comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potuer̃ instaurat᷑ : nolite timere eos qͥcor¬
pusoccidunt: animã autẽ non possunt
occidere : & quid perit qđ occidunt : uł
hoc eis ꝑmittetur ut qđ occiderint pereaq̃:
non periet: Audi ipsius dñi ꝓmissionẽ:
Am̃dico uobis: capillus capitisurĩ non periet:
Quid ergo decȩteris m̃bris sollicitꝰ es. ubi
dãnũ capilli ñ erit : Erueme a ꝑsequen¬
tib me : A quib putatis qđ oret ut eruat᷑:
ab hominib: qͥ ꝑse quebantur ta uero ipsi
homines. sunt hostes nr̃i. Habemꝰ alios
hostes inuisibiles: qͥaliter ꝑsecuntur:
Homo ꝑseqͥt᷑ ut occidat corp̾. ꝑse qͥt᷑ alius.
ut in laque et animã : &ideo pua sa sua.
qr deillo dȩctũ ẽ. oꝑat᷑ infiliis diffidentiȩ

Expanded text:
potuerunt, instaurabitur . «Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere» . Et quid perit? quid occidunt? Vel hoc eis permittitur, ut quod occiderint pereat? Non periet. Audi ipsius Domini promissionem: «Amen dico vobis, capillus capitis vestri non periet» . Quid ergo de caeteris membris sollicitus es, ubi damnum capilli non erit? 14. «Erue me a persequentibus me.» A quibus putatis quod oret ut eruatur? Ab hominibus qui persequebantur? Ita vero ipsi homines sunt hostes nostri? Habemus alios hostes invisibiles, qui aliter persequuntur. Homo persequitur, ut occidat corpus; persequitur alius, ut illaqueet animam. Et ideo per vasa sua, quia de illo dictum est, «Operatur in filiis d
Abbreviated transcription (Latin):
modis accipitur : Quomͦ perire fuga acci¬
pitur duob modis. qr & a capto & a forti
perit fuga : sic duob: modis quȩrit᷑ anima
hominis: aut aꝑsec utorib. aut adilecto¬
rib: : Ita ergo non .ẽ. qui reqͥrat animã meã:
Deillis dixit: certe ꝑsecuntur animã meã :¬
& non quȩr̃ animã meã : Siautẽ reqͥrunt

Expanded text:
modis accipitur. Quomodo perire fugam accimodis accipitur. Quomodo perire fugam accipitur duobus modis, quia et a capto et a forti perit fuga; sic duobus modis quaeritur anima hominis, aut a persecutoribus, aut a dilectoribus. Ita ergo, «Non est qui requirat animam meam:» de illis dixit, Certe persequuntur animam meam, et non quaerunt animam mea
Abbreviated transcription (Latin):
id .ẽ. ñ fugit animo: Nã corpore fugere licet:
concessum ẽ. ꝑmissum .ẽ. dnõdicente: Siuos
ꝑsecuti fuerint in unacuntate : fugite inaliã:
Quiergo non fugit animo: periit ab illo fuga:
da ẽ: quȩ fuga a nobis pereat᷑. dequa dicit
Cũ uiderit prȩdonẽ quare fugit: quia non. ẽ.
eicura deouib: : Talis fuga abisto perierat
siue abͥpsius capitis ꝑsona accipiamꝰ hanc
fratrib passi sunt : Audi ioħem dicentem:
Sicut enĩ ille animã suã ꝓnobis posuit :
sic & nos debemꝰ animã ꝓfr̃ib ponere : Sed
cũ illi ponunt. xp̃cponit: quia cũ illi pati¬
untur ꝑsecutionẽ. ipseclamat: qd me ꝑse¬
queris Perut fuga ame÷ & non .ẽ. qͥ ex qͥrat
animã meam : Ergo non. ẽ qͥex qͥrat anim̃a
ipsius: Vide homines uelle sȩuire in necẽ
suã. uelle effundere sanguinẽ eiꝰ: quomodo
non. ẽ. qͥrequirat animã eiꝰ : & hoc duob

Expanded text:
risto; id est, non fugit animo. Nam corpore fugere licet, risto; id est, non fugit animo. Nam corpore fugere licet, concessum est, permissum est, Domino dicente: «Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam» . Qui ergo non fugit animo, periit ab illo fuga. da est? quae fuga a nobis pereat? De qua DominuCum viderit praedonem, quare fugit? «Quia non est ei cura de ovibus» . Talis fuga ab isto perierat; sive ab ipsius capitis persona accipiamus hanc fratribus passi sunt. Audi Joannem dicentem: «Sicut enim ille animam suam pro nobis posuit, sic et nos debemus animas pro fratribus ponere» . Sed cum illi ponunt, Christus ponit; quia cum illi patiuntur persecutionem, ipse clamat, «Quid me persequeris» ? «Periit fuga a me; et non est qui exquirat animam meam.» Ergo non est qui exquirat animam ipsius? Videt homines velle saevire in necem suam, velle effundere sanguinem ipsius; quomodo non est qui requirat animam ejus? Et hoc duobus
Abbreviated transcription (Latin):
tabatur. Illuc adtendebat & uidebat : &ideo
om̃ia ferebat : Illi utẽ qͥ ꝑsequebant᷑. ñ uide¬
bant: Id eo cũ diceret. considerabã in dexterã
& uidebã : secutꝰ ait Et non erat qͥagnosceret
mẽ : Cũ toleras om̃ia. qͥs no uit qͥd ad tendas.
utrũ indextera oculũ dirigas. an insinistra: in eo¬
tendisti: in eo qđ toleras : Si laudẽ hominũ quȩris
insinistrã ad tendisti. in eo qđ toleras: Si ꝓmissa
dĩ quȩris. in dexterã ad tendisti. Ad ten disti
indexterã : la debis: Ad tendisti insinistram:
excȩcaberis : Sed & cũ uides indexterã : nonerit
quite agnoscat. Quis enĩte consolatur nisi:
dñs cuidicis & tu cognousti semitas meas:
necerat qui cognosceret me. Perut fuga
ame: Tanquã circũ clusum sedicit: periit
fuga ame: In sultent ꝑsecutores. ob pressus ẽ:
captꝰ ẽ. circũ clusus ẽ uictus ẽ. peruit fuga
abillo: Abillo perut fuga. quin on fugit:

Expanded text:
tabatur, illuc attendebat, et videbat, et ideo tabatur, illuc attendebat, et videbat, et ideo omnia ferebat: illi autem qui persequebantur, non videbant. Ideo cum diceret, «Considerabam in dexteram, et videbam;» secutus ait, «Et non erat qui cognosceret me.» Cum enim toleras omnia, quis novit quid attendas; utrum in dexteram oculum dirigas, an in sinistram? In eo quod toleras, si laudem hominum quaeris, in sinistram attendisti: in eo quod toleras, si promissa Dei quaeris, in dexteram attendisti. Attendisti in dexteram, videbis: attendisti in sinistram, excaecaberis. Sed et cum vides in dexteram, non erit qui te agnoscat. Quis enim te consolatur, nisi Dominus cui dicis, «Et tu cognovisti semitas meas? Nec erat qui cognosceret me.» 11. «Periit fuga a me.» Tanquam circumclusum se dicit: «Periit fuga a me.» Insultent persecutores, oppressus est, captus est, circumclusus est, victus est; periit fuga ab illo. Ab illo periit fuga, qui non fugit.
Abbreviated transcription (Latin):
illã crux dñi mei. Ergo iniua quã grediebar
absconder̃ muscipulam: Qquantũ in ipsis ẽ
non iuxtauiã posuer̃ : Ego autẽ tutusero
sideuia ñ recessero : Ignoras quia in mȩdio
Laquei adextris : laquei asinistris : laquei
adextris ꝓsperitas scłi: laqueia sinistris
aduersitas scłi : Laquȩi ad extris ꝓmissiones
laquei asinistris terrores : Tu inmedio laque¬
orũ ingredere : auia noli recedere : nec ꝓmis¬
sio te capit: nec terror elidit: Inuia hac
qua ingrediebar : absconder̃ muscipulãm:¬
Considerabã indexterã : & uidebã. Indexterã
considerabat: & uidebat: In sinistrã quiconsi¬
derat : excȩcatur : Quid ẽ indexterã conside
cet᷑ : ite inignẽ ȩternũ qͥ paratꝰ ẽ diabolo
& angłis eiꝰ, Frem̃te ergo totomundo. & mi¬
nante in ꝑsecutionib: crebrescentib: undiq
in sultationib: hominũ atq: terrorib: ille
contemnens p̃sentia repedabat in futura: ad ten¬
debat indexterã. Vbi futurus ẽ : ibi eẽ medi¬

Expanded text:
ia qua ingrediebar, absconderunt muscipulam mihi,» quantum in ipsis est; nam juxta viam posuerunt: ego autem tutus ero, si de via non recessero. «Ignoras quia in medio laquei a dextris, laquei a sinistris: laquei a dextris, prosperitas saeculi; laquei a sinistris, adversitas saeculi: laquei a dextris, promissiones; laquei a sinistris, terrores. Tu in medio laqueorum ingredere, a via noli recedere: nec promissio te capiat, nec terror elidat. «In via hac qua ingrediebar, absconderunt muscipulamConsiderabam in dexteram, et videbam.» In dexteram considerabat, et videbat: in sinistram qui considerat, excaecatur. Quid est in dexteram considercetur: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Fremente ergo toto mundo et minante in persecutionibus, crebrescentibus undique insultationibus hominum atque terroribus, ille contemnens praesentia, respiciebat in futura, attendebat in dexteram ubi futurus est; ibi esse medi
Abbreviated transcription (Latin):
grediebar absconder̃ muscipulã mͥ Quantũ¬
adeorũ cupiditatẽ ꝑtinet. quantũ adeorũ
conatũ. quantũ adeorũ uotũ : in ipsa uia
uoluer̃ habere muscipulã : quacaperent: sed
nouit dñs̃ uias iustorũ : & tucognouisti semi¬
ꝑmittis inte ponere scandalũ . quia tuesuia
mea : Nã & heretici in nomine xp̃i nobis
uolunt abscondere scandalũ : & ipsi fallunt᷑:
Quod se in hacuia putant ponere : extrauiã
ponunt : Quia & ipsi extrauiã sunt . musci¬
pulã ponere ñ possunt. ubi non sunt : Sed¬

Expanded text:
grediebar, ipsgrediebar, ipsad eorum cupiditatem pertinet, quantum ad eorum conatum, quantum ad eorum votum, in ipsa via me voluerunt habere muscipulam qua caperer. Sed «novit Dominus viam justorum; et tu cognovisti semios non permittis in te ponere scandalum, quia tu es via mea. Nam et haeretici in nomine Christi nobis volunt abscondere scandalum, et ipsi falluntur. Quod se in via putant ponere, extra viam ponunt, quia et ipsi extra viam sunt: muscipulam ponere non possunt ubi ipsi non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
& hanc intentionẽ cũ loquor: & qͥmodo eis
ostendo. non ea intentione me loqͥ : restat
ut dicã : tucogno uisti semitasmeas Quomͦ
illi scuint qđ necuos scitis : quomͦ illi sciues
qđ uix egoscio: neq enĩ ego meipsum
iudico : Quie nĩ udicat me : dñs. ẽ: Nescio
qͥd dese petrus nesciens p̃sũpsit : & aliud
uidebat in uirib medicus eiꝰ. Ergo pie
catte ꝑipsas semitas : estomitis esto mansu¬
etꝰ : noli ferox noli suꝑb noli excussa &
erecta ceruice sicut equus & mulus. qͥb:
non . ẽ in tellect. Cũ enĩ fueris mitis. cũ fu¬
erismansuetꝰ: insidet dñs & ducette
ꝑuias suas : Diriget enĩ mites iniudicio :
docebit mansuetosuias suas : Tuergo cog¬
no uisti semitas meas: Inuia hac qua ingre¬
diebar absconder̃ mihi muscipulam:
Uia hac qua in grediebat᷑: xpc .ẽ: Ibulli
anus suminuia quã in grediebar absconder̃
muscipulãmͥ: Quantũ in ipsis. ẽ: in uia quã in¬

Expanded text:
et hanc intentionem, cum loquor? Et quomodo eis et hanc intentionem, cum loquor? Et quomodo eis ostendo non ea intentione me loqui? Restat ut dicam, «Tu cognovisti semitas meas.» Quomodo illi sciunt quod nec vos scitis? Quomodo illi sciunt quod vix ego scio? Neque enim ego meipsum dijudico: qui enim dijudicat me, Dominus est . Nescio quid de se Petrus nesciens praesumpsit, et aliud videbat medicus in viribus ejus. Ergo pie cat te per ipsas semitas? Esto mitis, esto mansuetus; noli esse ferox, noli superbus, noli excussa et erecta cervice, sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Cum enim fueris mitis, cum fueris mansuetus, insidet Dominus, et ducet te per vias suas: diriget enim mites in judicio, docebit mansuetos vias suas . «Tu» ergo «cognovisti semitas meas.» 9. «In via hac qua ingrediebar, absconderunt mihi muscipulam.» Via haec qua ingrediebanus sum, «In via qua ingrediebar, absconderunt mihi muscipulam.» Quantum in ipsis est, in via qua in
Abbreviated transcription (Latin):
nihilmihi prodest Ergo caritatẽ dix̃. suꝑ¬
emmnentiorẽ uiã: Magna istauia fr̃s: mag̃¬
nũmiraculũ habet hȩc uia: Certe quia suꝑ¬
eminentionẽ : excellentior est. Hoc enim
suꝑ eminet : qđ ex celsum ẽ: Nihil excelsius.
uia caritatis: & noninillã ambulant: nisi hu¬
miles: Hasergo semitas: dicit p̃cepta
semitas meas: tunosti. quia qđ ꝓte patior.
amore patior : Iunosti. qr carita sinme
om̃ia tolerat : Tunosti qr & sitrado corpꝰ
meũ ut ardeã. habeo ilłã sine qua illud
non prodest homini: Quis autẽ nouit uias
istas hominis fr̃smei.nisiuere ille cuidic¬
tũ .ẽ. tucogno uisti semita smeas: om̃ia enĩ
facta humana ante oculos hominũ : incer¬
tũ . ẽ. quocorde fiant. & quã multi impu
metientes semet ipsos ex semet ipsi s dicuñ
de nobis qđ ista in eccła quȩ rim honores.
laudes. utilitates tẽporales: quã multi di¬
cunt ꝓptereaselo quobis. ut acclametis
& laudetisme. & hunc habere mefinem.

Expanded text:
dest» . Ergo charitatem dixit «supereminentiorem viam.» Magna ista via, fratres, magnum miraculum habet. Haec via certe, quia supereminentior est, et excellentior est; hoc enim supereminet, quod excelsum est. Nihil excelsius via charitatis, et non in illa ambulant nisi humiles. Has ergo semitas, dicit praecepta semitas meas:» tu nosti quia quod pro te patior, amore patior; tu nosti quia charitas in me omnia tolerat; tu nosti quia et si trado corpus meum ut ardeam, habeo illam, sine qua illud non prodest homini. 8. Quis autem novit vias istas hominis, fratres mei, nisi vere ille cui dictum est, «Tu cognovisti semitas meas?» Omnia enim facta humana ante oculos hominum; incertum est quo corde fiant. Et quam multi impii metientes semetipsos, ex semetipsis dicunt de nobis quod ista in Ecclesia quaerimus, honores, laudes, utilitates temporales? Quam multi dicunt me propterea loqui vobis, ut acclametis et laudetis me, et hunc me habere finem
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ iuxta semitã : scđm ueritatẽ dictũ ẽ:
Reuera enĩ non ponunt insemita. ñ ponunt
ponunt : Non eo sxp̃c sinit ponere inuia :
nenos sinit qua eamꝰ. Sinit tam̃ eosponere
iuxta iã : ut deuia ñ dec linemꝰ. Inuia se
putat ponere scandalũ paganꝰ. quando
mihidicit. colpͥs dm̃ crucifixum: Rep̃hen¬
dit crucẽ xpi: quã non intelligit. In xp̃o
seputat ponere : qđ iuxtauiã ponit:
lam: In sultet ille crucifixo xp̃o. uideo
ergo infrontib: regũ crucẽ xp̃i : Qđ in ri¬
det : ibi saluor : Nihilẽ suꝑbiu segroto :¬
qͥderidet medicam̃tũ suũ. si non derideret
acciꝑet & ipse sanaretur : Cruxilla. signũ ẽ.
humilitatis : Illrautẽ suꝑbia nimia nonagnos¬
cit unde sanet tumor animȩ ipsius: Siautẽ
ego agnosco: inuia ambulo: Usq ad eo decruce
non erubesco: ut non in occulto loco habeam
crucẽ xp̃i. seđ infronte portẽ multa sacram̃ta
aliter atq a liter accipimꝰ. quȩdã sicut nostis

Expanded text:
id est, «juxta semitas;» secundum veritatem dictum est. Revera enim non ponunt in semita, non ponunt ponunt. Non eos Christus sinit ponere in via, ne non sit qua eamus: sinit tamen eos ponere juxta viam, ut de via non declinemus. In via se putat ponere scandalum paganus, quando mihi dicit: Colis Deum crucifixum. Reprehendit crucem Christi, quam non intelligit. In Christo se putat ponere quod juxta viam ponit. lam. Insultet ille crucifixo Christo; videam ego in frontibus regum crucem Christi. Quod irridet, ibi salvor. Nihil est superbius aegroto qui deridet medicamentum suum. Si non derideret, acciperet et ipse, et sanaretur. Crux illa signum est humilitatis; ille autem superbia nimia non agnoscit unde sanetur tumor animae ipsius. Si autem ego agnosco, in via ambulo. Usque adeo de cruce non erubesco, ut non in occulto loco habeam crucem Christi, sed in fronte portem. Multa Sacramenta aliter atque aliter accipimus: quaedam, sicut nostis,
Abbreviated transcription (Latin):
agit ꝑ secutionẽ corporis : ut intꝰfia truna
cordis : Nã sicadente corpore statanima :
muscipula cominuta ẽ & nos liberati sumꝰ:¬
debemꝰ ut eruatnos : neseducantnos uł
fractos molestiis sđ arib: uł inductos
in lecebris: Quisunt isti hostes uideamꝰ:
abaliquomilite ꝑfecto qͥcũ illis congres¬
sus. ẽ : audiapłmdicentẽ : Non.ẽ uobis
conluctatio aduersus carnẽ & sanguinẽ :
Nolite quasi odia ura c̃uertere in homines :¬
& eos uobis hostes ex istimare . & eorum
mimicituis uos conteriputare : Isti homines
quostimetis : caro & sanguis sunt : Nonaẽ.

Expanded text:
agit persecutionem corporis, ut intus fiat cordis ruina. Si ergo cadente corpore stat anima, muscipula est comminuta. Et necesse est uDeum ut eruat nos, ne seducant nos, vel fractos molestiis saecularibus, vel inductos illecebris. Qui sunt isti hostes? Videamus cribuntur, ab aliquo milite perfecto qui cum illis congressus est. Audi Apostolum dicentem: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem.» Nolite quasi odia vestra convertere in homines, et eos vobis hostes existimare, et eorum inimicitiis vos conteri putare: isti homines quos timetis, caro et sanguis sunt; «Non
Abbreviated transcription (Latin):
ualuã xp̃o aperuer̃ : quã diabolo clauserunt:
Vno eodẽq: loco dñs monethoc: ut & dia bolo
claudatur & sibi aperiat᷑ : Nolite in qͥt timere
eos qͥc orpꝰ occidunt: animã autẽ ñ possunt
occidere . Monuit ut timoris ualua in faci¬
em diabolo elideritur : Ergo. nihil. ẽ tim̃dũ :
nonergo aperit᷑ aditus timoris xp̃o. qͥc lau¬
sus ẽ. diabolo: statĩ subiecit: tanquã dicens:
exclusisti illũ: aꝑimꝰ: Sed eũ timete in qͥt:
qͥ habeo potestatẽ & animã &corpus. occi¬
dere ingehennã ignis: lamergo si credidisti.
& aperinstixp̃o: claude contra diabolum.
In tus. ẽ xp̃o: ibi habitet. Effunde ante
eũ p̃cẽ tuã : noli quȩrere ut delonginqͦ te
exaudiat: Non enĩ longe .ẽ. sapientia dĩ:
quȩ ꝑtendit a fine usq ad finẽ fortiter
& disponit om̃ia suauiter: Ergo intꝰapud
te : ante eũ effunde p̃cẽ tuã : Ibi sunt aures
eiꝰ : quia neq: aboriente neq ab occidente.

Expanded text:
valvam Christo aperuerunt, quam diabolo clauserunt. valvam Christo aperuerunt, quam diabolo clauserunt. Uno eodemque loco Dominus monet hoc, ut et diabolo claudatur, et sibi aperiatur. «Nolite,» inquit, «timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere:» monuit ut timoris valva in faciem diabolo elideretur. Ergo nihil est timendum? Non ergo aperitur aditus timoris Christo, qui clausus est diabolo? Statim subjecit, tanquam dicens, Exclusisti illum, aperi mihi: «Sed eum timete,» inquit, «qui habet potestatem et animam et corpus occidere in gehenna ignis» . Jam ergo si credidisti, et aperuisti Christo, claude contra diabolum. Intus est Christus, ibi habitat: effunde ante eum precem tuam, noli quaerere ut de longe te exaudiat. Non enim longe est Sapientia Dei, quae «pertendit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter» . Ergo intus apud te, ante eum effunde precem tuam: ibi sunt aures ejus. «Quia neque ab oriente, neque ab occidente,
Abbreviated transcription (Latin):
ualuas : cupiditatis & timoris: Aut cupis aliqͥd
terrenũ. & hac intrat : auttimes aliqd terre¬
regnũ cęlorũ . tim̃do ignẽ gehennarum.
Percupiditatẽ scłi diabolus intrat: ꝑdeside¬
rũ tẽporaliũ diabolus intrat: ꝑtimorem
ignis ȩterni. xp̃c intrat. Ecce martires
clauser̃ ianuã contradiabolũ xp̃o a peruer̃:
Promisit eis multa mundus iste . riser̃ clauser̃
ualuã cupiditatis contra diabolũ. Minatꝰ.ẽ.
mundus iste bestias. ignes. cruces: nontimu¬
er̃ : Clauser̃ timoris ualuã contradiabolũ:
Videamꝰ si a peruer̃ eã xp̃o: Qui confessus
inqͥtme fuerit corã hominib: confitebor
illũ & ego corã patremeo qͥ incȩlis.ẽ.
Amauer̃ ergo regnũ cȩlorũ : ubi eos confite¬
bitur.xp̃c. Quomꝰ eos confessurus. ẽ : uenite
benedicti patrismei ꝑcipite regnũ. qđ uobis
paratũ .ẽ. abinitiomundi : Confitebitur
illos ad dexterã positos: Vid eamꝰ si&timores

Expanded text:
valvas; cupiditatis, et timoris. Aut cupis aliquid valvas; cupiditatis, et timoris. Aut cupis aliquid terrenum, et hac intrat; aut times aliquid terreregnum coelorum, timendo ignem gehennarum. Per cupiditatem saeculi diabolus intrat, per desiderum temporalium diabolus intrat, per timorem ignis aeterni Christus intrat. Ecce martyres clauserunt januam contra diabolum, Christo aperuerunt. Promisit eis multa mundus iste: riserunt, clauserunt valvam cupiditatis adversus diabolum. Minatus est mundus iste bestias, ignes, cruces: non timuerunt, clauserunt timoris valvam contra diabolum. Videamus si aperuerunt eas Christo: «Qui confessus me,» inquit, «fuerit coram hominibus, confitebor illum et ego coram Patre meo, qui est in coelis.» Amaverunt ergo regnum coelorum, ubi eos confitebitur Christus. Quomodo eos confessurus est? «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi» . Confitebitur illos ad dexteram positos. Videamus si et timoris
Abbreviated transcription (Latin):
ille qͥremunerat : Nã in abscondito te dñsiħo
xp̃c iussit orare : sed si agnoscas cubiculũ tuum
& mundas ubi roges dm̃: Cũ autẽ oratis inqͥt ño¬
lite eẽ. sicut hy pocritȩ qͥstant inplateis & uicis
orantes ut uideant᷑ ab hominib:. Tuautẽ cũoras
intra in cubiculũ tuũ. & claude ostiũ. & dep̃care
dnm̃ tuũ in occulto : & qͥuidet in occulto reddet
tibi: Si homines reddituris. effunde ante
homines p̃cẽ tuã : Sids̃ redditurus. ẽ. effunde
ante cũ p̃cẽ tuã & claude ostiũ. netẽptator
ingrediat᷑ Tẽptator ñ cessat pulsare ut inrũ¬
pat : siclausum in uenerit transit: Ideo apłs quia
non parietũ Ibienĩ & cubiculũ. Iuia ergo in
potestate nr̃a .ẽ. hoc ostiũ claudere: neq detis
inqͥt locũ diabolo: &enĩ siintrauit & possedit.
ad tende quia tuneglegenter clausisti.
aut claudere neglexisti: Quid. ẽ. autẽ clau¬
dere ostiũ : hocostiũ tanquã duas habet

Expanded text:
videt qui remunerat. Nam in abscondito te Dominus videt qui remunerat. Nam in abscondito te Dominus Jesus Christus jussit orare: sed si agnoscas cubiculum tuum, et mundes, ibi rogas Deum. «Cum autem oratis,» inquit, «nolite esse sicut hypocritae, qui stant in plateis et vicis orantes, ut videantur ab hominibus. Tu autem cum oras, intra in cubiculum tuum, et claude ostium, et deprecare Deum tuum in occulto; et qui videt in occulto, reddet tibi» . Si homines reddituri sunt, effunde ante homines precem tuam: si Deus redditurus est, effunde ante eum precem tuam, et claude ostium, ne tentator ingrediatur. Tentator non cessat pulsare, ut irrumpat; si clausum invenerit, transit. Ideo Apostolus,non parietum; ibi enim et cubiculum: quia ergo in potestate nostra est hoc ostium claudere, «Neque detis,» inquit, «locum diabolo» . Etenim si intravit et possedit, attende quia tu negligenter clausisti aut claudere neglexisti. 4. Quid est autem claudere ostium? Hoc ostium tanquam duas habet
Abbreviated transcription (Latin):
oCMEA ADDNM cLaMavi: Sufficeret
uoce ad dnm clamaui : forte ñ frustra
additũ ẽ. mea: Multi enĩ clamant ad dm̃.
nonuoce sua. sed uoce corporissui: homo
cordis clamet ad dñm: Nonubi homo audit:
ibids audit. Nisi uoce pulmonũ & laterũ
& linguȩ dames : homote non audit. Cogi¬
tatiotua: clamor ẽ ad dm̃: Voce mea ad dũm
clamaui: uoce mea ad dñm dep̃catꝰ sum: Qđ
dix̃ clamaui: ex posuit cũdix̃ dep̃catus sum:
lamant enĩ ad dñm: & quiblasphemant: In
superiore uersu clamorẽ posuit: in sequenti
clamorẽ exposuit : Quasi exigeret᷑. qͦclamore
est ante eũ : in c̃spectueiꝰ ubi uidet : Quid . ẽ. in
conspectueiꝰ ubiuidet : ubi autẽ ñ uidet : itaenĩ
dicimꝰ ubi uidet: quasi alicubi ñ uidet: Sed iisto
cȩturerũ corporaliũ uident & homine s uident
& animalia : Ille autẽ uidet & ubi homoñudet:
Vã cogitationẽ tuã nullus hominũ uidet: dsautẽ
uidet : Ibiergo effunde pcẽ tuã : ubi solus uidet

Expanded text:
mea ad Dominum clamavi.» Sufficeret, «Voce ad Dominum clamavi;» forte non frustra additum est, «mea.» Multi enim clamant ad Dominum, non voce sua, sed voce corporis sui. Homo cordis clamet ad Dominum. Non ubi homo audit, ibi Deus audit: nisi voce pulmonum et laterum et linguae clames, homo te non audit; cogitatio tua clamor est ad Dominum. «Voce mea ad Dominum clamavi; voce mea ad Dominum deprecatus sum.» Quod dixit, «clamavi;» exposuit, cum dixit, «deprecatus sum.» Clamant enim ad Dominum et qui blasphemant. In superiori versu clamorem posuit, in sequenti clamorem exposuit. Quasi exigeretur, Quo clamore est, «ante eum?» In conspectu ejus. Quid est, in conspectu ejus? Ubi videt, Ubi autem non videt? Ita enim dicimus, Ubi videt, quasi alicubi non videat. Sed in isto coetu rerum corporalium vident et homines, vident et animalia: ille autem videt et ubi homo non videt. Nam cogitationem tuam nullus hominum videt, Deus autem videt. Ibi ergo effunde precem tuam, ubi solus ille
Abbreviated transcription (Latin):
& qđ cȩlũ ipsȩ cȩli : Pluraliter dicuntur : & singu¬
lariter dicuntur: Propter unitatẽ eccłȩ una
eccła : Vna ẽ colũba mea. una. ẽ matrisuȩ :
Propt̃ congregationes frat̃nas ꝑloca. multȩ
Qđ ille qͥ nos ꝑsequebat᷑ nunc euangelizat
fide quã aliquando uastabat: & in meglorifi¬
cabant dm̃: Aeccłas sicdixcit: & unã eccłam
sic dicit: Sine offensione estosudȩis & grecis :¬
mnita : Quare semitȩ . quare semita : quomodo
& hinc reddererationẽ : Semitȩ dictȩ sunt dĩ:
quia p̃cepta multa sunt: & quia eadẽ multa
p̃cepta a dunũ redigunt᷑. quia plenitudo legis
caritas ꝓpterea uiȩ istȩ in multis p̃ceptis
ad unã colliguntur. & una dicit᷑: quia uia nr̃a
caritas. ẽ : Videamꝰ sicaritas uia .ẽ : Audiamꝰ

Expanded text:
 coelum, ipsi coeli. Pluraliter dicuntur, et singulariter dicuntur. Propter unitatem Ecclesiae, una Ecclesia: «Una est columba mea, una est matri suae» . Propter congregationes fraternas per loca, multae quod ille qui nos persequebatur, nunc evangelizat fidem, quam aliquando vastabat; et in me glorificabant Deum» . Ecclesias sic dixit, et unam Ecclesiam sic dicit: «Sine offensione estote Judaeis, et Graecis, emita. Quare semitae, et quare semita? Quomodo s, debemus et hinc reddere rationem. Semitae dictae sunt Dei, quia multa praecepta sunt: et quia eadem multa praecepta ad unum rediguntur, quia plenitudo legis charitas ; propterea viae istae in multis praeceptis ad unam colliguntur, et una dicitur, quia via nostra charitas est. Videamus si charitas via est. Audiamus
Abbreviated transcription (Latin):
putabant: sed ego ambulabam: ubi ambula¬
bã : insemitis qua silli nonuidebant. quime
captũ putabant : In semitis iustitiȩ tuȩ : in se¬
mitis p̃ceptorũ tuorũ: Tuenĩ cognouisti semitas
meas: ꝑ sec utor non eas cognouit: Nã non ieis
mͥ inuideret : sed in eis mecũ ambu laret : Quȩs
istȩ senntȩ . nisi uȩ illȩ deqͥb: alio loco dicit᷑.
qđ non dix̃ uiã impiorũ non nouit Nouit
iustoꝵ: impiorũ autẽ peribit: Qđ enĩ ñ nouit
perit : Multis locis scripturȩ inuenimꝰ. quia
dĩ agnoscere seruare . ẽ Dĩ agnoscere. custo¬
dire ẽ : Non agnoscere. damnare . ẽ : Vnde
enĩ qͥ nouit om̃ia. dicturusiẽ. in fine non nouuos
Non inde gaudeant & dicant : non punimꝰ
quia non nos nouit iudex : Iampuniti sunt :
si eos non nouit udex: Quȩ ergo dictȩ s̃ uiȩ
quas nouit dñs: ipsȩ hic dictȩ sunt semitȩ
qđ ait tu cogno uisti semita sieas: bm̃i senĩ

Expanded text:
putabant, sed ego ambulabam. Ubi ambulaputabant, sed ego ambulabam. Ubi ambulabam? In semitis quas illi non videbant, qui me captum putabant; in semitis justitiae tuae, in semitis praeceptorum tuorum. «Tu» enim «cognovisti semitas meas;» persecutor non eas cognovit: nam non in eis mihi invideret, sed in eis mecum ambularet. Quae sunt istae semitae, nisi viae illae de quibus alio loco dicitur: ? Non dixit, Viam impiorum non novit: «Novit justorum, impiorum autem peribit». Quod enim non novit, perit. Multis locis Scripturae invenimus quia Dei agnoscere, servare est; Dei agnoscere, custodire est; non agnoscere, damnare est. Unde enim qui novit omnia, dicturus est in fine, «Non novi vos» ? Non inde gaudeant et dicant, Non puniemur, quia non novit nos judex. Jam puniti sunt, si eos non novit judex. Quae ergo dictae sunt viae quas novit Dominus, ipsae hic dictae sunt semitae, cum ait. «Tu cognovisti semitas meas.» Omnis enim
Abbreviated transcription (Latin):
& qđ ẽ. p̃cẽ meã effundã. hoc ẽ tribulatio¬
nẽ meã annuntiabo : quando hoc facis :
tir. intribulatione posite s ut non mihi ar¬
rogemuires meas : ut sciã qđ alius in meo ꝑat᷑
ipsã uirtutẽ : Cũ autẽ tradent uos iudicib:
sic monuit dñs̃ qͦsmartires facere uolebat:
bat inculmen: residãt inuallem. Sierqͥt
inculmen. denatat ab illo aqua: Sunualle
resederit. implebitur ea. & fit ille uenter
de quo dictũ ẽ Flumina aquȩ uiuȩ. fluent
conspectutuo annuntiai tribu lationẽ meamꝰ
humilis factꝰ confitens tibi deficiente sp̃umeo
dixer̃ : cȩpimꝰ eũ ob p̃ssimꝰ eũ. Et tu cognouist
semita sieas : Illime deiectũ putabant: tume
stantẽ cernebas: Illi qͥme ꝑsequebantur & con¬
p̃henderant. inplicatos putabant pedes meos:
Sed illis obligati sunt pedes &cecider̃: nosadute
surreximꝰ & erectisumꝰ. Oouli enĩ mei semꝑ
Perseueraui ambulando: Quienĩ ꝑseuera uert
usq: infinẽ : hic saluus erit : Illime obpressũ

Expanded text:
 «precem meam effundam;» hoc est, «tribulationem meam annuntiabo.» Quando hoc facis? tyr in tribulatione posite? Ut non mihi arrogem vires meas, ut sciam quod alius in me operatur ipsam virtutem. «Cum autem vos tradent judicibus» sic monuit Dominus quos martyres facere volebat,bat in culmen, residat in valle. Si ierit in culmen, denatat ab illo aqua: si in valle resederit, implebitur ea, et fit ille venter de quo dictum est, «Flumina aquae vivae fluent conspectu tuo annuntiavi tribulationem meam,» humilis factus, confitens tibi deficiente spiritu meo, dixerunt, Cepimus eum, oppressimus eum: «Et tu cognovisti semitas meas,» Illi me dejectum putabant, tu me stantem cernebas. Illi qui persequebantur et comprehenderant, implicatos putabant pedes meos: sed illis obligati sunt pedes, et ceciderunt; nos autem surreximus, et erecti sumus . Oculi enim mei semper Perseveravi ambulando: «Qui» enim «perseveraverit usque in finem, hic salvus erit» . Illi oppressum me
Abbreviated transcription (Latin):
gemebat : Hoc enĩ ait : Om̃iscreatura con¬
gemiscit. & dolet usq adhuc & iterum:
Uanitatienĩ creatura subiecta ẽ. ait. ñspon¬
te sed ꝓpter eũ qͥsubiecit inspem: Omnẽ
creaturam dix̃ in hominib: etiã nondum
credentib sed tam̃ credituris: isgemiscere
creaturã in laborib: Nũ qͥd nã in his tan¬

Expanded text:
gemebat. Hoc enim ait: «Omnis creatura congemebat. Hoc enim ait: «Omnis creatura congemiscit et dolet usque nunc.» Et iterum: «Vanitati enim creatura subjecta est,» ait, «non sponte, sed propter eum qui subjecit in spe.» Omnem creaturam dixit in hominibus etiam non credentibus, sed tamen credituris, ingemiscere creaturam in laboribus. Numquidnam in his tan
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd sꝑare debeamꝰ: Si ergo fr̃smei ꝓphetȩ
ueniret incarne. ante quã mortuus resur¬
rexisset. & ascendis set incȩlũ. sus pirabant
tam̃ illiciuitati : quantũ oportet nos de¬
siderare. qͦnos ipse p̃cessit. & unde nũ quã
recessit : Nonenĩ dñs sic uenit ad nos
sit : & in illis mansit & ad nosuenit : Illis
mansit in maiestate : ad nos uenit in car¬
ne: Eramꝰ autẽ ubisiredẽptor nr̃ ille
dr̃ captun tenebam: Vbiergo tenebam̃.
ut ille ueniret redimere captiuos: ubi
tenebam : forte apud barbaros : Peior ẽ
barbaris diabolus & angłieiꝰ: Ipsi antea
tenebant genꝰ humanũ: abhisredimit nos.
quinonaurũ neq argentũ. sed sanguine suui
ꝓnobis dedit : Quomodo autẽ homo uenerlt
in captiuitatẽ : paulũ apłm interrogemꝰ :
Et enĩ ipse p̃cipue gemit inista captiuitate
suspirans ȩternã iherłm: & docuit nos
gemere ex ipso sp̃u. quo & ille impletꝰ

Expanded text:
quid sperare debeamus. Si ergo prophetae quid sperare debeamus. Si ergo prophetae eniret in carne, antequam mortuus resurrexisset et ascendisset in coelum, suspirabant tamen illi civitati; quantum nos oportet desiderare, quo nos ipse praecessit, et unde nunquam recessit? Non enim Dominus sic venit ad nos, illis mansit, et ad nos venit; illis mansit in majestate, ad nos venit in carne. Eramus autem ubi? Si redemptor noster ille dicitur captivi tenebamur. Ubi ergo tenebamur, ut ille veniret redimere captivos? ubi tenebamur? Forte apud barbaros? Pejor est barbaris diabolus et angeli ejus. Ipsi antea tenebant genus humanum: ab eis redemit nos, qui non aurum neque argentum, sed sanguinem suum pro nobis dedit. 2. Quomodo autem homo venerat in captivitatem, Paulum apostolum interrogemus. Etenim ipse praecipue gemit in ista captivitate, suspirans aeternae Jerusalem; et docuit nos gemere ex ipso Spiritu quo et ille impletus
Abbreviated transcription (Latin):
icut iã meministis exordine nobis
tractantib iste psalmꝰ. ẽ. centesimꝰ
uicesimꝰ qͥntꝰ : qͥ inter illos psalmos ẽ. qͦrũ ẽ
titulus canticũ graduũ Est autẽ sicut
nostis: uox ascendentium: Quo nisi ad illã
incȩlis: quȩ suꝑna : ipsa ẽ. & ȩterna: hȩc
autẽ que in terra fuit : umbrã habebat
illius: Itaq ista cecidit: illa ꝑmanet:
Hȩc impleuit tẽpus p̃dicationis: illa tenet
ȩternitatẽ reparationis nr̃ȩ : Ab illa pere
grinamur in hacuita : ad eiꝰ reditũ suspi¬
ramꝰ : Suspiramꝰ tandiu miseri & laboran¬
tes : donec ad illã redeamꝰ. Nec ciues
nr̃i angłi dimser̃ nos in pergrinatione:
sed annunti auer̃ nobis. ipsũregẽ uenturũ
adnos: Et uenit adnos: & contẽptꝰ ẽ.
internos a nobis:& post ea nobifcũ fuit.¬
& docuit nos contẽpni. quia contẽptus. ẽ.
Docuit tolerare : qr tolerauit. Docuit
pati. qr passus . ẽ. Et ꝓmisit resurrec¬
turos. qr resurrex : In st ipso ostendens.

Expanded text:
icut jam meministis, ex ordine nobis tractantibus iste psalmus est centesimus vicesimus quintus, qui inter illos psalmos est, quorum est titulus, «Canticum graduum.» Est autem, sicut nostis, vox ascendentium: quo, nisi ad illam in coelis ? Quae superna est, ipsa et aeterna: haec autem quae in terra fuit, umbram habebat illius. Itaque ista cecidit, illa permanet: haec implevit tempus praedicationis, illa tenet aeternitatem nostrae reparationis. Ab illa peregrinamur in hac vita, ad ejus reditum suspiramus tandiu miseri et laborantes, donec ad illam redeamus, nec cives nostri angeli dimiserunt in peregrinatione; sed annuntiaverunt nobis ipsum regem venturum ad nos. Et venit ad nos, et contemptus est inter nos a nobis, et postea nobiscum, et docuit nos contemni, quia contemptus est; docuit tolerare, quia toleravit; docuit pati, quia passus est; et promisit resurrecturos, quia resurrexit, in seipso ostendens
Abbreviated transcription (Latin):
& martirũ : tam̃om̃s deꝓpagine peccatiue¬
nientes unũ sanguinẽ fudit eiꝰ qͥ non solum¬
iustificatꝰ. sediustus natus est : Illo sanguine
fuso: ꝑdidit qͦs tenebat: Proqͥb enĩ datus ẽ.
in nocens sanguis. redẽpti sunt : Et conuersi
acaptiuitate cantant istũ psalmum :¬

Expanded text:
tyrum: tamen omnes de propagine peccati venientes. Unum sanguinem fudit ejus qui non justificatus, sed justus natus est: illo sanguine fuso, perdidit quos tenebat. Pro quibus enim datus est innocens sanguis, redempti sunt; et conversi a captivitate, cantant istum psalmum
Abbreviated transcription (Latin):
quiiam credider̃ : Quomodo autẽ facti fuimꝰ
captiui. obliti fuimꝰ : sed ꝑscripturã cõmemo¬
ram̃: Paulũ ipsũ apłm int̃rogemꝰ: Ait enĩ:
Scimꝰ quialex spiritalis. ẽ : ego autẽ carnalissũ
uenundatus sub peccato : Ecce unde faca sumꝰ
captiui : qr uenundati sumꝰ subpeccato: Quis
nos uendidit: nosipsiꝰ qconsensimꝰ seductori
Venderenos potuimꝰ : sed redimere nos ñ pos¬
sumꝰ : Uendidimꝰ nos consensione peccati : rede¬
mimur infide iustitiȩ: Sanguis enĩ in nocens
datus c̃ ꝓnobis. ut redimerem᷑: Quẽ cũq san¬
guinẽ ille fudit ꝑ sequendo iustos. qualẽ san¬
guinẽ fudit : iustorũ qͥdem sangunẽ fudit:

Expanded text:
qui jam crediderunt; quomodo autem facti sumus qui jam crediderunt; quomodo autem facti sumus captivi, obliti fuimus, sed per Scripturam commemoramur: Paulum ipsum Apostolum interrogemus; ait enim, «Scimus enim quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venundatus sub peccato» . Ecce unde facti sumus captivi, quia venundati sumus sub peccato. Quis nos vendidit? Nos ipsi, qui consensimus seductori. Vendere nos potuimus, redimere nos non possumus. Vendidimus nos consensione peccati, redimimur in fide justitiae. Sanguis enim innocens datus est pro nobis, ut redimeremur. Quemcumque sanguinem ille fudit persequendo justos, qualem sanguinem fudit? Justorum q
Abbreviated transcription (Latin):
nondũ tenemꝰ. Quare: quia spe saluifaca
sumꝰ. lam caro sũpta de nobis in dño: ñ spe
sedre salua facta ẽ  Resurrexit enĩ: &
ascendit in capite nr̃o caronra salua: In
m̃bris adhuc saluanda. ẽ: secura gaudeant
m̃bra : quia a capite suo non sunt deserta :
Dix̃ enim̃bris laborantib: ecce ego uobis¬
cũ sum usq ad consũmationẽ scłi Ita faccũ t̃
ut conuerterem addm̃: spemenĩ non ha¬
bebamꝰ msi ad scłm: & inde serui. miseri. & bis
sđm . dorsum contra dm̃: Cũ uero conuerterit
nos ds̃ . ut ia incipiamꝰ faciem habere ad dm̃.
& dorsũ ad scłm: qr adhuc inuia sumꝰ. tam̃
patriã ad tendimꝰ: & quando forte aliquã
tribulationẽ patimur : sed tam̃ tenemꝰ uiã.
& ligno portamꝰ: A sper quidẽ uentus est.
seduentus nr̃ est : Cũ labore quidem: sed
cito ducit. & cito ꝑducit : Quia ergo de cap¬
tutate nr̃a gemebamꝰ. gemunt autẽ & illi

Expanded text:
nondum tenemus. Quare? Quia «spe salvi facti nondum tenemus. Quare? Quia «spe salvi facti sumus.» Jam caro sumpta de nobis in Domino, non spe, sed re salva facta est. Resurrexit enim et ascendit in capite nostro caro nostra salva; in membris adhuc salvanda est. Secura gaudeant membra, quia a capite suo non sunt deserta. Dixit enim membris laborantibus: «Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi» . Ita factum est ut converteremur ad Deum. Spem enim non habebamus, nisi ad saeculum; et inde servi miseri, et bis saeculum, dorsum contra Deum. Cum vero converterit nos Dominus, ut jam incipiamus faciem habere ad Deum, et dorsum ad saeculum, qui adhuc in via sumus, tamen patriam attendimus: et quando forte aliquam tribulationem patimur, sed tamen tenemus viam, et ligno portamur; asper quidem ventus, sed ventus prosper est; cum labore quidem, sed cito ducit, cito perducit. Quia ergo de captivitate nostra gemebamus, gemunt autem et illi
Abbreviated transcription (Latin):
quiiam m̃te dõ credidimꝰ. & in ipsa fide
primitias quasdã dedimꝰ. ut primitia snr̃as
sequam: ergo & nos ipsi in nobismet ipsis
ingemiscimꝰ: ad optionẽ expectantes redẽp¬
tionẽ corporisnr̃i Gemebat ergo &ipse
& gemunt om̃s fideles: adoptionẽ expec¬
tantes redẽptionẽ corporis sui: Vbige¬
munt : in ista morta litate : Quã redẽptio¬
nẽ expetant : corporis suique p̃cessit
in dñ o. qͥ resurrex̃ amortuis & ascendit
incȩlũ: hoc nobis antequã red dat̾ neces¬
se. ẽ. ut gemamꝰ etiã fideles. etiã sꝑantes :
Ideo sequit᷑ ibi &dicit : Cũ diceret. & ipsi
in nobismetipsis ingemiscimꝰ. adoptionẽ
expectantes redẽptionẽ corporis nr̃i:
quasi diceret᷑ ei. Quid aibi ergo ꝓfuit xp̃c
si adhuc gemis. & quomodo saluator
saluũte facitꝰ qͥgemit ad huc egrotat :
& qͦmodo gemimꝰ : quia qđ sꝑamꝰ iam quidem
expectamꝰ. se nondũ tenemꝰ Et donec tene¬
amꝰ intẽpore suspiramꝰ : qr desideramꝰ qđ

Expanded text:
qui jam mente Deo credidimus, et in ipsa fide primitias quasdam dedimus, ut primitias nostras sequamur: ergo «et nos ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri.» Gemebat ergo et ipse, et gemunt omnes fideles, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis sui. Ubi gemuntnem exspectant? Corporis sui, quae praecessit in Domino, qui resurrexit a mortuis, et ascendit in coelum. Hoc nobis antequam reddatur, necesse est gemamus, etiam fideles, etiam sperantes. Ideo sequitur ibi, et dicit; cum diceret, «Et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri;» quasi diceretur ei, Quid tibi ergo profuit Christus, si adhuc gemis; et quomodo Salvator salvum te fecit? qui gemit, adhuc aegrotat: et quomodo gemimus; quia quod speramus, jam quidem exspectamus, sed nondum tenemus, et donec teneamus, in tempore suspiramus, quia desideramus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
in his cõpedib adimpetrandã miscđiam dĩ
Vnde uox martirũ est in alio psalmo: intret
in conspectutuo gemitꝰ cõpeditorũ: Non
tamen euitandȩ sunt tales compedes: ut ap¬
petatur ꝑniciosa libertas. & temporalis
uitȩ breuisq dulcedo : quã sequatur ama¬
ritudo ꝑpetua : Proinde scriptura nere¬
cusemꝰ esse cõpediti sapientiȩ. sic nos allo¬
quitur : Audi fili & excipe sententiam
meã & ne abicias consilium meũ: & infer
pedẽ tuũ imcõpedes illius. & intorquem
eiꝰ collũ tuũ: subice humerũ tuũ & porta
illã : & neo deris uincula illius: In om̃i
anima tua accede adillã : & in om̃iuirtu¬
te tua serua uiaseiꝰ. Inuestiga & inquire.
& innotescet tibi : & continens factus nede¬
relinquas eam: In nouis simis eni inuenies

Expanded text:
in his compedibus ad impetrandam misericordiam Dei; in his compedibus ad impetrandam misericordiam Dei; unde vox martyrum est in alio psalmo, «Intret in conspectum tuum gemitus compeditorum:» non tamen evitandae sunt tales compedes, ut appetatur perniciosa libertas, et temporalis vitae brevisque dulcedo, quam sequatur amaritudo perpetua. Proinde Scriptura, ne recusemus esse compediti sapientiae, sic nos alloquitur: «Audi, fili, et excipe sententiam meam, et ne abjicias consilium meum; et infer pedem tuum in compedes illius, et in torquem ejus collum tuum: subjice humerum tuum et porta illam, et ne oderis vincula illius. In omni anima tua accede ad illam, et in omni virtute tua serva vias ejus: investiga et quaere, et innotescet tibi; et continens factus, ne derelinquas eam. In novissimis enim invenies
Abbreviated transcription (Latin):
AUDIRET REMITUM CÕPEDITORUM:
TTSOLUAT EILLOS MOR TIEICATORUM:
Inuenimꝰ in alio psalmo dictũ. intret in c̃spectu
tuo gemitꝰ cõpeditorũ: & ineo loco dictum.
ubiuox martirũ intelligebatur: Vnde
martrres cõpediti: Nonne catenati potiꝰ¬
Agnoscuntur & cõpedes disciplinȩ dĩ
& timoris eiꝰ: dequo dictũ. ẽ. uitiũ sapien¬
tiȩ timor dñi . Per hunc enĩ timorẽ nonti¬
muerunt ser uidĩ eos qͥcorpꝰ occidunt.
animã autẽ nonpossunt occidere: quia
eum timebant qui habet potestatem & ani¬
mã & corpus occidere in gehennã ignis:
Nisicõpedib timoris huiꝰ ligatiessent
martires: quando illa om̃ia dura & molesta
sustinerent aꝑsecutorib suis. cũ eis liberũ
fuerit facere qđ cogebantur. & euadere
qđ paciebantur : sed alligauerat eosds̃
istis compedib : duris qͥdem & molestis
ad tempus. sedtolerandis ꝓpt̃ ꝓmissa eius.
cui dicitur: ꝓpter uerba labiorũ tuorũ
ego custo diui uiasduras : Eem̃dum qͥdem. ẽ.

Expanded text:
audiret gemitum compeditorum, ut solvat filios mortificatorum.» Invenimus in alio psalmo dictum, «Intret in conspectum tuum gemitus compeditorum» ; et in eo loco dictum, ubi vox martyrum intelligebatur. Unde martyres compediti? Nonne catenati potiuAgnoscuntur et compedes disciplinae Dei et timoris ejus, de quo dictum est: «Initium sapientiae timor Domini» . Per hunc enim timorem non timuerunt servi Dei eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere; quia eum timebant qui habet potestatem et corpus et animam occidere in gehennam ignis . Nisi enim compedibus timoris hujus ligati essent martyres, quando illa omnia dura et molesta sustinerent a persecutoribus suis, cum eis liberum fuerit facere quod cogebantur, et evadere quod patiebantur? Sed alligaverat eos Deus istis compedibus, duris quidem et molestis ad tempus, sed tolerandis propter promissa ejus, cui dicitur: «Propter verba labiorum tuorum, ego custodivi vias duras» . Gemendum quidem est
Abbreviated transcription (Latin):
nos pauꝑ factꝰ ẽ. cũdiues
cap̃t loquentia uidimꝰ. Vidimꝰ enĩ ibi & nos
ipsos. si tam̃ ꝑ eiꝰ grãm aliqͥd & nos: Finita autẽ
iamerant uerba gemituũ. &ceꝑant consolatio¬
nũ: Sedea finiri hesterno die tractando mini¬
me potuer̃ : in his quȩ restant : audiamꝰ hodie
Noniam gem̃tẽ pauperẽ . sed gaudentẽ : Ideo giu¬
dentẽ : quiisꝑantẽ : Ideo sꝑantẽ qr non de se
p̃sum̃tẽ: Prenuntiauit felicitatẽ rerũ humana

Expanded text:
pauper factus est, cum dives caput loquentia. Vidimus enim ibi et nos ipsos; si tamen per ejus gratiam aliquid et nos. Finita autem jam erant verba gemituum, et coeperant consolationum; sed ea finiri hesterno die tractando minime potuerunt: in iis quae restant, audiamus hodie non jam gementem pauperem, sed gaudentem; ideo gaudentem, quia sperantem; ideo sperantem, quia non de se praesumentem. Praenuntiavit felicitatem r
Abbreviated transcription (Latin):
dñm: Qm̃ ꝓspexit : exalto scõsuo: Prospex̃
exalto ut ueniret adhumiles: & exalto fac¬
tus . ẽ. humilis. ut exaltaret humiles:

Expanded text:
m prospexit ex alto sancto suo.» Prospexit ex alto, ut veniret ad humiles: ex alto factus est humilis, ut humiles
Abbreviated transcription (Latin):
tria ẽẽ genera sonorũ : uoce. flatu.
pulsu: Uoce: ut est ꝑ fauces & arterias
& organo aliquo cantantis hominis.
Flatu. sicut ꝑtibiã uel quid eius modi:
Pulsu sicut ꝑcrtharã. uel quid eiꝰ modi:
Nullũ itaq: genꝰ hic p̃termissumest :
Namuox ẽ. inchoro flatus intuba : pulsus
inctharis tanquã mens sp̃s corpus:
sed ꝑ similitudinẽ non ꝓro prietatẽ.
Quod ergo proposuit. laudatedñm
in scĩs eius: quib hoc dixit. nisi eis
ipsis : & in qͥb dm̃ laudant. nisi in se¬
ipsis: Vosenĩ scĩ eiꝰ inquit. uirtus eiꝰ
estis. sed quã fecit in uobis. & potentatꝰ
eiꝰ. & multitudo magnitudinis eius.
quã fecit. & ostendit in uobis: Vos
estis tuba. psalterium. cythara.
trmphanum chorus. chordȩ & or¬
ganum. & cymbala iubilationis
bene sonantia. quia consonantia
Vofestis hȩc omĩa: nihil hic uile.
nihil hic transitorium : nichil dierum
cogitetur: Et quia sapere secundum

Expanded text:
tria esse genera sonorum; voce, flatu, tria esse genera sonorum; voce, flatu, pulsu: voce, ut est per fauces et arterias, sine organo aliquo cantantis hominis; flatu, sicut per tibiam, vel quid ejusmodi; pulsu, sicut per citharam, vel quid ejusmodi. Nullum itaque genus hic praetermissum est: nam vox est in choro, flatus in tuba, pulsus in cithara; tanquam mens, spiritus, corpus; sed per similitudines, non per proprietates. Quod ergo proposuit, «Laudate Dominum in sanctis ejus,» quibus hoc dixit, nisi eis ipsis? Et in quibus ut Deum laudent, nisi in seipsis? Vos enim sancti ejus, inquit, virtus ejus estis, sed quam fecit in vobis; et potentatus ejus, et multitudo magnitudinis ejus, quam fecit et ostendit in vobis. Vos estis tuba, psalterium, cithara, tympanum, chorus, chordae, et organum, et cymbala jubilationis bene sonantia, quia consonantia. Vos estis haec omnia nihil hic vile, nihil hic transitorium, nihil ludicrum cogitetur. Et quia sapere secundum
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi: Aliud nos in ipsis chordis quȩrere
am monuit : quia & ipsȩ carosunt. sediam¬
a corruptione liberatȩ : a quib: ideo fortasse
addit organũ. non ut singulȩ sonent. sed
ut diuersitate concordissima consonent:
sicut ordinantur inorgano: habebunt
enĩ etiã tunc sc̃i differentias suas conso¬
sicut fit suauissimꝰ cantꝰ. ex diuersis qͥdem.
sed non interse aduersis sonis: Stella enĩ
BENESONANTIB : LAUDATEEUM ITIGM¬
BALIS IUBILATIONIS: Cymbala inuicẽ
tangunt᷑ ut sonent.: Ideo aqͥb:dã labiis
nr̃is cõparata sunt : sed melius intelligi
puto in cymbalis qͦdã modo laudare dm̃.
dũ qͥsq: honoratur a pximo nonaseipso:
& in uicẽ honorantesdant laudem dõ
Nequis autem cymbala intelligeret quȩ sine
anima sonant: ideo puto additũ in cr̃m¬
balis iubilationis : Iubilatio nãq: id . ẽ.
ineffabilis laus nonnisi ab anima profi¬
ciscitur : Nec p̃tereundũ existimo. qđ
musici docent. & resipsa manifesta . ẽ:

Expanded text:
telligi, aliud nos in ipsis chordis quaerere admonuit: quia ipsae caro sunt, sed jam corruptione liberata. Quibus ideo fortasse addidit organum, non ut singulae sonent, sed ut diversitate concsicut ordinantur in organo. Habebunt enim etiam tunc sancti Dei differentias suas consosicut fit suavissimus concentus ex diversis quidem, sed non inter se adversis sonis. «Stella enim bene sonantibus, laudate eum in cymbalis jubilationis.» Cymbala invicem tangunt ut sonent; ideo a quibusdam labiis nostris comparata sunt. Sed melius intelligi puto in cymbalis quodammodo laudare Deum, dum quisque honoratur a proximo suo, non a seipso; et invicem honorantes dant laudem Deo. Ne quis autem cymbala intelligeret, quae sine anima sonant, ideo puto additum, «in cymbalis jubilationis.» Jubilatio namque, id est ineffabilis laus, nonnisi ab anima proficiscitur. Nec praetereundum existimo quod musici dicunt, et res ipsa manifesta est,