comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit timebitur nediscedat Erit autẽ
iste timor castꝰ: quia tranquillus & securus.
Non enĩ deserłm abeo Cũ inuenerit nos
nos. antequã nossemꝰ eũ : Castus ergo timor
fr̃smei hochabet : uenit deamore : Ille autẽ
timor nondũ castꝰ. p̃sentiã & pęnas timet :
Timore facit. qͥcqͥd bonifacit : Nontimore
amittendi illudbonũ. sed timore pati¬
endi illudmalũ. Nontimet neꝑdat am¬
plexus pulcherrimi sponsi: sed amet ne
mittat᷑ ingehennã. Bonꝰ ẽ & istetimor:
utilis ẽ Non quidem ꝑmanebit in scłm
scłi : sed nondũ. ẽ ille castꝰ ꝑmanens in scłm¬
scłi: Inquo ẽ castꝰ: ĩa iterũ in terrogo aliqd:
qđ uos met ipsos in terrogetis. Si ds̃ ueniens
uoce ꝓpria loqueret᷑ nobis: quã quã nonta¬
ceat loqui plitteras suas. & diceret homini
peccare uis. pecca : fac qͥcqͥd te delectat᷑
qͥcqͥd a maueris interra tuũ fat. cui fueris
iratꝰ intereat: quẽ rapere uolueris rapiat᷑.

Expanded text:
venerit, timebitur ne discedat. Erit autem venerit, timebitur ne discedat. Erit autem castus iste timor, quia tranquillus et securus. Non enim deseremur ab eo, cum invenerit nosnos antequam quaereremus eum. Castus ergo timor, fratres mei, hoc habet; venit de amore. Ille autem timor nondum castus, praesentiam et poenas timet. Timore facit quidquid boni facit; non timore amittendi bonum illud, sed timore patiendi illud malum. Non timet ne perdat amplexus pulcherrimi sponsi, sed timet ne mittatur in gehennam. Bonus est iste timor, utilis est; non quidem permanebit in saeculum saeculi: sed nondum est ille castus permanens in sIn quo est castus? Jam iterum interrogo aliquid, quod vosmetipsos interrogetis. Si Deus veniens voce propria loqueretur nobis quanquam non taceat loqui per Litteras suas, et diceret homini: Peccare vis, pecca; fac quidquid te delectat; quidquid amaveris in terra, tuum fiat; cui fueris iratus, intereat; quem rapere volueris, rapiatur;
Abbreviated transcription (Latin):
nũ: Om̃s homines: superat illius pulchri¬
uit nos inspũ sc̃o Pulcher ẽ ille : & absens ẽ:
Interroget se sponsa : si casta.ẽ. Inm̃bris
sumꝰ om̃s fr̃smei inm̃bris ipsius sumꝰ i deo
unꝰ homo sumꝰ. VUideat unꝰ qͥsq qualẽ timorẽ
habeat: an eum quem excludit caritas:
ancastũ ꝑmanentẽ in scłm scłi Modoꝓbaui
utdico : & ꝓbabꝰ : Absens .ẽ. sponsus nr̃:
Interroga conscientiã tuã. Tis ut ueniat:
anadhuc uis ut tardet : uidete fr̃s : Ego
pulsaui adhostia pectorũ urorũ: uocẽ
in habitantiũ ille audiuit Quid singulorũ
quorũq modo conscientiȩ dixerint adau¬
resmeas quia homosum ꝑuenire ñ potuit:
ille qͥ absens. ẽ. p̃sentia corporis. p̃sens. ẽ.
ugore maiestatis audiuit uos: Quamulti
sidicatur illis. ecce iã xp̃c. cras dies iudicii:
nondicunt ut inã ueniat: Quienĩ dicunt :
multũ amant: & si dicatur illis tardabit:
timent ne tardet : quia timor castus. ẽ: uo¬
modo autẽ non timetur netardet : sic cum

Expanded text:
ines superat illius pulchrivit nos Spiritu suo. Pulcher est ille, et absens est. Interroget se sponsa, si casta est. In membris sumus omnes, fratres mei; in membris ipsius sumus, ideo unus homo sumus. Videat unusquisque qualem timorem habeat, an eum quem excludit charitas, an castum permanentem in saeculum saeculi. Modo probavit ; dico, et probabit. Absens est sponsus noster; interroga conscientiam tuam: vis ut veniat, an adhuc vis ut tardet? Videte, fratres: ego pulsavi ad ostia pectorum vestrorum; vocem inhabitantium ille audivit. Quid singulorum quorumque modo conscientiae dixerint, ad aures meas, quia homo sum, pervenire non potuit: ille qui absens est praesentia corporis, sed praesens est vigore majestatis, audivit vos. Quam multi, si dicatur illis, Ecce jam Christus, cras dies judicii; non dicunt, Utinam veniat! Qui enim dicunt, multum amant: et si dicatur illis, Tardabit; timent ne tardet, quia timor castus est. Quomodo autem nunc timetur ne tardet, sic cum
Abbreviated transcription (Latin):
uerus pacificus Nom̃ enĩ salomonis. inter¬
p̃tat᷑ pacificus : Est autẽ ille uerus pacificꝰ
deqͦ dicit apłs : Ipse ẽ. enĩ pax nr̃a. qͥ fecit
utraq unum : Ille .ẽ. uerus pacificus. qͥ duos¬
Quib: factꝰẽ. lapis angularis uenienti po¬
płͦ excircũcisione credentiũ. & uementi
popłͦ exp̃putio gentiũ & ipsorũ creden¬
tium : Fecit unã ecdam deduob popłis:¬
& factꝰẽ illis lapis angularis : & ideouerus
pacificꝰ : quia ergo ille uerus salomon:
Salomon autẽ ille filius dđ demuliere
bersabeȩ rex inisrł. figurã gestabat huiꝰ
pacifici quando tẽplum ȩdificauit : łdeo
neillũ putes salomonẽ quia ȩdificauit
domũ dõ aliũ salomonẽ tibiostendens¬
ista scriptura : sic cȩpit inpsalmo:

Expanded text:
erus pacificus. Nomen enim Salomonis interpretatur Pacificus: est autem ille verus pacificus, de quo dicit Apostolus, «Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum.» Ipse equibus factus est lapis angularis, venienti populo ex circumcisione credentium, et venienti populo ex praeputio Gentium et ipsorum credentium; fecit unam Ecclesiam de duobus populis, factus est illis lapis angularis , et ideo vere pacificus. Quia ergo ille verus Salomon; Salomon autem ille filius David de muliere Bethsabee , rex Israel, figuram gestabat hujus pacifici, quando templum aedificavit: ideo ne illum putes Salomonem qui aedificavit domum Deo, alium Salomonem tibi ostendens Scriptura sic coepit in Psalmo:
Abbreviated transcription (Latin):
loco dicit amansiste. cuiꝰ uocẽ in psalmo
plerũq agnoscimꝰ: factȩ s̃ mͥ lacrimȩ meȩ
panss die acnocte : Vnde factȩ s̃ lacrimȩ
panis : dũ dr̃ mͥcotidie. ubi .ẽ. dstuus. Ante
quã enĩ uideamꝰ eũ qͥ nos dilexit . qͥ nobis
pignꝰ dedit. cui disponsati sumꝰ: insultant
nobis pagani & dicunt : Vbiẽ qđ colunt
xp̃ĩani : ostendant nobis quẽ colunt. Ecce
ego ostendã illi dm̃ meũ : & ipse ostendat
mihi dm̃ suũ. Cũ tibi hoc dicit paganꝰ. non
inuenis qđ illiostendas ql non .ẽ. cuiostendas:¬
Redisergo & plangis ad dm̃ tr illi suspiras
ante quã uideas. & desiderio ipstus gemis:
& quia in ipsius desiderio ploras: dulcess̃
& ipsȩ lacrimȩ & ꝓcibo tͥ er̃ : Quia factꝰ ẽ.¬

Expanded text:
loco dicit amans iste, cujus vocem in Psalmo loco dicit amans iste, cujus vocem in Psalmo plerumque agnoscimus: «Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte.» Unde factae sunt lacrymae panis? «Dum dquam enim videamus eum qui nos dilexit, qui nobis pignus dedit, cui desponsati sumus, insultant nobis Pagani, et dicunt: Ubi est quod colunt Christiani? Ostendant nobis quem colunt. Ecce ego ostendo illis Deum meum, et ipsi ostendant mihi Deum suum. Cum tibi hoc dicit paganus, non invenis quod illi ostendas; quia non est cui ostendasRedis ergo, et plangis ad Deum; quia illi suspiras, antequam videas, et desiderio ipsius gemis; et quia in ipsius desiderio ploras, dulces sunt et ipsae lacrymae, et pro cibo tibi erunt, quia fact
Abbreviated transcription (Latin):
sua : quanto iocundius. manducabunt fructꝰ
laborũ. qͥuenientes uenient cũ exultatione.
portantes manipulossuos: & ut noueritis
fr̃s. quia manducat᷑ labor iste : in superiore
psalmo audistis dictũ suꝑbis. qͥ ante lucẽ
uolebant surgere . id.ẽ. ante xp̃m. non ꝑ
humilitatẽ qua surrex̃ xp̃c : dictũ ẽ illis.
surgite postea quã sedistis. id.ẽ. humilia¬
mini: & inde surgite : q̃uia & ille humiliari
uenit : qui exaltatus ẽ ꝓpt̃ uos & qͥd dic¬
tũ ẽ : qͥmanducatis panẽ doloris: Iste .ẽ. la¬
bor fructuũ : panis doloris : Nisi enĩ man¬
ducaret᷑ : ñ diceret᷑ panis : Nisi enĩ haberet
aliquã suauitatẽ panisiste : nemo illũ man¬
ducaret cũ tanta suauitate : Plorat inge¬
mitu: qͥorat : Dulciores sunt lacrimȩ oran¬
tiũ : quã gaudia theatrorũ : & audiflãmam
desiderii quia manducat᷑ ipse panis. deqͥb:
dicit: qͥmanducatis panẽ doloris : Alio

Expanded text:
sua:» quanto jucundius manducabunt fructus sua:» quanto jucundius manducabunt fructus laborum, qui «venientes venient cum exsultatione, portantes manipulos suos» ? Et ut noveritis, fratres, quia ante lucem volebant surgere, id est ante Christum, non per humilitatem, qua surrexit Christus; dictum est illis, «Surgite posteaquam sedistis» : id est, humiliamini, et inde surgite; quia et ille humiliari venit, qui exaltatus est propter vos. Et quid dictum est? «Qui manducatis panem doloris.» Iste est labor fructuum, panis doloris. Nisi enim manducaretur, non diceretur panis: nisi autem haberet aliquam suavitatem panis iste, nemo illum manducaret. Cum quanta suavitate plorat in gemitu, qui orat? Dulciores sunt lacrymae orantium, quam gaudia theatrorum. Et audi flammam desiderii, qua manducatur ipse panis, de quo hic dicit, «Qui manducatis panem doloris.» Alio
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ  labores fructuũ tuorũ manducabis
Ouos .otu. uos multi qͥunꝰ estis : labores fruc¬
tuũ tuorũ manducabis : quasi ꝑuerse uidet᷑
dicere. non intelligentib : Debuit enĩ dicere :
fructũ laborũ tuorũ manducabis: Mult
em̃ manducant fructũ laborũ suorũ: Labo¬
rant inuinea. ipsũ laborẽ non manducant :
Sedqđ delabore ipsorũ nascit᷑. manducant.
Laborant circa arbores pomiferase qͥsman¬
ducet labores : sed qđ illȩ arbores ad tulerint:
fructꝰ laboris: ipse iocundat agricolam:
quid sibi uult: labores fructuũ tuorũ man¬
ducabis. modo labores habemꝰ : fructus
post eaerit: Sed quia & ipsi labores nons̃
sine gaudio ꝓpter spem dequa paulo
ante diximꝰ. spe gaudentes in tribulatione
patientes: modonos ipsi labores nr̃i iocun¬
dant & lȩtos nos faciunt despe: Siergo
labornr̃ potuit manducari. & potuit
iocundari : Manducatus ẽ fructus ipsius
laboris : Qualis erit manducans labores suos:
quntes ibant & flebant mittentes semina

Expanded text:
 «Labores fructuum tuorum mandacabis.» O vos, o tu, vos multi qui unus estis, «labores fructuum tuorum manducabis.» Quasi perverse videtur dicere non intelligentibus: debuit enim dicere, Fructum laborum tuorum manducabis. Multi enim manducant fructum laborum suorum. Laborant in vinea, ipsum laborem non manducant; sed quod de labore ipsorum nascitur, manducant. Laborant circa arbores pomiferas; quis manducet labores? Sed quod illae arbores attulerint, fructus laboris, ipse jucundat agricolam. Quid sibi vult, «Labores fructuum tuorum manducabis?» Modo labores habemus, fructus postea erit. Sed quia et ipsi labores non sunt sine gaudio, propter spem, de qua paulo ante diximus, «Spe gaudentes, in tribulatione patientes;» modo nos ipsi labores nostri jucundant, et laetos nos faciunt de spe. Si ergo labor noster potuit manducari, et potuit jucundare; manducatus fructus ipsius laboris qualis erit? Manducabant labores suos, qui «euntes ibant et flebant, mittentes semina
Abbreviated transcription (Latin):
Qui quasi fedus apparuit intermanꝰ ꝑsequen¬
tium : De quo paulo ante dicebat ꝑͥsaias.
& u dimꝰ eum : non habuit spetiemneq de¬
corem. Ergo sponsus nr̃ fedus ẽ: ab sit:
Quomodo illũ uirgines amarent. quȩ in t̃ra
maritos non quȩsier̃ : ergo ꝑ sequentib
fȩdus apparuit : & nisi eũ foedũ putarent.
non in silirent. non flagelliscederent.
non spinis coronarent: non sputis in honesta¬
rent: Sed quia foedus illis apparebat.
fecer̃ illiista: Nonem̃ habebant istiocu¬
los: unde xp̃o pulcher uideret᷑ Qualib
oculis xpc̃pulcher apparuit : qua les
oculos quȩ rebat ipse xp̃c: quando dicebat
philippo: Tanto tẽpore uobiscũsum & non
me uidistis: istioculi mundandi sunt: ut
possint uidere illã lucẽ. & leuiter tam̃
ꝑstricti. splendore accenduntur amore
ut sanari uelint : & fiunt in luminati: Nã

Expanded text:
qui quasi foedus apparuit inter manus persequenqui quasi foedus apparuit inter manus persequentium, de quo paulo ante dicebat Isaias, «Et vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem» . Ergo sponsus noster foedus est? Absit: quomodo enim illum virgines amarent, quae in terra maritos non quaesierunt? Ergo persequentibus foedus apparuit; et nisi eum foedum putarent, non insilirent, non flagellis caederent, non spinis coronarent, non sputis inhonestarent: sed quia foedus illis apparebat, fecerunt illi ista; non enim habebant oculos unde Christus pulcher videretur. Qualibus oculis Christus pulcher apparuit? Quales oculos quaerebat ipse Christus, quando dicebat Philippo: «Tanto tempore vobiscum sum, et non me vidistis» ? Isti oculi mundandi sunt, ut possint videre illam lucem; et leviter tamen perstricti splendore, accenduntur amore, ut sanari velint, et fiant illuminati. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
nent se apeccato: timent quidem : sed non
amant iustitiã. Cũ autẽ ꝑtimorẽ secontinent
apeccato : fit & consuctudo iustitie. & incipit
qđ durũ erat amari. & dulcescit ds̃: et
iam incipit homo ꝓpterea iuste uiuere.
non quia timet penas. sed quia amat ȩter¬
nitatẽ : Exdusus ẽ ergotimor a caritate:
sed successit timor castus : Quis ẽ. iste timor
castus : scđm quẽ debemꝰ fr̃s mei intelligere
qđ dictũ. ẽ : Beatiom̃s qͥtiment dnm̃ qui
ambulant inuiis eiꝰ : Si potuero digne di¬
cere de isto timore casto. adiuuante dño
nr̃o ihuxp̃o : Multifortasse hoctimore
casto inflãmabantur in amorẽ castũ : nec pos¬
sumꝰ explicare fortassis: nisꝓposita aliqua
similitadine . Pone aliquã feminã castam:
timet uirũ : aliã pone a dulterã: &ipsa
timet uirũ: Casta timet nediscedat
adultera neueniat . Quidsi ambo absentess̃:
sanguine suo. sponsus ille : qͥnihil.ẽ. pulchrius:

Expanded text:
nent se a peccato. Timent quidem, sed non nent se a peccato. Timent quidem, sed non amant justitiam. Cum autem per timorem continent se a peccato, fit consuetudo justitiae, et incipit quod durum erat amari, et dulcescit Deus: et jam incipit homo propterea juste vivere, non quia timet poenas, sed quia amat aeternitatem. Exclusus est ergo timor a charitate; sed successit timor castus. 8. Quis est iste timor castus? Secundum quem debemus, fratres mei, intelligere quod dictum est, «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus.» Si potuero digne dicere de isto timore casto, adjuvante Domino Deo nostro, multi fortasse hoc timore casto inflammabuntur in amorem castum. Nec possum explicare fortassis, nisi proposita aliqua similitudine. Pone aliquam feminam castam, timentem virum suum: aliam pone adulteram; et ipsa timet virum suum. Casta timet ne discedat vir; adultera, ne veniat. Quid si ambo absentes sunos redemit sanguine suo; sponsus ille quo nihil est pulchrius,
Abbreviated transcription (Latin):
Dicente ioħe :timor non .ẽ. incaritate. sed
ꝑfecta caritas foras mittit timorẽ : Nonde
om̃itimore dicit : qͥmittit᷑ foras acaritate.
Habes em̃ psalmũ dicentẽ : timor dñi castus
ꝑmanens in słm scłi: Alius ergotimor ꝑ ma¬
neo : alius excluditur : Timor qui excludit᷑
castꝰ non.ẽ : Quiautẽ ꝑmanet. castus est.
Quis ẽ. timor qͥ excluditur : dignamini ad¬
uertere : Aliqͥ propterea tantũ timent.
nealiquid mali interra patiantur : neillis
ȩgritudo accedat: ned amnũ. neorbitas.
ne alicuius amissio cari. neexiliũ. nedam¬
natio carceris. ne aliqua tribulatio : ꝓpterea
timent & tremunt: Adhuc istetimor: non .ẽ
castus: Adhuc audi: Alius non in hac terra
patitimet. sed gehennas timet : unde terruit
& dñs. Audistis cũ euangłiũ legeretur : ubi
uermes eorũ ñ moriet᷑ & ignis eorũ ñ extin¬
guetur : Audiunt hec homines : & quia
uere futura simpiis. timent & continent se
apeccato : habent timorẽ : & ꝑtimorẽ conti¬

Expanded text:
dicente Joanne, «Timor non est in charitate; sed perfecta charitas foras mittit timorem» . Non de omni timore dicit quia mittitur foras a charitate; habes enim psalmum dicentem, «Timor Domini castus, permanens in saeculum saeculi» . Alius ergo timor permanet, alius excluditur. Timor qui excluditur, castus non est; qui autem permanet, castus est. Quis est timor qui excluditur? Dignamini advertere. Aliqui propterea tantum timent, ne aliquid mali in terra patiantur, ne illis aegritudo accidat, ne damnum, ne orbitas, ne alicujus amissio chari, ne exsilium, ne damnatio, ne carcer, ne aliqua tribulatio; propterea timent et tremunt: adhuc iste timor non est castus. Adhuc audi. Alius non in hac terra pati timet, sed gehennas timet, unde terruit et Dominus. Audistis cum Evangelium legeretur: «Ubi vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur» . Audiunt haec homines; et quia vere futura sunt impiis, timent, et continent se a peccato. Habent timorem, et per timorem conti
Abbreviated transcription (Latin):
quebatur: sed siiam excussisti qͥd tibi
respondit : cũ plures xp̃ianos appello
in uno xp̃o: unũ intelligo. Pluresergo
estis: & unꝰ estis Pluressumꝰ: & unꝰ sumꝰ.
Q uomꝰ plures fumꝰ & unꝰ sumꝰ: quia illunhe¬
remꝰ. cuiꝰ m̃bra sumꝰ : & quorũ caput incȩ

Expanded text:
quebatur? Sed si jam excussisti, quid tibi quebatur? Sed si jam excussisti, quid tibi respondit? Cum plures Christianos appello, in uno Christo unum intelligo. Plures ergo estis, et unus estis; plures sumus, et unus sumus. Quomodo plures sumus, et unus sumus? Quia illi inhaeremus cujus membra sumus; et quorum caput
Abbreviated transcription (Latin):
iniherłm : Siautẽ istabona terrenooculo
ad tenderis. abundantiã filiorũ & nepotũ.
& fertilitatẽ fecunditatẽq coniugis: non
sunt bona illius iherłm : quia bona ista int̾ra
morientiums̃. illa terra uiuentiũ est.
Noliualde ꝓmagno habere si habes filios
morituros : & sinon antetẽ certe postte :
Vis habere filios nũquã morituros. & tecũ
semꝑuicturos: esto millius corpore de quo
sic ẽ. obscurus ut ãmoneat pulsari. sic
operłut ut uelit excuti: Aplurib cȩpitꝰ.
beatiom̃s qͥtiment dnm̃: qui ambulant
inuiis eiꝰ. Multis loqͥturͣ sed quia ipsi
multi unũ sunt in xp̃o: seqͥt᷑ & singularit̃
iamdicit labores fructuũ tuorũ mandu¬
cabis. Superius dixerat. beatiom̃s qͥti¬
ment dñm qͥambu laont inuiiseiꝰ. modo.
quare labores fructũ tuorũ manducabis
& ñmanducabitis & quare laboresfruc¬
tuũ tuorũ & non labores fructuũ urõrũ :
tã in ꝓacimo oblitus. ẽ. quia plurib lo¬

Expanded text:
Jerusalem.» Si autem ista bona terreno oculo attenderis, abundantiam filiorum et nepotum, et fertilitatem fecunditatemque conjugis, non sunt bona illius Jerusalem; quia bona ista in terra morientium sunt, illa terra viventium est. Noli valde pro magno habere, si habes filios morituros, etsi non ante te, certe post te. Vis habere filios nunquam morituros, et cum semper victuros? Esto in illius corpore, de quosic est obscurus ut admoneat pulsari, sic opertus ut velit excuti, a pluribus coepit: «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus.» Multis loquitur; sed quia ipsi multi unum sunt in Christo, sequitur et singulariter jam dicit, «Labores fructuum tuorum manducabis.» Superius dixerat, «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus:» modo quare, «Labores fructuum tuorum manducabis;» et non, manducabitis? et quare, «Labores fructuum tuorum;» et non, Labores fructuum vestrorum? Tam in proximo oblitus est quia pluribus lo
Abbreviated transcription (Latin):
illi: Ad huc nescis: quid illi possit contin¬
gere  Iuid siefferet illos quia ñtimet dm̃.
& adhoc plures illinati sunt. ut maiorem
dolorẽ deillorũ morte patiat᷑ sed sitalia
dixeris: respondebit tibi & ille: Ego noui
hominẽ impiũ. paganũ. sacrilegũ. ad ora¬
torẽ idolorũ : & forte nouit & uerũ dicit:
runt ad fossã senẽ decrepitũ mortudm
inlecto suo turbȩ filiorũ & nepotũ: ecce
ñtimuit dñm : & ples fecundissima domꝰ eiꝰ
clausit oculos eiꝰ Quid ad hoc dicturi sumꝰ:
nihil illi potest euenire mali ut efferat
filios suos uiuos. quando iã mortuus afi¬
ius adsepulchrũ gloriosũ deductus est:
Excutiamꝰ ergo excutiamꝰ siuolumꝰ. eẽ
filii ex cussorũ Ex eat huc aliquid Est enĩ
qui dam homo: qui sic benedicet᷑: & nemo
timet dnm̃. nisi qui. ẽ. inm̃bris ipsius homi¬
nis & multi hominessunt: & unꝰ homo est:

Expanded text:
illi: Adhuc nescis quid illi possit continilli: Adhuc nescis quid illi possit contingere; quid si efferet illos, quia non timet Deum, et ad hoc illi plures nati sunt, ut majorem dolorem de illorum morte patiatur? Sed si talia dixeris, respondebit tibi ille: Ego novi hominem impium, paganum, sacrilegum, adoratorem idolorum et forte novit et verum dicit, runt ad fossam, senem, decrepitum, mortuum in lecto suo, turbae filiorum et nepotum. Ecce non timuit Dominum, et proles fecundissima domus ejus clausit oculos ejus. Quid ad hoc dicturi sumus? Nihil illi potest evenire mali, ut efferat filios suos vivus, quando jam mortuus a filiis ad sepulcrum gloriosum deductus est. 3. Excutiamus ergo, excutiamus, si volumus esse filii excussorum: exeat huc aliquid. Est enim quidam homo qui sic benedicitur; et nemo timet Dominum, nisi qui est in membris ipsius hominis: et multi homines sunt, et unus homo est;
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ istũ ꝓpter sempiternã felicitatẽ.
& accipiamꝰ qđd hic scriptũ. ẽ ꝓp̃senti felici¬
tate: ut ouicũq forte homini dĩ fideli ciui
illius iherłm contingat etiã ducta uxore.
filios non habere dicamꝰ. non timet homo
iste dnm Nãsitimeret dnm : uxor eiꝰ tanquã
uinea fertilis. eẽt. indomo eiꝰ nonsttrilis.
ut nullũ generaret : & si timeret dnm̃ homo
iste. filii ipsius circũdarent m̃sam ipsius
tanquã arbores oliuarũ: Sienĩ talia dixe
filii excussorũ : Si enĩ filuerimꝰ excussorũ.
erimꝰ inmanu potentis tanquã sagittȩ : &ia
filii aut fr̃smei. timete dñm. ut habeatisfilios
& nepotes ut gaudeat domꝰ urã : non sagit¬
tamꝰ ut ametur illa ȩt̃na iherłm. Remane¬
bt inamore terrenorũ. ut uidentes ista abun¬
dare impiis. & si nobis non audent. incorde
suo tam̃ dicdnt : Quare ille qͥ nontimet dm̃
plenã domũ habet filiis: & forte alius dicit

Expanded text:
mundum istum propter sempiternam felicitatem, mundum istum propter sempiternam felicitatem, et accipiamus quod hic scriptum est pro praesenti felicitate, ut cuicumque forte homini Dei fideli, civi illius Jerusalem, contingat etiam ducta uxore filios non habere, dicamus: Non timet homo iste Dominum; nam si timeret Dominum, uxor ejus tanquam vinea fertilis esset in domo ejus, non sterilis, ut nullum generaret; et si timeret Dominum homo iste, filii ipsius circumdarent mensam ipsius, tanquam arbores olivarum. Si enim talia dixerfilii excussorum. Si enim erimus filii excussorum, erimus in manu potentis tanquam sagittae, Filii, aut fratres mei, timete Dominum, ut habeatis filios et nepotes, ut gaudeat domus vestra; non sagittamus ut ametur illa aeterna Jerusalem: remanebunt in amore terrenorum, et videntes ista abundare impiis, etsi nobis non audent, in corde suo dicunt, Quare ille qui non timet Deum, plenam domum habet filiis? Et forte alius dicit
Abbreviated transcription (Latin):
& figuris rerũ tanquã misteriorũ inuolu¬
cris cooperuerunt intellectũ: Quiintel¬
lectꝰ ꝓdire ñ potuit ad homines: nisi muo¬
lucra illa excuterentur : Vnde dicti sunt
illi filii excussorũ qͥdȩꝓphetis excussis
ꝓfecerunt: ergo &nos excutiamꝰ istũ neꝑ
in uolucra fallam: & tangentes qđ intus. ẽ.
& non uidente Dicamꝰ forte lignum
ꝓauro. aut testã ꝓargento: excutiam̃
siuidetur caritatiũra : aderit dñs ut
ꝓcedat qđ intus est. Maxime fr̃s mei
quia martirũ natit litia celebramꝰ : quan¬
ta mala passi sunt martires : quanta exita.
quanta torm̃ta . squalores carcerum
stricturã cathenarũ. sȩuitiã ferarum.
ardorẽ flammarũ. aculeos contumeli¬
arum. Ista om̃i apassiẽent. nisinescio qd
uiderent quose tenderent qđ ad huius
scłi felicitatẽ non ꝑtineretsꝰ Turpe. ẽ. autẽ
ut natalitia martirũ celebremꝰ. horum
uidelicet seruorũ dĩ. contẽpnentium

Expanded text:
figuris rerum tanquam mysteriorum involufiguris rerum tanquam mysteriorum involucris cooperuerunt intellectum; qui intellectus prodire non potuit ad homines, nisi involucra illa excuterentur: unde dicti sunt illi «filii excussorum,» qui de Prophetis excussis profecerunt. Ergo et nos excutiamus istum, ne per involucra fallamur, et tangentes quod intus est et non videntes, dicamus forte lignum pro auro, aut testam pro argento. Excutiamus, si videtur Charitati vestrae: aderit Dominus, ut procedat quod intus est; maxime, fratres mei, quia martyrum natalitia celebramus. Quanta mala passi sunt martyres, quanta exitia, quanta tormenta, squalores carcerum, stricturam catenarum, saevitiam ferarum, ardorem flammarum, aculeos contumeliarum! Ista omnia passi essent, nisi nescio quid viderent quo se tenderent, quod ad hujus saeculi felicitatem non pertinet? Turpe est autem ut natalitia martyrum celebremus, horum videlicet servorum Dei contemnentium
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit uxoreiꝰ tanquã uinea fertilis in la¬
terib domꝰ eiꝰ : & filii eiꝰ circũdent m̃sã
eiꝰ. tanquã oliuarũ nouellatio. Ergo ꝑ¬
dider̃ mercedẽ suã qͥ propterdmetiã
uxores ducere noluer̃ : sed ait qͥnoluit
ducere uxorẽ: aliter meds benedicet:
Immouero aut sicte benedicit: aut non
te benedicit: aꝑte dicta sententia ẽ:
ergo sibi hoc uult fr̃s: nedesiderando
tẽporalem & terrenã felicitatẽ. ꝑdamꝰ
caelestẽ: ꝓpheta tanquã inuolucrũ nobis
constituit: In uolucrũ hoc : nescio qd habet
intus: Meminit autẽ caritas urã cũ superi¬
orẽ psalmũ uobis tractarẽ. qui. ẽ. Ante
istũ : incurris senos in quendã uersũ obscu¬
rũ ubidictũ ẽ. sic̃ sagittȩ in manupotentis.
sic filii excussorũ : & cũ quȩ reremꝰ qͥsint
filu excussorũ. uisũ. eẽ. nobis suggerente
quantũ credimꝰ dño. filios excussorum
apłos. eẽ . dictos filios ꝓphetarũ. Quare :
quia ꝓphetae in enignate locuti sunt :¬

Expanded text:
anquam vinea fertilis in lateribus domus ejus, et filii ejus circumdent mensam ejus, tanquam olivarum novellatio. Ergo perdiderunt mercedem suam, qui propter Deum etiam uxores ducere noluerunt? Sed ait qui noluit ducere uxorem: Aliter me benedicet Deus. Imo vero, aut sic te benedicet, aut non te benedicet: aperte dicta sententia est,ergo sibi hoc vult, fratres? Ne desiderando temporalem et terrenam felicitatem, perdamus coelestem, Propheta tanquam involucrum nobis constituit. Involucrum hoc nescio quid habet intus. Meminit autem Charitas vestra, cum superiorem psalmum vobis tractarem, qui est ante istum, incurrisse nos in quemdam versum obscurum, ubi dictum est, «Sicut sagittae in manu potentis, sic filii excussorum» ; et cum quaereremus qui sint «filii excussorum,» visum esse nobis, suggerente quantum credimus Domino, filios excussorum Apostolos dictos esse, filios Prophetarum: quia Prophetae in aenigmatis locuti sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiare uolenti : exspecta: Clausũ est
qđ tangis: Excute inuolucrũ : ꝓpheta
nescio qͥdistis uelaminib: nominũ texit :
Nescio quẽ asinũ. nescio quẽ bouẽ signifi¬
cat: Nã asinꝰ infigura popłidĩ. ium̃tũ dĩ ẽ
portans sessorẽ dnm. neerret inuia : & bos
ille deqͥ dicit apłs: bouitrituranti. os non
infrenabis: Nũ qͥd debubus ꝑtinet ad dm̃
dixit: seđ ꝓpternos scriptara dicit: Om̃is

Expanded text:
pronuntiare volenti? Exspecta; clausum est pronuntiare volenti? Exspecta; clausum est quod tangis, excute involucrum: Propheta nescio quid illis velaminibus nominum texit; et nescio quem asinum, nescio quem hovem significat. Nam asinus in figura populi Dei, jumentum Dei est, portans sessorem Dominum ne erret in via: et bos ille de quo dicit Apostolus, «Bovi trituranti os non infrenabis. Numquid de bobus pertinet ad Deum,» dixit? «Sed propter nos Scriptura dicit» . Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtũ inuenirent: dicimꝰ excuti etiã ali¬
quid : ut exeat inde quo forte abscondi¬
tũ .ẽ: Aliter enĩ dicimꝰ excuti uestẽ. ut ex¬
cutiant inde puluerem : & aliter dicimus
excuti saccũ. ut illud qđ intus latebac
exeat. Ergo intelligo fr̃s. quantũ possũ:
filios excussorũ fortasse ipsos apłos dictos
filios ꝓphetarũ. Pro phetȩ enĩ clausa sacra¬
m̃ta & operta continebant: & excussi sunt :
ut inde manifesta ꝓcederent. Puta ergo
possessorẽ suũ . & asinus p̃sepe dñi sui: i srł
autẽ me ñ cognouit. Hoc mihi interĩ ad p̃¬
sens occurrit: qđ de ꝓpheta dicerẽ. Si alius
occurrisset : hoc dixissem : Hocautẽ audi¬
ens homo. sia sinũ & bouẽ. & pecora &ium̃ta.
quȩ indet cogita uerit: nescio qͥd intus.
tanquã in uolucro positũ. forinsetus ꝑtrac¬
tauit qͥd ibisit. nescit. a sinꝰ & bos: aliqͥd
significant: Quid ergodicit᷑ homini. iãꝓ

Expanded text:
apertum invenirent. Dicimus excuti etiam aliapertum invenirent. Dicimus excuti etiam aliquid, ut exeat inde quod forte absconditum est. Aliter enim dicimus excuti vestem, ut excutiant inde pulverem; et aliter dicimus excuti saccum, ut illud quod intus latebat, exeat. Ergo intelligo, fratres, quantum possum, filios excussorum fortasse ipsos Apostolos dictos, filios Prophetarum. Prophetae enim clausa sacramenta et operta continebant: excussi sunt, ut inde manifesta procederent. Puta ergo possessorem suum, et asinus praesepe domini sui; Israel autem me non cognovit» . Hoc mihi interim ad praesens occurrit, quod de propheta dicerem: si aliud occurrisset, hoc dixissem. Hoc autem audiens homo, si asinum et bovem, et pecora et jumenta quae videt, cogitaverit; nescio quid intus tanquam in involucro positum forinsecus pertractabit; quid ibi sit nescit. Asinus et bos aliquid significant. Quid ergo dicitur homini jam
Abbreviated transcription (Latin):
cutiat : & excutiens ẽ & excussus. Intendi¬
te hoc : planius dicã sipotuero: Sialiudex¬
cutiat. excutiens ẽ non excussus: siabalio
excutiat᷑. excussus ẽ ñ excutiens: si autẽ
excutiat se ipsum. excutiens ẽ . quia excu¬
tit se : & ex cussus. quia excutitur a se:
Querit᷑ ergo qͦs excusserint apłi : utiq seip
Hoc plane calumniose dicit᷑. Duob enĩmo¬
dis dr̃ aliqͥdexcut: siue illud qđ inde
excutit᷑. siue illud unde excutitur: Nã
exxcussus . ẽ. pulins dicimꝰ: & excussa ẽ. ue¬
stis: Tenent aliq & excutiunt uestẽ : et in¬
de exut puluis. qͥ in heserat: Quiddicis
depuluere : excussus ẽ puluis: Quiddicis
deueste: excussa . ẽ uestis: Siergo & qđ
inde excutiendo eailiit. & illud unde
eciliit qđ in heserat ex cussũ dr̃: & puluis
est : ut multos intellectus generent & diti¬
ores : discant homines quia clausũ inuener̃.
qud smulti modis aperiret᷑ : quã si un omodo

Expanded text:
cutiat, et excutiens est et excussus. Intendicutiat, et excutiens est et excussus. Intendite; hoc planius dicam, si potuero. Si aliud excutiat, excutiens est, non excussus; si ab alio excutiatur, excussus est, non excutiens: si autem excutiat seipsum, excutiens est, quia excutit se; et excussus, quia excutitur a se. Quaeritur ergo quos excusserint Apostoli? Utique seipsHoc plane calumniose dicitur. Duobus enim modis dicimus aliquid excuti; sive illud quod inde excutitur, sive illud unde excutitur. Nam et, Excussus est pulvis, dicimus; et, excussa est vestis. Tenent aliqui et excutiunt vestem, et exsilit inde pulvis qui inhaeserat. Quid dicis de pulvere? Excussus est pulvis. Quid dicis de veste? Excussa est vestis. Si ergo et quod inde excutiendo exsiliit, et illud unde exsiliit quod inhaeserat, excussum dicitur; et pulvis est, ut multos intellectus generet, et ditiores discedant homines, quia clausum invenerunt quod multis modis aperiretur, quam si uno modo
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ .ẽ. enĩ dehoc uerbo. etiã ab his qͥ antenos
ista tractar̃. quare filu excussorũ dicti sunt.
uel quis int intelligendi filuexcussorum:
lũ carita surã : Quȩsitũ .ẽ. quare excussi
appellatos excussos. quia p̃repit eis dñs:
Si exieritis deciuitate in quã non audiunt
uos: excutite puluerem depedib ur̃is:
sed ait alius : Nonergo filii excussorũ dici
debuer̃ : sed filii excucientiũ : Excutientes
enĩ illos fecit dñs qͥb dix̃. ex cutite pulue¬
rẽ depedib ur̃is non excussos : Subtiliter
qͥdem quasi contradicere uoluit p̃cedenti
sententiȩ : quia ia ista tractata & dicta eraq̃
Uerũ tam̃nos quantũ adiuuat dñs. quȩren¬
tes qͦmodo recte dicipotuerint etiã excussi.
uis enĩ ipsi excuterent: seipsos excutiebañ
Hoc dico: qr qͥ excutit. aut se excutit.
aut aliqͥd aliud: Si aliqͥdalud excutiat.
excutiens ẽ. excussus non.ẽ : Siautẽ se ex¬

Expanded text:
situm est enim de hoc verbo etiam ab iis qui ante nos situm est enim de hoc verbo etiam ab iis qui ante nos ista tractarunt, quare filii excussorum dicti sunt, vel qui sunt intelligendi filii excussorum; lum Charitas vestra. Quaesitum est quare excussi appellatos excussos, quia praecepit eis Dominus, «Si exieritis de civitate in qua non audiunt vos, excutite pulverem de pedibus vestris» . Sed ait alius, Non ergo «filii excussorum» dici debuerunt, sed filii excutientium: excutientes enim illos fecit Dominus, quibus dixit, «Excutite pulverem de pedibus vestris;» non excussos. Subtiliter quidem quasi contradicere voluit praecedenti sententiae, ille a quo jam ista tractata et dicta erant: verumtamen nos, quantum adjuvat Dominus, quaerentes quomodo recte dici potuerint etiam excussi, vis enim ipsi excuterent, se ipsos excutiebant. Hoc dico: qui excutit, aut se excutit, aut aliquid aliud: si aliquid aliud excutiat, excutiens est, excussus non est; si autem se ex
Abbreviated transcription (Latin):
filii mercis fructꝰ uentris : Ex cussi sunt qͥđã
demanudñi tanquã sagitȩ : &ier̃ longe.
& totã terrã impleuerunt. unde pullulant
sc̃i : Nã ipsa . ẽ hereditas. dequadicit᷑: Fostu¬
la ame & dabo tibigentes hereditatẽ tuam:
ipsa possessio ꝑtendit᷑. & crescit usq ad fines
terrȩ : quia sicut sagittȩ in manu potentis :
sic filii excussorũ : De arcu excutiuntur sagit¬
tȩ : & quanto fortior excusserit. tanto lon¬
giusuadit sagicta: Quid autẽ fortius excu¬
tiente dño: de arcusuo. mandat apłos suos.
Non potuit. eẽ. residuũ : quoñ ꝑueniret
sagitta. atam forti excussa. Peruenit
usq ad fines terrȩ : Id eo ñ ultra : quianihil. ẽ
ultra generis humani: Nã tantasuires
ille habet : ut etiã siultra ẽẽt. qͦ ꝑtenderet
sagitta. excuteret illuc sagittã. Si sunt
autẽ & filii excussorũ : qͦmͦ & illiex cussi. Iuȩ¬

Expanded text:
filii, merces fructus ventris?» Excussi sunt quidam filii, merces fructus ventris?» Excussi sunt quidam de manu Domini, tanquam sagittae, et ierunt longe, et totam terram impleverunt, unde pullulant sancti. Nam ipsa est haereditas de qua dicitur: «Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, itur et crescit usque ad fines terrae? Quia «sicut sagittae in manu potentis, sic filii excussorum.» De arcu excutiuntur sagittae, et quanto fortior excusserit, tanto longius vadit sagitta. Quid autem fortius excutiente Domino? De arcu suo mandat Apostolos suos: non potuit esse residuum, quo non perveniret sagitta a tam forti excussa; pervenit usque ad fines terrae. Ideo non ultra, quia nihil est ultra generis humani. Nam tantas vires ille habet, ut etiam si ultra esset quo pertenderet sagitta, excuteret illuc sagittam. Sic sunt autem filii excussorum, quomodo et illi excussi. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
Et quid dicetur : eccehereditas dñi filii mercis
fructꝰ uentris. Huiꝰ fructꝰ uentris quȩ ẽ ipsa¬
ces: lȩtari post ea quãmanducastis panẽ dolo¬
ris: Cuiꝰ uentris : ȩccłȩ. Incuiꝰ uentre : quia eiꝰ
trpum rebecca gestabat : Duo illi gemini. tan¬
qua duo popłi luctabant᷑. Vnamater: in uis¬
cerib suis dissentientes fr̃s nondũ natos conti¬
nebat : Pulsabant maternauiscera . discordus
in ternis : Gemebat illa iuimpatiebat᷑ : sed pa¬
riens discernebat. qͦs geminos pregnans ꝑtule¬
rat : Sic & modo fr̃s quandiugemitꝰ datus . ẽ.
ȩcłȩ. quandiu parturit ecđa: ipsi sunt intus
& boni& mali : Fructꝰ autẽ uentris inia coberit:
quia ipsũ dilexit mater: Ia cob dilexi dicit
dñs: esau autẽ odio habui: Ambo de unoutero
ꝓcesser̃: unꝰ amarimeruit. alius reꝓbari:
tas ista fr̃s : unde facta ẽ tã multa hereditas
dequa dici habet infinẽ cce hereditas dñi

Expanded text:
Et quid dicetur? «Ecce haereditas Domini, filii, merces Et quid dicetur? «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Hujus «fructusces? Laetari posteaquam manducasti panem doloris. Cujus ventris? Ecclesiae: in cujus ventre, quia ejus typum Rebecca gestabat, duo illi gemini tanquam duo populi luctabantur . Una mater in visceribus suis dissentientes fratres nondum natos continebat: pulsabant materna viscera discordiis internis; gemebat illa, vim patiebatur; sed pariens discernebat quos geminos praegnans pertulerat. Sic et modo, fratres, quamdiu gemitus datus est Ecclesiae, quamdiu parturit Ecclesia, ipsi sunt intus et boni et mali. Fructus autem ventris in Jacob erat, quia ipsum dilexit mater. «Jacob dilexi,» dicit Deus, «Esau autem odio habui» . Ambo de uno utero processerunt; unus amari meruit, alius reprobari. tas ista, fratres? unde facta est tam multa haereditas, de qua dici habet in fine, «Ecce haereditas Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
anꝰ: quando illa lux tua non hic quȩsiuit mun¬
danã felicitatẽ antelucẽ uissurgere: necesse ẽ.
ut in tenebris ꝑ seueres. Mutare : sequere
lucẽ tuã: Quare surrexit: surge. sede prius:
& sic surge. Cũ dederit somnũ diletdẽiꝰ: Quasi
ditas dñifilii mercs fructꝰ uentris : Quando
dicit fructꝰ uentris: parturitis filiusti. est
quȩdã mulier. inqua spiritaliter ostenditur
qđ dictũ.ẽ. euȩ. ingemitu paies. Parit
enĩ et cłafilios. coniux xp̃i. & siparit : parturit.
Incuiꝰ figura : etiã eua mater uiuorũ appellata ẽ.
Inmenbris parturientis: erat ille quidi¬
cebat. Filioli mei quos iterũ parturio:
donec xp̃s formetur in uobis. Sed non
frustra par turiuit: nec frustra peperit.
Erit semen sc̃m in resurrectione mortuoꝵ
abundabunt iusti qui diffusi sunt modo¬
illos etcła In illa autẽ resurrectione mortuoꝵ
apparebit partꝰ eccłȩ : transiet dolor & gemitꝰ:

Expanded text:
anus, quando illa lux tua non hic quaesivit mundanam felicitatem; ante lucem vis surgere; necesse est ut in tenebris perseveres. Mutare, sequere lucem tuam; qua resurrexit, surge: sede prius, et sic surge, «cum dederit somnum dilectis ejus.» 8.ditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Quando dicit, «fructus ventris;» parturiti sunt filii isti. Est quaedam mulier, in qua spiritualiter ostenditur quod dictum est Evae: «In gemitu parturies.» Parit enim Ecclesia filios conjux Christi; et si parit, parturit. In cujus figura etiam Eva «mater vivorum» appellata est . In membris parturientis erat ille qui dicebat: «Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis» . Sed non frustra parturivit, nec frustra peperit: erit semen sanctum in resurrectione mortuorum; abundabunt justi, qui diffusi sunt modoillos Ecclesia: in illa autem resurrectione mortuorum apparebit partus Ecclesiae, transiet dolor et gemitus.
Abbreviated transcription (Latin):
catiom̃s qͥtiment dnm̃ : qͥam bulant
inuns eiꝰ. labores fructuũ tuorum
manducobis : beatꝰ es & benederit : Ad huc
possumꝰ hic & quãuis animales : beatitu¬
dinẽ futuri scłi cogitare: Sed uidete qͥd
seqͥe. Vxortua sic̃ uinea fertilis: in late¬
rib domꝰtuȩ: Filii tui sic̃ nouellatio¬

Expanded text:
ti omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus. Labores fructuum tuorum manducabis; beatus es, et bene tibi erit.» Adhuc possumus hic, et quamvis animales, beatitudinem futuri saeculi cogitare; sed videte quid sequitur: «Uxor tua sicut vinea fertilis, in lateribus dom
Abbreviated transcription (Latin):
mo quã ȩdificent᷑. Nã breuiter quã quã
eũ cũ cantaret᷑ audiuimꝰ. qr breuis. ẽ cur¬
ro eũ : non tractans sed legens: et uidete.
quia sitalia qͥsq concupierit ꝓmagno
adõ qualia continet iste psalmꝰ. & forte
non quia defertus. ẽ. ab illo. sed quia ma¬
gis diligłt᷑ non acceperit. uideritq illa
quȩ hic sic audiuit. ẽẽ p̃mia tim̃tium
dm̃ abundare illis qͥnon timent dm̃: nu¬
tent gressuf illius. & effundantur lap¬
su uestigia eiꝰ & dicat in corde suo sine
causa sedm̃ timuisse: quando illa dona
non meruit. quȩ promisit tim̃tib se:
In suꝑ & illi acceper̃. quieũ non solũ non
timuer̃ sedetiã blasphemauerunt:
Videte enĩ quid dicat: Ex ꝑlicit& locus:¬

Expanded text:
mo, quam aedificentur. Nam breviter quanquam eum, cum cantaretur, audivimus, quia brevis est, curro eum, non tractans, sed legens. Et videte quia si talia quisque concupierit pro magno a Deo, qualia continet iste psalmus; et forte non quia desertus est ab illo, sed quia magis diligitur, non acceperit; videritque illa quae hic sic audivit esse praemia timentium Deum, abundare illis qui non timent Deum: nutent gressus illius, et effundantur lapsu vestigia ejus, et dicat in corde suo, sine causa se Deum timuisse, quando illa dona non meruit, quae promisit timentibus se; insuper et illi acceperunt, qui eum non solum non timuerunt, sed etiam blasphemaverunt. Videte enim quid dicat: «Beati o
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumere : Non enĩ ꝑme. sed ꝑ portã in tra¬
bitis: Illiautẽ quolunt homines inse p̃su¬
mere : nolunt eos intrare ꝑportã: Non
mirũ fic lauditur contra illos porta :¬
& ociosi pulsocit ut aperiat᷑: Adestote
exenr̃a pollicitatione. adiuuante dño
uobis reddendũ ex euangłio. de colũba:
Incuius nomine ꝓmisimꝰ : in illius miscđid
red demꝰ. Sedut possimꝰ. eẽ. idon eired¬
ditores. neaudaces fuerimꝰ ꝓmissores:
orate pronobis¬

Expanded text:
praesumere; non enim per me, sed per portam intrapraesumere; non enim per me, sed per portam intrabitis. Illi autem qui volunt homines in seipsos praesumere, nolunt eos intrare per portam: non mirum si clauditur contra illos porta, et otiosi pulsant ut aperiatur. Adestote a pollicitatione, adjuvante Domino, vobis reddendum ex Evangelio de columba. In cujus nomine promisimus, in illius misericordia reddemus. Sed ut possimus esse idonei redditores, ne audaces fuerimus promissores, orate pro nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ante dictũ ẽ. nisi dñs ȩdificauerit domum:
inuanũ labora uer̃ ȩdificantes eã. & neistã
domũ audiendo paruũ aliqͥd putares :¬
nisi dñs inqͥt custodierit ciuitatẽ. inuanũ
laborauit qͥ custodit illã. Est ergodomꝰ:
quȩ .ẽ. ciuitas: Ipsa ergo habet ianuã tanquã
domꝰ: & habet portã tanquã ciuitas. Iui ẽ.
ergo ianua domꝰ: ipse. ẽ. porta ciuitatis.
Ergo sixp̃c porta ciuitatis ille non erubes
porta : Qui sunt isti qͥ contra xp̃mp̃dicant &
quinegant quia missȩ sunt sagittȩ dema¬
nu potentis. & ꝑuener̃ usq infines cerrȩ
Et ipsa ͤ hereditas dñi dequa dictũ .ẽ: postu¬
& possessionẽ tuã cerminosterrȩ: Predica¬
tũ.ẽ. auditũ ẽ. ante quã fieret : & iam fac¬
tũ. nolunt agnoscere. quidisputant ergo
contra xp̃m. extra portã sunt: quia suos
honores quȩr̃. non xp̃i : Quiautẽ p̃dicat
inporta. xp̃i honorẽ quȩrit ñ suum:
& ideo qͥp̃dicat inporta dicit nolite in me

Expanded text:
nte dictum est: «Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam;» et ne istam domum audiendo parvum aliquid putares, «Nisi Dominus,» inquit, «custodierit civitatem, in vanum laboravit qui custodit eam.» Illa est ergo domus quae est civitas. Ipsa ergo habet januam tanquam domus, et habet portam tanquam civitas. Qui est ergo janua domus, ipse est porta civitatis. Ergo si Christus porta civitatis, ille non erubescporta. Qui sunt illi qui contra Christum praedicant? Qui negant quia missae sunt sagittae de manu potentis, et pervenerunt usque in fines terrae; et ipsa est haereditas Domini, de qua dictum est, «Postu possessionem tuam terminos terrae» . Praedicatum est, auditum est, antequam fieret; et jam factum nolunt agnoscere Qui disputant ergo contra Christum, extra portat sunt; quia suos honores quaerunt, non Christi. Qui autem praedicat in porta, Christi honorem quaerit, non suum; et ideo qui praedicat in porta, dicit: Nolite in me
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutionẽ patiunt᷑ : Non enĩ modo qr
diabolus ꝑreges non seuit: ideo xp̃iani
ñ patiuntur ꝑsecutionẽ : si mortuus . ẽ. dia¬
bolus: mortuȩ s̃ ꝑ secutiones: siautẽ ille
aduersarius nr̃ uiuit. unde ñ tẽptationes
suggerit : unde ñ sȩuit : unde ñminas aut
scandala ꝓcurat : O sincipias pie uiuere :
uidebis quia om̃is qͥuult pie uiuere in xp̃o
iħu. ꝑ secutionẽ paciet᷑. Propt̃ qͥdergo
potest unde : aut quȩ linguadicat. aut quȩ
aures audiant: equidẽ illud necauris audiuit.
nec in cor hominis ascendit: Amemꝰ tam̃: ꝓficia¬
mꝰtantũ : Videtis enĩ qr pugnȩ ñde s: & pug¬
namꝰ cũ concupiscentus nr̃is . Pugnamꝰ foris

Expanded text:
nim modo, quia diabolus per reges non saevit, ideo Christiani non patiuntur persecutionem. Si mortuus est diabolus, mortuae sunt persecutiones; si autem ille adversarius noster vivit, unde non tentationes suggerit? unde non saevit? unde non minas aut scandala procurat? O si incipias pie vivere, videbis quia omnis qui vult pie vivere in Christo Jesu, persecutionem patietur. Propter quid ergo potest? unde, aut quae lingua dicat? aut quae aures audiant? Et quidem illud «nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit» . Amemus tantum, proficiamus tantum: videtis enim quia pugnae non desunt, et pugnamus cum concupiscentiis nostris. Pug
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ : & cognatieiꝰ ex uirginis mariȩ consan¬
guinitate uenientes. Qui in eũ credider̃.
mlaterib: domꝰ eiꝰ : ñ inquantũ carnali
consanguinitate iunctierant: sed inquan¬
tũ uerbũdĩ audiebant & faciebant. Hoc
enĩ respondit dñs : & ait : Quȩ mihimater
aut qͥfr̃s : unde tẽptauer̃ qdã dicere
dicitꝰ nolite uobis dicere patrẽ suꝑ terrã.
unꝰ ẽ. enĩ paterur qͥ incȩlis est . Qđ ergo
in patre docebat discipłos: hoc inmatre
ipse demonstrauit : Uult enĩ dñs: ut con¬
sanguinitatib: terrenis p̃ponamꝰ dm̃:
deferpatri. qr pater .ẽ: defer dõ qr ds̃ ẽ:
Cenerauit te pater ac cõmodando carnẽ
suã : creauittẽ ds̃ adhibendo potentiã
suã. Neirascat᷑ pater cũds illi p̃ponit᷑:
immo gaudeat sibi tantũ deferri. ut ille
inuentꝰ eẽt. qͥ ei deberet p̃poni: ergo qͥo
extenditmanꝰ suꝑ discipłos suos: & ait:¬
qͦmodo erantꝰ addidit: & qͥ fecerit uolun¬

Expanded text:
ejus, et cognati ejus ex virginis Mariae consanejus, et cognati ejus ex virginis Mariae consanguinitate venientes, qui in eum crediderunt, in lateribus domus ejus; non in quantum carnali consanguinitate juncti erant, sed in quantum verbum Dei audiebant et faciebant. Hoc enim respondit Dominus et ait, «Quae mihi mater, aut qui fratres?» Unde tentaverunt quidam dicere dicit? «Nolite vobis dicere patrem super terram; unus est enim Pater vester qui in coelis est» . Quod ergo in patre docebat discipulos, hoc in matre ipse demonstravit. Vult enim Dominus ut consanguinitatibus terrenis praeponamus Deum. Defer patri, quia pater est; defer Deo, quia Deus est. Generavit te pater accommodando carnem suam; creavit te Deus adhibendo potentiam suam. Ne irascatur pater cum Deus illi praeponitur; imo gaudeat sibi tantum deferri, ut ille inventus esset qui ei deberet praeponi. Ergo quid extendit manus in discipulos suos, quomodo erant? Addidit, «Et qui fecerit volun
Abbreviated transcription (Latin):
habet. bonis consiliis uiuit : Iuid. ẽ. hoc:
bonis consilus regitur : Ergo latera domꝰ :
sunt illi qui inherent. xp̃o: Nec sine
causa: & ipsa conuix delatere facta est
Uiro dormiente eua facta.ẽ : moriente
xp̃o aeccła facta.ẽ: & illa delatere
uiri cũ costa detracta . ẽ : & ista delatere
uiri quando latꝰ lancea ꝑcussum.ẽ. & sa
cram̃ta ꝓfluxer̃ : Ergo uxortua : ut
uinea fertilis: Sed in quib: in laterib
domꝰ tuȩ . In alus qui non inberent xp̃o
carnalib: nuptiis & coniugib: alia uxor
de illis dr̃ cũ recesserit ab eis sponsus.
tunc ie iunabunt filis ponsi: ergo ipsa
coniux: & ipsa filii : Mirũ dico fr̃smei.
sorores ipsius. eẽ. & matrẽ ipsius esse:
Nacũ einuntiaretur mater eiꝰ & fr̃s eiꝰ foris
stantes: Quia forisstabant. typũ gerebaqT:
Quis trpus matris: synagoga: Et qͥstrpus
frm carnaliũ : iudei foris stantes. & foris
stat synagoga: Nãmaria in laterib domꝰ

Expanded text:
habet: bonis consiliis vivit. Quid est hoc? habet: bonis consiliis vivit. Quid est hoc? Bonis consiliis regitur. Ergo latera domus sunt illi qui inhaerent Christo. Nec sine causa et ipsa conjux de latere facta est. Viro dormiente, Eva facta est , moriente Christo, Ecclesia facta est: et illa de latere viri, cum costa detracta est; et ista de latere viri, quando latus lancea percussum est , et Sacramenta profluxerunt. Ergo «uxor tua ut vinea fertilis.» Sed in quibus? «In lateribus domus tuae». In aliis qui non adhaerent Christo, carnalibus nuptiis et conjugiis, alia uxor de illis dicitur: «Cum recesserit ab eis sponsus, tunc jejunabunt filii sponsi» ? Ergo ipsa conjux, et ipsi filii. Mirum dico, fratres mei. sorores ipsius esse, et matrem ipsius esse. Nam cum nuntiarentur ei mater ejus et fratres foris stantes; quia foris stabant, typum gerebant. Quis typus matris? Synagoga. Quis typus fratrum carnalium? Judaei foris stantes. Et foris stat synagoga. Nam Maria in lateribus domus