comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uirando diisse : qđ in qͥdraginta milib is rł nec clipeuis nec hasta inueniri
porsa. Iecirco ds noua bella elegisse dr̃: & portas hostiũ subuertisse. eo qđ
de inermib forces & uictoriosos fecerit. Qđũ isrł armis expoliati fuissent
Aiabin rege chanaan: insuꝑiorib declarat᷑ ubidr̃. Clama uer̃q: filii isrł¬
adanmꝰ hongentos enĩ habebat falcatos curous: & ꝑ .xĩ. annos uehem̃t̃
oppͥsit eos Uehem̃t & fortit̃ opp̃ssit eos qͥa armis expoliasse dr̃: sic̃ in
inmanutotiꝰ popłi qͥ erant cũ saul & ionathan. ecepto saul a̧ ionathar
faio ehꝰ. Cor meũ diligit pͥncipes isrł. Notandũ qđ in hebreo ñ pͥncipes
sͣ doctores legit᷑. Hoc debbora in ꝑsona dĩ loqͥt̃ qđ̃ d̃o diliqit cloetores
legidĩ studentes¬
De quibus sequit᷑. Qui ꝓpria uoluntate obtulistis uos discrimini inpopło: bene.¬

Expanded text:
jurando dixisse, quod in quadraginta millibus Israel nec clypeus, nec hasta inveniri jurando dixisse, quod in quadraginta millibus Israel nec clypeus, nec hasta inveniri posset. Idcirco Dominus nova bella elegisse dicitur, et portas hostium subvertisse, eo quod de inermibus fortes et victoriosos fecerit. Quod vero Israelitae armis exspoliati fuissent a Jabin rege Chanaan, in superioribus declaratur, ubi dicitur: Clamaveri annos vehementer oppressit eos . Vehementer et fortiter oppressit eos, quia armis exspoliasse dicitur: sicut in in manu totius populi qui erant cum Saul et Jonathan, excepto Saul et Jonathan filio ejus . Cor meum diligit principes Israel. Notandum quod in Hebraeo, non principes, sed doctores legitur. Hoc Debbora in persona Dei loquitur, quod Deus diligat doctores legi Dei studentesDe quibus sequitur: Qui propria voluntate obtulistis vos discrimini in populo, bene
Abbreviated transcription (Latin):
bora fecisse dr̃: eo qđ iael uxor aber cinei sisarã int̾fecerit. Cessa uer̃ auc̃
doctores & p̃dicatores legis dicit. qͥ quieuisse id ÷ ñ fuisse dicunt᷑: donec sur¬
gera debbora quȩ isrł & p̃dicatione & exortatione doceret. & consilio ab
hostib liberaret. hos etiã fortes insuꝑiorib ad dnm̃ secũ benedicendũ
eadẽ debbora uerbis his ꝓuocat dicens. Qui sponte obtulistis de isrł ani¬
mas ur̃as ad ꝑiculũ benedicite dnõ. hi fortes id÷ doctores obtulisse di¬
cunt᷑ animas suas ad ꝑiculũ. id: legidĩ & seruituti eiꝰ se subdidisse. ꝙ
die noctuq in medicationib legis corpꝰ animãq macerasse. Noua bella
degit ds̃ & portas hostiũ ipse subuertit. Clipeus & hasta si apparuerint in
ꝗdraginta milib isrt. Qđ̾ dic̃ clipeus & hasta. intelligendũ: hoc qͣsi iure¬

Expanded text:
bora fecisse dicitur, eo quod Jahel uxor Aber Cinaei Sisaram interfecerit. Cessaverunt bora fecisse dicitur, eo quod Jahel uxor Aber Cinaei Sisaram interfecerit. Cessaverunt gis dicit, qui quievisse, id est, non fuisse dicuntur, donec surgeret quae Israel et praedicatione, et exhortatione doceret, et consilio ab hostibus liberaret. Hos etiam fortes in superioribus ad Dominum secum benedicendum eadem Debbora verbis his provocat, dicens: Qui sponte obtulistis de Israel animas vestras ad periculum, benedicite Domino . Hi fortes, id est, doctores obtulisse dicuntur animas suas ad periculum, id est, legi Dei et servituti ejus se subdidisse, et die noctuque in meditationibus legis corpus animamque mactasse. Nova bella elegit Dominus, et portas hostium ipse subvertit. Clypeus et hasta si apparuerunt in quadraginta millibus Israel. Quod dicit clypeus et hasta, intelligendum est hoc quasi jure
Abbreviated transcription (Latin):
barach qͦq fulm̃. Fulgur iccirco qͥd anteꝗ ulcisceret᷑ isrł de chana neis
Qsi fulgur splendebat in popło meritis scilica & p̃rogatiuiis operum
aquis. Exisse dns dr̃ de seyr a transisse ꝑ edom: eo qđ idumeis legem suam
recipe nolentib. in montẽ synai legẽ isrł dederic. Terra mota ÷: cęli ac nubes stil-¬
sub audiendũ ÷ contremuit & fumauit. Indiebꝰ sangar filii anat. in diebus
ia el qͥeuer̃ semitȩ & qͥ ingrediebant̾ ꝑ eas ambulauerunt ꝑ calles deuios. Qui¬
euisse dicunt᷑ semitȩ. qͥa tẽpore sangar ducisisrł p̃occupatȩ erant semicȩ
ab immicis isrł: & ñ audebant indomũ dñi libere orandi gr̃a ascendere: sed
suꝑiꝰ. in dieb iael intelligendũ ÷: quia int̾empto sisara aiael aꝑtę sunt
uiȩ: & absq ullo timore ibant indomũ dni. qͥ antea ꝑcalles deuios illuc
gradiebant᷑. & qđ iael ante debborã hic ponit᷑. humilitatis causa hȩc deb¬

Expanded text:
Barac quoque, fulmen. Fulgur idcirco, quia antequam ulcisceretur Israel de Chananaeis, quasi fulgur splendebat in populo, meritis scilicet et praerogativis operaquis. Exisse Dominus dicitur de Seir, et transisse per Edom, eo quod Idumaeis legem suam recipere nolentibus, in monte Sinai legem Israel dederit. Terra mota est, coeli ac nubes stilsubaudiendum est, contremuit et fumavit. In diebus Sangar filii Anath, in diebus Jahel quieverunt semitae, et qui ingrediebantur, ambulaverunt per calles devios. Quievisse dicuntur semitae, quia tempore Sangar Ducis Israel, praeoccupatae erant semitae ab inimicis Israel, et non audebant in domum Domini libere orandi gratia ascendere; sesuperius, in diebus Jahel, intelligendum est, quia interempto Sisara a Jahel, apertae sunt viae, et absque ullo timore ibant in domum Domini, qui antea per calles devios illuc gradiebantur. Et quod Jahel ante Debboram hic ponitur, humilitatis causa hoc Deb
Abbreviated transcription (Latin):
sisaram pͥ ncipe .&e. de ⁊ abulon subaudit᷑ descender̃ qͥ exercitũ ducerent
arbbora In hebreo pͥncipes id: doctores iegis fuer̃ cũ debbora ad collariu¬
danau dm be banich uesticia sunc secuai Intelligendũ⁊ qͥu purs q̃cdlã allor
dan abbora ad laudandũ dm̃ remansit & pars barachui ent uceplacba

Expanded text:
Sisaram principem. Et de Zabulon, subauditur, descenderunt, qui exercitum ducerent. Et Sisaram principem. Et de Zabulon, subauditur, descenderunt, qui exercitum ducerent. Et Debbora. In Hebraeo: Principes, id est, doctores Legis fuerunt cum Debbora ad collaudandum Dominum, et Barac vestigia sunt seculi. Intelligendum est, quia pars quaedam illorum cum Debbora ad la
Abbreviated transcription (Latin):
D as ꝓpt̾ me in fortib dimicauit. & ÷ uox cociꝰ popłi isrł. dimicauit enim
ꝓpter eos in egyptiis & incȩteris inimicis isrł. Unde & seqͥtꝰ. Ex ephraim de¬
leuit eos in amalech: id÷ iosue existens extribi ephraim deleuit forces id
inimicos isr ł in amalech: sic̃ legit᷑ in libro exodi. fugauitq iosue amalech
in porsm eiꝰ more gladii. e cȩcera. &ͫ qđ idẽ iosue extribu ephraim fuerit.
monstrat᷑ ex libro numeri ubidr̃. De tribu ephraim: osee filiũ nun. Quẽ et
in conseqͣntib iosue uocat dicens. Uocauitq moyses osee filiũ nun: iosue.
tpei in poptos tuos a malech. E ost eũ ide iosue. ex tribu beniamin existeñ
in hebreo legit᷑ s latinꝰ int̾pres sensus grã hoc addidit. de machir pͥncipes
descender᷑  & de zabulon qͥ erercicũ ducerent ad bellandũ. In hebreo legĩ
D e machir pͥnicipes descender̃ & subaudit̃ adbellandũ. id: ꝓsternendum

Expanded text:
x totius populi Israel; dimicavit enim propter eos in Aegyptiis, et in caeteris inimicis Israel. Unde et sequitur. Ex Ephraim delevit eos in Amalec, id est, Josue existens ex tribu Ephraim delevit fortes, id est inimicos Israel in Amalec, sicut legitur in libro Exodi: Fugavitque Josue Amalec, et populum ejus in ore gladii, etc. . Et quod idem Josue ex tribu Ephraim fuerit, monstratur ex libro Numerorum: ubi dicitur: De tribu Ephraim Osee filium Nun , quem et in consequentibus Josue vocat dicens: Vocavitque Moyses Osee filium Nun, Josue. Et post eum in populos tuos Amalec. Post eum, id est, Josue, ex tribu Benjamin exsistensin Hebraeo non legitur, sed Latinus interpres sensus gratia hoc addidit. De Machir principes descenderunt, et de Zabulon, qui exercitum ducerent ad bellandum. In Hebraeo legitur: De Machir , principes descenderunt, et subauditur, ad bellandum, id est, prosternendum
Abbreviated transcription (Latin):
ad auxiliũ dñi. in adiutoriũ fortissimoꝵ eiꝰ. Benȩdicta int̃mulieres ia el uxo
aber cinei. Inc̾ mulieres. scilica saram. rebeccã. rachel.liam. & cȩteras fer¬
fecerit eo qđ petenti aquã lac dederit. locircolac dedit: ut hostis fugiens
sibi potiorẽ fidẽ accõmodaret. Et si querit᷑ cur uinũ ñ dederit: respon¬
dendũ ÷ qͥa domꝰ rechab uinũ ñ bibant. sic̃ habes inieremia propheta:¬

Expanded text:
djutorium Domini, in auxilium fortissimorum ejus. Benedicta inter mulieres Jahel uxor Aber Cynei. Inter mulieres scilicet Saram, Rebeccam, Rachel, Liam, et caeteras ferenter fecerit, eo quod petenti aquam lac dederit. Idcirco lac dedit, ut hostis fugiens sibi potiorem fidem accommodaret. Et si quaeritur cur vinum non dederit, respondendum est quia domus Rachab vinum non bibebat, sicut habes in Jeremia propheta
Abbreviated transcription (Latin):
culca anima mea robustos. hȩc debbora in ꝑsona tõtiꝰ israhelis dicit:
ut om̃s uno areimo robustoꝵ. id ÷ fortissimoꝵ inimicoꝵ suoꝵ colla
conculcarent. sic̃÷ & illud in libro iosue. de qͥnq regib chananeoꝵ. Yngulȩ¬

Expanded text:
culca, anima mea, robustos. Haec Debbora in persona totius Israel dicit, culca, anima mea, robustos. Haec Debbora in persona totius Israel dicit, ut omnes uno animo robustorum, id est, fortissimorum inimicorum suorum colla conculcarent: sicut est et illud in libro Josue de quinque regibus Chananaeoru
Abbreviated transcription (Latin):
nentes in ordine suo & cursu. aduersus sisarã pugnauer̃. Stellȩ angeli
in telligunt᷑. qͥ de cę̧lo contra sisaram pugnauer̃. Torrens cison traxit ca-¬
da uera eoꝵ. Est enĩ hic defectꝰ. & quasi int̾rogando. ubi: & respondeat᷑.
In torrentẽ cadumin. id÷ in mari rubro. Unde seqr̃. Torrens cadumin:
torrens cison. Torrentẽ cadumin. mare rubrũ uocat. Cadumin enim
in cp̃tat᷑ antiquoꝵ. eo qđ antiqua miracula in eo facta fuerint. tran¬
seuntib filiis isrł & egyptiis pereuntib. & quia rubrũ egẏptios mor¬
tuos euomuit. ita ut eos mortuos i srahelitȩ suꝑ litꝰ maris uiderent.
& eadẽ cadauera piscib & bestiis maris abstracta fuerint. iccircotrar̃
torrens cison cadauera eoꝵ. ut ꝓcada uerib egẏptioꝵ sibi ablatis. ca¬
dauera chananeoꝵ ipsiꝰ maris rubri pisces & bestiȩ comederint. Con¬

Expanded text:
nentes in ordine suo, et cursu adversus Sisaram pugnaverunt . Stellae Angeli nentes in ordine suo, et cursu adversus Sisaram pugnaverunt . Stellae Angeli intelliguntur, qui de coelo contra Sisaram pugnaverunt. Torrens Cison traxit cadavera eorum. Est enim hic defectus; et quasi interrogando, ubi? et respondeatur: In torrentem Cadumin, id est, in mari Rubro; unde sequitur: Torrens Cadumin, torrens Cison. Torrentem Cadumin mare Rubrum vocat. Cadumin enim interpretatur antiquorum, eo quod antiqua miracula in eo facta fuerunt, transeuntibus filiis Israel, et Aegyptiis pereuntibus. Et quia mare Rubrum Aegyptios emortuos evomuit, ita ut eos mortuos Israelitae super littus maris viderent, et eadem cadavera piscibus et bestiis maris abstracta fuerint: idcirco traxit torrens Cison cadavera eorum, ut pro cadaveribus Aegyptiorum sibi ablatis, cadavera Chananaeorum ipsius maris Rubri pisces et bestiae comederint. Con
Abbreviated transcription (Latin):
excelsi. id÷ dei obtulisse dicunt᷑ animas suas. & idõ laudib efferunt᷑. cum
cȩterȩ trib rep̾hendant᷑. Uener̃ reges: pugnauer̃. Reges t̾rȩ chanaan dicit:
qͥ regi iabin subditi erant. Pugnauer̃ reges chanaan. Id ipsũ repecit. Inta¬
nach. Tanach enĩ ꝓuincia ÷: ubi ÷ torrens cison. luxta aqͥs mageddo. Ma¬
geddo enĩ ciuitas ÷ posita suꝑ correntẽ cison. & qđ dicit. iuxtaaqͥs mageddo:
intelligit᷑ iuxta torrentẽ cison ciuitas mageddo. Tam̃ nil tulere p̃dantes.
Hoc subsannando dr̃. cũ ñ solũ nil p̃dȩ tulerint. qͥn potiꝰ animas eruere neqͥ¬
uerint. de cęlo dimicatũ ÷ concra eos. Quia in qͦdraginta milib isrł clipeu̾
&ehasta inueniͥri ñ poterant: iccirco dñs de cęlo lapidib grandinis & igni
dimicauit ꝓeis contra hostes suos : sic̃ ÷ & illud in libro iosue. Stellȩ ma-¬

Expanded text:
excelsi, id est, Dei, obtulisse dicuntur animas suas, et ideo laudibus efferuntur, cum excelsi, id est, Dei, obtulisse dicuntur animas suas, et ideo laudibus efferuntur, cum caeterae tribus reprehendantur. Venerunt reges, et pugnaverunt. Reges terrae Chanaan dicit, qui regi Jabin subditi erant. Pugnaverunt reges Chanaan. Idipsum repetit, In Tanach. Tanach enim provincia est, ubi est torrens Cison. Juxta aquas Mageddo. Mageddo enim civitas est posita super torrentem Cison. Et quod dicitur, Juxta aquas Mageddo, intelligitur juxta torrentem Cison, civitas Mageddo. Tamen nil tulere praedantes. Hoc subsannando dicitur, cum non solum nil praedae tulerint, quin potius animas eruere nequiverint. De coelo dimicatum est contra eos. Quia in quadraginta millibus Israel clypeus et hasta inveniri non poterat, idcirco Dominus de coelo lapidibus grandinis, et igne dimicavit pro eis contra hostes suos. Sicut est et illud in libro Josue: Stellae ma
Abbreviated transcription (Latin):
ui lor isuu tua rune ut aiudias sibilos gregũ. Ac si diceret. Greges
quib abundas seruare cupis. & eos amictere uereris: eorq sibilos audire potiꝰ
delectaris quã fr̃ĩb tuis ad debellandos hostes isrł ꝓgredi niteris. & quia hoc ĩpio
reꝑta contentio ÷: eo qđ male fecerit. imꝑiũ dnĩ parui pendens: & suꝑb existens
Gad transiordanẽ quiescebat. Et hoc increpando ponit᷑. eo qđ remanente ruben
fugã arripuerit. Aser habitabat inlittore maris. & in portub: morabat᷑. Simlt̃
hoc increpando ponit᷑. eo qđ & aser inlittore maris habitans inportub moratꝰ sit:
fugã potiꝰ arrepturus. quã fr̃ib cõbellaturꝰ. Tabulon & neptalim obtulert̃
animas suas morti in regione morome. Inhebreo e suꝑ regionẽ morome. Et
est sensus. Quia cȩteris tribub ire nolentib. hȩ duȩ trib animas suas mora
dederint suꝑ regionẽ morome. Morome enĩ int̃p̃tat᷑ excelsus. ꝓ regione enĩ

Expanded text:
rum tribuum tuarum, ut audias sibilos gregum; ac si diceret: Greges quibus abundas servare cupis, et eos amittere vereris, eorumque sibilos audire potius delectaris, quam cum fratribus tuis ad debellandos hostes Israel progredi niteris. Et quia hoc facisreperta contentio est: eo quod male fecerit, imperium Domini parvipendens et superbus existens. Gad trans Jordanem quiescebat. Et hoc increpando ponitur, eo quod remanente Ruben, fugam arripuit. Aser habitabat in littore maris, et in portibus morabatur. Similiter hoc increpando ponitur, eo quod et Aser in littore maris habitans, in portibus moratus sit, fugam potius arrepturus, quam fratribus combellaturus. Zabulon et Nephthalim obtulerunt animas suas morti, in regione Morome. In Hebraeo, super regionem Morome. Et est sensus, Quia caeteris tribubus ire nolentibus, hae duae tribus animas suas morti dederunt. Super regionem Morome. Morome enim interpretatur excelsus: pro regione enim
Abbreviated transcription (Latin):
ungulȩ cecidisse tradunt᷑. Ut sit sensus. Si ungulȩ eqͦrũ tactu lapidũ cecider
qđ putas eqͥtib accidisse: Maledicta t̾ra meror dix̃ angłs dñi. In hebreo legit᷑.
aledicite meror dix angłs dnĩ. angłs dñi abhebreis michael intelligit᷑. qͥuibae
ꝑ debborã popło isrł ut maledicant meror id÷ potestati angłiç quȩ prȩerat
chananeis. Meror enĩ int̾p̾tat᷑ archanũ. Iccirco maledici iubet᷑. id÷ anathe¬
matirari: eoqđ cȩteris angłis dimicantib ꝓ isrł: ipse ñ solũ ñ pugna uerit.

Expanded text:
ungulae cecidisse traduntur: ut sit sensus: Si ungulae equorum tactu lapidum ceciderunt, quid putas equitibus accidisse? Maledicta terra Meroz, dixit Angelus Domini. In Hebraeo legitur: Maledicite Meroz, dixit Angelus Domini. Angelus Domini ab Hebraeis Michael intelligitur, qui jubet per Debboram populo Israel, ut maledicant Meroz, id est, potestati Angelicae, quae praeerat Chananaeis: Meroz enim interpretatur arcanum. Idcirco maledici jubetur, id est, anathematizari, eo quod Angelis caeteris dimicantibus pro Israel, ipse non solum non pugnaverit
Abbreviated transcription (Latin):
in spũ ꝓpħiȩ &r laudis: & ñ cess& a laudib dĩ. Unde & seqͥt᷑. Loqͣre canticũ
urge barach & app̃hen de. daptiuos tuos. fili ab inoem. In hebreo dr̃ p̃dare
p̃dam tuã. fili abinoem: Hac sententia uocib eorundẽ etiã doctorum
barach ad monetur. ut de prȩdetur reliquias inimicorum suorum: et adin¬
cernetionem eos usq ꝑducat: & nomen sibi uictoriȩ laudabilit̾ ad quirat.
⁊ unc saluate sunc reliquiȩ popłi. hȩc sententia ad intelligendũ iungenda
Qsententiş suꝑiori qua dr̃ ibi narrent᷑ iusticiȩ dñi. clem̃tiȩ fortis isrel ic

Expanded text:
n cesset a laudibus Dei. Unde et sequitur: Loquere Canticum. Surge Barac, et apprehende captivos tuos, fili Abinoem. In Hebraeo dicitur: Praedare praedam, tuam fili Abinoem. Haec sententia vocibus eorumdem etiam doctorum Barac admonet, ut depraedetur reliquias inimicorum suorum, et ad internecionem eos usque perducat, et nomen sibi victoriae laudabiliter acquirat. Tunc salvatae sunt reliquiae populi. Haec sententia ad intelligendum jungenda est sententiae superiori, qua dicitur: Ubi narrantur justitiae Domini, clementiae fortis Isr
Abbreviated transcription (Latin):
arnensium uiridianꝰ. aesculanorũ ancharia. uolsiniensium nort ia.
ocriculanorũ ualentia. sutrinorum norcia. faliscoꝵ in honore patriscur¬
cris. & accepit cognomen iuno. Sed nos soli arcem᷑ areligionis ꝓpͥetate
Ledimꝰ romanos nec romani habemur. qui non romanoꝵ dm̃ colimud.
bene qđ om̃ium ds̃ est . cuiꝰ uelimꝰ ac nolimus om̃s sumꝰ. Sed apud uos
qđ ius colere ius ÷ prȩcer dm̃ uerum. quasi non hic magis om̃ium
sit ds̃. cuius om̃s sumud:¬

Expanded text:
Narniensium Visidianus, Asculanorum Ancharia, Volsiniensium Nortia, Narniensium Visidianus, Asculanorum Ancharia, Volsiniensium Nortia, Ocriculanorum valentia, Sutrinorum Hostia; Faliscorum in honorem Patris Curis et accepit cognomen Iuno. Sed nos soli arcemur a religionis proprietate. Laedimus Romanos nec Romani habemur qui non Romanorum deum colimus. Bene quod omnium deus est, cuius velimus aut nolimus omnes sumus. Sed apud vos quodvis colere ius est praeter deum verum, quasi non hic magis omnium sit deus cuius omnes sumu
Abbreviated transcription (Latin):
meret orans. alius lacunaria. alius suam animã dõ suo uoueat. aliꝰ hirci.
Uidete enĩ ne &e hoc ad irreligiositatis elogium concurrat. adimere lib̾ta¬
tem religionis & interdicere optionem diuinitatis. ut non liceat mͥ colere
quem uelim. sed cogar colere quem nolim. Nemo se ab inuito coli uolet.
ne homo quidem. atq a dõ & egyptus ꝑmissa est tam uanȩ suꝑstitionis
potestas. auibꝰ & bestiis consetrandis. & capite dãnandis qui aliquẽ hurus¬
modi dm̃ occiderit. Unicuiq etiam ꝓuinciȩ & ciuitati suus ÷ ds̃. ut
sẏriȩ asstartes. ut arabiȩ dẏsares. ut nori cibelenus. ut africȩ cęlestis. ut
mauritaniȩ reguli sui . Romanas ut opinor ꝓuincias edidi. nec tameN
romanos deos earum. quia romȩ non magis colunt᷑ quã qui ꝑ ipsam qͦq
italiam municipali consetratione censentur. Casianensiũ deluentinus.

Expanded text:
meret orans, alius lacunaria, alius suam animam deo suo voveat, alius hirci, meret orans, alius lacunaria, alius suam animam deo suo voveat, alius hirci, videte enim ne et hoc ad inreligiositatis elogium concurrat, adimere libertatem religionis et interdicere optionem divinitatis, ut non liceat mihi colere quem velim, sed cogar colere quem nolim. Nemo se ab invito coli volet, ne homo quidem. Atque adeo et Aegyptiis permissa est tam vanae superstitionis potestas avibus et bestiis consecrandis et capite damnandis qui aliquem huiusmodi deum occiderit. Unicuique etiam provinciae et civitati suus deus est, ut Syriae Astartes, ut Arabiae Dusares, ut Noricis Belenus, ut Africae Caelestis, ut Mauritaniae reguli sui. Romanas, ut opinor, provincias edidi, nec tamen Romanos deos earum, quia Romae non magis coluntur quam qui per ipsam quoque Italiam municipali consecratione censentur: Casiniensium Delventinus,
Abbreviated transcription (Latin):
exꝓbratio resultauit. qui mendatium cõlentes ueram religionem
ueri dĩ non mͦ neglegendo: quin insuꝑ expugnando. in uerum
cõmitcitis crimen uere irreligiositatis. Nunc̃ ut constaret illos deos
e̾ẽ. nonne conceditis de estimatione cõmuni aliquẽ ẽẽ sullimi
ut imꝑiũ sũmȩ dominationis esse penes unum. officia
eiꝰ penes multos uelint: ut plato iouem magnumam
ceło comitatũ exeratu describit dõre pariter &e demo¬
nuim Itaꝙ cportere & ꝓcurantes de p̃sectos ce p̃sides
parit̃ suspici: & tamen qđ facinꝰ admitat qui magis ad cęsarẽ ꝓmerendũ.
&x oꝑa oe spem suam transfert. nec appellationẽ d̃ĩ ita ut imꝑatoris in ali¬
quã pͥncipe confitetur. cum capitale e̾e̾ iudicetur alium pręter cȩsarẽ
&e dicere et audire. Colat alius dm̃ alius iouem. aliꝰ ad caelum manus
supplices tendat. alius ad aram fidiȩ manꝰ. alius si hoc putatis nubes nu¬

Expanded text:
exprobratio resultavit, qui mendacium colentes veram religionem exprobratio resultavit, qui mendacium colentes veram religionem veri dei non modo neglegendo, quin insuper expugnando, in verum committitis crimen verae inreligiositatis. Nunc ut constaret illos deos esse, nonne conceditis de aestimatione communi aliquem esse sublimiout imperium summae dominationis esse penes unum, officia eius penes multos velint, ut Plato Iovem magnum in caelo comitatum exercitu describit deorum pariter et daemonum. Itaque oportere et procurantes et praefectos et praesides pariter suspici. Et tamen quod facinus admittit qui magis ad Caesarem promerendum et operam et spem suam transfert nec appellationem dei ita ut imperatoris in aliquo principe confitetur, cum capitale esse iudicetur alium praeter Caesarem et dicere et audire? Colat alius deum, alius Iovem, alius ad caelum manus supplices tendat, alius ad aram Fidei, alius, si hoc putatis, nubes nu
Abbreviated transcription (Latin):
ma est: aduersus semet ipsos confitentes. quã prosemet ipsis
negantes. Hȩc deniq testimonia deorũ urõrũ. Xp̃ianos fa¬
cere consuerunt. quã plurimũ illis credendo. in xp̃o dño
credimꝰ ipsi litterarũ nr̃arũ fidem accendunt. ipsi spei nr̃ȩ
fidentiam ȩdificant. colitis illos. quod sciam etiam de sangui¬
ne xp̃ianorũ Mollent itaq uos tam fructuosos tam offici¬
osos sibi a mittere. uel ne a uobis quandoq axp̃ianis fugent᷑.
si illis sub xp̃iano uolente uobis ueritatẽ ꝓbare mentiri liceret.
Om̃is ista confessio illor qua se deos negant e̾ẽ. quaq non aliũ dm̃
respondent p̃ter unum cui nos mancipam᷑. satis idonea est ad de¬
pellendum crimen lęsȩ maxime romanȩ religionis. Si enĩ non
sunt dei ꝓcerto. nec religio ꝓcęrto est. Si religio non ÷ qͥa nec dei
ꝓcerto. nec nos ꝓcerto rei sumꝰ lege religionis. At econtrario in uos

Expanded text:
ma est adversus semetipsos confitentes quam pro semetipsis ma est adversus semetipsos confitentes quam pro semetipsis negantes. Haec denique testimonia deorum vestrorum Christianos facere consuerunt; quam plurimum illis credendo in Christo domino credimus. Ipsi litterarum nostrarum fidem accendunt, ipsi spei nostrae fidentiam aedificant. Colitis illos, quod sciam, etiam de sanguine Christianorum. Nollent itaque vos tam fructuosos, tam officiosos sibi amittere, vel ne a vobis quandoque Christianis1 fugentur, si illis sub Christiano, volente vobis veritatem probare, mentiri liceret. Omnis ista confessio illorum qua se deos negant esse quaque non alium deum respondent praeter unum, cui nos mancipamur, satis idonea est. ad depellendum crimen laesae maxime Romanae religionis. Si enim non sunt dei pro certo, nec religio pro certo est: si religio non est, quia nec dei pro certo, nec nos pro certo rei sumus laesae religionis. At e contrario in vos
Abbreviated transcription (Latin):
denit penes inferos. si non in cęlis potnis & inde uenur
omu uotius mundi motu. cũ orbis horrore. cum qs antru
mo &e sapientia. ep ricio & dĩfilius. qđ̃ dnꝙ nde aes¬
animã restituto corpore iudicaturũ. Dicant hoc pro tribunali. si for¬
te minoen & radamantũ. secundũ consensũ platonis & poetarũ hoc eẽ.
sortitos suȩ saltim ignominiȩ & dãpnationis notã refutent. renunciaNs
gus peccorũ aeimpuratissimis linguis ipsorũ uatũ intelligidebuit. renu ass
l&. et de cõmemoratione eoꝵ que sibi adeo ꝑ arbitrũ xꝑmͥmminentia
ita de contactudeꝙ afflatu nr̃o contemplatione. & rep̃sentatione ignis illius
correpti. & iã de corporib nr̃o imꝑio excedunt in uiti& dolentes. & uobis
p̃sentib erubescentes. Credite illis cũ uerũ de se locunt᷑ qͥm̃tientibus
creditis. Nemo ad suũ dedecꝰ mentit᷑. qͥn potiꝰ ad honorẽ magis fides proxi¬

Expanded text:
denique penes inferos, si non in caelis potius, et inde venturus denique penes inferos, si non in caelis potius, et inde venturus cum totius mundi motu, cum orbis horrore, cum planctu mo et sapientia et ratio et danimam restituto corpore judicaturum. Dicant hoc pro tribunali, si forte, Minoen et Rhadamanthum secundum consensum Platonis et poetarum esse sortitos; sugis pecorum, et impuratissimis linguis ipsorum vatum intellegi debuit: renuant valet et de commemoratione eorum quae sibi a deo per arbitrum Christum imminentia hristi. Ita de contactu deque afflatu nostro, contemplatione et repraesentatione ignis illius correpti etiam de corporibus nostro imperio excedunt inviti et dolentes et vobis praesentibus erubescentes. Credite illis, cum verum de se loquuntur, qui mentientibus creditis. Nemo ad suum dedecus mentitur, quin potius ad honorem. Magis fides proxi
Abbreviated transcription (Latin):
Ueresent᷑ enĩ abuti muestate suꝑiore sine dubio & tiondonũ a do
nulla  diuinitas ista quam tenetis quia si esset neꝙ acdemonus af¬
fars rep̃ in confessione. neq adeis negaretur. Cum ergo utraq
pars concurrit in confessionem deos ee negans: agnoscite uinumm
genus esse id  demonas. Uerum ut robiꝙ iam deos quȩrite. quoseñ
p̃sũpseratas. demonas eͥe cognoscitis Padem uerd opanra ab cudesen
deis uris non tantũ detegentib quod neqr ipsi dei sint net ulli alu
etuam illud in continentĩ cognoscitis quid sit uere deus. st an illẽ.¬
pean unicus quẽ xp̃iani ꝓfitem̃. & an ita credendus colendusq ut
fides ut disciplina disposita : xp̃ianors. Dicent ibident alT
xp̃s cum sua fabula: Si homo cõmunis conditionis si magnus
si post mortem de sepulcro a discipłis subreptus. si nunc

Expanded text:
vererentur enim abuti maiestate superiore sine dubio et timendorum. Adeo vererentur enim abuti maiestate superiore sine dubio et timendorum. Adeo nulla est divinitas ista quam tenetis, quia, si esset, neque a daemoniis adfectaretur in confessione neque a deis negaretur. Cum ergo utraque pars concurrit in confessionem deos esse negans, agnoscite unum genus esse, id est daemonas, verum utrobique. Iam deos quaerite. Quos enim praesumpseratis, daemonas esse cognoscitis. Eadem vero opera nostra ab eisdem deis vestris non tantum hoc detegentibus quod neque ipsi dei sint neque ulli alii, etiam illud in continenti cognoscitis, qui sit vere deus, et an ille et an unicus quem Christiani profitemur, et an ita credendus colendusque, ut fides, ut disciplina disposita est Christianorum. Dicent ibidem: Et quis ille Christus cum sua fabula; Si homo communis conditionis, si magus, si post mortem de sepulchro a discipulis subreptus, si nunc
Abbreviated transcription (Latin):
quid hãc pbatione fidelius : Simplicitas ueritatis in medio est uirꝰ
Ii sua assistit. Nihil suspicari licebit: magia aut aliqua eiꝰ moꝗi
fallatia fieri dictis non dicetis. si ocłi uri & aures ꝑmiserintiuob
Quid aut̃ inici potest aduersus id quod ostenditur nuda sinceritate:
Si altera parte uere dĩ sunt air se se demonia mentiu qcea
ut uobis obsequantur  lam gͦ subietta ÷ xp̃ianis diuinitas ur̃a
Nec diuinitas deputanda est quȩ subdita : homini. et siqͥd ad decdeu
factt emulis sius. Si altera parte demones sunt uel angłi. cur sealibi
ꝑ deis agere respondent: Nam sicut illi qui dei habentur demones
no dicer̃e noliussent si uere dei essent. scilicet ne se de maiestatrore¬
ponerent ita oe isti quos directo dȩmonas nostis. non auderent᷑
alibi ꝑ deis agere. si aliqui omino dei essent quos nominib utunt᷑

Expanded text:
Quid hac probatione fidelius? Simplicitas veritatis in medio est. virtus Quid hac probatione fidelius? Simplicitas veritatis in medio est. virtus illi sua adsistit; nihil suspicari licebit. Magia aut aliqua eiusmodi fallacia fieri dicitis? Non dicetis, si oculi vestri et aures permiserint vobis. Quid autem inici potest adversus id quod ostenditur nuda sinceritate? Si altera parte vere dei sunt, cur sese daemonia mentiuntur? An ut nobis obsequantur? Iam ergo subiecta est Christianis divinitas vestra, nec divinitas deputanda est quae subdita est homini et, si quid ad dedecus facit, aemulis suis. Si altera parte daemones sunt vel angeli, cur se alibi pro deis agere respondent? Nam sicut illi qui dei habentur daemones se dicere noluissent, si vere dei essent, scilicet ne se de maiestate deponerent, ita et isti, quos directo daemonas nostis, non auderent alibi pro deis agere, si aliqui omnino dei essent, quorum nominibus utuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
lacertos alia qui sibi gulam ꝓsectam. Compar exitus furoris. &̃ una ratio :
instigationis. Sed actenus uerba. iam hinc demonstratio rei ipsus. quã
ostendemꝰ unam esse utriusq nominis qualitatem edatur. hic aliqͥ sibidẽ
sub tribunalibus ur̃is. quem demone agi constet. uissus a quolibet xp̃iano
loqui sp̃s ille tam se demonẽ de uero confitebitur. quã alibi dnm̃ de falso:
eque ꝓducatur aliquis ex his qui de dõ pati existinantur. qͥ aris
inbalantes numen de nidore conapiunt: qui ructando curantur.
qui anbelando prefantur. ista ipsa uirgo cȩlestis pluuiarũ polli¬
eitatrix. Ipse iste esculapriꝰ medicinarũ demonstrator alia die mo¬
ridiris. socordio et denatio & asclepiodoto sub ministrat᷑ nisise dȩ¬
mones confessi fuerint. xp̃iano mentiri non audentes. ibidẽ illius
xpiani ꝑcacissimi sanguinẽ fundite. Quiđ isto oꝑe manifestius

Expanded text:
lacertos, aha qui sibi gulam prosecat. Compar exitus furoris et una ratio est lacertos, aha qui sibi gulam prosecat. Compar exitus furoris et una ratio est instigationis. Sed hactenus verba; iam hinc demonstratio rei ipsius, qua ostendemus unam esse utriusque nominis qualitatem. Edatur hic aliqui ibidem sub tribunalibus vestris quem daemone agi constet. Iussus a quolibet Christiano loqui spiritus ille tam se daemonem confitebitur de vero quam alibi dominum de falso. Aeque producatur aliquis ex his qui de deo pati existimantur, qui aris inhalantes numen de nidore concipiunt,qui ructando curantur, qui anhelando praefantur. Ista ipsa virgo Caelestis pluviarum pollicitatrix, ipse iste Aesculapius medicinarum demonstrator, alia die morituris Socordio et Tenatio et Asclepiodoto sumministrator, nisi se daemones confessi fuerint Christiano mentiri non audentes, ibidem illius Christiani procacissimi sanguinem fundite! Quid isto opere manifestius?
Abbreviated transcription (Latin):
fantasmata edunt. etiam defunctors infamant animad.
Si pueros in eloquium oraculi elidunt. si multa miracula circu¬
latoriis prȩstigus ludunt. si & somnia immittunt. habentes semel inui-¬
tatoꝵ angłor & demonum assistentem sibi potestatem. ꝑ quos &e caprȩ
& mensȩ diuinare consuerunt. quanto magis ea potestas de suo arbitrio
et ꝓsuo negotio studeat totis uirib oꝑari. quod alienȩ prestat negotiatio¬
ni ᷑ Aut si eadem & angłi et demones oꝑantur quȩ &e dĩ uri. ubi est ergo
excellentia diuinitatis. quã utiq suꝑiorem om̃i potestate credendũ est:
Ion ergo dignius prȩsumetur ipsos e̾e qui se deos faciant. cum eadem edans̃
quȩ faciant deos credi. quã pares angłis et demonib deos ẽẽ locorũ diffe¬
rentia distinguitur. Opinor ut a templis deos existimetis. quos alibi deos
nondiatis. ut aliter dem̃tire uideatur qui sacras turres ꝑuolat. aliter
qui tecta uiciniȩ transilit. & alia uis ꝓnuntietur in eo qui genitalia. uł

Expanded text:
antasmata edunt et iam defunctorum infamant animas, si pueros in eloquium oraculi elidunt, si multa miracula circulatoriis praestigiis ludunt, si et somnia immittunt habentes semel invitatorum angelorum et daemonum adsistentem sibi potestatem, per quos et caprae et mensae divinare consuerunt, quanto magis ea potestas de suo arbitrio et pro suo negotio studeat totis viribus operari quod alienae praestat negotiationi! Aut si eadem et angeli et daemones operantur quae et dei vestri, ubi est ergo praecellentia divinitatis, quam utique superiorem omni potestate credendum est? Non ergo dignius praesumetur ipsos esse qui se deos faciant, cum eadem edant quae faciant deos credi, quam pares angelis et daemonibus deos esse? Locorum differentia distinguitur, opinor, ut a templis deos existimetis quos alibi deos non dicitis; ut aliter dementire videatur qui sacras turres pervolat, aliter qui tecta viciniae transilit, et alia vis pronuntietur in eo qui genitalia vel
Abbreviated transcription (Latin):
ne dnm̃ quidem dici se uolebat. & hoc enĩ dĩ est cognomen. Dicã plane
imꝑatorem dnm̃ : sed more cõmuni. Sed quando non cogor ut dnm
nom̃ pietatis quam potestatis. etiam familiȩ magis patres quã dñi uocant᷑
Tanto ab est ut imꝑator ds̃ debeat dici quod non potest credi. Non mͦ turpis¬
sima sed & ꝑnitiosa adulatione. tanquam si habens imꝑatorem alterum
appelles. Nonne maximam & in exorabilem offensam contrahes eiꝰ quem
habiusti. etiam ipsi timendam quem appellasti: Esto religiosus in dm̃.
qui uis illum ꝓpittum imꝑatori. desine alium dm̃ credere. atq ita &e
hunc dm̃ dicere cui dõ opus est. Si non de mendatio erubescit adu¬
latio eius modi hominem dm̃ appellans. timeat saltm de infaust o
maledictũ est ante apotheos in dm̃ cęsarem noncupari.xxxu.¬

Expanded text:
num quidem dici se volebat; et hoc enim dei est cognomen. Dicam plane imperatorem dominum, sed more communi, sed quando non cogor, ut dominum nomen pietatis quam potestatis. Etiam familiae magis patres quam domini vocantur. Tanto abest ut imperator deus debeat dici, quod non potest credi non modo turpissima sed et perniciosa adolatione. Tamquam si habens imperatorem alterum appelles, nonne maximam et inexorabilem offensam contrahes eius quem habuisti, etiam ipsi timendam quem appellasti? Esto religiosus in deum, qui vis illum propitium imperatori. Desine alium deum credere atque ita et hunc deum dicere cui deo opus est. Si non de mendacio erubescit adulatio eiusmodi hominem deum appellans, timeat saltim de infausto. Maledictum est ante apotheosin deum Caesarem nuncupari.
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ si qui uelit de dõ inquirere & inquisito inuenire. & inuento credere. &
credito deseruire. Niros enĩ innocentia iustitiȩ. dignos dm̃ nosse & ostende
a pͥmordio in scłm emisit spũ diuino inundatos. quo prȩdicarent deum
unicũ e̾e. qui uniuersa condidit. qui hominẽ de humo struxerit. Hic enĩ
est uerus ꝓmetheus. qui scłm certis tẽporum dispositionib &e exitibus ordinauit.
exinde que signa maiestatis suȩ udicantis ediderit. ꝑimbres & ignes. quas de¬
merendo sibi disciplinas decerminauerit quȩ ignoratis & deseritis. sed obser¬
uantib his pręmia destinarit. ut qui ꝓducto aeuo isto iudicaturꝰ sit suos
cultores inuitȩ aternȩ retributionem. prophanos in ignem ȩgue ꝑpetem
suscitatis om̃ibus ab mnitio defuntis. & reformatis & retensetis adutriusq
meriti dispunctionẽ. Hȩc &e nos risimus aliquando. de ur̃is sumꝰ. fiunt ñ
nascuntur xp̃iani :¬

Expanded text:
rae, si qui velit de deo inquirere, et inquisito invenire, et invento credere, et rae, si qui velit de deo inquirere, et inquisito invenire, et invento credere, et creda primordio in saeculum emisit spiritu divino inundatos, quo praedicarent deum unicum esse, qui universa condiderit, qui hominem de humo struxerit hic enim est verus Prometheus, qui saeculum certis temporum dispositionibus et exitibus ordinavit, exinde quae signa maiestatis suae iudicantis ediderit per imbres, per ignes, quas demerendo sibi disciplinas determinaverit, quae ignoratis et desertis et observatis his praemia destinarit, ut qui producto aevo isto iudicaturus sit suos cultores in vitae aeternae retributionem, profanos in ignem aeque perpetem et iugem, suscitatis omnibus ab initio defunctis et reformatis et recensitis ad utriusque meriti dispunctionem. Haec et nos risimus aliquando. De vestris sumus. Fiunt, non nascuntur Christi
Abbreviated transcription (Latin):
quib oblectamur etiam quib exterrem᷑. uultis ex animȩ ipsius testimonio
cõpbemꝰ: quȩ licet carcere corporis pressa. licet institutionib prauis circũ
scripta. licet libidinib & concupiscentiis eiugorata. licet falsis deis exancilla.¬
ta cum tam̃ resipiscit ut excrapula. ut ex somno. ut exaliqua ualitudine
& sanitatem suã patitur. dm̃ nominat. hoc solo quia ꝓprie uerꝰ hic unus ds̃.
bonꝰ &e magnus. &̃ qđ deus dederit om̃ium uox est. ludicem quoq contestatur
illum deus uidet. & dõ cõmendo. & ds mͥ reddet. Otestimoniũ anim ȩ natu¬
raliter xp̃ianȩ. Deniq ꝓnuntians hȩc non ad capitoliũ sed ad caelũ respicit.
N ouit enĩ sedem dĩ uiui. ab illo & inde descendit. Sed quo pleniꝰ & impressius tam
ipsum quã dispositiones eiꝰ & uoluntates adiremꝰ. adiecit instrum entũ litteratu¬

Expanded text:
quibus oblectamur, etiam quibus exterremur, vultis ex animae ipsius testimonio quibus oblectamur, etiam quibus exterremur, vultis ex animae ipsius testimonio comprobemus? Quae licet carcere corscripta, licet libidinibus et concupiscentiis evigorata, licet falsis deis exancillata, cum tamen resipiscit, ut ex crapula, ut ex somno, ut ex aliqua valitudine, et sanitatem suam patitur, deum nominat, hoc solo, quia proprie verus hic unus. Deus bonus et magnus, et Quod deus dederit omnium vox est. Iudicem quoque contestatur illum Deus videt, et Deo commendo, et Deus mihi reddet. O testimonium animae naturaliter Christianae! Denique pronuntians haec non ad Capitolium, sed ad caelum respicit. Novit enim sedem dei vivi; ab illo, et inde descendit. Sed quo plenius et inpressius tam ipsum quam dispositioncs eius et voluntates adiremus, adiecit instrumentum litteratu
Abbreviated transcription (Latin):
gos colimꝰ ds̃ unus est qui totam molem istam cum om̃i instrum̃to
elementor corporum. spirituũ. uerbo quo iussit. ratione qua
disposuit. uirtute qua potuit de nichilo expressit in ornamentũ
maies ⁊atis suȩ. Unde & greci nomen mundo cosmon accõmodauerunt.
Inuisibilis est ae si uideatur. in cõprehensibilis. & si ꝑgrãm reprȩsentetur. inesti¬
mahilis: & si humanis sensibus estimetur. Ideo uerus & tantus est. Cȩterũ
qđ uideri cõmuniter. quod cõprehendi. qđ estimari potest. minus ÷ &e ocłis
quib occupatur. & manib quib contaminatur. & sensib qͥb inuenitur.
Qđ uero immensum est. soli sibi notum ÷ hoc qđ est. Dnm̃ estimari facit dũ
estimari non capit. ita eum uis magnitudinis &e notum hominib obicit oe
ignotum. & hȩc est sũma delicti. nolentiũ recognoscere quẽ ignorare non
possunt. Uultis ex oꝑibus ipsius tot ac talib qͥbus continemur. quib fustinem᷑

Expanded text:
od colimus, deus unus est, qui totam molem istam cum omni instrumento elementorum, corporum, spirituum verbo quo iussit, ratione qua disposuit, virtute qua potuit, de nihilo expressit in ornamentum maiestatis suae, unde et Graeci nomen mundo ko/smon accommodaverunt. Invisibilis est, etsi videatur; incomprehensibilis, etsi per gratiam repraesentetur; inaestimabilis, etsi humanis sensibus aestimetur. Ideo verus et tantus est. Ceterum quod videri communiter, quod comprehendi, quod aestimari potest, minus est et oculis quibus occupatur, et manibus quibus contaminatur, Quod vero immensum est, soli sibi notum est. Hoc est quod Deum aestimari facit, dum aestimari non capit. Ita eum vis magnitudinis et notum hominibus objicit et ignotum. Et haec est summa delicti nolentium recognoscere, quem ignorare non possunt. Vultis ex operibus ipsius tot ac talibus, quibus continemur, quibus sustinemur,
Abbreviated transcription (Latin):
ne milites ex natura ipsi etiam domestici nr̃i. cotidie obsidem᷑. cotidie
ꝑdimur. in ipsis plurimũ coetib & congregationib nr̃is oppͥmim᷑.
Qius unquã taliter uagienti infanti suꝑuenit: Quis cruenta ut in¬
uenerat cyclopũ & sirenarũ ora iudici reseruauit: Quis uł in uxo¬
rib aliqua immunda uestigia deprehendit: Quis talia facinora
cum inuenisset celauit aut̃ uendidit ipsos trahens homines:
Si sẽꝑ latemꝰ. quando ꝓditũ ÷ qđ admittimꝰ immo aquib ꝓdi potuit.
Ab ipsis enĩ reis. non utiq cum uł ex forma om̃ib mysterus silentu
fides debeatur. Samotratia & eleusinia reticent᷑. quanto magis
talia quȩ ꝓdita interim etiã humanam animaduersionẽ ꝓuocabt̃.
dum diuina seruant᷑. Si ergo non ipsi ꝓditores sui. sequitur ut
extranei. Et unde extraneis notitia. cum sẽꝑ etiam impiȩ initiatio¬

Expanded text:
ne milites, ex natura ipsi etiam domestici nostri. Cotidie obsidemur, cotidie ne milites, ex natura ipsi etiam domestici nostri. Cotidie obsidemur, cotidie prodimur, in ipsis plurimum coetibus et congregationibus nostris opprimimur. Quis umquam taliter vagienti infanti supervenit? Quis cruenta, ut invenerat, Cyclopum et Sirenum ora iudici reservavit? Quis vel in uxoribus aliqua inmunda vestigia deprehendi? Quis talia facinora cum invenisset, celavit aut vendidit ipsos trahens homines? Si semper latemus, quando proditum est quod admittimus? Immo a quibus prodi potuit? Ab ipsis enim reis non utique, cum vel ex forma omnibus mysteriis silentii fides debeatur, Samothracia et Eleůsinia reticentur, quanto magis talia quae prodita interim etiam humanam animadversionem provocabunt, dum divina servatur? Si ergo non ipsi proditores sui, sequitur ut extranei. Et unde extraneis notitia, cum semper etiam piae initiatio
Abbreviated transcription (Latin):
uobis aduersus maiorũ auctoritatẽ. Nunc enĩ ad illam occultoꝵ faci¬
noꝵ in famiã respondebo. ut uam michi ad manifestiora purgem.
dicim᷑ sceleratissimi de sacram̃to infanticidii. &e pabulo inde &e post
conuiuiũ incesto quod euersores luminũ canes. lenones. scilicet tene¬
brarũ. libidinum impidos inueretundiã ꝓcurrent. Dicim᷑ tam̃ sẽꝑ.
nec uos qđ tam diu dicimꝰ eruere curatis. Ergo aut eruite si creditis.
aut nolite credere qui non eruistis. De ur̃a uobis dissimulatione
prescribitur. non eẽ quod nec ipsi audetis eruere. Longe aliud munꝰ
carnifici in xp̃ianos imꝑatis. non ut dicant quȩ faciunt. sed ut
negent quod sunt. Census istius disciplinȩ. ut iam edidimꝰ a tibero :
Cut̃ odio sui cȩpit ueritas simul atꝙ apparuit inimica est. tot hostes
eiꝰ quot extranei. & quidem ꝓprie exemulatione iudei. Ex concussio¬

Expanded text:
vobis adversus maiorum auctoritatem. Nunc enim ad illam occultorum facivobis adversus maiorum auctoritatem. Nunc enim ad illam occultorum facinorum infamiam respondebo, ut viam mihi ad manifestiora purgem. Dicimur sceleratissimi de sacramento infanticidii et pabulo inde, et post convivium incesto, quod eversores luminum canes, lenones scilicet tenebrarum, libidinum impiarum in verecundiam1 procurent. Dicimur tamen semper, nec vos quod tam diu dicimur eruere curatis. Ergo aut eruite, si creditis, aut nolite credere, qui non eruistis. De vestra vobis dissimulatione praescribitur non esse quod nec ipsi audetis eruere. Longe aliud munus carni fici in Christianos imperatis, non ut dicant quae faciunt, sed ut negent quod sunt. Census istius disciplinae, ut iam edidimus, a Tiberio est. Cum odio sui coepit veritas. Simul atque apparuit, inimica est. Tot hostes eius quot extranei, et quidem proprie ex aemulatione Iudaei, ex concussio
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iani : euersis etiam aris eoꝵ abdicauerunt. turpiũ & otiosarũ suꝑsti¬
tionũ uicia cohibentes. His uos restitutis. sũmam maiestatẽ contulistis.
ubi religio. ubi ueneratio maiorib debita a uobis habitu. uictu. instru¬
ctu. sensu. ipso deniq sermone ꝓauis renuntiastis. Laudatis sẽꝑ antiqͥ¬
tatem. & noue de die uuitis. Per qđ ostendit᷑ dum a bonis maior¬
institutis deceditis. ea uos retinere & custodire quȩ non debiuistis. cũ quȩ
debiustis non custodistis. Ad huc quod uidemini fidelissime a patribus¬
tuer traditum. in quo pͥncipalit̃ reos transgressionis xp̃ianos destinatis.
tudiũ dico deoꝵ colendorum de quo maxime᷑ errauit antiquitas. licet se¬
rapidi iam romano aras restruxeritis. licet bacho iam italico furias ur̃as
immolaueritis. suo loco ostendam ꝓinde despici & neglegi & destrui a

Expanded text:
Christiani eversis etiam aris eorum abdicaverunt, turpium et otiosarum superstiChristiani eversis etiam aris eorum abdicaverunt, turpium et otiosarum superstitionum vitia cohibentes. His vos restitutis summam maiestatem contulistis. Ubi religio, ubi veneratio maioribus debita a vobis? Habitu, victu, instructu, sensu, ipso denique sermone proavis renuntiastis. Laudatis semper antiquitatem, et nove de die vivitis. Per quod ostendetur, dum a bonis maiorinstitutis deceditis, ea vos retinere et custodire quae non debuistis, cum quae debuistis non custodistis. Ipsum adhuc quod videmini fidelissime tueri a patribus traditum, in quo principaliter reos transgressionis Christianos destinastis, studium dico deorum colendorum, de quo maxime erravit antiquitas, licet Serapidi iam Romano aras restruxeritis, licet Baccho iam Italico furias vestras immoletis, suo loco ostendam proinde despici et neglegi et destrui a
Abbreviated transcription (Latin):
natos cellȩ uinariȩ loculos sui inedia necarint. Sub romulo uͦ quȩ
uinũ actigerat impune a metennio mario trucidata sit. Iccirco
& oscula ꝓpinquis offerre etiã necessitas erat. ut sp̃ũ iudicarent᷑.
Ibi ÷ illa felicitas matrimoniors de morib utiq ꝓspata. quȩ ꝑ annos
ferme sex centos ab urbe condita. nulla repudiũ domꝰ scripsit: At nc̃
infeminis p̃ auro nullũ leue ÷ menbrũ. prȩ uino nullum liberum :
osculũ. Repudiũ uͦ iam & uotum est quasi matrimonii fructus etiã
circa ipsos deos ur̃os. quȩ ꝓspecte decreuerant patres ur̃i. idem uos
obsequentissimi rescidistis. Liberũ patrem cũ mysteruis suis. consules
senatus auctoritate. non mͦ urbe sed uniuersa italia eliminauerunt.
Serapidẽ & isidem & arpocratẽ cum suo cinocefalo capitolio ꝓhibitos
inferri. id ÷ curia deoꝵ pulsos. piso & gabinius consules non utiq

Expanded text:
natos cellae vinariae loculos sui inedia necarint, sub Romulo vero quae natos cellae vinariae loculos sui inedia necarint, sub Romulo vero quae vinum attigerat, inpune a Metennio marito trucidata sit. Idcirco et oscula propinquis offerre etiam necessitas erat, ut spiritu iudicarentur. Ubi est illa felicitas matrimoniorum de moribus utique prosperata, qua per annos ferme sexcentos ab urbe condita nulla repudium domus scripsit? At nunc in feminis prae auro nullum leve est membrum, prae vino nullum liberum est osculum, repudium vero iam et votum est, quasi matrimonii fructus. Etiam circa ipsos deos vestros quae prospecte decreverat patres vestri, idem vos obsequentissimi rescidistis. Liberum Patrem cum mysteriis suis consules senatus auctoritate non modo urbe, sed universa Italia eliminaverunt. Serapidem et Isidem et Arpocratem cum suo cynocephalo Capitolio prohibitos inferri, id est curia deorum pulsos, Piso et Gabinius consules non utique
Abbreviated transcription (Latin):
tu sũmouebant. quȩ theatra stuprandis moribs orientia statĩ destru¬
ebant. quȩ dignitatẽ &e honestoꝵ natalium insignia non temere.
nec impune usurpari sinebant. Uideo enĩ & centenarias cenas acente¬
nis iam sestertiis dicendas. & in lances. parũ est si senatorum & non
libertinorũ. uł adhuc flagra rũpentium argentaria metalla ꝓducta.
Uideo & theatra nec singula satis e̾ẽ nec nuda. Nam ne uel hieme
uoluptas in pudica frĩgeret primi lacedemonui pęnulam ludis excogi¬
tauerunt. Nideo & inter matronas atq ꝓstribulas. nullũ de habitu dis¬
crim̃ relictũ. Circa feminas quidem etiã illa maiorũ instituta cecide¬
runt. quȩ modestiȩ. quȩ sobrietati patrocinabant᷑. Cum aurum
nulla norat prȩter unico digito quẽ sponsus obpignorasset ꝓnubo
anulo. Cum mulieres usq adeo uino abstinerent᷑. ut matronã ob resig¬

Expanded text:
tu submovebant, quae theatra stuprandis moribus orientia statim destrutu submovebant, quae theatra stuprandis moribus orientia statim destruebant, quae dignitatum et honestorum natalium insignia non temere nec inpune usurpari sinebant? Video enim et centenarias coenas a centenis iam sestertiis dicendas, et in lances parum est si senatorum et non libertinorum vel adhuc flagra rumpentium argentaria metalla producta. Video et theatra nec singula satis esse nec nuda; nam ne vel hieme voluptas inpudica frigeret, primi Lacedaemonii penulam ludis excogitaverunt. Video et inter matronas atque prostibulas nullum de habitu discrimen relictum. Circa feminas quidem etiam illa maiorum instituta ceciderunt quae modestiae, quae sobrietati patrocinabantur, cum aurum nulla norat praeter unico digito quem sponsus obpignorasset pronubo anulo, cum mulieres usque adeo vino abstinerentur, ut matronam ob resig