comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
I& caliginis. dies nebulȩ & turbinis. dies
tubȩ &e clangoris: suꝑciuitates munitas¬
I&e suꝑ angulos excelsos. Lxx. Uox diei
Idñi amara. & dura posita est fortis. Dies il¬
Ila dies ire. dies tribulationis & necessita¬
tis. dies miseriȩ & ꝑditionis. dies tenebrarũ
& turbinis. dies nebulȩ & caliginis. dies
tubȩ & clamoris. suꝑ ciuitates munitas &
suꝑ angulos excelsos. luxta suꝑiora uel deba¬
bylonia captiuitate accipe uel de extrema
quã passi sunt a romanis. suꝑ quã & dñs

Expanded text:
 caliginis, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clangoris super civitates munitas, et super angulos excelsos. LXX: Vox diei Domini amara et dura posita est, fortis: dies irae, dies illa, dies tribulationis et necessitatis, dies miseriae et perditionis, dies tenebrarum t turbinis, dies nebulae et caliginis, dies tubae et clamoris super civitates munitas, et super angulos excelsos. Juxta superiora, vel de Babylonica captivitate accipe, vel de extrema quam passi sunt a Romanis, super qua et Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
udeoꝵ hoc ipsũ sꝑare in consũmatione mun-¬
di fieri. quando ñ xp̃c eorũ ut putant. sed
est uenturus antixp̃c: Sicubi enĩ artati fue¬
rint inhystoria ut doceant completũ. eẽ. qdđ
dictum est: statim transiliunt ad futura
xp̃i tempora. & omĩa quȩ ñ possunt exponere
post multa sibi scła reꝑmittunt. & dicunt
&e moab & filios ammon &e egyptũ &e phy¬
listum &e idumeã quȩ nunc insultant uide-¬
is. eo tempore puniendos. Int̾rogemꝰ gͦ eos.
quare has potissimũ gentes ds̃ puniat. & ñ
totũ orbẽ in quo iudei longe lateq disꝑsi
sunt. Si enim meret᷑ moab corripi quȩ uideis
insultat. & filii ammon & reliquȩ gentes in.
circũitu. quare gallia ñ corripit᷑. quare bri¬
tannias in cõminatione ñ punit. cur ispaniȩ
a poena alienȩ sunt. quã obcausam de italia
nichil dr̃. de affrica cur tacet᷑ : Q ut semel
dicam. cũ omĩs orbis uideos captiuos teneat.

Expanded text:
Judaeorum hoc ipsum sperare in consummatione munJudaeorum hoc ipsum sperare in consummatione mundi fieri, quando non Christus eorum, ut putant; sed est venturus Antichristus. Sicubi enim arctati fuerint in historia, ut doceant completum esse quod dictum est, statim transiliunt ad futura Christi tempora, et omnia quae non possunt exponere, post multa saecula sibi repromittunt, et dicunt, et Moab, et filios Ammon, et Aegyptum, et Philisthiim, et Idumaeam, quae nunc insultant Judaeis, eo tempore puniendas. Interrogemus ergo eos, quare has potissimum gentes Deus puniat, et non totum orbem in quo Judaei longe lateque dispersi sunt. Si enim meretur Moab corripi, Judaeis insultans, et filii Ammon et reliquae gentes in circuitu, quare Gallia non corripitur? quare Britannias in comminatione non ponit? cur Hispaniae a poena alienae sunt? quam ob causam de Italia nihil dicitur? de Africa cur tacetur? et ut semel dicam, cum totus orbis Judaeos captivos teneat,
Abbreviated transcription (Latin):
phemantib ut aberrore redeant ad salutem.
Quod si uoluerint dicere. post regressionẽ de ba.¬
bylone has gentes popło isrł fuisse subiectas.
primum auctoritatẽ postulamus scriptura¬
rum. unde hoc factum ꝓbent. Deinde cũ mini¬
me potuerint demonstrare: concedemꝰ eis ex
suꝑfluo. atq dicemus. Esto accidisse qͦd dicitis.
Quȩ iusticia dĩ est blasphemasse auos &e expbras¬
se attauos. & postea nepotib redditum. cum
utiq illa sententia quȩ ante dicebat᷑ in lege
peccata patrũ suꝑ filios in t̾ciã & quartã gene¬
rationẽ restitui. ꝑ ezechiel soluta est ubi dr̃.
uiuo ego dicit dñs. nequaquã dicet᷑ hȩc parabo¬
la. sed anima quȩ peccauerit ipsa morietur:
& simul animaduerte. parabolã. eẽ. qđ dictum
est. nec id sonare qđ insuꝑficie litcerȩ p̃fert̃.
Qđ si in iustum est nepotib reddere qđ delique¬
rint aui. quanto in iustius scđm stulticiam

Expanded text:
phemantibus, ut ab errore redeant ad salutem. phemantibus, ut ab errore redeant ad salutem. Quod si voluerint dicere, post regressionem de Babylone has gentes populo Israel fuisse subjectas, 705 primum auctoritatem postulabimus Scripturarum, unde hoc factum probent: deinde cum minime potuerint demonstrare, concedemus eis ex superfluo, atque dicemus: Esto accidisse quod dicitis: quae justitia Dei esset blasphemasse avos, et exprobrasse atavos, et postea nepotibus redditum? cum utique illa sententia, qua antea dicebatur in Lege, peccata patrum in filios in tertia et in quarta generatione restitui , per Ezechielem soluta sit: Vivo ego, dicit Dominus: nequaquam dicetur haec parabola; sed anima quae peccaverit, ipsa morietur . Et simul animadverte, parabolam esse quod dictum est, nec id sonare quod in superficie litterae proferunt. Quod si injustum est nepotibus reddere quod deliquerint avi: quanto injustius pro stultitia
Abbreviated transcription (Latin):
sed disꝑdet & attenuabit omĩa idola eors.
Ut qui prius tenebant᷑ errore. & dñm ꝑbene.¬
ficia ñ sentiebant: maloꝵ necessitate p̃ssi
sciant idola nil ꝓdesse. & adorent eũ unꝰ¬
quisq de loco suo om̃s insulȩ gentiũ. Huc¬
usq iuxta hebraicum. Nunc ad .lxx. inter¬
pretes reuertamur. cogamusq uideos qͥ tan¬¬
tum sequunt᷑ hystoriã exponere nob̾. qͣndo
moab &e fili i ammon facti sunt quasi sodo¬
ma & gomorra. & quasi acerui salis & deser¬
tȩ usq in ȩt̃num. Debent monstrare sulphu
ris pluuias: terrã in cineres fauillamq con¬
uersam. mare de supra puteis quondã salis
qđ nunc mortuum dr̃ inundasse. quando
eos diripuerint uidei. quando residuę genteᷤ
isrłiticȩ possederint eos. aut quȩ indignatio
& disꝑdere deos. ñ moab & am¬
mon sed uniuersȩ terrȩ
ut adorent eũ singuli
de loco suo. om̃s insulȩ
gentium. qdđ magis ꝓbeneficio tribuet blas.¬

Expanded text:
sed disperdet et attenuabit omnia idola eorum, sed disperdet et attenuabit omnia idola eorum, ut qui prius tenebantur errore, et Domini beneficia non sentiebant, malorum necessitate pressi, sciant idola nihil prodesse, et adorent eum unusquisque de loco suo omnes insulae gentium. Hucusque juxta Hebraicum. Nunc ad LXX interpretes revertamur, cogamusque Judaeos, qui tantum sequuntur historiam, exponere nobis quando Moab et filii Ammon facti sint quasi Sodoma et Gomorrha, et quasi acervi salis, et desertae usque in aeternum: debent monstrare sulphureas pluvias, vineas, terram in cineres favillamque conversam, mare supra de puteis quondam salis, quod nunc Mortuum dicitur, inundasse: quando eos diripuerint Judaei, quando residuae gentes Israeliticae possederint eos. Aut quae indignatio et disperdere eos? non Moab et Ammon, sed universam terram, ut adorent eum singuli de loco suo, omnes insulae gentium? quod magis pro beneficio tribuet blas
Abbreviated transcription (Latin):
deleth. accipiat: easdẽ¬
litteras reliquas habet
& damascus. & potest legi ꝓsuꝑiori uerbo.
damasac̃. Queritur aut̃. quomodo istȩ urbes
hoc est moab &e filii ammon redactȩ sint in
sodomam & gomorrã. & quasi spinarũ aridi¬
tas & acerui salis usq inȩt̾num ñ edificent᷑.
& qdđ quidẽ uastatȩ sint quasi sodoma & gomor.¬
ra: exponendi nulla est difficultas. Uerum
hoc qđ sequit᷑. desercȩ erunt usq in ęt̾̃num:
aut destructionẽ regni earum interp̃tabim᷑.
uł abstholomeis tentȩ. nouissime romano
imꝑio colla sũmiserint: aut certe ꝑambi¬
ȩtate accipi potest. & qui reliqui fueriNt
de popło isrł uastabunt eos. & blaspheman¬
tia quondã chaldeorũ auxilia possidebuns.
Hoc aut̃ eueniet eis ꝓsuꝑbia eoꝵ. quia blas.¬
phemauer̃ & magnificati sunt contra po-¬
płm dni exercituum. Qui dñs exercituum
erit horribilis suꝑ eos. & horror eiꝰ non int̾ficiet
suꝑbos. ñ blasphemantiũ sanguinẽ fundet:

Expanded text:
DALETH accipiatur, easdeDALETH accipiatur, easdelitteras reliquas habet, et Damascus, et potest legi pro superiori verbo DAMASEC. Quaeritur autem quomodo istae urbes, hoc est, Moab et filii Ammon, redactae sint in Sodomam et Gomorrham, et quasi spinarum ariditas et acervi 704 salis, usque in aeternum non aedificentur? Et quod quidem vastatae sint quasi Sodoma et Gomorrha, exponendi nulla est difficultas. Verum hoc quod sequitur: Desertae erunt usque in aeternum, aut destructionem regni earum interpretabimurvel a Ptolemaeis tentae, novissime Romano imperio colla submiserint, aut certe etate accipi potest. Et qui reliqui fuerint de populo Israel, vastabunt eos, et blasphemantia quondam Chaldaeorum auxilia possidebunt. Hoc autem eveniet eis pro superbia eorum, quia blasphemaverunt, et magnificati sunt contra populum Domini exercituum, qui Dominus exercituum erit horribilis super eos, et horror ejus non interficiet superbos: non blasphemantium sanguinem fundet;
Abbreviated transcription (Latin):
sum insultantes ꝓphetia. ut masa quondã
popło dĩ illata. ceterarũ gentiũ leuarentur
nunc areopolis appellatur. & blasphemias
filiors ammon quȩ ce ipsa urbs arabiȩ scđa
post bostram philadelfia dr̃. in quib expro¬
brauerant popło meo. & eiectis uideis dila-¬
tauerunt in t̾ra eoꝵs fines suos. Propterea
quia blasphemauerunt me & ex ꝓbrauert̃
popło meo: ego dñs exercituũ qui possum
implere qđ cõminor. & d̃s isrł qui inpopło
meo ipse patior iniuriã. faciam ut sit moab
quasi sodoma. & filii ammon quasi gomorra.
Legamus huiuscemodi uisiones in isai̾a &e ie-¬
remia. & eadẽ quȩ nunc hic legimꝰ reꝑiemꝰ
Siccitas spinarũ & acerui salis. & desertum
usq in ȩt̃num. Pro quo nescio quid sibi uolen.¬
tes.Lx.x. damascũ euulsam & derelictã int̾¬
pretati sunt. ni fallor uerbi ambiguitate
decepti. Siccitas enim qđ hebraice dicitur.
mamasac̃. excepta pͥma littera.
mem. si mutetur &.

Expanded text:
sum insultantes prophetia, ut mala quondam sum insultantes prophetia, ut mala quondam populi Dei, caeterarum gentium levarentur nunc Areopolis appellatur, et blasphemias filiorum Ammon, quae et ipsa urbs Arabiae secunda post Bosram Philadelphia dicitur: in quibus exprobraverunt populo meo, et ejectis Judaeis, dilataverunt in terra eorum fines suos. Propterea quia blasphemaverunt me, et exprobraverunt populo meo, ego Dominus exercituum, qui possum implere quod comminor, et Deus Israel, qui in populo meo ipse patior injuriam, faciam ut sit Moab quasi Sodoma, et filii Ammon quasi Gomorrha. Legamus hujuscemodi visiones in Isaia et Jeremia, et eadem quae nunc hic legimus, reperiemus. Siccitas spinarum et acervi salis, et desertum usque in aeternum, pro quo nescio quid sibi volentes LXX Damascum evulsam et derelictam interpretati sunt, nisi fallor, verbi ambiguitate decepti: siccitas enim quod Hebraice dicitur MAMASAC  , excepta prima littera MEM si mutetur, et
Abbreviated transcription (Latin):
hoc nunc ꝓpħa sophonias quanquã breuit̃.
eodem tam̃ ordine facit. Post phylistum enĩ
contra quos supra cõminatio prȩcucurrit.¬
gaza destructa erit & ascalon indesertum
a totũ inmeridie eicient & accharon eradica¬
bitur: nunc aduersum moab & filios ãmon
siue ut in . la:x. additum est contra damas-¬
cum quȩ inisaia dr̃. aram̃. texit᷑ ꝓphetia.
eoqd prebentes auxilia nabuchodonosor
uastauerint uideam. conculcauerint sanctu¬
arium eiꝰ templũq subuerterint. & subiuga¬
to popło isrł dñm blasphemauerint. Nabucho.¬
donosor quippe atq chaldei. iudeoꝵs urbib
subrutis cęteras gentes oppresser̃. & ita factũ
est ut qui insultauerant popło dĩ ipsi quoq
eadem maloꝵs angustia premerent᷑. & ha¬
berent conseruum uidã quẽ putauerant sẽ
habere subiectum. Igitur ante quã ueniat
captiuitas sub iosia adhuc rege. necdũ iero¬
solimis temploq subuersis: dirigit᷑ aduer¬

Expanded text:
hoc nunc propheta Sophonias, quamquam breviter, hoc nunc propheta Sophonias, quamquam breviter, eodem tamen ordine facit. Post Philisthiim enim contra quos supra comminatio praecucurrit destructa erit, et Ascalon in desertum, Azotum in meridie ejicient, et Accaron eradicabitur. Nunc adversus Moab, et filios Ammon, sive ut in LXX additum est, contra Damascum, quae in Isaia dicitur Aram, texitur prophetia, eo quod praebentes auxilia Nabuchodonosor, vastaverint Judam, conculcaverint sanctuarium ejus, templum quoque subverterint, et subjugato populo Israel, Dominum blasphemaverint. Nabuchodonosor quippe atque Chaldaei, Judaeorum urbibus subrutis, caeteras gentes oppresserunt, et ita factum est, ut qui insultaverant populo Dei, ipsi quoque eadem malorum angustia premerentur, et haberent conservum Judam, quem putaverunt se habere subjectum. Igitur antequam veniat captivitas sub Josia adhuc rege, necdum Jerosolymis temploque subversis, dirigitur adver
Abbreviated transcription (Latin):
Audiui opprobria moab & contumelias filioꝵ
ammon. in quib ex ꝓbrauer̃ popło meo. &
magnificati sunt suꝑ t̃minos meos. Propt̾e a
sicut sodoma erit. & filii ammon quasi go¬
Imorra. & damascus derelicta quasi aceruus
areȩ &e dissipata in sempit̾nũ. Et reliqui qui
fuerint de popło meo diripient eos. & residui
gentis meȩ possidebunt eos. Hoc erit eis ꝓcon
I tumelia sua: quia exꝓbrauer̃ & magnificati
sunt suꝑ dñm omĩpotentẽ. Alanifestus erit
dñs suꝑ eos: & disꝑdet om̃s deos gentiũ terrȩ.
&e adorabunt singuli eum de loco suo. om̃s
insulȩ gentium. Quod excepto daniel ꝓpħa
qui quattuor regnor cernit sepius uisiones.
&e eors differentias sub aliis atq aliis imagi.¬
nib exponit. & isaias. ieremias. & ez echiel
faciunt. ut post uisionẽ uideȩ aduersũ cȩte-¬
ras nationes quȩ incircũ itu eiꝰ sunt uertant
larũ quȩ eis uentura sint nuncient. atq i̾n
descriptione earum diutus immorentur.

Expanded text:
opprobrium Moab, et contumelias filiorum Ammon: in quibus exprobraverunt populo meo, et magnificati sunt super terminos meos. Propterea sicut Sodoma erit, et filii Ammon quasi Gomorrha, et Damascus derelicta quasi acervus areae, et dissipata usque in sempiternum, et qui reliqui fuerint de populo meo, diripient eos, et residui gentis meae possidebunt eos: hoc erit eis pro contumelia sua, quia exprobraverunt et magnificati sunt super Dominum omnipotentem: manifestus erit Dominus super eos, et disperdet omnes deos gentium terrae, et adorabunt eum singuli de loco suo, omnes insulae gentium. Quod excepto Daniele propheta, qui quatuor regnorum saepius cernit visiones, et eorum differentias sub aliis atque aliis imaginibus exponit , Isaias, Jeremias, Ezechiel faciunt, ut post visionem Judae adversum caeteras nationes, quae in circuitu ejus sunt, vertant larum, quae eis ventura sunt, nuntient, atque in descriptione earum diutius immorentur:
Abbreviated transcription (Latin):
babylonẽ. quȩ ciuitas chaldeorũ est. Qđ aut̃
ait onochrotalũ & ericiũ in cardinib eiꝰ. & cor¬
morari. Proptẽa qđ & nos &.Locx. similit̾ tran¬
stulimus. coruus insuꝑ liminari. in hebreo
uel siccitas uel gladius. uł coruus accipitur.
Unde aquila gladium. alii siccitatem inter¬
pretati sunt. Et post euersionẽ quasi insultan̾
runȩ eius sermo ꝓpheticus. loquitur. Hȩc
est ciuitas głosa habitans inconfidentia. quȩ
dicebat in corde suo. Egosum: & extra me ñ ÷

Expanded text:
 quae civitas Chaldaeorum est. Quod autem ait: Onocrotalum et hericium in cardinibus ejus, et cormorari. Praeterea quod et nos et LXX similiter transtulimus: Corvus in superliminari, in Hebraeo rsitatem  , vel siccitas, vel gladius, vel corvus accipitur. Unde et Aquila, gladium, alii siccitatem interpretati sunt. Et post eversionem quasi insultans ruinae ejus, sermo propheticus loquitur: Haec est civitas gloriosa, habitans in confidentia, quae dicebat in corde suo: Ego sum, et extra me
Abbreviated transcription (Latin):
de interp̃tationis uarietate & errore sit dic¬
tum. ac difficultate hystoriȩ. Qui aut̃ doc¬
tus uir est & sp̃ualib sp̾ualia comparat. &
non quęrit quȩ deorsum sunt. sed ea quȩ sur-¬
sum & cum xp̃o resurgit ab inferis & uete.¬
rẽ hominẽ deponens induitur nouo: & op.
ad magistros contrarioꝵ ȩccłȩ dogmatum
refert. Qui &e ipsi uident᷑ de genere esse abrahã
& effugisse incendium sodomȩ & gomorrȩ ce
habitare in segor paruuilã. sed quiã generatio
eorum in tenebris est. declinauer̃t enĩ a dõ¬
patre qđ interp̃tat᷑ ex nominib loth & moab
& intenebrosa spelunca concepti de incestis
nupti is substiter̃: ꝓpterea usq hodie simplici¬
tati filioꝵs insultantes magnificare cupiunt
suꝑ t̃minos eiꝰ possessionẽ suã. de quib in pro¬
uerbus dr̃. Non trans feras t̃minos sempit̃nos.
quos statuer pͥores tui. Uide hereticos indiale¬
ctica sibi & rethorica & omium sophismatum

Expanded text:
de interpretationis varietate et errore sit dicde interpretationis varietate et errore sit dictum, et de difficultate historiae. Qui autem doctus vir est, et spiritualibus spiritualia comparat, et non quaerit quae deorsum sunt, sed ea quae sursum, et cum Christo resurgit ab inferis, et veterem hominem deponens induitur novo, opprobad magistros contrariorum Ecclesiae dogmatum referet, qui et ipsi videntur de genere esse Abraham, et effugisse incendium Sodomae et Gomorrhae, et habitare in Segor parvula. Sed quia generatio eorum in tenebris est, et lumen veritatis noPatre, quod interpretatur ex nominibus Lot et Moab lus meus et in tenebrosa spelunca concepti de incestis nuptiis substiterunt: propterea usque hodie simplicitati filiorum Judae insultantes, magnificare cupiunt super terminos ejus possessionem suam, de quibus in Proverbiis dicitur: Non transferas terminos sempiternos, quos posuerunt patres tui . Vide haereticos in dialectica sibi et rhetorica et omnium sophismatum
Abbreviated transcription (Latin):
ubicunq aduersũ gentes aliquas ꝓphecia
texit᷑. explanatio est. Nunc qđ supra diximꝰ
damascũ hebraice ñ haberi. nec apud quenꝗ
alium unt̾p̃tẽ: etiam ex ipso scripturae
ordine comprobabimus. Ad idenim qđ dixe¬
rat. audiui opprobrium moab. & blasphemias
filioꝵs ammon. postea retulit. quia moab ut
sodoma erit. & filii ammon quasi gomorra.
Qđ gͦ sequitur & damascus deserta quasi acer-¬
uis areȩ: debuerat & de damasco aliquid prȩ.¬
misisse. ut quomodo de duab gentib dixerat.
moab ut sodoma erit. & filii amnion ut go¬
morra. quarum peccata ante iam dixerat.
sic &e damasci uel opprobria uel blasphemias
descripsisse. & postea digne supplicium uide-¬
retur inferre. Sed & hoc ipsum qđ dr̃ quasi
interpretatos idest salis: sed abimꝑitis qui¬
e i acuͦ  ia. hoc est aceruum frumenti
uel frugum putauerint. ꝓ. Aa oc. additis
duab litteris. ꝙͦ. &. 3ͥ. quasi ad consequentiã
frugum. Aa uͦ xͣ oc. idest areȩ positũ. Hoc

Expanded text:
ue adversum gentes aliqua prophetia dicitur, explanationem. Nunc quod supra diximus, Damascum Hebraice non haberi, nec apud quemquam alium interpretem, etiam ex ipso Scripturae ordine comprobabimus. 706 Ad id enim quod dixerat: Audivi opprobrium Moab, et blasphemias filiorum Ammon, postea retulit: Quia Moab et Sodoma erit, et filii Ammon quasi Gomorrha. Quod ergo sequitur: Et Damascus deserta, quasi acervus areae, debuerat et de Damasco aliquid praemisisse, ut quomodo de duabus gentibus dixerat: Moab ut Sodoma erit, et filii Ammon ut Gomorrha, quarum peccata ante jam dixerat: sic et Damasci vel opprobria, vel blasphemias descripsisset, ut postea digne supplicium videretur inferre. Sed et hoc ipsum quod dicitur: Quasi interpretatos, id est, salis; sed ab imperitis qui θιμωνίαν, hoc est, acervum frumenti vel frugum putaverunt, pro ἁλὸς, additis duabus litteris ω et ν, quasi ad consequentiam frugum, ἅλωνος, hoc est, areae, positum. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
babylonẽ. & om̃e qd sequit᷑. onocrotalus & eri¬
cus in liminib eiꝰ morabunt᷑. & cetera baby¬
loniȩ potius conuenire. cuiꝰ & in isaia eadẽ so.¬
litudo prȩdicit᷑. E contrario alii affirmant
manifeste de assyrio dici. de quõ iam prȩcesse¬
rit. Et extendet manũ suam suꝑ aquilonem.
& ꝑdet assur: & ponet niniuen in solitudinem.

Expanded text:
Babylonem. Et omne quod sequitur: Onocrotalus et heriBabylonem. Et omne quod sequitur: Onocrotalus et hericius in liminibus ejus morabuntur, et caetera, Babyloni potius convenire, cujus et in Isaia eadem solitudo praedicitur. Et econtrario alii affirmant, manifeste de Assyrio dici, de quo jam praecesserat: Et extendet manum suam super Aquilonem, et perdet Assur, et ponet Niniven in soli
Abbreviated transcription (Latin):
I greges & om̃s bestiȩ terrȩ. & cameleontes &
Sericii in prȩsepib eiꝰ cubabunt. & bestiȩ cla¬
Idrus altitudo eius. Hȩc ciuitas malis dedita:¬
: quȩ habitat in sp̃e. quȩ dicit incorde suo. Egosũ.
Sce non est post me amplius. Quomͦ redacta est
in solitudinẽ pascua bestiarum: Omĩs qui tran¬
sit ꝑeam sibilabit: & mouebit manus suas. ludei
hoc omẽ capitulum & duo suꝑiora contra phy.¬
listiim moab & filios ammon ad aduentũ xp̃i
referunt. quẽ putant inconsũmatione mundi.
liberet de manu gentiũ qua tenent᷑. & hoc sona¬
re qđ dr̃. & adorabunt eum uir de loco suo:
om̃s insulȩ gentiũ. Nonsolum aut̃ suꝑiores gentes.
sed ethiopes quoq & assyrios & niniuen urbem
assyriors eo tempore ponendã insolitudinem.
breo scriptum est om̃s bestias gentiũ. Ex quo
significari putant de cunctis nationib quȩ euer.¬
surȩ sunt niniuen. Ꝙ quia niniue speciosa in¬
terp̃tatur: in prȩsenti loco speciosã referunt ad

Expanded text:
 greges, et omnes bestiae terrae: et chamaeleontes et hericii in praesepibus ejus cubabunt, et bestiae cladrus altitudo ejus: haec est civitas malis dedita, quae habitat in spe, quae dicit in corde suo: Ego sum, et non est post me amplius; quomodo facta est in solitudinem pascua bestiarum? omnis qui transit per eam, sibilabit, et movebit manus suas. Judaei totum hoc capitulum et duo superiora contra Philisthiim, et Moab, et filios Ammon ad adventum Christi referunt, quem putant in consummatione mundi eum suum liberet de manu gentium, qua tenentur: et hoc sonare quod dicitur: Et adorabunt eum viri de loco suo, omnes insulae gentium. Non solum autem superiores gentes, sed Aethiopes quoque et Assyrios et Niniven urbem Assyriorum eo tempore ponendam esse in solitudbraeo scriptum est, omnes bestias gentium: ex quo significari putant de cunctis nationibus, quae eversurae sunt Niniven. Et quia Ninive, speciosa interpretatur, in praesenti loco speciosam referunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
sub demonum potestate. redintegrato sta¬
tu omiũ uenient ad te. & nequaquã ultra
suꝑ ꝑditis filiis tuis patieris opprobrium.
Id qđ diximus nugas sciamꝰ in hebreo ipsũ
latinum esse sermonẽ. & ꝓpterea a nobis
ita ut in hebreo erat positũ. ut nosse posse¬
mus linguam hebraicam om̃iũ linguarũ
esse matricẽ. Qđ non est huiꝰ temporis dis¬
cet loco ubi diximꝰ congregabo. quia ex tẽ
erant. ꝓ eo qđ est erant. interp̃tari uolusse.
sed ꝑuocando & inclamando ponit. Haiũ.
enim cuiꝰ est uerbi initiũ sum : prȩteritũ
tempus. numero plurali significat erant
uł fuerant. Hȩc scio. molesta esse lectori.
Qui si animaduerterit. ñ me controuersias
&e declamationes scribere. nec in locis exul.
dere uoluero. quã arguet in tantis obscuri¬
tatib ut dignum est immorantẽ.
cce ego interficiam om̃s qui afflixer̃ te
intẽpore illo. & saluabo claudicantẽ. & eam
quȩ eiecta fuerat congregabo. & ponã eos

Expanded text:
sub daemonum potestate, redintegrato omnsub daemonum potestate, redintegrato omnium statu, venient ad te, et nequaquam ultra super perditis filiis tuis patieris opprobria. Id quod diximus nugas  , sciamus in Hebraeo ipsum Latinum esse sermonem, et propterea a nobis ita ut in Hebraeo erat, positum: ut nosse possimus linguam Hebraicam omnium linguarum esse matricem, quod non est hujus temporis discet loco ubi diximus: Congregabo quia ex te erant: pro, erant, intepretati voluisse sed pro vocando et inclamando ponit: HAJA   enim, cujus verbi initium est, sum, praeteritum tempus numero plurali significat, erant, vel fuerant. Haec scio molesta esse lectori, qui si animadverterit non me controversias et declamationes scribere, nec in locis exsultdere voluero, quam arguet in tantis obscuritatibus ut dignum est immorantem. Ecce ego interficiam omnes qui afflixerunt te in tempore illo: et salvabo claudicantem, et eam quae e
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. pacem meam relinquo uob̾. Abstulit
enĩ infine & in consũmatione mundi iudi¬
cium eiꝰ. nequaquã eam corripiens atq ui¬
dicans. sed saluans. & auertit inimicos eiꝰ
demonũ turbas rex isrł. Dñs in medio eiꝰ
erit. ñ timebit ultra malũ. In illa die
dicetur ad ierłm liberam. quȩ non seruit
cum filiis suis: sed quȩ est mat̾ scõr. Noli tune¬
re syon. ipsa quippe est & ierłm. Ne quaquã
ultra tua oꝑa dissoluent᷑: nec facies qđ te fe¬
cisse lugebis. Dñs ds̃ tuus qui saluabit te
fortis & potens: ipse habitabit in medio tui.
Gaudebit suꝑ te in exultatione atq leticia.
& silebit peccata tua incaritate qua te dile¬
xit. Exultabit suꝑ te in laude. uel qđ lau¬
dabilis sis. uel qd eum tuis laudib canas.
Nugas siue ut aquila interpretatꝰ est trans.¬
latos qui a te recesserant congregabo. quia
ex te erant. Hoc est hi qui ꝑ uitia atq pec¬
cata de tuo sinu fugerant. & facti erant

Expanded text:
vobis, pacem meam relinquo vobis . Abstulit vobis, pacem meam relinquo vobis . Abstulit enim in fine et in consummatione mundi judicium ejus, nequaquam eam judicans atque corripiens, sed salvans: et avertit inimicos ejus, daemonum turbas. Rex Israel Dominus in medio ejus erit: non timebit ultra malum. In die illa dicetur ad Jerusalem liberam: non quae servit cum filiis suis, sed quae est mater sanctorum : Noli timere, Sion ipsa 730 quippe est et Jerusalem, nequaquam tua opera dissolventur: nec facies quae te fecisse lugebis . Dominus Deus tuus, qui salvabit te, fortis et potens, ipse habitabit in medio tui, gaudebit super te in exsultatione et laetitia, et silebit peccata tua in charitate , qua te dilexit: et exsultabit super te in laude, vel quia laudabilis sis, vel quia cum tuis laudibus canas. Nugas, sive, ut Aquila interpretatus est, translatos, qui a te recesserunt, congregabo, quia ex te erant, hoc est, hi qui per vitia atque peccata de tuo sinu fugerant, et facti erant
Abbreviated transcription (Latin):
tibi reddet lȩticiam quã ꝑdidisti. & ueteri
homine ꝓiecto in nouo ambulare te faciet.
&̾ hoc faciet in dilectione sua: non tuo merito
sed miscđia sua. Et lȩtabit᷑ inte: & delecta-¬
bitur quasi pinguissimã solennitatis suȩ
hostiam suscipiens salutẽ tuã. & ipse tibi
dicet. Congregabo contritos tuos. Cor qͥppe
contritũ & humiliatũ ñ despicit dñs. & ca¬
lamũ quassatũ ñ confringet. Hoc interim:
si uoluerimꝰ de scđo aduentu acciꝑe saluato¬
ris. Porro quia ꝓpħa ⁊acharias ad similem
lȩticiam cohortatur syon & ierłm. & hanc
ipsam ꝓphetiã matheus dicit in pͥmo aduen¬
immo ipso ordine ducimur ueritatis: qđ
in sophonia dr̃ non futurum sꝑare sed fa¬
ctum. Scriptum est enim in zacharia.
Gaude uehement̃ filia syon. prȩdica filia
ierłm. Ecce rex tuus uenitͣ iustus & saluator.
exultare atq lȩtari in omĩ corde. Locus pa¬
cis ille est: ad quẽ dictum est. Pacẽ meã do

Expanded text:
tibi reddet laetitiam quam perdidisti, et veteri tibi reddet laetitiam quam perdidisti, et veteri homine projecto, in novo ambulare te faciet, et haec faciet in dilectione sua: non tuo merito, sed misericordia sua. Et laetabitur in te, et delectabitur, quasi pinguissimam solemnitatis tuae hostiam suscipiens salutem tuam: et ipse tibi dicet: congregabo contritos tuos: Cor, quippe, contritum et humiliatum Deus non despiciet ; et, Calamum contritum non confringet . Haec interim si voluerimus de secundo adventu accipere Salvatoris. Porro quia propheta Zacharias ad similem laetitiam cohortatur Sion et Jerusalem, et hanc ipsam prophetiam Matthaeus dicit in primo advenimmo ordine ipso ducimur veritatis, quod in Sophonia dicitur, non futurum sperare, sed factum. Scriptum est enim in Zacharia: Gaude vehementer, filia Sion; praedica, filia Jerusalem: ecce rex tuus venit tibi justus et salvator: exsultare atque laetari in omni corde locus pacis, ad quem dictum est: Pacem meam do
Abbreviated transcription (Latin):
generali mundi consũmatione p̃dicans loqͥt᷑.
Gaude filia syon. prędica. filia ierłm. lȩtare
& delectare de toto corde tuo filia ierłm.
Omĩs quippe ȩccłiastica anima. quȩ inspecu¬
la constituta est & contemplat᷑ pacẽ. lȩtat᷑¬
& gaudet iniquitates a se. eẽ. sublatas.
&e redemptam se abeo qui precioso sangui
ne redemit om̃s. Ap̃c enim factus est no-¬
bis sapientia a dõ &e iusticia. & scĩficatio.
& redemptio: & redemit nos rex isrł qui
habitat in medio nr̃i. dicens. Ego & pater
m̃s ueniemꝰ & mansionẽ apud eum facie-¬
mus. Et habitabo & in ambulabo in eis.
& ultra non uidebimꝰ mala. solas uirtutes
cogitantes atq facientes. In illo die dicit
dñs uidentib nobis pacẽ & insullimi posi¬
tis ne dissoluant᷑ manus tuȩ qui &e ꝑisaiã
dixit. Confortamini manus dissolutȩ. &
oꝑa tua robusta sint. Dñs enim fortis cui
nemo potest resistere. saluator tuus. ipse

Expanded text:
generali mundi consummatione praedicans loquitur: generali mundi consummatione praedicans loquitur: Gaude, filia Sion, praedica, filia Jerusalem, laetare et delectare de toto corde tuo, filia Jerusalem. Omnis quippe Ecclesiastica anima, quae in specula constituta est, et contemplatur pacem, laetatur et gaudet iniquitates a se esse sublatas, et redemptas ab eo qui pretioso sanguine omnes redemit. Christus enim factus est sapientia nobis a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio . Et redemit nos rex Israel, qui habitat in medio nostri, dicens: Ego et Pater meus veniemus, et mansionem apud eum faciemus ; et habitabo et inambulabo in eis : 729 et ultra non videbimus mala, solas virtutes cogitantes atque facientes. In illa die, dicit Dominus, videntibus nobis pacem, et in sublimi positis, ne dissolvantur manus tuae, qui et per Isaiam dixit: Confortamini manus dissolutae, et opera tua robusta sint . Dominus enim fortis, cui nemo potest resistere: salvator tuus, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
putant esse uenturũ hȩc sibi omĩa reꝑmittuñ.
quȩ nos qui xp̃m suscepimus iam cũ ipso sumꝰ
ne quenquã ledere uidear. estimat nec dum
ꝓphetiam. eẽ. completã: sciat falso. xp̃i porta¬
re se nomen. & iudaicam animã: circuncisi.¬
onẽ tantum corporis iudaicã non habere.
Si enĩ hȩc nec dum facta sunt sed sunt futura :
frustra credidimꝰ saluatoris aduentũ. ł rustra
aut̃ ñ credentes intelligimus in nobis esse
completum mysteriũ. qđ temporib et̾nis
ꝑtinere. Post hoc enim qͦd prȩcesserat iudici¬
um meũ in congregationes gentium ut su-¬
scipiam reges. usq ad eum locũ ubi ait. ut
inuocent om̃s nomen dñi & seruiant ei sub
iuigo uno. & ultra flumina ethiopiȩ susci.¬
piaminde disꝑsos meos qui afferent michi
uictimas. & post reliqui as popłi isrł creden¬
tes in xp̃o atq saluatas de quib dr̃. & ti¬
mebunt nomen dñi qui sunt reliqui de

Expanded text:
putant esse venturum, haec sibi omnia repromittunt, putant esse venturum, haec sibi omnia repromittunt, quae nos qui Christum suscepimus, jam cum ipso sumus ne quemquam laedere videar, existimat necdum prophetiam esse completam, sciat falso Christi portare se nomen, et Judaicam animam, circumcisionem tantum corporis non habere. Si enim haec necdum facta sunt, sed futura, frustra credidimus Salvatoris adventum: frustra autem non credentes intelligimus in nobis esse completum mysterium, quod temporibus aeternis  Ecclesiam pertinere. Post hoc enim quod praecesserat  Judicium meum in congregationes gentium, ut suscipiam reges, usque ad eum locum, ubi ait: Ut invocent omnes nomen Domini, et serviant ei sub jugo uno: Et, ultra flumina Aethiopiae suscipiam in dispersis meis qui afferent mihi victimas: et post reliquias populi Israel, credentes in Christo atque salvatas, de quibus dicitur: Et timebunt nomen Domini qui sunt reliqui de
Abbreviated transcription (Latin):
uant᷑ manus tuȩ. Dñs ds̃ tuus inmedio tui
fortis. ipse saluabit. Gaudebit suꝑ te inlȩti¬
cia. silebit in dilectione tua: & exultabit
suꝑte in laude. Nugas qui a lege recesserunT
Scongregabo. quia ex te erant. ut non ultra
habeas suꝑeis opprobrium. Laa. Gaude
filia syon prȩdica filia ierłm. exulta & de¬
lectare de coto corde tuo filia ierusalem.
Abstulit dñs iniquitates tuas. redemit te de
mani inimicorum rex isrł dñs inmedio tui:
non uidebis mala ultra. In tempore illo dicit
dñs ierłm confide: syon ñ dissoluant᷑ manus
tuȩ. Dñs ds̃ tuus inte fortis. saluabit te.
Adducet suꝑ te lȩticiam: & in nouabit te in
caritate sua. Et̃ lȩtabitur inte in delectatione
quasi in die solenni: & congregabo confractoᷤ
alit̾ hebraica capitula : aliter.Lxx. greca
uidelicet ac latina finiri. Ubi enĩ insensu
diuersa translatio est. ibi necesse est diuer¬
sa. eẽ. uł principia uł fines. ludei cũ xp̃o quẽ

Expanded text:
vantur manus tuae Dominus Deus tuus in medio tui vantur manus tuae Dominus Deus tuus in medio tui Fortis ipse salvabit gaudebit super te in laetitia silebit in dilectione tua exultabit super te in laude nugas qui a lege recesserant congregabo quia ex te erant ut non ultra habeas super eis obprobrium ecce epraedica, filia Jerusalem, exsulta et delectare de toto corde tuo, filia Jerusalem. Abstulit Dominus iniquitates tuas, redemit te de manu inimicorum tuorum, rex Israel Dominus in medio tui: non videbis mala ultra. In tempore illo, dicit Dominus Jerusalem, confide, Sion, non dissolvantur manus tuae: Dominus Deus tuus in te fortis salvabit te: adducet super te laetitiam, et innovabit te in charitate sua, et laetabitur in te 728 in delectatione, quasi in die solemni: congregabo confractos aliter Hebraica capitula, et aliter LXX Graeca videlicet Latinaque finiri. Ubi enim in sensu diversa translatio est, ibi necesse est diversa esse vel principia vel fines. Judaei cum Christo, quem
Abbreviated transcription (Latin):
Et est sensus. Hoc qđ putabam dñm in ęt̾num
relinquere peccatores. & miscđias suas ira
succendente cohibere. intellexi iccirco factũ.
ut immutatione dexterȩ suȩ quȩ excelsi est
dextera uniuersa mutaret: & misereretur
his quos ante ꝓiecerat. Et nos gͥ & reliquiȩ
isrł scientes qđ reddituri simꝰ rationẽ ꝓ omĩ
labia mendacii: non loquam᷑ uanitatẽ. Uan¬
tas quippe uanitantũ: omĩa uanitas. Q uni-¬
uersa uanitas: omĩs homo uiuens. Nec in ore
nr̃o mendacium ꝓferamus: sed accepta potesta.¬
te calcandi suꝑserpentes & scorpiones. & suꝑ
omnẽ uirtutẽ inimici. nullã timeamꝰ formi¬
dinẽ: nec luporum xp̃o custode uereamur
insidias. sed dicamus. Dñs illuminatio mea
omĩ corde filia ierłm. Abstulit dñs uidiciũ
tuũ: auertit in imicos tuos rex isrł dñs in
medio tui: non timebis malũ ultra. In die
illa dicet᷑ ierłm Noli timere. syon ñ dissol.¬

Expanded text:
Et est sensus: Hoc quod putabam Dominum in aeternum Et est sensus: Hoc quod putabam Dominum in aeternum relinquere peccatores, et misericordias suas ira succedente cohibere, intellexi idcirco factum, ut immutatione dexterae suae, quae excelsi est dextera, universa mutaret, et misereretur his quos ante projecerat. Et nos igitur et reliquiae Israel, scientes quod reddituri sumus rationem pro omni tem. Vanitas quippe vanitatum, et omnia vanitas . Et: Universa vanitas omnis homo vivens . Nec ore nostro mendacium proferamus; sed accepta potestate calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici , nullam timeamus formidinem, nec luporum, Christo custode, vereamur insidias: sed dicamus, Dominus illuminatio mea, omni corde filia Hierusalem. Abstulit Dominus iudicium tuum: avertit inimicos tuos rex Srahel. Dominus in medio tui: non timebis malum ultra. In die illa dicetur Iherusalem noli timere: Syon non dissol
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ds̃ sub peccato ut om̃ib misereatur:
timebunt nom̃ dñi. & reliquiȩ isrł ñ faci¬
ent ultra iniquitatẽ ꝑ quã dñm negauer̃t̃.
nec loquent᷑ uana in eptas sibi fabulas
ꝓmittentes. Nec ͫ inueniet᷑ in ore eorum
lingua mendacii. xp̃o ꝑ eos qui ueritas est
loquente. Tunc enimͤ & ipsi in uno grege &
accubabunt in ȩccła. & ueri nabuchodonosor
impetus non timebunt. Hȩc legentes. & uiden¬
tes tanta mysteria: clamemꝰ cum apło atq di-¬
camus. O ꝓfundũ diuitiarũ sapientiȩ & scien¬
tiȩ dĩ. quam inscrutabilia iuditia tua. & in
uestigabiles uiȩ tuȩ. Qđ quidẽ & ꝓpħa senti¬
ens. & secum uoluens: de dĩ iudicio suspicat᷑.
In nocte cum corde meo exercebar: & scobebã
sp̃m meum. & dicebam. Hunqͥd insempit̾nũ
abiciet ds̃. aut ñ addet ut misereat᷑ ultra.
aut continebit in ira miscđias suas: & dixi.
N unc coepi. Hȩc est mutatio dexterȩ excelsi.

Expanded text:
Deus omnes sub peccato, ut omnibus misereatur  Deus omnes sub peccato, ut omnibus misereatur  timebunt nomen Domini. Et reliquiae Israel non facient ultra iniquitatem, per quam Dominum negaverunt, nec loquentur vana: ineptas sibi fabulas promittentes: nec invenietur in ore eorum lingua mendacii, Christo per eos, qui veritas est, loquente. Tunc enim pascentur, et ipsi in uno grege, et accubabunt in Ecclesia, et veri Nabuchodonosor impetus non timebunt. Haec videntes et legentes tanta mysteria, clamemus cum Apostolo, atque dicamus: O profundum divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam 727 inscrutabilia suvestigabiles viae tuae . Quod quidem et propheta sentiens, et secum volvens, de Dei judiciis suspicatur. In nocte cum corde meo exercebar, et scopebam spiritum meum, et dicebam: Numquid in sempiternum abjiciet Deus, aut non addet ut misereatur ultra: aut continebit in ira sua misericordias suas? et dixi: Nunc coepi: haec est immutatio dexterae excelsi .
Abbreviated transcription (Latin):
atq peccatis. reddito nob̾ labio electo siue
mundo & candido ut int̾pretatus est symina¬
chus. derelinquere nos influminib ethiopiȩ
ꝑuersors dogmatũ magistros quib ante ir¬
munera delaturos. In die illa qua nobis
xp̃i lumen fuerit exortum: dicetur ad sin-¬
gulos nr̃m. non confunderis ex omĩb ad in¬
uentionib tuis. cogitationib uidelicet pessimis
quib impie agebamus contra dm̃. Et tollet᷑
uniuersa suꝑbia & contumelia: ꝑ quã erige¬
bamur contra dm̃. & contra montẽ scm̃ eiꝰdẽ¬
nominib relinquet᷑ in nob popłs mansuetꝰ
& humilis. ut nichis arrogans. nichil tumens
nichil qđ dõ displiceat cogitemꝰ. Simulq
considera. quod in die iudici i &e in consum¬
matione mundi tollant᷑ uniuersa nomina
dignitatum. & unus popłs remaneat &¬
grex sub pastore bono. qui sit mansuetus
&e humilis. Tunc etiam popłs isrł plenitu¬
dine gentiũ sub intrante. quia conclusit

Expanded text:
atque peccatis, reddito nobis labio electo, sive atque peccatis, reddito nobis labio electo, sive mundo, et candido ut interpretatus est Symmachus derelinquere nos in fluminibus Aethiopiae perversorum dogmatum magistros, quibus ante irmunera delaturos. In die illa, qua nobis Christi lumen fuerit exortum, dicetur ad singulos nostrum: non confunderis ex omnibus tuis adinventionibus, cogitationibus videlicet pessimis, quibus impie agebamus contra Dominum, et tolletur universa superbia et contumelia per quam erigebamur contra Dominum, et contra montem sanctum enominibus relinquetur in nobis populus mansuetus et humilis, ut nihil arrogans, nihil tumens, nihil quod Deo displiceat, cogitemus. Simulque considera quod in die judicii, et in consummatione mundi tollantur universa nomina dignitatum, et unus populus remaneat, et grex sub pastore bono, qui sit mansuetus et humilis. Tunc etiam populus Israel, plenitudine gentium subintrante  Quia conclusit
Abbreviated transcription (Latin):
dni. Reliquiȩ isrł. non multitudo quȩ cla¬
mauit crurifige crucifige eũ. non pontifi¬
ces & optimatẽs. sed reliquiȩ nequa quam
facient iniquitatem nec loquentur mendaciũ
in xp̃o ueritate credentes. nec inuenietur in
ore cors lingua dolosa. scientiũ qđ omẽ men¬
dacium de diabolo est. Qiñ ipsi pascent᷑ & dicent.
Dñs pascit me & nichil mͥ deerit. in loco pascuę
ibi me collocauit. Suꝑ aquam refectionis edu¬
cauit me: animã meã conuertit. Et ñ erit
qui exterreat: uncente fide credentiũ ꝑsecu.¬
torũ suꝑbiã. Hoc depͥmo aduentu xp̃i intel¬
lectum sit. qđ udei in fine sibi ꝓmittunt.
& sꝑant se habitaturos inierłm: & inmorem
pecoꝵs corporalib bonis uideȩ opibq cõplen¬
dos. & pascendos herbis uiridib. & deletis
cunctis gentib sibiq subiectis. nullũ posse
residere qui exterreat eos. HNos aut̃ accipiente
draconis uenenum quo tincti fueramꝰ uitus

Expanded text:
Domini. Reliquiae Israel, non multitudo quae claDomini. Reliquiae Israel, non multitudo quae clamavit: Crucifige, crucifige eum : non pontifices et optimates; sed reliquiae nequaquam facient iniquitatem, nec loquentur mendacium in Christo, veritati credentes: nec invenietur in ore eorum lingua dolosa, scientes quod omne mendacium de diabolo est ; quoniam ipsi pascentur, et dicent: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit: in loco pascuae ibi me collocavit. Super aquam refectionis educavit me, animam meam convertit : et non erit qui exterreat, vincente fide credentium persecutorum superbiam. Hoc de primo 726 adventu Christi intellectum sit, quod Judaei sibi in fine promittunt, et sperant se habitaturos in Jerusalem, et in morem pecorum corporalibus donis Judae opibusque complendos et pascendos herbis viridibus, et deletis cunctis gentibus, sibique subjectis, nullum posse residere qui eos exterreat. Nos autem accipientes draconis venenum, quo tincti fueramus vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
electũ. & inuocauerint om̃s nom̃ iesii. &
portauerint iugum eiꝰ: tunc etiã ultra flu-¬
mina ethiopiȩ unde uenit regina saba au.¬
dire sapientiã salomonis deferent uictimas
dño. & ethiopia prȩueniet manꝰ eiꝰ dõ. ueroq
legifero qui decem plagis ꝑcussit egyptum
Nubet ethiopissa inuidente synagoga uideors.
Qđ aut̃ ait uxta hebraicum. inde supplices
mei. filii dispsors meors deferent munꝰ mͥ.
huiuscemodi est. O isrł. o synagoga quondã
mͥ uictimȩ deferent᷑. idest de gentiliũ popło.
Indie illa idest quando gentiũ crediderit
multitudo: etiã tu non penitus confunderis
suꝑ cunctis errorib tuis qͥb pręuaricata es.
eligendo baraban & dĩ filiũ crucifigendo.
Tunc auferã de medio tui scribas & sãcerdotẽ.
& phariseos magniloquos suꝑbiȩ tuȩ. & ne-¬
quaquã te inmonte meo scõ ultra iactabis.
sed habebis popłm pauꝑem. homines illitce¬
ratos & piscatores : qui sꝑabunt innomine

Expanded text:
 invocaverint omnes nomen Domini, et portaverint jugum ejus tunc etiam ultra flumina Aethiopiae unde venit regina Saba audire sapientiam Salomonis deferent victimas Domino: Et Aethiopia praeveniet manus ejus Deo : veroque legifero, qui decem plagis percussit Aegyptum , nubet Aethiopissa, invidente synagoga Hebraeorum. Quod autem ait juxta Hebraicum: Inde supplices mei filia dispersorum meorum, deferent munus mihi, hujuscemodi est: O Israel, o synagoga quondam mihi victimae deferentur, id est, de gentilium populo. In die illa, id est, quando gentium crediderit multitudo, etiam tu non penitus confunderis super cunctis erroribus tuis, quibus praevaricata es in me, eligendo Barabbam, et Dei Filium crucifigendo . Tunc auferam de medio tui Scribas, et Sacerdotes, et Pharisaeos, magniloquos superbiae tuae, et nequaquam te in monte sancto meo ultra jactabis; sed habebis populum pauperem, homines illitteratos, et piscatores, qui sperabunt in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
xerit: puto eum ñ satis cuꝑe diuitias. in qͥb
non ꝑibunt. sed ꝑierunt qui erecti sunt.
Neq uͦ estimandum eos solos ꝑisse qui erecti
sunt argento: sed uxta hanc definitionem.
neo languore mollitus comam nutrit.
uellit pilos. cutẽ polit. & ad speculũ comit᷑.
quȩ ꝓprie passio & insania: feminarũ est.
Siquis aut̃ uult erigi & suꝑbire scã suꝑbia:
erigatur cum apłis. quando dignus fuerit
ꝓ nomine iesu xp̃i contumeliã pati: głet᷑
cum paulo qui exultabat in tribulationib:
sciens qđ tribulatio oꝑetur patientiã. pati

Expanded text:
xerit, puto eum non satis cupere divitias, in quibus xerit, puto eum non satis cupere divitias, in quibus non peribunt, sed perierunt qui erecti sunt. Neque vero aestimandum est eos solos periisse, qui argento erecti sunt, sed juxta hanc diffinitionem neo languore mollitus comam nutrit, vellit pilos, cutem polit, et ad speculum comitur, quae proprie passio et insania feminarum est. Si quis autem vult erigi et superbire sancta superbia, erigatur cum apostolis, quando dignus fuerit pro nomine Jesu Christi contumeliam pati, glorietur cum Apostolo, qui exsultabat in 688 tribulationibus, sciens q
Abbreviated transcription (Latin):
famulus erit fr̃m suors̾. Nonsolum aut̃ cha¬
naan assimilant᷑ peccatores: sed ꝓ qualita¬
te & diuersitate peccati. alius assimilatur
pharaoni. alius nembroth gyganti. & e con¬
trario ꝑbona oꝑa atq uirtutes. quia & uir-¬
tutũ itinera sunt diuersa: ille typũ assumit
quã humana conditio potest caꝑe: simili¬
tudine signat᷑ dĩ. isꝑierunt om̃s inuo¬
luti argento. L.x.x. Disꝑierunt om̃s. qͥ ere¬
cti sunt argento. Qui sibi inquit indiuitiis
confidebant. & tantas habebant opes ut se
quasi inuolutos & septos suis diuiti is esti¬
marent. uł certe scđm.Lxx. qui erecti
erant insupbiam & paupes despiciebant¬
ira ueniente uastati sunt. Simulq consi¬
dera. qđ non dixerit ꝑibunt qui erecti st̃
argento: sed iam nunc ante quam eis suppli¬
cii dies ueniat. in eo ipso qđ suꝑbiunt &e
semꝑ de thesauris suis cogitant ut seruent
eos. ꝑierint atq corruerint. Qd qui intel le¬

Expanded text:
famulus erit fratrum suorum . Non solum autem Chafamulus erit fratrum suorum . Non solum autem Chanaan assimilantur peccatores, sed pro qualitate et diversitate peccati, alius assimilatur Pharaoni, alius Nemrod giganti. Et econtrario, per bona opera atque virtutes, quia et virtutum itinera sunt diversa, ille spiritum assumit quam humana conditio potest capere, similitudine Dei signatur. Disperierunt omnes involuti argento. LXX: Disperierunt omnes qui erecti sunt argento. Qui sibi, inquit, in divitiis confidebant, et tantas habebant opes, ut se quasi involutos et septos suis divitiis aestimarent. Vel certe secundum LXX, qui erecti erant in superbiam et pauperes despiciebantra veniente, vastati sunt. Simulque considera quod non dixerit: peribunt qui erecti sunt argento; sed jam nunc, antequam eis veniat supplicii dies, in eo ipso quod superbiant, et semper de thesauris suis cogitent et serviant eis, perierint atque corruerint. Quod qui intelle
Abbreviated transcription (Latin):
qui in extremis peccatorũ fecib habitant.
&e in scelerũ suors ima demersi dicunt. Infi¬
xus sũ in limo ꝓfundi. & ñ est inquit sub¬
stantia. Unde addit᷑. Qui habitatis concisã.
Hoc est animã multis iniquitatib uulne¬
ratã. siue ęccłam quȩ scismatib heresibq
lacerata est ad singula uulnera plangit
filios int̾fectos. Qđ aut̃ dic̃. conticuit. siue
assimilatus est. omĩs popłs chanaan. blas¬
phemiã eoꝵ in die iudicii ce̾sare significat.
&e os qd in altum posuerant linguãq ad
terrã usq penetrantẽ. ęt̾no silentio contice¬
scere. & quia peccatũ peccauit ierłm. &
ideo incõmotionẽ facta est: popłs dr̃ cha¬
naan. qđ interpretat᷑ cõmotio. Nodi enim
potest dicere. statuit suꝑ petrã pedes meos:
sed incertus & fluctuans semꝑ in motu est.
Unde ce noe uir sc̃s post quã euigil auit a
somno: ex maledictione nom̃ imposuit cha¬
naan dicens. Maledictus chanaan puer:

Expanded text:
qui in extremis peccatorum faecibus habitant, qui in extremis peccatorum faecibus habitant, et in scelerum suorum ima demersi dicunt: Infixus sum in limo profundi, et non est, inquit, substantia . Unde et additur: qui habitatis concissam, hoc est, animam multis iniquitatibus vulneratam, sive Ecclesiam, quae schismatibus, haeresibusque lacerata est, et ad singula vulnera plangit filios interfectos. Quod autem dicit: Conticuit, sive assimilatus est omnis populus Chanaan, blasphemiam eorum in die judicii cessare significat, et os quod in altum posuerunt, linguamque ad terram usque penetrantem, aeterno silentio conticescere. Et quia peccatum peccavit Jerusalem, et ideo in commotionem facta est, populus dicitur Chanaan, quod interpretatur, 687 commotio. Non enim potest dicere: Statuit super petram pedes meos ; sed incertus et fluctuans semper in motu est. Unde et Noe vir sanctus, postquam evigilavit e somno, ex maledictione nomen imposuit Chanaan, dicens: Maledictus Chanaan puer,