comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ius iꝑanius. ꝑ patientiam erpectamꝰ.
Quã dtuitaq hic socłincarnem summus
cuius adoptionem ⁊ redep̃tionẽ ꝑ pa¬
tientiam spei adhuc expectamus. tam¬
diu scđm id ꝑ qͦd subsole suinus uani¬
ponte uanitatẽ cũ deserta solidi¬
tate ueritatis opinabilia sequit᷑. ictẽ.
mutabilia. Citm aũ inde meritas pe¬
nas luit. subicit᷑ nonsponte uanitati.
sicut sũbiecta ẽ. in homuine peccante.
hinc enimait apłe. Om̃s creatura ua¬
nitati fubiccta ẽ nonsponte: qr ⁊ in ho¬
mine omĩs ẽ. Iirẽ. qͥppe honuni ⁊m
bile scłin corpus. Omĩs enim creatura
partim ẽ. uisibilis partim inusibi¬
temisfionem peccatorũ ⁊ adoptiont̃

Expanded text:
patientiam exspectamus.» Quamdiu itaque hic secundum carnem sumus, cujus adoptionem et redemptionem per patientiam spei adhuc exspectamus; tamdiu secundum id per quod sub sole sumus, vaniponte uanitatem, cum deserta soliditate ueritatis opinabilia sequitur, id est mutabilia. cum autem inde meritas poenas luit, subicitur non sponte uanitati, sicut subiecta est in homine peccante. hinc enim ait apostolus: omnis creatura uanitati subiecta est non sponte, quia et in homine omnis est. inest quippe homini et bile secundum corpus; omnis autem creatura partim est uisibilis, partim inuisibiremissionem peccatorum et adoptionem
Abbreviated transcription (Latin):
possumus creclere. S siue illa quam¬
et secuti summus. siue alia aliqua hittus
capituli expositio ꝓseratur. id tantũ
cauenctum ẽ ne uiolet aut uulneta
catholicam sicdem. Scio eram uanos
herericas de hoc capitulo multa impia

Expanded text:
possumus credere. possumus credere. exsecuti sumus, sive alia aliqua hujus capituli expositio proferatur; id tantum cavendum est, ne violet aut vulneret catholicam fidem. Scio enim vanos haereticos de hoc capitulo multa impia
Abbreviated transcription (Latin):
te drifaios cẽ manisestet. Spe cnĩ
salui factisumus. Spis aũ qui nides¬
non ẽ. spes. Tunc gͦ erit res. quȩ nuncspes
ẽ. cũ apparuerit quiderimus ictẽ. sumi¬
les illi qm̃ uidebumis eum sicutiẽ. Hoc
capitulum si hoc modo ut tractatuntẽ.
aꝑiatur. non incidunus u illas molesti¬
as quib pleriq homines dicere cogunt᷑.
om̃s angelos sublunesq uirtutes indolo¬
re ⁊ gemitibus eẽ. antequã nos penitus
liberemur. qm̃ dicti ẽ. omĩscreatura
congemiscit ⁊dolet. Quamuis enim
acdiuuent nos ꝑsuas sublunitates cdũ
optemꝑant clõ. qͥ ꝓ nobis etiam unicũ
filium suum dignatus ẽ mittere: tam̃
sit de numero nrõ lazarusille qui iam
abrahe simi requiescit: p̃sertu quia
dixit eandem creaturam quȩ congemi¬
scit ⁊ dolet. uaniati eẽ subiectam qͦl
de sũims ⁊ excellentib uirtutum po¬
testatumq creaturis nesas e credere.
deinde liberandam eam drcit a serui
tute interitus. quo illos cecictisse qui
incelis agunt iutam beatissimam non

Expanded text:
e manifestet. Spe enim salvi facti sumus: spes autem quae videnon est spes. Tunc ergo erit res quae nunc spes est, cum apparuerit quid erimus; id est, similes illi, quoniam videbimus eum sicuti est. 7. Hoc capitulum si hoc modo, ut tractatum est, aperiatur, non incidimus in illas molestias, quibus plerique homines dicere coguntur, omnes Angelos sublimesque Virtutes in dolore et gemitibus esse, antequam nos penitus liberemur, quoniam dictum est, Omnis creatura congemiscit et dolet. Quamvis enim adjuvent nos pro sua sublimitate, dum obtemperant Deo, qui pro nobis etiam unicum Filille sit de numero nostro Lazarus, qui jam in Abrahae sinu requiescit: praesertim quia dixit, eamdem creaturam, quae congemiscit et dolet, vanitati esse subjectam: quod de summis et excellentibus virtutum potestatumque creaturis nefas est credere. Deinde ltute interitus; quo illos cecidisse, qui in coelis agunt vitam beatissimam, non
Abbreviated transcription (Latin):
uanitati subiecta ẽ. quȩ intelligit᷑ eẽ in
homine: ⁊omĩa uanitas. Que habu¬
dantia hominis inomĩ labore suo quo
ipsẽ laborat subsole᷑ Aniste rortassis hoc
etat. ut nons̃t rius iita sub sole. uͥomĩa
uanitas. s millosit. in quo se uiuificari
petit: Iue quippe ascendit noniuꝑso¬
lemtantũ s̃ suꝑ omi celos ut actumple¬
ret omĩa: ⁊ m illo magis uruunt quã

Expanded text:
intelligitur esse in homine; et, «Omnia vanitas: quae abundantia hominis in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole» ? An iste fortassis hoc orat, ut non sit ejus vita sub sole, ubi omnia vanitas; sed in illo sit, in quo se vivificari petit? Ille quippe «ascendit» non super solem tantum, sed «super omnes coelos, ut adimpleret omnia» . Et in illo magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd paulo anttait. si tam̃ conpatinur
ut ⁊ glousicemur. Quoctitaq ait. nam
expectatio crratix reuelationẽ filioꝵ
ctĩexpectat: hoc eum puto cticere. Nã
⁊ hoc ipsum qͦt mnnobis dolet cũ facta
carnis moatificamus. ictẽ cũ estrimus.
aut sitimus. ꝑ abstinentiam cdiunfre¬
naius clelectationem concupiscentiȩ
ꝑcaritatem cͥum iniuriarum laceta¬
tiones ⁊ contumeliarum aculeos ꝑ pa¬
tientiam sustincinus. ctum neglectis
atꝙ reiectis uotuptatib urĩs. ꝓfructu
matͥs eocle laboramus. quicqͥct an nob
in hac atp huiusmodi auritioue dolet.
creatura .ẽ. Dolet enum corpus⁊ aninta.
quȩ utiq creatura ẽ. Sexpoctat reuelatio¬
nemfibiorum dĩid ẽ expectat quando ap¬
parcat qͦcduocatum. ẽ. incagła ad quam
uocatum ẽ. Quia enim filius cłiunigeͣtꝰ
ñ pot̃ appellaricreatura. quandoquidẽ
ꝑ ipsum facta sunt omĩa quec̃q cdõ fecit.
cdistincte etiam nos uocamur citatuta.
ante illameuidentiamglȩ: ⁊ distincte

Expanded text:
tamen compatimur, ut et conglorificemur . Quod itaque ait, Nam exspectatio creaturae revelationem filiorum Dei exspectat; hoc eum puto dicere. Nam et hoc ipsum quod in nobis dolet, cum facta carnis mortificamus, id est, cum esurimus aut sitimus per abstinentiam, dum frenamus delectationem concubitus per castitatem, dum injuriarum lacerationes et contumeliarum aculeos per patientiam sustinemus, dum neglectis atque rejectis voluptatibus nostris pro fructu matris Ecclesiae laboramus; quidquid in nobis in hac atque hujusmodi a. Dolet enim corpus et anima, quae utique creatura est, et exspectat revelationem filiorum Dei, id est exspectat quando appareat quod vocatum est in ea gloria, ad quam vocatum est. Quia enim Filius Dei unigenitus non potest appellari creatura, quando quidem per ipsum facta sunt omnia quaecunque Deus fecit, distincte etiam nos vocamur creatura ante illam evidentiam gloriae, et distincte
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥr subiccta ẽ. Hoc ẽ illticd uanitas
uanitatum ⁊ onnã uanitas. Quȩ ha¬
bunclintia ẽ. homuni in omĩ labore
suo quõ ipsẽ laborat subsole: cui dictũ
t in labore manctucabis panem: Ua
Bene aditumr ẽ. nonsponie. homo qͥppe
sponte peccauit: s nonsponte cdãptiatus
t̃ Reccatum itaq suit spontaneum con¬
tra p̾ceptum faccre ueritatis. pecratiautẽ
pena subici fallaciȩ. Honenum sponte cre
tum teliquit. neq insanabilem uoluit
eẽ peccantem. Quia ⁊ ipsacreatura icd
ẽ. ipse homo cum iam signaculo imagi¬
nis ꝓpt̃ poccatum amisso remansĩt tan¬
tũmodo creatura et ipsaitaq ciratura
paecta s tantũ uocatur creatura. liberabi¬
tur ascrutute iitentus. Quod itaꝙ
ait. ⁊ ipsaliberabit. facit intelligi ⁊ipsa
quĩ admoctũ nos. ictẽ. ⁊ de ipsis non ẽ
desfundum qͥ ñcdũ uocant᷑ filii clĩ qr
ñctum credidetuũ. s tantũ sũt creatura

Expanded text:
anitas vanitatum et omnia vanitas. Quae abundantia homini in omni labore suo, quem ipse laborat sub sole? cui dictum est: In labore manducabis panem . VaBene additum est, non sponte. Homo quippe sponte peccavit, sed non sponte damnatus est. Peccatum itaque fuit spontaneum contra praeceptum facere veritatis; peccati autem poena subjici fallaciae. Non ergo sponte creatum reliquit, nec insanabilem voluit esse peccantem; quia et ipsa creatura, id est, ipse homo, cum jam signaculo imaginis propter peccatum amisso, remansit tantummodo creatura: et ipsa itaque creatura, perfecta, sed tantum vocatur creatura, liberabitur a servitute interitus. Quod itaque ait, et ipsa liberabitur, facit intelligi, et ipsa, quemadmodum et nos, id est, et de ipsis non est desperandum, qui nondum vocantur filii Dei, quia nondum crediderunt, sed tantum creatura
Abbreviated transcription (Latin):
in homine nimerał : nonqr in eo sunt
om̃sangli ⁊ supeiinentes uirtutes
ac potestares aut celum ⁊ tr̃a ⁊ mare.
partim spĩtalis. ẽ. partimanimalis. parti
corporalis. Quoctut ab inferionb cotificle¬
temus. ompoialis creatura ꝑ locatenditur.
antinalis aũ uunficat ompoalcm. spĩta¬
tis aminalem regit. Et tc̃ bene regit c̾um
ipsa regendamse subicit tlõ. Cumaũ itãs¬
gredit᷑ p̃cepta cuis. laboril yeruninus
ꝑ eacdemipsa que regere poterat impli¬
catur. Ita omĩs creatura in homine.ẽ.
qr ⁊intelligit spũ ⁊ stutit anima ⁊lo¬
calit̃ corpore mouctur. Omis iraꝙ creafa

Expanded text:
in homine numeratur: non quia in eo sunt omnes angeli et supereminentes virtutes ac potestates; aut coelum et terra et mare, partim spiritualis est, partim animalis, partim corporalis. Quod ut ab inferioribus consideremus, corporalis creatura per loca tenditur, animalis autem vivificat corporalem: spiritualis animalem regit; et tunc bene regit, cum ipsa regendum subjicit Deo. Cum autem transgreditur praecepta ejus, laboribus et aerumnis per eadem ipsa quae regere poterat, implicatur. Ita omnis creatura in homine est, quia ei intelligit spiritu, et sentit anima, et localiter corpore movetu
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ aũ socain catholicam disciplinam
nentur. dic aũ cdictum c̾. ipsa creattira
liberabit᷑ a seruitute intetitus inliber¬
tatem głe filiorum dĩquasi nos nonsimꝰ
creaturas filii dĩ in quorumglȩ lib̾iatẽ
liberabit᷑ a ser uitute creatura. Item dic̃.
Scimus enim qi omĩs creatura congen¬
scit ⁊ dolet usq adhuc. Nonsolum aĩulla.
s⁊ nos ipsi. tãquam aliud sumus nof ali¬
ud omĩs creatura. Totum gͦ capitulum
particulatun considerandum ẽ. Esti¬
mo enim inqͥt qͦd uidigne siit passio¬
nes huius tempans ad futuram głam
que reuelabit᷑ innobis. Hoc manifestũ

Expanded text:
Dicitur autem secundum catholicam disciplinam ur. Sic autem dictum est, Ipsa creatura liberabitur a servitute interitus, in libertatem gloriae filiorum Dei: quasi nos non simus creatura, sed filii Dei, in quorum gloriae libertatem liberabitur a servitute creatura. Item dicit, Scimus enim quia omnis creatura congemiscit et dolet usque adhuc; non solum autem illa, sed et nos ipsi: tanquam aliud simus nos, aliud omnis creatura. Totum ergo capitulum particulatim considerandum est. 2. Existimo enim, inquit, quod indignae sint passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis: hoc manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
condigne passiones huius temporis
adsiuram głam que reuelabit᷑ itino¬
bis. Sciuat mundus. stemat mundꝰ.
increpet lingus. cͥcouscet armis. Qur¬
quid pot̾ faciat. quid saciet ad id qͦd
accepturi sunus Appendo quod pati.¬
or contra id qͦdspero. Hoc sentio. illud
credo ⁊ tam̃ plus ualit qͦd credo quam
s accelerat. Quicl accelerat: Ipsuampte¬
muim ipsamduloedinem qux crimiue¬
nerit. sine fiieerit. Opus cumsine. uier¬

Expanded text:
dignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Saeviat mundus, fremat mundus, increpet linguis, coruscet armis, quidquid potest faciat: quid faciet ad id quod accepturi sumus? Appendo quod patior, contra id quod spero. Hoc sentio, illud credo. Et tamen plus valet quod credo, quam sed accelerat. Quid accelerat? Ipsum praemium, ipsam dulcedinem; quae cum venerit, sine fine erit. Opus cum fine, mer
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ suit ꝓposita in hoc tempore sirius
dei ꝓꝑt̃ suturam glam quȩ reuelabi¬
tut innobis. Contra quam głam non
expenditur quȩlibet quantalibet
tribulatio temꝑalis. Indigne sunt
passiones huis temporis ad futurã¬

Expanded text:
quae sunt proposita in hoc tempore servis Dei, propter futuram gloriam quae revelabitur in nobis: contra quam gloriam non appenditur quaelibet quantalibet tribulatio temporalis. Indignae enim sunt passiones hujus temporis, ait A
Abbreviated transcription (Latin):
laborabis. Bteuis t̃ molestia tua : gt̃na eru
beatitudo tua Admoticum cdolebis.
sint fine gauctebis. S int̃ molestias in¬
cipis labi. Proponitur exemplum pass¬
onum xp̃i. Uide quid ꝓte ꝑtulit qͣ qua¬
re ꝑserret non habebat. Quãtac̃ꝙ patia¬
ris non ꝑuenies actillas insultationes.
acdilla flagella. adillam ignomtnosam.
uestem at illam spincam coronam ad
Cumenim antiquiscelerati crucifige¬
tent᷑ modonullus crucifigit᷑. honcra¬
tarẽ ⁊ finita : finita ẽ inpena manet
ingrã. Alocis suppliciorum. fecit tran¬
situm adfrontes imꝑatorum. Quitã¬
⁊ tumhonorem dedit penis sius quid
seruat sicdelibus ilus.  his gͦ rebus. his
ucrbis. insallocutionib hoc tali exemplo.

Expanded text:
laborabis: brevis est molestia tua, aeterna erit beatitudo tua: ad modicum doles, sine fine gaudebis. Sed inter molestias incipis labi? Proponitur exemplum et passionum Christi. Vide quid pro te pertulit, qui quare perferret non habebat. Quantacumque patiaris, non pervenies ad illas insultationes, ad illa flagella, ad illam ignominiosam vestem, ad illam spineam coronam, ad Cum enim sub antiquis scelerati crucifigerentur, modo nullus crucifigitur. Honorata est, et finita. Finita est in poena, manet in gloria. A locis suppliciorum fecit transitum ad frontes imperatorum. Qui tantum honorem dedit poenis suis, quid servat fidelibus suis? His ergo rebus, his verbis, his allocutionibus, hoc tali exempl
Abbreviated transcription (Latin):
mus quia cum apparuerit. similes cie¬
rimus qm̃ iudebunus eum sicutre.
Seruat᷑ gͦ nobis nescio quod dalce spat¬
taculum Omĩno ⁊si cogitari et aliqui
parte menignite ⁊ ꝑspeculum potest
dicitam̃ nullomͦi pot pulchritudo illiꝰ
dulcctinis quaniseruat cdõ timentib

Expanded text:
mus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Servatur ergo nobis nescio quod dulce spectaculum omnino: et si cogitari ex aliqua parte in aenigmate et per speculum potest, dici tamen nullo modo potest pulchritudo illius dulcedinis, quam servat Deus timentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ñdũ apparuit qͦd erimus. Scimus quia
cum apparuerit similes ci ertinus. qm̃
uidebimus eunisicutiẽ. Ipart᷑ rauelatio
filiorum dr̃ quam nunc expectat expecta¬
tiotreaturȩ non qͦd creatura reuelatio¬
nem expectet alterius nature quȩ nãt
creatura s ipsa qualis nunc ẽ. expectat
quando sit qualis futura ẽ : tã quanisi
diceretur oꝑante pidine subiectis iͥ colo¬
rili ⁊ adopus enus paratis erpectatio¬

Expanded text:
it quid erimus. Scimus quia cum apparuerit similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est » Ipsa est revelatio filiorum Dei, quam nunc exspectat exspectatio creaturae. Non quod creatura revelationem exspectet alterius naturae, quae non sit creatura, sed ipsa qualis nunc est, exspectat quando sit qualis futura est. Tanquam si diceretur: Operante pictore, subjectis sibi coloribus, et ad opus ejus paratis, e
Abbreviated transcription (Latin):
bonum uult iustus qͥ ex fide uiuit:
⁊ tam̃ facit qͦd odit. qr cõcupiscit. qͦm¬
uis pꝰ cõcupiscentias suas ñ eat. Quod
s̃ fecerit. tunc uere ipse fecit ut cecat.
ut consentiat. ut desicłio peccati ohe¬

Expanded text:
ide uiuit; et tamen facit quod odit, quia concupiscit, quamuis post concupiscentias suas non eat: quod si fecerit, tunc uere ipse fecit ut cedat. ut consentiat, ut desiderio peccati oboe
Abbreviated transcription (Latin):
ueracit᷑ dicit. qͦd dimittit etiam ipse
debitorib suis. ⁊ orat ne inferat᷑ in tẽp̃¬
tationem s liberet᷑ amalo. bonũ facit.
ei tanĩ ꝑficere bonum ñ actiacet. qͣa
tunc erit. quando concupiscentia illa
quȩ habitat ininenbris eius nulla e

Expanded text:
ueraciter dicit quod dimittit etiam ipse ueraciter dicit quod dimittit etiam ipse debitoribus suis et orat, ne inferatur in temptationem, sed liberetur a malo, bonum facit. ei tamen perficere bonum non adiacet, quod tunc erit, quando concupiscentia illa quae habitat in membris eius nulla e
Abbreviated transcription (Latin):
sua arma iniquitatis peccato: i ẽ qͥde
paccatum inienbris ens. s ñ regnat.
qr non obedit᷑ cdisidip euis.  Icdeo dñ
qͦd non uult agit. icdẽ ñ uult concu¬
picere ⁊ concupiscit: consentit legi qr
bona .ẽ. boc enim uult ⁊ ipse qͥalex:
qr tult ipse non concupiscete. ⁊ lex
dicit. non concupisces. In hoc qm̃ uult
qͦd ⁊ lex uult. ꝓculdubio conseunt
legr soncupiscit tam̃. qr ñ ẽ. sine poc¬
cato: s iam non ipse oꝑat᷑ illud s id
qͦa urillo habitat pectatũ. Scit enĩ¬
uͥ habitat peccatũ: s ñ ei consentiendo
uiuit exfide. qr inuocat dm̃ ut aditi¬
uetur pugnans contra peccatũ. Quod
ut omĩno ibi nonsit. adiac& ei uelle:
s ꝑficere bonum non inuenit. Nam¬
iu eo qͦd nouconsentit bonum facit.:
in eo qͦd ocdit concupiscentiam suam. bo¬
num facit. ⁊ in eo qͦd elemosiuas facere
noncessat. bonũ facit. ⁊ in eo qͦt illi qui
ui eum peccat ignoscit. bonum facit.
⁊ in eo qͦd petit dimitti sͨ debita suam

Expanded text:
peccato, inest quidem peccatum in membris eius, sed non regnat, quia non oboeditur desideriis eius. et ideo dum quod non uult agit, id est non uult concupiscere et concupiscit, consentit legi, quia bona est. hoc enim uult et ipse quod lex, quia uult ipse non concupiscere et lex dicit: non concupisces. in hoc quoniam uult quod et lex uult, procul dubio consentit legi; concupiscit tamen quia non est sine peccato, sed iam non ipse operatur illud, sed id quod in illo habitat peccatum. ideubi habitat peccatum; sed non ei consentiendo uiuit ex fide, quia inuocat deum, ut adiuuetur pugnans contra peccatum. quod ut omnino ibi non sit, adiacet ei uelle, sed perficere bonum non adiacet. nin eo quod non consentit, bonum facit, et in eo quod odit concupiscentiam suam, bonum facit: et in eo quod elemosynas facere non cessat, bonum facit; et in eo quod illi qui in eum peccat ignoscit, bonum facit; et in eo quod petit dimitti sibi debita sua et
Abbreviated transcription (Latin):
suam quã p̃sciuit. hic qͦd ait p̃¬
sciuit. ñ recte intelligit᷑. nͥ p̃de¬
stinauit. Quod cirtumstantia
lectionis ostendit. Loquebat᷑ enĩ
de reliquiis iuideorum: quȩ saluȩ
facte sũt. ꝑcuntibꝰ ceteris slam
suꝑius dixerat ad isrł dixisse
ꝓpħam. Tota die expandi manꝰ
meas ad popłm ñ credentẽ. et
contracticentem. Et tãquã res
ifrłita sũ ex semine abraham. tri¬
bu beniamin. Tamꝗͣ diceret.
Nam & ego exipsa plebe sum.
Ueinde addidit. unde irunc.
agimus. Nlon reppulit ds̃
plebẽ suã quã p̾sciuit. Atq u
ut ostenderet dĩ grã fuisse
relictꝰas reliquias ñ meritis oꝑum

Expanded text:
civit. Hic quod ait praescivit, non recte intelligitur, nisi praedestinavit, quod circumstantia ipsius lectionis ostendit. Loquebatur enim de reliquiis Judaeorum, quae salvae factae sunt pereuntibus ceteris. Nam superius dixerat ad Israel, dixisse Prophetam: Tota die extendi manus meas ad populum non credentem, et contradicentem. Et tanquam respIsraelita sum, ex semine Abraham, tribu Benjamin. Tanquam diceret: Nam et ego ex ipsa plebe sum. Deinde addidit, unde nunc agimus: non repulit Deus plebem suam, quam praescivit. Atque ut ostenderet, Dei gratia fuisse relictas rel
Abbreviated transcription (Latin):
ñĩam de tuo merito extollaris. Ali¬
oqͥn grã iam ñ. ẽ. grã. Si enĩ in
tua oꝑa p̃sumis. gͦ merces tibi
redditur. ñ grã donat᷑. Si autẽ
grã. ẽ: gratis datur. Sio gͦ in

Expanded text:
n de tuo merito extollaris: alioquin gratia jam non est gratia . Si enim de tuo opere praesumis; ergo merces tibi redditur, non gratia condonatur. Si autem gratia est, gratis datur. In
Abbreviated transcription (Latin):
ifrł inqͥt. hoc ñ .ẽ. consecutus.
elictio aũ consecita. ẽ : oeteriuͦ
excecati sũt. In hac gͦ electione
& in his reliquiis quȩ ꝑ electi¬
onẽ grẽ saluȩ factȩ sũt: uoluit
intelligi plebem quã ꝓpterea
ds̃ ñ reppulit. qr p̃sciu̾it. hec .ẽ.
illa electio qua eos uoluit eligi
in xp̃o ante constitutionẽ mũ¬
inconspectu erus. incaritate.

Expanded text:
 hoc non est consecutus, electio autem consecuta est, ceteri vero excaecati sunt. In hac ergo electione, et in his reliquiis, quae per electionem gratiae salvae factae sunt, voluit intelligi plebem, quam propterea Deus non repulit, quia praescivit. Haec est illa electio, qua eos, quos voluit, elegit in Christo ante constitutionem muin conspectu ejus i
Abbreviated transcription (Latin):
sũt mutati : sic sũt ut a me fac¬
ti sũt. Et tu qui loqueris nͥ de
me p̃sumeres. uͥ eẽs  uͥ eẽs. nisi
mea grã plenꝰ eẽs : Nonne ante
baal etiã ipse genu flectꝰeres:
Grã mca plenus es. qr nichil
de tua uirtute. s totum de
mea grã p̃sumpsisti : Noli gͦ
in hoc glouari ut putes te in
seruitio tuo ñ habere conseruos.
Sũt quos elegi sic̃ & te. de me
scilica p̃sum̃tes. Sic ait apłs.¬
caue suꝑbiã. Lic& enim imita¬
tor scõrum sis. totum semꝑ grẽ
reputa. qr ut eẽt aliquid reliquũ
grã inte dĩ. ñ tuũ meritũ fecit.
de ipsis deniq reliquiis dixerat
ꝓpħa ysaias cõmemorans. Nisi
dñs sabaoth reliquisset nobis
sem̃. sic̃ sodoma facti eẽmꝰ. & sic̃
gomorra similes fuissemꝰ. Sic gͦ

Expanded text:
sunt mutati, sic sunt ut a me facsunt mutati, sic sunt ut a me facti sunt. Et tu qui loqueris, nisi de me praesumeres, ubi esses? Nisi gratia mea plenus esses, nonne ante Baal etiam ipse genu flecteres? Gratia autem mea plenus es; quia nihil de tua virtute, sed totum de mea gratia praesumpsisti. Noli ergo in hoc gloriari, ut putes te in servitio tuo non habere conservos: sunt quos elegi, sicut et te, de me scilicet praesumentes: sicut ait Apostcave superbiam. Licet enim imitator sanctorum sis, totum semper gratiae reputa: quia ut esset aliquid reliquum, gratia in te Dei, non tuum meritum fecit. De ipsis denique reliquiis dixerat propheta Isaias commemorans, Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus, et sicut Gomorrha similes fuissemus . Sic
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum .ẽ. teliquiȩ saluȩ erunt.
Non in omĩbꝰ. s area uentilata.
massa intromissa. ẽ: palea iacet.
Totum qͥcqͥd uides iudeorũ reꝓ¬
borum. paleam uides. Unde ui¬
des istam paleam. iam inde eri¬
it massa. iam mhorreo recondita
terunt: & ego rlictus sũ solus.
& querunt aniniam meam. S
quid illi dicit responsũ diuinũ:
Reliqui mͥ septẽ milia uirorum.
qͥ non curuauerũt genua ante
baal. Solum te putas eẽ seruum
bene laborantem: Sũt & alii me
tim̃tes: & non pauci. Nam septẽ
milia ibi habeo. Et adumirit.
Sic gͦ & in hoc tempore. Credidẽ¬
runt aliqui uidei. & multi fue¬
rant repbati. sic̃ & ille qͥ uulpi¬
um foueas gestabat in animo.
Sic gͦ inqͥt & in hoc tempore. re¬
liquiȩ ꝑ electionẽ grẽ saluȩ fac¬
qr & illi it̃ helꝑs dixit. reliqͥ mͥ.
Qͥd. ẽ. reliqui mͥ: Ego illos elegi.
qr uidi mentes eorum de me p̃¬
sum̃tes. ñ de se. nec de baal. Nõ

Expanded text:
scriptum est, «Reliquiae salvae erunt» . scriptum est, «Reliquiae salvae erunt» . Non in omnibus; sed area ventilata, massa intro missa est, palea jacet . Totum quidquid vides Judaeorum reproborum, paleam vides. Unde vides istam paleam, jam inde exiit massa, jam in horreo recondita terunt, et ego relictus sum solus, et quaerunt animam meam. Sed quid illi dicit responsum divinum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal. Solum te putas esse servum bene laborantem: sunt et alli me timentes, et non pauci. Nam septem millia ibi habeo. Et adjunxit: Sic ergo et in hoc tempore. Crediderunt enim aliqui Judaei, et multi fuerunt reprobati: sicut et ille qui vulpium foveas gestabat in animo. Sic ergo, inquit, et in hoc tempore, reliquiae per electionem gratiae salvae fac illi tunc Eliae dixit, Reliqui mihi. Quid est, Reliqui mihi? Ego illos elegi, quia vidi mentes illorum de me praesumentes, non de se, nec de Baal. Non
Abbreviated transcription (Latin):
omĩum gentum linguis lo¬
cuti sũt. tanta auiditate dei
laudis & suȩ accusationis cõuer¬
sa st̃ ut qͥ pͥmo sanguiem
dnĩ fuderũt seuientes. bibere
discerent iam credentes: Sic
aũ omĩa illa conuersa sũt mi¬
lia hominum. ut res suas uen¬
derent. & p̾tia terum suarũ
ante pedes apłorum ponerẽt.
Quod diues unꝰ ñ fecit. qͣndo¬
hoc ore dñi audiuit. & ad nõ
tristis recessit: hoc fecerũt subi¬
to tot milia hominũ eorum.¬
in quorum manibꝰ xp̃c fuerat
crucifirus. Quanto mapus uul¬
nus erat incorde ipsorum. tanto
auidius medicum quesierũt.
Cum gͦ inde illi om̃s fuerint.
de ipsis dicit mͦ psalmꝰ: quoniã
non repellet dñs plebẽ suam.
Nam hoc testimonio psalm
cũ hinc loqueret᷑. usus. ẽ. apłs.
& dirit. Quid gͦ dicemus frs̃ :
lit: Absit. Nlam & ego ifrłita sũ
ex semine abraham. de tribu
beniamin. Non reppulit ds̃
plebẽ suã quã p̃sciuit. Utiq si
mini. ñ in omĩbꝰ: s quẽ ad modũ

Expanded text:
omnium gentium linguis loomnium gentium linguis locuti sunt, tanta aviditate Dei laudis et suae accusationis conversi sunt, ut qui primo sanguinem Domini fuderunt saevientes, bibere discerent jam credentes? Sic autem omnia illa conversa sunt millia hominum, ut res suas venderent, et pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum ponerent . Quod dives unus non fecit, quando ore Domini audivit, et a Domino tristis abscessit , hoc fecerunt subito tot millia eorum hominum, quorum manibus Christus fuerat crucifixus. Quanto majus vulnus erat in corde ipsorum, tanto avidius medicum quaesierunt. Cum ergo inde illi omnes fuerunt, de ipsis dicit modo Psalmus: «Quoniam non repellet Dominus plebem suam.» Nam hoc testimonio Psalmi, cum hinc loqueretur, usus est Apostolus, et dixit: «Quid ergo dicemus, fratres? lex semine Abrahae, de tribu Benjamin. Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit» . Utique si mini, non in omnibus; sed, quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
uȩ ipsa dicta . ẽ. ab apło. Cepit
enim ista arbor a patriarchis.
S fuerũt ibi aridi rami : quia
nimis alti de suꝑbia. Precisi gͦ
ꝓpt̃ sterilitatt̃: insertus .ẽ. ole¬
aster ꝓpt̾ humilitatẽ. Uerũ¬
tamen kmi ne suꝑbiret oleaster¬
insertus : quid ait apłs:Si tu
ex naturali incisus oleastro et
contra naturam insertus es in
oliuam bonam. quantomagis
qui scdm naturam sũt inserẽ¬
tur suȩ oliuȩ:Ut qͦmͦ tu non
ꝑmanens in inficlelitate meru¬
isti inseri in oliua cũ eẽs oleast̃.
sic isti correcti facilius suȩ oli¬
uȩ naturalit inserant᷑: Hoc de
illis apłs. Ergo ipsa .ẽ. arbor. &¬
si aliqui ex ramis fracti sunt:
s ñ om̃s. Nam si om̃s rami frã¬
gerentur: unde petris. unde
suo fructu oliuam testabat᷑.
Nonne isti om̃s inde  Unde
etiam quingenti illi fr̃s. quibꝰ
dñs pꝰ resurrectionẽ apparuit:
unde tot milia ad uocem petͥ.
quando spũ scõ repleti apłi.

Expanded text:
vae ipsa dicta est Apostolo, coepit vae ipsa dicta est Apostolo, coepit enim ista arbor a Patriarchis: sed fuerunt ibi rami aridi, quia nimis alti per superbiam; praecisi ergo propter sterilitatem, insertus oleaster propter humilitatem. Verumtameninsertus, quid ait Apostolus? «Si tu ex naturali incisus oleastro, et contra naturam insertus es in bonam olivam; quanto magis qui secundum naturam sunt, inserentur suae olivae» ? Ut quomodo tu non permanens in infidelitate, meruisti inseri in olivam, cum esses oleaster; sic isti correcti facilius suae olivae naturaliter inserantur: hoc de illis Apostolus. Ergo ipsa est arbor; etsi aliqui ex ramis fracti sunt, non omnes. Nam si omnes rami frangersuo fructu olivam testabatur? Nonne isti omnes inde? Unde etiam quingenti illi fratres quibus Dominus post resurrectionem apparuit ? unde tot millia ad vocem Petri, quando Spiritu sancto repleti Apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
p̃destinationẽ significare uo¬
liusse. Presciuit eium reliqͥas
quas scđm electionẽ gr̃ẽ fuerat
ipse facturꝰ Hoc .ẽ. gͦ p̃destiuna¬
uit. Sine dubio enim p̃scurit.
si p̃destinauit. S p̃destinasse
.ẽ: hoc p̃scisse qͦd fuerat ipse
repellet dñs plebẽ suam.
Laus illi iubilatio illi. Quam
plebem ñ repellet: Hic nobis
interp̃tari aliqͥd ñ licet: p̃scͥptũ
habemus ab apło. Exposuit hoc
apłs unde sit dictum. Erat e¬
nim plebs uideȩ. plebs uͥ fuert̃
ꝓpħe. plebs uͥ fucrunt patͥarchȩ.
plebs etiam scdm carne̾ ꝓpaga¬
ta de semine abrahȩ. plebs in qͣ
p̃cessert̃ omĩa sacram̃ta saluato¬
rem nr̃m ꝓmittentia. plebs uͥ
institutũ. ẽ. templũ. unctio. sa¬
cerdos. ad figuram : ut cũ om̃s
ipsẽ umbre p̃terirent. ipsa lux
adueniret. Frat gͦ usta plebs dĩ.
Ad eam ꝓpħȩ missi: in illa nati.
qui missi: ei tradita & credia
eloquia dĩ. Quid gͦ. Totũ illud
dampnatũ. ẽ: Absit. Arbor oli¬

Expanded text:
praedestinationem significare voluisse. Praescivit enim reliquias, quas secundum electionem gratiae fuerat ipse facturus. Hoc est ergo praedestinavit: sine dubio enim praescivit, si praedestinavit: sed praedestinasse, est hoc praescisse quod fuerat ipse repellet Dominus plebem suam:» laus illi, jubilatio illi, Quam plebem non repellet? Hic nobis interpretari aliquid non licet: praescriptum habemus ab Apostolo, exposuit hoc Apostolus unde sit dictum . Erat enim plebs Judaea, plebs ubi fuerunt Prophetae, plebs ubi fuerunt Patriarchae, plebs etiam secundum carnem propagata de semine Abrahae; plebs in qua praecesserunt omnia sacramenta Salvatorem nostrum promittentia; plebs ubi institutum est templum, unctio, sacerdos ad figuram, ut cum omnes ipsae umbrae praeterirent, ipsa lux adveniret: erat ergo ista plebs Dei; ad eam Prophetae missi in illa nati qui missi; ei tradita et credita eloquia Dei. Quid ergo? totum illud damnatum est? Absit. Arbor oli
Abbreviated transcription (Latin):
tempore reliquiȩ ꝑ electionẽ grẽ sal¬
uȩ facte sunt. Unde subiungit. Si
uos me elegistis. s ego elegi uos. Non
.ẽ. ut dicas. ideo elect᷑us sum. qr iam
credebam. Si enim credebas ineũ:
iam elegeras eum. S audi. Nonuos
me legistis. Non. ẽ ut dicas. anteꝗͣ
crederem. iam bona oꝑabar. ideo e¬
lectus sum. Quid enimbo ni
oꝑis ante fidem. cũ dicat apło.
me elegistis. nͥ qr mali eramꝰ. & electi
sumus. ut boni ꝑ grãm nos eligentis
essemus: Non enim ẽ grã: si iamp̃¬
cesserant merita. Est aũ gr̃a. hec gͥ
ñ unienit. s effecit merita. Ex libͦ

Expanded text:
tempore reliquiae per electionem gratiae saltempore reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. » Unde subjungit. « Si vos me elegistis, sed ego vos elegi . » Non est ut dicas, ideo electus sum, quia jam credebam. Si enim credebas in eum, jam elegeras eum. Sed audi: « Non vos me elegistis. » Non est ut dicas: Antequam crederem jam bona operabar, ideo electus sum. Quid enim est boni operis ante fidem? cum dicat Apostome elegistis, » nisi quia mali eramus, et electi sumus, ut boni per gratiam nos eligentis essemus. Non est enim gratia, si praecesserant merita: est autem gratia. Haec igitur non invenit, sed efficit merita. Et vi
Abbreviated transcription (Latin):
elegi uos. hec ẽ. illa ineffa¬
bilis grã. Quid enim eramꝰ. qͣn¬
do xp̃m ñcdum elegeramꝰ. & ido
ñ diligebamꝰ  Nam qui ñ eũ
eligit. qͦmꝰ diligit : Nũ qͥd iam
in nobis erat. qͦd in psalmo ca¬
nitur. elegi abiect᷑us eẽ in do
eligeret nos. slam si iam cre¬
dentes elegit: electus elegit.
certe uacat uana illorũ ratiocinatio
qͥ p̃scientiam dĩ defenctunt contra
grãm dĩ. & ideo nos dicunt electos an¬
te mundi constitutionẽ. qr p̃sciuit
nos ds̃ futuros bonos. ñ se ipsum fac¬
turũ nos bonos. Non hoc dicit qui
dicit ñ uos me elegistis : qm̃ si ꝓpterea
nos elegisset. qi bonos futuros eẽ p̃scie¬
rat. simul etiam p̃scisset. qͦd eum nos
fuissemus electuri p̾tius. Non enĩ
alit̾ eẽ possemus boni: nͥ forte dicendꝰ
.ẽ. bonus. qui non elegit bonũ. Quid
gͦ elegit in nonbonis Nonenim e¬
lect᷑i sunt quia boni fuerunt : qͥ boni
ñ eẽnt. nͥ electꝰi fuissent. Alioqͥn gr̃a.
iam non. ẽ. grã: si p̃cessisse contendi

Expanded text:
elegi. Haec est illa ineffabilis gratia. Quid enim eramus quando Christum nondum elegeramus, et ideo non diligebamus? Nam qui eum non elegit, quomodo diligit? Numquid jam in nobis erat quod in Psalmo canitur: Elegi abjectus esse in domeligeret nos: nam si jam credentes elegit, electus elegit. certe vacat vana illorum ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonos, non seipsum nos facturum bonos. Non hoc dicit, qui dicit, Non vos me elegistis. Quoniam si propterea nos elegisset, quia bonos futuros esse nos praesciverat; simul etiam praescisset quod eum non fuissemus prius electuri. Non enim aliter esse possemus boni: nisi forte dicendus est bonus qui non elegit bonum. Quid ergo elegit in non bonis? Non enim electi sunt quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi essent. Alioquin gratia jam non est gratia, si praecessisse contend
Abbreviated transcription (Latin):
dat homini ds̃. qͥ solus . ẽ. iustꝰ atq
iustificans. & suã uolentes cõstitu¬
cre. id. ẽ. uelut a se sͥ parłam. non
ab illo imꝑtitam. iusticiȩ dĩ ñ st̃
subiecti: utiq qr suꝑbi. de suo pu¬
tantes. ñ de dĩ posse st platere dõ.¬

Expanded text:
s, qui solus est iustus adque iustificans et suam uolentes constituere id est uelut a se sibi partam, non ab illo inpertitam iustitiae Dei non sunt subiecti, utique quia superbi, de suo putantes, non de Dei, posse placere
Abbreviated transcription (Latin):
dat homini ds̃. ut uistꝰ sit hõ
Qua de suis uirib p̾sũmebant. et
quasi impletores legis se ipsos ex sua
uirtute dicebãt. Nemo aũ implet
legem. nͥ quẽ adiuuerit grã : id.ẽ.
panis qͥ de celo descendit. Legis enĩ
plenitudo. cõpendio. ut ait aposto¬
lus. caritas . E caritas ñ nũmi. s
dĩ. caritas ñ trȩ. ñ cełi. s eius qui
fecit cȩlum & t̾ram. Unde ista ca

Expanded text:
dat homini Deus, ut justus sit homo Qua de suis viribus praesumebant, et quasi impletores Legis seipsos ex sua virtute dicebant. Nemo autem implet Legem, nisi quem adjuverit gratia, id est panis qui de coelo descendit. Legis enim plenitudo, compendio ut ait Apostolus, charitas est : charitas non nummi, sed Dei; charitas non terrae, non coeli, sed ejus qui fecit coelum
Abbreviated transcription (Latin):
apłs dicit. Ac ꝑ hoc qͥ esurit hũc
panem: esuriat iusticiã. s uisti¬
ciam quȩ de cȩlo descendit. iusti¬
ciam quã dat ds̃. ñ quã sͥ facit
homo. Si enĩ nullam sͥ homo fa¬
Iceret iusticiã : ñ diceret idem a¬
płs de uideis. Ignorantes enĩ dĩ
iusticiã. & suã uolentes cõstitu¬
ere. iusticie dĩ ñ st̃ subiecti. Inde

Expanded text:
apostolus dicit . Ac per hoc qui esurit hunc panem, esuriat justitiam; sed justitiam quae de coelo descendit, justitiam quam dat Deus, non quam sibi facit homo. Si enim nullam sibi homo faceret justitiam, non diceret idem apostolus de Judaeis, Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non su
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsum inquam hoc ipsũ. qͦd ñ fuĩt
mĩbra tua arma iniquitatis: tutibi
p̃stas uiribus tius: Cum enim ñ fiunt
m̃bra tua arma iniquitatis ẽ. quicẽ
iniquitas inmñbris tuis. tudeficderis
illicitis. s non regnat. Quot reguat:
quȩ arma non habet: Pars tua caro
tua. Concupiscentia carnis tuȩ langno¬
re rebeslat aduersumm te. Languor iste
txrannus . ẽ. Si uis te tꝑranni ẽẽ uicto¬
rem: xp̃m inuoca imꝑatorem. Holõ¬

Expanded text:
Hoc ipsum, inquam, hoc ipsum quod non fiant membra tua arma iniquitatis, tu tibi praestas viribus tuis? Cum enim non fiunt membra tua arma iniquitatis, est quidem iniquitas in membris tuis, in desideriis illicitis, sed non regnat. Quomodo regnat, qui arma non habet? Pars tua, caro tua, concupiscentia carnis tuae languore rebellat adversus te. Languor iste tyrannus est: si vis te tyranni esse victorem, Christum invoca imperatorem.
Abbreviated transcription (Latin):
os quos p̃sciuit & p̃destinauit ñfin¬
mes fieti imaginis filiis sui om̃s in in¬
fidelitate conclusit: ut de a maritudi¬
ne infidelitatis suȩ pęnitendo confu¬
si. & ad dulcectinem miscdis dĩ credẽ¬
do conuersi clamarent illud inpsal¬
mo. Quam mulca multitudo dulce¬
dinis cus dñe. quã abscondisti tĩti¬
busci: ꝑfecisti aũ sꝑantib ñ inse s in
te. Omĩum itaq miscretur uasorum
miscłiȩ. Quid ẽ. omĩum: Et eorum
scilica quos exgentib et eatum quos
ex iudeis p̃destinauit. uocauit. iusti¬
ficauit. glarficauit. Non hominum
omĩum: s istorum omĩum neminẽ

Expanded text:
os, quos praesciuit et praedestinauit conformes imaginis filii sui, omnes in infidelitate conclusit, ut de amaritudine infidelitatis suae paenitendo confusi et ad dulcedinem misericordiae Dei credendo conuersi clamarent illud in psalmo: Quam multa multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te. perfecisti autem sperantibus, non in se, sed in te! Omnium itaque miseretur uasorum misericordiae. Quid est omnium? Et eorum scilicet quos ex gentibus, et eorum quos ex Iudaeis praedestinauit uocauit, iustificauit glorificauit, non hominum omnium, sed istorum omnium neminem
Abbreviated transcription (Latin):
debit utiꝙ occuttite. qm̃ teliquie
ꝑ electionem giẽ saluȩ facte sut̃. hec
dectio consecuta. ẽ: ateris excecatio.
Scđd̾m hanc electionẽ. istłite dilecte.
ꝓpt̃ patres. Non enĩ uocationt illa uo¬
cati sũt. de qua dictũ. ẽ. multi uocati:
s illa qͥ uocant᷑ electi. Unde et hic pꝰca
quam dixit. scdm̃ electionẽ aũ dilecti
ꝓpt̃ patres. cõtimuo subiecit. unde agi¬
inus. Sine penitentia enĩ sut̃ dona
& uocatio dĩ : idẽ sine mutatione sta¬
bilit̾ sira sut Ad hanc uocationem
qͥ ꝑtinent. om̃s sũt docibiles dĩ: nec
pot̾ enum qͥsquam dicere. credidi.
ut sic uocarer. Preuenit eũ qͥppe mi¬
scdia dĩ ᷑ q sic .t̃. uocatꝰ. ut crederet.
Om̃s enĩ docibiles dĩ ueniunt ad fi¬
lium: qm̃ audictũt & didicerunt
a patit ꝑ filium. qͥ euidentissime di¬
cit. Omĩo qͥ audiuit a patre & didi¬
cit: uenit ad me. Istorum aũ nemo
et eo quicquã. Quisqͥs gͣ inde t̃. om¬
mino ñ ꝑit : nec erat inde qͥ ꝑiit. ꝓpt̃

Expanded text:
m reliquiae per electionem gratiae factae sunt . Haec electio consecuta est, caeteris excaecatis. Secundum hanc electionem Israelitae dilecti propter patres. Non enim vocatione illa vocati sunt, de qua dictum est, Multi vocati ; sed illa qua vocantur electi. Unde et hic poste aquam dixit, Secundum electionem autem dilecti propter patres; continuo subjecit unde agimus, Sine poenitentia enim sunt dona et vocatio Dei: id est, sine mutatione stabiliter fixa sunt. Ad hanc vocationem qui pertinent, omnes sunt docibiles Dei: nec potest eorum quisquam dicere, Credidi ut sic vocarer; praevenit eum quippe misericordia Dei, quia sic est vocatus ut crederet. Omnes enim docibiles Dei veniunt ad Filium: quoniam audierunt et didicerunt a Patre per Filium, qui evidentissime dicit, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Istorum autem nemo ex eo quidquam . Quisquis ergo inde est, omnino non perit: nec erat inde qui perit. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
olunt ut sit ipsĩ gła p rłm.
inuistificandis impiis gratu¬
Ita grã qͥ cius ignorantes iusticiam
dat aliquid meriti. quasi pͥores uolẽ¬
tis dare ut rectibuatur eis ab illo
de quo dictum.ẽ. qͥs pͥo dedit illi
ꝙ rettibuet᷑ .t er et sua putantes
p̃ire merita ad illum de quo audiunt.
aut potius audire nolunt. qm̃ ex ipso.
& ꝑ ipsum.&. in ipso. sũt omĩa. Quarũ
aũ diuitiarum . ẽ. alcitudo sapientiȩ
& scientiȩ eius: Ex his sũt diuitiȩ głȩ
euis inuasa miscdiȩ. quȩ uocat in adop¬
tionẽ: quas diuitias notas uult facere
etiam ꝑ uasa irȩ. quȩ ꝑfect̾a sũt in ꝑ¬
ditionẽ. Et quȩ sũt uiȩ inuestigabiles:
nͥ de quib inpsalmo eanit᷑. uniuersȩ

Expanded text:
olunt ut sit ipsi gloria in justificandis impiis gratuita gratia, qui ejus ignorantes justitiam, dat aliquid meriti. quasi priores uolentes dare, ut retribuatur eis ab illo, de quo dictum est: Quis prior dedit illi et retribuetur ei? et sua putantes praeire merita ad illum, de quo audiunt aut potius audire nolunt: Quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia. quarum autem diuitiarum est altitudo sapientiae et scientiae eius, ex his sunt diuitiae gloriae eius in uasa misericordiae, quae uocat in adoptionem. quas diuitias notas uult facere etiam per uasa irae, quae perfecta sunt in perditionem. et quae sunt uiae inuestigabiles. nisi de quibus in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dõ omĩa mincredulitate ut omñtm¬
qͦd sit neminẽ dãpnaturus.
S suꝑtus apparet : unde sit dictum.
Nam cum de iudeis pꝰea crediturio.
apło loqueretur ad gentes. ad quas u¬
tiq iam ciedentes conscribebat epłis:
sicut enĩ uos inqͥt aliquando ñ credi¬
distis dõ. nuno aũ miscłiam consicu¬
ti estis uullarm incredulitate: sic¬

Expanded text:
infidelitate, ut omniumod sit neminem damnaturus, sed superius apparet unde sit dictum. Nam cum de Iudaeis postea credituris apostolus loqueretur ad gentes, ad quas utique iam credentes conscribebat epistulas: Sicut enim uos, inquit, aliquando non credidistis Deo, nunc autem misericordiam consecuti estis illor
Abbreviated transcription (Latin):
uos me degistis. s ego elegi uos: et
posuiuos ut eatis cofruotũ affiratis.
& fruct̾us ur̃ mancat. Quibꝰ uerbis.
eis ñ solum iusticiam. uẽctum etiam
milla ꝑscuerantiam. se dedisse mõ¬
strauit. Apõ enim sic cos ponenie. ut
& ante fructum afferant. & fructus
cotum maneat: quis audebit dacere.
ñ manebit. Quis audeat dicere. for¬
sitan ñ manebit: Sinc pęnitentia st̃
enim. dona et uocatio dĩ. S uocatio
corum: qui scdm̃ ꝓpositũ uocati sũt.
ꝓ his gͥ int̃pellante xp̃o ne dificiat fi¬
des eoꝵ : sine dubio ñ deficiet usq in
finẽ. Ac ꝑ hoc ꝑseuerabit usq infinẽ:
nec eam nisi manentem. iuite huius¬

Expanded text:
egistis, sed ego elegi uos et posui uos,\'ut eatis et fructum afferatis et fructus uester maneat. quibus uerbis eis non solum iustitiam uerum etiam in illa perseuerantiam se dedisse monstrauit. Christo enim sic eos ponente, ut eant et fructum afferant et fructus eorum maneat, quis audeat dicere: "non manebit"? quis audeat dicere: "forsitan non manebit"? sine paenitentia sunt enim dona et uocatio dei, sed uocatio eorum qui secundum propositum uocati sunt. pro his igitur interpellante Christo, ne deficiat fides eorum, sine dubio non deficiet usque in finem, ac per hoc perseuerabit usque in finem, nec eam nisi manentem uitae huius
Abbreviated transcription (Latin):
cam̃ mĩa & ueritas. ita ͥ occurrunt
ritatem. qua plectit᷑ dignus. nec ue¬
ticas mĩam. qualib̾atur indignus.
Que gͥ sua merita iact᷑aturus. ẽ lib̾a¬
tus: cum si digna suis meritis red¬
derentur. ñ eẽt nͥ dãpnatus: Nul¬
la ne gͥ sũt metica iustorum: Sunt
plane: quia usti sũt. S ut iusti fie¬
rent: merica ñ fuerunt. Iusti entra
facti sut : cum nistificati sũt. S fic̃
dicit apłs: iustificati gratis ꝑ grãm
ipsius. Ex lihꝰ de correptione a gr̃i

Expanded text:
cordia et ueritas ita sibi occurrunt,ritatem. qua plectitur dignus. nec ueritas misericordiam. qua liberatur indignus. quae igitur sua merita iactaturus est liberatus. cum, si digna suis meritis redderentur. non esset nisi damnatus? nullane igitur sunt merita iustorum? sunt plane, quia iusti sunt. sed ut iusti fierent, merita non fuerunt: iusti enim facti sunt, cum iustificati sunt sed, sicut dicit apostolus, iustificati gratis per gratiam ipsius.
Abbreviated transcription (Latin):
inimici ꝓpt̃ uos sodmn electionẽ aũ
dileci ꝓpt̃ pactes. Quid ẽ scd̾m euã¬
gelium qͥdt inimici ꝓpt̾ uos. nͥ qͦd eoꝵ
immicitia qua occiderunt xp̃in eũgło
Et hoc ostendit ex cdĩ dispositione ue¬
nisse: qui bene uti nouit etiã malis.
ñ ut ei ꝓsint uasa irȩ. s ut ipso illis
bene utente ꝓsint uasis miscdiȩ
Quid enĩ aꝑtius dici potuit. quam
hoc uel hoc illa malitia faciant. nr̃ẽ
m ecrum potestate. s dĩ diuidentis
tenebras. & ordinantis eas: ut hinc
etiam qͦd facũt contra uoluntatẽ
dĩ ñ impleatut nͥ uoluntas dĩ. Legimꝰ
mact̾ib apłarum. qͦd cũ dimissi a ui¬
dcis apłi uenissent ad suos & indicas¬
sent quanta eis sacerdotes & semiores
& omĩa quȩ incis sũt : qui ꝑ os pabͥo
ntĩ dauid scĩ pucri tui ditisti. quare¬

Expanded text:
electionem autem dilecti propter patres . Quid est, Secundum Evangelium quidem inimici propter vos, nisi quod eorum inimicitia qua occiderunt Christum, EvaEt hoc ostendit ex Dei dispositione venisse, qui bene uti novit etiam malis: non ut ei prosint vasa irae, sed ut ipso illis bene utente, prosint vasis misericordiae. Quid enim apertius dici potuit, quam hoc vel hoc illa malitia faciant, non est in eorum potestate, sed Dei dividentis tenebras et ordinantis eas; ut hinc etiam quod faciunt contra voluntatem Dei, non impleatur nisi voluntas Dei. Legimus in Actibus Apostolorum, quod cum dimissi a Judaeis Apostoli venissent ad suos, et indicassent quanta eis sacerdotes et senioreset omnia quae in eis sunt, qui per os patris nostri David, sancti pueri tui, dixisti
Abbreviated transcription (Latin):
nos.S quid ẽ. hoc qͦd sequit᷑. scdm
electionem aũ dilecti ꝓpt̃ patres:
Nũqͥd illi inimici qui insins inimici¬
tiis ꝑierunt. & aduersantes xp̃o de
gente ipsa adhuo ꝑcunt. ipsi sũt doc¬
t atq dilecti : Absit. Quis hoc uel
staltissimus dixerit: S utrũq lic&
int̾ se contrarium. idtͣ mimici. &
dilect᷑i. qͣmius ñ in eosdem homines
tam̃ in eandem gentẽ cõuenit nuide¬
orum. & ad idem carnale scm̃ iftł.
aliis eorũ ad claudicationẽ. aliis ad
bñdictionẽ isrł ipsius ꝑtinentibus.
Hunc enim sensum aꝑtius suꝑius
explicauit. uͥ ait. Quod querebat
isrł hoc ñ ẽ consecutus lectio añ
cõsecuta. ẽ  octeri uͦ excecati sũt. In¬

Expanded text:
nos. Sed quid est quod sequitur, Secundum electionem autem dilecti propter patres? Numquid illi inimici, qui in suis inimicitiis perierunt, et adversantes Christo de gente ipsa adhuc pereunt, ipsi sunt electi atque dilecti? Absit: quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed utrumque licet inter se contrarium, id est, inimici et dilecti, quamvis non in eosdem homines, tamen in eamdem gentem convenit Judaeorum, et ad idem carnale semen Israel, aliis eorum ad claudicationem, aliis ad benedictionem Israel ipsius pertinentibus. Hunc enim sensum apertius superius explicavit, ubi ait, Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus: electio autem consecuta e
Abbreviated transcription (Latin):
tus qͣctiam nunc uiuere ñ initi¬
to creditur. Cuitu nãq igneo raptꝰ
.ẽ. de rebus huminio: qd nudentis¬
sime scã scͥptura cestatur. Cĩ ncꝗt
gͦ exponendo legim spũalit̃. quañ
nc̃ iudei carnalit̾ sapumt. conuer¬
cet om patͥs ad filium. idẽ oo patrũ
ad filios. Singularem qͥppe ꝓtiu¬
mero plurali int̾ꝑrats septuagin¬
ta pofuerunt. & . ẽ. sensus. ut ecrã
filii sic intelligant legem id. ẽ iudĩ
quẽadmodũ eam patres uitellerert̃
idẽ. ꝓpħe. in quib erat ipse inoyseo.
Sic enim cor patrum conuercetur
ad filios cũ intelligentia patrum
ꝑducetur ad intelligentiam filioꝵ.
& cor filioꝵ ad patres eorum dũ id
qͦd sent᷑iunt illi consentiũt & isti
Ubi septuagnnta dixerũt: & cor ho¬
minis ad ꝓximum suum. Sũt enĩ
int̾ se ualde ꝓximi᷑ patres ⁊ filii.¬
In illo itaq tudicio uel circa illud
iudicium: has res dicimus eẽ uent᷑as.
helam thesbiten. fidem iudeoium.

Expanded text:
rus, quia etiam nunc uiuere non inmerirus, quia etiam nunc uiuere non inmerito creditur. Curru namque igneo raptus est de rebus humanis, quod euidentissime sancta scripturaergo exponendo legem spiritaliter, quam nunc Judaei carnaliter sapiunt, convertet cor patris ad filium, id est cor patrum ad filios. Singularem quippe pro numero plurali interpretes septuaginta posuerunt; et est sensus ut etiam filii sic intelligant legem, id est, Judaei quemadmodum patres intellexere, id est Prophetae, in quibus erat et ipse Moyses: sic enim cor patrum convertetur ad filios, cum intelligentia patrum perducetur ad intelligentiam filiorum, et cor filiorum ad patres eorum dum in id quod sensere illi, consentiunt et isti: ubi Septuaginta dixerunt, Et cor hominis ad proximum suum. Sunt enim inter se valde proximi patres et filiiIn illo itaque iudicio uel circa illud iudicium has res didicimus esse uenturas, Heliam Thesbiten, fidem Iudaeorum,