comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mindia ⁊ adoͣcceanum uibispania nascit᷑dt̃.
strũt aub̃ sub tyberio cesart queudã artifit̃
excogitasse uitri temꝑamentum. ut flex¬
ibileẽct⁊ ductile. quidũ addmisꝰ fuissit
ad cesarem poeref filiã cesari. ꝗͣ ille in dig¬
natus in pauim̾tum ꝓiecit. Fitisex aut̃
sustulit filiam de pauim̃to q̃ oplicau̾at se
tanqͣuas eneum. de martulum de sinu ꝑ¬
tulit & fialam correrit. Noc facto: cesar¬
clixit aitifici. Nuqͥd ahꝰscit hãc ꝯdicurã
ratroꝵ: Postquam ille iuirãs negauit a¬
terum ħscite iussit cesar eum decolari.
ne dũ ħ cognitũ fierit aurũ ꝑ luto habcit

Expanded text:
ia, et ad Oceanum in Hispania nasci tradunt. 6. Ferunt autem sub Tiberio Caesare quemdam artificem excogitasse vitri temperamentum. ut flexibile esset, et ductile, qui dum admissus fuisset ad Caesarem, porrexit phialam Caesari, quam ille indignatus in pavimentum projecit. Artifex autem sustulit phialam de pavimento, quae complicaverat se tanquam vas aeneum; deinde marculum de sinu protulit, dixit artifici: 'Numquid alius scit hanc condituram vitrorum?' Postquam ille iurans negavit alterum hoc scire, iussit illum Caesar decollari, ne dum hoc cognitum fieret, aurum pro luto hab
Abbreviated transcription (Latin):
onces. ł aharum gemarũ colores. No ẽ
a haspeculis aptior macitia. uł pieIute
accomodatior. Alaximꝰ tñ honor incã¬
didouitro. ꝓximatq cristalli similitu¬
dini. lñ ⁊ iͥdpotandum argenti ineta a
mollissia pila molaq terebat᷑. debĩc
aclicta malias foenaces mͣssũdebat᷑ que
massa uocabatus ad moitrum atq hac
recocta fiebat uitrum purum ⁊ candidum.
Ingñe uitri⁊ obsianus lapis aniumerat᷑. ẽ

Expanded text:
onyches vel aliarum gemmarum colores; neque est alia speculis aptior materia vel picturae adcommodatior. Maximus tamen honor in candido vitro, proximoque in crystalli similitudine; unde et ad potandum argenti metalla mollissima pila molaque terebatur. Dehinc ac liquata in alias fornaces transfundebatur, massa vocabatur ammonitrum, atque haec recocta fiebat vitrum purum et candidum. 5. In genere vitri et obsidianus lapis annumeratur. Est
Abbreviated transcription (Latin):
dam claus patit. Cunis origo bec fuit. In
parte syrie qui fenicis uocat᷑. finitima
udeẽ cirra radicem moncis carmlipale.
spatio iumart fiuensiur᷑ ptolomaidem:
cuiꝰ harene decurrente fluctu sordibus
etunit᷑. hic fama ẽ. pulsa naue mercatoꝵ
ntri cũ sparsim ꝑlitus epulas pararẽt
nec tẽnt ꝓꝰtollendis uasis lapides globas
itrinam subdiderunt. quib accc̃ais
ꝑmita harena littoris. tnͣsluctĩ no¬
iu liquoris flurisse riuos. & hanc fuisse
ouginem uitti. Mox ud ẽ ingeniose
sollatia ñ fuit contenta solonitro. s
pnim aridisq lignis concoquitut ad¬
icctocẏꝓae iutro. concinuisq forna¬
tibus ut es liquat᷑ masseq fiunt. fost¬
ea exmassis tur sus fundr᷑ in officͣs &
aliud flatu sigurat̾ aliuio t̾uo cerit᷑. alib

Expanded text:
odammodo clausus patet; cujus origo haec fuit. In parte Syriae, quae Phoenicis vocatur finitima Judaeae, circa radicem montis Carmeli, palus spatio in mare fluens iuxta Ptolomaidem, cuius arenae de torrente fluctu sordibus eluuntur. Hic fama est pulsa nave mercatorum nitri, cum sparsim per litus epulas pararent, nec essent pro adtollendis vasis lapides, glebas nitri e nave subdiderunt; quibus accensis permixta arena litoris, translucentes novi liquoris fluxisse rivos: et hanc fuisse originem vitri. Mox, ut est ingeniosa sollertia, non fuit contenta solo nitro, seenim aridisque lignis coquitur, adjecto cypro ac nitro, continuisque fornacibus ut aes liquatur massaeque fiant. Postea ex massis rursus funditur in officinis, et aliud flatu figuratur, aliud torno teritur, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
qr ignis ar aqua semꝑ inter se inmmica
aqueatorum pugna erat. fugiẽ¬
tes in lud o homines miecto laqueo un¬
peditos consequtos ẜstͤare. amictos
umbone pelluto. de ueletib .luii.
elctum pugna erat. ut ult᷑ citͣq
cela obiectarent. Erat enim cox
uaria pugna. cospectantibus gratioi
quam reliqua. uelctes aut̃ mincupats
siue auolitatione. siuc a ciuitate etrus

Expanded text:
 ignis et aqua semper inter se inimica aqueatorum pugna erat, fugientes in ludo homines, iniecto laqueo peditos consecutosque prostrare amictos umbone pellicio. § 57 De velitibus. Velitum pugna erat ut ultro citroque tela obiectarent. Erat enim eorum varia pugna et spectantibus gratior quam reliqua: velites autem nuncupatos sive a volitatione, sive a civitate Etrus
Abbreviated transcription (Latin):
transit. Memamus collega crassi in foro
ꝑiecit maccrias ut eisent loca in quibus ex¬
spectantes insisterent. q̃ ex omint eu̾s me¬
mana appellata sc̃. Hec ⁊ solaria qr patẽt
soli. Post hec alii lapide. alii materia ed.
siebant. iñ nom̃ ꝑmanet tubulatorum
Apogtum .ẽ. constructum sub cerris edi¬
sicium. ꝗͦd nos autrum. ł speluncã dicimꝰ.
Solarium qd soli ⁊ auris paceat. qualis
suit locus in qͦ dauid bethsabet lauantẽ
asꝑerit ⁊ ad amauit. Cum ierosolimam
antiocbꝰ obsiderit. hircanus pͥnceps iudeoꝵ
reserato dauid sepulcro tria milia aurei
talenta iñ abstrarit. ex quibꝰ cretenta an¬
tocho dedit ut obsidionem relinquerett
llam ex greco in latinum. renodochium
Regrinoram susceptio nuncupat᷑. ubi aut̃
egtantis de plattis colliguntur. missocom¬
ion g̾ce dt᷑. in qͦ consũpta langorib acq me

Expanded text:
ertransit. 11. Maenius collega Crassi in foro ertransit. 11. Maenius collega Crassi in foro projecit materies, ut essent loca in quibus spectantes insisterent, quae ex nomine ejus Maeniana appellata. Haec et solaria quia patent soli: post haec alii lapide, alii materia aedifiebant, inde nomen permanet Tabulatorum. Hypogaeum est constructum sub terris aedificium, quod nos antrum vel speluncam dicimus. Solarium, quod soli, et auris pateat, qualis fuiaspexit et adamavit. Cum Hierosolymam Antiochus obsideret, Hyrcanus princeps Iudaeorum reserato David sepulcro, tria milia auri talenta inde abstraxit, ex quibus trecenta Antiocho dedit, ut obsNam ex Graeco in Latinum ξενοδοχεῖον peregrinorum susceptio nuncupatur. Ubi autem aegrotantes de plateis colliguntur, νοσοκομεῖον Graece dicitur, in quo consumpta languorib
Abbreviated transcription (Latin):
serant. institutum ẽ. ut mnoninibꝰ nuꝑ¬
tiis thalami nomine utei̾tur. Egiptii
qͦ lingua sua in quib nubentis succedt
⁊ incubant loca: chalamum nominãt.
enaculum dictũ a cominunione uesct̃¬
pi. uñ ⁊ cenobium cong̃gatio. Antiqui¬
enm publice⁊ incominune uescebant᷑.
nec ullius conuuuum singulare erat.
ne mocculto delitie lururiam gignetẽt
ꝑriclinium ẽ oenaculum acͥb lectulis
discumbentib dictum. apud enim uiti¬
tes in loco utiui apparatus exponebat᷑ treᷤ
lectuli strati crant in quib discumben¬
des epulabantur. Clinon enim g̃ce lictũ
Itat ⁊ celat. Cubiculũ uͦ t̃ qͦo eocubamꝰ ibiq:
dormientes requiescimꝰ. Eubile aut̃: cu¬
bandi locus c̃. Secessus iñ uocatꝰ qͦo sit
locus secretus .i. sine accessu. Dicĩsorium
pictum eo qͦo ex dicisis uiis ibi ꝯuemiatur.
hospicium setmo dͥictus ẽ. uͥ quis ad cpꝰ
hospitali iure in habitant. ⁊ it̾mm̃ cran¬

Expanded text:
serant, institutum est ut in omnibus nupserant, institutum est ut in omnibus nuptiis thalami nomen iteretur. Aegyptii quoque lingua sua loca, in quibus nubentes succedunt et cubant, 'thalamum' nominant. Coenaculum dictum a communione vescendi; unde et coenobium congenim publice et in communi vescebantur, nec ullius convivium singulare erat, ne in occulto delicie luxuriam gignerent. Triclinium est cenaculum a tribus lectulis discumbentium dictum. Apud enim veteres, in loco ubi convivii apparatus exponebatur, tres lectuli strati erant, in quibus discumbentes epulabantur; clinon enim grece, lectus ltat et celat. Cubiculum vero, quod eo cubamus ibique dormientes requiescimus. Cubile autem cubandi locus est. Secessus, quod sit locus secretus, id est, sine accessu. 10. Diversorium dictum, eo quod ex diversis viis ibi conveniatur. Hospitium sermo Graecus est ubi quis ad tempus hospitali jure inhabitat, et iterum inde tran
Abbreviated transcription (Latin):
ut puoutips rͦ quã choenteri carcete
tntur. de habitaculis.i.
abitatio ab habendo: uocata. ut.
habitare casas. Domus ex gca app
illataone uocata. Nam domata g̾ci cetꝰ
tiqni edem appellauerunt. Alii edem
ab edendo quidem fũpsisse nom̃ existi¬
mant. dantes exemplum de plauto si
it edificium eo qͦdibi fucrit pritis. O
idendum factum. Aula. domi ẽ rona fi¬
ie spatibim habitaculum porticib̾⁊
quatuor conclusum. Antri uum magna
eoes c̃. siue amplior⁊ spatiosa domꝰ. Et dic¬
tum ẽ. acrium eo qͦo addant᷑ ei tres porticꝰ
extrisecus. Aliĩ acriũ qͣi abigne ⁊ ligno
attum dixerunt. actum emm fit ex fumo.
Palatium a palante pͥncipe archadum
dictum in ciuus honore arthades palan
teum construretunt. ⁊ regiam inpͥius
nomine condicam palatium uocautit
Thalamum hac ex causa uocatum feit
Lum enim raptum fiuissent a romanis
sabinc ex quil cum una añ alias specie no
raꝑct᷑ talamoni duci eam oraculo respõ¬
sum ẽ. dari. Et qm̃ he nuptie felicit᷑ ces¬

Expanded text:
 locis quam coerceri carcere viderentur.' De habitaculis . Habitatio ab habendo vocata, ut 'haellatione vocata. Nam domata Graeci tecta tiqui aedem appellaverunt. Alii aedem ab edendo quiddam sumpsisse nomen existimant, dantes exemplum de PlautoPoenet aedificium, eo quod fuerit prius ad edendum factum. Aula domus est regia, sive spatiosum habitaculum porticibus quattuor conclusum. Atrium magna aedes est, sive amplior et spatiosa domus; et dictum atrium eo quod addantur ei tres porticus extrinsecus. Alii atrium quasi ab igne et lychno atrum dixerunt; atrum enim fit ex fumo. Palatium a Pallante principe Arcadum dictum, in cuius honore Arcades Pallanteum oppidum construxerunt, et regiam in ipsius nomine conditam Palatium vocaverunt. Thalamum hac ex causa vocatum ferunt. Cum enim raptae fuissent a Romanis Sabinae, ex quibus cum una ante alias specie nobaperetur, Thalamoni duci eam oraculo responsum est dari; et quoniam hae nuptiae feliciter ces
Abbreviated transcription (Latin):
crudelitatis ⁊ inspectiouanca¬
tum. ñ solum hominum uitiis. sit
ox demonum ussis instituta sũt. Nñ
ciumpuditia theatri. cum ampbiteat
crudelitatt. cum atrocitate hartne.
cum luxuria ludi. Dm̃ enim negat au
iam pͥdem renuntiauit .i. diaboli pom¬
ꝑis. & oꝑib eus de tabula.lx.

Expanded text:
crudelitatis et inspectio vanitatum non solum hominum vitiis, sed et daemonum iussis instituta sunt. Proicum inpudicitia theatri, cum amphitheatri crudelitate, cum atrocitate arenae, cum luxuria ludi. Deum enim negat qui iam pridem renuntiavit; id est diabolo, pompis et operibus eius. De tabula .
Abbreviated transcription (Latin):
cciam apłs. Si linguis hominũ loqͣr
et angłoꝵ. Ubi queritur qua lingua an¬
geli loquantur. non qd̃ angłoꝵ alique
lingue sint: s hoc ꝑ exaggerationẽ dr̃.
Item queritur qua lingua infuturũ
homines loquantur. Nusquã reꝑitur.
de degentib posuiꝰ: quia ex linguis
gentes. non ex gentib lingue exorte ft̃.
de gentium uocabuli s .ni.

Expanded text:
enim Apostolus: Si linguis hominum loquar enim Apostolus: Si linguis hominum loquar et angelorum ; ubi quaeritur qua lingua angeli loquantur. Non quod angelorum aliquae linguae sint, sed per exaggerationem dicitur. Item quaeritur qua lingua in futurum homines loquantur: nusquam reperitur. de de gentibus posuimus, quia ex linguis gentes, non ex gentibus linguae exortae sunt. De gentium vocabulis .
Abbreviated transcription (Latin):
gentium. aut audiendo potest tene¬
re. aut legendo ex p̃ccptore accipe. Cum
autem omnium linguarũ scientia
difficilis sit cuiquã.
uemo
tamen tam desidiosus ẽ. ut in sua gen¬
te positus sue gentis linguã nesciat.
Nam quid altud putandus ẽ. nisi
animaliũ brutoꝵ deterior: Illa enĩ
ꝓprie uocis clamorẽ expͥmunt. iste de¬
terior qui ꝓprie caret lingue noticia.
Cuiusmodi autem lingua locutus ẽ
as̃ in principio mundi dum diceret
fiat lux muenure.  dificise e. hon.¬
dum ciuim erant lingue. Item qua lin¬
gua insonuit postea exceriorib hominũ
aurib. maxine ad primum hominem
loquens uel ad ꝓpħas. uel dum corpora.¬
liter sonuit uox dicentis dei. tu es filius
m̃s dilectus: Ubi a quibdam creditur
illa lingua una et sola. que fuit ante¬
quam eẽt linguarũ diuersitas. In diu̾¬
sis quippe gentib creditur qd̾ eadem
lingua illis as̃ loquatur qua ipsi hoĩes
utuntur. ut ab eis intelligatur. Loqui

Expanded text:
gentium, aut audiendo potest tenegentium, aut audiendo potest tenere, aut legendo ex praeceptore accipere. Cum autem omnium linguarum scientia difficilis sit cuiquam, nemo tamen ita desidiosus est, ut in sua gente positus, suae gentis linguam nesciat. Nam quid aliud putandus est, nisi animalibus brutis deterior? illa enim propriae vocis clamorem exprimunt: iste deterior, qui propriae caret linguae notitia. Cujusmodi autem lingua locutus sit Deus in principio mundi, dum diceret: Fiat lux ; invenire difficile est, nondum enim erant linguae. Item qua lingua insonuit postea exterioribus hominum auribus, maxime ad primum hominem loquens, vel ad prophetas, vel dum corporaliter sonuit vox dicentis Dei: Tu es filius meus dilectus; ubi a quibusdam creditur illa lingua una et sola, quae fuit antequam esset linguarum diversitas. In diversis quippe gentibus creditur, quod eadem lingua illis Deus loquatur, qua ipsi homines utuntur, ut ab eis intelligatur: loquit
Abbreviated transcription (Latin):
sima generalit̾ omniũ armis. s¬
rtrum instrumenta sunt. Uñ as
lirepomntur armaria dicta sunt. Ittm
arma a tela omnium gencrum. s ar¬
na sunt quibus ipsi cuemur. tela quibꝰ
gimur. Atma aut̃ ꝓpͥe dicta st̃ eo qͦd ar¬
mos tegunt. Nam arma ł ab armis dicũ
degladiis. .ui.

Expanded text:
ma generaliter omnium rerum instrumenta sunt; unde et ubi reponuntur, armaria dicta sunt. Item arma et tela omnium generum; sed arma sunt quibus ipsi tuemur, tela sunt quae gimur. Arma autem proprie dicta sunt eo quod armos tegunt. Nam arma vel ab armis dicuntDe gladiis .
Abbreviated transcription (Latin):
sibtilitatẽ bãt. sanubũ a similitudĩe canne
uocatũ sue ag̾ta cchimologia Nãilli canubs
dam lini numũ candidiet mollissimi.
qͦo g̾ci papatenuocant. fibrinũ lana e am¬
malium qͦs fibros uocant. ipõs et castor coᷤᷤ
eristimant. qͦs fiosi uenatores sequnt᷑ ip̃i
stisticulos adimunt. Aranea uocata feo
qͦd aeris in fusione in frondib nutͥatur.
sicicũ dictũ. qr id seres pͥmũ miscit. Uer¬
miculi enim ibi nasci ꝑhibẽt᷑. aqͥb hec cͥꝙͣ
arbores filia oucunt᷑. uermes aut̃ ip̃i g̾c̃e
hombices noĩant᷑. Placium ẽ. stupa et qͦs
crassedo serici: et ẽ g̃cũ nom̃. decoloribꝰ¬
intoris gr̃a colorat᷑. Coccũ g̾ci nos rubrũ.¬
scuuermicłm dicim̃. Est enim u̾miculꝰ
posluestͥb frondib. Conchiliũ dictõ eo
q̃o exconsiliis marinis color eiꝰ colligit᷑
bem et ostrum uocatum. Ostrũ ꝙͦ pio
colore ppure temꝑat᷑ plurimis quid̃ in
locis. s optimũ minsula cypro gignit᷑.

Expanded text:
btilitatem habeat. Cannabum a similitudine cannae vocatum, sive a Graeca etymologia; nam illi cannabum dam lini nimium candidi et mollissimi, quod Graeci papaten vocant. Fibrinum lana est animalium, quos fibros vocant. Ipsos et castores existimant, quos dum venatores secuntur, ipsi sibi testiculos adimunt. Aranea vocatur eo quod aeris infusione in frondibus nutriatur. Sericum dictum quia id Seres primi miserunt; vermiculi enim ibi nasci perhibentur, a quibus haec circum arbores fila ducuntur; vermes autem ipsi Graece βόμβυκες nominantur. Placium est stuppa et quasi crassedo serici, et est Graecum nomen. De coloribinseu vermiculum dicimus. Est enim vermiculus ex silvestribus frondibus. 2. Conchylium dictum eo quod ex conchulis marinis color ejus colligitur. Idem et ostrum vocatur. 3. Ostrum, quod pro colore purpurae temperatur, plurimis quidem in locis, sed optimum in insula Cypro gignitur,
Abbreviated transcription (Latin):
nocatum. uela dicta qͥd obiectu suo int̾icua
domoꝵ uelent. aulea nela picta et grãdiad
asye cui successit ppĩs romanꝰ uinentast̾¬
odo leguntur aqͥbus tabtrnaculumegtͥi¬
secus tegebat᷑. dicte atit̃ corine acoriiso
ꝑexpellib fuissent fucte. Uñ et in eob̾tal¬
nacło lege uidebat᷑ cortinas fieri ex pelib
arietũ rubris. et expelub iacĩgtinis. salnce
arabes nuncupant uelam̃ta pilis capͣtũ
cõcꝑxta. ex quib tentoria sͥ faciunt. d¬

Expanded text:
vocatur. Vela dicta, quod obiectu suo interiora vocatur. Vela dicta, quod obiectu suo interiora domorum velent. 8. Aulaea, vela picta, et grandia, quae Asiae, cui successit populus Romanus, inventaodo leguntur, a quibus tabernaculum extrinsecus tegebatur. Dictae autem cortinae a coriis, ex pellibus fuissent factae. Unde et in eodem tabernaculo legis jubetur cortinas fieri ex pellibus arietum rubris, et ex pellibus hyacinthinis. 10. Cilicia Arabes nuncupant, velamenta pilis caprarum contexta, ex quibus sibi tentoria faciunt. C
Abbreviated transcription (Latin):
qo manu artificis diuersa uarietate
pistinguit᷑. dictum aut̃ qͦd et instratt
et in amictu aptum sit. Ne qͦ salomõ
a ludis .i. tbeatͥs uocatos quidam p̃ris¬
fimant. Cun enim egrediebant᷑ de
indi ꝓstibulo iuuenes borum uelam̃to
tegebant et capud et faciem. qr solet
crubescere. qui lupanar intrauerit.
salnapes grecum ẽ. fulcra sũt ornam̃ta
lectorum. dicta qͥd ui his fulcim᷑ .i. sus¬
tincmur. ł qͥd eboros fulciãt siue cap̃o
ꝗ reclinatoria uulgꝰ appellat. Ceruicalia
eo qͥo reꝑonant᷑ sub ceruice ł cubito. Pulml
dictus apuluiari. qui ẽ diuits̃ lectꝰ. suloqi
uocate. qͥd calcent᷑ .i. fartiant᷑ pluma. stue
tum̃to qͥ molliores callidioresq f int. lapptti
pla capeta exuna parte uillosa qͥsi simpla.
Anficapa ex ut᷑q parte uillosa cappeta lu
molles. Mantelia nt̃ ꝓ oꝑiendis m̃sissũt.
co appe conuiuii et epularum appositarĩ
st̾. qsi manupe atq obid noĩate cuiꝰ dim¬
tergiũ et manuĩgium at̾gedo faciẽ ł maꝰ

Expanded text:
manu artificis diversa varietate distinguitur: dictum autem quod et in stratu et in amictu aptus sit. De quo Salomona ludis, id est theatris, vocatos quidam existimant: quum enim egrediebantur de ludi prostibulo iuvenes, horum velamento tegebant caput et faciem; quia solet erubescere qui lupanar intraverit. Galnapes. Fulcra sunt ornamenta lectorum, dicta quod in his fulcimur, id est sustinemur, vel quod toros fulciant sive caput; quae reclinatoria vulgus appellat. Cervicalia autem eo quod ponantur sub cervice vel cubito. Pulvillus dictus a pulvinar, qui est divitum lectus. Culcitae vocatae quod calcentur, id est farciantur, pluma sive tomento, quo molliopla tapeta ex una parte villosa, quasi simpla. Amphitapa ex utraque parte villosa tapeta. Lumolles. Mantelia nunc pro operiendis mensis sunt; ppae convivii et epularum appositarum sunt quasi manubiae atque ob id nominatae, cujus dimitergium, et manitergium a tergendo faciem. vel manus
Abbreviated transcription (Latin):
tpulchrum a sepultodictũ. Ptius
aut̃ quisq indomo sua sepelieba¬
fur. postea uctitum est legibus. nesttore
ipso corꝑora uiuentium contacta infi¬
acrentur. alonuinentum iõ nuncup a¬
tum. eo qͦo mentem tuontat ꝗd defiue¬
ti menioriam. Cum ciim ñ uidis mo¬
numentum. illud ẽ qđ scriptum ĩ Ex¬
tidi tanquam mortius a corde. Cum
aut̾ uidis montanentam ⁊ ad icm¬
ptiam te reducit. ut motusi recorderi
Muinimenta itaq et memorie. ꝑ mc̃tis
admonitione dicte. Tumulus nc̃ moris

Expanded text:
pulchrum a sepulto dictum. Prius autem quisque in domo sua sepeliebatur. Postea vetitum est legibus, ne foetore ipso corpora viventium contacta inficerentur. Monumentum ideo nuncupatur eo quod mentem moneat ad defuncti memoriam. Cum enim nnumentum, illud est quod scriptum est: Excidit tanquam mortuus a corde. Cum autem videris, monet mentem, et ad memoriam te reducit, ut mortuum recorderis. Monumenta itaque et memoriae pro mentis admonitione dictae. 2. Tumulus di
Abbreviated transcription (Latin):
ost iarmorum gen̾a gẽme
secuntur. q̃ mulccum auro
decorem tribuunt uenustate colorũ.
Primordia earũa rupe cancaso. fabłe
inclusisse ferto ac digito cͥcuidasse hisq
iuitiis cepisse anulum atq geminam.
oña geminarum uinum̃abilia. et. ga¬
duntur. equibus nos eatm̃ que pͥnci¬
palia st̃ siue notissima annotabinius.
transsuceant. Pretiosi lapides iõ dicti¬
st̃ qr care ualent siue ut auilil discer¬
n possint. seu qr tari sĩt. Omne enm
qͦd ratum ẽ. magnum ⁊ pretiosum uo¬

Expanded text:
ost marmorum genera gemmae sequuntur, quae multum auro decorem tribuunt venustate colorum. Primordia earum a rupe Caucasi. Fabulae inclusisse ferro, ac digito circumdedisse iisque coepisse annulum atque gemmas. 2. Genera gemmarum innumerabilia esse traduntur, e quibus 264 nos ea tantum quae principalia sunt, sive notissima, annotabimus. transsunt quia care valent, sive ut a vilibus discerni possint, seu quod rari sint. Omne enim quod rarum est magnum et pretiosum vo
Abbreviated transcription (Latin):
to dictꝰ. qͦd alongiore nodo in choaus
induas desinit breues. Sic ⁊ iste pes
iuncturã unam habet longam & du¬
as breues. Unde ⁊ manꝰ oppansa pal¬
ma dicit᷑. & pendentes digiti dactili.
Amphibracus qd̾ inutraq parte bretĩe
habet longam iumedio inceriacentem.
Brachis enin. breuis dicit᷑. Amphima¬
chris qd̾̃ due hinc & in de longe habers
inmedio inclusam breuẽ. Macros enm:
longꝰ dr̃. Bacciꝰ appellatꝰ est: eo qd̾ eo pe¬
de baccia id ẽ lib̃i patris sacra celebraban¬
tur. Antibaccꝰ uł palimbaccꝰ dictus. qr
iteratus a baccio ẽ. a celeumaticꝰ. eo qͦd
sit ad celeumã cauentiũ aptꝰ. Dispon¬
deus autẽ. & ditrocheus & diiamb dic¬
ti qd̃ geminis constant iambis. spondeis.
uł crocheis. Antipastꝰ qd̾ sit ex contrarii
filłis. ex breui ⁊ longa: ex longa ⁊ breui
Choriiambꝰ uero. quia ex hoc pede cõ¬
posicum carmen choris apptissimũ sit.
Ioinci sane ꝓpter uumeroꝵ. in eqͣlem so¬
num dicti. Habent enĩ binas longas sil¬

Expanded text:
to dictus, quod a longiori modo inchoans in duos desinit breves. Sic et iste pes iuncturam unam habet longam et duas breves. Unde et manus oppansa palma dicitur, et pendentes digiti dactili. Amphibrachys, quod in utraque parte brevem habeat, longam in medio interiacentem. Βραχύς enim brevis dicitur. Amphimacrus, quod duae hinc inde longae habent in medio inclusam brevem. Μακρός enim longus dicitur. Bacchius appellatus est eo, quod eo pede Bacchia, id est Liberi sacra celebrabantur. Antibacchius vel Palimbacchius dictus quia iteratus a Bacchio est. Proceleumaticus, quod sit ad celeuma canentium aptus. Dispondeus autem et ditrochaeus et diiambus dicti quod geminis constant iambis, spondeis vel trochaeis. Antispastus, quod sit ex contrariis syllabis, ex brevi et longa, ex longa et brevi. Choriambus vero, quia ex hoc pede conpositum carmen choris aptissimum sit. Ionici sane propter numerorum inaequalem sonum dicti. Habent enim binas longas syl
Abbreviated transcription (Latin):
nat. Nam spondeus tractus quidem
d̃r to ẽ sonus: qui fundebat᷑ circa au¬
res sacͥficantiũ. Uñ ⁊ hii qui tibiis ca¬
nebant insacͥs gentiliũ. spondeales
noĩabant᷑. T rocheus tiero ab eo dictꝰ
est. qd̾ cełem conu̾sionẽ faciat cautile¬
ne. ⁊ quasi rota uelocit̃ currat in me
here clixerant. Huiusmodi eñĩ carmi¬
ne omnes inuentiones uel detractioẽs
implere poete soliti sunt. Dictum
autẽ nomen ab eo qd̾ ueluti uenenum
quodamodo maledicti aut liuoris infun¬
dat. Tribrachus qui et corios appella¬
tur. dictus tribrachus qui fit ex trib
breuib. Molosus dictus asaltatione
molosoꝵ. qũã exercuerunt armaci.
Au cipestus dictus. quia remissionibꝰ
⁊ ludis bic pes magis dicatꝰ est. A ua

Expanded text:
nat. Nam spondeus tractus quidam dicitur, id est sonus qui fundebatur circa aures sacrificantium. Unde et ii qui tibiis canebant in sacris gentilium spondiales nominabantur. 3. Trochaeus vero ab eo dictus est, quod celerem conversionem faciat cantilenae, et quasi rota velociter currat in methere dixerunt. Hujusmodi enim carmine omnes invectiones, vel detractiones implere poetae sunt soliti. Dictum autem nomen ab eo quod velut venenum quodammodo maledicti aut livoris infundat. 5. Tribrachys, qui et chorius appellatur, dictus quia fit ex tribus brevibus. 6. Molossus dictus, a saltatione Molossorum, quam exercuerunt armati. 7. Anapaestus, quia remissionibus et ludis hic pes dicatus est. 8. Da
Abbreviated transcription (Latin):
dupla cinus minͣ habetur. Sexcũ eñi
eñi dimidium dr̃. Triplum ẽ: quaudo
maior pars ter continet totum. minꝰ
io ẽ. tria ⁊ unum. Epycricum ẽ: qñ
minꝰ continet᷑ a maiore: enisq tercia pa¬
rs. Cedunt᷑ uero pedũ menbra uł ꝑ eqͣli¬

Expanded text:
dupla unus minus habetur: sexcuplum dupla unus minus habetur: sexcuplum enim dimidium dicitur. Triplum est, quando major pars ter continet totum minus, id est, tria et unum; epitritum est, quando minus continetur a majore, et ejus tertia pars. Ceduntur vero pedum membra vel per aequali
Abbreviated transcription (Latin):
ti uocati. qͦo semꝑ tres longas habeant
sillabas: et unam breuẽ. Sin ⁊ugie aut̃
pentasillabi et ex asillabi pedes. Et dic¬
ti apud grecos sinzugie. quasi quedã de¬
clinationes: s hi non sunt pedes. s ape¬
lantar pentasillabi. & exasillabi: quia
ultra quinq & sex silłas ñ ꝓceclunt.
Unde non oportet incarmine has silla¬
bas quodlibet excedere nomen. ut carcha¬
ginensiũ & iheroso limitanoꝵ. & const¬
tantinopolitanoꝵ. Accidunt uncuiq
pedi arsis & chesis: id ẽ. eleuatio & posi¬
tio uocis. Neq enun iter pedes dirige¬
re poter̃t. nisi alcerna uice leuent᷑ & po¬
neͥnt᷑: ut arina. Ar: eleuatio ẽ: ma posi¬
tio. In his duob ꝑdiuisionẽ pedes legiti¬
mmi colliguntur. E qua dinisio ẽ: quoti
ens arsis & thesis equali tempoꝵ diuisio¬
ne cedunt᷑. Dupla quotiens ex his unũ
alt̾m dupplouincit. sexcupla uͦ ẽ qͥciẽs unꝰ alt̾m sex¬
cuplo suꝑat. In sĩpla .Ni. eiꝰ parte unꝰ płinuent᷑ ĩ

Expanded text:
ti vocati quod semper tres longas habeant syllabas et unam brevem. Syzygiae autem sunt pentasyllabi et hexasyllabi pedes; et dictae apud Graecos συζυγίαι quasi quaedam declinationes. Sed hi non sunt pedes, sed appellantur pentasyllabi et hexasyllabi, quia ultra quinque et sex syllabas non procedunt. Unde non oportet in carmine has syllabas quodlibet excedere nomen, ut 'Carthaginiensium', 'Hierosolymitanorum', et 'Constantinopolitanorum'. Accidunt unicuique pedi arsis et thesis, id est elevatio et positio vocis. Neque enim iter pedes dirigere poterunt, nisi alterna vice leventur et ponantur, ut 'arma': 'ar' elevatio est, 'ma' positio. In his duobus per divisionem pedes legitimes arsis et thesis aequali temporum divisione ceduntur; dupla, quoties ex his unum alterum duplo vincit. Sexcupla vero est, quoties unum alterum sexcuplo superat. In simpla enim ejus parte unus plus invenitur, in
Abbreviated transcription (Latin):
certis sillabarũ temporibꝰ in¬
sistrnt. nec alegitimo spatio. unqͣm¬
recedunt. Pedes dicti eo qͦd ꝑipsos mne¬
tra ambulent. Nain sicut nos pedibꝰ
incedimꝰ. ita metra qͣsi pedibꝰ gradiunt᷑.
Pedes aucẽ om̃s: centũ uiginti qͣtuor
sunt. Dissillabi quatuor. crissillabi oc¬
to. tetrasillabi. sexdecim. pentasillabi
Ipsi autẽ pedes habent speciales cau¬
sas nominũ quare ita uocent᷑. Pyri¬
ebius dictus est: qr hic assidue uel in
certamine uł in ludo puerili sepiꝰ fre¬

Expanded text:
certis syllabarum temporibus insistunt, nec a legitimo spatio unqrecedunt. Pedes dicti, eo quod per ipsos metra ambulent. Nam sicut nos pedibus incedimus, ita metra quasi pedibus gradiuntur. Pedes autem omnes centum viginti quatuor sunt: disyllabi quatuor, trisyllabi octo, tetrasyllabi sexdecim, pentasyllabi Ipsi autem pedes habent speciales causas nominum quare ita vocentur. Pyrrichius dictus est, quia hic assidue, vel in certamine, vel in ludo puerili saepius fre
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cellere. Uñ ⁊ crispuius ait uiera
dcã. diuinis iuitutib anti stans alcides.¬
stega ẽ nauisꝓdenium Qd sit istega.

Expanded text:
cellere; unde et Crispinus in Eraclea ait: ‘Diuinis uirtutibus antistans Alcidesstans Alcides’. Quid sit istega.
Abbreviated transcription (Latin):
quorum unus est septemtrionalis qui
nunquam occidit. appellaturq boreus:
alter australis qui nunguam uidetur. et
austronothus dicitur. His duobus polis
inoueri speram celi dicunt. et cum motu
eius sẏdera in ea fixa. ab oriente usq ad
occidentem circuire: septemtrionib bre¬
mores giros iuxta cardinem ꝑagentib.
suum supra terras et sub terras sua uolu
currere. ut nisi aduersus p̃cipitem
cius cursum astra currerent que eam re¬
morarentur: mundi ruinam faceret.
mediam pilam sphere tendit: et dicta axis
quod in ea sphera ut rota uoluitur: uel
Horum alter est septemtrionalis qͥ
nunquam occidit. appellatur q boreus:
alter australis qui nunquam udetur.q
austronochus dicitur. Et dicti poli quod
sint axium cieli. ex usu plaustrorum a po¬
liendo sellicet nominati. Sed polus bore¬
us semꝑ uidetur. austronothus nunquã:
quia dextra celi altiora sunt pressa austri.

Expanded text:
orum alter est septentrionalis, qui nunquam occidit, appellaturque boreas, alter vero australis, qui nunquam videtur, et austronotius dmoveri sphaeram caeli dicunt, et cum motu eius sidera in ea fixa ab oriente usque ad occidentem circuire, septentrionibus breviores gyros iuxta cardinem peragentibus. suum supra terras et sub terra sua volubicurrere, ut nisi adversus praecipitem ejus cursum astra currerent, quae eam remorarentur, mundi ruinam facerent.mediam pilam sphaerae tendit; et dicta axis, eo quod in ea sphaera ut rota volvitur, vel Horum alter est septentrionalis, qui nunquam occidit, appellaturque boreas, alter vero australis, qui nunquam videtur, et austronotius dicitur. Poli dicti, quod sint axium cycli ex usu plaustrorum a poliendo scilicet nominati, sed polus boreas semper videtur, austronotius nunquam, quia dextra coeli altiora sunt pressa austri.
Abbreviated transcription (Latin):
Lunt occidunt. Inter portentum autẽ⁊
rantinuosum dissert. Namportenta sut̾
gus transsigurantur sic̃ scit᷑ inumbria
musicrem ꝑcpisse serpentem. Undeluca¬
nts. Matremꝙ suus conterrut infans.
Poł tentuosa uͦ leuem sumunt mutationẽ
Ecempli cansa cum sex digiti nati. Poect᷑
tagͥ uł portentuosa existunt magnittidi¬
ne cotus corpis ultra comimẽ homunil
modum. quantꝰ suit ution in nouẽ iuge¬
ribiacens omcrotestarit. Alia paruita¬
te rotus copporis ut nani. uł quos g̃cipig¬
icos uocant: coqͥo sint statura cubitales
Aua magnitudine partium. ueluti capi¬
te informi aut supflius m̃broeum partib

Expanded text:
fuerint, occidunt. Inter portentum autem et fuerint, occidunt. Inter portentum autem et portentuosum differt. Nam portenta sunt, quae transfigurantur, sicut fertur in Umbria mulierem peperisse serpentem. Unde Lucanus: Matremque suus conterruit infans. Portentuosa vero levem sumunt mutationem; ut exempli causa cum sex digitis nati. Portenta igitur vel portentuosa existunt, alia magnitudine totius corporis ultra communem hominum modum, quantus fuit Tityon in novem iugeribus iacens, Homero testante: alia parvitate totius corporis, ut nani, vel quos Graeci pygmaeos vocant, eo quod sint statura cubitales. Alii a magnitudine partium, veluti capite informi, aut superfluis membrorum partib
Abbreviated transcription (Latin):
phibent aportendendo .i. p̃ostendendo.
ostenta antem quod ostende quioquã fu¬
turum uidcant᷑. Ptodigia quod porrodi¬
cant .i. futura p̾dicant. Monstra uͦ amo¬
intu dicta. quod aliquod significandum
demonstrent: siue qͦd statim monstrent
qͥd appareat. Et hocꝓpͥctatise: abusionetnͣ
scͥptorum plerumꝙ corrumpit. Quedam
autem portentorum crrationes insignifi¬
cationib futuris constituta uidñtur. uult
enimds interdum uentura significare ꝑ
aliqͣ nascentium noxia. sic̃ ct ꝑsomina. et
ꝑoracula qͦpre moneat o significit. qͥbdã
ułgentib uł hominib futuram cladem.
qͦdpluriis ctiam expim̃tisꝓbatum ẽ. Tcr¬
ocen quippe uulpis crequra cieata: solui ieg¬
num portendit. Aicxandro ex muliere
monstrum creatum quod supiores corpis
partes hominis s mortuas habuerit: infe¬
riores diũsarum bestiarum s uiuentes:
significasse repentinam regis interfectio¬
nem. Supupperant enim deceriora melio

Expanded text:
perhibentur a portendendo, id esperhibentur a portendendo, id esOstenta autem, quod ostendere quidquam futurum videantur. Prodigia, quod porro dicant, id est futura praedicant. Monstra vero a monitu dicta, quod aliquid significando demonstrent, sive quod statim monstrent quid appareat; et hoc proprietatis est, abusione tamen scriptorum plerumque corrumpitur. Quaedam autem portentorum creationes in significationibuso futuris constituta videntur. Vult enim deus interdum ventura significare per aliqua nasper oracula qua praemoneat et significet quibusdam vel gentibus, vel hominibus futuram cladem; quod plurimis etiam experimentis probatum est. Xerxen quippe vulpes ex equa creata solvi regnum portendit. Alexandro ex muliere monstrum creatum, quod superiores corporis partes hominis, sed mortuas habuerit inferiorum diversarum bestiarum, sed viventes significasse repentinam regis interfectionem; supervixerant enim deteriora melior
Abbreviated transcription (Latin):
rebant. Cadauer autemẽ. si insepultum
lacet. Nam cadaner nominatum a ca¬
dñdo quodiam stare ñ potcit. quoddũ
portatur ȩxequias dicimus. crematum
reliquias: conditum iam sepultum. Cor¬
pora luce carentum. desunctꝰ uocat᷑ qui
complcuit uite officium. Nsam dicumis
functos officio quia officia deuica com¬
pleuerunt. Uñ ẽ. Et honorib ftinctꝰ Hĩc
gͥ defuntus. qͦd abossiciosit uite depositas¬
sine qͦd sit dicm sunctꝰ. Scpultus autẽ dictꝰ.
coqͦo iam sinc pulsii & palpitatione ẽ .i. si¬
ne motu. Sepclire autemẽ. tondere corpus
Nam humare obrucre dicimus. hoc est
turam nata indãtur. ¶ñ sunt con¬
tra naturam. quia diuina uoluntate si¬
unt. cum uoluntas crratoeis cuiusscon¬
dite rrinatura sit. Uñ a ipsigentiles dm̾
modo naturam. mͦdm̃ appellant. Porten¬
tum gͦ sit ñ contra naturam. ẜ contͣ quãt᷑.
nota natura. Portenta autem ⁊ ostentamõs
aliqͣ futura indũtur. Namportenta dicta.

Expanded text:
rebant. Cadaver autem est, si insepultum rebant. Cadaver autem est, si insepultum iacet. Nam cadaver nominatum a cadendo, quia iam stare non potest. Quod dum portatur, exsequias dicimus: crematum reliquias: conditum iam sepultum. Corpora luce carentum. Defunctus vocatus, quia conplevit vitae officium. Nam dicimus functos officio, qui officia debita conpleverunt; unde est et honoribus functus. Hinc ergo defunctus, quod ab officiosive quod sit diem functus. 37. Sepultus autem dictus, eo quod jam sine pulsu, et palpitatione est, id est, sine motu. Sepelire autem est condere corpus. Nam humare obruere dicimus, hoc est turam nata videntur; sed non sunt contra naturam, quia divina voluntate fiunt, cum voluntas Creatoris cujusque conditae rei natura sit. Unde et ipsi gentiles Deum modo Naturam, modo Deum appellant. 2. Portentum ergo fit non contra naturam, sed contra quam est nota natura. Portenta autem, et ostenta, maliqua futura videntur. 3. Nam portenta dicta
Abbreviated transcription (Latin):
ties. Uñ ẽ. illuo. florida utuentus lactea
canities ꝓut dicĩt candida. Sencitꝰ autẽ
multa sccum s bona affcct ot mala.
Bona quĩnos apotentissimis dominis
lib̾at. uoluptatib imponit modum.
libidinis frangit impetus augit sapĩã.
dat maturiora consilia. Mala autem:
quia semum miserrimumẽtlebilita¬
dicta quod sit amara. uł amarte qui est
effector mortium. sitie a morsti hominuis
pͥmi. qui uecite arboris pomum morctãs
mortem incurrit. Tria slint autẽ gcria
mortis. acerba. ĩmatura. naturalis. Acerba
naturalissenuim. Mortins autẽ. exqua
parte orationis declinct᷑ macrcum ẽ. Nam
arduuis. Conuenienter itaꝙ saccum ẽ: ut
quemadmodum id quod significat ñ po¬
test agendo: ita et ipsum nomi ñpossit lo¬
quendo dcclinari. Omĩs autẽ morcuus aut
sunꝰ ẽ aut cadauer. fũnus ẽ. siscpeliatur.
Et dictum funus a funib accensis quos
ante seretrum papiris ceracͥciundatis fe.¬

Expanded text:
ties. Unde est illud: 'florida iuventus, lactea ties. Unde est illud: 'florida iuventus, lactea canities,' prout diceret candida. Senectus autem multa secum et bona adfert et mala. Bona, quia nos ab inpotentissimis dominis liberat, voluptatibus inponit modum, libidinis frangit impetus, auget sapientiam, dat maturiora consilia. Mala autem, quia senium miserrimum est debilitadicta, quod sit amara, vel a Marte, qui est effector mortium sive mors a morsu hominis primi, quod vetitae arboris pomum mordens mortem incurrit. Tria sunt autem genera mortis: acerba, inmatura, naturalis. Acerba naturalis, senum. Mortuus autem ex qua parte orationis declinetur incertum est. Nam arduus. Convenienter itaque factum ut quemadmodum id, quod significat, non potest agendo, ita et ipsud nomen non possit loquendo declinari. Omnis autem mortuus aut funus est, aut cadaver. Funus est, si sepeliatur. Et dictum funus a funibus accensis, quos ante feretrum papyris cera circumdatis fe
Abbreviated transcription (Latin):
olesicentior ñutiꝙ magis. adolescens. s mi¬
nus. ut scmor minus seuex. uͥ comꝑatuius
gͣdꝰ minꝰ signisicat. apositiuo. Eigoscnioe
sisatis senex sic uiucnior intra iuuenem.
sic̃ pauꝑior intra pauꝑem. Senccta autẽ¬
Senex autem quidam dictos putant asen¬
sus dimuntione co quod iam ꝑuctustatẽ
desipiant. Namphysicidicunt stultosc̃e
homines frigidioaᷤsanguims. prudñtes
calidi. Uñ cescnes inquib iam frigit. &¬
pueri inquib nec dum calet minꝰ sapi¬
unt. Indeẽ. qͥd conuenit sͥ infantiũ etas ⁊
senum. Senes enim ꝑnunniam etatem de¬
rant quid agant. Senex autem tm̃ mascu
anus dr̃ sola mulier. Anus autem appel.¬
lata amultis annis quasi annosa. Nam
si commune cẽt nomen. cur ñ diceret te¬
rentius senem mulierem: Hinc ce uetu¬
la quasi uctusta. Sic̃ autem a sene sence.¬
tus. ita abanu amlitas noĩata est. Caniti¬
esautem uocata acandore: qͥsi catdi¬

Expanded text:
olescentior non utique magis adolescens, sed miolescentior non utique magis adolescens, sed minus; ut senior minus senex; ubi comparativus gradus minus significat a positivo. Ergo senior non satis senex, sicut junior intra juvenem, sicut pauperior intra pauperem. 27. Senes auteSenes autem quidam dictos putant a sensus diminutione, eo quod jam prae vetustate desipiant. Nam physici dicunt stultos esse homines frigidioris sanguinis: prudentes, calidi. Unde et senes, in quibus jam friget, et pueri, in quibus necdum calet, minunt. Inde est quod convenit in hoc infantium aetas et senum. Senes enim per nimiam aetatem de ignorant quid agant. Senex autem tantum masanus dicitur sola mulier. Anus autem appellata a multis annis, quasi annosa. Nam si commune nomen esset, cur non diceret Terentius senem mulierem? hinc etiam vetula, quasi vetusta. Sicut autem a sene senectus, ita ab anu anilitas nominata est. Canities autem
Abbreviated transcription (Latin):
mulier scłm femmeum sexum ñ scłm
corruptionem intigͥtatis ⁊ hoc exlingua
sacre scͥpture. Nam eua statim facta dcla¬
tere uirisui ñdum contacta auiro mu
etate dicta ẽ: sic̃ & uirga. sic̃ et uitula.
Quas: ab incorruptione quasi uirago.
quod ignoret femineam passionem. Ui.¬
rago uocata quia uirum agit. hoc ẽ opa
ni uigorisẽ. Antiqui enim fortes stmi
uͦ siuirilia oꝑa fãcit. recte mirgo drͣ. ut
amazone. Que uͦ nc̃ stmina. antiquitꝰ
uira uocabat᷑. sicut a seruo serua. sic̃ a fa¬
tinguitur. Alii g̃ca echymologia fcminã
abignea in dictam putant. quia uche¬
m̃ter concupiscit libidmosiores enm
antiquos femincus uocabat᷑. Int̾ scimł¬
os senectutem hoc inter ẽ. Senect̾ ẽ gͣuior
etas. post sencctam succadens. Scinum
autem ultima cias. p᷑ grauitatẽ ueni¬
ens. Sic as senex ⁊ stmor. Nam semorẽ.
adine uiridior ut illud uirgilianum.
Iam semor s cruda ddo uiriouꝙ senatus.

Expanded text:
mulier secundum femineum sexum, non secundum mulier secundum femineum sexum, non secundum corruptionem integritatis: et hoc ex lingua ipsius Scripturae. Nam et Eva statim facta de latere viri sui, nondum contacta a viro suetate dicta est, sicut et virga, et vitula. Alioquin ab incorruptione, quasi virago, quod ignoret femineam passionem. Virago dicta, quod ut vir agit, id est opera i vigoris est. Antiqui enim fortes feminvero si virilia opera facit, recte virago dicitur, ut Amazones. Quae vero nunc femina, antiquitus vira vocabatur, sicut a servo serva, et a facernitur. Alii Graeca etymologia feminam ab ignea vi dictam putant, quod vehementer virum concupiscit; libidinosiores enim antiquos femineus vocabatur. Set senectutem. Senectus est grauior aetas post iuuentutem succedens, senium autem ultima aetas post grauitatem ueniens. Sic senex et senior, nam senior adhuc uiridior. Vt illud Virgilianum: «Iam senior sed cruda deo uiridisque senectus».
Abbreviated transcription (Latin):
catus. quod iuuare posse incipit: ut inbo¬
bus iuuenci cum a uitulis discesserint.
Est enim uiuenis impso etatis increm̃to
positus. & ad aiprilium p̾patus. Nam ui¬
uare hominis ẽt opꝰ aliqͦd conferentis. Sic̃
tercius robustissimus. Sic̃ autẽ infantia¬
septimo anno finitur. quartodecimo pue¬
a queduab constat ebdomadisꝓpt̾
a quintodecimo anno usꝙ uicesimũ
uentus tͥb ebdomadis ꝑmanet ꝓptͣ tria
illa intellectum o accionẽ corpisq iurtu.¬
maiorincouis ẽ. quam in feminisunde ⁊
uitutis nom̃ accepit: siue qͥdui agat stmmi¬
nam. Mulier appellata amollicie. tã quã
mollier. detracta ꝙ mutata litt̾a appella¬
taẽ. mulier. Utriꝙ enim fortitudine. et
imbecillicitate corporum seꝑantur. S idło
uirtus maxima uiri. mulieris minor: ut
patiens uirum esset scilicet ne feminis re¬
pugnamtib libido cogeret uiros aliud ap¬
petere. aut in alium serum ꝓrucre. Dr̃gͥ¬

Expanded text:
catus, quod iuvare posse incipit; ut in bucatus, quod iuvare posse incipit; ut in bubus iuvenci, cum a vitulis discesserint. Est enim iuvenis in ipso aetatis incremento positus, et ad auxilium praeparatus. Nam iuvare hominis est opus aliquod conferentis. Sicuttertius robustissimus. Vir nuseptimo anno finitur, quartodecimo puea duabus constat ebdomadibus propter a quinto decimo anno usque ventus tribus hebdomadibus permanet, propter tria illa, intellectum et actionem, corporisque virtumaior in eo vis est quam in feminis: unde et virtus nomen accepit; sive quod vi agat feminam. Mulier vero a mollitie, tamquam mollier, detracta littera vel mutata, appellata est mulier. Utrique enim fortitudine et inbecillitate corporum separantur. Sed ideo virtus maxima viri, mulieris minor, ut patiens viri esset; scilicet, ne feminis repugnantibus libido cogeret viros aliud appetere aut in alium sexum proruere. D
Abbreviated transcription (Latin):
centuli lenes. Puer autem tͥb modisdr᷑
Pro natiuitate. ut ysaias. puer natusẽ.
occoemus. decennis. Uñ ẽ. illud. lampue¬
rile uigum tenera ceruice regebat. Pro
nuas. longe pueritie ercessiss annos. O¬
pilli autem dicti quasi sine ocłis: hoc ẽ.
aparentib orbi. Hi autem uere dicunt᷑
pupilli quorum patresante decessert̃
quam ab his nom̃ accipent. Cet̾i: orbino.¬
cantur. Orpham idem qui et pupilli .Ii.¬
corꝑis nuncupati. quod hec loca inpͥmis
lanuginem ducant. Quidam autem
exannis pub̃tatem eristimant .i. cum
puberem eẽ. qui quatuor docimi annos
explcuĩt. quam uis tardissime pubescat
sertissimum autẽ puberem cẽ. qui et et
habitu cceporispub̾tatem ostendit. & gen̾a¬
re iampossit. Puerꝑe sunt: que annis
puerilib pariunt. Unde et oratius. Lau
dicce puerꝑe uł quodpͥmo partugͣuant᷑
uł qͦd pͥmum pueros pariunt. Adolescẽs
dictus. eo quod sit ad gignendum adul¬
tus: siue accrescere et augeri. Iuuenis uo¬

Expanded text:
centuli lenes. Puer autem tribus modis dicitur: pro nativitate, ut Isaias, Puer natus est octennis, decennis. Unde est illud: Jam puerile regum tenera cervice gerebat. Pro mias longe pueritiae excessisset annos. pilli autem dicti quasi in oculis, hoc est a parentibus orbi. Hi autem vere pupilli dicuntur quorum patres ante decesserunt quam ab his nomen acceperint. Ceteri orbi vocantur orphani, idem qui et pupilli; ilporis, nuncupati, quod haec loca tunc primum lanuginem ducunt. Quidam autem ex annis pubertatem existimant, id est eum puberem esse qui quattuordecim annos expleverit, quamvis tardissime pubescat: certissimum autem puberem esse qui et ex habitu corporis pubertatem ostendit et generare iam possit. Puerperae sunt, quae annis puerilibus pariunt. Unde et Horatius C. dictae puerperae vel quod primo partu gravantur, vel quod primum pueros pariunt. Adolescens dictus, eo quod sit ad gignendum adultus, sive a crescere et augeri. Iuvenis vo
Abbreviated transcription (Latin):
semoris ctas ẽ. quam greci p̃sbiten uocas.
Nam scnex apud g̃cos ñ presbit s geron
dr̃. Que ctas aquinquagesimo anno in¬
cipiens septuagesimo septimo terminat᷑
Serta etas sencctus. quȩ nullo annoꝵ num̾o
uite ẽ: scnectuti deputat᷑. Scmum autẽ
pars ultima ẽi senectutis. dicta qͦdsit uer.¬
minus sexte ctatis. In hisgͥ sex spatus phy¬
losophy uitã descripserunt humanam.
in quib mutat᷑ et currit. & ad mortister¬
minum ꝓuenit. ꝑgamus gͦ breuiter pp̃
dictos gͣdus etatum. ethymologias earũ
in homine demonstrantes. In fans dr hõ
ad huc farinescit .i. loqui ñ potest. Non¬
dum enim bene ordinatis dentib minus
ẽ. sermonis exp̃ssio. Puer apuritate uoca¬
tus. guia purus ẽ. oe nec dum lanuginẽ
florcmnq genarum habens. Hi suntefebi

Expanded text:
senioris etas est, quam Greci presbitem vocant: nam senex apud Grecos non presbiter sed geron dicitur, que etas a quinquagesimo anno inciSexta aetas senectus, quae nullo annorum vitae est, senectuti deputatur. Senium autem pars est ultima senectutis, dicta quod sit terminus sextae aetatis. In his igitur sex spatiis philosophi vitam discripserunt humanam, in quibus mutatur et currit et ad mortis terminum pervenit. Pergamus ergo breviter per praedictos gradus aetatum, etymologias eorum in homine demonstrantes. Infans dicitur adhuc fari nescit, id est loqui non potest. Nondum enim bene ordinatis dentibus minus est sermonis expressio. Puer a puritate vocatus, quia purus est, et necdum lanuginem floremque genarum habens. Hi sunt ephebi
Abbreviated transcription (Latin):
nec locus nec tempꝰ. In causa uero cerca
om̃ia sunt. Unde: quasi pars cause ẽ:
flagicat: ne ꝑfana retigiosis. ne inue¬
recunda castis. ne leuia grauib. ne lasci¬
na senib. ne ridicula cristibꝰ misoeant᷑.
Latine autẽ ⁊ ꝑspicue loq̃ndum. latine¬
aritẽ loquicur. qui nerba rerum uera &
naturalia ꝓsequit᷑: nec asermone atq

Expanded text:
nec locus, nec tempus. In causa vero certa nec locus, nec tempus. In causa vero certa omnia sunt, unde quasi pars causae estflagitat, ne profana religiosis, ne inverecunda castis, ne levia gravibus, ne lasciva seriis, ne ridicula tristibus misceantur. 2. Latine autem et perspicue loqautem loquitur, qui verba rerum vera et naturalia persequitur, nec a sermone atq
Abbreviated transcription (Latin):
thopopeian uͦ illam uocamꝰ inqͣ
hominis ꝑsonam fingimꝰ ꝓ expͥ¬
mendis affectib etatis. studĩ fortuue.
leticie. sexis. meroris. audatie. Nam cũ
pirate ꝑsoua suscipit᷑. audax. abrupta.
temeraria erit oratio. Cum femine ser.¬
mo simulatur. sexui couuenire debet
oratio. Iam uͦ adolescentis. & senis. ꝙ mmi¬
litis. ⁊ impͣatoris. & parasiti. & rusfici.
ꝙ philosophi diuersa oratio dicenda ẽ.
Aliter enim loquitur gaudio affectus.
aliter uulneratꝰ. In quo genere dictionis
illa sunt maxime cogitanda. quis loqͣ¬
cur. et apud qũẽ. & dequo. & ubi. & quo
tempore: quid egerit. quid aucturꝰ sit.
aut qͥd pati possit. si hec consulta neglexe
enera questionũ duosunt: quoꝵ
unum ẽ. finitum. alterum infi¬
nitam. finicũ ẏpocesis grece. latine cau¬
sa cdir ubi eum certa ꝑsona controu̾sia ẽ.
Infinicũ qd̾ grece thesis: latine ꝓposicum
nõiatur. Hoc ꝑsonam non habet certã
nec inest aliqua certa circunstantia. ioł.

Expanded text:
thopoeiam vero illam vocamus, in qua hominis personam fingimus pro exprimendis affectibus aetatis, studii, fortunae, laetitiae, sexus, maeroris, audaciae. Nam cum piratae persona suscipitur, audax, abrupta, temeraria erit oratio: cum feminae sermo simulatur, sexui convenire debet oratio: iam vero adolescentis et senis, et militis et imperatoris, et parasiti et rustici et philosophi diversa oratio dicenda est. Aliter enim loquitur gaudio afaliter vulneratus. In quo genere dictionis illa sunt maxime cogitanda: quis loquatur, et apud quem, et de quo, et ubi, et quo tempore; quid egerit, quid acturus sit, aut quid pati possit, si haec consulta neglexerionum. 1. Genera questionum duo sunt: quorum unum est finitum, alterum infinitum. Finitum hypothesis Graece, Latine causa dicitur, ubi cum certa persona controversia est. 2. Infinitum quod Graece thesis, Latine propositum nominatur. Hoc personam non habet certam, nec inest ei aliqua certa circumstantia, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
grum sensum proposite rei seri¬
bens. Prognostica preuisio egritudinũ.
uocata a preuoscendo. O portet enim
medicum et preterita agnoscere. ⁊ p̃¬
sentia scire. et futura p̃iidere. Diname¬
dia potestas herbarum. idest uis & pos¬
sibilitas. Nam in herbarum cura uis
ipsa dinamis dicitur. unde q dina-¬
media nuncupatur. ubi eortm mẽ¬
dicine scribuntur. Butancum her¬
barium dicitur: quod ibi herbe no

Expanded text:
grum sensum propositae rei scribens. Prognostica praevisio aegritudinum, vocata a praenoscendo. Oportet enim medicum et praeterita agnoscere, et praesentia scire, et futura praevidere. Dinamidia, potestas herbarum, id est vis et possibilitas. Nam in herbarum cura vis ipsa δύναμις dicitur; unde et dinamidia nuncupatur, ubi eorum medicinae scribuntur. Butanicum herbarum dicitur quod ibi herbae no