comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hi uero qui penitentiam agunt. pro¬
inde suos capillos et barbam nutri¬
unt. ut demonstrent abundantiam
criminum. quibus caput peccatoris
nuntur. ꝑ cilicium quippe recorda¬
tio est peccatorum. ꝓpter hedos ad si¬
nistram futuros. Quod autem ciuere¬
asꝑguntur. uel ut sint memores qͥa
cinis et puluis sunt. uel quia in¬
redierunt. Bene gͦ in cilicio & cinere
penitens deplorat peccatum. quia
in cilicio asꝑitas et punctio peccatoꝵ.
mus. ut in punctione cilicii cognos¬
camus uicia que ꝑ culpam comini¬
simus. et ꝑ fauillam cineris ꝑpen¬
damus mortis sententiam ad quã
est: que post complementum pem¬
tentie adhibetur. Ntun sicut conci¬
liamur deo quando primum a gen¬
tilitate conuertimur. ita reconcili¬
amur quando post peccatum peni¬
tendo regredimur. Exhomologesis
greco uocabulo dicitur: quod lati¬
ne confessio interpretatur. Cuius no¬
minis duplex significatio est. Aut
enim in laude intelligitur confessio
sicuti est. confiteor tibi pater dñt

Expanded text:
Hi vero qui poenitentiam agunt, proinde capillos et barbam nutriunt, ut demonstrent abundantiam criminum, quibus caput peccatoris nuntur, per cilicium quippe recordatio est peccatorum propter hoedos ad sinistram futuros. asperguntur, vel ut sint memores quia cinis et pulvis sunt; vel quia redierunt. Bene ergo in cilicio, et cinere poenitens deplorat peccatum, quia in cilicio asperitas est, et punctio peccatorummus, ut et punctione cilicii agnoscamus vitia, quae per culpam commisimus: et per favillam cineris perpendamus mortis sententiam, ad quam vero est quae post complementum poenitentiae adhibetur; nam sicut conciliamur Deo quando primum a gentilitate convertimur, ita reconciliamur, quando post peccatum poenitendo regredimur. 75. Exomologesis Graeco vocabulo dicitur, quod Latine confessio interpretatur, cujus nominis duplex significatio est. Aut enim in laude intelligitur confessio, sicut est: Confiteor tibi, Pater, Domine
Abbreviated transcription (Latin):
tum quod peccatrix mulier suꝑ pedes.
et ea que dicitur non fuisse peccatrix
suꝑ caput iħu fudisse scribuntur. Ma
nus impositio ideo fit. tit ꝑ benedic¬
tionem aduocatus inuitetur sp̃s sc̃s.
Tunc enim ille paraelitus post mun¬
data et benedicta corpora libens a pa¬
tre descendit. et quasi suꝑ baptisimi a¬
quam tanquam suꝑ pristinam sedem
racognoscens quiescit. Nam legitur qd̃
siue sermo increpationis est aduersus
diabolum ut discedat. sicut est illud¬
in zacharia. Et ostendit mͥ iħm sacer¬
dotem magnum stantem coram angło
dñi: & sathan stabat a dextris euis ut
aduersaretur ei. Et dixit dñs ad sathã.
cismus. increpare et conuirare adu̾¬
sus diabolum. Unde sciendum quod
non creatura dei in infantib exorcizat᷑
aut exufflatur. sed ille sub quo sunt
omnes qui cum peccato nascuntur.
Est enim princeps peccatorum. Sym¬
bolum ꝑ linguam nͣrãm signum uł
coslatio interpretatur. hoc est quod¬

Expanded text:
tum quod peccatrix mulier 288 super pedes, tum quod peccatrix mulier 288 super pedes, et ea quae dicitur non fuisse peccatrix super caput Jesu fudisse scribuntur. 54. Manus impositio ideo fit, ut per benedictionem advocatus invitetur Spiritus sanctus. Tunc enim ille Paracletus, post mundata et benedicta corpora, libens a Patre descendit, et quasi super baptismi aquam, tanquam super pristinam, sedem recognoscens, quiescit. Nam legitur quod sive sermo increpationis est adversus diabolum, ut discedat, sicut est in Zacharia: Et ostendit mihi Jesum sacerdotem magnum stantem coram angelo Domini, et Satan stabat a dextris ejus, ut adversaretur ei, et dixit Dominus ad Satan: cismus, increpare et conjurare adversus diabolum; unde sciendum quod non creatura Dei in infantibus exorcizatur, aut exsufflatur, sed ille sub quo sunt omnes qui cum peccato nascuntur. Est enim princeps peccatorum. Symbolum per linguam Graecam signum vel cognitio interpretatur.
Abbreviated transcription (Latin):
in trib testib stat omne uerbum. ita
hoc sacramentum confirmat terna¬
rius numerus nominum diunorũ.
ut res illa ininsibilis ꝑcongruens et
ꝓfecto contrectabile ꝙ uisibile impen¬
deretur elementum. suꝑ quod etiã
sicut aqua purgatur exteriꝰ corpus.¬
tio ita est. Inuocato autem deo descẽ¬
dit sp̃s sc̃s de celis. et medicatis aquis
sanctificat eas de semet ipso. & accipi¬
unt ium purgationis. ut in eis caro
et anima delictis inquinata munde¬
tur. Crisma grece: latine unctio no¬
et homo post lauacrum sc̃ificatur.
Nam sicut in baptismo peccatorum
remissio datur: ita ꝑ unctionẽ sanc¬
tificatio sp̃s adhibetur. Et hoc de pris¬
tina disciplina qua ungi in sacerdo¬
tium et in regnum solebant: ex quo
et aaron a moyse unctus est. Que dũ
carnaliter fit: sp̃ualiter ꝓficit. Quo¬
modo et in ipsa baptisim gr̃a uisibił
actus est quod in aqua mergimur:
sed sp̃ualis effectus quod delictiᷤᷤ nm¬
damur. Hoc significat illud unguen¬

Expanded text:
in tribus testibus stat omne verbum, ita hoc sacramentum confirmat ternarius numerus nominum divinorum.ut res illa invisibilis, per congruens, sed profecto contrectabile et visibile, impenderetur elementum, super quod etiam sicut aqua purgatur exteritio ita est. Invocato enim Deo descendit Spiritus sanctus de coelis, et medicatis aquis, sanctificat eas de semetipso, et accipiunt vim purgationis, ut in eis caet anima delictis inquinata mundetur. 50. Chrisma Graece, Latine unctio noet homo post lavacrum sanctificatur. 51. Nam sicut in baptismo peccatorum remissio datur, ita per unctionem sanctificatio spiritus adhibetur, et hoc de pristina disciplina, qua ungi in sacerdotium et in regnum solebant, ex quo et Aaron a Moyse unctus est. 52. Quae dum carnaliter fit, spiritualiter proficit; quomodo et in ipsa baptismi gratia visibilis actus est quod in aqua mergimur, sed spiritalis effectus quod delictis mundamur. 53. Hoc significat illud unguen
Abbreviated transcription (Latin):
seu ꝑ malos ministros intra dei eccłiã
dispensentur. tam̃ quia sp̃s sc̃s mistict
illa uiuificat. qui quondam apłico in
tempore uisibilib apparebat oꝑibus.
nec bonorum meritis dispensatorum
amplificantur hec dona: nec maloꝵ
misterium dicitur: quod secretam
et reconditam habeat dispositionẽ
Baptismum grece. latine tinctio in¬
terpretatur. Que iccirco tinctio dr̃.
quia ibi homo sp̃u grẽ in melius
immutatur. et longe aliud quam
erat efficitur. Prius enm fedi eramus
deformitate peccatorum. in ipsa intine¬
tione redlimur pulchri dealbatione uir¬
tutum. Unde et in canticis scribit᷑ can¬
ticorum. Que est ista que ascendit deal¬
bata: Cuius mysterium non aliter infi
sub trinitatis designatione. idest patͥs
et filii & sp̃s sc̃ĩ cognominatione com¬
pletur. dicente dño ad apłos. Ite docete¬

Expanded text:
seu per malos ministros intra Dei ecclesiam seu per malos ministros intra Dei ecclesiam dispensentur, tamen quia sanctus Spiritus mystice illa vivificat, qui quondam Apostolico in tempore visibilibus apparebat operibus, nec bonorum meritis dispensatorum amplificantur haec dona, nec malorum mysterium dicitur, quod secretam et reconditam habeat dispositionem. Baptismum Graece, Latine tinctio interpretatur; quae idcirco tinctio dicitur, quia ibi homo spiritu gratiae in melius inmutatur, et longe aliud quam erat efficitur. Prius enim foedi eramus deformitate peccatorum, in ipsa tinctione reddimur pulchri dealbatione virtutum; unde et in Canticis scribitur canticorum 8, 5: 'Quae est ista quae ascendit dealbata?' Cuius mysterium non aliter nisi sub Trinitatis designatione, id est Patris et Filii et Spiritus sancti, cognominatione conpletur, dicente Domino ad Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
traditum sit. Hoc trum ubiq catholica
tenet eccłia. que nisi crederet fidelibus
defunctis dimitti peccata. non ꝓ coꝵ
spiritib uel elemosinam faceret. uel
sacrificitun deo offerret. Nam et cum
dicit dñs. qui peccauerit in sp̃m sc̃m
non remitcetur ei neq in hoc scło neq
in futuro. demonstrat quibusdam il¬
luc dimittenda peccata. et quodam pͦ¬
gatorio igne purganda. Sacramentũ¬
est in aliqua celebratione. cum res
gesta ita fit ut aliquid significare in¬
telligatur. quod sc̃e accipiendum est.
Sunt autem sacramenta. baptismũ.
crisma. corpus et sanguis: que ob id
sacramenta dicuntur. quia sub tegu¬
mento corporalium rerum. uirtus di¬
uina secretius salutem corundem sacra¬
mentorum oꝑatur. Unde et a secretis
iurtutib. uel a sacris sacramenta di¬
cuntur. que ideo fructuose penes ec¬
clesiam fiunt: quia sc̃s in ea ueniens
sp̃s eundem sacramentorum latent̃
oꝑatur effectum. Unde seu ꝑ bonos

Expanded text:
traditum sit. Hoc enim ubique catholica traditum sit. Hoc enim ubique catholica tenet Ecclesia, quae nisi crederet fidelibus defunctis dimitti peccata, non pro eorum specialibus vel eleemosynam faceret, vel sacrificium offerret. Nam et cum dicit, qui peccaverit in Spiritum sanctum, non remittetur ei in hoc saeculo, neque in futuro , demonstrat quibusdam illic dimittenda peccata, et quaedam purgatorio igne purganda. Ergo uest in aliqua celebratione, cum res gesta ita fit ut aliquid significare intellegatur, quod sancte accipiendum est. Sunt autem sacramenta baptismum et chrisma, corpus et sanguis Domini. Quae ob id sacramenta dicuntur, quia sub tegumento corporalium rerum virtus divina secretius salutem eorundem sacramentorum operatur; unde et a secretis virtutibus vel a sacris sacramenta dicuntur. Quae ideo fructuose penes Ecclesiam fiunt, quia sanctus in ea manens Spiritus eundem sacramentorum latenter operatur effectum. Unde, seu per bonos
Abbreviated transcription (Latin):
sic dñs dicit. facta sunt morticina eoꝵ
quasi stercus in medio platearum. Qͤ
sunt hec morticina. nisi ueteris legis
sacrificia: Que qm̃ iam remota sunt :
uelut abiecta stercora reputantur. Qͦ¬
testimomo patet sacrificia iudeorum
iminunda eẽ & reꝓbata: et solam obla¬
tionem gentium dño ẽẽ c̃s acceptam.
Sacrificium autem dictum quasi sa¬
crum factum: quia prece mistica
consecratur in honorem et memoriã
ꝓ nobis dominice passionis. Unde hoc
eo iubente corpus xp̃i et sanguinẽ di¬
cimus: quod dum sit ex fructib t̃re
scificatur et fit sacramentum. oꝑante
sanguis eius est.Et hoc est quod scrip¬
tum est: ego sum uitis. Sed panis qr
corpus confirmat. ideo corpus xp̃i nun¬
cupatur. Uinum autem quia sangui¬
nem oꝑatur in carne ideo ad sangui¬
cis sacramentum greci eucharistiam
dicunt: quod latine bona gr̃a inter¬
pretatur. Et quid melius corpore et
orare. quia hoc ꝑ totum orbem cus¬
toditur. eredimus quia ab ipsis apłis

Expanded text:
iciis: Facta sunt morticinia eorum quasi stercus in medio platearum . Quae sunt haec morticinia, nisi veteris legis sacrificia, quae, quoniam jam remota sunt, velut abjecta stercora reputantur? testimonio patet sacrificia Judaeorum immunda esse, et reprobata, et solam oblationem gentium Domino esse acceptam.Sacrificium dictum quasi sacrum factum, quia prece mystica consecratur in memoriam pro nobis Dominicae passionis; unde hoc eo iubente corpus Christi et sanguinem dicimus. Quod dum sit ex fructibus terrae, sanctificatur et fit sacramentum, operante sanguis ejus est, et hoc est, quod scriptum est: Ego sum vitis vera ; sed panis, quia corpus confirmat, ideo corpus Christi nuncupatur, vinum autem, quia sanguinem operatur in carne, ideo ad sanguicis Sacramentum Greci eucharistiam dicunt, quod latine bona gratia interpretatur. Et quid melius Corpore et orare, quia per totum orbem hoc custoditur, credimus quod ab ipsis apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
fertur. Antiqui enim cum maxima
sacrificia administrarent: solebant
totas hostias in sacrorum consumi
flamina: & ipsa erant ho locaustoma¬
ta. Holo enimgrece. totum dicitur.
caustis incensio: & holocaustum cotũ
incensum dicitur. Cerimonie apud
latinos dicuntur sacra omnia que
apud grecos orgia uocantur. ꝓ prie
autem iisum est doctorib a carendo
appellari cerimonias. quasi carimomi¬
as: co quod ca que in sacris diuitus
offeruntur. in suo usu carerent his ho¬
mines. quod nomen etiam in usu ẽ
litterarum sc̃ãrum. Alii ctiam ceri¬
monias proprie in obseruationib
iudeorum credunt. abstinentias scili¬
cet quarundam escarum scdm ue¬
terem legem: co quod obseruantes care¬
ant his reb quib abstinuerunt. Sa¬
stituit: quando commendauit apłis
corpus et sanguinem suum prius¬
quam traderetur. Quod quidem¬
sacramentum melchisedech rex salẽ
figuraliter in typo corporis & sangui¬
est. relictis ac finitis udaicis uictimis.

Expanded text:
fertur. Antiqui enim cum maxima fertur. Antiqui enim cum maxima sacrificia adminitotas hostias in sacrorum consumere flamma, et ipsa erant holocautomata. Holo enim Graece totum dicitur; καῦσις incensio, et holocaustum totum incensum. Caerimoniae apud Latinos dicuntur sacra omnia quae apud Graecos orgia vocantur. Proprie autem visum est doctoribus a carendo appellari caerimonias, quasi carimonias; eo quod ea quae in sacris divinis offeruntur, in suo usu id carerent homines; quod nomen etiam in usu est litterarum sanctarum. Alii caerimonias proprie in observationibus Iudaeorum credunt; abstinentiam scilicet quarundam escarum secundum veterem legem, eo quod observantes careant his rebus quibus se abstinuerunt. Sastituit, quando commendavit apostolis corpus et sanguinem suum, priusquam traderetur; sacramentum Melchisedech rex Salem figuraliter in typum corporis et sanguiest, relictis ac finitis Judaicis victimis,
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinam. Unde et milites nunquã
immemores sacramenti. magis statio¬
nib parent. Discernunt autem quidã
inter ieiunium et stationem. Nam ie¬
iunium est indifferenter cuiuslib
diei abstinentia: non scłm legem. sed
scd̾m propriam uoluntatem. Statio
autem est obseruatio statutorum uł¬
dierum uel temporum. Dierum. ut
quarte ferie et sexte ferie ieiumum
ex ueteri lege preceptum. De qua
sexta sabbati. Temporum autem quedã
legalibus ac ꝓpheticis institutionibus
terminatis temporib statuta sunt: ut
ieiunium quarti. quinti. septimi. ac
in quib ablatus est sponsus: uel sicut
obseruatio quadragesime que in uni¬
uerso orbe institutione apłica obser¬
uatur. circa confinium dominice pas¬
sionis. His tertium genus quidam adi¬
ciunt. quam xerofagiam dicunt ab¬
stinentiam. scilicet ciborum humenti¬
um. Unde et nomen hoc clatum. eo qd̃
siocis quidam escis utantur. Ieiunior¬

Expanded text:
disciplinam; unde et milites numquam disciplinam; unde et milites numquam inmemores sacramenti magis stationibus parent. Discernunt autem quidam inter ieiunium et stationem. Nam ieiunium est indifferenter cuiuslibet diei abstinentia, non secundum legem, sed secundum propriam voluntatem; statio autem est observatio statutorum dierum vel temporum. Dierum, ut quartae feriae et sextae feriae ieiunium ex veteri lege praeceptum: de qua sexta sabbati. Temporum autem, quae legalibus ac propheticis institutionibus terminatis temporibus statuta sunt, ut ieiunium quarti, quinti, septimi, ac in quibus ablatus est sponsus; vel sicut observatio quadragesimae, quae in universo orbe institutione Apostolica observatur circa confinium Dominicae passionis. His tertium genus quidam adiciunt quam Xerophagiam dicunt, abstinentiam scilicet ciborum humentium. Unde et nomen hoc datum, eo quod siccis quidam escis utantur. Poeni
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ex israclis discipliua: ut ne minꝰ
quam ter in die adoremus. Debitores
orationib. que sine ulla admonitione
debentur. ingressus lucis ac noctis. siue
ingiliarum. Sed et cibum non prius
sumere: quam interposita oratione.
Priora enmm habenda sp̃s refrigeria¬
sunt: quia priora celestia quam ter¬
rena. Qui autem uult orationẽ suam
uolare ad dñm: faciat illiduas alas.
ieninium et elemosinam .& ascendit
celeriter et exauditur. Ieuinium est
parsimonia uictus. abstinentia q ci¬
borum. cui nomen est inditum ex qua¬
dam parte uiscerum tenui semper &
uacua. quod uulgo ienumum uoca¬
tur. Unde etiam et ieiun ii nomencre¬
ditur diriuatum. quod sui media
uiscera uacua et exinanita existant.
leiunium autem et statio dicitur.
Statio autem de militari exemplo
nomen accepit: ꝓ eo quod nulla le¬
ticia o bueniens castris stationem
militum rescindit. Nam leticia libẽ¬
tius: tristicia sollicitius ad munstrat

Expanded text:
utique ex Israelis disciplina, ut ne minus utique ex Israelis disciplina, ut ne minus quam ter die adoremus. Debitores orationibus, quae sine ulla admonitione debentur, ingressus lucis ac noctis sive vigiliarum; sed et cibum non prius sumere quam interposita oratione. Priora enim habenda sunt spiritus refrigeria, quia priora caelestia quam terrena. Qui autem vult orationem suam volare ad Deum, faciat illi duas alas, ieiunium et eleemosynam, et ascendet celeriter et exaudietur. Ieiunium est parsimonia victus abstinentiaque ciborum, cui nomen est inditum ex quadam parte viscerum tenui semper et vacua, quod vulgo ieiunum vocatur. Unde ieiunii nomen creditur derivatum, quod sui inedia viscera vacua et exinanita existant. Ieiunium autem et statio dicitur. Statio autem de militari exemplo nomen accepit, pro eo quod nulla laetitia obveniens castris stationem militum rescindit. Nam laetitia libentius, tristitia sollicitius administrat
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝓhibeamur a xp̃o in publico sed
ubi oportunitas dederit. aut necessitas
importauerit. Neq enim contra pre¬
ceptum reputatut ab apłis factum.
qui in carcere audientib custodibus
orabant et canebant deo. De tempore
u̾ dictum est sine intermissione orate.
Sed hoc singularib. Nam est obserua¬
tio quarundam horarum omnium¬
cominumum. que dici ipsa interspa¬
cia signant. tertia. sexta. et nona. Simi¬
liter et noctis. Sed idco he orandi hore
diuise sunt: ut si forte fucrimus aliqͦ
oꝑe detenti. ipsum nos ad officiũ tempꝰ
admoneat. Que tempora in scripturis
inucmnuntur. Primum enim sp̃s sc̃s con¬
gregatis disciplis hora tercia infusus
est. Petrus die qua uisionem cominum¬
cationis in illo uasculo exꝑtus est. sex¬
ta hora orandi gr̃a ascenderat. Idem
etiam cum iohanne hora nona tẽplũ
adut: quando paraliticum sanitate
reformauit. Sed et danidem legimus
hec tempora inoratione obseruasse. &

Expanded text:
cum prohibeamur a Christo in publico orare: sed cum prohibeamur a Christo in publico orare: sed ubi opportunitas dederit, aut necessitas importaverit. Neque enim contra praeceptum reputatur ab Apostolis factum, qui in carcere, audientibus custodibus, orabant et canebant Deo. De tempore vero dictum est: Sine intermissione orate . Sed hoc in singularibus. Nam est obsertio quarundam horarum communium, quae diei interspatia signant, tertia, sexta et nona; similiter et noctis. Sed ideo haec orandi horae divisae sunt, ut si forte aliquo fuerimus opere detenti, ipsud nos ad officium tempus admoneat; quae tempora in Scripturis inveniuntur. Primum enim Spiritus sanctus congregatis discipulis hora tertia infusus est. Petrus, qua die visionem communicationis in illo vasculo expertus est, sexta hora orandi gratia ascenderat. Idem etiam cum Iohanne hora nona templum adiit, quando paralyticum sanitati reformavit. Sed et Danielum legimus haec tempora in oratione observasse, et
Abbreviated transcription (Latin):
proinde credentes accipiunt. ut no¬
uerint qualiter contra diabolum si¬
dei certamina preparent: in quo qͥ¬
dem pauca sunt uerba. sed omnia con¬
tinentur sacramenta. De totis enim
scripturis hec breuiatim collecta st̃
litteras nesciunt. uel quiscrunt pre
occupatione scłi scripturas legere ñ
possunt. hec corde retinentes habeans
sufficientem sibi scientiam salutarẽ.
Est enim breue fidei uerbum. ⁊ olĩ
a propħa predictum: qm̃ uerbum
breuiatum faciet dñs suꝑ terram.
Simbolum autem quod tempore sa¬
crificui a popło predicatur. trecentoꝵ
si nodum nicenam est editum. Cuius
uere fidei regula tantis doctrine my
steriis precellit. ut de omni parte fidei
loquatur: nulla ꝙ sit heresis cui per
singula uerba uel sententias non res¬
pondeat. Omnes enim errores impieta¬
tum ꝑfidieq blasphemias calcat. & ab
populo acclamatur. Oratio petitio dr̃.
Nam orare est petere: sicut exorare im¬
petrare. Constat autem oratio
loco et tempore. Loco: quia non ubiꝙ

Expanded text:
proinde credentes accipiunt, ut noverint qualiter contra diabolum fidei certamina praeparent, in quo quidem pauca sunt verba, sed omnia continentur sacramenta. De totis enim Scripturis haec breviatim collecta suntlitteras nesciunt, vel qui sciunt per occupationes saeculi Scripturas legere non possunt, haec corde retinentes, habeant sufficientem sibi scientiam salutarem. Est enim breve fidei verbum, et olim a propheta praedictum: Quoniam verbum breviatum facieSymbolum autem, quod tempore sacrificii a populo praedicatur, trecentorusynodum Nicaenam est editum. Cujus verae fidei regula tantis doctrinae fidei mysteriis praecellit, ut de omni parte fidei loquatur, nullaque pene sit haeresis cui per singula verba vel sententias non respondeat. Omnes enim errores impietatum perfidiaeque blasphemias calcat, et obpopulo proclamatur. Nam orare est petere: sicut exorare impetrare. Constat autem oratio loco et tempore. Loco, quia non ubique:
Abbreviated transcription (Latin):
stat et noua. Est autem lectio: non par¬
ua audientium edificatio. Unde opor¬
tet ut quando psallitur psallat᷑ ab
ommnib. quando oratur oretur ab om¬
mibus: cum lectio legitur. facto silen¬
tio eque audiatur a cunctis. Ideo ꝙ di
aconus clara uoce silentium admonet.
ut siue dum psallitur. siue dũ lectio
ꝓnuntiatur ab omnib unitas conser¬
uetur: ut quod omnib predicatur.
equaliter ab omnib audiatur. Canti¬
Canticum autem moyses primum
inuenit: quando ꝑcussa egypto decẽ
plagis. et pharaone submerso cũ po
tum gratulabundus egressus ẽ dicens.
ficatus est. Psalmus autem dicitur. qͥa
cantatur ad psalterium: quo usum
ẽẽ dauid ꝓpħam in magno misterio
ꝓdichistori Hec autem duo in qͥbdã
psalmorum titulis. uixta musicam ar¬
tem alternatim sibi apponuntur. Nã
canticum psalinest: cuinid quod orga¬
no modulatur. uox postea cantantis
eloquitur. P salinus uero cantici quod
humana uox preloquitur. ars orga¬
ni modulantis imitatur. Psalmꝰ autẽ

Expanded text:
tes. Est autem lectio non parva audientium aedificatio. Unde oportet ut quando psallitur, psallatur ab omnibus; cum oratur, oretur ab omnibus; cum lectio legitur, facto silentio, aeque audiatur a cunctis. 2. Nam aconus clara voce silentium admonet, ut, sive dum psallitur, sive dum lectio pronuntiatur, ab omnibus unitas conservetur, ut quod omnibus praedicatur, aequaliter ab omnibus audiatur. Canticum idem tunc Moyses primus invexit, quando, percussa Aegypto decem plagis, et Pharaone submerso, Israeltum gratulabundus egressus est, dicens: laetitia. Psalmus autem dicitur, qui cantatur ad psalterium, quo usum esse David prophetam in magno mysterio prodit historia. Haec autem duo in quibusdam psalmorum titulis juxta musicam artem alternatim sibi opponuntur. Nam canticum psalmi est, cum id, quod organum modulatur, vox postea cantantis eloquitur. Psalmi vero canticum, quod humana vox praeloquitur, ars organi modulantis imitatur. Psalmus autem
Abbreviated transcription (Latin):
diũ. deus dñs et illuxit nobis. Unde
et euangłistarum scriptura comme¬
morat phariscos & scribas hec audien¬
tes indignatos et commotos. quod
uiderunt populum psalmi propheti¬
am suꝑ xp̃m intelligere completam.
et clamantes paruulos. osanna filio
dauid. dixisse ci. audis quid locuntur

Expanded text:
i: Deus Dominus et illuxit nobis » . Unde et Evangelistarum scriptura commemorat, Pharisaeos et Scribas hac indignatione commotos, quod viderent populum, Psalmi prophetiam super Christo intelligere completam, et clamantes parvulos Osianna, filio David, dixisse ei: Audis quid isti loquuntur?
Abbreviated transcription (Latin):
hymnus. sed legitur tantum. Illuc e¬
num modulatio: hic sola ꝓnuntiatio
queritur. Lectiones autem ꝓnuntiare¬
antique institutionis eẽ uideorum tra¬
ditio docet. Nam et ipsi legitunis pre¬
finitisq dieb ex lege & ꝓpħis lectiones
insinagogis utuntur. et hoc de uet̾i
patrum institutione seruantes. ꝓnun¬

Expanded text:
Hymnus, sed leguntur tantum: illic eHymnus, sed leguntur tantum: illic enim modulatio, hîc sola pronuntiatio quaeritur.+ LECTIONARIUS antiquae institutionis esse Judaeorum traditio docet. Nam et ipsi legitimis praefinitisque diebus ex lege et prophetis lectione in synagogis utuntur, et hoc de veteri patrum institutione servantes.
Abbreviated transcription (Latin):
sacris collectus. et dictus chortis. quod
inuicio in modum corone circũ aras
starent. et ita psallerent. A lu chorum
dixerunt a concordia que in caritate cõ¬
sistit: quia si caritatem quis non ha¬
beat. respondere conuemient̃ ñ potest.
Cum autem unus canit grece mono¬
dia. latine sincimum dicitur: cumu̾
duo canunt bicinium appellatur cum
multi chorus. Nam choreas. ludicrũ
cantilene uel saltationes dassium sit̃.
Antiphona ex greco in latinum inter¬
pretatur uox recipca. duob scilicet choriᷤ
alternatim psallentib ordine cõmu¬
tato: siue de uno ad tinum. quod genꝰ
psallendi greci inuenisse tradunt᷑. Res
ponsorios itali tradiderunt. quos inde
responsorios canuntos uocant: quod
alio desinente id alter respondeat. In¬
ter responsorium autem & antipho
nam hoc differt. quod in responsoriis
unus uersum dicit: in antiphonis au¬
tem uersib alternant chori. Lectio dr̃.
quia non cantatur ut psalmus uel

Expanded text:
sacris collecta, et dictus chorus, quod sacris collecta, et dictus chorus, quod initio in modum coronae circum aras starent, et ita psallerent. Alii chorum dixerunt a concordia, quae in charitate consistit, quia si charitatem non habeat, respondere convenienter non potest. 6. Cum autem unus canit, Graece monodia, Latine sincinnium dicitur; cum vero duo canunt, bicinium appellatur: cum multi, chorus. Nam chorea ludicrum cantilenae, vel saltationes classium sunt. 7. Antiphona ex Graeco interpretatur vox reciproca, duobus scilicet choris alternatim psallentibus ordine commutato, sive de uno ad unum, quod genus psallendi Graeci invenisse traduntur. ponsorios Itali tradiderunt, quod inde responsorios cantus vocant, quod alio desinente, id alter respondeat. Inter responsorios autem et anam hoc differt, quod in responsoriis unus versum dicit, in antiphonis autem versibus alternant chori. Lectio dquia non cantantur, ut Psalmus vel
Abbreviated transcription (Latin):
fficiorum plurima genera sunt.
sed precipuum illuo quod ĩ sacͥs
diuinisꝙ reb habetur. Officium autẽ
ab efficiendo dictum. quasi efficium:
propter decorem sermonis una mutata
litera. uel certe ut illa quisq agat que
nulli officiant. s prosint omnib. uesꝑti¬
num officium est in noctis uicio: uo¬
catum ab stella uesꝑe que surgit orien¬
te nocte. Matutinum uero officium
est in lucis micio. ab stella lucifero ap¬
pellatum: que oritur inchoante mane.
Quorum duorum temportun signifi¬
ditur. ut die ac nocte semꝑ ds̃ laudet᷑.
Missa tempore sacrificni est. quando ca¬
thecunum foras mittuntur. clamante
leuita. Si quis cathecuminus reman¬
sit: exeat foras. Et inde missa. quia sacra.¬
mentis altaris interc̃ẽ non possunt qui
nondum regenerati noscuntur. Ordo
antem misse uel orationum quib obla¬
ta deo sacrificia consecrantur. primũ
a sc̃o petro est institutus. cuius celebra¬
tionem uno eodemꝙ modo unuersꝰ
ꝑagit orbis. Chorus est multitudo iN

Expanded text:
fficiorum plurima genera esse, sed praecipuum illud quod in sacris divinisque rebus habetur. Officium autem ab efficiendo dictum, quasi efficium, propter decorem sermonis una mutata littera; vel certe ut quisque illa agat quae nulli officiant, sed prosint omnibus. Vespertinum officium est in noctis initio, vocatum ab stella Vespere, quae surgit oriente nocte. Matutinum vero officium est in lucis initio, ab stella Lucifero appellatum, quae oritur inchoante mane. Quorum duorum temporum signifiditur, ut die ac nocte semper Deus laudetur. Missa tempore sacrificii est, quando catechumeni foras mittuntur, clamante Levita: Si quis catechumenus remansit, exeat foras, et inde missa, quia Sacramentis altaris interesse non possunt, qui nondum regenerati noscuntur. Choautem missae, vel orationum, quibus oblata Deo sacrificia consecrantur, primo a sancto Petro est institutus, cujus celebrationem uno eodemque modo universus 280 5. Chorus est multitudo in
Abbreviated transcription (Latin):
nem latinus sermo non exprimit.
ne legentib molestiam tribuam. ad
explanandi compendium ueniam.
ut dicam de centesimo septimo de¬
cuno psalmo qui manifeste de xp̃o
prophetat. et in sinagogis iudeorum
odeberrime legebatur. unde et popłis
notior erat. hos uersus eẽ assumptos.
quod ille qui reꝓmittebatur de gen̾e
dauid ueniret saluaturus isrł dicen¬
te dauid: lapis quem reꝑbauerunt
edificantes. Inc factus est in caput an¬
guli. a dño factum est hoc. Hic est di

Expanded text:
nem Latinus sermo non exprimit.  legenti molestiam tribuunt, ad explanandi compendium venio, ut dicam de centesimo septimo decimo psalmo, qui manifeste de Christo prophetat et in synagogis Iudaeorum celeberrime legebatur, unde et populis notior erat, hos uersus esse adsumptos, quod ille, qui repromittebatur de genere Dauid, uenerit saluaturus Israhel dicente Dauid: lapidem, quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caput anguli. a domino factus est hoc et e
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑsonale. ut obsequiũ amicos
ueritas odium part. Hunc si ꝑsona
fuerit adiecta crian er. S it ut ita. Offen¬
dit achilles agameinio. S nẽ uera dicen¬
do. inecrofanes ꝓmeruit I grãm initri¬
datis obsequetido. Nam in ter crian
dicit᷑. Unde si sententie ꝑsona adiciatur:.
sit crian: si decitihat᷑ fit sencentia. De catas

Expanded text:
ersonale, ut obsequium amicos, veritas odium parit. Huic si persona fuerit adiecta crian erit; itdit Achilles Agamennonem vera dicendo’, ‘Metrofanes promeruit gratiam Metridatis obsequendo’. Sic ergo inter crian persona dicitur; unde, si sententie persona adiciatur, fit crian, si detrahatur, fit sententia. Et a s
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝓducta haberet: longe sillabe apiõe
apponebant. ut puta ppłs arborem signi
ficaret. an hominũ multicudinẽ. apice
distingnebat᷑. Sic & nͥ lict̾ẽ consonantes
geminabant᷑ sibilicũ suꝑponebant: ut cel
la. serra. asseres. Ueteres enĩ non dupli¬
cabant littãs s supra sicilicos apponebant.
qua nota ammonebat᷑ lector geminandã

Expanded text:
um producta haberet, longae syllabae apicem um producta haberet, longae syllabae apicem adponebant; utputa 'populus' arborem significaret, an hominum multitudinem, apice distinguebatur. Sic, et ubi litterae consonantes geminabantur, sicilicum superponebant, ut sel' a, ser' a, as' eres. Veteres enim non duplicabant litteras, sed supra sicilicos apponebant. Qua nota admonebatur lector geminandam
Abbreviated transcription (Latin):
nomen cũ a. seribendum.q comunctio
sine a. Qd ꝑd. litterã scribitur cũ ꝓ nom̃
est. ꝑt. cũ uerbum. cuiꝰ positio estꝰ. prima
queo qͥs quit: & in cõpositione nequeo ne
sit quot diebꝰ. R. lictera cũ munẽ habet
cum s. littera. Itaq aptid antiqͦs honos.
labos. arbos. dicebant᷑: nc̃ autẽ honor la¬
bor arbor. Sat. ꝑt. scribi oportet. qͥa in¬
cegrã eius facit satis. Sed ꝑd. oportet
scribi. apud antiqͦs eñi sed sedum dicebat᷑:
nos finales duas litt̾as abscidimꝰ. Tantus
sicut quaitꝰ. in medio in.habebant. Q
ue comunctio sine .a. Xp̃c qͥa grecum ẽ.
ꝑ .x. scribendũ. ita &. xrisma. Y& ⁊. lict̾is
sola greca nomina scribunt᷑. Nam cum
iusticia sonum ⁊. lict̾e̾ expͥmat. tñ qr la¬
tinũ est. ꝑt. scribendũ. sic militia. maliti¬
a. uequitia. & cet̾a similia. Indubiis qͦ
uerbis consuetudo ueterũ erat. ut cum ea¬
dem lict̾a alium incellectũ correpta: ali¬

Expanded text:
pronomen cum A scribendum; 'que' coniunctio pronomen cum A scribendum; 'que' coniunctio sine A. 'Quid' per D litteram scribitur, cum pronomen est; per T, cum verbum: cuius positio est prima 'queo, quis, quit', et in conpositione 'nequeo, nesit 'quot diebus'. R littera communionem habet cum S littera. Itaque apud anticos 'honos', 'labos', 'arbos' dicebatur, nunc 'honor', 'labor', 'arbor'. 'Sat' per T scribi oportet, quia integrum eius facit 'satis'. 'Sed' per D oportet scribi. Apud anticos enim sed 'sedum' dicebatur; nos finales duas litteras abscidimus. 'Tamtus', sicut et 'quamtus' in medio M habebant. 'Q've' coniunctio sine A. Xp̃s, quia Graecum est, per X scribendum. Ita et 'Xrisma'. Y et Z litteris sola Graeca nomina scribuntur. Nam cum 'iustitia' sonum Z littera exprimat, tamen, quia Latinum est, per T scribendum est. Sic 'militia', 'malitia', 'nequitia', et cetera similia. In dubiis quoque verbis consuetudo veterum erat ut, cum eadem littera alium intellectum correpta, ali
Abbreviated transcription (Latin):
ticndine tocata est: cuiꝰ contraria ẽ. tͥsticia
que angustiam facit.L. autẽ licterã ꝓd.
nom̃ sumpsit calamitas. Maxumꝰ an max¬
imꝰ. & si qua similia sunt: qualit̾ scriben
da quesicũ est. Uarro tradidit cesarẽ ꝑi.
ne factum. ut maximꝰ. optimꝰ. pessimꝰ. sc̾¬
uolo: malle ꝑ duas . Il. qͥa ẽ. magis uelle. No¬
lo quoq ꝑunam .l. nolle ꝑ dno. Nolo eñi
ne uolo ẽ. nolle ne tielle. Os si uultũ aut os¬
sum significat. ꝑ o. solam scribendũ est: si
hora dierũ ꝑ h. scribendũ est. Ontis si de
onere uenit. ꝑ o. solam scͥbendũ est: si de
honore. cũ. h. aspiratione. Prepositio ⁊ p̃¬
terea. ꝑ diptongam scribendũ. Pene uͦ qd̃ ẽ.
coniunctio ꝑe: poena qd̾ est supplicium
ꝑ oe. Ꝙ. lictera recte ponit᷑. cum illi sta¬
tim .ii. littera sequit᷑ : & alia quelibet ti¬
na płes ne uocales ungant᷑. ita ut cina
sillaba fiat. Cȩtera ꝑ e. scribunt᷑. Que ꝓ

Expanded text:
titudine vocata est, cuius e contrario est tristitia, titudine vocata est, cuius e contrario est tristitia, quae angustiam facit. L autem littera internomen sumpsit calamitas. 15. Maxumus, an maximus, et si qua similia sunt, qualiter scribi debeant 45 quaesitum est. Varro tradidit Caesarem per i nem factam ut maximus, optimus, pessimus, scrvoto; malle per duo ll, quia est magis velle; nolo quoque per unum l, nolle per duo. NOLO enim, ne volo est; NOLLE, ne velle. 17. Os, si vultum aut ossum significat, 'hora' dierum per H scribendum. 'Onus' si de onere venit, O sola scribendum; si de honore, cum H aspiratione. 'Praepositio' et 'praeterea' per dipthonga scribendum. 'Pene' vero, quod est coniunctio, per E; 'poena', quod est supplicium, per OE. Q littera tunc recte ponitur, cum illi statim U littera sequitur, et alia quaelibet una pluresve vocales iunguntur, ita ut una syllaba fiat. Cetera per C scribuntur. 'Quae'
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ẽ. filius ꝑg. scribendum qr facit gene¬
ratꝰ .h. qr aspirationis litta ẽ. in latino
tancũ nocalib ungit᷑. ut honor. homo
humꝰ. Aspiratar autẽ & consonantib.
s ingrecis. ⁊ hebreis nomnubꝰ. Heus au¬
I. littam int̾ duas uocales constitutam
bis scribi quidam existimabant. ut in
troiia. & maiia. hoc ratio ñ ꝑmictit.
Nũquam enim tres uocales in una sil¬
laba scribunt᷑ s i. litt̾a interdnias uoca¬
les consticuta ꝓ duplici habet᷑. Id ꝓnom̃
neutri gen̾is ꝑd. scribit᷑. ab eo qd̾ ẽ. is.
ea. id: qr facit idem. Qđ si tierbum ẽ.
tertiȩ ꝑsonȩ ꝑt. notabitur. ab eo qͦd ẽ.
eo is. it: qr facit itur. kR. lict̾a antiqͥ
p̃ponebant quotiens a sequebat᷑. ite ka¬
put. Ranna. kalamꝰ. Nunc autẽ: ka¬
rtago. ⁊ kalende. ꝑ eandem tantam scͥ¬
bunt᷑. Omĩa ancẽ greca noĩa qͣlicũq
sequente uocali: ꝑ k. sunt scribenda. Le.¬
tus ꝑ ae diptougon scribit᷑. qr leticia a la¬

Expanded text:
d est filius, per g scribendum quia facit generatus. H que est aspirationis nota, in latino tantum vocalibus adiungitur, ut honor, humus, homo, aspiratur et consonantibus, sed in grecis et hebreis nominibus. K liI littera inter duas vocales constituta, bis scribi quidam existimabant, ut in 'Troia' et 'Maia'. Hoc ratio non permittit. Numquam enim tres vocales in una syllaba scribuntur. Sed I littera inter duas vocales constituta pro duplici habetur. 'Id' pronomen neutri generis per D scribitur, ab eo quod est 'is, ea, id', quia facit 'idem'. Quod si verbum est tertiae personae, per T notabitur, ab eo quod est 'eo, is, it', quia facit 'itur'. K litteram antiqui praeponebant quotiens A sequebatur, ut 'kaput', 'kanna', 'kalamus'. Nunc autem 'Karthago' et 'kalendae' per eandem tantum scribuntur. Omnia autem Graeca nomina qualicumque sequente vocali per K sunt scribenda. 'Laetus' per dipthonga scribitur, quia laetitia a la
Abbreviated transcription (Latin):
grece. latine recta scͥptura int̾¬
pretatur. Orto emin recta grafia scͥp¬
tura dicitur. Hec disciplina docet quẽ¬
admodum scribere debeamꝰ. Nam sic̃
ars tractat de partium declinationei
ta orcografia de seribendi ꝑitia: tit pu¬
ta. ad: cum ẽ p̃positio .d. licteram cum ẽ.
conrunctio .t. licteram accipit. Haud
qͣndo aduerbtum ẽ. negaudi.d. littera
cerminat᷑. & aspirat᷑ in capite. qñ autẽ
conunctio ẽ. ꝑt. litterã sine aspiratio¬
ne scribitur. Apud p̃positio. ꝑd. scribit᷑
sicut apud patrem: qm̃ ueteres sepe apud
stibtractis. Intercdum autẽ alie lic̾e in
loco aliarum licterarũ pomunt᷑.B. &
p. lict̾is queda cognatio ẽ. Nam ꝓbir¬
nationem habent. Nam dum dicimꝰ
lam scribendum. equus qd̾ ẽ. iustus ꝑ e
diptongam scribendum. Extil addica
s. debet scribi. quia exul dicit᷑ qui extͣ
solum ẽ. Exultat meliꝰ sine .s. lictera scri¬
bitur. Nam cum ipsa .x.ex.c. &.s. con¬
stet quomꝰ cum una sit. rursus ei addit᷑

Expanded text:
Graece, Latine recta scriptura interpretatur. Orto enim recte, graphia scriptura dicitur. Haec disciplina docet quemadmodum scribere debeamus. Nam sicut ars tractat de partium declinatione, ita orthographia de scribendi peritia, utputa 'ad', cum est praepositio, D litteram; cum est coniunctio, T litteram accipit. 'Haud', quando adverbium est negandi, D littera terminatur et aspiratur in capite; quando autem coniunctio est, per t literam sine aspiratione scribitur. Apud prepositio per d scribitur, sicut apud patrem, quoniam veteres sepe apud subtractis. Interdum autem aliae litterae in locum aliarum litterarum rite ponuntur. B et P litteris quaedam cognatio est. Nam nationem habent. Nam dum dicimuslam scribendum. 'Aequus', quod est iustus, per AE dipthonga scribendum. 'Exsul' addito S debet scribi, quia exsul dicitur qui extra solum est. 'Exultat' melius sine S littera scribitur. Nam cum ipsa X ex C et S constat, quomodo, cum in ea sit, rursus ei additur
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinarum ideo a phylosophis usq
ad astra ꝑductus est: scilicet ut ammos
scłari sapientia implicatos aterrenis
rebus abduceret. et in suꝑna contẽplati¬
one collocaret. Erplicit liber tereius.

Expanded text:
disciplinarum ideo a philosophis usque ad astra perductus est, scilicet, ut animos saeculari sapientia implicatos a terrenis rebus abduceret, et in superna contemplatione collocaret. LIBER QUARTUS.
Abbreviated transcription (Latin):
ma cũ puncto apponit᷑ in his locis ubi
in eodem sensu dupplices ciersus sunt: &
dubitatur qͥ potius eligendꝰ sit. ¶ Diple
nunt in libris eccłiasticoꝵ uiroꝵ ad se¬
ꝑanda uł demonstranda testimonia sc̃a¬

Expanded text:
ma cum puncto ponitur in hima cum puncto ponitur in hiin eodem sensu duplices versus sunt, et dubitatur qui potius eligendus sit. 13. Diple nunt in libris ecclesiasticorum virorum ad separanda, vel demonstranda testimonia sancta
Abbreviated transcription (Latin):
iacens. apponit᷑ in his locis. que sacre
scripture interp̃tes codem sensu s diu̾sis
sermonibꝰ transtulerunt. U. Antigraf᷑
cam ponrto apponit᷑. ubi intranslatio¬
nib diu̾sus sensus habetur... cis¬
ceriscus cum obelo hanc ꝓpͥe aristarcus
ucebat᷑ in his uersib qui non scio loco po¬
siti erant. ¶ Paragrafas inter uersus po¬
nitur ad separandas res a reb quȩ uicon¬
cextu concurrunt quẽ admodũ in catalo¬
go loca a locis ⁊ regiones a regionib. in
agone p̾mia ap̃miis cercamina a diuer¬
sis cercaminib separant᷑. ¶Bositum
ẽ figura paragrafo contraria. & ioeo
sic formata: qr sicut ille pͥncipia notat.
ita ista fines apͥncipiis separat. UGri¬
fia circuli pars inferior cum puncto
ponitur. in his locis ubi questio dum &
obscura aꝑiriuł solui ñ potuit. San¬
tisimma ponitur ad eos uersus quors
ordo ꝑmittandꝰ est: sic̃ & in antiquis a¬
uctoribꝰ positum inuenit᷑. Antisim¬

Expanded text:
iacens, apponitur in his locis, que sacre iacens, apponitur in his locis, que sacre scripture interpretes, eodem sensu, sed diversis sermonibus transtulerunt. Antigraphus cum puncto apponitur, ubi in translationibus diversus sensus habetur. Asteriscus cum obelo; hac proprie Aristarchus utebatur, in his versibus qui non suo loco positi erant. Paragraphus inter versus ponitur, ad separandas res a rebus que in contextu concurrunt; quemadmodum in catalogo loca a locis et rAgone praemia a praemiis, certamina a diversis certaminibus separantur. Positura est figura paragrapho contraria et ideo sic formata, quia sicut ille principia notat, ita ista fines a principiis separat. Cryphia, circuli pars inferior cum puncto, ponitur in his locis, ubi quaestio dura et obscura aperiri vel solvi non potuit. Ͻ Antisimma ponitur ad eos versus quorum ordo permutandus est. Sic et in antiquis auctoribus positum invenitur. Ͽ Antisim
Abbreviated transcription (Latin):
reterea quedã scͥpturarũ note
apud celeberrimos auetores fue¬
runt quasq antiqui ad distinctionem
scͥpturarum carminib & historiis ap¬
posuerunt. Noca ẽ figura ꝓpͥa in litt̾e
mnodũ posita. ad demonstrandam unã¬
qͣmq uerbi. sententiarũq ac uersuum
rationem. Note autẽ uersib apponunt᷑
numero iuginti sex: quȩ sunt nominibꝰ
infra scriptis. R dsteriscum arisfanes
repꝑit. Hec apponit᷑ in his quȩ omissa
suint: ut illucescant ꝑ eam nocam que
deesse iudentur. Stella eñi aster dicit᷑.
greco sermoue. a quo asteriscus ẽ. diriua¬
tus.. Obelus id est uirgula iacens. a¬
pponit᷑ inuerbis uł sententiis suꝑflue i¬
teratis. siue in his locis tibi lectio aliqua
falsitate notata est: ut quasi sagicta qͥ¬
dam itigulet suꝑuacua atq falsa con¬
fodiat. Sagitta enim grece: obelus qr.¬
. Obelus suꝑne appunctus. ponit᷑
inhisdem de quib dubitat᷑. utrũ colli
debeant nec ne apponi. . Limniscus
id ẽ. uirgula inter geminos punctos

Expanded text:
eterea quaedam scripturarum notae apud celeberrimos auctores fuerunt, quasque antiqui ad distinctionem scripturarum carminibus et historiis apposuerunt. Nota est figura propria in litterae modum posita, ad demonstrandum unamquamque verbi, sententiarumque ac versuum rationem. Notae autem versibus apponuntur numero viginti sex, quae sunt nominibus infrascriptis: asteriscum Ariafanes reperit. Hec apponitur in his que omissa sunt, ut illucescant per eam notam que deesse videntur, stella enim aster dicitur greco sermone, a quo asteriscus est derivatus. Obelus id est virgula iacens, apponitur in verbis vel sententiis superflue iteratis, sive in his locis, ubi lectio aliqua falsitate notata est, ut quasi sagitta quedam iugulet supervacua, atque falsa confodiat, sagirra enim grece obelus dicitur. Obelus superne apunctatus, ponitur in iisdem de quibus dubitatur, utrum tolli debeant, nec ne apponi. Liminiscus id est virgula inter geminos punctos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdistigmene .i. cum geminis punctis.
hanc antiqui in his apponebant quȩ de¬
nodotꝰ ephesius ñ recte addiderat. aut
detinxerat. aut ꝑmutauerit Inhis &
nr̃i ea usi sunt. ¶ Diple obelismene
int̾ponitur. ad seꝑandos it comediis ł
mene quotiens strophe antistrosus in¬
fertur. auersa cum obelo
ad ea ponicur quȩ ad aliqͥd respiciunt.¬

Expanded text:
st cum geminis punctis. Hanc antiqui in his opponebant quae Zenodotus Ephesius non recte adiecerat, aut detraxerat, aut permutaverat. In his et nostri ea usi sunt. Diple ὀβολισμένη interponitur ad separandos in comoediis vel μένη, quotiens strophe et antistrophus infertur. Adversa cum obolo ad ea ponitur quae ad aliquid respiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝙ pamphylus martir cuius
uitam eusebiuscesariensis conscripsit.
pisistratum in sacre bibliothece studio
primus ad equare contendit. Hic eni
inbibliotheca sua ꝓpe trigurta uolu¬
minum milia habuit. Iheronimus
quoq atq gennadius eccłiasticos scri¬
ꝑtores toto orbe querentes ordine ꝓsecu¬
ti sunt: eorumq studia in uno uolumi¬
nis indiculo comprehenderunt. Qui

Expanded text:
que Pamphilus martyr, cujus Vitam Eusebius Caesariensis conscripsit, Pisistratum in sacrae bibliothecae studio primus adaequare contendit. Hic enim in bibliotheca sua prope triginta voluminum millia habuit. 2. Hieronymus quoque atque Gennadius Ecclesiasticos scriptores toto orbe quaerentes ordine persecuti sunt, eorumque studia in uno voluminis indiculo comprehenderunt. 253
Abbreviated transcription (Latin):
ptumpit. Nacura eius mirum aliqͦd
facit. Postquam enim arserit aqͥs
incenditur. quib solet ignis ertingiii.
oleo ertinguitur q̃ solet ignis accẽoi.
Usus ciuis structuris fabrice necesariꝰ
tate dicta ñ abherendo in fabricis
ut quidam uolunt. Huius ꝓbatio

Expanded text:
em. Natura ejus mirum aliquid facit: postquam enim arserit, aquis incenditur, quibus solet ignis exstingui: oleo exstinguitur, quo solet ignis accendi: usus ejus structuris fabricae necessarius. tate dicta, non ab adhaerendo in fabricis, ut quidam volunt. Hujus probatio
Abbreviated transcription (Latin):
num captans. etiam uerba loquent¬
um imitatur. Y con aut̃ grece latinc
imagouocatur. eo qͦd aduocem respõ¬
lens alieni efficit᷑ unago sermonis. li¬
cit hoc quidam ⁊ locoꝵ natura eue¬
mat. ac plerumq conuallium. Ca¬
culus ẽ lapillus terit ad niiitus rocũ¬
dus acq durissimꝰ. ⁊ omm puritate
lenissimus. Dictus aut̃ calculus qͥd
sine molescia breuitatis sue calcetus.
ui contrarus ẽ scopulus lapillus mi¬
nutus ⁊ asꝑ. qui suncid̾it in calciamẽ¬
tum nocet᷑. ⁊ molestia ẽ amimo. Uñ:
animi molestiam scrupulum dicanꝰ.
Hinc ⁊ scrupea sara .i. asꝑa. Eotis nom̃
acetpit qͦd sertum ad incidendum aca¬
at. Cotis enim grecoscrinone inciso
nominatus. Exhis alie aquarie sũt
alie oleo indigent inacucndo. s oleo
lenem. aqua aciem acccrrimã redod

Expanded text:
tans, etiam verba loquentium imitatur: icon autem Graece, Latine imago vocatur, eo quod ad vocem respondens alieni efficitur imago sermonis; licet hoc quidem et locorum natura evenit, ac plerumque convallium. Calculus est lapillus terrae admixtus, rotundus atque durissimus, et omni puritate lenissimus. Dictus autem calculus quod sine molestia brevitate sui calcetur: cuius contrarius est scrupus, lapillus minutus et asper, qui si inciderit in calciamentum, nocet et molestia est animo; unde et animi molestiam scrupulum dicimus: hinc et scrupea saxa, id est aspera. Cotis nomen accepit quod ferrum ad incidendum acuat; †cotis† enim Graeco sermone incisio nominatur. Ex his aliae aquariae sunt, aliae oleo indigent in acuendo, sed oleum l
Abbreviated transcription (Latin):
ollis est. et sparsus. Saxa herent. ⁊ ꝗͥ
nontibus ercidiuitur. Petra grecũ¬
nom̃ ẽ. Silex t̃. durus lapis. eoqͦd exi¬
liat ignis ab eo dictus. Scopulus sur
a saxo eminention qͣsi aspeculando
dictus. siue a tegumenco nauin
latine. Estaut̃ rͣꝑis cauata. Crepido
extremitas saxi abrupta. uñ⁊ crepi¬
ꝑo uocata. qd sit abrupti sari altitu
catur. Cautes asꝑa saxa in maric
te. acaua̾ndo qͥsi caute. alurices in¬
pttiͣe lictoribus similes muticis ii¬
pis acutissime ⁊ nausbꝰ ꝑnitiose:¬

Expanded text:
obilis est, et sparsus. Saxa haerent et a obilis est, et sparsus. Saxa haerent et a montibus exciduntur. Petra Graecum est. Silex est durus lapis, eo quod exsiliat ignis, ab eo a saxo eminenti, quasi ab speculando dictus; sive a tegimento naviumeluncae Latine. Est autem rupis cavata. Crepido extremitas saxi abrupta; unde et crepido vocata quod sit abrupti saxi altitudcatur. Cautes aspera saxa in mari, dictae a cavendo, quasi cautae. Murices petrae in litore similes muricis vivis, acutissimae et na