comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
descendentes. Non enim frustra non dic¬
tum .ẽ. cadentes: sed descendentes. Mul¬
tum autẽ int̾. ẽ. int̾ descendere. & ascen.¬
dere. & cadere Nam quia cecidit adã.
ideo descendit xp̃s. Ille cecidit: ille
descendit. Ille cecidit suꝑbia: ille des¬
cendit miscđiA Non autem ipse so¬¬
lus descendit & quidem de cęlo ipse so.¬
lus descendit. sed multi imitantes eum
scĩ descendunt ad nos. & descenderunt
ad nos. Nam in quadam altitudine
cordis habitabat apłs cum diceret:
siue eum mente excessimus dõ. Iam
qđ mente excesserat : dõ excesserat.
Excedens enim m̃te om̃em humanam
fragilitatem. om̃em scłi temporabita¬
tem. Om̃ia quetumq nascendo & oc¬
cidendo uanescunt transeuntia hęc.
habitabat corde in quadam in effabi.¬
li contemplatione quantum poterat:
De qua dicit. qui a audiuit in effabilia
uerba quȩ non lic& homini Ioqui.
Sed tibi illa loqui non poss&. ipse autẽ
uidere illa ut cumq poss& quȩ tibi

Expanded text:
descendentes. Non enim frustra non dicdescendentes. Non enim frustra non dictum est cadentes, sed descendentes. Multum autem interest inter descendere et cadere. Nam quia cecidit Adam, ideo descendit Christus: ille cecidit, ille descendit; ille cecidit superbia, ille descendit misericordia. Non autem ipse solus descendit: et quidem de coelo ipse solus descendit; sed multi imitantes eum sancti descendunt ad nos, et descenderunt ad nos. Nam in quadam altitudine cordis habitabat Apostolus, cum diceret: «Sive enim mente excessimus Deo.» Jam quod mente excesserat, Deo excesserat. Excedens enim mente omnem humanam fragilitatem, omnem saeculi temporalitatem, omnia quaecumque nascendo et occidendo vanescunt, transeuntia haec; habitabat corde in quadam ineffabili contemplatione, quantum poterat, de qua dicit quia audivit ineffabilia verba quae non licet homini loqui . Sed tibi illa loqui non posset: ipse autem videre illa utcumque posset, quae tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ad sinistram sedere: Vidit eos dñs pre¬
propere & prepostere de honorib. co¬
gitare cum prius discere deberent
humiliari ut ex altarentur: & ait eis dñs
Potestis bibere calicem quẽ ego bibiturus
sum ipse enim in conualle plorationis¬
erat bibiturus calicem passionis. Illi autẽ
non adtendentes humilitatem xp̃i com¬
p̃hendere uolebant altitudinem xpĩ.
Reuoca uit illos ad uiam tanquã aber¬
rantes: non ut negar& illis qđ uellent.
sed ut ostender& qua uenirent. Itaq
frs mei hunc psalmum ascensionis can¬
temus. ascensuri in corde : quia ut as¬
cendamꝰ descensum est ad nos Nam
scalas uidit iacob: & in ipsis scalis de¬
monstrati sunt ei ascendentes & des¬
cendentes: utrumq uidit. Possumus
putare ascendentes uisos ꝓficientes
descendentes deficientes: quia & reuerit
in uenimus hoc in popło dĩ. Alii ꝓficiuNt
alii deficiunt. Poterant istos significare
illȩ scalȩ: sed forte melius intelleguntur
om̃s boni in illis scalis & ascendentes. &

Expanded text:
d sinistram sedere: vidit eos Dominus praepropere et praepostere de honoribus cogitare, cum prius discere deberent humiliari, ut exaltarentur; et ait eis Dominus: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? Ipse enim in convalle plorationis bibiturus erat calicem passionis: illi autem non attendentes humilitatem Christi, comprehendere volebant altitudinem Christi. Revocavit illos ad viam, tanquam aberrantes; non ut negaret illis quod vellent, sed ut ostenderet qua venirent. 2. Itaque, fratres mei, hunc psalmum ascensionis cantemus ascensuri in corde; quia ut ascendamus descensum est ad nos. Nam vidit scalas Jacob, et in ipsis scalis demonstrati sunt ei ascendentes et descendentes : utrumque vidit. Possumus putare ascendentes visos, proficientes; descendentes, deficientes: quia et revera invenimus hoc in populo Dei; alii proficiunt, alii deficiunt. Poterant istos significare illae scalae, sed forte melius intelliguntur omnes boni in illis scalis, et ascendentes et
Abbreviated transcription (Latin):
i id qđ posterius ꝓ te suscepit xp̃s
Nam in primo facies eiuis quȩ est.
in principio erat uerbum. & uer¬
bum erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbũ.
Posteriora eius quȩ .ẽ & uerbum ca¬
ro factam .ẽ. & habitauit in nobis.
Cum ergo credis in hoc qđ ꝓte factũ
est uerbum & resurrexit in carne
ne de tua carne desperares. efficieris
isrł factus autẽ isrł cum fueris. ñ
dormitabit neq dormi& qui custodit
te. quia iam isrł es & audisti in psal.¬
mo. et ce non dormitauit neq. dormi&
qui custodit isrł. Xp̃s enĩ ipse dormi¬
uit. sed resurrexit. Quid enĩ ait ipse
in psalmo: ego dormiui. & somnum
cȩpi. Nanremansit insomno. exsur¬

Expanded text:
in id quod posterius suscepit Christus. in id quod posterius suscepit Christus. Nam in principio facies ejus quae est? «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Posteriora ejus quae sunt? «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Cum ergo credis in hoc quod pro te factum est Verbum, et resurrexit in carne, ne tu de tua carne desperares, efficeris Israel. Factus autem Israel cum fueris, non dormitabit, neque dormiet, qui custodit te; quia jam Israel es, et audisti in Psalmo, «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Christus enim ipse dormivit, sed resurrexit. Quid enim ait ipse in psalmo? «Ego dormivi, et somnum cepi.» Numquid remansit in somno? «Exsur
Abbreviated transcription (Latin):
credentib in resurrectione eius. ut tran¬
seamꝰ & nos de morte ad uitam Non
magnum ẽ. credere. quia mortuus
iniqui credunt. Hoc om̃s credunt: qͥ a
mor tuus est F ides xp̃ianorum : resur¬
rectio xp̃i est hoc ꝓ magno habemus.
quia credimus resurrexisse Ergo tunc
se uoluit uideri cum transir&: hoc
est cum resurrexis s&: Tunc inse uo.¬
luit tredi cum transir&: quia tradi¬
tus. ẽ. ꝓpt̃ delicta nr̃a. & resur rex̃
ꝓpt̃ iusti ficationem nr̃am & ipsã
fidem in resurrectionẽ xp̃i maxime
commendauit apłs ait enim. Sicre.¬
dideris in corde tuo quia eũ ds̃ susci¬
tauit amortuis. saluus eris. Non
deris in corde tuo quia eum ds̃ susci¬
tauit a mortuis: saluus eris. Hoc
credere. hoc est. eẽ: isrł. hoc. ẽ. uidere
dm̃. Quamuis ad huc posteriora eiꝰ.
tam̃ cum credideris in posteriora.
ꝑuenies ad uisionem faciei. Quid ẽ.
hoc cum credideris in id qđ posterus
ꝓte factus est xp̃s: cum credideris

Expanded text:
credentibus in resurrectionem ejus, ut trancredentibus in resurrectionem ejus, ut transeamus et nos de morte ad vitam. Non magnum est credere quia mortuus iniqui credunt. Hoc omnes credunt, quia mortuus est: fides Christianorum, resurrectio Christi est; hoc pro magno habemus, quia credimus eum resurrexisse. Ergo tunc se voluit videri, cum transiret, hoc est, cum resurrexisset. Tunc in se voluit credi, cum transiret; quia traditus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Et ipsam fidem in resurrectionem Christi maxime commendavit Apostolus: ait enim, «Si credideris in corde tuo quia Deus eum suscitavit a mortuis, salvus eris» . Non deris in corde tuo quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris.» Hoc credere, hoc est esse Israel, hoc est videre Deum: quamvis adhuc posteriora ejus, tamen cum credideris in posteriora, pervenies ad visionem faciei. Quid est hoc? Cum credideris in id quod posterius pro te factus est Christus; cum credideris
Abbreviated transcription (Latin):
uit. neq obdormiei Qui custodit
ISRAEI. Uis habere ergo custodem
non dormientẽ. neq dormitantẽ : ecce
non dormi& neq dormitauit : qui custo.¬
dit isrł: Cristus enĩ custodit isrł: esto gͦ
ꝑfidem : postea ꝑ spetiem: Si ꝑ speciem
nondum potes: ꝑ fidem uide. Si eius¬
faciem uidere non potes quo ibi speci.¬
e posteriora eius uide. Hoc dictum
est moisi adnõ. Non potes uidere fa.¬
ciem meam: posteriora mea uidebis
cum transiero. Expectas forte ut
transeat: iam transiit. Tu uide pos¬
teriora ipsius ubi transiit Audi
ioħem. Cum ueniss& in quit hora
ut transir& de mundo ad patrem:¬
Pascha autem: transitus int̃pretatur
Nam uerbum. ẽ. hebreum. & putant
homines grecum. eẽ. quasi passionem.
sed non .ẽ. A diligentiorib & doctiori¬
b inuentũ .ẽ. quia pascha hebreum
uerbũ .ẽ: & non int̃pretat᷑ passionẽ sed
transitum. Per passionẽ enĩ transut dñs
amorte ad uitam: & fecit nobis uiam

Expanded text:
bit, neque obdormiet, qui custodit bit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Vis habere ergo custodem non dormientem neque dormitantem? «Ecce non dormiet, neque dormitabit, qui custodit Israel:» Christus efidem, postea per speciem. Si per speciem nondum potes, per fidem vide. Si faciem ejus videre non potes, quoniam ibi species; posteriora ejus vide. Hoc dictum est Moysi a Domino: «Non potes videre faciem meam, posteriora mea videbis, cum transiero» . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de mundo ad PatremPascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum: et putant homines graecum esse, quasi Passionem, sed non est. A diligentioribus et a doctioribus inventum est quia Pascha hebraeum verbum est; et non interpretantur passionem, sed transitum. Per passionem enim transiit Dominus a morte ad vitam; et fecit nobis viam
Abbreviated transcription (Latin):
ciat non intumore superbiȩ defici¬
at ait dõ Nondes am mouendũ pedẽ
tuũ Et dñs illi Neq dor mi& qui cus¬
⁊odit ts. Intendat caritas ur̃a.
quasi una sententia facta est ex
duab uocib Homo dixit ascen¬
dens & tantans canticũ graduum:
ne des ad mouendum pedem meũ
& ds̃ tanquam dicer& nedes ad
mouendum pedem meum dicis
in potestate mea . ẽ. ut non dormit&
qui custo dit me uolo ut non dormiat:
neq dormit& Ergo illum elige qui ñ
dormit neq dormitauit : & non moue¬
bitur pes tuus: Ds̃ num quam ẽ. dor¬
miens. Seduis habere custodem non
dormientẽ : dm̃ elige custodem Ne
des ad mouendũ pedem meum dicis tu:
bene optime. Sed & ille dicit tibi.
neq dormit& qui custodit te Tu foste
con uersurus te eras ad homines custodes
& dicturus. quem sum inuenturus ñ
dormientẽ : quis homo non dormitauit.
quẽ inuenio: quo ibo: quo reuertar.
ille tibi ostend&. Eccenor dormita¬

Expanded text:
ciat, non in tumore superbiae deficiciat, non in tumore superbiae deficiat, ait Deo: «Ne des ad movendum pedem meum.» Et Deus illi: «Neque dormitet qui custodit te.» Intendat Charitas vestra. Quasi una sententia facta est ex duabus vocibus. Homo dixit ascendens et cantans Canticum graduum, «Ne des ad movendum pedum meum:» et Deus tanquam diceret, «Ne des ad movendum pedem meum,» dicis in potestate mea est ut non dormitet qui custodit me? Volo ut non dormiat, neque dormitet. Ergo illum tibi elige, qui non dormiet, neque dormitabit, et non movebitur pes tuus. Deus nunquam est dormiens: si vis habere custodem non dormientem, Deum elige custodem. «Ne des ad movendum pedem meum,» dicis tu; bene, optime: sed et ille dicit tibi, «Neque dormitet qui custodit te.» Tu forte conversurus te eras ad homines custodes, et dicturus: Quem sum inventurus non dormientem? quis homo non dormitabit? quem invenio? quo ibo? quo revertar? Iste tibi ostendit: «Ecce non dormita
Abbreviated transcription (Latin):
liciarum tuarum potabis eos. Ecce
sitientes : ecce in ebriati ecce sitiuNt.
ecce bibunt : sed non ase bibunt. nec
ipsi sibis̃ fons. Sed unde bibunt:
sub tegmine alarum tuarũ sꝑabunt
Si sub alis: humiles sunt. quare :¬
quia apud te inquit fons uitȩ : Non
ergo a se inrigant᷑ montes sicut a se
non illuminantur montes: Nam uide
quid sequitur:. In lum ine tuo uide¬
bimuslum Si ergo in lumine ipsius
uidebimus lum̃ quis cadit alum ine.
nisi cui ipse non .ẽ. lum̃ & uoluerit
sibrẽe. se lumen: ĩpse cadit alumi¬
ne quo illuminatur. Ideo sciens
non caderenisi eum qui sibi uult
lucere: Cum sit ꝑse tenebrȩ: statim
subietit. Non ueniat mihi pes suꝑ¬
biȩ & manus peccatoris nonmo¬
ueat me. Id est imitatio peccatorũ
non moueat meuit cadam a te.
Sed ut dampnarent᷑ ibi cecider̃. cũ
illis uenit pes suꝑbiȩ Recte ergo
iste audiens ut ascendat & non ca¬
dat ut a conualle plorationis ꝓfi.¬

Expanded text:
liciarum tuarum potabis eos.» Ecce liciarum tuarum potabis eos.» Ecce sitientes, ecce inebriati; ecce sitiunt, ecce bibunt: sed non a se bibunt, nec ipsi sibi sunt fons. Sed unde bibunt? «Sub tegmine alarum tuarum sperabunt.» Si sub alis, humiles sunt. Quare? «Quia apud te,» inquit, «fons vitae.» Non ergo a se irrigantur montes, sicut a se non illuminantur montes. Nam vide quid sequitur: «In lumine tuo videbimus lumen.» Si ergo in lumine ipsius videbimus lumen, quis cadit a lumine, nisi cui ipse non est lumen? Et qui voluerit sibi esse lumen, ipse cadit a lumine quo illuminatur. Ideo sciens non cadere nisi eum qui sibi vult lucere, cum sit per se tenebrae; statim subjecit, «Non veniat mihi pes superbiae, et manus peccatorum non moveat me:» id est, imitatio peccatorum non moveat me, ut cadam a te. sed ut damnarentur, ibi ceciderunt, cum illis venit pes superbiae. Recte ergo iste audiens ut ascendat et non cadat, ut a convalle plorationis profi
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo ẽ. tibi auxilium: non amontib
In quos tam̃ nisi leuaueris oculos ꝑ
scripturas. non am moneberis ut ab
quitur siuis audire ut firmissime po¬
nas pedes in gradib:: ne in illa ascen¬
sione aut fatigeris aut lapsus ca-¬
das dic qđ sequit᷑ Nedes ad mouen.¬
dum pedem tuua. Vnde mouentur
pedes unde motus est pes illi qui
erat in para diso: sed prius adtende
unde motus est pes illi qui erat int̾
angłos & moto pede cecidit. & de
angło factus ẽ diabolus. Motoe¬
nim pede: cecidit. Quęre unde ce-¬
cidit  suꝑbia cecidit. Non ergomo¬
ua pedem nisi suꝑbia ad ruinam.
Non mou& pedem nisi suꝑbia: ad am
filii autẽ hominũ sub tegmine alarũ
tuarum sperabunt. Si sub tegmine:
semꝑ humiles semꝑ de dõ sperantes:
Semp de se: non presumentes. Sub
tegmine alarum tuarum sꝑabunt:
Non enim se satiantur ut beatisint
Sed quid sequit᷑ : in ebriabunt᷑ ab
ubertate domus tuȩ: & torrente de¬

Expanded text:
ab illo est tibi auxilium, non a montibus; ab illo est tibi auxilium, non a montibus; in quos tamen nisi levaveris oculos per Scripturas, non admoveberis ; ut aquitur: si vis audire ut firmissime ponas pedes in gradibus, ne in illa ascensione aut fatigeris, aut lapsus cadas, dic quod sequitur, «Ne des ad movendum pedem meum.» Unde moventur pedes? Unde motus est pes illi qui erat in paradiso. Sed prius attende unde motus est illi qui erat inter Angelos, et moto pede cecidit, et de angelo factus est diabolus: moto enim pede cecidit. Quaere unde cecidit: superbia cecidit. Non ergo movet pedem, nisi superbia: ad ruinam non movet pedem, nisi superbia. Ad amb«Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt.» Si sub tegmine, semper humiles, semper de Deo sperantes, semper de se non praesumentes. «Sub tegmine alarum tuarum sperabunt:» non enim a se satiantur ut beati sint. Sed quid sequitur? «Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente de
Abbreviated transcription (Latin):
psalmus hab& euigilent. iam in lumi.¬
nati sunt montes: qui adhuc dormiunt:
EUENT oculos suos in montes
unde ueni& auxilium illis. Quid. ẽ.
iam illum inati sunt montes:iam or¬
tus est sol iustitiȩ.lam ab apłis pre.¬
dicatum est eugłium. Predicatȩ suns
scripturȩ. patuerunt om̃ia sacram̃ta :
conscissum est uelum. patuit secretũ
templi. iam tandem leuent oculos in
montes unde ueni& auxilium illis.
Hoc enim p̃cepit illis iste psalmus se¬
cundus. de his qui inscribunt᷑ canticũ
graduum : sed non rursus p̃sumant de
montib quia ipsi montes non ase lucen:
sed ab illo lucent de quo dictum est.
magni homines clari & quid mauis ẽ.¬
iohe baptista : qualis ille mons erat de
quo ipse dñs dicit. in natis mulierum
nemo ex surrexit maior ioħe baptista:
Videscerte istum magnũ montem
lucentem. audi confitentem. Quid
confitentem: nos om̃s inquit de ple¬
nitudine eius accepimus. De cuius
ergo plenitudine acceper̃ montes.

Expanded text:
psalmus habet, evigilent. Jam illumipsalmus habet, evigilent. Jam illuminati sunt montes, quid adhuc dormiunt? Levent «oculos suos in montes, unde ventes? Jam ortus est sol justitiae, jam ab Apostolis praedicatum est Evangelium, praedicatae sunt Scripturae, patuerunt omnia sacramenta, conscissum est velum , patuit secretum templi: jam tandem levent oculos in montes, unde veniet auxilium illis. Hoc enim praecipit iste psalmus, secundus de his qui inscribuntur, «Canticum graduum.» Sed non rursus praesumant de montibus; quia ipsi montes non a se lucent, sed ab illo lucent de quo dictum est, magni, homines clari. Et quis major Joanne Baptista? Qualis ille mons erat, de quo Dominus ipse dicit, «In natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista» ? Vides certe istum magnum montem lucentem; audi confitentem. Quid confitentem? «Nos omnes,» inquit, «de plenitudine ejus accepimus» . De cujus ergo plenitudine acceperunt montes,
Abbreviated transcription (Latin):
offendere dm̃ cito parati sunt: at uero
qui istis om̃ib aut non utunt᷑: aut utun-¬
tur tanquã non utentes plus p̃sum̃tes
de illo qui dedit quam de his quȩ data r̃.
& intellegentes in his eius consolationẽ
& misericordiam & non occupati do.¬
nis ne adonatore reuerent. Quitales
sunt. non illos inuenit inparatos hora
illa sicut fur. Talib dix̃ apłs. Uos au.
tẽ non estis intenebris ut dies ille uos
tanquam fur comp̃hendat. Om̃s enĩ
uos filii lucis estis & filii diei. Ideo
dñs cũ dicer& timendam . eẽ. horam
sic̃ furem: noctem posuit & apłs ita
ait. Quia hora dñi sic̃ fur in nocte.
ita ueni&. Non uis ut te inueniat.
noli. eẽ. in nocte quid .ẽ. noli esse in
nocte: filii lucis estis: & filii dei. non
sumus noctis neq tenebrarum. Qui
sunt filii noctis & tenebrarum :
diant antequã ueniat hora. & dicat
illis apłs. fuistis aliquando tenebrȩ :
nunc autem lux in dño: Sicut iste

Expanded text:
offendere Deum cito parati sunt. At vero offendere Deum cito parati sunt. At vero qui istis omnibus aut non utuntur, aut utuntur tanquam non utentes, plus praesumentes de illo qui dedit, quam de his quae data sunt, et intelligentes in his ejus consolationem et misericordiam, et non occupati donis, ne a donatore ruant; qui tales sunt, non illos inveniet imparatos hora illa sicut fur. Talibus dixit Apostolus: «Vos autem non estis in tenebris, ut dies ille vos tanquam fur comprehendat; omnes enim vos filii lucis estis, et filii diei.» Ideo Dominus cum diceret timendam esse horam sicut furem, noctem posuit; et Apostolus ita ait, «Quia hora Domini sicut fur in nocte, ita veniet.» Non vis ut te inveniat? Noli esse in nocte. Quid est, Noli esse in nocte? «Filii lucis estis et filii diei; non sumus noctis neque tenebrarum» . Qui sunt filii noctis et tenebrarum? diant antequam veniat hora, et dicat illis Apostolus, «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Sicut iste
Abbreviated transcription (Latin):
disti de psalmo: pauꝑ & dolens ego sum:
Si enĩ pauꝑ & dolens eris. non eris
pat̃ familias quẽ illa hora subito in¬
ueni& & subito p̃m&. Patres familias
enim illis qͥ p̃sumentes de cupidita¬
tib suis. & in deliciis huiꝰ scłi deflu.¬
entes tument : & erigunt᷑ aduersus
humiles. & insultant scĩs intellegen¬
tib angustam uiam quȩ ducit ad
uitam: talib enĩ ueni& illa hora subito
quia tales erant in dieb noe. Quorum
dierũ cõmemorationẽ audistis factã
in eugłio. Sic erit aduentus filii homi¬
nis inquit : quomodo in dieb noe. Man¬
ducabant. bibebant. nubebant. uxores
ducebant. nouellabant. ȩdificabant:
donec introuit noe in arcam. & uenit
diluriium. & ꝑdidit om̃s. Quid ergo
om̃s peribunt qui ista faciunt. qͥ nubuis.
qui uxores ducunt. qͥ nouellant qui ȩ¬
dificant : non. Sed qui dehis p̃sum unT
sed qui ista dõ prefer̃: sed qui ꝓpt̃ hȩc

Expanded text:
disti de psalmo, «Pauper et dolens ego sum» . disti de psalmo, «Pauper et dolens ego sum» . Si enim pauper et dolens eris, non eris paterfamilias, quem illa hora subito inveniet, et subito premet. Patresfamilias enim sunt illi qui praesumentes de cupiditatibus suis, et in deliciis hujus saeculi diffluentes, tument; et eriguntur adversus humiles, et insultant sanctis intelligentibus angustam viam, quae ducit ad vitam . Talibus enim veniet illa hora subito; quia tales erant et in diebus Noe, quorum dierum commemorationem audistis factam in Evangelio. «Sic erit adventus Filii hominis,» inquit, «quomodo in diebus Noe. Manducabant, bibebant, nubebant, uxores ducebant, novellabant, aedificabant, donec introiit Noe in arcam; et venit diluvium, et perdidit omnes» . Quid ergo? omnes peribunt qui ista faciunt, qui nubunt, qui uxores ducunt, qui novellant, qui aedificant? Non: sed qui de his praesumunt, sed qui ista Deo praeferunt, sed qui propter haec
Abbreviated transcription (Latin):
aliud istis canticis docem fr̃s: quã ascen¬
dere. Sed ascendere in corde in affectu
bono. in fide & spe & caritate. indeside¬
rio ꝑ petuitatis & uitȩ et̃nȩ. sic ascendit᷑
Congruit nos dicere. quomꝰ ascendendũ
sit quanta t̃ribiliora lecta de eugłio
audiuit caritas ur̃a. Uidetis certe qͥa
hora dñi sic̃ fur in nocte ita ueni&:
Si scir& inquit pat̾ familias qua hora
fur uenir& : am̃ dico uobis quia ñ pa¬
teretꝰ ꝑ fodi parietem suum. Dicitis
modo : quis ergo nouit qua hora ueniat:
quia hora sic̃ fur erit: nescis qua hora
ueniat. semꝑ uigila. ut qđ nescis qͣn.¬
do ueniat : paratum te inueniat cũ
uenerit. & adhoc forte nescis qͣndo
uenturus . ẽ ut semꝑ paratussis. Illum
enim patrem familias subito occupauit
hora illa : qui pat̾ familias suꝑb. signi¬
ficatus .ẽ. Noli uelle eẽ. pater fami. Nb̃n¬
lias : & non te subito illa hora occupa¬
bit Et quid ero inquis: qualem au.¬

Expanded text:
aliud istis canticis docemur, fratres, quam ascenaliud istis canticis docemur, fratres, quam ascendere; sed ascendere in corde, in affectu bono, in fide, spe et charitate, in desiderio perpetuitatis et vitae aeternae. Sic ascenditur. Congruit nos dicere quomodo ascendendum sit. Quanta terribiliora lecta de Evangelio audivit Charitas vestra! Videtis certe «quia hora Domini, sicut fur in nocte, ita veniet. Si sciret,» inquit, «paterfamilias qua hora fur veniret, amen dico vobis, quia non pateretur perfodi parietem suum.» Dicitis modo: Quis ergo novit qua hora veniet, quia hora sicut fur erit? Nescis qua hora veniat, semper vigila; ut quia nescis quando veniat, paratum te inveniat, cum venerit. Et ad hoc forte nescis quando venturus est, ut semper paratus sis. Illum enim patremfamilias subito occupabit hora illa, qui paterfamilias, superbus significatus est. Noli velle esse paterfamilias, et non te subito illa hora occupabit. Et quid ero, inquis? Qualem au
Abbreviated transcription (Latin):
& pati dignatus est. Hoc exemplum
non relinquamꝰ. Istam uallem plorati¬
onis martyres intellexer̃. Vnde intel¬
lexer̃ unde. quia & ipsi de conualle
plorationis ut coronarent᷑ a scender̃:
Congruit & hodierno diei psalmꝰ iste :¬
canticum graduum. De illis enĩ dictum
est: euntes ibant & flebant. mittentes
semina sua. Hȩc ẽ. conuallis plorationis:
ubi a flaentib mittunt᷑ semina. Quȩ
sunt autẽ semina: bona oꝑa in ista tri.¬
bulatione terrena: quibene oꝑatur in
conualle plorationis: similis est homini
seminantiꝑ hremem. Numquid frigore
ab oꝑe deterret᷑ sic pressuris mundi ũ
debemus ab ono oꝑe det̾reri: quia uides
qđ sequit᷑ Euntes inquit ibant & flebaNt
mittentes semina sua. Valde miseri si
semꝑ flebant: ualde miseri si num quã
de lacrimis liberandi Sed uide quid se:¬
quit᷑ Uenientes autẽ uenient in exul¬
tatione: portantes gremia sua. Nihil

Expanded text:
et pati dignatus est. Hoc exemplum et pati dignatus est. Hoc exemplum non relinquamus: istam convallem plorationis martyres intellexerunt. Unde intellexerunt? unde? Quia et ipsi de convalle plorationis, ut coronarentur, ascenderunt. 2. Congruit et hodierno diei psalmus iste «Canticum graduum:» de illis enim dictum est, «Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua.» Haec est convallis plorationis, ubi a flentibus mittuntur semina. Quae sunt autem semina? Bona opera in ista tribulatione terrena. Qui bene operatur in convalle plorationis, similis est homini seminanti per hiemem. Numquid frigore ab opere deterretur? Sic pressuris mundi non debemus a bono opere deterreri; quia vides quid sequitur: «Euntes,» inquit, «ibant et flebant, mittentes semina sua.» Valde miseri, si semper flebant; valde miseri, si nunquam de lacrymis liberandi. Sed vide quid sequitur: «Venientes autem venient in exsultatione, portantes germina sua» . 3. Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
de uno fecistis duo: quomͦ ergopacifici
estis. uit cũ xp̃s faciat unũ de duob uos
facitis de uno duos Sed quia hec dicimꝰ
cum his qui oder̃ pacẽ sumus pacifici.
Et tam̃ illi qui oder̃ pacem. cum loque
remur eis debellabant nos gratis.
Ecundus est iste psalmus eorũ
quorũ titulus est canticũ graduum.
Plures enĩ sunt significantes
ut iam in primo eoꝵ audistis ascensũ
urm. qui fit in corde addm̃ in conual.¬
le plorationis: id est abhumilitate
tribulationis. Ascensus enim utilis
nobis non potest. eẽ : nisi primo humili¬
tatis a conualle nobis ascendendũ esse
meminerimꝰ. Conuallis enĩ terre locꝰ
est depressus sicut loca t̃rȩ alta mon¬
tes & colles: ita conuallis locus humi¬
lis Ne dum preꝓpere & p̃postere quȩ¬
rimus exaltari. non ascendamꝰ. sed ru¬
amus Docuit autẽ ipse dñs a conualle
plorationis ascendendum : quando pro
nobis humiliari usq ad mortẽ crucis.

Expanded text:
de uno fecistis duo? Quomodo ergo pacifici de uno fecistis duo? Quomodo ergo pacifici estis, ut cum Christus faciat unum de duobus, vos faciatis de uno duo? Sed quia haec dicimus, cum his qui oderunt pacem sumus pacifici; et tamen illi qui oderunt pacem, cum loqueremur eis, debellabant nos gratis. cundus est iste psalmus eorum quorum titulus est, «Canticum graduum.» Plures enim sunt significantes, ut jam in primo eorum audistis, ascensum nostrum, qui fit in corde ad Deum, a convalle plorationis, id est, ab humilitate contribulationis. Ascensus enim utilis nobis non potest esse, nisi primo humiliati , a convalle nobis ascendendum esse meminerimus convallis enim terrae locus est depressus: sicut loca terrae alta montes et colles, ita convallis locus humilis; ne dum praepropere et praepostere quaerimus exaltari, non ascendamus, sed ruamus. Docuit autem ipse Dominus a convalle plorationis ascendendum, quando pro nobis humiliari usque ad mortem crucis
Abbreviated transcription (Latin):
qualis calumniamini: furiunt seuiuNT
quando ista dicimus Nã quȩr̃ & morti¬
ficare nos: Apparuer̃ sȩpe impetus
coꝵ : apparuerunt insidiȩ Cũ ergo
int᷑ insidias illoꝵ uiuimus & quib.
dicimus. amate pacem. aduersantur
nobis Monne uox ista nr̃a .ẽ. cũ his
qui oder̃ pacem eram pacificus : cum
LoquebaR illis debellabant me
Gratis. Quid est enim fr̃s. debella¬
bant me: & parum erat:si non ad¬
rate nos ⁊ sed honorate xp̃m. Nos nolu¬
mus honorari : sed illum. Nam nos qͥd
sumus. : Audi paulũ apłm. qui tamen
dicebat illis pariulis quos mali homi
& mali sua sores pretidere ab unitate
in scismata uolebant. Quid eis dicebat
ille : Numquid paulus ꝓ uobis crucifi¬
xus .ẽ. aut in nomine pauli baptizati
estis hoc & nos dicimꝰ. amate pacẽ.
amate xp̃m. Si enim amant pacẽ. xp̃m
amant. Cum ergo dicimꝰ amate pacem.
pax quia fecit utraq unũ : quare uos

Expanded text:
quasi malis calumniamini? Furunt, saeviunt, quasi malis calumniamini? Furunt, saeviunt, quando ista dicimus: nam quaerunt et mortificare nos. Apparuerunt saepe impetus eorum, apparuerunt insidiae. Cum ergo inter insidias illorum vivimus, et quibus dicimus, Amate pacem, adversantur nobis; nonne vox ista nostra est, «Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus? Cum loquerer illis, debellabant me gratis.» Quid est autem, fratres, «debellabant me?» Et parum erat, si non adrate nos? Sed, Honorate Christum. Nos nolumus honorari, sed illum. Nam nos quid sumus ad apostolum Paulum? Qui tamen dicebat illis parvulis, quos mali homines et mali suasores praecidere ab unitate in schismata volebant; quid eis dicebat ille? «Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis» ? Hoc et nos dicimus: Amate pacem, amate Christum. Si enim amant pacem, Christum amant. Cum ergo dicimus, Amate pacem; pax, quia «fecit utraque unum,» quare vos
Abbreviated transcription (Latin):
Sed uidelic& ꝓpterea se separauer.
ut usti essent: ut non haberent mix¬
tos in iustos. Aut nr̃a ẽ. ista uoxaut
illoꝵ ⁊elige cuius sit: catholica dicit
non .ẽ. dimittenda unitas : non .ẽ. pre¬
cidenda eccła dĩ. Iudi cabit ds̃ dema.¬
lis : debonis postea. Si nunc malia
bonis sȩparari non possunt : ferendi
sunt ad tempus . Mali in area nobis¬
cum. eẽ . possunt : inhorreo non poss̃
Et forte hodie qui mali apparent cras
bonier̃ : & qui debonitate hodie suꝑbi¬
unt : cras mali inueniunt᷑. Quisquis
ergo humilit̃ malos ad tempus fert:
ipse ꝑueni& ad requiem sempiternã.
Hec uox catholica ẽ. Illoꝵ autẽ uox
qualis est: non intellegentium neq
quȩ locunt᷑. neq de quib. affirmant :
ne tangar immundo  : & qui tetigerit
in mundũ inquinabit᷑: Separemus nos
ne commisceam᷑ malis & nos illis. A¬
mate pacem. diligite unitatẽ. nescitis
a quam multis bonis separamini. dũ

Expanded text:
Sed videlicet propterea se separaverunt, Sed videlicet propterea se separaverunt, ut justi essent, ut non haberent mixtos injustos. Aut nostra est ista vox, aut illorum; elige cujus sit. Catholica dicit: Non est dimittenda unitas, non est praecidenda Ecclesia Dei. Judicabit Deus de malis et bonis postea. Si nunc mali a bonis separari non possunt, ferendi sunt ad tempus: mali in area nobiscum esse possunt, in horreo non possunt. Et forte hodie qui mali apparent, cras boni erunt; et qui de bonitate hodie superbiunt, cras mali invenientur. Quisquis ergo humiliter malos ad tempus fert, ipse perveniet ad requiem sempiternam. Haec vox catholica est. Illorum autem vox qualis est, non intelligentium neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant ? «Ne tangas immundum» ; et, «Qui tetigerit immundum, inquinabitur» : separemus nos, ne commisceamur malis. Et nos illis: Aniate pacem, diligite unitatem. Nescitis a quam multis bonis separamini, dum
Abbreviated transcription (Latin):
in magnis clamorib ñ exaudiuntur
Affectib orare debemus & dicere
multum peregrinata .ẽ. anima mea.
cum his qui oderant pacẽ. eram pa¬
cificus. Quid enĩ aliud dicimus istis
hereticis. nisi cognoscite pacẽ amate
pacem: iustos uos dicitis si iusti esse:¬
tis : ĩnt̃ paleam grana gemerȩtis. nã
quia sunt grana in catholica & uera
grana sunt ⁊ deo tolerant paleam.
donec uentiletur area. quia inter
paleas clamant. heu me qđ incolat᷑
ms̃ longinquus factus ẽ in habita¬
ui cũ ta berna culis cedar:
inhabita ui inquit cum paleis. Sed
quomodo multus fumus exiit : sic
cedar tenebrȩ : In habitaui cũ taber¬
natulis cedar: multum peregrinata
est anima mea. Frumentoꝵ uox est
int̾ paleas gementium: Hȩc loquimꝰ
illis qui oder̃ pacem & dicimꝰ cumhis
qui oderant pacen eram pacificus
Qui sunt qui oder̃ pacem : qui cons¬
cindunt unitatem. Si enim pacem
non odissent : inunitate mansis seNt

Expanded text:
in magnis clamoribus non exaudiuntur. in magnis clamoribus non exaudiuntur. Affectibus orare debemus, et dicere, «Multum peregrinata est anima mea: cum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Quid enim aliud dicimus istis haeriticis, nisi, Cognoscite pacem, amate pacem? Justos vos dicitis. Sed si justi essetis, inter paleam grana gemeretis. Nam quia grana sunt in Catholica, et vera grana sunt; ideo tolerant paleam, donec ventiletur area; quia inter paleam clamant, «Heu me, quod incolatus meus longinquus factus est! inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Inhabitavi, inquit, cum paleis. Sed quomodo de palea multus fumus exit, sic de Cedar tenebrae. «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar: multum peregrinata est anima mea.» Frumentorum vox est, inter paleas gementium. Haec loquimur illis qui oderunt pacem; et dicimus, «Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Qui sunt qui oderunt pacem? Qui conscindunt unitatem. Si enim pacem non odissent, in unitate mansissent.
Abbreviated transcription (Latin):
non corpore ascendit. Sed ubi ascendit
ascensiones inquit incorde. Si ergo as¬
cendit in corde. non ascendit. Non ascen¬
dit ꝑ ascensiones cordis nisi anima quȩ
peregrinat᷑. Sed donec ꝑueniat. mul¬
tum peregrinata est anima mea Vbi
in tabernaculis cedar. CumHis Qui¬
OdERANT Pacem. Eram Pacificus
Uerum ut audiatis fr̃s carissimi. non
poteritis ꝓbare quam uera cantetis ni¬
si ceperitis facere qđ cantatis: Quantũ¬
lib& illud dicam. quomodo lib& exponã.
qualib cumq uerbis uersem : non intrat
in cor eius in quo non ẽ. opus cius. In¬
cipite agere: & uidete quid loquamur
Tunc ad singula uerba lacrimȩ ꝓflu.¬
unt: tunc psalmus cantat᷑. & facit cor
qđ in psalmo cantat᷑. Quam multi enĩ
sonant uoce. & corde muti sunt Re
quam multi tacent labiis. & clamant
affectu : quia ad cor hominis aures
dĩ sic̃ aures corporales ados homi¬
nis: sic cor hominis ad aures dĩ Mul.¬
ti clauso ore exaudiunt᷑ : & multi

Expanded text:
non corpore ascendit. Sed ubi ascendit? non corpore ascendit. Sed ubi ascendit? «Ascensiones,» inquit, «in corde.» Si ergo ascendit in corde, non ascendit per ascensiones cordis nisi anima quae peregrinatur. Sed donec perveniat, «multum peregrinata est anima mea.» Ubi? In «tabernaculis Cedar.» oderunt pacem, eram pacificus.» Verum ut audiatis, fratres charissimi, non poteritis probare quam vera cantetis, nisi coeperitis facere quod cantatis. Quantumlibet illud dicam, quomodolibet exponam, qualibuscumque verbis versem, non intrat in cor ejus in quo non est opus ejus. Incipite agere, et videte quid loquamur. Tunc ad singula verba lacrymae profluunt, tunc Psalmus cantatur, et facit cor quod in Psalmo cantatur. Quam multi enim sonant voce, et corde muti sunt? Et quam multi tacent labiis, et clamant affectu? Quia ad cor hominis aures Dei: sicut aures corporis ad os hominis, sic cor hominis ad aures Dei. Multi clauso ore exaudiuntur, et multi
Abbreviated transcription (Latin):
nalib Sed quid dicit scriptura : eice
ancillam & filium eiꝰ. Non enĩ heres
erit filius ancillȩ : cũ filio meo isa ac
Sed hoc qđ dicit eice quando erit
quando area cȩperit uentilari. Modo
alitẽ quando eiciatur: Heu me qđ in¬
colatus ms̃ longincꝰ factus est : in ha¬
bitaui cum taberͣlis cedar Et ex¬
ponit nobis qui sunt isti : qui ꝑtinent
ad tabernacula cedar. Mut tum pe
regrinationem corporalem intellegeres:
animam dixit peregrinari. Corpus
peregrinatur locis: anima peregrinat᷑
affectib Si amaueris t̾ram : pere¬
grinaris adõ. Si amaueris dm̃: ascen¬
dis ad eum. In caritate dĩ & ꝓximi exer¬
cemus: ut redeamus ad caritatem. Si
cadamus in terra: marcescimus & pu¬
trescimus. Iste autẽ qui ceciderat. des¬
cen s ͫ .ẽ. ad eum. ut ascender&: In¬
tendens tempus peregrinationis suȩ.
dixit se peregrinari in tabernaculis
cedar. Quare : quia multum peregri¬
nata est anima mea: Ibi peregrinatur
ubi ascendit: non corpore peregrinatur.

Expanded text:
ed quid dicit Scriptura? «Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac» . Sed hoc quod dicit, «Ejice,» quando erit? Quando area coeperit ventilari. Modo autem antequam ejiciatur, «Heu me, quod incolatus meus longinquus factus est! inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Et exponit nobis, qui sunt isti qui pertinent ad tabernacula Cedar. 8. «vers. regrinationem corporalem intelligeres, animam dixit peregrinari. Corpus peregrinatur locis, anima peregrinatur affectibus. Si amaveris terram, peregrinaris a Deo: si amaveris Deum, ascendis ad Deum. In charitate Dei et proximi exerceamur, ut redeamus ad charitatem. Si cadamus in terram, marcescimus et putrescimus. Iste autem qui ceciderat, descensum est ad eum, ut ascenderet. Intendens tempus peregrinationis suae, dixit se peregrinari in tabernaculis Cedar. Quare? Quia «multum peregrinata est anima mea.» Ibi peregrinatur, ubi ascendit. Non corpore peregrinatur,
Abbreviated transcription (Latin):
PRof TeR domum Dr̃i de i
Mei Quaesiui BonatiBi.
Non ꝓpter me quȩ siuibona:
Namnon tibi quȩ rerem sed mihi
Ideo nec ego haberem : quia ñ
tibi quȩrerem Sed ꝓpter
domum dñi dei mei. propter
eccłam. ꝓpter scõs. propter
peregrinos. propter in opes¬
eius ut ascendant. quia diciꝰ
eis. in domum dñi ibimus.
Propter ipsam domum dñi
dei mei. quaesiui bona tibi
Haec fr̃s prolixiora && neces¬
saria carpite. manducate. bibi¬
te. conualescite. currite. ad p̃¬

Expanded text:
Propter domum Domini Dei mei, quaesivi bona tibi.» Non propter me quaesivi bona: nam non tibi quaererem, sed mihi; ideo nec ego haberem, quia non tibi quaererem: sed, «Propter domum Domini Dei mei,» propter Ecclesiam, propter sanctos, propter peregrinos, propter inopes, ut ascendant; quia dicimus eis, «In domum domini ibimus: propter» ipsam «domum Domini Dei mei, quaesivi bona tibi.» Haec, fratres, prolixiora et necessaria carpite, manducate, bibite; convalescite, currite, appre
Abbreviated transcription (Latin):
iammanus dexterȩ nr̃e sit in nobis.
ꝓtegit nos ds̃. suꝑ manum dexterȩ
nr̃e Non nobis sufficit habere ma.
tationib dixi. intendite quid sequat᷑
Protegit te dñs suꝑ manum dexterȩ
tuȩ. dixi & qđ arbitror recognouis-¬
tis. Si enim non recognouissetis. &
de scripturis non recognouis setis:
non uocib ur̃is intellectum ur̃m mͥ
significaretis. Ergo quia intellexis¬
tis fr̃s: uidete quid sequit᷑. Quare
ꝓtegat dñs & suꝑ manum dexterae
id est suꝑ ipsam fidem in qua potes¬
tatem accepimus esse filios dei. &
esse ad dexteram. Quare oportet
ut ꝓtegat dñs ꝓpt̾ scandala. Vnde
sunt scandala De duob. timenda s̃
scandala. Quia & duo sunt p̃cepta.

Expanded text:
jam manus dexterae nostrae sit in nobis, jam manus dexterae nostrae sit in nobis, protegit nos Deus super manum dexterae nostrae. Non nobis sufficit habere manutationibus dixi: intendite quid sequatur. «Protegat» «te Dominus super manum dexterae tuae.» Dixi, et, quod arbitror, recognovistis. Si enim non recognovissetis, et de Scripturis non recognovissetis, non vocibus vestris intellectum vestrum mihi significaretis. Ergo quia intellexistis, fratres, videte quid sequitur; quare protegat Dominus et super manum dexterae, id est, super ipsam fidem, in qua potestatem accepimus esse filios Dei, et esse ad dexteram: quare oportet ut protegat Dominus? Propter scandala. Unde sunt scandala? De duobus timenda sunt scandala, quia et duo sun
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ fieri Unde accepisti hanc potes¬
tatem: credentib inquit. in nomine
eius. Si ergo credis: ipsa tibi potes¬
tas data .ẽ ut sis inter filios dei. Esse
autem int̃ filios dei: hoc . ẽ. addex¬
teram ꝑtinere. Ergo fides tua. manꝰ
dexterȩ tuae Id est potestas quȩ tibi
data est ut sis int̃ filios dei. manus
est dexterȩ tuȩ. Sed quid ual& ipa
potestas quam accepit homo nisi
dñs ꝓtegat : ecce credidit . iam am¬
bulat infide: in firmus est inter
temptationes agitatur int̃ molesti¬
as int̃ carnales corruptiones. int̃
suggestiones cupiditatis. inter uer
sutias & laqueos in iici. Quid ua-
Uȩ homini illi. nisi & ipsius fidẽ
dñs ꝓtegat . id .ẽ. ut non te ꝑmittat
temptari supra quam potes ferre.
sicut dicit apłs. Fidelis ds̃: quiÑ
uos ꝑmitt& temptari supra quam
potestis ferre : Ille ergo qui non sinit
temptari supra quamꝰ possumus fer¬
re. quam uis fideles simus. Quamuis¬

Expanded text:
Dei fieri.» Unde accepisti hanc potesDei fieri.» Unde accepisti hanc potestatem? «Credentibus,» inquit, «in nomine ejus» . Si ergo credis, ipsa tibi potestas data est, ut sis inter filios Dei. Esse autem inter filios Dei, hoc est ad dexteram pertinere. Ergo fides tua, manus dexterae tuae; id est, potestas quae tibi data est, ut sis inter filios Dei, manus est dexterae tuae. Sed quid valet ipsa potestas quam accepit homo, nisi Dominus protegat? Ecce credidit, jam ambulat in fide: infirmus est, inter tentationes agitatur, inter molestias, inter carnales corruptiones, inter suggestiones cupiditatis, inter versutias et laqueos inimici. Quid valeVae homini illi, nisi et ipsius fidem Dominus protegat: id est, ut non te permittat tentari supra quam potes ferre; sicut dicit Apostolus, «Fidelis Deus, qui non vos permittet tentari supra quam potestis ferre» . Ille ergo qui non sinit tentari supra quam possumus ferre, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
quodam loco scriptura. Mors & ui¬
ta: in manib linguȩ Nouimus
linguas: Frustra quȩdam carnis
in ore mouentur: & ꝑcutiendo pa-¬
latum & dentes distingunt sonos
quib loquimꝰ. Ostendant᷑ mihi ma-¬
nus linguȩ. Lingua ergo non hab&
manus sed hab& manus. Quȩ suNt
manus linguȩ: potestas linguae
Quid . ẽ. mors & uita in manibꝰ. lin.¬
guȩ: ex ore tuo iustificaberis : &
exore tuo condempnaberis. Ergo
si manus potestas. quid est manus
dexterȩ: nihil arbitror intelli¬
gi congruentius. nisi ut intelligamꝰ
manum dexterȩ potestatem: quam
tibi dedit ds̃. ut si uelis donante dõ
ad dexteramsis. Erunt enim im¬
pii om̃s ad sinistram : erunt autẽ
om̃s boni filii addexteram. quib
dicetur. Uenite benedicti patris
mei. ꝑcipite regnum quod uobis
paratum est ab origine mundi Vt
autem sis adextris. id est ut possis
dĩ filius fieri potestatem accepisti
Quam potestatem: de qua dicit io.¬
hannes: dedit eis potestatem filios

Expanded text:
quodam loco Scriptura: «Mors et viquodam loco Scriptura: «Mors et vita in manibus linguae» . Novimus linguas frustra quaedam carnis; in ore moventur, et percutiendo palatum et dentes, distinguunt sonos quibus loquimur: ostendantur mihi manus linguae. Lingua ergo non habet manus, et habet manus. Quae sunt manus linguae? Potestas linguae. Quid est, «Mors et vita in manibus linguae? Ex ore tuo justificaberis, et ex ore tuo condemnaberis» . Ergo si manus potestas, quid est manus dexterae? Nihil arbitror intelligi congruentius, nisi ut intelligamus manum dexterae, potestatem quam tibi dedit Deus, ut si velis, donante Deo, ad dexteram sis. Erunt enim impii omnes ad sinistram; erunt autem omnes filii boni ad dexteram, quibus dicetur: «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi» . Ut autem sis ad dexteram, id est, ut possis Dei filius fieri, potestatem accepisti. Quam potestatem? De qua dicit Joannes, «Dedit eis potestatem filios
Abbreviated transcription (Latin):
eternam. Ideo fac & securus eris¬
eum. Si ꝓpt̃ solas res humanas
& solam uitam istam facis. qđ facis
si nistra sola oꝑatur. Si autem ꝓp.¬
ter uitam ȩt̃nam oꝑaris dextera
sola oꝑatur. Si autem habes inten¬
tionem ad uitam ȩt̃nam. sed sub.¬
repit tibi cupiditas uitȩ temporalis.
ut ad tendas etiam istam. quando
facis opus bonum. ut hic tibi aliqͥd
retribuatur: misc& se sinistra ope¬
rib dexterae. Hoc uetat dr̃ Ueni¬
amus nunc ad illud qđ ait psalmus
dñs tegumentum tuum. suꝑ manũ
dexterȩ tuae. Manum: potestatẽ
dicit. Unde ꝓbamus quia & manus
dei. potestas dei dicta est:Namdi¬
abolus qui temptauit iob: hoc ait
deo. Mitte manum tuam. & tange
om̃ia quȩ hab& & uide si in faciem
benedic& tibi. Quid est mitte ma¬
num tuam. nisi da potestatem : Eui.¬
dentius audi frater: neforte carna.¬
li sensu adhuc cogites. qui a m̃bris
distinctus est ds̃. Audi euidenter:
quomodo dicat᷑ manus potestas. Ait

Expanded text:
aeternam. Ideo fac, et securus aeternam. Ideo fac, et securus eus. Si propter solas res humanas et solam vitam istam facis quod facis, sinistra sola operatur; si autem propter vitam aeternam operaris, dextera sola operatur: si autem habes intentionem ad vitam aeternam, sed subrepit tibi cupiditas vitae temporalis, ut attendas etiam istam quando facis opus bonum, ut hic tibi aliquid retribuatur, miscet se sinistra operibus dexterae: hoc vetat Deus. 11. Veniamus nunc ad illud quod ait Psalmus: «Dominus tegumentum tuum super manum dexterae tuae.» Manum potestatem dicit. Unde probamus? Quia et manus Dei, potestas Dei dicta est. Nam diabolus, qui tentavit Job, hoc ait Deo: «Mitte manum tuam, et tange omnia quae habet; et vide, si in faciem benedicet tibi» . Quid est, «Mitte manum tuam,» nisi, da potestatem? Evidentius audi, frater, ne forte carnali sensu adhuc cogites quia membris distinctus est Deus; audi evidenter quomodo dicatur manus potestas. Ait
Abbreviated transcription (Latin):
uitae huius. ea quȩ bona existiman¬
tur ab hominib sinistra ẽ Nescio
quis uenit. & uult tibi ꝑ cutere
dexteram id est tollere tibi fidem
tucm: tu accepisti a lapam in
dexteram. prebe sinistram : id ẽ
ut illud tollat. qđ temporale est:
& non ea quȩ ȩt̾na habes Audite
paulum apłm hoc facientem. Ho¬
mines ꝑsequebantur in eo qđ cris¬
tianus erat. ꝑ cutit᷑ illi dextera.
ille sinistram opponebat: Ciuis
romanus sum ait. dexteram con¬
tempnebant: ille de sinistra
terrebat. Quia illi dextram eius
timere non poterant. Nondũ enĩ
xp̃o crediderant. Quid ergo
si dex tera amplectitur. sinistra
sub capite est. Quid est nesciat
sinistra tua quid faciat dextera
tua : id est quando facis bonum
opus : ꝓpter uitam ȩternam fac:
Nam si opus bonũ in terra ꝓpterea
feceris. ut terrenȩ tibi abundent:
scis sinistra tua quid faciat dex¬
tera tua. Miscusti dex teram
sinistrȩ: noli facere ꝓpter uitam

Expanded text:
vitae hujus, ea quae bona existimanvitae hujus, ea quae bona existimantur ab hominibus, sinistra est. Nescio quis venit, et vult tibi percutere dexteram, id est, tollere tibi fidem tuam: tu accepisti alapam in dexteram, praebe sinistram , id est, ut illud tollat quod temporale est, et non ea quae aeterna habes. Audite Paulum apostolum hoc facientem. Homines persequebantur in eo quod christianus erat; percutitur illi dextera, ille sinistram opponebat: «Civis Romanus sum,» ait . Dexteram contemnebant illi, et de sinistra terrebat ille: quia illi dexteram ejus timere non poterant; nondum enim Christo crediderant. Quid ergo, si dextera amplectitur, sinistra sub capite est; quid est, «Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua?» Id est, quando facis bonum opus, propter vitam aeternam fac. Nam si opus bonum in terra propterea feceris, ut terrena tibi abundent; scit sinistra tua quid faciat dextera tua, miscuisti dexteram sinistrae. Noli facere nisi propter vitam
Abbreviated transcription (Latin):
inquit dierum & anni uitȩ index¬
tera eius. in sinistra autẽ eius dic¬
ȩternitas est Hoc enim ꝓpriomͦ
dicit scriptura longum. quod e¬
ternum est  Nam quic quid fi¬
nem hab&: breue est. Alio loco:
longitudine inquit dierum rea¬
plebo eum: Et numquid aliter
ꝓ magno di ceretur. honora patrẽ
tuum & matrem tuam ut longe.¬
uus sis suꝑ t̾ram Suꝑ quam e¬
nim terram. nisi de qua dicit.
spes mea es tu portio mea inter¬
ra uiuentium Ibi esse longeuũ
quid est. nisi ibi uiuere inȩternumꝰ
Nam esse hic longeuum quid est
nisi usq ad senec tutem ꝑuenire.
& si longa uideatur ȩtas: cum ꝑue
nitur. Et multi maledicentes pa.¬
rentib senescunt in hac terra: mul¬
ti autẽ obsequentes parentib cito
eunt ad dnm̃. Num quid ergo im¬
pletur ut longeuus sit scđm hanc
uitam sed longeuum : ꝓ ȩternita.¬
te illa positumꝰ est. Longa uita
est in dextera eius . At uero di¬
uitiȩ & gła id est sufficientia

Expanded text:
inquit, «dierum et anni vitae in dexinquit, «dierum et anni vitae in dextera ejus; in sinistra autem ejus diaeternitas est. Hoc enim proprio modo dicit Scriptura longum, quod aeternum est: nam quidquid finem habet, breve est. Alio loco: «Longitudine,» inquit, «dierum replebo eum.» . Et numquid aliter pro magno diceretur, «Honora patrem tuum et matrem tuam, ut longaevus sis super terram» ? Super quam enim terram, nisi de qua dicit: «Spes mea es tu, portio mea in terra viventium» ? Ibi esse longaevum quid est, nisi ibi vivere in aeternum? Nam hic esse longaevum quid est, nisi ad senectutem pervenire? Etsi longa nitur. Et multi maledicentes parentibus, senescunt in hac terra; multi autem obsequentes parentibus, cito eunt ad Dominum. Numquid ergo impletur, ut longaevus sit secundum hanc vitam? Sed longaevum pro aeternitate illa positum est. Longaevitas est in dextera ejus; at vero divitiae et gloria, id est sufficientia