comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um sicut suꝑuis dictum est incaruate¬
in seriptura sacra singłarit de spu sancto con¬
cept memorat᷑. hec quidem sicut et cetera q̃
de ipso dicunt᷑. numana intelligentia timide
contingit: s deuotio fidei amplius p̃sumens
seãm purã conscientiã fident inquirit. Que¬
renĩ itaq in pͥmis ẽ: quomͦ intelligi opor¬
teat qđ dictum ẽ beatam mariami de spu
scõ concepisse. Scumnus namq et om̃s iam
freguentissimo nature usii aidicrmus qd eũ
mrauer a uiro concepisse dicitur: ñ uͥ sub
sus costum suscepisse memorat. Et hee qͥdẽ
cardos suba ae carne uiri ꝑ iysum carnis eo

Expanded text:
um sicut superius dictum est incarnatiin Scriptura sacra singulariter de Spiritu sancto conceptus memoratur. Haec quidem sicut et caetera quae de ipso dicuntur humana intelligentia timide contingit; sed devotio fidei amplius praesumens secundum puram conscientiam fidenter inquirit. Quaerendum itaque in primis est quomodo intelligi oporteat quod dictum est beatam Mariam de Spiritu sancto concepisse. Scimus namque et omnes jam frequentissimo usu naturae didicimus, quod cum mulier a viro concepisse dicitur, non aliud nis coitum suscepisse memoratur. Et haec quidem carnis substantia de carne viri per ips
Abbreviated transcription (Latin):
G̾ ꝓpositũ mͥ sit. neq ludic̾ quedã
S cͥbȩ. nec u̾b aureᷤ miulc̃e canonis
N qđ moruate decͥbȩ seria laudẽ.
Nt rerũ uͥtus u̾boꝵ lẽge subareta
Seruet᷑ ũbisq canor subrebꝰ abudet
Qđ iulgistudio te affectare uidedas
S÷m nc̃ meliꝰ suadet maturio. etas
Quã decet ut facili c̃tenta sit utilita

Expanded text:
positum mihi sit, neque ludicra quaedam Scribere, nec verbis aures mulcere canoris; Non quod inornate describere seria laudem, Ut rerum virtus, verborum lege subacta, Servetur, verbisque canor sub rebus abundet; Quod jugi studio tunc affectare videbar. Sed mihi nunc melius suadet maturior aetas, Quam decet ut facili contenta sit utilita
Abbreviated transcription (Latin):
inter seras orationes excubes. ut pondus peccati
penitudinis pondere obruas & euertas. Sic te¬
ꝑsistentem. ñquam deserit diuina clementia.
In isto agone positus homo. non ꝑ latam incedit
uiam : s angusto itinere ꝑgit. Latam plane te¬
net uiam. qui non uult resurgere de rumis.
Angustam conficit semitam. qui quotiens pec¬
cauerit. redarmatur & plangit. & tenet semꝑ
penitentiam in uia angusta. quȩ ducit aduitã¬
Tũ qr maties in honesta leuisq uidet᷑s
Tũ qr dicendi potuit modaptior esse
Frrorẽq nefaᷤ ẽ. eñdare pͥorẽ
Restat ũ inreliqͣu iã caittiorecꝰ laborẽ

Expanded text:
interseras orationis excubias, ut pondus peccati, interseras orationis excubias, ut pondus peccati, poenitudinis pondere obruas et evertas. Sic persistentem nunquam deserit divina clementia. In isto agone positus homo non per latam incedit viam, sed angusto itinere pergit. Latam plane tenet viam qui non vult resurgere de ruinis: angustam conficit semitam qui, quoties peccaverit, redarmatur, et plangit, et tenet semper poenitentiam in via angusta quae ducit ad vitaTum quia materies inhonesta levisque videtur, Tum quia dicendi potuit modus aptior esse. Erroremque nefas est emendare priorem, Restat ut in reliquum jam cautior esse labore
Abbreviated transcription (Latin):
negligentem. aut resolutum. aut pigrũ. site udit
ñ laborantem in pettudine. s remanentẽ incͥmi¬
ne. Talis namq ẽ. deus erga homines. Odit pecean¬
tem: amplectitur penitentem. Ergo si cecidisti. no¬
li diffidẽ aut differre s. surge. Si ꝑsingulos dies
erraueris : ꝑ singulos eonuertere & em̃da. hoc ẽ.
enim quod a te expetit et exxigit deus. Anñ audis-¬
ti quomͦ uox eius resonat ꝑ ieremiam ꝓpħam  Ñ¬
quid qui cadit ñ resurget. aut qui auersus. ẽ. ñ re¬
uertetur . hoc ñ de uno casu dic̃. s de totiꝰ tẽporis
lapsu testatur. Si enĩ ẽtigerit te sepe cade. parũq
delinquere. clamat ille sẽꝑ & dic̃. Surge homo.
Quid iaces Itũquid qͥ cadit ñ resurget. & Surge
peccator. c̃uertere ad me: quia nolo mortẽ pecca¬
toris. qͣntum quotiens peccauerit. c̃uerdet se a
uia sua maligna & uiuat hoc ita dic̃. ut ñ tu
gas te sollicitior. ac ꝑsingulos lapsus stans. c̃tra
peccatum. opponas illi lacͥmas. obicias elemosinã.

Expanded text:
negligentem, aut resolutum, aut pignum, si te viderit non laborantem in poenitudine, sed remanentem in crimine. Talis namque est Deus erga homines. Odit peccantem, amplectitur poenitentem. Ergo cecidisti? noli diffidere aut differre, sed surge. Si per singulos dies erraveris, per singulos dies convertere, et emenda: hoc est enim quod a te exspectat et exigit Deus. Aut non audisti quomodo ejus vox resonat per Jeremiam prophetam? Nunquid qui cadit non resurget? aut qui adversus est non revertetur? Hoc non de uno casu dicit, sed totius temporis lapsus testatur. Si enim contigerit saepe cadere, plerumque delinquere, clamat ille semper et dicit: Surge, homo. Quid dicit? Nunquid qui cadit non resurget? Surge, peccator, et converte ad me, quia nolo mortem peccatoris. Quantum et quoties peccaverit, convertat se a via sua maligna, et vivet. Hoc ita dicit, ut non tu gas te sollicitior, ac per singulos lapsus stes contra peccatum. Opponas illi lacrymas, objicias eleemosynam,
Abbreviated transcription (Latin):
abet autem potestas secularis ornamenta
quȩdam dignitatis suȩ : quib et excel-¬
lentia ordinis ostendit᷑. et sacram̃tum
misterii figuratur. Anulus fidẽ. armilla bonã
oꝑationẽ. sceptrũ iusticiam. gladius uindictam.
purpura reuerentiã. diadema głam designat.

Expanded text:
abet autem potestas saecularis ornamenta quaedam dignitatis suae, quibus et excellentia ordinis ostenditur, et sacramentum ministerii figuratur. Annulus fidem, armilla bonam operationem, sceptrum justitiam, gladius vindictam, purpura reverentiam, diadema gloriam designat.
Abbreviated transcription (Latin):
Propterea metuendum ẽ tta saluari: ne forte dum
expectamus auiciis sanari. et uicia multiplicemus
ꝙ salutẽ non adipiscamur. Ergo studeamus aut nou
cadere aut cito conuersi a lapsu consurgere. Omĩno
peccare cauendum ẽ. Quod si humana fragilitate pec¬
catum subrepserit: confestim erit corrigendum. quod
nequit̃ sentitur cõmissum. Cito enim corrigitur culpa
que cito cognoscitur. Tardiꝰ autem sanatur uulnus:
quod iam putrescentib membris. longo post tempo¬
re curationib adhibetur. Iteratio peccati grauior est:
sic̃ simorbꝰ suꝑ morbũ ueniat. sic̃ si imber suꝑ imbrem
occurrat. Mora peccandi: immanitatem facit sceleris.
Unde et ꝓpħa. Ue inquit qui trahitis ũquitatẽ infuni¬
culis uanitatis: et quasi uinculum plaustri peccatum.
Trahit en im iniquitatẽ in funiculum: qui tardat con¬
uerti ad dm̃. Trahere ẽ en im iniquitatem: moram fa-¬

Expanded text:
Propterea metuendum est confidere ita salvari, ne forte dum Propterea metuendum est confidere ita salvari, ne forte dum exspectamus a vitiis sanari, et vitia multiplicemus, et salutem non adipiscamur. Ergo studeamus aut non cadere, aut cito conversi a lapsu consurgere. 10. Omnino peccare cavendum est, quod si humana fragilitate peccatum subrepserit, confestim erit corrigendum, quod nequiter sentitur commissum. Cito enim corrigitur culpa quae cito cognoscitur; tardius autem sanatur vulnus quod jam putrescentibus membris longo post tempore curationibus adhibetur. 223 11. Iteratio peccati gravior est, sicut si morbus super morbum veniat, sicut si imber super imbrem occurrat. 12. Mora peccandi immanitatem facit sceleris, unde et Propheta: Vae, inquit, qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis, et quasi vinculum plaustri peccatum ! Trahit enim iniquitatem ut funiculum, qui tardat converti ad Deum. Trahere enim iniquitatem est moram fa
Abbreviated transcription (Latin):
rius peccando eatur. Nequissimum ẽ peccare. s peius
ẽ peccandi consuetudinem facere. Ab illo facile: ab hoc
cum labore resurgitur dum mala consuetudine repug-¬
natur. Male agendi consuetudine: recessum ẽẽ ꝓpħa
asserit in ꝓfundum. Cuiis usu quasi quadam lege ho¬
mo tenetur astrictus: ut etiam quando non uult pecca¬
tum cõmittat: A lapsu uero cito resurgere non est
inꝓfundum ire. Apłs legem peccati dicit in membris
nr̃is. quȩ lex consuetudo ẽ quam peccando concipim̾.
et non ab ea cum uolumus discedimus. quia iam ne¬
cessitatis uinculo ꝑ consuetudinẽ retinem᷑. Multum
uero amor agit in homine: sed resultat caro malȩ con¬
suetudinis lege. Bene autem audacit̃ ꝓ bona conscien¬
tia exultat: qui ualent̃ in se reprimit quod insolent
impugnat. Frequent̃ peccare: cauendum ẽ. Nam hoc
ipsum quod de malo nr̃o plerumq deus nobis salutẽ
operatur quantum mirabile: tantum ꝑ rarum est.

Expanded text:
rius peccando eatur. 5. Nequissimum est peccare, pejus rius peccando eatur. 5. Nequissimum est peccare, pejus est peccandi consuetudinem facere. Ab illo facile, ab hoc cum labore resurgitur, dum malae consuetudini repugnatur. 6. Male agendi consuetudinem recessum esse propheta asserit , in profundum, cujus usu, quasi quadam lege, homo tenetur astrictus, ut etiam quando non vult, peccatum committat. A lapsu vero cito resurgere, non est in profundum ire. 7. Apostolus legem peccati dicit in membris nostris , quae lex consuetudo est, quam peccando concipimus, et non ab ea, cum volumus, discedimus, quia jam necessitatis vinculo per consuetudinem retinemur. 8. Multum veri amor agit in homine, sed resultat caro malae consuetudinis lege. Bene autem audacter pro bona conscientia exsultat, qui valenter in se reprimit quod insolenter impugnat. 9. Frequenter peccare cavendum est; nam hoc ipsum, quod de malo nostro plerumque Deus nobis salutem operatur, quanto mirabile est, tanto perrarum est.
Abbreviated transcription (Latin):
elius est peccatum cauere: qͣm emendare. faci¬
lius enim resistimus hosti a quo nondum uicti
sumꝰ. qͣm ei a quo iam suꝑati ac deuicti cognos¬
cimur. Omne peccatum antequam admutatur: am-¬
plius ꝑtimescitur. Quanuis autẽ graue sit: dum in
usum uenerit leue existimatur. et sine ullo metu com¬
mittitur. Istis fomitib quasi quibꝰdam gradib coales¬
cit omne peccatum. Cogitatio namq praua: delecta¬
tionem parit. Delectatio: consensionem. Consensio:
actionẽ. Actio: consuetudinem. Consuetudo: necessita¬
tem. Sicq his uinculis homo implicatꝰ quadam cate¬
na uicioꝵ tenetur astrictus: ita ut ab ea nequaqͣm
euelli ualeat. nisi diuina gr̃a manum iacentis appre¬
Consuetudinẽ uero peccandi facere: putei os est co¬
angustare. ne is qui ceciderit ualeat exire. Sel intir¬
dum etiam tales deus lib̾at: dum eorum desꝑationẽ
ad conuersionẽ lib̾tatis cõmutat. Ipso entmn miseran-¬
te peccata dimittuntur : quo ꝓtegente fit. ne in dete¬

Expanded text:
elius est peccatum cavere quam emendare. Facilius enim resistimus hosti a quo nondum victi sumus, quam ei a quo jam superati ac devicti cognoscimur. 2. Omne peccatum, antequam admittatur, amplius pertimescitur. Quantumvis autem grave sit, dum in usu venerit, leve existimatur et sine ullo metu committitur. 3. Istis fomitibus, quasi quibusdam gradibus, coalescit omne peccatum. Cogitatio namque prava delectationem parit, delectatio consensionem, consensio actionem, actio consuetudinem, consuetudo necessitatem. Sicque his vinculis homo implicatus, quadam catena vitiorum tenetur astrictus, ita ut ab ea evelli nequaquam valeat, nisi divina gratia manum jacentis appreconsuetudinem vero peccandi facere, os putei est angustare, ne is qui cecidit valeat exire. Sed interdum etiam tales Deus liberat, dum eorum desperationem ad conversionem libertatis commutat. Ipso enim miserante, peccata dimittuntur quo protegente fit ne in dete
Abbreviated transcription (Latin):
hus oꝑa ipsa ouuntur. Sex oꝑa miscđiȩ in
euangłio sp̃aliter a dño enumerant᷑. in qͥb
ꝑfectio oꝑum bonorum significatur. Primũ
est esurientẽ pascere. et scdm sicientẽ pota¬
re. tercium hospitẽ colligere. quartũ nudũ
uestire. quintũ infirmũ insitare. sexcum ad
incarceratũ et clausum uenire. In his enĩ
necessitatib omĩs uitȩ humanȩ molestia uł
comprehenditur. uł figuratur. in quib quisqͥs

Expanded text:
bus opera bona oriuntur. Sex opera misericordiae in bus opera bona oriuntur. Sex opera misericordiae in Evangelio specialiter a Domino enumerantur , in quibus perfectio bonorum operum significatur. Primum est esurientem pascere, secundum sitientem potare, tertium hospitem colligere, quartum nudum vestire, quintum infirmum visitare, sextum ad incarceratum et clausum venire. In his enim necessitatibus omnis vitae humanae molestia vel comprehenditur vel figuratur, in quibus quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
icut suꝑiꝰ diximus aliud uicium eẽ atq¬
aliud peccatum quod ex ipso uicio ꝓcedit.
intelligimus aliud ẽẽ uirtutes. atq ali¬
ud oꝑa iusticiȩ quȩ ex ipsis oriuntur. Uirtus
enim quasi quȩdam sanitas ẽ et integritas aĩȩ
rationał. euius corruptio uicium uocatur.
Opꝰ uͦ iusticiȩ ẽ in motu mentis rationalis
surgens et foras usq ad actionis corꝑalis com¬
pletionẽ ꝓcedens. Uirtutes in scripturis plu¬
rime munerantur: maxime uͦ quȩ in euan¬
głio quasi quȩdam antidota. uł sanitates.
contra septẽ uiciorum corruptionẽ sub eodẽ
nuniero disponuntur. Prima ẽ humilitas.
tia .uiͦi. pax mentis int̃ua. homo gͥ in peccatis
iacens egrot᷑ ẽ. uicia uuluera. deus medicus.
dona scĩ sp̃c antidota. uircutes sanitates bea¬
titudines gaudia. ꝑ dona eium sp̃e scĩ: uicia
sanantur. Sanitas uiciorũ. integritas ẽ uir¬
tutum. Sanus oꝑatur. oꝑans remuneratur.
Sic pꝰ uircutes oꝑa bona secuntur. et ex uͥtuti¬

Expanded text:
icut superius diximus aliud vitium esse, atqualiud peccatum, quod ex ipso vitio procedit, ita intelligimus aliud esse virtutes, atque aliud opera justitiae, quae ex ipsis oriuntur. Virtus enim quasi quaedam sanitas est, et integritas animae rationalis, cujus corruptio vitium vocatur. Opus vero justitiae est in motu mentis rationalis,surgens, et foras usque ad actionis corporalis completionem procedens. Virtutes in Scripturis plurimae numerantur, maxime vero quae in Evangelio, quasi quaedam antidota vel sanitates contra septem vitiorum corruptionem sub eodem numero disponuntur. Prima est humilitas, dis munditia, septima pax mentis interna. Homo igitur in peccatis jacens aegrotus est, vitia sunt vulnera, Deus medicus, dona Spiritus sancti antidota, virtutes sanitates, beatitudines gaudia, per dona enim Spiritus sancti vitia sanantur. Sanitas vitiorum integritas est virtutum. Sanus operatur, operans remuneratur. Sic post virtutes opera bona sequuntur, et ex virtuti
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc autem cum die dominico debito reddẽ¬
di sermone recitaretur eadem lectio: duunitus
michi imperatum ẽẽ. credidi. ut inde tractarẽ.
Hĩc me dicere ds̃ uoluit: hinc uos audire.
Obsecro ne contempnatis. ob secro ut cor sta¬
bilitatis: linque mobilitates mutetis. Non
frustra est: omnino non uacat: Quodcum eã
ut dixi questionem semꝑ deuitare uoluerĩ:
imposita est necessitati meȩ. ut imponatur¬

Expanded text:
Nunc autem cum die dominico debito reddenNunc autem cum die dominico debito reddendi sermonis recitaretur eadem lectio, divinitus mihi inspiratum esse credidi, ut inde tractarem. Hinc me dicere Deus voluit: hinc vos audire. Obsecro ne contemnatis, obsecro ut cor stabiliatis, linguae mobilitates mutetis. Non frustra est omnino, non vacat quod cum eam, ut dixi, quaestionem semper devitare voluerim, imposita est necessitati meae, ut imponatur
Abbreviated transcription (Latin):
peccat: qui omnino non uirat. S qui non ui¬
rat. et non peccat: et longe ẽ. a peccato. Qui
autem uerum uirat non pectat: s prope est a
peccata. Fao te ambulare in alio loco: ubi a
parte dextra spaciosa sit terra. necusꝗͣ angusti¬
as paciaris. A sinistra: preceps locus ẽ. Nbi eli¬
gis ambulare : suꝑ finem terre : in labio p̃cipi¬
tii. an ide longe.: Puto quia inde longe. Sic
et qui urat: infinem ambulat. et ambulat
pedib infirmis quia humanis. Si offendis
deorsum is: si lapsus fueris deorsum is. Et qͥd
rare : Audi consilium dei. Noli uirarez Si pec
dum tuum. Non erm peccatum p̃ciperetur
nabo: Duo sunt inquit. que ñ damno un¬
quam. Ueram uirationem: et nullã uirati¬
onem. Damno autem faisam iurationem. falsa
uiracio exitiosa ẽ. uera iuratio ꝑ iculosa est: nul¬
la uiratio secura est. Scio ẽẽ. difficilem questio¬
nem. et caritati ur̃e fateor semꝑ uitari illam.

Expanded text:
peccat, qui omnino non jurat. Sed qui non jupeccat, qui omnino non jurat. Sed qui non jurat, et non peccat, longe est a peccato: qui autem verum jurat, non peccat, sed prope est ad peccatum. Fac te ambulare in aliquo loco, ubi a parte dextera spatiosa sit terra, nec usquam angustias patiaris; a sinistra praeceps locus est. Ubi eligis ambulare? Super finem terrae in labio praecipitii, an inde longe? Puto quia inde longe. Sic et qui jurat, in fine ambulat; et ambulat pedibus infirmis, quia humanis. Si offenderis, deorsum is; si lapsus fueris, deorsum is. Et quid rare: audi consilium Dei, Noli jurare. CAPUT dum tuum . Non enim peccatum praeciperetur nabo? Duo sunt, inquit, quae non damno unquam; veram jurationem, et nullam jurationem: damno autem falsam jurationem. Falsa juratio exitiosa est, vera juratio periculosa est, nulla juratio secura est. Scio esse difficilem quaestionem, et Charitati vestrae fateor, semper illam vitavi.
Abbreviated transcription (Latin):
mit terrena in habitatio. sensum multa cogi¬
tantem. Int̾ ista multa tua cogitata. incerta.
uolatica. coniecturas humanas. fallacias hu¬
manas. quando non subripit tibi quod falsum
est posito in regione falsitatis: Uis ergo longe ẽẽ.
a ꝑiurio: Iurare noli. Qui enim uirãt: aliquan¬
dõ uerum uirare potest. Qui autem non uirat:
mendũ urare nũquam potest. Iuret ergo dĩ qui
uirat securus: quem nichil fallit. quẽ nichil la¬
tet. Qui omnino fallere ignorat: quia nec falli
pot̃. Cum enim uirat: seadhibet testem Quo¬
modo tu c̃ uiras dm̃ adhibes testem: sic ipse cũ
iurat se testem adhibet. Tu quando illum illãt̃¬
ad hibes testem: forte supra mendũ tuum ac¬
cipis inuanum nom̃ domini dei tui. Ne men¬
dum uires: ergo uirare noli. Ipsa est angustia:
ꝑuirium p̃cipicium est. Qui uirat uixta ẽ: qͥ
non uirat longe ẽ. Peccat et grauit̃ qui falsũ
iurat: non peccat qui uerũ uurat. S nec ille

Expanded text:
imit terrena inhabitatio sensum multa cogiimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem ; inter ista multa tua cogitata incerta, volatica, conjecturas humanas, fallacias humanas, quando non subrepit tibi quod falsum est, posito in regione falsitatis? Vis ergo longe esse a perjurio? Jurare noli. Qui enim jurat, aliquando verum jurare potest; qui autem non jurat, mendacium jurare nunquam potest. Juret ergo Deus, qui jurat securus, quem nihil fallit, quem nihil latet, qui omnino fallere ignorat, quia nec falli potest. Cum enim jurat, se adhibet testem. Quomodo tu cum juras, Deum adhibes testem; sic ipse cum jurat, se testem adhibet. Tu quando illum adhibes testem, forte supra mendacium tuum, accipis in vanum nomen Domini Dei tui . Ne ergo mendacium jures, noli jurare. Ipsa est angustia. Perjurium praecipitium. Qui jurat, juxta est: qui non jurat, longe est. Peccat et graviter qui falsum jurat: non peccat qui verum jurat: sed nec ille
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝗͣ uer̃ sit: et forte uerum ẽ. Syerbi gr̃a.
ut intelligatis. Pluit in illo loco interrogas
hominem. et putat non pluisse et ad negotiũ
ipsius competit ut dicat pluit: s putat non plu¬
isse. dr̃ ei uere pluit. Uere et uirat. Et tam̃ pluit
ibi. s ille nescit: et putat non pluisse. It̃ ẽ. quẽ
non facit nisi mens rea. Quis ẽ. autem qui ñ fal¬
latur : et si noluit fallere. quis ẽ. homo eui non
subrepat fallatia : et tam̃ iuratio ab ore non di¬
scedit. frequentatur: plura sunt pler̃q iuram̃¬
ta quam uerba. Si discutiat homo quotiens ui¬
ret ꝑtotum diem: quociẽs se uulneret. quociẽs gla¬
dio linguam feriat. et tranffigat: quis in illo locꝰ
inuenitur samis: Quia ergõ gͣue peccatum est̃.
ecce uerum uiras ñ peccas. Si uer̃ iures ñ peccas.
S homo int̃ temptationes positus. carne in¬
uolutus. calcans terram subt̾ra: dum corpus
quod corrumpitur aggrauat animam. et depͥ¬

Expanded text:
tanquam verum sit, et forte verum est. Verbi gratia, tanquam verum sit, et forte verum est. Verbi gratia, ut intelligatis, Pluit in illo loco? interrogas hominem; et putat non pluisse, et ad negotium ipsius competit, ut dicat, Pluit: sed putat non pluisse; dicitur ei, Vere pluit? Vere, et jurat: et tamen pluit ibi, sed ille nescit, et putat non pluisse; perjurus est.non facit, nisi mens rea. Quis est autem qui non fallatur, etsi noluit fallere? Quis est homo cui non subrepat fallacia? Et tamen juratio ab ore non discedit, frequentatur: plura sunt plerumque juramenta, quam verba. Si discutiat homo quoties juret per totum diem, quoties se vulneret, quoties gladio linguae se feriat et transfigat, quis in illo locus invenitur sanus? Quia ergo grave peccatum est Ecce verum jura, non peccas: si verum juras, non peccas. Sed homo inter tentationes positus, carne involutus, calcans terram sub terra, dum corpus quod corrumpitur aggravat animam, et depr
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dicere. Iurat ds̃ qui peccatum non habet:
non ẽ. ergo peccatum uirare. s magis ꝑ iurare¬
peccatum est. fortasse si quis dicat non eẽ. ꝓ¬
ponendum de domino dõ uirationis exempꝰlũ.
ds̃ enim est et forte illi soli competit iurare
putat homo uerum ẽẽ. quod falsum ẽ. et te¬
mere uirat: aut scit uel putat falsum ẽẽ. &
tamen pro uero uirat. ꝙ niohilo minus cũ
scelere uirat. Distant autem ista ꝑuiria que
duo cominemoraui fac illum uirare: quia ue¬
rum putat ẽẽ. pro quo uirat Uerum putat
eẽ. et tamen falsum est. Non ex animo iste
ꝑuirat : fallitur. Hoc pro uero ht̃ ꝙ falsum ẽ:
non prore falsa sciens iurationem int̃pollit.
Da alium. scit falsum ẽẽ. et dicit uerum ẽẽ.
et urat tamquam uerum sit: quod sit falsum
ẽẽ.Uidetis quam ista decestanda sit belua: et
de reb humanis exterminanda. Quis enim
hoc fieri uelit: Omnes homines talia detestã¬
tur. fac alium putat falsum ẽẽ. et iurat

Expanded text:
t: non ergo est peccatum jurare; sed magis peccatum est pejerare. Fortasse quis dicat non esse proponendum de Domino Deo jurationis exemplum. Deus enim est, et forte illi soli competit jurare,enim putat homo verum esse quod falsum est, et temere jurat: aut scit vel putat falsum esse, et tamen pro vero jurat, et nihilominus cum scelere jurat. Distant autem ista perjuria, quae duo commemoravi. Fac illum jurare, qui verum putat esse, pro quo jurat: verum putaesse, et tamen falsum est. Non ex animo iste perjurat, fallitur, hoc pro vero habet, quod falsum est, non pro re falsa sciens jurationem interponit. Da alium, scit falsum esse, et dicit verum esse, et jurat tanquam verum sit, quod scit falsum esse. Videtis quam ista detestanda sit bede rebus humanis exterminanda? Quis enim hoc fieri velit? Omnes homines talia detestantur. Fac alium, putat falsum esse, et jurat
Abbreviated transcription (Latin):
lum turasse. Cotidie morior ꝑ uram gloriam
fr̃s quam habeo in xp̃o iħu domino nr̃o. ꝑue
stram gloriam iurationem. non quasi sic ait
apłs ꝑurãm głam morior: quasi ur̃a gła me
facit mori. Quomodo si diceretur. ꝑuenenũ
mortuus est. ꝑ gladium mortuus ẽ. ꝑ bestiam
mortuus est. ꝑ iminicum mortuus ẽ. idẽ. faci¬
ente inmico. faciente gladio. faciente ueneno.
et his similia. Non sic dixit ꝑ urãm gloriã
ambiguitatem grecus sermo dissoluit. Inspi¬
citur in epła greca: et inuenitur ibi uiratio
uirat. Cotidie audrus grecos. et qui grece no¬
mo dubitet iurasse apłm paulum: cum dixit
ꝑ uram̃ gloriam fratres. Et ne putemus eum
ꝑ humauam gloriani uirasse: quam habeo
inquit in ap̃o iħu domino nr̃o. Et alio loco
uiratio prorsus certa et expressa. Testem dm̃

Expanded text:
tidie morior per vestram gloriam, fratres, quam habeo in Christo Jesu Domino nostro . Per vestram gloriam, juratio est. Non quasi sic ait, Per vestram gloriam morior, quasi vestra gloria me facit mori; quomodo si diceret, Per venenum mortuus est, per gladium mortuus est, per bestiam mortuus est, per inimicum mortuus est; id est, faciente inimico, faciente gladio, faciente veneno, et similia: non sic dixit, Per vestram gloriam. Ambiguitatem graecus sermo dissolvit. Inspicitur in Epistola graeca, et invenitur ibi juratio jurat. Quotidie auditis Graecos, et qui graece nomo dubitet jurasse Apostolum, cum dixit, Per vestram gloriam, fratres, et ne putemus eum per humanam gloriam jurasse quam habeo in Christo Jesu Domino nostro. Est alio loco juratio prorsus certa et expressa: Testem
Abbreviated transcription (Latin):
neq aluid quodẽq uiramentum. Sit autem
sermo uester. ẽ. est. non. non. nisi quod iste ad¬
turasse scõs. uirasse primitus ipsum dominũ
in quo non est omnino peccatum. Iurauit do¬
minus et non penitebit eum̃ tues sacerdos
ineternum scdm̃ ordinẽ melchisedech. Eterni¬
tatem sacerdotis: filio conuiratione ꝓmisit:
Habes etiam. ꝑme ipsum uiro dicit dominus.
Et ilud iuratio ẽ. Uiuo ego dic̃ dominus. Qmͦ¬

Expanded text:
neque aliud quodcumque iuramentum; sit autem neque aliud quodcumque iuramentum; sit autem sermo vester: est, est, non, non, ut non sub iujurasse sanctos, jurasse primitus ipsum Dominum, in quo non est omnino peccatum. Juravit Dominus, et non poenitebit eum: Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech . Aeternitatem sacerdotii Filio cum juratione promisit. Habes etiam, Per memetipsum juro, dicit Dominus . Et illud juratio est, Vivo ego, dicit Dominus . Quo
Abbreviated transcription (Latin):
rima lectio que nobis hodie
recitata ẽ. apłi iacobi. obla¬
ta est nobis ad disserendũ:
et quod ammodo indicta. In¬
tentos enim nos fecit: ad¬
monens ante omnia ne ui¬
retis. Nifficilis questio est. ħ
peccatum quem ñ reũ teneat. si urare pecca¬
tum est: Nam ꝑuirium peccatum ẽẽ. et grãn¬
de peccatum: Nemo dubitat. S non ait a¬
płs de cuius lectione tractamus: ante omĩa
fratres mei. nolite ꝑuirare: s nolite iurare.
fcessit etͤiam ipsus domini nr̃i ihũ xp̃i in
celum. quia sedes ẽ. dei: neq per terram. quia
scabellum est pedum eius neq ꝑcaput tuum
album aut nigrum. Sit autem sermo ur̃. est.
est. non. non. Siquid amplius est. amalo ẽ. hu¬
ic dominicȩ ad monitioni memorata apłi lec¬
tio: omnino sic congruit. ut nichil aliud ds̃ uis¬
sisse. uideatur. quia et nullus alius hoc dixit:
quam ille qui ꝑ apłm dixit: Ante omnia inqͥt
fr̃s mei. nolite iurare neq ꝑcelum. neq ꝑ t̾ram:

Expanded text:
rima lectio quae nobis hodie recitata est apostoli Jacobi, oblata nobis est ad disserendum, et quodam modo indicta. Intentos enim vos fecit, admonens ante omnia ne juretis. Difficilis quaestio est. Hoc peccatum quem non reum teneat, si jurare peccatum est? Nam perjurium peccatum esse, et grande peccatum, nemo dubitat. Sed non ait Apostolus, de cujus lectione tractamus, Ante omnia, fratres mei, nolite perjurare; sed, nolite jurare. Praecessit etiam ipsius Domini Jesu Christi in aelum, quia sedes dei est, neque per terram, quia scabillum est pedum eius, neque per album aut nigrum. Sit autem sermo vester, Est, est; Non, non: si quid amplius est, a malo est . Huic dominicae admonitioni memorata Apostoli lectio omnino sic congruit, ut nihil aliud Deus jussisse videatur: quia nullus alius hoc dixit, quam ille qui per Apostolum dixit: Anfratres mei, nolite iurare neque per caelum, neque per terram,
Abbreviated transcription (Latin):
significatur mundicia cordis
ice uocatur ephot. hoc intestam̃to soli
pontifices utebantur. eisdem quib et
zona fuerat distincto colorib Sub gr̃ã autem
hoc uestim̃tum tam sacerdotib qͣm pontifici¬
b cõmune ẽ. Quod autẽ ꝑ .iiiͦi. colores in rona
significari dixunus. idipsum in suꝑhumerau
ꝑ eosdem . iiiͫi. colores figuratum inuenimus.
Significat. autẽ suꝑhumerale fortitudmem
oꝑum et patientiam laborum. ꝓ eo quoa ad
portanda onera humeri supponunt᷑. Pc̾co i
ipso suꝑhumerali duob lapidib preciosis qu
unis a dextro humero alt̃ uͦ a si mstro suꝑpo¬
situs fuerat. nomina duodecim patriarehat̃
inscripta erant. sex in uno et sex in altero. qͥd
ꝑ noĩa ꝑatriarcharũ memoria scorum intell¬
gitur: quã sacerdos a dextris et a sinistris .d
e in ꝓsꝑis et aduersis cordi impressam seuꝑ
hab̾eꝰ et portare debet. Nr̃m uͦ sacerdotium
suꝑhumerale simiit̃ intextum non haues
ut uetus ꝓ eo qdđ xp̃iana religio magis sim¬

Expanded text:
significatur munditia cordis.ice vocatur Ephot. Hoc in Testamento Veteri pontifices utebantur; eisdem quibus et zona fuerat distincta coloribus. Sub gratia autem hoc vestimentum tam sacerdotibus quam pontificibus commune est. Quod autem per quatuor colores in zona significari diximus, idipsum in superhumerali per eosdem quatuor colores significatum invenimus. Significat autem superhumerale fortitudinem operum, et patientiam laborum, pro eo quod ad portanda onera humeri supponuntur. Idcirco in ipso superhumerali duobus lapidibus pretiosis, quorum unus a dextro humero, alter vero a sinistro superpositus fuerat; nomina duodecim patriarcharum inscripta erant, sex in uno, et sex in altero, quia per nomina patriarcharum memoria sanctorum intelligitur, quam sacerdos a dextris et a sinistris, id est in prosperis et adversis cordi impressam semper habere et portare debet. Nostrum vero sacerdotium superhumerale similiter intextum non habet ut vetus, pro eo quod Christiana religio magis sim
Abbreviated transcription (Latin):
debere. deb̾e fr̃s quasi quidã triuicus ex quo ce¬
t̃i ramusculi oriantur existut. S nec ista gra¬
duũ computatio. si bene intellecta fuerit: ab
ea quam suꝑiꝰ exposuiuius in sententia poterit

Expanded text:
debere, quia fratres quasi quidam truncus, ex quo cedebere, quia fratres quasi quidam truncus, ex quo ceteri ramusculi oriuntur, exsistunt. Sed nec ista graduum computatio, si bene intellecta fuerit, ab ea, quam superius exposuimus, in sententia poterit
Abbreviated transcription (Latin):
Filii fr̃m qui illic numerant᷑ in .iiiͦi. me cõ¬
putantur in scdo. Nepotes qui ibi computati¬
tur in .uiͦ. istic numerant᷑ in t̾cio. Sic deiceps
qui in legib seribunt᷑: in .uiͦii. et in decimo
in canonib diffiniunt᷑ in .uͦ. et in .iiiͦi. Atq
hoc mͦ de reliquis sciendum ẽ ut qui scđmi ca¬
nones dicuntur in .uͦiͦ. uł in .uiͦ: scđm leges
omnia ꝓpinquitatũ nomina continentur.
ultra quos nec consanguinitas inuenitur.
nec nomina reꝑiuntur. nec successio potest
amplius prerogari. nec memorit̃ ab hac ͥ gene¬
ratione recordari. Nec uero in hac computati¬
one consanguinitatis aliqua dehinc ualet
ambiguitas reman̾ẽ. aliam quam quidam¬
faciunt numerationẽ. in hac etiam disputati¬
one diximus finiendam. St̃ enim quidam qui
non afr̃ib s a filiis eorũ. id ẽ patruelib uł con¬
sobrinis genealogia numerare incipiunt. dicen¬
tes filios fratrũ in pͥma generatione cõputari

Expanded text:
filii fratrum, qui illic numerantur in quarto, hic comfilii fratrum, qui illic numerantur in quarto, hic computantur in secundo; nepotestur in sexto, istic numerantur in tertio. Sic deinceps qui in legibus scribuntur, in octavo et in decimo, in canonibus definiuntur in quarto et in quinto. Atque hoc modo de reliquis sentiendum est ut qui secundum canones dicuomnia propinquitatum nomina continentur, ultra quos nec consanguinitas invenitur, nec nomina reperiuntur, nec successio potest amplius praerogari, nec memoriter ab aliqua generatione recordari. Ne vero in hac computatione consanguinitatis aliqua dehinc valeat ambiguitas remanfaciunt, numerationem in hac etiam disputatione duximus finiendam. Sunt enim quidam, qui non a fratribus, sed a filiis eorum, id est patruelibus vel consobrinis, genealogiam numerare incipiunt, dicentes, filios fratrum in prima generatione computari
Abbreviated transcription (Latin):
cta : idem sensisse et eandẽ ẽẽ in sententia atq
ad eundẽ t̃miniun conuenire manifestũ erit.
Iustinianꝰ namq usq ad quẽ gradum consan¬
guinitas ipsa ꝑduret. in suis legib non defini¬
uit. Canones uͦ ultra .uiͭ. nullã numerare ge¬
nerationẽ. Sexto quippe gradu det̾minato.
in ipsis legib subinrtulit imꝑator. Hacteuus¬
ostendisse sufficiat quẽ ad modum gradus consan¬
guinitatis numerentur. Namq ex his palamẽ
tales gradus quales isti computant. non tar̃a
decernat. Ubi enim ulteriores gradus aꝑte indi¬
cat non .ui. tantuni eẽ gradus. s ui. finitis ad¬
huc ẽẽ alios numerandos. Ut gͦ ueridioȩ leges
sint. et ueraces sint catones: dicamꝰ hoc quod
ueritas habet. scł hoc quod non t̃minatur
consanguinitas in huꝰmodi .ui. et t̃minatur
scđm canones .uiͦi. gradu. Utraq enim computio
sic̃ suꝑiꝰ diximus uno fine concluditur. Namq

Expanded text:
cta idem sensisse et eamdem esse in sententia atque cta idem sensisse et eamdem esse in sententia atque ad eumdem terminum convenire manifestissimum erit. Justinianus namque usque ad quem gradum consanguinitas ipsa perduret in suis legibus non definivit. Canones vero ultra septimam, nullam numeravere generationem. Sexto quippe gradu determinato, in ipsis legibus subintulit imperator. Ecceostendisse sufficiat, quemadmodum gradus cognationis numerentur. Namque ex his palam estales gradus, quales isti computant, non tantumdecernat. Ubi enim ait ulteriores gradus, aperte indicat non sex tantum esse gradus; sed sex finitis adhuc esse alios numerandos. Ut ergo veridicae leges sint, et veraces sint canones, dicamus hoc quod veritas habet scilicet quod non terminatur consanguinitas in hujusmodi sexto, et terminatur secundum canones in septimo gradu. Utraque enim computatio, sicut superius diximus, uno fine conc
Abbreviated transcription (Latin):
riem genealogiȩ t̃minantes. numerationẽ
calliditate disturbare intuntur. Nos uͦ
annuente dõ hanc questionẽ discutere
curauitꝰ in sinodo habita in lat̃anensi
consistorio. conuocatis ad hoc opꝰ ep̃is et cle¬
ricis atq iudicib diu̾sarũ ꝓuinciarum.
Deniq diu uentilatis legib et sacris cauo¬
nib distinete iuenimꝰ ob aliam atq
aliam causam alterã legum. alterã oauo¬
nũ fieri comꝑutationẽ. In legib siqͥdẽ
obnichil aliud ipsoꝵ graduũ mentio
facta ẽ: ñ ut hereditas uł successio ab
una ad alt̾am ꝑsonam int̾ consanguineos defe¬
ratur. Hac gͥ decausa quia hereditates nequę¬
unt deferri uisi de una ad alteram ꝑsonam.
ideo curauit scłaris imꝑator in singłis ꝑsonis
singłos prefigere gradus. Quia uͦ nuptię non
ualent sine duab fieri ꝑsonis. iõ sacri canones
duas in uno gradu constituunt ꝑsonas. Utraq
tam̃ cõpuitio si attente ac subtilit̾ fuerit ꝑspe¬

Expanded text:
riem genealogiae terminantes, numerationem riem genealogiae terminantes, numerationem calliditate disturbare nituntur. Nos vero Deo annuente hanc quaestionem discutere curavimus in synodo habita in Lateranensi consistorio, convocatis ad hoc opus episcopis et clericis atque judicibus diversarum provinciarum. Denique diu ventilatis legibus et sacris canonibus, distincte invenimus ob aliam atque aliam causam alteram legum, alteram canonum fieri computationem. In legibus siquiden ob nihil aliud ipsorum graduum mentio facta est, nisi ut haereditas vel successio ab una ad alteram personam inter consanguineos deferatur. Hac igitur de causa quia haereditates nequeunt deferri nisi de una ad alteram personam, ideo curavit saecularis imperator in singulis personis singulos praefigere gradus. Quia vero nuptiae non valent fieri sine duabus personis, ideo sacri canones duas in uno gradu constituunt personas. Utramque tamen computationem si attente ac subtiliter fuerit perspe
Abbreviated transcription (Latin):
ricis necũ iudicib ꝑ italiam constitu¬
tis salutẽ. et apłicam benedictionẽ. Ad sedẽ
apłicam ꝑlata ẽ questio uouit̃. exorta de gra¬
dib consanguinitatis. qm̃ quidã legumi et ca¬
nonũ imꝑiti existimantes cosdẽ ꝓpinqͥtatis
gradus contra sacros canones et eccłiasticum
numerare nituntur. nouo et inaudito er¬
rore affirmautes quod germani fratres uł
sorores int̃ se sint in .iiͬ. generatione filii
eorũ uł filiȩ .in.iiii. nepotes. uł neptes eoꝵ
in .uͦi. Taliq modo ꝓgeniẽ computantes.
et enismodi . uͭi. eam gradu t̃minantes. di¬
cunt deinceps uiros ac mulieres uit̃ se pos¬
se nuptialia iura contranere. et ad huiꝰmͦu
ꝓphanum errorẽ confirmandum in argu¬
mento assumunt scłares leges. quas iustini¬
anus imꝑator ꝓmulgauit : de successionib
consanginueorum. Quib consisi offende
moliuntur. fr̃s in scđo gradu ẽẽ numera¬
tos. filios eoꝵ in .iiiͦ. nepotes in .uiͦ. Sic se¬

Expanded text:
 Italiam constitutis, salutem et apostolicam benedictionem. Ad sedem apostolicam perlata est quaestio noviter exorta de gradibus consanguinitatis; quoniam quidam legum et canonum imperiti existimantes eosdem propinquitatis gradus contra sacros canones et ecclesiasticum morem numerare nituntur; novo et inaudito errore affirmantes, quod germani fratres vel sorores inter se sint in secunda generatione, filii eorum vel filiae in quarta; nepotes vel neptes eorum in sexta: talique modo progeniem computantes et ejusmodi, sexto eam gradu terminantes. Dicunt deinceps viros ac mulieres inter se posse nuptialia jura contrahere, et ad hujusmodi profanum errorem confirmandum in argumento assumunt saeculares leges quas Justinianus imperator promulgavit de successionibus consanguineorum, quibus confisi ostendere moliuntur, fratres in secundo gradu esse numeratos, filios eorum in quarto, nepotes in sexto. Sic se
Abbreviated transcription (Latin):
Onager ut ait iob contempnit ciuitatem: et mona¬
chi comininẽ scłariun ciuium conuersationem.
hi aduersa uitȩ nr̃ȩ appetunt ꝓsꝑa contempnunt.
ut dum ab eis hȩx tita despicitur. futura inueniat᷑.
xuiii. De preceptis altiorib monachorum.

Expanded text:
5. Onager, ut ait Job, contemnit civitatem, et mona5. Onager, ut ait Job, contemnit civitatem, et monachi communem saecularium civium conversationem. Hi adversa vitae nostrae appetunt, prospera contemnunt, ut, dum ab eis haec vita despicitur, futura inveniatur. CAPUT XVIII. De praeceptis altioribus monachorum.
Abbreviated transcription (Latin):
alorum tam praua sunt oꝑa manifesta: ut
hi qui suꝑnam patriam desiderant. non so¬
lum mores eorum. s et consortia fugiant.
Quidam etiam corꝑalit̃ separari desiderant ab ini-¬
quis: ut eorum non inuoluant᷑ delictis. Nonnulli
et si non corꝑali discessu: spiritali tam̃ ab eis intenti¬
one recedunt. Qui et si cõmunes sunt conu̾satione:
discreti tam̃ sunt corde uł oꝑe. Et licet sepe in medio
carnaltum uitam deus ꝓtegat electorũ: tam̃ satis ra-¬
rum ẽ ut quisq it̃ scłi uoluptates positꝰ. a uiciis ma
neat illibat᷑. In quibꝰ et si non cito implicetur: aliqͣn¬
do tam̃ abstrahitur. Neq enim du tut᷑ ẽẽ poterit:
qui ꝑiculo ꝓximus fuerit. Uita sine offendiculo: ui
ta monachi sine cupiditatis et timoris impedimento.
Dumq quisq a consortio mundi abstrahitur: neᷤ cu¬
piditas eum obligat consentientẽ. necruciat sentien¬
tem. Bonum ẽ corporalit remotum eẽ a mundo: sed
fect̾ est: qui huic selo et corꝑe et corde discretus est.

Expanded text:
alorum tam prava sunt opera manifesta, ut hi qui supernam patriam desiderant, non solum mores eorum, sed et consortia fugiant. Quidam etiam corporaliter separari desiderant ab iniquis, ut eorum non involvantur delictis. Nonnuli, etsi non corporali discessu, spirituali tamen ab eorum intentione recedunt; qui etsi communes sunt conversatione, discreti tamen sunt corde vel opere. Et licet saepe in medio carnalium vitam Deus rum est ut quisque inter saeculi voluptates positus, a vitiis maneat illibatus. In quibus denique etsi non cito implicetur, aliquando tamen abstrahitur. Neque enim diu securus esse poterit, qui periculo proximus fuerit. Unde in Collationita monachi sine cupiditatis et timoris impedimento. Dum enim quisque a consortio mundi abstrahitur, nec cupiditas eum obligat consentientem, nec cruciat sentientem. 305 4. Bonum est corporaliter remotum esse a mundo, sed  ergo perfectus est, qui huic saeculo et corpore et corde discretus est.
Abbreviated transcription (Latin):
bonus: alus nec uult nec ei datur ut sit bonus. Iste
nascitur inerrore et moritur: ille in bono quo cepit
usq infinem ꝑdurat. Tam diu iste stat: quousq cadat.
Ille diu male uiuendo in fine saluatur: respeccusq con
uertitur. Uult ꝓdesse in bono iustus nec preualet: u¬
ult nocere malus et ualet. Iste uult deo uacare et ascło
impeditur: ille negociis implicari cupit nec ꝓficit. Do
minatur malus bono: bonus dampnatur ꝓ impio.
impius honoratur ꝓ iusto. Et in hac tanta obscurita¬
te non ualet homo diuinam ꝑscrutare dispositionẽ
et occultum predestinationis ꝑpendere ordinem.
UII. De CONUERSIS

Expanded text:
bonus; alius nec vult, nec datur ei ut sit bonus. Iste bonus; alius nec vult, nec datur ei ut sit bonus. Iste nascitur in errore, et moritur; ille in bono quo coepit, usque in finem perdurat. Tandiu iste stat, quousque cadat; ille diu male vivendo in fine salvatur, respectusque convertitur. 199 5. Vult prodesse in bono justus, nec praevalet; vult nocere malus, et valet. Iste vult Deo vacare, et saeculo impeditur; ille negotiis implicari cupit, nec perficit. 6. Dominatur malus bono, bonus damnatur pro impio, impius honoratur pro justo. Et in hac tanta obscuritate non valet homo divinam perscrutari dispositionem, et occultum praedestinationis perpendere ordinem. VII. De conversis
Abbreviated transcription (Latin):
emina ẽ predestinatio: siue electorum ad re¬
quiem. siue reꝓborum ad mortẽ. Utraq diui
interiora sequi faciat. semꝑq reꝓbos ut infima et ex¬
teriora delectent᷑ deserendo ꝑmittat. Sic̃ ignorat
homo terminum lucis et tenebrarum uł utriꝰq rei
qui finis sit: ita pleniꝰ uescit quis aute sium finem lu¬
ce iusticie preueniatur. uł quis peccatorum tenebris
usq in suum terminũ obscuretur. aut quis post lap¬
sum tenebrarum com̾sus resurgat ad lucem. Cuncta
hȩc deo patent: homini uͦ latent. Quanuis iustorũ
conu̾satio in hac uita ꝓbabił sit: incertum tamen
hominibꝰ ẽẽ ad quem sint finem predestinati. s oĩa
reseruarẽ futuro examinẽ. Mira dispositio suꝑnȩ distri¬
butionis ꝑ quam hic iustus amplius iustificatur.
impiꝰ ampliꝰ sordidatur. Malus ad bonum aliquando
conuertitur: bonus ad malum aliquando reflectit᷑.
Uult quis esse bonus et non ualet: uult alter esse ma¬
lus et non ꝑmittitur interirł. Datur ei qui uult ẽẽ

Expanded text:
emina est praedestinatio, sive electorum ad requiem, sive reproborum ad mortem: utraque diviinteriora sequi faciat, semperque reprobos, ut infimis et exterioribus delectentur, deserendo permittat. Sicut ignorat homo terminum lucis et tenebrarum, vel utriusque rei quis finis sit, ita plenius nescit quis ante suum finem, luce justitiae praeveniatur, vel quis peccatorum tenebris usque in suum terminum obscuretur, aut quis post lapsum tenebrarum conversus resurgat ad lucem. Cuncta haec Deo patent, homini vero latent. Quamvis justorum conversatio in hac vita probabilis sit, incertum tamen hominibus esse ad quem sint finem praedestinati; sed omnia reservari futuro examini 4. Mira dispositio est supernae distributionis, per quam hic justus amplius justificatur, impius amplius sordidatur ; malus ad bonum aliquando convertitur, bonus ad malum aliquando reflectitur. Vult quis esse bonus, et non valet; vult alter esse malus, et non permittitur interire. Datur ei qui vult esse
Abbreviated transcription (Latin):
institutio adiecit. stola quȩ alio noĩẽ
orarium uocatur. quȩ collo sacerdotis
suꝑ imponit᷑. ut eum iugum dñi assumpsisse
significet. Quȩ acollo ꝑ antiora descendens. de¬
xtrũ latus ornat et sinistrum: ut doceat ipfũ
ꝑ arma iusticiȩ a dextris et asinistris id ẽ in
ꝓsꝑis et aduersis : deb̾e ẽẽ munitum sicut scrip¬
tum ẽ. Patientia uob̃ necessaria ẽ ut reportetis
ꝓmissiones. Et it̃um. Qui ꝑseuerauerit usq
infinem hic saluus erit. Inde ẽ qđ stola cũ zo¬
na poderis quibdam nexib colligatur. quia
uirtutes uirtutib sociantur. ne aliquo temp¬
tationis moueantur impulsu.

Expanded text:
institutio adjecit. Stola quae alio nomine orarium vocatur, quae collo sacerdotis superimponitur, ut eum jugum Domini assumpsisse significet, quae a collo per anteriora descendens dextrum latus ornat et sinistrum, ut doceat ipsum per arma justitiae a dextris et a sinistris, id est in prosperis et in adversis debere esse munitum, sicut scriptum est: Patientia vobis necessaria est, ut reportetis promissiones . Et iterum: Qui perseveraverit usque in finem hic salvus erit . Inde est quod stola cum zona poderis quibusdam nexibus colligatur, quia virtutes virtutibus sociantur, ne aliquo tentationis impulsu
Abbreviated transcription (Latin):
recognoscas ẽẽ. Ueritas autem ipsa est: ut &.
es dicas. Nam quomodo est humilitas. ubi
uerba. Ecce incorꝑore ecclesie quam dicis ñ
habere maculam aut rugam. aut aliquid
huius modi ẽẽ sine peccato. ecce ueniet hora
orationis. Oratura ẽ. tota ecclesia et tu quidẽ
foris es. Uem ad orationem dominicam ueni-¬

Expanded text:
esse cognoscas. Veritas autem ipsa est, ut quod esse cognoscas. Veritas autem ipsa est, ut quod es dicas. Nam quomodo est humilitas, ubi verba: ecce in corpore Ecclesiae, quam dicis non habere maculam aut rugam aut aliquid ejusmodi, et esse sine peccato, ecce veniet hora orationis, oratura est tota Ecclesia: et tu quidem foris es; veni ad orationem dominicam, veni
Abbreviated transcription (Latin):
ducimus. et ueritas in nobis non est. Ergo m̃ti¬
mur: si dixerimus nos non habere peccatum.
Si mendatium timuit ioħs. tu mendatium
non times ut cum esses iustus dicas te esse. pec¬
catorem: Quomodo ergo te accipiam ad alienã
causam testem. qui in causa tua mentiris: Sc̃oᷤᷤ
reos constituis: dum contra te falsum testimo¬
mum dicis. Quid facturus es alteri qui te
infamas: Quomodo alt̃ tuam calumniam de¬
uitabit. quando te tuȩ linguȩ mendatio reũ
aut peccator  Respondes. peccator. Mentiris.
quia non quod te ẽẽ. credis. hoc ore dicis. Er¬
go et si ñ eras: peccator ẽẽ. incipies dũ menti¬
ris. Dicis enim. Humilitatis causa nos dici¬
mus peccatores ẽẽ: nam ds̃ uidet quia iusti
sumus. Cum gͦ humilitatis causa mentiris.:
si non eras peccator antequam mentireris:
mentiendo efficeris ꝗ euitaueras. Ueritas in
te non est: nisi ita te dixeris peccatorem ut ⁊̃

Expanded text:
ducimus, et veritas in nobis non est. Ergo mentiducimus, et veritas in nobis non est. Ergo mentimur, si dixerimus nos non habere peccatum. Si mendacium timuit Joannes, tu mendacium non times, ut cum sis justus, dicas te esse peccatorem? Quomodo ergo te accipiam ad alienam causam testem, qui in causa tua mentiris? Sanctos reos constituis, dum contra te falsum testimonium dicis. Quid facturus es alteri, qui te infamas? Quomodo alter tuam calumniam devitabit, quando te tuae linguae mendacio reum aut peccator? Respondes, Peccator. Mentiris, quia non quod te esse corde credis, hoc ore dicis. Ergo et si non eras peccator, esse incipies dum mentiris. Dicis enim: Humilitatis causa nos dicimus peccatores esse; nam Deus videt quia justi sumus. Cum ergo humilitatis causa mentiris, si non eras peccator antequam mentireris, mentiendo efficeris quod evitaveras. Veritas in te non est, nisi te ita dixeris peccatorem, ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
flato. Numquid potuimus dicere quia iusti
diceremus nos peccatores ẽẽ. Piopt̃ humilita¬
tẽ ergo mentiris: Iustus es sine peccato es: s
propt̃ humilitatẽ dicis te peccatorem. Quo¬
modo te accipiam tamquam ooꝑianũ in alt̾ũ
testem. quem contra teipsum teneo falsum te¬
stem: Iustus es et sũ peccato es: et dicis te eẽ.
peccatorem: Testis gͦ falsus es contra te: non
accipit ds̃ mendacẽ humilitatem tuam. In¬
spice uitam tuam: uide conscientiam tuam.
Ergo iustus es: s non potes nisi dicere te pecca¬
torem. Audi iohannem. ipse tibi repetit. quod
etiam superius ueraciter dic̃. Si dixerimus in¬
quit quia peccatum non habemus: nos ipsos se¬
ducimus. et ueritas in nobis non est. Tu non
habes peccatum. et dicis te habere peccatum:
ueritas inte non ẽ. Quia non ait iohannes.¬
quia si dixerimus quia peccatum non habemꝰ
humilitas in nobis non est. s dixi nos ipsos se¬

Expanded text:
flato: Numquid potuimus dicere quia justi flato: Numquid potuimus dicere quia justi , ut diceremus nos peccatores esse. Propter humilitatem ergo mentiris? Justus es, sine peccato es: sed propter humilitatem dicis te peccatorem. Quomodo te accipiam tanquam christianum in alterum testem, quem contra te ipsum teneo falsum testem? Justus es, sine peccato es, et dicis te habere peccatum. Testis ergo falsus es contra te. Non accipit Deus mendacem humilitatem tuam. Inspice vitam tuam, vide conscientiam tuam. Ergo justus es, sed non potes nisi dicere te peccatorem? Audi Joannem; ipse tibi repetit quod etiam superius veraciter dixit: Si dixerimus, inquit, quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Tu non habes peccatum, et dicis te habere peccatum; veritas in te non est. Quia non dixit Joannes, Si dixerimus quia peccatum nohumilitas in nobis non est: sed dixit, nos ipsos se