comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatis exemplũ. In dño quidẽ. quia
cũ sit dñs ds non solum ab homine
seruo baptitari. sed etiã ipse ad hunc
baptizandus uenire dignatus est.
In seruo autẽ: quia cũ sciret precur.¬
sorem se ac baptistam sui saluatoris
esse destinatũ. memor tamen pro¬
priȩ fragilitatis. iniunctũ sibi hu-¬
militer excusauit officiũ dicens.
ego ate debeo baptizari. & tu uenis
forma hominis ꝓpter homines
instruendos humilis apparuit.
mox a do patre quantũ suꝑ homi
omne quod creatũ est emineret
apparuit. uoce delapsa ad cum
hutusmodti a magnifica gła. Hic
est filius mͣs dilectus. in quo miebi
complacii. & fidelissimus atq hu

Expanded text:
tatis exemplum. In Domino quidem, quia cum sit Dominus non solum ab homine servo baptizari, sed etiam ipse ad hunc baptizandus venire dignatus est. In servo autem, quia cum sciret praecursorem se ac baptistam Salvatoris sui esse destinatum, memor tamen propriae fragilitatis injunctum sibi humiliter excusavit officium, dicens: Ego a te debeo baptizari, et tu venis forma hominis propter homines instruendos humilis apparuit, mox a Deo Patre quantum super homelos, et super omne quod creatum est emineret, apparuit voce lapsa ad eum hujusmodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi comp
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc de xp̃i natiuitate. passione. & re¬
surrectione. atq scdo eiꝰ aduentu ita
dicta sunt: ut siquis in greco capita
hoꝵ uersuũ discernere uoluerit.¬
qd & in latinũ tramslatis eisdem uer¬
sibus apparet. prȩcer qͦd grecarum
literarũ ꝓprictas non adeo potuit
obseruari. Credo iam uos o inimici
iudei tantis testib ita obrutos consui¬
tatosq et̃ ab ipsa ueritate. ut nichil
ultra repugnare. nichil querere de¬

Expanded text:
Haec de Christi nativitate, passione et reHaec de Christi nativitate, passione et resurrectione, atque secundo ejus adventu ita dicta sunt, ut si quis in Graeco capita horum versuum discernere volueritQuod in Latinum translatis eisdem versibus apparet, preter quod Grecarum litterarum proprietas non adeo potuit observari. Credo vos, o inimici Iudei, tantis testibus ita obrutos confutaturos esse ipsa veritate, ut nichil aliquid repugnare, nichil querere de
Abbreviated transcription (Latin):
aderunt. quas udicat ipse. Cum
iacet incultus densis in uepribus
orbis: reĩcient simulaera uiri. cun¬
ctam quoq. gazam. Exuret terras
ignis. pontumq polũq. Inquirens
tetri portas effringet auerni. dcõꝵ
sed eñi cuncte lux libera carni
tradetur. sontes ęcerna flamma
cremabit. occultos actus retegens.
Tunc quisq loquetur secreta. atq. ds̃
reserabit pectora baci. Tunc erit &¬
solis iubar. & chorus interit astris.
Uoluetur cęlũ. lunaris splendor ob¬
ibit. Deiciet colles. ualles extollet.
abimo. Non erit in rebus hominu
sublime uel altum. Iam ẽquantur
campi. montes. & cerula ponti.
O mĩa cessabunt. dellus confracta pe¬
ribit. Sic pariter fontes torrentur
fuminaq igni. & tuba tunc soni¬
tum tristem demittet ab alto. orbe
gemens facinus miserũ. uariosq.
labores. Tartareũq chaos monstra¬
bit terra dehiscens. & coram hic
dño. reges sistentur ad unũ. Recidet
e cęlo ignisq & sulphuris amnis.

Expanded text:
aderunt quas judicat ipse. Cum aderunt quas judicat ipse. Cum jacet incultus densis in vepribus orbis, Rejicient simulacra viri, cunctam quoque gazam Exuret terras ignis pontumque polumque Inquirens, tetri portas effringet Averni. Sanctorum sed enim cunctae lux libera carni Tradetur, sontes aeternaque flamma cremabit. Occultos actus retegens, tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et solis jubar, et chorus interit astris. Volvetur coelum, lunaris splendor obibit. Dejiciet colles, valles extollet ab imo. Non erit in rebus hominum sublime vel altum. Jam aequantur campis montes, et caerula ponti Omnia cessabunt, tellus confracta peribit. Sic pariter fontes torrentur, fluminaque igni. Et tuba tunc sonitum tristem demittet ab alto Orbe, gemens facinus miserum variosque labores. Tartareumque chaos monstrabit terra dehiscens. Et coram hic Domino reges sistentur ad unum. Decidet e coelo ignisque et sulphuris amnis.
Abbreviated transcription (Latin):
tibi istud annuntiauit. nisi quia
sic te diuinus ignis intus illumina¬
uit. ut cũ illic apud te captiui tene¬
rentur inunici iudei. sic diceres
testimoniũ filio di : Sed quia in
ore duũ uel triũ testium stat om̃e
uerbũ. sicut ipse dñs ur̃am contu¬
matiã confutans. in lege inquit
ur᷑a scriptum est quod duoꝵ ho¬
minũ testimoniũ uerũ sit : &tam
ex gentib tertius testis introducat᷑.
ut testimoniũ ueritatis ex omni
parte roboretur. Quid sibilla uatici¬
nando &iam de xp̃o clamauerit in
medium ꝓferamus: ut ex uno lapi¬
de utroꝵq. frontes ꝑcutiantur iu¬
deoruͣ scilicet atq. paganoꝵ. atq suo
gladio sicut golias xp̃i om̃s ꝑcutiant᷑
inimici. Audite quid dixerit. Iudicu
signũ. Tellus sudore madescet. Ecȩlo
rex adueniet ꝑ secla futurus. scilic&
in carne presens. ut iudicet orbe̾
Unde dm̃ cernent incredulus atq.
fidelis celsum cũ scĩs: eui iam ter¬
mino in ipso. Sic anime cũ carne

Expanded text:
tibi istud annuntiavit, nisi quia tibi istud annuntiavit, nisi quia sic te ignis divinus intus illuminavit, ut cum illic apud te captivi tenerentur inimici Judaei, sic diceres testimonium Filio Dei? Sed quia in ore duorum vel trium testium stat omne verbum, sicut ipse Dominus vestram contumaciam confutans, in lege, inquit, vestra scriptum est quod duorum hominum testimonium verum sit , et jam ex gentibus tertius testis introducatur, ut ei testimonium veritatis ex omni parte roboretur. Quid Sibylla vaticinando etiam de Christo clamaverit, in medium proferamus, ut ex uno lapide utrorumque frontes percutiantur, Judaeorum scilicet atque paganorum, atque suo gladio, sicut Golias, Christi omnes percutiantur inimici. Audite quid dixerit: Judicii signum, tellus sudore madescet. E coelo rex adveniet per saecla futurus, Scilicet in carne praesens ut judicet orbem. Unde Deum cernent incredulus atque fidelis Celsum cum sanctis, aevi jam termino in ipso. Sic animae cum carne
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ perierunt domus isrł. Sed
sicut uos in actibus apłoꝵ increpat
listis illud. nec uos dignos uitȩ gtͣne
iudicastis : ecce inquit conuertimꝰ
mando ceiam ꝑ linguas inimicoꝵ
suoꝵ. Nonne quando ille poeta fa.¬
cundissimus inter sua carmina.
iam noua ꝓgenies celo dimittitur
alto dicebat. xp̃o testimoniũ ꝑhibe¬
bat : In dubiũ hoc ueniat. nisi
alios ex gentibus idoneos testes plu¬
raq dicentes. in mediũ introducamꝰ.
Illum rege̾ qui urãm suꝑbiam cap¬
tiuando ꝑdomuit. nabuchodono¬
sor rege̾ scilicet babylonis. non
pͣtermittam. Dic nabuchodonosor
rit reuelatum. Nonne inquit
tres uiros misimus infornace li¬
gatos. Et aiunt ei. Uere rex. Fcce
inquit ego uideo quattuor uiros
solutos deambulantes in medio
ignis. & corruptio nulla est in eis.
& aspectus quarti similis est filio dĩ.
Oalienigena unde tibi hoc: Quis tibi
nascitur: & similitudo nascentis a te
cognoscitur. Unde tibi hoc : Quis

Expanded text:
quae perierunt domus Israel . Sed quae perierunt domus Israel . Sed sicut vos in Actibus apostolorum increpat listis illud, nec vos dignos vitae aeternae judicastis, ecce, inquit, convertimus mando etiam per linguas inimicorum suorum. Nonne quando ille poeta facundissimus, inter sua carmina , Jam nova progenies coelo dimittitur alto, dicebat, Christo testimonium perhibebat? In dubium hoc veniat, nisi alios ex gentibus idoneos testes pluraque dicentes in medium introducam. Illum regem qui vestram superbiam captivando perdomuit, Nabuchodonosor regem scilicet Babylonis non praetermittam. Dic, Nabuchodonosor, rit revelatum. Nonne, inquit, tres pueros misimus in fornacem ligatos? Et aiunt ei, Vere, rex. Ecce, inquit, ego video quatuor viros solutos deambulantes in medio ignis, et corruptio nulla est in eis, et aspectus quarti similis est Filio Dei . O alienigena, unde tibi hoc? Quis tibi nascitur, et similitudo nascentis a te cognoscitur. Unde tibi hoc? Quis
Abbreviated transcription (Latin):
sationis suȩ grͣa. ut a te baptizaretur.
qui nullũ habelut omĩno peccatum.
quid responderis. quẽ cognoueris.
quale testimoniũ ꝓtuleris: audiant
inimiei qui audire nolunt. Ecce
inquit agnus dĩ. ecce qui tollit pec¬
cata mundi. & adiecit. Tu ad me
uenis baptizari : Ego ate debeo bap¬
tizari. Agnouit seruus dñm. agno¬
uit uinculis originalis peccati obli¬
gatus. ab om̃i nexu peccati liberũ.
Agnouit preco iudicem. agnouit
creatura creatorẽ. agnoait para¬
nimphus sponsum. Nlam & hec
uox iohannis est. qui habet sponsã
sponsus est. amicus autẽ sponsi stat
& audit eum. & gaudio gaudet
ꝓpter uocẽ sponsi. Sufficiunt uod̾
ista o iudei. sufficiunt uobis tanti
testes. testimonia ex lege urͣa. ex
gente ur̃a. an adhuc impudentia
numia audetis dicere quod alteriꝰ
gentis uel nationis homines xp̃o
aeberent testimoniũ ꝑhibere.: Sed
si hoc dicitis: respondet quidẽ ille
uobis. non sum missus nisi ad oues

Expanded text:
sationis suae gratia, ut a te baptizaretur, sationis suae gratia, ut a te baptizaretur, qui nullum habebat omnino peccatum, quid responderis, quem cognoveris, quale testimonium protuleris, audiant inimici qui audire nolunt. Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Et adjecit, Tu ad me venis baptizari? Ego a te debeo baptizari . Agnovit servus Dominum, agnovit vinculis originalis peccati obligatus, ab omni nexu peccati liberum, agnovit praeco judicem, agnovit creatura Creatorem, agnovit paranymphus sponsum. Nam et haec vox Joannis est: Qui habet sponsam, sponsus est. Amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Sufficiunt vobis ista, o Judaei, sufficiunt vobis tanti testes et testimonia ex lege vestra, ex gente vestra, an adhuc impudentia nimia audebitis dicere quod alterius gentis vel nationis homines Christo debent testimonium perhibere? Sed si hoc dicitis, respondet quidem ille vobis, Non sum missus nisi ad oves
Abbreviated transcription (Latin):
am̃i mei ad me: Ecce enĩ ut facta
est uox salutationis tuȩ in aurib
meis: exultauit in gaudio infans
in utero meo. Intelligens eni iohes
matrem dñi sui uenisse ad suam
matrẽ: inter ipsas angustias uteri
adhuc positus motu salutauit quẽ
uoce non poterat. Qui postea ipse
iohannes p̃cursor & amicus. humi¬
lis &e fidelissimus seruus. testis ido¬
neus effectus. tanto maior innatis
mulierũ: quanto existimabatur
eẽ quod non erat. Xpͣm em eum
esse iudei credebant. sed ille non se¬
eẽ clamabat dicens. Quẽ me suspi.¬
camini ceͣ non sum ego. sed ecce
uenit post me. cuits pedibus ꝓcum¬
bens non sum dignus soluere corri¬
giam calciamenti eiꝰ. O fidelis testis
& amice ueri sponsi. qtianto te hu¬
miliauisses. si ad corrigiam calcia.¬
menti ciꝰ soluendam dignũ te esse
dicis. iudeis falsis testibus contradi¬
cis. Et hȩc a te dicta sunt. ante quã¬
xpͣm uideres. Qui eũ ad te ipse uenit
excilsus. humilis. implendo dispen¬

Expanded text:
mei ad me? Ecce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo . Intelligens enim Joannes matrem Domini sui venisse ad suam matrem, inter ipsas angustias uteri adhuc positus, motu salutavit quem voce non poterat. Qui postea ipse Joannes praecursor et amicus et humilis et fidelissimus servus, testis idoneus factus, tanto major in natis mulierum, quanto aestimabatur esse quod non erat. Christum enim eum Judaei esse credebant, sed ille se non esse clamabat, dicens: Quem me esse suspicamini, non sum ego, sed ecce venit post me, cujus pedibus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus . O fidelis testis et amice veri sponsi, quanto te humiliasses, si ad corrigiam calceamenti ejus solvendam dignum te esse dignum, Judaeis falsis testibus contradicis. Et haec ante dicta sunt quam Christum videres, qui cum ad te venit excelsus, humilis implendae dispen
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ moritur & triumphat: alius
euadit & regnat. Ueni iam uirgo
ad thalamũ quẽ quęsisti: & pro
amore sponsi gladiũ ꝑcussoris
admitte. ut sponsam te uirginitas
inmaculata comprobet xp̃i: &
martyrã confessio ꝓbatam consi¬
gnet. E elix caterua uirginũ. quib
studiũ est tuȩ sequi confessionis
uestigia. Habebunt enͣi tecũ coro.¬
nam in celo. quȩ tecũ suꝑauerint
inimicũ in mundo. Nam sicut
tibi uestigia mariȩ ꝓsequenti
participatio ȩternȩ remuneratio¬
nis apparuit: ita his te imitati¬
tibus eterna credimus gauidia
xp̃o pulchra dĩ filio. & omnib¬
angelis. & archangelis grata. ut
nr̃i meminisse digneris: quib
possumus precib exoramus. ut
tradidit palmaͣ. qui uiuit & regnat

Expanded text:
enim moritur et triumphat, alius enim moritur et triumphat, alius evadit et regnat. 11. Veni jam, virgo, ad thalamum, quem quaesisti: et pro amore sponsi gladium percussoris admitte; ut sponsam te virginitas immaculata comprobet Christi, et martyrem confessio probata consignet. Felix caterva virginum, quibus studium est tuae confessionis sequi vestigia; habebunt enim tecum coronam in coelo, quae tecum superaverint inimicum in mundo. Nam sicut tibi Mariae vestigia prosequenti participatio aeternae remunerationis apparuit; ita his imitantibus aeterna credimus gaudia Christo, et pulchra Dei Filio, et omnibangelis et archangelis grata, ut nostri meminisse digneris, quibus possumus precibus exoramus, ut tradidit palmam, qui regnat
Abbreviated transcription (Latin):
rarunt flãmas: sed corpus qđ incen¬
dia libidinũ superauerat. refrige.¬
riũ in medus flãmis inuenit. Et
quȩ ad hoc focos ingressa fuerat
ut arderet: cȩpit ꝑ sca̾m uirginita¬
tem algere: ut disceretur uirgini.¬
tas fla̾mas sibi & incendia penitus
dominari non posse. Nec illos peris¬
se estimes: quos ꝓ nomine xp̃i con¬
sumpsit incendiũ. Namq cũ lege.¬
ris helyam ignibus raptũ. & puerõ
tres in medus ignibus nulla ratione
consumptos: aut quia laurentiũ
craticula susceptũ recolis. & agnẽ
sicut teclam flãmarũ globos euasis¬
se cognoscis. nullam in bis suspice¬
ris uarietatem fidei tunc fuisse.
Una etenͣi fides scõs dĩ in passione
exercuit: & diuerso genere glori¬
arum. reddidit utrosq uictores.
Nam qui consuptus est martyr exul¬
tat : & qui euasit uictor exultat.
& ssaias sectus martyre fecit: & dani¬
hel leonũ rabiem morsusq contep
diaboli ostendit eẽ uictores. Unus

Expanded text:
ravere flammas, sed corpus quod incenravere flammas, sed corpus quod incendia libidinum superaverat, refrigerium in mediis flammis invenit: et quae ad hoc focos ingressa fuerat, ut arderet, coepit per sanctam virginitatem algere; ut disceret virginitas flammas sibi et incendia penitus dominari non posse. 10. Nec illos periisse aestimes, quos pro nomine Christi consumpsit incendium; nam cum legeris Eliam ignibus raptum, et pueros tres in mediis ignibus nulla ratione consumptos: aut quia Laurentium craticula consumptum recolis et Agnem sicut Theclam flammarum globos evasisse cognoscis, nullam in his suspiceris varietatem fidei tunc fuisse; una etenim fides sanctos Dei in passione exercuit, et diverso genere gloriarum reddidit utrobique victores. Nam qui consumptus est martyr, exsultat: et qui evasit victor, exsultat: et Isaiam sectum martyrem fecit, et Danielem leonum rabiem morsusque contemdiaboli ostendit esse victores; unus
Abbreviated transcription (Latin):
quã uidebatur habere amisit: &
morte̾ quã quȩrebat inuenit. Suc¬
cendunt ridentibus lacrimȩ. &
insultantibus finẽ lamentationis
imponunt. Attendit uirgo lugen¬
tem iudicem: & que minantẽ ante
contempserat. nunc depͣcantem
exaudit. Ilico igitur ut cȩpit ora¬
re ꝓmortuo: & a mortuis excitat
saluũ. qui morti fuerat deputatꝰ.
& ad gaudiuᷤ euocat. qui fuerat p̾er.¬
pitatus in luctum. Nam qui incestꝰ
fuerat mortuus. castus exurgit: &
fit prȩdicator castimonii. qui ꝑse¬
cutor extiterat castitatis. Ad hȩc
sacrilegi conturbantur in templis.
&e xp̃m ista mirabilia faciente̾ con
tremiscunt. Excitant seditiones ig¬
nobilis uulgi: ut ratio quȩ suade¬
bat fidem seditionũ. clamoribus
pulsa locũ in mentib hominum
inuenire non posset. Pater uero sus.¬
citari filii tristis abscessit : & ut legit᷑
turbis furentib uicariũ dereliquit.
Uirgineo itaq corpori stridentes p̾pa¬

Expanded text:
quam videbatur habere, amisit; et quam videbatur habere, amisit; et mortem quam quaerebat, invenit. Succedunt ridentibus lacrymae, et insultantibus finem lamentationes imponunt. Attendit virgo lugentem judicem, et quem minantem ante contempserat, nunc deprecantem exaudit. Illico igitur ut coepit orare pro mortuo, et a mortuis excitat salvum, qui morti fuerat deputatus; et ad gaudium evocat, qui fuerat praecipitatus in luctum. Nam qui incestus fuerat mortuus, castus 458 exsurgit; et fit praedicator castimonii, qui persecutor exstiterat castitatis. 9. Ad haec sacrilegi conturbantur in templis, et Christum ista miracula facientem non timentes, excitant seditionem ignobilis vulgi; ut ratio quae suadebat finem seditionum, clamoribus pulsa, locum in mentibus hominum invenire non posset. Pater vero suscitati filii tristis abscessit, et ut legitur, turbis furentibus vicarium dereliquit. Virgineo itaque corpori stridentes praepa
Abbreviated transcription (Latin):
minib malis. uestitur ab angelis
bonif. Et dampnata in prostibulo.
turpitudinis: in gremio apparuit
castitatis. Efficitur oratoriũ angłoꝵ
locus: qui ꝑditarũ fuerat anima-¬
rum. Et ubi semꝑ naufragauerat
castitas. illic est corona uirginitas.
Deniq popłos quos preco adlibidi¬
nem inuitauerat: uirgo ad capti¬
uitatem optinuit. Et quos ad eam
diabolus inquinatos induxit. illa
a se mundos eiecit. Om̃s namq sin¬
gillatim ingressi. unus alterum
sustinebat ingressum: quẽ egressũ
dũ non crederet mundũ. se ex hi¬
bebat inmundũ. Sed ingressus
ad libidinẽ. adorandũ dnm meri¬
tis uirginis tenebatur: & exibat
inde dĩ seruus. qui seruus diaboli
fuerat intus ingressus. ft tot facti
sunt xpͣi cultores: quot diabolus
corruptores se putauerat uirgi¬
nis inuenisse. Remanisit itaq iu¬
uenis qui ꝓbationis huius auctor
extiterat: qui se putabat defensorẽ
uirginis superare. Hic splendorẽ
dum ꝓuocaret ad luxum: uitam

Expanded text:
minibus malis, vestiebatur ab angelis minibus malis, vestiebatur ab angelis bonis; et damnata in prostibulo turpitudcastitatis. Efficitur oratorium angelorum locus, qui perditarum fuerat animarum; et ubi semper naufragaverat castitas, illic est coronata virginitas. Denique populos, quos praeco ad libidinem invitaverat, virgo ad captivitatem obtinuit: et quos ad eam diabolus inquinatos induxit, illa a se mundos ejecit; omnes namque singillatim ingressi, unus alterum sustinebat ingressum, quem egressum, dum non crederet mundum, se exhibebat immundum: sed ingressus ad libidinem, ad adorandum Dominum meritis virginis tenebatur; et exibat inde Dei servus, qui diaboli fuerat servus intus ingressus; et tot facti sunt Christi cultores, quot diabolus corruptores se putaverat virginis invenisse. 8. Remansit itaque juvenis, qui reprobationis hujus auctor exstiterat: qui se putabat defensorem virginis superare, hic splendorem dum provocaret ad luxum, vitam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃parauerat: illic eam excipere fecit
añs coronã sue uirginitatis & palmã.
hoc est in suis sedibus hostes uincere.
captiuã ductam uirginẽ ad pene.¬
trabilia regis libidinũ ipsũ rege̾
a uirgine quã captiuauerat uictũ:
& uinctũ cũ uirginis triumpho
exire. Nam qui tenuerat tentus est:
qui traxerat tractus est. qui occide
re se putabat occisus est. Deniq ut
ꝓbemus diabolũ auirginitate ista¬
tunc fuisse uictũ: illius iuuenis
factũ ad animũ reuocemus
quẽ contra agnetis infantiã sic
armauerat iniicus: ut nudam
sub uoce pͣconantis ducis popłm
ad libidinẽ inuitantis iHunc ergo
ducẽ fuisse diaboli nemo quis du¬
bitet: & uicto duce. popłm suꝑatũ¬
esse om̃ib notum est. Superatis
autẽ cũ duce suo popłis: tyrannũ
teneri captiuũ om̃ibus patet. Con¬
stat ergo diabolum superatum.
quotiens contra uirginem arma
corripuit. Nam expoliata uirgo
crinibus tegitur: & nudata ab ho¬

Expanded text:
praeparaverat, illic eam excipere fecit praeparaverat, illic eam excipere fecit Dominus coronam suae virginitatis et palmam. Hoc est in suis sedibus hostes vincere, captivam ductam virginem ad penetralia regis libidinum, ipsum regem a virgine, quam captivaverat, victum, et victum cum virginis triumpho exire; nam qui tenuerat, tentus est: qui traxerat, tractre se putaverat, occisus est. Denique ut probemus diabolum a virgine tunc fuisse victum, illius juvenis factum ad animum revocemus, quem contra Agnetis infantiam sic armaverat inimicus, ut nudam sub voce praeconis ducis populum ad libidinem invitantis. Hunc ergo ducem fuisse diaboli nemo est qui dubitet; et victo duce, populum esse superatum omnibus notum est: superatis autem cum suo duce populis, tyrannum teneri captivum omnibus patet. Constat autem, diabolum superatum, quoties contra virginem arma arripuit. Nam exspoliata virgo, crinibus tegitur; et nudata ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
conuectat. Sed quia xp̃i caritas
preciũ pecuniarũ non habet: uir¬
ginitas sacratissima in suo gradu
usq in sanguinis effusione̾ per.¬
mansit. qm̃ suo eam sanguine sub¬
arrauerat xp̃c. Ad concupiscentẽ
igiturꝰ cenius. & inconcussa uirgi¬
nitas xpͣo semel oblata ꝑdurat. Dis¬
cite uirgines xp̃i normã puellaris
exempli: & oblata sub specie pietatis
munuscula uiroꝵ tota intentione
respuite. & quasi rabidi canis mor¬
sus om̃i cũ gaudio recusate. A quo
non receperis qđ timeas dĩ: non
accipias quod diligas mundi. Accipe
accipe uirgo: sed quod ȩterno amo.¬
ri ꝓficiat. Quotienscũq ab homi¬
ne consecuta fueris censũ. sic ac¬
cipe. ut te sponsam xp̃i cognoscas.
Uidet ille intus in mente quid facias.
& quã expetenter eius uirgines co¬
miteris attendit. Uidete ergo. quo¬
modo agnes sequitur mariã per
opprobria. Nullũ potuit penitus
formidare suppli ciũ: cui etiã
lus ei ignominiam corruptionis

Expanded text:
convectat. Sed quia Christi charitas convectat. Sed quia Christi charitas pretium pecuniarum non habet, virgo sacratissima in suo gradu usque ad sanguinis effusionem permansit; quoniam suo illam sanguine subarraverat Christus. Ad concupiscentem itur census, et inconcussa virginitas Christo semel oblata perdurat. Discite, virgines Christi, normae puellaris exempla, et oblata sub specie pietatis munuscula virorum tota intentione respuite, et quasi rabidi canis morsus omni cum gaudio recusate. A quo non receperis quod timeas Dei, non accipias quod diligas mundi: accipe, accipe, virgo, sed quod amori aeterno proficiat. Quotiescumque ab homine consecuta fueris censum, sic accipe, ut te Christi sponsam agnoscas. Videt ille intus in mente quid facias, et quam expetenter ejus virgines comiteris attendit. 6. Videte ergo quomodo sequitur Agnes Mariam. Post opprobria nullum potuit penitus formidare supplicium, cui etiam lus ei ignominiam corruptionis
Abbreviated transcription (Latin):
um crucis xp̃i arripuit. & tam
contra libidines. quã etiã contra
untuersa supplicia fide potius ar.¬
mata quã ferro. fortiter dimicauit
& uicit. Aspicit deniq blandientẽ
amare qđ transit. Et dũ nimis uir¬
ginitatẽ diligit: nec ludibria. nec
flãmas. nec supplicia. nec carnifices
metuit : postremo nec gladiũ fu¬
rentis ꝑsecutoris expauit. Cõpellit᷑
uirgo ornamenta susciperecor.¬
poris. sed renuit : qmͣ iam suscepe¬
rat mentis. Et quia non de esigan.¬
tia corporis humani placere stu¬
debat : quia timebat de feditate
animȩ dño displicere: dabat intus
quantũ sitiebat ut anima̾ suam
pulchrã faceret: tantũ in suã ani¬
mã erubescebat: se esse formosã.
Tantoq. studebat displicere carna¬
libus in carnis aspectu: quanto
xp̃o instituit & eius angłis cõpla¬
cere. Turbatur iuuenis apuella
contemptus: & se munerib compla¬
cere posse existimans: aurũ. gẽmas.
congeminans. uestes. prȩdia p̾ciosa

Expanded text:
um crucis Christi arripuit; et tam um crucis Christi arripuit; et tam contra libidines quam etiam contra universa supplicia fide potius armata quam ferro, fortiter dimicavit et vicit. Aspicit denique blandientem, amare, quod transit; et dum nimis virginitatem diligit, nec ludibria, nec flammas, nec supplicia, nec carnifices metuit: postremo nec gladium furentis persecutoris expavit. Compellitur virgo ornamenta suscipere corporis, sed renuit; quoniam jam susceperat mentis; et quia non de elegantia corporis humani placere studebat, quia timebat de foeditate animae Domino displicere, dabat interius quantum sciebat quod animam suam pulchram faceret, tantum in sua carne erubescebat se esse formosam: tantumque studuit displicere carnalibus in carnis aspectu, quanto Christo institit, et ejus angelis complacere. 5. Turbatur juvenis a puella contemptus, et se muneribus complacere posse existimans, aurum, gemmas congeminans, vestes, praedia pretiosa
Abbreviated transcription (Latin):
hec duodecim annoꝵ martyriuꝰ
fecisse creditur. Quȩ decestabilior
crudelitas. quȩ nec minusculȩ pe¬
percit ecati: Immo magna uis
fidei. quȩ etiam ab illa testimoniu
inuenit ȩtate. Fuit ne in illo cor¬
pusculo uulneri locus. Et quȩ
non habuit quo ferrũ reciperet.
habuit in quo ferrũ uinceret:
At istius ętatis puellȩ toruos etiã
uultus parentũ ferre non posst̃.¬
& acu districta solent puncta
flere quasi uulnera. Hȩc cruentas
carnficũ in pauida manus. hȩc
stridentiũ grauibus immobilis
tractibus catenarũ : nunc cruento
mucroni militis. totũ offerre
corpus. mori adbuc nescia sed
parata. Uel si adaras inuitata ra.¬
perctur. tendere xp̃o interignes
manus. atq in ipsis sacrilegis focis.
tropheũ dm̃ signare uictoris. Neͣ
ferratis colla. manus inserere
nexibus. sed nullus tam tenua mẽ¬
bra poterat nexus includere.
Nouũ martyrii genus. nondum
idonea penȩ: & iam matura ui.¬

Expanded text:
Haec duodecim annorum martyrium Haec duodecim annorum martyrium fecisse 148 traditur. Quo detestabilior crudelitas, quae nec minusculae pepercit aetati: immo magna vis fidei, quae etiam ab illa testimonium invenit aetate. Fuitne in illo corpusculo vulneri locus? Et quae non habuit quo ferrum reciperet, habuit quo ferrum vinceret. At istius aetatis puellae torvos etiam vultus parentum ferre non possunt, et acu districta solent puncta flere, quasi vulnera. Haec inter cruentas carnificum impavida manus, haec stridentium gravibus immobilis tractibus catenarum, nunc furentis mucroni militis totum offerre corpus, mori adhuc nescia, sed parata: vel si ad aras invita raperetur, tendere Christo inter ignes manus, atque in ipsis sacrilegis focis tropaeum Domini signare victoris: nunc ferratis colla manusque ambas inserere nexibus: sed nullus tam tenuia membra poterat nexus includere. 8. Novum martyrii genus? Nondum idonea poenae, et jam matura vi
Abbreviated transcription (Latin):
cedit. ut qmͣ hodie natalis est uir:¬
ginis. de uirginib sit loquendũ :
& ex predicatione liber sumat
exordiuͣ. Natalis est uirginis. in¬
tegritatt᷑ sectemur. Natalis est
martyris. bostias immolemus.
Natalis est sc̃e̾ agnes: mirentur
uiri. non desperent paruuli. Stu¬
peant nuptȩ. imitentur innuptȩ.
S ed quid dignũ alloqui possumus.
nec nomen quide᷑ uacuũ luce
laudis fuit. Deuotio supra ȩtatem.
uirtus supra naturã: ut michi
uidetur non hominis habuisse
nomen. sed oraculũ martyris
quȩ indicauit quid esset futura.
Habeo tamen unde mͥ sub sidium
comparetur. nomen uirguus
titulus est pudoris. Appellaui
martyrẽ: predicaui martẏrem.
Satis ꝓlixa laudatio est. quȩ non
quęritur sed tenetur. Fatiscant
igitur ingenia. eloquentia conti¬
cescat. uox una preconũ est. hanc
senes. hanc iuuenes. hanc pueri.
cantant. Nemo est laudabilior.
quã qui ab hominib laudari potest.
Q uot homines. tot pͣcones. qui mar.¬
tẏrem pͣdicant dum locuntur.

Expanded text:
cedit, ut quoniam hodie natalis est virginis, de virginibus sit loquendum, et a praedicatione liber sumat exordium. Natalis est virginis, integritatem sequamur. Natalis est martyris, hostias immolemus. Natalis est sanctae Agnes, mirentur viri, non desperent parvuli; stupeant nuptae, imitentur innuptae. Sed quid dignum de ea loqui possumus, cujus ne nomen quidem vacuum luce laudis fuit? Devotio supra aetatem, virtus supra naturam; ut mihi videatur non hominis habuisse nomen, sed oraculum martyris, quo indicavit quid esset futura. 6. Habeo tamen unde mihi subsidium comparetur. Nomen virginis titulus est pudoris. Appellabo martyrem, praedicabo virginem. Satis prolixa laudatio est, quae non quaeritur, sed tenetur. Facessant igitur ingenia, eloquentia conticescat, vox una praeconium est. Hanc senes, hanc juvenes, hanc pueri canant. Nemo est laudabilior, quam qui ab hominibus laudari potest. Quot homines, tot praecones, qui martyrem praedicant, dum loquuntur. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationis maculas ante diẽ extre.¬
mi discriminis ipsi sollicitius exa¬
minando deluamus: ne forte tunc
ingrediens rex qui has suo filio nup¬
tias fecit. si uiderit nos nuptialem
caritatis uestem non habere: eiciat
nos. & ligatis abeneagendi faculta.¬
it pedibus nrĩs ac manib exteri¬
ores mittat in tenebras. Mundemꝰ
fide fortia cordiũ nr̃oꝵ uascula.
scd̾m purificationẽ preceptoꝵ cele¬
strum: impleamus hȩc aquȩ scien¬
tiȩ salutaris. sacre lectioni crebrius
attendendo. Rogemus dm̃. ut ipsã
quã nobis scientię gram contulit.
ne forte inflet: caritatis suȩ feruore
calefaciat: & adsuꝑna querenda
sola ac sapienda conuertat. quatinꝰ
spũaliter inebriati possimus & ipsi
cũ ꝓpheta cantare. potasti nos uino
cõpunctionis. Sicq fit: ut nobis
quoq bene proficientibus. & nunc
ex parte prout capere sufficimus.
& in futuro ꝑfecte ihe manifestet
głam suam. in qua uiuit & regnat

Expanded text:
cogitationis maculas ante diem extrecogitationis maculas ante diem extremi discriminis ipsi sollicite examinando diluamus; ne forte tunc ingrediens rex, qui suo filio nuptias fecit, si viderit nos nuptialem charitatis vestem non habere, ejiciat nos, et ligatis a bene agendi facultate pedibus nostris ac manibus exteriores mittat in tenebras. Mundemus fide fortia cordium nostrorum vascula secundum purificationem praeceptorum coelestium, impleamus haec aqua scientiae salutaris, sacrae lectioni crebrius attendendo. Rogemus Dominum ut ipsam quam nobis scientiae gratiam contulit ne forte inflet charitatis suae fervore calefaciat, et ad superna quaerenda sola ac sapientia convertat, quatenus spiritualiter inebriati, possimus et ipsi cum Propheta cantare: Potasti nos vino compunctionis . Sicque fit ut nobis quoque bene proficientibus, et nunc ex parte prout capere sufficimus, et in futuro perfecte Jesus manifestet gloriam suam, in qua vivit et regnat
Abbreviated transcription (Latin):
mortalis adhuc mortalibus erat
ostensurus: aquã conuertit in
uinũ: ipse mitio signoꝵ qui inmor¬
talis iam ꝑ resurrectionẽ effectus.
inmortalis uitȩ studia sola sectan¬
tibus ostenderet. carnalem prius
& quasi insipicdam mente᷑ eor sapo¬
re scientie celestis imbuit. Nam &
primo consistens in terra. dato fui¬
sp̃s munere aperuit illis sensum.
ut intilligerent scripturas: & post¬
modũ misso eodem decelis maiorẽ
suꝑni amoris simul & sapientiȩ
spiritalis flagrantiã eoꝵ cordibus
infudit. data insuꝑ om̃iũ cogniti¬
one linguarũ. quib uniuerso orbi
eam quã ꝑceperant uitȩ gram pro¬
pinare sufficerent. Has ergo xp̃i &
una in ciuitate figurabantur. &
nunc uniuerso celebrantur in orbe
terrarũ tota mente diligamus.
harũ gaudiis celestibus in defessa
bonoꝵ oꝑum intentione iungamͦ.
Has quia ꝑfidem uocati intrauimꝰ:
mundo dilectionis habitu celebra.¬
re curemus: nr̃eq. actionis simul ae

Expanded text:
mortalis adhuc mortalibus erat mortalis adhuc mortalibus erat ostensurus, aquam convertit in vinum: ipse initio signorum quae immortalis jam per resurrectionem effectus, immortalis vitae studia sola sectantibus ostenderet, car nalem prius et quasi insipidam mentem eorum sapore scientiae coelestis imbuit. Nam et primo consistens in terra, sui Spiritus munere aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas: et postmodum misso eodem de coelis majorem superni amoris simul et sapientiae spiritualis flagrantiam eorum cordibus infudit, data insuper omnium cognitione linguarum, quibus universo orbi eam, quam perceperant, vitae gratiam propinare sufficerent. Has ergo Christiuna in civitate figurabantur, et nunc universo celebrantur in orbe terrarum, tota mente diligamus, harum gaudiis coelestibus indefessa bonorum operum intentione jungamur. Has quia per fidem vocati intravimus mundo dilectionis habitu, celebrare curemus, nostraeque actionis simul et
Abbreviated transcription (Latin):
Primus ergo ordo discũbentium
ad nuptias sponsi cęlestis. id est in
ȩccła fide & operatione gaudentiũ.
gradus est coniugatoꝵ fidelium :
scds continentiũ: supremus prȩ¬
dicitoꝵ. Unde conuenienter phibe¬
tur. qđ architriclinus uocato sponso
dixerit. om̃ĩs homo primũ bonu̾
uinũ ponit. & cũ inebriati fuerint.
tunc id quod deterius est. tu autem¬
seruasti uinũ bonũ usq. adhuc. quia
doctoꝵ est cognoscere distantiam
legis & euuangelii. tieritatis & um¬
bre: cunctisq ueteribus institutis.
cunctis regni terreni ꝓmissis. nouaꝰ
euuangelice fidei grãm. & ꝑpetua
celestis patriȩ dora ꝓferre. Hoc
fecit initium signoꝵ iħc in chana
galileȩ. & manifestauit głam suam.
m anifestauit hoc signo. quia ipse esset
rex głe: & ideo sponsus eccłȩ. qui
ut homo cõmunis ueniret ad nup¬
tias. sed quasi dñs cęli & terrȩ. ele¬
menta prout uoluisset conuerte.¬
ret. Pulchra autt᷑ rerum conueni¬
entia. Qui mitio signoꝵ. quȩ in¬

Expanded text:
Primus ordo discumbentium ad nuptias sponsi coelestis, id est, in Ecclesia fide et operatione gaudentium, gradus est conjugatorum fidelium; secundus continentium; supremus praedicatorum. Unde convenienter perhibetur quod architriclinus vocato sponso dixerit: Omnis homo primum bonum vinum ponit, et cum inebriati fuerint, tunc id quod deterius est. Tu seservasti bonum vinum usque adhuc. Quia doctorum est cognoscere distantiam legis et Evangelii, veritatis et umbrae, cunctisque veteribus institutis, cunctis regni terreni promissis, novam evangelicae fidei gratiam, et perpetua coelestis patriae dona proferre. Hoc fecit initium signorum Jesus in Cana Galilaeae, et manifestavit gloriam suam. Manifestavit hoc signo quia ipse esset rex gloriae, et ideo sponsus Ecclesiae, qui ut homo communis veniret ad nuptias, sed quasi Dominus coeli et terrae elementa prout voluisset, converteret. Pulchra autem rerum convenientia, qui initio signorum quae
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias uocatus non solum
uenire. sed & miraculũ ibidem quo
conuiuas letificaret facere dignatꝰ
est: exceptis cȩlestiũ sacramentoꝵ
figuris etiam tuxta literam fidem
recte credentiũ confirmat. Porro
tatiani & martiani ceteroꝵq qui
nuptus detrabunt ꝑfidia: quã sit
dampnabilis insinuat. Si enim
toro immaculato & nuptris debita
castitate celebratis culpa inesset: ne¬
quaquã dñs ad has uenire. nequa¬
quam eas signoꝵ suoꝵ initis con¬
secrare uoluisset. Nunc autẽ quia
bona est castitas coniugalis. melior
continentia uidualis. optima ꝑfec¬
tio uirginalis: ad comꝓbandam
om̃ium electionem graduũ. discer
ex intemerato mariȩ uirginis ute.¬
ro nasci dignatus est. a propbetico
annȩ uiduȩ ore mox natus bene¬
dicitur. anuptiarũ celebratorib
iam iuuenis inuitatus. & hos suę
presentia uirtutis honorat. sed ad
altiorem celestiũ lȩtitiam figurat.¬
UIII. Miracula namq facturus in terra dĩ
filius uenit ad nuptias: ut ipsum se

Expanded text:
nuptias vocatus, non solum venire, sed et miraculum ibidem, quo convivas laetificaret, facere dignatus est, exceptis coelestium sacramentorum figuris, etiam juxta litteram recte fidem credentium confirmat. Porro Tatiani et Marciani caeterorumque qui nuptiis detrahunt perfidia quam sit damnabilis insinuat. Si enim toro immaculato et nuptiis debita castitate celebratis culpa inesset, nequaquam Dominus ad has venire, nequaquam eas signorum suorum initiis consecrare voluisset. Nunc autem, quia bona est castitas conjugalis, melior continentia vidualis, optima perfectio virginalis, ad comprobandam omnium electionem graduum, discern ex intemerato Mariae virginis utero nasci dignitatus est, a prophetico Annae viduae ore mox natus benedicitur, a nuptiarum celebratoribus jam juvenis invitatur, et hos suae praesentia virtutis honorat. Sed nunc redeamus ad altiorem coelestium laetitiam figurarum. Miracula namque facturus in terra Dei Filius venit ad nuptias, ut ipsum se
Abbreviated transcription (Latin):
filtus dauid. iuste & heres eius
tamquã filius patris. Ideo in
hereditate᷑ accipe ea que L illi
ꝓmissa sunt testamenta fidelia.
oseph fili dauid: ne trmeas accipe¬
re mariã coniuge tuã. Ne timue¬
ris. ne trepidaueris. ne conturbe¬
ris. sed securus & intrepidus acci¬
pe eam sc̃m legis preceptũ uxort᷑
tibi nominatam: & scđ̾m nuptia¬
rum consuetudine᷑ & contunctio¬
nem longe alienam. Accipe ergo
eam. sicut cõmendatũ celestem thes¬
aurũ. ut deitatis diuitias sicut ple¬
nisfimã scitatem. sicut ꝑfectam
iustitiam. Accipe eam sicut unige¬
niti mansionem. sicut honorabile
templũ. sicut domũ dĩ. sicut crea¬
toris om̃ium ꝓpriam. sicut regis
sponsi celestis domũ inmaculatam.
Ita ergo ioseph fili dauid ne timeas
accipere eam tibi cõmendatam.
tuȩ religiositati creditam : serua.
fer curam. attende. fugiens ab be¬
rode. duc in egyptum : iterũ reme¬
ans post herodis mortem detuc
in terram istł. Ne timueris accipe¬

Expanded text:
filius David, juste et haeres ejus tanquam filius patris. Ideo in haereditatem accipe ea quae illi promissa sunt, testamenta fidelia. Joseph, fili David, ne timueris accipere Mariam conjugem tuam. Ne timueris, ne trepidaveris, ne conturberis, sed securus et intrepidus, accipe eam secundum legis praeceptum, uxorem tibi nominatam, sed secundum nuptiarum consuetudinem et conjunctionem, longe alienam. Accipe ergo eam sicut commendatum coelestem thesaurum, ut Deitatis divitias, sicut plenissimam sanctitatem, sicut perfectam justitiam. Accipe eam sicut Unigeniti mansionem, sicut honorabile templum, sicut domum Dei, sicut Creatoris omnium propriam, sicut regis sponsi coelestis domum immaculatam. Ita ergo, Joseph, fili David, ne timueris accipere eam tibi commendatam, tuae religiositati creditam serva, fer curam, attende fugiens ab Herode, duc in Aegyptum, iterum remeans post Herodis mortem, deduc in terram. Israel. Ne timueris accipe
Abbreviated transcription (Latin):
terea uos steriles deputetis. quia
uirgines ꝑmanetis. Nam & ipsa
pia integritas carnis. ad fȩcundi¬
tatem ꝑtinet mentis. Agite qđ
sunt mundi qualiter placeatis
maritis. cogitate quȩ diͣ sunt.
quomͦ illi in om̃ibus placeatis.
ut non uterũ fecibus. sed animuͣ
fecundũ possitis habere uirtutib.
Postremo om̃s alloquor. om̃ibus
dico. uniuersam uirgine̾ castam
uoce compello. quod miramini
in carne mariȩ. agite in penetra¬
bilibus animȩ. Qui corde credit

Expanded text:
terea vos steriles deputetis, quia terea vos steriles deputetis, quia virgines permanetis. Nam et ipsa pia integritas carnis, ad fecunditatem pertinet mentis. Agite quosunt mundi, quomodo placeatis maritis; cogitate quae Dei sunt, quomodo illi in omnibus placeatis ; ut non uterum fetibus, sed animum fecundum possitis habere virtutibus. Postremo omnes alloquor, omnibus dico; universam virginem castam,sto, ista voce compello. Quod miramini in carne Mariae, agite in penetralibus animae. Qui corde credit
Abbreviated transcription (Latin):
satus in femina. Qui uobis attulit
quod amaretis. matri non abstulit
qđ amatis. qui sanat in uobis qđ
uestigia sectamini: ut conciperet
cum uiro non mansit. & cuͣ pa¬
reret uirgo ꝑmansit. Imitamini
eam quantuͣ potestis. non fecundi¬
tate. quia non potestis. sed salua
uirginitate. Utrumq potuit. Quoꝵ
uos unũ habere ui uoluistis. qͥa
hoc ꝑdideritis siid alterum ha¬
bere uelletis. Sola utrũq potuit.
quȩ om̃ipotente̾ peperit ꝑ quem
potuit. Solum eniͣ unicum dĩ fili¬
um. isto unico modo fieri oporte¬
bat filiũ hominis. Nec tamen ideo
non est uobis aliquid xp̃c. quia
unus est uirginis fȩtus. Ipsum
quippe uos quẽ filiũ edere non
potustis carne. sponsũ inuenistis
in corde. Et talem sponsum. quẽ
redemptore᷑. Sic teneat fidelitas
ur̃a. ut perire non timeat uirgi¬
nitas ur̃a. Quia eni matris uir¬
ginitatem nec corporis abstulit
partu: multomagis in uobis eam
spuali seruat amplexu. Nec ꝓp¬

Expanded text:
satus in femina. Qui vobis attulit satus in femina. Qui vobis attulit quod amaretis, matri non abstulit quod amatis. Qui sanat in vobis quovestigia sectamini, et ut conciperet, cum viro non mansit; et cum pareret, virgo permansit. Imitamini eam quantum potestis; non fecunditate, quia hoc non potestis, salva virginitate. Sola utrumque potuit, quorum vos unum habere voluistis; quia hoc perditis, si utrumque habere velitis. Sola utrumque potuit, quae omnipotentem peperit, per quem potuit. Solum enim unicum Dei Filium, isto unico modo fieri oportebat filium hominis. Nec tamen ideo non est vobis aliquid Christus, quia unius est virginis fetus. Ipsum quippe vos, quem filium edere non potuistis carne, sponsum invenistis in corde: et talem sponsum, quem et redemptorem sic teneat felicitas vestra, ut peremptorem non timeat virginitas vestra. Qui enim matri virginitatem nec corporali abstulit partu, multo magis in vobis eam spirituali servat amplexu. Nec prop
Abbreviated transcription (Latin):
trumq ee̾ possibile. ut & corpus
maioris ętatis non reserato aditu
domus intus positis presentaretur.¬
& sponsus infans de thalamo suo
hoc est utero uirginali illesa matriᷤ
unigenitus dĩ filius humanaͣ sibi
dignatus est coniungere naturam.
ut sibi capiti in maculato in macula¬
tam consignaret ȩccłam. Quam
paulus apłs uirginem uocat. non
solum eas considerans etiã corpo¬
re uirgines. sed incorruptas om̃iũ
desiderans mentes. Desponsaui
dñi sui matrem. qmͣ corpore non
potuit: mente tamen & mater &
uirgo est. Nullo itaq modo uir¬
ginitatem matris suȩ nascendo
xp̃c ademit. qui ęccłam suam de
fornicatione dęmonu redimendo
uirginem fecit. Ex cuius incor¬
rupta uirginitate ꝓcreatȩ uirgi¬
nes scȩ. quȩ terrenas nuptias con¬
tempnentes. esse etiam carne uir¬
gines eligentes. gaudentes celebra¬
te sollempniter hodierno die uir¬
ginis partũ. Ille quippe est natus
ex femina. qui non est a masculo

Expanded text:
trumque possibile; ut et corpus trumque possibile; ut et corpus majoris aetatis non reserato aditu domus, intus positis praesentaret, et sponsus infans de thalamo suo, hoc est utero virginali, illaesa matriunigenitus Dei Filius humanam sibi dignatus est conjungere naturam, ut sibi capiti immaculato immaculatam consociaret Ecclesiam: quam Paulus apostolus virginem vocat, non solas in ea considerans etiam corpore virgines, sed incorruptas omnium desiderans mentes. Desponsavi Domini sui matrem, quoniam corpore non potuit, mente tamen et mater est et virgo. Nullo itaque modo virginitatem matri suae nascendo Christus ademit, qui Ecclesiam suam de fornicatione daemonum redimendo virginem fecit. Ex cujus incorrupta virginitate procreatae virgines sanctae, quae terrenas nuptias contemnentes, esse etiam carne virgines elegistis, gaudentes celebrate solemniter hodierno die Virginis partum. Ille quippe est natus ex femina, qui non est a masculo
Abbreviated transcription (Latin):
gnatus est hominis filius. Et qui
de patre natus non apatre factꝰ
erat. factus est in matre quam
fecerat. ut ex illa ortus hic aliqͣn¬
do esset. quȩ nisi ꝑ illum nusquã
tas de terra orta est. Merito scã¬
maria uirgo ante conceptũ. uirgo
post partũ. Absit enͣi. ut in ea terra
hoc est in ea carne unde orta est
ueritas. periret integritas. Nempe
post refurrectione̾ sua̾ cũ sp̃s puta¬
retur eẽ non corpus : palpate inqͥt
& uidete. quia spͣs carne᷑ & ossa
non habet sicut me uidetis habere.
& tamen illius iuuenilis corporis
soliditatem non patentibus forib
ad discipłos se intromisit. Cur ergo
qui potuit ꝑ clausa ostia magnus
intrare. non potuit etiã ꝑ incor¬
rupta me̾bra paruus exire : Sed
neq hoc neq illud uolunt credere
increduli. deo potius fides utrũq
credit. quia infidelitas utrumq
non credit. Ipsa est quippe inside¬
litas. cui nulla in xp̃o uidetur fu¬
isse diuinitas. Porro fides dñm

Expanded text:
gnatus est hominis filius; et qui gnatus est hominis filius; et qui de Patre natus, non a Patre factus erat, factus est in matre quam fecerat; ut ex illa ortus hic aliquando esset, quae nisi per illum nunquam tas de terra orta est . Maria virgo ante conceptum, virgo post partum. Absit enim ut in ea terra, hoc est in ea carne unde orta est veritas, periret integritas. Nempe post resurrectionem suam, cum spiritus putaretur esse, non corpus: Palpate, inquit, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . Et tamen illius juvenilis corporis soliditas, non patentibus foribus se ad discipulos intromisit . Cur ergo qui potuit per clausa ostia magnus intrare, non potuit etiam per incorrupta membra parvus exire? Sed neque hoc, neque illud volunt credere increduli. Ideo potius fides utrumque credit; quia infidelitas utrumque non credit. Ipsa est quippe infidelitas, cui nulla in Christo videtur esse divinitas. Porro si fides Deum
Abbreviated transcription (Latin):
erbum patris ꝑ quod facta sunt
tempora caro factum. natalem
suuͣ nobis fecit in tẽpore. & in ortu
humano habere uoluit unuͣ diem.
sine cuius nutu diuino nullus
uoluitur dies. Ipse apud patrem
pͣcedit cuncta spacia scłoꝵ. ipse de
matre in hac die cursibus se inges¬
sit annoꝵ homo factus hominis
factor. ut suggeret ubera regeret
sydera. ut esuriret panis. sitiret
fons. dormiret lux. ab itinere uia
fatigaretur. a falsis testib ueritas
accusaretur. iudex uiuoꝵ & mor¬
tuoꝵ aiudice mortali iudicaret᷑.
botrus coronaretur. in ligno fun¬
damentũ suspenderetur. uirtus
infirmaretur. salus uulneraret᷑.
uita moreretur. Ad hȩc atq hu¬
iusmodi sustinenda ꝓ nobis sed¬
indigna ut liberaret indignos.
quando nec illi aliquid mali qͥ
ꝓpter nos tanta ꝑtulit mala.
nec nos boni aliquid merebam.
qui ꝑ eum tanta accepimꝰ bona.
Propter hȩc ergo qui erat ante
omĩa scła sine initio dierũ diͣ
filius eẽ in nouissimis diebus di.¬

Expanded text:
erbum Patris per quod facta sunt tempora, caro factum, Natalem suum nobis fecit in tempore: et in ortu humano habere voluit unum diem, sine cujus nutu divino nullus volvitur dies. Ipse apud Patrem praecedit cuncta spatia saeculorum: ipse de matre in hac die cursibus se ingessit annorum. Homo factus, hominis factor: ut sugeret ubera, regens sidera; ut esuriret panis, ut sitiret fons, dormiret lux, ab itinere via fatigaretur, falsis testibus veritas accusaretur, judex vivorum et mortuorum a judice mortali judicaretur,s coronaretur, in ligno fundamentum suspenderetur, virtus infirmaretur, salus vulneraretur, vita moreretur. Ad haec atque hujusmodi sustinenda pro nobis indigna, ut liberaret indignos; quando nec ille aliquid mali, qui propter nos tanta pertulit mala, nec nos boni aliquid merebamur, qui per eum tanta accepimus bona: propter haec ergo, qui erat ante omnia saecula sine initio dierum Dei Filius, esse in novissimis diebus di
Abbreviated transcription (Latin):
batur ut ds. ex altero despiciebatur
rantem. leꝓsos mundante᷑. ac mor:¬
tuos suscitante̾. am̃ esse arbitra¬
bantur. rursũ cũ eunde̾ aspice¬
rent esuriente̾. sitiente̾. lassesten¬
tem. dor mientẽ. atq. iniurus sue¬
cũbentẽ. purũ esse hominẽ suspi¬
cabantur. Et hȩc quide̾ apud incer¬
tas turbas. sed non apud discipłos.
Neq enĩ in cordib eoꝵ ita uariebatur.
qui illius assiduis priuatisq eloquiiꝰ
fruebantur : quib & ab ipso dicitur.
uobis datũ est nosse mysterium
regni dĩ. ceteris autẽ in parabolis
ut uidentes non uideant. & audi

Expanded text:
batur ut Deus, ex altero despiciebatur batur ut Deus, ex altero despiciebatur rantem, leprosos mundantem et mortuos suscitantem, Deum esse arbitrabantur. Rursum cum eumdem aspicerent esurientem, sitientem, lassescentem, dormientem atque injuriis succumbentem, purum esse hominem suspicabantur; et haec quidem apud incertas turbas, sed non apud discipulos. Neque enim ita in cordibus eorum variabatur, qui illius assiduis privatisque eloquis fruebantur, quibus et ab ipso dicitur: Vobis datum est nosse mysterium Dei, caeteris autem in parabolis, ut videntes non videant