comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ excitare ad studiũ: ut ñdũ incel¬
ligentes lm̃ uiuendo capaces fiant: insi¬
nuauit nobis animã humanã ce mencẽ
rõnalẽ q̃ mest homini. ñ inest pecori. ñ
uegetariͥ ñ beatificari: ñ illuminari
nͥ ab ip̃a substantia dei÷ eã ꝙ animã
facere aliqͥd ꝑ corpꝰ. ⁊ de corꝑe: atq hre
subiecũ corpꝰ÷ ⁊ ꝑ corꝑalia mulceri pos¬
se seniꝰ corꝑis uł offendi : ⁊ ꝓpt̾ hoc. idr¬
consortiũ qd̾dã anime ⁊ corꝑis in hac
uita atq complexũ delectari animã
lenitis. uł decontͥstari offensis fensib.
nima ñ fieri nͥ participatõne illiꝰ uite
semꝑ uiue. incõmutabilis ec̾ne ꝙ suib¬
stantie qd̾ ẽ d̾s: ut qͦm anima q̃ inferi¬

Expanded text:
autem excitare ad studium, ut nondum intelligentes bene vivendo capaces fiant, insinuavit nobis animam humanam et mentem rationalem, quae inest homini, non inest pecori, non vegetari, non beatificari, non illuminari, nisi ab ipsa substantia Dei: eamque animam facere aliquid per corpus et de corpore, atque habere subjectum corpus, et per corporalia mulceri posse sensus corporis vel offendi, et propter hoc, idconsortium quoddam animae et corporis in hac vita atque complexu, delectari animam lenitis, vel contristari offensis corporis nima, non fieri nisi participatione illius vitae semper vivae, incommutabilis, aeternaeque substantiae, q
Abbreviated transcription (Latin):
tuerit homo ꝑuenire ⁊ nec luc̾nris in¬
digebit : ce uere fodiendo altiꝰ edifici¬
ũ ꝑducet ad petrã. facilis ẽ gͦ fr̾s ho¬
dierna leccio s ꝓpt̃ hesternũ debitũ
scio enĩ qd̃ distulerĩ ñ abstulerim:
ce dñs dignat᷑ ẽ donare eciã loqͥ ad
uos. Recordamini qdͥ reposcere debe¬
atis. si forte aliqͦm seruata pietate. ⁊
salubri humilitate extendamꝰ nos ñ
adu̾sus dm̃ s ad dni: & leuemꝰ ad eũ
animã nrãm effundentes eã suꝑ nos:
sic̃ ille in psalmo cͥ dicebat᷑. Uͥ est ds̾
tiuis : hec inqͥt meditatꝰ sum : oe ef¬
fudi suꝑ me animã meã. Et leuemꝰ¬

Expanded text:
tuerit homo pervenire, nec lucernis indigebit, et vere fodiendo altius, aedificium perducet ad petram. 5. Facilis est ergo, fratres, hodierna lectio: sed propter hesternum debitum scio enim quid distulerim, non abstulerim, et Dominus dignatus est donare etiam hodie loqui ad vos, recordamini quid reposcere debeatis, si forte aliquo modo servata pietate et salubri humilitate, extendamus nos non adversus Deum, sed ad Deum; et levemus ad eum animam nostram, effundentes eam super nos, sicut ille in Psalmo, cui dicebatur, Ubi est Deus tuus? Haec, inquit, meditatus sum, et effudi super me animam meam . Levem
Abbreviated transcription (Latin):
dt̃ luc̾nã & pont̃ eã sub modio s suꝑ
candelabrũ: ut in om̃ib qͥ in domo st̃¬
luceat. S qͥd. si apłos ñ dixit luc̾nam
s accensores luc̾ene : qmͣ ponerent suꝑ
candelabrũ: Audi qr ip̃os dixit lue̾nã.
Sic luceat inqͥt linm̃ urm̃ corã homini¬
b ut uitentes bona oꝑa ur̃a głificẽt

Expanded text:
modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. Sed quid, si Apostolos non dixit lucernam, sed accensores lucernae quam ponerent super candelabrum? Audi quia ipsos dixit lucernam. Sic luceat, inquit, lumen vestrum coram hominis, ut videntes bona opera vestra glorificent,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ a ioh̾e distingueret᷑. De ioħe qͥppe
baptista dem ẽ. Non erat ille limĩ set
ut testimoniũ ꝑ hib̾et de lumine. Et ne
lucerna erat: In cõꝑatõne alt̾ius lumi¬
nis luminis ñ erat lum̃. Erat enĩ ue¬
rũ limĩ ꝗ illuminat omẽm hominẽ¬

Expanded text:
cum a Joanne distingueretur. De Joanne quippe Baptista dictum erat, Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine . Et ne lucerna erat? In comparatione alterius luminis non erat lumen. Erat enim verum lumen, quod illuminat omnem homine
Abbreviated transcription (Latin):
uodã loco in euangłio Edicii.¬
dñs ait prudentẽ auditorẽ u̾bi
sui similẽ ẽẽ debere homini qͥ
uolens edificare fodit altiꝰ donce ueniat ad
fundam̃tũ stabilitatis petre: & ibi securꝰ
ostituat qd̃ fabricat adũsus impetũ flu¬
minis: ut cũ ueñit reꝑcutiant᷑ potiꝰ fu¬
mitate edificii. ꝗͣ impulsu suo riuaiã fa¬
ciat illi domui. Putemꝰ scͥptirã dĩ tanqͣ
agrũ ẽẽ: nͥ uolumꝰ aligͥo edificare. Non simꝰ
pigͥ: nec suꝑficie contenti. fodiamꝰ altius:
homines: atq id testimoniũ dixit qͥd sit.
Oꝑa inqͥt q̃ ego facio: testimoniũ ꝑhibẽt
de me. Deinde adiunxit: & cestimoniũ
gͦ ꝑhibent oꝑa: destimoniũ ꝑhibet pr̃.

Expanded text:
uodam loco in Evangelio Dominus ait, prudentem auditorem verbi sui similem esse debere homini qui volens aedificare, fodit altius, donec perveniat ad fundamentum stabilitatis petrae, et ibi securus constituat quod fabricat adversus impetum fluminis: ut cum venerit, repercutiatur potius firmitate aedificii, quam impulsu suo ruinam faciat illi domui . Putemus Scripturam Dei tanquam agrum esse, ubi volumus aliquid aedificare. Non simus pigri, nec superficie contenti; fodiamus altius,homines; atque id testimonium dixit quid sit: Opera, inquit, quae ego facio, testimonium perhibent de me. Deinde adjunxit: Et testimoniumergo perhibent opera, testimonium perhibet Pater.
Abbreviated transcription (Latin):
Uerax putat᷑. mansuetꝰ udet᷑: de iusticia
illi q̃renda calũpnia ẽ. Osferamꝰ ei muli¬
erẽ in adult̾io dep̃hensam: dicamꝰ qͥd de
illa in lege p̃ceptũ sit. Si eam uisserit lapi¬
dari: mansuetudinẽ ñ habebit. Si eam
dimitti censuerit: iusticiã ñ tenebit. Ut
autẽ mansuetudinẽ inqͥuat ñ ꝑdat̾. in
qͣ iam popłis amabilis fact᷑ est: sine du¬
bio eã dimitci debere dictus est. Hic nos
inuenimꝰ accusandi occasionẽ: &e reũ fa-¬
cimꝰ tanꝗͣ legis p̃uaricatorẽ dicentes ei.
hostis es legis. Contͣ moysen respondes. Im¬
mo contͣ eũ: qͥ ꝑ moysen legẽ dedit. Reꝰ
es mortis: cũ illa ce tu ip̃e lapidandꝰ. Poss
his u̾bis atq his sententiis unflãmari in¬
iudia᷑. feruere accusatõ: flagitari dãpna¬
cõ. S cui hocs Puersitas reccitudini: fal¬
sitas ⁊̾tati: borruptũ cor. cordi recto. stul¬
ticia sapĩe. Qnͣdo illi laq̃os p̃pararẽt: in qͦs
ñ pͥus ip̃i caput inicerẽt: Ecoe dñs in respon¬

Expanded text:
utatur, mansuetus videtur; de justitia illi quaerenda calumnia est. Offeramus ei mulierem in adulterio deprehensam, dicamus quid de illa in Lege praeceptum sit: si eam jusserit lapidari, mansuetudinem non habebit; si eam dimitti censuerit, justitiam non tenebit. Ut autem mansuetudinem, inquiunt, non perdat, in qua jam populis amabilis factus est, sine dubio eam dimitti debere dicturus est. Hinc nos invenimus accusandi occasionem, et reum facimus tanquam Legis praevaricatorem: dicentes ei, Hostis es Legis, contra Moysen respondes, imo contra eum qui per Moysen Legem dedit; reus es mortis, cum illa et tu ipse lapidandus. Posset his verbis atque his sententiis inflammari invidia, fervere accusatio, flagitari damnatio. Sed cui hoc? Perversitas rectitudini, falsitas veritati, corruptum cor cordi recto, stultitia sapientiae. Quando illi laqueos praepararent, in quos non prius ipsi caput injicerent? Ecce Dominus in respon
Abbreviated transcription (Latin):
misit etiã tͥ ꝓlixiorẽ uitã. Unde seis qͥd
pariat tͥ cͣstinꝰ dies : Recte dicis in corde
tuo. Qnͣdo me correxero: d̾s mͥ omnia¬
peccata dimictit. Negare ñ possumꝰ qd̾ cor¬
rectis atq conuersis : indulgentiã ds pro¬
mittit. Nam in qͦ ꝓpħ̾a mͥ legis qr ꝓmur¬
fit correcto indulgentiã: ñ mͥ legis qͥa
ꝓmisit tͥ d̾s longã uitã. Ex utroꝙ igit᷑
homines ꝑiclitabant᷑ ce sꝑando. ce desꝑan

Expanded text:
ibi etiam prolixiorem vitam. Unde scis quid pariat crastinus dies? Recte dicis in corde tuo: Quando me correxero, Deus mihi omniapeccata dimittet. Negare non possumus quod correctis atque conversis indulgentiam Deus promisit. Nam in quo propheta mihi legis quia promisit correcto indulgentiam, non mihi legis quia promisit tibi Deus longam vitam. 8. Ex utroque igitur homines periclitantur, et sperando
Abbreviated transcription (Latin):
ando decipit᷑ qͥ decipit᷑. Qui dicit bonꝰ est Sabbe¬
d̾s. misericors ds ẽ faciã qͦd mͥ placet. qͦli
bet laxẽ habenas cupiditatib meis: m¬
pleam desid̾ia anime mee. Qrͣe hoc: Qͥaͥ
misericors ẽ d̾s ÷ bonꝰ ẽ õs ÷ mansuetus
est d̾s. Spe isti ꝑiclitant᷑. Desꝑatõne aũ
qͥ cũ inciderit in gͣuia pecc̃a putantes sͥ
ñ posse iam ignosci penitentib : ce statu¬
entes se ad dẽpnatõnẽ su̾dubio destina¬
dos dict̃ apud se ipõs. Iam dãpnati sumꝰ.
Qͣre: Nam qd̃ uolumꝰ facimꝰ. Animo gla¬
diatoꝵ. ferro destinatoꝵ ideo molesti sũt
desꝑati. Iam enĩ qd̾ timeant ñ hñt: & ue¬
hement̃ timendi sunt. Istos desꝑatio necat:
spes illos. Int̾ spẽ ⁊ desꝑatõnẽ fluctuat
animꝰ. metuendũ ẽ ne te occidat spes.
Et cũ multũ sꝑas de miscd̾ia: incidas
in iudiciũ. Metuendũ ẽ rursus ne te oc¬
cidat desꝑatõ: & cũ putas iam ñ tͥ ignosci
q̃ gͣiuia cõmisisti÷ non agas penitentiã:

Expanded text:
 qui decipitur? Qui dicit, Bonus est Deus, misericors est Deus, faciam quod mihi placet, quod libet; laxem habenas cupiditatibus meis, impleam desideria animae meae. Quare hoc? Quia misericors est Deus, bonus est Deus, mansuetus est Deus. Spe isti periclitantur. Desperatione autem, qui cum inciderint in gravia peccata, putantes sibi non posse jam ignosci poenitentibus, et statuentes se ad damnationem sine dubio destinatos, dicunt apud seipsos, Jam damnandi sumus, quare non quod volumus facimus? animo gladiatorum ferro destinatorum. Ideo molesti sunt desperati: jam enim quod timeant non habent, et vehementer timendi sunt. Istos desperatio necat, spes illos. Inter spem et desperationem fluctuat animus. Metuendum est ne te occidat spes, et cum multum speras de misericordia, incidas in judicium: metuendum est rursus ne te occidat desperatio, et cum putas jam tibi non ignosci quae gravia commisisti, non agas poenitentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾sus fuerit: om̃s miqͥtates eiꝰ obli¬
fecit diẽ mortis moertũ. Qͣndo ueniat dt¬
ultimꝰ dies: nescis. Ingͣtus es: qͥa hodi¬
ernũ habes: in qͦ corrigaris. Sic gͦ ad
istam mulierẽ. Nec ego te dãpnabo. S
facta secura de p̾terito: caue fut᷑a. Nlec ego
te dampnabo. Deleui qd̾ cõmisisti ⁊ obser¬
ua qd̃ p̃cepi: ut inuenias qd̾ promisi

Expanded text:
conversus fuerit, omnes iniquitates ejus oblifecit diem mortis incertum. Quando veniat ultimus dies, nescis. Ingratus es, quia hodiernum habes, in quo corrigaris? Sic ergo ad istam mulierem, Nec ego te damnabo; sed facta secura de praeterito, cave futura. Nec ego te damnabo: delevi quod commisisti, observa quod praecepi, ut inveni
Abbreviated transcription (Latin):
Pmnat᷑ peccatͥr: s ñ a peccõrib. Impleat᷑
lex: s ñ ap̃uaricatorib legis. Hec uox omĩ¬
no iusticie ẽ: qͥ a iusticia tanꝗͣ trabali telo
ꝑcussi se insipientes & reos inuenientes
imꝰ post unũ om̃s recessert̃. Relicti sunt
duo. Misera ⁊ mised̾ia. Dñs autẽ cũ eos illo
celo iusticie ꝑcussisset. nec dignatꝰ ẽ caden¬
tes atcendere. s au̾so ab eis obtutu r᷑sus
digito sc̾bebat in t̾ra. Relicta autẽ solamu¬

Expanded text:
oribus; impleatur Lex, sed non a praevaricatoribus Legis. Haec vox omnino justitiae est: qua justitia illi tanquam trabali telo percussi, sese inspicientes et reos invenientes, unus post unum omnes recesserunt. Relicti sunt duo, misera et misericordia. Dominus autem cum eos illo telo justitiae percussisset, nec dignatus est cadentes attendere, sed averso ab eis obtutu, rursum digito scribebat in terra. 6. Relicta autem sola
Abbreviated transcription (Latin):
indn̾o mansuetudinẽ : & timeant u̾itatẽ.
Et enim dulcis ⁊ rectꝰ dñs. Amas qd̾ dulcis
ẽ : time qd̃ rectꝰ est. Tanqͣ mansuet᷑ dixit
cacuiꝰ s tanꝗͣ iuistꝰ ñ qͥd semꝑ tacebo ͭ Mi¬
sericors ⁊ miserator dñs. Ita plane. Adhue
adde longanimis: adde adhuc ⁊ multũ
misericors. S cie qd̾ est in nouissimo:
⁊ uerax. Qd̃ eñ mͦ sustinet peccantes ⁊ ui¬

Expanded text:
in Domino mansuetudinem, et timeant veritatem. in Domino mansuetudinem, et timeant veritatem. Etenim dulcis et rectus Dominus . Amas quod dulcis est, time quod rectus est. Tanquam mansuetus dixit, Tacui: sed tanquam justus, Numquid semper tacebo ? Misericors et miserator Dominus. Ita plane. Adhuc adde, longanimis; adhuc adde, et multum misericors: sed time quod est in novissimo, et verax . Quos enim modo sustinet peccantes
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃o est urm: pͥor in illã lapidẽ mitat.
Inigͦ attendentes se &e in ipo abscessu con¬
fessi de se reliq̃rt̃ mulierẽ cũ gnͣdi pee¬
cato ei qͥ erat sñ pecc̃o. Et qr illa hoc au¬
dierat qͥ sñ pecc̃o ẽ pͥor in illã lapidem
qͦ peccatũ iuentri ñ pot̾at. Iue autẽ qͥ
adu̾sarios reppułat eiꝰ lingua iusticie: leuãs
i eã oculos mansuetudinis int̾rogauit eã.
slemo te condẽpnauit: Respondit illa
Due nemo. Et ille. Nec ego te odẽpnabo:
acͦ te forte dõpnari tumusti: qr innre pec¬
catũ ñ inuenisti. Nec ego te dãpnabo. Qd ẽ
dñe: faueᷤᷤ gͦ pecc̃is: Non plane. Ita atcende
qd̾ seqͥtir. Uade deinceps noli peccare. Ergo
ce dñs dãpnanit. S peccm̃ ñ hominẽ. slã
si pecc̃oꝵ factor eẽt: diceret. Nec ego te dãp¬
nabo : uade uiue ut uis. de mea lib̾atioẽ
esto secura: ego te qnͣtũcũq peccau̾is ab oĩ
pena. etiã iehenna ⁊ inferm tortorib libe¬
rabo. Non hoc dixit. Intendant gͦ qͥ amant

Expanded text:
peccato est vestrum, prior in illam lapidem mittat. Illi ergo attendentes se, et abscessu ipso confessi de se, reliquerant mulierem cum grandi peccato, ei qui erat sine peccato. Et quia illa hoc audierat, Qui sine peccato est, prior in illam lapidem quo peccatum inveniri non poterat. Ille autem qui adversarios ejus repulerat lingua justitiae, levans in eam oculos mansuetudinis, interrogavit eam: Nemo te condemnavit? Respondit illa: Domine, nemo. Et ille: Nec ego te condemnabo; a quo te forte damnari timuisti, quia in me peccatum non invenisti. Nec ego te damnabo. Quid est, Domine? Faves ergo peccatis? Non plane ita. Attende quod sequitur: Vade, deinceps jam noli peccare. Ergo et Dominus damnavit, sed peccatum, non hominem. Nam si peccatorum fautor esset, diceret, Nec ego te damnabo; vade, vive ut vis: de mea liberatione esto secura; ego quantumcumque peccaveris, te ab omni poena etiam gehennae et inferni tortoribus liberabo. Non hoc dixit. 7. Intendant ergo qui amant
Abbreviated transcription (Latin):
peccato est urm ingͥt: pͥor millã lapidem
mittat. Oresponsio sapĩe. Qm eos intro¬
misit in se : Ioris enĩ calũmabant᷑ : se ip¬
sos intͥnsecꝰ ñ ꝑscrutabant᷑. Adult̾am
indebant: s ñ p̃sciebãt. Preuaricatores
legis: legẽ implere cupiebãt. Et hoc calũ¬
mando. ñ uiere tanꝗͣ adultia castitate
dãpnando. Audistis udei. audistis pha¬
risei: audistis legis doctores legis custodẽ ÷
s ñdũ intelleristis legis latorẽ. Qͥoͥ uobis
aliud significat ⁊ cũ digito scͥbit int̾rał bi¬
gito enĩ dĩ lex sepͥta est: s ꝓpt̾ duos in la¬
pide scͥpta ẽ. Nẽ iam dñs in t̾ra scͥbebat:
qr fruetũ q̃rebat. Audistis. qͦ impleatur
lex: lapidet᷑ adult̾a. S ñqͥd in illa punien¬
da ⁊ ler miplenda ẽ apumendis : Consi¬
d̾ec se unꝰqͥsq urm⁊ intret in se ipm̃: ascen¬
dat tͥbunal mentis sue ⁊ constituat se ante
intendens: pecc̃orẽ se inuetit. Ita plane.
fĩgo aut istã dimite. aut simul cũ illa

Expanded text:
est vestrum, inquit, prior in illam lapidem mittat. O responsio sapientiae! Quomodo eos intromisit in se? Foris enim calumniabantur, seipsos intrinsecus non perscrutabantur: adulteram videbant, se non perspiciebant. Praevaricatores Legis Legem impleri cupiebant, et hoc calumniando; non vere, tanquam adulteria castitate damnando. Audistis, Judaei; audistis, Pharisaei; audistis, Legis doctores, Legis custodem, sed nondum intellexistis Legislatorem. Quid vobis aliud significat, cum digito scribit in terra? Digito enim Dei Lex scripta est; sed propter duros in lapide scripta est . Nunc jam Dominus in terra scribebat, quia fructum quaerebat. Audistis ergo, Impleatur Lex, lapidetur adultera: sed numquid in illa punienda, Lex implenda est a puniendis? Consideret se unusquisque vestrum, intret in semetipsum, ascendat tribunal mentis suae, constituat se ante intendens, peccatorem se invenit. Ita plane. Ergo aut istam dimittite, aut simul cum illa
Abbreviated transcription (Latin):
dicat hominẽ nͥ audierit ab ip̃o pͥus & cogno¬
u̾it qͥd faciat : Uolebãt enĩ illi ꝑuerse ante
eẽ dãpnatores: qmͣ cognitores. Sciebat enim
lent patient̾ audue: forte similes illis fierẽt
qͥ missi fc̃ cenere. & maluert̾ credere. Illi
respondert̃ ex p̃iudicio cordis sui. qd̾ ⁊ illis.
⁊ hunqͥ e cu galileꝰ es: Iest qiͣ agalileo seduc¬
cͦ. Dñs enĩ galileꝰ dicebat᷑: qm̃ de nararethci¬
uitate erant parñtes eiꝰ. Scd̾m mariã dixi pa¬
rentes: ñ scd̾m iurile sem̃. Non enĩ q̃sunt in
t̾ra nͥ matrẽ: qͥ iam habebat desuꝑ prẽm.
Nam utͣqꝵ eiꝰ natiuitas: mirabilis fint. Diui¬
na sine matre: humana sine patre. Qͥo gͦ¬

Expanded text:
dierit ab ipso prius et cognoverit quid faciat? Volebant enim illi perverse ante esse damnatores quam cognitores. Sciebat enim lent patienter audire, forte similes fierent illis qui missi sunt tenere, et maluerunt credere. Illi responderunt, ex praejudicio cordis sui, quod et illis: Numquid et tu Galilaeus es? Id est, quasi a Galilaeo seductus. Dominus enim Galilaeus dicebatvitate erant parentes ejus. Secundum Mariam dixi parentes, non secundum virile semen. Non enim quaesivit in terra nisi matrem, qui jam habebat desuper patrem. Nam utraque ejus nativitas mirabilis fuit, divina sine matre, humana sine patre ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrexit in montẽ. montẽ autẽ oliueti:
in montẽ fructuosum. in montẽ unguẽ¬
ti. in montẽ chrismatis. uͥ enĩ dece¬
bat docere xp̃m ÷ nͥ inmonte oliueti:
nra autẽ grece. latine unctio mincu¬
pat᷑. Ideo autẽ nos unxit: qaͥ luctatores
contra diabolũ fecit. Et dilucło̾ iterũ
uenit intemplũ: ce omĩs ppłs uenit
ad eũ. Et sedens docebat eos. Et ñ tene¬
bat᷑ : qr ñdũ pati dignabat᷑. Nẽ iam at¬
tendite: uͥ ab inimicis cẽp̃tata sit dñi
mansuecudo. Adduct̃ autẽ illi scribe ce
pharisei mulierẽ in adult̾io dep̃hñsam:

Expanded text:
rrexit in montem: in montem autem Oliveti, in montem fructuosum, in montem unguenti, in montem chrismatis. Ubi enim decebat docere Christum, nisi in monte Oliveti? σμα autem graece, latine unctio nuncupatur. Ideo autem nos unxit, quia luctatores contra diabolum fecit. Et diluculo iterum venit in templum, et omnis populus venit ad eum, et sedens docebat eos. Et non tenebatur, quia nondum pati dignabatur. 4. Nunc jam attendite, ubi ab inimicis tentata sit Domini mansuetudo. « Adducunt autem illi Scribae et P
Abbreviated transcription (Latin):
illi qͥ docebãt legẽ: ut impleret᷑ qd̾ dix̾at
ip̃e dñs. Ego ueni ut̾ ñ uidentes uideãt: ⁊ uidñtes
ceci fiant. Ceci enĩ fcĩ sunt pharisei doctores.
Illuminati sunt ppłi nescientes legẽ:  inac¬
torẽ legis credentes. slichodemꝰ tñ imꝰ ex pha¬
riseis qͥ ad omn nocte uen̾at ⁊ ce ip̃e ñ qͥd̾

Expanded text:
mpleretur quod dixerat ipse Dominus: Ego veni ut non videntes videant, et videntes caeci fiant . Caeci enim facti sunt Pharisaei doctores, illuminati sunt populi legem nescientes, et in auctorem legis credentes. Nicodemus tamen unus ex Pharisaeis, qui ad Dominum nocte venerat, et ipse quidem
Abbreviated transcription (Latin):
uĩa sermone pͥstino ex oc¬
casione lectonis euangłice:
locutos nos eẽ uobis de spũ scõ. Ao hẽ po¬
tandũ cũ dñs inuitass credentes in se
loqĩns int̾ eos qͥ illũ tenere cogitabant ce
interfic̾e cupiebat̃. nec ualebãt. qr ille
nolebat. Cũ gͦ hec locutꝰ eẽt: nata ẽ
de illo in tͥba dissensio. aliis putantib

Expanded text:
 sermone pristino ex occasione lectionis evangelicae locutos nos esse vobis de Spiritu sancto. Ad hunc potandum cum Dominus invitasset credentes in se, loquens inter eos qui illum tenere cogitabant, et interficere cupiebant nec valebant, quia ille nolebat: cum ergo haec locutus esset, nata est de illo in turba dissensio, aliis putantibus
Abbreviated transcription (Latin):
&e iustꝰ oñs ⁊ uerax dñs. Largit᷑ tͥ spatiũ
correctõnis : s tu plꝰ amas dilatõnẽ. ꝗ e
mendatõnẽ. Malꝰ fiusti heri. hodie bo¬
nꝰ esto. Et hodiernũ diẽ in malitia ꝑe¬
gisti : uel cras mutare. Semꝑ expectas

Expanded text:
 verax Dominus. Largitur tibi spatium correctionis: sed tu plus amas dilationem quam emendationem. Malus fuisti heri? hodie bonus esto. Et hodiernum diem in malitia peregisti? vel cras mutare. Semper exspectas,
Abbreviated transcription (Latin):
sisti: ñ sic accipiendũ puto tanꝙ̃
iterũ dix̾it ut credat m̃dꝰ. Aliqñ
enĩ ce cognosoere ꝓ eo qd̃ ẽ credere
misisti. hoc dixit post̾uis credidert̾:
qd̾ pͥus dix̾at cognouert̃. S lnc qñ¬

Expanded text:
n sic accipiendum puto, tanquam iterum dixerit: Ut credat mundus. Aliquando enim et cognoscere pro eo quod est credere misisti. Hoc dixit posterius crediderunt, quod prius dixerat cognoverunt. Sed hic, q
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑. Nam qͣle ẽ ideo se uelle laudari
qr uitio suo tã detestabilit̾ egrota¬
uit: ut ñ possit alit̾ ꝗͣ medici
An id̾o nos p̾ferimꝰ angłis: qr cũ ⁊
angłi peccauerint nichil eis tale
unde sanarent᷑ impensũ ẽ. qͣi ali¬
qͥd eis uł parcũ fuerit ĩpensũ ce¬
a nobis ampliꝰ: Qd si & hoc fem̃¬

Expanded text:
datur. Nam quale est ideo se velle laudari, quia vitio suo tam detestabiliter aegrotavit, ut non posset aliter quam medici An ideo nos praeferimus Angelis, quia cum et angeli peccaverint, nihil eis tale unde sanarentur impensum est? Quasi aliquid eis vel parvum fuerit impensum, et nobis amplius. Quod si et hoc f
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑandis angłis malis nichil grẽ
contulisse ł cur ñ potiꝰ intelligimꝰ
ꝗ tanto cdãpnabilior eoꝵ iudicata
sit culpa. ꝗto erat nat᷑a sublimior᷑
Tanto enĩ minꝰ ꝗͣ nos peccare debu¬
ert̾: qͣto meliores nobis fuert. Nc̃
aũ in offendendo creatore tanto exe¬
cͥbiliꝰ benesicio eiꝰ ingͣti extitert̃ ꝗͣ¬
to bñsicienti sũt ereati: nec eis satis
deceptores. Hoc itaq nobis magnũ
bonũ cõferret qͥ dilexit nos sic̃ dilex̃¬
nos uoluit eqͣles angłis scis simꝰ qͥ
b ce nat᷑a inferiores conditi sumꝰ :
ce peccato indigniores fci qͥ eoꝵ fie¬
ri qͣlescũꝙ socii deberemꝰ:

Expanded text:
randis angelis malis nihil gratiae contulisse, cur non potius intelligimus quod tanto damnabilior eorum judicata sit culpa, quanto erat natura sublimior? Tanto enim minus quam nos peccare debuerunt, quanto meliores nobis fuerunt. Nunc autem in offendendo Creatorem tanto exsecrabilius beneficio ejus ingrati exstiterunt, quanto beneficentius sunt creati; nec eis satis ierent deceptores. Hoc itaque nobis magnum bonum conferet, qui dilexit nos sicut dilexesse voluit, aequales Angelis sanctis simus , quibus et natura inferiores conditi sumus, et peccato indigniores facti, qui eorum fieri qualescumque socii deberemus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ppt̾ea seqͥt᷑ etiã illud qd̾ ait ce dilex¬
risti eos fic̃ &e me dilexisti. In filio qͥp¬
pe nos pr̾ diligit: qͥa in ip̃o nos ele¬
git añ m̃di constitntõnẽ. Qͥ enĩ dili¬
git uingenitũ ꝓfecto diligit ce m̃¬

Expanded text:
Propterea sequitur etiam illud quod ait: Et dilexPropterea sequitur etiam illud quod ait: Et dilexisti eos, sicpe nos Pater diligit, quia in ipso nos elegit ante constitutionem mundi. Qui enim diligit Unigenitum, profecto diligit et me
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃s unũ sint ⁊ in nobis umum
sint. ñ ait tñ sint cõsũmati in unũ
atq ita subneyuit ut credat m̃dus
qͥatu me misisti. hic uͦ ut sint inqͥd cõ-¬
su̾mati in imũ. Ac deinde ñ addidit
ut credat m̃dus: s ut cognoscat
m̃dꝰ qr tu me misisti. Qmͣdu enĩ
credimꝰ qd̾ ñ uidemꝰ ñdũ sumꝰ ita cõ
su̾mati: q̃ admodũ erimꝰ cũ m̾ueri¬
mͦ uid̾e qd̾ credimꝰ. Reccissime gͥ
ibi ut credat m̃dus: hic ut cognos¬
cat m̃d̾. Tñ ce ibice hic qr tu me
hoc nos mͦ credere qd̾ tendimꝰ credñ¬
do cognoscere. Si aũ diceret ut cog¬
noseat q tu me misisti tantũdẽ ua¬
leret ꝗͣtũ hoc qd̾ ait ut cognoseat
m̃dus. ꝓͥpĩ sunt enĩ m̃dꝰ ñ ꝑmanẽs
natꝰ. s ex iimnico amicꝰ effect᷑ ꝓpt̾
quẽ ds̃ erat in xp̃o m̃dũ reconcilians
S id̾o dixit. Ego in eis: & tum me. lã¬
ꝗͣ diceret. Ego in eis ad qͦs misistime:
&e tu in me m̃dũ reconcilians ł ꝓ me.

Expanded text:
in nobis unum sint, non ait tamen sint consummati in unum, atque ita subnexuit: Ut credat mundus, quia tu me misisti. Hic vero: Ut sint, inquit, consummati in unum; ac deinde non addidit ut credat mundus, sed ut cognoscat mundus quia tu me misisti. Quandiu enim credimus quod non videmus, nondum sumus ita csummati, quemadmodum erimus cum meruerimus videre quod credimus. Rectissime igitur ibi, Ut credat mundus; hic, Ut cognoscat mundus: tamen et ibi et hic, quia tu me hoc nos modo credere quod tendimus credendo cognoscere. Si autem diceret, Ut cognoscant quia tu me misisti: tantumdem valeret quantum hoc quod ait, Ut cognoscat mundus. Ipsi sunt enim mundus, non permanens natus, sed ex inimico amicus effectus, propter quem Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi ; ideo dixit: Ego in eis, et tu in me, tanquam diceret: Ego in eis ad quos misisti me, et tu in me, mundum reconcilians tibi per me.
Abbreviated transcription (Latin):
etiã tacito pr̃e se dicit facere qd̾
facit cũ pr̃e : ut intelligamꝰ ita fi¬
tacito prẽm dicit aliquid oꝑari
q̃admodũ nec pr ab oꝑe filii seꝑa¬
t᷑ qñ ip̃o tacito filiꝰ oꝑari dicit᷑ qd̾
tacet filiꝰ in oꝑe pr̃is oꝑatõnẽ suã
humilitatẽ cõmendat : ut sit no¬
bis salubrior Cũ uͦ uicissĩ in oꝑe
suo tacet oꝑatõnẽ pr̃is parilitatẽ
suã cõmendat: ne credat᷑ inferi-¬
or. Isto mͦ gͥ & hoc loco nec se facit
alienũ a pũs oꝑe. qͣuis dix̾it ola¬
ritatẽ ꝗͣ dedisti mͥ qr & ip̃e dedit
eã sͥ nec prẽm fecit alienũ ab o

Expanded text:
t facere, quod facit cum Patre, ut intelligamus ita Fitacito Patrem dicit aliquid operari, quemadmodum nec Pater ab opere Filii separatur quando ipso tacito Filius operari dicitur quod tacet Filius in opere Patris operationem suam, humilitatem suam commendat, ut sit nobis salubrior. Cum vero vicissim in opere suo tacet operationem Patris, parilitatem suam commendat, ne credatur inferior. Isto modo igitur et hoc loco nec se fecit alienum a Patris opere, quamvis dixerit: Claritatem quam dedisti mihi, quia et ipse dedit eam sibi. Nec Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ me misit in mundũ: &e ego
misi eos in mundũ. Tanqͣ dic̾et.
Qͥa misisti me. misi eos: ita ce hoc
loco. Dilexisti eos inqͥt sic̃ me di¬
lexisti: qd̾ aliud nchil ẽ: qmͣ dilex¬
xisti eos: qm̃ &e me dilexisti. Ñ enĩ
menbra filii ñ diligeret qͥ diligit
filiũ : aut alia causa ẽ diligendi m̃¬
bra eiꝰ. nͥ qͥa diligit eũ. Ss diligit fi¬
liũ scd̾m diumitatẽ: q genitit illũ
qͣlẽ s. Diligit eũ etiã scd̃m id qd̾ hõ
ẽ  qr ip̃m unigenitũ uerbũ earo
factũ ẽ. ⁊ ꝓpt̾ uerbũ ẽ ei cara u̾bi

Expanded text:
Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum, tanquam diceret: Quia misisti me, misi eos. Ita et hoc loco: Dilexisti eos, inquit, sicut et me dilexisti, quod aliud nihil est quam dilexisti eos, quoniam et me dilexisti. Non enim membra Filii non diligeret: qui diligit Filium. Aut alia causa est diligendi membra ejus, nisi quia diligit eum. Sed diligit Filium secundum divinitatem, quia genuit illum aequalem sibi. Diligit eum etiam secundum id quod homo est, quia ipsum unigenitum Verbum caro factum est , et propter Verbum ei chara Verbi
Abbreviated transcription (Latin):
pliꝰ ip̃m unigenitũ in qͦ condita su̾t
omia uisibilia ce inuisibilia q̃ in fu¬
is gen̾ib ordinata ordinatissime di¬
ligit: Menbra qͥppe imigeniti ad an
t᷑a qua ds ẽ ñ angłis s potus pr̃i¬

Expanded text:
unigenitum, in quo condita sunt omnia visibilia et invisibilia, quae in suis generibus ordinata, ordinatissime diligit? Membra quippe unigeniti ad angtura qua Deus est, non angelis, sed potius P
Abbreviated transcription (Latin):
sos̾ ñ debem᷑i eos putare nat᷑e uniꝰ
ẽẽ nob̾cũ. Sic itaq sunt in nobis
uł nos in illis: ut illi unũ sint in
nata sua: nos imũ in n̾ra Stͥ qͥppe
ipi in nobis tanꝙͣ d̾s in tẽplo suo:
sumꝰ aut̃ nos in illis tãꝗͣ creat᷑a in
creatore suo. Ueniq cũ dixisset ut &
ip̃i in nobis sint unũ: adiunxit. Ut

Expanded text:
on debemus eos putare naturae unius esse nobiscum. Sic itaque sunt in nobis, vel nos in illis, ut illi unum sint in natura sua, nos unum in nostra. Sunt quippe ipsi in nobis, tanquam Deus in templo suo: sumus autem nos in illis, tanquam creatura in Creatore suo. 2. Deinde cum dixisset, Ut et ipsi in nobis unum sint, adjunxit, Ut
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑i sunt ꝑ u̾bũ eoꝵ in me continuo
subiungens ut om̃s unũ sint. Isti
autẽ om̃s qͥd ẽ nͥ m̃dꝰ: Non hostilis
utiq : s fidelis. Nam ecce qͥ dix̾at
ñ ꝓ m̃do rogo: ꝓ m̃do rogat ut cre
Neq enĩ quo sit p̃destinatꝰ ignorat.
Et est m̃dꝰ de qͦ scriptũ ẽ Non uenit
filiꝰ hominis ut iudicet m̃dũ. s ut

Expanded text:
dituri sunt per verbum eorum in me, continuo subjungens, Ut omnes unum sint. Isti autem omnes quid est, nisi mundus, non hostilis utique, sed fidelis? Nam ecce qui dixerat, Non pro mundo rogo , pro mundo rogat ut credneque enim quo sit praedestinatus, ignorat. Et est mundus de quo scriptum est, Non enim venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
exhortat᷑ ẽ eos ad ꝑferendas ꝑsecutões
impioꝵ : qͦs m̃di nomine ñcupauit
Ex quo tñ mdo etiã ip̃os discipłos ele¬
gisse se dixit: ut scirent se gr̃a dei eẽ
qd̾ sunt siis autẽ uitiis fuisse qd̾ fue¬
rt̃. Deinde ꝑsecutores & suos. & ip̃oꝵ
iudeos euident̾ exp̃ssit ut omĩno appa¬
reret etiã ip̃os mudi dãpnabili appłła¬
tone conclusos: qͥ ꝑseqͥt᷑ scõs. Cũꝙ de iłł
diceret qd̾ ignorarent eũ a qꝰ missus est
cetñ odissent ce filiũ & prẽm. hoc ẽ & eũ
qͥ missus ẽ. & eũ a qͦ misstis ẽ: de qͥb õĩb
in aliis s̾ monib iã disserriimꝰ : ad hoc
ꝑuient uͥ ait. Ut adimpleat᷑ sermo: qͥ in
lege eoꝵ scͥptꝰ ẽ : qͥa odio me habuert̃
gͣcis. Deinde tanqͣ consequent̃ adiun¬
xit: unde mͦ disp̾utare suscepimꝰ. Cũ
autẽ uem̃it ꝑaclitꝰ quẽ ego mittã uob̾

Expanded text:
rendas persecutiones impiorum, quos mundi nomine nuncupavit: ex quo tamen mundo etiam ipsos discipulos se elegisse dixit, ut scirent se Dei gratia esse quod sunt, suis autem vitiis fuisse quod fuerunt. Deinde persecutores et suos et ipsorum Judaeos evidenter expressit, ut omnino appareret etiam ipsos mundi damnabilis appellatione conclusos, qui persequitur sanctos. Cumque de illis diceret quod ignorarent eum a quo missus est, et tamen odissent et Filium et Patrem, hoc est, et eum qui missus est, et eum a quo missus est, de quibus omnibus in aliis sermonibus jam disseruimus; ad hoc pervenit ubi ait, Ut adimpleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis. Deinde tanquam consequenter adjunxit, unde modo disputare suscepimus: « Cum autem venerit Paracletus quem ego mittam vobis
Abbreviated transcription (Latin):
ũ gentiũ loq̃rent᷑ uideoꝵ cͥcũstantib tͣbis
solꝰ ad testimoniũ de xp̃o ꝑhibendũ ꝑ̃ oet̾is
ꝓmptiꝰ emicaret: eiꝰ ꝙ int̾fectores de illiꝰ
resurrectõne confunderet. Si q̃ delectat
tã suauit̃ scm̃ tale spectacłm intueri
actꝰ apłoꝵ legat: ibi beatũ petrũ quẽ
negantẽ doluerat stupeat p̃dicantẽ ÷ ibi
linguã illã uideat ad fioutiã adiffiden¬
tia. & ad libertatẽ a seruitute tͣnͣslatã
tot linguas inimicoꝵ conu̾tere ad xp̃i cõ¬
fessionẽ: qͣꝵ ñ ualendo unã ferre u̾sa
sissime u̾itatis pond̾a ꝓcedebat: ut i¬
gentis multitudinis adũsarios inter¬
fectores xp̃i uideos faceret ꝓ illo ꝑatos
mori: aqͥb cũ illo formidabat occidi
neficia p̃iudebat: qñ dicebat. Ꝙ uide¬

Expanded text:
 circumstantibus turbis, solus ad testimonium de Christo perhibendum praecaeteris promptius emicaret, ejusque interfectores de illius resurrectione confunderet. Si quem delectat tam suaviter sanctum tale spectaculum intueri, Actus Apostolorum legat : ibi beatum Petrum quem negantem doluerat, stupeat praedicantem; ibi linguam illam videat ad fiduciam a diffidentia, et ad libertatem a servitute translatam, tot linguas inimicorum convertere ad Christi confessionem, quarum non valendo unam ferre, versa sissimae veritatis pondera procedebant, ut ingentis multitudinis adversarios interfectores Christi Judaeos faceret pro illo paratos mori, a quibus cum illo formidabat occidi. neficia praevidebat, quando dicebat, « E
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ dr̃ẽt. Odio me habuert̃ ⁊ occiter̃t
irdentes. s tale de me ꝑaclitꝰ testimo¬
nũ ꝑhibebit: ut eos faciat ĩ me cre¬
dere ñ uitentes. Et uos in qͥt testimo¬
mũ ꝑhibebitis: qͥa ab inicio mecũ
estis. Phibebit sp̃c ses : ꝑhibebitis &

Expanded text:
diceret, Odio me habuerunt, et occiderunt diceret, Odio me habuerunt, et occiderunt videntes; sed tale de me Paracletus testimonium perhibebit, ut eos faciat in me credere non videntes. 2. Et vos, inquit, testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum esti
Abbreviated transcription (Latin):
tatis eos qͥ uidert̃ & odert̃ testimonio
manifestatiore conti cit. Immo uͦ e
tiã aliqͦs ex illis qͥ uidert᷑ & adhuc ode¬
rant ad fidẽ q̃ ꝑ dilect̾onẽ oꝑat᷑: sui ma¬
nifestatõne conuertit. Hoc ut ita in¬
telligamꝰ: ita fcm̃ ẽẽ recolimꝰ. uenit enĩ
die penthecostes sp̃c sc̃s in centũ uigm¬
omĩum gentiũ loq̃rent᷑ płes ex his qͥ
uidert̃ loquente petro tã magnũ atq
diuinũ testimoniũ ꝑhiberi de xp̃o. ut
ille qͥ occisus ab eis int̾ mortuos depu¬
tabat᷑. resurrexisse & uiuere ꝓbaret᷑.
Conponcti corde conu̾si sunt: & tanti sã¬
guiis tam impie atꝙ inmanit̾ fusi
indulgentiã ꝑceꝑũt ip̃o redẽpti sangͥ¬
ne quẽ fudert̃. Xp̃i enĩ sangius sic in
remissionẽ peccõꝵ omĩum fusꝰ ĩ. ut
ip̃m etiã pecem̃ ꝑosset delere qd̾ fuiꝰ ẽ.
Hoc gͦ intuens dñs dicebat: odio habu¬
ert̃ me gͣtis. Cũ autẽ uen̾it ꝑaclitꝰ:.
ille testimoniũ ꝑhibebit de me. Can

Expanded text:
eos qui viderunt et oderunt, testimonio manifestiore convicit? Imo vero etiam aliquos ex illis qui viderunt, et adhuc oderant, ad fidem quae per dilectionem operatur , sui manifestatione convertit. Hoc ut ita intelligamus, ita factum esse recolimus. Venit enim die Pentecostes Spiritus sanctus in centum vigiomnium gentium loquerentur, plures ex his qui oquidem viderunt loquente Petro tam magnum atque divinum testimonium perhiberi de Christo, ut ille qui occisus ab eis inter mortuos deputabatur, resurrexisse et vivere probaretur, compuncti corde conversi sunt; et tanti sanguinis tam impie atque immaniter fusi indulgentiam perceperunt, ipso redempti sanguine quem fuderunt . Christi enim sanguis sic in remis ionem peccatorum omnium fusus est, ut ipsum etiam peccatum posset delere quo fusus est. Hoc ergo intuens Dominus dicebat, Odio habuerunt me gratis: cum autem venerit Paracletus, ille testimonium perhibebit de me: tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
dilexerat negabat: hic quẽ negauierat
diligebat. S adhuc etiã tẽ amor ipe im¬
firmꝰ fuerat & angustꝰ donec eũ robo¬
ad ꝑhibendũ de xp̃o testimoniũ qͦndã
eiꝰ frigidũ ꝑect᷑ accendit: atq illa pͥus tͤ¬
pida q̃ u̾itatẽ supp̃sserat ora reserauit:

Expanded text:
negaverat diligebat. Sed adhuc etiam tunc amor ipse infirmus fuerat et angustus, donec eum roboad perhibendum de Christo testimonium quondam ejus frigidum pectus accendit, atque illa prius trepida
Abbreviated transcription (Latin):
titũ: ⁊ ames in te opꝰ dĩ. Cum autẽ ceꝑit
tͥ displicere qd̾ fecisti ⁊ uide incipunt bo¬
na oꝑa tua: qi accusas mala oꝑatua Initi¬
ũ oꝑm bonoꝵ: confessio ẽ oꝑũ maloꝵ. Fã¬
cis u̾itatẽ: ce tienis ad lucẽ. Qd ẽ facis u̾i¬
tatẽ : honte palpas. ñ tͥ blandiris. ñ tͥ ad¬
ularis : ñ dicis iustꝰ sum cũ sis iniqusi ce
incipis facere u̾itatẽ. Uenis autẽ ad lu

Expanded text:
tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium operum bonorum, confessio est operum malorum. Facis veritatem, et venis ad lucem. Quid est, Facis veritatem? Non te palpas, non tibi blandiris, non te adulas; non dicis, Justus sum, cum sis iniquus, et incipis facere veritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
dileyei t̾ tenebras: Si enim om̃s peccõres
inuenit. & om̃s a pecc̾o sanat : ce serpens
ille in qͦ sigͣata ẽ mors dñi eos sanat qͥ
morsi fuerant: ⁊ ꝓpt̾ morsũ serpntis erec¬
tꝰ est serpens ⁊ idest mors dñ ꝓpt̾ mortales
homines qͦs inuenit iiustos. qͣm intelli¬
git᷑ hoc est uidiciũ qm̃ lux uenit in munidũ:
ce dilexeit̾ homines magis tenebras ꝗͣ luicẽ:
Erant enĩ mala oꝑa eoꝵ. Qo ẽ hoc ͤ Qͦrũ
enim erant bona oꝑa : Nimne uenistiut
uistifices impios: S dilexer̃t inqͥt tenebs
magis qm lucẽ. Ibi posuit uim. Multi
enim dilexert̾ peccata sua: multi confessi
sunt peccata sita. Qã qͥ consitet᷑ pecrata
sua e accusat pecrata sua: iam cũ deo facit.
Accusat d̾s peccata tita. Si ce tu accusas cõ¬
iungeris dõ. Qiͣ due res sunt: homo de
pecõm. Qd̾ audis homo: d̾s fseit. Qd audis
peccator : ipe̾ homo fecit. Dele qd̾ fecisti ut
d̾s saluet ꝙ fecit. Oportet ut od̾is in te opꝰ

Expanded text:
dilexerunt tenebras? Si enim omnes peccatores invenit, et omnes a peccato sanat: et serpens ille, in quo figurata est mors Domini, eos sanat qui morsi fuerant : et propter morsus serpentis erectus est serpens, id est, mors Domini propter mortales homines, quos invenit injustos, quomodo intellir: « Hoc est judicium, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem: erant enim mala opera eorum? Quid est hoc? quorum enim erant bona opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerunt, inquit, tenebras magis quam lucem. Ibi posuit vim: multi enim dilexerunt peccata sua, multi confessi sunt peccata sua: quia qui confitetur peccata sua, et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua: si et tu accusas, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo et peccator. Quod audis homo, Deus fecit: quod audis peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e ẽ dies. ꝑat̾ ẽ ignosee̾ s agnoscñti¬
b. Pimire autẽ defendentes se. ⁊ uis¬
tos se iactantes: & putantes se ẽẽ aliqͥ
cũ nehil sint. In dilectõne añ eiꝰ ce in
miscd̾ia eiꝰ qͥ ambulat: etiã lib̾at᷑ ab
illis letalib ⁊ gnͣdib pec̃cis. qͣlia sunt
facinora. homicidia. furta. adultia:
ꝓpt̾ illa uͦ q̃ minuta uident᷑ eẽ. pec̃ca
lingne. aut cogitatonũ. aut minodato¬
nes in reb concessis: facit u̾itatẽ uarchꝰ

Expanded text:
agnoscentibus; punire autem defendentes se, et justos se jactantes, et putantes se esse aliquid, cum nihil sint. In dilectione autem ejus et in misericordia ejus qui ambulat, etiam liberatus ab illis lethalibus et grandibus peccatis, qualia sunt facinora, homicidia, furta, adulteria; propter illa quae minuta videntur esse peccata linguae, aut cogitationum, aut immoderationis in reb
Abbreviated transcription (Latin):
si negligant᷑ occidt̾. Minute sutt guite
q̃ flumina implent: minicta sunt gͣna
harene: s si multa harenes imponat᷑:
p̾mit acc opͥpͥmit. hoc facit sentina ne¬
glecta: qo̾ facit fluctꝰ uruens. Panlatĩ
ꝑ sentinã intͣc: s diu intrando i ñ ex¬
hauriendo mergit nauẽ. Qoͥ ẽi ẽ exhau¬
rire : nͥ bonis oꝑib agere. ut ñ obruiãt
peccata gemento. ieuinando. tͥbuendo.
ignoscendo: Iter autẽ huiꝰ secłi moles¬
tũ est: plenũ est tẽptationib. In reb
ꝓsꝑis ne excollat: in reb adu̾sis ne fran¬
gat. Qͥ tͥ dedit felicitatẽ huiꝰ secłi ad
r uptõnẽ. Rurꝰ ꝙ qͥ te flagellat mris¬
to secło: ad emendatõnẽ ñ ad dãpnatõ¬
nẽ facit. ferto pre̾m erudientẽ : ne sen¬
tias iudicẽ pumientẽ. hec cotidie dicimꝰ
uobis: ⁊ sepe dicenda sunt: qͥaͥ bona ⁊¬

Expanded text:
si negligantur, occidunt. Minutae sunt guttae quae flumina implent: minuta sunt grana arenae; sed si multa arena imponatur, premit atque opprimit. Hoc facit sentina neglecta, quod facit fluctus irruens: paulatim per sentinam intrat; sed diu intrando et non exhauriendo, mergit navim. Quid est autem exhaurire, nisi bonis operibus agere ne obruant peccata, gemendo, jejunando, tribuendo, ignoscendo? Iter autem hujus saeculi molestum est, plenum est tentationibus; in rebus prosperis ne extollat, in rebus adversis ne frangat. Qui tibi dedit felicitatem hujus saeculi, ad ruptionem. Rursus qui te flagellat in isto saeculo, ad emendationem, non ad damnationem facit. Ferto patrem erudientem, ne sentias judicem punientem. Haec quotidie dicimus vobis, et saepe dicenda sunt, quia bona
Abbreviated transcription (Latin):
lectores temꝑaliũ: dilecoores secłi. Ad
nouũ testam̃tũ : dibectores uite et̾ne.
Ideo illa ierłm in t̾ra umbra erat celes
uitate unde ꝑegͥnam᷑ multa nostis:
multa iam audistis. Inuenimꝰ autẽ rem
miram in istis partrib. idest in istis fetib
in istis gen̾atõnib liberar̃. ⁊ ãcillarũ: uͦnͣ¬

Expanded text:
ores temporalium, dilectores saeculi: ad Novum Testamentum dilectores vitae aeternae. Ideo illa Jerusalem in terra, umbra erat coelesvitate unde peregrinamur, multa nostis, multa jam audistis. Invenimus autem rem miram in istis partubus, id est in istis fetibus, in istis generationibus liberarum et ancillarum,
Abbreviated transcription (Latin):
beat uitã et̾nam. Qͦmͦ qͥ intuebant᷑ il¬
tũ serpñtẽ ñ ꝑibaat morsib serpentiũ
sic qui intuent᷑ fide mortẽ xp̃i sanant᷑
a morsib pecc̃oꝵ S illi sanabant᷑ a mor¬
te ad uitã tẽꝑalẽ : hic autẽ ait ut habe¬
ant uitã eternã. Hoc enĩ int̾est int̾ fig̃a¬
tam imagiẽ: ⁊ rem ipa̾m. figa pͥstabat

Expanded text:
beat vitam aeternam. » Quomodo qui intuebantur illum serpentem, non peribant morsibus serpentum: sic qui intuentur fide mortem Christi sanantur a morsibus peccatorum: sed illi sanabantur a morte ad vitam temporalem, hic autem ait, ut habeant vitam aeternam. Hoc enim interest inter figuratam imaginem et rem ipsam: figura praestabat
Abbreviated transcription (Latin):
ut nichis ualeat serpens. Qdͥ ẽ hoc : At¬
tendit᷑ mors: ut nichil ualeat morsi Ss
euiꝰ mors : mors uite. Si diei potest mors
uite ÷ ñno qͥa dici potest: mirabilit̾ dici¬
t᷑. S ñqͥd ñ erit dicendũ ⁊ qd̾ fuit facien¬
dũsꝰ Ego dubitẽ dicere qd̾ dñs ꝓ me dig¬
natꝰ est facere ͤ Nonne uita xp̃c: Et tũ¬

Expanded text:
ut nihil valeat serpens. Quid est hoc? Atut nihil valeat serpens. Quid est hoc? Attenditur mors, ut nihil valeat mors. Sed cujus mors? Mors vitae: si dici potest, Mors vitae; imo quia dici potest, mirabiliter dicitur. Sed numquid non erit dicendum quod fuit faciendum? Ego dubitem dicere quod Dominus pro me dignatus est facere? Nonne vita Christu
Abbreviated transcription (Latin):
diant uł qͥ ñ legeit̃: uł qͥ forte lectũ. sius
Auditũ obliti sunt. ꝓsternebat᷑ in hemo
ppłs ifił morsib serpñtiũ: fiebat mag¬
na strages multoꝵ mortuoꝵ. Plaga enĩ
dei erat: corripientis ⁊ flagellantis ut eni¬
diet. Demonstͥcum ẽ ibi magnũ sacͣmen¬
tũ rei futẽ. Ip̃e dñs testat᷑ in hac lectõne
ut nemo possit aliud int̾pietari: qͣ qd̾ ip̃a
ueritascde se indicat. Dictũ ẽ em̃ ad moy̾¬
sen a dño ut faceret eneum serpñte m
&e exaltaret in ligno in h̾emo et admone¬
ret ppłm isrł: uit siqͥs morsus eẽt a ferpñ¬
te ⁊ illũ serpentẽ in ligno exaltatũ aspi¬
c̾et. factũ ẽ Mordebant᷑ homines intu¬
ebant᷑: sanabant᷑. Qdͥ sunt serpentes mor¬
dentes: Peccata de mortalitate carnis.
Qͥs ẽ serpens exaltatꝰ : Mors dñi in cruce.
Qa eñ a ferpñte mors: ꝑ serpñtis effigi¬
em fig̾ata ẽ mors. Morsus serꝑñtis leta¬
lis: mors dm̃ initalis. Atcendit᷑ serpensi

Expanded text:
t, vel qui forte lectum sive auditum obliti sunt. Prosternebatur in eremo populus Israel morsibus serpentum, fiebat magna strages multarum mortium: plaga enim Dei erat corripientis, et flagellantis, ut erudiret. Demonstratum est ibi magnum sacramentum rei futurae, ipse Dominus testatur in hac lectione, ut nemo possit aliud interpretari quam quod ipsa veritas de se indicat. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum serpentem, et exaltaret in ligno in eremo, et admoneret populum Israel, ut si quis morsus esset a serpente, illum serpentem in ligno exaltatum attenderet. Factum est: mordebantur homines, intuebantur, et sanabantur . Quid sunt serpentes mordentes? Peccata de mortalitate carnis. Quis est serpens exaltatus? Mors Domini in cruce. Quia enim a serpente mors, per serpentis effigiem figurata est. Morsus serpentis lethalis, mors Domini vitalis. Attenditur serpens,
Abbreviated transcription (Latin):
tͣuit in orbẽ t̾rarũ. Ad mortẽ a diabo¬
lo ꝓpinatã: ñ ueniret homo ui ad¬
ductus. Non enĩ cogendi potentiam
diabł habebat. s ꝑsuadendi u̾suti¬
am. Sinon consentires: nichil inrye¬
rat diablsꝰ. Sonsensio tua ohomo: te
ꝑduxit ad mortẽ. A mortali mortales
nati⁊ ex ĩmortalib mortabes factiĩ
ab adam om̃s homines mortabes.
omnia. unicus eqͣlis pr̃i. mortalis
uit in nobis. b̾ mortẽ suscepit. ⁊ mor¬
tẽ suspendit in cruce: ⁊ de ip̃a morte
lb̾ant᷑ mortales. Qd̃ in figͣã fcm̾a est.
apud antiqͦs: ce cõmemorat illud dtis.

Expanded text:
travit in orbem terrarum . Ad mortem a diabolo propinatam non veniret homo vi adductus: non enim cogendi potentiam diabolus habebat, sed persuadendi versutiam. Non consentires, nihil invexerat diabolus: consensio tua, o homo, te perduxit ad mortem. A mortali mortales nati, ex immortalibus mortales facti. Ab Adam omnes homines mortales: ri, mortalis vit in nobis . 11. Ergo mortem suscepit, et mortem suspendit in cruce; et de ipsa morte liberantur mortales. Quod in figura factum est apud antiquos, commemorat illud Dominus:
Abbreviated transcription (Latin):
qr cõmouent᷑ potestates rͥane: adũsus de¬
caritas ur̾a qͥd dieã: qͥa ꝑtinet hoc ad reges
sccłi xpĩanos: ut temꝑib suis pacatã ue¬
luit matrẽ suã eccłiam unde spiritalit̾
nati sunt. Legimꝰ damelis iuisiones: ce
gesta ꝓphica. Tres pueri in igne lauda¬
uert̾ dm̃. Mirat᷑ ẽ nabugodonosor rex
laudantes dm̃ pueros. ⁊ cͥea eos ignẽ in no¬
centem. Et cũ admiraatꝰ eẽt qͥd ait nabu¬
godonosor rex: non uł uideꝰ. ut cͥcũcisus ille
qͥ statuã suã erexerat ÷ ce ad eam ad orandẽ
om̃s ccegerat : Tamen laudib tͥum puie¬
roꝵ conmotꝰ est. At uͥ uidit maiestatem
di̾ p̾sentis in igne ⁊ qͥd ait: Et ego ꝓponã
decretũ omnib tͥbub ⁊ lingnis in om̃it̾¬
ra. Qͣle deeretũ : Qͥcũq dix̃int blasphe

Expanded text:
quia commoventur potestates Christianae adversus deCharitas vestra quid dicam, quia pertinet hoc ad reges saeculi christianos, ut temporibus suis pacatam velint matrem suam Ecclesiam, unde spiritualiter nati sunt. Legimus Danielis visiones et gesta prophetica. Tres pueri in igne laudaverunt Dominum: miratus est Nabuchodonosor rex laudantes Deum pueros, et circa eos ignem innocentem; et cum admiratus esset, quid ait Nabuchodonosor rex, non vel Judaeus vel circumcisus, ille qui statuam suam erexerat, et ad eam adorandam omnes coegerat; tamen laudibus trium puerorum commotus, ubi vidit majestatem Dei praesentis in igne, quid ait? « Et ego proponam decretum omnibus tribubus et linguis in omni terra. » Quale decretum? « Quicumque di
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ñ caste annunciare solere euangłi¬
um. qͦs toła̾t in societate rͥana ce dicit. Qoͥ
enim dũ om̃im siue occasione. siue u̾ita¬
te xͦ am̃ĩtiet᷑ : S qr Et in hoc gaudeo. stim
qͥ maluios erat : ⁊ de alieno malo gaudebat :
tizabant. mali malos baptitabant. Si qͦs
isti baptizabant tales. qͣles admonet dris
cũ dicit: q̃ dict̾ facite. q̃ autẽ faciũt noface
nolite: mali bonos baptizabant. Bom
nete illa: num̾ate illa: adu̾tite illa. Cauete
q̃ mala sunt: tenete q̃ bona funt. ꝑ bonos
boni nascunt᷑: cũ ꝑ sco̾s sci̾ baptirant᷑. Per
malos mali: cũ ce qͥ baptitant ⁊ qͥ baptiran¬
t᷑ iniq ⁊ impie uiuunt. ꝑmalos boni. cũ
mali sunt qͥ baptirant: ce boni qͥ bapti¬
zant᷑. ꝑ bonos mali: cũ bom sunt qͥ bap¬

Expanded text:
dicit non caste annuntiare solere Evangelidicit non caste annuntiare solere Evangelium, quos tolerat in societate christiana, et dicit, Quid enim? dum omni modo, sive occasione, sive veritatquid malevolus erat, et de alieno malo gaudebat? Stizabant, mali malos baptizabant: si quos isti baptizabant tales, quales admonet Dominus cum dicit, Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite , mali bonos baptizabant. Boninete illa, numerate illa, advertite illa; cavete quae mala sunt, tenete quae bona sunt. Per bonos boni nascuntur, cum per sanctos sancti baptizantur: per malos mali, cum et qui baptizant et qui baptizantur, inique et impie vivunt: per malos boni, cum mali sunt qui baptizant; et boni qui baptizantur: per bonos mali, cum boni sunt qui bap