comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃oꝵ. In illa mistica distribu¬
tione spiritualis alimonie hoc ĩ¬
ꝑtitur. hoc sumitur: ut accipien¬
tes uirtutem celestis cibi ĩ carne
ipĩus qui caro nostra fc̃s est. tnͣ¬
seamus. Est cib refectionis: est
cib sanguinis. Sicut enĩ caro
xp̃i ue̾ est cib: ita sanguis eius
u̾e̾ est potus. Idem est corpus de¬
quo dictum est. Caro mea ue̾ est
cib: ⁊ sanguis meꝰ u̾e̾ est potus.
Cirea hoc corpus aquile sunt. q̃
alis curtĩmnolant spintualib uu¬

Expanded text:
 in illa mystica distributione spiritalis alimoniae hoc impertitur, hoc sumitur, ut accipientes virtutem coelestis cibi in carnem ipsius, qui caro nostra factus est, transeamus? Idem est cibus refectionis, est cibus sanguinis. Sicut enim caro Domini vere est cibus, ita sanguis vere noster est potus. Idem: quo dictum est: Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Circa hoc corpus aquilae sunt, quae alis circumvolitant spiritalibu
Abbreviated transcription (Latin):
Non autem in specie panis ⁊ ui¬
ni quam uidemus res inuisibi
honoramus. Nec similiter com¬
prehendimꝰ has duas species qͣm
fateainur ante ꝯsecrationem cõ¬
prehendebamus cum fideliter fa¬
teamur ante ꝯsecrationẽ panem
esse ⁊ uinũ quod natura forma¬
uit post ꝯsecratione uere esse car

Expanded text:
Nos autem in specie panis et vini, quam videmus, res invisibilsanguinem, honoramus, nec similiter comprehendimus has duas species, exquemadmodum ante consecrationem comprehendebamus, cum fideliter fateamur ante consecrationem panem esse et vinum, quod natura formavit. Post consecrationem vero car
Abbreviated transcription (Latin):
misterio moritur eius quoq u
biq corpus sumit᷑ eius caro in
populi salutem patitur eiꝰ san
gus nõ iam in manꝰ infideliũ.
s in ora fideliũ funditur. Hinc
ergo pensemꝰ quale sit hoc sacͣ¬
tione passionẽ unigeniti filii sẽ¬
per imitatur. Quis enĩ fideliũ
lationi hora ad sacerdotis uocẽ
celos aperiri: ⁊ in illo ihũ xp̃i mi
sterio choros angelorum adesse
in mist̾io angłoꝵ consociandum
corpori xp̃i ⁊ ante oculos sacerdo
nis corporis xp̃i: ⁊ unus sit calix
sanguinis eius. Calix enĩ quem
sacerdos catholicus sacrificat:
non est alius nisi ip̃e quẽ dñs a¬
postolis tradidit quia sicut di¬
uinitas uerbi dei una est qui to¬
tum implet mundum: ita licet
multis locis ⁊ ĩnumerabilibus
dieb illud corpus consecretur ñ
sunt tam̃ multa corpora xp̃i. ne¬
q multi calices. s uns̃ corpꝰ xp̃i
⁊ unus sanguis cũ illo qͦd sũp¬
sit in ut̃o uirginis ⁊ quod dedit
apłis. Diuinitas enim uerbi re-¬

Expanded text:
mysterio moritur. Ejus quippe ibi corpus sumitur, ejus caro in popuguis non in manus infidelium, sed in ora fidelium funditur. Hinc ergo pensemus, quale sit sacrtione nostra passionem unigeniti filii semper imitatur. Quis enim fidelium lationis hora ad sacerdotis vocem caelos aperiri, in illo Iesu Christi mysterio angelorum ministerio angelorum consociandum corpori Christi, et ante oculos sacenis corporis Christi, et unus sit calix sanguinis ejus. Calix enim, quem sacerdos catholicus sacrificat, non est alius, nisi ipse quem Dominus apostolis tradidit. Quia sicut divinitas Verbi Dei una est, quae totum implet mundum, ita licet multis locis et innumerabilibus diebus illud corpus consecretur, non sunt tamen multa corpora Christi, neque multi calices, sed unum corpus Christi, et unus sanguis cum eo, quod sumpsit in utero Virginis, et quod dedit apostolis. Divinitas enim Verbi re
Abbreviated transcription (Latin):
carnis ⁊ sangũis non reli¬
ctus est ambigendi locus. Nunc
enim ⁊ ip̃ius domini professione
⁊ fide nr̃a uere caro est ⁊ ue san¬
gnis ⁊ hec accepia atq hau¬
u nobis sit. Est ergo ipse in nob̾
per carnem. Quod aũt in eo per
sacramentum cõmunicate car¬
nis ⁊ sanguinis sumꝰ: ip̃e testa¬
go in uob̾. Si uoluntatis tantũ
intelligi unitatem uellet. ut he¬
dam atq ordinem ꝯsummande
unitatis exposuit nisi ut ille ĩ pa
tre per naturam diuinitatis nõ
contra in eo. per corporalem eiuiꝰ
natiuitatem ⁊ ille rursus ĩ nob̾
per sacram̃toꝵ inesse misterũ
crederetur: Ac si perfecta media¬
torem iinitas doc̾et cum nobis
in se ꝑmanentibz ip̃e permane¬
ret in patre. ⁊ in patre manens
mane̾t in nobis: ⁊ ita ad unita¬
tem proficisceremur cũ qui in eo
mest: nos quoq in eo naturali¬
ter essemus. ip̃o in nobis natura
est. Qui edit carnem meam: et
bibit sanguinẽ meum: ĩ me ma¬
rit nisi in quo ip̃e fu̾it: eis ta¬

Expanded text:
carnis et sanguinis non relictus est ambigendi locus; nunc enim et ipsius Domini professione et fide nostra vere caro est et vere sanguis. Et haec accepta atque hauChristus in nobis sit. Est ergo ipse in nobis per carnem. Quod autem in eo per sacramentum communicatae carnis et sanguinis simus, ipse testago in vobis. Si voluntatis tantum intelligi unitatem vellet, cudam atque ordinem consummandae unitatis exposuit, nisi ut cum ille in tre per naturam divinitatis esset, nos contra in eo per corporalem ejus nativitatem, et ille rursum in nobis per sacramentorum ejus inesse mysterium crederetur: ac si perfecta per Mediatorem unitas doceretur, cum nobis in se manentibus ipse maneret in Patre, et in Patre manens, maneret in nobis, et ita ad unitatem Patris proficeremus, cum qui in eo st, nos quoque in eo naturaliter inessemus, ipso in nobis naturalest: Qui edit carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me ma eo in se erit, nisi in quo ipse fuerit: ejus ta
Abbreviated transcription (Latin):
orte lieas. Quomodo u̾a ca¬
ro. quomodo uerus sanguis
quia similitudinẽ non uideo car¬
nis. non uideo sanguinis uerita¬
tem. Primo omnũ dixi tibi de ser¬
mone xp̃i qui oꝑatur ut possit.
mutare ⁊ ꝯuertere gen̾a ⁊ instituta
nature. Deinde ubi non tulerunt
sermonem xp̃i discipuli eius. s au¬
dientes quod carnẽ suam darz mã
dum: recedebant. Solus aũt petrꝰ
dixit. Nerba uite eterne habes: et
ego a te quomodo recedam. Ne igͥ¬
plures hoc dicerent ⁊ ueluti quidã
ess horror cruoris: s man̾et gr̾a
redemptoris. ideo in similitudine
quidem accipis sacramentũ. s u̾e
nature gloriam uirtutẽq ꝯseq̃riᷤ.
trib de causis carnẽ ⁊ sanguinẽ
tradidit xp̃c. ⁊ deinceps sumen¬
dum instituit. ut scilicet fides hẽ
ret mũtum que est de hiis q̃ nõ
uidentur. quia fides non h̃t mi¬
tũ cui humana ratio prebet ex¬
perimentũ. Et ideo nec abhorre¬
ret animus quod cerneret ocu¬
lus: quia nõ habemus usum

Expanded text:
orte dicas quomodo vera caro, quomodo verus sanguis, qui similitudinem non video carnis, non video sanguinis veritatem. Primo omnium dico tibi de sermone Christi qui operatur ut possit mutare et convertere genera et instituta naturae. Deinde ubi non tulerunt sermonem Christi discipuli ejus, sed audientes quod carnem suam daret ad dum recedebant. Solus tantum Petrus dixit: Verba vitae aeternae habes, et ego a te quomodo recedam? Ne igplures hoc dicerent, velut quidam esset horror cruoris, sed maneret gratia redemptionis, ideo in similitudine quidem accipis sacramentum, sed verae naturae gratiam virtutemque consequeris. tribus de causis carnem et sanguinem tradidit Christus, et deinceps sumendum instituit, ut fides, scilicet, haberet meritum, quae est de his quae non videntur, quia fides non habet meritum, ubi humana ratio praebet experimentum. Et ideo etiam, ne abhorreret animus quod cerneret oculus, quia non habemus in usu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ego uiuo propt̾ pr̃em. Qͥ man¬
ducauerit meam carnem: ipse
uiuit per me. Quomodo per pa¬
trẽ uiuit: eodẽ modo nos per car¬
nem eius uiuimꝰ. Hec ergo uite
nostre causa est: quod in nobis
turi per eum. ea conditione qͣ
uiuit ip̃e per patrem. Si gͦ nos
naturaliter secundum carriẽ ꝑ
eum uiiumꝰ. id est naturam car¬
nis sue adepti: quomodo nõ na¬
Corpus xp̃i quod sumitur de al¬
creditur.

Expanded text:
 ego vivo propter Patrem, et qui manducat carnem meam, et ipse vivit propter me . « Quomodo per Patrem vivit, eodem modo nos per carnem vivimus. Haec ergo vitae nostrae causa, quod in nobis turi per eum ea conditione, qua vivit ille per Patrem. Si ergo nos naturaliter secundum carnem per eum vivimus, id est naturam carnis suae adepti, quomodo non naChristi, quod sumitur de alcreditur.
Abbreviated transcription (Latin):
ere etatib: postea infert. Hec est gene¬
ratio querentium dñm. querentium
faciem dei iacob. Se malis uero. ut ge
neratio uiꝑarũ. Et requirentur om̃ia
a generatione ista. Et in iezechiele cũ
peccata terre cdescripsisset sermo ꝓphe¬
ticus. adiecit. Si noe ⁊ iob ⁊ clanel
ibi fuerint inuenti. ñ limittentur
peccata terre illi: omnes iustos qͥ
similes forent uitutibz eoꝵ. noe
et iob daniel uolens intelligi. Crgo
et isti quia similia caim ⁊ ioas con¬
tra apłos gesserint.de una genera¬
tione ẽẽ referuntur. Ierł̾m iecłm q̃¬

Expanded text:
ere aetatibus, postea infert: Haec est geneere aetatibus, postea infert: Haec est generatio quaerentium Dominum, quaerentium faciem Dei Jacob. Et in alio loco deneratio viperarum. Et Requirentur omnia a generatione ista. Et in Ezechiel, cum peccata terrae descripsisset, sermo propheticus adjecit: Si Noe, et Job, et Daniel, ibi fuerint inventi, non dimittam peccata terrae illi : Omnes justos qui similes forent virtutibus eorum, per Noe et Job et Daniel volens intelligi. Ergo et isti qui similia Cain et Joas contra apostolos gesserint, de una generatione esse referuntur. Jerusalem
Abbreviated transcription (Latin):
tris eius ioiade: que sibi fecisset bona.
occisionis consentiat locus: q̃ rimus
quare barachie filius dicitur ⁊ ñ ioia¬
de. Barachia in lingua nr̃a beneclictus
dm̃ dicitur. et sacerlotis ioiade iu¬
sticia hebreo nomine demonstratur.
In euuangelio quo irtuntur nazare¬
ruinas templi ⁊ altaris siue ĩportaꝵ
exitib que siloa dicunt. rubra saxa
monstrantes: sanguine ⁊acharie purãt
ẽẽ polluta. Non condempnamus erro¬
rem. qui de odio uideoꝵ.⁊ fidei pieta¬
te descendit. Dicamus breuiter quare
sanguis abel iusti usq ad zachariam
filium barachie ab illoꝵ generatione
queratur. cum neutrum hoꝵ occid̾it.
Regule scripturaꝵ est duas generati¬
ones ponere bonor uł maloꝵ. hoc est
singuloꝵ singulas. De bonis sumamꝰ
exempla. Quis ascencdet in montẽ dñi.
aut quis requiesce n monte sco eius:
Cumq plures qui ascensuri eẽnt mõ¬
tem dñi descripsisset. qui diuersis fu¬

Expanded text:
tris ejus Joiadae, quia sibi fecisset bona tris ejus Joiadae, quia sibi fecisset bona occisionis consentiat locus, quaerimus quare Barachiae dicatur filius, et non Joiadae? Barachia lingua nostra benedictus Domini dicitur: et sacerdotis Joiadae justitia, Hebraeo sermone demonstratur. In Evangelio quo utuntur Nazaraeruinas templi et altaris, sive in portarum exitibus, quae Siloam ducunt, rubra saxa monstrantes, Zachariae sanguine putant esse polluta. Non condemnamus errorem, qui de odio Judaeorum, et fidei pietate descendit. Dicamus breviter quare sanguis Abel justi, usque ad Zachariam filium Barachiae ab illa generatione requiratur, cum neutrum eorum occiderit. Regula Scripturarum est, duas generationes ponere, bonorum vel malorum, hoc est, singulorum singulas. De bonis sumamus exempla: Quis ascendet in montem Domini? aut quis requiescet in monte sancto ejus ? Cumque plures qui ascensuri sunt in montem Domini, descripsisset, qui diversis fu
Abbreviated transcription (Latin):
altare. Se abel nulla est ambiguitas.
quin is sit quem cain frater eius occi¬
derit. Iustus autem ñ solum ex dñi
nunc sententia. s ex genesis testimo-¬
nio comprobatur: ubi accepta eius a
deo narrantur munera. Alii zachari uñi.¬
cluodecim ꝓpħis undecimus est. patris¬
q in eo nomen consẽtit. s ubi occisus
est inter templum ⁊ altare. scriptum
ñ loquitur: maxime cũ temporib eiꝰ
uix ruine templi fuerint. Alii zacha¬
riam pr̃em iohis intelligi uolunt.
ex quibdam apocrifoꝵ sompniis
approbantes quod ꝓpterea occisus sit:
quia saluatoris predicaret aduen-¬
tum. Et quia hoc descripturis nõ
habet auctoritatem. eadem facilita-¬
te contempnitur qua probatur.
alii istum uolunt ẽẽ zachariam. qͥ
occisus est a ioas rege iudee iit̾ tem¬
plum ⁊ altare: sicut regũ narrat
hystoria. S obseruandum ẽ qd̃ ille
zacharias ñ sit filius barachie.s sit¬
filius ioiade sacerdotis. Unde ⁊ scrip¬
tura refert. ñ fuit recorclatus ioas pa¬

Expanded text:
am. 190 De Abel nulla est ambiguitas, quin is sit quem Cain frater ejus occiderit. Justus autem non solum ex Domini nunc sententia, sed ex Genesis testimonio comprobatur , ubi accepta ejus a Deo narrantur munera. Quaerimudecim prophetis undecimus est, patrisque nomen consentit in eo; sed ubi occisus sit inter templum et altare Scriptura non loquitur, maxime cum temporibus ejus vix ruinae templi fuerint. Alii Zachariam patrem Joannis intelligi volunt, ex quibusdam apocryphorum libris approbantes, quod propheta occisus sit, quia Salvatoris praedicaverit adventum. Hoc quia de Scripturis non habuit auctoritatem, eadem facilitate contemnitur qua probatur. Alii istum volunt esse Zachariam, qui occisus sit a Joas rege Judae inter templum et altare, sicut Regum narrat historia. Sed observandum, quod ille Zacharias nfilius Joiadae sacerdotis. Unde et Scriptura refert: Non fuit recordatus Joas pa
Abbreviated transcription (Latin):
alas: ⁊ noluisti. Ierłm ñ saxa ⁊ edifi¬
cia ciuitatis s habitatores uocat.
quam patris plangit affectu: sicut
in alio loco legimus quod uidens
eam fleuerit.

Expanded text:
pinnis, et noluisti. Jerusalem non saxa et aedificia civitatis, sed habitatores vocat, quam patris plangit affectu, sicut et in alio loco legimus quod videns eam fleverit.
Abbreviated transcription (Latin):
qui uentura predicant. alios sapien¬
tes qui nouerint quando debeant
proferre sermonem:alios scribas in
lege doctissimos. ex quib lapiclatꝰ
est stephanus. paulus occisus: petruᷤ
crucifixus. flagellati in actib apłoꝵ
discipuli. Et ꝑsecuti sunt eos de ciui
rent. Ut ueniat suꝑ uos omnis san¬
guis iustus qui effusus est super
terram. a sanguine abel uisti usq ad

Expanded text:
qui ventura praedicant; alios sapientes, qui noverint quando debeant proferre sermonem; alios scribas in lege doctissimos, ex quibus lapidatus est Stephanus, Paulus occisus, Petrus crucifixus, flagellati in Actibus apostolorum i pati, et persecuti sunt eos de civitrent. Ut veniat super vos omnis sanguis justus qui effusus est super terram, a sanguine Abel justi usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Cum sis serenus nomine. totum te
nubilum ⁊ tetrum factis ostendis. Tũc
serenus iussit ⁊ ip̃m in uinculis recipi.
et pedes eius in cippo artissimo cõstrin¬
gi. factum est autem cum separati eẽnt

Expanded text:
it: Cum sis nomine Serenus, totum te nubilum et tenebrosum factis ostendis. Tunc et ipsum Serenus jussit in vinculis recipi, et pedes in cippo arctissimo constringi. Factum est dum separati essent
Abbreviated transcription (Latin):
met ip̃m patefecit ingressum hii mo¬
res ⁊ uita huius modi. ampla itine¬
ra ⁊ largissimas uias barbaris natõ¬
nib in exitium cõmunis salutis a¬
periunt.hii mores plebem dei inimi¬
cis gentib iugo misere captiuitatis
addicunt. hii mores armatos dissi¬
pant ppłos: ⁊ munitas diruunt ci
deum supplicatione proficimus. qͥa
ꝓphetica monita ñ p̾paramus.

Expanded text:
metipsum patefacit ingressum. Hi mometipsum patefacit ingressum. Hi mores, et vita hujusmodi ampla itinera, et largissimas vias barbaris nationibus in exsilium communis salutis aperiunt. Hi mores plebem Dei inimicis gentibus jugo miserae captivitatis addicunt. Hi mores armatos dissipant populos, et munitas diruunt civDeum supplicatione poscimus; quia cundum prophetica monita non praeparamus.
Abbreviated transcription (Latin):
tas rectas male uiuentium prauita¬
tem dirigeret. Quid est enim para-
re dño uiam. nisi aduentanti de ce¬
lo iudici. purgato a uiciis pectore sĩ¬
plicis cordis habitaculum p̾parare:
Quid est rectas facite semitas dei.
nisi ut tales actuum tuoꝵ tͥ mu¬
nias uias. quas ꝑambulare ꝓpiti¬
us ueniens dñs ad te delectetur. Ii¬
le uiam dño suo parat. qui luxu¬
riantis carnis respuens uoluptates:
toto mentis sue sp̃u suspensus ad
deum. uigore se castitatis accingit.
Optimam parat dño uiam. qui co¬
gitationes suas auaritie fluctib
estuantes:serene conscientie tran¬
quillitate compescit. Quicũq ergo
uoluptuosis seculi huius languet
illecebris. cupiditatib auaricie feruẽ¬
tis insanit: in fraterna odia feralis
inuidie facib inardescit. ate ad
contumeliam dei omnipotentis ꝑ
amfractas demonum semitas erra¬
ticus uiator incedit: ñ parat dño uã.
s inimico miser suo exitiabilem in se¬

Expanded text:
tas rectas male viventium dirigetas rectas male viventium dirigeret pravitatem. Quid est enim, parate viam Domino, nisi adventanti de coelo judici, purgato a vitiis pectore, simplicis cordis habitaculum praeparare? Quid est, rectas facite semitas Dei, nisi ut tales actuum tuorum tibi munias vias; quas perambulare propitius veniens ad te Dominus delectetur? Ille viam Domino suo parat, qui luxuriantis carnis respuens voluptates, toto mentis suae spiritu suspensus ad Deum, vigore se castitatis accingit. Optimam parat Domino viam, qui cogitationes suas avaritiae fluctibus aestuantes, serenae conscientiae tranquillitate compescit. Viam Dovoluptuosis saeculi hujus languet illecebris, cupiditatibus avaritiae ferventis insanit, in fraterna odia feralis invidiae faucibus inardescit atque ad contumeliam Dei omnipotentis, super anfractas daemonum semitas erraticus viator 210 incedit: non parat Domino viam, sed inimico miser suo exitiabilem in se
Abbreviated transcription (Latin):
minum salutaris gr̃e innouauit
auditu. Clamabat autem in deserto.
ubi ad predicationem eius uec inso-¬
lens turba ꝑstreperet. nec inficlelis
rideret auditor: s hii tantũ audire
possent. qui predicantem uerbum sa¬
lutis. cura tantũ diuini cultus expe¬
terent: et aduerterent eum uera an¬
nuntiare de. xp̃o. qui ꝑ assertionem
iusticie ut illicitas herodis nuptias
increparet: nec regem timuisset offen¬
dere. nec squalorem carceris cleclinas-¬
set: nec tyrannico gladio refugisset
occidi. Audiamus adhuc paululũ
fr̃es quid ad profectum omniũ nr̃m
salutaris nuntius predicabat. para¬
te inquit uiam dñi: rectas facite se¬
mitas dei nr̃i. Uere dignus beatus io¬
hannes. cuius ꝓphetica eẽt natiuitas:
qui et cde parentib illis quoꝵ esset
desperata posteritas. dei munere na¬
sceretur. Nam tanta auctoritate. tan¬
to ꝙ docendi pondere in uocem sc̃e
prelicationis erupit. ut et instantẽ
cdñi nuntiaret adiientum: ⁊ in semi¬

Expanded text:
minum salutaris gratiae innovavit minum salutaris gratiae innovavit auditum. Clamat autem in deserto, ubi praedicationem ejus nec insolens turba perstreperet, infidelis rideret auditor, sed hi tantum audire possunt, qui praedicantem verbum salutis, cura tantum divini cultus expeterent, et adverterent eum vera enuntiare de Christo, qui per assertionem justitiae, ut illicitas Herodis nuptias increparet, nec regem timuisset offendere, nec squalorem carceris declinasset, nec tyrannico gladio refugisset occidi. Audiamus adhuc paululum, fratres, quid ad profectum omnium nostrum Salvatoris nuntius praedicabat: Parate, inquit, viam Domino, rectas facite semitas Dei nostri. Vere dignus beatus Joannes, cujus prophetica esset nativitas, llis de parentibus, quorum esset desperata posteritas, Dei munere nasceretur. Nam tanta auctoritate, tantoque docendi pondere in vocem sanctae praedicationis 209 erupit, et instantem Domini nuntiaret adventum, et in semi
Abbreviated transcription (Latin):
sciturum: nec dubitaret ultra celitus
illum uł promissum fuisse uł natũ.
cuius causa ⁊ amisisse se probabat ⁊
recepisse sermonem. Quid hac fratres
religio gloriosius. quid hac insig¬
nius fide: in qua sterilis concipit.¬
et in secreto maternoꝵ uiscerũ par¬
uuli totius mundi gaudia futura
preludunt: Nec enim poterat ueteri
sub lege ordinem suum mortalis ser¬
uare natura. quando ꝑ nouam diui¬
nitatis grãm nouum saluti omniũ
mysterium parabatur. Hic ergo est
ioh̾es de quo ꝓphetauit ysaias dicens.
uox clamantis in cleserto.parate uiã
dñi: rectas facite semitas dei nr̃i. Uox
inquit clamantis. Quambene uox
dicitur. qui uenientem de celestib in
carne hominis unigenitum dei:ple¬
no letus ore clamabat. Recte uox cli¬
citur. cuius intonante preconio: sacra¬
mentum redemptionis humane sur¬
da dudum cepit audire mortalitas.
bt enim uenerandus baptista muto
patri aꝑuit linguam. ita aures ho¬

Expanded text:
sciturum. Nec dubitaret ultra coelitus sciturum. Nec dubitaret ultra coelitus illum vel promissum fuisse, vel natum, cujus causa, et amisisse probabat, et recepisse sermonem. Quid hac, fratres, religione gloriosius? Quid hac insignius fide? in qua sterilis concipit,et in secreto maternorum viscerum parvuli totius mundi gaudia futura praeludunt; nec enim poterat veteri sub lege ordinem suum mortalis servare naturam, quando per novam Divinitatis gratiam, novum saluti omnium mysterium parabatur. Hic ergo est Joannes, de quo prophetavit Isaias dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Vox, inquit, clamantis; quam bene vox dicitur, qui venientem de coelestibus in carne hominis Unigenitum Dei pleno laetus ore clamabat. Recte vox dicitur, cujus intonante praeconio sacramentum redemptionis humanae, surda dudum coepit audire mortalitas. Ut enim venerandus Baptista muto patri aperuit linguam, ita aures ho
Abbreviated transcription (Latin):
quia necdum sermone poterat. pro¬
phetico gaudio reuelauit. Nullus
ignorat km̃i omnem paruulũ ma¬
terno ab utero prodeuntem. int̾ ip̃a
lucis exordia mestis conc repare uagi¬
tib: solus baptista dñi ultra legem
nascentium ultta natiuitatem suam
leticie exultatione preuenit. Et quã
decuit fratres ut cde matre sterili na¬
sceretur. qui fecunditatem uirginis
reuelabat: quatinus mirabilem par¬
tum mirabiliter natus ostenderet:
ꝓphete: quia hoc ip̃m quod gereba¬
tur angelo loquenti ñ credidit. usũ
loq̃ntis amisit: donec ꝓmissione cõ¬
pleta. natus noui hominis preco
paterne lingue uincula relaxaret.
Os enim quod angelus clauserat.
promissus ab angelo filius reserauit.
Nam cum de nuncupatione pariuili
cognatoꝵ uicinoꝵ q hesitaret arbitri¬
um. ꝓprietatem ueri nominis eius ꝙͣ
angelo dictante didicerat: recepta su
nati uocabulum loqueretur.⁊ agno¬
sceret anxius senex ꝑ eum se sibi rel¬
ditum quem de se ñ creliderat na¬

Expanded text:
quia nec tum sermone poterat, prophetico gaudio revelavit. Nullus ignorat, carissimi, omnem parvulum, materno ab utero prodeuntem, intra ipsa lucis exordia moestis concrepare vagitibus; solus Baptista Domini ultra legem nascentium nativitatem suam laetitiae exsultatione praevenit. Et quam decuit, fratres, ut de matre sterili nasceretur, qui fecunditatem virginis revelabat; quatenus mirabilem partum mirabiliter natus ostenderet. prophetae; quia hoc ipsum, quod gerebatur, angelo loquenti non credidit, usum loquentis amisit, donec, promissione completa, natus novi hominis praeco paternae linguae vincula relaxaret. Os enim quod angelus clauserat, promissus ab angelo filius reseravit. Nam cum de nuncupatione parvuli cognatorum, vicinorumque haesitaret arbitrium, proprietatem veri nominis ejus, quam angelo dictante didicerat, recepta prinati vocabulum loqueretur, et agnosceret anxius senex, per eum se sibi redditum, quem de se non crediderat na
Abbreviated transcription (Latin):
interitum. Et conuersa ael filios suos
dixit. uidete filii celum. ⁊ sursũ aspi¬
cite: ubi uos expectat. xp̃c cum scĩs
suis. pugnate pro animab ur̃is. et
fideles uos in amore. xp̃i exhibete.
Audiens hec publius. iussit eam a¬

Expanded text:
est. Et conversa ad filios suos dixit: Videte, filii, coelum, et sursum aspicite ubi vos exspectat Christus cum sanctis suis. Pugnate pro animabus vestris, et fideles vos in amore Christi exhibete. Audiens hoc Publius, jussit eam a
Abbreviated transcription (Latin):
Respondit siluanus ⁊ clixit. Nos si
transitorium timuerimus interitũ.
eternũ incurremus supplitium. Et
qm̃ uere nouimus que premia pa-
stituta peccatorib: ieturo securi le

Expanded text:
peribit. Sylvanus dixit: Nos, si transitorium timuerimus interitum, aeternum incurremus supplicium; et quoniam vere novimus quae praemia sunt stituta peccatori
Abbreviated transcription (Latin):
diici. et blando alloquio ael sacri¬
ficium eam prouocans: minabat᷑
penaꝵ interitum. Cui felicitas dixit.
Nec blandimentis tuis resolui pote¬
ro. nec terrorib tuis frangi. Habeo
enim sp̃m sc̃m qui me ñ ꝑmittit
uinci a diabolo. ⁊ ideo secura sum
quia uiua te suꝑabo. Et si intecfecta
fuero. melius te uincam occisa. Publi

Expanded text:
Qui blando alloquio ad sacrificium eam provocans, minatur poenarum interitum. Cui beata Felicitas: Nec blandimentis tuis resolvi potero, nec terroribus frangi; habeo enim Spiritum sanctum, qui me non permittet vinci a diabolo, et ideo secura sum quia viva te superabo; et si interfecta fuero, melius te vincam occisa. Dei
Abbreviated transcription (Latin):
sui uelleris sponte nobis largitu¬
rum: et quo uestem uobis ncipti-¬
alem facere possimus. id est exem¬
pla uiuendi hobis relicturum pre-¬
uidit: quib in dilectione calefieri
clmine ꝑfectionis animi gressũ fixe¬
r: unde iure celsitudinẽ diuine
nuestatis meretur intue.. Stabat.
La iurtutum arcem conscenderat: a
qu nullis temptationũ posset im¬
prqitatib cleici. Stabant cum illo ⁊
disppuli. quia magisteriũ eius cor¬
de quebantur immobili. Et respi
reben igratu. ẽ insinuat. fic
nsio eil etenitatem cuuinitatis
In qua est suꝑ paiti equalis ap¬

Expanded text:
sui velleris sponte largiturum, ex quo vestem nobis nuptialem facere possimus, id est, exempla vivendi nobis relicturum praevidit, quibus in dilectione calefieri culmine perfectionis animi gressum fixerat, unde jure celsitudinem divinae Majestatis mereretur intueri. Stabat, quia illam virtutum arcem conscenderat, a qua nullis tentationum posset improbitatibus dejici. Stabant cum illo et discipuli, quia magisterium ejus corde sequebantur immobili. Et respicpraebere, dignatus est, insinuat; sicut mansio ejus aeternitatem divinitatis, in qua semper est Patri aequ
Abbreviated transcription (Latin):
d aquas tibilitanas ep̃o deferen-¬
te p̾iecto martyris gloriosissimi
stephani memoriam. ueniebat magne
multitudinis concursus ⁊ occursus. Ibi
ceca mulier. ut ad ep̃m portantem duce-¬
retur orauit. Flores quos ferebat dedit.
recepit. oculis admouit: protinus uidit.
Stupentib qui aderant. preibat exultãs:
uiam carpens.⁊ uie ducem ulterius
ñ requirens. Memorati memoriam mar¬
tyris que posita est in castello sinitensi.
quod ipponiensi colonie uicinum est:
eiusdem loci lucillus ep̃c ppło p̾cedente
atq sequente portabat. fistula cuius mo-¬
lestia iam diu laborauerat. ⁊ familiaris-¬
simi sui medici qui eum secaret operie¬
batur manus: illius sarcine uectatione
repente sanata est. Nam deinceps eam ĩ

Expanded text:
d aquas Tibilitanas episcopo adferente Praeiecto martyris gloriosissimi Stephani memoria ueniebat magnae multitudinis concursu et occursu. Ibi caeca mulier, ut ad episcopum portantem duceretur, orauit; flores, quos ferebat, dedit, recepit. oculis admouit, protinus uidit. Stupentibus qui aderant praeibat exsultans, uiam carpens et uiae ducem ulterius non requirens. Memorati memoriam martyris, quae posita est in castello Sinitensi, quod Hipponiensi coloniae uicinum est, eiusdem loci Lucilius episcopus populo praecedente adque sequente portabat. Fistula, cuius molestia iam diu laborauerat et familiarissimi sui medici, qui eum secaret, opperiebatur manus, illius piae sarcinae uectatione repente sanata est; nam deinceps eam in
Abbreviated transcription (Latin):
dine laboraret ac desperaietur: ad eandẽ
memoriam tunica euis allata est: que
anteqͣm reuocaretur. illa defuncta est.
Hac tamen tunica oꝑuerunt cadauer
eius parentes. ⁊ recepto sp̃u salua fc̃a
est. Apud ipponem bassus quidam
syrus ad memoriam eiusclem mar-¬
tyris orabat pro egrotante ⁊ ꝑilitan¬
te filia: eo qd̃ secum uestem eius ai¬
tulerat. Et ecce pueri de clomo cucur¬
rerunt. qui ei mortuam nuntiarẽt.
Et cum orante illo ut ab amicis eius
exciperentur. ꝓhibuerunt eos illi di¬
cere: ne ꝑ publicum plangeret. Qui
cum redisset domum iam suoꝵ eiu¬
latib ꝑsonantem. ⁊ uestem filie quã
ferebai suꝑ eam proiecisset: redlita ẽ¬

Expanded text:
dine laboraret ac desperaretur, ad eandem dine laboraret ac desperaretur, ad eandem memoriam tunica eius adlata est; quae antequam reuocaretur, illa defuncta est. Hac tamen tunica operuerunt cadauer eius parentes, et recepto spiritu salua facta est. Aput Hipponem Bassus quidam Syrus ad memoriam eiusdem martyris orabat pro aegrotante et periclitante filia eoque secum uestem eius adtulerat, cum ecce pueri de domo cucurrerunt, qui ei mortuam nuntiarent. Sed cum orante illo ab amicis eius exciperentur, prohibuerunt eos illi dicere, ne per publicum plangeret. Qui cum domum redisset iam suorum eiulatibus personantem et uestem filiae, quam ferebat, super eam proiecisset, reddita e
Abbreviated transcription (Latin):
mitu ⁊ fletu. ⁊sinceriter arclente pie¬
tatis affectu. Deincde dicedens aliqͥd
cle altari quod occurrit tulit. ei q cũ
iam nox eẽt ad caput posuit. Tum
dormitum est. Et eoce ante diluculũ
se credere dixit. admirantib atq gau-¬
dentib omnib. baptizatus ẽ. Sanati¬
sunt ꝑ eundem maityrem etiam po-¬
dagri duo. ciuis ⁊ ꝑegrinus unus. S
ciuis omnimodo. ꝑegrinus autem
ꝑ reuelationẽ quid adhiberet qͣndo
doleret: audiuit. Et cum hoc fecisset.
dolor continuo conquiescebat. autus
nomen est fundi ubi ecclesia sita est:
et in ea martyris stephani memoria.
Puerum quendam paruulum cum
in area luderet. exorbitantes boues qͥ
uehiculum trahebant rotis obtriue.¬
runt: et confestim palpitauit expi¬
rans. Hunc mater arreptum ad eandẽ
memoriam posuit. et ñ solum reuixit:
uerum etiam illesus apparuit. Scĩmo¬
nialis quedam in uicina possessione
que casphaliana dicitur. cum egritu-¬

Expanded text:
mitu et fletu et sinceriter ardente piemitu et fletu et sinceriter ardente pietatis adfectu; deinde abscedens aliquid de altari florum, quod occurrit, tulit eique, cum iam nox esset, ad caput posuit; tum domitum est. Et ecce ante diluculum t, credere se dixit, admirantibus adque gaudentibus omnibus baptizatus estsunt illic per eundem martyrem etiam podagri duo ciues, peregrinus unus: sed ciues omni modo; peregrinus autem per reuelationem, quid adhiberet quando doleret, audiuit; et cum hoc fecerit, dolor continuo conquiescit Audurus nomen est fundi, ubi ecclesia et in ea memoria martyris Stephani. Puerum quendam paruulum, cum in area luderet, exorbitantes boues, qui uehiculum trahebant, rota obtriuerunt, et confestim palpitauit exspirans. Hunc mater arreptum ad eandem memoriam posuit, et non solum reuixit. uerum etiam inlaesus apparuit. Sanctimonialis quaedam in uicina possessione, quae Caspaliana dicitur, cum aegritu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iana sum: ñ licet michi de silua-
ni ur̃i sacrificiis manducare. Illi u̾o
hec audientes. tanta eam cecle ma¬
ctauerunt: ut uix eam seminecem
sui homines ad mediolanensium ur¬
bem ꝑclucerent. ita ut in triduo mi¬

Expanded text:
iana sum, non licet mihi de Silvani vestri sacrificiis manducare, statim illi haec audientes, tanta eam caede mactaverunt, ut vix eam seminecem sui homines ad Mediolanensium urbem perducerent, ita ut intra triduum mi
Abbreviated transcription (Latin):
scõm quoci ait pater maior me est.
Scdm aũ id quod ait ego ⁊ pater
unum sumus. ⁊ ip̃e agricola est: nec
talis quales sunt qui extrinsecus
tum. Nam neq qui plantat est ali¬
quid. neq qui rigat: s qui increm̃¬
tanqͣm de agricola cdixisset quod
rant fructum. continuo etiam se¬
ip̃m mundatorem palmitũ osten¬
dens: iam uos inquit mundi estis
ꝓpter sermonẽ quem loquutus sum
uobis. Ecce ⁊ ip̃e mundator est palmi-¬
tum quod est agricole ñ uitis offiti¬
um: qui etiam palmites oꝑarios
suos fecit. Nam ⁊ si ñ dant. increm̃¬
tum. impendunt tamen aliquod
adiumentum s̃ ñ de suo: quia si¬
ne me inquit ñ potestis facere qͥe¬
scilicet atq munclandi. Neq enim
nisi mundi ẽẽnt. fructum ferre po¬
tussent. Et dam̃ omnẽ qͥ fert fructũ
purgat agricola. ut fructum plus
afferat. Quis enim est in hac uita
sic mundus. ut ñ sit magis magis¬
bi si lixerimus
quia peccati
abeinus. nos ip¬
tas in nobis

Expanded text:
undum quod ait, Pater major me est ; secundum autem id quod ait, Ego et Pater unum sumus , et ipse agricola est. Non est talis quales sunt qui extrinsecus tum. Nam neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed Deus qui incremetanquam de agricola dixisset, quod rant fructum, continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendens: Jam vos, inquit, mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis. Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum, sed non de suo, quia sine me, inquit, nihil potestis facerescilicet atque mundandi. Neque enim nisi mundi etuissent: et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plus afferat. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisNam si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipveritas in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
quippe nature sunt: uitis ⁊ palnii¬
tes. Propter quod cum eẽt deus cu¬
ius nature ñ sumus. fĩs est homo
ut in illo eẽt uitis humana natura:
cuius ⁊ nos homines palmites eẽ
possemus. Quid ergo E ego sum
uitis uera: ab illa eitiq discernit. cui

Expanded text:
quippe naturae sunt vitis et palmites: propter quod cum esset Deus , cujus naturae non sumus, factus est homo, ut in illo esset vitis humana natura, cujus et nos homines palmites esse possemus. Quid ergo est, Ego sum vit
Abbreviated transcription (Latin):
bita et in uisionib sepe adlmonita¬
est: ne sc̃m̃ corpus a malo homine
benepositum uiolaret. S illa in inten¬
tione ꝑdurante. euidentius ei appa-¬
ruit sc̃s uitalis dicens ad eam. Noli
michi molesta ẽẽ mulier. quia nũqͣm
michi tam gloriosum poteris parare
ad urbem mediolanensium. ydolũ¬

Expanded text:
est, et in visionibus saepe admonita, ne sanctum corpus a malo homine bene positum violaret. Sed illa in intentione perdurante, evidentius ei apparuit sanctus Vitalis, dicens ad eam: Noli mihi molesta esse, mulier; quia numquam mihi tam gloriosum poteris parare ad urbem Mediolanensium, incu
Abbreviated transcription (Latin):
paulus circa horam nonam ianuis
clausis: stetit q ante cesarem. et ait.
Cesar ecce ego paulus. regis eterni
et inuicti miles. uel nunc crede quia
ñ sum mortuus. s uiuo deo meo. Ti¬
ris mala ineff ibilia imminent. atq
Et hec dicens repente lisparuit. Nero
siquidem hiis auditis. ultra qͣm di¬
quid agere potuisset. Suadentibus¬
uero amicis. iussit patroclum et eos¬

Expanded text:
Paulus hora nona ianuis clausis stetitque ante Neronem et ait: «Cesar, ecce ego Paulus regis eterni et inuicti miles. Vel nunc crede quia n sum mortuus, sed vivo Deo meo. Tir, mala ineffabilia imminent non poudisti. » Haec dicens, repente disparuit. Nero siquidem, his auditis, ultra quam diquid agore potuisset. Tandem suadentibus amicis, jussit solvi Patroclum et
Abbreviated transcription (Latin):
lus ad passionis locum. ad orientẽ
nem ualedicens fratrib. bñdixit eos.¬
culos. in terram utrumq genu fi¬
xit et collum tetendit. Spiculator u̾o
ta etiam immensitas lucis. ⁊ odoris
suauitas in momento illius decolla-¬
tionis selitus ibi emicuit. ut morta¬
lium oculi splendorem illum suffer¬
res pauli ad portam ciuitatis. inue

Expanded text:
tem ad passionis locum, ad orientem e valedicens fratribus, benedixit, sigavit, in terram utrumque genu flexit et collum tetendit. Spiculator vero ta etiam lucis immensitas et odoris suavitas in momento illius decollationis coelitus emicuit ut mortalium oculi splendorem illius sufferes val
Abbreviated transcription (Latin):
promissus ab angelo: lauclatus a
dño.⁊ perpetua sc̃e mortis gloria
consecratus. Becebat namq ut my¬
sticam natiuitatem eius mirabi¬
lis uita sequeretur. ⁊ scãm ꝑfectam¬
q uitam mors deo deuota con¬
duderet. Propter quod fr̃es rectissi¬
me toto hodie orbe xp̃i ecclesia. pri¬
mordia natiuitatis eius letissima
festiuitate concelebrat: qui eterna
mortalib adẽẽ gaudia stupenti mũ¬
do testis ficlelissimus reuelauit.

Expanded text:
promissus ab angelo, laudatus a promissus ab angelo, laudatus a Domino, et perpetua sanctae mortis gloria consecratus. Decebat namque, ut mysticam nativitatem ejus mirabilis vita sequeretur, et sanctam perfectamque vitam 216 mors Deo devota concluderet. Propter quod, fratres, toto hodie orbe Christi Ecclesia primordia nativitatis ejus laetissima festivitate concelebrat, qui aeterna mortalibus adesse gaudia stupenti mundo testis fidelissimus revelavit.
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrum submersum aquis tin¬
geret in iordane: sp̃m quoq sc̃m
uenientem cerneret in columba
et attestantis uocem pr̃is aucliret
e celo. Hic est ille quem inspiran¬
te deo. prescius annuntiat dicens
ysaias. Uor clamantis in cleserto. pa¬
rate uiam dñi. Qm congrue fratres
celestis uerbi ⁊ preco mutebatur ⁊ te¬
stis. Hic est ille cuius ꝑ angelũ ga¬
brielem prenuntiatur natiuitas.
nomen et meritum. hic ẽ qui in u
ditio celestis sententie cunctis mor¬
talib antefertur. dicente dño. Non
surrexit inter natos mulierũ. ma¬
ior iohe baptista. Qmpulchre dictũ
est inter natos mulierũ ñ ẽẽ maio
rem. quia ille omnimodis maior
erat ioh̾e:qui cle uirgine nasceba¬
tur. hic est etiam qui maluit a
rege prosterni. qͣm regem ñ incre¬
pare peccantem. Quib prospectis
aduertite dilectissimi. qͣntũ huic
reuerentie qͣntum deuotionis de¬
beamus impendere. Qui ut hono¬
rabilis sit: a scõ est sp̃u ꝓphetatus.

Expanded text:
arbitrum submersum aquis tinarbitrum submersum aquis tingeret in Jordane, Spiritum quoque sanctum venientem cerneret in columba, et attestantis vocem Patris audiret e coelo . Hic est ille, quem inspirante Deo praescius annuntiat Isaias, dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini . Quam congrue, fratres coelestis Verbi et praeco mittebatur et testis. Hic ille est, cujus per angelum Gabrielem praenuntiatur nativitas, et nomen, et meritum. Hic est etiam, qui judicio coelestis sententiae cunctis mortalibus antefertur, dicente Domino: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista ; quam pulchre dictum est inter natos mulierum non esse majorem Joanne, quia ille omnimodis major erat, qui de virgine nascebatur. Hic est ille etiam, qui maluit a rege prosterni, quam regem non increpare peccantem. Quibus prospectis advertite, dilectissimi; quantam huic reverentiam, 215 quantum devotionis debeamus impendere, qui ut honorabilis sit a sancto est Spiritu prophetatus,
Abbreviated transcription (Latin):
estiuitatem presentis diei ep̃i.
baptistege iuina natiuitas con¬
secrauit. Qui idcirco in hoc sẽculum
suꝑna dispensatione directus est.
ut ñ solum ip̃e prophetali sublima-¬
retur gła s ut et omnium per eum
ꝓphetaꝵ precõnia firmarentur. Nec
imierito illum precipuo nunc ho
nore uenerãmur. qui spetiali quadã
gr̃a ob hoc redemptorem mundi no-
tiare presentem. Nam sicut sacratissi¬
mum euuangelium refert. ueniente
dño ad baptismũ eius: huiusmodi
prorupit in uocem. Ecce agnus dei.
ecce qui tollit peccatum mundi.ꝓp-¬
ter hoc nimirum saluator ip̃e de il¬
lo dicebat ad turbas. Quid existis
in desertum uidere: prophetam. Sico
uõbis et plusqͣm ꝓpħam. plus re¬
uera est qͣm ꝓpha. qm̃ ceteri omnes
uenturi adhuc xp̃i fuere p̾cones:
hic autem probatissimus uenit
dñi presentis assertor. Plusqͣm ꝓphe¬
ta est: cuius manib quod nulli
inclinauit. Plusqͣm ꝓpħa est: cuiꝰ
tanta est prerogatiua mericoꝵ. ut
uno eodemꝙ momento celi t̾reꝙ

Expanded text:
em praesentis diei, fratres Baptistae genuina nativitas consecravit, qui idcirco in hoc saeculum superna dispensatione directus est, ut non solum ipse prophetali sublimaretur gloria, sed ut et omnium etiam per eum prophetarum praeconia firmarentur. Nec immerito illum praecipuo honore nunc veneramur, qui speciali quadam gratia ob hoc Redemptorem mundi novitiare praesentem; nam sicut sacratissimum Evangelium refert, veniente Domino ad baptismum ejus, hujusmodi prorupit in vocem: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Propter hoc nimirum Salvator ipse de illo dicebat ad turbas: Quid existis in desertum videre? Prophetam? dico vobis, et plus quam prophetam . Plus revera est quam propheta, cum caeteri omnes venturi adhuc Christi fuere praecones; hic autem probatissimus venit Domini praesentis assertor. Plusquam propheta est, cujus manibus, quod nulli inclinavit. Plusquam propheta est, cujus tanta praerogativa meritorum, et uno eodemque momento coeli terraeque
Abbreviated transcription (Latin):
ter rẽs fuerat effcã . nõ
enim acced̾e ꝓpius aude¬
bair consulunt episco¬
pum. Quid facto opus
sit. Qui indicto ieuinio
triduano. a deo monuit
esse queredũ. Culo perac¬
to. sanctus michael ap
el archangelus. qui in
conspectu dñi semper as¬
sisto. ip̃ius loci ẽẽ me cu¬
stodem. atq omniũ que
ibi gerũtur inspectorem.

Expanded text:
ter res fuerit effecta non ter res fuerit effecta non enim accedere propius audebant consulunt episcopum, quid facto opus sit. Qui, indicto jejunio triduano, a Deo monuit esse quaerendum. Quo peracto, sanctus Michael angel archangelus qui in conspectu Dei semper assisto; ipsius loci esse me custodem, atque omnium quae ibi geruntur inspectorem
Abbreviated transcription (Latin):
gargano uen̾abi¬
lis memoria beati
archangeli micha¬
elis: ubi ip̃ius cĩ¬
setrata nomine hẽtͬ ec¬
clia. iuli facta schemate.
tute. Uertice siquidem ex¬
lunce instar preuata
stenditur. Est autẽ lo¬
cus in apulie finibus.
ubi inter sinum adriat¬
cum ⁊ montem garga¬
num. ciuitas sipontus
posita est. Qui a meni¬
bus cuitatis ad .xii. mi¬
lia preerectus: in cacumi
ne suo suppremo. hanc to¬
to orbe uenerandã gestat
ecclesiam: que hoc incdo
mortalibus cognita est.
Quidam predines noie
garganus. qui ex euentu
suo monti nocabulum
indidait. infinira multi¬
tudine petoꝵ pollebat.
Contigit thaurum ar¬
menti gregis consortia
sꝑnentem. singularẽ i¬
ce dere solitum. et ad ex¬
tremum redeunte pecore
domumn non reuerti.
Quẽ dominus per deuia
queqz requirens. inueĩt
tandem in uertice mõtis
foribus cuiusclam assi¬
stere spelunce. Quẽ cum
sagnta apperuiet: illa
uelut flamine uenti re¬
torta: eum a quo iactata
est mox reu̾sa ꝑcussit.
et scupefacti. quali¬

Expanded text:
Gargano, venerabilis memoria beati archangeli Michaelis, ubi ipsius consecrata nomini habetur ecclesia, vili facta schemate, est. Vertice siquidem moluncae instar precavata ostenditur. Est autem locus in Campaniae finibus, ubi inter sinum Adriaticum et montem Garganum civitas Sepontus posita est, qui a moenibus civitatis ad 12 milia passuum preerectus, in cane suo supremo hanc toto orbe venerandam gestat ecclesiam. Quae hoc modo mortalibus cognita est. Quidam vir praedives, nomine Garganus, qui ex adventu suo monti vocabulum indidit, infinita pecorum multitudine pollebat. Contigit autem taurum armenti gregis consortia spernentem, singularem incedere solitum, et ad extremum redeunte pecore domum non reverti. Quem dominus per devia quaeque requirens invenit tandem in vertice montis foribus cujusdam assistere speluncae, quem cum sagitta appetiisset, illa velut flamine venti retorta, eum a quo jactata est mox reversa percussit. et stupefacti, quali
Abbreviated transcription (Latin):
odie dilectissimi omniũ.
scõrum iub ina sollẽp¬
nitatis letitia celebrẽmꝰ
restiuitãtem. quoꝵ societate celĩ
ecultat. quorum patrocinio ter¬
ra letatur quorum triumphis
eccłia sancta coronaturͤ. quoꝵ
confessio quantũ in passione
fortior tanto est clarior in ho¬
nore. quia dum creuit pugna:
creuit ⁊ pugnantiũ gloria. et
certaminis triuphris multipłi¬
ci passionum gene̾ dorna tur.

Expanded text:
Hodie, dilectissimi, omnium Sanctorum sub una solemnitatis laetitia celebramus festivitatem, quorum societate coelum exsultat, quorum patrociniis terra laetatur, quorum triumphis Ecclesia sancta coronatur: quorum confessio quanto in passione fortior, tanto est clarior in honore; quia dum crevit pugna, crevit et pugnantium gloria, et martyrii triumphus multiplici passionum genere adornatur,
Abbreviated transcription (Latin):
paratis crucib ⁊ cereis. ⁊ om̃igenis
sollempne pompe ornatib. cũ mag¬
na plebis exultatione sc̃m corpus ad
locum designatum trasferre ceper̃t.
Transeuntes aũ predictum fluuiolũ. u¬
cum iam suburbanos fines contin-¬
geren ⁊ beatus audomarus scĩ au-¬
berti uestigia pedetentim ꝓsequere
ligi: quanti eẽnt meriti ⁊ is qͥ por¬
taretur.⁊ is quem portando imita¬
retur. Nam depulsa longe cecrtatis
nocte. statim oculoꝵ lumen recepit.
in loco uidelicet ubi in memoria bĩ
auberti ecclesia constructa a p̾senti¬
b adhuc cernitur: in testimonium¬
scilicet presentis miraculi. S quia ue¬
nerabilis uir audomarus paruipen-¬
debat lumen carnalium oculoꝵ qui lu¬
men certe ciuium desiderabat super¬
noꝵ: ilico precib eanclem quam ul-¬
troneus ferebat. reimpetrauit cecita¬
rio euentu miraculi. beatum corpus
ad locum usq ab angelo designatũ
honorifice transtulerunt. Quo in loco
uenerabilis ep̃c monasteriũ cõstripcit.

Expanded text:
paratisque crucibus, et cereis et omnigenis solemnis pompae ornatibus, cum magna plebis exsultatione sanctum corpus ad locum destinatum transferre coeperunt. Transeuntes autem praedictum fluviolum, cum jam sub urbanos fines contingerent, et beatus Audomarus sancti Autberti vestigia pedetentim prosequeretligi quanti essent meriti, et is qui portabatur, et is qui portando sequebatur. Nam, depulsa longae caecitatis nocte, statim oculorum lumen recipit, in loco videlicet ubi in memoriam beati Autberti ecclesia constructa a praesentibus adhuc cernitur in testimonium praesentis miraculi. Sed quia venerandus vir Audomarus parvi-pendebat lumen carnalium oculorum, qui lumen certe civium desiderabat supernorum, illico precibus eamdem quam ultroneus ferebat rursus impetravit caecitario eventu miraculi, beatum corpus ad locum ab angelo designatum honorifice transtulerunt. Quo in loco venerabilis episcopus monasterium construxit,
Abbreviated transcription (Latin):
est. De naturali enĩ in nobis xp̃i
que dixerimus ab eo didicimus
stulte atq impie dicemꝰ. Ip̃e enĩ
ait. Caro mea u̾e est esca: et san¬
gus meus u̾e̾ est potꝰ. Qui edit
carnem meam ⁊ bibit sangui¬
nem meũ ui me manet ⁊ ego ĩ eo.¬

Expanded text:
. De naturali enim in nobis Christi  nisi ab eo didicimus, stulte atque impie dicemus. Ipse enim ait: Caro mea vere est esca, et sanguis meus vere est potus Qui edit carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo
Abbreviated transcription (Latin):
q u̾e sub misterio carnẽ corporis
sui sumimꝰ. ⁊ per hoc unum eri¬
mus. quia pater in eo est ⁊ ille in
nobis. Quomõ enim uoluntatis
unitas asseritur cum naturalis
per sacramentũ proprietas. per¬
fectũ sacramentũ sit unitatis ͥ
Non est humano aut seculari sẽ¬
su de hus reb loquend̾. neq per
uiolentiam atq impuidentẽ pre-¬
dicationem dictorum celestium:¬

Expanded text:
vere sub mysterio carnem corporis sui sumimus, et per hoc unum erimus, quia Pater in illo est, et ille in nobis; quomodo voluntatis unitas asseritur, cum naturaliter per sacramentum proprietas perfectae sacramentum sit unitatis? Non est humano aut saeculi sensu in Dei rebus loquendum. Neque per violentiam aut impudentem praedicationem co
Abbreviated transcription (Latin):
o tempore martinus ad episcopa¬
tum turonice eccłie uacantis pete¬
batur.S cum erui monasterio
suo non facile possit: ruricius qui¬
dem unus e ciuib. uxoris langno¬
re simulato. ad genua illius pro¬
uolutus. ut egrederetur obtinuit.
Ita dispositis iam in itin̾e cunum
turbis: sub quadam custodia ad
ciuitatem usq deducit᷑. lc̃o. iiͣ¬
irum in modum incredibił
multitudo nõ solum ex illo
oppido. sed etiam ex uicinis urbib:
ad suffragia ferenda conuenerãt.
Nna omniũ uoluitas. eadem uota.
eademciz sententia: martinum epi¬
scop atu esse dignissimum. felicem
fore tali eccłiam sacerdote. Pauci
tamen ⁊ nonnulli ex p̃is qui ad
constituendum fuerant euocati. ĩ¬
pir repugnabant ÷ dicentes scilitz
contemptibilem esse ꝑsonam. in¬
dignum esse episcopatu. hominẽ
Wltu despicabilem. ueste sordidum.
trine deformem.

Expanded text:
 tempus ad episcopatum Turonicae ecclesiae petebatur: sed cum erui monasterio suo non facile posset, Rusticius quidam, unus e ciuibus, uxoris languore simulato ad genua illius prouolutus ut egrederetur obtinuit. ita dispositis iam in itinere ciuium turbis, sub quadam custodia ad ciuitatem usque deducitur. mirum in modum incredibilis multitudo non solum ex illo oppido, sed etiam ex uicinis urbibus ad suffragia ferenda conuenerat. una omnium uoluntas, eadem uota eademque sententia, Martinum episcopatus esse dignissimum: felicem fore tali ecclesiam sacerdote. pauci tamen et nonnulli ex episcopis, qui ad constituendum antistitem fuerant euocati, impie repugnabant, dicentes scilicet, contemptibilem esse personam, indignum esse episcopatu hominem uultu despicabilem, ueste sordidum, crine deformem.