comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
monachus cepitq aduersũ me conqri: quã obrẽ
abbatẽ suũ int̾ficere uellẽ: Cũq ei responderẽ
nullatenꝰ me abbatẽ suũ int̾ficere uoluisse.
pȩnitudinẽ ꝑ acturũ : Hȩo dic̃s: dolore
interio ra citius penitrante. nocte sequent
morti corporis mortẽ animȩ socians: maniu
qͥdẽ morte sed serotina : legatũ dirigit qͥregi
& suã renuntia& uitã : et rahonis exiciabiles
Npriscis francoꝵ regibus ꝑ p̃cepti ꝓpri singra¬
phũ concessũ fuerat: uti quatuor naues imnu¬
nes abonĩ debito fisci liberrime ꝑalueri ligeris
discurrerent: Cũ itaq suprasati comitis tẽpo¬
re. harũ una obsalis euectionẽ nã neticã usq
urbẽ ꝑuenissed. atq. in regrediendo tuta exp̃¬
cepto regio om̃s itineris suiportꝰ ciuitate sq̃
ꝑtransir& : ad urbẽ ꝑuenit aurelianam
biq atelonariis ciuitatis detenta : rector
nauis uectigalis grã questionis ubicitur:

Expanded text:
monachus, coepitque adversum me conqueri, quamobrem monachus, coepitque adversum me conqueri, quamobrem abbatem suum interficere vellem. Cumque ei responderem nullatenus me abbatem suum interficere voluisse, poenitudinem peracturum. Haec dicens, dolore interiora citius penetrante, nocte sequenti, morti corporis mortem animae socians, Manum quidem, sed serotina morte, legatum dirigit, qui regi et suam renuntiet vitam, et Rahonis exitiales exa priscis Francorum regibus per praecepti proprii syngraphum concessum fuerat, uti quatuor naves immunes ab omni debito fisci liberrime per alveum Ligeris discurrerent. Cum itaque suprafati comitis tempore, harum una ob salis evectionem Namneticam usque ad urbem pervenisset, atque in regrediendo tuta ex praecepto regio omnes itineris portus civitatesque pertransiret, ad urbem pervenit Aurelianam, ibique a telonariis civitatis detenta rector navis vectigalis gratia quaestioni subjicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ullũ paterelocũ: nimio felle cõmotꝰ ab alneo exi¬
liens unteo obuoluit᷑. seq inlectulũ aliquantulũ
reqͥeturus ꝓicit : residente ad caput eiꝰ deutheria
concubina : Eo altiori sopore depresso: astitit
inuisu qͥdã senex monachi habitũ gerens. quẽ
seq bat᷑ puer eiusdẽ habitus. talit᷑q ad eũ infit:
Cuille negando responsũ ederet nequa quã se
abbatẽ suũ necare uoluisse : ille toruo ineu
uultu respiciens simulq baculo qđ gestabat
incuruo caput eiꝰ ꝑcutiens : inquit: Percaput̃
hoc testor : pęnitudine huiꝰ facti te inutilit̃
cttissime acturũ : Qua ꝑcussione excitatus:
adstantes t̾riti reqͥrerent qͥd causȩ. eẽc. cur
talic acsim̃te captꝰ effundera uerba: pallers
actremens sciscitantib respondit Quiescenti
mͥ inlecto: sc̃s adstitit benedictis ueneranda
decorus canitie : que seq bat̾ puerulus & ipse

Expanded text:
locum patere ullum, nimio felle commotus, a balneo exsilocum patere ullum, nimio felle commotus, a balneo exsiliens linteo obvolvitur, seque in lectum aliquantulum requieturus projicit, residente ad caput ejus Deutheria concubina. Eo altiori sopore depresso, astitit in visu quidam senex monachi habitum gerens, quem sequebatur puer ejusdem habitus, taliterque ad eum infit: Cui cum ille negando responsum ederet, nequaquam se abbatem suum necare voluisse; ille torvo vultu in eum respiciens simulque baculo quod gestabat incurvo caput ejus percutiens, inquit: Per caput hoc testor poenitudinem te hujus facti inutiliter certissime acturum. Qua percussione excitatus, astantes territi requirerent, quid causae esset, cur talia ac si mente captus effunderet verba, pallens ac tremens sciscitantibus respondit: Quiescenti mihi in lecto sanctus astitit Benedictus, veneranda decorus canitie, quem sequebatur puerulus et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
palaciũ uenit : iussa ex sequit᷑ nec dũq ꝑacto
negotio aliquandiu palacio inmorat᷑. At uͦ
radulfus abbas conscensis equis: cũ paucis ad
colloqͥũ ꝓperat fallentis a mici Seddũ ille
it̃ ꝑ agerae : comes balneũ ingressꝰ curã corpo¬
ris agebat : Dũq. adhuc inbalneo residerae
abb monasteriolũ sc̃ĩ gundulfi in greditur:
Nã ibi tñc morabat᷑ comes Obuiumq habuitꝰ
tiis comiti inseruiebat: Quiq insidias ei
comitis cũ nutib tũ sermone denuntians:
fuge axiliũ expetere hortat᷑ : Itaq abbas
uerso gradu calcarib equũ impellens citato
cursu ligeris alueũ repetit: nauẽq conscendens
inciteriorẽ transuectꝰ ripã : celerrime monasterio
recipitꝰ Perea nuntiat᷑ comiti abbatẽ inibi affiuisse
radulfũ : sed concite redisse: Cernens comes acem.¬
mẽ se ab abbate p̃uentũ. nec maliciȩ suȩ ac fracdi

Expanded text:
palatium venit, jussa exsequitur: necdumque peracto palatium venit, jussa exsequitur: necdumque peracto negotio aliquandiu palatio immoratur. At vero Radulfus abbas conscensis equis cum paucis ad colloquium properat fallentis amici. Sed dum ille iter perageret, comes balneum ingressus, curam corporis agebat. Cumque adhuc in balneo resideret, abbas monasteriolum S. Gundulfi ingreditur nam inibi tunc morabatur comes, obviumque habuit tiis comiti inserviebat, quique insidias ei comitis, cum nutibus, tum sermone denuntians, fugae auxilium expetere hortatur. Itaque abbas verso gradu, calcaribus equum impellens, citato cursu Ligeris alveum repetit, navemque conscendens, in citeriorem transvehitur ripam, celerrimeque monasterio recipitur. Interea nuntiatur comiti abbatem inibi affuisse Radulfum, sed concite rediisse. Cernens comes acerrime se ab abbate praeventum, nec malitiae suae ac fraudi
Abbreviated transcription (Latin):
Atq in primis Rahonẽ aurelianensib comitẽ¬
fecit: biturigensib Sturminiũ. aruernis
Brut mundã: aliisq ut ei usũ est locis alios
p̃posuit: Sed raho ut eiꝰ debitũ exposcebat
naturȩ. nimia in solescens astutia. cupiditate
uͦ crudelior effectꝰ: cũ uniũsa quȩ aurelia¬
nensiũ. fines continere uibebant᷑ sibi subiecta
cernene. coenobiodũtaxat scĩ benedicti excep¬
to qđ ab abbate tunc regebat᷑ Radulfo : c̃silium
habuit: abbate int̾fecto p̃dictũ p̃riꝑe monaste¬
riũ : Quod maturato ꝑ agerae : nipietas indul¬
gentissima conditoris obuã se tanto facinori
opponere uoluisset: Frecus itaq fiducia ꝑa.¬
gendȩ malignitatis : quendã ex suis satellitib
ad regẽ dirigit . qͥ mortuũ radulfũ abbatẽ nunci¬
aret: Statimq. acpene euestigio alterũ miteit
qradulfũ abbatẽ ad colloqͥũ euocar& mutuum:
Sane legatus regi directus ac celerato itinere

Expanded text:
atque inprimis Ragonem Aurelianensibus comitem praeatque inprimis Ragonem Aurelianensibus comitem praefecit, Biturigensibus Sturminium, Arvernis Bertmundum, aliisque ut ei visum est locis alios praeposuit. Sed Raho ut ejus debitum exposcebat naturae, nimia insolescens astutia, cupiditate vero crudelior effectus, cum universa quae Aurelianensium fines continere videbantur sibi subjecta cerneret, coenobio duntaxat S. Benedicti excepto quod ab abbate tunc regebatur Radulfo, consilium habuit abbate interfecto praefatum praeripere coenobium. Quod maturato peregisset, nisi pietas indulgentissima Conditoris obviam se tanto facinori opponere disposuisset. Fretus itaque fiducia peragendae malignitatis, quemdam e suis satellitibus ad regem dirigit, qui mortuum Radulfum abbatem nuntiaret, statimque ac pene evestigio alterum mittit, qui Radulfum abbatem ad colloquium evocaret mutuum. Sane legatus regi directus accelerato itinere
Abbreviated transcription (Latin):
spes omiũ inclinata uidebat᷑. ñ solũ regno regio
uerũ etiã italia excedere cõpelleret. Omĩaq
romanis erepta restituer&e: totãq italiã sus
dominationi subiugaret. subactȩq filiũ suũ
pipinũ regẽ imponeret: Ampliata demq regia
potestate : necesse erat duces regno subiugatȩꝗ
genti p̃ficere : qͥ & legũ moderamina et morẽ
francis assuetũ seruare cõpellerent: Quadere
primatib populi ducibusq. contigit palacium
uaeuari: eo qđ multos ex francoꝵ nobiligenere
filio contulerit. Eueo regnũ nouit̃ susceptum
tucrent et regerent : Flacgͥ occasione ut a liqͥba
uidee ut plurimis uͦ credibile uisũ .ẽ. obfrancoꝵ
susceptã fide. quã se mel in coniuratione dũbellũ
inchoaret᷑ saxonicũ exꝑtꝰ est. Iterũ autẽ inc̃¬
iuratione pipini naturał filii : quib dã seruoꝵ
suoꝵ fisci debito subleuatis curã tradidt regni:

Expanded text:
spes omnium inclinata videbatur, non solum regno, spes omnium inclinata videbatur, non solum regno, verumetiam Italia excedere compelleret, omniaque Romanis erepta restitueret, totamque Italiam suae ditioni subjugaret subactaeque filium suum Pippinum regem, imponeret. Ampliata denique regia potestate, necesse erat duces regno subjugataeque genti praeficere, qui et legum moderamina, et morem Franciae assuetum servare compellerent. Qua de re primatibus populi ducibusque contigit palatium vacuari, eo quod multos ex Francorum nobili genere filio contulerit, qui cum eo regnum noviter susceptum tuerentur et regerent. Hac igitur occasione ut aliquibus videtur: ut plurimis vero credibile visum est, ob Francorum suspectam fidem, quam semel in conjuratione, dum bellum inchoaretur Saxonicum, expertus est; iterum autem in conjuratione Pippini naturalis filii, quibusdam servorum suorum fisci debito sublevatis curam tradidit regni,
Abbreviated transcription (Latin):
gentẽ. italiã iã pridẽ romanorũ potestati
subtractã uario iure possidentẽ : rogatu & p̃c¬
bus arriani romane urb ep̃i assũpsit: Quod
pͥus qͥdẽ et apatre eiꝰ pipino. stephano papa
supplicante cũ magna difficultate susceptũ ẽ qui
qͥdã epͥmorib francoꝵ cũ qͥb consulere solit era
adeo uoluntat eiꝰ renisi sunt : ut se regẽ deser¬
turos domũq. redituros. libera uoce ꝓclama¬
rent: Susceptũ tam̃ .ẽ. tñc contraha istulfũ
regẽ : & celerrime cõpletũ : Si qͥdẽ p̃fatũ regẽ
paucoꝵ dierũ obsidione. apud ticinũ cõpulitꝰ
& obsides dare : et erepta romanis oppida atq.
castella restituere : atq ut reddita non reperentur
sacram̃to fidẽ facere : Enĩ uͦ carolus inchoatũ
a se bellũ neqͣ̃quã int̾polari ꝑmisit : pͥus quam
desideriũ regẽ longa obsidione fatigatũ inde¬
dtione susciperet : filiũq eiꝰ ad algisũ inquẽ

Expanded text:
gentem Italiam jampridem Romanorum potestati gentem Italiam jampridem Romanorum potestati subtractam vario jure possidentem, rogatu et precibus Adriani Romanae urbis episcopi assumit, quod prius quidem et a patre ejus, Stephano papa supplicante, cum magna difficultate susceptum est. Quia quidam e primoribus Francorum cum quibus consulere solebat, adeo voluntati ejus renisi sunt, ut se regem deserturos, domumque redituros libera voce proclamarent. Susceptum tamen est tunc contra Haistulfum regem et celerrime completum. Siquidem praefatum regem paucorum dierum obsidione apud Ticinum compulit et obsides dare, et erepta Romanis oppida atque castella restituere, atque ut reddita non repeterentur, sacramento fidem facere. Enimvero Carolus inchoatum a se bellum nequaquam interpolari permisit, priusquam Desiderium regem longa obsidione fatigatum in deditionem acciperet, filiumque ejus Adalgisum in quem
Abbreviated transcription (Latin):
At illi palaciũ repetentes : uirtutẽ quã plurimã
dĩ ħ in loco meritis scȩ̃ dĩ genitricis ꝑ petuȩq
uirginis mariȩ. ac beati petri apłoꝵ principis.
necñ & egregii pr̃is benedicti int̾cessione ui.¬
gentẽ : regi p̃stantissimo pipino patefaciunt
cumq liberalẽ huic sacro coenobio suis adhor¬
tationib sedule efficiunt :¬
ipino interea rege ad celestia ut credimus
demigrante : carolus et carlo mannis filii eius.
regni ad ministrationẽ suscipiunt : Factoq
sollẽpnit̃ generali c̃uentu: totũ regni corpus
exȩquo partiunt᷑ : Et carolus qͥdẽ eã partẽ
regni quã pat̾ eorũ pipinus in pͥmis tenuerat:
carlomannus uͦ eã cui patruus eoꝵ carlomannꝰ
p̃fuerat. regendi suscipiunt: Sed carlo¬
mannus post administratũ biennio regnum:
morbo discessit: Carolus autẽ fratre de functo
consensu om̃iũ francoꝵ. totius regni monarchiã
suscipit: Quibellũ aduers langobardorum

Expanded text:
At illi palatium repetentes, virtutem quamplurimam At illi palatium repetentes, virtutem quamplurimam Dei hoc in loco meritis sanctae Dei Genitricis perpetuaeque Virginis Mariae, ac B. Petri apostolorum principis, necnon et egregii P. Benedicti intercessione vigentem, regi praestantissimo Pippino patefaciunt, eumque liberalem huic sacro coenobio suis adhortationibus sedule efficiuntpino interea rege ad coelestia ut credimus demigrante, Carolus et Carlomannus filii ejus, regni administrationem suscipiunt,  factoque solemniter generali conventu totum regni corpus ex aequo partiuntur: et Carolus quidem eam partem regni quam pater eorum Pippinus inprimis tenuerat; Carlomannus vero eam cui patruus eorum Carlomannus praefuerat, regendi gratia suscipiunt. Sed Carlomannus post administratum biennio regnum, morbo decessit: Carolus autem, fratre defuncto, consensu omnium Francorum, totius gentis monarchiam suscipit. Qui bellum adversus Langobardorum
Abbreviated transcription (Latin):
simȩ. tantã discriminis litẽ solita miseratione
dirimere placuit : Si qͥdẽ remigius ep̃s cũt
suis tẽplũ ingressus dũ ad sacrũ adppin.¬
quassent sepulc hrũ : repentina luminum
cecitate ad eo ꝑcellunt᷑. ut nec mutuos cernere
quirent uultus: nec quã lib&e in partẽ saltẽ palpa.
tu ꝓ gredi ualerent agnoscere : Per inde
trore ualido adoꝑti: nil aliud quã uitȩ dispen¬
dia opperiebant᷑: Ali deniq solo sternuntur.
meditantes. huc illucq neqͥ quã discurrunt
uoci ferantesq auxiliũ affore p̃cant᷑ : Hissimia
c̃fusione tumultuantib : euocatꝰ cũ fribas
accurrit abbas. dataq manu ab eccłe uiolatores
sacritẽpli abstrahit : diuinã satis abundeq senti¬
entes ultione: Humi de inde ꝓstratis. ueniamq
petentibes clem̃t̃ indulsit: atq exeiꝰdẽ p̃ciosis¬
simi confessoris xp̃i corpore. reliqͥas benignissime
contulit: Refectis autẽ ac cñctis necessariis.
itiner dapsabilit̃ at tributis: ad sua remittit :

Expanded text:
simae tantam discriminis litem solita miseratione dirimere placuit. Siquidem Remigius episcopus, cum suis templum ingressus, dum ad sacrum propinquassent sepulcrum, repentina luminum caecitate adeo percelluntur, ut nec mutuos cernere quirent vultus, nec quamlibet in partem saltem palpatu quo progredi vellent agnoscere. Perinde terrore valido adoperti, nihil aliud quam vitae dispendia operiebantur: alii denique solo sternuntur, olatio salutem meditantes, huc illucque discurrunt, vociferantesque auxilium affore precantur. His nimia confusione tumultuantibus, evocatus cum fratribus accurrit abbas, dataque manu ab ecclesia violatores sacri templi extrahit, divinam satis abundeque sentientes ultionem. Humi deinde prostratis veniamque petentibus clementer indulsit, atque ex ejusdem pretiosissimi confessoris corpore reliquias benignissime contulit. Refectis autem, ac cunctis necessariis itineri dapsiliter attributis, ad sua remittit.
Abbreviated transcription (Latin):
nullã uexationis illoꝵꝰ curã habeã : uelutq
lȩtargo oppressus in eopꝰ releuatione dormiam
Quod ꝓcerto fieri nequit: Si enĩ p̃ceptis om̃i potentis
curã adhibueritis obȩdiendi. regulȩ quoq ꝑme
adõ uob̾ traditȩ mandata exsecuti haud segnit̾
fueritis : cuncta aduersafient ꝓspera: Inimici
amiciefficient᷑. gramq suã factor omiũ bonoꝵꝰ
innullo negabit: De hac uͦ quȩ nunc ÷ iniuria ur̃ã :
scitote iã clem̃tissimi conditoris om̃iũ sententiã
ꝓpiciã ergauos effectã : eũq quitirannidis
aduersũ eccłam arma indigne corripuit.
septimũ neqͣquã transigere solẽ : donec huius
rei incurrat penitudinẽ : Habete ergo indnõ
tantib ederet uerbis : prbt qͥbas potãt nutib¬

Expanded text:
nullam vexationis illorum curam habeam, velutque nullam vexationis illorum curam habeam, velutque lethargo oppressus, in eorum revelatione dormiam: quod pro certo fieri nequit. Si enim praeceptis omnipotentis curam adhibueritis obediendi, regulae quoque per me a Deo vobis traditae mandata exsecuti haud segniter fueritis, cuncta adversa fient prospera, inimici amici efficientur, gratiamque suam fautor omnium bonorum in nullo negabit. De hac vero quae nunc est injuria vestra, scitote jam clementissimi Conditoris omnium sententiam propitiam erga vos effectam, eumque qui tyrannidis adversum Ecclesiam indigne arma corripuit, septimum nequaquam transigere solem, donec hujus rei incurrat poenitudinem. Habete ergo in Domitabilibus ederet verbis, presbyter quibus poterat nutib
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝑuigilio lassitudo p̃ualida : Fessus continua¬
tione uigiliarũ prbt : circa crepusculũ t̃ciȩ
noctis domũ ꝓperat. atq instramin e cuiꝰ dã
lectuli inpatientia uictꝰ sõni seꝓiecit : Moxq.
ut quippiã somni carpere potuit: conspicit
inuisu astantẽ sibi ꝑsonã sub monastico habitu
baculũ manu gestantẽ: quẽ seq bat᷑ puer eiꝰdẽ
Cuiille uenerandi uultꝰ intuens ꝑsonã : dnẽ
inqͥt uob cunctis notũ ÷ quantũ nobis ac fami¬
liȩ nr̃ȩ odo comes nec ñ populus ei fauensinferat
mali : Ideoq iniunctũ p̃cepto abbatis officiũ
cura ꝑuigili certati ꝓuideo : quatinꝰ nauali
effugio familia nr̃a seruare araptorib ualeat
su pellectilẽ suã: Grauatꝰ sõno: inħ me
Sed antequã hisquȩ ddelendo quereris uerissi¬
ma satis faciã ꝓmissione : causari aliquantulũ
libet: Mirũ ualde est quã obrẽ fr̃s nr̃i
culpã in me redaguunt ignauiȩ Acsi ego

Expanded text:
ue ex pervigilio lassitudo praevalida. Fessus continuaue ex pervigilio lassitudo praevalida. Fessus continuatione vigiliarum presbyter, circa crepusculum tertiae noctis domum properat, atque in stramine cujusdam lecti impatientia victus somni se projicit, moxque ut quippiam somni capere potuit, conspicit in visu astantem sibi personam sub monastico habitu baculum manu gestantem, quam sequebatur puer ejusdem Cui ille venerandi vultus intuens personam: Domine, inquit, vobis cunctisque notum est, quantum nobis ac familiae nostrae Odo comes necnon populus ei favens inferat mali, ideoque injunctum praecepto abbatis officium cura pervigili certatim dum provideo, quatenus navali effugio familia nostra servare a raptoribus valeat supellectilem suam, gravatus somno in hoc me sed antequam his quae dolendo quereris, verissima satisfaciam promissione, causari aliquantulum libet. Mirum valde est, quamobrem fratres nostri culpam in me redarguant ignaviae, ac si ego
Abbreviated transcription (Latin):
quoq int̾eẽ. ionã uenerabilẽ ep̃m aurelianen¬
sẽ et bosonẽ abbatẽ sc̃ĩ benedicti : quoꝵ res iniuste
sibi uindicauerat: Interea auxiliares exsuꝑio¬
ri burgundia ad id ꝓperantes bellũ: utram̃ꝙ.
ligeris yipã tenentes. rapinis cuncta uastaban:
uorũ uesaniȩ boso abbas obuiando: lussit.
naues portꝰ ita parata sesse. ut si exercitus
ex suꝑiorib aduentans partib citeriorẽ ripã
tenerent: nautȩ omem pecuniã familie coei¬
nobii ipsius inmaiorib minoribusq pecoribus
uiã ꝑ geret : uersauice idipsũ exsu pradictis
reb agerent. transuehendo scilic& cuncta
inhancꝰ aluei partẽ : Prȩficit᷑ huiꝰ cemodi
negotio ercãbaldeis prbt bonȩ uitȩ & nominis.
qͥae in hoc eodẽ cȩnobio uitã tenu̾it regularẽ.
eaq quȩ scribere ꝓ posubuiuauoce sub attes¬
tatione ueritatis cñctis ꝓficebat᷑ certissi mo
se cognouisse uisu: Dũ enĩ ꝑtriduũ ꝓfectio.
ꝑdurarae exercitꝰ : labor non dicã nauitarũ

Expanded text:
nerabilem episcopum Aurelianensem et Bosonem abbatem S. Benedicti, quorum res injuste sibi vindicaverat. Interea auxiliares ex superiori Burgundia ad id properantes bellum, utramque Ligeris ripam tenentes, rapinis cuncta vastabant: quorum vesaniae Boso abbas obviando, jussit naves portus ita paratas adesse, ut si populus ex superioribus adventans partibus citeriorem ripam teneret, nautae omnem pecuniam familiae coenobii ipsius in majoribus minoribusque pecoribus viam pergeret, versa vice idipsum ex supradictis agerent rebus, transvehendo scilicet cuncta in hanc alvei partem. Praeficitur hujusmodi negotio Hercambaldus presbyter bonae vitae et nominis, qui in hoc eodem coenobio vitam tenuit regularem, eaque quae scribere proposui, viva voce sub attestatione veritatis, cunctis profitebatur certissimo se cognovisse visu. Dum enim per triduum profectio perduraret exercitus, labor non dicam nautarum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ductores belli odonẽ fratr̃eq illius guillel mũ
comitẽ blesensiũ : teutone deniq abbatẽ scĩ
martini: ouidonẽ comitẽ cenomansiensẽ.: cum
multis alus ã plȩõpinionis uiris: morte oppẽtusse
Quo nuntio grauit̃ afflicti fr̃s: ad dñm exorandũ
ꝓtanda xp̃iani popłi cede se intentissimae c̃ferun:
Licctienĩ qͥdã illoꝵ qͥtanto int̾ fuere diseri¬
mini: nemiũ graui infortunio res eccłȩ iur
subditas nondicã p̃merent. inmo penitus
gentili more auferrent: tam̃ humanȩ affectu
naturȩ. seruoꝵ di corda pio dolore concussa sune:
memoria recolentes qͥd animȩ ꝑ seuerantes¬
qͥb cruciatib torq ant᷑. quoꝵ uitae finis exitiale
stipendiũ meruit: Quã obrẽ p̃cepti diuini
memores dicent s. orate ꝓꝑsequentib uos &eca¬
lũniantib ut sitis filii pris ur̃ĩ qͥ incęlis ÷ qͥ solẽ
suũ oriri fac̃ suꝑbonos & malos & pluit suꝑiustos¬

Expanded text:
ductores belli Odonem, fratremque illius Guillelmum ductores belli Odonem, fratremque illius Guillelmum comitem Blesensium, Teutonem denique abbatem S. Martini, Guidonem comitem Cenomanensem cum multis aliis amplae opinionis viris mortem oppetiisse. Quo nuntio graviter afflicti fratres, ad Dominum exorandum pro tanta Christiani populi caede se intentissime conferunt. Licet enim quidam illorum, qui tanto interfuere discrimini, nimium gravi infortunio res Ecclesiae juri subditas, non dicam premerent, imo penitus gentili more auferrent; tamen humanae affectu naturae, servorum Dei corda prae dolore concussa sunt, memoria recolentes quid animae perseverantesquibus cruciatibus torqueantur, quorum vitae finis exitiale stipendium meruit. Quamobrem praecepti divini memores, dicentis: Orate pro persequentibus et calumniantibus vos, ut sitis filii Patris vestri qui in coelis est: qui solem suu
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s benedictus : Sepedictꝰ itaq prbt. cũ resciss&
beatissimũ patrẽ secũ inuisu conloqͥ: coepit
cunctis qͥaderant uidentib ab eodẽ lectulo¬
sese brachus extentis ꝓtrahere. ac siuestigia eiꝰ
quẽ cernebat astantẽ : tenere posset: Simulq
uoces cuiꝰdã murmuris emittere anxius:
quas nollatenꝰ astantes intelligere potañt:
anca exꝑge factꝰ: hac illacq. obtutũ ũtendo
hsscurrens supplici acpenȩ lacrimabuili uoce:
emel &bis ingeminat dic̃s : Quorsũ cñ sm̃s
sc̃spat̃ benedictꝰ abut: Cognitorẽ om̃iũ occul¬
toꝵꝰ dm̃ testor : mͦ do hic eũ ame uisũ inspecie
prbrꝰ monasteriũ ueniens. patrib. eiusdẽ loci
necñ adhortationẽ eiꝰ sedule refert Qua
relatione mesti releuati fr̃s. semet inuicẽ ada¬
gendas dõ grãs hortabant᷑: qͥ auxilio desertos
qͥdã clericꝰ fuga lapsus. cui nom̃ heirardus. post¬
tridiebelli ex haustihora fere diei octaua monas
inde c̃tractis. hac illacq fugę subsidio dilapsas

Expanded text:
 interitus Saepedictus itaque presbyter cum rescisset beatissimum Patrem secum in visu colloqui, coepit cunctis qui aderant videntibus ab eodem sese lectulo brachiis extentis protrahere, ac si vestigia ejus quem cernebat astantem tenere posset: simulque voces cujusdam murmuris emittere anxius, quas nullatenus astantes intelligere poterant. Tandem expergefactus, hac illacque obtutum vertendo discurrens, supplici ac pene lacrymabili voce semel et bis ingeminat dicens: Quorsum Dominus meus S. P. Benedictus abiit? Cognitorem omnium occultorum Dominum testor, modo hic eum in specie presbyter monasterium veniens, Patribus ejusdem loci simi Patris, necnon adhortationem ejus sedule refert. Qua relatione moesti relevati fratres, semet invicem ad agendas Deo gratias hortabantur, qui auxilio desertos quidam clericus fuga lapsus, cui nomen Herrardus, postridie belli exacti hora fere diei octava monastinde contractis hac illacque fugae subsidio dilapsas,
Abbreviated transcription (Latin):
& ministrantibus. exubero int̃ eos De inde
et pfaribeati benedicti corpu̾s. iuxta petitionẽ
locũ : ut et iã dicti serurdĩ de suo gaudean
sibi resticuto patre. uosq ꝑonnẽ habeatis
mercedẽ & laudẽ : ꝓ eo qđ iuste operati fu:¬
eritis ut ad suũ scĩssimi uiri corpus referat᷑
tumulũ : ex quo clam ablatũ est: Nec eñi haba

Expanded text:
et ministrantibus, exsuperet inter eos – deinde et ministrantibus, exsuperet inter eos – deinde et prefati beati Benedicti corpus iuxta petitionem Dei locum; ut et jam dicti servi Dei de suo gaudeant sibi restituto Patre, vosque perennem habeatis mercedem et laudem, pro eo quod juste operati fueritis, ut ad suum sanctissimi viri corpus referatur tumulum, ex quo clam ablatum est. Nec enim habet
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑem᷑ bonũ ad om̃s: & itẽ scrpͥtura dicit :
Iuã speciosi pedes euangelitantiũ pacẽ: euange¬
litantiũ bona: In notuer̃ nob̵ religiosus abbas
et prbt cassini monasterii beati benedieti et carlo¬
mannꝰ dõ amabilis monachus germanꝰ filii nr̃i
pipini excellentissimi maioris domꝰ: ꝑhos p̾sertes
religiosos dĩ seruos monachos condordiȩ &padis
sermones int̃ eũ acgriphonẽ fratrẽ eiꝰ expedire
nõs mictere : Et ut nos hȩcipsa ad monendo
dirigamꝰ excellentiȩ iã dicti pipini filii nr̃i ut ad
pacis concordiã redean:: uobis ꝓpt̃ dm̃ pacificis
mediatoribus uerũ etiã ꝓcorpore beatibene¬
dicti qđ furtiue ablatũ .ẽ. a suo sepulchro.
ut ei restituat᷑ : In hoc oꝑe pietatis et misericor¬
diȩ libent̃ aurẽ ac comodate. hortam dilectio¬
nei & scĩtatẽ ur̃am : ut primũ om̃iũ frat̃ ad fratr̃e
pacis iure inunũ redeat. et c̃fundat᷑ iniquitas
emedio eorũ ꝑ Caritas uꝰ dĩ: uobis p̃dicantib

Expanded text:
bonum ad omnes . Et item Scriptura: Quam speciosi pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona ! Innotuerunt nobis religiosus abbas et presbyter Cassini monasterii B. Benedicti, et Carlomannus Deo amabilis monachus, germanus filii nostri Pippini excellentissimi majorisdomus, per hos praesentes religiosos Dei servos monachos concordiae et pacis sermones inter eum ac Grifonem fratrem ejus expedire nos mittere; ut et nos haec ipsa admonendo, dirigamus excellentiae jam dicti Pippini filii nostri, ut ad pacis concordiam redeant, vobis propter Deum pacificis mediatoribus. Verum etiam pro corpore B. Benedicti, quod furtive ablatum est a suo sepulcro, ut ei restituatur. In hoc pietatis et misericordiae libenter aurem accommodare hortamur dilectionem ac spacis redeant unitatem et confundatur iniquitas e medio eorum – caritas vero Dei, vobis predicantibus
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo monasterialẽ adisti ꝑfectionẽ: ingaudiũ
dñi tui es introducendus. ut nobis hest̃no die
post quã a nobis digressus es ostendere . ẽ. dignatꝰ:
redico etiã tibi morã uos in eundo. eẽ. passuros.
accũ difficultate abilẽ locũ inuenturos: ꝓhisquȩ
et dõ ordinante ꝑficient᷑. et quȩ inimicꝰ humani
generis molimine calliditatis suȩ inuos concitabit:
Nusquã tam̃ benignitas miseri cordis dĩ uobis deerit :
sed potius differendo lic& ac desideriũ animiuñ
in longũ exꝑiendo. aliorsus quã sperauimus
aptissimã largiri dignabit᷑ metationem:
felicior in ꝑuentione: Betus autẽ maurus.
relectis pupatris gratissimis apicibus: pigneribus
receptis a lacrior effectus. fr̃s ad p̃sentiã beati

Expanded text:
ex quo monasterialem adisti perfectionem, in gaudium Domini tui es introducendus: ut nobis hesterno die, postquam a nobis digressus es, Dominus ostendere est dignatus. Praedico etiam, ibi moram vos in eundo esse passuros, ac cum difficultate habilem locum inventuros, pro his quae et Deo ordinante perficientur, et quae inimicus humani generis molimine calliditatis suae in vos concitabit. Nusquam tamen benignitas misericordis Dei vobis deerit: sed potius differendo licet, ac desiderium animi vestri in longum experiendo, aliorsus quam speravimus aptissimam largiri dignabitur metationem. felicior futurus in ex quo monasterialem adisti perfectionem, in gaudium Domini tui es introducendus: ut nobis hesterno die, postquam a nobis digressus es, Dominus ostendere est dignatus.
Abbreviated transcription (Latin):
irritatus. auferri ꝑ mitter& : Quod qͥb fletib
quibusq gemitib: quoue ululatuũ fragore
ꝑ oratũ sit : quis mortaliũ ex soluere ualeat :
Conflictantiũ deniq indolore prĩs ac filiorũ
animosȩtatis maturrimȩ . int̃dumq sup̃mȩ
qualitatis uariȩ. ualitudinis diuersȩ: quis
explicauerit digne : Videres certe animos
pris mestitiȩ uulnere attritos ꝓspectare me¬
rentiũ filioꝵ lacrimabiles uultus atq. ab neu¬
tra parte consolatorẽ ꝓrũpere quelibet :¬
Hinc senes iuniorib solitũ pridẽ impendentes
dilectionis amorẽ nullã sola minis conferre
grãm : hinc iuniores patrib nullũ adium̃ti
robur conferre : Rescerte animos erronea
hac illacq trahebat: Dũ itaq partes tanto
animi ardore int̃se decertarent : atq hi qͥb:
res ꝓanimoin erat̃ sese orationib: cõmunireni¬

Expanded text:
irritatus auferri permitteret. Quod quibus fletibus irritatus auferri permitteret. Quod quibus fletibus quibusque gemitibus, quove ululatuum clangore peroratum sit, quis mortalium exsolvere valeat? Conflictantes denique in dolore Patris et filiorum animos, aetatis maturimae interdumque supremae, qualitatis variae, valetudinis diversae, quis explicaverit digne? Videres certe animos Patris moestitiae vulnere attritos, prospectare moerentium filiorum lacrymabiles vultus, atque ab neutra parte consolatorem, prorumpere hinc senes junioribus solitum pridem impendentes dilectionis amorem nullam solaminis conferre gratiam: hinc juniores, patribus nullum adjumenti robur conferre. Res certe animos erroneos hac illacque trahebat. Dum itaque partes tanto animi ardore inter se decertarent, atque hi quibus res pro animo inerat, sese orationibus communiren
Abbreviated transcription (Latin):
pse sc̃ĩssimꝰ pat̃ ꝓpria sponte huc se deferri ꝑmisit :
ipse uisione sacra suos obsui deuectionẽ inuita¬
uit seruulos: Suscepimꝰ indigni egregii patris
sc̃issima m̃bra : excepimꝰ cineres pios. deuote nc̃
usq ad seruare curauimꝰ: At si nr̃is int̾uenien-¬
tib peccatis relinquere gallias. ruraq eũ naturȩ
repetere placuert: fateor potius id ei existere
nec uelle nr̃m licere qͦ quomodo obsistere: Sinuͦ
qđ certissima fide nr̃o in her& pẽctori: diuino nutu
ꝓuidentiaq clem̃ti. ob plurimarũ salut̃e ani-
uoluntarie sedes : certissimũ habetote. in potes
uotiur̃i uosm& ad ꝓpͥa redituros: Hlis dictis.
petri apłoꝵ principis sese retinens : solo ꝓstratꝰ
lacrimis ora ꝑfusus : dñi auxiliũ expostulabat.
quatinꝰ dilectissimi sui c̃fessoris pignus qđ nullis
p̃cedentib meritis. sed solo gratuito munere
famulis suis contulerat : nulla scelerũ enomitate

Expanded text:
Ipse sanctissimus Pater propria sponte huc se deferre permisit, Ipse sanctissimus Pater propria sponte huc se deferre permisit, ipse visione sacra suos ob sui devectionem invitavit servulos: suscepimus indigni, egregii Patris sacratissima membra, excepimus cineres pios, devote nunc usque asservare curavimus. At si nostris intervenientibus peccatis relinquere Gallias ruraque eum nativa petere placuerit, fateor potis id ei exsistere, nec velle nostrum licere quoquomodo obsistere. Sin vero quod certissima fide nostro inhaesit pectori divino nutu providentiaque clementi ob plurimarum salutem animavoluntarie sedes; certissimum habetote, impotes voti vestri vosmet ad propria redituros. His dictis, apostolorum principis sese retinens, solo prostratus, lacrymis ora perfusus Domini auxilium expostulabat, quatenus dilectissimi sui confessoris pignus quod nullis praecedentibus meritis, sed solo gratuito munere famulis suis contulerat, nulla scelerum enormitate
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrelã questuosis subiciunt lacrimis : Orant
sub ueniri sibi : pios patris cineres ossa que cͥnctis
reuerenda mortalib furtĩ sublata: deuotis¬
simis filiis auctoritate regia iustitiaq respect
affatĩ restitui: Nonullius offensȩ in hac re
ꝑtimescere culpã : cui suffragari agnoscitur
in offensus rectitudinis trames: Flexus his
luctuosis questibus pius princeps simulq
sc̃ȩ sedi assentando fauorẽ p̃bens fratris
quoq exulens uoluntati: remigiũ rothoma
ex p̃cepto regis etiã nolentib frĩb sacrum
effossũ pignus: Karlo manno et fr̃ib: cũ eo
ꝑgentib ocissime reddat : Suscepto negotio
ep̃s celerrime monasteriũ expecit. mandata
regis edicit: iussa implere conat᷑: Aledo tunc
tẽporis abbas huic sc̃o p̃erat gregi: Hic cũ p̃¬
cepta regalia egerrime suscepisset: non posse
sedepositũ reddere dix̃ . qđ ad seruandũ non ad
restituendũ se suscepisse gaudebat. ita inqͥens:

Expanded text:
querelam questuosis subjiciunt lacrymis. Orant subveniri sibi, pios Patris cineres ossaque cunctis reverenda mortalibus furtim sublata devotissimis filiis auctoritate regia justitiaeque respectu affatim restitui. Non ullius offensae in hac re pertimescere culpam, cui suffragari agnoscitur inoffensus rectitudinis trames. Flexus his luctuosis questibus pius princeps simulque sanctae sedi assentando favorem praebens, fratris quoquo consulens voluntati, Remigium Rothomagex praecepto regis etiam nolentibus fratribus sacrum effossum pignus Carlomanno ac fratribus cum eo pergentibus ocissime reddat. Suscepto negotio episcopus celerrime monasterium expetit, mandata regis edicit, jussa implere conatur. Medo tunc temporis abbas huic sancto praeerat gregi. Hic cum praecepta regalia aegerrime suscepisset, non se posse depositum reddere dixit, quod ad servandum, non autem restituendum se suscepisse gaudebat. Ita subjiciens:
Abbreviated transcription (Latin):
inceptũ accelerare socios iubet: Trans missa
igit᷑ om̃i italia alpibusq suꝑatis: tandem
ꝓpinquante paschalis festi tẽpore. ea scilic&
die qua dominica celebrat᷑ cena: pagũ deueni
unt autisio derensem: Quo inpago beatus
romanꝰ iã dudũ ꝑreuelationẽ relicta italia uenerat
atq coenobiũ in loco quifons rogi dicit᷑ edificabat
Hic certe sc̃s romanꝰ ininitio scẽ conuersationis
beatissimo patribenedicto adiutor et cooꝑator¬

Expanded text:
Praedico etiam, ibi moram vos in eundo esse passuros, ac cum difficultate habilem locum inventuros, pro his quae et Deo ordinante perficientur, et quae inimicus humani generis molimine calliditatis suae in vos concitabit. Nusquam tamen benignitas misericordis Dei vobis deerit: sed potius differendo licet, ac desiderium animi vestri in longum experiendo, aliorsus quam speravimus aptissimam largiri dignabitur metationem. Jamque valeas felix in professione, f
Abbreviated transcription (Latin):
Sitristandũ dilectissimi fr̃s acfilii ꝓtali. eẽt. nego¬
cio : mihi magis quã uobis in hoc. eẽt. merendum
qͥ quantũ adp̾sens magnis uideor destitui solatus:
Sed qr dicente apło. caritas benigna. ẽ : benignitatẽ
caritatis nr̃ȩ om̃i modis in penderẽ debemꝰ his quos
meliores nobis post huiꝰ depositionẽ corporis. huic
sc̃ȩ in mittere congregationi: quoꝵ meritis
et exẽplis longe p̃stantius quã nr̃is edificemini :
Sed & illud sũmoꝑe nobis ꝓcurandũ. ẽ : ne uersutia
antiqͥ hostis unde aliis salus adquirit᷑: inde nob̾
tristitiȩ malo detrim̃tũ inaliquo ingeratur:
Nos enĩ quos unitutis semel in scã caritate iunxit
concordia : nũ quã uel longissima t̃rarũ diuiden
spatia : qm̃ sẽꝑ int̾ioris hominis aspectu qui
renouatur scđm imaginẽ eiꝰ qui creauit eum.
nos quo aduixerimꝰ tẽpore intuebi mur: Haec

Expanded text:
Si tristandum dilectissimi Patres ac filii pro tali esset negotio, mihi magis quam vobis in hoc esset moerendum, qui quantum ad praesens, magnis videor destitui solatiis. Sed quia, dicente Apostolo, charitas benigna est, benignitatem charitatis nostrae omnimodis impendermeliores nobis post hujus depositionem corporis huic sanctae immittere congregationi: quorum meritis et exemplis, longe praestantius quam nostris, aedificemini. Sed et illud summopere nobis procurandum est, ne versutia antiqui hostis, unde aliis salus acquiritur, inde nobis tristitiae malo, detrimentum in aliquo ingeratur. Non etenim quos unitatis semel in sancta charitate junxit concordia, nunquam vel longissima terrarum divident spatia: quoniam semper interioris hominis aspectu, qui renovatur secundum imaginem ejus qui creavit eum, nos quoad vixerimus tempore invic
Abbreviated transcription (Latin):
splendi dissimis ꝓcreatꝰ. & ab ipsis infantiȩ rudi¬
m̃tis. studiis liberalib institutus: In qͦ doctine
collatio cũ in genii ubertate consentiens. cruditissi mũ
duplicato bono idẽ. naturȩ & industriȩ reddiderunt:
Atq ut in eũ ꝑfectio litterarũ plena conflueret: pꝰaudi¬
toria gallicana. intra urbẽ romã. iurissientiã pleni¬
tudini ꝑfectionis adiecit: De inde tribunalia p̃secbure
ꝓfessione ad uocationis ornauit: In quo actu dũmul¬
ti plici laudis luce res plenderet: sublimẽ genere. diui¬
tiis. morib. sortitur uxorẽ: Quẽ quidem. toge p̃coniis
p̃minentẽ : ꝓtinus res publica ad honorũ p̃sumpsit insig¬
nia : ducatus culm̃ & regim̃ ꝑ prouincias conferendo
ꝑfectionis de esset. apłico pontifici mox futuro:. Parabatꝰ
eloquentie p̃dicationib: iuris doctrina iustitiȩ : uxoris
societas ad testimoniũ castitatisII.

Expanded text:
creatus et ab ipsis infantiae rudimentis studiis liberalibus institutus; in quo doctrinae conlatio cum ingenii ubertate consentiens, eruditissimum duplicato bono, id est naturae et industriae, reddiderunt. Atque ut in eum perfectio litterarum plena conflueret, post auditoria Gallicana intra urbem Romam iuris scientiam plenitudini perfectionis adiecit. Deinde tribunalia praefecturae professione advocationis ornavit. In quo actu dum multiplici laudis luce resplendet, sublimem genere, divitiis, moribus sortitur uxorem. Quem quidem togae praeconiis praeminentem protinus res publica ad honorum praesumpsit insignia ducatus culmen et regimen per provincias conferendo.e quid perfectionis deesset apostolico pontifici mox futuro. Parabatur eloquentia praedicationibus, iuris doctrina iustitiae, uxoris societas ad testimonium castitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
dño mͥ innotescente cognoui: & qr ñ est alt̃ qͥ regim̃
scẽ eccłȩ suspipiat. nisi inlustrissimꝰ germanꝰ sic̃ mihi
dñs dsm̃s reuelare dignatꝰ ÷: posco celsitudinẽ tuã
ut licentiã mͥtribuas roganti eundẽ germanũ tonso.¬
rare: Cui p̃fectꝰ: Lic & necessarius atq ut ilissit

Expanded text:
Domino mihi innotescente, cognovi, et quia non est alter qui regimen sanctae Ecclesiae suscipiat, nisi illustrissimus Germanus sicut mihi Dominus Deus meus revelare dignatus est, posco celsitudinem tuam, ut licentiam tribuas mihi roganti eumdem Germanum tonsorari. Cui praefectus: Licet necessariu
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is reicite : & sic domũ dĩ ingredimini : Qm̃ hec domꝰ
÷ orationis. non martis statio petulantis Illiuꝰ hȩc
inlustrissimũ nihil oͥneris truculenti portantẽ. p̃cepit
hostiarus. fores eccłȩ ut claustris artarent : ipse uero.
glomerata secũ t̾ba dericoꝵ atq. nobiliũ. iniciens manꝰ¬

Expanded text:
vestris rejicite, et sic domum Dei ingredimini, quoniam haec domus est orationis, non Martis statio petulantis; illi vero haec illustrissimum nihil oneris truculenti portantem, praecepit ostiariis fores ecclesiae repagulis arctare, ipse vero glomerata secum turba clericorum atque nobilium virorum, man
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsius int̾cessione Duul gabatur
Auc̃ hȩc uirtus : ꝑ umi uersas ꝓuintias
Puenit uͦ uirbeatus cũ magna iocundi¬
tate usq in loco ubinc̃ ad oratur:
Sepultusq est a sociis suis iam dictis.
uel adiscipłis iuixta p̃ dictã urbem
ubimꝰ requiescit & ubi eius meritis &
orationib multa p̃stantur beneficia
usq insempit̃nũ diẽ. Quoin
loco colitur ds̃ & magnifice laudatur

Expanded text:
 2. intercessionem. Divulgabatur autem haec virtus per universas provincias. Pervenit vero vir beatus cum magno tripudio usque ad locum, ubi nunc adoratur, sepultusque est a sociis suis iam dictis vel a discipulis iuxta praedictam urbem, ubi modo requiescit, et ubi eius meritis et orationibus multa praestantur beneficia usque in hodiernum diem. Quo in loco colitur Deus, et magnifice laudatur
Abbreviated transcription (Latin):
XXIIII. De monacho propter inobedientiã dissoluto
paralysi. & oratione ipsius sanato .xXI. De obitu
uel sepultura ipsius. atq uirtutibus reliquis.
Expliciunt capitula . deuita. Et uirtutib
Suppletio quȩ addita est libello uitȩ sc̃i amandi
amilone monacho & sacerdote cȩnobii ipsius.
beati amandi ep̃i.IIII. Argumentũ quo tempore bet

Expanded text:
25. De monacho propter inoboedientiam dissoluto 25. De monacho propter inoboedientiam dissoluto paralisi et orationem ipsius sanato. 26. De obitu vel sepultura ipsius atque virtutibus reliquis. EXPLICIUNT CAPITULA. INCIPIT VITA SUPPLETIO, QUAE ADDITA EST LIBELLO VITAE SANCTI AMANDI A MILONE MONACHO ET SACERDOTE COENOBII IPSIUS. ancti Ama
Abbreviated transcription (Latin):
& oratione illius sedata. XII. Deeo quod in naui
residens. sc̃s eũ alloquitur petrus .xiIi. De pago
cui uocabulum est gandauus. ab errore liberato.
XIIIDe mor tuo. suscitato. Xui. De fanis destructis. &
gentilibus conuersis. atq baptizatiscxui De eo qđ
prȩdicationis gratia. ad scauos ꝑrexit xuib e eo
quod dagobertus rex sc̃o dei uiro amando petũt
ut filium eius desacro exciper& fonte. atq enutrir&.
xuIe co quod ecclesiã treiectensium. ad regendũ fuscepit.¬
x uIIii De insula reperta & militatione ipsius in ea.
& contemptoribus uerbi dei xuiiii De eo quod
dum gentem uasconorum uerbum dñi ad moner&
abeis repulsus sit. & demimilogo adȩmone erepto
XIDe cȩco ex aqua in qua uir dei manus abluit iN¬
luminato .XXI De reuersione ipsius infinibus.
francoꝵ cum monachis. & decȩnobio aedificato
xXIIDe comitatu ipsius ad ehilderi cum regem & mu¬
beluacinse inluminata. & destructo fano.

Expanded text:
et oratione illius sedatam. 12. De eo quod in navi et oratione illius sedatam. 12. De eo quod in navi residens, sanctus ei adloquitur Petrus. 13. De pago cui vocabulum est Gandao ab errore liberato. 14. De mortuo suscitato. 15. De fanis destructis et gentilibus conversis adque baptizatis. 16. De eo quod predicationis gratia ad Sclavos perrexit. 17. De eo quod Dagobertus rex sancto Dei viro petiit, ut filium eius de sacro exciperet fonte atque enutriret. 18. De eo quod ecclesiam Treiectensium ad regendum suscepit. 19. De insula reperta et militatione ipsius in ea et de contemptoribus verbi Dei. 20. De eo quod, dum gentem Wasconorum verbum Domini admoneret, ab eis repulsus sit, et de mimilogo a daemone erepto. 21. De caeco ex aqua, in qua vir Dei manus abluit, inluminato. 22. De reversione ipsius in finibus Francorum cum monachis et de cenobio aedificato. 23. De comitatu ipsius ad Childericum regem et muBelloacinse inluminata et destructo fano.
Abbreviated transcription (Latin):
inepiscopatu gesserit . aut circa beatũ finẽ qualis ex¬
titerit. uel qualit̃ rigorem mentis atque proposiaim
tenuerit. licet rustico ac plebeio sermone. ꝓpter exeplũ
tamen uel imitationẽ memoriȩ contẽpta uerecundia
tradere curabo. EXELĨT. PREFITIO INCIPIT
CAPITULA DEURTUTIB SC̃IAM¬
.I. Deinitio conuersationis illius.I. Deserpente exoia
in sula orationibus illius fugato .iii. Deresponso ad
patrem qui eum secularem rusus cogebat ad sumere
sepulchrum. & declericatus honore. Ue eo quod
ciuitate bituricas ad sc̃m petiit austrigisilum. &
de conuersatione eius. UI De abstinentia ipsius.
& qualiter romam petiit. UIDe eo quod sedente
alloquitur petrus .uiii. De reuersione ipsius in
galleis. & dead sumpto episcopatu. uiuii d epueris
emptis. & de instructione eorum .X. De reuersio¬
ne ipsius aroma. & depuero incentum cellense loco
adaemone erepto .XI. De tempestate in pelago orta.

Expanded text:
in episcopatum gesserit, aut circa beatum finem qualis exin episcopatum gesserit, aut circa beatum finem qualis extiterit, vel qualiter rigorem mentis atque propositum tenuerit, licet rustico ac plebeio sermone, propter exemplum tamen vel imitationem memoriae, contempta verecundia, tradere curabo. EXPLICIT PRAEFATIO. INCIPIUNT CAPITULA DE VIRTUTIBUS SANCTI AM1. De initio conversationis illius. 2. De serpente ex Ogia insula orationibus illius fugato. 3. De responso ad patrem, qui eum saecularem rursus cogebat adsumere hni sepulchrum et de clericatus honore. 5. De eo quod civitate Bituricas ad sanctum petiit Austrigisilum et de conversatione eius. 6. De abstinentia ipsius et qualiter Romam petiit. 7. De eo quod, sedente adloquitur Petrus, 8. De reversione ipsius in Galleis et de adsumpto episcopatu. 9. De pueris emptis et de instructione eorum. 10. De reversione ipsius a Roma et de puero in Centumcellense loco a daemone erepto. 11. De tempestate in pelago orta
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ut detanto uiro silere quis audeat. Dũ pius rerũ
arbiter talẽ in ecclesiasticȩ culturȩ cãpo cultorẽ insti¬
tuit: Per quẽ agrum ipsius. intenta oꝑatione fidei
rastro colenti. ad centeni numeri reditũ. Xp̃iseges excre¬
sceret. Satis enĩ sunt sollicita circa humanũ genus
inmensȩ diuinitatis pro uisura remedia: Dũ talẽ ad
inluminationẽ patriȩ dignatus est dirigere. misericor¬
dia consulente. Et lic& longe lateq se ꝑ rumigerulos
fauores diuulgare noluerit. tam̃ ut ait ipsa ueritas.
cuuitas inmonte posita latere non potuit. Et quod mihi
pace sc̃oꝵ. omniũ liceat confiteri. nulli. ẽ. secundus
inmeritis eoꝵ quoꝵ agnouimus uirtutes. Igtur nȩplxa
oratio horrorẽ incutiat. genesetq ut ad solet legenti
fastidium. Uitã scĩ amandi qualit̃ apueritia usquead¬
ꝑfectam uixerit aetatẽ. qualiterue ante episcopatũ uel

Expanded text:
enim, ut de tanto viro silere quis audeat, dum plus rerum enim, ut de tanto viro silere quis audeat, dum plus rerum arbiter talem in ecclesiasticae culturae campo cultorem instituit, per quem agrum ipsius intenta operatione fidei rastro colenti ad centeni numeri redditum Christi seges excresceret. Satis enim sunt sollicita circa humanum genus inmensae divinitatis provisura remedia, dum talem ad inluminationem patriae dignatus est dirigere, misericordia consulente, et licet longe lateque semper rumigerulus favores divulgare noluerit, tamen, ut ait ipsa veritas, civitas in monte posita latere non potuit. Et, quod mihi pace sanctorum omnium liceat confiteri, nulli est secundus in meritis eorum, quorum agnovimus virtutes. Igitur, ne prolixa oratio horrorem incutiat generetque, ut adsolet, legenti fastidium, vitam sancti Amandi, qualiter a pueritia usque perfectam vixerit aetatem, qualiterve ante episcopatum vel
Abbreviated transcription (Latin):
CRIB TURUS UTAM. BEAL
amandi habitatorẽ eius inuoco sp̃m sem.
Ut qui ei uirtutes largiri dignatus est mihi
ȩtiã eas sermonẽ tribuat narrandi. Quatenus & caꝰ¬
ritati ur̃e debitũ seruitutis inpendam officiũ: & neis
lateat qui omniꝰ modis est unitandus. Licet enĩ tanti
sim impar ingenii. Atque nugatiatis uel desidiȩ
pondere opprimar: Ad illũ tamen spem erigo. qui
dixit. Aperi os tuum. & ezo ad implebo illud. Alaxi¬
me que ur̃is fretus suffragis. ut quod meis mertus
obtinere non ualeo. orante ꝓ me begatudine ur̃a. opus
tam arduũ atq difficile amȩque ac̾ tenus indiscus¬
sum. suꝑna opitulante gratia possimus aggredi. Pnius
eñ scire uos rupio me ad om̃s uirtutes quas ꝑ eum dr̃s
operare dgnatais est attingere mimime posse. Et quam¬
uis ad om̃ia illius ꝑuenire nequeã. tamen pro ut dñs
uires infuderit̃. pauca epluribus cursim succ incteq
& ut ita dicã breuiter aggredi conabor. Indignũ est

Expanded text:
cripturus vitam beati Amandi, habitatorem eius invoco Spiritum sanctum, ut qui ei virtutes largiri dignatus est, mihi etiam eas sermonem tribuat narrandi, quatenus et caritati vestrae debitum servitutis inpendam officium, et ne his lateat, qui omnimodis est imitandus. Licet enim tanti sim inpar ingenii atque nugacitatis vel desidiae pondus opprimar, ad illum tamen spem erigo, qui dixit: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud, maximeque vestris fretus suffragiis, ut quod meis meritis obtinere non valeo, orantem pro me beatitudinem vestram, opus tam arduum atque difficile, a meque actenus indiscussum, superna opitulante gratia, possim adgredere. Prius enim scire vos cupio, me ad omnes virtutes, quas per eum Dominus operare dignatus est, adtingere minime posse, et quamvis ad omnia illius pervenire nequeam, tamen, prout Dominus vires infuderit, pauca e pluribus cursim succincteque et, ut ita dicam, breviter aggredere conabor. Indignum est
Abbreviated transcription (Latin):
me fauore tueamini: qͣtinꝰ & legentũ ex am̃ euadã:
& ministeriũ meũ ꝑ int̾cessionẽ ur̃am. dohimei scĩger¬
mani sensib: intimet᷑: Vir apłicȩ recordationis dõnꝰ

Expanded text:
me favore tueamini, quatenus et legentum examen evadam me favore tueamini, quatenus et legentum examen evadam et ministerium meum per intercessionem vestram domni mei sancti Germani se