comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facti st̃. Et iutauert̃ głam incorruptibilis dĩ in similitudinẽ ima¬
giniis corruptibilis hominis. & uolucrũ . & qͣdrupedũ. & serpentium.
Lide quẽ admodũ ñ eos dixerit ueritatis ignaros. s qđ ueritatẽ
in mniqͥtate detinuerint. Et qͥa occurrebat animo. ut quȩreret᷑
unde illis eẽ potuerit cognitio ueritatis qͥb ds legẽ ñ dederat.
neq hoc tacuit unde habere potuerint. Per uisibilia nãq cre-¬
aturȩ puenisse eos dix̃ ad intelligentiã inuisibiliũ creatoris.
Qm̃ reuera sic magna ingenia quȩrere ꝑstiterunt. sic inueni¬
re potuerunt. Ubi gͦ impietas. Qa uidelicet cũ cognouisseis
dm̃ ñ sic̃ dm̃ głificauerunt aut gr̃as egerunt. s euanuerutꝰ
in cogitationib suis. Eoꝵ qͥppe uanitas morbus ẽ qͥ se ipsos sedu¬
cunt. dũ uident᷑ sibi aliqͥd eẽ cũ nichil sint. Deniq hoc tumo.¬
re suꝑbiȩ sese obũbrantes cuiꝰ pedẽ sibi ñ uenire dep̃cat᷑ sc̃s

Expanded text:
udinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium. uide quemadmodum non eos dixerit ueritatis ignaros, sed quod ueritatem in iniquitate detinuerint. et quia occurrebat animo, ut quaereretur, unde illis esse potuerit cognitio ueritatis, quibus deus legem non dederat, neque hoc tacuit unde habere potuerint; per uisibilia namque creaturae peruenisse eos dixit ad intellegentiam inuisibilium creatoris, quoniam reuera sic magna ingenia quaerere perstiterunt, sic inuenire potuerunt. ubi ergo impietas? quia uidelicet cum cognouissent deum, non sicut deum glorifieauerunt aut gratias egerunt, sed euanuerunt in cogitationibus suis. eorum proprie uanitas morbus est, qui se ipsos seducunt, dum uidcntur sibi aliquid esse, cum nihil sint. denique hoc tumore superbiae sese obumbrantes, cuius pedem sibi non uenire deprecatur sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
inquit in me potestatem. nisi data tibi finsset desuꝑ.
Ille tudicabat. ille docebat. Cum iudicabatur docebat.
ut iudicaret quos docuerat. Non haberes inquit in
me potestatem. nisi clata tibi ẽẽt desuꝑ. Quid ẽ hoe Ho¬
mo tantum ñ habet potestatan: nisi cum acceꝑit desupe.
Quid ipse diabolus: Nusus ẽ uel unam ouienlã tollere
uiro sc̃õ iob: nisi prius diceret. mtte manũ tuame H oc
ẽ da potestatem. Ille uolebat. sed ille ñ sinrebat. Quando
ille ꝑmisio: ille potait. Non gͦ ille potuit. sed qui ꝑmist.
Ideo bene eruditus ipse iob. ñ ait dñs dedit. & diabolus¬

Expanded text:
inquit, in me potestatem, nisi data fuisset tibi desuper . Ille judicabat, ille docebat: cum judicabatur, docebat, ut judicaret quos docuerat: Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi esset data tibi desuper. Quid hoc? Homo tantum non habet potestatem, nisi cum acceperit desuper? Quid ipse diabolus, ausus est vel unam oviculam tollere viro sancto Job, nisi prius diceret, Mitte manum tuam, hoc est, da potestatem? Ille volebat, sed ille non sinebat; quando ille permisit, ille potuit: non ergo ille potuit, sed qui permisit. Ideo bene eruditus ipse Job, non ait, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
etiam nocentium potestas ñ ẽ nisi adeo: sic scriptum ẽ
loquente sapientia. Per me reges regnant. & trrann
ꝑ me tenent terram. Dicit & apłs. Non ẽ enĩ potestas.
nsi a deo. Digne autem fieri in libro iob seriptũ ẽ. Qu
regnare facit inquit hominem ipochritã ꝓpter puersitatẽ
popłi. Sit de popło ifrł dicit ds̃. Hedi eis regẽ in ira mea.
Iniustũ enim ñẽ uo unꝓbis accipientib nocendi potestatẽ
bonoꝵ patientia ꝓ betur: & maloꝵ iniquitas ptimat᷑. Nam
ꝑ potestatem diabolo datam. & iob ꝓbatus ẽ ut iustus
appareret. & petrus temptatis ne de se p̃stmeres. & pau¬
lus colafitatus ne se extolleret. & uidas dampnatus ut
se suspenderet. Cum gͦ ꝑ potestatẽ quam diabolo de¬
dit omina iuste ipse ds̃ feceriti ñ tñ ꝓ his iustificatis.
sed ꝓ inqua nocendi uoluntate que ipsius diaboli
fuit. ei reddetur in fine supplicium. cum dicet᷑ impiis.
qui euis nequitiȩ consentire ꝑseuerauerint. ite in ig¬

Expanded text:
etiam nocentium potestas non est nisi a deo, sic scriptum est loquente sapientia: per me reges regnant et tyranni per me tenent terram. dicit et apostolus: non est enim potestas nisi a deo. digne autem fieri in libro Iob scriptum est. qui regnare facit, inquit, hominem hypocritam propter peruersitatem populi. et de populo Israhel dicit deus: dedi eis regem in ira mea. iniustum enim non est, ut improbis accipientibus nocendi potestatem bonorum patientia probetur et malorum iniquitas puniatur. nam per potestatem diabolo datam et Iob probatus est, ut iustus adpareret, et Petrus temptatus, ne de se praesumeret, et Paulus colaphizatus, ne se extolleret, et ludas damnatus, ut se suspenderet. - cum ergo per potestatem, quam diabolo dedit, omnia iuste ipse deus fecerit, non tamen pro his iuste factis, sed pro iniqua nocendi uoluntate, quae ipsius diaboli fuit, ei reddetur in fine supplicium, cum dicetur impiis, qui eius nequitiae consentire perseuerauerint: ite in ig
Abbreviated transcription (Latin):
tus filius equalis patri. ñ ẽ gr̃e sed nature. Qđ autem
imnuntate ꝑsone unngnti assumptus ẽ homo: gr̃e ẽ non
nature. confitente euangelio atq dicente. Puer autẽ
erescebat & confortabatur plenus sapientia & gr̃a dei
erat in eo. Ceteris autem ad m̃surã dattr ꝙ datus
additur donec tinicuiq ꝓ modo sue ꝑfectionis ꝓpͥa m̃su¬
ra cõpleatur. Qude monet apłs ñ plus saꝑe quã opor¬

Expanded text:
tus aequalis Patri, non est gratiae, sed naturae: quod autem in unitatem personae Unigeniti assumptus est homo, gratiae est, non naturae, confitente Evangelio atque dicente, Puer autem crescebat et confortabatur plenus sapientia, et gratia Dei erat in illo . Caeteris autem ad mensuram datur, et datus additur, donec unicuique pro modo suae perfectionis propria mensura compleatur. Unde et monet Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
uare ũ posse. & id nos posse atq agere tantominus. quan¬
to illum ꝑcipimus minus. tanto autẽ amplius. quanto
illum ꝑcipimꝰ ampłius. Prouide ñ solum ñ habenti uerũ
etiam habenti ñ incassum ꝓmitatar. Non habenti quidẽ
ut habeatur. habenti autem ut amplius habeatur. Nam
nisi ab alio minus. ab alio amplius. haberetur. sẽs heli¬
seus sc̃õ heliȩ ñ diceret. Sꝑs qui ẽ in te duplosit ĩ me.
Quando autẽ ait ioħs baptista ñ enim ad mensuram
dat ds̃ sꝑm. de ipso dei filio loquebatur. cti ñ ẽ datus
sꝑs ad m̃suram. qr in illo inhabitat omins plenitudo

Expanded text:
vare non posse; et id nos posse atque agere tanto minus, quanto illum percipimus minus; tanto autem amplius, quanto illum percipimus amplius. Proinde non solum non habenti, verum etiam habenti, non incassum promittitur: non habenti quidem, ut habeatur; habenti autem, ut amplius habeatur. Nam nisi ab alio minus, ab alio amplius haberetur, sanctus Elisaeus sancto Eliae non diceret: Spiritus qui est in te, duplo sit in me . 3. Quando autem ait Joannes Baptista, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum , de ipso Dei Filio loquebatur, cui non est datus Spiritus ad mensuram; quia in illo inhabitat omnis plenitudo
Abbreviated transcription (Latin):
tum. De fide hoc ẽ de uoluntate credentis supus
disputami. usq adeo eam demonstrans ad gr̃a ꝑtinere.
ut apłs ñ diceret miscdłia consecutus sum qr fidelis eram.
sed diceret. miscłiam consecutus sum ut fidelis essem. Sunt
&alia testimonia. in quib ẽ qđ ait. Sapite ad tẽꝑantiam.
sicut uncuiq ds̃ partitus ẽ iñfuram fidei. Et qđ ia cõme¬
moram. Grã salm facti estis ꝑ fidem. & hoc ñ ex tiobis sed
dei domim ẽ. Et illud qđ scripsit ad ephesios. Pax fr̃ib

Expanded text:
m de fide, hoc est, de voluntate credentis superius disputavi , usque adeo eam demonstrans ad gratiam pertinere, ut Apostolus non diceret, Misericordiam consecutus sum, quia fidelis eram; sed diceret, Misericordiam consecutus sum, ut fidelis essem . Sunt et alia testimonia, in quibus est quod ait, Sapite ad temperantiam, sicut unicuique Deus partitus est mensuram fidei . Et quod jam commemoravi: Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est . Et illud q
Abbreviated transcription (Latin):
idem autẽ dñs. Ipsam fidem unde omnis iustitia su¬
qd isti extollunt tribuamus arbitrio. nec ułlis p̃ceden¬
gratuitum dei donĩ ẽẽ fatearatir. si gr̃am ueiã id ẽ sine
meritis cogitamus. Quia sicut ab apło dictũ legitur.
unicuiq partitur m̃surã fidei. Oꝑa quippe bona fiunt
ab homine. Fides autẽ fit in homine sine qua illa a
nullo fiunt homine. Om̃e eñ qd ñ ẽ ex fide peccatũ
ẽ. Qua ꝓpt̃ ne se uel ipsius orationis meritũ extollat.
etiam si ad uincendas temꝑaliũ rerum cupiditates & di¬
ligenda bona et̾na atq ipsum fontem om̃iũ bonoꝵ deũ.
adiutoriũ datur oranti. fides orat quȩ data ẽ non oranti.
Quȩ utiq nisi data eẽt orare ñ posset. Quomͦ em̃ iuo¬
cabunt inquẽ ñ crediderunt: Nut quomͦ credent ei.

Expanded text:
itur ut ipsam fidem unde omnis justitia squod isti extollunt, tribuamus arbitrio nec ullis praecedenita. sed gratuitum dei donum esse fateamur. si gratiam ueram, id est sine meritis cogitemus, quia, sicut in eadem epistula legitur, deus unicuique partitur mensuram fidei. opera quippe bona fiunt ab homine. fides autem fit in homine, sine qua illa a nullo fiunt homine; omne enim, quod non est ex fide, peccatum est. Quapropter, ne se uel ipsius orationis meritum extollat. etiamsi ad uincendas temporalium rerum cupiditates et diligenda bona aeterna atque ipsum fontem omnium bonorum deum adiutorium datur oranti, fides orat. quae data est non oranti, quae utique nisi data esset, orare non posset. quo modo enim inuocabunt. in quem
Abbreviated transcription (Latin):
Si enim me sciretis. & patrem meum forsitan sci¬
retis. Ille qui omina scit quando dicit forsitan. ũ du¬
bitat sed increpat. Attende em̃ quomͦ increpatiue
dicatur ipsum forsitan. qđ uidetur ẽe uerbũ dubitatio¬
nis. Seil dubitationis uerbum ẽ quando dr̃ ab homine.
ideo dubitante. quia nesciente. Cum uero dr̃a deo uer¬
bum dubitationis. cum dm̃ nichil utiq lateat. illa dubi¬
tatione arguitur infidelitas. ñ opinatur diuinitas. Ho¬
mines de hiis reb quas certas habent aliquando incre¬
patiue dubitant. id est uerbum dubitationis ponunt.
cum corde ñ dubitent. Uelut si indigneris seruo tuo &
dicas. Contemnis me. considera forsitan dñs tuus sum.
Hinc & apłs ad quosdam contemptores suos loquens ait.
Puto autem. qd & ego sꝑm̃ dei habeo. Qui dicit puito.
dubitare uidetur: Sed ille increpabat. ñ dubitabat.
Et ipse dñs xꝑc alio loco increpans infidelitatẽ futurã.
generis humani. cum uenerit inquit filius hominis

Expanded text:
Si enim me sciretis, et Patrem meum forsitan sciretis. Ille qui omnia scit, quando dicit forsitan, non dubitat, sed increpat. Attende enim quomodo increpative dicatur ipsum forsitan, quod videtur esse verbum dubitationis. Sed dubitationis verbum est quando dicitur ab homine, ideo dubitante quia nesciente: cum vero dicitur a Deo verbum dubitationis, cum Deum nihil utique lateat, illa dubitatione arguitur infidelitas, non opinatur divinitas. Homines enim de his rebus quas certas habent, aliquando increpative dubitant, id est, verbum dubitationis ponunt, cum corde non dubitent: velut si indigneris servo tuo et dicas, Contemnis me; considera, forsitan dominus tuus sum. Hinc et Apostolus ad quosdam contemptores suos loquens ait: Puto autem, et ego Spiritum Dei habeo . Qui dicit, puto, dubitare videtur: sed ille increpabat, non dubitabat. Et ipse Dominus Christus alio loco increpans infidelitatem futuram generis humani: Cum venerit, inquit, Filius hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ uocabulum grecum ẽ. ab scientia nominati. A płs
autẽ sp̃u scõ locutus ait. Scientia inflat. caritas uͦ edi¬
ficat. Qđ recte alit̾ ũ intelligitur: isi scientiam tunc
ꝓdesse cum caritas inest. Sine hac autem inflare. id
est in suꝑbiam inauissime quasi uentositatis extollere.
Est gͦ in demonib scientia sine caritate. Et ideo tam
inflati. hoc ẽ tã suꝑbi sunt.

Expanded text:
quoniam uocabulum Graecum est ob scientiam nominati. Apostoquoniam uocabulum Graecum est ob scientiam nominati. Apostolus autem spiritu sancto locutus ait: Scientia inflat, caritas uero aedificat; quod recte aliter non intellegitur, nisi scientiam tunc prodesse, cum caritas inest; sine hac autem inflare, id est in superbiam inanissimae quasi uentositatis extollere. Est ergo in daemonibus scientia sine caritate, et ideo tam inflati, hoc est tam superbi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quia in hac uita usq ad mortem ẽ m̃sura caritatis sic̃
dñs ait. Maiorem hac caritatem nemo habet. quã ut
animam suam ponat quis ꝓ amicis suis. Siue potius
quia sicut mors animam auellit a sensib carnis. sic ca¬
ritas a concupiscentiis carnalib. Huic subseruit sci¬
entia cum ẽ utilis. Nam sine illa inflat. Qđ uͦ illa
edificando impleuerit. nichil ibi ista inane qđ inflet in¬
ueniet. Qtilem porro scientiam definiendo monstra¬
uit. Ubi cum dixisset. ecce pietas ẽ sapientia. continuo
subiunxit. abstiuere uero a malis scientia ẽ. Ex Re eug̃s¬
ioħ xxxiiii.Soientia iuslat. Tami gͦ debemus odis¬
se scientiam: Absit. Et quid est seientia iuflat: Sola si¬
ue caritate. Tdeo adiunxit. caritas uero edificat. Adde
gͦ scientiȩ caritatem. & utilis erit scientia. ñ ꝑ se. sed ꝑ ca¬
nis demonum. si diuinos intueamur tibros aliquid af¬
fert cognitione dignissimũ. Demones emm dicunctur

Expanded text:
quia in hac uita usque ad mortem est mensura caritatis, sicut quia in hac uita usque ad mortem est mensura caritatis, sicut dominus ait: Maiorem hac caritatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis, siue potius quia, sicut mors animam auellit a sensibus carnis, sic caritas a concupiscentiis carnalibus. huic subseruit scientia, cum est utilis; nam sine illa inflat; quod uero illa aedificando impleuerit, nihil ibi ista inane, quod inflet, inueniet. utilem porro scientiam definiendo monstrauit, ubi. cum dixisset: Ecce pietas est sapientia, continuo subiunxit: Abstinere uero a malis scientia est. cur ergt, Scientia inflat. Jam ergo debemus odisse scientiam? Absit. Et quid est, Scientia inflat? Sola, sine charitate: ideo adjunxit, Charitas vero aedificat . Adde ergo scientiae charitatem, et utilis erit scientia; non per se, sed per chaus nominis, si diuinos intueamur libros, aliquid adfert cognitione dignissimum. Daemones enim dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
cum dicat apłs suꝑeminentem scientiȩ caritatem xꝑi. qͥd
ẽ insamus quam putare ex deo ẽẽ scientiam quȩ subden¬
da ẽ caritati. & ex hominib caritatem quȩ suꝑeminet sci¬
entiȩ : Fides autem uera & doctriua saua ambas eẽ dicit
ex deo. Quia scriptum ẽ a facie eius scientia & intellectꝰ
ꝓcedit. Et scriptum ẽ. caritas autem ex deo ẽ. Et legi¬
uius sꝑm scientiȩ & pietatis. Legimus sꝑm uirtutis & ca-¬
ritatis & continentiȩ. Sed maius ẽ donum caritas. qũa
scientia. Nam scientia quando ẽ in homine. caritas ẽ
necessaria ne infletur. Caritas autem ñ emulatur.
uid autem ẽ pietas. nisi dei cultus: Et unde
iie colitur. nisi caritate: Caritas enim de corde puro ꝙ
conscientia bona. & fide ñ ficta magnaꝙ uera uirtusẽ.
quia ipsa ẽ & finis p̃cepti. Merito dictum ẽ. fortis sicut
mors. Siue quia nemo eam uincit sicut mortẽ. siue

Expanded text:
cum dicat Apostolus, supereminentem scientiae charitatem Christi ; quid cum dicat Apostolus, supereminentem scientiae charitatem Christi ; quid est insanius, quam putare ex Deo esse scientiam, quae subdenda est charitati, et ex hominibus charitatem, quae supereminet scientiae? Fides autem vera et doctrina sanaex Deo, quia scriptum est: « A facie ejus scientia et intellectus procedit, » et scriptum est: « Charitas autem ex Deo est, » et legimus, Spiritum scientiae et pietatis : legimus, Spiritum virtutis et charitatis et continentiae . Sed majus est donum charitas quam scientia: nam scientia quando est in homine, charitas est necessaria, ne infletur; charitas autem non aemulatur, uid autem est pietas nisi dei cultus ? et unde ille colitur nisi caritate ? caritas enim de corde puro et conscientia bona et fide non ficta magna et uera uirtus est, quia ipsa est et finis praecepti. merito dicta est fortis sicut mors, siue quia nemo eam uincit sicut mortem siue
Abbreviated transcription (Latin):
si lux lucet in tenebris. ꝙ tenebre eam ñ comp̃henderunt.
In iohe lux dicit. ecce qualem dilectionem dedit nobis
pat̃. ut filii dei uocemur & simus. Et in pelagianis te¬
nebrȩ dicunt. dilectio nobis ex nobisẽ. Qũa si uerã id
ẽ xꝑianã dilectionem haberent. scirent & unde haberent.
Sicut sciebat apłs qui dicebat. Nos autem ñ sꝑm huiꝰ
mundi accepimus. sed sꝑm qui exdeo est. ut sciamus
que a deo donata sunt nobis. Ioh̃s dicit. Hs̃ dilectio
ẽ. Et pelagiani enam ipsum dm̃ ñ ex deo sed ex semet¬
ipsis habere se dicunt. Et cum scientiam legis ex deo
nobis ẽẽ fateantur: caritatem ex nobis ipsis uolunt.
Nec audiunt apłm dicentem. scientia inflat. caritas
autem edificat. Quid est ineptius. immo uͦ quidest am̃¬
tius. & ab ipsa scĩtate caritatis aliemus. quã confiteri ex
deo ẽẽ scientiam. quȩ si ne caritate inflat. & ex nobis ẽẽ
caritatem quȩ facit ut scientia inflare ñ possit. Item

Expanded text:
si lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehendunt . In Joanne lux dicit, Ecce qualem dilectionem dedit nobis Pater, ut filii Dei vocemur et simus . Et in Pelagianis tenebrae dicunt, Dilectio nobis ex nobis est. Quam si veram, id est, christianam dilectionem haberent, scirent et unde haberent; sicut sciebat Apostolus, qui dicebat, Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Joannes dicit, Deus dilectio est . Et Pelagiani etiam ipsum Deum non ex Deo, sed ex semetipsis habere se dicunt: et cum scientiam legis ex Deo nobis esse fateantur, charitatem ex nobis ipsis volunt. Nec audiunt Apostolum dicentem, Scientia inflat, charitas autem aedificat . Quid est ineptius, imo vero quid est amentius, et ab ipsa sanctitate charitatis alienius, quam confiteri ex Deo esse scientiam, quae sine charitate inflat, et ex nobis esse charitatem, quae facit ut scientia inflare non possit? Item
Abbreviated transcription (Latin):
In illa enin resurrectione multinubȩ istȩ ẽẽ ñ potuer̃t.
Deiude addere. nec aliqua ibi nubet. Sed nec ipse ut
uidemus tot maritoꝵ mulicrem. ulla suȩ sententiȩ sig¬
nficatione claminauit. Qua ꝓpt̃ nec contia humane
uerecundiȩ sensum audeo dicere. ut quoties uoluerit
uiris mortuis nubat femina. nec ex meo corde p̃t scrip¬
ture sc̃ȩ auctoritatem quotasubet nuptias audeo con-¬
demnare. Q& autem dico uiiure uidue: boc dico
omni uiduȩ. B eatior erit si sic ꝑmanserit. Puto au-¬
tem qdđ & ego sꝑm dei habeo. Ex¬
um dixisset de muliere cunis uir mortuus fue¬
meum: ne quis hoc consilium tanquam humanum &
ñ diuinum contennendum putarer. adiecit. Puto
autem qđ & ego sꝑm dei habeo. Proinde iutelligendũ
ẽ etiam ipsa que ñ adño iubentur sed a sc̃o eius famu¬
lo ualiter suadentur: eodem dño inspirante suaderi.
Absit enim ut quisquã catholicus dixerit. quando su¬

Expanded text:
in illa enim resurrectione multinubae istae esse non poterunt, in illa enim resurrectione multinubae istae esse non poterunt, deinde addere: quia nec aliqua ibi nubit. sed nec ipse, ut uidemus, tot maritorum mulierem ulla suae sententiae significatione damnauit. quapropter nec contra humanae uerecundiae sensum audeo dicere, ut, quotiens uoluerit, uiris mortuis nubat femina, nec ex meo corde praeter scripturae sanctae auctoritatem quotaslibet nuptias audeo condemnare. quod autem dico uniuirae uiduae, hoc dico omni uiduae: beatior eris, si sic tem quod et ego spiritum Dei habeo. Cum dixisset de muliere cuum consilium, ne quis hoc consilium tamquam humanum et non diuinum contemnendum putaret. adiecit: puto autem, et ego spiritum dei habeo. proinde intellegendum est etiam ipsa, quae non a domino iubentur, sed a sancto eius famulo utiliter suadentur, eodem domino inspirante suaderi. absit enim, ut quisquam catholicus dixerit. quando su
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ quandiu uir eius uiuit. Non dixit primus. aut
sciłs. aut tertius. aut quotuslibet. Sed mulier inquit.
alligata ẽ quandiu uir eius uinit. Si autem mortuus
fuerit uir eius. liberata ẽ. Cui uult nubat. tantum in
dnõ. Peatior autem erit. si sic ꝑmanserit. Quid huic
sententiȩ quantum ad hanc rem actinet. addi uel detrabi
possit iguoro. D einde ipsum quoq apłi ac nr̃m magi
strum & dũm audio saduccis respondentem. eũ ꝓposiuis¬
sent mulierem ñ uniuiram uel biuiram sed si dici potest
septiuiram. in resurrectione cuius futura ẽẽt ixor. in¬
crepans eosait. Erratis. nescientes scripturas. neq uir-¬
tutem dei. In resurrectione eium nec nubent nec urores
ducent. Non enim incipient mori. sed erunt equales
angelis dei. E on itaq resurrectionẽ memorauit qui
resurgent ad uitam. ñ qui resurgent ad penã. ꝑ otuit
gͦ dicere. erratis nescientes seripturas neq uir tutem dei.

Expanded text:
ta est, quamdiu uir eius uiuit; non dixit: primus aut ta est, quamdiu uir eius uiuit; non dixit: primus aut secundus aut tertius aut quartus; sed, mulier, inquit, alligata est, quamdiu uir eius uiuit; si autem mortuus fuerit uir eius, liberata est. cui uult nubat, tantum in domino; beatior autem erit, si sic permanserit. quid huic sententiae, quantum ad hanc rem adtinet, addi uel detrahi possit, ignoro. deinde ipsum quoque apostolorum ac nostrum magistrum et dominum audio Sadducaeis respondentem, cum proposuissent mulierem non uniuiram uel biuiram, sed, si dici potest, septiuiram in resurrectionem cuius futura esset uxor. increpans enim eos ait: erratis, non scientes scripturas neque uirtutem dei. in resurrectione enim nec nubent nec uxores ducent; non enim incipient mori, sed erunt aequales angelis dei. eorum itaque resurrectionem commemorauit, qui resurgunt ad uitam, non qui resurgunt ad poenam. potuit ergo dicere: erratis, nescientes scripturas neque uirtutem dei;
Abbreviated transcription (Latin):
cum illi ipsi ñ seruatur fides in eo qđ erigit oblatũ. qui
ũ exegerat offerendum. Eum enim quisquis ñ reddit
qd ñ imꝑio compulsus sed consilio commonitus uouit.
tantomagis fraudatio uoti auget iniquitatem. quanto
minus habuit uouendi uecessitatem. item ex eodem ł¬
De tertus & de quarus & de ultra plurib nuptis.
solent homines mouere questionem. l nde ut breuit᷑
respondeam. nec ullas nuptias debeo damnare. nec eis
uerceundiam numerositatis auferre. Sed ne cuiquam
breuitas huius responsionis meȩ forte displiceat: uberiꝰ
disputantem rep̃hensorem meum audire paratus sum.
ꝑortassis enim affert aliquam rationem quare scdȩ nup-¬
tiȩ ũ clamnentur: tertiȩ damnantur. Nam ego sicut
in exordio sermonis huius admonici ñ audeo plus saꝑe
quã oportet saꝑe. Quis enimsum qui putem definiendũ.
qđ nec apłm uideo definisse : Nit enim. Mulier alliga¬

Expanded text:
cum illi ipsi non seruatur fides in eo quod exigit oblatum, qui cum illi ipsi non seruatur fides in eo quod exigit oblatum, qui non exegerat offerendum ! cum enim quisque non reddit, quod non imperio conpulsus, sed consilio commonitus uouit, tanto magis fraudati uoti auget iniquitatem, quanto minus habuit uouendi necessitatem. haec ideo De tertiis et de quartis et de ultra pluribus nuptiis solent homines mouere quaestionem. unde ut breuiter respondeam, nec ullas nuptias audeo damnare nec eis uerecundiam numerositatis auferre. sed ne cuiquam breuitas huius responsionis meae forte displiceat, uberius disputantem reprehensorem meum audire paratus sum. fortassis enim adferat aliquam rationem, quare secundae nuptiae non damnentur, tertiae damnentur. nam ego, sicut in exordio sermonis huius admonui, non audeo plus sapere quam oportet sapere. quis enim sum, qui putem definiendum, quod nec apostolum uideo definisse? ait enim: mulier alliga
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ nubendo exhibuit ministerium. ñ audeo iã dicere
beatiorem fuisse aunȩ uiduitatem. quam illius fecun-¬
ab sit ut scarum uiduarum iste sit sensus. ut xꝑc eisui¬
deatur quasi scds maritus. Apsum enim habebant & an¬
ẽ. Quȩ fidei. spei & caritatis integritate ñ in solis uir¬
ginib sc̃is. sed etiam in uidinis & comugatis fidelibus¬
tota uirgo ẽ. Q niuersȩ quippe ȩccłe cuius illa omtia m̃¬
bra sunt apłs dicit. Aptaui uos uni uiro uirgiñe caffã
exhibere xꝑo. Nouit autem ille conugem uirginem
sine corruptione fetare. quem in ipsa etiam carne potu¬
it mater sine corruptione ꝓcreare. QQua ꝓptera ꝓposi¬
rim dicere. lapsusꝙ riunas a castitate sanctiore quȩ uo¬
uetur deo. adulteriis ẽẽ peiores. Si enim qđ nullo mͦ
dubitandum ẽ ad offensionem xꝑi ꝑtiuet cum m̃br̃u
eus fidem ñ seruat marito. quanto grauius offendit᷑.

Expanded text:
tiae nubendo exhibuit ministerium, non audeo iam dicere tiae nubendo exhibuit ministerium, non audeo iam dicere beatiorem fuisse Annae uiduitatem quam illius fecunabsit, ut sanctarum uiduarum iste sit sensus, ut Christus eis uideatur quasi secundus maritus; ipsum enim habebant et anest, quae fidei, spei, caritatis integritate non in solis uirginibus sanctis, sed etiam in uiduis et coniugatis fidelibustota uirgo est. uniuersae quippe ecclesiae, cuius illa omnia membra sunt, apostolus dicit: aptaui uos uni uiro uirginem castam exhibere Christo. nouit autem ille coniugem uirginem sine corruptione fetare, quem in ipsa etiam carne potuit mater sine corruptione procreare. fit autem prim dicere lapsus et ruinas a castitate sanctiore, quae uouetur domino, adulteriis esse peiores. si enim, quod nullo modo dubitandum est, ad offensionem Christi pertinet, cum membrum eius fidem non seruat marito, quanto grauius offenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
to uiduata diu uixerit: continuo eciam te meliorem pu¬
tes ẽẽ quam ruth. Eua quippe ꝓpħicis temporib scarũ
feminarum dispensatio fuit. quas nubere obedientia
ñ concupiscentia compellebat. ut ꝓpagaretur populus
rent siue in ilis qui illa neseirent nichil aliud ẽẽ qũa pro¬
phetia xpi. ex quo nasceretur enam caro xꝑi. Proinde scã
ñ haberet. mortuo uiro quesiuit alterum de quo haberet.
Hac itaq bis coniugata ideo anna uniuira beatior fuit.
etiam nullos habuit qđ quidem scriptura reticendo re-¬
de merito etiam sine filus si tam̃ eos ñ habuit. scłas nup¬
tias recusauit. Quia nouerat iam tempus ẽẽ quo xꝑo¬
ñ officio pariendi. sed studio continendi. nec conuigalib
fetandis uiscerib sed castigandis uidualib melius ser-¬
uiretur. Si uͦ etiam sciebat ruth ꝑ suam carnẽ ꝓpaga¬
ri sem̃ unde xꝑc caruem fuerat habiturus. & huic scien¬

Expanded text:
to uiduata diu uixerit, continuo etiam te meliorem puto uiduata diu uixerit, continuo etiam te meliorem putes esse quam Ruth. Alia quippe propheticis temporibus sanctarum feminarum dispensatio fuit, quas nubere oboedientia, non concupiscentia conpellebat, ut propagaretur populus rent siue in his qui illa nescirent, nihil aliud esset quam propheta Christi, ex quo nasceretur etiam caro Christi. non haberet, mortuo uiro quaesiuit alterum, de quo haberet. hac itaque bis coniugata ideo Anna uniuira uidua beatior fuit,  etiamsi filios nullos habuit — quod quidem scriptura reticendo rede merito etiam sine filiis, si tamen eos non habuit, secundas nuptias recusauit, quia nouerat iam tempus esse, quo Christo non officio pariendi, sed studio continendi nec coniugalibus fetandis uisceribus, sed castificandis uidualibus moribus melius seruiretur. si uero etiam sciebat Ruth per suam carnem propagari semen, unde Christus carnem fuerat habiturus, et huic scien
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. quas buccis sonantibus ñ sapientib etiam tertulli¬
anus infiauit. dum sccđas nuptias tanquam illicitas male¬
dico dente concidit. quas omuino licitas apłs sobria m̃te
concedit. Ab hac sanitate doctrinȩ nullius indocti. nulle
docti disputatione mouearis. Nec ita extollas bonũ tuũ
ut qł malum ũ ẽ. tanquam uialum crimineris alienum.
Sed cantomagis gaude tuo bono. quantomagis uides ũ
tantum illo deuitari mala. sed quedam etiam bona suꝑa¬
ri. Mala sunt enim adulterium uel formcatio. A hus
autem illicitis uaide longe ẽ quȩ uoti libertate se obstrin¬
att. ꝯ sibi eciam licita nelicerent ñ unꝑio legis. sed con¬
silio castitatis effecit. Et bonum ẽ pudicitia coniugalis.
sed melius bonum ẽ continentia uidualis. Hoc gͦ ille
boni submissione honoiatui: ñ illud bonum melioris
huius laude damnatur. Nec quia dixi ruth beatam.
annã beatiorem cum illa bis nupserit. hec um uiro a¬

Expanded text:
erunt, quas buccis sonantibus, non sapientibus etiam Tertullierunt, quas buccis sonantibus, non sapientibus etiam Tertullianus inflauit, dum secundas nuptias tamquam inlicitas maledico dente concidit, quas omnino licitas apostolus sobria mente concedit. ab hac sanitate doctrinae nullius indocti, nullius docti disputatione mouearis; nec ita extollas bonum tuum, ut quod malum non est, tamquam malum crimineris alienum, sed tanto magis gaude tuo bono, quanto magis uides non tantum illo deuitari mala, sed quaedam bona etiam superari. mala sunt enim adulterium uel fornicatio. Ab his autem inlicitis ualde longe est, quae uoti libertate se obstrinxit et sibi etiam licita ne licerent non imperio legis, sed consilio caritatis effecit. et bonum est pudicitia coniugalis, sed melius bonum est continentia uidualis. hoc ergo melius illius boni submissione honoratur, non illud bonum melioris huius laude damnatuAnnam beatiorem, cum illa bis nupserit, haec uniuira ci
Abbreviated transcription (Latin):
ferentias faciunt. Bene uatur bono. contmentiã dedicans
deo. Male utitur bono. continentiam dedicans y dolo.
Male untur malo. concupistentiam relarans adulterio.
Bene utitur malo. concupiscentiam restringens conubio.
Sicut gͦ melius ẽ bene uti bono quam bene uta malo eum
sit uirunq bonum: ita qui dat uirginem suam beneficit
autem erit. si sic ꝑmanserit sedm consilium ineũ. Ex libro¬
Satis ostendit beatam ẽẽ
in dño. etiam post mortem turĩ tterum nubentẽ fidelem.
Sed in eodem dño uiduam beatiorem. Hoc ẽ ut scrip.¬
turarum ñ cautum uerbis. uerum etiam exemplis loquar
beatam ẽẽ ruth. sed aunam bratiortm. Qua ꝓpt hoc pti¬
mũ oportet ut noueris bono qđ elegisti ñ damnari sccłas
nuptias. sed iunstrius honorari. Nam sicut bonum sc̃ȩ
uirginitatis quod elegit filia tua ñ damuat unas nup¬
tias tuas sie nec uiduitas tua euiusquam scd̃as. H inc
enim maxime catafrigaruin & nouatiatioꝵ hereses tumu¬

Expanded text:
ferentias faciunt. Bene utitur bono, continentiam dedicans Deo: male utitur bono, continentiam dedicans idolo. Male utitur malo, concupiscentiam relaxans adulterio: bene utitur malo, concupiscentiam restringens connubio. Sicut ergo melius est bene uti bono, quam bene uti malo, cum sit utrumque bonum: ita qui dat virginem suam nuptum, beautem erit, si sic permanserit secundum meum cosatis ostendit beatam esse in domino etiam post mortem uiri iterum nubentem fidelem, sed in eodem domino uiduam beatiorem: hoc est, ut scripturarum non tantum uerbis, uerum etiam exemplis loquar, beatam esse Ruth, sed Annam beatiorem. Quapropter hoc primum oportet ut noueris, bono, quod elegisti, non damnari secundas nuptias, sed inferius honorari. nam sicut bonum sanctae uirginitatis, quod elegit filia tua, non damnat unas nuptias tuas, sic nec uiduitas tua cuiusquam secundas. hinc enim maxime Cataphrygarum ac Nouatianorum haereses tumu
Abbreviated transcription (Latin):
cantur. qua negando dei gr̃am ñ adiuuantur. Igno¬
rantes dei iustitiam id ẽ quam ds̃ dat qui iustificat
impium. Est suam uolentes constituere. tanqũã sue
uoluntatis uirib factam iustitiȩ dei ñ sunt subiecti.
tis constituere. cui ds̃ sedm̃ merita retribuat gr̃am. nec
uultis gr̃am dei p̃cedere. que uos faciat habere iustitiã.¬

Expanded text:
cantur: 599 quia negando Dei gratiam, non adjuvantur cantur: 599 quia negando Dei gratiam, non adjuvantur rantes dei iustitiam, id est quam deus dat, qui iustificat impium, et suam uolentes constituere tamquam suae uoluntatis uiribus factam iustitiae dei non sunt subiecti. tis constituere, cui Deus secundum merita retribuat gratiam; nec vultis gratiam Dei praecedere, quae vos faciat habere justitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
putare qi xꝑianus uocaris ideo te ñ posse offendere. in
lapidem offensionis. C uius gr̃am denegas: in ipsum¬
sit: tua ñ sit. Sacerdotes tui inquit induant᷑ iusti¬
tiam. El estis accipitur. ñ cum capillis naset᷑. Hane
tres. plora ut impetres. erede ut impetres. Qui m¬
uocauerit nom̃ dm̃i saluus erit. quasi a febre. aut
a peste. aut a podagra. aut aliquo corporis dolore:
Non sic. sed saluus erit. intus erit. Quia ñ ẽ opus
sanis medicus: sed male habentib Exposuit cũ
dixit. ñ ueni uocare iustos: sed peccatores. E ides¬
xꝑi ẽ credere in eum qui iustificat impium. cre¬
dere in mediatorẽ. sine quo nullus reconciliatur
deo. Eredere in saluatorem. qui uenit querere &
saluare qđ ꝑierat. Credere in eum qui dixit: sine
me nichil potestis facere. Sed hanc fidem ñ appre¬
hendit qui ignorans dei iustitiam qua iustificatur imn¬
pius suam uult constituere qua conuincatur supbus.
Talia enim sentientes sua elatione obdurantur s exce¬

Expanded text:
putare quia christianus vocaris, ideo te non posse offendere in lapidem offensionis. Cujus gratiae derogas, in ipsumsit; non tua sit. Sacerdotes tui, inquit, induantur justitiam . Vestis accipitur, non cum capillis nascitur: pectres, Plora ut impetres, crede ut impetres. Quinvocaverit nomen Domini, salvus erit; quia a febre, aut a peste, aut a podagra, aut aliquo dolore corporis? Non sic, sed salvus erit, justus erit. Quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus. Exposuit cum dixit, Ni est, credere in eum qui justificat impium, credere in Mediatorem, sine quo nullus reconciliatur Deo; credere in Salvatorem, qui venit quaerere et salvare quod perierat; credere in eum qui dixit, Sine me nihil potestis facere . Sed hanc fidem non apprehendit, qui ignorans Dei justitiam, qua justificatur impius, suam vult constituere, qua convincatur superbus. Talia enim sentientes sua elatione obdurantur, et excae
Abbreviated transcription (Latin):
dentiam głe. & distincte uocamur filii dei. quamuis
hoc adoptione mereamur. Nam ille unigenitusna.¬
tura filius ẽ. Ergo expectatio creature. id ẽ expectatio
nr̃a reuelationem filioꝵ dei expectat: id est quando
sit. qd nunc spe sunt. E ilĩ enim dei sumus: & ñdũ
apparuit qd erimus. Scimus qi cum apparuerit¬
simmles ei erimus. qm̃ uidebimus eum sicuti ẽ. L pła
ẽ reuelatio filioꝵ dei: quam nunc expectat expectatio.
creaturȩ. N on qd̃ creatura reuelationem expectet al¬
terius nature que ñ sit creatura. sed ipsa qualis nc̃ ẽ
expectat quando sit qualis futura ẽ. T anquansi
diceretur oꝑante pictore subiectis sibi colorib. & ad
opus eius paratis. Erpectatio colorum manifestationẽ
imaginis expectat. Non qr tunc alii erunt aut non
colores erunt: sed tantum qd aliam dignitate habe-

Expanded text:
dentiam gloriae, et distincte vocamur filii Dei, quamvis dentiam gloriae, et distincte vocamur filii Dei, quamvis hoc adoptione mereamur: nam ille unigenitus natura Filius est. Ergo exspectatio creaturae, id est, exspectatio nostra, revelationem filiorum Dei exspectat; id est, exspecsit quod nunc spe sumus. Filii enim Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus. Scimus autem quonisimiles ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . » Ipsa est revelatio filiorum Dei, quam nunc exspectat exspectatio creaturae; non quod creatura revelationem expectet alterius naturae, quae non sit creatura, sed ipsa, qualis nunc est, exspectat, quando sit; qualis futura est. Tanquam si diceretur; operante pictore, subjectis sibi coloribus et ad opus ejus paratis, exspectatio colorum manifestationem imaginis exspectat, non quia tunc alii erunt, aut non colores erunt, sed tantum quod aliam dignitatem habeb
Abbreviated transcription (Latin):
ut & glorificemur. Qd̃ itaq ait. nam expectatio ereatu.¬
re reuelationem filion dei expectat: hoc eum puto dicere.
nam & hoc ipsum quod in nobis dolet cum facta carnis
mortisicamus id est cum esirimus aut sitimꝰ ꝑ abstinentiã¬
dum frenamus delectationem concupiscentie ꝑ cari.¬
tatem. dum iniuriarũ lacerationes & contumeliarũ
aculeos ꝑ patientiam sustinemus. dum neglectis atq
reiectis uoluptatib nr̃is ꝓ fructu matris eccłie labo¬
ramus. quiequid in nobis in hac atq hunismodi
attritione dolet: creatura ẽ. Dolet enim corpus &
anima. que utiq creatura ẽ: & expectat reuelationẽ
filioꝵ dei. id est expectat quando appareat qd̃ uocatũ
ẽ in ea gła ad quam uocatumẽ. Quia enim filius
dei ungenitus non potest appellari creatura. quan¬
doquidẽ ꝑ ipsum facta sunt omnia quecunq ds fecit.
distincte etiam nos uocamur creatura ante illam eui-¬

Expanded text:
ut et conglorificemur . Quod itaque ait, Nam exspectatio creaturut et conglorificemur . Quod itaque ait, Nam exspectatio creaturae revelationem filiorum Dei exspectat; hoc eum puto dicere. Nam et hoc ipsum quod in nobis dolet, cum facta carnis mortificamus, id est, cum esurimus aut sitimus per abstinentiadum frenamus delectationem concubitus per castitatem, dum injuriarum lacerationes et contumeliarum aculeos per patientiam sustinemus, dum neglectis atque rejectis voluptatibus nostris pro fructu matris Ecclesiae laboramus; quidquid in nobis in hac atque hujusmodi attritione dolet, creatura est. Dolet enim corpus et anima, quae utique creatura est, et exspectat revelationem filiorum Dei; id est, exspectat quando appareat quod vocatum est, in ea gloria ad quam vocatum est. Quia enim Filius Dei unigenitus non potest appellari creatura, quandoquidem per ipsum facta sunt omnia quaecumque Deus fecit, distincte etiam nos vocamur creatura ante illam evi
Abbreviated transcription (Latin):
oc capitulum
obseurum ẽ. Quia ñ hic satis apparet: quã nunc uo¬
cet creaturam. Dicitur autem scd̃m catholicã disci¬
plinam creatura. quicquid fecit & condidit ds̃ pat̾ ꝑ
tinentur. Sic autem dictum ẽ ipsa creatura lib̃abitͣ
a seruitute interitus in libertatem głe filion dei. quasi
nos ñ simus creatura. sed filii dei. In quoꝵ głe libertatẽ
liberabitur a seruitute creatura. Item dicit. Scimus
enĩ qi omnis creatura congemiscit & dolet usq ad huc.
ñ solum autem illa: sed& nos ipsi. Tanquã aliud simꝰ
nos: aliud omnis creatura. Totum gͦ capitulłi particu¬
latim considerandum ẽ. Existimo enim inquit qd̃ in¬
digne sint passiones huius temporis ad futurã głam
que reuelabitur in nobis. H oc manifestumc̃. D ixerat eñi
suꝑus. Si autem sꝑu facta carnis mortificaueritis. ui¬
uetis. Quod fieri ñ potest sine molestia: cui patientia ne de¬
cessaria ẽ. Quo ꝑtinet & qd̃ paulo ante ait. sitñ cõpatim᷑.

Expanded text:
oc capitulum obscurum est, quia non satis hic apparet quam nunc vocet creaturam. Dicitur autem secundum catholicam disciplinam creatura, quidquid fecit et condidit Deus Pater, per aturae nomine continentur. Sic autem dictum est, Ipsa creatura liberabitur a servitute interitus, in libertatem gloriae filiorum Dei: quasi nos non simus creatura, sed filii Dei, in quorum gloriae libertatem liberabitur a servitute creatura. Item dicit, Scimus enim quia omnis creatura congemiscit et dolet usque adhuc; non solum autem illa, sed et nos ipsi: tanquam aliud simus nos, aliud omnis creatura. Totum ergo capitulum particulatim considerandum est. 2. Existimo enim, inquit, quod indignae sint passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis: hoc manifestum est. Dixerat enim superius, Si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. Quod fieri non potest sine molestia, cui patientia necessaria est. Quo pertinet et quod paulo ante ait, Si tamen compatimur,
Abbreviated transcription (Latin):
ilectio fortis res fr̃s. dilectio fortis res. Ul ultis uidere
quam sit fortis dilectio: Quisquis ꝑ aliquã necessitate
ñ potuerit implere qđ iubet c̾s a met illum qui implet.¬
& in illo implet. Intendat caritas ur̃a. U erbi gr̃a. ixorẽ
habet. quã dimittere ñ potest. Mportet ut optẽꝑet apło
dicenti. E xori uir debitum reddat. St. alligatus es uxo¬
ri. ne quesieris solutionem. E enit in m̃tem quia melior
ẽ uita illa de qua dicit idem apłs. uellẽ om̃s ẽe sicut me¬
ipsum. Attendit eos qui boc fecerunt. amat eos. ꝙ in ipsis
implet qđ in se ñ potest. Portis res dilectio. Ipsa ẽ uirtꝰ
nr̃a. Quia si in illa ñ fuerimus. nichil ꝓdest quicquid
aliud habuerimus. Si linguis hominũ loquar inqͥt¬

Expanded text:
ilectio fortis res, fratres; dilectio fortis res. Vultis videre quam sit fortis dilectio? Quisquis per aliquam necessitatem non potuerit implere quod jubet Deus, amet illum qui implet, et in illo implet. Intendat Charitas vestra. Verbi gratia, uxorem habet, quam dimittere non potest; oportet ut obtemperet Apodicenti, «Uxori vir debitum reddat;» et, «Alligatus es uxori? ne quaesieris solutionem.» Venit in mentem quia melior est illa vita de qua dicit idem apostolus, «Vellem omnes esse sicut meipsum» . Attendit eos qui hoc fecerunt; amat eos, et in ipsis implet quod in se non potest. Fortis res est dilectio. Ipsa est virtus nostra; quia si in illa non fuerimus, nihil prodest quidquid aliud habuerimus. «Si linguis hominum loquar
Abbreviated transcription (Latin):
forte donum dei ẽ. qđ ñ habent boni &̾ mali. Si caritatẽ
inquit ñ habeam. nichil sum. nichil mͥ ꝓdest. Sece uestis
nuptialis. Induite uos o conuiue. ut securi discumbatis.
Nolite dicere ad istam uestem habendam pauꝑes sumus.
Cestite. & uestimini. hienis est. E estite nudos. nudus ẽ xꝑc.
Et quicunq ñ habetis uestem nuptialem. dabit illam. Ad
illum currite. ipsum rogate. Nouit scĩficare fideles suos.
nouit uestire nudossuos. Et possitis uestem habentes nup¬
tialem ñ timere tenebras exteriores. uincula m̃broꝵ & ma-¬
nuaim & pedum.

Expanded text:
forte Dei donum est, quod non habent boni et mali. Si charitatem, forte Dei donum est, quod non habent boni et mali. Si charitatem, inquit, non habeam, nihil sum, nihil mihi prodest . Ecce vestis nuptialis: induite vos, o convivae, ut securi discumbatis. Nolite dicere: Ad istam vestem habendam pauperes sumus. Vestite, et vestimini. Hiems est: vestite nudos: nudus est Christus; et quicumque non habetis vestem nuptialem, dabit illam. Ad illum currite, ipsum rogate: novit sanctificare fideles suos, novit vestire nudos suos. Ut possitis vestem habentes nuptialem non timere tenebras exteriores, vincula membrorum et manuum et pedum;
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias. Poris alios relinguamus. qui ñ uenerunt uo-¬
cati. Ipsos conuiuas id est aꝑianos consideremus. B ap¬
tismus donum dei ẽ. H abent illum bomi & mali. altaris
saeram̃ta simul accipiunt boni &̃ mali. P rophetauit saul
iniquus. &̾ uiro sc̃õ atq iustissimo infestus. Cum eum ꝑ¬
sequeretur ꝓphetauit. Nunquid dicentur credere soli
boni: Et demones credunt & contremiscunt. Quid facios
Excussi omnia. & ad uestem illam ñdum ꝑueni. Inuolu¬
crũ meum explicaul. omnia uel pene omnia consideraui.
ad uestem illam ñ dum ꝑueni. Quodam loco paulus apłs
attulit mͥ magtũ inuolucrum magnarũ rerum. & posuit antem
Cepit excutere singula & dicere. Si linguis hominũ loqͥr
mea pauꝑib & tradam corpus meum ut ardeam. Magna
uestis. Nondum ẽ tam̃ illa nuptialis. Iam ꝓfer nobis nup¬
tialem uestem. Q uid nos apłe sc̃e suspendis: Prophetia

Expanded text:
nuptias; foris alios relinquamus, qui non venerunt vonuptias; foris alios relinquamus, qui non venerunt vocati. Ipsos convivas, id est, Christianos consideremus. Baptismus donum Dei est, habent illum boni et mali. Altaris Sacramenta simul accipiunt boni et mali. Prophetavit Saül iniquus, et viro sancto atque justissimo infestus; dum eum persequeretur prophetavit . Numquid dicuntur credere soli boni? Et daemones credunt, et contremiscunt . Quid facio? Excussi omnia, et ad vestem illam nondum perveni. Involucrum meum explicavi, omnia vel pene omnia consideravi, ad vestem illam nondum perveni. Quodam loco Paulus apostolus attulit mihi magnum involucrum magnarum rerum; exposuit ante me, risti. Coepit excutere singula, et dicere: Si linguis hominum loquar mea pauperibus, si tradam corpus meum ita ut ardeat. Quavestes: nondum tamen est illa nuptialis. Jam profer nobis nuptialem vestem. Quid nos, Apostole, suspendis? Prophetia
Abbreviated transcription (Latin):
aliud magnum. Qđ si distribuero omñe substantiã meã
& si tradidero corpus meum ita ut ardeam caritatẽ autem
ñ habeam. nichil mͥ ꝓdest. Si autem sit sola caritas ñ
inueniat qd distribuat pauꝑib diligat solũ. calicẽ aquȩ
frigidȩ det. tantum illi imputatur quantũ zacheo qui di-¬
midiũ patrimonis donauit pauꝑib. Quare boc: Ille¬
autẽ tam modicũ dedit. ille tam multum dedit. & tantum
illi imputatur: Tantũ plane. Impar eñĩ facultas. sed non
uid est uestis nuptialis: Queramus illam in litteris
sc̃is. Quȩ ẽ uestis nuptialis: S ine dubio aliquid est
qd mali & boni commune ñ habent. Boc inueniamus.
ꝙ inuenimus uestem nuptialem. In donis dei quid ẽ qd̃
cõmune ñ habent boni & mali : Qđ homines sumus.
& pecora ñ sumus. dei donum ẽ. S ed commune ẽ hoc
cum bonis & malis. Dł nobis lux de celo oritur. de nu-¬
be pluuiȩ descendunt fontes manant. agri fructificant.
dona sunt. sed bonis malisq communia. Intremus ad

Expanded text:
nem substantiam meam, et si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest» . Si autem sit sola charitas, quae non inveniat quod distribuat pauperibus, diligat: solum calicem aquae frigidae det ; tantum illi imputabitur, quantum Zacchaeo qui dimidium patrimonii donavit pauperibus . Quare hoc? Ille tam modicum dilli imputabatur, tantum plane. Impar enim facultas, sed non uid est vestis nuptialis? Quaeramus illam in Litteris sanctis. Quid est vestis nuptialis? Sine dubio aliquid est quod mali et boni commune non habent: hoc inveniamus, et invenimus vestem nuptialem. In donis Dei quid est quod commune non habent boni et mali? Quod homines sumus et pecora non sumus, Dei donum est: sed commune hoc cum bonis et malis. Quod nobis lux de coelo oritur, de nube pluviae descendunt, fontes manant, agri fructificant, dona sunt, sed bonis malisque communia. Intremus ad
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde ostendit gentes ex fide app̃¬
hendisse iustitiam. isrł autem ideo ñ app̃hendisse. qͥa
ñ ex fide sed tanqũa ex oꝑib. E ides enim habet qa
aliquanto post dicit. Om̃ omnis qui inuorauerto
nom̃ dñi saluus erit. Ad qũa salutem ꝑtinet ut
oꝑa nulla sint. & iustitia nobis ex deo sio: ñ ex nob̾.
Propter qđ deillis qui ñ ex fide sed tanquam exo¬
ꝑib offenderunt in lapidem offenfionis: sequit̃ & dicit.

Expanded text:
Deinde ostendit Gentes ex fide apprehendisse justitiam: Israel autem ideo non apprehendisse, quia non ex fide, sed tanquam ex operibus. Fides enim habet, quod aliquando post dicit: Quonium omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit. Ad quam salutem pertinet, ut opera bona et justitia nobis ex Deo sint, non ex nobis. Propter quod, de illis qui non ex fide, sed tanquam ex operibus offenderunt in lapidem offe
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi dñs sabaoth reliquisset nobis sem̃ sicut sodoma
facti ẽẽmus. & sicut gomorra similes fuissemus. Secd
ideo sem̃ quia sparsum ꝑ terras multiplicatũ ẽ. Acces
serunt enim etiam de lapidib suscitati filii abrahã.
Accesserunt oues que ñ erant de hoc ouili: ut fieret
unus grex & unus pastor. Accessit fides ominũ genti¬
um. & creuit numerus ñ solum sapientiũ antistitum.
sed etiam obedientium popłoꝵ. Ouid ergo dicemus:¬

Expanded text:
Nisi Dominus Sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus, et sicut Gomorrha similes fuissemus» . Sed ideo semen, quia sparsum per terras multiplicatum esserunt enim etiam de lapidibus suscitati filii Abraham ; accesserunt oves quae non erant de hoc ovili, ut fieret unus grex, et unus pastor ; accessit fides omnium gentium, et crevit numerus, non solum sapientium antistitum, sed etiam obedientium populorum, adjic
Abbreviated transcription (Latin):
sua ꝑ indigentiȩ necessitatem potius qũa ꝑ abundantiã
beneficientiȩ ds̃ amare putaretur. Quius rei memor
apłs dicturus de caritate suꝑeminentiorẽ uiam demon-¬
straturum se ait. Et alio loco. Suꝑeminentẽ inquit scien¬
tiȩ caritatem xꝑi.¬

Expanded text:
sua, per indigentiae necessitatem potius quam per abundantiam sua, per indigentiae necessitatem potius quam per abundantiam beneficentiae Deus amare putaretur? Cujus rei memor Apostolus dicturus de charitate, supereminentem viam demonstraturum se ait : et alio loco, Supereminentem, inquit, scientiae charitatem