comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
teccłam beati siluestrri extructo monasterio eũ fr̃ib secũ ad hoc uenientib ĩ nullo tẽpore
optata qͥete ꝑfruunt᷑. Sed eũ er francia multi nobiliũ obuota soluendõ roma solenniter cõme¬
arent. & eũ uelut dnm quondã suũ p̃terire nollent: ociũ quomarime de lectabatur crebra
salutatione interrũpentes locũ mutare cõpellunt. Namꝰ huiꝰcemo dicũ frequentiã suo ꝓposi¬
to officere uidisset. relicto monte insaniu ꝓuintia adinonasteriũ sc̃i benedieti situ isepe¬
dicto castro cassim secessit. atq ibi qđ reliquũ fuit mortalis ite nnte religiose conuersando cõpleuit.
ñ hec gͥ ita agunt᷑. pipinus regni francorũ assecutꝰ sũmã uissu stephani romani pontificis hil¬
dricũ mnertissinũ regẽ depositũ ac de tonsũ in monasterio deinde trusũ. priuate uiuere cõ¬

Expanded text:
ecclesiam B. Silvestri, exstructo monasterio cum fratribus secum ad hoc convenientibus nonnullo tempore ecclesiam B. Silvestri, exstructo monasterio cum fratribus secum ad hoc convenientibus nonnullo tempore optata quiete perfruitur. Sed ex Francia multi nobilium ob vota solvenda, Romam cum solemniter commearent, et eum velut dominum quondam suum praeterire nollent, otium quo maxime delectabatur, crebra salutatione interrumpentes, locum mutare compellunt. Nam cum hujusmodi frequentiam suo proposito officere vidisset, relicto monte in Samnium provinciam ad monasterium S. Benedicti situm in saepedicto castro Cassini, secessit, atque ibi, quod reliquum fuit mortalis vitae, religiose conversando complevit. haec ita aguntur, Pippinus regni Francorum assecutus summam, jussu Stephani Romani pontificis Childricum inertissimum regem depositum ac detonsum, in monasterio deinde trusum private vivere com
Abbreviated transcription (Latin):
filii eiꝰ pipinus &e Rarlomannꝰ regni sũmã concordi societatȩ diuisã. aliqͦt annis sub hildrico
nomietenꝰ rege ad gub̾nandũ suscipiunt. Porro carrlomannus post aliquantũ tẽporis ereur¬
sũ regni quã ad regendũ susceperat partẽ fr̃i relinquens: amore succensus speculatiauie cor¬
uersationis. romã se inociũ contulit. Siquidẽ hortante beato eucherio aurelianorũ ep̃o
qui apatre illius nulla existente culpe offensa pulsus sede ꝓpria inansbaniã apud scm̃ trudonẽ
damnationẽ etiã corporeis ipsi ostendere uisib operosã tẽporalis regni dignitatẽ totocon¬
temnens mentis annisu. habituq ꝑmutato. consure eccłiastice gram ab eato. Nacharia pa¬
pa romano ꝑcipere meruit. Deniq monastice uite normã indeptus: in monte soraete apud

Expanded text:
filii ejus, Pippinus et Carlomannus, regni summam concordi societate divisam, aliquot annis sub Childrico filii ejus, Pippinus et Carlomannus, regni summam concordi societate divisam, aliquot annis sub Childrico nominetenus rege, ad gubernandum suscipiunt. Porro Carlomannus post aliquantum temporis excursum, regni quam ad regendum susceperat partem fratri relinquens, amore succensus speculativae conversationis, Romam se in otium contulit. Siquidem hortante B. Eucherio Aurelianorum episcopo, qui a patre illius nulla exsistente culpae offensa pulsus sede propria, atque in Hasbaniam apud S. Tdamnationem, etiam corporeis ipsi ostendere visibus: operosam temporalis regni dignitatem toto contempens mentis adnisu, habituque permutato, tonsurae ecclesiasticae gratiam a B. Zacharia papa Romano percipere meruit. Denique monasticae vitae normam adeptus, in monte Soracte apud
Abbreviated transcription (Latin):
redire cõpelleret. Quã obrẽ cũ aduersantib nullatenꝰ cedere sciret. nulliq parcere diuũ: apos¬
teris tudites ab actu rerũ scilicet agnom̃ in deptꝰ. ẽ. Iudites enĩ mallei dicunt᷑ fabrorũ. quorũ ic
tib cuncta atterit᷑ duricies. Pepigit hic fedus cũ liut prando langobardoreũ rege. eiq filiũ
suũ pipinũ misit. ut more fideliũ. xp̃ianorũ eiꝰ capillũ pͥmꝰ at tonderet. ac pater illi spualis
existeret. Qđ ille gratantissime cõplens: multisditatũ munerib genitori natũ remisit. Qua¬
de re contigit ut legationẽ sacratissimi p̾sulis gregoru ad se directã susciperet obsecrantis qua¬
tinꝰ scãm romanã eccłian alangobardorũ tiraninde liberaret: terrena celestib p̃ponderans
floccipenderet. Reb itaq humanis eopost diutinã regni administrationẽ erempto. duo

Expanded text:
redire compelleret. Quamobrem cum adversantibus nullatenus cedere sciret, nullique parcere, diu a posredire compelleret. Quamobrem cum adversantibus nullatenus cedere sciret, nullique parcere, diu a posteris Tudites, ab actu rerum scilicet agnomen indeptus est. Tudites enim tibus cuncta atteritur durities. Pepigit hic foedus cum Leutbrando, rege Langobardorum, eique filium suum Pipinum misit, ut, more fidelium Christianorum, ejus capillum primus attonderet, ac pater illi spiritualis existeret. Quod ille gratantissime complens, multis ditatum muneribde re contigit, ut legationem sacratissimi praesulis Gregorii ad se directam, obsecrantis quatenus S. Romanam Ecclesiam a Langobardorum tyrannide liberaret, terrena coelestibus praeponderans, floccipenderet. Rebus itaque humanis eo post diutinam regni administrationem exempto, duo
Abbreviated transcription (Latin):
re necnon &alia que adutilitatẽ monasteru ꝑtinere poterant in suꝑ & regulã quã ipse
egegius pater sc̃issim conscripsit manib paterna liberalitate contradidit.nterea
apud gallias ansegiso maiore domꝰ filioq eiꝰ pipino humanã obeuntib uitã. carolus filius pi¬
pini totiꝰ regni francorũ suscepit magistratũ. quẽ post multa bella & certamina de manu re¬
infredi tiranni deo iuiante abstulit sueq subdidit potestati. Deniq reb bellicis operosissime
insistens. tirannos ꝑtotã frantiã dominatũ sibi uindicantes oppressit. Oheãq rẽ: pluria
uiri eccłiastico detrahens p̾dia fisco associauit. ac deinde nulitib ꝓpͥis distribuere studuit.
Preterea sarracenos galliã occupare cẽptantes. duob: inagnis prelus uno in aquitania apud
pictauũ ciuitatẽ. altero aũt apud narbonã uixta birrã flum̃ ita deuicit. ut in hispanĩa eos

Expanded text:
rae, necnon et alia quae ad utilitatem monasterii pertinere poterant: insuper et regulam quam ipse rae, necnon et alia quae ad utilitatem monasterii pertinere poterant: insuper et regulam quam ipse egregius Pater sanctissimis conscripsit manibus, paterna libertate concessit.apud Gallias, Angesilo majoredomus filioque ejus Pippino humanam obeuntibus vitam Carolus filius Pippini, totius gentis Francorum magistratum, quanquam post multa bella de manu Reinfredi tyranni Deo juvante abstulit, suaeque subdidit potestati. Denique rebus bellicis operosissime insistens, tyrannos per totam Franciam dominatum sibi vindicantes oppressit, ob eamque rem plurima juri Ecclesiastico detrahens praedia fisco associavit, ac deinde militibus propriis distribuere studuit. Praeterea Saracenos Galliam occupare tentantes duobus magnis praeliis, uno in Aquitania apud Pictavium civitatem, altero autem apud Narbonam, juxta Birram fluvium ita devicit ut in Hispaniam eos
Abbreviated transcription (Latin):
cassuu montis eatricatũ fuerat: atq ꝑmissu di omimpotentis alango bardis destruetũ: de ns¬
tasune adiit. ibtq cĩi aliqutib prudentisimplicitate p̃ditis qui iã eiꝰdẽ loci habitationẽ
erpetiarant. sñma ẽaritatis annerione inscẽ religionis habitu uiuere cepit. Quiq
cuude inirũ: sibi seniore pficiunt. Non post multu uero tẽporis eoo paute diunna
iniscdia suffragantibqr meritis p̾cipui patris benedicti institutione regulari iuuere ce¬
perunt. Hoc itaq ordine instatũ qui nunc cernit᷑ sc̃ĩssimũ illud cassiniense cenobiũ repa¬
ratũ. ẽ: cũ iã fere centũ & decẽ annorũ curricula euoluta essent. ex quo occulto dei nutu
locusille habitatione carere cepit humana. Prouide sequenti tẽpore huic uenerabili uiro
petronaci dilectus dñi pontifer Zacharias plurimũ aurilii contulit libros scilicet scẽ scriptu¬

Expanded text:
Cassini montis aedificatum fuerat, atque permissu Dei omnipotentis a Langobardis destructum, devotCassini montis aedificatum fuerat, atque permissu Dei omnipotentis a Langobardis destructum, devotissime adiit, ibique cum aliquibus prudenti simplicitate praeditis, qui jam ejusdem loci habitationem expetierant, summa charitatis annexione in S. relieniorem sibi praeficiunt. Non post multum vero temporis, cooperante divina misericordia, suffragantibus meritis praecipui Patris Benedicti, multorum ibidem perunt. Hoc itaque ordine in statum, quo nunc cernitur, sanctissimum illud Cassinense coenobium reparatum est, cum jam fere centum et decem annorum curricula evoluta essent, ex quo occulto Dei nutu locus ille habitatione carere coeperat humana. Proinde sequenti tempore, huic venerabili viro Petronaci dilectus Domini pontifex Zacharias plurimum auxilii contulit, libros scilicet sanctae Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
publicũ popłi sui conuentũ qui aunuatim obregni utilitatẽ celebrabat᷑ ire. sic domũ
redire solebat. At regni administrationẽ & omĩa que uel domi uel foris agenda erant ac
disponenda: pfectꝰ aule ꝓcurabat. Ciꝰ officu magistratũ. ea etate arnulfus uir erinue
nobilitatis ꝓbabilisq uite. cũ filio ansegiso appͥme regebat. Quiq relicta post scłarigła.
tu inuere stitliuit. Ademũ herenutica eligens uitã. leꝓsis imiuersa prebens obsequĩa:
contmentissime adobitũ usq ꝑdurainit: anastasius iam tunc roiam imperu regebat ui¬
signia. Italici uero regni pͥncipatũ: post harib̾tũ liitprandus in suã redegerat ditionẽ. Circa
ce presulatũ beatogregorio uenit: scĩ desiderii patefacturus uotũ. Deniq hortatu eiꝰdem
saeratissum p̃sulis p̃dictus petronax cenobiũ qđ quoudã abegregio patre benedicto in castro

Expanded text:
publicum populi sui conventum, qui annuatim ob regni utilitatem celebrabatur, ire, sic domum publicum populi sui conventum, qui annuatim ob regni utilitatem celebrabatur, ire, sic domum redire solebat. At regni administrationem et omnia quae vel domi, vel foris agenda erant ac disponenda, praefectus aulae procurabat: cujus officii magistratum ea aetate Arnulfus vir eximiae nobilitatis probabilisque vitae, cum filio Angesilo apprime regebat. Quique relicta post saeculi glotu vivere studuit: ac demum eremiticam eligens vitam, leprosis universa praebens obsequia, continentissime usque ad obitum vixit. Anastasius jam tunc Romani imperii regebat insignia, Italici vero regni principatum post Arepertum Liutprandus in suam redegerat ditionem. CAPUT te praesulatum B. Gregorio venit, sancti desiderii patefacturus votum. Denique hortatu ejusdem sanctissimi praesulis praedictus Petronax coenobium quod quondam ab egregio Patre Benedicto in Castro
Abbreviated transcription (Latin):
gallias francoru regali decidente gła pͥfectis palacudomꝰ ordinabat᷑ regia regib: obimpitiã de¬
sidiaꝙ solũ regale nomen in aniter gestantib anq & opes&e potentia regni ꝑenespalatu p̃fec¬
ac speciẽ dominantis effingeret legatos undecuuq uenientes audiret. eisq abeuntib responsa
que erat edoetꝰ uelectã iuissus ex sua uelut potestate redderet cũ p̃ter inutile regis nom̃. & p̃¬
cariũ uite stipendiũ qđ ei p̃fectꝰ aule ꝓut uidebat᷑ ex hibebat nichil aliud ꝓpͥũ possideret
quã una &e eã ꝑparui reditꝰ uillã inqua & domũ ae exqua famulos sibi necessaria minis¬
trantes. atq obsequiũ exhibenteᷤ pauce numerositatis habebat. Quocũq eundũ erat carpen¬
toibat. qđ bobus iunctis & bubulco rustico more agente trahebat᷑. Sic ad palatiũ. sic ad

Expanded text:
Gallias Francorum decidente gloria, a praefectis palatii domus ordinabatur regia, regibus ob imperitiam deGallias Francorum decidente gloria, a praefectis palatii domus ordinabatur regia, regibus ob imperitiam desidiamque solum regale nomen inaniter gestantibus. Namque et opes et potentia regni penes palatii praefecac speciem dominantis effingeret, legatos undecunque venientes audiret, eisque abeuntibus responsa quae erat edoctus vel etiam jussus ex sua velut potestate redderet: cum praeter inutile regis nomen, et precarium vitae stipendium, quod ei praefectus aulae, prout videbatur, exhibebat, nihil aliud proprii possideret, quam unam et eam perparvi reditus villam, in qua domum et ex qua famulos sibi necessaria ministrantes atque obsequium exhibentes paucae numerositatis habebat. Quocunque eundum ei erat, carpento ibat, quod bobus junctis et bubulco rustico more agente trahebatur. Sic ad palatium, sic ad
Abbreviated transcription (Latin):
uis ep̃i. ce ipset pt corpus beatessime scolastice uirginis sororis erunu patris benedieti tranferen¬
aũ diuimareuelatione inuitati Cuꝰ rei historiã quia impronitu. ẽ instanti opuseulo inserere su¬
pu dcaiieũ duximꝰ. hiuic sacratissime translatiom beatorũ germanorũ benedieti scilicet atq sco¬
lahana dubui quin constantino imperantȩ. cũ in castro cassini ubi beatisuni beame dieticor¬
pis equescebat aliqͥntisiã el apsis aunuis uasta solit udoeristeret: uenientes de cino manancorũ e
aur esianen siũ regione franci. dũ apud sacrũ corpusse ꝑnoctare sunulasent. eiꝰ dẽ patrisacꝙ ges¬
mane ei ossa auferentes in suã patriã asportauert̃ Ubisingillatun. ⁊ duomonasteria: inutriꝰꝙ
aeee mimperio annis etactis aleone augustali dignitate pͥuat᷑ erilioꝙ relegat᷑. Aduersũ hune
ciberꝰ armia suscipies imperiali sareinareleuatũ retrudit incarcerẽ Porro illo intẽpore. apitd

Expanded text:
imae Scholasticae virginis sororis eximii Patris Benedicti transferendum divina revelatione invitati. Cujus rei historiam, quia in promptu est , instanti opusculo inserere supervacaneum duximus. Huic sacratissimae translationi beatorum germanorum, Benedicti scilicet atque Schora haud dubium quin Constantino imperante cum in Castro Cassini ubi beatissimi Benedicti corpus requiescebat, aliquantis jam elapsis annis solitudo exsisteret; venientes de Cenomanensium et Aurelianensium regione Franci, dum apud sacrum corpus se pernoctare simulassent, ejusdem Patris atque germanae ejus ossa auferentes, in suam patriam asportaverunt, ubi singillatim duo monasteria in utriusqudecem in imperio annis exactis, a Leone Augustali dignitate privatur, exsilioque relegatur: adversum hunc Tiberius arma corripiens, imperiali sarcina relevatum retrudit in carcerem. Porro illo in tempore, apud
Abbreviated transcription (Latin):
haec aut̃ et si ꝑ utilia cognitu tamen apropositinr̃i tramite
paulisꝑ a uenda sunt Verendũq est nedeuus faui ratus ademe tien

Expanded text:
Haec autem etsi perutilia cognitu, tamen a propositi nostri tramite paulisper aversa sunt verendumque est, ne deviis fatigatus ad emetien
Abbreviated transcription (Latin):
conclusionis ostendat. Alio quin concessis p̃cedentibus: ni hil ꝓrsus
est quod de illatione causetur. Nam hoc quoq: quod dicam non minꝰ
mirum uidetur sed ex his quae sumpta sunt aeque est necessarium.
is Quidnam inquam: ait̃ Feliciores inquit eẽ improbos supplicia luen
tes: quã sieos nulla iustitiae poena coerce.ut. Neq id nunc molior
quod cuius ueniat inmentẽ corrigi ulcione prauos mores: et ad
rectum supplicii terrore deduci ceteris quoq exemplum esse
culpanda fugiendi. Sed alio quodã modo infeliciores esse improbos
arbitror impunitos : tam & si nulla ratio correctionis. nullus res¬
pectus adhibeatur exempli : ET Et quis erit inquã prȩter hos
alius modus: nt̃ Et illa: Bonos inquit eẽ felices: malos uero
miseros: nonne concessimus: It Ita est inquam. at̃ Sugitur
inquit miseriae cuius piam. aliquid addatur non ne felicior est
eo cuius pura ac solitaria sine cuius quã boni admixtione miseria est:

Expanded text:
conclusionis ostendat; alioquin concessis praecedentibus nihil prorsus est, quod de inlatione causetur. Nam hoc quoque, quod dicam, non minus mirum videatur, sed ex his, quae sumpta sunt, aeque est necessarium. — Quidnam? inquam. — Feltes quam si eos nulla iustitiae poena coherceat. Neque id nunc molior quod cuiuis ueniat in mentem, corrigi ultione prauos mores et ad rectum supplicii terrore deduci, ceteris quoque exemplum esse culpanda fugiendi; sed alio quodam modo infeliciores esse improbos arbitror impunitos, tametsi nulla ratio correctionis, nullus respectus habeatur exempli. – Et quis erit, inquam, praeter hos alius modus? – Et illa: Bonos, inquit, esse felices, malos uero miseros nonne concessimus? – Ita est, inquam. – Si igitur, inquit, miseriae cuiuspiam bonum aliquid addatur, nonne felicior est eo cuius pura ac solitaria sine cuiusquam boni ammixtione miseria est
Abbreviated transcription (Latin):
habitens libido mentes. Haecerit uobis requies laborum.
icportus placita manens qui&e. Hoc patens unum miseris
asilum ⁊ Non quic quid tagas aureis arenis. Donat aut nermus
rutilante ripa. Aut induscalido propintus orbi. Candidis

Expanded text:
habitans libido mentes: haec erit uobis requies laborum, hic portus placida manens quiete, hoc patens unum miseris asylum. Non quicquid Tagus aureis harenis donat aut Hermus rutilante ripa aut Indus calido propinquus orbi candidis
Abbreviated transcription (Latin):
sic orsa est Siquidem inquit aliquis euentum temerario motu nullaq
causarum comexione productum casum esse definiat: Nihil omni

Expanded text:
sic orsa est: Si quidem, inquit, aliquis euentum temerario motu nullaque causarum conexione productum casum esse definiat, nihil omni
Abbreviated transcription (Latin):
unc uero pulsare cuȩlum summi uerticis cacuminȩ uidebatur
Quaccum ai tiis caput ertulis&: ipst etiam caclũ penetrabat

Expanded text:
unc uero pulsare caelum summi uerticis cacumine uidebatur; quae cum altius caput extulisset, ipsum etiam caelum penetrabat
Abbreviated transcription (Latin):
Pulchris motib ineitant
Certant soluere machinã:
H ic santo populos quoq
Iunctos foedere continet:
Nic et coniugii sacrum
Castis nectit amoribus

Expanded text:
pulchris motibus incitant certent soluere machinam. Hic sancto populos quoque iunctos foedere continet, hic et coniugii sacrum castis nectit amoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ũ polo phebus roseis quadrigis
Lucẽ spargere ceperit:
Pall& albentes heboata uultꝰ
Flãmis stella prementibus:

Expanded text:
um polo Phoebus roseis quadrigis Lucem spargere coeperit, Pallet albentes hebetata uultus Flammis stella prementibus
Abbreviated transcription (Latin):
factum .ẽ. ut continuaret eundo urtã cuius plenitudinẽ conplecti
non ualuit ꝑmanendo. Itaq: sidigna rebus nomina uelimus im¬
ponere. platonẽ sequentes dm̃ quidem aeternũ mundũ dicamus
esse ꝑpetuum. Qm̃ igitur ome iuditiũ scđm naturam quaosibi
subiecta sunt conprehendit. Est aut̃ dõ semꝑ aeternus acpisen¬
tarius status scientia quoq: eius omnẽ temporis suꝑ gressa motio¬
nẽ in suaemanet simplicitate prȩsentiaȩ infinitaq prȩteritua
acfuturi spatia conpleetens om̃ia quasi iam gerentur in suasim¬
plici cognitione considerat: Itaq si presentiã pensare uelis qua

Expanded text:
factum est ut continuaret eundo uitam cuius plenitudinem complecti non ualuit permanendo. Itaque si digna rebus nomina uelimus imponere, Platonem sequentes deum quidem aeternum, mundum uero dicamus esse perpetuum. Quoniam igitur omne iudicium secundum sui naturam quae sibi subiecta sunt comprehendit, est autem deo semper aeternus ac praesentarius status, scientia quoque eius omnem temporis supergressa motionem in suae manet simplicitate praesentiae infinitaque praeteriti ac futuri spatia complectens omnia quasi iam gerantur in sua simplici cognitione considerat. Itaque si praeuidentiam pensare uelis qua
Abbreviated transcription (Latin):
populares facere nequeunt honores : liqu& eos propriam dignita¬
tis pulchritudinẽ non habere .: In quo illudẽ. anim aduertendi
magis. ramsi abiectior ẽ. quo magis apluribus quisq: contẽrni

Expanded text:
populares facere nequeunt honores, liquet eos propriam dignitatis pulchritudinem non habere. In quo illud est animaduertendum magis. Nam si eo abiectior est quo magis a pluribus quisque contemni
Abbreviated transcription (Latin):
mortalibus uidentur. Uerũ aut̃ atq ꝑfectũ bonum conferre ñ
possunt bAssentior in quã. Nm̃ igitur agnouisti quae uera illa
sit . quae aut̃ beatitudinẽ mentiatur : Nunc suꝑ.ẽ. ut unde ue¬
ram hanc petere possis agnoscas. B Id quidem inquã iam dudũ
uehementer expecto : Sed cũitimeneo platoni inquid nr̃o
plac& inminimis quoq rebus diuinũ presidium debeat in¬
plorari quidnanc faciendũ censes ut illius sũmiboni sedem
acsimulitamodulata estia
qui ꝓp&ua mũdum ratione gubnas.
Terrarum caeli que sator qui tempus abaeuo.
re iubes stabilisq manens dascuncta moueri.
Quem non eaternȩ ƿepulerunt fingere causȩ.
IMateriae fluitantis opus uerum insita sumid

Expanded text:
mortalibus uidentur, uerum autem atque perfectum bonum conferre non possunt. – Assentior, inquam. – Quoniam igitur agnouisti quae uera illa sit, quae autem beatitudinem mentiantur, nunc superest ut unde ueram hanc petere possis agnoscas. – Id quidem, inquam, iam dudum uehementer exspecto. – Sed cum, ut in Timaeo Platoni, inquit, nostro placet, in minimis quoque rebus diuinum praesidium debeat implorari, quid nunc faciendum censes ut illius summi boni sedem ac simul ita modulata est. O qui perpetua mundum ratione gubernas Terrarum caelique sator qui tempus ab aeuo Ire iubes stabilisque manens das cuncta moueri, Quem non externae pepulerunt fingere causae Materiae fluitantis opus, uerum insita sum
Abbreviated transcription (Latin):
citas uehit: uel nescit eam. uel nescit esse mutabilẽ: sinescit: quȩ¬
nambeata fonrs esse potest ignorantiae cecitate : si scit metuat
necesse est neammittatꝰ. quod amitti posse nondubitat. Quare :¬
continuus timor non sinit esse felicem: Anuel si a miserit negle¬
gendum putat: Sic quoq ꝑ exile bonum est. quod aequo animo

Expanded text:
citas uehit uel scit eam uel nescit esse mutabilem. Si nescit, quaenam beata sors esse potest ignorantiae caecitate? Si scit, metuat necesse est ne amittat quod amitti posse non dubitat; quare continuus timor non sinit esse felicem. An uel si amiserit neglegendum putat? Sic quoque perexile bonum est quod aequo animo
Abbreviated transcription (Latin):
sitan pertime scit necuius enocundus usus est sit tristis amissio: Muta¬
bit ĩgitur mores : acdum fortunã metuit a mittere ne quitiã derelinqͥt.

Expanded text:
sitan pertimescit ne cuius ei iucundus usus est sit tristis amissio; mutabit igitur mores ac dum fortunam metuit amittere nequitiam derelinquit.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. Quã ꝓpͥus manib ut decuit. uenerande tradidit sepulture. Qđcũ uidisset¬
mater beate abre: apontifice postulat. ut et ipsa erepta de mundo cũ filia pre
ipsu agnoscẽre ei exilia memoret facta respiciat uolumina relegat dicta ppenad at¬
funen qua uo lente anousq in hodiernũ diẽ eiꝰ orationib ꝑseuerent. Itabeatisst mꝰ¬

Expanded text:
christum. Quam propriis manibus| ut decuit . uenerandae tradedit sepulturae o christum. Quam propriis manibus| ut decuit . uenerandae tradedit sepulturae o mater beatae Abrae, a pontifice postulat, ut et ipsa, si mereretur, erepta de mundi crimine, cum fipsum cognoscere, ejus exsilia memoret, merita respiciat, volumina relegat, dicta perpendatfragia; quae volente Domino usque in hodiernum diem ejus orationibus perseverant. Sed m
Abbreviated transcription (Latin):
ei contra hereticos disceptandi de religione licentia. ne ueritatẽ falsitas obũbra
ea institutꝰ. cõgnito aduentu eiꝰ romã festinanter occurrit. Quẽ cũ iã p̾teris¬
uagari. Quo audito uir dĩ. in nomine dni p̃cedente crucis aurilio descendit in
insulã. eo uiso serpentes in fugã conuersi st̃: ñ colerantes eiꝰ aspectũ. Tunc baeu¬
na meruit ibi mortuũ suscitare. Post aliquos dies infans sine baptismo de func¬
nati sui corpus effudit. exclamans. Martinus ad huc incipiens caticuminũ
mortuũ suseit uit reuocauit. tu pontifex redde rogo filiũ aut baptisio aut
attingere. quẽ patris gr̃a ꝓuideret. Tunc libenter desideranterq ut celeriter ei
iungeretur obtabat. Qua uoluntatẽ pater pius agnoscens intentꝰ orationib non
cessauit. donec sine dolore sine contagio. se p̾sente filia de mundo migraret ad

Expanded text:
ei contra haereticos disceptandi de relei contra haereticos disceptandi de relea institutus, cognito adventu eius, Romam festinanter occurrit. Quem cum praeterisugna venire victoriam, in nomine domini praecedente crucis auxilio descendit in insulam: eo viso serpentes in fugam conversi sunt, non tolerantes eius aspectum. 37 Tunc bacuna meruit ibi mortuum suscitare| Post aliquos uero dies infans sine baptismi regenrii, praecedentibus lacrymis, nati sui corpus effudit, exclamans, Martinus adhuc incipiens, catechumenum mortuum revocavit: Tu, pontifex, redde, rogo, filium aut mihi aut attingere. quem patris gratia provideret. 47 Tunc libenter desideranterque ut ciungeretur orabat quam uoluntatem pi| us pater agnuscens . intentus orationibus non cessabit| donec sine dolore . sine contagio sepefacta filia de mun| di ludibrio migraret ad
Abbreviated transcription (Latin):
nitionẽ secuta . ẽ. Interea cũ coto orbe arriana heresispullularet: dato generaliter
imperatoris edicto. om̃s orientales ep̃i apud seleutiã isaurie oppidũ conuenerunt
disceptaturi quid sentirent de fidei ueritate. Tunc int̃ reliqͥs quarto iam ex ilii anno:
tellum̃ dum adisset die dñico: ingressus est templũ. Mox florentia puesli gentilis
irrũpens multitudinem ppłi uoce magna seruũ dĩ aduenisse testata est. ꝙ ad pedes
eus oecurrens ñ cessauit petere nisi signũ crucis ab ipso fieri sibi fidelit imnpet̾ilet
Quã florentius pater secutꝰ et cuncta familia. in nomine dñi meruert̾ pariter
uina miscdia talẽ uirũ prudentissimũ ꝑduceret. uͥ erat de fide censendũ. Hinc¬
post eraminationẽ agnitis hostib & oppressis: dirigit᷑ adimpatorẽ legatiops¬
pera gerens sinodi. Cum qua ꝑrȩxit sc̃s hylariꝰ quã uis ei ñ fuisset inuinctũ. metu¬
ensne ad huc contra religionis docmata respiraret damnata ꝑfidia. Imperatori¬

Expanded text:
nti servatur, 21 Interea cum toto orbe Arrianae haeresis perversitas pullularet, dato generaliter imperatoris edicto, ut omnes orientales episcopi apud Seleuciam Isauriae oppidum convenirent disceptaturi, quid sentirent de fidei veritate, tunc inter reliquos quarto iam exilii anno dtellum dum adisset, die dominico ingressus est templum: mox Florentia puella gentilis inrumpens multitudinem populi voce magna servum dei advenisse testata est et ad pedes eius occurrens non cessavit petere, nisi signum crucis ab ipso sibi fieri fideliter impetrasset. 23 Quam Florentius pater secutus et cuncta familia in nomine domini meruerunt pariter vina misericordia talem virum prudentissimum et post examinationem agnitis hostibus et oppressis, decretis in scripperatorem legatio: cum qua perrexit sanctus Hilarius, quamvis ei non fuisset iniunctum, metuens ne adhuc contra religionis dogmata respiraret damnata perfidia.
Abbreviated transcription (Latin):
inter eas quas inopinabiles paulo ante posuistinumeremus.: P Et qui
inquit: B Quia id hominum sermo communis usurpat: etquidem
crebro quorumdã malam eẽ fortunam.: P Uis ne igitur inquit
paulis ꝑ uulgi sermonibus accedamus nenimium uelut ab humanita

Expanded text:
inter eas quas inopinabiles paulo ante posuisti numeremus. – Qui? inquit. – Quia id hominum sermo communis usurpat, et quidem crebro, quorundam malam esse fortunam. – Visne igitur, inquit, paulisper uulgi sermonibus accedamus ne nimium uelut ab humanita
Abbreviated transcription (Latin):
tur utq̃: sufficientia est eadem sit potentia reuerentia clari¬
tas atq iocunditas. Nisi uero unũ atq idem omnia sint.
nihil habere quo inter expetenda numerentur ẜ de monstra¬
tũinquã nec dubitari ullo modo potest: Quae igitur cũdicrepant
minime bona sunt. Cum uero unum eẽ. ceperint bona fiunt.
Nonne haec ut bona sint unitatis fieri & eptione contingit.
Ita in quã uidetur. Pedomne quod bonum. ẽ. boni participati¬
one bonum. ẽe concedis: Anminimebita ẽ Oportet igitur
idem. ẽẽ. unum atque bonum. simili ratione concedas. Eadẽ

Expanded text:
tur, ut quae sufficientia est, eadem sit potentia, reuerentia, claritas atque iucunditas, nisi uero unum atque idem omnia sint, nihil habere quo inter expetenda numerentur? Demonstratum, inquam nec dubitari ullo modo potest. Quae igitur cum discrepant minime bona sunt, cum uero unum esse coeperint, bona fiunt; nonne haec ut bona sint, unitatis fieri adeptione contingit? Ita, inquam, uidetur. Sed omne quod bonum est boni participatione bonum esse concedis an minime? Ita est. Oportet igitur idem esse unum atque bonum simili ratione concedas; eade
Abbreviated transcription (Latin):
Clamq cũ reliquis armis secũ transuex̃ ut post exoneratã
herculqͥs a te declinauerit uestẽ hoc cruore in fectã uiro
meretricẽ quandẽ amass& exosadeianira misit eiuestem
illo ueneno in fectã. Mandãs pliciã famulũ eiꝰ ut saerisi
Qua indutus ad hesit cuti illius cepitq ueronũ artus illias

Expanded text:
clauamque cum reliquis armis secum transuexit, ut post exoneratus eam culis animus a te declinauerit, uestem — hoc cruore infectam — uiro meretricem amaret, exosa Deianira misit ei uestem illo ueneno infectam mandans per Licham famulum eius, qua indutus, adhaesit cuti illius cepitque uenenum artus illius
Abbreviated transcription (Latin):
troiam & ad insulã quȩ aulide uocabat᷑ uenissent. a gamennon rex
uolens se sagittis exercere uidit ceruam diane. quã eius ignoran¬
eẽ sagitia emissa int̃ fec. Ventis aut̃ contrariis ibi dui de tenti.
exora culo apollinis responsum est. a gamennonia sanguine uenta
et̃ placandos. Tunc ulixes ut erat astu tissimus in patriam reuersus
filiam agamennonis ephigenam simulatis nuptiis secũ adduxit.
Adducta aut̃ cũ iam in eo. eõ ut immolaretir miser caminerua
cirtum astentium oculis nubem opposuit. &ꝓeadem ephigenia ceruã

Expanded text:
Troiam et ad insulam quae Aulide uocabatur uenissent, Agamemnon rex uolens se sagittis exercere uidit ceruam Dianae, quam eius ignorans esse interfecit. Ventis autem contrariis ibi diu detenti, ex oraculo Apollinis responsum est Agamemnonio sanguine uentos esse placandos. Tunc Vlixes — ut erat astutissimus — in patriam reuersus filiam Agamemnonis Iphigeniam simulans nuptias secum adduxit. Adducta autem cum iam in eo esset ut immolaretur, Minerua miserta circumstantium oculis nubem opposuit et pro eadem ceruam,
Abbreviated transcription (Latin):
oma cernenti rapuit draconis.
Aureo leuam grauior metallo.
Ceri brum traxit triplici catena :¬
Victor immitẽ posuisse fertur.
Pabulũ saeuis dominũ quadrigis
ydra combusto periit ueneno:¬
Fronte turpatus achelous amnis.
Ora demersit pudibunda ripis.¬
Strauit anthaeũ lybicis arenis
Cacus euandri saciauit aras.
Quosq compressus foret altus orbis
Sustulit collo pretiũq rursus
VLtimi caelũ meruit laboris¬
celsa magniducit exempliuia. Postheroum fortia gesa¬

Expanded text:
oma cernenti rapuit draconi, Aureo laevam gravior metallo: Cerberum traxit triplici catenaVictor immitem posuisse fertur Pabulum saevis dominum quadrigis. 310 Hydra combusto periit venenFronte turpatus Achelous amnis, Ora demersit pudibunda ripiStravit Antaeum Libycis arenis, Cacus Evandri satiavit iras, Quosque pressurus foret Sustulit collo pretiumque rursus Vltimi caelum meruit laboriscelsa magni Ducit exempli uia! Cur
Abbreviated transcription (Latin):
euit amissos it hacus sodales
Quos ferus uastore cubans in antro
Aersit immamipoly phemus aluo
Sed tamen caeco furibundus ore¬
are
Gaudium mestis lacrimis rependit.
erculẽduri caelebrant labores
lle centauros domuit suꝑbos
Abstulit saeuo spolium leoni¬
ixit et caetis uolucres sagittis.¬

Expanded text:
euit amissos Ithacus sodales, quos ferus uasto recubans in antro mersit immani Polyphemus aluo; sed tamen caeco furibundus ore gaudium maestis lacrimis rependit. Herculem duri celebrant labores: ille Centauros domuit superbos, abstulit saeuo spolium leoniixit et certis uolucres sagittis
Abbreviated transcription (Latin):
Quaecum secta duos motum glomerauit in orbes
In sem& reditura meat. mentq ꝓfundam.
Circuit& simili conuertit ĩmagine caelum.
Tũ causis animas paribus uitasq: minores

Expanded text:
Quae cum secta duos motum glomerauit in orbes, In semet reditura meat mentemque profundam Circuit et simili conuertit imagine caelum. Tu causis animas paribus uitasque minoQuae cum secta duos motum glomerauit in orbes,
Abbreviated transcription (Latin):
cum se aperit cum frontẽ decegit : moresq prositetur. Nũdũ forte
quid loquar intelligis: mirum est qđ dcere gestio eoq sententiam
uerbis explicare uia queo: Et enim plus homꝰinibreor aduersa: quam
osperã ꝓdeẽ fortunam. Illa enĩ semꝑ spetie felicitatis cũ uidet
blanda mentitur. Haec semꝑ uera ẽ cũse in stabilem

Expanded text:
cum se aperit. cum frontem detegit moresque profitetur. Nondum forte, quid loquar, intellegis; mirum est, Quod dicere gestio, eoque sententiam verbis explicare vix queo. Etenim plus hominibus reor adversam -quam prosperam prodesse fortunam, illa enim semper specie felicitatis, cum videtur blanda, mentitur, haec semper vera est, cum se instabilem
Abbreviated transcription (Latin):
se esse contingere quae prouidentur: sed necesse esse quae futura sunt
prouideri.: Quasi uero quȩ cuius rei causa sit. prescientia nefuturorum

Expanded text:
se esse contingere quae prouidentur, sed necesse esse quae futura sunt prouideri – quasi uero quae cuius rei causa sit, praescientiane futurorum
Abbreviated transcription (Latin):
pudore sedte ut uideo stupor oppressit . B. Cumq me non modo
tacitum sed elinguem prorsus mutumq uidisset ad mouit pectori

Expanded text:
pudore, sed te, ut uideo, stupor oppressit. Cumque me non modo tacitum sed elinguem prorsus mutumque uidisset, admouit pectori
Abbreviated transcription (Latin):
nu minis ambiguos uultus: Quȩ sese ahuc uelat aluss tota tibi
proisus in notuit: Si probas: utere moribus nequeraris Siper¬
sidiam ꝑ horrescis: spne atqiebice ꝑnitiosa ludentẽ. Namquȩ nunc
tibi ẽ. tanticausa meroris. haec eade tranquillitatis ẽẽ debuisset:
Reliquit enĩte: quã non relicturam. nemo umquã poterit esse

Expanded text:
numinis ambiguos uultus. Quae sese adhuc uelat aliis, tota tibi prorsus innotuit. Si probas, utere moribus, ne queraris. Si perfidiam perhorrescis, sperne atque abice perniciosa ludentem; nam quae nunc tibi est tanti causa maeroris, haec eadem tranquillitatis esse debuisset. Reliquit enim te quam non relicturam nemo umquam poterit esse
Abbreviated transcription (Latin):
quã esse constat aeternam. E Tum ego Mira quidẽ inquam
it concessu difficilis illatio: sed his eã quae prius coneessa sunt nimiũ

Expanded text:
quam esse constat aeternam. 5 Tum ego, Mira quidem, inquam, et concessu difficilis illatio; sed his eam, quae prius concessa sunt, nimiu
Abbreviated transcription (Latin):
ut in id aetatis pueris. uel paterni uel auiti specimen eluc&
ingenii : Cũ igitur precipuasit mortalibus uitae cura retinen¬
de õte situa bona cognoscas felicem cui sub petunt &̧ iam nunc
quaeuite nemo dubitat esse cariora: Quare siccaiam lacrimai

Expanded text:
ut in id aetatis pueris uel paterni uel auiti specimen elucet ingenii? Cum igitur praecipua sit mortalibus uitae cura retinendae, o te, si tua bona cognoscas, felicem, cui suppetunt etiam nunc quae uita nemo dubitat esse cariora. Quare sicca iam lacrima
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptate uenistis. Praelium cum omni fortuna dnimis acre conse¬
ritis: Neuos aut tristis oprimat aut iocunda corrumpat: firmis

Expanded text:
uoluptate uenistis. Proelium cum omni fortuna animis acre conseritis ne uos aut tristis opprimat aut iucunda corrumpat. Firmis
Abbreviated transcription (Latin):
miseriae portionẽ: exꝑtus sortis suae periculorũ tyrannus regn
metus pendentis supra uerticẽ gladii terrore simulauit: Queẽ.
igitur haec potestas quae sollicitudinũ morsus expellere: quae

Expanded text:
miseriae portionem. Expertus sortis suae periculorum tyrannus regni metus pendentis supra uerticem gladii terrore simulauit. Quae est igitur haec potestas quae sollicitudinum morsus expellere, quae
Abbreviated transcription (Latin):
fruentiũ ligat. haec cognitione fragilis felicitatis absoluit. Itaq
illã uideas uentosa fluentõ: suiq semꝑ ignarã hanc sobriã suc¬
cintãq & ipsius aduersitatis exercitatione prudentẽ. Postremo
se lix a uero bono deuios blandicus trahit: aduersa plerũq: ad ue¬
rabona reduct unco. retrahit. An hoc interminima aestim̃¬
dum putas: quod amicorũ tibi fidelium mentes haec aspera. haec
horribilis fortuna detexit haec tibi certos sodalium uultus

Expanded text:
fruentium ligat, haec cognitione fragilis felicitatis absoluit. Itaque illam uideas uentosam, fluentem suique semper ignaram, hanc sobriam succinctamque et ipsius aduersitatis exercitatione prudentem. Postremo felix a uero bono deuios blanditiis trahit, aduersa plerumque ad uera bona reduces unco retrahit. An hoc inter minima aestimandum putas quod amicorum tibi fidelium mentes haec aspera, haec horribilis fortuna detexit, haec tibi certos sodalium uultus
Abbreviated transcription (Latin):
eximio sacerdoti xp̃i hildehebto & abbati & confessoris.¬
cȩ nobii fontinellensis. minimꝰ seruoꝵ. dei seruus aigaldus.
argiente diuina miscłia narrare aggredim᷑ actꝰ eximiȩ sc̃itatis ansb̾ti
S duas obeausas intali p̾cipuo oꝑe ualde coarcor. Hinc me recrahente
exiguitate sensus ac uilitate sermonis. hinc ꝓuocante ur̃e iocundę
pat̾nitatis pͣcepto: cuii inobȩdientes existere nefas ducimꝰ. Ea tam̃
obtimũ fore constat. Nã gesta electoꝵi dñi silentio degere & ni
adutilitatẽ acq adedificationẽ audientiũ inlucẽ scripas ꝓpalare.
sũmi torporis & ignaine ẽẽ. credit᷑. Ingestis enĩ seoꝵ. laus dei recolit᷑
&e edificatio innocentis desiderii inmentib accendit sideliũ ꝓ opuloꝵ.
S ne longa p̾locutio fastidiũ legentib generet. magisq parua audien¬
tib narratio feruorẽ excitet audiendi. iussis obtẽꝑantes ur̃is: deo iuuan¬
te narrandi carpimꝰ it̃. Nã si adee̾t michi serene m̃tis facundia. & famu¬

Expanded text:
EXIMIO SACERDOTI CHRISTI HILDBERTO ET ABBATI COENOBII FONTANELLENSIS MINIMUS FAMULORUM DOMINI SERVUS AIGRADUS. Largiente divina misericordia, narrare adgredimur actus eximiae sanctitatis Ansberti is iussionem. Sed duas ob causas in tali praecipuo opere valde coartor, hinc me retrahente exiguitate sensus ac vilitate sermonis, hinc provocante vestrae iocundae paternitatis praecepto, cui inoboedientes existere nefas ducimus. Ea tamen  optimum fore constat. Nam gesta electorum Domini silentio tegere et non ad utilitatem atque ad aedificationem audientium in lucem scriptis propalare, summi torporis et ignaviae esse creditur. In gestis enim sanctorum laus illius recolitur, et aedificatio innocentis desiderii in mentibus accenditur fidelium populorum. Sed ne longa praelocutio fastidium legentibus generet, – magisque parva audientibus narratio fervorem excitet andiendi, – iussis obtemperans vestris, Deo iuvante, narrandi carpamus iter. Nam si adesset mihi serenae mentis facundia et famu
Abbreviated transcription (Latin):
plena ẽ exemplorum uetustas plena etiam presens aetas
quireiges felicitatẽ calamitate mutauerint: O preclara poten¬
tia. quae nec ad conseruationẽ quidẽ sui satis efficax inuenitur.⁊
Quod si haec regnorũ potestas beatitudinis auctor .ẽ. Nonne si
qua parte defuerit felicitatẽ minuat miseriam in portet.
Sed quã uis late humana tendantar imperia: plures necesse est

Expanded text:
plena est exemplorum uetustas, plena etiam praesens aetas, qui reges felicitatem calamitate mutauerint. O praeclara potentia, quae ne ad conseruationem quidem sui satis efficax inuenitur! Quodsi haec regnorum potestas beatitudinis auctor est, nonne, si qua parte defuerit, felicitatem minuat, miseriam importet? Sed quamuis late humana tendantur imperia, plures necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
ost haec paulis ꝑobticuit: atq ubi attentionẽ meã mo¬
desta taciturnitate collegit: sic exorsa ẽ. Sipenitus ęgris

Expanded text:
Post haec paulisper obticuit atque ubi attentionem meam modesta taciturnitate collegit, sic exorsa est: Si penitus aegri
Abbreviated transcription (Latin):
alteritro mutabilitas: Nec formidandas fortuane minas. Nec
ex obtandas facit ee blandicias, Postremo aequo animo toleres
ꝯport& quicquid intra fortunae areã geritur: cumsemel iugo eius
colla sum miseris. Quodsimanendi ab eundiq seribere legẽ uelis
ei quam tutibi dominã sponte legisti : Nonne inurius fueris. & in

Expanded text:
alterutro mutabilitas nec formidandas fortunae minas nec exoptandas facit esse blanditias. Postremo aequo animo toleres oportet quicquid intra fortunae aream geritur cum semel iugo eius colla summiseris. Quodsi manendi abeundique scribere legem uelis ei quam tu tibi dominam sponte legisti, nonne iniurius fueris et i
Abbreviated transcription (Latin):
bantur : Atqui hoc quoq maxime considerandũ puto: quod
nihil habeat suapte natura pecunia. uthis aquib posside tur
inuitis nequeat auferriꝰ Fateor in quã: Quidni fateare cũeã

Expanded text:
bantur. Atqui hoc quoque maxime considerandum puto quod nihil habeat suapte natura pecunia ut his a quibus possidetur inuitis nequeat auferri. Fateor, inquam. Quidni fateare, cum ea
Abbreviated transcription (Latin):
ñ meperet᷑ uel illũ urceũ missis suis reddere uberet. hec audiensrer ait admissos
mens aut suessionis ciuitatẽ. cunctã p̾dã quȩ asportata uel adqͥsita fuit rogat affer
rumediũ. Cũq omĩa fuissent in p̃sentiã regis allata dixit. Rogouos ofortissimi
pugnatores ut inͥdare istũ urxeũ ñngetis. Hoc rege dicente illifranei qͥbono animo¬
auiuo fuer̃t. aiunt O mĩa głose rex que cernistua st̃. & nostuo domimo sumꝰ subiec¬
ti sumꝰ. qd cͥ bonũ uidet᷑ hoc fac. Nullus enĩ tue potestati resistere audet. cũq hec be
ingne dirisent unuis franeus leuis cũ uociferatione eleuata bipenna. que alio
nomine appellat᷑ francisca. ꝑeussit urceũ illũ dicens. Iumehil hinc accipies reris: a¬

Expanded text:
non meretur, vel illum urceum missis suis reddere iuberet. Haec audiens rex, ait ad missos non meretur, vel illum urceum missis suis reddere iuberet. Haec audiens rex, ait ad missos ens autem Suessionis civitatem, cunctam predam, quae asportata vel adquisita fuit, rogat afferri in medium. Cumque omnia fuissent in presentiam regis allata, dixit: 'Rogo vos, o fortissimi pugnatores, ut michi dare istum urceum non negetis'. Hoc rege dicente, illi Franci, qui bono animo fuerunt, aiunt: 'Omnia, gloriose rex, quae cernis, tua sunt, et nos tuo dominio sumus subiecti. Quod tibi bonum videtur, hoc fac; nullus enim tuae potestati resistere audet'. Cum hec illi benigne dixissent, unus Francus levis, cum vociferatione, elevata bipenna, quae alio nomine appellatur francisca, percussit urceum illum, dicens: 'Tu nichil hinc accipies, rex,
Abbreviated transcription (Latin):
egregꝰ rethoricus. p̃clarus in uirtutib cecis insũ restituens mortiusuitã reparans.
demonia eiciens. om̃iũq infirmitatũ langnorib medelã p̃bens Transitũ aut̃
rer faciens secus cuntatẽ remis. ꝑuiã que usq hodie ꝓpterbarbarorũ ꝑ eãiter bar¬
barica nuncupat᷑. noluit in eandẽ ciuitatẽ introire. ne aberercitu suo aliqđ malũ
fieret. Sine uoluntate aut̃ & conscientia ipsius pars quedã indisplinatorũ qm̃ ñ erat
potestas tẽporalis in habitantiũ que eis resisteret eandẽ cuitatẽ intrauit & quedã
ornamenta atq sacrauasa inde rapientes ut p̃dones solent asportauert̃. Int̾ que ur¬
ceũ mire magnitudinis atq pulcritudinis. rapientestulert̃. Sc̃s aũt remigiꝰ missos
suos ad regẽ hludouicũ direrit. de p̾cans ut si aliud de sacris uasis eccłe recipere

Expanded text:
egregius rethoricus, preclarus in virtutibus, cecis visum restituens, mortuis vitam reparans, egregius rethoricus, preclarus in virtutibus, cecis visum restituens, mortuis vitam reparans, daemonia eiciens omniumque infirmitatum languoribus medelam prebens. Transitum autem rex faciens secus civitatem Remi per viam, quae usque hodie propter barbarorum per eam iter Barbarica nuncupatur, noluit in eandem civitatem introire, ne ab exercitu suo aliquod malum ibi fieret. Sine voluntate autem et conscientia ipsius pars quaedam indisciplinatorum, – quoniam non erat potestas temporalis inhabitantium, quae eis resisteret, – eandem civitatem intravit, et quedam ornamenta atque sacra vasa inde rapientes, ut predones solent, asportaverunt. Inter que urceum mirae magnitudinis atque pulchritudinis rapientes tulerunt. Sanctus autem Remigius missos suos ad regem Chludowicum direxit, deprecans, ut, si aliud de sacris vasis aecclesiae recipere
Abbreviated transcription (Latin):
nũ suscepit. anno qͥnto ludouico regnante si agriꝰ filius egidu dix romanorũ qͥ ii
gallus habitabat. insuessionis ciuitate quã pat̾ eiꝰ cenuerat residebat. suꝑ quẽ ludo¬
incus cũ hoste aduenit atq deuicit. Quẽq abalarico apud quẽ intolosa fugiens lu¬
douicũ aliquadui habitauit sibi transmissũ recepit & occidi p̃cepit. & omia que il¬
lius fuerant sue potestati subegit. Eo tẽpore multe eccłẽ abhludouici erereitu de p̃da¬
te st̃ erant enĩ sic̃ &e rer illorũ fanatici & pagani. attam̃ audientes miracula que
fiebant ꝓbeatũ remigiũ reuerebant᷑ eũ. et licet pagani diligebant illũ inquolux
celestis grẽ comũb resplendebat. & ner illorũ libenter audiebat & audito eo multa
faciebat. & amultis nequiciis se cohibebat. Erat enĩ remiguisiur sapiens atq scĩssimꝰ

Expanded text:
num suscepit. Anno quinto Chludowico regnante, Siagrius, filius Egidii, dux Romanorum, qui in num suscepit. Anno quinto Chludowico regnante, Siagrius, filius Egidii, dux Romanorum, qui in Galliis habitabant, in Suessionis civitate, quam pater eius tenuerat, residebat. Super quem Hludowicus cum hoste advenit atque devicit; quemque ab Alarico, apud quem in Tolosa fugiens Hludowicum aliquandiu habitavit, sibi transmissum recepit et occidi precepit et omnia que illius fuerant suae potestati subegit. Eo tempore multae aecclesiae ad Hludowici exercitu depredatae sunt. Erant autem, sicut et rex illorum, fanatici et pagani. Attamen audientes miracula, que fiebant per beatum Remigium, reverebantur eum, et licet pagani, diligebant illum, in quo lux caelestis gratiae omnibus resplendebat; et rex illorum libenter illum audiebat, et audito eo, multa faciebat et a multis nequitiis se cohibebat. Erat enim sanctus Remigius vir sapiens atque sanctissimus,
Abbreviated transcription (Latin):
uelte porib ceper̃t frauci agripinã ciuitatẽ suꝑ rhenũ quã coloniã uocauerunt.
atreueris cuutatẽ suꝑ mosellã. que ab huns antea diritta de affuga fuentt sireeen¬
dentes cepeir. In illo tẽpore in his partib cirea rhenũ usꝙ ligerim fluinĩ ha bitaban
romani quorũ pͥncepserat egidius. Utra ligerĩ. dñabant᷑ gothi. quorũ pnceps
erat alaricus Burgundiones quoꝙ arriaui & gothi habitabant urtaro danũ fui¬
iiũ. usq ad ciutatẽ lugdunũ & ei confines urbes quorũ pͥncepserat gundebaudus
s otẽpore mortuus ẽgidiꝰ & successit in pͥncipatũ romanorũ qͥ habitabant ingallus
fuꝰ eiꝰsiagriꝰ Mortuo aut̃ childerico qͥ aurelianis &e andegauis cuntates cũ suo ex¬
ercitu francisco occupauit atq uastauit. ludouicus eiꝰ filius sagacit᷑ francorũ reg¬

Expanded text:
temporibus ceperunt Franci Agrippinam civitatem super Rhenum, quam Ctemporibus ceperunt Franci Agrippinam civitatem super Rhenum, quam Cet Treveris civitatem super Mosellam, que a Hunis antea diruta et afflicta fuerat, succendentes ceperunt. In illo tempore in his partibus circa Rhenum usque Ligerim fluvium habitabant Romani, quorum princeps erat Egidius; ultra Ligerim autem dominabantur Gothi, quorum princeps erat Alaricus. Burgundiones quoque Arriani, ut et Gothi, habitabant iuxta Rodanum fluvium usque ad civitatem Lugdunum et ei confines urbes, quorum princeps erat Gundebaudus. Eo tempore mortuus est Egidius, et successit in principatum Romanorum, qui habitabant in Galliis, filius eius Siagrius. Mortuo autem Childerico, qui Aurelianis et Andegavis civitates cum suo exercitu Francico occupavit atque vastavit, Hludowicus, filius eius, sagaciter Francorum reg