comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit sensum dñi. aut qͥs confiliarius eiꝰ fuit:
Uel quis pͥor dedit ei. & retͥbuet᷑ illi: Qm̃
ex ipso & ꝑ ipsum & in ipso st̃ om̃ia. ipsi
claritas in scła scłorum: Item apd̃ timo¬
theum: Stultas autem & meruditas q̃stio¬
nes euita: sciens quia lites generant: Ser-¬
uum autem dei non oportet litigare: sed
mitem ẽẽ ad omnes:
unus infans. etiam si unius diei sit uita
peccatum ñ habemꝰ: nos ipsos seducimꝰ et
ueritas in nobis non est.
Non hominib s deo placendum. In
psalmo.li. Qui hominib placent confusi
sunt: qm̃ ds̃ nichil fecit illos. In epła pau-¬
li ad galathas. Si hominib placẽ uellem.¬
xpisti seruus non eẽm¬
eum nichil latere ex om̃ib q̃ gerunt᷑.
In sapientia salomonis. In om̃i locospe¬
culantur ocłi domini bonos & malos:
mans & ñ ds̃ de longinquo Si abscondit᷑
fũit homo in absconditis: ego gͦ ñ uidebo
eum: ħ cȩlum & terra ego impleo dicit
dominuse Item in basilion.i. Homo ui¬

Expanded text:
iliarius ejus fuit? vel quis prior dedit ei, et retribuetur illi? Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia, ipsi claritas in saecula saeculorum . Item ad Timotheum: Stultas autem et ineruditas quaestiones devita, sciens quia lites generant. Servum autem Dei non oportet litigare, sed mitem esse ad omnes .unus, etiamsi unius diei sit vita peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est . CAP. NON HOMINIBUS, SED DEO PLACENDUM. In Psalmo LII: Qui hominibus placent 320 confusi sunt, quia Deus nihil fecit illos. Item in Epistola Pauli ad GalatChristi seruus non esseEVM NIHIL LATERE EX HIS QVAE OEBVNTVS. In Sapientia Salomonis: In omni loco speculantur oculi Dei bonos et malos. mans et non Deus de longinquo. si absconditus fuerit homo in abscondito, ergo ego non uidebo eum? nonne caelum et terram ego impleo, dicit Dominus? Item in Regnorum primo: Homo ui
Abbreviated transcription (Latin):
Parum ẽẽ baptizari. & eucharistiã acci¬
secut᷑ sit. nisi innocentiam seruet:
Non posse in eccłia remitti ei. qui in
De odio nominis ante p̾dictum:
Rum qui ñ credidit iam iudicatũ eẽ.
De bono uirginitatis & continentiȩ:
Dichil patrem iudicare s filiũ ⁊ patrẽ
ab eo non honorificari aquo ñ honorifi-¬
catur filius.
xxxiiii.
Fidelem gentilit̾ uiu̾e ñ oporte R Exxro.
Dm̃ ad hoc patientem ẽẽ. ut nos peniteat
pecati nr̃i et reformemur¬
xxxui.
Mulierem ornari sclariter ñ debere. xxxuii.
Fidelem non debere ob alia delicta. nisi ob
nom̃ solum puniri:¬

Expanded text:
Parum esse baptizari et eucharistiam accinsecutus sit, nisi innocentiam seruet. XXVIII. Non posse in ecclesia remitti ei qui in De odio nominis ante praedictumEum qui non crediderit iam iudicatum esse. XXXII. De bono uirginitatis et continentiae. XXXIII. Nihil patrem iudicare sed filium et patrem ab eo non honorificari, a quo non honorificetur filius. XXXIIII. Fidelem gentiliter uiuere non oportere. XXXV. Deum ad hoc patientem esse, ut nos paeniteat peccati nostri et reformemXXXVI. Mulierem ornari saeculariter non debere. XXXVII. Fidelem non oportere ob alia delicta nisi ob nomen solum puniri
Abbreviated transcription (Latin):
Hiactanter nec tumultuose oꝑandum .l.
Inepte & scłariter non loquendum: xli.¬
Fidem in totum ꝓdẽe. & tantũ nos possexlii.
quantum credimus:.
xliii.
Posse eum statim consequi qui u̾e credid̾it.
tilem iudicem exꝑiri:
Spem fut᷑orum ẽẽ. & ideo fidem que circa
ea quȩ ꝓmissa sunt pacientẽ ẽẽ debere
Mulierem in eccłia tacere debere. xloi
Delicto & m̾ito nr̃o fieri ut laboremꝰ᷑. nec
dei opem in omnib sentiamus. ꝓlot
Non fenerandum.
Inimicos quosq diligendos¬
Satͣm̃tũ fidei non ẽẽ ꝓphanandum:
Q d̾ nemo in oꝑe suo extolli debeatx
Credendi uel ñ credendi libertatem in lu.¬
arbitrio positam.
li .ii.
Dei archana ꝑspici ñ posse. & iccirco fidẽ
nr̃am simplicit̾ ẽẽ debere
liiii.
Neminem sine sorde ⁊sine peccato esse:
Non hominib s deo placendum

Expanded text:
 Non iactanter nec tumultuose operandum. XLI. Inepte et scurriliter non loquendum. XLIFidem in totum prodesse et tantum nos posse quantum credimus. XLIII. Posse eum statim consequi qui uere credideritntilem iudicem experiri. Spem futurorum esse et ideo fidem circa ea quae promissa sunt patientem esse debere. XLVI. Mulierem in ecclesia tacere debere. XLVII. Delicto et merito nostro fieri, ut laboremus nec Dei opem in omnibus sentiamus. XLVIII. Non faenerandum. XLVIIII. Inimicos quoque diligendosramentum fidei non esse profanandum. Quod nemo in opere suo extolli debeat. Credendi uel non credendi libertatem in arbitrio positam. LIII. Dei arcana perspici non posse et idcirco fidem nostram simplicem esse debere. LIIII. Neminem sine sorde et sine peccato esse. LV. Non hominibus sed Deo placendum
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit fr̃i suo fatue. reus erit gehenne ig¬
quia om̃e u̾bum uacuum qd locuti fuint
homines. reodent ꝓ eo rationem in die iu¬
dicii: De sermonib enim tiuis iustificab̃is.
de sermonibq tuis dãpnaberis:x
unqͣm mussitandum s circa omĩa q̃
accidunt bñdicendum dm̃. Apd̾ iob Dic u̾¬
bum aliqd̃ in dominũ & morere. atille ĩ-¬
tuit᷑ eam dix̃ Tamqmͣ una ex ineptis muli¬
erib locuta es: Si bona accepimꝰ demanu
omnib quȩ acciderunt ei non peccauit lob
labiis suis in conspectu domini: Item illio:
Animadu̾tisti puerum meum iob: ñ enim
cam dñm in om̃i tempore. in sempit̾no
laus eius in ore meo Deꝰ ipso in numeris:
Desinat murmuratio eorum a me. & non
morientur:. De hoc ipso in actis apłorum.
Circa mediam autem noctem paulꝰ & sile¬
as orantes. gr̃as agebant deo. audiebant
autem eos uincti. Item in epła pauli adphy¬
lipenses O mĩa autem ꝓdilectione facite.

Expanded text:
dixerit fratri auo: fatue, reus erit gehennae igquia omne uerbum uacuum quod locuti fuerint homines, reddent pro eo rationem in die iudicii. de sermonibus enim tuis iustificaberis et de sermonibus tuis condemnaberis. NVMQVAM MVSSITANDVM, SED CIRCA OMNIA QVAE ACCIDVNT BENEDICENDVM DEVM. Apud Iob: Dic uerbum aliquod in Dominum et morere. at ille intuitus eam dixit: tamquam una ex ineptis mulieribus locuta es. si bona excepimus de manu omnibus quae acciderunt ei nihil peccauit Iob labiis suis in conspectu Domini. Item illic: Animaduertisti puerum meum Iob? non enimcam Dominum in omni tempore, semper laus eius in ore meo. Item in Numeris: Desinat murmuratio eorum a me, et non morientur. Item in Actibus apostolorum: Circa mediam autem noctem Paulus et Sileas orantes gratias agebant Deo. audiebant autem eos uincti. Item Paulus apostolus ad Philippenses: Omnia autem pro dilectione facite s
Abbreviated transcription (Latin):
ces. neq pͥncipi ppłi tui detraxeris. Item in
psalmo.xxxii. Quis ẽ homo qui uult uitam
& amat uidere dies optimos: Contine lingͣm
tuam a malo. & lablatua ne loquant᷑ dolum:
moysen: Produc eum qui maledixerit foras
extra castra. & imponent om̃s qui audier̃t
manus suas suꝑ caput eiꝰ & lapidabit eum
om̃is synagoga filiorum isrł. De hoc ipsoĩ
epła pauli ad ephesios: Om̃is sermo malus

Expanded text:
ces, neque principi populi tui detraxeris . Item in Psalmo XXXIII: Quis est homo qui vult vitam et amat videre dies bonos? Contine linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. inus ad Moysen dicens: Produc eum qui maledixerit foras extra castra, et imponent omnes qui audierunt manus suas super caput ejus, et lapidabit cum omnis synagoga filiorum Israel . De hoc ipso in Epistola Pauli ad Ephesios: Omnis sermo malus
Abbreviated transcription (Latin):
ipse xp̃c gentiles baptizari uibeat. in ple¬
na ⁊ adunata tͥnitate. nisi si qui xp̃m
negat: negat᷑ axp̃o. qui patrem eiꝰ ne¬
gat: quem ipse xp̃c confess sit ñ negat᷑.
& qui in eũ blasphemat. quem xp̃e dñm
et dm̃ suum dixerit. remunerat᷑ axp̃o
remissionem peccatorum: baptismi
sc̃ĩficationem conseqͥtur: Qua autem
potestate c̃sequi in baptismo remissi¬
onem peccatorum potest negans dm̃.
xerit aquo clarificari petierit. cuiꝰ uo¬
lunitatem ad obsequium bibendi calicis
qmͣ participem hereticis blasphemantib
fieri. defend̾e uelle ⁊ adserere qd̃ remiss̃a
peccatorum acciꝑe possit in xp̃i nomine.
blasphemans grauit̾ & peccans in patm

Expanded text:
ipse Christus gentes baptizari iubeat in pleipse Christus gentes baptizari iubeat in plena et adunata trinitate? nisi si qui Christum negat negatur a Christo, qui patrem eius negat quem ipse Christus confessus sit non negatur, et qui in eum blasphemat quem Christus Dominum et Deum suum dixerit, remuneratus a Christo remissionem peccatorum et baptismi sanctificationem consequitur. qua autem potestate consequi in baptismo remissionem peccatorum potest negans Deum xerit, a quo clarificari petierit, cuius uoluntatem usque ad obsequium bibendi calicis tur aliud quam participem haereticis blasphemantibus fieri defendere uelle et adserere quod remissam peccatorum accipere possit in Christi nomine blasphemans grauiter et peccans in patre
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatione & contestatione pat̾ ante cog¬
nisi duob simul cognitis. quomͦ non cognito
immo⁊ blasphemato d̾o patre. qͥ apd̾ hẽticos
xp̃i nomine baptizati dicunt᷑. peccatorum
remissam c̃secuti iudicantur: Alia enim
gentilium conditio Illi qr iam legis sed
moysi antiquissimum baptisma fuerũt
ad eos loquit᷑ & dicit. Penitemini & bapti¬
zetur unusquisq ur̃m in nomine dñi iho¬
xͥ. in remissionẽ peccatorum. & accipietis
donum sp̃c sc̃i Uob̃ enim ẽ hec ꝓmissio
& filiis ur̃is. & om̃ib deinceps qͦscũq aduo
facit petrus. ñ qͣi pater omitteret᷑. s ut
patͥ filius quoq adiungeretur. Deniq
ubi post resurrectionem adño apłi adg̾s
sc̃ĩ baptizari gentes iubentur. Quomͦ gͦ
quidam dicunt foris extͣ eccłiam ĩmoꝯ
contͣ eccłiam mͦ in nomine iħu xp̃i ouiꝰ¬
cumq n quomͦcũq gentilem baptizatũ
remissionem peccatorum c̃seqͥ posse. qñ

Expanded text:
praedicatione et contestatione Pater ante cogpraedicatione et contestatione Pater ante cogs nisi duobus simul cognitis, quomodo non cognito immo et blasphemato Deo Patre, qui apud haereticos Christi nomine baptizati dicuntur, peccatorum remissam consecuti judicantur? Alia enim gentilium conditio. Illi, quia jam legis et Moysi antiquissimum baptisma fuerant ad eos loquitur et dicit: Poenitemini, et baptizetur unusquisque vestrum in nomine Dominiaccipietis donum spiritus sancti. uobis enim est promissio et filiis uestris et omnibus deinceps quoscumque aduocfacit Petrus, non quasi pater omitteretur, sed ut patri filius quoque adiungeretur. Denique ubi post resurrectionem a Domino apostolisancti baptizare gentiles iubentur. quomodo ergo quidam dicunt foris extra ecclesiam immo et contra ecclesiam, modo in nomine Iesu Christi cuiuscumque et quomodocumque gentilem baptizatum remissionem peccatorum consequi posse, quando
Abbreviated transcription (Latin):
sum xp̃e. & multos fallent & postea addi¬
dit dicens. uos autem cauete. ecce p̃dixi uob̃
omĩa. Unde apparet ñ ea statim fuscipien¬
da & ad sum̃da quȩ iactant᷑ in xp̃i nomine.
s quȩ geruntur inxp̃i u̾itate: Qd̃ enim
nom̃ insinuat᷑. ad remissionem peccatoꝵ.
ñ ita ẽ. quasi aut sine patre aut contra
patrem ꝓdẽe cuiqmͣ solus filius poss it sed
ut udeis qui iactabant se patrem habere.
ostenderetur qd̃ nichil eis pater ꝓfuturꝰ
eẽt nisi in filium crederent quem ille mi¬
sisset: Dã qui dm̃ creatorem patrem sciebãt.
filium qͦq xp̃m scire debebant. Hec sͥbła¬
direntur & plauderent. de solo patre sine
filii eiꝰ agnitione qui & dicebat: Nemo ue¬
nit ad patrem nisi ꝑ me Quorũ autẽ cog¬
intionem ẽẽ. in se qui saluet idem ipse ma¬
nifestat dicens. Hȩc ẽ autem uita ȩt̾na ut
cognoscant te solũ & uerum dm̃. & quem
mnisisti iħm xp̃m Cum gͦ ex ipsius xp̃i¬

Expanded text:
sum Christus, et multos fallent, et postea addisum Christus, et multos fallent, et postea addidit dicens: uos autem cauete. ecce praedixi uobis omnia. unde apparet non ea statim suscipienda et adsumenda quae iactantur in Christi nomine, sed quae geruntur in nomen insinuatur ad remissionem peccatorum, non ita est quasi aut sine patre aut contra patrem prodesse cuiquam solus filius possit, sed ut Iudaeis qui iactitabant se patrem habere ostenderetur quod nihil eis pater profuturus esset, nisi in filium crederent quem ille misisset — nam qui Deum creatorem patrem sciebant, filium. quoque Christum scire debebant —, nec sibi blandirentur et plauderent de solo patre sine filii eius agnitione, qui et dicebat: nemo uenit ad patrem nisi per me. duorum autem cognitionem esse quae saluet idem ipse manifestat dicens: haec est uita aeterna ut cognoscant te solum et uerum Deum et quem misisti I
Abbreviated transcription (Latin):
ni & tenebris. quomͦ possunt aut tenebrȩ
illuminare. aut iniquitas iustificarer Q
cum dicat dedo eos non eẽ. s ẽẽ de antixp̃i
spũ. quomͦ gerunt sp̃italia & diuina qͥ sint
hostes dei. & quorum pectora obsederit
sp̃c antixp̃i: Quare si relictis humanȩ
contentionis errorib ad eungłicam au¬
ctoritatem atq ad apłicam tͣditionem sin¬
cera & uera & religiosa fide reũtam᷑. intel¬
ligimꝰ nichil eis ad grãm eccl̃iasticam & sa¬
lutarem licere. qui spargentes atq ĩpug-
autem qd̾ aliquis ad circ̃ueniendam xp̃i¬
anam ueritatem xp̃i nom̃ opponat. ut di
tizati. gr̃ãm baptisini sunt consecuti. qndo
ipse xp̃c loquatur & dicat. Hon om̃is qui
mͥ dicit domine domine. intrabit in reg¬
num cȩlorum: & iterũ Premoneat & in¬
struat. ne quis apseudo ꝓpħis & pseudo¬
xp̃is. in nomine suo facile fallat᷑. Multi in¬
quit uenient innomine meo dicentes: ego

Expanded text:
ni et tenebris, quomodo possunt aut tenebrae ni et tenebris, quomodo possunt aut tenebrae inluminare aut iniquitas iustificare? et cum dicant de Deo eos non esse, sed esse de antichriu, quomodo gerunt spiritalia et diuina et qui sint hostes Dei et quorum pectora opsederit spiritus antichristi? quare si relictis humanae contentionis erroribus ad euangelicam auctoritatem adque ad apostolicam traditionem sincera et religiosa fide reuertamur, intellegimus nihil eis ad gratiam ecclesiasticam et salutarem licere qui spargentes adque inpugnaautem quod aliquis ad circumueniendam christianam ueritatem Christi nomen opponat ut dictizati gratiam baptismi sunt consecuti\', quando ipse Christus loquatur et dicat: non omnis qui mihi dicit, Domine Domine, introibit in regnum caelorum, et iterum praemoneat adque instruat ne quis a pseudoprophetis et pseudochristis in nomine suo facile fallatur. multi, inquit, uenient in nomine meo dicentes: ego
Abbreviated transcription (Latin):
& noua adhuc ac rudis sermonis semina¬
tio loquentium p̃dicatione crebresceret.
Porro aliudẽ eos qui intͦ in eccłia st̃ de no¬
mine xp̃i loqͥ. aliud eos qui foris sunt & ccͣ
eccłiam faciunt in nomine xp̃i baptiza
ri Quare qui hereticis patrocinant᷑. ñ id
ꝓferant qd̾ paulus de frĩb posuit. s osten¬
dant si heretico aliquid concedendũ puta-¬
uit. aut si fidem & baptisma eori ꝓbauit.
aut si ꝑfidos & blasphemos remissionem
peccatorum acciꝑe extͣ eccł̃iam posse õstitu¬
it: Si autem quid apłi de hẽticis senserint
confideremꝰ inueniemꝰ eos in om̃ib epłis
sius execrare. & detestari hereticor̃ sacri¬
legam pͣuitatem Nam cum dicant sermo¬
nem eorum ut cancer serꝑe. quomꝰ potest
is sermo dare remissam peccatorũ. qui ut
cancer serpit ad aures audientium: & cũ
dicat nullam participationem ẽẽ iusticiȩ
& uquitati. nullam cõmunionem lumi-¬

Expanded text:
 noua adhuc ac rudis sermonis semina noua adhuc ac rudis sermonis seminatio loquentium praedicatione crebresceret. porro aliud est eos qui intus in ecclesia sunt in nomine Christi loqui, aliud eos qui foris sunt et contra ecclesiam fare. quare qui haereticis patrocinatur non id proferat quod Paulus de fratribus posuit, scd ostendat, si haeretico aliquid concedendum putauit aut si fidem et baptisma eorum probauit aut si perfidos et blasphemos remissionem peccatorum accipere extra ecclesiam posse constituit. Si autem quid apostoli de haereticis senserint consideremus, inueniemus eos in omnibus epistulis suis execrari et detestari haereticorum sacrilegam prauitatem. nam cum dicant sermonem eorum ut cancer serpere, quomodo potest is sermo dare remissam peccatorum qui ut cancer serpit ad aures audientium? et cum dicant nullam participationem esse iustitiae et iniquitati, nullam communionem lumi
Abbreviated transcription (Latin):
ticorum suffragim ꝑtineat. qd̾ dixerat
apls paulus. uerũptamen om̃i mͦ siue ꝑ
occasionem. siue ꝑ u̾itatem xp̃o annunti¬
et. inueniamꝰ hoc quoq ad eorum patͦci¬
nium qui hẽticis suffragant᷑ & plaudunt.
nichil posse ꝓficere: Neq enim de hẽticis
aut de eorum baptismo loq̃batur: in epła
sua paulus ut aliqͥd qd̃ ad hanc remꝑti¬
neat posuisse ostendat᷑. Loq̃bat᷑ defr̃ib
siue in ordinate & contͣ eccłiasticã discipli¬
nam ambulantib siue ȩiingłicam u̾i¬
tatem de dei timore seruantib & quosdã
exeis posuit u̾bum dei constant̃ atq in¬
trepide locut᷑. qͦsdam uͦ ininuidiam et
dissensionem u̾satos. qͦsdam seruasse cir¬
case beniuolam caritatem. aliqͦs habuis¬
se maliuolam dissensionem. se tam̃ paciẽ¬
ter omĩa sustinere. dũ mͦ siue inu̾itate.
siue ꝑ occasionem nom̃ xp̃i qd̾ paulꝰ p̃di¬
cabat. ad plurimorum noticiam ꝑueniret.¬

Expanded text:
ticorum suffragium pertineat quod dixerit ticorum suffragium pertineat quod dixerit apostolus Paulus, Verumtamen omni modo, sive per occasionem siue per ueritatem Christus adnuntietur, inuenimus hoc quoque ad eorum patrocinium qui haereticis suffragantur et plaudunt nihil posse proficere. neque enim de haereticis ant de eorum baptismo loquebatur in epistula sua Paulus, ut aliquid quod ad hanc rem pertineat posuisse ostendatur. loquebatur de fratribus siue inordinate et contra ecclesiasticam disciplinam ambulantibus siue euangelicam ueritatem de Dei timore seruantibus. et quosdam ex eis posuit utrepide locutos, quosdam uero in inuidia et dissensione uersatos, quosdam seruasse circa se beniuolam caritatem, alios uero habuisse maliuolam dissensionem, se tamen patienter omnia sustinere, dummodo siue in ueritate siue per occasionem nomen Christi quod Paulus praedicabat ad plurimorum notitiam perueniret et
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudinem nob̾ opponunt. qͣi consu¬
etudo maior sit ui̾tate. aut ñ id sit in
sp̃alib segñdum. qd̾ in meliꝰ fu̾it a sco spi¬
ritu reuelatum: Ignosci enim potest sun¬
plicit̾ erranti. sic̃ de se ipso dicit beat᷑ apłs.
& iniuiriosus. s miscđiam merui qr igno¬
rans feci. Post inspirationem uͦ & reuela-¬
tionem factam. qui in eo qd̾ errauerat ꝑ¬
seuerat: prudens & sciens. sine uenia ig¬
norantiȩ peccat: Presumptione enim atq
obstinatione quadam nitit᷑. cũ ratione
suꝑetur Hec quisqm dicat qd accepimꝰ
ab apłis hoc sequim᷑. qnͣdo apłi ñ nisiu¬
nam ecclesiam tradiderunt. & baptisma
unum. qd̾ ñ nisi in eadem eccłia sit consti¬
tutum. & neminem inueniamꝰ ab apłis.
cũ apud hereticos baptizat᷑ eẽt in eodem
baptismate admissum eẽ. & c̃municasse.
ut uideant᷑ apłi baptisma hereticorũ ꝓ-¬
basse. Qd̾ enim quidam dicunt qͣsi ad hẽ¬

Expanded text:
consuetudinem nobis opponunt; quasi consuconsuetudinem nobis opponunt; quasi consuetudo major sit veritate, aut non id sit in spiritalibus sequendum quod in melius fuerit a sancto Spiritu revelatum. Ignosci enim potest simpliciter erranti, sicut de se ipso dicit beatus apostet injuriosus; sed misericordiam merui, quia ignorans feci . Post inspirationem vero et revelationem factam, qui in eo quod erraverat perseverat prudens et sciens, sine venia ignorantiae peccat. Praesumptione enim atque obstinatione quadam nititur, cum ratione superetur. Nec quisquam dicat, quod accepimus ab Apostolis hoc sequimur, quando Apostoli non nisi unam Ecclesiam tradiderunt et Baptisma unum, quod non nisi in eadem Ecclesia sit constitutum, et neminem inveniamus ab Apostolis, cum apud haereticos baptizatus esset, in eodem baptismo admissum esse et communicasse, ut videantur Apostoli baptisma haereticorum probasse. XIV. Quod enim quidam dicunt, quasi ad haere
Abbreviated transcription (Latin):
lutaris & sc̃ã. corrumpi & adulterari ñ po¬
dest. sicut & ipsa eccłia incorrupta & ca¬
sta & pudica ẽ. Si eccłiȩ deuoti. & ineccłia
constituti sunt heretici. possunt & bap¬
tismo eiꝰ. & cet̾is salutarib bonis uti. Si
autem in eccłia ñ sunt. immo & contra
eccłiam faciunt. quomͦ baptizare baptis¬
mo eccłiȩ possunt: Neq enim partia res
hereticis & modica concedit᷑. quando a no¬
bis baptisma eorum in acceptum refert᷑.
cum inde incipiat omĩs fidei origo. & ad
spem uitȩ et̾nȩ salutaris ingressio. & pu¬
rificandis ac uiuificandis dei seruis di¬
uina dignatio Nam si baptizariquis a¬
pud hereticos potuit. utiq & remissam
peccatorum consequi potuit Si peõcoꝵ¬
remissam consecut᷑ ẽ. si scĩficat᷑ ẽ demplũ
dei factꝰ ẽ. quero cuius dei: Si creatoris: ñ
potuit. quia in eum non credidit. Sixp̃i:
nec huius fieri potest templum qui ne

Expanded text:
lutaris et sancta corrumpi et adulterari non polutaris et sancta corrumpi et adulterari non potest, sicut et ipsa ecclesia incorrupta et casta et pudica est. si ecclesiae deuoti et in ecclesia constituti sunt haeretici, possunt et baptismo eius et ceteris salutaribus bonis uti. si autem in ecclesia non sunt, immo et contra ecclesiam faciunt, quomodo baptizare baptismo ecclesiae possunt? Neque enim parua res haereticis et modica conceditor, quando a nobis baptisma eorum in acceptum refertur, cum inde incipiat omnis fidei origo et ad spem uitae aeternae salutaris ingressio et purificandis ac uiuificandis Dei seruis diuina dignatio. nam si baptizari quis apud haereticos potuit, utique et remissam peccatorum consequi potuit. si pecremissam consecutus est, sanctificatus est, templum Dei factus est. Quaeso cujus Dei? Si creatoris, non potuit, quia in eum non credidit. Si Christi, nec hujus fieri potuit templum, qui ne
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑtire cuigmͣ potest. qui ꝑu̾sus & asemet
ipso dampnat᷑. extra paradisi fontes rele-¬
gatꝰ aruit. & et̾nȩ sitis siccitate defecit: Cla¬
mat dominꝰ. ut qui sitit ueniat & bibat
de fluminib aq̃ uiuȩ. quȩ de euis uentre
fluxerunt:. Quo uenturꝰ ẽ qui sitit. utrũ¬
ne ad hereticos. ubi fons & fluuiꝰ aq̃ uita¬
lis non ẽ omnino. an ad eccłiam quȩ una
ẽ & suꝑ unum qui & claues eius accepit.
domini uoce fundata ẽc Hȩx ẽ una quȩ
denet & possidet omnem sponsi sui & do¬
mini potestatẽ. in hac p̃sidemꝰ ꝓ honore
eius atq unitate pugnamͦ: Huuis & gra¬
tiam pariter & głam. fideli deuotione de-¬
fendimꝰ. nos diuino ꝑmissu rigamꝰ sitien¬
temdi ppłm. nos custodimꝰ t̾minos uitali¬
um fontium. si possessionis nr̃e uis tene¬
mus. si sacͣm̃tum unitatis agnoscimꝰ. Cur
p̃uaricatores uĩtatis. cur p̃dicatores uni-¬
tatis existimam᷑:. Aqua eccłiȩ fideł & sa¬

Expanded text:
inpertire cuiquam potest qui peruersus et a semet inpertire cuiquam potest qui peruersus et a semet ipso damnatus et extra paradisi fontes relegatus aruit et aeternae sitis siccitate defecit? Clamat Dominus ut qui sitit ueniat et bibat de fluminibus aquae uiuae, quae de eius uentre fluxerunt. quo uenturus est qui sitit, utrumne ad haereticos ubi fons et fluuius aquae uitalis omnino non est, an ad ecclesiam quae una est et super unum qui et claues eius accepit Domini uoce fundata est ? haec est una quae tenet et possidet omnem sponsi sui et domini potestatem. in hac praesidemus, pro honore eius adque unitate pugnamus, huius et gratiam pariter et gloriam fideli deuotione defendimus. nos diuino permissu rigamus sitientem Dei populum, nos custodimus terminos uitalium fontium. si possessionis nostrae ius tenemus, si sacramentum unitatis agnoscimus, cur praeuaricatores ueritatis, cur proditores unitatis existimus? aqua ecclesiae fidelis et sa
Abbreviated transcription (Latin):
tum sit ꝓdendum putem Bonimilitis:
adũsus rebelles & hostes imꝑatoris sui ca¬
stra defend̾e. głosi ducis ẽ. comnrissa sibi
signa seruare Scͥptum ẽ: dñs d̾s tuus. d̃s
zelans ẽ. Qui sp̃m dei accepimꝰ: zelũ di¬
uinȩ fidei habere debemꝰ Quo zelo fine¬
es placuit. & dm̃ ꝓm̃itꝰ. indignantis iram
popło ꝑeunte leniuit: Quid adulteram
& alienam. & diuinȩ unitatis inimicam
in acceptum referimꝰ. qui ñ nisi unu xp̃m
& unam eiꝰ eccłiam nouimꝰ: Eccłia para¬
disi instar exprimens. arbores fructiferas
intra muros suos intus inclusit. ex quib
que ñ facit fructum bonum excidet᷑: et
in ignem mittitur Has rigat quatuor
fluminib. idẽ euͣngłiis quatuor. quibus
baptismi grãm salutari & cȩlesti mun¬
datione largit᷑. Dum qͦd de eccłiȩ fontib
rigare potest. qui intus in eccłia ñ est:
Nũqͥd paradisi potꝰ salubris & salutaris

Expanded text:
tum sit prodendum putemus. boni militis est tum sit prodendum putemus. boni militis est aduersus rebelles et hostes imperatoris sui castra defendere. gloriosi ducis est commissa sibi signa seruare. scriptum est: Dominus Deus tuus Deus zelans est. qui spiritum Dei accepimus zelum diuinae fidei habere debemus, quo zelo Finees placuit et Deum promeritus indignantis iram populo pereunte leniuit. quid adultera et aliena et diuinae unitatis inimica in acceptum referimus, qui non nisi unum Christum et unam eius ecclesiam nouimus? ecclesia paradisi instar exprimens arbores frugiferas intra muros suos intus inclusit, ex quibus quae non facit fructum bonum exciditur et in ignem mittitur. has arbores rigat quattuor fluminibus id est euangeliis quattuor, quibus baptismi gratiam salutari et caelesti inundatione largitur. numquid de ecclesiae fontibus rigare potest qui intus in ecclesia non est? numquid paradisi potus salubres et salutares
Abbreviated transcription (Latin):
falso. ut diuina censura ulciscat᷑ & uindi¬
cet. id hereticos cͣc eccłiam gerere. qd̾ ñ nͥ
cunt eos qui in samaria baptizati fue¬
rant aduenientib apł̃is petro & iohe
sam uidem omio non ꝑtinere. Illi enim
qui in samaria crediderant.fide uera cre¬
diderant. & intͦ in eccłia quȩ una ẽ. & cui
soli baptismi gr̃am dare. & peccata solu̾e
ꝑmissum ẽ aphylippo diacono qũe ide¬
apłi miserant baptizati erant & iccir¬
coquia legitimum & eccłiasticũ baptismõ
consecuti fuerant. baptizari ultͣ ñ opor¬
tebat: s tantum mͦ qͦd deerat id apetro &
ioh̃e factum est: ut oratione ꝓ eis habita
gerit᷑. ut qui in eccłia baptizant᷑ p̃positis¬
eccl̃iȩ offerant᷑. & ꝑ nr̃am orationem ac
manus ĩpositionem sp̃m sc̃m c̃seqͣnt᷑.
& signacło domini consũm̃tur: Non est gͦ¬
fr̾ kmñe qd̾ hẽticis cedendum existimemꝰ
& baptisina qd̾ ñ nisi uni & soli eccłiȩ da-¬

Expanded text:
falso, ut divina censura ulciscatur et vindifalso, ut divina censura ulciscatur et vindicet id haereticos contra Ecclesiam gerere quod non nisi nt quidam de eis qui in Samaria baptizati fuerant, advenientibus apostolis Petro et Joanne, sam uidemus omnino non pertinere. illi enim qui in Samaria crediderant fide uera crediderant et intus in ecclesia quae una est et cui soli gratiam baptismi dare et peccata soluere permissum eapostoli miserant, baptizati erant. Et idcirco quia legitimum et ecclesiasticum Baptismum consecuti fuerant, baptizari eos ultra non oportebat, sed tantummodo quod deerat, id a Petro et Joanne factum est, ut oratione pro eis habita, geritEcclesiae offerantur, et per nostram orationem ac manus impositionem Spiritum sanctum consequantur et signaculo dominico consummentur. X. Non est m existimemus et baptisma quod non nisi uni et soli ecclesiae da
Abbreviated transcription (Latin):
spirauit & ait illis: Accipite spm̃ scm. si¬
cuius remiseritis peccata remittuntur
illi. si cuius retinueritis : tenebunt᷑. En¬
intelligimꝰ ñ nisi in eccłia p̃positis. & ertͣn¬
gelica lege acdominica ordinatione fũda¬
tis licere baptizare. & remissam peccatoꝵ
dare. foris autẽ nec ligari aliquid posse nec
solui. ubi non sit qui aut ligare potest
diuinȩ auctoritate ꝓponim. ut dicam cer-¬
talege acꝓpria ordinatione diuinitꝰ cun¬
cta eẽ disposita. nec posse quemqmͣ contra
ep̃os & sacerdotes usurpare sͥ aliquid qd̾
non sit sui iuris ac potestatis: Nam ex cho¬
re & dathan. & abiron. qui contra moysẽ
& aaron sac̃dotem. sacrificandi licentiam¬
sͥ usurpare conati sunt: nec tam̃ qd̃ illici¬
tȩ ausi sunt: impune fecerunt. & filii aa¬
ron qui alienum ignem altari imposu¬
erunt. in conspectu stati domini indig¬
nantis extincti sunt. Qd̾ suppliciũ manet
eos qui alienam aquam baptismo infert

Expanded text:
spirauit et ait illis: accipite spspirauit et ait illis: accipite spcuius remiseritis peccata, remittentur illi: si cuius tenueritis, tenebuntintelligimus non nisi in Ecclesia praepositis et in evangelica lege ac dominica ordinatione fundatis licere baptizare et remissum peccatorum dare, foris autem nec ligari aliquid posse nec solvi, ubi non sit qui aut ligare possit divinae auctoritate proponimus, ut dicamus certa lege ac propria ordinatione divinitus cuncta esse disposita, nec posse quemquam contra episcopos et sacerdotes usurpare sibi aliquid quod non sit sui juris et potestatis. Nam et Chore et Dathan et Abiron contra Moysen et Aaron sacerdotem sacrificandi sibi licentiam usurpare conati sunt; nec tamen quod illicite ausi sunt impune fecerunt. Et filii Aaron, qui alienum ignem altari imposuerunt, in conspectu statim Domini indignantis extincti sunt. Quod supplicium manet eos qui alienam aquam baptismo inferunt
Abbreviated transcription (Latin):
ris extra eccłiam potuit. utiq id acce¬
pit qd̾ credidit: falsum autẽ credens
quem locum ꝓphani & adult̾i baptis¬
mi. subtiliter ieremias ꝓpħa ꝑstͥngit
dicens Ut qͥd qui contͥstant me p̃uale̾t
Plaga mea solida ẽ. Unde sanabor Fac
ẽ heo aqua m̃dax & ꝑfida:. Utiq ea q̃
baptismi imaginem m̃tit᷑. & grãmfi¬
dei adumbrata simulatione frustͣtur:
Qd̾̃ si scdm pͣuam fidem baptizari aliqͥs
fide sua foris cõseqͥ potuit: aut neutrõ
eorum qui foris fuerat accepit. Mani¬
festum ẽ autẽ uͥ & ꝑ qͦs remissa peccatoꝵ
dari possit. quȩ in baptismo scilicet datur:
Nam & petro primum dominꝰ suꝑ que e¬
dificauit ȩccłiam. & unde unitatis origi-
nem instituit. & ostendit. potestatẽ istam
dedit ut id solueretur in celis. qd̾ ille sol¬
uisset interris. Q post resurrectionẽ qͦ
ad apłos loquit᷑ dicens Sicut misit me
pat̃. & ego mitto uos: Hoc cũ dixisset: in¬

Expanded text:
ris extra Ecclesiam potuit, utique id acceris extra Ecclesiam potuit, utique id accepit quod credidit. Falsum autem credens Quem locum profani et adulteri baptismi subtiliter Hieremias propheta perstringit dicens: Ut quid qui contristant me praevalent? Plaga mea solida est, unde sanabor? Dumest haec aqua mendax et perfida? Utique ea quae baptismi imaginem mentitur et gratiam fidei adumbrata simulatione frustratur. Quod si secundum pravam fidem baptizari aliquisfide sua foris consequi potuit, aut neutrum eorum qui foris fuerat accepit. VII Manifestum est autem ubi et per quos remissa peccatorum dari possit, quae in Baptismo scilicet datur. Nam Petro primum Dominus, super quem aedificavit Ecclesiam, et unde unitatis onem instituit et ostendit, potestatem istam dedit ut id solueretur in terris quod ille soluisset. et post resurrectionem quoque ad apostolos loquitur dicens: sicut misit me pater, et ego mitto uos. hoc cum dixisset, in
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃c scĩ: Insinuat tͥnitatem: cuiꝰ sacra¬
m̃to g̾s baptizant᷑. Cuitis hanc tͥnita¬
tem martion tenet: Nũqͥd eundem as-¬
serit. qͣm & nos dm̃ patrem creatoreme
Num qͥd eundẽ nouit filiũ xp̃m de
uirgine maria natum. qui sermo carofa¬
ctꝰ sit. qui peccata nr̃a portau̾it. quimor¬
tem moriendo uicerit. qui resurrectio¬
nem carnis ꝑ semet ipsum pͥmꝰ nuntia¬
uerit. & discipłis suis qd̾ in eade carne refur¬
rexisset ostend̾it: Longe alla ẽ apd̾ mar-¬
tionem. s & apd̃ cet̾os hereticos. fides.
ĩmo nichil ẽ apd̾ illos nͥ ꝑfidia & blasphe¬
mia. & contentio sanitatis & u̾itatis ini¬
mica. Quomͦ gͦ potest uideri qui apud
illos baptizatur. consetut᷑ ẽẽ peccatorũ
remissam & diurnȩ indulgentiȩ grãm
ꝑ suam fidem qui ipsiꝰ fid̾i ñ habui̾t ũ-¬
dateme Si enim osic̃ quibdam uidet᷑
scđm fidem suam quis acciꝑe aliqͥd fo¬

Expanded text:
et Spiritus sancti . Insinuat Trinitatem, cujus sacraet Spiritus sancti . Insinuat Trinitatem, cujus sacramento Gentes baptizarentur. Numquid hanc Trinitatem Marcion tenet? numquid eumdem asserit quem et nos patrem creatorem? Numquid eumdem novit filium Christum de Maria virgine natum, qui sermo caro factus sit, qui peccata nostra portaverit, qui mortem moriendo vicerit, qui resurrectionem carnis per semetipsum primus initiaverit, et discipulis suis quod in eadem carne resurrexisset ostenderit? Longe alia est apud Marcionem, sed et apud caeteros haereticos fides. Immo nihil est apud illos nisi perfidia et blasphemia et contentio sanctitatis et veritatis inimica. Quomodo ergo potest videri qui apud illos baptizatur consecutus esse peccatorum remissam, et divinae indulgentiae gratiam per suam fidem, qui ipsius fidei non habuerit veritatem? Si enim, sicut quibusdam videtur, secundum fidem suam quis accipere aliquid fo
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. an scđm fidem eandem possent
aliquid gr̃ȩ conseqͥ: N am si fides una est
nob̃ & hẽticis: potest ẽẽ & gr̃a una Sie¬
undem patrem. eundem filium. eund̃e
sp̃m sc̃m. eandem eccłiam confitent᷑ no¬
biscum patͥpassiani. anthropiam. ua¬
lentiniani. apellatiani. ofitȩ. marcioni¬
tȩ. & cet̾ȩ hereticorum pestes. & gladiis
ac uenenis subũtentes u̾itatẽ. potest il¬
lic & baptis ma unum ẽẽ. si ẽ & fides una.
nias recensere. quia nec delectat io dicẽ
qd aut horret aut pudet nosse: demar¬
tione interim solo cuius m̃tio in epła
ate ad nos transmissa facta ẽ. examine-¬
mꝰ: an possit baptismatis eius ratio dł-¬
tare. Dominꝰ enim ptͦ resurrectionẽ¬
suam discipłos suos mirtens qͤmadmo¬
dum baptizare deberẽt: instruit et
docet dicens Data ẽ mͥ om̃is potestas:
in celo & in terra. Ite gͦ & docete gentes.
baptizandes eos in nomine patͥs & filii

Expanded text:
dunt, an secundum eandem fidem possint dunt, an secundum eandem fidem possint aliquid gratiae consequi. nam si fides una est nobis et haereticis, potest esse et gratia una. si eundem patrem, eundem filium, eundem spiritum sanctum, eandem ecclesiam confitentur nobiscum Patripassiani, Anthropiani, Valentiniani, Appelletiani, Ophitae, Marcionitae et ceterae haereticorum pestes et gladii ac uenena subuertendae ueritatis, potest illic et bapnias recensere, quia nec delectat id dicere quod aut horret aut pudet nosse, de Marcione interim solo, cujus mentio in epistola a te ad nos transmissa facta est, examinemus an possit baptismatis ejus ratio constare. Dominus enim post resurrectionem discipulos suos mittens, quemadmodum baptizare deberent instruxit et docuit dicens: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra, Ite ergo et docete gentes omnes baptizantes eos in nomine Patris et Filii
Abbreviated transcription (Latin):
ti. immo & rationabiliter & libent̾ am-¬
plexi sint: ut lauacri uitalis & saluta¬
ris baptismi grãm consequerent᷑ Ne-¬
q enuim difficile ẽ doctori uera & legi¬
tima insinuare. ei qui hẽtica pͣuita¬
te dampnata. & eccłiastica uĩtate cõ-¬
ꝑta. ad hoc uenit ut discat. ad hoc dis¬
cit ut uiuat. Hos ñ debemꝰ stuꝑe heti¬
cis patͦcinari. & consensus nr̃i & liben-¬
ter aꝓmpte obtemꝑant uĩtati. Pla¬
ne q̃m inueni in epła cuiꝰ exemplum
ad me tranfmisisti scriptum ẽẽ qd̾ queren¬
dum ñ sit quiꝰ baptizau̾ĩt. quando is qͥ bap¬
tizat᷑ sit acciꝑe remi̾sam peccatorũ pot̾it
scđm qd credidit. pretereundum hc̃ loc̃
ñ putaui. maxime cum in eadem epła
animadu̾terim etiam martionis fieri
m̃tionem. ut nec ab ipso uenientes dicat
baptizari oportere. qd̾ iam in nomine
iħu xp̃i baptizati ẽẽ uideant᷑. Considera¬
re itaq debemꝰ fidem eorum qui foris cre-¬

Expanded text:
ti, immo et rationabiliter et libenter amti, immo et rationabiliter et libenter amplexi sint, ut lauacri uitalis et salutaris baptismi gratiam consequerentur. neque enim difficile est doctori uera et legitima insinuare ei qui haeretica prauitate damnata et ecclesiastica ueritate conperta ad hoc uenit ut discat, ad hoc discit ut uiuat. nos non demus stuporem haereticis patrocinii et consensus nostri, et libenter ac prompte obtemperant ueritati.\' Plane quoniam inueni in epistula cuius exemplum ad me transmisisti scriptum esse quod quaerendum non sit quia baptizauerit, quando is qui baptizatus sit accipere remissam peccatorum potuerit secundum quod credidit, praetereundum hunc locum non putaui, maxime cum in eadem epistula animaduerterim etiam Marcionis fieri mentionem, ut nec ab ipso uenientes dicat baptizari oportere, quod iam in nomine Iesu Christi baptizati esse uideantur. considerare itaque debemus fidem eorum qui foris cre
Abbreviated transcription (Latin):
dos foris opinatur:. Quale ẽ autẽ ut qͥa
hoc nouatianus facere audet. nos putem
ñ ẽẽ faciendum: Quid gͦ quia & honorẽ
cathedrȩ sacerdotalis nouatianus usurpat.
nũquid iccirco nos cathedrȩ renuntiare
debem. aut quia nouatianuis altare col¬
locare & sacrificia offerre contͣ fas niti¬
tur. ab altari & sacrificiis cessare nos o¬
portet. ne paria & similia cum illo cele¬
brare uideam᷑: Uanum ꝓrsus & stultũ÷:
ut quia nouatianͦ extra eccłiam uindi-¬
cat sͥ uitatis imaginem. relinqͣmꝰ eccłiȩ
uĩtatem: Apd̾ nos autẽ ñ noua aut re¬
pentina res ẽ. ut baptizandos censeamꝰ
eos qui ab hereticis ad eccłiam ueniunt.
qͣndo anni sint iam multi. & longa ȩtas.
ex qͦ sub agripino bone memoriȩ uiro
conuenientes inunum. ep̃i płimi hoc
statuerunt. atq exinde in hodiernũ dot
milia hereticorum in ꝓuinciis nr̃is ad
eccłiam conũsiͭ asꝑnati sunt neq cuncta¬

Expanded text:
dos foris opinatur. quale est autem, ut quia dos foris opinatur. quale est autem, ut quia hoc Nouatianus facere audet, nos putemus non esse faciendum? quid ergo? quia et honorem cathedrae sacerdotalis Nouatianus usurpat, num idcirco nos cathedrae renuntiare debemus ? et quia Nouatianus altare conlocare et sacrificia offerre contra fas nititur, ab altari et sacrificiis cessare nos oportet, ne paria et similia cum illo celebrare uideamur? uanum prorsus et stultum est, ut quia Nouatianus extra ecclesiam uindicat sibi ueritatis imaginem, relinquat ecclesia ueritatem. Apud nos autem non noua aut repentina res est ut baptizandos censeamus eos qui ab haereticis ad ecclesiam ueniunt, quando anni sint iam multi et longa aetas ex quo sub Agrippino bonae memoriae uiro conuenientes in unum episcopi plurimi hoc statuerint adque exinde in hodiernum tot milia haereticorum in prouinciis nostris ad ecclesiam conuersi non aspernati sint neque cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
destatis nr̃e honorem & rationem ac iu̾-¬
tatis firmam̃tum: Nam nouatiauꝰ simi-¬
arum more quȩ cum homines ñ sint
humana unitantur. uult eccłiȩ catho¬
licȩ sͥ auctoritatem & u̾ĩtatem uindicare.
q̃n ipse in eccłia non sit. immo adhuc un¬
suꝑ contͣ eccłiam rebellis & hostis extit̃ĩt.
Sciens & enuim unum eẽ baptisma hoc u-¬
num sͥ uindicat. ut ẽẽ apd̃ se eccłiam di¬
cat. & nos hereticos faciat. Nos autẽ qui
eccłiȩ unius caput & radicem tenemꝰ ꝓ
certo scim & fidimꝰ nichil illi extra eccłiã
licere. et baptisma qd̾ ẽ unum apd̃ nos ẽẽ.
ubi ce ipse baptizatus prius fuerat qñ
diuinȩ unitatis & rationem & i̾tatem
tenebat:. Qd̃ si in eccłia baptizatos rebapti¬
zandos foris extra eccłiam nouatianꝰ existi¬
mat. a se inciꝑe debuerat. ut pͥor ex contͣ¬
rio & heretico baptilmo rebaptizaret᷑. qui
post eccłiam ĩmo contͣ eccłiam baptizan¬

Expanded text:
testatis nostrae honorem et rationis ac ueritestatis nostrae honorem et rationis ac ueritatis firmitatem. nam Nouatianus simiarum more, quae cum homines non sint humana imitentur, uult ecclesiae catholicae auctoritatem sibi et ueritatem uindicare, quando ipse in ecclesia non sit, immo adhuc insuper contra ecclesiam rebellis et hostis extiterit. sciens etenim unum esse baptisma, hoc unum sibi uindicat ut apud se esse ecclesiam dicat et nos haereticos faciat. nos autem qui ecclesiae unius caput et radicem tenemus pro certo scimus et fidimus nihil illi extra ecclesiam licere et baptisma quod est unum apud nos esse, ubi et ipse baptizatus prius fuerat, quando diuinae unitatis et rationem et ueritatem tenebat. quod si in ecclesia baptizatos rebaptizandos foris extra ecclesiam Nouatianus existimat, a se incipere debuerat, ut prior extrario et haeretico baptismo rebaptizaretur, qui post ecclesiam immo et contra ecclesiam baptizan
Abbreviated transcription (Latin):
yprianus iubaiano frĩ salu
anumi nr̃i. quid nob̾ uideat᷑
de hereticorum baptismo. qui foris posi
possumꝰ nec legitimum computare. qn
hoc apd̃ eos constet ẽẽ illicitum: E qm̃
iam suꝑ hac re quid sentiremꝰ litt̃is nr̃is
exp̃ssimꝰ ut compendium facerem exem¬
plum earumdem litterarum tͥ misi. qͥd
in concilio cum plures adẽemꝰ decreiumꝰ:
qͥd item postea quinto college nr̃o de ead̾
re querenti rescͥpserim. & nc̃ quoq cum
in unum conuenissemꝰ tam ꝓuinciȩ affri¬
cȩ qm numidiȩ ep̃i numero septuagin¬
ta & unus hoc idem denuo sententia nr̃a
firmauimꝰ. statuentes unum baptisma
ẽẽ. qd̾ sit in eccłia catholica constitutum.
ac ꝑ hoc ñ rebaptizari. s baptizari a nob̃.
Quic̃q ab adultera & ꝓphana aqua ueni¬
unt. abluendi sunt & scĩficandi salutaris
rebaptizare. eos quos a nob sollicitant.
qñdo ad nos omĩo ñ ꝑtineat. qͥd hostes
eccl̃iȩ faciant. dum mͦ teneamꝰ ipsi po¬

Expanded text:
yprianus Jubaiano fratri salutanimi nostri quid nobis videatur de haereticorum Baptismo, qui, foris positpossumus nec legitimum computare, quando hoc apud eos esse constet illicitum. Et quoniam jam super hac re quid sentiremus litteris nostris expressimus, ut compendium facerem, exemplum earumdem litterarum tibi misi, quid in concilio, cum complures adessemus, decreverimus, quid item postea Quinto, collegae nostro, de eadem re quaerenti rescripserim. Et nunc quoque cum in unum convenissemus tam provinciae Africae quam Numidiae episcopi, numero septuaginta et unus, hoc idem denuo sententia nfirmauimus, statuentes unum baptisma esse quod sit in ecclesia catholica constitutum ac per hoc non rebaptizari sed baptizari a nobis quicumque ab adultera et profana aqua uenientes abluendi sint et sanctificandi salutaris rebaptizare eos quos a nobis sollicitant, quando ad nos omnino non pertineat quid hostes ecclesiae faciant, dummodo teneamus ipsi po
Abbreviated transcription (Latin):
piendam hoc ipso facilius accedit. qd̾ illi
tentia. a baptismo atq gr̃a dei qͥ om̃ib mi¬
sericors & benignus & pius ẽ. neminem ꝑ
nos debere ꝓhiberi qd̾ cum circa unu̾sos
obseruandum sit atq retinendũ magis
circainfantes ipsos & recens natos obser.¬
uandum putamꝰ. qui hoc ipso de openr̃a
ac de diuina miscłia plus merent᷑. qd̾ in
pͥmo statim natiuitatis suȩ ortu plorantes
ac flentes nichil aliud faciunt qmͣ dep̃¬

Expanded text:
piendam hoc ipso facilius accedit quod illi piendam hoc ipso facilius accedit quod illi tentia a baptismo adque a gratia Dei, qui omnibus misericors et benignus et pius est, neminem per nos debere prohiberi. quod cum circa uniuersos obseruandum sit adque retinendum, magis circa infantes ipsos et recens natos obseruandum putamus, qui hoc ipso de ope nostra ac de diuina misericordia plus merentur quod in primo statim natiuitatis suae ortu plorantes ac flentes nihil aliud faciunt quam depr
Abbreviated transcription (Latin):
tum÷ in umbra. atq imagine ante pre¬
missum. s ueniente. xp̃o u̾itate ꝯpletum.
Nam quia octauus dies idẽ post sabbatum
pͥmꝰ dies futur᷑ erat. qͦdd̾s resurgeret. et
nos uiuificaret & circ̃cisionem nob sp̃alẽ
imago cessauit suꝑueniente postmodõ.
uĩtate. & data nob̃ sp̃ali circuncisione ꝓp¬
ter qd̾ neminem putam agr̃a ꝯsequenda
ĩpediendum ẽẽ a lege quȩ iam statutaẽ.
nec sp̃alem circuncisionem impediri
carnali circuncisiõe debere. somnem
om̃io admittendũ ẽẽ ad grãm xp̃i qͣndo
& petrus in actis apłorum loqͣtur & di¬
cat Dommꝰ mͥ dix̃ neminem hominẽ
cõmunem dicentem & ĩmundum. Cete¬
rum si homines impedire aliqͥd ad c̃¬
secutionem gr̃ȩ possent. mag̃ adultos
& ꝓuectos & maiores natu possent ĩ¬
pedire peccata grauiora: Porro autem
sietiam gͣuissimis delictorib & in dm̃
multũ ante peccantib. cũ postea credi-¬

Expanded text:
ntum est in umbra adque imagine ante praentum est in umbra adque imagine ante praemissum. sed ueniente Christo ueritate conpletum nam quia octauus dies id est post sabbatum prima dies futurus erat quo Dominus resurgeret et DOS uiuificaret et circumcisionem nobis spiritalem imago cessauit superueniente postmodum ueritate et data nobis spiritali circumcisione. Propter quod neminem putamus a gratia consequenda inpedieadum esse ea lege quae iam statuta est, nec spiritalem circumcisionem inpediri carnali circumcisione debere, sed omnem omnino admittendum esse ad gratiam Christi, quando et Petrus in actis apostolorum loquatur et dicat: Dominus mihi dixit neminem hominum communem dicendum et inmundum. ceterum si homines inpedire aliquid ad consecutionem gratiae posset, magis adultos et prouectos et maiores natu possent inpedire peccata grauiora. porro autem si etiam grauissimis delictoribus et in Deum multum ante peccantibus, cum postea credi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib habeatur. Nam cũ d̃s ut ꝑsonam
ñ accepit. sic nec etat̾ẽ. cũ se om̃ib ad ce¬
lestis gr̃e consecutionem ȩqͣlitate libra-¬
ta p̃beat patrem Dam & qd̾ uestigiũ in¬
fantis in primis part᷑ sui dieb constitu¬
ti. mundum non ẽẽ dixisti qd̾unusqͥso
nr̃m adhuc horreat exosculari. nec hoc
putam᷑ ad cȩlestem grãm dandã ĩ pedim̃-¬
to ẽẽ oportere. Scͥptum ẽ enĩ Om̃ia mu-¬
da sunt mundis Hec alicui nr̃m id debet
horrere qd̾ d̃s dignat᷑ : facẽ Ham ⁊ si adh
infans a partu nouus ẽ. non ẽ ita tam̃ ut
quisqm illum in gr̃a danda atq in pace fa¬
cienda horrere debeat oscłari quando in
oscło infantis unusqͥsq nr̃m ꝓ sua religi¬
one ipsas adhuc recentes dei manꝰ debeat
cogitare. qͦs in homine mͦ formato & recens
nato qͦdammͦ exosculam᷑ quando id qdd̾s
fecit amplectum᷑. Nam qd̃ in iudaica cir¬
cuncisione octauus dies obseruat᷑ sacram̃¬

Expanded text:
omnibus praebeatur. Nam Deus ut personam non accipit, sic nec aetatem, cum se omnibus . ad caelestis gratiae consecutionem aequalitate librata praebeat patrem. Nam et quod uestigium infantis in primis partus sui diebus constituti mundum non esse dixisti, quod unusquisque nostrum adhuc horreat exosculari, nec hoc putamus ad caelestem gratiam dandam inpedimento esse oportere. scriptum est enim: omnia munda sunt mundis. nec aliquis nostrum id debet horrere quod Deus dignatus est facere. nam etsi adhuc infans a partu nonus est, non ita est tamen ut quisquam illum in gratia danda adque in pace facienda horrere debeat osculari, quando in osculo infantis unusquisque nostrum pro sua religione ipsas adhuc recentes Dei manus debeat cogitare, quas in homine modo formato et recens nato quodam modo exosculamur, quando id quod Deus fecit amplectimur. nam quod in Iudaica circumcisione carnali octauus dies obseruabatur, sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
tu putabas eẽ faciendum nemo c̃sensit.
s unu̾si pocius iudicauimꝰ nulli homi
nonuenit animas hominum ꝑd̾e s salua¬
re Quantum in nob̃ ẽ fieri potest. nulla
anima ꝑdenda ẽ qͥd enim ei deest qͥ semel
inuto dei manib reformat᷑ ẽ: Hob̃ enim
atq ocłis nr̃is scdm dierum scł̃ariũ cursũ
acciꝑe qui nati sunt increm̃tum uident᷑.
Ceterum quec̃q ado fuint. dei factoris ma¬
iestate & oꝑe ꝑfecta sunt Deniq apd̃ om̃s
siue infantes siue maiores natu unam di-¬
uini munĩs ȩqͣlitatem. declarat nob̃ scͥp¬
turȩ diuinȩ fides. Cum heliseus suꝑ infan¬
tem uiduȩ sunamitis filium qͥ mortu¬
us iacebat. ita se dm̃ dep̾cans suꝑstrauit
ut capiti caput. & faciei facies applicaret᷑.
& suꝑfusi helysei m̃bra singulis paruuli
m̃bris. & pedes pedib iungerent᷑. Quȩ res
si scdm natiuitatis nr̃ȩ & corporis qͣlita¬
tem cogitetur. adulto & ꝑuecto infans ñ

Expanded text:
tu putabas esse faciendum nemo consensit, tu putabas esse faciendum nemo consensit, sed uniuersi potius iudicauimus nulli hominnon uenit animas hominum perdere sed saluare, quantum in nobis est, si fieri potest, nulla anima perdenda est. quid enim ei deest qui semel in utero Dei manibus formatus est? nobis enim adque oculis nostris secundum dierum saecularium cursum accipere qui nati sunt incrementum uidentur. ceterum quaecumque a Deo fiunt Dei factoris maiestate et opere perfecta sunt. Esse denique apud omnes sine infantes sine maiores natu unam diuini muneris aequalitatem declarat nobis scripturae diuinae fides, cum Helisaeus super infantem uiduae filium qui mortuus iacebat ita se Deum deprecans superstrauit, ut capiti caput et faciei facies adplicaretur et superfusi Helisaei membra singulis paruuli membris et pedes pedibus iungerentur. quae res si secundum natiuitatis nostrae et corporis qualitatem cogitetur, adulto et prouecto infans non