comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Donum ẽ pͥatͥs et filuĩ. quia apatre ꝓcedit et
afilio. Ecce his u̾bis aꝑte ostendit᷑ ead̾ relatione
dici sp̃m scm et donum. Donuni aut̃ quia ꝓce¬
mus cum aliis. Cum gͦ ab ȩtno ꝓcesserit. ab u¬
naretur. Uñ aug̃ in uͦl. de tͥ. semꝑ ꝓcedit sp̃s¬
ꝓcedebat ut eẽt donabile. iam donum erat ante¬
qͣm eẽt cui daret᷑. Alit̃ .ii. intelligit᷑ cum dr̃ donũ.
alit̾ cum dr̃ donatum. Nam donũ pͭ eẽ etiã añ¬
qͣm detur. donatũ ãnisi datum fuerit nullomͦ¬

Expanded text:
nim Patris et Filii, quia et a Patre procedit, et a Filio. Ecce his verbis aperte ostenditur eadem relatione dici Spiritum sanctum, et donum. Donum autem, quia procemus cum aliis. Cum ergo ab aeterno processerit ab unaretur. Unde Aug. in lib. 5 de Trin.: Semper Spprocedebat, ut esset donabile, jam donum erat antequam esset cui daretur. Aliter enim intelligitur donum, aliter donatum. Nam donum potest esse etiam antequam detur. Donatum vero, nisi datum fuerit, nullo
Abbreviated transcription (Latin):
m
olet ⁊̃ qͦri an ingaudio dispares sint. sic̃ in
clautate cognitionis differunt. De h aug̾̃
⁊̃ in dispan claritate pargaudiũ. ut ꝙ habebuã
sunguli ꝯmune sit oĩb. qr ⁊̃ gła capitis õium e¬
rit ꝑ uinculũ cautatis. Ex his dat᷑ intelligi
ꝙ par gaudium om̃s habebunt.⁊ si dispaiẽ
cognitionis clautatẽ. qr ꝑ cautatẽ qͣ in singłis
erit ꝑfecta tm̃ qͥsq gaudebit de bono altius. qͣn¬
tum gaudet si in se ip̃o habe̾t. S si par erit cunc¬
torum gaudium. uidr̃ ꝙ par sit omĩum beati
eẽt. si ita eẽt pargaudium uͥ ⁊̃ par eẽt cognitio.
S qr ħ ñ erit: ñ faciet paritas gaudii paritatẽ bea¬
titudinis. P ⁊̃ sic accipipar gaudium. ut ñ refã¬
tur pantasad intentionẽ affectionis gaudentiũ
s ad uniu̾sitatem rerum de qͥb gaudebit᷑. qr. d̾
oĩ re uñ gaudebit unus gaudebunt om̃s. ¶Si
e ior sit beatitudo scõrum pꝰ uidiciũ.

Expanded text:
m eri an in gaudio dispares sint, sicut in claritate cognitionis differunt. De hoc Auguetiam in dispari claritate par gaudium; ut quod habebunt singulirit per vinculum charitatis. Ex his datur intelligi quod par gaudium omnes habebunt, etsi disparem cognitionis claritatem, quia per charitatem quae in singulis erit perfecta, tantum quisque gaudebit de bono alterius, quantum gauderet si in seipso haberet. Sed si par erit cunctorum gaudium, videtur quod par sit omnium beatiesset si ita esset par gaudium, ut etiam par esset cognitio: sed quia hoc non erit, non faciet paritas gaudii paritatem beatitudinis. Potest etiam sic accipi par gaudium, ut non referatur paritas ad intensionem affectionis gaudentium, sed ad universitatem rerum de quibus laetabitur; quia de omni re unde gaudebit unus, gaudebunt omnes. 5. ajor sit beatitudo sanctorum post judicium.
Abbreviated transcription (Latin):
imꝓbitas iustinctu diabolice
sriudulentie excitata ñdum qͥescit. s ini tai¬
ta rerum q̃stione addit. Si pat̾̃nitas ⁊ filia¬
tioin deo siue in diuina eentia sunt: ead̾ gͥ res
hesim ꝑtrahuntur. ext̾endentes pat̾m in fi¬
lium. cum ip̃m sͥ filium. ipm ꝓponant et
pat̾m. Siuͦ negauerint in una dei eẽntia ꝑat̃¬

Expanded text:
bitas instinctu diabolicae fraudulentiae excitata, nondum quiescit, sed in tanta rerum quaestione addit: Si paternitas et filiatio in Deo sive in divina essentia sunt, eadem ergo rhaeresim pertrahuntur, extendentes Patrem in Filium, cum ipsum sibi Filium proponant et Patrem. Si vero negaverint in una Dei essentia pate
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑabona faciunt. qͥa uestiunt nudos ⁊ pasciuł
tes oꝑa bona appellari hmoĩ q̃ sine caritate fiũt.
sunt bona s ex affectu fiuint mala.
I alioꝵ sentri

Expanded text:
opera bona faciunt, quia vestiunt nudos, et pascuntes bona opera appellari hujusmodi quae sine charitate fiunt, sunt bona, sed ex affectu sunt mala. 3. Aliorum sent
Abbreviated transcription (Latin):
assumpsit. corpꝰ ⁊ aĩam intellectualem. ⁊ hoꝵ
idiomata. Cotum i. totꝰ assumpsit me. ut toti
rabile est.¬
I de unione u̾bi ⁊ carnis mediaute

Expanded text:
scilicet corpus et animam intellectualem, et horum idiomata. Totus enim totum assumpsit me, ut toti rabile est. De unione Verbi et carnis mediante
Abbreviated transcription (Latin):
erit ip̃e cum genitus sit: Sin hisip̃is sub sistat
ille qui genitus ẽ. in quib totus est ip̃e qui genu¬
it: Quia ñ est aliunde qͥ genitus est.⁊ iõ non refer¬
tur ad aliud ꝙ in uno subsistit ex uno ac sic inge¬
neratione filii ⁊ nata̾m suam. ut ita dicam. sequi¬
tur iñ una dicti ĩmutabił ds̃. inmutabilẽ gig¬
nens dm: nͣnat᷑am suam deserit ex mimutabilidõ
im mutabił dĩ ꝑfecta natiuitas. subsistentẽ gͥ in
eo dĩ nat᷑am iuntelligamꝰ. cum in co̾ ds̃isit. nec p̃t̃

Expanded text:
er ipse, cum genitus sit? Sed in his ipsis subsistit ille qui genitus est, in quibus totus est ipse qui genuit; quia non est aliunde qui genitus est, et ideo non refertur ad aliud quod in uno subsistit, et ex uno. Ac sic in generatione Filii et naturam suam, ut ita dicam, sequitur indemutabilis Deus indemutabilem Deum gignens, nec naturam suam deserit ex indemutabili Deo indemutabilis Dei perfecta nativitas. Subsistente mergo in eo Dei naturam intelligamus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
x p̾dictis iam apparet in qͦ ꝑpeccatũ sit inmi¬
cm nulla erat homini difficultas. nullũq impe¬
dim̃tum de lege menbrorũ ad bonum nulla im¬
pulsioł instigõ ad malum. Nc̃aut̃ ꝑlegẽ carnis
ad bonum impeditur ⁊ admalũ instigat᷑. ut ñ
possit uelle ⁊ ꝑficere bonum nͥ ꝑ grãm lib̾et᷑ iad

Expanded text:
dictis jam apparet, in quo per peccatum sit immiante peccatum nulla erat homini difficultas, nullumque impedimentum de lege membrorum ad bonum, nulla impulsio vel instigatio ad malum. Nunc autem per legem carnis ad bonum impeditur, et ad malum instigatur, ut non possit velle et perficere bonum, nisi per gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
toto. ñauseretur caritas s. augebit᷑ ⁊ implebit᷑.
in qͥ plenitudine illud p̾ceptum caritatis imple
Tẽ prsus toto corde. tota aĩa. tota m̃te diliges

Expanded text:
on auferetur, sed augebitur et implebitur. In qua plenitudine illud praeceptum charitatis implebTunc prorsus toto corde, tota anima, tota mente, diliges
Abbreviated transcription (Latin):
zactionẽ eoꝵ fore asserunt. De bonis aut̃ nul¬
la fit exceptio in p̾missis u̾bis auõi qͥn omĩs uo¬
suntas bona ex fine sit bona. ⁊ ex fine ⁊ uolun¬
tate omĩs bona actio bona est. s ñ omĩs mala
uoluntas ex sine mala ẽ. nͨ omĩs mala actio ex

Expanded text:
actionem perversam fore asserunt. De bonis autem nulla fit exceptio in praemissis verbis August. quin omnis voluntas bona ex fine sit bona; et ex fine et voluntate omnis actio bona, bona est. Sed non omnis mala voluntas ex fine mala est, nec omnis mala actio ex
Abbreviated transcription (Latin):
suntate mĩȩ fuiat᷑. Quis ħ dixĩt. si horum du¬
orũ non iõ qͥs qͣm ÷ bonus. qͥa peiorẽ unus. se¬
ior ẽ enĩ qͥ cupiscendo qͣm qͥ miserando furatup.
S. si furtũ omẽ peccm̃ ẽ: ab oĩ furto abstinend̾¬
Qd ii. dicat eẽ peccand̾ ⁊̃ si aliuid sit gͣuius. alid̾
seiuiꝰ peccm̃: Nunc aut̃ qͣrimꝰ qͥs actus pecc̃m sit
łnon: Non qͥd gͣuius sit uł leuius. Intende lec¬
tor ꝓpositis u̾b̾ tota m̃tis ꝯsidãtione q̃non inutile
hñt exercitationẽ. ⁊ diuosces qͥs actus sit peccĩ
Qꝑse peccã sunt. Illa n. cum qͥs gesserit ꝓ aliqͣ
bona causa. bonũ uident᷑ hrẽ finẽ. nͦ ex fine uo¬
luintas ÷ mala. nͨ er uoluntate actio fit mala. s
eractione uoluntas fit pͥua. Iuqͥb aliqͥ ponuã

Expanded text:
atur? Quis hoc dixerit? Sed horum duorum non ideo quisquam est bonus, quia pejor est unus. Pejor enim est qui concupiscendo, quam qui miserando furatur. Sed si furtum omne peccatum est ab omni furto abstinendim dicat esse peccandum, etiamsi aliud sit gravius, aliud levius peccatum? Nunc autem quaerimus quis actus peccatum sit vel non; non quid gravius sit vel levius. Intende, lector, propositis verbis tota mentis consideratione, quae non inutilem habent exercitationem; et dignosces quis actus sit peccatuquae per se peccata sunt. Illa enim cum quis gesserit pro aliqua bona causa, bonum videtur habere finem; nec ex fine voluntas est mala, nec ex voluntate actio fit mala, sed ex actione voluntas fit prava. In quibus aliqui ponunt
Abbreviated transcription (Latin):
fiteat᷑. ⁊ si peccm̃ occultũ : sufficiat referre¬
le pauci int̾fuer̃ q̃ uident. Nondum .N. erat se¬
pulta. ñdum extͣportam delata. ñ dũ extͣ do¬
nũ innoticiã portata. Intus resuscitauit qͣm
intus inuenit. relictis. s. petͦ ⁊ iacobo ⁊ ioħ̃e. ⁊
mat᷑ ⁊ patͤ ꝓuelle. in qͥb figuralr̃ contuient᷑ sa¬
c̃dores ȩccłiȩ. Qsͦ aut̃ extra inuenit. adũtendũ:

Expanded text:
resurrelae, pauci interfuerunt qui viderunt; nondum enim erat sepulta, nondum extra portam delata, nondum extra domum in notitiam portata. Intus resuscitavit quam intus invenit, relictis solis Petro et Jacobo et Joanne, et patre et matre puellae, in quibus figuraliter continentur sacerdotes Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰcõri sua orõne ꝯpleat: de manib iimici ñ
eripiet᷑ aiã mortui. Credendum: i. ꝗ os̃ ele
succurrant recognoscenti mortẽ suã ad ou̾¬
neat unitas ecclĩȩ. Iõq ũ petat sac̾dotes ꝑ
aliqͣm culpam ab unitate eccłiȩ diuisos.
te simul hat iudicium. qͥ si forte defuitꝯ fitĩ

Expanded text:
ori sua oratione compleat, de manibus inimici non eripietur anima mortui. Credendum est enim quod succurrant recognoscenti mortem suam ad convneat unitas Ecclesiae. Ideoque nemo petat sacerdotes per aliquam culpam ab unitate Ecclesiae divisoste simul habeat judicium, qui si forte defuerit, confiteri
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cata ut inueniat grãm. querat sac̾dotẽ qͥ sciat
ligare et solue̾. ne cum negligens cͥca se extitĩt. ne
ambo in foueam cadant. qͣm stultus euitare
noluit. Tantaq uis conses sionis: ut si deest
sacdos confiteat᷑ ꝑrimo. Sepe ii. stĩgit ꝗ peniteis
ñ pͥ uecundar coram sac̾dote. qͦm desidanti nec
tempꝰ ñ locus offert. et si ille cui confitebit᷑ potes¬

Expanded text:
cata, ut inveniat gratiam, quaerat sacerdotem scientem ligare et solvere: ne cum negligens circa se exstiterit, ambo in foveam cadant, quam stultus evitare noluit. Tanta itaque vis confessionis est, ut si deest sacerdos, confiteatur proximo. Saepe enim contingit, quod poenitenst verecundari coram sacerdote. Et quoniam desideranti nec tempus, nec locus offert, etsi ille cui confitebitur, ligan
Abbreviated transcription (Latin):
deo ñ subdit de uiro sieut de muliere. qr licet u¬
ro aliam ducẽ. S h a falsariis in ambrosii libͦ po¬
situm c̾dit᷑. Supplend̾ n. ẽẽ in uiro ꝙ deuxore pre¬
re ꝙ p̾misit de uiro. nͥ ꝙ similem formã uult in¬
telligi. Ut si dimisit ꝙ cã forncationis ꝑmittitur.
maneat sine uxore. aut reconcilietur uxori. Idem.

Expanded text:
deo non subdit de viro sicut de muliere, quia licet viro aliam ducere. Sed hoc a falsariis in Ambrosii libro positum creditur; supplendum enim esse in viro quod de uxore praere quod praemisit de viro, nisi quod similem formam vult intelligi? ut si dimiserit quod causa fornicationis permittitur, maneat sine uxore, aut reconcilietur uxori. Idem:
Abbreviated transcription (Latin):
Ex his ostñdr̃ ꝙ si cã fornicationis fit seꝑatio: ñ
pꝰuir ul mulier in aliam tͣnsire copulam. Pos¬
sunt aut̃ reconciliari ⁊ cohabitare sic̃ pͥus. si
dimissum alt̃ reuocare uolui̾t.
Que p̾cdietis ui

Expanded text:
Ex his ostenditur quod si causa fornicationis fit separatio, non potest vir nec mulier in aliam transire copulam. Possunt autem reconciliari et cohabitare sicut prius, si dimissam alter revocare voluerit. 4. Quae praedictis vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ est aut ingeuitum est aut genitum. aut fac¬
tũ. atq in diuisionis huius ꝓsecutione. in assig¬
natione ingeniti. ubiq ponit non natum s ꝙ ge¬
etua uideł q̃ in effabilis est qͣ aꝑat᷑ ⁊ afilio ȩt̃nalr̃
et sine temꝑe ꝓcessit. et temꝑalis qͥ a patre et
filio ad scĩficandam c̾aturam ꝓcedit. Et sic̃ ab

Expanded text:
 est, aut ingenitum est, aut genitum, aut factum. Atque in divisionis hujus prosecutione, in assignatione ingeniti, ubique ponit non natumet, quae ineffabilis est, qua a Patre et Filio aeternaliter et sine tempore processit; et temporalis, qua a Patre et Filio ad sanctificandam creaturam procedit. Et sicut ab
Abbreviated transcription (Latin):
se usq ad tempꝰ placitũ illam ductum. ⁊ illa ꝑ¬
mittat uł uiret se illi nupt᷑am: ñ qͥd tał sponsio
eos ꝯiuges fecit: Si mitato pposito alt̃ uł ut̃q
ad alienam copulam tͣnsit. nũqͥd obpͥorẽ spon¬
sionẽ iuram̃to subnixam scd̃ẽ sedationis pactũ
scindet᷑: Considã qr songe aliud: ꝓmittẽ. ⁊ alid̾
Si exuiuiram̃ti ad futum ꝑtinentis mex efficuł̃
Siuges. curiurant in fut᷑o se facturos. ꝙ in p̾̃sen¬
ti efficiunt᷑: It̾. Si ex quo uirant mox efficiunt᷑
ꝯiuges. tẽ hanc rem efficiunt qñ iurant se factu¬

Expanded text:
se usque ad tempus placitum illam ducturum, et illa promittat vel juret se illi nupturam, numquid talis sponsio eos conjuges facit? Si mutato proposito alter vel uterque ad alienam copulam transit, numquid ob priorem sponsionem juramento subnixam, secundae foederationis pactum scindetur? Considera quia longe est aliud promittere, et aliud si ex vi juramenti ad futurum pertinentis mox efficiuntur conjuges, cur jurant in futuro se facturos, quod in praesenti efficiunt? Item, si ex quo jurant, mox efficiuntur tunc rem hanc efficiunt, quando jurant se factu
Abbreviated transcription (Latin):
utrum debeat dici ingenitus. adꝙ dicimꝰ spi
orosium ait. Spm̃ scñi nec genitum nͨ ingenitũ
fides certa declarat. qͥa si dixĩmus ingenitum. du¬
os filios edẽ culpamͣ. sicut solus filius dr̃ genitꝰ
solus appellatur ingenitus. ñ qͥdem in scͥpt᷑is. s
in consuetudine disputantium et de re tanta
sermonẽ qualem ualuerint ꝓferentiũ. filius
tum ũ dicanius dicẽ tñ ñ audemus ingenitũ. ne
in ħ uocabulo uł duos patres in illa tͥnitate ł
duos qͥnon sunt de alio quispiam suspicetur.

Expanded text:
utrum debeat dici ingenitus. Ad quod dicimusOrosium ait: Spiritum sanctum nec genitum, nec ingenitum fides certa declarat, quia si dixerimus ingenitum, ducredere Filios culpamur. Sicut enim solus Filius dicitur genitus, solus appellatur ingenitus, non quidem in Scripturis, sed in consuetudine disputantium, et de re tanta sermonem qualem valuerint proferentium. Filius tum non dicamus, dicere tamen non audemus ingenitum, ne in hoc vocabulo vel duos patres in illa Trinitate, vel duos qui non sunt de alio quispiam suspicetur.
Abbreviated transcription (Latin):
doct̾nis nouis ⁊ humanis cõmentis: ũ¬
bo hylarii respondeo. Immensum ẽ ꝙ exigi¬
t᷑ ⁊ in comp̾hensibile. Extͣ significantiã ser
monis est. extͣ sensus intñtionẽ. ñ enunciat᷑.
ñ attingitur. ñ tenet᷑: u̾borũ significantiã
rei ip̃ius nat᷑a. sumit. Sensus contempla¬
tionem: in ꝑspicabile lum̃ obcecat. intell¬
gentiȩ capacitatẽ. ꝙ fine nullo ꝯtinet᷑ excedit.
Mgͥ in sensu labor. ẽ. in intelligentia stuporẽ.
In sermone uͦ ñ iam infirmitatẽ.s silentiũ.
fitebor. Picłosum nimis est de tantis reb
ac tam reconditis. aliqͥd ultira p̾scͥptũ celeste

Expanded text:
doctrinis novis et humanis commentis verbo Hil. respondeo: Immensum est quod exigitur et incomprehensibile; extra significantiam emonis est, extra sensus intencionem; non enuncciatur, non attingitur, non tenetur; verborum significanciam rei ipsius natura consumit, sensus contemplacionem ingentiae capacitatem quod fine nullo continetur excedit. Mihi ergo in sensu labes est, in intelligentia stupor est; in sermone vero non jam infirmitatem, sed silentium confitebor; periculosum nimis est de rebus tantis ac tam reconditis aliquid ultra praescriptum coeleste
Abbreviated transcription (Latin):
nrñi. accipit᷑ donum ꝓ donato ł dato. Cum uͦ do¬
lii dr̃ non hominis. Ita et filius sub hac appellati
nr̃ sp̃c̃ quia nobis inspirat᷑ a patre et filio. et in no¬
bis spirat sicut uult. Uñ aug̾ in uͦl. de tͥ ait. Qd̃
de patre natum est ad patrẽ solum refert᷑ cũ dr̃
filius. et iõ filius patͥs est et non nr̃. Dm̃s tñ et pa¬

Expanded text:
trum, accipitur donum pro donato vel dato. Cum vero doatris et Filii dicitur, non hominis; ita et Filius sub hac appellationoster spiritus, quia nobis inspiratur a Patre et Filio, et in nobis spirat sicut vult. Unde Aug. in lib. 5 de Trin. ait: Quod de Patre natum est, ad Patrem solum refertur cum dicitur Filius. Et ideo Filius Patris est, et non noste
Abbreviated transcription (Latin):
ad se ip̃m referatur: ħ N. uidet᷑ ex p̃dictis pꝰ¬
se ꝓbari. Si n. ꝙ datur refertur ad eum qͥ dat.
et ad eum cui datur. et spẽ s. datur a seipõ ut p̾dic¬
tum ẽ. gͦ refertur ad se ipũi. Huius q̃stioĩs det̃mi¬
nationẽ in postũm differimus. donec tractemꝰ de
his q̃ relatiue dũtur de dõ extemꝑe. in quib da¬
tum et donatum continẽt᷑¬

Expanded text:
ad seipsum referatur: hoc enim videtur ex praedictis posse probari. Si enim quod datur refertur ad eum qui dat, et ad eum cui datur, et Spiritus sanctus datur a seipso, ut praedictum est, ergo refertur ad seipsum. Hujus quaestionis determinationem in posterum differimus, donec tractemus de his quae relative dicuntur de Deo ex tempore, in quibus datum et donatum continent
Abbreviated transcription (Latin):
respectu corꝑis. qi mole non diffunditur ꝑ
spacium loci. s in uno qͦ corꝑe ⁊ in toto tota ẽ:
et in qualibet parte eiꝰ tota est. et iõ cum fit ali¬
qͥd in quamius exigua partieula corꝑisꝙ sen
tiat aĩa. qͣmuis ñ fiat in toto corpore illa tnito¬
ta sentit qͥa totam ñ latet. S tñ nec in ip̃ã aĩa
uã simplicitas ẽ. Cũ n. aliud sit artificiosũ eẽ.¬
aliud iNertẽ. aliud accutum. aliud memorẽ.
aliud cupiditas. aliud timor. aliud leticia. alid̾̃¬
isticia. possint q ħ et alia hꝰmodi innumãbilia

Expanded text:
respectu corporis, quia mole non diffunditur per spatium loci, sed in unoquoque corpore et in toto tota est, et in qualibet ejus parte tota est. Et ideo cum fit aliquid in quavis exigua particula corporis quod tiat anima, quamvis non fiat in toto corpore, illa tamen tota sentit, quia totam non latet. Sed tamen nec in ipsa tota anima vera simplicitas est. Cum enim aliud sit artificiosum ealiud inertem, aliud acutum, aliud memorem, aliud cupiditas, aliud timor, aliud laetitia, aliud tristitia, possitque haec et alia hujusmodi innumerabilia
Abbreviated transcription (Latin):
uere simpler est. Ds̃ uͦ ⁊ si multiplicit᷑ dicatur.
sapiens. beatus. uerꝰ. et quicqͥd aliud non indig¬
ne dici uidetur s eadem magnitudo ẽ eius: q̃
Et non est ibi aliud ip̃m beatũ eẽ. ⁊ aliud mag¬
num aut sapientem. aut uerum. aut bonũ
eẽ. aut oĩo eẽ¬

Expanded text:
ere simplex est. Deus vero etsi multiplex dicatur, sapiens, beatus, verus, et quidquid aliud non indigne dici videtur; sed eadem magnitudo ejus est quae et non est ibi aliud ipsum beatum esse, et aliud magnum, aut sapientem, aut verum, aut bonum esse, aut omnino e
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit. De h̾ .ii. scĩ doctores sub obscure lo¬
cuti sunt. atq scolasticile. ctores uaria senser̃. Qͥ¬
dam aũ putant originale peccm̃ ẽẽ reatũ pene ꝓ
peccõ pͥmi hominis .i. debitum ł obuerietatẽ qͥ ob¬
norii ⁊ addicti sumꝰ pene temꝑali ⁊ et̃nȩ ꝓpͥmi ho
oportet dici originale peccm. nͨ culpã eẽ nͥ penam.
Culpã non ẽẽ ⁊ ipĩ fatñtur. pena qͦ scd̾ eos eẽ nonp.
quia si debitũ penȩ originale peccm̃ ÷. cum debitũ
eorum admittunt. dicentes in scͥptura originale
peccm̃ sepe noĩ ari reatũ ⁊reat̃ intelligt̃ ut dictũ:
obnorietatẽ penȩ. Et ea rõne asseriuit peccm̃ origi

Expanded text:
quid sit. De hoc enim sancti doctores sub obscuritate locuti sunt, atque scholastici doctores varia senserunt. Quidam enim putant originale peccatum esse reatum poenae pro peccato primi hominis, id est, debitum, vel obnoxietatem, qua obnoxii et addicti orum sententiam oportet dici originale peccatum nec culpam esse, nec poenam. Culpam non esse ipsi fatentur; poena quoque secundum eos esse non quia si debitum poenae originale peccatum est, cum debitum tiam quidam eorum admittunt, dicentes in Scriptura originale peccatum saepe nominari reatum; et reatum ibi intelligunt, ut dictum est, obnoxietatem poenae; et ea ratione asseru
Abbreviated transcription (Latin):
mali. suꝑ est uidẽ inquare sit malum .s. au
inre bona an in re mala. Qui recte acuteq saꝑit.
ñ nͥ in bono malũ ẽẽ intelligit .i. in nat᷑a bona.
Malum n. est corri ptio uł pͥuatioboni. uͥ aut̃
bonũ non est. ñ pͥ eẽ corruptio ł pͥuatio boni. pec

Expanded text:
mali, superest videre in qua re sit malum, scilicet an in re bona, an in re mala. Qui recte acuteque sapit, non nisi in bono malum esse intelligit, id est, in natura bona. Malum enim est corruptio vel privatio boni; ubi autem bonum non est, non potest esse corruptio vel privatio boni. Pec
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ii. minui malũ: qͣniuis qͣntũcũq minuat᷑
necesse est ut aliquid remaneat si adhuc nͥ est.
Cum uͦ corrumpit᷑ iõ malum ÷ eius corruptio.
qͥa eam qͣlic̃q pͥuat homo. Nam si nullo bono pͥ¬
uat non nocet. Nocet ãddũ adimit bonum. Qmͣ¬

Expanded text:
num enim minui malum est; quamvis quantumcumque minuatur, necesse est ut aliquid remaneat, si adhuc natura Cum vero corrumpitur, ideo malum est ejus corruptio, quia eam qualicumque privat bono. Nam si nullo bono privat, non nocet. Nocet autem; adimit ergo bonum. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ñ peccarent: nͨ morerent᷑. s ñ peccarenf si ñ co¬
mede̾nt. Potãnt gͥ siue alimonia uiuẽ. Cẽtum
sic̃ supͣ diximus non solum peccarent si de lig
erat eis p̾ceptũ illo lignoꝰ uesci. ita aliis uesci. Pte¬
rent famẽ ñ sentirent. s sine fame suꝑfluum
uidẽtur comedẽ. Uñ putant qͥdam eos cibis ñ
indiguisse añ pecc̃m. quia non potãnt esuri¬
tus edendi cui non subiacuisset hõ si ñ peccas¬
set s ꝓculdubio peccaret. nisi hunc defectũ ei¬
bo p̾ueniret. habebat .ii. nat᷑alẽ appetitum ⁊ mo¬
dãtum. cui ita satisfaciendũ erat ne defectum
suo .i. in pͥmo parente aꝑfecto inchoata in sub¬
sequenti ꝓpagatione amodico ad maiora ꝓficẽt.¬

Expanded text:
 non peccarent si non comederent; poterant igitur sine alimonia vivere. Caeterum, sicut supra diximus, non solum peccarent si de lignerat eis praeceptum non illo ligno uti, ita aliis vesci. Praeterent famem non sentirent; sed sine fame superfluum videretur comedere: unde putant quidam eos cibis non indiguisse ante peccatum, quia non poterant esuritus edendi, cui non subjacuisset homo si non peccasset; sed procul dubio peccaret nisi hunc defectum cibo praeveniret. Habebat enim naturalem appetitum et moderatum, cui ita satisfaciendum erat, ne defectum suo, id est, in primo parente a perfecto inchoata, in subsequenti propagatione a modico ad majora profice
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰea deliquit in populi enumãtione ꝙ pplĩ
multitudo ꝓstrata ostendit. Illud ãmirabilet
iste quid fecit: Fiat manus tua in me. ⁊ in do¬
mum patͥs mei. Qͦfacto statim sacͥficio dignus
uidicatus ÷. qͥ absolutione estimabat᷑ indig¬
nus. Nec mirum sitali sua oblatione
ꝓppło. peccati sui adeptus: ueniam cũ moy¬
ses offerendo sȩ ꝓplebis errore p̾cã diliu̾t.

Expanded text:
ea deliquit in populi enumeratione, quod populi multitudo prostrata ostendit. Illud autem mirabialip. 21: Grex iste quid fecit? Fiat manus tua in me, et in domum patris mei. Quo facto, statim sacrificio dignus judicatur, qui absolutione aestimabatur indignus. Nec mirum si tali sua oblatione, pro populo, peccati sui adeptus est veniam, cum Moyses offerendo se pro plebis errore, peccata diluerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ntendo uehem̃tius qͣm pͥus excruciauero si
dicat. nicħ̃ tͥ ista in postũm ꝓderunt. uade
saltem uite hꝰ suauitate fruere: Aũtat ds̃
tam ĩ manẽ sacͥlegamq demĩtiam. Itẽ ioh̃s
c̃sostomꝰ de reꝑatione lapsi. Talis mͥ c̾de talis
⁊ gͦ homines pietas dĩ. Numqͣͥm spernit peni¬
tentiam si ei sincere ⁊ sunplicit̃ offeratur. Enã¬
si ad suminum qͥs ꝑueniat malorum. ⁊ inde

Expanded text:
tendo uehementius quam prius excruciauero, sidicat: \'Nihil tibi ista in posterum proderunt; uade, saltem uitae huius suauittam immanem sacrilegamque dementiam. Item Joan. Chrysost., de Reparatione lapsi: Talis, mihi crede, talis est erga homines pietas Dei: nunquam spernit poenitentiam, si ei sincere et simpliciter offeratur, etiamsi ad summum quis perveniat malorum, et inde
Abbreviated transcription (Latin):
cͥsostomus suꝑ hunc locum ait. Sciendum
inqͥt ꝗ ħͥ quidam erurgunt. horun u̾boꝵ
occasione penitentiam auferentes. qĩ ꝑpeni¬
tentiam ñ ualeat pͦcõr pꝰ lapsũ resurge̾ scdo
⁊ tẽio. ⁊ deinceps. uer in ħ ⁊̃ penitentiã ñ ex¬

Expanded text:
super hunc locum, ait: Sciendum, inquit, quod hic quidam exurgunt, horum verborum occasione poenitentiam auferentes; quasi per poenitentiam non valeat peccator post lapsum resurgere secundo, et tertio, et deinceps. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
suis. cũ apatre ꝓcedit spc̃ ui̾tatis. a filio mittit᷑⁊
tius spc̃ ẽ. ⁊ id̾ spc̃ xͥ est amortuis excitati. In a

Expanded text:
sunt? A Patre procedit Spiritus veritatis, a Filio mittitur, et a tus Christi est a mortuis excitati. In al
Abbreviated transcription (Latin):
oc quidẽ dicunt. non intelligñtes pia
adiligñtia scͥpturȩ cͥcumstantiam. qua
seqͤnt̃ enĩ in ead̾ serie ostñdit in spũ dĩ aliqũ sig¬
nia: nature suȩ potestate se demones eicere
sunt. Deiñ quare hanc distinctionem fecit. ⁊¬
ut quacũq parte hetica falsitas seꝯtulissec: fi¬
nib uĩtatiᷤ excludẽtur. Habitat ii. in nob̾ rͦ. qͦ¬
habitante habitat ds̃ ⁊ cum habitat in nob̾

Expanded text:
oc quidam dicunt, non intelligentes pia diligentia Scripturae circumstantiam; quasequenter enim in eadem serie ostendit in Spiritu Dei aliquando signia, naturae suae potestate se daemones ejicere sunt. Deinde quare hanc distinctionem fecerit, ut quacumque parte haeretica falsitas se contulisset, finibus veritatis concluderetur. Habitat enim in nobis Ch
Abbreviated transcription (Latin):
aliunde susciꝑe. in qͦ eẽr mediator dĩ ⁊ hominũ.
ñ de gne̾ illius adam qͥ p̾cato suo genus obliga¬
uit humanum. sicut ip̃m quẽ p̾ͥmum c̾auit:
uellet mͦ c̾are unum alium de qͦ uince̾tur uic¬
tor pͥoris. S melius iudicauit ⁊ de ip̃o ꝙ uictũ
ro. fides ñ uibido p̾uenit. ñ int̾fuit carnis ꝯcupiꝰ¬
centia qͥ cetĩ ꝯeipiuntur qͥ originale trahunt pͦ¬
cm̃. S c̾dendo ñ ꝯcumbendo: fcã ÷ fecundata uir¬
ginitas. Ex his aꝑte ostñdit᷑. ⁊ alium ⁊ aliunde
hominẽ dñ assume potuisse
¶ Si hõ ille potuit

Expanded text:
aliunde suscipere, in quo esset mediator Dei et hominum, non de genere illius Adam, qui peccato suo genus obligavit humanum; sicut ipsum quem primum creavit, uellet modo creare unum alium, de quo uinceretur uictor prioris. Sed melius iudicauit de ipso quod uictum ro; fides, non libido praevenit; nec interfuit carnis concupiscentia qua caeteri concipiuntur, qui originale trahunt peccatum, sed credendo, non concumbendo facta est fecundata virginitas. Ex his aperte ostenditur et alium, et aliunde hominem Deum assumere potuisse. 3. Si homo ille potuit
Abbreviated transcription (Latin):
tentia ⁊ dĩ mĩa cogitauit. P o̾st qͣm enĩ mulier se¬
tam oĩno int̾ire. Non qͥdeni carnali uictus con¬
cupiscentia qͣm ñ dum senserat. s amicabili qua¬
dam beniuolentia qͥ pler̃q sit ut offendat᷑ ds̃ ne
offendat᷑ anucus ꝙ eum facẽ ñ debuisse diuine sen¬
tentiȩ iustus exi tus indicauit. Ergo alio qͦdãmꝰ
ip̃e ⁊̃ deceptus ÷. Inerꝑtus .ii. diuine seu̾tatis in
eo falli potuit. ut ueniale c̾dẽt ẽẽ ꝯnussũ.s. dolo
illo serpentino qͦ mulier seducta÷ nullom᷑ illũ
arbitror potuisse seduci. Exhis dat᷑ intelligi ꝙ

Expanded text:
ericordia cogitavit. Postquam enim mulier setam omnino interire; non quidem carnali victus concupiscentia, quam nondum senserat, sed amicabili quadam benevolentia, qua plerumque fit ut offendatur Deus ne offendatur amicus, quod eum facere non debuisse divinae sententiae justus exitus indicavit. Ergo alio quodam modo ipse etiam deceptus est. Inexpertus enim divinae severitatis, in eo falli potuit, ut veniale crederet esse commissum; sed dolo illo serpentino quo mulier seducta est, nullo modo arb
Abbreviated transcription (Latin):
Si infidelis dic̃ apłs discedit : discedat.
Noñ a. ÷ seruituti subiectus fr̃aut soror in
huiusmoĩ. qr. ñ debetur reue̾ntia ꝯiugi. ei
Contumelia .ii. c̾atoris soluit ius matͥmonii.
cͥca eum qui relinquit᷑. ne accusetur alii co¬
pulatus. Infidelis aut̃ discedens ⁊ indm̃ pͤcat
reces sit. ne audiret xͫ eẽ dñi xpĩanoꝵ ꝯiugioꝵ.

Expanded text:
Si infidelis dicit Apostolus discedit, discedat. Non enim est servituti subjectus frater aut soror in hujusmodi, quia non debetur reverentia conjugii ei Contumelia enim Creatoris solvit jus matrimonii circa eum qui relinquitur, ne accusetur alii copulatus. Infidelis autem discedens, et in Deum peccat, recessit ne
Abbreviated transcription (Latin):
oc aut̃ dicunt intrasse in mundũ ñ tradutioe
originis s similitudine p̾uaricationis. Osꝙ
inillo uno peccasse dut quia oĩb ille unus peccan¬
di eremplum existit. hinale senser̃ qͥdam hẽtici qͥ
dicti funt pelagiani.de qͥb aug̾̃ in l. de baptismo

Expanded text:
oc autem dicunt intrasse in mundum, non traductione originis, sed similitudine praevaricationis; omnesque in illo uno peccasse dicunt, quia omnibus ille unus peccandi exemplum extitit. Hoc male senserunt quidam haeretici, qui dicti sunt Pelagiani; de quibus Aug., in libro de Baptismo
Abbreviated transcription (Latin):
bs. s ñ qͣntum in capite. Ibi n. ⁊ usus: ⁊ au¬
ditus et olfactus. ⁊ gustus. et tadus. In cętĩs
aut̃ solus ÷ tactus. ita et inxpõ habitat oĩs ple¬
nitudo diuinitatis. quia ille ÷ caput in quo
sunt omnes sensus. In sanctis uͦ quasi solus
tactus:. quibus datus est spiritus ad men

Expanded text:
sed non quantum in capite; ibi enim visus est, et auditus, ollactus, et gustus, et tactus, in caeteris autem solus est tactus. Ita et in Christo habitat omnis plenitudo divinitatis, quia ille est caput, in quo sunt omnes sensus; in sanctis vero quasi solus tactus est, quibus datus est spiritus ad men
Abbreviated transcription (Latin):
IINIE
nemo dic̃ bapts nũs. cum tñ dicat euangłiũ me¬
rando. ⁊ alius alio prudentior÷. Aluis aut̃ alio
mag̃ minꝰ ue baptrzatꝰ siue ab infi̾ore siue a ma¬
iorebaptizaret᷑. dici ñ p.

Expanded text:
Inde nemo dicit, baptismus meus, cum tamen dicat Evangelium mezando, et alius alio prudentior est. Alius autem alio magis minusve baptizatus sive ab inferiori sive a majori baptizetur, dici non p
Abbreviated transcription (Latin):
ilẽ mͥ hanc fateor q̃stionẽ p̾cipue cũ ex
Dictis oriat᷑. q̃ similẽ iuidñt᷑ hr̃e rationẽ. ꝙ
mee intelligñtiȩ attñdens infirmitas turba¬
t̃. cupiens magis ex dictis scõꝵ referre qͣm af¬
ferre Dp̾timus enĩ lector est inqͥt hylari
pectat exdictis potius ꝙͣ imponat. ⁊ retule.¬
rit magis qͣm attulerit. neq cogat idindĩ
dictis ꝯtineri. ꝗͣ ante lectionẽ p̾sumpserit
intelligñd̾. Cum gͥ de reb dĩ sermo est ꝯceda¬
mus deo sui cognitionẽ. dictisq eiꝰ ꝑia uene¬
ratione famulem᷑. Inuestiget gͦ diligñt̃ ꝑiꝰ

Expanded text:
eor hanc quaestionem, praecipue cum ex praedictis oriatur quae similem videntur habere rationem; quod meae intelligentiae attendens infirmitas turbatur, cupiens magis ex dictis sanctorum referre, quam afferre. Optimus enim lector est, inquit Hilarpectat ex dictis potius quam imponat; et retulerit magis quam attulerit; neque cogat id videri dictis contineri, quod ante lectionem praesumpserit intelligendum. Cum ergo de rebus Dei sermo est, concedamus Deo sui cognitionem, dictisque ejus pia veneratione famulemur. Investiget ergo diligenter pius
Abbreviated transcription (Latin):
patm. ut ⁊̃ pat̾ ꝑse ea dilectione q̃ ipẽ ẽ diligat¬
pinari ł affirmare p̾sumat: Eam tũ q̃stionẽ
lectorum diligentie plenuis diuidicandam
atq absoluendã relinqͥmꝰ ad ħminus suffi¬
cientes.

Expanded text:
igatpinari vel affirmare praesumat? Eam tamen quaestionem lectorum diligentiae plenius dijudicandam atque absolvendam relinquimus, ad hoc minus sufficientes.
Abbreviated transcription (Latin):
uare gͦ ꝑpetua soliditate ⁊ beata iminortalita¬
te uestiti non sunt ut nulla infirmitate Petate
tura dicat eum ibi soporatum fuisse. qñ costa de
latẽ eius assumpta ẽ.⁊ iñ formata mulier. ⁊ anuma¬
lia ante eũ ducta. qͥb nomina imposuit. sꝙ ꝑ a¬

Expanded text:
uare ergo perpetua soliditate, et beata immortalitate vestiti non sunt, ut nulla infirmitate vel aetate itur, cum Scriptura dicat eum ibi soporatum fuisse, quando costa de latere ejus assumpta est, et inde formata mulier, et animalia ante cum ducta, quibus nomina imposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
tiut inquit eui contͣdicis hẽtice ħunitas est.
⁊ ua ñ a se agat. ur ꝑ se agat. Intellige filiũ
cum pat̾ in eo manẽ monstrat᷑. ꝑ se agit: cum ẜ¬
natiuitatẽfilũ agit ip̃e q̃ placita sunt. Infir¬
mꝰ sit. ñ ase agendo. nisi a dõ ipẽ agit. Non sit
ũ in unitate naturȩ si q̃ agit. et in qͥb placet
ñ ꝑ se agit. Sicut gͦ inqͥunt filius ꝑ seagit s
ñ ase. ita filius debet dici sapiens ꝑse s ñ ase
an una tm̃ sit sapientia patris.

Expanded text:
turae, qui contradicis, haec unitas est, et ita non ab se agat, ut per se agat. Intellige agentemcum Pater in eo manere monstrandus est. Per nativitatem Filii agit ipse quae placita sunt. Infirmus sit non a se agendo, nisi a Deo ipse agit; non sit vero in unitate naturae, si quae agit et in quibus placet non per se agit. Sicut ergo, inquiunt, Filius per se agit, sed non a se; ita et Filius debet dici sapiens per se, sed noAn una tantum sit Sapientia Patris.
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑. Uñ os̃. Sac̾dos aute oiã caueat ne de his qͥciꝯ
nat᷑. ⁊ oĩb dreb uite suȩ ignominios ꝑ egͥnando ꝑ¬
gat. Ꝙuͦ dictum : ut penitens eligat sac̾dotem: sci¬
entẽ ligare et soluẽ udr̃ contͣrium ei ꝙ in cano¬
cum uitare. Qd̾ urbanus fac̾e̾ monet. ne si cecus
cecum ducat. ambo infoueam cadant. Ait eñ.
libet. ꝯmissum altĩ sac̾doti ad penitentiã susciꝑe
sine etus ꝯ sensu cui se pͥus ꝯmisit. nͥ ꝓ ignorantia

Expanded text:
raesumit. Sacerdos ante omnia caveat, ne de his, qui ei natur, et omnibus diebus vitae suae ignominiosus peregrinando  dictum est, ut poenitens eligat sacerdotem scientem ligare et solvere, videtur contrarium ei quod in canocum vitare, quod Urbanus facere monet, ne si caecus caecum ducat, ambo in foveam cadant. Ait enim libet commissum alteri sacerdoti ad poenitentiam suscipere, sine ejus consensu cui se prius commisit, nisi pro ignorantia
Abbreviated transcription (Latin):
resert᷑. Ꝙ .ii. ad caritatẽ refertur. ut suꝑͣ memi¬
nt auõ non fit: qͤmadmod̃ fĩ oportet. Iõq ma¬
lum÷. Nongͥ mandata custodit qͥ caritate caret.
qͥa sine caritate nullum mandatũ custoditur.
Uñ auõ suꝑ epłam adgalatas ait. Custoditio
adbonos mores ꝑtinentia. q̃ nͥ caritate ⁊ spe ini¬
do. Quegͦ siue fid̾ fiunt bona ñ sunt qͥa ome bo¬
nũ placet dõ

Expanded text:
refertur. Quod enim ad charitatem non refertur, ut supra meminit Aug., non fit quemadmodum fieri oportet, ideoque malum est. Non ergo mandata custodit, qui charitate caret, quia sine charitate nullum mandatorum custoditur; unde Aug. super Epistolam ad Gal., ait: Custoditionad bonos mores pertinentia, quae sine charitate, fiDeo. Quae ergo sine fide fiunt, bona non sunt; quia omnum placet Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
ascendat sursim isi
deorsum. Et dep̾hen¬
di nicħ eẽ melius ꝙͣ
letari hoĩem in oꝑe
suo. ⁊ hãc esse partẽ
ilbus Qͥs .ii. eũ addu¬
cet ut post se futura

Expanded text:
ascendat sursum, et si deorsum? Et deprehendi nihil esse melius quam laetari hominem in opere suo, et hanc esse partem illius. Quis enim eum addu ut post se futura
Abbreviated transcription (Latin):
bus. ut fruant᷑ uarie¬
rant de causis rerũ
naturaliũ. quomͦ c̾ata
st̃ om̃ia. quare hoc ł
cere. man̾e ⁊ mutare¬

Expanded text:
bus, ut fruantur varierant de causis rerum naturalium, quomodo creata sint omnia, quare hoc vecere, manere, mutar
Abbreviated transcription (Latin):
fecti .N. ẽ doctoris sic ali̾¬
& ĩ probitatẽ pacient̾
sufferre ut se nou̾it ab
iniqͥs pacient̾ obseruare.
ne tolerantia sufficit.
neq tolerantia sine m̃¬
dicia.

Expanded text:
fecti est enim doctoris, sic aliorum improbitatem patienter sufferre, ut se noverit ab iniquis patienter observare. ne tolerantia sufficit, neque tolerantia sine munditia.
Abbreviated transcription (Latin):
uigilat. s nicħ operan¬
do torpescit. s pigredo ĩ
soporẽ mutit q paulis¬
per recte sentiendi uigi¬
lantia amttit᷑. dũ abͦ
oꝑe cessat᷑. Recte ã sub¬
se ad suꝑ iora stͥngendo¬
ñ dirigit: necglectã seĩ¬
feriꝰ ꝑ desideria expan¬
dit. ⁊ dũ studioꝵ subtili¬
um uigore ñ ꝯstringit᷑
cupiditas infimȩ famę
sauciat᷑. ut qd̾ ꝑ disci¬
plinã ligari dissimu¬
lat eo esuriens ꝑ uolup¬
tatũ desideria spar.¬
gat.
errare ꝯspicis. dili¬
gent̾ castiga. qd̾ si cas¬
tigari remerit: ita
caute erga illũ age
perib unde ampliꝰ pec¬
cat inueniet. hiuie con¬
cordat qd sequit᷑. Qui¬

Expanded text:
vigilat, sed nihil operando torpescit; sed pigredo immittit soporem, quia paulisper recte sentiendi vigilantia amittitur, dum ab opere cessatur. Recte autem subse ad superiora stringendo non dirigit, neglectam se inferius per desideria expandit. Et dum studiorum subtilium vigore non constringitur, cupiditatis infimae fame sauciatur, ut quo per disciplinam ligari dissimulat, eo se esuriens per voluptatum desideria spargat.errare conspicis, diligenter castiga; quod si castigari renuerit, ita caute erga illum age, peribus, unde amplius peccet, inveniat. Huic concordat quod sequit
Abbreviated transcription (Latin):
ba n ad salutẽ
suȩ neqͥcie ma¬
le int̾p̾tando
⁊ ceͣ catholicos
litigando ꝯu̾
cipiu̾nt. s sub¬
tectis ĩ domo
sordidas reddt̃.
⁊ heticus limi¬
pidissima ce¬
lestis or aculi

Expanded text:
n ad salutem suae nequitiae male interpretando, et contra catholicos litigando convcipiunt, sed subjectos in domo sordidos reddunt, et haereticus limpidissima coelestis oraculi
Abbreviated transcription (Latin):
animo suo. Diuicie addũt
amucos plurimos. a parꝑe
aut̃ & hii qͦs habuit sepa¬
rant᷑. N̾ estis falsꝰ non erit
impunitꝰ & qͥ mendacia lo¬
quit᷑ non effugiet. Qult¬
.I. coliunt ꝑsonam poten¬
tis. & amicist̃ dona tribu¬
entis. fr̃s hois pauꝑis ode¬
runit eum. insuꝑ & amici ꝓ¬
cul recessert̾ ab eoͣ. Iuitm̃¬

Expanded text:
t amicos plurimos: a paupere autem et hi, quos habuit, separantur. Testis falsus non erit impunitus: et qui mendacia loquitur, non effugiet. Multi colunt personam potentis, et amici sunt dona tribuentis. Fratres hominis pauperis oderunt eum: insuper et amici procul recesserunt ab eo. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
bunt eũ. Mors & uita ĩ
manib linguȩ qͥ diligut̃
eã conmendant fructꝰ eiꝰ.
Qui inuenit mulierẽ bo¬
nam inuenit bon¬
hauriet iocunditatẽ a

Expanded text:
uersus: Mors et uita in manu linguae: qui diligunt eam, comedent fructus eius. qui inuenit mulierem boam, inuenit bohauriet iocunditatem a
Abbreviated transcription (Latin):
futuro culm̃ sortiunt᷑
honoris. alit̾ donũ sp̃ale
saluatoris qd mundo attu¬
lit dilatauit auã eiꝰ. qd̾ ad
plurimas orbis nationes
ꝑfidi̾ & dilectionis sue p̾¬
sentiã uenireti nec solu̾ po¬

Expanded text:
futuro culmen sortiuntur honoris. Aliter, donum spiritale Salvatoris, quod mundo attulit, dilatavit viam ejus, quoad plurimas orbis nationes per fidei et dilectionis suae praesentiam veniret: nec solum po
Abbreviated transcription (Latin):
Sibi in xp̃o caritate con¬
sentit ⁊ unã catholice eccłe
unitatẽ constituit. ⁊ sic̃
uectes urbis portas mu¬
niunt ita dogmata ut̾us

Expanded text:
sibi in Christo charitate consentit, unam jam catholicae Ecclesiae civitatem construit. Et sicut vectes urbium portas muniunt, ita dogmata utrius
Abbreviated transcription (Latin):
Iusti sua facta si do¬
mino placeat̾ sedu¬
la meditatione di¬
nus sollicitis suꝑmis
uidex contͣ eos ĩuisi¬
bilit᷑ adu̾sa disponat.

Expanded text:
usti sua facta si Domino placeant sedula meditatione dinus sollicitis supernus arbiter contra eos invisibiliter adversa disponat,
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ mysteria celebran¬
da p̾cipit. uł certe ĩ
uino mxxto hẏstori¬
cam smł ⁊ allegori cã
au ditorib suis sciãm
propinat. ut ꝓ suo q̃¬
q captu uite pocũ¬
lis reficiat. At hetico¬
rum doctrina pub¬
licȩ fidĩ ⁊ ꝓfession¬

Expanded text:
eria celebranda praecipit, vel certe in vino mixto historicam simul, et allegoricam auditoribus suis scientiam propinat, ut pro suo quemque captu vitae poculis reficiat. At haereticorum doctrina publicae fidei et profession
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi int̾rogares :
cet̾is ⁊ t ĩsipienteᷤ
ad suas ĩ uitaret epu¬
las io̾ ĩ quid feci qr frus¬
tra laborat qͥ uerbũ
sapiẽ inculcare nitit᷑
ei qͥ audire ꝯtemptuit.
sapientiorẽ doctore se¬

Expanded text:
Quasi interrogares. Cur caeteris et insipientes ad suas invitaret epulas: Ideo, inquit, feci, quia frustra laborat, qui verbum sapientiae inculcare nititur ei, qui audire contemnit, sapientiorem se doctore e
Abbreviated transcription (Latin):
non timebis quiesces¬
et suauis erit sõmpͥnꝰ¬
tuus. ne paueas repenti¬
no terrore et irruentes¬
tͥ potentias impioꝵ¬
Dñs enĩ erit in latere
tuo et custodiet pedem
tuum. ne capiaris.
oli ꝓhibere bene facere
eum qui potest si uales

Expanded text:
timebis: quiescessuavis erit somntuus. Ne paveas repentino terrore, et irruentesotentias impioinus enim erit in latere tuo, et custodiet pedem tuum, ne capiaris. Noli prohibere benefacere eum, qui potest: si vales
Abbreviated transcription (Latin):
edictũ. ut oĩs qui petierit aliqͣm
petitionẽ aquoc̃q dõ i hõie. usq
ad dies xxx. nisiate rex mittatur
ĩ lacumleonũ Nunc itarex con¬
fir masententiã iscribe dec̾tum¬
ut ñ ĩmutetur quodstatutũ ẽ a
liceat. Porro darius rex ꝓposu

Expanded text:
edictum: Ut omnis qui petierit aliquam petitionem a quocumque Deo et homine, usque ad dies triginta, nisi a te rex, mittatur in lacum leonum. Nunc itaque, rex, confirma sententiam, et scribe decretumut non immutetur quod statutum est a liceat. Por
Abbreviated transcription (Latin):
Uirig᷑ illi curiosius inqͥrentes.
inuenert̃ damelemorantẽ ⁊ obsecrantẽ
dĩnsuũ Et accedentes locuti st̃ regi.
suꝑedicto. Rex numqͥdñ constitui¬
sti: ut om̃is homo qui rogaret quẽqͣ¬
nisiate rex mitteretur in lacum leo¬
num: Ad quos respondens rexait.
Uerusẽ sermo iuxta dec̾tum medoꝵ.
atq ꝑsarum qd̃ p̾uaricari ñ licet.
unc respondentes:. dixert̃ coram re

Expanded text:
nquirentes, invenerunt Danielem orantem et obsecrantem Deum suum. Et accedentes locuti sunt regi super edicto: Rex, numquid non constituisti, ut omnis homo, qui rogaret quemqtriginta, nisi te, rex, mitteretur in lacum leonum? Ad quos respondens rex, ait: Verus sermo, juxta decretum Medorum atque Persarum, quod praevaricari non licet. Tunc resp
Abbreviated transcription (Latin):
sit inregnum annos nacus
lxiiP lacuit dario: ⁊ consti¬
tuit supͣ regnum satrapas
centum .xxx.uit eẽnt in toto
regno suo. ⁊ suꝑ eos: p̾ncipe
tres. ex quib danielerat ut
satrape illis redderent ratio

Expanded text:
sit in regnum annos natus VI. Placuit Dario, et constituit super regnum satrapas centum viginti, ut essent in toto regno suo. Et super eos principes tres, ex quibus Daniel unus erat: Ut satrapae i
Abbreviated transcription (Latin):
tius in regno meo erit Tunc ingressiom̃s sa¬
pientes regis ñ potuert̃ sc̃pturam legere nec
int̾ptationem indicare regi. Unde rex bal¬
tasar satis conturbatus ẽ iuultus illiꝰm
mutatusõ s et optimates eiusturbabantur.
Regina aut̃ prore que acciderat regriopti¬
matib eius: domum conuiui ingressaẽ.
i proloquens ait Rex met̾num uiue. Nõ
te conturbent cogitationes tue. neq facies

Expanded text:
tius in regno meo erit. Tunc ingressi omnes sapientes regis, non potuerunt scripturam legere, nec interpretationem indicare regi. Unde rex Bal conturbatus est, et vultus illius immutatus est: sed et optimates ejus turbabantur. Regina autem, pro re quae acciderat regimatibus ejus, domum convivii ingressa t proloquens ait: Rex, in aeternum vive: non te conturbent cogitationes tuae, neque facies
Abbreviated transcription (Latin):
tra candel abrum ⁊ suꝑficie parietis
auleregie. ⁊ rex aspiciebat articulos ma¬
nus scribentis. Tunc facies regis comu¬
tarae icogitationes eiusconturbabant
eũ ⁊ compages renumeiꝰ soluebantur
igenua eius ad se inuicem collideban-¬

Expanded text:
tra candelabrum in superficie parietis aulq regię et rex aspiciebat articulos manus scribentis. Tunc regis facies commutata est et cogitationes eius perturbabant eum et compages renum eius solvebantur et genua eis ad se invicem collideban
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc allatasunt uasa aurea ⁊argentea
que asportauerat detemplo qd̾ fuerat ĩ
ierłm: et biberunt meisrex. ⁊ optimates
eius uxoresq ⁊ concubine euis. Nibebãt
uinũ ⁊ laudabant deos suos. aureos ⁊

Expanded text:
Tunc allata sunt vasa aurea, quae asportaverat de templo, quod fuerat in Jerusalem: Et biberunt in eis rex et optimates ejus, uxores et concubinae ejus. Bibebant um, et laudabant deos
Abbreviated transcription (Latin):
pus quale ñ fuit
abeo ex quo gentẽ
ẽẽ ceꝑunt: usq ad
tempus illud. Et
intempore illo sal¬
uabitur ꝓpłs tuũ¬

Expanded text:
pus quale non fuit ab eo ex quo gentes esse caeperunt usque ad tempus illud, Et in tempore illo salvabitur populus tuu
Abbreviated transcription (Latin):
possumus ꝙ ydolis sit consecratus. Et ueniet
.ẜ in elimiade prouintia q̃ ẽ ultima regio¬
ꝑsarum ad orientem. Ibiq uolens templũ
diane spoliare. quod habebat infinita dona
ria: fugatus ẽ abarbaris qui mira uenerati¬
one fanum illud colebant.⁊ mortiuisẽ mor¬
te consũptus inmabes. oppido ꝑsidis.
ħ ille insuggillatione nr̃i artificiose compo
ñ deantixͦ. quid ad nos: qui ñ ex omĩb sc̃p¬
turarum̃ locis tm̃. s xͥ probamus aduentum.

Expanded text:
iet, , in Elimaide provincia, quae est ultima Persarum ad Orientem regio; ibique volens templum Dianae spoliare, quod infinita donaria habebat, fugatus a barbaris est, qui mira veneratione fanum illud suspiciebant, et mortuus est moerore consumptus in Tabes, oppido Persidis. Haec ille in suggillationem nostri artificiosissimosed de Antiocho, quid ad nos, qui non ex omnibus Scripturarum locis Christi probamus adventum,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ extendet
pͥapiliones
equitatus sui
figet tab̾na¬
culũ suũ a
phechno int̃
maria. ⁊ in
montẽ saba.
sc̃o. ⁊ ueniet
usq ad par¬
temeius.¬
tabitabit ta¬
no int̾ maria

Expanded text:
 extendit papiliones equitatus sui figet tabernaculum suum in Aphedano inter maria in monte Saba sancto, et veniet usque ad partem ejus.antabit tan
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ hĩstoriam de machabeis in qͣ
dicitur. multos uideoꝵ sub ma¬
thathia ⁊ iuda machãbeo: ad
heremum confugisse. ⁊ in spelũ¬
cis iatuisse. ⁊ cauernis petrarum.
⁊ post uictoriam processisse. ⁊ ħ¬

Expanded text:
que historiam de Machabaeis, in qua dicitur multos Judaeorum sub Mathathia et Juda Machabaeo ad eremum confugisse, et latuisse in speluncis, et in cavernis petrarum, ac post victoriam processisse .
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ de uideis: asserit ꝓphari. quosusq hodie
seruire cernunuis. ⁊ dicit eum qͥ sub nõie
danielis sc̃psic librũ ad refocillandam sp̃e
mina ponens ꝓ mari ⁊ mottẽ inolitũ som
proferre historiam.
¶.lxx. Et statuet tabnacłm suũ tuno int̾
maria ⁊ montẽ uoluptatis sc̃m: ⁊ ueniet
hora consummationis eius.

Expanded text:
 de Judaeis asserit prophetari, quos usque hodie servire cognoscimus. Et dicit eum qui sub nomine Danielis scripsit librum, ad refocillandam spem mina ponens pro mari, et montem inclytum et proferre historiam.sunt: Et statuet tabernaculum suum tunc inter maria, et montem voluntatis sanctum, et veniet hora consummationis ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
numera ħ pestis se fundit itine¬
ra. ut penitꝰ quȩ sit̾ inuestiga¬
ri neq̃at at catholica uernas ua¬
ga ⁊ inuestigabilis ñ : qr ina
eadẽq cuncłis ÷ agnita. ꝑ totu̾
ad imaginẽ łi creatus es i̾mimꝰ¬
doꝵ spũum uoluntanb subdas.
neq accepta uiuendi spacia ad
libitum aduersarii crudelis ĩ¬
pendas.
⁊odi ne fortẽ in penis gemere
cogaris. qn̾ non solũ carnales
illecebre transeunt. s ⁊ ipso cor¬
pore derelicto anima q̃ per cor¬
pus gessit cuncta reddere cõ¬
pellitur. ⁊ ĩ hac uita sepe ꝯtigit
ut qͥ ĩ adolescentia luxuriose
uiuendo sua dispersẽrant tem¬
pore senectutis inopia deficiat᷑.
⁊̃ refrigescente calore carnis
ac florẽ iuuentutis martescen¬
te reb suis qͣs lasciue uendi¬
derant alios uti ꝯspiciant ge¬
m̃tes ꝙ sera penit̾ dicant q̃ sẽcim¬

Expanded text:
numera haec pestis se fundit itinera, ut penitus quot sint investigari nequeant: at catholica veritas vaga et investigabilis non est, quia una eademque cunctis est agnita totum ad imaginem Dei creatus es, immundorum spirituum voluntatibus subdas, neque accepta vivendi spatia ad libitum adversarii immitis expendas.todi, ne forte in poenis gemere cogaris, quando non solum carnales illecebrae transeunt, sed et ipso corpore derelicto, anima, quae per corpus gessit, cuncta reddere compellitur. Verum in hac vita saepius contingit ut qui in adolescentia luxuriose vivendo, habita disperserant, tempore senectutis inopia deficiant. Et refrigescente calore carnis, ac flore juventutis marcescente, rebus suis, quas lasciviae vendiderant, alios uti conspiciant, gementesque sera poenitentia dicant quae