comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sitio sordium : s bonȩ cõscientiȩ
int̾rogatio. Hoc .ẽ. uerbum fidei
qͦd p̃dicamus. qͦd sine dubio ut
mundare possit. cõsecrat᷑ & bap¬
tismus. Ap̃s qͥ pe nobiscũ uitis.
cũ patre agricola. dilexit ęccłam.
& sema ipsum tradidit ꝓ ea. Lege
apłm: & uide qͥd adiungat. Ut
eam scitĩcaret inqͥt mundans
eam lauachro aque in uerbo. Alũ¬
datio gͥ nequaquã fluxo & labi¬
li tribueretur elem̃to : nͥ adde¬
retur in uerbo. Hoc uerbũ fidĩ
tantũ ualet in eccła dĩ. ut ꝑ ipsã
credentẽ. offerentem. benedicen¬
tem. tinguentem. etiã iantillũ
mundet infantẽ. quãuis ñdũ
ualentem corde credere ad iusti¬
ciã. & ore confĩteri ad salutem.

Expanded text:
sitio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio . Hoc est verbum fidei quod praedicamus: quo sine dubio ut mundare possit, consecratur et Baptismus. Christus quippe nobiscum vitis, cum Patre agricola, dilexit Ecclesiam, et seipsum tradidit pro ea. Lege Apostolum, et vide quid adjungat: Ut eam sanctificaret, inquit, mundans eam lavacro aquae in verbo . Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elemento, nisi adderetur, in verbo. Hoc verbum fidei tantum valet in Ecclesia Dei, ut per ipsum credentem, offerentem, bene dicentem, tingentem, etiam tantillum mundet infantem; quamvis nondum valentem corde credere ad justitiam, et ore confiteri ad salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
Lex aũ. ñ .ẽ. exfide s qͥ fecerit ea.
uiuet in illis. Non ait. qͥ fecerit eã
uiuet in illa. ut intelligas legem
hoc loco ꝓ ipsis oꝑibus positã. Qui
uel crucem. uel aliqͥd huiusmodi
paterent᷑. Ergo qui fecerit ea in¬
qͥt uiuet millis. id.ẽ. habebit p̃¬
mium. ne ista morte puniat᷑. sł
gͦ ap̃ dm̃. cuius ex fide si quis in
hac uita uirerit. cũ hinc excesse¬
rit tũc eum magis habebit p̃sen¬
tissimũ p̃miũ. Non itaq ex fide
iuiuit. qͥsqͥs p̃sentia que uidentur
uel cupit uel timet. qr fides dĩ¬
ad inuisibilia ꝑtinet. quȩ pꝰ da-¬
bunt᷑. Nam .ẽ. & ista quȩdam in
oꝑib legis iusticia. quando sine
cit. Si enim abraham ex oꝑibus
iustificatus .ẽ. habet głam. s non
ap̃ dm̃. Aliud. ẽ. gͦ ñ iustificari
ap̃ dm̃: aliud ñ iustificari. Qͥ
omĩno ñ iustificat᷑. nec illa ser¬
uat quȩ temꝑale habent p̃mi¬
um. nec illa quȩ et̃num. Qui
aũ in oꝑib legis iustificat᷑. ñ ap̃

Expanded text:
Lex autem non est ex fide, sed qui fecerit ea, vivet in illis. Non ait, Qui fecerit eam, vivet in ea; ut intelligas Legem in hoc loco pro ipsis operibus positam. Qui vel crucem, vel aliquid hujusmodi paterentur. Ergo qui fecerit ea, inquit, vivet in illis; id est, habebit praemium, ne ista morte puniatur. Non ergo apud Deum, cujus ex fide si quis in hac vita vixerit, cum hinc excesserit, tunc eum magis habebit praesentissimum praemium. Non itaque ex fide vivit, quisquis praesentia quae videntur, vel cupit, vel timetad invisibilia pertinet, quae post dabuntur. Nam est ista quaedam in operibus Legis justitia quando sine  Romanos dicit: Si enim Abraham ex operibus justificatus est, habet gloriam, sed non ad Deum . Aliud est ergo, non justificariapud Deum; aliud, non justificari. Qui omnino non justificatur, nec illa servat quae temporale habent praemium, nec illa quae aeternum; qui autem in operibus legis justificatur, non apud
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ ait. mundi estis ꝓpt̾ baptis
mum quo abluti estis. q ait ꝓpt̃
uerbum qͦd locutus sum uobis.
nͥ qr & in aqua uerbum mũdat.
Detrahe uerbũ. & qͥd. ẽ aqua nͥ¬
& fit sacram̃tum. etiam ipsũ
tãquã uisibile uerbum. Nam
de hoc utiq dixerat. quando
discipulis pedes lauit. Qui lo¬
tus.ẽ. ñ indiget nͥ ut pedes la¬
uet : s. ẽ. mundus totus. Unde
ista tanta uirtus aquȩ. ut cor¬
pis tangat. & cor abluat. nͥ faci¬
ente uerbo. ñ qr dicit᷑ s qr credi¬
tur. Nam & in ipso uerbo ali
si confessus fueris in ore tuo.¬

Expanded text:
re non ait: 'mundi estis propter mum, quo abluti estis', sed ait: 'propter verbum, quod locutus sum vobis', nisi quia et in aqua verbum mundat? Detrahe verbuet fit sacramentum, etiam ipsum tamquam visibile verbum. Nam et hoc utique dixerat, quando discipulis pedes lavit: 'Qui lotus est, non indiget nisi ut pedes lavet, sed est mundus totus'. Unde ista tanta virtus aquae, ut corpus tangat et cor abluat, nisi faciente verbo? Non quia dicitur, sed quia creditur. Nam et in ipso verbo aliusi confessus fueris in ore tuo
Abbreviated transcription (Latin):
nis nouum. Timor enim p̃ua¬
let in lege: & initium sapientiȩ
timor dñi. finis aũ legis xp̃c ad
iusticiam. omĩ credenti. Quo do¬
nante diffundit᷑ caritas in cordi

Expanded text:
nis Novum. Timor enim praevalet in lege, et initium sapientiae timor Domini. Finis autem legis Christus ad justitiam omni credenti: quo donante diffunditur charitas in cordi
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dicit᷑. ñ qͥa consumit. s quia ꝑ¬
ficit. Nam & finitũ eybum dicimꝰ.
qui manducabat᷑. & finitam cuni¬
cam quȩ texebat᷑. Illud ad consump¬
tionem: hoc ad ꝑfectionẽ. Quia
gͤ quo tendamus non habemus:
inis enim legis xp̃c quarti
ad iusticiã. onuĩ credenti. In¬
tentio enim dirigit᷑ in finem:
dirigitur in xp̃m. Quare finis

Expanded text:
it, sed quia perficit. Nam et finitum cibum dicimus qui manducabatur, et finitam tunicam quae texebatur: illud ad consumptionem, hoc ad perfectionem. Quia ergo ultra quo tendamus non habemus, inis enim Legis Christus est, ad justitiam omni credenti . Intentio ergo dirigatur in finem, dirigatur in Christum. Quare finis
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ ñ facile quisquã audet dicere. ds̃
meus. nͥ qͥui eum credit. ⁊ qui eũ diligit.
ipse dicit. dõ meus. Tuum tͥ fecisti cuius
es. Hoc amat ipse. Pusus dulcedine affẽc¬
tus cui. ⁊ secuta ⁊ p̃sidenti dilectione
uoca. dõ m̃s. decurus dicis. uerũ dicis.
Non enĩ qui dicũt dm̃ meum: singuli
diuidũt int̃ se. Sisermo istx quẽ iacto
lingua ⁊ sono constante litteris ⁊ silla¬
corporalit̃ sonans inꝓpinqui olittusim
longinquo languidius. ab omĩb cam̃ au¬
dientib cotus excipit᷑. non inõsi slla̾¬
accipientib. quanto magis illo dͣ uͥꝙ
p̃sens implens omĩa. ñ ꝓpinquã darius.
⁊ longniqua languidius. s ꝑgnadeus
a sine usꝙ ad finem fuitit̃. hdisponiens
omiã suauit̃. equalit᷑ pos   ai
fulget. oritur. oc̃cidit. circuit. de
loco in locum mutat᷑. tam̃ poedunt in eã
⁊ dirigunt᷑ omĩum oculi. ⁊ omĩũ ocłi
parit̾ eam possident. non eam diuidũt.
nullus in ea diues linites firit. nec pͥor

Expanded text:
quomodo non facile quisquam audet dicere, Deus meus, nisi qui in eum credit, et qui eum diligit; ipse dicit, Deus meus. Tuum tibi fecisti; cujus es, hoc amat ipse. Prorsus dulcedine affectus tui, et secura et praefidenti dilectione dic, Deus meus. Securus dicis, verum dicis: Non enim qui dicunt, Deus meus, singuli dividunt inter se. Si sermo iste quem jacto lingua, et sono constante litteris et syllacorporaliter sonans, in propinquo clarius, in longinquo languidius, ab omnibus tamen audientibus totus excipitur, non inter se syllaaccipientibus; quanto magis ille Deus ubique praesens, implens omnia, non propinqua clarius, et longinqua languidius, sed pertendens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter , aequaliter possifulget; oritur, occidit, circumit, de loco in locum mutatur: tamen procedunt in eam et diriguntur omnium oculi, et omnium oculi pariter eam possident, non eam dividunt; nullus in ea dives limitem fixit, nec prior
Abbreviated transcription (Latin):
cimplindã p̃bebit scĩs. ipsa dĩsa¬
sentat. farsitan paulus a płs dicit. Iusticia
enĩ dei in co reuelatur de fide infidem.
Dicit enĩalio loco. Nos enim reuelata
facte głam dñi contemplantes. u ean¬
ait de gła ingłam. ita ⁊ ibi ex fide in
fidem. De gła scilic& ȩũgłii. quo nc̃ cre¬
dentes illuminant᷑: ingłam ipsius in¬
cõmutabilis ⁊ manifestatx ueritatis.
quatunc cõmutati ꝑfruent᷑. Ita eo
fide uerborum. quib nc̃ credimus.
quod nundũ uidemus : infidem rerũ
qua in ȩt̃nũ qđ nc̃ credimus obtinebi¬
mus. Sed̾m sententiã hanc etiã illud
dictũ ẽ a iohanne in epła ad parthos.
Dilectissimi nc̃ filii dĩ sumus ⁊ ñ dum
apparuit qͦd erimꝰ. Scimꝰ qm̃ cũ anta¬
ruerit similes ei erunus: qm̃

Expanded text:
ebit sanctis ipsa dei sasentiae forsitan Paulus dicit: Iustitia enim dei in eo reuelatur ex fide in fidem. Dicit enim alio loco: Nos enim reuelata facie gloriam dei spectantes, in eanait, de gloria in gloriam; ita et ibi, ex fide in fidem: de gloria scilicet Evangelii, quo nunc credentes illuminantur, in gloriam ipsius incommutabilis et manifestae veritatis, qua tunc commutati perfruentur; ita ex fide verborum quibus nunc credimus quod nondum videmus, in fidem rerum qua in aeternum quod nunc credimus, obtinebimus. Secundum sententiam hanc etiam illud dictum est a Joanne in Epistola ad Parthos: Dilectissimi, nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus
Abbreviated transcription (Latin):
testis e dõ. Ridiculum ẽ hoc putare.
Tanien ꝓpt̾ contentiosos aut multum
tardiores. ne aliquid intẽẽ quis pirt&s.
sciat etiã hoc modo iurasse apłm dicẽ¬
tem : cotidie morior ꝑ urãm głam.
Quaꝓpt̾ qui intelligit ñ in bonis. s in
necessariis iurationẽ habendã refre¬
Inet se quantũ pot̾ ut nͣ eautatur nͥ
ẽẽ homiries adcredendũ qđ utile ẽ¬
eis credere. nisi uiratione firmetur.
Ad hoc itaq ꝑtinet. qđ hic dicit᷑. Sit
appetendum: qđ aũ ampliꝰ ẽ amalo ẽ.
Si iurare cogeris. scias de necessitate
uenire infirmitatis eoꝵ. quib ali¬
quid suades : quȩ infirmitas utiq
malũ ẽ. Unde nos eotidie liberari
dep̃cam᷑ : cũ dicimus. lib̃a nos amalo.
Itaꝙ non dixit. qđ ampliusẽ malũ ẽ:¬

Expanded text:
Testis est Deus. Ridiculum est hoc putare; tamen propter contentiosos aut multum tardiores, ne aliquid interesse quis putet, sciat etiam hoc modo jurare Apostolum dicentem, Quotidie morior per vestramQuapropter qui intelligit non in bonis, sed in necessariis jurationem habendam, refrenet se quantum potest, ut non ea utatur, niesse homines ad credendum quod eis utile est credere, nisi juratione firmetur. Ad hoc itaque pertinet quod sic dicitur: Sit appetendum, quod asi jurare cogeris, scias de necessitate venire infirmitatis eorum, quibus aliquid suades, quae infirmitas utique malum est, unde nos quotidie liberari deprecamur, quum dicimus: libera nos a malo. Itaque non dixit, quod autem amplius e
Abbreviated transcription (Latin):
biciebat᷑ crim̃ xp̃ianis: hoc ipsũ
qđ xpĩani eẽnt. Illa quidem glaua erat.
forces libent̾ accipiebant Et sic acci¬
piebant. ut omĩno in nomine dni sui
ñ crubescerent. Oꝑuerat enĩ irreue¬
rentia faciem eorũ: habentiũ frontẽ
pauli dicentis. Non enĩ erubesco e
uuangłm. Uirtus enĩ deiẽ in salutẽ
omĩcredenti. O paule nonne tues
adoratar crucifirb᷑. Parum ẽ inqͥt
uide mͥ ñ erubescere. unmo huic solũ
glouior. unde putat me inimicus eru¬
bescere. Michi enĩ absĩt gloriari nͥ in

Expanded text:
iciebatur crimen Christianis, hoc ipsum quod Christiani essent. Illa quidem gloria erat: fortes libenter accipiebant, et sic accipiebant, ut omnino de nomine Domini sui non erubescerent. Operuerat enim irreverentia faciem ipsorum, habentium frontem Pauli dicentis: Non enim erubesco de Evangelio; virtus enim Dei est in salutem omni credenti . O Paule, nonne tu es adorator Crucifixi? Parum est, inquit, inde mihi non erubescere; imo hinc solum glorior, unde me putat inimicus erubescere. Mihi enim absit gloriari, n
Abbreviated transcription (Latin):
sicut illud ita & hoc: nisi quẽatino¬
dum ad pectandum nullus nos co¬
gebat iimor s ipsus libido uoluptas¬
ꝙ peccati: sic ad iuste unendũ ñ uos
supplicis metus urgeat. s ducat delecꝰ¬
quantũ mͥ iuidetur nũctũ ẽ. pucła
s quociãmꝰ actulta iusticia. Neqe̾nĩ
frustra p̃mitteret. humanũ cico ꝓpt̃
serre potuissant. Plius qͥppe serũit¬
tis debetut iustitie: quan pegato
ient homines eahibere. Nam pęnia.
corporis & sĩ non auoluntare tamen
reuocat ab opere pectati. Noc facile
crutiatus uincticte certiu e̾. conti¬
nuo secuturos. Iusticia uͦ sic amandi
t᷑ ut ab enis oꝑibus ctiam pene cor¬
poris nos colbere nonclebeant: atq
int̾ manus etiam crudeliũ tnrinicoꝵ
luceant oꝑa nr̃a ciam hominib. ut
quibus placere possunt. glanficent pa¬
trem nr̃m qͥ incelis. ẽ. huic .ẽ. qͦ illo
foitissiius tustitię ailector erclamat.

Expanded text:
sicut illud, ita et hoc? nisi: quemadmodum ad peccandum nullus cogebat timor, sed ipsius libido voluptasque peccati; sic ad juste vivendum non vos supplicii metus urgeat, sed delecquantum mihi uidetur, nondum est perfecta sed quodam modo adulta iustitia. neque enim frustra praemitteret: Humanum dico proptferre potuissent. plus quippe seruitutis debetur iustitiae, quam peccato solent homines exhibere. nam poena corporis etsi non a uoluntate tamen reuocat ab opere peccati nec facile qcruciatus uindictae certum est continuo secuturos. iustitia uero sic amanda est, ut ab eius operibus etiam poenae corporis nos cohibere non debeant atque inter manus etiam crudelium inimicorum luceant opera nostra coram hominibus, ut, quibus placere possunt, glorificent patrem nostrum, qui in caelis est. Hinc est, quod ille fortissimus iustitiae dilector e
Abbreviated transcription (Latin):
qui głatur. inctũo głetur. Sicut gͦ
ille ẽ. iniquissimus. quem nec pęnȩ
corporales clet̃rent ab uniminctis
oꝑibus satice noluptatis. ĩta ille
iustissimus qui nec pęnarum corporaliũ
ͥterrare reuocat᷑ ascĩs oꝑibuis luminostłi¬
nx caritatis. Que catitas ctĩ qͦd ꝑpetua¬
I cogitatione tenenctum s̃. cdiffunctit
nobis: ut qui głatur in dno glauotur.
Cum gͦ nos huuis caritatis qualer ue¬
rissime impletur. pauꝑes egentes q
sentimus. hon de mopia nr̃a ctiuitias
enus erigere. s mrando petere. querere.
puiliare debemus. ut ille apud quem
.ẽ. fons uite cdet nobis in ebriati ab u¬
bertate ciomus suȩ. & uoluptatis fue
potare toirentem: quo punclati atq
uegetati. non solum tͥstitia non absdrbe¬
amur. uerum etiam glorieniur intri¬
bulationib: scientes quia tribulatio
patientiam oꝑatur. patientia ꝓbati

Expanded text:
iatur, in domino glorietur. sicut ergo ille est iniquissimus, quem nec poenae corporales deterrent ab inmundis operibus sordidae uoluptatis, ita ille iustissimus, qui, nec poenarum corporalium terrore reuocatur a sanctis operibus luminosissimae caritatis. Quae caritas dei, quod perpetua conobis, ut, qui gloriatur, in domino glorietur. cum ergo nos huius caritatis, qua lex ! uerissime impletur, pauperes egentesque sentimus, non de ! inopia nostra diuitias eius exigere sed orando petere, quaerere, pulsare debemus, ut ille, apud quem est fons uitae, det nobis inebriari ab ubertate domus suae et uoluptatis suae potare torrentem, quo inundati atque uegetati non solum tristitia non\', absorbeamur, uerum etiam gloriemur in tribulationibus\', scientes, quia tribulatio patientiam operatur, patientia probati
Abbreviated transcription (Latin):
ri ñ pot᷑. nͥ tum ñ ctiligit dm̃. cui moes
ipsa .ẽ. ñ cdiligere dm̃. Quod nichibẽ.
altu quam ei qͥcquam inctiligendo
atq sequendo p̃p̃onere. Nemo uicte st¬
parat: pollicendo uitam. Nemo enim
abipso sonte seꝑat: aquam pollicẽcto.
Non seꝑat angelus. Nonenun .ẽ. ange¬
lus. cũ inheremus dõ. nrã m̃te poten¬
tior. Non seꝑat uirtus. Si illa uirtꝰ
hic nominata ẽ. qui aliquam potestatẽ
.ẽ sublimior mens inhereus cdõ. Sin illa
uirtus dicltot̃. quȩ ipstus aniini nt̃i
rectissiia asfectio .c̃. si in aliquo .ẽ. fatia
ut cõningamur cdõ: ñ unobisẽ. ipsa cõ¬
tungit. Non seꝑant iustantes molestiȩ
hoc enim leuiors cas sentimus: quo ei
a quonos seꝑare molunit̃. artus inhe¬
Nam ⁊ qͥcqͥ bomi suttirum . s̃. dertilis

Expanded text:
 dum non diligit deum, cui mors ipsa est non diligere deum, quod nihil est aliud quam ei quicquam in diligendo atque sequendo praeponere. nemo inde separat pollicendo uitam; nemo enim ab ipso fonte separat aquam pollicendo. non separat angelus; non enim est angelus, cum inhaeremus deo, nostra mente potentior. non separat uirtus; si illa uirtus hic nominata est, quae aliquam potestatem ino sublimior mens inhaerens deo; sin illa uirtus dicta est, quae ipsius animi nostri rectissima affectio est, si in alio est, fauet ut coniungamur deo; si in nobis est, ipsa coniungit. non separant instantes molestiae; hoc enim leuiores eas sentimus, quo ei a quo nos separare moliuntur artius inhaenam et quidquid boni futurum est, certi
Abbreviated transcription (Latin):
amore tendete iubes. Diligis inqͥ¬
ctum dm̃ tuum ex toto ande tuo. et ex
tora amina tua. ⁊ ex tota m̃te tua. Quid
uis amplius  Et paulus. cdiligentibus
inqͥt cłm̃. omĩa ꝓcectũt in bonm. Dicit
etiã ipsĩis dilectionis modũ. Quis gͦ

Expanded text:
amore tendere iubes. diliges, inqudominum deum tuum ei toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua. quid uis amplius? et Paulus: diligentibus, inquit, deum omnia procedunt in bonum. dicit etiam ipse dilectionis modum: quis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quadam parte neres cdõ. ex qua¬
clam parte delectaris scło. Illud
qͦ cdelectaris scło. pugnat aduersus
non se dimitiat. Magnum adiutonũ
habet: ĩincet qͦd milla dͥ rebellat. ꝑs
ueret in pugnando. Est peccatũ in
corpote tuo. q non regnet. Nongͦ reg¬
uet inqͥt peccatum in uro mortali an¬
pore acd obedientum aesidersis eius.
qsi delectet admalum: non obtempe¬
raudo facis ut non regnet qͦ ẽ: & ita
fiet postea. ut nonsit qͦd erat. Quando
Cum absorbebitur mors in uictoriam:
cum corruptibile hoc induerit incor¬
ruptionem. Ibi nonerit qͦd tͥ repug¬
net: non erit qͦd aliua delectet. nͥ ds̃.¬

Expanded text:
 quadam parte cohaeres Deo; ex quadam parte delectaris saeculo: illud quo delectaris saeculo, pugnat adversus non se dimittat, magnum adjutorium habet. Vincit quod in illa sibi rebellat, si perseverat in pugnando. Est peccatum in corpore tuo, sed non regnet. Non ergo regnet, inquit, peccatum in vestro mortali corpore, ad obaudiendum desideriis ejus . quod delectet ad malum; non obtemperando facis ut non regnet quod est, et ita fiet postea ut non sit quod erat. Quando? Cum absorbebitur mors in victoriam, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem : ibi non erit quod tibi repugnet, non erit quod te aliud delectet nis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ quem mortiuis ẽ qui uruit inet̾̃nũ
S qͦmͦ mortuus ẽ ds̃ : & unde martuus
ẽ ds̃: & potest mori dõ ͦ Accepit ex te:
unde moieretur ꝓte. Non posset mo¬
ri uͥ caro: non posset mor nͥ mortale
corpus. Induit se ubi ꝓte moreretur:
induet te uͥcum illo uiuas. Ubi se in¬
duit morte : In uirguutate matͥs.ͥ
te iudua uita: In equalitare pałs. Fle¬
git nc ubi thalamum castum: ubi
contungeret᷑ sponsis sponse. Uerbum
caro factum ẽ: ut ficr& caput eocłẽ.
Uerbum enim ipsum ũ d̾ pars echẽ:

Expanded text:
pter quem mortuus est qui vivit in aeternum? Sed quomodo mortuus est Deus, et unde mortuus est Deus? et potest mori Deus? Accepit ex te, unde moreretur pro te. Non posset mori, nisi caro; non posset mori, nisi mortale corpus: induit se ubi pro te moreretur, induet te ubi cum illo vivas. Ubi se induit morte? In virginitate matris. Ubi te induet vita? In aequalitate Patris. Elegit sibi hic thalamum castum, ubi conjungeretur sponsus sponsae. Verbum caro factum est , ut fieret caput Ecclesiae. Verbum enim ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ nominem. ꝓpt quẽ mori uo¬
luit unicum siuim: Attenctamus ad
idiqum dilectionis ꝓmissionis dĩ:
tales arras accepimus. Unicus ꝓ quib¬
mortuus ẽ Utinam ꝓ bonis. utiã

Expanded text:
s hominem, propter quem mori voluit Unicum suum? Attendamus ad indicium dilectionis. Promissionis Dei tales arrhas accepimus; tenemus mort
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ impiis mortuus ẽ. Qui donauit.
impiis mortem suam: qͥd seruat iu¬
stis uͥ uitam suam: Frigat se gͦ hu¬
mana fragilitas. non desperet. non se
collictat. non se auertat. non dicat
non ero: qui ꝓmisit cdõ ẽ. a uenit ut
ꝓmitteret. Apparuit hominib ue
uit ilscipe maitem nrãm ꝓmittere
homo mortalis: Quia uicturus es
fecit Mortuns ẽ ꝓte. Quid ꝓmiit:
Ut uiuas cum illo. Increctibilius õ quod
mortuus ẽ et̃nus. quam ut inet̃num
uiuat mortalis. Iam qͦͦd incretibilius

Expanded text:
 impiis mortuus est» . Qui donavit impiis mortem suam, quid servat justis, nisi vitam suam? Erigat ergo se humana fragilitas, non desperet, non se collidat, non se avertat, non dicat, Non ero. Qui promisit, Deus est: et venit, ut promitteret; apparuit hominibus, venit suscipere mortem nostram, promittere homo mortalis? Quia victurus es fecit? Mortuus est pro te. Quid promisit? Ut vivas cum illo. Incredibilius est quod mortuus est aeternus, quam ut in aeternum vivat mortalis. Jam quod incredibilius
Abbreviated transcription (Latin):
taris arbitrio. etiã quod transira
n postraro manasse peccatum.
Neq .it. dampnant᷑ qui ñ peccauert᷑:÷
quandoqͥde illud ex uno ii om̃s ꝑtran¬
siit : in quo ante ꝓpͥa in singulis qͥbusq
peccata. om̃s cõmunit peccauert̃. Ac
ꝑ hoc inexcusabilis ẽ omĩs peccator. uel
reatu ariginis. uel additam̃to etiam
ꝓpͥe uoliuitatis. siue qui nouit. siue
qͥ ignorat. siue qͥ uidicat. siue qͥ noti
iudicat: qr & ipsa ignorantia ineis qͥ
intelligere noluerũt sine dubitati¬
one peccatũ ẽ : in eis aũ qͥ ñ potuert̃
pena peccati. Ergo in utͥsq ñ ẽ iusta
ercusatio: s usta dampnatio. Febͦ¬

Expanded text:
tatis arbitrio, etiam quod transiret tatis arbitrio, etiam quod transiret in posteros. manasse peccatum. neque enim damnantur, qui non peccauerunt, quando quidem illud ex uno in omnes pertransiit, in quo ante propria in singulis quibusque peccata omnes communiter peccauerunt. ac per hoc inexcusabilis est omnis peccator uel reatu originis uel additamento etiam propriae uoluntatis. siue qui nouit siue qui ignorat siue qui iudicat sine qui non iudicat, quia et ipsa ignorantia in eis. qui intellegere noluerunt. sine dubitatione peccatum est, in eis autem, qui non potuerunt, poena peccati. ergo in utrisque non est iusta excusatio sed iusta damnatio.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntomagis iuercusabiles sut̃. qͥ ex
lege eius instructi confidũt se ip¬
sos duces ẽẽ cecorũ. ⁊ alios docentes
se ipsos ũ docent. qui pͣdicantes ñ
furandũ furant᷑. n cet̾a quȩ de ipsis
apłs loquit᷑. Eis qͥppe dicit. Prop¬
terea inexcusabilis es o homo omĩs
qui uidicas. In quo . it. alium uidi¬
cas. crmet ipsum condẽpnas : cadẽ
enim agis quȩ uidicas. humana
qͥppe suꝑbia tanquã p̾sumens de
iuribus liberi arbitrib ercusat
se putat quando ignoranti Cor
uoluntatis uidetut eẽ qͦd picdit.A
Scm hauc ercusationem muerctisa¬
biles dicit soͥptura diuina. qͦscqͣ
scientes petcare coniuncit. Dĩta
men iustũ iudiciũ nec illis parcit
qͥ ñ audierũt. Quic̃q it sine lege
peccauerũt: sino lege pibũt. Ot qͣm¬
uis se ipsi excusart tudeant ᷑ non
acdiniitit hauc excusationom. qui
scit se fecisse homine̾ rectił eiq o¬
bedientiȩ dediso p̃ceptũ: nec nͥ
tiuo quo male usus ẽ libero uolũ¬

Expanded text:
nto magis inexcusabiles sunt, qui ex lege eius instructi confidunt se ipsos duces esse caecorum et alios docentes se ipsos non docent, qui praedicant non furandum et furantur et cetera. quae de ipsis apostolus loquitur! eis quippe dicit: Propterea inexcusabilis es o homo omnis, qui iudicas; in quo enim alium iudicas. temet ipsum condemnas; eadem enim agis. quae iquippe superbia tanquam praesumens de viribus liberi arbitrii excusatam se putat, quando ignorantiae, non voluntatis, videtur quod peccat. Secundum hanc excusationem inexcusabiles dicit Scriptura divina quoscunque scientes peccare, convincit tamen Dei justum judicium, nec illis parcit qui non audierunt; quicunque enim sine lege peccaverunt, sine lege perierunt, et quamvis se ipsi excusare videntur, non admittit hanc excusationem, qui scit se fecisse hominem rectum eique oboedientiae dedisse praeceptum nec nisi eius, quo male usus est. libero uolun
Abbreviated transcription (Latin):
quascdã corporis aduertite⁊
inspicite : danitatẽ. stuporem ĩ ma¬
talitatem. Sanitas egritudinemn
ñ habet: s tam̃ quando tangitur
⁊ molestat᷑: dolet. dbupoi autt̃ ã
dolet. amisit enum sensum dolors. tanto
Iinsensibilior quanto peior. Rursus ĩ¬
mortalitas ñ dolet. ab sumpta ẽ eumi
omĩs corruptio. ⁊ carruptibile hoc in¬
duet incorruptionẽ. ⁊ mortale hoc ĩ¬
duet ũnartalitate. Nullus gͦ dolor
in curpore imortali. nullus dolor in oci¬
pois stupido. Nonse putit stupidus
iam ĩmortalem. Uicinior ẽ ĩmortali¬
tati sanitas dolentis: quã stupor non
sentientio. Inuenimus gͦ hominem
suꝑbum ⁊ ypo arrogantissimo qui d
ꝑsuaserit nichil timere. fortiaiem
putas illo qͥ ait: foris pugns uitus
cimores. faitiorem ipso capito nostro
mea usq ad moitem ᷑ Non ẽ istofe
Ne it belcctet fuititudo eu
cn ĩ mortalitate inditus. s stnsu
erutus ẽ. Tu uͦ habeto animã ñ sinc

Expanded text:
advertite et inspicite: sanitatem, stuporem, immortalitatem. Sanitas aegritudinem non habet; sed tamen quando tangitur et molestatur, dolet. Stupor autem non dolet; amisit sensum doloris, tanto insensibilior, quanto pejor. Rursus immortalitas non dolet; absumpta est enim omnis corruptio, et corruptibile hoc induit incorruptionem, et mortale hoc induit immortalitatem . Nullus ergo dolor in corpore immortali, nullus dolor in corpore stupido. Non se putet stupidus jam immortalem: vicinior est immortalitati sanitas dolentis, quam stupor non sentientis. Invenis ergo hominem superbum typho arrogantissimo, qui sibi persuaserit nihil timere: fortiorem putas illo, qui ait, Foris pugnae, intus timores fortiorem ipso capite nostro mea usque an te delectet stupor ejus; non immortalitate indutus, sed sensu exutus est. Tu vero habeto animam non sine
Abbreviated transcription (Latin):
enim positis. non sub grã cdo¬
minabat᷑ peccatũ: a quo nonfĩt homo
estis sub lege s sub grã. Non qr ler
mala .ẽ. s qr sub illa sũt. qͦs reos facit
iubendo non adiuuando. Grã qͥppt
acdiuuat ut legis quisꝙ sit factor᷑
sine qua grã stib lege positus. tantũtu
crit legis aucditor. Talib itaq clicit.
Qͥ in lege iustificamini: agrã ercicti¬

Expanded text:
enim positis, non sub gratia dominatur peccatum, a quo non fit homo estis sub lege, sed sub gratia : non quia lex mala est; sed quia sub illa sunt quos reos facit jubendo, non adjuvando. Gratia quippe adjuvat ut legis quisque sit factor, sine qua gratia sub lege positus tantummodo erit legis auditor. Talibus itaque dicit, Qui in lege justificamini, a gratia excidi
Abbreviated transcription (Latin):
quo cor insipieus obscuratũ c̃ em. qͥ cog¬
nitum dm̃. non ut dñi grãs agendo glo¬
rificauerunt. Nec alio spũ decipiun¬
& suam uolentes constituere. uisticie dĩ
non sũt subiecti. Unde mͥ magis uide¬
tur ẽẽ fidei filius. qui uouit a qͦ sper&.
qͦd ñdum habet. quam qͥ sͥ tͥbuit . qͦd
habet : quamuis uttiq horum p̃feren¬
dus sit. qui & habet & nouit a qͦ haba.
si tam̃ nou se credat eẽ qͦd ñdum est.
ne incidat in uicium illius pharisei.
qͥ quãquã dõ grãs ageret ex his quę
habebat. uichil tañ petebat darisͥ
tanꝗͣ nichilo indigeret ad augen¬
dani ꝑficiendani ue iusticiã. His gͥ con¬
sideratis ꝑtractatisq ꝓ uiribus. quas
A dñs dare cdignatur. colligunus ñ iusti

Expanded text:
Quo cor insipiens obscuratum est eorum, qui cognitum Deum non ut Deum gratias agendo glorificaverunt: nec alio spiritu decipiunam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. unde mihi uidetur magis e. se fidei filius, qui nouit a quo speret quod nondum habet, quam qui sibi tribuit id quod habet. quamuis utrique horum praeferendus sit qui et habet et nouit a quo habeat, si tamen non se credat iam esse quod nondum est, ne incidat in uitium illius pharisaci, qui quamquam deo gratias ageret ex his quae habebat, nihil tamen petebat dari sibi, tamquam nihilo indigeret ad augendam perficiendamue iustitiam. his igitur consideratis pertractatisque pro uiribus, quas dominus donare dign
Abbreviated transcription (Latin):
Plane dicimus iustificatũ. credentẽ
in cum qͥ iustificat impium. frgo
iste iustificatꝰ c̃: & oꝑatus ñ ẽ. Imple¬
tur sententia dicentis apłi: arbitror
iustificari hominem ꝑ fidem: sine
oꝑib legis. Latro qͥ cum anõ conci¬
firus c̃. coide credidit ad utioum.
ore confessus ẽ ad salutem.es¬
quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑. & si not sit ui
qͦ exteriuo oꝑet᷑. in corde tam̃ illa fer¬
uens seruatur. Nam erant quidã
in lege qui de oꝑibus legis głabant᷑.
quȩ fortasse non dilec tione s timore
faciebant. & uolebant se iustos uideri. &
p̃poni gentib: quȩ opus legis non fecerãt.
tos ex fide. ut qui credidetant bene ope¬
rarent᷑. non q bene oꝑati sut credere
mererent᷑ : exclamauit securus & ait.
qr potest iustificari horo ex fide siue
oꝑibus legis: ut illi magis non fueruit
iusti. qͥ qͦd faciebant. timore faciebant.
cũ fides ꝓ dilectionem opetur in corde
etiam si faus non erit ii oꝑe. Er trai

Expanded text:
mus justificatum, credentem in eum qui justificat impium. Ergo iste justificatus est, et operatus non est. Impletur sententia apostoli dicentis: Arbitror justificari hominem per fidem sine operibus legis. Latro qui cum Domino crucifixus est corde credidit ad justitiam, ore confessus est ad salutem.quae per dilectionem operatur, etsi non sit in quo exterius operetur, in corde tamen illa fervens servatur. Nam erant quidam in Lege, qui de operibus Legis gloriabantur, quae fortasse non dilectione, sed timore faciebant; et volebant se justos videri, et praeponi Gentibus, quae opus Legis non fecerant. tos ex fide, ut jam qui crediderant bene operarentur, non quia bene operati sunt credere mererentur, exclamavit securus, et ait, Quia justificari homo potest ex fide sine operibus Legis: ut illi magis non fuerint justi, qui quod faciebant, timore faciebant; cum fides per dilectionem operetur in corde, etiam si foras non exit in opere.
Abbreviated transcription (Latin):
legis ob hoc fiebat. qr ꝑ ipsam cognitio
peccati c̃: & ideo ex ea nemo iustificat᷑.
Unde non ꝑ illam exclusa ẽ głatio. s
ꝑ legem fidei. ex qua iustus uiuit.
S nũqͥd & ꝑ istam non fit cognitio
peccati: cum & ipsa dicat. non concu
Quod oꝑum lex minando imꝑat.
hoc fidei lex credendo impetrat. Illa
dicit. non concupisces. ĩsta dicit. cũ:
scirem qr nemo potest ẽẽ continens.
Inͥ ds̃ det. & hoc ipsum erat sapien¬
tiȩ. scire cuius ẽẽt hoc donum:
adii dũm & dep̃catus sum. Ipsa
ẽ illa sapientia quȩ pictas uocatur:
qua colit᷑ pat̾ luminũ. a quo ẽ omẽ
datum optimum. & omẽ donum
ꝑfectum. Colitur aũ sacrificio lau:¬
ͥ dis actionib q grãrum : ut cultor
eius non inse ipso. s in illo glouetur.
Ac ꝑ hoc lege oꝑum dicit ds̃. fac qͣa
iubeo: lege fidei dicit᷑ dõ. da quod
iubes. Ideo enim iubet lex. ut ad¬
moneat qͦd faciat fides. id ẽ. ut cui

Expanded text:
legis ob hoc fiebat, quia per ipsam cognitio legis ob hoc fiebat, quia per ipsam cognitio peccati est et ideo ex ea nemo iustificatur? unde non per illam exclusa est gloriatio, sed per legem fidei, ex qua iustus uiuit. sed numquid et per istam non fit cognitio peccati, cum et ipsa dicat: non concupquod operum lex minando imperat, hoc fidei lex credendo impetrat. illa dicit: non concupisces, ista dicit: cum scirem quia nemo esse potest continens, ni si deus det, et hoc ipsum erat sapientiae, scire cuius esset hoc donum, adii dominum et deprecatus sum. ipsa est illa sapientia, quae pietas uocatur, qua colitur pater luminum, a quo est omne datum optimum et omne donum perfectum. colitur autem sacrificio laudis actionisque gratiarum, ut cultor eius non in se ipso, sed in illo glorietur. ac per hoc lege operum dicit deus: \'fac quod iubco\', lege fidei dicitur deo: \'da quod iubes\'. ideo enim iubet lex, ut admoneat quod faciat fides. id est ut cui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mortem. Ipsa ẽ gͦ littera occidens.
quȩ dicit. non concupisces. De qua itẽ
dicit. qͦd paulo ante memoiaui: ꝑ legẽ
enĩ cognitio peccati. Deinde subinfert¬
unde nunc agimus. Ubi ẽ gͦ głatio
tua  Exclusa ẽ. ꝑ quã legem : fãctoꝵ:
Non . s ꝑ legem fidei. Lec gͦ ista facꝰ¬
torum ipsa ẽ quȩ dicit. non concupisces:
qr ꝑ illam cognitio paccati ẽ. Uolo gͥ sci¬
re si quis mͥ dicere audeat. utrũ lex fidĩ
non dicat. ñ concupisces. Si enĩ ñ dicit :
qͥa causȩ ẽ cur non in ea positi securi
atq inpune peccemus: Hoc enĩ a illi
putauerũt apłm dicere: de quib ait.
Et sicut dicunt nos quidam dicere. fa¬
ciamuo mala ut ueniant bona: quoꝵ¬
quare lex factorum etiam ipsa ñ dicit᷑
Neq enim qr non habet oꝑa ueterũ
sacramentorũ. circũcisionis uidelica
atq ceteror. idõ non funt opa quȩ ha¬
bet in sacramentis suis huic tempori
congruis. Aut uͦ de oꝑibus sacramen.¬
torum questio fuit. quando mentio

Expanded text:
est mortem » . Ipsa est ergo littera occidens, quae dicit, « Non concupisces: » de qua item dicit quod paulo ante commemoravi, « Per legem enim cognitio peccati. unde nunc agimus: « Ubi est ergo gloriatio tua? Exclusa est. Per quam legem? factorum? Non, sed per legem fidei » . Lex ergo ista factorum ipsa est quae dicit, Non concupisces: quia per illam cognitio peccati est. Volo igitur scire, si quis mihi dicere audeat, utrum lex fidei non dicat, Non concupisces. Si enim non dicit, quid causae est cur non in ea positi securi atque impune peccemus? Hoc enim et illi putaverunt Apostolum dicere, de quibus ait: Et sicut dicunt nos quidam dicere, faciamus mala, ut veniant bona, quorquare lex factorum etiam ipsa non dicitur? Neque enim quia non habet opera veterum sacramentorum, circumcisionis uidelieet atque ceterorum, ideo non sunt opera quae habet in sacramentis suis huic iam tempori congruis. aut uero de operibus sacramentorum quaestio fuit, quando mentio
Abbreviated transcription (Latin):
głatio tua  Exclusa c̃. ꝑ quã legẽ
factoꝵ: Non. d ꝑ legem fidei. Hec ẽ
lea fidei qua credimus & otamuo per
grãm nob̾ donari ut faciamuo. qͦd ꝑ
nosina ipsos implere non possumꝰ: ne
ignorantes dĩ iusticiã & utãm uolen¬
tes constituere. iusticit dĩ non simꝰ
subiecti. In lege itaq factorum est
dĩ iubentis iusticia: inlege aũ fictĩ¬
N subuenientis miscia. Arbitramur enĩ
iiustificari houunẽ ꝑfidem sine oꝑibus
ẽ illi ad iusticiam. & amicus dĩ appel¬
latus ẽ. Quod credidit dõ iitꝰ in corde
in sola fide ẽ. Quod aũ immolandum
durit filium. qd intrepidus derterã
armauit. qͦd iam feriret nͥ uoce tene¬
retut: magna fides ẽ utiq s a magnũ
opuo. Et ipsum opus laudauit dõ. cũ
diceret. qm̃ exaudisti uocem meam.
Quare gͦ apłs paulus ait. arbitramͦ
iustificari hominem ꝑ fidem sine oꝑi¬
bus legis. & alio loco dicit. & fides qͣ
ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑.. quomͦ fides ꝑ di

Expanded text:
atio tua? Exclusa est. Per quam legem? factorum? Non. Sed per legem fidei. Haec est lex fidei qua credimus et oramus per gratiam nobis donari, ut faciamus quod per nosmetipsos implere non possumus, ne ignorantes Dei justitiam, et nostram volentes constituere, justitiae Dei non sumus subjecti. In lege itaque factorum est Dei jubentis justitia, in lege autem fidei subvenientis misericordia. Arbitramur enim justificari hominem per fidem sine operibus est illi ad justitiam, et amicus Dei appellatus est. Quod credidit Deo, intus in corde, in sola fide est. Quod autem immolandum filium duxit, quod intrepidus dexteram armavit, quod jam feriret nisi voce teneretur, magna fides est utique, sed et magnum opus. Et ipsum opus laudavit Deus, cum diceret, quoniam exaudisti vocem meam. Quare ergo apostolus Paulus ait: Arbitramur justificari hominem per fidem sine operibus legis? Et alio loco dicit. Est fides quae per dilectionem o
Abbreviated transcription (Latin):
illa gloriatio. & lex fidei ꝑ quã excludif
quo int̾ se differant. oꝑȩ p̃tium ẽ con¬
siderare: si tam̃ ualomus aduertere
atq discernere. Rec te eium quisq
dixerit legem oꝑum ẽt̃ in uidaismo.
quȩ xp̃iana iam disciplina non seruat.
S quantum fallat ista discretio. iam
diu qͥdem ẽ at molim᷑ ostenderẽ. Ui¬
rũtamen qm resmagna c̃. non incon¬
gruent̃ in ea manifestanda plurib
etiam atꝙ etiam testimoniis ĩmoiam᷑.
Ipsam enũ adicit legem ex qua nemo
iustificat᷑. quam dicit subittasse.
ut habundara delictum. Quam tam̃
ne quisquam ob hoc imꝑitus argueret
& sacrilegus accusaret : defendit eam
dicens. Quid gͦ dicemus. Ler pecca¬
tum ẽ. Absit. S peccatũ non cognoui
nͥ ꝑ legem. Nam concupiscentiã nesci

Expanded text:
illa gloriatio, et lex fidei, per quam excluditur, quo inter se differant operae pretium est considerare, si tamen ualemus aduertere atque discernere. cito enim quisque dixerit legem operum esse in Iudaismo, quae christiana iam disciplina non seruat. sed quantum fallat ista discretio, iam diu quidem est ut molimur ostendere rumtamen quoniam res magna est, non incongruenter in ea manifestanda pluribus etiam atque etiam testimoniis immoramur. Ipsam enim dicit legem ex qua nemo justificatur, quam dicit subintrasse ut abundaret delictum , quam tamen ne quisquam ob hoc imperitus argueret et sacrilegus accusaret, defendit eam, dicens: « Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit: sed peccatum non cognovi nisi per legem: nam concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat dñs . & illumin& abscondita tene¬
brarum. & manifestabit cogitationes cor¬
dis. & tunc laus erit uniciq adõ. Non
potes inspicere cor noui xp̃iani. Quid ͤ
cor ueteris xp̃ĩani potes: Dicturi estis.
d ex necessitate credidit. Posset & de illo
dici de quo paulo ante loquebam᷑. qͥ pͥmo
fuit blasphemus & ꝑsecutor & innirio¬
sus. Et ipsi enim quędam necessitas umn¬
pacta ẽ: celesti uoce ꝓstracus ẽ: ut litm̃
haberet lum̃ ꝑdidit. Alinare qͦd uolue¬
tis. & quantum uolueris. da cuiliba ho¬
mini. Quid dulcius ista luce: Quamta¬
men paulus nͥ ꝑdidisset: etñam ñ acce¬
pisset. De necessicate credidit. Quid ti¬
iuit: dicatur ułi qͥd ciuit. Claman¬
tes oues. Oues clamare possunt: ĩorde¬
re ñpossunt. Pocuit & in ipso clamore
posse nom̃ xp̃i. tantum p̃ualcre głim
xp̃i. Itaꝙ breuit̃ dico caritati uix̃. Ex
clesiam dĩ alloquor: ppłm di alloquor.
Si credidit. et inuenisti si timuit.
tu uicisti. Incerim fr̃s ad qͦd possunt

Expanded text:
illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordium; et tunc laus erit unicuique à Deo » . Non potes inspicere cor novi christiani. Quid, cor veteris christiani potes? Dicturi estis, Sed ex necessitate credidit. Posset et de illo dici, de quo paulo ante loquebamur, Qui prius fuit blasphemus, et persecutor, et injuriosus . Et ipsi enim quaedam necessitas impacta est: coelesti voce prostratus est; ut lumen haberet, lumen perdidit. Minare quod volueris, et quantum volueris da cuilibet homini: quid dulcius ista luce? Quam tamen Paulus nisi perdidisset, aeternam non accepisset. De necessitate credidit. Quid timuit? Dicatur mihi quid timuit. Clamantes oves? Oves clamare possunt, mordere non possunt. Potuit et in ipso clamore posse nomen Christi, tantum praevalere gloriam Dei. Itaque breviter dico Charitati vestrae; Ecclesiam Dei alloquor, populum Dei alloquor: Si credidit, tu invenisti; si timuit, tu vicisti. Interim, fratres, ad quod possunt
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tantũ ipsius. s & omĩum nr̃m. Imple¬
amus gͦ officium prorogatoris. ñ usut¬
pemus locum exactoris. Itaq fr̃s opus
aliud disponebatis. aliud mucnistis.
Opus diũ cõm̃damꝰ serui conseruis. Plꝰ
in eo diligamus qͦd dñs nr̃ fecit: quã
id qͦd facere uolebamꝰ. Aleliora enust̃
oꝑa ipsius. Et magnam a deuotam
uocem eius audiuimꝰ. Alaioratũ nolo.
xpĩanus eẽ uolo. Letamini. exul¬
tade. amplius quam oderatis amate.
Opus suum xp̃o orationib cõmendate.
Animum fidelem. pum. atnicum.
tudim̃tis senis exhibete. Quid int̃ ẽ. enĩ
qr uidetis iam ꝓuectam ecatem: hora
nona uenit adiuincam: mercedem e¬

Expanded text:
non tantum ipsius, sed et omnium nostrum. Implenon tantum ipsius, sed et omnium nostrum. Impleamus ergo officium praerogatoris, non usurpemus locum exactoris. Itaque, fratres aliud disponebatis, aliud invenistis. Opus Domini commendamus, servi conservis. Plus in eo diligamus quod Dominus noster fecit, quam id quod facere volebamus. Meliora enim sunt opera ipsius. Et magnam et devotam vocem ejus audivimus: Majoratum nolo, christianus esse volo. Laetamini, exsultate, amplius quam oderatis amate. Opus suum Christo orationibus commendate: animum fidelem, pium, amicum rudimentis senis exhibete. Quid interest enim quia videtis jam provectam aetatem? Hora nona venit ad vineam, mercedem ae
Abbreviated transcription (Latin):
nam uiam docett. bonam inuobis
inueniat. Iam factus xp̃ianus discernat
qͥd int̾sit int̾̃ id qͦd diisit. & id qͦd in¬
uenit. Uitam ipsiuis & studium citca
fidem xp̃i. posteriora tempora cõꝑbabt̃
Nunc aũ fr̃s mei. ñ fuit necesse. ñ fuit
consilii pastorum repellere pulsantẽ.
differre querentim. De occultis cordis
uelle iudicare. & uocem manifestam
ñ acceptare. nec consilii fuit. nec ꝓpofiti
nr̃i. Nouimꝰ enim quẽ admodũ minet᷑
misericors illa dĩ auaritia undiq lud̾a
querentis de pecunia sua. & dicentis pi¬
gro seruo. iudicare uolenti qͦd ñ uide¬
bat. & circa luchra colligenda dñi tor¬
pescenti. Serue nequam ex ore tuo te
condempno. Tu me diristi hominem
molestum metere uͥ ñ seminaui col¬
ligete il ñ sparsi. Noueras gͦ auaritiam
meam. tu dares pecuniam meam nũ¬
mulariis. ego ueniens cum usuris eri¬
gerem. Nos gͦ ñ potiumꝰ nͥ erogare do¬
minicam pecuniam. Eractor ille erit

Expanded text:
nam viam docete, bonam in vobis nam viam docete, bonam in vobis inveniat. Jam factus christianus, discernat quid intersit inter id quod dimisit et id quod invenit. Vitam ipsius et studium circa fidem Christi posteriora tempora comprobabunt: nunc autem, fratres mei, non fuit necesse, non fuit consilii pastorum repellere pulsantem, differre quaerentem. De occultis cordis velle judicare, et vocem manifestam non acceptare, nec consilii fuit, nec propositi nostri. Novimus enim quemadmodum minetur misericors illa Dei avaritia undique lucra quaerentis de pecunia sua, et dicentis pigro servo judicare volenti quod non videbat, et circa lucra colligenda Domini torpescenti: « Serve nequam, ex ore tuo te condemno. Tu me dixisti hominem molestum, metere ubi non seminavi, colligere ubi non sparsi: » noveras ergo avaritiam meam. « Tu dares pecuniam meam nummulariis, ego veniens cum usuris exigerem » . Nos ergo non potuimus nisi erogare pecuniam dominicam. Exactor ille erit,
Abbreviated transcription (Latin):
dicare cogitationes nr̃as aliorum. s dõ
p̃bcamus cogitationes nras etiam de illis
de quib forte aliquid dubitamꝰ. forte
dubitat aliqͥd nouitas ipsiꝰ. Amate ha¬
bundantius dubitantem. amore uͤfo. cu¬
rate de corde infitmi dubitationẽ. Ince¬
riorem Aciem uidete de qua gaudea¬
tis. Cor dd̃ cõmitite. ꝓ qͦ oretis. Sciatis
eum deseri amalis. suscipiat᷑ anobis. Ppꝰ
amate hominem: quã pͥus oderatis er¬
rorem. Sic uenit xp̃c egros sanare. de
medicus s malehabentib. Et quis. ẽ
homo qͥ cũ ꝑdiderit unam ouem non¬
ne telinquet nonaginta nouem in mõ¬
cũ inuenerit gaudet de illa. Sic gaud&
pat̾̃ meus de uno pettente. quã de
sanare. Sic se nouit de innmicis siuis
misericordit̃ uindicare. Quib forte
animus dolet consortib eius erroris.
ad horam irascunt᷑. postea fortassis mmu¬
rationib urĩs & dilectioni usx. & ami¬
citiȩ fidelissimȩ. & susceptioni infirmi¬
tatis euis. Quomͦ p̃itis. sic sequit᷑. Bo.¬

Expanded text:
nes aliorum: sed Deo praebeamus cogitationes nostras, etiam pro illis de quibus forte aliquid dubitamus. Forte dubitat aliquid novitas ipsius. Amate abundantius dubitantem: amore vestro curate de corde infirmi dubitationem. Interiorem faciem videte, de qua gaudeatis; cor Deo committite, pro quo oretis. Sciatis eum deseri a malis, suscipiatur a vobis. Plus amate hominem, quam prius oderatis errorem. Sic venit Christus aegros sanare, demedicus, sed male habentibus » . « Et quis est homo qui cum perdiderit unam ovem, nonne relinquit nonaginta novem in moncum invenerit gaudet de illa? Sic gaudet Pater meus de uno poenitente, quam de sanare, sic se novit de inimicis suis misericors vindicare. Quibus forte animus dolet consortibus ejus erroris, ad horam irascuntur, postea fortassis imirationibus vestris, et dilectioni vestrae, et amicitiae fidelissimae, et susceptioni infirmitatis ejus. Quomodo praeitis, sic sequitur: bo
Abbreviated transcription (Latin):
queramus: neq ipsum recte uiuere nob̾:
ex nob̃ ẽ nͥ credentes adiuet ⁊ orantes.
qui & ipsam fidem dedit. qua nos ab illo
adiuuandos ẽẽ credamus..li

Expanded text:
quaeramus, neque ipsum recte uiuere nobis ex nobis est, nisi credentes adiuuet et orantes qui et ipsam fidem dedit. qua nos ab illo adiuuandos esse credamus. I
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝓcul dubio quantum attinet ad
Iorigmale peccatum ambo pares erãt.
quantum aũ ad ꝓpͥum. ullius eoꝵ

Expanded text:
ocul dubio, quantum attinet ad originale peccatum, ambo pares erant; quantum autem ad proprium, ullius eo
Abbreviated transcription (Latin):
tiam cum rectas & scđmn dm̃
habemuo has affictioneo: hłuiꝰ
uite sũt. ñ illius quam futurã sꝑa¬
mus. ⁊ sepe illis etiam inuiti ceduntꝰ.
Itaq aliquando quamuis ñ culpabi¬
li cupiditate s laudabili caritate
moueamur: etiã dũ nolumꝰ flemꝰ.
habemus gͦ eas : ex humane couditi¬
onis infirmitate. S dũ uite huius
infirmitatẽ gerimus. si eas omĩno
nullas habuerimꝰ: tũc potius non
recte uiuimus. Uituꝑabat enim
⁊ de testabat᷑ apło quosdam: qͦs

Expanded text:
tiam cum rectas et secundum deum habemus has affectiones, huius uitae sunt, non illius quam futuram exspectamus. et saepe illis etiam inuiti cedimus; itaque aliquando, quamuis non culpabili cupiditate, sed laudabili caritate moueamur, etiam dum nolumus flemus. habemus ergo eas ex humanae condicionis infirmitate; non autinfirmitatem gerimus si eas omnino nullas habeamus, tunc potius non recte uiuimus. uituperabat enim et detestabatur apostolus quosdam, quos
Abbreviated transcription (Latin):
et mala morum quȩ his corporali¬
bus plagis significata eẽ cdiximꝰ
in eos qui illis diuina equitate sub¬
dimit᷑: conuenientissime creditur.
Neq enĩ cum fit qͦd ait apło. tradidit
illos dt̃ in concupisoentias cordis eoꝵ
ut faciant quȩ ñ conueniũt. non illi
mali angeli tanqͣm in mad̾ĩa sui oꝑis
uersant᷑ & gaudent : quib iustissi¬
me subdita ẽ uiciositas humana
p̃t cos quos liberat grã. Ab hac pote

Expanded text:
etiam mala morum, quae his corporalibus plagis significata esse diximusin eos qui illis divina aequitate subduntur, convenientissime creditur. Neque enim cum fit quod ait Apostolus, Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt , non illic mali angeli tanquam in materia sui operis versantur et gaudent; quibus justissime subdita est vitiositas humana, praeter eos quos liberat gratia. Et ad hae
Abbreviated transcription (Latin):
Qui eruit nos de potestate tenebrar̃:
& transtulit in regnum filii caritatis
sus. Cuius rei ppłs iste figuram ge¬
rebat. cum eẽt ereptus de potestate
egyptiorum & trans latus in regnũ
tͣrx ꝓmissionis fluentis lac ⁊ml:
qͦͥa suauitateni significat grx̃. Dine

Expanded text:
Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : cujus rei populus iste figuram gerebat, cum esset erutus de potestate Aegyptiorum, et translatus in regnum terrae promissionis fluentis lac et mel, quod suavitatem significat gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
tiam: iuncuiq sicut ds̃ partitus. ẽ. men¬
suram fidei. Si enim ꝓ uiribus suis ala¬
tur ifans: fiet ut crescendo płꝰ capiat.
Si aũ uires suȩ capacitatis excedat: defi¬
ciet antequam crescat. Et nuicuiq sic̃

Expanded text:
tiam, sicut unicuique Deus partitus est mensuram fidei . Si enim pro viribus suis alatur infans, fiet ut crescendo plus capiat: si autem vires suae capacitatis excedat, deficiet antequam crescat. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
s ad imaginem & similitudinem no¬
stram. Mente qͥppe renouatus. & con¬
spiciens intellectam ueritatem cuã
homine demonstratore ñ indiget. ut.
sium genus initetur: s te demonstran¬
te ꝓbat ipse quȩ sit uoluntas cua qͦd
bonim a beneplacitũ a ꝑfictum. ̃.¬

Expanded text:
sed: ad imaginem et similitudinem nosed: ad imaginem et similitudinem nostram. mente quippe renouatus et conspiciens intellectam ueritatem tuam homine demonstratore non indiget, ut suum genus imitetur, sed te demonstrante probat ipse, quae sit uoluntas tua, quod bonum