comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nubentur. semine. s sunt sic̃
angłi dei in celo. fruentes ui-¬
sione dei sine corruptionis la¬
be. Hȩc quidem de resurrec¬
tionis conditiomibus ꝓposite
reddidit.  questioni: de ipsi
uͦ resur. rectione contra in¬
fidelitatẽ eorum ita ait. De
resurrec  tione autẽ mortuꝙ
ñ legistis. quod dictum ẽ. a

Expanded text:
nubentur feminae, sed sicut nubentur feminae, sed sicut angeli Dei erunt in coelo, fruentes visione Dei sine corruptionis labe. Haec quidem de resurrectionis conditionibus propositae reddit quaestioni. De ipsa vero resurrectione contra infidelitatem eorum ita ait: De resurrectione autem mortuorum non legistis, quod dictum est a
Abbreviated transcription (Latin):
saducei qui interp̃tantur iusti.
quod ñ erant. Unuis dies fuit:
s multa certamina. Freq̃ntabãt
enĩ eum tali forte consilio: ut eũ
deis. una phariseorũ: & altera
saduceorum. Pharisei iusticiam
tͣditionum & obseruationtm.
quas illi deuterosis uocant. id
est scõm legem preferebant:
unde & diuisi uocant᷑ a poptilo.
Saducei autẽ resurrectionem
corporum ñ credebant. & aĩam
interire putabant cum corpore:
turpitudinem fabule fingen-¬
des. que deliram̃ti arguat᷑ eos.
qͥ refurrectionẽ corporum asse¬
runt. Et int̾rogauerunt eum
dicentes. Olagister moyses dĩc.
Siqͥs mortuus fuerit. & cetera.
usq respondens autẽ ihc. Nota
qr hi septẽ fratres quosꝓpo¬
nunt saducei. reꝓbi sunt in ui
ta que septem diebus agitur.
qui steriles sunt ab omni bo¬
no: quibꝰ misere mortins ad
ultimum mundana conu̾sa¬
tio ut uxor in fectinda q̃ sine
fructa est tͣnsibit. Sequitur.
tare poterit. In resurrectione
enim neq nubent uiri. neq

Expanded text:
ducaei, qui interpretantur justi, quod non erant: unus dies fuit, sed multa certamina. Frequentabant enim forte tali consilio, ut eum aeis, una Pharisaeorum, et altera Sadducaeorum. Pharisaei justitiam traditionum et observationum, quas illi Deuteronomium vocant, id est secundam legem praeferebant, unde et divisi vocantur a populo. Sadducaei autem resurrectionem corporum non credebant, et animam interire cum corpore putabant. Turpitudinem fabulae fingentes, quae deliramenti arguat eos qui resurrectionem corporum asserunt. Et interrogaverunt eum dicentes: Magister, Moyses dixit: Si quis mortuus fuerit, etc., usque Requod hi septem fratres quos proponunt Sadducaei, reprobi sunt in hac vita, quae septem diebus agitur, qui steriles sunt ab omni bono, quibus misere mortuis, ad ultimum mundana conversatio, ut uxor infecunda quae sine fructu est, transibit. Sequitur: orpora suscitare poterit. In resurrectione ergo neque nubent viri, neque
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs cum ex parte intellecta atti¬
git. illic magna latere sentit. &
uadit: & omnia sua uendit. &
ilbum emit. idest ꝑ contemptũ
temporalitm comparat sibi otiũ.
nas margaritas. Questio est cur
a ntimero plurali ad singłarem
transierit: ut cum querat homo
bonas margaritas. unam inue¬
niat p̃tiosam. quam uenditis
omnibus quȩ habet emat.

Expanded text:
s cum ex parte intellecta attins cum ex parte intellecta attingit, illic magna latere sentit, et vadit et omnia sua vendit, et illum emit, id est per contemptum temporalium comparat sibi otium. mit eam. Quaestio est cur a numero plurali ad singularem transierit, ut cum quaerat homo bonas margaritas, unam inveniat pretiosam, quam venditis omnibus quae habet, emat.
Abbreviated transcription (Latin):
rebus t̾renis simile dicit᷑. ut ex his
quȩ animus nouit. surgat ad in¬
cognita que ñ nouit: quatinus
exemplo iusibilium rapiat᷑ ad in¬
uisibilia. Qua in re notandum ẽ
quod mentis thesaurus abscon¬
ditur. ut resertiet᷑: quia studium
celestis desiderii a malignis spiriti¬
bus cuistodire ñ sufficit: qui hoc
ab humanis laudibꝰ non abscondit.
quidam latrunculi obsident.
Depredari gͦ desiderat: qui thes¬
aurum publice in uia portat.
hoc quod agimus laudes exte¬
rius non queramus. & sic sit opꝑꝰ
in publico: ut tamen intentio
maneat in occulto. Allegoria.¬
hesaurus gͥ ut diximus celeste
est desidertum. Ager uͦ in quo
uenditis omnibus comparat: qͥ
uoluptatibꝰ carnis remntians.
terrena defideria ꝑ discipline ce¬
lestis custodiam calcat. uel alit̾.
Thesaurus iste uerbum dei est.
in quo sunt omnes thesauri sa¬
pientiȩ qui est absconditus in hu¬
mana carne. Aliter thesaurus
absconditus in agro. duo sunt
testam̃ta legis in eccłã. que quis¬

Expanded text:
s simile dicitur, ut ex his quae animus novit, surgat ad incognita, quae non novit, quatenus exemplo visibilium rapiatur ad invisibilia. Qua in re notandum est, quod mentis thesaurus absconditur ut servetur, quia studium coelestis desiderii a malignis spiritibus custodire non sufficit, qui hoc ab humanis laudibus non abscondit. um, quasi quidam latrunculi, obsident. Depraedari ergo desiderat, qui thesaurum publice in via portat. hoc quod agimus, laudes exterius non quaeramus, et sic sit opus in publico, ut tamen intentio maneat in occulto. Thesaurus ergo, ut diximus, coeleste est desiderium, ager vero in quvenditis omnibus comparant, qui voluptatibus carnis renuntians, terrena desideria per custodiam coelestis disciplinae calcat. Vel aliter: Thesaurus iste verbum Dei est, in quo sunt omnes thesauri sapientiae, qui est absconditus in humana carne. Aliter: Thesaurus absconditus in agro, duo sunt Testamenta legis in Ecclesiae, quae qui
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine fluxit. hoc est eodem¬
anno quo hȩc nata est tempore.
illa cepit infirmari. Una enim
pene eademq scłi huius etate.
& synagoga patriarchis cepit
nasci: & gentiũ exterarum natio
ꝑ orbem idolatriȩ sanie fedari.
Nam fluxuis sangiunis bifariã rec¬
te potest intelligi: hoc est super
idolatrie pollutione. & siꝑ his q̃
carnis & sanguinis delectatione
gertint᷑. Ergo quam dici sinago¬
tuis illius est uirtus istitis. Illort̃
derelictio: salus facta est gentibꝰ
quȩ iuxta luce euangłm eroga¬
uerat omnem substantiã suam
medicis: nec ab ullo poterat sa¬
nari. Medicos intellige falsos
theologos: siue philosophos. le¬

Expanded text:
sanguine fluxit, hoc est eodemsanguine fluxit, hoc est eodem, quo haec nata fuit, tempore, illa coepit infirmari. Una enim pene, eademque saeculi hujus aetate, et Synagoga patriarchis coepit nasci, et gentium exterarum natio per orbem idololatriae sanie foedari. Nam et in fluxu sanguinis bifariam recte potest intelligi, hoc est, sub idololatriae pollutione, et super his quae carnis et sanguinis delectatione geruntur. Ergo quandiu Synagotus illius est virtus istius. Illorum delicto salus facta est gentibus. Quae juxta Lucae evangelium erogaverat omnem substantiam medicis, nec ab ullo poterat curari. Medicos intelligi falsos theologos sive philosophos, le
Abbreviated transcription (Latin):
etatis anno idest tempore puber¬
rat. uel moriebatur: quia nobilit̾
a ꝓpħ̃is educata. postꝗ̃ ad intelli¬
gibiles annos ꝑuenerat. postꝗͣ.
sp̃ualem sobolem deo generare
debebat. errorum languore con¬
sternata sp̃tialis uite uias ingre.¬
di despabiliter contempsit. & nͥ
a xp̃o suscitaretur horrendam
corruisset in mortem. Ad puel¬
lam ꝑgens sanandam dñs turba
comprimit᷑: quia genti udeẽ
salutarra monita prebens qutibꝰ
eorum conscientiam auitiis eri¬
geret: noxia carnalium popłoꝵ
est grauatus confuetudine. Et
ecce mulieꝵ que fhixam sangamnis
patiebatur. duodecim annis. Mu¬
lier sanguine fluens. s a dño cti¬
rata: eccła est de gentibus con-¬
gregata. quȩ ingenti carnalium
delectationm fluxu polluta. at¬
q a cetu fidelium iam fuerat se¬
ideam saluare decerneret. illa
aliis salutem spe certa preripu¬
it. Notandum est quod archisi¬
nagogi filia sit duodennis: &
mulier hec ab annis duodecim

Expanded text:
aetatis anno, quae tempore praetatis anno, quae tempore prrtatis moriebatur, quia nobiliter a prophetis educata, postquam ad intelligibiles annos pervenerat, postquam spiritualem sobolem Deo generare debebat errorum languore consternata est, spiritalis vitae vias ingredi desperabiliter contempsit, et nisi a Christo suscitaretur, horrendam corruisset in mortem. Ad puellam pergens sanandam Dominus, a turba comprimitur, quia genti Judaeae salutaria monita praebens, quibus eorum conscientiam a vitiis erigeret, noxia carnalium populorum est gravatus consuetudine. Et ecce mulier quae sanguinis fluxum patiebatur duodecim annis. Mulier sanguine fluens, sed a Domino curata, est Ecclesia de gentibus congregata, quae ingenti delectationum carnalium fluxu polluta atque a coetu fidelium jam fuerat coJudaeam salvare decerneret, illa aliis salutem spe certa praeripuit. Notandum quod archisynagogi filia sit duodecennis, et mulier haec ab annis duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
Unde bene iairus idest illumi¬
nans siue illuminatꝰ uocat᷑. qͥa qͥ
accepit uerba uitȩ ut daret nob̾.
et ꝑ hoc ceteros illuminaret: ⁊ ip̾e
a sp̃u scõ quomͦ uitalia monita scͥ¬
bere uel doccre posset illuminatꝰ¬
ihm ꝓddit ad pedes eius: quia p̃¬
uidens in spli in carne uenturum
dm̃n. humili corde se eius poten¬
tie subdidit quẽ ita circa finẽ
scłi hominẽ incarnandũ esse
pora non dubitaret. Si enim
xp̃i caput deus est: pedes eiꝰ
quid aꝑtius quam assumpta
humanitas. qua t̾ram nr̃e mor¬
talitatis tetigit. accipiendi sunt :
Et ꝓcidere ad pedes ihu archi¬
sinagogum. est legis latorem.
cum tota ꝓgeniȩ patrum. me-¬
diatorem dei & hominum lon¬
ge sibi dignitatis glã pͣferen¬
dum cognoscere. & confiteri cũ
apło. quia quod est infirmum
dei fortuis est hominibus. filia
gͦ archisinagogi est ipsa sinagoga.
quȩ sola legali institutione com¬
posita. quasi unica moysi nata¬
erat. Et hec uelut duodecimo

Expanded text:
unde bene Jairus, id est illumiunde bene Jairus, id est illuminans sive illuminatus vocatur, quia quo accipit verba vitae dare nobis, et per hoc caeteros illuminat, et ipse a Spiritu sancto, quo vitalia monita scribere et docere possit, illuminatJesum, procidit ad pedes ejus, quia praevidens in spiritu, in carne venturum Dominum, humili corde se ejus potentiae subdidit, quem ita circa finem saeculi hominem incarnandum esse rnum non dubitaret. Si enim caput Christi Deus est, pedes ejus quod apertius quam assumpta humanitas, qua terram nostrae mortalitatis tetigit, accipiendi sunt? Et procidere ante pedes Jesu archisynagogum, est legislatorem cum tota progenie Patrum mediatorem Dei et hominum longe sibi dignitatis gloria praeferendum cognoscere, et confiteri cum Apostolo, quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . Filia ergo archisynagogi est ipsa Synagoga, quae sola legali institutione composita fuerat, quasi unica filia Moysi, et hoc velut duodecimo
Abbreviated transcription (Latin):
est. Nota qͥa filia iairi duoden¬
nis erat. ut refert lucas. At ihc
runt enĩ qd̃ iħc ait. Qͥs me teti¬
git: Negantib aũt omĩbꝰ: dixit
petrus. et qui cum illo erant.
Preceptor turbȩ te compͥmunt
& affligunt. ⁊ tu dicis qͥs me te¬
tigit: Et dixit iħe. Tetigit me
aliquis. Nam et ego noui uirtu¬
tem de me exisse. Uidens aũt mu¬
lier q non latuit tremens uenit.
et ꝓcidit antt pedes ciꝰ: &. ob quã
causam tetigit eum indicauit ei¬
corã omni popło. et quẽ admodũ
confestim sanata est. Postea factũ
sus ce c̃. Qd̃ autẽ dixit. ⁊ salua fai¬
git finbriã. ñ ex illa hora ex qua
conuertit se adeã iam salua fac¬
ta erat: quod et alireuangłiste sa¬
tis manifeste ostendunt. et ex uer¬
bis iħu potest ꝑpendi ubi ait. fideᷤᷤ
tua te saluã fecit: ñ dicit te saluam
riam: quia littera satis plana est.
Princeps itaq synagoge: nullꝰ me¬
lius quã ipse moy ses intelligitur.

Expanded text:
est . Nota quod filia Jairi duodecenest . Nota quod filia Jairi duodecennis erat, ut refert Lucas. At Jesurunt enim quod ait Jesus: Quis me tetigit? Negantibus autem omnibus dixit Petrus, et qui cum illo erant: Praeceptor, turbae te comprimunt et affligunt, et dicis, Quis me tetigit? Et dixit Jesus: Tetigit me aliquis, nam et ego novi virtutem de me exisse. Videns antem mulier quia non latuit, tremens venit, et procidit ante pedes ejus, et ob quam causam tetigit eum indicavit coram omni populo, et quemadmodum confestim sanata est. Postea factum sus, etc. Quod autem ait, et salva facgit, non ex illa hora ex qua convertit se ad illam, jam salva facta erat, quod et alii evangelistae manifeste ostendunt, et ex verbis Jesu potest perpendi, ubi ait: Fides tua te salvam fecit, non dicit, te salvamriam, quia littera satis plana est. Princeps itaque Synagogae nullus melius quam ipse Moyses intelligitur,
Abbreviated transcription (Latin):
narrat ar¬
dño nuntias.¬
se filiam suã omnino defunctã
esse. Alii uͦ euangłistȩ duo morti
ꝓximam nondum tamen defanc¬
tam. usq a. deo ut dicant uenis
se postea nuntios qui mortuam¬
eam esse nuntiarent: & ob hoc
iam ñ debere uexari magistrum.
Intelligendum ẽ gͦ iairum ui¬
rum archismagogum cum ad
dñm uenisset dubitare de fibia
utrum adhuc uiueret. an iam
mortua esset. & ideo utrumq
postulasse dicendo: filia mea in
extremis uitȩ est. ueni impone
functa est filia mea. s ueni im
pone manũ suꝑ eam & uiuet.
Cum gͦ utrumq iairus dixis¬
set: matheus causa breuitatis
respitiens ad rei effectã dixit
defunctam. unam partẽ tan¬
tummꝰ assuimens dubitationis.
Alii uͦ aliam partẽ assumpse¬
runt. Littera satis patet. Et
puellã resuscitandã. in turba
accessit ad eũ mulier que pa
glistȩ referunt medicis eroga¬
uerat omnẽ sub̃am suã. nec ab
ullo poterat curari. Que tan¬
git fiubriã uestim̃ti eiꝰ ⁊ sanata

Expanded text:
narrat no nuntiasse, filiam suam omnino defunctam esse. Alii vero duo evangelistae morti proximam, nondum tamen mortuam usque adeo ut dicant postea venisse nuntios, qui mortuam esse nuntiarent, et ob hoc jam non debere vexari magistrum Intelligendum est ergo Jairum archisynagogum, cum ad Dominum venisset, dubitare de filia utrum adhuc viveret, aut jam mortua esset, et ideo utrumque postulasse dicendo: Filia mea in extremis est vitae, veni, impone functa est filia mea, sed veni, et impone manum et vivet. Cum ergo utrumque Jairus dixisset, Matthaeus causa brevitatis, respiciens ad rei effectum dicit defunctam, unam partem tantummodo assumens dubitationis; alii vero partem alteram assumpserunt. Littera satis patet. Et puellam resuscitandam, in turba accessit ad eum mulier, fluxumtae referunt medicis erogaverat omnem substantiam suam, nec ab ullo poterat curari, quae tetigit fimbriam vestimenti ejus, et sanata
Abbreviated transcription (Latin):
simus. Quod autẽ dñs cecos in¬
t̾rogat. ñ utiq ignorabat quid
uel quantum ipsi credebant. s
ad hoc int̾rogat ut fides nr̃a o¬
rando remuneratior inueniat᷑.
ut quod ille paratus est conced̾e
ꝑ grãm p̃uenientẽ. nos queramꝰ
ꝑ liberi arbitrii uoluntatẽ. Et
illis illaminatis cõminatus ẽ iħc
ne notificaret᷑. ipsi tamen ꝑ totã
cognosceret: ꝓpt̾ humilitatẽ tam̃
fugiens iactantiam głẽ. hoc p̃cipit.
sunt beneficiũ tacere. De homine

Expanded text:
simus. Quod autem Dominus caecos insimus. Quod autem Dominus caecos interrogat, non utique ignorabat, quid vel quantum ipsi crederent; sed ad hoc interrogat, ut fides nostra orando remuneratior inveniatur, ut quae ille paratus est concedere per gratiam praevenientem, nos quaeramus per liberi arbitrii voluntatem: et illis illuminatis, comminatus est Jesus ne notificarent, ipsi tamen per totam cognosceret, propter humilitatem tamen fugiens jactantiam gloriae, hoc praecepit. sunt beneficium facere. Egressis
Abbreviated transcription (Latin):
ceci de quibus alii narrant non
lia: cum isdem euangłista aliqñ
utraq cõmemorat. Nota gͥ ut si
qtiando talia singła aptid singłos
inuenerimus. atq in eis contrariũ
ꝗuod ñ solui possit occurrat nobis.
relato ab alio euangłista. s aliud¬
simile. Iħ̃ti recedente de domo pͥn-¬
cipis p̃dicti: secuti sunt eñ duo
te ceci uocati sunt. Quiagͦ in
diuinitate ñ est mutabilitas. atq
hoc ipsum transire mutari est.
ꝓfesto iste transitus dm̃ ex carne
ẽ. ñ ex diuinitate. ꝑ diuinitatẽ
tibiq p̃sens est. Huic gͥ deo in¬
carnato ꝓclamãteeci: & dicunt.
Miserere nr̃i fili datud quasi dice¬
rent. ꝑ grãm incarnationis red¬
de lum̃ cecis. filius enim daid
dictus ẽ. scd̃m carnem. Cum aut̃¬
⁊ uenisset in domũ. accesserut
ad eum ceci & dixit eis. Credi¬
tis quod hoc possum facere uob̃:
fide eorũ cognita. tetigit oculos
Distice domus illa in quã illu¬
minati suint ceci: eccła est in qͣ

Expanded text:
caeci, de quibus alii narrant, non caeci, de quibus alii narrant, non lia, cum idem evangelista aliquando utrumque commemorat, ut si quando talia singula apud singulos invenerimus, atque in eis contrarium, quod solvi non possit, occurrat, nobis relato ab alio evangelista, sed diversum. Jesu recedente de domo principis praedicti, secuti sunt eum duo te caeci vocati sunt. Quia ergo in divinitate non est mutabilitas, atque hoc ipsum transire mutare est, profecto iste transitus Domini ex carne est, non ex divinitate. Per divinitatem ubique praesens est. Huic ergo Deo incarnato proclamant caeci et dicunt: Miserere nostri, fili David, quasi dicant: Per gratiam incarnationis redde lumen nobis caecis. Filius enim David dictus est secundum carnem. Cum autem venisset domum, accesserunt ad eum caeci, et dixit ad eos: Creditis quia hoc possum facere vobis? fide eorum cognita, tetigit oculos YSTICE domus illa in qua illuminati sunt caeci, Ecclesia est, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
get remedio: in conspecta popłi
filius udue suscitatur. Alius
in consuetudine iam positus est.
qui ꝑ lazarum intelligitur. In
eisdem etiam leuiores alie aliis
penitentiȩ ꝓ qualitate criminis
notantur. facili enim uoce susci¬
tat puellam cum dicit. Puella
strge. In resurrectione uͦ iuue¬
nis: utitur plaribtis uerb̃ dicens.
Adolescens: tibi dico surge. Suꝑ
laxarum uͦ lacͥmatus est: fremint
sp̃u. noce magna clamaitit. Lazare
uem foras. Sic gͦ potest notari. qd̾
aliꝰ difficili. aliꝰ faciliꝰ a morte peccatoꝵ
suscitatur. Moraliter gͥ puella
mortua in domo: est anima mor¬
tua. in cogitatione. Tibicines:
adulatores qui fouent mortuã.
turba murmurationũ: turba
instantium cogitationũ. Eiecta
turba fantasmatil restiscitatur
anima tamen cum paticis arbi¬
tris. id est non ꝑ publicam peni¬
tentiam s ꝑ pͥuatam p̃sente mi¬
⁊ transeunte
de duobus
cecis & de mu¬
to demonra-¬
co solus mathetis ponit. Illi emĩ

Expanded text:
get remedio, in conspectu populi get remedio, in conspectu populi filius viduae resuscitatur. Alius in consuetudine jam positus est, qui per Lazarum intelligitur. In eisdem etiam leviores aliae aliis poenitentiae pro qualitate criminis notantur. Facili enim voce suscitat puellam cum dicit: Puella, surge. In resuscitatione vero juvenis utitur pluribus verbis, dicens: Tibi dico, surge. Super Lazarum vero lacrymatus est, infremuit spiritu, magna voce clamavit: Lazare, veni foras. Sic ergo potest notari, quod alii difficilius, alii levius a morte peccatorum suscitantur. MORALITAS. Ergo puella mortua in domo, est anima mortua in cogitatione. Tibicines, adulatores qui fovent mortuam. Turba murmurantium, est turba instantium cogitationum. Ejecta turba fantasmatum, resuscitat animam, tamen cum paucis arbitris, id est non per publicam poenitentiam, sed per privatam, praesente mit transeunte de duobus caecis et muto daemoniaco, solus Matthaeus ponit. Illi enim duo
Abbreviated transcription (Latin):
suasiomibus illorum amplius ñ
ad quiescet. & tunc xp̃c tenebit
manum: quia ꝑ oꝑationes illoꝵ¬
deus mundabit. & suscitabit eã.
Et tc̃ exibit inde fama ꝑ mundũ:
& multi ꝑ eos conuertenttir.
Nota quod dicit puella dormit.
qr qͥ peccant in p̃senti nondum
mortui sunt. s dormiunt: quia
Similiter ad litteram dormit
puella quantũ ad xp̃m: quia sic
est ei facile mortuã restiscitare.
sĩc alicui dormientẽ excitare. Te
uxta moralitatẽ tres mortui ado¬
mino suscitatr: tria genera mor¬
tuorum significant in peccato.
Qui enim peccant alius in cogi¬
tatione. non ꝑducendo ad actum.
tentia potest delere peccata. Ulnde
patici arbitri in resurrectione
puelle sunt adhibiti: qͥb uehe-¬
menter ut nemini id manifesta-¬
rent. p̃cepit. Alius ꝑuenit usq
ad oꝑationem peccati: & tunc
non tamen in domo mortutis est.
s iam. quasi extra portam effert᷑.
qui ꝑ filium indue significatur.
Et quia publica nora publico e¬

Expanded text:
ersuasionibus illorum amplius non ersuasionibus illorum amplius non acquiescit, et tunc Christus tenebit manum, quia per operationes illorum mundabit et suscitabit eam, et tunc exibit inde fama per mundum, et multi per eos convertentur. Nota quod dicit, puella dormit, quia qui peccant in praesenti, nondum mortui sunt, sed dormiunt, quia ssunt. Similiter ad litteram, dormit puella quantum ad Christum, quia sic est ei facile mortuum resuscitare, sicut alicui dormientem excitare. TenJuxta MORALITATEM, tres mortui a Domino resuscitati, tria genera mortuorum significant in peccato. Qui enim peccant, alius in cogitatione, non perducendo ad actum, tentia potest delere peccata. Unde pauci arbitri in resuscitatione puellae sunt adhibiti, quibus vehementer ut nemini id manifestarent praecipit. Alius pervenit usque ad operationem peccati, et tunc non tantum in domo mortuus est, sed jam quasi extra portam effertur, qui per filium viduae significatur; et quia publica noxa publico e
Abbreviated transcription (Latin):
tatiõis pͥmordiũ. ex qͦna̾cit᷑ õe pec¬
incarnationis xp̃i: qua diuinitaᷤᷤ
uestita est. fmbrie uestim̃ti: st̃
uerba de incarnatione eius de¬
pendentia. Gentilis popłs tan
recepit. At ihe conuersus & ui¬
Non dedignatur dñs intueri.
sꝑantes in se: s omnes qti salua¬
ri merenttr: suo intuitai dignoᷤ
iudicat. ac miseratione dicens.
Confide filia. Ideo dico filia. quia
fides tua te salu̾am fecit. Non
dirit saluam factura est: s faluã
fecit. in eo quod credidit. Conu̾¬
sa eccła gentiliũ uenit ad filiã
archisiagogi resuscitandam: qr
cum intrauerit gentiũ plenitu¬
do. tandem in fine scłi ifrł sal¬
uabitur. Domiis pͥncipis est iudea:
in qua iacet sinagoga. filia moysi.
cines praui doctores. qui non do
cent iudeos nͥ figuras. que sunt
lugubre carmen. idest delectatio
ducens ad luctum. & mortem.
Turba tumultuans sunt illi.
qui aduersus doctͥnam xp̃i re¬
calcitrauerunt & murmuratier̃t.
synagoga fidem xp̃i recipiet: & ꝑ¬

Expanded text:
um, ex quo nascitur omne pecIncarnationis Christi, qua divinitas vestita est. Fimbriae vestimenti sunt verba de incarnatione Jesu dependentia. Gentilis vero populus tangrecepit. At Jesus conversus et viNon dedignatur Dominus intueri sperantes in se, sed omnes qui salvari merentur, suo intuitu dignos judicat ac miseraratione, dicens: Confide, filia, ideo dico filia, quia fides tua te salvam fecit. Non dixit, salvam factura est, sed jam salvam fecit in eo quod credidit. Conversa Ecclesia gentium venit ad filiam archisynagogi resuscitandam, quia, cum intraverit plenitudo gentium, tandem in fine saeculi Israel salvabitur. Domus principis est Judaea, in qua jacet synagoga filia Moysi cines, pravi doctores, qui Judaeos non docent, nisi figuras, quae sunt lugubre carmen, id est delectatio ducens ad luctum et ad mortem. Turba tumultuans, sunt illi qui adversus doctrinam Christi recalcitraverunt et murmuraverunt. ynagoga fidem Christi recipiet, et p
Abbreviated transcription (Latin):
re medicum. Quare accessit
retro: & tetigit fimbriam uesti.¬
menti eius. Dicebat enim intra
se. Si tetigero fimbriam uesti¬
menti eius: salua ero. Hec
muilier sanguine fluiens ñ in
domo ñ in urbe accessit ad do¬
mint̃: ut sanguinis uitio cura¬
retur. Accedit & tangit dñm
ȩccł̃a: cum ei ꝑ fidei ueritatem
uirtutemq appropinquat. Ac¬
cedit autẽ retro siue ixta: hoc¬
est quod ipse ait. Siquis mͥ mi¬
nistrat: me sequatur. Et alibi
p̃cipitur. Post dñm tuum am¬
bulabis. Siue quia presentem
dñm in carne ñ uidens: ꝑactis
iam sacramentis illius incarna¬
tionis ad fidei & aguitionis eius
gratiam ꝑuenit. Sicq dum par¬
ticipatione sacram̃toꝵ eiꝰ saluaria
pectatiᷤ meruit : qͣsi tactu uestim̃itoꝵ

Expanded text:
re medicum. Quare accessit retro, et tetigit fimbriam vestimenti ejus, dicebat enim intra se: Si tetigero fimbriam vestimenti ejus, salva ero. Haec mulier sanguine fluens, non in domo, non in urbe accessit ad Dominum, ut sanguinis vitium curaretur. Accedit, et tangit Dominum Ecclesia, cum ei per fidei veritatem virtutemque appropinquat. Accedit autem retro, juxta hoc quod ipse ait: Si quis mihi ministrat, me sequatur ; et alibi praecipitur: Post Dominum Deum tuum ambulabis, quia praesentem Dominum in carne non videns, peractis jam sacramentis illius incarnationis, ad fidei et agnitionis ejus gratiam pervenit. Sicque dum participatione sacramentorum ejus salvari a peccatis meru
Abbreviated transcription (Latin):
barachie. quẽ occidit generatio¬
ista inter templum & altare.
quod altare erat positum sub
ditio. Quasi diceret. quẽ int̾fe¬
cistis in atrio templi. Queritur
quis sit iste Zacharias. alii ⁊ acha¬
riam dicunt filium barachiȩ.
altim qͥ in duodecim ꝓpħis unde¬
cimus ẽ: patrisq nomen in eo
consentit: sedubi ille occisus sit
scͥptura ñ dicit maxime cum dẽ¬
poribꝰ cius fuit. ruina dempli.
Alii dicunt ⁊ achariam patrẽ
qd̾ ꝓpterca. occisus sit. qr nom̃
saluatoris & aduentum p̃dicane¬
rat. S quia inde auctoritatem
ñ habemus. eadem facilitate cõ¬
tempnitur: qua ꝓbatur. Alii
uolunt ⁊ achariam qui occisus
est a ioas rege ude inter teplũ
& altare. sicut regum narrat
historia: quod melius credendũ
est. S uidendum ẽ. qi ille ⁊ acha¬
rias non fuit filitis barachie. sed¬
filius ioiade sacerdotis: unde scͥp¬
tura refert. ñ fuit recordatꝰ ioas
pałͥs eius ioiade. q̃ sͥ fecisset bona.
Cum gͦ zachariam teneamꝰ. &

Expanded text:
generatio, intra templum et altare, quod altare positum erat sub divo. Quasi dicat, quem interfecistis in atrio templi. HIERONYMUS. Quaeritur quis sit iste Zacharias. Alii dicunt Zachariam filium Barachiae, illum qui in duodecim prophetis undecimus est, patrisque nomen in eo consentit, sed ubi ille occisus sit, Scriptura non dicit. Maxime cum temporibus ejus vix ruina templi fuerit. Alii dicunt Zachariam patrem quod propterea occisus sit, quia nomen Salvatoris et adventum praedicaverat, sed quia inde auctoritatem non habemus, eadem facilitate contemnitur, qua probatur. Alii volunt esse Zachariam, qui occisus est a Joas rege Judae inter templum et altare, sicut Regum narrat historia, quod melius credendum est. Sed videndum quia ille Zacharias non fuit filius Barachiae, sed Joiadae sacerdotis. Unde Scriptura refert: Non fuit recordatus Joas patris ejus Joiadae, quae sibi fecisset bona . Cum ergo Zachariam teneamus, et
Abbreviated transcription (Latin):
lui & tuñ. Quasi dicat.. Et¬
quot congregaui mea uo¬
lantate semꝑ efficati. te
nolente feci: qr semꝑ ingrata
fiunsti. Ecce idest in ꝓximo q
Itaq erit deserta: romanis tol¬
lentibꝰ locum & gentem. Hoc
ipsum ex ꝑsona ieremie iam
p̃dictum potuerãt cognoscere.
Dixit enĩ. Reliqui enim domt̃
meã. dimisi hereditatẽ meam:
facta ẽ mͥ hereditas in ea. quasi

Expanded text:
luisti. Quasi dicat: Quotquot congregavi mea voluntate semper efficaci, te nolente feci, quia semper ingrata fuisti Ecce, id est, in proximo, quia Itaque erit deserta Romanis tollentibus locum et gentem. Hoc ipsum ex persona Jeremiae jam praedictum poterant cognoscere. Dixit enim: Reliqui domum meam, dimisi haereditatem meam, facta est mihi haereditas mea, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
catis. Benedictꝰ qui uenit in no¬
mine dñi. uult intelligi nͥ peni¬
tentiam egeritis. & me de quo
glorificandum patͥs mei nom̃
intellexeritis: ñ me salutis ur̃e
auctorem indebitis. amodo. idest
pꝰ passionẽ ñ me iudebitis. donac
in die indicii certissime dicatis
& credatis. conscientiis hoc testã¬
tibus. qr benedictꝰ qui tiente &x
cetera. Tunc enĩ tam boni qͣ.
mali confitebunt᷑. Et nota qd
scd̃m pͥorem sententiã iudeis
concessum esse adhuc locũ pe¬

Expanded text:
s: Benedictus qui venit in nomine Domini. Vult intelligi, nisi poenitentiam egeritis; et ne de quo glorificandum Patris mei nomen intellexeritis, non me salutis vestrae auctorem videbitis amodo, id est post passionem non me videbitis, donec in die judicii certissime dicatis et credatis, conscientiis hoc testantibus, quia benedictus qui venit, etc., tunc enim tam boni quam mali confitebuntur. Et nota quod secundum priorem sententiam Judaei sibi concessum esse putant adhuc locum poe
Abbreviated transcription (Latin):
pullos suos stib alas. Quasi dica
cum quanto affectu gallina siu¬
ospullos contiocat &onuitrit. cq̃
tanto affecta nolui filios tuos
congregare in fidei unitate. &
enutrire catholico dogiate. ꝙ
tu tamen nolusti gratie uocĩ¬
filios affectum: ita ut eorum
infirmitate affecta infirmetͥ.
teris animantibꝰ intiemies. alis
suis filios suos ꝓtegens contra¬
milinm prignet. Sic etiã mat̾
sistit diabolo. ne nos rapiat.

Expanded text:
 Quasi dicat: Cum quanto affectu gallina pullos suos convocat et nutrit, cum tanto affectu volui ego filios tuos congregare in fidei unitatem, et enutrire catholico dogmate, et tu tamen noluisti gratiae vocanfilios affectum, ut infirmitate affecta, et ipsa infirmetur. teris difficilius invenies, alis suis filios promilvum pugnet: sic etiam matersistit diabolo, ne nos rapiat.
Abbreviated transcription (Latin):
lapidas eos: idest duritia cor-¬
dis a te repellis. uel corporalit̾
lapidas eos qui ad te missi st̃.
ad tuã scilicet salutem. Et no¬
ta qr patris affectu. ñ saxas
homines plangit. Condolendo¬
enim talia uerba ꝓtulit: sĩc &
illa q̃ mor subiungit dicens.
lios tuos patriartharũ heredes

Expanded text:
rum, et lapidas eos, id est duritia corrum, et lapidas eos, id est duritia cordis a te repellis, vel corporaliter, lapidas eos qui ad te missi sunt, ad tuam scilicet salutem. Et nota quia patris affectu, non saxa, sed homines plangit, condolendoque talia verba protulit, sicut et illa quae mox subjungit dicens: lios tuos, patriarcharum s
Abbreviated transcription (Latin):
querat᷑ ab illorum generatione:
cum neutrum illorũ occiderit.
Ad quod ioħs respondet. Hon
ita intelligendũ ẽ: ut omnicm
gen̾ationum p̃cedentium & se¬
quentium merita ꝑsoluat gen̾a¬
tio una. Hec enim iustum ẽ ut
alter ꝓ peccatis alterius puniat᷑.
S cum in die uindicte unaq̃q
generatio ꝓ peccatis suis puniet᷑:
de hac ipsa una generatione uĩ-¬
dicatum uidebitur esse. Ominũ
enim iniquorum a chaim usq
pus diaboli. Et adhuc q̃ritur
cur usq adhũc tantũ cũ mul¬
hac generatione sunt ꝑ empti.
S quia abel pastor ouitim fuit.
necatusq in agro. ⁊ acharias uͦ sa¬
cepdos necatus in atrio templi:
utriusq gradꝰ martyres. & lai¬
cos scilicet. & altaris officio mã¬
cipatos. sub eorũ uoluit intima¬
re uocabulis. Amen dico uob̃
sanguinis seruorũ dei qͥ effusus
est suꝑ t̾ram. uenient suꝑ ge¬
mo parricida usq ad ultimũ
ꝑditionis filium computat᷑. Et
similes erunt in pena: qͥ fue¬
runt similes in culpa. Ierłm

Expanded text:
eratur ab illorum generatione, cum neutrum illorum occiderit? Ad quod Joannes respondet: Non ita intelligendum esse ut omnium generationum praecedentium et sequentium merita persolvat generatio una. Nec enim justum est ut alter pro peccatis alterius puniatur, sicut in die vindictae, unaquaeque generatio pro peccatis suis punietur. De ipsa hac generatione vindicatum videbitur esse. Omnium enim iniquorum a Cain usque pus diaboli. Et adhuc quaeritur quare usque ad hunc tantum, cum mulhac generatione sunt perempti. Sed quoniam Abel pastor ovium fuit, necatusque in agro; Zacharias vero sacerdos, necatus in atrio templi, utriusque gradus martyres, et laicos scilicet, et altaris officio mancipatos, sub eorum voluit intimare vocabulis. Amen dico vobis: sanguinis servorum Dei, qui effusus est super terram, veniet super gearricida usque ad ultimum perditionis filium computatur, et similes erunt in poena, qui fuerunt similes in culpa. Jerusa
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ futura p̃dicant. & sapientes
qͥ scͥpturas exponunt. uel qui
corde eruditi sunt. Unde damd
& eruditos corde in sapientia.
& scribas morum doctores: qͥ ꝓt¬
runt de thesauris sins nona &
uetera. & ex illis occidetis ut
patilum. & crucifigetis ut pe¬
quemim de ciuitate in ciuita¬
tem. ut de iudea ad gentes.
ut ueniat suꝑ uos omis I san¬
guis itistus. ñ hos tanꝰ. U tũ
p̃sentes dicit. s omnẽ genera¬
omnis sangnis iustus qͥ effustis ẽ
ꝓeffuiso sanguine itistorũ. Asan¬
guine abel iusti. cuiꝰ iusticia ap¬
ꝓbata ẽ ꝑ munerũ acceptionem

Expanded text:
qui futura praedicant, et sapientes, qui futura praedicant, et sapientes, qui Scripturas exponunt, vel qui corde eruditi sunt. Unde et David: Et eruditos corde in sapientia, et scribas, morum doctores, qui proferunt de thesauris suis nova et vetera. Et ex illis occidetis, ut Paulum: crucifigetis, ut Peequimini de civitate in civitatem, ut de Judaea ad gentes: Ut veniat super vos omnis sanguis justus, etc. Non hos tantum praesentes dicit, sed omnem generaOmnis sanguis justus qui effusus estpro effuso sanguine justorum. A sanguine Abel justi, cujus justitia approbata est per muneris acceptione
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq testimonio estis I. uobis¬
metipsis. qi filii estis eorũ
homicidarũ uos esse cõꝓba
ñ solum carne. s etiã imitatione
certissime cõꝓbatis. in quo etiã
patet uos peccare scienter. Iu
facta qͥ eos occiderunt argue¬
bant: sed pat̾na facinora emti¬
lando dum xp̃m suosq insecũ¬
t᷑. in seipsos sententiã retorq̃bãt:
eadem ipsi qͣ in parentibus dãp.¬
nabant agentes. Et uos imple¬
ꝓbatio qd filii sunt homici¬
darum: ponit quasi conclu¬
dendo ad qd̃.  tendebat dicenᷤ.
Et uos implete menstrã pa¬
trum nestroꝵ. idest quod illis
defuit. uos implete: illi ꝓpb̃as
ta qr ÷ ñ iubet ut faciant: s
ostẽ Edit qͥd facturi erant:
nati. quomͦ fugietis a iudicio
chra edificando: an potius cor¬
da a malitia mundando: Nur¬
quid liberabunt uos sci. quoꝵ
monum̃ta ornatis: Non equ¬
dem: qi scĩ ñ sunt amici. dei mi¬
micis. Ideo ecce mitto. quasi di¬
de me. s de meis. quod deerat
patribꝰ: mitto ego ad uos ꝓpłi

Expanded text:
Itaque testimonium estis vobismetipsis quia filii estis eorum homicidarum vos esse comprobnon solum carne, sed etiam imitatione certissime comprobatis. In quo etiam patet vos peccare scienter. AUGfacta, qui eos occiderunt, arguebant, sed paterna facinora aemulando, dum Christum suosque insequuntur, in seipsos sententiam retorquebant, eadem, quae ipse in parentibus damnabant agentes: Et vos impleobato, quod filii sunt homicidarum, ponit quasi concludendo, ad quod tendebat dicens: Et vos implete mensuram patrum vestrorum, etc. Id est quod illis defuit, vos implete. Illi prophetta quod non jubet ut faciant, sed ostendit, quid facturi erant. nati, quomodo fugietis a judicio ctorum aedificando, an potius corda a malitia mundando? Nunquid liberabunt sancti vos, quorum monumenta ornatis? Non equidem, quia sancti non sunt amici Dei inimicis. Ideo ecce mitto, etc. Quasi dised etiam de meis, quod deerat patribus, mitto ego ad vos prophetas,
Abbreviated transcription (Latin):
habet adsubeunda honera dñs
intelligitur. Colant gͥ culicem¬
indei. idest minima obseruant:
ꝗ barrabam qͥ ñ soltierat sabba.
batum insintiantem. ꝑ iudicium
do misccłĩam & fidem q̃ illi contẽp¬
nunt. occiderunt. lle uob̃ qi mũ

Expanded text:
habet ad subeunda onera Dominus habet ad subeunda onera Dominus intelligitur. Colant ergo Judae, id est minima observant, quia Barabbam qui non solverat Sabbatubatum insinuantem, per judicium et misericordiam et fidem, quae illi contemnunt, occiderunt. Vae vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
gis ad homiintim delectatio¬
nem & sacerdotum utilitatem.
rum & donum. laudes & sacri¬
ficia precum que deo offerunt᷑.
Non enim ille ꝑ hec.i: sedista
ꝑ illum scĩficant᷑. Littera ñ indi¬
get expositione. Ue uob̃ iterũ
scribe &o pharisei qͥ decimatis ras¬
si negligant᷑ relinquitis in correr.¬
ta. scilicet iustum indiciũ. in dis.¬
cussione causarum. & misccłiam
& fidem apud omnes tenendam
S quidem maiora oportuit uat
& alios facere: & illa tamen mr¬
nora scilicet decimas ñ omittere.
s potius exigere. & dare. hoc ad.¬
didit ne elemosinas fructinm
ñ emit᷑ ipunitas manentibus
in impietate. Buces ceci excolen¬
tes culicẽ. camelum autẽ głuti¬
lucrũ habent negligentes estis:
s magna precepta de iudicio. scib¬
cet & misccłia & fide illa deuor¬
Distice culicis nomine seditio¬
sus homicida barrabas signatu.
q hoc ammal strependo inqͥeta
& sanguine delectat᷑. Cameli
nomine ꝓpter humilitatẽ quã

Expanded text:
gis ad hominum delectatiogis ad hominum delectationem, vel sacerdotum utilitatem. rum et donum, laudes et sacrificia precum, quae Deo offeruntur. Non enim ille per hoc, sed ista per illum sanctificantur. Littera non indiget expositione. Vae autem vobis iterum, Scribae et Pharisaei, qui decimatis mensi negligantur, reliquistis incorrecta, scilicet justum judicium in discussione causarum, et misericordiam t fidem apud omnes tenendam; sed quidem majora oportuit vos et alios facere, et illa tamen minora, id est decimas non omittere, sed potius exigere et dare, ne eleemosynas fructuum non emitur impunitas manentibus in impietate. Duces coeci, excolantes culicem, camelum autem glutilucrum habent diligentes estis, sed magna praecepta, de judicio scilicet et misericordia et fide, illa devorystice culicis nomine seditiosus homo Barabbas designatur, quia hoc animal strependo inquietat, et sanguine delectatur. Cameli nomine propter humilitatem quam
Abbreviated transcription (Latin):
doctͥne eorum ad qͥeuit. Quod
uͦ dicit illos totũ orbem circui¬
re: tit aliquẽ ꝓselitum possint
facere. significat illos toto orbe
enangłio de. trahere. Lle uob̃
iterum dit ces ceci. duces eorũ
qui dicitis. Quieumq uiraue¬
rit ꝑ templum nichil est. idest
ũ ẽ reus: si fuerit conuetꝰ men¬
dacii. Qui autẽ uiranerit in au¬
ro templi debet. scilicet illud ex¬
soluere in quo iurauerat si ꝑo¬
terit. Conuincunt᷑ hic pharisei:
qͥ omina faciebant ꝓpter lucra.
Dicebant enin esse sanctiora obla¬
ta quã templum uel altare: ut
homines promptiores essent ad
dona offerenda quam ad preces
fundendas. uel iusticias faciendas.
in quo ñ dei timorem s suam ad-¬
tendebant cupiditatẽ. Ideo ar-¬
guit eos dñs stulticie. & frau-¬
dulentie. dicens. quod multo
quam aurum. quod scĩficatur
a templo: & altare quã hostie.
q̃ sc̃ificant᷑ ab altari. Templũ
ut dicit iohs uel altare ad glo¬
riam dei ꝑtinent: & ad homi¬
ntim sp̃ualium salutẽ. Aurũ

Expanded text:
doctrinae eorum. Quod vero dicit illos totum orbem circuire, ut aliquem proselytum possint facere, significat illos toto orbe Evangelio detrahere. Vae vobis iterum, duces caeci,--duces caecorum ,-- qui dicitis: Quicunque juraverit per templum, nihil est. Id est non est reus, si fuerit convictus mendacii. Qui autem juraverit in auro templi, debet, scilicet illud exsolvere in quo juraverat, si poterit. Convincuntur hic Pharisaei, qui omnia faciebant propter lucra. Dicebant enim sanctiora esse oblata quam templum vel altare, ut homines paratiores essent ad dona offerenda, quam ad preces fundendas, vel justitias faciendas, in quo non Dei timorem, sed suam intendebant cupiditatem. Ideo arguit eos Dominus stultitiae et fraudulentiae, dicens: quod multo quam aurum quod sanctificatur a templo, et altare quam hostiae quae sanctificantur ab altari. Templum, ut dicit Joannes, vel altare ad gloriam Dei pertinent, et ad hominum spiritualium salutem. Aurum
Abbreviated transcription (Latin):
qtiod in parapside & calice eoꝵ
suꝑsticio notaretur: s q foris
hominibꝰ ostendunt sanctita¬
tem. in habitu. in sermone.
in philacteriis. in fimbriis. &
qͥ ⁊ d̾em usuis interior ẽ: qui
si obsorduerit. quid ꝓficiet lotꝰ
exteritise Ita gͦ nitor interio¬
ris conscientiȩ ẽ obtinendꝰ. ut
ea q̃ corporis sunt lauent᷑. form¬
secus. Lucas ita ait. Stulte qui
fecit quod foris ẽ etiam quodin¬
tus ẽ. fecit: idest qͥ utrãq nat᷑am
hominis fecit. utrãq mundari
uoluit. Nemo gͦ putet fornicatio¬
nem & huiꝰmodi corporalia uitia
tet littera. Le nob̃ iterũ qr si¬
miles estis sepulcris dealbatis.
ꝑaliam similitadinẽ replicat
idem. lle uobis iterum. qui edisi¬
catis sepulchxa ꝓpħarum. idest
ꝓpter fauo. Erem uulgi extrui
nora patrũ ur̃orum dicitis fiñ
uoce. saltem oꝑe. Si fuissemꝰ in
diebuis patrũ nr̃orum. ñ essemꝰ¬

Expanded text:
quod in paropside, id est calice eorum superstitio nominaretur, sed quia foris hominibus ostendunt sanctitatem, in habitu, in sermone, in phylacteriis, in fimbriis, inquidem nitor justis interior est. Qui si obsorduerit, quid proficiet lotus exterius? Ita igitur nitor interioris conscientiae est obtinendus, ut ea quae corporis sunt, laventur forinsecus. Lucas ita ait : Stulti, qui fecit quod deforis est, etiam quod intus est fecit? id est qui utramque naturam hominis fecit, utramque mundari voluit. Nemo ergo putet fornicationem, et hujusmodi corporalia vitia,tet littera. Vae vobis iterum, qui similes estis sepulcris dealbatis, etc. Per aliam similitudinem replicat idem. Vae vobis iterum, qui aedificatis sepulcra prophetarum. Id est propter favorem vulgi exstruitnora patrum vestrorum, dicitis, si non voce, saltem opere: Si fuissemus in diebus patrum nostrorum, e
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum fuerit factꝰ: facitis eũ
filium gehenne dupplo quã uos.
qr indens uitia ur̃a renertit᷑ gen¬
tilis factꝰ. & ꝓ p̃uaricatione ma¬
ioris pene est dignus. ut filitis
gehenne merito dicat᷑. Ulnuis¬
quisq enim cuiris oꝑa agit: fi¬
lius eiꝰ appellat᷑. Et nota qi pro¬

Expanded text:
Et cum fuerit factus, facitis eum filium gehennae duplo quam vos, quia videns vitia vestra revertitur gentilis factus, et pro praevaricatione majori poena est dignus, ut filius gehennae merito dicatur. Unusquisque enim, cujus opera facit, filius illius appellatur. Et nota q
Abbreviated transcription (Latin):
quã discipo¬
los suos de
humilita¬
de ammonuit. & sp̃tialẽ doctͥ¬
nam eam benigne recipienti¬
bus exibuit: phariseice infi¬
delitatis tumorẽ freq̃nti inp̾¬
catione confatat. & repͥmit.
dicens. Le uob̃scribe & phari¬
xi. qui scilicet noticiã legis &
ꝓpb̃arum habetis. & inde etiã
tꝑbitis. qͣn dicisi ab aliis estis.
ꝓpocrite qͥ simulatis qd ñ estis.
qͥ etiã clauditis regnum celoꝵ

Expanded text:
quam discipulos suos de humilitate admonuit, et spiritualem doctrinam eis benigne recipientibus exhibuit; Pharisaicae infidelitatis tumorem frequenti imprecatione confutat et reprimit dicens: Vae nobis, Scribae et Pharisaei, qui scilicet notitiam legis et prophetarum habetis, et inde etiam superbitis, quasi divisi ab aliis estis; hypocritae, qui simulatis quod non estis. Qui etiam clauditis regnum coelorum
Abbreviated transcription (Latin):
absconditis. uel clanditis: dũ
malũ exemplũ hominibus
doctor qͥ auditores qͦs uerbo e¬
dificat. exemplo scandalirat.
regnum dĩ claudit: ut nec ip¬
se intret. nec alios intiare perꝰ¬
mittat. Unde sequitur. llos
enim ñ intratis ad fidem. nec
tione nichil intenditis. nͥ ut p̃.¬
dam de sublecta plebe faciatis.
uos dico longas ceationes & ap¬
tes. ut magis decipiatis. ꝓpter
hoc amplius uidicium accipie¬

Expanded text:
um malum exemplum hominibus doctor qui auditores quos verbo aedificat exemplo scandalizat, regnum Dei claudit, ut nec ipse intret, nec alios intrare permittat. Unde sequitur: Vos enim non intratis ad fidem, nec tione nihil intenditis, nisi ut praedam de subdita plebe faciatis. Vos, dico, longa oratione orantes, ut magis decipiatis. Propter hoc amplius judicium accipie
Abbreviated transcription (Latin):
recubitus in cenis. quasi merce¬
stralem dignitatem. Notandũ
qd̃ ñ uetat eos salutari in foro.
ñ pͥmos sedere. uel discubere. qͥbͥ
re uera cõmpetit hoc officii
ordine: s eos arguit qͥ hec habr¬
tant. Non enim reprehendit
dignitatem: s dignitatis cupidi¬
tatem. Uos autẽ nolite uocari¬
rabbi. quasi dicat. Pharisei &
& uita digniores esse debetis.
nolite uocari rabbi. idest quod
deo debet᷑: uob̃ ñ p̾sumatis. Vnꝰ
est enum magister ur̃ qui illti¬
minat hominem: intellectum
dando. homo audẽ ñ docet. ir¬
tellectum conferendo. Om̃s
autẽ uos fratres estis. Causa
ẽ quare ñ debet se alter alt̾i
p̃ferre. Et patrem nolite pa
ster qi ꝑ ipsum ominia. Llelqi
ꝑ dispensationem carnis om̃s¬
deo sumus reconciliati. Paulus
tamen se magistrã gentiã con-¬
testatur: in fide & ueritate.
Ad quod talit̾ respondet᷑. Altid
esse patrem uel magistrumni.¬
tura: aliud indulgentia. Deuc
dicitur pater & magister nat᷑a.

Expanded text:
recubitus in coenis, etc. Quasi dicrecubitus in coenis, etc. Quasi dicstralem dignitatem. Notandum etiam quod non vetat eos salutari in foro, nec primos sedere vel discumbere, quibus revera competit hoc officii ordine, sed eos arguit qui haec habitant. Non enim reprehendit de dignitate, sed dignitatis cupiditate. Vos autem nolite vocari, etc. Quasi dicat: Pharisaei eet vita digniores esse debetis, nolite vocari Rabbi, id est quod Deo debetis, vobis non praesumatis. Unus est enim magister vester, qui illuminat hominem intellectum dando. Homo autem non docet intellectum conferendo. Omnes enim vos fratres estis. Causa est, quare non debet se alter alteri praeferre. Et patrem nolite vocster, quia per ipsum omnia, vel quia per dispensationem carnis, omnes sumus Deo reconciliati. Paulus tamen se magistrum gentium contestatur in fide et veritate. Ad quod taliter respondetur: Aliud est esse patrem vel magistrum natura, aliud indulgentia. Deus dicitur pater et magister natura,
Abbreviated transcription (Latin):
dos: nc̃ ostendit causã. qulre ñ
possunt credere. xp̃o. ꝗ scilicet
oꝑa sua faciunt ut uiseantur
ab hominibꝰ. Non enim potest
credere. xp̃o. p̃dicanti celestia:
qͥ t̾renam cupit głãm. Dilatat̃
enim philacteria sua. cCum d̃i
dedisset mandeta legis ꝑ moysen.
ad extremũ intulit. ligab̾ ea in
manu tua. & erunt immota
ante oculos tuos. idest sint tibi
meditatione. S pharisei male
int̾pretantes scribebant decalo¬
gum in menbranulis. & ligabat¬
ea in fronte. ꝑ quod religiosi ui¬
derentur poplõ. Iufsit etiã moy¬
ses ut in quatuor angulis pallioꝵ
facerent fimbrias: ut ꝑ hoc esset
discretio ifrłitici popłi. Illi uͦ fa¬
ciebant grandes fimbrias. & in
eis ligabant acutas spinas: ut
etndo uel sedendo interdum puĩ¬
gerentur. quasi sic cõmoniti re¬
traherentur ad offitia dei. S
intellige hec ñ esse portanda in
corpore. s in corde: ut sĩc arma:¬
ria libros. sic & ipsi dei hab̾ent
noticiam. Amant autẽ pͥmos

Expanded text:
causam quare non possunt credere Christo, qui scilicet opera sua faciunt, ut videantur ab hominibus. Non enim potest credere Christo praedicanti coelestia, qui terrenam cupit gloriam. Dilatant enim phylacteria sua. Cum Deus dedisset mandata legis per Moysen, ad extremum intulit: Ligabis ea in manu tua, et erunt immota ante oculos tuos , quasi dicat: Sint tibi meditatione. Sed Pharisaei male interpretantes scribebant decalogum in membranulis et ligabant in fronte per quod religiosi viderentur populo. Jussit etiam Moyses, ut in quatuor angulis palliorum facerent fimbrias , et per hoc essent discretio Israelitici populi. Illi vero faciebant grandes fimbrias, et eis ligabant spinas acutas, ut eundo vel sedendo interdum pungerentur, id est quasi sic commoti retraherentur ad officia Dei. Sed intellige haec non esse portanda in corpore, sed in corde. Ut igitur armaria libros, sic et ipsi habent notitiam Dei. Amant autem primos
Abbreviated transcription (Latin):
dixerint uob̃. que scilicet ad
cathedram ꝑtinent. ñ ad uitã
seruate recolendo in corde. &
nam tenete. ñ uitã. Dicant e¬
nim. & ñ factunt. idest ñ concox¬
dat doctͥna eorum & inita. Ali¬
gant enim onera grauia. &mi¬
portabilia. qr undecumq traa¬
tiones colligunt. q̃ conscientiã
ñ leuant s grauant: qr eas sus
uiribus nullus implere potest
Legis mandata uocat onera mi¬
portabilia: que maxime dede.¬
q̃ scribe & pharisei docebant
mixtis traditionibus suis. suadẽ¬
tes sod̃m eas uiuere. & ñ ad facilĩ
& delectabilem xp̃i grãm uenire.¬

Expanded text:
ite, quae scilicet ad cathedram pertinent, non ad vitam. Servate, credendo in corde, et nam tenete, non vitam. Dicunt enim et non faciunt, id est non concordat doctrina eorum cum vita. Alligant enim onera gravia et importabilia, quia et undecunque traditiones colligunt, quae conscientiam non levant, sed gravant: quia eas suis viribus nullus implere potest. Legis mandata vocat onera importabilia, quae maxime dedequae Scribae et Pharisaei docebant mistis traditionibus suis, suadentes secundum eas vivere, et non ad facilem et delectabilem gra