comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia in eo sũmus sac̾dos complet quod
mortalis ñ potuit. & apud dm̃ iã factũ
constat. quod homo quid̃e uere uoluit
s ñ ualuit ad implere. quia confessionẽ
ñ contẽptus exclusit. s impediuit neces¬
sitas. ẜ inde si id quod dictũ ẽ. quacũq
hora ingemuerit peccator saluus erit.
de p̾senti salute accipit᷑: sic intelligen
dũ acsi diceret᷑. Tunc percatoris salus
incipit: qñ ueracit̾ ꝓ delictis suis inge¬
miscit. Quȩ tam̃ salus tunc plene ꝑfi¬
cit᷑ : qñ id unde ingemuit etiã ore con¬
fitet᷑. Itẽ illud quod dicit᷑. quia ad huc te
loquente ddicã ecce adsũ. sic conuenient̃
cor ad penitentiã compungat: demnde
adẽ. ut peccatorũ indulgentiã confitenti tri¬
buat. Postremo id quod de psalmista oppo-¬
gitationis tantũ mͦ dictum ẽẽ asserit in hec
uerba. Sepe misericors ds̃ eo citiꝰ peccata cor¬
dis abluit: quo hȩc exire ad oꝑa ñ ꝑmitait

Expanded text:
quod in eo summus sacerdos complet quod quod in eo summus sacerdos complet quod mortalis non potuit, et apud Deum jam factum constat quod homo quidem vere voluit, sed non valuit adimplere, quia confessionem non contemptus exclusit, sed impedivit necessitas. Proinde si id quod dictum est: Quacunque hora ingemuerit peccator salvus erit, de praesenti salute accipitur; sic intelligendum est ac si diceretur tunc peccatoris salus incipit, quando veraciter pro delictis suis ingemiscit, quae tamen salus tunc plene perficitur, quando id unde ingemuerit etiam ore confitetur. Item illud quod dicitur: Quia adhuc te loqucor ad poenitentiam compungat, deinde adest, ut peccatorum indulgentiam confitenti tribuat. Postremo id quod de Psalmista oppogitationis tantummodo dictum esse asserit in haec verba. Saepe misericors Deus eo citius peccata cordis abluit quo haec exire ad opera non permittit.
Abbreviated transcription (Latin):
quoq si uere penituerint misciam
consequi ualent. hocẽ enĩ quacũq hora
scilicet etiã in extremis. etiã marticulo
necessitatis si peccator ingemuerit. hoc ẽ
ex tota cordis contritione conu̾sus fuerit:
saluis erit ab ȩterna licet dampnatione.
Quasi aliis u̾bis dicerit᷑. Quacunq hora in
p̃senti uita peccator uere penituerit: in
futura uita ñ peribit. Q uod siquis con¬
cendat illud quod dictũ ẽ salius erit. non
c̃ẽ dictũ de saluatione quȩ infuturo tri¬
statim ex quo gemere ceꝑit. donec totum
consecutuᷤ fuerit remediũ quod d̃s ad op¬
tinendã ueniã instituit. Hoc ẽ autẽ reme¬
dium ut corde peniteat. & ore confitea¬
tur delictũ: quod cũ fecerit iam amplius
debitor dampnationis ñ ergt. etiã si satis¬
factio restat quã ꝓ peccato ꝑsoluit. Qͦd
si forte peccator uere peniteat. s intercur¬
rente articulo necessitatis ad confessionẽ
uenire non possit: confident̃ ꝓnuntio.

Expanded text:
quoque si vere poenituerint misericordiam quoque si vere poenituerint misericordiam consequi valent. Hoc est enim quacunque hora, scilicet etiam in extremis, etiam in articulo necessitatis, si peccator ingemuerit, hoc est, ex tota cordis contritione conversus fuerit, salvus erit ab aeterna scilicet damnatione. Quasi aliis verbis diceretur: Quacunque hora in praesenti vita peccator vere poenituerit, in futura vita non peribit. Quod si quis contendat illud quod dictum est, salvus erit, non esse dictum de salvatione quae in futuro tristatim ex quo gemere coeperit, donec totum consecutus fuerit remedium quod Deus ad obtinendam veniam instituit. Hoc est autem remedium ut corde poeniteat et ore confiteatur delictum. Quod cum fecerit jam amplius debitor damnationis non erit, etiam si satisfactio restat, quam pro peccato persolvat . Quod si forte peccator vere poeniteat, sed intercurrente articulo necessitatis ad confessionem venire non possit, confidenter pronuntio,
Abbreviated transcription (Latin):
pitint. & hoc hominibꝰ dm̃ dare nichil
est aliud. quã dm̃ hoc ꝑ homines facere.
Quod antẽ de mundatione lepsi oppo¬
nunt. minime eorũ oppiniomi suffra¬
gat᷑: quia si ideo peccator ante confessio¬
nẽ absolui credendus ẽ. quia leꝓsus mun¬
datus ẽ ante demonstrationẽ: eadẽ rati¬
one peccator pꝰ compunctionẽ ad sacerdo-¬
tem ire ñ debet peccatũ suũ plangere.
s iusticiã demonstrare. qruia & ille
ad sac̾dotes missus ẽ. ñ ut sanitatẽ reci¬
peret. s ut sanitatẽ demonstraret. quod
om̃ino fides xp̃iana ab horret. ꝓpterea
simiraculũ quod dñs oꝑatus ẽ sac̾dotibꝰ
non ob reuerentiã officii. s ad imꝓperi¬
um ostendit᷑: quid aliud quã nom quoq
sac̾dotii inspiritali curatione contemp
mo. qui totã uitã suã inpeccatis agentes
infine penitent. & tunc percata deserunt:
qũ iam in hac uita tempꝰ satisfactionis
habere ñ possunt. Quibꝰ dicit᷑ ne tam̃
ullo mͦ de uenia desꝑent: quia & tunc

Expanded text:
hoc hominibus Deum dare, nihil est aliud quam Deum hoc per homines facere. Quod autem de mundatione leprosi opponunt minime eorum opinioni suffragatur, quia si ideo peccator ante confessionem absolvi credendus est, quia leprosus mundatus est ante demonstrationem eadem ratione peccator post compunctionem ad sacerdotem ire sed justitiam demonstrare, quia et ille ad sacerdotes missus est, non ut sanitatem reciperet, sed ut sanitatem demonstraret: quod omnino fides Christiana abhorret. Propterea si miraculum, quod Dominus operatus est, sacerdotibus non ob reverentiam officii, sed ad improperium ostenditur, quid aliud quoque quam novi sacerdotii in spiritali curatione contemptmo, qui totam vitam suam in peccatis agentes, in fine poenitent, et tunc peccata sua deserunt, quando jam in hac vita tempus satisfactionis habere non possunt. Quibullo modo de venia desperent, quia et tunc
Abbreviated transcription (Latin):
alio quocunq mͦ p̾dictȩ auctoritates erpo¬
nant᷑: nos uerissime confitem᷑ sac̾ dotes de
in eccłia potestatẽ habere ligandi. atq
soluendi. ñ ꝑfunctorie. & musitato quo¬
dã genere loquendi significatã. s ueracit̾
a deo concessam. Quibꝰ dictũ ẽ. Q uorũ re¬
miseritis peccata remittent᷑ eis. & quorum
retinueritis: retenta erunt. S forte quis
opponet: quia sac̾dotes multos in eccł̃ia li¬
gant qui apud dm̃ ñ ligant᷑. Itemq mul¬
tos soluunt qui apud dm ligati ꝑmanent:
quia sepe et innocentes ligant. & in rei¬
tu ꝑmanentes ab soluunt. ꝙ sic uerum
tractus operam expectat: eo p̾cipue quod
quedam diuinarũ scripturarũ testimonia
de hac re ambigue edita legunt᷑: ita etiã ut ñ
nichil ex eis absurditatis nasci uideat᷑. quȩ
certe non leui aut transitoria consideratio¬
ne discutienda sum¬

Expanded text:
 praedictae auctoritates exponantur: nos verisimile confitemur sacerdotes Dei in Ecclesia potestatem habere ligandi atque solvendi, non perfunctorie et inusitato quodam genere loquendi significatam, sed veraciter a Deo concessam quibus dictum est: Quorum remiseritis peccata remittuntur eis; et quorum retinueritis, retenta erunt. Sed forte quis opponet quod sacerdotes multos in Ecclesia ligant qui apud Deum non ligantur; item multos solvunt qui apud Deum ligati permanent, quia saepe et innocentes ligant, et in reatu permanentes absolvunt, et sic verumtatus operam exspectat, eo praecipue quod quaedam divinarum Scripturarum testimonia de hac re ambigue edita leguntur ita etiam ut ex eis non nihil absurditatis nasci videatur quae certe non levi aut transitoria consideratione discutienda su
Abbreviated transcription (Latin):
lucet: cui magis uerbi cõpetit nom̃. Nam
illua quod ꝓfert᷑ carnis ore: uox uerbiẽ.
erbũq ipsũ dicit᷑ ꝓpt̃ illud a quo ut fo¬
ris appareret assumptũ ẽ. Idem in eodẽ pau¬
lo pꝰ. Quaꝓpt̃ ita dicit᷑ illud dei uerbũ ut
dei cogitatio non dicat᷑. ne aliqͥd ẽẽ quasi uo¬
lubile credat᷑ indeo quod tunc accipiat
nunc recipiat formã. ut uerbũ sit. eamue
possit amittere. atq informit̃ quodam mͦ
uolutari. Et paulo pꝰ. Dicunt᷑ quid ẽ etuam
in scͥpturis sc̃ĩs cogitationes dei: s eo lociti¬
onis modo quo ibi & obliuio dei dicit᷑. quę
neq fallem᷑. fortassis etiã non erunt uolu¬
biles nr̃e cogitationes ab aliis in alia euntis
atis redeuntes: s omnẽ scientiã uno simis
conspectu uidebimꝰ. Tam̃ cũ & hoc fuerit
si & hoc fuerit formata erit creatura quȩ
formabilis fuit. ut nichil iã desit eiꝰ fornis
ad quã ꝑuenire deberet. S tñ coequanda
non erit illi simplicitati ubi ñ formabile

Expanded text:
magis verbi competit nomen. Nam illud quod profertur ore carnis, vox verbi est. Verbumque ipsum dicitur propter illud a quo, ut foris appareret, assumptum est. Idem in eodem paulo post. Quapropter ita dicitur illud Dei verbum, ut Dei cogitatio non dicatur, ne aliquid esse quasi volubile credatur in Deo; quod nunc accipiat nunc recipiat formam ut verbum sit; eamve non possit amittere atque informiter quodammodo volutari. Et paulo post: Dicuntur quidem etiam in Scripturis sanctis cogitationes Dei; sed eo locutionis modo quo ira et oblivio Dei dicitur, quare neque fallemur. Fortassis etiam non erunt volubiles nostrae cogitationes ab aliis in alia euntes ac redeuntes, sed omnem scientiam, uno simul conspectu videbimus. Tamen cum et hoc fuerit si et hoc fuerit formata erit creatura, quae formabilis fuit ut nihil jam desit ejus formae, ad quam pervenire deberet; sed tamen coaequanda non erit illi simplicitati, ubi non formabile
Abbreviated transcription (Latin):
& feminã constat: sacram̃tũ & imago ẽ. E t
forte ut exp̾ssius dicat᷑. ipsa societas quȩ ex¬
terius in conugio pacto federis seruat᷑. sacra¬
mentũ ẽ. & ipsius sacram̃ti res ẽ dilectio mu¬
tua animoꝵ. quȩ ad inuicẽ insocietatis & fe¬
deris coniugalis uinculo custodit᷑: & hȩc ip¬
sa rursũ dilectio qua masculus & femmna
in sci̾tate coniugii animis uniunt᷑. sacram̃tũ
est & signũ illiꝰ dilectionis. qua ds̃ rationali
animȩ intus ꝑ infusionẽ gr̃ẽ suȩ & sp̃c sui
trobiq coniugio adiungit᷑. ut cũ comugio
ipsa sit: ñ comugiũ ex ipsa. Nam & ante ip¬
sã coniugiũ uerũ ẽ: & sine ipsa sc̃m eẽ pot̾:
tunc quidẽ si illa ñ adeẽt infructuosius. ñc
autẽ sulla ñ adfuerit sincerius. Quod enĩ
pꝰ peccatũ copula carnis in coniugio adiit¬
titur: indulgentiȩ magis ẽ & cõpassionis.
ne uitiũ concupiscentiȩ quod in humana
carne pꝰ peccatũ radicauit. turpius in om¬

Expanded text:
 constat, sacramentum et imago est. Et forte ut expressius dicatur ipsa societas et quae exterius in conjugio pacto foederis servatur sacramentum est, et ipsius sacramenti res est dilectio mutua animorum, quae ad invicem in societatis et foederis conjugalis vinculo custoditur. Et haec ipsa rursus dilectio, qua masculus et femina in sanctitate conjugii animis uniuntur, sacramentum est; et signum illius dilectionis uqa Deus rationali animae intus per infusionem gratiaetrobique conjugio adjungitur, ut cum conjugio ipsa sit, non conjugium ex ipsa. Nam et ante ipsam conjugium verum est, et sine ipsa sanctum esse potest: tunc quidem si illa non adesset infructuosius, nunc autem si illa non affuerit sincerius. Quod enim post peccatum copula carnis in conjugio admittitur, indulgentiae magis est et compassionis, ne vitium concupiscentiae quod in humana carne post peccatum radicavit, turpius in om
Abbreviated transcription (Latin):
ne ẽ int̾. xp̃m u eccłiam. Scriptũ ẽ inquit.
erunt duo in carne una. Et si duo in car¬
ne una: iam ñ duo. s una caro. Hoc ẽ sa
mulier. cũ qua noscit᷑ ñ fuisse carnale
cõmertiũ. Pot̾ tam̃ ꝑtinere ad aliud sa¬
cramentũ. ñ magnũ in xp̃o & eccłia: s ma-¬
ius indeo & anima. Q uid enim: Si mag¬
nũ ẽ quod in carne ẽ: magnũ ñ ẽ immo
multo mauus quod in sp̃u ẽ: Caro in¬
quit nichil ꝓdest: sp̃c ẽ qui uiuficat.
Si gͦ magnũ ẽ quod in carne ẽ : maius uti¬
ꝙͥ ẽ quod in sp̃u ẽ. Si recte ꝑsc̾ͥpturam¬

Expanded text:
 Christum et Ecclesiam. Scriptum est, inquit: « Erunt duo in carne una . » Et si duo in carne una, jam non duo, sed una caro. Hoc est samulier, cum qua noscitur non fuisse carnale commercium: potest tamen pertinere ad aliud sacramentum, non magnum in Christo et Ecclesia, sed majus in Deo et anima. Quid enim? Si magnum est quod in carne est, magnum non est in uno multo majus quod in spiritu est. « Caro, inquit, nihil prodest, spiritus est qui vivificat . » Si ergo magnum est quod in carne est, majus utique est quod in sp
Abbreviated transcription (Latin):
In coniugio aliqͥd boni eẽ uidet᷑. ñ solũ
ꝓpt̾ ꝓpagationẽ filioꝵ: s etiã ꝓpt̾ natura¬
lẽ indiu̾so sexu societatẽ. Alioqͥn iam non
diceret᷑ coniugiũ in senibꝰ. si uł amisissent
filios: uł genuissent. in quibꝰ & si emarcu¬
erit ardor carnis: uiget tñ ordo carita¬
tis. Item. In nuptiis plus ualet sanctitas
sacram̃ti: quã fecunditas uentris. Unde
quidã non intelligentes hoc qͦd dictum est.
illa mulier ñ pot̾ ꝑtinere ad xp̃i s ȩcclesiȩ
sacram̃tũ cũ qua noscit᷑ ñ fuisse carnale
cõmertiũ: estimant sacram̃tũ conugii
eẽ ñ posse. ubi cõnuxtio carnalis ñ fuerit.
Nesciunt enĩ quia officiũ coniugii in car¬
possit: ubi cõmertiũ carnale ñ fuerit.
Coniugiũ tam̃ uerũ. & uerũ comugii sa¬
cramentũ ẽẽ. etiã si carnale cõmertiũ non
fuerit subsecitũ. Immo potiꝰ tanto ueriꝰ
& sanctius eẽ: quanto inse nichil habet
unde castitas erubescat. s unde castitas

Expanded text:
n conjugio aliquid boni esse videtur; non solum propter propagationem filiorum, sed etiam propter naturalem in diverso sexu societatem. Alioquin jam non diceretur conjugium in senibus, si vel amisissent filios vel non genuissent; in quibus, etsi emarcuerit ardor carnis, viget tamen ordo charitatis. Item: In nuptiis plus valet sanctitas sacramenti, quam fecunditas ventris. Unde quidam non intelligentes hoc quod dictum est: illa mulier non potest pertinere ad Christi et Ecclesiae sacramentum cum qua noscitur non fuisse carnale commercium, existimant sacramentum conjugii esse non posse ubi commistio carnalis non fuerit. Nesciunt enim quod officium conjugii in carpossit, ubi commercium carnale non fuerit. Conjugium tamen verum, et verum conjugii sacramentum esse, etiam si carnale commercium non fuerit subsecutum, imo potius tanto verius et sanctius esse, quanto in se nihil habet unde castitas erubescat, sed unde charitas
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicationẽ ꝓlis institutũ ẽe. pꝰ peccatum
autẽ idem ipsũ ad remediũ infirmitatis
concessũ: beatus augustinus testatur his
uerbis dicens. Utriusq sexiis infirmitas
ꝓpendens in rumã turpitudinis. recte
honestate miptiarũ excipit᷑. ut qͦd sanis
ẽet officiũ: sit egrotis remediũ. Item in
conugio aliud et̃. & alt̾ius rei sacram̃tũ ẽẽ
ipsũ coniugiũ. & aliud eẽ. & alt̾ius rei sa¬
cram̃tũ ẽẽ ipsũ coniugii officiũ: id̾e ipse

Expanded text:
nem prolis institutum esse, post peccatum aut idem ipsum ad remedium infirmitatis concessum beatus Augustinus testatur his verbis, dicens: Utriusque sexus infirmitas propendens in ruinam turpitudinis recte honestate nuptiarum excipitur, ut quod sanis esset officium, sit aegrotis remedium. Item in conjugio aliud esse et alterius rei sacramentum esse ipsum conjugium, et aliud esse et alterius rei sacramentum esse ips
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicaret᷑: scda ut natura exciperet᷑ &
uitiũ cohiberet᷑. Prima institutio coniugi¬
um ꝓposuit in federe dilectionis. ut in eo
sacram̃tũ eẽt societatis: quȩ in sp̃u constat
int̾ dm̃ & animã. Officiũ autẽ comugii
incõmixtione carnis ꝓposuit. ut in eo sacra¬
mentũ ee̾t societatis: quȩ in carne futura
conuigiũ in federe dilectionis sancciuit.
ut ꝑ eius bona id quod in carnis cõmixtione
infirmitatis erat. & delicti excusaret᷑. Offi¬
ciũ autẽ coniugii in cõmixtione carnis con¬
cessit: ut ineo pret̾ gn̾is multiplicationẽ
generantiũ infirmitas exciꝑet᷑. O. uare au¬
tẽ institutũ sit coningii sacram̃tũ apłs
innuit: ubi uirũ imaginẽ dei eẽ. ac ꝑ hoc
quod̾a mͦ mulierẽ animȩ rationalis stipũ
portare ostendit. Q.uare itẽ institutũ sit¬
pͥmo conugii officiũ: ipse ds̃ institutor
s ordinator ostendit dicens. Crescite & mul¬
tiplicamini. & replete terrã. Officiũ autẽ

Expanded text:
multiplicaretur; secunda ut natura exciperetur, et vitium cohiberetur. Prima institutio conjugium proposuit in foedere dilectionis, ut in eo sacramentum esset societatis, quae in spiritu constat inter Deum et animam. Officium autem conjugii in commistione carnis proposuit, ut in eo sacramentum esset societatis quod in carne futura conjugium in foedere dilectionis sancivit, ut per ejus bona id quod in carnis commistione infirmitatis erat et delicti, excusaretur. Officium autem conjugii in commistione carnis, concessit ut in eo praeter generis multiplicationem generantium infirmitas exciperetur. Quare autem institutum sit conjugii sacramentum, Apostolus innuit . ubi virum imaginem Dei esse, ac per hoc quodammodo mulierem animae rationalis typum portare ostendit. Quare item primo institutum sit conjugii officium, ipse Deus institutor et ordinator ostendit, dicens: Crescite et multiplicamini et replete terram . Officium autem
Abbreviated transcription (Latin):
dueniente iudice: uniꝰ cuiꝰq consci¬
entia ad testimoniũ erit deducta.
T unc om̃is ante oculos culpa reducit᷑. & mens
suꝑ gehenne incendia suo graunis igne
cruciatur.

Expanded text:
dveniente judice uniuscujusque conscientia ad testimonium erit deducta. Tunc omnis ante oculos culpa reducitur, et mens super gehennae incendia suo gravius igne cruciatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ũ om̃ia sacram̃ta pꝰ peccatum &
ꝓpt̾ peccatũ sũpserint exordiũ.
ante peccatũ legit᷑ institutũ. ñ
tam̃ ad remediũ. s ad officiũ. In coniugio
autẽ hȩc pͥmũ consideranda sunt. & discer

Expanded text:
um omnia sacramenta post peccatum et propter peccatum sumpserint exordium, ante peccatum legitur institutum, non tamen ad remedium, sed ad officium. In conjugio autem haec primum conside
Abbreviated transcription (Latin):
paternitatis & filiationis nom̃ constat.
ut filii nom̃ adoptandi ꝑciꝑent. & ꝑ il.¬
lũ cuiꝰ erat. & ab illo a quo erat. Uenit
sapientia ut hostis ratione uinceret᷑.:
s ut habitaculũ suũ ipsa uendicaret.
quod malitia possidebat. Qui enĩ astu¬
tia uicerat ustũ fuit ut ñ fortitu¬
dine. s prudentia uinceret᷑: ut in eode
in quo se uictor erexerat: uictus sterne¬
retur. factus ẽ filiꝰ dĩ filiꝰ hominis. ut
filios hominũ filios dei faceret. & ne
filii nom̃ ad alt̾am transiret personã
& ẽẽnt in trinitate duo filii. & confun¬
deretur trinitatis discretio. Si enĩ pater
carnẽ assũpsisset: ide̾ ipse & pater & filiꝰ
eẽt. Pater filii quẽ genuit ex ȩternitate:
& filiꝰ matris a qua genitꝰ eẽt ex tẽpore.
Si autẽ sp̃c sc̃s carne̾ assũpsisset. duo fi¬
lii in trinitate eẽnt. alt̾ filiꝰ patris sine
matre. alt̾ filiꝰ matris sine patre. Ne gͦ

Expanded text:
paternitatis et filiationis nomen constat, paternitatis et filiationis nomen constat, ut Filii nomen adoptandi perciperent, et per illum cujus erat et ab illo a quo erat. Venit sapientia, ut hostis ratione vinceretur, et ut habitaculum suum ipsa vindicaret, quod malitia possidebat. Qui enim astutia vicerat, justum fuit ut non fortitudine, sed prudentia vinceretur, ut in eodem in quo se victor erexerat victus sterneretur. Factus est Filius Dei filius hominis, ut filios hominum filios Dei faceret, et ne Filii nomen ad alteram transiret personam, et essent in Trinitate duo filii, et confunderetur Trinitatis discretio. Si enim Pater carnem assumpsisset, idem ipse et Pater et Filius esset: Pater Filii quem genuit ex aeternitate, et Filius matris a qua genitus esset ex tempore. Si autem Spiritus sanctus carnem assumpsisset, duo Filii in Trinitate essent. Alter Filius Patris sine matre, alter Filius matris sine patre. Ne ergo
Abbreviated transcription (Latin):
lius missꝰ ẽ potiꝰ quã pat̾ uel sp̃c sanctꝰ.
deo autem filius missus ẽ non .i.¬
pater. aret sp̃c sc̃s: quia conueniens non
erat ut pater ab alio mitteret᷑. qui non
erat ab alio. Si enĩ abalio mitteret᷑: ab
illo uenuł haberet a quo mitteret᷑: et
eẽt᷑ isłi quasi quoddã pͥncipiũ ab illo a
quo mitteret᷑. Propterea gͦ pater ab alio
muti ñ habet: quia ab alio ẽẽ ñ habet.
Missus est autẽ filius qui a solo patre
ẽ. deinde etiã sp̃c sc̃s. qui ẽ a patre & filio.
beatificarent᷑. Primũ ille a malo libȩ.¬
rauit: post ea iste ad bona reuocauit.
Ille abstulit qͦd sustinebamus: iste reddi¬
dit qͦd ꝑdideramus. Uenit filiꝰ natura¬
lis missus a patre: ut ad optandos in he¬
reditatẽ uocaret. & consensũ suũ ingrã
adoptionis cõꝓbaret. Neq enĩ sine con¬
sensu filii a patre alieni in hereditatem
ducendi erant. Misit gͦ pater ꝓ filiis. ue¬
nit filiꝰ ꝓ fr̾ibus: quia in patre & filio.

Expanded text:
lius missus est potius quam Pater vel Spiritus sanctus. Ideo autem Filius missus est, non Pater aut Spiritus sanctus, quia conveniens non erat ut Pater ab alio mitteretur, querat ab alio. Si enim ab alio mitteretur, ab illo venire haberet a quo mitteretur, et esset illi quasi quoddam principium ab illo a quo mitteretur. Propterea ergo Pater ab alio mitti non habet, quia ab alio esse non habet. Missus est autem primum Filius, qui a solo Patre est, deinde etiam Spiritus sanctus, qui est a Patre et Filio. beatificarentur. Primum ille a malo liberavit, postea iste ad bona revocavit. Ille abstulit quod sustinebamus, iste reddidit quod perdideramus. Venit Filius naturalis missus a Patre ut adoptandos in haereditatem vocaret, et consensum suum ut gratia adoptionis comprobaret. Neque enim sine consensu Filii a Patre alieni in haereditatem ducendi erant. Misit ergo Pater pro filiis, venit Filius pro fratribus, quia in Patre et Filio
Abbreviated transcription (Latin):
hiis instrum̃tis potestatẽ se accepisse agnos¬
cant. placabiles deo hostias offerendi. ad ip¬
sos namq ꝑtinet sacram̃tũ corꝑis i sangui¬
nis xp̃i dñi in altario dei conficere: oratione ᷤ
dicere. & benedicere dona dĩ. Hoc officio
& ut in memoriã suȩ passionis id̾e facerent
discipłos monens instituit. hoc quoq ex¬
cellent̾ officiũ implens exhibuit. qñ ipse
sacͥdos & hostia se ipsũ in ara crucis ꝓpter
peccata gm̃s humani obtulit.  ꝑ ꝓpͥum
sanguinẽ scã ȩterna ingrediens. cȩlestia &
t̾rena pacificauit. In quo apparet quanta
sit excellentia sac̾dotalis officii. ꝑ qͦd cotidie
a peccatis conu̾sus deo reconciliat᷑. Quibus
om̃ibꝰ de sacͥdotali officio breuit̾ ꝑtractatis.
ammonendi sunt xͥ sac̾dotes: quatinꝰ sic̃
excellunt ordinis dignitate sic excellant
uitȩ sc̃itate: ut plebs eis cõmissa. atq eorũ
disciplinis edocta. gratant̾ eis obecdiat. &

Expanded text:
his instrumentis potestatem se accepisse agnoshis instrumentis potestatem se accepisse agnoscant, placabiles Deo hostias offerendi. Ad ipsos pertinet sacramentum corporis et sanguinis Domini in altario Dei conficere, orationes dicere, et benedicere dona Dei. Hoc officio  ut in memoriam suae passionis idem facerent discipulos moriens instituit. Hoc quoque excellenter officium implens exhibuit, quando ipse sacerdos et hostia seipsum in arca crucis propter peccata generis humani obtulit, et proprium sanguinem sancta aeterna ingrediens coelestia et terrena pacificavit. In quo apparet quanta sit excellentia sacerdotalis officii, per quod quotidie a peccatis conversus Deo reconciliatur. Quibus omnibus de sacerdotali officio breviter pertractatis admonendi sunt Christi sacerdotes, quatenus sicut excellunt ordinis dignitate, sic excellant vitae sanctitate, ut plebs eis commissa atque eorum disciplinis edocta, gratanter eis obediat, et
Abbreviated transcription (Latin):
portet enĩ ep̃m sine cͥmine ẽẽ. Oauia sententia
ostendit etiã p̾sbiteros sub ep̃orũ nomine
taxari. Uñ & ad timotheũ de ordinatione
ep̃i & diaconi scribit: de p̾sbit̾is tacens quoᷤᷤ
sub nomine ep̃oꝵ intelligendos reliquit.
cũ ordinant᷑ ep̃o eos benedicente: & manus
suꝑ capita eoꝵ tenente om̃s p̾sbiteri qui pre¬
sentes sunt manus uxta manũ ep̃i suꝑ capi¬
nant᷑ inuocant. Ungunt᷑ p̾sbit̾is manus si¬
cut ep̃is: ut cognoscant se hoc sacram̃to
pitis specialit̾ ad ep̃m ꝑtinet: ut intelligat
se uicariũ illiꝰ eẽ de quo scͥptũ ẽ. Unxit te
as as tuus oleo leticiȩ. hii pꝰ inuocationẽ
sp̃c sc̃i. stolã suꝑ utrũq humerũ accipiunt
quȩ in modũ sustentaculoꝵ dectrũ latus
munit & sinistrũ: ut ex hoc intelligant se
ꝑ arma iusticiȩ a dextris ua sinistris ẽe mu¬
nitos: ut eos nec adu̾sa frangant. nec ꝓsꝑa
extollant. Accipiunt & calicẽ cũ uino et
patenã cũ hostiis de manui ep̃i: quatinus

Expanded text:
pum esse sine crimine . Qua sententia ostendit etiam presbyteros sub episcoporum nomine taxari. Unde et ad Timotheum de ordinatione episcopi et diaconi scribit de presbyteris tacens, quos sub nomine episcoporum intelligendos reliquit. cum ordinantur; episcopo eos benedicente, et manus super capita eorum tenente, omnes presbyteri qui praesentes sunt manus juxta manum episnantur invocant. Unguntur presbyteris manus sicut episcopis, ut cognoscant se hoc sacramentopitis specialiter ad episcopum pertinet, ut intelligat se vicarium illius esse de quo scriptum est: Unxit te Deus, Deus tuus oleo laetitiae . Hi post invocationem sancti Spiritus stolam super utrumque humerum accipiunt, quae in modum sustentaculorum dextrum latus munit et sinistrum, ut ex hoc intelligant se per arma justitiae a dextris et a sinistris esse munitos, ut eos nec adversa frangant, nec prospera extollant. Accipiunt et calicem cum vino, et patenam cum hostiis de manu episcopi, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliamini deo. In hoc gͥ uite mediato¬
ris fungunt᷑ sac̾dotes: qͦd dm̃ ꝓ peccatis ppłi
exorant. & penitentes ab soluendo deo recon¬
conciliant. Quappt̾ conuenit ut tanquam
boni mecdiatores int̾ hoĩes & dm̃. & p̾cepta
dei ad ppłm deferant. ueritatẽ predicando
ꝙ preces ppłi deo offerant. ꝓ peccatoribꝰ inter¬
cedeudo. Meddiator autẽ ut ait apls uniꝰ non
est: quia discordes reconciliare ñ pot. qui u¬
trimꝙ societatis pace & amicitiȩ uinculo con-¬
cors non ẽ. Et iccͥco sacerdotes cũ do pacẽ ha¬
bere ꝑ eminentiã sc̾itatis: & cũ ꝑximis concor¬
diã seruare debent. ꝑ affectũ cõpassionis. Ocͥ¬
les gͦ debeant eẽ p̾sbiteri apłs sc̃bens ad titũ
insinuat dicens. huiꝰ rei gr̃a reliqui te cre¬
te nt constituas ꝑciuitates p̾sbit᷑os. quẽ admo¬
dũ tibi disposui. Siquis sine crimmine ẽ: u

Expanded text:
econciliamini Deo . In hoc igitur vice mediatoris funguntur sacerdotes, quod Deum pro peccatis populi exorant, et poenitentes absolvendo reconciliant. Quapropter convenit ut tanquam boni mediatores inter homines et Deum, et praecepta Dei ad populum deferant, veritatem praedicando, t preces populi Deo offerant pro peccatoribus intercedendo. Mediator autem, ut ait Apostolus, unius non est , quia discordes reconciliare non potest, qui utrinque societatis pace, et amicitiae vinculo concors non est; sed idcirco sacerdotes cum Deo pacem habere per eminentiam sanctitatis, et cum proximis concordiam servare debent, per affectum compassiones. Quales ergo debeant esse presbyteri Apostolus scribens ad Titum insinuat, dicens: Hujus rei gratia reliqui te Cretae, ut constituas per civitates presbyteros quemadmod
Abbreviated transcription (Latin):
consilio & auxilio multitudine̾ tantã faciliꝰ
gubernaret. siue inferioris siue supiorissint
orlinis sac̾dotes .i. siue p̾sbiteri siue ep̃i. uicẽ
gerunt sũmi pontificis dũ ppłos delinqͥntes
aũ penitentiã uocant. & orationũ suarũ me

Expanded text:
consilio et auxilio multitudinem tantam facilius consilio et auxilio multitudinem tantam facilius gubernaret. Sive inferioris sive superioris sint ordinis sacerdotes, id est sive presbyteri sive episcopi, vicem gerunt summi pontificis, dum populos delinquentes a
Abbreviated transcription (Latin):
endi: cõmunis ẽ utrisq dispensatio. Sũmusgͦ
sacerdotibꝰ supdicta iccͥco singłarit̾ reseruata
sunt. ne eadẽ ꝓrsus auctoritas potestatis. ab
om̃ibꝰ passim usndicata. inferiores erga supra¬
positos insolentes redderet. s soluto obedient e
uinculo scandalũ generaret. Presbit̾i succes¬
sores s uicarii sunt septuaginta. discipuloꝵ.
qui p̾cedebant dñm tħ̾m in omnẽ ciuitatẽ.
s locũ quo ipse erat uenturus. Ita quippe p̃s¬
biteri qui aduitores sunt ep̃orũ rudes ppsos
catheci ͭando miciant. bapti dando unitati
eccłiȩ incorꝑant. s in om̃ibꝰ sacram̃tis usq
ad maniis impositionẽ ppło dei ministrant.
Ep̃i uͦ successores sunt apłoꝵ qui ex necessitate
ad adiutoriũ & supplem̃tũ sui officii in tanta
multitudine ppłorũ regendoꝵ minist̾ium
sibi expetunt sacerdotũ: sic̃ moy ses in here¬
mo septuaginta uiros elegit prudentes. quoꝵ

Expanded text:
endi, communis est utrisque dispensatio. Summis ergo endi, communis est utrisque dispensatio. Summis ergo sacerdotibus supradicta idcirco singulariter reservata sunt, ne eadem prorsus auctoritas potestatis ab omnibus passim vindicata, inferiores erga superpositos insolentes redderet, et soluto obedientiae vinculo scandalum generaret. Presbyteri successores et vicarii sunt septuaginta discipulorum qui praecedebant Dominum Jesum in omnem civitatem et locum quo ipse erat venturus . Ita quippe presbyteri qui adjutores sunt episcoporum, rudes populo catechizando initiant, baptizando unitati Ecclesiae incorporant, et in sacramentis usque ad manus impositionem populo Dei ministrant. Episcopi vero successores sunt apostolorum, qui ex necessitate ad adjutorium et supplementum sui officii, in tanta multitudine populorum regendorum ministerium sibi expetunt sacerdotum. Sicut Moyses in eremo septuaginta viros elegit prudentes, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
eptimo loco subsequit᷑ ordo pres¬
biterorũ: qui in uet̾i testam̃to a
filns aaron sũpsit iniciũ. Nam qui tunc
sac̾ilotes uocabant᷑. hii sunt qui ñc pres¬
biteri appellant᷑. & qui t̃c dicebant᷑ pͥncipes
sac̾dotũ. ñc ep̃i nominant᷑ Presbitĩ autem
int̾pretant᷑ seniores. quia seniores greti p̃s¬
biteros uocant. Debent emĩ p̾sbiti senioris
ẽẽ in ppło dĩ: ñ tantũ ȩxate corꝑis quan¬
tũ prudentia morũ. & maturitate bonȩ
conu̾sationis. sic̃ scͥptũ e̾. Senectus uenera
tata. Cani eni sensus hominis. & ȩtas senec¬
tutis uita inmaculata. Distat autẽ hoc
tantũ int̾ pontifices & huiꝰ tẽꝑis sacerdo¬
tes: qͦd solis pontificibꝰ adilita ẽ clericorũ
ordinatio. basilicarũ dedicatio. sacri cris¬
matis consetratio. manus impositio. & c̃¬
munis suꝑ populũ benedictio. In alis
autẽ sacram̃tis siue scił cathecitandi. siue
baptitandi. siuie missã celebrandi. s consecran

Expanded text:
eptimo loco subsequitur ordo presbyterorum, qui in Veteri Testamento a filiis Aaron sumpsit initium. Nam qui tunc sacerdotes vocabantur, hi sunt qui nunc appet qui tunc dicebantur principes sacerdotum, nunc episcopi nominantur. Presbyteri autem interpretantur seniores, quia seniores Graeci presbyteros vocant. Debent enim presbyteri seniores esse in populo Dei; non tantum aetate corporis, quantum prudentia morum, et maturitate bonae conversationis, sicut scriptum est: Senectus venerabilis tata. Cani enim sunt sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata . Distat autem hoc tantum inter pontifices, et hujus temporis sacerdotes, quod solis pontificibus addita est clericorum ordinatio. Basilicarum dedicatio, sacri chrismatis consecratio, manus impositio, et communis super populum benedictio. In aliis autem sacramentis sive scilicet catechizandi, sive baptizandi, sive missam celebrandi, et consecrand
Abbreviated transcription (Latin):
non oras orare tam̃ non cessant: S ñ audi¬
unt inquis. & ego inuentũ uerba effundo.
non audientibꝰ neq intelligentibꝰ loquens
Ecce dicamus. Non audiunt scĩ uerba po¬
stulantiũ: neq ad beatitudinẽ illorũ atti¬
net. ista nosse quȩ foris agunt᷑. E cte dicamus
Non audrunt. ⁊ lunquid ãs ñ audit: Daud
gͦ laboras inuestigare. quid audiunt & quan¬
tũ audiunt sci quos oras: cũ ipse ds̃ audiat
ꝓpt̃ quẽ oras: Ipse uidet humilitatẽ tuamꝰ
qui remuneraturus ẽ deuotionẽ tuã. Tam̃
si audiunt & quantũ audiunt. quid ẽ audi¬
re nisi scire: Snũ ẽ lum̃ in quo & audiunt
ad ꝑcipiendũ. & uident ad cognoscendũ
in quo si quid forte foris agit᷑ quod mͦ int̾imn¬
ñ audiunt. aut ñ uident: misteriũ ẽ dis¬
pensationis. ñ detrimentũ felicitatis. Inue¬
munt᷑ tam̃ quidã sc̃orũ patrũ quedã ita

Expanded text:
non oras, orare tamen non cessant? Sed non audinon oras, orare tamen non cessant? Sed non audiunt, inquis; et ego in ventum verba infundo, non audientibus et non intelligentibus loquens. Ecce dicamus. Non audiunt sancti verba postulantium, neque ad beatitudinem illorum attinet, ista nosse quae foris aguntur. Ecce dicamus. Non audiunt. Nunquid Deus non audit? Quid ergo labores investigare, quid audiant et quantum audiant sancti quos oras, cum ipse Deus audiat propter quem oras? Ipse videt humilitatem tuam, qui remuneraturus est devotionem tuam. Tamen si audiunt et quantum audiunt, quid est audire nisi scire? Unum enim est lumen in quo et audiunt ad percipiendum; et vident ad cognoscendum. In quo si quid forte foris agitur quod modo interim non audiunt, aut non vident mysterium est dispensationis non detrimentum felicitatis. Inveniuntur tamen quidam sanctoru
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt ñ nulli deanimabꝰ carne so¬
lutis utrũ cognitionẽ habeant eorũ
quȩ in hac uita gerunt᷑: maxime illorũ qͥ
iam in gaudio dñi sui. & in abscondito faciq
eiꝰ. ueri luminis illustratione lȩtent᷑. A dici¬
unt quoq illud de animabꝰ sc̃orũ. quod
multi in questionẽ ad ducunt. si p̾ces sup¬
plicantiũ audrunt: & cũ ad int̾cedendũ
inuocant᷑. si uota postulantiũ ad ipsarum¬
usq cognitionẽ ꝑueniunt. Difficile ẽ de
huiꝰ modi iudicare. Quomͦ enĩ scientia nr̃a
certa ẽẽ pot̾ de ipsis: qui eã quã de nobis
habent scientiã nec caꝑe possumꝰ nec inue¬
stigare: Hoc unũ certũ ẽ sc̃orũ animas in
secreto diuinȩ contemplationis constitutas
eorũ quȩ foris agunt᷑ tantũ scire quantũ
illis uł ad gaudiũ uł nobis ad auxilium
ꝓdesse constat. Nos intercessores querimꝰ
apud dm̃. Quid amplius uis: Times ne
forte non orent: qui semꝑ orant: Quomͦ
non orabunt ꝓte qñ tu oras: qui & qñ tu

Expanded text:
erunt nonnulli de animabus carne solutis, utrum cognitionem habeant eorum quae in hac vita geruntur, maxime illorum qui jam in gaudio Domini sui et in abscondito faciei ejus, veri luminis illustratione laetantur. Adjiciunt quoque illud de animabus sanctorum quod multi in quaestionem adducunt, an preces supplicantium audiunt; et cum ad intercedendum invocantur, utrum vota postulantium usque ad ipsorum cognitionem perveniunt. Difficile est de hujusmodi judicare. Quomodo enim scientia nostra certa esse potest de ipsis, qui eam quam de nobis habent scientiam nec capere possumus nec investigare? Hoc unum certum est sanctorum animas in secreto divinae contemplationis constitutas eorum quae foris aguntur tantum scire quantum illis vel ad gaudium vel nobis ad auxilium prodesse constat. Nos intercessores quaerimus apud Deum. Quid amplius vis? Times ne forte non orent, qui semper orant? Quomodo non orabunt pro te quando tu oras, qui quando tu
Abbreviated transcription (Latin):
caro in popłi salute partit᷑: eiꝰ sanguis
non iã in manus infideliũ. s inora fide¬
liũ fundit᷑. Hinc gͦ pensemus quale sit
Iꝓ nobis hoc sacrificiũ. quod ꝓ oblatione
nr̃a passionẽ unigeniti filii semꝑ imita¬
tur. Quiis enĩ fideliũ habere dubiũ pos

Expanded text:
caro populi salute partitur; ejus sanguis caro populi salute partitur; ejus sanguis non in manus infidelium sed in ora fidelium funditur. Hinc ergo pensemus quale sit pro nobis hoc sacrificium quod pro oblatione nostra passionem unigeniti Filii semper imitatur. Quis enim fidelium haber
Abbreviated transcription (Latin):
conditio sepulture. pompa exe¬
quiarũ: magis sunt uiuorũ solatia
ꝓaest impio sepultura p̃ciosa: oberit¬
pio uilis aut nulla. Preclaras exequias in
conspectu hominũ purpurato illi dim¬
ti exhibuit turba famulorũ: s multo
clariores in conspectu dm̃i ulceroso illi pau¬
peri ministeriũ p̃buit angłorũ. qui eũ
extulerunt ñ in marmoreũ tumulum:
Si culpȩ pꝰ mortẽ in solubiles xiiii.¬
non sunt: multorum solet ani¬
mas etiã pꝰ mortẽ sacra oblatio hostiȩ sa
mȩ mortuis ꝓsunt: qui hic ui
uendo obtinuerunt. ut eos etiã pꝰ mor¬
tẽ bona adiuuent quȩ hic ꝓ ipsis ab ali¬
is fiunt. Hȩx nãq singularit᷑ uictima
ab ȩterno interitu animã saluat: quȩ
um rep̾sentat. Q ui licet surgens a mor¬
tuis iã non morit᷑. & mors ultra ei non
dñabit᷑ : tam̃ inseipso inmortalit̾ atq
incorruptibilit̾ uiuens ꝓ nobis. it̃um
in hoc misterio sacrȩ oblationis immo¬
latur. Eius quippe ibi corpꝰ sumit᷑. eius

Expanded text:
conditio sepulturae, pompa exequiarum, magis sunt uiuorum solacia prodest inpio sepultura pretiosa, oberitpio uilis aut nulla. prconspectu hominum purpurato illi diviti exhibuit turba famulorum; sed multo clariores in conspectu Domini, ulceroso illi pauperi ministerium exhibuit angelorum, qui eum extulerunt non in marmoreum tumulum, Si culpae post mortem insolubiles non sunt, multorum solet animas etiam post mortem sacra oblatio hostiae salmae mortuis prosunt, qui hic bene vivendo obtinuerunt, ut eos etiam post mortem bona adjuvent: quae hic pro ipsis ab illis fiunt. Haec namque singulariter victima ab um reparat. / Qui licet surgens a mortuis iam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur, tamen in se ipso inmortaliter atque incorruptibiliter vivens, pro nobis iterum in hoc mysterio sacrę oblationis immolatur. Ei
Abbreviated transcription (Latin):
tui milliꝰ constat potestate. Illic ꝑ te oꝑari
potes bonũ qͦd delectat: hic autẽ consulere
illũ debes qͥd magis expediat. Est adhuc
ampliꝰ aliqͥd: qͦd dictis adiciendũ uidetur.
Ecte uouisti uirginitatẽ carnis tuȩ dño deo
tuo: dico quia redi dere debes qͦd uouisti. ñ li¬
cet tibi retro respicere. ut deinceps ad exꝑi¬
entiã carnis descendas. Dicogͦ tibi: redde
qued debes. Non licet tibi aliud pro isto
reddere. sustud potes reddere. S quid faci¬
muse Ecre uouisti & uotũ ñ tentusti: qͥa
uirginitatẽ amisisti. Non potes ampliꝰ red¬
dere uirginitatẽ. ñ potes dare qͦd ñ habes.
Semel amissa ẽ uirginitas: ampliꝰ reparari
aut recuperari ñ pot᷑. Q.uid gͦ facies: o. ud
reddes dño aeo tuo ꝓ uirginitate tua quã
uouisti & pꝰ uotũ amisistic Est ne aliquid

Expanded text:
tui in illius constat potestate. Illic per te operari tui in illius constat potestate. Illic per te operari potest bonum quod delectat, hic autem consulere debes illum quod magis expediat. Est autem adhuc amplius aliquid quod dictis adjiciendum videtur. Ecce vovisti virginitatem carnis tuae Domino Deo tuo, dico quod reddere debes quod vovisti. Non licet tibi retrospicere, ut deinceps ad experientiam carnis descendas. Dico ergo tibi, redde quod debes. Non licet tibi aliud pro isto reddere, si istud potest reddere. Sed quid facimus? Ecce vovisti et votum non tenuisti, quia virginitatem amisisti. Non potes amplius reddere virginitatem, non potes dare quod non habes. Semel amissa est virginitas, amplius reparari aut recuperari non potest. Quid autem facies? Quid reddes Domino Deo tuo pro virginitate tua quam vovisti et post votum amisis
Abbreviated transcription (Latin):
itł similiũ aliqͥd. quȩ uł inuitis auferri
possunt. uł a uolentibꝰ cõmutari. ẜ implere
quidẽ uales qͦd uoinsti: ñ ẽ in tuo arbitrio
cõmutatio uoti tu. etiã simaius aliqͥd uide¬
ris. uł melius faciendũ qͦd facias. Pot̃ quidẽ
dispensatio fieri circate: s ñ debet fieri
ate. Nam tu quid̾̃e quantũ in te ẽ. hoc debes
quod uruisti. ipsũ & nͨ aliud. Non tibi licet
ꝓ alio aliud cõmiitare. s dispensatori ma
gistro tuo si uoluerit & expedire uouerit.
licet aliud acciꝑe. si id̾e a te dat᷑ debitũ est.
si ab illo aliud accipit᷑ inddulgentia ẽ. slam
icr̾eo clispensator dicit᷑ ille. quia subiectis
om̃ibꝰ scãm utilitatẽ & fructũ recõpensatio¬
nis diu̾sa quȩdã a pͥmis & alia ab his quȩ
ꝓposita fuerant. salubri ac ronabili cõmu¬
tatione impẽdere pot̾. Sic̃ gͦ uotũ tuũ in
tua constat uoluritate: sic cͦomutatio uoti

Expanded text:
vel similium aliquid, quae vel invitis auferri vel similium aliquid, quae vel invitis auferri possunt, vel a volentibus commutari, et implere quidem vales quod vovisti, non est in tuo arbitrio commutatio voti tui, etiamsi majus aliquid videris, vel melius faciendum quod facias. Potest quidem dispensatio fieri circa te, sed non debet fieri a te. Nam tu quidem quantum in te est hoc debes quod vovisti ipsum et non aliud. Non tibi licet pro alio aliud commutare, sed dispensatori et magistro tuo; si voluerit et expedire noverit licet aliud accipere. Si idem a te datur debitum est; si aliud ab illo accipitur, indulgentia est. Nam idcirco dispenomnibus secundum utilitatem et fructum recompensationis diversa quaedam a primis et alia ab iis quae proposita fuerant salubri ac rationabili commutatione impendere potest. Sicut ergo votum tuum in tua constat voluntate; sic commutatio voti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ potest. Sotisti ꝑ egrinationẽ tuã dño. cõ¬
mutationẽ amittit. si forte expediat magis
quod contingere pot̾. ut ꝑmaneas in patria
tua ꝙ in domo tua. Namsi illic ꝑsoluere po¬
tes aliud tantũ ualens. siue ad laborẽ oꝑis.
siue ad deuotionẽ uirtutis. siue ad utilitatẽ
administrationis: cõmutationẽ dare potes.¬
ouisti ieuiniũ. & hic cõmutatio ẽẽ potest:
si forte hoc ñ expediat qͦd contingere potest.
aliud adhuc dico.onisti deo seruire  loco
aliquo uł in habitu. uł in societate aliqua.
dico quia & hoc totũ cõmutationẽ habere
pot̾: quia pot̾ & locus destrui. & homines
mori .&. habitus mutari. Nunqͥd putas id̾o
ꝑdis animã tuã silocus aliqͥs uastatꝰ: aut
si hoĩes moriunt᷑: tantũmͦ exte ñ fiat qͦd
in illis fit: neq in te remaneat qͦd a te fieri
aebuit. Non ẽ ꝑiculũ tuũ ubiñ ẽ culpa
tua. fãc qͦd potestu: & quantũ potes & sufficit
tibi. abona uoluntate ñ ampliꝰ exigit᷑ nisi

Expanded text:
e potest. Vovisti peregrinationem tuam Domino, commutationem admittit, si forte expediat magis quod contingere potest, ut permaneas in patria tua et in domo tua. Nam si illic persolvere potes aliud tantum valens, sive ad laborem operis sive ad devotionem virtutis, sive ad utilitatem administrationisVovisti jejunium, et hic commutatio esse potest, si forte hoc non expediat quod contingere potest. Aliud adhuc dico: Vovisti Deo servire in aliquo loco, vel in habitu, vel in societate aliqua, dico quod hoc totum commutationem habere potest, quia potest et locus dirui, et homines mori, et habitus mutari. Nunquid, putas, ideo perdis animam tuam, si locus aliquis vastatur, aut si homines moriuntur? Tantum ex te non fiat quod in illis fit, nec in te remaneat quod in te fieri debuit. Non est periculum tuum, ubi non est culpa tua, fac quod potes tu, et quantum potes, et sufficit tibi. A bona voluntate non amplius exigitur, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
futurorũ p̃scia ab ipsa mundi origi¬
ñe gehenne ignẽ creauit: qui in pena re¬
proborũ semel eẽ incipet: s ardorẽ suũ
etiam sine lignis. nunquã finiret. Ignis
namq corporeus ut eẽ ignis ualeat corpo¬
reis indiget fom̃tis: qui cũ necesse ẽ ut
seruetͦ ꝑ congesta ligna ꝓculdubio nu¬
trit᷑: nec ualet nisi succensus ẽẽ. & nisi
refotus subsistere. at contra gehenne ig¬
nis cũ sit corporeus. & inmissos reꝓbos
corporalit᷑ exurat. nec studio humano
succendit᷑ nec lignis nutrit᷑: s creatus
semel durat in extinguibilis. & succensio¬
ne ñ indiget. & ardore ñ całet. Bene gͦ
de imoio dicit᷑. Deuorabit eum ignis

Expanded text:
futurorum prescia ab ipsa mundi origine gehennae ignem creavit: qui in poena reproborum semel esse inciperet, sed ardorem suum etiam sine lignis nunquam finiret. Ignis namque corporeus, ut esse ignis valeat, corporeis indiget fomentis: qui cum necesse est ut servetur per congesta lignatritur, nec valet nisi succensus esse, et nisi refotus subsistere. At contra gehennae ignis cum sit corporeus, et in se missos reprobos corporaliter exurat, nec studio humano succenditur, nec lignis nutritur: sed creatus semel durat inextinguibilis, et succensione non indiget, et ardore non caret. Bene ergo de hoc iniquo dicitur: Devorabit eum ign
Abbreviated transcription (Latin):
traherẽ. ut credenti & diligenti peccata mul¬
ta condonarẽ. Tu autẽ forte hoc ñ cogitabas.
Ideo ut scias & consoleris: nunc dico dimittum¬
tur tibi peccata tua. Cui plꝰ dimitat᷑. plus
diligit. Alii diligunt pꝰquã accipiunt: tu
& pͥus quã acciꝑes dilexisti. quia te acceptu¬
ram creddidisti. Ideo fides tua te saluã fecit:
uade in pace. ide minc quantũ potest
tũ fãcit bona uoluntas. Noli gͦ timere. Si
bona uoluntas pigra ñ fuerit: indulgen¬
tia tarda non erit

Expanded text:
traherem, ut credenti et diligenti peccata multraherem, ut credenti et diligenti peccata multa condonarem. Tu autem forte hoc non cogitabas. Ideo ut scias et consoleris, nunc dico: Dimittuntur tibi peccata tua. Cui plus dimittitur, plus diligit. Alii diligunt postquam accipiunt, et tu prius quam acciperes dilexisti, quia te accepturam credidisti. Ideo: Fides tua te salvam fecit. Vade in pace . Vide nunc quantum facit tum facit bona voluntas. Noli ergo timere. Si bona voluntas pigra non fuerit, indulgentia tarda non erit.
Abbreviated transcription (Latin):
putent uoluntarie peccantes istam hostiam ad
se ꝑtinere. quia uoluntarie peceantibꝰ iã ñ reliqͥ¬
tur hostia ꝓ peccato. qͥa ñ posst̃ eã sibi usurpare.
quȩ ita oblata ẽ. ut his ꝓsit qͥ de peccatis penitent.
ñ qui ꝑmanent in peccatis. Sic una ueritate
manifestata: alia quoq in lucẽ uenit. Qued
autem dictumẽ quia non ẽ locus scc̃e pen
a quo se credidit habere salutẽ. Et quia ag¬
nonit multũ ẽẽ quod sibi ab eo dimittendũ
ẽc sꝑauit: ideo multũ dilexit. Nondũ ad¬
huic audierat: dimittunt᷑ tibi peccata tua.
Adhuc quod impetrare desidera uit postula¬
uit: & tam̃ quasi iam accepisset datorẽ suũ
amaiit. a quo se quod periit accepturã non
d̃ubitanit. Ieo inquit fides tua te saluam
fecit. Quia enĩ credidisti. dilexisti: & quia
q̃ilexisti meruisti. Ideo fides tua te saluam
fecit. Ex quo fides cepit. salus cepit. s tu nes¬
ciebas quod ego te ꝑ fidẽ & dilectionẽ ad me

Expanded text:
putent voluntarie peccantes istam hostiam ad putent voluntarie peccantes istam hostiam ad se pertinere, quia voluntarie peccantibus jam non relinquitur hostia pro peccato, quia non possunt sibi eam usurpare quae ita oblata est, ut iis prosit qui de peccatis poenitent, non qui permanent in peccatis. Sic una veritate manifesta, alia quoque in lucem venit. Quod autem dictum est quod non est locus secundae a quo se credidit habere salutem; et quia agnovit multum esse quod sibi ab eo dimittendum esse speravit, ideo multum dilexit. Nondum adhuc audierat: Dimittuntur tibi peccata tua. Adhuc quod mulier impetrare desideravit, postulavit, et tamen quasi jam accepisset, datorem suum amavit, a quo se quod petiit acceptura non dubitavit. Ideo inquit: Fides tua te salvam fecit . Quia enim credidisti, dilexisti; et quia dilexisti, meruisti; ideo: Fides tua te salvam fecit. Ex quo fides coepit, salus coepit. Sed tu nesciebas, quod ego te per fidem et dilectionem ad me
Abbreviated transcription (Latin):
aliũ qui ꝓte moriat᷑. uł eiusdẽ xp̃i aliã mor
tem. Dicit tibi xp̃c. Serua salutẽ turam: ego
semel ꝓilla mortus sũ. Si illã amiseris ego
itt̃m mori ñ possũ: tam̃ eadẽ morte amissam
it̃m reddere possũ. S nolo mͥ iniuriã facias.
quia si salutẽ tuã morte mea adquisitã uo¬
luntarie peccando it̃m amiseris: quantũ in
te ẽ it̾m crucifigi. tt̾m me mori compellis.
Ego carnẽ meã hostiã obtuli. ut de peccato pe¬
intentes ueniã consequerent᷑: ut ñ uolunta¬
ric percantes. & inpeccato ꝑsistentes iustifica¬
rent᷑. Qui gͦ de peccato penitent. habent in
ea hostiã expiationis: qui antẽ in percatis sins
uoluntarie ꝑmanent. ñ habent ex ea causam
saltationis. Hostia quidẽ ista clata fuit illis ut
ꝑ eã expiarent᷑ de peccato penitentes: s iamñẽ
ñ relinquit᷑ eis ipsa hostia ut ꝑ eã in pecc̃o uo¬
luntarie persistentes iustificentur. N on ergo

Expanded text:
alium qui pro te moriatur, vel ejusdem Christi mortem alium qui pro te moriatur, vel ejusdem Christi mortem aliam. Dicit tibi Christus: Serva salutem tuam, ego semel pro illa mortuus sum. Si illam amiseris, ego iterum mori non possum, tamen eadem morte, amissam iterum reddere possum. Sed nolo mihi injuriam facias; quia si salutem tuam morte mea acquisitam voluntarie peccando iterum amiseris, quantum in te est, iterum crucifigi, iterum me mori compellis. Ego carnem meam hostiam obtuli, ut de peccato poenitentes veniam consequerentur, non ut voluntarie peccantes et in peccato persistentes justificarentur. Qui ergo de peccato poenitent, habent in ea hostiam expiationis. Qui autem in peccatis suis voluntarie permanent, non habent ex ea causam salvationis. Hostia quidem ista data fuit illis ut per eam expiarentur de peccato poenitentes; sed jam nunc non relinquitur eis ipsa hostia ut per eam in peccato voluntarie persistentes justificentur. Non ergo