comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
isi consuetudo eccłȩ. sollicita mente recolatur: potest questio
non nulla suboriri. cur in gradu undecimo collocatus propheta.
se penitentiȩ satiffactione ꝓsternat. In tali enim culmine con¬
ftitutus. & euectus ad gloriam sempiternã: trepidationem adhuc ha¬
bere potuit. non ruinam. Similis enim ratio & in centesimo uigesimo
septimo reddita est: cũ timorẽ dñi per om̃s gradus. in hoc mundo
scĩs diximus conuenire personis. Dicit etiam eccła in centesimo uigesi¬
mo octauo. sepe expugnauerunt me a uiuentute mea: & paulo post
supra dorsum meum fabricauerunt peccatores ⁊ multasq calamitates
ascendens populus ifte dinumerat: quas adhuc suftinebat in mundo. Ita &
hic quicquid in excelsum ꝓpheticus animus tendit. amplius se pia humi¬
litate prosternit: ut adhuc mente curuatus. ascenderet: si presumptionem
de meritis non haberet. Conscius enim conditionis humane. se adhuc humi¬
lius quã pridem subdiderat. inclinauit: quia nemo potest effugere pecca¬

Expanded text:
isi consuetudo Ecclesiae sollicita mente recolatur, potest quaestio nonnulla suboriri, cur in gradu undecimo collocatus propheta, se poenitentiae satisfactione prosternat. In tali enim culmine constitutus, et evectus ad gloriam sempiternam, trepidationem adhuc habere potuit, non ruinam. Similis enim ratio in centesimo vigesimo septimo psalmo reddita est, cum timorem Domini per omnes gradus in hoc mundo sanctis diximus convenire personis. Dicit etiam Ecclesia in centesimo vigesimo octavo: Saepe expugnaverunt me a juventute mea; et paulo post, Supra dorsum meum fabricaverunt peccatores, multasque calamitates ascendens populus iste dinumerat, quas adhuc sustinebat in mundo. Ita et hic quidquid in excelsum propheticus animus tendit, amplius se pia humilitate prosternit; ut adhuc mente curvatus ascenderet, 447 si praesumptionem de meritis non haberet. Conscius enim conditionis humanae adhuc se humilius quam pridem subdiderat, inclinavit, quia nemo potest effugere pecca
Abbreviated transcription (Latin):
Sed non isti dauid filio iesse: quia dicere potuit iurauit. dñs michi: sicut
& in huius psalmi prncipiis dixi. łlam cũ dicit. iurauit dñs dauid. alterũ¬
rium super potentem. & exaltaui electũ de plebe mea inueni dauid seruum

Expanded text:
Sed non isti David filio Jesse, quia dicere potuit: Juravit Dominus mihi, sicut Sed non isti David filio Jesse, quia dicere potuit: Juravit Dominus mihi, sicut et in hujus psalmi principiis dixit. Nam cum dicit: Juravit 453 Drium super potentem, exaltaui electum de populo meo. Inueni Dauid seruum
Abbreviated transcription (Latin):
dñm xp̃m induissent. Nam si muncdanũ gaudium est uestem sumere
preciosam: quid de illa maiestate potest oboriri letitiȩ. quȩ & honorabi¬
lem facit. & circundat modis omnibus ad salutem: Propter dauid seruum
populus fecerit in deserto. uel postea quanta dño iniquitate peccauerit᷑ prȩ¬
uidens etiam quã ingefturus erat salutarem quidem mundo. sed ipsis lame¬
ntabilem passionem: in dei patris se supplicationem prosternit: orans. ne fa¬
ciem xp̃i sui id est prȩsentiam auertat agente iudaica. quam olim promi¬
serat per prophetas: ut qui erat reconciaturus mundum. offensam quoq
quȩ dñi aduentum breuiter quidem sed magno desiderio postulauit. tertiã
narrationem sermo prophȩtalis ingreditur: ubi ea quȩ filio promissa fue¬
rant a patre. lȩtus enumerat. Quid enim firmius. quidue dici potest constan¬
tius : quando ille iurat per quem iurarur: ille ꝓmittit qui non potest falliꝰ

Expanded text:
Christum Dominum induissent. Nam si mundanum gaudium est vestem sumere Christum Dominum induissent. Nam si mundanum gaudium est vestem sumere pretiosam, quid de illa majestate potest oboriri laetitiae, quae et honorabilem facit, et circumdat modis omnibus ad salutem? Vers. 10. Propter Davpopulus fecerit in deserto, vel postea quanta Domino iniquitate peccaverit; praevidens etiam quam ingesturus erat salutarem quidem mundo, sed ipsis lamentabilem passionem, in Dei Patris se supplicatione prosternit: ne faciem Christi sui, id est praesentiam avertat a gente Judaica, quam olim promiserat per prophetas; ut qui erat reconciliaturus mundum, offensam quoquequae Domini adventum breviter quidem, sed magno desiderio postulavit, tertiam narrationem sermo prophetalis ingreditur, ubi ea quae Filio promissa fuerant a Patre, laetus enumerat. Quid enim firmius quidve potest dici constantius, quando ille jurat per quem juratur, ille promittit qui non potest falli?
Abbreviated transcription (Latin):
care dignatus es. Non enim dixit archam noe. non archam teftamenti: quȩ
tamen utraq tẏpum portare uidebatur eccłȩ: sed ipsam specialiter desig
quitur: quȩ a dño recipi deprecatur in requiem sempiternam. Sed uideamut
quid significet. sacerdotes tui induantur iuftitiam: id est tanquam armis
cęlestibus uestiantur: sicut apłs dicit. induite loricam iuftitiȩ & caritatis.
ut possitis ignita iacula in imici extinguere: scilicet. ut intrepide. heretico¬
rũ iaculis ualeant obuiare. Siue iustitiã ipsum significat dnm xp̃m: qui¬
factus est nobis sapientia a deo & iustitia. Ipsum ergo docet sacerdotes indui:
& semper corde gestare. Qui tamen sic indutur. ut intus esse dignetur: si¬
cut baptitatis idem dicit apłs. omnes qui in xp̃o baptitati eftis: xp̃m indu¬
istis. Sequitur. Et sc̃i tui exultent. Consequens erat. ut sc̃ĩ exultarent: cũ ipsũ

Expanded text:
care dignatus es. Non enim dixit, arcam Noe, non arcam testamenti, quae care dignatus es. Non enim dixit, arcam Noe, non arcam testamenti, quae tamen utraque typum portare videbatur Ecclesiae; sed ipsam specialiter designquitur quae a Domino recipi deprecatur in requiem sempiternam. Sed videamus quid significet, Sacerdotes tui induantur justitia, id est, tanquam armis coelestibus vestiantur; sicut Apostolus dicit: Induti loricam justitiae et charitatis, ut possitis ignita jacula inimici exstinguere ; scilicet ut intrepide haereticorum jaculis valeant obviare. Sive justitia ipsum significat Dominum factus est sapientia nobis a Deo et justitia . Ipsum ergo decet sacerdotes induere, et semper corde gestare, qui tamen sic induitur, ut intus esse dignetur, sicut baptizatis idem dicit Apostolus: Omnes qui in Christo baptizati estis, Christum induistis . Sequitur, et sancti tui exsultent. Consequens erat ut sancti exsultarent, cum ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt stare. Quod si hoc & ad historiam pie uelis referre: significat
forte scãm crucem: ubi corporaliter stetit. quando in ea confixus appa¬
rut. In qua fietisse recte dicitur: ubi corpus eius infixum fuisse mon¬
stratur. Merito ereo hunc propheta locũ dicit adorandum: qui nobis
& archa scificationis tuȩ. Post quam dñi xp̃i promissiones: superius dicte
sunt. propheta perfectas esse cognouit:ne quicquamꝰ debitum esse cons ꝑ dñm¬
taret. exclamat ad dñm: exurge in requiem tuam: ut euentũ rerũ per¬
fecte ueritatis ordine declararet: id est ab inferis resurgeret. in deitatis
suȩ beatitu dinem. sempiternam. Et uide quod addidit. tuam: quam tibi
tua maiestas attribuit: quȩ regnat cũ patre. potestate ȩquali. & gloria
sempiterna. Et ne putares caput menbra sua posse derelinquere: adiecit.
tu & archa scificationis tuȩ. hoc est eccła: quam menbra tua faciens. scifi¬

Expanded text:
tuerunt stare . Quod si hoc et ad historiam pie velis referre, significat tuerunt stare . Quod si hoc et ad historiam pie velis referre, significat forte sanctam crucem ubi corporaliter stetit, quando in ea confixus apparuit: in qua stetisse recte dicitur, ubi corpus ejus infixum fuisse monstratur. Merito ergo hunc propheta locum dicit adorandum, qui nobis et arca sanctificationis tuae. Postquam Domini Christi promissiones quae superius dictae sunt, propheta perfectas esse cognovit: ne quidquam debitum esse constaret, exclamat ad Dominum: Exsurge in requiem tuam; ut eventum rerum perfectae veritatis ordine declararet, id est, ab inferis resurgeret in deitatis suae beatitudinem sempiternam. Et vide quod addidit, tuam, quam tibi tua majestas attribuit, quae regnat cum Patre potestate aequali et gloria sempiterna. Et ne putares caput membra sua posse derelinquere, adjecit, tu et arca sanctificationis tuae, hoc est Ecclesia, quam membra tua faciens, sanctifi
Abbreviated transcription (Latin):
naculũ promisisse: & hic ꝓpħa cũ fidelibus xp̃ianis tabernacula se asse¬
pluralem: qm tunc se fide miscuit populo xp̃iano: quando iam innume¬
rabiles eccłȩ toto orbe promisse sunt. Sed non sufficit eum professum
fuisse intrasse tantũ eccłas: nisi & adorasse diceret. ubi dñt xp̃t pedes¬
dñi xp̃i pedes scĩssimi constrterunt. Pedes significant euangelicas iussio¬
nes: sicut scriptum est. quam speciosi pedes euangelitantium pa¬
ceni. Ibi enim fteterunt pedes eius: ubi fidei ueritas approbatur
esse fundata. In hoc enim in ȩternũ standum nobis est: ubi plenitudo
tem sponsi stat & audit eum. Stare enim pertinet ad solidissimam
mentem. Unde scriptũ est. Qui perseuerauerit usq in finem: hic saluus
erit. Nam peccatores in fide conftare non posse: alter psalmus ostendit.
dicens. Ibi ceciderunt qui operantur iniquitatem: expulsi sunt nec po¬

Expanded text:
naculum promisisse, et hic propheta cum fidelibus Christianis tabernacula se assenaculum promisisse, et hic propheta cum fidelibus Christianis tabernacula se asserali dixit: quoniam tunc se fide miscuit populo Christiano, quando jam innumerabiles Ecclesiae toto orbe promissae sunt. Sed non sufficit eum professum fuisse intrasse tantum Ecclesias, nisi et adorasse se diceret, ubi Domini Christi pedes sanctissimi constiterunt. Pedes significant evangelicas jussiones, sicut scriptum est: Quam speciosi pedes evangelizantium pacem . Ibi enim steterunt pedes ejus, ubi fidei veritas approbatur esse fundata. In hoc enim nobis in aeternum standum est, ubi plenitudo tem sponsi stat, et audit eum . Stare enim pertinet ad solidissimam mentem, unde scriptum est: Qui perseveraverit usque in finem hic salvus erit . Nam peccatores in fide constare non posse alter psalmus ostendit, dicens: Ibi ceciderunt qui operantur iniquitatem: expulsi sunt, nec po
Abbreviated transcription (Latin):
prophetiȩ. uideis fuerat repromissum. Pam & ipsa quoq bethlehem ubi
dñs natus est. appellata est ephrata. sicut amos ꝓpheta dicit: deͣ bethle¬
hem domus ephrata. numquid minima es in tribubus uida᷑ Ex te enim exiet
princeps: qui regat populum meum israhel. Et in genesi scriptũ est: sepultã
esse rachel uixta ephrata. quȩ est bethlehem. Vnde euidenter apparet.
auditũ fuisse nasciturũ dñm in bethlehem: sed propter fidem gentium
in campis siluȩ fuisse compertum. Introiuimus in tabernacula eius: ad¬
orauimus in loco. ubi steterunt pedes eius. Cum superius dixerit. in eph¬
rata se audisse quȩ in campis siluȩ reppererat: nunc ad confirmandum
totius deuotionis effectum. introisse se dicit in tabernacula dñi: ut
quod in spe firmissima gerebat. in hoc se ꝑrofitetur modis omnibus intro¬
isse. Perscrutandum plane. quod superius. dñm singulari mumero taber¬

Expanded text:
prophetiae Judaeis fuerat repromissum. Nam et ipsa quoque Bethlehem, ubi prophetiae Judaeis fuerat repromissum. Nam et ipsa quoque Bethlehem, ubi Dominus natus est, appellata est Ephrata, sicut Michaeas propheta dicit: Et tu, Bethlehem, domus Ephrata, nunquid minima es in tribubus Juda; ex te enim exiet princeps qui regat populum meum Israel . Et in Genesi scriptum est, Sepultam esse Rachel juxta Ephrata, quae est Bethlehem . Unde evidenter apparet auditum fuisse nasciturum Dominum in Bethlehem, sed propter fidem gentium in campis silvae fuisse compertum. Vers. 7. Introivimus in tabernacula ejus, adoravimus in loco ubi steterunt pedes ejus. Cum superius dixerit in Ephrata se audiisse, quae in campis silvae reperierat, nunc ad confirmandum totius devotionis effectum, introiisse se dicit in tabernacula Domini; ut quod in spe firmissima gerebat, in hoc se profiteretur modis omnibus introiisse. Perscrutandum plane quod superius dicit Dominum singulari numero taber
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis deuiare prȩsumit. ut integritatem rei abscondere uideatur: au¬
diat quod sequituru& confusa tandem aliquando resipiscat Ecce audiui-
mus eã in ephrata: inuenimus eam in campis silue. Post dñi sacramentum.
post scudium eius quod tota ueritate compleuit propheta uenit ad
narrationem scđam : in qua ex sua persona. promissionem dñi quã in ephra¬
ta audierat. in campis silue se asserit inuenisse. Ephrat̾a lingua latina
significare memoratur speculum: campi uero silue. indicant corda genti¬
lium: quȩ ex peccatis quasi siluestribus ac dumosis. mundante dño cam¬
pestri puritate patuerunt. Campi siquidem : a capacitate & spacio diffuso
dicti sunt. Facti sunt enim ex hispidis nitidi: ex agrestibus mansueti:
ex sterilibus fructuosi: ex cubilibus demonũ templa dominantis: & ideo
in campis silue. idest in gentibus dicit esse compertũ. quod in imagine

Expanded text:
veritatis derivare praesumit, ut integritatem rei abscondere videatur, auveritatis derivare praesumit, ut integritatem rei abscondere videatur, audiat quid sequitur, et confusa tandem aliquando resipiscat. Vers. 6. Ecce audivimus eam in Ephrata, invenimus eam in campis silvae. Post Domini sacramentum, post studium ejus quod tota veritate complevit, propheta venit ad narrationem secundam, in qua ex sua persona promissionem 452 Domini quam in Ephrata audierat, in campis silvae se asserit invenisse. Ephrata lingua Latina significare memoratur speculum. Campi vero silvae indicant corda gentilium, quae ex peccatis quasi silvestribus ac dumosis, mundante Domino, campestri puritate patuerunt. Campi siquidem a capacitate et spatio diffuso dicti sunt. Facti sunt enim ex hispidis nitidi, ex agrestibus mansueti, ex sterilibus fructuosi, ex cubilibus daemonum templa Dominantis. Et ideo in campis silvae, id est in gentibus dicit esse compertum, quod in imagine
Abbreviated transcription (Latin):
promissionem: quȩ in superioribus dictis suspensa querebatur. Dicit enim.
uotũ suum in hoc fuisse semper intentum: donec eccłȩ firmitas. sc̃ę pre¬
dicationis ordine fundaretur. Locus enim dñi est tabernaculum pectoris
xp̃iani. & atria eccłȩ catholicȩ: quȩ ille tanquam cȩlũ semper inhabitat.
Hȩc inuenta sunt. post quam dñi aduentu constructa uiguerunt: inuenta
plane. quando ipse nos quȩ siuit. ipse repperit: ipse sua pietate construxit.
& tabernaculũ sibi ex nobis & in nobis fecit: quando ipse nos ȩternę ui¬
tȩ propria miseratione refaituit. Et illud memento. quia sicut superius
dixit promisisse xp̃m deo iacob. ita & hic ipsi eum uotũ asserit red¬
didisse : quatinus impleta ueritas iurationis ipsius appareret. Sed ne
perfidia iudeorũ hȩc apposita quam exposita tumultuetur: quȩ serip¬
turas diuinas in suam perniciem. aliis quibusdam confictionibus a uia

Expanded text:
promissionem quae in superioribus dictis suspensa quaerebatur. Dicit enim promissionem quae in superioribus dictis suspensa quaerebatur. Dicit enim votum suum in hoc fuisse semper intentum, donec Ecclesiae firmitas sanctae praedicationis ordine fundaretur. Locus enim Domini, est tabernaculum pectoris Christiani, et atria Ecclesiae catholicae, quae ille tanquam coelum semper inhabitat. Haec inventa sunt, postquam Domini adventu constructa viguerunt. Inventa plane, quando ipse nos quaesivit, ipse reperit, ipse sua pietate construxit; et tabernaculum sibi ex nobis et in nobis fecit, quando ipse nos aeternae vitae propria miseratione restituit. Et illud memento, quia sicut superius dixit promisisse Christum Deo Jacob, ita et hic ipsi eum votum asserit reddidisse, quatenus impleta veritas jurationis ipsius appareret. Sed ne perfidia Judaeorum haec apposita, quam exposita tumultuetur quae Scripturas divinas in suam perniciem aliis quibusdam confictionibus a via
Abbreviated transcription (Latin):
ad naturã deitatis eius applicari posse uideantur: hoc tamen omnimodis
discrepare cognoscitur: ut illa potentia diuinitatis. aut oculis suis somnũ.
aut palpebris domitationem dedisse uideatur. Sed hȩc omnia. rationabiliter
humanitati eius conuenire noscuntur. Picit enim. si dedero somnũ oculis
meis. Somnus ifte intelligendus est requies mortis: de quo & in alio psal
somni. potenter exprimitur. Palpebre enim a palpitando dicte sunt: quae
nisi tremula quadam remissione quieuerint. somnus oculos non potest
introire. Idem sequitur. aut requiem temporibus meis. qm̃ reuera tempora
capitis noftri requiem habere non possunt. quando. crebris motibus agita¬
ti uigilare noscuntur. Prius enim posuit somnũ: & postea que madmodum ip¬
se somnus impleatur exposuit. Reuera somnus: qͣm triduana pausatione tantũ
susceptus eft. qui nullam corpori corruptionem intulit: sed quietem. Do

Expanded text:
ad naturam deitatis ejus applicari posse videantur, hoc tamen omnimodis ad naturam deitatis ejus applicari posse videantur, hoc tamen omnimodis discrepare cognoscitur, ut illa potentia Divinitatis aut oculis suis somnum, aut palpebris dormitationem dedisse videatur. Sed haec omnia rationabiliter humanitati ejus convenire noscuntur. Dicit enim: Si dedero somnum oculis meis. Somnus iste intelligendus est requies mortis: de quo et in alio psalsomni potenter exprimitur. Palpebrae enim a palpitando dictae sunt, quae nisi tremula quadam remissione quieverint, somnus oculos non potest introire. Item sequitur, aut requiem temporibus meis: quoniam revera tempora capitis nostri requiem habere non possunt, quando oculi crebris motibus agitati, vigilare noscuntur. Prius enim posuit somnum, et postea quemadmodum ipse somnus impleatur exposuit. Revera somnus, quoniam triduana tantum pausatione susceptus est, qui nullam corpori corruptionem intulit, sed quiet
Abbreviated transcription (Latin):
tem habitationem : ubi post resurrectionem suam. cũ assumpta carne ui¬
dentibus ascendit apostolis. Quam se ante ingressũmͤͤ non perhibet: quã
dño patri religiosorũ reperiat pectorũ locum. Ideo enim addidit domus meȩ
ut cęlestem significaret habitationem: sicut alio loco dicit. celũ michi
sedes est. terra autem scabellũ pedum meorum. Sequitur. Si ascendero
in lectum stratus mei. More suo. res cęlestes per humanas consuetudines.
dinoscitur indicare. Lectus enim noster stratus. quietem nobis confert: & finem
laborũ. Unde lectus ipsius. id est requies: consummatio intelligenda est bea-¬
tissime passionis. Ham & ipsum quod dixit si ascendero: ascensionem signifi¬¬
cat. quando ascendit in cęlos. & sedet ad dexteram patris. Iunc enim iu-¬
rationis: id est promissionis ipsius uota completa sunt. Quod & ipse in pas¬
aut requiem temporibus meis. Quamuis nec illa superiora quȩ diximus.

Expanded text:
tem habitationem, ubi post resurrectionem suam cum assumpta carne vitem habitationem, ubi post resurrectionem suam cum assumpta carne videntibus apostolis ascendit; quam se ante ingressurum esse non perhibet, quam Domino Patri reperiat religiosorum pectorum locum. Ideo enim addidit, domus meae, ut coelestem significaret habitationem; sicut alio loco dicit: Coelum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum . Sequitur, si ascendero in lectum stratus mei. More suo res coelestes per humanas consuetudines dignoscitur indicare. Lectus enim noster stratus quietem nobis confert et finem laborum: unde lectus ipsius, id est requies, consummatio intelligenda est beatissimae passionis. Nam et ipsum quod dixit, si ascendero, significat ascensionem, quando ascendit in coelos et sedit ad dexteram Patris. Tunc enim jurationis, id est promissionis ipsius vota completa sunt; quod et ipse in pasaut requiem temporibus meis. Quamvis nec illa superiora quae diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
non pęnitebit eum: & iurauit dñs ad abraham. Et hoc ipsum. de patre
dicit inferius: iurauit dñs dauid ueritatem. Nam & illud quod ait.
iurauit dño : oftendit alteram. non suam intelligi debere personam.
Votũ itaq filii fuit. ut propriȩ incarnationis aduentu. reconciliaret
patri genus humanũ : quod peccatis facientibus reddebatur infensum.
Quod tamen uotũ: non est a patre diuisum. Omnia enim quȩ uult pa-
scitur & uoluntas. Quod sit tamen istud uotum: subter exponitur. S i
introiero in tabernaculum domus meȩ. si ascendero in lectum stratus
mei. In hoc uersu. & duobus aliis qui sequuntur. propheta referente.
uerba intelligenda sunt dñi xp̃i: a parte humanitatis eius. Negat enim
& tabernaculũ se introire. & stratũ lecti conscendere : donec illa quȩ
patri promisit cognoscatur implere. Tabernaculũ dicit nisi fallor celes¬

Expanded text:
non poenitebit eum . Et, Juravit Dominus ad Abraham . Et hoc ipsum de Patre non poenitebit eum . Et, Juravit Dominus ad Abraham . Et hoc ipsum de Patre dicit inferius: Juravit Dominus David veritatem. Nam et illud quod ait, Juravit Dominus, ostendit alteram, non suam intelligi debere personam. Votum itaque Filii fuit, ut propriae incarnationis adventu reconciliaret Patri genus humanum, quod peccatis facientibus reddebatur infensum. Quod tamen votum non est a Patre divisum, omnia enim quae vult Patescitur et voluntas. Quid sit tamen istud votum, subter exponitur. Vers. 3. Si introiero in tabernaculum dei. In hoc versu et duobus aliis qui sequuntur, propheta referente verba intelligenda sunt Domini Christi a parte humanitatis ejus. Negat enim et tabernaculum se introire, et stratum lecti conscendere, donec illa quae Patri promisit, cognoscatur implere. Tabernaculum dicit, nisi fallor, coeles
Abbreviated transcription (Latin):
ditur: de quo idem dicit isaias: sicut ouis ad occisionem ductus eft. &
sicut agnus coram tondente se. sic non aperuit os suum. Hoc certe quo¬
modo poterat. propheta dicere: cũ se meminisset uriam ȩtheum proꝑter
uxorem eius crudeliter occidisse: unde & pęnitentiȩ ipsius gloriosũ extat
exemplum: Sicut iurauit dño: uotũ uouit deo iacob. Iurauit. de xp̃o dño
dicitur: cuius sacramentũ est firma promissio. Nlam & ipsa uerbi eth ꝓͥmologia
sicut iam dictũ est. significat iure orauit: id est ueraciter firmeq ꝓmisit:
tunc scilicet quando petro carnaliter sapienti ipse dñs ait. reconde
gladium tuum in locũ suum. calicem quem dedit michi pater non
bibam illum: & iterũ ne a suo proposito uideretur excedere alio
loco petro dixit: uade retro satanas. scandalũ michi es. Sed ne mino¬
rem putes. quem iurasse cognoscis: audi de ipso patre. iurauit dñs &

Expanded text:
ditur, de quo Isaias dicit: Sicut ovis ad occisionem ductus est, et ditur, de quo Isaias dicit: Sicut ovis ad occisionem ductus est, et sicut agnus coram tondente se, sic non aperuit os suum . Hoc certe quomodo poterat de se propheta dicere, cum se meminisset Uriam Hethaeum propter uxorem ejus crudeliter occidisse ? Unde et poenitentiae ipsius gloriosum exstat exemplum. Vers. 2. Sicut juravit Domino, votum vovit Deo Jacob. Juravit, de Christo Domino dicitur, cujus sacramentum est firma promissio. Nam et ipsa verbi etymologia sicut jam dictum est significat jure oravit, id est veraciter firmeque promisit; tunc scilicet quando Petro carnaliter sapienti ipse Dominus ait: Reconde gladium tuum in locum suum. Calicem quem dedit mihi Pater, non bibam illum ? Et iterum ne a suo proposito videretur excedere, alio loco Petro dixit: Vade retro me, Satana, scandalum mihi es . Sed ne minorem putes quem jurasse cognoscis, audi de ipso Patre: Juravit Dominus, et
Abbreviated transcription (Latin):
nitas commonetur: ante quã. omne presens est. preteritũ & futurum.
creature suȩ descendit origine. Sic enim auorum proauorumq
nomina subsequenti etate ponimus: ut eum maiorũ suorũ filium
fuisse declaremus. Nam iħ̃m xp̃m dauid dici. teftis est hieremias: cũ dicit. & da¬
uid regem ipsorũ suscitabo illis. & iterũ. suscitabo illis dauid regem. orientem.
iustum: & cętera. Item isaias : & suscitabo super eos pastorem unũ altum. & pascet
princeps in medio eorum. Vnde constat non esse dictũ dauid filio iesse:
quando isti ꝓphetȩ longo tempore post ipsum fuisse declarantur & pro-¬
phetia ipsorũ dicere cognoscitur de futuro. Deinde. dicere potuit. memen¬
to mei: sed ut alterũ significaret dixit. memento dñe dauid. Qua propt̃.
confidenter debet accipi: quod tantis tefamonus cognoscitur approbari. Nam
quod sequitur & omnis mansuetudinis eius. immense patientiȩ uirtus osten¬

Expanded text:
nitas commonetur, ante quam omne praesens est praeteritum et futurum. nitas commonetur, ante quam omne praesens est praeteritum et futurum. creaturae suae descendit origine. Sic enim avorum proavorumque nomina subsequenti aetate ponimus, ut eum majorum suorum filium fuisse declaremus. Nam Jesum Christum David dici, testis est Jeremias cum aiuid regem ipsorum suscitabo illis; et rursum: suscitabo illis Dauid regem, orientem, iustum, et regnabit rex euid regem ipsorum suscitabo illis; et rursum: suscitabo illis Dauid regem, orientem, princeps in medio eorum . Unde constat non esse dictum de David filio Jesse, quando isti prophetae longo tempore post ipsum fuisse declarantur, et prophetia ipsorum dicere cognoscitur de futuro. Deinde potuit dicere: Memento mei; sed ut alterum significaret, dixit: Memento, Domine, David. Quapropter confidenter debet accipi, quod tantis testimoniis cognoscitur approbari. Nam quod sequitur, et omnis mansuetudinis ejus, immensae patientiae virtus osten
Abbreviated transcription (Latin):
humani generis salutem non desinit indicare. Prima igitur narratione. dñi
xp̃i uerba refert. quibus patri suo cognoscitur promisisse. requiem se nul¬
latenus sumere. nisi uere religionis affectũ humanis pectoribus infudisset:
secunda narratione dicit esse cognitũ. quod ueraciter fuerat a dño saluatore
pollicitũ : preces suas adiciens: ut cito aduentũ salutarem prebeat: quia ad huc
uenturi temporis dilatione pendebat. Tercia parte. ꝓmissionem quȩ illi a patre
facta fuerat perhibet esse complendam: ut fructus uteri uirginalis thronũ
sedeat dominationis aeternum: quatinus eccłam eius benedicat: pauperes
pascat: sacerdotes glorificet: & potestatem eius prodiicat: inimicos induat
confusione: super eum
floreat scificatio eternȩ iustitiȩ. Qua propter.
hunc psalmũ intentis animis audiamus: est enim & sensibus profundus. &
uerborũ ipsorũ significatione copiosus.

Expanded text:
humani generis salutem non desinit indicare. Prima igitur narratione Domini humani generis salutem non desinit indicare. Prima igitur narratione Domini Christi verba refert, quibus Patri suo cognoscitur promisisse requiem se nullatenus sumere, nisi verae religionis affectum humanis pectoribus infudisset. Secunda narratione dicit esse cognitum, quod veraciter fuerat a Domino Salvatore pollicitum, preces suas adjiciens, ut cito adventum salutarem praebeat, qui adhuc venturi temporis dilatione pendebat. Tertia parte promissionem quae illi a Patre facta fuerat, perhibet esse complendam, ut fructus uteri virginalis thronum sedeat dominationis aeternum, quatenus Ecclesiam ejus benedicat, pauperes pascat, sacerdotes glorificet, et potestatem ejus perducat, inimicos induat confusione, super eum floreat sanctificatio aeterna justitiae. Quapropter hunc psalmum intentis animis audiamus, est enim et sensibus profundus, et verborum ipsorum significatione copiosus.
Abbreviated transcription (Latin):
UM prophetã omnia cantica graduum. ad prouectũ spei celsioris
euexerłt. istud tamen eum omnimodis eleuauit: quia in carnatio¬
nis dñice sacramenta describit. Dignũ enim fuerat. ut post duode¬
narium apostolorũ numerũ. tanquam caput omnium ipse tercius decimus
adueniret: quem non arbitor persone prophetice posse congruere:: quia glo¬
ria tanta psalmi. nisi dño xp̃o rationabiliter alteri non potest applicari.
Nec enim ille humilis qui actenus clamauerat de profundis. subito se in
tantam laudem potuisset erigere : ut humanũ modum uideretur excedere.
Qua propter. dauid ille desiderabilis. ille manu fortis. hic anobis intelli-¬
gendus est. in quo & humilitas assumpte incarnationis conuenit: & omni¬
potentia deitatis excellit.
potentia deitatis excellit. DI UISIO ESALMI.
ua frequenter propheta in psalmis de incarnatione dñi fuerit¬
locutus. in hoc maxime gradu. tantũ mysterium euidenter edi¬
cit: ut merito ualuisset ad gloriam perfectionis ascendere :: qui

Expanded text:
um prophetam omnia cantica graduum ad provectum spei celsioris evexerint, istud tamen eum omnimodis elevavit, quia incarnationis dominicae sacramenta describit. Dignum enim fuerat ut post duodenarium apostolorum numerum, tanquam caput omnium ipse tertius decimus adveniret, quem non arbitror personae propheticae posse congruere, quia gloria tanti psalmi nisi Domino Christo rationabiliter alteri non potest applicari. Nec enim ille humilis, qui hactenus clamaverat de profundis, subito se in tantam laudem potuisset erigere, ut humanum modum videretur excedere. Quapropter David ille desiderabilis, ille manu fortis hic a nobis intelligendus est, in quo et humilitas assumptae incarnationis convenit, et omnipotentia Deitatis excpotentia Deitatis excellit. Divisio psalmi. Cum frequenter propheta in psalmis de incarnatione Domini fueritlocutus, in hoc maxime gradu tantum mysterium evidenter edicit; ut merito valuisset ad gloriam perfectionis ascendere, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tu. clarissimo lumine lampauerunt. Creatore quippe prophetato.
necesse suit gradum crescere per quem augmenta sumere cons¬
tat uniuersa. Restat nobis in sequentibus gradalibus psalmis. dilec¬
tio prosimni a caritas deũ quȩ si pura mente conscendimus. tunc ad eius

Expanded text:
tu clarissimo lumine lampaverunt. Creatore quippe prophetato, tu clarissimo lumine lampaverunt. Creatore quippe prophetato, necesse fuit gradum crescere, per quem augmenta sumere constat universa. Restat nobis in sequentibus gradalibus psalmis dilectio proximi et charitas Dei; quae si pura mente conscendimus, tunc ad ejus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sic floruit sicut dicit apł̃s. ut omne genu ei flectatur celestium
terrestrium. & infernorũ: & omnis lingua confiteatur. quia dñs iħe xp̃e
in gloria est dei patris. Quod ad comparationem dictũ conftat agrorum.
Tunc enim magnũ uisentibus decus exurgit: quando amenitates camporũ
floridis coloribus induuntur. Uerum tanta laus continui floris. quomode
potest alteri conuenire: cũ propheta effugatus a filio legatur esse de
regno: & in quibusdam. more humanitatis grauissima crimina cõmi¬
sisse monstretur.⁊ Dñs autem xp̃c quicquid egit. quicquid pertulit:
floruit in ipso semper paterna scificatio. Unde illi merito prȩsens
psalmus aptatur: qui sine aliqua offensione fuisse cognoscitur. co
y distis quid ascendens ifte ꝓfecerit: audiftis qua nos iocundi¬
tate compleuerit. Nam licet ab initio cantica graduum uniue¬
rsa grandescant : licet ista dicere celsiora. quȩ de dñi aduen¬

Expanded text:
quae sic floruit, sicut dicit Apostolus, ut omne genu flectatur caelestium, quae sic floruit, sicut dicit Apostolus, ut omne genu flectatur caelestium, terrestrium et infernorum; et omnis linguin gloria est Dei Patris . Quod ad comparationem dictum constat agrorum; tunc enim magnum visentibus decus exsurgit, quando amoenitates camporum floridis coloribus induuntur. Verum tanta laus continui floris quomodo potest alteri convenire, cum propheta effugatus a filio legatur esse de regno, et in quibusdam more humanitatis gravissima crimina commisisse monstretur? Dominus autem Christus quidquid egit, quidquid pertulit, floruit in ipso semper paterna sanctificatio: unde illi merito praesens psalmus aptatur, qui sine aliqua offensione fuisse cognoscitur. Conclusio psalmi. Audistis quid ascendens iste profecerit, audistis qua nos jucunditate compleverit. Nam licet ab initio cantica graduum universa grandescant: licet ista dicere celsiora, quae de Domini adven
Abbreviated transcription (Latin):
tuta uixerunt. Eius autem quod sequitur. xp̃i dñi designat aduersos: & si¬
cut sacerdotes dñi salutarem głam induti sunt. ita inimici eius confusionis
uelamine uestiuntur: quando illi audiunt. uenite benedicti patris mei: iftis
uero dicitur. ite in ignem ȩternũ. Et ut hoc agnosceres & patrem facere
quod filius operatur: hic patrem dicit inimicos eius confundere. quod fili¬
um constat esse facturum: ipse enim in eu angelio dicit. pater non iudicat
quemquam. sed omne iudicium dedit filio: seđ patris testimonio filii gloria
decenter exponitur. Nam & alibi de unitate cooperationis dicitr: pater
debere. non dubium est. Sepe enim de una persona dicitur: quod de totius
trinitatis potentia sentiatur. Sequitur. Super ipsum autem florebit scĩficatio
mea. Florebit. ad exprimendam scitatem gloriosȩ incarnationis edicitur.

Expanded text:
ituta vixerunt. Ejus autem quod sequitur, Christi Domini designat adversarios. Et siituta vixerunt. Ejus autem quod sequitur, Christi Domini designat adversarios. Et sicut sacerdotes Domini salutari gloria induti sunt, ita inimici ejus confusionis velamine vestiuntur, quando illi audient: Venite, benedicti Patris mei; istis vero dicetur: Ite in ignem aeternum . Et ut agnosceres hoc et Patrem facere quod Filius operatur, hic Patrem dicit inimicos ejus confundere, quod Filium constat esse facturum. Ipse enim in Evangelio dicit: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Sed Patris testimonio Filii gloria decenter exponitur. Nam et alibi de unitate cooperationis dicitur: Paterdebere non dubium est. Saepe enim de una persona dicitur, quod de totius Trinitatis potentia sentiatur. Sequitur, super ipsum autem florebit sanctificatio mea. Florebit ad exprimendam sanctitatem gloriosae incarnationis edicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
cornu dauid. Et hic dauid intelligendus eft sicut supra diximus dñs sal¬
uator : cuius cornu idest fortitudo potestatis. in illa iudicatione monstran¬
da est. ubi ab ipso scĩs ȩterna pręmia conceduntur. Heq enim hoc de se
poterat dicere : qui & ipse inter reliquos beatos. non daturus est munus.
sed adño accepturus est pręmium. Et ut dñm xp̃m debuisses aduer¬
tere : sequitur. paraui lucernam xp̃o meo: id est lumen predicationis ioħis¬
baptistȩ :: qui fuit reuera lucerna xp̃i. mundanis tenebris cęleste lumen
ostendens: de quo ait ipse dñs. ille erat lucerna ardens & lucens. Lucerna
sine dubio lucens: quȩ non carnalibus oculis. sed spiritualibus appareret: &¬
in toto mundo emitteret de dñi sui oleo saginata. copiosissimã claritatem.
Inimicos eius hereticos significat & paganos: uel quicumq contra ipsius infa¬

Expanded text:
cornu David. Et hic David intelligendus est sicut supra diximus Dominus Salcornu David. Et hic David intelligendus est sicut supra diximus Dominus Salvator, cujus cornu, id est fortitudo potestatis in illa judicatione monstranda est, ubi ab ipso sanctis aeterna praemia conceduntur. Neque enim hoc de se poterat David dicere, qui et ipse inter reliquos beatos non daturus est munus, sed a Domino accepturus est praemium. Et ut Dominum Christum debuisses advertere, sequitur, paravi lucernam Christo meo, id est lumen praedicationis Baptistae Joannis, qui fuit revera lucerna Christi, mundanis tenebris coeleste lumen ostendens; de quo ait ipse Dominus: Ille erat lucerna ardens et lucens . Lucerna sine dubio lucens, quae non carnalibus oculis, sed spiritualibus appareret, et in toto mundo emitteret de Domini sui oleo saginata copiosissimam claritatem. VInimicos ejus, haereticos significat et paganos, vel quicunque contra ipsius inst
Abbreviated transcription (Latin):
apłs dicit. om̃s qui in xp̃m baptitati eftis. xp̃m induiftis. Unde licet ap¬
xime dixerimus: non piget tamen repetere. quod nobis potest diuina
misteria declarare. Tales enim oportet esse doctores: ut primo ipsi irre¬
prehensibiles sint. & sic reliquorũ instruant corda fidelium: sicut dñs in
euangelio dicit. qui autem docuerit. & fecerit sic. magnus uocabitur in
regno cȩlorum. Nam quod dicit exultatione exultabunt: perpetuam lȩti¬
tiam uult significare scõrum: quando eos non solũ exultare. sed lȩtitia¬
perpetua dicit gaudere. Potest enim quilibet in magna animi iocunditate
prosilire: & iterũ aliquando desinere. Exultatione autem illi exultant: qui
de qua superius. pater dixit: hȩc requies mea in scłm scłi. Ipsa enim reques
nec bec̾ludine separatur. nec potestade. nec natura diuiditur. Sequitur. Prodicã

Expanded text:
Apostolus dicit: Omnes qui in Christo baptizati estis, Christum induistis . Unde licet proApostolus dicit: Omnes qui in Christo baptizati estis, Christum induistis . Unde licet proxime dixerimus, non piget tamen repetere quod nobis potest divina mysteria declarare. Tales enim oportet esse doctores, ut primo ipsi irreprehensibiles sint, et sic reliquorum instruant corda fidelium, sicut Dominus in Evangelio dicit: Qui autem docuerit, et fecerit sic, magnus vocabitur in regno coelorum . Nam quod dicit, exsultatione exsultabunt, perpetuam laetitiam vult significare sanctorum, quando eos non solum exsultare, sed laetitia dicit gaudere perpetua. Potest enim quilibet in magna animi jucunditate prosilire, et iterum aliquando desinere; exsultatione autem illi exsultant, qui de qua superius Pater dixit: Haec requies mea in saeculum saeculi. Ipsa enim requies nec beatitudine separatur, nec potestate, 454 nec natura dividitur. Sequitur, producam
Abbreviated transcription (Latin):
cens benedicam. Qui semel benedicit. in ea tantũ se testatur benedictione
desinere : benedicens autem benedicit. qui iugi benedictione sanctificat.
modo in istam partem. modo in aliam. gratiam suȩ donationis indulgens.
Quod argumentũ dicitur a coniugatis: qm nominũ ipsorũ copulatio no¬
scitur esse coniuncta. Quod etiam in subsequenti uersu factũ esse mons-¬
tratur. Sequitur. Pauperes eius saturabo panibus. Reuera pauperes xp̃i cȩ¬
lefti pane saginantur: qm̃ in mundanis copiis semꝑ esuriunt: sicut in su¬
periore psalmo dictũ est: diuites eguerunt. & esurierunt: inquirentes
autem dñm. non deficient omni bono. Ipsi sunt ergo pauperes xp̃i: qui
terrenis rebus quidem indi gent: sed cęlefti copia perfruuntur. Sa
dotes induuntur salutari. quando dñm saluatorem summa fide & integritate
recipiunt: & ipsius honorabili misericordia uestiuntur: sicut de baptitatis

Expanded text:
cens benedicam. Qui semel benedicit, in ea tantum se testatur benedictione cens benedicam. Qui semel benedicit, in ea tantum se testatur benedictione desinere; benedicens autem benedicit, qui jugi benedictione sanctificat, modo in istam partem, modo in aliam gratiam suae donationis indulgens. Quod argumentum dicitur A conjugatis, quoniam nominum ipsorum copulatio noscitur esse conjuncta; quod etiam in subsequenti versu factum esse monstratur. Sequitur, pauperes ejus saturabo panibus. Revera pauperes Christi coelesti pane saginantur, quoniam in mundanis copiis semper esuriunt; sicut in superiori psalmo dictum est: Divites eguerunt et esurierunt; inquirentes autem Dominum non deficient omni bono . Ipsi sunt ergo pauperes Christi, qui terrenis rebus quidem indigent, sed coelesti copia perfruuntur. Verdotes induuntur salutari, quando Dominum Salvatorem summa fidei integritate recipiunt, et ipsius honorabili misericordia vestiuntur; sicut de baptizatis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ autem uidua est & desolata. sperat̃ in dño. Hȩc quanuis & coniugatas. &
uirgines. continere uideatur. uidua tamen dicitur: quia presidio defcituta
sȩculari. spem suã in cęlesti sponso reposuit: qui eam fecit de fusca pulchrã:
de erronea rectam: de crudeli piam: de caduca firmissimam. Siue ut qui¬
busdam placet. uidua dicitur sẏnagoga. quȩ nunc eccła est: quia desinen¬
te lege. sub qua uelut quodam marito tenebatur obnoxia ueniente gra¬
tia. xp̃o est sine dubio copulata: & quasi a priore conditione liberata.
nuptias cȩlestes. castitate ꝓmeruit. Quam comparationem & apostolus fe¬
cit: dicens. An ignoratis fratres. scientibus enim legem loquor: quoniam
lex dominabitur homini in quantũ temporis uiuit: Quȩ enim sub marito
maritus. euacuata est alege mariti. Ergo uiuente marito. uocabitur adul¬
tera. si iungatur alii uiro: & cętera. intendamus etiam quod dicit: benedi¬

Expanded text:
Quae autem vidua est, et desolata, speret in Dominum . Haec quamvis et conjugatas et Quae autem vidua est, et desolata, speret in Dominum . Haec quamvis et conjugatas et virgines continere videatur, vidua tamen dicitur, quia praesidio destituta saeculari, spem suam in coelesti Sponso reposuit, qui eam fecit de fusca pulchram, de erronea rectam, de crudeli piam, de caduca firmissimam. Sive ut quibusdam placet vidua dicitur Synagoga, quae nunc Ecclesia est: quoniam desinente lege, sub qua velut quodam marito tenebatur obnoxia, veniente gratia Christo est sine dubio copulata; et quasi a priori conditione liberata, nuptias coelestes salva castitate promeruit. Quam comparationem et Apostolus fecit, dicens: An ignoratis, fratres scientibus enim legem loquor, quoniam lex dominabitur homini in quantum temporis vivit? Quae enim sub marito maritus, evacuata est a lege mariti. Ergo vivente marito adultera vocabitur, si jungitur cum alio viro, etc. . Intendamus etiam quod dicit, benedi
Abbreviated transcription (Latin):
populis: unita uirtute caritatis: purificata per gratiam remissionis: quȩ di¬
uinitate eius. atq potentia. eterna speculatione perfruitur. Illa enim maies¬
tas summe bona summe beata. sumine potens. quanuis ubiq tota sit: beatorũ
pectora possidens. habitacula sibi facit: quȩ suȩ miscđiȩ uirtute prelegerit.
Ipsa est enim requies dñi: ipsum speciale tabenaculũ. in hominũ religiosissi¬
mis pectorib insidere : & sic ubiq esse. ut in his dicatur immensus. & in com
saturabo panibus. Vidua xp̃i dicitur eccła: quie omni auxilio deftituta
mundano. solam spem suam ponit in dño: patiturq quod uidua: improbita¬
tes malorũ: direptiones crudelissimas impiorũ: & tanquã maritali auxilio
destituta. semper meret. semper atteritur: sed mentis castissime fruitur
indemutata constantia: ad cuius similitudinem. uidium laudat apłs dicens.

Expanded text:
populis, unita virtute charitatis, purificata per gratiam remissionis, quae dipopulis, unita virtute charitatis, purificata per gratiam remissionis, quae divinitate ejus atque potentia aeterna speculatione perfruitur. Illa enim majestas summe bona, summe beata, summe potens, quamvis ubique tota sit, beatorum pectora possidens, habitacula sibi facit, quae suae misericordiae virtute praeelegerit. Ipsa est enim requies Domini, ipsum speciale tabernaculum in hominum religiosissimis pectoribus insidere, et sic ubique esse, ut in his dicatur immensus et incompres ejus saturabo panibus. Vidua Christi dicitur Ecclesia: quia omni auxilio destituta mundano, solam spem suam ponit in Domino, patiturque quod vidua improbitates malorum, direptiones crudelissimas impiorum; et tanquam maritali auxilio destituta semper moeret, semper atteritur, sed mentis castissimae fruitur indemutata constantia. Ad cujus similitudinem viduam laudat Apostolus, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
in tegritate meruerunt. Ipsis enim dicitur: sedebitis super duodecim sedes.
iudicantes duodecim tribus israhel. His ergo sedes dñi dabuntur. qui
& participes eius regni esse meruerint: sicut in euangelio ipse dicit. pa¬
ter uolo ut ubi ego sum & ipsi sint mecum. Et ne ambigeres quibus essec
dandum: illis scilicet dicit qui testamentũ dñi & testimonia. omnemq doc¬
trinã. pura deuotione custodiunt. Sed ne hoc prȩmium putares forsitan ẽẽ¬
non erit finis: quia omne premium ibi in commutabili ęternitate per¬
Bec requies mea in scłm scłi: hic habitabo q̃m preelegi eam. Hloc scdđm
litterã nullatenus indicatur: cũ sciamus hierusalem uetustã. euersiones.
desolationesq frequentissime pertulisse : de qua scriptũ est. syon sicut ager
arabitur: sed per hoc uocabulũ. hierusalem superna declaratur: concors in

Expanded text:
integritate meruerunt; ipsis enim dicitur: Sedebitis super duodecim sedes, integritate meruerunt; ipsis enim dicitur: Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . His ergo sedes Domini dabitur, qui et participes ejus regni esse meruerunt, sicut in Evangelio ipse dicit: Pater, volo ut ubi sum ego, et ipsi sint mecum . Et ne ambigeres quibus esset dandum, illis scilicet dicit qui testamentum Domini et testimonia, omnemque doctrinam pura devotione custodiunt. Sed ne hoc praemium putares esse forsitan non erit finis, quia omne praemium ibi incommutabili aeternitate perec requies mea in saeculum saeculi; hic habitabo, quoniam praeelegi eam. Hoc secundum litteram nullatenus vindicatur, cum sciamus Jerusalem vetustam eversiones desolationesque frequentissime pertulisse: de qua scriptum est: Sion sicut ager arabitur . Sed per hoc vocabulum Jerusalem superna declaratur, concors in
Abbreviated transcription (Latin):
sum prȩ regibus terre. Hoc est quod hic posuit. non frustrabitur eum. frus¬
trare enim est: in irritũ promissa deducere. Quod hic merito negat posse
prouenire : q̃m deceptionis locus esse non potuit.: ubi promissio ueracissimi de¬
claratur auctoris. Sequitur. De fructu uentris tui: ponã super sedem tuam.
fructus uentris est. dñi saluatoris doctrina cęlestis: de qua populus
xp̃ianus noscitur esse generatus. Frequenter enim diximus: infatutione
fideli. quasi quodam uentre. generari posse credentes. Hos ergo ꝓmittit
pater super dñi xp̃i esse sedem ponendos: quando conuersi. auctoris sui
mandatis docere similia comprobantur. In illius enim sede recte sedere
quis dicitur: cuius & prȩcepta docere monstratur. Si custodierint filii¬
tui testamentũ meum & teftimonia mea hȩc quȩ docebo eos: & filii eorũ usq
in scłm scłi sedebunt super sedem tuam. Explanauit. quod superius dixit.
Nam & hic de apłis loquitur cęterisq fidelibus: qui xp̃i filii dici. fidei

Expanded text:
prae regibus terrae . Hoc est quod hic posuit, non frustrabitur eum. Frustrare est enim in irritum promissa deducere; quod hic merito negat posse provenire, quoniam deceptionis locus esse non potuit, ubi promissio veracissimi declaratur auctoris. Sequitur, De fructu ventris tui ponam super sedem tuam. Fructus ventris est Domini Salvatoris doctrina coelestis, de qua populus Christianus noscitur esse generatus. Frequenter enim diximus institutione fideli, quasi quodam ventre generari posse credentes. Hos ergo promittit Pater super Domini Christi esse sedem ponendos, quando conversi auctoris sui mandatis, docere similia comprobantur. In illius enim sede recte sedere quis dicitur, cujus et praecepta docere monstratur. Vers. amentum meum, et testimonia mea haec quae docebo eos: et filii eorum usque in saeculum saeculi sedebunt super sedem tuam. Explanavit quod superius dixit. Nam et hic de apostolis loquitur caeterisque fidelibus, qui Christi filii dici fidei
Abbreviated transcription (Latin):
apo dño posse resistere: primo ingressu acd psalmocliã inutat popu.¬
los habreorũ. laudes dñ dulcissima ueritate describens: sedo ipse
contingat. quod patrib eorũ. qͥ ñ meruer̃ t̾rã reꝑmissionis intrare. Sic mira¬
bili dispensatione ꝑfectũ. ẽ. ut inuitationib blanelis. primũ ꝓpħa popłos
hortaret᷑ : deinde ipse dñs obstinatissimos ammoner&: quatimis corcla
eorũ lapidea consiđata dñi sui maiestate mollescerent. Uenite exuite.¬
mus dño : iubilemꝰ deo salutari nr̃o. Uelut quidã preco uelicis. excitatoꝵ
popłi : gallus eccłiȩ memoratos inuitat: ut de somno huiꝰ scłi eugilantes.
laules dño clebeant iocunda exultatione concinere. Uenite enĩ illis dicit᷑.
qͥlonge posia sentiunt᷑: qͥ seneclũ fidei integritate uinexerunt. Nã quãtus

Expanded text:
omino posse resistere, primo ingressu ad psalmodiam invitat populos Hebraeorum, laudes Domini dulcissima veritate describens. Secundo ipse contingat quod patribus eorum, qui non meruerunt terram repromissionis intrare. Sic mirabili dispensatione perfectum est, ut invitationibus blandis primum propheta populos hortaretur; deinde ipse D. Venite, exsultemus Domino; jubilemus Deo salutari nostro. Velut quidam praeco judicis, excitator populi gallus Ecclesiae orantes invitat, ut de somno hujus saeculi evigilantes, laudes Domino debeant jucunda exsultatione concinere. Venite enim illis dicitur, qui longe positi sentiuntur, qui se necdum fidei integritate junxerunt. Na