comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
receptator hostium. atque defensor: sed prima contra
germanos illius pugna: iustissimis quidem ex causis:
haec aui debacursionibus eorum quere bantur: quȩ ario¬
iusti regis suꝑbia: Cunlegati dicerent. ueni ad cesarem.
quis est aut̃ cesar & & siuult ueniat inquitł: & quid adillũ
quitl agat nostra germiania num ego me int̃ pono roma¬
nis : itaque tantus gentis nouae terror in castris: ut testa¬
nenita passm &iam in primcipus scriberentur: Sedilla
immaNia corpora. quoerant maiora: eomagis gladus
ferro que pacuerunt: qui calor in proeliando militum
fuerit : nullo magis exprimi potest quam quod elatis suꝑ
caput scutis cum secestudine barbarus teger&: suꝑ ipsa
ronia Nuscuta salierunt. & inde iniugulo gladus descen¬
debant NIterum de germano centeri querebantur: hc
uero iamcesar ultro massiliã nauali ponte trausgredit᷑
ipsunique renum. & hyrcanis hostemquȩ rit insilaus

Expanded text:
receptator hostium atque defensor. Et prima contra receptator hostium atque defensor. Et prima contra Germanos illius pugna iustissimis quidem ex causis: Haedui de incursionibus eorum querebantur. Quae Ariouisti regis superbia! Cui cum legati dicerent «ueni ad Caesarem» et «quis est Caesar?» et «si uult, ueniat» inquit, et «quid ad illum, quid agat nostra Germania? Num ego me interpono Romanis?». Itaque tantus gentis nouae terror in castris, ut testamenta passim etiam in principiis scriberentur. Sed illa inmania corpora quo maiora erant, eo magis gladiis ferroque patuerunt. Qui calor in proeliando militum fuerit, nullo magis exprimi pote est quam quod, elatis super caput scutis cum se testudine barbarus tegeret, super ipsa Romani scuta salierunt, et inde in iugulos gladiis descendebant. Iterum de Germano Tencteri querebantur. Hic uero iam Caesar ultro Mosellam nauali ponte transgreditur ipsumque Rhenum et Hercynis hostem quaerit in siluis;
Abbreviated transcription (Latin):
illȩ : rudes & informes. & statimm naufragae: cum rostra
sensissent: sed haerebat inuadis pugna cum aestibus solias
cum ipso certamine subductus oceanus int̾cedere bello
iuderetur: illae quoque accessere diuersitates. ꝓgentiũ
locorum que natura: ⁊ quicaru callidum genus: inspe¬
luncas serecipiebant. iussit includi mora. dilabebantur insiluas.:
iussit incendi: Nemo tantum feroces dixerit gallos. frau¬
dibus agunt: indutio marus: treueros. ambiotrix: conuoca¬
uit eburones: utriq absente caesare coniuratione facta.:
inuenire legatos sed alle fortiter adola bella sum motus
est. relatumq regis caput. hic insidus inualle dispositis:
dolo ꝑculit: itaque & castra direpta sunt: & aurum ablatũ.¬
N. eot tam cuntiturio sabino legato amisimus: nec ulla dere¬
ge mox ultio: quippe ꝑpetua trans rhenum fuga latuit:
Nec rhenus ergo immunus. nec enim fas erat: utliber ess&

Expanded text:
illae rudes et informes et statim naufragae, cum rostra illae rudes et informes et statim naufragae, cum rostra sensissent; sed haerebat in uadis pugna, cum aestibus solitis in ipso certamine subductus Oceanus intercedere bello uideretur. Illae quoque accessere diuersitates pro gentium locorumque natura. Aquitani, callidum genus, in speluncas se recipiebant: iussit includi; Morini dilabebantur in siluas: iussit incendi. Nemo tantum feroces dixerit Gallos: fraudibus agunt. Indutiomarus Treueros, Ambiorix concitauit Eburones. Vtrique absente Caesare coniuratione facta inuasere legatos. Sed ille fortiter a Dolabella submotus est, relatumque regis caput; hic insidis in ualle dispositis dolo perculit. Itaque et castra direpta sunt et Aurunculeium Cottam cum Titurio Sabino legatos amisimus. Nec ulla de rege mox ultio; quippe perpetua trans Rhenum fuga latuit. Nec Rhenus ergo inmunis; nec enim fas erat ut liber esset
Abbreviated transcription (Latin):
sia pompei manibus subacta: reliquia quȩres tabas¬
ineuropa. fortuna incaesarem transtulit. restabax
Laut̃ immarus simi gentium galli. atque gerna¬
ne& quã uis toto orbe diuisam: tamen qui iuncer&
habuit britaruam IPrinius galliae motus abelgetis
cepit qui rodanum int̾ echrenum siti. non sufficientibus
terris : nenere sedem petitum incenssis moenibus
sius: Hoc sacramenitũ fuit neredirent Sed petito tem¬
pore ad delib̾andum. cum int̃moras caesar rodaru pon¬
te trescissos abstuliss& fugam : statim bellica sissimam
gentem sic indes suas quasi graeges instabula pastor de¬
duxit: ¶Sequens longe cruentior pugna belgarum:
quippe ꝓlibtate pugnantium ii hic cum cum multa ro¬
manorum militum insignia : tum illud egregium. ipsi
ducis. quod nutante infuga exercitu. rapto fugientis
e manu scuto : in priniam uolitans aciem. manu ꝓeliũ
resticuit Inde cumuenetis &iam nauale bellum Sed ma¬
or cum oceano quam cum ipsis nauibus rixa: quippe

Expanded text:
sia Pompei manibus subacta, reliqua quae restabanin Europa, Fortuna in Caesarem transtulit. Restabant autem inmanissimi gentium Galli atque Germani et quamuis toto orbe diuisi, tamen quia uincere libuit, Britanni. Primus Galliae motus ab Heluetis coepit, qui Rhodanum inter et Rhenum siti, non sufficientibus terris uenere sedem petitum, incensis moenibus suis; hoc sacramentum fuit, ne redirent. Sed petito tempore ad deliberandum, cum inter moras Caesar Rhodani ponte rescisso abstulisset fugam, statim bellicosissimam gentem sic in sedes suas quasi greges in stabula pastor reduxit. Sequens longe longeque cruentior pugna Belgarum, quippe pro libertate pugnantium. Hic cum multa Romanorum militum insignia, tum illud egregium ipsius ducis, quod, nutante in fugam exercitu, rapto fugientis e manu scuto in primam uolitans aciem manu proelium restituit. Inde cum Venetis etiam nauale bellum, sed maior cum Oceano quam cum ipsis nauibus rixa. Quippe
Abbreviated transcription (Latin):
patriae: Trac tatum actiam msenatui anquia condi¬
diss& imperium romulus uocaretur. Sed sanctius & re¬
uerentius uisum est nomexi augusti ut scilic& iamtũ
dum colit t̾ras ipso nomine & titulo consecraretur :¬

Expanded text:
patriae. Tractatum etiam in senatu, an, quia condipatriae. Tractatum etiam in senatu, an, quia condidisset imperium, Romulus uocaretur; sed sanctius et reuerentius uisum est nomen Augusti, ut scilicet iam tum, dum colit terras, ipso nomine et titulo consecraretur
Abbreviated transcription (Latin):
tameri magittudinẽ & iuctoriam gentium populiro¬
marũ reuere bantur : Niam : & scithe misert legatos & sar¬
mate amiatiam petentes: Seres ettam habitantos que
subipso sole indicam gemmis & margaritis elephantos
quoque int̃ munera trahentes nihil magisquam longr¬
quitaten uȩ im putaibant quam quadrienauo inple¬
uerant. Et tamen ipse hominium color : abalior ueni¬
re caelo fatebatur. Parthi quoq quasi uictoria ꝑuai¬
ner& : rapta clade crassiania signa ultro reculere
Sic ubiq duncta atq continua totius genoris huonailenti
aut pax fuit aut pactio. Aususq tandem gaius au¬
gustus septingentessimo aburbe condita anno ianũ
gominum claudere bis ante reclusi : subnuma re¬
ge & uicta primum carthagine Ihinc cum uersus
ad pacem  pronum in om̃ia mala : & in luxuriam fluens
cdm grauibus seuerisq legibus multis cohercuit: db
haeo tro fasta ingentia: dictator ꝑpetiuis & pat̃

Expanded text:
tamen magnitudinem et uictorem gentium populum Rotamen magnitudinem et uictorem gentium populum Romanum reuerebantur. Nam et Scythae misere legatos et Sarmatae amicitiam petentes. Seres etiam habitantesque sub ipso sole Indi, cum gemmis et margaritis elephantos quoque inter munera trahentes, nihil magis quam longinquitatem uiae inputabant — quadriennium inpleuerant; et tamen ipse hominum color ab alio uenire caelo fatebatur. Parthi quoque, quasi uictoriae paeniteret, rapta clade Crassiana signa ultro rettulere. Sic ubique certa atque continua totius generis humani aut pax fuit aut pactio, aususque tandem Caesar Augustus septingentesimo ab urbe condita anno Ianum geminum cludere, bis ante se clusum sub Numa rege et uicta primum Carthagine. Hinc conuersus ad pacem pronum in omnia mala et in luxuriam fluens saeculum grauibus seuerisque legibus multis coercuit, ob haec tot facta ingentia dictator perpetuus et pater
Abbreviated transcription (Latin):
flumer : : diuiso agmine tria simul romanoriom costra
mitua clade certameni tuie tam fortibus. tam subito
tã cum cũ silio ueruentibus: nisi dri geciru ꝓ didisseret
A quibus p̃moniitus carisius cum exercitu adueniens opssit
fusi exercitus ualidissima ciuitas lancia excepit. Vbi adeo
dux impetrauerit ueniam : ut uictoriȩ romane stani
potuis esset quam incensi monimeritum ItiIs finis antus¬
to bellicorum certaminũ fuit: idem rebellandi fi urshoe
inpacis partes ꝓmptione & cum cũsilio caesaris. qui fidutiã
montium tinenis in quo se retipiebant : castra sua sed quȩ
inplano erant habitare & in colere iussit. ingentis. eẽ
consilium illud obseruari caput consilio: Natura regionis
in ꝓfundo opes suas atq diuidiuitias dum aliis quȩrunt:
nosse coeperunit : Iom̃ibus ad occasum & meridiem pacatis
gentibus. ad septẽ trionem quoq duurtanit intra rhenũ
atqo danubium item adorientẽ intra ecirum & eufritem
illi quoq reliqui qui immunes imperu erant: sentiebant

Expanded text:
fariam diuiso agmine tria simul Romanorum adgredi  mutua clade certamen cum tam fortibus, tam subito, tam cum consilio uenientibus, nisi Brigaecini prodidissent, a quibus praemonitus Carisius cum exercitu aduenit. Pro ut ufusi exercitus ualidissima ciuitas Lancia excepit, ubi cum ldux impetrauit ueniam, ut uictoriae Romanae stans potius esset quem incensa monumentum. Hic finis Augusto bellicorum certaminum fuit, idem rebellandi finis Hispin pacis artes promptiore, tum consilio Caesaris, qui fiduciam montium timens in quos se recipiebant, castra sua, quia in plano erant, habitare et incolere iussit: ibi gentis esse consilium, illud obseruari caput. Fauebat consilio natura regionis: in profundo opes suas atque diuitias, dum aliis quaerunt, nosse coeperunt. Omnibus ad occasum et meridiem pacatis gentibus ad septentrionem quoque, dumtaxat intra Rhenum atque Danuuium, item ad orientem intra Cyrum et Euphraten, illi quoque reliqui, qui inmunes imperii erant, sentiebant
Abbreviated transcription (Latin):
Iduentus aeneae mitaliam. & resgestae ascanii Reg¬
Anum alba itale & deinceps siluidorum iunitoris
filia amarte cõpssa nati romulus & remus amullius ob¬
triuicatus urbs araimulo c̃dita senatus lectus. cun sabinis
bellatum. spolia opima feretrio ioui lata. incenturias popu¬
lus duussus. fide nates ueientes. uictoromulus cũ secratus.
numa pompilius ritum sacrorum tradidit. porta iatu
clausa. tullus hostilius albanos diriput. trigeminorum
pugna. & titi fufeti supplicũ. tullus fulmine cionsup̃tus
Ancus marcius latinos deuicit hostiam cundidit : tarquinius
priscus latinos superauit. circum fecit. finitimos deuicit :
muros & cloacas fecit seruio tullio caput arsit: Seriuis
tullius uegentes deuicit . & populum inclasses diuisit. aedem
dianȩ dedicauit: tarquinius suꝑbus occisotullio regnum

Expanded text:
duentus Aeneae in Italiam et res gestae. Ascani regnum Albae Italiae et deinceps Siluiorum. Numitoris filia a Marte compressa nati Romulus et Remus. Amullius obtruncatus. Vrbs a Romulo condita. Senatus lectus. Cum Sabinis bellatum. Spolia opima Feretrio Ioui lata. In curias populus diuisus. Fidenates Veientes uicti. Romulus consecratus. Numa Pompilius ritus sacrorum tradidit. Porta Iani clausa. Tullus Hostilius Albanos diripuit. Trigeminorum pugna. Metti Fufeti supplicium. Tullus fulmine consumptus. Ancus Marcius Latinos deuicit, Ostiam condidit. Tarquinius Priscus Latinos superauit, circum fecit, finitimos deuicit, muros et cloacas fecit. Seruio Tullio caput arsit. Seruius Tullius Veientes deuicit et populum in classes diuisit, aedem Dianae dedicauit. Tarquinius Superbus occiso Tullio regnum
Abbreviated transcription (Latin):
dabat fraternitas ducum. & ꝓuno duo. stare pompeios:
itaque : nusquam atrocius. nec tameni ancipiti marte
conuersum est: primum in ipso ostio ocearu uarus didi¬
usque legati conflixere sed acrius fuit cum ipso mari
quani interse nauibus bellum: siquidem uelud furoren
ciui dion castigar& oceanus: utramque dassem naufinugio
cecidit: quinã ille horror. cum eodeni tempore fructus ꝓcel¬
e uirinaues armamienta confligerent: Addc situs ipsius
formuidinem. uergentia inuonim hinc hispanuȩ inde mau¬
ritauuus litorti. mare & intestinum & externum imunden¬
tesque herculis speculas cuom omĩa uidique finul plio a tẽ¬
pestate seurent mox circa obsidiones uerbium utr inique
discursumest quȩ miserȩ uit hos atq illos duces societates
oianȩ pͦ. dabant. omium postremo tertamiun
munda inc ñ pcȩt̃an. felicitato sed anceps & diutrist¬

Expanded text:
dabat fraternitas ducum et pro uno duos stare Pompeios. dabat fraternitas ducum et pro uno duos stare Pompeios. Itaque nusquam atrocius nec tam ancipiti Marte concursum est. Primum in ipso ostio Oceani Varus Didiusque legati conflixere. Sed acrius fuit cum ipso mari quam inter se nauibus bellum, siquidem, quasi furorem ciuicum castigaret, Oceanus utramque classem naufragio cecidit. Quinam ille horror, cum eodem tempore fluctus, procellae, uiri, naues, armamenta confligerent! Adde situs ipsius formidinem, uergentia in unum hinc Hispaniae, inde Mauretaniae litora, mare et intestinum et externum imminentesque Herculis speculas, cum omnia undique simul proelio et tempestate saeuirent. Mox circa obsidiones urbium utrimque discursum est, quae miserae inter hos atque illos duces societatis Romanae poenas dabant. Omnium postrema certaminum Munda. Hic non pro cetera felicitate, sed anceps et diu
Abbreviated transcription (Latin):
ei prȩbuit: ille : & regi sufficit & sibi. cum interum se¬
meri si in medio ciui & parentalia fercula regio simul
romano que sanguine madebant: ICato non int̾ fuit
bello positis que aputl bagradam castris: uticam uelit
altera africę claustra seruabat ¶Sed accepta partium
clade nihil cunctatus. ut sapiente dignũ erat : mortem
&iam lactus acciuit: nam post quam filium comites¬
que abam plexu dimisit : in nocte lecto ad lucernam
platorus libro. qui inmortalitatem animȩ doc&: pau¬
lum que uit: tum arca primam uigiliam: stricto gadio
reuelatum manupectus semel iterum que ꝑcussit
ausi post hoc uirum medici uiolare fomentis: ille passus
dum abscederent: rescidit plagas secutaqueuis sangui¬
Nis: moribundas manus impso uulnere reliquit: squasi
noness& usquam dimicatum : sic arma rursus & partes
quantoque a frica supra thessaliam fuit. tanto a fricã
superabat hisparua: plirimum quantum fauoris partib

Expanded text:
ei praebuit. Ille et regi suffecit et sibi, cum interim seei praebuit. Ille et regi suffecit et sibi, cum interim semesi in medio cibi et parentalia fercula regio simul Romanoque sanguine madebant. Cato non interfuit bello. Positis apud Bagradam castris Vticam uelut altera Africae claustra seruabat. Sed accepta partium clade nihil cunctatus, ut sapiente dignum erat, mortem sibi etiam laetus acciuit. Nam postquam filium comitesque ab amplexu dimisit, in noctem lecto ad lucernam Platonis libro, qui inmortalitatem animae docet, paulum quieti dedit; tunc circa primam uigiliam stricto gladio reuelatum manu pectus semel iterumque percussit. Ausi post hoc uirum medici uiolare fomentis. Ille passus, dum abscederent, rescidit plagas secutaque ui sanguinis moribundas manus in ipso uolnere reliquit. Quasi numquam esset dimicatum, sic arma rursus et partes quantoque Africa supra Thessaliam fuit, tanto Africam superabat Hispania. Plurimum quantum fauoris partibus
Abbreviated transcription (Latin):
quidam furoris aestus expulerat: nec reliquias dico¬
res sedintegrum bellum sparsȩ magis quam oppressae
ures erant: auxerat sacramenitin ipsa dades im¬
du: cato & scipio: accessit copus maurittinuaerex
iuba: udelic& ut latius uinicer& caesar: nisler¬
go intorphãsaliam & chapson: nisi quodamplior
eoque acrior caesari anorum impetus fuit indig¬
narituum post pompeiũ creius sce bellum: Senique
mod alias numquam : an teͥmperium ducis sua
spomte signa cecinerunt : Istrages uiba cepit cuis
elephanti bellorum rudes. & nuꝑ asilua consttrnati
fortius quam ut effugerent. non inconspicua tamen morte
omnum: iam scipio naue fugiebat. sed assecutis hostibus: gla¬
dium ꝑuscera exegit. & ubies s& quodam requirente: respon¬
dit hoc ipsum benese hab&: simperator ĩuba cum se recepis¬
s& in regiam. magnifice epulatus : postero die cum petreio
fugae comite: suꝑq mensas & pocula int̾ficiendum se

Expanded text:
quidam fugae aestus expulerat; nec reliquias dicequidam fugae aestus expulerat; nec reliquias diceres, sed integrum bellum. Sparsae magis quam oppressae uires erant; auxerat sacramentum ipsa clades imcum Cato et Scipio. Accessit copiis Mauretaniae rex Iuba, uidelicet ut latius uinceret Caesar. Nihil ergo inter Pharsaliam et Thapson, nisi quod amplior eoque acrior Caesareanorum impetus fuit, indignantium post Pompeium creuisse bellum; denique, quod alias numquam, ante imperium ducis sua sponte signa cecinerunt. Et primum strages a Iuba coepit, cuius elephanti bellorum rudes et nuper a silua consternati fortius quam ut effugerent. Non inconspicua tamen mors omnium. Iam Scipio naue fugiebat; sed adsecutis hostibus gladium per uiscera exegit et, ubi esset quodam requirente, respondit hoc ipsum: «Bene se habet imperator». Iuba cum se recepisset in regiam, magnifice epulatus est postero die cum Petreio fugae comite superque mensas et pocula interficiendum se
Abbreviated transcription (Latin):
hostes adhortus debell itt̃ ꝑfida gente iusta generi
manubus dedit: quippe &e theo docus magisger. auctor¬
que totius belli & ne uirilia quidom portenta pothus
atqiue gani medes: diuersa ꝑmare & terras. fuga¬
& morte consumpti: PRegis ipsius corpus : obruum
linigre ꝑ tum est in aurea ȩloricae honore: Sinas a
quoque nouus rerum motus. a ponto plane qua si dem
dustria captante fortuna hunc mithridatico reg¬
no exitum ut apompeio pater accaesare filius uin¬
ceretur: Srex pharnaces magis discordiae nostrae
fiducia quam uirtutis suȩ : infesto in cappadociam
agmine ruebat: sed hunc caesar adgressus ⁊ no
Cut sic dixerim: non toto proelio obtriuit. more
fulminus : quod uno eodemque momento uenit ꝑ¬
cussit. abcessit nec uania dese p̃dicatio est caesaris
ante uictum hostom esse : quam uisum : siccum exto¬
ris lat in africa : cumciuibus multo atrocues quam
inpharsalia: huc reliquias partium naufragarum

Expanded text:
hostes adortus de inbelli ac perfida gente iusta generi hostes adortus de inbelli ac perfida gente iusta generi manibus dedit. Quippe et Theodotus magister auctorque totius belli, et ne uirilia quidem portenta, Pothinus atque Ganymedes diuersa per mare et terras fuga morte consumpti. Regis ipsius corpus obrutum limo repertum est in aureae loricae honore. In Asia quoque nouus rerum motus a Ponto, plane quasi de industria captante Fortuna hunc Mithridatico regno exitum, ut a Pompeio pater, a Caesare filius uinceretur. Rex Pharnaces magis discordiae nostrae fiducia quam suae uirtutis infesto in Cappadociam agmine ruebat. Sed hunc Caesar adgressus uno et, ut sic dixerim, non toto proelio obtriuit, more fulminis, quod uno eodemque momento uenit, percussit, abscessit. Nec uana de se praedicatio est Caesaris, ante hostem uictum esse quam uisum. Sic cum exteris; at in Africa cum ciuibus multo atrocius quam in Pharsalia. Huc reliquias partium naufragarum
Abbreviated transcription (Latin):
capite sanxissee. ultionem clarissimi uir marubus
quȩ erente fortuna. causu nondefuit: c leo patra regis
soror affusa caesaris genibus: partem regni poscebat:
aderat puellę forma. & quae duplicaretur exillo : quod
talis passa uidebatur iniuriam: odium ipsius regis. qui
pompeii caedem partium fato: non cesari dederat. haud
dubie idem inupsum ausurus. si ex pedis s& : quam ubi
caesar restitiu iussit in regnum: statim ab eiselem ꝑcus¬
soribus poperi obsessus inregia quam uis exͥgua manu
ingentis exercitus molem mira uirtute sustinuit: ac
primum proximorum aedificiorum atque naualium
incendio: infestorum hostium tela sum mouit: mox : in
paene insulam faron subitus euasit: inde depulsus in ma¬
ria : mira felicitate ad proximam dassem enatautt.
relicto quidẽ influctibus paludamento. seu fato: seu
consilio. ut illud ingruentibus hostium telis saxis que
peteretur : stum receptus aclassicis suis : undique simul

Expanded text:
capite sanxisset, ultionem clarissimi uiri manibus capite sanxisset, ultionem clarissimi uiri manibus quaerente Fortuna causa non defuit. Cleopatra, regis soror, adfusa Caesaris genibus partem regni reposcebat. Aderat puellae forma, et quae duplicaretur ex illo quod talis passa uidebatur iniuriam, odium ipsius regis, qui Pompei caedem partium fato, non Caesari dederat, haud dubie idem in ipsum ausurus, si fuisset occasio. Quam ubi Caesar restitui iussit in regnum, statim ab isdem percussoribus Pompei obsessus in regia quamuis exigua manu ingentis exercitus molem mira uirtute sustinuit. Ac primum proximorum aedificiorum atque naualium incendio infestorum hostium tela summouit, mox in paeninsulam Pharon subitus euasit; inde depulsus in maria mira felicitate ad proximam classem enatauit, relicto quidem in fluctibus paludamento seu fato seu consilio, ut illud ingruentibus hostium telis saxisque peteretur. Tunc receptus a classicis suis, undique simul
Abbreviated transcription (Latin):
tornani esficux miles faciem fieri altora adiacda¬
feditem eom iposita parte cubus cum ipse sequeret
felicem ut cunque inmalis pompeium : sieadem ipsum quȩ
nrtium euis fortuna traxiss suꝑstes dignitatis suic
uixit ut com maiore dedecore ꝑthes salica tepe cquo¬
fuger&. ut una nauicula les boñ applica retur. pul
sus hedris: indeserto ciliaciae scopulo. fugam in parthos
a friccon uel aegypton agitar&. ut denique inpelusio
litore imperio uilissimi regis. consilus spadonum: & ne
quid malis desit. septimi desertoris sui gladio trucida¬
tus sub occulis uxorissuȩ liberorum que moreretur:
quis non ꝑactum esse cum pompero crederae bellum
atquin acrius multo atque uehementius thessalici in¬
cendu ciieres recalaueriunt: & inegypto quidem ad¬
uersus caesarem sine partibus bellum: quippe cumpto¬
lȩnieus rex alex andriae summum ciuilis belli scelus
ꝑegiss&. focdusque amicitiae cum cęsare medio pomper

Expanded text:
toriam efficax «miles, faciem feri !», altera ad iactatoriam efficax «miles, faciem feri !», altera ad iactationem conposita «parce ciuibus!», cum ipse sequeretur felicem utcumque in malis Pompeium, si eadem ipsum quae exercitum eius fortuna traxisset. Superstes dignitatis suae uixit, ut cum maiore dedecore per Thessalica Tempe equofugeret, ut una nauicula Lesbon applicaret, ut Syedris, in deserto Ciliciae scopulo, fugam in Parthos, Africam uel Aegypton agitaret, ut denique in Pelusio litore imperio uilissimi regis, consiliis spadonum et, ne quid malis desit, Septimi desertoris sui gladio trucidatus sub oculis uxoris suae liberorumque moreretur. Quis non peractum esse cum Pompeio crederet bellum? Atquin acrius multo atque uehementius Thessalici incendii cineres recaluerunt. Et in Aegypto quidem aduersus Caesarem sine partibus bellum. Quippe cum Ptolemaeus, rex Alexandriae, summum ciuilis belli scelus peregisset et foedus amicitiae cum Caesare medio Pompei
Abbreviated transcription (Latin):
tintis aciem erastinu pilum. quimox ad acto inosgli¬
dio sic int̾ cadauera repertus. libidinem ac rabim
qua pugiauerat : ipsa nouitate uulneris prȩfebat
sed uec miruis admirabilior illius ecitus belli : quip¬
pe compompeius adeo equitum copia abundarce. ut
facile circum uenturus sibi caesarem uideretur dut¬
cum ueritus ipse est: namcum diu aequo marte con¬
aenio er&e. ussuque pompei fusus a cornu crupissa
ae quicatus. repente hinc signo dato germanorim
ulii ees tuntum ineffusos equites fecere impetum
ut lli ens pedites hi: uenire inequis uidereͣtur: hanc
snagom fugientis equitatus: leuis armature: una
co mutued est tanc terrore latius dato : tur bantibur
niuicẽ copus reliqua strages quasi unia manufacta
eit necullares magis exicio fuit: quam ipsa exerci¬
tus magnitudo: multus meo prelio cesar medius que
rit̃ imperatorem & militem : uoces quoque obequui¬
torias espepto e altera cruenta : sed docta & aduic¬

Expanded text:
tentis aciem Crastini pilum, qui mox adacto in os glatentis aciem Crastini pilum, qui mox adacto in os gladio — sic inter cadauera repertus — libidinem ac rabiem qua pugnauerat ipsa nouitate uolneris praeferebat. Sed nec minus admirabilior illius exitus belli. Quippe cum Pompeius adeo equitum copia abundaret, ut facile circumuenturus sibi Caesarem uideretur, circumuentus ipse est. Nam cum diu aequo Marte contenderent, iussuque Pompei fusus a cornu erupisset equitatus, repente hinc signo dato Germanorum cohortes tantum in effusos equites fecere impetum, ut illi esse pedites, hi uenire in equis uiderentur. Hanc stragem fugientis equitatus leuis armaturae ruina comitata est; tunc terrore latius dato, turbantibus inuicem copiis, reliqua strages quasi una manu facta est; nec ulla res magis exitio fuit quam ipsa exercitus magnitudo. Multus in eo proelio Caesar mediusque inter imperatorem et militem. Voces quoque obequitantis acceptae, altera cruenta, sed docta et ad uic
Abbreviated transcription (Latin):
ubiũ directiono sociarum cumoricum & gomphos &
alia castella thessaliae uastarte. pompeius aduensus
haec nectere moras tergi uersari finul ut hosteni uit¬
dusum ibnidique inopia comineatuum terrer&.: iique
ardentis suni ducis cum senescerte impetus: nec diutius
profuit duci salutare consiliũ: miles otium. sodi mo¬
ram pricipes ambitum ducis increpab& t plulcpias¬
tantibunfabeis. ꝓelio sumipta thessalia est & plulippias
campis ubis imperii generis humanir. fata coniliusta
sunt nus quam ullo loco tantum uirium populi x
senatus: numquã imminentis riunae manifestiora pro¬
digia : fuga uictunarum examiina insignis interdiute¬
nebiae: duxipse & noc turna imagine thaeatri sui au¬
diens plausum imodum plaritus : circum sonat . &e mna¬
ne cumpullo nesais. a pud principia conspectus est ꝥna¬
queli acrior neque a lacrior exercitus cacsaris fut
melasica prius. inde tela: an nota cum quoque commit¬

Expanded text:
urbium direptione sociarum, cum Oricum et Gomphos et urbium direptione sociarum, cum Oricum et Gomphos et alia castella Thessaliae uastaret. Pompeius aduersus haec nectere moras, tergiuersari, sic hostem interclusum undique inopia commeatuum terere, usque dum ardentissimi ducis consenesceret impetus. Nec diutius profuit ducis salutare consilium. Miles otium, socii moram, principes ambitum ducis increpabant. Sic praecipitantibus fatis proelio sumpta Thessalia est, et Philippicis campis urbis, imperii, generis humani fata commissa sunt. Numquam ullo loco tantum usenatum. Numquam inminentis ruinae manifestiora prodigia: fuga uictimarum, examina in signis, interdiu tenebrae. Dux ipse in nocturna imagine theatri sui audiens plausum in modum planctus circumsonantem et mane cum pullo pallio — nefas — apud principia conspectus est. Numquam acrior neque alacrior exercitus Caesaris fuit; inde classica prius, inde tela. Adnotatum quoque commit
Abbreviated transcription (Latin):
uit: positis que ad dorycum castris: cumpars exercitus
ob inopiam nauium cum antoruo relicta brundisio
moram facer&e. adeo inpatiens eraͣt: ut ac cersendos eos
ardente uentis mare nocte concubia speculatorio
nauigio solus ire tẽprauerit: extat adt epidum tatto
discrinuc gubernatorẽ uox ipsius: quidtunes  caesare
uelis: Scontractis munũ undique omnub copus positis¬
que comminus castris: diuersa erant ducũnt consilia
caesar: pronatura feroꝵ & conficiendae rei cupidus.
ostentare aciem prouocare. lacessere. nunc obsidiorie
castrorum. quȩ sedecim milium uallã obduxerat. sed
quid his obess& obsidio quipatente mari ommuibus co¬
pus ab undarent: nunc expugnatione dyrrachu uira¬
ta quippequam uelsitus inexpugnabilem facerte : ad
hoc ad siduis ineruptionem hostium pelus quo tempore
egregia uirtus scae uolae centurionus emicutt anuus
inscuto centum atque iuginti tela sederunt. iam uero

Expanded text:
uit; positisque ad Orrcum castris, cum pars exercitus uit; positisque ad Orrcum castris, cum pars exercitus ob inopiam nauium cum Antonio relicta Brundisio moram faceret, adeo inpatiens erat, ut ad arcessendos eos ardente uentis mari, nocte concubia, speculatorio nauigio solus ire temptauerit. Exstat ad trepidum tanto discrimine gubernatorem uox ipsius: «Quid times? Caesarem uehis». Contractis in unum undique omnibus copiis positisque comminus castris diuersa erant ducum consilia. Caesar pro natura ferox et conficiendae rei cupidus ostentare aciem, prouocare, lacessere; nunc obsidione castrorum, quae sedecim milium uallo obduxerat — sed quid his obesset obsidio, qui patente mari omnibus copiis abundarent? — nunc expugnatione Dyrrachi inrita, quippe quam uel situs inexpugnabilem faceret; ad hoc adsiduis in eruptione hostium proeliis, quo tempore egregia uirtus Sceuae centurionis emicuit, cuius in scuto centum atque uiginti tela sederunt; iam uero
Abbreviated transcription (Latin):
quales iNopiaxiauium fecerat : noua pompeianoꝵ
arte cilicum actis submari funibus captae. quasi ꝑ in¬
daginem: duas tameri aestus explicuit: una quȩ o piter¬
ginos ferebat: inuadis haesit. memorandũque poster is
exitum dedit: quippe uix mille iiuenum manus: circũ¬
fusi undique exeratus pertotum diem tela sustouut¬
& cum exitum uircus non haber& tameN  indeditionẽ
uerur& hortante triburio uultero matius ictibus in
se concurrit. Pia frica quoque : par & iurtus & ca¬
lamitas curionis fuit. qui adrecipiendam prounciã
missus. pulso fugato que uaro ram suꝑbus: subitã
iubae regis ad uentum aequitatum que maurorum
sustinere non potuit: patebat uictos fuga : sed pudor
suasit ut amissum sua temeritate exercitum morte
sequeretur SSediã debitum parforturia flagitto¬
te sedem bello pompeius epiron elegerat. net cessar mo¬
ratur: quippe ordinutis acergo ominubus : quam uis
hiens media prohiber& tempestate adbellum nauiga¬

Expanded text:
quales inopia nauium fecerat, noua Pompeianorum quales inopia nauium fecerat, noua Pompeianorum arte Cilicum actis sub mari funibus captae quasi per indaginem. Duas tamen aestus explicuit. Vna, quae Opiterginos ferebat, in uadis haesit memorandumque posteris exemplum dedit. Quippe uix mille iuuenum manus circumfusi undique exercitus per totum diem tela sustinuit, et cum exitum uirtus non haberet, tandem, ne in deditionem ueniret, hortante tribuno Volteio mutuis ictibus inter se concucurrit. In Africa quoque par et uirtus et calamitas Curionis fuit, qui ad recipiendam prouinciam missus, pulso fugatoque Varo iam superbus, subitum Iubae regis aduentum equitatumque Maurorum sustinere non potuit. Patebat uicto fuga; sed pudor suasit, ut amissum sua temeritate exercitum morte sequeretur. Sed iam debitum par Fortuna flagitante sedem bello Pompeius Epiron elegerat; nec Caesar morabatur. Quippe ordinatis a tergo omnibus, quamuis hiemps media prohiberet tempestate, ad bellum nauiga
Abbreviated transcription (Latin):
crastra temptata sunt. obsessor que ipse quasi obsid ebat
Sedubi pax fluminus redit populatio tubus & pugoa
campos aperuit: iterum ferox instat. & cedentes ad cel¬
tiberi consctutus aggere & uallo & ꝑher siti. adde¬
ditionem conpulit: sicci gerior isparua retepta est
Nec ulterior moram fect: quid enim una post quinque
legiones: itaque ultro cedente uarro ne: negades
fretum. oceanus. omnia feliatatem caesaris sequeban¬
tur: aliquid tamen aduersus absentem ducem ausa
fortuna est circa illiricum & affricam quasi de udus¬
tria prospera eius aduersis radiarentur: quippe cũ
fauces hadriaru maris uissioccupare dola bella & anto¬
nius. ille: illirico . hic: currictico licore castia posuis¬
sent: iam maria late tenente pompeio : repente le¬
gatus eius octauius libo. ingentibus copus classicor
utrumq circun uerut: deditionẽ fames excorsit an¬
toruo: missae quoque ablasio iauxiliũ eius rates

Expanded text:
castra temptata sunt, obsessorque ipse quasi obsidebatur. castra temptata sunt, obsessorque ipse quasi obsidebatur. Sed ubi pax fluminis rediit et populationibus et pugnae campos aperuit, iterum ferox instat et cedentes ad Celtiberiam consecutus aggere et uallo et per haec siti ad deditionem conpulit. Sic citerior Hispania recepta est, nec ulterior moram fecit. Quid enim una post quinque legiones? Itaque ultro cedente Varrone Gades, fretum, Oceanus, omnia felicitatem Caesaris sequebantur. Aliquid tamen aduersus absentem ducem ausa Fortuna est circa Illyricum et Africam, quasi de industria prospera eius aduersis radiarentur; quippe cum fauces Hadriani maris iussi occupare Dolabella et Antonius, ille Illyrico, hic Curictico litore castra posuissent, iam maria late tenente Pompeio, repente legatus eius Octauius Libo ingentibus copiis classicorum utrumque circumuenit. Deditionem fames extorsit Antonio. Missae quoque a Basilo in auxilium eius rates,
Abbreviated transcription (Latin):
fuga toque pompeio: maluit prius ordinare ꝓuincias
quam ipsum sequi: sicilicn & sardiniam amonae pigno¬
ra ꝑlegatos hab&: nihil hostile erat: ingallia: pacem
ipse fecerat: sed adhis panienses pompei ȩxercitus traon¬
seiuiti ꝑ eam duci: portas claudere ausa massilia est:
misera dum cupit pacem: bellimetu inbellũ incidit
sed quia tutis muris erat: iunci eam sibi iussit absenti
grecula ciuitas non ꝓmollitia nomirus: & uallum rũ¬
pere & incendere machinas ausa & congredi nauib
sed brutus cui mandantum erat bellũ: iuctos cerra
marique ꝑdomuit:. mox dedentibus sese. omeuia ablata
p̃tor quam potiorem omnbus habebant libtatem
anceps uarium que & meruentun in his pania bellũ
cum legatis e nei pompei petreio & a fraruo. quosiler¬
dae castra habentes. apud sicorin aninena: opsider&
ab oppido int̾cludere aggreditior: interim abundan¬
tione uernu fluminus commeatibus prolubo: sie s fanc

Expanded text:
fugatoque Pompeio maluit prius ordinare prouincias fugatoque Pompeio maluit prius ordinare prouincias quam ipsum sequi. Siciliam et Sardiniam, annonae pignora, per legatos habet. Nihil hostile erat in Gallia; pacem ipse fecerat. Sed ad Hispanienses Pompei exercitus transeunti per eam duci portas claudere ausa Massilia est. Misera dum cupit pacem, belli metu in bellum incidit; sed quia tuta muris erat, uinci eam sibi iussit absenti. Graecula ciuitas non pro mollitia nominis et uallum rumpere et incendere machinas ausa, etiam congredi nauibus; sed Brutus, cui mandatum erat bellum, uictos terra marique perdomuit. Mox dedentibus sese omnia ablata praeter quam potiorem omnibus habebant libertatem. Anceps uariumque sed incruentum in Hispania bellum cum legatis Gnaei Pompei, Petreio et Afranio, quos Ilerdae castra habentes apud Sicorin amnem opsidere et ab oppido intercludere adgreditur. Interim abundatio uerni fluminis commeatibus prohibet: sic fame
Abbreviated transcription (Latin):
remit tere exercituũ sErgo ut in hoste decer¬
nitur. Hiscaesar agitatus. statuit prenua ar¬
morum armis defendere IPrima cuulis belli bare¬
na italia fuit. cuius arces leuib praesidus pompeius
insederat: Sed omnua subito caesaris impetu op¬
pressa sunt. Prima arimino signa cecinerunt: tum
pulsus & ruria libo unbria thermus. domitius
corfiruo: & ꝑactum erat bellũ sine sanguine : sipom¬
peiũ brundisi oppriniere potuiss& & ceperat.
sedille ꝑ obsessi clausta portus. nocturna
faga euasit. Lurpe dictu mͦ princes patrũ
pacis belli que moderator: ꝑtriumphatum ase mare la¬
cera & paene inerminaue fugiebat: Nec pompeius abi
talia quam senatus aburbe fagatur prior: quam paene
uacuam metu cesar ingressus: consulem seipse facit :
aerarium quoque scm̃. quod quia tardius aperiebant
tribunu iussit effringi: censumque & patrimotuum
popłi romaru ante rapuit : quam imperium: IPulso

Expanded text:
remittere exercitum. Ergo ut in hostem decerremittere exercitum. Ergo ut in hostem decernitur. His Caesar agitatus statuit praemia armorum armis defendere. Prima ciuilis belli harena Italia fuit, cuius arces leuibus praesidis Pompeius insederat; sed omnia subito Caesaris impetu oppressa sunt. Prima Arimino signa cecinerunt. Tum pulsus Etruria Libo, Vmbria Thermus, Domitius Corfinio. Et peractum erat bellum sine sanguine, si Pompeium Brundisi opprimere potuisset. Et ceperat; sed ille per obsessi claustra portus nocturna fuga euasit. Turpe dictu! modo princeps patrum, pacis bellique moderator, per triumphatum a se mare lacera et paene inermi naue fugiebat. Nec Pompei ab Italia quam senatus ab urbe fuga turpior: quam paene uacuam metu Caesar ingressus consulem ipse se fecit. Aerarium quoque sanctum, quod quia tardius aperiebant tribuni iussit effringi, censumque et patrimonium populi Romani ante rapuit quam imperium. Pulso
Abbreviated transcription (Latin):
imperium: societate trium principium occupatur
Decem anoios traxit ista dominatio Exinde quoniã
mutuo metu tenebantur. crassinorte apud par¬
thos. & morte iulię caesaris filiequę nupta pompeo
generi soceriq: concordiã matrononui foedere te¬
nebat : statim ȩmulatro erupit lam pompero sus¬
pectae caesaris opes. & caesaris pomperana dignitas
grauis. nehic ferebat patrem: nec ille suꝑiorem:
Nefas sic deprincipatu laborabant. tam quã duos
tanti imperii forcuna non capera IErgolentulo¬
marcello que cons. rupta prima coniurationis
fide. de successione caesaris senatus idtͥ pompeuis agi¬
tabat: Nec ille abnuebat iratio sui ꝑximis comi¬
tus haberet᷑ consulatus. absena quem decem trib
fauente pompeio nuꝑ decreuerant: Ium dis simu¬
lante pompero eodem: negabatur Ueniret
& pecer& marorum more Ille conttra: fla¬
gitare decreta. ac nisi infide ꝑ manerent : non se¬

Expanded text:
imperium societate trium principum occupatur. imperium societate trium principum occupatur. Decem annos traxit ista dominatio ex fide, quia mutuo metu tenebantur. Crassi morte apud Parthos et morte Iuliae Caesaris filiae, quae nupta Pompegeneri socerique concordiam matrimonii foedere renebat, statim aemulatio erupit. Iam Pompeio suspectae Caesaris opes, et Caesari Pompeiana dignitas gravis. Nec hic ferebat parem, nec ille superiorem. Nefas! sic de principatu laborabant, tamquam duos tanta imperii forMarcelloque consulibus rupta primum coniurationis fides. De successione Caesaris senatus, id est Pompeius, agitabat, nec ille abnuebat, si ratio sui proximis comitiis haberetur. Consulatus absenti, quem decem tribuni fauente Pompeio nuper decreuerant, tum dissimulante eodem negabatur: ueniret et peteret more maiorum. Ille contra flagitare decreta, ac, nisi fides permaneret, non
Abbreviated transcription (Latin):
ler&. recentes que uictorias. ponticos & armenios triũ¬
phos in pompeianus theahris roma cantar& : ninua
pompei potentia apud otiosos ut sol& ciues mouit inui¬
diam Metellus : ob imminutũ cretae triũ phũ. cato
adũsus potentes semꝑ obliquus : detrectare pompeiũ.
actis que eiꝰ obs trepere. Huic dolor trans uorsum
egic. & ad p̃sidia dignitati paranda impulit: orte
tunc crassus genere diuitiis dignitate florebat. uel¬
l& tam̃ altiores opes: C. caesar. eloquentia & spiritu
Ecce iam & consulatu a dleuabatur: pompeius ta¬
meri : suꝑ iitrumq eminebat NSic igitur caesare
dignitatem conparare crasso augere pompeio retiere
cupientibus. ominibus que pariter potentiae cupidis.
de inuadenda republica facile conuenut: Ergo cũ
mutius uiribus insuum quisq decus me terentur.
gallam caesar inuadit. crassus asiam. pompeius his¬
paniam : Pres maximos exercitus : &iam sie orbis

Expanded text:
leret recentesque uictorias, Ponticos et Armenios triumleret recentesque uictorias, Ponticos et Armenios triumphos, in Pompeianis theatris Roma cantaret, nimia Pompei potentia apud otiosos, ut solet, ciues mouit inuidiam. Metellus ob inminutum Cretae triumphum, Cato aduersus potentes semper oblicus detrectare Pompeium actisque eius obstrepere. Hinc dolor transuorsum egit et ad praesidia dignitati paranda inpulit. Forte tunc Crassus genere, diuitiis, dignitate florebat, ut uellet tamen auctioris opes; C. Caesar eloquentia et spiritu, ecce iam et consulatu adleuabatur; Pompeius tamen inter utrumque eminebat. Sic igitur Caesare dignitatem conparare, Crasso augere, Pompeio retinere cupientibus, omnibusque pariter potentiae cupidis de inuadenda re publica facile conuenit. Ergo cum mutuis uiribus in suum quisque decus niterentur, Galliam Caesar inuadit, Crassus Asiam, Pompeius Hispaniam: tres maximi exercitus, et in his orbis
Abbreviated transcription (Latin):
hinc undecim legiones. inde dec& octo flos omnus
& robur italicis sangunus Si auxilia: sociorum.
hinc gallici germaru que delectus. ide. derotarus.
thraciae cappadociae que ciliciȩ macedoniae. greciȩ.
itali̧. totius que robur orientis Simorã belli: quat¬
tuor anni. & pradade rerũ breue tẽpus: Silocũ & spa¬
tium ubi cõmissum ÷ intra italiã. inde. se ingalliam his¬
paruam quę deflexit reuersũq aboccasu: totis uiribus
inepyrꝗthes saliaq consedit. Hinc in aegypton subito
transiliuit. uide: respexit. asiam Africae incubuit:
Postremo uihusparuã regyrauit. &ibi aliquando defecit
Sedn & odia partiũ finita cũbello: Non enĩ prius quieuer̃
quã inurbe ipsa medio senatu. eorũ qͥuictierant: odia
iuctoris sesecae desatiarent Tausȩ tantae c̃lamitatis.
eadem que omtauĩ nimia felicitas Siqͥdẽ. Q. metello
.L. a franio cons. cũ romana maiestas toto orbe pol¬

Expanded text:
hinc undecim legiones, inde decem et octo, flos omnis hinc undecim legiones, inde decem et octo, flos omnis et robur Italici sanguinis; si auxilia sociorum, hinc Gallici Germanique dilectus, inde Deiotarus, is, omne Thraciae, Cappadociae, Macedoniae, Ciliciae, Graeciae totiusque robur orientis; si moram belli, quattuor anni, sed pro clade rerum breue tempus; si locum et spatium ubi commissum est, intra Italiam; inde se in Galliam Hispaniamque deflexit reuersumque ab occasu totis uiribus in Epiro Thessaliaque consedit; hinc in Aegypton subito transiliuit, inde respexit Asiam, Africae incubuit, postremo in Hispaniam regyrauit et ibi aliquando defecit. Sed non et odia partium finita cum bello. Non enim prius quieuerunt, quam in ipsa urbe medio senatu eorum, qui uicti erant, odia uictoris sese caede satiarent. Causa tantae calamitatis eadem quae omnium, nimia felicitas. Si quidem Quinto Metello Lucio Afranio consulibus cum Romana maiestas toto orbe pol
Abbreviated transcription (Latin):
dimicatum sit: Exitus docuit nemo hostium fuꝑ fuit
Quem quis inpugnando coeperat locum : eum amissa.
anima corpore̾ tegebat Catillina. longe a suis int̾
hostium cadauera repertus est. pulcerrima morte
ani paene toto orbe pacato: mauis erat ELei¬
imperium romanũ. quam utilis externis uiribus
opprimi poss&: Itaque inuidens fortioia principi gen¬
tium popło : ipsum illum mexitium suum armauit
Ac mariana quidem cinnanaque rabies: intra urbem
precluxerat . quasi experiretur: syllana tempestas.
latius. intra italiam tameN de tonuerat caesaris
furor atque pompei: urbem. italiam. gentes. natio¬
nes : totum deruque patebat imperium quodam
quasi diluiuo & inflammatione corripuit. ad eo
ut non recte tantum ciuile dicatur. ac ne sociale
quidem sed nec externum. sed potius com mune quod¬
dam exomnnibus : & plusquam bellum: Suippe siduces
eius inspicias. totus senatus inpartibus. si exercitus.

Expanded text:
dimicatum sit, exitus docuit. Nemo hostium bello superfuit; dimicatum sit, exitus docuit. Nemo hostium bello superfuit; quem quis in pugnando ceperat locum, eum amissa anima corpore tegebat. Catilina longe a suis inter hostium cadauera repertus est, pulcherrima morte, am paene toto orbe pacato maius erat imperium Romanum, quam ut ullis exteris uiribus opprimi posset. Itaque inuidens Fortuna principi gentium populo ipsum illum in exitium sui armauit. Ac Mariana quidem Cinnanaque rabies iam intra urbem praeluserat, quasi experiretur. Sullana tempestas latius, intra Italiam tamen detonuerat. Caesaris furor atque Pompei urbem, Italiam, gentes, nationes, totum denique qua patebat imperium quodam quasi diluuio et in flammatione corripuit, adeo ut non recte tantum ciuile dicatur, ac ne sociale quidem, sed nec externum, sed potius commune quoddam ex omnibus et plus quam bellum. Quippe si duces eius inspicias, totus senatus in partibus; si exercitus,
Abbreviated transcription (Latin):
incendiũ suum restincturum riuna minaretur & ille
quidem adp̃paratum amanlio inetruria exercitum
ꝓfisciscitur. signa in laturus urbi Lentulus destinatũ
familiȩ suae sẏbyllitus uersibus regnum sibi uatigi¬
nans adp̃stitutum acatillinia diem urbe tota uiros.
faces. tela: disponut Nec ciuili conspiratione contentus.
legatis allobrogum quitum forte aderant. Inarma
solicitatis iss& ultra alpes furor. nisi altera proditione
uolturcir prȩcoris litterę tenerentur. Statim cicero¬
nis imperio in iecta est barbaris manus : Palã p̃cor
insenatu conuincitur Desupplicio agentibus. caesar
parcendum dignitati. catoanim aduerteridum pro
scelere censebat: Quam sententiam secutis omnubus : in car¬
cere parricidae strangulantur Quam ius parte con¬
iurationis oppressa: tamen ab incepto catillina non
destitit. sed infestis abeturia signis patriam petens.
obiuo antorui exercitu opprimitur Quam atroet̃

Expanded text:
incendium suum restincturum ruina minaretur. Et ille incendium suum restincturum ruina minaretur. Et ille quidem ad praeparatum a Manlio in Etruria exercitum proficiscitur signa inlaturus urbi. Lentulus destinatum familiae suae Sibyllinis uersibus regnum sibi uaticinans, ad praestitutum a Catilina diem urbe tota uiros, faces, tela disponit. Nec ciuili conspiratione contentus legatos Allobrogum, qui tum forte aderant, in arma sollicitat. Et isset ultra Alpes furor, nisi altera proditione Volturci praetoris litterae tenerentur. Statim Ciceronis imperio iniecta est barbaris manus; palam praetor in senatu conuincitur. De supplicio agentibus, Caesar parcendum dignitati, Cato animaduertendum pro scelere censebant. Quam sententiam secutis omnibus in carcere parricidae strangulantur. Quamuis parte coniurationis oppressa, tamen ab incepto Catilina non destitit; infestis ab Etruria signis patriam petens obuio Antonii exercitu opprimitur. Quam atrociter
Abbreviated transcription (Latin):
atillnat luxuria primum tum hine confla¬
nca egestas :ti familiaris simul occasio quog
mertremis finbus puridi arma roma quo
perete mabantur: inne faria consila oipriiendac
quid necꝰ annibal uideretur optasse: quibus. onefas.
socciis aggresus est: ipse patricias Sed hoc minus ÷
Curu porey syllae. cethegi autronu. uarguntei atq:
longini. quae familiae quȩ senatus insignia. lentulus
quo que tunc maxime prȩtor: Hos omnes inmanissimi
facinoris satellites habut Additũ est pignus conui¬
rationus. sanguis humarius. quem circum latum
pateris bibere Sũmũ nefas. nisi aoiplius esset ꝓpter
quod biberunt ¶Actũ erat depulcherrono imperio.
nisi illa coniuratio inciceronẽ & antoriũ consules in¬
cidiss& Quorũ aliter industria rempate feat alter:
manu oppressit Nanti sceleris uidicium ꝑ fuluiam
emersit uillissimum scortum. sed pacricus in nocens:
inp̃sentem reum cycero ꝑorauit:. Sed non amplius
ꝓfectum : quã ut hostis euader&. seque palam ꝓfesso.

Expanded text:
atilinam luxuria primum, tum hinc conflata egestas rei familiaris, simul occasio, quod in extremis finibus mundi arma Romana peregrinabantur, in nefaria consilia opprimendae quid nec Hannibal uideretur optasse, quibus — o nefas — sociis adgressus est! Ipse patricius; sed hoc minus est: Curii, Porcii, Sullae, Cethegi, Autronii, Varguntei atque Longini, quae familiae! quae senatus insignia! Lentulus quoque tum cum maxime praetor. Hos omnis inmanissimi facinoris satellites habuit. Additum est pignus coniurationis sanguis humanus, quem circumlatum pateris bibere: summum nefas, nisi amplius esset, propter quod biberunt. Actum erat de pulcherrimo imperio, nisi illa coniuratio in Ciceronem et Antonium consules incidisset, quorum alter industria rem patefecit, alter manu oppressit. Tanti sceleris indicium per Fuluiam emersit, uilissimum scortum, sed patriciis innocentius. esentem reum perorauit; sed non amplius profectum, quam ut hostis euaderet seque palam ac professo