comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non functoria tibi debet esse tranᷤ¬
cursio. Si agrum emere uelis:
si mercari domum. prudentiorẽ
adhibes. & quid iuris sit diligẽ¬
ter consideras: & ne in aliquo
forte fallaris. ipse non credis. At
nunc tu ipse emendus es tibi: de
tuo pretio tractatur. Considera
quis sis. quod nomen habeas: qͥd
adquiras tibi. Non agrum non
pecuniam. non geminarum mo¬
uilia. sed xp̃m ihͣm: cui nulla pos¬
sunt precia. nulla ornamenta
conferri. Adhibe tibi consiliarios
moysen. ysaiam. ieremiam. petrũ.
paulum. ioħem. ipsum magnum
confiliarium ih̃m dei filium: ut
adquiras patrem. Cum his trac¬
tandum. cum his tota conferen¬
dum est tibi. tota meditandum¬
est die: sicut meditabatur dauid.
Et hec erat illi sola meditatio.
Non secularibus animus traduce¬
batur illecebris. non pecumaria
coaceruandi patrimonii cupidita¬
te flagrabat: non ꝓferendi lunitis
excludendiq finitum auxiis cura¬
rum estus. studio meditationis in¬

Expanded text:
non perfunctoria tibi debet esse transnon perfunctoria tibi debet esse transcursio. si agrum emere uelis, si mercari domum, prudentiorem adhibes et quid iuris sit diligenter consideras et, ne in aliquo forte fallare, tibi ipse non credis. at nunc tu ipse emendus es tibi. de tuo pretio tracta, considera quid sis, quod nomen habeas, quid adquiras tibi: non agrum, non pecuniam, non gemmarum monilia, sed Christum Iesum, cui nulla possint pretia, nulla ornamenta conferri. adhibe tibi consiliarios Moysen Esaiam Hieremiam Petrum Paulum Iohannem, ipsum magnum consiliarium Iesum dei filium, ut adquiras patrem. cum his tractandum, cum his tota conferendum est tibi, tota meditandum die, sicut meditabatur Dauid et haec erat illi sola meditatio. non saecularibus animus transducebatur inlecebris, non pecuniaria coaceruandi patrimonii cupiditate flagrabat, non proferendi limitis excludendique finitimi anxius curarum aestus studio meditationis in
Abbreviated transcription (Latin):
entauit aurẽ suam. Illa audi¬
endo que spiritaliter reuelan-¬
tur: ꝑforauit aurem suam fer-¬
ro. Maluit enim in ferrum:
quam in uerbum credere. Idõ
seruit. ideo liber esse non me-¬
ruit. ideo non completi ei tẽ¬
poris gratia suffragatur: quia
plenitudinem temporis non re-¬
cepit. quo filius dei missus est
ad salutem. uenit ad redemp¬
tionem. factus sub lege. natus ex
uirgine. uictor moitis. largitor
resurrectionis. Manet ergo util¬
nus illi: cui xp̃c non resurrexit.
O uulmus. quod sarciri ñ possit.
nisi forte relinquat subulam. et
sumat sibi gladium. quem ꝓ xp̃i
nomine non refutet. uel quo cor¬
poralia a spiritalibus umbram a
ueritate distinguat: sumat dei
uerbum. gladium bis accitum. et
ex illo diuino ore doceatur man¬
datum dm̃. p̃scriptum legis agnos¬
cere. quod non temporalis habeat
obseruantiam celebritatis sed sa-¬
lutaria & sempiterna remedia.
sucço gratiȩ spiritalis infundat.
Tota ergo die in lege meditari:

Expanded text:
entauit aurem suam. illa audientauit aurem suam. illa audiendo quae spiritaliter reuelantur perforauit aurem suam ferro; maluit enim in ferrum quam in uerbum credere. ideo seruit, ideo liber esse non meruit, ideo nec completi temporis ei gratia suffragatur, quia plenitudinem temporis non recepit, quo filius dei missus est ad salutem et uenit ad redemptionem, factus sub lege, natus ex uirgine, uictor mortis, largitor resurrectionis. manet ergo uulnus illi cui Christus non resurrexit. o uulnus quod sarciri non possit, nisi forte relinquat subulam et sumat sibi gladium, quod pro Christi nomine non refutet uel quo corporalia a spiritalibus, umbram a ueritate distinguat, sumat dei uerbum, gladium bis acutum, et ex illo diuino ore doceatur mandatum domini, praescriptum legis agnoscere, quod non temporalis habeat obseruantiam celebritatis, sed salutaria et sempiterna remedia suco gratiae spiritalis infundat! Tota ergo die in lege meditare,
Abbreviated transcription (Latin):
ris ͤ Non intelligunt penitꝰ:
quid lex diuina discernat. Sig¬
na funt ista: non ueritas. Sed
ille intelligit qui cor fuum spiri¬
tali circumcisione castificat: ut
collutuem omnem corporee labis
emundet. Ille intelligit qui su¬
bulam o aurem. mentis ingore
transcendit. & illam amimam
quam ꝑtransiuit gladits ad re-¬
uelanda cordis occulta ꝓpetuo pre¬
mo libertatis attollit: uel exami¬
nandis sermonibus sollicite serui¬
ens. quoscumq uirtutis sue aure
susceꝑit mysterio sc̃ificat spiritali.
Atima fibi iudets quot annis fa¬
cere constieuit: & nescit se mali¬
tiȩ esse fermentum. S qui intel¬
ligit quid sit. uetus expurgat fer¬
mentum. ne totam massam cor¬
rumpat: ueterem hominem cam
actibus eitis expurgat. ut fiat no¬
tia consꝑsio ueritatis. Iudeo ista
dicta scint. et xp̃ianus audiuit:
quia dum aurem suam subula
illa ꝑtudit. audire non potuit.
uuilneratam aurem gerens. Non
legis sed stulticiȩ sue subula: cru¬

Expanded text:
ris? Non intelligunt penitus ris? Non intelligunt penitus quid Lex divina discernat. Signa sunt ista, non veritas. Sed ille intelligit, qui cor suum spiritali circumconluuiem omnem corporeae labis emundet. ille intellegit, qui subulam et aurem mentis uigore transcendit et illam animam, quam pertransiuit gladius ad reuelanda cordis occulta, perpetuae praemio libertatis attollit uel examinandis sermonibus sollicite seruiens, quoscumque uirtutis suae aure susceperit, mysterio sanctificat spiritali. azvma sibi Iudaeus quibusque annis facere consueuit et nescit se malitiae esse fermentum. sed qui intellegit quid sit uetus expurgare fermentum, ne totam massam corrumpat, ueterem hominem cum actibus suis expurgat, ut fiat noua consparsio ueritatis. Iudaeo ista dicta sunt et christianus audiuit, quia, dum aurem suam subula illa pertundit, audire non potuit uulneratam aurem gerens; non legis, sed stultitiae suae subula cru
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ magna laus suꝑ eos intelli¬
gere. qui metalla & saxa ue¬
nerando. similem rigorem stupo¬
imptignatores fider: ueritatis
hos intelligit: qui legem spirita¬
lem esse intelligit. Qmd ergo
ꝓdest lex. si finem legis ignores.
si mysterium nescias. si sacramen¬
ta non noueris: Iudeis ex ouibꝰ
agnus occiditur ꝓ celebritate pas¬
chali: nobis pro redemptione mũ¬
di timgenitus dei partus uirginis
immolatur. Quid ꝓficiunt uidĩ.
quod sanguine agĩ domos & po¬
stes suos illimunt: Nicha utiq
qm̃ ligna his & saxa ꝓdesse non
possunt. Nobis ꝓficit omne my¬
sterium. qui abhorrere credimꝰ
a gratia spiritali: ut habitationes
nr̃as sanguine pecudis cruentemꝰ
ora nr̃a cruore tinguamus. Sed
corpora nr̃a sacramento crucis
ficamus oris alloquia. Corde e¬
nim creditur ad iusticiam: ore
autẽ confessio fit ad salutem.
Quid ꝓdest quod hebrei aurẽ
seruuli ꝑtundunt subula. et
p̃putia su circumcidunt corpo¬

Expanded text:
quae magna laus super eos intelliquae magna laus super eos intelligere, qui metalla et saxa venerando, similem rigorem stupoimpugnatores fidei, veritatis uper eos intelligit, qui Legem spiritalem esse intelligit. Quid ergo prodest Lex, si finem Legis ignores, si mysterium nescias, si sacramenta non noveris? Judaeis ex ovibus agnus occiditur pro celebritate paschali: nobis pro redemptione mundi unigenitus Dei, partus Virginis immolatur. Quid proficiunt Judaei, quod sanguine agni domos et postes suos illiniunt? Nihil utique; quoniam ligna his aut saxa prodesse non possunt. Nobis proficit omne mysterium, qui abhorrere credimus a gratia spiritali; ut habitationes nostras sanguine pecudis cruentemus, ora nostra cruore tingamus: sed corpora nostra sacramento crucis ficamus oris alloquia. Corde enim creditur ad justitiam: ore autem confessio fit ad salutem . Quid prodest quod Hebraei aurem servuli pertendunt subula, et praeputia sui circumcidunt corpo
Abbreviated transcription (Latin):
ne meditationis effectum: quan¬
do intellexit suꝑ inunicos suos
dm̃i mandatum. S quos habet
inunicos ꝓpha. qui aut si po-
puli uiros legitima debet carita¬
te complecti: aut alienigenas
euanglica p̃dicatione inĩtare
ad dei gratiam: fere consoitẽ
nature suȩ diligant: quomodo
dilectionem conformis sui ꝓpħa
respueret: Esse igitur iustam
aliquã causam opoetet: qui bi
quos significat iure uideantur
imnici. Ea quȩ fit possumus
inuestigare: si meminerimtis
quod alibi idem iste dixit. Et
suꝑ inimicos tuos tabescebam:
iusto odio oderam illos. Istos gͦ
etangñca auctoritate. suos im-¬
micos dicit esse: qui innnici sunt
dei. Nam si is qui non relinqͥt
parentes ꝓpter dei nomen. non
est deo dignus: quanto magis
qui diligit enis inmicos. acceptꝰ
deo esse non poterit: Quos gͦ
iminicos habet. Si gentiles. quo¬
modo quos ꝓphetico sp̃t credi¬
turos preuidebat: Deniq ut
benedicant & ipsi dñm: insu-¬
perioribus adhoctatus est. Et

Expanded text:
ando intellexit super inimicos suos Domini mandatum. Sed quos habet inimicos Propheta, qui aut sui 1132 populi viros legitima debet charitate complecti, aut alienigenas evangelica praedicatione invitare ad Dei gratiam? Ferae consortem naturae suae diligunt: quomodo dilectionem conformis sui Propheta respueret? Esse igitur justam aliquam causam oportet, qua ii quos significat, jure videantur inimici. Ea quae sit possumus investigare, si meminerimus quia alibi idem iste dixit: Et super inimicos tuos tabescebam, et justo odio oderam illos . Istos ergo Evangelica auctoritate suos inimicos dicit esse, qui inimici sunt Dei. Nam si is qui non relinquit parentes propter Dei nomen, non est Deo dignus: quanto magis qui diligit ejus inimicos, acceptus Deo esse non poterit? Quos ergo inimicos habet? Si gentiles: quomodo, quos prophetico credituros spiritu praevidebat? Denique ut benedicant et ipsi Dominum, in superioribus adhortatus est . Et
Abbreviated transcription (Latin):
rito corrigebatur. qm̃ dilige-¬
bat. Caritas enĩ: oꝑit multitu¬
dinem peccatorum. Uide quan¬
ta oꝑiat: quanta corrigat. Ca-¬
ritas paciens ẽ: benigna ẽ. Ca¬
ritas non emulatur. non agit
ꝑperam. ñ inflatur: non ẽ am¬
bitiosa. non querit quȩ sua st̃.

Expanded text:
rito corrigebatur, quoniam diligerito corrigebatur, quoniam diligebat; caritas enim multitudinem operit peccatorum. uide quanta operiat, quanta corrigat: caritas patiens est, benigna est, caritas non aemulatur, non agit perperam. non inflatur. non est ambitios
Abbreviated transcription (Latin):
quodam genitali ope eglisus:
Difficile inuenitur. & reꝑtus
raro tñ in usu hominum est:
quasi is quẽ diues regina mi¬
rata sit. S iam sicut troglodi¬
te illi quasi precio suȩ reman¬
sionis inuento repetierunt
eo unde diuertimꝰ. Nec par ẽ
nos ornameittis diutius ser¬
monis nr̃i quedam ad moue¬
re brachia. cum habeamus in
manibus crucem xp̃i quã ad¬
monet ꝓpb̃a suꝑ aurum & to¬
parion. preferendam que ab
omni errore culpaq reuocat¬
& corrigit. Quis enim iustoꝵ
non ambiat xp̃i in morte so¬
latium. in resurrectione con¬
sortium. ñ reflectat gradum:
qñ audiat sibi suꝑiora omnia
peccata donari : Hoc enim ple¬
riq a conuersione studio reuo¬
cari nolebant. quod delictorum
conscii ullam spem uenie p̃fume¬
rent: & in eccłia quanto sanctio¬
ra precepta tanto sine uenia pu¬
tarent esse peccata. Ideoq ait
octauo uersiculo. ꝓpterea ad oĩa
mandata tua ditigebar: omnẽ
uiam iniustam odio habui. Me-¬

Expanded text:
quodam genitali operae naturaquodam genitali operae naturadifficile invenitur: et repertus, raro tamen in usu hominum est, quasi is quem dives regina mirata sit. 43. Sed jam sicut Troglodytae illi quasi pretio suae remansionis invento, repetierunt eo unde divertimus. Nec par est nos ornamentis regiis diutius sermonis nostri quaedam 1183 admovere brachia; cum habeamus in manibus crucem Christi, quam admonet Propheta super aurum et topazion praeferendam, quae ab omni errore culpaque revocat et corrigit. Quis enim justorum non ambiat Christi in morte solatium, in resurrectione consortium? Quis non reflectat gradum, quando audiat sibi superiora omnia peccata donari? Propter hoc enim plerique a conuersionis studio reuocari solebant, quod delictorum suorum conscii nullam spem ueniae praesumerent et ecclesiae quanto sanctiora praecepta, tanto sine uenia putarent esse peccata. Ideoque ait octauo uersiculo: propterea ad omnia mandata tua corrigebar, omnem m uiam iniustam odio habui. me
Abbreviated transcription (Latin):
negotiatoribus aduenientibus
uendidisse. ab illis emisse folo¬
cui nomen erat beronice ab il¬
lis esse ꝑlatum. illam autẽ quã¬
us regalibus ornamentis habũ¬
daret supramodum. tam̃ colo-¬
re eiꝰ stupefactam elaborasse.
ut diutius speties tam pretiosi
lapidis ñ lateret: ideoq studi
tiores inuenisse. Diximus quo¬
modo innotuerit toparion la¬
pis: nunc expressius de eius qͣ¬
litate dicamus. Duorum coloꝵ
ẽ in hoc lapide Rpacic. hoc est
quedam temꝑata ꝑmixtio np̃a
co e sd ic. et chrisopa similis
crisopraso: scdm̃ utrumq uelut
quasdam ex tendens colorum
figuras. Et plenius quidem a
peritis fertur ertendere. Est
autẽ parichrus. & satis purus.
& crisocrus & pingnis resplen¬
denti similis: maxime cum so¬
lis splendore ꝑcutitur. Est etũ
pulcherrimus. &o mirabilis supͣ
omnes crisoprasos magnitudi¬
ne: & ut dixi tusu pinguior.
Natura huiꝰmodi ut si polire
& leuigare eum ueł. asꝑetur
magis usu mintit᷑. Est autẽ

Expanded text:
negotiatoribus advenientibus negotiatoribus advenientibus vendidisse: ab illis emisse Philocui nomen erat Berenice, ab ipso esse perlatum: illam autem quamvis regalibus ornamentis abundaret; supra modum tamen colore ejus stupefactam elaborasse ut diutius species tam pretiosi lapidis non lateret: ideoque studitiores venisse. 42. Diximus quomodo innotuerit topazion lapis, nunc expressius de ejus qualitate dicamus. Duorum colorum est in hoc lapide κρᾶσις, hoc est, quaedam temperata permixtio. Πρασοιδὴς et chrysopa similis chrysopraso, secundum utrumque velut quasdam extendens colorum figuras, et plenius quidem a peritis fertur extendere. Est autem parichrus, et satis purus: et chrysochrus, et pinguis, resplendenti similis, maxime cum solis splendore percutitur. Est etiam pulcherrimus et mirabilis super omnes chrysoprasos magnitudine, et, ut dixi, visu pinguior. Natura hujusmodi, ut si polire et levigare eum velis, asperetur magis, et usu minuitur. Est autem
Abbreviated transcription (Latin):
mendo michi contulit: quã creã¬
do. Tunc enim sine sensu natus
sum: nunc cũ uoluntate seruatꝰ.
S non quicumq dicit: dilexi
mandata tua suꝑ aurum &o to¬
pation. Non dicit auarus qui
atiro incubat. diuitiis in hiat.
ornamenta ñ desiderat. s ille
dicit. qͥ potest dicere. argentũ
celeste me redemit. Diximus con¬
tinentiam sensus: nunc de topa¬
zion lapide expͥmamus hysto-¬
riam. De quo inuenimus scrip-¬
tum in hystoria xenocratis. qui
scͥpsit quasi lithosnomon nasci
eum. uel inueniri circa thebai¬
dis ciuitatem alabastrum uel to¬
parion ut aliqui putant. Ulñ¬
&o nominatus ẽ ab eo in qͦ gigne¬
ret᷑ loco. Sunt autẽ qui puta¬
uerunt insulam nuncupari to¬
parion. ad quẽ appulsos troglo¬
ditas orta fubito cõmotione ma¬
ritima. eo quod nauium usum
non haberent regredi nequiuis¬
se. deinde plurimo immoranteᷤᷤ
tempore in insula inuenisse
lapidem. & delectatos colore
eiꝰ repetisse domum. & arabis

Expanded text:
mendo 1182 mihi contulit, quam creanmendo 1182 mihi contulit, quam creando; tunc enim sine sensu natus sum, nunc cum voluntate servatus. Sed non quicumque dicit: Dilexi mandata tua super aurum et topazion. Non dicit avarus, qui auro incubat, divitiis inhiat, ornamenta desiderat: sed ille dicit, qui potest dicere: Argentum coeleste me redemit. 41. Diximus continentiam sensus, nunc de topazio lapide exprimamus historiam. de quo inuenimus scriptum in historia Xenocratis, qui scripsit quasi Lithognomonem, nasci eum uel inueniri circa Thebaidis ciuitatem Alabastrum uel Topaet nominatus est ab eo in quo gigneretur loco. Sunt autem qui putaverint insulam nuncupari Topazion ad quam appulsos Troglodytas: orta subito commotione maritima, eo quod navium usum non haberent, regredi nequivisse. Deinde plurimo immorantes tempore, in insula invenisse lapidem, et delectatos colore ejus repetisse domum, et Arabis
Abbreviated transcription (Latin):
Mandatum ẽ enim dñi. Atten¬
de tibi ne derelinquas leuitem:
ꝑ omne tempus quo uyxeris suꝑ
terram. Quis ẽ iste leuites intel¬
ligis: si confideres quis sit ille qͥ
uenit ministrare. qui sacerdos
in eternum. Aliud mandatum
ait. Custodi mensem nouorum:¬
& facies & facies pascha. dño deo
tuo. Et infra. In loco quem ele-
suum: ibi occides pascha uesꝑe.
ad occasum solis. in tempore quo
existi de egypto. Ergo manda¬
ta dei habent future redemptio¬
nis inditia: resurrectionis insig¬
nia. Ideo suꝑ aurum & toparion:
memorat sibi esse dilecta. Quid
enim salute gratius resurrectione
pretiosius: Uel qi quȩ stulta st̃
entiam mundus non cognouit dm̃.
ꝑ stulticiã predicationis salutem
afferret credentibus. Ideo ait. Suꝑ
sapientiam oꝑationis celestis. & mũ¬
dane constitutionis. & suꝑ ornam̃ta
solis & hine. stellarumq p̃ciosa
monilia: dilexi obauditionem
dñicȩ passionis. Plus enim redi-¬

Expanded text:
mandatum est enim domini: adtenmandatum est enim domini: adtende tibi, ne derelinquas leuiten per omne tempus quo uixeris super terram. quis est iste leuites ? intellegis, si consideres, qui sit ille qui uenit ministrare, qui sacerdos est in aeternum. aliud mandatum ait: custodi mensem n ouorum et facies pascha domino deo tuo, et infra: in loco quem elegesuum i b i, occides pascha uespere ad occasum solis in teexisti de Aegypto . Ergo mandata Dei habent futurae redemptionis indicia, resurrectionis insignia; ideo super aurum et topazion memorat sibi esse dilecta. Quid enim salute gratius, resurrectione pretiosius? 40. Vel quia quae stulta sunt sapientiam mundus non cognovit Deum, per stultitiam praedicationis salutem afferret credentibus; ideoque ait: Super sapientiam operationis coelestis, et mundanae constitutionis, et super ornamenta solis et lunae, stellarumque pretiosa monilia, dilexi obaudientiam Dominicae passionis. Plus enim redi
Abbreviated transcription (Latin):
Aut fortasse uult a nobis ammo¬
neri. uult rogari. imno si rogatus
fuerit. & ante tempus uenit. et
uenit ad ficulneam. & ante tem¬
pus uenit: ut dicit ad matrem.
Illa rogabat ꝓ nobis: illa festina-¬
bat dicens. Uinum non habent
fili. Respondit iħc. Quid michi os
tibi est muliere Nondum uenit
hora mea. Et mater quȩ sciebat
eiꝰ affectum: dicit ministris. Quod¬
cumq dixerit uobis: facite. Iħe
quoq qui horam fuam uenisse
negauerat: fecit qd ante differe¬
bat. Omnia deus tempore fecit.
Quicqͥd facit non ẽ extra tempꝰ:
sed totum oportunum ẽ quod
fecerit. & michi tempore suo ad¬
uenit. Omne enĩ tempus oportu¬
num saluti. Nichil prepperum:
pro salute perilitantium. S uo¬
lebat expectare adhuc synagoge
correptionem. ideo ante tempus
ad ficulneam uenit: hoc est iudĩs
cito uenit. oportune gentibus. Ci¬
to uenit ꝑituris: commode credi¬
xp̃i est. Precepta ergo legis. sp̃e
futuroram bonorum deferunt.

Expanded text:
Aut fortasse uult a nobis admoAut fortasse uult a nobis admoneri, uult rogari, immo si rogatus fuerit, et ante tempus uenit. uenit ad ficulneam et ante horam uenit, ut dicit ad matrem. illa rogabat pro nobis, illa festinabat dicens: uinum non habent, fili. respondit Iesus: quid mihi et tibi est, mulier? nondum uenita hora mea a. et mater, quae sciebat eius affectum, dicit ministris. quodcumque dixerit uobis facite. Iesus quoque, qui horam suam uenisse negauerat, fecit quod ante differebat; nam omnia deus tempore fecit. quicquid facit, non est extra tempus, sed totum oportunum est quod fecerit. et mihi tempore suo aduenit; omne enim tempus oportunum saluti, nihil praeposterum pro salute periclitantium. sed uolebat expectare adhuc synagogae correctionem. ideo ante tempus ad ficulneam uenit, hoc est Iudaeis cito uenit, oportune gentibus; cito uenit perituris, commode crediChristi est. praecepta ergo legis spem futurorum bonorum deferunt;
Abbreviated transcription (Latin):
beas. Totus in periculum ultimũ
mundus urget᷑: ueni ut tollas pec-¬
cata mundi. Ulemat uita morien¬
tibus: ueniat resurrectio iam se¬
pultis. factum tuum subueniat:
qm̃ nec tua precepta ꝓdesse po-¬
tuerunt. In lege p̃ceptum ẽ: in
euangłio ministeriũ. Cecus om̃is
ꝑopls: ꝓprium non uidebat auc¬
torem. Claudus erat mundus:
& titubante uestigio fidei fluctua¬
bat. Non erat malagina impon̾e:
neq oleun. neq alligaturam. Om¬
ne patrimonium suum in medicos
erogauerat mulier illa euangłica
spetiem habens congregationis hu¬
mane. que coibat ex gentibus: nec
fluentem sanguinem & inuetera¬
te passionis letale ꝓfluuium. pote¬
rant medici huius seculi restringe¬
re. Principis populi posteritas in
Non iubendi inquit. s faciendi:
qr non legatus. neq nuntius. sed
dñs saluaturus erat popłm suum.
Et ille quidem tempus sciebat
& ñ differebat: & nos nesciebamꝰ
quo melius tempore subueniret.

Expanded text:
beas. totus in periculum ultimum beas. totus in periculum ultimum mundus urgetur: ueni ut tollas peccatum mundi. ueniat uita morientibus, ueniat resurrec-tio iam sepultis. factum tuum subueniat, quoniam nec tua praecepta prodesse potuerunt. in lege praeceptum est, in euangelio ministerum. Caecus omnis populus proprium non uidebat auctorem, claudus erat mundus et titubante uestigio fidei fluctuabat. non erat qui malagma inponeret neque oleum neque alligaturam. omne patrimonium suum in medicos erogauerat mulier illa euangelica, speciem habens congregationis humanae quae coibat ex gentibus, nec fluentem sanguinem et inueteratae passionis letale profluuium poterant saeculi huius medici restringere. principis populi postentas intnon \'iubendi\' inquit, sed \'faciendi\', quia non legatus neque nuntius, sed dominus saluaturus erat populum suum. et ille quidem tempus sciebat et non differebat, sed nos nesciebamus quo melius tempore subueniret.
Abbreviated transcription (Latin):
di. & tempꝰ loquendi: sed loquen¬
di tempus aduenit. Ac ꝑ hoc
dm̃ci aduentus tempus iam esse
cõmemorat. ut qi legis facta ẽ pre¬
uaricatio. ueniat finis legis. & con-¬
fummatio eius. & plenitudo dñs
iħc. qui donet hominibus uniuer¬
sa delicta: & abolito cyrographo
delictorum absoluat omnes & li¬
beret peicatores. Tempus est faci¬
endi. ut si in grauescente egritu¬
dine alicuiꝰ incominodi. curras ad
medicum ut citius ueniat: ne
postea subuenire non possit. Me¬
dicus enim tunc amplius deside
ratur: cum grauis incubuerit egͥ¬
tudo languenti. Ergo cum iuide¬
at in sp̃u. sanctus ꝓpħa preuari¬
cationes popłi. luxuriam delitias.
dolos. fraudes. auaritiam. temu-¬
lentiam. quasi ꝓ nobis interue-¬
mat currit ad xp̃m: quem solũ
tantis sciebat subuenire posse
peccatis. Vrget ut ueniat: nec
patitur fieri moras. Tempus in¬
quit faciendi dñe : hoc ẽ ut pro
nobis crucem ascendas. mortẽ fu-¬

Expanded text:
di, et tempus loquendi . Sed loquendi, et tempus loquendi . Sed loquendi tempus advenit: ac per hoc Dominici adventus tempus jam esse memorat; ut quia Legis facta est praevaricatio, veniat finis Legis, et consummatio ejus, et plenitudo Dominus Jesus, qui donet hominibus universa delicta: et abolito chirographo debitorum, absolvat omnes et liberet peccatores. Tempus est faciendi, ut si ingravescente aegritudine alicujus incommodi, curras ad medicum, ut citius veniat; ne postea subvenire non possit. Medicus enim tunc amplius desratur, cum grauis incubuerit aegritudo languenti. ergo cum uideat in spiritu sanctus propheta praeuaricationes populi, luxuriam delicias dolos fraudes auaritiam temulentiam, quasi pro nobis interueniat, currit ad Christum, quem solum tantis sciebat subuenire posse peccatis, urget ut ueniat nec patitur fieri moras. tempus, inquit, faciendi, domine, hoc est: ut pro nobis crucem ascendas, mortem su
Abbreviated transcription (Latin):
da michi intellectum. & sciam testi¬
monia tua. Intellecttis spiritale
mino postulatur. Nec quasi extͣ¬
neus poscit: qͥ seruum se confite¬
tur. Bene ait: seruus tuus sum.
Seruus enim uoluntatẽ dñi sui
facit: seruiis querit seruitutis
stipendia. remunerationem spat.
Seruus dñi: non potes idem ser¬
uiis esse peccati. Et ideo intellectũ
sibi dari poscit: ut sciat cauere
peccatum. Habebat quidem in¬
tellectum: sed non ut redundare
sibi crederet uberiorem reqͥrit.
Est autẽ & intellectus nature:
ẽ ĩntellectus non bontis. Ideo salo¬
mon ait. Intellectus bomis dat
gratiã. Nam si intellectus omũis¬
bonus esset: non opus fuisset ad¬
ditamento. Iure gͦ gratiam dñi
sui querit. Aliter enim scire ñ
potest. secreta dñi: nisi intellectꝰ
spiritalis munus acceꝑit. Habes
scire non possumus. Sequitur
uersiculus. Tempus faciendi do¬
mine: dissipauerunt legem tciã
miqui. Bene ait tempus facien¬
di esse. Est enim tempus tacen¬

Expanded text:
da mihi int elle ctum, et s cib o testida mihi int elle ctum, et s cib o testimonia tua. intellectus spiritale mino postulatur. Nec quasi extraneus poscit, qui servum se confitetur. Bene ait: Servus tuus sum. Servus enim voluntatem domini sui facit. Servus quaerit servitutis stipendia, remunerationem sperat. Servus Domini non potest idem esse servus peccati: et ideo intellectum sibi dari poscit, ut sciat cavere peccatum. Habebat quidem intellectum, sed non ut redundare sibi crederet: uberiorem requirit. 35. Est autem et intellectus naturae, et est intellectus non bonus. Ideo et Salomon ait: Intellectus autem bonus dat gratiam . Nam si omnis intellectus bonus esset, non opus fuisset additamento. Jure gratiam Domini sui quaerit, aliter enim scire non potest secreta Domini, nisi intellectus spiritalis munus acceperit. Habes scire non possumus. 36. Sequitur versiculus sextus: Tempus faciendi, Domine: dissipaverunt legem tuam iniqui. Bene ait tempus faciendi esse; Est enim tempus tacen
Abbreviated transcription (Latin):
delinquat. deo tam̃ subditus est
inimo plus ipse debet cui plus cõ¬
missum ẽ. Hoc ergo dicit. fac cũ
seruo tuo scdm miscłiam tuã: qi
& si quid boni feci. plura debeo
quasi seruus. Non unofacta fer¬
uus absoluitur. qr nemo seruum
habens arantẽ. aut oues pascentẽ
dicit illi. tͣnsi recumbe: sed dicit
illi. para quod cenem &o p̃cinge te.
& ministram. Nunquid gratiã
habet seruus. si fecit quod imꝑatu
ẽ ei : Ergo & cum fecerimꝰ quod
nobis imꝑatum est non statim
nos exaltare debenius. s magis
humiliare: quia ñ statim si aliqͥd
fecimus. impletumus omma ser-¬
uitutis obsequra. Quis tanta na¬
turȩ muera. uitȩ salutisq ser-¬
uate diuina benefitia. dignoꝑos¬
sit equare seruitio: Quis potest
soluere quod accepit: Ideoq sci¬
ens omnia. misccłiam petit potius
quam audientiam: qm̃ ñ iustifi¬
cabitur inquit in conspecta tuo
omnis uiiens. Quinttis uerficulꝰ
sequitur. Seruus tuus sum ego:

Expanded text:
delinquat, deo tamen subditus est, delinquat, deo tamen subditus est, immo plus ipse debet, cui plus commissum est. Hoc ergo dicit: \'fac cum seruo tuo secundum misericordiam tuam, quia, etsi quid boni feci, plura debeo quasi seruus\'. non uno facto seruus absoluitur, quia nemo seruum habens arantem aut oues pascentem dicit illi: transi, recumbe, sed dicit illi: para quod cenem et praecinge te et ministra mihi. numquid gratiam habet seruus, si fecit quod imperatum est ei? ergo et cum fecerimus quod nobis imperatum est, non statim nos exaltare debemus, sed magis humiliare, quia non statim, si aliquid fecimus, impleuimus omnia seruitutis obsequia. quis tanta naturae munera, uitae salutisque seruatae diuina beneficia digno possit aequare seruitio? quis potest soluere quod accepit? ideoque sciens omnia misericordiam petit potius quam audientiam, q u omnis non iustificabitur, inquit, in conspectu tuo omnis homo uiuens. Quintus uersiculus sequitur: s eruus tuus sum e g o;
Abbreviated transcription (Latin):
sunt comprebendit. Plus autem
in anima: quã in carne fumꝰ. Iustiᷤᷤ
enĩ dicitur. uos autẽ ñ estis in
carne: sed in sp̃u. Tradi gͦ ani-¬
mam suã rectisat: qͥ corpore sicut
aranea tabescebat. Hoc gͥ locoma¬
iora quodã familiaritatis usr &¬
potiora p̃sumens: ait. fac cũ
seruo tuo sccłm miscdĩam
tuã: & iusticias tuas doce
me. Miscdĩam deferri poscit:
iusticras doceri. Alibi quoq idest
inposterioribus habes hunc sen¬
sum. Et ne intres in iudicium
cum seruo tuo. Et enĩ nr̃orum
conscii peccatorum: miscdiam
magis petere dei nr̃i. quã iusti¬
ciam implorare debemiꝰ. Alia
ueniam largitur: alia examen
imꝑtit. Que spes hominibus
certandi apud eum quẽ occul¬
ta ñ fallunt. quẽ latere peccata
non posfunt: Ideoq sciens eiꝰ po¬
tentiam. qui hominem ñ timeret:
ait. Tibi soli peccaui. Non pocest
hoc iustus negare: qr nemo fine
peccato. Non potest rex qr & si
leges in potestate habet impune

Expanded text:
sunt conprehendit. plus autem sunt conprehendit. plus autem in anima quam in carne sumus; iustis enim dicitur: uos autem non estis in carne sed in spiritu. tradi ergo animam suam recusat qui corpore sicut aranea tabescebat. Hoc igitur loco maiore quodam familiaritatis usu potiora praesumens ait: fac cum seruo tuo secundum misericordiam tuam et iustitias tuas doce me. misericordiam deferri sibi poscit, iustitias doceri. alibi quoque id est in posterioribus habes hunc sensum: et ne intres in iudicium cum seruo tuo. etenim nostrorum conscii peccatorum misericordiam magis petere dei nostri quam iustitiam inplorare debemus; alia ueniam largitur, alia examen inpertit. .. quae spes hominibus certandi apud eum, quem occulta non fallunt, quem latere peccata non possunt? ideoque sciens eius potentiam, qui hominem non timeret, ait: tibi soli peccaui. non potest hoc iustus negare, quia nemo sine peccato, non potest rex, quia, etsi leges in potestate habet, ut inpune
Abbreviated transcription (Latin):
turbauerit. Iste oculus iusticie
deficit. Qui enim xp̃o adheret:
unus sp̃c ẽ. Et balaam petebat
ut anima sua defic̾et in anima-¬
bus iustorum. id est ut ꝓprii obli¬
uisceret᷑ erroris quod suum erat
deponeret: quod nisticiȩ & eqͥ¬
tatis assumeret. S ꝓgrediam
uiam & cõmendationis suȩ in¬
crementa p̃sumpsit. Sitpra po¬
poscit ne nocentibus traderetur:
iterum petit ut susciꝑet᷑ in bo¬
no. ne calumpniarẽt᷑ eum suꝑbi.
Hoc est. Non declino iudicium:
s calumpniã ꝑfidorum. Illi enĩ
iudicare nesciunt: calumpinari
sciunt. Ad te confugio: qui nosti
representare iuidicium. Et bene
non uult: calumpnatoribus tra.¬
di. Multa enim iob passus est iustꝰ.
postꝗͣ traditus est nocenti. S dif.¬
ficile fuit illad & grande certam̃
qd̃ nisi iob nimia pacientia baut
facile quisꝗͣ suꝑare potuisset. Et
tamen ille ñ totus ẽ traditus. s
meliore exceptus ẽ portione. Qui
dicit non tradas me: que maiora

Expanded text:
turbauerit. iste oculus iustitiae turbauerit. iste oculus iustitiae defecit; qui enim Christo adhaeret unus est spiritus. et Balaam petebat, ut anima sua deficeret in animis iustorum, id est ut proprii obliuisceretur erroris, quod suum erat, deponeret, quod iustitiae et aequitatis, adsumeret. sed progrediamur uiam et commendationis suae incrementa praesumpsit. supra poposcit ne nocentibus traderetur, iterum petiit ut susciperetur in bono, ne calumniarentur ei superbi; hoc est: \'non declino iudicium, sed calumniam perfidorum; illi enim iudicare nesciunt, calumniari sciunt. ad te confugio, qui nosti repraesentare iudicium\'. et bene non uult calumniatoribus tradi; multa enim Iob passus est iustus, postquam traditus est nocenti. sed difficile fuit illud et grande certamen, quod nisi Iob nimia patientia haud facile quisquam superare potuisset; et tamen ille non totus est traditus, sed meliore exceptus est portione. qui dicit : non tradas me, quae maiora
Abbreviated transcription (Latin):
& omnes eundem potum spirita¬
lem biberunt: ut istis scõrum dẽ¬
tibus maior quidam fulgor accedẽt.
quos post tͣnsitum maris rubri
myrre fontis amaritudine ꝑ lig¬
ni gratiam temꝑata cognoscimus
esse mundetos. deinde duodecim
fontium potu postremo petre spi-¬
ritalem undam uomentis irriguo.
Petra enim erat xp̃c. Ideo & man¬
na manducauerunt: ut totiens
abluti manduicarent panem. ut¬
scͥptum ẽ anglõrum. Nunc quoq
in euangłii mysteriis recognoscis
qi baptizatus licet tincto corpore
potest tamen esca spiritali potuq
mundari. Merito ergo daud et
oculos interiores purificatus &
dentes: tanꝗͣ illuminatos spirita¬
litm dentium candore sermo¬
nes ꝓfert dicens. feci iudicium &
iusticiam. Ille enini ẽ uerus den-¬
tium. fulgor: ubi bene sibi con-¬
scie mentis resonat canora con¬
fessio. Ille mundus oculus. quẽ
peccatorum grauitim trabesmil¬
la depresserit: quẽ purgamen¬
torum leuium festuca nulla

Expanded text:
t omnes eundem potum spiritat omnes eundem potum spiritalem biberunt, ut istis sanctorum dentibus maior quidam fulgor accederet, quos post transitum Maris Rubri Myrrae fontis amaritudine per ligni gratiam temperata cognoscimus esse mundatos, deinde duodecim fontium potu, postremo petrae spiritalem undam uomentis inriguo; petra enim erat Christus. ideo et manna manducauerunt, ut totiens abluti manduscriptum est, angelorum . Nunc quoque in Evangelii mysteriis recognoscis, quia baptizatus licet toto corpore, postea tamen esca spiritali potuque mundaris. 30. Merito ergo David et oculos interiores purificatos, et dentes tamquam illuminatos spiritalium dentium candore sermones profert dicens: Feci judicium et justitiam . Ille est enim verus dentium fulgor, ubi bene sibi consciae mentis resonat canora confessio. Ille mundus oculus, quem peccatorum grauium trabes nulla depresserit, quem purgamentorum leuiuin festuca nulla
Abbreviated transcription (Latin):
rant ꝓut qualitas fuerit alimẽ.¬
torum: Dtira cõmunu̾nt: ne as¬
ꝑitas littere in ueteri testam̃¬
to & scłaris intellectus rigor. nifi
fuerit spiritali dente resolutus
uitalia tpsa interclusis ciborum
salutarium meatibus. & gulam
quandam animȩ incuriosa edaci¬
tate suffocet. Par est gͥ ut diui-¬
das pͥmum si solida tibi uidetur.
esca quȩ sumitur. & distinguas
eam itãq emollitam sine nora
aliqua animȩ. in omnia eiꝰ men-¬
bra naturali diuisione transfun¬
das: ut uitalem succum omnem
eiꝰ corpis epuletur. Nichil ca-¬
dauero sum nichil mortuũ ore
tuo fumas. ne dicatur sepulchrũ
patens ẽ guttur eorum. s uiuum
haurias uerbum: ut in tue mẽ.¬
tis uisceribus possit oꝑari. Hi dẽ¬
tes suꝑ lac candidioris. qr dentes
iustorum. Deniq cum omnes in
moyse baptizati in nube oo in
mari patres nr̃i fuerint. ñ ocio¬
se tñ scͥptum ẽ. qi omnes eandem
escam spiritalem manducauert̃¬

Expanded text:
rant, prout qualitas fuerit alimenrant, prout qualitas fuerit alimentorum? dura comminuunt, ne asperitas litterae in ueteri testamento et saecularis intellectus rigor, nisi fuerit spiritali dente resolutus, uitalia ipsa interclusis ciborum salutarium meatibus et gulam quandam animae incuriosa edacitate suffocet. par est igitur ut diuidas primum, si solida tibi uidetur esca quae sumitur, et distinguas eam atque emollitam sine noxa aliqua animae in omnia eius membra naturali diuisione transfundas, ut uitalem sucum omne eius corpus epuletur. nihil cadauerosum, nihil mortuum ore tuo sumas, ne dicatur: sepulchrum patens est guttur eorum, sed uiuum haurias uerbum, ut in tuae mentis uisceribus possit operari. Hi dentes super lac candidiores, quia dentes iustorum sunt. denique cum omnes in Moyse baptizati in nube et in mari patres nostri fuerint, non otiose tamen scriptum est, quia omnes eandem escam spiritalem manducauerunte
Abbreviated transcription (Latin):
nem. S cognitiogemina ẽ: una in¬
corporalium. altera corporalium.
Diximus de fecunditate: dicamus
de dentibus. Nam & nauiganteᷤᷤ
pleriq & ꝓperantes itinere ter¬
reno. uͥ uiderint spetiosum aliquẽ
socum delectationis demorantur.
pascunt oculos. animumq eleuãt:
nec mora ulla cõmeandi putantur.
s gratia. Ita & nob̃ pulcherrimos
dentes iustarum animarum con-¬
siderare cordi est. Docuit enĩ scͥp-¬
tura pulcherrimos dentes esse
iustorum. dicens scdm litterã qui¬
dem de patͥarcha iuda: sp̃aliter
autẽ de xp̃o. Hylares oculi enis
a uino: & dentes sĩc lac. In quo ñ
utiq carnis humane offitia:
s diuine gratiȩ munera p̃di-¬
cauit. Docet gͥ exemplum den¬
tes non esse pretereundos: uͥ de
oculis disserimus. Qui sunt gͥui
starum dentes animarum nisi
qͥ informem ac durum accipien¬
tes cibum uel frigidum plerum¬
q uel supͣmodũ calentem. nc̃ cõ¬
minunt. nunc fouent: ñc̃ tẽpe-¬

Expanded text:
nem; sed cognitio gemina est, una innem; sed cognitio gemina est, una incorporalium, altera corporalium. Diximus de fecunditate, dicamus de dentibus. nam et nauigantes plerique et properantes itinere terreno ubi uiderint speciosum aliquem locum. delectationis gratia demorantur, pascunt oculos animumque ableuant nec mora ulla commeandi putatur, sed gratia; ita et nobis pulcherrimos dentes iustarum animarum considerare cordi est. docuit enim scriptura pulcherrimos dentes esse iustorum, dicens secundum litteram quidem de patriarcha Iuda, spiritaliter autem de Christo: hilares oculi eius a uino et dentes sicut lac. in quo non utique carnis humanae officia, sed diuinae gratiae munera praedicauit. docet igitur exemplum dentes non esse praetereundos, ubi de oculis dixerimus. Qui sunt igitur iustarum dentes animarum nisi qui informem ac durum accipientes cibum uel frigidum plerumque uel supra modum calentem nunc comminuunt, nunc fouent, nunc tempe
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃italis autẽ gratia ab omni suꝑstuo
late a monte galaad. hoc ẽ a trans.¬
migratione testimonii: eo qd̃ a syna¬
goga ad eccłram testimonium cele¬
ste migrauit. In hoc itaq monte
nascitur timiama. refina. & ceteri
odores: quos negotiatores illi ismahe¬
lite ut habes in pͥmo libro testam̃ti
ueteris deferebant. Hos odores ha¬
bet eccłia: quos mercatores ex gen¬
tibus congregati fide ac deuotione
uexerunt. Itaq sic capre bonis refer¬
te cibis. & solis calore uernantes la¬
uant᷑ in stamine. & exultantes mũ¬
de resurgunt de flumine: ita aĩe
iustorum ascendunt a spiritali laui¬
cro. Iste sunt uere quȩ geminos cre¬
ant. in quib ñ ẽ iufecunditas aliqͥ
iurtutum sterilitas ulla meritoꝵ.
Bene gemiinos creant: qi congemi¬
nant sensus suos. Ulnde habes in pro¬
tierbiis scͥptum. Et tti scͥbe hec tͥ
tripliciter: in confilio & cognitiore.
Triplicem p̃misit scͥptionem: &
dno fubdidit. consiltum & cognitio¬

Expanded text:
spiritalis autem gratia ab omni superfluspiritalis autem gratia ab omni superfluum, et revelatae a monte Galaad, hoc est, a transmigratione testimonii; eo quod a Synagoga ad Ecclesiam testimonium coeleste migravit. In hoc itaque monte nascitur thymiama, resina, odores, quos negotiatores illi Ismahelitae, ut habes in primo libro testamenti ueteris. deferebant. hos odores habet ecclesia, quos mercatores ex gentibus congregati fide et deuotione uexerunt. itaque sicut caprae bonis refectae cibis et solis calore uernantes lauantur in flumine et exultantes mundae surgunt de flumine, ita animae iustorum ascendunt ab spiritali lauacro. Istae sunt uere quae geminos creant, in quibus non est infecunditas? aliqua uirtutum, sterilitas ulla meritorum. bene geminos creant, quia congeminant sensus suos. unde habes in Prouerbiis scriptum: et tu scribe haec tibi tripliciter in consilio et cognitione. triplicem praemisit scriptionem et duo subdidit, consilium et cognitio
Abbreviated transcription (Latin):
lauacͦ. Uideᷤ qd̾ ĩ altiꝰ grex iste pa̾cit᷑. audiᷤ
ĩmonte. Itaq uͥ alii p̃cipitia: ibi caprir
nullũ ꝑicłũ. llbi aliis ꝑiculum ibi
gregis huiꝰ alimentũ: ibi cibus dul¬
cior. ibi fructus electior. Spectant᷑
a pastoribus suis dumosa de ruꝑe
pendentes: uͥ luporum incursus ẽẽ
ñ possint. Ibi fecunde arbores: fruc¬
tum ntegrum subministrant. Cer¬
nere licet uberi lacte distentas:
suꝑ teneram sobolem materna pie¬
tate sollicitas. Ideo elegit eas sp̃c
capillamentum uerbi ẽ altitudo
& eminentia quedam iustartm
animarum: qm̃ sensus sapientis¬
in capite eitis. In altitudine enim
cogitationis humane: certum᷑ ẽe
sapientiam. Et quemadmodum
tondent᷑ capre: ut suꝑflua depo-¬
nant. ita etiam tonsarũ animarũ
gregem hoc ẽ multarũ animarũ
uirtutes habet eccłia. in quo grege
nil possit insensibile reꝑi nichil
suꝑfluum: qm̃ fides sapientes fecit.

Expanded text:
lavacro . Vides quod in altis grex iste pascitur, audax lavacro . Vides quod in altis grex iste pascitur, audax in monte. Itaque ubi aliis praecipitia, ibi capris nullum periculum: ubi aliis periculum, ibi gregis hujus alimentum, ibi cibus dulcior, ibi fructus electior. Spectantur a pastoribus suis dumosa de rupe pendentes: ibi luporum incursus esse non possunt, ibi fecundae arbores fructum integrum subministrant. Cernere licet uberi lacte distentas super teneram sobolem materna pietate sollicitas. Ideo elegit eas Spiricapillamentum Verbi est altitudo et eminentia quaedam justarum animarum, quoniam sensus sapientiin capite ejus. In altitudine enim cogitationis humanae certum est esse sapientiam. Et quemadmodum tondentur caprae, ut superflua deponant: ita etiam tonsarum animarum gregem, hoc est, multarum animarum virtutes habet sancta Ecclesia, in quo grege nihil possis insensibile reperire, nihil superfluum; quoniam fides sapientes fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
ta palmarum arbores. Hos fontes
decim apłos. Ideoq dictum ẽ in ec-¬
desia: benedicamus dñm de fonti¬
bus isrł. His fontibus ante ꝑfundi¬
tar: quicumq mysteria sacro sc̃a
consequitur. Isti enum fontes ex
et̾no fonte manantes: toto orbe
fluxerunt. Ulbi isti fontes: ibi ascen¬
sio animarum. Deniq salim inter¬
p̃tati sunt: ipsum ascendentẽ. Ille
em̃ uere ascendit: qui ꝓpͥa peccata
deponit. Hoc gͦ uerbo purificatorie.
sanctificationis usus exprimit᷑. Uñ
bene etiam in canticis xp̃c dĩc ad
eccłiam. Dentes tmi fĩc grex tonsa¬
rum quȩ ascendunt a lauacro. q̃
omnes gemellos creant: & infecũ¬
da ñ ẽ in eis. Quod spetie de capͥs
dicit᷑: mystice autẽ de ȩcclȩ grege.
Nec uilia ista tͥ uideantur anima¬
lia. Beniq audi qͥd de his sc̃s loqͥtur
sp̃c. Capillam̃tũ tuũ ut grer tonsarũ
q̃ reuelate st̃ amonte galaad: denteᷤᷤ
tui ut grex tonsartĩ que ascendert d̃

Expanded text:
ta palmarum arbores. Hos fontes ta palmarum arbores. Hos fontes decim apostolos. ideoque dictum est: in ecclesia benedicamus dominum deum de fontibus Israel. his fontibus ante perfunditur quicumque mysteria sacrosancta consequitur; isti enim fontes ex aeterno fonte manantes toto orbe fluxerunt. ubi isti fontes, ibi ascensio animarum. denique Salim interpretati sunt ipsum ascendentem; ille enim uere ascendit qui propria peccata deponit. hoc igitur uerbo purificatoriae sanctificationis usus exprimitur unde bene etiam in Canticis Christus dicit ad ecclesiam: dentes tui sicut grex tonsarum quae ascenderunta lauacro, quae omnes geminos creant ei infecunda non est in eis. quod specie tenus de capris dicitur. mystice autem de ecclesiae grege. Nec uilia tibi ista uideantur animalia. denique audi, quae de his sanctus loquatur spiritus: capillamentum tuum ut grequae revelatae sunt a monte Galaad. Dentes tui ut grex tonsarum, quae ascenderunt de
Abbreviated transcription (Latin):
sedentis suꝑ plenitudinẽ. Bapti¬
tat in lacte dñs: idest in sinceri¬
tate. Et isti sunt qͥuere bapti-¬
Tantur in lacte. qui fine dolo cre¬
dunt. & purã fidem deferunt: ut¬
immaculatam induant gratiam.
Ideo candida sponsa ascendit ad
xp̃m: qi in lacte baptizata ẽ. Ideo
mirantur eam uirtutes dicentes.
Que ẽ hec quȩ ascendit dealbata:
Ante paululum dicebat. nigra sũ
nunc dealbata cernit᷑. & ascendit
in celum: & innixa dei uerbo alta
iam penetrat. Nec inimerito illic a¬
quarum habundantia uͥ xp̃c: ut
mens humana repleri cupiat. has
sitit aquas ceruus: quas cum biberit
fitire non possit. Has aquas sitit
ꝓpheta cum dicit: sitiuit in te aĩa
nem: & ideo qui baptizatur in lac¬
te dicit. Et nos omnes de pleni-¬
tudine eiꝰ accipimus. Unde & o¬
culus supplitiorum ñ alienus ẽ ab
eccłia: qr & si baptizabat iohan-¬
nes in ennon. baptizabat iuxta
salim. uͥ erat aquarum habundan¬
tia duodecim fontes & septiragin-¬

Expanded text:
sedentes super plenitudinem. baptisedentes super plenitudinem. baptizat in lacte dominus, id est in sinceritate, et isti sunt qui uere baptizantur in lacte. qui sine dolo credunt et puram fidem deferunt, inmaculatam induunt gratiam. ideo candida sponsa ascendit ad Christum, quia in lacte baptizata est. ideo mirantur eam uirtutes dicentes: quae est haec quae ascendit dealbata ? ante paululum dicebat: nigra sum. nunc dealbata cernitur et ascendit ad caelum et innixa dei uerbo alta iam penetrat. nec inmerito illic aquarum abundantia. ubi Christus. ut mens humana repleri cupiat. has sitit aquas ceruus, quas cum biberit sitire non possit. has aquas sitit propheta, cum dicit: sitiuit in te animalenitudinem. et ideo qui baptizatur in lacte dicit: et nos omnes de plentudine eius accepimus. unde et oculus suppliciorum non alienus est ab ecclesia. quia, etsi baptizabat Iohannes in Aenon. baptizabat iuxta Salim, ubi erat aquarum abundantia et duodecim fontes et septuagin
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. ut premittat penitentiã
delictorum: & ꝓcessti paulatim uͥ
sua peccata defleuerat. spiritali
abluta baptismate xp̃i accipit sa¬
cranientum. Unde uidet᷑ & in can¬
ticis canticorum eccłia predicari
ctu dicitur. cor nr̃m cepisti soror ca¬
mea sponsa. cor nr̃m cepisti uno
ab oculis tuis: ut iste oculus gratie
sit. qui sibi xp̃i pleniorem adquisie¬
rit caritatem. Pleriq tam̃ hoc lo¬
co accipiunt duos oculos ecłĩe. unũ
qͥ mystica uidet. alterum qͥ mora¬
ha: eo quod sancta ecclia non solũ
moralium teneat disciplinam. s
etiam celestis doceat secreta my¬
sterii. Unde dictum ẽ. de ea. ocu¬
li tui sicut columbe extra tacitur
nouerit. & tempiis loquendi. ut
in tempore sermonem suũ ꝓferat:
ne importanitate loquendi ꝓecca¬
tam possit incurrere. Habet gͦ
occilos columbȩ ad similitudinẽ
xp̃i: qitia o et de ipso lectum est.
oculi tui sic̃ colum bȩ. suꝑ habun¬
dantiã aquarum lotȩ in lacte:

Expanded text:
uenit. ut praemittat paenitentiam uenit. ut praemittat paenitentiam delictorum, et in processu paulatim. ubi Sua peccata defleuerit, spiritali abluta baptismate Christi accipit sacramentum. unde uidetur et in Canticis canticorum ecclesia praedicari, cui dicitur: cor nmea Sponsa, cor nostrum cepisti uno ab oculis tuis ; ut iste oculus gratiae sit, qui Christi sibi pleniorem acquisiverit charitatem. 20. Plerique tamen hoc loco accipiunt duos oculos Ecclesiae: unum qui mystica videat, alterum qui moralia; eo quod sancta Ecclesia non solum moralium teneat disciplinam, sed etiam coelestis doceat secreta mysterii. Unde dictum est de ea: Oculi tui sicut columbae, extra taciturn, et tempus loquendi; ut in tempore sermonem suum proferat, ne inportunitate loquendi peccatum possit incurrere. Habe ergo oculos columbae ad similitudinem Christi, quia de ipso lectum est: oculi tui sicut columbae super abundantiam aquarum lotae in lacte.
Abbreviated transcription (Latin):
dignos penitentie. Ad iohannis
baptismuni ueniebat. qͥ habebat
oculum supplitiorum: ad xp̃i autẽ
baptisium uenit. qͥ uidet grãm.
hic enĩ oculus ẽ: quẽ dñice passio
nis umbra tuetur. & ꝓtegit. Ali¬
ud gͦ ennon: aliud ain. In ennon
baptizatur conscius grauiũ de¬
lictorum: qui autẽ purum ocu¬
lum habet. gratiam suscipit sp̃i¬
talem. Et miꝑfecte fortasse a¬
mine oculus supplitiorum ẽ. per¬
fecte autẽ ocultis gratiarum est
purior atq fincerior. qui signifi
catur hac littera. ad quã iusti
forma dirigitur: qi imꝑfecta
peccati tantumm iudicium de¬
clinare defiderat. ꝑfecta uͦ me¬
ritum regni celestis adquirere.
Presumimus tam̃ quod utrũq
octilum una aninia habeat: &
oculum supplitiorum. & oculũ
gratiȩ. Leuum oculum supplitio¬
rum. dexterũ gratiȩ: qr non
a pͥmo homines possunt esse
ꝑfecti. s ꝑ processum uirtutis
ascendunt. Ante gͥ una queq a¬
iuma quasi ad baptismum ioħis

Expanded text:
dignos paenitentiae. ad Iohannis? dignos paenitentiae. ad Iohannis? baptismum ueniebat qui habebat oculum suppliciorum, ad Christi autem baptismum uenit qui uidet gratiam; hic enim oculus est, quem dominicae pnis umbra tuetur et protegit. Aliud ergo Ennon, aliud Ain. In Ennon baptizatur conscius gravium delictorum: qui autem purum oculum habet, gratiam suscipit spiritalem. Et imperfectae fortasse animae oculus suppliciorum est: 1176 perfectae autem oculus gratiarum est purior atque sincerior, qui signicatur hac littera, ad quam iusti forma dirigitur. quia inperfecta peccati tantummodo iudicium declinare desiderat, perfecta uero meritum regni caelestis adquirere. praesumimus tamen, eo quod utrumque oculum una anima habeat, et oculum suppliciorum et oculum gratiae. laeuum oculum suppliciorum, dextrum gratiae, quia non a primo homines possunt esse perfecti. sed per processum uirtutis ascendunt. ante igitur unaquaeque anima quasi ad baptismum Iohannis