comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et fregit om̃s ciuitates excelsas quae erant
ibi : a torrente mambre usque quo perue¬
niatur admare. Et occupauit terminos
cius acrlicia usque ad fines ia feth: qui
sunt ad austrum. Ad duxitq om̃s fili
madian : ac praedauit omnem locuple¬
tationem eorum. Om̃sq resistentes sibi.
occidit in ore gladii. Et post haec descen¬
dit in campos da masci in diebus mesis
& succendit om̃ia sata om̃sq arbores ac
uineas fecit incidi. Et cecidit timor illi
miserunt legatos sũos uniuersarum ur¬
bium & prouinciarum reges ac principes
syriae scilicet mesõpotamiae. & srriae
tio tua curca nos Melius est enimut uiuen¬
tes seruiamus nabuchodonosor regima¬
gno. & subditi simus tibi : quã morientes
cum interitu nr̃o ipsi seruitutis nrãe da¬
mna patiamur Om̃is ciuitas nr̃a om̃isq
possessio om̃s colles & montes & campi ar
menta boum greges ouium. caprarumq
equorum camelorumq & uniuersae fa¬

Expanded text:
et fregit omnes civitates excelsas, quae erant et fregit omnes civitates excelsas, quae erant ibi, a torrente Mambre usquequo perveniatur ad mare: et occupavit terminos ejus, a Cilicia usque ad fines Japheth, qui sunt ad austrum. Abduxitque omnes filios Madian, et praedavit omnem locupletationem eorum, omnesque resistentes sibi occidit in ore gladii. Et post haec descendit in campos Damasci in diebus messis, et succendit omnia sata, omnesque arbores et vineas fecit incidi: et cecidit timor illiumiserunt legatos suos, universarum urbium ac provinciarum reges ac principes, Syriae scilicet Mesopotamiae, et Syriae tio tua circa nos: melius est enim ut viventes serviamus Nabuchodonosor regi magno, et subditi simus tibi, quam morientes cum interitu nostro ipsi servitutis nostrae damna patiamur. Omnis civitas nostra, omnisque possessio, omnes montes, et colles, et campi, et armenta boum, gregesque ovium, et caprarum, equorumque et camelorum et universae fa
Abbreviated transcription (Latin):
fernis uocauit duces & magistratus uirtu¬
tis assyriorum : & dinumerauit uiros in
expeditionem sicut praecepit ei rex. Cen¬
tum uiginti milia peditum pugnatorũ:
& equites sagictarios duo decim milia
Omnemq expeditionem suam fecit prae¬
ire inmultitudine innumerabiliũ came¬
lorum : cumhis quae exercitibus sũffice¬
rent copiose. Boum quoque armenta
greges quoq ouium: quorum non erat
numerus Trumentum ex om̃i srria in
transitu suo parari constituit. Aurum
uero & argentũ de domo regis assumpsĩt
multum nimis. Et profectus est ipse & o¬
mnis exercitus cum quadrigis & equitib
& sagittariis : qui cooperuerunt faciem
terrae sicut locustae . Cumq pertransis¬
set fines assyriorum : uenit ad magnos
montes angae qui sunt a sinistro crliciae
Ascenditq om̃ia castella eorũ : &optinu¬
it omnẽ munitionẽ Effregit autẽ cii¬
tatem opinatissimã melothi: praeda
austrum terrae celeon Et trensũut eu¬
phraten : & uenit ad mesopotamiam

Expanded text:
rnis vocavit duces et magistratus virtutis Assyriorum et dinumeravit viros in expeditione sicut praecepit ei rex centum viginti milia peditum pugnatorum et equites sagittarios duodecim milia omnemque expeditionem suam fecit praeire multitudinem innumerabilium camelorum cum his quae exercitibus sufficerent copiose boum quoque armenta gregesque ovium quorum non erat numerus frumentum ex omni Syria in transitu suo parari constvero et argentum, de domo regis assumpsit multum nimis. Et profectus est ipse, et omnis exercitus, cum quadrigis, et equitibus, et sagittariis qui cooperuerunt faciem terrae, sicut locustae. Cumque pertransisset fines Assyriorum, venit ad magnos montes Ange, qui sunt a sinistro Ciliciae, ascenditque omnia castella eorum, et obtinuit omnem munitionem. Effregit autem civitatem opinatissimam Melothi, praedavaustrum terrae Cellon. Et transivit Euphratem, et venit in Mesopotamiam:
Abbreviated transcription (Latin):
cimo nabuchodonosor regis uigesĩma
& secunda die mensĩs primi : factũ est
uerbũ in domo nabuchodonosor regis
assrriorum ut defenderet se. Voca
consilii sui. Dixitq cogitationẽ suam
in eo esse : ut omnẽ terrã suo subiuga¬
ret imperio. Quod dictũ cum placuis¬
set om̃ibus : uocauit nabuchodonosor
rex olofernem principem militiae su¬
ae. & dixit ei Egredere aduersus om̃e
regnum occidentis : & contra eos prae¬

Expanded text:
cimo Nabuchodonosor regis, vicesima cimo Nabuchodonosor regis, vicesima et secunda die mensis primi, factum est verbum in domo Nabuchodonosor regis Assyriorum ut defenderet se. Vocavconsilii sui. Dixitque cogitationem suam in eo esse, ut omnem terram suo subjugaret imperio. Quod dictum cum placuisset omnibus, vocavit Nabuchodonosor rex Holofernem principem militiae suae, et dixit ei: Egredere adversus omne regnum Occidentis, et contra eos prae
Abbreviated transcription (Latin):
sui. & ingloria quadrigarum suarum
Anno igitur duo decimo regni sui nabu¬
chodonosorrex assyriorum qui regna¬
bat inniniue ciuitate magna pugnauit
contra arfaxath: & optinuit eũ incam¬
pomagno qui appellatur ragau circa
euphreten : & trgrin & iadasan. in cam¬
po eriocb regis elrcorũ. Tunc exaltatũ
est regnum nabuchodonosor : &cor eus
el euatum est. Et misit ad om̃s quihabi¬
tabant incylicia. & da masco & libano
& ad gentes quae sunt incharmelo & cae¬
dar . & in habitantes galileam incampo
magno hes drelon : & ad om̃s qui eraent in
samaria & trans flumen iordanen usq
hierusalem. & omnẽ terrã iesse quorisq
perueniatur ad montes a edropiae
Ad hos om̃s misĩt nuntios nabuchodo¬
nosor rex assyriorum: qui om̃s uno a¬
nimo contradixerunt. & remiserunt
eos uacuos ac sine honore abiecerunt
Tunc indignatus est nabuchodonosor
rex ad om̃nem terrã illã: &urauit per
regnum & thronum suũ quod defende¬

Expanded text:
sui et in gloria quadrigarum suarum sui et in gloria quadrigarum suarum anno igitur duodecimo regni sui Nabuchodonosor rex Assyriorum qui regnabat in Nineven civitatem magnam pugnavit contra Arfaxat et obtinuit eum in campo magno qui appellatur Ragau circa Eufraten et Tigrin et Hyadas in campo Erioch regis Elicorum tunc exaltatum est regnum Nabuchodonosor et cor eius elatum est et misit ad omnes qui habitabant in Cilicia et Damasco et Libano et ad gentes quae sunt in Carmelo et Cederant in Samaria et trans flumen Iordanem usque Hierusalem et omnem terram Iesse quousque perveniatur ad montes Aethiopiae ad hos omnes misit nuntios Nabuchodonosor rex Assyriorum qui omnes uno animo contradixerunt et remiserunt eos vacuos ac sine honore abiecerunt tunc indignatus est Nabuchodonosor rex ad omnem terram illam et iuravit per regnum et thronum suum quod defende
Abbreviated transcription (Latin):
computatur. Sed quia hunc librum sr¬
nodus nicena innumero sc̃ãrum scriptu¬
rarum legitur computasse : ad qui cui
postulationi urãe immo ex actioni &
sepositis occupationibus quibus uehem̃¬
ter artabar huic unam lucubratiun¬
culam dedimagis sensũm esensũ quã
ex uerbo uerbum transferens. Mul¬
torum codicum uarictatẽ uitiosĩs si¬
mam amputaui. Sola ea quae intel¬
ligentia in tegrax in uerbis chalda eis in¬
uenire potiui : latinis ex pressi. Accipi¬
te uidith uiduã castitatis exemplũ:
& trium phali laude perpetuis eam
praeconiis declarate hanc enimnon
solum feminis sed & uiris imitabilẽ
dedit: qui castitatis eius remunera¬
tor uirtutẽ talẽ tribuit ut inuictum
bitorum septuaginta &in latitudine cubi¬
torum triginta. Turres uero eius posuit in
altitudine cubitorum centũ : per quadrũ
uero earum latus utrunque uicenorum
pedum spatio tendebantur. Posuitq por
tas eius in altitudine turriũ: & gloriaba¬
tur quasi potens in potentia exercitus

Expanded text:
computatur. Sed quia hunc librum Synodus Nicaena in numero sanctarum Scripturarum legitur computasse, acquievi postulationi vestrae, immo exactioni: et sepositis occupationibus, quibus vehementer arctabar, huic unam lucubratiunculam dedi, magis sensum e sensu, quam ex verbo verbum transferens. Multorum codicum varietatem vitiosissimam amputavi: sola ea, quae intelligentia integra in verbis Chaldaeis invenire potui, Latinis expressi. Accipite Judith viduam, castitatis exemplum, et triumphali laude, perpetuis eam praeconiis declarate. Hanc enim non solum feminis, sed et viris imitabilem dedit, qui castitatis ejus remunerator, virtutem ei talem tribuit, ut invibitorum septuaginta, et in altitudinem cubitorum triginta, turres vero ejus posuit in altitudinem cubitorum centum. Per quadrum vero earum, latus utrumque vicenorum pedum spatio tendebatur  Al. tas eius in altitudine turrium et gloriabatur quasi potens in potentia exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
litteris deformata in lapidib: fuit ingloria
ita ut non possent intendere filii isrł infaciẽ
morsĩ propt̃ głam uultus eius quae euacuat᷑:
quo modo non magis ministratio sp̃s erit
ingła : Namsi ministratio damnationis in¬
gła est: multo magis abundat minis terium
iustitiae ingła Nam nec glorificatũ ẽ quod
claruit in hac parte : ꝓpter excellentẽ głam
Si enĩ quod euacuatur ꝑ głam est: multoma¬
gis quod manet ingła est H abentes igitur
talem spẽ : multã fidutia utimur. Et non sicut
morses ponebat uelamen suꝑ faciẽ suã ut
non intenderent filii isrł infaciẽ cius: quod
Vsque in bodiernum enĩ diẽ idipsum uelam̃
in lectione ueteris testamenti manet non re
in hodiernum dicm̃: cum legitur morses ue¬
lamen est positum suꝑ corcorũ. Cũ autẽ con¬
uersus fuerit ad dñm auferetur uelam̃ Dñs

Expanded text:
in lapidibus fuit in gloria ita ut non possent intendere filii Israhel in faciem Mosi propter gloriam vultus eius quae evacuatur quomodo non magis ministratio Spiritus erit in gloria nam si ministratio damnationis gloria est multo magis abundat ministerium iustitiae in gloria nam nec glorificatum est quod claruit in hac parte propter excellentem gloriam si enim quod evacuatur per gloriam est multo magis quod manet in gloria est habentes igitur talem spem multa fiducia utimur et non sicut Moses ponebat velamen super faciem suam ut non intenderent filii Israhel in faciem eius quod usque in hodiernum enim diem idipsum 137 velamen in lectione Veteris Testamenti manet non revin hodiernum diem, cum legitur Moyses, velamen est positum super cor eorum. Cum autem conversus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
dedit pauperibus : uistitia euis manet in ae¬
ternũ. Qui autẽ administrat sem̃ seminan¬
ti : & panẽ admanducandũ praestabit. Et
multi plicabit semen urm: & augebit in cre¬
menta frugũ iustitiae urãe. Ut in om̃ibus
locuplitati ab undecis in omnẽ simplicitatẽ:
quae operatur ꝑnos grãrũ actionẽ dõ Im̃
minis terium huus officii non solũ supplet ea
quae desunt scis: sed etiã abundat ꝑmultas
grãrum actiones in dño ꝑprobationẽ mini¬
steru huius. Glorificantes dm̃ in oboedientia
tate communicationis in illos & in om̃s : Et in¬
ipsorum obsetratione pro uobis : desideranti¬
um uos propt̃ eminentẽ gram dĩ in uobis
Gras dõ. super in enarrabili dono euis ipse¬

Expanded text:
iustitia eius manet in aeternum qui autem administrat semen seminanti et panem ad manducandum praestabit et multiplicabit semen vestrum et augebit incrementa frugum iustitiae vestrae ut in omnibus locupletati abundetis in omnem simplicitatem quae operatur per nos gratiarum actionem Deo quoniam ministerium huius oquae desunt sanctis, sed etiam abundat per multas gratiarum actiones in domino —, per probationem ministerii huius glorificantes deum in oboedientia tate communicationis in illos et in omnes, et ipsorum obsecratione pro uobis, desiderantium uos propter eminentem gratiam dei in uobis. gratias ago deo super inenarrabili dono eius
Abbreviated transcription (Latin):
cione abundet ingłam dĩ. Propter quod ñ
deficimus: Sedlicet is qui foris ẽ nr̃ homo
corrumpatur : tam̃ is qui in tus .ẽ. renouatur
de die indiẽ. Id enim quod in p̃senti est mo¬
mentaneũ & leue tribulationis nrae : supra
modũ in sublimitate aeternũ głae pondus
operatur innobis Non contemplantibus
nobis quae uidentur sed quae ñ uidentur
Quac enim uidentur tẽporalia sunt : quae
autẽ non uidentur aeterna sunt. Scimꝰ
enim qm̃ si terrestris domus nr̃ahuius ha¬
bitationis dissoluatur : quod acdificationẽ
ex dõhabemus domum non manu factam
aeternã in caclis Nam & in boc ingemisci¬
mus babitationẽ nram quae de caelo ẽ
sũꝑ indin cupientes: si tam̃ uestiti non nudi inue¬
niamur Nam & qui sumus in hoc tabernacu¬
lo ingemiscimus grauati eo quod nolumus
spoliari sed suꝑ uestiri : ut ab sorbeatur quod

Expanded text:
ctione, abundet in gloriam Dei. Propter quod non deficimus. Sed licet is qui foris est noster homo corrumpatur, tamen is qui intus est renovatur  animae. Id enim quod in praesenti est momentaneum et leve pressurae nostrae, supra modum in suboperatur in nobis, non contemplantibus nobis quae videntur, sed quae non videntur. Quae videntur, temporalia sunt: quae autem non videntuestris domus nostra huius habitationis dissolvatur quod aedificationem ex Deo habeamus domum non manufactam aeternam in caelis nam et in hoc ingemescimus habitationem nostram quae de caelo est superindui cupientes si tamen vestiti non nudi inveniamur nam et qui sumus in tabernaculo ingemescimus gravati eo quod nolumus expoliari sed
Abbreviated transcription (Latin):
dico: sed ꝑaliorũ sollici tudinẽ etiam urae
Haritatis ingenium bonum comprobans.
in opia uos diuites essetas. Et consilium in hoc do
hoc enim uobis utile est: qui non solũ facere
sed & uelle coepistis ab anno priore. Nunc ue¬
ro & facto ꝑficite: ut quẽ ad modũ promptꝰ
est animus uoluntatis ita sit & ꝑficiendi ex
eo quod habetis. Si enim uoluntas prompta
est : secundum id quodhabet accepta est. non
secundum id quod non habet Non enim ut a¬
liis sit remissio : uobis autẽ tribulatio Sed ex
aequalitate in praesenti tempore ur̃a ab un
dantia illorũ inopiam suppleat : ut &illorũ
abundantia urae in opiae sit supplementũ
Ut fiat aequalitas: sicut scriptũ est. Iui mul¬
tum non abundauit: & qui modicũ non mi¬
norauit. Grãs autẽ dõ : qui dedit eandẽ solli¬
citudinẽ ꝓ uobis in corde titi. Qm̃ exhortati

Expanded text:
dico, sed per aliorum sollicitudinem etiam uestrae dico, sed per aliorum sollicitudinem etiam uestrae caritatis ingenium bonum conprobans. illius uos diuites essetis. et consilium in hoc do: hoc enim nobis utile est, qui non solum facere, sed et uelle coepistis ab anno priore. nunc uero et facto perficite, ut quemadmodum promtus est animus uoluntatis, ita sit et perficiendi ex eo quest, secundum id quod habet accepta est, non secundum id quod non habet. Non enim ut aliis sit remissio, vobis autem tribulatio; sed ex aequaldantia illorum inopiam suppleat, et illorum abundantia uestrae inopiae sit supplementum, ut fiat aequalitas, sicut scriptum est: qui multum, non abundauit, et qui modi- . cum, non minorauit. gratias autem deo, qui dedit eandem sollicitudinem pro uobis in cord
Abbreviated transcription (Latin):
quae fuit ad titũ ueritas facta est. Et uisce¬
racius abundantius in uobis sunt : reminis¬
centis omium ur̃m oboedientiã quo modo
cum timore & tremore excepistis cum
Gaudeo quod in om̃ibus confido in uobis
di quae data est in aecclesiis macedoniae:
quod in multo experimento tribulationis
abu dantia gaudi ipsorũ & altissima pau¬
pertas eorũ abundauit in diuitias simplicita¬
tis eorum. quia secundum uirtutẽ testimoniũ¬
illis reddo &supra uirtutẽ uoluntarii fuer̃
cum multa exbortatione obsecrantes nos
gratiam & communicationẽ minis terii qđ
fit in scõs. Et non sicut sperauimus sed semet¬
ipsos dederunt primum dño : deinde nobis
ꝑ uoluntatẽ dĩ Ita ut rogaremus titũ : ut
quemadmodum coepit ita & ꝑficiat in uob
etiã grãm istã Sed sicut iom̃ib ab un¬
datis fide & sermone & scientia & om̃i solli¬
citudine in sũp & Karitate ur̃a innos: ut &
in hac grã abundetis. Non quasi imperans

Expanded text:
quae fuit ad Titum, veritas facta est, et viscequae fuit ad Titum, veritas facta est, et viscera ejus abundantius in vobis sunt: reminiscentis omnium vestrum obedientiam, quomodo cum timore et tremore excepistis illum. Gaudeo quod in omnibus confido in vobis.Dei, quae data est in Ecclesiis Macedoniae: quod in multo experimento tribulationis, abundantia gaudii ipsorum fuit: et altissima paupertas eorum abundavit in divitias simplicitatis eorum; quia secundum virtutem  Millis reddo, et supra virtutem voluntarii fuerunt: cum multa exhortatione obsecrantes nos gratiam, et communicationem ministerii, quod fit in 182 sanctos. Et non sicut speravimus, sed semetipsos dederunt, primum Domino: deinde nobis per voluntatem Dei, ita ut rogaremus Titum, ut quemadmodum coepit, ita et perficiat in vobis, etiam gratiam istam. Sed sicut in omnibus abundatis fide et sermone et scientia et omni sol- licitudine et caritate uestra in nos, ut et in hac gratia abundetis : non quasi imperans
Abbreviated transcription (Latin):
tristati estis ad poenitentiã. Contristati enĩ
estis scđm dm̃ : ut innullo de crimentũ pati¬
amini ex nobis. Quae enim scđm dm̃ tristita
est: poenitentiã in salutẽ stabilẽ operatur
Saeculi autẽ tristitia: mortẽ operatur Ecce
enĩ hoc ipsum scđm dm̃ contristari uos: quan¬
tã in uobis operatur sollicitudinẽ : sed defen¬
sionẽ sed in dignationẽ sed timorẽ. sed desi¬
derium sed aemulationẽ : sed uindictã In o¬
mnibus exhibuistis uos: in contaminatos esse
Negotio Igitur &si scripsi uobis non propt̃
eum qui fecit in uiriã nec propt̃ eũ qui passus
est: sed ad manifestandã sollicitudinẽ nram
ti sumus In consolatione autẽ nr̃a abundan¬
tus magis gauisi sumus suꝑ gaudio titi: quia
refectus est sp̃s eius ab om̃ibus uobis Etsi
quid apud illũ de uobis gloriatus sum: non
sum confusus. Sed sicut om̃a de uobis in ue¬
ritate locuti sumus: ita &gloriatio nostra

Expanded text:
tristati estis ad poenitentiam. Contristati enim tristati estis ad poenitentiam. Contristati enim estis secundum Deum, ut in nullo detrimentum patiamini ex nobis. Quae enim secundum Deum tristitia est, poenitentiam in salutem stabilem operatur: saeculi autem tristitia mortem operatur. Ecce enim hoc ipsum, secundum Deum contristari vos, quantam in vobis operatur sollicitudinem: sed defensionem, sed indignationem, sed timorem, sed desiderium, sed aemulationem, sed vindictam. In omnibus exhibuistis vos incontaminatos esse negotio. Igitur, etsi scripsi vobis, non propter eum qui fecit injuriam, nec propter eum qui passus est: sed ad manifestandam sollicitudinem nostrti sumus. In consolatione autem nostra, abundantius magis gavisi sumus super gaudio Titi, quia refectus est spiritus ejus ab omnibus vobis. Et si quid apud illum de vobis gloriatus sum, non sum confusus: sed sicut omnia vobis in veritate locuti sumus, ita et gloriatio nostra,
Abbreviated transcription (Latin):
carnis & sp̃s: ꝑficientes sc̃ificationẽ intimo¬
re dĩ. Capite nos Neminẽ lȩsimus nemi¬
nẽ corrupimꝰ : neminẽ circũ uenimꝰ. Non ad
condemnationẽ dico Praedixi enĩ quod in
cordibus nr̃is estis: ad commoriendũ & ad
conuuendũ. Multa michi fidutia est
apuduos multa michi gloriatio prouobis
Repletus sum consolatione : suꝑ abundo gau¬
dio in om̃i tribulatione nr̃a. Nam &cũ uenis¬
semus macedoniã nullã requiẽ habuit caro
nr̃a : sed omnẽ tribulationẽ passi Poris pu¬
gnae : in tus timores. Sed qui consolaturhu¬
miles: consolatus est nos ds̃ in aduentutitĩ
Non solũ autẽ in aduentu eius. sed etiã in so¬
latio quo consolatus est in uobis. referens
nobis ur̃m desiderium ur̃m fletũ uram ae¬
mulationẽ prome : itaut magis gauderem
Qm̃ & si contristaui uos in epistola: non me
poenitet. &si poeniteret. uidens quod epła
illa &si adhorã uos contristauit: nunc gau¬
deo Non quia contristati estis: sed quia con¬

Expanded text:
ificationem in timore Dei. Capite nos. Neminem laesimus, neminem corrupimus, neminem circumvenimus. Non ad condemnationem vestram dico. Praediximus enim quod in cordibus nostris estis, ad commoriendum, et ad convivendum. Multa mihi fiducia est apud vos, multa mihi gloriatio pro vobis, repletus sum consolatione, superabundo gaudio in omni tribulatione nostra. Nam et cum venissemus Macedoniam nullam requiem habuit caro nostra sed omnem tribulationem passi foris pugnae intus timores sed qui consolatur humiles consolatus est nos Deus in adventu Titi non solum autem in adventu eius sed etiam in solacio quo consolatus est in vobis referens nobis vestrum desiderium vestrum fletum vestram aemulationem Quoniam etsi contristavi vos in epistola, non me poenitet: etsi poeniteret, videns quod epistola illa etsi ad horam vos contristavit; nunc gaudeo: non quia contristati estis, sed quia con
Abbreviated transcription (Latin):
tuum secundum eloquium tuum
trespondebo ex probrantibus michi uerbum:
quia speraui in sermonibus tuis
tne auferas de ore meo uerbum ueritatis
usquequaq: quia in uidiciis tuis suꝑsperaui

Expanded text:
tuum secundum eloquium tuum. Et respondebo exprobrantibus mihi verbum, quia speravi in sermonibus tuis. Et ne auferas de ore meo verbum veritatis usquequaque, quia in judiciis tuis
Abbreviated transcription (Latin):
st̃os dies hanc habetote diem: & celebrate
eam cum om̃i laecitia: Ut & in posterum
cognoscatur : om̃s qui fideliter persis ob¬
oediunt. dignam pro fide recipere mer¬
cedem. Qui autem insidiantur regno eo¬
rum. perire pro scelere. Om̃is aũtẽ pro¬
uincia & ciuitas quae noluerit solemni¬
tatis huius esse particeps : gladio &igne
pereat. Et sic deleatur ut non solum ho¬
minib: sed etiam bestus inuia sit insempi¬
ternum: pro exemplo contemptus & in¬
oboedientiae
EX PLICIT UBER HESTIR¬

Expanded text:
stos dies hanc habetote diem, et celebrate stos dies hanc habetote diem, et celebrate eam cum omni laetitia, ut et in posterum cognoscatur, omnes, qui fideliter Persis obediunt, dignam pro fide recipere mercedem: qui autem insidiantur regno eorum, perire pro scelere. Omnis autem provincia et civitas, quae noluerit solemnitatis hujus esse particeps, gladio et igne pereat, et sic deleatur, ut non solum hominibus, sed etiam bestiis invia sit in sempiternum, pro exemplo contemptus, et inobedientiae. ÷ Explicit liber Est
Abbreviated transcription (Latin):
terfectis insidiaretur nrae solitudini : &
regnum persarum troens ferret inmace¬
donas. Nos autẽ apessimo mortaliũ u¬
daeos neci destinatos innulla poenitus
culpa repperimus: sed e contrario iustis
utentes legibus & filios altissimi & maxi¬
mi semperq uiuentis dĩ. Cuius beneficio
& patribus nr̃is & nobis regnum est troc¬
ditum : &usque hodie custoditur. Unde
eas littenes quas sub nomine nr̃o ille
direxerat sciatis esse irritas: proquo sce¬
lere ante portas huius urbis idest susis
& ipse qui machinatus est & om̃is cogna¬
tio euis pendet in patibulis Non nobis
sed dõ ei reddente quod meruit. Hoc au¬
tem edictum quod nunc mittimus in
cunctis urbibus proponatur : ut liceat
iuda eis uti legibus suis. Quibus debetis
esse adminiculo : ut eos qui se ad necem
eorum parauerant. possint interficere
Tercia decima die mensis duo decimi:
qui uocatur adar. hanc enim diem:¬
ingaudium. Vnde &uos inter caeteros fe¬

Expanded text:
terfectis, insidiaretur nostrae solitudini, et terfectis, insidiaretur nostrae solitudini, et regnum Persarum transferret in Macedonas. Nos autem, a pessimo mortalium Judaeos neci destinatos, in nulla penitus culpa reperimus, sed econtrario justis utentes legibus, et filios altissimi et maximi, semperque viventis Dei, cujus beneficio et patribus nostris et nobis regnum est traditum, et usque hodie custoditur. Unde eas litteras, quas sub nomine nostro ille direxerat, sciatis esse irritas. Pro quo scelere ante portas hujus urbis, id est, Susis, et ipse qui machinatus est, et omnis cognatio ejus pendet in patibulis: non nobis, sed Deo ei reddente quod meruit. Hoc autem edictum, quod nunc mittimus, in cunctis urbibus proponatur, ut liceat Judaeis uti legibus suis. Quibus debetis esse adminiculo, ut eos, qui se ad necem eorum paraverant, possint interficere tertia decima die mensis duodecimi, qui vocatur ADAR. Hunc enim diem,in gaudium. Unde et vos, inter caeteros fe
Abbreviated transcription (Latin):
his quae geruntur quottidie. Quo modo ma¬
lis quorundam suggestionibus regũ stu¬
dia deprauantur Vnde prouidendum
est paci om̃ium prouinciarum. Nec pu¬
tare debetis si diuersa iubeamus ex animi
nr̃i uenire leuitate : sed pro qualitate ac
necessitate temporum ut rei publicae
poscit utilitas ferre sententiã. Et ut ma¬
nifestius quod dicimus intelligatis : aman
filius amadathi & animo & gente mace¬
do alienusq apersarum sanguine & pi¬
et atẽ nr̃am sua crudelitate comma cu¬
lans peregrinus a nobis susceptus est
Et tantamꝰ inse expertus humanitatẽ
ut pater noster uocaretur : & adorare¬
tur ab om̃ibus post regẽ secundus qui
intantum arrogantiae tumorẽ sublatꝰ
est : ut regno nos priuare niteretur &
spiritu. Nam mardocheum cuius fide
& beneficiis uiuimus & consortem regni
nostribester : cum om̃igente sũa nouis
quibus dã atque in auditis machinis expe¬
tuit in mortẽ. hoc cogitans ut illis in¬

Expanded text:
his quae geruntur quotidie, quomodo mahis quae geruntur quotidie, quomodo malis quorumdam suggestionibus regum studia depraventur. Unde providendum est paci omnium provinciarum. Nec putare debetis, si diversa jubeamus, ex animi nostri venire levitate, sed pro qualitate et necessitate temporum, ut reipublicae poscit utilitas, ferre sententiam. Et ut manifestius, quod dicimus, intelligatis, Aman filius Amadathi, et animo et gente Macedo, alienusque a Persarum sanguine, et pietatem nostram sua crudelitate commaculans, peregrinus susceptus est a nobis, et tantam in se expertus humanitatem, ut pater noster vocaretur, et adoraretur ab omnibus post regem secundus: qui in tantum arrogantiae tumorem sublatus est, ut regno privare nos niteretur et spiritu. Nam Mardochaeum, cujus fide et beneficiis vivimus, et consortem regni nostri Esther, cum omni gente sua, novis quibusdam atque inauditis machinis expetivit in mortem: hoc cogitans, ut illis in
Abbreviated transcription (Latin):
regni sui prouincias misit. Quod & ipsum
ihebraico uolumine non habetur Rex
magnus artarxerxes ab india usque ac¬
thropiam : centum uiginti septẽ prouin¬
ciarum ducibus ac principibus qui nr̃ae
oboedunt iussioni. salutẽ dicit Mult
bonitate principũ & honore qui in eos
collatus est: ab usi sunt in sũperbiã. Et non
solum subiectos regibus nituntur oppri¬
mere: sed datam sibi gloriam non feren¬
tes. in ipsos qui dederunt moliuntur insi¬
dias Nec contenti sunt gratias non age¬
re beneficiis & humanitatis in se ura uio¬
lare : sed dĩ quoque cuncta cernentis arbi¬
troentur se fugere posse sententiã. Et in
tantum uesaniae proruperunt: ut eos
qui credita sibi officia diligenter obser¬
uant &ita cuncta agunt ut om̃ium lau¬
de sint digni mendaciorũ cuniculis conan¬
tur subuertere Dum aures principum
simplices & ex sua natura alios aestiman¬
tes: callida fraude decipiunt. Quae res
& ex ueteribus probatur historiis : & ex

Expanded text:
regni sui provincias misit: quod et ipsum regni sui provincias misit: quod et ipsum in Hebraico volumine non habetur. Cap. XVI. Rex magnus Artaxerxes ab India usque Aethiopiam, centum viginti septem provinciarum ducibus ac principibus, qui nostrae obediunt jussioni, salutem dicit. Multi bonitate principum, et honore qui in eos collatus est, abusi sunt in superbiam: et non solum subjectos regibus nituntur opprimere, sed datam sibi gloriam non ferentes, in ipsos, qui dederunt, moliuntur insidias. Nec contenti sunt gratias non agere beneficiis, et humanitatis in se jura violare; sed Dei quoque cuncta cernentis arbitrantur se fugere posse sententiam. Et in tantum vesaniae proruperunt, ut eos, qui credita sibi officia diligenter observant, et ita cuncta agunt ut omnium laude digni sint, mendaciorum cuniculis conentur subvertere, dum aures principum simplices, et ex sua natura alios aestimantes, callida fraude decipiunt. Quae res et ex veteribus probatur historiis, et ex
Abbreviated transcription (Latin):
ardentibus oculis furorem pectoris in¬
dicasset regina corruit : & in pallorẽ colore
mutato. lassum sũper ancillam redinauit
caput. Conuertitq ds̃ sp̃m regis in mansũe¬
tudinẽ: & festinus ac metuens exiliuit de
solio. Et sus tentans eam ulnis suis donec
rediret adse: his uerbis blandiebatur
quid habes hester: Ego sum fratertuus
Noli metuere: non morieris. Non enĩ pro
te: sed pro om̃ibus haec lex conftituta est
Accede igitur : & tange sc̃eptrũ: Cumq illa
reticeret: tulit auream uirgã & posuit sup
collum eius: & osculatus est eã &ait Cur
michi non loqueris: Quae respondit U¬
di tẽ domine quasi angelũ dĩ & conturba¬
tum est cormeum prae timore gloriae
tuae. Ualde enim mirabilis es domine:
& facies tua plena est gratiarũ: Cumq
loqueretur rursus corruit : & poene ex ani¬
mata est. Rex autem turbabatur &o
mnes minis trieius consolabantur eam
EXEMPLAR EPISTOIAE REGIS
artarxerxis : quam prouidacis ad totas

Expanded text:
ardentibus oculis furorem pectoris inardentibus oculis furorem pectoris indicasset, regina corruit, et, in pallorem colore mutato, lassum super ancillulam reclinavit caput. Convertitque Deus spiritum regis in mansuetudinem, et festinus ac metuens exilivit de solio, et sustentans eam ulnis suis, donec rediret ad se, his verbis blandiebatur: Quid habes, Esther? Ego sum frater tuus, noli metuere. Non morieris: non enim pro te, sed pro omnibus haec lex constituta est. Accede igitur, et tange sceptrum. Cumque illa reticeret, tulit auream virgam, et posuit super collum ejus, et osculatus est eam, et ait: Cur mihi non loqueris? Quae respondit: Vide te, domine, quasi angelum Dei, et conturbatum est cor meum prae timore gloriae tuae. Valde enim mirabilis es, domine, et facies tua plena est gratiarum. Cumque loqueretur, rursus corruit, et pene exanimata est. Rex autem turbabatur, et omnes ministri ejus consolabantur eam. Exemplar epistolae regis Artaxerxis, quam pro Judaeis ad totas
Abbreviated transcription (Latin):
tuae : quo modo nutritasis in manu mea
quia amansecundus arege locutus est
contra nos in mortẽ : & tũ in uoca dñm
& loquere regi pro nobis & libera nos
de morte Nec non &ista quae subdita
Tsunt die autem tercio de posuit uesti¬
menta ornatus sui & circundata est glo¬
ria sua Cumq regio fulgeret habitu
& inuocasset om̃ium rectorẽ & saluato¬
rem dm̃ : assumpsit duas famulas. Et
superunam quidem innitebatur : qua¬
si prae delicus & nimia teneritu dine
corpus suum ferre non sustinens : Alte¬
nx autẽ famularum sequebatur domi¬
nam : defluentia in humũ indumenta
sustentans Ipsã autem roseo uultum
colore perfusa & gratis ac nitentibus o¬
culis tristem celabat animum : &nimio
timore contractũ Ingressaigitur cun¬
Icta peror dinem ostia: stetit contrare¬
gem ubi ille residebat super solium re¬
gni sui indutus uestibus regiis auroq ful¬
gens & preciosis lapidibus eratq terri¬
bilis aspectu. Cumq eleuasset faciem &

Expanded text:
tuae, quomodo nutrita sis in manu mea, tuae, quomodo nutrita sis in manu mea, quia Aman secundus a rege locutus est contra nos in mortem: et tu invoca Dominum, et loquere regi pro nobis, et libera nos de morte. Necnon et ista quae subdita sunt. Die autem tertio deposuit vestimenta ornatus sui, et circumdata est gloria sua. Cumque regio fulgeret habitu, et invocasset omnium rectorem et salvatorem Deum, assumpsit duas famulas, et super unam quidem innitebatur, quasi prae deliciis et nimia teneritudine corpus suum ferre non sustinens: altera autem famularum sequebatur dominam, defluentia in humum indumenta sustentans. Ipsa autem roseo vultum colore perfusa, et gratis ac nitentibus oculis, tristem celabat animum, et nimio timore contractum. Ingressa igitur cuncta per ordinem ostia, stetit contra regem, ubi ille residebat super solium regni sui, indutus vestibus regiis, auroque fulgens, et pretiosis lapidibus, eratque terribilis aspectu. Cumque elevasset faciem, et
Abbreviated transcription (Latin):
stri: ut & ipse pereat & caeteri qui ei con¬
sentiunt Nos autem libera manu tua
nosti quia oderim gloriam iniquorũ :¬
& detester cubile incrcuncisorũ & om̃is
alienigenae. Tũ scis necessitatẽ meã quod
ab ominer signum superbiae & gloriae
meae quod est super caput meũ in dieb
ostentationis meae : & detester illud qua¬
Esi pannum menstruatae & non portem
Tin diebus silentu mei. Et quod non come¬
derim in mensa aman. nec michi placue¬
rit conuiuium regis : & non biberim ui¬
num libaminũ: Et nunquã laetata sĩt
ancilla tua ex quo huc trans lata sum
usque in prxesentẽ diem: nisi inte dñe
ds̃ abrabam ds̃ fortis super om̃s. Exau¬
di uocẽ eorũ qui nullã aliam spem ha¬
bent & liberae nos de manu iniquorum
& erue me atimore meo haec quoque
mandauit ei haud dubium quin hester
mardo cheus ut ingrederetur ad regem
&rogaret propopulo suo & propatria
sua Memor inquit dierum humilitatis

Expanded text:
stri, ut et ipse pereat, et caeteri qui ei constri, ut et ipse pereat, et caeteri qui ei consentiunt. Nos autem libera manu tua,um scientiam, et nosti quia oderim gloriam iniquorum, et detester cubile incircumcisorum, et omnis alienigenae. Tu scis necessitatem meam, quod abominer signum superbiae et gloriae meae, quod est super caput meum in diebus ostentationis meae, et detester illud quasi pannum menstruatae, et non portem in diebus silentii mei, et quod non comederim in mensa Aman, nec mihi placuerit convivium regis, et non biberim vinum libaminum: et numquam laetata sit ancilla tua, ex quo huc translata sum usque in praesentem diem, nisi in te, Domine Deus Abraham. Deus fortis super omnes, exaudi vocem eorum qui nullam aliam spem habent, et libera nos de manu iniquorum, et erue me a timore meo. Haec quoque  XV. Et mandavit ei  haud dubium quin Estheri Mardochaeus  ut ingrederetur ad regem, et rogaret pro populo suo et pro patria sua. Memorare, inquit, dierum humilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
de cuncas gentibus & patres nr̃os ex o¬
mnibus retro maioribus suis. ut possi¬
deres haereditatem sempiternã fecistiq
ds sicut locutus es Peccauimus in conspe¬
Ictutuo: & idcirco tradidistinos inmanu
inimicorum nrorum. Coluimus enĩ deos
Teorum lustus es dñe. Et nunc non eis suf¬
ficit quod durissima nos opprimunt sẽriu¬
tte sed robur manuum suarum idolo¬
Trum potentiae deputantes uolunt tua
mutare promissa & delere haereditatẽ
tuã Et claudere ora telaudantium
atque ex tinguere gloriam templi & al¬
taris tui Ut aperiant ora gentium &
Elaudent idolorum fortitudinẽ: & prae¬
dicent carnalẽ regem in sempiternum
Ne tradas dñe scẽptrum tuum his qui
⁊non sunt: ne rideant adruinam nr̃am
Sed conuerte consilium eorũ super eos.
& cum qui in nos coepit saeuire disper¬
de. Memento dñe & ostende te nobis
tum in ore meo in conspectu leonis. &
trens fercor illius in odium hostis no¬

Expanded text:
de cunctis gentibus, et patres nostros ex ode cunctis gentibus, et patres nostros ex omnibus retro majoribus suis, ut possideres haereditatem sempiternam, fecistique eis sicut locutus es. Peccavimus in conspectu tuo, et idcirco tradidisti nos in manus inimicorum nostrorum: coluimus enim deos eorum. Justus es, Domine: et nunc eis sufficit, quod durissima nos opprimunt servitute; sed robur manuum suarum, idolorum potentiae deputantes, volunt tua mutare promissa, et delere haereditatem tuam, et claudere ora te laudantium, atque exstinguere gloriam templi et altaris tui, ut aperiant ora gentium, et laudent idolorum fortitudinem, et praedicent carnalem regem in sempiternum. Ne tradas, Domine, sceptrum tuum his, qui non sunt, ne rideant ad ruinam nostram: sed converte consilium eorum super eos, et eum qui in nos coepit saevire, disperde. Memento, Domine, et ostende te nobis tum in ore meo in conspectu leonis, et transfer cor illius in odium hostis no
Abbreviated transcription (Latin):
ad orarem excepto dõ meo. Et nunc
dñe rex ds̃ abraham miserere populi
tui: quia uolunt nos inimici nr̃i perde¬
re. & haereditatẽ tuã delere Ne despi¬
cias partem tuam: quam redemisti tibi
de aegrpto Exaudi de precationẽ meã:
& propitus esto sorti & funiculo tuo Et
conuerte luctum nr̃m in gaudium: ut
uiuentes laudemus nomen tuũ dñe
Et non claudas ora te canentiũ Om̃is
quoque is rabel parimente & obsẽerati¬
one clas mauit ad dm̃: eo quod eis
que regina confugit ad dñm. pauens
periculum quod imminebat Cumq de¬
posuis set uestes regias fleabus & lucdua¬
pta indumenta suscepit Et prounguen¬
tis uarus cinere & stercore impleut ca¬
put : & corpus suum humiliauit ieuni¬
is om̃iaq: loca in quibus lactari ante
consuecuerat crinium laceratione com
adiuua me solitariam & cuius praeter
te nullus auxiliator est alius Pericu¬
lum incum in manibus est. Audiui a
patre meo quod tũ dñe tulisses israbel

Expanded text:
adorarem excepto Deo meo. Et nunc, adorarem excepto Deo meo. Et nunc, Domine rex Deus Abraham, miserere populi tui, quia volunt nos inimici perdere, et haereditatem tuam delere. Ne despicias partem tuam, quam redemisti tibi de Aegypto. Exaudi deprecationem meam, et propitius esto sorti et funiculo tuo: et converte luctum nostrum in gaudium, ut viventes laudemus nomen tuum, Domine, et ne claudas ora te canentium. Omnis quoque Israel pari mente et obsecratione clamavit ad Dominum, eo quod eis ther quoque regina confugit ad Dominum, pavens periculum, quod imminebat. Cumque deposuisset vestes regias, fletibus et luctui apta indumenta suscepit, et pro unguentis variis, cinere et stercore implevit caput, et corpus suum humiliavit jejuniis, omniaque loca, in quibus laetari ante consueverat, crinium laceratione compadjuva me solitariam, et cujus praeter te nullus auxiliator est alius. Periculum meum in manibus meis est. Audivi a patre meo, quod tu, Domine, tulisses Israel
Abbreviated transcription (Latin):
ad inferos descendentes: reddant im¬
perio nr̃o pacẽ quam turbaueraent
HUC USQUE EXEMPIAR EPIAE
Quae sequuntur: post eum locũ scri¬
pta repperi ubi legitur. Pergensq
mardo cheus fecit om̃ia quãe iman¬
dauerat hester Nec tamen habent᷑
in hebraico: & apud nullum poenitꝰ
feruntur interpretũ. Mardo cheus
autẽ de precatus est dñm. memor
omnium operum eius: & dixit. Dñe
dñe rex om̃ĩpotens inditione enĩ tua
cuncta sunt posita. & non est qui pos¬
sit tuae resistere uoluntati. si decre¬
ueris saluare israbel.
Tu fecisti caelum & terrã: & quicquid
caeli ambitu continetur. Dñs om̃ium es.
nec est qui resĩstat maiestati tuae. Cun¬
cta nosti & scis quia non pro superbia
& contumelia & aliqua gloriae cupi¬
ditate fecerim hoc ut non ad orarem
aman superbissimum. libenter enim
pro salute isrexhel etiam ue fagia
pedum eius de osculari paratus essem
Sed timui ne honorem dĩ mei troens¬
ferrem ad hominem: & ne quem quã

Expanded text:
una die ad inferos descendentes, reddant imuna die ad inferos descendentes, reddant imperio nostro pacem, quam turbaverant. Hucusque exemplar epistolae. Quae sequuntur, post eum locum scripta reperi, ubi legitur. Pergensque Mardochaeus, fecit omnia quae ei mandaverat Esther. Nec tamen habentur in Hebraico, et apud nullum penitus feruntur interpretum. Mardochaeus autem deprecatus est Dominum, memor omnium operum ejus, et dixit: Domine, Domine, rex omnipotens, in ditione enim tua cuncta sunt posita, et non est qui possit tuae resistere voluntati, si decreveris salvare Israel. Tu fecisti coelum et terram, et quidquid coeli ambitu continetur. Dominus omnium es, nec est qui resistat majestati tuae. Cuncta nosti, et scis, quia non pro superbia et contumelia, et aliqua gloriae cupiditate, fecerim hoc ut non adorarem Aman superbissimum libenter enim pro salute Israel etiam vestigia pedum ejus deosculari paratus essem, sed timui ne honorem Dei mei transferrem ad hominem, et ne quemquam
Abbreviated transcription (Latin):
ta cunctis mortalibus pace fruerentur:
Quaerente autem me a consiliariis me¬
is quo modo hoc posset impleri unus
qui sapientia & fide caeteros praecelle¬
bat & erat post regem secundus aman
nomine indicauit michi in toto orbe
terrarum populum esse dispersum qui
nouis uteretur legibus. Et contra om̃i¬
um gentiũ faciens consuetudinẽ. regũ
iussa contemneret : & uniuersarum con¬
cordiã nationũ sua dissensione uiola¬
ret. Quod cum didicissemus uidentes u¬
nam gentẽ rebellem aduersus om̃eho¬
minum genus peruersis uti legibus. no¬
strisq uissionibus controcire . & turbare
subiectarũ nobis prouinciarũ pacem
atque concordiã: uissimus ut quos cunque
aman qui om̃ibus prouinciis praeposi¬
tus est & secundus a rege & quẽ patris¬
loco colimus monstrxuerit. cum conui¬
gibus ac liberis deleantur ab inimicis
suis Nullusq eorum misereatur. Quar¬
ta decima die duo decimi mensis adar.
anni praxesentis Ut ne farii homines

Expanded text:
ta cunctis mortalibus pace fruerentur. ta cunctis mortalibus pace fruerentur. Quaerente autem me a consiliariis meis, quomodo hoc posset impleri, unus qui sapientia et fide caeteros praecellebat, et erat post regem secundus, Aman nomine, indicavit mihi in toto orbe terrarum populum esse dispersum, qui novis uteretur legibus, et contra omnium gentium consuetudinem faciens, regum jussa contemneret, et universarum concordiam nationum sua dissensione violaret. Quod cum didicissemus, videntes unam gentem rebellem adversus omne hominum genus perversis uti legibus, nostrisque jussionibus contraire, et turbare subjectarum nobis provinciarum pacem atque concordiam, jussimus, ut quoscumque Aman, qui omnibus provinciis praepositus est, et secundus a rege, et quem patrisloco colimus, monstraverit, cum conjugibus ac liberis deleantur ab inimicis suis: nullusque eorum misereatur, quartadecima die duodecimi mensis ADAR anni praesentis: ut nefarii homines
Abbreviated transcription (Latin):
is. Sed & mardo cheus regi memoriam
licteris tracdidit: Prcecexitq ei rex ut in
aula palatii moraretur : datis ei pro de¬
latione muneribus. Aman uero filius
amadathi bugaeus : erat gloriosis simus
corã rege. Et uoluit nocere mardocheo
& populo eius. pro duobus regis eunu¬
chis qui fueroent interfecti
HUC USAUE PROTIE MIUM
Quae sequuntur in eo loco posita e¬
rant ubi scriptum est in uolumine. &
diripuerunt bona uel substantias eo¬
rum: quae in sola uulgata editione
repperimus Epistolae autẽ : hoc
exemplar fuit. Rex maximus ar¬
tarxerxes ab india usque aethropiã:
centũ uiginti septẽ prouinciarũ prin¬
cipibus & ducibus qui eius imperio
subiecti sunt salutem dicit Cum plu¬
rimis gentibus imperarẽ &uni uersũ
orbemꝰ meae ditioni subiugassem. uo¬
lui nequaquã ab uti potentiae magni¬
tudine. sed clementia & lenitate gu¬
bernare subiectos. Ut absque ullo ter̃¬
rore uitã silentio traensĩgentes opta¬

Expanded text:
is: sed et Mardochaeus rei memoriam is: sed et Mardochaeus rei memoriam litteris tradidit. Praecepitque ei rex, ut in aula palatii moraretur, datis ei pro delatione muneribus. Aman vero filius Amadathi Bugaeus, erat gloriosissimus coram rege, et voluit nocere Mardochaeo et populo ejus, pro duobus regis eunuchis qui fuerant interfecti. Hucusque Prooemium. Quae sequuntur, in eo loco posita erant, ubi scriptum est in volumine. Et diripuerunt bona, vel substantias eorum. Quae in sola Vulgata editione reperimus. Epistolae autem hoc exemplar fuit. Cap. XIII. Rex maximus Artaxerxes ab India usque Aethiopiam, centum viginti septem provinciarum principibus et ducibus, qui ejus imperio subjecti sunt, salutem. Cum plurimis gentibus imperarem, et universum orbem meae ditioni subjugassem, volui nequaquam abuti potentiae magnitudine, sed clementia et lenitate gubernare subjectos, ut absque ullo terrore vitam silentio transigentes, opta
Abbreviated transcription (Latin):
ones ut pugnarent contrac gentẽ iustorũ¬
ł uitq dies illa tenebrarum & discriminis
tribulationis & angustiae : & ingens for¬
mido super terrã. Conturbataq est gens
iustorũ timentium mala sua: & p̃parata
ad mortẽ Clamaueruntq ad dm̃ Et illis
uociferantibus fons paruus creuit influui¬
um maximum : & in aquas plurimas re¬
dundauit lux & solortus est : & humiles
ex altati sunt & deuorauerunt in drtos¬
quod cũ uidisset mardo cheus & surrexissec
de stratu: cogitabat quid ds̃ facere uellet
Et fixum habebat in animo: scire cupiens
quid significaret somniũ Morabat᷑ autẽ
tharoe eunuchis regis. qui ianitores erant pa¬
latii Cumq in tellexisset cogitationes eorũ
& cures diligentius peruidisset: didicit
quod conarentur in regẽ artarxerxen
manus mittere. Et nuntiauit super eo
regi. Iui de utroque habita questione.
confessos duci uissit ad mortẽ. Rex autẽ
quod gestum erat scripsit in comientari¬

Expanded text:
ones, ut pugnarent contra gentem justorumones, ut pugnarent contra gentem justorum. Fuitque dies illa tenebrarum et discriminis, tribulationis et angustię et ingens formido super terram. Conturbataque est gens iustorum timentium mala sua et preparata ad mortem clamaveruntque ad dominum. Et illis vociferantibus fons parvus crevit in fluvium maximum et in aquas plurimas redundavit. Lux et sol ortus est et humiles exQuod cum vidisset Mardochaeus, et surrexisset de strato, cogitabat quid Deus facere vellet, et fixum habebat in animo scire cupiens quid significaret somnium. Cap. XII. MoThara eunuchis regis, qui janitores erant palatii. Cumque intellexisset cogitationes eorum, et curas diligentius pervidisset, didicit quod conarentur in regem Artaxerxem manus mittere, nuntiavit super eo regi. Qui de utroque habita quaestione, confessos duci jussit ad mortem. Rex autem quod gestum erat, scripsit in commentari
Abbreviated transcription (Latin):
to regnantibus ptolomeo & cleopatra. at¬
tulerunt dositheus qui se sacerdotem & le¬
uitic generis ferebat & ptolomeus filius
cius hanc epłam phurim: quam dixerunt
interpretatum esse lisimachum ptolomei
filium inhierusalem. hoc quoque princi¬
pium erat in editione uulgata: quod nec
in hebraeo nec apud ullum fertur inter¬
pretum Anno secundo regnante artar¬
xerxe maximo prima die mensis nisan:
uidit somnium mardocheus filius iahiri
filii semei filii cis de tribu beniamin:
homo uidaeus qui habitabat in urbe susis
iurmagnus. & interprimos aulae regiae
Crct autem de eo numero captiuorum:
quos troenstulenat nabuchodo nosor rex
babylonis dehierusalem cum iechonia
rege uidae. Et hoc eus somnium fuit
Ap̃paruerunt uoces & tumultus. & toni¬
trua & terrae motus : & conturbatio su¬
perterram. Et ecce duo diexcones magni
paratiq contra sẽ in praelium: ad quorũ
clamorem cunctae concitatae sunt nati¬

Expanded text:
nno quarto regnantibus Ptolemaeo et Cleopatra, atnno quarto regnantibus Ptolemaeo et Cleopatra, attulerunt Dositheus, qui se sacerdotem et Levitici generis ferebat, et Ptolemaeus filius ejus, hanc epistolam PHURIM, quam dixerunt interpretum esse Lysimachum Ptolemaei filium in Jerusalem. Hoc quoque principium erat in editione Vulgata, quod nec in Hebraeo, nec apud ullum fertur interpretatum. Anno secundo, regnante Artaxerxe maximo, prima die mensis NISAN, vidit somnium Mardochaeus filius Jairi, filii Semel, filii Cis, de tribu Benjamin: homo Judaeus, qui habitabat in urbe Susis, vir magnus, et inter primos aulae regiae. Erat autem de eo numero captivorum, quos transtulerat Nabuchodonosor rex Babylonis de Jerusalem cum Jechonia rege Juda, et hoc ejus somnium fuit: Apparuerunt voces, et tumultus, et tonitrua, et terraemotus, et conturbatio super terram, et ecce duo dracones magni, paratique contra se in praelium. Ad quorum clamorem cunctae concitatae sunt nati
Abbreviated transcription (Latin):
oelo idest ueru praenotauimus
ixitq mardocheus. Adõ facta sunt
ista Recordatus sum somnu quod
uideram haec eadẽ significantis. nec eo¬
rum quicquã irritum fuit. Paruus fons
qui creuit in fluuium. & in lucẽ solemq
conuersus est & in aquas plurimas re¬
dundauit: hester est quã rex accepit uxo¬
rem & uoluit esse reginam. Duo autẽ dux¬
cones : ego sum & aman Gentes quae con¬
ti sunt uidaeorum. Gens autem mea qui
lum suum liberauitq: nos de om̃ib: malis
& fecit signa magna atque portenta int̃
gentes. Et duas sortes esse praecepit unã
populi dĩ & alterã cunctarum gentium.
Uenitq utraque sors instatuto ex illo iam
tempore die coram dõ uniuersis gentibus:
& recordatus est dñs populi sui ac miser¬
tus haereditati suae. Et obseruabuntur
dies isti in mense adar: quarta decima
& quinta decima die euisdem mensis cũ o¬
mni studio & gaudio in unum coctũ po¬
puli congregati : incunctas deinceps ge

Expanded text:
elo ÷, id est, veru praenotavimus. ÷ elo ÷, id est, veru praenotavimus. ÷ Dixitque Mardochaeus: A Deo facta sunt ista. Recordatus sum somnii, quod videram, haec eadem significantis; nec eorum quidquam irritum fuit. Parvus fons, qui crevit in fluvium, et in lucem solemque conversus est, et in aquas plurimas redundavit; Esther est, quam rex accepit uxorem, et voluit esse reginam. Duo autem dracones: ego sum, et Aman. Gentes, quae con Judaeorum. Gens autem mea: Isrlum suum: liberavitque nos de omnibus malis, et fecit signa magna atque portenta inter gentes: et duas sortes esse praecepit, unam populi Dei, et alteram cunctarum gentium. Venitque utraque sors in statutum ex illo jam tempore diem coram Deo universis gentibus: et recordatus est Dominus populi sui, ac misertus est haereditatis suae. Et observabuntur dies isti in mense ADAR, quarta decima et quinta decima die ejusdem mensis, cum omni studio et gaudio in unum coetum. populi congregati, in cunctas deinceps gen