comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uero ne. eilius negnitie semis p̃fermiteret Seibiero fratro
Sibe ae hibito mn Rono fernim ubo exegnie fucduor
emy furore armatas concesst  milsius renerẽtie
mtoiti renocatus. Capellanos yltmmi obsegnia uedde¬
s tricto e ladio ysꝗ ag Altare. Sete Aasie
miserabili pectaculo effiosauit his ita turbatis
sepnltinam dis tulu donet Rrcharos premenronats Aobas
A trebatensis cęnobii ueniens ie Monsterio s
Autberti aa agnilonem plagan tumulanil.
He senitia W alteri d¬
Mlolate eiuitate incubuit gnduta uuena Reip. S̾ tatũ
inuoluit M aui walterus totuis tempes tatis
materia. intra urdem nggnila ferocitate Ienesar
sibig aa fautam malitiam Rober fim Peronensen¬
a siciscens domũ ⁊prs çopalõ aliemis heres ocenpare p̃fipsar
qui magis mmageiq chleratuis patriis ysibũs temeratis intollerabiles
iniu̾rias miꝰtres exereu̾ir in ciibus qui tñt pecu̾niaui
non qabet in pinculis mpieoat nec etiam minus¬

Expanded text:
s nequitiae genus pretermitteret, Seihero fratre sibi adhibito, in monasterium ubi exequiae fiebant cum furore armatus concessit, et, nullius reverentiae intuitu revocatus, capellanos ultima obsequia reddentes stricto gladio usque ad altare sanctae Mariae miserabili spectaculo effugavit. His ita turbatis sepulturam distulit, donec Richardus praememoratus abbas Atrebatensis coenobii veniens, in monasterio sancti Autberti ad aquilonarem plagam tumulavit. 120. De sevitia Walteridesolatae civitati incubuit, quanta ruina rei publicae statum involvit. Nam Walterus, totius tempestatis materia, intra urbem ingenita ferocitate seviebat, sibique ad tantam malitiam Rotbertum Perronenadsciscens, domum episcopalem alienus heres occupare praesumpsit. Qui magis magisque efferatus, patriis usibus temeratis, intolerabiles injurias miseris exercuit in civibus. Qui enim pecuniam non dabat, in vinculis rapiebat
Abbreviated transcription (Latin):
Comiti deferens hehero se suine dicta p̃iuligis infclie ille qui
Beatum Angns ⁊ nĩi mn aduerteset memorie dicentem mede
ilos aisputare cõtra el aues ccele qui auetecitates scelsiastia
ꝑpr pariupendens magis magisꝗ̨ lenociniis nsis tebol
as iceptes prauitatibs mi ninie desciscebar unde ab Trliuuo
noie aninis quaui autca a Aolhardo sepe publire rephimas
sea cons taler resultans e se procaci caelligitale lesen dens taua
comcũta anothematos obligil p̃tera uero ad eu uuluns
Iui furoris es ad augmẽtum fue dauinatiãs nn cẽtore qudõ

Expanded text:
comiti deferens habere se supra dicta privilegia. Infelix ille! qui beatum Augustinum non advertebat memoriae dicentem male illos disputare contra claves aecclesiae, qui auctoritepiscopi parvipendens, magis magisque lenociniis insistebat et ab inceptis pravitatibus minime desciscebat. Unde ab Erluino non minus quam antea a Rothardo saepe publice reprehensus, sed constanter resultans et se procaci calliditate defendens, tamen vinculo anathematis obligatur. Preterea vero ad cumulum sui furoris et ad
Abbreviated transcription (Latin):
uuper
napes opãs Ini autece Goris yt p̃misiu̾s a coyaltero e ab alpͥs
denas tatas repererit an medio proclauationõ extutir unde papa
confirmãte nuo ⁊p̃is Abbatibꝰ uicłis quoꝙ qui ini reldebaui
⁊e ẜentiotid̃ caraxaturau Sieri ostuitiil huusiutli

Expanded text:
nuper opes sui antecessoris, ut premisimus, a Waltero et ab aliis devastatas reppererit, in medio proclamationem extulit. Unde papa confirmante, immo episcopis, abbatibus, cunctis quoque qui ibi residebant assentientibus, caraxaturam fieri obtinuit hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
peil dona antecscoris sui Rofzarde a uualtero et as alii
qui milites. ecde eẽ deberem yac tata reperiens ingeniuir
per edem sere Tepus Aruuilphus Remẽsrus Dreshiep̃s pro
nu̾llis scelerib̾ en maxime pro infidelitalo sui Ienioris ab
A piscopati gradu depositꝰ erar an cu̾ius yice. Serbest qui
literatior poe tea nemo extitir Iubrogali fedebar hoc añi¬

Expanded text:
sed bona antecessoris sui Rothardi a Waltero et ab aliis, qui milites aecclesiae esse deberent, vastata repperiens, ingemuit. Per idem vero tempus 991 Arnulfus Remensium archiepiscopus pro multis sceleribus, et maxime pro infidelitate sui senioris, ab episcopali gradu depositus erat; in cujus vice Gerbertus, quo litteratior postea nemo extitit, subrogatus sedebat. Hoc a
Abbreviated transcription (Latin):
Potro auath emate illigatũm quo yq p̃dicte sols autis tito
satiffecerit uel Roma ueniẽdo se ibidem puri fuaueria hoc
qul̃g nobes siuliter intimatus ẽ q̃s obente Ep̃o ues
prabolio repleti spu foleam uel ecdasticas quas uel
⁊oz sin̾e etiu. Sacerdotes rdigneriur dirriiere ac denastare
quis itidem Apostolica si Censura ne hoa amplius agere
uel dignitatis fiant se auathenatis yñculo ꝙ̃ eru̾sz. qui usꝗ

Expanded text:
apostolo anathemate illigatum quousque praedictae sedis antistiti satisfecerit uel Romam ueniendo se ibidem purificauerit. Hoc quoque nobis similiter intimatum est quod obeunte episcopo uel diabolico repleti spiritu soleant res ecclesiasticas quas uel episcopus siue etiam sacerdotes reliquerint diripere ac deuastare. Quibus itidem apostolica censura ne hoc amplius agere uel dignitatis sciant se
Abbreviated transcription (French):
De rabie Sulradi Ablaitis e qũod deiecto
illo Abbatia donas y echardo
unde Ponthex alisnãdue pace adoph Sol al osiletiss
Upremsa fulradi nunime feriabalt qui casdiens surpitodo
quas Rosharaus. sopierar reaintegrare milatemis eegabal u

Expanded text:
De rabie Fulradi abbatis, et quod, dejecto illo, abbatia donatur Richardo. Unde pontifex aliquandiu pacem adeptus, sed ab insolentiis premissi Fulradi minime feriabatur, qui easdem turpitudines quas Rothardus sopierat redintegrare nullatenus cessabat; et
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ or gre ao imxlobo illud flit emꝰ opino parmis
parms susticers/ ⁊e ad meusa/ magua tormi paupecim
micta/ posse accedors. Noli suyͥ douohouis nobis sus Iiasbe
sontentrai. nole accdusai y ie subgmodio ponerd lucde¬
naui. sor praicolio dai suꝑpendie r auddlabro ut luceat
oĩus qui in donio ddi sant fribus Inis. et prosde notis
uolu re siba doctus quod acdxisti a dño. Adoit hb frns
losoras i nuere illius gr̃a, qua denotus discixulis inu¬

Expanded text:
 adimplebo illud. Scis enim optime parvis parva sufficere, nec ad mensam magnatorum, pauperum turbam posse accedere. Noli tuae devotionis nobis subtrahere scientiam. Noli accensam in te sub modio ponere lucernam, sed praecelso eam superponere candelabro, ut luceat omnibus, qui in domo Dei sunt fratribus tuis, et profer nobis veluti scriba doctus, quod accepisti a Domino. Aderit tibi hujus laboris itinere illius gratia, qui duobus discipulis eu
Abbreviated transcription (Latin):
te die tenebrę fugabunt̾: & infirmabunt᷑ iti nere
non proficientes. nec explentes conatꝰ suos: &
festinabunt admuros. Tantꝰ quippe eos uenien¬
tis dñi t̾ror inuadet. & tam in becilles ad repug¬
nandum erunt: ut ad t̃minos mundi fugiant.
quib quasi muris mundus includit᷑ & ambitur
Etp̃parabunt se adresistendũ. qͦmͦ siqͥs inmicum
fugiat. non audens ei resistere cum ad solitudinem
uenerit: si fore hostis sequat᷑. necessitate cogitur
repugnare Uerum illis hoc cogitantib unitĩsa quȩ
& apient᷑ portȩ quas clauserant. & regna eoꝵ cadent.
& substantia idest diuiciȩ reuelabunt᷑. Ipsa aut̃
mundi substantia. & om̃s ancillȩ eius. postquã se xp̃o
subiecerint. & ei seruire ceꝑint. ducent᷑ lȩte atq
gaudentes. & ex intimo confessionis corde credentes:
ita ut columbarum munditiȩ comparent᷑ Mur
captiuitatem. Et NINIUE QUASI PISCͥNA
aquarum aquȩ eĩus. ipse uͦ fugerunt State state.

Expanded text:
te die, tenebrae fugabuntur, et infirmabuntur in itinere, te die, tenebrae fugabuntur, et infirmabuntur in itinere, non proficientes, nec explentes conatus suos, et festinabunt ad muros. Tantus quippe eos venientis Domini terror invadet, et tam imbecilles ad repugnandum 555 erunt, ut ad terminos mundi fugiant, quibus quasi muris mundus includitur et ambitur, et praeparabunt se ad resistendum. Quomodo si quis inimicum fugiat, non audens ei resistere, cum ad solitudinem venerit, si forte hostis sequatur, necessitate cogitur repugnare. Verum illis hoc cogitantibus, universa uniet aperientur portae quas clauserant, et regna eorum cadent, et substantia, id est, divitiae revelabuntur. Ipsa autem mundi substantia et omnes ancillae ejus, postquam se Christo subjecerint, et ei servire coeperint, ducentur laetae atque gaudentes, et ex intimo confessionis corde credentes, ita ut columbarum munditiae comparentur, murmsuis et Nineve quasi piscina aquarum aquae eius ipsi vero fugerunt state state
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicamꝰ arma potentiȩ diaboli tunc tolli ab ho¬
minib & ministros eius fortes qui in ludebant
hominib uigne. om̃s enum adulterantes quasicli.¬
banus corda eorum. uincula quoq quib captiui
ducebant᷑ inuicia. & ascensores curruũ relaxari
Timebunt enim equites in exitib hoc ẽ. in consum¬
matione mundi: & confundent᷑ & conlident᷑ currꝰ
in plateis. Quamuis enim lata & spatiosa uia sit
quȩ ducit ad morcem. tam̃ passura temporis co¬
artati rectum it̃ inuenire non poterunt. sed inse
inuicem conlident᷑. & niclril minus sꝑabunt ue¬
terem furorem. & quasi fulgura huc illucq dis¬
current. Uidebam inquit dñs satanan. quasi fulgur
decelo cadentem. Quod cum diabolus & om̃s optima¬
stes eius intellexerint. recordabunt᷑ consũmatio¬
nis quȩ olim fuerat p̃dicata : & fugient indiebus.
Iequaquam enim u̾sabunt᷑ in noctib. sed clarescen¬

Expanded text:
ut dicamus, arma potentiae diaboli tunc tolli ab hout dicamus, arma potentiae diaboli tunc tolli ab hominibus, et ministros ejus fortes, qui illudebant hominibus in igne. Omnes enim adulterantes quasi clibanus corda eorum : vincula quoque quibus captivi ducebantur in vitia, et ascensores curruum relaxari. Timebunt enim equites in exitibus, hoc est, in consummatione mundi, et confundentur, et collidentur currus in plateis; quamvis enim lata et spatiosa via sit, quae ducit ad mortem : tamen pressura temporis coarctati, rectum iter invenire non poterunt; sed in se invicem collidentur, et nihilominus spirabunt veterem furorem, et quasi fulgura huc illucque discurrent. Videbam, inquit Dominus, satanam quasi fulgur de coelo cadentem . Quod cum diabolus et omnes optimates ejus intellexerint, recordabuntur consummationis quae olim fuerat praedicta, et fugient in diebus. Nequaquam enim versabuntur in noctibus, sed clarescen
Abbreviated transcription (Latin):
pla&e. tene lumbum. confortare robore uehement̃.
q̃m aũtet dñs contumeliam iacob: sicut contumeliam
isrł: quia excutientes excusserunt eos. & propagines
eorum demoliti sunt: Tria p̃cipiunt᷑ uidȩ: pͥmum ut
contemplet᷑ uiam. & it ꝑ quod ambulaturꝰ ẽ. diligent̃
aspiciat: iuxta illud quod in hieremia dicit᷑. state
in uiis. & int̾rogate semitas aet̾nas. & uidete quȩ
sit uia bona. & ambulate inea: ut tum steterimꝰ in
electionem uis morcificet corpus suum & seruituti
in itinerib & conlident᷑ in plateis: quando inlustra¬
tione dñi iacob & israhele sanato: tam demones qua
hi qui eorum seruiunt uoluptati. adño subũtentur
Possumꝰ liȩc & depͥmo aduentu eius intelligere: quan¬
do uiri fortes & agitatores curruum & equites lo¬
quebant᷑. Quid nobis & tͥ fili dauid Uenisti ante
tempꝰ torquere nos. Sed qm̃ semel propħiam contra
niniuen de consũmatione mundi accipimꝰ. melius ẽ.

Expanded text:
plare viam, tene lumbum, confortare robore Al.plare viam, tene lumbum, confortare robore Al.tit Dominus contumeliam Jacob, sicut contumeliam Israel: quia excutientes excusserunt eos, et propagines eorum demoliti sunt. Tria praecipiuntur Judae. Primum, ut contempletur viam, et iter per quod ambulaturus est, diligenter aspiciat, juxta illud quod in Jeremia scriptum est: State in viis, et interrogate semitas aeternas, et videte quae sit via bona; et ambulate in ea : ut cum steterimus inelectionem viae mortificet corpus suum, et servitutiin itineribus, et collidentur in plateis, quando illustratione Domini Jacob et Israel illustrato, tam daemones quam hi qui eorum serviunt voluntati, a Domino subvertentur. Possumus haec de primo ejus adventu intelligere, quando viri fortes et agitatores curruum et equites loquebantur: Quid nobis et tibi, fili David? venisti ante tempus torquere nos ? Sed quoniam semel prophetiam contra Niniven de consummatione mundi accepimus, melius est,
Abbreviated transcription (Latin):
ditꝰ. debeo meis simplicit̾ indicare qu& didici Certe
inlectoris erit arbitrio. cum utrumq ꝑcucurrerit.
quid magis sequi debeat indicare. Adniniuen igit᷑
nc̃ sermo conũtit᷑. Et hinc ł maxime obscuri sunt
propħȩ. quod repente dum aliud agit᷑ ad alios ꝑsona
mutat᷑. & dicit᷑ ei Ascendit adte nabugo donosor
qui te obsideat. qui ante hostium uastet agros. ꝑse¬
quat᷑ agricolas. rura populet᷑: qui te quoq ipsam
clausam teneat. Quia itaq tibi inminet bellũ
ecce gaudens propłia nunc p̃conio contemplare di¬
ligent᷑. et conspice & qui tͥ eueniat intuere. Conforta
lumbum. idest accingere: robora uirtutẽ ualde ħẽ
exercitꝰ congrega: quia sicut ultꝰ ẽ. dñs iudam desuꝑ¬
bia sennacherib int̾fecto exercitu eius in iudea & ipse
quoq afiliis suis iugulato: sic ulciscet isrł id est decẽ
umberum propagines corruperunt lxxx. Coatẽ¬

Expanded text:
ditus, debeo meis simpliciter indicare quae didici. Certe ditus, debeo meis simpliciter indicare quae didici. Certe in lectoris erit arbitrio, cum utrumque percurrerit, quid magis sequi debeat, judicare. Ad Niniven igitur nunc sermo convertitur et hinc vel maxime obscuri sunt prophetae, quod repente dum aliud agitur, ad alios persona mutatur et dicitur ei: Ascendit ad te Nabuchodonosor qui te obsideat, qui ante os tuum vastet agros, persequatur agricolas, rura populetur, qui te quoque ipsam clausam teneat. Quia itaque tibi imminet bellum: ecce gaudens propheta nunc praecino, contemplare diligenter et conspice, et quid tibi eveniat, intuere. Conforta lumbos, id est, accingere: robora virtutem valde, hoc est, exercitus congrega: quia sicut ultus est Dominus Judam de superbia Sennacherib, interfecto exercitu ejus in Judaea, et ipso quoque a filiis suis jugulato: sic ulciscetur Israel, id est, amborum  Al. arborum propagines corruperunt. LXX: Contem
Abbreviated transcription (Latin):
ait. accipite spm sc̃m: ipse qui te liberauit de tri¬
bulationo UASTATA ENIM NINIUE. tran¬
seunte mundo: tribulatio quoq ꝑtransiet
A scendit qui disꝑgat in facie tua. custodiens obsi¬
dionem. Contemplare uiam. conforta lumbos.
robora uirtutem ualde. qm̃ sicut reddidit dd
suꝑbiȩ in iacob. sic reddet suꝑbiȩ in isrł: quia
uastatores dissipauerunt eos & propagines eoꝵ
corruperunt: Necessitate compellor quasi inter
saxa & scopulos imminente naufragio sic inter
historiam & allegoriam orationis meȩ cursum
flectere.: & nesubito inpingat ad tendere. Siqͥdẽ
iuxta fabulas poetarun. dextrum scilla latꝰ.
leuum in placata carybdis obsidet Si saxa fugimꝰ
incurrimꝰ in ꝓfundum. si contortos ortioes euta¬
mus insaxa deferimꝰ Testis ẽ. mͥ dñs. meomnia
quȩ scd̃m hebraicum dissero. non depropͥo sensu
loqui. quod arguit᷑ inpseudo propłns. sed hebreoꝵ
sequi expositionẽ. aquib non modico tempore eru¬

Expanded text:
itum sanctum , ipse est qui te liberat de tribulatione. Vastata enim Ninive, et transeunte mundo, tribulatio quoque pertransiet. Ascendit qui dispergat in facie tua, custodiens obsidionem: contemplare viam, conforta lumbos, robora virtutem valde: quoniam sicut reddidit Dominus superbiae Jacob, sic reddet superbiae Israel: quia vastatores dissipaverunt eos, et propagines eorum corruperunt. Necessitate compellor quasi inter saxa et scopulos, imminente naufragio, sic inter historiam et allegoriam orationis meae cursum flectere, et ne subito impingat attendere. Siquidem juxta fabulas poetarum: Dextrum Scylla latus, laevum implacata Charybdis, Obsidet: si saxa fugimus, incurrimus in 550 profundum: si contortos vortices evitamus, in saxa deferimur. Testis est mihi Dominus, me omnia quae secundum Hebraicum dissero, non de proprio sensu loqui, quod arguitur in pseudoprophetis; sed Hebraeorum sequi expositionem, a quibus non modico tempore eru
Abbreviated transcription (Latin):
quoq popłm sẏnagogę liquido compbauit. qui ua
apło fractos oliue ramos legerit. ut nos deoleastro
insertos. ut uiramis intellegamꝰ multitudinẽ uidai¬
cam fuisse succigam inradicib apłorũ electionem
eẽ. seruatã inqͥb nos inserti manebimꝰ si fecerimus
fructum & dicet᷑ denob̾. filii tui sic̃ nouella oliuarũ
icircuitu m̃sȩ tuȩ Multi putant ficũ & oliuam
& uineam in misterio accipi trinitatis. quod ficꝰ
propt̃ pomoꝵ dulcedinẽ sp̃s ses intellegat᷑ Uixita.
oliua aut̃ ds̃ pat̃ om̃ps: a quo cuncta illuminentur:
& dequo egrediat᷑ lux : & adquẽ possumꝰ dicere. O
mam uineã ueniunt infructuosa ligna. inuidiciũ
libro & rogant utregnet suꝑ se: sed numquã suꝑ
ligna siluarum. quȩ debent᷑ incendio regnat oliua.
ficus & uinea. sed magis imꝑat ramus plena sentibus

Expanded text:
quoque populum synagogae liquido comprobabit, qui in quoque populum synagogae liquido comprobabit, qui in Apostolo fractos olivae ramos legerit , et nos de oleastro insertos, ut in ramis intelligamus, multitudinem Judaicam fuisse succisam, in radicibus apostolorum electionem esse servatam, in quibus nos inserti manebimus, si fecerimus fructum, et dicetur de nobis: Filii tui sicut novellae olivarum in circuitu mensae tuae . Multi putant ficum, et vineam et olivam in mysterio accipi Trinitatis, quod ficus propter pomorum dulcedinem Spiritus sanctus intelligatur. Vinea us Pater omnipotens, a quo cuncta illuminentur, et de quo egrediatur lux, et ad quem possumus dicere: O mam vineam, veniunt infructuosa ligna in Judicum libro , et rogant ut regnent super se. Sed numquam super ligna silvarum, quae debentur incendio, regnat oliva, ficus, et vinea: sed magis imperat eis rhamnus plena sentibus
Abbreviated transcription (Latin):
excidet᷑ & inignẽ mittet᷑. Diximꝰ deficu monstran
quidem facile intelliget qui esuam legerit:
Uinea facta ẽ. dilecto incornu in loco ub̃i & postea
expectaui ut facerent fructum. fecit aut̃ spmas&
non cudiciũ sed clamorem: & in iheremia Ego autẽ
plantaui te uineã fructiferã totã uerã quomodo
ũsaes in amaritudinem uitis alienȩ. & manifestiꝰ
in psalmis. Uineã deegypto transtulisti. eiecisti
gentes & plantasti eam. Haec gͥ unea ad quã pat̃¬
familias sepe miserat seruos ut acciꝑet de ea uinũ
quod lȩtificat corhominis. Quia enĩ u̾sa est in ama¬
ritudinẽ. & nouissime etiam patris familiȩ filiũ
ausa ẽ. int̾ficere non uuas faciens sed spinas. & non
iudicium sed clamorem: crucifige crucifige. & nori
habemꝰ regem insi cȩsarem Propterea ext̾̃minauit
eã aꝑ desilua. & singularis ferus depastꝰ ẽ. eam. Oliuã

Expanded text:
excidetur et in ignem mittetur . Diximus de ficu, monstranexcidetur et in ignem mittetur . Diximus de ficu, monstran de vinea, quod quidem facile intelliget qui Isaiam legerit: Vinea facta est dilecto in cornu, in loco uberi . Et postea: Et exspectavi ut faceret fructum: fecit autem spinas, et non judicium, sed clamorem. Et in Jeremia: Ego autem plantavi te vineam fructiferam totam veram: quomodo versa es in amaritudinem vitis alienae ? Et manifestius in Psalmis: Vineam de Aegypto transtulisti, ejecisti gentes, et plantasti eam . Haec igitur vinea ad quam paterfamilias saepe miserat servos , ut acciperet de ea vinum, quod laetificat cor hominis, quia versa est in amaritudinem, et novissime etiam patrisfamiliae filium ausa est interficere, non uvas faciens, sed spinas, et non judicium, sed clamorem: Crucifige, crucifige eum! Et: Non habemus regem, nisi Caesarem . Propterea exterminavit illam aper de silva, et singularis ferus depastus est eam . Olivam
Abbreviated transcription (Latin):
Sinaut̃ tunc subũtes eos. sifecerint inquit fructũ
non dixit quid sustinerent. Neq dix̃ sifecerint fruc¬
tum ꝑmanebunt ut erant. sed sifecerint fructum
suspensa sententia ẽ : ut subaudiat᷑ tranfferes eos
inȩccłam gentiũ. & in alterã uineã transplantabis.
U enit dñs ĩtio. & non inuenit fructũ in eis Dedit
pͥmum legem ꝑmoysen : seđo locutꝰ ẽ. ꝑ ꝓpħas. t̃tio¬
nr̃ae intellegentiȩ derelinquit᷑. inparabola enim
non scribitꝰ : qui postea fecerit pat̃ familias. sed qͥd
tantũ agricola dep̃catꝰ sit. ex quo animadũtimus
eos qui dehac ficu fecerint fructꝰ ad popłm gentiũ
ẽẽ. translatos adquẽ ascendit & ꝓpła dicens. Re-¬
quiescam indie cribulationis. ut ascendã ad popłm
peregrinationis meȩ. Fosaut̃ qui ñ fecert̃ fructũ.
& ꝑmanser̃ induritia sua eẽ subũsos. Hoc ipsũ signi¬
ficat & iolis uox in eugłio. Ecce securis ad radices

Expanded text:
sin autem, tunc subvertes eos. Si fecerint, inquit, fructum, sin autem, tunc subvertes eos. Si fecerint, inquit, fructum, non dixit quid sustinerint; neque dixit, si fecerint fructum, permanebunt ut erant; sed si fecerint fructum, suspensa sententia est, ut subaudiatur, transferes eos in Ecclesiam gentium, et in alteram vineam transplantabis. Venit Dominus tertio, et non invenit in eis fructum. Dedit primum Legem per Moysen: secundo locutus est pnostrae intelligentiae derelinquitur. In parabola enim non scribitur, quid postea fecerit paterfamilias; sed quid tantum agricola deprecatus sit. Ex quo animadvertimus, eos qui de hac ficu fecerint fructus, ad populum gentium esse translatos, ad quem ascendit et propheta, dicens: Requiescam in die tribulationis, ut ascendam ad populum peregrinationis meae. Eos autem qui non fecerunt fructus, et permanserunt in duritia sua, esse subversos. Hoc ipsum significat et Joannis vox in Evangelio: Ecce securis ad radices
Abbreviated transcription (Latin):
daicȩ & popłi prioris. & derelicta fuerit filia sẏon
sicut tab̾naculũ inuinea. & sicut casula in cucume¬
rario. & sic̃ ciuitas quȩ expugnat᷑. eo quidẽ pereunte
monte docet : turbis & debilib deorsum relictis.
ego admontana conscendam. Ficus enim non dedit
fructum adquã uenit in eugłio esuriens dñs. & non
inea inuenit poma: & maledixit ei dicenis. Non
cłorum. sed cum scłm istud ꝑtransierit & in traue¬
rit plenitudo gentiũ: tunc etiam hȩcficꝰ afferet
fructus suos & om̃is isr ł saluabit᷑ Nȩc ẽ ficus ad quã
t̃tio uenit ꝑat̃ familias. & quasi non facientẽ fructꝰ
uuł subũtere. proqua agricola cui cõmissa fuerat
dep̃cat᷑. ut det ei spaciũ & dicit. Dñe dimnte eam&
istum adhuc annum donec fodiam circa eã. & mittã
stercus & si quidem fecerit fructus. Si autẽ non :¬
tunc succides eam. Agricola iste uel gabrihelem uł

Expanded text:
daicae, et populi prioris, et derelicta fuerit filia Sion, daicae, et populi prioris, et derelicta fuerit filia Sion, sicut tabernaculum in vinea, et sicut casula, in cucumerario, et sicut civitas, quae expugnatur, ego qui de pereunte monte docet, turbis et debilibus deorsum relictis, ego ad montana conscendam. Ficus enim non dedit fructum, ad quam venit in Evangelio esuriens Dominus, et non invenit in 665 ea poma, et maledixit ei, dicens: Non culorum: sed cum saeculum istud pertransierit, et intraverit plenitudo gentium, tunc etiam haec ficus afferet fructus suos, et omnis Israel salvabitur. Haec est ficus ad quam tertio venit paterfamilias, et quasi non facientem fructus vult subvertere: pro qua agricola, cui commissa fuerat, deprecatur, ut det ei spatium, et dicit: Domine, dimitte eam et istum adhuc annum, donec fodiam circa eam, et mittam stercus, et siquidem fecerit fructum: sin autem, tunc succides eam . Agricola iste vel Gabriel est, v
Abbreviated transcription (Latin):
Lxx. Quia ficus non afferec fructũ. & non erunt
genimina inuineis. Mentiet᷑ opus oliue. & campi
non facient escas. defecert̾ eoquod non comedẽnt
oues & non sunt boues inp̃sepib Iuxta hebraicũ
in quo supra diximꝰ Ingrediat᷑ putredo in ossib ineis.
& subt̃ me scateat ut requiescam indie tribulationiᷤᷤ.
utascendam ad popłm accinctũ ineũ Ita p̃cessert̃
copulabunt᷑ sequentib. ideo tribulationẽ adp̃sens
uolui sustinere. & postea adpopłm fortẽ ascendere.
quia ueniet dies tribulationis & necessitatis. & cetĩs
mangustia constitutis ẽgo intua maiestate lȩtabor
F icꝰ enim non florebit. & non erit germ̃ inuineis.
Mentet̾ opus oliue.& arua non afferent cibum
& cetera. Quȩ quia non multũ distant a lxx cũ int̃p̃¬
tatione. parit̃ disseramus. cũ uenerit dies tribulatio¬
nis: & ego ascendero adpopłmiqui mecũ aliquando pe¬¬
regrinatꝰ est. uel certe cum uenerit dies eũsionis ui-¬

Expanded text:
 « Ficus non afferet fructus, non erunt nascentia in uineis. Mentietur opus oliuae: non facient escas: defecerunt, eo quod comederent oves, et non sunt boves in praesepibus. Juxta Hebraicum in quo supra diximus: Ingrediatur putredo in ossibus meis et subter me scateat, ut requiescam in die tribulationis: ut ascendam ad populum accinctum meum, ita quae praecesserunt, copulabuntur sequentibus, ideo tribulationem ad praesens volui sustinere, et postea ad populum fortem ascendere, quia veniet dies tribulationis et necessitatis: et caeteris in angustia constitutis, ego in tua majestate laetabor: ficus non florebit, et non erit germen in vineis, mentietur opus olivae, et arva non afferent cibum, et caetera. Quae quia non multum distant a LXX, cum interpretatione eorum pariter disseramus. Cum venerit dies tribulationis, et ego ascendero ad populum qui mecum aliquando peregrinatus est: vel certe cum venerit dies eversionis Ju
Abbreviated transcription (Latin):
campo st̃ regionib & ad tonde herbã & congrega fȩnũ.
ut habeas oues aduescendũ. Boues quoq non erunt
in p̃sepib. quia ubi plena st̾ p̃sepia. manifesta est
fortitudo bouis bos oꝑarius ẽ. bos dñi sus tans iuigũ

Expanded text:
campo sunt regionibus, et attonde herbam, et congrega fenum campo sunt regionibus, et attonde herbam, et congrega fenum ut habeas oves ad vescendum. Boves quoque non erunt in praesepibus: quia ubi plena sunt praesepia, manifesta est fortitudo bovis . Bos operarius est: bos Domini sustentans jugu
Abbreviated transcription (Latin):
etericio similis qui habitat in babylone. & semꝑ uersat᷑
in foueis Quȩ arbuscula non solum spinas habet: sed &
ignem uulnerans & comburens quicquid attigerit: Demiq
egressus est ignis. & consumpsit ligna siluarũ. Ut autẽ
scias scd̾m suꝑiorem intellegentiã. inqua desynagoga
dictum accepimus. Ficus non faciet fructũ & non ert̃
genimina inuineis. Non defructib dici. sed deoꝑib bonis.
opus oliue Aliud ꝓmittentis & aliud facientis dicentis
ad moysen. Om̃ia quȩcũq dixerit dñs faciemꝰ. Etnolenteᷤ
in eum credere. qui a moyse p̃dicatis. Campi quoq nor
facient fructũ. Consid̾a quod iherłm quȩ quondã sitaerat
inmontib & montes incircuitu eius. & fondam̃ta eius
in montib sc̃ĩs. Nunc humilis appellet᷑ atq cam pestris
quȩ non solũ homines. idest rationabilia non alit
ammalia. sed ne pecora quidem & boues. Dequibus
salomon loquit᷑ in ꝓũbiis. ad hibe curã hisquȩ iN

Expanded text:
hericio similis, qui habitat in Babylone, et semper versatur in foveis. Quae arbuscula non solum spinas habet, sed et ignem, vulnerans et comburens quidquid 667 attigerit. Denique egressus est ignis, et consumpsit ligna silvarum. Ut autem scias secundum superiorem intelligentiam, in qua de synagoga dictum accepimus: Ficus non faciet fructum, et non erunt genimina in vineis, non de fructibus dici, sed de operibus bonis. opus olivae, aliud promittentis, et aliud facientis, dicentes ad Moysen: Omnia quaecumque dixerit Dominus, faciemus ; et nolentes in eum credere, qui a Moyse praedicatus est. Campi quoque non facient fructum. Considera quod Jerusalem, quae quondam sita erat in montibus, et montes in circuitu ejus , et fundamenta ejus in montibus sanctis , nunc humilis appelletur atque campestris, quae non solum homines, id est, rationabilia non alit animalia; sed nec pecora quidem et boves, de quibus et Salomon loquitur in Proverbiis: Adhibe curam his quae in
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ ad huc eẽm puer & in gramatici ludo exercerer.
om̃esq urbes uictamarã sanguine polluerent᷑. ac subito
Flegant̃ unus deethinicis quomͦ inqͥt xp̃iam dict̃¬
dus. nichil hoc furore p̃sentiꝰ. nemo dico quidem
spatio indignittionẽ suã differre potuit Hoc ille
ludens dixerit. cet̾um ȩccła xp̃i cum exultatione
cantauit Diuisisti instupore capita potentium

Expanded text:
Dum adhuc essem puer, et in grammaticae ludo exercerer, Dum adhuc essem puer, et in grammaticae ludo exercerer, omnesque urbes victimarum sanguine polluerentur, ac subitoeleganter unus de ethnicis: « Quomodo, inquitdius, nihil hoc furore praesentius: ne modico quidem spatio indignationem suam differre potuit. » Hoc ille ludens dixerit. Caeterum Ecclesia Christi cum exsultatione cantavit: Divisisti in stupore capita potentium
Abbreviated transcription (Latin):
fabricatione turris lingua quȩ male unita fuerat se-¬
ꝑata est  & pessimũ foedus utili diuisione concisũ.
sic & capita hȩc quȩ cum corporib siue int̾se diuidant᷑
habere consensum. Plura eni hereticorũ capita sunt. quȩ
cũ diu̾sos oculos habeant. tam̃ una ut ita dicã linguablas¬
femiȩ aduersũ ecclesia latrant diuiderent᷑ in partes.
& adeceptis corporibus separata bono capitulo cũ facerent
possumus hoc uersiculo uti. Si quando reges & duces
eorũ xꝑianũ uiderimus sanguinẽ fundere. & postea
ultionẽ dñi consecutã. Quod dudii uliano & ante eũ
in maxrimiano & supri in ualeriano. decio. domitiano
nerone ꝑspecrimus. & dicere ad dnm cũ exultatione &
oratione in cantico. Diuisisti in stupore capita poten¬
tiũ. hoc est instupore credentiũ uł in stupore cunc tarũ
nationũ qua eos non putabant tã oito posse concidere

Expanded text:
fabricatione turris , lingua quae male unita fuerat, sepfabricatione turris , lingua quae male unita fuerat, separata est, et pessimum foedus utili divisione conscissum: sic et capita haec quae cum corporibus suis inter se videbantur habere consensum plura enim haereticorum capita sunt, quae cum diversos oculos habeant, tamen in una, ut ita dicam, lingua blasphemiae adversum Ecclesiam latrant, dividerentur in partes, et a deceptis corporibus separata, bono capiti locum facerent. Possumus hoc versiculo uti, si quando reges et duces eorum Christianum viderimus sanguinem fundere, et postea ultionem Domini consecutam. Quod dudum in Juliano, et ante eum in Maximiano, et supra in Valeriano, Decio, Domitiano, Nerone perspeximus; et dicere ad Dominum cum exsultatione et oratione in Cantico: Divisisti in stupore capita potentium, hoc est, in stupore credentium, vel in stupore cunctarum nationum, quae eos non putabant tam cito posse concidere.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sides militiȩ suȩ Ds̃ itaq clem̃tissimꝰ qͥmiserit
incapita iniicoꝵ mortem qui suscitauerat uin¬
cula usq ad collum infinẽ. uidet etiã capita po¬
tentiũ instupore ut pͥmũ pͥncipes separet a sub¬
iectis & quasi corpꝰ decollet a capite : et ubi caput
pessimũ fuerat ibi caput optimũ reponat᷑. Ponamꝰ
exemplum. ut quod dicimꝰ manifestius fiat Siqͣndo
tyrannus obtruncat᷑ imagines quoq eius depo-¬
nunt᷑ etstatuȩ & uultu tantt̃mͦ commutato
ablatoq capite eius qui uicerit facies suꝑ ponitur
ut manente corpore capitib quȩ p̃cisis capituli ut
commutet᷑. Nocmͥ in tellige & dehereticoꝵ conciliabu¬
lis. quod capitib hereseon acetero popło seꝑatis. in
loco eorum caput eẽ. xp̃c incipiat : simulq consida
scriptũ ẽẽ. significantiã quod ñ dixerit p̃eidisti uł suc¬
cidisti capita potentiũ. sed diuisisti Quod eñ dudit᷑.
nontã amputat᷑ && ꝑdit᷑ quã seꝑat᷑ in partes. ut qͦmͦ in

Expanded text:
praesides malitiae suae. Deus itaque clementissimus qui miserat in capita iniquorum mortem, qui suscitaverat vincula usque ad collum, in finem dividit etiam capita potentium in stupore, ut primum principes separet a subjectis, et quasi corpus decollet a capite, et ubi caput pessimum fuerat, ibi caput optimum reponatur. Ponamus exemplum, ut quod dicimus manifestius fiat: si quando tyrannus obtruncatur, imagines quoque ejus deponuntur, et statuae; et vultu tantummodo commutato, ablatoque capite, ejus qui vicerit, facies superponitur, ut manente corpore, capitibusquepraecisis, caput aliud commutetur. Hoc mihi intelligere libet de haereticorum conciliabulis, quod capitibus herese ωn a caeteris populis separatis, in loco eorum caput esse Christus incipiat. Simulque considera Scripturae sanctae significantiam, 660 quod non dixerit, praecidisti, vel succidisti capita potentium, sed divisisti: quod enim dividitur, non tam amputatur et perditur, quam separatur in partes. Ut quomodo in
Abbreviated transcription (Latin):
historiȩ miscuisti. Audiat non semꝑ methaphorã his¬
toriȩ allegoriam sonare. quia frequent historia ipsa
methaphorice texit᷑. & subimagine mulieris uł uniꝰ
uiri detoto popło p̾dicat᷑. Etnuno gͦ possumꝰ dicere
exꝑsona popłi libent̃ incaptiuitate sub ȩquo animo.¬
in angustias sustineo. & grauissimo babyloniorum pͥmor
iugo: & quicquid ultime & dure necessitatis est
gaudens patior. tantũ uteo tempr̃ quiescã quo
maledices sceptris impii. & equitui conculcabunt
lutum aquarũ multarum: ut postea cum sc̃is tius
rorobabel & ihesufilio iosedech. & hesdra sac̃dotote.
etneemia intrã reꝓmissionis reũtat᷑. Hycusgye
ne om̃ino p̃t̃imittere historiam uideremꝰ. quodãmͦ
uim fecimꝰ intellectui. & in captiuitatẽ traximus
sententias ñ sequentes. Nunc adlxx trans latores¬

Expanded text:
historiae miscuisti. Audiat non semper metaphoram hishistoriae miscuisti. Audiat non semper metaphoram historiae, allegoriam consonare: quia frequenter historia ipsa metaphorice texitur, et sub imagine mulieris, vel unius viri de toto populo 659 praedicatur. Et nunc ergo possumus dicere ex persona populi: Libenter captivitatem subeo, aequo animo angustias sustineo, et gravissimo Babyloniorum premor jugo, et quidquid ultimae et durae necessitatis est, gaudens patiar : tantum ut eo tempore requiescam quo maledices sceptris impii, et equi tui calcabunt lutum aquarum multarum, ut postea cum sanctis tuis Zorobabel et Jesu filio Josedec, et Esdra sacerdote, et Nehemia in terram repromissionis revertar. Hucusque ne omnino praetermittere historiam videremur, quodammodo vim fecimus intellectui, et in captivitatem traximus sententias non sequentes: nunc ad Septuaginta tr
Abbreviated transcription (Latin):
me scateat: hoc est libent̃ patior quod passus ẽ. iob:
non solũ carnes meas. sed & medullas quoq ossuum
cubio tabefieri. & stratũ meũ putredine corporis
et innumeris scatere uermibus. ut postquam hic
propeccatis meis hȩc sustinuero requiescã in die
amara. in die tribulationis. indie necessitatis &
angustiȩ: & ascendã ad popłm accinctum nr̃m.
fortem uidelicet bellatorum atq pugnacẽ. & pul¬
chrȩ ascendam: ad accinctũ enĩ popłm semꝑ ascen¬
ditur Elegant̃q nr̃m. qui enĩ tribulatꝰ ẽ. & p̃ssuras
libent̃ sustinuit. & p̃sentib malis futura pͥmia
compansauit Nrm audact loquit᷑. ut iuixta abra-¬
ham & isaac & iacob. & ipse dormiat insenectute
bona plenus dierũ. & apponat᷑ ad patres suos.
Quod siquis dixerit ecce in historie ex positionem
dum nescit allegoriȩ clausus esretib & tropologiã

Expanded text:
ssa mea, et subter me scateat; hoc est, libenter patior quod passus est Job, ssa mea, et subter me scateat; hoc est, libenter patior quod passus est Job, non solum carnes meas, sed medullas quoque ossium cupio tabefieri, et stratum meum putredine corporis et innumeris scatere vermibus, ut postquam hic pro peccatis meis haec sustinuero, requiescam in die amara, in die tribulationis, in die necessitatis et angustiae. Et ascendam ad populum accinctum nostrum, fortem videlicet, bellatorem atque pugnacem. Et pulchre, ascendam: ad accinctum enim populum semper ascenditur. Eleganterque nostrum: qui enim tribulatus est, et pressuras libenter sustinuit, et praesentibus malis futura praemia compensavit, nostrum audacter loquitur, ut juxta Abraham, Isaac et Jacob, et ipse dormiat in senectute bona plenus dierum, et apponatur ad patres suos. Quod si quis dixerit: Ecce in historiae expositione dum nescis, allegoriae clausus es retibus, et tropologiam
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiã capita bellatorũ quos ꝑcusseras qui uenerunt
ut turbo ut dispgerent me id est uerterent isrł. & in
diũsum captiuũ ducerent ita ut exaltabant deuoran¬
tes pauꝑem. & subiectum sibi ifrł quasi hoc in abscon¬
dito facerent. & nos ignorantes deuorarent Uenisti
tens inaquas. hoc est ingentes multas. fecisti eis uiã
in luto aquarũ multarũ : id est ut conculces eos. & qͣsi
lutũ equoꝵ tuoꝵ & curriũ ungula etrota c̃teras.
Quod aut̃ sequit᷑. audiui & conturbatꝰ ẽ. uent̃ m̃s.
aduocẽ subaudiat᷑ tuã contremuerunt labia
mea. Ingrediat᷑ putredo in ossib meis. & subt̃ me
scateat: ut requiescã indie tribulationis. ut ascendã
ad popłm accinctũ nr̃m. Hic sensꝰ est. nunc libent̃
om̃s patimꝰ angustias. & ad cõmunicationẽ tuam
totis uiscerib contremescimꝰ. nunc tremunt
labia mea. Et pauor m̃tis trepide more signatur.
ecñ solũ istud: sedetiã aliud ultro ad peto ultra

Expanded text:
sed etiam capiti bellatorum quos percusseras, qui venerunt ut turbo, ut dispergerent me, id est, ut everterent Israel, et in diversum captivum deducerent. Ita autem exsultabant devorantes pauperem, et subjectum sibi Israel, quasi hoc in abscondito facerent, et nos, ignorante te, devorarent. Venisti tens in aquas, hoc est, in gentes multas, fecisti eis viam in luto aquarum multarum, id est, ut conculces eos, et quasi lutum equorum tuorum et curruum ungula et rota conteras. Quod autem sequitur: Audivi, et conturbatus est venter meus: ad vocem ut subaudiatur, tuam contremuerunme scateat: ut requiescam in die tribulationis, ut ascendam ad populum accinctum nostrum, hic est sensus: Nunc libenter omnes patimur angustias, et ad comminationem tuam totis visceribus contremiscimus. Nunc tremunt labia mea, et pavor mentis trepidae in ore signatur, et non solum istud, sed etiam aliud ultro appeto et ultro
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m lxx int̃p̃tes t̃tius ẽ. scd̃m hebraicũ sextꝰ.
& sequit᷑ ionam propłiam qui suecedit abdiȩ: atq
ita fit. ut t̃tius sit amos. & iohel sed̾s. post oseę
qui apudom̃s pinꝰ ẽ. Ergo quasi in corde uolumi¬
nis positus. debet ꝓfunda continere mysteria.
Sed sermo dĩ qui semꝑ descendit ad propħias. descen¬
dit admidhieam quoq qui int̾p̃tat᷑ humilitas. ad
micheam demorasti. qui usq hodie iuxta eleuthero¬
polim urbem palestinȩ haud grandis ẽ. uiculus.
Morasthii autẽ in lingua nr̃a heredẽ sonat Pulchrȩ
igit᷑ humilitas quȩ int̾ uirtutes łp̃cipua ẽ: spe
hereditatis dñicȩ nascit᷑. Numilitas autẽ. non illa
quȩ uenit de conscientia peccatoꝵ. sed quȩ inter
uircutes ponit᷑: uxta quam dr̃. humiliamini sub
potenti manudi. ut uos exaltet intempore uisitatio¬
nis: & qui se humiliat exaltabit᷑. & ante contritio¬
nem eleuat᷑ coruiri: & ante głam humiliabitur
Unde & dñs. discite inquit dñs ame quia mitis sũ

Expanded text:
tertius est; secundum Hebraicum , sextus, et sequitur Jonam prophetam, qui succedit Abdiae, atque ita fit ut tertius sit Amos, et Joel secundus post Osee, qui apud omnes primus est. Ergo quasi in corde voluminis positus, debet profunda continere mysteria, et sermo Dei, qui semper descendit ad prophetas, descendit ad Michaeam   quoque, qui interpretatur humilitas: ad Michaeam de Morasthi, qui usque hodie juxta Eleutheropolim urbem Palaestinae haud grandis est viculus. Morasthi   autem in lingua nostra haeredem sonat. Pulchre igitur humilitas, quae inter virtutes vel praecipua est, spe haereditatis Dominicae nascitur. Humilitas autem non illa quae venit de conscientia peccatorum; sed quae inter virtutes ponitur, juxta quam dicitur: Humiliamini sub potenti manu Dei, ut vos exaltet in tempore visitationis . Et: Qui se humiliat, exaltabitur . Et: Ante contritionem elevatur cor viri, et ante gloriam humiliatur . Unde et Dominus: Discite, inquit, a me, quia mitis sum
Abbreviated transcription (Latin):
indieb patrum ur̃oꝵ. suꝑ hoc filus ur̃is narra¬
te & filii ur̃i filus suis & filii eoꝵ generationi
altere. Lxx. Audite hȩc senes oe aurib ꝑcipi¬
te oñs habitatores q̃rae Si facta sunt talra indie¬
ur̃is narrate. & filii ur̃i filiis siuis & filii eoꝵ

Expanded text:
patrum vestrorum: super hoc filiis vestris narrate, et filii vestri filiis suis, et filii eorum generationi alteri. LXX: Audite haec, senes, et auribus percipite, omnes habitatores terrae, si facta sunt talia in dievestris narrate, et filii vestri filiis sui
Abbreviated transcription (Latin):
hierłm ꝑtinere credendum ẽ : & nullam
omnino isrłis. id est decem tribuũ in hoc
fieri m̃tionem. Tempora quoq quib ꝓpbaũ
dieb oriȩ. ioatham. & achar . & erechiȩ regum
iuda & indieb hieroboam filii iohas regis isrł.¬

Expanded text:
Jerusalem pertinere credendum est, et nullam omnino Israelis, id est, decem tribuum in hoc fieri mentionem. Tempora quoque, in quibus pdiebus Oziae, Joathan et Achaz et Ezechiae, regum Juda, et in dieb
Abbreviated transcription (Latin):
dicenti eodem apło Pr̃s ego me non arbittor
comp̃hendise. quia humilitate succrescers.
cum moy se mer&̃ audire. Qui ẽ. mist me
Adistinctionẽ enĩ eorũ qͥñ sunt. dequibm
hester legiriꝰ Rc tradas sceptrum tuũ hisqͥñ
mine ioheł &e patris eius scripta sint bre¬
un suit recte ũbum dñi quod erat in pͥncipio
apud dm̃ factum ẽẽ: narret᷑ Qui post me
uenturꝰ ẽ. ante me factꝰ ẽ: quia pͥor me erat
Porro factum eẽ. sermonem. ad meritũ eiꝰ
refereui fit. non ad conditionẽ illꝰ cufieri
dicit in alibi legimꝰ. Dñs mͥ factꝰe insalite¬

Expanded text:
dicente Apostolo: Fratres, ego me non arbitror comprehendisse ; qua humilitate succrescens cum Moyse meretur audire: Qui est, misit me . Ad distinctionem enim eorum qui non sunt, de quibus et in Esther legimus: Ne tradas sceptrum tuum his, quimine Joel et patris ejus perstricta sint breviter, ut recte verbum Dei, quod erat in principio apud Deum, faventurus est, ante me factus est, quia prior me erat . Porro factum esse sermonem ad meritum ejus refertur, cui fit, non ad conditionem illius qui fieri dicitur, ut alibi legimus: Dominus mihi factus est
Abbreviated transcription (Latin):
quod factum ẽ. adiohel filium phanuhel.
hel. quod apud hebreos om̃ino nil resonat Pha¬
thuhel autẽ in linguam nr̃am ũtit᷑ latitudo di.
ł apperiens ds̃. ut in marco legimꝰ saluatorem
ad surdum mutũq dicentẽ espheta quod est
adapire. Quia enim cum apło dicere poterat.

Expanded text:
quod factum est ad Joel filium Phatuel. Sel; quod apud Hebraeos omnino nil resonat. Phatuel autem in linguam nostram vertitur latitudo Dei, vel aperiens Deus, ut in Marco legimus Salvatorem ad surdum mutumque dicentem: EPHPHETA  , quod est, adaperire . Quia enim cum Apostolo dicere poterat:
Abbreviated transcription (Latin):
celo pat᷑. et glorificaui & glorificabo. Uel certe qͥa
legit᷑. pat̃ inme et ego iupatre siõ templũ pacris
filius ẽ ita templum filui pat̾. ipse enĩ dicit Ego
depatre exiui etueni. et u̾bum erat apud dm̃
& oserat uerbum aut unus idemq saluator q̃si
homo postulat. Quasi dñs pollicet᷑: & desua quã
semꝑ habuit possessione securꝰ ẽ ł xionȩ uero
ꝑsona łoptantis ł confidentis affectu liquido
intellegi potest. quod desideret in ꝑfundũmaris
post᷑ iuidere cemplum añi oe spiu propł ali alibi

Expanded text:
ificavi, et glorificabo . Vel certe quia legitur: Pater in me, et ego in Patre , sicut templum Patris Filius est, ita templum Filii Pater. Ipse enim dicit: Ego de Patre exivi, et veni . Et: Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Aut unus idemque Salvator quasi homo postulat: quasi Deus pollicetur; et de sua quam semper habuit, possessione securus est. Ex Jonae vero persona, vel optantis, vel confidentis affectu liquido intelligi potest, quod desideraverit in profundo maris positus videre templum Domini, et spiritu prophetali alibi
Abbreviated transcription (Latin):
eram lum̃. non dicebam abiectꝰ sum ł ostquã
ueni in ꝑfundum maris & hominis car¬
ne circumdatꝰ sum. humanos unitator affectꝰ¬
& dico ab iectus sum a conspectu oculorũ tuoꝵ
hoc quasi homo locutꝰ sum. Cȩt̾um quasi ds̃ &
is quicum eẽm informa tua. non sum arbitratꝰ
equalem me ec̃ tur uolens adte euehere humi¬
num genus. ut ubi egosum & tu ibi sint & om̃s
qui inme ette crediđint. dico. UE RUMTacO EN
rursum uidebo templum sc̃m tuum Lqͦ. lxx.¬
transtulerunt. putasne addam ut uideam tẽ
plum tuum. Hoc quod ingreco dicit̾ ap̃a & haba
uulgata editio putas int̾ptari potest igit᷑: ut sit
quasi ꝓpositionis & ad sumptionis confirmationis &
ac siullogismi extrema conclusio non exambigentis
in certo sed exfidutia comprobatis. Iro quo nos int̾¬
p̃tatisumꝰ uerumtamꝰ rursum uidebo templum
sc̃m tuum : sed̃m illud quod exꝑsona eius in alio
psalmo dicit᷑. Dñe dilexi decorem domꝰ tuȩ. & lacũ

Expanded text:
eram lumen, non dicebam, abjectus sum. Postquam autem veni in profundum maris, et hominis carne circumdatus sum, humanos imitor affectus, dico: Abjectus sum a conspectu oculorum tuorum. Hoc quasi homo locutus sum: caeterum quasi Deus, et his, qui cum essem in forma tua, non sum rapinam arbitratus aequalem me esse tui , volens ad te evehere humanum genus: ut ubi ego sum et tu, ibi sint et omnes, qui in me et te crediderunt , dico: Verumtamen rursum vide templum sanctum tuum LXX: Putasne addam ut videam templum sanctum tuum? Hoc quod in Graeco dicitur ἆρα, et habet vulgata editio, putas, interpretari potest, igitur, ut sit quasi propositionis et assumptionis, confirmationisque ac syllogismi extrema conclusio, non ex ambigentis incerto, sed ex fiducia comprobantis: pro quo nos interpretati sumus: Verumtamen rursum videbo templum sanctum tuum, secundum illud quod ex persona ejus in alio ps
Abbreviated transcription (Latin):
abdiã. sextũ ionã. septimũ naum. octauũ abbacuc.
nonum sophoniã. decimum aggeum. undecimum
rachariã. duodecimũ malachiam. Hebrei autẽ post
t̃tium amos. quartum abdiam. quintũ ionan. sextũ
micheam. septimũ naum. octauũ ab accuc. nonum
sophoniã. decimũ aggeũ. undecimũ zachartam.
duodecimũ qͥ ultimꝰ ẽ. malachiã. Et quia semel
unius uoluinis prophas enumerauimꝰ. utile nob
breuit̃ atlnotare Oseȩ interp̃tat̾ c̃ũ ⁊ uñ. quẽ
nos saluantẽ possumꝰ dicere. Iohel ap̃xoaienõe
id est incipiens: Amos bac̃tazox qui apud lati¬
nos portans dr̃. Abdias aoΥaocKypyoy. id est ser¬
situm. quod apud nos sonat quis quasi. aut quis uelut
memoria dñi. Malachias re ao catoy. id est nuntiꝰ m̃s
Quȩ om̃ia quo sensuaccipienda sint. in sius uolumi¬
nib disseret᷑:i¬

Expanded text:
 septimum Naum, octavum Abacuc, nonum Sophoniam, decimum Aggaeum, undecimum Zachariam, duodecimum Malachiam: Hebraei autem post Joel, tertium Amos, quartum Abdiam, quintum Jonam, sextum Michaeam, septimum Naum, octavum Abacuc, nonum Sophoniam, decimum Aggaeum, undecimum Zachariam, duodecimum, quioluminis prophetas enumeravimus, utile nobis breviter annotare. Osee interpretatur σώζων, quem nos salvatorem possumus dicere. Joel ἀρχόμενος, id est, incipiens. Amos, βαστάζων, qui apud Latinos portans dicitur. Abdias δοῦλος Κυρίου, id est, sertibus nomen compositum, quod apud nos sonat, quis quasi, aut quis velut? memoria Domini. Malachias, ἄγγελός μου, id est, nuntius meus. Quae omnia quo sensu accipienda sint, in suis voluminibus disseret
Abbreviated transcription (Latin):
hystoriam. & iusta anar uT NA. uel adũsum nabu¬
godonosor: uel adũsum diabolum & antichristum.
& hereticos posse aequalit̃ accipi Quid prodest sculp¬
tile quia scalpsit illud fictor suus conflatile & unagi¬
nem falsam quia sꝑauit insigm̃to fictor eius ut face

Expanded text:
historiam, et juxta anagogen, vel adversum Nabuchodonosor, vel adversus diabolum et Antichristum et haereticos posse aequaliter accipi. Quid prodest sculptile, quia sculpsit illud fictor suus, conflatile nem falsam, quia sperauit in figmento fictor eius, ut face
Abbreviated transcription (Latin):
morte lacrimatꝰ ẽ. Sed & illud factus sum sic̃ qui
colligit stipulam in messe. Ad consum mationem
Etdicunt illo tempr hanc prophetiam posse cõpleri.
quando multiplicata iniquitate refrixerit caritas
multorum. & ueniens filius hominis raram fidẽ
inuenerit suꝑ t̾rani Tune enim quasi post messem
stipulam. & quasi post uindeiniam racemos uix in
his repꝑiri qui fidem in omnium uastitate serua¬
uerit. Uocemq hanc exꝑsona adsumpti hominis
putant desequentib ad probari. Ue mihi anima de
qua loquebat᷑. tristis ẽ. anima mea usq ad mortem

Expanded text:
morte lacrymatus sit . Sed et illud, Factus sum sicut qui morte lacrymatus sit . Sed et illud, Factus sum sicut qui colligit stipulam in messe, ad consummationem rtantur, 514 et dicunt illo tempore hanc prophetiam posse compleri, quando, multiplicata iniquitate, refrixerit charitas multorum, et veniens Filius hominis raram fidem invenerit super terram : tunc enim quasi post messem stipulam, et quasi post vindemiam racemos, vix in his reperiri, qui fidem in omnium vastitate servaverint, vocemque hanc ex persona assumpti hominis, putant de sequentibus approbari: Vae mihi anima: de qua loquebatur: Tristis est anima mea, usque ad mortem