comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quaeducit bechsami s: uno initinere
gradiebantur: pergentes et mugientes:
et non declinabant neq ad dexteram neq
ad sinistram: Quidigitur uaccȩ. nisi fi¬
delesquosq in ecclesia designat: quidũ
sacmido quũ precepta considerant : q̃uasi
superinpositam dñi arcam portant : de
quibus hocestetiam notandum : quod fuisse
fecȩ memorantur : Quia sunt pleriquẽ
quuinuiadi intrinsecus positi foris carna¬
libus affectibus ligantur : non declinant tam̃
a recto itinere : qus ar cam dĩ portant in
mente : Ecce etenimuaccaebethsamis
pergunt : bedisamis ÷ quippe : dicitur
domussolis Et prophetaait Vobis aute
quitimetis dnm̃ : orietursoliustitiae :
Siigitur ad aeternisolis habitationem
tendimus : dignum profecto est ut dedĩiti
nere procarnalibus effectibus non decli¬
nemus Totaenimuirtute pensandum est
qu duaccae dĩplaustrosuꝓpositae. ꝑgunt
et gc munt dant ab intimis mugitus : et
tamendeitinere non deflectunt gressus:

Expanded text:
quae ducit Bethsames, et uno itinere quae ducit Bethsames, et uno itinere gradiebantur, pergentes et mugientes, et non declinabant neque ad dexteram, neque ad sinistram . Quid ergo vaccae nisi fideles quosque in Ecclesia designant, qui dum sacri eloquii praecepta considerant, quasi superimpositam Domini arcam portant? De quibus hoc etiam est notandum, quod fuisse fetae memorantur, quia sunt plerique qui in via Dei intrinsecus positi, foris carnalibus afa recto itinere, quia arcam Dei portant in mente. Ecce enim vaccae Bethsamis pergunt. Bethsamis quippe dicitur domus solis, et Propheta ait: « Vobis autem qui timetis Deum orietur sol justitiae . » Si igitur ad aeterni solis habitationem tendimus, dignum profnere pro carnalibus affectibus non declinemus. Tota enim virtute pensandum est quod vaccae Dei plaustro suppositae pergunt et gemunt: dant ab intimis mugitus, et tamen ab itinere non deflectunt gressus.
Abbreviated transcription (Latin):
trahamus formam adodiumpro¬
ximi : A metur quilibet in hoc mundo
aduersarius : sed inuadĩ contrarius
non a metur etiam propinquus :
Quis quis enimiamaeterna concupiscit
in eaquamad gredicur causadi : extra
patrem extramatrem ex trauxõrem
extrafilios. extra cognatos ex tra
semetipsumfieri debet : ut eo uerius
cognoscatdm̃ : quo in eius causa neminẽ
recognoscit: Multumnam que est
quod carnades affectus intentionem
mentis diuerberant : eiusq aciem ob¬
scurant : quos tamennequaquam noxl¬
spatimur : si eospremendo teneamus :
A mandiergosunt proximi: inpenden
daccaritas omnibus et propinquis et
extrancis : nec tamen proeadem cari¬
tate adi a more flectendum: Scimus
autem quiacum de terraphylistum
arcadñi ÷ ad terrã israhelitcrumre¬
diret: plaustrosuperimposita est
et uacȩ plaustro subiuncta est: quae
fecȩ suis sememorantur. quarum
filios clauserunt domi : Et scriptum est :
Ibant autem in directum uaccȩ peruian

Expanded text:
trahamus formam ad odium protrahamus formam ad odium proximi. Ametur quilibet in hoc mundo etiam adversarius, sed in via Dei contrarius non ametur etiam propinquus. Quisquis enim jam aeterna concupiscit, in ea quam aggreditur, causa Dei, extra patrem, extra matrem, extra uxorem, extra filios, extra cognatos, extra semetipsum fieri debet, ut eo verius cognoscat Deum, quo in ejus causa neminem recognoscit. Multum namque est quod carnales affectus intentionem mentis diverberant, ejusque aciem obscurant; quos tamen nequaquam noxios patimur, si eos premendo teneamus. Amandi ergo sunt proximi, impendenda est charitas omnibus et propinquis et extraneis, nec tamen pro eadem charitate a Dei amore flectendum. 4. Scimus autem quia cum de terra Philisthiim 1629 arca Domini ad terram Israelitarum rediret, plaustro superimposita est, et vaccae plaustro subjunctae sunt, quae fetae fuisse memorantur, quarum filios clauserunt domi. Et scriptum est: Ibant autem in directum vaccae per viam
Abbreviated transcription (Latin):
it aque precipiniur proximos: odisse
et animamnram̃ : Constatergo quia
amando debetodisse proximum : qui sie
eum odit sicut semetipsum: Tunc et enmn
bene nram animamođimus : cumeius
carnalibus desideriis non ad quiescinius:
Cum eius appetitum frangimus : eiusq
uoluptatibus reluccamur : Qua cergo
contempta admelius ducitur : quasi
pero dicmamatur: Si sic nimirum
ex hibere proximis ur̃is odi discreti¬
onem debemus: ut mneis et diliga mus¬
quod sunt: et habeamus odio quod in
dinobis itinese obsiscunt: Certedum
paulus hierosolimam pergeret pro¬
pheta agabus n onamillius ad prehen¬
dit : suisq pedibus alligauit dicens
Virum cuius haec ronaest : sicalliga¬
bunt in hierus alem, seduis quiani¬
mamsuam perfecteo deratdicebat :
Ego non solum alligari sed etmori
inhierusalem paratussum pronomi¬
nedñi ihũ : Nec facio animammeam
pretiosiorem quamie : Eccequas¬
immo odiens amabat : Quam cupie
Ab hacergo discretione odi nr̃i

Expanded text:
itaque praecipimur proximos, odisse itaque praecipimur proximos, odisse et animam nostram. Constat ergo quia amando debet odisse proximum, qui sic eum odit sicut semetipsum. Tunc etenim bene nostram animam odimus, cum ejus carnalibus desideriis non acquiescimus, cum ejus appetitum frangimus, ejus voluptatibus reluctamur. Quae ergo contempta ad melius ducitur, quasi per odium amatur. Sic sic nimirum exhibere proximis nostris odii discretionem debemus, ut in eis et diligaquod sunt, et habeamus odio quod in Dei nobis itinere obsistunt. Certe cum Paulus Jerosolymam pergeret, propheta Agabus zonam illius apprehendit, suisque pedibus alligavit, dicens: Virum cujus haec zona est, sic alligabunt Judaei in Jerusalem . Sed is qui animam suam perfecte oderat, quid dicebat? Ego non solum alligari, sed et mori in Jerusalem paratus sum pro nomine Domini Jesu; nec facio animam meam pretiosiorem quam me . Ecce quimo odiens amabat, quam cupiebrte. Ab hac ergo discretione odii n
Abbreviated transcription (Latin):
S ed percontarilibet : quomodopa¬
uentes. et carnaliterpropinques pre¬
cipimurodisse : quiiubemuretinunicos
diligese : Et certe de uxore . ueri¬
tas dicit: Quos ds̃iunxit: homonon
separet ⁊ Et paulus ait: Viridili
gite uxoresurãs : sicut e xp̃s ecclesiã:
ĩiui Eccediscipulus uxorem diligendam
prediit c̃ummagisterdicat᷑: Qui
uxorenino nodit : non potest esse
meus discipulus Num quid aliud
iud ex nuntiat: aliud precoclamat :
an simulodisse possumus et diligele:
Sedsiuim precepti perpendimus.
utrumq agere perdiscretionem uale¬
mus ⁊ ut eos qui nobis carnis cognatione
coniuncti sunt  et quos proximos noui¬
mus diligamus: et quo a duersario sinuia
dĩ patimur. odiendo et fugiendo nes¬
ciamus: Quasi enimperodium diligi¬
tur qui carnaliter sapiens : dumpra¬
ua nobis ingerit non auditur : Vt autẽ
dñs denionstraret: hocerga proximos
odium non de affectione procedes
sed de caritate ad didit protinus dicens:
Adhuc autem et animainsuam disse

Expanded text:
st. Percontari libet quomodo parentes et carnaliter propinquos praecipimur odisse, qui jubemur et inimicos diligere. Et certe de uxore Veritas dicit: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Et gite uxores vestras, sicut et Christus Ecclesiam . Ecce discipulus uxorem diligendam praedicat, cum magister dicat: Qui uxorem non odit, non potest meus esse discipulus. Nunquid aliud judex nuntiat, aliud praeco clamat? An simul et odisse possumus, et diligere? Sed si vim praecepti perpendimus, utrumque agere per discretionem valemus, ut eos qui nobis carnis cognatione conjuncti sunt, et quos proximos novimus, diligamus, et quos adversarios in via Dei patimur odiendo et fugiendo nesciamus. Quasi enim per odium diligitur qui carnaliter sapiens, dum prava nobis ingerit, non auditur. Ut autem Dominus demonstraret hoc erga proximos odium non de inaffectione procedere, sed de charitate, addidit protinus, dicens: Adhuc autem et animam suam. Odisse
Abbreviated transcription (Latin):
uod resurrectionem dominicã
discipuli tarde crediderunt:
non tamillorum in firmit cs
quamnr̃a ut it aedicam.
futura firmitas fuit : Ipsanam quere¬
surrectio illis dubitantibus permulta
argumenta monstrata est : Quae
dumnos legentes agnoscimus: quidaliud
quam deillorum dubitatione solida¬
mur: Minus enimmihimaria magdac¬
lenȩ praestitit quaecitius credidit:
quam thomas quidiu dubitauit ⁊ Ille et¬
enim dubitando uulmee umcicatricis tetigi

Expanded text:
uod resurrectionem dominicam discipuli tarde crediderunt, non tam illorum infirmitas quam nostra, ut ita dicam, futura firmitas fuit. Ipsa namque resurrectio illis dubitantibus per multa argumenta monstrata est: quae dum nos legentes agnoscimus, quid aliud quam de illorum dubitatione solidamur? Minus enim mihi Maria Magdalene praestitit, quae citius credidit quam Thomas qui diu dubitavit. Ille etenim dubitando vulnerum cicatrices tetigi
Abbreviated transcription (Latin):
autem peccata. leuiori et secr etaque¬
unt paenitentia deleri: Puella indomo
iacens. paucis arbitris ex surgit eisdem̃q
nemiraculum uulgrent in dicitur:
Et stipuerunt inquit parentes eius qui¬
bus prȩcipit nealicuidicerent. quod
factumerat: Iuuenis extraportam
turba multa comitante suscitatur: La¬
ꝗccrus demonumento uocatus. intantũ
populi sinnotuit ut obeorum qui uide¬
retestimonium plurimed ño turbȩ cũ
pllmis occurrerent: et multi propt̃
illum abirent exiuda eis. et crederent
inihm̃: Quartuim uero mortuum dñs
nuntiante discipulo agnoscit. sed quia qͥ
proeius ereptione dñm̃ precarentur
uiuidefuerant : Dimitte inquit ut mor¬
tiu sepeliant mostuossuos. Idest mali
malos noxiis laudibus grauent. &
quia non adestiustus qui corripiatinmi¬
seri cordia oleum peccatoris in pinguet

Expanded text:
autem peccata leviori et secreta queautem peccata leviori et secreta queunt poenitentia deleri, puella in domo jacens, paucis arbitris exsurgit, eisdemque ne miraculum vulgarent indicitur Et stupuerunt, inquit, parentes ejus, quibus praecepit, ne alicui dicerent, quod factum erat. Juvenis extra portam, turba multa comitante atque intuente suscitatur. Lazarus de monumento vocatus, in tantum populis innotuit, ut ob eorum, qui videre testimonium, plurimae domino turbae cum palmis occurrerent, et multi propter illum abirent ex Judaeis, et crederent in Jesum. Quartum vero mortuum dominus, nuntiante discipulo, agnoscit; sed quia, qui pro ejus ereptione Dominum precarentur, vivi defuerant: Dimitte inquit ut mortui sepeliant mortuos suos ; id est, mali malos noxiis laudibus gravent, et quia non adest justus, qui corripiat in misericordia, oleum peccatoris impinguet
Abbreviated transcription (Latin):
hocintimandum resuscitauitlaza¬
rum quattuor dies iamin monumen¬
to habentem. Et soror ead stante iã
fetentem quia pessima noxios actus
solecforma comitari. Notandum
autem quod quanto grauioranime
mors in gruerit. tanto acriorne¬
cesseest ut resur geremereatur pȩ¬
nitentis feruor insistat: Quando
occulte uolens ostender edñs iacen¬
temin conclaui mortua modesta
leuiq: uoce resuscitatdicens. Puella
surge quam etobfacilitatem re¬
suscitand iam mortuam fuisse nega¬
uerat: Delatum autem foras iuuenẽ
pluribus ut reuiuis ceredebeat dictis
corroboratcumait: Iuuenis tibi dico
surge: Quatriduanus uero mortu
us praementis sepulchri claustrade¬
ponere posset fremuit spũihs tur¬
bauit scipsum. lacrimas fudit sur¬
sum fremuit ac uocemagnaclama¬
uit: Laz areueni foras. et sic tandẽ
quierat disperatus discusso ten ebra¬
rum pondere uit ae luciq redditur
Sedethocnotandum quiapublica
noxa publico egetremedio. Leuia

Expanded text:
hoc intimandum resuscitavit Lazahoc intimandum resuscitavit Lazarum quatuor dies jam in monumento habentem, et sorore attestante jam fetentem. Quia pessima noxios actus solet fama comitari. Notandum autem quod quanto gravior animae mors ingruerit, tanto acrior necesse est, ut resurgere mereatur, poenitentis fervor insistat. Quod occulte volens ostendere Dominus, jacentem in conclavi mortuam, modesta lenique voce resuscitat, dicens: Puella, surge. Quam et ob facilitatem resuscitandi, jam mortuam fuisse negaverat. Delatum autem foras juvenem, pluribus, ut reviviscere debeat, dictis corroborat, cum ait: Juvenis, tibi dico, surge. Quatriduanus vero mortuus, ut longa prementis sepulcri claustra deponere posset, fremuit spiritu Jesus, turbavit seipsum, lacrymas fudit, rursum fremuit, ac magna voce clamavit: Lazare, veni foras . Et sic tandem, qui erat desperatus, discusso tenebrarum pondere, vitae lucique redditur. Sed et hoc notandum, quod quia publica noxa, publico eget remedio, levia
Abbreviated transcription (Latin):
ficant: Si quidem non nulli consensũ
maledelectationi praebendo. laten¬
tetantum cogitatione peccatisibi mor
tem consciscunt Sed talesse uiui fi¬
care significans saluator. suscita¬
uit filiam archi synagogi non dum
foraselatam. sed in domo mortuam
qua siuitium secretum in cordetegen¬
tem: Alii non solũ noxiae delectati¬
one consentiendo. sed etipsum malũ
quodelectanturagendo mortuũ suũ
quasi extraportas efferunt. Et hos
si sepeniteant resuscitare demons¬
trans. Suscitauitiuuenem filium
ciuitatis elatum etreddidit matri
suae. quia resipiscentem a peccati
tenebris animamunitatir estituit ec¬
desiae sicut et su pradociumus: Qui¬
dam uero non solum cogitando uel
faciendo in licuta sedetipsa peccandi
consuetudine se quasi sepeliendo cor¬
rumpunt. Verumneadhos erigen¬
dosminoriurtus sit. et gratia salua¬
toris si non ad sint cogitationes. sol¬
liciteq suꝑ eorum salute uelut deuo
texp̃o soror esinuigilent. Namad

Expanded text:
ficant. Siquidem nonnulli consensum ficant. Siquidem nonnulli consensum malae delectationi praebendo, latente tantum cogitatione peccati, sibi mortem consciscunt. Sed tales se vivificare significans Salvator, resuscitavit filiam archisynagogi nondum foras elatam, sed in domo mortuam, quasi vitium secreto in corde tegentem. Alii non solum noxiae delectationi consentiendo, sed et ipsum malum, quo delectantur exempla mortuum suum quasi extra portas efferunt. Et hos se si poeniteant resuscitare demonstrans, suscitavit juvenem filium civitatis elatum, et reddidit matri suae, quia resipiscentem a peccati tenebris animam, unitati restituit Ecclesiae, sicut et supra docuimus. Quidam vero non solum cogitando, vel faciendo illicita, sed et ipsa peccandi consuetudine, se quasi sepeliendo corrumpunt. Verum nec ad hos erigendos minor fit virtus et gratia Salvatoris, si tamen adsint cogitationes sollicitae, quae super eorum salute velut devotae Christo sorores invigilent. Nam ad
Abbreviated transcription (Latin):
dico. Cuminsrrosermone quod posuit
non plussit dictum quam puella surge
Tenensergomanum puelleihs suscita¬
uit eum. quianisi prius mundate fue¬
rint manus iuda eorum quae sangui¬
ne plenesunt. synagoga eorum mor¬
tua non consurgit: Et reuersus ẽsp̃s
eius. et surrexit continuo: Marcus
itadicit. Et confestim surrexit puel¬
la et ambulauit: spiritaliter in sinu¬
ans quiaquisquis a morteanimȩ xp̃o
sibimanu confortante resipiscit non
modo a sordibus ex surgere uitiorum
sed et in bonis continuo proficerede¬
betoperibus : Etiussitilli dareman¬
ducare: Ad testimonium quidem ui¬
taeresuscitatum manducareprae¬
cepit. ut non fantasma sedueritas
creder&ur: sed etsiquis aspiritali
morteresurrexerit. cael esti neces¬
seest mox panesatiare. et diuinisci¬
licet uerbi et sacro scĩ altaris parti¬
ceps effectus: Namiuxtamoralemin¬
tellectum tresillimortui quossalua¬
tor incorporibus suscitauit. triage¬
nera resurreccionis animarum signi¬

Expanded text:
dico, cum in Syro sermone quem posuit, dico, cum in Syro sermone quem posuit, non plus sit dictum, quam Puella, surge. Tenens ergo manum puellae Jesus, sanavit eam, quia nisi prius mundatae fuerint manus Judaeorum, quae sanguine plenae sunt, synagoga eorum mortua non consurgit. Et reversus est spiritus ejus, et surrexit continuo. Marcus ita dicit: Et confestim surrexit puella, et ambulavit. Et spiritaliter insinuans, quia quisquis a morte animae Christo sibi manum confortante resipiscit, non modo a sordibus exsurgere vitiorum, sed bonis continuo proficere debet operibus. Et jussit illi dari manducare. Ad testimonium quidem vitae resuscitatam manducare praecepit, ut non phantasma, sed veritas crederetur. Sed et si quis a spiritali morte resurrexit, coelesti necesse est mox pane satietur, et divini scilicet verbi, et sacrosancti altari particeps effectus. Nam juxta moralem intellectum, tres illi mortui, quos Salvator in corporibus suscitavit, tria genera resurrectionis animarum signi
Abbreviated transcription (Latin):
sed dormit. hominibus mostuaerat
qui suscitare nequiuerant. dõdormie¬
bat in cuiusditione et anima receptauiue¬
bat : et tam resuscitando quiescebat: Vnde
moxxp̃ianus obtinuit. ut mortui quire¬
surrecturi eẽ nondubitantur. dormien¬
tes uocentur sicut apostolus. Nolumus
non habent: Sed et in partealle goriae.
cumanima quaepeccauerit ipsa moria¬
tur. Tamen eaque suscitari axp̃o meru¬
erit nobis quidem mortua fuisse sed ei
obdormisse dicipotest: Et deridebant
eum scientes quia mortua esset. quia
uerbum resuscitantis deridere quam
credere malebant. merito foras ex¬
cluduntur indigni. quimiraculum
resurgentis uiderent. Ip seautem tenens
manumeius clamauitdicens Puella
surge : In marco scriptum est. Ait illi
tabita cumi. quod est interpretatum
puella tibidico surge. et confestim sur¬
rexit: Vbi diligens lector inquirat
quar euerax euangelis tadictum salua¬
toris exponens interposuerit de suo tibi

Expanded text:
sed dormit. Hominibus mortua, sed dormit. Hominibus mortua, qui suscitare nequiverant, Deo dormiebat, in cujus ditione et anima recepta vivebat, et caro resuscitanda quiescebat. Unde mos Christianus obtinuit, ut mortui, qui resurrecturi esse non dubitantur, dormientes vocentur, sicut Apostolus: Nolumus i, qui spem non habent . Sed et in parte allegoriae, cum anima, quae peccaverit, ipsa moriatur, tamen ea, quae suscitari Christo meruerit, nobis quidem mortua fuisse, sed ei obdormisse dici potest. Et deridebant eum, scientes, quia mortua esset. Quia verbum resuscitantis deridere quam credere malebant, merito foras excluduntur, indigni qui miraculum resurgentis viderent. Ipse autem tenens manum ejus, clamavit dicens: Puella, surge. In Marco scriptum est: Ait illi: Tabitha cumi, quod est interpretatum, Puella, tibi dico surge; et confestim surrexit . Ubi diligens lector inquirat, quare verax Evangelista dictum Salvatoris exponens, interposuerit de suo, tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ipseuoluerit. etiam subiecta ei synago¬
ga saluaerit. Et cumperuenisset domũ
non permisit secum quemquam in troire¬
nisi petrum et iacobum etriohannem.
et patrem etmatrempuellȩ Supra pub¬
licae uiduae filius suscitatur. hicre¬
mouentur plures arbitri: Puto ergo
quod eo quoque pieta sibidñi declare¬
tur quiauidua mater unic inon pati¬
ebaturmoras. etideo neam plius affi¬
cer&ur maturitas cdditur : Est etiã
forma sapientiae inuiduae filio cito
ecclesiam credituram. In archisrna¬
gogi filia credituros quidemiuda cos
sed ex pluribus pauciores .F. lebant autẽ
omnes et plangebant illam. Num quid
possunt inquit filiis ponsi lugere. quam¬
diucum illis est sponsus. uenient autem dies
cum aufer&ur ab eis sponsus ec tunc ieiuna¬
bunt. Igitur synagoga quia sponsi laetiti¬
am qui auiuere posset amisit. quasunt̃
plangentes mortua tacens. ne hocquidem
ipsum quare plangatur intelligit. At
illedixit. Noliteflere non est mortua

Expanded text:
ipse voluerit, etiam subipse voluerit, etiam subga salva erit. Et cum pervenisset domum, non permisit intrare secum quemquam, nisi Petrum, et Jacobum, et Joannem, et patrem, et matrem puellae. Supra publice viduae filius suscitatur, hic removentur plures arbitri. Puto ergo quod in eo quoque pietas ibitur, quia vidua mater unici non patiebatur moras, et ideo, ne amplius afficeretur, maturitas additur. Est etiam forma sapientiae, in viduae filio cito Ecclesiam credituram, in archisynagogi filia credituros quidem Judaeos, sed ex pluribus pauciores. Flebant autem omnes, et plangebant illam. Nunquid possunt inquit filii sponsi lugere, quandiu cum illis est sponsus? Venient autem dies, cum auferetur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt. Igitur synagoga, quia sponsi laetitiam, qua vivere posset, amisit, quasi inter plangentes mortua jacens, ne hoc quidem ipsum, quare plangatur, intelligit. At ille dixit: Nolite flere. Non est mortua,
Abbreviated transcription (Latin):
tiatur. quia dum ecclesia auitiorũ
labemundata et obfideimeritum
filia est cognominata continuo synago¬
ga perfidiaesimul inuidia equelaeto
solutaest: Perfidiequidem quia in xp̃o
crederenoluit: Inuidia euero quĩa
ecclesiam credidissedoluit. scriptum ẽ
enimin actibus a postolorum. sequenti
autem sabbato peneuniuers aciuitas con¬
uenitaudire uerbum dñi : Uidentes
autem turbas iudaei repletisunt zelo.
et contradicebant his quae a paulodice
hodieque dicitur. quia a deo distitutũ
srnagogestatum uident: ut restaura¬
ri possenoncredant: Ideoq proresus¬
citatione illius supplicaendũ eẽ non aesti¬
ment. sed quae in possibilia sunt apud
homines possibilia sunt apud dm̃. Vn¬
desequitur. Ihs autem audito hoc uer¬
borespondit patripuelle : Nolitimese.
credetantum et saluaerit: Pat̃puelle
totus doctorum legis accipitur dequo
dñs ait: Supercathedramoysi sedert̃
scribae et pharisaei: Qui si credere

Expanded text:
tiatur, quia dum Ecclesia a vitiorum tiatur, quia dum Ecclesia a vitiorum labe mundata, et ob fidei meritum filia est cognominata, continuo synagoga perfidiae simul invidiaeque lege soluta est. Perfidiae quidem, quia in Christo credere noluit; invidiae vero, quia Ecclesiam credidisse doluit. Scriptum est enim in actibus Apostolorum: Sequautem sabbato, pene universa civitas convenit audire verbum Domini. Videntes autem turbas Judaei, repleti sunt zelo, et contradicebant his quae a Paulo dicehodieque dicitur qui adeo destitutum synagogae statum vident, ut restaurari posse non credant; ideoqcitatione illius supplicandum esse non aestiment. Sed quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum . Unde sequitur: Jesus autem, audito hoc verbo, respondit patri puellae: Noli timere. Crede tantum, et salva erit. Pater puellae, coetus doctorum legis accipitur, de quo Dominus ait: Super cathedram Moysi sederunt scribae et pharisaei . Qui si credere
Abbreviated transcription (Latin):
tangere patriscilicet aequalem cre¬
dere. Et dixitihs tangitme aliquis
nam et ego noui uirtutem deme exisse.
Dicatpelcogius si pleccetse suõ cona¬
nime s aluari. dicamus autemnos quia
uana salus hominis. Indo faciemus uir¬
tutem. Nam et ipseuirtutem quae ꝓ¬
pitietur omnibus iniquitatibus iniqui¬
tatibus nr̃is. et sanetomnes languores
nr̃os non de nobis ipsis sed de senouit
exire. Nonergo latet eum qui fim¬
briam tetigerit. idestin carnationis
mysteria donec ad maiora capienda
perueniat perfecteamando credi¬
derit. Atipse dixitilli. filia fides
tua tes aluam fecit uade in pace.
Ideofilia quia fidestuate saluam
fecit. nec dixit fidestua tesaluam
factura est sed saluam fecit: in eo
enim quod credidisti iam salua fac¬
taes. Ad huc illoloquente uenitad
principemsinagoge dicens ei: quia
mortua est filiatua noliuex areillũ.
Saluata a profluuio sañguinis muli¬
ere. mox filia principis mortuanun¬

Expanded text:
tangere, Patri scilicet aequalem cretangere, Patri scilicet aequalem credere. Et dixit Jesus: Tetigit me aliquis. Nam ego novi virtutem de me exisse, etc. Dicat Pelagius, si placet, se suo conanime salvari. Dicamus autem nos, quia vana salus hominis, in Deo faciemus virtutem. Nam et ipse virtutem, quae propitietur omnibus iniquitatibus nostris, et sanet omnes languores nostros, non ex nobis ipsis, sed de se novit exire. Non ergo latet eum qui fimbriam tetigerit, id est, incarnationis mysteria, donec ad majora capienda perveniat, perfecte amando crediderit. At ipse dixit illi: Filia, fides tua te salvam fecit; vade in pace. Ideo filia, quia fides tua te salvam fecit. Nec dixit, fides tua te salvam factura est, sed salvam fecit. In eo enim, quod credidisti, jam salva facta es. Adhuc illo loquente, venit quidam ad principem synagogae, dicens ei: quia mortua est filia tua, noli vexare illum. Salvata a profluvio sanguinis muliere, mox filia principis mortua nun
Abbreviated transcription (Latin):
recumbere. uel caput mereatur pistici
nardo perunguere cumetillemagnus
fuerit qui sein dignum dicebat eius cal¬
ciamenta portare: Magna etillaquȩ
unguere pedeseius etcapillissus terge¬
re promeruit: Et accilis quis est qui
metetigit ÷ N onutipse quȩ nesciat doce¬
atur sed ut uirtus fidei quam nouerat
immo quamipse dederat in mulierede¬
claretur interrogat. Negantibus autẽ
omnibus : dixitpetrus et quicũilloerant̃
preceptor turbȩ te conprimunt aeas¬
fligunt et dicis qus metetiga noramei
turbae comitantes passim conpramuut
tan¬
quidiuersis in ordinate glomerantiũ
heresibus affligitur. solocatholicae
ecclesiae fideliter cordequacritatur¬
Nam sicuequidam uidentes non uid ent
& audientes non audiunt. Itactiam
tangentes nontangunt. qui a non fide¬
literxpm̃tangunt: Vn deciidam a¬
manti quidemꝰ sed nondum plene cre¬
dentidicit Nolimetangere nondũ
enim a scendi ad patremmneum. A¬
pertedocens quid sit eum ueraciter

Expanded text:
recumbere, vel caput mereatur pistica recumbere, vel caput mereatur pistica nardo perungere, cum et ille magnus fuerit qui se indignum ducebat ejus calceamenta portare; magna et illa quae ungere pedes ejus, et capillis suis tergere promeruit. Et ait Jesus: Quis est qui me tetigit? Non ut ipse quae nesciat doceatur, sed ut virtus fidei, quam noverat, imo quam ipse dederat, in muliere declaretur, interrogat. Negantibus autem omnibus, dixit Petrus et qui cum illo erant: Praeceptor, turbae te comprimunt et affligunt, et dicis, Quis me tetigit? Queturbae comitantes passim comprimunt, tanqui diversis inordinate glomerantium haeresibus affligitur, sola catholicae Ecclesiae fideliter corde quaNam sicut quidam videntes non vident, et audientes non audiunt, ita etiam tangentes non tangunt, qui non fideliter Christum tangunt. Unde cuidam amanti quidem, sed nondum plene credenti dicit: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum ; aperte docens quid sit eum veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Et fuerat multa ꝑ pessa a conplu¬
ribus medicis. et ero gauerat omnia sia
nec quicquã proficerat. sed magis deteri¬
us habebat. Sed haec ubi populũ iudȩ¬
orum aegrotare uerumq decelo cog¬
nouit ad essemedicum. coepit et ipsalan¬
guorissui sperarepariter et querit are
remedium. Accessitretro et tetigit fim¬
briam uestim̃tieius et confestĩ fluxus ste¬
tit sanguinis eius: Accedit et̃ dnm̃tan¬
git ecclesia. qua eei ꝑ fidei ueritatem ad¬
proriquat: Accedit autem retrosiue
iuxta id quod ipseait: Si quis mihiminis¬
trat mesequatur. Et alibi precipitur
Postdnm̃ dm̃tuum ambulabis. siue quia
praesentem in carned nm̃ ñ uidens perac¬
tis temporariae dispensationis sacramen¬
tis eius iamꝑfidem coepit uestigia sub sequi
Tangitautem fimbriamuestimenti eius¬
& unda mrestringit sangiunis. qui abea¬
tus et ueremundatus qui uel ex trema
parte uerbi fidei manu contegerit.
Namrarus uclde quieius uel in pectore

Expanded text:
ait: Et fuerat multa perpessa a compluait: Et fuerat multa perpessa a compluribus medicis, et erogaverat omnia sua, nec quidquam profecerat, sed magis deterius habebat. Sed haec, ubi populum Judaeorum aegrotare, verumque de coelo cognovit adesse medicum, coepit et ipsa languoris sui sperare pariter et quaeritare remedium. Accessit retro, et tetigit fimbriam vestimenti ejus, et confestim stetit fluxus sanguinis ejus. Accedit et Dominum tangit Ecclesia, quae ei per fidei veritatem appropinquat. Accedit autem retro, sive juxta id quod ipse ait: Si quis mihi ministrat, me sequatur ; et alibi praecipitur: Post Dominum Deum tuum ambulabis; sive quia presentem in carne Dominum non videns, peractis temporariae dispensationis sacramentis, ejus jam per fidem coepit vestigia subsequi. Tangit autem fimbriam vestimenti, et undam restringit sanguinis, quia beatus et vere mundandus, qui vel extremam verbi partem fidei manu contigerit. Nam rarus valde, qui ejus vel in pectore
Abbreviated transcription (Latin):
bus dommi idest sangiunũ fuisse castrame¬
tatus. Qui a uidelicet dñs adbellandummup¬
diprincipem humilis appecrens: non inodo
operibus infructuosis sed e treligionespur¬
cissime dedito gentilium populo sinuentt
Ergoquam diu synago gauiguit laborauit
ecclesia defectusillius huius estuirtus. quia
illorum delicto salus factec est gentibus. Quȩ
in medicos erogauerat omnem substcentiam
suam necabullo potuit curari. Medicos
siue falsostheologos siue phrlosopos legum¬
q: doccores sacculcrium quimultadeuir¬
tutibus uitusq subtilissime disserentes utilia
seuiuendi credendiq institutamortalibus dase
promittebañ. S eucerceipsossp̃s in mundos
significat: quiuulthominibus consolendo scra
prodo colendo singerebant. quibus uicissii
piudio dis gentilitas quanto magis naturalis
industriae uires expenderat. Tantominus
potuit abiniquitatissuae sordecuroiben
Qndebeoneortus debacmuliere seribens

Expanded text:
bus Dommim, id est sanguinum, fuisse castramebus Dommim, id est sanguinum, fuisse castrametatos. Quia videlicet Dominus ad debellandum mundi principem, humilis apparens, non modo operibus infructuosis, sed et religioni spurcissimae deditos gentilium populos invenit. Ergo quandiu Synagoga viguit, laboravit Ecclesia. Defectus illius hujus est virtus, quia illorum delicto salus gentibus. Quae in medicos erogaverat omnem substantiam suam, nec ab ullo potuit curari. Medicos sive falsos theologos, sive philosophos, legumque doctores saecularium, qui multa de virtutibus vitiisque subtilissime disserentes, utilia se videndi credendique instituta mortalibus dare promittebant, seu certe ipsos spiritus immundos significat qui velut hominibus consulendo, se jam pro Deo colendos ingerebant. Quibus vicissim audiendis, gentilitas quanto magis naturalis industriae vires expenderat, tanto minus potuit ab iniquitatis suae sorde curari. Unde bene Marcus de hac muliere scribens,
Abbreviated transcription (Latin):
carnalium populorum ẽ consuetudine
grauatus : Et mulier quaedccerat influ¬
xusanguinis ab annis duodecim: Mulier
sanguine fluens. eccles aeso e gentibus
congregata. Quae in gen̾ito carnaliũ
delectationum polluta fluxuat que
a coetu iamfuerat segregata fidelium
S eddum uerbumdi iudaeã saluare decer¬
neret paratamiam promissam qua e alus
praeri puit specerta s alutem : Notapdũ
quod etarchisynagogi duo denissit filia
et mulierhaec ab annis duo decim sanguine
fluxerit hoc esteodem quod hacenata sittẽ¬
pore illa coeperit in firmari. Vnaenim
penecademq saeculi huius aetate et sina¬
gogain patriarchis nasci. et gentilium natio
per orbem coepitidolatriae saniae fedari
N amet gemine fluxus sangiunis. hoc est et suꝑ¬
idolatriae prostitutione et suꝑhisquicar¬
nis ac̃ sanguinis oblectatione patrantur
potest intellegi. Vnde pulchre sacrere¬
festhiscoriatempore dauid ad huc puer
goliath gigantem strauit philistiminfipi¬

Expanded text:
carnalium populorum est consuetudine carnalium populorum est consuetudine gravatus. Et mulier quaedam erat in fluxu sanguinis ab annis duodecim. Mulier sanguine fluens Ecclesia est ex gentibus congregata, quae ingenito carnalium delectationum polluta fluxu, atque a coetu jam fuerat segregata fidelium, sed dum verbum Dei Judaeam salvare decerneret, paratam jam promissamque aliis praeripuit spe certa salutem. Notandum est quod archisynagogi duodenis sit filia, et mulier haec ab annis duodecim sanguine fluxerit; hoc est eodem quo haec nata sit tempore illa coeperit infirmari, una enim pene eademque saeculi hujus aetate et synagoga in patriarchis nasci, et gentilium natio per orbem coepit idololatriae sanie foedari, nam et geminae fluxus sanguidololatriae prostitutione, et super his quae carnis ac sanguinis oblectatione patrantur, potest intelligi. Unde pulchre sacra refert historia, tempore quo David adhuc puer Goliath gigantem stravit, Philisthiim in fini
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃mincarne apparente . longesibi digni¬
tatis gloriae praeferendum ẽe cognouit
Illud a postoli sedula deuotione protes¬
tans. Quia quodinfirmũ ẽdĩ. fortius est
hominibus. Ro gauit eum intrareindomũ
eius quia continuis gaudiorum uocis eius
uideredesidercbat aduentum: Anima
dñe quissimilistibi: Et hocẽ ad pedesihũ
cadere eum superomnes singulariter
magnum pia fide fateri: Quia filia uni¬
ca eratilli fereannorum duo decim. et
soladegali institutione composita. quasi
aetatis anno. hoc est tempore pubertatis
ad propinquantem moriebatur. Quia
nobiliter a prophetis edocatao. post¬
quam ad intellegibiles annosperuene¬
rat. Postquam spiritales dõ fructus
gignere debebat. subito errorum lan¬
guore consternata. spiritadis uitae uias
ingredi dissperabiliter omisit: & si non
axp̃o succurreretur. horrendum per
ba cõnprimitur. quia agentiiudeae salu¬
taria monita praebens quibus aegram
uitus eius conscientiam erigeret. noxia

Expanded text:
Christum in carne apparentem longe sibi digniChristum in carne apparentem longe sibi dignitatis gloria praeferendum esse cognovit, illud Apostoli sedula devotione protestans: Quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . Rogavit eum intrare in domum suam, quia continuis gaudiorum votis ejus videre desiderabat adventum. Anima Domine, quis similis tibi ? Et hoc est ad pedes Jesu cadere, eum super omnes singulariter magnum pia fide fateri. Quia filia unica erat illi, fere annorum dsola legali institutione composita, quasi aetatis anno, hoc est tempore pubertatis appropinquante, moriebatur, quia nobiliter a prophetis educata, postquam ad intelligibiles annos pervenerat, postquam spiritalem Deo sobolem generare debebat, subito errorum languore consternata, spiritalis vitae vias ingredi desperabiliter omisit, et si non a Christo succurreretur, horrendam per ba comprimitur, quia genti Judaeae salutarintus ejus conscientiam erigeret, noxia
Abbreviated transcription (Latin):
cceuiruenit cui nomeneratiairus.
et ipse princeps synago geerat.
Priori lectione quam deab¬
iectione srnagoge fideq: ecclesiae atq
iterum in lustratione srgo gȩsumus
interpretati. Consequenter archiss¬
nago gefilia moriens subiungitur
quamdum suscitare properat dñs.
ripit sanitatem. fitq ut postueniens
prior salute potiatur. Aethiopia
enim. praeueni et manus eiusdõ. & cũ
intrauerit plenitudo gentium. tunc
omnis i srł saluus fiet : Princepsitaq
srnagoge nullus melius quam ipse
morses intellegitur. Vn debeneiairus
idẽ in luminans siue inluminatus uo¬
catur. quia qui accepit uerbauitae
darenobis. et perhaecceteros in lumi¬
ta scribere uel docere possit in lumi¬
natur: Et cecidit ad pedesihũ rogans
eum ut intraret indomum eius: Si caput
xp̃ids̃. pedes eius consequenter in car¬
natic quat̃ram nrãe mostaditatis teci¬
gt accipiendi sunt. Caeciditigitur
archis ynagogus ad pedesibũ quia le¬
gis lator cum totapatrum progeniae

Expanded text:
enit vir cui nomen erat Jairus, et ipse princeps Synagogae erat. Priori lectioni, qua de abjectione Synagogae fideque Ecclesiae, atque iterum instauratione Synagogae sumus interpretati, consequenter archisynagogi filia moriens subjungitur, quam dum suscitare properat Dominuripit sanitatem, fitque ut praeveniens prior salute potiatur. Aethiopia enim praeveniet manus ejus Deo . Et cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet. Princeps itaque Synagogae nullus melius quam ipse Moyses intelligitur. Unde bene Jairus, id est, illuminans, sive illuminatus vocatur, quia qui accipit verba vitae dare nobis, et per haec caeteros illumita scribere vel docere possit, illuminatur. Et cecidit ad pedes Jesu, rogans eum ut intraret in domum ejus. Si caput Christi Deus, pedes consequenter incarnatio, qua terram nostrae mortalitatis tetigit, accipiendi sunt. Cecidit igitur archisynagogus ad pedes Jesu, quia legislator cum tota patrum progenie
Abbreviated transcription (Latin):
sic dõ anima lumine uultus eius inlus¬
trata atq signata. Vndepsalmista.
Signatum est inquit in nobis lumenuul¬
tus tuidñe. Hoc quippelumen est totũ
hominis et uerbumbonum quod nõn ocu¬
lis sed mente conspicitur. Signatum
autem dixit in nobis tam quam denari¬
ussignatur regisi magine. Homoenũ
factus est adimaginem et᷑ similitudinẽ
dĩ quampeccando corrupit. Bonum
ergo eius ẽ uerum atq aeternum sire¬
nascendo signetur: Et nompotuerunt
uerbum eius reprehender ecorample¬
be. et miratin responsiseius tacuert¬
M.
qua
quicrederedebuerant ad tantã sapien¬
tiam. mirati sunt quod caliditas eorum
insidiandi non inuenisset locum.

Expanded text:
sic Deo anima lumine vultus ejus illussic Deo anima lumine vultus ejus illustrata atque signata. Unde Psalmista: Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine . Hoc quippe lumen est totum hominis, et verum bonum quod non oculis, sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei , quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum, si renascendo signetur. Et non potuerunt verbum ejus reprehendere coram plebe; et mirati in responsis ejus, tacuer. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam, mirati sunt quod calliditas eorum insidiandi non invenisset locum.
Abbreviated transcription (Latin):
sentiloco quodutiq potuerit scir eibscu¬
ius imago esset innummo. sed interrogat
ut aad sermonem eorum conpetent̃res¬
pondeat. Respondentes dixerunt cȩsa¬
ris. Et ait illis. Red diteergo quaecaesa¬
rissunt caesari. et quaedĩ sunt dõ Caesa¬
rem non putemus augustum. sed tyberiũ
significari priuignum eius quun locum
successerat uitrici. subquo et passus est dñs
Omnes autem reges romani a primo gaio
caesare quiimperium arripuerat caesa¬
res appellati sunt. porro quodait
Reddite quae sunt caescris caesccri.
I destnummum tributum et pecuniam:
Et quae suntdĩ .dõ. decimas primicias
oblationes acuictimas. sentiamus quo¬
modo et ipsered dit tributa prose et
petro et dõ reddit quaedĩsunt. patris
faciens uoluntatem. Alit̃. Reddite
quaecaesarissunt caesccri. et quaedi st̃
dõ Quem ad modum caesara uobis exigit̃
in pressionemim coginis suae. sic et ds̃ ut
quem ad modum illir ed diturnũmus

Expanded text:
senti loco quod utique potuerit scire Jesus, cusenti loco quod utique potuerit scire Jesus, cujus imago esset in nummo. Sed interrogat, ut ad sermonem eorum competenter respondeat. Respondentes dixerunt: Caesaris. Et ait illis: Reddite ergo quae Caesaris sunt Caesari, et quae Dei sunt Deo. Caesarem non putemus Augustum, sed Tiberium significari privignum ejus, qui in loco successerat vitrici, sub quo et passus est Dominus. Omnes autem reges romani a primo Caio Caesare qui imperium arripuerat, Caesares appellati Reddite quae sunt Caesaris Caesari, id est, nummum, tributum et pecuniam, et quae sunt Dei Deo, decimas, primitias et oblationes ac victimas sentiamus, quomodo et ipsePetro, et Deo reddit quae Dei sunt, Patris faciens voluntatem . Aliter: Reddite quae Caesaris sunt, Caesari; et quae Dei sunt, Deo. Quemadmodum Caesar a vobis exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus, ut quemadmodum illi redditur nummus,
Abbreviated transcription (Latin):
plumimmo ipsam lucemperdere. quã tribu¬
ta perderemaluerunt. Et interrogaue¬
runt illum dicentes. Magisterscimus quia
rectedoces et doces et non accipis personã
sed inueritate uiam dĩ doces. lice tnobis da¬
rȩtributum caesariannon. Blandaet frau¬
dulenta interrogatio illuc prouocatre
respondentem ut magis dm̃ quam caesarẽ
timeat et dicat. non debere tributa solui
ut statim audientes ministri presidis quiiux¬
ta alios euangelistas ad fuisseleguntur. sedi¬
tiones contraromanum principen ceneant:
Considerans autem dolum illorum dixit ad
ditemihi den arium cuius habetimaginem
inscriptionem: Sapientia semper sapien¬
terait. ut suis potissimũ temptatores sermo¬
nib: confitentur Ostendite mihuinquit
denarium hoc est genusnummi. quod pro
decemnummis imput cebatur. et hebebat
imaginem caescris. Qaiautemputant int̃¬
rogationem saluatorisignorantiam ẽẽ
et non despensationem discant. ex prae¬

Expanded text:
plum, imo ipsam lucem perdere quam tribuplum, imo ipsam lucem perdere quam tributa pendere maluerint. Et interrogaverunt illum dicentes: Magister, scimus quia recte dicis et doces, et non accipis personam, sed in veritate viam Dei doces. Licet nobis dare tributum Caesari, an non? Blanda et fraudulenta interrogatio illuc provocat respondentem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut statim audientes ministri praesidis qui juxta alios evangelistas adfuisse leguntur, seditionis contra Romanos principem teneant. Considerans autem dolum illorum, dixit ad dite mihi denarium, cujus habet imaginem et inscriptionem. Sapientia semper sapienter agit, ut suis potissimum tentatores sermonibus confutentur. Ostendite mihi, inquit, denarium. Hoc est genus nummi quod pro decem nummis imputabatur, et habebat imaginem Caesaris. Qui autem putant interrogationem Salvatoris ignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex prae
Abbreviated transcription (Latin):
tobseruantes miserunt in sidia¬
tores quiseiustossimularent ut
caperent eum in sermone. Et tra¬
derent eum principatui et potes¬
tatem praesidis: Quaerentes dnm̃ conpre¬
hendere principes sacerdotũ etscribȩ
timuerunt populum atq: ideo quodperse
non poterant presidis manibus efficere temp¬
tabant. ut ueludipsi a mortecius uiderentur
ininunes. Nuperenim subcaesare augustoiu¬
daea subiecta romanis quando in toto orbeest
caelebrata descriptio stipendiaria facta fu¬
erat et erat in populo magna seditio. Dicenti
bus aliis prosecuritate et quiete quia roma¬
niproomnibus militarent debere cributaꝑ
solui: Pharisaeis uero qui sibi ad plaudebañ
deiustita. et contrario nitentibus non debe¬
repopulum di qui decimas soluerit primi¬
tiuadaret. et cetera quae in lege scriptast
humanis legibus subiacere: Cuius seditio¬
nis adeo fomes inualuit. ut postdñi passio¬
nem insistentibus sibi romanis patriãem
et regnum nobile illud cũ suareligione tem¬

Expanded text:
observantes miserunt insidiatores, qui se justos simularent, ut caperent eum in sermone, et traderent illum principatui et potestati praesidis. Quaerentes Dominum comprehendere principes sacerdotum et scribae, timuerunt populum, atque ideo quod per se non poterant, praesidis manibus efficere tentabant, ut velut ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nuper enim sub Caesare Augusto Judaea subjecta Romanis, quando in toto orbe est celebrata descriptio, stipendiaria facta fuerat, et erat in pobus aliis pro securitate et quiete, qua Romani pro omnibus militabant, debere tributa persolvi; Pharisaeis vero qui sibi applaudebant in justitia, e contrario nitentibus, non debere populum Dei qui decimas solveret, et primitias daret, et caetera quae in lege scripta sunt, humanis legibus subjacere. Cujus seditionis adeo fomes innem insistentibus sibi Romanis, patriam, gentem, et regnum, nobile illud cum sua religione tem
Abbreviated transcription (Latin):
triticum congregariinhorrea. manifestũ
est hereticos quosq ethypocritas fidei.ge¬
henneignibus concremandos: Scõsuero
qui a ppellanturtriticum horreis ideft
mansionibus caelestibus suscipi: Tunciusti
ful gebunt sicut sol in regnopatrisstuen¬

Expanded text:
triticum congregari in horrea, manifestum triticum congregari in horrea, manifestum est haereticos quosque et hypocritas fidei gehennae ignibus concremandos; sanctos vero qui appellantur triticum, horreis, id est, mansionibus coelestibus suscipi. Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris e
Abbreviated transcription (Latin):
nitentiae et monemur necito amputemus
fratrem quia fieri potest utillequi hodie
noxia de prauatus ẽ. dogmate crasres pescat
ec defender eincipiat ueritatem. Illud quod¬
que quod sequitur. Sinite utraq crescentus¬
q admessem uidetur illi precepto eẽ contra¬
rium aufertemalum demediourm Et
nequaquam societatem habendam cũhis
qui fr̃s nominentur. et sint adulteri et forni¬
catores. Sienim prohibetur eradicatio &
us que ad messem tenenda est patientia. quo¬
modo eiciendi sunt quidam demedio nr̃m
Intertriticum et ziraniam quod nosappel¬
lamus lolium quã diuherba est. et necdum
culimus uenit ad spicam grandissimilitudoẽ
et indiscernendo aut nulla autper diffici
quidambiguum est citosententiam profe¬
ramus sed dõ iudici terminũ reseruemus
Etcum diesiudicii uenerit illo non suscep¬
tione criminis sed manifestum reatum
descõrum coetu eiciat. Quod autem dixit
nicaniorum fasciculo s ignibus tradi et

Expanded text:
nitentiae, et monemur ne cito amputemus nitentiae, et monemur ne cito amputemus fratrem: quia fieri potest, ut ille qui hodie noxio depravatus est dogmate, cras resipiscat et defendere incipiat veritatem. Illud quoque quod sequitur: Sinite utraque crescere usque ad messem , videtur illi praecepto esse contrarium: Auferte malum de medio vestrum ; et nequaquam societatem habendam cum his qui fratres 97 nominentur, et sunt adulteri et fornicatores. Si enim prohibetur eradicatio, et usque ad messem tenenda est patientia, quomodo ejiciendi sunt quidam de medio nostrum? Inter triticum et zizania, quod nos appellamus lolium, quamdiu herba est, et nondum culmus venit ad spicam, grandis similitudo est, et in discernendo aut nulla, aut perdifficilquid ambiguum est, cito sententiam proferamus; sed Deo judicii terminum reservemus: ut cum dies judicii venerit, ille non suspicionem criminis, sed manifestum reatum de sanctorum coetu ejiciat. Quod autem dixit, zizaniorum fasciculos ignibus tradi, et
Abbreviated transcription (Latin):
est filius hominis Perspicue ex posuit
quodager mundussit sator filius homi¬
nis bonum semen filui regni. iz ania
filii pessimi. Sit aniorum sator diabo¬
lus Messis consummatio mundi. Mes¬
sores angeli. omnia scandala referun¬
tur adrizania. iusti reputantur in fi¬
lios regni. Ergout supradixi quae ex posi¬
ta sunt ad ño his debemus ad commodare
fidem. quae autem tacita et nrã eintelle¬
gentiae derelictaperstringend asunt
breuiter. Homnines quidormiunt magis¬
tros ecclesiarum intellige seruos patris¬
familiae nealios accipias quam angelos
qui cotidieuident faciem patris. Diabo¬
lus autem propt̃ eccinimicus homo ap¬
pellatur quiads̃ eẽ deseuit. Et in no¬
nopsclmo scriptum est deeo: Ex sur¬
ged ñe non confort& ur homo quam¬
obrem non dormiat qui ecclesiãepre¬
positus est neperillius neglegentiam
inimicus homo superseminet zizania.
hocesthereticorum dogmata. Quod autẽ
dicitur neforte colligentes z iztiniam era¬
di cetissimulet frumentum. datur locuspe¬

Expanded text:
entium. Perspicue exposuit quod ager mundus sit: sator, Filius hominis; bonum semen, filii regni; zizania, filii pessimi; zizaniorum sator, diabolus; messis, consummatio mundi; messores, angeli. Omnia scandala referuntur ad zizania; justi reputantur in filios regni. Ergo, ut supra dixi, quae exposita sunt a Domino, his debemus accommodare fidem. Quae autem tacita, et nostrae intelligentiae derelicta, perstringenda sunt breviter. Homines qui dormiunt, magistros Ecclesiarum intellige. Servos patrisfamilias, ne alios accipias quam angelos, qui quotidie vident faciem Patris . Diabolus autem propterea inimicus homo appellatur; quia Deus esse desivit. Et in nono psalmo scriptum est de eo: Exsurge, Domine, non confortetur homo . Quamobrem non dormiat, qui Ecclesiae praepositus est, ne per illius negligentiam inimicus homo superseminet zizania, hoc est, haereticorum dogmata. Quod autem dicitur: Ne forte colligentes zizania, eradicetis simul et frumentum, datur locus poe