comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
incordibus nostris perspm scm̃ quidatus est
nobis hicsiquis ut itadixerim imperite perittis
artis eloquentiae praecepta apostolum sequũ¬
tum fuisse contendat. nonne achristianis doc¬
tis indoctis queridebitur et tamen agnoscitur
hic figura quae climax grece. latine uero aqui¬
busdam estappellata gradatio. quoniam scalam
dicere noluerunt. cum uerba uel sensa conec¬
tuntur alterum ex altero. sicut hic extribula¬
tione patientiam expatientia probationem . ex
probatione: spem conexam uidemus agnoscitur.
et aliud decus. quoniam postaliqua pronuntia¬
tionis uoce singula finita. quae nostrimembra
et caesa. graeci autem cola et commota uocant.
sequitur ambitus siue circuitus quem periodon
illi appellant. cuius membra suspenduntur uoce
dicentis donec ultima finiastur nameorum
quae praecedunt circuitum mem brumillud est
primum qnm̃ tribulatio pacientiamoperatur secduu¬
dum
patientia autem probationem. Tertium probatio

Expanded text:
ris per Spiritum sanctum, qui datus est nobis ? Hic si quis, ut ita dixerim, imperite peritus, artis eloquentiae praecepta Apostolum secutum fuisse contendat, nonne a Christianis doctis indoctisque ridebitur? Et tamen agnoscitur hic figura, quae κλίμαξ graece, latine vero a quibusdam est appellata gradatio, quoniam scalam dicere noluerunt, cum verba vel sensa connectuntur alterum ex altero; sicut hic, ex tribulatione patientiam, ex patientia probationem, ex probatione spem connexam videmus. Agnoscitur et aliud decus, quoniam post aliqua pronuntiationis voce singula finita, quae nostri membra et caesa, Graeci autem κῶλα et κόμματα vocant, sequitur ambitus sive circuitus, quem περίοδον illi appellant, cujus membra suspenduntur voce dicentis, donec ultimo finiatur. Nam eorum quae praecedunt circuitum, membrum illud est primum, quoniam tribulatio patientiam operatur; secundum, patientia autem probationem; tertium, probatio
Abbreviated transcription (Latin):
deinde luxdriosam remordet aurium uoluptatem
ubicum dixisset quicanits aduocem psalteriiqnm
potest exerceri sapienter a sapientib: musi cãmira¬
bilidecore dicen diinuectionis impeture laxato et non
adillos sed de illis iam loquens ut nos musicamsapientis
amusicaluxoriantis distinguere commoneret.Nonait
quicanitis aduocem psalterii et sicut dauid putatisuosha¬
bereuasa cantici sedcum illudadillos dixisset quod luxđri¬
osi audi redeberent. qui canitis aduocempsalterium pe¬
ritiam quoq: eorum aliis quodammodo indicauit
adiungens. sicut dauidputauerunt seh abereuasa cantici.
bibentes inphialis uinum.et optimo unguento delibuti
Tria haec melius pronuntiantur. sisus pensis duobus
priorib membris. circuitu tertio finiatur lam uero
quod his omnib: adicitur et nihil patiebatur super
contritione ios eph. siue continuati mdicatur ut
unum sit membrum si ued ecentius suspendatur etni¬

Expanded text:
Deinde luxuriosam remordet aurium voluptatem. Deinde luxuriosam remordet aurium voluptatem. Ubi cum dixisset, Qui canitis ad vocem psalterii, quoniam potest exerceri sapienter a sapientibus musica, mirabili decore dicendi, invectionis impetu relaxato, et non ad illos, sed de illis jam loquens, ut nos musicam sapientis a musica luxuriantis distinguere commoneret, non ait, Qui canitis ad vocem psalterii, et sicut David putatis vos habere vasa cantici: sed cum illud ad illos dixisset, quod luxuriosi audire deberent, Qui canitis ad vocem psalterii, imperitiam quoque eorum aliis quodammodo indicavit, adjungens, Sicut David putaverunt se habere vasa cantici, bibentes in phialis vinum, et optimo unguento delibuti. Tria haec melius pronuntiantur, si suspensis duobus prioribus membris circuitus, tertio finiantur. 20. Jam vero quod his omnibus adjicitur, Et nihil patiebantur super contritione Joseph, sive continuatim dicatur ut unum sit membrum, sive decentius suspendatur, et ni
Abbreviated transcription (Latin):
agnum de grege quiuitulos demedio armenti quod siita
diceretur . esset quidem et hoc pulchrumutabunopro¬
nomine repetito. omniasex membra decurrerent
ẽt pronuntiantis uoce singula finirentur sed pul¬
chrius factum est . ut eidem pronom enessent bina sub¬
nexa quae tressententias explicarent unamad capti¬
uitatis prȩnuntiationem : qui separatiestis indiem ma¬
lum et ad propinquatis solio iniquitatis. alteramad
libi dinem. quidormitis in lectis ebur neis et lasciui¬
tis instratis uestris aduoracitatem uero tertiam perti¬
nentem qui comeditis inquidđ agnum de grege etui tu¬
los demedio armentiut in potestate sit pronuntiantis
ut rum singula finiat et membra sintsex anprimũ
et tertium et quintum uocesus pendat. et secundum
primo quartum tertio. sextum quinto conecten¬
do tresbimembres circuitus decentissime faciat
unum quo calamitas imminens alterum ꝗo lectus¬
impurus. tertium quo prodiga mensa monstretur.

Expanded text:
agnum de grege, et vitulos de medio armenti; si ita agnum de grege, et vitulos de medio armenti; si ita diceretur, esset quidem et hoc pulchrum, ut ab uno pronomine repetito singula sex membra decurrerent, et pronuntiantis voce singula finirentur: sed pulchrius factum est, ut eidem pronomini essent bina subnexa, quae tres sententias explicarent; unam ad captivitatis praenuntiationem, Qui separati estis in diem malum, et appropinquatis solio iniquitatis; alteram ad libidinem, Qui dormitis in lectis eburneis, et lascivitis in stratis vestris; ad voracitatem vero tertiam pertinentem, Qui comeditis agnum de grege, et vitulos de medio armenti: ut in potestate sit pronuntiantis, utrum singula finiat, et membra sint sex, an primum et tertium et quintum voce suspendat, et secundum primo, quartum tertio, sextum quinto connectendo, tres bimembres circuitus decentissime faciat; unum quo calamitas imminens, alterum quo lectusimpurus, tertium quo prodiga mensa monstretur. 19.
Abbreviated transcription (Latin):
et adoptima quaeq: regna horum silatior termi¬
nus eorum termino uestro est simuletiam cumista
dicuntur. locorum nominib: tamquam luminibus
ornatur eloquium. quae sunt sionsamaria ẽ challas¬
ne emathmagna et gethpalestinorum deinde
uerba quaehis adiunguntur locis decentissime
uariantur oppulentiestis confiditis transite Itedis¬
cendite consequenter denuntiatur futura subiniquo
propinquare
regefa pituata scumadiungitur quise paratisindiem
malum et ad propinquatis solio iniquitatistunc
subiciuntur merita luxgriae quidormitis in lec¬
tisebur neis. et lasciuitis instratis uestris qui come¬
ditis agnum degrege etuitulos demedio armenti
ista sex membratresbimembraes circuitus edide¬
runt non enim ait quiseparatiestis indiemmalum
qui a ppropinquatissolio iniquitatisquidormitis
Inlectis eburneis
quilas ciuitis instratis uestris. qui comeditis

Expanded text:
et ad optima quaeque regna horum, si latior termiet ad optima quaeque regna horum, si latior terminus eorum termino vestro est. Simul etiam cum ista dicuntur, locorum nominibus tanquam luminibus ornatur eloquium, quae sunt Sion, Samaria, Chalanne, Emath magna, et Geth Palaestinorum. Deinde verba quae his adjunguntur locis, decentissime variantur: Opulenti estis, confiditis, transite, ite, descendite. 18. Consequenter denuntiatur futura sub iniquo rege appropinquare captivitas, cum adjungitur, Qui separati estis in diem malum, et appropinquatis solio iniquitatis. Tunc subjiciuntur merita luxuriae, Qui dormitis in lectis eburneis, et lascivitis in stratis vestris: qui comeditis agnum da grege, et vitulos de medio armenti. Ista sex membra tres bimembres circuitus ediderunt. Non enim ait, Qui separati estis in diem malum, qui appropinquatis solio iniquitatis, qui dormitis in lectis eburneis, qui lascivitis in stratis vestris, qui comeditis
Abbreviated transcription (Latin):
mitis in lectis ebur neis. et lasciuitis instratis uestris
qui comeditis agnum degrege etuitulosdemedio
armenti quicanitis aduocempsalterii sicut dauid
putauerunt sehabereua sa canticibibente s imphialis
uinumetoptimo unguento delibuti et nihilpatie
qui prophetas nostros tasiquam ineruditͦs et elo¬
quutionis ignaros uel ut doctidȩ sertiq: contemnunt:
siali quideis taleuel intales dicendum fuisset aliter
seuoluiss ent dicere quitameneorum in sanirenoluis¬
sent quid enim est quo disto elo quio aures sobriaeplus
desiderent᷑ primo ipsa inuectio quasi sopitissensib
ut euigilarent quo fremitu in lisa est.
quiopulentiestis insionet confiditis in montesamariac
optimat es capita populorumingredientes pompatice
domumis raheldeinde ut beneficus dĩ quieis ampla
spapia regni dedit ostendat ingratos qñm confide¬
bant in monte samaria eubiutiq idola colebantur
transite inquiđ in challa ne etuideteetite inde in
emathmagnam et descendite ingethpalestinorum

Expanded text:
itis in stratis vestris: qui comeditis agnum de grege, et vitulos de medio armenti: qui canitis ad vocem Psalterii. Sicut David putaverunt se habere vasa cantici, bibentes in phialis vinum, et optimo unguento delibuti: et nihil patiqui Prophetas nostros tanquam ineruditos et elocutionis ignaros veluti docti disertique contemnunt, si aliquid eis tale vel in tales dicendum fuisset, aliter se voluissent dicere, qui tamen eorum insanire noluissent? 17. Quid enim est quod isto eloquio aures sobriae plus desiderent? Primo ipsa invectio, quasi sopitis sensibus ut evigilarent, quo fremitu illisa est? opulenti estis in Sion, et confiditis in monte Samariae, optimates capita populorum, ingredientes pompatice domum Israel! Dein, de ut beneficiis Dei, qui eis ampla spatia regni dedit, ostendat ingratos, quoniam confidebant in monte Samariae, ubi utique idola colebantur, Transite, inquit, in Chalanne, et videte, et ite inde in Emath magnam, et descendite in Geth Palaestinorum,
Abbreviated transcription (Latin):
cendi quod in potesta te non habebant qui praeparata etaduer¬
bum memoriterretenta pronuntiant moxis fautem intellec¬
tum esse constit. erit aut sermofiniendu s aut in alia transeun¬
dumest sicut enim gratus est qui cognoscenda enubi lat. sic ho¬
nerosus qui cognita in culcatȩis dumtaxat. quorum tota ex¬
patatio in dissoluendaceorum quae panduntur difficultate
pendebat nam de lectandigratia ȩtiam nota dicuntur. ubinoꝵ
ipsa sedmodus quo: dicuntur ttenditur quod sqͥet ips ilam

Expanded text:
cendi; quod in potestate non habent, qui praeparata et ad vercendi; quod in potestate non habent, qui praeparata et ad verbum memoriter retenta pronuntiant. Mox autem ut intellectum esse constiterit, aut sermo finiendus, aut in alia transeundum est. Sicut enim gratus est qui cognoscenda enubilat; sic onerosus est qui cognita inculcat, eis duntaxat quorum tota exspectatio in dissolvenda eorum, quae panduntur, difficultate pendebat. Nam delectandi gratia etiam nota dicuntur; ubi non ipsa, sed modus quo dicuntur attenditur. Quod si et ipse jam
Abbreviated transcription (Latin):
causasi quodloquimur non intellegunt propterquo ut in¬
tellegantloquimur q uier godo cetuitabit uerba omnia
potest dicere idmagis eligit si autem non potest siue quia
non sunt siue quia in praesentianonoccuruntut qͦtur etiã
uerbisminus integrisdumta menres ipsa doceaturatq: discatur
integreet hocquidem nonsolum in conloquutionib siuefianT
cum aliquo uno siuecum plurib: uerumtiam et multo magis
inpopulis quando sermo promitur ut intellegatur instandũ
est qui a in conlocitionib: est cuiq: in terro gandi potestas
ubi autemomnes tacent ut audiatur unus. et in eum intenta
ora conuertunt ĩbiut requirat quisq: quod non intellexerit
nec moris est nec decoris acperhoc debet inaximetacenti:
sub uenirecura dicentissolet enim motusuosignificartutrũ
intellexerit cognoscendiauidam multitudo quod donec
significet uersandum est quod agitur multimodauarietatedi¬

Expanded text:
causa, si quod loquimur non intelligunt, propter quos ut incausa, si quod loquimur non intelligunt, propter quos ut intelligant loquimur? Qui ergo docet, vitabit omnia verba r, potest dicere, id magis eliget: si autem non potest, sive quia non sunt, sive quia in praesentia non occurrunt, utetur etiam verbis minus integris, dum tamen res ipsa doceatur atque discatur integre. 25. Et hoc quidem non solum in collocutionibus, sive fiant cum aliquo uno, sive cum pluribus; verum etiam multo magis in populis quando sermo promitur, ut intelligamur instandum est. Quia in collocutionibus est cuique interrogandi potestas: ubi autem omnes tacent ut audiatur unus, et in eum intenta ora convertunt, ibi ut requirat quisque quod non intellexerit, nec moris est nec decoris; ac per hoc debet maxime tacenti subvenire cura dicentis. Solet autem motu suo significare utrum intellexerit cognoscendi avida multitudo: quod donec significet, versandum est quod agitur, multimoda varietate di
Abbreviated transcription (Latin):
tiae diligens appetitus aliquandoneglegit uerbacultiora¬
neccurat quidbene sonet sed qui dbengdicłtãt qua ȩintimet
quod ostendere intendit undea it quid am cum degenere
contraat quamuis inbonis doctorib: tantumi docendi
cura iit uel essedebeat. ut uerbum quod nisi obscurum sit
uel ambiguum latinu messe non potest uulgi autemmore
sic diciturut ambiguitas obscuritasquaeuitetur. non sic
dicaturuta doctis sed potius ut ab indoctis dicisolet sier¬
gd non piguit dicere interpretesnostros non congregabo
conuenticula eorum des anguinib qnm senserunt adrem
pertinere ut eo locopluraliter enuntiaretur hoc nomex
quurpietatis doctorempigeatimperitis loquentemossũ
potius quamosdicereneista syllabanon abeo quod
suntossa sed abeo quod s̃ Vntellegatur ubiua frȩaures
decorreptione uocaliumuel productione non iudicante
quidenim prodest loquutionis integritas quam non sequi¬
tur intellectus audientis cum loquendomninonulla sit

Expanded text:
tiae diligens appetitus aliquando negligit verba cultiornec curat quid bene sonet, sed quid bene indicet atque intimet quod ostendere intendit. Unde ait quidam, cum de tali genere contrahat. Quamvis in bonis doctoribus tanta docendi cura sit, vel esse debeat, ut verbum quod nisi obscurum sit vel ambiguum, latinum esse non potest, vulgi autem more sic dicitur ut ambiguitas obscuritasque vitetur, non sic dicatur ut a doctis, sed potius ut ab indoctis dici solet. Si enim non piguit dicere interpretes nostros, Non congregabo conventicula eorum de sanguinibus , quoniam senserunt ad rem pertinere, ut eo loco pluraliter enuntiaretur hoc nomen,r; cur pietatis doctorem pigeat imperitis loquentem, ossum potius quam os dicere, ne ista syllaba non ab eo quod sunt ossa, sed ab eo quod sunt ora intelligatur, ubi Afrae aures de correptione vocalium vel productione non judicant? Quid enim prodest locutionis integritas, quam non sequitur intellectus audientis, cum loquendi omnino nulla sit
Abbreviated transcription (Latin):
delibera perre promissionem quae sunt in alle¬
goriam haec enim sunt duotes tamenta unum
quidem amontesina inseruitutem genercens
quod est agcr sina enim mons ẽ In arabia qu&
coniuntasest huic quaenun ẽ hieru sclem libera¬
nim dicotamer hominis confirmatum testamen¬
tum. nemo iritum facit aut super ordinat Rbnx¬
hae dietȩ sunt promissiones & semini eius non dicit
& seminibus tafquã inmultis. sed tamquam
inuno & seminituo quod estxp̃s: hoc autemi
dico: testamentum confirmatum adõ. post qua¬
dringentos triginta annos factalex non in fir

Expanded text:
de libera, per re promissionem. quae sunt in allede libera, per re promissionem. quae sunt in allegoria; haec enim sunt duo testamenta, unum quidem a monte Sina in seruit utem generans, quod est Agar r - Sina enim mons est in Arabia, quae coniuncta est huic quae nunc est Hierusalem; sernem dico; tamen hominis confirmatum testamentum nemo inritum facit aut superordinat. Abrahae dictae sunt promissiones et semini eius. non dicit \'et seminibus\' tamquam in multis. sed tamquam in uno et semini tuo,\' quod est Christus. idico, testamentum confirmatum a Deo, post quadringentos et triginta annos facta lex, non infir
Abbreviated transcription (Latin):
ad dinoscendum difficilis quantum datur
possit intellegi nur quid hic ornamenta
& non documenta quaeruntur nusnquid
ut aliquid agat est flectendus: auditor & non
potius ut discat instruen dds porro cum lau¬
dactur ds̃ siue dese ipso siuede o peribus suis.
quanta facies puchrȩ acsplendi dcce dictio¬
nis oboritur ei quipotest quantum potest
lccudare. quem nemo conuenienter laudcit.
nemo quo modo cumque non laudat
si n oncolatur. aut cum illo uel &icm prace
illo colantur idola. siuedemonia. siue quae¬
cum que creatura quantum hoc malum sit
atque ut ab hoc malo auertantur homines. deb&
utique granditer dici summisse dicionis exem¬
plum est apud apostolum paulum . ut planius
aliquid cum memorem. ubiait dicitemihi hisub
lege uolentes esselegem non audistis scriptũ ẽ
quod habracham duos filios habuit unum dean¬
cilla & unum deliber sedille quidem qui de
ancilla secundum carnẽ natus ẽ : Qui autem

Expanded text:
ad dignoscendum difficilis, quantum datur, ad dignoscendum difficilis, quantum datur, possit intelligi? Numquid hic ornamenta, et non documenta quaeruntur? numquid ut aliquid agat est flectendus auditor, et non potius ut discat instruendus? Porro cum laudatur Deus sive de seipso, sive de operibus suis, quanta facies pulchrae ac splendidae dictionis oboritur ei qui potest quantum potest laudare, quem nemo convenienter laudat, nemo quomodocumque non laudat! At si non colatur, aut cum illo vel etiam prae illo colantur idola, sive daemonia, sive quaecumque creatuatque ut ab hoc malo avertantur homines, debet utique granditer dici. Submissae dictionis exemplum est apud apostolum Paulum ut planius aliquid commemorem ubi ait: Dicite mihlege uolentes esse: legem non audistis? scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla et unum de libera. sed ille quidem qui de ancilla secundum carnem natus est, qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
tem pertite non granditer: sed summisse
sibi es sedicendum: Nonne quaendo accidit
ut dehac reloqueremur appopulum & d̃s
affuit ut congrue dnceremus. tamquam
deilla aqua frigida qued c̃flama surrexit.
quae &iam frigida hominũ pectore¬
admisericordice opera faciendas paȩc celes
toris tedebect rerum dictores semagcc¬
rum. non semper eccs deb& giaanditer dicere
sed sum misse cum aliquid docetur: tempera¬
tocum ediquid uitupentur siue laudatur
cum uero aliquid agendum est. & adeos loqui¬
mur qui hoc agere debent. Nec tamen uolunt:
tunc ec quece magnc sunt dicenda sunt
granditer. & adflectendos animos congru
enter &cliquando deuna eccdem quiiere
magna & summis sedicitur sidoc&cur. & tem
perate si prredicatur. & gnanditer si aduer¬
sus inde animus ut conuertatur impellitur
quid enim dõ ipso maius ẽ nuf quidideo non
discitur aut qui doc& unitatem trinitatis:
Ndeb& nisi sum mis sa disputatione agere. ut res

Expanded text:
temperate, non granditer, sed submisse temperate, non granditer, sed submisse sibi esse dicendum. Nonne quando accidit ut de hac re loqueremur ad populum, et Deus adfuit ut non incongrue diceremus, tanquam de illa aqua frigida quaedam flamma surrexit , quae etiam frigida hominum pectoraad misericordiae opera facienda, spe coelesttor iste debeat rerum dictor esse magnarum, non semper eas debet granditer dicere, sed submisse, cum aliquid docetur; temperate, cum aliquid vituperatur sive laudatur: cum vero aliquid agendum est, et ad eos loquimur, qui hoc agere debent, nec tamen volunt, tunc ea quae magna sunt, dicenda sunt granditer, et aenter. Et aliquando de una eademque re magna et submisse dicitur, si docetur: et teperate, si praedicatur; et granditer, si aversus inde animus ut convertatur impellitur. Quid enim Deo ipso majus est? Numquid ideo non discitur? Aut qui docet unitatem Trinitatis, debet nisi submissa disputatione agere, ut res
Abbreviated transcription (Latin):
gotid se culicnia meruerunt᷑ absit sed hoc facit
propter iustitiam. caritatem pietatem. quae nulla sobna
mente dubi tantectiam in rebus quamlibet paruulis
magna sunt. sa nesi monere mus homines. quemad mo¬
dum ipsane gotia saecubularia. uel prose uel ꝓsuis apud
ecclesi asticos iudices ageredeberent recte
& moneremus ut agerent tas quam
paruccsum mis se Cum uero de illius uiri
dis seramus eloquio quem uolumus. ea¬
rum uolumus es sedoctorem quibushbe¬
nx mura hae ternis madis
ad ae terna peruenimus bona ubicumq
agantur haec siue apud populum. siui pri¬
uatim siue adunum. siue adplures. siue ad
bris siue in epistolis uel longissimis uel
breceuissimis: magna sunt nisi forte quo¬
nicm calix aquȩ frigida resminimca
atq uilissima est ideo minimũ aliquid
atque uilissimum dr̃s ait quod eũ quide¬
derit discipulo eius non perd& mercedem
succ̃ At uero quando istedoctor inecclesia
facit in desermonem. paruum aliquid
deb& existimare sedicere &ideo non

Expanded text:
gotia saecularia meruerunt? Absit. Sed hoc facit propter justitiam, charitatem, pietatem, quae, nulla sobria mente dubitante, etiam in rebus quamlibet parvulis magna sunt. 37. Sane si moneremus homines quemadmodum ipsa negotia saecularia vel pro se vel pro suis apud ecclesiasticos judices agere deberent, recte admoneremus ut agerent tanquam parva submisse: cum vero de illius viri disseramus eloquio, quem volumus earum rerum esse doctorem, quibus liberamur ab aeternis malis, atque ad aeterna pervenimus bona; ubicumque agantur haec, sive ad populum sive privatim, sive ad unum sive ad plures, sive ad bris, sive in epistolis vel longissimis vel brevissimis, magna sunt. Nisi forte quoniam calix aquae frigidae, res minima atque vilissima est, ideo minimum aliquid atque vilissimum Dominus ait, quod eum qui dederit discipulo ejus, non perdet mercedem suam : aut vero quando iste doctor in Ecclesia facit inde sermonem, parvum aliquid debet existimare se dicere; et ideo non
Abbreviated transcription (Latin):
tur & dicit: & mel chisedec rex salem ꝓtulit panẽ
&uinum fuit autem sacerdos di summi & bene¬
dixit abraham quod autem mel chisedeo tpum
xp̃i portaret declarat inpsalmis sp̃s sc̃s exper¬
sona patris adfilium dicens. ante luciferũ genui
te tues sacer dos in ae ternum secundum ordinẽ
mis sȩdictionis modum seruant quod facile est explo¬
ra relegentibus : sc̃s quo que cmbrosus cũmagatrẽ
magnam despus cõut eum patri & filio demonscraret
ccequalem sumis sotamen dicendigenere utitur . qñm
res suscepta non ornamenta uerborum ccut adflec¬
tendos animos communio affectuum. sed rerum do

Expanded text:
tur et dicit: et Melchisedech rex Salem protulit panem tur et dicit: et Melchisedech rex Salem protulit panem et uinum. fuit autem sacerdos Dei summi et, benedixit Abraham. quod autem Melchisedech typum Christi portaret declarat in psalmis spiritus sanctus ex persona patris ad filium dicens: ante luciferum genui te. tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem missae dictionis modum servant, quod facile est explorare legentibus. 46. Sanctus quoque Ambrosius cum agat rem magnam de Spiritu sancto, ut eum Patri et Filio demonstret aequalem, submisso tamen dicendi genere utitur; quoniam res suscepta non ornamenta verborum, aut ad flectendos animos commotionis affectum, sed rerum do
Abbreviated transcription (Latin):
dominica tradicio seruetur. ne que aliud fiat a nobis
quam quod ꝓnobis dñs prior fecit ut calix quii n com¬
memoratione eius offeratur mixtus uino oferatur
Ncin cũ dicat xp̃s egosumuitis uera. sanguis xp̃i non
aquae st utique seduinum nec potest uiderq sanguis
eius quo redemsti & uiuificati sumus esse incalice quan¬
douinum desit calici quo xp̃i sanguis ostenditur qui
scripturarum omnium sacramento actestimonio prae
dicstur inuenimus enim in genesi circa sacramentũ
noe hocidem praecucurris se &
nicae passionis illic extitisse. quoduinum bibit. quod
in ebriatus est. quod indomosua nudatus est. quod
fuit recubans nudis & patentibus femoribus.
quod nuditas illa patris a medio filio de notata est.
necessenonestex ȩqui. cũ satissit hocsolum com¬
plecti quod noe tpũ futurae ueritatis ostendens
non aquam seduinum biberit & sicimaginem do¬
minicae passionis expresserit: itẽ insacerdote mel
ui demus. secundum quod scriptura diuina testa¬

Expanded text:
dominica traditio seruetur neque aliud fiat a nobis quam quod pro nobis Dominus prior fecit, ut calix qui in commemoratione eius offertur minus uino offeratur. nam cum dicat Christus : ego sum uitis uera, sanguis Christi non aqua est utique, sed uinum. nec potest uideri sanguis eius, quo redempti et uiuificati sumus, esse in calice, quando uinum desit calici, quod Christi sanguis ostenditur, qui scridicatur. Invenimus enim Noe hoc idem praecucurrisse et figuram dominicae passionis illic extitisse quod uinum bibit, quod inebriatus est, quod in domo sua nudatus est, quod fuit recubans nudis et patentibus femoribus, quod nuditas illa patris a medio filio denotata est senecesse non est exsequi, cum satis sit hoc solum conplecti quod Noe typum futurae ueritatis ostendens non aquam sed uinum biberit et sic imaginem dominicae passionis expresserit. Item in sacerdote Melcuidemus secundum quod scriptura diuina testa
Abbreviated transcription (Latin):
min se dips patris uestri quilo quiturin uobis siergo
lo quitur in eis sp̃s sc̃s quiper sequentibus tradun
prȩcipiendum quid uelquem animodum doce¬
oranddm nobis esse. quia dñs ait scit paterues
to ageuduobis neces sarium sit prius quampcta¬

Expanded text:
mini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis . Si ergo mini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis . Si ergo loquitur in eis Spiritus sanctus qui persequentibus traduntpraecipiendum quid vel quemadmodum do ceorandum ter quid vobis necessarium sit, prius quam peta
Abbreviated transcription (Latin):
tet ut orando prose acerando pro illis quo estallo¬
cuturus. sit orator antedictor: ipsaoraiamut di¬
cat accedens prius quam exerȩ̃t proferentem
linguam: adm̃leuet animam sitientem ut ruc¬
tet quod biberit uel quodimpleuerit. fundat
cumenim deunaquaque re quae secundum fidẽ
delectationem quece tractanda sint multa sint
quaedicantur. & multi modi quibus dicantur:
ab heis qui hec sciunt quis nouit quid ad prȩsens
tempus uel nobis dicere uel pernos  expediat
audiri nisi quicor da omnium uidetꝰ & quis
facit ut quodo portet et quem anmodum opor¬
tecdicatur a nobis nisincuustt manusunt
& nos etsermones nostrĩ acperhoc discat qui¬
dem omnia quȩ docenda sunt qui ct nosse uult & abcere
facultatem que dicendiut decet uirum ecde¬
si asticum comparet ad horam uero mipsius dic¬
tionis illudootius bonae menti cogitat conue¬
nire quo ddñs ait nolite cogitare quomo do
aut quid loquamini non enim uosestis quilo qui¬

Expanded text:
tet; ut orando pro se, ac pro illis quos est allotet; ut orando pro se, ac pro illis quos est allocuturus, sit orator antequam dictor. Ipsa hora jam ut dicat accedens, priusquam exserat proferentem linquam, ad Deum levet animam sitientem, ut eructet quod biberit, vel quod impleverit fundat. Cum enim de unaquaque re, quae secundum fidem dilectionemque tractanda sunt, multa sint quae dicantur, et multi modi quibus dicantur ab eis qui haec sciunt; quis novit quid ad praesens tempus, vel nobis dicere, vel per nos expediat audiri, nisi qui corda omnium videt? et quis facit ut quod oportet, et quemadmodum oportet, dicatur a nobis, nisi in cujus manu sunt et nos et sermones nostri ? Ac per hoc, discat quidem omnia quae docenda sunt, qui et nosse vult et docere; facultatemque dicendi, ut decet virum ecclesiasticum, comparet: ad horam vero ipsius dictionis, illud potius bonae menti cogitet convenire quod Dominus ait, Nolite cogitare quomodo aut quid loquamini; dabitur enim vobis in il
Abbreviated transcription (Latin):
tiam grauiorem modestio remque restrinxerit.
qualis in eius consequentibus litteris. secure ama¬
tur religioseque appetit᷑ sed difficille meim ple¬
tur. At ergo quodamlo cõpetamus hancsedem
dañs secessum uicina secreta ubi dumerrati pal¬
mitum lapsus pendulis nẽsibus perarundinis
baiulas repunt uit eam porticum frondea tec¬
ta fecerunt: nondicuntur sta nisi mirabiliter
affluentissima facundia: sed profusionenimia
grauitati displicent. Qui uero haec amant pro¬
fecto eosqui nonita dicunt sed castigatius clo¬
cuntur. Non posse itaeloqui ex istimant.
noniu dicio istauitare. Qua propter iste uir
sc̃s et possese ostendit sic dicere qui a dixit ali¬
dicit neque enim debet alia dicere agitergo quan¬
tum potest cumistadicit ut intellegenter ut liben¬
ter ut obedienter audiantur ethȩc seposse si potu¬
erit & in quantum potuerit pietate magis ora¬
tionum quamoratorum facultate Non dubi¬

Expanded text:
tiam graviorem modestioremque restrinxerit; tiam graviorem modestioremque restrinxerit; qualis in ejus consequentibus litteris secure amatur, religiose appetitur, sed difficillime impletur. Ait ergo quodam loco: Petamus hanc sedem: dant secessum vicina secreta; ubi dum erratici palmitum lapsus pendulis nexibus per arundines bajulas repunt, viteam porticum frondea tecta fecerunt . Non dicuntur ista nisi mirabiliter affluentissima fecunditate facundiae, sed profusione nimia gravitati displicent. Qui vero haec amant, profecto eos qui non ita dicunt, sed castigatius eloquuntur, non posse ita eloqui existimant, non judicio ista devitare. Quapropter iste vir sanctus et posse se ostendit sic dicere, quia dixit alidicit, neque enim alia debet dicere; agit ergo quantum potest cum ista dicit, ut intelligenter, ut libenter, ut obedienter audiatur: et haec se posse, si potuerit, et in quantum potuerit, pietate magis orationum, quam oratorum facultate non dubi
Abbreviated transcription (Latin):
scõs prophetas fecit: perhunc ipsum prophe¬
tam ds̃ ipsedixit. absititaque absita nobis ut
sacerdotes plaudant iniqua cet plebs dĩ diligatsic
absita nobis inquam tantade mentia. Nam
quid facixinus infuturum et certeminus in¬
tellegangturminus placeant minus moueant
que dicuntur. uerata mendicantur et iusta
non iniqua libenter audiantur quod utique
non fieret. niss suauiter dicerentur Inpo¬
pulo autem gradedod dictum est dño inpopu¬
lo graui laud ab ote. nec illa suauitas delecta¬
bilis est qua. ion quidem iniqua dicuntur
sed exigua afragilia bona spumeo uerborũ
ambitu ornantur quali nec magna atquestabi¬
lia decenter et grauiter ornarentur. esttaleqͥ đ
inepistolabeatis simicipriani: quod ideo puto
uel accidisse uel consulto factum es seutscire tur
cposteris quam linguam doctrinȩ christianȩ
sanitas abista reua cauor euo cauerit. et adeloquen¬

Expanded text:
sanctos Prophetas fecit, per hunc ipsum prophesanctos Prophetas fecit, per hunc ipsum prophetam Deus ipse dixit . Absit itaque, absit a nobis, ut sacerdotes plaudant iniqua dicentibus, et plebs Dei diligat sic. Absit a nobis, inquam, tanta dementia: nam quid faciemus in futurum? Et certe minus intelligantur, minus placeant, minus moveant quae dicuntur; verumtamen dicantur; et justa, non iniqua libenter audiantur: quod utique non fieret, nisi suaviter dicerentur. 31. In populo autem gravi, de quo dictum est Deo, In populo gravi laudabo te , nec illa suavitas delectabilis est, qua non quidem iniqua dicuntur, sed exigua et fragilia bona spumeo verborum ambitu ornantur, quali nec magna atque stabilia decenter et graviter ornarentur. Est tale aliquid in epistola beatissimi Cypriani, quod ideo puto vel accidisse, vel consulto factum esse, ut sciretur a posteris, quam linguam doctrinae christianae sanitas ab ista redundantia revocaverit, et ad eloquen
Abbreviated transcription (Latin):
& delectare ut teneat. uerbum etiam flectere
ut uincat ille quippe icmie manet agͥ consensi¬
quenti ae onem flectendus elo grandi tate in quo id non
egit usque ad eius confessionem demontrat a
ueritas adiunta ctiam suauitate dictionis cuisua
uitã tantũ opere in pensum est ab hominib
ut non solum non fagienda. uerumetiam fu¬
giendam ac detes tandam tot et tanta mala
adque tur pia quae malis & turpibus disser¬
tissime persuas a sunt. Nonuteis consentia¬
tur. sedsola delectationis gratialectitentur.
Auertat autem ds̃ ab eclesia sua quod desina¬
goga iudeorum hieremias. ppropheta com¬
memorat dicens pauorethorrenda facta sunt
superterram prophetȩ prophetabant iniqua
& sacerdotes plausum dederunt manibus
suis & plebs mea dilexitsic et quidfacietis
infuturum Geloquentiã tanto terribilior
quanto purior. & quanto solidior tanto uehe¬
limentior. Ouere securis concidens petras:
huicenim reisimileesse uerbum suum quoł per

Expanded text:
et delectare ut teneat, verum etiam flectere et delectare ut teneat, verum etiam flectere ut vincat. Ipse quippe jam remanet ad consensionem flectendus eloquentiae granditate, in quo id non egit usque ad ejus confessionem demonstrata veritas, adjuncta etiam suavitate dictionis. CAPUT itati tantum operae impensum est ab hominibus, ut non solum non facienda, verum etiam fugienda ac detestanda tot et tanta mala atque turpia, quae malis et turpibus disertissime persuasa sunt, non ut eis consentiatur, sed sola delectationis gratia, lectitentur. Avertat autem Deus ab Ecclesia sua quod de synagoga Judaeorum Jeremias propheta commemorat dicens: Pavor et horrenda facta sunt super terram: Prophetae prophetabant iniqua, et sacerdotes plausum dederunt manibus suis, et plebs mea dilexit sic. Et quid facietis in futurum ? O eloquentia tanto terribilior, quanto purior; et quanto solidior, tanto vehementior! O vere securis concidens petras! huic enim rei simile esse verbum suum, quod per
Abbreviated transcription (Latin):
saesse uerumest: delectet et dictio quahoc uerũ
fastidientibus non placetueritas. sialio quo cumque
modo seqͦsi in eo mododicatur et placeat et sermo
dicendidatus est in eloquentia non paruus etiam
delectationilocus quȩ et tamen addita non suf¬
ficit duris. quos nec intellexisse nec docentqͥs
elocutione delectatos esse profuerit qui  enim
hec duo conferunt homini. qui et confitetur uerũ.
& conlaudat eloquium. Nec inclinat as sensum. prop¬
ter quem solum cum aliquid suadetur rebus quae
dicuntur inuigilat dicentis intentio sienim alia
docentur quae credere uel nos sesufficiat nihil
est aliud eis consentirenis i confiteriuera es se Cũ
uero id docetur quod a gendumest. & ideo docetur
ut agatur : frus trapersuadctur uerum es sequod
dicitur frustraplacet modus ipse quo & dicitur
si nonita discitur utagatur. Oportet igitur do.¬
quentem ecclesias ticum quando suad et aliquid
quod agendum est. x on solum docere ut instruat

Expanded text:
sa esse verum est, delectat et dictio qua hoc verumsa esse verum est, delectat et dictio qua hoc verumfastidientibus non placet veritas, si alio quocumque modo, nisi eo modo dicatur, ut placeat et sermo dicentis, datus est in eloquentia non parvus etiam delectationi locus. Quae tamen addita non sufficit duris, quos nec intellexisse, nec docentis elocutione delectatos esse profuerit. Quid enim haec duo conferunt homini, qui et confitetur verum, et collaudat eloquium, nec inclinat assensum, propter quem solum, cum aliquid suadetur, rebus quae dicuntur invigilat dicentis intentio? Si enim talia docentur quae credere vel nosse sufficiat, nihil est aliud eis consentire, nisi confiteri vera esse. Cum vero id docetur quod agendum est, et ideo docetur ut agatur, frustra persuadetur verum esse quod dicitur, frustra placet modus ipse quo dicitur, si non ita discitur ut agatur. Oportet igitur eloquentem ecclesiasticum, quando suadet aliquid quod agendum est, non solum docere ut instruat,
Abbreviated transcription (Latin):
mouebuntur. ut eos non opussit maioribus eloquentiae
uirib & moueri quot᷑ amen cũ opus ẽ fadiendum est:
Tunc autem opus est quando cum scirent quid a gen¬
dumsit non agunt. Ac per hoc docere necessitatis est
Possunt enim homines et agere et non agere
quod sciunt. Quis autem dixͤit eos agere debere quod
nesciunt & ideo flectere necessitatis non est. quia non
semꝑ opus .ẽ. sitantum docenti uel a&iam delectanti
consentiat auditor. ideo autem uictoriaeẽ. quia fie¬
ri potese ut & doceatur et delectetur & non assentiatur
quid autem illa duo pro derunt. side sit hoc tertium
sed neque delectari necessitas est quando quidem
cum dicendo uera monstrantur. quod ad officium
docendi pertinet non eloqui agitur neque hoc
attenditur ut uel ipsa uel ipsum delecteteloqui¬
um : seđ perscipsa qͣmuera sunt mani festata
Neque enim delectant quia falsa sunt. seȩ quia fal¬

Expanded text:
movebuntur, ut eos non opus sit majoribus eloquentiae movebuntur, ut eos non opus sit majoribus eloquentiae viribus jam moveri. Quod tamen cum opus est, faciendum est: tunc autem opus est, quando cum scierint quid agendum sit, non agunt. Ac per hoc docere necessitatis est. Possunt enim homines et agere et non agere quod sciunt. Quis autem dixerit eos agere debere quod nesciunt? Et ideo flectere necessitatis non est, quia non semper opus est, si tantum docenti vel etiam delectanti consentit auditor. Ideo autem victoriae est flectere, quia fieri potest ut doceatur et delectetur, et non assentiatur. Quid autem illa duo proderunt, si desit hoc tertium? Sed neque delectare necessitatis est: quandoquidem cum dicendo vera monstrantur, quod ad officium docendi pertinet, non eloquio agitur, neque hoc attenditur, ut vel ipsa vel ipsum delectet eloquium, sed per seipsa, quoniam vera sunt, manifestata Neque enim delectant, quia falsa sunt; sed quia fal
Abbreviated transcription (Latin):
a quo intellectus non est. siuero intellectus .ẽ.
quocumq: modo dixerit dixit. quossi&iam de¬
lectare uult eum cui dicit aut flectere. non quo¬
cumq: mododixerit faciat. sed inter ẽ. quomodo
dicat aut faciat. Sicut est autem ut teneatur
ad audiendum delectandus auditor itaflectendus
ut moueatur adagendum. Et sicut delectatur sisua¬
uiter loqueris. ita flectitur siam& quod polliceris.
Timeat quod minaris. oderit quod arguis: quod cõ¬
mendas amplectatur. quod dolendum exagge¬
ras doleat: cumquid laetandum praedicas gaudeat
misereatur eorũ quos miscrandos anteo culos dicen¬
do constituis. fugiat eos quos cauendos terrendo ꝓ¬
ponis : & quid quid aliud grandi eloquentia fieripo¬
test ad commouendos animos auditorum non quid
agendum sit idut sciant. sed ut agant qđ agendum eẽ
iamsciunt si autem ad huc nesciunt. prius utiq docen¬
disunt quã mouendi & fortasse rebus ipsis cognitis ita

Expanded text:
a quo intellectus non est: si vero intellectus est, a quo intellectus non est: si vero intellectus est, quocumque modo dixerit, dixit. Quod si etiam delectare vult eum cui dicit, aut flectere, non quocumque modo dixerit, faciet; sed interest quomodo dicat, ut faciat. Sicut est autem, ut teneatur ad audiendum, delectandus auditor; ita flectendus, ut moveatur ad agendum. Et sicut delectatur, si suaviter loquaris; ita flectitur, si amet quod polliceris, timeat quod minaris, oderit quod arguis, quod commendas amplectatur, quod dolendum exaggeras doleat; cum quid laetandum praedicas gaudeat, misereatur eorum quos miserandos ante oculos dicendo constituis, fugiat eos quos cavendos terrendo proponis; et quidquid aliud grandi eloquentia fieri potest ad commovendos animos auditorum, non quid agendum sit ut sciant, sed ut agant quod agendum esse jam sciunt. 28. Si autem adhuc nesciunt, prius utique docendi sunt quam movendi. Et fortasse rebus ipsis cognitis ita
Abbreviated transcription (Latin):
inculte quidicantur scire desiderant: quodcum adepte fue¬
rintĩpsa delectabili terueritate pascuntur: bonorumq:
ingenioruminsignis est indole inuerbis uerum amarenon
uerba quid enim prodest clauisaureas i perire quoduolu¬
mui non potest aut quid obest ligneasi hoc potest quando
nihilquaer imus nisi patere quodclausumest sed qñmin¬
tersehabent non nullam similitudinem uescentesatq
discentes propter fastidia plurimorum et iamipsasi ne
quib: uiui non potest alimenta condienda sunt Dixitenĩ¬
quida meloquens et uerum dixit. itadicere deberceloquen¬
temut doceat. ut delectet. ut flectet̃ deinde ad diditedocere
nec essitatis ẽ : delectare suauitatis. flectere uicto
hoc ẽ docendi necessitas in reb: est constituta
quas dicimus : reliquaduo. in modo quodicimis
Quiergo dicat cum docere uult quam diu non
intellegitur. non dumse existim& dixisse quod
uult es quem uult docere. quia et sidixit qđ ip¬
se intellexit. non dum illidixis se putandus est

Expanded text:
inculteque dicantur, scire desiderant. Quod cum adepti fuerint, ipsa delectabiliter veritate pascuntur: bonorumque ingeniorum insignis est indoles, in verbis verum amare, non verba. Quid enim prodest clavis aurea, si aperire quod volumus non potest? Aut quid obest lignea, si hoc potest? quando nihil quaerimus nisi patere quod clausum est. Sed quoniam inter se habent nonnullam similitudinem vescentes atque discentes, propter fastidia plurimorum, etiam ipsa sine quibus vivi non potest, alimenta condienda sunt. CAPUT XIquidam eloquens, et verum dixit, ita dicere debere eloquentem, ut doceat, ut delectet, ut flectat. Deinde addidit: Docere necessitatis est, delectare suavitatis, flectere victorhoc est docendi necessitas, in rebus est constituta quas dicimus; reliqua duo, in modo quo dicimus. Qui ergo dicit cum docere vult, quamdiu non intelligitur, nondum se existimet dixisse quod vult ei quem vult docere. Quia etsi dixit quod ipse intelligit, nondum illi dixisse putandus est,
Abbreviated transcription (Latin):
inquit loricam fidei &caritatis quan¬
do autem & eisdem scripturae uerbis pon
unum aliquid sed duo uelplura sentiun¬
tur &iam silat& quidsenserit illequi
scripsit. nihil pericliest siquodlib&eo¬
rum congruere ueritati &aliis locis
scãrum scripturarum doceripotest: ldta¬
men conante qui diuina scrutatur elo¬
quia. ut aut aduoluntatem perueniatur
auctoris perquem scripturam illamses
operatus est sp̃s siue hocassequatur siue
aliam sententiam de illis uerbis quae fidei
recte non refragatur Eculpat testimo
nium habens a quocumq alio loco diui¬
norum eloquiorum ille quippe auctor
Ineisdem uerbis quae intelle gereuo¬
lumus &ipsamsententiam forsitan
uidit. & certe dĩsp̃s quiper eum haec ope¬
ratis est &iam ipsam occursuram lecto¬
riuel auditori sine dubitatione praeuidũ.
Immo ut occurrer& quiac &ipsa est ueri¬
tatł subnixa prouidit nam quid indiui¬
nis eloquiis largius &uberius potuit: pro¬
diuinitus

Expanded text:
inquit, loricam fidei et caritatis. Quaninquit, loricam fidei et caritatis. Quando autem ex eisdem scripturae uerbis non unum aliquid, sed duo uel plura sentiuntur, etiam si latet quid senserit ille qui scripsit, nihil periculi est, si quodlibet eorum congruere ueritati ex aliis locis sanctarum scripturarum doceri potest, id tamen eo conante qui diuina scrutatur eloquia, ut ad uoluntatem perueniatur auctoris, per quem scripturam illam sanctus operatus est spiritus, siue hoc assequatur siue aliam sententiam de illis uerbis, quae fidei rectae non refragatur, enium habens a quocumque alio loco divinorum eloquiorum. Ille quippe auctor in eisdem verbis quae intelligere volumus, et ipsam sententiam forsitan vidit; et certe Dei Spiritus, qui per eum haec operatus est, etiam ipsam occursuram lectori vel auditori, sine dubitatione praevidit; imo ut occurreret, quia et ipsa est veritate subnixa, providit. Nam quid in divinis eloquiis largius et uberius potuit divinitus
Abbreviated transcription (Latin):
lum significat sicut in apocalypsi legimus
uiuae fluent deuentre cius. Et si quidaliud
aqua significare intellegitur sic &ali¬
aeres non singulae sed una quaeq earũ
non solum duo aliqua diuersa. sed &iam
nonnumquam multa significat prolo¬
cosententiae sicut posita reꝓperitur ubi
autem apertius ponuntur. ibi discendũ
est quomodo enstellegatur obscuris
Neq: enim melius potest intellegi
quod dictum est ađo. apprehende
arma & scutum & &surge inadiuto¬
rium mihi quam & loco illo ubilegi¬
tur dñe ut scuto bonae uoluntatis
tuae coronastinos nec tamen ita ut
lam ibicumq: scutum proali quomuni¬
mento positum legerimus. non accipi¬
amus nisibonam uoluntatem dĩ
dictum est enim & scutum fidei in quo
positis inquid omnes sagitta smaligni
ignitas & tinguere necrursus ideo debe¬
mus in armis huiuscemodi spiritalib scu¬
to tantum modo fidem tribuere: cumalio
loco &iam lorica dictasit fidei induti

Expanded text:
lum significat, sicut in Apocalypsi legimus lum significat, sicut in Apocalypsi legimus vivae fluent de ventre ejus ; et si quid aliud aqua significare intellegitur. sic et aliae res, non singulae, sed unaquaeque earum non solum duo aliqua diuersa sed etiam nonnumquam multa significat pro loco sententiae, sicut posita reperitur. - Vbi autem apertius ponuntur, ibi discendum est, quomodo in locis intellegantur obscuris. neque enim melius potest intellegi quod dictum est deo: apprehende arma et scutum et exsurge in adiutorium mihi, quam ex loco illo, ubi legitur: domine, ut scuto bonae uoluntatis tuae coronasti nos. nec tamen ita, ut iam ubicumque scutum pro aliquo munimento positum legerimus non accipiamus nisi bonam uoluntatem dei. dictum est enim: et scutum fidei. in quo possitis, inquit, omnes sagittas maligni ignitas extinguere. nec rursus ideo debemus in annis huiusce modi spiritalibus scuto tantummodo fidem tribuere, cum alio loco etiam lorica dicta sit fidei: induti,
Abbreviated transcription (Latin):
ta nquam leorugiens circuit quaerens
quem deuor& serpens inbono estastuti
ut serpentes inmalo autemserpens
euamseduxit In astutia sua inbono panis
egosum panis uiuus quide caelo descendi
inmalo panis. panes occultos libenter
edite sic &alia plurima. Et haec qui¬
dem quae cominemoraui minime dubiam
significationem gerunt. quia &empli
gratia cominemorari nonnisimani¬
festa debuerunt sunt autem quae in¬
certum sit. In quam partem accipide¬
beant sicut calix inmanu dñi uini meri
plenus est mixto incertum est enim
utrum iram̃ dĩ signific& nonusq ad no¬
uissimam paenam id estusq ad fȩcem
anpotius gratiam scripturarum auidacis
ad gentes transcuntem. quia inclinauit
& hoc inhunc remanentib apudiudae¬
os obseruationib: quas carnaliter sapi¬
unt quia fex eius non est & inanita cum
uero reseadem non in contraria sedtan¬
tum indiuersa significatione ponitur.
illudest in&emplo quod aquar & popu¬

Expanded text:
tanquam leo rugiens circuit, quaerens tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . Ita serpens in bono est, Astuti ut serpentes ; in malo autem, Serpens Evam seduxit in astutia sua . In bono panis, Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi ; in malo, Panes occultos libenter edite : sic et alia plurima. Et haec quidem quae commemoravi, minime dubiam significationem gerunt, quia exempli gratia commemorari nonnisi manifesta debuerunt. Sunt autem quae incertum sit in quam partem accipi debeant, sicut, Calix in manu Domini vini meri plenus est mixto. Incertum est enim utrum iram Dei significet non usque ad novissimam poenam, id est usque ad faecem; an potius gratiam Scripturarum a Judaeis ad Gentes transeuntem, quia inclinavit ex hoc in hoc, remanentibus apud Judaeos observationibus quas carnaliter sapiunt, quia faex ejus non est exinanita . Cum vero res eadem non in contraria, sed tantum in diversa significatione ponitur, illud est in exemplum, quod aqua et popu
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam ueritatis praesertimcum
usus accesserit pi&atis Mertitatione
roboratus Inuenimus autem . utrum
propria sit anfigurata loquutio illa
cum apparuerit. uerba quib contine¬
tur aut asimilib reb ec inueniun¬
tur. aut abaliqua uicinitate at tingen¬
tib: sed quoniam inetis modis ressimi¬
les reb: apparent. non putemus esse prae¬
scriptum ut quod inaliquo loco resali¬
qua persimilitudinem significauerit.
hoc eam semper significare credamus
simile est regnum caelorum milieri quue
abs condit fermentum Intrib mensuris
as hab& formas sic enim aliudatq
aliud res quaeq: significant. ut aut con¬
traria aut tantum modo diuersa signi¬
ficent contraria scilic&. cum alius in
bono. alius in malo res eadem persimili¬
tudinem ponitur sicut hoc est quod de
fermento supra diximus Tale est &iam.
quod leo significat xp̃m ubi dicit uicit leo
de tribuiuda significat & diabolum ubi
scriptum est aduersarius uesterdiabolus

Expanded text:
sententiam veritatis, praesertim cum sententiam veritatis, praesertim cum usus accesserit pietatis exercitatione roboratus. Invenimus autem utrum propria sit, an figurata locutio, illa cum apparuerit, verba quibus continetur, aut a similibus rebus ducta invenientur, aut ab aliqua vicinitate attingentibus. 35. Sed quoniam multis modis res similes rebus apparent, non putemus esse praescriptum ut quod in aliquo loco res aliqua per similitudinem significaverit, hoc eam semper significare credamus.Simile est regnum coelorum mulieri quae abscondit fermentum in tribus mensuris as habet formas. Sic enim aliud atque aliud res quaeque significant, ut aut contraria, aut tantummodo diversa significent. Contraria scilicet, cum alias in bono, alias in malo res eadem per similitudinem ponitur, sicut hoc est quod de fermento supra diximus. Tale est etiam quod leo significat Christum, ubi dicitur, Vicit leo de tribu Juda ; significat et diabolum, ubi scriptum est, Adversarius vester diabolus