comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facitis intendentes tielut lucernȩ in
obsctro loco: donec dies lucescat. & luci¬
fer orratur in cordibtis ur̃is. llenturus
est ergo dies post istam noctem: interĩ
in hac nocte lucerna non desit. Et hoc
est fortasse quod nunc facimus. has lit¬
teras exponendo lucernam inferimꝰ:
ut in bac nocte gaudeamus. Quȩ quu¬
dem debet accensa esse semper in do¬
mibus tirͣis. Talibus enim cdicitur. Sp̃m
nolite extinguere. Et tanquam expo¬
nens quid diceret: secutus ait. Ptophe¬
tiam nolite sꝑnere. id est lucerne in
nobis semper luceant. Et hec quidẽ
nor: in comparatione cuiusdam inef¬
fabilis diei nox dicitur. Nam ipsa
uita fidelitm: incomparatione utȩ
infidelitm. dies est. Quomͦ autem
sit nox iam diximus. & ostendimus
petri apłi testimonio qui quidem etũ
lucernam nominauit: & de ipsa lacer¬
na nos admonuit ut intendamus ei
id est ꝓphetico sermoni. doneo dies
lucescat. & lucifer oriatur in cordibꝰ

Expanded text:
facitis intendentes, velut lucernae lucenti in facitis intendentes, velut lucernae lucenti in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in cordibus vestris . Venturus est ergo dies post istam noctem; interim in hac nocte lucerna non desit. Et hoc est fortasse quod nunc facimus: has Litteras exponendo, lucernam inferimus, ut in hac nocte gaudeamus. Quae quidem debet accensa esse semper in domibus vestris. Talibus enim dicitur: Spiritum nolite exstinguere . Et tanquam exponens quid diceret, secutus ait, Prophetiam nolite spernere: id est, lucerna in vobis semper luceat. Et haec quidem lux in comparatione cujusdam ineffabilis diei nox dicitur. Nam ipsa vita fidelium in comparatione vitae infidelium dies est. Quomodo autem sit nox, jam diximus, et ostendimus Petri apostoli testimonio: qui quidem etiam et lucernam nominavit, et de ipsa lucerna nos admonuit ut intendamus ei, id est prophetico sermoni, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
hac igitur tribulatione. hoc est in hac
uita: dum ex quisiuit iste tramiliens.
Quomodo: Mambtis meis inquit.
Quid est mambus meis : Operibus
meis. Hon enim aliquid corporeq̃
querebat ut contrectando inueniret
quod ꝑdiderat: ut manibus quereret
numiũ. aurcm. argentam. uestem.¬
do dabitanti discipłõ cicatrices osten¬
dit. S numquid cum ille exclinisset
meus: nonne auditit quia uidisti cre¬
didisti. beati qui non uiderunt & credi¬
derunt: Si ergoille mambus querẽs
xp̃m hoc audire merait ut obpbrium
ei fuerit ita quesisse. nos qui becti dicti
sumus qui non itidimus & credimus:
quid ergo ad nos non pertinet manibꝰ
querere: Pertinet ficut dixi operib
querere. Quando hoc: Nocte. Qup
est nocte: In hoc seculo. Hox enimẽ
antequã esfulgeat dies. in adtientu clari.
uudore quia nox est: Nisi lucernam
haberemus: in denebris permanerenins.
Petrus enim dicit. Hos habemus cer.¬
tiorem ꝓpheticum sermonem. cui bene

Expanded text:
hac igitur tribulatione, hoc est in hac hac igitur tribulatione, hoc est in hac vita, Deum exquisivit iste transiliens. Quomodo? Manibus, inquit, meis. Quid est, manibus meis? Operibus meis. Non enim aliquid corporeum quaerebat, ut contrectando inveniret quod perdiderat; ut manibus quaereret nummum, aurum, argentum, vestem,do dubitanti discipulo cicatrices ostendit. Sed numquid cum ille exclamasset meus! nonne audivit: Quia vidisti, credidisti; beati qui non viderunt et crediderunt ? Si ergo ille manibus quaerens Christum, hoc audire meruit, ut opprobrium ei fuerit ita quaesisse; nos qui beati dicti sumus qui non vidimus et credimus, quid ergo, ad nos non pertinet manibus quaerere? Pertinet, sicut dixi, operibus quaerere. Quando hoc? Nocte. Quid est, nocte? In hoc saeculo. Nox enim est antequam effulgeat dies in adventu clarifiltis videre quia nox est? Nisi lucernam hic haberemus, in tenebris permaneremus. Petrus enim dicit: Et nos habemus certiorem propheticum sermonem, cui bene
Abbreviated transcription (Latin):
bulitionis tuȩ quid exqtusisti : Deũ.
Quomͦ ex quisisti: Mambtis meis. Qu¬
do exquisisti : Hocte. llbi exquisistic
Coram eo. Et quo fructa exquisisti:
Et non sum deceptus. Omna gͦ
uideamus fratres. omnia consideremiis.
omura interrogemus: & quid git tri-¬
bulatio in qua iste deum exquisiuit.
& quid sit mambus inquirere deum.
&e quid sit nocte. &o quid sit coram
illo: &o sequitur quod omnes intelli¬
gunt. & non sum deceptus. Quid
est enim non solum deceptus : In ue-¬
ni quod querebam. Tribulatio non
illa. uel illa cogitanda est. Etenim
nondum transiliens unts quisq non-¬
dumi putat esse tribulationem: nsi ꝙͣ
acciderit huic intȩ ex aliquo triti tẽ¬
pore. At uero ille transiliens. totam ini¬
tam istam tribulationem suam repu¬
tat. Hic enim amat patriam suꝑnamꝑ
ut terrena peregrinatio ipsa sit ma¬
xima tribulatio. Quomͦ enim non sit
dixit. temptatur uita humana suꝑ
terram : Ipsa uita temptatio est. di
ergo temptatio: utiq tribulatio. In

Expanded text:
ulationis tuae quid exquisisti? Deum. Quomodo exquisisti? Manibus meis. Quando exquisisti; Nocte. Ubi exquisisti? Coram eo. Et quo fructu exquisisti? Et non sum deceptus. Omnia ergo videamus, fratres, omnia consideremus, omnia interrogemus; et quid sit tribulatio, in qua iste Deum exquisivit, et quid sit manibus inquirere Deum, et quid sit nocte, et quid sit coram illo: et sequitur, quod omnes intelligunt, Et non sum deceptus. Quid est enim, Et non sum deceptus? Inveni quod quaerebam. 4. Tribulatio non illa vel illa cogitanda est.nondum transiliens, nondum putat esse tribulationem, nisi quae acciderit huic vitae ex aliquo tristi tempore: at vero ille transiliens, totam vitam istam tribulationem suam reputat. Sic enim amat patriam supernam, ut terrena peregrinatio ipsa sit maxima tribulatio. Quomodo enim non sit dixit: Tentatur vita humana super terram? Ipsa vita tentatio est: si ergo tentatio, utique tribulatio. In
Abbreviated transcription (Latin):
subdita. Iam illud si adtendas quod
homines se tanquam pisces deuorant
cum maior minorem absobet: hoc ẽ¬
ergo hoc mare. Illuc enangelistȩ ierut᷑.
sancto tna. modo in mari est tua tua:
quia ipse sanctus in mari. & merito
etiam super aquis maris ambulauit.
In mari est ma titiridest in gentibuis
predicatur xp̃c deus. In abo quippe
psalmo ita dicitar. Detis misereatur
nrͣi & benedicat nos. illtminet uultum
suum suꝑ nos: ut cognoscamus in terra
uam tuam. ubi in terra : In omnibus
gentibus saltitare tuum. Hoc est in ma
rituatua. Et semitȩ tuȩ in aquis
multis: hoc est in popłis multis. Et
uestigia tua non cognoscentur. Hescio
quos tetigit: & mirum nisi & ipsos iti¬
deos. Ecce iam si ꝓpalata est gentibus
semitȩ triȩ in aquis multis. & uestigia
tua non cognoscentur: unde a quibus ñ
agnoscentur: nisi ab his qui ad huc di-¬
cunt. nondum uenit xp̃o: Quare
dicunt nondum uenit. xp̃c: Quia ñ¬

Expanded text:
subdita. Jam illud si attendas, quod subdita. Jam illud si attendas, quod homines se tanquam pisces devorant, cum major minorem absorbet: est ergo hoc mare; illuc Evangelistae ierunt. Sancto via tua, modo in mari est via tua, quia ipse Sanctus in mari, et merito etiam super aquas maris ambulavit . In mari est via tua: id est in Gentibus praedicatur Christus tuus. In alio quippe psalmo ita dicitur: Deus misertri, et benedicat nos; illuminet vultum suum super nos, ut agnoscamus in terra viam tuam.» In qua terra? «In omnibus gentibus salutare tuum : hoc est, In mari est via tua. Et semitae tuae in aquis multis: hoc est, in populis multis. Et vestigia tua non cognoscentur. Nescio quos tetigit, et mirum nisi et ipsos Judaeos. Ecce jam sic propalata est Gentibus semitae tuae in aquis multis; et vestigia tua non cognoscentur. Unde, a quibus non cognoscentur, nisi ab his qui adhuc dicunt: Nondum venit Christus? Quare dicunt: Nondum venit Christus? Quia n
Abbreviated transcription (Latin):
uox tonitrii tm in rota: llolait᷑
tior tua. Neq hoc intelligo. Qd
faciemts  Interrogemus ipsam idr¬
thim: ne focte ipse exponat quod
dixit. Uox inquid contraitui in ro-¬
ta. Non intelligo. Audiam qtud
dicis. Apparuerunt fulgura tua
orbi terraruͣ. Dic ergo non intellȩre¬
ram. Orbis terrarum. est iota. Ham
circuitus orbis terraruma nerito & orbis
dicitur. unde bretis etiam rotella. or¬
llox tonitrui tui in rota. Apparuert̃
fulgura tua orbi terrarum. Hubes
ille in rota circiuerunt orbem terra¬
rum. Circiuerunt tonando & chortis¬
cando. Abissum cominouerunt. precep¬
tis tonuerunt: miraculis choruscauert̃.
In omnem terram exunt sonus eorum:
&o in fines orbis terrȩ uerba eortim.
Commota est & cositr Imebunda
facta est terra: idest omnes qui habi¬
tant in terra. Per similitudinem
antem ipsa terra. mare est. Quare:
Quia gentes omines maris nomune
nuncupantur. quod uita humana
amara est: & ꝑcellis ac tempestatib

Expanded text:
Vox tonitrui tui in rota? Volvitur Vox tonitrui tui in rota? Volvitur vox tua. Neque hoc intelligo. Quid faciemus? Interrogamus ipsum Idithun, ne forte ipse exponat quod dixit: Vox, inquit, tonitrui tui in rota. Non intelligo: audiam quid dicis: Apparuerunt fulgura tua orbi terrarum. Dic ergo: non intellexeram. Orbis terrarum est rota: nam circuitus orbis terrarum, merito et orbis dicitur; unde brevis etiam rotella, orVox tonitrui tui in rota: apparuerunt fulgura tua orbi terraram. Nubes illae in rota circumierunt orbem terrarum; circumierunt tonando et coruscando, abyssum commoverunt, praeceptis tonuerunt, miraculis coruscaverunt: in omnem enim terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Commota est, et contremebunda facta est terra: id est, omnes qui habitant in terra. Per similitudinem autem ipsa terra est. Quare? Quia gentes omnes maris nomine nuncupantur, quod vita humana amara est, et procellis ac tempestatibus
Abbreviated transcription (Latin):
sierunt. Easdem noces. rursus sagtaᷤᷤ
dixit. Uerba enim euangelistarum
sagittȩ fuerunt. Similitudines enĩ
sunt. Nam ꝓpriȩ neo sagitta est
plitiua. nec plutua sagittȩ. At uero
uerbum dei & sagita est: quia percu¬
tit. & plina quia rigat. Nemogͦ
miretur iam abissortim conturbatio¬
nem: quando sagitȩ tuȩ ꝑtransie¬
runt. Quid est ꝑtransierunt : Hon
in auribus remanserunt: s corda trans¬
fixerunt. Uor tonitrui tui m
rota. Quid est hoc : Quomͦ intel¬
lectari fimitis: Aditiuet dñs. hor
tomtrui tui m rota. Solebamtis
pueri saspicari cum atidiremts dom¬
trua de ceło quasi uehicula de stabulo
procesfisse. Habent enim tonitrua
quandam concussionem fimilem ue¬
hicalis. Humquid ad ista puerilia
redituri fumus: tit intelligimus uox
tontrui tm mrota. quasi aliqua ue¬
hicula habeat detis in nu̾bibus. et
transitt tchiculorum illum strepitũ
concitet: Absit. Hoc puerile est:
uanum nngatorium. Quid est ergo

Expanded text:
sierunt. Easdem voces nubium rursus sagittas sierunt. Easdem voces nubium rursus sagittas dixit. Verba enim Evangelistarum sagittae fuerunt. Similitudines enim sunt. Nam proprie nec sagitta est pluvia, nec pluvia sagitta; at vero verbum Dei, et sagitta est, quia percutit, et pluvia, quia rigat. Nemo ergo jam miretur abyssorum conturbationem, quando sagittae tuae pertransierunt. Quid est, pertransierunt? Non in auribus remanserunt, sed corda transfixerunt. Vox tonitrui tui in rota. Quid est hoc? quomodo intellecturi sumus? Adjuvet Dominus. Vox tonitrui tui in rota. Solebamus pueri suspicari, cum audiremus tonitrua de coelo, quasi vehicula de stabulo processisse: habent enim tonitrua quamdam concussionem similem vehiculis. Numquid ad ista puerilia redituri sumus, ut intelligamus, Vox tonitrui tui in rota; quasi aliqua vehicula habeat Deus in nubibus, et transitus vehiculorum illum strepitum concitet? Absit. Hoc puerile est, vanum, nugatorium. Quid est ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti in popłis uirtutem tuam. Meri¬
to ergo uiderunt te aquȩ deus. Ci¬
derunt aquȩ & timuerunt. Ideo mu¬
tate sunt: quia timuerunt. lliderunt
de aquȩ decis & timuerunt: Et con¬
turbatȩ sunt ahosfi. Qtiȩ sunt abytus
Aititudines aquarum. Quis coñtur¬
batur in poplis: cum conscientia pulat
brachio suo redemit popłm situm ds̃.
Quomͦ turbate sunt abyssi : Quando
omnes conscientus sis confitendo fu
dei. in confessiombuis peccatorum in
hẏmnis & canticis. in orationibus. Mal.¬
titudo sonitus aquartine Uocem
dederunt nubes. Inde isti sonitus aquei¬
ram. inde. abyssoetim ꝑturbatio: quia
uocem dederunt nubes. Quȩ nubes:
Predicatores uerbi ueritatis. Que ini¬
best De quibus minatur cuudam iupeẽ
deus. quȩ pro una fecit spinas: & dacit.
mandabo ntibibus meis ne pluant scꝑ
cam plaunam. Deniq apłi relinqaẽtes
ideos. ierunt ad gentes. In omnibuis
Egentibus uocem dederunt nubes.

Expanded text:
fecisti in populis virtutem tuam. Merifecisti in populis virtutem tuam. Merito ergo, Viderunt te aquae, Deus; viderunt te aquae, et timuerunt. Ideo mutatae sunt, quia timuerunt. Viderunt te aquae, Deus, et timuerunt, et conturbatae sunt abyssi. Quae sunt abyssi? Altitudines aquarum. Quis non turbatur in populis, cum conscientia pulsatbrachio suo redemit populum suum Deus. Quomodo turbatae sunt abyssi? Quando omnes conscientias suas confitendo fudDei, in confessionibus peccatorum, in hymnis et canticis, in orationibus, multitudo sonitus aquarum. Vocem dederunt nubes. Inde iste sonitus aquarum, inde abyssorum perturbatio, quia vocem dederunt nubes. Quae nubes? Praedicatores verbi veritatis. Quae nubes? De quibus minatur cuidam vineae Deus, quae pro uva fecit spinas, et dicit: Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem . Denique Apostoli relinquentes Judaeos, ierunt ad Gentes: in omnibus gentibus vocem dederunt nubes;
Abbreviated transcription (Latin):
egy ptum a fratribus sins. Ile ioseph
cai fratres ininderunt. & eum in egyp¬
tum tiendiderunt: uenditus in
egyptum laboranit. Humiliatus ẽ.
agnitus est: exaltatus floruit. imꝑanit.
Ec in his omubus quid significauit:
Quid nisi xp̃m a fratribus uenditũ.
eiectum de terra sua. tanꝗͣ in egyp¬
tum genticim: Ibi primo humila¬
tum. quando ꝑsecutiones mlartires
paciebantur: nunc exaltatum sicat
iudemus. qm̃ completum est in eo.
adorabunt eum omnes reges cerrȩ.
omnes gentes seruigit. illi Ergoio¬
seph popłs̃ ex gentibus. isrł uero po¬
pulus ex gente iudeorum. Redemit
popłm̃ suuim deuis. filios ifrł & iosepb.
Per quide Per lapidem angalarem
in quo duo parietes copulati sunt. Et¬
exequitur quomͦ. U iderunt te
aquȩ deus. Quid sunt aquȩ : Popli.
Que sunt iste aquȩ dictum est in apoci.¬
lipsi responsum est popłi. Ibi inueni¬
mus aꝑtissimȩ aquas in figura positas
populoꝵ. Supra autem dixerat. notã

Expanded text:
Aegyptum a fratribus suis . Ille Joseph Aegyptum a fratribus suis . Ille Joseph cui fratres inviderunt, et eum in Aegyptum vendiderunt, venditus in Aegyptum, laboravit, humiliatus est; agnitus, exaltatus, floruit, imperavit. Et his omnibus quid significavit? Quid, nisi Christum a fratribus venditum, ejectum de terra sua, tanquam in Aegyptum Gentium? Ibi primo humiliatum, quando persecutiones martyres patiebantur: nunc exaltatum, sicut videmus; quoniam impletum est in eo, Adorabunt eum omnes reges terrae; omnes gentes servient illi . Ergo Joseph populus ex Gentibus; Israel vero populus ex gente Hebraeorum. Redemit populum suum Deus, filios Israel et Joseph. Per quid? Per lapidem angularem, in quo duo parietes copulati sunt. exsequitur quomodo: Viderunt te aquae, Deus. Quid sunt aquae? Populi. Quae sunt istae aquae; dictum est in Apocalypsi; responsum est, Populi: ibi invenimus apertissime aquas in figura positas populorum . Supra autem dixerat: Notam
Abbreviated transcription (Latin):
An &o hoc nonduini agnoscimts: Ita¬
& desipimus. ita infra iacemus. ita ni¬
chil transilimus. ut hoc non uideamꝰ:
uirtate cua. Et brachitm dñi cuire¬
nelitum est : Redemisti in brachio tuo
popłm tuum. Filios ifrł & ioseph.
Quomͦ qtiasi duos popłos filios isrł
& ioseph: Nonne fibii ioseph in fi-¬
liis isrł: Ita plane. Hoc senntis. hoc
legnnus: hoc scriptura clamat. hoc
ueritas ndicat: qm̃ ifrł idem qui a¬
cob. habtut filios. dtodecim inter
quos imus erat iosepb. Et ex duode¬
cim filiis isił quot quot nati sunt:
ad popłm ifrł ꝑtinent. Quomodo
ergo ait filios ifrł & ioseph: Hescio
quid hic distinguendum admonuit.
Perscrutemtir sp̃m nrͣm. foetassis ibi
aliquid posuit deus. quem debentis
& nocte querere manibus nr̃is. ut ñ
decipiamur: ⁊dte iueniemus & nos
in hac distinctione filios isrł: & ioseph.
Per iosepb alium popłm intelligi uo¬
luit: gentium popłm intelligi uoluit.
Quare gentitm popłm ꝑ ioseph:
Quia ioseph uenditus ductus est in

Expanded text:
An et hoc nondum agnoscimus? et ita desipimus, ita infra jacemus, ita nihil transilimus, ut hoc non videamus?virtute tua. Et brachium Domini cui revelatum est ? Redemisti in brachio tuo populum tuum, filios Israel, et Joseph. Quomodo quasi duos populos, filios Israel, et Joseph? Nonne filii Joseph in filiis Israel? Ita plane. Hoc scimus, hoc legimus, hoc Scriptura clamat, hoc veritas indicat, quoniam Israel, idem qui Jacob, habuit filios duodecim, inter quos unus erat Joseph; et ex duodecim filiis Israel quotquot nati sunt, ad populum Israel pertinent. Quomodo ergo ait: Filios Israel et Joseph? Nescio quid hic distinguendum admonuit. Perscrutemur spiritum nostrum: fortassis ibi aliquid posuit Deus, quem debemus et nocte quaerere manibus nostris, ut non decipiamur; forte inveniemus et nos in hac distinctione filios Israel, et Joseph. Per Joseph alium populum intelligi voluit; Gentium populum intelligi voluit. Quare gentium populum per Joseph? Quia Joseph venditus est in
Abbreviated transcription (Latin):
rebus de quibus agitur cõparantur.
ꝓpositiones autem quȩ grece appellant᷑.
ꝓblemata questiones funt: habentes
aliquid quod disputatione soluendũ
sit. Qnis trgo parabolis oo ꝓpositio¬
nes transitonȩ legat: Quis non au
E ditis his ingilantum mentis intendat.
ut ad earum fructum intelligendo ꝑuiemait:

Expanded text:
rebus de quibus agitur comparantur. rebus de quibus agitur comparantur. Propositiones autem quae graece appellantur προβλήματα, quaestiones sunt, habentes aliquid quod disputatione solvendum sit. Quis ergo parabolas et proposisitiones transitorie legat? quis non his auditis vigilantia mentis intendat, ut ad earum fructum intelligendo pe
Abbreviated transcription (Latin):
non direxit cor suum & non est creditꝰ
cum deo sp̃c eius. Hȩc est igitur huiꝰ¬
psalmi intentio. hȩc utilitas: hic uber¬
rimus frtictus. S cum omnia uidean¬
tur ꝑ spicua & aꝑta dici atq nirrari:
primitus moriet atq intentos facit
titulus eius. Heq enim frustra in¬
scribitur intellectus a saph: nisi quia
fortasse non quod suꝑsicies sonat: sed
uiterius aliquid intelligentem quert̃
ista lectorem. Demde narraturus et
cõmemoeaturus hȩc omnia. quȩ ui¬
dentur auditore quam expositore in¬
digere. Aꝑum in quit in parabolis
os meum: eloquar ꝓpositiones ab initio.
Quisnon hic de sompno excitetur::
Quis audeat uelut manisestas legen¬
do percurrere parabolas. & ꝓpositio¬
nes quȩ nominibus sus indicant altiꝰ
se ꝑscrutari oportere : Parabola quip¬
ꝑe alicuius rei similitudinem pre se
gerit quod licet sit uocabulam gre¬
cum: latini tamen pro latino tisur¬
pant. Et notum est quod parabolis
quȩ dicuntur rerum similitadines

Expanded text:
non direxit suum, et non est creditus cum Deo spiritus ejus. Haec est igitur psalmi hujus intentio, haec utilitas, hic uberrimus fructus. Sed cum omnia videantur perspicua et aperta dici atque narrari, primitus movet atque intentos facit titulus ejus. Neque enim frustra inscribitur, Intellectus Asaph; nisi quia fortasse non quod superficies sonat, sed interius aliquid intelligentem quaerunt ista lectorem. Deinde narraturus et commemoraturus haec omnia, quae videntur auditore quam expositore digere, Aperiam, inquit, in parabolis os meum, eloquar propositiones ab initio. Quis non hic de somno excitetur? Quis audeat velut manifestas legendo percurrere parabolas et propositiones, quae nominibus suis indicant altius se perscrutari oportere? Parabola quippe alicujus rei similitudinem prae se gerit; quod licet sit vocabulum graecum, jam tamen pro latino usurpatur. Et notum est quod in parabolis, quae dicuntur rerum similitudines
Abbreviated transcription (Latin):
Remansit. foris ingrata multitudo:
& claudicans iacob femoris latitudo.
Latitudo enim femoris intelligitur tua.¬
in multitadine generis: & facta est in
maiore parte ifrahelitarum turba
quedam uana & insipitiis quȩ non ag¬
nosceret uestigia xp̃i in aquis. Dedixi¬
sti sicut oues plebem tuam: &onon de
cognouerunt. Tanta cum illis bona
fecisti. mare ditusisti. inter aqsuis per
aridam traiecisti. ꝑsequentes mmncos
fluctibus operuisti: inde serco egentibͦ
manna plitisti. deduccus eos in manu
moysi & aaron: & expulerunt se ade.
saloros iste ea conti¬
nec: quȩ iueteri po¬
pulo acta narrantar
Recentior autem et
posterior poptilus admonetur: ut ca¬
tieat ne sit ingratus beneficiis dei: eiꝰꝙ
in se ꝓuocet iracandiam. caitis obecdient᷑
do fidelitet debet suscipere gratiam. He
funt inquit sicut patres eortim: genera

Expanded text:
Remansit foris ingrata multitudo, Remansit foris ingrata multitudo, et claudicans Jacob femoris latitudo . Latitudo enim femoris intelligitur in multitudine generis, et facta est in majori parte Israelitarum turba quaedam vana nosceret vestigia Christi in aquis. Deduxisti sicut oves plebem tuam, et non te cognoverunt. Tanta cum illis bona fecisti! mare divisisti, inter aquas per aridam trajecisti, persequentes inimicos fluctibus operuisti, in deserto egentibus manna pluisti, deducens eos in manu Moysi et Aaron; et expulerunt te a se,  Psalmus iste ea continet quae in veteri populo acta narrantur: recentior autem et posterior populus admonetur ut caveat ne sit ingratus beneficiis Dei, ejusque in se provocet iracundiam cujus obedienter et fideliter debet suscipere gratiam: Ne fiant, inq
Abbreviated transcription (Latin):
si & aãron. Quare hoc addiderit. in¬
dagare aliquantum difficile est. Adiu¬
uet ergo nos intentio tr̃a: qtua post
ipsos duos uersus finis erit & psalmi
& sermonis. ne forte cum aliqtud re¬
stare arbitramini. timore laboris minꝰ
ad p̃sens adtendatis. Cum dixisset
in mari est uia tua. quod intelligimꝰ
in gentibus. & semitȩ tuȩ in aquis
multis quod intelligimus in popłis
multis. adituxit: & uestiga tuia non
cognoscentur. Et querebanus a quib
non agnoscerentur: & subiecit conti¬
nuo. Dedixxisti ficut oues plebem tuã.
in manu moysi & aaron: idest ab ista
plebe tua quȩ dedicta est in manti
moisi & aãron: testigu tua non cognos¬
centur. Quire ergo pofitum est:
nisi increpandi exprobrandiq causi.
in mari est tua tua : UndDest in ma-
ri tra tua: nisi quia exclusa est a ter¬
ra tuas Expulerunt xp̃m nolue¬
runt esse saluatorem stium egri. Ille
autem cepit esse ingentibus. & in om¬
nibus gentibus: in popłis multis. salue
facte sunt etiam reliquiȩ popłi illius.

Expanded text:
si et Aaron. Quare hoc addiderit, indagare aliquantum difficile est. Adjuvate ergo nos intentione vestra, quia post ipsos duos versus finis erit, et Psalmi, et sermonis; ne forte cum aliquid restare arbitramini, timore laboris minus ad praesens attendatis. Cum dixisset, In mari est via tua, quod intelligimus, in gentibus; et semitae tuae in aquis multis, quod intelligimus, in populis multis, adjunxit: Et vestigia tua non agnoscentur. Et quaerebamus a quibus non agnoscerentur; et subjecit continuo, Deduxisti sicut oves plebem tuam, in manu Moysi et Aaron: id est, ab ista plebe tua quae deducta est in manu Moysi et Aaron, vestigia tua non cognoscentur. Quare ergo positum est, nisi increpandi et exprobrandi causa, In mari est via tua? Unde in mari est via tua, nisi quia exclusa est a terra tua? Expulerunt Christum, noluerunt esse suum Salvatorem aegri: ille autem coepit esse in Gentibus, et in omnibus gentibus, in multis populis. Salvae factae sunt etiam reliquiae populi illius.
Abbreviated transcription (Latin):
S quid fecit decis: Notam fecisti
in popłis unrtutem tuam. Inde con-¬
gregatio asaph transiliens: qui notam
fecit in popłis uirtutem suam. Quam
turtutem suam notam fecit in popłis:
Nos autem predicamts xp̃m cruci¬
fixum. uudeis quidem scandalum. gen-¬
tibus autem stulticiam. Ipsis autem

Expanded text:
Sed quid fecit Deus? Notam fecisti Sed quid fecit Deus? Notam fecisti in populis virtutem tuam. Inde congregatio ista, Asaph transiliens, quia notam fecit in populis virtutem suam. Quam virtutem suam notam fecit in populis? Nos autem praedicamus Christum crucifixum: Judaeis quidem scandalum, Gentibus autem stul
Abbreviated transcription (Latin):
paulo ante ebriosi. fideles fant pauloan¬
te adoratores simulachrortm. Ressuas
donant patperibus: qui alienas ante ra¬
piebant. Quis detis magnis ficut decis
noster: Tu es deus qui facis mirabilia
solas. fecit & moyses: sed non solus.
fecit helias. fecit & heliseus: fecerunt
& apłi. sed nullts eorum solus. Illi ut
facerent tu cum eis: tu quando fecis¬
ti. illi non tectm. Non enim tecum
fuerunt cum fecisti: quando & ipsos tu
fecisti. Tues deus qui facis mirabilia
solas. Quomͦ soluas: Numquid force
pater & non filius: aut filitis &. non
pater: Inmo pater & filitis & sp̃c
sanctas. Tues deus qui facis mirabi¬
lia magna solus. Non enim tres
dii seduiis deus facit mirabilia solus:
& in ipso transiliente. Nam ut etiã
transiliret & ad ista ꝑueniret mira¬
culum dei fuit. quando intus garri¬
uit cum sp̃n suo ut transiliret: et
ipsum sp̃m suum & in dei oꝑibus
delectaretur. ipse sibi fecit mirabilia.

Expanded text:
paulo ante ebriosi; fideles sunt, paulo anpaulo ante ebriosi; fideles sunt, paulo ante adoratores simulacrorum; res suas donant pauperibus, qui alienas ante rapiebant: Quis Deus magnus, sicut Deus noster? Tu es Deus qui facis mirabilia solus. Fecit et Moyses, sed non solus: fecit et Elias, fecit et Elisaeus, fecerunt et Apostoli; sed nullus eorum solus. Illi ut facerent, tu cum eis; tu quando fecisti, illi non tecum. Non enim tecum fuerunt cum fecisti, quando et ipsos tu fecisti. Tu es Deus qui facis mirabilia solus. Quomodo solus? Numquid forte Pater, et non Filius? aut Filius, et non Pater? Imo Pater, et Filius, et Spiritus sanctus. Tu es Deus qui facis mirabilia solus. Non enim tres dii, sed unus Deus facit mirabilia solus, et in ipso transiliente. Nam ut etiam transiliret, et ad ista perveniret, miraculum Dei fuit: quando intus garrivit cum spiritu suo, ut transiliret et ipsum spiritum suum, et in Dei operibus delectaretur, ipse ibi fecit mirabilia.
Abbreviated transcription (Latin):
diligitis uanitatem & queritis menda¬
tium: Et scitote qm̃ mirificauit do¬
minus sanctum suum. In sancto tra
tua. Ad ipsum ergo adtendamtis :¬
xp̃m adtendamus. ibi uia eius. Deus
in sancto uia tua. Quuis deuis mag¬
nus sicut deus nr̃: Habent gentes
affectiones cura deos suos. Idola ado¬
rant. Octlos habent & non uident.
aures habent & hon audiunt. pedes
habent & non ambulabunt. Quid.
ambulas ad eum qui non ambulate
Non inquit ea colo. Et quid colis :
Nomen quͦd ibi est. Certe hoc colis
quod alibi dictum est: qmͣ dii gentiũ
demonia. Ant idola colis. aut demonia.
Hedidola inquit. nec demonia. Et
quid colis: Stellis. solem. linam. ista
celestra. Quanto melitis qui fecit &o
deus faciens mirabilia in corpore. in aĩa
solus faciens. Audierunt stirdi. uide¬
runtaci. conualuerunt langnidi. sur¬
rȩxerunt mortui. constricti sunt para¬
litici. S miracula ista tunc incorpori¬
bus. tudeamtis in anima. Sobrii sunte

Expanded text:
diligitis vanitatem, et quaeritis mendadiligitis vanitatem, et quaeritis mendacium? Et scitote quoniam magnificavit Dominus Sanctum suum : In Sancto via tua. Ad ipsum ergo attendamus, Christum attendamus; ibi via ejus: Deus, in Sancto via tua. Quis Deus magnus, sicut Deus noster? Habent gentes affectiones circa deos suos, idola adorant; oculos habent, et non vident; aures habent, et non audiunt; pedes habent, et non ambulant . Quid ambulas ad deum qui non ambulat? Non, inquit, ea colo. Et quid colis? Numen quod ibi est? Certe hoc colis quod alibi dictum est: Quoniam dii gentium daemonia . Aut idola colis, aut daemonia. Nec idola, nec daemonia, inquit. Et quid colis? Stellas, solem, lunam, ista coelestia. Quanto melius qui fecit, et Deus, faciens mirabilia in corpore, in anima, solus faciens. Audierunt surdi, viderunt caeci, convaluerunt languidi, surrexerunt mortui, constricti sunt paralytici. Sed miracula ista tunc in corporibus: videamus in anima. Sobrii sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
in affectiombtis meis. Quis uitit sine af¬
fectionibus: Et putatis fratres quia qta
deum timent. deuim colunt. deum dili-¬
gant. nullas habent affectiones: Ulere
hoc puitaui: s putare audebis quod affec¬
tiones habeat tabula. theatrum. uena¬
quasdam suas. cum inspicitar mundus
& ponitur ante oculos spectacalum na¬
tura rerum. & in his queritur artisex
& inuenitur. nusquã displicens. & suꝑ
nos. Ex his girrit. & in his affectioni¬
bus exultat. Primo inde cepit. in scõ
uia tua. Quȩ ia tua in scõ: Egostim
inquit uia & ueritas & uita. R edite
ergo homines ab affectiomibus ht̃is.
Quo itis. quo curritis. qtio non solum
a deo. sed etiam a uobis fugitis: Re¬
dite preuaricatores ad cor: scrutamini
sp̃m ur̃m. recolite annos eternos. inue¬
nite miscdiam ilei circa uos: ad tendite
oꝑa miscdĩȩ eius. in scõ ia eius. filn ho¬
minum. quousq graties corde : Quid
queritis in affectiombus ur̃is. ut quid

Expanded text:
in affectionibus meis. Quis vivit sine afin affectionibus meis. Quis vivit sine affectionibus? Et putatis, fratres, quia qui Deum timent, Deum colunt, Deum diligunt, nullas habent affectiones? Vere, hoc putabis, et putare audebis, quod affectiones habeat tabula, theatrum, venaquasdam suas, cum inspicitur mundus, et ponitur ante oculos spectaculum naturae rerum, et in his quaeritur artifex, et invenitur nusquam displicens, et super nos, ex his garrit, et in his affectionibus exsultat. Primo inde coepit: In Sancto via tua. Quae via tua in Sancto? Ego sum, inquit, via, veritas, et vita . Redite ergo homines, ab affectionibus vestris. Quo itis? quo curritis? quo non solum a Deo, sed etiam a vobis fugitis? Redite, praevaricatores, ad cor , scrutamini spiritum vestrum, recolite annos aeternos, invenite misericordiam Dei circa vos, attendite opera misericordiae ejus: In sancto via ejus. Filii hominum, usquequo graves corde? quid quaeritis in affectionibus vestris? utquid
Abbreviated transcription (Latin):
tare. dudiamus iam oꝑa ipsa. & exul¬
temus & nos: sed affectibus etiam
nos tranfiliamus. nec ad temporalia
gatdeamus. Habemus enim & nos
cubile nr̃m. Quare non illuc intra¬
mus: Quare non in silentio agimꝰ:
Quare annos eternos non cogtamꝰ:
Quare in oꝑibus dei non letamtr:
Sic nunc audiamus. & ipso dicente
delectemur: ut etiam cum hinc abie¬
rimiᷤ. faciamus quod ipso loquente
faciebamus: si tamen facimis ceptq̃
ipsitis quod dixit: nunc cepi. Gaude¬
re in oꝑibus dei est oblitisci & te:
sipates illo solo delectari. Quid enim
melius illo: Hon uides qrua cam
ad te redis. indeteriorem redis:
Memor fii oꝑum dm̃: Qura
memor ero ab initio mirabiłram tuoꝵ¬
& meditabor in omnibus operibus
tius. & in affectionibus taus girriam.
Ecce tercium garrire. Garrinit fo¬
ris quindo defecit. garriit in sp̃u
suo intus quando ꝑfecit: Sarrittt in
oꝑibus dei. quando ꝑuenit quo ꝓfecit.
Et massectiombus tius garriam: ñ

Expanded text:
tare. Audiamus jam opera ipsa, et exsultare. Audiamus jam opera ipsa, et exsultemus et nos: sed affectibus etiam nos transiliamus, nec ad temporalia gaudeamus. Hebemus enim et nos cubile nostrum. Quare non illuc intramus? quare non in silentio agimus? quare annos aeternos non cogitamus? quare in operibus Dei non laetamur? Sic nunc audiamus, et ipso dicente delectemur, ut etiam cum hinc abierimus, faciamus quod ipso loquente faciebamus; si tamen facimus coeptum ipsius quod dixit: Nunc coepi. Gaudere in operibus Dei, est oblivisci et te, si potes illo solo delectari. Quid enim melius illo? Non vides, quia cum ad te redis, in deteriorem redis? Memor fui operum Domini: quia memor ero ab initio mirabilium tuon omnibus operibus tuis, et in affectionibus tuis garriam. Ecce tertium garrire. Garrivit foris, quando defecit; garrivit in spiritu suo intus, quando profecit; garrivit in operibus Dei, quando pervenit quo profecit. Et in affectionibus tuis garriam: non
Abbreviated transcription (Latin):
inquit eius uidi & sanaui eum. Hoc
tibi cognouit ille transcendit. & se de¬
lectatus in deo: ut ibi esset & in euis
operibus magis garriret non in spu
stio. non in eo quod erat. s in eum a quo
factus erat. Et hinc ergo transiliens
transcendit. Ulidete transilientem. tu¬
dete si remanet alicubi:. quousq per
sum transiliens quid dixit: N unc
cepi. Cum excessissem & me: nunc
cepi. Hinc iam nullum periculam ẽ.
Ham & in meipso remanere peri¬
culum fuit. Et dixi nunc cepi: Hȩc
est inmutatio dextere excelsi. Modo
me cepit mutare excelsus. modo cepi
aliquid ubi Iecurus sum. modo intra¬
ui aliquam auilam gaudiorum: nul¬
lus timeatur inimicus modo cepi eẽ
in ea regione tibi non anticipent
uigilias omnes inimnici mei. Nunc
dm̃. Garriebat enim foris. & contͥstatꝰ
inde defecit sp̃c eius. Garriuit intꝰ
cum corde suo. & cum sp̃u suo. & per¬
scrutatus eandem sp̃m suum. memor
dñs in eternum. & cepit iam in eus
oꝑibus securus guidere. securus exul¬

Expanded text:
sanavi eum . Hoc ubi cognovit iste, transcendit et se delectatus in Deo, ut ubi esset, et in ejus operibus magis garriret; non in spiritu suo, non in eo quod erat, sed in eo a quo factus erat. Et hinc ergo transiliens transcendit. Videte transilientem, videte si remaneat alicubi quousque pervesum transiliens, quid dixit? Nunc coepi: cum excessissem et me. Nunc coepi. Hic jam nullum periculum est: nam et in meipso remanere, periculum fuit. Et dixi: Nunc coepi; haec est immutatio dexterae Excelsi. Modo me coepit mutare Excelsus; modo coepi aliquid, ubi securus sim, modo intravi aliquam aulam gaudiorum, ubi nullus timeatur inimicus, modo coepi esse in ea regione, ubi non anticipent vigilias omnes inimici mei: Nunc Domini. Garriebat enim foris, et constristatus inde defecit spiritus ejus: garrivit intus cum corde suo, et cum spiritu suo, et perscrutatus eumdem spiritum suum, memor Dominus in aeternum; et coepit jam in ejus operibus securus gaudere, securus exsul
Abbreviated transcription (Latin):
contristani eum & ꝑcussi eum: & au̾ti
faciem meam ab illo. & abiie tristis &
ambtilatiit uias sias. Quidergo: Hec
ira dei semꝑ erit : Non hoc inue¬
nit iste insilentio. Quid enim dicie:
on meternum repellet deus.
& non apponet itt beneplaceat ei ad¬
huo: id est ut bene placeat ei adhcic
renocet ad se sertios suios. necesse est
ut recipit fagitirios redeuntes ad do¬
minim: necesse est ut audiant uocem
compeditorum. Non meternum
repellet deus: & non apponet ultra
ut bene placeat ei adhuc. ut¬
in finem miscdĩam suam abscidet a
generatione in generationem: aute
oblituscetur misereri decis. In te ate.
In alterum nulla est miscdĩa: nisi eã
tibi deus donte. Et ipse deus oblitis¬
cetur misccliam : Rnius currie: Fons
ipse siccauit : dut obliuiscetur misere.¬
ri deus.Nut continebit in ira mi¬
serationes suas: ĩd est fic irascetur ut nͣ
misereatur: faciłitis ille iram quam
miscliam continebit : Hoc & per ssaiam
dixerat. Non in eternum in uobis um-¬

Expanded text:
et percussi eum, et averti faciem meam ab illo; et abiit tristis, et ambulavit vias suas. Quid ergo, haec ira Dei semper erit? Non hoc invenit iste in silentio. Quid enim dicit? Non in aeternum repellet Deus; et non apponet ultra ut beneplaceat ei adhuc: id est, ut beneplaceat ei adhuc rrevocet ad se servos suos, necesse est ut recipiat fugitivos redeuntes ad Dominum, necesse est ut exaudiat vocem compeditorum: Non in aeternum repellet Deus; et non apponet ultra ut beneplaceat ei adhuc. in finem misericordiam abscidet a generatione in generationem? aut obliviscetur misereri Deus? In te, a te, in alterum nulla est misericordia, nisi eam tibi Deus donet: et ipse Deus obliviscetur misericordiam? Rivus currit: fons ipse siccabitur? Aut obliviscetur misereri Deus? aut continebit in ira miserationes suas? id est, sic irascetur, ut non misereatur? Facilius ille iram quam misericordiam continebit. Hoc et per Isaiam dixerat: Non in aeternum vindex in vo
Abbreviated transcription (Latin):
ũutatiemt̃ adm̃schabitari noluerunt. Et quid
eit contigit : Ibi trepidauerunt timore
ubi non erat timor. Ideo de rerum p̃¬
sentium amissione tremuerunt: qm̃
non erant pleni illo quem non inuoca¬
uerunt. non gratis a mauerunt: ut
amissis temporalibus reb posset dic̾e.
sicut dño placuit ita factum est: sit
nomen dñi benedictum in sclã. Ergo
iste tox mea inqtt ad deum. & inten-¬
dit michi. Doceat nos quomͦ id fiat.
litionis tue : llide quid Exgquiras.
Si carrer facit tribulationem: exire
de carcere exquiris. Si febris facte.
tribulationem. sanitatem exqturis.
Si fames facit tribulationen. saturita¬
tem exquiris. Si dampna faciunt
tribulationem: lucrum exquiris. Si
peregrinatio facit tribulationenr: cimi¬
tatem tuȩ carnis exquris. Ee quid
cuncta cominemorem : Aut quando
cancta cõmemorem: uis esse transi-¬
liens: In die tribulationis tuȩ. deum
exquire. Non per deum aliud. s
ex tribulatione deum: ut ad hoc dt̃
remoueat tribulationem. ut securus

Expanded text:
Domino se habitari noluerunt. Et ideo quid eis contigit? Ibi trepidaverunt timore, ubi non erat timor . Ideo de rerum praesentium amissione tremuerunt, quoniam non erant pleni illo quem non invocaverunt. Non gratis amaverunt, ut amissis temporalibus rebus possent dicere: Sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum . Ergo iste, Vox mea, inquit, ad Dominum, et attendit mihi. Doceat nos quomodo id fiatlationis tuae, vide quid exquiras. Si carcer facit tribulationem, exire de carcere exquiris: si febris facit tribulationem, sanitatem exquiris: si fames facit tribulationem, saturitatem exquiris: si damna faciunt tribulationem, lucrum exquiris: si peregrinatio facit tribulationem, civitatem tuae carnis exquiris. Et quid cuncta commemorem, aut quando cuncta commemorem? Vis esse transiliens? In die tribulationis tuae Deum exquire: non per Deum aliud, sed ex tribulatione Deum; ut ad hoc Deus removeat tribulationem, ut securus
Abbreviated transcription (Latin):
deo sicrisicabati qui transilierat quic¬
quid infra est: nichilq aliud fupra se ui¬
derat. quo effunderet animam suam:
nisi ex quo & per quem & in quocreatꝰ
erat. ad quem clamauerat uoce sua. ad
ipsum esse fecerat ipsam tiocem suam.
llor mea inquit ad dñm. Et nunquid
sine causa: llide quid sequitur. Et
adtendit michi. Uere tunc tibi adten¬
dit. quando ipsum queris: non qtundo
per ipsum aliud quȩris. Dictum est de
quibusdam. clamauerunt nec erat qui
saluos faceret ad dñm: nec exatidinit
eos. Quare: Quia uor eorum non ad

Expanded text:
Deo sacrificabat , qui transilierat quiDeo sacrificabat , qui transilierat quiquid infra est, nihilque aliud supra se viderat quo effunderet animam suam, nisi ex quo, et per quem, et in quo creatus erat, ad quem clamaverat voce sua, ad illum esse fecerat ipsam vocem suam: Vox mea, inquit, ad Deum. Et numquid sine causa? Vide quid sequitur: Et attendit mihi. Vere tunc tibi attendit, quando ipsum quaeris, non quando per ipsum aliud quaeris. Dictum est de quibusdam: Clamaverunt, nec erat qui salvos faceret, ad Dominum, nec exaudivit eos . Quare? Quia vox eorum non ad
Abbreviated transcription (Latin):
coce mea inquit ad dñm cla¬
mant ad dñm pro dicitiis ad quiren:¬
dis. dampnisq diuitandis pro suorũ
salute. pro stabilitate domus suȩ. pro fe¬
licitate temporali. pro dignitate secala¬
ri: postremo pro ipsa etiam saltte cor¬
poris. que patrimonium est pauperis.
Pro his atq hunismodi reb multi cla¬
mant ad dnm: uix quisqtiã ꝓpter ipft̃
dñm. facile quippe homini est quodlbet
defiderare a dño: & ipsum dñm non
desiderare. Quasi uero suatuus esse pos-¬
sit quod dat: quam ipse qtii dat. Quis¬
quis ergo pro alia re qualibet clamat
ad dñm: nondum est tranfiliens. Hic
uero tranfiliens quid dicit: Uloce mea
ad dnm clamqui. Et ne arbitreris cio¬
cem ipsius qua damaiit ad dñm. ꝓpt̾
aliud emisam: quam ꝓpter ipfum do¬
minum secutus ate. Et tox mea
ad dñm. Emittitur enim nox qua cli¬
menus ad deum: & ipsa uor ad almd
est non ad deum. Hoc enim est nor:
ꝓpter quod editur nor. Iste nero qui
deum geitis amabat. qui uoluntarie

Expanded text:
oce mea, inquit, ad Dominum clamant ad Dominum pro divitiis acquirendis damnisque devitandis, pro suorum salute, pro stabilitate domus suae, pro felicitate temporali, pro dignitate saeculari; postremo pro ipsa etiam salute corporis, quae patrimonium est pauperis. Pro his atque hujusmodi rebus multi clamant ad Dominum; vix quisquam propter ipsum Dominum. Facile quippe homini est quodlibet desiderare a Domino, et ipsum Dominum non desiderare; quasi vero suavius esse possit quod dat, quam ipse qui dat. Quisquis ergo pro alia re qualibet clamat ad Dominum, nondum est transiliens. Hic vero transiliens quid dicit? Voce mea ad Dominum clamavi. Et ne arbitreris vocem ipsius qua clamavit ad Dominum, propter aliud emissam quam propter ipsum Dominum, secutus ait: Et vox mea ad Deum. Emittitur enim vox qua clamemus ad Deum, et ipsa vox ad aliud est, non ad Deum. Ad hoc enim est vox, propter quod editur vox. Iste vero qui Deum gratis amabat, qui voluntarie
Abbreviated transcription (Latin):
la dicebat se cõmittere multa mala coti¬
die. & tamen uiuere: nichil mali sibi con-¬
tingere. & putabat aut dormire deum.
aut res hamanas non ad tendere: aut
amare. facta hominum mala. Tollit istã
aogitationem de corde: s bene intelligen¬
tibs. Quid ergo ait: Existimas ohomo
qui tudicas eos qui talia agunt. & facis ea:
qm̃ ta esfugies ĩudicium dei : Et quasi
dreret quare facio tanta mala cotidie.
& nichil mali michi contingunt: secutus
ostendit illi tempis misccħe. An diuitiᷤ
benignitatis & pacientiȩ & longammita¬
tis eiꝰ contẽpinise Et uere hoc quia contẽp¬
nebat: s fecit illum sollicitum. Ignoras in¬
quit qm̃ benignitas dei ad penitentiant¬
dĩ ad penitentiam te adducit: Ecce tẽpꝰ
miscdiẽ. Ne autem hoc ille semꝑ putaret.
futurũ: quiom secutꝰ eum t̾ruit : Tn aut̃
um tẽpus uidicii audisti. audistitẽpus

Expanded text:
, videbat se committere multa mala quotidie, et tamen vivere, nihil mali sibi contingere; et putabat aut dormire Deum, aut res humanas non attendere, aut amare facta hominum mala. Tollit istam cogitationem de corde, sed bene intelligentibus. Quid ergo ait? «Existimas, o homo» «qui judicas eos qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies judicium Dei?» Et quasi diceret, Quare facio tanta mala quotidie, et nihil mali mihi contingit? secutus ostendit illi tempus misericordiae: «An divitias benignitatis, et patientiae, et longanimitatis ejus contemnis?» Et vere quia hoc contemnebat; sed fecit illum sollicitum. «Ignoras,» inquit, «quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te adducit» Ecce tempus misericordiae. Ne autem hoc ille semper putaret futurum, quomodo secutus eum terruit? «Tu autem» jam tempus judicii audi; audisti tempus
Abbreviated transcription (Latin):
qd habet in pͥmo uersti:
hoc in toto corpore eius¬
querere debenius. Miscdũm & iudiciũ.
cantabo tibi dñe. Nemo sibi ad inpunita¬
tem blandut᷑ de miscłũ dei quia est &
iudicium: & nemo in melius cõmutatus
exhoereat iudicium dei. quia precedit
misccłia dei. Homines enim quandoui-¬
dicant. aliquando uicti miscdĩa ficiunt
contra iusticum: & tudet᷑ in eis esse mise¬
ricordia. & non esse iudicium. Aliqtãdo
rigidum nolentes tenere indicium: per-¬
dunt miscdĩam. Deus autem nec in bo-¬
nitate misccłiȩ ꝑdit uidicii seueritatẽ:
nec in iudicando cuni seueritate amtt-¬
tie miscdiẽ bonitatẽ. Ecce si temporibꝰ

Expanded text:
habe in primo versu, hoc in toto ejus corpore quaerere debemus. «Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine.» Nemo sibi ad impunitatem blandiatur de misericordia Dei; quia est et judicium: et nemo in melius commutatus exhorreat judicium Dei; quia praecedit misericordia. Homines enim quando judicant, aliquando victi misericordia, faciunt contra justitiam; et videtur in eis esse misericordia, et non esse judicium: aliquando vero rigidum volentes tenere judicium, perdunt misericordiam. Deus autem nec in bonitate misericordiae perdit judicii severitatem, nec in judicando cum severitate amittit misericordiae bonit
Abbreviated transcription (Latin):
cordiã. s miscds̃m & iudicium. Siergo per
tempora distingnamtis hȩc duo: focte mue¬
autem tempus iidicii. Quomͦ ẽ pͥmo tẽpꝰ
miscdĩȩ : Primo indeo confidera : it ͤ tuqͥr¬
tum tibi ipse donanit uniteris patrem. He¬
q enim arrogant̾ dicimus ꝑatrem nr̃m noe
debere imitari: quandoqͥdem dñs ipse tux¬
cas dei filius ad hoc nos hortat᷑ dicens: eto¬
te ficut pater ur̃ celestis. Cum diceret di¬
gite inimicos ur̃os: oeate pro eis qui uosꝑg.¬
secuntur ut sitis inquit filiĩ patris ur̃i qu
in celis est: qui solem fuum oeiri facte suꝑe
bonos & malos. & pluit super itstos & i¬
iustos. Ecce misccdiã. Quando uides iistos
& iiiiquos eundem solem intueri eandem
lucem caꝑe: cosdem fontes bibere. eadem
pluua saginari. isdem fructibus terre re¬
pleri. similiter acrem istum ducere. habet
ret. Est ergo miscdiẽ tempus: quancbo ꝑs¬
cientia dei ad penitentiam adducit pes¬

Expanded text:
cordiam et judicium:» si ergo per tempora distinguamus haec duo, forte invedicii. Quomodo est primo tempus misericordiae? Primo in Deo considera, ut et tu quantum ipse tibi donaverit, imiteris Patrem. Neque enim arroganter dicimus, Patrem nostrum nos debere imitari; quandoquidem Dominus ipse unicus Dei Filius ad hoc nos hortatur, dicens: «Estote sicut Pater vester coelestis.» Cum diceret, «Diligite inimicos vestros, orate pro eis qui vos persequuntur: ut sitis,» inquit, «filii Patris vestri qui in coelis est; qui solem suum facit oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos» . Ecce misericordia. Quando vides justos et injustos eumdem solem intueri, eamdem lucem capere, eosdem fontes bibere, eadem pluvia saginari, iisdem fructibus terrae repleri, similiter aerem istum ducere, haberem coronaret. Est ergo misericordiae tempus, quando patientia Dei ad poenitentiam adducit pec
Abbreviated transcription (Latin):
codis tni &o cor inpenitens tesaurias tibi
ram in die rrȩ. & renclitionis iusti tudicii
bei: qui recddet unicuiq scdm̃ oꝑa sua. Ecce
misecdiam & radiciũ cantabo tibi dñe. S
minatus est de iidicio. Numqͥed ideo tudici¬
um dei tantummͦ foemidandum ẽ & non
amindume formidandũ malis ꝓpt̾ penĩ:
amandam bonis ꝓpter coronam. Qi ergo
t̾ruit malos apłt in hoc testimonio qd cõ¬
memerunt audi uͥ spem dat bonis de ni¬
dicio se ipsum ponit & dicit: & ostendit¬
& ipse in se tempus misccłiȩ. Quia nisi
& ipse inueniret tẽpus miscdiȩ. qualem

Expanded text:
tens, thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua» . Ecce, «Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine.» Sed minatus est de judicio: numquid ideo judicium Dei tantummodo formidandum est, et non amandum? Formidandum malis propter poenam, amandum bonis propter coronam. Quia ergo terruit malos Apostolus in hoc testimonio quod commemoravi, audi ubi spem dat bonis de judicio. Seipsum ponit, et dicit, et ostendit et ipse in se tempus misericordiae. Quia nisi et ipse inveniret tempus misericordiae, qualem
Abbreviated transcription (Latin):
illum inueniret in iudicio: Blasphemũ.
ꝑsecutorem. inuriosum. Sic enim dicit:
& mnitiriosus. s misccliam consecutꝰ sum.
S focte ipse solus consecutus est: misccdãm:
dtidi quomͦ noserigit. Ut in me inqͥt
uitam et̾nam. Quid ẽ ut in me ostendẽt
longanimitatẽ: Ut unisqͥsq peccator
o sceleratꝰ uideret quia paulus accepit ue¬
mam: ooñ de se desꝑaret. Ecce ostendit
se: erexit & alios. llbie In tempore mise¬
ricordie. Audi in tempore iudicñ: quid
dicat de bonis. Iterum dicens de se &
de aliig: pͥmo miscdiãm consecutus est.
Qre : Qma fuit blaspbemus & perse¬
cutor. & iniuriosus. Ulenit dñs ut dona¬
ret panlo: non ut redderet. Nam si red¬
dere uellet: quid inueniret qd redderet
peccatori. nisi penam &o supplitium: Ho¬
luit reddere penam: si donauit grãm.
Audi quia ille cui qdonauiti tenet dñm
etiam debitorẽ. Inuenit eum donatorẽ
tempore nuscdio: tenet debitorem tẽpore
iudicii. Quom hoc dicit udete. Ego enĩ

Expanded text:
illum inveniret judicium? Blasphemum, persecutorem, injuriosum. Sic enim dicit,  injuriosus; sed misericordiam consecutus sum.» Sed forte ipse solus consecutus est misericordiam? Audi quomodo nos erigat: «Ut in me,» inquit, vitam aeternam» . Quid est, «in me ostenderet longanimitatem?» Ut unusquisque peccator et sceleratus videret quia Paulus accepit veniam, et non de se desperaret. Ecce ostendit se, erexit et alios. Ubi? In tempore misericordiae. Audi in tempore judicii quid dicat de bonis, iterum dicens de se et de aliis. Primo misericordiam consecutus est. Quare? Quia fuit blasphemus, et persecutor, et injuriosus. Venit Dominus ut donaret Paulo, non ut redderet. Nam si reddere vellet, quid inveniret quod redderet peccatori, nisi poenam et supplicium? Noluit reddere poenam, sed donavit gratiam. Audi quia ille cui donavit, tenet Dominum etiam debitorem. Invenit eum donatorem tempore misericordiae, tenet debitorem tempore judicii. Quomodo hoc dicit, videte. «Ego enim