comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
titudo maloꝵ: recte mor¬
tuorum congeries nomina¬
tur : ut ipsa iniquoꝵ mul¬
titudo signetur. Lata enĩ
uia est. que ducit ad ꝑditi¬
onem: & multi sunt qui in¬
grediuntur ꝑ eam. Satha¬
ne itaq. in congerie mor¬
tuoꝵ uigilare est: in rep¬
brorum cordib. malitie
sue astutias exercere᷑. De qͦ
it glareis cociti. Greca lin¬
gua cocitos. luctus dicitur.
Qui tamzen luctus femina¬
rum: uel quorum libet infir¬
mantium. solet intelligi.
Sapientes uͦ huius seculi. a
luce ueritatis exclusi: quasi
umbras quasdam. de ueri¬
tatis inquisitione tenere co¬
nati sunt. Unde cociton flu
uium. currere apud inferos
putauerunt: uidelicet de¬
signantes. qm̃ hi qui digna
dolorib oꝑa faciunt min¬
fernum ad luctum decurrt.
S: nos despiciamus umbrã
carnalis sapientie. qui iam
de ueritate lucem tenemus:
& cognoscamus uocem bea¬
ti uiri ÷ qui cociton luctũ
infirmantium dicit. Sc̃p¬
tum quippe est. Uiriliter
agite: & confortetur cor

Expanded text:
titudo malorum, recte mortitudo malorum, recte mortuorum congeries nominatur, ut ipsa iniquorum multitudo signetur. Lata enim via est quae ducit ad perditionem, et multi sunt qui ingrediuntur per eam . Satanae itaque in congerie mortuorum vigilare est in reproborum cordibus malitiae suae it glareis Cocyti. - Graeca lingua Cocytus, luctus dicitur, qui tamen luctus feminarum vel quorumlibet infirmantium solet intelligi. Sapientes hujus saeculi a luce veritatis exclusi, quasi umbras quasdam de veritatis inquisitione tenere conati svium currere apud inferos putaverunt, videlicet designantes quod hi qui digna doloribus opera faciunt, in infernum ad luctum decurrunt. Sed nos despiciamus umbram carnalis sapientiae, qui jam de veritate lucem tenemus et cognoscamus voce beati viri Cocyton luctum infirmantium dici. Scriptum quippe est: Viriliter agite, et confortetur cor
Abbreviated transcription (Latin):
quid agat audiamus.
ducetur: & in congerie mor¬
tuorum uigilabit. Quia
sepulchra mortuostegunt:
quid aliud ꝑ sepulchra.
quam reproboꝵ corda sig¬
nantur ⁊ in quib extincte
a uita beatitudinis anime.
uelut in sepulchris latent:
Iniquus gͦ iste ad sepulcra
ducitur : quia in prauoꝵ
cordib recipitur: qm̃ soli
cum illi suscipiunt: in qͥb
mortue a deo anime repe¬
riuntur. De quo recte eti¬
am dum eius supplicia de¬
scriberentur: ꝑ propħam
dicitur. In circuitu illius
sepulchra eius: om̃s inter¬
fecti & qui ceciderunt gla¬
dio. Illi quippe minferno
uixta ipsum sunt. in quib
isdem malignus sp̃c mortuꝰ
iacet ⁊ qui inquitatis eius
gladio ꝑcussi ceciderunt.
Ande scͥptum est. Qui
liberasti dauid seruum tu¬
um de gladio maligno.
Recte autem dicitur. & in
congerie mortuorum uigi¬
labit: quia nunc in congre¬
gatione peccantium. astu¬
tie sue insidias exerit. Pro
eo autem quod inmundo
raritas bonorum est. & mul¬

Expanded text:
quid agat, audiamus. quid agat, audiamus. ducetur, et in congerie mortuorum vigilabit. - Quia sepulcra mortuos contegunt, quid aliud per sepulcra, quam reproborum corda signantur, in quibus exstinctae a vita beatitudinis animae velut in sepulcris latent? Iniquus ducetur, quia in pravorum cordibus recipietur, quoniam soli eum illi suscipiunt, in quibus mortuae a Deo animae reperiuntur. De quo recte etiam, dum ejus supplicia describuntur, per prophetam dicitur: In circuitu illius sepulcra ejus, omnes interfecti, et qui ceciderunt gladio . Illi quippe in inferno juxta illum sunt, in quibus idem malignus spiritus mortuus jacet. Qui iniquitatis ejus gladio percussi ceciderunt. Unde scriptum est: Qui liberasti David servum tuum de gladio maligno . Recte autem dicitur: Et in congerie mortuorum vigilabit, quia nunc in congregatione peccantium astutiae suae insidias exerit. Pro eo autem quod in mundo raritas bonorum est, et mul
Abbreviated transcription (Latin):
nime cernitur: quia speci¬
aliter adhuc illo uase suo
proprio non gestatur: be¬
ne dictum est. coram eo. Mul¬
ti enim nunc. uias antixp̃i
diuidicantes corripiunt: s
hoc quasi in eius absentia
faciunt : dum illum argu¬
unt. quem adhhuc speciali¬
ter non intuentur. Cum uͦ
in illo dampnato homine
uenerit: quisquis enis pre¬
sentie resistit. coram eo uiã
eius arguit : cuius uires &
conspicit. & contempnit.
Uel certe uiam eius argu¬
ere est: prosperitatem cur¬
sus eius. eterno supplitio
interueniente turbare.
Quod quia solus dominꝰ
propria uirtute facturus
est: de quo scͥptum est.
quem dominus iħc inter¬
ficiet spũ oris sui. & destru¬
et illustratione aduentus
sui ÷ recte dicitur. Quis
arguet coram eo uiam eiꝰ ÷
Unde & sequitur. Et que
fecit quis reddet illi: Qͥs
nimirum nisi dominus:
Qai solus illi ꝑdito homi¬
ni que fecit reddet: dum po¬
testatem eius tam ualidam.
ꝑ aduentum suum. eterne
dampnatione contriuerit.

Expanded text:
nime cernitur, quia specinime cernitur, quia specialiter adhuc illo vase suo proprio non gestatur, bene dictum est: Coram eo. Multi enim nunc vias Antichristi dijudicantes corripiunt, sed hoc quasi in ejus absentia faciunt, dum illum arguunt quem adhuc specialiter non intuentur. Cum vero 498 in illo damnato homine venerit, quisquis ejus praesentiae resistit, coram eo viam ejus arguit, cujus vires et conspicit et contemnit. Vel certe viam ejus arguere est prosperitatem cursus ejus aeterno supplicio interveniente turbare. Quod quia solus Dominus propria virtute facturus est, de quo scriptum est. Quem Dominus Jesus interficiet spiritu oris sui, et destruet illustratione adventus sui , recte dicitur: Quis arguet coram eo viam ejus? Unde et sequitur: Et quae fecit, quis reddet illi? Quis nimirum, nisi Dominus? Qui solus illi perdito homini quae fecit reddet, dum potestatem ejus tam validam per adventum suum aeterna damnatione contriverit.
Abbreviated transcription (Latin):
arguet coram eo uiam eiꝰ :
Quis uidelicet hominum.
illum increpare audeat :
cuius uisum ferre ꝑtimes¬
cit: S tamen eius uiam.
non solum helyas & enoch.
qui in eius exprobratione
ad medium reducuntur:¬
s etiam om̃s electi argu¬
unt. dum contempnunt:
dum uirtute mentis. eiꝰ ma¬
litie resistunt. S: quia hoc
ex diuina gr̃a. & non suis ui¬
rib faciunt: recte nunc di¬
citur. Quis arguet coram
eo uiam eus: Quis etenĩ
nisi deus: cuius adiutorio
electi. ut resistere ualeant¬
fulciuntur: Aliquando
enim in scͥptura sacra. cum
interrogando. quis ponitur:
omp̃c designatur. Unde
scͥptum est. Quis suscita¬
bit eum: De quo ꝑ paulũ
dicitur. Quem deus susci¬
tauit a mortuis. In eo gͦ qd
scĩ uiri eius iniquitati con¬
tradicunt. non ipsi sunt qͥ
uiam eius arguunt: s ille
est. ex cuius gr̃a confortant᷑.
Et quia presentia eius qua
in homine uenturus ẽ mul¬
to atrocior in ꝑsecutione e¬
rit. quam nunc cum mi¬

Expanded text:
arguet coram eo viam ejus? arguet coram eo viam ejus? Quis videlicet hominum illum increpare audeat, cujus visum ferre pertimescit? Sed tamen ejus viam, non solum Elias et Enoch, qui in ejus exprobratione ad medium reducuntur, etiam omnes electi arguunt, dum contemnunt, dum virtute mentis ejus malitiae resistunt. Sed quia hoc ex divina gratia, et non suis viribus faciunt, recte nunc dicitur: Quis arguet coram eo viam ejus? Quis etenim nisi Deus, cujus adjutorio electi ut resistere fulciuntur? Aliquando enim in Scriptura sacra cum interrogando Quis ponitur, Omnipotens designatur. Unde scriptum est: Quis suscitabit eum ? De quo per Paulum dicitur: Quem Deus suscitavit a mortuis . In eo ergo quod sancti viri ejus iniquitati contradicunt, non ipsi sunt qui viam ejus arguunt, sed ille est ex cujus gratia confortantur. Et quia praesentia ejus, qua in homine venturus est, multo atrocior in persecutione erit quam nunc, cum mi
Abbreviated transcription (Latin):
quoq uita positus experi¬
tur: dum prosꝑitatem qͣm
amat amittit ÷ & aduersi¬
tatem qriam formidat. in¬
uenit. Et quamiuis incre¬
pari de sius prauitatibus
aiustoꝵ lingua etiam & in
prosperis ualeat: scimus
tamen. quod cum facta sua.
ꝑuersum quemq deiciunt:
uistoꝵ increpatio conuales¬
cit. Qua autem ratione
nunc dicitur. quis arguet
coram eo uiam eius : dum
etiam iustis tacentib hoc
quoq notum sit : quia to¬
ties hic iniqui ma argittõ:
quoties eius prosꝑitas. inter¬
atus iob. dum omni maloꝵ
corꝑi loqueretur: subito
ad omnium iniquorum ca¬
put. uerba conuertit. Ui¬
dit enim. quod in fine mun¬
di sathan hominem ingre¬
diens. quem sacra scͥptura
antixp̃m appellat: tanta
elatione extollitur. tanta
uirtute principatur. tan¬
tis signis & prodigus in scĩ¬
tatis ostensione se eleuat.
ut argui ab homine eius
facta non ualeant ÷ quia
cum potestate terroris. ad¬
uinguntur etiam signa os¬
tense sc̃itatis: & ait. Quis

Expanded text:
quoque vita positus experiquoque vita positus experitur, dum prosperitatem quam amat amittit, et adversitatem quam formidat invenit. Et quamvis increpari de suis pravitatibus auctorum lingua etiam in prosperis valeat, scimus tamen quod cum facta sua perversum quemque dejiciunt, justorum increpatio convalescat. Qua autem ratione nunc dicitur: Quis arguet coram eo viam ejus? dum etiam, justis tacentibus, hoc quoque notum sit, quia toties hic iniqui via arguitur, quoties ejus prosperitas interatus Job dum de omnium malorum corpore loqueretur, subito ad omnium iniquorum caput verba convertit. Vidit enim quod in fine mundi Satdiens, quem sacra Scriptura Antichristum appellat, tanta elatione extollitur, tanta virtute principatur, tantis signis et prodigiis in sanctitatis ostensione se elevat, ut argui ab homine ejus facta non valeant, quia cum potestate terroris adjunguntur etiam signa ostensae sanctitatis et ait: Quis
Abbreviated transcription (Latin):
uos om̃s qui transitis ꝑ ui¬
am: attendite & uidete. si
est dolor sicut dolor meus.
Qui enim presentem uitã
non quasi uiam transeunt.
s quasi patriam attendũt:¬
luctum cordis electoꝵ. con¬
siderare nesciunt. Illos gͦ.
ut dolorem suum conside¬
rent exquirit: quos ĩ hoc
mundo contigit animum
non fixisse. Hiic ꝑ salomo¬
nem dicitur. Aꝑi os tuũ
muto: & causis omnium
filioꝵ qui ꝑtranseunt.
Muti enim dicuntur:
qui predicatoꝵ uerbis.
contradicendo minime
resistunt. Qui etiam ꝑ¬
transeuntes sunt: quia in¬
tentionem mentis. in amo¬
re uite presentis figere de¬
dignantur. Igitur qͥa ma¬
lus ad diem ꝑditionis ser¬
uatur: & ad diem furoris
ducitur: hoc non nisi qui
est uiator intelligit: qm̃ qͥ
cor in presentib figit : que
iniquum sequantur suppli¬
cia. non deprehendit. De¬
arguet coram eo uiam eius:
& que fecit quis reddet illi:
Sepe malus indignationẽ
conditoris sui. quam ineter¬
num passurus est. & in hac

Expanded text:
vos omnes qui transitis per vivos omnes qui transitis per viam, attendite et videte, si est dolor sicut dolor meus . Qui enim praesentem vitam non quasi viam transeunt, sed quasi patriam attenduluctum cordis electorum considerare nesciunt. Illos ergo ut dolorem suum considerent emundo contigit 497 animum non fixisse. Hinc per Salomonem dicitur: Aperi os tuum muto, et causis omnium filiorum qui pertranseunt . Muti enim dicuntur qui praedicatorum verbis contradicendo minime resistunt. Qui etiam pertranseuntes sunt, quia intentionem mentis in amore vitae praesentis figere dedignantur. Igitur qlus: ad diem perditionis servatur: et ad diem furoris ducitur, hoc non nisi qui est viator intelligit, quoniam qui cor in praesentibus figit, quae iniquum sequantur supplicia non deprehenditur. Searguet coram eo viam ejus, et quae fecit quis reddet illi? - Saepe malus indignationem Conditoris sui quam in aeternum passurus est, et in hac
Abbreviated transcription (Latin):
appetit. huius uite prosꝑa
mimme contempnit: & ea
que ipse desiderat. cum ha¬
bundare aluis uiderit. mira¬
tur. Unde dauid propħa.
qm̃ a delectatione presentis
scłi. iam corde transierat:
iniqui głam describens. di¬
cebat. Uidi impium exalta¬
tum: & eleuatum sicut cedros
libam. S quia cor huic
mundo non subdidit: hẽ
iure despȩxit dicens. Tran¬
siui: & ecce non erat. Esset
quippe aliquid in eius esti
matione impius: si ipse ab
hoc seculo. ꝑ intentionem
minime transsisset. S is
qui non transeunti mag¬
num aliquid esse. transe¬
unti ammo quam nil eẽt
apparuit: quia dum et̾na
retributio cogitatur: pre¬
sens gloria quam sit nul¬
la cognoscitur. Hinc moy¬
ses cum suꝑne contempla¬
tionis głam quereret: dixͣ.
Transiens uidebo uisionẽ.
Nisi enim gressum cordis.
a scłi amore remouisset: ne¬
quaquam intelligere suꝑ¬
na potuisset. Hinc hiere¬
mias. luctum cordis sui con¬
siderari deposcens: ait. O

Expanded text:
appetit, hujus vitae prospera appetit, hujus vitae prospera minime contemnit, et ea quae ipse desiderat, cum abundare aliis viderit, miratur. Unde David propheta quoniam a dilectione praesentis saeculi jam corde transierat, iniqui gloriam describens, dicebat: Vidi impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani . Sed quia cor huic mundo non subdidit, hunc jure despexit, dicens: Transivi, et ecce non erat . Esset quippe aliquid in ejus aestmatione impius, si ipse ab hoc saeculo per intentionem minime transisset. Sed is qui non transeunti magnum aliquid esset, transeunti animo quam nihil esset apparuit, quia dum aeterna retributio cogitatur, praesens gloria quam sit nulla cognoscitur. Hinc Moyses, cum supernae contemplationis gloriam quaereret, dixit: Transiens videbo visionem . Nisi enim gressum cordis a saeculi amore removisset, nequaquam intelligere superna potuisset. Hinc Jeremias luctum cordis sui considerari deposcens, ait: O
Abbreviated transcription (Latin):
supplicium prescitos. condẽp¬
nat. Permituit florere: qͦs¬
adhuc cernit deteriora ꝑ¬
petrare. Quia enim uidet
ad quam dampnationis fo¬
ueam tendant: hoc eis pro
nichilo esse existimat: qd
hic ꝑt̾i̾si relinquenda mul¬
tiplicant. S quisquis pre¬
sentis uite głam diligit.
magnam esse felicitatem
deputat. hic scđ̾m uotum
florere: quamuis cogatur
postmodum. supplicia eter¬
na tolerare. Solus gͦ ille
conspicit. nichil esse quod
iniquus floret: qui iamgͥs¬
sum cordis. ab amore presen¬
tis scłi. amouit. Unde rec¬
te. cum de subsequenti dãp¬
natione impii diceretur:
premitiitur. Interrogate
quemlibet de uiatorib: &
hec eadem illum intellige¬
re cognoscetis. Aiator qͥp¬
pe dicitur. qui presentem
uitam. uiam sibi esse. &
non patriam attendit: qͥ
in delectatione pretereun¬
tis scłi. cor figere despicit:
qui non remanere in tran¬
seuntib. s ad eterna ꝑue¬
nire concupiscit. Qui enim
in hac uita. uiator esse non

Expanded text:
supplicia praescita condemsupplicia praescita condemnat, permittit florere, qadhuc cernit deteriora perpetrare. Quia enim videt ad quam damnationis foveam tendant, hoc eis pro nihilo esse existimat, quod hic perversi relinquenda multiplicant. Sed quisquis praesentis vitae gloriam diligit, magnam esse felicitatem deputat hic secundum votum florere, quamvis cogatur postmodum supplicia aeterna tolerare. Solus ergo ille conspicit nil esse quod iniquus floret, qui jam gressum cordis ab amore praesentis saeculi amovit. Unde recte cum de subsequenti damnatione impii diceretur, praemittitur: Interrogate quemlibet de viatoribus, et haec eadem illum intelligere cognoscetis. Viator quippe dicitur qui praesentem vitam viam sibi esse et non patriam attendit, qui in dilectione praetereuntis saeculi cor figere despicit, qui non remanere in transeuntibus, sed ad aeterna pervenire concupiscit. Qui enim in hac vita viator esse non
Abbreviated transcription (Latin):
ti re ostenderet: quia hoc
quod in eis latebat inuemis¬
set. Unde de ipsis quoq in
iquis sententus. adiungit
dicens. Dicitis enim. Ubi ẽ
domus pͥncipis: & ubi taber¬
nacula impiorum: Infirm¬
quiq. qui in hoc mundoflo¬
rere appetunt: & sicut mag¬
na mala. sic fiagella ꝑtimes¬
cunt: in eis quos flagella¬
tos aspiciunt. culpas ex pe¬
na metiuntur. Quos enĩ
ꝑcussos cernunt: deo dis¬
plicuisse suspicantur. Un¬
de amici beati iob. quem ꝑ¬
cussum uiderunt. impium
fuisse crediderunt: uideli¬
cet estimantes. quia si impi¬
us non fuisset : eius tab̾na¬
cula ꝑmanerent. S ista ñ
cogitat. nisi qui adhuc in¬
firmitatis tedio laborat: qͥ
in presentis seculi delectatio¬
ne. gressum cogitationis fi¬
git : qui transire ad et̾nam
patriam. ꝑfectis desideriis
nescit. Unde bene subiun¬
noscetis: quia in diem ꝑdi¬
tionis seruatur malus. &
ad diem furoris ducit᷑. Se¬
pe etenim. diu diuina pati¬
entia tolerat: quos iam ad

Expanded text:
ti re ostenderet quia hoc ti re ostenderet quia hoc quod in eis latebat 496 invenisset. Unde ipsas quoque eorum iniquas sententias adjungit, dicens: Dicitis enim: Ubi est domus principis, et ubi tabernacula impiorum?  Rquique, qui in hoc mundo florere appetunt, et sicut magna mala, sic flagella pertimescunt, in eis quos flagellatos aspiciunt, culpas ex poena metiuntur. Quos enim percussos cernunt, Deo displicuisse suspicantur. Unde amici beati Job, quem percussum viderunt, impium fuisse crediderunt, videlicet aestimantes quia si impius non fuisset, ejus tabernacula permanerent. Sed ista non cogitat nisi qui adhuc infirmitatis taedio laborat, qui in praesentis saeculi delectatione gressum cogitationis figit, qui transire ad aeternam patriam perfectis desideriis nescit. Unde bene subjunnoscetis, quia in diem perditionis servatur malus, et ad diem furoris ducetur. - Saepe etenim diu divina patientia tolerat, quos jam ad
Abbreviated transcription (Latin):
amissas cum anxietate requi¬
rebat: quia nullis exteriorib
dampni cogitationib morde¬
batur : eum uermes cordis
non oꝑuerant. Et quia inter¬
rena cura. mentem suam ñ
deiecerat: nequaquam inpul¬
uere dormiebat. Sequitur.
Certe noui cogitationes ue¬
stras: & sententias contrame
iniquas. Cum scͥptum sit.
quis scit hominum que sunt
hominis. nisi sp̃c hominis qͥ
in ipso est. qua ratione nunc
dicitur. certe noui cogitatio¬
nes urãs: S tunc sp̃c̃ homi¬
nis ignoratur ab altero: cũ
uerbis uel oꝑib. non demon¬
stratur. Nam cum scͥptum sit.
ex fructib eoꝵ cognoscetis eos.
ꝑ hoc quod foras agitur: qͥc¬
quid intus latet aꝑitur. Un¬
de recte quoq ꝑ salomonem
dicitur. Quomodo in aquis.
resplendent uultus prospici¬
entium: sic corda hominum.
manfesta sunt prudentib.
Proinde beatus iob. cum
amicoꝵ colloquentium co¬
gitationes nosse se diceret.
adiuxit & sententias contra
me miquas: ut ex paten¬

Expanded text:
amissas cum anxietate requiamissas cum anxietate requirebat, quia nullis exterioris damni cogitationibus mordebatur, eum vermes cordis non operuerant. Et quia in terrena cura mentem suam non dejecerat, nequaquam in pulvere dormiebat. Sequitur: Certe novi cogitationes vestras, et sententias contra me iniquas. Cum scriptum sit: Quis scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est ? qua ratione nunc dicitur: Certe novi cogitationes vestras. Sed tunc spiritus hominis ignoratur ab altero cum verbis vel operibus non demonstratur. Nam cum scriptum sit: Ex fructibus eorum cognoscetis eos , per hoc quod foris agitur quidquid intus latet aperitur. Unde recte quoque per Salomonem dicitur: Quomodo in aquis resplendent vultus prospicientium, sic corda hominum manifesta sunt prudentibus . Proinde beatus Job, cum amicorum colloquentium cogitationes nosse se diceret, adjunxit: Et sententias contra me iniquas, ut ex paten
Abbreviated transcription (Latin):
ues suꝑbo corde. inamus
affligitur. Bene autem de
utrisq subiungitur. Et
tamen simul in puluere dor¬
mient: & uermes oꝑient cos
In puluere enim dormire est.
in terrenis desideriis. oculos
mentis claudere. Unde uni¬
cuiq peccanti: & in culpa
sua dormienti. dicit᷑. Sur
oꝑiunt: quia siue diuitis.
siue pauꝑis suꝑbientis ani¬
mum. cure carnales p̾munt.
In reb enim terrenis. pauꝑ
& diues reprobus. quãuis
non pari prosꝑitate ful¬
ciantur: pari tamen an¬
xietate turbantur: quia
quod ille iam cum metu
habet. iste cum anxietate
appetit: & quia habere nõ
ualet. dolet. Dicatur ergo.
Simul in puluere dormi¬
ent. & uermes oꝑient eos:
quia & si non simul rebus
temporalib subleuantur.
simul tamen in cura reix
temporaltum. mentis tor¬
pore sopiuntur : simulq eos
uermes oꝑient: quia uel istũ
ut concupita habeat. uel illũ¬
ut non habita amittat : car¬
nales cogitationes premunt.
Beatus autem iob. qui nec
habitis reb elatus fuerat. nͨ

Expanded text:
us superbo corde inanius affligitur. Bene autem de utrisque subjungitur: Et tamen simul in pulvere dormient, et vermes operient eos. In pulvere enim dormire est in terrenis desideriis oculos mentis claudere. Unde unicuique peccanti et in culpa sua dormienti dicitur: Surgoperiunt, quia sive divitis, sive pauperis superbientis animum curae carnales premunt. In rebus etenim terrenis pauper et dives reprobus, quamvis non pari prosperitate fulciantur, pari tamen anxietate turbantur, quia quod ille jam cum metu habet, iste cum anxietate appetit; et quia habere non valet, dolet. Dicatur ergo: Simul in pulvere dormient, et vermes operient eos, quia etsi non simul rebus temporalibus sublevantur, simul tamen in cura rerum temporalium mentis torpore sopiuntur. Simulque eos vermes operiunt, quia vel istum ut concupita habeat, vel illum, ne habita amittat, carnales cogitationes premunt.Beatus autem Job, qui nec habitis rebus elatus fuerat, nec
Abbreviated transcription (Latin):
reos: quia pro robusto o¬
pere. doc̾truram multipli¬
cat clare predicationis: ut
peccator quisq conuersus.
& ex infirmo fortis existere
ualeat: & in sua fortitudi¬
ne. usq ad proferenda uer¬
ba intime claritatis exur¬
gat ÷ quatinus in eo & in¬
firmitas actionis. in qua ue¬
lut terra soluitur. beneui¬
uendo fortitudine solidee̾ :
& rursus cum sensus ex uita
trahitur. ex ipsa fortitudine
torrentes aurei defluant :
quia in ore beneui uentium.
doctrine claritas inundat.

Expanded text:
reos, quia pro robusto oreos, quia pro robusto opere doctrinam multiplicat clarae praedicationis, ut peccator quisque conversus, et ex infirmo fortis existere valeat, et in sua fortitudine usque ad proferenda verba intimae claritatis exsurgat, quatenus in eo et infirmitas actionis, in qua velut solvitur, bene vivendi fortitudine solidetur; et rursus cum sensus ex vita trahitur, ex ipsa fortitudine torrentes aurei defluant, quia in ore bene viventium doctrinae claritas inundat.
Abbreviated transcription (Latin):
naculo corꝑis: ꝑ expletio¬
nem oꝑis. actio carnalis.
Helyphar itaq. & quia a¬
micus beati uiri extitit. que¬
dam uera sentiens: & tamen
in his in quib a rectitudine
deuiat. hereticoꝵ speciem
tenens : beatum iob ex uir¬
tutib flagellatum nesciens.
errasse credidit quem per¬
cussum uidit: eiq si reuer¬
sus ad ommipotentem fue¬
rit. pollicetur dicens. Lon¬
ge facies iniquitatem a tab¬
naculo tuo. Ac si patent̾
dicat. Quisquis ad dm. ptꝰ
errata reuertitur: in cogi¬
tatione simul & oꝑe. mun¬
dantur. Sequitur. Oabit¬
pro terra silicem: & prosi¬
lice torrentes aureos. Qͥd
ꝑ terram ÷ nisi infirmitas
actionis : Quid ꝑ duriti¬
am silicis: nisi fortitudo
signatur: Quid ꝑtorren¬
tes aureos : infi doctrinam
intime claritatis accipimꝰ:
Omp̃s autem deus. ad se
conuersis pro tepra dat si¬
licem: quia proaifirma
actione. fortitudinem tri¬
buit robusti oꝑis. Dat eti¬
am pro silice torrentes au¬

Expanded text:
naculo corporis per expletionaculo corporis per expletionem operis actio carnalis. Eliphaz itaque quia amicus beati viri exstitit, quaedam vera sentiens, et tamen in his, in quibus a rectitudine deviat, haereticorum speciem tenens, beatum Job ex virtutibus flagellatum nesciens 509 errasse credidit, quem percussum vidit, eique, si reversus ad Omnipotentem fuerit, pollicetur dicens: Longe facies iniquitatem a tabernaculo tuo, ac si patenter dicat: Quisquis ad Deum post errata revertitur, in cogitatione simul et in opere mundatur. Sequitur: pro terra silicem, et pro silice torrentes aureos. - Quid per terram, nisi infirmitas actionis, quid per duritiam silicis, nisi fortitudo signatur? Quid per torrentes aureos, nisi doctrinam intimae claritatis accipimus? Omnipotens autem Dominus ad se conversis pro terra dat silicem, quia pro infirma actione, fortitudinem tribuit robusti oam pro silice torrentes au
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiam in corde suo pone¬
re admoneant: que si um¬
quam a corde illius recessis¬
sent: ab illis talia nullatenꝰ
audiret. Sequitur. Si reu̾¬
sus fueris ad omnipotentẽ.
edificaberis: & longe facies
iniquitatem. a tabernacło
ci a deo discessisse existimãt:
quia cum suis predicati¬
onib resistentem uident:
quem cum malis presentib
afflictum conspiciunt: qͣsi
ꝑ admonitionem ad condi¬
toris grãm trahere conan¬
tur. dicentes. Si reuersus
fueris ad ommipotentem:
edificaberis. Ac si aꝑte di¬
cant. Quia nr̃is dogma¬
tib resistendo. a dño reces¬
sisti: idcirco a iustitie edifi¬
catione destrucꝰtus es. Ta¬
bernaculum uͦ. aliquando
accipimus habitaculum cor¬
poris: aliquando uͦ habita¬
culum cordis. Nam sicut
anima habitamus in cor¬
pore : ita ꝑ cogitationem.
habitamus in mente. Ini¬
quitas gͦ. in tabernaculo
mentis est: ꝑuersa inten¬
tio. in studio cogitationis
niquitas autem in taber¬

Expanded text:
Ecclesiam in corde suo poneEcclesiam in corde suo ponere admoneant. Quae si unquam a corde illius recessissent, ab illis talia nullatenus audiret. Sequitur: CAPUrsus fueris ad Omnipotentem, aedificaberis et longe facies iniquitatem a tabernaculo ci a Deo discessisse existimant, quia eum suis praedicationibus resistentem vident. Quem cum malis praesentibus afflictum conspiciunt, quasi per admonitionem ad conditoris gratiam trahere conantur, dicentes: Si reversus fueris ad Omnipotentem, aedificaberis. Ac si aperte dicant: Quia nostris dogmatibus resistendo a Domino recessisti, idcirco a justitiae aedificatione destructus es. Tabernaculum vero aliquando accipimus habitaculum corporis, aliquando vero habitaculum cordis. Nam sicut anima habitamus in corpore, ita per cogitationes habitamus in mente. Iniquitas ergo in tabernaculo mentis, est perversa intentio in studio cogitationis, iniquitas autem in taber
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbi est: docere meliorẽ.
Quam sepe heretici ꝑpe¬
trant: qui de his que pra¬
ue sentiunt : quasi docere
catholicos presumunt. Tc̃
enim eos putant deo adqͥ¬
escere: si illos contigerit.
eoꝵ ꝑuersitatib consenti¬
re. Et adquiescentib pa¬
cem promittunt: quia con¬
tra eos qui sibi consenti¬
unt ÷ iam uirgari desistũt.
fructus autem optimos.
sibi consentientib pollicen¬
tur: quia eos solos bona o¬
ꝑa agere existimant : qͦs
ad sua dogmata se trahere
exultant. Quib & hoc con¬
gruit quod adiungit. Sus¬
cipe ex ore illius legem: qͥa
ea que ipsi sentiunt. ex ore
dei procedere suspicantur.
Et pone sermones eius in
corde tuo. Ac si astruat di¬
cens. Quos nunc usq more:
& non in corde tenuisti. Qͥa
enim eoꝵ ꝑuersa dogmata
respuit: non eã uerba dei
in sensu : s in ostensione
habuisse criminantur. Un¬
de quasi sub specie dulcedi¬
nis. infundunt uirus pesti¬
fere ꝑsuasione: ut uerba dei

Expanded text:
superbiae est docere meliorem. superbiae est docere meliorem. Quam saepe haeretici perpetrant, qui de his quae prave sentiunt, quasi docere catholicos praesumunt. Tunc enim putant Deo acquiescere, si illos contigerit eorum perversitatibus consentire, et acquiescentibus pacem promittunt, quia contra eos qui sibi consentiunt jam jurgari desistunt. Fructus autem optimos sibi consentientibus pollicentur, quia eos solos bona opera agere existimant, quos ad sua dogmata se trahere exsultant. Quibus hoc congruit quod adjungit. Suscipe ex ore illius legem, quia ea quae ipsi sentiunt, ex ore Dei procedere suspiEt pone sermones ejus in corde tuo. Ac si aperte astruat, dicens: Quos nunc usque in ore, et non in corde tenuisti. Quia enim eorum perversa dogmata respuit, non eum verba Dei in sensu, sed in ostensione habuisse criminantur. Unde quasi sub quadam specie dulcedinis infundunt virus pestiferae persuasionis, ut verba Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ultima dicatur. ostendit᷑.
Nam protinus subinfert᷑.¬
Nonne succisa est erectio
iqui erecti sunt. quia in
prauis ac̾tionib extollun¬
tur: quia & ꝑuerse agunt:
& tamen pro ꝑuersis acti¬
b. minime feriuntur. Pec¬
cant & florent: peccata au¬
gent: & terrena bona mul¬
tiplicant. S eoꝵ erectio
tunc succiditur: cum uel
apresenti uita ad interi¬
tum ⁊ uel a conspectu eter¬
ni uidicis. ad eternum ge¬
henne incendium protra¬
huntur. Qui & si hic mor¬
tuam suam carnem relin¬
quunt. ipsam quoq in re¬
surrectione recipiunt: ut
cum carne ardeant. in qͣ
peccauerunt. Sicut enim
eoꝵ culpa. in mente fuit &
corpore: ita eoꝵ pena. ina¬
nima erit pariter & carne.
Quia gͦ. nec hoc eis erit
a tormento liberum. qͦd
hic mortuum relinquunt:
recte nunc dicitur. Reli¬
quias eoꝵ deuorabit ig¬
gͥ ei. & habeto pacem. &
ꝑ hec habebis fructus op¬
timos. Suscipe ex ore illiꝰ
legem: & pone sermones
eius in corde tuo. Culpa

Expanded text:
ultima dicatur ostenditur; ultima dicatur ostenditur; nam protinus subinfertNonne succisa est erectio iqui erecti sunt, quia in pravis actionibus extolluntur, quia et perverse agunt, et tamen pro perversis actibus minime feriuntur: peccant et florent, peccata augent, et terrena bona multiplicant; sed eorum erectio tunc succidetur cum vel a praesenti vita ad interitum, vel a conspectu aeterni judicis ad aeternum gehennae incendium pertrahuntur. Quia, etsi hic mortuam suam carnem relinquunt, ipsam quoque in resurrectione recipiunt, ut cum carne ardeant, in qua peccaverunt. Sicut enim  culpa in mente fuit et corpore, ita eorum poena in anima erit pariter et carne. Quia ergo nec hoc eis erit a tormento liberum, quod hic mortuum relinquunt, recte nunc dicitur: Reliquias eorum devoravit igabeto pacem, et per haec habebis fructus optimos. Suscipe ex ore illius legem, et pone sermones ejus in corde tuo. - Culpa
Abbreviated transcription (Latin):
num: raptores. iniusti. ad¬
ulteri. uelut etiam hic pu¬
blicamis. Rursum si dici¬
mus. quod ꝑfecto gaudio
exultare iusti possunt. de
morte prauoꝵ: quale est
in hoc mundo gaudium.
de ultione peccantium:
in quo adhuc incerta est.
uita iustoꝵ: Discernamꝰ
gͥ tempora: tremoris & ex¬
ultationis. Uident etenĩ
nunc iniustos iusti: & de
eoꝵ nequitia tabescunt.
Cumq eos feriri conspi¬
ciunt: de sua quoq uita
suspecti fiunt. Quando
gͦ uidebunt iusti miquoꝵ
interitum. & letabuntur:
nisi cum districto iudicĩ. ꝑ¬
fecta iam securitate exuii¬
tationis in heserint: cum
in illo extremo examine.
illoꝵ dampnationem con¬
spiciunt ÷ & de se iam qͦd
metuant non habebunt :
Nunc itaq. reprobos as¬
piciunt. & gemunt: tunc
conspicient & subsanna
bunt: quia eos exultan¬
do despicuint: quos mͦ ñ
sine gemitu iniqua ꝑpetrã¬
tes: nec sine metu uident.
pro iniquitate morientes.
Unde ꝑ hoc quod subdit᷑:
quia de dampnatione eoꝵ

Expanded text:
ines, raptores, injusti, adines, raptores, injusti, adulteri, velut etiam hic publicanus . Rursum si dicimus quod perfecto gaudio exsultare justi possunt de morte pravorum, quale est in hoc mundo gaudium de ultione peccantium, in quo adhuc incerta est vita justorum? Discernamus igitur tempora tremoris et exsultationis. Vident etenim nunc injustos justi, et de eorum nequitia tabescunt. Cumque eos feriri conspiciunt, de sua quoque vita suspecti fiunt. Quando ergo videbunt justi iniquorum interitum, et lnisi cum districto judici perfecta jam securitate exsultationis inhaeserint, cum in illo extremo examine illorum damnationem conspiciunt, et de se jam quod metuant non habebunt? Nunc itaque reprobos aspiciunt et gemunt, tunc conspicient bunt, quia eos exsultando despicient, quos modo nec sine gemitu iniqua perpetrantes, nec sine metu vident pro iniquitate morientes. Unde per hoc quod subditur, quia de damnatione eorum
Abbreviated transcription (Latin):
antur. unde hic. & bonis di
largiorib mala reddide¬
runt : ut duriora eos tũc
supplicia puniant: quoꝵ
hic malitiam. nec donaui¬
cerunt. Sequitur. Quo¬
rum sententia procul sit
quoꝵ consilium longe sit
ame: quamuis aliud senten¬
tia. atq alud consilium.
possit intelligi. Sententia
quippe in ore est: consiliũ
in cogitationẽ. Dum gͦ he¬
lyphar longe se amalorũ
sententia. beatus uͦ iob. acon¬
silio optauit: constat nmi¬
rum. quia iste amalorum
uerbis : ille uͦ etiam a cogi¬
tatione. desiderat esse dissi
milis. Sequitur. Videbt̃
cum hic miustos errare con¬
spiciunt: de errore ꝑeun¬
tium letari non possunt.
Si enim gaudent errorib:
iusti non sunt. Rursum su
ꝑ insultationem letantur.
eo quod tales non sunt. qͥ¬
les alios ẽẽ conspiciunt:
omnino suꝑbi sunt. Unde
& phariseus iustificationẽ.
ꝑdidit: qui publicam meri¬
tis gaudendo se pretulit di¬
cens. Grãs ago tibi. quia
non sum sicut ceteri hom¬

Expanded text:
antur, unde hic et bonis Dei antur, unde hic et bonis Dei largioribus mala reddiderunt, ut duriora eos tunc supplicia puniant, quorum hic malitiam nec dona vicerunt. Sequitur: IBID.-- Quorum sententia procul sit Quorum consilium longe sit a me , quamvis aliud sententia, atque aliud consilium possit intelligi. Sententia quippe in ore est, consilium in cogitatione. Dum ergo Eliphaz longe se a malorum sententia, beatus vero Job a consilio optavit, constat nimirum quia iste malorum verbis, ille vero etiam cogitationi desiderat esse dismilis. Sequitur: VERS. 19cum hic injustos errare conspiciunt, de errore pereuntium non possunt laetari. Si enim gaudent erroribus, justi non sunt. Rursum si per insultationem laetantur, eo quod tales non sunt quales alios esse conspiciunt, omnino superbi sunt. Unde et Pharisaeus justificationem perdidit, qui publicani meritis gaudendo se praetulit, dicens: « Gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri hom
Abbreviated transcription (Latin):
ti: ut possint in fine coro¬
nari. Electus gͦ enoch. in
septima generatione nasci¬
tur: quia sui dedicationẽ
gaudu. in extreme retribu¬
tionis gła requirunt. Et
cotidiano temporis lap¬
su. ipsa presentis uite mor¬
talitas decurrit: atq de
eosdem reprobos subtraben¬
do destriit : recte de iniqͥs
dicitur. Et fluuius subuer¬
tit fundamentum eorum :
id est ipse cursus mutabili¬
tatis. statum in eis subru
deo. recede a nobis. Hec eti¬
am beatum iob dixisse qͥs
ambigat: Et que in eus
dictis exposuimus: ꝓpter
legentis fastidium. repli¬
care deuitamus. Sequit᷑
bant eum. In his quoq
sermo: & non sententia ĩ¬
mutatur. Nam quod ꝑ
beatum iob dictum est. qͥs
est omp̃c ut seruiamus ei.
citur. & quasi nichil possit
facere omnipotens. estima¬
ille implesset domos eoꝵ bo
tis sua dona non denegat:
ut aut benignitatem con¬
ditoris erubescant. & ad bo¬
nitatem redeant: aut redi¬
re omnimodo contempnen¬
tes. inde illic grauius puni¬

Expanded text:
ti, ut possint in fine coroti, ut possint in fine coronari. Electis ergo Enoch in septima generatione nascitur, quia sui dedicationem gaudii in extremae retributionis gloria requirunt. Et quia quotidiano temporis lapsu ipsa praesentis vitae mortalitas decurrit, atque eosdem reprobos subtrahendo destruit, recte de iniquis dicitur: Et fluvius subvertit fundamentum eorum. Id est, ipse cursus mutabilitatis statum 507 in eis subruiDeo: Recede a nobis. 16. Haec etiam beatum Job dixisse quis ambigat? Sed quae in ejus dictis exposuimus, propter legentis fastidium replicare devitamus. Sequiturbant eum. In his quoque sermo, et non sententia immutatur. Nam quod per beatum Job dictum est: Quis est Omnipotens, ut serviamus ei ? citur: Et quasi nihil possit facere Omnipotens, aestimaille implesset domos eorum btis sua dona non denegat, ut aut benignitatem conditoris erubescant, et ad bonitatem redeant; aut redire omnimodo contemnentes, inde illic gravius puni
Abbreviated transcription (Latin):
unt: quia in terrenis reb.
ꝑ desiderium solidantur.
ciuitatem construxisse de¬
aꝑte monstratur. quia ip¬
se in terra fundamentum
posuit. qui a soliditate et̾¬
ne patrie. alienus fuit. Pe
grinus quippe. a summis
fundamentum in infimis
posuit: qui stationem cor¬
dis. in terrena delectatione
collocauit. Unde & in eiꝰ
stirpe enoch. qui dedicatio
interpretatur: primus na¬
scitur. In electoꝵ uͦ proge¬
nie. enoch septimus fuisse
memoratur: quia uidelicet
reprobi in hac uita que an¬
te est semet ipsos. edifican¬
do dedicant : electi uͦ. edifi¬
cationis sue dedicationem
in fine temporis. id est in
septimo expectant. Uide¬
as namq plurimos. tem¬
poralia sola cogitare: ho¬
nores querere ⁊ ambiendis
reb inhiare: nichil post
hanc uitam requirere.
Quid itaq isti. nisi in pͥ¬
ma se generatione dedicãt:¬
Et uideas electos. nil pre¬
sentis głe querere: libent̾
in opiam sustinere: mala
mundi equammiter ꝑpe¬

Expanded text:
unt, quia in aeternis rebus unt, quia in aeternis rebus per desiderium non solidantur. civitatem construxisse dee monstraretur, quia ipse in terra fundamentum posuit, qui a soliditate aeternae patriae alienus fuit. Pegrinus quippe a summis, fundamentum in infimis posuit, qui stationem cordis in terrena delectatione collocavit . Unde et in ejus stirpe Enoch, qui dedicatio interpretatur, primus nascitur; in electorum vero progenie Enoch septimus fuisse memoratur, quia videlicet reprobi in hac vita quae ante est semetipsos aedificando dedicant, electi vero aedificationis suae dedicationem in fine temporis, id est in septimo, exspectant. Videas namque plurimos temporalia sola cogitare, honores quaerere, ambiendis rebus inhiare, nil post hanc vitam requirere. Quid itaque isti nisi in prima se generatione dedicant? Videas electos nil praesentis gloriae quaerere, libenter inopiam sustinere, mala mundi aequanimiter perpe
Abbreviated transcription (Latin):
deus. illud tempus uniuscu¬
iusq. ad mortem presciat.
quo eius uita terminatur:
nec alio in tempore qͥsquã
mori potuit. nisi ipso quo
moritur. Nam si ezechie.
anni additi ad uitam quin¬
decim memorantur: tem¬
pus quidem uite creuit.
ab illo termino quo mori
ipse merebatur. Nam diu¬
na dispensatio. ei tempus
tunc presciit quo hunc
postmodum. ex presenti
uita subtraxit. Cum ergo
ita sit. quid est quod dicit᷑.
quia iniqui sublati sunt.
ante tempus suum : nisi qͦd
om̃s qui presentem uitam
diligunt. longiora sibi eiꝰdem
uite spacia promittunt. S
cum eos mors suꝑueniens. a
presenti uita subtrahit: eoꝵ
uite spatia. que sibi longio¬
ra. quasi in cogitatione ten¬
dere consueuerant. interci¬
dit. De quib recte dicitur.¬
dum corde transire ad eter¬
na negligunt. & cuncta p̾¬
sentia fugitiua esse non intu¬
entur: mentem in amore
uite presentis figunt ⁊ & qͥ¬
si longe habitationis in ea
sibi fundamentum constru¬

Expanded text:
Deus illud tempus uniuscuDeus illud tempus uniuscujusque ad mortem praesciat quo ejus vita terminatur, nec alio in tempore quisquam mori potuit, nisi ipso quo moritur. Nam si Ezechiae anni additi ad vitam quindecim memorantur , tempus quidem vitae crevit ab illo termino quo mori ipse merebatur. Nam divina dispositio ejus tempus tunc praescivit, quo hunc postmodum ex praesenti vita subtraxit. Cum ergo ita sit, quid est quod dicitur: Quia iniqui sublati sunt ante tempus suum, nisi quod omnes qui praesentem vitam diligunt longiora sibi ejusdem vitae spatia promittunt? Sed cum eos mors superveniens a praesenti vita subtrahit, eorum vitae spatia, quae sibi longiora quasi in cogitatione tendere consueverant, intercidit. De quibus recte diciturdum corde transire ad aeterna negligunt, et cuncta praesentia fugitiva esse non intuentur, mentem in amore vitae praesentis figunt, et quasi longae habitationis in ea sibi fundamentum constru
Abbreviated transcription (Latin):
uite ã diuina nob pscientia
sit proculdubio prefixum:
querendum ualde est. qua
ratione nunc dicit : quod
iniqui ex presenti scło ante
tempus propͥum subtrahan
uita quisq subtrahitur:
quo ex diuina potentia.
ante tempora prescitur.
S sciendum. quia creans
& ordinans onos omp̃c d̃s.
iuxta singulorum merita.
disponit & terminum: ut
uel malus ille breuiter ui¬
uat. ne multis bene agen¬
tib noceat : uel bonꝰ iste.
diutius in hac uita subsi¬
stat. ut multis bom oꝑis
adiutor existat: uel rursũ
malus longius differatur
inuita. ut praua adhuc
oꝑa augeat. ex quorum
temptatione purgati ui¬
sti. uerius uiuant: uelbo¬
nus citius subtrahatur:
ne si hic du uixerit. eius in¬
nocentiam malitia corrum¬
pat. Sciendum tamen qͥa
benignitas dei est: peccato¬
rib spatium penitentie lar¬
giri. S quia accepta tempo¬
ra non ad fructum pentten¬
tie. s ad usum iniquitatis
uertunt: quod a diuina
misccłia mereri poterant.
amittunt : quamius omp̃c

Expanded text:
vitae a divina nobis praescientia sit procul dubio praefixum, quaerendum valde est qua ratione nunc dicit quod iniqui ex praesenti saeculo ante tempus proprium subtrahuntvita quisque subtrahitur, quo ex divina potante tempora praescitur. Sed sciendum quia creans et ordinans nos omnipotens Deus, juxta singulorum merita, disponit et terminos, ut vel malus ille breviter vivat, ne multis bene agentibus 506 noceat; vel bonus iste diutius in hac vita subsistat, ut multis boni operis adjutor existat; vel rursum malus longius differatur in vita ut prava adhuc opera augeat, ex quorum tentatione purgati justi verius vivant; vel bonus citius subtrahatur, ne si hic diu vixerit, ejus innocentiam malitia corrumpat. Sciendum tamen quia benignitas Dei est peccatoribus spatium poenitentiae largiri. Sed quia accepta tempora non ad fructum poenitentiae, sed ad usum iniquitatis vertunt, quod a divina misericordia mereri poterant amittunt. Quamvis omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
S gr̃a dei mecum. Non enĩ
diceret metum : si cum pre¬
ueniente gr̃a. subsequens
liberum arbitrium non
haberet. Ut gͦ se sine gr̃a
nichil esse ostenderet: ait.
Non ego. Ut uͦ se cũ gr̃a
oꝑaturi esse ꝑ liberum ar¬
bitrium demonstraret: ad¬
iunxit. S gr̃a dei mecum.
Munditia itaq manuum
suarum. innocens saluabi¬
tur: quia qui hic preue¬
nitur dono. ut innocens
fiat : cum ad iudicium du¬
citur: ex merito remune¬
ratur. Que cuncta hely¬
phar sicut predictum est:
& si rec̾ta protulit. cun ta¬
men proferret ignorauit:
quia docere meliorem. au
gruunt: qui cum fideles
quosq. in presenti uita af¬
flctos inueniunt. eos ex cul¬
pa ꝑfidie ꝑcussos arbitran¬
tur: eisq si sua dogmata
sequantur: salutem in no¬
ditiam promittunt. Sed
mens fidelium. tanto eos de
spicit: quanto illos innocen¬
tiam non uidet habere. qͣm
pollicentur. Unde bene ꝑ
salomonem dicitur. Pru¬
stra iacitur rete: ant̾e ocu¬

Expanded text:
Sed gratia Dei mecum. Non enim Sed gratia Dei mecum. Non enim diceret mecum, si cum praeveniente gratia, subsequens liberum arbitrium non haberet. Ut ergo se sine gratia nihil esse osteNon ego. Ut vero se cum gratia operatum esse per liberum arbitrium demonstraret, adjunxit: Sed gratia Dei mecum. Munditia itaque manuum suarum innocens salvabitur, quia qui hic praevenitur dono ut innocens fiat, cum ad judicium ducitur, ex merito remuneratur. Quae cuncta Eliphaz, sicut praedictum est, etsi recte protulit, cui tamen proferret ignoravit, quia docere meliorem non us congruunt, qui cum fideles quosque in praesenti vita afflictos inveniunt, eos ex culpa perfidiae percussos arbitrantur, eisque si sua dogmata sequantur, salutem innoditiam promittunt. Sed mens fidelium tanto eos altius despicit, quanto illos innocentiam non videt habere quam pollicentur. Unde bene per Salomonem dicitur: Frustra jactatur rete ante ocu
Abbreviated transcription (Latin):
mine. iustitia eterm uidi¬
cis saluat: quem hic eius pi¬
etas. ab inmundis oꝑib li¬
berat. Sin uͦ ad hoc salua¬
ri quisq hic munditia ma¬
nuum suarum creditur.
ut suis uirib innocens fi¬
at: proculdubio errat:
quia si suꝑna gr̃a innocen¬
tem non preuenit: nũqm
profecto inueniet. quem
remuneret innocentem.
Ande ueridica moysi uoce
dicit᷑. ullusq apud te
ꝑ se innocens est. Suꝑna
ergo pietas. prius agit in
nobis aliquid sine nõbis:
ut subsequente quoq nr̃o
libero arbitrio. bonum qd
iam appetimus. agat no¬
biscum: quod tamen per
impensam gr̃am. in eetre¬
mo iudicio ita remuneret
in nobis: ac si solis proces¬
sisset ex nobis. Quia enĩ
diuina nos bonitas. ut in¬
nocentes faciat preuenit:
paulus ait. Gr̃ã autem d̾i
sum: id quod sum. Et
me uacua non fuit: s ha¬
bundantius illis omnib
laboraui. Qui dum se de
se nichil conspiceret: ait.
Non autem ego. Et tam̾
quia se esse aliquid cum
gr̃a inuenit: adiunxit.

Expanded text:
mine justitia aeterni Judimine justitia aeterni Judicis salvat, quem hic ejus pietas ab immundis operibus liberat. Sin vero ad hoc salvari quisque sic munditia manuum suarum creditur, ut suis viribus innocens fiat, procul dubio erratur: quia si superna gratia nocentem non praevenit, nunquam profecto inveniet quem remuneret innocentem. Unde veridici Mosis voce dicitur: Nullusque apud te per se innocens est . Superna ergo pietas prius agit in nobis aliquid sine nobis, ut subsequente quoque nostro libero arbitrio, bonum quod jam appetimus agat nobiscum, quod tamen per impensam gratiam in extremo judicio ita remunerat in nobis, ac si solis processisset ex nobis. Quia enim divina nos bonitas, ut innocentes faciat, praevenit, Paulus ait: Gratia autem Dei sum id quod sum . Etme vacua non fuit, sed abundantius illis omnibus laboravi . Qui dum se de se nihil esse conspiceret, ait, Non autem ego. Et tamen quia se esse aliquid cum gratia invenit, adjunxit:
Abbreviated transcription (Latin):
discrepat: dicentis. Om̃ĩs
qui se exaltat humiliabit᷑.
& qui se humiliat exalta¬
bitur. Vnde & ꝑsalomonẽ
dicitur. Antequam conte¬
ratur. ex altatur cor hoĩs:
& antequam głetur hu¬
miliatur. Recte autem di¬
citur. qui melinauerit o¬
culos suos ipse saluabitur: qͥa
quantum ꝑ membroꝵ mini¬
sterium deprehendi potest ⁊
pͥma suꝑbie ostensio. esse in
oculis solet. Hinc enim scͥp¬
tum est. Et ocłos suꝑborũ
ratio cuius excelsi sunt ocłi:
& palpebre eius in alta sub¬
est. nullum respiciendo des¬
picere: s. se minorem atq
imparem. cunctis quos as¬
picit. estimare. Saluabit᷑
itaq qui oculos inclinat.:
quia qui falsum suꝑbie u̾¬
ticem deserit: ueritatis alti¬
tudinem ascendit. Sequit᷑.¬
Saluabitur. innocens: sal¬
uabitur autem. mundicia
manuum suarum. Que
scilicet sententia. si de celes¬
tis regni retͥbutione promi¬
tur. ueritate fulcitur: qͥa
cum de deo scptum sit. qui
reddet unicuiq scdm oꝑa
eius: illum in extremo exa¬

Expanded text:
 Omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur . » Unde per Salomonem dicitur: « Antequam conteratur, exaltatur cor hominis, et antequam glorietur, humiliatur . » Recte autem dicitur: Qui inclinaverit oculos ipse salvabitur, quia quantum per membrorum ministerium deprehendi potest, prima superbiae ostensio in oculis esse solet. Hinc enim scriptum est: « Et oculos superborum ratio cuius excelsi sunt oculi et palpebrae eius in alta subest, nullum respiciendo despicere, sed se minorem atque imparem cunctis quos aspicit aestimare. Salvabitur itaque qui oculos inclinat, quia qui falsum superbiae verticem deserit, veritatis altitudinem ascendit. SequiSalvabitur innocens; salvabitur autem munditia manuum suarum. Quae scilicet sententia, si de coelestis regni retributione promittitur, veritate fulcitur. Quia cum de Deo scriptum sit: Qui reddet unicuique secundum opera ejus , illum in extremo exa
Abbreviated transcription (Latin):
res suos beatus iob. plamori¬
b uerbis inchoat: s dicta
sua. alta misteru prosecuti¬
one consummat. Mederi
quippe dolor afsticti. ex ami¬
coꝵ consolatione debuerat.
s quia consolatio adblan¬
dimenta fallatie erupit:
afflicti dolor inhoeruit. Qͥa
enim helyphar. spondere
conuerso meliora non timu¬
it: quasi ex noxio medica¬
mine. uulnus creuit. Unde
recte dicitur. Nunc quoq
in amaritudine est sermo
meus. & mams plage mee.

Expanded text:
re suo beatus Job planioribus verbis inchoat, sed dicta sua alta mysterii prosecutione consummat. Mederi quippe dolor afflicti ex amicorum consolatione debuerat; sed quia consolatio ad blandimenta fallaciae erupit, afflicti dolor inhorruit. Quia, enim Eliphaz spondere converso meliora non timuit, quasi ex noxio medicamine vulnus crevit. Unde recte dicitur: Nunc quoque in amaritudine est sermo meus, et manus plagae me
Abbreviated transcription (Latin):
animum contra omnipo¬
tentem claudunt: Sicut.
enim eius p̃cepta cogitare.
eum ad se introducere est: ita
eius mandatis obsistere. eum
a cordis inhabitatione repelle¬
re est. Dicunt gͦ. recede a no
bis: qui ei ad se aditum pre¬
bere recusant : eumq prauis
Sactib impugnant: etiam si
Querbis laudare uideantur.
Dicunt etiam. scientiam ui¬
arum tuarum nolumus: eo
ipso quo eius scientiam app̾¬
hendere contempnunt. St̃¬

Expanded text:
animum contra Omnipoanimum contra Omnipotentem claudunt? Sicut enim ejus praecepta cogitare eum ad se introducere est, ita ejus mandatis obsistere eum a cordis inhabitatione repellere est. Dicunt ergo: Recede a bis, qui ei ad se aditum praebere recusant, eumque pravis actibus impugnant etiamsi verbis eum laudare videantur. Dicunt etiam: Scientiam viarum tuarum nolumus, - eo ipso quo ejus scientiam apprehendere contemnunt.