comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
talis rerum permutacio exceptis auctoribus om̃s
habebat unde uerentes sceleris conspiratores ne
uersa uice retro lapsa ferrentur que gesta erant
callido ut sibi uisum est cum aliquibus ẽp̃orum
utuntur argumento ut prohũs de quibus Iam
penitudinen gesserat imperator iterum publica
penitencia armis depositis Irreuocabiliter quodã¬
modo ecclesie sa tisfacere uideretur cum et forenser¬
leges non contraunũ culpam semel cõmissam bis¬
inuemant et nr̃a lex habeat non iudicare bis in
idipsum Cui iudicio pauci contradixere plures.
assensum prebuere maxima pars ut assolet in
talibus ne primores offenderent uerbotemis con¬
sensere aduidicatum ergo eum absentem et uandi¬
tum nec confitentem neqz connictum ante corpus
saucti medardi confessoris et sancti sebastiam mar¬
tiris arma deponere et ante altare ponere cogunt
pullaqz indutum ueste adhibita magna custo¬

Expanded text:
talis rerum permutatio exceptis auctoribus omnes talis rerum permutatio exceptis auctoribus omnes habebat. Unde verentes sceleris conspiratores inauditi, ne versa vice retrolapsa ferrentur que gesta erant, callido, ut sibi visum est, cum aliquibus episcoporum utuntur argumento, ut pro his, de quibus iam penitudinem gesserat imperator, iterum publica penitentia, armis depositis, inrevocabiliter quodammodo ecclesię satisfacere iudicaretur, cum et leges forenses non contra unam culpam semel coinvehant vindictam, et nostra lex habeat non judicare Deum bis in idipsum. Cui judicio pauci contradixere, plures assensum praebuere, maxima pars, ut assolet in talibus, ne primores offenderent, verbo tenus consensere. Adjudicatum ergo eum absentem, et inauditum, nec confitentem, neque convictum, ante corpus sancti Medardi confessoris, et sancti Sebastiani martyris, arma deponere, et ante altare ponere cogunt: pullaque indutum veste, adhibita magna custo
Abbreviated transcription (Latin):
orro lotharius imperator patre assumpto
et scorsum cum deputatis equitante atq
priuatim manente merlegium uillam deuenit ibiq
prout libuit cõmoxans et que uisa sunt ordinans
ac populum absoluens sed et connentum populo
compendio indicens uosagiũ per manri monasteriũ
relicta uirdimũ appulit et suessionis urbem adut
ibiq in monaster io sancti medardi patrem sub ar¬
ca custodia esse precepit et hrarolo primine cõmen¬
dato nec tamen a tonso ip̃e uenatiomi instrtit donec
autumpni tempore idest kãł̃ octobxis sicut consti¬
toris marchus epũs ephesi et prothospatarius
imperatoris ad patrem missa occurrit muimera sibi
deputata obtulit patris missa subtraxit quã ille
licet ad patrem missam ad se tamen uemientem su¬
scepit audiuit tragediamqz reportantem pene in¬
auditam remisit ĩn eodem comĩetu cum multi infilã¬
rentur deuotionie in patrem defectionis in filium
quidam uerbis simplicibus quidam Iuramentis
obiecta diluerũt miseratio tamen huius ce rei et

Expanded text:
orro Hlotharius, patre assumpto et seorsum cum deputatis equitante atque privatim manente, Merlegium villam devenit, ibique prout libuit commorans et que visa sunt ordinans ac populum absolvens, sed et conventum populo Compendio indicens, Uosagum per Maurimonasterium relicta, Uiridunum appulit et Suessionum urbem adiit, ibique in monasterio sancti Medardi patrem sub arta custodia esse praecepit, et Karolo Prumiae commendato, nec tamen attonso. Ipse venationi institit, donec autumni tempore, id est kalendis octobris, sicut constioris, Marcus archiepiscopus Ephesi et protospatarius imperatoris, ad patrem missa occurrit, munera sibi deputata obtulit, patri missa subtraxit. Quam ille, licet ad patrem missam, ad se tamen venientem suscepit, audivit, traguediamque reportantem pene inauditam remisit. In eodem conventu cum multi insimularentur devotionis in patrem, defectionis in filium, quidam verbis simplicibus, quidam iuramentis biecta diluerunt. Miseratio tamen huiusce rei et
Abbreviated transcription (Latin):
imperator filios ãmonuit equis desilientes et sibi occur¬
rentes ut promissionis sue memores tam sibi ꝙ̃ filio
et uxori illibata que olim promiserant conseruarẽt
quos congrue respondentes osculatus et ad castra illoꝵ
est prosequtus quo perueniente uxor subducitur et ad
ludonicũ tabernacula conuertitur tp̃m uero lothariꝰ
ad sua cum karolo ad modum puero deducit et cum
paucissimis in papilione ad hoc deputato consistere
uxor patris aludonico rege recepta exilio iterum de¬
portatur in ciuitatem ytalie tartonã Gregorius pa¬
ꝑa talia cernens cum maximo merore romã re¬
greditur et duorum fratrum pippinus in aqui¬
tam̃a ludonicus in baoarĩa reuertitur

Expanded text:
imperator filios ammonuit equis desilientes et sibi occurimperator filios ammonuit equis desilientes et sibi occurrentes, ut promissionis sue memores tam sibi quam filio et uxori inlibata que olim promiserant conservarent. Quos congrue respondentes osculatus et ad castra illorum est prosecutus. Quo pervenienti uxor subducitur et ad Hludouuici tabernacula convertitur, ipsum vero Hlotharius ad sua cum Karolo admodum puero deduxit et cum paucissimis in papilione ad hoc deputato consistere Uxor patris a Hludouuico rege recepta, exilio iterum deportatur in civitatem Italiae Tartonam. Gregorius papa talia cernens, cum maximo merore Romam regreditur, et duorum fratrum Pippinus in Aquitaniam, Hludouuicus in Baioariam revertitur
Abbreviated transcription (Latin):
suscepisse nisi qr dicebatur ꝙ mnexorabili contra filios
discordia laboraret ideoq pacem in utrãq partem serere
uellet Audita uero parte imperatoris mansit cum eo
aliquot diebus/ remissus auͣt ab imperatore ad filios ut
pacem mutũa necteret cum pene om̃is populus partin
domis abstractus partim ninis tritus partun promi¬
ssis illectus ad eos populum qz cum eis consistentem
more correntis deflueret nequaꝙͣ ut fuerat iussus est
redirẽ permissus tot ergo copus imbi adductis et impe¬
ratori subductis a deo defectio in dies iualuit ut festuu¬
tate saucti pauli plebei contra imperaterem adiclando
filus eius irruptionem facere minarentur quibus impe¬
rator uiribus obiiti non ualeus filus mandauit ne se
populari exponerent direptioni cui remandauit ut
castris relictis ad se uemat se autem maturrime obm̃a
sibi processuros quibus altrisecus sibimet occurrentib

Expanded text:
suscepisse, nisi quia dicebatur, quod inexorabili contra filios suscepisse, nisi quia dicebatur, quod inexorabili contra filios discordia laboraret, ideoque pacem in utramque partem serere vellet. Audita vero parte imperatoris, mansit cum eo aliquot diebus. Remissus autem ab imperatore ad filios, ut pacem mutuam necteret, cum pene omnis populus partim donis abstractus, partim promissis inlectus, partim minis territus, ad eos populumque cum eis consistentem more torrentis deflueret, nequaquam, ut fuerat iussus, est redire permissus. Tot ergo copiis inibi adductis et imperatori subductis, adeo defectio in dies invaluit, ut festivitate sancti Pauli plebei contra imperatorem, adulando filiis eius, inruptionem facere minarentur. Quibus imperator viribus obniti non valens, filiis mandavit, ne se populari exponerent direptioni. Cui remandant, ut castris relictis ad se veniat, se autem maturrime obviam sibi processuros. Quibus altrinsecus sibimet occurrentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
imperatoris uolinitati parum quid subripuit epĩs
imperatoris presumpcio audacie asserentibus nullo
modo se uelle cius anctoritati subrumbere sed si excõi¬
cant᷑ adueniret excom̃itatus̾ abiret cum aliter sẽse
habeat antiquorum auctoritas̃ canonũ Tandem
autem uentum est festuntate saucti precursoris xp̃i Iohĩs
in locum qui ab eo quod ibi gestum est perpetua est ignoĩa
mictebant mentiti sunt locus in quo id gestum est in suo
nequicie nomĩe remansit Cum aũt hant procul huicinde
aciebus ordinatis confisterent ia iamqz ruendum in arma
putaretur miciatum est imperatori aduenire pappã ro¬
manũ quẽ uenientem in ip̃a acie imperator consistens.
suscepit licet indecenter ꝙ̃ debint imputans ei ꝙ ip̃e sibi
talem susceptionem preparauerit qui musitato modo ad
se uenerit ductus aũt papa in habitacionem castrensem
multis assertionibus docuit non se tantum iter ob aliud

Expanded text:
imperatoris voluntati, parum quid subripuit episcopis imperatoris voluntati, parum quid subripuit episcopis imperatoris praesumptionis audatiae, asserentibus nullo modo se velle eius auctoritati succumbere, sed si excommunicans adveniret, excommunicatus abiret, cum aliter se habeat antiquorum auctoritas canonum. Tandem ergo ventum est festivitate sancti precursoris Christi Iohannis in locum, qui ab eo, quod ibi gestum est, perpetua est ignominimperatori promittebant, mentiti sunt, locus in quo id contigit, testis nequitiae in suo nomine remansit. Cum autem haud procul hinc inde atiebus ordinatis consisterent, iamiamque ruendum in arma putaretur, nuntiatum est imperatori advenire papam Romanum. Quem venientem in ipsa atiae imperator consistens suscepit, licet indecentius quam debuit, inputans ei, quod ipse sibi talem susceptionem praeparaverit, qui inusitato modo ad se venerit. Deductus autem papa in habitationem castrensem, multis assertionibus perdocuit, non se tantum iter ob aliud
Abbreviated transcription (Latin):
bonos mores colloquia mala et lapidum etiam du¬
riciem mollis aque gucula sepus nnlisa cerebrare
solet tandemz ad hoc uentum est ut filios imperatori
in uñu cum copus quibus poterant coire facerẽt
gregorium qz papam aduocarent subor nato quasi
qui prĩ solus filios reconsiliare deberet ut posset
rei tamen ueritas post claruit imperator contra
mayo mense nuamarciam uenit cum uallida mami
ĩbia quid agendũ sibi foret diu deliberauit missi¬
q destinatis bernardo scl ep̃o cum reliquis filios.
hortabatur ad se redeuindũ sed et papam romane
sedis conueniebat ut si more precessorum aderat
suorum tur tantas urcteret moras non sibi ocurredo
Cum uero rumor usquequaq sereret de ceteris ꝙ
uerum erat de papa uero romano quod ideo adesset
qui tam imperatorem ꝙͣ ep̃os excõicationis irretire
uellet uiniculis si qui in obedieutes essent sue filiorũ

Expanded text:
mores bonos conloquia mala et lapidum etiam dumores bonos conloquia mala et lapidum etiam duritiam mollis aquę guttula sepius inlisa terebrare solet, tandem ad id ventum est, ut filios imperatoris in unum cum copiis quibus poterant coire facerent, Gregoriumque papam advocarent, sub ornato quasi qui patri solus filios reconciliare deberet et posset; rei tamen veritas post claruit. Imperator porro e contra maio mense Uuarmatiam venit cum valida manu, ibique, quid agendum sibi foret, diu deliberavit. Missisque destinatis, Bernardo scilicet episcopo cum reliquis, filios hortabatur ad se redeundum, sed et papam Romane sedis conveniebat, ut si more praecessorum aderat suorum, cur tantas necteret moras non sibi occurrendo? Cum vero rumor usquequaque diffusus sereret de ceteris, quod verum erat, de papa vero Romano, quod ideo adesset, ut tam imperatorem quam episcopos excommunicationis inretire vellet vinculis, si qui inoboedientes essent sue filiorumque
Abbreviated transcription (Latin):
tem ad se quoquomodo reuocare uoluit sed illo id
refugiente asperrima hyemis nicubuit inclemẽcia
primo quidem pliuiarum iundanciã pluximaꝵ
Deinde humectatõm terre glaciali et stringente rigore
que adro noxia fuit ut subtritis pedibũs equinus
rarus quisque foret qui uectacione equorum uteret᷑:
fracto ergo multo excercitu laboris incõmodo et inpro¬
iuso excursu aquitanorum subinde et moleste ferente
statuit imperator ad uillam cuus uocabulum est re¬
stis uenire ibiq ligeris anme transmeato in francĩa
hyematũ redire ꝙ et fecit licet minus honeste ꝙ̃ de
cuit Humano porro generi paciqz contrarius dia¬
bolus nequaquã ab imperatoris infestacione feriebat᷑
sed per sacellitum suorum uersucias filios sollicita¬
bat persuadens illis ꝙ pater eos ultro ꝑ rodere uellet
non considerantes ꝙ qui nutior om̃ibus est exterus
nunnu uisum poterat effici suis sed qz corrumpũt

Expanded text:
tem ad se quoquo modo revocare voluit. Sed illo id tem ad se quoquo modo revocare voluit. Sed illo id refugiente, asperrima hiemis incubuit inclementia: primo quidem pluviarum inundantia plurimarum, deinde humectationem terrae glatiali astringente rigore; queque adeo noxia fuit, ut subtritis pedibus equinis rarus quisque foret, qui vectatione equorum uteretur. Fracto ergo multo exercitu laboris incommodo et inproviso excursu Aquitanorum subinde et moleste ferente, statuit imperator ad villam, cuius vocabulum est Restis, venire, ibique Ligeris amne transmeato, in Frantiam hiematum redire. Quod et fecit, licet minus honeste quam decuit. XLVIII. XLVIII.Humano porro generi pacique contrarius diabolus nequaquam ab imperatoris infestatione feriabatur, sed per satellitum suorum versutias filios sollicitabat persuadens illis, quod pater eos ultro perdere vellet, non considerantes, quod qui mitior omnibus esset externis, immanis non poterat effici suis. Sed quia corrumpunt
Abbreviated transcription (Latin):
consilio uti tunc pippinus uti dicebatur qui et ipͣe
tuuc in aquitania morabatur ligere transmeato
in territorio lemonicõ situm. quo uentilata utriũ¬
sq causa berhardus cum insilãretur infidelitatis
ue tam̃e usq ad congressionem probator procede̾
uellet honoribus est priuatus pippinũ uero propt̾
moꝵ correptionẽ prauorum sub custodia priuata
trenerim perduci iussit quo cum duceretur et in¬
dulgencius haberetur a suis custodie noctu subduer
et usq ad imperatoris ab aquitania redditum
quaquauersum uoluit et ualuit puagatur. Et
tunc quid̃ imperator inter filios suõs lotharium
atqz lrarolum quandam diuisionem regni consti¬
tuit que tam̃e ingruentibus impedimẽntis que
dicenda sũt pro uoto mime concessit et opportimo
tempore uisum est imperatori ab aquitama se cedere
sed post paucum tempus idest ad missam sancti mar¬
tini populum connocauit filuĩq pippinũ fugien¬

Expanded text:
us consilio uti tunc dicebatur Pippinus qui et ipse us consilio uti tunc dicebatur Pippinus qui et ipse tunc in Aquitania morabatur, Ligeri transmeato, in territorio Lemovico situm. Quo ventilata utriusque causa, Bernardus quidem cum insimularetur infidelitatis, nec tamen usque ad congressiovellet, honoribus est privatus, Pippinus vero propter morum correctionem pravorum sub custodia privata Treuerim perduci iussus. Quo cum duceretur et indulgentius haberetur, a suis custodie noctu subducitur et usque ad imperatoris ab Aquitania reditum, quaquaversum valuit et voluit, pervagatur. Et tunc quidem imperator inter filios suos Hlotharium atque Karolum quondam divisionem regni constituit; que tamen, ingruentibus impedimentis que dicenda sunt, pro voto minime cessit. Et oportuno tempore visum est imperatori ab Aquitania secedere, sed post paucum tempus, id est ad missam sancti Martini, populum convocavit filiumque Pippinum fugien
Abbreviated transcription (Latin):
cere uolens ar mis qz inpacta diluere Ezcum accusa¬
tor licet q̃situs dẽẽt cessantibus armmis purgacio.
facta est iuramẽtis preceperat porro impetator ut
conuentui semet subtrarit post placitum aut adue¬
nit imperator aũt uolenẽ et hanc mobedienciam
plurimaq in eo castigare morũ insolencĩa secum
eum morari inssit et usque natalem domini secum
aquis tenuit sed ille ultra suũ se uelle teneri grauatꝰ
fugam capessit et uiscio patre in aquitama concessit
imperator uero in hyberins ut ceperat aquis perm̃a¬
sit hyemis saue rigore transacto et uernali successu
reducio miciatum est imperatori quosdam excicatos
abit ad hausburg usqz uenit in surgencia sedauit
cõtumo redut connentumq publicum aureliani
uissit ibiq sibi pippinu occurrere mandauit qui
licet lumitus occurrit sed considerans imperator qu¬
or inidã malorum consilia honni filii aminos tã
minis ꝙͣ promissionibus ad deteriora peruertere

Expanded text:
cere cere tor, licet quaesitus, deesset, cessantibus armis purgatio facta est juramentis. Praeceperat porro imperator ut  conventui semet subtraxit, post placitum autem advenit. Imperator autem volens et hanc inobedientiam plurimamque in eo castigare morum insolentiam, secum eum morari jussit, et usque Natalem Domini secum Aquis tenuit. Sed ille ultra suum se velle teneri gravatus, fugam capessit, et inscio patre in Aquitaniam concessit. Imperator vero in hibernis ut coeperat, Aquisgrani permansit. Hiemis sane rigore transacto, et vernali successu reducto, nuntiatum est imperatori quosdam motus exciabiit, ad Ausburgum usque pervenit, insurgentia sedavit, continuo rediit, conventumque publicum Aurelianis fieri jussit, ibique sibi Pippinum occurrere mandavit, qui licet invitus occurrit. Sed considerans imperator quorumdam malorum hominum consilia, filii animum tam minis quam promissionibus ad deteriora festinantiu
Abbreviated transcription (Latin):
mperator quadragesimale tempus pasche¬
que sollemntatem in codem loco celebrauit
paschalibus ergo peractis sollẽmbus ad ingeliheim¬
creauit cum illo et de uthero matris uidetur cum illo
egressa eos quos dudum exigentibus meritis per
diuersa deputauerat loca euocatos bonis propruis
restituit et si qui a tonsi fuerant utrum sic manere¬
an in habitum redire priscmũ uellent facultatem
contribuit Delimic imperator in partes rumerici mõti
per uosagum transut ibiqz piscationi atq uenatõi
ꝙ diu libint indulfit et filiũ lothariũ in ytaliam di¬
rexit. porro autũpui tempore in theodonis uilla con¬
uenire generaliter suũ populum precepit in quo loco
tres legati sarracenorum a transmarinis partibus¬
diuersa generã et pannorum qui pace petita et accep
tiam et berhardus qui modo predicto fugiendo se sal¬
uans diu in fimbus hyspanie exulabat ĩs ergo im¬
peratorem adiens modum se purgandi ab eo quere¬
bat more francis solito sclz crimen obicienti semet obi¬

Expanded text:
vero quadragesimale tempus pascheque sollempnitatem in eodem loco celebravit. Paschalibus ergo peractis sollempnibus, ad Ingelcrevit cum illo, et de utero matris videtur cum ipso egressa: eos, quos dudum exigentibus meritis per diversa loca deputaverat, evocatos, bonis propriis restituit, et si qui aan in habitum redire pristinum vellent, facultatem contribuit. Dehinc imperator in partes Rumerici montis per Uosagum transiit, ibique piscationi atque venationi quamdiu libuit indulsit, et filium Hlotharium in Italiam direxit. Porro autumni tempore in Theodonis villa convenire generaliter suum populum praecepit. In quo loco tres legati Sarracenorum a transmarinis venere pdiversa genera et pannorum; qui pace petita et acceptiam et Berhardus, qui modo praedicto fugiendo se salvans diu in finibus Hispanię exulabat. Is ergo imperatorem adiens, modum se purgandi ab eo querebat more Francis solito, scilicet crimen obitienti semet obi
Abbreviated transcription (Latin):
doun esse et re uera ĩta esse hic mĩcius adeo imperato¬
rem ioncitauit ut missis in om̃s circũquaque regio¬
ues ad congregandum excercitum mĩcus ip̃e sine
mora palacium exiens primoquidem classi occurrere
deinde traiecto rheno flumĩe in loco qui lipia uocatur
copias que nũdum cõuenerant statuit operiri ubi dũ
defridi regis prestolatur aduentum Nam ille uain¬
ssima spe uictorie inflatus acie se cura imperatore
congredi uelle iactabat. Iactabat etiam se breui obtẽta
eiũs ꝙͣuis uamissinuis onnino fides abimebatur quĩ
potiuẽ putaretur talequid iuchoaturus insi festinata
fuisset morte preuentus Nam dum imperator in¬
defridum regẽm danorum aquodam suo satellite ĩn¬

Expanded text:
domi esse; et revera ita erat, Qui nuntius adeo imperatodomi esse; et revera ita erat, Qui nuntius adeo imperatorem concitavit, ut missis in omnes circumquaque regiones ad congregandum exercitum nuntiis ipse sine mora palatio exiens primo quidem classi occurrere, deinde vero transmisso Rheno flumine in loco, qui Lippeham vocatur, copias, quae nondum convenerant, statuit operiri. Ubi dum dofridi regis praestolatur eventum. Nam rex ille, vanissima spe victoriae inflatus, acie se cum imperatore congredi velle iactabeius, quamvis vanissimis, omnino fides abnuebatur, quin potius putaretur tale aliquid inchoaturus, nisi festinata fuisset morte praeventus. Nam a propridofridum regem a quodam suo satellite in
Abbreviated transcription (Latin):
ciarentur statuit trãs albim fluium cintatem edi¬
ficare francorumqz in ea ponere presidium Cumq
ad hoc per galliam et germamiã homñes congregasset
armisqz ac ceteris aduersum neccessarus rebus Instr¬
uctos per frisiam ad locum destinacum ducere Iussisẜ
trasto dux abroditorum in emporio rerit ab onnibus
egbertum comitem huic negocio exequendo preficiens
albim traicere et locum iussit occupare Est aũt locus
super rippam sturie flum̃s uocabulo esefflet et occupa¬
tus est ab egberto et comitibus saronicis circa ydus
expeditionem facere disponeret mĩciĩ accepit classem
godefridi frisiam appulisse Totasq frisiaco lictori
adiacentes insulas esse uastatas iamq excercitũ
Illum incontinenti esse ternaqz iam prelia cum
frisonibus cõmisisse danosq uictores tributum uicti
imposuisse et uectigalis nomĩe centum libras argẽti
a frisonibus iam esse solutat̾ regem quoque godefridũ

Expanded text:
untiarentur, statuit trans Albiam fluvium civitatem aediuntiarentur, statuit trans Albiam fluvium civitatem aedificare, Francorumque in ea ponere praesidium. Cumque ad hoc per Galliam atque Germaniam homines congregasset, armisque ac caeteris ad usum necessariis rebus instructos per Frisiam ad locum destinatum ducere iussisset, Thrasco dux Abodritorum in emporio Reric ab hominibuEgbertum comitem huic negotio exsequendo praeficiens, Albim traicere et locum iussit occupare. Est autem locus super ripam Sturiae fluminis, vocabulo Esesfelth , et occupatus est ab Egberto et comitibus Saxonicis circa idus expeditionem meditans nuntium accepit classem nnia Frisiam appulisse totasque Frisiaco litori adiacentes insulas esse vastatas iamque exercitum illum in continenti esse ternaque praelia cum Frisonibus commisisse Danosque victores tributum victis imposuisse et vectigalis nomine centum libras argenti a Frisonibus iam esse solutas, regem vero Grodafridum
Abbreviated transcription (Latin):
Odesridus rex danorum per negonatores
riore duxexat excercitum et suas̾ ultus esset imurias
ab eo ꝙ ei obiciebatur sederis lrruptionem ab eĩs fui¬
ut conuientus comitum imperatoris atq suorum iuxta
terim̃os regni sui transalbim fieret in quo res inuc̃t̃
geste prõferri et emendacione digna inter partes enn¬
merari possent Nlon abunit imperator colloquium¬
q transalbim habitum tñ prioribus̾ danorum in loco
qui dicitur badenflot multisqz hiic et inde prolatis ac
q infecto penitus dicessum est Trasco uero dux abrodi¬
torum postqͣmi filiũ suĩe postulanti godefrido obsidem
dederat collecta popuarũ mann et auxilio a saromibue
Accepto uicinos sues uulsos aggressus agros eorum
ferro et igni uastauit reuersusq domn cum ingenti
preda accepto Iterum asaxonibus uallidiori auxilio
sine diugorum maxima ciuitatem expugnat atq
his successibus om̃s qui ab eo defecerant ad suam socie¬
multa de Iactancia et superbia regis danorum m¬

Expanded text:
odofridus rex Danorum per negotiatoresriore duxit exercitum et suas ultus est iniuriasab eo quod ei obiciebatur; foederis inruptionem ab illis primo fuiut conventus comitum imperatoris atque suorum iuxta terminos regni sui trans Albim fieret, in quo res invicem gestae proferri et emendatione digna inter partes enumerari potuissent. Non abnuit imperator; colloquiumque trans Albiam habitum cum primoribus Danorum, in loco qui dicitur Badenfliot , multisque hinc et inde prolatis atque us infecto discessum est. Thrasco vero, dux Abodritorum, postquam filium suum postulanti Godofrido obsidem dederat, collecta popularium manu, et auxilio a Saxonibus accepto, vicinos suos Wiltzos adgressus, agros eorum ferro et igni vastat regressusque domum cum ingenti praeda, accepto iterum a Saxonibus validiori auxilio, Smeldingorum maximam civitatem expugnat, atque his successibus omnes qui ab eo defecerant, ad suam sociemulta de iactantia et superbia regis Danorum n
Abbreviated transcription (Latin):
pua festiuitas esset ecclesiam non intraturum si sũmi pon
plurima opera ad regni detorem et cõmoditatẽm per¬
tinẽcia diuersis in locis̃ nnchoauit quedam etiam cõsũmaĩt
rhem quingentorum passuum longitudimis nã tãta
est ibi flumĩs latitudo inchoauit et palacia operis¬
no suo uetustate collapsas comꝑit custodibus Ipãrum
legatos ut imperata ꝑficerent Molitus est et classem¬
contra bellum normanicum uel danicum edificatis̃
ad hoc nauibus/ tuxta flumina que et de gallia et
germania septentrionalem influũt occeaim̃z

Expanded text:
pua festivitas esset, aecclesiam non intraturum, si prescire plurima ad regni decorem et commoditatem pertinentia diversis in locis inchoavit, quaedam etiam consummavit.Rheno quingentorum passuum longitudinis – nam tanta est ibi fluminis latitudo –; qui tano suo vetustate collapsas comperit, pontificibus et legatos ut imperata contra bellum Nordmannicum, aedificatis ad hoc navibus iuxta flumina, quae et de Gallia et de Germania septentrionalem influunt oceanum.
Abbreviated transcription (Latin):
arolus imperator ꝙͣuis senectute confectus.¬
cio quod reliquũ erat autumpni circa kał nouẽbri
aquis graui reuertitur Cumqz ĩbi hyemaret mese
Iannario febre uallida correptus lecto decubint qui
statim ue in febribus solebat cibi sibi ascmnenciam
induxit arbitratus hac contiuencia morbum posse
depelli aut saltem mitigari sed accedente ad febrem
laterie dolore quiem greci plenresin dicũt Illoq ad¬
huc medĩa retinente neq corpus aliter ꝙͣ rarissimo
potu sustentante septimo postꝙͣ decubuit die sacra

Expanded text:
solito, quamvis senectute confectucemodi negotio quod reliquum erat autumni, circa Kalendas Novembris Aquasgrani revertitur. Cumque tibi hyemaret, mense Ianuario, febre valida correptus, decubuit. Qui statim, ut in febribus solebat, cibi sibi abstinentiam indixit, arbitratus hac continentia morbum posse depelli vel certe mitigari; sed accedente ad febrem lateris dolore, quem Graeci pleuresin dicunt, illoque adhuc inediam retinente, neque corpus aliter quam rarissimo potu sustentante, septimo postquam decubuit die, sacra
Abbreviated transcription (Latin):
utebatur ad corpus camisiam linẽã et feminalibus
lineis induebatur denide tumicam que lumbo serico ã¬
biebatur et tibialiatum cum fastiolis crura et pedes
calciamentis constringebat et ex pellibus lit̾iis et mu¬
rins corace confecto humeros ac pectus hyeme munie¬
bat Sago ueneto amictus et gladio semper accinctus cuiꝰ
capulus ac balteus non aurẽus aut argenteus erat ꝙ̃m¬
sollẽntatibus uel quando exdarum gentium legati ad¬
eum ueniebant peregrina uero indumenta quauis.
pulcherrima respuebat nec unꝙͣ̃ eis̃ indm paciebat᷑.
excepto ꝙ rome semel adriano pontifice petente et iterũ
leone successore eius supplicante longa tunica et clamide
amictus calceis quoque romano more fermatiẽ inductuᷤ¬
est in festinitatibus aũt uidelicet die natalis domimi
ta et calciamentis gẽmatis et fibula aurea sagum
astringente dyademate quoque ex auro et gẽmis ornatꝰ¬

Expanded text:
, utebatur. Ad corpus camisam lineam et feminalibus , utebatur. Ad corpus camisam lineam et feminalibus lineis induebatur; deinde tunicam quae limbo serico ambiebatur, et tibialia; tum fasciolis crura, et pedes caltiamentis constringebat, et ex pellibus lutrinis et murinis thorace confecto humeros ac pectus hyeme muniebat; sago veneto amictus, et gladio semper accinctus, cuius capulus ac balteus aut aureus aut argenteus eratfestivitatibus, vel si quando exterarum gentium legati venissent. Peregrina vero indumenta, quamvis pulcherrima, respuebat, nec umquam eis indui patiebatur, excepto quod Romae semel, Adriano pontifice petente, et iterum Leone successore eius supplicante, longa tunica et clamide amictus, calceis quoque Romano more formatis induebats infrascriptis scilicet die Natalis Domini ta et calciamentis gemmatis et fibula aurea sagum adstringente, diademate quoque ex auro et gemmis ornat
Abbreviated transcription (Latin):
esse diceret que sine eius iussu diffinri non posset
statim litigantes introducere iubebat et uelut pro
tribunali sederet lite cognita sentenciam dicebat
le tante fortitudinis erat ꝙ militem arma¬
equm auertice capitis usq ad uases simul cum equo
solo ictu propria spata trucidabat quatuor ferros
equi simul mambus leuiter extendebat militem ar¬
matum rectum stantem super palmã suam a terra
usque ad caput suũ sola mai leuiter elenabut assi¬
etiam uaporibus aquarum naturaliter calenciũ
frequenti natatu corpus excercens cuius adeo ꝑitus
fuit ut nullus ei iuste ualeat anteferri Ob hoc etiam
aquis graui regiam extruxit Ibiqz extremis uite
annis usq ad obitum perpetim habitauit Et non
solum filios ad halneum uerum optimates et amicos̃
aliquando etiam satellitum et custodum corporis tur¬
bam ĩmnuitauit ĩta ut nõm̃iꝙͣ centum uel eo amplius
honnes una lauarentur uescitu patrio idest francisco

Expanded text:
esse diceret, quae sine eius iussu definiri non posset, esse diceret, quae sine eius iussu definiri non posset, statim litigantes introducere iussit et, velut pro tribunali sederet, lite cognita sententiam dixitfortitudinis erat, quod militem armaa vertice capitis usque ad bases simul cum equo uno ictu propria spata secabat: quatuor ferraturas equorum simul manibus facile extendebat; militem armatum super palmam suam a terra usque ad caput suum sola manu velociter elevabaetiam vaporibus aquarum naturaliter calentium, frequenti natatu corpus exercens, cuius adeo peritus fuit, ut nullus ei iuste valeat anteferri. Ob hoc etiam Aquisgrani regiam extruxit, ibique extremis vitae annis usque ad obitum perpetim habitavit. Et non solum filios ad balneum, verum optimates et amicos, aliquando etiam satellitum et custodum corporis turbam, invitavit, ita ut nonnumquam centum vel eo amplius homines una lavarentur. 23. Vestitu patrio, id est francisco
Abbreviated transcription (Latin):
debat forme uero eius auctoritas ac dignitas̾ tam
stanti ꝙͣ sedenti plurima acquirebatur ꝙͣꝙͣ cermx
obesa et breuior uenterqz proiectior uiderẽtur hec
tamen et ceterorum membrorum celabat incessu fir¬
mior totaq corporis habitudine uirili hic in cibo¬
temperatus parum panis in prandio comedebat
sed quartam partem arietis̃ aut gallinas duas
aut anserem aut spatulam porcmã aut pauonem
aue gruem aut seporem integrum edebat in potu¬
adeo parcus in bibendo erat ut super cenam raro plusꝙͣ.¬
aliquod acroma aut lectorem audiebat aut legebant
ei hystorie et antiquorum gesta uel libri augustim¬
meridiam pomorum aliquid sumens̃ ac semel bibẽs
depositiẽ uestibus et calciamentis uelut noctu solitu
erat duabus uel tribus horis quiescere noctibus sic
dormmiebat ut sompn quater aut quĩquies non solũ
exꝑgiscendo sed etiam exurgendo interrũperet cũ
calciaret se et amiciretur non tantum auncos amic¬
tebat uerum etiam si comes palacu litem aliquem

Expanded text:
de formae auctoritas ac dignitas tam stanti quam sedenti plurima adquirebatur, quamquam cervix obesa et brevior, venterque proiectior videretur: tamen haec caeterorum membrorum celabat aequalitas. Incessu firmo, totaque corporis habitudine virili, voce cendebat. Parum panis comedebat; sed quartam partem arietis, aut gallinas duas, aut anserem unum, aut spatulam porcinam, aut pavonem, aut gruem, aut leporem integrum edebat. Moadeo parcus in bibendo erat, ut super caenam raro plus qualiquod acroma aut lectorem audiebat. Legebantur ei hystorie et antiquorum regum gesta. Libris beatimeridianum pomorum aliquid sumens ac semel bibens, depositis vestibus et calciamentis, velut noctu solitus erat, duabus aut tribus horis quiescebat. Noctibus sic dormiebat, ut somnum quater aut quinquies non solum expergescendo, sed etiam desurgendo interrumperet. Cum calciaretur et amiciretur, non tantum amicos admittebat, verum etiam, si comes palatii litem aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
liberalibus studus quibus et ip̃e operam dabaat erudirent᷑
suas laneficio assuescere coloqz ac fuso ne per occlium cor¬
perent operam impendere atq ad om̃ez honestatem eru¬
diri uissit ex hus onnibus duos tantum filios et uñã
filiam priusquã moraretur amisit karolum qui maior
uero bernardum filium filias uero quĩque adalaidam
atulam gundradam betraidam cheoderadam suꝑstites
relinquit in quibus rex pietatis sue precipuũ documẽtũ
ostendit cum filio de functo nepotem patri succedere et
neptas inter filias suas educari precepisset

Expanded text:
liberalibus studiis, quibus et ipse operam dabat, erudirentu lanificio assuescere coloqperent, operam impendere, atque ad omnem honestatem erudiri iussit. Ex his omnibus duos tantum filios et unam filiam, priusquam moreretur, amisit, Karolum, qui maior unum filium Bernardum, filias autem quinque, Adalaydem, Atulam, Gundradam, Berthaidem ac Theoderatam superstites reliquit. In quibus rex pietatis suae precipuum documentum ostendit, cum filio defuncto nepotem patri succedere et neptes inter filias suas educari fecisset.
Abbreviated transcription (Latin):
quid uolebat aꝑtissime exprmere non patrio sermone
contentus etiam peregrins lingnis et ediscendis oper̃a
impendit in quibus latinã ita didiscit ut ea ac patria
lingua orare sit solitus urecam uero melius intelligere
carũq doctores plurim̃ ueneratus magnnis constitur¬
bat honoribus cum uacuum tempus erat manũ literit᷑¬
effigiendis assuescebat sed parum successit labor prepo¬
sterus ac ferb inchoatue
Eligionem xpianam qua ab infancia sua
nbutus̾ erat sauctissime et cum sũma pie¬
graui extruxit quã auro argento lumĩaribus atq
ex ere solido cancellis et reliquus uarus adornauit
rum trane̾mare in siriam egiptum atq affricam¬
et precipue Iherosolimis alexandrie atq cartagini ubi
transmarinorum regum amicicias expetens aut xp̃i¬
aniẽ sub eorum dñatiom de gentibus refrigerium ali¬
quot releuacio proueniret obtinuit Colebãt et precetĩs
sacris et uenerabilibus socis apud rom̃ã eccliãm sancti
petri in cuius donaria magna tus peccume tam in au

Expanded text:
quid vellet, apertissime exprimere. Nec patrio tantum sermone contentus, etiam peregrinis linguis ediscendis operam impendit; in quibus latinam ita didicit, ut aeque illa ac patria lingua orare sit solitus; graecam vero melius intelligere earumque doctores plurimum veneratus, magnis adficiebat honoribus. effigiendis adsuesceret, sed parum successit labor praeposterus ac sero inchoatus. Religionem Christianam, qua ab infantia fuerat inbutus, sanctissime et cum summa piegrani ex auro et argento luminaribus atque ex ere solido cancellis et ianuis adornavirum trans maria in Syriam et Aegyptum atque Africam, Hierosolimis, Alexandriae atque Cartagini, ubi transmarinorum regum amicitias expetens, ut Christianis sub eorum dominatu degentibus refrigerium aliquod ac relevatio proveniret. Colebat prae ceteris sacris et venerabilibus locis apud Romam ecclesiam beati Petri apostoli; in cuius donaria magna vis pecuniae tam in auro
Abbreviated transcription (Latin):
de qua tres filios suscepit scilicet karolum ꝑippi
et gislam habuit et aliãs tres filias theoderadam hix¬
trudam et hrotradam duas de fastrada uxore que de gẽte
Terciam de concubina quadam cuiuis nom̃e modo me¬
morie non occurrit de functa fastrada reginia leotguar¬
dam alamaña duxit dequa nil liberorimi tulit post
auus mortem tres habuit concubinas germisdam sa¬
uonici generis dequa ei filia nomĩe alatrud nata est
et regiam que ei droconem et hugun genint et adulin¬
dam̃ ex qua theodericum procreauit Liberos autem¬

Expanded text:
de qua tres filios, Karolum videlicet et Pippinum  et Gislam, genuit. Habuit et alias tres filias, Theoderadam et Hiltrudem et Ruodhaidem, duas de Fastrada uxore, quae de orierat, tertiam de concubina quadam, cuius nomen modo memoriae non occurrit. Defuncta Fastrada, Liudgardam Alamannam duxit, de qua nihil liberorum tulit. Post cuius mortem tres habuit concubinas, Gersuindam Saxonici generis, de qua ei filia nomen Adaltrud nata est, et Reginam, quae ei Drogonem et Hugum genuit, et Adallindem, ex qua Theodricum procreavit. Mater qu
Abbreviated transcription (Latin):
atq robusto decenti et uemisto apice capitis rotũdo
statura emmenti que tamen iusta non excederet
septem nãq suorum pedum proc̾itatem cius con¬
stat habuissi mensuram humeris erat amplissimus
rembus aptus uentre congruus brachus et cruribꝰ
grossus onnibus artubus fortissimus habebait in
eius pregrandes ac uegetes erant similes̃ occulis

Expanded text:
ac robusto, statura eminente, apice capitis rotundstatura eminenti, quae tamen iustam non excederet – nam septem suorum pedum proceritatem eius constat habuisse mensuram –, apice capitis, ventre congruus, brachiis et cruribus grossus, omnibus artubus fortissimus, certamine dnius p
Abbreviated transcription (Latin):
stione secumdum legem romaña ut maiestatis rei
capite dampnati sunt Pro Ipis tamen papa pio a¬
ffectu apud imperatorem intercedens ut uita et inte
huius facmoris fuerunt principes paschalis nomen¬
dator et campulus sacellaxius ac multi alu romane
urbis habitatores nobiles qui siiul oñis eadem siña
dampnati sunt Ordinatis deinde romane urbis et a¬
postolici totiusq ytalie non tantum publicis sedetiam
eccłiastis et prinatis rebus quibus se occupauit tota

Expanded text:
stione secundum legem Romanam ut maiestatis rei capitis dampnati sunt. Pro quibus tamen papa pio affectu apud imperatorem intercessit; nam et vita Huius factionis fuere principes Paschalis nomenclator et Campulus saccellarius , et multi alii Romanae urbis habitatores nobiles, qui simul omnes eadem sententia damnati sunt. Ordinatis deinde Romanae urbis et apostolici totiusque Italiae non tantum publicis sed etiam ecclesiasticis et privatis rebus--nam tota
Abbreviated transcription (Latin):
Ita gothi qui multas gentes subdiderant suo serui¬
augent dum onnes qui gothis seruiebant per gothos
elati per .u. annos ferre octuaginta laborauerunt ad

Expanded text:
Ita Gothi, qui multas gentes subdiderant suo servim adaugent, dum omnes qui Gothis serviebant, per Gothos de Gothis, per annos fere octoginta laboraverunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
cesse est exemplis ad resipiscendum ⁊euocetur
Qualiter maximus imperator beatum mar¬
tinũ impus cõmunicare compellens imperio
pulsus sit uel clodomirus sacerdoti anito non
obaudiens interierit Cumqz nec dictis eius ali¬

Expanded text:
cesse sit, exemplis ad resipiscendum provocetur, qualiter Maximus imperator, beatum Martinum impiis communicare compellens, imperio pulsus sit, vel Clodomirus, sacerdoti Avito non obaudiens, interierit. » Cumque nec tunc quidem ali
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesia iubetur Post hec rogauit chilpericus ponti¬
ffices ut aut uestis pretextatis semderetur aut cen¬
cesimus octauus psalmus qui maledictiones scario¬
ticas continet supex eum recitarentur uel in per¬
petuum cõmunione priuaretur Sed pontificibus
hoc agere recusantibus et maxime gregorio turo¬
nensi reitente ab ecclesia pretextatus pellitur
ac custodie traditur de qua duni noctu fugere nite¬
retur comprehensus cesusqz in insula quadam
maris que ciuitati adiacet constancie ex ilio relegaͬ¬

Expanded text:
cietate. » Post haec rogavit Chilpericus pontifices, ut aut vestis Praetextati scinderetur, aut centesimus octavus psalmus qui maledictiones Iscariothicas continet super eum recitaretur, vel certe in perpetuum communione privaretur. Sed pontificibus hoc agere recusantibus et maxime Gregorio Turonensi renitente, ab ecclesia Praetextatus pellitur ac custodiae traditur. De qua dum fugere noctu niteretur, caesusque, in insula quadam maris, quae civitati adjacet Constantiae, in exsilium relega
Abbreviated transcription (Latin):
ad quorum comprimendum ꝑgens in solenciam misit
ad lotharium fulcone selz abbatem et richardum comĩtẽ
necuon et ad rebaldum abbatem quorum fulco et rich¬
ardus responsum sibi alochario refexrent adreboldus
porro romã pargeret gregoxiũ papaii deuectessarus
consulturus et uolimitatem imperatoris ceteraq sibi
iniũcta ꝑlaturus sed lotharius de his comietus nenĩo
et de rebus quarundam ecclĩarum ablatis que in yta¬
lia sunt quibusdam ãinit quedam se non posse seruare
respondit et fulco quid atq richardus imperatori
afrisia post fugam normanorum reuertenti talia
mĩciant in frlinconofurd palacio ubi ĩp̃e antũnalem
excercens uenationem hyematum aquis sese conuertit

Expanded text:
Ad quorum conprimendam pergens insolentiam, misit Ad quorum conprimendam pergens insolentiam, misit missos ad Hlotharium, Fulconem scilicet abbatem et Richardum comitem necnon et Adrebaldum abbatem; quorum Fulco et Richardus responsum sibi a Hlothario referrent, Adrebaldus porro Romam pergeret, Gregorium papam de necessariis consulturus et voluntatem imperatoris ceteraque sibi iniuncta perlaturus. Sed Hlotharius de his conventus, necnon et de rebus quarundam ecclesiarum ablatis que in Italia sunt, quibusdam annuit, quedam se non posse servare respondit. Et Fulco quidem atque Richardus imperatori a Frisia post fugam Nordmannorum revertenti talia nunciant in Franconofurd palatio; ubi ipse autunnalem exercens venationem, hiematum Aquis sese convertit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uero postꝙͣ de ficiente laugore connalit nͣi¬
ciatum est imperatori eo ꝙ̃ conditiones sacra¬
mentoꝵ dudum promissas irrumperet maxime qr
eccl̃iam saucti petri quã tam aius eius pippiuus ꝙ̃q
pater eus krarolus necuon et ip̃e in tutelam susceperant
honnẽs eius crudelissima clade uexarent que res amin ou i¬
ut uidebatur missos dirigeret nillum pene ad tantum
iter conficiendum spaciũ tribueret misit ergo ad lotha¬
rĩ cõmouens ne talia fieri permiteret moneus ut
aduersarus desfesandam susceperat nequaꝙͣ a suis
diripi permicteret cõmouens etiam sacramentorum
ab eo sibi imper promissorum ne forte oblinscens.
aut peripendens ea dimnitatem ofenderet quod sibi
inpime futurum non ignoraxet simul etiam iubens
parare stipendias ãnonas statinas̾qz congruas per
õne iter quod rom̃a tranfmitit dicebat eñ se limina
beatorum apposcolorum tumsere uelle quod ne fieret
irrupcio normanorũ uel danorũ in frisiam impedit

Expanded text:
t vero postquam desaeviente languore convaluit, nuntiatum est imperatori, eo quod conditiones sacramentorum dudum promissas irrumperet, maximeque ecclesiam sancti Petri, quam tam avus ejus Pippinus, quam pater ejus Carolus, nec non ipse in tutelam susceperant, hout videbatur, missos dirigeret, nullum pene ad tantum iter conficiendum spatium tribuens. Misit ad Hlotharium, commonens ne talia fieri permitteret, monens ut adversariis defensandam susceperat, nequaquam a suis diripi permitteret. Commonens etiam sacramentorum ab eo sibi nuper promissorum, ne forte obliviscens aut parvipendens ea divinitatem offenderet, quod sibi ‹non› impune futurum, non ignoraret. Simul etiam iubens, parari sibi stipendiarias annonas stativasque congruas per omne iter, quod Romam transmittit; dicebat enim, se limina beatorum apostolorum invisere velle. Quod ne fieret, inruptio Nordmannorum in Frisiam impedivit.
Abbreviated transcription (Latin):
persuasione predicti sarracem spem capiendarum
quarundam in hyspania ciuitatum non frustra con¬
rasconũ contermimũ quam regionem lam dudũ
in dedicionem susceperat lupo principe se et sua eiꝰ
ntui dedente ibidem etiam que opportuntas uti¬
litasq dictauit explicitis statuit pirmei mõti
superata difficultate ad hispam̃a ꝑgere laborãti¬
q ecclesie sub sarracenorum a cerbissimo uicgo xp̃õ
auctore suffragari hic mons cum altitudine celum pe¬
ne contingat asperitate tancium horreat Opacitate
siluarum tenebrescat angustia uie uel potuis semite
cõmeatum non modo tantum excercitui sed paucis
ad modum pene intereludat xp̃o tamen fauente prosꝑo
le qui cum magna suorũq fatigatione et perdicio¬
ne iinquitatem̃ huius loci olim c̃urarũt euĩcere

Expanded text:
persuasione praedicti Sarraceni spem capiendarum quarundam in Hispania civitatum haud frustra conUuasconum conterminum, quam regionem iamdudum in deditionem susceperat, Lupo principe se et sua eius nutui dedente. Ibidem etiam que oportunitas utilitasque dictavit explicitis, statuit Pyrinei montis superata difficultate ad Hispaniam pergere laborantique ecclesiae sub Sarracenorum acerbissimo iugo Christo fautore suffragari. Qui mons cum altitudine caelum penecontingat, asperitate cautium horreat, opacitate silvarum tenebrescat, angustia viae vel potius semite commeatum non modo tanto exercitui, sed paucis admodum pene intercludat, Christo tamen favente prospero le, qui cum magna sui suorumque fatigatione et perditione iniquitatem huius loci olim evincere
Abbreviated transcription (Latin):
duobus diebus propter excercitacionem equitaciom
indulgeret miͣc propter discordiam fugandam pãce¬
ꝙz reuocandam nullum diem uult habere feriatum
corporisl ferre iacturam unde non ambigendum est¬
ei redditum premiũ quod ita laborantibus promisit se
daturum maximus pxinceps az pastorum cum maxĩa
igitur fatigatione impugnantibus ualenciam illuis
premissis casibus peruenit inminente sacratissima¬
paschali sollemnitate aquis grani ibiqz eam cũ solita
celebrant deuotione, qua explicita ceptum acceleraĩt
explere negorium nͬa rheno transmeato thoringiam
in qua cum morari non pateretur ut pote Iam pre
propinquãte rebusaꝵ diffideret salutem in fuge sub¬
sidio posuit¬

Expanded text:
duobus dduobus dindulgeret: nunc propter discordiam fugandam, pacemque revocandam, nullum diem habere feriatum corporis jacturam ferre. Unde non ambigendum estei redditum premium, quod ita laborantibus promisit se daturum maximus princepsque pastorum. Cum maxima igitur fatigatione, inpugnantibus valentiam illius praemissis casibus, pervenit inminente sacratissima sollemnitate paschali Aquisgrani, ibique eam cum solita celebravit devotione. Qua explicita, coeptum acceleravit explere negotium; nam Hreno transmeato, Toringiam In qua cum morari non pateretur, utpote iam patre propinquante, rebusque diffideret, salutem in fugae subsidio posuit
Abbreviated transcription (Latin):
poscebat disponenti mĩcuis illi uenit dicens
ludonicum filiũ sũũ assumptis quibusdam saxomibus
ataꝵ lothorngis secum alemama iucasisse que res
maxim̃ ei peperit incommnodum et ẽm̃ cam iam se¬
uili grauaretur etate et flãgniatis habundancia que
hyeme augmentatur ultra solitum pulmo eius gra¬
uaretur pectusqz quateretur accessit etiam hic tristis
miͣcius cui relatu adeo effectus est amaritudine ꝙ̃mie
esset pene ultra modum humanũ natura mitissimus
fortitudine magnaminus pietate cautissimus in apo¬
aminus dum turbari tali peste eccłiãm dei populum
ꝙ xpĩanum uexari comꝑit nec fastidio cessit nec dolori
fractus subcubunit sed postquam sanctum quadragesi¬
male ieminum cum uxore et filio lrarolo nichoamit
aduersus hanc tempestatem cedendã se obicem tulit
et qui solitus erat hoc tempus psalmorum de cantacioe
oratiom instancia missarum celebracione elemosiaꝵ
liberalitate totum reddere sollenne ita ut rix uno aut

Expanded text:
poscebat disponenti, nuntius illi advenit, dicens Hludouuicum filium suum assumptis quibusdam Saxonibus atque Toringis secum, Alamanniam invasisse . Que res maximum ei peperit incommodum; etenim cum iam senili gravaretur aetatae, et flegmatis habundantia – que hieme augmentatur – ultra solitum pulmo eius gravaretur pectusque quateretur, accessit etiam hic tristis nuntius. Cuius relatu adeo affectus est amaritudine, quamvis esset pene ultra humanum modum natura mitissimus, fortitudine magnanimus, pietate cautissimus, ut in apoanimus, dum turbari tali peste ecclesiam Dei populumque christianum vexari comperit, nec fastidio cessit nec dolori fractus subcubuit, sed postquam sanctum quadragesimale ieiunium cum uxore et filio Karolo inchoavit, adversus hanc tempestatem sedandam se obicem tulit; et qui solitus erat, hoc tempus psalmorum decantatione, orationum instantia, missarum celebratione, elemosinarum liberalitate totum reddere sollempne, ita ut vix uno aut
Abbreviated transcription (Latin):
sci placito generali secundũ consuetudinẽ aquis habi¬
to in tres partes regni sui totidem excercitus misit
unũ trans albun ĩn liuones qui et ip̃o uastauit et¬
riori anno a nultizs destructum in rippa slumĩs re¬
scaurauit Alterum in pannomas ad contrbuersias

Expanded text:
et placito generali secundum consuetudinem Aquis habito in tres partes regni sui totidem exercitus misit, unum trans Albiam in Linones, qui et ipsos vastavit riori anno a Wilzis distructum in ripa Albiae fluminis restauravit, alterum in Pannonias ad controversias