comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quos ñ ip̾e ñ petrꝰ ł aliqͥs.rii. discipłoꝵ pͥmũ instruxit. s quidi iudoꝵ credentiũ qͥ fidẽ xꝑi ab apłis¬
ꝑcepta uenientes romã ubi pͥnceps orbis residebat. cui erant ipsi subiecti. q̃ apd̾ ierosoluna didicerant
romanis euangłidauert̾. Actende diligent̾ qͥ haimo dic̃ apłm ab athenis scxipsisse. origenes uͦ de co¬
rintho. Itẽ di pice qͥ idem haimo ait pẽtrũ romanis pͥmũ ñ predicasse. cũ eccłastica hẏstoria sic ꝯtine¬
at. Clau̾dii temprib clem̃tia diuine ꝓuidentie peccũ ad urbẽ romã deduic̃. Iste adueniens. pͥmꝰ in ur
be roma. euangłii sui clauib ianuam regni cȩlestis aꝑuit. Ieronimꝰ quoq suꝑ epłam ad romanos u¬
bi scͥptũ ÷. ut aliquid ĩꝑtiar gr̃e sp̃itał. ait sic. Romanos petͥ p̾dicatiõe fide ñ tenentes ꝯfirmart se uelle

Expanded text:
quos non ipse, non Petquos non ipse, non Petubjecti, quae apud Jerosolymam didicerant, Romanis evangelizaverunt. » Attende diligenter, quod Haimo dicit Apostolum ab Athenis scripsisse, Origenes vero, de Corintho. Item inspice quod idem Haimo ait Petrum Romanis primum praedicasse, cum ecclesiastica historia sic contineat: be Roma euangelii sui clauibus ianuam regni caelestis aperuit. Igitur cum Romanae uimpertiar vobis gratiae spiritalis, ait sic: « Romanos praedicatione Petri fidem tenentes confirmare se velle
Abbreviated transcription (Latin):
phebem sorue nrãm ministrã ecełe q̃ ÷ chenchris. Cenchris n dr̃ locus corintho uicinꝰ. ĩmo por¬
tus ipsiꝰ cirinchi. Ex hoc gͦ apparit᷑ de coruitho scripta. & ex to qđ dic̃. salutat uos gaiꝰ hospes
m̃s. de quo scribens coruithiis cõmemorat dicens. Grãs ago dõ meo qd neminẽ urm̃ baptizaui
nͥ crispũ ꝙ gauĩ. Hec gͥ epła ad intelligendũ ect̾is difficilior. in qua apłs uidet᷑ ꝑfectior pͥma¬
pous tnulisis gentib imꝑabant. Interp̾tantur rͣ omani sublimes siue tonantes. qͥa illo tẽpre qulo
apłs hanc epłam eis misit cunctis gentib dñabant᷑. idõq sublimiores erant omĩb popłis. & intona¬
bant p̃cepta publica & pͥuata. eoꝵq fama orin. ũ hominũ resonabat in ore. Haimo aut̾ ab athe¬
nis apłm seripsisse romanis dicit his u̾bis. Ab achenis ciuitate g̾coꝵ scͥpsit apłs romatus hanc epłã

Expanded text:
stram Ecclesiae quae est Cenchris . Cenchris enim dicitur locus Corintho vicinus, imo portus ipsius Corinthi. Ex hoc ergo apparet de Corintho scripta, et ex eo quod dicit: Salutat vos Caius hospes ; de quo scribens Corinthiis commemorat dicens: Gratias ago Deo meo, quod neminem vestrum baptizavi nisi Crispum et Caium . Haec poris universis gentibus imperabant. Interpretantur autem Romani sublimes sive tonantes, quia illo tempore, quo am eis misit, cunctis gentibus dominabantur: ideoque sublimiores erant omnibus populis, et intonabant praecepta publica et privata: eorumque fama omnium hominum resonabat in 2 ore. Haimo autem ab Athenis Apostolum scripsisse Romanis dicit his verbis: « Ab Athenis civitate Graecorum scripsit Apostolus Romanis hanc Epistolam,
Abbreviated transcription (Latin):
ltilitatẽ sequentis excluderet lectionis. Est itaq & illa epła pauli siẽ ⁊ alie. De ordine quoꝙ eplã¬
rũ q̃ri solc. quare ñ eo ordine st̃ dispositt qͥ ab apłoꝰ edite. Qd ostat ñ cẽ: eũ tpła q̃ romanis seri

Expanded text:
utilitatem sequentis excluderet lectionis. Est itaque et illa Epistola Pauli, sicut et aliae. De ordine quoque Epistolautilitatem sequentis excluderet lectionis. Est itaque et illa Epistola Pauli, sicut et aliae. De ordine quoque Epistolarum quaeri solet, quare non ordine sint dispo
Abbreviated transcription (Latin):
sima ratio qua epłas. xiiii. ꝯscrip̃sit. & distinete .x. adeccłas .iiii. ad ꝑsonas direxit. Unde quorũ¬
dã insania peutit᷑ dicentiũ epłam q̃ ad hebrtos scribit᷑ ñ fuisse pauli. s barnabe uel clem̃tis ł tertus¬
liam ł lucc̃. quos in hc̃ errorẽ occasio deduxit huiꝰ modi. qͥa nec salũdio eiꝰ nomine intitulata p̃seri¬
bit᷑. & longe facundiore ꝙ splendidire stilo ꝙͣ cet̾e edita ÷. Qͥb sufficient᷑ respondet᷑ hoc modo. quia
si ido ñ ÷ dicenda pauli qdđ nom̃ eiꝰ in titulo non habet. qͦ nec barnabe nec alicur p̃dictoꝵ. cũ nulliꝰ et¬
rũ nomine p̃citulata sit. Nec ob id quoq pauli ñ te̾ putanda ẽ quia diligentiꝰ : seripta. cũ natu
uͦ suũ iło p̃mutere uoluit qͥa ebrris odiosus trat. tum legis destructorẽ arbitrantib. Q eica de le¬
gis atq cerimoniaꝵ abolicioe tractaturus. recte nom̃ sũ subticuit. ne p̃seripti nomitus inuidia

Expanded text:
as, IV ad personas direxerit. Unde quorumdam insania repercutitur, dicentium Epistolam, quae ad Hebraeos scribitur, non fuisse Pauli, sed Barnabae, vel Clementis, vel Tertulliani, vel Lucae. Quos in hunc errorem occasio deduxit hujusmodi, quia nec salutatio ejus nomine intitulata praescribitur, et longe facundiore et splendidiore stylo quam caeterae edita est. Quibus sufficienter respondetur hoc modo: Quia si ideo non est dicenda Pauli, quia nomen ejus in titulo non habet: ergo nec Barnabae, nec alicujus praedictorum, cum nullius eorum nomine scripta sit. Nec ob id quoque Pvero suum ideo praemittere noluit, quia Hebraeis odiosus erat, eum legis destructorem arbitrantibus. Quocirca de legis atque caeremoniarum abolitione tractaturus, recte nomen suum tacuit, ne praescripti nominis invidia,
Abbreviated transcription (Latin):
formã scrui accipiens. Neq enĩ sic accepit formã serui ut amitt̾et formã dĩ in qua erat equalis patͥ. ut & infor¬
serui quã accepit minor ÷ patre. In forma dĩ in qua erat añquã hanc accepisset eqͣlis : pr̃i. In forma di. u̾bum.
informa serui factꝰ ex muliere. In forma dĩ hominẽ fec̃. infoema serui factꝰ ÷ hõ. Ergo qr forma dĩ accep̃formã ser
dem alibi dicit. Cũ audis de dño iñu tͦ qr in forma dĩ erat. oportet te agnosc̾e̾ sirmissime qr tenere. u illo fo¬
Neq aliud fuit illa dĩ sũmi exinanitio. nͥ formȩ seruilis .i. nͥ humanȩ susceptio. Uttaq ⁊ gͥ in xꝑo forma. qͥa¬

Expanded text:
am servi, ut abjiceret formam Dei, in qua aequalis Patri, ut in forservi quam accepit minor est Patre; in forma Dei, in qua erat antequam hanc accepisset, aequalis est Patri. In forma Dei, Verbum: in forma servi, factus est ex muliere. In forma Dei, hominem fecit; in forma servi, factus est homo. Ergo, quia forma Dei ade Christo audis quia in forma Dei erat, oportet te agnoscere firmissimeque tenere in illo fonon aliud fuit illa Dei su
Abbreviated transcription (Latin):
notat ꝑ inchoatiuul u̾bũ. & ꝓ ddefidio pate celestis parturit .i. cũ
labore oꝑat᷑. Qiͣ. di. Ero ir rigno inftriori e sr̾iori in labor e ẽ & sollici¬
tudine. S ħ usq adhuc .i. usq ad mortẽ. uł usq adhue. qr ita oł
p̃cedentes patres secert᷑. usq inp̃sens. Uł us. aq. dicit. quia esi ali¬
quis insimi abrahe iã ostitutus dolere destitit. tñ in illis ꝗ ñdum

Expanded text:
notat per inchoativum verbum, et pro desiderio patriae coelestis. Parturit, id est cum dolore operatur, quasi dicat, pro irriguo inferiori et superiori, in labore est et in sollicitudine. Et hoc, usque adhuc, id est usque ad mortem. Vel, usque adhuc, quia ita omnes praecedentes patrquis in sinu Abrahae jam constitutus dolere destitit, tamen in illis qui no
Abbreviated transcription (Latin):
dit. S tabit autem.
Potens est enĩ ds sta¬
tuere illum. Nam a¬
lius iudicat diem in¬
ter diem. alius autẽ
iudicat omũe diem.
Unusquisq aut̃ in
suo sensu abundet.
Qui sapit diem dño sa¬
pit. & qui inanducat do¬
mino manducat. gras e¬
nĩ agit dõ. Et qui ñ
manducat dño ñ man¬
ducat. & gr̃as agit deo.
Nemo enĩ nr̃m sibi ui¬

Expanded text:
dit: stabit autem: potens est enim Deus statuere illum. Nam alius judicat diem inter diem: alius autem judicat omnem diem: unusquisque in suo sensu abundet. Qui sapit diem, Domino sapit. Et qui manducat, Domino manducat: gratias enim agit Deo. Et qui non manducat, Domino non manducat, et gratias agit Deo. Nemo enim nostrum sibi vi
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ inuenit diabłs in xꝑo ut morerctur. s ꝓ uoluntate patͥs mo
ri. xꝑe uoluit. ñ hñs mortis eãm de peceato sub auctore pecel.
s de obedientia & iustitia fe̾s obediens usq ad mortẽ. ꝑ quã nos
xit adam & seruũ fecit. & cepit nos tãꝗͣ u̾nacłos posside̾. S ue¬
nt redẽptor. ⁊ iuctꝰ ẽ deceptor. E qͥ stcit redẽptor captiuatou
debitores. fudit sanguinẽ innocentis. ⁊ iussꝰ est recede anod¬
centib. Ille ꝗppe sanguinẽ suũ ad hoc fudit. ut peeca nr̃a. de¬
leret. Uñ gͦ biab łs nos tenebat deletũ ẽ sangͥne redẽptoris.
Nlon enĩ tenebat nos nͥ uincłis peccõꝵ nr̃oꝵ. Iste erant cathenę captiuorum.
Uenit ille. alligauit fortẽ uinelis ꝑassionis sue. Intͣuit in domũ eiꝰ .i. incor¬
da eoꝵ ubi ipie habitabat. & uasa eiꝰ eripuit. Nos sumꝰ uasa ista q̃ imple
u̾at ille amaritudine sua. quã nr̃o redemptori in felle ꝓpinauit. Ds aut̃

Expanded text:
enit diabolus in Christo ut moreretur, sed pro voluntate Patris mori Christus voluit, non habens mortis causam de peccato sub auctore peccati, sed de obedientia et justitia factus obediens usque ad mortem, per quam nos xit Adam et servum fecit, et coepit nos tanquam vernaculos possidere. Sed venit Redemptor et victus est deceptor. Et qdebitores; fudit sanguinem innocentis, jussus est recedere a nocentibus. Ille quippe sanguinem suum ad hoc fudit, ut peccata nostra deleret. Unde ergo ille nos tenebat, deletum est sanguine Redemptoris. Non enim tenebat nos nisi vinculis peccatorum nostrorum. Istae erant catenae captivorum. Venit ille, alligavit fortem vinculis passionis suae: intravit in domum ejus, id est, in corda eorum ubi ipse habitabat, et vaverat ille amaritudine sua, quam nostro Redemptori in felle propinavit. Salvat
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ sit qualitas ꝑene. Attende singła uerba. oĩs ꝑ̃ua¬
rieatio dieit. ut ostendat qđ ꝓ singulis peceĩs sit redden¬
da pena. Acsi dic̾et. llon solum ołs p̃uaricator pumet᷑.
tia ꝑ mĩam. Qđ uͦ ait retributionẽ. hoc add pene qͣn¬
titatem refirt᷑. q̃ equalis peceato erit. qr ẜ qͣ matꝰ łmi

Expanded text:
 sit qualitas poenae. Attende singula verba: omnis praevaricatio dicit, ut ostendat quod pro singulis peccatis sit reddenda poena. Ac si diceret: Non solum omnis praevaricator punietur diam. Quod vero ait, retributionem, hoc ad poenae quantitatem refertur, quae aequalis peccato erit: quia secundum
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. Ex his gͦ uerbis nichil aliud manifestat. nisiqr
exipsa essentia patris genitus est. & pur sum de coden
est. S ideo dicitur erit. qr ab omĩb scietur id. in dier
tudicui. Quodã eni modo lo eutionis. dicit seriptura rem
esse uel fieri cum in notescit. Potest tamen ⁊ sedm car¬
nem. hoc accipi dictũ. lenĩ caro cõmunicat altiorib: fic̾t
& diuinitas humilib cõmunicare dignata ẽ. Ue incarna
tur eriom infiłium. Uñ angłs ad mariã. Qđ nascetur
ex te sem̃. uocabitur filiꝰ dĩ. & eũ iterũ intił. Adhuc aue¬

Expanded text:
t. Ex his ergo verbis nihil aliud manifestat, nisi quia ex ipsa essentia Patris genitus est. Et rursus, de eodem est. Sed ideo dicitur erit, quia ab omnibus id scietur in die judicii. Quodam enim modo locutionis dicit Scriptura rem esse vel fieri, cum innotescit. Potest tamen et secundum carnem hoc accipi dictum. Etenim caro communicat altioribus, sicut et divinitas humilibus communicare dignata est. Ambrosiustur erit mihi in Filium. Unde angelus ad Mariam: Quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Et cum iterum int
Abbreviated transcription (Latin):
iisi. qr dũdat ds loqͥ linguis sñ inter p̃tatione. Signi¬
ficatur ꝓpter infideles hoc fieri. ne eis reuelet᷑ ue
parabolice & obscure loqui. qualit̃ incredulis loqͥt᷑
dñs. fidelib aut̃ in reuelatione u̾itatis. Uñ dñs apłis
Ait. uobis datũ ⁊ nosse mist̾iũ regni di. cet̾is aut̾ inpa

Expanded text:
ia dum dat Deus loqui linguis sine interpretatione, significatur propter infideles hoc fieri, ne eis reveletur veparabolice et obscure loqui, qualiter incredulis loquitur Dominus; fidelibus autem in revelatione veritatis. Unde Dominus apostolis ait: Vobis datum est nosse mysterium r
Abbreviated transcription (Latin):
posse dm̃.s. infi. ad fidem nouitate miracłi mouendis.
uł ita. In lege .& c̃. Dicit linguas qͥb ue lat᷑ ueritas ñ c̃̾e̾
to legaliũ fig̾aꝵ uelamine. & hac similitudine oste ndit
linguas ꝗb obregit᷑ ueritas ñ ẽẽ. lppetendas. nͨ dari ꝓꝑ¬
tir fideles s infide les. sicut in ueteri lege uelam̃ enit.
ut indignis & infidelib uelaret᷑ ueritas. Qiͣ. Iđo ne q̃¬

Expanded text:
sed infidelibus, ad fidem novitate miraculis movendis. Vel, ita in lege, etc. Dicit linguas quibus velatur veritas non esse to legalium figurarum velamine. Et hac similitudine ostendit linguas, quibus obtegitur veritas, non esse appetendas, nec dari propter fideles, sed infideles, sicut in veteri lege velamen erat, ut indignis et infidelibus velaretur veritas, quasi di
Abbreviated transcription (Latin):
faciã sit exaudiant me. &
nͥ sic .i. signo miricłi exaꝵ¬
me di.de. In qͦ notat lingͣs
tẽ cdatas in signũ infide li
ut hoc signo credent. Itaq

Expanded text:
 sic exaudiant me, et nec sic, id est signo miraculi, exauminus. In quo notat linguas esse datas in signum infidelibucutus est, ut hoc signo crederent. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
euangłiũ. hec Aut̾ ad ip̾am grãm cõm̃aandam ualent. ut ꝑ ħ totũ bo¬
nu̾ nrm a grã ꝓ uenir ostendat᷑. Dic̃ i qdcredere ex auditu ÷. audi¬
re ex p̃dicatione: p̃dicare gxmissiõe dĩ. ut ita totũ descendat ex fonte
gr̃e. Predicatio aut̾ uere t̃ ex missioẽ. qr ĩ pseudo bñ nuntiantes mi¬
.i. p̃dicare ꝑmittit malos malis ad eorundẽ penã. ut iucissi ꝑ se ꝑeant
sic̃ iustũ ÷. meritis coꝵ exigentib. Seqr̃. S ĩ scͥ ẽ. Qiͣ. Non p̾di¬

Expanded text:
autem ad ipsam gratiam commendandam valent, ut per hoc totum bonum nostrum a gratia provenire ostendatur. Dicit enim quod credere ex auditu est, audire ex praedicatione, praedicare ex missione Dei, ut ita totum descendat ex fonte gratiae. Praedicatio autem vere est ex missione, quia etiam pseudo bene nuntiantes miest praedicare permittit malos malis ad eorumdem poenam, ut vicissim per se pereant, sicut justum est meritis eorum exigentibus. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsum̃dos eos qui sibi hospiciũ ñ preberent. s ignoran¬
tũ uindicandi in apłis rep̃hendit. qr odio ñ amore cor¬
rectionis defidabant uindictã. Tales uindicbe ⁊̃ in no¬
uo testam̃to ñ defuerunt. Nã & petrͦ sic i anana
e uxore ciꝰ uindicasse legr̃. qñ exanimes ceciđint nec
resuscitati st̃. Hł ita. Tradere. &c. ut ñ de illa cor¬
porali ueratiõe accipiat᷑. s de priuatione eccłastios
cõmunionis q̃ sit ꝑ excõmunicationẽ. Qiͣ. Iudicaui¬
nitionẽ cccłasticam ab illo suspendere. & lib̾um illi
diabolo est. & iõ cũ huic uoluptati relinqͥt᷑ tradit᷑ sa¬
thane. & cũ carnis adesiłio se uiugit anima interi¬
tum patit᷑. Non aut̃ hec amaritudine odii facit. s
ea intrntione ut expulsio hec ad reuocandũ ulũ ua¬
leat. Uñ subdit. Ut sp̃s ciꝰ saluꝰ sit indie aauentꝰ dnĩ¬

Expanded text:
consumendum eos qui sibi hospitium non praeberent . Sed ignoranconsumendum eos qui sibi hospitium non praeberent . Sed ignorantiam vindicandi in apostolis reprehendit, quia odio non amore correctionis desiderabant vindictam. Tales vindictae etiam in Novo Testamento non defuerunt. Nam et Petrus sic et in Ananiam et uxorem ejus vindicasse legitur, quando exanimes ceciderunt nec resuscitati sunt . Vel ita, tradidit, etc., ut non de illa corporali vexatione accipiatur, sed de privatione ecclesiasticae communionis, quae fit per excommunicationem. Qnitionem ecclesiasticam ab illo suspendere, et liberum illi diabolo est, et ideo cum huic voluptati relinquitur, traditur Satanae, et cum carnis desiderio se jungit anima, interitum patitur. Non autem haec amaritudine odii facit, sed ea intentione, ut expulsio haec ad revocandum illum valeat. Unde subdit ut spiritus ejus salvus sit in die adventus D
Abbreviated transcription (Latin):
płs ñ se odio s amore illdftcisse. Sic cnĩ apłs ñcru¬
delit̾ s amabiliter & ex ⁊elo caritatis sathane tͣdidit.
sicut moẏses in cultores idoli paucos qͥdem uindica¬
uit. in p̾sens terrens. inposterũ disciplinã sanctiens.
Nã eũ nulla crudelitate s mag̃ diłone fecisse qͥ fecit.
aꝑtissime agnoscit᷑ in u̾bis eiꝰ ꝓ pccco uidoꝵ orantis¬
& dicentis ad dnm. Aut dimitte illis. aut dele me d̃
libro tuo. Sicͥ & helias & alii uiri boni ñnullos ma¬
la morte pumerut. qr sic & uiuentib utilis metusin¬
cutiebat᷑. & illis qui morte punie bant᷑ ñ ipsa mors no¬
cebat. s pecom qd augeri posset si uir̾ent minuebattr
Non te mere indicabant. qr tale iudiciũ donau̾at dg̃
Inde ẽ qͥ helias multos morte affecit. & pͥa manu & i¬
gne diuinitꝰ impet᷑to. Uñ & b̾ exemplũbeli ñr ep̃hendit
ꝙꝑc in discipłis memorantib ꝗđ ab eo factũ sit. & petenti
b ⁊̃ sibi ipsis dari potestatẽ dandi ignẽ de sublimni ad

Expanded text:
odio sed amore illud fecisse. Sic enim Apostolus non crudeliter sed amabiliter, et zelo charitatis Satanae tradidit, sicut Moses in cultores idoli paucos quidem vindicavit in praesens terrens, in posterum disciplinam sanciens. Nam eum nulla crudelitate, sed magna dilectione fecisse quod fecit, apertissime et dicentis ad Dominum: Aut dimitte illis, aut dele me de libro tuo . Sic et Elias et alii viri boni nonnulla peccata morte punierunt, quia sic et viventibus utilis metus incutiebatur, et illis qui morte puniebantur non ipsa mors nocebat, sed peccatum quod augeri posset, si viverent, minuebatur; non temere judicabant, quibus tale judicium donaverat Deus. Inde est quod Elias multos morte affecit, et propria manu et igne divinitus impetrato. Unde et hoc exemplum Eliae non reprehendit Christus in discipulis memorantibus quod ab eo factum sit, et petentibus etiam sibi ipsis dari potestatem dandi ignem de sublimi ad
Abbreviated transcription (Latin):
caui tradere sathanc. &
enĩ potestatẽ dr̃ habuisse apłs. ut cũ aliquẽ a stul¬
ticia stia ñ posset dimouere. diabolo uexandũ eũ¬
tradit qͦusq penitentiã ꝓfitens a malo desistiret.
qñ illi luocat dñs u corde. & appellat hẽ diem dĩi or¬
tum lucis .s. appositionẽ gr̃e. Uł aĩa salua sit indie

Expanded text:
cavi tradere Satanae. Etenim potestatem dicitur habuisse Apostolus, ut cum aliquem a stultitia sua non posset dimovere, diabolo eum vexandum traderet, quousque poenitentiam profitens a malo desisteret. lli Dominus in corde. Et appellat diem Domini, ortum lucis scilicet appositionem gratiae. Vel anima salva sit, in die
Abbreviated transcription (Latin):
qr gesta & cogitata bona ł mala tõ erunt aꝑta
& qr tc̃ trunt oĩa nota oĩb potrrunt dese iu¬
dicare & de aliis. Et tẽ¬

Expanded text:
 gesta et cogitata bona, vel mala tunc erunt aperta. Et quia tunc erunt omnia nota omnibus, poterunt de se judicare, et de aliis. Et tu
Abbreviated transcription (Latin):
da hominũ. In his plerum q nr̃a credulitas
fallitur. s cauendum ÷ ne ꝑniciosa opitiatioe
fallamur. ut qr ñ possumꝰ hominũ indagare
oscientiã. de ipsis reb habeamꝰ uerã certãq
sententiã. hoc modo. ut si nescimꝰ an ille ł il¬
le homo sit impudicus pudicus ue. iustꝰ si¬
ut intustus. oderimꝰ tamen impudiciciã et
iniusticiã. & pudiciciã & iusticiã diligamꝰ. &
hec appetenda illaq uitanda indi ueritate ꝯ¬
spiciamꝰ. ut cũ de ipsis reb qđ appetendũ ÷ appe¬
timꝰ. & qđ deuitandũ ÷ deuitamꝰ. ignoscatur¬

Expanded text:
da hominum. In his plerumque nostra credulitas fallitur. Sed cavendum est ne perniciosa opinatione fallamur, ut quia non possumus hominum indagare conscientiam, de ipsis rebus habeamus veram certamque sententiam, hoc modo, ut si nescimus an ille, vel ille homo sit impudicus pudicusve, vel justus, sive injustus. Oderimus tamen impudicitiam et injustitiam; et pudicitiam, et justitiam diligamus. Et haec appetenda, illaque vitanda in Dei veritate conspiciamus, ut cum de ipsis rebus quod appetendum est, appetimus, et quod devitandu
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑: onẽrosus ẽ. faciliꝰ illos p̃mit: quã ꝑascit. Etx quo
uolentes ea ꝑduc̾t ad intelligentiã ñ capaeẽ: faciliꝰ fa¬
stidiri faciant in t̾tate fer motĩe: quã in sermone ꝑ¬
ait. Sapĩam loquim̃ inter ꝑfectos. Quos autẽ
ꝑfectos hic intelligi uelit : declarat subdens. s. eoꝵ qͥ hñt sen .i. intel

Expanded text:
ibus onerosus est, faciliusque illos premit quam pascit. Ex quo volentes ea perducere ad intelligentiam non capacem, facilius fastidiri faciant in veritate sermonem, quam in sermone pait: Sapientiam loquimur inter perfectos . Quos autem perfectos hic intelligi velit, declarat subdens, scilicet eorum qui habent
Abbreviated transcription (Latin):
t̾num durabit. Qđ iudiciũ qñ eredit. ñ ht̃ sundam̃tũ. Hec il¬
li quos supͣ arguit apłs. ñ integͥre credebant. Si enĩ scirent oł̃a

Expanded text:
ternum durabit. Quod judicium qui non credit, non habet fundamentum. Haec illi quos supra arguit Apostolus non integre credebant. Si enim scirent omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tio prũ. Non gͦ ido dr̃ bapt̾mꝰ ficri in penitentia ł in sangͥne. qđ
sacram̃tũ bapt᷑ismi celebret᷑ n in aqͣ accedente u̾bo: s qr uicẽ bap¬
bi dũtarat. ubi articłs necessitatis. t̾i ꝯtẽptꝰ religionis sacͣmentũ
rit renatus ea regn̾atione qͣ renascunt᷑ illi qui renascunt᷑ exaꝗͣ
lii ꝑ penitentiã. alii ꝑ effusionẽ sangͥnis. alii ꝑ bapt̾m Fundañ¬

Expanded text:
tio. Non ergo ideo dicitur baptismus fieri in poenitentia, vel in sanguine: quod sacramentum baptismi celebratur, nisi in aqua accedente verbo; sed quia vicem bapitentia ibi duntaxat, ubi articulus necessitatis non contemptus religionis sacramentum rit renatus ea regeneratione qua renascuntur illi qui renascuntur ex aqlii per poenitentiam, alii per effusionem sanguinis, alii per baptismu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc: qr pͥora bona oꝑa peceando fecert irrita. Mortua enĩ oꝑa
dicit peceã: qr occidunt aĩas. Uñ in lege ꝓhibebat᷑ tang̾e mor̾tu¬
um. Tangit enĩ mortuũ: qui facit pecẽm. Uł pͥora bona: ꝑ sẽ¬
quens malum mortua erant. Ecnit̾e aut̃ ab his ẽ fundam̃tũ: si¬
ne qͦ nichil boni edificat᷑. Qud ẽ ã a mortuis oꝑib penit̾e. nͥ

Expanded text:
hoc, quia priora bona opera peccando fecerunt irrita. Mortua enim opera dicit peccata, quia occidunt animas. Unde in lege prohibebatur tangere mortuum. Tangit enim mortuum qui facit peccatum, vel priora bona, persequens malum, mortua. Poenitere autem ab his est fundamentum quo nihil boni aedificabitur. Quid est autem a mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
Qum aut̾ thalam fuerit clausꝰ: cũ intrau̾it rex udere recũbentes:
eũ ad sinũ patͥarche uen̾int qͥ eo facti st̃̾ digni: tẽ malis erit desꝑati¬
onis tꝑs. Nẽ aut̃ dũ adhuc agon ꝑmanet. ⁊ palma pendet. ñ est de¬
sꝑandłim. s eũ fiducia .i. sine dubitatione accedendũ. ut ꝑ grãmin¬
ueniat᷑ auxiliũ oportunũ. Est cm̃ auriliũ. qđ ñ ꝯgruit: Omĩs.n.

Expanded text:
s, cum intraverit rex videre recumbentes, cum ad sinum patriarchae venerint qui eo facti fuerint digni, tunc malis erit desperationis tempus. Nunc autem, dum adhuc agon permanet et palma pendet, non est desperandum, sed cum fiducia, id est sine dubitatione accedendum, ut per gratiam inveniatur auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
euangelii q̃n ꝓfectus sũ
a macedonia. nulla mͥ
eccłia cõmunicauit in ra¬
tione dati & accepti. nͥ
uos soli. quia thessalo¬
nieam semel & bis in u¬
sum misistismͥ. Hon qr
quero datũ. s requiro
fructũ abundantem in
ratione ur̃a. Habeo
autẽ omĩa & abundo.
repletus sum acceptis ab
epafrodito quȩ misistis in
odorem suauitatis. hostiã¬
floruistis. s añ eratis ocorꝑati .i. ĩpediti aliqͥb ad¬

Expanded text:
Evangelii, quando profectus sum a Macedonia, nulla mihi Ecclesia communicavit in ratione dati et accepti, nisi vos soli: quia et Thessalonicam semel et bis in usum mihi misistis. Non quia quaero datum, sed requiro fructum abundantem in ratione vestra. Habeo autem omnia, et abundo: repletus sum, acceptis ab Epaphrodito quae misistis, odorem suavitatis, hostiafloruistis, sed ante eratis occupati, id est impediti aliquibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliauit incorpore
carnis tiꝰ ꝑ mortem. ex hi¬
here uos scõs & immaeu¬
latos. irreprehensibiles
coram ipso. si tam̃ ꝑma¬
netis in fide fundati et
st abiles. & immobiles

Expanded text:
reconciliavit in corpore carnis ejus per mortem, exhibere vos sanctos, & immaculatos, & irreprebensibiles coram ipso: 23. Si tamen permanetis in fide fundati, & stabiles, & immobiles
Abbreviated transcription (Latin):
&s Q. Transtulit nos in regnum filu ꝑ quẽ c̃
peciemit nos & hoc ẽ qait. In quo fiuo nos ũ
e lm̃s pede ꝑtione. aliter ñ irem in eeltã. Redẽr¬
tio est desteuota potestate diabłi facultas lib̾ta¬
oe couitione mortis obstrinxit. hos mioꝑ eũ dim

Expanded text:
 Transtulit nos in regnum Filii per quem et redemit nos. Et hoc est quod ait: in quo Filio nos Judaei habemus redemptionem. Aliter non iremus in coelum. Redemptio est, destructa potestate diaboli, facultas libertareos conditione mortis obstrinxit, hos per eum m
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce hic aꝑuit cur illȩ lut̾e uet̾is testam̃ti accipi¬
unt᷑ a nobis. & cur illa rerũ signa ĩ ñ fit necesse
demonstrat quanta nob̃ cura legenda & intelligen¬
cla sint. cũ uero dicit infigͣa. ostendit iam ñ esse o¬
pꝰ ut fig̾arũ p̃nuntiantus celebratiom seruiamꝰ.

Expanded text:
Ecce hic aperuit cur illae litterae veteris testamenti accipiuntur a nobis, et cur illa rerum signa jam non sit necesse tionem nostram, demonstrat quanta nobis cura legenda et intelligenda sint. Cum vero dixit, in figura, ostendit jam non esse opus ut figurarum praenuntiantium
Abbreviated transcription (Latin):
nem Timeo enĩ ne forte cũ uenero ñ qͣ¬
les uolo inueniã uos. & ego inueniar a
uobis qualem ñuultis. ne forte ꝯtentio¬
nis. emulationes. animositates. dissen¬
siones. detractiones. susurrationes. infla

Expanded text:
nem timeo enim ne forte cum venero non quales volo inveniam vos et ego inveniar a vobis qualem non vultis ne forte contentiones aemulationes animositates dissensiones detractiones susurration
Abbreviated transcription (Latin):
de alia utore .s. cechura alios genuit qͥ ñ ꝑtinent adhane significationẽ
Et idco multi legentes apłm. librũ atit̾ genestos ignorantes. pu
qr de his duob scͥpt᷑a fpceialit̾ singła exeqͥt᷑. innuens aliqͥd eg̾giũ in
his p̃figurari. Item attende qd subdit. unũ de an. ⁊ u.a.li. Non e
nĩ hoc stustra distinxit. Uterq quidẽ ⁊ de abraham natꝰ ẽ. s diu̾sa
oꝑatione. qr qͥ de ancilla ẜ earnis nat᷑am natꝰ ẽ. qr nuencła de sene
dsuetudo ntictã. Illũ uero decdit ꝓmissio significans grãm. Ibi humatiᷤ
usus ostenait᷑. hic ditumĩ bñficium eõmendat᷑. Nattis ÷ gͦ ysmabel sic̃
naseunt᷑ hiomines ꝑmixtione utriꝰq sexꝰ usitata lege nat̾t. Icło dictũ est

Expanded text:
de alia uxore, scilicet Cethura, alios genuit, qui non pertinent ad hanc significationem. Et ideo multi legentes Apostolum, librum autem Geneseos ignorantes, puia de his duobus Scriptura specialiter singula exsequitur, innuens aliquid egregium in his praefigurari. Item attende quod subdit, unum de ancilla, et unum de libera. Non enim hoc frustra distinxit. Uterque quidem de Abraham natus est, sed diversa operatione, quia qui de ancilla secundum carnis naturam natus est, quia juvencula de sene consuetudo naturam, illum vero dedit promissio, significans gratiam. Ibi humanus usus ostenditur, hic divinum beneficium commendatur. Natus est ergo Ismael sicut nascunt
Abbreviated transcription (Latin):
deorsũ uolunt traħe. Isti uolt̃ uolare ad
dm̃. illi conant᷑ pennas tuellere. Ꝙ ficut¬
filii st̃ ꝓmissionis. ꝑtinentes ad notiũ te.
kes erit᷑ filiꝰ ancille. cũ filio lib̾e. ĩ. mali eũ

Expanded text:
deorsum volunt premere: isti volunt volare ad deorsum volunt premere: isti volunt volare ad Deum, illi conantur pennas evellere. Namqufilii sunt promissionis pertinentes ad novum Testahaeres erit filius ancillae cum filio liberae, id est mali cum
Abbreviated transcription (Latin):
Sice ancillã ⁊ filiũ eiꝰ. Nonͥ puto nos inue¬
nire posse ubi ysmahel ꝑsecutꝰ fuerit ysa¬
ac. s tm̃ illd̾. qđ cũ filiꝰ egyptie luderet cũ
ysaae indignata sit sara. uidit pueros lũden¬
hoc : Qd enĩ mali fcc̾at ẏsmabel puero ysa¬
ac qr ludebat eũ illo: S illa lusio illusio
erat. illa lusio deceptionẽ sig̾cabat. Illũ lu
& deceptio. qr seiens se hab̾e alia negotia q̃ in¬
tendit. simulat q̃dã puero .i. infirmo lu¬
dens eñ ulo. ⁊ fraudes facit. Sic ⁊ mͦ plꝰ ꝑse¬
eunt᷑ qͥ nos illudendo sedueunt. I sicut sara
intellexit lusũ illũ. ita & eccła intelligit
lusũ istũ ꝑsecutionẽ. S qͥd dix̃ sara : Lice
ancillã ⁊ filiũ eiꝰ. Ita qͥ ꝑtinent ad agar &
gr̃a patͥs. necñ & ħetici ⁊ filii eoꝵ. Om̃s
etiã qui in eccła t̾renã felicitatẽ quert̾ a
⁊ hñt labia iniqua. ⁊ linguas stibdolas. Ey¬
nent ad ysaac int̾ eos uiuunt qͥ ꝑtinent
ad p̾smahel. Isti sursũ uolunt ascende. illi

Expanded text:
Ejice ancillam et filium ejus. Non puto nos invenire posse ubi Ismael persecutus fuerit Isaac; sed tantum illud quod cum filius Aegyptiae luderet cum Isaac indignata sit Sara, vidit pueros simul ludenhoc? Quid enim mali fecerat Ismael puero Isaac, quia ludebat cum illo? Sed illa lusio illusio erat, illa lusio deceptionem significabat; illum  deceptio, quia sciens se habere alia negotia quae intendit, simulat quaedam puero, id est infirmo ludens cum illo et fraudes facit. Sic et modo plus persequuntur qui nos illudendo seducunt. Et sicut Sara intellexit lusum illum, ita et Ecclesia intelligit lusum istum persecutionem. Sed quid dixit Sara? Ejice ancillam et filium ejus; ita qui pertinent ad Agar et gratia Patris, necnon et haeretici et filii eorum. Omnes etiam qui in Ecclesia terrenam felicitatem quaerunt a et habent labia iniqua, et linguas subdolas. Ernent ad Isaac, inter illos vivunt, qui pertinent ad Ismael. Isti sursum volunt ascendere, illi
Abbreviated transcription (Latin):
qđ aliter se putabant in xꝑo
chil ꝓd̾at. Illos gͥ arguit qͥse
in lege iustificari credebant.
ñ qui legitima illa in eiꝰ ho¬
norem a quo mandata st̃ ob¬
seruabant. intelligentes &
qua p̃nuntiande t̾tatis rõne¬

Expanded text:
quod aliter se putabant in Chrihil proderat. Illos igitur arguit qui se in lege justificari credebant, non qui legitima illa in ejus honorem a quo mandata sunt observabant, intelligentes et qua praenuntiandae veritatis r
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽa ꝑmittendi xꝑi instituta. aut
adhũc ꝓmitt̾e. s cessando. ĩa appa¬
reãt signa fut᷑ fuisse. q̃ eũ honort
paulatim deserendo erant sepeli¬
enda. ñ ut sacri legia gentiũ fugi¬
enda. Postea uͭ tãquã eũ honore se¬
pulta sint a xꝑianis oĩb irrepara¬
biliter deserenda. Icrinimꝰ aut̃ a¬
it ista legalia pꝰ xp̃i passionem. siue

Expanded text:
non causa promittendi Christi instituta, aut non causa promittendi Christi instituta, aut adhuc promittere, sed cessando jam appareant signa futuri fuisse, quae cum honore paulatim deserendo erant sepelienda, non ut sacrilegia gentium fugienda. Postea vero tanquam cum honore sepulta sint, a Christianis omnibus irreparabiliter deserenda. Hieronymus autem ista legalia post Christi passionem sive
Abbreviated transcription (Latin):
cionis catisa p̃cepta st̃. q̃ gr̃e reue¬
latione latiꝰ innotescente necẽe fue¬
rat aboleri. iustificare negunẽ po¬
t̾ant. ñ iđo tñ fuerant tãꝗͣ diabo¬
lici gentiũ sac legia fugienda. itiã
eũ ip̃sa grã iã ceꝑat reuelari. q̃ uin¬
bris talib fuerat p̾mintiata. Inde
est qͥ timotłim iuidea matre ⁊ g̾eo
patre natũ eircũ cidit apłs. ⁊ ĩpse
morẽ huiꝰ mõi eustodiuit. ñ simu¬
latione fallaci. s dsilio prudenti.
Cireñeicsi ⁊t ⁊ cet̾a legalia ita na¬
tis & institutis ñ erant noxia. liez
bere. in his omĩb usq ad qͦi dura¬
re debuert᷑. Gentiles ũ ex dit̾so ue¬
luti pariete ad eunde lapidẽ anga¬
larẽ uenientes. ñerant ad talta co¬
gendi. Siqui uͦ his qͥ ex circũcisi¬
one uen̾ant. talib q sacram̃tis ad¬
huc dediti trant. ultro uellent si ẽt
timotħs ꝯferre ꝯgruentiã. ñ erant
phibendi. Sedd si in his ⁊fidebant.
tib uͦ nͣ ft̾ ĩponenda. ne uideant᷑ au̾

Expanded text:
ionis causa praecepta sunt, quae gratiae revelatione latius innotescente necesse fuerat aboleri, justificare neminem poterant: non ideo tamen fuerant tanquam diabolica gentium sacrilegia fugienda, etiam cum ipsa gratia jam coeperat revelari quae umbris talibus fuerat praenuntiata. Inde est quod Timotheum Judaea matre et Graeco patre natum circumcidit Apostolus, et ipse morem hujusmodi custodivit, non simulatione fallaci, sed consilio prudenti. Circumcisio enim et caetera legalia ita natis et institutis non erant noxia, licetbere in his hominibus, usque ad quos durare debuerant. Gentiles vero ex diverso veluti pariete ad eumdem lapidem angularem venientes, non erant ad talia cogendi. Si qui vero his qui ex circumcisione venerant talibus sacramentis adhuc dediti erant ultro vellent sicut Timotheus conferre congruentiam, non erant prohibendi; sed si in his confidebant, tibus vero non sunt imponenda, ne videantur aut
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qr pͥꝰ galathe legẽ custodie¬
rint. s dũ cireñcisionis l le¬
galiũ obseruationũ uigo se
subieiebant. qͣi ad eosdem reu̾¬
te bant᷑ eultus qͥb in ydola¬
ta añ seriuebant. qr ñ ẽ leui¬

Expanded text:
Galatae legem custodierint, sed dum circumcisionis et legalium observationum jugo se subjiciebant, quasi ad eosdem revertebantur cultus, quibus in idololatria ante serviebant, quia non est levi
Abbreviated transcription (Latin):
Sterił gͦ dicta ẽ. qr uirgo ẽ q̃ ñ carnalit̾ gn̾at filios. s ꝑsolam fidem spũalit
q̃ nec parturire dr. Que it partͣit dolores patit᷑. Hec exelamat in letitia sa¬
lutis humane. ierłm uͦ t̾rena idõ uirũ habuisse dicta t̃. qr carnalit̾ gn̾abat
Parit aut̾ eiues t̾rene eiuitatis pecc̃o uitiata nͥ. celestis uͦ eiuitatis eiues parit
a peccõ nat᷑am lib̾ans gr̃a. Qd̾ significatũ ẽ in duob filiis abrahe. qͦꝵ unꝰ de

Expanded text:
s ergo dicta est, quia virgo est quae non carnaliter generat filios, sed per solam fidem spiritualiter quae nec parturire dicitur. Quae enim parturit, dolores patitur. Haec exclamat in laetitia salutis humanae. Jerusalem vero terrena ideo virum habuisse dicta est, quia carnaliter generabat. Parit autem cives terrenae civitatis peccato vitiata natura; coelestis vero civitatis cives parit a peccato, naturam liberans gratia, quod significatum est in duobus filiis Abrahae, quorum unus de
Abbreviated transcription (Latin):
etis apłs maiorem uim hab̾e sermonẽ qͥ ad p̾sentes fit. cupit uoc̾e apłi
cam lict̾is cd̃p̃licusam in p̃sentiã cõmutare. Scͥpt᷑a enĩ diuina ȩdificat
lecta. si multo plus ꝑdest si de litt̾is mutat᷑ in noc̃e. Magnã siqͥdem uim¬
habet uox uua. uox de auctoris stu ore resonans. q̃ ca pnuntiatione
a confundor in uob̾ uellem litt̾aꝵ uoc̃t̃ p̃sens at ore meo ꝓferre. ut uos so
talit irascentis resonart clamort̃. & dolorem pectoris apicib explicare.
Hon habes qͥppe sruct᷑ qͦs solent de discipłis habere doctores. & sine c̾a se¬
tm ustã est doctrine. ita ut eũ ieremia dic̃a. Non ꝓfui nec ꝑfuit
sn qͥsꝗͣ. Utiaut̾ ñ patiar uos ꝑire & errare ꝑpetuo. ex caritate loquar
uobi b tite mͥ. ⁊ c̃. Uł alit̃ pot̾ legi ħ lict̾a. eodẽ manente sensu. Filioli.
Qiͣi sion solũ ex stipͣdictis ꝓbat᷑ lex t̾ẽ dimitenda. s &̃ auctoritas ipsiꝰ

Expanded text:
e majorem vim sermonem qui ad praesentes fit, cupit apostolicam vocem litteris comprehensam in praesentiam commutare. Scriptura enim divina aedificat lecta, sed multo plus habet vox viva, vox de auctoris sui ore resonans, quae ea pronuntiatione ensus; quia confundor in vobis, vellem litterarum vocem praesens de meo ore proferre, ut vos solvalet irascentis resonare clamorem, et dolorem pectoris apicibus explicare: non habeo quippe fructus quos solent de discipulis habere doctores, et sine causa semen jactum est doctrinae, ita ut cum Jeremia dicam: nec profui, nec profuit mihi quisquam . Ut autem non patiar vos perire et errare perpetuo, ex charitate vobis loquar. Dicite mihi, etc. Vel aliter potest legi haec littera, eodem manente sensu. Filioli, quasi dicat: Non solum ex supradictis probatur lex esse dimittenda, sed etiam auctoritas ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
priore cingło pucrescente. aliũ lũbis sins balteũ. aluid de gentib lũbare
conteruit. quȩ statĩ ut ẽ uiro ditincta ꝯcepit n peꝑit. Unde in ysaia dñs ex¬
clamat. Dilata locũ tabnacłi tui. ⁊ ꝓtende fumełos tuos. e̾. & ite. Si ẽ gend
nata simul. Sy nagogas ẽ q̃ habri uirũ .i. lege̾. deserta uͦ ⁊ uaga ⁊ sñ uila le¬
gis potestate niuens. gentiũ multitudo ẽ. q̃ & st̾ilis erat muilliꝰ legitimi u¬
ri ꝓferens gͥmen. Sterit enĩ erat in oĩb gntib eccła añꝗͣ iste fecꝰ quẽ eet an
ms oriret᷑. Hoc aut̃ qͥdã iudaix antes ad antiquã sarã referunt. Hoc aut̾ de an¬
tiqua sara suꝑfluc dic̾et ysaias. q̃ multo añ tp̾e obierat. Uel ꝑ ierłm hic in¬
tessigit᷑ suꝑna ciuitas. celestis euria. Suꝑna ẽ enĩ seõꝵ ciu̾itas. lieet in qͥ

Expanded text:
d de gentibus lumbare contexuit: quae statim ut est viro conjuncta, concepit et peperit. Unde in Isaia Dominus exclamat, Dilata locum tabernaculi tui, et protende funiculos tuos, etc. . Item, si est gens nata simul. Synagoga ergo quae habet virum, id est legem, deserta vero et vaga, et sine ulla legis potestate vivens, gentium multitudo est, quae et sterilis erat nullius legitimi verbi proferens germen. Sterius oriretur. Hoc autem quidam judaizantes ad antiquam Saram referunt. Hoc autem de antiqua Sara superflue diceret Isaias, quae multo ante tempore obierat. Vel per Jerusalem intelligitur hic superna civitas, coelest
Abbreviated transcription (Latin):
gis emulando me cũ ab sens stim. Eilioli. Hic itẽ incipit ostendeit ex
ipsa lege qͣre ñ sit tenenda. Qtͣ. Me imitamini. ⁊ debetis. qr uos estis
mei ñ dico filii s filioli. qr mͦ diminuti estis. ⁊ ꝑfectionis gradib in¬
digetis. qͥs iterũ sicut priꝰ parturis.i. cũ labore ⁊ dolore ad luct̃ fi
militudinẽ ciꝰ. quã ur̃o uitio ꝑdidistis. Perpaucoꝵ ẽ pensare qͥ
labor sit in p̃dic̾onib patrũ. quantis ue dolorib animas in fide &

Expanded text:
gis aemulando me, cum absens sum. Filioli, hic iterum incipit ostendere ex ipsa lege quare non sit tenenda. Quasi dicat: Me imitamini, et debetis, quia vos estis mei, non dico filii, sed filioli, quia diminuti estis, et perfectionis gradibus indigetis. Quos iterum, sicut prius, parturio, id est cum labore et dolore ad lucem fidmilitudinem ejus quam vestro vitio perdidistis. Perpaucorum est pensare quam labor sit in praedicationibus patrum, quantisve doloribus animas in fide, et
Abbreviated transcription (Latin):
nibeleus dr̃. que iicti aliq̃n suo ordine seruate ncqͥuert᷑ e aptiatste psi. Qna solo¬
ta ꝑco. Słi. annũ scptime decadis coluert̾. qͥ pot̾ intelligi ł erag sins .xii. anĩ. qua
induulta ÷ tis a cyto ⁊ dario licentia redeundi de babilonua⁊ Unde cõ pletis antnis. lxx¬
ne suscipitis. Ac si dicat. Urãm leuitatt̃ timeo ñ aliua. Uł tta. Quo mdo sire tẽitert
hoc de errore gentiliũ intelligamꝰ. In eo eñi qͥ dicit ꝯu̾timimi rttrũ ad infir⁊ egent

Expanded text:
 quem Judaei aliquando suo ordine servare nequiverunt captivitate pressi, qua soluta pro eo septimum annum septimae decadis coluerunt, qui potest intelligi vel sexagesimus unus annus quo indulta est eis a Cyro et Dario licentia redeundi de Babylonia, unde completis annis ne suscipitis. Ac si dicat: Vestram levitatem timeo, non aliud. Vel ita: quomodo iterum, ut hoc de errore gentilium intelligamus; in eo enim quod dicit, convertimini iterum ad infirma et
Abbreviated transcription (Latin):
cupiunt eos et meliores. quã ipsos uolunt fac̾e peiores. ⁊ retrorsũ tra¬
bere emulatione ꝑu̾sa. Uñ subdit. s uolutit ues exoludere a fide ad
legem. ł a dilectione mei. ut illos emulemini .i. imitemin in legali
.i. ꝓpter hoc diligite qr in eo ẽ uirtꝰ ⁊ bona oꝑatio. ñ ꝓ alia re. & hoc fa¬
cite semꝑ. ut pseueranti gradu ad fint̃ boni oꝑis ꝑueniatis. Uult̃

Expanded text:
am ipsos volunt facere pejores, et retrorsum trahere aemulatione perversa. Unde subdit: sed volunt vos excludere, a fide ad legem, vel a dilectione mea, ut illos aemulemini, id est intuemini in legalibest propter hoc diligite, quia in eo est virtus et bona operatio, non pro alia re. Et hoc facite semper, ut perseveranti gradu ad finem boni operis perveniatis. Vult
Abbreviated transcription (Latin):
qr dm̃ ⁊ hominẽ dĩ filiũ ẽẽ ꝯfitear. Beniq
sathosathenꝰ. illi nũꝗͣ credo nec seriuo. uelut
siqͥs purpurã ł diadema regale iacens inutni¬
at. nũqͥd ea conabit᷑ adorare: Cũ uͦ ea rex fue¬
rit udutꝰ. ꝑicłm mortis incurrit. si ea cũ re¬
ge adorare quis contẽpserit. Ita ⁊̃ in rꝑo dño
humanitat̃t ñ solam ł midã. s diui nitati unitã.

Expanded text:
Filium Dei esse confitear. Denique eo, illi nunquam credo nec servio; velut si quis purpuram vel diadema regale jacens inveniat, numquid ea conabitur adorare? Cum vero eis rex fuerit indutus, periculum mortis incurrit, si ea cum rege adorare quis contempserit. Ita et in Christo Domino humanitatem non solam vel nudam, sed divinitati unitam,
Abbreviated transcription (Latin):
sub legi. Saluatar ficri debebat sub lege. ut
cire ũeistis appareat q̃i filiꝰ abralie eiti ꝓmissus erat.
signũ ħ abcns ciꝰ eui ꝑmisstis fucrat. in quo imple¬
ta t̃ cireũeisio. ⁊ id̾o signũ iam cessat. Credidit
enĩ abraħam sc babiturũ filiũ. in quo bñdie̾ent᷑
om̃s gt̃s. q ĩa fictũ eredimꝰ. factum gͥ sub lege
dixit̾. qr ⁊ circũcisus. ⁊ hostia ligalis ꝓ illo obla¬
tã ẽ. Nee mirũ si ⁊ illa legis oꝑa sustinuit. ex
qͥb libaret eos qui eis seruiliter tenebant᷑. qͥ
q mortem sristintut. ut ex ulla alios lib̾aret. Fa
ꝙ ÷ g̾ sub lege .i. sub onere legis. sicut sub a¬
lis alia duo respondit. Aa id enĩ qđ dix̃ fact

Expanded text:
s. Salvator fieri debebat sub lege ut circumcisus appareat, quasi filius Abrahae cui promissus erat, signum habens ejus cui promissus fuerat, in quo impleta est circumcisio, et ideo jam signum cessat. Credidit enim Abraham se habiturum filium in quo benedicentur omnes gentes, quod jam factum credimus. Factum ergo sub lege, dixit, quia et circumcisus est, et hostia legalis pro illo oblata. Nec mirum si et illa legis opera sustinuit ex quibus liberaret eos qui eis serviliter tenebantur; qui etiam mortem sustinuit, ut ex illa alios liberaret. Factus est ergo sub lege, id est sub onere legis, sicut sub alis alia duo respondent. Ad id enim quod dixit factum
Abbreviated transcription (Latin):
gnificatio ad euisde fidi sp̃sq unitatẽ. No̾tan¬
dũ etiã qr elamor insc̾pt᷑is ñ magne uocis emissio.
s scĩe intelligat᷑ ⁊ intentionis magnitudo. Nos
gͦ clamamꝰ. s ille clamare dictꝰ ẽ qui efficit ut
clamare facientẽ. & nota sp̃m etiã c̾t̾ filii.ł nota
hic tͥnitatẽ. S aliqͥs forsitan q̃rat. utrũ ⁊ a filio

Expanded text:
Notandum quia clamor in Scripturis non magnae vocis emissio, sed scientiae intelligatur et intentionis magnitudo. Nos ergo clamamus; sed ille clamare dictus est qui efficit ut clamare facientem. Et nota Spiritum etiam esse Filii, et nota hic Trinitatem. Sed aliquis forsan quaerit utrum et a Fi
Abbreviated transcription (Latin):
mo misit in illũ manꝰ. qr ñdũ uenit hora eiꝰ. hoc ÷ qr nolebat. Non enĩ
mori. s q̃ dignaret᷑ occidi. Tempꝰ enĩ expectabat quo moreret᷑. qr tẽ¬
pꝰ expectauit quo nascerct᷑. Ido multi dicunt. Qͣre ñ ante aduenit
rꝑo: Quib respondendũ ẽ. Qa ñdũ uen̾at plenitudo tp̾ris. modaute
cere. Ance tñ longa series p̃conũ p̃mittenda erat. Non etũ aliqͥs paruꝰ
uent᷑us erat. Dui fuerat p̃dicendꝰ semꝑ tenendꝰ̾. Quanto maior udex
ueniebat. tanto p̃conũ series longior p̾eede debebat. Id ait. U bi ueñ¬
ple.tẽ.mi .d. fi. su. fa .s. mu. Nota qͥ eũ qui erat increatꝰ factũ dicit. fr̃ẽ
turgine maria ⁊ Certe assũptio forme serui. Nã qͥd est aliua nasci filio

Expanded text:
mo misit in illum manus, quia nondum venit hora ejus . Hoc est, quia nolebat. Non enim mori, sed qua dignaretur occidi. Tempus enim exspectabat quo moreretur, quia tempus exspectavit quo nasceretur. Ideo multi dicunt: Quare non ante venit Christus? Quibus respondendum est quia nondum venerat plenitudo cere. Ante tamen longa series praeconum praemittenda erat. Non enim aliquis parvus venturus erat, diu fuerat praedicendus, semper tenendus: quanto major judex veniebat, tanto praeconum series longior praecedere debebat. Ideo ait, ubi venlium suum factum ex muliere. Nota quod eum qui erat increatus factum dicit. Fecit Virgine Maria? Certe assumptio formae servi. Nam quid est aliud nasci Filio
Abbreviated transcription (Latin):
.i. quattuor lititrarũ. q̃ sunt ioth. he. uau. eth. id est pͥncipiũ passionis uite
ute. Aesi diceret᷑. Ille cutꝰ iste legalis sac̾dos gerit ꝑsonam. est nobis ꝑ passionem
auctor ⁊ reparator ute ꝑ adam amissȩ. Uñ. Qiͦ ascendit suꝑ occasũ dñs nom̃ illi.
Decasũ enĩ mortis xꝑc ascendit .i. łumphauit diabolũ ⁊ mortẽ dãnando. S ocłisstul¬
toꝵ uidet᷑ dãnatus tm̃. & in eoꝵ seust erueifixus ut homo. in quo nulla spes salutis

Expanded text:
id est quatuor litterarum, quae sunt ioht, he, vau, eth, id est principium passionis vitae id est quatuor litterarum, quae sunt ioht, he, vau, eth, id est principium passionis vitae iste; ac si diceretur: Ille cujus iste legalis sacerdos gerit personam, est nobis per passionem auctor, et reparator vitae per Adam amissae. Unde: Qui ascendiiumphavit, diabolum et mortem damnando. Sed oculis stultorum videtur damnatus tantum, et in eorum sensu crucifixus ut homo, in quo nulla spes salutis
Abbreviated transcription (Latin):
pat cos. Uerba et̃ sunt irascentis & incre pantis. qui ꝑ increpationẽ cõmouiet eos. ut
cit. uõs galathe estis insensati. qr nec se circũuentos eognoset̾. & eũ priꝰ recte instri¬
cti fueritis. quis uos fascinaũ .i. decepit ueritati ñ obedire. Ueritas enĩ se ingerit
mͥ sibi nocet eũ aliena felicitate tabeseit. s &̃ his in qͥb aliqͣ bona t̾e̾ incipiunt. Uñ
in libro qͥsapĩa salomonis inscribit᷑. fascinatio malignitatis obscurat bona. Sic fa¬
ctum ẽ ut inuidi tãꝗͣ fascinantes noeuerint galathis nuꝑ in xp̃o renatis. ut idem
ctib falsis xꝑc crucisixꝰ ẽ. ut purus homo sine salute ͭ nr̃a. In ocłis ⁊ sensib pru¬
ia metuentes ad ciuitatẽ rifugii se contulerant. Absoluebant᷑. & securi fiebant a
metu. Ita morte xꝑi dãnato suꝑbo salus nr̃a ꝓcurata t̃. Qđ insinuabat inef¬
fabile nom̃ dñi scriptum in lãmina aurea sũmi pontificis. qđ erat tetragrãmaton

Expanded text:
pat eos: verba enim sunt irascentis, et increpantis, qui per increpationem commonet eos, ut cit, vos Galatae, estis insensati, quia nec se circumventos esse cognoscunt. Et cum prius recte instructi fueritis, quis vos facinavit, id est decepit, veritati non obedire? Veritas enim se ingerit modo sibi nocet, cum aliena felicitate tabescit, sed etiam his in quibus aliqua bona esse incipiunt. Unde in libro qui Sapientia Salomonis inscribitur: Fascinatio malignitatis obscurat bona . Sic factum est ut invidi tanquam fascinantes nocuerint Galatis nuper in Christo renatis, ut iidem ctibus falsis Christus crucifixus est, ut purus homo sine salute vestra. In oculis et sensibus pruid metuentes ad civitatem refugii se contulerant, absolvebantur, et securi fiebant a metu. Ita Christi morte damnato superbo salus nostra procurata est, quod insinuabat ineffabile nomen Domini, scriptum in lamina aurea summi pontificis, quod erat tetragrammaton,
Abbreviated transcription (Latin):
nit. Illtic aut̾ missus ẽ quo uenit. Lsi in hc̃ mun¬
dũ missus ẽ qr exiuit a patre. ⁊ uenit in hiuc
mundũ ⁊ in hoc mundo erat. Illue gͦ missus ẽ
uͥ erat. Unde ⁊ illud in ꝓpħa dicit. Celũ & terrã
ego impleo. Qđ si de pacre dictũ accipiat᷑. uͥ po¬
tuit ẽt sine u̾bo suo. sine sapĩa sua . q̃ ꝑtingͣit
a fine usq ad finẽ fortit̃. ⁊ disponit oĩa suauit̃ :
S. neq sine sp̃n suo usꝗͣ esse potuit. Itiq si u̾q

Expanded text:
ssus est quo venit, et si in hunc mundum missus est, quia exivit a Patre, et venit in hunc mundum, et in hoc mundo erat, illuc ergo missus est ubi erat. Unde et illud in propheta dicit: Coelum et terra ego impleo . Quod si de Patre dictum accipiatur, ubi potuit esse sine Verbo suo, sine sapientia sua, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suaviter : sed neque sine Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am eridimsꝰ saluari. sicut ⁊ illi. Petrus itaq bene sensit de abolitioe
legis. s simu lauit ꝓtimore uidoꝵ. ne occasione gentiũ a fide rececłent.
& sic ꝑderet gregem suũ. Simulauit aut̃ paulus ꝓ simili metu ut in
eircũcisione timotħi. & ip̃e qui comã ex uoto nutriuit ut nazarei. in
cenchris ex lege caput totundit. pꝰ multa etiã in uerłm consilio iacobi &
p̃sbit̾oꝵ purificatꝰ scd̾m legem in templũ intrauit & bostiã obtulit.

Expanded text:
gratiam credimus salvari sicut et illi . Petrus itaque bene sensit de abolitione gratiam credimus salvari sicut et illi . Petrus itaque bene sensit de abolitione legis, sed simulavit pro timore Judaeorum ne occasione gentium a fide recederent, et sic perderet gregem suum. Simulavit autem Paulus pro simili metu, ut in circumcisione Timothei, et ipse qui comam ex voto nutrivit ut Nazaraei, in Cenchris ex lege caput totondit. Post multa etiam in Jerusalem consilio Jacobi et presbyterorum purificatus secundum legem in templum intravit, et hostiam obtulit.