comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&cet̾. Ecce kiñi singulis fere ui.¬
dieb. cleriis & ppłs. uiri & mulieres
s p̃cipue dieb sollempnib grega¬
tim adbasilicas comuolant. uestib
meliorib coram aspec̾tib homuiũ
singuli ꝓposse suo se adornant. do¬
mum dei securi quasi filii qdi com¬
munit̾ intrant. genua flectunti
pectora tundunt: manꝰ expandunt.
ora aꝑunt: p̃ces fundunt: dicen¬
tes. Pater nr. S qd̾ sine grauiori
unt᷑ & qmpauci exauduint᷑. Quã
multi dm̃ uocant in hac oratione
patris dequo scͥptum ẽ. uos expatre
cubinarii. adult̾i. auari. maledici.
feneratores: & aliis quib cumq dãp¬
nabilib peccatiꝰ deprauati. qͥ dicunt
fr̾i suo fatue: qui uident muilierẽ
ad concupiscendũ eam. & quicumq¬
seꝑati sunt uoluntate. Et qd in ul¬
to grauius ẽ. qd̾ magis flendum ẽ:
ñ solum uulgares. rudes. & in docti
laici. uerum etiam & in numerabi¬
les nr̃i temꝑis sacerdotes: qui sacro
ꝑ unsti sunt oleo. qui cotidie sacris

Expanded text:
etc. Ecce, charissimi, singulis fere diebus clerus et populus, viri et mulieres, sed, praecipue diebus solemnibus gregatim ad basilicas evolant, vestibus melioribus coram aspectibus hominum singuli pro posse suo se adornant, domum Dei sancti quasi filii Dei communiter intrant, genua flectunt, pectora tundunt, manus expandunt, ora aperiunt, preces fundunt, dicentes: Pater noster, sed, quod sine gravi untur, et quam pauci exaudiuntur! Quam multi Dominum vocant in hac oratione: patris de quo scriptum est: Vos ex patre cubinarii, ad ultimum avari, maledici, foeneratores, et aliis quibuscunque damnabilibus peccatis depravati qui dicunt fratri suo, fatue, qui vident mulierem ad concupiscendum eam. Et quicunqseparati sunt voluntate, et quod multo gravius est, quod magis flendum est non solum vulgares et indocti laici, verum etiam et innumerabiles nostri temporis sacerdotes, qui sacro peruncti sunt oleo, qui quotidie sacris
Abbreviated transcription (Latin):
fuit uir catholicus & religiosus. Unde
multas in constantinopolitana urbe
renouaint eccłias. Hc etiam t̾ram ꝑ¬
sarum intrauit. & eos potentissime
debellauit. indeq regrediens tantã
molem predȩ cum elephantis mul¬
tis adduxit: ut humane cupictitati
crederet᷑ posse sufficere. uerũ tamẽ
tyberius angustus ubi sibi fine̾ uite
immninere p̃iudit: elegit adimꝑiũ
quendã uitũ genere capadocum.
strennũ ac sapientissimũ. qui mau¬
ricius nuncipatus ẽ. Cui filiã suã¬
constantiã ornatam tractidit regalib
ornam̃tis. dicens. Sit tͥ imꝑiũ meu̾
cum hac puella concessum. Utere gͦ
felicit᷑ eo: & habe inm̃te incessanteꝵ.
equitatẽ & iusticiam p̃cipua optimi
imꝑatoris es̃ insignia. Quod postqm
dixit. sp̃m ex alauit. Cyberio uero de¬
functo. mauriciꝰ purpura inditus.
& diademate coronatus ad circũ ꝓces¬
sit. & acclamãtis sibi landib & largitis

Expanded text:
fuit vir catholicus et religiosus. Unde multas in Constantinopolitana urbe renovavit ecclesias. Hic etiam terram Persarum intravit, et eos potentissime debellavit, indeque regrediens tantam molem praedae cum elephantis multis adduxit, ut humanae cupiditati crederetur posse sufficere. Caeterum idem Tiberius Augustus, ubi sibi finem vitae imminere praevidit, elegit ad imperium quemdam virum genere Cappadocem, strenuum ac sapientissimum, qui Mauritius nuncupatus est. Cui filiam suaConstantiam ornatam reddidit regalibus ornamentis, dicens: Sit tibi imperium meum cum hac puella concessum. Utere ergo feliciter eo, et habe in mente incessanter aequitatem et justitiam praecipua optimi imperatoris esse insignia. Quod postquam dixit, spiritum exhalavit. Tiberio vero defuncto, Mauritius purpura indutus et diademate coronatus ad circum processit, et acclamatis sibi laudibus, et largitis
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando abimquitate compesc̾e.
Et quidem roniã ingressurus es. ma¬
re transiturus es. nouem aunis reg¬
nabis. decimio morieris. Igit᷑ ñ uiul¬
to post dum mare transieris siciliam
depopulatus fuissi. & inde reu̾sus
romam ciixisset. atq cepisset. tota
ferme nocte suos tubis clangere p̃ce¬
ꝑit. ut romam agothis sese quibcuͣ¬
q modis oculerent. Capta ẽ gͥ roma
A p̃fato totila rege. anno .xxi. ustima¬
in angusti. Quod andiens iustinianꝰ¬
augustus. narsetem uirũ sapientẽ
ordinauit patriciũ romanoꝵ: & mi¬
sit eun aditaliam. Quo dum ꝑue¬
uisset. regem totilam suꝑaiit. & se¬
cinidũ patris benedicti ꝓꝑħam tots¬
la mortinis ẽ. Pidem temꝑꝰ facta est
birantiuͣ mortalitas magna. Qua de
causa eodem anno celebrari sollẽpiti¬
tas cepit sc̃e di gemtͥtis marie. puri¬
ficationis ipsius. scdã die februaru
m̃sis. & cessauit mortalitas illa. Et hec
nominari. eo qͦd hac ipsa die allato

Expanded text:
aliquando ab iniquitate conquiesce, aliquando ab iniquitate conquiesce, et quidem Romam ingressurus es, mare transiturus es, novem annis regnabis, decimo morieris. Igitur non multo post dum mare transiens, Siciliam depopulatus fuisset, et inde reversus Romam cinxisset, atque cepisset, tota ferme nocte suos tubis clangere praecepit, ut Romani a Gothis sese quibuscunque modis occulerent. Capta est igitur Roma a praefato Totila rege anno XXI Justiniani Augusti. Quod audiens Justinianus, Narsetem virum sapientem ordinavit patricium Romanorum, et misit cum ad Italiam. Quo dum pervenisset, regem Totilam superavit, et secundum Patris Benedicti prophetiam Totila mortuus est. Per idem tempus facta estByzantium magna. Qua de causa eodem anno celebrari solemnitas coepit sanctae Dei genitricis Mariae purificationis ipsius secunda die Februarii mensis, et cessavit mortalitas illa. Et haecnominari, eo quod hac ipsa die allato
Abbreviated transcription (Latin):
annũ integrũ obsidione circimidat.
Ueruni tandẽ belisatus machinas eiꝰ
igue consũpsit. & inde eum exturba¬
tum usq ad ariminũ effugauit. Et̃
ũ multis dieb int̾iectis: apd̃ rauen¬
nã in clusum indeditionẽ suscepit.
eumq cũ uxore sua & opib palatu.
constantinopolim deportait. Sieq
iustimanꝰ orthodoxus augustus bre¬
u temꝑis int̾uallo de diab ualidis
gentib. ꝑmanũ belisarii diicis in¬
cliti nobilit̾ triũphauit. Porro pt᷑
belisarii ducis decessum. gothi qui
transꝑadum & inliguria consistebãt.
contͣ romanos rebellantes. totilam
qui & bauila de sibi regẽ creauer̃t.
Qui contͣ romanos sepe dimicans:
eoꝵ iuires multis iucib fregit ac su¬
ꝑauit. Choruscabat ꝑidem tempus
in italia uir dm̃i gr̃a benedictus &
nomine. Ad quẽ cum p̃fatus totila
causa ꝑscrutandi an sp̃m ꝓphetie
haberet uenisset: p̃muntiauit ei idẽ
dñi uir que ei uentura erant dicens.
Multa nala facis. multa fecisti. iã

Expanded text:
annum integrum obsidione circumdat. Verum tandem Belisarius machinas ejus igne consumpsit, et inde eum exturbatum usque ad Ariminum effugavit, et non multis diebus interjectis, apud Ravennam inclusum in deditionem suscepit, eumque cum uxore sua, et opibus palatii Constantinopolim deportavit. Sicque Justinianus orthodoxus Augustus brevi temporis intervallo de duabus validis gentibus per manum Belisarii ducis inclyti nobiliter triumphavit. Porro post Belisarii ducis discessum, Gothi qui trans Padum et in Liguria consistebant, contra Romanos rebellantes Totilam, qui et Bajola dicitur, sibi regem creaverunt. Qui contra Romanos saepe dimicans, eorum vires multis vicibus fregit ac superavit. Coruscabat per idem tempus in Italia, vir Domini gratia Benedictus, et nomine. Ad quem cum praefatus Totila causa perscrutandi an spiritum prophetiae haberet, venisset, praenuntiavit ei idem Domini vir quae ei ventura erant, dicens: Multa mala facis, multaque fecisti; jam
Abbreviated transcription (Latin):
manoꝵ patricius. cuius supͣ memini¬
mꝰ. cum ab incursu diũsoꝵ hostium
totam quietã redderet italiam. pro
magnis beneficiis magnã ꝑtulit in¬
indiam a romanis. ita ut murbe re¬
gia iustimano mandarent dicentes.
quia melitis erat romanis. gothis
seruire qm gretis. ubi narses eumichꝰ
imꝑat. & dñatur ꝓsua libidine. Quib
sermonib cõmotus imꝑator. longi¬
nũ p̃fectum suũ narsetis loco stibsti¬
tuit. S & angusta sophia hanc narse¬
ti mandauit contumeliã. ut constan¬
tinopolim remearet. & cum puellis
sius ingenitio feminaꝵ. lanaꝵ pensa
diuideret. Ad que uerba narses dicit᷑
respondisse. talem se ei telam orditu¬
rum: qm dum uueret minqmͣ de¬
poneret. Et ncapolim secedens. lon¬
gobardis mandauit. ut pauꝑtina
pannoie rura que incolebant de¬
sererent. & ad italie fertile solũ possi¬
dendum confluerent. Quod andiens
albomi rex longobardoꝵ. italiam cõ¬
meauit cũ multitudine magna lon
sus ẽ. & intra breue spacium temꝑis

Expanded text:
manorum patritius, cujus supra meminimus, cum ab incursu diversorum hostium totam quietam reddidisset Italiam, pro magnis beneficiis magnam pertulit invidiam a Romanis, ita ut in urbem regiam Justino mandarent dicentes quod melius erat Romanis Gothis servire quam Graecis, ubi Narses eunuchus imperat et dominatur pro sua libidine. Quibus sermonibus commotus imperator, Longinum praefectum suum Narsetis loco substituit. Sed et Augusta Sophia hanc Narseti mandavit contumeliam, ut Constantinopolim remearet, cum puellis suis in gynaeceo feminarum lanarum pensa divideret. Ad quae verba Narses dicitur respondisse eam se ei telam orditurum, quam, dum viveret, nunquam detexeret, et Neapolim secedens Longobardis mandavit, ut paupertina Pannoniae rura, quae incolebant, desererent, et ad Italiae fertile solum possidendum confluerent, Quod audiens Alboinus rex Longobardorum, in Italiam commeavit cum multitudine magna Longsus est; et intra breve spatium temporis
Abbreviated transcription (Latin):
doaldus audiuit. iugitẽ su exercitꝰ
ducẽ contra eũ destinauit. S ptꝰqm
iugitis cãpaniam ẽ ingressus. & rex
ab exercitu ẽ creatus: expeditionem
soluit. & retro remeauit. Tunc spreto
theodoaldo. & pͥma coninge repridi
neptem sibi matͥmonio unixit. Sed
dum nouis nptus delectatuir. beli¬
saruis romã ingredit᷑. & cũ gandio
suscipit᷑. Confestim quoq iuenna

Expanded text:
doaldus audivit, Vitigem sui exercitus doaldus audivit, Vitigem sui exercitus ducem contra eum destinavit. Sed postquam Vitigis Campaniam est ingressus, et rex ab exercitu est creatus, expeditionem solvit et retro remeavit. Tunc spreto Theodoaldo, et prima conjuge repudianeptem sibi matrimonio junxit. Sed dum novis nuptiis delectatur, Belisarius Romam ingreditur, et cum gaudio suscipit
Abbreviated transcription (Latin):
aldom: qui ñ multo post ipsam lon¬
gobardoꝵ gentẽ in italiã introduxit.
gustus contra parthos felicit̾ dimi¬
cauit:. & tandem cum rege eoꝵ fedꝰ
firmissimũ stabilint. Qui etiam
dumi deficeret iustinanũ suũ ex
gentib triũphauit. Nam septimo
imꝑii sui anno. facta st̃ uuandalica
bella. & recepit belisarius affricam.
& fauente d̾o ꝑrexit magna celerita¬
te. & infideles Wandalos suꝑauit. &
totam tandẽ affricam prius auulsã.
ad ãtiquũ rei publice corpus reuocauit.
Rex quippe uuandaloꝵ geluner. cũ
impetum belisaru ferre nequiret.
ad maurusios fugit. S eum ibi be¬
lisarus celerit̃ in secutus comp̃hendit.
& argentea uinctum cathena secum
adduxit. & de eo constantinopolim
triũphauit. Et ñ multo post iusti¬
nianuis augustus eundẽ belisariũ
aditaliam destinauit. Quo belisariꝰ
ueniens: pͥmo accessu siciliã ꝑuasit.¬
& neapolim obsedit & expugnauit.
& expoliauit. Qd̃ ubi rex italie theo¬

Expanded text:
Aldoini, qui non multo post ipsam LonAldoini, qui non multo post ipsam Longobardorum gentem in Italiam introduxit. gustus, contra Parthos feliciter dimicavit, et tandem cum rege eorum foedus firmissimum stabilivit. Qui etiam dum deficeret, Justinianum suum ex gentibus triumphavit. Nam septimo imperii anno facta sunt Vandalica bella, et recepit Belisarius Africam, et favente Deo eo perrexit magna cum celeritate, infideles Vandalos superavit, et totam tandem Africam prius avulsam, quae reipublicae corpus revocavit. Rex quippe Vandalorum Getimer cum imperium Belisarii ferre nequiret ad Maurusios fugit. Sed eum ibi Belisarius celeriter insecutus comprehendit, et argentea vinctum catena secum adduxit, et de eo Constantinopoli triumphavit. Et non multo post Justinianus Augustus eumdem Belisarium ad Italiam destinavit. Quo Belisarius veniens primo accessu Siciliam pervasit, et Neapolim obsedit, et expugnavit, et exspoliavit. Quod ubi rex Italiae Theo
Abbreviated transcription (Latin):
rauennã remeanit. Ubi sepe nomi¬
natus tyrannꝰ theodericꝰ relo & in ui¬
dia qd̃ audierat eũ ab augusto hono¬
rifice susceptum. atq tractatũ. cum
conntib eus tenuit. & carceris afflic¬
tione ꝑemit. Si machũ quoq pate¬
cium int̾fecit. S & boetium consu¬
larem uitũ sũme prudentie. qui
mone nobilitau̾at. & alios libellos
elegantissime composuerat. idem tỹ¬
rannꝰ exilii pena dãpnauit. & int̾ri¬
torio mediolanensi. ingulari fecit.
Hanc tam̃ inmanis seueritatis im¬
punitate theodericus nequaqm est
gauisus. Nam ñ multo post horri¬
bili & inopinata morte pollutam
peccatis aminã exalanit. Quem etiã
quidã solitarius apd̾ lipperam ma¬
nens insulam. corporeis uidit ocłis
in ollam uulcam demergi: ubi ma¬
re sicut cacab feruescit. abigue. The¬
oderico uͦ regi: athalaricus nepos eiꝰ
successit & athalarico theodoaldus.
Porro longobardis adhuc in panno¬
ma consistentib p̃erat. albinꝰ filius

Expanded text:
Ravennam remeavit. Ubi saepe nomiRavennam remeavit. Ubi saepe nominatus tyrannus Theodericus zelo et invidia, quod audieerat eum ab Augusto honorifice susceptum atque tractatum, cum comitibus ejus tenuit, et carceris afflictione peremit, Symmachum quoque patricium interfecit. Sed et Boetium consularem virum summae prudentiae, qui mone nobilitaverat, et alios libellos elegantissime composuerat, idem tyrannus exsilii poena damnavit, et in territorio Mediolanensi jugulari fecit. Hac tamen immanis saevitiae impunitate Theodericus nequaquam est gavisus. Nam non multo post horribili et inopinata morte pollutam peccatis animam exhalavit. Quam etiam quidam solitarius apud Liparem manens insulam corporeis oculis vidit in ollam Vulcani demergi, ubi mare sicut cacabus fervescit ab igne. Theoderico vero regi Athalaricus nepos ejus successit, et Athalarico Theodoaldus. Porro Longobardis adhuc in Pannonia consistentibus praeerat Alboinus filius
Abbreviated transcription (Latin):
ab achacio deprauatus constantinopo¬
litano ep̃o fauebat hereticis: & catho¬
licos ꝑsequebat᷑. Misit aut̃ ad eum
hornusda papa uenabilis: corripiens
eum aberrore suo. S ꝑfidus ꝑ lega¬
tum ipsius mandanit anastasius.
Nos iubere uolumꝰ. ñ uiberi. S cũ
insua ꝑduraret ꝑfidia: ictu fulmnsᷤᷤ
int̾rit. floruit ꝑidem tempꝰ sc̃s remi¬
gius remoꝵ archiep̃s. De iustimauo¬
tor iustimanꝰ. anastasio ꝑfido succe
dens inregno. anno uicarnationis
nes. necnon & petrum uotariũ suũ.
ut ep̃os quos anastasius ꝓcatholica
exiliauerat fide: ad ꝓpͥas reuocaret ec¬
clesias. Quos om̃s cum grandi leti¬
cia suscepit dementissimꝰ imꝑator.
& remisit honorabilit̾. Post hornus¬
dam aut̃. ioħes cathedram meruit
aplicam. Qui & ipse ad eundẽ pͥncipẽ
uenit. Deinde dum constantinopo¬
lun ꝑuenisset. & ibi idem uir dei ho
conspectu ad portam que aurea uoci¬
tatur. roganti ceco lumen indulfit.
Bemũ uͦ impetratis ꝓquib ierat.

Expanded text:
tinopolitano episcopo, favebat haereticis, et Catholicos persequebatur. Misit autem ad eum Hormisda papa venerabilis corripiens eum ab errore suo. Sed perfidus per legatum ipsius mandavit Anastasius: Nos jubere volumus, non juberi. Sed cum in sua perduraret perfidia, ictu fulminis interiit. Floruit per idem tempus sanctus Remigius Remorum archiepiscopus. CAtor Anastasio perfido succedens in regno, anno incarnationis nos, necnon et Petrum notarium suum, ut episcopos, quos Anastasius pro catholica exsulare fecerat fide, ad proprias revocaret Ecclesias. Quos omnes cum grandi laetitia suscepit clementissimus imperator, et remisit honorabiliter. Post Hormisdam autem Joannes cathedram ascendit apostolicam. Qui et ipse ad eumdem principem venit. Denique dum Constantinopolim pervenisset, et ibidem vir Dei honconspectu ad portam, quae Aurea vocitatur, roganti caeco lumen indulsit. Demum vero impetratis pro quibus ierat,
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ augustus .xxx. imꝑii sui amno
ab anthimo seductus ep̃o. cepit degbi¬
nare a cathiolica fide. Et dum aclitumꝰ
mandatis aurem cordis aũcit. iusto
di uidicio am̃tiam incurrit. unde
accersito uiro. xp̃ianissimo instima¬
no. crropalatẽ eum constituit. & ei
totius curam imꝑii delegauit. Quod
cum fecisset. decessit imꝑu sui anno
temꝑibi mmurbe regia pricianꝰ grama¬
ticus. & rome quidam subdiaconus

Expanded text:
nianus Augustus trigesimo imperii sui anno ab Anthimo seductus episcopo coepit declinare a catholica fide. Et dum a divinis mandatis aurem cordis avertit, justo Dei judicio amentiam incurrit. Unde accersito viro Christianissimo Justino, curopalatem eum constituit, et ei totius curam imperii delegavit. Quod cum fecisset, decessit imperii sui antemporibus in urbe regia Priscianus grammaticus, et Romae quidam subdiaconus
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa quȩ fiunt ꝑ gr̃am compũctionis
tur sp̃c sc̃i. Possumus quoq dicere:
qd̾ quelibet hostia designat bonam
cou̾sationem. Pellis hostiȩ. euisdem
conũsationis suꝑficiem: caput ini¬
tium: cauda finem. Intestina occul¬
tam uirtutem: ablutio hostie mũ¬
diciam uite honeste. Pellem hostie
detrannus & hostiam menbratim
diuidimus: cum derelicta conũsa¬
tiomis nr̃e exteriori specie. int̾ius
ratione discernente: singula oꝑa
um fallat sub specie uirtutis: aut
qupa sub spetie recte oꝑationis.

Expanded text:
 quae fiunt per gratiam compunctionis: tur Spiritus sancti. Possumus quoque dicere, quod quaelibet hostia designat bonam conversationem; pellis hostiae, ejusdem conversationis superficiem; caput, initium; cauda, finem; intestina, occultam virtutem; ablutio hostiae, munditiam vitae honestae. Pellem hostiae detrahimus, et hostiam membratim dividimus, cum delicta, conversationis nostrae exterius specie, interius ratione decernente, singula nostum fallat sub specie virtutis, aut culpa sub specie rectae operationis.
Abbreviated transcription (Latin):
abent quoq sacrificia significa¬
tiones suas. Debemꝰ itaq offer¬
mun. & cet̾a. uitulus donec crescat.
& intanri robur erumpat. eo qd̃ ꝓ
Bos quia findit ungulam. & actionẽ¬

Expanded text:
abent quoque sacrificia significationes suas: debemus Domino offernum, etc. Vitulus donec crescat et in tauri robur erumpat: eo quod pro Bos quoque quia findit ungulas, et action
Abbreviated transcription (Latin):
columba. quia simplex & sine felle
nat sapientiam. quia sicut sal con¬
dit cybaria. sic sapientia uirtutes &
bona oꝑa. farina ñ ferm̃tata. simpli¬
cem exprimit doctrinam. ab om̃i
heretica prauitate puram. Sicut
sis corrumpit doctrinam. Offeramꝰ
gͥ uitulum ꝑ obedientiã. bouem ꝑ
oꝑationem discretam. ouem ꝑ in no¬
centiam. agnum ꝑ mundiciam. ca

Expanded text:
columba, quia simplex et sine felle nat sapientiam, quia sicut sal condit cibaria, sic sapientia virtutes et bona opera. Farina non fermentata, simplicem explicat doctrinam ab omni haeretica pravitate puram. Sicut sis corrumpit doctrinam. Offeramus igitur vitulum per obedientiam, bovem per operationem discretam, ovem per innocentiam, agnum per munditiam,
Abbreviated transcription (Latin):
pe. penitentiam. columbã ꝑ simpli¬
citatem. turturem ꝑcastitatem. sal¬
ꝑsimplicem doctrinam. Et hec om¬
nia debemꝰ offerre sine fermento
heretice prauitatis. & smne melle scła¬
ris dulcedinis. quia fermentũ qd̃
expͥmit heretcam prauliatoti. ¶
mel qd̾ designat siłiem dulcedint̃.
insacrificiis ues testam̃ti ꝓhibe¬
bant᷑. Sacrificinm qd̾ partsm cre¬
mabat᷑. partim reseruabat᷑. signifi¬
cat bonam in choactionem. Holo¬
caustum qd̾ totum cremebat᷑ con¬
summationem. E odem mͦ sacrifici¬
um matutinum inchoactionem
insimiat: nesꝑtinum consumma¬
tionem designat. Sacrificia igne

Expanded text:
mbam per simplicitatem, turturam per castitatem, salntiam et doctrinam. Et haec omnia debemus offerre sine fermento haereticae pravitatis, sine melle saecularis dulcedinis; quia fermentum quod exprimit haereticam pravitatem, et mel quod designat saecularem dulcedinem, in sacrificiis Veteris Testamenti prohibebantur. Sacrificium quod partim cremabatur, partim reservabatur, significat bonam inchoationem. Holocaustum, quod totum cremabatur, consummationem. Eodem modo sacrificium matutinum, inchoationem significat; vespertinum, consummationem designat. Sacrificia igne
Abbreviated transcription (Latin):
carnalib desideriis ꝑpenitentiam.
dñare carm tue ꝑcontinentiã. & ua¬
conu̾sationem sccł honestam. Qumq
causis affligunt᷑ homines molestiis
cariis. aut ꝓpt̾ merita augenda ut
iob. arit ꝑpt̾ humilitatem conseruã¬
dam ut paulus ab angło sathane.
genda. ut maria soror moysi. & hic
paralyticus. qui ñ nisi dimissis pec¬
catis potinit curari. aut ad głam d̾i

Expanded text:
carnalibus desideriis per poenitentiam, carnalibus desideriis per poenitentiam, dominare carni tuae per continentiam: et vaconversationem scilicet honestam. Quinque de causis affliguntur homines molestiis carnis: aut propter merita augenda, ut Job: aut ad humilitatem conservandam, ut Paulus ab angelo Satanae: genda, ut Maria soror Moysi, et hic paralyticus, qui nisi dimissis peccatis potuit curari: aut ad gloriam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ticum. qui aquatuor portabat᷑.
Palyticus iste significat aminã uiciis
resolutam. in mollitie carnis torpẽ¬
tem. Quatuor ferentes st̃ doctores qͥ
talem ammã sursum leuant. & poꝵ¬
tant. dum illi doctrinã quatnor eimͣ¬
głioꝵ uel p̃dicationẽ quatuor pͥnci¬
palium uirtutũ administrant. Do¬
mꝰ inqua tħc hospitabat᷑. tutelam &
sublimitatẽ sacre scripture designat.
Turba que ꝑalyticum introduci ñ
sinebat. multitudinẽ iniitiliũ co¬
gitationũ. figurat: que anime pec¬
catrici aspestum dei negat. S testũ
nudat᷑. dum sublimis & mysticus
sensus inscͥptatis aꝑit᷑. Et palyticꝰ
ꝑellatur. tollere grabatum & abire
nibetͣ. qtia postqmͣ homo uere ad cogi¬
nitionem dei redit ds illum sanat per
grãm. abom̃i qd̾ deliqrit. & nocat fili¬
um ꝑ adoptionem. & iubet tollere gra¬
batum. ꝑcarnis subiectionem. & ire
ꝑbonam oꝑationem. Surge inquit
tolle grabbatum tuũ. & nade in do¬
mum tuã. Quasi dicat. Erigere a

Expanded text:
ticum, qui a quatuor ferebatur. Paralyticus iste, significat animam a vitiis resolutam, et in mollitie carnis torpentem. Quatuor ferentes, sunt doctores: qui talem animam sursum elevant et portant: dum illi doctrinam quatuor evangeliorum, vel praedicationem quatuor principalium virtutum administrant. Domus, in qua Jesus hospitabatur, tutelam et sublimitatem sacrae Scripturae designat. Turba, quae paralyticum introduci non sinebat, multitudinem inutilium cogitationum figurat, quae animae peccatrici aspectum Dei negat. Sed tectum nudatur: dum sublimis et mysticus sensus in Scriptura aperitur. Et paralyticus pellatur, tollere grabatum et abire jubetur: quia postquam homo ad cognitionem Dei vere redit, Deus illum sanat per gratiam ab omni, quod deliquit, et vocat per adoptionem filium, et jubet tollere grabatum per carnis subjectionem et ire per bonam operationem. Surge, inquit, tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam. Quasi diceret: Erigere a
Abbreviated transcription (Latin):
duo leones stabant uirta manꝰ singłas.
& duodetim leunculi stantes suꝑ¬
sex gradus lanc atq uide. Solium
pacificus nx̃ regnans. uidicia sua
facere dinoscit᷑. Bene de ebore factũ
ossa sunt. int̾ quadrupedia sensu
plurimũ ualet. & temꝑant̾ miscer᷑
Hoc pudicis aptat᷑. qui ꝑcastitatem
xp̃i precepta secunt᷑. hanc. idẽ. ec¬
cłiam uesturit auro. quia splendo¬
rem gle sue. in ea ꝑmiracula cla
d̾s. Et quia sex ętatib mundꝰ con¬
stat. in quib licet oꝑari. quisqͥs cę¬
lestem patriam desiderat. bonis
nn quiete ꝑfruet᷑. Manus tenentes
sedile. significant solatia diuine
gr̃e. que eccłiam ad celeste regnum
ꝓliehunt. Ideo due. quia in utroq
testam̃to hoc p̃dicatur. quia ñ nisi
diuino aduitorio. aliquid boni
ꝑfici potest. ꝑ duos leones patres
utriusq cestam̃ti figurant᷑. qui
fortitudine animi sibi & alus dña¬
ri didicerunt. hu uixta manꝰ sta¬
bant. quia sc̃i patres quicqͥd fecert¬

Expanded text:
duo leones juxta manus singulas, et duodecim leonculi stantes super gradus hinc atque inde . Solium pacificus noster regnans, judicia sua facere dignoscitur. Bene de ebore factum dant ossa, inter quadrupedia sensu plurimum valet, et temperanter miscetur hoc pudicis aptatur: qui per castitatem Christi praecepta sequuntur. Hanc, id est Ecclesiam vestivit auro, quia splendorem gloriae suae in ea per miracula clarievit Deus, et quia sex aetatibus mundus constat, in quibus licet operari, quisquis coelestem patriam desiderat, bonis ni quiete perfruatur. Manus tenentes sedile, significant solatia divinae gratiae, quae Ecclesiam ad coeleste regnum provehunt. Hinc et inde, quia in utroque testamento hoc praedicitur, quod nisi divino adjutorio aliquid boni perfici non potest. Per leones duos, patres utriusque Testamenti figurantur, qui fortitudine animi sibi et aliis dominari didicerunt. Hi juxta manus stabant, quia sancti patres quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
tudine sibi obsequentiũ. ñ condig
nam habent sollicitudinem cõmissoꝵ¬
sibi. Int̾pretat᷑ roboam latitudo ppħ.
quia tales spaciosam & latam uiam
multos. & elictoq sc̃oꝵ patruu con¬
silio. quoꝵ dicta & exempla adcelsi¬
tudinem tendunt. illis obtemꝑant.
qtti niuenilib desideriis mancipati.
latidib iniquis. & adrilationib eos
grauant. quib cõminat᷑ sapientia
dicens. ue tibi t̾ra. cuiꝰ rex ẽ puer.

Expanded text:
tudine sibi obsequentium, nam habent sollicitudinem sibi commissorum. Interpretatur Roboam latitudo populi, quia tales spatiosam et latam viam mortem. Relicto sanctorum Patrum consilio, quorum dicta et exempla ad celsitudinem tendunt, illis obtemperat, qui juvenilibus desideriis mancipati, laudibus iniquis et adulationibus gravant. Quibus etiam minatur Sapientia, dicens: Vae tibi terra, cui
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ imꝑator archadio defunc. .x.¬
to imꝑauit annis .xui. cũ theodosio
nepote suo. S honorius sicut iam
dictum ẽ. partes regebat hesꝑie. the¬
odosio uͦ archadii filio. subiacebant
ortentales ꝓnuicie. Porro athanul¬
sus ret gochoꝵ. cuiꝰ supͣ meminimꝰ.
apud barciuonani hyspaie urbem.
ddolo suoꝵ occisus ẽ. Cui segericus suc¬
cessit. Qui pacemi optimã cum honori¬
o imꝑatore constituit: & placidiam eiꝰ
sororem secum honeste habitani. ei re¬
stituit. Honorius ant̾ illam constan¬
tino comiti desponsauit. & eũ imꝑa¬

Expanded text:
ur imperator Arcadio defuncto imperavit annis sexdecim cum Theodosio nepote suo; sed Honorius, sicut jam dictum est, partes regebat Hesperiae, Theodosio vero Arcadii filio subjacebant orientales provinciae. Porro Athanulphus rex Gothorum, cujus supra meminimus, apud Barcinonam, Hispaniae urbem, dolo suorum occisus est, cui Segericus successit, qui pacem optimam cum Honorio imperatore constituit, et Placidiam ejus sororem secum honeste habitam ei restituit. Honorius autem illam Constantino comiti desponsavit, e
Abbreviated transcription (Latin):
humais excessit. Quo defuncto. iołis
quidã tẏrannꝰ. hesꝑie inuasit imꝑuii.
S hunc ardaburcus. patricius a theo¬
dosio missus intͣ rauennã int̾fecit.
assũpsit q theodosius ualentinianũ
puerũ supra dicte placidie & constan¬
tini filium. & coronauit enͣ. & cũ ma¬
tre sua placidia aditaliam destina¬
uit. illumq imꝑatorẽ. & placidiam
designauit augustam. De theodosio

Expanded text:
humanis excessit. Quo defuncto, Joannes quidam tyrannus Hesperiae invasit imperium. Sed hunc Ardaburcus patricius, a Theodosio missus, intra Ravennam interfecit. Assumpsitque Theodosius Valentinianum puerum supradictae Placidiae, et Constantini filium, et coronavit eum, et cum matre sua Placidia ad Italiam destinavit, illumque imperatorem, et Placidiam designavit Augustam. CAP. XI. De Theodosio
Abbreviated transcription (Latin):
xonũ britanniã trib longis nauib
applicuit. & totã pene insulam ab
orientali parte usq ad occidentalem.
occupauit. Tunc etiã qmͣ pelagiana
heresis angloꝵ maculau̾at fidem:
gallicam ep̃i. germanũ autisiodorẽ¬
siũ & lupum trecassinoꝵ insignes
ep̃os. ad eandẽ heresini extirpandam
direxer̃t. So quoq tempe eudoxia
theodosii filia ualentinaui uxor mi¬
ꝑatrix. attulit cathenas quib qͦndã
abherode sc̃s petrus ligatus fuit.
His etiam dieb in urbe constanti¬
nopolitana. quidã ep̃s nestorius no¬
mine. eloquentia seculari p̃ditus.
contra catholicã dogmatirabat fidẽ.
scãm maxiã ñ eẽ dei genitricem. &
hominẽ purũ de ea natum. s post¬
ea homini dm̃ fuisse ꝑmixtũ. unde
collecta ẽ ephiesi t̃tia sc̃a sẏnodꝰ. papa
celestino iubente. Conuenert patres
.cc. & ibi nestorius ẽ. damnatꝰ. & ana¬
thematiratuꝰs. & firmatũ ut beata
pellet᷑. floruit ꝑidem tempꝰ sc̃s mã¬
mertus uienuensis ep̃s. qui tres

Expanded text:
xonum ad Britanniam tribus longis navibus applicuit, et totam pene insulam ab orientali parte usque ad occidentalem occupavit. Tunc etiam quoniam Pelagiana haeresis Anglorum maculaverat fidem, Gallicani episcopi Germanum Antissiodoretum, et Lupum Trecassionorum insignes episcopos ad eamdem haeresim exstirpandam direxerunt. Eo quoque tempore Eudoxia, Theodosii filia, Valentiniani uxor, imperatrix attulit catenas, quibus quondam ab Herode sanctus Petrus ligatus fuit. His etiam diebus in urbe Constantinopolitana quidam episcopus, Nestorius nomine, eloquentia saeculari praeditus, contra catholicam dogmatizavit fidem, sanctam Mariam non esse Dei genitricem, et hominem purum de ea natum, sed postea homini Deum fuisse permistum. Unde collecta est Ephesi tertia sancta synodus, papa Coelestino jubente. Convenerunt patres ducenti, et ibi Nestorius est damnatus, et anathematizatus. et firmatum ut beata pelletur. Floruit per idem tempus sanctus Mamertus Viennensium episcopus, qui tres
Abbreviated transcription (Latin):
cripatas. Amma enim quȩ pecca¬
uerit moriet᷑. hos fasciculos. illos
lapidi funde assimilat. fasciculus
eñi stringit᷑ ut seruet᷑. lapis infur¬
da ponitur ut abiciat᷑. Sic enm
electi p̃ssuris tribulationũ constͥn¬
gunt᷑. ut his admoniti artius ad
inuicem mutua caritate nectant᷑¬
& adunati manu redemptoris. in
ꝑpetuum conseruent᷑. Reꝓbi quã¬
to latus uoluptati suȩ dimittinit᷑.
tanto longins a diuine uisionis
gła ꝓiciunt᷑. Ipsi enim. de manu
sc̃i uiri. quasi in fasciculo unienti¬
u. apud eum ẽẽ custoditã. Sicut
eñi facile ẽ. cuilibet fasciculum her

Expanded text:
cupatas: Anima enim, quae peccaverit, ipsa morietur. . Hos fasciculo, illos lapidi fundae assimilavit. Fasciculus enim constringitur ut servetur; lapis in funda ponitur, ut abjiciatur. Sic enim electi pressuris tribulationum constringuntur, ut his admoniti arctius ad invicem mutua charitate nectantur, et adunati manu Redemptoris in perpetuum conserventur. Reprobi quanto latius voluptati suae dimittuntur, tanto longius a divinae visionis gloria projiciuntur. Ipsi enim de manu sancti viri, quasi in fasciculo viventium, apud eum esse custoditam. Sicut enim facile est cuilibet fasciculum her
Abbreviated transcription (Latin):
circum t̾rena agunt᷑. uolucres. cogi¬
tationes. mundatio aquaꝵ. impetus
temptationum. montes armenie.
altitudo contemplationis diuine:.

Expanded text:
circa terrena aguntur. Volucres: cogitationes. Et inundatio aquarum, impetus tentationum. Montes Armeniae, altitudo contemplationis divinae.
Abbreviated transcription (Latin):
xcha. ẽ anima. In hac archa de¬
bemus saluari. ad ipsam rede¬
untes. ipsam intrantes. sicut scͥptũ
longitudo fides. qua credit omnia
ad sꝑanda bona quȩ in celis conseq̃t᷑.
Latitudo ẽ caritas. qua distendit᷑ ad
septemtrionalem plagam ꝑdilectio¬
nem inunicoꝵ. & ad plagam austra

Expanded text:
ca est anima. In arca debemus salvari, ad ipsam redeuntes, ipsam intrantes, sicut scriptumsius longitudo, fides qua credit omnia ad speranda, bona quae in coelis sequentur; latitudo, charitas, qua extenditur ad septentrionalem plagam per dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
uitioꝵ lepra fedi: & peccatoꝵ conta¬
gio quasi lepra polluti. Om̃s enĩ
ĩminiindi forncarii. concubinãrii.
incestuosi. aduilt̾i. auari. fen̾atores.
falsi testes. ꝑuiri. qui etiam diciuit
fr̃i fatue. & qui uident mulierem
ad concupiscendum eam. & quicũq¬

Expanded text:
vitiorum lepra foedi et peccatorum contavitiorum lepra foedi et peccatorum contagio, quasi lepra polluti. Omnes enim immundi fornicarii, concubinarii, incestuosi, adulteri, avari, feneratores, falsi testes, perjuri, qui etiam dicunt fratri, fatue, et qui vident mulierem ad concupiscendum eam, et quicunq
Abbreviated transcription (Latin):
re. Et extendens manum iħc. tetig̃
eum dicens. uolo. Mundare. Et con¬
festim mundata ẽ lepra eiꝰ. Mons
in hoc loco significat sublimitatem
diuine maiestatisi campestria uero
humilitatem incarnationis. uni¬
genitus namq dei ante incarnati¬
onem inmonte fuit: nr̃am aut̾ car¬
nem sumens. ad ima descendit. Hn
monte manens in forma d̾i: incam¬
pestrib apparens informa serui.
Leprosus quem dñs sanauit in pla¬
nitie campi. genus designat hu¬
manum: disꝑsum ꝑ latitudinem
mundi. Qd̃ uere fuit leꝓsum: qͥa
ñ solum originali culpa. uerum
& multis astuiialib extitit contami¬
multis flagitioꝵ criminib. Dñs
aut̃ leꝑsum tenigit: quando diuini¬
tatem humane fragilitati sociauit.
& leꝑsum mundauit: quando incrui
Lepram tetigit & mundꝰ ꝑmansit
fint leꝑsum: adeo fuit & aciuitate
nr̃a seꝑatum: & longe remotum. S
dñs sicut supra dictum ẽ. leꝑsim
facere ñ dedignatur. Sunt & enm
multi intra ambitum sc̃e eccłiȩ.

Expanded text:
re. Et extendens manum tetigit eum, dicens: Volo, mundare. Et confestim mundata est lepra ejus. Mons in hoc loco, significat sublimitatem divinae majestatis; campestria vero, humilitatem incarnationis. Unigenitus namque Dei ante incarnationem fuit in monte: nostram autem carnem assumens, ad ima descendit: in monte manens in forma Dei, in campestribus apparens in forma servi. Leprosus, quem Dominus sanavit in planitie campi, genus designat humanum, dispersum per planitiem mundi. Quod vere fuit leprosum: quia non solum originali culpa, verum etiam multis actualibus exstitit contamimultis flagitiorum criminibus; Dominus autem leprosum tetigit quando divinitatem suam humanae fragilitati sociavit; et leprosum mundavit, quando in crucLepram tetigit et mundus permansit: fuit leprosum, a Deo fuit et a civitate tra separatum et longe remotum. Sed Dominus sicut supra dictum est leprosum facere non dedignatur. Sunt etenim multi intra ambitum sanctae Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
dei scientib & custodientib. iudi¬
cant᷑ ẽẽ lepsi: & a cetu fideliũ. & si
ñ corꝑaliter. tam̃ sp̃ualit̾ segregati.
huuismodi impium instificat:
recte leꝑsum mundat. Quamdiui
aut̃ homo ẽ. impius. taindui est
leꝑsus: quando uero iustificãtur
gatus acetu sc̃oꝵ ꝑculpam. nisi in¬
teru mundet᷑ ꝑ gr̃am: longius
infuturo remouebit᷑ ꝑ penam. Sic̃
aut̃ ꝑlepran peccãta damnabilia.
sic̃ est inutilis cogitatio. otiosus ali¬
ciuitãte pellit nemo a ciuib segͦ¬
gandꝰ iudicat᷑: quia & si quando ꝓ
nr̃a fragilitate uenialia peccata cõ¬
mittimus: nequaqͣm tam̃ ꝑ huiꝰmo¬
debenus inqmͣ inquantum uale¬
mus & dñs adiuuerit. ea de nobis
ꝓpulsare. Qd̃ libet enim peccatũ:
licet hominib uideatur minimũ:
si ñ displiceat potest apud iustum¬
uidicem fieri magnum. Dic̃ nãq
sic̃ ab aliis audiuimus. sc̃s augusti¬
mus. Nullum peccatum crimina¬
le. dum displicet. nullum ueniale
dum placeat. Studeamꝰ gͥ ñ solũ

Expanded text:
ibus et custodientibus, judicantur esse leprosi, et a coetu fidelium etsi non corporaliter, tamen spiritualiter segregati. em hujusmodi impium justificat, recte leprosum mundat. Quandiu autem homo est impius, tandiu est leprosus: quando vero justificaturgatus per culpam: nisi interim mundetur per gratiam, longius in futuro removebitur per poenam. Sicut autem per lepram peccata damnabilia, signantur: sicut est inutilis cogitatio, otiosus alicabiem de civitate pellitur, nemo a civibus segregandus judicatur: quia et si quando pro nostra fragilitate venialia committimus, nequaquam pro hujusmodebemus, inquam, in quantum valemus, et Dominus adjuverit, ea de nobis propulsare. Quodlibet enim peccatum licet hominibus videatur esse minimum: si non displiceat, potest apud justum fieri magnum. Dicit namque sicut ab aliis audivimus, B. Augustinus. Nullum peccatum criminale dum displicet; nullum veniale dum placet. Studeamus igitur non solum
Abbreviated transcription (Latin):
uere dimittas nob̾ debita nr̃a sicut
& nos dimittimꝰ debitorib nr̃is: &
uere ñ inducas intemptationẽ: uere
liberes nos amalo. Ista ẽ fr̃s uigiter
meditanda. ista ẽ iuigit᷑ dicenda. ora¬
tio: ut pote qmͣ ipse saluator dõcuit.
& qua nob̃ patrem orare p̃cepit. Nui¬
la ẽ. enim ista sublimior. nulla utili¬
or. Sunt quidam qui sic̃ echinci głi¬
ant᷑ se multa u̾ba fundere: multa
psalteria legere: diu̾sas horas decã¬
tare: ꝓlixas orationes continuare.
Et cum ore dño loquant᷑ corde ñ nũ¬
qm infinib t̾re uagant᷑. Memine¬
ruit tales scriptiire. que dicit. Ppłs
iste me labris honorat: cor aut̾ eoꝵ
longe ẽ ame. Nec ista dicentes sc̃e o¬
rationis sollertiam. & ꝑsenerantem
deuotionem culpamꝰ: qmͣ multum
laudamꝰ: dum ꝓlixitatem orationis

Expanded text:
imittas nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, vere ne nos inducas in tentationem, vere liberes nos a malo. Ista est, fratres, jugiter meditanda, ista est jugiter dicenda oratio, utpote quam ipse Salvator docuit, et qua nobis Patrem orare praecepit. Nulla est enim ista sublimior, nulla utilior. Sunt quidam qui, sicut ethnici, gloriantur multa verba fundere, multa psalteria legere, diversas horas decantare, prolixas orationes continuare: et cum ore Domino loquuntur, nonnun finibus vagantur. Meminerint tales Scripturae, quae dicit: Populus iste labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Nec ista dicentes sanctae orationis solertiam, et perseverantem devotionem culpamus, quam multum laudamus, dum prolixitatem orationis
Abbreviated transcription (Latin):
peticiones. am̃. Quasi dicamꝰ. Opat̾
nr̃ qui es incelis. uere fiant omĩa &¬
in nob̾ & ĩnalus: que supra postulaui¬
mꝰ. uere sc̃ĩficetur nomen tuũ: uere
aduemat reginm tuũ. uere fiat
uoluntas tua. sic̃ incelo & int̾ra: uere¬

Expanded text:
petitiones. Amen, quasi dicamus. O pater noster, qui es in coelis, vere fiant omnia in nobis et in aliis, quae supra postulavimus. Vere sanctificetur nomen tuum. Vere adveniat regnum tuum. Vere fiat voluntas tua, sicut in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
francie confirmati sunt: etiã ultra ma¬
nus extendere conati sunt. Giulelmꝰ
quidem notus dux normanine. angli¬
ani sibi subingauit. Alii aut̾ ꝑgressi.
apuiliam. calabriami. sicilianiq occupa¬
uere. karolo demq simplici successit
rob̾tus. qui fuit alienus a regno: reg¬
nauit qr annis luob. Et rob̾to succes¬
sit rodulfus alienus: regnauit q .xiii.
annis. Post hec reductum ẽ regnum:
regnauitq lndonicus filius karoli.
Cui successit lotharius. & lothario ka¬
rolus fẽ eius anno dimidio. Postħ
trauslatum ẽ regnum ad hugonem.
Poro hugoni. successit rob̾tus. Iste ro¬
bertus fuit uir bonus. & fide catholicꝰ.
qui sc̃am eccliam & eccłiasticos uiros
semꝑ studint honorare: & exaltare.
hic etiani condidit eccłiam. p̃cipuo
xp̃i confessori quẽ multũ diligebat.
& sũmo uenerabat᷑ honore aniauo:
in ciuitatis aurelianensis suburbio.
Post fuerunt isti. henricꝰ. pliylippus

Expanded text:
Franciae confirmati sunt, etiam ultra maFranciae confirmati sunt, etiam ultra manus extendere conati sunt. Guillelmus siquidem Nothus, dux Northmanniae, Angliam sibi subjugavit. Alii autem progressi, Apuliam, Calabriam, Siciliamque occupavere. Carolo denique Simplici successit Robertus, qui fuit alienus a regno, regnavitque annis duobus, et Roberto successit Radulfus alienus, regnavitque tredecim annis. Post hoc reductum est regnum, regnavitque Ludovicus filius Caroli, cui successit, Lotharius, et Lothario ui regnavit anno dimidiato. Post hoc translatum est regnum ad Hugonem. Porro Hugoni successit Robertus. Iste Robertus fuit vir bonus, et fide catholicus, qui sanctam Ecclesiam, et ecclesiasticos viros semper studuit honorare et exaltare. Hic etiam condidit Ecclesiam praecipuo Christi confessori quem multum diligebat, et summo venerabatur honore Aviano in civitatis Aurelianensis suburbio. Post hunc fuerunt isti Henricus, Philippus,
Abbreviated transcription (Latin):
simplex. De gente normannorr oe
successorib Karoli simplicis.x.¬
ac pret̾ea tempestate regnante
karolo simplice. normanni ori¬
gine dani. duce quodã rollone nomi¬
ne. a scitia inferiori egressi. atq ꝑ occe¬
anũ uecti. cum sepe numero. tam an
te germaniã quã galliam more pyra¬
tico peadem occeani littora excurrẽtes.
infestassent: tandem egressi galliã
qua parte britanniam respicit ꝑ¬
uaserunt: ciuitatem mea rothonia¬
gum occupantes: usq in hanc diem
normanniam de suo nomine uoca¬
uerunt. Normanni uͦ lingira bar¬
bara. quasi homines septemtriona¬
les dicti sunt: eo qd̾ pͥmum ab illa
mundi parte uenert. karolus aut̃
rex francoꝵ: inito cum eis federe fi¬
liam suam rolloni uxorem dedit.
eamq t̾ram quȩ uunc uormanna
nocatur concessit: qui scilicet rollo
baptiratus. rob̃tus nonĩ accepit. atq
exinde gens normannoꝵ xp̃o credens.
fidei subiecta ẽ. Postqmͣ aut̃ norman¬
i in eam quam ꝑuaserant partem

Expanded text:
P. X. De gente Northmannorum, et successoribus Caroli Simplicis. Hac praeterea tempestate regnante Carolo Simplice, Northmanni, origine Dani, duce quodam, Rollone nomine, a Scythia inferiori egressi, atque per Oceanum vecti, cum saepenumero ante, tam Germaniam quam Galliam more piratico per eadem Oceani littora excurrentes infestassent; tandem egressi, Galliam, qua parte Britanniam respicit, pervaserunt, civitatemque in ea Rothomagum occupantes, usque in hanc diem Northmanniam de suo nomine vocaverunt. Northmanni enim lingua barbara, quasi viri septentrionales dicti sunt, eo quod primum ab illa mundi parte venerant. Carolus autem rex Francorum, inito cum eis foedere, filiam suam Rolloni uxorem dedit, eamque terram, quae nunc Northmannia vocatur concessit. Qui scilicet Rollo baptizatus, Roberti nomen accepit. Atque exinde gens Northmannorum Christo credens fidei subjecta est. Postquam autem Northmanni in ea, quam pervaserant, parte
Abbreviated transcription (Latin):
natur. creatus apud cersonẽ in¬
ꝑator. anno diuine incarnationis.
dio. Iste cum eͥet hereticus. cyrum
constantinopolitanũ ep̃m exilio re¬
legauit: & posuit ineandẽ sedem qͦn¬
dam sui sensus pseudo nomine io
picus rome constantino pape litt̃as
praui doginatis destinauit. quas
uir sc̃s consilio romani ppli respuit:
& p̃cepit ne eius nom̃ in cartis po¬
neretur. aut ꝑcussura solidoꝵ reciꝑe
tͣ. aut admissaꝵ sollẽpnia recitaret᷑.
Et dum imꝑasset philippicus uno
anno & dimidio. insurrexit contra
eum anastasius: qui & illum ocłis pͥ¬
uauit. & ab imꝑiali dignitate depo¬
sito. eiꝰ sibi uendicauit imꝑiũ. Apud

Expanded text:
natur, creatus apud Cersonam imperator anno divinae Incarnationis diato. Iste cum esset haereticus Cyrum Constantinopolitanum episcopum exsilio relegavit, et posuit in eamdem sedem quemdam sui sensus pseudoepiscopum, picus Romam Constantino papae pravi dogmatis litteras destinavit, quas vir sanctus consilio Romani populi respuit, et praecepit ne ejus nomen in chartis poneretur, aut percussura solidorum ejus reciperetur, aut ad missarum solemnia recitaretur. Et cum imperasset Philippicus uno anno, et dimidio anni, insurrexit contra eum Anastasius, qui et illum oculis privavit, et ab imperiali dignitate deposito sibi ejus vindicavit imperium. Ap
Abbreviated transcription (Latin):
numn̾ant᷑. Noc gͥ p̃lati. filii eiꝰ sub¬
iecti. Chami reꝓbi. sem & iaphet elec¬
ti. contemplatim. actui. uinea. ec¬
cłia. iebriatio głatio. denudatio.¬
infirme cogitationis demonstratio.

Expanded text:
nerantur. Noe igitur praelati, filii ejus subjecti. Cham reprobi, Sem et Japheth electi contemplativi et activi. Vinea Ecclesia, inebriatio gloriatio, denudatio cogitationis demonstratio,
Abbreviated transcription (Latin):
fundatum ẽẽt & hoc templum in
oculis eoꝵ. flebant uoce magna. In
edificatione templi sp̃ualis. fletus
simuil & leticia principib nascitur.
Gaudent enim doctores insaluem pe¬
nitentiũ. s lugent quia unqm peni¬
tenda cõmiserunt. Exultant ipsi de
salute eoꝵ. qui penitentia sua amor¬
te anume surrexerunt. lugent quia
peccando ꝑdidinit. Letant᷑ neophiti
gr̃a redemptoris se collectos ẽẽ. dolent¬
se cum humano genere inprimo
parente pisse. & quasi corrupto ab ho¬
stib templo cłĩ. statu scilicet corꝑis &
auime immortalis. inbabylonem. idẽ
inconfusionem p̃sentis exilu tnͣsim¬
grasse. S quia crescentib bonoꝵ ꝓ
int̾ augm̃ta pioꝵ desunt temptam̃¬
ta prauoꝵ. qui uel bonũ ficte osten¬
dendo. uel aꝑte. malum ingerendo.
sc̃os ledere conent᷑. recte subungit᷑.

Expanded text:
fundatum esset hoc oculis eorum, flebant voce magna . In aedificatione templi spiritualis fletus simul et laetitia principibus nascitur. Gaudent enim doctores in salute poenitentium; sed lugent, quia iniqua poenitenda commiserunt. Exsultant ipsi de salute, quia poenitendo a morte animae resurrexerunt. Lugent, quia peccando perierunt. Laetantur neophyti gratia Salvatoris se collectos esse, dolent cum humano genere in primo parente periisse, et quasi corrupto ab hostibus templo Dei, statu scilicet corporis et animae immortalis, in Babylonem, id est, in confusionem praesentis exsilii, transmigrasse. Sed quia crescentibus bonorum inter augmenta piorum desunt tentamenta pravorum, qui vel bonum ficte ostendendo, vel aperte malum ingerendo, sanctos laedere conentur. CAPUT IV.
Abbreviated transcription (Latin):
quitania pulsis. franci catholici ipsã
melioris regula religionis continio
& fidei. repleuert. His rex clodouens
d̾o fauente patratis. & longe lateq frã¬
coꝵ regno dilatato. obiit anno regni
Qui patri succedentes. regnũ francoꝵ
int̾se diuisert. Et theodericus quidẽ
sedem regni sui sortitus ẽ metis. clodo¬
mirus aurelianis. clotarius suessionis.

Expanded text:
quitania pulsis, Franci catholici ipsam quitania pulsis, Franci catholici ipsam melioris regula religionis et fidei continuo repleverunt. His rex Clodoveus, Deo favente, patratis, et longe lateque Francorum regno dilatato, obiit anno regni Qui patri succedentes regnum Francorum inter se diviserunt. Et Theodericus quidem sedem regni sui sortitus emirus Aurelianis, Clotarius Suessionis,
Abbreviated transcription (Latin):
regi it̾ patens p̾buit. Inde turonicã ad¬
urbem ꝑuenit. ubi dum fessum re¬
crearet ęxercitum. suscepit litt̾as a¬
nastasii imꝑatoris. quib illũ desig¬
nabat romane rei publice consulem
& augustũ. Qd̃ gratant̾ sriscipiens.
statim consulari trabea insignitus.
ab illa die consul simul & augustus.
meruit appellari. Et inde parisius
reu̾tens ꝓtantis honorib & benefi¬
ciis a d̾o collatis. regalem ibidem ec¬
cłiam ȩdificauit. qmͣ sc̃is apłis petro
& paulo consecrari p̾cepit. Postea uͦ
industria filũ sui theoderiti. lemo¬
uicenses. ruthenos. cadurcos. aũnos.
necñ & reliquas aquitame gentes.
seu ꝓuincias. a rodanis fluiuo usq ad
ligeris alueũ. & item apyreneis mou¬
tib usq ad occeanũ. totum iudelicet
alarici regnũ. suo copulauit regno.
Almaricꝰ quoq a larici filus ei cessit
inuitꝰ. & ab aquitama in hyspaniam
migrauit. Igit᷑ gothis arrianis ab a¬

Expanded text:
regi patens iter praebuit. Inde Turonicam pregi patens iter praebuit. Inde Turonicam pervenit ad urbem, ubi dum fessum recrearet exercitum, suscepit litteras Anastasii imperatoris, quibus illum designabat Romanae reipublicae consulem, et Augustum. Quod gratanter suscipiens, statim consulari trabea indutus, ab illa die consul simul et Augustus meruit appellari. Et inde Parisios revertens, pro tantis honoribus et beneficiis a Deo sibi collatis regalem ibidem ecclesiam aedificavit, quam sanctis apostolis Petro et Paulo consecrari praecepit. Postea vero industria filii sui Theoderici Lemovicenses, Rutenos, Cadurcos, Avernos, necnon et reliquas Aquitaniae gentes seu provincias a Rhodano fluvio usque ad Ligeris alveum, et item a Pyrenaeis montibus usque ad Oceanum totum, videlicet Alarici regnum, suo copulavit regno. Almaricus quoque Alarici filius ei cessit invitus, et ab Aquitania in Hispaniam migravit. Igitur Gothis Arianis ab A