comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueri similẽ ⁊ ad illiꝰ imaginẽ factũ. & idõ
de illo in ea que se cognosteret anima.
uelut expoliri ⁊ quasi serenari ueritatẽ.
De hoc aũ instultoꝵ animis ñ scientiã sed
opinionẽ posse generari. Quicqͥd tam̃
cabat. aliarũ uerũ uirtutũ similis qͥ
ñ paucis sapientib note eẽnt ñ posse
nͥ ueri simile nominari. Hec & alia
huiꝰ modi mͥ uident᷑ int̾ successores eius
qͣntũ poterant. eẽ. seruata. ⁊ ꝓmysteriis
custodita. Ñ enĩ aut facile ista ꝑcipiunt᷑
nͥ ab eis qui se ab om̃ib uicus mundantes
in aliã quandã plusꝗ humanã consue¬
tudinẽ uindicauerint. aut ñ peccat
grauit̃ quisqͥs ea sciens quos libet homi¬
nes docere uoluerit. Itaq zenonẽ prin¬
cipẽ stoicoꝵ cũiã quib: dã auditis ⁊ creditis¬
dit. in scolã relictã aplatone uenisset que
tunc polemo retinebat. suspectũ habitũ
suspicor. nec talẽ uisũ cui platonica illa

Expanded text:
ueri similem et ad illius imaginem factum, et ideo ueri similem et ad illius imaginem factum, et ideo de illo in ea quae se cognosceret anima uelut expoliri et quasi serenari ueritatem, de hoc autem in stultorum animis non scientiam sed opinionem posse generari: quidquid tamecabat, aliarum uerarum uirtutum similes, quae nisi paucis sapientibus ignotae essent, non posse nisi ueri simile nominari. Haec et alia huius modi mihi uidentur inter successores eius, quantum poterant, esse seruata et pro mysteriis custodita. non enim aut facile ista percipiuntur nisi ab eis, qui se ab omnibus uitiis mundantes in aliam quandam plus quam humanam consuetudinem uindicarint, aut non grauiter peccat, quisquis ea sciens quoslibet homines docere uoluerit. itaque Zenonem principem Stoicorum, cum iam quibusdam auditis et creditis in scholam relictam a Platone uenisset, quam tunc Polemo retinebat, suspectum habitum suspicor nec talem uisum, cui Platonica illa
Abbreviated transcription (Latin):
greca philosophia ñ cõtenptꝰ que tunc aut
pene nulla erat. aut certe occultissima : post¬
ꝗ cõmotꝰ pherecide cuiꝰdã sẏri disputationib
immortalẽ eẽ amimũ credidit. multos sa¬
pientes etiã longe lateq peregrinatꝰ audi-¬
erat. Igit᷑ plato adiciens lepori subtilitatiq
socratice qͣm in moralib habuit naturali¬
ũ diuinarũq rerũ peritiã. qͣm ab eis qͦs
memoraui diligent̃ acceꝑat sub iungensq
quasi formatricẽ illarũ partiũ uidicẽq di¬
alecticã. que aut ipsa eẽt. aut sine qua
om̃ino sapientia eẽ ñ posset. ꝑ fectã dr̃ cõ¬
posuisse philosophie disciplinã de qua nc̃
disserere tẽporis ñ ÷. sat. ẽ. enĩ ad id qđ uolo
platonẽ senssisse duos eẽ mundos. Unum
intelligibilẽ inqͦ ipsa ueritas habitaret:
istũ aũ sensibilẽ quẽ manifestũ ẽ nos
uisu tactuq sentire. Itaq: illũ uerũ. hunc

Expanded text:
Graeca philosophia non contentus, quae tunc aut Graeca philosophia non contentus, quae tunc aut paene nulla erat aut certe occultissima, postquam commotus Pherecydae cuiusdam Syri disputationibus immortalem esse animum credidit, multos sapientes etiam longe lateque peregrinatus audierat. igitur Plato adiciens lepori subtilitatique Socraticae, quam in moralibus habuit, naturalium diuinarumque rerum peritiam, quam ab eis quos memoraui diligenter acceperat, subiungensque quasi formatricem illarum partium iudicemque dialecticam. quae aut ipsa esset aut sine qua omnino sapientia esse non posset, perfectam dicitur composuisse philosophiae disciplinam, de qua nunc disserere temporis non est. sat est enim ad id, quod uolo, Platonem sensisse duos esse mundos, unum intellegibilem. in quo ipsa ueritas habitaret, istum autem sensibilem, quem manifestum est nos uisu tactuque sentire; itaque illum uerum, hunc
Abbreviated transcription (Latin):
lertissime prudentissimeq uider̃. Nec
mͥ ullo pacto tantũ arrogauerĩ. ut m̃itul
liũ aliqͣ exparte seqͣr. industria. uigilan¬
tia. ingenio. doctrina. cui tam̃ assernti
nihil scire posse hominẽ. si hoc solũ duce¬
retur. scio ita uideri mͥ unde id refelleret
ñ haberet. Qđ gͥ placuit tantis uiris. ꝑ pe¬
tuis ꝑtinacibq contentionib agere. ne
inquẽqͣm cađe ueri scientiã uideret᷑: Audi¬
te iã paulo attentiꝰ ñ qͥd sciã sed qͥd exis¬
timẽ. hoc etiã adultimũ reseruabã. ut
explicarẽ si possem: quale mͥ eẽ uideatur
totũ academicoꝵ consiluĩ. Plato uir sa¬
pientissimꝰ ⁊ prudentissimꝰ tẽꝑoꝵ suor. qͥ
⁊ ita locutꝰ ÷ ut quecunq diceret magna
fierent. ⁊ ea locutꝰ ÷ ut quomꝰ cũq diceret
parua ñ fierent : dicit᷑ post mortẽ socratis
magistri sui quẽ singularit̃ dilexerat. aps¬
tagoreis etiã multa didicisse. sythagoras aũ

Expanded text:
lertissime prudentissimeque uiderunt, nec lertissime prudentissimeque uiderunt, nec mihi ullo pacto tantum adrogauerim, ut Marcum Tullium aliqua ex parte sequar industria uigilantia ingenio doctrina; cui tamen asserenti nihil scire posse hominem si hoc solum diceretur: scio ita uideri mihi\', unde id refelleret non haberet. Quid igitur placuit tantis uiris perpetuis et pertinacibus contentionibus agere, ne in quemquam cadere ueri scientia uideretur? audite iam paulo attentius non quid sciam sed quid existimem; hoc enim ad ultimum reseruabam, ut explicarem, si possem, quale mihi esse uideatur totum Academicorum consilium. Plato, uir sapientissimus et eruditissimus temporum suorum, qui et ita locutus est. ut quaecumque diceret magna fierent, et ea locutus est, ut quomodocumque diceret, parua non fierent, dicitur post mortem Socratis magistri sui, quem singulariter dilexerat, a Pythagoreis etiam multa didicisse. Pythagoras autem
Abbreviated transcription (Latin):
q: om̃ino que fieri aut cogitari posst̃ flagitus
sensi ⁊ idõ ñ erraui. Quomͦ aũ ñ facerẽ qđ̃
ꝓbabile uisũ .ẽ: qui aũ ñ putant ista ꝓbabi¬
lit̾ posse ꝑ suaderi : legant orationẽ catile¬
nȩ qua patrie parricidiũ. qͦ uno continen¬
tur omĩa scelera ꝑsuasit. Iã illud qͥs ñri
ridet. ipsi dicunt nihil se in agendo seqͥ
nihil ꝓbabile. ⁊ quer̃ magnoꝑe ueritatẽ.
cũ eis sit ꝓbabile ñ posse inueniri. Omirũ
monstr̃ũ : sed hoc omittamꝰ: minꝰ id ad nos
minꝰ aduite nr̃e discrim̃. minꝰ ad fortuna¬
rũ periculũ ꝑtin&. Illud ÷ capitale. illud
formidolosũ. illud optimo cuiq metuendĩ
qd nefas om̃e si hec ratio ꝓbabilis erit tcũ
ꝓbabile cuiꝗ uisũ fuerit eẽ faciendũ. Fam¬
Tantũ ñ nulli quasi uͦ assentiat᷑. ñ solũ sine
sceleris sed ȩtiã sine erroris uituꝑatione cõ¬
mittat. Quid gͦ hec illi ñ uider̃: immo sol¬

Expanded text:
sque omnino quae fieri aut cogitari possunt flagitiis sque omnino quae fieri aut cogitari possunt flagitiis sensi et ideo non erraui; quomodo autem non facerem quod probabile uisum est? qui autem non putant ista probabiliter posse persuaderi, legant orationem Catilinae, qua patriae parricidium, quo uno continentur omnia scelera, persuasit. iam illud quis non ridet? ipsi dicunt nihil se in agendo sequi nisi probabile et quaerunt magnopere ueritatem, cum eis sit probabile non posse inueniri. o mirum monstrum! sed hoc omittamus; minus id ad nos, minus ad uitae nostrae discrimen, minus ad fortunarum periculum pertinet. illud est capitale, illud formidolosum, illud optimo cuique metuendum, quod nefas omne, si haec ratio probabilis erit — cum probabile cuiquam uisum fuerit esse faciendum, tantum nulli quasi uero assentiatur — non solum sine sceleris sed etiam sine erroris uituperatione committat. quid ergo? haec illi non uiderunt? immo sol
Abbreviated transcription (Latin):
iudices si intellexerĩt aut negligent aca¬
academicos. & tanqͣm crim̃ uerissimũ
aut eisdẽ optemperantes ueri¬
similit̃ hominẽ ꝓbabilit̾q dãnabt̃. ut iã ꝗͥd
agat iste patronꝰ ꝓrsus ignoret. Cui enĩ
succen seat ñ habebit. cũ om̃s se nihil erras¬
se dicant. qndo ñ assentientes id qđ uisũ
.ẽ. ꝓbabile fecerint. Ponet gͥ ꝑsonã patroni
⁊ philosophi consolatoris suscipiet. Ita faci¬
le adolescenti qͥiã tantũ in achademia p¬
fecerit ꝑ suadebit. ut se tanqͣm in somnis
putiet eẽ dãnatũ. Sed uos me iocari arbi¬
tramini. licet deierare ꝑ om̃e diuinũ
nescire me prsus. quomͦ iste peccauerit. si qͥsqͥs
id egerit qđ ꝓbabile uidet᷑ ñ peccat. Nisi
forte in totũ aliud ẽẽ dicunt errare aliud
peccare. seq illis p̃ceptis egisse ne erremus.
peccare aũ nihil magnũ eẽ duxisse. Iaceo
de homicidiis. parricidus. sacrilegus. om̃ib¬

Expanded text:
judices si intellexerint, aut negligent judices si intellexerint, aut negligent Academicos et tamquam crimen uerissimum punient aut eisdem obtemperantes uerisimiliter hominem probabiliterque damnabunt, ut iam quid agat iste patronus prorsus ignoret. cui enim suscenseat non habebit, cum omnes se nihil errasse dicant, quando non assentientes id quod uisum est probabile fecerint. ponet igitur personam patroni et philosophi consolatoris suscipiet; ita facile adulescenti, qui iam tantum in Academia profecerit, persuadebit, ut se tamquam in somnis putet esse damnatum. sed uos me iocari arbitramini. liquet deierare per omne diuinum nescire me prorsus, quomodo iste peccauerit, si quisquis id egerit quod probabile uidetur non peccat, nisi forte in totum aliud esse dicunt errare, aliud peccare seque illis praeceptis egisse, ne erremus, peccare autem nihil magnum esse duxisse. Taceo de homicidiis parricidiis sacrilegiis omnibu
Abbreviated transcription (Latin):
sulo m̃tulli de adolescentiũ morib uita¬
q: tractamꝰ. cui educendȩ atq instituen
de illȩ litterȩ tuȩ euigilauer᷑ quid aliud
ciat adolescens: At ille. ꝓbabile .ẽ. Nã
si exalieno ꝓbabili uiuimꝰ. nec tu de¬
biusti ministrare rẽ publicã qui a
epicuro uisũ: ẽ. ñ eẽ faciendũ. Ad¬
ulterabit igit᷑ ille uiuenis conugem
alienã. qui dephensus si fuerit ubi te
inueniet a quo defendatur: qͣm qͣm etiã si
inueniat ꝗd dicturus es : negabis ꝓfecto. qͥd
si tam clarũ. ẽ. ut frustra inficiere: ꝑ su adeb̾
apoliano nihil eũ pęccasse immo etiã ne
errasse quidẽ. Ñ enĩ faciendũ ẽẽ adulteriũ
ꝓuero sibi ꝑ suasit. ꝓbabile occurrit. secutus
ẽ. fecit. aut fortasse ñ fecit: sed fecisse sibi ui¬
sus est. Iste aũ maritus homo fatuꝰ. ꝑ turbat¬
omĩa litib ꝓ uxoris castitate ꝓ clamans.
cũ qua forte nẽ dormitet nesc̾it. hoc illi

Expanded text:
sulo, M. Tulli; de adolescentium moribus vitasulo, M. Tulli; de adolescentium moribus vitaque tractamus, cui educendae atque instituendae omnes illae litterae tuae uigilauerunt. quid aliud ciat adulescens ? at illi probabile est. nam si ex alieno probabili uiuimus. nec tu debuisti amministrare rem publicam, quia Epicuro uisum est non esse faciendum. adulterabit igitur ille iuuenis coniugem alienam; qui deprehensus si fuerit, ubi te inueniet, a quo defendatur? quamquam etiamsi inueniat, quid dicturus es? negabis profecto. quid, si tam clarum est, ut frustra infitiere? persuadere apolitano nihil eum peccasse, immo etiam nec errasse quidem. non enim faciendum esse adulterium pro uero sibi persuasit; probabile occurrit, secutus est. fecit; aut fortasse non fecit, sed fecisse sibi uisus est. iste auomnia litibus pro uxoris castitate proclamans, cum qua forte nunc dormit, et nescit. Hoc illi
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ ductus. ÷ nec petitã regionẽ inuenit.
d̃ uideat᷑ errare. Ut enĩ temerariã confesi¬
sionẽ iure cõdempnẽ faciliꝰ ambo errant.
qͣm iste ñ errat. hinc iã adũsũ ista uerba
uigilantior ipsa facta hominũ ⁊ mores
considare cepi. Tũ uͦ tã multa mͥ ⁊ tam
capitalia inistos uener̃ inmentẽ. ut iã ñ
riderẽ. sed partim sto macharer. partim
dolerẽ homines doctissimos ⁊ acutissimos
intanta scelera sententiarũ ⁊ fiagitia deuo¬
lutos. Certe enĩ ñ fortasse. om̃ĩs enĩ qui
errat peccat. Omĩs enĩ qui peccat. aut er¬
rare conceditur: aut aliquid peius. Quid
si gͦ aliqͥs ad olescentiũ cũ hos audierit
dicentes. turpe.ẽ. errare. & idõ nulli rei
consentire debemus. Sed tam̃ cũ agit
qsq qđ sibi uidetur ꝓbabile nec cessat
nec errat. illud tantũ meminerit qͥcꝗd
occurrit. uł animo uł sensib ñ ꝓuero eẽ
sidiabitꝰ pudititiȩ uxoris alienȩ. Tete cõ¬

Expanded text:
liter ductus est nec petitam regionem inuenit, liter ductus est nec petitam regionem inuenit, non uideatur errare. ut enim temerariam consensionem iure condemnem, facilius ambo errant, quam iste non errat. hinc iam aduersum ista uerba uigilantior ipsa facta hominum et mores considerare coepi. tum uero tam multa mihi et tam capitalia in istos uenerunt in mentem, ut iam non riderem sed partim stomacharer partim dolerem homines doctissimos et acutissimos in tanta scelera sententiarum et flagitia deuolutos. Certe enim non fortasse omnis, qui errat, peccat. omnis tamen, qui peccat, aut errare conceditur aut aliquid peius. quid, si ergo aliquis adulescentium, cum hos audierit dicentes: \'turpe est errare et ideo nulli rei consentire debemus; sed tamen, cum agit quisque, quod ei uidetur probabile, nec cessat nec errat, illud tantum meminerit, quidquid occurrit uel animo uel sensibus, non pro uero esse sidiabitur pudicitiae uxoris alienae, Te, te con
Abbreviated transcription (Latin):
sue causã quo beniuolentiorẽ reddat. pas¬
tori eũ p̃ferens. Ille aũ seductor casu pla¬
nus erat. de his quos samardacos iã uulgus
uocat: Tenuit suũ morẽ homo pessimus
etiã gratis. hac ꝑ geait. Nlã ego inde uenio.
decepit atq abiit. Sed quando iste decipere¬
tur: non enĩ monstrationẽ istã tanqͣm
uerã in qͥt apꝓbo. Sed quia ueri similis. ⁊
hic otiosũ eẽ nec honestũ nec utile est:
hac eã int̾ ea iã ille qͥ assentiendo errauit.
tã cito existimans uera ẽẽ uerba pastoris.
in loco illo quo tendebant iã se reficiebant.
iste aũ ñ errans siqͥdẽ ꝓbabile sequitur. cir¬
cuit siluas nescto quas. nec iã cui locus
ille notus sit adquẽ uenire ꝓposuerat in¬
uenit. Uere uobis dicã cũ ista cogitarẽ risũ
tenere ñ potui.fieri ꝑ achademicoꝵ uerba
nescio quomͦ ut erret ille qui uerã uiã uł
casu tenet.Ille aũ qͥ ꝑ auios montes ꝓbabi¬

Expanded text:
suae causam, quo beniuolentiorem reddat passuae causam, quo beniuolentiorem reddat pastori eum praeferens. ille autem casu planus erat de his, quos samardocos iam uulgus uocat. tenuit suum morem homo pessimus etiam gratis. hac perge, ait; nam ego inde uenio. decepit atque abiit. sed quando iste deciperetur? non enim monstrationem istam tamquam ueram, inquit, approbo, sed quia est ueri similis, et hic otiosum esse nec honestum nec utile est; hac eam. interea ille, qui assentiendo errauit tam cito existimans uera esse uerba pastoris, in loco illo, quo tendebant, iam se reficiebat, iste autem non errans, si quidem probabile sequitur, circumiit siluas nescio quas nec iam cui locus ille notus sit, ad quem uenire proposuerat. inuenit. uere uobis dicam, cum ista cogitarem, risum tenere non potui, fieri per Academic-orum uerba nescio quo modo, ut erret ille, qui ueram uiam uel casu tenet, ille autem, qui per auios montes probabi
Abbreviated transcription (Latin):
cautius circũ spexi. uisus sũ mͥ uidisse unũ
aditũ qua in securos error irrueret. Ñ solũ
enĩ eũ puto erraret qͥ falsã uiã seꝗͥtut.
sed etiã eũ qui uerã ñ sequit. faciemꝰ enĩ duos
uiatores ad unũ locũ tendentes. quoꝵ at
infaituerit nulli credere. alt nimis credu¬
lus sit. Uentũ est ad aliquod biuiumredũ
ille credulus pastori qui aderat uł cuipiã
rusticano. salue frugi homo. dic queso: qua
bene inillũ locũ ꝑgatur respondebitur.
Si hat ibis: nihil errabis. & ille ad comitẽ.
uerũ dicit. hac eamꝰ. Ridet uir cautissimꝰ.
⁊ tancito assensũ facetissime illudit. Atq
intereã illo discedente in biuio figit᷑. & iã
incipit uideri turpe cessare. cũ ecce ex alio
iue cornu lautus qͥdã ⁊ urbanꝰ equo insi¬
dens eminet. ⁊ ꝓpinquare occipit. gratu¬
latub iste tũ aduenienti. ⁊ salutato indicat
ꝓpositũ. querit uiã. dicit etiã remansionis

Expanded text:
cautius circumspexi, visus sum mihi vidisse unum cautius circumspexi, visus sum mihi vidisse unum aditum, qua in securos error irrueret. Non enim puto eum errare, qui falsam uiam sequitur, sed etiam eum, qui ueram non sequitur. faciamus enim duos uiatores ad unum locum tendentes, quorum alter instituerit nulli credere, alter nimis credulus sit. uentum est ad aliquod biuium. hic ille credulus pastori, qui aderat, uel cuipiam rusticano: salue, frugi homo! dic quaeso, qua bene in illum locum pergatur. respondetur: si hac ibis, nihil errabis. et ille ad comitem: uerum dicit, hac eamus. ridet uir cautissimus et tam cito assensum facetissime inludit atque interea illo discedente in biuio figitur. et iam incipit uideri turpe cessare, cum ecce ex alio uiae cornu lautus quidam et urbanus equo insidens eminet et propinquare occipit. gratulatur iste, tum aduenienti et salutato indicat propositum, quaerit uiam, dicit etiam remansionis
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ uobis gerã. s qͥd hic dicã quicqͥd nã illud
nimirũ uetꝰ dicendũ. ẽ. ubi ⁊ ipsi habent
qđ dicant: Quid enĩ faciã. quẽ de całtris
meis foras truditis. nͥ implorabo auxilia docꝰ¬
tioꝵ. cũ qͥb si suꝑare nequeo. minꝰ pudebit
telũ. Qui nihil apꝓbat: nibil agie. Ohominẽ
rusticũ. & ubi. ẽ ꝓbabile. ubi.ẽ. ueri simile :
hoc uolebatis auditis ne ut sonent scuta gre¬
canica. exceptũ. ẽ. qđ robustissimũ qͥdem.
sed qͥa manu iaculati sumꝰ. ⁊ nihil mͥ potentius
isti mei sugger̃. Nec aliqͥd ut uideo uulneris
fecimus. conũtã me adea quȩ uilla ⁊ ager
ministrat. onerant me potius maiora qmͣ
p̃parant. Nã cũ otiosus dui cogitassẽ in isto
rure quonã mͦ possit istuc ꝓbabile. aut
ueri simile actꝰ nr̃os aberrore defendere
pͥmo uisũ. ẽ. nͥ ut solet uideri cũ ista uen¬
debã belle tectũ ⁊ munitũ. deinde ubi totũ¬

Expanded text:
tamen uobis geram. sed quid hic dicam? quid? quidnam ? illud tamen uobis geram. sed quid hic dicam? quid? quidnam ? illud nimirum uetus dicendum est, ubi et ipsi habent quod dicant. quid enim faciam, quem de castris meis foras truditis? num implorabo auxilia doctorum, cum quibus si superare nequeo, minus pudebit telum: qui nihil approbat, nihil agit. o hominem rusticum! et ubi est probabile? ubi est ueri simile? hoc uolebatis. auditisne, ut sonent scuta Graecanica? exceptum est quod robustissimum quidem, sed qua manu iaculati sumus! et nihil mihi potentius isti mei suggerunt nec aliquid, ut uideo, uulneris fecimus. conuertam me ad ea, quae uilla et ager ministrat; onerant me potius maiora quam praeparant. Nam cum otiosus diu cogitassem in isto rure, quonam modo possit istuc probabile aut ueri simile actus nostros ab errore defendere, primo uisum est mihi, ut solet uideri, cum ista uendeba
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror sapienti certã. eẽ. sapientiã. id. est
sapientẽ ꝑcepisse sapientiã. ⁊ ob hoc eũ ñ
opinari cũ assentit᷑ sapientie:
Assentit᷑ enĩ ei rei qͣm si ñ
ꝑcepisset. sapiens ñ eẽt.
nec isti quẽquã ñ debere
assentiri nisi reb que ñ possunt ꝑcipi
affirmant. Ñ aũ sapientia nihil est Cũ igitꝰ
& scit sapientiã ⁊ assentitur sapientie: neq ni¬
hil scit. neq nelli rei sapiens assentitur. Qͥd
amplius uultis : An de illo errore aliqͥd que¬
rimꝰ. quẽ dicunt penitus euitare.si in nul¬
lã rem animũ declinet assensio: Errat enĩ
inqunt qsquis ñ solũ rẽ falsã sed etiã dubiã
qͣmius uera sit apꝓbat. Nibil aũ qđ dubiũ
non sit inuenio. At inuenit sapiens ipsam
ut dicebamus sapientiã. sed hinc iã uultis me
fortasse discede. ñ s̃ facile securissima relinquẽ¬
da. cũ uerfutissimis hominib agimꝰ. Morẽ

Expanded text:
arbitror ego sapienti certam esse sapientiam, id est arbitror ego sapienti certam esse sapientiam, id est sapientem percepisse sapientiam et ob hoc eum non opinari, cum assentitur sapientiae; assentitur enim ei rei, quam si non percepisset, sapiens non esset. nec isti quemquam non debere assentiri nisi rebus, quae non possunt percipi, affirmant; non autem sapientia nihil est: cum igitur et scit sapientiam et assentitur sapientiae, neque nihil scit neque nulli rei sapiens assentitur. quid amplius uultis ? an de illo errore aliquid quaerimus, quem dicunt penitus euitari, si in nullam rem animum declinet assensio ? errat enim, inquiunt, quisquis non solum rem falsam sed etiam dubiam, quamuis uera sit, approbat. nihil autem quod dubium non sit inuenio. at inuenit sapiens ipsam, ut dicebamus, sapientiam. Sed hinc iam uultis me fortasse discedere. non sunt facile securissima relinquenda; cum uersutissimis hominibus agimus; morem
Abbreviated transcription (Latin):
sapientẽ. uł ipsius sapientiȩ ꝑceptionem:
nulla causa .ẽ. cur ñ ei qđ potest ꝑcipi assentian¬
tur. Gideo qđ uolebã. eẽ ueri simile. sapientem
scilicet assensurũ. eẽ. sapientie. Si queris ubi in¬
ueniat ipsã sapientiã. respondebo insemet ipso.
Si dicis eũ nescire qđ habeat : redis adillud ab¬
surdũ. sapientẽ nescire sapientiã. si sapientẽ
ipsũ negas posse in ueniri. Ñ iã cũ adademi¬
cis. sed tecũ quisqͥs hoc sentis sermone alio
disseramus. Illi enĩ cũ hȩc disputant. de sa¬
piente ꝓfecto disputant. Clamat cicero se
ipsũ inͦgnũ eẽ in oꝑatione. sed de sapiente
se querere. Qđ si adhuc uos ad olentes
ignotũ habetis : certe in ortensio legistis. Si
igit᷑ nec certi . ẽ. qͥcquã nec opinari sapien¬
tis. ẽ: nibil unqͣm sapiens apꝓbabit. Unde
manifestũ ẽ. eos de sapientia illis suis dispu¬
tationib contͣ quas nitimur querere. Ego

Expanded text:
sapientem uel ipsius sapientiae perceptionem et sapientem uel ipsius sapientiae perceptionem et nulla causa est, cur non ei quod potest percipi assentiatur, uideo quod uolebam esse ueri simile, sapientem scilicet assensurum esse sapientiae. si quaeres, ubi inueniat ipsam sapientiam, respondebo: in semet ipso. si dicis eum nescire quod habeat, redis ad illud absurdum, sapientem nescire sapientiam. si sapientem ipsum negas posse inueniri, non iam cum Academicis sed tecum, quisquis hoc sentis, sermone alio disseremus. illi enim cum haec disputant, de sapiente profecto disputant. clamat Cicero se ipsum magnum esse opinatorem, sed de sapiente se quaerere. quod si adhuc uos, adulescentes, ignotum habetis, certe in Hortensio legistis: si igitur nec certi est quidquam nec opinari sapientis est, nihil umquam sapiens approbabit. unde manifestum est eos de sapiente illis suis disputationibus, contra quas nitimur, quaerere. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm se eẽ sapientiã . At contra iste. Ñ credo
inquit. Quis ait sapientiȩ. ñ credo eẽ sapien¬
tiam: quis nͥ lis cũ quo illa loqui potuit :¬
& in quo habitare dignata.ẽ scilicet sapiens :
ite nc̃ & me querite. qͥ cũ acha demicis pug-¬
nẽ. habetis iã nouũ certam̃. sapiens ⁊ sapien¬
tia secũ pugnant. Sapiens ñ uult consen¬
tire sapientiȩ. Ego uobiscũ securus ex¬
pecto: Quis enĩ ñ credat inuictã eẽ sapi¬
entiã: tam̃ nos aliqͣ conplexione munia¬
mus. Aut enĩ in hoc certamine achademi¬
cus uincit sapientiã. ⁊ ame uincetur qͥa
ñ erit sapiens: aut ab ea suꝑabit̾. ⁊ sapien¬
tẽ sapientie cõsentire docebimꝰ. Aut gͥ
sapiens academicus ñ ÷. aut non nulli rei
sapiens assentient᷑. nͥ forte quẽ dicere
puduit sapientẽ nescire sapi¬
entiã. sapientẽ ñ consentire
sapientiȩ dicere ñ pudebit.
aut si iã ueri simile s cadere in

Expanded text:
quam se esse sapientiam ? at contra iste: non credo, quam se esse sapientiam ? at contra iste: non credo, inquit. quis ait sapientiae: non credo esse sapientiam? quis, nisi is, cum quo illa loqui potuit et in quo habitare dignata est, scilicet sapiens? ite nunc et me quaerite, qui cum Academicis pugnem; habetis iam nouum certamen: sapiens et sapientia secum pugnant. sapiens non uult consentire sapientiae. ego uobiscum securus exspecto. quis enim non credat inuictam esse sapientiam? tamen nos aliqua complexione muniamus. aut enim in hoc certamine Academicus uincet sapientiam et a me uincetur, quia non erit sapiens, aut ab ca superabitur et sapientem sapientiae consentire docebimus. aut igitur sapiens Academicus non est aut nonnulli rei sapiens assentietur, nisi forte, quem dicere puduit sapientem nescire sapientiam, sapientem non consentire sapientiae dicere non pudebit. at si iam ueri simile est cadere in
Abbreviated transcription (Latin):
uictũ eẽ ꝓfiteor. Nęnĩ de gła cõꝑanda sed
de inuenienda ueritate tractamus. Alihi
satis.ẽ. quo qͦmodo molẽ istã transcende
que intrantib: ad philo sophiã. sese oppont
& nescio qb receptaculis tenebrascens talẽ
eẽ philosophiã totã minat᷑. nihilq in ea
lucis inuentũ iri sꝑare ꝑmittit. Quid auꝰ
ñ nihil scire sapientẽ: Ñ enĩ alia cansa uer
simile uidebat᷑ eñ assensionẽ sustinere de¬
bere: nͥ qͥa erat ueri simile nihil posse cõ¬
p̃hendi. Quo sublato ꝑcipit enĩ sapiens. uł
ipsã ut iã concedit᷑ sapientiã: n ulla iã causi
remanebit cur ñ assentiat᷑ sapiens uł ipsi
sapientiȩ. Est enĩ sine dubitatione mons¬
truosius sapientẽ ñ apꝓbare sapientiã . ql
sapiente nescire sapientiã. Nã queso paulua
quasi ante oculos tale spectaculũ cons¬
titu amus si possumus. rixã quandã sapien¬
tis ⁊ sapientie. quid aliud dicit sapientia.

Expanded text:
uictum esse profiteor. non enim de gloria comparanda, sed uictum esse profiteor. non enim de gloria comparanda, sed de inuenienda ueritate tractamus. mihi satis est quoquo modo molem istam transcendere, quae intrantibus ad philosophiam et nescio quibus receptaculis tenebrascens talem esse philosophiam totam minatur, nihilque in ea lucis inventum iri sperare permittit. Quid autem nonnihil scire sapientem. non enim alia causa ueri simile uidebatur eum assensionem sustinere debere, nisi quia erat ueri simile nihil posse conprehendi. quo sublato — percipit enim sapiens uel ipsam, ut iam conceditur, sapientiam — nulla iam causa remanebit, cur non assentiatur sapiens uel ipsi sapientiae. est enim sine dubitatione monstrosius sapientem non approbare sapientiam quam sapientem nescire sapientiam. Nam quaeso paululum quasi ante oculos tale spectaculum constituamus, si possumus, rixam quandam sapientis et sapientiae. quid aliud dicit sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
miserandõ fame necet. Hȩc deꝑceptione
satis eẽ ꝓpterea puto: quia deassentiendo
cũ dicere cepero tota ibi rursũ uersabitur.
Iã gͦ adeã pecrtẽ ueniamus inqua dubitare ad¬
huc uidetur alypius. & pͥmo id ipsũ ꝑspitiamꝰ
quale sit. qđ te acutissime atq cautissime mo¬
uet. Nã si tot tantisq rationib roboratã. hȩc
enĩ dixisti achademicoꝵ sententiã qua eis
placuit nihil scire sapientẽ. hoc tiniĩ labefac
babilius sapientẽ scire sapientiã Alagis .ẽ. assen¬
sio cobibenda. hoc ipso enĩ ostenaitt nihier
quẽ libet copiosissimis subtilissimisq arguõ¬
tis posse suaderi. Cui ñ exparte contraria si
adsit ingeniũ. ñ minꝰ acrit̾ uł fortasse acriꝰ
resistatur. Fo fit ut cũ sit uictꝰ a cademicus
uicerit. O utinã uincatur. nũqͣm defici&
quanuis arte pelasga. ut simul ame nictꝰ
uictorq discedat. Certe nihil aliud inue¬
mat᷑ qđ aduersũ ista dici possit. ⁊ ultro me

Expanded text:
miserando fame necet. haec de perceptione satis esse propterea puto, quia de assentiendo cum dicere coepero, tota ibi rursum causa uersabitur. Iam ergo ad eam partem ueniamus, in qua dubitare adhuc uidetur Alypius, et primo id ipsum perspiciamus quale sit. quod te acutissime atque cautissime mouet. nam si tot tantisque rationibus roboratam — hoc enim dixisti — Academicorum sententiam, qua eis placuit nihil scire sapientem, hoc tuum labefactatrobabilius sapientem scire sapientiam, magis est assensio cohibenda. hoc ipso enim ostenditur nihil quamlibet copiosissimis subtilissimisque argumentis posse suaderi, cui non ex parte contraria, si assit ingenium, non minus acriter uel fortasse acrius resistatur. eo fit, ut, cum sit uictus Academicus, uicerit.s o utinam uincatur! numquam efficiet quauis arte Pelasga, ut simul a Ille uictus uictorque discedat. certe nihil aliud inueniatur, quod aduersum ista dici possit, et ultro me
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s bom & mali ut sunus om̃s noua consꝑsioe
quis aut̃ uereret᷑ ne fermenti uiciosioris admiyx¬
tio massam de coloraret : ideo dixit. ut sitis
sicut estis azimi. Hoc est
tales consꝑslo uios reddet: qualis erat in no¬
centiȩ ur̃e pura sinceritas. Ita si mifeream᷑ non
fuscam᷑ peccato alieno : sed redemptione eiꝰ ad qͥrum
epulem : Ponũ cibum penitentiã gerentes. leti re¬
demptione. Nullus enim cib ẽ beniuolentia &
pietate dulcior. Epulis nr̃is atq leticiȩ. nulla de peccatore
seruato inudia ad misceat᷑ : ne ipsẽ adomo patris quẽ-¬
admodũ ex positus in euangłio inuidus ille fr̃ ex¬
cludat. qui fratrem receptũ doluit quẽ imꝑpetuũ
gaudebat exclusum. Cuuis uos similes ẽẽ nouatiani
non potestis negare : qui ideo ut dicitis in eccła non
conuenitis. qr ꝑ penitentiã . Ipes fuerat. lapsis reuer

Expanded text:
omnes boni et mali, ut simus omnes nova conspersio. Ne omnes boni et mali, ut simus omnes nova conspersio. Ne quis autem vereretur, ne fermenti vitiosioris admixtio massam decoloraret, ideo dixit: Ut sitis sicut estis azymi ; hoc est, tales conspersio vos reddet, qualis erat innocentiae vestrae pura sinceritas. Ita si misereamur, non fuscamur peccato alieno: sed redemptionem ejus acquiriepulemur bonum cibum, poenitentiam gerentes, laeti redemptione; nullus enim cibus est benevolentia et pietate dulcior: epulis nostris atque laetitiae nulla de peccatore servato invidia admisceatur; ne se ipse a domo Patris, quemadmodum expositus in Evangelio invidus ille frater, excludat, qui fratrem receptum doluit, quem in perpetuum gaudebat exclusum . 85. Cujus vos similes esse, Novatiani, non potestis negare, qui ideo, ut dicitis, in Ecclesiam non convenitis, quia per poenitentiam tributa spes fuer
Abbreviated transcription (Latin):
admixtione purgentur : siue ut illa mulier ȩuan¬
gelica docet. quȩ tipũ p̃tendit ecclesiȩ eo qđ fer¬
mentũ abscondat in farina sua. donec fermentetur
totũ: ut mundũ om̃e sumatur. Docuit me dñs in
euangelio quid sit fermentũ dicens. Non intelligi¬
tis qr non de pane dixi: Attendite a fermento
non drxit de panib: sed a doctrinis phastiseoꝵ & sa¬
duceoꝵ attende sibi. Hoc gͦ fermentũ hoc ẽ doctri
ecdesia in farina sua cũ litterã legis duriorem
spirituali in terp̃tatione molliuit. & uelut molam
quandã suȩ disputationis infregit. ꝓferens uedut
defolliculis litterarũ misterioꝵ interna secret a
& rexurrectionis fidem astrueus. qua dĩ miscđia
p̃dicatur. ꝗͣ reparari uita credit᷑ mortuoꝵ. Non
absurda aut̃ uidetur ad hunc locũ assumptio
cõꝑationis hui. Siquidem regnũ celoꝵ ẽ peccato¬
ris redemptio. Et ideo farina ecdesiȩ conspargan

Expanded text:
admixtione, purgentur. Sive ut illa mulier Evanadmixtione, purgentur. Sive ut illa mulier Evangelica docet , quae typum praetendit Ecclesiae, eo quod fermentum abscondat in farina sua, donec fermentetur totum; ut mundum omne sumatur. 82. Docuit me Dominus in Evangelio quid sit fermentum, dicens: Non intelligitis quia non de pane dixi: Attendite a fermento non dixit a panibus, sed a doctrina Pharisaeorum et Sadducaeorum attenderent sibi. Hoc ergo fermentum, hoc est, doctrin abscondit Ecclesia in farina sua; cum litteram legis duriorem spiritali interpretatione mollivit, et velut mola quadam suae disputationis infregit, proferens velut de folliculis litterarum mysteriorum interna secreta, et resurrectionis fidem astruens; qua Dei misericordia praedicatur, qua reparari vita creditur mortuorum. 83. Non absurda autem videtur ad hunc locum assumptio comparationis hujus. Siquidem regnum coelorum est peccatoris redemptio: et ideo farina Ecclesiae conspergamur
Abbreviated transcription (Latin):
non totũ iudicat᷑ in utile. Ideo enuim purgatur:
ut utile ab inutili separetur. Quod autẽ ꝓicitꝰ᷑.
gari se ipse uellet Et bene ait. Expurgate Uelut
oꝑib enim quibdam totius popłi purgatur &
plebis lacrimis abluitur. qui orationib & fletibus
plebis redimitur a peccato. & in homine mundat᷑ interiore.
Donauit enim xp̃s ecclesiȩ sue ut unũ ꝑ om̃s re-¬
dimeret: quȩ dñ iħu meruit aduenru. ut ꝑ unũ
om̃s redimerentur. Hic sensus pauli ẽ: quẽ uerba
obscuriorem faciunt. Considemus ipsum apł̃i ser¬
monem. Expurgate inquit uetus fermentũ. ut sitis
noua consꝑño. sicut estis atimi. Siue qđ tota ec-¬
clesia suscipiat onus peccatoris. cui cõpatiendũ &
fletu. & oratione. & dolore ẽ & quasi fermen¬
to eius se totã consꝑgat. ut ꝑ uniuersos ea¬
uniuersos ea
quȩ suꝑflua sunt in aliquo penitentiã ã gente iuri¬
lis miscdiȩ & compassionis. uelut. collatuia quadam

Expanded text:
non totum judicatur inutile; ideo enim purgatur, non totum judicatur inutile; ideo enim purgatur, ut utile ab inutili separetur: quod autem projicitur, gari se ipse vellet. Et bene ait: Expurgate; velut enim operibus quibusdam totius populi purgatur, et plebis lacrymis abluitur, qui orationibus et fletibus plebis redimitur a peccato, et in homine mundatur interiore. Donavit enim Christus Ecclesiae suae, ut unum per omnes redimeret, quae Domini Jesu meruit adventum, ut per unum omnes redimerentur. 81. Hic sensus Pauli est, quem verba obscuriorem faciunt. Consideremus ipsum Apostoli sermonem: Expurgate, inquit, vetus fermentum; ut sitis nova conspersio, sicut estis azymi . Sive quod tota Ecclesia suscipiat onus peccatoris, cui compatiendum et fletu, et oratione, et dolore est: et quasi fermento ejus se totam conspergat; ut per universos ea quae superflua sunt in aliquo poenitentiam agente, virilis misericordiae aut compassionis velut collativa quadam
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ solam sibi facit serpens. Ideo serpenti traditur qui
a serpente elisus ẽ : ut quẽ de iecit hunc erigat. &
fiat riuna serpentis. hominis rexurrectio. Satanã
autẽ corporalis huiꝰ tontritionis. & carnalis aue¬
torem debilitatis scriptura ostendit: paulo dic¬
te. Datus ẽ michi stimulus carnis meȩ. angłs satar
ut me colaphitet: ut non extollar.Dic gͦ curare
paulus didicit. quẽ admodũ ipse sanatus ẽ. Bonus¬
itaq doctor dũ ꝓmittit alterũ de duob: utrĩq
donauit. Uenit in uirga: q̾ a cõmunione sacra
conuictũ remouit. Et benedicitur tradi satanę.
qui seꝑatur a xp̃i corpore. Uenit etiam in cari¬
tate. spirituq mansuetudinis: uł qr sic tradidt
ut sp̃m eius saluũ faceret. uł quia eũ quẽ seques¬
trauerat. postea sacramentis reddidit. Nam & se-¬
questrari oportet grauiter lapsum: ne modicum
fermentũ totam massam corrũpat. Et expurgan

Expanded text:
igitur solam facit sibi serpens; ideo serpenti traditur, qui igitur solam facit sibi serpens; ideo serpenti traditur, qui a serpente elisus est; ut quem dejecit, hunc erigat: et fiat ruina serpentis hominis resurrectio. Satanam autem corporalis hujus contritionis et carnalis auctorem debilitatis Scriptura ostendit, Paulo dicente: Datus est mihi stimulus carnis meae angelus Satanae, qui me colaphizet, ut non extollar . Sic ergo curare Paulus didicit, quemadmodum ipse sanatus est. CAPUitaque doctor dum promittit alterum de duobus, utrumque donavit. Venit in virga, quia a communione sacra convictum removit. Et bene dicitur tradi satanae, qui separatur a Christi corpore. Venit 411 etiam in charitate, spirituque mansuetudinis, vel quia sic tradidit, ut spiritum ejus salvum faceret, vel quia eum quem ante sequestraverat postea sacramentis reddidit. 79. Nam et sequestrari oportet graviter lapsum, ne modicum fermentum totam massam corrumpat: et expurgand
Abbreviated transcription (Latin):
Grauis ignis ẽ : & ideo non demus illi alimenta
luxuriȩ. Pascitur libido conuiui is. nutritur delitis.
umo accenditur. ebrietate flammatur. Grauiora his
sunt fomenta uerboꝵ. quȩ uino quodam sodomitȩ
uitis mentẽ in ebriant. Caueamus tamen & huius
abundantiam uini. Ubi enim caro in ebriatur. mens
titubat. animus uacillat. cor fluctuat. Ideo ad utrũq
utile p̃ceptum ẽ: quo monetur timotheus. Uino
modico utere ꝓpter frequentes tuas infirmitates.
Cum calet corpus: tradit uapores. Cũ alget morbi
frigore caro: refrigerat anima tua. Cum dolet cor¬
pus tuum tristis ẽ mens tua: sed tristicia tua in
gaudium ueniet. Noli gͦ timere si manducetur
caro tua. Anima tua non deuoratur. Ideo dauid di
mere non se dicit q carnem eius non animã. inimici
edebant: sicut legimus. Dum apꝓpinquant suꝑ me
nocentes: ut edant carnes meas. Qui tribulant me
inimici mei : ipsi infirmati sunt & cecidunt. Riunam

Expanded text:
76. Gravis ignis est, et ideo non demus illi alimenta 76. Gravis ignis est, et ideo non demus illi alimenta luxuriae. Pascitur libido conviviis, nutritur deliciis, vino accenditur, ebrietate inflammatur. Graviora his sunt fomenta verborum, quae vino quodam Sodomitanae vitis mentem inebriant. Caveamus tamen et hujus abundantiam vini; ubi enim caro inebriatur, mens titubat, animus vacillat, cor fluctuat. Et ideo ad utrumque utile praeceptum est, quo monetur Timotheus: vino modico utere propter frequentes tuas infirmitates . Cum calet corpus, trahit vaporem: cum alget morbi frigore caro, refrigeratur anima tua: cum dolet corpus tuum, tristis est mens tua, sed tristitia tua in gaudium veniet. 77. Noli ergo timere si manducetur caro tua, anima tua non devoratur. Ideo David non timere se dicit; quia carnem ejus, non animam inimici edebant, sicut legimus: Dum appropinquant super me nocentes, ut edant carnes meas: qui tribulant me inimici mei, ipsi infirmati sunt, et ceciderunt . Ruinam
Abbreviated transcription (Latin):
ria: cecidisse aspicies altitudines impiorum.
Moises qͦq transiens secularia flumina. iudit
uisum magnum : & ait. transiens uidebo hoc ilsu
Si enim fuisset in corporis uicus & scłi istuis
lubricis uoluptatib: tanta non uidisset miste¬
ria. Transeamus gͦ hunc ignem libidinis: quẽ¬
timens paulus. sed nobis timens qui castigande
corpis suum. fecerat ut iam non tuneret sibi. dicit nob̾.
fugite fornicationem. Fugiamus gͦ tamqͣm sequen¬
tem. quȩ non post nos: sed in nobis sequitur nosmet ip¬
sos. Ergo uideamus diligenter ne dũ illam fugimꝰ.
nobiscũ eam portemus. Uolumus enim plerũq fuge¬
re : sed non penitus eam de nr̃o excutimus animo.
Tollimus eam magis quã relinquimꝰ. Transiliam
gͦ eam. ne nobis dicatur ambulate in igne flamme
in sinu uestimenta cõburet: sic qui ambulat siꝑgnẽ.
pedes ut cõburet necesse ẽ : qm̃ scriptũ ẽ. Ambulabit
quis suꝑ carbones ignis. pedes aut̃ non cõburet:

Expanded text:
ria, et cecidisse aspicies altitudines impiorum. ria, et cecidisse aspicies altitudines impiorum. Moyses quoque transiens saecularia flumina, vidit visum magnum, et ait: Transiens videbo hoc visum ; si enim fuisset in corporis vitiis et saeculi istius lubricis voluptatibus, tanta non vidisset mysteria. 75. Transeamus timens Paulus, sed nobis timens, qui castigando corpus suum, fecerat ut jam 410 non timeret sibi, dicit nobis: Fugite fornicationem . Fugiamus ergo tamquam sequentem, quae non post nos, sed in nobis sequitur nosmetipsos. Ergo videamus diligenter, ne dum illam fugimus, nobiscum eam portemus. Volumus enim plerumque fugere, sed si non penitus eam de nostro excutimus animo, tollimus eam magis, quam relinquimus. Transiliamus ergo eam, ne nobis dicatur: Ambulate in igne flammaein sinu vestimenta comburit ; sic qui ambulat super ignem, pedes comburat necesse est; quoniam scriptum est: Ambulabit quis super carbones ignis, pedes autem non comburet ?
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Et ideoq non alligauit ignem in sinu mentis
peccati ministra. Ergo non te uincat ꝑecca formȩ
concupiscentta. Multa retia tenduntur a diabo¬
lo : multi laquei. Oculus mere tricis : laqueus ama-¬
toris ẽ. Ipsi nobis oculi nr̃i retia sunt Et ideo
scriptũ ẽ. Neq capiaris oculis tuis. Ipsi gͦ nobis
tendimus retia: quib in uoluim᷑ & implicamꝰ.
Ipsi nobis uncula nectimꝰ sicut legimus quia
iunculis peccatoꝵ suoꝵ unus quisq constrm¬
gitur.
gitur. Et ideo transeamus ignem adolesei¬
tiȩ. ardoremq uiuenilis ȩtatis: transeamꝰ aquam
non remaneamus in aquã. ne flumina nos ꝓfuna
soncdudant. Transeanus magis : ut & nos dicam
torrentẽ ꝑ transiuit anima nr̃a. Qui enĩ tran¬
sit: saluus ẽ. Demq dñs sic ait Si transeas ꝑ aqͥm
tecum sum: fumina te non concludent. Et ꝓpł̃i
dicit. Uidi impium suꝑ exaltatũ ultra cedros
libani: & transiui. & ecce non erat. Transi secula¬

Expanded text:
us; et ideo quia non alligavit ignem in sinu mentis us; et ideo quia non alligavit ignem in sinu mentis peccati ministra. Ergo non te vincat formae concupiscentia. Multa retia tenduntur a diabolo, multi laquei. Oculus meretricis laqueus amatoris est. Ipsi nobis oculi nostri retia sunt; et ideo scriptum est: Neque capiaris oculis tuis . Ipsi nobis ergo tendimus retia, quibus involvimur et implicamur. Ipsi nobis vincula nectimus, sicut legimus: Quia vinculis peccatorum suorum unusquisque constringitur . 74. Et ideo transeamus ignem adolescentiae, ardoremque juvenilis aetatis: transeamus aquam, non remaneamus in aqua; ne flumina nos profunda concludant. Transeamus magis, ut et nos dicamus: Torrentem pertransivit anima nostra ; qui enim transit, salvus est. Denique Dominus sic ait: Si transeas per aquam, tecum sum, flumina te non concludent ; et Propheta dicit: Vidi impium superexaltatum ultra cedros Libani: et transivi, et ecce non erat . Transi saecula
Abbreviated transcription (Latin):
occurrerit. Sed si non misceat᷑ animi intentio hic
quoq scđm carnis officium nr̃ aspectus uanescit.
Ita plus uidemus animo quã corpore. Et si uidĩt
caro: ignem non alligemus in sinu. hoc ẽ in secreto
mentis animiq archano. Non implicemꝰ ignem
adulterinus. Sermo uiuenculȩ. nodus ad olestͣuli ẽ.
Uerba ad olescentis: iuncula sunt amoris. Uidit hunc
ignem ioseph. quando eum adulterii cupida muli-¬
er allocuta ẽ Uoluit eum caꝑe sermone. Misit
laqueos labiorum suoꝵ: sed pudicum uirũ non
potuit. Soluit eum a uinculo mulieris uox pudo¬
ris. sermo grauitatis. habena cautelȩ. fidei cus todia.
castimoniȩ disciplina. Caꝑe igitꝰ eum retib suis
impudica non potuit. Misit manũ & app̃hendit
uestem euis: ut nodum stringeret. Uerba petu-¬
lantis mulieris : cupiditatũ retia sunt Manꝰ
eius: amoris nodus ẽ. Sed nec retib capi potuit
mens pudica: nec nodo. Ex cussa uestis: solutꝰ nodꝰ¬

Expanded text:
occurrerit; sed si non misceatur animi intentio, hic occurrerit; sed si non misceatur animi intentio, hic quoque secundum carnis officium noster aspectus vanescit; ita plus videmus animo, quam corpore. 71. Et si viderit caro ignem, non alligemus ignem in sinu, hoc est, in secreto mentis, animique arcano. Non implicemus ignemadulterinus. Sermo juvenculae nodus adolescentium est: verba adolescentis vincula sunt amoris. 72. Vidit hunc ignem Joseph, quando eum adulterii cupida mulier allocuta est ; voluit eum capere sermone, misit laqueos labiorum suorum, sed pudicum virum ligare non potuit. Solvit enim vincula mulieris vox pudoris, sermo gravitatis, habena cautelae, fidei custodia, castimoniae disciplina. Capere igitur eum retibus suis impudica non potuit: misit manum, et apprehendit vestem ejus, ut nodo stringeret. Verba petulantis mulieris cupiditatum retia sunt, manus ejus amoris nodus est : sed nec retibus capi potuit mens pudica, nec nodo: excussa vestis, solutus est nod
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiam in publico tuta uerecundia sit : non
facile uultus euis in adolescentis oculos occurrat.
Nuptiali tecta uelamine sit. ne uel fortuitis
uideatur aut uideat. dũ enim caput uelatur uul¬
tus absconditur : quantomagis uelare se: pildoris
tegmine ut etiam in publico habeat suum ipsi
secretum. Uerum esto. Inuderit oculus: sed non in¬
tendat affectus. Non enim uidisse crimen est.
sed cauendum ne origo criminis sit. Uidit car¬
nalis oculus: sed p̃mat corporis oculos. mentis
manens uerecundia. Habemus moralem & in¬
dulgentẽ dñm. Dixit quidem propħa. Nolo ut¬
tendas in formã mulieris fornicariȩ. Sed tamen
dñs dixit. Siquis uiderit mulierem ad concupis¬
cendum eam: iam adułterauit eam in corde suo.
Non dixit qui uiderit adulterauit: sed siquis ad
concupiscendum uiderit. Non aspectũ: sed affactã
premere consueuit. ut sepe non uideamus etiam qđ
uidemus. Et enim aspicere specie uidemur: quicquid

Expanded text:
ut etiam in publico tuta verecundia sit: non ut etiam in publico tuta verecundia sit: non facile vultus ejus adolescentis oculis occurrat, nuptiali velamine tecta sit; ne vel fortuitis videatur, aut videat dum enim caput velatur, vultus absconditur, quanto magis velare se debet pudoris tegmine, ut etiam in publico habeat suum ipsa secretum! 70. Verum esto, inciderit oculus, sed non intendat affectus. Non enim vidisse crimen est, sed cavendum ne origo sit criminis. Videt carnalis oculus, sed premat cordis oculos, maneat mentis verecundia. Habemus moralem et indulgentem Dominum; dixit quidem propheta: Nolo intendas in formam mulieris fornicariae; sed tamen Dominus dixit: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam adulteravit eam in corde suo . Non dixit: Si quis viderit, 409 adulteravit; sed: Si quis ad concupiscendum viderit, non aspectum obligavit, sedpremere consuevit, ut saepe non videamus etiam quod videmus. Etenim specie aspicere videmur, quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
cibus. Quȩ terra: Ca utiq de qua dictũ ẽ
Terra es & interrã ibis. Hanc terrã fer¬
pens manducat. si ꝓpicius ẽ nobis dñs iħs ut
non cõpatiatur anima carnis debilitati. non
acceudatur uapore corporis. & calore nienbroꝵ
Sonũ ẽ nubere magis quã uri. Est enim
flamia quȩ interna urit. Unde hunc ig¬
nem non alligemus in sinu mentis & recessu
pectoris. ne uiterioris nr̃i uramus exiuinas. &
carnale edax libidinis flamina consumat. Sed
transeamus ꝑ ignem. & siquis incidit amoris
incendium. transiliat & non alliget adulteri¬
nam cupiditatẽ uinculis cogitationũ. nullos
sibi nodos assidue nexu meditationi astringat. non
intendat sepius in formã mulieris meretricis. nec
adolescentula ad uultũ iuuenis oculos leuet Et
si fortuitu aspexit. & capta ẽ : quantomagis capi¬
etur. si curiosa aspexerit. Uel consuetudo nos do¬
ceat. Ideo uelamine obnubit caput suum mulier

Expanded text:
cibus . Quae terra? Ea utique de qua dictum est: cibus . Quae terra? Ea utique de qua dictum est: Terra es, et in terram ibis . CAPUT pens manducat, si propitius est nobis Dominus Jesus, ut non compatiatur anima carnis debilitati, non accendatur vapore carnis, et calore membrorum. Bonum est nubere magis quam uri ; est enim flamma quae interna urit . Unde hunc ignem non alligemus in sinu mentis, et recessu pectoris, ne interioris nostri uramus exuvias, et carnale edax libidinis flamma consumat, sed transeamus per ignem . Et si quis incidit amoris incendium, transiliat, et transeat: non alliget adulterinam cupiditatem vinculis cogitationum, nullos sibi nodos assiduae nexu meditationis astringat; non intendat saepius in formam mulieris meretricis, nec adolescentula ad vultum juvenis oculos levet. Et si fortuitu aspexit, et capta est; quanto magis capietur, si curiosa aspexit! 69. Vel consuetudo nos doceat. Ideo velamine obnubit caput suum mulier,
Abbreviated transcription (Latin):
quod uenenũ ẽ: medicamentũ fiat. Uenenũ ẽ ad
interitũ carnis: medicamentũ sdd salutẽ sp̃s. Quod
terrã meã serpens : dentẽ carni infigat. conterat
corpus. Dicat dñs & de me : trado tibi am.¬
tantũ mͦ animã eius custodi. Quanta uis xp̃rut
custodia hominis imꝑet᷑ ipsi diabolo. qui uult
inuitus mandatis obsecundat celestib Et qͥmius
inuitus: tamen mansuetis obsequit᷑ imꝑiis. Sed qͥd
ego conmendo obsequiũ eius: Sit ille semꝑ malus.
ut semꝑ sit bonus deus: qui malitiã eius nobis in
grãm conuertit. Uult nocere ille sed non potest
si xp̃s obsistat. Carnem ulcerat: sed custodit am¬
mam. Terrã deuorat : sed reseruat sp̃m . Deniq scrip¬
tum ẽ. Tunc lupi & agni simul pascentur: & leo
& bos paleas manducabunt. Serpens aut̃ ter¬
ram ut panem. Et non nocebunt neq uasta¬
bunt in monte sc̃o meo dicit dñs. Damnati
enim serpentis hȩc ẽ sententia. Erit tibi t̾ra

Expanded text:
quod venenum est, medicamentum fiat: venenum est ad quod venenum est, medicamentum fiat: venenum est ad interitum carnis, medicamentum fit ad salutem spiritus. Quod et ergo terram meam serpens, dentem carni infigat, conterat corpus, dicat Dominus et de me: Trado tibi tantummodo animam ejus custodi . Quanta vis Christi, ut custodia hominis imperetur etiam ipsi diabolo, qui sempeinvitus mandatis obsecundat coelestibus: et quamvis immitis, tamen mansuetis obsequitur imperiis. 67. Sed quid ego commendo obsequium ejus? Sit ille semper malus, ut sit bonus Deus semper, qui malitiam ejus nobis in gratiam convertit. Vult nocere ille, sed non potest, si Christus obsistat: carnem ulcerat, sed custodit animam: terram devorat, sed reservat spiritum. Denique scriptum est: Tunc lupi et agni simul pascentur: leo et bos paleam manducabunt, serpens autem terram ut panem: et non nocebunt, neque vastabunt 408 in monte sancto meo, dicit Dominus . Damnati enim serpentis haec est sententia: Erit tibi terra