comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Liximtis. Si ideo nobiscum sedere
nolaistis. quia scriptum est non se¬
di inconsilio uanitatis: quare nob¬
cum ingresũ estis. cum consequent̾
scriptum est. & cum iniqua geren
tibus non introibo: Ergo in hoc qd̃
dicunt noli me tangęre quia man¬
dus sum: similes stnt illi phari¬
seo qui dominum inuitatierat. &
ꝓpterea eum putabat nescisse int¬
lierem. quia non eam phibuerat
a contactu pedum suorum. Sed
in eo melior pharisets: quia cum
putauerat hominem xp̃m. non
credebat ab homine posse dimitti
peccata. Melior ergo iudeis quam
hereticis apparuit intellectus. It¬
deis: quia dixerunt. Quis ẽ lnc
qui etiam peccata dimittit: Au¬
det sibi homo hoc ufurpare: Quid
contra hereticus: Ego dimicto:
ego mundo. ego sc̃tfico. Responde¬
at ille. Non ego. sed xp̃c. Ohomo.
quando ego a iudeis putatus sum
homo: dimissionem peccatorum
fidei dedi. Non ego respondet tͥ
xp̃c. O hereticȩ. tu cum sis homo
dicis. ueni mulier. ego te sal¬

Expanded text:
diximus, Si ideo nobiscum sedere diximus, Si ideo nobiscum sedere noluistis, quia scriptum est, Non sedi in concilio vanitatis; quare nobiscum ingressi estis, cum consequenter cet ne per contactum subselliorum ad tibus non introibo ? Ergo in hoc quod dicunt, Noli me tangere, quia mundus sum, similes sunt illi pharisaeo qui Dominum invitaverat, et propterea putabat eum nescisse mulierem, quia non eam prohibuerat a contactu pedum suorum. Sed in alio melior Pharisaeus, quia cum putaret hominem Christum, non credebat ab homine posse dimitti peccata. Melior ergo Judaeis quam haereticis apparuit intellectus. Judaei quid dixerunt? Quis est hic, qui et peccata dimittit? Audet sibi homo hoc usurpare? Quid contra haereticus? Ego dimitto, ego mundo, ego sanctifico. Respondeat illi, non ego, sed Christus: O homo, quando ego a Judaeis putatus sum homo, dimissionem peccatorum fidei dedi. Non ego, respondet tibi Christus. O haeretice, tu cum sis homo, dicis: Veni, mulier; ego te sal
Abbreviated transcription (Latin):
dicus bonus non solum egros pit¬
sentes sanabat: sed et futuros etiam
preuidebat. futuri erant homines
qui diccrent. Ego peccata dimitto.
io iustifico. ego sanctifico: ego sano.
qũecumq baptito. Ex ipso ntimeros
isti sunt: qui dicunt noli me tange¬
re. Usq adeo ex ipso numero sunt:
ut nuꝑ in collatione nostra quod
etum in gestis ipsis loqui poterimꝰ.
tum cis a cognitore esset consesfus
oblatus ut sederent nobisctim res¬
pondendum putarent. Scriptum
d nobis cum talib non sedere: scili¬
cet ne per contactum subsellioꝵ ad
us udut nostra cogitatio perueniret.¬
Noli me tangere: quia mundus sũ.
Ahoautem die ubi oportunius
etat. cominemorauimus eos huius
iserrimȩ uanitatis: cum ageret᷑
de ȩcclã. quia mali in ea non conta-¬
minabant bonos. Respondimus eis. S¬
qua ideo nobiscum sedere noluert̃:
it dixerunt se scriptura dei fuisse
commonitos. quia uidelicet scriptũ
est. Non sedi in consilio tianitatis.

Expanded text:
dicus bonus aegros non solum praedicus bonus aegros non solum praesentes sanabat, sed et futuros etiam praevidebat. Futuri erant homines qui dicerent: Ego peccata dimitto, ego justifico, ego sanctifico, ego sano quemcumque baptizo. Ex ipso numero et isti sunt, qui dicunt, Noli me tangere. Usque adeo ex ipso numero sunt, ut nuper in collatione nostra, quod etiam in Gestis ipsis legere potestis, cum eis a Cognitore esset consessus oblatus, ut sederent nobiscum, respondendum putarent, Scriptum est nobis, cum talibus non sedere, scilicet ne per contactum subselliorum ad eos velut nostra contagio perveniretdicus bonus aegros non solum praeNoli me tangere, quia mundus sum. Alio autem die, ubi opportunius erat, commemoravimus eos hujus miserrimae vanitatis, cum ageretur de Ecclesia, quia mali in ea non contaminant bonos; respondimus eis, quia ideo nobiscum sedere noluerunt, et dixerunt, se Scriptura Dei fuisse commonitos, quia videlicet scriptum est, Non sedi in concilio vanitatis:
Abbreviated transcription (Latin):
quam homineni esse intellexit.It.¬
niq cum dixisset mulieri dimit¬
tuntur tibi peccata ttia: contino
ille. Quis est iste qui peccata cdint¬
tit: Quis est iste quem iam mu¬
lier peccati ir cognouit : Tt reci¬
bens quasi santis. medicum igno.¬
ras: quia maiore fresitan febre ma
tem ꝑdidisti. Nam et freneticus
rideti et ploratur a sanis tamen.
Illud bene nostis: bene. tenetis. ̃:¬
nete. quia homo non potest pecta.¬
ta dĩmittere. Illa quȩ sibi a xp̃o¬
hominem tantum s et deum cre¬
didit. Quis est iste inquiunt: qͥ
etiam peccata dimittit: Et dñs
quis est iste dicentib. non dixit
filius dei. tierbum dei non hoc dp̃
s in eo quod putabant aliquantũ
eos manere ꝑmittit. soluitq ques¬
tionem motus illoꝵ. Qui enim u¬
debat discumbentes: audiebat co¬
gitantes. Conuersus ad mulierẽ.
fides tua inquit te saltam fecit.
Isti qui dicunt quis est iste qui etũ
peccata dimttit: qui me putant
honuinem. homunem putent. si¬
des tua inquit te saluam fecit. Ne¬

Expanded text:
quam hominem esse intellexit. Denique cum dixisset mulieri, Dimittuntur tibi peccata tua; continuo illi, Quis est iste qui et peccata dimittit? Quis est iste, quem jam mulier peccatrix cognovit? Tu recumbens quasi sanus, medicum ignoras: quia majore forsitan febre mentem etiam perdidisti. Nam et phreneticus ridens ploratur a sanis. Tamen illud bene nostis, bene tenetis: tenete, quia homo non potest peccata dimittere. Illa quae sibi a hominem tantum, sed et Deum credidit. Quis est iste, inquiunt, qui et peccata dimittit? Et Dominus, Quis est iste, dicentibus, non dixit, Filius Dei, Verbum Dei: non hoc dixit, sed in eo quod putabant aliquantum eos manere permittens, solvit quaestionem motus illorum. Qui enim videbat discumbentes, audiebat cogitantes; conversus ad mulierem, Fides tua, inquit, te salvam fecit. Isti qui dicunt, Quis est iste qui et peccata dimittit? qui me putant hominem, hominem putent. Fides tua te salvam fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
et predicationem euangelii omnes
affectus contempserunt. atq diui¬
tias & sclĩ uoluptates: isti centuplũ
recipient: et uitam eternam pofsi-¬
debunt. Ex occasione huius senten-¬
tiȩ. quidam introducunt mille au¬
nos post resurrectionem. dicentes
nobis tunc centuplum omnium re-¬
rum quas dimisimus et uitam eter-¬
nam esse reddendam: non intelli-¬
gentes. quia si in ceteris digna sit
repmissic. in uxoribus appareat tur-¬
pitudo. ut is qui unam pro dño di-¬
miserit. centum recipiat in futuro.
Sensus igitur iste est. Qui carnalia
pro saluatore dimiserit. spiritalia
recipiet: quȩ comꝑatione et merito
su ita erunt. quasi parno numero
centenarius numerus comparetur.
Unde dicit et apłs. qui unam tantũ
domum et unius ꝓuinciȩ partios
agros dimiserat. quasi nichil haben¬
tes & ominia possidentes. Item ser¬

Expanded text:
et praedicationem Evangelii omnes et praedicationem Evangelii omnes affectus contempserint, atque divitias et saeculi voluptates, isti centuplum recipient et vitam aeternam possidebunt. Ex occasione hujus sententiae quidam introducunt mille annos post resurrectionem dicentes, nobis tunc centuplum omnium rerum quas dimisimus et vitam aeternam esse reddendam, non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus appareat turpitudo, ut qui unam pro Domino dimiserit centum recipiat in futuro. Sensus igitur iste est: qui carnalia pro Salvatore dimiserit, spiritalia recipiet, quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi parvo numero centenarius numerus comparetur. Unde dicit et Apostolus, qui unam tantum domum et unius provinciae parvos agros dimiserat, quasi nihil habentes et omnia possidentes. Qui e
Abbreviated transcription (Latin):
iudicantes duodecim tribus isrł
Non dixit qui reliquistis omnii.
hoc enim et socrates fecit phylos.¬
phus. et multi alii diuitias con¬
tempserunt: sed qui secuti etis
me. quod ꝓpriȩ aplõꝵ est atq cre.¬
.uiii.dentium. In regeneratione cume¬
derit filits hominis in sede mars¬
tatis suȩ. quando ex mortitis de
corruptione resurgent incorrup¬
ti. sedebitis & uos in soliis itidican¬
tium. condempnantes duodecim
tribus isrł: quia uobis credentib
illi credere noluerunt. Et omins
qui reliquerit domum uel fratris
aut sorores. aut patrem. aut ma¬
trem. aut uxoren. aut filios. aut
agros. ꝓpter nomen meum: centu¬
plum accipiet. et uitam eternam
possidebit. Multi autem erunt
prumi notussimi: & nouissim primi.
Locus iste cum illa sententia congru¬
it: in qua saluator loquitur. Non
ueni pacem mittere: sed gladium.
Nen enim seꝑare hominem a patre
suo. et matrem a filia. et nuirum a
socru: et inumici hominis domestici
eius. Qui ergo ꝓpter fidem xp̃i. .ix

Expanded text:
udicantes duodecim tribus Israel. Non dixit: qui reliquistis omnia, hoc enim et Crates fecit philosophus, et multi alii divitias contempserunt; sed qui secuti estis me: 151 quod proprie apostolorum est atque credentium. In regeneratione, cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, quando ex mortuis de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et vos in soliis judicantium, condemnantes duodecim tribus Israel: quia vobis credentibus, illi credere noluerunt. Et omnis qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filioum, centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit. Multi autem erunt primi novissimi et novissimi primi. Locus iste cum illa sententia congruit in qua Salvator loquitur, non veni pacem mittere, sed gladium, veni quippe separare hominem a patre suo et matrem a filia, et nurum a socru, et inimici hominis domestici ejus. Qui ergo propter fidem Christi
Abbreviated transcription (Latin):
uobis phebem sororem meam quȩ
est in mynsterio ȩcclẽ. quȩ est car¬
chris. ut eam suscipiatis in dũo dig¬
ne sc̃is: et afsistatis ei in quocumꝙ
negotio ur̃i indigierit. Et iterũ.¬

Expanded text:
vobis Phoebem sororem nostram quae est in ministerio ecclesiae quae est Cenchris ut eam suscipiatis in Domino digne sanctis et adsistatis ei in quocumque negotio vestri indiguerit ete
Abbreviated transcription (Latin):
dixisset beatus es symon bariona.
id est fili gratiȩ spiritalis. protinus
adituixit. quia caro et sangus non
reuelauit tibi. s pater metis qui
incelis est. Pater quippe filio colũ¬
bȩ reuelauit. quia una est gratia.
patris et sp̃c sc̃i. eadem quoq et
filii: quod facillimis sacre scriptu¬
rȩ probabitur exemplis. Dicit nã¬
q de patre aplo. Misit deuis sp̃m fihi
futi in corda nr̃a. Dicit ipse filius de

Expanded text:
dixisset: Beatus es, Simon Bar Jona, dixisset: Beatus es, Simon Bar Jona, id est, filius gratiae spiritualis, protinus adjunxit: Quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est. Pater quippe filio columbae revelavit, quia una est gratia Patris et Spiritus sancti, eadem quoque et Filii, quod facillimis sacrae Scripturae probabitur exemplis. Dicit namque de Patre Apostolus: Misit Deus Spiritum Filii sui in corda nostra . Dicit ipse Filius de
Abbreviated transcription (Latin):
pentes: & simplices sicut colum¬
bȩ. Hel certe quia sp̃c sanctus
suꝑ dñm in columbe inuncupat᷑:¬
qui spiritali gratia plenus extitisse
monstratur. Et iusta satis laude
dilectorem confessoremq suum do-¬
minus remunerat. cum eum sci sp̃c
filium esse testatur. ã quo ipse dĩ
uiui filius asseueratur: quamuis
hoc ipsum multum difsimiliter
fieri nullus fidelium dubitat. Do-¬
mintis enim xp̃c filius dei ꝑ natir¬
ram: petrus fictit et ceteri electi
filius scĩ fp̃c est per gratiam. Ap̃c
filitis dei. quia de ipso natus est:
petrus filius sp̃c scĩ. quia de ipso re¬
natus est: Xp̃c filius dei ante tẽ¬
pora. ipse est enun dei uirtus. et
dei sapientia quȩ dicit. dñs posse¬
dit me in initio uiarum suarum
antequam quicquam faceret a pͥn¬
cipio: petrus filius sp̃c sancti ex eo
tempore quo ab ipso illuminatus.
gratiam diuinȩ cognitionis accepit.
Et quia una uoluntas eadem est
oꝑatio sc̃ȩ trinitatis: recte cum

Expanded text:
pentes, et simplices sicut columpentes, et simplices sicut columbae . Vel certe, quia Spiritus sanctus super Dominum in columbae spqui spiritali gratia plenus exstitisse monstratur. Et justa satis laude dilectorem confessoremque suum Dominus remunerat, cum eum sancti Spiritus filium esse testatur, a quo ipse Dei vivi Filius asseveratur, quamvis hoc ipsum multum dissimiliter fieri nullus fidelium dubitet. Dominus enim Christus Filius Dei per naturam, Petrus sicut et caeteri electi filius sancti Spiritus est per gratiam. Christus Filius Dei, quia de ipso natus est, Petrus filius Spiritus sancti, quia de ipso renatus est. Christus Filius Dei ante tempora; ipse est enim Dei virtus et Dei sapientia, quae dicit: Dominus possedit me ab initio viarum suarum antequam quidquam faceret a principio . Petrus filius Spiritus sancti ex eo tempore quo, ab ipso illuminatus, gratiam divinae cognitionis accepit. Et quia una voluntas, eadem est operatio sanctae Trinitatis, recte cum
Abbreviated transcription (Latin):
dempti sumus. podentiam diuini¬
tatis qua creati sumus. pia semꝑ
niente recolunus. sit ut ipsi quo¬
q cum petro suꝑnȩ beatitudinis
mercede donemur. Nam confi¬
tente illo. xp̃m filium dei uitu:
uideamus quid sequitur. Res¬
pondens autem iħc: dixit ei. Bea¬
tus es symon bariona. Constat gͦ
qͥa post ueram. xp̃i confessionem:
uera. beatitudinis premia restant.
S intueamur attenti quale quan¬
tum ue sit nomen illud. quo ꝑfec¬
tum sui nominis confessorem glo-¬
rificat: ut huius etiam nos uera¬
citer eum confitendo meream᷑
esse consortes. Beatus es inquit
symon bariona. Bariona firiacȩ:
satinȩ dicitur filius columbȩ. filiꝰ
autem columbe recte uocatur
apłs̃ petrus. quia tudelicet co-¬
lumba multum simplex est ani-¬
mal: et ipse prudenti ac pia sim-¬
plicitate dominum sequebatur.
memoe illius precepti quod cum
sus condisciplis ab eodem magis¬
tro simplicitatis ac ueritatis acce¬
pit. Estote prudentes sicut ser¬

Expanded text:
dempti sumus, potentiam divinidempti sumus, potentiam divinitatis qua creati sumus pia semper mente recolimus, fit ut ipsi quoque cum Petro supernae beatitudinis mercede donemur. Nam confitente illo Christum Filium Dei vivi, videamus quid sequitur. Respondens autem Jesus, dixit: Beatus es, Simon Bar Jona. Constat ergo quia post veram Christi confessionem, vera beatitudinis praemia restant. Sed intueamur attente, quale quantumve sit nomen illud, quo  Al., quod perfectum sui nominis confessorem glorificat: ut hujus etiam nos veraciter eum confitendo mereamur esse consortes. Beatus es, inquit, Simon Bar Jona. Bar Jona Syriace, Latine dicitur filius columbae. Filius autem columbae recte vocatur apostolus Petrus, quia videlicet columba multum simplex est animal, et ipse prudenti ac pia simplicitate Dominum sequebatur, memor illius praecepti quod cum suis condiscipulis ab eodem magistro simplicitatis ac veritatis accepit: Estote prudentes sicut ser
Abbreviated transcription (Latin):
gentum & aurum. oꝑa manuum
homintim: os habent et non loquen¬
tur. et cetera. Notet autem di¬
lectio ur̃a. qtiam miranda distinctio
ne sit factum. ut cum de utraq eiꝰ¬
dem dñi et saluatoris nr̃i natura
ab ipso dño & a fideli eius discipulo
esset ꝓferenda sententia. dñs ipse
huulitatem assumptȩ humanita¬
tis prositeatur: discipls excellentiã
diuine eternitatis ostendat. Dñs
de se quod minus est: discipls̃ de
dño intimat quod manis est. Dñs
de se quod factus est ꝓpter nos: dis¬
cipulus declarat de dño. quia ipse
est qui fecit nos: Sic et in euangłĩo
dñs multo crebrius se filitm homi¬
nis quam filium dei appellare con-¬
sueuit: ut nos ammoneat dispen¬
sationẽ quam pro nobis suscepit.
S nos neresse est tanto humilius
duuuitatis eius alta uenerari: qͣn¬
to illum memininus pro nr̃a exal¬
tatione ad humanitatis infuna
descendisse. Si eiuim inter sacram̃¬
ta incarnationis eius quibus re¬

Expanded text:
gentum et aurum, opera manuum gentum et aurum, opera manuum hominum. Os habent et non loquentur, etc. . Notet autem dilectio vestra quam miranda distinne sit factum, ut cum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura, ab ipso Domino et a fideli ejus discipulo esset proferenda sententia, Dominus ipse humilitatem assumptae humanitatis profiteatur, discipulus excellentiam divinae aeternitatis ostentet. Dominus de se quod minus est, discipulus de Domino intimat quod majus est. Dominus de se quod factus est propter nos, discipulus declarat de Domino quia ipse est qui fecit nos. Sic et in Evangelio Dominus multo crebrius se Filium hominis quam filium Dei appellare consuevit, ut nos admoneat ejus dispensationis quam pro nobis suscepit. Sed nos necesse est tanto humilius divinitatis ejus alta venerari, quanto illum meminimus pro nostra exaltatione ad humanitatis infima descendisse. Si enim inter sacramenta incarnationis ejus, quibus re
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Nam qui diuinitatis eius my¬
teria capere norunt. merito supra
homines esse dicuntur: aplõ attesta
te qui ait: quod oculus non uidie.
nec auris aucdiuit nec in cor homins
hoc est humana solum sapientis crr.
de se ac de fuis simlibus qui generi¬
lem humanitatis scientiam transcen¬
derant adiecit. Nobis autem reue¬
lauit deus per sp̃m sutim. Cui fim¬
le est quod hic dñs cum interrogis¬
set disciplos quem eum dicerent ẽt¬
homines et illi diuersas diuersoꝵ opi¬
niones premisissent. dicit illis. uos ait
queni me esse dicitis: quasi ab homr¬
num generalitate illos sequestrans.
et deos ac dei filios per adptionem¬
iam factos insinuans. uixt̃a illud psi¬
mistȩ. Ego dixi dii estis: et filii exa¬
falsoꝵ deoꝵ: quos uario delusa erro-¬
re gentilitas uel de moetuis sibi ho¬
minib instituit. uel maiore demen¬
tia de insensibili materia quos ado¬
raret creauit. De qualibus canitur
in psalmo. Simulachra gentium ar¬

Expanded text:
bant. Nam qui divinitatis ejus mybant. Nam qui divinitatis ejus mysteria capere norunt, merito supra honte, qui ait: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis hoc est, humana solum sapientibus  Ade se ac de suis similibus, qui generalem humanitatis scientiam transcenderant, adjecit: Nobis autem revelavit Deus per spiritum suum . Cui simile est quod hic Dominus, cum interrogasset discipulos quem eum dicerent homines esse, et illi diversas diversorum opiniones praemisissent, dicit illis: Vos autem quem me esse dicitis? Quasi ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac Dei filios per adoptionem factos insinuans, juxta illud Psalmistae: Ego dixi, dii estis, et filii excfalsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas, vel de mortuis sibi hominibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia quos adoraret, creavit, de qualibus canitur in Psalmo: Simulacra gentium ar
Abbreviated transcription (Latin):
uideȩ contra septentrionem appel¬
lauit eam cesaream philippi: in
memoriam uidelicet sui nomi¬
ns. pariterq honorem tyberu
cesaris sub quo ipse regnabat. In
cuius partes ueniens iħ̃c: inter¬
rogabat discipłõs suos dicens.
Quem dicunt homines ẽẽ filiũ
hominis: Non autem quasi
nesciens sententiam de se uel
disciploꝵ uel extraneorum in¬
quirit: sed ideo discipłõs qtud
de se sentiant interrogat. ut con¬
fessionem recte fidei illoꝵ digna
mercede remuneret. Nam sic̃
interrogatis generaliter omni¬
bus petrus respondit unus pro
bus respondit. Ideo quid alii
de se sentiant inquirit: ut ex¬
positis primo sententiis erran¬
tium. disciplĩ probuarentur. ueritate
suȩ confessionis non de opinione iul.¬
gata. s de ipso ꝑcepisse dominicȩ ni¬
uelationis archi.o. Quem inquit di¬
cunt homines esse filium honis:
Pulchre. homines appellat eos. quid
filio homins tantum loqui nõueut
qui diuinitatis eius archana nescie¬

Expanded text:
Judaeae contra septentrionem, appelJudaeae contra septentrionem, appellavit eam Caesaream Philippi, in memoriam videlicet sui nominis, pariterque honorem Tiberii Caesaris, sub quo ipse regnabat. In cujus partes veniens Jesus, interrogabat discipulos suos dicens: Quem dicunt homines esse Filium hominis? Non autem quasi nesciens sententiam de se, vel discipulorum, vel extraneorum inquirit, sed ideo discipulos quid de se sentiant interrogat, ut confessionem rectae fidei illorum digna mercede remuneret. Nam sicut interrogatis generaliter omnibus Petrus respondit unus pro bus respondit. Ideo quid alii de se sentiant inquirit, ut expositis primo sententiis errautinm, discipuli probarentur veritatem suae confessionis non de opinione vulgata, sed de ipso percepisse Dominicae revelationis arcano. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium hominis? Pulchre homines appellat eos qui de Filio hominis tantum loqui noverant, quia divinitatis ejus arcana nescie
Abbreviated transcription (Latin):
ectio sc̃i euangłii quam mͦ
fratres audistis. tanto intentius
cogitanda ac fine oblutione est ui¬
giter retinenda. quant o constat
quia magnam nobis fidei perfec¬
tionem commendat: magnum
eisdem ꝑfecte fidei contra omĩa
temptamenta robur equȩ demon¬
strat. Si enim scire uolumus quo¬
mͦ in. xpͣm credi oporteat: quid
lucidius eo quod ait ad eum pe-¬
trus. tu es xp̃c filius dei uiui:
Rursus si audire delectat quan¬
tum hȩc fides ualeat: quid aper-¬
tius eo quod ait dñs de ȩccłã quȩ
fũꝑ eum edificanda erat. et poete
inferi non preualebunt aduersus
eam: S hec stus in locis plenius
exponentur: nunc autem reuer¬
tentes ad explanandam ex ordine
lectionem dominicam. primo ui¬
deamus de loco in quo habita me¬
moratur. Uenit inquit iħc in
partes cesaree philippi. Piilippus
ut lucas testatur: erat tetrarcha
ithureȩ ob traconitidis regionis.
Hic ergo statuens ciuitatem in
loco ubi iordanis ad radices orit᷑
libani montis. et est terminus

Expanded text:
cti Evangelii, quam modo, fratres, audistis, tanto intentius cogitanda, ac sine oblivione est jugiter retinenda, quanto constat quia magnam nobis fidei perfectionem commendat, magnum ejusdem perfectae fidei contra omnia tentamenta robur aeque demonstrat. Si enim scire volumus quomodo in Christum credi oporteat, quid ludicius eo quod ait ad eum Petrus, Tu es Christus Filius Dei vivi. Rursus, si audire delectat quantum haec fides valeat, quid apertius eo quod ait Dominus de Ecclesia quae super eum aedificanda erat, Et portae inferi non praevalebunt adversus eam? Sed haec suis in locis plenius exponentur. Nunc autem revertentes ad explanandam ex ordine lectionem Dominicam, primo videamus de loco in quo habita memoratur. Venit, inquit, Jesus in partes Caesareae Philippi. Philippus, ut Lucas testatur , erat tetrarcha Ituriae et Traconitidis regionis. Hic ergo statuens civitatem in loco ubi Jordanis ad radices oritur Libani montis, et est terminus
Abbreviated transcription (Latin):
Petrus piscator erat.
diues non fuerat. cibos
manu & arte querebat: et tamen
loquitur confidenter. relinquinꝰ
omnia. Et quia non sufficit tanta
est: et secuti sumuste. Acsi paes¬
ter diceret. fecimus quod iussisti
quid igitur nobis dabis premi :¬

Expanded text:
Petrus piscator erat, dives non fuerat, victum manu et arte quaerebat, et tamen loquitur confidenter, Dimisimus omnia. Et quia non sufficit dimittest: Et secuti sumus te, quod est credentium. Fecimus quod jussisti. Quid ergo nobis dabis praemi
Abbreviated transcription (Latin):
nero humiliet me deus apud uos:
et lugeam multos ex uobis qui an-¬
te peccauerunt et non egerunt
penitentiam suꝑ iminunditia. et
fornicatione. & impudititia. quã

Expanded text:
nero, humiliet me Deus apud vos, et lugeam multos ex iis, qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam super immunditia et fornicatione, et impudicitia, quam
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ non opoetet litigare. sed man-¬
suetum esse ad omnes. doctorem pa-
penitentiam ad cognoscendam ue-¬
ritatem. et resipiscant a diaboli la-¬
queis a quo capti tenentur ad ip

Expanded text:
Domini non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes, docibilem, papoenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant a diaboli laqueis, a quo capti tene
Abbreviated transcription (Latin):
do quidem suo exemplo xp̃ia
nos fieri imitatores iubet dicen¬
do. Imitatores mei estote: sicut
et ego xp̃i. Aliquando uero de
se resipiscens: ad ipsius nos
imitationem extendit: dicens.
Estote imitatores dei: sicut
filirkm̾i. Iam uero demonstrans qr
nichil ita hanc imitationem pari¬
at. quam si ita uitiat aliquis. ut
bonum eius in cominune profitiat.
atq uniuersis utiliora ꝓuideat: ad-¬
uinxit. Ambulate in caritate. Ideo
cum dixisset imitatores dei estote.
continuo de caritate disseruit: qr
hȩc precipue uirtus homines deo

Expanded text:
do quidem suo exemplo Christi nos fieri imitatores iubet dicendo: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi. Aliquando quidem de se resipiscens ad Deum, ad ipsius nos imitationem hortatur dicens: Estote imitatores Dei, sicut carissimi. Iam vero demonstrans, quia nihil hanc imitationem ita pariat, quam si ita vivat aliquis, ut bonum eius in commune proficiat atque universis utiliora praevideat, adiunxit: Ambulate in caritate. Ideo cum dixisset, Imitatores mei estote, continuo de caritate disseruit, quia haec praecipue virtus homines Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ergo fratres mei pro modulo nr̃o
exemplum si imitari satagimus:
et nos cum illo beati et appellari
& esse ualebimus. Nobis quoq
symonis hoc est obedientis xp̃ono¬
men congruet. nos ꝓpter simplici-¬
tatem fidei non fictȩ. acceptamq
a dño gratiam uirtutum. filĩ co-¬
lumbȩ uocabimur: congaudensq
ipse spiritalibus animȩ nr̃e profec-¬
tibus dicet. Quam pulchra es
amica mea. quam pulchra esocu-¬
li tui columbarum. Sicq fit ut
nobis supra petram fidei. aurum.
argentum. lapides pretiosos. hoc
est ꝑfecta uirtutum oꝑa constru-¬
entibus. nichil tribulationum
ignis detrimenti afferat. nulli
temptationtm turbines preua-¬
leant: quinpotius aduersitatib
probati. accipiemtis coronam ui-¬
tȩ quam nobis ante scłã promi¬
sit. qui uiuit & regnat deus
cum patre in unitate sp̃c sc̃i.

Expanded text:
res mei, pro modulo nostro exemplum si imitari satagimus, et nos cum illo beati et appellari et esse valebimus, nobis quoque Simonis, hoc est, obedientis Christo nomen congruet: nos propter simplicitatem fidei non fictae, acceptamque a Domino gratiam virtutum, filii columbae vocabimur, congaudensque ipse spiritualibus animae nostrae profectibus, dicet: Quam pulchra es, amica mea, quam pulchra es! oculi tui columbarum . Sicque fit ut nobis supra petram fidei aurum, argentum, lapides pretiosos, hoc est, perfecta virtutum opera construentibus, nil tribulationum ignis detrimenti afferat, nulli tentationum turbines praevaleant, quin potius adversitatibus probati, accipiamus coronam vitae, quam ipse nobis ante promisit, qui vivit et regnat Deus cum Patre in unitate Spiritus sancti,
Abbreviated transcription (Latin):
di et uiuendi regula prescripta.
s quotienscumq nobis errantiũ
ingeruntur exempla. nos confestim
auertentes oculos mentis nr̃e ne
indeant uanitatem. magis quid ue-¬
ritas ipsa decernit. sedulo corde
scrutemur: sequentes exemplum
beati petri qui spretis errantium
sectis. uere fidei archanum quod
cognouerat. indubia oris confessio¬
ne protulit. insuꝑabili cordis cura
seruauit. Nam de fidutia confes-¬
sionis hoc loco cognotumus: de uir-¬
tute autem unicȩ in xp̃m dilec-¬
tionis ipse alibi testatur. Qui cũ
discederent ab eo quidam disci-¬
puloꝵ eius. diceretq ad duodecĩ.
minquid & uos uultis abire: res-¬

Expanded text:
er et vivendi regula praescripta, er et vivendi regula praescripta, sed quotiescunque nobis errantium ingeruntur exempla, nos confestim avertentes oculos mentis nostrae ne videant vanitatem, magis quid Veritas ipsa decernit, sedulo corde scrutemur, sequentes exemplum beati Petri, qui, spretis errantium sectis, verae fidei arcanum quod cognoverat indubia oris confessione protulit, inseparabilis cordis cura servavit. Nam de fiducia confessionis hoc loco cognovimus, de virtute autem unicae in Christum dilectionis ipse alibi testatur: qui, cum discederent ab eo quidam discipulorum ejus, diceretque ille ad duodecim: Nunquid et vos vultis abire? res
Abbreviated transcription (Latin):
S ideo beatus petrus qui xp̃m ue¬
ra fide confessus. uero est amore se.¬
cutus. spetialiter claues regni celox
et principatum iudiciariȩ potesta¬
tis accepit: ut omnes per orbem cre¬
dentes intelligant. quia quicumq
ab unitate fidei uel societatis illius
quolibet mͦ semetipsos segregant
tales nec uinculis peccatoꝵ ab solu
nec ianuam possint regni celestis
ingredi. Unde nos necesse est tota
intentione fratres kin̾i et fidei
quam docuit sacramenta discere:
et congruentia fidei oꝑa demon¬
strare. Necesse est omni uigilan¬
tia multiplices subtilesq poetarĩ
inferi cauere insidias: quatintis
iuxta psalmistȩ uocem de his ad¬
iuuante dño eripi. atq ad anim¬
tiandas eius laudes portas filiȩ.
syon. hoc est gaudia mereamur
ficere nobis ad salutem arbitre¬
mur. si turbis negligentium uel
quorumlibet in doctoꝵ fide uel
actibus ad equemur: quib in litte¬
ris sacris unica est pariter creden-¬

Expanded text:
sed ideo beatus Petrus, qui Christum vesed ideo beatus Petrus, qui Christum vera fide confessus, vero est amore secutus, specialiter claves regni coelorum et principatum judiciariae potestatis accipit, ut omnes per orbem credentes intelligant, quia quicunque ab unitate fidei vel societatis illius quolibet modo semetipsos segregant, tales nec vinculis peccatorum absolvi, nec januam possint regni coelestis ingredi, unde nos neceintentione, fratres charissimi, et fidei quam docuit sacramenta discere, et congruentia fidei opera demonstrare. Necesse est omni vigilantia multiplices subtilesque portarum inferi cavere insidias, quatenus, juxta Psalmistae vocem, de his adjuvante Domino eripi, atque ad annuntiandas ejus laudes, portas filiae Sion, hoc est gaudia supernae ficere nobis ad salutem arbitremur si turbis negligentium vel quorumlibet indoctorum fide vel actibus adaequemur, quibus in litteris sacris unica est credendi parit
Abbreviated transcription (Latin):
te sp̃m sc̃m: quoꝵ remiseritis pec¬
cata remittuntur eis. et quoꝵ
retinueritis. retenta sunt. Nec-¬
non etiam nunc in episcopis ac
presbiteris omni eccłẽ offitium
idem cominittitur. ut uidelicet
agnitis peccantium causis. quos¬
cumq humiles ac uere peniten-¬
tes aspexerit. hos iam a timore
ꝑpetuȩ mortis miserans ab soluat:
quos uero in peccatis quȩ egeruit
ꝑsistere cognouerit. illos peren-¬
nib suppliciis obligandos insinu¬
et. Unde alias dñs de correpto
semel & iterum. ac tercio. sed
non penitente fratre: precepit
dicens. Sin autem eccłãm non
audierit: sit tibi sicut echucus
et publicanus. Et ne leue quis¬
quam putaret ȩcclẽ iudicio con-¬
dempnari: mor terribiliter ad¬
iunxit. Amen dico uobis. quectinq¬
alligaueritis suꝑ terram. erunt ligi¬
ta et in celo: & quecumq solteritis
Omni igitur electoꝵ ȩcclẽ: iuxta mo¬
dun culparum. uel penitentiȩ li¬
gandi ac soluendi datur auctoritas

Expanded text:
 sanctum. Quorum remiseritis pec sanctum. Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis: et quorum retinueritis, retenta sunt . Necnon etiam nunc in episcopis ac presbyteris omni Ecclesiae officium idem committitur, ut videlicet agnitis peccantium causis, quoscunque humiles ac vere poenitentes aspexerit, hos jam a timore perpetuae mortis miserans absolvat; quos vero in peccatis quae egerint persistere cognoverit, illos perennibus suppliciis obligandos insinuet. Unde alias Dominus de correpto semel et iterum, ac tertio, sed non poenitente fratre praecipit, dicens: Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus . Et ne leve quisquam putaret Ecclesiae judicio condemnari, mox terribiliter adjunxit: Amen dico vobis, quaecunque ligaveritis super terram, erunt ligata et in coelo: et quaecunque solveritis Omni igitur electorum Ecclesiae juxta modum culparum poenitentis ligandi ac solvendi datur auctoritas,
Abbreviated transcription (Latin):
sed terrenam quamlibet fragi¬
lemq obcausam habitum pre-¬
tendisse xp̃iant Sequitur. Et
tibi dabo claues regni celoꝵ. Qui
regem celoꝵ maiori pre ceteris
deuotione confessus est. merito
pre ceteris ipse collatis clauib
regni celestis donatus est : ut
constaret omnib quia absq ea
confessione ac fide regnum celoꝵ
nullus posset intrare. Claues
autem regni celoꝵ ipsam discer¬
nendi scientiam potentiamq
nominat: qua dignos recipere
in regnum. indignos secludere
deberet a regno. Unde maniseste
subuingt. Et quocumq ligaueris
suꝑ terram. erit ligatum et in celis:
& quodcumq solueris suꝑ terram.
erit solutum &c in celis. Quȩ soluẽ¬
di ac ligandi potestas quamuis soli
petro data uideatur a dño: absq
ulla tamen dubietate noscendtim
est quia et ceteris apłis datur. ipso
teste qui post passionis resurrectio-¬
nisq triumphum. apparens eis in-¬
sufflauuit et dixit omnib. Accipi¬

Expanded text:
sed terrenam quamlibet fragised terrenam quamlibet fragilemque ob causam habitum praetendisse Christiani. Sequitur: Et tibi dabo claves regni coelorum. Qui regem coelorum majori prae caeteris devotione confessus est, merito prae caeteris ipse collatis clavibus regni coelestis donatus est, ut constaret omnibus quia absque ea confessione et fide regnum coelorum nullus posset intrare. Claves autem regni coelorum ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos secludere deberet a regno. Unde manifeste subjungit: Et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis: et quodcunque solveris erit solutum et in coelis. Quae solvendi ac ligandi potestas, quamvis soli Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate noscendum est quod et caeteris apostolis datur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et dixit omnibus: Accipi
Abbreviated transcription (Latin):
porte inferi non preualebunt ad¬
uersus eam. Porte inferi doctri-¬
ne sunt nequam: que seducendo
imnprudentes ad inferos trahunt.
Porte quoq inferi et tormenta &
blandimenta sunt ꝑsecutoꝵ: quȩ
infirmos quosq deterrendo uel
emolliendo a stabilitate fidei introi
in quantum suis tel auctoribus.
hel sequacibus. iter ꝑditionis osten¬
dunt. Nam et fides si non habeat
oꝑa. mortua est in semetipsa: et
coerumpunt mores bonos colloqͥa
mala. Multȩ itaq funt porte in¬
feri. sed harum nulla ȩcclẽ que
suꝑ petram fundata est preualet:
quia qui fidem xp̃i intimo cordis
amore ꝑceperit. omne quicquid
exterius periculi temptantis in¬
gruerit. facillune contempuit.
At quicumq credentium fidem
uel opere uel negatione depraua¬
tus ꝑdidit: non hic suꝑ petram
dño cooꝑante domum suȩ pro-¬
fessionis edificasse. sed iuxta alte¬
rius loci parabolam suꝑ harenam
sine fundamento posuisse cre-¬
dendus est. Hoc est non simplici
ac uera intentione. xp̃m sequi:

Expanded text:
portae inferi non praevalebunt adversus eam. Portae inferi doctrinae sunt nequam, quae seducendo imprudentes ad inferos trahunt. Portae quoque inferi et tormenta et blandimenta sunt persecutorum, quae infirmos quosque deterrendo vel emolliendo a stabilitate fidei introitin quantum suis vel fautoribus vel sequacibus iter perditionis ostendunt. Nam et fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa ; et: Corrumpunt bonos mores colloquia mala . Multae sunt itaque portae inferi, sed harum nulla Ecclesiae quae supra petram fundata est, praevalet, quia qui fidem Christi intimo cordis amore perceperit, omne quidquid exterius periculi tentantis ingruerit, facillime contemnit. At quicunque credentium fidem vel opere vel negatione depravatus prodiderit, non hic supra petram Domino cooperante domum suae professionis aedificasse, sed juxta alterius loci parabolam , super arenam sine fundamento posuisse credendus est, hoc est, non simplici ac vera intentione Christum sequi,
Abbreviated transcription (Latin):
eum esse dicerent. De qualibus
dicit apls. Carnalis autem homo.
non percipit ea quȩ sunt sp̃c del.
Sequitur. Et ego dicotibi. quia tu
es petrus: et suꝑ hanc petram edtir¬
cabo ecclãm meam. Petrus qui synm
antea dicebatur. ob fortitudinem
fidei et confessionis suȩ constantum
a dĩo petri nonen accepit: qua
indelicet illi firma ac tenaci mente
adhesit. de quo scriptum est. Petͣ
antem erat. xp̃c. Et suꝑ hanc petrã.
id est suꝑ dñm saluatorem. qui fide
li suo cognitori. amatori. confessori.
participium sui nominis donauit.
ut scilicet a petra petrus uocaret᷑.
fidem et dilectionem xp̃i. per fus-¬

Expanded text:
eum esse dicerent; de qualibus dicit Apostolus: Carnalis autem homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei . Sequitur: Et ego dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Petrus qui Simon antea dicebatur, ob fortitudinem fidei et confessionis suae constantiam, a Domino Petri nomen accepit, quia videlicet illi firma ac tenaci mente adhaesit de quo scriptum est: Petra autem erat Christus . Et supra hanc petram, id est super Dominum Salvatorem, qui fli suo cognitori, amatori, confessori participium sui nominis donavit, ut videlicet a petra Petrus vocaretur,fidem et dilectionem Christi, per su
Abbreviated transcription (Latin):
nia oꝑatur uniis atq idem fp̃c: dmi¬
dens singulis ꝓut uult. Pater ergo
terium fidei. quod ei caro et sangiis
reuelare nequibat. Caro autem
et sanguis recte intelliguntur honi.¬
nes sapientia carnis inflati. colibi¬
nȩ simplicitatis nescii. ideoq a sapr¬
entia sp̃c omnimodis auerfi: de qͥs
supradictum est. quia xp̃m non
intelligentes. alii iohannem baptis.

Expanded text:
nia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Pater ergo terium fidei, quod ei caro et sanguis revelare nequibat. Caro autem et sanguis recte intelliguntur homines sapientia carnis inflati, columbinae simplicitatis nescii, ideoque a sapientia Spiritus omnimodis aversi. De quibus supra dictum est, quia Christum non intelligentes, alii Jo
Abbreviated transcription (Latin):
tardemus. Si expeditos. si celeres in
cutione purpuream
pro
passione donauit: et ipse in pace
uincentibus pro iusticiȩ meritis da¬
bit & candidam. Nam nec abrahã
nec ysaac nec iacob occisi sunt: et
tamen fidei ac iusticiȩ meritis ho-¬
norati. inter patriarchas prumi ẽẽ
meruerunt. Ad quorum congre¬
& iustus. & laudabilis inuenitur.
OIemiores esse debemus uoluntatẽ
non nr̃am sed dei facere: quia qui
eius fecerit uoluntatem manet
in eternum. quomͦ et ille manet
te integra. fide firma. uirtute
robusta. caritate perfecta. parati
ad omnem uoluntatem dei simts.
conseruantes fortiter dm̃ca manda-¬
ta. in simplicitate innocentiam. in
caritate concordiam. modestiam
in humilitate. diligentiam in am-¬
ministratione. ugilantiam in ad-¬
ituandis. laborantibus. miscdĩam
infouendis pauperibus. in defenden-¬
da ueritate constantiam. in disci-¬
plinȩ ueritate censuram: ne aliqd̃

Expanded text:
tardemus. Si expeditos, si celeres, sitardemus. Si expeditos, si celeres, sin persecutione purpuream pro passione donavit, ipse in pace viventibus pro justitiae meritis dabit et candidam. nec Isaac nec Iacob occisi sunt, sed tamen fidei ac iustitiae meritis honorati inter patriarchas primi esse meruerunt : ad quorum conuet iustus et laudabilis inuenitur. Meminisse debemus uolxmtatem nos nqui fecerit ejus voluntatem, manet in aeternum, quomodo et ille manet te integra, fide firma, virtute robusta, charitate perfecta parati ad omnem voluntatem Dei simus, conservantes fortiter dominica mandata. In simplicitate servate innocentiam, in charitate concordiam, modestiam in humilitate, diligentiam in administratione, vigilantiam in adjuvandis laborantibus, misericordiam in fovendis pauperibus, in defendenda veritate constantiam, in disciplinae severitate censuram; ne aliq
Abbreviated transcription (Latin):
cis magna prestare. adducere sanctos
in uisionem paternȩ gloriȩ. & facere
in celestibus consedere. ut sit deus omĩa
quam eos sanguinis sui uiuificatio¬
ne rep᷑ rauit. denuo ad paradysum
raducere. & regna celorum fide &
teritate suȩ pollicitationis aꝑire :
hec hereant firmiter sensibus nr̃is.
heo intelligantur plena fide: hecꝰ
ncoide t̾oto diligantur. hec indesinen-¬
tium operum magnanimitate ad¬
quirantur. Res enim posita est in
potestate facientis: quia regnum ce-¬
lorum ium patitur. Res ista o ho-¬
mondest regnum celorum: aliud
Asonquer̾it pretium nisi teipsunt
turbaris de pretio: Ap̃c semetips¬
sim tradidit. ut ad quireret te re¬
nam deo patri. ita & tu teipsum
di. ut sis regnum eius: ac non regi¬
net peccatum immortali tuo cor
prompte certemus. omnes in
agone iusticiȩ deo & xp̃o spectan-¬
de curramus: & qui sclo & mun-¬
do maiores esse iam cepimus. cursum
nr̃m nulla scl̃i &̾c mundi cupiditate

Expanded text:
cis magna praestare; adducere sanctos cis magna praestare; adducere sanctos in visionem paternae gloriae, et facere in coelestibus consedere, ut sit Deus omnia quam eos sanguinis sui vivificatione reparavit; denuo ad paradisum reducere, regnum coelorum fide et veritate suae pollicitationis aperire. Haec haereant firmiter sensibus nostris, haec intelligantur plena fide, haec corde toto diligantur, haec indesinentium operum magnanimitate acquirantur. Res posita est in potestate facientis, quia regnum coelorum vim patitur. Res ista, o homo, id est, regnum coeleste, aliud non quaerit pretium nisi te ipsum;turbaris de pretio? Christus semetipsum tradidit, ut acquireret te regnum Deo Patri, ita et tu teipsum da, ut sis regnum ejus, ac non regnet peccatum in mortali tuo corpprompte certemus, omnes in agone justitiae Deo et Christo spectante curramus: et qui saeculo et mundo majores esse coepimus, cursum nostrum nulla saeculi et mundi cupiditate
Abbreviated transcription (Latin):
tia. martyrum purpureis uia
coronis lucentia. uirginum quos
choros candentia serta gestantes
inspicere. De rege qui hortum sõs
residet medius: dicere uox nilli
sufficiet. Effugit enim omnem
sermonem. atq omnem sensumbai¬
manȩ mentis excedit: dectis ilud.
illa pulchritudo. illa gloria. illa ti
omnem sanctoꝵ est glorram aipsiis
inestimabilem aspicere conspectum
& splendore maiestatis eius ir radi¬
ri. Si enim cotidie oporteret nis
tormenta perferre. si ipsam gela¬
nam paruo tempore tolerare. itt
xp̃m udere possimus in gloria ue¬
nientem & scõꝵ eius numero situ¬
ri: nonne erat dignum pati omre
quod triste est. ut tanti bonitane
gloria. quam grandis sanctoꝵ lecial
cum una queq facies fulgebit it
sol. cum ordimbus distinctis popi:¬
lum stiim dñs in regno patris su
ceperit recensere. & meritisato
opibus singuloꝵ premia. ꝓ mll
restittiere. pro terrenis celestia. pro
temporalibus sempiterna: pro modi

Expanded text:
tia, martyrum purpureis victoriae tia, martyrum purpureis victoriae coronis lucentia, virginum quoque choros candentia serta gestantes inspicere. De Rege autem qui horum medius residet, dicere vox nulla sufficit. Effugit enim omnem sermonem, atque omnem sensum humanae mentis excedit decus illud, illa pulchritudo, illa virtus, illa gloomnem sanctorum est gloriam, ipsius inaestimabilem aspicere conspectum, et splendore majestatis ejus irradiari. Si enim quotidie oporteret nos tormenta perferre, si ipsam gehennam parvo tempore tolerare, ut Christum videre possemus in gloria venientem, et sanctorum ejus numero sociari; nonne erat dignum pati omne quod triste est, ut tanti boni tantgloria, quam grandis sanctorum laetitia, cum unaquaeque facies fulgebit ut sol , cum ordinibus distinctis populum suum Dominus in regno Patris sui coeperit recensere, et meritis atque operibus singulorum praemia promissa restituere; pro terrenis coelestia, pro temporalibus sempi
Abbreviated transcription (Latin):
qui erudiunt multos. Quappt̾
nox ibi nulla. mullȩ tenebrȩ. con¬
cursus nubium nullus. nec frigo¬
ris ardoris ue asꝑitas ulla: sed
talis quedam erit rerum temꝑi-¬
es. quam nec oculus. nec auris au-¬
diuit. nec in cor hominis ascendit.
nisi illorum qui ea digni perfrui
inueniuntur. quoꝵ nomina scrip¬
ta sunt in libro uitȩ. qui et laue¬
runt stolas suas in sanguine agni.
& sunt aute sedem dei & serui-¬
unt ei die ac nocte. Non est se-¬
nectus ibi. nec senectutis mise-¬
ria: dum omnes occurrunt in
iuirum ꝑfectum. in mensuram
etatis plenitudinis xp̃i. Uerũ
suꝑ hȩc omniua est consotiari an¬
gelorum & arcbangeloꝵ cetibus.
thronis etiam & dominationibus.
principatibus & potestatibus. om¬
niumq celestium suꝑnarumq
turtutum contuberniis ꝑfrui:
& intueri agmina sanctoꝵ splen-¬
didis syderibus micantia. pati¬
charum fide fulgentia. ꝓpheta¬
rum spe letantia. apłoꝵ induo¬
decim tribus isrł orbem itqt¬

Expanded text:
qui erudiunt qui erudiunt nox ibi nulla, nullae tenebrae, concursus nubium nullus, nec frigoris ardorisve asperitas ulla; sed talis quaedam erit rerum temperies, quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , nisi illorum qui ea perfrui digni inveniuntur, quorum nomina scripta sunt in libro vitae, qui et laverunt stolas suas in sanguine Agni, et sunt ante sedem Dei, serviuntque ei die et nocte. Non est senectus ibi, nec senectutis miseria, dum omnes occurrunt in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. Verum super haec omnia est consociari Angelorum et Archangelorum coetibus, Thronis etiam et Dominationibus, Principatibus et Potestatibus, omniumque coelestium supernarumque Virtutum contuberniis perfrui, et intueri agmina sanctorum splendidius sideribus micantia, Patriarcharum fide fulgentia, Prophetarum spe laetantia, Apostolorum in duodecim tribubus Israel orbem judican
Abbreviated transcription (Latin):
re possibile est. Ut enim uere est:
comprehendere nullus sermo suffi¬
cit. Dicitur de ea in quodam loco
sic: quod aufugiet ibi dolor & tris¬
ticia. & gemitus. Quid igitur¬
hac uita beatius. ubi non est pau-¬
pertatis metus. non egritudinis
inbecillitas: nemo leditur. iracitur
nento. inuidet nemo: Cupiditas¬
quidem ibi nulla exardescit: nul¬
lum cibi desiderium. nulla hono¬
ris pulsat aut potestatis ambitio.
Nullus ibi diboli metus. insidiȩ
demontim. nullȩ: terrores geben-¬
nȩ procul. Ibi mors neq corporis¬
erit neq anunȩ: sed immortalita¬
nulla erit unquam discordia. sed
cuncta consona. cuncta conuenien-
concordia. Pax cuncta & letitia
continet: tranquilla stint omma
&o quieta. Iugis splendor non iste
qui nunc est. sed tanto clarior
quanto felitior: quia ciuitas¬
illa ut legitur. non egebit lumi¬
ne solis. sed deus ommipotens
illuminabit eam. & lucerna eiꝰ
est agnus. Ubi sancti fulgebunt
& sicut splendor firmamenti

Expanded text:
re possibile est. Ut enim vere est, re possibile est. Ut enim vere est, comprehendere nullus sermo sufficiet. Dicitur de ea in quodam loco sic, quod aufugiet ibi dolor et tristitia et gemitus . Quid hac vita beatius? Ibi non est paupimbecillitas? Nemo laeditur, irascitur nemo, nemo invidet, cupiditas nulla exardescit, nullum cibi desiderium, nulla honoris pulsat aut potestatis ambitio, nullus ibi diaboli metus, insidiae daemonum nullae, terror gehennae procul, mors nulla neque corporis, neque animae, sed immortalitaNulla erit tunc usquam discordia, sed cuncta consona, cuncta convenienticoncordia. Pax cuncta et laetitia continet, tranquilla sunt omnia et quieta. Jugis splendor, non iste qui nunc est, sed tanto clarior quanto felicior. Quia civitas, ut legitur, illa non egebit lumine solis, sed Dominus omnipotens illuminabit eam, et lucerna ejus est Agnus . Ubi sancti fulgebunt et sicut splendor firmamenti
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudinem. testante hoc aplõ
ubi ait. Non sunt condigne pas¬
siones hinus temporis: ad futuram
gloriam quȩ reuelabitur in nobis.
Quam le to sinti de prelio ret̾¬
tentes ciuitas celestis excipit: de ho¬
ste prostrato trophea ferentib
occurrit. Cum triumphantibus
turis & feminȩ ueniunt. quȩ cum
scb̃ sexum quoq uicerunt: & ge¬
minata gloria militiȩ. uirgines cũ
pueris teneros annos uirtutibus
transeuntes. S & cȩdera fidelium
turba. aule ꝑpettiȩ regiam intra-¬
utt: qui finceritatem fidei inconcus¬
sis preceptoeum celestiuin discipli¬
nis imita pace obsertiatierunt. Er-¬
M agte nunc fratres aggrediamur
ter intȩ: reuertamur ad cuitatẽ
celestem in qua scripti sumus &
ciues decreti. Non sumus hospi¬
tes sed ciues scorum & domestici
dei: etiam illius heredes. cohere¬
des autem xp̃i Huius nobis urb̃
ianuas aꝑiet fortitudo: & fidutia
latum prebebit ingressum. Consi
felicitatem: in quantum confidera¬

Expanded text:
beatitudinem, testante hoc Apostolo, beatitudinem, testante hoc Apostolo, ubi ait, Non sunt condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam quae revelabitur in nobis . Quam laeto sinu de praelio revertentes civitas coelestis excipit, de hoste prostrato tropaea ferentibus occurrit! Cum triumphantibus viris et feminae veniunt, quae cum saeculo sexum quoque vicerunt, et geminata gloria militiae virgines cum pueris teneros annos virtutibus transeuntes. Sed et caetera fidelium turba aulae perpetuae regiam intravit, qui sinceritatem fidei inconcussis praeceptorum coelestium disciplinis unita pace observaverunt. Ergo agite nunc, fratres aggrediamur iter vitae, revertamur ad civitatem coelestem, in qua scripti sumus et cives decreti. Non sumus hospites, sed cives sanctorum et domestici Dei ; etiam illius haeredes, cohaeredes autem Christi. Hujus nobis urbis januas aperiet fortitudo, et fiducia latum praebebit ingressum. 3. Vitfelicitatem, in quantum considera