comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consurget in die furoris domtni. Qui dixerunt dño
deo. recede a nobis: scientiam uiarum tuarum nolu-¬
uid est originale peccatum: m. Inusticia: B.
re. iustum fuit Om̃is namq homo iusticia tali nasci
debuit: quali adam conditus fuit: Sed quia adam
sponte hanc deseruit: om̃is homo in iniusticia origi
nem sumit: Quȩ imusticia originale peccatũ uocatur:
pro qua omĩs homo dampnat᷑. nisi ei in baptismate per¬
sola uoluntate ꝑpetratur. non uideo quomͦ uiste infanti
recent̾ animato uel nato. peccatũ imputetur: p̃sertim
cum nullam uoluntat̾e peccandi habeat. nullamq
iustiezam facere uel intelligere p̃ualeat. M. Infans
recent̾ animatus. uel natus: tribus de causis existit
iniustus. Primo quia naturalem iusticia non habet:
qũa deus pͥmo homini contulit Scdõ qđ debitor
satisfaciendi ꝑ temeritate desertionis extitit. Ter¬
cioq miserias tnc̃trrendo: se mutilem suo dño fe¬

Expanded text:
consurget in die furoris Domini, qui dixerunt Domino consurget in die furoris Domini, qui dixerunt Domino Deo: Recede a nobis, scientiam viarum tuarum noluuid est originale peccatum?--M. Injustitia. D. re justum fuit: omnis namque homo cum tali justitia nasci debuit, quali Adam conditus fuit. Sed quia hanc Adam sponte deseruit; omnis homo in injustitia originem vivendi sumit, quae injustitia originale peccatum vocatur; pro qua omnis homo damnatur, nisi ei in baptismasola voluntate perpetretur, non video quomodo juste infanti recens animato vel nato peccatum imputetur; praesertim cum nullam voluntatem peccandi habeat, nullamque justitiam facere vel intelligere praevaleat?--M. Infans recens animatus vel natus, tribus de causis reus existit. Primo; quia naturalem justitiam non habet, quam Deus primo homini contulit. Secundo, quia debitor satisfaciendi pro temeritate desertionis existit. Tertio, quia miserias incurrendo se inutilem suo Domino fe
Abbreviated transcription (Latin):
tur mixim homines eant. et quȩ ibi de deo audie¬
rint domi referant: et iõ sunt inexcusabiles. De
um ignorant et bona: et ideo mala factunt c̃¬
.sn. Qui ignorat ignorabitur: siui entm deum tn fide et
inopere ut gens ignorant: hos deus ut hostes fuos dã¬
pnat Qui aũt per fidem nouerunt. s uoluntatem e¬
ius simpliciter ut rustici ignorant : si dampnantur
non grauiter tam dampnant᷑: ut dr̃: Seruus nesci¬
ens uoluntatem dñi suiet non faciens. plagis uapu¬
labit paucis: qui aũt per ingenium scire possunt.
sed ꝑ maliciam scire dissimulant. ut clerici durius
puniuntur. ut dr̃: qui scit et non facit plagis ua¬
pulabit multis: Qui uero bina audire nolunt. et
quȩ debent facere discere contempnunt: dupli¬
ci animaduersione fubiacebunt Prtmo. pro con-¬
tumacia: quod scienter peccant Scd̃o pro contẽ¬
ptu. quod bonum discere recusant: ut dr̃: Reue-¬
labunt celi iniquitatem eoꝵ: et terra aduersus eos

Expanded text:
tur, mixtim homines eant, et quae ibi de Deo audietur, mixtim homines eant, et quae ibi de Deo audierunt, domi referant, et ideo sunt inexcusabiles. 10.um ignorant et bona, et ideo faciunt mala?--M. « Qui ignorat, ignorabitur. » Qui enim Deum in fide et opere, ut gentes, ignorat, hunc Deus ut hostem suum damnat. Qui autem Deum per fidem noverunt, sed voluntatem ejus simpliciter, ut rustici, ignorant, si damnantur, non graviter damnantur, ut dicitur: « Servus nesciens voluntatem Domini sui, et non faciens, vapulabit plagis paucis . Qui autem per ingenium scire possunt, sed per malitiam scire dissimulant, ut clerici et monachi, durius punientur, ut dicitur: Qui scit, et non facit, plagis vapulabit multis . Qui vero bona audire nolunt, et quae debent facere discere contemnunt, duplici animadversioni subjacebunt. Primo, pro contumacia, quod scienter peccant; secundo, pro contemptu, quia bonum discere recusant, ut dicitur: Revelabunt coeli iniquitatem illorum, et terra adversus eos
Abbreviated transcription (Latin):
digniorẽ. qui minus inferiorẽ possidebit Nullus
tamen plus laborare poterit quam diuina gratia
aduuerit: nec aliam mansionem quis habiturus
erit. qu̾a eam ad quã ante mundi exordium p̃ordi-¬
natus fuit : quia non uolentis neq currentis. sed
dei est miserantis: Ita nullus reꝓboꝵ quicqũa plus
facere ualet. qũa diuma censura ꝑmittit: Nec aliam
pȩnã habebit. quã eam quã diuinum iudicium ante
ut dr̃. anteqũa bonũ uel malum facerent. esau odi
multa de deo audier̃t. et obsequi noluerunt: ita illi¬
uident᷑ innoxii qui munqu̾a aliquid de deo audierũt.
et iõ non fecerunt: m. hoiẽs sunt ita creati. ut nat᷑a
inait pati furtũ. adulteriũ. homicidĩi: non faciat
ulli Cum hoc homines in ꝓximo sꝑnunt. deo qui est
dilectio contradicunt: quamuis nullus sit in orbe
angulus. ubi notus ñ sit deus. cum mercatus grͣa.
uel alteriꝰ rei in illas et in illas terras ubi deus cõli¬

Expanded text:
digniorem; qui vero minus, inferiorem possidebit. Nullus digniorem; qui vero minus, inferiorem possidebit. Nullus tamen plus laborare poterit, quam cum divina gratia juverit. Nec aliam mansionem quis habiturus erit, quam eam ad quam ante mundi exordium praeordinatus fuit: quia non volentis, neque currentis, sed Dei est miserentis . Ita nullus reproborum quidquam plus facere praevalet, quam ei divina censura permittit; nec aliam poenam habebit, quam eum divinum judicium, ante umulta de Deo audierunt, et obsequi noluerunt, ita videntur innoxii, qui nunquam aliquid de Deo audierunt, et ideo non fecerunt. Homines sunt ita creati, ut naturalus vult pati furtum, adulterium, homicidium; non faciat ulli. Cum hoc homines in proximo spernunt, Deo, qui est dilectio, contradicunt; quamvis nullus sit in orbe angulus ubi non sit notus Deus, cum mercatus gratia vel alterius rei, in illas et illas terras, ubi Deus coli
Abbreviated transcription (Latin):
Si nullus potest saluari nisi p̃destinati: ad quid alii nati
sunt. uel in quo sunt rei qui ꝑe unt : m. Qticquid pre-¬
destinati faciunt ꝑire nequeunt: quia om̃ia cooꝑant᷑ eis
in bonum et ipsa peccata: Nam post grauia facmnora
humiles erunt: et de sua saluatione ubertus laudes
deo referunt: Repbi aũt̃ ꝓpter electos sunt creati: ut
ꝑ eos in uirtutib exerceant᷑. et a uiciiscorrigantur.
et eoium collatione glõsiores appareant: et cum
eos in tormentis uiderint de sua euasione ampliuis
gaudeatit: Qui etiã ꝓpter seipsos iuste ꝑeunt. cum
borant : ea. Predestinatio ite est constituta. ut pre-¬
cibus uel laboribus optineatur: ut dicitur: Per mul-¬
tas tribulationes oportet nos intrare in regnum
ȩtate datur p̾destinatio per laboꝵ exercitationẽ.
Auia uͦ predictu᷑m est. in domo patris mei mansiones
multȩ sunt: unusquisq optinẽbit mansionẽ. scdm
ꝓprium laborem: ita ꝓut quisq laborauerit plus

Expanded text:
Si nullus potest salvari, nisi praedestinati, ad quid alii creati sunt, vel in quo sunt rei, quod pereant? --M. Quidquid praedestinati faciant, perire nequeunt, quia omnia cooperantur illis in bonum, etiam ipsa peccata. Nam post graviora peccata humiliores erunt, et de sua salvatione laudes Deo referent. Reprobi autem propter electos sunt creati, ut per eos in virtutibus exerceantur, et a vitiis corrigantur, et eorum collatione gloriosiores appareant; et cum eos in tormentis viderint, de sua evasione amplius gaudeant. Qui etiam propter seipsos juste pereunt, cum borant?--M. Praedestinatio taliter instituta est ut precibus vel laboribus obtineatur, ut dicitur: Per multas tribulationes oportet nos intrare in regnum ctis autem aetate datur praedestinatio per laborum exercitationem. Quia vero scriptum est: In domo Patris mei mansiones multae sunt , unusquisque obtinebit mansionem secundum proprium laborem: ita prout quis plus laboraverit,
Abbreviated transcription (Latin):
eua. Antma namq uxor. sp̃s uir scribitur: ca
oñe: ania obȩdiat marito suo per dilectioñe: caro ancil¬
la famulatur ꝑ oꝑationem: Qd̃ si uxor ab ancilla illecta ma-¬
ritũ ad consensum mali inclinauerit. et ipse cũ ea ꝑ ancillã
peccatũ ꝑpetͣuerit. sicut serpens ꝑfuadens. mulier concu¬
piscens. uir consentiens: pęnis fubduntur: Sic iuste caro il¬
li consentiens. aĩa concupiscens sp̃s consentiens: simul a gau¬
tutis ad bona oꝑa constringat: et fic eis ysaac .i. uir gau¬
dii nascet᷑. quo non discordes s ꝑhenni pace concordes
Si habet incrementũ aĩa : cͥa. Non quantitate s ratiõe
.D. Qualiter nascunt᷑ fatui quidam. dum aĩȩ rationaleᷤᷤ fint:¬
.m. Cũ crassior humor in uicioso matris utero concipitur.
qͦdamm᷑ aĩa in hoc copusculo hebetat᷑: sic̃ etiã om̃ta ad¬

Expanded text:
Eva: anima namque uxor spiritus scribitur: car per rationem: anima obediat marito suo per dilectionem; caro ancilla famuletur per operationem. Quod si uxor ab ancilla illecta maritum ad consensum mali inclinaverit, et ipse cum ea per ancillam peccatum perpetravit; sicut serpens persuadens, mulier concupiscens, vir consentiens, poenis subduntur, sic juste caro illiciens, anima concupiscens, spiritus consentiens simul a gauniis ad bona opera constringat; et sic eis Isaac, id est verum gaudium nascetur, quo non discordes, sed perenni pace concordes  Habet incrementum anima?--M. Non quantitate, sed ratione. D. Qualiter nascuntur quidam fatui, cum animae rationales sint.--M. Dum crassior humor in visco matris utero concipitur, quodammodo anima in hoc corpusculo habetatur, sicut etiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
lerant. Quia uͦ in mundialib sepe irretiunt᷑: ideo a¬
mundi infortuniis affliguntur.
se quȩ uolueris: cur dr̃ de eo. qđ quȩdam non pos¬
sit. ut est mentiri. et pͣteritũ non facere quin sit p̃-¬
teritũ: m. Cum hoc de deo dr̃. non impotentia sed
atura nequeat eum ad hoc flectere. ut uelit sta¬
tum suum immutaredenade.
ud est ꝓuidentia dei: m. Ea cognitio que
prophetas pͣ̃dixit. ut non possit in fua ꝓuidentia
falli: et cȩlum. et terra prius transeant. qu̾a uerba
dei ualeant immutari . B. Yidetur quod ex necessita¬
te cuncta euenerint. quȩ unqu̾a contigerunt. uel
adhuc futura sunt: m. Duȩ necessitates funt. Una
naturalis ut solem in oriente ortri. uel diem sequi
noctem: altera uoluntaria. ut homine ambulare ł
sedere: quȩ deus uult ut fiant. ut cȩlum et terra
ineuitabile est non euenire. s per om̃ia ita necesse
est contingere. Quȩ aũt tantum fieri ꝑmitut. ut ho

Expanded text:
lerant; quia vero saepe mundialibus irretiuntur, ideo mundi infortuniis affliguntur. ne quod volueris , cur dicitur de eo quod quaedam non possit, ut est mentiri, et praeteritum non facere quod non sit praeteritum?--M. Cum hoc de Deo dicitur, non impotentia, sedatura nequeat eum ad hoc flectere, ut velit statutum suum immutare. D. Quid est providentia Dei?--M. Ea cognitio qua prophetas praedixit, et non possit in sua providentia falli, et coelum et terra prius transeant quam verba Dei possint immutari; videtur quod ex necessitate cuncta evenerint quae unquam contigerunt vel adhuc ventura sunt?--M. Duae necessitates sunt: una naturalis, ut solem in oriente oriri, vel diem noctem sequi. Altera voluntaria, ut aliquem ambulare, vel sedere. Quae Deus vult ut fiant, ut coelum et terram, inevitabile est non evenire, sed per omnia necesse est ita contingere. Quae au
Abbreviated transcription (Latin):
ccidit aliquid casu: m. Nichil om̃ino: sed om̃ia dei
cia etiam bonoꝵ. fortuito igne inuadente. quasi casu
concremantur: mn. Casu nichil est Seriptum est auͣt.
Nichil fit in terra sine causa. Onde patet: quod nulla
ȩcclesia. uel aliqua ca sa etiam in mundo nec com¬
burit᷑ nec destruit᷑. insi pͥus a deo iudicetur. Contin¬
git aute hoc tribus de causis: Primo si ȩcclȩ edes ꝑin-
iuste acquifitȩ. constructȩ fiant: Secundo si inhabi¬
tantes eas ꝑtinmundicias coiquinant᷑: Tercio si e¬
as hoĩes plusqua ȩterna diligant: S nec mintmitm
pecus hõi moritur uel tnfirmat᷑: nisi dei nutu tudi¬
cetur: D. Citigͥ mors uel egritudo fint pęna pecca¬
ti: cur hȩc patumt᷑ pecora. eum ꝑ discretionẽ pec¬
care nesciant : m. Per ea hõ punitur: cũ eoꝵ dolore
uel morte in animo torquetur: D. hoc potest esse de
domesticis: Quid dicis de agrestibus: m. Quod ea egri-¬
tudine uexantur euenit eis a corrupto aere. uel ab

Expanded text:
ccidit aliquid casu?--M. Nihil omnino; sed omnia Dei cia etiam bonorum, fortuito igne invadente, quasi casu cremantur?--M. Casus nihil est. Scriptum est autem: Nihil fit in terra sine causa . Unde patet quod nulla ecclesia, vel aliqua casa uspiam in mundo comburitur, nec destruitur, nisi prius a Deo adjudicetur. Contingit autem hoc tribus ex causis: primo, si ecclesiae aedes per injuste acquisita constructae sunt. Secundo, si inhabitantes eas per immunditias coinquinant. Tertio, si eas homines plus quam aeterna diligant. Sed nec minimum pecus homini moritur vel infirmatur, nisi Dei nutu judicetur. D. Cum mors et aegritudo sint poenae peccati; cur haec patiuntur pecora, cum per discretionem peccare nesciant?--M. Per ea homo punitur, cum eorum dolore vel morte in animo torquetur. D. Hoc potest esse de domesticis; quid dicis de agrestibus?--M. Quod ea aegritudine vexantur, evenit eis ex corrupto aere, vel ab
Abbreviated transcription (Latin):
.M. Duplici premio remuinerabunt᷑: una corona
quia hoc cum ueneratione tractant: altera quia
ad hoc se dignis moribus coaptant: coronabunt᷑¬
.D. Quid de his sentis qui hoc indigne tractant. et
contra canonũ instituta agunt: oa. Qui contra

Expanded text:
-M. Duplici praemio remunerabuntur: una corona, -M. Duplici praemio remunerabuntur: una corona, quia hoc cum veneratione tractant; altera, quia se ad hoc dignis moribus coaptant, coronabuntur. D. Quid de his sentis qui hoc indigne et contra canonum statuta agunt?--M. Qui con
Abbreviated transcription (Latin):
uere sit illud quod maria genuit. quod in cruce
pependit. quod cȩlos penetrauit. species ideo pa¬
nis et utni remansit: ne si tu purum ut uere est
sangumem de latere stillantem cerneres hunc la-¬
biis attingere abhorreres: et ut mauis meritum
haberes. cum non uisum sed intellectum crederes:
.D. Quȩ est falus in hoc : da. Summa: Sicut eñi esca
in carne comedentis uertitur: ita quisq fidelis
per comestionẽ hiius cibi in corpus xp̃i uertit᷑:
Igit᷑ per fidem mundi a uiciis et concupiscen¬
tiis cum xp̃o crucifigimur: in baptifmate
uero consepetimur. ideo et ter mergimur: ꝑ
cibum corporis eius. ei incorporamurͥ et ideo
necesse est quod illuc quo xpistus est tͣnffera-¬
mur .D. habent plus scĩtatis qͥ plus accipiunt:
M. Ut de manna dr̃. qui plus collegit non plus ha¬
buit. nec qui minus collegit minus habuit: tta
omĩs eqͣliter sumunt: et unusquisq totum agnĩ
mercedem habebunt qui hoc digne tractant s̃¬

Expanded text:
vere sit illud quod Maria genuit, quod in cruce vere sit illud quod Maria genuit, quod in cruce pependit, quod coelos penetravit, species ideo panis et vini remansit; ne tu, si purum ut vere est sanguinem de latere ejus stillantem cerneres, hunc labris attingere abhorreres; et ut majus meritum haberes, cum non visum sed intellectum crederes. D. Quae est salus in hoc?--M. Summa. Sicut enim esca in carnem comedentis vertitur; ita quisque fidelis per comestionem hujus cibi in corpus Christi convertitur. Igitur per fidem mundo, vitiis et concupiscentiis Christo concrucifigimur, et in baptismate Christo consepelimur; et ideo ter immergimur, per cibum vero corporis ejus ei incorporamur; et ideo necesse est ut illuc, quo Christus est, transferamur. D. Habent plus sanctitatis, qui plus accipiunt?-- M. Ut de manna dicitur: Qui plus collegit, non plus habuit, nec qui minus collegit, minus habuit : ita omnes aequaliter sumunt; et unusquisque totum Agnum mercedem habebunt qui hoc digne tractant? -
Abbreviated transcription (Latin):
munguntur: Os sunt doctores: dentes sacrȩ seri¬
pturȩ expositores: Manus ecclesiȩ defensores. Pedes¬
sunt agricolȩ ȩcclesiam pascentes: Porro fimus qͥ de
nerant: qͦs per mortis egestionem demones ut por¬
ei deuorant: Qui totum corpus compage ueritatis
ipse dixit: Ego sum panis uiuus: Sanguis ideo de
uino: quia ipse dixit: Ego sum uttis uera Et sicut
corpus pane nutritur: ita xp̃i cibo. anima reficit᷑.
& ficut panis ex multis granis conficit᷑. it⁊ xpisti
corpus ex multis electis conficit᷑. St panis igne
etiam caro dicitur: quia ut agnus ꝓ nobis in¬
molatur: Tinum etiam ex multis ra̾cemis eliqͣ¬
tur: et in torculari exprimitur: ita corpus xp̃i¬
ex multis iustis compaginatur. et in prelo mor¬
tis torquetur. Quod uinum in sanguinem uerti¬
tur: ut anima nr̃a quȩ insanguine est per hoc
uiuificetur: D.Cum species panis et utni uideatur:
quomodo caro et sanguis predicatur : oa. Cum

Expanded text:
munguntur. Os sanctos doctores, dentes sacrae Scrimunguntur. Os sanctos doctores, dentes sacrae Scripturae expositores, manus Ecclesiae defensores, pedes agricolae Ecclesiam pascentes. Porro fimus, qui donerant, quos per mortis egestionem daemones, ut porci, devorant. Quod totum corpus compage veritatis ipse dixit: « Ego sum panis vivus ; » sanguis autem ideo de vino, quia ipse dixit: « Ego sum vitis vera . » Et sicut pane corpus nutritur, ita Christi cibo anima reficitur. Et sicut panis ex multis granis conficitur, ita Christi corpus ex multis electis colligitur. Et sicut panis igne etiam dicitur caro, quia ut agnus pro nobis immolatur. Vinum etiam ex multis acinis eliquatur, et in torculari exprimitur; ita corpus Chriex multis justis compaginatur, quod in praelo crucis torquetur; quod vinum in sanguinem Christi vertitur, ut anima nostra, quae in sanguine est, per hoc vivificetur. D. Cum species panis et vini videatur, quomodo caro et sanguis praedicatur?--M. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
explerent: Tercio quod in quinquagesimo die aresurre¬
ctione. ut sicut populus dei pꝰ liberationem ab egypto
quinquagesimo die accepit legem timoris: ita populus
fidelium pꝰ liberationem a mundo. quinquagesimo di
sam libertatẽ et paradysi hereditatem : B. Habet nc̃
non h̃t qͣntum ad suam ꝑsonam plenisfimũ. qͣntũ
ad corpus suum qđ est eccłã. minime adhuc: Ad¬
adhuc blasphematur: a gentibus sub sannat᷑: ab
die patitur: Cum hȩc om̃ia ad se collegerit: tunc
cius. et electi membra eius :en. Ut corpis capiti
adheret. et ab eoregitur:ita ȩccla per sacramenta
efficitur corpus. a quo om̃s iusti in suo ordine ut
membra a capite gubernantur: Cuius capitis ocu¬
li funt ꝓphetȩ: qui futura p̃uiderunt: apostoli eti
am oculisunt: qui alios de uia erroris ad lucem
iusticiȩ deduxerunt. Aures sunt obedientes: Na-¬
res funt discreti: flegma quod per nares eicitur:
heretici sunt qui uidicio discretoꝵ de capite xp̃i e¬

Expanded text:
explerent. Tertio, quod in quinquagesimo die a resurrectione: ut, sicut populus Dei post liberationem ab Aegypto quinquagesimo die accepit legem timoris, ita populus fidelium post liberationem suam a mundo, quinquagesimo diesam libertatem et paradisi haereditatem. D. Habet Christus non habet: Quantum ad suam personam, plenissimum; quantum ad corpus suum, quod est Ecclesia, minime. Adadhuc blasphematur, a gentibus subsannatur, ab die patitur. Cum haec omnia ad se collegerit, tunc a ejus corpus, et electi membra? Sicut corpus capiti inhaeret et ab eo regitur, ita Ecclesia per sacramentum efficitur, a quo omnes justi in suo ordine ut membra a capite gubernantur. Cujus capitis oculi prophetae, qui futura praeviderunt; sancti apostoli, qui alios de via erroris ad lumen justitiae deduxerunt. Aures sunt obedientes, nares sunt discreti; flegma quod per nares ejicitur haeretici, qui judicio discretorum de capite Christi e
Abbreviated transcription (Latin):
s rursũ sem̃ eius ꝑ carnis coneupiscentiã coinqͥnat᷑¬
.d. sũ illa commẽtio nequeat steͥri absq delectatiõe
carnis. et ille infaus nom possit repugnare parentib ut pote
ad huc informatus: quomodo est ipse immundruis. aut cũl¬
pȩ uel penȩ obnoxius: a. Crim̃ hiuiꝰ pollutionis ꝓpt̾ fidẽ
coniugũ parentes tranferentes deserit: ob intusticiam
aũt primȩ p̃uaricationis tͣnsfimdit᷑. qͣs hereditario uire
in gen̾atione plis: et ĩõ tenent᷑ obnoxii culpȩ adȩ in qͦ
õs peccauer̃t᷑. et in qͦ õs mortuist᷑. d. Si õs ut memora̾ in
adam mortui sũt. qͦmͦ nascunt᷑ iiui: a. Sicut siqͥs ad ali¬
qua fenestia se demonstret.⁊ stat̾i reu̾tatur: fic hõ nascẽs
qͣsi demonstirat᷑ imundo: et mox in mortẽ reuertitina¬
i peccata relaxant᷑ in biptismate: cur baptirantur
qͥ de baptizatis nascunt᷑ ai.si aliqua pasta
ueneno fuerit corrupta: om̃s panes ex ea confecti sũt¬

Expanded text:
carnis concupiscentiam coinquinatur. D. Cum illa commixtio nequeat fieri absque delectatione carnali, et ille infans non possit repugnare parentibus, ut puta adhuc informatus, quomodo ipse est immundus, aut culpae aut poenae obnoxius?--M. Crimen hujus pollutionis propter fidem coautem primae praevaricationis transfunditur, quasi haereditario jure, in generatione prolis; et ideo tenentur obnoxii culpae Adae, in quo omnes peccaverunt, et in quo omnes mortui sunt. D. Si omnes in Adam mortui sunt, quomodo nascuntur vivi?--M. Sicut si quis ad aliquam fenestram se demonstret, et statim revertatur, sic se demonstrat in mundo, et mox in mortem revertii peccata relaxantur in baptismo, cur baptizantur qui de eis nascuntur.--M. Si aliqua pasta veneno fuerit corrupta, omnes panes ex ea confecti s
Abbreviated transcription (Latin):
uitam ducunt. uel ȩcclesias uel ecclesiasticohonores
prauo exemplo populum dei in errorẽ inducunt.
Qua causa debent sacerdotes missam cantare: D.
Causa soluis dei. et suȩ salutis. et totius ecclesiȩ: m.
tur. et temporalib rebus ditentur. Qui gͦ miste¬
rium passionis xp̃i pro fauore humano tempora¬
liq lucro uendunt: quid aliud agunt quã dñm
tradunt: Cum sordidis uero manibus et polluta
conscientia illum tractare p̃sumunt. in cuiuis
conspectu nec cȩli mundi fitnt. quid aliud inp¬
facuit qũa dominum crucifigunt: D. Potest po¬
pulus ex eis culp̾a trahere : ma. Cum filii hely sacri

Expanded text:
el Ecclesias, vel ecclesiasticos ordines pravo exemplo populum Dei occidunt, ua causa debent sacerdotes missam celebrare? --M. Dei solius causa et suae salutis, atque totius Ecclesiae. tur, et temporalibus rebus ditentur. Qui igitur mysterium passionis Christi pro favore humano et pro temporali lucro vendunt, quid aliud agunt quam Dominum tradunt? Cum vero sordidis manibus, et polluta conscientia, illum tractare praesumunt, in cujus conspectu nec coeli mundi sunt, quid aliud faciunt quam Dominum crucifigunt? D. Potest populus ex eis culpa
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑti ocłi acies possit lumen sentire. D. Creauit
per partes : M. Etiã fimul et semel om̃ia fecit:
ut dr̃ Quimanet in ȩternum creauit om̃ra fimul
Distinxit aũt om̃ia per partes: sex dieb Tribus.
elementa: et trib ea quȩ sunt infra elementa
Pruna itaq die: fecit diem ȩternitatis scilicet
sp̃ualem lucem. et omñe spualem ereaturã Sedã¬

Expanded text:
acies aperti oculi possit lumen sentire. D. Creavit acies aperti oculi possit lumen sentire. D. Creavit per partes?--M. Omnia simul et semel fecit, ut dicitur: Qui manet in aeternum, creavit omnia simul . Distinxit autem omnia per partes sex diebus; tribus elementa, et tribus ea quae sunt infra elementa. Prima itaque die fecit diem aeternitatis, scilicet, spiritualem lucem, et omnem creaturam s
Abbreviated transcription (Latin):
Qualit̾ loquitur deus angelis uel hõib: . Angłis
interna aspiratione: hoib uͦ per anglos: D. Cum
deus sine tnitio fuit: nunqͥd credendũ est. quod
añ creatũ mundũ soltariã uit̃a duxerit : M.
s criptũ est Qđ factum est: in ipso uta erat: In qͦ
patet omnẽ creaturã semꝑ fuisse uisibilem imn
dei p̃destinatione. quȩ post iusibilis ipsicreat᷑e
apparuit in creatione: ut artifex qui uult domũ¬
constriiere. pͥus tractat quomͦ uelit quȩq dispo¬
nere : et machina quȩ post surgit in edificio.
pͥus stabat in ingenio Unde deus dr non esse
antiquior sua creatura tempore: s dignitate
ut essẽt quib gratiã suam imꝑtiret. D. Qualiter
est factus: m. Ipse dixit et factas̃ oĩa . B. Dixit
sono uerbors: e. Dei est dicere uerbo. idest filio
om̃ia creare: ut dicit᷑. Om̃ia in sapientia fecisti.
D. fu̾it mora in creando: M In ictu oculi: id est
qu̾a cito possis ocłm aꝑire. uel potius qu̾a cito

Expanded text:
eus loquitur angelis et hominibus?--M. Angelis interna inspiratione, hominibus vero per angelos. D. Cum Deus sine initio fuerit, nunquid credendum est quod ante creatum mundum quasi solitariam vitam duxerit?--M. Scriptum est: Quod factum est, in ipso vita erat . In quo patet omnem creaturam semper fuisse visibilem in Dei praedestinatione, quae postea visibilis ipsi creaturae apparuit in creatione: ut artifex, qui vult construere domum, prius tractat quomodo velit quaeque disponere, et machina quae post surgit in aedificio, eadem est quae prius stabat in ingenio. Unde Deus dicitur non esse antiquior sua creatura, tempore, sed dignitate. ut essent quibus gratiam suam impertiret. D. Qualiter est factus?--M. Ipse dixit et facta sunt omnia . D. Dixit sono verborum?--M. Dei dicere, est Verbo, id est in Filio, omnia creare; unde dicitur: Omnia in sapientia fecisti . D. Fuit mora in creando?--In ictu oculi, id est quam cito possis oculum aperire, vel potius quam cito
Abbreviated transcription (Latin):
esse: unũ corporale qđ a nobis uidetur: aliud sp̃u
duntur: terciũ intellectuale m quo trinitas sancta
abeatis facie ad faciem contemplatur: . Quomodo d̃s
in nullo loco esse: o In om̃n loco totus ẽt ideo dr:
quia in nullo loco dr esse impotentior quã in alte¬
ro. Ut enimincȩlo: sic potens est in inferno Si¬
mul esse dr̃: quia eodem momento quo disponit¬
S emꝑ autem tnom̃iloco esse pͣdicatur: qr in om̃i
tempore cuncta moderatur In nulloloco esse
dr̃ : qr locus est corporeus deus incorporeus autem
et iõ illocalis: iccrrco in nullo continetur.
cum ipse contineat om̃ia: in quo iuuinus mouem᷑

Expanded text:
: unum corporale, quod a nobis videtur; aliud spiri: unum corporale, quod a nobis videtur; aliud spiriduntur; tertium intellectuale, in quo Trinitas sancta a beatis facie ad faciem contemplatur. D. Quomodo dicin nullo loco esse?-- M. In omni loco totus esse ideo dicitur, quia in nullo loco impotentior est quam in alio; ut enim in coelo, sic potens est in inferno. Simul esse dicitur, quia eodem momento, quo in OriSemper autem in omni loco esse praedicatur, quia in omni tempore cuncta moderatur. In nullo loco esse dicitur, quia locus est corporeus: Deus autem incorporeus, et ideo illocalis. Idcirco nullo loco continetur, cum ipse contineat omnia: in quo vivimus, movemur,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ab eis spiratur: Illaitaq uis diuinitatis quȩ
om̃ia creando patrat: patea uocatur: Illa autem
quȩ om̃ia continet. ne in nicbilum dissoluantur: filius
appellatur: Quȩ uͦ omĩia inspirando uiuificat. et or¬
nat: spiritus sanctus nuncupatur Ex patre om̃ia:
per filium om̃ia : in sp̃u sc̃o om̃ia Pater memoria:
filius intelligentia: sp̃s sanctus uoluntas intelli¬
gitur: D. Cum omm̃ipotentia. uel summa clementra
de patre p̃dicetur: quare non mater uocatur ẽ M.
Qa generatio pͥncipaliter a patrȩ ꝓcedit: Cum uero
ueritas uel sapientia. de filio dicatur: cur non fi¬
lia appellatur ̾  Ideo quia filius fimilior est patͥ
qu̾a filia . D. Cur spiritus sanctus amborium filius
non dicit᷑. ut unꝰ eẽt pater. alter mater: Qiia
simul et equaliter ab utroq procedit: et ipse uin
M. Qũauis ubiq potentialit̾: tñ m intellectuali
cȩlo fubaliter : D. Od est hoc f̃ M. Tres cȩlidicuntur¬

Expanded text:
quasi ab eis spiratur. Illa itaque vis Divinitatis, quae quasi ab eis spiratur. Illa itaque vis Divinitatis, quae omnia creando patrat, Pater vocatur; illa autem quae omnia continet ne in nihilum dissolvantur, Filius appellatur; illa vero quae omnia inspirando vivificat et ornat, Spiritus sanctus nuncupatur. Ex Patre omnia, per Filium omnia, in Spiritu sancto omnia. Pater memoria, Filius intelligentia, Spiritus sanctus voluntas intelligitur. D. Cum omnipotentia et summa clementia de Patre praedicetur, quare non mater vocatur?--M. Quia generatio principaliter a Patre procedit. D. Cum vero veritas, vel sapientia, de Filio dicatur, cur non filia appellatur?--Quia Filius similior est Patri quam Filia. D. Cur Spiritus sanctus amborum Filius non dicitur, ut unus esset Pater, et alter, mater?--M. Quia simul et aequaliter ab utroque procedit, et ipse est --M. Quamvis ubique potentialiter, tamen in intellectuali coelo substantialiter. D. Quid est hoc?--M. Tres coeli dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ta michi respondeas: ad honorem dei et ad utilitat̃t
ȩccłȩ. Magister. Eqͥdem facaiam qͣntum ipse deus
iures dabit: nec me labor grauabit Aud sit d̃s¬
.d. Dicitur qd nemo sciat qͥd sit deus: et ualde ab̾
surdum est adorare qdđ nescimus Ab ipso gͦ ex¬
ordium fumamus: et inprimis dic mͥ guidsit ds̃¬
.m. Quantu homini licet scire deus est sub̃a spi¬
ritualis: tam mnestimabilis pulcͥtudinis. t̃a¬
et meffabil is fucautatis: ut angłi qui solem sẽptu
plo sua itincunt pulc̾tudine iugiter desiderẽt
meum insaciabilit̾ prospĩcere E. Quomꝰ intesli¬
git᷑ trinitas unts deus: M. Aspice soleni. inquo
tantũ funt inseparabilia. ut si uelis a sole splcus¬
om̃ia ꝓcedunt: cuius sapientia filius appellał¬
.D. Quare filtus dicitur :ͦ M. Qa ut splendor a
sole: ita a patre filius generatur: Amborum autem
amor: spiritus fanctus nuncupatur D. Quare
sp̃s sc̃s dr : M. Quia ab utroq ȩternaliter ꝓcedens:

Expanded text:
espondere, ad honorem Dei, et utilitatem Ecclesiae.--MAGISTER. Equidem faciam, quantum mihi Vires ipse dabit; nec me labor iste gravabit. D. Dicitur quod nemo sciat quid sit Deus, et valde videtur absurdum adorare quod nesciamus. Ab ipso ergo exordium sumamus, et in primis dic mihi quid sit Deus?--M. Quantum homini licet scire, Deus est substantia spiritualis, tam inestimabilis pulchritudinis, tam ineffabilis suavitatis, ut angeli, qui septuplo solem sua vincunt pulchritudine, jugiter desiderent in eum insatiabiliter prospicere. D. Quomodo intelligitur Trinitas unus Deus?--M. Aspice solem, in quo tantum sunt inseparabilia, ut si velis inde splenomnia procedunt, cujus sapientia Filius appellatur. D. Quare Filius?--M. Quia ut splendor a sole, ita a Patre generatur. Amborum autem amor Spiritus Sanctus nuncupatur. D. Quare Spiritus sanctus?--M. Quia de utroque aeternaliter procedens,
Abbreviated transcription (Latin):
ȩqualis immo maior Existere .D. Quomodo
his per tirannidem imꝑare b. Qd tunc: M. De
palatio ẽ expulsus. et incarcerẽ retrusus: et sicut
pruis pulcherrimus itapostea factus est tenebro
rore execrabilis. Prescuuit casum fuum ͤ ch. Mi¬
nie:. Quandui manfit in celo: M. Non plen̾a
hora. Inueritate eñi non stetit: qr mox ut creatus

Expanded text:
aequalis, imo major, existere. D. Quomodo iis per tyrannidem imperare. D. Quid tunc?--M. De palatio est propulsus, et in carcerem retrusus; et sicut prius pulcherrimus, ita post factus est nigerrimrore execrabilis. D. Praescivit casum suum?--M. Minime. D. Quandiu mansit in coelo?--M. Non plenam horam in veritate stetit, quia mox ut creatus
Abbreviated transcription (Latin):
gnificatio ut inuermib uel auibus. Om̃a gͥbonarto¬
cn. In hebron: ubi etiam post mortuus est et sepultus:
et positus in paradysũ: d Qͥd est paradysus uel ubi:
m. Locus amenissimus inc ente⁊ in quo arbores di¬
uersi generis contra i os defectus erant insice
Uerbi gratia. Et si homo congruo tempore comederet¬
de uno. nunquam amplius esuriretł cũ congruo
non senesceret. non infirmaretur. nunquam more¬
retur: D. Ubi creata est mulier : m. In paradyso
de latere uiri dormientis: D. Quare de utro:m.

Expanded text:
gnificatio, ut in vermibus et avibus. Omnia igitgnificatio, ut in vermibus et avibus. Omnia igit-M. In Hebron, ubi etiam post mortuus est et sepultus, et positus est in paradiso. D. Quid est paradisus, vel ubi est?--M. Locus amoenissimus in Oriente, in quo arbores diversi generis contra varios defectus erant consitae: verbi gratia, ut si homo congruo tempore de una comederet, nunquam amplius esuriret, congruo on amplius senesceret, non infirmaretur, nunquam moreretur. D. Ubi fuit creata mulier?--M. In paradiso, de latere viri dormientis. D. Quare de viro?--M
Abbreviated transcription (Latin):
nem dei: ut sicut deus preest om̃ibtis in celo.
sic homo omnibus p̃esset in terra. De animalib.¬
Cur creauit deus amimalia: cum his non in¬
digeret homo: M. Presctuit eum deus pec¬
caturum: et his om̃ibus indigłturũ.D.Cur creauit
deus muscas. et culices. et omnia talia quȩ homi¬
ni nociua funt : m. Tant̾a diligentiã exhibuit
.D. ad quid talia s mr. Omnia ad laudem gloriȩ
suȩ: Musce quidem et culices et his similia ꝓpt̾
suꝑbiam hominis funt condita. ut eum impugnet:¬
et quid fit cogitet. qui nec mintmis uermieulis
refistere potest. Inde et pharaone non ursinon leo¬
runt. formice autem siue araneȩ uel talia quȩ in¬
stant oꝑibus ideo sunt creata: ut de eis studũ et pii
ladoris exempla sumamus: Om̃s itaq dei creatio con¬
fideranti magna est delectatio: dum in aliquib sit
decor ut in floribus. in aliquibus medicina ut in herbis.
in quibuscdam pastus ut in frugibus. in qttibusdama si¬

Expanded text:
nem Dei habuit, ut sicut Deus praeest omnibus in coelo, nem Dei habuit, ut sicut Deus praeest omnibus in coelo, sic omnibus homo praeesset in terra. 12. De animalibCur creavit Deus animalia, cum his non indigeret homo?--M. Praescivit eum Deus peccaturum, et his omnibus indigiturum. D. Cur creavit Deus muscas et culices, et alia quae sunt homini nociva?--M. Tantam diligentiam exhibuit s, quantam in aliis. D. Ad quid talia?--M. Omnia ad laudem gloriae suae. Muscae quidem et culices, et his similia propter superbiam hominis sunt condita; ut cum eum pungunt, quid sit cogitet, qui nec vermiculis minutis resistere valet. Unde et Pharaonem non ursi, non leorunt. Formicae autem, sive araneae, vel talia quae instant operibus, ideo sunt creata, ut de eis studii et pii laboris exempla sumamus. Omnis itaque Dei creatio consideranti magna est delectatio, dum in quibusdam sit decor, ut in floribus; in aliquibus medicina, ut in herbis; in quibusdam pastus, ut in frugibus; in quibusdam si
Abbreviated transcription (Latin):
presentia et iniusibilia intelligit: habet uolun¬
tatem: qua mala respuit. et bona ititelligit: In
deo confistunt om̃s uirtutes etus: huius simi¬
litudinẽ tenet anuma: quȩ capax est om̃ium
ab om̃i creatura. cum ipse comp̃hendat om̃ia:
ita anma antilla uisibili creatura potest
comprehendi. cum tpsa om̃ra itisibilia comp̃¬
hendat: Non enim potest ei cȩlum obsistere. quin
cȩlestia tractet: non abyssus. quin infernalia
cogitet. hec est substantia spiritualis: D. forma¬
tantũ. ꝑ hȩc enim uerba: inniutur nobis eius
fragilis natura. D. Quare de tam uili materia
ereauit illum : mn. ad dedecus diaboli. ait plus ẽ¬
traret. de qua ipse gloriosus cecidisset . D. Undeꝰ
nomen accepit s m. Cũ esset miior mundus: acce¬
pit nomen ex quatuor mundi clinaacibus quȩ gre¬
ce dicuntur anathole. dissis. artbos. mensebrĩt:
quia genus suum: quatuor mundi partes erat
impleturum: In hec etiam habuit similitudi¬

Expanded text:
praesentia et invisibilia intelligit, habet volunpraesentia et invisibilia intelligit, habet voluntatem qua mala respuit et bona eligit. In Deo consistunt omnes virtutes: hujus similitudinem habet anima, quae capax est omnium ab omni creatura, cum ipse comprehendat omnia, ita anima a nulla visibili creatura potest comprehendi, cum ipsa omnia visibilia comprehendat: non enim potest coelum ei obsistere quin coelestia tractet, non abyssus quin infernalia cogitet: haec est substantia spiritualis. D. Formatantum. Per haec verba innuitur nobis ejus fragilis natura. D. Quare de tam vili materia creavit eum?--M. Ad dedecus diaboli, ut plus contraret gloriam de qua ipse gloriosus cecidisset. D. Unde nomen accepit?--M. Cum esset minor mundus, accepit nomen ex quatuor climatibus mundi, quae Graece dicuntur anatole, dysis, arctos, mesembria, quia genus suum quatuor partes mundi impleturum erat. In hoc etiam similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
rotundum. in celestis specie modum ÷ in quo
duo oculi ut duo luminaria in cȩlo micant:
quod etiã septem foramina ut seꝑtem armo
tus uerfatur: similat aerem. in quo uenti
et tonitrua concttantur: Henter omnes
liquonres: ut mare accipit om̃ia flumina.: Redes
totum corporis pondus: ut terra cuncta susti¬
nent Ex cęlesti igne: uisum. Ex suꝑiori aere: au¬
ditum: Ex inferiori: olsatum. Ex aqua: gustum:
Ex terra: habet tactum Participatioñe duricie
lapidum habet in ossibus: uigor̾e arborũ m un¬
guibus: decor̃e graminũ in crinibus: sensum
cum atumalibus hȩc est eñi fubstantia corporal:
D Snde sp̃ualis ÷ ea. Ex spũali igne ut creditur:
i qua imago et similitudo dei expriit᷑:
informa accipitur: simalirudo in qualitate uel
quantitate. considerat᷑. Piuinitas consistit in
tratate: huius imaginem tenet anima. quȩ
habet memoriam: per quam p̃terita et futura
memuit et recolit. habet intellectum: ꝑ que

Expanded text:
rotundum, in coelestis sphaerae modum: in quo rotundum, in coelestis sphaerae modum: in quo duo oculi ut duo luminaria in coelo micant; quod etiam septem foramina, ut septem coelum sis versantur, simulat aerem, in quo venti et tonitrua concitantur. Venter omnes liquores, ut mare omnia flumina recipit. Pedes totum corporis pondus, ut terra cuncta, sustinent. Ex coelesti igne visum, ex superiore aere auditum, ex inferiore olfactum, ex aqua gustum, ex terra habet tactum. Participium duritiae lapidum habet in ossibus, virorem arborum in unguibus, decorem graminum in crinibus, sensum cum animalibus: haec est substantia corporalis. D. Unde spiritalis?--M. Ex spirituali igne, ut creditur, in quo imago et similitudo Dei exprimitur. in forma accipitur, similitudo in qualitate vel quantitate consideratur. Divinitas consistit in Trinitate; hujus imaginem tenet anima, quae habet memoriam per quam praeterita meminit, habet intellectum quo
Abbreviated transcription (Latin):
gere. indignati sunt: et fummo bono fortiter uibe¬
serunt Unde continuo in remunerationẽ confir¬
mationem acceperunt: Et qui pͥus de certa beatitudi¬
ne erant incerti: tunc facti sunt certi D. Qualem
formam habent angeli : ea. Quomodo deus. Ut e¬
nim imago cerȩ impͥmitur signaculo: sic erpressa
est tn eis. der fimilitudo. B. Quȩ similitudo: Mln
eo qđ funt lix. quod sunt incorporei: et om̃i
pulchritudine decorati. B. Sciunt om̃ia÷ uel pos¬
sunt om̃ia : ei. Nuichil est in rerũ natura. qđ eos late¬
at: cum in deo omnia conspiciant. Sane
om̃ia quȩ facere uolunt: sine difficultate
bonorum: e. sion. Sed ut impleretur electoꝵ
numerus: homodecimus est creatus D. Unde :¬
mn. De spuali et corporali substantia. A. Unde cor¬
poralis: m. De quatuor elementis. Unde et miero¬
cosmus dicitur: idest minor mundus: habet
namq ex terra carnem: ex aqua sanguinemᷤ
ex aere flatum: et ex igne calorem: Caput eus

Expanded text:
gere, indignati sunt, et summo bono fortiter inhaegere, indignati sunt, et summo bono fortiter inhaeserunt: unde continuo in remuneratione confirmationem acceperunt; et qui prius de sua beatitudine incerti erant, tunc facti sunt certi. D. Qualem formam habent angeli?--M. Quodammodo Dei. Ut enim imago cerae imprimitur signaculo, sic expressa est in eis Dei similitudo. D. Quae similitudo?--M. In eo quod sunt lux, quod sunt incorporei, et omni pulchritudine decorati. D. Sciunt omnia, vel possunt omnia?--M. Nihil est in rerum natura quod eos lateat, cum in Deo omnia conspiciant. Sane omnia quae facere volunt, sine difficultate bonorum? --M. Ita: sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus est creatus. D. Unde?--M. De spirituali et corporali substantia. D. Unde corporalis?--M. De quatuor elementis: unde et microcosmus, id est minor mundus dicitur: habet namque ex terra carnem, ex aqua sanguinem, ex aere flatum, ex igne calorem. Caput ejus est
Abbreviated transcription (Latin):
seit nisi solus deus: et cui ipse uoluerit reuelarez B.
sepe mala cogitatio pro ꝑfecto oꝑe recumpensat᷑⁊ ñne
hȩc ab illis ignorat᷑ : M. Imaginas fantasmatũ a se im¬
missas ab animab concipi. et in cogitatio. nib foa
te conceptas. non uident: quiaut nr
ferre: Iustos autem nequaqũa temptarent: si se ab eis
suꝑariscirent. D. Possunt om̃ia quȩ uolunt: ca. Bonũ
quidem nec uolunt. nec poterunt unqũa: ad malum uero
ualde efficaces sunt: non tn quantũ uolunt. s quantũ
a bonis angłis ꝑmittunt᷑. De bonis angelis. Discipulꝰ.¬
confirmati s̃ ut nunquam nec cadere nec peccare pos¬
sint:. D. Quid est nonpossint: cn. stunqu̾a ualent. D.
Cur non etiã illi similiter sunt confirmati: en. Non
tandiu expectauer̃t A. Num casus illoꝵ fuit causa
confirmationis istor:. M. Nequaqũa: s merttum
ipsoꝵ. Cum eñi uiderent illos malum. suꝑbiendo elt¬

Expanded text:
scit nisi Deus, et cui ipse voluerit revelare. D. scit nisi Deus, et cui ipse voluerit revelare. D. Saepe mala cogitatio pro perfecto opere nuncupatur. Num haec ab illis ignoratur?--M. Imagines phantasmatum a se immissas ab animabus concipi, et in cogitationibus formante conceptas non vident, quia ut no. Justos autem nequaquam tentarent, si se ab eis superari scirent. D. Possunt omnia quae volunt?--M. Bonum quidem nec volunt, nec omnino poterunt. Ad malum vero valde efficaces sunt; non tamen quantum volunt, sed quantum a bonis angelis permittuntur. 10. De bonorum angelorum confconfirmati sunt, ut nunquam cadere nec peccare possint. D. Quid est, non possint?--M. Nunquam velint. D. Cur non etiam illi similiter sunt confirmati?--M. Non tam diu exspectaverunt. D. Num casus illorum fuit causa confirmationis istorum?--M. Nequaquam, sed meritum ipsorum. Cum enim viderent illos malum superbiendo eli
Abbreviated transcription (Latin):
remuneratione acciꝑent ne unqu̾a peccare possent: D.
Cum deus p̃sciret eos tales futuros: qͣre creauit eos : Ml.
Propt̾ ornatũ sui oꝑis. St enim pictor nigrũ color̃e fub¬
sternit ut albus uel rubeus preciosior sit: fic collatio¬
ne malorũ iusti clariores fuint B. Cur ñ creauit
alios anglos ꝓ eis : m. alii angli non debuerũt restitu
i. nisi tales esent quales illi fuissent si ꝑmansissent non
uisa pena peccati: qđ erat impossibile: Nam ut illi pec¬
cauerũt: mox inpęnas ꝓruerunt: De de monibus. D.¬
I ciunt demones om̃ia: M. Ex angelica natura in eis
plurima ⁊ s̃i scientia: non tn sciunt om̃ia: E qͣn¬
to nai ara illorũ est subtilior hominu: tanto in om̃i-¬
b artib ꝑitiores sunt qũa ullus hominũ: futura
nesciunt nisi qͣnta extransactis colligunt: et qͣntũ eos
deus sinit scire: Porro cogitationes et uoluntates nemo

Expanded text:
remunerationem acciperent, ne unquam peccare possent. D. remunerationem acciperent, ne unquam peccare possent. D. Cum Deus praesciret eos tales futuros, quare creavit eos?--M. Propter ornamentum sui operis. Ut enim pictor nigrum colorem substernit, ut albus vel rubeus pretiosior sit, sic collatione malorum justi clariores fiunt. D. Cur non creavit alios angelos pro eis?--M. Alii angeli non debuerunt pro eis restitui sive creari, nisi tales essent, quales illi fuissent, si permansissent, non visa ulla poena peccantium: quod erat impossibile, nam ut illi peccaverunt, mox in poenas proruerunt. 9. De daemonum Sciunt daemones omnia?--M. Ex angelica natura inest eis plurima scientia, non tamen sciunt omnia. Et quanto illorum natura est subtilior hominum natura, tanto in omnibus artibus peritiores sunt, quam ullus hominum. Futura nesciunt, nisi quantum ex transactis colligunt, vel quantum Deus eos sinit scire. Porro cogitationes et voluntates nemo
Abbreviated transcription (Latin):
dulcedinem non gustauit: quͣa non acceptam. fa-¬
stidiuit:s: nolendo acciꝑe deseruit et amisit.¶.
et in extremo examine cũ eis ȩterno tncendio
potuerunt. B. Quare : m. Qͥa sicut nullo tnsti¬
gante ceciderunt. Ita nullo adiuuante surgere debu-¬
erunt: qđ eis impossibile fuit: s et aliud eis oberat:
Qm̃ uidelicet qi sua sponte malum elegerunt. iuste
ablata est eis uoluntas totius boni: et ideo no
luerunt:  qr nolunt: nunqũa redire poterunt.
gelo. sieut hoĩes ab uno hoĩe sunt nati: Iam si
xp̃s ab uno angło angłicam naturã sumeret. illum solũ
redimeret. alii extra redemptionẽ remanerent: nec il¬
lum solum redimeret cum mori non posset Deus em̃ pro
satisfactione nͥ mortem noluit Angeli aũt immortales
sunt: iõ inrecuꝑabiles ꝑmanscrunt: Quare non cre-¬
auit eos deus tales qͥ peccare non possent: M. Propt̾ ui-
rari debuisset. Si em̃ ita creati essent. ut peccare ñ possẽt.
sent eligere bom̃i E si hȩc uoluntarie digerent: iuste in

Expanded text:
dulcedinem non gustauit: quam non utique acceptam fastidiuit, sed nolendo accipere deseruit et amisit. et in extremo examine cum eis aeterno incendio potuerunt. D. Quare?--M. Quia sicut nullo instigante ceciderunt, ita nullo adjuvante resurgere debuerunt: quod erat eis impossibile. Et aliud eis oberat, quia sua sponte malum elegerunt, juste ablata est eis voluntas totius boni: et ideo non volunt; et quia nolunt, nunquam redire poterunt. gelo, sicut homines ab uno homine nati. Ideo si Christus ab uno angelo naturam angelicam sumeret, illum solum redimeret, alii extra redemptionem remanerent; nec illum solum redimeret, cum mori non posset. Deus enim pro satisfactione non nisi mortem voluit; angeli autem immortales sunt, ideo irreparabiles permanserunt. D. Quare non creavit eos Deus tales, ne peccare porari debuisset. Si enim ita creati fuissent, ut peccare non possent, et vellent et possent eligere bonum, et si hoc voluntarie eligerent, juste in
Abbreviated transcription (Latin):
phetauit. D. Cur non funt om̃s electi pariter ere
posteri edalim quicqu̾a peccare possent Uoluit
ergodẽus ut bontum eligerent libere: et stand
dur̃ ittams matiti. itauie concupiscentia unge¬
rentũr: et̃ sieuit oeulus se leuat ad uidendimꝰ.
ita sine delectatione illud membrũm sensibile
suum ꝑageret officiũ. l. Quali modo ꝓdreret  .
bilis: et non loquens ut nunc : on. Mox ut na:¬
sceretur ambularet. et absolute loqueretur.
et conra singulos defectus de lignis ibi posi¬
tis uͥreretur÷ et grefiro tempore a dea de li¬
gno uitȩ ederet: et sic in uno statu postmodum ꝑ¬
maneret: B. Quandiu debuerunt esse in paradysos¬
m. Esq quo impleretur numerus angłoꝵ qui ceci¬
derant: et ille numerus electorum qui erat. im¬
plendus. ut angeli non cecidissent:b. Quomodo
posset paradysus eos om̃s cape &. Sicut nunc
generatio post generatione moriendo. preterit. et

Expanded text:
e una. D. Cur non sunt omnes electi simul creaposteri eorum unquam peccare possent. Voluit ergo Deus ut bonum eligerent libere, et istud dum manus manui, ita sine concupiscentia jungerentur, et sicut oculus se levat ad videndum ita sine delectatione illud sensibile membrum suum perageret officium. D. Quali modo pareret mulbilis, et non loquens, ut nunc?--M. Mox ut nasceretur ambularet, et absolute loqueretur; et contra singulos defectus de lignis ibi positis uteretur, et praefixo a Deo tempore de ligno vitae ederet, et sic in uno statu postmodum permaneret. D. Quandiu debuerunt esse in paradiso?--M. Usquequo impleretur numerus angelorum qui ceciderunt; et ille numerus electorum, qui erat implendus si angeli non cecidissent. D. Quomodo posset paradisus eos omnes capere?--M. Sicut nunc generatio per mortem praeterit, et
Abbreviated transcription (Latin):
et mane cta. Sesꝑ est finis iam consummati oꝑis.¬
immo ordinati: mane aũt incipientis. uel potius in¬
ardinati oꝑis . B. aꝑtius om̃ia edissere Quid factũ¬
tens rex constiuut sibi preclarũ palacium:
dum: in quo exicialem locũ.i. infernu Ad qđ pala¬
rum: quem nec liceret excedi : et que necesse esset
compleri: Porro hunc numerũ uoluit constare
ex angłis et hominib. Ipsum aũt numerum de-¬
terminauit indecem, Nouẽ qͥdem or-¬
dinib angłoꝵ: detimo hortnti D. Quare nouẽ
angłor: M. Propter trinitatem: In nouena¬
rio entm numero tercio fit repetitus: D. Qua¬
re in uno hõinũ: M. Propt̾ unitat̾ẽ: ut uidelicet¬
unitas in trinitate. ab angłis et hominibus coleret᷑.
ali ab angelis: de corporali ab hominib. Hũt. niꝰ
Quando facti sunt angłis M. Cum dictum est:
frat lix .b. Bixit hȩc uerba deus : C. Non. Sed
per hȩc uerba nobis illorum fublimis natura tnfi
indigeant nomtnibus . B. Michael. gabriel.ra¬

Expanded text:
m consummati imo ordinati operis, mane autem incipientis vel potius ordinandi operis. D. Apertius omnia edissere.--M. Ptens rex, constituit sibi praeclarum palatium, dum, in quo exitialem lacum, id est infernum, itum, quem nec liceret excedi, et quem necesse esset compleri. Porro hunc numerum voluit constare ex angelis et hominibus. Ipsum autem numerum determinavit in decem, novem quidem ordinibus angelorum, et decimo hominum. D. Quare novem angelorum?--M. Propter Trinitatem, in novenario enim numero tenarius tertio fit repetitus. D. Quare uno hominum?--M. Propter unitatem, ut unitas in Trinitate ab angelis et hominibus laudareturali ab angelis, de corporali ab hominibus. D. Quando facti sunt angeli?--M. Cum dictum est: Fiat lux . D. Dixit haec verba Deus?--M. Non; sed per haec verba illorum sublimis natura nobisindigeant nominibus. D. Michael, Gabriel, Ra