comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paleas ad se rapere dicitur. Talibus mento congrureꝯ
in nullo suam fortitudinem uinci permittentes m̃i noł
Fragisiores quosq in sui lumimis ardorisqr uura coiuũte
Dequorum uno dicitur. Ille erat lucerna ardens et lucẽe
Ar̃dens uider amore. Lucens sermone. lumen emm uirtutum
suarum interne caritatis oleo ne defiaiat semper renouant
Et quõd apud nasamonas que est ethiop ie prouincia nasa¬
tur indicat eos sub ardente feruore dilectionis. fama tñ obscu¬
ra quasi nigrante cute sordere. Quartus smaragdus. sinarag¬
dus minie uiriditatis est. adeout herbas uirentes frondesq
geminas etiam superet omnes. inficiens circa se uiriditate
repercussum aerem. Qui mero ⁊ uuidi proficit oleo. quãuis
natura imibuatut. Ciuius genera plurima. sed nobiliores
satia secundum locum tenent bactriam. Tercium egypcu.
Significat ammas fide semper uirentes. que quo magis ad¬

Expanded text:
paleas ad se rapere dicitur: talibus merito congruit, paleas ad se rapere dicitur: talibus merito congruit, qui in nullo suam fortitudinem vinci permittentes, ipsi potius fragiliores quosque in sui luminis ardorisque jura conjungunt. De quorum uno dicitur: Ille erat lucerna ardens et lucens . Ardens fidei amore, lucens sermone; lumen virtutum suarum internae charitatis oleo, ne deficiat, semper renovant. Et quod apud Nasamonas, quae est Aethiopiae provincia, nascitur, indicat eos sub ardente fervore dilectionis, fama tamen obscura, quasi nigrante cute sordere. Quartus smaragdus . Smaragdus nimiae viriditatis est: adeo, ut herbas virentes, frondesque geminas etiam superet omnes, inficiens circa se viriditate repercussum aerem. Qui mero et viridi proficit oleo, quamvis natura imbuatur. Cujus genera plurima; sed nobiliores Scythici, secundum locum tenent Bactriani, tertium Aegyptii. Significat animas fide semper virentes, quae quo magis ad
Abbreviated transcription (Latin):
autem conuersacio incelis est: qui radus percussus solis
fulgorem ardentẽ ex se emittit. quia ce lestibus semper intẽ¬
tus sanctorum anmus diuim luminis coctidie radus inno¬
uatus. compũctior quõdã modo atq ardentior eterna ꝑqui¬
at. aliisqz inquerenda persuadet. Nam quod in rubro mari
reperiri dicitur. significat per domini passionem et sacci
baptismatis lauachrum. mentes mortalium ad presu¬
menda celestia sublimiter erigi. Tercius calcedomus. Cal¬
cedomus quasi ignis lucerne pallentis specie remtet.
et habet fulgorem sub diuo non in domo: quo demonstrã¬
tur hi qui celesti desiderio sub niri hominibus tñ latẽt
et quasi in abscondito ieuinium elemosinam precesq suas
cigunt. sed cum doctrine uel aliis sanctorum usib inser¬
uituti ad publicũ procedere iubentur mor quid fulgoris
intus gesserint ostendunt. Nam quõd sculturis resiste¬
re. radus autem solis uel digittorum actrita si ercãdeat

Expanded text:
autem conversatio in coelis est ; qui radiis percussus solis autem conversatio in coelis est ; qui radiis percussus solis fulgorem ardentem ex se emittit; quia coelestibus semper intentus, sanctorum animis, divini luminis quotidie radiis innovatus, compunctior quodammodo atque ardentior aeterna perquirit: altiusque in inquirenda persuadet. Nam quod in Rubro mari reperiri dicitur, significat, per Domini passionem et sacri baptismatis lavacrum, mentes mortalium ad praesumenda coelestia sublimiter erigi. Tertius chalcedonius . Chalcedonius quasi ignis lucernae pallentis specie renitet, et habet fulgorem sub dio, non in domo: quo demonstrantur hi, qui coelesti desiderio subnixi, hominibus tamen latent, et quasi in abscondito jejunium, eleemosynam, precesque suas agunt; sed cum doctrinae vel aliis sanctorum usibus inservituri, ad publicum procedere jubentur, mox, quid fulgoris intus gesserint, ostendunt. Nam quod sculpturis resistere, radiis autem solis vel digitorum attrita, si excandeat,
Abbreviated transcription (Latin):
cun sponsa dicere dilectus meus candĩdus ⁊ rubicũdus
dude mento ex hoc lapide mapocalipsi stuctutura muri
et a pud esaiam propugnacula eusdem ciuitatis munit
pariter et oruantur. Duo autem lapides id ẽ iaspis et sar
seamdum per ignem figuram habere dicuntur. unde legi¬
tar in apocalipsi qui sedebat. super thronum similis erat
lapad̃i raspid̃i ⁊ sardini. Item iaspis testimonia sciptura¬
rum significat. ut est illud in esaia. In spide propugnacu
ia. Iecundus saphirus. Huius lapidis colorem pa
et sacramentum moyses exposuit: cum dei habitũ describẽs
diceret. sub pedibz eius quasi lapidis opus saphui. et qͣi
celum cum serenum est. e zechiel quoqz dicit quod locus
in quo thronus dei sit saphui habeat. similitudinem. ⁊ gliã
domini in colore consistat. Qui portat ymaginem suꝑ ce¬
lestem ut qui talis est cum apostolo possit dicere. Nostra

Expanded text:
cum sponsa dicere: Dilectus meus candidus et rubicundus cum sponsa dicere: Dilectus meus candidus et rubicundus . Unde merito ex hoc lapide in Apocalypsi structura muri, et apud Isaiam propugnacula ejusdem civitatis muniuntur pariter et ornantur. Duo autem lapides, id est, jaspis et sardm diluvii, secundum per ignem, figuram habere dicuntur. Unde legitur in Apocalypsi: Qui sedebat super thronum, similis erat lapidi jaspidi et sardio . Item jaspis testimonia Scripturarum significat, ut est illud in Isaia: Jaspide propugnacula tua . Secundus sapphirus. Hujus lapidis colorem pariter et sacramentum Moyses exposuit: cum Dei habitum describens diceret: Sub pedibus ejus quasi opus lapidis sapphiri, et quasi coelum cum serenum est . Ezechiel quoque dicit quod locus in quo thronus Dei sit sapphiri habeat similitudinem; et gloria Domini in hoc colore consistat, qui portat imaginem supercoelestis, ut qui talis est, cum Apostolo possit dic
Abbreviated transcription (Latin):
cum eiusdem ornatum descaiberet ciuitatis dicens. ecce
ego sternam per ordinem lapides tuos ⁊ fuudabo te in sa¬
phiris ⁊ reliqua. statim subieat. Uniuersos filios tuos
Ioctos a domino. Fundamentum inquit primum iaspis.
Iaspidum multa sunt genera. Alius enĩ iuridis coloris
et tinctus quasi floribus apparet. Alius smnaragdi ha¬
bens similitudinem sed crassi coloris quo omnia fantas¬
mata fugari autumant. Alius nuei ⁊ spume mario¬
eum fluctuum quasi mixto cruore ob rutilans. Per ias¬
pidem ergo fidei iuror in marcescribilis indicatur. quȩ
dominice passionis sacramento per undam baptisiatis
in buitur atqz ad omnes spiritalium graciarum flores
proficientib meritis instruitur. Hane enĩ qui habuerit
uanos timores fugat. mouente beato petro apostolo. ad¬
uer saius uester dyabolus tanqz leo rugiens circuit que¬
rens quem deuoret. cui resistite fortes in fide. et potest

Expanded text:
cum ejusdem ornatum describeret civitatis, dicens: Ecce cum ejusdem ornatum describeret civitatis, dicens: Ecce ego sternam per ordinem lapides tuos, et fundabo te in sapphiris, etc. , statim subjecit: Universos filios tuos doctos a Domino . Fundamentum, inquit, primum jaspis. Jaspidum multa sunt genera. Alius enim viridis coloris, et tinctus quasi floribus apparet. Alius smaragdi habens similitudinem, sed crassi coloris, quo omnia phantasmata fugari autumant. Alius nivei et spumae marmorum fluctuum, quasi misto cruore obrutilans. Per jaspidem ergo fidei viror immarcescibilis indicatur, quae Dominicae passionis sacramento per undam baptismatis imbuitur atque ad omnes spiritalium gratiarum flores proficientibus meritis instruitur. Hanc enim qui habuerit, vanos timores fugat, monente beato Petro apostolo: Adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens, circuit quaerens, quem devoret: cui resistite fortes in fide . Et potest
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalis ciuitatis. llam in exõdo ita scriptum est inpͥme
persu. erit lapis saridius. copasus ⁊ sinaragdus. In secĩdo
carbunculus. saphirus et iaspis. In tercio ligurius a¬
chates. et amechistus. In quarto chrisolitus. onit et be¬
rillus. In apocalipsi quoque ita legitur. fundamentũ
nuri auitatis omni lapide precioso ornata. fundaniẽ¬
tum primum iaspis. secundus saphuus. tercius calce¬
donius. Quartus smaragdus. Quntus onir. Sertus
sardonius. Septinius chrisolitus. Detauus berillus. No¬
nus cophasius. Decimus chrisoprassus. Undeanus ia¬
cnnctus. Duodecimus ametistus. Et duodecim porte duo¬
decim margauite sunt per singula ⁊ singule porte erãt
et singulis margaritis. Uariorum nominibus lapidũ
uel species uirtutum uel odor uel diuersitas indiccitur.
quibus tota iherusalem celestis exstruitur. difficile ẽ
enim singulos cunctis florere uirtutibz. Deniq esaias

Expanded text:
spiritalis civitatis. Nam in Exodo ita scriptum est: In primo spiritalis civitatis. Nam in Exodo ita scriptum est: In primo versu erit lapis sardius, topasius et smaragdus. In secundo carbunculus, sapphirus et jaspis. In tertio lygurius, achates, et amethystus. In quarto chrysolithus, onyx et beryllus . In Apocalypsi quoque ita legitur: Fundamenta muri civitatis omni lapide pretioso ornata. Fundamentum primum jaspis secundus sapphirus, tertius chalcedonius, quartus smaragdus, quintus onyx, sextus sardonius, septimus chrysolithus, octavus beryllus, nonus topasius, decimus chrysoprassus, undecimus hyacinthus, duodecimus amethystus. Et duodecim portae duodecim margaritae sunt per singula, et singulae portae erant ex singulis margaritis . Variorum nominibus lapidum, vel species virtutum, vel odor, vel diversitas indicatur, quibus tota Jerusalem coelestis exstruitur. Difficile est enim singulos cunctis florere virtutibus. Denique Isaias
Abbreviated transcription (Latin):
sunt siue notissima annotabinus. Gemime uocate quod
instar gumi trans lucenat: preciosi lapides ideo dicti
sunt quia care ualent siue ut auilibz discerm possunt
seu quod rau sint. Dnme enĩ quod rarum ẽ magnum et
preciosum uocatur. sicut et in sanuelis uolumine legitur.
et sermo domini preciosus erat in ifrael hoc est rarus. La¬
pides preciosi intelliguntur sancti apostoli ⁊ omnes scti
de quibus mapocalipsi ciuitas regis magni constitiut
Item in ezechiele leguntur nouem nomia lapidum p¬
cioforum in quibz nouem ordines angelorum exprimũt.
pude per prophetam contra diabolum dicitur. Omnis la¬
pis preciosus operimentum tuum. sardius. copazius. ias¬
pis. chrisolitus. onix. herillus. saphirus cabunalus. et
ambulasti perfectus decore a die condicoĩs tue. preciosis¬
simi autem lapides in erodo numerantur. hoc est in racio¬
nabili pontificis positi ⁊ in apocalipse in constructione

Expanded text:
sunt sive notissima, annotabimus. Gemmae vocatae, quod sunt sive notissima, annotabimus. Gemmae vocatae, quod instar gumi transluceant: pretiosi lapides ideo dicti sunt, quia chare valent, sive ut a vilibus discerni possint, seu quod rari sint: omne enim, quod rarum est, magnum et pretiosum vocatur, sicut et in Samuelis volumine legitur: Et sermo Domini pretiosus erat in Israel , hoc est, rarus. Lapides pretiosi intelliguntur sancti Apostoli et omnes sancti, de quibus in Apocalypsi civitas regis magni constituitur. Item in Ezechiele leguntur novem nomina lapidum pretiosorum, in quibus novem ordines angelorum exprimuntur. Unde per prophetam contra diabolum dicitur: Omnis lapis preciosus operimentum tuum: sardius, topazius, iaspis, chrisolitus, onix et berillus, saphirus, carbunculus et ambulasti perfectus decore a die conditionis tuae . Pretiosissimi autem lapides in Exodo numerantur, hoc est, in rationali pontificis positi, et in Apocalypsi in constructione
Abbreviated transcription (Latin):
Bura uarro id ẽ elefanto dictum: oratius. Q̾
tibi uis mulier nigris dignissima barris: si¬
gnificat autem ebur pudicicie continẽtiam:
unde scriptum est in ꝓsalmo de ecclĩa: mirra et gũtta
et casia a uestimentes tius a domibus eburneis ⁊ cetã.
dixit emm propheta unde ueniat sponse gloriosissĩa
chritudo que ad domini dextram locata consistu
est adomibus eburneis. qd̃ significat ornamẽta palacio¬
rumqz copioso ebore uestiuntur. sed ebur non ad solas
quadrupedia ⁊ sensu plurimũ ualet et temperanter¬
miscetur femine sue. et conuige secunda non utitur.
hoc pudicis feminis decenter aptatum est: quia ille
mibus eburneis mansisse noscantur que per
titatem xp̃i domini precepta secute sunt. Hanc enm
trans lacõem probauerunt doccissimi patres augustinꝰ
Ost marmorum genera gemie secuntur que
multum auri decorem tribuunt uenustate co¬
lorum. Genera gemmarum in numerabilia
eẽ traduntur e quibus nos ea tantum que princpalia

Expanded text:
bur a barro, id est, elephanto dictum: Horatius: Quid tibi vis, mulier, nigris dignissima barris? Significat autem ebur pudicitiae continentiam: unde scriptum est in Psalmo de Ecclesia: Myrrha et gutta et casia a vestimentis tuis, a domibus eburneis, etc. . Dixit enim propheta, unde veniat sponsae gloriosissima pulchritudo, quae a Domini dextris locata consistit, id est, a domibus eburneis, quod significat ornamenta palatiorum, quae copioso ebore vestiuntur. Sed ebur quadrupedia sensu plurimum miscetur feminae suae, et conjuge secunda non utitur. Hoc pudicis feminis decenter aptatum est: quia illae in domibus eburneis mansisse noscantur, quae per castitatem Christi Domini praecepta secutae sunt. Hanc enim translationem probaverunt doctissimi Patres AugustinusI. De gemmis. Post marmorum genera gemmae sequuntur, quae multum auro decorem tribuunt venustate colorum. Genera gemmarum innumerabilia esse traduntur, e quibus nos ea tantum, quae principalia
Abbreviated transcription (Latin):
lud euangelium. Pacẽ meam do uobis. pacem meai
relinquam uobis. Una ẽ enim pax prĩs ⁊ filu ⁊ spiritus
sancti. Item incontrauam partem ponitur diluuium
in illo uersu quo propheta ait. In diluiuo aquarum
multarum ad eum non approximabunt. Diluiũ enĩ
aquarum multarũ ẽ error homnium pessimorũ qui uã¬
riis prauitatib sluctuantes multiplices sibi doctrinas
constituunt quas a uero magistro nullatenus acceperũt.
Que sentencia marime hereticos arguit. qui in diluuo
peruersitatis sue tempestuosas et naufragas ercitant
questiones. Expliat liber u inapit duodecimus

Expanded text:
lud Evalud Evarelinquam vobis . Una est enim pax Patris et Filii, et Spiritus sancti. Item in contrariam partem ponitur diluvium in illo versu, quo Propheta ait: In diluvio aquarum multarum ad eum non approximabunt . Diluvium enim aquarum multarum est error hominum pessimorum, qui variis pravitatibus fluctuantes, multiplices sibi doctrinas constituunt, quas a vero magistro nullatenus acceperunt. Quae sententia maxime haereticos arguit, qui in diluvio perversitatis suae tempestuosas et naufragas excitant quaestiones. LIBER DUODECIMUS
Abbreviated transcription (Latin):
gentes. In nomme patris ⁊ filii et spiritussancti. ded q̃¬
ramus cur hie diliuuũ pro sacris fontib positum est.
Merito quõ illud quõd factum ẽ sub noc baptismatis sa¬
cri gerebat ymaginem. Nam sicut istud purgat ammas
peccatorum sordib. ita ⁊ illuõ diluuium mundi crimina
probrosa deleuit. Merito ergo pro baptismate diluuiũ
positum est. ad cuus similitudinem constat effectum.
Nam quod tercio dominus reperut sine distinctione per¬
sonarum licet intelligi primum dictũ de spirtu sancto
dominius diluuiũ in habitat sequitur. Et sedebit dñs rex
mneternum. Hoc autem de filio recte intelligimnius. Dñs
uirtutem populo suo dabit. De patre competenter aduer¬
timus. Populo suo significat xpĩano. quẽ de sacri baptis
matis munere conquisiit. Subiũrit etiam ⁊ benedicet
populum suum in pace. Non dicit benedicent sed bene¬
dicet. quia unus ẽ domnius deus nr̃. ĩpace propter il¬

Expanded text:
gentes, in nomine Patris et Filii, et Spiritus sancti . Sed quaegentes, in nomine Patris et Filii, et Spiritus sancti . Sed quaeramus, cur hic diluvium pro sacris fontibus positum est? Merito; quoniam illud quod factum est sub Noe, baptismatis sacri gerebat imaginem. Nam sicut istud purgat animas peccatorum sordibus, ita et illud diluvium mundi crimina probrosa delevit. Merito ergo pro baptismate diluvium positum est, ad cujus similitudinem constat effectum. Nam quod tertio, Dominus repetiit sine distinctione personarum licet intelligi primum dictum de Spiritu sancto: Dominus diluvium inhabitat. Sequitur: Et sedebit Dominus rex in aeternum . Hoc autem de filio recte intelligimus. Dominus virtutem populo suo dabit: de Patre competenter advertimus. Populo suo significat Christiano, quem de sacri baptimatis munere conquisivit. Subjunxit etiam: Et benedicet populum suum in pace. Non dixit benedicent, sed benedicet, quia unus est Dominus Deus noster. In pace, propter il
Abbreviated transcription (Latin):
per gemia parnasi iuga fouit et aluit. Aquo propterea
genus hominum grecorum fabule ex lapidib reparatum
ferunt ab eo propter hominum in sitam cordis duriciam.
sed ⁊ flumina cum in solitis aucta imbrib ultra confue
tudinem uel diurnitate uel magnitudine redundãt mul¬
slumina cum supra modum crescunt non tantum ad pre¬
sens in ferre damna sed etiam ⁊ aliqua significare futura.
nustice diluium quando in bonam partem accipitur
baptisinum significat. quando uero incontrariam. errorẽ
hereticorũ. Nam illa sententia psalmiste qua. dicit dñs
diluuiũ in habitat et sedebit dominus rer meternũ. ibi¬
de cursus iurtutibus spũs septiformis intercio uo ordine
ad trinitatis complexionem mirabili disposicõe peruenit.
Dicendo emim in his duob uersiculis. terc̃o dñs ostendit
sanctam trinitatem diliuuo id ẽ aquis baptismatis ĩ hĩ¬
tare sicut in euangelio dictum ẽ. Cuntes baptisate om̃s

Expanded text:
per gemina Parnasi iuga fovit et aluit. A quo propterea per gemina Parnasi iuga fovit et aluit. A quo propterea genus hominum Graecorum fabulae ex lapidibus reparatum ferunt ab eo propter hominum insitam cordis duritiam. Sed et flumina cum iinionem uel diuturnitate uel magnitudine redundans omnflumina cum supra modum crescunt, non tantum ad praesens inferre damna, sed etiam et aliqua significare futura. Mystice diluvium, quando in bonam partem accipitur, Baptismum significat: quando vero in contrariam, errorem haereticorum. Nam in illa sententia Psalmistae, qua dicit: Dominus diluvium inhabitat, et sedebit Dominus rex in aeternum : primus venit virtutibus spiritus septiformis, in tertio vero ordine ad Trinitatis complexionem mirabili dispositione pervenit. Dicendo enim in his duobus versiculis tertio, Dominus, ostendit sanctam Trinitatem diluvio, id est, aquis Baptismatis inhabitare, sicut in Evangelio dictum est: Euntes baptizate omnes
Abbreviated transcription (Latin):
pheta. Nebula puluis pedum eius. Item nebule hereti¬
a de quibz petrus apls. Hi sunt fontes sine aqͥ. ⁊ nebule
iluuium dictum quod aquarum clade ommia
que mundauerit deleat. Primum diluuiũ exis
toto orbe contecto deletis cunctis unum spaciũ celi fuit
ac pelagi cuius indicium hactenus uidemus inlapidib
quos in remotis montibz conchis ⁊ ostreis. concretos sepe
eciam canatos aquis uidere solemus. Secundum diluuiũ
fuit in achaia iob patriarche et oggi temporibz qui eleu¬
sine conditor ⁊ rex fuit nomen et aloco ⁊ tempore dedit.
Tercium diluuiũ intheffalia moisi uel aifictõe tẽporib
fuit qui tercuis post cecropem regnauit. Cuius temporib
aquarum illuies maiorem partem populorum thessalie
ab sumpsit. paucis per refugia montiũ liberatis mariẽ
in monte parnaso in cuuis arcutu deucalion tũs regno
pociebatur qui tune ad se ratibus confugientes susceptos

Expanded text:
pheta: Nebula pulvis pedum ejus . Item nebulae, haeretipheta: Nebula pulvis pedum ejus . Item nebulae, haeretici, de quibus Petrus Apostolus: Hi sunt fontes sine aqua, et nebulae Diluvium dictum, quod aquarum clade omnia, quae inundaverit, deleat. Primum diluvium exstitoto orbe contecto, deletis cunctis, unum spatium coeli fuit fecit ac pelagi; cujus indicium hactenus videmus in lapidibus, quos in remotis montibus, conchis et ostreis concretos, saepe etiam cavatos aquis videre solemus. Secundum diluvium fuit in Achaia, Jacob Patriarchae et Ogygi temporibus qui Eleusinae conditor et rex fuit, nomenque loco et tempore dedit. Tertium diluvium in Thessalia Moysi vel Amphyctionis temporibus fuit, qui tertius post Cecropem regnavit. Cujus temporibus aquarum illuvies majorem partem populorum Thessaliae absumpsit, paucis per refugia montium in monte Parnaso; in cuius circuitu Deucalion tunc regno potiebatur, qui tunc ad se ratibus confugientes susceptos
Abbreviated transcription (Latin):
doctores insinuat. qui dum natiuitatis xp̃i sacranẽta
inuestigare despiciunt debitum fidei sue ministerium
per erroris nebulam perdiderunt. Nebula ergo sinago¬
gam id ẽ domum domini impleuit ⁊ sacerdotes propter
nebulam minestrare nõ poterant. quia dum in testamẽ¬
to beteri sensus misticos lictere uelamine coopertos inter
obscuras ullegoriarum caligines inuestigare despiciũt
debitum fidei sue mimis terium propter nebulam perdide¬
runt. Unde ad rob domnius ait. Nunquid eleuab̾ ĩ ne¬
bula uocem tuam. In nabula ergo udeis uocẽ doctrine
sue dominus protulit cũ de se etiam aperta narrauit.
Quid ẽ enim apertius quam ego ⁊ pater unũ sumus.
quid apertius quam ante abraham ego sum sed quia
auditorum mentes infidelitatis caligo compleuerat.
quasi emissum solis radium nebula intet iacens ab¬
scondebat. Nebula uelamentũ misteriorum dei quod doc¬
tores sancti meditando scrutantur. Unde legitur in pro¬

Expanded text:
doctores insinuat, qui dum nativitatis Christi sacramenta doctores insinuat, qui dum nativitatis Christi sacramenta investigare despiciunt, debitum fidei sui ministerium per erroris nebulam perdiderunt. Nebula ergo synagogam, id est, domum Domini implevit, et sacerdotes propter nebulam ministrare non poterant: quia dum in testamento veteri sensus mysticos litterae velamine coopertos inter obscuras allegoriarum caligines investigare despiciunt, debitum fidei sive ministerium propter nebulam perdiderunt. Unde ad Job Dominus ait: Nunquid elevabis in nebula vocem tuam? In nebula ergo Judaeis vocem doctrinae suae Dominus protulit, cum de se etiam aperta narravit. Quid est enim apertius quam: Ego et Pater unum sumus? Quid apertius quam: Ante Abraham ego sum? Sed quia auditorum mentes infidelitatis caligo compleverat: quasi emissum solis radium nebula interjacens abscondebat. Nebula velamentum mysteriorum Dei, quod doctores sancti meditando scrutantur. Unde legitur in Pro
Abbreviated transcription (Latin):
ficat ecclĩam catholicam que reapit gentes que erant
sub anathematis periculo constitute. Item ros predicato
rum doctrinam ut ẽ illud in libro iob. Quis ẽ pliuue pati̾
uel quis genuit stillas roris ac si diceret nisi ego qui
siceam terram humani cordis guttes scientie gratuito
aspergo rore. Stille autem roris ip̃i sancti predicatores¬
sunt qui arua pectoris nr̃i inter mala uite presentis
quasi inter tenebras sicce noctis arentia gratie suꝑne
do salicet hoc est operiendo terrai siue ꝙ nubes
uolare faciat. Eralant emm ualles humide ne¬
bulas et fiuint nubes inde nubilum inde mues. nebule.¬
Nebule autem mnia petunt cum serentas est. sumina
cum nubilum. Mistice nebula significat aut obscuri¬
tatem scripturarum aut erroris caliginem. Unde in
dicacõe templi cũ nebula impleuit domum don
non poterant sacerdotes stare et ministrare propter ne¬
bulam. Hec sentẽtia superbos iudeorum pontifices ac

Expanded text:
ficat Ecclesiam catholicam, quae recipit gentes, quae erant ficat Ecclesiam catholicam, quae recipit gentes, quae erant sub anathematis periculo constitutrum doctrinam, ut est illud in libro Job: Quis est pluviae pater? vel quis genuit stillas roris? ac si diceret: nisi ego, qui siccam terram humani cordis guttis scientiae gratuito aspergo rore. Stillae autem roris sunt, qui arva pectoris nostri, inter mala vitae praesentis, quasi inter tenebras siccndo scilicet, hoc est, operiendo terram; sive quod nubes volare faciat. Exhalant enim valles humidae nebulas, et fiunt nubes, inde nubilum, inde nives. Nebulae autem ima petunt, cum serenitas est: summa, cum nubilum. Mystice nebula significat aut obscuritatem Scripturarum aut erroris caliginem. Unde in dedicatione Templi cum nebula implevit domum Domini, non poterant sacerdotes stare et ministrare propter nebulam . Haec sententia superbos Judaeorum pontifices ac
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ut in ysaia. Allidet in turbine ⁊ in lapide grandinis.
Et alibi. Dabo lapides pregrandes de super uruentes.
rarus est et non spissus ut pluuia. Ros signifi¬
cat uerbum domini. ideo quod madida faciat corda hom̃i
terrenorum ad proferendum fructũ ut ẽ illud in ꝓsalmo.
Sicut ros hermon quod descendit in montem syon. Ros ẽ
tenuis ac leuis pluuia nõ per guttas ueniens sed per
quasdam munctissimas partes duriciã terrene aridita¬
tis infundens. Per hunc acta germinantia coalescũt
et in uaros fetus temperationis munere perducuntur.
Hermon ebreum nomen est montis ultra iordanem flu¬
iuum constituti: interpretatus sicut apatrib traditũ
est significat anathema. Ros ergo montis istus nuti¬
ens peccatores qui sub anathematis erecracõe latuerũt
descendit in montem sion quando ad conuersacioins re-¬
medium domnio largiente peruenerint. Sion enĩ sigmi-¬

Expanded text:
est, ut in Isaia: Allidet in turbine et in lapide grandinis . est, ut in Isaia: Allidet in turbine et in lapide grandinis . Et alibi: Dabo lapides praegrandes desuper irruentes .rarus est et non spissus, ut pluvia. Ros significat verbum Domini: ideo quod madida faciat corda hominum terrenorum ad proferendum fructum, ut est illud in Psalmo: Sicut ros Hermon, quod descendit in montem Sion . Ros est tenuis ac levis pluvia non per guttas veniens, sed per quasdam minutissimas partes duritiam terrenae ariditatis infundens. Per hunc cuncta germinantia coalescunt, et in varios foetus temperationis munere perducuntur. Hermon Hebraeum nomen est montis ultra Jordanem fluvium constituti: interpretatus, sicut a patribus traditum est significat anathema. Ros ergo montis istius nutriens peccatores, qui sub anathematis exsecratione jacuerunt, descendit in montem Sion, quando ad conversionis remedium Domino largiente pervenerint. Sion enim signi
Abbreviated transcription (Latin):
riuna est matutim temporis frigus qui inde
pruma nomen accepit quia sicut ignis urit.
pir em̃ ignis grece dicitur. Uere enĩ et ad frigꝰ
et ad solem pertinet. Nam uno sermone duo diuersa si-¬
nficantur. pro eo ꝙ unum effectum habent. S
emm uis est. ⁊ caloris et fugoris. unde ⁊ utraq sara
rumpunt. Nam ⁊ calor urit ut ẽ illud. Uritur in felix
dido. Item frigus urit ut est illud. Aut boree penetrabi-¬
le frigus adurat iuxta allegoriam significat abstinẽ¬
tiam eoc per hanc frigescat calor torporis. De quo in
psalmo factus sum sicut uter in priuuna. Priuina uero
significat maliciam peruersorum. Unde legitur in psal¬
nio. Occidit in grandine uineas eorum et muros eorũ in
priuna. Item priuna est precurrens anticipansqz malicia
que alienos labores peruenire non permittit ad fructus
Grando comminatio dei qua contumaces uerberat ut in
psalmo. Grando et carbones ignis. Et in aliam partem.
Pecidit in grandine uieas eorũ. Grando futura percussio

Expanded text:
ina est matutini temporis frigus, qui inde pruine nomen accepit, quia sicut ignis urit. Pyr enim ignis Graece dicitur. Vere enim et ad frigus et ad solem pertinet. Nam uno sermone duo diversa significantur, pro eo, quod unum effectum habent. Similis enim vis est et caloris et frigoris: unde et utraque saxa rumpunt. Nam et calor urit, ut est illud. Uritur infelix Dido. Item frigus urit, ut est illud; Aut Boreae penetrabile frigus adurat. Juxta allegoriam significat abstinentiam eo, quod per hoc frigescat calor corporis. De quo in Psalmo: Factus sum sicut uter in pruina . Pruina vero significat malitiam perversorum. Unde legitur in psalmo: Occidit in grandine vineas eorum, et muros eorum in pruina . Item pruina est praecurrens anticipansque malitia, quae alienos labores pervenire non permittit ad fructus. Grando comminatio Dei, qua contumaces verberat, ut in psalmo: Grando et carbones ignis . Et in aliam partem: Occidit in grandine vineas eorum . Grando futura percussio
Abbreviated transcription (Latin):
cionem incunctis gentibz missa ligna fructifera om̃s
sancti sunt. fructus eorum. opera eorũ lignum uite sanctꝰ
sanctorum utiqz xp̃s ad quem quisqz si porrexerit manum
uiuet meternum. lignum autem sciencie bomi et mali pro¬
prium est uoluntatis arbitrium. quod in medio nũ est po¬
situm ad dinoscendum bonum uel malum. Dequo qui
relicta gr̃a dei gustauerit morte morietur.

Expanded text:
tionem in cunctis gentibus missa. Ligna fructifera omnes tionem in cunctis gentibus missa. Ligna fructifera omnes sancti sunt: fructus eorum, opera eorum. Lignum vitae, sanctus sanctorum utique Christus, ad quem quisque si porrexerit manum, vivet in aeternum. Lignum autem scientiae boni et mali, proprium est voluntatis arbitrium; quod in medio nostri est positum ad dignoscendum bonum vel malum. De quo qui, relicta gratia Dei, gustaverit, morte morietur.
Abbreviated transcription (Latin):
sie de illa legitur incanticis canticorum. Ortus conclu¬
sus soror mea sponsa. Aprincipio autẽ plantatur pa-¬
radisus. quia ecclĩa catholica axp̃o qui est principium
omnium condita ẽẽ cognoscitur. Fluuius de paradiso
criens ymaginem portat rp̃i de paterno fonte flumĩs.
qui irrgat eccliam suam uerbo predicacoĩs et dono bap¬
tisini. Dequo bene per prophetam dicitur. Dominus deus
noster fluuius gloriosus exiliens interrã sicientẽ. Qd
quatuor fluminib de paradiso egredientibus terra ri-¬
gatur solidum mentis nr̃e edificium prudentia tempe¬
rancia fortitudo iusticia continet quia quatuor iurtu¬
tibus tota bomi oꝑis structura consurgit. Quatuor et¬
go paradisi flumina terram ierigant quia dum in his
quatuor uirtutib cor infunditur ab omni desideriorũ
carualium estu temperatur. Item allegorice quatuor
paradisi flumina quatuor sunt euangelia ad predica¬

Expanded text:
sic de illa legitur in Canticis canticorum: Hortus conclusic de illa legitur in Canticis canticorum: Hortus conclusus soror mea sponsa . A principio autem plantatur paradisus: quia Ecclesia Catholica a Christo, qui est principium omnium, condita esse cognoscitur. Fluvius de paradiso exiens imaginem portat Christi de paterno fonte fluminis, qui irrigat Ecclesiam suam verbo praedicationis, et dono baptismi. De quo bene per Prophetam dicitur: Dominus Deus noster fluvius gloriosus exsiliens in terram sitientem. Quod quatuor fluminibus de paradiso egredientibus terra rigatur: solidum mentis nostrae aedificium prudentia, temperantia, fortitudo, justitia continet: quia quatuor virtutibus tota boni operis structura consurgit. Quatuor ergo paradisi flumina terram irrigant; quia dum in his quatuor virtutibus cor infunditur, ab omni desideriorum carnalium aestu temperatur. Item allegorice quatuor paradisi flumina quatuor sunt Evangelia ad praedica
Abbreviated transcription (Latin):
in quatuor nascentia flumina. Cuus post peccatũ ho¬
minis aditus interclusus est. Septus est emm undiq
romphea flaminea id ẽ muro igneo accnctus. ita ut
eius cum celo pene iungat incendium. Cherubmn quoq
id ẽ. angelorum presidium. arcendis spiritibz malis sr̃
romphea flagrancia ordinatum est. ut homines flãme
angelos uero malos angeli sub moueant necui carm ul
spiritui trans gressionis aditus paradisi pateat. Para¬
disus id ẽ ortus diliciarum mistice aut ecclĩam presẽtẽ
significat aut terram uiuentiũ ubi illi qui merentur
per fidem rectam ⁊ bona oꝑa uicturi sunt imperpetuũ.
Dequo dominius ad latronẽ incruce confitentem ait. A¬
men dico tibi hodie mecũ eris in paradiso. Aliter autem
paradisus ut diximus significat sanctam ecclĩam de qͣ.
in genesi scriptum est. Plantauerat domnius deus pa¬
radisum uoluptatis a principio. Paradisus ecclĩa est

Expanded text:
in quatuor nascentia flumina. Cujus post peccatum hoin quatuor nascentia flumina. Cujus post peccatum hominis aditus interclusus est. Septus est enim undique romphaea flammea, id est, muro igneo accinctus: ita ut ejus coelo pene jungat incendium. Cherubim quoque, id est, angelorum praesidium arcendis spiritibus malis super romphaea flagranti ordinatum est: ut homines flammae, angelos vero malos angeli submoveant, ne cui carni vel spiritui transgressionis aditus paradisi pateat. Paradisus, id est hortus deliciarum, mystice aut Ecclesiam praesentem significat, aut terram viventium, ubi illi qui merentur per fidem rectam et bona opera victuri sunt in perpetuum. De quo Dominus ad latronem in cruce confitentem ait: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso . Aliter autem paradisus ut diximus significat sanctam Ecclesiam, de qua in Genesi scriptum est: Plantaverat Dominus Deus paradisum voluptatis a principio . Paradisus Ecclesia est:
Abbreviated transcription (Latin):
est orb̾ qui sancte trinitatis fide in huendus erat et in¬
euangelico documento instruendus. Unde legitur in pa-¬
rabola saluatoris quod mulier acceptũ fermẽtũ abscon-¬
dit. in farma satis tribus donec fermentaretur totum.
id̃ ẽ sancta eccłia humano generi quod ex trib filus noe
seminatum fuit in mundo fermentũ euangelice doctrine
in cordib fidelium abscondit donec natiuũ saporẽ totũ
per rectam fidem ⁊ saentiã spiritalem conuerteret in cul
Aradisus est locus in orientis partib constitu¬
tus cuius uocabulum ex greco in latinum uerti¬
tur ortus porro hebraice edon dr̃ quod in liguã
nrãm delicie interpretatur. quod utrumq iunctũ facit
ortum deliciarum. Est enm omni genere ligni et pomi-¬
ferum arborum consitus habens etiã ⁊ lignum uite . nõ
frigus non estas sed perpetuã aeris temperis ex cuius
medio fons prorumpens totum nemus irrigat diuiditꝙ̃s

Expanded text:
est orbis, qui sanctae Trinitatis fide imbuendus erat, et est orbis, qui sanctae Trinitatis fide imbuendus erat, et Evangelico documento instruendus. Unde legitur in parabola Salvatoris , quod mulier acceptum fermentum abscondit in farinae satis tribus, donec fermentaretur totum, id est, sancta Ecclesia humano generi, quod ex tribus filiis Noe seminatum fuit in mundo, fermentum Evangelicae doctrinae in cordibus fidelium abscondit, donec nativum saporem totum per rectam fidem et scientiam spiritalem converteret in cult paradiso. Paradisus est locus in Orientis partibus constitutus, cujus vocabulum ex Graeco in Latinum vertitur, hortus. Porro Hebraice Eden dicitur, quod in lingua nostra deliciae, interpretatur: quod utrumque junctum facit hortum deliciarum. Est enim omni genere ligni et pomiferarum arborum consitus, habens etiam et lignum vitae: non frigus, non aestus, sed perpetua veris temperies, ex cujus medio fons prorumpens, totum nemus irrigat, dividiturque
Abbreviated transcription (Latin):
in quarto libro elementorum euidenter insinuãt. qua¬
propter recte scriptura sancta faciem tr̃e et orbem uocat.
et quatuor eam dicit cardimbus contineri. Diuisus est
autem trifauele quibz una pars asia. alta europa t̾ria
affrica nuncupatur quas tres partes orbis ueteres non
equaliter diuiserunt. Nam asia ameridie per orientẽ
usqz septentrionem peruenit europa uero aseptentriõe
usq occidentem. atq asfrica ab occidente usqz admeridi
unde euidenter orbem dimidium due tenent europa ⁊ af¬
frica. alium uero dimidium sola asia. d iste due ideo
partes facte sunt quia inter utrasq ab occeano mare
magnum ingreditur quod eas inter secat. Qua propt̃
si induas partes orientis et occidentes orbem diuidas
asia erit in una in altera uero europa et affrica. Iste t̾s
partes totum humanũ genus cum in sulis que his ad-¬
iacent continent. Et bene tribus partibus distinctus

Expanded text:
in quarto libro Elementorum evidenter insinuat: quain quarto libro Elementorum evidenter insinuat: quapropter recte Scriptura sancta faciem terrae et orbem vocat, et quatuor eam dicit cardinibus contineri. Divisus est autem trifarie, a quibus una pars Asia, altera Europa, tertia Africa nuncupatur: quas tres partes orbis veteres non aequaliter diviserunt. Nam Asia a meridie per Orientem usque Septentrionem pervenit: Europa vero a Septentrione usque Occidentem: atque Africa ab Occidente usque ad Meridiem. Unde evidenter orbem dimidium duae tenent, Europa et Africa: alium vero dimidium sola Asia. Sed istae duae ideo partes factae sunt, quia inter utrasque ab Oceano mare Magnum ingreditur, quod eas intersecat. Quapropter si in duas partes Orientis et Occidentis orbem dividas, Asia erit in una, in altera Europa et Africa. Istae tres partes totum humanum genus cum insulis, quae his adjacent, continent. Et bene tribus partibus distinctus
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dicit. Emittet angelos suos cũ tuba et uoce magna
et congregabit aquatuor angul terre. unde merito es¬
timo per quirendum quemadinodum tre possit et qua-¬
dratio ⁊ circulus conueĩre dum scemata ip̃a sicut geome¬
tric dicunt iudicãtur eẽ diuersa. formam terre ideo scpͣ¬
tura orbem uocat. eoꝙ respicientib extremitatẽ eis cir-¬
culus semper apparet quem circulum greci orizonta
uocant. Quatuor autem cardinbus eam formari dic ͨ
quia quatuor cardines quatuor augulos quadrati sigͥ¬
ficant. qui intra predictũ terre circulum contmnentur.
Nam si ab orientis cardine in austrum et in aquilonem
singulas rectas lineas ducas. similiter quoqz et si ab
occidentis cardine ad predictos cardines id ẽ austrũ ⁊ a¬
quilonem singulas rectas lineas tendas facis quadra¬
tum terre intra orbem predictũ sed quomodo quadrat̃
ille demonstratiuus inter circulum scribi debeat eoclides

Expanded text:
ubi dicit: Emittet angelos suos cum tuba et voce magna, ubi dicit: Emittet angelos suos cum tuba et voce magna, et congregabit a quatuor angulis terrae . Unde merito aestimo perquirendum, quemadmodum terrae possit et quadratio et circulus convenire, dum schemata ipsa sicut geometrici dicunt judicantur esse diversa. Formam terrae ideo Scriptura orbem vocat, eo quod respicientibus extremitatem ejus circulus semper apparet, quem circulum Graeci horizonta vocant. Quatuor autem cardinibus eam formari dicit; quia quatuor cardines quatuor angulos quadrati significant, qui intra praedictum terrae circulum continentur. Nam si ab Orientis cardine in Austrum et in Aquilonem singulas rectas lineas ducas: similiter quoque et si ab Occidentis cardine ad praedictos cardines, id est Austrum et Aquilonem, singulas rectas lineas tendas: facis quadratum terrae intra orbem praedictum. Sed quomodo quadratus iste demonstrativus inter circulum scribi debeat, Euclides
Abbreviated transcription (Latin):
Inde breuis eciam rotella orbiculus appellatur.
undiq enĩ circũfluens occeanus eius ĩ circuitu
ambit fines. Significat ergo aut totũ mundum iurta
historiam aut iuxta allegoriam uniuersalem eccliam aͭ
incontrariã partẽ impios qui frequenter terre appellacõe
declarantur. De quib psalmista ait. Iudicabit orbem tr̃e
iiusticia adomino iudicandi sunt qui pertinatu
nulla remissione liberantur. Epls̃ autẽ significat eos qͥ
ex hebreis fideles probati sunt et qui deuoti ex gentibz
aduenerũt. requirendum ẽ sane quod ⁊ hic orbem terra¬
rum dicat et in alia psalmo ponat illuxerũt fulgura
eus orbi terre ⁊ in alus plurimis loas ip̃o scemate t̾rã
prohibeat ẽẽ conclusam. Iterumqz centesimus sextus
psalmus quatuor cardinib terre spacia comprehendit
dicens. Asolis ortu ⁊ occasu ab aquilone et mari. Ciius
rei euidentissimum quoqz euangelui exstat exemplum

Expanded text:
Inde brevis etiam rotella orbiculus appellatur. Inde brevis etiam rotella orbiculus appellatur. Undique enim circumfluens Oceanus ejus in circuitu ambit fines. Significat ergo aut totum mundum juxta historiam, aut, juxta allegoriam, universalem Ecclesiam, aut in contrariam partem impios, qui frequenter terrae appellatione declarantur. De quibus Psalmista ait: Judicabit orbem terrae in justitia . A Domino judicandi sunt, qui pertinacia sua nulla remissione liberantur. Populus autem significat eos, qui ex Hebraeis fideles probati sunt, et qui devoti ex gentibus advenerunt. Requirendum est sane, quod et hic orbem terrarum dicat, et in Psalmo ponat: illuxerunt fulgura ejus orbi terrae , et in aliis plurimis locis ipso schemate terram perhibeat esse conclusam; iterumque centesimus sextus Psalmus quatuor cardinibus terrae spatia comprehendit, dicens: A solis ortu et occasu, ab aquilone et mari ; cujus rei evidentissimum quoque Evangelii exstat exemplum,
Abbreviated transcription (Latin):
serpentem ait. Terram comedes cunctis diebus hoc est
peccatores in sortem tuam et perdicõem trahes et eorum
iniquitatib pasceris. dimiliter et illud quod alibi legiti
recedentes a te interra scabentur id ẽ qui per apostasiam
ate auertentur inter peccatores cõnumerabuntur. Terra
carnalis potentia ut in eccłĩastico. Qui superbit terra
et cimis. terra deserta populus uideorum siue onĩs peccato¬
res ut in hieremia. Terra deserta ⁊ in habitabil in qua mil¬
lus habitat nec pertranseat per eam filius hominis id ẽ
pro diabolo et serpenti. pulius panis eus. et alibi non
sic impii non sic sed tanquam pulius. Lutum medicine
celestis glutinum ut in euangelio lutum fecit ⁊ linuit
occulos meos. Aliter peccatorum glutinum ut in psalmo.
Eripe me de luto ut nõ in hereã. lutum adulatio deceptoris
siue hereticorum falsa delimitio. ut in ezechiel ip̃i edifica

Expanded text:
serpentem ait: Terram comedes cunctis diebus , hoc est, serpentem ait: Terram comedes cunctis diebus , hoc est, peccatores in sortem tuam et perditionem trahes, et eorum iniquitatibus pasceris. Similiter et illud, quod alibi legitur: Recedentes a te in terra scribentur , id est, qui per apostasiam a te avertentur, inter peccatores connumerabuntur. Terra, carnalis potentia, ut in Ecclesiastico: Quid superbit terra et cinis? . Terra deserta populus Judaeorum, sive omnes peccatores, ut in Jeremia: Terra deserta et inhabitabilis, in qua nullus habitat, nec pertranseat per eam filius hominis , id epro diabolo: Et serpenti pulvis panis ejus . Et alibi: Non sic impii, non sic: sed tanquam pulvis . Lutum medicinae coelestis glutinum, ut in Evangelio: Lutum fecit, et linivit oculos meos . Aliter peccatorum glutinum, ut in Psalmo: Eripe me de luto, ut non inhaeream . Lutum adulatio deceptoris, sive haereticorum falsa delinitio, ut in Ezechiele: Ipsi aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
uero quod dicit. Qui habitant in ea id est non qui ueniãt
et recedunt sed qui fira mentis stabilitate perdurant.
habitare eni manere dicimus quod errãtiũ non est qd̃
nuitabilitati non conuenit sed ille solus ecclĩam in hr̃¬
tat qui usq ad obitum suum in fide rectissima perseuetat
sicut et alius psalmus dicit. ut in hĩtem in domo dñi oĩb
diebus uite mee. Terra homo ip̃e ut in euangelio. aliud
cecidit in terrã bonam. Item in genesi arida tra nominat᷑.
ut ẽ illũd. Et uocauit aridam terram populum scz fontem
fider sicientẽ et bonorum operũ germen proferentem. Terra
uero in malum posita est ubi corrupcõem humane nature
uel peccatores et perditos homines significat. Corrupcõem
autẽ nature illa domini sententia demonstrat qua ad-
homiẽ peccantem ait. Terra es et interrã ibis. peccato¬
res quoqz terra nomme ibi notantur ubi dominus ad

Expanded text:
vero, quod dicit: Qui habitant in ea, id est, non qui veniunt vero, quod dicit: Qui habitant in ea, id est, non qui veniunt et recedunt: sed qui fixa mentis stabilitate perdurant. Habitare enim manere dicimus, quod errantium non est; quod mutabilitati non convenit; sed ille solus Ecclesiam inhabitat, qui usque ad obitum suum in fide rectissima perseverat, sicut et alius psalmus dicit: Ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae . Terra homo ipse, ut in Evangelio: Aliud cecidit in terram bonam . Item in Genesi, arida, terra nominatur, ut est illud: Et vocavit aridam terram , populum scilicet fontem fidei sitientem, et bonorum operum germen proferentem. Terra vero in malum posita est, ubi corruptionem humanae naturae, vel peccatores, vel perditos homines significat. Corruptionem autem naturae illa Domini sententia demonstrat, qua ad hominem peccantem ait: Terra es, et in terram ibis . Peccatores quoque terrae nomine ibi notantur, ubi Dominus ad
Abbreviated transcription (Latin):
missio peccatorum. Quod inpublicam illius oracione
proueiit . Ueritas emm de terra orta ẽ qñ una respiciens
confitendo peccata sua domniũ rogabit. iusticia uero de
celo prosperit cum descendit iustificatus publicanus ma¬
gis quam ille phariseus. Item terra eccłiam significat
ut ẽ illud. Domini est terra. Quaniiis terrã ⁊ in bono et
malo pont sepe nouerimus. hie tamen ecclĩam debenius
aduertere que dommo specialiter pura mente famulat᷑
Nam licet omnia ab ip̃o sint condita. tamẽ illud ip̃ius
ẽẽ proprie dicimus quod eum ueneratur auctorẽ. et ideo
eccłia non immerito fructifera bonorũ terra susapitur
quia nutrit et continet populum. dequitur. Et plectũdo
eius id ẽ multitudo sancta qua repletur ecclĩa. S ne tr̃ã
quam superius dixit augustam putares aliquã fortasse
regionem. nune dicit orbis terrarum. hoc ẽ uniuersalem
eccliam que tocius mundi ambitu continetur. Intende

Expanded text:
missio peccatorum: quod in Publicani illius oratione missio peccatorum: quod in Publicani illius oratione provenit . Veritas enim de terra orta est, quando ima respiciens, confitendo peccata sua, Dominum rogavit; justitia vero de coelo prospexit, cum descendit justificatus Publicanus, magis quam ille Pharisaeus. Item terra Ecclesiam significat, ut est illud: Domini est terra . Quamvis terram et in bono et malo poni saepe noverimus; hic tamen Ecclesiam debemus advertere, quae Domino specialiter pura mente famulatur. Nam licet omnia ab ipso sint condita, tamen illud ipsius esse proprie dicimus, quod eum veneratur auctorem: et ideo Ecclesia non immerito fructifera bonorum terra suscipitur, quia nutrit et continet populum. Sequitur: Et plenitudo ejus , id est, multitudo sancta, qua repletur Ecclesia. Sed ne terram, quam superius dixit, angustam putares aliquando fortasse regionem, nunc dicit: orbis terrarum , hoc est, universalem Ecclesiam, quae totius mundi ambitu continetur. Intende
Abbreviated transcription (Latin):
posita cuncta concuciunt. Terre quoq iactus aut motu
aque inferioris fit aut crebris tomtruis aut de concauis
terre erumpentib uentis. Terra eni mistice plures sig̃.¬
ficaciones habet. A liquando significat patriã celestem
ut ẽ illud. credo uidere bona domini in terra uiuentiũ. et
illud euangelium beati mites inquit quõ ip̃i possidebt̃
terram. aliquando carnem domini saluatoris significali
ut ẽ illud benedixisti dñe tertã tuam auertisti captiuita¬
tem iacob. Iacob enim patriarcha significat populũ fide¬
lem qui liberatus est acaptiuitate diaboli per incarnacõez
aluatoris. Item t̾ra significat sanctam mariã iui
dequa dominus nasci dignatus est. Unde ẽ illud. Ueritas
de terra orta est et iustiaa de celo propexit. Potest et aliter
hie sensus intelligi. Ueritas de terra oritur qñ confessio
peccatoris offertur. iusticia de celo prospexit quando fit re¬

Expanded text:
posita cuncta concutiunt. Terrae quoque hiatus aut motu posita cuncta concutiunt. Terrae quoque hiatus aut motu aquae inferioris fit, aut crebris tonitruis, aut de concavis terrae erumpentibus ventis. Terra enim mystice plures significationes habet. Aliquando significat patriam coelestem, ut est illud: Credo videre bona Domini in terra viventium . Et illud evangelicum: Beati mites, inquit, quoniam ipsi possidebunt terram . Aliquando carnem Domini Salvatoris significat, ut est illud: Benedixisti, Domine, terram tuam: avertisti captivitatem Jacob . Jacob enim patriarcha significat populum fidelem, qui liberatus est a captivitate diaboli per incarnationem Salvatoris. Item terra significat sanctam Mariam virginem, de qua Dominus nasci dignatus est. Unde est illud: Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit . Potest et aliter hic sensus intelligi. Veritas de terra oritur, quando confessio peccatorum offertur; justitia de coelo prospexit, quantum fit re