comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trem aefiliũ: ipiã unã naturam indiscrecȩ
diuinitatis ostendimus. Aboera est trgo
ꝑsona gentoris & geniti: sed una ÷ natura
genitoris &egenti. Quando utro suffici.¬
ent̃ aut dignc loqui poterit. quis de quo:
Homo de dõ mortalis de immnortali: uisi¬
bilis dt inuisibili. mutabilis de immuta.¬
bili: opus de opifict. de creatore creatu.¬
ra: de faccore factara. paruus dt iminen.¬
so tempotalis ac g̾no. humilis de altis.¬
simor plasmatus climo. at illo qui cuncta
crtauie exnthulo. Cuius. t̃. inenarabilis
ftqit: ntc muiꝰ tamen inenarrabilis gr̃a.
qua nos om̃ipotentissima miseratione salua¬
uit. Qui aropus creatricis om̃ipotentie gra¬
tisfecit: & opus g̃t saluatricis omnipotenter¬
ad impltuit: ilic habens pocestatem ponendi
& sumendi pio nobis animã suã. Om̃i potentũ
uero nunc dicimus. qua uerbũ quod in prin¬
cipio trat. & apud dm̃ erat. & dis̃ erat fecit om̃t

Expanded text:
trem et Filium, ipsam unam naturam indiscretae trem et Filium, ipsam unam naturam indiscretae divinitatis ostendimus. Altera est enim persona genitoris et geniti, sed una est natura genitoris et geniti. 3. Quomodo vero sufficienter aut digne loqui poterit quis? De quo? Homo de Deo, mortalis de immortali, visibilis de invisibili, mutabilis de incommutabili, opus de opifice, de creatore creatura, de factore factura, parvulus de immenso, temporalis de aeterno, humilis de altissimo, plasmatus e limo de illo qui omnia creavit ex nihilo. Cujus est inenarrabilis fecisti: nec minus tamen inenarrabilis gratia, qua nos omnipotentissima misericordia salvasti. Qui et opus creatricis omnipotentiae gratis fecisti, et opus gratiae salvatricis omnipotenteram suam, hic habens potestatem ponendi et sumendi pro nobis animam suam. Omnipotentiam vero hanc dicimus, qua Verbum, quod in principio erat, et apud Deum erat, et Deus erat, fecit omne
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentis diti gandia. fallacis suȩ arte corrum¬
pat. illudens simpliciorib animis de quorũdã
corda uastis tenebris obuoluta. & ab om̃i incit.¬
mento utrs lucis aliena sunt. Trabunt᷑ taim
ad huc stultissuns gentilitatis trroribus &
pulchrituduem: adorandam tomen non
habent detateo. Illatigo ut tus ila sipi.¬
entia. La est adoranda sola maitstas. guit
uniutr sitatem mundi creauit ex nichilo:
& in quas uoluit formas atq mensuras.
terrenã glestemq substantiã omnipotenti
ratione ꝓduxit. Sol luna & sydera sint
cõmoda utentibus: sint speciosa cernentib:
sed ita ut de illis gr̃ȩ referantur auctori :¬
& adoretur ds̃ qui hȩx condidit. ñ creatura
quȩ seruit. Laudate igitur dñm dilectis¬
simi in om̃ib oꝑib eius atq iudicus: sit
in uobis indubitata credalitas uirgineş in¬
tegritatis. & partus reformationis humanȩ.
sacrũ diuinũq misteriũ. scõ atq sincero

Expanded text:
praesenti diei gaudia suae fallaciae arte corrumpraesenti diei gaudia suae fallaciae arte corrumpat, illudens simplicioribus animis de quorumdam rum corda vastis tenebris obvoluta, et ab omni incremento verae lucis aliena sunt; trahuntur enim adhuc stultissimis gentilitatis erroribus, pulchritudinem, adorandam tamen non habent Deitatem. Illa ergo virtus, illa sapientia, illa est colenda majestas, quae universitatem mundi creavit ex nihilo, et in quas voluit formas atque mensuras terrenam coelestemque substantiam omnipotenti ratione produxit. Sol, luna et sidera sint commoda utentibus, sint speciosa cernentibus; sed ita ut de illis gratiae referantur auctori, et adoretur Deus, qui condidit, non creatura, quae servit. Laudate igitur Deum, dilectissimi, in omnibus operibus ejus atque judiciis. Sit in vobis indubitata credulitas virgineae integritatis et partus. Reformationis humanae sacrum divinumque mysterium sancto atque sincero
Abbreviated transcription (Latin):
principe captiuitatis uasa rapiunt᷑. Redit
in honorem suũ ab antiquis contagis purgata
natura: mors morte destruitur. natiuitas na.¬
tiuitate reparatur: qm simul & redc̃ptio au-¬
fert seruitatem. & regentratio mutat originẽ.
ciliationis huius gram aiusto ꝑpende iudicio.
libi enim quondã abiecto. tibi extruso para.¬
dysi sedib tibi ꝑ gxilia longa morienti. tibi
in cinerem & puluerem dissolueo. cui iam ñ
erat spes ulla uiuendi. ꝑ incarnationẽ uerbi
potestas data est: ut delongiquo ad tuum
reuertaris anctorem. recognoscas parentẽ.
liber efficiaris exstruo. de exeraneo ꝓuoceris
in filium: ut qui ex corraptibili carne natꝰ es.
ex dĩ spũ renascaris. & obtincas ꝑgrãm quod
non habes ꝑ naturam. Habentes gͦ tantȩ spei
fiduciam dilectisimi. infidem qua fundati
estis stabiles ꝑmanete: ne idem ile tẽptator.
cuius a nobis dominationem xp̃c exclusit.
aliquib nos iterũ seducat insidiis: & hȩc ipsa

Expanded text:
principe, captivitatis vasa rapiuntur. Redit in honorem suum ab antiquis contagiis purgata natura, mors morte destruitur, nativitas nativitate reparatur: quoniam simul et redemptio aufert servitutem, et regeneratio mutat originem, ciliationis hujus gratiam justo perpende judicio. Tibi enim quondam abdisi aedibus, tibi per exsilia longa morienti, tibi in cinerem et pulverem dissoluto, cui jam non erat spes ulla vivendi, per incarnationem Verbi potestas data est ut de longinquo ad tuum revertaris auctorem, recognoscas parentem, liber efficiaris ex servo, de extraneo proveharis in filium: ut qui ex corruptibili carne natus es, ex Dei Spiritu renascaris, et obtineas per gratiam quod non habes per naturam. Habentes ergo tantae spei fiduciam, dilectiestis, stabiles permanete; ne idem ille tentator, cujus jam a vobis dominationem Christus exclusit, aliquibus vos iterum seducat insidiis, et haec ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
putauit obnoxiam. Uidit enim uagientẽ
atq lacrimantem : uidit pannis obuolutũ.
cirtũcisioni subditum & legalis sacrificu o
de naturalib non dubitauit augmentis.
Inter hec intulit contumelias. multiplicauit
iniurias. adhibuit maledicta. obꝓbria.
blasphemias. conuitia: omnem postremo
in ipsũ uim furtuis effudit. om̃a tẽptamen.¬
torũ genera p̾cucurrit: & sciens quo hu¬
manam naturã infeciss& ueneno. nequa quã
credidit trans gressionis exortem: quem toc
documentis didicit. ẽt. mortalem. P erstitit
ergo improbus p̃do. & auarus exaccor in
cũ: qui nndnl ipsius habebat insurgere:
& dũ uitiaꝑ originis prx iediciũ gtatralt
ꝑ sequitur: cyrographũ quo nitib t enibi.¬

Expanded text:
putavit obnoxiam. Vidit enim vagientem putavit obnoxiam. Vidit enim vagientem atque lacrymantem, vidit pannis involutum , circumcisioni subditum, et legalis sacrificii ode naturalibus non dubitavit augmentis. Inter haec intulit contumelias, multiplicavit injurias, adhibuit maledicta, opprobria, blasphemias, convicia, omnem postremo in ipsum vim furoris sui effudit, omnia tentamentorum genera percurrit; et sciens quo humanam naturam infecisset veneno, nequaquam credidit primae transgressionis exsortem, quem tot documentis didicit esse mortalem. Perstitit ergo improbus praedo et avarus exactor in eum qui nihil ipsius habebat insurgere, et dum vitiatae originis praejudicium generale persequitur, chirographum quo nitebat
Abbreviated transcription (Latin):
quia iniuolata uirginitas concupiscen.¬
tiam nesciuit. substantiã munstrauit.
Assũpta .t̃. de matre dñi natura non
culpa: creata est forma serui sint con¬
ditione seruili: & nouus homo sic con¬
temperatus. ẽ. ueteri. ut & ueritatem
susciptrte generis. & uitiũ exludirit
ad p̃parandũ humanũ genꝰ ineffabilictr
ci multa supptaerent: hanc porissimũ
consultadi elogit uiam. qua ad destruen.
mines ius tyrannicũ uindicabat: nec in debito
dominatu p̃mebat. quos a mandato di spon¬
tantos i obsequiũ suȩ uoluntatis illexerat.
N on itaq iusit amitteree orginalem humani
grneris seriitutem: nisi de eo qͦd subicerat
uincerctur. Cũ igitur miserroes om̃ips q
saluator ita suscepeionis humanȩ moderaret᷑
exordia: ut uirtutem inseparabilis a suo ho.¬
mine deitatis ꝑ utlamen nr̃ȩ infirmitatis
absconderte: illusa . t̃. securi hostis astucia:
qui natiuitatt̃ pueri in salutem humani gent.¬
ris ꝓcreati. non alt̾ sibi qũa om̃ũ nascentiũ

Expanded text:
iolata virginitas concupiscentiam nescivit, substantiam ministravit. Assumpta est de matre Domini, natura, non culpa. Creata est forma servi sine conditione servili, quia novus homo sic contemperatus est veteri, ut et veritatem susciperet generis, et vitium excluderet ad reparandum humanum genus ineffabiliter ei multa suppeterent, hanc potissimum consulendi viam elegit, qua ad destruendumines jus tyrannicum vidominatu premebat, quos, neglecto mandato Dei, spontaneos in obsequium 276 suae voluntatis illexerat. Non itaque juste amitteret originalem humani generis servitutem, nisi de eo quod subegerat vinceretur. Cum igitur misericors omnipotensque Salvator, ita susceptionis humanae moderaretur exordia, ut virtutem inseparabilis a suo homine deitatis per velamen nostrae infirmitatis absconderet, illusa est securi hostis astutia, qui nativitatem pueri in salutem humani generocreati, non aliter sibi 71 quam omnium nascentium
Abbreviated transcription (Latin):
upientes aliquid dchuius dici Rlm¬
nitate narrart. simulꝙ considerantes
illnd unũ utrbũ de quo dicert uolumus.
nulla muenimus utrba. quib sufficient̃
aliquid dicert ualeamus. Est enim hoc
uerbũ non quod desinit ꝓlatũ. sed quod
ꝑman& natũ : non transitoriũ. sed gc̾nũ:
ñ factũ a dõ patre. sed genitũ: nec solum
genitũ. stdetũ unigenitũ. Unũ quippe
uerbũ dĩ pat᷑ genuit de scipso: ꝑ quẽ om̃a

Expanded text:
upientes aliquid de hujus diei solemnitate narrare, simulque considerantes illud unum Verbum, de quo dicere volumus, nulla invenimus verba quibus sufficienter aliquid dicere valeamus. Est enim hoc Verbum non quod desinit prolatum, sed quod permanet natum; non transitorium, sed aeternum; non factum a Deo Patre, sed genitum; nec solum genitum, sed etiam Unigenitum. Unum quippe Verbum Deus Pater genuit de seipso, per quod om
Abbreviated transcription (Latin):
tionis antiquȩ. felicitatis ȩt̾nȩ. Reparat᷑
enĩ nobis salutis nr̃ţ annua reuolutione
sacramentũ : ab initio ꝓmissum. in finc
redditũ. sinc fint mansurũ. In quo dignũ
est nos sursũ trectis cordib diuinũ adorart
misteriũ: ut qͦd magno di munert agitur:
magnis ȩccłş gaudiis glebretur. Ds enim
om̃ps & clemens. cuius natura bonitas. cuiꝰ
uoluntas potentia. cunis opus miscđia. t̃:
statim ut nos diabolica malignitas ueneno
suȩ mortificauit inuidiȩ. p̃parata renonan.¬
dis mortalib pretatis suc remedia. int̾ ipsa
mundi pͥmordia designauit: detiuntians
serpenti futurũ semta mulieris qͦl noxn
capitis clationem fua uirtutt conurtiai:¬
gnificans: qui natus ex uirgine. uiolattrem
humant ꝓpaginis anccrrupta natuutate
d̃pnaret. Nã quia gloriabatur diabolus
hominem sua fraude deceptũ. diuinis ca¬
ruisst muntribus. & immortalitatis. doct
nudatũ. dirx mortis subissc sintenciam:

Expanded text:
 felicitatis aeternae. Reparatur enim nobis salutis nostrae annua revolutione sacramentum, ab initio promissum, in fine redditum, sine fine mansurum. In quo dignum est nos erectis sursum cordibus divinum adorare mysterium, ut quod magno Dei munere agitur, magnis Ecclesiae gaudiis celebretur. Deus enim omnipotens et clemens, cujus natura bonitas, cujus voluntas potentia, cujus opus misericordia est, statim ut nos diabolica malignitas veneno suae mortificavit invidiae, praeparata renovandis mortalibus suae pietatis remedia inter ipsa mundi primordia praesignavit; denuntians serpenti futurum semen mulieris quod noxii capitis elationem sua virtute contgnificans, qui natus ex Virgine violatorem humanae propaginis incorrupta nativitate damnaret. Nam quia gloriabatur diabolus, hominem sua fraude deceptum divinis caruisse muneribus, et immortalitatis dote nudatum duram mortis subiisse senten
Abbreviated transcription (Latin):
lis in nobis. Pro nobis enĩ de nobis manens
quod erat. suscipicus quod non trat. ut
liberarit qͦl factrat. Hec ÷ orgo duonine
natiuitatis magna sollemnitas: hȩc est
dici huius noua & gloriosa festiuitas. ad.¬
uentus dĩ factus ad homines. Itaq dics iste
ꝓ eoquod in eo xp̃c natus. c̃. natalis dicit᷑.
Quemq ideo obseruart ꝑrtuolutũ circu.

Expanded text:
lis, in nobis, pro nobis, de nobis, manens lis, in nobis, pro nobis, de nobis, manens quod erat, suscipiens quod non erat, ut liberaret quod fecerat. Haec est ergo Dominicae Nativitatis magna solemnitas. Haec est diei hujus nova et gloriosa festivitas, adventus Dei factus ad homines. Itaque dies iste pro eo quod in eo Christus natus est, natalis dicitur: quemque ideo observare per revolut
Abbreviated transcription (Latin):
dies ea de causa a patrib uotiuȩ sollemni.¬
tatis institutus. est: quia in eo xp̃c pro
redẽptione mundi nasci corporaliter
uoluit: ꝓdiens ex uirginis utero qͥ erat
in patris imperio. Cuius suceptȩ carnis
cauia hȩc est. Post quã enim inuidia dia¬
boli parens ille primus. spe seductus
mnani cetidit: confestim exul & ꝑditus
in om̃i genere suo radicem malitiȩ et
peocati trans duxit. Crescebat ꝙ in ma¬
lũ uchementius. om̃e genus. mortaliũ.
diffusis ubiq scltribus: & quod ÷ nequius
õm̃iũ cultib idolorũ. Uolens ergo dcus
terminart peccatũ confuluit uerbo
lege ꝓphetis. signis. plagis. prodigus.
Sedcũ not sic quidem errores suos admo.¬
nitus agnosceret mundus: misit ds filiũ¬
in homine uenit: quia ꝑscipsũ ab homi¬
recurꝰ utrbũ carofactũ. t̃: assumendo car¬
ncm. ñ mutatũ incarne. Assũpsit enun
humanieatem: non amisit dicuntatem.
Ita idem ds̃ a idem homo: innatura ⁊qͣlis
pati: in natlra hominis faccus. x. incata¬

Expanded text:
dies ea de causa a Patribus votivae solemnitatis institutus est, quia in eo Christus pro redemptione mundi nasci corporaliter voluit, prodiens ex Virginis utero, qui erat in Patris imperio: cujus susceptae carnis causa haec est: Postquam enim invidia diaboli parens ille primus spe seductus inani cecidit, confestim exsul et perditus in omni genere suo, radicem malitiae et peccati transduxit: crescebatque in malum vehementius omne genus mortalium, diffusis ubique sceleribus, et, quod est nequius, omnium cultibus idolorum. Volens ergo Deus terminare peccatum, consuluit verbo, lege, prophetis, signis, plagis, prodigiis. Sed cum ne sic quidem errores suos admonitus agnosceret mundus, misit Deut hominretur, Verbum caro factum est, assumendo carnem, non mutatum in carnem. Assumpsit enim humanitatem, non amisit divinitatem; ita idem Deus et idem homo, in natura Dei aequalis Patri, in natura hominis factus morta
Abbreviated transcription (Latin):
seueritatis exigentem rationem erga homi.¬
nem qũc tanto honort condiderat antiqũa
mutasse sententiam: opus fuit dilectissuti
secreti dispensationt consilii. ut incõmuta.
bilis ds̃ caius uoluntas non potest sua
benignitate priuari: primam pietatis
suȩ dispositionem sacramento occultiore
cõpleret: & homo diabolicȩ iniquitatis
uersutia actus. in culpam contra dĩ pro
mundi infirma filius dĩ. de gelesti sede
descendens. & apat̾no ordine ñ recedens.¬
uisibilis. t̃. factus in nr̃is. In cõphensibi¬
lis uoluit cõp̃hendi: ante tempora.
manens. t̾e. cepit ex temport. Uniuer.¬
sitatis dñs seruilem formã obumbrata
maiestatis suȩ dignitate suscepit: im¬

Expanded text:
severitatis exigente ratione, erga hominem, quem in tanto honore condiderat, antiquam mutasse sententiam: opus fuit, dilectissimi, secreti dispensatione cobilis Deus cujus voluntas non potest sua benignitate privari primam erga nos pietatis suae dispensationem sacramento occultiore compleret, et homo diabolicae iniquitatis versutia actus in culpam contra Dei propmundi infirma Filius Dei, de coelesti sede descendens, et a paterna gloria non recedens,visibilis est factus in nostris. Incomprehensibilis, voluit comprehendi. Ante tempora manens, coepit esse ex tempore. Universitatis Dominus servilem formam obumbrata majestatis suae immensitate
Abbreviated transcription (Latin):
pio erat apud dm̃. ꝑ qũc facta sunt omnia.¬
& sine quo faccũ.c̃ nichil. propt̃ lberandũ
hominem ab ȩc̃na noete factus. ̃. homo:
ita sc ad susciptionem humilitatis nr̃e
sint diminutione suç maiestatis inchans.
ut manens quod erat assumensq qͦd non
erat. uerã serui stemã ei forinş in qua dco
parri.c̃. ȩqualis uniret: & tanto fȩdere
naturã utramq consererit: ut nec inferi.¬
ortm consumeret glorificatio. nec superio.¬
rem minuera assũptio. Salua igitur pro.

Expanded text:
pio erat apud Deum, per quem facta sunt omnia,pio erat apud Deum, per quem facta sunt omnia, sine quo factum est nihil, propter liberandum hominem ab aeterna morte factus est homo, ita se ad susceptionem humilitatis nostrae sine diminutione majestatis suae inclinans, ut manens quod erat, assumensque quod non erat, veram servi formam ei formae in qua Deo Patri est aequalis uniret, et tanto foedere naturam utramque consereret, ut nec inferiorem consumeret glorificatio, nec superiorem minueret assumptio. CAP. VI.
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ cius in spu sc̃o: qui propter multam
misccłiam suam qua dilexit nos misertus. ẽ.
nr̃i: & cũ esscmꝰ mortui peccatis. conuiuifi.¬
cauit nos xp̃o: ut ẽc̃mus in ipso noua crea¬
tura. nouuq figmentũ. Dt ponamus ergo
ueterem honunt̃ cũ actib suis. & ad epti
participationem generationis xp̃i. carnis
renunticinus operibus. Agnoset o xp̃iant
dignitatẽ tuã: & diuins consors factus na¬
turg. noli in uederem uilitadem degentri
conu̾satione recedere. Memento cuius
capitis: & cuiussis coporis membrum.
Reminiscert quia erutus de potestate tene¬
brarũ: translatus es in di lumen & regnũ.
Perbaptismatis sitramentũ: sp̃s sc̃i factus es
templũ. Noli tantũ habitatorem prauis
de te accib effugare: & diaboli it iterum
scruituti subictre: quia p̾tiũ tuũ sanguis

Expanded text:
Filium ejus, in Spiritu sancto, qui propter multam Filium ejus, in Spiritu sancto, qui propter multam misericordiam suam, qua dilexit nos, misertus est nostri; et cum essemus mortui peccatis, convivificavit nos Christo , ut essemus in ipso nova creatura, novumque figmentum. Deponamus ergo veterem hominem cum actibus suis ; et adepti participationem generationis Christi, carnis renuntiemus operibus. Agnosce, o Christiane, dignitatem tuam, et divinae consors factus naturae, noli in veterem vilitatem degeneri conversatione redire. Memento cujus capitis et cujus corporis sis membrum. Reminiscere quia erutus de potestate tenebrarum, translatus es in Dei lumen et regnum. Per baptismatis sacramentum Spiritus sancti factus es templum: noli tantum habitatorem pravis de te actibus effugare, et diaboli te iterum subjicere servituti: quia pretium tuum sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
humilitas. auirtutt infirmitas. ab ģe̾nitatt
mortalitas: & ad deprehendendũ conditionis¬
ñt debitũ. natura inuiolabilis. naturȩ est
unita passibili: dsq uerus. homo utrus in
unitatt̃ dñi temperatur: ut quod nrĩs rt.¬
mediis congruebat. unus atq idem dĩ homi¬
nũq mediator & mori possit ex uno. & re¬
surgert possit ex altero. Merito uirgines
integritati nichil corruptionis intulit par¬
tus salutis: quia custodia pudoris fuit editio
ueritatis. Talis ergo dilectissimi natiuitas
decuit dĩ uirtutem & dĩ sapientiam xp̃m:
qui nobis & humanitate congrucret. &
diuinitate p̃celler&. Nisi enim. tẽt. d̃s uerus.
non afferret remedium: nisi .c&. homo
uerus. non p̃ber& exemplũ. Ab exultanti¬
canitur: & pax in terra bonȩ uoluntatis
hominib nuntiatur. Uident enĩ celestem
hicrłm ex om̃ib mundi gentib fabricari.
De quo in enarrabili diuins pictatis opere
quantũ lȩtari debet humilitas hominum:
cũ tanto gaudeat sublimitas anglorum :¬

Expanded text:
s, ab aeternitate mortalitas: et ad dependendum nostrae conditionis debitum, natura inviolabilis naturae est unita passibili, Deusque verus et homo verus, in unitatem Domini temperatur; ut quod nostris remediis congruebat, unus atque idem Dei hominumque mediator , et mori posset ex uno, et resurgere posset ex altero. Merito igitur virgineae integritati nihil corruptionis intulit partus salutis: quia custodia fuit pudoris, editio veritatis. Talis igitur, dilectissimi, nativitas decuit Dei virtutem et Dei sapientiam Christum, qua nobis et humanitate congrueret, et divinitate praecelleret. Nisio verus, non praeberet exemplum. Ab exsultanticanitur, et pax in terra bonae voluntatis hominibus nuntiatur . Vident enim coelestem Jerusalem ex omnibus mundi gentibus fabricari: de quo inenarrabili divinae pietatis opere, quantum laetari debet humilitas hominum, cum tantum gaudeat sublimitas angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
onsurge consurge induert fortitudine. ł .iii.¬
tua syon: induere uestimentis głȩ tuȩ hie¬
rusalem ciuitas sc̃i: quia non adiciet ultra
ut ꝑtranseat ꝑ te incircũcisus & immundus.
Excutert de puluere consurge sede hierłm:
solue uincula colli tui captiua filia syon.
Quia hȩodicit dñs ds̃. Gratis uenundati estis:
dñs dr̃. In egyptũ descendit populus meus in
principio. ut colonus. t̃t .ibi: & assur absq
ulla causa calũpniatus.ẽ. tũ. Et nunc quid
michi est hȩc dicit dñs: Qm̃ ablatus ÷ popu¬
lus m̃s gratis: dominatores enis iniq agunt
dicit dñs: & iugit᷑ totadit nomen meũ blasphe.

Expanded text:
Consurge consurge: induere fortitudine tua Syon induere vestimentis glorie tue Hierusalem civitas sancta. Quia non adjiciet ultra: ut pertranseat per te incircumcisus et immundus. Excutere de pulvere: consurge: sede Hierusalem: solve vincula colli tui captiva filia Syon: quia hec dicit Dominus. Gratis venundati estis: Dominus Deus, in Egypto descendit populus meus in principio ut colonus esset ibi: et Assur absque ulla causa calumniatus est eum. Et nunc: quid mici est hec dicit Dominus, quoniam ablatus est populus meus gratis. Dominatores eius inique agunt dicit Dominus: et iugiter to
Abbreviated transcription (Latin):
alcaior nr̃ dilectissimi hodie natꝰ. ẽ:
Igaudtamus. Neq cnĩ locũ fas est
inesse tristicis. ubi natalis. t̃. uits: quȩ con.¬
sumpto mortalitatis timore. ingerit no.¬
bis de ꝓmissa gc̃nitate liticiam. Nemo
ab huius alacritatis participatione st cer¬
nitur. Una cunctis liticia. cõmunis est
ratio: quia dñs nr̃ petcati mortisq de¬
structor. sicut nullũ artatu liberũ r eppe.¬
rit: ita liberandis om̃ib uenit. Exulote
sc̃s: quia: propinquat ad palmã. Gaudeat
pecrator: quia inuitatur ad ueniam.

Expanded text:
hodie natus est, gaudeamus. Neque enim locum fas est ibi esse tristitiae, ubi natalis est vitae; quae consumpto mortalitatis timore, nobis ingerit de promissa aeternitate laetitiam. Nemo ab hujus alacritatis participatione secernitur, una cunctis laetitiae communis est ratio: quia Dominus noster, peccati mortisque destructor, sicut nullum a reatu liberum reperit, ita liberandis omnibus venit. Exsultet sanctus, quia propinquat ad palmam. Gaudeat peccator, quia invitatur a
Abbreviated transcription (Latin):
Dĩ nanꝙ filius scđm plenitudinem tẽporis
qũa diuini consilu inscrutabilis altitudo
disposuit. rtconciliandam auctori suo
naturam generis assũpsit humani:
ut inuentor mortis diabolus ꝑ ipsam
qũa uincerat uinceretur. In quo confli¬
ctu ꝓ nobis unto magno & mirabili eqͥ¬
tatis urt certatũ. t̃: dũ omips dñs cũ
scuissimo hosto non in sua maiestate. stl

Expanded text:
plenitudinem temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur. In quo conflictu pro nobis inito, magno et mirabili aequitatis jure certatum est: dum omnipotens Dominus cum saevissimo ho
Abbreviated transcription (Latin):
mentes ueritatis in opia laborabant.
ueniens de cęlo panis uitȩ. & cybus
rationis auferret: nec sine ulla rati¬
one pararetur singularis hostiȩ sa¬
cramentũ: in qua primũ occisione
primitiartim nr̃arũ & inchoationem
uocationis gentiũ. rationabili gaudio
celebremus: gras agentes misericordi
dõ qui dignos nos fecit. sicut ait beatꝰ¬
panlus in partẽ sortis scõꝵ in lumine.
qui eripuit nos de potestater tenebra¬
rum. & transtulit in regnũ filii dile

Expanded text:
mentes veritatis inopia laborabant, mentes veritatis inopia laborabant, veniens de coelo panis vitae et cibus rationis auferret; nec sine illa regione pararetur singularis hostiae sacramentum, in 121 qua primum occisione primitiarum nostrarum et inchoationem vocationis gentium, rationabili gaudio celebremus: gratias agentes misericordi Deo, qui dignos nos fecit, sicut ait Apostolus, in partem sortis sanctorum in lumine; qui eripuit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii
Abbreviated transcription (Latin):
deuotione cõpleta: sodm admonitiont̃
somnii. non eodem quo uenerant itinere
reuertuntur. Oportebat enĩ ut iam in
xp̃o credentes non ꝑ antiquȩ conuer sati¬
onis semitas ambularent: sed nouamt
ingressi uiam a relictis errorib abstine¬
rent. Cum etiã herodis uacuarentur
insidiȩ: qui in dñm iħm impietatem doli
ꝑsimulationem disponebat officu. Unde
quia spes istius erat soluta cõmenti: in
maiorem furorem iracundia regis ar¬
descit. Nam retolens tempus qͦd indica¬
uerant magi in om̃s bechlcem pueros
rabiem crudelitatis effundit. & cede go
uuso non occiso. occideretur & acp̃o.
At ille qͥ sanguinẽ suũ ꝓ mundi redẽptio¬
ne fundendũ in aliam differret ȩxatem:
ȩgyptũ se parentũ ministerio subue.¬
ctus intulerat. repetens scilicet hebreȩ
gentis antiqua cunabula: & princi¬
patũ ueri iosepb maioris prouidentiȩ
potestate disponens: ut illã diriorẽ
om̃i in edia famem qua ȩgẏptiorũ

Expanded text:
devotione completa, secundum admonitionem devotione completa, secundum admonitionem somnii non eodem quo venerant itinere revertuntur. Oportebat enim ut jam in Christum credentes non per antiquae conversationis semitas ambularent, sed novam ingressi viam a relictis erroribus abstinerent. Tum ut etiam Herodis vacuarentur insidiae, qui in puerum Jesum impietatem doli per simulationem disponebat officii. Unde quia spes istius erat soluta commenti, in majorem furorem iracundia regis ardescit. Nam recolens tempus quod indicaverant magi, in omnes Bethleem pueros rabiem crudelitatis effundit, et caede gulo non occiso, occideretur et Christus. At ille, qui sanguinem suum pro mundi redemptione fundendum in aliam differret aetatem, Aegypto se parentum ministerio subvectus intulerat, repetens scilicet Hebraeae gentis antiqua cunabula, et principatum veri Joseph majoris providentiae potestate disponens, ut illam diriorem omni inedia famem qua Aegyptiorum
Abbreviated transcription (Latin):
a sacerdotib & doctorib ligis quid de ortu
xp̃i scriptura p̃dixerit. In notitiã uenit:
quod fuerat ꝓphetatũ. Ueritas illum inae
magos: infidelitas obcecat mnagistros. Car¬
nalis isrł non intelligit quod legit: non
uidet quod ostendit. Utitur paginis: qua¬
rũ non credit eloquiis. Ubi est iudee glo¬
riatio tua: Ubi de abrahã patre ducta
trantibus. eius testamenti qͦd in sola littera
tenes recitatione famularis. Intr& in pa-
triartharũ familiam gentiũ plenitudo:
& briredictionem in semine abraham.
qua se filii carnis abdicant. filui ꝓmissio¬
nis accipiant. Adorent in trib magis
om̃s populi uniuersitatis auctorem: &
ñ in uidea tantũ dĩ. sed in doto orbe sit
notus: ut ubiq in isrł sit magnũ nomen
eius: qm̃ hanc clegit generis dignitatem.¬
ut sicut infidelitas in suis posteris conuicit
et. degenerem. ita fides om̃ib facit esse
cõmunem. Adorato aut̃ dño magi. & om̃i

Expanded text:
a sacerdotibus et doctoribus legis quid de ortu a sacerdotibus et doctoribus legis quid de ortu Christi Scriptura praedixerit, in notitiam venit quod fuerat prophetatum; veritas illuminat magos, infidelitas obcaecat magistros; carnalis Israel non intelligit quod legit, non videt quod ostendit; utitur paginis quarum non credit eloquiis. Ubi est, Judaee, gloriatio tua ? Ubi de Abraham patre ducta intrantibus, ejus testamenti, quod in sola littera tenes, recitatione famularis. Intret, intret in patriarcharum familiam gentium plenitudo, et benedictionem in semine Abrahae, qua se filii carnis 120 abdicant, filii promissionis accipiant. Adorent in tribus magis omnes populi universitatis auctorem; et non in Judaea tantum Deus, sed in toto orbe sit notus, ut ubique in Israel sit magnum nomen ejus . Quoniam hanc electi generis dignitatem sicut infidelitas in suis posteris convincit esse degenerem, ita fides omnibus facit esse communem. CAP. IV. Adorato autem Domino, magi, et omni
Abbreviated transcription (Latin):
multitudini cõparata: ut ab omnium
gentiũ patre. ñ terrena. sed ꝗlestis pro.¬
genies speraretur. Ad crtandam ergo
ꝓmissam posteritatem herodes in syderib
designati ortu noui syderis excitatur:
ut in quo celi adhibitũ fuerat testimoniũ.
gli famularetur obsequiũ. Cõmouet
magos habitatores remotioris orientis
di luminis claritate. uiri ad hȩc expectan.¬
da non insci magnitudinem significatio¬
nis intelligunt: agente hoc sine dubio in
eorũ cordibus inspiratione diuina:
ut eos tantȩ uisionis misteriũ ñ laterit:
& quod oculis ostendebatur in solitum.
animis non et̃t obscurũ. Deniq officiũ
suũ cũ religione disponunt: & his se
instruunt donis. ut adoraturi unũ tria
simul se credidisse demonstrent: auro
honorantes ꝑsonã regiã. mirra huma.¬
urbe regia ostendi sibi postulant quẽ
ad regnandũ didicerant nacũ. Contur¬
batur herodes. timet saluti suȩ. metuit

Expanded text:
multitudini comparata, ut ab omnium multitudini comparata, ut ab omnium gentium patre, non terrena, sed coelestis progenies speraretur. Ad creandam ergo 119 promissam posteritatem, haeredes in sideribus designati, ortu novi sideris excitantur, ut in quo coeli adhibitum fuerat testimonium, coeli famularetur obsequium. Commovet magos remotioris Orientis di luminis claritate viri ad haec spectanda non inscii, magnitudinem significationis intelligunt: agente hoc sine dubio in eorum cordibus inspiratione divina, ut eos tantae visionis mysterium non lateret, et quod oculis ostendebatur insolitum, animis non esset obscurum. Denique officium suum cum religione disponunt, et his se instruunt donis, ut adoraturi unum tria se simul credidisse demonstrent: auro honorantes personam regiam, myrrha humaurbe regia ostendi sibi postulant quem ad regnandum didicerant procreatum. Conturbatur Herodes, timet saluti suae, metuit
Abbreviated transcription (Latin):
retur. Deficiente enĩ ubiq iusticia.¬
lapso: nisi iudiciũ suũ potestas diuina
differra: uniuersitas hominũ senten¬
tiam dãpnationis exciperet : sed in
indulgentiã ira translata.ẽ. Et ut cla.¬
rior ficr& exercende gr̃ȩ magnitudo:
timo placuit abolendis peccatis homi.¬
nũ sacramentũ remissionis afferri:
quando nemo poterat de suis meritis
bilis miscdiȩ manifestato facta t̃: herodt
apud iudeos tenente ius regiũ: ubi legiti.
ma successione cessante. & pontificũ pote¬
state destructa. alienigena optinuerat
principatũ: ut ueri regis ortus illius pro¬
phetiȩ probaretur uoce qua dixerat
Non deficiet princeps ex iuda. neq dux
de femorib eius. donet ueniat cui repo.¬
sitũ. ẽ: & ipse erit expectatio gentiũ.
De quib quondã beatissuno patriarchȩ
abrahȩ innumerabilis fuerat ꝓmissa
successio: non carnis semine. sed fidei
fȩcunditate generanda. Et ideo stellarũ

Expanded text:
retur. retur. si judicium suum potestas divina differret, universitas hominum sententiam damnationis exciperet. Sed inindulgentiam ira translata est, et ut clarior fieret exerendae gratiae magnitudo, tunc placuit abolendis peccatis hominum sacramentum remissionis afferri, quando nemo poterat de suis meritis bilis misericordiae manifestatio facta est Herode apud Judaeos jus regium tenente, ubi legitima regum successione cessante, et pontificum potestate destructa, alienigena obtinuerat principatum: ut veri Regis ortus illius prophetiae probaretur voce, quae dixerat: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est, et ipse erit exspectatio gentium . De quibus quondam beatissimo patriarchae Abrahae innumerabilis fuerat promissa successio, non carnis semine, sed fidei fecunditate generanda; et ideo stellarum
Abbreviated transcription (Latin):
malo. quȩ sunt casta & iusta sectemini.
Filii enim lucis: abicert debent opera.
tenebrarũ. Itaq odia declinate: men¬
dacia abicite. suꝑbiam humilitate de.¬
struite: auaritiam proicite. largitatem
diligite. Dec& enĩ ut capiti suo mem¬
bra conueniant: ut promissarũ beati.¬
tudinũ mertamur. ẽe. consortes. ꝑ xp̃m
uãuis sciam dilectissimi quod codiii.¬
sc̃itatẽ ur̃am hodiernȩ festiuitatis
causa non lateat. eamq scđm consuetudi.¬
nem euangłicus nobis sermo reserauerit:
eadem quod dñs donauerit audebo:
ut in cõmuni gaudio tanto religiosior
sit om̃iũ piecas. quanto magis fuerit in.
nouissimis temporib subuenire. salua.¬
tionẽ om̃iũ gentiũ p̾siniuit in xp̃o:
ut quia & cunctas nationes a ueri di cul.
tu impius error dudũ auerterat. & ipse
petuliaris dĩ populus isrł ab institutis
legalibus pent totus excederat. con¬
clusis om̃ib sub peccato om̃iũ misere¬

Expanded text:
malo, quae sunt casta et justa sectemini . malo, quae sunt casta et justa sectemini . Filii enim lucis abjicere debent opera tenebrarum. Itaque odia declinate, mendacia abjicite, superbiam humilitate destruite, avaritiam projicite, largitatem diligite: decet enim ut capiti suo membra conveniant, ut promissarum beatitudinum mereamur esse consortes: per uamvis sciam, dilectissimi, quod sanctitatem vestram hodiernae festivitatis causa non lateat, eamque secundum consuetudinem evangelicus vobis sermo reseraverit, eadem quod Dominus donaverit audebo: ut in communi gaudio tanto religiosior sit omnium pietas, quanto magis omnibus fuenovissimis temporibus subvenire, salvationem omnium gentium praefinivit in Christo; ut quia et cunctas nationes a veri Dtu impiorum error dudum averterat, et ipse peculiaris Dei populus Israel ab institutis legalibus pene totus exciderat, conclusis omnibus sub peccato, omnium misere
Abbreviated transcription (Latin):
beatȩ spei initia celebremus. Exinde enĩ
in ȩt̃nã hereditatem cepimus introire:
exinde nobis xp̃m loquentia scriptura.¬
rũ archana patuerunt. & ueritas quã
udeoꝵ oboctatio ñ recepit. om̃ib nati.¬
onib suũ lumen inuexit. Honoretur
itaq a nobis sacratissimus dies: in qͦ salu.¬
tis nr̃ȩ auctor apparuit. Et quem magi
infantem uenerati sunt in cunabulis.
nos om̃ipotentem adoremus in celis:
ac sicut illi de thesauris suis misticas dño
munerũ speties optulerunt: ita & nos
At cordib nr̃is quȩ dõ sunt digna pro¬
mamus. Qu̾auis enĩ omniũ bonorũ
sit ipse largitor: etiam nr̃ȩ tam̃ fructũ
querit industriȩ. Non enĩ dormientib
proutait regnũ cęlorũ: sed in manda.¬
tis dĩ laborantib atq uigilantibus: ut
si dona ipsius non irrita fecerimus. ꝑ
ea qus dedit. mereamur accipere quȩ
promisit. Unde cohortamur dilectionẽ
unĩm. ut abstinentes uos ab om̃i opere

Expanded text:
beatae spei initia celebremus. Exinde enim beatae spei initia celebremus. Exinde enim in aeternam haereditatem coepimus introire; exinde nobis Christum loquentia Scripturarum arcana patuerunt; et veritas, quam Judaeorum obcaecatio non recipit, omnibus nationibus lumen suum invexit. Honoretur itaque a nobis sacratissimus dies, in quo salutis nostrae auctor apparuit; et quem magi infantem venerati sunt in cunabulis, nos omnipotentem adoremus in coelis. Ac sicut illi de thesauris suis mysticas Domino munerum species obtulerunt, ita et nos de cordibus nostris, quae Deo sunt digna promamus. Quamvis enim omnium bonorum sit ipse largitor, etiam nostrae tamen fructum quaerit industriae: non enim dormientibus provenit regnum coelorum, sed in mandatis Dei laborantibus atque vigilantibus; ut si dona ipsius non irrita fecerimus, per ea quae dedit mereamur accipere quod promisit. Unde cohortamur dilectionem vestram ut abstinentes vos ab omni opere
Abbreviated transcription (Latin):
Locũ natiuitatis de scripturarũ testimo.¬
nio demonstratis: p̃sentiã temporis
de celi & terre attestatione cognoscitis:
& tamen ubi ad ꝑsequendũ animus
herodis exarsit. ibi ad non credendũ
ur̃ sensus obduruit. Felicior gͦ ignoran.¬
tia infantiũ. quos ꝑsequutor occidit:
quã ur̃a scientia quos in sua ꝑ turbatio¬
ne consuluit. Uos noluistis eiꝰ regnũ
retipert: cuius oppidũ potuistis osten¬
dere. Illi potuerunt pro eo mori: quẽ
ñ dũ pocerant confictri. Ita xp̃c ne
ullũ ei tempus e&̃ absq miraculo. ante
usum linguȩ potestatem uerbi tacitus
exerebat: & quasi iam dicer&. Sinite pu¬
tros uenire ad me: taliũ est enĩ regnũ
celorũ: noua gła coronabat infantes:
aide initiis suis paruulorũ primordia
consetrabat: ut disceretur neminẽ ho¬
minũ diuini incapacem ẽe sacramenti.
in magis ad oratorib xp̃i uocationis nr̃ȩ
fideiq pͥmitas: & exultantib animis

Expanded text:
Locum nativitatis de Scripturarum testimoLocum nativitatis de Scripturarum testimonio demonstratis, praesentiam temporis de coeli et terrae attestatione cognoscitis; et tamen ubi ad persequendum animus Herodis exarsit, ibi ad non credendum vester sensus obduruit. Felicior ergo ignorantia infantium quos persecutor occidit , quam vestra scientia, quam in sua perturbatione consuluit. Vos noluistis regnum ejus recipere, cujus oppidum potuistis ostendere. Illi potuerunt pro eo mori, quem nondum poterant confiteri. Ita Christus, ne ullum ei tempus esset absque miraculo, ante usum linguae potestatem Verbi tacitus exerebat; et quasi jam diceret: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum : nova gloria coronabat infantes, et de initiis suis parvulorum primordia consecrabat: 117 ut disceretur neminem hominum divini incapacem esse sacramenti, in magis adoratoribus Christi, vocationis nostrae fideique primitias, et exsultantibus animis
Abbreviated transcription (Latin):
ferret. & mendaciũ corde retinerit. Nolu¬
erunt enĩ agnoscere oculis. quẽ de sacris
indicabant libris: ut quẽ non adorabant
in infantiȩ infirmitate humilem. postea
crucifigerent in uirtutũ sublimitate ful.
in uobis scientia. ẽ: & tam indocta doctri.¬
na: Int̾rogati ubi xp̃c nasceretur. uera¬
citer & memoriter dicitis. quod legistis:
in bechleem iudȩ. Sic enĩ scriptũ ÷ per
propħam. Et tu bethleem terra iuda
ñ esminima in principib iuda : ex te
enĩ exiet princips. qui regat populũ
meũ isrł. Hunc principẽ natũ & pastori.¬
bus angłi: & nobis nuntiauere pastores.
hunc principem natũ longinquȩ orienta.¬
liũ gentiũ nationes. in insolito noui sy¬
deris splendore didicer unt: & ne de loco
editi regis ambigerent. ur̃a eruditio prb.¬
didit. quod stella non docuit. Cur uob̾
uiã qua aliis aperitis obstruitis: Cur
in ur̃a infidelitate resedit dubiũ: quod
ex ur̃a fit responsione manifestum:

Expanded text:
ferret, et mendacium corde retineret. Noluferret, et mendacium corde retineret. Noluerunt enim agnoscere oculis quem de sacris indicaverant libris: ut quem non adorabant in infantiae infirmitate humilem, postea crucifigerent in virtutum sublimitate fulgein vobis scientia est, et tam indocta doctrina? Interrogati ubi Christus nasceretur , veraciter et memoriter dicitis quod legistis: In Bethleem Judae . Sic enim scriptum est per prophetam: Et tu, Bethleem terra Juda, non es minima inter principes Juda. Ex te enim exiet princeps qui regat populum meum Israel . Hunc principem natum, et pastoribus angeli , et vobis nuntiavere pastores . Hunc principem natum longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi sideris splendore didicerunt. Et ne de loco editi regis ambigerent, vestra eruditio prodidit quod stella non docuit. Cur vobis viam quam aliis aperitis obstruitis? Cur in vestra infidelitate residet dubium quod ex vestra fit responsione manifestum?
Abbreviated transcription (Latin):
rescere: ut rerũ gestarũ oedinem ñ solũ
credendo. sed etiã intelligendo uenerem.
Quantã enĩ gr̃arũ actionem debeamus dõ
ꝓ illuminatione gentiũ: ꝓbat obcȩtatio
iudeorũ. Quid enĩ tam cȩcũ. qͥd tam
lucis alienũ: qua illi sacerdotes & scribȩ
israhelitarũ fuerunt: qui ꝑcunctantib
magis. & herbde querente ubi xp̃c sođm
scripturarũ testimonia nasceretur:
hoc responderunt de ꝓphecico eloquio.
qͦd indicabat stella de celo: Quȩ utiq
poterat magos hierosolimis p̃ter missis
usq ad cunabula pueri: sicut post mo.¬
dum fecit sua significatione ꝑducere:
nisi ad confutandam iudeoꝵ duritiam
ꝑtinuiss&r. ut ñ solũ ductu syderis. sed
ctiã ipsoꝵ professione innotescer& nati.¬
uitas saluatoris. Lam ergo ad eruditio.¬
nem gentiũ prophecicus sermo tran.¬
sibat: & prȩnuntiatũ antiquis oraculis
xp̃m abienigenarũ corda discebant:
cũ iudeorũ infidelitas ueritatem ore pro.¬

Expanded text:
rescere, ut rerum gestarum ordinem non solum rescere, ut rerum gestarum ordinem non solum credendo, sed etiam intelligendo veneremur. Quantam enim gratiarum actionem debeamus Domino pro illuminatione gentium, probat obcaecatio Judaeorum. Quid enim tam caecum, quid tam lucis alienum, quam illi sacerdotes et scribae Israelitarum fuerunt? qui percontantibus magis, et Herode quaerente, uScripturarum testimonium nasceretur , hoc responderunt de prophetico eloquio, 116 quod indicabat stella de coelo. Quae utique poterat magos Jerosolymis praetermissis usque ad cunabula pueri, sicut postmodum fecit, sua significatione perducere; nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset, ut non solum ductu sideris, sed etiam ipsorum professione innotesceret nativitas Salvatoris. Jam ergo ad eruditionem gentium propheticus sermo transibat, et praenuntiatum antiquis oraculis Christum alienigenarum corda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore pro
Abbreviated transcription (Latin):
in omnẽ terrã sonus ueritatis exiuit:
quando & pastorib exercitus augłorum
saluatris editi annuntiator apparuit:¬
& magos ad eũ ad orandũ p̃uia stella ꝑdux̃:
ut a solis crtu usq ad octusum ueri regis
gentratio choruscharet: cũ rerũ fidem
aeregna ouentis ꝑ magos discerent. et
romanũ imꝑiũ non latera. Nã ae seuitia
herodis uolens pͥmordia. suspecti sibi
regis exanguert. huic dispensationi ne¬
sciens seruicbuat : ut dũ atroci intentus
facinori. ignotũ sibi puerũ in discreta
infantium cede ꝑsequitur. annuntiatũ
celitus dominatoris ortũ. insignior ubiq
fama loqueretur: qua proptiorem ad
narrandũ diligentioremꝙ faciebat.
& suꝑnȩ significationis nouitas. & cru¬
entissimi ꝑsetutoris impiecas. Tunc aut̃¬
etiã ygypto saluator illatus. r̃: ut gens
antiquis errorib dedita. iã ad uicinam
festatione dñi consetratus. specialem i
toto mundo optinuit dignitatem: quȩ
in cordib nr̃is digno debet iplendore cla¬

Expanded text:
in omnem terram sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam et saevitia Herodis, volens primordia suspecti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium caede persequitur, annuntiatum coelitus Dominatoris ortum insignior ubique fama loqueretur, quam promptiorem ad narrandum diligentioremque faciebat et supernae significationis novitas, et cruentissimi persecutoris impietas. Tunc autem Aegypto Salvator illatus est, ut gens antiquis erroribus dedita, jam ad vicinam festatione Domini consecratus specialem in toto mundo obtinuit dignitatem, quae in cordibus nostris digno debet splendore cla
Abbreviated transcription (Latin):
sumus seruiamus. Quicũq enim in
ȩccła pie uiuie & caste. qui ea quȩ sursũ
sunt sapit non quȩ suꝑ terrã. cȩlestis
quodamodo instar est luminis: & ami
ad dñm quasi stella demonstrat. Eꝗquo:
studio dilectissimi om̃s uobis inuicets ꝓiai¬
desse debetis: ut in regnodĩ ad quod re¬
cta fide & bonis oꝑib ꝑuenitur. sicut lu¬
cis filii splendeatis. ꝑ xp̃m dnm nr̃m.¬

Expanded text:
sumus, serviamus. Quicumque enim in sumus, serviamus. Quicumque enim in Ecclesia pie vivit et caste, qui ea quae sursum sunt sapit , non quae super terram, coelestis quodammodo instar est luminis; et dumam ad Dominum quasi stella demonstrat. In quo studio, dilectissimi, omnes vobis invicem prodesse debetis, ut in regno 122 Dei, ad quod recta fide et bonis operibus pervenitur, sicut lucis filii splendeatis: per Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ populus qui sedebat in tene¬
bris lucem udit magnam: & qui ha.¬
bitabant in regione umbrȩ mortis.
lux orta est eis. De quib idem dicit ad
dñm. Gentes quȩ te non nouerunt in¬
uocabunt. te: & populi qui de nesciunt.
ad te confugient. Hunc diem abrahã
uidit & gauisus est: cũ benedicendos
fidei suȩ filios in semine suo quod est
xp̃c. agnouit. & om̃iũ se futurarum
gentiũ patrem credendo prospexit.
dans głam dõ & plenissime sciens.
qm quod ꝓmisit potens est & facere.
dicens. Om̃s gentes quas fecisti. ueni-¬
ent & adorabunt coram te dñe: &
honorificabunt nomen tuũ. Et illud.
Notũ fecit dñs salutare suũ: ante con¬
spectũ gentiũ reuelauit iusticiam
suam. Quod utiq ex inde fueri nouimꝰ.
ex quo tres magos de longinquitate
suȩ regionis excitatos. ad cognoscendũ¬
& ad ad orandũ regem cęli & terre stella
ꝑduxit. Cuius utiq famulatus ad formã
nos sui hortatur obsequii: ut huic grȩ
quȩ om̃s inuitat ad xp̃m quantũ pos¬

Expanded text:
pulus, qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam, et qui habitabant in regione umbrae mortis, lux orta est eis . De quibus idem dicit ad Dominum: Gentes quae te non noverunt, invocabunt te; et populi qui te nescierunt, ad te confugient . Hunc diem Abraham vidit, et gavisus est , cum benedicendos fidei suae filios in semine suo, quod est Christus, agnovit, et omnium se futurum gentium patrem credendo prospexit , dans gloriam Deo, et plenissime sciens quoniam quod promisit potens est et facere . dicens: Omnes gentes, quascumque fecisti, venient et adorabunt coram te, Domine, et glorificabunt nomen tuum ; et illud: Notum fecit Dominus salutare suum, ante conspectum gentium revelavit justitiam suam . Quod utique exinde fieri novimus, ex quo tres magos, de longinquitate suae regionis excitos, ad cognoscendum et adorandum Regem coeli et terrae stella perduxit. Cujus utique famulatus ad formam nos sui hortatur obsequii: ut huic gratiae, quae omnes invitat ad Christum, quantum pos
Abbreviated transcription (Latin):
talem: & quã recte tria hȩc nobis uno
acta in die misteria p̾dicantur. conside¬
rare: qui ineffabilis trinitatis arthanũ
uno dĩ sub nomine conficemur. Per hȩc
quatenus inuisibilis eius diuinitas quȩ
latebut in homine. in opere ñ latereo :
ut dũ tc̃ptator uerbũ patris om̃ipoten¬
tis non dep̾hendit in carne. om̃s ubiq
qui in dĩ filio uerbũ & cartiem crede¬
rent saluarentur: Et quidem uidebat
diabolus infantem pannis obsitum:

Expanded text:
talem. Et quam recte tria haec nobis uno talem. Et quam recte tria haec nobis uno acta in die mysteria praedicantur, qui ineffabilis Trinitatis arcanum uno Dei sub nomine confitemur. Per haec quatenus invisibilis ejus divinitas, quae latebat in homine, in opere non lateret: ut, dum tentator Verbum Patris omnipotentis non deprehendit in carne, omnes ubique, qui in Dei Filio Verbum et carnem crederent, salvarentur. Et quidem videbat diabolus infantem pannis obsitum
Abbreviated transcription (Latin):
N hac dilectissimi celebritate sicut relatu
paternȩ traditonis instruunur: multi¬
plici nobis est festiuitate lȩcandũ. Ferunt
a gentilibus adoratũ. uł inuitatum ad
nuptias aquas in uina conuertisse. uel
suscepto a ioħe baptismate consetrasse
fluenta iordanis: suũq simul purifi¬¬
casse baptistam. Sed quid potissimũ¬
p̃senti hoc factũ sit die. nouerit ipse
qui fecit: nos tamen credere nec dubi¬
tare debemus. quic quid illud est faccũ
esse ꝓ nobis. Nã quod eũ fulgentioris
stellȩ radiis incitati adorautre caldei :
dm̃ uerũ gentib spes data est adorandi.
Quod aquȩ nouo st̃ ordine in uina mu¬
tate: noui nobis poculi p̃libatũ. ẽ. sacra¬
mentũ. Quod aut̃ baptizatus ÷ agnus
di: regenerans baptismi salutare nobis
munus. ẽ. dedicatũ. Oportet itaq nos
fr̃es obhonoeem saluatoris nr̃i. cuius
natiuitatem debita nuꝑ cũ exultatione
transegimus. om̃i cũ deuotione etiam
hunc diem uirtutũ eius celebrart na¬

Expanded text:
n hac, dilectissimi, celebritate, sicut relatu paternae traditionis instruimur, multiplici nobis est festivitate laetandum. Ferunt a gentibus adoratum, vel invitatum ad nuptias aquas in vina vertisse, vel suscepto a Joanne baptismate consecrasse fluenta Jordanis, suumque simul purificasse Baptistam. Sed quid potissimum hoc factum sit die noverit ipse qui fecit; nos tamen credere nec dubitare debemus, quidquid illud est, factum esse pro nobis. Nam quod eum fulgentioris stellae radiis incitati adoravere Chaldaei, Deum verum gentibus spes data est adorandi. Quod aquae novo sint ordine in vina mutatae, novi nobis poculi praelibatum est sacramentum. Quod autem baptizatus est Agnus Dei, regenerantis baptismi salutare nobis munus est dedicatum. Oportet itaque nos, fratres, ad honorem Salvatoris nostri, cujus nativitatem debita nuper cum exsultatione transegimus, omni cum devotione etiam hunc virtutum ejus celebrare na