comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qi de indefferentib. Si de malo soã¬
dalum orit᷑. statim malũ resecandũ
est. Si donecc̃ũs. hoc est de his que
aduitam et̾nam st̃ nect̾ia. scandalũ
oritur: ibi melius admittit᷑ scanda
distinguendum est. Si enim detalib
oriatur scandalum unũsitati. uel
magne parti uniũsitatis. tunc abhꝰ¬
modi etiam bonis cessandiun est.
Quod si ꝑbonis in differentib q̃ facio
um alicui oriatur mat̾ia scandali:
ñ propt̃ hoc cessabo satisfacere pprie
deuotioni. Corripiendi sunt ergo ta¬
les extranei diu̾sis tamen modis scd̾m
uarietatem delinq̃ntium. Sunt enĩ
alii qui peccantes. qui timore dĩ post¬
posito peccm ñ metuunt. Sunt aliĩ
qui ꝯcupiscentũs elocti nimis ardent̃
peccare diligunt. Sunt alii qui ita
peccant. quod peccata sua ñ intelligt̃.
llum qͥ tunore dei post posito peccare
non metuit : Tu qui solus etiam pec¬
catum illius nosti: corripe. ñ tamen
ꝑte ĩo ꝑalium. ut si priuatus es
intunes illud prelato eccłie. ut ab

Expanded text:
 de indifferentibus. Si de malo scandalum oritur, statim malum resecandum est: si de necessariis, hoc est, de his quae ad vitam aeternam sunt necessaria, scandalum oritur, ibi melius admittitur scandaldistinguendum est. Si enim de talibus oriatur scandalum universitati, vel magnae parti universitatis, tunc ab hujusmodi etiam bonis cessandum est. Quod si pro nobis indifferentibus, quae facio uni alicui, oriatur materia scandali, non propter hoc cessabo satisfacere propriae devotioni. Corripiendi sunt ergo tales extranei, diversis tamen modis secundum diversitatem delinquentium. Sunt enim alii qui peccantes, qui timore Dei postposito, peccatum non metuunt: sunt alii, qui concupiscentiis illecti, nimis ardenter peccare diligunt: sunt alii, qui ita peccant, quod peccata sua non intelligunt. Illum, qui timore Dei postposito peccare non metuit, tu qui solus etiam peccatum illius nosti, corripe: non tamen per te, imo per alium, ut si privatus es, intimes illud praelato Ecclesiae, ut ab
Abbreviated transcription (Latin):
lucernam ⁊ inabscondito ponit. necy
sub modio. s suꝑ candebrum ut omnes
qui ingrediuntur lumen uideant:
ubi lui ꝑlucernam lumen eunangłice
p̃dicationis ꝑcandebrum: eccłia desig¬
natur. Si quidem suꝑ candelabrum luc¬
na accenditur. qñ eccłia presens que
ĩ imo posita est luoe cunãgłici p̃dicatio¬
nis ad celestia desid̾a accenditur. Lon¬
gnia antem sintͥtudine eccłia can

Expanded text:
abscondito ponit, neque sub modio, sed super candelabrum, ut omnes qui ingrediuntur, lumen videant . Ubi per lucernam lumen evangelicae praedicationis, per candelabrum Ecclesia designatur. Siquidem super candelabrum lucerna accenditur, quando Ecclesia praesens, quae in imo posita est luce evangelicae praedicationis ad coelestia desideria accenditur. Congrua autem similitudine Ecclesia can
Abbreviated transcription (Latin):
uł si scłi nomine peccata scłaua intelli¬
gant᷑. ilł nõ solum nos s ⁊ omnes boni
iam renuntiauerũt. Dicimus gͦ quod
scłm ibi appellatur secularitas .i. forma
iuuendi seculauter. Renuntiamus gͦ
scło. cum propt̾ deum abitimus formã
uite secularis. forma autem uite secula¬
ris ÷ quod homo uiuit ꝑ aibitiio suo.
indumenta. tibos. lectualia. somp¬
num. iugilias. iter.⁊ actus. seria. ⁊
otia. ⁊ omnia que ad ip̃m pertinent.
proarbitrio suo disponit. huic forme
uite secularis. claustralis exuoto re¬
uuntiat. duni ista ab iecta c̾tam
formam uiuendi propt̾ deum ac¬
sumit in omnib que ad ipsum per¬
tinent c̾tam ⁊ det̾minatã tenẽs regłam

Expanded text:
cata secularia intelligantur, illis non solum nos, sed et omnes boni jam renunciaverunt. Dicimus ergo quod seculum ibi appellatur secularitas, id est forma vivendi seculariter. Renunciamus ergo seculo, cum propter Deum abjicimus formam vitae secularis. Forma autem vitae secularis est, quod homo vivit pro arbitrio suo: indumenta, cibos, lectualia, somnum, vigilias, iter, et actus, seria et otia, et omnia quae ad ipsum pertinent, pro arbitrio suo disponit. Huic formae vitae secularis claustralis ex voto renunciat, dum ista abjecta certam formam vivendi propter Deum assumit, in omnibus quae ad ipsum pertinent certam et determinatam tenens regulam
Abbreviated transcription (Latin):
sũt rensitiatio scłi. renĩctiatio ꝓpͥctatis.
uotũ castitatis. botũ obedientie. uotũ
cõmunis uͥte. Que panib ordeaceis
bene comparant᷑. Qma sicut de ordeo
quod frigide nature ẽẽ dicitur. fit po¬
tus ⁊ esca febricitantibus ad caloris
testigetium: gie pedicta nota obser¬
uantur contra incentiua uitiorum.
Uel iõ qr sicut ordeum foris paleã tenac̃
ht̃. ⁊ intꝰ gͣnum utile: sic uota p̃dicta foris
aust̾tiatem ꝯtinent. s obseruata ĩntus
fructum hñt suauissimum. sicut pau¬
lus dicit. Omnis disciplina in presenti
uidetur et̃ meroris. s infuturo fruc¬
tum ht̃ pacatissimum pͥmus panis
ord̾ est remuntiatio scłi. Multi hoc
uotũ facientes. se ip̃os ñ intelligũt. eo

Expanded text:
i, renunciatio proprietatis, votum castitatis, votum obedientiae, votum communis vitae. Quae panibus hordeaceis bene comparantur, quia sicut de hordeo, quod frigidae naturae esse dicitur, fit potus et esca febricitantibus ad caloris refrigerium, sic praedicta vota observantur contra incentiva vitiorum. Vel ideo, quia sicut hordeum foris paleam habet tenacem et intus granum utile, sic vota praedicta foris austeritatem continent, sed observata intus fructum habent suavissimum, sicut Paulus dicit: Omnis disciplina in praesenti videtur esse moeroris, sed in futuro fructum habet pacatissimum . Primus panis hordeaceus est renunciatio seculi. Multi hoc votum facientes, seipsos non int
Abbreviated transcription (Latin):
solit tum est concilium. Sicq
factum ẽ ut paulus qui in unan mi¬
tate illorum impetebatur ad mor¬
tem ꝑ discordiam illoꝵ illesus ena¬
deret. Ille gͦ clausitalis uere unus
est qui untiatem. ꝯformitatem.⁊
unanmitatem bonorum tenet.
de quo dr̃. est puer unus hic. De¬
monstratiria dc̃one. ad locum dis¬
cipline qui est capitulum fit de¬
monstuatio. in quo pueritia cdau¬
stralis. tribus modis reformatur
⁊ custoditur. uidelicet. Confessione.
sorrectione. uapulatione. Confessi¬
one. cdum claustralis pure. in tegre.
ordinate. ibi peceata sua constcet co¬
mino Pure .i. si ne amixtione falstra¬
tis simulationis ⁊ excusationis. In¬
tegre .i. sñ trũcatio̾e u̾tattis ne sit di¬
midiata ꝯfessio. nͨͦ ibi ꝯscientie q̃rat
ang cñ. ubi om̃e delictũ fuũ dõ fa¬
cere debet manifestũ. Nemo enĩsiẽ ĩ
eunãgelio dñs att. miteit ꝯmissurã
pãni rudis ĩ uestim̃tũ netꝰ. Alioquin

Expanded text:
solutum est concilium: sicque solutum est concilium: sicque factum est ut Paulus qui in unanimitate illorum impetebatur ad mortem, per discordiam illorum illaesus evaderet. Ille ergo claustralis vere unus est, qui unitatem, conformitatem, et unanimitatem bonorum tenet, de quo dicitur: Est puer unus hic, etc. Demonstrativa dilectione ad locum disciplinae, qui est capitulum, fit demonstratio, in quo puericia claustralis tribus modis reformatur et custoditur, videlicet confessione, correctione, vapulatione. Confessione, dum claustralis pure, integre, ordinate ibi peccata sua confitetur Domino: pure, id est sine admixtione falsitatis, simulationis, et excusationis: integre, id est sine truncatione veritatis, ne sit dimidiata confessio, nec ibi conscientiae quaerat angulum, ubi omne delictum suum Deo facere debet manifestum. Nemo enim, sicut in Evangelio Dominus ait, mittit commissuram panni rudis in vestimentum vetus: alioqu
Abbreviated transcription (Latin):
utianmitas bonoꝵ fundam̃tum ẽ religi¬
onis. nułͥmentũ uͥtutũ ꝯsũmatio bonoꝵ
oꝑum. ĩ qua orãs religiosi pacifici uiuẽ¬
tes fillũdei appellant. Est alia unanimi¬
tas maloꝵ qua mali in ꝑsecutione iustoꝵ
federãt᷑ que ẽ fundam̃tum dissolutionis:
nutrie scelum. malleus iuistoꝵ. Nhanc
unanimitatem multi iusti ulc ad
mortem uexati sunt. ꝑ hanc religio
claustrał frequent̃ destructa est. ⁊ quod
sine gemitu dici nõ debet. Per hanc i¬
multa monast̾i̾a ac̃uus lapidum fac¬
ta sunt. Uñ sicut concordia bonorũ.
ita ⁊ discordia int̾ malos optanda est
oiscordia malorum pax bonorum eẽ
cebet. Quos egreguis pedicatoes paul
sciens. cum a phariseis ⁊ saduceis una¬
nimiter impeteretur: uisus est
irit̾ eos cdiscorcliam facere. Egopbari¬
seus sum filius phariseorum. de spe
⁊ resurrectione iudicor hocdie. Quocd
audientes pħarum. qui credibant ri¬
surrectionem. cum sacduceis qui eã
non credebant facti sunt ddiscordes. ⁊

Expanded text:
unanimitas bonorum, fundamentum est religionis, nutrimentum virtutum, consummatio bonorum operum, in qua omnes religiosi pacifice viventes, filii Dei appellantur. Est alia unanimitas malorum, qua mali in persecutione justorum confoederantur, quae est fundamentum dissolutionis, nutrix scelerum, malleus justorum. Per hanc unanimitatem multi justi usque ad mortem vexati sunt, per hanc religio claustralis frequenter destructa est, et quod sine gemitu dici non debet per hanc multa monasteria acervus lapidum facta sunt. Unde sicut concordia bonorum, ita et discordia inter malos optanta est: discordia malorum, pax bonorum esse debet. Quod egregius praedicator Paulus sciens, cum a Pharisaeis et Saducaeis unanimiter impeteretur, nisus est inter eos discordiam facere dicens: Ego Pharisaeus sum filius Pharisaeorum, de spe et resurrectione judicor hodie : quod audientes Pharisaei, qui credebant resurrectionem, cum saducaeis qui eam non credebant, facti sunt discordes, et
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Alĩ st̾ qui reb husꝰ seculi ad usũ
sibi ꝯcessis ĩmod̾ata delectatione ab¬
utentes. ĩ uoluptates noxias deitun
licitis utendo ad sobrietatem reuocan¬
tur. Sunt ectam pleriq qui fracti ad¬
ũsitatib huius seculi .s. infirmitate
corꝑis. sine dampno rerũ temporaliũ.
ł quac̾q alia tribulatione tribulati¬
one que ĩmundo sunt: intus uͥtuti¬
b animi deficiunt. ⁊ istis fortitudo
niect̃ia est que ad toleranda adũsa:
ꝯstantiam animi in eis oꝑatur. Tra¬
huntur aliĩ dilect̾ione inordinata il¬
loꝵ qui natura sine alfinitate. uł
quocumq familiaritatis. uinculo
ip̃is ꝯiuncti sunt. uideo auia receitudi

Expanded text:
dit. Alii sunt, qui rebus hujus seculi ad usum dit. Alii sunt, qui rebus hujus seculi ad usum sibi concessis immoderata delectatione abutentes in voluptates noxias dejiciuper quam rebus licitis utendo ad sobrietatem revocantur. Sunt etiam plerique, qui fracti adversitatibus hujus seculi, scilicet infirmitate corporis, sine damno rerum temporalium, vel quacunque alia tribulatione quae in mundo sunt, intus virtutibus animi deficiunt: et istis fortitudo necessaria est, quae ad toleranda adversa constantiam animi in eis operatur. Trahuntur alii dilectione inordinata illorum qui natura sive affinitate, vel quocunque familiaritatis vinculo ipsis conjuncti sunt, et ideo a via r
Abbreviated transcription (Latin):
lato ñ sufficit uita int̾rasilis .i. uita ĩ
t̃tisa. ut modo bonus mͦ malus sit:
s semꝑ formam sc̃itatis ⁊ bonoꝵ oꝑũ
debet habere in quib subditi eum imi¬
tentur. ꝑ . iiiͦiͬ. anguloᷤ arche ꝑfectos ui¬
ros qui incorpore sunt eccłie ꝑquos
firmius consistit. ĩtellig̾ẽ debemus.
qui etiam ⁊ ip̃i. uͦuiͬ. spũalib uacant ex¬
ercitũs. quos suꝑtus p̃latis assigna¬
pales uͥtutes accipiende sunt . s. pruden¬
tia. temꝑantia. fortitudo. iusticia. Iste
enm roborant eccłiam contra.iiiͦi. iu¬
tia. q̃ illam impugnant. que sunt
ignorantia boni. ĩ moderata delectatio
lcculi. tumor adũsitatis. affectus in.¬
ordinate dilectionis. Sunt enĩ aliqui
qui tenebris ignorantic cecati uiam
uite ignorant. ⁊ ideo nec diligunt. nͨ
secuntur eam. quib prudentia nect̃ia
est. q̃ illis de pulsa ignorantia. iam
salutis. ⁊ cognitionem u̾itatis osten¬

Expanded text:
lato non sufficit vita interrasilis, id est, vita lato non sufficit vita interrasilis, id est, vita intercisa, ut modo bonus, modo malus sit, sed semper formam sanctitatis et bonorum operum debet habere, in quibus subditi eum imitentur. Per quatuor angulos arcae perfectos viros, qui in corpore sunt Ecclesiae, per quos firmius consistit, intelligere debemus, qui etiam et ipsi quatuor spiritalibus vacant exercitiis quos superius praelatis assignapales virtutes accipiendae sunt, scilicet prudentia, temperantia, fortitudo, justicia. Istae enim roborant Ecclesiam contra quatuor vitia, quae illam impugnant, quae sunt ignorantia boni, immoderata delectatio seculi, timor adversitatis, affectus inordinatae dilectionis. Sunt enim aliqui, qui tenebris ignorantiae caecati, viam vitae ignorant, et ideo nec diligunt, nec sequuntur eam: quibus prudentia necessaria est, quae illis depulsa ignorantia viam salutis et cognitionem veritatis, osten
Abbreviated transcription (Latin):
tium p̃lati officiũ est orare ꝓpopulo.
ut sit mediator dĩ ⁊hominum. ⁊ oran¬
do aũtat indignatõnẽ illiꝰ abeis. Talẽ
gͦ se exhibere debet is qui p̾est ut delec¬
tetur deus ĩ or̃onib eius. ⁊ postulata tã¬
quam filio delicato libenter tribuat.
siue ꝓse siue ꝓpopulo suo oranti. Nam
scͥptum est. si is qui displicet᷑ int̃cedendũ
aĩam suam pouit ꝓouib suis: ut tẽ¬
pore cemptationis ĩ miuente ipse
magis uelit mori in corpore quam
ꝑnuttat aliquẽ de subditis suis aĩa
ꝑire. Uñ beatus. gc̃. exponens illũ
locum apłi. qͥ episcopatũ desiderat
bonum opus desid̾at: dicit. ꝑbonũ
opus ibi martiriũ designari. In pͥmi¬
tiua enĩ eccłia ante ꝑfectionis erant
prelati: ut ineccłiastitis dignitatib
magis coronam martirũ qͣm cul¬
men honoris affectarẽt. predictis
gͦ. anulis aureis uectes inseri iubent᷑
ut numqͣm extrahant᷑ ab eis. quia pre¬

Expanded text:
tium praelati officium est, orare pro populo, tium praelati officium est, orare pro populo, ut sit mediator Dei et hominum et orando avertat indignationem illius ab eis. Talem ergo se exhibere debet is, qui praeest ut delectetur Deus in orationibus ejus, et postulata tanquam filio delicato libenter tribuat, sive pro se, sive pro populo oranti. Nam scriptum est: Si is qui displicet ad intercedendanimam suam ponit pro ovibus suis , ut tempore tentationis imminente ipse magis velit mori in corpore quam permittat aliquem de subditis suis anima perire. Unde Beatus Gregorius exponens illum locum Apostoli, qui episcopatum desiderat, bonum opus desiderat , dicit per bonum opus ibi martyrium designari. In primitiva enim Ecclesia tantae perfectionis erant praelati, ut in ecclesiasticis dignitatibus magis coronam martyrii quam culmen honoris affectarent. Praedictis ergo anulis aureis vectes inseri jubentur, ut nunquam abstrahantur ab eis: quia prae
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑiri dietam refectorũ. duritiam
latuli in dormitorio. longos tractꝰ
matutinoꝵ. assiduitatẽ claustri.
uestium asꝑitatem. ⁊ cet̾a huiꝰmo¬
di quib domatur corpus. ⁊ anime
subicitur iꝑio. Rebet etiam pre¬
latus aromata accendere. hoc est
iurtutes anumi igne caritatis in¬
llãmare. ut dum omnes uͥtutes a¬
nimi caritate mouent᷑. int̾ius. red¬
dant odorem suauissimii quo de
pulũem. odorem reddiuit. Igne actensa
reddunt odorem in altari: quando cacri¬
tate cooꝑante uirtutes in meute mo¬
uent᷑ affectu deuotionis. In manu gesta¬
ta reddunt odorem: qñ foris mouent᷑
ad fructum bone oꝑationis. Pilo uͦ cõ¬
trita reddunt odorem: qñ homo uir¬
tutib acceptis. se ip̃m paruũ ⁊ humi¬
lem cõputat. ⁊ꝓpria estimatione in
pulũem se redigit. ut paulus. uenit
inquit iħc in hunc mundũ pecc̃ores
laluos tacere. quoꝵ pͥmus ego sum. Ec
ꝓpha. Ego sum uecinis ⁊ ñ homo. Tex¬

Expanded text:
experiri diaetam refectorii, duritiam experiri diaetam refectorii, duritiam lectuli in dormitorio, longos tractus matutinorum, assiduitatem claustri, vestium asperitatem, et caetera hujusmodi quibus domatur corpus, et animae subjicitur imperio. Debet etiam praelatus aromata accendere, hoc est, virtutes animi igne charitatis inflammare, ut dum omnes virtutes animi charitate moventur interius, reddant odorem suavissimum quo delpulverem, odorem reddunt. Igne accensa reddunt odorem in altari, quando charitate cooperante, virtutes in mente moventur affectu devotionis: in manu gestata reddunt odorem, quando foris moventur ad fructum bonae operationis: pilo vero contrita reddunt odorem, quando homo virtutibus acceptis seipsum parvulum et humilem computat, et propria aestimatione in pulverem se redigit, ut Paulus: Venit, inquit, Jesus in hunc mundum peccatores salvos facere, quorum primus ego sum . Et Propheta: Ego sum vermis et non homo . Ter
Abbreviated transcription (Latin):
gerito s auro. Sicut enĩ ꝑaurũ sapĩa:
ita ꝑ argentũ eloq̃ntia designatur. Nõ
enim debent rectores ecołiarum uacare
eloq̃ntie. allegationib studere. tumul¬
tus. causarũ ꝓcurare. litib amane
usq aduesꝑum int̾ẽẽ. totum se auis
impenid̾e. nil sibi. q̃ om̃ia magis uĩ¬
stuuani qͣm augustini decent ĩmita¬
torem. iubentur auter uectes ꝑ qͣtuor
anulos aureos induci. iiiiͬ. ãnuli au¬
rei .iiiiͬ. sunt ex̃cicia p̃latoꝵ in eccłia
dei. legimus enĩ in leuitico . uͦuͬ. fuis¬
se officia sac̃dotum .i. i̾olare carnes
aĩalium. aromata accendere. orare ꝓ
populo. semel inanno cum sangui¬
ne intcare ĩ scã scõꝵ. Is gͦ qui preest
pͥmo debet carnes i̾molare ꝑmacera¬
tionem cartus. ut offerẽt corpꝰ suũ
hostiã scãm uiuentẽ deo placentẽ
ut castiget corpus suũ ⁊ inseruitu¬
tutem redigat ne cũ alũs p̃dicau̾it:
ip̃e reprob efficiatur. Ad hoc ualet

Expanded text:
gento, sed auro. Sicut enim per aurum sapientia, gento, sed auro. Sicut enim per aurum sapientia, ita per argentum eloquentia designatur. Non enim debent rectores ecclesiarum vacare eloquentiae, allegationibus studere, tumultus causarum procurare, litibus a mane usque ad vesperum interesse, totum se aliis impendere nil sibi, quae omnia magis Justiniani quam Augustini decent imitatorem. Jubentur autem vectes per quatuor anulos aureos induci. Quatuor anuli aurei, quatuor sunt exercitia praelatorum in Ecclesia Dei: legimus enim in Levitico quatuor fuisse officia sacerdotum, scilicet imolare carnes animalium, aromata accendere, orare pro populo, semel in anno cum sanguine intrare in Sancta sanctorum. Is ergo qui praeest primo debet carnes imolare per macerationem carnis, ut offerat corpus suum hostiam sanctam viventem, Deo placentem, ut castiget corpus suum et in servitutem redigat, ne cum aliis praedicaverit ipse reprobus efficiatur. Ad hoc valet
Abbreviated transcription (Latin):
ligionis poñe debet. s oꝑire potiꝰ auro
purisumo. hoc est diuin̾a sapĩa. ut ĩn
omnib que agit siue intus siue foris
sit: semꝑ ineo reluceat forma scĩta¬
tis. Ut autẽ p̃latũ eccłic rõne simili¬
tudius auro purissimo comparemus.
atcende qd̾ autũ in sole positum lucet.
flamascit. ⁊ stintillat. sic pastor eccłi¬
asticus insole. hoc ẽ in euidenti supra
eccłiam dĩ ꝯstitutus. lucẽ debet exem¬
plo bone oꝑationis. sicut sͥptum est.
luceat lux uestra coram hominib.
tis. ut sit lucerna ñ solum lucens
s etiam ardens. S ꝓpħa dicit. Qui
facit angelos spiot sp̃o. ⁊ mninistros
suos flãmam ignis. Sic etiã ⁊ p̃latus
scintillare debet ut sicut fomes ignis
scintillas ex se enititit. cum dangitur:
sic ulle de igne caritatis scintillas sc̃e
deuotionis ⁊ meditationis emittere de¬
bet. cum a deo ꝑgrãm uisitat᷑. Operies¬
eos inquit auro purissimo. ñ dicit ar¬

Expanded text:
ligionis ponere debet, sed operire potius auro ligionis ponere debet, sed operire potius auro purissimo, hoc est divina sapientia, ut in omnibus quae agit sive intus sive foris sit, semper in eo reluceat forma sanctitatis. Ut autem praelatum Ecclesiae ratione similitudinis auro purissimo comparemus, attende quod aurum in sole positum lucet, flammascit, et scintillat: sic pastor ecclesiasticus in sole, hoc est, in evidenti supra Ecclesiam Dei constitutus, lucere debet exemplo bonae operationis, sicut scriptum est: Luceat lux vestra coram hominibus,tis, ut sit lucerna non solum lucens sed etiam ardens, sicut Propheta dicit: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis . Sic etiam et praelatus scintillare debet, ut sicut fomes ignis scintillas ex se emittit cum tangitur, sic et ille de igne charitatis scintillas sanctae devotionis, et meditationis emittere debet, cum a Deo per gratiam visitatur. Operies, inquit, eos auro purissimo, non dicit ar
Abbreviated transcription (Latin):
nonuna filioꝵ isrł in hum̃is .i. exẽplo
eoꝵ: benefaciendo uiuere. Est ⁊alia ta¬
pientia que dr̃ industria ĩgerendis ne¬
gotũs de qua paulus dicit. Quod opor¬
tet ep̃m ẽẽ prudentẽ. ⁊ domus sus bene
p̃positũ. ⁊ ista sapĩa p̾lato neccĩa est.
ut possit claustralib qͥ ꝯtẽplatõni uacãt:
necc̃ia ministrare. dr̃ etiam sapientia
cognitio decausis creat᷑arum quã sa¬
lomon habuisse legitur. uͥ de eo scrip¬
tum ẽ. quia disputauit de omnib ab
ẏsopo usq ad cedrũ .i. deminimis ix
maximis. Aristotiles etiã hanc habuit
sapĩam. qͥ dũ causas rerũ oĩum sapi¬
ent̾ in uestigasset ad causã sup̃mam q̃
causa erat. oĩum causatũ ĩ quirendo
ꝑueruens. dũ causam illiꝰ cause sup̃¬
me ñ inueniret. dixit. Ocausa causa¬
rum. fac me tͥ acceptabilẽ. Pastor gͦ
eccłiasticꝰ licet habeat industriam re¬
rum scłarium uł cognitionẽ de causis
creat᷑arũ. ñ tam̃ in istis sũmam sue re¬

Expanded text:
iliorum Israel in humeris, id est exemplo eorum benefaciendo vivere. Est et alia sapientia, quae dicitur industria in gerendis negotiis, de qua Paulus dicit: Quod oportet episcopum esse prudentem, et domus suae bene praepositum : et ista sapientia praelato necessaria est, ut possit claustralibus, qui contemplationi vacant, necessaria ministrare. Dicitur etiam sapientia cognitio de causis creaturarum, quam Salomon habuisse legitur, ubi de eo scriptum est: Quia disputavit de omnibus ab hyssopo usque ad cedrum , id est de minimis et maximis. Aristoteles etiam hanc habuit sapientiam, qui dum causas rerum omnium sapienter investigasset, ad causam supremam quae causa erat omnium causarum, inquirendo perveniens, dum causam illius causae supremae non inveniret dixit: O causa causarum fac me tibi acceptabilem. Pastor ergo ecclesiasticus licet habeat industriam rerum secularium, vel cognitionem de causis creaturarum, non tamen in istis summam suae re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑqͣm inter labores uite psentis. uiri iu¬
sti spualit̾ reficiuntur. ut mundi
hiuius tͥbulationes patient̃ sustineãt.
quousq ad bona et̾na ⁊ ĩuisibilia. fi¬
tuto uite huius stadio ꝑueniant. hoc
cibo q̃ manna diximꝰ nutͥta est oĩs
illa scõꝵ ꝯstantia. qͥ intus ꝑ gr̃am dĩ
ꝯsolati. tradsderunt corpora sua ꝓpt̾
dña ad supplia. Iste est cib religio¬
soꝵ qui ꝓpa uoluntate ad sustinen¬
dam famem ⁊ situn. frigus. ⁊ nudi¬
tatẽ. uigilias aliosq labores pluri¬
mos ĩclaustrali carcere se ipsos sepeli¬
et̾unt. Que enĩ uirtus hoĩs ad ħ tołan¬
da sufficeret: tͥi grã diuine ꝯsolatio¬
nis robataret hoĩem ĩt̾iorem: Ieus¬

Expanded text:
per quam inter labores vitae praesentis viri juper quam inter labores vitae praesentis viri justi spiritaliter reficiuntur, ut mundi hujus tribulationes patienter sustineant, quousque ad bona aeterna et invisibilia finito vitae hujus stadio perveniant. Hoc cibo quem manna diximus nutrita est omnis illa sanctorum constantia, qui intus per gratiam Dei consolati tradiderunt corpora sua propter Deum ad supplicia. Iste est cibus religiosorum, qui propria voluntate ad sustinendam famem et sitim, frigus et nuditatem, vigilias aliosque labores plurimos in claustrali carcere seipsos sepelierunt, Quae enim virtus hominis ad haec toleranda sufficeret, nisi gratia divinae consolationis roboraret ho
Abbreviated transcription (Latin):
ne. Uirga siqͥdem recta est. gracilis: ⁊ fle¬
xibilis. su ⁊ disciplina seu uapulatiõis.
siue clamons. seu ĩcrepationis. uł
quatumq alia ad correctionem
fr̃is inmedium uen̾it. recta .i. iusta
ẽẽ debet. ut ñ exmalignitate cordis
ꝑdeat. s potius ex radice caritatis. Sic
⁊disciplina gracilis ẽẽ debet .i. humi¬
lis. qͣntum ad sustinentẽ. ut hũ iłr
panã sustineat. que ip̃ĩus diluit
culpam. ne si forte rebellis ⁊ ĩpati¬
ens fuĩt. etiam ꝓferendo disciplinã
magis ꝓuocet iram dĩ quam miscd̾iã.
Sicut autẽ uirga flexibilis ẽ ut aduo¬
luitatẽ terentis hinc uide flecti ⁊cur¬
uari possit: sic idiscipluia claustrał
flexibilis .i. ñ nuis rigida eẽ. ne u
mod̾ata seũitas det̾iorem faciat eũ
qui corripitur. ⁊uulnus fiat do me¬
dicina. Manina in archa repositum
qõ iore comederitis dulce erat tanqͣm
mel. ꝯsolatio diuine gr̃e est in eccłia.

Expanded text:
ne. Virga siquidem recta est, gracilis, et flene. Virga siquidem recta est, gracilis, et flexibilis, sic et disciplina seu vapulationis, seu clamoris, sive increpationis, vel quaecunque alia ad correctionem fratris in medium venerit, recta, id est, justa esse debet, ut non ex malignitate cordis prodeat, sed potius ex radice charitatis. Sic et disciplina gracilis esse debet, id est, humilis quantum ad sustinentem, ut humiliter poenam sustineat, quae ipsius diluit culpam ne si forte rebellis et impatiens fuerit, etiam proferendo disciplinam magis provocet iram Dei quam misericordiam. Sicut autem virga flexibilis est, ut ad voluntatem tenentis hinc inde flecti et curvari possit, sic et disciplina claustralis flexibmoderata severitas deteriorem faciat eum qui corripitur, et vulnus fiat de medicina. Manna in arca repositum, quod in ore comedentis dulce erat tanquam mel, consolatio divinae gratiae est in Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
clesia subditoꝵ ĩniunes auitiis. ⁊ impu¬
tribiles uͥtutib ẽẽ debent. Negirꝰ autẽ
quod ĩ archa federis tͥa ħ reposita erant.
uidelicet. tabuls testam̃ti. uirga aaron
que floruit. manna quod decelo descen¬
dit. Tum autẽ ꝑ archam qͣntum ad
edificatõnem tir̃am. eccłiam q̃ nos su
dificationẽ mentis. Qui carnales st̾ in pͥ¬
ma tabula legunt uictus uestitus alioꝵq
bulis magis qͣm canticis. fertulis qͣm
ieuinũs oꝑam impendentes. Nam qd̃
ĩ scdã tabula c̃ spũale. ẜ ĩmodico. uel ĩ
trallo respiciunt. ĩqͣ studiosissimo logt̃.
iuri sp̃uales. qͥ curã corporis pꝰponentes.
ĩieiuniis uigiliis. ⁊ or̃onib sccuiunt do̾
die ⁊ nocte. Clanstralib tñ utͥusq ta¬
bule locutio necc̃ia. uͭ itemꝑalia ha
beant inp̃senti uita ad subsidium.
isp̃ualia ex̃c̃eant oꝑa adiutam opti¬
nendam. ꝑu̾gam que ĩ archa posita
erat. disciplina regularis seũitatis
accipienda ẽ ꝯgrua satis sͥmilitudi¬

Expanded text:
s, et imputribiles virtutibus esse debent. Legimus autem quod in arca foederis tria haec reposita erant, videlicet tabulae testamenti, virga Aaron quae floruit, manna quod de coelo descendit. Cum autem per arcam, quantum ad aedificationem nostram, Ecclesiam, quae nos sumdificationem mentis. Qui carnales sunt, in prima tabula legunt victus, vestitus, aliorumbulis magis quam canticis, ferculis quam jejuniis operam impendentes. Nam quod in secunda tabula est spiritale, vel in modico vel in nullo respiciunt, in qua studiosissime legunt viri spiritales, qui curam corporis postponentes, in jejuniis, vigiliis et odie et nocte. Claustralibus tamen utriusque tabulae locutio necessaria, ut et temporalia habeant in praesenti vita ad subsidium, et spiritalia exerceant opera ad vitam obtinendam. Per virgam quae in arca posita erat, disciplina regularis severitatis accipienda est, congrua satis similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
reptisiteas gaucua celestiã p̃miorum.
Et attende quod usum calamorum pa¬
steres non inurbib ⁊ frequentia hõmũ
s incdesertis locis ad inuenerunt. ut carẽ¬
tes solatio secłarium hominum: musi¬
co modulamine sibi ip̃i solatium fa¬
cerent. quo leuius ferrent de serti loci
solitudinem. Eodem mͦ uox pastorũ ecc¬
ł̾ie. ñ mꝯtentionib causarum ñ ĩ cu¬
riis pͥncipir̃ ñ ĩciuiuitatib uel plate

Expanded text:
repromittens gaudia coelestium praemiorum. repromittens gaudia coelestium praemiorum. Et attende quod usum calamorum pastores non in urbibus et frequentia hominum, sed in desertis locis adinvenerunt, ut carentes solatio secularium hominum, musico modulamine sibi ipsi solatium facerent, quo levius ferrent deserti loci solitudinem. Eodem modo vox pastorum Ecclesiae non in contentionibus causarum, non in curiis principum, non in civit
Abbreviated transcription (Latin):
cere deo. quia uistus exfide uiuit sicut
enim pes truncatus. pes quidem ẽ set ĩ¬
utilis.⁊ manus p̃cisa de corpore. manus qͥ
tuus est.⁊ omnino ĩ frnctuosus. hastili
g calami inherentes susum erignntur.
⁊ lucernas portant .i. donis spiritus sc̃i ac¬
cendintur. inquib lucerns oleum fłã¬
me fom̃ctum apponitur. clum ꝑ oꝑa mi.¬
secłie que ꝑolera intelligutur ignis
caritatis ⁊ p̃latiss nutritur. Nec preter¬
eundram puto. quod calamus musicã
Debantisicut de huis dicitur. suꝑ moutẽ
oxcilsum ascende tu qi euuangelizas
syõ. Et alibi. clama necissis. quasi tu¬
ba exalta uocem tuam. utilis gͦ pastor
eccłie uerbum uite denũtians: modo
grauem. ii dulsem. modo subtilem. mͦ
acutum somim reddere debet. grauem.
asꝑauoci increpationis corripiendo im¬
pios. dulcem lem exhortatione ꝯsulãdo
iustos. Subtilem diligñti in uestigatiõe.
ꝑscuitans angulos ꝯscientiarum. acutũ:

Expanded text:
cere Deo, quia justus ex fide vivit . Sicut cere Deo, quia justus ex fide vivit . Sicut enim pes truncatus pes quidem est, sed inutilis, et manus praecisa de corpore manus quidtuus est, et omnino infructuosus. Hastili ergo calami inhaerentes sursum eriguntur, et lucernas portant, id est donis Spiritus sancti accenduntur, in quibus lucernis oleum, flammae fomentum apponitur, dum e per oleum intelliguntur, ignis charitatis in praelatis nutritur. Nec praetereundum puto, quod calamus musicum debet, sicut de his dicitur: Super montem excelsum ascende tu qui evangelizas Sion . Et alibi: Clama, ne cesses, quasi tuba exalta vocem tuam . Utilis ergo pastor Ecclesiae verbum vitae denuncians, modo gravem, modo dulcem, modo subtilem, modo acutum sonum reddere debet. Gravem, aspera voce increpationis corripiendo impios; dulcem, leni exhortatione consolando justos; subtilem, diligenti investigatione perscrutans angulos conscientiarum; acutum,
Abbreviated transcription (Latin):
pĩam litt̾arum. sapientia urctutum
magis eẽ p̾ciosam. N̾am si ĩ p̾senti ur
doctus ⁊ uir sc̃s nobis suꝑuemat ma¬
gis honoris ⁊ reuerentie exhibemus ei
qui multa nouit. quã ei qui scĩ uiuit
S ħ distinctio hnda est ĩ uocabulo p̃¬
ciositatis quia scĩa litt̾aum p̾ciosior ẽ
in presenti ecclia .i. honorabilior s
lapientia uirtutum p̃ciosior est .i. Pimplicit̾
melior. sicut miles strenuns qui cotidie
mact̾at ⁊ perdit. in ter seculares homiues
magis honoratur. cͣm uir st̃s. cum tamẽ
ille isto ĩ comparabilit̾ sit melior. Ergo
sicut diximus p̾lati tenentur ẽẽ puri inmẽ¬
te. lucentes in opere. ⁊ sapientes ꝑ saporem
affectus sp̃ualis. Et uide quoniam cala¬
mi quos p̃latos significare diximus de
hastili ip̃ius eandelabri procedunt. ⁊ il¬
li in herent. sic ⁊ illi qui presunt. ⁊ cet̾
iusti. ꝑ fidem catholicam xp̃o inserti
ẽẽ debent. sinc qua impossibile est pla¬

Expanded text:
pientiam literarum sapientia virtutum pientiam literarum sapientia virtutum magis esse preciosam. Nam si in praesenti vir doctus et vir sanctus nobis superveniat, magis honoris et reverentiae exhibemus ei qui multa novit, quam ei qui sancte vivit. Sed haec distinctio habenda est in vocabulo preciositatis, quia scientia literarumin praesenti Ecclesia, id est honorabilior, sed sapientia virtutum preciosior est, id est simpliciter melior, sicut miles strennuus qui quotidie mactat et perdit, inter seculares homines magis bonoratur, quam vir sanctus, cum tamen ille isto incomparabiliter sit melior. Ergo, sicut diximus, praelati tenentur esse puri in mente, lucentes in opere, et sapientes per saporem affectus spiritalis. Et vide quoniam calami quos praelatos significare diximus, de hastili ipsius candelabri procedunt et illi inhaerent; sic et illi qui praesunt, et caeteri justi per fidem catholicam Christo inserti esse debent, sine qua impossibile est pla
Abbreviated transcription (Latin):
re depicta. Non sit d p̃latus ypocͥta cauẽs
sibi a fermẽto phariseorum ⁊ ꝯpocrisi:
talem se gerens foris in corpore qualis ẽ
intus in mente. Eet̾is etiam metallis a¬
aurum p̃ciosus est. ꝑ quam preciosita¬
tem. sapientia diuina que in prelatis
eĩ debet recte intelligitur. ñ illa sapĩa
que est in multitudine litt̾arum. s ea
que est in sapore uirtittũ. de qua diettur
quia is qui. plus diligit. ⁊ alibi. Sapi¬
entia que de sursum ẽ. pͥmo quidem
pudica ẽ. de mn pacifica. Ista sapientia ẽ
que docet hominẽ non docte perorare.
nõ gramatice loqui. non soluere pro¬
blemata aristotib. s potus de testari
uicia mundare ꝯscĩam rigtre mores. or¬
dinaie uitam. seruare disiplinam. ue¬
re sapientia ista p̾ciosa est ĩmo ficut
sapiens dicit. p̃ciosior est cunctis opib
⁊ omnia que desiderant᷑ int̾ra ⁊ non n¬
ualent ei comꝑari. Bicet forte aliquis
honoris huiꝰ seculi cupidus. multam sa¬

Expanded text:
re depicta. Non sit ergo praelatus hypocrita, cavens re depicta. Non sit ergo praelatus hypocrita, cavens sibi de fermento Pharisaeorum et hypocrisi, talem se gerens foris in corpore, qualis est intus in mente. Caeteris etiam metallis aurum preciosius est, per quam preciositatem sapientia divina, quae in praelatis esse debet, recte intelligitur: non illa sapientia, quae est in multitudine literarum, sed ea quae est in sapore virtutum, de qua dicitur, quia is qui plus diligit. Et alibi: Sapientia quae de sursum est, primo quidem pudica est, deinde pacifica . Ista sapientia est quae docet hominem non docte perorare, non grammatice loqui, non solvere problemata Aristotelis, sed potius detestari vitia, mundare conscientiam, regere mores, ordinare vitam, servare disciplinam. Vere sapientia ista preciosa est, imo, sicut Sapiens dicit, preciosior est cunctis opibus, et omnia quae desiderantur in terra, non valent ei comparari . Dicet forte aliquis honoris hujus seculi cupidus, multam sa
Abbreviated transcription (Latin):
cditias tollere pͥdoneus non esti Est
enim aurum fulgidum usq ad eo.
quod radio solis reũ̾beratum. res. sibi
iucinas fulgentes facit. sic ⁊ prelat᷑
fulgere debet exterius bona oꝑati¬
one. łta tamen ut radio diuine gr̃e
oꝑa ip̃ius lliceant ⁊ tali luce illumi¬
nata cet̾os ad bene agendum illumi¬
nentt. ⁊ accendant. Lux si quidem di¬
uine gr̾e ip̃a est que oꝑa hominũ u̾e
lucida sacit. quod ꝓpt̾ quandã falsam
lucẽ ypocricis ⁊ simulationis ad iecunꝰ.
que fucata ⁊ ad ult̾ina sp̃e. quorundã
opa uidi facio bona. cumsñt mala
longe distantia u̾itate ab oꝑibus que p̃¬
tendunt in simulatione donum siqui¬
dem diuine gr̃e facit uideri oꝑa iustoꝵ
qualia sunt p̾pocͥsis uͦ facit uid̾i opera
malor qualia ñ sunt. Nam si queras
lus. ⁊ oꝑa eius mala sunt. Non ergo o¬
oꝑa simulatorum fulgida sunt. s cẽ ui¬
uentur ad ult̾rao quodam religionis colo¬

Expanded text:
ndicias tollere idoneus non est. Est ndicias tollere idoneus non est. Est enim aurum fulgidum usque adeo, quod radio solis reverberatum res sibi vicinas fulgentes facit: Sic et praelatus fulgere debet exterius bona operatione, ita tamen ut radio divinae gratiae opera ipsius luceant, et tali luce illuminata caeteros ad bene agendum illuminent et accendant. Lux siquidem divinae gratiae ipsa est, quae opera hominum vere lucida facit, quod propter quandam falsam lucem hypocrisis et simulationis adjecimus, quae fucata et adulterina specie quorundam opera videri facit bona cum sint mala, longe distantia in veritate ab operibus quae praetendunt in simulatione. Donum siquidem divinae gratiae facit videri opera justorum qualia sunt, hypocrisis vero facit videri opera malorum qualia non sunt. Nam si quaeras lus, et opera ejus mala sunt. Non ergo opera simulatorum fulgida sunt, sed esse videntur adulterino quodam religionis colo
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝓpt̾ splendorem sc̃itatis. sicut in iere¬
nua scͥptum est. Quomͦ obscunitum est
aurum. mutatus est color optimus. Et
alibi. decelesti icrłm dicitur. platet eius
sternentur ex auro mundo. ꝓph̾a etiam
dauid auri nomine scõs uirps ꝑarabiam.
gentilitem elesignans dixit. dabit᷑ ei de
auro a rabie. Intb gͦ comꝑationẽ auri
ad p̃latos eccłiarum ĩ tellige. tum qui¬
apurum. tum q fulgididum. tum qr
preciosum. Purum est aurum. qm̃
in terra depõitum. neq rubigiem tie¬
ꝙ maculam. at̾m conttrahit.s suam
omni modo seruat puritatẽ. sic ĩ pͥlatus
lisans. nulla ni macłam pecci ab illis
contͣhere debet. s omni diligñtia suans
cor suum munditram mentis ⁊ puri¬
tatem conscientie retinere. Si enim
manꝰ que sordes ab aliqua re extergͥe
debet munda nõ fuerit. s inquinatar
ĩ eadem re potius sordes anget ꝙͣ msnu¬
et. Sic ulle qui aliis p̾latus est. si ĩ mũ¬
dam gerat ꝯscĩam. a subiectis. in mũ¬

Expanded text:
 splendorem sanctitatis, sicut in Hieremia scriptum est: Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus . Et alibi de coelesti Jerusalem dicitur: Plateae ejus sternentur ex auro mundo . Propheta etiam David auri nomine sanctos viros per Arabicam gentilitatem designans dixit: Dabitur ei de auro Arabiae . In tribus ergo comparationem auri ad praelatos Ecclesiarum intellige, tum quia purum, tum quia fulgidum, tum quia preciosum. Purum est aurum, quoniam in terra depositum, neque rubiginem, neque maculam a terra contrahit, sed suam omnimodo servat puritatem: sic etiaversans, nullam maculam peccati ab illis contrahere debet, sed omni diligentia servans cor suum, mundiciam mentis, et puritatem conscientiae retinere. Si enim manus, quae sordes ab aliqua re extergere debet, munda non fuerit, sed inquinata, in eadem re potius sordes auget quam minuit. Sic et ille qui aliis praelatus est, si immundam gerat conscientiam, a subjectis immu
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina ⁊ ũitas. ut eo ip̃o sig̾taret᷑ doc¬
tͥnam plati sc̃õꝵ patrum uestigũs de¬
bere inniti. Sic gͦ rectores eccłiarum.
exemplo bone oꝑationis suboitos tra¬
here. ⁊ cana eruditione informarẽ
debent bene uiuendo ⁊ recta docendo:
sibi ip̃is p̃mium. subditis uͦ ꝓuectum
acquirant. et ꝓbona ãministratione
temporalis officũ uidie retͥbutionis u¬
na cum subditis mereant᷑ intrare in
gaudium domini sui. Prestante

Expanded text:
doctrina et veritas, ut eo ipso significaretur docdoctrina et veritas, ut eo ipso significaretur doctrinam praelati sanctorum Patrum vestigiis debere inniti. Sic ergo rectores ecclesiarum exemplo bonae operationis subditos trahere et sana eruditione informare debent, ut bene vivendo et recta docendo sibi ipsis praemium, subditis vero provectum acquirant, et pro bona administratione temporalis officii in die retributionis una cum subditis mereantur intrare in gaudium Domini sui, praestante
Abbreviated transcription (Latin):
unt. s exhis que male facurit. formã
uiuendi accipiut. Sint gͦ in uestim̃to
aaron malo granata inserta tintinabu¬
lis .i. u̾tutum ⁊ bonoꝵ oꝑum adunatio
cum sono p̃dicationis. ne forte alios uo¬
lens instruere. se ipm̃ iudicare uideatur.
uis gͦ scire qualis doctrina p̃lati ẽẽ debet:
Necc̃e est ut cum usuali moneta habeat.
aliquid ꝯmune. Moneta usualis tria ha¬
bere debet. mat̾iam. ponoꝰ. ⁊ formam. ũ sit
mat̾ia ꝓbata. pondus. equale. forma au
derosa .i. ut ip̃e cum pondere doctͥnam
ꝓponat. hoc est ut studeat ea tac̾e̾ q̃ u̾bis
uult dogmatriare. Similit necc̃e est uͭ
doctrina p̃lati sit autentica .i. auctori¬
tati scõꝵ patrũ ĩnullo ꝯtraria. s ea do¬
ceat auctoritas scõrum ꝓtulit. uł que
xp̃i ueridica sententia pmulgauit.
Propt̃ qd̾ ĩtationali ꝙ pontitex legał
gestabat inpectore :xii. nomina filioꝵ
isis inscͥpta erant cum his duob nõib

Expanded text:
unt, sed ex his quae male faciunt, formam unt, sed ex his quae male faciunt, formam vivendi accipiunt. Sunt ergo in vestimento Aaron malogranata inserta tintinnabulis, id est virtutum et bonorum operum adunatio cum sono praedicationis, ne forte alios volens instruere, seipsum judicare videatur. Vis ergo scire qualis doctrina praelati esse debet? Necesse est ut cum usuali moneta habeat aliquid commune. Moneta usualis tria habere debet, materiam, pondus, et formam: Ut sit materia probata, pondus aequale, forma autderosa, id est, ut ipse cum pondere doctrinam proponat, hoc est, ut studeat ea facere quae verbis vult dogmatizare. Similiter necesse est, ut doctrina praelati sit autentica, id est, autoritati sanctorum Patrum in nullo contraria, sed ea doceat quae autoritas sanctorum protulit, vel quae Christi veridica sententia promulgavit. Propter quod in rationali, quod pontifex legalis gestabat in pectore, duodecim nomina filiorum Israel inscripta erant, cum his duobus nominibus
Abbreviated transcription (Latin):
re supplicii asceleril suis coherceant᷑.
oebent etiam pabulo reficere .i. doctri
audiat illud ũbum dñi contͣ se direc¬
tum. suꝑ cathedrã moysi sederunt
scͥbe ⁊ pharici. q̃ dicunt facite. oꝑa
autẽ illoꝵ nolite fac̃s . Dic queso quid
mͥ ꝑderit si tubibas aqͣm puram ili
ił porrigas illam tͣbidam. ⁊ pedib con¬
turbatam: hoc ñ est me reficere. sed
magis potũ mortis ꝓpuiare. sum
ip̃i inquit ꝓpħa aqͣuam limpidis¬
simam bibetetis. reliquã turbabatis
pedib ur̃is. ⁊ oues meẽ que ꝯculcata e¬
iant uescebant᷑. ⁊ que pedes ur̃i turbaue¬
rant. hoc bibebant. pastores siqͥdem aqͣ
limpidissam bibere est. rectores eccłiare
p̃cepta dĩ. uiam ũitatis mente retiñe.
Eandem uͦ aquam pedib ꝯturbare est
ip̃os eccłie rectores que recte dicunt uł
sapiunt malis oꝑib confundere. Quẽ
uͦ aquani pedib ꝯturbatam bibunt. q̃ñ
subditi uon exhis que prelati recte capi¬

Expanded text:
re supplicii a sceleribus suis coerceantur. re supplicii a sceleribus suis coerceantur. Debent etiam pabulo reficere, id est docaudiat illud verbum Domini contra se directum: Super cathedram Moysi sederunt scribae et pharisaei, quae dicunt facite, opera autem illorum nolite facere . Dic quaeso quid mihi proderit si tu bibas aquam puram, mihi vero porrigas illam turbidam, et pedibus conturbatam? Hoc non est me reficere, sed magis potum mortis propinare. Cum ipsi, inquit propheta, aquam lympidissimam biberetis, reliquam turbabatis pedibus vestris, et oves meae quae conculcata erant, vescebantur, et quae pedes vestri turbaverant, hoc bibebant . Pastores siquidem aquam lympidissimam bibere est, rectores ecclesiarum praecepta Dei, viam veritatis mente retinere. Eandem vero aquam pedibus conturbare est, ipsos Ecclesiae rectores quae recta dicunt vel sapiunt malis operibus confundere. Oves vero aquam pedibus conturbatam bibunt, quando subditi non ex his quae praelati recte sapi
Abbreviated transcription (Latin):
nus bubulcus qͥ t̾ram suam bñ uult
colere diligent᷑ aratrũ suum sequit᷑.
minat boues ut ꝑficiat opus diei. ne
forte torpens sompno uł ocio ñ recipiat
fructum laboris sui. ꝓuida sollicitudĩe
boues aliqñ cantu tecreat. aliq̃n pun¬
git aculeo. aliqñ pabulo reficit. ut his
omnibe aduiti t̾ram bene excolant. red¬
suo cura pastorali debet asistere. uͭ for¬
ma gregis sui ꝑ exemplũ bone ꝯu̾sati¬
onis efficit᷑. sit cum fr̃ib inclaustro
ad lectionem. inoratorio ad or̃onem. In re¬
fectoria ad cibos ꝯmunes. ĩ dormitorio:
adduritiam lectuli. ĩ capitulo ad corret¬
tionem culparũ. ⁊ ea q̃ ip̃e iubet alios
fac̾e oꝑe pͥmus adimplere. habeat ĩ ore
suo cartũ .i. ꝓmissionẽ fut᷑e beatudũis.
societatis angelice. ut excali ꝓmissione
illi qui iuste ⁊ sc̃e uuiunt. in laborib
suis recreent᷑. Teneat etiã aculeum. h
ẽ ꝯminationẽ et̃ni supplicũ. ignis ĩ¬
extingiubilis. uͭ male ꝯũsantes tumo¬

Expanded text:
nus bubulcus, qui terram suam bene vult colere, diligenter aratrum suum sequitur, minat boves ut perficiat opus diei: ne forte torpens somno vel otio non recipiat fructum laboris sui, provida solicitudine boves aliquando cantu recreat, aliquando pungit aculeo, aliquando pabulo reficit, ut his omnibus adjuti, terram bene excolant redsuo cura pastorali debet assistere, ut forma gregis sui per exemplum bonae conversationis efficiatur. Sic cum fratribus in claustro ad lectionem, in oratorio ad orationem, in refectorio ad cibos communes, in dormitorio ad duriciam lectuli, in capitulo ad correctionem culparum, et ea quae ipse jubet alios facere, opere primus adimplere: habeat in ore suo cantum, id est promissionem futurae beatitudinis, societatis angelicae, ut ex tali promissione illi qui juste et sancte vivunt, in laboribus suis recreentur. Teneat etiam aculeum hoc est comminationem aeterni supplicii ignis inextinguibilis, ut male conversantes timo
Abbreviated transcription (Latin):
ingrediunt᷑ lum̃ uideant. Mandat
ctiam moyses ut uir fratris sui de¬
functi uxorem ducens: suscitet sem̃
fr̃is defuncti. ita ut liberi: defuncti
nomĩne nascantur. ꝑ quod signifi¬
catur. quia prelati moderni tales fili¬
os nutrire debent. qͥ antiquoꝵ patrũ
uitam ⁊ nores ĩmitenitur. Facies in¬
quit uectes delignis sechu qͦs oꝑres
auro purissimo. ꝑaurũ purissimũ.
diuina sapĩa designatur. ꝑquam in
p̃senti uita erudimur ad sc̃itatem.⁊
ad fut᷑e uite amorem accendim᷑. quã
qr ĩtellectus ẽ bonꝰ facientib eũ. ħ ẽ qd̾
sac̃dos legalis ĩ pectore portabat rõnale
ĩ qͦ erat seͥptũ. doctrina ⁊ uũtas. ĩ suphu¬

Expanded text:
ingrediuntur, lumen videant. Mandat ingrediuntur, lumen videant. Mandat etiam Moyses, ut vir fratris sui defuncti uxorem ducens suscitet semen fratris defuncti, ita ut liberi defuncti nomine nascantur: per quod significatur, quia praelati moderni tales filios nutrire debent, qui antiquorum Patrum vitam et mores imitentur, facies, inquit, vectes de lignis setim, quos operies auro purissimo. Per aurum purissimum, divina sapientia designatur, per quam in praesenti vita erudimur ad sanctitatem, et ad futurae vitae amorem accendimur, quamquia intellectus est bonus facientibus eum. Hoc est, quod sacerdos legalis in pectore portabat rationale, in quo erat scriptum doctrina et veritas. In superhu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯũtunt᷑. ita etiã p̃latis ⁊ subditis
cũ stet̾int inp̃lio domit ꝯtra spitituales¬
tuas nequitias pugnati. Hinc dñs
ineuangłio dicit. Qui scandalitaue¬
rit unũ ex his pussillis. expedit eiũ
mola asinaria suspendit᷑ ĩ collo eius ⁊ de¬
mergatur in pfundum maris. testante
beato gregorso. ꝑmolam asinariam:
cirtuitus uite secularis. ꝑ ꝓfundũ mariᷤ.
extrema dãpnatio intelligit᷑. ⁊ ẽ sensꝰ.
p̃lato qͥ praua ꝯũsatione scandalitat
aliquem de pusillis .i. subditis suis.
ex pediret ei magis in seculo solum ꝑi¬
re. quam sibi subditos. secum ĩꝑniciẽ
traħe. aduectem etiam faciendum.
humanũ ex̃citium exigit᷑ ꝑ quod ex¬
expla pͥorum patrũ debent accipi. Mo¬
derni enĩ p̃lati qui illis successerunt
uitam ⁊ doctͥnam illoꝵ debent inuta¬
ri. ut potius ĩmitatores illoꝵ quam ĩ
dignitate successores ẽẽ głientur. Illi
enim lucerne sunt. tĩ submodio. sed
suꝑ candelabrum poside. ut omnes qͥ

Expanded text:
subditis cum steterint in praelio Domini contra spiritales nequitias pugnaturi. Hinc Dominus in Evangelio dicit: Qui scandalizaverit unum ex his pusillis, expedit ei ut mola asinaria suspendatur in collo ejus, et demergatur in profundum maris : testante beato Gregorio, per molam asinariam circuitus vitae secularis, per profundum maris, extrema damnatio intelligitur: et est sensus, praelato qui prava conversatione scandalizat aliquem de pusillis, id est subditis suis, expediret ei magis in seculo solum perire, quam sibi subditos secum in pernitiem trahere. Ad vectem etiam faciendum humanum exercitium exigitur, per quod exempla priorum Patrum debent accipi. Moderni enim praelati qui illis successerunt, vitam et doctrinam illorum debent imitari, ut potius imitatores illorum, quam in dignitate successores esse glorientur. Illi enim lucernae sunt non sub modio, sed super candelabrum positae, ut omnes qui
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunionis facunt lautiora ciba¬
ria. stratñta molliora. uestis in or¬
dinate. tonsure irregulares. quoꝵ
contraria ad ꝯmunionẽ ꝑtinerit.
Extͣneum ab uniformitate actio¬
nuis. faciunt singłaria icunia ĩ tem¬
pestiue uigilie. ĩ solite or̃ones. ⁊ ce¬
tera huiꝰmodi. que in lib̾tate sp̃c iꝰte
uident᷑ posse fieri. Tales gͦ latratu
canum. hoc ẽ duris p̃latoꝵ screpa¬
tionib corripiendi st̃. primi ꝓpt̃
pecc̃m̃. quia scindunt regnum ca¬
ritatis. Secundi: ppt̃ ꝑicłm ne ib¬
lorum exemplo ceͣt̾i trahant᷑. Ter¬
tũ corripiendi sunt ꝓpt̃ scandalũ.

Expanded text:
communionis faciunt lautiora cibacommunionis faciunt lautiora cibaria, stramenta molliora, vestes inordinatae, tonsurae irregulares, quorum contraria ad communionem pertinent: Extraneum ab uniformitate actionis faciunt singularia jejunia, intempestivae vigiliae, insolitae orationes, et caetera hujusmodi, quae in libertate Spiritus juste videntur posse fieri. Tales ergo latratu canum, hoc est, duris praelatorum increpationibus corripiendi sunt, primi propter peccatum, quia scindunt regnum charitatis: secundi propter periculum, ne illorum exemplo caeteri trahantur: tertii corripiendi sun