comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ: non ut arriani. manichei. donatifte fecerunt: & ceteri qui auera reli¬
gione diuisi sunt. Illi enim si humiliter sentire uoluissent. suam non eli¬
gerent defendere prauitatem : sed ad doctores uerissimos & sanctissimos
uenientes. fidei rectȩ intelligentiam percipere meruissent. Iste ergo se
dicit humiliter sensisse: quemadmodum monet apłs: noli altũ sapere
sed time : & alibi in psalmo. non habitabit in medio domus meȩ. faciens
superbiam. Iterumq contra hoc uicium orans. dñi deposcit auxilium: di¬
çens. Non ueniat michi pes superbiȩ. Sequitur. Sed exaltaui animam meam.
Hic negat exaltatã animã suam. idest in superbiȩ culmen euectã: ubi as¬
cendere ruinosũ est. promouere periculum. Nam scĩ uiri exaltant anima
suas : quando eas contendunt ad diuinas predicationes erigere. Quem ad¬
modũ enim aut de scã trinitate possumus aliquid intelligere. aut sa¬

Expanded text:
tum, non ut Ariani, Manichaei, Donatistae fecerunt, et caeteri qui a vera relitum, non ut Ariani, Manichaei, Donatistae fecerunt, et caeteri qui a vera religione divisi sunt. Illi enim si humiliter sentire voluissent, suam non eligerent defendere pravitatem; sed ad doctores verissimos et sanctissimos venientes, fidei rectae intelligentiam percipere meruissent. Iste ergo se dicit humiliter sensisse, quemadmodum monet Apostolus: Noli altum sapere, sed time ; et alibi in psalmo: Non habitabit in medio domus meae faciens superbiam ; iterumque contra hoc vitium orans, Domini deposcit auxilium, dicens: Non veniat mihi pes superbiae . Sequitur, sed exaltavi animam meam. Hic negat exaltatam animam suam, id est in superbiae culmen evectam, ubi ascendere ruinosum est, promovere periculum. Nam sancti viri exaltant animas suas, quando eas contendunt ad divinas praedicationes erigere. Quemadmodum enim aut de sancta Trinitate possumus aliquid intelligere, aut sa
Abbreviated transcription (Latin):
piam congregandam. ingentia fabricare uoluisse. Addidit: neq ambulaui
in magnis. Ambulauit in magnis pilatus: qui dixit dño saluatori: nescis quia
potestatem habeo dimittendi te. & potestatem habeo crucifigendi te Ad
postremum subiunxit ad cumulũ: neq in mirabilibus super me. Ambulauit
cunia credidit esse redimendum: ut precio mercaretur quod eius merita
non habebant. Si dumst᷑alia negat: illa dantur intelligi. quȩ dño iuuan¬
te faciebat. Deniq ita sentiendum: sequens uersus ostendit. Si non humi
liter sentiebam. sed exaltaui animam meam: sicut ablactatus super ma¬
trem suam. ita retribues in animam meam. Nimis competenter edictum
est. si non humiliter sentiebam: quia summũ sapientiȩ genus est. non per
elationem sibi aliquid persuadere: sed deuoto animo sentire quod expedit.
Monet ergo scripturas diuinas simplici ac puro corde se fuisse medita¬

Expanded text:
piam congregandam ingentia fabricare voluisse. Addidit, neque ambulavi piam congregandam ingentia fabricare voluisse. Addidit, neque ambulavi in magnis. Ambulavit in magnis Pilatus, qui dixit Domino Salvatori: Nescis quia potestatem habeo dimittendi te, et potestatem habeo crucifigendi te . Ad postremum subjunxit ad cumulum, neque in mirabilibus super me. Ambulavit cunia credidit esse redimendum, ut pretio mercaretur quod ejus merita non habebant. Sic dum talia negat, illa dantur intelligi quae Domino juvante faciebat. Denique ita sentiendum sequens versus ostendliter sentiebam, sed exaltavi animam meam: Sicut ablactatum super matrem suam, ita retribues in anest, Si non humiliter sentiebam, quia summum sapientiae genus est non per elationem sibi aliquid persuadere, sed devoto animo sentire quod expedit. Monet ergo Scripturas divinas simplici ac puro corde se fuisse medita
Abbreviated transcription (Latin):
NEQUE AMBUIAUI IN MABTIS: NEQUE IN MRABILIBUS SUEER ME
Taliter hic hẏpoteticus sillogismus enascitur. Si non est exaltatũ
cor meum. neq elati sunt oculi mei : a superbia scilicet reddor alienus
At tamen non est exaltatũ cor meum: neq elati sunt oculi mei. A super¬
bia igitur : reddor alienus. Nunc reliqua perscrutemur. Psalmus hic humi¬
litatem quidem predicat: temperantiam docet: patientiam monet: sed cũ
propheta negat uiciosa. confitetur omnino laudanda. Quȩ figura dicitur
anastrohe : quando respuendo contrariam partem. illa uult intelligi.
quȩ monita diuina usserunt. Dicit enim. non esse exaltatũ cor suum:
quod factũ est apharaone. quando presumens in numerositate gentis
suȩ hebreos deuotissimos per moysen totiens prohibitus. crudeliter affli¬
gebat. Sequitur. Neq elati sunt oculi mei. Elati sunt oculi diuitis illius.
qui in euangelio legitur horrea sua parua cogitasse deftruerȩ: & ad co-¬

Expanded text:
Neque ambulavi in magnis, neque in mirabilibus super me. Taliter hic hypotheticus syllogismus enascitur. Si non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei, a superbia scilicet reddor alienus; attamen non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei: a superbia igitur reddor alienus. Nunc reliqua perscrutemur. Psalmus hic humilitatem quidem praedicat, temperantiam docet, patientiam monet. Sed cum propheta negat vitiosa, confitetur omnino laudanda. Quae figura dicitur anastrophe, quando respuendo contrariam partem, illa vult intelligi quae monita divina jusserunt. Dicet enim non esse exaltatum cor suum, quod factum est a Pharaone, quando praesumens in numerositate gentis suae, Hebraeos devotissimos per Moysen toties prohibitus, crudeliter affligebat. Sequitur, neque elati sunt oculi mei. Elati sunt oculi divitis illius qui in Evangelio legitur horrea sua parva cogitasse destruere, et ad co
Abbreviated transcription (Latin):
omnis qui se exaltat humiliabitur: & qui se humiat exaltabitur. Quȩ sen¬
tentia. rerũ summas utraq complectitur. In superbia enim designat diabo¬
lum: in humilitate uero dñm xp̃m. Ita sub breuitate dictorũ. & quid de¬
siderare debeant homines: & quid eos refugere competat. euidenter
insinuat. EDI UI SIO PSAI MI.
rimo ordine ꝓpheta exemplo suo humilitatem & mansuetudinem
docens populum utiq xp̃ianũ. penam sibi grauissimam ponit. si
mandata dñi non summa cum humilitate susceperit: scđo conuer¬
sus hortatur israhel. ut iugiter speret in dño: quatinu:
rata. cunctas aduersitates scłi tolerare preualeat.

Expanded text:
Omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur . Quae senOmnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur . Quae sententia rerum summas utrasque complectitur. In superbia enim 449 designat diabolum, in humilitate vero Dominum Christum. Ita sub brevitate dictorum, et quid desiderare debeant homines, et quid eos refugere competat, evidenter insinuat. Divisio psalmi. rimo ordine propheta exemplo suo humilitatem et mansuetudinem docens populum utique Christianum, poenam sibi gravissimam ponit, si mandata Domini non cum summa humilitate susceperit. Secundo conversus, hortatur Israel ut jugiter speret in Domino; quatenus tali spe roborata, cunctas adversitates saeculi tolerare praevaleat.
Abbreviated transcription (Latin):
olliciti sensus agricole. dũ curuis aratris camporũ pinguium
densa prosciderit. cultisq aruis semina fecunda commiserit: ar¬
boreum culmen solatoriis cantibus lȩtus ascendit. ex indeq iume¬
ntis suis frondea pabula ramorũ desecationib sumministrat: ut quȩ
labor assiduȩ seminationis ad dixerat: copiosa comestione reficiat. Sic
ꝓpħa pęnitentiȩ laboribus peractis: spͣualium graduum ascensione sub¬
uectus. suauia canticorũ nobis alimenta transmitait. Totus enim hic psal¬
mus de mansuetudine atq humilitate cantatur: eoq fit ut quos labor
prȩmissȩ confessionis afflixerat. gloriosȩ deuotionis dulcedo reficiat. Suscipi¬
amus itaq transmissum cibum. & tanti muneris dona gustemus: atq utinã
boues simus. qui agrũ dñi nr̃i. sulcis regularib exaremus. Memento autem.
quod totus hic psalmus ut diximus ad superbiam pertinet deftruendam.
& humilitatem modis omnib aedificandam: sicut & dñs in euangelio dicit.

Expanded text:
olliciti sensus agricolae dum curvis aratris camporum pinguium densa prosciderit, cultisque arvis semina fecunda commiserit, arboreum culmen solatoriis cantibus laetus ascendit, exinde jumentis suis frondea pabula ramorum desecationibus subministrat; ut quae labor assiduae seminationis addixerat, copiosa comestione reficiat. Sic propheta, poenitentiae laboribus peractis, spiritualium graduum ascensione subvectus, suavia canticorum nobis alimenta transmittit. Totus enim hic psalmus de mansuetudine atque humilitate cantatur; eoque fit, ut quos labor praemissae confessionis afflixerat, gloriosae devotionis dulcedo reficiat. Suscipiamus itaque transmissum cibum, et tanti muneris dona gustemus: atque utinam boves simus qui agrum Domini nostri sulcis regularibus exaremus! Memento autem quod totus hic psalmus ut diximus ad superbiam pertinet destruendam, et humilitatem modis omnibus aedificandam, sicut et Dominus in Evangelio dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
uos uidicastis eterne uite. ecce conuertimur ad gentes Ihyrus signies cos
ang ustiã. quiȩ de pęnitentiũ afflctione ꝓcreatur. Popłs ethopei Eudĩe
peccatorũ fuerant obscrritate teterrimi. sed in ista dñ ciuitate collecti st̃.
de quib refulgeritiũ scõꝵ numerꝰ in illa patria cõpleat᷑. Ecce ipsa sunt quȩ
p̃lixit uersus suꝑior: gloriosa licta sunt dete ciuitas dĩ. Naqͥd gloriosius.
quã ut tanta feclitas priꝰ errantiũ ppłoꝵ in unã sc̃ẽ ciuitatis pulelsitudinẽ
conueniret: & mem̃to qͦd genꝰ istud locutionis scripture diuine ꝓpͥũ. ẽẽ.¬

Expanded text:
e vitae, ecce convertimur ad gentes . Tyrus significat angustiam quae de poenitentium afflictione procreatur. Populus Aethiopum, qui peccatorum fuerant obscuritate teterrimi; sed in ista Domini civitate collecti sunt, de quibus refulgentium sanctorum numerus in illa patria compleatur. Ecce ipsa sunt quae praedixit versus ille superior: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei. Nam quid gloriosius, quam ut tanta foeditas prius errantium populorum in unam sanctae civitatis pulchritudinem conveniret?
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Diligit dñs portas syon: suꝑ omĩa tabnacula iacob Ecce iã de illa cituitate
loquitur: cuius ante fundamenta laudauit. Que sigura dr̃ anastrophe id÷ in¬
uersio: quotiens ea quȩ suꝑiꝰ dicenda sunt ponunt᷑ inferiꝰ. Dic̃ enĩ diligit dñs portas
syon. Syon sic̃ sepe cliximꝰ mons ẽ ieroso limitanus. interpretans spelam ꝑ quã
ierusalem illa futura decenter aduertitur: cuuꝰ portas dilgit dominus. id
est. fidem. caritatem. baptisma: penitentiam. & quicquid in illa ciuitate
adquisitos populos in tromittit.
siue ut qͥdã uolunt duodecĩ apłos significant. quoꝵ scã p̃dicatio fidelibus
et̃ni regis palatia reserauit. Studiose uero ꝑqͥrencdũ. ẽ qͦd addidit suꝑ om̃a tab¬
nacula iacob Tab̾nacula iacob: significat eccłiã catholicã quȩ modo constru

Expanded text:
2. Diligit Dominus portas Sion super omnia tabernacula Jacob. Ecce jam de illa civitate loquitur, cujus ante fundamenta laudavit. Quae figura dicitur anastrophe, id est inversio: quoties ea quae superius dicenda sunt, ponuntur inferius. Dicit enim: Diligit Dominus portas Sion. Sion sicut saepe diximus mons est Jerosolymitanus, interpretatus specula, per quem Jerusalem illa futura decenter advertitur. Cujus portas diligit Dominus, id est fidem, charitatem, baptisma, poenitentiam, et quidquid in illam civitatem acquisitos populos intromittit. Sive ut quidam volunt duodecim apostolos significant, quorum sancta praedicatio fidelibus aeterni Regis palatia reseravit. Studiose vero perquirendum est quod addidit, super omnia tabernacula Jacob. Tabernacula Jacob, signific
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ locuturos. Sequit᷑ psalmꝰ cantici: ut de huiꝰ scłi tab̾naculis. acl intel-¬
ugentiã suꝑnę ciuitatis eleuem̃. Psalmꝰ enĩ de suꝑiorib sonans. cõmon&
Breuis quidẽ psalmꝰ. sed duob cliapsalmatib cõgnoscit᷑. ẽẽ. diuisus. Quẽ nos
ꝓpositi nr̃i memores suis qͦdã moclo diuisionũ t̾minis explicamꝰ. In pͥma parte
ꝓpħa loquit᷑ ad fideles: cȩlestẽ p̃dicans ciuitatẽ: scda dñs saluator eã diuer-¬
sorũ nominũ allusione crediturã. eẽ ꝓnuntiat: in crepans synagogã.
quare ipsa ñ cognouerit dm̃. dũ ei fides gentiũ deuota crediderit: tertia par¬
te ꝓpħa uno uersu futuri scłi beatituclinẽ tangit. Sic distincta ꝑmutatio per¬
sonarũ: caliginẽ nob cunctã c̃fessionis abstgit. Fundam̃ta eiꝰ inmontib scĩs. diligit¬

Expanded text:
esse locuturos. Sequitur, Psalmus Cantici, ut de hujus saeculi tabernaculis ad intellesse locuturos. Sequitur, Psalmus Cantici, ut de hujus saeculi tabernaculis ad intelligentiam supernae civitatis elevemur. Psalmus enim de superioribus sonaBrevis quidem psalmus, sed duobus diapsalmatibus cognoscitur esse divisus; quam nos, propositi nostri memores, suis quodammodo divisionem terminis explicamus. In prima parte propheta loquitur ad fideles, coelestem praedicans civitatem. Secunda Dominus Salvator eam diversorum nominum allusione credituram esse pronuntiat, increpans Synagogam, quare ipsa non cognoverit Deum, dum ei fides gentium devota crediderit? Tertia parte propheta uno versu futuri saeculi beatitudinem tangit. Sic distincta permutatio personarum caliginem nobis cunctam confusionis abstergit. Expositio psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
contraclictionẽ alt̾cantiũ. & ad inuista certamina iucleoꝵ. in quib illi sẽꝑ ueritatis
testimonio suꝑabant᷑: Consolatꝰ es ad ꝑsecutiones seuissimas insanoꝵ. quas ille uelut
tempestatis impetũ patientissime sustinebat. COHCIUSIO Consideremꝰ dñi salua-¬¬
toris a parte qua passus . ẽ. quã humilis ad patrẽ fundat᷑ oratio: qͥ om̃imodis peccata
inimicis orauit: mortẽ pacient̃ excepit : & nos iniurias nr̃as ulcisci uolumꝰ. si de¬
trabentiũ sermonib appetam᷑: D& ipse patientiȩ munꝰ. qͥ lonauit exemplũ: ut
eiꝰ uestigia sequentes. mortiferos uitare ualeamꝰ errores. EXPLICIT ESALM LxU¬
Incipit saimꝰ LXXXUI. FILIIS CHORE ESALMUS CANTICI.
opt̃ memoriã reparandã breuit̃ cõmoneamꝰ quȩ sepe iã dicta fc̃.
quia pene innullã utilitatẽ putat᷑. eẽ. narratũ qͥcqͥd fuerit
affectus. Nam cum dicit filus chore: ostendit ipsis dicendũ. non ipsos

Expanded text:
ertamina Judaeorum; in quibus illi semper veritatis testimonio superabantur. Consolatus es, ad persecutiones saevissimas insanorum, quas ille velut tempestatis impetum patientissime sustinebat. Conclusio psalmi. Consideremus Domini Salvatoris, a parte qua passus est, quam humilis ad Patrem fundatur oratio, qui omnimodis peccata inimicis oravit, mortem patienter excepit; et nos injurias nostras ulcisci volumus, si detrahentium sermonibus appetamur. Det ipse patientiae munus, qui donavit exemplum; ut ejus vestigia sequentes, mortiferos vitare valeamus errores. EXPOSITIO IN PSALMUM LXXXVI Filiis Core, psalmus Cantici. Propter memoriam reparandam breviter commoneamus quae saepe jam dicta sunt; quia pene in nullam utilitatem putatur esse narratum, quidquid fuerit affectus. Nam cum dixit: Filiis Core, ostendit ipsis dicendum, non ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
so illã naturã mortalẽ ingłiã resurrectionis & ęt̃nitatis eueher&. Quod
tam̃ sic apatre postulat fieri: ut ͤ a se factũ. ẽc̃. declar&. In euangłio qͥppe
sic ait. Soluite tẽplũ hoc: & intriduo ȩclificabo illud. Iđ ne alit̾ potuisset
intelligi: euangelista sub sequit᷑. H oc aut̃ dicebat: de templo corporis sui.
Sequit᷑. Da potestatẽ puero tuo illã scilic& quã ipse testat᷑ pat̃ ñ iudicat
quẽ quã. sed omẽ iudiciũ filio. Puer aut̃ inscripturis sacris ꝓpt̃ in nocentiã¬

Expanded text:
so illam naturam mortalem in gloriam resurrectionis et aeternitatis eveheret; quod so illam naturam mortalem in gloriam resurrectionis et aeternitatis eveheret; quod tamen sic a Patre postulat fieri, ut a se factum esse declaret. In Evangelio quippe sic ait: Solvite templum hoc, et in triduo aedificabo illud . Quod ne aliter potuisset intelligi, evangelista subsequitur: Hoc autem dicebat de templo corporis sui . Sequitur, da potestatem puero tuo; illam scilicet quam ipse testatur: Pater non judicat quemquam, sed omne
Abbreviated transcription (Latin):
leratis sol& semꝑ mentib ꝓuenre : qͥa ñ ꝓposuer̃ dñ ante conspectũ suum.
Nã qͥ cũq facinꝰ ꝑpetrat. dm̃ ante conspectũ suũ. omĩmodis ñ ꝓponit: q m̃ si
pat̾na maiestas definit᷑. Quȩ specio duodecima: definitionis. ẽ: quã greci catae
paenon. latini ꝑ laudẽ dicunt. Mliserator enĩ. ẽ qͥa singulis reb miscłiã facit:
ꝓmeret᷑. Intulit & uerax: quia nescit ꝓmissa sua aliqͣ imbecillitate sub ducere.
Qđ tam̃ cle patre sic dicit᷑: ut totũ in eẽ. & infilio. & in spu scõ sentiamꝰ. Respice
inme & miserere mei: cla potestatẽ puero tuo. & saliũ fac filiũ ancillȩ tuȩ.
Misericorclẽ patrẽ & patientẽ & ueracẽ. a parte ꝗͣ passus. ẽ filiꝰ rogat. ut respi¬
ciat in eũ : & celerrima illi resurrectione subueniat. Sic enĩ misertꝰ. ẽ: ut in ip¬

Expanded text:
leratis solet semper mentibus provenire: Quia non proposuerunt Deum ante conspectum suum. leratis solet semper mentibus provenire: Quia non proposuerunt Deum ante conspectum suum. Nam quicunque facinus perpetrat, Deum ante conspectum suum omnimodis non proponit, quoniam si majestas paterna definitur. Quae species duodecima definitionis est, quam Graeci κατ' ἔπαινον, Latini per laudem dicunt. Miserator enim est, quia singulis rebus misericordiam facit. promeretur. Intulit, et verax, quia nescit promissa sua aliqua imbecillitate subducere. Quod tamen de Patre sic dicitur, ut totum inesse et in Filio, et in Spiritu sancto sentiamus. Vefac filium ancillae tuae. Misericordem Patrem, et patientem, et veracem, a parte qua passus est Filius rogat, ut respiciat in eum, et celerrima illi resurrectione subveniat. Sic enim misertus est, ut in ip
Abbreviated transcription (Latin):
eleuasse. Sed lic& utriq apud inferos. eẽ. uident᷑ ꝓ meritoꝵ tam̃ dis¬
cretione suꝑiorẽ locũ scĩs : inferiorẽ peccatorib doctor augustinꝰ aestimat
eẽ. deputandũ: Unde nc̃ grãs agens fidelis popłis dic̃ animã suã ab
inferno inferiori. id ÷ pęnali eẽ. liberatã. Deus iniusti surrexer̃ suꝑ¬
me & synagoͦga potentiũ inquisier̃ animã meã: & ñ ꝓposuer̃ te ante con¬
pectũ suũ. U enit ad t̃ciã sectionẽ: ubi passionis suȩ misteriũ. & głiam
resurrectionis exponit. Ioquit᷑ enĩ dĩ homo exforma serui: ꝑ id quod
de uirgine maria natꝰ.ẽ. Cũ dic̃ iniustos: significat iudeos. qui ci red¬
nocentẽ. regemq suũ plebs insana trucidara&. Synagoga potentiũ.
congregatio suꝑborũ. ẽ. qͥbeluino fremitu. & dolosa machinatione con-¬
silu iusticiã abicientes animã eiꝰ aclimere quȩsier̃. Aeldidit qd sce¬

Expanded text:
elevasse. Sed licet utrique apud inferos esse viderentur, pro meritorum tamen diselevasse. Sed licet utrique apud inferos esse viderentur, pro meritorum tamen discretione superiorem locum sanctis, inferiorem peccatoribus doctor Augustinus aestimat esse deputandum. Unde nunc gratias agens fidelis populus, dicit animam suam ab inferno inferiori, id est poenali, esse liberatam. Vers. 14. Deuotentium inquisierunt animam meam: et non proposuerunt te ante conspectum suum. Venit ad tertiam sectionem, ubi passionis suae mysterium et gloriam resurrectionis exponit. Loquitur enim Deus homo ex forma servi per id quod de Maria Virgine natus est. Cum dicit injustos, significat Judaeos, qui ei rednocentem, regemque suum plebs insana trucidaret. Synagoga vero potentium, congregatio superborum est, quae belluino fremitu, et dolosa machinatione consilii justitiam abjicientes, animam ejus adimere quaesierunt. Addidit quod sce
Abbreviated transcription (Latin):
confessio laudis offert. & miscłiae causa subiungit᷑. dicendo enĩ. qm̃ ma
gna . ẽ. misccłia tua suꝑ me. benesiciũ magnũ nescio qͦd edicit: subiun-¬
gendo aut̃ eripiusti animã meã ex inferno inferiori. causa benesicĩ
declarat᷑. Sed consideremꝰ qͥa cũ dicat infernũ inferiꝰ: infernũ demonstrat
cẽ suꝑiꝰ. Argum̃ta talia intopicis dicunt᷑ coniugata quȩ orta ab ino nomine
nabilit̃ forsitan arberam̃. ẽẽ. subt̾ris cũ inueteri testam̃to declathan
& abyron legatur. oꝑuit se terra & deglutuit eos. & uiui descenderunt
ad inferos: sed qͦd temera  illuc aninȩ transferant᷑ qm̃ in auctoritate diuina
ñ legit᷑ habemꝰ incertũ. Infernũ aut̃ hab̾e inferiorẽ partẽ. ȩuangłu locꝰ
ille testat᷑. qͥ dic̃ cũ impiũ diuitẽ ultrix flãma torquerae. leuasse oculos
suos. & insinu abrahae uidisse latarũ: undeaẜar& utrosq apud inferos
fuisse. ut se uiłe ualuissent⁊ & illũ ex inferiore loco. ad suꝑiora oculos

Expanded text:
ae causa subjungitur. Dicendo enim: Quoniam magna est misericordia tua super me, beneficium magnum nescio quod edicit. Subjungendo autem, eripuisti animam meam es inferno inferiori, causa beneficii declaratur. Sed consideremus quia cum esse superius. Argumenta talia in topicis dicuntur conjugata, quae orta ab uno nomine nabiliter forsitan arbitramur esse sub terris, cum in Veteri Testamento de Dathan et Abiron legitur : « Aperuit se terra, et deglutivit eos, et vivi descenderunt ad inferos. » Sed quo itinere illuc animae transferantur, quoniam in auctoritate divina non legitur, habemus incertum. Infernuille testatur , qui dicit, cum impium divitem ultrix flamma torqueret, levasse oculos suos, et in sinu Abrahae vidisse Lazarum. Unde apparet utrosque apud inferos fuisse, ut se videre valuissent, et illum ex inferiore loco ad superiora oculos
Abbreviated transcription (Latin):
exaudiat᷑ oratio qã qͥd dic̃ inclina: ostendit qͥa se ad ipsũ extendẽ ñ poterat
umana conditio nisi ipse suã maiestatẽ pussimꝰ inclinar&. Aurẽ enĩ dicit.
ñ istã corporeã. sed auclitũ illũ spĩtalẽ: qͦ pecentiũ uota cognoscit. Nã ꝑtropo¬
logiã talia de dõ dici: frequenti exposicione iã nota sunt. Ex audi aut̾ me sis¬
feat ut mea desiłia conpleant᷑. qttnꝰ resurrectione ego quoq saluus fiã. cuiꝰ
morte mundũ constat. ẽẽ saluandũ. dicendo aut̃ aegenũ. se. & pauperẽ condi¬
tionẽ quã sosceꝑat humanitatis ostendit: quȩ exse mehil hab̾e pocest. nisi
qđ largitate diuinitatis acceperit. Audiant ȩgeni & pauꝑes. suosꝙ animos
tali głia consolent᷑: qͣndo rerũ dñs hoc de sedicit. qͦd pusillanimes frequent̃
applicanclũ putant. ex̃ miserus. Secl nec illos excludit: qͥ indiuitiis suis pura
dnõ ite famulant᷑. Egenus enĩ & pauꝑ dĩ ẽ: quisqͥs meruerit muncli istius

Expanded text:
exaudiatur oratio. Nam quod dicit: Inclina, ostendit quia se ad ipsum extendere non poterat humana conditio, nisi ipse suam Majestatem piissimus inclinaret. Aurem enim dicit, non istam corpoream, sed auditum illum spiritualem, quo petentium vota cognoscit. Nam per tropologiam talia de Deo dici, frequenti expositione jam nota sunt. Exaudi autem me, significat, ut mea desideria compleantur; quatenus resurrectione ego quoque salvus fiam, cujus morte mundum constat esse salvandum. Dicendo enim egenum se esse et pauperem, conditionem, quam susceperat humanitatis, ostendit, quae ex se nihil habere potest, nisi quod largitate Divinitatis acceperit. Audiant egeni et pauperes, suosque animos tali gloria consolentur, quando rerum Dominus hoc de se dicit, quod pusillanimes frequenter applicandum putant esse miseriis. Sed nec illos excludit, qui in divitiis suis pura Domino mente famulantur; egenus enim et pauper Dei est, quisquis meruerit mundi istius
Abbreviated transcription (Latin):
recordationis suȩ munera pollicet᷑ significans ꝑ allusiones nominũ. eos
deuarũs gentib eẽ collieendos. Raab meretrix fuit que exploratores
hiesunaue ad hiericho uenientes occulte suscepit: ꝑaliã partẽ nedeprȩ¬
henderent᷑ emisit : cuiꝰ uocabulũ significat suꝑbia quȩ diuina largitate
conuersa dñi meruit inpetrare clem̃ttiã. Ioȩc ergo si gurã gestat ȩc¬
cłie: quȩ suipiens animas suꝑbiȩ uicio ꝑiclitantes alio itinere id. est
humilitatis & patientiȩ dimittit acluitã. Babilonia quoq cuiitas. ẽ. mundi
que confusio int̃p̃tat᷑. Indicat enĩ scłi istius popłos qͥidoł cecatis itno¬
seruiebant: sed miccłia dñi illuminati facti st̃ xpiani. hoc ergo dicit.
paab & baby lonis sememorẽ : icl mundi istiꝰ popłoꝵ qͥ tam̃ ad esꝰ se cultu¬
rã hamilit̃ transtuler̃. Sic phariseis suꝑbientib: in euangłio ipse respondit¬

Expanded text:
recordationis suae munera pollicetur, significans per allusiones nominum eos de variis gentibus colligendos. Raab meretrix fuit, quae exploratores Jesu Nave ad Jericho venientes occulte suscepit, et per aliam partem, ne deprehenderentur, emisit. Cujus vocabulum significat superbiam, quae divina largitate conversa, Domini meruit impetrare clementiam. Haec ergo figuram gestat Ecclesiae, quae suscipiens animas superbiae vitio periclitantes, alio itinere, id est humilitatis et patientiae dimittit ad vitam. Babylon quoque civitas est mundi, quae confusio intserviebant; sed misericordia Domini illuminati facti sunt Christiani. Hoc ergo dicit Raab et Babylonis se memorem, id est mundi istius populos, qui tamen ad ejus se culturam humilit
Abbreviated transcription (Latin):
popłoꝵ. & pͥncipũ horũ. qui fuer̃ in ea. Illa p̾nuntiat: quȩ sit ipse
tẽpͥore in carnationis descripturarũ ueterũ cõmemoratione dicturus.
Cõmon& enĩ frequent̃ in euangłio. quȩ deipso p̾lixerit moyses. quȩ ꝓ-¬
pħa: ut & minꝰ credentes instruer& & se earũ auctorẽ. eẽ. monstrar&
Ipsi sunt enĩ pͥncipes moyses & ꝓpħae. qͥ fuer̃ insynagoga: quoꝵ erat
testimoniũ narraturꝰ. & ne alios pͥncipes fortassis aduerteres: dicit

Expanded text:
populorum et principum: horum qui fuerunt in ea. Illa praenuntiat quae sit ipse tempore incarnationis de scripturarum veterum commemoratione dicturus. Commonet enim frequenter in Evangelio quae de ipso praedixerit Moyses, et  ut et minus credentes instrueret, et se earum auctorem esse monstraret. Ipsi enim sunt principes Moyses et prophetae qui fuerunt in Synagoga, quorum erat testimonium narraturus. Et ne alios principes fortassis adverteres, dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
Mat᷑ syon dic&e homo. & homo fnat. ẽ. in ea: & ipse fundauit eã altissimus.
Eccłiae catholicȩ matrẽ synagogã forsitan hoc loco ñ inconuenienter
acluertimꝰ: quã ꝑmontẽ syon frequent̃ intelligendã. eẽ. iã cdiximꝰ. Quae
ex maxima parte popłoꝵ solũ hominẽ dicebat dñm saluatorẽ: qͥa dm̃
nec erełe. nec intelligere merebat᷑. & hic figenda . ẽ. meta: qm̃ illud qͦd
seqͥt᷑ sensũ alterũ uidelic& intromitat. Sequit᷑ quippe. & homo factus
.ẽ. in ea : quod iã confirmatiue legendũ. ẽ. Non enĩ hic sic dic̃ hominẽ factũ
sic̃ suꝑiꝰ synagoga dixit. Illa eisĩ errando solũ hominẽ putauit: nc̃ aut̃
clñs dese confirmat de finitiuã sententiã. et homo factꝰ. ẽ. in ea. ⁊ qm̃ re¬
uera assũpta cerne ds̃ factus. ẽ. homo: Sic̃ ȩuangłista dic̃. uerbũ caro¬

Expanded text:
 homo factus est in ea: et ipse fundavit eam Altissimus. Ecclesiae catholicae Matrem Synagogam forsitan hoc loco non inconvenienter advertimus, quam per Sion montem frequenter intelligendam esse jam diximus, quae ex maxima parte populorum solum hominem dicebat Dominum Salvatorem; quia Deum nec credere, nec intelligere merebatur. Et hic figenda est media, quoniam illud quod sequitur sensum alterum videlicet intromittit. Sequitur quippe, et homo factus est in ea; quod jam confirmative legendum est. Non enim hic sic dicit hominem factum, sicut superius Synagoga dixit; illa enim errando solum hominem putavit; nunc autem Dominus de se confirmat definitiva sententia, et homo factus est in ea: quoniam revera assumpta carne Deus factus est homo; sicut et Evangelista dicit: Verbu
Abbreviated transcription (Latin):
cio ẽ. inte. Omĩũ nr̃m significat ficleles: qͥ dñm xp̃m aut uenturũ. aut uenisse cre-¬
dider̃. habitatio ẽ. inte : ad hierłm lo quit᷑. cui suꝑiꝰ dixit gloriosa dicta sunt de
te ciuitas dĩ. Seclinhac habitatione. iustorũ cessabit afflictio. Orare transit: sed lau¬¬
cdare succedit. ꝑpetua securitas man&: qͥa ꝑuersitas nulla miscet᷑. Aet̾na leticia
ꝑseuerat : quã neqͣquã contrarietate aliqͣ constat. ẽẽ. uͥo landã
CONCLUSIO.

Expanded text:
m aut venturum, aut venisse crediderunt. Habitatio est in te, ad Jerusalem loquitur, cui superius dixit: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei. Sed in hac habitatione justorum cessavit afflictio: orare transit, sed laudare succedit: perpetua securitas manet, quia perversitas nulla miscetur: aeterna laetitia perseverat, quoniam nequaquam contrarietate aliqua constat esse violandam. 295 Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
Scqͥt᷑. Utuicleant qͥ me oder̃ & confundant᷑. iudei scilic& qͥ ederant xp̃m quos
petit resarreitionis miraculũ uide. ut eoꝵ duricia sedebeat in mutare Con
dubitatione transfert᷑. Inisto qͥppe scło si confundim̃ em̃ dam᷑: qui aut̃ fueritt

Expanded text:
Sequitur, ut videant qui me oderunt et confundantur; Judaei scilicet qui oderunt Christum, quos Sequitur, ut videant qui me oderunt et confundantur; Judaei scilicet qui oderunt Christum, quos petit resurrectionis miraculum videre, ut eorum duritia se debeat immutare. Condubitatione transfertur. In isto quippe saeculo si confundimur, emendamur; qui
Abbreviated transcription (Latin):
Addidit. & salũu fac filiũ ancillae tuae. Ancillae utiq qͥa demaria sẽper
uirgine erat ueracit̃ & ꝓpͥe nasciturꝰ : quȩ sic̃ suꝑiꝰ diximꝰ angło sibi par¬
nũ licit᷑ abeo qđ uentura signific&: & ex hoc qđ uidet᷑ qđdã nos aliud sentire
cõmoneat. &iclõ illũ euentũ iona possimꝰ hoͥc fortassis aduertere: qͥ triduo
inuentre cȩti demoratꝰ ad similitudinẽ dnĩcȩ resurrectionis. ẽ. in litore saluus
euomitꝰ. Nã & in euangłio ita dictũ. ẽ. G eneratio mala & adulturd signũ querit
& signũ ñclabit᷑ ei. nisi signũ ionae ꝓpħȩ. Uides ergo aliud eẽ. negatũ sed
hoc tantũ modo cõꝓmissũ. possumꝰ & hoc signũ qͦd fieri postulauit. adresurrec¬
ẽ eiꝰ competent̃ aptare m̃axime cũ sequat᷑ inbono. Quid enĩ illo bono p̃stantiꝰ. qͥ¬
& uirtꝰ diuina cleclarata & spes credentiũ. ueraci pollicitatione firmata ẽ :

Expanded text:
Addidit, et salvum fac filium ancillae tuae; ancillae utique, quia de Maria semper virgine erat veraciter et proprie nasciturus; quae sicut superius diximus angelo sibi parnum dicitur ab eo quod ventura significet, et ex hoc quod videtur quiddam nos aliud sentire commoneat. Et ideo illum eventum Jonae possumus hic fortassis advertere, qui triduo in ventre ceti demoratus, ad similitudinem dominicae resurrectionis est in littore salvus evomitus. Nam et in Evangelio ita dictum est: Generatio mala et adultera signum quaerit, et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae . Vides ergo aliud esse negatum; sed hoc tantummodo compromissum. Possumus et hoc signum quod fieri postulavit, 293 ad resurrectionem ejus competenter aptare, maxime cum sequatur, in bono. Quid enim illo bono praestantius, quo virtus divina declarata, et spes credentium veraci pollicitatione firmata est?
Abbreviated transcription (Latin):
timeat nom̃ tuũ. O ratione decursa & laude diuinitatis conpetenter
compleca : Uente ad scłam sectionẽ. in qua ꝓm̃bris suis orat. ut eis elĩs
ꝓfutura conceclat. Dũ dic̃ deluc me dñe inuia tua adhuc ibi ñ fuisse
monstrat᷑. Et hoc xp̃o dño ñ potest conuenire cũ ipse dicat legosũ uoa
ueritas & uita : seclhoc magis congruent̃ accipit᷑ a parte sidelrũ qrioꝵ

Expanded text:
. Oratione decursa, et laude Divinitatis competenter impleta, venit ad secundam sectionem, in qua pro membris suis orat, ut eis Dominus profutura concedat. Dum dicit: Deduc me, Domine, in via tua, adhuc ibi non fuisse monstratur; et hoc Domino Christo non potest convenire, cum ipse dicat: Ego sum via, veritas et vita . Sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
conclusito Na & diabolus magnũ seputaute qͣnelo doxitis ponã iedẽ mẽr
ancqlone & cro similis altissimo: & suꝑbi hocdie cunctis se estimant qrã¬
dores red magnus diciuere ñ potest nisi ds̃ solus. cuiꝰ potestati nullate
nos mutabilitate conuercit᷑ : sed semꝑ innature sue głia ꝑ scuerat nodidit
&saoet mirabilta tues ds̃ solus. Cũ legamꝰ & magos pharaonis muracula
diuersa fecisse: hic dicit᷑ qͥd ipse solus miracula possit efficere ereue
unt dici miracula que adnullã utilitatẽ eueniunt sed simulant᷑ ut decepr¬
uis ocuilis landant᷑ Solus enĩ dictũ. ẽ. quia scã trinitas unus ẽ. leus. per

Expanded text:
 Ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo ; et superbi hodieque cunctis se aestimant grandiores. Sed magnus dici vere non potest, nisi Deus solus, cujus potestati nullateertitur, sed semper in naturae suae gloria perseverat. Addidit, et faciens mirabilia: tu es Deus solus. Cum legamus et magos Pharaonis miracula diversa fecisse, hic dicitur quod ipse solus miracula possit efficere. Verilunt dici miracula, quae ad nullam utilitatem simulata deceptis oculis blandiuntur. Solus enim dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
clixerte clamaui ad te totadie: hic qͦd dã facere uidet᷑ magnȩ petitionis aug.¬
mentũ : dicendo indie tribulationis mea clamaui adte. Nã lic& a scĩs uiris iu¬
giter dñõ supplicet᷑: intẽpore tam̃ tribulationis enꝑxius petit᷑. qͥndo subuenire

Expanded text:
dixerit: Clamavi ad te tota die; hic quoddam facere videtur magnae petitionis augdixerit: Clamavi ad te tota die; hic quoddam facere videtur magnae petitionis augmentum, dicendo: In die tribulationis meae clamavi ad te. Nam licet a sanctis viris jugiter Domino sup
Abbreviated transcription (Latin):
stantialit qͦed nulla potest creatura conp̃hencde sed ꝑquintã spetiẽ elifinitionis.
que grece dicit᷑ cata antilex in.pulc herrime nob̵ ostencdit᷑ qͥd sit ds̃ Quauis qͥa
post amaritudinẽ hutꝰ muncli clulcis ẽ al se rec urrentibmitis qͥa dui sustin&e
peccatores: copiosus misccłia. qͥa lic& sint nr̃a numerosa peccata. multo abundan¬
tior. ẽ. pietas quȩ tot relaxat offensa. Restat ut ei uigit̃ supplicemꝰ: quando eũ
aulimꝰ om̃ib in uocantib se ñ negare p̃sidiũ. Aurib ꝑcipe dnẽ orationẽ meã¬
& intende uoci dep̃cationis mex. Intueam̃ quã conuenient̃ orationis istiꝰ ordo
decurrat. Priꝰ enĩ fuit ut uox supplicationis ascenđ&. ⁊ ac de inde rogatꝰ audir&:
sinib mauult reconeli. quẽ ad modũ ꝑ aures ab homine memorie ꝓbat᷑ infigi
Aclelitũ ẽ & intenele uoci clep̃cationis meȩ. ut intentꝰ animꝰ aperir& aulitum.:
quod totũ ꝑ allegoriã clicit᷑. ut potentia diuinitatis ꝑhumanas consuetudines

Expanded text:
potest creatura comprehendere, sed per quintam speciem definitionis, quae Graece dicitur κατὰ τὴν λέξιν, pulcherrime nobis ostenditur quid sit Deus. Suavis, quia post amaritudinem hujus mundi dulcis est ad se recurrentibus. Mitis, quia diu sustinet peccatores. Copiosus in misericordia, quia licet sint nostra numerosa peccata, multo abundantior est pietas, quae tot relaxat offensas. Restat ut ei jugiter supplicemus, quando eum audivimus omnibus invocantibus se non negare praesidium. Veret intende voci deprecationis meae. Intueamur quam convenienter orationis istius ordo decurrat. Prius enim fuit ut vox supplicationis ascenderet, ac deinde rogatus audiret. sinibus mavult recondi, quemadmodum per aures ab homine memoriae probatur infigi. Additum est, intende voci deprecationis meae, ut intentus animus aperiret auditum. Quod totum per allegoriam dicitur, ut potentia Divinitatis per humanas consuetudines
Abbreviated transcription (Latin):
illa leticia. Elic̃ apłs qͦͥd nec oculs uidit. nec auris audiuit. nec in
cor hominis ascendit: quȩ p̃parauit dĩ diligentib se. Qua ꝓpt̃̾ pulchrȩ
hic dictũ. ẽ sic̃ lȩtantiũ: quia ñ erit ipsa lȩticia qͥlis hic agit᷑. ut modo
filiorũ susceptione lȩtem᷑: modo cli uitiarũ & honor munere gaude.¬
amꝰ &ecetera quȩ exultationẽ faciunt qͣndo magnis nisib tẽporalit̃
alquirunt᷑: sed illud tanto .ẽ. maius. ut istiꝰ mundi quãuis plenissimũ gauelium

Expanded text:
idit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se. Quapropter pulchre hic dictum est: Sicut laetantium, quia non erit ipsa laetitia qualis hic agitur; ut modo filiorum susceptione laetemur, modo divitiarum et honorum munere gaudeamus, et caetera quae exsultationem faciunt, quando magnis nisibus temporaliter acquiruntur. Sed illud tanto
Abbreviated transcription (Latin):
nobis tali ꝑsuasione collamꝰ. Nam cũ dicit᷑ cota die cotiꝰ utȩ temp ostensitur-
ut ꝑmulta tẽpora annoꝵq curricula. qͥsi uniꝰ diei. continuus clamor eẽ monstre
Miagna si quidẽ uoce ille clamat acl dñm qͥ quauis lingua tac eat. bonis tauien
leuaui . ocundari petit aninã sua fons hilaritatis & origo leticie abilla seici¬
co parte qua seruus .ẽ. Sercũ enĩ se merito lixit: qm̃ ex uirgine maria natucẽ

Expanded text:
am cum dicitur, tota die, totius vitae tempus ostenditur, ut per multa tempora annorumque curricula quasi unius diei continuus clamor esse monstretur. Magna siquidem voce ille clamat ad Dominum, qui quamvis lingua taceat, bonis tamen oevavi animam meam. Jucundari petit animam suam fons hilaritatis et origo laetitiae, ab illa scilicet parte qua servus est. Servum se enim merito dixit, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
ficiosa nimis subtilitate componit᷑: quando dõ fundit᷑
simplici atq humili supplicatione profert᷑. Sed hȩc humili¬
tas atq puritas dep̃cationis sc̃õ uerbo sic conuenit: siduas
naturas in xp̃o dño ut mat̃ doc& ȩccłia confiteam᷑ ꝑfectas atq uerissimas:
id÷ dei & hominis. Tunc enĩ ueraciũ uerboꝵ nulla contrarietate turbabim᷑:
si sc̃ĩs ꝓprietatib apta redelamꝰ. Nam suiis nosse potentiã ditatis eiꝰ aud
aeuangłm. Inpͥncipio erat uerbũ. & uerbũ erat apuel dm̃: & ds̃ erat

Expanded text:
F., animi subtilitate componitur; quando Deo funditur simplici atque humili supplicatione profertur. Sed haec humilitas atque puritas deprecationis sancto Verbo sic convenit; si duas naturas in Christo Domino ut mater docet Ecclesia confiteamur perfectas atque verissimas, id est, Dei et hominis. Tunc enim veracium verborum nulla contrarietate turbabimur, si sanctis proprietatibus apta reddamus. Nam si vis nosse potentiam Deitatis ejus, audi Evangelium: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud 290 Deum, et
Abbreviated transcription (Latin):
git. & qm̃ ista futurȩ illius hierłm portat imaginẽ. ubi ẽ. beata uita & ae¬
terna felicitas: merito supra istã illa spĩtał diligi dicit᷑ in qͣ ã mehil
confusionis. nichil ꝑturbationis eẽ declarat᷑. Et intuere qͥa illa sic plus a¬
ciuitas dĩ. m ore suo futura ꝓ p̃tertas ponit. Nã ista ciuitas insccła parct
cdñi attestatione laudabit: de qua merito glariosa dicta referunt᷑. quȩ

Expanded text:
iam ista futurae illius Jerusalem portat imaginem, ubi est beata vita et aeterna felicitas, merito supra istam illa spiritualis diligi dicitur, in qua jam nihil confusionis, nihil perturbationis esse declaratur. Et intuere quia illa sic plus asunt de te, civitas Dei. More suo futura pro praeteritis ponit. Nam ista civitas in secunda parte Domini attestatione laudabitur: de qua merito gloriosa dicta referuntur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
xpiãno: qͥa illa . ẽ. uera confessio. quȩ toto ꝓmit᷑ mentis archano. sic̃ e lex
doc& diliges dñdm̃ tuũ ex toto corde corde tuo. & extota anima tua.
sic̃ iͣlle ex toto corde confitet᷑. qͥ totã spem suã ponit in domino. nec in
tulerit. Nã qđ addidit inet̃nũ.: illud significat. qm̃ inter scos eiꝰ laudes
dño uigit̾ ꝑ sonabit: dũ in illa beatitudine p̃mia ꝓmissã receꝑit e m̃misccłia

Expanded text:
ntis arcano, sicut et lex docet: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua . Sed et ille ex toto corde confitetur, qui totam spem suam ponit in Domino; nec in tulerit. Nam quod addidit, in aeternum, illud significat, quoniam inter sanctos ejus laudes Domino jugiter personabit, dum in
Abbreviated transcription (Latin):
effecit qͥtinus & ueritatẽ scȩ in carnationis ostencł&: & futuris manicheis. oeterasas
talib obmar&. Qauid aut̃ qͥd positũ c̃ dĩm significat saluatorẽ suȩ quia int̾p̃tatio¬
es ut sepe dictũ .ẽ. manufortis ac desidabilis habetur: siue qͥa exeiꝰ generatione
descencit. Humanitate eni. eiꝰ ẽ. fileꝰ diumitate dñs & creator. Qđ sihoc gubnacu¬
lum prudens mauta reliqueris in asꝑrimas cautes nauẽ tuȩ fidi. sine lubr¬
one confriges. & nota qm̃ hic psalmꝰ scdđs ẽ q orationis titulo p̃notitẽ.¬

Expanded text:
effecit, quatenus et veritatem sanctae incarnationis ostenderet, et futuris Manichaeis caeterisque effecit, quatenus et veritatem sanctae incarnationis ostenderet, et futuris Manichaeis caeterisque talibus obviaret. Daejus ut saepe dictum est manufortis ac desiderabilis habetur; sive quia ex ejus generatione descendit; humanitate enim ejus est filius, divinitate Dominus et Creator. Quod si hoc gubernaculum imprudens nauta reliqueris, in asperrimas cautes navim tuae fidei sine dubitatione confringes. Et nota quod hic psalmus secundus est, qui orationis titulo praenotat
Abbreviated transcription (Latin):
sic humana extulit. ut nullatentis diuina imminuerit. Idẽ ergo unꝰ
hinc creatus. Inde dñs: hinc seruus. hinc mortalitatis nr̃e particeps
inde mortis ipsius interemptor. hinc. ẽ. qͦd ꝑ libros liuinos. aptissimis
locis duas oꝑationes suasꝰ ostendit semꝑ. Quod si hȩc cleuotus leccor
fideli mente seruaueris: omĩa ueraciter tibi constare posse cognoscis.
Illud p̃terea clebemꝰ agnoscere. firmoq antmo continere: q̃d oratio
quãdo acdnõ xp̃o funditur. institutio.ẽ. scã si deliũ forma bonorã sui¬
cere humilitatis exemplũ: cũ asubiectis agit᷑. satisfactio delictorumu
confessio eriminũ. lauacrũ culparsi. Ibi magisteriũ . c̃. docentis: hic
ab olitio postulatur erroris. Nam sic in nocens orauit: quẽ ad modũ &crucẽ sine aliqͣͥ culpa
sristincut. Laarũ plorauit: ut nob ꝓximi ostencł& caritatẽ. Persecutores fugit ut
nob audatiã in consulte temeritatis auferr&. Hȩc enĩ & his similia ꝓtuclus doctor

Expanded text:
sic humana extulit, ut nullatenus divina minuerit. Idem ergo atquhinc creatus; inde Dominus, hinc servus; hinc mortalitatis nostrae particeps, inde mortis ipsius interemptor. Hinc est quod per libros divinos aptissimis locis duas operationes suas semper ostendit. Quod si haec, devotus lector, fideli mente servaveris, omnia veraciter tibi constare posse cognosces. Illud praeterea debemus agnoscere firmoque animo continere, quod oratio quando a Domino Christo funditur, institutio est sancta fidelium, forma bonorum, sincerae humilitatis exemplum; cum a subjectis agitur, satisfactio delictorum, confessio criminum, lavacra culparum. Ibi magisterium est docentis; hic abolitio postulatur erroris. Nam sic innocens oravit, quemadmodum et crucem sine aliqua culpa sustinuit. Lazarum ploravit, ut nobis proximi ostenderet charitatem. Persecutores fugit, ut nobis audaciam inconsultae temeritatis auferret. Haec enim et his similia providus Doctor
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui prȩstititipium sermonem. probabilem quoq conferas tuis famu¬
lis actionem. Libera nos amator hominũ ab illo periculo: ne sicut
dicit apłs. dũ aliis predico ipse reprobꝰ efficiar. Quã infirmi simͦ
tu uere nosti : quali hoste deprimamur agnoscis. Te quȩrit cer¬
tamen impar: te expetit mortalis infirmitas: quia maiestatis
tuȩ gła est. si leo rugiens ab infirma oue superetur: si sp̃s uio¬
lentissimus. a debilissima carnȩ uincatur. Ille qui de cęlo cecidit.¬
& hic te pugnante subdatur: ut si potestatem ipsius ad tempus tua
permissione patimur:: nequaquã eius insatiabilib faucib sorbeam᷑.
tac illũ tristem de humana lȩtitia: qui de offensione nr̃a semꝑ
exultat. Amen. Nactenus quȩ ad expositionem psalmorum
nis dicta uideamus: quȩ proprios expositores habere noscuntur.

Expanded text:
ut qui praestitisti pium sermonem, probabilem quoque conferas tuis famuut qui praestitisti pium sermonem, probabilem quoque conferas tuis famulis actionem. Libera nos, amator hominum, ab illo periculo, ne, sicut dicit Apostolus, dum aliis praedico, ipse reprobus inveniar . Quam infirmi sumus tu veraciter nosti; quali hoste deprimamur agnoscis. Te quaerit certamen impar, te expetit mortalis infirmitas: quia majestatis tuae gloria est, si leo rugiens ab infirma ove superetur; si spiritus violentissimus a debilissima carne vincatur, ille qui de coelo cecidit, et hic te pugnante subdatur; ut si potestatem ipsius ad tempus tua permissione patimur, nequaquam ejus insatiabilibus faucibus sorbeamur. Fac illum tristem de humana laetitia, qui de offensione nostra semper exsultat. Amen. Hactenus quae ad expositionem Psalmorum nis dicta videamus, quae proprios expositores habere noscuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
cla sunt. Nam si omĩa contentiosa altercatione deftruere uolumus: piã
deuotionem incautas contradictione damnamus. Sed iam tempus est ad
dñm corda conuertere : ad quem magis debet omis intentio tendere:
& laboris terminus peruenire. ORATIO CASSIODORI.¬
u dñe uerus doctor. & prestitor. aduocatus. & iudex. largi¬
tor. & monitor. terribilis. & clemens corripiens. & consolator qui
cecis mentibus donas aspectũ : qui facis infirmis possibile quod preci-¬
pis: qui sic pius es. ut assiduȩ rogari uelis: sic munificus ut neminẽ
desperare patiaris: dona quod te prȩstante bene quȩrimus: & illa ma¬
xime. quȩ nr̃a infirmitate nescimus. Quod ex tuo diximus suscipe⁊
quod ex nobis ignoranter ꝓtulimus parce: & perduc nos ad illã con¬
templationem. ubi iam non possimus errare. dona facere. quȩ te inspi¬
rante loqui presumpsi: dona cõplere quȩ alios obseruare commonui:

Expanded text:
da sunt. Nam si omnia contentiosa altercatione destruere volumus, piam da sunt. Nam si omnia contentiosa altercatione destruere volumus, piam devotionem incauta potius contradictione damnamus. Sed jam tempus est ad Dominum corda convertere, ad quem magis debet omnis intentio tendere, et laboris terminus pervenire. ORATIO. Tu, Domine verus doctor et praestitor, advocatus et judex, largitor et monitor, terribilis et clemens, corripiens et consolator, qui aecis mentibus donas aspectum; qui facis infirmis possibile quod praecipis; qui sic pius es, ut assidue rogari velis; sic munificus ut neminem desperare patiaris: dona quod te praestante bene quaerimus, et illa maxime quae nostra infirmitate nescimus. Quod ex tuo diximus, suscipe; quod ex nobis ignoranter protulimus, parce; et perduc nos ad illam contemplationem ubi jam non possimus errare. Dona facere quae te inspirante loqui praesumpsi; dona compleri quae alios observare commonui:
Abbreviated transcription (Latin):
ordo psalmorũ in laudib dñi fuerit terminatus: ubi quot modis
predicetur exponitur: cũ tamen preconia eiusnullis libris. nullis
possint humanis uirib explicari. Sic uarietas ista psalmorũ. aut pre-¬
ciosissimo lapidi topatio. aut pulcherrimo pauoni congruȩ forsttan
cõparatur: quotiens diuersos reddunt colores corporis sui:
quotiens in eis defixus fuerit itculus intuentis. Hȩc quantũ dñs pres¬
tare dignatus est. pro nr̃a mediocritate decursa sunt : uos autemdas¬
tis magistri. qui cęlestium litterarũ copiosa lectione pinguescitis:
parcite rudi. dimitate confitenti. eftote beniuoli. Difficile. opus huma¬
nũ reperitur. quod non patiatur aliquã questionem: iacobo apło pro¬
testante : si quis in uerbo non offenderit. hic perfectus est uir. Nam si
nonnulli sacris litteris calumpnias parant: quid infirmis faciant
quos audacter accusant: Prolata : semper ad animum dicentis aptan¬

Expanded text:
ordo psalmorum in laudibus Domini fuerit terminatus; ubi quot modis ordo psalmorum in laudibus Domini fuerit terminatus; ubi quot modis praedicitur exponitur, cum tamen praeconia ipsius nullis libris, nullis possint humanis viribus explicari. Sic varietas ista Psalmorum, aut pretiosissimo lapidi topazio, aut pulcherrimo paveni congrue forsitan comparatur, qui toties diversos reddunt colores corporis sui, quoties in eis defixus fuerit oculus intuentis. Haec, quantum Dominus praestare dignatus est, pro nostra mediocritate decursa sunt. Vos autem, magistri, qui coelestium litterarum copiosa lectione pinguescitis, parcite rudi, dimittite confitenti, estote benevoli. Difficile opus humanum reperitur, quod non patiatur aliquam quaestionem, Jacobo apostolo protestante: Si quis in verbo non offenderit, hic perfectus est vir . Quod si nonnulli sacris litteris calumnias parant, quid infirmis non faciant, quos audacter accusant? Prolata semper ad animum dicentis aptan