comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in hora oceani circa ꝓspectũ
britanniȩ restitit Cũq sͥ mi.¬
nocino belinũ britannoꝵ re¬
giᷤᷤ filiũ qͥ a patre pulsuᷤᷤ cũ pa¬
uciᷤᷤ oberrabat. in deditione̾.
recȩpisset.deficiente belli ma¬
tĩa romã rediit: His aũt di.¬
meritiᷤᷤ uͥq cladib exagitaba nͦ
apud alexandriã seditione ex¬
citata. ꝓfligati cȩde atq urbe
usa philonẽ quendã uirũ sa¬
ne ad pͥme eruditũ. legatũ
ad cȩsarẽ. miser̃ S caligula
is infestissimꝰ. sp̃ta legatione
philonis. om̃s iuideoꝵ sacras
edes. atq in pͥmis antiquuo
illud in ierusolimiᷤᷤ sacrariy.
ꝓfanari sacͥficũs gentiliuor
ac repleri statuiᷤᷤ simulacris¬
q imꝑauit. seq ibi ut dm̃
coli pcep̃ Pilatuᷤ aut̃ p̾ses. qͥ
sententiã dãnatioĩs in xp̃m
postꝗͣ płimas sediciões in ie¬
rusolimiᷤᷤ expleuit ac fecit.
tanti irrogante gaio angori¬
b coartat᷑ ẽ. ut sua se trans¬

Expanded text:
in ora Oceani circa prospectum in ora Oceani circa prospectum Britanniae restitit. cumque ibi Minocynobelinum Britannorum regis filium, qui a patre pulsus cum paucis oberrabat, in deditionem recepisset, deficiente belli materia Romam rediit. isdem autem dimeritis ubique cladibus exagitabantur, apud Alexandriam seditione excitata, profligati caede atque urbe usa Philonem quendam, uirum sane in primis eruditum, legatum ad Caesarem miserant. sed Caligula is infestissimus, spreta legatione Philonis omnes Iudaeorum sacras sedes atque in primis antiquum illud in Hierosolymis sacrarium profanari sacrificiis gentilium ac repleri statuis simulacrisque imperauit seque ibi ut deum coli praecepit. Pilatus autem praeses, qui sententiam damnationis in Christum imas seditiones in Hierosolymis excepit ac fecit, tantis inrogante Gaio angoribus coartatus est, ut sua se trans
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ crudelitatiᷤᷤ eiꝰ expͥmã. ex¬
clamasse fert᷑ U tinã ppłs ro¬
manꝰ unã ceruice. hab̾et Sȩ¬
pe. etiã de c̃ditione tẽpoꝵ su¬
oꝵ c̃questꝰ ẽ. qđ nullis calami¬
tatib publicis insignirent᷑:¬
O beata germina tp̃ris xp̃iani.
qͥntũ p̾ualiustiᷤᷤ in reb huma¬
niᷤ. ut etiã crudelitaᷤᷤ hoĩs ma¬
gis potuerit clades desidare
quã inuenire. Ecce de tran¬
qͥllitate generali. feritaᷤᷤ ieiu¬
na c̃querit᷑ Euror ĩpiꝰ intꝰ. sȩ¬
ua sedens suꝑ arma.⁊ centũ
uinctꝰ aenis pꝰ t̃gũ nodiᷤᷤ. pͥmit
borridꝰ. ora cruentꝰ: Seriu re¬
belles. ⁊ fugitiui gladiatoreᷤᷤ
ꝑt̾ruere romã. eu̾tẽre italiã.
siciliã deleuere. iã pene uniu̾¬
so humano generi toto orbe. me¬
tuendi In dieb aut̃ salutis.
qͥetẽ ñ potest: uł cęsar infestꝰ.¬
magno ⁊ incredibili apparato
ꝓfectꝰ q̃rere hostẽ. uirib ociosiᷤᷤ
germaniã galliãq ꝑcurrens.

Expanded text:
iter crudelitatem ejus depromam, exclamasse fertur: Utinam populus Romanus unam cervicem haberet! Sepe etiam de conditionibus temporum suorum questus est, quod nullis calamitatibus publicis insignirentO beata germina temporis Christiani, quantum praeualuistis in rebus humanis, ut etiam crudelitas hominis magis potuerit clades desiderare quam inuenire! ecce de tranquillitate generali feritas ieiuna conqueritur; furor impius intus Saeua sedens super arma et centum uinctus aeuis Post tergum nodis fremit horridus ore cruento. serui rebelles et fugitiui gladiatores perterruere Romam, euertere Italiam, Siciliam deleuerunt, iam paene uniuerso humano generi toto Orbe metuendi; in diebus autem salutis, quietem non potest uel Caesar infestmagno et incredibili apparatu profectus quaerere hostem uiribus otiosis, Germaniam Galliamque percurrens,
Abbreviated transcription (Latin):
numeroᷤ cucurrisse: Nc̃ aut
his illud adicio. quo magis
clareat unũ ẽẽ arbitrũ scłoꝵ.
Regnũ carthaginiense. a c̃di¬
tione usq ad eu̾sionẽ eiꝰ. pau¬
lo ãpliꝰ quã septingentis ste¬
tit E que regnũ macedoni¬
cũ a carano usq ad ꝑsen. pau
Roma ipsa etiã quãuiꝰ aduen¬
ueheret᷑ imꝑio. tam̃ paululũ
⁊ ipsa in occursu numeri buiꝰ
offendit. Nã septingentesim
coᷤᷤ eiꝰ incertũ unde c̃surgens
flãma c̃sũpsit: Nec unquã
ut ait liuiꝰ maiore incendio
uastata ẽ. adeo ut pꝰ aliqͦt an¬
noᷤᷤ cȩsar augͦtꝰ ad reparationẽ
eoꝵ quȩ tc exusta s̃. magnã
ui pecuniȩ ex ȩrario publico
largitꝰ sit̃ P oterã qͦq osten¬
cłe eundẽ duplicatũ nume¬
rũ mansisse babyloniȩ. quȩ
pꝰ mille. qͣdringentos ii quot
excurrit annoᷤᷤ ultime a
cyro rege capta ẽ. nͥ p̃sentiuor
contẽplatione reuo.carer Illud
sane libent̃ adicio. qr primi

Expanded text:
numeros cucurrisse. Nunc autem numeros cucurrisse. Nunc autem his illud adicio, quo magis clareat unum esse arbitrum saeculorum regnum Carthaginiense a conditione usque ad euersionem eius, paulo amplius quam septingentis annis stetit, aeque regnum Macedonicum a Carano usque ad Persen pauloauit. Roma ipsa etiam, quamnis ad aduenroueheretur imperio, tamen paululum et ipsa in occursu numeri huius offendit. nam septingentesimo uicos eius incertum unde consurgens flamma consumpsit, nec umquam, ut ait Liuius, maiore incendio uastata est; adeo, ut post aliquot annos Caesar Augustus ad reparationem eorum, quae tunc exusta erant, magnavim pecuniae ex aerario publico largitus sit. Poteram quoque ostendere, eumdem duplicatum numerum mansisse Babyloniae, quae post mille quadringentos et quod excurrit annos, ultime a Cyro rege capta est, nisi praesentium contemplatione revocarer. Illud sane libenter adjicio, quia primi
Abbreviated transcription (Latin):
Precipue. cũ uindicante lib̾ta
cepta lib̾tate redierit. tẽplũ
erat reformarit: Prȩt̾ea in¬
t̃cessisse dixerã int̃ babyloni¬
ũ regnũ qđ ab oriente fue-¬
rat ⁊ romanũ qͦd ab occiden¬
te surgenᷤ ħeditat orientiᷤᷤ eny¬
triebat᷑. macedonicũ africa¬
nũq regnũ. hoc ẽ qͣsi iã a me¬
ridie ac septentrione breuib
uicib partes tutoriᷤᷤ curatoriᷤᷤ¬
q tenuisse Orientiᷤ ⁊ occidn¬
tis regnũ. babylonicũ ⁊ roma¬
nũ iure uocitari. nemine̾ un¬
ꝗͣ dubitasse scio Macedoni¬
cũ regnũ sub septentͥone. tũ
ipsa cęli plaga. tũ alexandri
magni arȩ positȩ usq adhuc
sub ripheis montib docent:
Carthaginẽ uͦ uniu̾sȩ p̃cellu
s etiã in hispaniã regni t̃mi¬
noᷤᷤ tetendisse. historiaꝵ. simł
monim̃ta urbiũq declarani.
Dictũ ẽ etiã uastatȩ ꝑ medoᷤᷤ ba¬
byloniȩ ⁊ irruptȩ ꝑ gothos
romȩ. pares ad modũ annoꝵ

Expanded text:
praecipue cum, uindicante libertapraecipue cum, uindicante libertacepta libertate redierit templumquerat, reformarit. praeterea intercessisse dixeram inter Babylonium regnum, quod ab oriente fuerat, et Romanum, quod ab occidente consurgens hereditati orientis enutriebatur, Macedonicum Africanumque regnum, hoc est quasi a meridie ac septentrione breuibus uicibus partes tutoris curatorisque tenuisse. orientis et occidentis regnum Babylonium et Romanum iure uocitari, neminem umquam dubitasse scio; Macedonicum regnum sub septentrione cum ipsa caeli plaga tum Alexandri Magni arae positae usque ad nunc sub Riphaeis montibus docent; Carthaginem uero uniuersae praecelluised etiam in Hispaniam regni terminos tetendisse, historiarum simul monumenta urbiumque declarant. dictum est etiam, uastatae per Medos Babyloniae et inruptae per Gothos Romae pares admodum annorum
Abbreviated transcription (Latin):
ludo u̾tere solitũ ferãt: Por¬
ro aut de cura cerimoniaꝵ
nec reticendũ arbitror. qm̃
int̾ sacra c̃tinua incessabilib
cladib nullꝰ fini᷑ ac nulla re¬
qͥes fuit. nͥ cũ saluator. mun¬
di xp̃c illuxxit. cuiꝰ aduentui
p̾dẽstinatã fuisse imꝑii ro¬
mani pacẽ ⁊ si iã sufficient᷑
ostendisse me arbitror. tam̃
Spauciᷤ ad huc supplere cona
Rincipio scdi libelli.  bor:¬
cũ tprã romanȩ c̾ditioniᷤᷤ su.¬
btili tenore ꝑstringerẽ. mul.¬
ta c̃uenient᷑ int̾ babyloniã
urbẽ assyrioꝵ tc̃ pͥncipẽ gen¬
tiũ ⁊ romã ȩque nc̃ gentib
dñantẽ cõpacta c̃scripsi:
Fuisse illud pͥmũ. hoc ultimũ
imꝑiũ Illud paulatĩ cȩdeis.
at istud sensĩ c̃ualescens: De.¬
fluxisse illi sub uno tp̃r no¬
uissimũ regẽ. cũ isti primũ
fuisse. Illã deinde t̾c in ua.¬
dente cyro captã uelut ii
mortẽ c̃cidisse. cũ istã fiduci¬
alit̾ assurgentẽ. pꝰ expulsos
reges lib̾is uti c̃silus. cȩpisse

Expanded text:
ludo uertere solitum ferant. porro autem de cura caerimoniarum nec recensendum arbitror, quoniam inter sacra continua incessabilibus cladibus nullus finis ac nulla requies fuit, nisi cum saluator Mundi Christus inluxit: cuius aduentui praedestinatam fuisse imperii Romani pacem, etsi iam sufficienter ostendisse me arbitror, tamen paucis adhuc supplere conabor. Principio secandi libelli cum tempora Romanae conditionis stili tenore perstringerem, multa conuenienter inter Babylonam urbem Assyriorum tunc principem gentium et Romam aeque nunc gentibus dominantem conpacta conscripsi: fuisse illud primum, hoc ultimum imperium; illud paulatim cedens, at istud sensim conualescens; defluxisse illi sub uno tempore nouissimum regem, cum isti primum fuisse; illam deinde tunc inuadente Cyro captam uelut in mortem concidisse, cum istam fiducialiter adsurgentem post expulsos reges liberis uti coepisse consiliis;
Abbreviated transcription (Latin):
animatꝰ. sabinũ uespasiani
frẽm nicħ dũ mali suspicantẽ.
cũ cȩt̾is flauianiᷤ in capitoliy
cõpulit. succensoq tẽplo. ⁊ mi¬
xta simul flãma ruinaq. om̃s
in unũ parit int̾itũ ac tumu¬
lũ dedit. Post deficiente us
uespasiani nom̃ exercitu suo
destitut᷑. apꝓpinqͥntibq iã hostib
trepidꝰ. cũ se in quandã ꝓximã
palatio cellulã c̃trusisset. tͣpissi¬
me inde ꝓtͣctꝰ. cũ ꝑ uiã sacrao

Expanded text:
animatus Sabinum, Vespasiani animatus Sabinum, Vespasiani fratrem, nihil tum mali suspicantem, cum caeteris Flavianis in Capitolium compulit: succensoque templo, et mixta simul flamma ruinaque, omnes in unum pariter interitum ac tumulum dedit. Post deficiente in Vespasiani nomen exercitu suo destitutus, appropinquantibus jam hostibus trepidus, cum se in quamdam proximam palatio cellulam contrusisset, turpissime inde protractus, cum per viam sacram
Abbreviated transcription (Latin):
q c̾crepantes magnoꝵ maloꝵ
fragores minimo negocio sopi¬
rent᷑ Iã erat romȩ quãuis ꝑ¬
secutiõe uexata ȩccła. q̃ iudi¬
secutorib supplicaret Igitur
oto cũ galba ⁊ pisone romȩ
int̾fectis int tumultꝰ cȩdesq
inuasisset imꝑix. ac mox crea¬
tũ imꝑatorẽ in gallia ꝑ germa¬
nicaᷤ legioẽs uitelliũ cõꝑisset. bel¬
lũ cuule molit᷑. Cũ tͥb pͥmũ le¬
uib pͣliis. hoc ẽ uno apđ̾ alpes.
alio circa placentiã. t̾cio circa lo¬
cũ quẽ castores uocant contͣ ui¬
tellianoᷤᷤ duces c̃gressus uictor
extitisset. qͣrto apd̃ brediã cũ
p̃lio anĩadu̾tisset suoᷤᷤ uinci. m̃¬
t̾fecit Uitelliꝰ uictor romã ue¬
nit Ubi cũ multa crudelit᷑ ac
nequit ag̾e̾t. incredibili etiã uo¬
racitatiᷤᷤ appetitu humanã uitã
ꝓbriꝰ aggrauaret. postꝗͣ de ue¬
spasiano cõꝑit. pͥmũ deponere
molitꝰ imꝑiũ. postea a qͥb dam

Expanded text:
que concrepantes magnorum malorum que concrepantes magnorum malorum fragores minimo negotio sopirentur. iam enim erat Romae. quamuis persecutione uexata Ecclesia, quae iudiersecutoribus supplicaret. igitur Otho cum, Galba et Pisone Romae interfectis, inter tumultus caedesque inuasisset imperium ac mox creatum imperatorem in Gallia per Germanicas legiones Vitellium conperisset, bellum ciuile molitus tribus primum leuibus proeliis, hoc est uno apud Alpes, alio circa Placentiam, tertio circa locum, quem Castores uocant, contra Vitellianos duces congressus uictor exstitisset, quarto apud Bedriacum proelio cum animaduertisset suos uinci, meterfecit. Vitellius victor Romam venit: ubi cum multa crudeliter ac nequiter ageret, incredibili etiam voracitatis appetitu humanam vitam probris aggravaret, 476 postquam de Vespasiano comperit, primum deponere molitus est imperium: postea, a quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
cia segniciaq offendẽt. pisonẽ
sͥ nobilẽ industriỹq ad olescen¬
‸te
in filiũ atq in regnũ adopta¬
uit: Cũ qͦ septimo m̃se imꝑii
sui. ab otone iugulatꝰ ẽ Luit
roma cȩdib pͥncipũ. excitatiᷤ¬
q ciuilib belliᷤᷤ. recentes xp̾ia¬
nȩ religiõĩs iniuriaᷤ. ⁊ signa il
lo mͦ ad excitandũ ciuile belly
ualuerãt. qđ ꝑ scribonianũ pa¬
rabat᷑. petͦ in urbe int̃fecto &¬
xͥaniꝰ pęnaꝵ diu̾sitate laniatiᷤᷤ.
toto se orbe. soluer̃. De hispani¬
a siqͥdẽ. ilico galba surrex̃ Q
moxx p̾sso. oto romȩ. uitelliuis
in germania. uespasianꝰ in sy¬
ria. imꝑia simul atq arma ra¬
puer̃:  bent sane etiã inuiti.
potentiã simul ⁊ clem̃tiã dei.¬
qͥ xanis tp̃rib offendunt᷑. qͣn¬
ta celeritate tantoꝵ incendia
belloꝵ ⁊ excitata sint ⁊ rep̾ssa.
cũ ⁊ antea minimis causis ta¬
magnȩ ac diut᷑nȩ clades agi-¬
tarent᷑. ⁊ nc̃ ta maximi undi¬

Expanded text:
ia segnitiaque offenderet, Pisonem sibi nobilem industriumque adulescentem in filium atque in regnum adoptauit: cum quo septimo mense imperii sui ab Othone iugulatus est. Luit Roma caedibus principum excitatisque ciuilibus bellis recentes Christianae religionis iniurias, et signa illlo modo ad excitandum ciuile bellum ualuerant, quod per Scribonianum parabatur, Petro in Vrbe interfecto anis poenarum diuersitate laniatis toto se Orbe soluerunt. de Hispania siquidem ilico Galba surrexerat; quo mox oppresso Otho Romae, Vitellius in Germania, Vespasianus in Syria imperia simul atque arma rapuerunt. probent sane etiam inuiti potentiam simul et clementiam Deianis temporibus offenduntur: quanta celeritate tantorum incendia bellorum et excitata sunt et repressa, cum et antea minimis causis magnae ac diuturnae clades agitarentur et nunc maximi undi
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad diẽ eu̾siois ultimȩ. ma¬
nserat anniᷤᷤ mille .c. ⁊ duob:
Muroᷤᷤ urb̃ uniu̾sos. solo ad eqͣuit:
Sexcenta milia iudoꝵ eo bello
int̾fecta. corneliꝰ ⁊ suetoniꝰ re¬
fer̃ Iosephꝰ uͦ iudeuᷤ qͥ ei tc̃ bel¬
lo p̾fuit. ⁊ a pd̾ uespasianũ ꝓ¬

Expanded text:
usque ad diem euersionis ultimae mausque ad diem euersionis ultimae manserat annis mille centum et duobus. muros urbis uniuersos solo adaequauit. sexcenta milia Iudaeorum eo bello interfecta Cornelius et Suetonius referunt; Iosephus uero Iudaeus, qui ei tunc bello praefuit et apud Vespasianum p
Abbreviated transcription (Latin):
obsidioĩs ierusolimoꝵ filio ti¬
to. ꝑ alexandriã ꝓfectꝰ ẽ ro¬
mã S cognita int̾fectione
utellũ. palisꝑ alexandriȩ
substitit. Titꝰ uͦ magna ac
diut᷑na obsidiõe uidõs p̃meis.
machiniᷤᷤ cunctisq belliciᷤᷤ mo¬
lib. ñ sine multo suoꝵ sangͥ¬
ne tandẽ muros ciuitatiᷤ irry¬
pit S ad expugnandã int̾io¬
rẽ tẽpli munitionẽ. ꝗͣ reclusa
multitudo sacerdotũ ac pͥncipũ
tuebat᷑. maiore ui ⁊ mora opus
fuit Qđ tam̃ postꝗͣ in potesta.¬
te redactũ. oꝑe atq antiqͥtate
suspex. diu delib̾auit. utrũ tã¬
quã incitam̃tũ hostiy incend̾et.
an in testimoniũ uictoriȩ reser¬
uaret: S ȩccła dĩ iã ꝑ totũ or¬
bẽ ubrime germinante. hoc
tanꝗͥ effetũ ac uacuũ nulliq
usui cõmodũ. arbitͥo dĩ aufe¬
rendũ fuit: Itaq titꝰ imꝑator
ab exercitu ꝓnunciat᷑. tẽ pluos
in ierusolimis incendit ac di¬
ruit. qͦd a die c̾ditioĩs pͥmȩ.

Expanded text:
 filio Tito, per Alexandriam profectus est Romam; sed cognita interfectione Vitelli paulisper Alexandriae substitit. Titus uero magna ac diuturna obsidione Iudaeos premens, machinis cunctisque bellicis molibus non sine multo suorum sanguine tandem muros ciuitatis inrupit. sed ad expugnandam interiorem templi munitionem, quam reclusa multitudo sacerdotum ac principum tuebatur, maiore ui et mora opus fuit. quod tamen postquam in potestatem redactum opere atque antiquitate suspexit, diu deliberauit utrum tamquam incitamentum hostium incenderet an in testimonium uictoriae reseruaret. sed Ecclesia Dei iam per totum Orbem uberrime germinante, hoc tamquam effetum ac uacuum nullique usui bono commodum arbitrio Dei auferendum fuit. itaque Titus, imperator ab exercitu pronuntiatus, templum in Hierosolymis incendit ac diruit, quod a die conditionis primae
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdocio restitiut. aristo¬
bolum captiuum romam
du̾xit: Hoc bellũ opientis.
.eñ piugait ⁊ duob regibus
sese gessisse. ipse pompeniᷤ
ꝓ concione nar rauit: In te¬
rea oõ turatia eatiline adu̾¬
isus patriã per eosdem dies
inurbe babita cae ꝓditam
in etruria ciuili bello extinc¬
ta est: Romȩ conscii cõtura¬
tionis occisi sunt: d hanc
hystoriã agente cicerone ⁊
describente salustio. satis õĩbꝰ
notam. nẽ anobis breuiter
fuisse strictã. satis est: Mo¬
tus etiã in pelignis ortus.
a marcellis patre ⁊ filio. ꝑ¬
luttũ uectium ꝓditus. pate¬
facta catilinȩ coniuiratione.
quasi succisa radice supereᷤ¬
sus ẽ. ⁊ deutroq ꝑbibulũ
inpelignis. ꝑciceronẽ in
bruciis uindicatũ est
Anno aburbe cõdita sex

Expanded text:
sacerdotio restituit, Aristosacerdotio restituit, Aristobulum captiuum Romam duxit. hoc bellum Orientis cum uiginti et duobus regibus sese gessisse ipse Pompeius pro contione narrauit. Interea coninratio Catilinae . aduersus patriam per eosdem dies in Vrbe habita et prodita, in Etruria uero ciuili bello extincta est; Romae conscii coniurationis occisi sunt. sed hanc historiam agente Cicerone et describente Sallustio satis omnibus notam nunc a nobis breuiter fuisse perstrictam sat est. motus etiam in Paelignis ortus a Marcellis patre et filio per L. Vettium proditus patefacta Catilinae coniuratione quasi succisa radice compressus est, et de utroque per Bibulum in Paelignis, per Ciceronem in Bruttiis uindicatum est. Anno ab Vrbe
Abbreviated transcription (Latin):
nno ab urbe. condita sex¬
antonio consulibꝰ. pompenus
occisi mitriclãtiᷤᷤ nuncio. ac¬
cepto. syriã cȩlen ⁊ phenicẽ
bello aggressus. itureos pri¬
mũ arabesq ꝑdomuit. ur¬
bẽq eorũ quã petrã nominãt
cepit Hine adiudeos quibuᷤ
aristobolus erpulso. fre
Hẏrcano pͥmꝰ ex sacerdote rer
p̃erat. atq ad iherusolimam
urbẽ eoꝵ gabiniũ cũ exer¬
citu mittit: Ipse cõtuiuo
subsecutũ. ⁊ apatrib urbe
susceptus. s aplebe muro tẽ¬
pli repulsus. expugnationẽ
etus intendit: Id ñ solũ natu¬
ra loci. uerũ etiã ingentib
muris fossaq maxima mu¬
nitum. cum alias aliis Legio¬
nes: dies noctesq succȩdere
sine reqͥe cogeret. iux t̃cio
m̃se expugnauit: Tredecĩ
milia ibi audeorũ cesa nar¬
ranturs Cetera multitudo
infidẽ uenit: Pompentis mu¬
ros cuntatis euerti ȩquari¬
q solo imꝑauit: s& eũ ali¬
quantos principes iudeoꝵ
securi ꝑ cussisset. hyrcanũ

Expanded text:
Anno ab vrbe condita DAnno ab vrbe condita DAntonio consulibus Pompeius occisi Mithridatis nuntio accepto Syriam Coelen et Phoenicen bello adgressus, Ituraeos primum Arabasque perdomuit urbemque eorum, quam Petram nominant, cepit; hinc ad Iudaeos, quibus Aristobulus expnlso fratre Hyrcano primus ex sacerdote rex praeerat, atque ad Hierosolymam urbem eorum Gabinium cum exercitu mittit. ipse continuo subsecutus et a patribus urbe susceptus sed a plebe muro templi repulsus expugnationem eius intendit. id non solum natura loci, uerum etiam ingenti muro fossaque maxima munitum, cum alias aliis legiones dies noctesque succedere sine requie cogeret, uix tertio mense expugnauit. tredecim milia ibi Iudaeorum caesa narrantur, cetera multitudo in fidem uenit. Pompeius mnros ciuitatis enerti aequarique. solo imperauit et, cum aliquantos principes Iudaeorum securi percussisset, Hyrcanum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ colunt deos. de quibꝰ etiã
illi iã tẽ dubitare. poterant.
qͥ adhuc prȩt̃ eosdẽ sẽrre
nichił poterant᷑ Weruntam̃
b̾reuit᷑ cõsulo. qualia tẽ to
to oriente tepora indebant᷑
eũ ꝑ quadragenta annos mi¬
serȩ nationes alterms tãtoꝵ
ducũ uastationibꝰ terebant᷑. cũ
quȩq cnntas tantis concursibꝰ
media. in euitabiliter ꝑ iclitaba¬
t᷑. inde accensura alterũ. ũde
alterũ tẽꝑasset. Hoc mox habi¬
tura supplicii. qͦd remedii ad
tẽpus habuisset. cũ trepidȩ
cdiu̾sarũ ꝓuintiarũ legatione
int̾ succȩdentes romanorum
duces. ⁊ truculentiorẽ noti¬
cia mitridatẽ alternis ad u¬
trũq ꝓut quẽq sors belli at¬
tollebat. ⁊ incertis satis factio¬
nibꝰ tranfferebant᷑. augendo
ꝑicula quȩ sanabant: Nã quid
cõtinuo pompeius eqͥdem
homo romanorũ moderatissi¬
mꝰ. ꝑ plurimas partes oriem¬
tis finito mitridatico bellos
gerit. paucis ꝓferam:

Expanded text:
et colunt deos, de quibus etiam et colunt deos, de quibus etiam illi iam tunc dubitare poterant, qui adhuc praeter eosdem scire nil poterant. uerumtamen breuiter consulo: qualia tunc to Orienti tempora uidebantur, cum per quadraginta annos miserae nationes alternis tantorum ducum uastationibus terebantur; cum quaeque ciuitas tantis concursibus media ineuitabiliter periclitabatur, inde accensura alterum unde alterum temperasset, hoc mox habitura supplicii quod remedii ad tempus habuisset; cum trepidae diuersarum proninciarum legationes inter succedentes Romanorum duces et truculentiorem notitia Mithridaten, alternis ad utrumque, prout quemque sors belli attollebat, et incertis satisfactionibus transferebantur angendo pericula quae sanabant? nam quid continuo Pompeius et quidem Pompeius homo Romanorum moderatissimus per plurimas partes Orientis finito Mithridatico bello egerit, paucis proferam.
Abbreviated transcription (Latin):
sticiosiẜsin. annos natus sep¬
tuaginta ⁊ duos. habens sẽꝑ
seetĩ phiłosopħos. dmniũ artiłi
ꝑitissimos Biestis inqͥt diipa¬
triȩ Ita ille du colendo ac
duiꝰ quȩrendo ꝑsenserat hos
ñ ẽẽ certos deos. qui ẽẽ puta¬
bant᷑: Rex multe exꝑientiȩ.
atq ȩuo grauis. uerũ deũ ad
cuns noticiã ñ nͥ auditu ꝑ fi¬
dẽ uenit᷑ ñ intelligebat: Hos
aut̃ falsos ẽẽ rationis ipsius lu¬
ce ꝑuiderat: Aliud consuetu¬
dini. aliud mentisuȩ tribuens
Si estis inqͥt dii Hoc ẽ dicere
Ego sentio eẽ suꝑ hominẽ. po¬
tentiorẽ ipso homine potesta¬
tẽ: p̃candi necessitate motus:
cõmendo diligentiã. ⁊ excluso
ignorantiã meã Inuoco qͥ est.
dũ cõuenio qͥ ñ est: Qua ꝓpt̃
cũ dolore ⁊ timore cõsiderã¬
dũ est. qua pęna quo ue
iudicio digni erunt. qui cõ¬
traꝰ int̾dictũ iã ꝓpalatę ⁊ pub¬
licȩ ueritatis eos sectantur

Expanded text:
erstitiosissimus, annos natus seperstitiosissimus, annos natus septuaginta duos, habens secum semper philosophos, omniumque artium peritissimos. Si estis, inquit, dii patrii. Ita ille diu colendo, ac diu quaerendo persenserat, hos n esse certos deos, qui esse putabantur. rex multae experientiae atque aeuo grauis uerum Deum, ad cuius notitiam non nisi auditu per fidem uenitur, non intellegebat. hos autem falsos esse rationis ipsius luce peruiderat, aliud consuetudini aliud menti suae tribuens. si estis, inquit, di, hoc est dicere: ego sentiens esse super hominem potentiorem ipso homine potestatem, precandi necessitate motus commendo diligentiam et excuso ignorantiam meam; inuoco qui est, dum conuenio qui non est. quapropter cum dolore et timore considerandum est: qua poena quoue indicio digni erunt, qui contra interdictum iam propalatae et publicae ueritatis eos sectantur
Abbreviated transcription (Latin):
alter filius eiꝰ. exẽplo frm
t̃rituᷤ. exercitũ ad ꝑsequen¬
dũ se missũ sibi cõciliauit. ⁊
mox adui̾sũ patrẽ duxit:
Mitridates dui ex altissimo
muro filiũ frustra p̃catus.
tibi inexorabilẽ uidit. mori¬
turu exclamasse fert᷑ Quo¬
niã pharnaces mori iubet.
uos si estis dii patrͥii p̃cor¬
ut quando eũq ⁊ ipse hanc
uocẽ aliberis suis audiat:
Statimq descendens aduxo¬
res. peliees ac filias suas. ue¬
nenum omĩb dedit: Quod
cũ ipse nouissimꝰ hausisset.
nee tam̃ ꝓpt̾ remedia quibꝰ
uitaliã sũa adu̾sus nox ios
succos sepe obstruxerat. uene¬
noꝰ confici posset. Frustraq
spaciãret᷑ siquo tandẽ mõde
infusa pestis ꝑ uena̾ ugitatio¬
ne corpori̾ acta discurłeret.
gallũ quẽndã militẽ iã fracto
nnro discurgentẽ inuitaũ.
eiꝰq iugulũ p̃buit s hunc̃
exitũ uite mmitoiqatos. habu¬
it: nobis q sententie friȩ for¬
tissimĩ arguiẽntu  reliquit:
homo omĩum ut ferunt suꝑ¬

Expanded text:
 exemplo fratrum territus, exercitum ad persequendum sese missum sibi conciliavit, et mox adversus patrem duxit. Mitridates diu ex altissimo muro filium frustra precatus, ubi inexorabilem vidit, moriturus exclamasse fertur: Quoniam Pharnaces, inquit, mori jubet: vos, si estis, dii patrii, put quandoque et ipse hanc vocem a liberis suis audiat. Statimque descendens ad uxores, pellices ac filias suas, venenum omnibus dedit. Quod cum ipse novissimus hausisset, nec tamen, propter remedia, quibus vitalia sua adversus noxios succos saepe obstruxerat, veneno confici posset, frustraque spatiaretur, si quo tandem modo infusa pestis per venas vegetatione corporis acta discurreret, Gallum quemdam militem, jam fracto muro discurrentem, invitavit, eique jugulum praebuit. Hunc exitum vitae Mithridates 382 habuit,, nobisque sententiae suae fortissimum argumentum reliquit, homo omnium, ut ferunt, sup
Abbreviated transcription (Latin):
tici regni. qͥnquagesimo die
uenit. Inbofforo mitridate¬
cerealia sacra celebrante. t̃rȩ¬
motꝰ adeo grauis repente
exortu ẽ. ut magna clades
ex eo urbiũ atq agroꝵ secu¬
ta narretur :
S õdẽ tẽpore castor mitrida¬
tis p̃fectũ qͥ fanagario p̃erat.
int̾fectĩ amiciᷤ regis. arcem
occupauit: ⁊ quatuor mitri¬
datiᷤ filios adp̃sidia romana
transinisit: Mitridateᷤ accen¬
sus ira. in scelera exarsit: Nã
cõplures tẽ amicõ suos ⁊ exi¬
podrã filiũ suũ int̾fecit. cũ
antea iã alio macarẽ parrici

Expanded text:
thici regni quinquagensimo die thici regni quinquagensimo die uenit. In BoCerealia sacra celebrante terraemotus adeo gravis repente exortus est, ut magna clades ex eo urbium atque agrorum secuta narraretur. Eodem tempore Castor Mitridatis praefectus, qui Panagorio praeerat, interfectis amicis regiis, arcem occupavit, et quatuor Mithridatis filios ad praesidia Romana transmisit. Mitridates, accensus ira, in scelera exarsit. Nam complures tunc amicos suos, et Exipodram filium suum interfecit, cum ante jam Aliomacharem ali
Abbreviated transcription (Latin):
Rex int̾ tumultus belli fuga
lapsus. aduitũ etiã beneficio
sub lustriᷤᷤ noctis. euasit : Re¬
lictuq omĩb amicis. philoso¬
phis. scriptoribꝰ rerũ uel car¬
minũ ac mediciᷤ. solus ꝑ deuia
equũ manu trahens. atq ad
om̃s nocturnos strepitu̾tre¬
pidans. in qͦddã castellũ deu̾¬
tit. atq inde in armeniã ꝑrer̃
Pompeiiᷤ regẽ insecutuᷤ. int̾
duo flumina quę ab imno mon¬
te cdiu̾sis specub exoriunt᷑.
hoc est eufraten ⁊ araxem. ur¬
bẽ nicopõr lim senib. lixis. ⁊
egriᷤᷤ. uolentibꝰ condidit: O¬
ranti tigram ueniã dedit:
exercitũ horodis albanoꝵ
regu. prȩfectos eiꝰ ter prelio
randȩ pacio libent᷑ accepit :
artacem regẽ hiberiȩ bello
fudit. totãq hiberiã indedi:¬
tionẽ accepit: Inde cũ arme¬
niã colchos. capadociã. ⁊syriã
ordinatiᷤᷤ reb cõposuisset. ꝓ¬
mouens de ponto inparthiã
adhecbatanã urbẽ caput par¬

Expanded text:
Rex inter tumultus belli fuga Rex inter tumultus belli fuga elapsus, adjutus etiam beneficio sublustris noctis evasit: relictusque ab omnibus amicis, philosophis, scriptoribus rerum vel carminum, ac medicis, solus per devia equum manu trahens, atque ad omnes nocturnos strepitus trepidans, in quoddam castellum devertit, atque inde in Armeniam perrexit. Pompeius regem insecuturus, inter duo flumina, quae ab uno monte diversis specubus exoriuntur, hoc est, Euphratem et Araxem, urbem Nicopolim, senibus lassis et aegris volentibus, condidit; oranti Tigrani veniam dedit; exercitum Orodis Albanorum regis praefectosque eius ter proelio randa libenter accepit; Artacem regem Hiberiae bello fudit totamque Hiberiam in deditionem accepit. inde, oum Armeniam Colchos Cappadociam et Syriam ordinatis rebus conposuisset, promouens de Ponto in Parthiam ad Ecbatanam urbem caput Par
Abbreviated transcription (Latin):
peius post multã qͥdẽ uastacio¬
nẽ quã t̾ra mariq diu ȩgerãt.
mira tam̃ celeritate cõpressit:
Codẽ tẽpore cretã insulã ꝑ
bienniũ metellus eu̾tit. diut᷑¬
no q bello domitã in potesta¬
tẽ redegit. legesq minois ro¬
manis legibꝰ ꝑ mutauit:
ompeius postea successor
suculli inminori armenia. uix¬
ta montẽ dastracũ castra regi
obsidione conclusit: Rex cũ
omĩb copiis eruptione ꝑ noc¬
tẽ facta. insuꝑ etiã ꝑsequentẽ
bello repellere statuit: Pom¬
petus fugientes ꝑsequi inten¬
dit: Itaq bellũ nocte cõmissũ
estz Luna tẽ orta a tgo roma¬
Qnis
erat: Regii longitudinẽ ũbra¬
rũ proximitatẽ hostiũ rati.
çuncta in irritũ tela fuderũt
Romani uelut inhermes post¬
illos aggressi. sine labore inice¬
runt: Nãq de exercitu regio
quadraginta milia cęsa uł cap¬
ta sunt: Romani uulnerati. mil¬
le Uixaut̃ qͣdraginta int̾fecti:

Expanded text:
peius post multam quidem vastatiopeius post multam quidem vastationem, quam terra marique diu egerant, mira tamen celeritate conpressit. Eodem tempore Cretam insnlam per biennium Metellus euertit diuturnoque bello domitam in potestatem redegit legesque Minois Romanis legibus permutauit. Pompeius postea, successor Luoulli, in minore Armenia iuxta montem Dastracum castra regis obsidione omnibus copiis, eruptione per noctem facta, insuper etiam persequentem bello repellere statuit. Pompeius fugientes persequi intendit. Itaque bellum nocte commissum est. Luna tunc orta, a tergo Romanis erat. Regii longitudinem umbrarum proximitatem hostium rati, 379 cuncta in irritum tela fuderunt. Romani, veluti inermes postea aggressi, sine labore vicerunt. Namque de exercitu regio quadraginta millia caesa vel capta sunt, Romani vulnerati mille, vix autem quadraginta interfecti.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾restriq p̃lio cõminutũ. sici¬
lia discȩdere cõpulit: Pretẽa
lucullus transgressus eufratẽ
⁊ tygrim. apud tigranis cer¬
tã urbẽ cũ mitridate ⁊ tigra¬
ne cõgressus. paruissima suo¬
rũ manu magnũ hostiũ nu¬
merũ occidit: Nã uigniti mi.¬
lia hominũ meo bello cȩsa re¬
ferunt᷑ T̃igranes uix centũ
qͥnquaginta eqͥtibꝰ comitatus
aufugit. diaclemate ⁊ tyara
ne agnosceret᷑ abiectis Time
ad lucullũ tociꝰ pene orienti
supplices uenere legati: Immi¬
nente hieme. ꝑ armeniã inme¬
sopotamiã regressus. nisibim ur¬
bẽ illis tẽ locis inclitã. expug¬
nauit ⁊ cȩpit: hisdẽ dieb pira¬
tȩ ꝑ omĩa sparsim maria. ⁊ iã
ñ tantũ int̾cipientes nauiũ cõ¬
meatus. s etiã insulas ꝓuinci¬
asq uastantes. impunitate
sceleris ⁊ auiditate p̃dȩ. uul¬
go se associantibꝰ. in immensũ
augebant᷑ Quos gneuis pom¬

Expanded text:
terrestrique proelio comminutum Siciterrestrique proelio comminutum Sicilia decedere conpulit. praeterea Lucullus transgressus Euphraten et Tigrim, apud Tigranocertam urbem cum Mithridate et Tigrane congressus paruissima suorum manu magnum hostium numerum occidit; nam triginta milia hominum in eo bello caesa referuntur. Tigranes uix ceutum quinquaginta equitibus comitatus aufugit diademate et tiara ne agnosceretur abiectis. tunc ad Lucullum totius paene Orientis supplices uenere legati; imminente hieme per Armeniam in Mesopotamiam regressus Nisibin urbem illis tunc locis inclitam expugnauit et cepit. Isdem diebus piratae per omma sparsi maria et iam non tantum intercipientes nauium commeatus sed etiam insulas prouinciasqusceleris et aviditate praedae vulgo sese associantes, in immensum augebantur. Quos G. Pom
Abbreviated transcription (Latin):
transiliuit: Inde sinõpem ac
post amison cũ magna diffi¬
cultate ꝑuenit: Codẽ anno
apud romã catilina incesti
accusatus. qͦd cũ fabia uirgi¬
ne uestali cõmisisse arguebat᷑.
catuli grã fultus euasit: Lu¬
cullus. Inopem expugnatu¬
rus obsederat: Hanc seleucuᷤ
archipirata icleocares spado
qͥ presidii causa prȩerant. ex¬
pilatã atq incensã reliquer̃
su immissum restrixit
incendiũ: Ita misera ciuitas.
uersa uice hostiũ sociorumq
unde defendenda disꝑdita.
⁊ unde disꝑdenda seruata est:
At uͦ marcus lucullus qͥ curio¬
ni in macedonia successerat.
totã bessorũ gentẽ bello appe¬
titã indeditionẽ recepit: Eo¬
dẽ tẽpore metellus siciliȩ prę¬
tor. cũ fedissima illa gaiiuer¬
ris p̃tura siciliã afflictã inue¬
nisset. maxime pergamone ar¬
chipirata nefariis p̃dis ⁊ cędib
dilacerante. qͥ pulsa classe ro¬
mana. si racusanũ portũ ob¬
tinuerat: Quẽ mox nauali

Expanded text:
transiluit. inde Sinopem ac transiluit. inde Sinopem ac post Amisum cum magna diffioultate peruenit. Eodem anno apud Romam Catilina moesti accusatus, quod cum Fabia uirgine Vestali commisisse arguebatur, Catuli gratia fultus euasit. Lucullus Sinopem expognatnrus obsederat; hanc Seleucus archipirata et Cleoohares spado, qui praesidii causa praeerant, expilatam atque incensam reliquerunt. su inmissum restinxit incendium. ita misera ciuitas uersa uice hostium sociorumque unde defendenda disperdita et unde disperdenda seruata est. at uero M. Lucullus, qui Curioni in Macedonia successerat, totam Bessorum gentem bello adpetitam in deditionem recepit. Eodem tempore Metellus Siciliae praetor cum foedissima illa C. Verris praetura Siciliam adflictam inuenisset, maxime Pyrganione archipirata nefariis praedis et caedibus dilacerante, qui pulsa. classe Romana Syracusanum portum obtinuerat — quem mox nauali
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse cũ paucis arrepta naui.
clam fugit e castris: Lucul¬
lus in cruento milite sꝑecta¬
tor cladis alienȩ. nouũ genus
uictoriȩ adeptus est: Max
mariũ ad ortus. ueit fugaũ¬
ꝙ: In quo p̃lio plus quã im¬
decĩ milia marianorũ mili¬
tũ int̾fecta referunt᷑ Lu¬
cullus postea cũ eodẽ mario
nauali prelio congressus.
triginta ⁊ duas naues regraᷤ.
⁊ conplures onerarias. aut
dimersit aut cepit:. Multi
inibi ex his quos silla ꝓscͥp¬
serat int̾empti sunt: Mariꝰ
postera die de spelimea ubi la¬
tebat extractus. meritas hosti¬
lis animi pęnas luit: Codem
uͦ lucullus impetu apamiã
uastauit. A sub monte olym¬
po pri.uisiã munitissimã eiui¬
tatẽ captã expugnatãq diri¬
puit: Mitricdates aduersũ
bitantiỹ instructa classi naui¬
gans. tẽpestate correptus. oc¬
toginta rostratas naues ꝑ di¬
dit: Ipse cũ quassa iã naui mer¬
geret᷑. in mioparonem seleuci
piratȩ ipso pirata iuiuante

Expanded text:
ipse cum paucis arrepta naui ipse cum paucis arrepta naui clam fugit e castris. Lucullus, incruento milite stor cladis alienae, novum genus victoriae adeptus est, mox Marium adortus vicit fugavitque. In quo praelio plus quam undecim millia Marianorum militum interfecta referuntur. Lucullus postea cum eodem Mario navali praelio congressus, triginta et duas naves regias, et complures onerarias, aut demersit aut cepit. Multi ibi ex his quos Sulla proscripserat, interempti sunt. Marius postera die de spelunca, ubi latebat, extractus, meritas hostilis animi poenas luit. Eodem vero Lucullus impetu Apamiam vastavit, et sub monte Olympo Prusam, munitissimam civitatem, captam expugnatamque diripuit. Mithridates adversus Byzantium instructa classe navigans, tempestate correptus, octoginta rostratas naves perdidit: ipse, cum quassata jam navi mergeretur, in myoparonem Seleuci pirat
Abbreviated transcription (Latin):
minũ tẽ int̾fecisse narratur:
Tunc etiã fannius qͥ se mitri¬
cdati umxerat. Imetrofa. nes
regius pretor a mamerto uic¬
ti. cũ duob milibꝰ equitum
in misiã ꝓfuger᷑: Atq inde
inmediã digressi. in colles cã¬
ñ solũ montes usti uel sara
quasi quadã fuligine offus¬
cata cernunt᷑. uerũ etiã cãpi
ambusto solo scalidi ꝑ qͥnqua¬
ginta milia passuũ sine ullo
ignis uel fornacis indicio. ⁊ pen¬
dulo inꝓfundũ cinere putres
iacent: Tr̃ib etiã locis torridȩ
uoragines ostendunt᷑. quas gre¬
ci pyras uocant: In quib dui
oberrantes. in opinatis tandẽ
ꝑiculis exempti. elam in regĩ
castra uener Deuotarius rex
gallo greciȩ. p̃fectos regis bel¬
lo trucida  Interea
mitridates apud citicum eadẽ
hora qua obsederat obsessus.
in magnã penuriã pestilenci¬
amq exercitũ suũ coartauit:
Nã plus quã trecenta milia
hominũ. fame ⁊morbo in ea¬
dẽ obsidione amifisse fert᷑:

Expanded text:
minum tunc interfecisse narratur. minum tunc interfecisse narratur. tunc etiam Fannius, qui se Mithridati iunxerat, et Metrophanes regius praetor a Mamerco uicti, cum duobus milibus equitum in Moesiam profugerunt atque inde in Maeoniam digressi in colles camnon solum montes usti uel saxa quasi quadam fuligine ob-\' fuscata cernuntur, uerum etiam campi ambusto solo squalidi per quinquaginta milia passuum sine ullo ignis uel fornacis indicio et pendulo in profundum cinere putres iacent; tribus etiam locis torridae uoragines ostenduntur, quas Graeci physas uocant. in quibus diu oberrantes inopinatis tandem periculis exempti sunt et clam in regis castra uenerunt. Deiotarus rex Gallograeciae praefectos regis bello trucidauit. Interea Mithridates apud Cyzicum eadem mora, qua obsidebat, obsessus in magnam penuriam pestilentiamque exercitum suum coartauit. nam plus quam trecenta milia hominum fame et morbo in eadem obsidione amisisse fertur;
Abbreviated transcription (Latin):
hispaniã missos. fȩdus pepigit:
Sertorius adeũ marcũ mariũ
firmandi federis causa misit:
Quẽ rex apud se retentũ. bre¬
ui ducẽ fecit in locũ archelai.
qͥ se ad sillã cũ uxore liberisq
contulerat: Marius ⁊euma¬
chus cluces a mitridate ad uer¬
sus lucillũ missi. magno exer¬
citu breui congregato. cum
publio rutilio apud calcedo¬
nã congressi sunt. eũq cum
plurima exercitus ipsiuꝰ par¬
te cecider̃: Lucullus mitri¬
datẽ cizicenos obsidentẽ. fossa
cinxit: eũq qͦd faciebat. pati
cõpulit: atq ad ipsos cizice¬
nos ut bono animo eent
nunciũ misit. unũ ex militibꝰ
natandi ꝑitũ: Qui dnobus
utrib suspensus. mediam
ipse regulã tenetis. plantisq
subremigans. septẽ milia paᷤsu¬
ũ transmeauit: Mitridates
inopia laborans. partẽ copiarũ
instructã armis. domũ abire
p̃cepit: Quã lucullus excipi¬
ens. untu̾sã disꝑdidit: Nam
ampliꝰ quã quindecĩ milia ho¬

Expanded text:
Hidpaniam missos foedus pepigit. Hidpaniam missos foedus pepigit. Sertorius ad eum M. Marium firmandi foederis causa misit: quem rex apud se retentum breui ducem fecit in locum Archelai, qui se ad Sullam cum uxore liberisque contulerat. Marius et Eumachus duces a Mithridate aduersus Lucullum missi, magno exercitu breui congregato cum P. Rutilio apud Chalcedonam congressi sunt eumque cum plurima exercitus ipsius parte ceciderunt. Lucullus Mithridatem Cyzicenos obsidontem fossa cinxit eumque quod faciebat pati conpulit atque ad ipsos Cyzicenos, ut bono animo essent, nuntium misit unum ex militibus nandi peritum: qui duobus utribus suspensus mediam ipse regulam tenens plantisque subremigans septem milia passuum transmeauit. Mithridates inopia laborans partem copiarum instructam armis domum abire praecepit: quam Lucullus excipiens uniuersam disperdidit, nam amplius quam quindecim milia ho
Abbreviated transcription (Latin):
ntũ auclacissimꝰ. fla̾cũ consulẽ
cui legatꝰ ierat apud nichome¬
diã occidit: Ae mox arrepto
exercitu. mitridatis filium
ex asia ad miletõpolim fugat
stacionẽ regis inuadit: ipsũ¬
q ꝑgamo pellit. Fugientẽ¬
q insecutus. apud pẏtanam
obsedit: Q ꝓfecto cepisset. siluciꝰ
lucullus enulibꝰ discordiiᷤᷤ eurã
rei publicȩ p̃tulisset. eũq
mari coartare obiecta classe
uoliusset Inde finbria iliensibꝰ
iratus. a quib ꝓ sillanȩ partis
studio obiectu portarũ re¬
pulsus uidebat᷑. urbẽ ilium
antiquã illã romȩ parentem.
funditus cęde incendioq de¬
leuit: S eã silla continuo re¬
formauit: Idẽ finbria apud
thiãt yrã cũ ab exercitu sillȩ
obsideret᷑. desperatione ad ac¬
tus. intẽplo esculapii manu
sua int̾fectus est: Fannius &
magius de exercitu fmbrie
ꝓfugi. mitridati sese ad umꝰxe¬
runt: Quoꝵ ortatu mitri¬
dates cũ sertorio ꝑ legatos in

Expanded text:
nium audacissimus, Flaccum consulem, nium audacissimus, Flaccum consulem, cui legatus ierat, apud Nicomediam occidit; ac mox arrepto exercitu Mithridatis filium ex Asia ad Miletopolin fugat, stationem regis inuadit ipsumque Pergamo pellit fugientemque insecutus apud Pitanam obsedit, et profecto cepisset, si L. Lucullus ciuilibus discordiis curam reipublicae praetulisset eumque mari coartare obiecta classe uoluisset. inde Fimbria Iliensibus iratus, a quibus pro Sullanae partis studio obiectu portarum repulsus uidebatur, ipsam urbem Ilium, antiquam illam Romae parentem, funditus caede incendioque deleuit. sed eam Sulla continuo reformauit. idem Fimbria apud Thyatiram cum ab exercitu Sullae obsideretur, desperatione adactus in templo Aesculapii manu sua interfectus est. Fannius et Magius de exercitu Fimbriae profugi Mithridati sese adiunxerunt: quorum hortatu Mithridates cum Sertorio per legatos in
Abbreviated transcription (Latin):
prelio cũ archelao conflixit:
centũq ⁊ decẽ milia de exer¬
citu archelai int̾fecta decem
inilia suꝑ fuisse referunt᷑ cõꝑ¬
int̃fecta sunt: Ibiq diogenes¬
archelai filius trucidatus est
Tercio bello. om̃s copiȩ quas
archelaus habebat ertincte
sunt: Nã iuginti milia mili¬
tũ eiꝰ inpaludẽ pulsa. cũ sillę
fidẽ implorarent. insaciabili
uictoris ira interfectͣ funt.
totidẽq influm̃ coacta ac ne¬
cata: reliqui miserorũ passim
trucidati sunt: Porro autem
mitridates inasia nobilissima¬
rũ urbiũ pͥncipes occidere. bo¬
naq eorũ publica re. animo
intenderat: Cũq iã mille sex¬
centos ita intfecisset. ephesiani
exemplũ uerentes. excluso p̃si¬
dio eiꝰ portas obiecerunt: Si¬
militer smirnei. sardii. colofo¬
nii.tralliamq fecerunt: Per¬
turbatus mitridates. ꝑ archela-¬
ũ ducẽ suũ cũ silla de pace pepi
nt̃ea finbria mariagit:¬
norũ scelerũ satelles. homo om¬

Expanded text:
praelio cum Archelao conflixit. praelio cum Archelao conflixit. Centum et decem millia de exercitu Archelai interfecta, vix decem millia superfuisse referuntur. Comperinterfecta sunt, ibiqArchelai filius trucidatus est. tertio bello omnes copiae, quas Archelaus habebat, extinctae sunt. nam uiginti milia militum eius in paludem pulsa cum Sullae fidem inplorarent, insatiabili uictoris ira interfecta sunt totidemque alia in flumen coacta ac necata, reliqui miserorum passim trucidati sunt. porro autem Mithridates in Asia nobilissimarum urbium principes occidere bonaque eorum publicare animo intenderat. cumque iam mille sescentos ita interfecisset, Ephesii exemplum uerentes excluso praesidio. eius portas obiecerunt; similiter Smyrnaei Sardi Colophonii Trallianique fecerunt. perturbatus Mithridates per Archelaum ducem suum cum Sulla de pace pepigit. interea Fimbria Marianorum scelerum satelles, homo om
Abbreviated transcription (Latin):
Paflagoniã simili exitu afflixit.
pulsis exea philene ⁊nichome¬
de regibꝰ Post cũ uenisset ephe¬
sum. erudeli p̃cępit edicto. ut
ꝑ totã asiam quicũq inuenti
eẽnt ciues romani. sub una die
om̃s necarent᷑ factũq est Nec
explicari. aut conp̾hendi ullo mͦ¬
uerbis potest. quȩ tẽ multitudo
romanoꝵ ciuiũ cȩsa sit: quis
meror plurimaꝵ ꝓuinciarum.
quis gemitus occidendoꝵ pa¬
riter atq occidentiũ fuerit.
cũ singuli quiq aut ꝓdere in¬
nocentes hospites L& amicos.
aut ipsi ꝑ ielitari pęna bospitũ
cogerent᷑ Archelaus qͦq dux
mitridatis. cũ centũ uigiiti
milib peditũ atq equitũ in
achaiã p̾missus. athenas cime
tim deditione obtinuit: Silla
cui post consulatũ mitridaticũ
bellũ obuenerat. archelaũ apud
pẏrreũ atheniensiũ portum
septẽplici muro conmunitum.
diu obsedit. ipsã atheniensiũ
urbẽ ui cȩpit: Postea iusto

Expanded text:
Paphlagoniam simili exitu adflixit Paphlagoniam simili exitu adflixit pulsis ex ea Pylaemene et Nicomede regibus. post cum uenisset Ephesum, crudeli praecepit edicto, ut per totam Asiam quicumque inuenti essent ciues Romani sub una die omnes necarentur. et factum est; nec explicari aut conpverbis potest quae tunc multitudo Romanorum civium caesa sit. Quis moeror plurimarum provinciarum, quis gemitus occidendorum pariter atque occidentium fuerit, cum singuli quique aut prodere innocentes hospites et amicos, aut ipsi periclitari poena hospitum cogerentur. Archelaus quoque, dux Mitridatis, cum centum viginti millibus peditum atque equitum in Achaiam praemissus, Athenas cuncttim deditione obtinuit. Sylla, cui post consulatum Mitridaticum bellum obvenerat, Archelaum apud Pyreum Atheniensium portum, septemplici muro communitum, diu obsedit, ipsamque Atheniensium urbem vi cepit; postea justo
Abbreviated transcription (Latin):
Iriꝰ dicã belli mitridatici cladeᷤ.
multas simul inuoluens ꝓum¬
cias tracta ⁊ ꝓtenta ꝑ quadragin¬
ta annos fuit: Nã exꝰ sexcente¬
simo sexagesimo pͥmo ut dixi an¬
no aburbe condita. quo etiam
pͥmũ cuule bellũ ceꝑat. in ardes¬
cens. consulatu uͦ ciceronis ⁊ an
tonii. ut u̾bis poetȩ optimi e¬
loquar. barbarico uix consuma¬
ta ueneno est: Sed in his tẽpo¬
ribꝰ triginta gerendi belli in¬
ueniunt᷑ anni Qualit̃ autem
quadraginta a plerisq distine¬
ti sunt. ñ facile discernitur:
Igit᷑ mitridates rex ponti atq
armeniȩ. postquã nichomedẽ
bythiniȩ regẽ amicũ popłi
romani regno pͥuare molitus
ẽ. atq a senatu monitus si fa¬
cere temptaret. bellũ sibi a
ppło romano inferendũ fore.
iratus capalociã continuo ꝑua¬
sit: Atq expulso ab ea ariobar¬
zane rege. cunctã ꝓuinciam
igni ferroq uastauit: Bithy¬
niã deinde pari clade corripuit

Expanded text:
rius dicam, belli Mithridatici clades rius dicam, belli Mithridatici clades multas simul inuoluens cias, tracta et protenta per quadraginta annos fuit. Nam sexcentesimo sexagesimo secundo ut dixi anno ab Urbe condita, quo etiam primum civile bellum coeperat, inardescens, consulatu Ciceronis vero et Antonii, ut verbis poetae optimi loquar, Barbarico vix consummata veneno est. Sed in his temporibus, triginta gerendi belli inueniuntur anni. qualiter autem quadraginta a plerisque dicti sint non facile discernitur. Igitur Mithridates rex Ponti atque Armeniae postquam Nicomedem Bithyniae regem amicum populi Romani regno priuare molitus est atque a senatu monitus, si facere temptaret, bellum sibi a populo Romano inferendum fore, iratus Cappadociam continuo peruasit atque expulso ab ea Ariobarzane rege cunctam prouinciam igni ferroque uastauit. Bithyniam deinde pari clade corripuit.
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ demonstrationẽ. de creatore
suo tandẽ innotuisse creaturȩ.
qͦd illa eatenꝰ ꝑ uarias ratmatio¬
nes m̃tis intentȩ quã libet aliis
offuscata quęsierit. ac ꝑ nectẽ
hoc statim amori eiꝰ quẽ etiam
ignorans dilexerat inhesisse:
Hec gͥ mirũ ẽ. si inmagna fami¬
lia inueniunt᷑ aliqͥ serui. qui¬
ex consuetudine lasciuaq se.¬
ductorũ assuefacti. patientia dñi
sui ad contemptũ ipsius abutant᷑:
Unde ⁊ merito ds̃ uel ingratos
uel incredulos. uł etiã cõtuma¬
ces. uariis correptionibꝰ arguit.
tam̃ p̃cipue. quando adhuc per
uniusũ mundũ nulla erat ȩccła.
quȩ int̾uentu fideliũ p̃cũ. me¬
ritas mundi pęnas iustũq uidi¬
ciũ dei. exorata ipsius clem̃tia
tẽꝑaret Unde etiã hȩe quȩ
mala hominib uident᷑. qualia¬
cũq sint : grauiora sine dubio
fuer̃. sic̃ ipso quo cepta sunt
ordine ꝓbabant᷑:
Dellũ mitridaticũ. uel ut ue¬

Expanded text:
tiae demonstrationem de creatore tiae demonstrationem de creatore suo tandem innotuisse creaturae, quod illa eatenus per uarias ratiocinationes mentis, intentae quamlibet, aliis offuscata quaesierit ac per hoc statim amori eius, quem etiam ignorans dilexerat, inhaesisse? nec igitur mirum est, si in magna familia inueniuntur aliqui serui, qui consuetudine lasciuiaque seductorum adsuefacti patientia domini sui ad contemptum ipsius abutantur: unde et merito Deus uel ingratos uel incredulos uel etiam contumaces uariis correptionibus arguit; tamen praecipue, quando adhuc per uniuersum mundum nulla erat ecclesia, quae interuentu fidelium precum meritas mundi poenas iustumque iudicium Dei exorata ipsius clementia temperaret: unde etiam haec, quae mala hominibus uidentur, qualiacumque sunt, grauiora sine dubio omnia fuerunt, sicut ipso, quo coepta sunt, ordine probabuntur. Bellum Mithridaticum uel, ut ue
Abbreviated transcription (Latin):
ni̾so mundo posset abradi:
Hoc eatenꝰ factũ ẽ. donec fȩcun¬
da credulitas eõ usq inter tor¬
menta ac ꝑtorm̃ta ꝓficeret. quã¬
du ipsũ regiũ culm̃ ꝑ qͦd solũ
ꝓhiberi potuerat occuparet:
& quid postea consecutũ ẽ: Im¬
ꝑatores inqͥunt xp̃iani cessare
sacra ⁊ claudi tẽpla iusser̃: atq
idõ excessere om̃s aditis arisq
relictis dii quibꝰ imꝑiũ hoc ste¬
terat: O quanta ⁊ quã moffen¬
sa lux ueritatis ẽ. si ñ adu̾sũ eã
ultro sese offerentẽ inbecilli in¬
felicit᷑ oculi clauderent᷑ Si xp̃i¬
ana fides ꝑ multa retro tẽpora
sȩuientib undiq adu̾sum se
gentibꝰ. regib legibꝰ. cȩdibus.
crucibꝰ. mortibus. repͥm nullo
modo potuit. inmo ut dixi
int̾ hec ⁊ ꝑ hȩc creuit. cultus
aut̃ ydolorũ iã quodã mͦ ex se
deficiens ac sibi erubescens. ad
unã elem̃tissimã ussionẽ sine
ullo pęnali t̃rore cessauit. cui
dubiũ ẽ hoc ꝑ istius intelligẽ¬

Expanded text:
niuerso mundo posset abradi. niuerso mundo posset abradi. hoc eatenus factum est, donec fecunda crudelitas eo usque inter tormenta ac per tormenta proficeret, quamdiu ipsum regium culmen, per quod solum prohiberi potuerat, occuparet. et quid postea consecutum est ? imperatores, inquiunt, Christiani cessare sacra et claudi templa iusserunt atque ideo Excessere omnes adytis arisque relictis Di, quibus imperium hoc steterat. o quanta et quam inoffensa lux ueritatis est, si non aduersus eam ultro sese offerentem inbecilli infeliciter oculi clauderentur! si Christiana fides per multa retro tempora saeuientibus undique aduersum se gentibus regibus legibus caedibus crucibus ac mortibus reprimi nullo modo potuit, immo, ut dixi, inter haec et per haec creuit, cultus autem idolorum iam quodammodo ex se deficiens ac sibi erubescens ad unam clementissimam iussionem sine ullo poenali terrore cessauit: cui dubium. est hoc per istius intellegen