comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tradidit post hȩc ioseph parentib & fr̃ib. optimã terrã
gesem : p̃bens eis cibaria qr fames oppresserat terrã
Sic & dñs eligens optimã t̾rã parentib id ÷ patriarchis
in eudo dic̃. Hi sunt fr̃s mei d fatiunt uoluntatem
patris his gͥ dit trã scilic& reꝓmissionis regnidĩ
Dequa dic̃ ꝓph&a. Credo uidere bona dñi. int̾ra uiuen¬
duos filios obtulit manassem & effraim. Inquib ficut
factũ ÷ inesau & iacob dicente dño. maior ser ui& mino

Expanded text:
Tradidit Joseph parentibus et fratribus optimam terram Gessen, praebens eis cibaria, quia fames oppresserat terram. Sic et Dominus eligens optimam terram parentibus, id est, patriarchis ngelio dicit: Hi sunt fratres mei, qui faciunt voluntatem Patris. His igitur dat terram scilicet repromissionis regni Dei, de qua dicit Propheta: Credo videre bona Domini in terra vivenduos filios obtulit, Manassen et Ephraim, in quibus sicut factum est in Esau et Jacob, dicente Domino: Major serviet mino
Abbreviated transcription (Latin):
isoeũ. Senescenti enĩ mundo in lucescens difilius.
pmatuiȩ uirginis partũ serus aduenit tamꝗ. filius
senatutis scđm sacram̃tũ suscepti corporis quierat
ane sic̃ nunc & semꝑ apud patrẽ. Tunica autẽ poli¬
mita quã fecit ei pater : uanetate popłoꝵ exom̃ibus
gentib in corporexp̃i congregatã significatuit

Expanded text:
ur. senescenti enim mundo et iam occidenti inlucescens dei filius per Mariae uirginis partum serus aduenit. tamquam filius senectutis secundum sacramentum suscepit corante, sicut nunc semper apud Patrem. Tunica autem polymita, quam fecit ei pater, varietatem populorum ex omnibus gentibus in corpore Christi congregatam signi
Abbreviated transcription (Latin):
r̃ eũ om̃sreges t̃re õs gentes seruient ei. Scilic&:
ꝑfidẽ fructũ bonoꝵ operũ offerentes. Ipse ÷ : quẽ
sol & luna & stellae ad orant. Dequosole: dietũ ÷
excellentia scõꝵ insolis lumine : & eccłȩ claritas
sub imagine lume. & om̃iũ populoꝵ numerositas
infigura stellarũ ad orat. Unde pat̾suus in ore¬
pauit eũ dic̃s. Numqͥd ego & mat̾ tua & fr̃stui
ad orabi mꝰte : Ob iurgatio ista patris : duritiã ppłi
isrł significat. quipeo qđ exͤ natũ xp̃m. eẽ cog¬
noscunt. ad orare contep̃nunt. lacobmittit ioseph
filiũ suũ ut defr̃ib sollicitudinẽ gerer& : & ds̃ pat̾
misit filiũ suũ unigenitũ. ut genus humanũ pecca

Expanded text:
es reges terrae, omnes gentes servient ei , scilicet per fidem fructum bonorum operum offerentes. Ipse est quem sol, et luna, et stellae adorant, de quo sole dictum est: excellentia sanctorum in solis nomine, Ecclesiae claritas sub imagine lunae, et omnium populorum numerositas in figura stellarum adorat. Unde et pater suus increpavit illam dicens: Numquid ego et mater tua et fratres tui adorabimus te? Objurgatio ista patris duritiam populorum Israel significat, qui pro eo quod ex se natum esse cognoscunt, adorare contemnunt. Jacob misit Joseph filium suum, ut de fratribus sollicitudinem gereret. Et Deus pater misit
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. qͥ õs hoies uult sal uos fieri & ad agnitionẽ uertatis
uenire Ex hoc qͥppe &iã illis credentib constructa sun
domicilit pacis basilicȩ xp̃i enoꝵ conggationũ & nouel¬
late uineȩ popłi fideliũ & plantati horti. ubi &iã int̃ omĩ
holera granũ illud sinapis regnat. sub cuiꝰ ũbra culis lon¬
ge laten. porrectis. etiã alti putax suꝑbia gentiũ tãꝗ

Expanded text:
deo, qui omnes homines uult saluos fieri et in agnitionem ueritatis deo, qui omnes homines uult saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. ex hoc quippe etiam illis credentibus constructa sunt domicilia pacis, basilicae christianorum congregationum, et nouellatae uineae, populi fidelium, et plantati horti, ubi etiam inter omnia olera granum illud sinapis regnat. sub cuius umbraculis longe lateque porrectis etiam altipetax superbia gentium tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
uod etechias Rex diuitias suas chaldeis lactantiȩ
ostentationȩ ꝓdidit. & ꝓptera perituras ꝑ ꝓph&ã
audiuit : significat dĩ seruũ qͥdũ uirtutes suas uax¬
nio thesauros bonoꝵ operũ infelici ꝑmutatione conu
transire . sic̃ ille ꝑostentitionis appecitũ thesaunsu
os subdominio chaldeoꝵ effẽc̃ migrare .UIII. Tt̃ipa
ꝓphetã iub& ut ꝑgant &orent ꝓeis ipsis inqͦrs regnope¬
regrinant᷑ qđ in illoꝵ pace &iã pax ess& istoꝵ. & ȩdifica¬
rent domos & nouellarent uineas. & plantarent horas
qs non agnoscat qͥo p̃figurauerit qͥ attenderit uiros hs¬
euangelico sacram̃to ad regnũ gentiũ transmigrasse:
unde nob̵ apłs tãquã hieremiã replicans dicit uolot
pͥmo omiũ fieri dep̃cationes : ad orationes int̃pellationes
gratiarũ actiones: ꝓom̃ib hominib pregib & hisqͥinsub¬
limitate s. ut qͥ etã & tranquillã uitã gamꝰ in omĩ pietate¬
& caritate. Hoc enĩ bonũ & acceptũ ÷ corã saluatorinrõ

Expanded text:
uod et Ezechias rex divitias suas Chaldaeis jactantiae ostentatione perdidit, et propterea perituras per prophetam audivit, significat Dei servum, qui dum virtutes suas vanio thesauros bonorum operum infelici permutatione constat transire, sicut ille per ostentationis appetitum, thesauros suos sub domophetam iubet ut pergant et orent pro eis ipsis, in quorum regno peregrinantur, quod in illorum pace etiam pax esset istorum, et aedificarent domos et nouellarent uineas et plantarent hortos, quis non agnoscat quid figurauerit, qui attenderit ueros Isnsationem cum euangelico sacramento ad regnum gentium transmigrasse? unde nobis apostolus tamquam Hieremiam replicans dicit: uolo ergo primum omnium fieri deprecationes, adorationes, interpellationes, gratiarum actiones pro omnibus hominibus, pro regibus et his qui in sublimitate su bonum et acceptum est coram saluatore nostro
Abbreviated transcription (Latin):
Noꝑatꝰ fuerit: ita & recipi& Idõq isterex qr decalo¬
culegis cũ quinq libris moysi integra conseruatione
Sonpleuerat : idõ qͥndecĩ annos seom̃ legis numerum
quã custo dierat aduitã cuictos accepit. ꝑ qđ figuralit̃
sciemꝰ qͥa qͥcũq ꝑnumeri istius mysteriũ totius legis
de salutis decẽ grados domꝰ suȩ inqͥb. ũbra descendere
consueuerat. Sol retrorsũ adortũ unde ascenderat re¬
gess scribit᷑ qͥnumerꝰ qd mosterii habeat uideamꝰ:
Nã gradꝰ isti tẽpoꝵ ordines sun : ꝑ qͦs ũbra figuratũ
tionẽ ascendit. Primꝰ itaq gradꝰ descensionis de dõ in
angło fuit : qͥ magni consii nuntius erat. Deniq & iacob
sicloqͥtur. Et dix̃ inquit angłs dĩ. Egosũ ds̃ cui uncisti
titulũ & uouisti uotũ ut & angłm & dm̃ ostenderet
Scđs gradꝰ descensi onis deangło inpatriarchis fuit:
qr in om̃ib ut ait apłs ipse ÷ operatꝰ. Tertius in le¬
gisdatione : q & inlege ipse locutus est. Quartus

Expanded text:
atus fuerit, ita recipiet . Ideoque iste rex, quia Decalogum legis cum quinque libris Moysi integra conservatione compleverat, ideo quindecim annos secundum legis numerum, quam custodierat, ad vitam auctos accepit: per quod figuraliter sciremus quia quicunque per numeri istius mysterium totius legis dae salutis decem gradus domus suae, in quibus umbra descendere consueverat, sol retrorsum ad ortum, unde descenderat, regressus scribitur. Qui numerus quid mysterii habeat videamus. 4. Nam gradus isti temptionem, ascendit. Primus itaque gradus descensionis de Deo in angelo fuit, quia magni consilii nuntius erat. Denique et Jacob sic alloquitur: Et dixit, inquit, angelus Dei: « Ego sum Deus, cui unxisti titulum, et vovisti votum. » Ut et angelum et Deum ostenderet, secundus gradus descensionis, de angelo in patriarchis fuit, quia « in omnibus ut ait Apostolus ipse est operatus . » Tertius in legis datione, quia et in lege ipse locutus est . Quartus
Abbreviated transcription (Latin):
iecer̃ .iIII. Mittt helyseus ꝑseruũ baculiꝰ
suꝑ mortuũ : & non re uiuiscit. Uenit ipse coniunt¬
& coaptat se mortuo : & reuiuiscit. Misit sermo dĩlee
no Uenit ipse descendens deceloꝵ sublimitate qͣsi
demontis altitudine : humilia ũ sem& ipsũ. c̃formaũ
se nob mortuisq membris sua mẽbra cõposuit nr̃eq
mortalitati desuocorpore medicinã aptauit¬
De inde suꝑmortuũ septies oscitat. & septiformem
spm̃ humano generi dat: ꝑ qđ uiuificatꝰ amorte
peccatoꝵ resurgat.
nis mersũ ÷ atq in lignũ desuꝑ abhelyseo ꝓiectũ re
uersũ est. Ita cũ impios iudȩos ꝑcorpꝰ operata p̃¬
sentia xp̃i tãquã infructuosas arbores ceder& qr¬
de illo ioħs dixerat. ecce securis ad radice cirboꝵ posi¬
ta t : ab eis int̾ueniente passione corpꝰ ipsũ desenu¬
it & in infernũ ꝓfunda desc̃dit. Qđ insepultura

Expanded text:
itato. 1. Mittit Eliseus per servum baculum super mortuum, et non reviviscit: venit ipse, conjungit, et coaptat se mortuo, et reviviscit. Misit sermo Dei leg2. Venit ipse descendens de coelorum sublimitate, quasi de montis altitudine, humiliavit se ipsum, conformavit se nobis, mortuisque membris sua membra composuit, nostraeque mortalitati de suoDeinde super mortuum septies oscitat, et septiformem spiritum humano generi dat, per quod vivificatus a morte peccatorum resurgat. nimpios Judaeos per corpus operata praesentia Christi tanquam infructuosas arbores caederet, quiade illo Joannes dixerat, Ecce securis ad radices arborum posita est, ab eis interveniente passione corpus ipsum deseruit in inferni profunda descendens, quo in sepultura
Abbreviated transcription (Latin):
Sostulat᷑ helyseus apopło : ut aqͦs hiencho steriles
sapientiã dedit inuas fictile incorpꝰ scilic& humanũ.
&mittens in aqͣ demersit. Qđ qͥdẽ significabat : qͥa os
popłi qͥ subfigura iqͦꝵᷤ in toto mundo steriles erant.
exp̃i incarnationẽ fȩcunditatẽ & benedictionẽ accep¬
xp̃i gessit de niq uocabulũ ipsũ : salus dĩ int̃p̃¬
ta᷑ Salus autẽ dĩ qͥs ÷ alius nisi filius eiꝰ. qͥ & salua¬
tor ubiq uocatur : Paruuli uͦ inludentes salutẽ dĩ.
sal uaton subsannabant. Qđ dicunt ascende cal ue
ascende calue  qa inçaluarie locox p̃c̃ ascensuriso¬

Expanded text:
Postulatur Eliseus a populo, ut aquas Jericho steriles, sapientiam dedit; in vas fictile, in corpus scilicet humanum, immittens in aquam demersit, quod quidem significabat quia omnes populi, qui sub figura aquarum in toto mundo steriles erant, per Christi incarnationem fecunditatem et benedictionem accepChristi gessit. Denique vocabulum ipsum salus Dei interpretatur. Salus autem Dei quis est alius, nisi Filius ejus, qui et Salvator utique vocatur? Parvuli vero illi illudentes saluti Dei, Salvatoris subsannabant. Quod dicunt: Ascende, calve, ascende, calve, quia in Calvariae loco Christus ascensurus
Abbreviated transcription (Latin):
Demonstrabant pris cȩ legis : non post langũm inter¬
uallum ꝓpłipeccato ees santis. Aliȩ uero adstar pri¬
sura  Unde & merito decem uerb legenda sig¬
nantur. ut ꝑeundem numerũ figura erucis & pri¬
mer&ur.⁊ ctluius enĩ forma: in& lit teraest.
Nam recto uno apier. asũ momimũ ducitur:
Rursus alio nondis pari: ꝑtrans uersa bra chioꝵ
conponitur. Unde & ip̃se ait. Nonueni legem
soluere seo ad implere : utiq ꝑpassionẽ eru cis
cuius imago fuit intabulis.Seli¬
actionis quaedam figura. ẽ. in huius nume ri con¬
sideratione. Quadragena rio enim numerti. & mor¬
ses & helias & ipfecdñs ie uinaueruN. Precipit᷑
moniũ hab̾& alege et ꝓph&is. Onde etiam in mon¬
te int̾ utramq ꝑsonam medius saluator effulsit.
ut abomnib mundi inle cebris auiditatem nram
tamꝗm iNII ni tẽperantia refre ne mus. ꝗm diu
ꝑfectio checa logileꝑqua tuor eius dem̾ mun¬

Expanded text:
demonstrabant priscae legis, non post longo interdemonstrabant priscae legis, non post longo intervallo pro populi peccato cessantis, aliae vero ad instar prisura. Unde et merito decem verbis legenda signantur, ut per eumdem numerum figura crucis exprimeretur. Hujus enim forma in X littera est. Nam recto uno apice a summo in imum dicitur: rursus alio non dispari per tranversa brachiorum componitur. Unde et ipse ait: Non veni legem solvere, sed implere . Utique per passionem crucis, cujus imago fuit in tabulis.actionis quaedam figura est in hujus numeri consideratione: quadragenario enim numero et Moyses et Elias, et ipse Dominus jejunaverunt; praecipitur monium habet a lege et prophetis unde etiam in monte inter utramque personam medius Salvator effulsit, ut a mundi illecebris aviditatem nostram tanquam jejunio temperantiae refrenemus, quandiu perfectio Decalogi legis per quatuor ejusdem mun
Abbreviated transcription (Latin):
me autem quid atiam
ꝓph&ieȩ significationis habue rit. requirendum.p̃
qđ ex his multos quisibi ab sente ipso idolum fabri¬
cauerunt sine ulla ciuius q neces situ dinis disten¬
tione ius sit interimi. Facile ẽ. ut intelli gatur
hominum illoꝵ int̾emp̃tione signi ficari uitioꝵ
talium necem. qualib ad eantem idolatriam de¬
fluxer̃. Intalia quippe uitia seiure nos iub& apłs.
riam concupis centiam malã &auaritiam. quaee
idoloꝵ seruitus., deportauero usq ad portam
ire est : auitio usque aduitium ꝑ qđ ad mentem
mors ingredit᷑. cuigladio increpationis dis curre:
Sed & ip̃se numerus trium milium int̾ fectoꝵ:
triplicem formã indicat peccatorum. O mne
enim peccatũ aut faeto aut uerbo. aut cogitatio
de nuo in monte : i terumq dat eid s̃ legem ina¬
liis tabulis. ad instar prioꝵ p̃cisis. Sedquid signi¬
ficaue runt eedem tabule quas primũ ad nõ mor̃ses
accepit. & sine mora confregit. tabule imaginem

Expanded text:
 autem quid etiam propheticae significationis habuerit, requirendum est, quod ex eis multos, qui sibi absente ipso idolum fabricauerunt, sine ulla cuiusquam necessitudinis distinctione iussit interimi. facile est, ut intellegatur hominum illorum interemptionem significare uitiorum talium, qualibus illi ad eandem idolatriam defluxerunt. in talia quippe uitia saeuire nos iubet psalmus, riam, concupiscentiam malam, et avaritiam, quae est idolorum servitus . De porta vero usque ad portam ire, est a vitio usque ad vitium per quod ad mentem mors ingreditur cum gladio increpationis discurrere. Sed et ipse numerus viginti trium millium interfectorum triplicem formam indicat peccatorum. Omne enim peccatum aut facto, aut verbo, aut cogitationdenuo in montem, iterumque dat ei Deus legem in aliis tabulis ad instar priorum praecisis. Sed quid significaverunt eaedem tabulae, quas primo Moyses a Domino accepit, et sine mora confregit. Tabulae imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
res simus gr̃ȩ dei. & his que in nob̾ exnra uiderimꝰ
remissione languere : ad illũ sollicite recur¬
ramus. qͥ sanat om̃s languores nr̃os & rẽdimit
deinteritu uitã nrãm: cui cotidie dicimꝰ. ne inducis
a difficilioresq partes incurrentiũ questioui
endum ÷ satis sufficere credimus quicqͥd scam
ut ꝓrsus non opinem̃ catholicũ. qđ apparuerit pre¬
fixis sententiis esse contrarium: Explic̃ oorł xxii.¬

Expanded text:
res simus gratiae Dei, ac si quid in nobis ex nostra viderimus res simus gratiae Dei, ac si quid in nobis ex nostra viderimus remissione languescere, ad illum sollicite recurramus, qui sanat omnes languores nostros, et redimit de interitu vitam nostram, et cui quotidie dicimus: Ne inducasvero, difficilioresque partes incurrentium quaestionum, hendum est, satis sufficere credimus, quidquid secundum erunt, ut prorsus non opinemur catholicum, quod apparuerit praefixis sententiis esse contrarium. Coelestinus uni
Abbreviated transcription (Latin):
lata illius uictoris: qͥ captiuã dux̃ captiuitatem
dedit dona hominib his gͦ eccłasticis regulis. & diui¬
na sũptis auccoritate docum̃tis. Ita ad uiuante dño
confirmati sumus : ut om̃ium bonoꝵ effectuũ atq.
oꝑum . & om̃ium studioꝵ. om̃iumq uirtutũ qͥb abi¬
nitio fidĩ addm̃ tendit᷑. dm̃ ꝓfiteam̃ auctorẽ. & non
dubitemꝰ ab ipsius gr̃a om̃ia hominis merita p̃ue¬
niri. ꝑquẽ itemfit ut aliqͥd boni & uelle inueniam
& facere: quo utiq auxilio & munere dĩ non aufer¬
tur liberũ arbitriũ. sed lib̾atur: ut detẽnebroso
lucidũ. de prauo rectũ. delanguido sanũ: demn pra¬
dente sit ꝓuidũ: Tanta enĩ ÷ erga om̃s bonita sdir¬
ut nr̃a uelit. ẽẽ. merita. quȩ sunt ipsius dona:
Et ꝓ his quȩ largitus ÷ ẽt̃na p̃mia sit daturus.
Agit quippe innobis ut qđ uult & uelimus & aga¬
mus. Nec otiosa in nobis esse paciatur. quȩ exerco¬
da non neglegenda donauit: ut & nos coopato¬

Expanded text:
captivam ducit captivitatem, et dat dona hominibus . His ergo ecclesiasticis regulis, et ex divina sumptis auctoritate documentis, ita, adjuvante Domino, conformati sumus, ut omnium bonorum affectuum, atque operum et omnium studiorum, omniumque virtutum, quibus ab initio fidei ad Deum tenditur, Deum profiteamur auctorem, et non dubitemus ab ipsius gratia omnia hominis merita praeveniri, per quem fit, ut aliquid boni et velle incipiamus, et facere. Quo utique auxilio et munere Dei non aufertur liberum arbitrium, sed liberatur, ut de tenebroso lucidum, de pravo rectum, de languido sanum, de imprudente sit providum. Tanta enim est erga omnes hominesut nostra velit esse merita, quae sunt ipsius dona, et pro his quae largitus est, aeterna praemia sit daturus. Agit quippe in nobis, ut quod vult et velimus et agamus: nec otiosa in nobis esse patitur, quae exercenda, non negligenda donavit, ut et nos cooperato
Abbreviated transcription (Latin):
errorib lib̾ent᷑. ut uideis ablato cordis uelami¬
ne lux ueritatis appareat. ut heretici catholice
fidei ꝑceptione resipiscant. ut scismatici spm
rediuiuie karitatis accipiant. ut lapsis peniten
nerationis sacram̃ta ꝑductis. cęlestis miscdiȩ aula
sarũ monstrat effectus: quandoquidẽ ex om̃i
erroꝵ genere plurimos ds̃ dignat adtrahere.
qͦs erutos depotestate tenebrarũ. transfert in
regnũ fili i karitatis suae. Et ex uasis ira: fac̃
sentit̾: ut hȩc efficienti dõ gr̃ãrũ semꝑ actio
uni formit̾ agit: non otioso contemplemur in¬

Expanded text:
erroribus, 17 ut Judaeis, ablato cordis volamine, lux veritatis appareat, ut haeretici catholicae fidei perceptione resipiscant, ut schismatici Spiritum redivivae caritatis accipiant, ut lapsis poenitennerationis sacramenta perductis, coelestis misericordiae aula sarum monstrat effectus, quandoquidem ex omni errorum genere plurimos Deus dignatur attrahere, quos erutos de potestate tenebrarum transferat in regnum Filii caritatis suae, et ex vasis irae faciasentitur, ut haec efficiente Deo gratiarum semper actio uniformiter agit non otioso contemplamur in
Abbreviated transcription (Latin):
Ilteo & effossa humo abs condat quȩ egesta fuerint
Nature enĩ corruptibilis pondere grauatio : m̃tis nr̃e
quȩ dã cogitationũ suꝑflua. qͣsi uentris grauamine
erũpunt. Sed portare subbalteo paxillũ debemꝰ : ut
uidelic& adpͣhendendos nos m& ipsos sẽꝑ accincti. acu¬
tũ circanos stinulũ cõpugtionis habea mꝰ. qͥ incessant̃
t̃rã m̃tis nr̃ȩ poenitentiȩ dolore confodiat. & ħ qd̃ a no¬
bis fetidũ erũpit abscondat

Expanded text:
lteo, et, fossa humo, abscondat quae egesta fuerint. lteo, et, fossa humo, abscondat quae egesta fuerint. Naturae enim corruptibilis pondere gravata mens nostra, quaedam cogitationum superflua, quasi ventris gravamina erumpunt; sed portare sub balteo paxillum debemus, ut videlicet ad reprehendendos nosmetipsos semper accincti, acutum circa nos stimulum compunctionis habeamus, qui incessanter terram mentis nostrae poenitentiae dolore confodiat, et hoc quod a nobis fetidum erumpit abscondat
Abbreviated transcription (Latin):
cagitatione polluit᷑. indignũ se cunctoꝵ fidelũ
societatib arbitret᷑. Culpȩ suȩ meritũ ante ocui¬
los ponat : & exbonoꝵꝰ se existimatione despitiã
Pollutũ gͦ extra castra exire ÷ : tͦpi impugnauns
laboranti sese excontinentiũ cõparatione despicere:
qui aduesperũ aqͣ lauat᷑: cũ defectũ suũ conspitiens
ad poenitentie lam̃ta conũtit᷑. ut fletib deluat om̃e
qd animũ occulta inqͥnatio accusat. Sed pꝰ occasum
solis ad castrũ redeat : qͥa deferues cente tẽptationis
ardore. necesse ÷ ut iterũ fidutiã erga sotietatis bonũ
sumat: Post aquã qͥppe occũbente solȩ ad castra
reũtit᷑ : qͥ post lam̃ta pęnitentiȩ̨ frigescente flã ma
cogitationis inlicite. aofideliũ merita p̃sum̃da repa¬
rat᷑. Ut iã sẽ aceteris longe . eẽ. nonestim&: qr mun¬
dũ sẽ ꝑ affectũ in timi ardoris gaudet.
cũ egredit᷑ ad reqͥsitã naturã mittat paxillũ inba¬

Expanded text:
itatione polluitur, indignum se cunctorum fidelium societatibus arbitretur, culpae suae meritum ante oculos ponat, ex bonorum se aestimatione despiciat. Pollutum ergo extra castra exire est turpi impugnatione laboranti sese ex continentium comparatione despicere. Qui ad vesperum aqua lavatur, cum defectum suum conspiciens ad poenitentiae lamenta convertitur, ut fletibus diluat omne quod amicum occulta inquinatio accusat: sed post solis occasum ad castra redeat, qui defervescente tentationis ardore, necesse est ut iterum fiduciam erga societatis bonum sumat. Post aquae quippe lavationem, occumbente sole, ad castra revertitur, qui post lamenta poenitentiae frigescente flamma cogitationis illicitae ad fidelium merita praesumenda reparatur, ut jam se a caeteris longe e se non aestimet, qui mundum se per obitum intimi ardoris gaudet. cum egreditur ad requisita naturae, mittat paxillum in ba
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ adorant trib id ÷ popłi ex circũcisione credentes.
ad orant filii matris eiꝰ : q & ipse scđm carnẽ ex eana¬
tus est Ipsũ qͥ maledixerit maledictus ÷ : & qͥbene¬
dixerit benedictionib replebit᷑ . Xp̃c inquã nr̃ exore
oͦpłi patris ignorantis benedicit᷑ id ÷ ueracit̃ dicita.
sed alius aiudȩis benedici putat᷑. qͥ ab eis errantib expe¬
ctat᷑. Ecce benedictione p̃missa repente maiore : ex¬
pauit isaac. & aliũ se ꝓ alio benedixisse cognoscit. Nec
tam̃ indignat᷑ reuelato sibi sacram̃to: sed confirmat
benedictionẽ infilio dicens. Benedixi eũ : & benedict
est. Hȩc ÷ benedictio prima isaac: quȩ data ÷ͥ minor

Expanded text:
Ipsum adorant tribus, id est, populi ex circumcisione credentes. Ipsum adorant tribus, id est, populi ex circumcisione credentes. adorant filii matris ejus, quia et ipse secundum carnem ex ea natus est. Ipsum qui maledixerit, maledictus est; et qui benedixerit, benedictionibus replebitur. Christus, inquam, noster ex ore populi ignorantis benedicitur, id est, veraciter dicitur. Sed alius a Judaeis benedici putatur, qui ab eis errantibus exspectatur. Ecce benedictione praemissa repente stupore majore expavit Isaac, et alium se pro alio benedixisse cognoscit. Nec tamen indignatur revelato sibi sacramento, sed confirmat benedictionem in filio dicens: Benedixi eum, et benedictus est. Haec est benedictio prima Isaac, quae data est minor
Abbreviated transcription (Latin):
ẜelles autẽ quȩ eiꝰ brachiis circũndates: peccata utynisq
plebis quȩ xp̃c in extensione manuũ crucis secũ parit̃ asfrẽ
Ipse enĩ incorpore suo. nonsua. s& aliena peccate portũ
Quod isa ac quęrit ab iacob curtã cito inuenerit: adm¬
rat᷑ tã uelocẽ mecclesiis credentiũ fidẽ. Q đ cibi del&¬
tabiles offerunt᷑ : hostia placens dõ salus ÷ peccatorũ
Ođ posterũ conseqͥt᷑ benedictio & eiꝰ odore ꝑfruit᷑: ui¬
cute resurrectionis & regni aꝑta uoce ꝓnumtians.
Talit̃ eñi benedicit᷑ Ecce odor filumei: sic̃ odor agn
pleni O dore nominis xp̃i : sic̃ ager mundus impletr
Cuiꝰ ÷ benediccio derore cęli . hoc ⁊ deuerboꝵ pluuia
diuinorũ & de pingue dine t̃rȩ : hoc ÷ de congrega¬
cione popłoꝵ. Multtudiñe frum̃ti & uini: hoc est
multitudo quã colligit desacram̃to corporis & sangui¬
nissui. Illi seruiunt popłi exgentib ad eũ conuersi:

Expanded text:
PellPellistus in extensione manuum cruci secum pariter affixit. Ipse enim in corpore suo non sua, sed aliena peccata portavit. Quod Isaac quaerit a Jacob, cur tam cito venerit, admiratur velocem in Ecclesiis credentium fidem. Quod cibi delectabiles offeruntur, hostia placens Deo, salus est peccatorum. Quod postea consequitur benedictio, et ejus odore perfruitur, virtutem re surrectionis et regni aperta voce pronuntians: Taliter enim benedicitur: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni . Odore nominis Christi, sicut ager mundus impletur, cujus est benedictio de rore coeli, hoc est, de verborum pluvia divinorum. Et de pinguedine terrae, hoc est congregatione populorum. Multitudine frumenti et vini, hoc est, multitudo quam colligit de sacramento corporis et sanguinis sui: illi serviunt populi ex gentibus ad eum conversi.
Abbreviated transcription (Latin):
neglectũ. ẽẽ significat. Qđ filius maior uocat᷑ : acceptio
legis ẽ. iudȩoꝵ. Qđ escas eiꝰ atq capturã dilex̃ pat̾ : homi¬
nes aberrore saluati qͦs ꝑdoctrinã unꝰquisq uenatur.
Sermodĩ : reꝓmissionis ÷ benedictio & spes regnifuturi
hecca plena sp̃u scõ sciens qđ audiss& ante quã p̾arer& qr
maior serui& minori : forma gerit in hoc loco sp̃s
tur. Loquit᷑ ad filiũ minorẽ. Tade ad gregẽ : &
accipe mͥ inde duos hedos. Prefigurans carneũ sał¬
uatoris aduentũ : in qͦ eos uel maxime liberar& qui
peccatis tenebant᷑ obnoxii: Siquidẽ inom̃ib scrip¬
turis : hedi ꝓpeccatorib accipiunt᷑. Quoo autẽ duos
iubet᷑ afferre : duoꝵꝰ popłoꝵ significat᷑ assumptio
Quod tenerros & bonos : docibiles & innocentes anus
Sc̃ola esau: fides & seripturȩ sunt hebreoꝵ quȩ illis
primo date sunt & post modũ gentiliũ indutus : popłs

Expanded text:
neglectum esse denuntiat. Quod filius major vocatur, acceptio neglectum esse denuntiat. Quod filius major vocatur, acceptio legis est Judaeorum. Quod escas ejus atque capturam dilexit pater, homines sunt ab errore salvati, quos per doctrinam justus quisque venatur. Sermo Dei repromissionis est benedictio, et spes regni futuribecca, plena Spiritu sancto, sciens quod audivit, ante quam pareret, quia major serviet minori, formam gerit in hoc loco Spiritur. Loquitur ad filium minorem: Vade ad gregem, et accipe mihi duos haedos inde , praefigurans carneum Salvatoris adventum, in quo eos vel maxime liberaret, qui peccatis tenebantur obnoxii. Siquidem in omnibus scripturis haedi pro peccatoribus accipiuntur. Quod autem duos jubetur afferre, duorum populorum significabatur assumptio, quod teneros et bonos, docibiles et innocentes animas ostendit. Stola Esau fides et scripturae sunt Hebraeorum, quae illis primo datae sunt et postmodum gentilium indutus est populus.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentis scłi lucra non solũ primatussui honorẽ amisit :
uerũ etiã & regni cęlestis p̃miũ p̃ paratũ ad ipiscinon
meruit. dño quodã modo idieidẽ ex ꝓbrante cũ hcit :
Auferet᷑ a uob̃ regnũ dĩ : & dabit᷑ genti facienti uolunta
tẽ eiꝰ. Primogenita autẽ ipsa uestis erat sacerdotalis.
quã maiores natu cũbenedictione patris induti uictimas
dõ uelut pontifices offerebant. Hoc donũ treniamoris desi¬
derio caruer̃ iudei : cũ gła regnifuturi. Seqͥtur de inde
ipsa benedictio in iacob. Quȩ tam̃ qͥd figurat̃ indicauerit:
scĩ ypoliti martyris uerba sicuti ea excellentissimȩ scien
tiȩ ac doctrinȩ hieronimꝰ replicauit in hoc loco ponenda st̃
lsa ac inquit portat imagmẽ dĩ patris : rebecca sp̃s scĩ.
isaac: consũmationẽ orb ostendit. Oculos illius caligas¬
se: fidẽ perisse demundo &religionaas lumen ante eũ

Expanded text:
praesentis saeculi lucra non solum primatus sui honorem amisit, praesentis saeculi lucra non solum primatus sui honorem amisit, verum etiam et regni coelestis praemium praeparatum adipisci non meruit, Domino quodammodo eidem exprobrante, cum dicit: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructum ejus . Primogenita autem ipsa vestis erat sacerdotalis, quam majores natu cum benedictione patris induti victimas Deo, velut pontifices, offerebant. 5. Hoc dono terreni amoris desiderio caruerunt Judaei cum gloria regni futuri. Jam sequitur deinde ipsa benedictio in Jacob. Quae tamen quid figuraliter indicaverit, Hippolyti martyris verba, sicut ea excellentiae ac doctrinae Hieronymus explicavit, in hoc loco ponenda sunt. Isaac, inquit, portat imaginem Dei Patris; Rebecca, Spiritus saIsaac consummationem orbis ostendit. Oculos illius caligasse, fidem periisse de mundo, et religionis lumen ante eum
Abbreviated transcription (Latin):
popłi sint intranos : uitiorũ scilic& atq uirtutũ Sea
iste minor ÷ : ille maior. Semꝑ enĩ pluress̃ mali
quã boni : & uitia numerosiora uiraitib sunt. Sedta¬
m̃ & in nob gr̃a dĩ popłs popłm superat . & maior
seruit minori: Seruit & eñi caro sp̃ui : &uitiauir¬
tutib cedunt. Procedit autẽ esau primꝰ rufus: & to
tus tanquã pellis hyrsutus . De inde exit fr̃ eiꝰ iacob
& manꝰ eiꝰ implexaerat calcaneo eusau: Sedcur ille
totꝰ rubeus & hispidus. nisi quia popłs prior ꝓphetarũ
& xp̃i fuit cruore pollutꝰ. ac peccati & neqͥtiȩ squalo
re extiot circundatꝰ : Cuiꝰ idõ minor calcaneũ tenu¬
it : qr mistice docuit. qđ maiorẽ popłm minor supe¬
raturꝰ ess&. Nam qđ iste esau pͥmogenita sua ꝓpt̃
ȩscã eidẽ frĩsuo iuniori uenundauit ac post modũ pat¬
na benedictone sibi ꝓmissa priuatus ÷ : significat
cunoe israheliticũ poptm quia dõ ut exodi indicat
liber primogenitꝰ filius nuncupatus : Qui etiã ꝓpter

Expanded text:
itiorum scilicet atque virtutum; sed iste minor est, ille major. Semper enim plures sunt mali quam boni; et vitia numerosiora virtutibus sunt, sed tamen et in nobis gratia Dei populus populum superat, et major servit minori. Servit etenim caro spiritui, et vitia virtutibus cedunt. Procedit enim Esau primus rufus, tus tanquam pilis hirsutus. 3. Deinde exiit frater ejus Jacob, et manus ejus implexa erat calcaneo Esau. totus rufus, et hispidus, nisi quia populus prior prophetarum et Christi fuit cruore pollutus, ac peccati nequire exstitit circumdatus? Cujus ideo minor calcaneum tenuit, quia mystice majorem populum minor superaturus esset. 4. Nam quod iste Esau primogenita sua propter escam fratri suo eidem juniori venumdedit, ac postmodum paterna benedictione sibi promissa privatus est, significat eumdem Israeliticum populum, qui, ut Exodi indicat liber, primogenitus filius nuncupatus est ; qui propter
Abbreviated transcription (Latin):
gestabat inhumeris lignũ crucis inqͦerat crucifige¬
ndus. Duo autẽ serui illi dimissi & non ꝑluctiad
locũ sacrifteii: iudȩos figurabant qͥ cũ serinliter
uiuerent. & carnalit̾ saperent. non intelligebant
humilitatẽ xp̃i. non intelligebant passione xp̃i. idõ
non ꝑuener̃ ad locũ sacrifitii. Cur autẽ duo serui.
nisi qr popłs ipse induas partes diuidendus erat.
qđ factũ ÷ salomone peccante : quando diuisus est
idẽ popłs loco regni non errore impietatis. Suib.
ȩtiã sepe ꝑ ꝓph&am dicit. Auersatrix isrł : & p̃ua¬
ricatrix uutda. Asinꝰ autẽ ille : insensata ÷ stultitia
iudȩorũ. Ista insensata stultitia portabat omĩa sa¬
cramenta: & qđ ferebat nesciebat: Iam qd dictũ ẽ.
eis expectate hic cũ asino post quã ad orauermus

Expanded text:
gestabat in humeris lignum crucis, in quo erat crucifigegestabat in humeris lignum crucis, in quo erat crucifigendus. Duo autem servi illi dimissi, et non perducti ad locum sacrificii, Judaeos figurabant, qui cum serviliter viverent, et carnaliter saperent, non intelligebant humilitatem Christi, non intelligebant passionem Christi, ideo non pervenerunt ad locum sacrificii. Cur autem duo servi, nisi quia ipse in duas partes dividendus erat? quod factum est Salomone peccante, quando divisus est idem populus loco regni, non errore impietatis, quibus etiam saepe per prophetam dicitur: Adversatrix Israel et praevaricatrix Juda . Asinus autem ille insensata est stultitia Judaeorum: ista insensata stultitia portabat omnia sacramenta, et quod ferebat nesciebat. Jam quod dictum est eis, Exspectate hic cum asino, postquam adoraverimus
Abbreviated transcription (Latin):
senuerat : quando natus ÷ xp̃c. Inchoatũ. ẽ. enim
abadã : ubi dictũ ÷ er̃ duo in carne una: Saẽram̃¬
tũ illud magnũ hoc ÷ inxp̃o & mneccła: conpletũ ÷
sexta aetate scłi. quȩ senectã significat abrahȩ quia
ipsũ sacram̃tũ dõ iã longeuũ erat: & senectus sarrȩ
inplebe dĩ. hoc est in multitudine ꝓph&arũ : ħ idẽ
significat qr infine tẽporũ exipsã plebe sc̃arũ ani¬
marũ natus : xp̃c Sterilitas autẽ eiꝰ intimat : qđ
inh scło spe salui facti sumꝰ & inxp̃o tanquã in isa ac
om̃s natisumꝰ Suẽ partũ eccła infine t̾eporũ min¬
bili dĩ grã : noñnatiali fȩcunditate ꝓcreauit. Iad
hinc desequendis historie sacram̃tis qđ imaginan e
p̃tendebat : inspiciendũ est. Quis ergo in abraham
ut p̃dictũ ÷ ꝑ illã immolationẽ figurabat᷑. nisi pat̃
sibi ligna portabat quib erat imponendus : Ita & xp̃e

Expanded text:
senuerat quando natus est Christus: inchoata est enim senuerat quando natus est Christus: inchoata est enim ab Adam, ubi dictum est: Erunt duo in carne una ; sacramentum illud msexta aetate saeculi quae senecta significatur Abrahae. Quia ipsum sacramentum Dei jam longaevum erat, et senectus sacra in plebe Dei, hoc est, in multitudine Prophetarum hoc idem significat, quia in fine temporum ex ipsa plebe sanctarum animarum natus est Christus, sterilitas autem ejus intimat, quod in hoc saeculo spe salvi facti sumus, et in Christo tanquam in Isaac, omnes nati sumus, quem partum Ecclesiae in fine temporum mirabili Dei gratia, non naturali fecunditate prophetavit. Jam deinde sequentis historiae sacramentum quid imaginarie portendebat, inspiciendum est. Quis ergo in Abraham, ut praedictum est, per illam immolationem figurabatur, nisi Pater sibi ligna portabat, quibus erat imponendus, ita et Christus
Abbreviated transcription (Latin):
UBctua de inde abrahã immolare unicũ
filiũ suũ Ille autẽ obtẽperans dõ: soluit uotũ.
Strauit a sinũ : imposuit lignti seruos longe di¬
misit solus cũ filio ascendit triduo ad locũ ꝑuenit
Antequã uenir& filius ad locũ sacrificii: ip̃se sibi
immolandus. ligna portabat. De inde abralm.
gladio armat᷑ & cũ iã pene ferir&: ãmonetir
ut parcer& & non tam̃ sine sacrificio : sine sangui¬
nis feruore recedit. Appar& namq aries in
uepre inherens cornibus. immolat᷑ : ꝑ agiturq
sacrifitiũ. ꝑacto sacrifitio : dicit᷑ ad abraham:
Benedicã tibi & multiplicabo sementuũ sic̃ stel¬
las cęli & uelut hareña maris. Possi debit sem̃tuũ
portas inimicoꝵ suorũ : & benedicent᷑ insemine
my sterio. Iste enĩ abra hã quando filiũ unicum
ꝑ dux̃ ad immolandũ : habebat ꝑsonã dĩ patris
Seo quid ÷ qđ eũ senex suscipit : Non eñi senes¬
citds. Sipsa p̃nuntiatio dexp̃o iã quodã modo

Expanded text:
ubetur deinde Abraham immolare unicum filium suum. Ille autem obtemperans Deo solvit votum, stravit asinum, imposuit ligna, servos longe dimisit, solus cum filio ascendit, triduo ad locum pervenit. Antequam veniret filius ad locum sacrificii, ipse sibi immolandus ligna portavit. 2. Deinde Abraham gladio armatur, et cum jam pene feriret, admonetur ut parceret; et non tamen sine sacrificio, sine sanguine fuso recedit. Apparet namque aries in vepre inhaerens cornibus, immolatur, peragiturque sacrificium. Peracto sacrificio, dicitur ad Abraham: Benedicam tibi, et multiplicabo semen tuum, sicut stellas coeli, et velut arenam maris. Possidebit semen tuum pmysterio. Iste enim Abraham quando filium unicum perduxit ad immolandum, habebat personam Dei Patris. Sed quid est quod eum senex suscipit? Non enim senescit Deus, sed ipsa praenuntiatio de Christo jam quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ dũ agerent᷑ : in t̾rogauit dñm accepitq respo¬
nsum. Duȩ gentes inutero tuo sunt: & duo populi
deuentre tuo diuident᷑. popłsq popłm superabit &
maior serui& mindri. Quod figuralit̾ factũ: ȩti am
ipsis iudȩ is noncred: entib notũ ÷ qͣ lit̾ popłs ecđe
synagoge popłm su perauit. & quomodo plebs iudeos

Expanded text:
quae dum agerentur, interrogavit Dominum, accepit respoquae dum agerentur, interrogavit Dominum, accepit responsum: Duae gentes in utero tuo sunt, et duo populi de ventre tuo dividentur, populusque populum superabit, et major serviet minori . Quod figuraliter factum etiam ipsis Judaeis non credentibus notum est, qualiter populus Ecclesiae Synagogae populum supera
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ indignos uos fecistis gr̃ȩ dĩ: ex hoc iã ad gentes
ibimꝰ. Post hȩc fodit t̃ciu puteũ isaac : & appella uit
nom̃ loci illius latitudo. dic̃s: Nunc dilatauit nofoñs.
& fecicrescere suꝑ t̾rã . Uere dilatatus ÷ isaac : & ĩple¬
uit omñe trã scientia trinitatis. & in toto orbe latitu¬
dinẽ eccłȩ collocauit. Prius tantũ in iudȩa notus erat d̃s:¬
& inisrł nominabat᷑. Nunc autẽ in omñe trã exut sonus
tant᷑. quasi eorundẽ uocabula puteoꝵ: Hȩc mystice
Mloralit̃ autẽ isaac apud alieña gentẽ puteos fodisse
grinationis erũna positi cogitationũ nr̃arũ ꝓfundȩ
Spenidemꝰ. & quousq nob tgrȩ intelligentiȩ aqu
allophili insidiantes replenti : qr nimirũ inmim¬
di sp̃s cũnos studiose cor fodere conspitiunt. mo
quȩ sterilis erat: concessit dñs que postulabat..
Inlidebant᷑q gemini inutero eiꝰ inclusi angustia

Expanded text:
Quoniam indignos vos fecistis gratia Dei, ex hoc jam Quoniam indignos vos fecistis gratia Dei, ex hoc jam ibimus . Post haec fodit tertium puteum Isaac, et appellavit nomen loci illius latitudo dicens: Nunc dilatuvit nos Dominus, et fecit crescere super terram . Vere dilatatus est Isaac, et implevit omnem terram scientia Trinitatis, et in toto orbe latitudinem Ecclesiae collocavit. Prius tantum in Judaea notus erat Deus, in Israel nominabatur : nunc autem in omnem terram exivit sonus et quasi eorumdem vocabula puteorum non mutantur? Haec mystice. Moraliter autem Isaac apud gentes alienas puteos fodisse grinationis aerumna positi cogitationum nostrarum profunda penetremus, et quousque nobis verae intelligentiae aqua allophyli insidiantes replent humo; quia nimirum immundi spiritus, cum nos studiose confodere conspiciunt, conquae sterilis erat, concessit Dominus quae postulabat, illidebanturque gemini in utero ejus inclusi angustia:
Abbreviated transcription (Latin):
s scripser̃ ueteris testaoiti. quos tam̃ t̾rena & sordida
repleuerat intelligentia iudȩoꝵ Et eoꝵ os cũ uell&
purgare isaac. ut ostender& qr quȩcũq lex & ꝓph&ȩ¬
dixer: docer̃ : rixatis cũ eo palestini id ÷ iudȩi areg¬
nodĩ alieni. Sed discessit ab eis. non enĩ potest esse
cũ his qͥinputeis aqu̾a habere nolunt sed t̾rã: & dicit
eis Ecce relinquet᷑ uob domꝰ uĩa : deserta Fodit gͦ
isaac nouũ puteũ : immo pueri isaac fodiunt. Puerist
isaac: mattheuꝰ. Marcus Lucas. Ioħs Petrus &ia¬
Qui om̃s noui testam̃ti puteũ foder̃ & inuener̃ a qũã
uiut̃i quȩ sit fons aquȩ salientis inuitã ȩt̾nam. Sedꝓ
his adhuc alt̾̃cant᷑ illi qͥ terrena sapiunt: nec noua
condipatiunt᷑. nec uecera purgare sinunt E uange¬
licis puceis contradicunt: a postolis aduersantur
& qm̃ in om̃ib contradicunt litigantes: dicit᷑ ad eos

Expanded text:
s scripserunt Veteris Testamenti: quos tamen terrena et sordida s scripserunt Veteris Testamenti: quos tamen terrena et sordida repleverat intelligentia Judaeorum. Et eorum os cum vellet purgare Isaac ut ostenderet, quia quaecunque lex et pdixerunt. Rixati sunt cum eo Philistiim, id est Judaei, a regno Dei alieni; sed discedit ab eis: non enim esse potest cum his qui in puteis aquam habere noluerunt, sed terram: et dicit eis, Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . Fodit ergo Isaac novum puteum. Immo pueri Isaac fodiunt. Pueri sunt Isaac Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannesqui omnes novi Testamenti puteum foderunt, et invenerunt aquam vivam, quae sit fons aquae salientis in vitam aeternam . Sed pro his adhuc altercantur illi qui terrena sapiunt, nec nova adhuc condi patiuntur, nec vetera purgari evangelicis puteis contradicunt, apostolis adversantur; et quoniam in omnibus contradicunt, litigantes, dicitur ad eos:
Abbreviated transcription (Latin):
sit cognitũ: uideat ꝓfecto qͥsquis. nealiqͥo errandoin
eccła pecc& : si secretũ uiri eiꝰ inscripturis scĩs dilige¬
nt̃ intueat᷑ & inueni& eũ maiestatẽ suã qͦ informadĩ
aqualis ÷ patrĩ paulisꝑ abscondisse in formã seruiat
eiꝰ capax. eẽ. humana infirmitas poss& eoq modo sẽ
conium gi congruent̃ aptar& Quid eñi absurdum
immo quid non conuenient̃ futuroꝵ p̃nũntiationi ac¬
cõmodatu siꝓph&adĩ carnale aliqͥđ lusit ut eũ cape¬
r& affectus uxoris. cũ ipsũ uerbũ dĩ caro factũ st ut
ualde : aggressus ÷ opus & cȩpit fodere puteos quos
palestini : obstruxer̃ eos implentes humo & rłqͣ
Quis ÷ iste isaac nisi saluator nr̃  qͥdũ descendiss&
inistũ torrentẽ gerarã : primũ om̃iũ illos puteos
fodere uult qͦs foderant pueri patris sui. Moyses
puteũ legis foderat : dauro. Salomon & ꝓph&e. libro¬

Expanded text:
sit cognitum? Videt profecto quisquis ne aliquid errando in sit cognitum? Videt profecto quisquis ne aliquid errando in Ecclesiam peccet secretum viri hujus in Scripturis sanctis diligenter intuetur, et invenit, eum majestatem suaaequalis est Patri, paulisper abscondisse in forma servi, ut ejus capax esse humana infirmitas possit, eoque modo se conjugi congruenter aptaret. Quid enim absurdum, imo quid non convenienter futurorum praenuntiationi accommodatum, si pret affectus uxoris, cum ipsum Verbum Dei caro factum sit utvalde, aggressus est opus et coepit estini obstruxerunt eos implentes humo, et reliqua. Quis est iste Isaac, nisi Salvator noster? Qui dum descendisset in istum torrentem Gerara, primo omnium illos puteos fodere voluit, quos foderant pueri patris sui, id est, Moyses puteum legis foderat, David, Salomon et prophetae libro
Abbreviated transcription (Latin):
i concubine dicunt᷑: Sola sarra semꝑ uxor uo¬
cat᷑ : sic̃ scriptũ est. Una ÷ enĩ colũba mea : ꝑfec¬
ta mea. Dedit autẽ abrahã cuncta quȩ possidebat
filio suo ysaac filuis autẽ concubinarũ largitꝰ
÷ munera: & separauit eos abisaac filio suo
Quid hoc significat. nisi qr dant᷑ & nonnulla mu
nera filiis concubinarũ. id ÷ carnaliũ sed non per¬
ueniunt ad regnũ ꝓmissũ. nec heretici nec iud
qͥ carnalia lucra sectantur p̃ter isaac enĩ : nubꝰ¬
est heres. Utiq quia non filii carnis. sed filii ꝓmis¬
sionis deputant᷑ in semine: De inde mortuus ÷ abr¬
hã centũ septuaginta quinq annoꝵ : sepultusq :
inspelunca duplici Incuiꝰ interiori parte adã esse
lestinoꝵ ingerarã exp̃cepto & benedictione dñi.
ibiq rebeccam uxorẽ sua timoris causa finx̃ sororẽ.
Quã rex alieni¬
gena isaac coniugẽ tunc esse
cognouit : quan doꝰ eũ cũea ludentẽ uidit. Quiqͥ

Expanded text:
 concubinae dicuntur. Sola Sara semper vocatur uxor, sicut scriptum est: Una est enim columba mea, perfecta mea . Dedit autem Abraham cuncta quae possidebat filio suo Isaac, filiis autem concubinarum largitus est munera, et separavit eos ab Isaac filio suo. 3. Quid hoc significat, nisi quia dantur nonnulla nera filiis concubinarum, id est carnalium; sed non perveniunt ad regnum promissum haeretici, vel Judaei, quia carnalia lucra sequuntur; est haeres, utique quia non carnis filii, sed filii promissionis deputantur in semine. Deinde mortuus est Abraham centum septuaginta quinque annorum, sepultusque est in spelunca duplici, in cujus interiori parte Adam esse laestinorum in Gerara, ex praecepto, et benedictione Domini; ibique Rebeccam uxorem suam timoris causa finxit sororem. Quam rex alienigena Isaac conjugem tunc esse cognovit, quando eum cum ea ludentem vidit. 2. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quas lib& corporeas simiͥtuoines insinuare diuina. sic̃
elegit rachel ex uiro suo & ex ancilla suscipere filios. quã
sine filiis omnino remanere. Bala qͥppe ancilla rachel.
int̃p̃tat᷑ inueterata. Deuetere quippe uita carnalib
sensib dedita corporeae excitant᷑ imagines: etiã cũ aliqͥđ
despiritali & in conmutabili sũstantiȩ diuinitatis auditur
Suscepit & lia de ancilla sua filios : amore habendinũ

Expanded text:
per quaslibet corporeas similitudines insinuare divinas, sicut per quaslibet corporeas similitudines insinuare divinas, sicut elegit Rachel ex viro suo et ancilla suscipere filios, quam sine filiis omnino remanere. Bala quippe, ancilla Rachel, interpretatur inveterata. De vetere quippe vita, carnalibus sensibus dedita, corporeae cogitantur imagines, etiam cum aliquid de spirituali et incommutabili substantia Divinitatis auditur. Suscipit et Lia de ancilla sua liberos, amore habendi num
Abbreviated transcription (Latin):
ingeiũ fructũ habent in eis quos regnodĩ genera¬
ntꝰ int multas tẽptationes & tribulationes p̃ dican¬
do eugłm ad eos ꝓpt̃ quos sunt in laborib abundantiꝰ
inplagis sup᷑ modũ inmortib sepius. Propt̃ qͦs habene
foris pugnas intus timores: gaudiũ & coronã suã uo¬
cant. Nascunt᷑ autẽ eis facilius filii atq. copiosius ex
illo sermone fidei : quo p̃dicant xp̃m crucifixum.
Rachel autẽ clara aspectu mente excedit dõ: & uid&
in pͥncipͥo uerbũ dm̃ apud dm̃ & uult parere & ñ po¬
test : quia generationẽ eiꝰ qͥs en arrabit. Idõq cũ con¬
tẽplandi otia appeit ut diuinitatẽ in effabilẽ cernat.
Uacare uult ab omni negotio & idõ sterilis qͥa inuariis
labore agendi filiis habundantẽ & dol& potius currere
indet᷑ in eo qđ scriptũ ÷ & telauit rachel sororẽ suam¬
ȩditis exprimi non potest: elegit doctrina sapientię

Expanded text:
maximum fructum habent in eis quos regno Dei generamaximum fructum habent in eis quos regno Dei generant inter multas tentationes et tribulationes praedicando Evangelium ad eos propter quos sunt in laboribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus saepius , propter quos habent foris pugnas, intus timores , gaudium et coronam suam vocant . Nascuntur autem eis filii facilius atque copiosius ex illo sermone fidei, quo praedicant Christum crucifixum . Rachel autem clara aspectu mente excedit Deo , et videt in principio Verbum Dei apud Deum , et vult parere, et non potest, quia generationem ejus quis enarrabit ? Ideoque cum contemplativa vita appetit ut divinitatem ineffabilem cernat, vacare vult ab omni negotio, et ideo sterilis qui labore agendi atque patiendi filiis abundantem et dolet potius currere uidetur in eo, quod scriptum est: et zelauit Rachel sororem suameditis exprim non potest, elegit doctrina sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
Ser ui alios sept̃e annos ꝓpt̾ rachel: ut sis pauꝑ spũ
mitis: lugens. esuriens. sitiensq iustitiã mistricors. mu
ndicors pacificus. Uell& eñi homo sifier possee sine
ulla tolerantia laboris quȩ in agendo patiendoq am¬
plectanda ÷ statĩ adpulchre conteplationis delitias
ꝑuenire : sed hoc non potest int̃a morientiũ. Hoc eñ
uid&ur significare: qđ dictũ ÷ ad iacob Non ÷ moris in
de maior appellat᷑ quȩ tp̃r prior est. Prior ⁊ autem
in hominis eruditione labor boni operis quã reqͥes cont̃e¬
plationis Ad unũ gͦ tendendũ sed ꝓpt̃ hoc multa ferin
dasunt. Itaq duesunt uxores iacob libere. Ambe
qui ppe sunt filiȩ remissionis peccatoꝵ hoc ÷ dealbatioms
qđ ÷ laban. Uerumtam̃ una amat᷑ : alia tolerit. Sed
quȩ tolerat᷑: ipsa prius et uberius fecundat᷑. Ut sinon
ꝓpt̃ ĩpsa: cerit ꝓpt̃ filios diligat᷑ babores enĩ iustorũ

Expanded text:
serui alios septem annos propter Rachel — ut sit pauper spiritu, serui alios septem annos propter Rachel — ut sit pauper spiritu, mitis, lugens, esuriendicors, pacificus. 10. Vellet enim homo, si fieri posset, sine ulla tolerantia laboris, quae in agendo patiendoque amplectenda est, statim ad pulchrae contemplationis delicias pervenire. Sed hoc non potest in terra morientium. Hoc enim videtur significare, quod dictum est Jacob: Non est moris in de major appellatur, quae tempore prior est. Prior est autem in hominis eruditione labor boni operis, quam requies contemplationis. Ad unum ergo tendendum, sed propter hoc multa ferenda sunt. Itaque duae sunt uxores Iacob liberae; ambae quippe sunt filiae remissionis peccatorum, hoc est dealbationis, quod est Laban. uerumtamen una amatur et altera toleratur. sed quae toleratur, ipsa prius et uberius fecundatur, ut, si non ipsam, certe propter filios diligatur. Labores enim justorum
Abbreviated transcription (Latin):
is peccatoꝵ seruire iustitiȩ : nisi ut qͥete uiuat in uerbo
ex qͦ uidetur pͥncipiũ qđ ÷ ds̃. Ergo ꝓpt̾ rachel non ꝓpẽ¬
liã seruit᷑. Namqͥs tandẽ amauerit in operib: iustioeli
rẽ actionũ atq passionũ : Quis eã utã ꝓpt̃ se ipsã expt¬
erit sic̃ iacobliã: sed tam̃ sibi nocte subpositã inusũ gene
retur tolerari fecit. De inde ꝓpt̃ filios : cõmendauit
Ita u unꝰ quisq utilis dĩ seruus subde albationis peccato
suorũ grã constitutus qͥd aliud amans insua conuersation
meditat᷑ nisi doctrinã sapientiȩ : Quã pleriq se ꝑcepturs
putant statĩ ut se inseptẽ p̃ceptis legis exercuerint que
sunt dedilectione ꝓximi ne cuiquã noceat᷑ id ÷ honorai
patrẽ tuũ & matrẽ non mechaberis: non occides. nonfi¬
rantia laboris adheserit : uelut ꝓrachel lia inopinaꝗ
nt̃ amat. Acceptis aliis septẽ p̃ceptis : acsi erdicttur

Expanded text:
is peccatorum seruire iustitiae, nisi ut quiete uiuat in uerbo, is peccatorum seruire iustitiae, nisi ut quiete uiuat in uerbo, ex quo uidetur principium; quod est deus. ergo propter Rachel, non propter Liam. nam quis tandem amauerit in operibus iustitiae laborem actionum atque passionum ? quia eam uitam propter se ipsam expetiuerit? sicut nec Iacob Liam, sretur, tolerari fecit. 8. Deinde propter filios commendavit. Ita vero unusquisque utilis Dei servus, sub dealbationis peccatorum suorum gratia constitutus, quid aliud amans in conversatione sua meditatur, nisi doctrinam sapientiae? Quam plerique se percepturos putant, statim ut se in septem praeceptis legis exercuerunt, quae sunt de dilectione proximi, ne cuiquam noceatur, id est: Honora patrem tuum et matrem tuam, Non moechaberis, Non occides, Non furantia laboris adhaeserit — uelut pro Bachel Lia inopinatanter amat, acceptis aliis septem praeceptis - ac si ei dicatur: