comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pore statuerat non eẽ faciendum. Relinquebatur ergo ut extremam ratio¬
nem belli sequens ꝗͣplurimos colles occuparet. Et quoniam latissimas regi¬¬
ones presidiis teneret caesaris copias: ꝗͣlatissime posset distineret. Idq accidit
Castellis enim. xxiiii. effectis: xU. milia passuum ĩ circũitu amplexꝰ hoc
datio populabatur. Multa erant intra eum locum manu facta quibꝰ i¬
rim iumenta pascerẽt: atq ut nostri perpetuas munitiones uidebant t¬
ꝑductas ex castellis in proxima castella. ne quo loco erumperent. pompe
ani post tergum adorirentur timebant. Ita illi in timore sperantes pe¬
petuas munitiones efficiebant: ne quo loco nr̃i intrare atq ipsos a tergo
ircumuenire possent. Sed illi oꝑibus timebant: et quod numero mi¬
tum prestabant. et in timore sꝑantes minorem circũitum habebant. ouae
tum erant Loca caesari capienda: et si prohabere pompeiꝰ totis copiis et di¬

Expanded text:
pore statuerat faciendum non esse. relinquebatur, ut extremam ratiopore statuerat faciendum non esse. relinquebatur, ut extremam rationem belli sequens quam plurimos colles occuparet et quam latissimas regiones praesidiis teneret Caesarisque copias quam maxime posset distineret; idque accidit. castellis enim xxiv effectis xv milia passuum circuitu amplexus hoc spatio pabulabatur; multaque erant intra eum locum manu sata, quibus interim iumenta pasceret. atque ut nostri perpetuas munitiones videbant perductas ex castellis in proxima castella, nequo loco erumperent Pompeiani ac nostros post tergum adorirentur timebant, ita illi interiore spatio perpetuas munitiones efficiebant, nequem locum nostri intrare atque ipsos a tergo circumvenire possent. sed illi operibus vincebant, quod et numero militum praestabant et interiore spatio minorem circuitum habebant. quae cum erant loca Caesari capienda, etsi prohibere Pompeius totis copiis et di
Abbreviated transcription (Latin):
enim circum castra pompeii permulti aediti atq asperi colles. hos primum
presidiis tenuit. castellaq ibi communit: inde ut loci cuiq natura ferebat
x castello in castellum perducta munitione circũ uallare pompeium i¬
stituit. Haec expectans quod angusta re frumentaria utebatur: quodq
frumentum cõmeatumq exercitui supportare posset: simul uti pabulati¬
one pompeium prohiberet: equitatumq eius ad rem gerendam inutilẽ
ficeret. Tertio ut auctoritatem qua ille maxime apud exteras nati¬
nes uti uidebatur minueret. Cum fama ꝑ orbem terraꝵ ꝑcrebuisset: illũ
caesare obsideri neq audere prelio dimicare. Pompeius neq a mari: d¬
rachioq discedere ualebat: quod omnem apparatum belli tela arma tormẽ¬
ta ibi collocauerat: frumentumq excercitui nauibꝰ suppõtabat. neq muni¬
iones caesaris prohibere poterat: nisi prelio decertare uellet: quod eo te¬

Expanded text:
enim circum castra Pompei permulti editi atque asperi colles. hos primum enim circum castra Pompei permulti editi atque asperi colles. hos primum praesidiis tenuit castellaque ibi communiit. inde, ut loci cuiusque natura ferebat, ex castello in castellum perducta munitione circumvallare Pompeium instituit. haec spectans, quod angusta re frumentaria utebatur, quodque frumentum commeatumque exercitui supportare posset, simul uti pabulatione Pompeium prohiberet equitatumque eius ad rem gerendam inutilem efficeret, tertio ut auctoritatem, qua ille maxime apud exteras nationes niti videbatur, minueret, cum fama per orbem terrarum percrebruisset illum a Caesare obsideri neque audere proelio dimicare. Pompeius neque a mari Dyrrachioque discedere volebat, quod omnem adparatum belli, tela arma tormenta ibi collocaverat frumentumque exercitui navibus subportabat, neque munitiones Caesaris prohibere poterat, nisi proelio decertare vellet; quod eo tem
Abbreviated transcription (Latin):
mentum commeatumq ab Asia atq omnibꝰ regionibꝰ quas tenebat compoͬ¬
tari imperat. Caesar longius bellum ductum iri existimans: et de italicis
ommeatibus desperans quod tanta diligentia omnia littora a pompeia
tenebantur. Classesq ipsius quas hyeme in sicilia Gallia et ltalia feceratt
morabantur. in epirum rei frumentarie causa. ꝗͥntilium et.L. canulei
legatum misit. Quodq hae regiones aberant longius locis certis horrea
constituit: uecturasq frumenti finitimis ciuitatibꝰ descripsit. Item lisso
arthinisq omnibus castellis quod esset frumenti conquiri iussit. Id era
exiguum: cum ipsorum agrorum natura: quod sunt asperi et montuosi: ac
plerunq frumento utuntur importato: tum quod pompeius hoc proui¬
lebat: et superioribus diebꝰ predae loco parthinos habuerat:frumentum.
omne conquisitum: spoliatis effossisq eorum domibꝰ per equites comporta

Expanded text:
rumentum commeatumque ab Asia atque omnibus regionibus, quas tenebat, conporrumentum commeatumque ab Asia atque omnibus regionibus, quas tenebat, conportari imperat. Caesar longius bellum ductum iri existimans et de Italicis commeatibus desperans, quod tanta diligentia omnia litora a Pompeianis tenebantur classesque ipsius, quas hieme in Sicilia Gallia Italia fecerat, morabantur, in Epirum rei frumentariae causa Q. Tillium et L. Canuleium legatos misit, quodque hae regiones aberant longius, locis certis horrea constituit vecturasque frumenti finitimis civitatibus discripsit. item Lisso Parthinisque et omnibus castellis, quod esset frumenti, conquiri iussit. id erat perexiguum cum ipsius agri natura, quod sunt loca aspera ac montuosa ac plerumque frumento utuntur inportato, tum quod Pompeius haec providerat et superioribus diebus praedae loco Parthinos habuerat frumentumque omne conquisitum spoliatis effossisque eorum domibus per equites in Petra
Abbreviated transcription (Latin):
i compelli aut ab eo intercludi posse: quod omnem commeatum: toti¬
is belli apparatum eo contulisset ut accidit. Pompeius enim primo igno¬
ans eius consilium quod diuerso ab ea regione itinere profectum ũ¬
bat. angustiis rei frumentariȩ compulsum discessisse existimabat. Postea
per exploratores certior factus postero die castra mouit: breuiore itinere
e occurrere ei posse sperans. Quod fore suspicatus caesar militesq adh¬
tatus ut aequo aĩo laborem ferrent: parua parte noctis itinere intermis¬
so mane Dyrachium uenit. Et cum primum agmen Pompeii procul cer¬
neretur: tum ibi castra posuit. Pompeius interclusus Dyrachio ubi ꝓposi¬
tum tenere non potuit. secundo usus est consilio: aedito loco. qui appellatur
petra: aditumq habet nauibus mediocrem atq eas. a quibusdam protegit
uentis castra communit: eo partem nauium longarum conuenire.F¬

Expanded text:
um compelli aut ab eo intercludi posse, quod omnem commeatum totium compelli aut ab eo intercludi posse, quod omnem commeatum totiusque belli adparatum eo contulisset: ut accidit. Pompeius enim primo ignorans eius consilium, quod diverso ab ea regione itinere profectum videbat, angustiis rei frumentariae compulsum discessisse existimabat; postea per exploratores certior factus postero die castra movit breviore itinere se occurrere ei posse sperans. quod fore suspicatus Caesar militesque adhortatus, ut aequo animo laborem ferrent, parva parte noctis itinere intermisso mane Dyrrachium venit, cum primum agmen Pompei procul cerneretur, atque ibi castra posuit. Pompeius interclusus Dyrrachio, ubi propositum tenere non potuit, secundo usus consilio edito loco, qui appellatur Petra aditumque habet navibus mediocrem atque eas a quibusdam protegit ventis, castra communit. eo partem navium longarum convenire, f
Abbreviated transcription (Latin):
Defessisq defensoribus qui omnes scafis excepti refugerãt: etiã
biremes subiectas scutulis: impulsas uectibus: in interiorem ꝑtem
igatȩ ad terram. atq naues quatuor ex his adduxit: reliquas
ixpugnare conatus defendentibꝰ ciuibus romanis qui eius conuenti
erant. militibꝰq quos presidii causa miserat. caesar triduum moratus
paucis in oppugnatione amissis re infecta inde discessit. Caesar postquã
npeium ad Asparagium esse cognouit eodem cum exercitu profec¬
tus: et expugnato in itinere oppido parthinoꝵ in quo pompeius pre¬
idium habebat: tertio die Macedoniam ad Pompeium perueĩt:u¬
taq eum castra posuit. et postridie eductis omnibus copiis: et acie in¬
structa decernendi potestatem pompeio dedit. Ubi illum suis locis se tenere
imaduertit: reducto in castra exercitu: aliud sibi consilium capiũdũ
existimauit. Itaq postero die omnibꝰ copiis magno circũ itu difficili angu¬
stoq itinere Dyrachium profectus est. Sperans pompeium aut Dyrachi¬

Expanded text:
deiectisque defensoribus, qui omnes scaphis excepti refugerunt, eam nabiremes subiectis scutulis inpulsas vectibus in interiorem portum igatae ad terram atque inanes, iiii ex his abduxit, reliquas xpugnare conatus, defendentibus civibus Romanis, qui eius conventus erant, militibusque, quos praesidii causa miserat Caesar, triduum moratus paucis in oppugnatione amissis re infecta inde discessit. Caesar postquam Pompeium ad Asparagium esse cognovit, eodem cum exercitu profectus expugnato in itinere oppido Parthinorum, in quo Pompeius praesidium habebat, tertio die Macedoniam ad Pompeium pervenit iuxtaque eum castra posuit et postridie eductis omnibus copiis acie instructa decernendi potestatem Pompeio fecit. ubi illum suis locis se tenere animum advertit, reducto in castra exercitu aliud sibi consilium capiendum existimavit. itaque postero die omnibus copiis magno circuitu difficili angustoque itinere Dyrrachium profectus est sperans Pompeium aut Dyrrachi
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Nõstri cognitis ostium insidiis: ne frustra reliquos expectarẽt duas
nacti turmas exceperunt. in his fuit .M. opimius. p̃r. eques. reliquos omnes
earum turmarum aut interfecerunt: aut captos ad Domitium deduxerũt.
Deductis orae maritimae praesidiis cȩsar ut supra demonstratum est: tres
cohortes orici oppidi tuendi causa reliquit: iisdemq custodiam nauiũ
longarum tradidit: quas ex italia traduxerat. huic officio oppidoque
preerat Caninius Legatus, is naues nostras in interiorem partem p
obitum reduxit: et ad terram deligauit. faucibꝰq portus: nauem onera¬
riam submersam obiecit: et huic alteram coniunxit. super quas turrim
effectam ad ipsum introitum portus opposuit: et militibus compleuit:
summersamq nauim remulco. multisq colligatis funibꝰ adduxit: atq
alteram nauim quae erat ad custodiam ab Attilio posita pluribꝰ aggres¬

Expanded text:
runt. nostri cognitis hostium insidiis, ne frustra reliquos expectarent, duas runt. nostri cognitis hostium insidiis, ne frustra reliquos expectarent, duas nacti turmas exceperunt. in his fuit M. Opimius praefectus equitum. reliquos omnes earum turmarum aut interfecerunt aut captos ad Domitium deduxerunt. Deductis orae maritimae Caesar praesidiis, ut supra demonstratum est, iii cohortes Orici oppidi tuendi causa reliquit isdemque custodiam navium longarum tradidit, quas ex Italia traduxerat. huic officio oppidoque M'. Acilius legatus praeerat. is naves nostras interiorem in portum post oppidum reduxit et ad terram deligavit faucibusque portus navem onerariam submersam obiecit et huic alteram coniunxit; super quam turrim effectam ad ipsum introitum portus opposuit et militibus conplevit tumersamque navem remulco multisque contendens funibus abduxit atque alteram navem, quae erat ad custodiam ab Acilio posita, pluribus adgres
Abbreviated transcription (Latin):
tus equitum Domitii uenisset subito illi ex insidiis consurrexerunt:sed
stri impetum eorum fortiter tulerunt: celeriterq ad suos quisq ordines
rediit. atq ultro conuersi in ostes impetum fecerunt. Ex his circiter. Ixxx
interfectis: reliquis in fugam coniectis duobus amissis in castra se recepe¬
runt. Nis rebus gestis Domitius sperans Scipionem ad pugnam elici posse:
simulauit sese angustiis rei frumentariae adductum castra mouere: uasi¬
more militari conclamatis egressus milia passuum tria idoneo loco et
occulto omnem exercitum equitatumq collocauit. Scipio ad sequendũ
paratus equitatum magnamq partem ad explorandum iter Domitii et
cognoscendum premisit. oui cum essent progressi: primaeq turmae insidi¬
as intrauissent: ex fremitu equoꝵ illata suspicione ad suos se recipere co¬
runt. Quiq hos sequebantur celerem eorum receptum conspicati restite¬

Expanded text:
tus equitum Domiti, venisset, subito illi ex insidiis consurrexerunt. sedtus equitum Domiti, venisset, subito illi ex insidiis consurrexerunt. sed nostri fortiter impetum eorum tulerunt, celeriterque ad suos quisque ordines redit, atque ultro universi in hostes impetum fecerunt. ex his circiter lxxx interfectis, reliquis in fugam coniectis, duobus amissis in castra se receperunt. His rebus gestis Domitius sperans Scipionem ad pugnam elici posse simulavit sese angustiis rei frumentariae adductum castra movere vasisque militari more conclamatis progressus milia passuum iii loco idoneo et occulto omnem exercitum equitatumque collocavit. Scipio ad sequendum paratus equitatus magnam partem ad explorandum iter Domiti et cognoscendum praemisit. qui cum essent progressi primaeque turmae insidias intravissent, ex fremitu equorum inlata suspicione ad suos se recipere coeperunt, quique hos sequebantur, celerem eorum receptum conspicati restite
Abbreviated transcription (Latin):
inter bina castra campus circiter milia passuum sex Domitius castris scipioĩs
aciem suam subiecit. Ille uero a uallo non discedere perseuerauit. Attan
aegre retentis Domitianis militibꝰ est factum ne prelio contenderet᷑: et maxiẽẽ
quod riuus difficilibus ripis subiectus castris scipionis progressus nostrorum
pediebat. Quorum studium alacritatemq pugnandi cum cognouisset Sc¬
pio suspicatus fore ut postero die aut inuitus dimicare cogeretur: aut ma-¬
gna cum infamia castris sese contineret. Qui magna expectatione uenisset
temere progressus turpem habuit exitum: et noctu neq conclamatis q¬
dem uasis flumen transit: atque in eandem partem ex qua uenerat redit. ⁊¬
ibiq prope flumen edito natura loco castra posuit. Paucis diebꝰ interpositis
ctu insidias equitum collocauit. quo in loco superioribus fere diebꝰ nr̃i
pabulari consueuerant. et cum quotidiana consuetudine. Q Uarus prefec¬

Expanded text:
inter bina castra campus circiter milium passuum iii, Domitius castris Scipionis inter bina castra campus circiter milium passuum iii, Domitius castris Scipionis aciem suam subiecit, ille a vallo non discedere perseveravit. ac tamen aegre retentis Domitianis militibus est factum, ne proelio contenderetur, et maxime quod rivus difficilibus ripis subiectus castris Scipionis progressus nostrorum impediebat. quorum studium alacritatemque pugnandi cum cognovisset Scipio, suspicatus fore ut postero die aut invitus dimicare cogeretur, aut magna cum infamia castris se contineret, qui magna exspectatione venisset, temere progressus turpem habuit exitum et noctu ne conclamatis quidem vasis flumen transit atque in eandem partem, ex qua venerat, redit, ibique prope flumen edito natura loco castra posuit. paucis diebus interpositis noctu insidias equitum collocavit, quo in loco superioribus fere diebus nostri pabulari consueverant; et cum cotidiana consuetudine Q. Varus, praefec
Abbreviated transcription (Latin):
ter facere coepit. At scipionem properantem sequi Litterae sunt cõ¬
cutae. A.M. fauonio Domitium cum Legionibꝰ adesse: neq se presidiũ
abi constitutus esset sine auxilio scipionis tenere posse. Quibus lit
acceptis consilium scipio iterq commutat. Cassium sequi desistit. Fa¬
uonio auxilium ferre contendit. Itaq die ac nocte continuato itinere
ad eum peruenit tam opportuno tempore: ut simul Domitiani exercitus pul¬
uis cerneretur: et primi antecursores scipionis uiderentur.Ita cassio in¬
stria Domitii fauonio scipionis celeritas salutem attulit. Scipio biduũ castris
statiuis moratus. ad flumen quod inter eum et Domitii castra fluebat Ali
tertia die prima luce exercitum uado traducit. et castris positis postero die
mane copias ante frontem castrorum instruit.Domitius tum quoq sibi dubitan¬
dum non putauit.quin productis Legionibus prelio decertaret. Sed cum es

Expanded text:
iter facere coepit. at Scipionem properantem sequi litterae sunt coniter facere coepit. at Scipionem properantem sequi litterae sunt consecutae a M. Favonio, Domitium cum legionibus adesse, neque se praesidium, ubi constitutus esset, sine auxilio Scipionis tenere posse. quibus litteris acceptis consilium Scipio iterque commutat; Cassium sequi desistit, Favonio auxilium ferre contendit. itaque die ac nocte continuato itinere ad eum pervenit, tam opportuno tempore, ut simul Domitiani exercitus pulvis cerneretur et primi antecursores Scipionis viderentur. ita Cassio industria Domiti, Favonio Scipionis celeritas salutem adtulit. Scipio biduum castris stativis moratus ad flumen, quod inter eum et Domiti castra fluebat, Haliacmonem, tertio die prima luce exercitum vado traducit et castris positis postero die mane copias ante frontem castrorum struit. Domitius tum quoque sibi dubitandum non putavit quin productis legionibus proelio decertaret. sed cum esset
Abbreviated transcription (Latin):
cum ad eum frequentes ciuitatum Legationes conuenire coepissent nun¬
ciatum est adesse scipionem cum legione magna et opinione et fama
mnium. Nam plerunq in nouitate fama antecedit. hic nullo in loc
Macedoniae moratus: magno impetu tendit ad Domitium: et cum ab eo
milibus passuum . xx. abfuisset. subito se ad cassium longinum in thessaliã
conuertit. hoc ideo celeriter fecit: ut simul adesse et uenire nunciaret᷑.
et quo iter expeditius faceret. M. fabonium ad flumen Alcinonem qͦd
Aacedoniam a thessalia diuidit cum cohortibꝰ.uiIi. presidio impedi¬
tis legionis reliquit: castellumq ibi muniri iussit. Eodem tempore eqͥ¬
tatus Regis Cocti ad castra cassii aduolauit qui circum thessaliam ẽẽ
onsueuerat.Tunc timore perterritus cassius cognito scipionis adi¬
tu uisisq equitibꝰ quos scipionis esse arbitrabatur. ad montes iter con-¬
uertit qui thessaliam cingunt. atque ex his Locis Ambrachiam uersus

Expanded text:
cum ad eum frequentes civitatium legationes convenire coepissent, nuncum ad eum frequentes civitatium legationes convenire coepissent, nuntiatum est adesse Scipionem cum legionibus, magna opinione et fama omnium; nam plerumque in novitate fama antecedit. hic nullo in loco Macedoniae moratus magno impetu tetendit ad Domitium, et cum ab eo milia passuum xx afuisset, subito se ad Cassium Longinum in Thessaliam convertit. hoc adeo celeriter fecit ut simul adesse et venire nuntiaretur, et quo iter expeditius faceret, M. Favonium ad flumen Haliacmonem, quod Macedoniam a Thessalia dividit, cum cohortibus viii praesidio impedtis legionum reliquit castellumque ibi muniri iussit. eodem tempore equitatus regis Coti ad castra Cassi advolavit, qui circum Thessaliam esse consueverat. tum timore perterritus Cassius cognito Scipionis adventu visisque equitibus, quos Scipionis esse arbitrabatur, ad montes se convertit, qui Thessaliam cingunt, atque ex his locis Ambraciam versus
Abbreviated transcription (Latin):
tonii excercitu coniuncto deducta orico legione quam tuendae orae mari
t diebus est profectus. haec res ephesiae pecuniae salutem attulit. Caesar an
xistimabat. Et cum ad eum ex thessalia aetholiaq Legati uenissent: q
presidio misso pollicerentur. earum gentium ciuitates imperata facturas.
.L. cassium longinum cum legione tyronum quae appellabatur .xXUII. atq¬
iones de re frumentaria ut prouiderent hortatus est.CN.domitium
Aenedemus princeps earum regionum missus legatus. omnium suo
excellens studium profitebatur. Ex his Caluisius primo aduentu sum¬
ma omnium etholorum receptus uoluntate praesidiis aduersarioꝵ Ca
one et naupacto relictis: omni etholia potitus est. Cassius in thessali
itebatur. Haeges artos ueteris homo potentiae pompeianis rebꝰstude
Petreius summe nobilitatis adolescens suis ac suorum opibus caesarem
enixe iuuabat. Fodemq tempore Domitius in Macedoniam uenit. et

Expanded text:
toni exercitu coniuncto deducta Orico legione, quam tuendae orae maritoni exercitu coniuncto deducta Orico legione, quam tuendae orae marit diebus est profectus. haec res Ephesiae pecuniae salutem adtulit. Caesar Antexistimabat et, cum ad eum ex Thessalia Aetoliaque legati venissent, qui praesidio misso pollicerentur earum gentium civitates imperata facturas, L. Cassium Longinum cum legione tironum, quae appellabatur xxvii, atqiones, de re frumentaria ut providerent, hortatus est. Cn. Domitium Menedemus, princeps earum regionum, missus legatus omnium suorum excellens studium profitebatur. Ex his Calvisius primo adventu summa omnium Aetolorum receptus voluntate praesidiis adversariorum Cone et Naupacto deiectis omni Aetolia potitus est. Cassius in Thessalitebatur: Hegesaretos, veteris homo potentiae, Pompeianis rebus studebat; Petraeus, summae nobilitatis adulescens, suis ac suorum opibus Caesarem enixe iuvabat. Eodemque tempore Domitius in Macedoniam venit; et
Abbreviated transcription (Latin):
usurae. quod in bello plerunq accidere consueuit. Uniuersis imperatis pe¬
cuniis: quibus in rebus prolationem diei donationem esse dicebant. Itaq
aes alienum prouinciae eo biennio multiplicatum est.neq minus ob eam
causam ciuibus romanis eius ꝓuinciae: sed in singulos conuentꝰ singu
ciuitates. certae pecuniae imperabantur: mutuasq ex illo se consulto exi¬
gi dictitabant a publicanis: uti in sorte fecerant: insequentis anni uecti¬
l pro mutuo. Preterea ephesi a fano dianae. depositas antiquitus pecu¬
nias scipio tolli iubebat: ceterasq eiꝰ dei statuas. Cum in fanum uentum
esset: adhibitis compluribus ordinis Senatorii quos aduocauerat Scipio
litterae ei redduntur a pompeio: mare transisse cum legionibꝰ caesarem: pro
tis quos aduocauerat dimittit: ipse iter in Macedonia parare incipit:pauciq¬
eraret ad se cum exercitii uenire: omnibusq quae haberet his litteris ace¬

Expanded text:
usurae, quod in bello plerumque accidere consuevit universis imperatis peusurae, quod in bello plerumque accidere consuevit universis imperatis pecuniis; quibus in rebus prolationem diei donationem esse dicebant. itaque aes alienum provinciae eo biennio multiplicatum est. neque minus ob eam causam civibus Romanis eius provinciae, sed in singulos conventus singulasque civitates certae pecuniae imperabantur, mutuasque illas ex senatus consulto exigi dictitabant; publicanis, ut ii sortem fecerant, insequentis anni vectigal promutuum. Praeterea Ephesi a fano Dianae depositas antiquitus pecunias Scipio tolli iubebat. certaque eius rei die constituta cum in fanum ventum esset adhibitis compluribus ordinis senatorii, quos advocaverat Scipio, litterae ei redduntur a Pompeio, mare transisse cum legionibus Caesarem; protis, quos advocaverat, dimittit; ipse iter in Macedoniam parare incipit paucieraret ad se cum exercitu venire omniaque post ea quae haberet. his litteris ac
Abbreviated transcription (Latin):
endas his ciuitates dedit. Interim acerbissimae imperatȩ pecuniae tot.
prouincia exigebantur. Multa preterea generatim ad auariciam exco¬
gitabant᷑ In capita singula seruoꝵ ac liberoꝵ tributum imponebat᷑. coli¬
naria: ostiaria: frumentum: milites: arma: remiges: tormenta: uecturae im¬
perabantur. Cuiusmodi rei nomen repperiri poterat: hoc satis ẽc̃ ad cogẽdas
pecunias uidebatur. Non solum urbibus: sed pene uicis castellisq singuli cũ
imperio praeficiebant᷑. Qui horum quid acerbissime crudelissimeq fecẽãt:
ipse et uir et ciuis optimus habebatur. Erat plena littorum et imperio
prouincia conferta praeceptis atque exactoribꝰ qui praeter imperatas pecu-¬
nias. suo etiam pͥuato imperio compendioq seruiebant. Dictitabant enim
se domo: patriaq expulsos omnibus necessariis egere rebꝰ ut honesta
scriptione rem turpissimam tegerent. Accedebant ad haec grauissimae

Expanded text:
endas his civitates dedit. Interim acerbissime imperatae pecuniae tota endas his civitates dedit. Interim acerbissime imperatae pecuniae tota provincia exigebantur. multa praeterea generatim ad avaritiam excogitabantur. in capita singula servorum ac liberorum tributum imponebatur; columnaria ostiaria frumentum milites arma remiges tormenta vecturae imperabantur; cuius modo rei nomen reperiri poterat, hoc satis esse ad cogendas pecunias videbatur. non solum urbibus, sed paene vicis castellisque singuli cum imperio praeficiebantur. qui horum quid acerbissime crudelissimeque fecerat, is et vir et civis optimus habebatur. erat plena lictorum et imperiorum provincia, differta praefectis atque exactoribus, qui praeter imperatas pecunias suo etiam privato conpendio serviebant; dictitabant enim se domo patriaque expulsos omnibus necessariis egere rebus, ut honesta praescriptione rem turpissimam tegerent. accedebant ad haec gravissimae
Abbreviated transcription (Latin):
stra ponit. Nis temporibus Scipio detrimentis qͥbusdam circa montem
A manum acceptis imperatorem sese appellauerat. Quo facto ciuitat
tyrannisq magnas imperauerat pecunias. Item a publicanis suae ꝓuin-¬
ciae debitam biennii pecuniam exegerat: et ab eisdem insequentis anni mu¬
tuam acceperat: equitesq toti prouinciae imperauerat: quibus coactis:
nitimis ostibus: parthis post se relictis: qui pauloante.M. crassum imꝑatorẽ
interfecerant: et. M.bibulum in obsidione habuerãt: Legiones equitesq
ex siria deduxerat. summaq cum solicitudine atq timore parthici beli¬
in prouinciam cum uenisset: ac non nullae militum uoces cum audirent᷑
sese contra ostem si ducerentur: ituros: contra ciuem et consulem arn
non laturos deductis pergamum: atq in locupletissimas urbes hyberniae le¬
gionibus: maximas largitiones fecit: et confirmandoꝵ militum causa diri¬

Expanded text:
castra ponit. His temporibus Scipio detrimentis quibusdam circa montem castra ponit. His temporibus Scipio detrimentis quibusdam circa montem Amanum acceptis imperatorem se appellaverat. quo facto civitatibus tyrannisque magnas imperaverat pecunias, item a publicanis suae provinciae debitam biennii pecuniam exegerat et ab isdem insequentis anni mutuam praeceperat equitesque toti provinciae imperaverat. quibus coactis, finitimis hostibus Parthis post se relictis, qui paulo ante M. Crassum imperatorem interfecerant et M. Bibulum in obsidione habuerant, legiones equitesque ex Syria deduxerat. summamque in sollicitudinem ac timorem Parthici belli provincia cum venisset, ac nonnullae militum voces cum audirentur sese, contra hostem si ducerentur, ituros, contra civem et consulem arma non laturos, deductis Pergamum atque in locupletissimas urbes in hiberna legionibus maximas largitiones fecit et confirmandorum militum causa diripi
Abbreviated transcription (Latin):
lentes ex insidiis adoriri posset: eodemq die uterq eorum ex castr
statiuis flumine thapso exercitum educunt. Pompeuis clam et noctu
caesar palam atque interdiu. Sed caesari circũitu maiore: iter quippe¬
rat longius aduerso flumine: ut uado transire posset. Pompeius q
expedito itinere flumen ei transeundum non erat. magnis itineribus ad
Antonium contendit. Atq eum ubi appropinquare cognouit: idoneum
ocum nactus: ibi copias collocauit: suosq omnes castris continuit: ignel
fieri prohibuit: quo occultior esset eius aduentus. Haec ad Antonium sta¬
tim per graecos deferuntur. ille missis ad caesarem nunciis unum diem se
castris tenuit: altero die ad eum peruenit. Caesar cuius aduentu cognito
pompeius: ne duobus circuncduderetur exercitibꝰ: ex eo loco discedit: om¬
nibꝰq copiis ad Hasparagium Dyrachiumq ꝑueĩt. atq ibi idoneo loco

Expanded text:
dentes ex insidiis adoriri posset; eodemque die uterque eorum ex castris dentes ex insidiis adoriri posset; eodemque die uterque eorum ex castris stativis a flumine Apso exercitum educunt, Pompeius clam et noctu, Caesar palam atque interdiu. sed Caesari circuitu maiore iter erat longius, adverso flumine, ut vado transire posset. Pompeius, quia expedito itinere flumen ei transeundum non erat, magnis itineribus ad Antonium contendit atque, ubi eum adpropinquare cognovit, idoneum locum nactus ibi copias collocavit, suosque omnes castris continuit, ignesque fieri prohibuit, quo occultior esset eius adventus. haec ad Antonium statim per Graecos deferuntur. ille missis ad Caesarem nuntiis unum diem sese castris tenuit, altero die ad eum pervenit Caesar. cuius adventu cognito Pompeius, ne duobus circumcluderetur exercitibus, ex eo loco discedit omnibusque copiis ad Asparagium Dyrrachinorum pervenit atque ibi idoneo loco
Abbreviated transcription (Latin):
xomnibus copiis Antonius quarum erat summa ueteranaꝵ triun
gionum: uniusq tyronum et equitum. dece. plerasq naues in ltaliam
emittit. ad reliquos milites equitesq transportandos. Pontones qu
est genus nauium gallicarum lissi relinquit. hoc consilio ut si fortet
pompeius uacuam existimans Italiam eo traiecisset exercitum: quae
pinio erat iniecta uulgo. aliquam caesar ad insequendum facultat
haberet. nunciosq ad eos celeriter mittit: quibꝰ regionibꝰ eocercitum ex¬
posuisset: et quid militum transiuisisset. Naec eodem fere tempore Cae¬
ar atque pompeius cognoscunt. Nam preteruectus Apolloniam
rachiumq naues uiderant. ipsi iter secundum eas terras duxerant.⁊
sed quo essent hae delatae primis diebus ignorabant: cognitaq re diuer¬
sa sibi ambo consilia capiunt. Caesar ut ꝗͣprimum se cum Antonio cõ¬
ungeret. Pompeius ut uenientibꝰ se in itinere opponeret: et sic impru¬

Expanded text:
expositis omnibus copiis Antonius, quarum erat summa veteranarum trium expositis omnibus copiis Antonius, quarum erat summa veteranarum trium legionum uniusque tironum et equitum dccc, plerasque naves in Italiam remittit ad reliquos milites equitesque transportandos, pontones, quod est genus navium Gallicarum, Lissi relinquit, hoc consilio, ut si forte Pompeius vacuam existimans Italiam eo traiecisset exercitum, quae opinio erat edita in vulgus, aliquam Caesar ad insequendum facultatem haberet, nuntiosque ad eum celeriter mittit, quibus regionibus exercitum exposuisset et quid militum transvexisset. Haec eodem fere tempore Caesar atque Pompeius cognoscunt. nam praetervectas Apolloniam Dyrrachiumque naves viderant, ipsi iter secundum eas terras direxerant, sed quo essent eae delatae, primis diebus ignorabant. cognitaque re diversa sibi ambo consilia capiunt: Caesar, ut quam primum se cum Antonio coniungeret, Pompeius, ut venientibus in itinere se opponeret, et si impru
Abbreviated transcription (Latin):
tes se octacilio dediderunt. Qui omnes aduenientes ad eum perducti:
tra religionem iurisiurandi in eius conspectu crudelissime interficiuntur
At ueteranae legionis milites item conflictati et tempestatis et sentinae uitiis
non eoc pristina uirtute remittendum aliquid putauerunt: sed tractan¬
dis conditionibus: et simulatione deditionis extracta primo noctis tem¬
ore gubernatorem in terram nauem eiicere cogunt. ipsi idoneum lo
nacti reliquam noctis partem ibi confecerunt. et luce prima missis ad
eos ab octacilio equitibus: qui eam partem orae maritimae obseruabãt cir¬
ter. cecc. quiq eos armati ex presidio secuti sunt: se defenderunt: et r¬
nullis eorum interfectis. in columes se ad nostros receperunt. quo facto con¬
entus ciuium.ro. qui lissum optinebant: quod oppidum iis antea ces
tribuerat. muniendumq curauerat Antonium recipit:omnibꝰq rebus
iuuit. Octacilius sibi timens oppido fugit et ad pompeium peruenit.

Expanded text:
hostes se Otacilio dediderunt; qui omnes ad eum producti contra religionem iurisiurandi in eius conspectu crudelissime interficiuntur. at veteranae legionis milites, item conflictati et tempestatis et sentinae vitiis, neque ex pristina virtute remittendum aliquid putaverunt, et tractandis condicionibus et simulatione deditionis extracto primo noctis tempore gubernatorem in terram navem eicere cogunt, ipsi idoneum locum nacti reliquam noctis partem ibi confecerunt et luce prima missis ad eos ab Otacilio equitibus, qui eam partem orae maritimae adservabant, circiter cccc, quique eos armati ex praesidio secuti sunt, se defenderunt et nonnullis eorum interfectis incolumes se ad nostros receperunt. Quo facto conventus civium Romanorum, qui Lissum obtinebant, quod oppidum iis antea Caesar attribuerat muniendumque curaverat, Antonium recepit omnibusque rebus iuvit. Otacilius sibi timens oppido fugit et ad Pompeium pervenit.
Abbreviated transcription (Latin):
sciscunt: et caesaris amiciciam sequuntur. Quibus rebus perterritis
animis aduersariorum. Caesar ne semper magno circũitu per pontem¬
equitatus esset mittendus nactus idoneum locum fossas pedum .xxx. in lati

Expanded text:
sciscunt et Caesaris amicitiam sequuntur. Quibus rebus perterritis sciscunt et Caesaris amicitiam sequuntur. Quibus rebus perterritis animis adversariorum Caesar, ne semper magno circuitu per pontemequitatus esset mittendus, nactus idoneum locum, fossas pedum xxx in latitud
Abbreviated transcription (Latin):
uiso ex medio itinere proiectis sarcinis fugiebant. Postremo et plures
nter mittere dies: et preter consuetudinem omnium noctu constitue
pabulari. Interim oscenses et calaguritani qui erant cum oscensibꝰ cõtri¬
buti: mittunt ad eum legatos. seseq imperata facturos pollicentur: hos
arraconenses: et iacentani. et Ausetani: et post paucos dies illurgauor¬
ses qui flumen hiberum attingunt᷑ insequunt᷑. petit ab his omnibꝰ. ut se
frumento iuuent pollicentur. atque omnibꝰ undiq conquisitis iumen¬
is in castra deportant. Transit etiam cohors illurgauonensis ad eu
Cognito ciuitatis consilio et signa ex statione transfert. Magna cele¬
riter fit commutatio rerum perfecto ponte. magnis quinq c̾iuitatibꝰ
id amiciciam adiunctis: expedita re frumentaria extinctis rumo¬
ribus de auxiliis legionum quae cum Pompeio per Mauritaniam
ienire dicebantur. Multe longinquiores ciuitates ab Afranio de¬

Expanded text:
viso ex medio itinere proiectis sarcinis refugiebant. postremo et plures viso ex medio itinere proiectis sarcinis refugiebant. postremo et plures intermittere dies et praeter consuetudinem omnium noctu constituerant pabulari. Interim Oscenses et Calagurritani, qui erant cum Oscensibus contributi, mittunt ad eum legatos seseque imperata facturos pollicentur. hos Tarraconenses et Iacetani et Ausetani et paucis post diebus Illurgavonenses, qui flumen Hiberum attingunt, insequuntur. petit ab his omnibus, ut se frumento iuvent. pollicentur atque omnibus undique conquisitis iumentis in castra deportant. transit etiam cohors Illurgavonensis ad eum cognito civitatis consilio et signa ex statione transfert. magna celeriter commutatio rerum. perfecto ponte, magnis quinque civitatibus ad amicitiam adiunctis, expedita re frumentaria, exstinctis rumoribus de auxiliis legionum, quae cum Pompeio per Mauretaniam venire dicebantur, multae longinquiores civitates ab Afranio de
Abbreviated transcription (Latin):
uium impediebantur. Facte enim subito ex humida materia nõ eun¬
dem usum celeritatis habuerant. Itaq dum locus cõmunis pugnan¬
i daretur aȩquo animo singulas binis nauibus obiiciebant:atq in¬
iecta manu ferrea: et retenta utraq naui diuersi pugnabant: atq in
ostium naues transcendebant. Et magno numero albicoꝵ et pastoꝵ
iterfecto partem nauium deprimunt: nonnullas cum hominibꝰ cã¬
unt. reliquas in portum compellunt. Eo die naues Massiliensium cũ
is quȩ sunt captae intereunt. Hoc primum  caesari ad llerdam nu¬
ciatur. Simul perfecto ponte celeriter fortuna mutatur. Illi perter¬
riti uirtute equitum minus libere: minus audacter uagabantur
Alii non longe a castris progressi spatio: ut celerem receptum hr̃ent:
angustius pabulabantur. Alii longiore circũitu custodias statioẽsq
quitum uitabant: aut aliquo accepto detrimento: aut procul eqͥta

Expanded text:
avium impediebantur; factae enim subito ex umida materia non eunavium impediebantur; factae enim subito ex umida materia non eundem usum celeritatis habuerant. itaque dum locus comminus pugnandi daretur, aequo animo singulas binis navibus obiciebant atque iniecta manu ferrea et retenta utraque navi diversi pugnabant atque in hostium naves transcendebant et magno numero Albicorum et pastorum interfecto partem navium deprimunt, nonnullas cum hominibus capiunt, reliquas in portum compellunt. eo die naves Massiliensium cum his, quae sunt captae, intereunt viiii. Hoc cum primum Caesari ad Ilerdam nuntiatur, simul perfecto ponte celeriter fortuna mutatur. illi perterriti virtute equitum minus libere, minus audacter vagabantur; alias non longo a castris progressi spatio, ut celerem receptum haberent, angustius pabulabantur, alias longiore circuitu custodias stationesque equitum vitabant, aut aliquo accepto detrimento aut procul equitatu
Abbreviated transcription (Latin):
neq multum albici nostris uirtute cedebant. homines asperi et mõtani¬
et exercitati in armis atque modo digressi Massiliensibus recentem
rundem pollicitationem animis continebant: pastoresq indomi
spe libertatis incitati sub oculis Domitii suani probare oꝑam studebãt.
si Massilienses et celeritate nauium et scientia gubernatoꝵ confis
nostros eludebant. impetusq eoꝵ eoccipiebant. ex quo allicere latiore
spatio aut producere longius: aut circũ ire nostros: aut pluribꝰ nauibꝰ
doriri singulos: aut remos transcurrentes detergere si possent cõte¬
debant. Cum propius erat necessario uentum ab scientia guber na¬
torum atque artificis ad uirtutem montanorum confugiebant: qui
unus ecercitatis remigibus: minusq peritis gubernatoribꝰ utebant᷑
quiq repente ex onerariis nauibus erant producti. Neq dum etiam uo¬
abulis armãmentoꝵ cognitis: tum etiam tarditate et grauitate n¬

Expanded text:
neque multum Albici nostris virtute cedebant, homines asperi et montanineque multum Albici nostris virtute cedebant, homines asperi et montaniet exercitati in armis; atque hi modo digressi a Massiliensibus recentem eorum pollicitationem animis continebant, pastoresque Domiti spe libertatis excitati sub oculis domini suam probare operam studebant. Ipsi Massilienses et celeritate navium et scientia gubernatorum confisi nostros eludebant impetusque eorum excipiebant et, quoad licebat latiore uti spatio, producta longius acie circumvenire nostros aut pluribus navibus adoriri singulas aut remos transcurrentes detergere, si possent, contendebant. cum propius erat necessario ventum, ab scientia gubernatorum atque artificiis ad virtutem montanorum confugiebant. nostri cum minus exercitatis remigibus minusque peritis gubernatoribus utebantur, qui repente ex onerariis navibus erant producti nequedum etiam vocabulis armamentorum cognitis, tum etiam tarditate et gravitate n
Abbreviated transcription (Latin):
minora nauigia addunt: ut ipsa multitudine nr̃a classis terreat᷑: ma¬
onum numerum sagittariorum: magnum albicoꝵ. de quibꝰ supra
demonstratum est imponunt: atque premiis pollicitationibusq in¬
citant certas sibi deposcit. Domitius naues: atq has colonis pastoribꝰq:
os secum adduxit complet. Sic omnibus rebus instructa classe: mi¬
gna fiducia ad nostras naues procedunt quibus preerat.D.brutus: hic
ad insulam que est contra Massiliam stationes obtinebat. Erat multo
ferior numero nauium Brutus:sed electos ex omnibꝰ legionibꝰ forti¬
simos uiros antesignarios centuriones caesar ei classi attribuerat qui sibi
id muneris causa depoposcerant. hi manus ferreas atq arpagones paraue¬
nt: magno numero piloꝵ tragularum reliquorumq teloꝵ se instruxe¬
rant. Ita cognito ostium aduentu suas naues ex portu deducunt. Cum
assiliensibus confligunt. Pugnatum utrinq est fortissime et acerre

Expanded text:
minora navigia addunt, ut ipsa multitudine nostra classis terreatur. maminora navigia addunt, ut ipsa multitudine nostra classis terreatur. magnum numerum sagittariorum, magnum Albicorum, de quibus supra demonstratum est, inponunt, atque hos praemiis pollicitationibusque incitant. certas sibi deposcit navis Domitius atque has colonis pastoribusque, quos secum adduxerat, complet. sic omnibus rebus instructa classe magna fiducia ad nostras navis procedunt, quibus praeerat D. Brutus. hae ad insulam, quae est contra Massiliam, stationes obtinebant. Erat multo inferior numero navium Brutus. sed electos ex omnibus legionibus fortissimos viros, antesignanos, centuriones, Caesar ei classi attribuerat, qui sibi id muneris depoposcerant. hi manus ferreas atque harpagones paraverant, magnoque numero pilorum, tragularum reliquorumque telorum se instruxerant. ita cognito hostium adventu suas naves ex portu educunt, cum Massiliensibus confligunt. pugnatum est utrimque fortissime atque acerrime;
Abbreviated transcription (Latin):
sariis sentiat᷑ communit. huc legionem postea traiecit: atq ex utraq
parte pontem institutum biduo perfecit. Ita commeatus eos qui fru-¬
nenti causa processerant: tuto ad se recipit:et rem frumentariam exp¬
dire incipit. Eodem die equitum magnam partem flumen traiecit.
quo in opinantes pabulatores: et sine ullo dissipatos timore aggressi ꝗͣ¬
magnum numerum iumentoꝵ atq hominum intercipiunt. cohorti¬
busq centurianis subsidio missis scienter in duas partes sese distribu¬
unt: alii ut prede presidio sint: alii ut uenientibus resistant: atqe
propellant. unamq cohortem que temere ante çȩteras extra aciem ꝓ¬
rrebat. seclusam areliquis circũueniunt: atq interficiunt: inco¬
lumesq cum magna preda eodem ponte in castra reuertunt᷑. Dum
haec ad llerdam geruntur. Massilienses usi. L. Domitii consilio naues
ongas expediunt numero.xuii.quarum erant. xi. tecte: multa h

Expanded text:
sariis sentiatur, communit. huc legionem postea transicit atque ex utraque sariis sentiatur, communit. huc legionem postea transicit atque ex utraque parte pontem institutum biduo perficit. ita commeatus et, qui frumenti causa processerant, tuto ad se recipit et rem frumentariam expedire incipit. Eodem die equitum magnam partem flumen transiecit. qui inopinantes pabulatores et sine ullo dissipatos timore adgressi magnum numerum iumentorum atque hominum intercipiunt cohortibusque caetratis subsidio missis scienter in duas partes sese distribuunt, alii ut praesidio sint praedae, alii ut venientibus resistant atque eos propellant, unamque cohortem, quae temere ante ceteras extra aciem procurrerat, seclusam ab reliquis circumveniunt atque interficiunt, incolumesque cum magna praeda eodem ponte in castra revertuntur. Dum haec ad Ilerdam geruntur, Massilienses usi L. Domiti consilio navis longas expediunt numero xvii, quarum erant xi tectae. multa huc
Abbreviated transcription (Latin):
Romam ad suos perscribebant. multa rumor fingebat: ut pene bellum
confectum uideretur. Quibus litteris nunciisq Romam perlatis: ma
demum concursus ad afranium magnae gratulationes fiebant. inł¬
ti ex italia ad . cN. pompeium proficiscebantur: alii ut principes talem
uintium attulisse: alii ne euentum belli expectasse: aut ex oĩbus no¬
simi uenisse uiderentur. Cum in his angustiis res ẽẽt. atq: õmnes uiȩ ab
Afraniis militibus equitibꝰq obsiderentur: nec pontes perfici possent
mperat militibus caesar ut naues faciant: cuius geneiͬs eum sugio¬
bus annis usus britannie docuerat. Carine ac primum stramine et
leui materia fiebant: reliquum corpus nauium uiminibꝰ contextum co-
integebãt᷑. has perfectas carris iunctis deuehit noctu milia passu¬
um a castris.xxii. militesq his nauibus flumen transportat. Continen¬
iq ripae collem improuiso occupat. hunc celeriter prius ꝗͣ ab adu¬

Expanded text:
Romam ad suos perscribebant. multa rumores adfingebant, ut paene bellum Romam ad suos perscribebant. multa rumores adfingebant, ut paene bellum confectum videretur. quibus litteris nuntiisque Romam perlatis magni domum concursus ad Afranium magnaeque gratulationes fiebant; multi ex Italia ad Cn. Pompeium proficiscebantur, alii, ut principes talem nuntium attulisse, alii, ne eventum belli exspectasse aut ex omnibus novissimi venisse viderentur. Cum in his angustiis res esset atque omnes viae ab Afranianis militibus equitibusque obsiderentur nec pontes perfici possent, imperat militibus Caesar ut naves faciant, cuius generis eum superioribus annis usus Britanniae docuerat. carinae ac prima statumina ex levi materia fiebant; reliquum corpus navium viminibus contextum coriis integebatur. has perfectas carris iunctis devehit noctu milia passuum a castris xxii militesque his navibus flumen transportat continentemque ripae collem improviso occupat. hunc celeriter, priusquam ab adver
Abbreviated transcription (Latin):
ilutem momentum. Nacti enim spatium se in loca superiora receperun
Desiderati sunt eo die sagittarii circiter. cc. equites. Calonum atq impedi¬
mentoꝵ non magnus numerus. his tamen omnibus annona creuit: quȩ
fere res non solum in opia presentis: sed etiam futuri temporis timore in
at: et militum uires in opia frumenti diminuerat: atque in commod
indies augebantur. et tam paucis diebus magna erat rerum facta commu¬
tatio ac se fortuna inclinauerat. Ut nostri magna inopia necessariarum
erum conflictarentur. illi omnibus abundarent rebus superioresꝗ h.¬
berentur. Caesar his ciuitatibus que ad eius amiciciam accesserant: quo
minor erat frumenti copia pecus imperabat. Calones ad Longinqͥores ciui¬
tates dimittebat. Ipse presentem in opiam quibus poterat subsidiis tuta-¬
batur. Haec A franius petreiusq et eorum amici pleniora atq uberiora

Expanded text:
salutem momentum; nacti enim spatium se in loca superiora receperunt. salutem momentum; nacti enim spatium se in loca superiora receperunt. desiderati sunt eo die sagittarii circiter cc, equites pauci, calonum atque impedimentorum non magnus numerus. His tamen omnibus annona crevit. quae fere res non solum inopia praesenti, sed etiam futuri temporis timore ingat, et militum vires inopia frumenti deminuerat, atque incommoda in dies augebantur; et tam paucis diebus magna erat rerum facta commutatio ac se fortuna inclinaverat, ut nostri magna inopia necessariarum rerum conflictarentur, illi omnibus abundarent rebus superioresque haberentur. Caesar iis civitatibus, quae ad eius amicitiam accesserant, quod minor erat frumenti copia, pecus imperabat; calones ad longinquiores civitates dimittebat; ipse praesentem inopiam, quibus poterat subsidiis, tutabatur. Haec Afranius Petreiusque et eorum amici pleniora etiam atque uberiora
Abbreviated transcription (Latin):
cum multis carris: magnisq impedimentis ut fert gallie consuetudo. Erãt
praeterea cuiusq generis hominum milia circiter sex: cum seruis liberisq
d nullus ordo: nullum imperium certum: cum suo quisq consilio ute¬
tur. atque omnes sine timore iter facerent. usi superiore tempoꝵ atq: itineꝵ
licentia. Erant complures honesti adolescentes senatorum filii et ordinis
equestris. erant legationes ciuitatum erant legati cesaris hos omnes flumi¬
na continebant. ad hos reprimendos cum omni equitatu. tribꝰq legionibus
franius de nocte proficiscitur. imprudentes amissis equitibus aggredi
celeriter tamen sese gallis eqͥtes expediunt: preliumq committunt. Hi dũ
ari certamine res geri potuit magnum ostium numeꝵ pauci sustinuei
Sed ubi signa legionum appropinquare ceperunt. paucis amissis sese ĩ mon¬
tes proximos conferunt. hoc pugnae tempus magnum attulit nostris ad

Expanded text:
cum multis carris magnisque impedimentis, ut fert Gallica consuetudo. erant cum multis carris magnisque impedimentis, ut fert Gallica consuetudo. erant praeterea cuiusque generis hominum milia circiter vi cum servis liberisque; sed nullus ordo, nullum imperium certum, cum suo quisque consilio uteretur atque omnes sine timore iter facerent usi superiorum temporum atque itinerum licentia. erant complures honesti adulescentes, senatorum filii et ordinis equestris; erant legationes civitatum, erant legati Caesaris. hos omnis flumina continebant. ad hos opprimendos cum omni equitatu tribusque legionibus Afranius de nocte proficiscitur inprudentisque ante missis equitibus adgreditur. celeriter sese tamen Galli equites expediunt proeliumque committunt. ii dum pari certamine res geri potuit, magnum hostium numerum pauci sustinuere; sed ubi signa legionum adpropinquare coeperunt, paucis amissis sese in proximos montes conferunt. hoc pugnae tempus magnum attulit nostris ad