¬
tẽ mansuetudinis amittit. qđ for tasse meliꝰ ostendimꝰ: si in me
dio pauli magisteriũ ꝓferamꝰ. Quiduobus discipulis ⁊ si ñ
diuersa caritate p̃ditis. diuersa tam̃ ad uitoria p̃dicationis in¬

Expanded text:
zelum putant. Et cum vitium virtus creditur, sine metu culpa cumulatur. Saepe ergo mansueti dissolutionis torpescunt taedio; saepe iracundi rectitudinis falluntur zelo. Illorum itaque virtuti vitium latenter adjungitur; his autem suum vitium quasi virtus fervens videtur. Admonendi sunt igitur illi ut fugiant quod juxta ipsos est, isti quod in ipsis est attendant; illi quod non habent discernant, isti quod habent. Amplectantur mansueti sollicitudinem, damnent iracundi perturbationem. Admonendi sunt mansueti, ut habere etiam aemulationem justitiae studeant; admonendi sunt iracundi, ut aemulationi quam se habere existimant, mansuetudinem subjungant. Idcirco namque Spiritus sanctus in rem aemulationis deserit, aut rursum in aemulationis ardore virtutem mansuetudinis amittit. Quod fortasse melius ostendimus, si in men diversa charitate praeditis, diversa tamen adjutoria praedicationis im
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ aduirtutẽ. s ad uicia etiã intribulatione ꝓruper̃.
es quippe dũ ꝑcutit᷑: ampliꝰ metallis ceteris sonitũ reddit. Qui
uersus est. inmedio fornacis. Stagnũ uͦ cũ ex arte cõponit᷑.
argenti speciẽ mentit᷑. Qui gͦ si mulationis uicio ñ ear&.
intribulacione: stagtiũ factus÷ inmedio fornacis. Ferro
aũ utit᷑. qui uite ꝓdximi insidiatꝰ. ferrũ itaq infornace ÷
qui nocendi maliciã ñ amittit in tribulacione. Ilubũ qͥp¬
pe ceteris metallis est gͣuiꝰ. Infornace qͥppe plubũ inuenit᷑.
qͥsic peccati sui ponđ̾e p̃mit᷑. ut &iã intribulacione positꝰ.
at̾renis desiderus ñ leuet᷑. Hinc rursũ scriptĩ: Qũmulto¬
labore sudatũ ess&x: ñ exiuit deo nimia rubigo eiꝰ: neq
ꝑigne. Ignẽ qui ppe nobis tribulacionis admou&: ut in nos
rubiginẽ uicioꝵp purg&e. S nec ꝑignẽ rubiginẽ amit¬
timꝰ: quando & int̾ flagella uicio nõ caremꝰ. Hinc ꝓphe¬

Expanded text:
ia non ad virtutem, sed ad vitia etiam in tribulatione proruperunt. Aes quippe dum percutitur, amplius metallis caeteris sonitum reddit. Qui versus est in medio fornacis; stannum vero cum ex arte componitur, argenti speciem mentitur. Qui ergo simulationis viin tribulatione, stannum factus est in fornace. Ferro autem utitur, qui vitae proximi insidiatur. Ferrum itaque in fornace est qui nocendi malitiam non amittit in tribulatione. Plumbum quoque caeteris metallis est gravius. In fornace ergo plumbum invenitur, qui sic peccati sui pondere premitur, ut etiam in tribulatione positus a terrenis desideriis non levetur. Hinc rursum scriptulabore sudatum est, et non exivit de eo nimia rubigo ejus neque per ignem; » ignem quippe nobis tribulationis admovet, ut in nobis rubiginem vitiorum purget, sed nec per ignem rubiginem amittimus, quando
Abbreviated transcription (Latin):
iungit᷑. h abeto eas solꝰ. nec sint alieni participes tui. Alienos
dr̃. Alieni insurrexerut in me: & fortes quesierut animã meã.¬
Sic necesse ẽ ut p̾dicationi seruias ex teriꝰ. quatenꝰ ꝑ elacionẽ
te in mundis spiritib nõ cõ iungas. ne in diuini uerbi ministerio
hostes tuos adte partipes ad mittaᷤt. a quas uͦ & in plateis diuidi¬
mꝰ & tam̃ soli possidemꝰ qñ & exteriꝰ late p̃dicacionẽ fundimꝰ.
& tam̃ ꝑeã humanas laudes assequi minime ambimus.

Expanded text:
jungitur: Habeto eas solus, nec sint alieni participes tui . Alienos jungitur: Habeto eas solus, nec sint alieni participes tui . Alienos inis voce dicitur: Alieni insurrexerunt in me, et fortes quaesierunt animam meaSic necesse est ut praedicationi exterius servias, quatenus per elationem te immundis spiritibus non conjungas, ne in divini verbi ministerio hostes tuos ad te participes admittas. Aquas ergo et in plateis dividimus, et tamen soli possidemus, quando et exterius late praedicationem fundimus, et tamen per eam humanas laudes assequi minime ambimus.
Abbreviated transcription (Latin):
rogans. ꝗe uidelie& dũ in uerbo dñi głam ꝓpriã querit. iusdã¬
tis inuadit. eũq laudi suę post ponere nequa qũa metuit. a quo
hoc ipsũ quo laudat᷑ accipit. Audiant q p̃dicatori ꝑsalomonem
dr̃. bibe aquã decist̾na tua. & fluenta deputei tui. de riuent᷑
fontes tui foras: & implateis aquas tuas di uide. h abeto eas solꝰ
nec sint alient participes tui. A quã quippe p̃dicator de cist na
sua bibit: cũ adeor suũ rediens priꝰ audit ipse qͥ dicit. Bibit
sui fluenta putei. si sui irrigatione infunditur uerbi: ubi
beie sub iungit᷑. de riuent᷑ fontes tui foras: & implateis aquas di¬
uide. Rectũ quippe ẽ ut priꝰ ipse bibat: & tunc p̃dicando aliis
infundere. In plateis aũ aquas duuđe ẽ in magna auditoꝵ amplitudi¬
ne iuxta uniꝰ cuiꝰq qualitatẽ. diuina elo quia dispensare. & quia
plerũq in anis głe apetitꝰ subripit dũ sermo di ad multoꝵ noti¬
cia currit. Post quã dictũ ẽ inplateis aquas diuide: recte subu¬

Expanded text:
rogans .--Quia videlicet dum in verbo Dei gloriam propriam quaerit, jus dantis invadit; eumque laudi suae postponere nequaquam metuit, a quo hoc ipsum quod laudatur accepit. Audiant quod praedicatori per Salomonem dicitur: Bibe aquam de cisterna tua, et fluenta putei tui. Deriventur fontes tui foras, et in plateis aquas divide. Habeto eas solus, nec sint alieni participes tui . Aquam quippe praedicator de cisterna sua bibit, cum ad cor suum rediens, prius 74 audit ipse quod dicit. Bibit sui fluenta putei, si sui irrigatione verbi infunditur. Ubi bene subjungitur: Diriventur fontes tui foras, et in plateis aquas divide . Rectum quippe est ut ipse prius bibat, et tunc praedicando aliis tionis infundere. In plateis autem aquas dividere, est in magna auditorum amplitudine juxta uniuscujusque qualitatem divina eloquia dispensare. Et quia plerumque inanis gloriae appetitus subrepit dum sermo Dei ad multorum notitiam currit, postquam dictum est: In plateis aquas divide, recte sub
Abbreviated transcription (Latin):
pacienciã. p̃udit: que eis ut ess& ãmonuit. rursũ nͥ cogitacio¬
nes abstinentiũ ñ nunquã suꝑbie culpa transfiger&: paulus
minune dixxiss&. qui nõ manducat manducantẽ ñ uidic&. Qui
rurs ad alios loquens. du de astinentie uirtute gloriantium

Expanded text:
patientiam praevidit, quae eis, ut adesset, admonuit. Rursum nisi cogitatiopatientiam praevidit, quae eis, ut adesset, admonuit. Rursum nisi cogitationes abstinentium nonnunquam superbiae culpa transfigeret, Paulus minime dixisset: Qui non manducat, manducantem non judicet, qui rursus ad alios loquens, dum de abstinentiae virtute gloriantium
Abbreviated transcription (Latin):
s inpeccati laqueo trux̃. duuna uoce dr̃. pectort &uentre repes.¬
ac si ei aꝑte diceret᷑. Cogitacione & ingluuia suꝑ humana corda
dñaberis. &uia gule deditos luxuria sequit᷑. ꝓpheta testat᷑. Q uidũ
aꝑta narrat. occulta denunciat: dicens. Princeps cocoꝵ destruxit
muros irb̾m. Princeps gͦ cocorꝑ uent̃ est: cui magna cura obsequiũ aqͦ¬
quis inpendit᷑. ut ipse delectabilit̃ cibis inpleat᷑. Muri aũ hie¬
rłm uirtutes st̃ aĩȩ. ad desideriũ suꝑne pacis eleuate. Cocoꝵ gͥ
princeps muros hirłm deicit. qr dũ uent̾ ingluuie tendit᷑: ur¬
tutes aĩe ꝑluxuriã destruunt᷑. Quo cõtͣ nͥ mentes abstinenciũ
pler̃q inpaciencia asinu tͣnquillitatis excuter& : nequaquã p&ruᷤ
ciã : insciencia aũ abstinenciã. Atinꝰ uigilant̃ ad uinger&
dicens. In abstinencia aũ pacienciã. De eẽ qͥppe abstinentib

Expanded text:
sed in peccati laqueo strinxit, divina voce dicitur: Pectore sed in peccati laqueo strinxit, divina voce dicitur: Pectore Ac si ei aperte diceretur: Cogitatione et ingluvie super humana corda dominaberis. Quia gulae deditos luxuria sequitur, propheta testatur; qui dum aperta narrat, occulta denuntiat, dicens: Princeps coquorum dextruxit muros Jerusalem . Princeps namque coquorum venter est, cui magna cura obsequium a coquis impenditur, ut ipse delectabiliter cibis impleatur. Muri autem Jerusalem virtutes sunt animae, ad desiderium supernae pacis elevatae. Cusalem dejicit; quia dum venter ingluvie extenditur, virtutes animae per luxuriam destruuntur. 62 Quo contra nisi mentes abstinentium plerumque impatientia a sinu tranquillitatis excuteret, nequaquam Petrus tiam, in scientia autem abstinentiam , protinus vigilanter adjungeret, dicens, in abstinentia autem patientiam; deesse quippe abstinentibus
Abbreviated transcription (Latin):
Lit aminonendis gule dediti: atq alit̾ abstinentes. Iuos enĩ seꝑ suꝑ flu¬
itas locueionis. leuitas oꝑis atq luxuria. Istos uͦ sepe impacientiȩ sepe uͦ
suꝑbie culpa comittat᷑. Nisi eñĩ gule deditos in moderata loquacitas
raper& : diues ille quiepulatꝰ cotidie splendide dr̃: inlingua gͣuis nõ
arder& dicens. Lat̃ abrahã miserere mei. & mit te lazarũ ut in
tingat ex trenũ digiti sui inaqua. ut refriger& linguã meã. qr
crucior in hac flãma. Q uib ꝓfecto uerbis ostendit᷑. qr epulando
cotidie crebriꝰ in lingua peccauerat. qͥ totus ardens refrigerari se
p̃cipue in lingua requirebat. Bursũq qr gule de ditos leuitas ꝓtinꝰ
opis seqͥt᷑. auctoritas saera testat᷑. dicens. Sedit ppłs manducare &
bibere: & surrexer ludere. Quospler̃q edacitas usq ad luxuriã
ꝑtrahit quia dũ saturitate uent̾ extendit᷑. aculei libidinis excitant᷑.
Uñ & hosti callido quiprui hoĩs sen sũ inconcupiscencia pomi aꝑuit:

Expanded text:
Aliter admonendi sunt gulae dediti, atque aliter abstinentes. Illos enim superfluitas locutionis, levitas operis, atque luxuria; istos vero saepe impatientiae, saepe vero superbiae culpa comitatur. Nisi enim gulae deditos immoderata loquacitas raperet, dives ille qui epulatus quotidie dicitur splendide in lingua gravius non arderet, dicens: Pater Abraham, miserere mei, et mitte Lazaut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma . Quibus profecto verbis ostenditur quia epulando quotidie crebrius in lingua peccaverat, qui totus ardens refrigerari se praecipue in lingua requirebat. Rursum quia gulae deditos levitas protinus operis sequitur, auctoritas sacra testatur, dicens: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Quos plerumque edacitas usque ad luxuriam pertrahit, quia dum satietate venter extenditur, aculei libidinis excitantur. Unde et hosti callido, qui primi hominis sensum in concupiscentia pomi aperuit,
Abbreviated transcription (Latin):
pecipiant quas oder. Plerũtq aũ ꝑsuadere elati utilia meliꝰ¬
possumꝰ. sipfectũ eoꝵ nobis pociꝰ qua illis ꝓfutur. dicamꝰ si eor
melieracione nobis magis qm̃ sibi impendi po̾tulemꝰ. facile enĩ adbo¬
nũ elacio flectit᷑. sieiꝰ inflexio ꝓdẽẽ & aliis credat̃. Un moyses qui
regente se do: deserti it̃ duce aerea colũpna ꝑgebat. Sũgetͥro
cognatũ suũ agentilitatiᷤᷤ conuersacione uell& educere: & om̃ip̃is
di dominio subgͣare ait ꝓficiscim̃ adlocũ quẽ dñs daturus ÷ nob̃.

Expanded text:
recipiant quas oderunt. Plerumque autem persuadere elatirecipiant quas oderunt. Plerumque autem persuadere elatipossumus, si profectum eorum nobis potius quam illis profuturum dicamus, si eorum mehorationem nobis magis quam sibi impendi postulamus. Facile enim ad bonum elatio flectitur, si ejus inflexio prodesse et aliis credatur. Unde hic qui regente se Deo iter deserti ducente aerea columna pergebat, cum Obab cognatum suum a gentilitatis suae conversatione vellet educere, et omnipotentis Dei dom
Abbreviated transcription (Latin):
dit sint subiecti. ne aut illi defensionẽ iusticiȩ uertant. in ex¬
pler̃q elatos. utiliꝰ corripimꝰ: si eoꝵ correptionib quedã laudũ fo¬
m̃ta muisceamꝰ. Inferenda nãq illis sunt aut alia bona quȩ iipsis st̃.
aut dicendũ certeq poterãt ẽẽ siñsunt: ⁊ tũc demũ resecanda fũt:
mala quȩ nob̃ displicent: cũpͥꝰ ad audien dũ placabilem eoꝵ mentẽ
fecert̃t p̃missa bona que placent. Nã & equos indomitos blanda¬
p manu tangere incipimꝰ. ut eos nob̃ pleniꝰ post modũ &ia ꝑflagel¬
la subigamꝰ. & amart pigñtoꝵ poculo mellis dulcedo ad iungit᷑.
ne ea quȩ saluti ꝓfutura ÷ impso gustu asꝑa amaritudo sentiat᷑. dũ
uero gustus ꝑdulcedinẽ fallit᷑. humor mor tiferꝰ. ꝑ amaritudinem
uacuat᷑. Ipsa gͦ inelatis inuectionis exordia ꝑmixta s. laude t̾e¬
ꝑanda. ut dũ amit tãt fauores quos diligũt. &iã correpciones

Expanded text:
dit sint subjecti, ne aut illi defensionem justitiae vertant in exdit sint subjecti, ne aut illi defensionem justitiae vertant in exero est quod plerumque elatos utilius corripimus, si eorum correptionibus quaedam laudum fomenta misceamus. Inferenda namque illis sunt aut alia bona quae in ipsis sunt, aut dicendum certe quae poterant esse si non sunt; et tunc demum resecanda sunt malfecerint praemissa bona, quae placent. Nam prius manu tangimus, ut eos nobis plenius postmodum etiam per flagella subigamus. Et amaro pigmentorum poculo mellis dulcedo adjungitur, ne ea quae saluti profutura est, in ipso gustu aspera amaritudo sentiatur; dum vero gustus per dulcedinem fallitur, humor mortiferus per amaritudinem vacuatur. Ipsa ergo in elatis invectionis exordia, permixta sunt laude temperanda, ut dum admittunt favores quos diligunt, etiam correptiones