comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erts & sedenax mn atii. loque bancur sermo¬
nem patrum & descripturis &rur sumde
hopere manuum suarumi ille iutem sener
ꝑ homma tꝗ cebad cum iutẽ uenis sent ad por¬
cum ignouerunt. & pscumn senem proficis ciud
idse: dicit abbas anthoniue. Bonum comita¬
tum iti neris inuenistis senis huius Dixit autem
& seni: Bonor fritres inuenistite cum abbt. di¬
cit ei senex bonisunt quident sed habitatio eona
non hib& iciniram qui uult intrat insta bulo
& soluit asinum Hoc iutẽ dice bat quia quod¬
cum que eis hac cede bact mnore loquę bantur:
Di ce bat abbas danihel de ibbate arsenio. quia¬
cota noctȩ uigilans ꝑtrinsir&: Tota cnim noc¬
ce ingilicbat & quando uolebat circamuno
propter ipstim niturim dorantre diedbat sonne¬
Ueni ser uemale. Et subripiebit omnii
sedendo: et statim surgebut: dicebat abbas
senius: Sufsicit mo elto. si dorimerit. un amho¬
ram. si est timen pugnator Dicebat deeo abbas
dinihel quiatintõs anros mansit nobis cum

Expanded text:
Et sedentes in navi loquebantur sermonen Patrum, et de Scripturis, et rursus de opere manuum suarum. Ille autem senex per omnia tacebat. Cum autem venissent ad portum, agnoverunt et ipsum senem proficisci ad ad eum, dicit eis abbas Antonius: Bonum comitem itineris invenistis senem hunc. Dixit autem et seni: Bonos fratres invenisti tecum, abba. Dixit ei senex: Boni sunt quidem, sed habitatio eorum non habet januam. Quicunque vult, intrat in stabulum, et solvit asinum. Hoc autem dicebat quia quodcunque eis ascendebat in cor, in ore loquebantur. 2. Dicebat abbas Daniel de abbate Arsenio, quia noctem vigilans pertransiret . Tota enim nocte vigilabat, et quando volebat circa mane propter ipsam naturam dormire, dicebat somnVeni, serve male, 568 et subripiebat parum somni sedendo; et statim surgebat. 3. Dicebat abbas Arsenius: Sufficit monacho, si dormierit unam horam, si tamen pugnator est. 4. Dicebat de eo abbas Daniel: Quia tantis annis mansit nobiscum,
Abbreviated transcription (Latin):
ores partes. q̃ui implebat sibi soris cuła aque & hor a
quam anducare uoluiss&. subito uersibatur soris cula &
debatur a qua quiin spirante dõ. dixit ad sem& ipsum
ingredior inheremo. & dieo hoe qđ mihi etenit. de
quaoubus Et surgens abit. Et cũ sero factũ ess
oꝓtemplum quoddã idolorum iuxtauiam.
au̾diuit noecedemones dicentes. Ista nocte p̃cipita¬
contristatus est. Et ꝑ ueni ens ad senem. inuenit euneri¬
tem & dicit ei quid facio abba quumpleo mihi uasculi
aquȩ & horamanducandi effunditur: Et dixit ei. sen
Tuuenisti interrogareme qui a soris culatua. uersatu
et ego quid fatiã quia m hac noctȩ ceci diinfornicati¬
onem. ciures ponthit. et egocegnom. Et dicit ei. Tuunde
cis quidixit. Dormiebam intemplo & audiui de inones
lo quentes deee̾. Ec̃ dixit senex. Et egouado ad seculũ
Ille autom rogabat dicens. Nolipater sed ꝑmane
ii. locotuo. mulierem autemdimite hienc. Hoccenimt

Expanded text:
ori parte, qui implebat sibi surisculam aquae, hora ori parte, qui implebat sibi surisculam aquae, hora qua manducare voluisset; et subito versabatur suriscula, et reversabatur aqua; qui inspirante Deo dixit in semetipsum: Ingredior in eremum, et dico hoc quod mihi evenit de aqua senioribus. Et surgens abiit; et cum sero factum esstemplo ydolorum iuxta uiam et audiuit demones dicentes: «Ista nocte precipitacontristatus est, et perveniens ad senem, invenit eum tristem, et dicit ei: Quid facio, abba? quia impleo mihi vasculum aquae, et hora manducandi effunditur. Et dicit ei senex: Tu venisti interrogare me, quare suriscula tua versatur; et ego quid facio, quia hac nocte cecidi in fornicationem? Cui respondit: Et ego cognovi. Et dicit ei: Tu unde scis? Qui dixit: Dormiebam in templo, et audivi daemones loquentes de te. Et dixit senex: Ecce ego vado ad saeculum. Ille autem rogabat eum, dicens: Noli, Pater, sed permane in loco tuo; mulierem vero dimitte hinc; hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
a denire nu ꝑ ser cesterit cora eipiso uelit mule t seidis¬
t hiopis sa: et turpis aspectu ita ut fetorem euis Cil¬
em enes fus ferre non poss& Et abiciebit eam ase : &illa
icebtei Eosum quietincor dibus hominum dulcis
ppareo sed propter obedientiantuã & laboren seti
stines non pͣmist dis se ducerete. sedimuo uit tibi. se oł¬
mmeum ylle autem sarrexit: & gratias agens lo ueut. adi
itre sium & chxit eis lamuialeo ire ad sae culumpater ui
nenim operationem diaboli. & fetorem eius: Cogno uerrt
utem pcter euis dehocipso : & cdieit er simansis ses qua dra¬
mta hes & custodis ses us que in finem mandatuã ineuim
maiora habuist ndere: Senex quidã sedebat in
& inueniens camelarios adiunxit se cumills &ingr es s aost
yhereno cumeis: Hlaecenim trabebatir aelł bclo
Nuce cumi uenis fer adianu am senis eoerit signis incla¬
re seipsam dicens Ego stumilla pͥarenstua e tmanist
a put eum. Erat autem alius monachus sedens in interi¬

Expanded text:
 venire super se; et stetit coram ipso velut mulier Aethiopissa, fetida et turpis aspectu, ita ut fetorem ejus sufferre non posset, et abjiciebat eam a se. Et illa dicebat ei: Ego sum quae in cordibus hominum dulcis appareo; sed propter obedientiam tuam, et laborem quem sustines, non me permisit Deus seducere te, sed innotui tibi fetorem meum. Ille autem surrexit, et gratias agens Deo, venit ad patrem suum, et dixit ei: Jam nolo ire ad saeculum, pater. Vidi enim operationem diaboli et fetorem ejus. Cognoverat autem et pater ejus de hoc ipso, et dixit ei: Si mansisses quadraginta dies, et custodisses usque in finem mandatum meum, majora habuisti videre. 24. Senex quidam sedebat in llius . Et inveniens camelarios, adjunxit se cum illis, et ingressa est in eremo cum eis. Haec enim trahebatur a diabolo. Quae cum venisset ad januam senis, coepit signis indicare seipsam, dicens: Ego illa parens tua, et mansit apud eum. Erat autem alius monachus sedens in inferi
Abbreviated transcription (Latin):
dicaremur Foc est ut illi qui in p̃senti uita
serꝑsum ꝑpenitenciam iudicat aidicium
igrtun non reiudicabitũt. quiahde inpsente:
tit. sed post culpas p̃mia ꝓmitit. Idõ & nos fr̃s
mali contra di p̃cepta fecimus : defleamꝰ & emen¬
demus & ulterius peccare cessemus. & conser uẽ¬

Expanded text:
entem vitam seipsum per poenitentiam judicat ad judicium, iterum non dijudicabitur, qui hic in praesente tit; sed post culpas praemia promittit. Ideo, fratres, mali contra praecepta Dei fecimus, defleamus, et ulterius peccare cessemus, ac in vo
Abbreviated transcription (Latin):
Di cebanit cdeabate arsenio quia totum tenpus uite sue
sedensadopus manuim suarum panmũ habebat insitium
prot lacrimasq crebro currebait ex ooulis enus:¬
dirit abas amtonius Dinit habas helias E gotresrestimeo
Tnamꝰ quanido ł gressa ẽ anima a corpore Alta quã do
Ocursurus sum deo t̃ eccia guaido Idͥusume est proferenda

Expanded text:
Dicebant de abbate Arsenio quia toto tempore vitae suae sedens ad opus manuum suarum, pannum habebat in sinu propter lacrymas quae crebro currebant ex oculis ejusias. 4. Dixit abbas Elias: Ego tres res timeo . Unam, quando egressura est anima mea de corpore; aliam quando occursurus sum Deo; tertiam, quando adversum me proferenda
Abbreviated transcription (Latin):
scriptur. Nulla peccata inulta dimittate dr̃. sn
ulta: hoce sine undicta : quia certe autnos hic
uindicabimus. peccata nrã ꝑpenitenciã. aut uin¬
diat illa ds̃ ꝑse ueritatẽ iudicii. Et illud cer¬
tissime credite qđ omĩs homo ꝗuis peccator
quã uis criminosus faiss&. Quantama la ꝑpe¬
trass& si uerã penitenciã egerit & tlemosinas
ius tas fecerit. & dibonã deuorionẽ cũ oꝑilx̧ us

Expanded text:
scriptum est: Nulla peccata inulta dimittit Deus, hoc est, sine vindicta, quia certe aut nos hic vindicabimus peccata nostra per poenitentiam, aut vindicat illa Deus per severitatem judicii. Et illud certissime credite, quod omnis homo, quamvis peccator, quamvis criminosus fuisset, quanta mala perpetrasset, si veram poenitentiam egerit, eleemosynas justas fecerit, et in bona d
Abbreviated transcription (Latin):
seniores honorate. Iuiores urõs in xp̃i amore
spiritalit̃ diligite. Pacientes estote adoms. Be¬
ne facite his quiuos oderunt. Saritas. gaudium
par. paciencia. bonitas. benignitas. fides spes
in cordib: uris. & hoc inbonis. cogitacionib &
eloquiis & scĩs oꝑib conseruate. Numili tatem
ante omĩa custodite. Totã spem urm̃. in dõ poni¬
te. Bonũ aliquid inuor cũ uideritis ad dĩ głam
reputate quiuos hoc dedit non ad urõn laudẽ.
uris hoc siatis inuos factũ timete dieor ucheh
o non faciat. Et ꝓut iultis ut faciant uobus hir¬
mines bona ita& uos facite illis similuĩ assari¬
tite aut ue est dilectio dĩ a ꝓximi momĩb

Expanded text:
seniores honorate; juniores vestros in Christi amore seniores honorate; juniores vestros in Christi amore spiritualiter diligite, et patientes estote ad omnes. Benefacite his qui vos oderunt. Charitas et gaudium, pax, pin vobis, et hoc in bonis cogitationibus et eloquiis et sacris operibus conservate. Humilitatem tenete, omnia custodite, totam spem vestram in Domino ponite; bonum aliquid in vos cum videritis, ad Dei gloriam reputate, qui vobis hoc dedit, non ad vestram laudem. vestris hoc sciatis a vobis factum. i non faciat. Et prout vultis ut faciant vobis homines bona, et vos facite illis similiter. Charitatem autem, quae est
Abbreviated transcription (Latin):
sub uenite. Dolentes consolate . in firmos uisitate.
Mor tuos sepelite. In carcerẽ positos requirite. &
debonis urĩs eis ministrate. Uiduas & orphanos
in tribulacionib eorũ ad iuuate. Pauperes &
om̃s obpressos a prauds hominib uł de iiqua
iudicia in quantũ potestis eis ad iutoriũ prẽstate.
Iudiciũ roctuĩ sẽꝑ & iusticiã conseruate. Misediam
in omĩb facite. Pacẽ & ipsi in uobis abete. Et cos
qui discordes sunt ad concordiam reuocate. Simbo¬
lũ & oracionẽ dnĩcam. ipsi tenete. Et filios & filias
uras docete ut ipsi teneant. Aiolos quos inbap¬
dm̃ scctisse. Et idõ eos docete. Sẽꝑ castigate & cor¬
rpite. Et illos & om̃ib subditis uris ut sobrie &
caste & iuste uiuant. sepius ad monete eaque cor¬
ripite. Ueritatẽ ex corde & ore ꝓferte: & dicite.
Castitatẽ & continenciã tenete. Sobrietatẽ & pau¬
citatẽ depotu & cyb habeatis. Ieiunium amate

Expanded text:
subvenite, indolentes consolate, infirmos visitate, subvenite, indolentes consolate, infirmos visitate, mortuos sepelite, in carcerem requirite, et de bonis vestris eis ministrate. Viduas et orphanos in tribulationes eorum adjuvate; pauperes et omnes oppressos a pravis hominibus, vel de iniquo judicio et quantum potestis, adjutorium praestate. judicium rectum ac justitiam servate, misericordiam in omnibus facite, pacem in vobismetipsis habete, et eos qui discordes sunt, ad viam concordiae revocate. Symbolum et orationem dominicam tenete, filios et filias vestras docete ut et ipsi teneant. Filios quos in BapDeum exstitisse; et ideo eos docete semper, et corripite, et illos omnes subditos vestros, ut sobrie, et caste, et juste, vivant, saepius admonete, atque corrigite statim. Ex corde et ore proferte veritatem; castitatem et continentiam tenete; sobrietatem et parcitatem de potu et cibo habetote; jejunium amate;
Abbreviated transcription (Latin):
dua ꝓduob nũmis. Plus quã diuites adõ conlau¬
data est. Et decalice aq frigide mertedẽ non
ꝑdere dñs reꝓmisit. Et qui res non abuerit unde
elemosinã faci& : ab eat bonã uoluntatẽ ad faci¬
endã. Bonauoluntas: ꝓfacta roputabitur quan
aut argentũ aut aliud aliquid porrigite. In¬
censũ cere olos & oleo in luminarib ȩccłe iuxta
qđ pre ualetis ibidẽ date. Qiua dñsait. Non ap¬
parebis in conspectumeo uacuus. Oblaciones
q maltaria consetraõtur offerte. & exinde post
penitenciã actã & re conciliacionẽ scđm consilium
sacerdotis cõmiitate. Et ante plures dies ȩtiam
aꝓpriis uxorib: uris abstinete. Et sic mundo
corde scm̃ sacrifictũ acciꝑe possitis. Sacerdotib
urĩs honorẽ inpendite . & eos qui scđm dm̃ obedi¬
honore inuicẽ. p̃uenientes. Esurientes dare man
ducare. Sicientes. date bibere. hospites p̃cipue.
Pauperes & peregrinos colligite in domib urĩs.
des illoꝵ lauate. nudos uestite. in tribulacionẽ

Expanded text:
 duos nummos plusquam divites a Domino collaudata est, et de calice aquae frigidae mercedem non perdere Dominus promisit. Et qui res non habet, unde eleemosynam faciat, habeat bonam voluntatem: ipsa bona voluntas pro facto reputabitur. Quandaut argentum aut aliud aliquid porrigite. Incensum, cereolos, et oleum in luminaribus ecclesiae, juxta quod praevaletis ibidem date, quia Dominus ait: Non apparebitis in conspectu meo vacui. Oblationes quae in altaria consecrantur offerte, et inde post poenitentiam actam et reconciliationem secundum consilium sacerdotis communicate. Et ante plures dies etiam a proprias uxores vestras abstinete, ut sic cum mundo corde sanctum sacrificium accipere possitis. Sacerdotibus vestris honorem impendite, et eis secundum Deum obediHonore invicem praeducare, sitientibus bibere. Hospites praecipue pauperes et peregrinos, colligite in domibus vestris; des illorum lavate. Nudos vestite, in tribulatione
Abbreviated transcription (Latin):
criminamortalia ꝑpetratus fuerit. sipe ni¬
tenciã nõn egerit & clemosinas multas & ius¬
tas. non fecerit. & in bonis oꝑib non ꝑse seuera¬
uerit: nonꝗ in trabit in regnũ dĩ nec possidebit
głam ct̃nam: sedcũdi abolo descendit ininfen¬
nũ. Qiuia apłs dicit. Qurtalia agunt regnũ dĩ
nonpossidebunt. Eromde scriptũ est. Nequaquã

Expanded text:
crimina perpetratus fuerit, si poenitentiam non egerit, et eleemosynas justas non fecerit, et in bonis operibus non perseveraverit, nunquam intrabit in regno Dei, nec possidebit gloriam aeternam; cum diabolo descendet in inferna, quia Apostolus dicit: Qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Proinde scriptum est: N
Abbreviated transcription (Latin):
leiunare. olemosinas dare. nudos uestire. Infir¬
mos uisitare. hospites colligere. pauperib
pascere. eccłasdĩ uestire. Scripturas scãs custo¬
me. Quia tues factura dĩ & ego inspirata & adõ
creata. Tu requiescere abes modicũ tẽpus in pace
uideas qualẽ mansionẽ & quanta gła nobis p̃para¬
qui seruiunt ei . & lucebunt cũ eo sicut sol inuitam¬

Expanded text:
ere, eleemosynas dare, nudos vestire, infirmos visitare, hospites colligere, et pauperes pascere, Ecclesiis Dei servire, Scripturas sanctas custo, quia tu es factura Dei, et ego inspiratio vitae, et a Deo creata. Tu requiesce modicum tempus in pace videas qualem mansionem et quantam gloriam nobis praeparaqui serviunt ei, et lucebunt cum eo sicut sol, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
& fouetur corpus cibis & potilus ex quibus & calor
sangumis excitat ado perandum corpus. propter
quod & dicebat apostolus. Nolite mebriariuino in quo
est luxuria Etrursus dñs ineuangeliomandans discipu
eeuls in conuersitione exinsidis & inuidia demonum ueni¬
ens. It aque scire conuenit: qui atres sunt corporales motui
Inus quidem naturilis : Alius autem explenitudiñe ci¬
borum : tertius uero exelemonibus: Dixit abbis ge¬
rontius petrenss: Qua milti tempeatia corporalib
delectitionibus & c̃iumnon ad proximirent corporibus

Expanded text:
t fovetur corpus cibis et potibus, et ex quibus calor t fovetur corpus cibis et potibus, et ex quibus calor sanguinis excitat corpus ad operandum. Propter quod dicit Apostolus: Nolite inebriari vino, in quo est luxuria . Et rursum Dominus in Evangelio discipulis tibus in conversatione ex insidiis et invidia daemonum veniens. Itaque scire convenit quia tres sunt corporales motus. Unus quidem naturalis; alius autem ex plenitudine ciborum; tertius vero ex daemonibus. 2. Dixit abbas Gerontius Petrensis: Quia multi tentati a corporalibus delectation
Abbreviated transcription (Latin):
tem totaeb domadapische: Et cũs abbitosera uenis s&
admis fis commumcans. Moxfugiebit Ne cogeretur i fra¬
tribus iecclesi aimanducire : Apie se autem tantuminodo¬
carauitus clir is cums ile manducabat sino panȩ : FR¬
tres conuocati sunt insciti: ut manducarent palma su
Et erit aliquis infirmus denimia abstinentia:
Quitussiens : ex ereabit flegina: Quo nolente : de¬
sputueius. uenit suꝑ alium fratrem: Quicuin cogititio¬
nciisiia conpelleretur dicercei. quiescerun & ñonex cre¬
es suꝑme ut superar& cogitagicp essuis : ulit qđ exort¬
ier it fratrer & mitens inore suo statim comedit alo¬
lud : Et cunc coepit ad sc eꝓsum dicere ant non dieis fra
tri qđ eum contrist&: antmanducas quod horres :¬
ixit abbas anthomus. estimo qđ habeo corpus mnotum.
naturailem confpar suminse qu nolente anima nonopeni¬
tur: Sed iantum modo significitur in corpore quasimpis¬
sibilis motus. Est atem & aliis motus. exeo qdnutrã mn:¬

Expanded text:
tem tota hebdomada Paschae. Et cum Sabbato sero venisset tem tota hebdomada Paschae. Et cum Sabbato sero venisset ad missas, communicans mox fugiebat, ne cogeretur a fratribus in ecclesia manducare. Apud se autem tantum modicas betas elixas cum sale manducabat sine pane. 70. Fratres convocati sunt in Scythi, ut manducarent palmas, et erat aliquis infirmus de nimia abstinentia, qui tussiens exscreabat phlegma, quod nolente eo venit super alium fratrem. Qui cum a cogitatione sua compelleretur dicere ei: Quiesce jam, et non exscrees super me, ut superaret cogitationes suas, tulit quod excreaverat, et mittens in ore suo, statim comedit illud. Et 573 tunc coepit ad seipsum dicere: Aut non dicas fratri tuo quod eum contristet, aut manduca quod horresixit abbas Antonius: Aestimo quod habeat corpus motum naturalem conspersum in se, qui nolente animo non operatur, sed tantummodo significatur in corpore, quasi impassibilis motus. Est autem et alius motus ex eo, quod nutritur e
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃ Sicut enimꝰ qui ignem ic cendere uolunt:
prius fumantur & exfumm molestia. lecrimantur
sicq obtinent: qđ uolebant: Et enim scriptũ ẽ. qui¬
a ds̃ nõt ignis consumens est : Stioporcec & nos
diuinum ignem. cum la crimiꝵ atque luborib
inmobis ipsis ac cendere: Dixit abbas ypericius
Nocta & die laborit monachus uigilans oriti¬
onbus permanens pungens: autem corsuum
pro du & lacrimas. & celerius prouocit mise¬
cordiam: Ad pliccierunt fritres ad bbatem
felicem alentem secu. ilicos seculares: et rogauã¬
runt eum ut dicer& eis. sermonem Senex utẽ
tacebat: Illis uero diutius rogintibus dixit. iđ
cos: Sermonem. uultis audiri: qui res ponderunt
& iampiter. Dixit. ergo senex: Modo non est
sermo: Quan do autem incerrogabint. seni¬
ores. & faciebinti fratres. quȩ dicebuit eis
tribuebit ds quo modo loqueretur: Nunc
ueniobat nihi cominemoratio alurui seminirum in animo
dicebat quid impatrum qui isciree fra tremincella. le uinan¬

Expanded text:
dium. Sicut enim qui ignem accendere volunt, prius fumantur, et ex fumi molestia lacrymantur, sicque obtinent quod volunt. Etenim scriptum est: Quia Deus noster ignis consumens est; ita oportet et nos divinum ignem cum lacrymis atque laboribus in nobis ipsis accendere. 17. Dixit abbas Hyperichius: Nocte et die laborat monachus vigilans, in orationibus permanens; pungens autem cor suum producit lacrymas, et celerius provocat Dei misericordiam. 18. Applicuerunt fratres ad abbatem Felicem, habentes secum aliquos saeculares, et rogaverunt eum, ut diceret eis sermonem. Senex autem tacebat. Illis autem diutius rogantibus dixit ad eos: Sermonem vultis audire? Qui responderunt: Etiam, Pater. Dixit ergo senex: Modo non est sermo. Quando autem interrogabantur seniores, et faciebant fratres quae dicebant eis, tribuebat Deus quomodo loquerentur. Nunceniebat mihi commemoratio aliarum feminarum in animo. 69. Dicebat quidam Patrum: Quia sciret fratrem in cella jejunan
Abbreviated transcription (Latin):
E. Satis nos oport& timeretros cusas hoc ÷
gulã cupidititẽ. suꝑbiam. quia diabolus adam
dẽ abemus. Quia ipse sal uator dixit. Amendico uob.
quia angłieorũ incȩlis seꝑ uident faciem patris mei
qui incelis est. Qua ꝑcerte credimus. quia omiã oꝑa¬

Expanded text:
e nos oportet propter tres causas; hoc est, gulam, cupiditatem, et superbiam: quia diabolus istisdem habemus, quia ipse Salvator dixit: Amen dico vobis quia angeli eorum semper vident faciem Patris mei, qui in coelis est. 2. Quia pro ce
Abbreviated transcription (Latin):
incella collige id te sensũtuum & inoe moresto
diem mortis. & tunc uides corporis tui morti¬
fi cationem: cogita cladem : suscipe dolorẽ:
hor reat tibi mundi istius uanicis: estomo¬
destus & sollititus uc possis semꝑ in codem
quietis ꝓ posico ꝑ manerȩ. & non infirmaris
Memorare &ium eorum quae in inferro sunt:
cogiti apud teip sum. quo modo sunt ibi anime. in
quem amaro selentio. auqͣuo pes simo gemitu.
uel inquali metit at que cer tamine aut̃ in quali
spectatione & indo lore siul lumitigatione. & infini¬
sitam peccatoribus confasionem quã pus sur sunt

Expanded text:
in cella, collige ad te sensum suum, et memor esto diei mortis. Et tunc videbis corporis tui mortificationem. Cogita cladem, suscipe dolorem. Horreat tibi mundi istius vanitas. Esto modestus et sollicitus, ut possis semper in eodem quietis proposito permanere, et non infirmaberis. Memorare etiam eorum qui in inferno sunt. Cogita apud te ipsum quomodo sunt ibi modo animae, et in quam amaro silentio, aut in quo pessimo gemitu, vel in quali metu atque certamine, aut in quali exspectatione et dolore, et sine mitigatione infinisitam peccatoribus poenam, quam passuri sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ tingere posse de sperant. Uos aut̃ curꝑti¬
mescitis que urõs conciues uidetis. Un de
& mathus angłm apparuisse describens ait.
Erat aspectꝰ eiꝰ sic̃ fulgur. & uestim̃ ta eiꝰ sic̃ nix
Infulgurȩ & ȩnĩ terror timoris ÷ in ni niue
aut̃ blandim̃ tũ candoris. Quia uͦ omp̃sds̃
& in candore h abitꝰ demonstrat᷑. Unde ipsa sue
speciȩ & terrera reprob. & mulcer& pius.
Vnde recte qͦq ppłm ꝑ deserta grandientem
colũpnas ignis. ꝑ noctẽ & colũpna nub p̃hibebat
in diȩ. in igne & eñĩ terror ÷. in nube aut̃ uisi¬
onis leneblan dim̃ tũ. Dies uͦ uita iustis. & nox
accipit᷑ uita peccatoris. Vnde & conuersis¬

Expanded text:
sperant. Vos autem cur pertimescitis, quae vestros concives videtis? Unde et Matthaeus angelum apparuisse describens, ait: Erat aspectus ejus sicut fulgur, et vestimenta ejus sicut nix . In fulgure etenim terror timoris est, in nive autem blandimentum candoris. Quia vero omnipotlgure vultus, et in candore habitus demonstratur, ut de ipsa sua specie et terreret reprobos, et mulceret pios. Unde recte quoque populum per deserta gradientem columna ignis in nocte et columna nubis praeibat in die . In igne enim terror est, in nube autem visionis lene blandimentum; dies vero vita justi, et nox accipitu
Abbreviated transcription (Latin):
nis & tam̃ in hac uisibilit̃ t̃ exiber&. Quis eiꝰ
ꝓmissionib creder& : Factꝰ itaq homo appa¬
ruit in car ne mori dignatꝰ ÷ ex uolũptate re-¬
surrex̃ expotestate. & ostend exemplo qđ nob̾
ꝓmisit in p̃mio. Sed fortesse aliquis dicat
ure illȩ surrex. Quicũ dõ. ecẽ. teneri morte
non potu it. Ad instruendam gͦ ignoran ci amnn
ad roborandam infirmi tatẽ nram sue resur¬
rectionis exemplum nob sufficere nolui.
Solus ille in tempr̃ mortuus ÷. & tam̃ solus min¬
me sur rexim. Hamscriptũ ÷. Multa corpora
omĩã agum̃ta ꝑfidiȩ nequis enĩ dicat sperari
desȩ Ñdeb& homo qđ in carne sua exibuit
homo ds̃. Ecce cũ dõ homines surrexissȩ cognos¬
cimꝰ & quos puros suis se homines rĩdubitamꝰ.
qđ iectũ constat incapite simultum nos ab ini
m̃bris eiꝰ superiorib. audiuimꝰ. Ecce uͦ ad memo¬
riam reddit qđ crucifixo dĩ filio iudȩi insultan tes

Expanded text:
 tamen hanc visibiliter non exhiberet, quis ejus promissionibus crederet? Factus itaque homo apparuit in carne, mori dignatus est ex voluntate, resurrexit ex potestate, et ostendit exemplo quod nobis promisit in praemio. Sed fortasse aliquis dicat: Jure ille surrexit qui, cum Deus esset, teneri a morte non potuit. Ad instruendam ergo ignorantiam nostram, ad roborandam infirmitatem nostram, suae resurrectionis exemplum nobis sufficere noluit. Solus in illo tempore mortuus est, et tamen solus minime resurrexit. Nam scriptum est: Multa corpora omnia argumenta perfidiae. Ne quis enim dicat sperare de se non debet homo, quod in carne sua exibuit homo Deus, ecce cum Deo homines resurrexisse cognobimus, et quos puros homines non dubitamus.  gestum constat in capite. Si multum nos abjicimmembris ejus superioribus audivimus. 7. Ecce vero ad memoriam redit quod crucifixo Dei Filio Judaei in
Abbreviated transcription (Latin):
tanta dĩ sollẽpnitate dilectionis euangelicȩ ex¬
posicione trans currimꝰ s&e lib& indehac eadem
sollẽpnitate aliq uł sub tilius loquamꝰ. due &¬
ȩnĩ uitȩ erana quarũ una nonimꝰ. alterã nesci¬
ebamꝰ. una quippe mortalis ÷. alia inmortalis.
Vna corrũptionis. alia in corruptionis. Sed uenit¬

Expanded text:
tanta diei solemnitate, de lectionis evangelicae expositione transcurrimus, sed libet ut de hac eadem solemnitate aliquid subtilius loquamur. 6. Duae etenim vitae erant, quarum unam novimus, alteram nesciebamus. Una quippe mortalis est, altera immortalis, una corruptionis, altera incorruptionis; un
Abbreviated transcription (Latin):
Necruce descendere minime cer nerena cũ mosientẽ
uiderent eum seuicisse credider̃. Non illius sequasi
ex tinsisse gauisisunt. Sed ecce demortȩ nom̃ eiꝰ
ꝑmundũ creuit ex qua hoc infi delis turba extin¬
sisse credidit. Ꝙq. gaudebat occisum dol& mer¬
tuum. qui a hunc ad suã głam cognos cit ꝑue nisse
ꝑpenam. Qđ bene inlibro uidicium sam son illius
frac m̃ta signf. Qui cũ gazani ci uitatem phi¬
listi. nol fuiss& in grossias philistei ingressus eiꝰ
ꝓtinꝰ cognos centes ciuitatẽ repente obsidi onib
cir cũ deder̃. custodes deputauer̃. & sam sonfor¬
tissimũ seiam conp̃hendisse gauisisime. sed quid¬
Iam son fec̃ agnouimꝰ. Media nocte por tas ci-¬
uitatis abstulit & montis uerticẽ ascendit.
uẽ fr̃s kmi hoc infracto quẽ redẽptorẽ nrm̃
samson ille signf. Quid gaza ciuitas. nisi in¬
ser nũ designat. Quid ꝑphilisteos nisi udȩoꝵ
puirauer̃. Et eũ qui actor uitȩ declaruerat in
infer ni claustris reten tũ quast samson ingari

Expanded text:
de cruce descendere minime cernerent, cum morientem viderent, eum se vicisse crediderunt, nomen illius se quasi exstinxisse gavisi sunt. Sed ecce de morte nomen ejus per mundum crevit, ex qua hoc infidelis turba exstinxisse se credidit; et quem gaudebat occisum, dolet mortuum, quia hunc ad suam gloriam cognoscit pervenisse per poenam. Quod bene in libro Judicum Samson illius facta significant , qui cum Gazam civitatem Philisthinorum fuisset ingressus, Philisthaei, ingressum ejus protinus cognoscentes, civitatem repente obsidionibus circumdederunt, custodes deputaverunt, et Samson fortissimum se jam compSamson fecit agnovimus. Media nocte portas civitatis abstulit, et montis verticem ascendit. Quem hoc in facto nisi Redemptorem nostrum Samson ille significat? Quid Gaza civitas nisi infernum significat? Quid per Philistaeos nisi Judaeorum putaverunt. Et eum, qui auctor vitae claruerat, in inferni claustris retentum, quasi Samson in Gaza
Abbreviated transcription (Latin):
de mulc& illos uͦ ꝑ iusticiȩ districcionẽ terros.
sed iam quid angłs sub iungit audiamꝰ. lł̃im que¬
ritis nazarenũ. Ihe latino eloquio salutaris.
iđ saluator int̃ p̃tator. ad uͦ multi tunc iħiu
dici poterant. Non tam̃ substancialit̃. sed nunc¬
cupati ue. Idõ & locꝰ sub ungit᷑. Unde qđ iłiu
dic tũsit manifestet᷑ nazarenũ. & causum ꝓtinꝰ

Expanded text:
istrictionem terret. 4. Sed jam quid angelus subjungat audiamus: Jesum quaeritis Nazarenum. Jesus Latino eloquio salutaris, id est salvator interpretatur. At vero multi tunc Jesus dici poterant, non tamen substantialiter, sed nuncupative. Ideo et locus subjungitur, ut de quo Jesu dictum sit manifeste
Abbreviated transcription (Latin):
sed quia lases centesto maco eaq dictaci legere non
possum. Quos dam ur̃am minus libent̃ audientẽs incu¬
gorũ. Unde nunc ame mae ipso exigerȩ contra mori
uolo ut int̾ sacra missarũ sollẽpnia leccionẽ sc̃i ȩ¬
uangłii. ã dictanto sr conloquendo disseram.
Sicq excipiat᷑ ut loquimͦ. Qui conlocucionis uox con¬
da torpenciũ plus quã ser moleccionis ȩxcitat.
o& quasi quit dam manusollicitudinis ut ȩuigilent
pul sat. Q qͥdem ad hoc op me sufficere posse tẽ ui¬
deo. sed tam̃ uires quas inpericia de negat. Can¬
tas ministrat. Scionãq quidix̃. Aperi os tuum. &
ẽgo ad implebo illud. Bonũ gͦ op nob sit inuolũptati
Nam & di uino ad uitorio ȩrit inꝑfeccionẽ. Dat loquen¬
di ausum. & iam resurrectionis dominice. tan ta
sollẽpnitas. Quia && indignũ ualde ẽ : ut ꝑ odie lau¬
des debitas tace at ligna carnis qđ uidelic& die caro

Expanded text:
sed quia, lassescente stomacho, ea quae dictavero legere ipse non possum, quosdam vestrum minus libenter audientes intueor. Unde nunc a memetipso exigere contra morem volo ut inter sacra missarum solemnia lectionem sancti Evangelii non dictando, sed colloloquimur, quia collocutionis vox corda torpentia plus quam sermo lectionis excitat, et quasi quadam manu sollicitudinis ut evigilent pulsat. Et quidem ad hoc opus me sufficere posse non video; sed tamen vires quas imperitia denegat charitas ministrat. Scio namque qui dixit: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . Bonum ergo opus nobis in voluntate sit, nam ex divino adjutorio erit in perfectione. Dat loquendi ausum ipsa etiam resurrectionis Dominicae tanta solemnitas, quia et indignum valde est ut eo die laudes
Abbreviated transcription (Latin):
nis eiꝰ glam fr̃s &m̃i. quẽ & prius demonstrabat᷑
ex signo & pꝰpatuit facto. totam̃tȩ diliga mͦ.
ꝓ eiꝰ amore moriam̃. Ecce in resur rectione
actoris nr̃i ministros eiꝰ angłs. conciues nr̃os agno¬
uimꝰ. Ad horũ gͦ ciuiũ illam frequent̃ festi uitatẽ

Expanded text:
s charissimi, quae et prius demonstrabatur ex signo, et post patuit ex facto, tota mente diligamus, pro ejus amore moriamur. Ecce in resurrectione auctoris nostri ministros ejus angelos concives nostros agnovimus. Ad horum ergo civium illam fre
Abbreviated transcription (Latin):
porta nos frĩ hem̃i. ut totamentis intencio¬
ne inquirere & intelligere studeamus. quare
xp̃iani sumus. & quare signũ crucis xp̃i infron¬
uita solliciti sumus. Sicut enĩ dicit apłs. Sim hac¬
om̃ib hominib quienĩ ÷ non cogitat nisi deista
tantũ modo uita animab & peccatorib similis
est. Quid aliut enĩquer̃ animalia nisimanducare
& bibere. a luxurie adq dor mire. Tales quid ẽsunt
quib cogitat de carne sua. quã deanimasua. Et qui
plus diligunt gula & luxuria quã castitatẽ a scĩ¬
caroniã paucis annis erat in hoc mundo. Anima
nr̃a si bene agimus sine fine regnabit cũ dõ. Si uero

Expanded text:
entione inquirere vel intelligere studeamus, quare christiani sumus, et quare crucem Christi in fronvita solliciti simus, sicut dicit Aposomnibus hominibus . Qui enim non cogitat nisi de ista tantummodo vita, animalibus et pecoribus similis est. Quid enim quaerunt animalia, nisi manducare et bibere, luxuriari atque dormire? Tales sunt qui plus cogitant de carne sua quam de anima; qui plus diligunt gulam ac luxuriam, quam castitatem acaro nostra paucis annis erit in mundo. Anima enim nostra, si bene agimus, sine fine regnabit in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
timi sacramentũ suscipiunt: & nisi penitenciam
egerint: inȩt̃num ꝑibunt. Eece fr̃slimĩ osten¬
dimus uobis quales sunt xpĩani boni : & idõ quos¬
quoscũq malos eẽ. conspicitis. castigate semꝑ
habere possitis. Quiergo bonisunt casti. sobrii:¬
modesti. humiles & benigni. dõ auxilidote ꝑ¬
seuerent inoꝑib bonis. Qinaut̃ mala oꝑa faci¬

Expanded text:
tismi sacramenta suscipiunt, et nisi poenitentiam egerint, in aeternum peribunt. Ecce, fratres, ostendimus vobis quales sint Christiani boni, et ququos vero malos cognoscitis, castigate sempehabere possitis. Qui ergo boni sunt, casti et sobrii, humiles et benigni, Deo auxiliante, perseverent in operibus bonis. Qui vero
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓminibus laudes quas amauerunt quae lam podessuos : le¬
tur ertingui : ostenderunt tus exparte lucere &tamennon
ere limen in deficiens: Ne copera ꝓperu siquis igitur ha
inimã urginalem & amator est pudicitiae : non debi& me¬
tribus eẽ contentus quecto exolescunt &ore caumatrare

Expanded text:
minibus laudes, quas amaverunt. Quae lampades suas quaeruntur extingui, ostenderunt eas ex parte lucere, et tamen non habere lumen indeficiens, nec opera perpetua. Si quis igitur habet animam virginalem et amatorem pudicitiae, non debet mediocribus esse contentus, quae cito exolescunt, et exorto caumate are
Abbreviated transcription (Latin):
uitã ȩt̃nam. Nam ille xp̃ĩanus qualis est quiuix
ali quando adȩccłam uenerit: & quando uenerit
nonst& in ȩccła ut or&. ꝓpeccatis suis. sed ut causas
dicat & ut lites autryxas concit&: Et si locum¬
uł in sanus. barbare diabolica more & sal tare atquẽ
uerba turpia & amatoria uł luxuriosa cantare.
Isto talis post ea nondubitat furta facere. falsũ tes¬

Expanded text:
in opere. Nam ille Christianus qualis est, qui vix aliquando ad ecclesiam venit, et quando venerit, non stat in ecclesia ut oret pro peccatis suis, sed ut causas dicat, aut lites aut rixas concitet; et si locumet insanus balare diabolico more, saltare, verba turpia et amatoria vel luxuriosa cantare? Iste talis non dubitat furtum facere, adulte
Abbreviated transcription (Latin):
Querite dnm̃dũ inueniri potest: in uocate eumdũ
ꝓpeest. Sequitur. Et ubi inueniri potest. nisi
in hac uita. In quaȩtiam ꝓpeest : omib: inuocan¬
tib se. Nam tunc iam longe erit quando dixerit.
Ite mienẽ ȩt̃num : modohunc non uidetur & ꝓpe
est. Tunc udebitur & ꝓpe nonerit. quia uideri

Expanded text:
Quaerite Dominum, dum inveniri potest, invocate eum, dum prope est . Et ubi inveniri potest, nisi in hac vita, in qua etiam et prope est omnibus invocantibus se? Nam tunc jam longe erit, quando dixerit: Ite in ignem aeternum . Modo enim non videtur, et prope est; tunc videbitur, et prope non erit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
porta nos frĩ hem̃i. ut totamentis intencio¬
ne inquirere & intelligere studeamus. quare
xp̃iani sumus. & quare signũ crucis xp̃i infron¬
uita solliciti sumus. Sicut enĩ dicit apłs. Sim hac¬
om̃ib hominib quienĩ ÷ non cogitat nisi deista
tantũ modo uita animab & peccatorib similis
est. Quid aliut enĩquer̃ animalia nisimanducare
& bibere. a luxurie adq dor mire. Tales quid ẽsunt
quib cogitat de carne sua. quã deanimasua. Et qui
plus diligunt gula & luxuria quã castitatẽ a scĩ¬
frs lemi : qđ idõ xp̃iani factisumus. ut sẽꝑ defu¬
caroniã paucis annis erat in hoc mundo. Anima
nr̃a si bene agimus sine fine regnabit cũ dõ. Si uero
qđ ds̃ non paciatur malagꝑa exer ceamis. & plus

Expanded text:
entione inquirere vel intelligere studeamus, quare christiani sumus, et quare crucem Christi in fronvita solliciti simus, sicut dicit Aposomnibus hominibus . Qui enim non cogitat nisi de ista tantummodo vita, animalibus et pecoribus similis est. Quid enim quaerunt animalia, nisi manducare et bibere, luxuriari atque dormire? Tales sunt qui plus cogitant de carne sua quam de anima; qui plus diligunt gulam ac luxuriam, quam castitatem asimi, quia ideo christiani facti sumus, ut semper de fucaro nostra paucis annis erit in mundo; anima autem nostra, si bene agimus, sine fine regnabit in coelo. Si vero, quod Deus non patiatur, et mala opera exerceamus, et plus
Abbreviated transcription (Latin):
nicium sapiencie timor dñi. Magna cautela pec¬
catidĩ sẽꝑ p̃senciã timere. qui ꝑfecte dm̃ tim&. di¬
ligent̃ se apeccatis custodit. Timere dm̃ innouissi¬
modie bene erit: & merces eius met̾num ꝑman&
Quie rubesc& in conspectuhominis peccare. quan
tomagis erubescat in conspectu dĩ iniquitatẽ agere
qui non solũ oꝑaset. & corda considerat. Indie do¬

Expanded text:
nitium sapientiae timor Domini . Magna est cautela peccati, Dei semper praesentiam timere. Qui perfecte Deum timet, diligenter se a peccatis custodit. Timenti Deum in novissimo die bene erit , et merces ejus in aeternum permanet. Qui erubescit in conspectu hominis peccare, quanto magis dignum est quod erubescat in conspectu Dei iniquitatem agere, qui non solum opera, sed et corda considerat? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
miscentur. amplexib: & ad ad orandũ uerũ udicẽ
ritas. nec timebis ultra diaboli ienita iacula. non
tibi timorẽ. non terrorẽ incuci& barbarorũ inma¬
nitas. nec formidabis hostes fero cissimus. qui cupi¬
unt animã iugulare nonferũ nonignẽ. Non faciem
sarcinã. tunc sp̃ssc̃s retribu& tibi incȩlestib mansio¬
nẽ. Quite paulo intracorporistui hospiciũ fecisti
mansionẽ. Et letus gaudens que futuridiem iudicui

Expanded text:
miscentur amplexus, et ad adorandum verum judicem ritas, nec timebis ultra jacula ignita diaboli. Non tibi terrorem incutiet barbarorum immanitas, nec formidabis hostes ferocissimos, qui cupiunt animas jugpiritus sanctus tribuet tibi in coelestibus mansionem, cui paulo ante intra corporis tui hospitium feceras mansionem; et laetus gaudensque exspectabis diem judicii
Abbreviated transcription (Latin):
firmitate & in opia a nullo uisi¬
tari : Nã quia nemoei aduisi¬
tandũ aderat: testantur canes
quilicent̃ uulnera lingebant:
iudicia exhibuit : Dũ lazarũ
pauperẽ ante ianuã diuitis
iacere ꝑmisit. ut & diues impi¬
us dã nacionis sibi auger&
ulcionẽ. &tẽptatus pauper
crescer& adremuneracionẽ:
ł actũ ẽ autẽ ut moreretur¬
Y mendicus & portar& ab angel
yinsinũ abra he: Mortuus ẽ
Nautẽ & diues: & sepultus est in in¬
s ferno: Sinus abrahã requies ẽ
beatorũ pauperũ quorũ ẽ regnũ
caelor̃: quo post hanc uitam
recipiuntur: sepultura inferni.
poenaruꝓ funditas: quae suꝑbos
& inmisericor des post harc¬
s uitã deuorat: Cleuans autẽ¬
S oculos suos cũ &&̃ in tormentis:¬
SS uidit abrahã a longe . & latarũ

Expanded text:
firmitate et inopia a nullo visifirmitate et inopia a nullo visitari. Nam quia nemo ei ad visitandum aderat, testantur canes, qui licenter vulnera lingebant. eus, duo judicia exhibuit, dum Lazarum pauperem ante januam divitis jacere permisit, ut et dives impius, damnatiultionem, et tentatus pauper cresceret ad remunerationem. Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Mautem et dives, et sepultus est in inferno. Sinus Abrahae requies est beatorum pauperum, quorum est regnum coelorum, quo post hanc vitam recipiuntur. Sepultura inferni poenarum profunditas, quae superbos et immisericordes post hanc vitam devorat. Elevans autem oculos suos cum esset in tormentis, vidit Abraham a longe,
Abbreviated transcription (Latin):
diuitis. Sed & caries Verebant.
& LINGUEBANIT ULCERAEIUS
Plenus ulcerib: mendicus
lazarus ante ianuas diuitis
iac& quadere una dñs duo
iudicia expleuit habuiss& enĩ
fortasse aliquã exoscusacio¬
nẽ diues. silazarus pauꝑ &ulce¬
rosus ante eius ianuam non ia¬
cuiss&. sire motus fuiss&. si eius
inopia non && oculis inportuna:
Rursus silonge ess& diues abo¬
cuł ulcerosi pauperis: minorẽ
tolerass& Temptacionẽ pauꝑ
inanimo: Seddũ egenũ & ul¬
ceratũ ante ianuã diuitis. &
delicus affluentis posuit: in
una eademquere & exuisione
pauperis. nom miserenti diui¬
ti cumulũ damnacionis intu¬
lit : Etrursũ exuisione diui¬
tis. temptatũ cotidie pauperẽ
ꝓbauit : Cui certe poterat ad poenã
sufficere pauꝑtas: &iã sisanus
fuiss&: Rursũ suffeciss& aegri¬
tudo: &iam si subsidium adess&:
Sed ut ꝓbar& amplius pauꝑ. si mul
hunc & pauꝑtas & aegritudo
tabe fec̃: atq insuꝑ uidebat
ꝓceder tẽ diuitẽ cuneis
fulciri obsequentib & se in in¬

Expanded text:
divitis, sed et canes veniebant et lingebant vulnera ejus. Plenus ulceribus mendicus Lazarus, ante Januam divitis jacet, qua de re una, Dominus duo judicia explevit. Habuisset enim fortasse aliquam excusationem dives, si Lazarus pauper et ulcerosus, ante ejus januam non jacuisset, si remotus fuisset, si ejus inopia non esset ejus oculis importuna. Rursus si longe esset dives ab oculis ulcerosi pauperis, minorem tollerasset tentationem pauper in animo, sed dum egenum et ulceratum ante januam divitis et deliciis affluentem posuit, in una eademque re, et ex visione pauperis non miserentis, diviti cumulum damnationis intulit, et rursum ex visione divitis tentatum quotidie pauperem probavit, cui certe poterat ad poenam sufficere paupertas, etiam si sanus fuisset. Rursum suffecisset aegritudo, etiam si subsidium adesset. Sed ut probaretur amplius pauper, simul hunc et paupertas et aegritudo tabefecit, atque insuper videbat procedentem divitem cuneis fulciri obsequentibus, et se in in
Abbreviated transcription (Latin):
abrahã filiũ uocat: quem tam̃
a torm̃to non liberat: Im̃ huius
infideł popłi p̃cedentes patres
fideles quia multos a sua fide
deuiasse considerant. eos nulla
comrassione a torm̃tis eripiunt:
quos tam̃ ꝑ carnẽ filios recog¬
nos cunt. In corm̃tis autẽ diues
positus quinq fratres habere
se ꝑhib&: Quia suꝑbus hisdem
iudaicꝰ popłs qui ex magna iam
parte dampnatus ẽ. sequaces
suos quossuꝑ t̾rã reliquit. Qumq
sensib corporis deditos nouit:

Expanded text:
Abraham filium vocat, quem tamen Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres fideles, quia multos a sua fide deviasse considerant, eos nulla compassione a tormentis eripiunt, quos tamen per carnem filios recognoscunt. In tormentis autem dives positus, quinque se fratres habere perhibet, quia superbus idem Judaicus populus, qui ex magna jam parte damnatus est. Sequaces suos quos super terram reliquit, quinque sensibus corporis deditos novit
Abbreviated transcription (Latin):
diem ex tremi iudicu suꝑse
in requiem ad tendunt. quorumn
post gaudia contemplari nulla¬
tenus possunt: Longe uero est
qđ conspiciunt : quia illuc per
meritũ non ad tingunt: In lin¬
gua autẽ amplius ardere osten¬
ditur: cudicit: Mitte lazarũ
ut intinguat extremum digiti
sui maquã & refriger& lingũa
meam: quia crucior in hac flã¬
ma: Infidelis popłs uerba legis
more tenuit : qua eopere contẽp¬
sit seruare: Ibiergo amplius
ardebat: ubi se ostendit scire
quod facere noluit: ab extremo
digito setangi desiderat: quia
aet̃nis suppliciis datus. optat
operacioneiustorũut ultima
participari: Cui respondetur
qđ in hac uita bona receperit:
quia omne suũ gaudiũ felicita¬
tẽ transitoriã putauit: habere
cione : quia dũ meliora idẽ ad̃na
appetunt . eorũ iudicio quae lib&
bona affuerint cũ scis desiderus
aestuant. bona minime uiden¬
tur: Int̃ hȩc notandũ est: qđ ei
dicitur. mem̃to fili: ecce enim

Expanded text:
diem extremi judicii, super se diem extremi judicii, super se in requie attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamin ore tenuit, quae opere contempsit servare. Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Ab extremo digiti se tangi desiderat, quia aeternis suppliciis datus, optat operatione justorum, vel ultima participari. Cui respondetur, quod in hac vita bona receperit, quia omne suum gaudium, felicitatem transitoriam putavit habere. tione, quia dum meliora, id est, aeterna appetunt, eorum judicio, quae licet bona adfuerant, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Inter haec notandum est, quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim
Abbreviated transcription (Latin):
canũ & enĩ lingua: uulnus dũ
lingit curat: quia & doctores
scĩ dũ inconfessione peccati
nr̃i nos instruunt: quasi uul¬
nus mentis ꝑ linguam tangunt:¬
& quianos loquendo a pecca¬
tis eripiunt: quasi tangendo
uulnera ad salutem redu¬
cunt: Unde & bene latarus
ad iutus int̾ pretatur: Quia
ipsihunc ad erepcionem uiuant.
qui eius uulnera ꝑ linguae correp¬
cionem curant : Contigit uero:
ut uterq moreretur: diues
qui induebatur purpura & bisso.
sepultus ẽ in inferno. Insinu ue¬
ro abrahae lazarus abangelis
ductus est: Quid abra hae sinus
nisi secr&ã requiem significat
patris : dequa ueritas: multi
inquit uenient aboriente &
occidente: & recumbent cũ a¬
bra hã ͤ isaac. &ia cob in regno
caelor̃: filii autẽ regni huius:
eicientur intene bras exteri¬
ores: quienĩ purpura in du¬
tus dicitur. recte filius regni
uocatur: Iui de longinquo
aduidendũ lazarũ oculos
nis suae supplicia infideles
inimos: fideles quosq ante

Expanded text:
Canum etenim lingua, vulnus dum Canum etenim lingua, vulnus dum lingit curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt, et quia nos loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad salutem reducunt, unde bene Lazarus adjutus interpretatur, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, qui ejus vulnera per linguae correptionem curant. Contigit vero ut uterque moreretur: dives qui induebatur purpura et bysso sepultus est in infernum; in sinum vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus nisi secretam requiem significat patris, de qua veritas: Multi, inquit, venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob in regno coelorum. Filii autem regni hujus ejicientur in tenebras exteriores . Qui enim purpura indutus dicitur, recte filius regni vocatur. Qui de longinquo ad videndum Lazarum oculos nis suae supplicia infideles in imo sunt, fideles quosque ante
Abbreviated transcription (Latin):
adnitorem usus ẽ non ad uti¬
litatem: quem autẽ lazarus
ulcerib plenus. nisi gentilem
popłm figuralit̃ ex primit:
quidũ conuersus ad dm̃ pecca¬
ta sua confiteri non erubuit :
huic uulnus incute fuit Incu
tis quippe uulnere. uirus auis¬
cerib: trahitur. & foras erũ pit
Quid ẽ ergo peccatoruĩ confessio.
nisi quaedã uulnerũ rup¬
cio: quia peccati uirus salu¬
brit̃ aperitur in confessione :
quod pestifere latebat inmen¬
te : Sed lazarus uulneratus
cupiebat saturari demicis
quae cadebant demensa diui¬
tis. & nemo illidabat: Quia genti¬
lem quemq ad cognicionẽ legis
ad mitere. suꝑbus ille popłs
despiciebat: quidũ doctrinam
legis non ad caritatẽ habuit. sed
ad aelacionẽ : quasi unc & deac¬
ceptis opib tumuit: & quia ei
uerba defluebant desciencia:
quasi micae cadebant demensa:
at contra iacentis pauperis
uul nera. lingebant canes: non¬
nũ quã solent insacro eloquio
ꝑ canes: p̃dicatores intelligi

Expanded text:
ad nitorem usus est, non ad utiad nitorem usus est, non ad utilitatem. Quem autem Lazarus ulceribus plenus, nisi gentilem populum figuraliter exprimit, qui dum conversus ad Deum peccata sua confiteri non erubuit, huitis quippe vulnere virus a visceribus trahitur, et foras erumpit. Quid est ergo peccatorum confessio, nisi quaedam vulnerum ruptio? quia peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestifere latebat in mente. Sed Lazarus vulneratus cupiebat saturari de micis, quae cadebant de mensa divitis, et nemo illi dabat. Quia gentilem quemque ad cognitionem legis admittere superbus ille populus despiciebat, qui dum doctrinam legis non ad charitatem habuit, sed ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit, et quia ei verba defluebant de scientia quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes: nonnunquam solent in sacro eloquio, per canes praedicatores intelligi.
Abbreviated transcription (Latin):
rant. quanto uident in aliis
quid ipsi ꝑpeti si essent ne¬
glecti potuer̃: quia quicrea¬
toris sui claritatẽ uident: nihil
increatura agitur qđ uidere
non possint: Et ait illi abRahã
habeNt MOrSEΝ&ꝓPHETAS:
adiant illos:
Sed qui uerba dĩ despexerat.
hȩc audire ñ posse suos sequaces
aestimabat: unde respondit
diues: Noriꝑa t̃ abrahã. Seosiquis
ex moRtuis IERIT adeos
fȩuitenciamn aGent : Cuicnox
UERACI SENTENCIA DICITUR:
diunt: Neque Siquis excnor¬
TUIS RESURREXERIT CREDENT
Q uianimirũ qui uerba legis
dispicia unt : redemptoris
p̃cepta qui ex mortuis surre¬
xit quanto subtiliora sunt.
tanto hȩc difficilius implebt̃:
Et nimirũ constat: quia cuius
implere dicta rennuunt. ei
ꝓcul dubio credere recusant:
quem uero unta allegoriã diues
iste qui induebatur purpura & brs¬
so & aepulabatur cotidiae splen¬
dide. niñ iudaicũ populũ signifi¬
cat: qui cultũ uitae exterius ha¬
buit. qui accepte legis delicias

Expanded text:
rant, qurant, ququid ipsi perpeti si essent neglecti potuerunt, quia qui creatoris sui claritatem vident, nihil in creatura agitur, quod videre non possint. Et ait illi Abraham: Habent Mosen et prophetas, audiant illos. Sed qui verba Dei despexerat, haec audire non posse suos sequaces aestimabat; unde respondit dives: Non, pater Abraham, sed si quis ex mortuis ierit ad eos, poenitentiam agent. Cui mox veraci sententia dicitur: diunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit credent. Quia nimirum qui verba legis despiciunt, redemptoris praecepta, qui ex mortuis surrexit, quanto subtiliora sunt, tanto haec difficilius implebunt, et nimirum constat, quia cujus implere dicta renuunt, ei procul dubio credere recusant. Quem vero juxta allegoriam dives iste, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide, nisi Judaicum populum significat, qui cultum vitae exterius habuit, qui acceptae legis deliciis