comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cinis ergo sicut panis comeditur.
quando ad ductoris sui gram peccator
ꝑpenitentiã sicut in nocens reuo¬
catur. Porta igitur ad aquilonẽ
haboe fenestras. hab& uestibulũ.
hab&e scułturas: qui a cũ peccator
ad uitã post culpas reducitur.
sepe lumen contemplationis accipit.
atq: deipsa memorla iniquitatis
suę gram̃ magnę humilitatis. bonȩ

Expanded text:
Cinis ergo sicut panis comeditur, Cinis ergo sicut panis comeditur, quando ad auctoris sui gratiam peccator per poenitentiam sicut innocens revocatur. Porta igitur ad Aquilonem habet fenestras, habet vestibulum, habet sculpturas, quia cum peccator ad vitam post culpas reducitur, saepe lumen contemplationis accipit, atque de ipsa memoria iniquitatis suae gratiam magnae humilitatis bon
Abbreviated transcription (Latin):
Hoctamen magnõpere notandũ est.
quod porta adaquilonẽ. ea omnia
habere ꝑhibet᷑ quȩ porta adorientẽ:
Fenestras scilicoe cõtẽplationis. uestibulũ
humilitatis: sculpturã bone oꝑationis.
Omnes enĩ quiꝑhoc quod dõ incon¬
uersatione natisunt in in nocentia
ꝑ stiterunt. portã adoriente habent
quia eis cęlestis regni aditꝰ pata&e
ad limm̃ quod acceperunt. Et om̃s
qui inpeccatis postmodũ lapsi. torũ¬
porissui frigore sunt de pressi. sed ꝓ
pͦenitentiã redeunt. ad amore m
cęlestis patriȩ recalescunt. portã
ad aquilonẽ habent. quia eis & iam
post peccati sui frigora ͤ regni adit
dicitur porta adaquilonẽ quȩ
hab& porta ad orientẽ : quia &
conuersi peccatores sicditantur
uirtutib. sicut illi sunt diuites qͥ
cadere inpeccatũ uitauerunt. Unde
& psalmistȩ uoce ꝑ dnm dicitur.
Cinerem sicut panẽ manducabam:
quia sic penitentes recipit ut iustos.
Scriptũ quippe ÷ depeccatorib Olim
incilitͤio & cinere pemtentiã egissent.

Expanded text:
Hoc tamen magnopere notandum est, quod porta ad aquilonem ea omnia habere perhibetur, quae porta ad orientem, fenestras scilicet contemplationis, vestibulum humilitatis, sculpturas bonae operationis. Omnes enim qui per hoc quod Deo in conversatione nati sunt in innocentia perstiterunt, portam ad Orientem habent, quia eis coelestis regni aditus patet a lumine quod acceperunt. Et omnes qui in peccatis postmodum lapsi torporis sui frigore sunt depressi, sed, dum per poenitentiam redeunt, ad amorem coelestis patriae recalescunt, portam ad Aquilonem habent, quia eis etiam post peccati sui frigus coelestis regndicitur porta ad Aquilonem quae habet porta ad Orientem, quia et conversi peccatores sic ditantur virtutibus, sicut illi sunt divites qui cadere in peccatum vitaverunt. Unde et Psalmistae voce per Dominum dicitur: Cinerem sicut panem manducabam , quia sic poenitentes recipit ut justos. Scriptum quippe est de peccatoribus: Olim in cilicio et cinere poenitentiam egissent .
Abbreviated transcription (Latin):
insua substantia opus dĩ:: sedopus
hominis peccatoris quihȩc omnid
meruit ꝓ peccata sed peccata nr̃a
ipse ꝑtu̾lit in corpore suo suꝑlignũ.
tqui innatura sua mano semꝑ
in cõp̃hensibilis. in natura nr̃a c̃o¬
p̃hendi dignatus ÷ ac flagellari:
quia nisi ea quȩ erant infirmitatis¬
nr̃e susciper&. nũquã nos ad suȩ
fortitudinis potentiã subleuat&
Itergo faciat opussuũ. alienum
opus eius: & ut oꝑet᷑ opussuum.
peregrinũ ÷ opus eius abeo. quid
incar natus ds̃. ut nos ad suam
iustitiã colligeroe. dignatus ꝓnobis
÷ taquã peccator homo uapulare
talienũ opus fecit. ut facero ꝓ¬
pͥũ: quia ꝑhoc quod infirmansmala
nr̃a sustinuit. nos qͥ creatura illius
sumus. ad fortitudinis sue głamp

Expanded text:
in sua substantia opus Dei est, sed opus in sua substantia opus Dei est, sed opus hominis peccatoris, qui haec omnia meruit per peccatum. Sed peccata nostra ipse pertulit in corpore suo super lignum . Et qui in natura sua manet semper incomprehensibilis, in natura nostra comprehendi dignatus est ac flagequia, nisi ea quae erant infirmitatis susciperet, nunquam nos ad suae fortitudinis potentiam sublevaret. Ut ergo faciat opus suum, alienum opus ejus, et ut operetur opus suum, peregrinum est opus ejus ab eo, quia incarnatus Deus ut nos ad suam ustitiam colligeret, dignatus pro nobis est tanquam peccator homo vapulari, et alienum opus fecit, ut faceret proprium: quia per hoc quod infirmans mala nostra sustinuit, nos qui creatura illius sumus, ad fortitudinis suae g
Abbreviated transcription (Latin):
nullus potent. leodecribu iuda aperuit .
quia om̃a eius nobis misteria inpassi¬
one sua ac resurrectione  pate fecis
tꝑhoc quod infirmitatis nrȩ̃ mala
ptulit. suȩ nobis potentię &claricatis
bona monstrauit. Caro enĩ factus
est: ut nos spiritales facer&. Benig¬
ne inclinatus est: ut leuarae
Exiit: ut introducero. Ui sibilis ap¬
paruit: ut inuisibilia monstraroe
lagellaꝑ tulit: ut sanarce. Ob ꝓbria
& ĩ rrisiones sustinuit. ut ab obꝓ¬
brio et̃ no liberar&e Mortuus:. ut̃
uiuificaroe. Agamus gͦ grãs uiui fi¬
canti & mortuo. E tideo amplius
uiui ficanti : quia mortuo. Unde
bene salutẽ nram &e passionẽ illius
ꝑsaias contemplatus: ait. Ut faciat
opus suũ : alienũ opus eius. Ut operetꝰ
opussuũ: p eregrinũ÷ opus eius abeo
pus enĩ dĩ ÷ animas quas creauit
colligere. & adȩt̃nȩ lucis gaudia reuocare
lageuari autẽ atq sputis illini
crũciftgi.mori. ac sepeliri. non hoc

Expanded text:
nemo poterat, leo de tribu Juda aperuit, nemo poterat, leo de tribu Juda aperuit, quia omnia ejus nobis mysteria in sua passione ac resurrectione patefecit. Et per hoc quod infirmitatis nostrae mala pertulit, suae nobis potentiae et claritatis bona monstravit. 20. Caro enim factus est, ut nos spiritales faceret; benigne inclinatus est, ut levaret; exiit, ut introduceret; visibilis apparuit, ut invisibilia monstraret; flagella pertulit, ut sanaret; opprobria et irrisiones sustinuit, ut ab opprobrio aeterno liberaret; mortuus est, ut vivificaret. Agamus ergo gratias vivificanti et mortuo, et ideo amplius vivificanti, quia mortuo. Unde bene salutem nostram, et passionem illius Isaias contemplatus ait: Ut faciat opus suum, alienum opus ejus; ut operetur opus suum, peregrinum est opus ejus ab eo . Opus etenim Dei est animas quas creavit colligere, et ad aeternae lucis gaudia revocare. Flagellari autem 1352 atque sputis illini, crucifigi, mori, atque sepeliri, non hoc
Abbreviated transcription (Latin):
I utraq hoc loco marginẽ aethalamos
memorac. neq hoc ab hac sententia
abhorr&e: quia cũ maiestas rede p̃¬
toris nr̃i nobis fuerit ostensa finit᷑
fides: cum iam ceperit uidere homo
quod eredidit: ce ad finẽ suũ ꝑueniuĩ
thalami quia corda fideliũ incom¬
parabilit̃ longe quã modo sunt
suis fidem finit &e caritatẽ ꝑeficit.
Considerare lib& quinos sumusd
ista tractamus. Certe exgentib¬
uenimus. certe parentes ñr̃ĩlignoꝵ
& lapidũ cultores fuerunt. Und̾e
ergo hoc nobis ut eaquȩ nunc usq
hebrei nesciunt. et echielis ꝓpħȩ
tam ꝓfunda mysteria rimemur.
Agamus ergo gras uni quicuncta
quȩ deeo in sacro eloquio scripta
ligi audita non poterant. uisa pande
biquippe in arnatio. ibi passio. ibi.
mors. ibi resur rectio ibiascensio illius
continetur: Sed quis nrm̃ hȩcaudita
creder&. nisi facta cognouissoe e Sig¬
natũ ergolibrũ sicut in iohannis apõca¬
lipsi legitur. quẽ aperire & legere

Expanded text:
vero utraque hoc loco marginem ac thalamos vero utraque hoc loco marginem ac thalamos memorat, neque hoc ab hac sententia abhorret. Quia cum magna majestas Redemptoris nostri nobis fuerit ostensa, finitur fides. Cum jam coeperit videre homo quod credidit, et ad finem suum perveniunt thalami, quia corda fidelium incomparabiliter longe quam modo sunt,suis fidem finit, et charitatem perficit. Considerare libet qui nos sumus quia ista tractamus. Certe ex gentivenimus, certe parentes nostri lignorum ac lapidum cultores fuerunt. Unde ergo hoc nobis, ut ea quae nunc usque Hebraei nesciunt Ezechielis prophetae tam profunda mysteria rimemur? Agamus ergo gratias uni, qui cuncta quae de eo in sacro ligi audita non poterant, visa pandeIbi quippe incarnatio, ibi passio, ibi mors, ibi resurrectio, ibi 1351 ascensio illius continetur. Sed quis nostrum haec audita crederet, nisi facta cognovisset? Signatum ergo librum, sicut in Joannis Apocalypsi legitur , quem aperire et legere
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere. Sed quia isti iam paucisunt
angustatur arca. Alios autem
conspicimus & iam possessa relin-¬
quere. nullũ terrenis reb studiũ
dare. inimicos diligere: arnem acune¬
Q uoluptatib domare. motus orp̃s
sub rationis iudiciop̾ mere.:ꝑcȩleste
desideriũ contemplationis penna sub¬
seouari. Sedquia tales quiq ualde rari
sunt: iam arca iuxta cubitũducit᷑.
ibihomines & uolatilia continentur
uor icur tamen siquis ineis eẽ ualeat
sne peccato: &e nullus inuenitur.
Quis itaq: homo sine peccato ÷. nisi ille
quiin peccatis conceptus non est
mino ergo cubito consũ matur arca.
quia unus ÷ auctor & redemptor
sce eccłe sine ꝑeccato adquẽ ce ꝑquẽ
om̃s ꝓficiunt. qui se eẽ peccatores
nouerunt. Dicatur itaq delimine
a porta I cubitus unus fins utrinq:
quia cũ unus mediator dĩ & hominũ
homox p̃e tħc insua maiestade ap¬
paruerit. omnia utriusq testamenti
aue pͣdicta &e ꝓmissas cõplebit. Sin

Expanded text:
vivere. Sed quia isti jam pauci sunt, vivere. Sed quia isti jam pauci sunt, angustatur arca. Alios autem conspicimus etiam possessa relinquere, nullum terrenis rebus studium dare, inimicos diligere, carnem a cunctis voluptatibus domare, motus omnes sub rationis judicio premere, per coeleste desiderium contemplationis penna sublevari. Sed quia tales quique valde rari sunt, jam arca juxta cubitum ducitur, ubi homines et volatilia continentur. Quaeratur tamen si quis in eis esse valeat sine peccato, et nullus invenitur. Quis itaque homo sine peccato est, nisi ille qui in peccatis conceptus non est? In uno ergo cubito consummatur arca, quia unus est auctor et Redemptor sanctae Ecclesiae sine peccato, ad quem et per quem omnes proficiunt, qui se esse peccatores noverunt. Dicatur itaque de limine et porta: Et cubitus unus, finis utrinque, quia cum unus Mediator Dei et hominum homo apparuerit, omnia utriusque Testamenti quae praedicta et promissa sunt complevit. Sin
Abbreviated transcription (Latin):
enim partem fenestra fuit in later
dequa coruũ uł colũbã dimisithona
ut si iãdilu uii transissent aquę cor¬
noscer&. Et quia aqͣa eademinuno
fuit cubito consũmata. homines¬
& uolatilia iuxta cubitũ fuerunt.
Recte itaq ꝑ arq am uniuersaȩcti
de signatur : quȩ ad huc in multis
suis carnalib lata est: inpaucis
spirit᷑alib angusta. Et quia adunũ
hominẽ qui ÷ sine peccato colligitun
quasi inuno cubito consũmatur.
idȩmus & enim multos intra eiusaẽ
scẽ eccłe sinũ insuꝑbia erigi. in
car nis uoluptatȩ  dis solui. adqui¬
rendis ter renis reb inhare. im¬
perante auarit᷑ia maria transire
deseruire iracundię. iurgus uacari
ꝓ ximos quos ꝑualent lȩdere Sed
quia eos adhuc scã eccła tolerat ut
conuertantur. qu̾asi in arcȩ lacitu¬
dine deorsũ bestiȩ morantur. Ui¬
demus alios ĩdaliena non quȩrere.
illatã iniuriã ȩquanimit portare.
rebus ꝓprus ẽẽ contentos: humilie

Expanded text:
etenim partem fenestra fuit in latere, etenim partem fenestra fuit in latere, de qua corvum et columbam dimisit homo, ut si jam diluvii transisset aqua, cognosceret. Et quia arca eadem in uno fuit cubito consummata, homo et volatilia juxta cubitum fuerunt. Recte itaque per arcam universa Ecclesia designatur, quae adhuc in multis suis carnalibus lata est, in paucis spiritualibus angusta. Et quia ad unum hominem, qui est sine peccato, colligitur, quasi in uno cubito consummatur. Videmus etenim multos intra ejusdem sanctae Ecclesiae sinum in superbia erigi, in carnis voluptatibus dissolvi, acquirendis terrenis rebus inhiare, imperante avaritia maria trdeservire iracundiae, jurgiis vacare, proximos quos praevalent laedere. Sed quia eos adhuc sancta Ecclesia tolerat ut convertantur, quasi in arcae latitudine deorsum bestiae morantur. Videmus alios jam aliena non quaerere, illatam injuriam aequanimiter portare, rebus propriis esse contentos, humiliter
Abbreviated transcription (Latin):
uisio unius. Cubitus gͦ unus: finis
utremq: quia unus ille quidixit
singularit̃ sũ ego donec transeams
incȩlo sicut passer unicus inȩdificio.
quem ad modũ impleuit legemꝑ mis¬
teriũ incarnationis & ꝑfectȩ huma¬
nitatis suȩ. ita testamenti noui ꝓ¬
missa impleturus ÷ ꝑ ostensam głam
claritatis sue. Hunc unũ nobis cũbitũ.
mensura quoq arcȩ locuta est̃
Ara a enimque trecentis cubitis fiei
inlongitudinẽ iussa est: quin qͥginta
uero in latitudinẽ. trigintadutẽ in alg¬
tud nẽ : in uno ÷ cubito consũmata
cubitis ad unũ cubitũ colligitũr.
abea latitudinȩ quã scã ȩccła in meni
suis adhuc in firmantib hab&e. pai¬
lisꝑ angustata & in altũ ꝓficiens
ad unũ tendit. Ipsaenĩ ratio exigt
ut credamus. quod in illa arcȩ latitu
omnes bestiȩ. cuncta quad rupeda
atq reptilia in inferiorib fuerun
Iomines atq uolatilia nimirum
insuperiorib. Iuxta superiorem&

Expanded text:
visio unius. Cubitus ergo unus est finis visio unius. Cubitus ergo unus est finis utrinque, quia unus est ille qui dixit: Singulariter sum ego donec transeam .  praesidet in coelo, sicut passer unicus in aedificio . Quemadmodum implevit legem per mysterium incarnationis et perfectae humanitatis suae, ita testamenti novi promissa impleturus est per ostensam gloriam claritatis suae. 16. Hunc unum nobis cubitum mensura quoque arcae locuta est. Arca enim, quae trin longitudine jussa est, quinquaginta vero in latitudine, triginta autem in altitudine, in uno est cubito consummata.cubitis ad unum cubitum colligitur, quia ab ea latitudine quam sancta Ecclesia in membris suis adhuc infirmantibus habet, paulisper angustata, in altum proficiens ad unum tendit. Ipsa enim ratio exigit ut credamus quod in illa arcae latitudine omnes bestiae, cunctaque quadrupedia atque reptilia in inferioribus fuerunt, homo vero atque volatilia nimirum in superioribus; juxta superiorem
Abbreviated transcription (Latin):
amorẽ. columba ꝑ spm: formosa ꝑͥ
morũ pulchritudinem. Quȩ cũ iã
decorruptione carnis educitur. ei
ꝓculdubio hiemps transit. quid prȩ¬
sentis uitȩ torpor abscedit. Ymber
quoq abit & recedit. quia cũ ad con¬
templandũ insua substantia omni¬
potentẽ dm̃ educitur. iam uerborũ
guttȩ necessariȩ nonerunt. ut plu¬
uia debeat pͣdicationis infundi. Nã
quodm inus audire potuit: amplius
u idebit. Tunc apparent flores in
terra. quia cũ deet̃na beatitudinis
uita quędam s uauitatis primordia
pͣgustare anima ceperit. qua suã
inflorib odoratur exiens: Quod
post quã egressa fuerit. infructu
uberius hãbebit. Unde ce illic sub¬
ditur. Tempus putationis aduenit
np utatione qu ippe sar mentaste¬
rilia reciduntur: ut ea quȩ pualent.
uberius fructũ ferant Nrȩitaq
putationis tempus tunc aduenit.
quando infructuosam ac noxiam
corruptionẽ carnis de serimus. ut
ad fructũ animȩ ꝑuenire ualeamꝰ
Qui fructus nobis erit uberrimus.

Expanded text:
amorem, columba per spiritum, formosa per morum pulchritudinem: quae cum jam de corruptione carnis educitur, ei procul dubio hiems transit, quia praesentis vitae torpor abscedit. Imber quoque abit et recedit, quia cum ad contemplandum in sua substantia omnipotentem Deum educitur, jam verborum guttae necessariae non erunt, ut pluvia debeat praedicationis infundi. Nam quod minus audire potuit, amplius videbit. Tunc apparent flores in terra, quia cum de aeternae beatitudinis vita quaedam suavitatis primordia praegustare anima coeperit, quasi jam in floribus odoratur exiens, quod postquam egressa fuerit, in fructu uberius habebit. Unde et illic subditur: Tempus putationis advenit . In putatione quippe sarmenta sterilia reciduntur, ut ea quae praevalent uberius fructum ferant. Nostrae itaque putationis tempus tunc advenit quando infructuosam ac noxiam corruptionem carnis deserimus, ut ad fructum animae pervenire valeamus. Qui fructus nobis erit uberrimus,
Abbreviated transcription (Latin):
aut sorores. aut patrẽ. Aut matrẽ.
dut uxorẽ. aut filios. aut agros ꝓpt̃
nomenmeũ: centuplũ accipide
& uitã et̃nã possidebit. Neq & enĩ
scsquisq ideo terrena deserit. uthȩc
possidere in hoc mundo multiplituis
possit. quia quisquis terrenostudio
tertã relinquit  sed appetit N ec
qui unã uxorẽ deserit centũ re¬
cepturus est: sed ꝑcentenariũ numerũ
ꝑfectio designatur Postquã &iam
uita et̃na ꝓmittit᷑ : quia quisquis
ꝓdĩ nomine temporalia atq terrena
contẽpnit. & hic ꝑ fectionẽ mentis
recipit. ut iã ea non appetat quȩ
quȩ dedit : qui ꝑ fectionis sp̃m accipiens.
terrenis non indig&. &iam sihȩc
non hab&e. Ille enĩ pauꝑ est. quiegoe
eo quod non hab&. Na & qui nonhãbens.
habere non appetit: diues÷. Pauꝑtas
quippe in inopia mentis est: non
inquantitate possessionis. Nã cuicũ
pauꝑtate bene conuenit: nom: pauꝑ.¬

Expanded text:
aut patrem et matrem, aut filios et agros, propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit. Neque etenim sanctus quisque ideo terrena deserit, ut haec possidere in hoc mundo multiplicius possit; quia quisquis terreno studio terram non relinquit, sed appetit; nec qui unam uxorem deserit, centum cepturus est. Sed per centenarium numerum perfectio designatur, postquam etiam vita aeterna promittitur: quod aliquis Dei nomine temporalia atque terrena contemnit, et hic perfectionem mentis recipit, ut jam ea non appetat, quaequod dedit, qui perfectionis spiritum accipiens, terrenis non indigens, etiamsi haec non habet. Ille enim pauper est, qui eget eo quod non habet, nam qui non habens, habere non appetit, dives est, paupertas quippe inopia mentis est, non in quantitate possessionis: nam cui cum paupertate bene convenit, non
Abbreviated transcription (Latin):
inferioris usq ad frontẽ atriunteri¬
oris ex trinsecus centũ cubitos. adori¬
entẽ & adaquilonẽ. Inquib uerbis
siportã aditũ accipimꝰ quo ad cogni¬
cionẽ dñi intramus. porta in feriõr
fides ÷. Atriũ uͦ interuis : contẽplatio.
aba autẽ porta in ferior latitudinẽ
in fatie. quia uidelicae fides ꝑ caritatis
suȩ amplitudinẽ. hab& eã quȩ uidetꝰ
aproximis oꝑationẽ. Quã dũ fortit̃
aꝑfectiorib agi conspicimꝰ. nosque
inbonis actib angustamur: ex empla
fit latitudo itineris. quȩ prius erat
angusta difficultatis. Hab& quoq
atriũ in terius frontẽ. quia con¬
tẽplatiua uita ꝑ quedã signa deside¬
rioꝵs & gemituũ ostenditꝰ quantũ
intus uideat. quȩ tantũ amat.
enarius autẽ numerus ꝑ semae ipsũ

Expanded text:
is usque ad frontem atrii interioris extrinsecus, centum cubitos ad orientem, et ad aquilonem. » In quibus verbis si portam aditum accipimus, quo ad cognitionem Domini intramus, porta inferior fides est; atrium vero interius contemplatio. Habet autem porta inferior latitudinem in facie, quia videlicet fides per charitatis suae amplitudinem habet eam quae videtur a proximis operationem. Quam dum fortiter a perfectioribus agi conspicimus, nos qui in bonis actibus angustamur, exempla pfit latitudo itineris, quae prius erat angustia difficultatis. Habet quoque atrium interius frontem, quia contemplativa vita per quaedam signa desideriorum et gemituum ostendit quantum intus videat quam tantum amat. Denarius autem numerus per semeti
Abbreviated transcription (Latin):
fieri uettuit Et cũ petrus apłs seruari
adhuc incircũcisione legis consuetu¬
dinẽ uellce. ei in faciemꝰ restitit. eũq
hac inre fuisse rephensibilẽ dicit.
thoc eius studiũ discipłis loquens.
non solũ culpã. sed qđ ÷ manis ypochri¬
sin: id÷ simulationẽ nominat dicens.
ũueniss&e petrus antiochiã in faciem

Expanded text:
fieri vetuit: et cum Petrus apostolus servari fieri vetuit: et cum Petrus apostolus servari adhuc in circumcisione legis consuetudinem vellet, ei in faciem restitit, eumque hac in re fuisse reprehensibilem dicit, et hoc ejus studium discipulis loquens, non solum culpam, sed quod est magis hypocrisin, id est, simulationem nominat, dicens: « Cum venisset Petrus Antioc
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ: earũ altitudinẽ intellegere
debemus. dũ sicut paulopost scriptũ
÷ ad portaingradib ascendebat᷑
tanto ꝑauim̃tũ iac&e inferius.
quanto una quȩq porta surgit in
altitudinẽ .⁊ quia quanto sanctior :
uita doctoris. tanto fit humilior
sensus audientis. Et semoe ipsum
despicit: dũ pͣdicatoris sui uitã in
magnã surgere altitud inemꝑ¬
pendit. Imitari & enĩbona eius
alia forsitan potest : alia non potest.
nquib prȩ̨ualae ꝓficit: in quib:
minime pͣ ual&e. adhumilitatẽ crescit.
Ethocipsũ ergo ei in ꝓs ectũ est: quodei
& dicta pensamus : inquanta altitudine
surrexerint porte agnoscimus. Ut
enĩtaceamus deostensione signorum:
loquam deuirtutib cordiũ. Certe
paulus qui se legi mortuũ ꝑ legem
dicit. quia ut iñ xp̃orrederce. et hoc
lex ipsa pͣ dicauit : Magno fider
ardõre s uccensus pceptalegis tenere
carnalit᷑ noluit: circũcisiõnẽ ingentib

Expanded text:
diximus, earum altitudinem intelligere diximus, earum altitudinem intelligere debemus, dum, sicut paulo post scriptum est, ad portas gradibus ascendebatur, tanto pavimentum jacet inferius, quanto unaquaeque porta surgit in altitudine: quia quanto sanctior est vita doctoris, tanto fit humilior sensus audientis, et semetipsum despicit, dum praedicatoris sui vitam in magna surgere altitudine perpendit. Imitari etenim bona ejus alia forsitan potest, alia non potest, in quibus praevalet proficit; in quibus minime praevalet, ad humilitatem crescit, et hoc ipsum ergo ei in provectu est quod ei et dicta pensamus, in quantum altitudine surrexerint portae agnoscimus. Ut enim taceamus de ostensione signorum, loquamur de virtutibus cordium. Certe Paulus, qui se legi mortuum per legem dicit, qui ut in Christo crederet ei hoc et lex ipsa praedicavit, magno fidei ardore succensus, praecepta legis tenere carnaliter noluit, circumcisionem in gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
sui Cequitur: Et pauimentũ in fronte
portarũ scđm longitudinẽ portarũ
erat inferius. Siportarũ longitudinẽ
adlocũ referimus. in quo portȩ fuerañ
constructȩ : scđm longitudinẽ portarũ
pauim̃tũ erat inferiũs. quiaquantũ
tenere locus portarũ poterat. tantũ
tendebat᷑ & pauim̃tũ quod erat in¬
ferius. Longitudo gͦ pauimenti
portis nonerat dissimilis. sed tamen
equalitas pauimento none rat cũ
portis. Quid ÷ ergo quod pauim̃tũ
cũ portis longũ similit̃ etat. sed equale
nonerat : nisiquodlonge distat uita
popłoꝵ auita docentiũ Quio
siadregnacȩlestia tendentes. eandem
longanimitatẽ speihabent: eadem
tamen uiuendi studia non habent.
endatur gͦ pauim̃tũ similit̾ in
longũ: quia ipsã fidem. ipsã spem
inse retinent auditores. quãhabere
certũ ÷ p̃dicatores. Sed pauimentũ
inferius iaceat. ut om̃s duditores.
pdicatores suos longea suis meritis
ex cellere cognoscant: Sinuͦlongi¬
tudinẽ portarũ ipsã sicut superius

Expanded text:
um . » Et pavimentum in fronte portarum secundum longitudinem portarum erat inferius. Si portarum longitudinem ad locum referimus, in quo portae erant constructae, secundum longitudinem portarum pavimentum erat inferius: quia quantum tenere locus portarum poterat, tantum tendebatur, et pavimentum quod erat inferius. Longitudo ergo pavimenti a portis non erat dissimilis, sed tamen aequalitas pavimenti non erat eum portis. Quid est ergo quod pavimentum cum portis longum similiter erat, sed aequale non erat, nisi quod longe distat vita populorum a vita docentium? quia etsi ad regna coelestia tendentes eamdem longanimitatem spei habent, eadem tamen vivendi studia non habent. Tendatur ergo pavimentum similiter in longum quia ipsam fidem, ipsam spem in se retinent auditores quam habere certum est praedicatores. Sed pavimentum inferius jaceat, ut omnes auditores praedicatores suos longe a suis meritis excellere cognoscant. Sin vero longitudinem portarum ipsam, sicut superius
Abbreviated transcription (Latin):
cipimus : qui mentis frigore di¬
lapsi. sub peccati sui ũbratorpueris
edquia ommpotentis dĩ miscđia
&iam tales ad penitentiã reuocat.
cõ punctione & lacrimis lauat.
uirtutib ditat. & usq ad ꝑfectis
głam sulleuat. non solũ adorientt

Expanded text:
cipimus, qui mentis frigore dicipimus, qui mentis frigore dilapsi sub peccati sui umbra torpuerunt. Sed quia omnipotentis Dei misericordia etiam tales ad poenitentiam revocat, compunctione et lacrymis lavat, virtutibus ditat, et usque ad perfectionis gloriam suble
Abbreviated transcription (Latin):
plumȩ eius ac pennȩ ex omnib illies
membris cadunt. Caluitiũ ergosuui
sicut aquila dilatat. q̃uia plumasp¬
didit. quȩ popłm amisit. Alarũ qus
potentes extinctisunt : ꝑ quosalieu
urbis contritione dicimus: incuneis
facta mundi ciuitatib sçimꝰ. Alia&
enĩ loca clade de solata sunt: alia
gladio consupta. alia fame crucide
alia terrę hiatib ab sorta. Despicia
ergo ex toto animo hoc p̾sens scłm
uł extinctũ : finia mus mundi desi¬
deria saltẽ cũ mundi fine. Imiten
bonors facta quȩ possumꝰ. Apud
orientẽ enĩ & aquilonẽ multisunt
qui ꝓꝑfectione uite centũ cubitis
mensurantur. Ex iudea & enim
& gentilitate sicut dictũ est. ad sci¬
tatĩs culmen excreuerunt. Quã uis
intellȩgi ꝑorientẽ & aquilonem:
& iam iusti & peccatores possint
riens quippe non immerito iusti
nomindntur : quia sicut in lucȩ fid
nati sunt .: g in in nocentia ꝑstiter
er aquilonẽ uͦ recte peccatores de¬

Expanded text:
plumae ejus ac pennae ex omnibus illius plumae ejus ac pennae ex omnibus illius membris cadunt. Calvitium ergo suum sicut aquila dilatat, quia plumas perdidit dum populum amisit. Alarum quipes ejus potentes extincti sunt per quos aliena urbis contritione dicimus, in cunctis facta mundi civitatibus scimus. Alia etenim loca clade desolata sunt, alia gladio consumpta, alia fame cruciata, alia terrae hiatibus absorpta. Despiciamus ergo ex toto animo hoc praesens saeculum vel exstinctum; finiamus mundi desideria saltem cum mundi fine: imitemur bonorum facta quae possumus. Apud Orientem enim et Aquilonem multi sunt qui pro perfectione vitae centum cubitis mensurantur. Ex Judaea etenim et gentilitate, sicut dictum est, ad sanctitatis culmen excreverunt. Quamvis intelligi per Orientem et Aquilonem etiam justi et peccatores possint. Oriens quippe non immerito justi nominantur, qui, sicut in luce fidei nati sunt, in innocentia perstiterunt. Per Aquilonem vero recte peccatores ac
Abbreviated transcription (Latin):
pompaͥ Ubi suꝑbiał Ubi frequens
& immoderatũ gaudiũ :Implecũ ÷
inea quod contra destructã niniuen
ꝑpropħam dicit᷑. Ubi ÷ habitaculũ
leonũ. & pascua catuloꝵs leonum:
Aneius duces acprincipes leones non
erant. qui ꝑ diuersas mundi ꝓuintiaᷤ
discurrentes. p̃dã seuiendo & in¬
ter ficiendo rapiebant : Hic leonũ
catuli inueniebant pascua : quia
pueri. ad olescentes: iuue nes. secu¬
lares. & seculariũ filiiꝰ  uindiq con¬
currebant. cũ ꝓficere in hoc mundo
uo luissent. Sed ecce iã desolata
ecce contrita. ecce gemitib opp̃ssa
est.: iã nemo adeam currit. ut
in hoc mundo ꝓficiat. lã nullus
potens & uiolentus remansit.
qui opprimendo p̃dã diripiat
Dicamus ergo. Ubit habitaculũ leonũ.
& pascua catuloꝵs leonũ: Contigito
Hilata caluit᷑iũ tuũ: sicut dquila.
uit᷑iũ quipp̃e hominis in solo capie
fieri sol& : Caluitiũ uͦdquilȩ intoto
fit corpore quiacũ ualde senueric

Expanded text:
pompa? ubi superbia? ubi frequens pompa? ubi superbia? ubi frequens et immoderatum gaudium? Impletum est in ea quod contra destructam Niniven per prophetam dicitur: Ubi est habitaculum leonum, et pascua catulorum leonum ? An ejus duces ac principes leones non erant, qui per diversas mundi provincias discurrentes praedam saeviendo et interficiendo rapiebant? Hinc leonum catuli inveniebant pascua: quia pueri, adolescentes, juvenes saeculares et saecularium filii, huc undique concurrebant, cum proficere in hoc mundvoluissent. Sed ecce jam desolata, ecce contrita, ecce gemitibus oppressa est; jam nemo ad eam currit, ut in hoc mundo proficiat; jam nullus potens et violentus remansit, qui opprimendo praedam diripiat. Dicamus ergo, « Ubi est habitaculum leonum, et pascua catulorum leonum? » Contingit ei ilata calvitium tuum sicut aquila . Calvitium quippe hominis in solo capite fieri solet, calvitium vero aquilae in toto fit corpore, quia cum valde senuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
& coquet᷑ uniuersa cõ positio eiꝰ. & ossã
tabescent. Ubienĩ senatus bi iam
popłs Contabuerunt ossa. consup¬
te sunt carnes : omnis in ea seculariũ
dignitatũ fastus extinctus est. Excocta
uniuersa cõpositio eius: & tamen ipsos
nos paucos qui remansimus. ad huc coti¬
die gladii. adhuc cotidie innumerȩ
tribulationes p̃munt. Dicatur ergo.
Pone quoq eã suꝑ prunas uacuã. Quia
enĩ senatus deest. popłs interiit :¬
& tamen inpaucis quisunt : dolores
& gemitus cotidie multi plicantur.
ia uacua ardoe roma. Quid autẽ ista
dehominib dicimus. cũ ruinis cre¬
brescentib ipsa quoq eius destrui
ȩdificia uidemꝰ Unde apte deciui¬
tate iã uacua subditur. Incalescat :¬
& lique fiat ȩseiꝰ lã eñ & ipsaolla
consumitur. inquaprius carnes ae
ossa consumebantur. quiapostquã
defecerunt homines. & lamparietes
cadunt. Ubidutẽ sunt : qͥ in eius
quando gła lȩtahantur. Ubieors

Expanded text:
et coquetur universa compositio, et ossa et coquetur universa compositio, et ossa tabescent. Ubi enim senatus? ubi jam populus? Contabuerunt ossa, consumptae sunt carnes, omnis in ea saecularium dignitatum ordo extinctus est. Excocta est universa compositio ejus, et tamen ipsos nos paucos qui remansimus, adhuc quotidie gladii, adhuc quotidie innumerae tribulationes premunt. Dicatur ergo: Pone quoque eam super prunas vacuam. Quia enim senatus deest, populus interiit; et tamen in paucis qui sunt dolores et gemitus quotidie multiplicantur: jam vacua ardet Roma. Quid autem ista de hominibus dicimus, cum ruinis crebrescentibus ipsa quoque ejus destrui aedificia videmus? Unde apte de civitate jam vacua subditur: Incalescat et liquefiat aes ejus. Jam enim et ipsa olla consumitur, in qua prius carnes et ossa consumebantur: quia postquam defecerunt homines, etiam parietes cadunt. Ubi enim sunt qui in ejus aliquando gloria laetabantur? Ubi eorum
Abbreviated transcription (Latin):
quet᷑ uniuersa cõpositio: & ossa ta-¬
bescent. Ponequoq eã suꝑprunds
uacuã : ut incalescat & lique fiat
ȩs eius. Tunc enĩ nobis olla posita ÷
cuhȩc ÷ ciuitas constituta. Tunc
in eãaqua missa÷ & frusta eius con¬
gestasunt : quando adeã undiq popłi
confluebant. qui ue lut aqua calentes
actionib mundi feruescerent:¬
& quasi frusta carniũ in ipsa suo
feruore liquerent᷑. Dequa benedicit᷑
fferbuit coctio eius & discocta sunt
ossa illius in medio ȩius: qui apͥus
quidem in ea uehem̃t incaluit actio
głe secularis. sed post modũ ipsagła
cũ suis sequacib defecit. Perossa
genim potentes scłi Per carnes uͦ
popłi de signantur. Qui a sicut
carnes portantur ossibus: ita per
potentes scł infirmitas regitur
popłors. Sedecce iã deilla om̃nes
huius scł̃i potentes ablatisunt.
Ossagͦ ex cocta sunt. Ecce popłidefecer
Carnes ẽius lique factę sunt. Dicat᷑
itaq congere ossa: que igne suc¬
cendantur᷑. Consumentur carnes:

Expanded text:
 ossa tabescent. Pone quoque eam super prunas vacuam, ut incalescat et liquefiat aes ejus . Tunc enim nobis olla posita est, cum haec est civitas constituta. Tunc enim in ea aqua missa est, et frusta ejus congesta sunt, quando ad eam undique populi confluebant, qui, velut aqua calens, actionibus mundi fervescerent, et quasi frusta carnium in ipso suo fervore liquarentur. De qua bene dicitur: Efferbuit coctio ejus, et decocta sunt ossa illius in medio ejus: quia prius quidem in ea vehemgloriae saecularis, sed postmodum ipsa gloria cum suis sequacibus defecit. Per ossa etenim potentes saeculi, per carnes vero populi designantur. Quia sicut carnes portantur ossibus, ita per potentes saeculi infirmitas regitur populorum. Sed ecce jam de illa omnes hujus saeculi potentes ablati sunt. Ossa ergo excocta sunt, ecce populi defecerunt, carnes ejus liquefactae sunt. Dicatur itaque, « Congere ossa quae igne succendam, consumentur carnes,
Abbreviated transcription (Latin):
mira longanimitatis uirtutediscipłoꝵ
duritiã emolliuit ad miscđiȩ uiscera.
quia longitudo porte surrexit in
Altitudinẽ. Sed infirimnos ad imi-¬
tandã tante mansuetudinis longa¬
nimitatẽ idonei nonsumus: quia
uidelic& pauimentũ sumꝰ. & despecti
in nrĩs morib iacemꝰ. Ecce autẽ dũ
deduob ducib cȩlestis exercitus
loquor. martyr quoq stephanus
memoriȩ occurrit: quitentus ꝓ
creatoris sui nomine & in medio ꝑ¬
fidut᷑ialit̃ docuit : & ex telo ueritatis
ꝑ secutores suos fortit̃ increpauit
dicens Uos semꝑ spiritui scõ resti¬
tistis. Cũq illi adlapides currerent.
ut eũ lapidib necdrent: flexo
genu ꝓ eisdem ꝑ secutorib orauit.
dicens. Dñe ne statuas illis hoc pec¬
catũ. Quȩ itaq ista uircus est
sic delo feruere. ut eis aquib tenebat᷑
ꝑfidie suȩ improperia fidutialit᷑
dicer&e: & sic diligere. ut in morte
ic quippe ex zelo inferbuit acsi

Expanded text:
mira longanimitatis virtute discipulorum mira longanimitatis virtute discipulorum duritiam emollivit ad misericordiae viscera, quia longitudo portae surrexit in altitudinem. Sed infirmi nos ad imitandum tantae mansuetudinis longanimitatem idonei non sumus, quia videlicet pavimentum sumus, et despecti in nostris moribus jacemus. 14. Ecce autem dum de duobus ducibus coelestis exercitus loquor, martyr quoque Stephanus memoriae occurrit, qui tentus pro Creatoris sui nomine, et in medium pfiducialiter docuit, et ex zelo veritatis persecutores suos fortiter increpavit, dicens: Vos semper Spiritui sancto restitistis . Cumque illi ad lapides currerent, et eum lapidibus necarent, flexo genu pro eisdem persecutoribus oravit, dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Quae itaque ista virtus est, sic zelo fervere, ut eis a quibus tenebatur perfidiae suae improperia fiducialiter diceret; et sic diligere, ut in morte atur oraret? Sic quippe ex zelo inferbuit, ac si
Abbreviated transcription (Latin):
uertice solidatꝰ sticit p̾dicauit.
dilexit. & bonũ quod ceperat ex¬
pleu̾it. atq portando & ꝑ sistendo.
dicans in eademepła scribit. Deminis¬
terio quod fit in scãs ex abundanti
est michi scribere uobis. Scio enĩ
promptũ animũ urm. ꝓquo de uobis
glorior apud macedonas qm̃ achaia
parata ÷ ab anno priore. & uestra
emulatio ꝓuocauit plurimos. Deqͥb
rursus ait. Qui non solũ facere:
seduelle cepistis ab anno priore. Inqͥb¬
enim nontã oꝑa quã pia uota reqͥrebat.
in eis ꝓculdubio plus laudat piauota
quã oꝑa. Notandum tamen÷ quiahab&
improperiũ hȩc ipsa consolatio cum
dicit᷑. ab anno priore. Bonũquidem
sed tarde fecerant : atq ideo hȩc magister
non sine rep̃hensione laudabat. Mẽdicꝰ
quippe : & medicamentũ uulneriap¬
ponit : qđ &e eaquȩ purgata sunt re¬
fouae. & eaque putrida inueniuntꝰ
mora. Sedhȩc tolerando atq
pͣdicando: ex pleuit quod cepit: &¬

Expanded text:
vertice solidatus perstitit, praedicavit, vertice solidatus perstitit, praedicavit, dilexit, et bonum quod coeperat explevit, atque portando et persistendo dicans, in eadem Epistola scribit: De ministerio quod fit in sanctos ex abundantia est mihi scribere vobis. Scio enim promptum animum vestruglorior apud Macedonas: quoniam Achaia parata est ab anno priore, et vestra aemulatio provocavit plurimos . De quibus rursus ait: Qui non solum facere, sed velle coepistis ab anno priore. In quibus non tam opera quam pia vota requirebat, in eis procul dubio plus laudat pia vota quam opera. Notandum tamen est quia habet improperium haec ipsa consolatio, cum dicitur: Ab anno priore. Bonum quidem, sed tarde fecerant, atque ideo hoc magister non sine reprehensione laudabat. Medicus quippe est, medicamentum vulneri apponit, quod et ea quae purgata sunt refovet et ea quae putrida inveniuntur mordet. Sed haec tolerando atque praedicando, explevit quod coepit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat: fier&e ex iussione. Et cũ inno¬
tescer&e eoꝵ miscđia. remanero
uoluntas ignota. Quare autẽ hoc
post modũ longe positus scribit: Ne
omni modo discipłi incorrecti remanerens:
aliis quoq fr̃ib tales eeñt. Uere & in hoc
paulus uere magister gentiũ. sua
neglegens alien̾a curans. impleuit
quõd pͣdicauerat: Nemo quod suũ ÷
quęrat. sed quod alterius Ioe non que
sua sunt singuli cogitantes. sed ea
que alioꝵ. Quantã itaq ista maniu¬
ecudinis uirtus est.QQuanta tran¬
quillitas sp̃s. Quis autẽ nr̃m si
unũ huiꝰ mundi diuitẽ ad omnipo¬
tentis dĩ seruitiũ conuertisso. seq
egere conspiçera & illũ sibi uitȩ
sũbsidia nonpͣbere. non protinurs
deeiꝰ uita desperass&e:: Quis non
incassũ laborasse se dicerce. Quis
non abeius ex hortatione obmutes¬
cerce : quẽ insema&e ipsũ primũ ferre
fructũ boniopis nonuider&e: Sed
paulus ꝑmansuetudinẽ inuirtutũ

Expanded text:
fuerat fieret ex jussione, et cum innofuerat fieret ex jussione, et cum innotesceret eorum miseria, remaneret voluntas ignota. Quare autem hoc ad hos postmodum longe positus scribit? Ne omnimodo discipuli incorrecti remanerent, aliis quoque fratribus tales essent. Vere et in hoc Paulus, vere magister gentium, sua negligens, aliena curans, implevit quod praedicaverat: Nemo quod suum est, quaerat; sed quod alterius : et non quae sua sunt singuli cogitantes, sed ea quae aliorum. Quanta itaque ista mansuetudinis est virtus! quanta tranquillitas spiritus! Quis autem nostrum, si unum hujus mundi divitem ad omnipotentis Dei servitium convertisset, seque egere conspiceret, et illum sibi vitae subsidia non praebere, non protinus de ejus vita desperasset? Quis non incassum laborasse se diceret! Quis non ab ejus exhortatione obmutesceret, quem in semetipsum primum ferre fructum boni operis non videret? 13. Sed Paulus per mansuetudinem in virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
nullionerosus fui Nã quod mͥ deerat.
suppleuerunt fr̃s qui uenerunt
amacedonia. Quib ad magnũquoq
improperiũ pͣmisit dicens. Alias
ȩcłas expoliaui. accipiens stipendia
administeriũ urm. Pensemus ergo
sipossumꝰ cuius hoc mansuetudinis
fuerit. panẽ sp̃s pͣ dicare. & panẽ
carnis non accipere. Corda audientiũ
dediuitus et̃nis in struere. & int̃
eosdem discipłos fideles & abundante ᷤᷤ.
fame laborare. Int̾ satiatos pati
inopiã. nec tamen quod patiebatꝰ᷑
dicere: quȩ patiebatur nondicere :
nectamen dolere. Uideredura erga
se corda auditors tenatiũ. nec ap̃¬
dicatione de sistere. Nã sicut apłors
acta testantur: anno & sex mensib
continue in eadem ciuitate pͣdicauit.
ũq abeisdẽ chorinthus cessisset. ad
eospost modũ scripit: quod apud eos
positus ꝑtulit. Quare autẽ hoc eis dẽ¬
cũ int̾ eos uiuer& nũqͥuã dixit N eqd
erga eũ factũ ex bona uoluntate non

Expanded text:
nulli onerosus fui; nam quod mihi deerat nulli onerosus fui; nam quod mihi deerat suppleverunt fratres qui venerunt a Macedonia . Quibus ad magnum quoque improperium praemisit, dicens: Alias Ecclesias spoliavi, accipiens stipendium ad ministerium vestrum . Pensemus ergo, si possumus, cujus hoc mansuetudinis fuerit, panem spiritus praedicare, et panem carnis non accipere; corda audientium de divitiis aeternis instruere, et inter eosdem discipulos fideles et abundantes fame laborare; inter satiatos pati inopiam, nec tamen quod patiebatur dicere; quae patiebatur non dicere, nec tamen dolere; videre dura erga se corda auditorum tenacium, nec a praedicatione desistere. Nam sicut apostolorum Acta testantur, anno et sex mensibus continue in eadem civitate praedicavit . umque ab eisdem Corinthiis recessisset, ad eos postmodum scripsit quod apud eos positus cum inter eos viveret nunquam dixit? Ne quod erga eum factum ex bona voluntate non
Abbreviated transcription (Latin):
diã cõmouent ea mala. quȩ nobl¬
ab aptis aduersariis irrogant᷑. Hoc plus
ditorẽ suũ loquitur dicens. Q m̃sinimicꝰ
mns maledix issce michi: sup portassem
utiq : Iuuͦ homo unanimis. duxm̃s
a notus m̃s: quisimul mecũ dulces
capiebas cibos Pensemus gͦ sipossumꝰ:
discipłos fuerit. Certe chorinthum
ueniens. abi :doloꝵ seruitio coͬrinthios
retrax̃. quis ec̃e ds̃ uerus in notu it :¬
et̃ ne eis uitȩ gaudia p̃dicauit. Et
cũ magnã multitudinẽ popłi infide
collegissce. tantã illic inopiã ꝑtulit :
ut uictꝰ sui graui neçessitate laborar&e:¬
& panẽ t̾renũ adiscipłis non accepit.
quib panẽ cęli p̃dicauit Insistebat¬
uero ꝓuita audientiũ: Insistebat
labori manuũ: ꝓuita corporissui
et̃ris quoq aliis ei stipendia adiscipłis
mittebant᷑ ut chorinthus pͣdicare
sufficerae. Ipse quippe adeosdem
chorithios post ꝑ epłam loquitur
dicens. Cũ essem apud uos & egerẽ:

Expanded text:
diam commovent ea mala, quae nobdiam commovent ea mala, quae nobtis adversariis irrogantur: hoc plus ditorem suum loquitur, dicens: Quoniam si inimicus meus maledixisset mihi, supportassem utique. Tu vero unanimis dux meus, et notus meus, qui simul mecum dulces capidiscipulos fuerat. Certe Corinthum veniens, ab idolorum servitio Corinthios retraxit, quis esset Deus verus innotuit, aeternae eis vitae gaudia praedicavit. Et cum magnam multitudinem populi in fide collegisset, tantam illic inopiam pertulit, ut victus sui gravi necessitate laboraret, et terrae panem a discipulis non accepit quibverbo pro vita audientium: instabat labori manuum pro vita corporis sui. De terris quoque aliis ei stipendia a discipulis mittebantur, ut Corinthiis praedicare suffecerit: ipse quippe ad eosdem Corinthios per Epistolam loquitur, dicens: « Cum essem apud vos et egerem,
Abbreviated transcription (Latin):
tire longe alit̾ potuerant. In ea quippe
scriptũ ÷. Uoce delapsa adeũ huius¬
ce modi amagnificagła. Hic ÷ filiis
m̃s dilectus : in quo mͥcõplacuitatq
subi ungitur. Et hanc uocẽ nos du¬
di uimꝰ: cũ essemꝰ cũ ipso in monte
scõ. Legant itaq eu angłiũ. & ꝓtinꝰ
agnoscant quia cũ uox ista decelo
uenit. petrus apłs in montecũ dñõ
stetit. Ipse gͦ hanc epłam scripsit :¬
quihanc uocẽ in monte dedño audui
Sedquia pauca depetro diximus.
nunc si plac&e ad pauli mansuetudiñt
conuertam᷑: & pensemꝰ si possum.
illequitanti ardoris ÷ in ⁊elopdica¬
tionis ut apłors quoq primo non
parcer&e. quantȩ mansuetudinis¬
fuerit: instudio longanimitatis. Iacean
autẽ quod ter uirgis cȩsus est.
quia semel lapidatus :. quia ter
naufragiũ fecit. quia nocte & die
in ꝓfundo maris fuit. quia aiudn
quinquies quadragenas unamin
accepit. Minus enĩ animũ adiracis¬

Expanded text:
longe aliter sentire poterant. In ea quippe longe aliter sentire poterant. In ea quippe scriptum est: Voce delapsa ad eum hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Atque subjungitur: Et hanc vocem nos audivimus, cum essemus cum ipso in monte sancto . Legant itaque Evangelium, et protinus agnoscent quia cum vox ista de coelo venit, Petrus apostolus in monte cum Domino stetit. Ipse ergo hanc Epistolam scripsit qui hanc vocem in monte de Domino audivit. 12. Sed quia pauca de Petro diximus, nunc si placet, ad Pauli mansuetudinem convertamur, et pensemus si possumus ille qui tanti ardoris est in zelo praedicationis, ut apostolorum quoque primo non parceret, quantae fuerit mansuetudinis in studio longanimitatis. Taceamus autem quod ter virgis caesus est, quia semel lapidatus est, quia ter naufragium fecit, quia nocte ac die in profundo maris fuit, quia a Judaeis quinquies quadragenas una minus accepit . Minus enim animum ad iracun
Abbreviated transcription (Latin):
statim in tu mescimus. Magnos
quosdã nos tacite cogitamus. uir¬
tutes nobis ad animũ deducimus
& iam quas non habemus. At contra
petrus cũ uirtutib humilis inre¬
p̃hensione ꝑ mansit: sed porta sur¬
rexit in altitudinẽ. Hanͥc autem
tantã mansuetudinẽ nos imĩtari
non possumus Sed quia pauim̃tũ
sumus. longe inferius iacemus.
unt uͦ non nulli qui non petrum
apłors principem. sed quendã alii
eo nomine qui apaulo rep̃ hensus¬
sit accipiunt. Quis i pauli apłi studune
uerba legissent: ista non dicerent
Dicturus &ꝰ enĩpaulus. cũ uenisso pegi
antiochiã in faciem ei restiti: ut deq
petro loqueret᷑ o stender&. in ipso
suȩ narrationis initio pmisit diceis
Creditũ ÷ mͥ eu angłiũ pͣput᷑ii: sicit
petro circucisionqs. Quienĩ oꝑdiꝰ¬
opatus ÷ & michi int̾ gentes. Pato
ergo dequo petro paulus loquit᷑
eius dicerent non fuisse. Sedsieiusde
epłȩ uerba pensare uoluissent:

Expanded text:
statim intumescimus, magnos statim intumescimus, magnos quosdam nos tacite cogitamus, virtutes nobis ad animum reducimus, etiam quas non habemus. At contra Petrus cum virtutibus humilis in reprehensione permansit, sed porta surrexit in altitudinem. Hanc autem tantam mansuetudinem nos imitari non possumus; sed quia pavimentum sumus, longe inferius jacemus. 10. Sunt vero nonnulli qui non Petrum apostolorum principem, sed quemdam alium eo nomine qui a Paulo sit reprehensus accipiunt. Qui si Pauli studiosius verba legissent, ista non dicerent. Dicturus etenim Paulus: Cum venisset Petrus Antiochiam, ei in faciem restiti , ut de quo Petro loqueretur ostenderet, in ipso suae narrationis initio praemisit, dicens: Creditum est mihi Evangelium praeputii, sicut Petro circumcisionis. Qui enim ooperatus est et mihi inter gentes. Patet ergo de quo Petro Paulus loquiturejus dicerent non fuisse. Sed si ejusdem Epistolae verba pensare voluissent,
Abbreviated transcription (Latin):
carissimi. in quo mentis uertice stetit.
qui illas epłas laudauit. inquib se
scriptũ uituperabilem inuenit Quȩ
illa tanta ẽẽ mansuetudo potuit
suo rep̃henditur. & rep̃hendi non de¬
dignatur:. No nad memoriã reuocat
quod pͥmꝰ in apostolatũ uocatus est.
non quod claues regnicę̧lestis accepit.
non quod peccata quȩ cuq in terra
soluer& essent soluta incȩlo. non
quod in mare pedib ambula uit. non
quod ꝑ araliticos inħu nomine iubendo
erexeͣrat. non quod egros corporis
sui umbra sanauerat. non quod
mentientes uerbo occiderat. non qđ
mortuos oratione suscitabat. Ne igit᷑
increpationis uerba dedignaretur
audire : omnia dona que acceperat.
quasi amemoria reppulit. ut unũ
fortit̃ humilitatis donũ tener&.
Quis rogo nrm siuł extremũ aliqđ
signũ feciss&. aminore fre increpatꝰ
increpationis uerba ꝓatient᷑ audirae :
Nichil enĩ signi fecimꝰ. & siquis nos
fortasse de actione nr̃a rep̃henderit.

Expanded text:
ergo in quo montis vertice stetit ergo in quo montis vertice stetit qui illas Epistolas laudavit, in quibus se scriptum vituperabilem invenit. Quae illa tanta esse mansuetudo potuit, suo et reprehenditur, et reprehendi non dedignatur. Non ad memoriam revocat quod primus in apostolatum vocatus sit, non quod claves regni coelestis acceperit, non quod peccata quaecunque in terra solveret, essent soluta et in coelo , non quod in mare pedibus ambulavit , non quod paralyticos in Jesu nomine jubendo erexerat , non quod aegros corporis sui umbra sanaverat , non quod mentientes verbo occiderat , non quod mortuos oratione suscitabat . Ne igitur increpationis verba dedignaretur audire, omnia dona quae acceperat quasi a memoria repulit, ut unum fortiter humilitatis donum teneret. Quis rogo nostrum, si vel extremum aliquod signum fecisset a minori fratre increpatus, increpationis verba patienter audiret? Nihil enim signi fecimus, et si quis nos fortasse de actione nostra reprehenderit,
Abbreviated transcription (Latin):
consenserant cȩteri iudei. Idem uͦꝰ
apłoꝵ primus cũ multa discipłos ad¬
monerae: atq a quibusdã detrahi
pauli scripta agnoscerce. dixit: Sicut
in eis dehis. inquib sunt quȩdã dif¬
ficilia intellectu quȩ indocti & in¬
stabiles de prauant sicut & oeters
scripturas : ad suã ipsoꝵ ꝑditionẽ.
cce paulus inepistolis suis scripit
petrũ rephensibilem. eeccepetrus
inepistolis suis asserit paulũ in
Iis que scripserat admirandum
erte enimnisi legissae petrus pauli
epłas: non laudassoe. Siautẽ legit
quia illic ipse rep̃hensibilis diceret᷑
inuenit. Amicus gͦ ueritatis lau¬
dauit & iam quo drephensus est.
atq ei & hoc ipsũ placuit. quia
inl is non placuerat quȩ aliter¬
quã debuerat sensit. seq &iam minori
fr̃i ad consensũ dedit. atq in eadẽ re
factus secitor minoris sui. ut &e iam
inhoc p̃ irce : quatinꝰ qui primꝰ erat
in apos tolatꝰ culmine. eae primus &
inhumilitate. Pensate rogo fr̃s

Expanded text:
consenserunt caeteri Judaei. Idem vero apostolorum primus cum multa discipulos admoneret, et a quibusdam detrahi Pauli scriptis cognosceret, dixit: Sicut in eis de his in quibus sunt quaedam difficilia intellectu, quae indocti et instabiles depravant, sscripturas ad suam ipsorum perditionem . » Ecce Paulus in Epistolis suis scribit Petrum reprehensibilem: ecce Petrus in epistolis suis asserit Paulum in his quae scripserat, admirandum. Certe enim, nisi legisset Petrus Pauli Epistolas, non laudasset. Si autem legit, quia illic ipse reprehensibilis diceretur invenit. Amicus ergo veritatis laudavit etiam quod reprehensus est: atque ei et hoc ipsum placuit, quia in his non placuerat quae aliterquam debuerat sensit, seque etiam minori fratrum ad consensum dedit, atque in eadem re factus est sequens minoris sui ut etiam in hoc praeiret, quatenus qui primus erat in apostolatus culmine, esset primus et in humilitate. Pensemus