comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
go Petrus dei gr̃ã xantonensis ep̃s attendens D¬
donationẽ qua bonȩ memoriȩ Rainaldus
xantonensis ep̃s p̃decessor nr̃ fecit canonicis en¬
golism̃sib de aeccła de touzac. et de cimiteno eiꝰ r̃
et de feodo presbiterali inp̃sentia dõni brardi
legati et nr̃a. tunc enĩ eram p̃centõr engołisis
aecclȩ. attendens inquã illam donationẽ. laudo
illam. ec pontificali auctoritare confirmo.
et sicut ipse donauit dono. et sicut ipse conces¬
sit. concedo. salua canonica reuerentia xanto¬
nensis ep̃i. Et ne in posterũ canonicis engolism̃¬
sib de hoc possit euenire aliqͣ inquictatio. ma¬
nu nr̃a subscripsi. et scriptum anulo a eccłę
nr̃ȩ muniri feci. Ego Petrꝰ xantonensis ep̃s
subscripsi.S & Amal uini archidia¬
coni.F. S Magistri iteru .O.

Expanded text:
go Petrus, Dei gratia, Xantonensis episcopus, attendens donationem quam bonae memoriae Rainaldus, xantonensis episcopus, predecessor noster, fecit canonicis engolismensibus de aecclesia de Touzac et de cimiterio ejus et de feodo presbitorali, in presentia domni Girardi, legati, et nostra, tunc enim eram precentor engolismensis aecclesiae, attendens, inquam, illam donationem, laudo illam et pontificali auctoritate confirmo et, sicut ipse donavit, dono; et, sicut ipse concessit, concedo, salva canonica reverentia xantonensis episcopi. Et, ne in posterum canonicis engolismensibus do hoc possit evenire aliqua inquietatio, manu nostra subscripsi et scriptum anulo aecclesiae nostrae muniri feci. Ego Petrus, xantonensis episcopus, subscripsi SSS. S. Amalvini, archidiaconi ┼. S. Magistri Iterii O.
Abbreviated transcription (Latin):
Illam etiã particulam terrȩ in longũ extensã
iuxta uiam manlię. ꝓpe burgũ podii regalis
quã particulam de masso nr̃o ẽẽ dicebamꝰ. et
canonici de suo masso dicto uilla faro. beato
petro et matrici aecdȩ engołmensi dedimꝰ et
concessimꝰ nulla calũpnnia retenta. Totam in¬
suꝑ terram et elemosinã. in pratis. insiliuis.
in aqͥs. in agri cultura. quã t̃ram siue elemo¬
sinam pat̾ et auus nr̃. beato petro et canonicis
dedunt. nos eis concessimꝰ et dedimꝰ quantũ
potuimꝰ. S Ugonis .ł. .S. ẜ emi radulfi ł¬

Expanded text:
Illam etiam particulam terrae in longum extensam Illam etiam particulam terrae in longum extensam juxta viam Manliae, prope burgum Podii Regalis, quam particulam de masso nostro esse dicebamus et canonici de suo masso dicto Villafazo, beato Petro et matrici aecclesiae engolismensi dedimus et concessimus, nulla calumpnia retenta. Totam insuper terram et elemosinam in pratis, in silvis, in aquis, in agri cultura, quam terram, sive elemosinam pater et avus noster beato Petro et canonicis dederunt, nos eis concessimus et dedimus quantum potuimus. S. Ugonis ┼. S. Petri Radulfi
Abbreviated transcription (Latin):
et ego setrꝰ. et ego Zacharias p̃sentib et
futuris notum fieriꝰ uolumꝰ qđ inmanu Girar¬
di engolmsis ep̃i. dedimꝰ beato Petro. et matri
quidem bordariam nos totam tenebamͦ.
et canonici sc̃i petri medietatẽ tocius alteriꝰ
t̃rȩ dictȩ calisiȩ habebant. Querelam quoq
et calupniam quã aduersus camcos in me¬
dietate decime illius terrȩ dictȩ calisiȩ ha.¬
bebamus. quam quidem medietatem ipsi ca-¬
nonici tenebant. eis siniuimꝰ. et om̃e ius nr̃m
si qđ habebamꝰ illius medietatis. beato petro
canonicis dedimꝰ et concessimꝰ. Omẽm etiam
querelam et calũpniã quã habebamꝰ inburgo
podii regalis. eisdẽ canonicis om̃inofiniuimꝰ.
Et medietatẽ decimȩ domoꝵ nr̃arũ. echortoꝵ
qͥadiacent burgo podii regalis. quã decimã
canonicis iniuste auferebamꝰ. beato petro ec
canonicis concessimꝰ et dedimꝰ. Totam qͦq de¬
cimam bordariȩ grauge : quã canonicis simi¬
lit̾ iniuste auferebamꝰ. eis dimisimꝰ et dedimꝰ.

Expanded text:
ego Petrus et ego Zacharias, presentibus et futuris notum fieri volumus quod, in manu Girardi, engolismensis episcopi, dedimus beato Petro et matri quidem bordariam nos totam tenebamus et canonici sancti Petri medietatem tocius alterius terrae, dictae Calisiae habebant. Querelam quoque et calumpniam quam adversus canonicos in medietate decime illius terrae, dictae Calisiae, habebamus, quam quidem medietatem ipsi canonici tenebant, eis sinivimus et omne jus nostrum, si quid habebamus, illius medietatis, beato Petro canonicis dedimus et concessimus. Omnem etiam querelam et calumpniam quam habebamus in burgo Podii Regalis, eisdem canonicis omnino finivimus, et medietatem decimae domorum nostrarum et hortorum qui adjacent burgo Podii Regalis, quam decimam canonicis injuste auferebamus, beato Petro et canonicis concessimus et dedimus. Totam quoque decimam bordariae Grauge, quam canonicis similiter injuste auferebamus, eis dimisimus et dedimus.
Abbreviated transcription (Latin):
rãnulfo de maunac leuita et canonicoqͥ ut
hoc udet̃ illuc ꝓfecti fuerat̃. i ioħe. ⁊ iterio.
n fulcherio de tornac. ⁊ plurib aliis eiꝰdẽ uil¬
lȩ abitatorib qui ibi aderat̃ p̃sentes: hȩc
reddicio facta ẽ. in iigłia annunciationis
beate mariȩ. luna t̾cia decima. anno ab incar¬

Expanded text:
Ramnulfo de Maunac, levita et canonico, qui, ut Ramnulfo de Maunac, levita et canonico, qui, ut hoc viderent illuc, profecti fuerant, et Johanne et Iterio et Fulcherio de Tornac et pluribus aliis ejusdem villae abitatoribus qui ibi aderant presentes. Hac reddicio facta est in vigilia annunciationis Beatae Mariae, luna tercia decima, anno ab Incar
Abbreviated transcription (Latin):
nno primo consulatꝰ d tornac¬
Wiłmi talafer filii uulgrim ꝑrex̃
Wiłmꝰ qui cognominatur amordasna.
stulit hominib enisdẽ uillȩ. scilicet Costã¬
cio frotbert. et ioscelmo filio eiꝰ. et arnaldo
costantii:⁊ Aemerico filio eiꝰ duos fasces stra¬
minis scił fem et paleȩ. Unde ꝯq̃sti st̃ cano¬
mei sc̃i petri ad predictũ consulẽ Wilebñ
talafer: qui respondit audiente arnaldo de
sc̃o andrea canonico qͥ tc̃ sacristaniã tenebat.
et gaufrido engłmȩ canonico. et iordano de
prantac militẽ. et geraldo ramnulfq moneta¬
rio: qđ bn sciebat qđ in cornac niehil habebat:
et p̃cepit ut ille Wiłmꝰ qͥ stram̃ abstulerat.
ipse idẽ redłet. et ad eandẽ uillã tornac repor¬
taret: Assũpsit itaq p̃dictꝰ Wilmꝰ amorda̾na
duos fasces straminiis scł. foeni et palee. et
asmo suꝑpositos: ad p̾dictã uillã tornac redux̃
et ibi reddidit. p̾sente et uidente p̃dicto ar¬
naldo de scõ andrea canonico et leuita. et

Expanded text:
nno primo consulatus Wielmi Talafer, filii Vulgrini, prorex, Wilelmus qui cognominatur Amordasna, stulit hominibus ejusdem villae, scilicet Constancio Frotbert et Joscelmo, filio ejus, et Arnaldo Costantii et AEmerico, filio ejus, duos fasces straminis, scilicet foeni et paleae unde conquisti sunt canonici sancti Petri ad predictum consulem Wilelmum Talafer, qui respondit, audiente Arnaldo de Sancto Andrea, canonico, qui tunc sacristaniam tenebat, et Gaufrido Engolismae, canonico, et Jordano de Pranzac, milite, et Geraldo Ramnulfo, monetario, quod bene sciebat quod in Tornac nichil habebat, et precepit ut ille Wilelmus, qui stramen abstulerat, ipse idem redderet et ad eandem villam Tornac reportaret. Assumpsit itaque predictus Wilelmus Amordasna duos fasces straminis, scilicet foeni et paleae, et asino superpositos ad predictam villam Tornac reduxit et ibi reddidit, presente et vidente predicto Arnaldo de Sancto Andrea, canonico et levita, et
Abbreviated transcription (Latin):
Notũ sit p̃sentib et futuris qđ aenors¬
dethaureis uxor gaucelmi loira declit
beato petro et matri eccłiȩ engłĩsi par¬
tẽ suã p̃positure quã dicebat se hab̾e
inbrolio qđ appellat᷑ lodefes cũ tam̃
petrꝰ baudrandi qui dedit supdictũ
broliũ beato petro diceret nullã aliquẽ
mbrolio p̃positurã hab̾e. Canoniei uͦ cõ¬
cesser̃t supradicte aenor qđ facerent.
anniuersarium eiꝰ ꝑ singulos annos.
Et seriptũ ẽ. nomen eiꝰ int̾ nomina de¬
functors canonicoꝵs. Hoc aũt donũ
factũ ẽ. p̾sentib bernardo detre sa¬
cerdote et canonico. Et constantio
deuarn sacerdote.

Expanded text:
Notum sit presentibus et futuris quod Aenorsde Thaureis, uxor Gaucelmi Loira, dedit beato Petro et matri aaeclesiae engolismensi partem suam prepositure quam dicebat se haberer in Brolio quod appellatur Lodefes, cum tamen Petrus Baudrandi, qui dedit supradictum brolium beato Petro, diceret nullam aliquem in Brolio preposituram habere. Canonici vero concesserunt supradictate Aenor quod facerent anniversarium ejus per singulos annos; et scriptum est nomen ejus inter nomina defunctorum canonicorum. Hoc autem donum factum est presentibus Bernardo de Tre, sacerdote et canonico, et Constantio de Varn, sacerdote.
Abbreviated transcription (Latin):
ran quos uoragio inferni obsorbuit par¬
ticeps efficiat. Sciatq se insuꝑ mucrone
scẽ dei eccliȩ feriendũ. ac in ꝑpetuum
unculo dĩ eẽ dãpnandũ. Ut melius aũt
firmitas ista teneatur et credatur. ma¬
nib meis subt̃̾firmaui. et canonicis ipsius
loci asfirmare rogaui. et nobilib laicis fir¬
mari similit̾ disposui tempus ꝑ om̃e: ut
domam capitis ipsius ȩccłiȩ cooꝑire. et gu¬
bernare. atq exornare ꝓcurent.

Expanded text:
ran quos vorago inferni obsorbuit, parran quos vorago inferni obsorbuit, particeps efficiat, sciatque se insuper mucrone Sanctae Dei Ecclesiae feriendum ac in perpetuum vinculo Dei esse dampnandum. Ut melius autem firmitas ista teneatur et credatur, manibus meis subterfirmavi et canonicis ipsius loci adfirmare rogavi et nobilibus laïcis firmari similiter diposui, tempus per omne ut domam capitis ipsius ecclesiae cooperire et gubernare atque exornare procurent.
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet conditione. ut ꝙͣ. diu in hac lu¬
ce ꝑmansero. nocturnis horis pro
me psalmũ dauiticũ decantare stui¬
deant. atq m celebrationib missarũ
coaidianis dieb ꝓprie missam decan¬
tent. post discessum qͦq meũ simili modo
sicut mos ẽ defunctoꝵ celebrare non desis¬
tant. et om̃ib dieb unũ pauꝑẽ in elemo¬
sinam teneant. Unde etiã libuit mͥ suꝑ
hac reddicione hanc meam fieri auctori¬
tatẽ. ꝑ quã uolo atq obuixe p̃cipio. ut nuil¬
iusquilibet modernis futurisq tẽporib
p̃dictum altare de eadẽ stipendia fr̃m una
iuuentium abstrahere. aut aliquã calũpniã
aut inquietudinẽ contͣ istã donationem
ficere presumat. Siquis aũt inflatus suast¬
one diaboli hanc quã instatui doctrinã m¬
fringere uoluerit. in primis iram dĩ om̃ĩ¬
potents incurrat. et a liminib scẽ dĩ ec¬
clie extorrens existat. et cũ datan et abi¬

Expanded text:
scilicet condicione ut, quamdiu in hac luscilicet condicione ut, quamdiu in hac luce permansero, nocturnis horis, pro me psalmum daviticum decantare studeant, atque in celebrationibus missarum cotidianis diebus, propriae missam decantent; post discessum quoque meum, similimodo, sicut mos est, defunctorum celebrare non desistant et, omnibus diebus, unum pauperem in elemosinam teneant. Unde etiam libuit michi, super hac redicione, hanc meam fieri auctoritate, per quam volo atque obnixe precipio ut nullus quilibet modernis futurisque temporibus predictum altare de eadem stipendia fratrum una viventium abstrahere aut aliquam calumniam aut inquietudinem contra istara donacionem facere presumat. Si quis autem inflatus suasione diaboli hanc quam institui doctrinam infringere voluerit, inprimis iram Dei Omnipotentis incurrat et a liminibus Sanctae Dei Ecclesiae extorrens existat et cum Datan et Habi
Abbreviated transcription (Latin):
gene med iuideit ea q̃ supdiri repetere. uel
reclimare. S p̃dicti camnonici in ꝓpetuum
habeant et qͥete posideant. T̃ estes sunt w
pela. et ugbtꝰ de iulic et raimundus de iulac.
iħu xp̃i. Grimoardus ep̃c diuma
ordinante prouidentia. Notum sit
om̃ium fidelium xp̃ianoꝵ p̾sentiũ.
et futuroꝵ sollertia. quia me suꝑno
amore accenso ꝓ remedio anmẽ meȩ.
et omĩum catholicoꝵ. ut pius dñs pec¬
caminum nr̃oꝵ maculas tergere. et
suꝑnis ciuib adscisci dignetur. dono
atq dimitto altare equalisinoꝵ matris
eccłiȩ. qđ olim fundatum ẽe uidetur
in honore beatissimi setri apłoꝵ pͥn¬
cipis cũ altario scõ michaele. necnõ
et sc̃o stepħo. uidelicet et sc̃õ hilario.
cũ segrestania. hoc ẽ mansus de tor¬
naço cũ censu qđ̃ ẽ de tritico sextaria
xii. et .uiiii. modia uimi. scilicet et
decimam sicut arnald de aladone
uisus ẽ habe. et. xui. denarios. Hec
omĩa suꝑius constripta ad stipendia
frm̃ ibidem dño militantantium. ea

Expanded text:
 audeat ea quae supra dixi repetere vel reclamare, sed predicti canonici in perpetuum habebant et quiete possideant. Testes sunt Willpela et Ugbertus de Julac et Raimundus de Julac.ti, Grimoardus episcopus, divina ordinante providentia. Notum sit omnium fidelium christianorum presentium et futurorum sollercia quia, me superno amore accenso, pro remedio animae meae et omnium catholicorum, ut Pius Dominus peccaminum nostrorum maculas tergere et supernis civibus adscisci dignetur, dono atque dimitto altare equalisinorum matris ecclesiae, quod olim fundatum esse videtur in honore beatissimi Petri apostolorum principis, cum altario Sancto Michaele, necnon et Sancto Stephano videlicet et Sancto Ylario, cum segrestania. Hoc est mansus de Tornaco, cum censu quod est de tritico sextaria XII et VIIII modia vini, scilicet et decimam sicut Arnaldus de Aladone visus est habere, et XVI denarios. Haec omnia, superius conscripta ad stipendia fratrum ibidem Domino militantium, ea
Abbreviated transcription (Latin):
Ego audomus borreus et hygo de martun¬
ño fr̃ m̃s. damꝰ et concedimꝰ beato petro
sedis engołme. et canonicis eiꝰdem ȩccłiȩ:
burgũ de uosen. et t̃ram de lespaut. et in
foresta de grosbose. pasqueriũ portorũ
suoꝵ. et uenationem et om̃a que neces¬
saria erunt eis deipsa foresta ad mona¬
sterium. et ad domos et ad omĩa oꝑa eoꝵ faci¬
enda. Damus inquã ista eccłie bĩ petri et
canonicis. ut quiete et sine calũpnia habe¬
ant. ei possideant. Damꝰ quoq eisdem ca¬
nonicis feodũ prepositoꝵ de terra deles¬
paut.consilio et concessione eoꝵ. quia
in loco ipsius feodi dedimus p̃posits in fo¬
restuxio nr̃o. quatuor sextarios auenȩ. et
quodecim denarios in nr̃o pasquerio nr̃o
huic dono nr̃o interfuerunt Uulelmꝰ
Archidiaconus et osbertus gramaticus
et Audoius gauz. et Petrus de moneta
et alii canomici.

Expanded text:
Ego Alduinus Borreus et Ugo de Martonio, frater meus, damus et concedimus beato Petro sedis Engolismae et canonicis ejusdem aecclesiae burgum de Vosen et terram de Lespaut et, in foresta de Grosboc, pasquerium porcorum suorum et venationem et omnia quae necessaria erunt eis de ipsa foresta ad monasterium et ad domos et ad omnia opera eorum facienda. Damus, inquam, ista aecclesia beati Petri et canonicis ut quiete et sine calumnia habeant et possideant. Damus quoque eisdem canonicis feodum prepositorum de terra de Lespaut, consilio et concessione eorum, quia, in loco ipsius feodi, dedimus prepositis in forestagio nostro IIIIor sextarios avenae et XIIcim denarios in nostro pasquerio. Huic dono nostro interfuerunt Willelmus, archidiaconus, et Osbertus, grammaticus, et Aldoinus Gauz et Petrus de Moneta et alii canonici.
Abbreviated transcription (Latin):
eulalia. & elias debria neposm̃s notũ
facimꝰ p̃sentib et futuris qđ nos habemꝰ a
canonicis scĩ petri engłisis matricis ecdẽ infeo¬
dũ t̾rã inpago engłisi. in parrochia deuiliaco
ꝓ qͣeis hominiũ fecimꝰ. & unꝰ exheredib nr̃is ꝑ
singłas mutationes debet cis hominiũ facere:
et feodũ ab eis acciꝑe. Hanc itaq terram
possumꝰ p̃dictis canonicis in pignore pro du¬
centis solidis engłmsis monete. cũ assensu et
cõcessionẽ bẽrnardi debria fr̃is ĩa nominati
heliȩ & aliors fr̃m eiꝰ. ita ut ipsi canomei quie¬
te eã habeant et possideant. donec nos. uł ali¬
quis exheredib nr̃is ducentos solidos equeua¬
lentis monete eis reddamus. Ipsi uͦ concesserũt
nob̃ ut post reddicionẽ ducentoꝵ solidorũ.
nos uł heredes nr̃i terrã illam habeamꝰ saluo
ure & chasam̃to ipsoꝵ canonicoꝵ. Hȩc pig¬
neratio facta ẽ. Anno ab incarnatione dnĩ. M.¬
C. quadragesimo.UI. Subbis testib. Chalone

Expanded text:
ulalia et Elias de Bria, nepos meus, notum facimus presentibus et futuris quod nos habemus a canonicis sanctis Petri engolismensis matricis aecclesiae, in feodum, terram in pago engolismensi, in parrochia de Juliaco, pro qua eis hominium fecimus et unus ex heredibus nostris per singulas mutationes debet eis hominium facere et feodum ab eis accipere. Hanc itaque terram possumus predictis canonicis in pignore, pro ducentis solidis engolismensis monete, cum assensu et concessione Bernardi de Bria, fratris jam nominati Heliae, et aliorum fratrum ejus, ita ut ipsi canonici quiete eam habeant et possideant donec nos, vel aliquis ex heredibus nostris ducentos solidos equevalentis monete eis reddamus. Ipsi vero concesserunt nobis ut post reddicionem ducentorum solidorum, nos vel heredes nostri terram illam habeamus, salvo jure et chasamento ipsorum canonicorum. Haec pigneratio facta est anno ab Incarnatione Domini MC quadragesimo VI, sub his testibus: Chalone,
Abbreviated transcription (Latin):
neq canonicoꝵ neq p̃dictoꝵ frm̃ sint roscam
uł pascua inp̃dicta riꝑia habe uoluerint census
uł seruitiũ cõmunit̃ habeant et equalit̾ int̾ ip¬
sos diuidatur. Et ut hoc pactũ ethaec c̃cordia
firmiꝰ et certiuꝰ teneant᷑. Ego gerarđ engołm̃sis
ep̃s. et acharđ engołm̃sis archĩdiaconꝰ. et Ricar¬
dus cantor ꝑ concessione canoncoꝵ signũ cru¬
cis in hac caita fecimꝰ. Similit̾ et Wilłmꝰ alduim.
et alduinꝰ. et Bernard canonicꝰ fr̃s eiꝰ signũ cru¬
cis in eadẽ carta fecerunt. et ad maiorẽ certitu.¬
dinẽ cartam sub scirographo fecimꝰ. ut et ipsi ca¬
nonici suam habeant᷑ cartã et utrãq figillo nr̃o
mumri fecimꝰ. Pactifunt aut̃ p̃dictis fr̃ĩb cano¬
nici ut incuterio beati petri pꝰobitũ suũ. ipsi
et uxores eoꝵ honeste sepeliantur. Testes uero
laici. F actaẽ. aut̃ hec concordia in claustrobĩ
petri anno ab incarnatione dñi. ꝙ .c. xx.

Expanded text:
neque canonicorum, neque predictorum fratrum sint, roscam neque canonicorum, neque predictorum fratrum sint, roscam vel pascua in predicta riperia habere voluerint, census vel servitium communiter habeant et equaliter inter ipsos dividatur. Et ut hoc pactum et haec concordia firmius et certius teneantur, ego Gerardus, engolispus, et Achardus, engolismensis archidiaconus, et Ricardus, cantor, pro concessione canonicorum, signum crucis in hac carta fecimus. Similiter et Willelmus Alduini et Alduinus et Bernardus, canonicus, fratres ejus, signum crucis in eadem carta facerunt et ad majorem certitudinem cartam sub scirographo fecimus, ut et ipsi canonici suam habeant cartam et utramque sigillo nostro muniri fecimus. Pacti sunt autem predictis fratribus canonici ut in cimiterio beati Petri, post obitum suum, ipsi et uxores eorum honeste sepeliantur. Testes vero  de Jais, laici. Facta est autem haec concordia in claustro beati Petri, anno ab Incarnatione Domini MCXX;
Abbreviated transcription (Latin):
ea manentes libere et qͥete possideant canonici.
ut nemo alius ibi aliquã consuetudinẽ habeat.
Commimis uͦ t̾ra canonicoꝵ et p̃dictoꝵ frm̃ ubiẽ.
habitatio hominũ cõmunit̃ habeat᷑. ita ut redditꝰ
equalit̾ int̾ canonicos et p̃dictos fr̃s diuidant᷑ talle¬
de uł quesitiones cõmuni consilio fiant. et fimili
lis rusticis cõmunis t̾rȩ unusqͥsq eminã querat.
qđ ẽ sextarius. et canonici similit̾ querant sexta¬
rium. Riꝑia qͦq circũ adiacens siue culta fiue
inculta cõmunit᷑ habeatur. ita ut reddit᷑ siue de
ortis. siue de pratis. siue quolibet alio modo
colatur int̾ canonicos et sepedictos fr̃s cõmunit̃
et equalit̃ diuidantur. Homines uero canoni¬
coꝵ ad suũ ad facere roscã. et pascua suoꝵ am-¬
maliũ a canonicis habeant. similit homines
p̃dictoꝵ frũm roscam et pascua suoꝵ animaliũ
ap̃dictis fr̃ĩb habeant. Si uͦ alii homines qui

Expanded text:
ea manentes libere et quiete possideant canonici, ea manentes libere et quiete possideant canonici, ut nemo alius ibi aliquam consuetudinem habeat, nonicorum et predictorum fratrum, ubi est habitatio hominum, communiter habeatur, ita ut redditus equaliter inter canonicos et predictos fratres dividantur, tallede vel quesitiones communi consilio fiant et simili lis rusticis communis terrae, unusquisque eminam querat, quod est sextarius, et canonici similiter querant sextarium. Riperia quoque circumadjacens, sive culta, sive inculta, communiter habeatur, ita ut redditus, sive de ortis, sive de pratis, sive quolibet alio modo colatur, inter canonicos et sepe dictos fratres communiter et equaliter dividantur. Homines vero canonicorum ad suum ad facere roscam et pascua suorum animalium, a canonicis habeant. Similiter et homines predictorum fratrum roscam et pascua suorum animalium a predictis fratribus habeant. Si vero alii homines qui
Abbreviated transcription (Latin):
go buiscardus engołmensis p̃positꝰ uidens ba¬
num uotũ engolisiñsiũ canonicoꝵ erga ber¬
nardum alduini. qm̃ fine alicuiꝰ precu taxatione
eũ canonicũ frcerunt ꝓremissione peccatoꝵ ieoꝵ
et pro ipsius. et frum eius amore. quicqͥd. quȩ¬
rele et calũpniȩ inburgo et ant̾ra beati p̾etri.
quȩ infula spamaci dicitur habebam. beato pe¬
tro et engolism̃sib canonicis dimitto et fin̾io.
et signũ crucis ꝓpͥa manu scribendo confirmo.
go Gerardus ep̃s engolm̃sis notũ fieri uolo
p̾sentib et futuris qđ canonici scĩ Pegri engo¬
łmensis sedis. & Guilłmus audorni et fr̃ eiꝰ Alduinꝰ
ante nos c̃uenerunt ꝑ c̃tentione qͣm habebant
de terra de insula quȩ dr̃ despanac. et de riperia
circũ adiacente. Hancuͦ litẽ adtalem c̃cordiam
ꝑduximꝰ. Concessũ ẽ enĩ afr̃ib illis Wll̃mo et
alduino qđ ꝓpͥam t̾ram sc̃ĩ petri quȩ ẽ inp̃dieta
insula. et incircũ adiacente riꝑia. et homines in

Expanded text:
go Guiscardus, engolismensis prepositus, videns bonum votum engolismensium canonicorum erga Bernardum Alduini, qui, sine alicujus precii taxatione, eum canonicum fecerunt, pro remissione peccatorum meorum et pro ipsius et fratrum ejus amore, quicquid quaerelae et calumpniae, in burgo et in terra beati Petri quae Insula Spaniaci dicitur, habebam, beato Petro et engolismensibus canonicis dimitto et finio, et signum crucis propria manu scribendo confirmo. go Gerardus, episcopus engolismensis, notum fieri volo presentibus et futuris quod canonici sancti Petri engolismensis sedis et Guillelmus Audoini et frater ejus, Alduinus, ante nos convenerunt pro contentione quam habebant de terra de Insula quae dicitur de Spanac et de riperia circumadjacente. Hanc vero litem ad talem concordiam perduximus: Concessum est enim a fratribus illis, Willelmo et Alduino, quod propriam terram sancti Petri, quae est in predicta Insula et in circumadjacente riperia, et homines in
Abbreviated transcription (Latin):
Ego guilelmus talafer filius uulgrin
comes engolismensis notũ facio prẽsen¬
tib et futuris. qd̃ ego dono dõ et sco petro
et canonicis eccłe scĩ pet̾ engolismensis. in
foreste mea quȩ dicit᷑ buxia: om̃ia quȩ
necessaria erunt ad domos ꝓprias ipsorum
canonicoꝵ de podio regali. siue ad ignẽ
siue ad domos edificandas. siue ad aliã ne¬
cessaria. Exceptis cedulis ad domos tegen¬
das. Dono etiã eis in predicta foreste. pas¬
cua ad om̃ia animalia ipsoꝵ canonicorũ.
et pasqueriũ portorũ suorũ. Hoc donũ fa¬
cio ꝓ redemptione animȩ meȩ et patrismei
et matris meȩ. et ꝓ animab antecessoꝵ me¬
atur: huic cartule signũ crucis ꝓpria manis
mea impressi. et eam sĩgillo meo muniri feci.

Expanded text:
Ego Guilelmus Talafer, filius Vulgrini, comes engolismensis, notum facio presentibus et futuris quod ego dono Deo et Sancto Petro et canonicis ecclesie Sancti Petri engolismensis, in foreste mea, quae dicitur Buxia, omnia quae necessaria erunt ad domos proprias ipsorum canonicorum de Podio Regali, sive ad ignem, sive ad domos edificandas, sive ad alia necessaria, exceptis cedulis ad domos regendas. Dono etiam eis, in predicta foreste, pascua ad omnia animalia ipsorum canonicorum et pasquerium porcurum suorum. Hoc donum facio pro redemptione animae meae et patris mei et matris meae et pro animabus antecesssorum meatur, huic cartulae signum crucis, propria manu mea, impressi, et eam sigillo meo muniri feci.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ necessaria ẽ diuturnitas litte rarũ. Un
ego aimericus de mota rupis fulcaudi lit teri com.
engõłmfis de exclusa molendinoꝵ de castelar.
Tandẽ gͥ multis querelis & contentionib habitiᷤ.
sic mmanu domni Girardi ep̃i omẽm illã que¬
relamfiniuii. ut si qͥd iusticis habebã uł in exclu¬
sa uł inaqua ꝑ quã ducit᷑ exdusa. uł in coniunc¬
tione exduse in t̾ra de hunor. totũ exintegro
dõ ⁊ beato setro sedis engoliñsis. et canonicis. ibi
dõ seruientib in manũ p̃dicti ep̃i dedi et con-¬
cessi. Qd si querela mea iniusta erat. ita eam

Expanded text:
rum, necessaria est diuturnitas litterarum. Unde ego Aimericus de Mota Rupis Fulcaudi, litteris commengolismensis, de exclusa molendinorum de Castelar. Tandem igitur multis querelis et contentionibus habitis, sic in manu domni Girardi, episcopi, omnem illam querelam finivi ut, si quid justiciae habebam, vel in exclusa, vel in aqua per quam ducitur exclusa, vel in conjunctione exclusae in terra de Hunor, totum ex integro Deo et beato Petro sedis engolismensis et canonicis, ibi Deo servientibus, in manu praedicti episcopi dedi et concessi. Quod si querela mea injusta erat, ita eam
Abbreviated transcription (Latin):
S pontii
ea propria manu mea signũ sc̃ẽ crueis feci.
Int̾fuerunt autẽ huic uiramento ealo the¬
saurariꝰ ecclie scĩ pet̾ engołmensis. Benedic̃tus
et petrus canonici. ⁊ arnaldꝰ laicꝰ fr̃es de coro
Iterius quoq de berbetil et ful
fulcaldi. et geraldꝰ ramnulfi.¬
os canonici engol. notũ facimꝰ p̃sentib et su¬
turis. quod arbertꝰ uigers ortos qui uulgo di¬
unt᷑ liort gueili qui sunt a simstra ꝑte deu ꝑat¬
haloc quos hereditario uire habebat. dedit in
erei excẽptis octo cerereis qui de.ꝯstietudine
llempins d̾iei in usus cantoris ꝙdet ynusqͥs
dimidiã. ⁊ istis sollempnitatib illumin abt̃
ne ⁊ pentetꝰ. ĩ petri ⁊ ꝑa ili. in issũpcioni scẽ
marie. ii dedicacione. in omuꝰ duꝵ uenis
ũ. beimunt. ⁊ .R.i. int dedit hereditario iu¬
re lindos. lib̾e. ⁊ iñ om̃i ueracione. su onũ serut¬
ciõ. ⁊ yi deuarios in orto aierue. ĩ xii. in orto
gerti uende̾ ut inpignorare ortos in quib n

Expanded text:
s posui ea propria manu mea signum sanctae crucis feci. Interfuerunt autem huic juramento Calo, thesaurarius ecclesiae sancti Petri Engolismensis, Benedictus et Petrus, canonici, et Arnaldus laïcus, fratres de Corona; Iterius quoque de Berbezil et Fulcherius Fulcaldi et Geraldus Ramnulfios canonici engolismenses notum facimus presentibus et futuris quod Arbertus Vigers ortos, qui vulgo dicuntur li Ort Gueili, qui sunt a sinistra parte deu prat Thaloc quos hereditario jure habebat, dedit in cerei exceptis octo cerereis qui de consuetudinesollempnis diei, in usus cantoris cedet. Unusqudimidiam et, istis sollempnitatibus illuminabuntne, in pentecoste, in Petri et Pauli, in assumpcione Sanctae Marie, in dedicaciG. Beununt et R. Beununt dedit hereditario jure tenendos libere et sine omni vexacione, sine omni servicio, et VI denarios in orto Avierne et XII in orto gerit vendere vel impignorare ortos, in quibus sunt
Abbreviated transcription (Latin):
aplicam beñ. Ea quȩ concordia uł iudi¬
tio statuunt᷑. firma debent ⁊ in concus¬
sa ea re. ⁊ ne alicuius malignitate tur¬
bari a eant uł mutari : apłico robore
conuenit cõmuniri. Eaꝓpt̾ dilec̾ti ĩ dño fi¬
lii ur̃is dastis postulationib grato ꝯcurrenteᷤᷤ
assensu. concordiam quã cũ hominib de uilac
manũ uen̾abilis fr̃is nr̃i petragoriceñ ep̃i
⁊ dilec̾ti filii abbĩs de corona. quib causam
ipsam cõmiseramꝰ terminandam. uosfecisse
ace ꝓimꝰ. sicut de beneplacito utriꝰq partis
si ła ẽ: auctoritate apłica ꝯfirmamꝰ. et p̃¬

Expanded text:
ictionem. AEa quae concordia vel juditio statuuntur firma debent et inconcussa existere, et ne alicujus malignitate turbari valeant vel mutari, apostolico robore convenit communiri. AEapropter, dilecti in Domino filii, vestris justis postulationibus grato concurrentes assensu, concordiam quam cum hominibus de Vilac per manum venerabilis fratris nostri petragoricensis episcopi et dilecti filii, abbatis de Corona, quibus causam ipsam commiseramus terminandam, vos fecisse accepimus; sicut de beneplacito utriusque partis facta est, auctoritate apostolica confirmamus et p
Abbreviated transcription (Latin):
ludouico rege. et inengolina
traditũ fuerat addendũ decreuimꝰ.
parrochiał ac molendinoꝵ medietarẽ
chi habeant una. et canorici aliam.
S Domni berardi ep̃i.ł. S hode fredi
abbis ł. S. Ioħis p̾oris .+. S hunbia ł¬

Expanded text:
Ludovico rege, et in Engolismtraditum luerat addendum decrevimus,juris parrochialis ac molendinorum, medietatem monachi habeant unam et canonici aliam. S. Domni Gerardi episcopi ┼. S. Godefredri, abbatis ┼. S. Johannis, prioris ┼. S. Hun
Abbreviated transcription (Latin):
ulłmus petragoricensis ep̃s. ⁊ Alduinꝰ. et ugo
fr̃s eiꝰ dedunt̃ beato Petro totã t̾ram. et siluaᷤᷤ
fontis claras quã Guido de rupe habebat a p̃dicto
ep̃o concedente giuidone. et concedentib Arnal¬
do bucardo. & P̃etroguerillo fr̃ẽ eiꝰ. qͥ aguidone
habebant. et c̃cedente geraudo papot qͥ ab ipfis
habebat scilicet acc̃uemientia ut canonici in te-¬
gre medietatẽ hab̾ent tocius t̾rȩ. et siluarũ. et
geraldus hab̾et aliam medietatẽ a canncis infeo¬
do. excepta aeccła quã canonici ꝓmiser̃ se factu¬
ros. et excepto toto cimiterio. et totoburgo.
quȩ scilicet aẽccłam. cumit̾ium. burgũ. cãnoni¬
ci integre possident. De p̃positis uͦ fuit c̃ueme¬
ntia int̾ canonicos et geraudũ papot qđ cano¬
nici habent suum pͥpositũ qͥ fiduciam eis face¬

Expanded text:
lmus petragoricensis episcopus et Alduinus et Ugo, fratres ejus, dederunt beato Petro totam terram et Silvas Fontis Claras, quam Guido de Rupe habebat a predicto episcopo, concedente Guidone et concedentibus Arnaldo Bucardo et Petro Guerillo, fratre ejus, qui a Guidone habebant, et concedente Geraudo Papot qui ab ipsis habebat; scilicet ac convenientia ut canonici integre medietatem haberent tocius terrae et silvarum, et Geraldus haberet aliam medietatem a canonicis in feodo, excepta aecclesia quam canonici promiserunt se facturos, et excepto toto cimiterio et toto burgo, quae scilicet aecclesiam, cimiterium, burgum canonici integre possiderent. De prepositis vero fuit convenientia inter canonicos et Geraudum Papot, quod canonici haberent suum prepositum qui fiduciam eis face
Abbreviated transcription (Latin):
rirem. Pat̾ uero m̃s dedit ȩisdem canonicis
ꝓpe illud idem broliũ. xii. quarteria uinb¬
rum in podio engalba. sod modo tra arilit
ẽ. qđ donũ egosimilit̃ concedo. Supradisti
crucis p̾senti carte ꝓpͥa manu subseripsi. S Wllmi
poncii. S Petri baldrandi. S stepħi blanchar.
Post illud donũ dedietiã beato Pecro medietatem
pasquerii qdđ homines manentes in eodẽ brolio red¬
dent de buxia. dedi inquã astantib eisdẽ testib.
Iruc aũt dono intfuerunt de eanonicis. Arnald

Expanded text:
rirem. Pater vero meus dedit eisdem canonicis, rirem. Pater vero meus dedit eisdem canonicis, prope illud idem brolium, XII quarteria vinearum in podio Engalberti, sed modo terra arababilis est quod donum ego similiter concedo. Supradicti crucis presenti carte propria manu subscripsi. S. Willelmi ┼ Poncii. S. Petri ┼ Baldrandi. S. Stephani ┼ Blanchar. Post illud donum, dedi etiam beato Petro medietatem pasquerii quod homines manentes in eodem brolio reddent de Buxia. Dedi, inquam, astantibus eisdem testibus. Huic autem dono interfuerunt de canonicis, Arnald
Abbreviated transcription (Latin):
grosboc pasqueriũ porcoꝵ suoꝵ et uenationẽ
et om̃a quȩ necessaria erunt eis de ipsa foresta
ad monasteriũ. et ad domos. et ad om̃a oꝑa eoꝵ
facienda. Damus inquã ista accła beati Petri
et canonicis ut quiete et sine calumnia habeant
& possideant. Damꝰ qͦq eisdẽ canonicis feodum
p̃positoꝵ de t̾ra de lespaut consilio et concessic¬
ne eoꝵ. quia in loco ipsius feodi dedimꝰ p̃positis
inforestagio nr̃o .iͦiͦiII. sextarios auenȩ. & .xiiͭ.
denarios iñ nr̃o pasquerio. huc dono nỹo inter¬
fuerunt U illmꝰ archidiaconꝰ. et Osbertꝰ grãma¬
ticus. et Aldoinus gauz. et Petrus de monẽta
go Petrus baldrandi notũ fieri uolo p̃sentib
et futuris. qđ dedi beato Petro engolism̃ss
matricis aeccdȩ. et canonicis ibidem dõ fanui¬
lantib broliũ qđ appellatur lodefes. qđ ert
alodiũ meũ. dedi inquã ut canonici finc
aliqͣcalũnia quiete habent et possident. In qͦ
si aliqͥs aliqͥd iuris reqͥreret concessi eis ut ga¬

Expanded text:
Grosboc, pasquerium porcorum suorum et venationem et omnia quae necessaria erunt eis de ipsa foresta ad monasterium et ad domos et ad omnia opera eorum facienda. Damus, inquam, ista aecclesia beati Petri et canonicis ut quiete et sine calumnia habeant et possideant. Damus quoque eisdem canonicis feodum prepositorum de terra de Lespaut, consilio et concessione eorum, quia, in loco ipsius feodi, dedimus prepositis in forestagio nostro IIIIor sextarios avenae et XIIcim denarios in nostro pasquerio. Huic dono nostro interfuerunt Willelmus, archidiaconus, et Osbertus, grammaticus, et Aldoinus Gauz et Petrus de Moneta go Petrus Baldrandi, notum fieri volo presentibus et futuris quod dedi beato Petro Engolismensis matricis aecclesiae et canonicis ibidem Deo famulantibus brolium quod appellatur Lo Defes, quod erat alodium meum. Dedi inquam, ut canonici, sine aliqua calumnia, quiete haberent et possiderent. In quo, si aliquis aliquid juris requireret, concessi eis ut ga
Abbreviated transcription (Latin):
N otũ sit p̃sentib et futuris qđ ego aperzeu¬
buda. et. Wls. filius meus. et filia mea letiardis.
et petrus filius letiardis. donamꝰ. et ꝯcedimus
dõ. et beato petro engłmsis matricis ȩccłiȩ. et ca-¬
nonicis in eadem eccłia dõ seruientib: quicqͥd re¬
qͥrebamꝰ uł habebamꝰ in tota t̾ra gruaut. siue in do¬
mib. siue in molendims. siue in aqͥs. siue m ortis.
siue in uineis. ut canonici qͥete in ꝑpetuũ habe¬
ant. et possideant. sine nr̃auł parentũ nr̃oꝵ re¬
clamatione aliqͣ. Et ut hoc donũ cercius habe

Expanded text:
Notum sit presentibus et futuris quod ego Aperzeubuda et Wilelmus, filius meus, et filia mea, Letiardis, et Petrus filius Letiardis, donamus et concedimus Deo et beato Petro engolismensis matricis aecclesiae et canonicis in eadem aecclesia Deo servientibus, quicquid requirebamus vel habebamus in tota terra Gruaut, sive in domibus, sine in molendinis, sive in aquis, sive in ortis, sive in vineis, ut canonici quiete in perpetuum habeant et possideant, sine nostra vel parentum nostrorum reclamatione aliqua. Et ut hoc donum cercius habe
Abbreviated transcription (Latin):
otum sit presentibus et futuris quod petrꝰ
chauuet qͥ destructiom sac̾dotũ demanla
inter fuit. cũ de lingins eoꝵ abscisis. de ocłis erutis. de
genitaliũ alterius abscisione nͨ ipsis. nec ecłie satiffac̾e pos¬
set. ꝓ satiffactione inꝗͣ dedit dõ et ecłie scĩ petͥ engołm̃.¬
quicqͥd habebat uł possidebat in parrochia de manla
ut qͥete et tͣnsquille. ⁊ sine reclamacione heredum suo¬
rũ habeat et possideat. Et ut ħ donacio firmior et certior

Expanded text:
otum sit presentibus et futuris quod Petrus Chauvet, qui destructioni sacerdotum de Manla interfuit, cum de linguis eorum abcisis, de oculis erutis, de genitalium alterius abscisione, nec ipsis, nec aecclesiae satisfacere posset, pro satisfactione, inquam, dedit Deo et aecclesiae sancti Petri engoquicquid habebat vel possidebat in parrochia de Manla, ut quiete et tranquille et sine reclamacione heredum suorum habeat et possideat. Et ut haec donacio firmior et certior
Abbreviated transcription (Latin):
ccelie beaniesis: ⁊ se uł ilũ ĩ ea nil õm̃o hab̾e. Mortuo aut̃ p̃fato petro. fr̃ sius
comiserat em̃dare gestiens. iherosolimã ire disposuit. Et ne deinceps exae¬
tiones uł moletias aliq̃s ĩtra de ramet q̃ ĩ pariochia de uasciac sita. ad eccliã
beimensẽ spectat ipse uł aliqͥs sui genĩs face̾t: idẽ sicardꝰ ⁊i fr eis acmi eruis

Expanded text:
ecclesie Beaniensis, et se vel illum in ea nil omnino habere. Mortuo autem prefeto Petro, frater suus ecclesie Beaniensis, et se vel illum in ea nil omnino habere. Mortuo autem prefeto Petro, frater suus , hec et alia que commiserat emendare gestiens, Iherosolimam ire disposuit. Et ne deinceps exactiones vel violentias aliquas in terra de Ramet, que in parrochia de Vaseiac sita, ad ecclesiam Beaniensem spectat ipse vel aliquis sui generis faceret, idem Sicardus et frater ejus
Abbreviated transcription (Latin):
sollerti memorie pateface dignũ duxiuiꝰ. qđ Petrꝰ odolric qsds̃ exactiones
iuiblẽtias fatiẽs in t̾ra q̃ dicit᷑ ramet qͣm ęccłia beaniensis qͥete diu possedat.
a domno helia eidẽ ȩccłis alħ̾e suꝑ hac inuiria ꝯuẽtus: apud castrũ montis luc¬
dun eccłiasticũ udiciũ ĩ manu Rob̾ai demolont archiprb̃i expectauit. Deu¬
de statuto die hinc inde ꝓlatis ĩ mediũ rationibꝰ. ⁊ sapiẽtibus qͥ ibidẽ aderant
ĩ partẽ se cedẽtibꝰ. causa tĩdẽ hinꝰmodi finẽ sorataẽ. Iudicatũ ẽ ꝯcordit̾ abq
reclamatione. qdđ Petr quȩcũq ext̾ix illi ma̾sionibꝰ ⁊ masionũ in coł iuolent
habuerat. ex integio ꝑsolu̾et. R ecitato itaq ĩ curia iudicio ipse petr fide¬
uissores dedit se qđ̃ iudicatũ fue̾rat exeqͥ. Nec p̃tereundũ qđ dũ hec ag̾e̾nt᷑.
sat p̃fati. Petri. helias pecri dict. palã ei dicebat: t̾rã illã eẽ. alo diũ ꝓpͥum

Expanded text:
num duximus, quod Petrus Odolricus quadam exactiones et violentias faciens in terra que dicitur Ramet quam ecclesia Beaniensis quiete diu possederat, a domno Helia ejusdem ecclesie abbate super hac injuria conventus, apud castrum Montis Lucduni ecclesiasticum judicium in manu Roberti de Molont archipresbyteri expectavit. Deinde statuto die hinc inde prolatis in medium rationibus, et sapientibus qui ibidem aderant in partem secedentibus, causa tandem reclamatione, quod Petrus quecumque ex terre illius mansionibus et mansionum incolis violenter habuerat, ex integre persolveret. Recitato itaque in curia judicio, ipse Petrus fidejussores dedit se quod judicatum fuerat exequi. Nec pretereundum quod dum hec agerentur, pater prefati Petri, Helias Petri dictus, palam ei dicebat, terram illam esse alodium proprium
Abbreviated transcription (Latin):
Q m̃ omĩa tradunt᷑ obliuioni ideo dimittimus scriptũ successoribus
nr̃is q̃ ademarꝰ de archiaco reqͥrebat ꝯsuetudines ĩ t̾ram sc̃i coartim de art¬
nac ⁊ deo annuente fecit ꝯcordiã de reqͥsitione illa cũ Bernardo monacho
qͥ tunc tpris ĩposit᷑ꝰ erat sup̃ dicte eccłiş sc̃ĩ maraini. ⁊ om̃s illas osuetudines q̃
ipse reqͥrebat ĩ sup̃ dictã terrã deo dedit ⁊ bõ martino ⁊ monachis ibidẽ seruen

Expanded text:
m omnia traduntur oblivioni ideo dimittimus scriptum successoribus m omnia traduntur oblivioni ideo dimittimus scriptum successoribus nostris quod Ademarus de Archiaco requirebat consuetudines in terram sancti Martini de Artenac, et Deo annuente fecit concordiam de requisitione illa cum Bernardo monacho qui tunc temporis prepositus erat supradicte ecclesie sancti Martini, et omnes illas consuetudines quas ipse req
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si qͥd iuris ibidẽ habebat᷑: cũ missał oblatione suꝑ altare uincẽtuscĩ de uasei¬
ac regim̃ susceꝑat deo ⁊ scõ stepħo de beania integre dederunt nichil ꝓrsus ibi¬
dẽ retinentes. helias aut̃ monacꝰ qͥ tuẽ eccłie deuaseiac regim̃ susceꝑat ĩ cuiꝰ
manu ⁊̃ ħ gesta st̃. obrusticor titionẽ ⁊ paseua forĩseca: ꝑmisit ut exsigłis
masionibꝰ sĩgłis annis dimidiã eminã auene terre illiꝰ ĩcole illis daret̃ huiꝰ
donationis ł potiꝰ expositionis qͥuiderunt ⁊ audierunt testes sut: helias mͥ.
R aim.mͦ. Bernardꝰ glłimi mił. Arnaudꝰ de monte gͥdonis mił ⁊ filiꝰ eiꝰ arnaud̾̃
R ãmuilf᷑ deuaseiac sacdos. helias b̾nardi sac̃. Airaudꝰ rigaudi. Fuleo sene
non ulis. Anno ab ĩ carnatione dñi milłsimo cẽtesimo qͣdragesimo. nono.
Gaufrido metropolitane sedi burdegale:⁊ Bernardo xanctoñ p̃sidẽabꝰ.
l.odoinco aut̃ regni francoꝵ monarchiã obtinente.

Expanded text:
habebant, cum missalis oblatione super altare sancti Vincentii de Vaseiac Deo et sancto Stephano de Beania integre dederunt nichil prorsus idem retinentes. Helias autem monachus qui tunc ecclesie de Vaseiac regimen susceperat in cujus manu etiam hec gesta sunt, ob rusticorum tuitionem et pascua forinseca, permisit ut ex singulis mansionibus singulis annis dimidiam eminam avene terre illius incole illis darent. Hujus donationis vel potius expositionis qui viderunt et audierunt testes sunt, Hel Bernardus Guillelmi miles, Arnaudus de Monte Guidonis miles et filius ejus Arnaudus, Ramnulfus de Vaseiac sacerdos, Helias Bernardi sacerdos, Airaudus Rigaudi, Fulco SenebNonas Julii, anno ab incarnatione Domini millesimo centesimo quadragesimo nono, Gaufrido metropolitane sedi Burdegale, et Bernardo Xanctonensi presidentibus, Lodovico autem regni Francorum monarchiam obtinente.
Abbreviated transcription (Latin):
stepmn altare ipse et mater sua Amelia ad cuiꝰ hec hereditate̾ ꝑ¬
tin̾e dicebant in pace dimmiser̃. ⁊ si qͥd uiris in his habebant totũ
hinc eccłic deder. ⁊ absq sui reqͥsitõne generis habẽtũ ꝑpetuo cõ¬
cesserunt ut qͥcq infra ambitũ cimit̾ti fumnt nõ solũ domestici sed ⁊̃
quilib aliem om̃i tp̃re ab eoꝵ iure salui securiq confistant: etiam
si qͥd iuriose eg̃nit. hoc aut̃ẽ factũ ẽ. ꝯsilio ⁊ cõcessione uimo insti¬
gatõne Arnaldi de monte auserio. qͥ huic concordie int̾fuit. ⁊ utͥꝙ
parte mediꝰ excitit. huiꝰ rei testes st̃. Predictus abbas c̃ suis mis.
scilicet Aimone ⁊ helia dem̃ote gindone. Pet de laualada. Ranulfo
deuroes. Ranñ ⁊ helia infantib c̃ młtis aliis. Int̾fuit etiam hinc
rei Geraldꝰ archipbr de cosnares.⁊ fulcaudꝰ de lamaiac.⁊ W̾. debͥa.¬

Expanded text:
Stephani altare ipse et mater sua Amelia ad cujus hec hereditatem pertinere dicebant in pace dimiserunt, et si quid juris in his habebant totum huic ecclesie dederunt, et absque sui requisitione generis habendum perpetuo concesserunt, ut quicumque infra ambitum cimiterii fuerint non solum domestici sed etiam quilibet alieni omni tempore ab eorum jure salvi securique consistant, etiam si quid injuriose egerint. Hoc autem factum est consilio et concessione immo instigatione Arnaldi de Monteauserio, qui huic concordie interfuit, et utriusque parte medius extitit. Hujus rei testes sunt predictus abbas cum suis monachis, scilicet Aimone et Helia de Monte Guidone, Petro de Lavalada, Ramnulfo Deuroes, Raimundo et Helia infantibus cum multis aliis. Interfuit etiam huic rei Geraldus archipresbyter de Cosnazes, et Fulcaudus de Lamairac, e
Abbreviated transcription (Latin):
nobuerit ilła .¶Terrã illa ubi lepsi stant cultã ⁊ incłtã. dimistt
eccłie ẜi stepħi ⁊ abtecti sine ullo retinacło. hanc concordiã conceᷤ¬
sit albati iti de born. ⁊ altas tt̾io. ⁊ ut bona fide tt̾iꝰ de bor hãs
concordiam ten̾et: dedit oscłm pacis abbi. huic concondie tc̃¬
fuer uin ⁊ milites sup̾scͥpti ⁊ młti alii Ademarꝰ idei de arthides

Expanded text:
voluerit illam. Terram illam ubi Leprosi stant cultam et incultam, dimisit voluerit illam. Terram illam ubi Leprosi stant cultam et incultam, dimisit ecclesie beati Stephani et Abbati sine ullo retinaculo. Hanc concordiam concessit Abbati Iterius de Born, et Abbas Iterio, et ut bona fide Iterius de Born hanc concordiam teneret, dedit osculum pacis Abbati. Huic concordie interfuerunt viri et milites suprascripti et multi alii, Ademarus videlicet de Archiaco,
Abbreviated transcription (Latin):
cognonisset t̾rã sup̃dicta: ec̃. feuũ de it̾io de bomn. s semꝑ dicebat
illam t̾rã eẽ. suũ alodiũ .& audito testimonio mainardi ademarꝰ
de archiaco ⁊ alii qui ibi aderant concordauer̃ ⁊ laudauer̃. ut tt̾ius
de born monstrasset t̾rã de q̃ ipse dicebat qͦd it̾iꝰ de lauerina pat̾
sup̃dicci arnaudi habuit de ademaro aebrant patre suo in feuu̾
ubic̃q cẽt ałbi et uiro qͥhabebat ixorem arnaudi. Postea uͦ ante
dempnũ fulconẽ de monte atserio firmassent bellum quod pͥm¬
tus fuit fumatũ int̾ tt̾iũ deborn ⁊ arnand̾ de laucirina. ⁊ dõnꝰ¬
fulco dicm et locũ in quo faccũ eẽt. bellũ det̾mmasset cis. et bel¬
Siuͦ bellig̾ator tt̾i de bomn uctꝰ fuerit: habeat eccłia t̾rã supͣ¬
dictam in pace. si aliꝰ uictꝰ fuerit: nõ potuerit eccłia hab̾e feũ
itii sine sua uoluntate. de t̾ra de mezac q̃ abbas illi reqͥsiutt. cog¬
nouit itiꝰ de bom qd̾ in ipsa t̾ta nchil habebat. p̾qͣ albas habẽ

Expanded text:
sset terram supradictam esse fevum de Iterio de Born, sed semper dicebat illam terram esse suum alodium. Et audito testimonio Mainardi, Ademarus de Archiaco et alii qui ibi adorant concordaverunt et laudaverunt, ut Iterius de Born monstrasset terram de qua ipse dicebat quod Iterius de Laueirina pater supradicti Arnaudi habuit de Ademaro Acbrant patre suo in fevum ubicumque esset, abbati et viro qui habebat uxorem Arnaudi. Postea vero ante dompnum Fulconem de Monte Auserio firmassent bellum quod primitus fuit firmatum inter IteriuFulco diem et locum in quo factum esset bellum determinasset eis, et belSi vero belligerator Iterii de Born victus fuerit, habeat ecclesia terram supradictam in pace, si alius victus fuerit, non potuerit sic ecclesia habere fevum Iterii sine sua voluntate. De terra de Mezac quam Abbas illi requisivit, cognovit Iterius de Born quod in ipsa terra nichil habebat, postquam Abbas habere
Abbreviated transcription (Latin):
Uia cũ deẽ auctoꝵ p̾sentia. postors memorie
satis fac̾e solet com̃data scͥpto rei geste noticia: sagaci pͥoꝵ in¬
dusta reꝑtũ ẽ. facta sua postoꝵ utilitati ꝯsulentiũ scͥpta reli¬
quere. ne aut tẽꝑis logĩqͥtas rẽ ipsã oblit̾et: aut ne tortuosa homi¬
nũ ꝑu̾sitas eandẽ tergiũsando dep̃uet. Iccuto gͥ notũ fieri uolun
scͥptũ hoc legẽtib placitũ qđ habuit .h. beame albas cũ.h. incecomite de¬

Expanded text:
uia cum deest auctorum presentia, posterorum memorie satisfacere solet commendata scripto rei geste notitia, sagaci priorum industria repertum est facta sua posterorum utilitati consulentium scripta relinquere, ne aut temporis longinquitas rem ipsam obliteret, aut ne tortuosa hominum perversitas eandem tergiversando depravet. Iccirco igitur notum fieri volumus scriptum hoc legentibus placitum quod habuit H.
Abbreviated transcription (Latin):
N res gestas utiliꝰ ẽ. simplici sermone contex̃e
ꝗ̃ exquisitis polire ꝓũbus. iccͥco breui scͥpto ad postoꝵ no¬
ticiam tͣnsmnitt̾e curauimꝰ eã quã habuit concordiam dõnꝰ
helias albas beame cum oramardo de cyresio in huiꝰ eccłie cimitt̾io
incariam requireti. Quicum pꝰduitnra reqͥsitionẽ se uiolentiam
eccłie inferre cognosceret consilia in meliꝰ referens ne duiciꝰ eccłiã
querelis uexaret iniuistis om̃em cunt̾ii uicariã et omt̃a qͥ incim¬
tet̾io se potestatiue hab̾e dicebant ex integͦ sine ullo retinacło nõ

Expanded text:
 res gestas utilius est simplici sermone contexere quam exquisitis polire proverbiis, iccirco brevi scripto ad posterorum notitiam transmittere curavimus eam quam habuit concordiam domnus Helias abbas Beanie cum Maynardo de Cyresio in hujus ecclesie cimiterio vicariam requirenti. Qui cum post diutinam requisitionem se violentiam ecclesie inferre cognosceret consilia in melius referens, ne diucius ecclesiam querelis vexaret injustis omnem cimiterii vicariam et omnia que in cimiterio se potest
Abbreviated transcription (Latin):
hoc placitum fuit factum in presentia fulconis comitis
quas inuenerint lib̾as calummam mittant. depassinac¬
go ramnulfus ⁊ uxor mea ermengardis
cedimus ad monasterium sͥ stepħi ⁊ ad omnem cong̾ga¬
tionẽ monachoꝵ ibidem deo seruientiũ quandam t̾ram que
est in uilla que uocatur mons passimac. ⁊ qui aloco abstu¬
lerit: sic maledictus.

Expanded text:
Hoc placitum fuit factum in presentia Fulconis comitis Hoc placitum fuit factum in presentia Fulconis comitis quas invenerint libéras calumniam mittant.go Ramnulfus et uxor mea Ermengardis cedimus ad monasterium sancti Stephani et ad omnem congregationem monachorum ibidem Deo servien-tium quandam terram que est in villa que vocatur Mons Passiniac. Et qui a loco abstulerit, sit maledictus.