comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Alii genera linguarũ: alii inter¬
precatio sermonũ: Haec aũt om̃ia
operatur : unus atq idem sp̃s:
diuidens singulis prout uult: Quot
ergo sunt bona p̾dicantiũ. tot sunt
ornam̃ta cȩloꝵ Hinc rursus scrip¬
tũ est: Uerbo dñi cęlifirmatist̃: Ct¬
eñi dñi. filius est patris: Sed cosdẽ
celos iudelic& scõs apłos. ut tota si¬
mul trinitas ostendatur operata.
repente de sci sp̃s diuinitate adum¬
gitur: & sp̃s oris cius: om̃is uirtus
sũptaest: quia mundi huius potesta¬
tibus contraire Non p̾sumerent.
Quales nãq doctores scẽ exclesiȩ ante
aducntũ huius sp̃s fuerint scimus:
& post aduentũ illius cuiꝰ fortitu¬
dinis sint facti conspicimꝰ : Certe
iste ipse pastor ȩcclesic ad cuiꝰ sacra¬
tissimũ corpꝰ sedemꝰ: quantȩ debili¬
tatis. quanteq formidinis ante ad¬
uentũ sp̃s fuerit. ancilla hostiaria
requisita dicat: Una eñi mulieris
uoce ꝑcussus: dũmoritinuit. nitã

Expanded text:
i interpretatio sermonum. Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Quot ergo sunt bona praedicantium, tot sunt ornamenta coelorum. Hinc rursus scriptum est: Verbo Domini coeli firmati mini, Filius est Patris. Sed eosdem coelos, videlicet sanctos apostolos, ut tota simul sancta Trinitas ostendatur operata, repente de sancti Spiritus divinitate adjungitur: Et spiritu oris ejus omnis virtus sumpta est, quia mundi hujus potestatibus contraire non praesumerent, Quales namque doctores sanctae Ecclesiae ante adventum hujus Spiritus fuerint scimus, et post adventum illius cujus fortitudinis facti sint conspicimus. 8. Certe iste ipse pastor Ecclesiae, ad cujus sacratissimum corpus sedemus, quantae debilitatis, quantaeque formidinis ante adventum Spiritus fuerit, ancilla ostiaria requisita dicat. Una enim mulieris voce perculsus, dum mori timuit, vitam
Abbreviated transcription (Latin):
indõ gaudere cũ proximo: Tunc adillã
suꝑnȩ frequentiae la&itiam ꝑuenimꝰ:
dequa nunc scĩspĩ pignus accipimus:
Adistũ finem toto amore tendamus.
in quosine fine laxabimur: Ibi suꝑ noꝵ
ciuiũ societas sc̃a: ibi sollẽpnitas certa:
Ibi requies sctura: ibi pax uera: quae
nobis iamnon relmquitur seddatur :¬

Expanded text:
in Deo gaudere cum proximo. Tunc ad illam in Deo gaudere cum proximo. Tunc ad illam supernae frequentiae laetitiam perveniemus, de qua nunc sancti Spiritus pignus accepimus. Ad istum finem toto amore tendamus, in quo sine fine laetabimur. Ibi supernorum civium societas sancta; ibi solemnitas certa; ibi requies secura; ibi pax vera, quae nobis jam non relinquitur, sed datur
Abbreviated transcription (Latin):
non possumꝰ incelo. ut dũ in offenso pe¬
de operis ꝑ hunc interra gradiamur:
adintuendũ illũ quandoq ocults¬
& incelũ leuemꝰ: Sed inoffenso peds. it̃
nr̃m in terra agitur. Sids̃ ac proximꝰ
in tegra mente diligatur: Nec ds̃ cnĩ
uere sine proximo: Nec proximus
uere diligit᷑ sie dõ: Hinc ett qđ ncut
malio serinone iam diximꝰ: isdẽ sp̃s
secundo legitur discipulis datꝰ: Priuꝰ
adõ interra degente post modum
adño cȩlo p̃sidente Int̾ra quippe. ut
diligatur proximus: ccelo uero ut
diligatur ds̃: Sedcur prius interra.
post modũ ccelo. Pisi quod patenter
datur intelligi. quia uixta io hannis
uocẽ qui frẽm suũ non diligit queui¬
d&. dm̃ quem non uid& quomodo
potest diligere. diligamꝰ ergo ꝓxi¬
mũ fr̃s: amemͦ eũ qui uixta nos est:
ut ꝑuenire ualeamꝰ ad amorẽ illius
qui suꝑ nos est: Meditetur mens in pro¬
ximo qđ exhibeat dõ. ut ꝑ fecte mereat᷑

Expanded text:
non possumus in coelo, ut dum inoffenso penon possumus in coelo, ut dum inoffenso pede operis per hunc in terra gradimur, ad intuendum illum quandoque oculos in coelum levemus. Sed inoffenso pede iter nostrum in terra agitur, si Deus ac proximus integra mente diligatur. Nec enim Deus vere sine proximo, nec proximus vere diligitur sine Deo. Hinc est quod sicut in alio sermone jam diximus , idem Spiritus secundo legitur discipulis datus, prius a Domino in terra degente, postmodum a Domino coelo praesidente. In terra quippe datur ut diligatur proximus, e coelo vero ut diligatur Deus. Sed cur prius in terra, postmodum e coelo, nisi quod patenter datur intelligi quia, juxta Joannis vocem, Qui fratrem suum non diligit quem videt, Deum quem non videt, quomodo potest diligere? Diligamus ergo proximum, fratres, amemus eum qui juxta nos est, ut pervenire valeamus ad amorem illius qui super nos est. Meditetur mens in proximo quod exhibeat Deo; ut perfecte mereatur
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat: Corte quẽ inse uidere nullo
modo ualcmꝰ : hunc inseruis fius ui¬
dere iam possumꝰ: Quos dũmira
conspicimus agere: certũ nobisfit.
meorũ mentibus dm̃ habitare: Inre
aũt incorporea: areb corporalib
usũ trahamus: Nemo & eĩ nr̃m
orientẽ clare solem insphera illius inten¬
dendo ual& conspicere: quiatensi meiꝰ
radiis oculi reuerberantur: Sed sole
illustratos montes aspicimꝰ. Et quia
iam sol ortus est uidemus: Quia ergo
solem iustitiae in seipso uidere non pos¬
sumꝰ: minlustratos montes. claritatẽ
illius uideamus : Sc̃os uidelic& apłos.
qui uirtutib emicant: miraculis corus¬
cant: quos nati solis claritas ꝑfudit:
Et cũ inscipso sit muisibilis. ꝑ eos nobis
quasi ꝑ inlustratos montes. se uisibilẽ
p̃buit: Uirtus eñi diuinitatis inse:
quasisol incelo est. Virtus diuinitats
in hominibus. sol interra. Solem ergo.
iustitiae intucam᷑ int̾ra: quẽ uidere

Expanded text:
veniat. Certe quem in se videre nullo veniat. Certe quem in se videre nullo modo valemus, hunc in servis suis videre jam possumus. Quos dum mira conspicimus agere, certum nobis fit in eorum mentibus Deum habitare. In re autem incorporea a rebus corporalibus usum trahamus. Nemo etenim nostrum orientem clare solem, in sphaeram illius intendendo, valet conspicere, quia tensi in ejus radiis oculi reverberantur; sed sole illustratos montes aspicimus, et quia jam sol ortus est videmus. Quia ergo solem justitiae in seipso videre non possumus, illustratos montes claritate illius videamus, sanctos videlicet apostolos, qui virtutibus emicant, miraculis coruscant, quos nati solis claritas perfudit, et cum in seipso sit invisibilis, per eos nobis quasi per illustratos montes se visibilem praebuit. Virtus enim divinitatis in se quasi sol in coelo est; virtus divinitatis in hominibus, sol in terra. Solem ergo justitiae intueamur in terra, quem videre
Abbreviated transcription (Latin):
ud dixerim. Nisi quod mentes
tertenoꝵ hominũ cęlum fecit.
nẽ unigeniti filii dĩ: qualis sit
hodierna sollẽpnitas deaduentu
sp̃sscĩ: Sicut cñi illa.: ita quoq ethec ẽ.
honorabilis: In illa quippe ds̃ ise
inistauero. homines uementẽ desuꝑ
susceper̃ dm̃: In illa ds̃ naturaliter
factus est homo: inista homines factst̃
ꝑ adoptionẽ dui: Siergo carnales re
manere in morte nolumus: hunc fr̃s
cogitatione apudse aliquis: Quomͦ
diligere ualeo quemignoro. haec &
nos concedimus: quia mens uinbilib
intenta. uidere nescit inusibilem:
Nulla eñi nisi uisibilia cogirat: Eaq
&cũ nonagit. eorũ imagines introrsus
thrahit: Dũq inimaginib corporeis
iac&. surgert ad incorporea ñ ual&:
Vnde fit: ut tanto deterius creatorẽ
nesciat: quanto incogitatione sua.
familiarius corpoream creturã portat:
Sedcũ dm̃ uidere non possumꝰ: habemꝰ
aliquid quod agamꝰ unde interfiat.
qđ ad eum nrãe intellegentiȩ oculis

Expanded text:
ud dixerim, nisi quod mentes ud dixerim, nisi quod mentes terrenorum hominum coelos fecit? nem unigeniti Filii Dei qualis sit hodierna solemnitas de adventu Spiritus sancti. Sicut enim illa, ita quoque et haec est honorabilis. In illa quippe Deus in se in ista vero homines venientem desuper susceperunt Deum. In illa Deus naturaliter factus est homo, in ista homines facti sunt per adoptionem dii. Si ergo remanere carnales in morte nolumus, hunc, fratcogitatione apud se aliquis: Quomodo diligere valeo quem ignoro? Hoc et nos concedimus, quia mens, visibilibus intenta, videre nescit invisibilem. Nulla enim nisi visibilia cogitat, eaque et cum non agit, eorum imagines introrsus trahit; dumque in imaginibus corporeis jacet, surgere ad incorporea non valet. Unde fit ut tanto deterius Creatorem nesciat, quanto in cogitatione sua familiarius corpoream creaturam portat. Sed cum Deum videre non possumus, habemus aliquid quod agamus, unde iter fiat quo ad eum nostrae intelligentiae oculus
Abbreviated transcription (Latin):
puerũ: Et psalmistam facit: Imploe
pastorem armentariũ sy comoros uł¬
licantem: Et prophȩcã facit: Implet
sp̃s: Nulla ad discendũ mora agtur
in nom.ne qđ uoluerit: mox ut tetige¬
rit mentem doc&: Solũq tetigisse.
docusse est: Nam humanũ anuimũ
subito ut inlustrat in mutat: ab ne¬
gat hunc repente quoderat. ex hib&
repente quod nonerat: Pensemꝰ scõs
predicatores nr̃os quales hodierna
de repperit: Et quales fecit: Certe
qui inuno conclaui prouidȩorum
metu residebant. natiuitatissuȩ sin¬
guli linguam nouerant: Ettameni
nec eaipsa lingua quã nouerant aꝑ¬
te xp̃m loqui p̃sumebant: Uenit
& insua lingua loqui metuebant:
Inflãmatũ & eñĩ cordespexit tor¬
menta corporis. quȩ ante metue¬
bant: Uuicit uim carnalis formidi¬
nis.: pracamore conditoris: & qui
prius siis aduersariis succũbebant
formidine eisiam pracerant aucto¬
riate: Qui ergo intantȩ eos celsi¬
tudinis culmen erexit. quid ali¬

Expanded text:
puerum, et psalmistam facit . Implet puerum, et psalmistam facit . Implet pastorem armentarium sycomoros vellicantem, et prophetam facit . Implet te Spiritus! Nulla ad discendum mora agitur in omne quod voluerit. Mox ut tetigerit mentem, docet, solumque tetigisse docuisse est. Nam humanum animum subito ut illustrat immutat; abnegat hunc repente quod erat, exhibet repente quod non erat. 9. Pensemus sanctos praedicatores nostros quales hodierna die reperit, quales fecit. Certe qui in uno conclavi pro Judaeorum metu residebant, nativitatis suae singuli linguam noverant, et tamen nec ea ipsa lingua quam noverant aperte Christum loqui praesumebant. Venit et in sua lingua loqui metuebant. Inflammatum etenim cor despexit tormenta corporis, quae ante metuebat; vicit vim carnalis formidinis prae amore conditoris. Et qui prius suis adversariis succumbebant formidine, eis jam praeerant auctoritate. Qui ergo in tantae eos celsitudinis culmen erexit, quid ali
Abbreviated transcription (Latin):
qualis post aduentũ sp̃s excitat. au¬
dimꝰ: Eit conuentus magistratus
arq semorũ: cacsis denuntiat᷑ apłis.
emn nomine iħu loqui debeant: Petrus
magna auctoritate respondit. oboedire
oporta dõ magisquã hominibus:
Et rursus: Siuistũẽ. inconspetu dĩ.
uos potius audire quã dm̃: iudicate:
Non eñi possumꝰ quae uidimꝰ & audi
uimus. non loqui: & illi quidẽ ibant
gaudentes a conspectu concilii: quo
digni habitist̃ ꝓnomine iłu contume¬
lias pati Ecce gaud& p&rus inuer¬
beribus: quiante inuerbis timebat:
Et qui prius ancillȩ uocẽ requisitus
timuit: post aduentũ scĩ sp̃s uires pͥn¬
cipũ cesus premit: Lib& oculos fidei
inuirtute opificis huiꝰ attollere: atq
sparsim patres testamenti noui ac
ueteris considerare: Ecce aꝑtis eisdẽ
oculis fidei : dauid amos. danihelem.
p&rũ. paulũ: mathcũ intueor: Et
sc̃s̃ iste sp̃s qualissit arcifex. considerare
uolo. Sedmipsa mea consideratione
deficio: Implet namq eytharedum

Expanded text:
at audiamus. Fit conventus magistratus atque seniorum, caesis denuntiatur apostolis ne in nomine Jesu loqui debeant: Petrus magna auctoritate respondit: Obedire oportet Deo magis quam hominibus . Et rursus: Si justum est in conspectu Dei vos potius audire quam Deum, judicate. Non enim possumus quae vidiloqui . Et illi quidem ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumelias pati . Ecce gaudet Petrus in verberibus, qui ante in verbis timebat. Et qui prius ancillae voce requisitus timuit, post adventum sancti Spiritus vires principum caesus premit. Libet oculos fidei in virtutem opificis hujus attollere, atque sparsim Patres testamenti novi ac veteris considerare. Ecce, apertis eisdem oculis fidei, David, Amos, Danielem, Petrum, Paulum, Matthaeum intueor, et sanctus iste Spiritus qualis sit artifex considerare volo, sed in ipsa mea consideratione deficio. Implet namque citharoedum
Abbreviated transcription (Latin):
pentino sonitu suꝑ discipulosuenit:
mentesq carnaliũ insui amorem
ꝑmutauit: &foris apparentibus
linguis ign̾eis intus facta st̃ corda
flãmantia: quiadum dm̃ mignis
uisione susceperunt. ꝑ amorem sua¬
uit̃ arserunt: Ipse namq sp̃s sc̃s
amorest: Vnde &iohannes dicit:
D̾s caritas est: Quiergo mente
integra dm̃ desiderat. profecto
iam hab& que amat: Neq em̃ qͥs ꝗ
poss& dm̃ diligere: sicum qũe dili
git non haber&: Sed ecce sumus¬
quisq ur̃m requiritur andiligat
dm̃: tota fiducia & secura mente
respond&. diligo In ipso aũt lec¬
tionis exordio audistis. quod
uerttas dixtt : siqͥs  diligit
me sermonẽ meũ ser uabit:
Probatio ergo dilectionis: exibitio ẽ.
operis: Hinc mepła sua: idẽ iohes
dicit: Quidiqit qua diligo dm̃.
& mandata cuis non custodit: men¬
daxest. Uere cłindiligimꝰ: Siman

Expanded text:
pentino sonitu super discipulos venit , mentesque carnalium in sui amorem permutavit, et foris apparentibus linguis igneis, intus facta sunt corda flammantia, quia dum Deum in ignis visione suscipiunt, per amorem suaviter arserunt. Ipse namque Spiritus sanctus amor est. Unde et Joannes dicit: Deus charitas est . Qui ergo mente integra Deum desiderat, profecto jam habet quem amat. Neque enim quisquam posset Deum diligere, si 1575 eum quem dilihaberet. Sed ecce, si unusquisque vestrum requiratur an diligat Deum, tota fiducia et secura mente respondet, Diligo. In ipso autem lectionis exordio audistis quid Veritas dicat: Si quis diligit me, sermonem meum servabit. Probatio ergo dilectionis, exhibitio est operis. Hinc in Epistola sua idem Joannes dicit: Qui dicit, Dilige Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Ve
Abbreviated transcription (Latin):
assumente se. & in habitante in se. & co
operante ꝑ se diuinitate nos recreare.
nequiuit. Atq ideo urrbũ caro factũ .ẽ.
idest ds homo factus. t̃. & habitauit in
nobis: ut ꝑ cognitũ nobis hominis
habitũ. nobis conuersando congruere.
nos alloquendo instruert. nob uiuendi
uiam p̃bere. pro nobis contra hostem
confligert. nrãm mortem moriendo ac
resurgendo poss& destruert. Per cort̾nã
uero patri diuinitatẽ nos interius uiui.¬
ficando ad diuina sustollerde: remissio
concederet: &e post bonorũ ꝑfectionẽ
operũ. non solũ nos ad uidendã głam
claritatis suȩ ꝑducer& humanitatis:
sed & incõmutabilem nobis essentiam

Expanded text:
assumente se, et inhabitante in se, et assumente se, et inhabitante in se, et operante per se divinitate, nos recreare nequivit. Atque ideo Verbum caro factum est, id est, Deus homo factus est, et habitavit in nobis, ut per cognitum nobis hominis habitum nobis conversando congruere, nos alloquendo instruere, nobis vivendi viam praebere, pro nobis contra hostem confligere, nostram mortem moriendo ac resurgendo posset destruere: per coaeternam vero Patri divinitatem nos interius vivificando ad divina sustolleret, remissionconcederet, et post bonorum perfectionem operum non solum nos ad videndam gloriam clarificatae suae perduceret humanitatis, sed et inco
Abbreviated transcription (Latin):
in utero uirginis concepit. & homo fi¬
eri inciper&. uerus tã. &ds̃. Unde &
eadem gloriosa semꝑ uirgo maria. ñ
solũ hominis xp̃i. sed & di genitrix. re.¬
&t credenda & confitenda est. Idem
ueritate plenus erat. & est: ipsa uidelic&
uerbi diuimeate quȩ hominem illum
singularit᷑ electũ cũ quo una xp̃i ꝑ.¬
lunt in faciendã hominis naturam
cõmutans. sed ipsa apud patrt̃ maneps
totũ qͦd erat. totam de semine dauid
naturã ueri hominis quã ñ habebat
qui humanam redẽptoris nr̃i natiui¬
tatem hodi annua d̾tuotione. recoli¬
mus: & diuinam parit̃ & humanam
enis naturam. non annuo sed continuo
semꝑ amplectamur amore : diuinam.
ꝑ quã creati sumus cũ non essemus:
humanã. ꝑ quã retreati sumus. cũ ꝑditi
essemus. Et quidem diumna conditoris
nr̃i uirtus. sine assũptione humanitatis
nos recreare erat idonea: humana aut̃
ciusdem redẽpeoeis nr̃i infirmitas. sine

Expanded text:
in utero Virginis conciperetur, homo fiin utero Virginis conciperetur, homo fieri inciperet verus esse Deus. Unde et eadem gloriosa semper virgo Maria, non solum hominis Christi, sed et Dei genitrix recte credenda et confitenda est. Idem veritate plenus erat et est, ipsa videlicet Verbi divinitate, quae hominem illum singulariter electum, cum quo una perlunt, in faciendam hominis naturam commutans; sed ipsa apud Patrem manens, totum quod erat, totam de semine David naturam veri hominis, quam non habebat, qui humanam Redemptoris nostri nativitatem hodie annua devotione recolimus, et divinam pariter et humanam ejus naturam non annuo, sed continuo semper amplectamur amore. Divinam, per quam creati sumus, cum non essemus; humanam, per quam recreati sumus, cum perditi essemus. Et quidem divina conditoris nostri virtus, sine assumptione humanitatis nos recreare erat idonea: humana autem ejusdem Redemptoris nostri infirmitas, sine
Abbreviated transcription (Latin):
homint̃ ex temporrt assumens in unita¬
dem suc ꝑsonȩ uerũ quẽ non habuerat.
Sequitur. Et uidimus głam eius. głam
quasi uigeniti a patre. plenum gr̃s
& ueritatis. Głam xp̃i quam antt
incarnitionem uidert non poterant
homines. post incarnationem inderunt:
aspicientes humanitatem miraculis reful¬
gentem. & intelligentes diuinitatẽ intus
latitantem: ili maxime. qui et eiꝰ clari.¬
tatem ante passiontm transfigurati in
monte scõ contẽplari meruerunt: uoce
lapsa ad eũ huiuscemodi a magnifica.
gła. hnc ÷ filius m̃s dilictus in quo mͥ¬
bene cõplacui: & post passionem resur¬
rectionis ascensionisq ipsius gła con¬
specta. sp̃s eius sunt dono mirisice re¬
fecti. Quib om̃ib manifeste cognoue¬
runt qͦd huius modi gła non cuilib&
scorũ. sed illi soli homini. qui ess& in
diuinitate unigenitus a patre conue.¬
niret. Quodd aut̃ sequitur. plenũ gr̃ȩ
moetalib datũ est: ut statim ex quo

Expanded text:
hominem ex tempore assumens in unitahominem ex tempore assumens in unitatem suae personae verum, quem non habuerat. Sequitur: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis. Gloriam Christi quam aincarnationem videre non poterant homines, post incarnationem viderunt, aspicientes humanitatem miraculis refulgentem, et intelligentes divinitatem intus latitantem; illi maxime, qui et ejus claritatem, ante passionem transfigurati in monte sancto, contemplari meruerunt, voce delapsa ad eum hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui , et post passionem resurrectionis, ascensionisque ipsius gloria conspecta, Spiritus ejus sunt dono mirifice refecti ; quibus omnibus manifeste cognoverunt quod hujusmodi gloria non cuilibet sanctorum, sed illi soli homini qui esset in divinitate unigenitus a Patre, conveniret. Quod autem sequitur: Plenum gratiamortalibus datum est ut statim ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
fraglitatis. homines diuinȩ uirtutis
suȩ donaret. ẽt. participes. Et uerbũ
caro factũ ẽ: & habitauit in nobis. Qđ
est dicere. Et filius dĩ homo factus est:
& int̾ homines conuersatus .ẽ. Solet
nanꝙ scriptura. modo animȩ. modo
carnis uocabulo totũ designare homi¬
nem. Animȩ uidelic& ut scriptũ est :
quia descendit iacob in egyptũ in ani¬
mabus septuaginta. Carnis uero ut
rursus scriptũ.ẽ: & uidebit om̃is caro
salutare dĩ. Neq enĩ uel animȩ sine
corporib in egyptũ descendere. uł caro
sine anima uidert aliquid potest: sed
hic ꝑ aninã totus homo. ibi signatur
ꝑ carnem. Sic ergo hoc loco qͦd dicitur.
& uerbũ caro factũ. ẽ: nichil aliud debo
intelligi. qũa si diceretur: & dĩ homo fa.¬
ctus. ẽ. carnem uidelic& induendo &
animam: ut sicut quisq nr̃m unꝰ homo
ex carne constat & anima: ita unus
ab incarnationis dempore xp̃s ex diui.
ȩterno in gtͣnũ existens uerus ut erat:

Expanded text:
fragilitatis, homines divinae virtutis fragilitatis, homines divinae virtutis suae donaret esse participes. Et verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Quod est dicere: Et Filius Dei homo factus est, et inter homines conversatus est. Solet namque Scriptura modo animae, modo carnis vocabulo, totum designare hominem. Animae videlicet, ut scriptum est: Quia descendit Jacob in Aegyptum in animabus septuaginta ; carnis vero, ut rursus scriptum est: Et videbit omnis caro salutare Dei . Neque enim vel animae sine corporibus in Aegyptum descendere, vel caro sine anima videre aliquid potest; sed hic per animam totus homo, ibi signatur per carnem. Sic ergo hoc loco quo dicitur: Et Verbum caro factum est, nihil aliud debet intelligi quam si diceretur: Deus homo factus est, carnem videlicet induendo et animam; ut sicut quisque nostrum unus homo constat ex carne et anima, ita unus ab incarnationis tempore Christus ex diaeterno in aeternum existens verus ut erat,
Abbreviated transcription (Latin):
quot qt receperunt eũ: dedit eis po¬
testatem filios dĩ fieri. Quot quot
inquit receperunt eũ. Non ÷ enim
ꝑsonarũ acceptor dĩ: sed in om̃i gente
qui timet dm̃. & operatur iusticiam
acceptus est illi. Quo aut̃ ordine cre¬
dentes filii dĩ possunt fieri. & quantũ
hȩc generatio a carnali distet. subse¬
cutus euangłista designat. Qui non
ex sanguinib inquit. neq ex uolun¬
tate carnis. neq ex uoluntate uiri:
sed ex dõ nati sunt. Carnalis quippe
nr̃a singulorũ generatio. ex sangui.¬
nibus idest ex natura maris & femiig.
&r cõplexu coniugu duxit originem.
ar spũ scõ: non potest introirt in
regiũ. d̾i. Qnod natũ .t̃. ex carnt.
caro est: & quod natũ. ẽ. de. sp̃u. sp̃s est.
U erũ ne quis hominũ dubitet. filiũ se dĩ.¬
& coheredem xp̃i posse fieri. dat exem¬
plũ euangłista. quia & ipse filius dĩ ho¬
mo fieri. & int̾ homines habitare digna¬
tus est: ut humanȩ particeps existendo

Expanded text:
quotquot receperunt eum, dedit eis poquotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri; Quotquot, inquit, receperunt eum. Non est enim personarum acceptor Deus, sed in omni gente, qui timet Deum et operatur justitiam, acceptus est illi . Quo autem ordine credentes filii Dei possent fieri, et quantum haec generatio a carnali distet, subsecutus evangelista designat. Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Carnalis quippe ra singulorum generatio ex sanguinibus, id est, ex semine maris et feminae, a complexu conjugii duxit originem; a. Quod natum est ex carne, caro est; et quod natum est ex spiritu, spiritus est. Verum ne quis hominum dubitet filium se Dei et cohaeredem Christi posse fieri, dat exemplum evangelista, quia et ipse Filius Dei homo fieri et inter homines habitare dignatus est, ut humanae particeps existendo
Abbreviated transcription (Latin):
creatons sui maiestate reflexos. In pro.¬
In ꝓpria uenit: quia in mundo quem
ꝑ diumnitatem ficit. ꝑ humanitatẽ
apparuit. In propria uetit : quia in
gente iudea qua sibi p̃cȩceris nationi¬
bus spetiali gr̃a copulauerat. incarna¬
ri dignatus. ẽ. In mundo gͦ erat: & in
mundũ uenit. In mundo erat ꝑ diui¬
humanitatis. ẽ: manert diuinitatis.¬

Expanded text:
creatoris sui majestate reflexos. In creatoris sui majestate reflexos. In pria venit, quia in mundo, quem per divinitatem fecit, per humanitatem natus apparuit. In propria venit, quia in gente Judaea, quam sibi prae caeteris nationibus speciali gratia copulaverat, incarnari dignatus est. In mundo erat ergo, et in mundum venit. In mundo erat per divihumanitatis est; manere et es
Abbreviated transcription (Latin):
de quo dicitur. frat lux utra: quac
illutnat. omnẽ hominem uenientẽ
siue naturali ingenio. seu sapientia di.¬
uina. Sicut enĩ nemo astipso. ẽt: ita etiã
nemo a scipso sapiens. eẽ. potest: sed illo
illustrante de quo scriptũ. ẽ. Om̃is sapi¬
entia a dño dõ est. Cuius utramq na¬
turam. & diuinam uidelic& qua semꝑ
ubiꝙ totus manet. & humanam ex qua.
in dempore natus. loco inclusus appa.¬
ruit. consequent̃ euangłista describit
dicens. In mundo erat. & mundus ꝑ
ipsum factus. ẽ: & mundus cum non
cognouit. In ꝓpria uenit: & sui cum
non receperunt. In mundo quippe
erat.  mundus ꝑ ipsum factus. ẽ: qͥa
d̃s trat. quia totus ubiq. quia suȩ pre¬
sentia marestatis. sint labore regers.
& sine onere continens quod fecit.
Et mundus eũ non cognouit: quia lux
intenebris lucet: & tenebre eam nori
cõphenderunt. Mundũ nanq hoc lo
co dicit homines mundi amore deceptos.
atq inherendo creature. ab agnosatnda

Expanded text:
t lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem lluminatur sive naturali ingenio, seu sapientia divina. Sicut enim nemo a semetipso esse, ita etiam nemo a semetipso sapiens esse potest, sed illo illustrante, de quo scriptum est: Omnis sapientia a Domino Deo est. Cujus utramque naturam, et divinam, videlicet, qua semper ubique totus manet, et humanam, ex qua in tempore natus, loco inclusus apparuit, consequenter evangelista describit dicens: In mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. In propria venit, et sui eum non receerat, et mundus per ipsum factus est, quia Deus erat, quia totus ubique, quia suae praesentia majestatis, sine labore regens et sine onere continens quod fecit. Et mundus eum non cognovit. Quia lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Mundum namque hoc in loco dicit homines, mundi amore deceptos, atque inhaerendo creaturae, ab agnoscenda
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ urqs euanglistarũ. mathei uide.¬
lic&: lacȩ manifestatam cognouimꝰ:
Iti ioħis euangłiste dicta scrutari :¬
ii singularis priuilegio meruit casti¬
atis. ut ceteris altius diuinitatis ipsius
caperet simul. & patefaceret archanũ.
eq enĩ frustra in cena suꝑͣ prctus dñi
iħu recubuisse ꝑhibetur: sed ꝑ hoc ty¬
pice docetur. quia celestis haustum
sapientiȩ ceteris excellentius de scĩssimo
eiusdem pectoris fonte potauerit.
Unde & merito in figura quattuor ani¬
maliũ. aquilȩ uolanti comparatur.
Cunctis quippt anib aquila celsius no¬
lart. cunctis animantib clarius solis
ddiis infigere consueuit obtutus.¬
Et eteri cuangłisit quasi in terra ambu¬
lait cũ dño : qui temporalem eius
geneiionem parit̾ & temporalia.
ficta nfficient᷑ exponentes. pauca de
ad celũ uolat cũ dño: qui ꝑ pauca de
& limpidius speculando cognouit.
ac nobis cognoscendam scribendo con¬
tradidit. Ergo alii euangłists xp̃m ex

Expanded text:
s evangelistarum, Matthaei videlicet et Lucae, manifestatam cognovimus,beati Joannis evangelistae dicta scrutari, qui singularis privilegio meruit castitatis ut l et patefaceret arcanum. Neque enim frustra in coena supra pectus Domini Jesu recubuisse perhibetur, sed per hoc typice docetur quia coelestis haustum sapientiae caeteris excellentius de sanctissimo ejusdem pectoris fonte potaverit. Unde et merito in figura quatuor animalium aquilae volanti comparatur. Cunctis quippe avibus aquila celsius volare, cunctis animantibus clarius solis radiis infigere consueEt caeteri evangelistae quasi in terra ambulant cum Domino, qui, temporalem ejus generationem pariter et temporalia facta sufficienter exponentes, pauca de ad coelum volat cum Domino, qui, perpauca de et limpidius speculando cognovit, ac nobis cognoscendam scribendo contradidit. Ergo alii evangelistae Christum ex
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ ꝑhbera dc lumine. Erat lux
uera: quȩ illuminat omnem hominẽ
uenientem in hunc mundũ. Et sc̃i qui¬
dem homines lux sunt uocati recte :
dicente ad cos dño. Uos estis lux mun¬
di. Et apłs paulus. Euistis aliquando
tenebre: nunc aut̃ lux in dño. Sed
multũ distat int̾ lucem quȩ illumina.¬
tur. &lucem quȩ iluminat: inter eos
qui participationem uert lucis accipi¬
p̃sentia. quoscũꝙ attigerit illustrare
sufficit. Ad cuius cõparationẽ uerx lu¬
cis. non tantũ minores qui lib& decti.
uerũ etiã ipse ioħes quo maior int̾ na¬
tos . mulierũ non surrexit. lux non
quod putabatur monstretur. Ille enĩ¬

Expanded text:
beret de lumine; erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et sancti quidem homines lux sunt recte vocati, dicente ad eos Domino: Vos estis lux mundi . Et apostolo Paulo: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sed multum distat inter lucem quae illuminatur, et lucem quae illuminat; inter eos qui participationem verae lucis accipit sua praesentia, quoscunque attigerit, illustrare sufficit. Ad hujus comparationem verae lucis, non tantum minores quilibet electi, verum etiam ipse Joannes, quo major inter natos mulierum nemo surrexit, lux non sse, quod putabatur, monstretur. Ille eni
Abbreviated transcription (Latin):
ficantes & laudantes dm̃ in omm̃quȩ
audierant & uiderant: quantoma
oportet nos qui totã incarnation niꝰ
seriem ex ordine cognouimꝰ. qui sa¬
mentis illius imbuti sumus. in om̃i
głam eius ac laudem. non solũ uerbo
sed etiam factis p̾dicart: neq unquã
obliuisci. qͦd ideo d̾s homo natus est.
ut nos ad imaginem & sumilitudinem
suȩ diuinitatis renascendo reficeret :
ideo baptizatus. ẽ. aqua. ut ad nr̃oꝵ
ablutiont̃ scelerũ. omniũ fluenta.
fecundaret aquarũ : ideo tẽptatus ins
heremo. ut uincendo tẽptatorem. ii¬
bis quoꝙ uincendi peritiam uirtuꝙ
tribuerto: ideo mortuus. ut morqs
ascendit inglũ. ut nobis resipbendi
a mortuis atꝙ in celastib ꝑpitnarei¬
Pro quib singulis. reuersi ad intuitũ pus-¬
sime dispensationis eius glorificemus
& laudemus ipsũ dm̃ acdñm nr̃m iłim

Expanded text:
es et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, quanto magis oportet nos, qui totam incarnationis illius seriem ex ordine cognovimus, qui sacramentis illius imbuti sumus, in omnibus gloriam ejus ac laudem non solum verbo, sed etiam factis praedicare; neque unquam oblivisci quod ideo Deus homo natus est, ut nos ad imaginem et similitudinem suae divinitatis renascendo reficeret: ideo namque baptizatus est aqua, ut ad nostrorum ablutionem scelerum omnium fluenta fecundaret aquarum; ideo tentatus in eremo, ut vincendo tentatorem nobis quoque vincendi peritiam virtutemque tribueret; ideo mortuus, ut mortis ascendit in coelum, ut nobis resurgendi a mortuis, atque in coelestibus perpetuo rePro quibus singulis reversi ad intuitum piissimae dispensationis ejus, glorificemus et laudemus ipsum Deum ac Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
actuũ cogitationũq mundarũ sibi
aggrogans multitudinem. ac iusto
moderamint gubernart. cȩlestibus
scripturaru̾̃ pascuis nutrire: & ꝑuigi¬
li sobrtia contra immnundoꝵ sp̃uum
insidias seruart contendit. Maria
aut̃ conseruabat om̃a uerba. hȩc. con¬
ferens in corde suo. Maria uirginalis
pudicitis iura custodicns. setreta xp̃i
quȩ noueiat nemini diuulgare uole¬
bat: sed ipsum hec quando uellet.
& quomodo nellit. diuulgare reueren.¬
ter expectabat. Ipsa aut̃ tadem secit¬
ta ore tacito. uigili tamen corde sedu¬
la scrutabatur. Et hoc. t̃. qͦd ait: con¬
ferens in corde suo. Conferebat quippe
ea quȩ acta uidebat. his quȩ agenda
legerat. Uidebat nanq se de stirpe
dauid ortam: in nazareth de spũ sc̃o
filiũ dĩ concepisst. Legerat in ꝓpheta.
exiet uirga de radice iesse. & na⁊ areus
de radict cius ascendet: & requiescet

Expanded text:
actuum cogitationumque mundarum sibi actuum cogitationumque mundarum sibi aggregans multitudinem, haec justo moderamine gubernare coelestibus Scripturarum pascuis nutrire, et pervigili solertia contra immundorum spirituum insidias servare contendit. Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo. Maria virginalis pudicitiae jura custodiens, secreta Christi quae noverat nemini divulgare volebat, sed ipsum haec quando vellet, et quomodo vellet divulgare, reverenter exspectabat. Ipsa autem eadem secreta ore tacito, vigili tamen corde sedula scrutabatur. Et hoc est quod ait, Conferens in corde suo. Conferebat quippe ea quae acta videbat his quae agenda legerat. Videbat namque se de stirpe David ortam in Nazareth de Spiritu sancto Filium Dei concepisse. Legerat in propheta: Egredietur virga de radice Jesse, et Nazareus de radi
Abbreviated transcription (Latin):
misisti cħm xp̃m. Et om̃s qui audier̃
mirati sunt: de his quȩ dicta erant
a pastorib ad ipsos. Non celauere si¬
lentio pasteres arthana. quȩ diuinitus
agnoutiant. sed quibuscũq potuere
dictbant: quia & spiritales ȩccłe pa¬
stores in hoc maxme sunt ordinati.
ut uerbi dĩ misteria predicent. & mira
quȩ inscripturis didicerint. miranda
suis auditorib ostendant. Non solum
pastores ep̃i. presbiteri & diacones. ue¬
rum etiam rectores monasteriorum
sunt intelligendi: sed & om̃s fiddes.
qui uel paruilȩ suȩ domus custodiam
gerunt. pastores recte uocantur: in
quantũ cidem suȩ domui sollicita uigi.¬
lantia presunt. Et quicũq ur̃m saltĩ
uni aut duob fr̃ib cotidiano reguni¬
ne prȩest. pastoris ciusdem debit officiũ
implere: quia in quantũ sufficit. pasce
uiuere creditur. pastoris officiũ tenet.
& spiritalem pascit gregem: uigiliasq
noctis custodit supra illũ. si bonorũ

Expanded text:
misisti Jesum Christum . Et omnes qui audierunt, misisti Jesum Christum . Et omnes qui audierunt, mirati sunt, et de his quae dicta erant a pastoribus ad ipsos. Non celavere silentio pastores arcana quae divinitus agnoverant, sed quibuscunque potuere dicebant; quia et spirituales Ecclesiae pastores in hoc maxime sunt ordinati, ut Verbi Dei mysteria praedicent, et mira quae in Scripturis didicerint miranda suis auditoribus ostendant. Non solum autem pastores, episcopi, presbyteri et diacones, vel etiam rectores monasteriorum sunt intelligendi, sed et omnes fideles, qui vel parvulae suae domus custodiam gerunt, pastores recte vocantur, in quantum eidem suae domui sollicita vigilantia praesunt. Et quicunque vestrum saltem uni aut duobus fratribus quotidiano regimine praeest, pastoris ejusdem debet officium implere. Quia in quantum sufficit, pascervatus vivere creditur, pastoris officium tenet, et spiritualem pascit gregem, vigiliasque noctis custodit super illum, si bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
ut hȩc in futuro ꝑfecte cognitionis
uisu. comp̃hendere ualeamu.
Hȩc & enĩ sola. ac uera est beatorum
non solu hominu sed angłorũ uita
faciem ꝑpetuo su cernere creatoris:
quã desiderabat ardent̃ psalmista qui
dicebat. Sitiuit anuna mea ad dm̃
uiuum. quando ueniam & apparebo
ante faciem di: Cuius solius uisione.
non aut̃ ulla terrenarũ rerũ affluen¬
tia desideriũ suũ satiari posse signauit.
cũ ait. Satiabor dũ manifestabitur
gła tua. Uerũ quia non otiosi ac desi¬
des. sed uirtutũ oꝑib insudantes. di¬
uina contẽplatione sunt digni. solli¬
cite p̾misit. Ego aut̃ cũ iusticia ap¬
parebo in conspectu tuo. Uidentes gͦ
pastores cognouerunt de uerbo qͦd
dictũ erat illis de xp̃o: quia uisio di.
cognitio ens est. Et hȩc ÷ sola beata
hominis uita: ipso dicente ac testante.
qui nos patri cõmendans dicit inter
alia. Hȩc ÷ aut̃ uita gt̃na: ut cogno.¬
scant te ẽt. uerũ & unũ dm̃. & quem

Expanded text:
ut haec in futuro perfectae cognitionis ut haec in futuro perfectae cognitionis visu comprehendere valeamus. Haec etenim sola ac vera est beatorum non solum hominum, sed et angelorum vita, faciem perpetuo sui cernere Creatoris, quam desiderabat ardenter Psalmista, qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Cujus solius visione non autem ulla terrenarum rerum affluentia desiderium suum satiari posse signavit, cum ait: Satiabor dum manifestabitur gloria tua Verum, quia non otiosi ac desides, sed qui virtutum operibus insudant, divina contemplatione sunt digni, sollicite praemisit: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo. Videntes ergo pastores cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de Christo, quia visio Dei cognitio ejus est, et haec est sola beata hominis vita, homine ipso dicente ac testante, qui nos Patri commendans dicit inter alia: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te esse verum et unum Deum, et quem
Abbreviated transcription (Latin):
sed bonorũ ꝓfectib operũ uidere eandẽ
glorificatã humanitatem. cũ eisdem
ministris digna seruitutis sue mercede
remuneratis. ł estinemus uidere illũ
in diuina patris ac sua maiestate. ful¬
gentem. Festinemus inqu̾a. Nam
tanta beatitudo non cũ desidia ac
torpore querenda: sed alacrit̾ sunt
xp̃i sequenda uestigia. Nam ipse cur¬
sum nr̃m data manu iuuare desiderat:
me post te:. currenus in odorem un¬
guentorũ tuorũ. Citius ergo uirtu¬
tum gressib sequamur: ut meream᷑
consequi. Nemo tardet conuerti ad
dñm: nemo differat de die in diem.
psum ꝑ om̃a & ante om̃a precantes.
ut gressus nr̃os dirigat scđm eloqͥũ
suũ. & non dominetur nr̃i om̃is in¬
iusticia. Uidentes aut̃ cognouerunt
de uerbo qͦd dictũ erat illis de puero
hoc. Et nos fr̃s dilectissimi quȩ dicta
sunt nobis de saluatore nr̃o dõ uero
&r homine interim pia fide ꝑcipere.
plena dilectione festinemꝰ amplecti:

Expanded text:
sed bonorum profectibus operum videre eamdem sed bonorum profectibus operum videre eamdem glorificatam humanitatem cum ejusdem ministris digna servitutis suae mercede remuneratis; festinemus videre illum in divina Patris ac sua majestate fulgentem. Festinemus, inquam, nam non est tanta beatitudo cum desidia ac torpore quaerenda, sed alacriter sunt Christi sequenda vestigia. Nam ipse cursum nostrum data manu juvare desiderat, nos post te, curremus in odorem unguentorum tuorum. Citius ergo virtutum gressibus sequamur, ut mereamur consequi. Nemo tardet converti ad Dominum, nemo differat de die in diem, ipsum per omnia et ante omnia precantes, ut gressus nostros dirigat secundum eloquium suum, et non dominetur nostri omnis injustitia. Videntes autem cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de puero hoc. Et nos, fratres dilectisimi, quae dicta sunt nobis de Salvatore nostro Deo vero et homine, interim pia fide percipere, et plena dilectione festinemus amplecti,
Abbreviated transcription (Latin):
ne procuremus: ut quem illi in p̾se¬
pio uidere uagientem: nos in patris
solio mereamur uidere regnantem.
Et uideamus inquit hoc uerbũ quod
factũ.ẽ. Quã recea & pura fidri sc̃at
confessio. In principio erat uerbum:
& uerbũ erat apud dm̃. & ds erat uerbũ.
Hoc uerbũ natũ ex patre non factũ. x̃:
quia creatura dĩ non est. In qua nati¬
uitate diuina uideri ab hominibus
non potuit: sed ut uideri poss&. uerbũ
caro factũ. ẽ. & habitauit in nobis.
Uideamus ergo inquiunt hoc uerbum
qͦd factũ. t̃: quia antequã factum. t&.
hoc uidere nequiuimus. Quod fecit
dñs: & ostendit nobis. Quod incarnari
fetit dñs: & ꝑ hoc uisibile nob exhibuit.
Et uenerunt festinantes: & inuenerunt
mariam & ioseph. & infantem positũ
in p̃sepio. Uenerunt pastores festinan.¬
tes: & inuenerunt dm̃ hominẽ natũ.
simul & eiusdem natiuitatis ministros.
Festinemus & nos fr̃s mei. ñ passib pedũ.

Expanded text:
ne procuremus, ut quem illi in praesene procuremus, ut quem illi in praesepio videre vagientem, nos in Patris solio mereamur videre regnantem. Et videamus, inquiunt, hoc verbum quod factum est. Quam recta et pura fidei sanctae confessio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum! Hoc verbum natum ex Patre, non factum est, quia creatura Deus non est. In qua nativitate divina videri ab hominibus non potuit; sed ut videri posset, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Videamus ergo, inquiunt, hoc Verbum quod factum est, quia antequam factum esset, hoc videre nequivimus. Quod fecit Dominus et ostendit nobis, quod incarnari fecit Dominus, et per hoc visibile nobis exhibuit. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Venerunt pastores festinantes, et invenerunt Deum hominem natum, simul et ejusdem nativitatis ministros. Festinemus et nos, fratres mei, non passibus pedum,
Abbreviated transcription (Latin):
quod fecit dñs. & ostendit nobis. Et
uenerunt festinantes: & inuenerunt
mariam & ioseph. & infantem positũ
in p̃sepio. Pastores quidem illi. felici
gaudio festinarunt uidere qͦd audie¬
rant. Et quia ardenti amore quesiert̃:
continuo saluatorem que quesierup
inuenire meruerune. Sed intellectu.¬
alium pastores gregum. immo cuncti
fideles qua mentis industria xp̃m que¬
rere debeant. dictis parit̾ suis ostender̃
& factis. Transeamus inquiunt usq
bechleem: & uideamus hoc uerbum
quod factũ. c̃. Transeamus ergo & nos
tatem dñi. & recolamus amando: ciꝰq¬
incarnationem dignis celebremꝰ hono¬
ribus. Transeamus abicctis concupi.¬
scentus carnalib toto mentis desiderio
usq bechlemn suꝑnam: idest domũ
panis uiui. non manu factam sed et̾nã
in celis: & recolamus amando. quia
uerbũ caro factũ.c̃. Illuc carne ascen¬
dit: ibi in dexcera dĩ patris sedet. Illo
eum tota uirtutũ instantia sequam᷑:
& sollicita cordis ac corporis castigatio¬

Expanded text:
s, et ostendit nobis. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Pastores quidem illi felici gaudio festinarunt videre quod audierant: et quia ardenti amore quaesierunt, continuo Salvatorem quem quaesierunt invenire meruerunt. Sed et intellectualium pastores gregum, imo cuncti fideles qua mentis industria Christum quaerere debeant, dictis pariter suis ostenderunt et factis. Transeamus, inquiunt, usque Bethleem, et videamus hoc verbum quod factum est. Transeamus ergo et nostatem David, et recolamus amando qincarnationem dignis celebremus honoribus. Transeamus, abjectis concupiscentiis carnalibus, toto mentis desiderio usque Bethleem supernam, id est, domum panis vivi non manufactam, sed aeternam in coelis, et recolamus amando quia Verbum caro factum est. Illuc carne ascendit, ibi in dextra Dei Patris sedet. Illo eum tota virtutum instantia sequamur, et sollicita cordis et corporis castigatio
Abbreviated transcription (Latin):
loco qui a conuentu pecoꝵ antiquitꝰ
turris gragis uocabatur: & est uno
miliar to ab opente bedileem tubi etiã
in excl̃a monstrantur. Nouerat tunc
uenisse in carie dñm cui una & ęt̃na.
est cũ patre potestas: qui regnũ dar&
eccłs filis scilice gbestis hierłm. Con¬
ferebat ergo mania ea quȩ fienda le¬
gerat. cũ his quȩ im facca cognouit:
non hȩc tamen or promens. sed clau¬
so seruans in corde. U reuersi sunt
pastores glorificantes ocollaudantes
dm̃. in om̃ib quȩ audrant & uideraꝵ

Expanded text:
loco, qui a conventu pecorum antiquitus loco, qui a conventu pecorum antiquitus turris gregis vocabatur, et est uno milliario ad orientem Bethleem, ubi etiam in ecclesia monstrantur. Noverat tunc venisse in carne Dominum, cui una et aeterna est cum Patre potestas, qui regnum daret Ecclesiae, filiae scilicet coelestis Hierusalem. Conferebat ergo Maria ea quae fienda legerat, cum his quae jam facta cognovit: non haec tamen ore promens, sed clauso servans in corde suo. Et reversi sunt pastores, glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant
Abbreviated transcription (Latin):
ex te mͥ egredictur qui sit dominator
in ifrł: & egressus cius ab initio a dieb
gc̾nitati. Uidebat sc in bechleem pe¬
perisse dominatorem ifrb: qui ȩcer¬
nus ex patre dĩ ante. scł̃a natus est.
Uidebat se uirgint̃ concepisst. peperisse
filiũ. & uocasst nomen eius iħim. Lege.¬
rat in prophetis. ecce uirgo concipiet
& pariet filium: & uocabitur nom̃
cius tmmmanuhel. Legerat. bos cogno.¬
uit possessorem suũ. & asinus p̾sepe
domini sui: uidebat dñm positũ in
p̃sepe. quo bos & asinus solet nutrim¬
dus aduenire. Meminerat sibi diccũ
tus altissimi obumbrabit tibi: ideoq
& qͦd nascetur ex te scm uocabitur
filius di. Legerat modũ natiuitatis eiꝰ.
non nisi angło reuelante potuisse co¬
gnosci. dicente isua: generationem
eius quis enarrabit. Legerat & tu
turris gregis nebulosa filis syon usq
ad te uenient: & ueniet potestas pri¬
ma regnũ filiȩ hierłm: audiebat
anglicas uirtutes quȩ sunt filiȩ suꝑ¬
nȩ ciuitatis apparuisse pastorib in

Expanded text:
egredietur qui sit dominator in Israel, et egressus ejus ab initio a diebus aeternitatis. Videbat se in Bethleem peperisse dominatorem Israel, qui aeternus ex Patre Deus ante saecula natus est; videbat se virginem concepisse et peperisse Filium, et vocasse nomen ejus Jesum. Legerat in prophetis: Ecce virgo concipiet, et pariet Filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Legerat: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe domini sui. Videbat Dominum positum in praesepi, quo bos et asinus solent nutriendi advenire. Meminerat sibi dictum tus Altissimi obumbrabit tibi. Ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Legerat modum nativitatis ejus, non nisi angelo revelante, potuisse cognosci, dicente Isaia: Generationem autem ejus quis enarrabit ? Legerat: Et tu, turris gregis nebulosa, filia Sion, usque ad te veniet, et veniet potestas prima, regnum filiae Jerusalem . Audiebat angelicas virtutes, quae sunt filiae supernae civitatis, apparuisse pastoribus in
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ animarũ. Nox cuius uigilias cu.¬
stodiebant suꝑ gregem suũ. perͣicula tẽp¬
tationũ indicat: a quib se suosq subiectos
om̃s qui ꝑfecte uigilant. custodire non
desistunt. Et bene nato dño. pastores suꝑ
gregem uigilant. Ille & enim natus est̾ :¬
qui dicit. Ego sũ pastor bonus. Bonus pa¬
stor: animã suã dat ꝓ ouib suis. Sed &
tempus imminebat: quo idem pastor
sũme bonus missis inmundũ pastoribus
oues suas quȩ longe lateq disꝑsȩ erra¬
bant: ad semꝑ uirentia olestis uitȩ pa¬
scua reuocartt: quorũ sũmo pastori
p̃cepit. Si diligis int: pasct oues meas.
Quod aperiens ait. Confirma frẽs tuos.
Et factũ .t̃. ut discessitunt ab eis angdi:
in cęlum: pastores loquebant᷑ ad inui.¬
cem. Transeamus usq bethleem: & ui'

Expanded text:
fidelium animarum. Nox, cujus vigilias cufidelium animarum. Nox, cujus vigilias custodiebant super gregem suum, pericula tentationum indicat, a quibus se suosque subjectos omnes qui perfecte vigilant, custodire non desistunt. Et bene nato Domino pastores super gregem suum vigilant. Ille etenim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . Sed et tempus imminebat quo idem pastor summe bonus, missis in mundum pastoribus, oves suas, quae longe lateque dispersae errabant, ad semper virentia coelestis vitae pascua revocaret. Quarum curam summo pastori praecepit: Si diligis me, pasce oves meas . Quod apertius aperiens, ait: Confirma fratres tuos . Et factum est: ut discesserunt ab eis angeli in coelum, pastores loquebantur adinvicem: Transeamus usq
Abbreviated transcription (Latin):
lato in bethleem dño saluatore sicut
sacra euangłii testatur hẏstoria.
pastorib qui in regione eadem erant uigi.
angłis dñi magna cũ luce apparuit: exortũ q
mundo solem iusticie. non solũ celestis uoce
sermonis. uerũ etiam claritate diuinȩ lu¬
cis astruxit. Nusqũa enĩ in tota ueteris
instrumenti serie repperimus angelos. qui
tam sedule apparuere patrib cum luce
apparuisse: sed hoc priuilegiũ recte hodi.¬
erno tempori seruatũ. ẽ: quando exortũ. ẽ.
in tenebris lumen rectis corde. misericors
angłi uideretur auctoritas. postqũã unũ
sacramentũ noue natiuitatis edocuit :
statĩ multitudo celestiũ agminũ quac
głam dõ caneret pacemq simul hominib
p̃dicaret affuit: aꝑte demonstrans. quia
ꝑ hanc natiuitatem homines ad pacem
unius fidei. spei. & dilectionis. atq ad
głam diuinȩ laudationis essent conuer¬
tendi. Significant aut̃ mistice pastores
isti gregum. doctores quosq ac rectores

Expanded text:
ato in Bethleem Domino Salvatore, sicut sacra Evangelii testatur historia, pastoribus qui in regione eadem erant vigilaangelus Domini magna cum luce apparuit, exortumque mundo Solem justitiae non solum coelestis voce sermonis, verum etiam claritate divinae lucis astruebat. Nusquam enim in tota Veteris Instrumenti serie reperimus angelos, qui tam sedulo apparuere patribus, cum luce apparuisse; sed hoc privilegium recte hodierno tempori servatum est, quando exortum est in tenebris lumen rectis corde, misericors angeli videretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret, pacemque simul hominibus praedicaret, adfuit, aperte demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi. Significant autem mystice pastores isti gregum doctores quosque ac rectores