comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stolicam historiam ab euͣngelicis sacra¬
tissime conditam: sed et plurimoꝵ scõꝵ
gesta plurimos ecclie magistros ad ĩstru¬
ctionẽ multoꝵ. et etiam historiographos
agones scłarium ad posteroꝵ memoriã
descripsisse: gentiles quoq poetas sua fig¬
menta grandisonis pompare modis.
studuisse legamus
nasciturus sc̃s remigius. ⁊ quomodo ꝑ eũ dñs illi debe¬
ret lum̃ ccłoꝵ reddere.
Quod remedium fuisse illũ legimus appellatũ ⁊ sta¬
tĩ post annos scolares. reclusioni se mancipauit.
Qualit̾ elc̾s ad episcopatũ fuerit sc̃o remiguis. ⁊ de
signis celitus in eius electione ostensis.
Qualit̾ sc̃s remigius ẽ ordinatus ep̃s. ⁊ qualẽ mox
se in epĩscopatu exibuit
Qiałr intrepidi passeres in manu illuis mense religas
et tres de omelia lectionis euuãgelice
legãt᷑. sb̾siciua distĩctõẽm notis ãtiqͦꝵ pe¬
ritia inuentis. quantum inde ppło aucdi¬

Expanded text:
stolicam historiam ab euvangelistis sacrastolicam historiam ab euvangelistis sacratissime conditam, sed et plurimorum sanctorum gesta plurimos aecclesiae magistros ad instructionem multorum et etiam historiographos agones secularium ad posterorum memoriam descripsisse, gentiles quoque poetas sua figmenta grandissonis pompare modis studuisse legamus.nasciturus sanctus Remigius, et quomodo per eum Dominus illi deberet lumen oculorum reddere. 2. Quod Remedium fuisse illum legimus appellatum, et statim post annos scolares reclusioni se mancipavit. 3. Qualiter electus ad episcopatum fuerit sanctus Remigius, et de signis celitus in eius electione ostensis. 4. Qualiter sanctus Remigius est ordinatus episcopus, et qualem mox se in episcopatu exibuit. 5. Qualiter intrepidi passeres in manu illius mensae reliquias et tres de omelia lectionis euvangelicae legantur, – subsiciva distinctione notis antiquorum peritia inventis, quantum inde, populo audi
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ miraculis a dño ꝑ beatissimũ
patronum nr̃m oꝑatis ad exoratõem legẽ¬
tium siue audientiũ pro modulo intellect᷑ꝰ¬
mei. de catholicoꝵ dictis subiungere cura¬
bo uestigia beati gregorii licet ñ ualeam.
prosequi moliar. qui describens scõꝵ actus.
prauoꝵq casus. exortatione inde assũpta
scd̃̾m sapĩam sibi a deo datam. multa ueres¬
saria et utilia legentib et audientib int̾¬
posuit. Uerum et non abre agere a quo¬
quam uideri puto: si ea que de ortu. et ac¬
tu atq obitu. domni et patroni acꝑtecto¬
ris nr̃i inscedulis uetustate ꝓpe deletis
inuenta st̃ reperio: et de ablitis ad lucem
reduco. et ea que ueterum cerra relatione
cognoui. litteris cõmendare ꝓcuro: cũ sicu¬
ti ꝓ̃misi. scĩ esdre pontificis studio sacras
scripturas desidia ⁊ profanitate impioꝵ
uideoꝵ abolitas noscamus fuisse restau¬
ratas. et non solum euuͣgelicam et apo-¬

Expanded text:
virtutum miraculis, a Domino per beatissimum virtutum miraculis, a Domino per beatissimum patronum nostrum operatis, ad exortationem legentium sive audientium pro modulo intellectmei de catholicorum dictis subiungere studebo, vestigia beati Gregorii, licet non valeam, prosequi moliar, qui describens sanctorum actus pravorumque casus, exortatione inde assumpta, secundum sapientiam sibi a Deo datam multa necessaria et utilia legentibus ac audientibus interposuit. Verum et non ab re agere a quoquam videri puto, si ea que de ortu et actu atque obitu domni et patroni ac protectoris nostri in scedulis vetustate prope deletis inventa sunt reparo et de abditis ad lucem reduco et ea que veterum certa relatione cognovi litteris commendare procuro, cum, sicuti premisi, sancti Esdrae pontificis studio sacras Scripturas, desidia et profanitate impiorum Iudaeorum abolitas, noscamus fuisse restauratas, et non solum euvangelicam et apo
Abbreviated transcription (Latin):
uulgata relatione ꝑcepi: et que ad ĩstru¬
ctoẽm legentium uel audientiũ. adam.
uel eoꝵ uerba de quoꝵ dictis ea mutua¬
bo. ponere ꝓcurabo. uel meo sermone di¬
ctabo. uolens quicdlam debiti mei obseqͥi
in laude qua ñ indiget. offerendo ipsi be¬
nefactori meo retribuere pro omnib q̃
indigno mͥ gratis potius tribuit. quam
meritis ullis retribuit. Deniq in descrip¬
tione uirtutum eius. ordinem quo per
illũ eas dñs dignatus est oꝑari seruare
ñ potero. sel sicut eas uel scripto. uel au¬
clitu accepi. illas describam. Sic eni sal¬
uo altiore prophetite inspirationis mun̾e
diuino allate misterio: et psalmos sc̃s ihe-¬
ronimus dicit in ordine digestos. ñ sicut
fuerunt editi. sed sicut ab esdra diuersis
temꝑib fuerunt inuenti. Uerumptamẽ
prout noticiam temꝑum inuenero. uel
orclini gesta congruere uidero. ea cligere¬
re ꝓcurabo. In hiis autem que descriptis

Expanded text:
vulgata relatione percepi et quae ad instruvulgata relatione percepi et quae ad instructionem legentium vel audientium addam, vel eorum verba de quorum dictis ea mutuabo ponere procurabo vel meo sermone dictabo, volens quiddam debiti mei obsequii in laude qua non indiget offerendo ipsi benefactori meo retribuere pro omnibus, quae indigno michi gratis potius tribuit, quam meritis ullis retribuit. Denique in descriptione virtutum eius ordinem, quo per illum eas Dominus dignatus est operari, servare non potero; sed, sicut eas vel scripto vel auditu accepi, illas describam: sic enim salvo altiore propheticae inspirationis munere divino allate mysterio, et psalmos sanctus Hieronimus dicit in ordine digestos, non sicut fuerunt editi, sed sicut ab Esdra diversis temporibus fuerunt inventi. Veruntamen, prout notitiam temporum invenero vel ordini gesta congruere videro, ea digerere procurabo. In his autem, quae descriptis
Abbreviated transcription (Latin):
ris nr̃i repperire ualerem. Ad que m̾ittens:
q̃ mͥ ꝓmissa fuerunt penitus falsa mnue¬
ni. Nunc autem opitulante dño. qui in
se confidenti. et oꝑa sua. qui mirabilis et
gloriosus est in scĩs sius uolenti loqui ꝓmit¬
tit. aperi inquiens os tuum et ego adim¬
et ortu eius incipiens. et sic tam ea que
in historiis a maiorib etdictis de illo in¬
ueni: quam et illa que in duisis scelulis
clisꝑsa repperi. uerum et illa in serie clige¬
rens. que uulgata relatione ꝑcepi. quia
ut longe ante nos dictum est etiam in sc̃ĩs
scͥpturis. sed et in euugelica ueritate com¬
ꝑitur. uera est lex historie. simpliciter
ea que fama uulgante colligitur: ad in¬
st̾uctionẽ posteritatis litteris cõmenda¬
re. In quib omnib lectorem stili diuer¬
sitas ñ ꝑturbet. qm̃ ea que de historiis.
maiorum assumam. et ea que in antiqͥs
scedulis repperiam. ita ut inuenta fue¬
rint ponam. Illa uero que ex antiquis

Expanded text:
nis nostri repperire valerem. Ad quae mittens, nis nostri repperire valerem. Ad quae mittens, quae michi promissa fuerunt, penitus falsa inveni. Nunc autem, opitulante Domino, qui in se confidenti et opera sua, qui mirabilis et gloriosus est in sanctis suis, volenti loqui promittit: Aperi, inquiens, os tuum, et ego adimet ortu eius incipiens, et sic tam ea quae in historiis a maioribus editis de illo inveni, quam et illa que in diversis scedulis dispersa repperi, verum et illa in serie digerens quae vulgata relatione percepi, quia, ut longe ante nos dictum est et etiam in sanctis Scripturis, sed et in euvangelica veritate comperitur, vera est lex hystoriae simpliciter ea que fama vulgante colligitur ad instructionem posteritatis litteris commendare. In quibus omnibus lectorem stili diversitas non perturbet, quoniam ea que de historiis maiorum assumam et ea quae in antiquis scedulis repperiam ita, ut inventa fuerint, ponam; illa vero quae ex antiquis
Abbreviated transcription (Latin):
dustria retaurati. Unde scriptum est
de eo. Ascendit esdras de babilone: et ip̃e
scriba uelox in lege moysi. Uelox ideli¬
cet: quia promptiores litterarũ figuras
quas eatenꝰ hebrei habebant reppererit.
Et in epistola regis persarum. Artarxer¬
xes rex regum esdre sacerdoti scribe legis
dei celi doctissimo salutem. Quo contra ⁊
nos multis aliis ꝑlitis. plura in quibdã
historiis et diuersis pictaciolis. ac usitates
relatione a p̾cedentib relicta posteris. de
ortu ⁊ uita seu uretutib et obitu domni ⁊
scĩssimi patris ac ꝓtectoris nr̃i remigii
habemus que in memorata exceptione
ñ continentur. Unde bonis ur̃is desideriiᷤ
placuit. ut illa mea seruitus. ad ignoran-¬
tiũ et subseq̃ntium noticiam in unum
colligeret. Quod etiam dui fecissẽ nisi
me spes uana deluderet quibdã clicenti¬
b quia in illo et illo loco magnũ librum
de uita et uirtutib ipsius domni et ꝓtecto¬

Expanded text:
dustria restaurati. Unde scriptum est dustria restaurati. Unde scriptum est de eo: Ascendit Esdras de Babilone, et ipse scriba velox in lege Moysi, – velox videlicet, quia promptiores litterarum figuras quam eatenus Hebrei habebant reppererit, – et in epistola regis Persarum: Artarxerxes rex regum Esdre sacerdoti, scribae legis Dei caeli doctissimo salutem. Quo contra et nos, multis aliis perditis, plura in quibusdam historiis et diversis pitaciolis ac usitata relatione, a precedentibus relicta posteris, de ortu et vita seu virtutibus et obitu domni et sanctissimi patris ac protectoris nostri Remigii habemus, que in memorata exceptione non continentur. Unde bonis vestris desideriis placuit, ut illa mea servitus ad ignorantium et subsequentium notitiam in unum colligeret. Quod etiam diu fecissem, nisi me spes vana deluderet, quibusdam dicentibus, quia in illo et illo loco magnum librum de vita et virtutibus ipsius domni et patro
Abbreviated transcription (Latin):
que ñ habemus. sicut est liber iustorũ
qui cõmemoratur in libris regum. et si¬
cut est liber belloꝵ dñi. cuius in libro nu-¬
meroꝵ mentio est.Neq carmina salomo¬
iis. neq disputationes eius sapientissi¬
mas de lignoꝵ natura. herbarumq om¬
nium itemq iuinentoꝵ. uolucrum. rep¬
tiliũ et piscium. uel quod in libro uerba
dierum dicitur. Reliqua uero oꝑum
salomonis priorum et nouissimoꝵ scͥp¬
ta sunt in uerbis nathan prophete. et ĩ
libris ahie silonitis. In uisione quoꝙ addo
uidentis contra iheroboam filium nabath:
et multa huius uolumina que sc̃ptura
quidem fuisse probat sed hodie constat
non esse. Uastata namq a chaldeis uidea.
ut in patrum litteris legimus. et iam
bibliotheta antiquitus congregata in¬
ter alias prouintie opes. hostili est igne
consumpta: ex qua qui nunc pauci in
scã scriptura continentur libri. post mo¬
dum esore pontificis et ꝓphete sunt in¬

Expanded text:
quae non habemus: sicut est liber Iustorum, quae non habemus: sicut est liber Iustorum, qui commemoratur in libris Regum, et sicut est liber bellorum Domini, cuius in libro Numerorum mentio est; neque carmina Salomonis neque disputationes eius sapientissimas de lignorum natura herbarumque omnium itemque iumentorum, volucrum, reptilium et piscium, vel quod in libro verba dierum dicitur; reliqua vero operum Salomonis priorum et novissimorum scripta sunt in verbis Nathan prophete et in libris Ahiae Silonitis, in visione quoque Addo Videntis contra Hieroboam, filium Nabath; et multa huius volumina, quae Scriptura quidem fuisse probat, sed hodie constat non esse. Vastata namque a Chaldeis Iudea, ut in patrum litteris legimus, etiam bibliotheca antiquitus congregata inter alias provinciae opes hostili est igne consumpta, ex qua pauci, qui nunc in sancta Scriptura continentur libri, postmodum Esdrae pontificis et prophetae sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
aliarum eccłiarum episcopus. huic re¬
mensi episcopio partem de reb eccl̃iasti¬
cis dedit: et tilpinum in hac urbe remoꝵ
ep̾m orclinari consensit. Hoc enim in hac
eccłia in nouissimo scli temꝑe. de libro me¬
morato sed et de aliis accidit. quod anti¬
quo temꝑe de autenticis scripturis eue¬
nisse sc̃s iohannes chrisostomus in o-¬
melia eunͣgelii scd̃m matheum me¬
morat dicens. Multa enim ex ꝓpheti¬
cis petiere monimentis: quod de hysto¬
ria paralipomenon probare possibile
est. Desides eium cum essent uidei. nec
desides modo secl et impii. alia quidem
ꝑdiderunt negligenter. alia uero tum
incenderunt. tum conciderunt profane.
Et de profanitate quidem talia iheremi¬
as refert. De negligentia uero in qͣrto
regum libro legimus: qm̃ post multũ
temꝑis uix de uteronomi sit uolumen
reꝑtum. defossum quodam in loco. ac pe¬
ne deletum. Sed et plura de scripturis
in hus que habemus memorata legunꝰ

Expanded text:
aliarum aecclesiarum episcopiis, huic Realiarum aecclesiarum episcopiis, huic Remensi episcopio partem de rebus aecclesiasticis reddidit et Tilpinum in hac urbe Remorum scopum ordinari consensit. Hoc enim in hac aecclesia in novissimo saeculi tempore de libro memorato, sed et de aliis accidit, quod antiquo tempore de autenticis scripturis evenisse sanctus Iohannes Chrisostomus in omelia euvangelii secundum Mattheum memorat, dicens: Multa enim ex propheticis periere monimentis, quod de historia Paralipomenon probare possibile est. Desides enim cum essent Iudei, nec desides modo, sed et impii, alia quidem perdiderunt neglegenter, alia vero tum incenderunt, tum conciderunt profane. Et de profanitate quidem tali Hieremias refert; de neglegentia vero in quarto Regum libro legimus, quoniam post multum temporis vix Deuteronimii sit volumen repertum, defossum quodam in loco ac pene deletum. Sed et plura de scripturis in his quae habemus memorata legimus,
Abbreviated transcription (Latin):
morib et habitu et actu. inreligiosus. lai¬
cus. episcopia remoꝵ ac treueroꝵ usurpãs
insimul per quadraginta cicirt̾ annos
pessum dederit. C uius infelici tempore.
de ista remensi eccłia. non solum pretio¬
sa queq ablata fuerunt: sed et eccłie atq
domus religiosoꝵ destucte. et res ab epis¬
copio fuere diuise: illi quoq pauci qui
erant residui clerici negotio iuctum q̃¬
rebant. et denarios quos mertunonio
conquirebant. in cartis et libroꝵ foliis in¬
terdum ligabant. Sicꝙ prefatus liber
cum aliis partim stillicidio putrefactꝰ.
partim soricib conrosus. partim folioꝵ
abscisione diuisus. in tantum deperiit.
ut pauca et dispersa inde folia reperta
fuerint. Cum uero temꝑe pippini re¬
gis. predicti karli principis filii reue¬
latione ostensa. eucherio aurelianen¬
sis ciuitatis ep̃o. de dampnatione eter¬
na eiusdem karli qui res eccliarum di¬
uiserat fuit: idem et pippinus sicut et

Expanded text:
moribus, habitu et actu inreligiosus laimoribus, habitu et actu inreligiosus laicus episcopia Remorum ac Trevirorum usurpans insimul per XL circiter annos pessumdederit. Cuius infelici tempore de ista Remensi aecclesia non solum pretiosa queque ablata fuerunt, sed et aecclesiae atque domus religiosorum destructe et res ab episcopio fuere divisae. Illi quoque pauci qui erant residui clerici negotio victum querebant et denarios quos mercimonio conquirebant in cartis et librorum foliis interdum ligabant. Sicque prefatus liber cum aliis partim stillicidio putrefactus, partim soricibus conrosus, partim foliorum abscisione divisus in tantum deperiit, ut pauca et dispersa inde folia reperta fuerint. Cum vero tempore Pippini regis, predicti Karli principis filii, revelatio ostensa Eucherio Aurelianensis civitatis episcopo de dampnatione aeterna eiusdem Karli, qui res aecclesiarum diviserat, fuit, isdem Pippinus, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
que in populo recitarentur excipere: quani¬
nus ea sine teclio audire. et mente recon¬
dere atq perea ad amorem et honorem.
atq deuotionem dei et ipsius ꝓtectoris sin.
idem popls excitari ualeret. qͣuod et in e¬
adem exceptione lector potest aduertere:
ubi scriptum est studeamus pauca dis¬
sere : plurima preterire. Et cũ ipsa ex¬
tis ꝓpter breuitatis sue facilita ẽ trans¬
cribi: ip̃e magnus codex. a negligenti¬
b negligentius cepit haberi: usq dum
temꝑe karli principis. qͣndo ꝓpter discordiã
et contentionem de principatu inter eũ
et raganfredum et freq̃ntia ac ciuilia.
ĩmo plus qͣm cuulia. quia in testina et
parricidalia bella in germanicis. et bel¬
gicis. ac gallicanis prouintiis. religio xp̃i¬
anitatis pene fuit abolita: ita ut ep̾is
in pautis locis residius. episcopia laicis
donata. et per eos reb cliuisa extiterint:
a deo ut nuilo quidam tonsura clericus.

Expanded text:
quae in populo recitarentur, excipere, quatiquae in populo recitarentur, excipere, quatinus ea sine tedio audire et mente recondere atque per ea ad amorem et honorem atque devotionem Dei et ipsius protectoris sui idem populus excitari valeret. Quod et in eadem exceptione lector potest advertere, ubi scriptum est: Studeamus pauca disserere, plurima preterire. Et cum ipsa extis propter brevitatis suae facilitatem transscribi, ipse magnus codex a neglegentibus neglegentius cepit haberi, usque dum tempore Karli principis, quando propter discordiam et contentionem de principatu inter eum et Ragamfredum et frequentia ac civilia, immo plus quam civilia, quia intestina et parricidalia bella, in Germanicis et Belgicis ac Gallicanis provinciis religio christianitatis pene fuit abolita, ita ut episcopis in paucis locis residuis episcopia laicis donata et per eos divisa rebus extiterint; adeo ut Milo quidam tonsura clericus,
Abbreviated transcription (Latin):
incinarus nomine
ñ merito ep̃c ac ple¬
bis dei famulus. di¬
lectis fr̃ib ac cũ mi¬
nistris nr̃is: huius
scẽ remensis eccłie
filiis. Sicut a senib et iam etatis ꝓuecte
uiris religiosis. qui. de temꝑe tilpiniur¬
do in seruitium istius eccł̃ie auctore deo
fui electus atq ꝓuectus. et postea per ali¬
quot annos uixerunt. fideli relatione
didici: a sius maiorib audierunt nar¬
rari eos iudisse librum maxime qͣntitate
manu antiquaria scriptum. de ortu ac
uita. et uirtutib atq obitu beati remi¬
gii scĩssimi patroni nr̃i. Qui hac oc¬
casione deperiit. qm̃ egidius post bea-¬
tum remigium quartus istius ciuita¬
tis ep̃c quemdam uirum religiosum. no¬
mine fortunatum. metricis uersibus
insignem. quia multis potentib et
honorabilib in hiis gallicis et uelgicis
regionib per diuersa loca. tunc uite
ac scientie sue merito inuitabatur:
petiit de eodem libro coturno gallicano
cdictato. apto sermone aliqua miratula.

Expanded text:
HINCMARUS NOMINE, NON MERITO EPISCOPUS AC PLEBIS DEI FAMULUS DILECTIS FRATRIBUS AC COMMINISTRIS NOSTRIS, HUIUS SANCTAE REMENSIS AECCLESIAE FILIIS. Sicut a senibus et iam aetatis provecte viris religiosis, qui de tempore Tilpini urdo in servicium istius sanctae aecclesiae auctore Deo fui electus atque provectus, et postea per aliquot annos vixerunt, fideli relatione didici, a suis maioribus audierunt narrari, eos vidisse librum maxime quantitatis manu antiquaria scriptum de ortu ac vita et virtutibus atque obitu beati Remigii sanctissimi patronis nostri. Qui hac occasione deperiit, quoniam Egidius post beatum Remigium quartus istius civitatis episcopus quendam virum religiosum nomine Fortunatum metricis versibus insignem, qui a multis potentibus et honorabilibus in his Galilcis et Belgicis regionibus per diversa loca tunc vitae ac scientiae suae merito invitabatur, petiit de eodem libro coturno Gallicano dictato aperto sermone aliqua miracula,
Abbreviated transcription (Latin):
et sepeliui. Quoꝵ mat̾ ualeria et
pat̾ uitalis dicti st̾: quos uno ortu
geminos genuerũt: et unũ ꝓtasiũ
aliũ geruasiũ uocauerunt. Quoꝵ
pat̾ uitalis militans consularis. ħͥ¬
cum fuiss cum paulino iudite su¬
o rauennã ingressus. et uideret in
conspectu iudicis xp̃ianũ nomine
ursicinum arte medicũ natione li¬
guriũ: post nuia tormenta capita¬
lem accepisse sententiã. Locus autẽ
ubi. decollabantur xp̃iani hoc habe¬
bat uocabulum. ut diceretur ad
palmam: eo quod arbores antique
palme illic ẽẽnt. Igitur cũ ut dixi¬
mus post nimia formenta decol¬
landus ueniret ad palmam. expa-¬
uit. Et clum uellet euadere: excla
sicine medice. qui alios curare con
suesti. teip̃m eterne mortis iaculo
uulnerare uis: Et qui per passiones
nimias uenisti ad palmam. coronã
ens hec ursicinus genu posuit: et
spiculatorem ut feriret hortabatur.¬
Et agens penitentiam quod expauis
ip̃e uitalis corpus martyris rapiẽs.
intra rauennatiũ urbem sepeliuit:¬

Expanded text:
 sepelivi: quorum mater Valeria, pater Vitalis dicti sunt. Quos uno ortu geminos genuerunt: unum Prothasium, alterum Gervasium vocaverunt. Quorum pater Vitalis militans consul Arianus fuiRavennam ingressus est, et cum videret in conspectu judicis sui Christianum nomine Ursicinum, arte medicum, natione Ligurium, post nimia tormenta capitalem accepisse sententiam locus autem ubi decollabantur Christiani hoc habebat vocabulum ut diceretur, ad Palmam, eo quod arbores antiquae palmae illic essent: ille igitur, ut diximus, post nimia tormenta decollandus cum veniret ad Palmam, expavit, et dum mallet male evadere, exclamsicine medice, qui alsuevisti, te ipsum aeternae mortis jaculo vulnerare; et qui per passiones nimias venisti ad palmam, coronam ens haec sanctus Ursicinus, genu posuit, et spiculatorem, ut feriret, hortatus; agens poenitentiam quod expavisssanctus Vitalis corpus martyris rapiens, intra Ravennensium urbem sepelivi
Abbreviated transcription (Latin):
olanensem urbem ꝑducerent: ita ut
ab intestato geruasius et ꝓtasius
parentib successissent: domũ ꝓpriã
in qua nati fuerant. et res uniuer-¬
sas. parentum et ca sellulas uenũ¬
et familiole sue: quam etiam inge¬
nuã feterant. Ip̃i u̾o in uno cenacu¬
lo se conduserunt: per detem ãnos

Expanded text:
olanensem urbem perducerent, ita ut olanensem urbem perducerent, ita ut ab intestato jure Gervasius et Protasius parentibus successissent; domum propriam in qua nati fuerant, et res universas parentum, et casellulas venumet familiolam suam ingenuam fecerunt: ipsique se in uno coenaculo
Abbreviated transcription (Latin):
ceptionis lib̾are studui. Tunt pau-¬
linus consularis dixit ad officialẽ¬
suum. Ducite eum ad palmã: et
quam: et ibi eum supinũ deponite:
et terra atq lapilib obruentes eũ
cdimittite. Quod cum fcm adimples
consecrauit: ut sacerdos apollinis qͥ
hoc consiliũ paulino ded̾at a dyabo¬
lo repletus eẽt. et ꝑ septem dies mne¬
nerguminꝰ ibi clamaret. ubi obru¬
tus erat uitalis dicens. Incendis me
abolo in flumine expirauit. expira¬
uit. Sc̃s autem uitalis gloriosus
Ualeria autẽ cõiunx eius. dum uel-¬
let corpus sc̃i uitalis au ferre. et a¬
xp̃ianis ꝓhibita. et in uisionibus
sepe admonita est. ne scm corpus
a malo homine bene positũ uiolaret.
Ip̃a autem cum reu̾teretur ad urbẽ
uano sacrificantes incurrit. Qui¬
cum eam deponentes de saumari-¬
o hortarentur secum epulari. At
licet de siluani ur̃i sacrificiis mã¬
ducare. Illi u̾o hec audientes tanta
eum cede mactauerunt: ut uix se
minecem eam sui homines ad medi¬

Expanded text:
ceptionis liberare studui? 10. Tunc Paulinus consularis dixit ad Officiarium: Ducite eum ad palmam, et quam, et ibi eum supinum deponite, et terra atque lapidibus obrutum, ibi dimittite. Quod cum fuisset impleconsecravit, ut sacerdos Apollinis qui hoc consilium Paulino judici dederat, diabolo repletus, per septem dies energumenus clamaret ibi, ubi obrutus est sanctus Vitalis, dicens: Incendis me,abolo in flumine, exspiravit. Sanctus autem Vitalis gloriosus aleria autem conjux ejus, dum vellet corpus sancti Vitalis auferre, a christianis prohibita est, et in visionibus saepe admonita, ne sanctum corpus a malo homine bene positum violaret.ia, cum reverteretur ad urbem vano sacrificantes incurrit; cumque eam deponentes de sagmari hortabantur secum epulari. Cumlicet mihi de Silvani vestri sacrificiis manducare, statim illi haec audientes, tanta eam caede mactaveruminecem eam sui homines ad Medi
Abbreviated transcription (Latin):
cut et frat̾ tuus. Cui protasius
respondens ait. Quis est miser:
ego qui te non timeo. an tu qͥ me
timere probaris: Astatius comes
dixit. Ego te quomͦ timeo: Prota¬
sius dixit. In eo quod tu timeas le¬
di a me si non sacrificau̾o. Si enĩ
non timeas te leli a me. ad sacrifi¬
Ego autem non te timens. contẽp¬
nõ minas tuas. et omĩa ydola tu¬
a uelut stercora computans. Dm̃¬
autem solum. qui regnat in celis.¬
ip̃m adoro. Audiens hec astatius¬
comes iussit eũ fustib cedi. Postea
ut quid tam suꝑb es. ⁊ tam re¬
bellis existens uis ꝑire. sicut proba¬
tasius dixit. Non tibi irascor. nec e¬
go nec ip̃a iusticia: quoniam cecos
litas enim que in tuis sensibus
regnat: non te ꝑmittit uidere que
dei sunt. Nam et dñs m̃s ih̾e xp̃c
crucifigentib eum non maledixit.
s potius ut indulgeretur eis ora¬
uit. addens hoc quia nescirẽt quid
facerent. Unde et ego tui misereor:
quia nescis quid facias.: Nunc er¬

Expanded text:
cut et frater tuus. Cui Protasius cut et frater tuus. Cui Protasius respondens, ait: Quis est miser, ego qui non timeo, an tu qui me timere probaris? Comes dixit: Ego te, quomodo timeo? Protasius respondit: In eo quod te times laedi, si non sacrificavero; si enim non timeres te laedi a me, me ad sacrifiEgo autem te non timens contemno minas tuas, et omnia idola tua, quasi stercora computans, Deum solum qui regnat in coelis, adoro. 17. Audiens haec Astasius, jussit eum fustibus caedi. Postea ut quid tam superbus et tam rebellis existis? vis perire, sicut tuum probatasius dixit: Non tibi irascor, nec ego, nec ipsa justitia; quoniam caecos litas enim, quae in tuis sensibus regnat, non te permittit videre quod Dei est. Nam et Dominus meus Jesus Ccrucifigentes se non maledixit: sed potius ut eis indulgeretur, oravit, addens et hoc, quia nescirent quid facerent. Unde et ego tui, misereor; quia nescis quid facias. Age er
Abbreviated transcription (Latin):
ueniente comite astatio qui profi¬
ciscebatur ad bellum. quod a mar¬
comannis fu̾at excitatũ: octurrert̃
ei temploꝵ cultores cum sacerdoti¬
b suis dicentes. Si ius letus ad
de eorum contemptu cõmoti sunt:¬
Audiens autem hec astatius comes.
iussit eos teneri. et ad se adduci:¬
quib et dixit. Bortor uos ut a deoꝵ
nr̃oꝵ iniuiriis temꝑãtes ad immo¬
landũ eis deuoti studeatis existere:
ut expedicio mea nouiter celebret᷑.
Geruasius dixit. Uictoriam de celo
debes a deo om̃ipotente requirere. nõ
a simulacris mutis et uanis. que
oculos habent sine lumine. aures
sine aulitu. nares sine odoratu. os¬
habent sine sermone. manus sine
tactu. pedes sine gressu. et uentrẽ
sine int̾ĩorib probantur habe̾: et
sine flatu eẽ noscuntur. Tunc in¬
dignatus comes astatius iussit e¬
um tam diu plumbatis contũdi:
qͣm dui exalaret sp̃m. Quo amo¬
to: iussit sibi adstare prothasium.
cui et lixit. Miser uel tu uiuere
stude: et noli biothanatus fieri si¬

Expanded text:
veniente comite Astasio, qui proficiscebatur ad bellum, quod a Marcomanis fuerat excitatum, occurrerunt ei templorum cultores cum sacerdotibus suis, dicentes: Si vis laetus ad de eorum contemptu commoti, reAudiens haec Astasius comes jussit eos teneri, et ad se adducQuibus dixit: Hortor vos ut deorum nostrorum injurias temperantes, ad immolandum eis devoti studeatis insistere; ut expeditio mea gnaviter celebretur. Beatus Gervasius dixit: Victoriam de coelo debes ab omnipotente Deo requirere, non de simulacris immundis et vanis, quae oculos habent sine lumine, aures sine auditu, nares sine odoratu, os sine sermone, manus sine tactu, pedes sine gressu, et ventrem absque interioribus probantur habere, et sine flatu esse noscuntur. Indignatus comes Astasius jussit eum tamdiu plumbatis tundi, quamdiu exhalaret spiritum. 16. Quo amoto, jussit sibi astare Protasium, cui dixit: Miser, vel tu vivere stude, et noli βιωθάνατος fieri, si
Abbreviated transcription (Latin):
tercio. hac enim illi specie apparuerat
ait. Hic. hic. hit. signans locum. dedit¬
q intellectum uiro. quem iusitati¬
one dignum fuerat arbitratus: ut
agnosceret se ip̃o loco. in quo sãctũ
dñi uidãt sacerdotem. die tertia ui¬
ctoriam adepturũ. atq ita securus¬
et bellum inchoauit. et consumma¬
uit.Nos tamen ea mediolanũ po-¬
siti ip̃o mascezile referente cognoui-¬
mus. Nam et in hac prouincia ĩ
qua nunc positi scripsimꝰ plurimis
hoc ip̃m retulimus sacerdotib qͥb
etiam referentib securius hec ante¬

Expanded text:
tertio hac enim illi specie apparuerat tertio hac enim illi specie apparuerat ait: Hic, hic, hic, signans locum; deditque intellectum viro, quem visitatione dignum fuerat arbitratus, ut agnosceret se in ipso loco in quo sanctum Domini viderat Sacerdotem, die tertia victoriam adepturum: atque ita securus bellum inchoavit et consummavit. Nos tamen ea Mediolani positi ipso Mascezele referente, cognovimus; nam et in hac provincia, in qua nunc positi haec scribimus, plurimis hoc ipsum retulit sacerdotibus, quibus etiam referentibus, securlus haec n
Abbreviated transcription (Latin):
florentina ubi nunc uir sanctus
zenobius ep̃s est quia ꝓmiserat¬
se petentib illis. illos eẽ sepius ui¬
sitaturũ. frequent̾ ad altare quod
est in basilica ambrosiana que ibi
dem ab ip̃o costituta est uisum ora¬
re ip̃o sancto sacerdote zenobio refe¬
rente didicimꝰ. In eadem etiã domo
in qua dedinans eugeniũ mansit.
tempore quo ragadaisus supͣdictam
ciuitatem obsidebat. cum iam penitꝰ
uisum cuidam apparuit. et ꝓmisit
alio die salutem illis adfuturam.
Quo referente: ciuium animi sunt
erecti: Nam alio die adueniente sti¬
licone tunc comite cum exercitu.
facta est de hostib uctoria. Het pau¬
sofia religiosissima matre pueri pau¬
sofi referente cognouimꝰ. Mascezili
etiam desꝑanti de salute sua uel ex̾¬
citus quem ducebat contͣ gallonẽ.
baculũ tenens manu in uisu noctis
apparuit:atq cum prouolueretur
ad pedes scĩ uiri. mascezel. percutiens¬
in terram senis baculo quo regebat᷑

Expanded text:
Florentina, ubi nunc vir sanctus Florentina, ubi nunc vir sanctus Zenobius episcopus est, quia se, petentibus illis, illos saepius visitaturum, frequenter ad altare quod est in basilica Adem ab ipso constituta est, visum orare, ipso sancto viro sacerdote Zenobio referente, didicimus. In eadem etiam domo, in qua declinans Eugenium mansit, tempore quo Radagaisus supradictam civitatem obsidebat, cum jam de se pus, per visum cuidam apparuit, et promisit alio die salutem illis adfuturam. Quo referente, civium animi sunt erecti; nam altero die, adveniente Stilicone tunc comite cum exercitu, facta est de hostibus victoria. Haec Pansophia religiosa femina, matre pueri Pansophii referente, cognovimus. 51. Mascezeli etiam desperanti de salute sua, vel exercitus quem ductabat contra Gildonem, baculum tenens manu in visu noctis apparuit, atque cum pro volveretur ad pedes sancti viri Mascezel, percutiens terram senex baculo quo regebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
peractis sacram̃tis diuinis de eccłia
leuaretur. portandũ ad basilicã am¬
brosianam in qua positus est. ita ibi
demonum turba clamabat se ab illo
rimis prouinciis usq in hodiernum
maneat. Iactabant etiam turbe uiro¬
rum ac mulierum oraria uel semi¬
cinchia sua. ut corpus sc̃m aliqua¬
tenus ab ip̃is contingeret᷑. Erat enĩ
exequiarũ turba innum̾abilis. totiꝰ¬
q sexus. om̃ium q pene etatũ non
paganoꝵ: maiore tamen gr̃a ordo
precedebat eoꝵ qui fuerant baptizati.
Eadem tamen qua obiit die. sicut
textus epłe soquit᷑ que a successore
ip̃ius uen̾abili uiro simpliciano su¬
scepta est de partib orientis ad ip̃m
tamqͣm adhuc nobiscum uiuentẽ
directa que nunc usq mediolani
habetur: in monastĩo tuiusdam ui¬
rl sc̃i apparuit. orans cum illis et
imponens illis manũ. habet enim
diem epła que directa est. qua lecta
inuenimꝰ diem ẽẽ quo ille defunctꝰ
est. Intra tusciam enim in ciuitate

Expanded text:
peractis sacramentis divinis, de Ecclesia peractis sacramentis divinis, de Ecclesia levaretur, portandum ad basilicam Ambrosianam, in qua positus est, ita ibi daemonum turba clamabat se ab illo rimis provinciis usque in hodiernum manet: jactabant etiam turbae virorum ac mulierum oraria, vel semicinctia sua, ut corpus Sancti aliquatenus ab ipsis contingeretur. Erat enim exsequiarum turba innumerabilis toti sexus, omniumque pene aetatum non paganorum; majore tamen gratia ordo praecedebat eorum qui fuerant baptizati. 49. Eadem vero qua obiit die sicut textus epistolae loquitur, quae a successore ejus venerabili viro Simpliciano suscepta est de partibus Orientis ad ipsum tamquam adhuc nobiscum viventem directa, quae nunc usque Mediolani habetur in monasterio quibusdam sanctis viris apparuit, orans cum illis, et imponens illis manus; habet enim diem epistola quae directa est, qua lecta, invenimus illum diem esse, quo ille defunctus est. 50. Intra Tusciam etiam in civitate
Abbreviated transcription (Latin):
uit: dicentis q sibi. Surge. festina
quia modo est recessurus. Qui des¬
cendens obtulit scõ. dñi corpus: qͦ
accepto ubi deglutiuit emisit sp̃m.
bonum uaticũ secum ferens: ut in
uirtute esce anime refectus. angeloꝵ
nunt consortio. iuita quoꝵ uixit in
terris. et helie societate letetur: quia
ut helias numqͣm regib uel ullis
potestatib ita et iste ꝑ dei timorem
loqui u̾itus est: atq inde ad eccle¬
siam maiorem ante lucanam ho¬
ram qua defunctus est corpus ip̃iꝰ
portatum ẽ. ibiq eadem fuit nocte
qua iugilaiimꝰ in pascha. qͣmpluri-¬
mi infantes baptizati. cum a fonte
uenirent. uiderunt ita ut aliqui se¬
dentem in cathedra in tribunal dice¬
rent: alii u̾o ambulantẽ suis parẽ¬
tib dicerent uel digito ostenderent:
s illi uidentes uidere non poterãt.
emundatos oculos non habebant:
plurimi autẽ stellam supͣ corpus
eius se uidere narrabant. S luce¬
scente die dũita cum corpus ip̃ius

Expanded text:
vit, dicentisque sibi: Surge, festina, vit, dicentisque sibi: Surge, festina, quia modo est recessurus. Qui descendens, obtulit sancto Domini corpus: quo accepto ubi glutivit, emisit spiritum, bonum viaticum secum ferens; ut in virtute escae anima refectior, angelorum nunc consortio, quorum vita vixit in terris, et Eliae societate laetetur; quia ut Elias numquam regibus vel ullis potestatibus, ita nec iste pro Dei timore loqui veritus est. 48. Atque inde ad Ecclesiam majorem antelucana hora qua defunctus est, corpus ipsius portatum est; ibique eadem fuit nocte, qua vigilavimus in pascha: quem plurimi infantes baptizati cum a fonte venirent, viderunt, ita ut aliqui sedentem in cathedra in tribunali dicerent, alii vero ambulantem suis parentibus digito ostenderent: sed illi videntes videre non poterant, quia mundatos oculos non habebant: plurimi autem stellam supra corpus ejus se vidisse narrabant. Sed lucescente die Dominico, cum corpus ipsius,
Abbreviated transcription (Latin):
audlita: expauescentes fugerunt. De¬
functo tamen eo non alius successit¬
ei in sacerdotium. nisi is quem ille
domnum senem trina uoce signaue¬
rat. Cui simpliciano uenerius quẽ
supra memorauimus successor fuit.
felix u̾o nuncusq bononiensem re¬
git eccl̃iam. Castus autem uel pole-¬
mius nutriti ab ambrosio bone ar-¬
boris boni fructus in eccłia medio¬
lanensi dyaconi funguntur officio.
ab eodem aulierat dilicimus cum
oraret una cum supradicto sacerdo¬
te uid̾at dñm ih̾m aduenisse ad se
et arridentem sibi. nec multos post
dies ablatus est. sed et eodem tẽpore
quo a nobis migrauit ad dominũ
ab hora cirtiter undecima diei usq
ad illam horam qua emisit sp̃m ex-¬
pansis manib in medum crucis o¬
rauit. nos u̾o labia illius tantum¬
mou̾i uidebamus. uocem autẽ nõ
audiebamus. Honoratꝰ etiam sacer¬
dos eccl̃ie uergelensis cum in suꝑi¬
ora domus se ad quietem composu¬
isset. tercio uocem uocantis se auli¬

Expanded text:
audita, expavescentes fugerunt; deaudita, expavescentes fugerunt; defuncto tamen eo, non alius illi successit in sacerdotium, nisi is quem ille bonum senem trina voce signaverat. Cui Simpliciano Venerius, quem supra memoravimus, successor fuit: Felix vero nunc usque Bononiensem regit Ecclesiam: Castus autem et Polemius nutriti ab Ambrosio bonae arboris boni fructus, in Ecclesia Mediolanensi diaconii funguntur officio. 47. ab eodem audierat, didicimus cum oraret una cum supradicto sacerdote, viderat Dominum Jesum advenisse ad se, et arridentem sibi: nec multos post dies nobis ablatus est. Sed eodem tempore quo migravit ad Dominum, ab hora circiter undecima diei usque ad illam horam, in qua emisit spiritum, expansis manibus in modum crucis oravit: nos vero labia illius moveri videbamus, vocem autem non audiebamus. Honoratus etiam sacerdos Ecclesiae Vercellis cum in superioribus domus se ad quiescendum composuisset, tertio vocem vocantis se audi
Abbreviated transcription (Latin):
s post dies hos ordinato sacerdote et¬
clesie ticinensis. incidit in infirmi¬
tatem: qua plurimis dieb. cum de¬
tineretur in lectulo. comes stilico di¬
xisse fertur quo tanto uiro deceden¬
te de corpore. interitus ĩmineret ita¬
lie. Unde conuocatis ad se nobilissi¬
mis uiris illius ciuitatis. quos di¬
rent acl scm̃ sacerdotem: suaderent¬
commeatũ. Quod ille ubi ab eis au¬
diuit. respondit. Non ita inter uos
uixi ut pudeat me uiuere: nec time¬
o mori. quia bonum dñm habemus.
Pidem tempus cum in extrema par¬
te porticus in qua iacebat in uno po-¬
siti castus. polemius. uenerius. ⁊ fe¬
lix tunc lyaconi secum tractarent.
uoce ita pressa ut uix se inuicẽ au¬
dirent. qui post obitum illius ep̃s
ordinandus ẽẽt. atq cum de nomine
scĩ loquerentur simpliciani tanqͣm
interẽet tractatui cum longe positus
ab ip̃is iaceret. approbans exclamauͭ
tertio. senex s bonus. Erat enim sĩ¬
plicianus eui maturus. Qua uoce

Expanded text:
 post dies hos, ordinato sacerdote Ecclesiae Ticinensi, incidit in infirmitatem, qua cum plurimis diebus detineretur in lectulo, comes Stilico dixisse fertur quod, tanto viro recedente de corpore, interitus immineret Italiae. Unde convocatis ad se nobilibus viris illius civitatis, quos dirent ad sanctum Sacerdotem, suaderentcommeatum. Quod ille ubi ab illis audivit, respondit: Non ita inter vos vixi, ut pudeat me vivere: nec timeo mori; quia Dominum bonum habemus. 46. Per idem tempus cum in extrema parte porticus in qua jacebat in uno positi Castus, Polemius, Venerius et Felix tunc diaconi secum tractarent voce ita pressa, ut vix se invicem audirent, quis post obitum illius episcopus ordinandus esse, atque cum de nomine sancti loquerentur Simpliciani, tamquam interesset tractatui, cum longe positus ab ipsis jaceret, approbans exclamavit tertio: Senex, sed bonus. Erat enim Simplicianus aevi maturus. Qua voce
Abbreviated transcription (Latin):
ire suppliũ: quod nullus sapiens nõ
declinet. Tuam etiam precor beati-
et peccatore paulino cum omnib
quia in adipiscenda grã cum tanto
uiro non sum dignꝰ habere consorti¬
um. adeptus meoꝵ ueniam peccato¬
rum. sit michi p̾mium fugisse sup¬
plicium.Amen.¬

Expanded text:
subire supplicium, quod nullus sapiens non subire supplicium, quod nullus sapiens non declinat. 56. Tuam etiam precor beatitu peccatore Paulino cum omnibus quia in adipiscenda gratia cum tanto viro non sum dignus habere consortium, adeptus meorum veniam peccatorum, sit mihi praemium fugisse supplicium.
Abbreviated transcription (Latin):
manib subleuatꝰ in lectulum situs
est: atq inde usq ad sepulchrũ de
ductus est. In urbe etiam carthagi¬
nensi. cum apud fortunatũ dyaco¬
num. frẽm uen̾abilis uiri aurelii
ep̃i. ad conuiuiũ conuenissem una
cum uincentio colositano ep̃o. mu¬
rano etiam ep̃o uolitano. s et aliis
ep̃is et diaconib tunc murano
ep̃o detrahenti scõ iuiro: retuli exitũ
prb̃ri superius memorati. quod ille
de alio dictum de se oraculum matu¬
ro sui exitu comprobauit. Nam de
ecdem loco in quo iacebat. cum subito
uulnere ingenti eẽt percussus. ali¬
enis manib ad lectum usq appor¬
tatus est: atq inde ad domũ in qua
it: quem uidentes qui tunc audierãt
admirati st̃. Unde hortor ⁊ obsetro
omẽm hominem qui hunc librum
leg̾ĩt. ut imitetur uitam uiri. lau¬
det dei grãm. declinet detrahentium
linguas. si uult magis consortiũ
habere cum ambrosio in resurrectio¬
nem uite: qͣm cum detrahentib sub-

Expanded text:
manibus sublatus, in lectulum positus manibus sublatus, in lectulum positus est, atque inde ad sepulcrum usque perductus. In urbe etiam Carthaginensi, cum apud Fortunatum diaconum fratrem venerabilis viri Aurelii episcopi, ad convivium convenissem una cum Vincentio Colossitano episcopo, Murano etiam episcopo Bolitano, sed et aliis episcopis et diaconibus; tunc Murano episcopo detrahenti Sancto viro retuli exitum presbyteri superius memorati: quod ille de alio dictum, de se oraculum maturo sui exitu comprobavit. Nam de eodem loco in quo jacebat, cum subito vulnere ingenti esset percussus, alienis manibus ad lectum usque portatus est, atque inde ad domum in iqua it, quem videntes qui tunc aderant, admirati sunt. 55. Unde hortor et obsecro omnem hominem, qui hunc librum legerit, ut imitetur vitam sancti viri, laudet Dei gratiam, et declinet detrahentium linguas; si vult magis consortium habere cum Ambrosio in resurrectione vitae, quam cum detrahentibus illis
Abbreviated transcription (Latin):
priusqͣm recto itinere reliquiis scõꝵ
occurrisset. nondum uidens: s tacto
loculo uidere cepisse. Hiis itaq decur¬
sis non arbitror graue uideri. si pau¬
lulum promissi nr̃i metas excesse¬
rimꝰ. ut dñi dictum quod per es scõ¬
rum ꝓph̾arum dictum est. impletũ
ẽẽ doceamus. sedentem inquit aduer¬
sus frẽm suum. et detrahentem occul¬
te ꝑseq̃bar: ⁊ alibi. noli diligere detra¬
here. ne eradiceris. ut quicũq forte
huiusmodi captꝰ est consuetudine
cum leg̾it qualit̾ in hiis qui sãcto
uiro detrahere ausi sũt fuerit uincli¬
catum. ip̃e etiam in aliis emendet᷑.
Igitur donatꝰ quidam natione afer.
presbit̾ tamen eccl̃ie mediolanensis
cum in conuiuio positus in quo e¬
rant non nulli militantes uiri reli¬
giosi. detraheret memorato sacerdoti:
asꝑnantib illis et deserentib linguã
neqͣm subito uulnere pertussus gra¬
ui de eodem loco in quo iacebat alienis

Expanded text:
priusquam recto itinere reliquiis sanctorum priusquam recto itinere reliquiis sanctorum occurrisset, nondum videns: sed tacto loculo, videre coepisse. 53. His itaque decursis, non arbitror grave videri, si paululum promissi nostri metas excesserimus, ut Domini dictum quod per eos sanctorum prophetarum locutus est, completum esse doceamus: Sedentem adversus fratrem suum et detrahentem occulte, persequebar ; et alibi: Noli diligere detrahere, ne eradicemini ; ut quicumque forte hujusmodi captus est consuetudine, cum legerit qualiter in iis qui sancto viro detrahere ausi sunt, fuerit vindicatum, ipse etiam in aliis emendetur. 54. Igitur Donatus quidam natione Afer, presbyter tamen Ecclesiae Mediolanensis, cum in convivio positus, in quo erant nonnulli militares viri reliogiosi, detraheret memoriae Sacerdotis, adspernantibus illis et deserentibus linguam nequam, subito vulnere percussus gravi, de eodem loco in quo jacebat, alienis
Abbreviated transcription (Latin):
nobis cognita huic libro adiungere
arbitrati sumus. Si sinnii etiam et
alexandri martyrum qui nr̃is tem¬
porib hoc est post obitũ sci uiri am¬
brosii. in anaunie partib persequẽ¬
tib gentilib uris martyrii coro¬
nam adepti sunt. cum reliquias
mediolani sũma cum deuotione
susciperemꝰ: adueniente quodã ceco
et referente didicimꝰ. qui eodẽ clie
tacto loculo in quo sanctoꝵ reliqͥe
portalantur lumen accepit: eo qd̃¬
ꝑ uisum noctis uidisset nauẽ ap-¬
propinquantẽ littori in qua erat
multitudo albatoꝵ uiroꝵ. quibus
descendentib ad terram. cum unũ
de turba deprecaretur ut scirent qui
ẽẽnt uiri. audierit ambrosiũ eiꝰq
consortes: quo audito nomine. cũ
deprecaretur ut lumen reciperet. au¬
dierit ab eo. Perge mediolanũ et
occurre fribz meis qui illo uenturi
sunt designans diem et recipies lu-¬
men. Erat enim uir ut ip̃e assere¬
bat de littore cdalmateno. nec se an¬
te uenisse in ciuitatem asserebat.

Expanded text:
nobis cognita huic libro adjungere arbitrati sumus. 52. Sisinnii etiam et Alexandri martyrum, qui nostris temporibus, hoc est, post obitum sancti Ambrosii in Anauniae partibus, persequentibus gentilibus viris martyrii coronam adepti sunt, cum reliquias Mediolani summa cum devotione susciperemus, adveniente quodam caeco et referente cognovimus, qui eodem die tacto loculo, in quo sanctorum reliquiae portabantur, lumen recepit, quod per visum noctis vidisset navem appropinquantem littori, in qua erat multitudo albatorum virorum; quibus descendentibus ad terram, cum unum de turba precaretur, ut sciret qui essent ii viri, audierit, Ambrosium ejusque consortes. Quo audito nomine, cum deprecaretur ut lumen reciperet, audivit ab eo: Perge Mediolanum, et occurre fratribus meis, qui illo venturi sunt, designans diem, et recipies lumen. Erat enim vir, ut ipse asserebat, de littore Dalmatino, nec se ante venisse in civitatem asserebat
Abbreviated transcription (Latin):
b ip̃is imponente illo manus et im¬
ꝑante ab spiritib ĩmundis uidimꝰ
ẽẽ purgatos. ꝑ idem tempus uincẽ¬
tius quidam ex tribuno et notario.
qui ita pedum dolore tenebat᷑ ut ra¬
ro in publico uideretur. cum ad alta¬
re accessisset ut sacramenta pertiꝑet.
calcatusq casu a sacerdote exclamas¬
set. audiuimus uade et amodo saluꝰ
eris: nec se amplius doluisse pedes.
Tempore quo sanctus sacerdos de hac
luce migrauit lacrimis testabatur.

Expanded text:
bus illis, imponente illo manus, et imbus illis, imponente illo manus, et imperante ab spiritibus immundis vidimus esse purgatos. 44. Per idem tempus Nicentius quidam ex tribuno et notario, qui ita pedum dolore tenebatur, ut raro in publico videretur; cum ad altare accessisset, ut sacramenta perciperet, calcatusque casu a Sacerdote exclamasset, audivit: Vade, et amodo salvus eris. Nec se amplius doluisse pedes, tempore quo sanctus Sacerdos de hac luce migravit, lacrymis testabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tim retuli. At ille repletus grã sp̃c
uidisse edocuit. ex lectione actuum
stiliconis tunc comitis seruus qui
demonio laborau̾at. cũ ĩ ambrosia¬
na bellica insanus man̾et. cõmen¬
datus a dño suo. ferebatur enim qd̃
libenter ab eodem haberetur. faceret
falsas epłas tribunatus. in tantũ
ut tenerentur homines qui ad admi¬
nistrandum pergebant. S ubi ad
personam serui sui ꝑuenit. comes
homines etiam qui ab eo decepti fue¬
rant. interuentu sacerdotis dimisit.
De ip̃o u̾o sacerdoti questus est quẽ
iur sanctus cum de eccłia ambrosia¬
na egrederetur. requiri fecit atq per
duti ad se. Quem cum int̾rogasset
et deprehendisset auctorem tanti fla¬
gitii ait. Oportet illum tradi satha¬
ne in interitum carnis: ne talia in
posterum audeat comittere. Quem
eodem momento. cum adhuc sermo
eẽt in ore sacerdotis sp̃c immundus
arreptum discerpere cepit. Quo uiso
non minimo timore repleti sumus.
et ammiratione. Multos etiam die¬

Expanded text:
tim retuli: at ille repletus gratia Deitim retuli: at ille repletus gratia Deiillo vidisse edocuit lectione Actuum Stiliconis tunc comitis servus, qui daemonio laboraverat, in Ambrosiana basilica jam sanus maneret, commendatus a domino suo; ferebatur enim quod libenter ab eodem haberetur: faceretque falsas epistolas tribunatus, in tantum ut tenerentur homines, qui ad ministrandum pergebant: sed ubi ad personam servi sui pervenit comes Homines etiam qui decepti fuerant, interventu Sacerdotis dimisit, de ipso vero servo Sacerdoti questus est. Quem vir sanctus cum de basilica Ambrosiana egrederetur, requiri fecit, atque ad se perduci. Quem cum interrogasset, et deprehendisset auctorem tanti flagitii, ait: Oportet illum tradi satanae in interitum carnis, ne talia aliquis in posterum audeat admittere . Quem eodem momento cum adhuc sermo esset in ore Sacerdotis, spiritus immundus arreptum discerpere coepit: quo viso, non minimo timore repleti sumus et admiratione. Multos etiam die
Abbreviated transcription (Latin):
innocententem. ita ut securus pos-¬
sit dit̾e̾. portio mea dñs: quia cui
nichil in scł̃o est. illi u̾e portio xp̃c
est: et qui contempserit parua. ml̾¬
ta percipiet: et insuꝑ uitam eternã
possidebit. Ante paucos u̾o clies qm̃
lectulo detineretur. cum quadrage¬
simum tertium psalmum dicta¬
ret. me excipiente et uidente. subito
in modum scuti breus ignis capͭ
eius cooꝑuit: atq paulatim ꝑ os
ip̃ius tamqͣm in domũ habitator
ingressus est. post quod facta ẽ faci¬
uersus est uultus eius. ad speciẽ
suam. Quod cum fieret. stupore ꝑ¬
cussus obrigui: nec potui scribere.
que ab illo dicebantur. nisi postea¬
qͣm uisio illa tͣnsiit. Dicebat enim
in tempore testimoniũ scripture di¬
uine. quod ego optime retinebã: nã
scribenli uel dictandi ip̃a die finẽ
fecit: siquidem ip̃m psalmũ exple¬
re non potuit. Ego u̾o ul quod uisũ
a me fu̾at. honorabili uiro casto di¬
acono sub cuius cura degebam sta¬

Expanded text:
innocentem; ita ut securus posinnocentem; ita ut securus possit dicere: Portio mea Dominus . Quia cui nihil in saeculo est, illi vere portio est Christus: Et qui contempserit parva, multa percipiet, insuper et vitam aeternam possidebit . 42. Ante paucos vero dies quam lectulo detineretur, cum quadragesimum tertium psalmum dictaret, me et excipiente et vidente, subito in modum scuti brevis ignis caput ejus cooperuit, atque paulatim per os ipsius tamquam in domum habitator ingressus est: post quod facta est faciversus est vultus ejus ad speciem suam. Quod cum fieret, stupore perculsus obrigui, nec potui scribere quae ab illo dicebantur, nisi posteaquam visio ipsa transivit; dicebat enim in eo tempore testimonium Scripturae divinae, quod ego optime retinebam. Nam scribendi vel dictandi ipso die finem fecit; siquidem ipsum psalmum explere non potuit. Ego vero id quod visum a me fuerat, honorabili viro Casto diacono, sub cujus cura degebam, sta