comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuandrie. Erenesit abulxris nepote p̾neste
licit alis uelud ecculum condicoram. quẽ
pignus asserunt suisse flaminarum. dipoᷤ
ex bentuentum diomides. patauium ati¬
itnor. silometa pontum condidete. Cum¬
erus matitimas urbes grtie occuparet
focenses ab cocxpugnati omibꝰ angustiis p̃¬
mnerentur iuraucrunt ut ꝓfugtrent qͣ
longrissine ab impio ꝑsarum. unec nõ
quibẽ cox auouent. atq ita multimos gal¬
line fines nauib ꝓ fecti armisq se aduersꝰ
gallicam seritattm tuentes: massiliam cõ¬
uiderunt i er noĩe ducis nuncupauetũt.
hos uatro trilingues. ct̃. ait. qͥd grece lo¬
quant᷑ et latine et gallice. Narbonam⁊
arelatum ⁊ pictauiun coloni ꝓͥ condiqͥ¬
erunt. Burdegalam appellatam sũnt
qͦd burgos gallosꝑmum colonos hũit.
quibꝰ ancta cultorib adimplita ẽ. Cer¬
raconam inhispania scipiones construx¬
trunt. io capud.ẽ terraconensis ꝓuintit.¬
Afri sub anibale maricuna isꝑame occu¬
pantes cartaginem spattariam constiu¬

Expanded text:
tur. Praeneste ab Vlixis nepote Praeneste, licet alii uelint Caeculum conditorem, quem pignus asserunt fuisse flammarum. Arpos et Beneuentum Diomedes, Patauium Antenor, Pylii Metapontum condidere. Cyrus maritimas urbes Graeciae occuparet, et Phocaeenses ab eo expugnati omnibus angustiis premerentur, iuraverunt ut profugerent quam longissime ab imperio Persarum, ubi ne nomen quidem eorum audirent; atque ita in ultimos Galliae sinus navibus profecti, armisque se adversus Gallicam feritatem tuentes, Massiliam condiderunt et ex nomine ducis nuncupaverunt. Hos Varro trilingues esse ait, quod et Graece loquantur et Latine et Gallice. Narbonam et Arelatum et Pictavis coloni proprii condiderunt. Burdigalim appellatam ferunt quod Burgos Gallos primum colonos habuerit, quibus antea cultoribus adimpleta est. Terraconam in Hispania Scipiones construxerunt; ideo caput est Terraconensis proviAfri sub Hannibale maritima Hispaniae occupantes, Carthaginem 207 Spartariam constru
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant quibusdam damnatis. qͥa aer
et aqua cunctis patit et omnib data ẽ.:
ut illi non fruerentur quod omnibus
que latine temporum scries appel¬
latur. qualem apud grecos euscbius ce¬
sariensis ep̃s edidit: et ieroronimꝰ pres¬
biter in latinam linguam conuertit:
Cronos enim grece. latine tempuis inter¬
precatur. De momentis ⁊ horis .xxix.¬
empora autem: momentis. horis
diebus. mensib. annis. lustris. scłis.
itatib diuidiuitur. Momentum est
minimum atq angustissimum tempꝰ.
a motii siartinsdictum. Est enimex¬
tirmitas hore in breuib interuallis. cũ
aliquid sibi sol cedit atꝙ succedit. Hora
grecum nomen est: et tamen latinum

Expanded text:
dicebant quibusdam damnatis, quia aer dicebant quibusdam damnatis, quia aer et aqua cunctis patent et omnibus data sunt; ut illi non fruerentur quod omnibus ur quae Latine temporum series appellatur, qualem apud Graecos Eusebius Caesariensis episcopus edidit, et Hieronymus presbyter in Latinam linguam convertit. Χρόνος enim Graece, Latine tempus interpretatur. § 29 De momentis et horis. Tempora autem momentis, horis, diebus, mensibus, annis, lustris, saeculis, aetatibus dividuntur. Momentum est minimum atque angustissimum tempus a motu siderum dictum. Est enim extremitas horae in brevibus intervallis, cum aliquid sibi cedit atque succedit. Hora Graecum nomen est, et tamen Latinum
Abbreviated transcription (Latin):
cruci autem sufsixus diu cruciatur.
Unde et in euangłio latronib ut more¬
rentur. et de ligno ante sabbatum depo¬
uerentur crura confracta sunt: quia
ligno suspensi eito mori non possunt.
In ipso quoq genere genere necis differt.
Crudelius enim est in aqua sp̃m tor¬
quentis extingui. ignib uri. frigore et¬
fame necari: canib et bestiis exponi. Nã
ferro mori: etas quoq maior optauit.
Gladuis enim sine grauiori cruciatu:
compendiosa morte uitam finire no¬
uit. Culleum est parricidale uasculũ.
ab oculendo idest daudendo dictum.
Est autem uter ex corio factus. in quopar¬
ricide cum suma et gallo et serpente in¬
cuisi in mare precipitantur. Omnium
autem istarum mortium genus anim¬
aduersio nominatur. Animaduersio
cnim est: quando uidex itum punt. Et
dicitur animaduertere. idest animũ
illuc aduertere: intendere utiq ad pu¬
mendum reum. quia uidex est. Ideo
autem romam aquam et ignem inter¬

Expanded text:
Cruci autem affixus diu cruciatur.Cruci autem affixus diu cruciatur.unde et in Evangelio latronibus, ut morerentur, et de ligno ante Sabbatum deponerentur, crura confracta sunt, quia ligno suspensi cito mori non poterant. 33. In ipso quoque genere necis differt. Crudelius est enim in aqua spiritum torquentfame necari, canibus et bestiis exponi. Nam ferro mori aetas quoque maior optavit. Gladius enim sine graviore cruciatu conpendiosa morte vitam finire novit. Culleum est parricidale vasculum ab occulendo, id est claudendo dictum. Est autem uter ex corio factus, in quo parricidae cum simio et gallo et serpente inclusi in mare praecipitantur. Omnium autem istarum mortium genus animadversio nominatur. Animadversio enim est, quando iudex reum punit; et dicitur animadvertere, id est animum illuc advertere, intendere utique ad puniendum reum, quia iudex est. Ideo autem Romani aquam et ignem inter
Abbreviated transcription (Latin):
redeuntibus. hoc est de exilio reducen¬
dis. qui sint ciecti in iniuria. id est extͣ
limen patrie. Diuiditur autem exiliũ
in relegatis et deportatis. Rlegatus est.
quem bona sua secuntur. Deportatus.
quem non secuntur. P roscriptio exilu.
procul damnatio quasi porro scriptio.
Item ꝓscriptus. quasi palam scriptus.
Metallum est ubi exules deptitantua
ad cruendam uenam marmora q secan¬
da in crustis. Seruitus ascruando ua¬
ta. Apud antiquos enim qui inbitis
morte seruabantur. serui uocabantur.
Hec est sola malorum omnium postre¬
ma. que liberis omni supplicio gram¬
or est. Nam ubi libertas ꝑut una: ibi
pierunt et omina. Mortium uͦ diu̾si
casus. ex quib crux. uel patibulum in
quo homines appensi cruciantur uel
patiuntur: unde et nominra habent.
Patibulum enim uulgo furea dicitur
quasi ferens caput. Sispensum enuim et
strangulatum eo exaninat. Sed pati¬
buli minor pena quam crucis. Nam
patibulo appcustis stañ exanimatua.

Expanded text:
redeuntibus, hoc est de exilio reducenredeuntibus, hoc est de exilio reducendis, qui sunt eiecti in iniuria, id est extra limen patriae. Dividitur autem exilium in relegatis et deportatis. Relegatus est, quem bona sua sequuntur: deportatus, quem non sequuntur. Proscriptio exilii procul damnatio, quasi porro scriptio. Item proscriptus, quia palam scriptus. Metallum est ubi exules deportantur ad eruendam venam marmoraque secanda in crustis. Servitus a servando ta. Apud antiquos enim qui in bello a morte servabantur, SERVI vocabantur. Haec est sola malorum omnium postrema, quae liberis omni supplicio gravior est, nam ubi libertas periit, una ibi perierunt et omnia. 33. Mortium vero diversi casus, ex quibus crux, vel patibulum, in quo homines appensi cruciantur, vel patiuntur, unde et nomina habent. 34. Patibulum enim vulgo furca dicitur, quasi ferens caput, suspensum enim et strangulatum ex eo exanibuli minor pena quam crucis. Nam patibulo appensus statim exanimatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dentem ꝓdente. Talio autem nõ solũ
ad inuiriam referendam. sed etiam
ꝓbenesicio reddendo ponitur. Est enĩ
communis sermo et iniurie & bene-¬
ficientie. Ignominium dictum. eo
quod desinat habere honestatis
nomen is qui in aliquod erimen acp̃¬
henditur. Dictum est audem igno¬
minium quasi sine nomine sicut ig¬
natus sine scientia. sicut ignobilis
sine nobilitate. Hoc quoq et infami
um. quasi sine bona fama. fama au¬
tem dicta. quia fando id est loquendo
ꝑuagatur ꝑ traduces linguarum et
aurium serpens. Est autem nomen et
bonarum rerum et malarum. Nam
fama felicitatis interdum est: ut ilid̾.
Illustris fama. quod laus est. Malorũ.
ut uirgilius. fama malum. qua non
aliud uelocius ullum. fãme autem
nomen certi locum non habet. quia
plurimum mendax est: adiciens mul¬
ta uel demutans de ueritate. que tam
tur non fama. Exilium dictum. qua¬
si extra solum. Nam exul dicitur qui
extra solum est. Unde postlimimo

Expanded text:
dentem pro dente. Talio autem non solum dentem pro dente. Talio autem non solum ad injuriam referendam, sed etiam pro beneficio reddendo ponitur. Est enim communis sermo et injuriae et beneficentiae. 25. Ignominium dictum, eo quod desinat habere honestatis 216 nomen is qui in aliquo crimine deprehenditur. Dictum autem ignominium quasi sine nomine, sicut IGNARUS sine scientia, sicut IGNOBILIS sine nobium, quasi sine bona fama. Fama autem dicta quia fando, id est loquendo, pervagatur per traduces linguarum et aurium serpens. Est autem nomen et bonarum rerum et malarum. Nam fama felicitatis interdum est, ut illud, 'inlustris fama,' quod laus est: malarum, ut Vergilius Aen. 4, 174: Fama, malum qua non aliud velocius ullum. Fama autem nomen certilocum non habet, quia plurimum mendax est, adiciens multa vel demutans de veritate: quae tamtur, non fama. Exilium dictum quasi extra solum. Nam exul dicitur qui extra solum est. Unde postliminium
Abbreviated transcription (Latin):
rustici uocant. Uectes dicti quod manibꝰ
uectentur. unde ostia saxaq uellunt᷑.
Sed hi ad penas legum non ꝑtinent. uir
ge sunt suminitates frondium arboꝵ¬
q dicte quod urides suit: uel quod iũ
habeant arguendi. Que silenis fuerit
iuirga est: si certe nodosa uel aculenta
scorpio rectissime nominatur. quia ar¬
cuato uulnere in corpus infigitur. le
tus propric flagellorum futit: ab agi¬
tando uocati Ungule dicte: quod effo¬
diant. Hec et fidicule. quia his rei in
tquuleo torquentur. ut fides inueni
tendat. tormenta lͦ. quod torquendo m̃
inuentum a tarquinio suꝑbo ad penas
sceleratorum. Iste cnim prior lauitunnaᷤ
tormenta. fustes. metalla. atq exllia
adinuenit. et ipse prior ex rrgib exiliũ
meruit. Talio ẽ similitudo tundicte. itt
taliter quis patiatur ut fecit. Hoc enĩ
et natura & legt est institutum: ut
ledentem similis uindicta sequatur.
Unde et illud est legis. Ocultim ꝑ ocło.

Expanded text:
rustici vocant. 17. Vectes dicti, quod manibus rustici vocant. 17. Vectes dicti, quod manibus vectentur; unde ostia saxaque velluntur, sed hi ad poenas legum non pertinent. 18. Virgae sunt summitates frondium arborumque dictae, quod virides sunt, vel quod vim habeant arguendi: quae si lenis fuerit, virga est; si certe nodosa, vel aculeata, scorpio rectissimo nomine, quia arcuato vulnere in corpus infigitur. 19. Ictus proprie flagellorum sunt ab agitando vocati. 20. Ungulae dictae, quod effodiant; hae et fidiculae, quia iis rei in equuleo torquentur, ut fides inveniatendat. 22. Tormenta vero, quod torquendo mendum aptum inventum a Tarquinio Superbo ad poenam sceleratorum. Iste enim prior latomias, tormenta, fustes, metalla, atque exsilia adinvenit, et ipse prior ex regibus exsilium meruit. 24. Talio est similitudo vindictae, ut taliter quis patiatur ut fecit. Hoc enim et natura et lege est institutum, ut laedentem similis vindicta sequatur. Unde et illud est legis: Oculum pro oculo,
Abbreviated transcription (Latin):
quia continent pedes. Pedice sunt la¬
quei quib pedes illaqueantur. dicte
apedib capiendis. Cathene autem. qd
Manice sunt uincula quib manus
capuntur: licet & manice tunicarũ
sint. Herui uincula uel cathene. Boia
est torques damnatorum. quasi iugũ
in boue. Boia ex genere uinculorum ẽ.
Carcer est. in quo custodiuntur noxii.
et dictus carcer. eo quod ibi coerteantur¬
homines includantur q quasi arcer.
ab arcendo scilicet. Locim autem in qͦ
seruantur noxii carcerem dicimus.
mimero tantum singulari: unde tie¬
ro emitcuntur quadrige earceres uoca¬
mus numero tantum plurali. Uerba
dicta: quia cum agitantur aerẽ uer¬
berant. Hinc flagra. et plage &e flagella.
quia cum flatu et strepitu in corpore so¬
uant. Nam plage quasi flage. Sed plage
et flagra prume positionis sunt: flage¬
la autem ꝑ diminutionem dicta. An
guila est qua cohercentur in scolis pu¬
quod prefixi in fossis stent. quos palos

Expanded text:
quia continent pedes. Peducae sunt laquia continent pedes. Peducae sunt laquei quibus pedes inlaqueantur, dictae a pedibus capiendis. Catenae autem, quoManice sunt vincula quibus manus capiuntur, licet et manice tunicarum sint. Nervi, vincula vel catene, est torques damnatorum, quasi jugum in bove; ex genere vinculorum est. 13. Carcer in quo custodiuntur noxii. Et dictus carcer, quod eo homines coerceantur, includanturque quasi arcer, ab arcendo scilicet. Locum autem in quo servantur noxii carcerem dicimus numero tantum singulari; unde vero emittuntur quadrigae carceres vocamus numero tantum plurali. 14. Verbera dicta, quia cum agitantur, aerem verberant. Hinc 214 flagra, et plagae, et flagella, quia cum flatu, et strepitu in corpore sonant. Nam plagae quasi flagae; sed plagae et flagra primae positionis sunt; flagella autem per diminutionem dicta. 15. Anguilla est, qua coercentur in scholis puquod praefixi in fossis stent, quos palos
Abbreviated transcription (Latin):
appellatur: uinum quod homo
facit alterum quod patitur. Quod
facit peccatum est: quod patitur
pena. Malum arttem tunc plenum ẽ.
cum et preteritum est: & impendit
ut sit & dolor & metus. Pena dicta qd̾
pumat. Est enim epythetum nomen.
et sine adiectione non habet plenũ
sensum. Adicis pena carceris. pena ex¬
ilii. pena mortis. et implet sensũ. Suꝑ¬
plicium ꝓprie diectur. non quo qͥsq¬
quoquomiodo ꝑunitur. sed ita dam¬
natur ut bona eius conseruentur. et
in publico redigantur. Nam suppli-¬
cia dicebantur supplicamenta: et
supplicium dicitur de cuius aamna¬
tione delibatur aliquid deo. unde et
supplicare. Octo genera penarum in
legib contineri tullius scribit. idest
damnum. inucula. uerbera. talionem.
ignonunum. exilium. seruttrtem. et
mortem. His nanq penis. uindicatur
omne ꝑpetratum peccatiun. Daninũ.
a ctimunctione rei uocatum. Uinen¬
la a uinciendo. idest artando dicta.
eo quod constringant atq retincant.
uel quia in ligant. Compedes diete:

Expanded text:
appellatur: unum quod homo facit, alterum quod patitur. Quod facit, peccatum est, quod patitur poena. Malum autem tunc plenum est, cum et praeteritum est et inpendet, ut sit et dolor et metus. Poena dicta quod puniat. Est autem epithetum nomen, et sine adiectione non habet plenum sensum: adicis poena carceris, poena exilii, poena mortis, et inples sensum. Supplicium proprie dictum non qui quoquo modo punitur, sed ita damnatur ut bona eius consecrentur et in publico redigantur. Nam supplicia dicebantur supplicamenta. Et supplicium dicitur, de cuius damnatione delibatur aliquid Deo; unde et supplicare. Octo genera poenarum in legibus contineri Tullius scribit: id est damnum, vincula, verbera, talionem, ignominiam, exilium, servitutem et mortem. His namque poenis vindicatur omne perpetratum peccatum. Damnum a diminutione rei vocatum. Vincula a vinciendo, id est artando dicta, eo quod constringant atque retineant; vel quia vi ligant. Conpedes dicti
Abbreviated transcription (Latin):
habet aurũ. Aurũ causa est. Rationa
les dicunt᷑ a ratione qua qͥsq ntit᷑ in fa¬
ciendo: ut qͦmͦ eum occidã ne agnoscar.
nominib p̃ponat᷑ & uerbis. Acensatuie
autẽ ⁊ ablatiue p̃posiciones: a casibꝰ qͥb
seruiunt dicte. Loquelares uͦ quia loqͥ¬
lis idẽ. uerbis semꝑ coherent. nec aliquid
ualent sole posite ut di. dis.re. se. am.¬
con conuincte uͦ uerbis figurã faciunt
fectum cõmoti animi expͥmit: sicut eũ
dicit᷑ ab extiltante ciah. a dolente heci.
ab irascente he: a tim̃te hei: que tioces
quarãcũq linguarũ ꝓpͥe sunt. nec in a¬
liam lingña facile transferrintuR.
sensibilis auditu quantũ in ip¬
so est. O mĩs uox aut articłaca ẽ: aut
confusa. Articłata ẽ. hominũ: confu¬
sa animaliũ. Articłata ẽ que scribi po¬
cest: confusa que scribi ñ pocest. De

Expanded text:
habet aurum'; causa est. Rahabet aurum'; causa est. Rales dicuntur a ratione, 22 qua quisque utitur in faciendo, ut, quomodo eum occidam, ne agnoscar: nominibus praeponatur, et verbis. Accusativae autem, et ablativae praepositiones a casibus quibus serviunt dictae. Loquelares vero, quia loquelis, id est, verbis semper cohaerent, nec aliquid valent solae positae, ut di, dis. Conjunctae vero verbis figuram faciunt, fectum commoti animi exprimit, sicut cum dicitur ab exsultante vah! a dolente, heu! ab irascente hem! a timente hei! Quae voces quarumcunque linguarum propriae sunt, nec in aliam linguam facile transferuntur. 2sensibilis auditu, quantum in ipso est. Omnis vox, aut est articulata, aut confusa. Articulata est hominum, confusa animalium. Articulata est quae scribi potest, confusa quae scribi non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
eñi uendicat sibi genera & castis. a u̾bo
tempora & significationes. ab utrisq nu
sensus sententiasq conuingat. Hec eñi
ꝑse nichil ualet. s incopulatione sermo¬
num quasi qͦddam exhibet glutinũ. Aut
eñi nomina sociat. ut augustinꝰ. & ie.¬
rominꝰ. aut uerba. ut scribit. & legit.
Una autẽ uis omniũ siue copulent
sine disiungant. Copulatiue autẽ con¬
uinctiones dicte eo qd sensum uł ꝑsonas
copulent. ut ego & tu eamꝰ ad forum. ip¬
sum &: sensum conuinxit. Disiunctiue
dicte qd̾ disuingant res aut ꝑsonas: ut
ego aut cu faciamꝰ hoc. Subiunc tiue
dicunt᷑. quia subiungunt᷑: utq. Dici¬
mus enun regiq hominiq deoq. Non
dicimꝰ que deo.q regi. q homini. Ex¬
pletiue dicte. quia explent ꝓpositam
rem: ut ꝑuta si hoc ñuis. saltem illud
fac. Cõmunes nominant᷑. qr uͥ uis po
Causales dicunt᷑ a causa. eo qõ aliqͥd co¬
gitent facere. ut prita occido illum qr

Expanded text:
enim vindicat sibi genera et casus, a verbo enim vindicat sibi genera et casus, a verbo tempora et significationes, ab utrisque nusensus sententiasque coniungat. Haec enim per se nihil valet, sed in copulatione sermonum quasi quoddam exhibet glutinum. Aut enim nomina sociat, ut 'Augustinus et Hieronymus': aut verba, ut 'scribit et legit'. Una autem vis omnium, sive copulent, sive disiungant. Copulativae autem coniunctiones dictae eo, quod sensum vel personas coniungant, ut 'ego et tu eamus ad forum'. Ipsud 'et' sensum coniunxit. Disiunctivae dictae, quia disiungunt res aut personas, ut 'ego aut tu faciamus'. Subiunctivae dicuntur, quia subiunguntur, ut 'que'. Dicimus enim 'regique hominique Deoque'; non dicimus, 'que regi, que homini'. Expletivae dictae, quia explent propositam rem, ut puta, 'si hoc non vis, saltim illud fac'. Communes nominantur, quia ubivis Causales dicuntur a causa eo, quod aliquid cogitent facere, ut puta, 'occido illum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ. mbo. & inbor: tercia inam. ꝙ in
ar. Genera t̾boꝵ ideo dicła. qr gignunt.
Nami actiuo adicis .i: ⁊ gignit passi¬
nũ. Nursum passiuo demes .r & parit
aetiuum. Ipsa autẽ actitia dicunt᷑. quia
agunt ut uerbero. & passiua qr patumn¬
tur tit uerberor. Uentralia qr necagãt
nec patiuntur. ut iaceo. sedeo. His si .r.
litterã adicis. non sonant latina. Com¬
munia dicunt᷑. qr & agunt ⁊ pattunt᷑:
ut amplector. Hec similiter deposita.r.
liccera: latina non sunt. Deponentia uͦ
dicant᷑. qr deponunt futuri tẽporis par¬
ticrpium a significatione passiua. qd exit
Bene ad u̾bium ẽ: lege uerbum. Inde g
dictum aduerbiũ quod semꝑ uerbo uine¬
tum adimpleat᷑. Uerbum enim solum
sensum implet ut fcribo. aduerbiũ autẽ
sine uerbo. non ħt plenam significationẽ
at hodie. Adicis illi uerbum. hodie seri¬
cipium dictam qͦd nõis & uerbi capiat
partces: quasi particapiũ. A nomine

Expanded text:
tempus in 'bo' et in 'bor', tertia in 'am' et in tempus in 'bo' et in 'bor', tertia in 'am' et in 'ar'. Genera verborum ideo dicta, quia gignant. Nam activo adicis R et gignit passivum; rursum passivo adimis R et parit activum. Ipsa autem activa dicuntur quia aguntur, ut 'verbero', et passiva, quia patiuntur, ut 'verberor'; neutralia, quia nec agunt nec patiuntur, ut 'iaceo', 'sedeo'. His si R litteram adicis, non sonant Latine. Communia dicuntur quia et agunt et patiuntur, ut 'amplector'. Haec similiter, deposita R littera, Latina non sunt. Deponentia vero dicuntur, quia deponunt futuri temporis participium a significatione passiva, quod exit 'Bene' adverbium est, 'lege' verbum. Inde ergo dictum adverbium, quod semper verbo iunctum adinpleatur. Verbum enim solum sensum inplet, ut 'scribo'. Adverbium autem sine verbo non habet plenam significationem, ut 'hodie'. Adicis illi verbum, 'hodie scricipium dictum, quod nominis et verbi capiat partes, quasi particapium. A nomine
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ab inchoantis inditio: ut calesco.
frequentatiua a sepiꝰ agendo ne lectio.
clamito. Forme enim sensũ tenent. mo¬
di declinationẽ. Nam nescis qͥd sit de¬
ainatio: uisi pͥus didiceris qͥd sit sensus.
Modi dicti. ab eo qñeadinodũ sunt in
suis significationib. Indicatiuus enim
modꝰ dicit᷑: quia signisicationẽ ht indi¬
gerem. Coniunctiuns qr ei comungi¬
curaliqd ut locutio plena sit. Nã qͣndo
dicis clamem: pendet sensꝰ. Qd̾ si dicã cum
damem qͣte putaᷤ qͦd taceã ꝑlenꝰ⁊ sensꝰ. Ifinit̾t drꝰ g¬
tẽpora desimens. ꝑ sonã uerbi ñ definit.
ut clamare clamasse. Cui si adiungas
ꝑsonam. clamare debeo debes. debet: sit
ꝗtiasi sinitum. Inꝑsonalis d̾r. quia indigo
ꝑsoua nominis uł ꝓnõis. ut legit᷑. addis
ꝑsonani. a me. ate. abillo: & plene senti
ne ꝑ unpitiã quis dicat legebo. ꝓlegam.
Harum pͥma & sed̾a mictunt fucurum

Expanded text:
tionem ab inchoantis indicio, ut 'calesco'. tionem ab inchoantis indicio, ut 'calesco'. Frequentativa a saepius agendo, ut 'lectito', 'clamito'. Formae enim sensum tenent, modi declinationem. Nam nescis quid sit declinatio, nisi prius didiceris quid sit sensus. Modi dicti ab eo, quemadmodum sint in suis significationibus. Indicativus enim modus dicitur, quia significationem habet indigerem'. Coniunctivus, quia ei coniungitur aliquid, ut locutio plena sit. Nam quando dicis 'cum clamem', pendet sensus; quod si dicam 'cum clamem, quare putas quod taceam?' plenus est sensus. Infinitus tempora definiens personam verbi non definit, ut 'clamare', 'clamasse'. Cui si adiungas personam: 'clamare debeo, debes, debet', fit quasi finitum. Inpersonalis dicitur, quia indiget personam nominis vel pronominis, ut 'legitur': addes personam 'a me', 'a te', 'ab illo', et plene sentitne per inperitiam quis dicat 'legebo' pro 'legam'. Harum prima et secunda mittunt futurum
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑. qr existis declucta atq cõpo¬
to aere sonat: uel qͥd hec pars freqͥnter
moratione u̾setur. Sunt aucẽ uerba
mentis signa qͥb homines cogitationes
suas inuicem loquendi demonstrant.
Sicut autẽ nomen significat ꝑsonam:
ita uerbum factum. dictiunq ꝑsone.
Iuꝑsona uerbi: agentis ⁊ pacientis sig¬
iuficatio est. Nam scribo: ꝑsone factũ
est. Item scribor. ñ ꝑsone factum indi¬
cat: sed eius aquo patitur. Genera uer¬
boꝵ duo sunt. grãmaticoꝵ atq rethoꝵ
Grãmaticoꝵ intria cadunt tempora:
preceritũ iustans. fucurum: ut fecit.
facit. faciet. Rethoꝵ autẽ nniu̾sa ora¬
tio uerba dicunt᷑. neluci uerbis boms ce
pit. uerba bona habuit. Ubi ñ tantum
ũba que intria cadunt tẽpora. s uni¬
u̾sa oratio est. Uerboꝵ speties sunt for
ostendunus qͥd agamꝰ. Meditatiua di¬
cta est. a meditantis sensu. ut lecturio.
id ẽ legere uolo. Inchoatiua pꝰt medita¬

Expanded text:
dicuntur, quia ex istis deducta atque conpodicuntur, quia ex istis deducta atque conpoto aere sonat, vel quod haec pars frequenter in oratione versetur. Sunt autem verba mentis signa, quibus homines cogitationes suas invicem loquendo demonstrant. Sicut autem nomen significat personam, ita verbum factum dictumque personae. In persona verbi agentis et patientis significatio est. Nam 'scribo' personae factum est. Item 'scribor' personae factum indicat, sed eius a quo patitur. Verborum genera duo sunt: grammaticorum atque rhetorum. Grammaticorum in tria cadunt tempora: praeteritum, instans, futurum, ut 'fecit', 'facit', 'faciet'. Rhetorum autem universa oratio verba dicuntur veluti, 'verbis bonis nos cepit', 'verba bona habuit', ubi non tantum verba, quae in tria cadunt tempora, sed universa oratio est. Verborum species sunt formostendimus quid agamus. Nam Meditativa dicta est a meditantis sensu, ut 'lecturio', id est legere volo. Inchoativa post medita
Abbreviated transcription (Latin):
uocant᷑. eo qͦd nos aliqͥd possidere osten¬
dunt. Nam cum dico meus. tuus defi¬
nio aliqͥd meñ ẽẽ uł tuũ. Relatina dicũ¬
tur quia ad interrogationẽ referuntur.
ẽ. De inonstratiua eo qͦd habent demon¬
strantis. significationẽ. Aligũe enĩ p̃sen¬
tem is demonstramꝰ. cit hic. hec. hoc: quȩ
tria & articuli nominant᷑. Articuli autẽ
dicti qͦd nõib arctantur idẽ. colligantur:
cum dicimꝰ hic orator. Inter articulũ aq̃
Q ꝓ nom̃ hoc uiter ẽ. qͦt articulus tunc ẽ.
eum nomini ungit᷑. ut hic sapiens: cã
uero ñ comungitur demonstratuñi ꝓno¬
men ẽ. ut hic. & hec. ꝙ. hoc. Omĩa autẽ
latina ꝓ nõia. auc pͥmigenia aut deduc¬
cina sunt. Primigenia dicta sunt qr ali¬
unde originem non trahunt. hec iugiiti¬
& uñi sũt. funta tria. ego cuisle. Infi¬
uita. septem. qͥs. qͣlis. talis. qͥntꝰ. tantꝰ
quotꝰ. totꝰ. Minus qũa finica. sex. iste.
idse. bic. is. toẽ su. Possessiua qͥnq m̃s.

Expanded text:
vocantur, eo quod nos aliquid possidere ostendunt; nam dum dico meus, tuus, definio aliquid meum esse, vel tuum. Relativa dicuntur, quia ad interrogationem referuntur, est. Demonstrativa, eo quod habent demonstrantis significationem. Aliquem enim praesentem his demonstramus, ut hic, haec, hoc, quae tria et articuli nominantur. 4. Articuli autem dicti, quod nominibus arctantur, id est, colligantur, ut cum dicimus hic orator. Inter articulum autem, et pronomen hoc interest, quod articulus tunc est, cum nomini jungitur, ut hic sapiens. Cum vero non conjungitur, demonstrativum pronomen est, ut hic, et haec, et hoc. 5. Omnia autem pronomina, aut primigenia, aut deductiva sunt. Primigenia dicta sunt, quia aliunde originem non trahunt. Haec viginti unum sunt. Finita tria: ego, tu, ille. Infinita septem: quis, qualis, talis, quantus, tantus, quotus, totus. Minus quam finita sex: iste, ipse, hic, is, idem, su
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ encaptota. qͦd cantum in quinq casib
nariant᷑: ut uoctus. Tetraptoca qd̾ tan¬
tam inguatuor. casib declinentur: ut
laceris. Triptota qͦd cantam in tribꝰ: ut
cempltm. Diptota. qͥd cantũ induobit
nt iupiter ⁊ pascha. Monoptota. qͦd
fastichium faciat nom̃ ipsum dum ite¬
ratur. Nam cum dm̃s uirgiliꝰ scripsit
bucolica. addimꝰ ꝓnom̃ ipse scripsit geor¬
gica. sicq uarietas significationis & fas¬
tidium collit & ornatum inducit. Pro¬
nomina autẽ aut finica sunt: aut infi¬
uita. finica ꝓ noĩa dicta. eo qͦd diffini¬
ant cercam ꝑsonam ut ego. Me eium
statim intelligis. Infinita dicuntur qr
nou sunt certe ꝑsone. De absentibꝰ enun

Expanded text:
Pentaptota, quod tantum in quinque casibus Pentaptota, quod tantum in quinque casibus variantur, ut 'doctus'. Tetraptota, quod tantum in quattuor casibus declinentur, ut 'lateris'. Triptota, quod tantum in tribus, ut 'templum'. Diptota, quod tantum in duobus, ut 'Iuppiter'. Monoptota, quodfastidium faciat nomen ipsud dum iteratur. Nam cum dicimus, 'Vergilius scripsit Bucolica', addimus pronomen, 'ipse scripsit Georgica'; sicque varietas significationis et fastidium tollit et ornatum inducit. Pronomina autem aut finita sunt, aut infinita. Finita pronomina dicta eo, quod definiunt certam personam, ut 'ego'; me enim statim intelligis. Infinita dicuntur, quia non sunt certae personae. De absentibus enim
Abbreviated transcription (Latin):
ut hic piscis. Est enim incerti sexus qͦs
nec natura nec oculis disceruit᷑. s sexus
tantũ ꝑitia. Omne genꝰ dictum. quia
cunctis gem̾b seruit: masculino & femi¬
nino. & neutro. & cõmuni. & omui.
ut pluralia nõia ostendunt᷑. Figura. qr
ut simplitia uł composita sunt. Casus
a cadendo dicti. Per eos enim inflexa
noĩa uariant᷑ & cadunt. Nominatum
casus dictus. qr ꝑenn aliquẽ nomina¬
mus uit hic magister. Genitius qr ꝑ eũ
genus cuiiscũq querimꝰ ht huiꝰ magistri
filits: cił qd̃ rem significamꝰ. at huius
magistri facultas. Datiuns qr ꝑ eum uo̾ᷤ
dare alicui aliqͥd demonstramꝰ: ut da hu¬
ic magistro. Accusatiuns qr ꝑ eum ali¬
qũe accasamꝰ: ut accnso hñc magistrum.
Uocatiuris qr ꝑ eum aliquẽ uocamꝰ: uit
o magister. Fblatiuus qr ꝑeum nos au¬
ferre aliqͥo eniqͣm significamꝰ: ut aufer
a magistro. Exapcota nomina dicta eo
qd̾ ꝑsex casus narietates habent: ut ẽ unꝰ.

Expanded text:
ut 'hic piscis'. Est enim incerti sexus, quod ut 'hic piscis'. Est enim incerti sexus, quod nec tantum peritia. Omne genus dictum, quia cunctis generibus servit: masculino, et feminino, neutro, et communi, et omni. vel pluralia nomina ostenduntur. Figura, quia, vel simplicia, vel composita sunt. 31. Casus a cadendo dicti; per eos enim inflexa nomina variantur, et cadunt. Nominativus casus dictus, quia per eum aliquid nominamus, ut hic magister. Genitivus, quia per eum genus cujuscunque quaerimus, ut hujus magistri filius; vel qmagistri liber'. Dativus, quia per eum nos dare alicui aliquid demonstramus, ut 'da huic magistro'. Accusativus, quia per eum aliquem accusamus, ut 'accuso hunc magistrum'. Vocativus, quia per eum aliquem vocamus, ut 'o magister'. Ablativus, quia per eum nos auferre aliquid cuiquam significamus, ut 'aufer a magistro'. Hexaptota nomina dicta eo, quod per sex casus varietates habent, ut est 'unus'.
Abbreviated transcription (Latin):
poris. & nom̃i: quia declinationẽ reciꝑit.
He oũis species: a nominũ apellatiõne
descendunt. Socła pars nomtnis cõꝑatio.
Comꝑatio cdicta qr exalterius cõparacio
ue alceram p̃fert. Cuiꝰ gradꝰ tressunt.
positiuns comꝑatiuus. suꝑlatiuus. Et¬
positiuus dactus. qr pͥmus ponit᷑ in com¬
ꝑationis gradu: ut doctus. Comꝑatinuᷤ
ab eo qo̾ comꝑatꝰ positiuo p̃fercur ali:
ut doctior. Pius enim nouit quã dos¬
tus. Suꝑlatiuus. eo qͦd comꝑatiuo suꝑ¬
feratur: ut doctissimꝰ. Piuis euim scit ꝙ
doctior. Genera dicta sunt qͦd geuerent¬
ut masculinum & feminuñ. Cet̾a uõĩa
ñ sunt genera. s hoc nominum ratio ⁊ auc¬
toritas uoluit. Nentrum dictam qr nec
hoc est. nec illud: id ẽ. nec inascalmum nͥͨ
femininum. Cõimine clictum. qr dnobꝰ
genib nomen nnum cõmnuneat: ut he
i hec canis. Cui contrariũ est. epychenon:
qr ntrũq sexum sub uno gen̾e enuntiat.

Expanded text:
poris, et nomen, quia conparationem recipit. poris, et nomen, quia conparationem recipit. Haec omnes species a nominum appellatione descendunt. Secunda pars nominis conparatio. Conparatio dicta quia ex alterius conparatione alterum praefert. Cujus gradus tres sunt: positivus, comparativus, et superlativus. Positivus dictus, quia primus ponitur in comparationis gradu, ut doctus. Comparativus ab eo, quod comparatus positivo, praefertur illi, ut doctior: plus enim novit quam doctus. Superlativus, eo quod comparativo superferatur, ut doctissimus: plus enim scit quam doctior. 28. Genera dicta sunt, eut masculinum et femininum. Cetera nomina non sunt genera, sed hoc nominum ratio et auctoritas voluit. Neutrum dictum quia nec hoc est nec illud, id est nec masculinum nec femininum. Commune dictum quia duobus generibus nomen unum communicat, ut 'hic' et 'haec canis'. Cui contrarium est epicoenon, quia utrumque sexum sub uno genere enuntiat,
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens. formosus. diues. Quantitatis. qr¬
uis. Patrouonea. dicunt᷑. eo qͦd trahunt᷑
a patrib: ut tichides chidei filiꝰ. eneits e¬
nee filius. qũauis et amatrib &. a maio¬
rib dicant᷑. Thecica idẽ possesiua aposes¬
sioue: dicant᷑ ut euandrius ensis. Epy¬
theta. quȩ latine adiectiua. uł suꝑposi¬
ta appellant᷑. eo qͦd ad implendam sui
significationẽ nominib aditiant᷑. at
magnus doctas. A dicis eas ꝑsonis ut
magnus phylosophus. doctus homo:
os plenus est sensus. Actualia ab actu
descendunt. ut dux. rex. cursor. nutri.
orator. Gentilia a gente ueniunt: ut
grecus. romanꝰ. Patrie a pata descenduss:
ut atheniensis. chebanus. Loci a loco:
ut suburbanꝰ. Uerb alia dicunt᷑: quȩ
de uerbo nascuntur: ut lector. Partici.¬
pialia. qr sic souent sicut participia. ut
legens. clemens. erbi sinlia. a uerbi
similicudine dicta⁊ tit concẽplator. Nã
& uerbum est imꝑatiui modi. filturi dẽ¬

Expanded text:
sapiens, formosus, dives. 19. Quantitatis, qusapiens, formosus, dives. 19. Quantitatis, quPatronymica dicuntur, eo quod traha patribus, ut 'Tydides' Tydei filius, 'Aeneius' Aeneae filius, quamvis et a matribus et a maioribus ducantur. Ctetica, id est possessiva, a possessione, ut 'Evandrius ensis'. Epitheta, quae Latine adiectiva vel superposita appellantur, eo quod ad inplendam sui significationem nominibus adiciantur, ut 'magnus', 'doctus'. Adicis ea personis, ut 'magnus philosophus', 'doctus homo', et plenus est sensus. Actualia ab actu descendunt, ut 'dux', 'rex', 'cursor', 'nutrix', 'orator'. Gentis a gente veniunt, ut 'Graecus', 'Romanus'. Patriae a patria descendunt, ut 'Atheniensis', 'Thebanus'. Loci a loco, ut 'suburbanus'. Verbialia dicuntur, quia de verbo nascuntur, ut 'lector'. Participalia, quae sic sonant sicut participia, ut 'legens'. Verbis similia, a verbi similitudine dicta, ut 'contemplator'. Nam et verbum est imperativi modi, futuri tem
Abbreviated transcription (Latin):
scuit: ex parte latina. Eadem ⁊ notha. qr
corrumpuĩt ultimas sillabas manentib
priorib ut apud grecos alexandros. menã¬
dros: apud nos alexander. menander. Die¬
ta est autẽ nocha. quẽ admodũ nochus dr.
qͥsqͥs de dispari genere nascitur: Sinoni¬
ma. hoc ẽ. plurmomia. eo qd̾ sit inpluribꝰ
nominib significatio una. ut cerm. Hu
mꝰ tellus. Idem enim sunt om̃ia. Omom¬
ma. hoc est uninomia: eo qd̾ sit inuno
nomine. significatio plurima: ut crimu¬
lus. nc̃ mons breuis. nunc tumens cellus.
uunc sepulchrum. Est enie intino no¬
mine signisicatio diuersa. Relatiua die¬
ta. eo qd̾ adaliaui referant᷑ ꝑsonam. ut
magister. dñs. pater. Illa autẽ que dicã¬
tur ad aliquid equalit̾ se habentia. a con¬
traria significatione dicta st̃. ut dexter.
Dici eñ dexter non potest. nͥ sinister fue¬
rit. Porro qualitatis nomna ex eo dicta.
quia ꝑ ea qualisqͥsq sit ostenditar: ut

Expanded text:
sunt, ex parte Latina. Eadem et notha, quia sunt, ex parte Latina. Eadem et notha, quia corrumpunt ultimas syllabas manentibus prioribus, ut apud Graecos 'Alexandros', 'Menandros'; apud nos 'Alexander', 'Menander'. Dicta autem notha, quemadmodum nothus dicitur quisquis de dispari genere nascitur. Synonyma, hoc est plurinomia, eo quod sit in pluribus nominibus significatio una, ut 'terra', 'humus', 'tellus'. Idem enim sunt omnia. Homonyma, hoc est uninomia, eo quod sit in uno nomine significatio plurima, ut 'tumulus', nunc mons brevis, nunc tumens tellus, nunc sepulchrum. Est enim in uno nomine significatio diversa. Relativa dicta eo, quod ad aliam referantur personam, ut 'magister', 'dominus', 'pater'. Illa autem quae dicuntur ad aliquid qualiter se habentia, a contraria significatione dicta sunt, ut 'dexter'. Dici enrit. 18. Porro qualitatis nomina ex eo dicta, quia per ea qualis quisque sit ostenditur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tunt. Hec inuiginti octo species dundun
tur. ex quib corporalia dicta. qr uel tu¬
dent᷑ uł cangunt᷑ ut celum et terr. Incor¬
poralia quia carent corporibꝰ. unde nec ui¬
deri nec tangi possunt: ut ueritas iusticia.
Geueralia. qr multartim rertm sunt.
ut auimal. Nam ⁊ homo. & equus. et
auis: auimalia sunt. Specialia qr par¬
tem demonstrant ut homo. Species enun
aminalium homo. Principalia. qͥo pͥmã
positionẽ habent nec aliunde nascantur:
ut mons fons. Diritiatinia. eo qͦd ex alio
nomine deducant᷑: ut amonte montanꝰ.
Diminutiua qͥa ininuunt sensum. ut g̃¬
culus. scolas tictlus. Souo diminutiua
qͥa sic sonant sicut climinutina: s intel¬
lectu principalia stuit. ut tabula. fabula.
Tota greca qr ex toto grece declinantur:
ut calisto. Sic enim & grecꝰ & latinus
dicit. Tota latina. qui ex toto inlatinum
uertiuit᷑. Grectis dicit odixeos. latintiss
odixes. Media dicta qr exparte greca

Expanded text:
tunt, hec in vigtunt, hec in vigtur, ex quibus corporalia dicta, quia vel videntur, vel tanguntur, ut coelum, terra. 4. Incorporalia, quia carent corpore; unde nec videri nec tangi possunt, ut veritas, justitia. 5. Generalia, quia multarum rerum sunt, ut 'animal'. Nam et homo et equus et avis animal sunt. Specialia, quia partem demonstrant, ut 'homo'. Species enim animalium homo. Principalia, quia primam positionem habent, nec aliunde nascuntur, ut 'mons', 'fons'. Derivativa eo, quod ex alio nomine deducantur, ut a monte 'montanus'. Diminutiva, quia minuunt sensum, ut 'Graeculus', 'scholasticulus'. Sono diminutiva, quia sic sonant sicut diminutiva, sed intellectu principalia sunt, ut 'tabula', 'fabula'. Tota Graeca, quia ex toto Graece declinantur, ut 'Callisto'. Sic enim et Graecus et Latinus dicit. Tota Latina, quia ex toto in Latinum vertuntur. Graecus dicit 'Odysseus', Latinus 'Ulixes'. Media dicta quia ex parte Graeca
Abbreviated transcription (Latin):
mine nascitur. ut doctas docte. Partieipi¬
um de nomine & uerbo. ut lego legens.
Comunctio uͭ & p̃positio & interiectio:
in complexi istarum cadunt. Ideo et non¬
nulli quinq partes orationis deffimerunt.
at. Nisi enu nom̃ scieris cognitio rerum
ꝑit. Propria noĩa dicta. quia spetialia sunt.
Unꝰ em̃ tancũ ꝑsonam significant. Speci¬
es ꝓpͥoꝵ nominũ quatuor sunt: pre nom̃.
nomen. cognom̃. agnom̃. Prenom̃ dictũ.
eo qd̾ nomini p̃ponatur: ut luciꝰ quintus.
Nom̃ uocatam quia uotat genus : nt corne¬
lius. Coruelii eñĩ om̃s uno genere. Cog¬
nom̃ quia nõi coniungitur: ut scipio af¬
tricanus. Agnom̃ uero quasi accidens nom̃.
ut metellꝰ creticꝰ: qr cretam subegit. Ex¬
trinsecꝰ enim uenit agnom̃ ab aliqua rati¬
one. Cognomentũ aut̃ uulgo dictum. eo
quod nomini agnitionis causa suꝑ aditi¬
ua nomina inde uocant᷑: quia cõmuina
sunt. & inmultoꝵ significatione consis¬

Expanded text:
mine nascitur, ut doctus, docte. Participimine nascitur, ut doctus, docte. Participium de nomine, et verbo, ut lego, legens. Conjunctio vero, et praepositio, vel interjectio in complexum istarum cadunt. Ideo, et nonnulli quinque partes definierunt, at. Nisi enim nomen scieris, cognitio rerum perit. Propria nomina dicta, quia specialia sunt: unius enim tantum personam significant. Species propriorum nominum quatuor: praenomen, nomen, cognomen, agnomen. Praenomen dictum, eo quod nomini praeponatur, ut Lucius, Quintus. 2. Nomen vocatum, quia notat genus, ut Cornelius; Cornelii enim omnes in eo genere. Cognomen, quia nomini conjungitur, ut Scipio; agnomen vero, quasi accidens nomen, ut Metellus Creticus, quia Cretam subegit. Extrinsecus enim venit agnomen ab aliqua ratione. Cognomentum autem vulgo dictum, eo quod nomini cognitionis causa superadjiciva nomina inde vocantur, quia communia sunt et multorum significatione consis
Abbreviated transcription (Latin):
minmatica ẽ. scientia recte lo¬
quendi: & origo & fud am̃cũ
ratio dicta est: quasi oris ratio.
su. Concextus autẽ nerboꝵ. sine sensu ñ ẽ.
oratio. quia non ẽ. oris ratio. Oratio autẽ
plena est: sensu uoce &. litt᷑a. Diuisiones
autem grãmatice artis a quibꝰdam crigni¬
ta dinumerant᷑ : idẽ. partes orationis. oc¬
to. uox articulata. littera. sillaba. pedes.
accent᷑. positure. note. orthografia. aua¬
logia. et himologia. glose. differentie. bar¬
barisii. soloecissimi. uitia. meca plasini.
scemata. tropi. prosa. metra. fabule. hys¬
torie. De partib orationis .uii.¬
artes orationis primꝰ aristotiles
duas tradidit. nom̃ & uerbũ. De
inde donatꝰ octo definiuit: s om̃s ad illa duo
pͥncipalia reu̾tinit᷑. io ẽ. ad nom̃ ⁊ uerbũ :¬
que significant ꝑsonam ⁊ actum. Reliq
appendices sunt: et ex his originẽ trahũt.
Nam ꝓuom̃ ex nomine uascitar. cinꝰ officio
fungitur: ut orator ille. Adũbium de no¬

Expanded text:
mmatica est scientia recte loquendi, origo et fundamentum ratio -onis, quasi oris ratio, su. Contextus autem sine sensu non est oratio, quia non est oris ratio. Oratio autem plena est sensu, voce et littera. Divisiones autem grammaticae artis a quibusdam triginta dinumerantur, id est, partes orationis octo: vox articulata, littera, syllaba, pedes, accentus, positurae, notae, orthographia, analogia, etymologia, glossae, differentiae, barbarismi, soloecismi, vitia, metaplasmi, schemata, tropi, prosa, metra, fabulae, historiae. De partibus orationis . Partes orationis primus Aristoteles duas tradidit, nomen et verbum; inde Donatus octo diffinivit, sed omnes ad illa duo principalia revertuntur, id est ad nomen et verbum que significant personam et actum: relique appendices sunt, et ex his originem trahunt. Nam pro nomen ex nomine nascitur, cuius officio fungitur, ut orator ille. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
dum subtraxerit. et ꝓpinqui
qͦdamͦ reuocat fugientem. Id̾o
aũ in dsertum generis gra¬
dum consanguinitas cõstituta

Expanded text:
dum subtraxerit, et propinququodam modo revocat fugientem. Ideo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe fit barbarismꝰ. si ꝓlonga syllaba bie¬
uis ponat᷑: aut ꝓbrem longa. ꝑ tonos.
si accentꝰ in alia syllaba cõmutetur. ꝑ as¬
pirationẽ. si addat᷑ h. lict̾a ubi ñ debet:
aut de trahat᷑ ubi esse oportet. Per hiatũ
quotiens in ꝓmuntiatione scindit᷑ uersus
ancequã compleat᷑ : siue quotiens uocał
uocalem sequit᷑. ut musȩ aonides. Fit
barbarismꝰ ⁊ ꝑ metacisinos. & iotacisinos.
& labdacismos. Metacismꝰ est. quotiens
m. litt̾am uocał sequit᷑. ut bonum aurũ.
iustum amictum: s hoc uitiũ. aut sus¬
pensione. in. lict̾e aut detractione uitamꝰ.
Iocacismꝰ est quotiens in iota litt̾a duplica¬
cur sonus ut troia. maia. ubi earũ litc̾a¬
rum a deo exilis erit ꝓmantiatio. ut n¬
num iota ñ duo sonare uideat᷑. Labdaciꝰ¬
mus est. si ꝓuno .l. duo ꝓmintient᷑. ut
pro conloqͥtim. uł quotiens unũ .l. exiliꝰ.
duo largius ꝓferimꝰ. qͦt contm est. Nã

Expanded text:
quippe fit barbarismus, si pro longa syllaba brequippe fit barbarismus, si pro longa syllaba brevis ponatur, aut pro brevi longa. Per tonos, si accentus in alia syllaba commutetur. Per aspirationem, si adiciatur H littera ubi non debet, aut detrahatur ubi esse oportet. Per hiatum, quotiens in pronuntiatione scinditur versus antequam conpleatur, sive quotiens vocalis vocalem sequitur, ut 'Musae Aonides'. Fit barbarismus et per motacismos, iotacismos et labdacismos. Motacismus est, quotiens M litteram vocalis sequitur, ut 'bonum aurum', 'iustum amicum'; sed hoc vitium aut suspensione M litterae, aut detractione vitamus. Iotacismus est, quotiens in iota littera duplicatur sonus, ut 'Troia', 'Maia'; ubi earum litterarum adeo exilis erit pronuntiatio, ut unum iota, non duo sonare videantur. Labdacismus est, si pro una L duo pronuntientur, ut pro 'conloquium'; vel quotiens unam L exilius, duo largius proferimus. Quod contra est; nam
Abbreviated transcription (Latin):
Sic & cet̾a. De barbarismo. .xix.¬
arbarisius ẽ uerbũ corrupta
littera uel sono enuntiatum.
Littera ut floriet: dum florebit dici o
porteat. Souo. si ꝓmedia syllaba pͥma
ꝓducatur. ut latebre tenebre. Appellatꝰ
autẽ barbarisintis ab arbaris gentibus.
dum latine orationis incegricatẽ nesci¬
rent. Una queq enun gens facta roma¬
noꝵ cum opib sus. uitia quoq & uer¬
boꝵ & morum rouiã tͣnsmisit. Int̾ bar¬
barisinũ autẽ ⁊ barbarolexim hoc inter¬
ẽ: qd̾ barbarismꝰ unierbo latino fit dum
corrũpit᷑. quando autẽ barbara uerba
latinis eloquiss inserunt᷑. barbarolexis
dr. Item qͣndo inpsa uitium fit sermomiꝰ
barbarismꝰ uocatur. qͣndo uero in metro:
mecaplasmꝰ dr. Barbarisinꝰ autẽ: sit scͥp¬
to ⁊ ꝓnuntiatione. Scͥpto quatuor mo¬
dis. si quis in u̾bo litt̾am uł syllabam ad¬
iciat. macet. tͣnsinutet. uł minuat. O¬
nuntiatione fit: in tẽporib comis. aspi¬
rationib. ⁊ reliqͥs quȩ secunt᷑. ꝑ tẽpora

Expanded text:
Sic et cetera. De barbarismo . Barbarismus est verbum corrupta littera vel sono enuntiatum. Littera, ut 'floriet', dum 'florebit' dicere oporteat; sono, si pro media syllaba prima producatur, ut 'latebrae', 'tenebrae'. Appellatus autem barbarismus a barbaris gentibus, dum latinae orationis integritatem nescirent. Unaquaeque enim gens facta Romanorum cum opibus suis vitia quoque et verborum et morum Romam transmisit. Inter barbarismum autem et barbarolexim hoc interest, quod barbarismus in verbo latino fit, dum corrumpitur; quando autem barbara verba latinis eloquiis inferuntur, barbarolexis dicitur. Item quando in prosa vitium fit sermonis, barbarismus vocatur; quando in metro, metaplasmus dicitur. Barbarismus autem fit scripto et pronuntiatione. Scripto quattuor modis: si quis in verbo litteram vel syllabam adiciat, mutet, transmutet, vel minuat. Pronuntiatione autem fit in temporibus, tonis, aspirationibus et reliquis quae sequuntur. Per tempora
Abbreviated transcription (Latin):
tia fit. id ẽ ꝑ ea que aceidunt partib¬
oratioĩs utputa ꝑ qualitates & genera¬
& numeros. siguras. & casus. Per ista
igit᷑ om̃ia ficint soloecisini. sicut dona¬
tus ex posuit. ficint p̃terea . ipłimis mo¬
dis. Nam luciliꝰ centũ gn̾a soloecisioꝵ
dix̃. quos om̃s uitare potiꝰ quã sequi de¬
bent qui regłam recte loq̃ndi tenere stu
itia apud gr̃amaticos illa dñr
que ineloquio cauere debemus.
Sunt autẽ hec. Barbarismꝰ. Soloecis
nasmos. Perissologia. macrologia. tan¬
cologia. eclẏpsis. capinosis. ea chosinte¬
ton. Amphibologia. Barbarismꝰ est

Expanded text:
tia fit, id est, per ea quae accidunt partibtia fit, id est, per ea quae accidunt partibus, ut puta per qualitates, genera, numeros, figuras, et casus. Per ista igitur omnia fiunt soloecismi, sicut Donatus exposuit. 5. Fiunt praeterea et plurimis modis. Nam Lucilius centum genera soloecismorum dixit, quos omnes vitare potius quam sequi debet qui regulam recte loquendi tenere stud. Vitia apud grammaticos illa dicuntur, quae in eloquio cavere debemus. Sunt autem haec: barbarismus, solnasmos, perissologia, macrologia, tautologia, eclipsis, tapinosis, cacosyntheton, amphibolia. acyrologia est
Abbreviated transcription (Latin):
quotiens nouissime silłe finis in alteriꝰ
ẽ. plurimoꝵ. uerboꝵ inter se in¬
contienens cõpositio. sicut barbarismꝰ
umꝰ uerbi corruptio. Uerba eñi non rec¬
ta lege conitiicta soloecisiꝰ ẽ: ut si qͥs¬
dicat inter nobis ꝓ inter uos. aut date
uemiã sceleratoꝵ. ꝓsceleratis. Dictus
autẽ soloecismꝰ a ciuib qui ex tirbe solo¬
eque ñc̃ pompeiopolis appellat᷑ ꝓfecti:
qͥapud alios cõmorantes. suam & illoꝵ
lingũa uiciose inconsequent̃q confu¬
derunt: a soloecisino nom̃ dederunt.
Unde os simmlit̾ loquentes. soloecis mos
facere dicunt᷑. Soloecismꝰ autẽ apud
poetas scema dr. quotiens in u̾su necessi¬
tate metri factus iuuenit᷑. Cum autem
nou inuenit᷑ necessitas : ꝑmanet soloecis¬
mi culpa. Doloecismꝰ fit duob modis.
aut ꝑ partes osonis aut ꝑ accidĩtia. ẜ parte̾ or̃oniᷤ¬
fit. si alt̾am partẽ ꝓ alia parte ponamꝰ ũ puta si
p̃positõm̾aduerbiis applicemꝰ. Pacciden¬

Expanded text:
quotiens nouissimae syllabae finis in alterius est plurimorum uerborum inter se inconueniens conpositio, sicut barbarismus est unius uerbi corruptio. uerba enim non recta lege conidicat 'inter nobis' pro 'inter nos', aut 'date veniam sceleratorum' pro 'sceleratis'. Dictus autem soloecismus a Cilicibus, qui ex urbe Soloe, quae nunc Pompeiopolis appellatur, profecti, cum apud alios commorantes suam et illorum linguam vitiose inconsequenterque confunderent, soloecismo nomen dederunt. Unde et similiter loquentes soloecismos facere dicuntur. Soloecismus autem apud poetas schema dicitur, quotiens in versu necessitate metri factus invenitur. Cum autem non invenitur necessitas, permanet soloecismi culpa. Soloecismus fit duobus modis: aut per partes orationis, aut per accidentia. Per partes oratifit, si alteram partem pro altera ponamus, ut puta si praepositiones adverbiis applicemus. Per acciden