comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atalis fr̃es kñii bea¬
ti ioh̾is cliem celebrã¬
tes. oportet ut nõ solũ cõ¬
stantiam passionis illiuᷤ
pia deuotione recolamus:
sed ⁊eoꝵ aquib passus
est malitiam nobis in ar¬
ma uertamus salutis. Tc̃
⁊ enim scripturis scĩs uti¬
liter animum intendimꝰ:
cum nõ solas in eis uircu-¬
tes. ac premia iustoꝵ ue
rum etiam uitia uindic¬
tamq reproboꝵ ad in ci-¬
tamentum nobis bene a¬
genli ꝓponimus. Hoc si¬
quidem ⁊ ip̃ins dñi docemͣ
exemplo:qui ut huma¬
ne superbie ceruicem frã¬
gat ac sublime nobis hu¬
militatis iugum imponat.
nõ sue tantum humilita¬
tis formã quam sequam᷑
insinuat. clicens liscite
a me quia mitis sum et
humilis corde: sed etiam
angelice su perbie deiecti¬
onẽ quam caueamus. ad
memoriam nobis reuo¬
cat clicens uidebã satha¬
nan quasi fulgur de ce¬
bonitatis. sed ⁊ demonice
prauitatis exemplo. ad
obseruantiam sũme uir-¬

Expanded text:
i, beati Joannis diem celebrantes, oportet ut non solum constantiam passionis illius pia devotione recolamus, sed et eorum a quibus passus est malitiam nobis in arma vertamus salutis. Tunc etenim Scripturis sanctis utiliter animum intendimus, cum non solum in eis virtutes ac praemia justorum, verum etiam vitia, vindictamque reproborum ad incitamentum nobis bene agendi proponimus. Hoc siquidem et ipsius Domini docemur exemplo, qui ut humanae superbiae cervicem frangat, ac sublime nobis humilitatis jugum imponat, non suae tantum humilitatis formam quam sequamur, insinuat dicens: Discite a me, quia mitis sum, et humilis corde , sed etiam angelicae superbiae dejectionem, quam caveamus ad memoriam nobis revocat, dicens: Videbam Satanam quasi fulgur de coebonitatis, sed et daemoniacae pravitatis exemplo ad observantiam summae vir
Abbreviated transcription (Latin):
uocantem. Qui deũ uicde¬
rit: in ius cliuine genera¬
tionis assumitur. Tñc de¬
mũ quasi dei filius celestis
regni diuitiis clelectatur.
Ille igitur incipit: hic re¬
pletur. Nam ⁊ intra hoc se¬
culum multi in imperio ro¬
mano sunt. sed maiorem
imperii grãm qui priores
imperatores sunt conse¬

Expanded text:
uocantem, qui deum uideuocantem, qui deum uiderit in ius diuinae generationis adsumitur. tunc demum quasi dei filius caelestis regni diuitiis delectatur. ille igitur incipit, hic repletur. nam et intra hoc saeculum multi in imperio Romano sunt, sed maiorem imperii gratiam qui propiores imperatori sunt conse
Abbreviated transcription (Latin):
p̃miũ incipientib atq ꝑ¬
fectis est: Ne forte mistice
regnum: quando scĩ
rapiuntur in nubib obui¬
am xp̃o in aera. Multi enĩ
dormientium surgent: isti
inuitam eternam illi in
obprobrium. Primũ ergo
regnum celoꝵ scis ꝓpositũ
est in absolutione corporis:
scd̾m regnũ celoꝵ est. post
resurrectionem ẽẽ cũ xp̃o.
Cum fueris in regno celo¬
rum: tunc ꝓcessus est mã¬
sionum. Et si unũ regnũ:
cliuersa tamen merita st̃
in regno celoꝵ.Post resur¬
rectionem terram tuã inci¬
pies possidere: absolutrs
a morte. Ille enim cui dici¬
tur. terra es ⁊ in terrã ibis:
nõ possidet terram suam.
Non enim potest esse posses¬
sor: qui nõ capit fructũ.
per domiinicam crucẽ
si tamen intra iugũ clñi
fueris inuentus: consolati¬
onem in ip̃a possessione re¬
peries. Consolationẽ sequit᷑
delectatio: delectationem
diuina miseratio. Quem
aũt miseratur dñs: ⁊ rio¬
cat. Qui nocatur: uiclet

Expanded text:
praemium incipientibus atque perpraemium incipientibus atque perfectis est? ne forte mystice regnum, quando sancti rapiuntur in nubibus obuiam Christo in aera; multi enim dormientium surgent, isti in uitam aeternam, illi in obprobrium. primum ergo regnum caelorum sanctis propositum est in absolutione corporis, secundum regnum caelorum est post resurrectionem esse cum Christo. cum fueris in regno caelorum, tunc processus est mansionum. etsi unum regnum, diuersa tamen merita sunt in regno caelorum. post resurrectionem terram tuam incipies possidere absolutus a morte. ille enim cui dicitur: terra es et in terram ibis non possidet terram suam; non enim potest esse possessor qui non capit fructum. per dominicam crucem, si tamen intra iugum domini fueris inuentus, consolationem in ipsa possessione repperies. consolationem sequitur delectatio, delectationem diuina miseratio. quem autem miseratur dominus et uocat. qui uocatur uidet
Abbreviated transcription (Latin):
tet te pauperem sp̃u fieri.
Humilitas enim spiritꝰ:
cdiuitie uirtutũ sũt. Nisi
pauper fueris: mitis esse
nõ poteris. Qui mitis est:
potest lugere p̾sentia. Qui
inferiora luget: potest de¬
siderare meliora. Qui supe¬
riora querit:inferiora ad¬
iuuat. ut ⁊ ip̃e a superiori¬
b ad iuuecur. Qui mise¬
retur: cor suum mundat.
Quid est enim munclare
animũ nisi sorclem mor¬
tis abolere: Elemosina
enim a morte liberat. Paci¬
entia uero: perfectio est ca¬
ritatis. Qui aũt patitur
ꝑsecutionem: in ultimo
certamine constitutꝰ pro¬
batur aduersis. ut cũ le¬
gitime cercauerit coronet᷑.
graclus uolunt esse
uircutũ: per quos ab ulti¬
mis ad superiora possimus
ascendere. Deniq sicut in¬
crementa uircutũ: ita eci¬
am incrementa sunt p̾mi¬
oꝵ. P lus est enim dei esse
filium: quam possidere t̾¬
ram ⁊cõsolationem mere¬
ri. Sed quia ⁊ primũ pre¬
mium regnum celoꝵ est.
⁊ ultimum p̾miũ regnũ
celoꝵ est: numqͥd equale

Expanded text:
tet te pauperem fieri spiritu; humilitas enim spiritus diuitiae uirtutum sunt. nisi pauper mens, mitis esse non poteris. qui mitis est potest lugere praesentia, qui inferiora luget potest desiderare meliora, qui superiora quaerit inferiora deuitat, ut et ipse a superioribus adiuuetur, qui miseretur cor suum mundat. quid est enim mundare animum nisi sordem mortis abolere? elemosyna enim a morte liberat, patientia uero perfectio est caritatis. qui autem patitur persecutionem in ultimo certamine constitutus probatur aduersis, ut cum legitime certauerit coronetur. gradus uolunt esse uirtutum, per quos ab ultimis ad superiora possimus ascendere. denique sicut incrementa uirtutum ita etiam incrementa sunt praemiorum; plus est enim dei esse filium quam possidere terram et consolationem mereri, sed quia et primum praemium regnum caelorum est et ultimum praemium regnum caelorum est, numquid aequale
Abbreviated transcription (Latin):
it potest uicleri. mul¬
tas turbas dñm uita¬
re uoluisse:⁊ obhoc ascen¬
clisse in montem. tam qͣm
secedendo a turbis ut solis
suis discipulis loqueretur.¬

Expanded text:
ic potest videri multas turbas vitare voluisse, et ob hoc ascendisse in montem, tanquam secedendo a turbis, ut solis suis discipulis loqueretur.
Abbreviated transcription (Latin):
columbe. Ut per prudẽtiã
deuitent insiclias per sim¬
plicitatem nõ faciãt ma¬
lum. Serpentis astucia
ponitur in exemplũ: qͥa
occultat caput. ⁊ illucł
in quo uita est protegit.
Ita ⁊ nos toto periculo cor¬
poris caput nr̃m quod xp̃c

Expanded text:
us. Ut per prudentiam devitent insidias, per simplicitatem non faciant malum. Serpentis astutia ponitur in exemplum: quia occultat caput, et illud in quo vita est, protegit. Ita et nos toto periculo corporis caput nostrum, qui C
Abbreviated transcription (Latin):
eclet dñs in monte
oliueti: ubi uerũ lu¬
men scientie nascebatur.
Et acceclunt ad eũ cliscipħ
secreto: qui misteria ⁊ fu¬
turoꝵ reuelationem nos
ritanus. quẽ in actib apło¬
rũ legimus. Qui se magnã
uoluminib scripta dimit¬
tens. Ego sum sermo clei.
ego sum speciosus ego sũ¬
paraclitus ego omnipo¬
tens: ego omnia dei.
uenturus est. Nunc autẽ
antixp̃i multi sunt. Ego
reor om̃s heresiarchas anti¬
ea docere. que contraria xͦ
sint. Nec mirũ si aliquoᷤ
abhis uideamus seduci:
cũ dñs dixerit. ⁊ multos
secducent. Anclituri enĩ
estis prelia: ⁊ opiniones.
prelioꝵ. Uidete ne turbemi
ni. O portet enim hec fieri:
sed nonclum est finis. Eñ
igitur hec fieri uiderimus:
nõ putemus cliem instare
iudicii. sed in tempus ali¬
ud reseruari cuins signũ
per spicue in consequenti¬
b ponitur.

Expanded text:
edet in monte Oliveti, ubi verum lumen scientiae nascebatur, et accedunt ad eum 193 discipuli secreto, qui mysteria et futurorum revelationem nossritanus, quem in Actibus apostolorum legimus, qui se magnam voluminibus scripta dimittens: Ego sum sermo Dei, ego sum speciosus, ego paracletus, ego omnipotens, ego omnia Dei.  venturus est, nunc autem Antichristi multi sunt . Ego reor omnes haeresiarchas, Antiea docere, quae contraria sunt Christo. Nec mirum si aliquos ab his videamus seduci, cum Dominus dixerit: Et multos seducent. Audituri enim estis praelia, et opiniones praeliorum: videte ne ni. Oportet enim haec fieri; sed nondum est finis. Cum haec igitur fieri viderimus, non putemus diem instare judicii, sed in tempus illud reservari, cujus signum perspicue in consequentibus ponitur.
Abbreviated transcription (Latin):
num: cum in telligeret cir¬
ca se clei uoluntatem. nec
uit nõ se nisi a catholico¬
licitam enim habebat per¬
ficliam arrianoꝵ. Bapti¬
⁊ atus itaq fercur omnia
etclesiastica officia imples¬
se. Atq octauo clie ep̃s or
dinatus est: cum summa
gr̃a ⁊ leticia cunctoꝵ. Igit᷑
postannos aliquot orcli-¬
nationis sue ad urbem ro¬
mam hoc est ad ꝓprium so¬
lum perrexit: ibiq scam
puellam de qua supra me¬
moranimus. cui manum
offerre solitus erat in domo
ꝓpria cum germana sicut
reliquerat inuenit. iã ma¬
tre defuncta. Atq cum illa
dexteram illiis oscularetur.
subridens ait illi. Ecce ut di¬
cebam tibi iam sacerdoris
manum oscularis. ꝑidem¬
tempus erat quidam uir
de heresi arrianoꝵ acerrimꝰ
nimium lisputator et du¬
rus: atq in conuertibilis ad
fidem catholicam. Is consti¬
tutus in eccłia tractante ep̃o
uiclit ut ip̃e postmocdũ lo¬
quebatur. angłm ad aures
ep̃i tractantis loquentem:

Expanded text:
num, cum intelligeret cirnum, cum intelligeret circa se Dei voluntatem, nec vit non se nisi a catholicolicite enim cavebat perfidiam Arianorum. Baptizatus itaque fertur omnia ecclesiastica officia implesse, atque octava die episcopus ordinatus est summa cum gratia et laetitia cunctorum. Igitur post annos aliquot ordinationis suae ad urbem Romam, hoc est, ad proprium solum perrexit, ibique sanctam puellam, de qua supra memoravimus, cui manum offerre solitus erat, in domo propria cum germana, sicut reliquerat, invenit, jam matre defuncta. Atque cum illa dexteram illius oscularetur, subridens ait illi: Ecce ut dicebam tibi, sacerdotis manum oscularis. tempus erat quidam vir de haeresi Arianorum, acerrimus nimium disputator, et durus atque inconvertibilis ad fidem catholicam. Is constitutus in Ecclesia, tractante Episcopo, vidit ut ipse postmodum loquebatur Angelum ad aures Episcopi tractantis loquentem;
Abbreviated transcription (Latin):
lile causas ꝑorauit: ut
eligeretur a uiro illustri
probo. tunc p̾fecto p̾torii.
ad consilium tribuenclũ.
post que consularitatis
suscepit insignia. ut rege¬
ret liguriam emiliamq
ꝓuincias: uenitq meclio¬
lanum. Per idem tempus
mortuo auxentio arriane
perficlie ep̃o. qui clyonisio
beate meniorie confessore
ad exilium destinato ĩcu¬
babat eccłie: cum ppłs ad
seclitionem surgeret in pe¬
tendo episcopo. ẽẽtq illi cu¬
ra sedancle seclitionis. ne po¬
pulus ciuitatis in periculũ
sui uerteretur: perrexit acl
eccłiam. Ibiq cum allo que¬
retur plebem: subito uox
fertur infantis in ppło so¬
nuisse. ambrosium ep̃m.
Ad cuius uocis sonitum.
tocius ppłi ora sunt cõuer
sa: ac clamantis. ambrosi¬
um ep̃m. Itaq qui antea
turbilentissime clissicde¬
catholici sibi ep̃m cupiebãt
superatis alterutris orcli¬
nari: repente in hunc u¬
num mirabili ⁊ increcli¬
bili concordia consenser̃t.
⁊ ad cluctus mecliola¬

Expanded text:
dide causas peroravit; ut dide causas peroravit; ut eligeretur a viro illustri Probo, tunc praefecto praetorii, ad consilium tribuendum. Post haec consularitatis suscepit insignia, ut regeret Liguriam, Aemiliamque provincias, venitque Mediolanum. 6. Per idem tempus, mortuo Auxentio Arianae perfidiae episcopo qui Dionysio beatae memoriae confessore ad exsilium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus ad seditionem surgeret in petendo episcopo, essetque illi cura sedandae seditionis, ne populus civitatis in periculum sui verteretur, perrexit ad Ecclesiam: ibique cum alloqueretur plebem, subito vox fertur infantis in populo sonuisse Ambrosium episcopum. Ad cujus vocis sonum totius populi ora conversa sunt, acclamantis Ambrosium episcopum; ita qui antea turbulentissime dissideCatholici sibi episcopum cupiebant, superatis alterutris, ordinari, repente in hunc unum mirabili et incredibili concordia consenserunt.t adductus Mediola
Abbreviated transcription (Latin):
tur enim iam tunt dñs
inseruuli sui infantia: ut
impleretur qł scriptũ est.
fauus mellis: sermones
boni. Illucl enim examen
apum scriptoꝵ ip̃ius nobiᷤ
generabat fauos: qui celes¬
tia bona annuntiarent.
⁊ mentes hominũ de terris
ad celum erigerent. le .iii.¬
ostea uero cum adole¬
uisset. ⁊ eẽt in urbe ro¬
nia constitutus. cũ matre
uiclua ⁊ sorore que uirgi¬
nitatem iam fuerat ꝓfẽs¬
sa comite. alia uirgine. cu¬
ius uirginis soror candida.
que nunc cartagine degit
iam anus: cum uideret sa¬
cerdotib a domestica sororiᷤ
uł̾ matris manus oscula¬
ri. ip̃e luclens offerebat dex¬
teram: clicens. ⁊ sibi id ab
eis fieri oportere. Siquidẽ
ep̃m se futurum ẽẽ memo¬
rabat. Loquebatur enim
ad sacerclotium nutriebat.
Illa nero ut adolescentem
⁊ nescientem quid cliceret:
respuebat. Secl postquam
ecloctus est liberalib clisci¬
plinis: exurbe egressus est.
Professusq in auditorio
prefecture precorii. ita splẽ¬

Expanded text:
tur enim jam tunc Dominus tur enim jam tunc Dominus in servuli sui infantia, ut impleretur quod dictum est: Favi mellis sermones boni ; illud enim examen apum scriptorum ipsius nobis generabat favos, qui coelestia dona annuntiarent, et mentes hominum de terrenis ad coelum erigerent. 4. Postea vero cum adolevisset, et esset in urbe Roma constitutus cum matre vidua et sorore, quae virginitatem jam fuerat professa, comite alia virgine, cujus virginis soror Candida, quae nunc Carthagine degit jam anus; cum videret sacerdotibus a domestica, sorore, vel matre manus osculari, ipse ludens offerebat dexteram, dicens et sibi id ab ea fieri oportere, siquidem episcopum se futurum esse memorabat; loquebatur enim ad sacerdotium nutriebat: illa vero ut adolescentem et nescientem quid diceret, respuebat. 5. Sed postquam edoctus liberalibus disciplinis, ex Urbe egressus est, professusque in auditorio praefecturae praetorii, ita splen
Abbreviated transcription (Latin):
toris animũ ⁊ si sermo offẽ¬
clerit:tamen breuitas ad
legendum ꝓuocet. Nec uer¬
boꝵ fucis ueritatem obclu¬
cam: ne clum scriptor ele¬
gantie pompami requirit.
lector tantaꝵ uirtutũ amit¬
tat scientiam. Adie antẽ
initium sumiã: ut gratia
uiri ab incunabulis q̃ fue¬
rit agnoscatur.
Gitur posito in ad ministra¬
tione prefecture galliarũ
patre eius ambrosio:natus
est ambrosius. Qui infans
in area pretorii intimabu¬
lis positus. cum clormiret
aperto ore:subito examen
apum adueniens. faciem
eius atq os compleuit:
abigerentur ab ancilla que
curam nutrlench infantis
susceperat prohibens: sollici¬
ta enim erat ne infanti no¬
cerent: expectabat pacrio
affectu. quo fine illud mi¬
raculum clauderetur. At
ille post aliquancliu eno¬
lantes intantam aeris al¬
tituclinem subleuate sũt:
ut humanis oculis mini¬
me uiderentur. Quo facto
territus pater: ait. Si ui¬
xerit infantulus iste: ali¬
quid magni erit. Operaba¬

Expanded text:
toris animum etsi sermo offetoris animum etsi sermo offenderit, brevitas tamen ad legendum provocet: nec verborum fucis veritatem obducam, ne dum scriptor elegantiae pompam requirit, lector tantarum virtutum amittat scientiam, quem initium sumam, ut gratia viri ab incunabulis quae fuerit, agnoscatur. 3. Igitur posito in administratione praefecturae Galliarum patre ejus Ambrosio, natus est Ambrosius. Qui infans in area praetorii in cuna positus, cum dormiret aperto ore, subito examen apum adveniens, faciem ejus atque ora complevit; abigerentur ab ancilla, quae curam nutriendi infantis susceperat, prohibens sollicita enim erat ne infanti nocerent exspectabat patrio affectu, quo fine illud miraculum clauderetur. At illae post aliquamdiu evolantes, in tantam aeris altitudinem sublevatae sunt, ut humanis oculis minime viderentur. Quo facto territus pater ait: Si vixerit infantulus iste, aliquid magni erit. Operaba
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabilis pat̾
augustine. ut si¬
cut beati uiri a¬
presbiter. stilo ꝓsecuti sũt
uitam scoꝵ pauli ⁊ antonii
in heremo positoꝵ. sicut
ctiam martini uenerabił
ep̃i turonensis eccłie seuerᷤ
seriuuis clei luculento sermo¬
ne contexuit: etiam ego
beati ambrosii ep̃i meclio¬
lanensis ecclłie. meo prose¬
quar stilo. Sed ego ut me¬
ritis tantoꝵ uiroꝵ. qͥ mu¬
ri eccłiarum sunt. ⁊ eloq̃n¬
tie fontes: ita etiam sermo¬
ni mee imparem noui. Tam̃
qr ab surdum ẽẽ opinor ꝙ
precipis cdeclinare: ea q̃
a probatissimis uiris qui
illi ante me astiteruint. ⁊
maxime a sorore ip̃ius ue¬
nerabili marcellina cliclici.
us que ip̃e uicli cũ illi astarẽ.
uł que abhis cognoui qͥ illũ
in clinersis ꝓuinciis post obi¬
tum ip̃ius se uidisse narra¬
runt: uł que ad illũ scripta
sunt cum ad huc obisse nes¬
ciretur: ad intus orationib
tus ⁊ meritis tanti uiri. li¬
cet inculto sermone breuit̾
strictimq describam ut lec¬

Expanded text:
enerabilis pater Augustine, ut sicut beati viri Apresbyter stylo prosecuti sunt vitas SS. Pauli et Antonii in eremo positorum, sicut etiam Martini venerabilis episcopi Turonensis ecclesiae Severus servus Dei LUCULENTO SERMONE contexuit; sic etiam ego beatissimi Ambrosii episcopi Mediolanensis ecclesiae meo prosequar stylo. Sed ego ut meritis tantorum virorum, qui muri ecclesiarum sunt et eloquentiae fontes, ita etiam sermone me imparem novi. Tamen quia absurdum esse opinor, quod praecipis, declinare, ea quae a probatissimis viris, qui illi ante me astiterunt, et maxime ab sorore ipsius venerabili Marcellina didici, vel quae ipse vidi, cum illi astarem, vel quae ab iis cognovi, qui illum in diversis provinciis post obitum ipsius se vidisse narrarunt, vel quae ad illum scripta sunt, cum adhuc obiisse nesciretur: adjutus orationibus tuis, et meritis tanti viri, licet inculto sermone, breviter strictimque describam; ut lec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓfectu nos gratulari. et
de fectu necesse est tribula
ri: nec solum tribulari ue¬
rum ad lacrimas usq suc¬
cench. Sic enim samuel ⁊
dauid: peccatum saulis et
inceritum lugent. Sic pec¬
catricem domuinus ip̃e fle¬
uit super ciuitatem: Et
mestis compassus sorori¬
b. lazarum quẽ cliuina
erat maiestate resuscita¬
turus. humana prius mi¬
seratione deflebat: misti¬
ce significans. cos qui pec¬
cati morte sopiuntur. ut
reuiuiscere queant a pro¬
ximis ẽẽ plangendos. Q d̾
aũt nunc flentes risuros
ẽẽ ꝓ mittit: nõ puerititer
accipiendum sed script᷑e
more risus nomine. men¬
tis exultatio ⁊ affectus
quidam letior intelligen¬
clus est esse designatus.

Expanded text:
et profectu nos gratulari, et et profectu nos gratulari, et defectu necri; nec solum tribulari, verum ad lacrymas usque succendi. Sic enim Samuel et David peccatum Saulis et interitum lugent , sic peccatricem ipse Dominus flevit super civitatem , et, moestis compassus sororibus, Lazarum, quem divina erat majestate resuscitaturus, humana prius miseratione deflebat ; mystice significans eos qui peccati morte sopiuntur, ut reviviscere queant, a proximis esse plangendos. Quod autem nunc flentes risuros esse promittit, non pueriliter accipiendum, sed, Scripturae more, risus nomine mentis exsultatio et affectus quidam laetior intelligendus est esse designatus.
Abbreviated transcription (Latin):
eati qui nũc esuritis:¬
quia saturabimini.
Quid esurire beati quid
sitire debeant. math̾s expo¬
nit iridelicet iusticiã. aper¬
tissime nos instituens nũ¬
quam nos satis iustos esti¬
mare debere, sed coticlianũ
iusticie semper amare im¬
mo ardere ꝓfectũ. Cuius ꝑ¬
fectam saturitatem non
in hoc scło sed infuturo pos¬
se prouenire suꝑnoꝵ desi¬
derio psalmista flagrans
ostendit: qui ait. Ego aũt
cum iusticia apparebo ĩ cõ¬
spectu tuo: satiabor clum
manifestabitur głia tua.
Potest ⁊ simpliciter accipi.
brati qui nunc esuritis. qͥ
castigatis corpus ur̃m et
seruituti subicitis qui in
fame ⁊ siti uerbo operã da¬
tis: quia celestium tunc
gauclioꝵ habetis ubertate
eati qui nũc fletis:
quia ridebitis. Nõ tempora¬
lium dampna cõmodoꝵ s
uircutũ decrimenta sp̃ua¬
lium qui flent. eterna be¬
atitudine consolabuntur.
ubi nõ nr̃a solum sed ⁊ pro¬
ximi iubenir cõmissa de¬
flere. Quem si ut nos clili¬
gimus. consequenter illiꝰ

Expanded text:
eati qui nunc esuritis, saturabimini. Quid esurire beati, quid sitire debeant, Matthaeus exponit, videlicet, justitiam , apertissime nos instituens, nunquam nos satis justos aestimare debere, sed quotidianum justitiae semper amare, imo ardere profectum. Cujus perfectam saturitin hoc saeculo, sed in futuro posse provenire supernorum desiderio Psalmista flagrans ostendit, qui ait: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor dum manifestabitur gloria tua ; potest et simpliciter accipi: Beati qui nunc esuritis, qui castigatis corpus vestrum et servituti subjicitis , qui in fame et siti verbo operam datis , quia coelestium tunc gaudiorum habetis ubertate eati qui nunc fletis, quia ridebitis. Non temporalium damna commodorum, sed virtutum detrimenta spiritalium qui flent, aeterna beatitudine consolabuntur. Ubi non nostra solum, sed et proximi jubemur commissa deflere. Quem si ut nos diligimus, consequenter illius
Abbreviated transcription (Latin):
tius intelligere possumus:
si superiora huius euãgelii
parumper attendamus. lc .x.
upra retulit euãgelista:
quia p̾licante lño ie¬
rosolimis in die festo, erãt
quidam gentiles qui nene¬
rant adorare in ierusalem.
Hii accesserunt ad philip¬
pum qui erat a bechsaida
galilee: ⁊ clixerunt ei. Do

Expanded text:
s intelligere possumus, si superiora hujus Evangelii parumper attendamus. Supra enim retulit Evangelista, quia praedicante Domino Hierosolymis in die festo, erant quidam gentiles, qui venerant adorare in Jerusalem: hi accesserunt ad Philippum, qui erat a Bethsaida Galilaeae, et dixerunt ei: «
Abbreviated transcription (Latin):
amen cdico uobis: nisi gra¬
num frumenti cadens in
terram mortuum fuerit.
ortaturus clñs
discipulos ad marcy¬
rium sue passionis exem¬
plum p̾misit: ut tanto
minus ꝓ eius nomine mor¬
tem pati timerent. quãto
in hoc opere celestis magr̃i
imitatores existerent. Ait
enim. Amen am̃ lico no¬

Expanded text:
nisi granum frumenti cadens in terra mortuum fuerit. ortaturus Dominus discipulos ad martyrium, suae passionis exemplum praemisit, ut tanto minus pro ejus nomine mortem pati timerent, quanto in hoc opere coelestis magistri imitatores exsisterent. Ait enim: « Amen, amen dico vo
Abbreviated transcription (Latin):
nisi granum frumenti ca¬
dens in terram mortuũ fu
nem sue passionis ꝓfecto in¬
sinuauitz quia prius mor¬
tificanclus erat aiudeis: et
postea p̾clicandus gentib.
Nam euis nomen tanto
magis creuit in fide credẽ¬
tium: quanto per mortẽ
inperfilia iudeoꝵ est extĩc¬
et inclignum debet re¬
dempcori nr̃o uideri.
si in assumpta humanita¬
te grano frumenti compa¬
retur: inqua etiam uilib
uermib assimilatur: sic̃
ip̃e per ꝓpħ̃am dicit. Ego sũ
uermis: ⁊ nõ homo. Et pł¬
cre dñs grano tritici com¬
paratur: quia sicut in oĩ¬
ebus annonis nichil frum̃¬
co pulcrius nichil est delec¬
tabilius. ita ip̃e om̃s creatu¬
ras excellit: quia nichil
eo suauius. nichil clulciꝰ
inuenitur. Siue cerce gra¬
no frumenti comparatur:
quia alimento corporis et
sangninis sui ficdelium
animas reficit. Ip̃e enim
ait. in euangelio. Ego sũ
panis uiuus qui de celo des¬
cencli. Et iterum. Panis
quem ego dedero caro m̃a

Expanded text:
nisi granum frumenti cadens in terram, » nem suae passionis profecto insinuavit, quia prius mortificandus erat a Judaeis, et postea praedicandus gentibus. Nam ejus nomen tanto magis crescit in fide credentium, quanto per mortem in perfidia Judaeorum est exstincc indignum debet Redemptore nostro videri, si in assumpta humanitate grano frumenti comparetur, in qua etiam vilibus vermibus assimilatur, sicut ipse per prophetam dicit: « Ego sum vermis et non homo . » Et pulchre Dominus grano tritici comparatur, quia sicut in omnibus annonis nihil frumento pulchrius, nihil est delectabilius: ita ipse omnes creaturas excellit, quia nihil eo suavius, nihil dulcius invenitur. Sive certe grano frumenti comparatur, quia alimento corporis et sanguinis sui fidelium animas reficit. Ipse enim ait in Evangelio: « Ego sum panis vivus qui de coelo descendi . » Et iterum: « Panis quem ego dedero, caro mea
Abbreviated transcription (Latin):
qui peruerse amant aĩam
suam. Et hos uult clei ser¬
mo corrigerez nõ ut ocle¬
rint aniniam suam. sel
ut recte liligant. Male
enim cliligendo perdñt
eam: Et fit quidclã mag¬
num quasi p̾posterũ ⁊ cõ¬
trarium: s tamen ita fit.
ut si liligas eam peru̾se
perdas illam: si oderis illã
recte cõserues illam. le .xii.

Expanded text:
qui perverse animam suam qui perverse animam suam amant: et hoc vult Dei sermo corrigere, non ut oderint animam suam, sed ut recte diligant. Male enim diligendo perdunt eam, et fit quiddam magnum quasi praeposterum et contrarium: sed ita tamen fit, ut si diligas eam perverse, perdas illam; si oderis illam recte, conserves illam. E
Abbreviated transcription (Latin):
umquam carnem suam
Multum quippe anima
carni p̾ponitur: quia ip̃a
est habitatrix caro habita¬
culum. Et anima domi¬
natur. caro aũt seruit.
Amma superior est. caro
subiecta est. Si ergo nemo
umquam carnem suam
odio habuit quis est qui¬
oderit animam suam: ꝓ¬
hoc nõ paruam questionẽ
nobis intulit presens euã¬
gelica lectio: iibi audi-¬
uimus qui amat animã
suam perdet illam. lc .x.¬
ericulosum est animã
amare: ne pereat. Sed
si ꝓpterea periculosũ est
ut ames animã triam ne
pereat anima tua: ideo nõ
uis illam perire. Si autẽ
nõ uis perire: amas illam.
Quid est hoc: Si amo: per¬
do. Ergo nõ amam: ne ꝑ¬
dam. Sed quia timeo ꝑ¬
icit ⁊ alibi cdñs. Quid
ꝓdest homini si totũ
iundũ lucretur anime
aũt sue decrimentũ patia¬
tur: Ecce quia sic est amã¬
da anima ut lucro tocius
muncli p̾feratur. Et tam̃
obseruet qui amat aĩam
suam: quia si amat ꝑdet
illam. Non uis eam perde
noli eam amare. Sed si
nõ uis eam perdere. nõ po

Expanded text:
est qui carnem suam Multum quippe anima carni praeponitur: quia ipsa est habitatrix, caro habitaculum; et anima dominatur, caro autem servit; anima superior est, caro subjecta est. Si ergo nemo unquam carnem suam odio habuit, quis est qui animam suam hoc non parvam quaestionem nobis intulit praesens evangelica lectio, ubi audivimus, Qui amat animam suam, perdet illam. Periculosum est animam amare, ne pereat. Sed si propterea periculosum est ut ames animam tuam, ne pereat anima tua, ideo non vis illam perire. Si autem non vis illam perire, amas illam. Quid est hoc? Si amo, perdo. Ergo non amem, ne perdam. Sed quia timeo pDicit et alibi Dominus: Quid prodest homini si totum mundum lucretur, animae vero suae detrimentum patiatur ? Ecce quia sic est amanda anima, ut lucro totius mundi praeferatur; et tamen observet qui animam amat, quia si amat, perdet illam. Non vis perdere eam, noli illam amare. Sed si non vis eam perdere, non pot
Abbreviated transcription (Latin):
hec mandata legionis: re¬
mearis ad maximianum
cesarem satelles nuntiat.
At ille quasi nichil itera¬
tum fuisset scelus perpetra¬
tum. ire ꝓpere ex̾citum iubet:
⁊ circum furich imperat le¬
gionem: nullumq cle tã
onem turba carnificum.
Omnis etas sine discretio¬
ne perimitur. Laniantur¬
q beata corpora: et cleuo¬
tas deo auimas ficleli mor¬
Operta est terra illic ꝓcum¬
bentib in morte corporib
ciosi sanginis riui. Que
umquam rabies absq bel¬
lo tantam humanoꝵ cor¬
poꝵ stragem declit: Qui¬
tinm: ob spem futurorũ.
Sic interfecta est illa pla¬
ne angelica legio: que ut
creclimus cum illis ange¬
loꝵ legionib iam collan¬

Expanded text:
ec mandata legionis remeans .| ad maximianom caesarem satellis nunciat ad ille| quasi nihil iterato fuisset . scelere perpetratum| ire propere exercitum iubet . et circumfundi imperat| legionem. nullumque de tantonem turba carnificum| omnes aetas sine descricione perimitur . lanian| turque beata corpora . et deuotas deo animas| fidele moroperta est terra illic procumbentibus in mortem corporibus tiosi sanguinis riui. quae umquam rabies absque bello tantam humanorum corporum stragem dedit? qutenSic interfecta est illa plane angelica legio, quae, ut credimus, cum illis angelorum legionibus jam conla
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ inquiras longins la¬
titantes. Nos om̃s xp̃ianoᷤᷤ
esse cognosce. Habebis po¬
testati tue subclica omni¬
bar assensio: ⁊ cesars per
satellites nuntiat᷑ Presẽ¬
ti precepit iussione: ut
iterum decimum renoua¬
te crucdelitatis orcdo con¬
sumeret. Post hanc uocẽ
ad legionem uelociter ꝓ¬
peratur: cruclelia precep¬
ta ꝑaguntur: reliqͥ uero¬
reptis legionis sue signis
hac circumstantes oratio¬
ne confirmat. Tenere me
commilicones optimi se
cularium quicdem bello¬
rum signa perspicitis: sed
tros uircutemqz cohorcor.
Aluid nobis genus eligen¬
cdum est prelioꝵ: nõ per
hos gladios potestis ad reg¬
na celestia ꝓperare. Robur
uicta cdefensio. ficlem quã
deo ꝓmisimus in ultimis
custodire. Iam cle cõmili¬
conum nostroꝵ gloria: ea
que diuino cernebat obtu¬

Expanded text:
n| inquiras longius lan| inquiras longius latitantes. Nos omnes christianos| esse cognosce . habebis potestati tuae subdita| omnirobatur . ascensu et cesari per satellites nun| ciatur Inclemente praecipet iussione . ut iterum de| cimum renouate crudilitates ordo consummeret .| post anc uocem ad legionem uelociter properatur .| crudilia praecepta peraguntur reliquooraui superius| legionis sui signis hac circumstantes oracione confer| mat tenere me commilitones optim“us” secularium| quidem bellorum signa perspicitis . sedtros| uirtutemque conpello . aliod nobis genus elegendum| est praeliorum non per hos gladios potest . ad regna| caelestia properare. Robor uicta defensio est. Fidem quam deo promiseris in| ultimes costodire. Iam de commilitonum nostrorum| gloriam ea que diuino cernebat optu
Abbreviated transcription (Latin):
mittebat. Quid xp̃o spon¬
clente faciendum est. si
hoc potuimus militie cle¬
uotione ꝓmutere: Quin
immo fortissimi commili¬
dones olim cleuotas aĩas
subclamus p̾ciosissime
passioni. Sit nobis uiri¬
lis animus: ficles in uio¬
lata ꝑmaneat. Iam cer¬
no ante tribunal xpisti
stantes eos: quos neci pau¬
lo ante satelles regius de¬
putauit. Illa uera głia
est: que et̾nitatem beatã
uite huius breuitate me¬
reatur. Equali om̃s animo:
una uoce responsum sa¬
tellitib demus. Id nun¬
cia. Milices quiclem cesar
tui sumꝰ: ⁊ acl defensionẽ
rei publice romane arma
suscepimus: nec uiquã
aut clesercores belloꝵ. aut¬
ꝓclitores militie fuimus:
aut ignaue formidinis
meruimus subire flagi¬
tium. Tuis etiam obtem¬
peraremus p̾ceptis: nisi ĩ¬
stituti legib xp̃i anis cle¬
monum cultus ⁊ aras sẽ¬
per pollutas sanguine ui¬
taremus. Comperimus p̾¬
cepisse te: aut sacrilegiis
pollui xp̃ianos: aut clems¬

Expanded text:
romittebat . quid christo . sponromittebat . quid christo . spondente facien| dum est . si hoc potuemus miliciae deuocione promit| tere. Quin immo fortissimi commilitonis . olim deuot\a/s| animas subdamus praeciosissimae passioni sit no| bis uirilis animus . fides inuiolata permaneat. Iam| cerno ante tribunal christi stantes eos quos neci . paulo| ante satellis regius depotauit illa uero gloria est . quae| aeternitatem beatam uitae huius breuitatem erca| tur. Aequali omnes animo. Vna uoce responsum satel| litibus demus. Ii . nuncia milites quidem caesar tui sumus| et ad defensionem rei pupuci . romana arma suscipi| mus. Nec umquam aut desertores belloruitores miliciae fuimus aut ignauae formidines| meruimus subirae flagitium . tuis eciam obtempe| raremus praeceptes. Nisi instituti legibus christianis| demonum cultus et aras semper pollutas sangui| ne uitaremus. Conperimus praecepisse te . ut aut| sacrilegies pollueris cristianos . aut de
Abbreviated transcription (Latin):
hibuit: ne quisquã cliui
no operi mortalib clextris
obstitisset quin immo cep¬
ti operis finem perhenni reli¬
gione complerent. Hactenꝰ
exempla sacris inserta cocdi¬
cib legebamus: iam nunc
per nosmet ip̃os quos sequi
clebeamus aspeximus. Ecce
uallatus sum cõmilitonũ
meoꝵ corporib: quos cle la¬
tere meo funestus sacelles
abstraxit. Aspersus sũ cru
quias uestib meis porto.
Et dubito eoꝵ sequi necem
quoꝵ gratularis ad miror
exemplum: ut uacat cogi¬
tare quid imperator inbeat.
qui sorte mortalitatis eqͣlis
est: Si habere aliquid ui¬
rium imperatoria precep¬
ta potuissent: sirca beatis¬
simoꝵ trium pueroꝵ corꝑa
regis persarum ualuisser
incenclium: nec contemp¬
olim clelisse nos me¬
mini quod contemptu lu-¬
cis istius ⁊ desperatione uite
clefensare rem publicã le¬
beremus. Iam tunc ꝓmisi
mei corporis uilitatem: et
spopondi hanc imperatorib
ficlem: nec tamen michi
ullus tunc regna celestia ꝓ¬

Expanded text:
hibuit ne quisquam deui| hibuit ne quisquam deui| no opere mortalibus dexteris obuiaret . quin immo .| caepti operis fidem perennem religionem conplete| hactenus . exempla sacris inserta codicibus legebamus| Iam nunc per nosmet ipsos quos sequi deberemus as| peximus. Ecce uallatus sum commilitonum| meorum corporibus quos de latere meo funestus satel| les eripuit. Aspersus sum cruoquies uestibus meis porto. Et dubito eorum sequi| necem quorum gratulans ammiror exemplum .| et uacat cogitare quid imperar iubeat qui sorte| mihi mortalitates equales est. Si habere aliquid| uirium imperatorea praecepta potuissent circa| beatissimorum puerorum corpora reges persarum ualuis| set incendium . nec contemolim dedisse| nos menime quod contemtu lucis istius et disperacione| uitae defensare rem puplicam deberemus . iam tunc| promisi mei corporis uilitatem et spopondi hanc impe| ratoribus fidem . nec tamen mihi ullus tunc regna| celestia p
Abbreviated transcription (Latin):
legionem uelociter ꝓperat᷑:
cruclelia precepta reserant᷑.
Tracluntur neci: quos or¬
clo repperit numeranch.
Leti percussorib ceruices p̾¬
bent solaq inter eos erat
de gloriose mortis occuipa¬
tioue contentio . Perfecto¬
itaq scelere: ut octodorũ
legio recleat iubetur. lc .u.¬
unc mauruius pͥmi¬
cerius paululum a sa¬
tellitib regiis segregatus:
conuocat legionem: et
hac oratione sanctiores
alloquitur. Gratulor uir¬
tuti ur̃e commilicones op¬
timi: quod amore religio¬
nis nullam uobis cesaris
preceptum atculit formi¬
dinem. Gauclentib quo¬
clam moclo animis. trachi
acl necem gloriosos cõmi¬
timui. ne quisquam qtł
armatis facile est. specie
clefensionis beatissimis fu¬
nerib manus obuiam af¬
ferre temptaret. Iam michi
acd huius rei interclictum
qui exemptum uagina a¬
postoli gladium ꝓprie uociᷤ
iussione condidit: locenᷤ
maiorem armis omnibus
tutem. Hic cleus xp̃c plane
mentes ur̃as manusq pro¬

Expanded text:
legionem uelociter properatur . legionem uelociter properatur . crudilia| praecepta reserantur . traduntur neci quos ordo| repperit numerandi. Laeti percussoribus ceruices| praebent. Solaque inter eos est de gloriosae mortes| occupacione contencio perfecto scelere ut octodorum| legio redeat iubetur. Tunc . mauricius primicerius .| paululum a satellibus regiis segregatus conuocat| legionem et hac orationem sancti oris alloquitur.| Gratulor uirtute uestrae commilitones| optimi quod amore relegionis nullam uobis caesa| ris praecepta attullere formidinem . gaudentibus| quodam modo animis . tradi ad necem gloriosam| commitimui ne quis| quam quod armatis facile est . speciae defensionis| beatessimis funeribus manus obuias adferre temta| ret. Iam mihi ad huius rei interdictum .qui exemtum uagina| apostoli gladium propriae uoces iussione recon| didet . docens . maiorem armes omnibus tutem . hestras manusque pro
Abbreviated transcription (Latin):
linc hii qui p̾erant
legioni. mici affatu
rum: quia iam fama ad
re: traclitam orientali mo¬
re religionem. usq ad diẽ
uite perhenniter custodire.
Ad belloꝵ usum paratam
legionis ẽẽ uirtutem: ad
committenda uero sacri¬
legia sicut cesar p̾cepit oc¬
todoꝵ nõ relire. Reu̾sus
itaq sadelles. nuntiat ob¬
stinatos ẽẽ animos legio¬
nis: nec uelle p̾ceptis im¬
peratoriis obedire. Tũc ma¬
ximianus cesar iracũdie
nimietate succensus: ad
hanc uocem subito furore
prosiluiit dicens. Ergo mi¬
lites mei imperatoria pre
eciam si tantum maiesta¬
tem regiam contempne¬
re uoluissent. Iungitur
clespectui meo celestis in¬
iuiria: ⁊ mecum parit̾ reli¬
gio romana contempnit᷑.
Sentiat contumax miles:
mum quemq morti funes¬
ta sors p̾beat. Discant eqͣ¬
li nece. quos orclo premise¬
rit moriencli: qualiter
maximianus uł sibi uel
cliis suis hac seueritate cle¬
clerit ultionem. Post hãc
uocem apparitoris iussio
infausta porrigitur: al

Expanded text:
nc hii qui praeerant legione miti af| fatu rum .| quia dum fama ad re| traditam orientali more relegionem usque ad diem ui| tae perenniter costodire ad bellorum usum paratam| legionis esse uirtutem. Ad commitendi uero sacrilegia| sicut cesar praecipet octodorum non redire. Reuersus itaque| satellis nuntiat obstinatus esse animos legionis.| Nec uelle praeceptes imperatoris obaedire. Tunc| maximianos caesar iracundiae nimietate succensus| ad hanc uocem subito furore prosiluit. Ergone milites| mei imperatoria praeeciam| si tantum maiestatem regiam contemnere uolues| sent. Iungitur dispectui meo celestes iniuria et mecum| paretur religeo romana contemnitur. Sencia contu| ax miles .mum quem que morti funesta| sors praebaeat. Discant equalium neces ques ordo| praemiserit moriendi. Qualiter maximianos uel sibi| uel nominibus suis . hanc seueritate dederit ulcio| nem. Post hanc uocem paritur iussio infausta por| rigitur Ad
Abbreviated transcription (Latin):
imperator tui: sel tamen
seruitutem liberi confitem᷑
clei. Tibi militiam debemꝰ:
illi innocentiam. Ate stipẽ¬
clium laboris accepimus:
ab illo uite exordium sũp¬
simus. Sequi imperatorẽ
in hoc nequaquam possu¬
uelis nolis cuum. le .uiii.
on nos aduersum te
riculis desperatio. Teneinuᷤᷤ
arma ⁊ non resistimus: qr¬
mori magis quam occicle
re uolumus: ⁊ innocentes
inderire. quam noxii uiue¬
re p̾optamus. Siquid ĩnoᷤ
ultra statueris: igni cor¬

Expanded text:
imperator, tui, sed tamen serui, quod libere confitemur, dei. tibi militiam debemus, illi innocentiam. a te stipendium laboris accepimus, ab illo uitae exordium sumpsimus. sequi imperatorem in hoc nequaquam possuuelis nolis tuum. si non in on nos aduersum te, riculis desperatio. tenemus ecce arma et non resistimus, quia mori quam occidere satis malumus et innocentes interire quam noxii uiuere praeoptamus. si quid in nos ultra statueris, si
Abbreviated transcription (Latin):
secl armatum ficle catholi¬
ca pectus inueniet. Occicle
prosterne. Secanclas glachi
is percussorib ceruices per¬
hennis intrepicli. Hec nobiᷤᷤ
iocuncliora sunt: clũ modo
quia te cum sacrilegiis tu¬
is contempnimus: ad reg¬
na iam nunc celestia ꝓpere¬

Expanded text:
sed armatum fide catholica pec| tus inueniet. Occide prosternae resecandas gladi| is percussoribus ceruices praebebus intrepidi . haec| nobis iocundiora sunt dum modo quod te cum sacri| legiis tuis contemnius. Ad regna iam nunc caeles| tia pr
Abbreviated transcription (Latin):
ursus poterat alius¬
causari: ⁊ clicere. Pau¬
pertate ꝓhibeor. tenuitas
me retinet: hospitalis eẽ
nõ possum. Et hanc excu¬
sationem leuissimo p̾cep¬
to cliluit: ut calicẽ aque
frigide toto animo porri¬
gamus. Frigide inqͥt aq̃¬
paupertatis ⁊ in opie lig¬
noꝵ occasio quereret᷑. Ta¬
le quid ⁊ apls. sicut ante
iam cliximus ad galachaᷤ.
p̾cipit. Communicet uer¬
bum is qui cathezizatur
ei qui se cathezizat ĩom¬
nib bonis. Et discipulos
ad magistroꝵ refrigeria
cohortatur. Et quia pote¬
rat quilibet obtendere pau¬
pertatem ⁊ p̾ceptum elu¬
dere: priusquam ille ꝓpo¬
nat imminentem soluit
questionem clicens. Noli¬
te errare. Deus nõ irride¬
tur. Que enim semina¬
uerit homo: hec ⁊ mecet.
Et est sensus. frustrra
causaris in opiam. cum
aliud habeat cõscientia
⁊me putes fallere cohor¬
tantem. S scito qd̃ quã¬
tum cumq seminaueris.
tantum ⁊ messurus es.

Expanded text:
ursus poterat aliuscausari et dicere: Paupertate prohibeor, tenuitas me retinet ut hospitalis esse non possim. Et hanc excusationem levissimo praecepto delevit, ut calicem aquae frigidae toto animo porrigamus. Frigidae, inquit, aqpaupertatis et penuriae lignorum occasio quaereretur. Tale quid et Apostolus ut ante jam diximus ad Galatas praecepit: Communicet autem is qui catechizatur verbo ei qui se catechizat in omnibus bonis , et discipulos ad magistrorum refrigeria cohortatur. Quia poterat quilibet obtendere paupertatem, et praeceptum eludere, priusquam ille proponat, imminentem solvit quaestionem, dicens: Nolite errare, Deus non irridetur. Quae enim seminaverit homo, haec et metet. Et est sensus: frustrcausaris inopiam, cum aliud habeat conscientia: et me potes fallere cohortantem, sed scio quod quantumcunque seminaveris, tantum et messurus es.
Abbreviated transcription (Latin):
matris gestatur utero qui
theotho con eam uera¬
citer confitemur. dei scili¬
cet genicricem. nec nõ etiã¬
⁊ xp̃othocon. quod uerbum
carnem secum cletulerit.
neq olim prefate carni co¬
pulatus sit. secl turic quãdo
uerbum caro fcm̃ est. excar¬
ne uirginis. dininitatis at¬
q humanitatis substãtia
inutero ita in confuse uni¬
tur. ut una persoria sit cłs
naturis sine cõfusione alte¬
rius nõ nisi unus inuerua¬
tur ih̾e clñs: manens cleus
in forma clei qui semet ip̃m
exmaniuit formã serui ac¬
cipiens. mariens unus ilẽ¬
q in forma serui quã sus¬
cepit. Totus quippe cleus in
carne uirginis clequa natꝰ
est ⁊ totus homo. Hinc quo¬
q apłs in quo habitat in¬
quit corporaliter omnis ple¬
nitudo diuinitatis. li .iii.¬
ua ꝓpter ofilie estoce
pruclentes sicut serpẽ¬
tes ⁊ simplices sicrit colũbe
ut expruclentia perfecte
intelligentie anulũ fidei
ur̃e. ⁊ margaritam ꝓ qua
omnia reliquistis: in tegrã
inuiolatamq seruetis. ne

Expanded text:
matris gestatur utero, qui Theotocon eam veraciter confitemur, Dei scilicet genitricem, necnon et Christotocon: non quod Verbum carnem secum detulerit, neque olim praefatae carni copulatum sit: sed tunc quando Verbum caro factum est ex carne virginis, divinitatis atque humanitatis sin utero ita confuse unitur, ut una persona sit Deus duabus naturis sine confusione alterius non nisi unus invenitur Jesus Dominus, manens Deus in forma Dei, qui semetipsum exinanivit formam servi accipiens , manens unus idemque in forma servi quam suscepit. Totus quippe Deus in carne virginis, de qua natus est, et totus homo. Hinc quoque Apostolus: In quo habitat, inquit, corporaliter omnis plenitudo divinitatis . Quapropter, o filiae, estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut: ut ex prudentia perfectae intelligentiae, annulum fidei vestrae, et margaritam, pro qua omnia reliquistis, integram inviolatamque servitis: ne
Abbreviated transcription (Latin):
satis ostenclit euange¬
xp̃i scd̾m carnem se suscepis¬
se narrandam. Scd̾m hanc
enim xp̃s filius hominis ẽ.¬
apud quod etiam se ip̃e sepis¬
sime appellatz cõmendans
nobis quid misericorditer
dignatus sit ẽẽ ꝓ nobis Nã
illa suꝑna ⁊ et̾na generatio.
scd̾m quam filius dei unige¬
nitus est ante omnem crea-¬
fca sunt ita in effabilis est:
ut de illa dictum aꝓpha in¬
telligatur. Generationem
eius quis en arrabit: Exeqͥ¬
tur ergo humanã genera-¬
tionem xp̃i math̾s. ab abra¬
ham generat ores cõmemo¬
rans: quos ꝑclucit ad io¬
seph uirum marie de qua
natus est ihs. Neq enim
fas erat. ut cum obhoc a
coningio marie separan-¬
dum putaret: quod non
ex eius concubitu. sed uir
ce insinuatur fidib
coniugatis. etiam seriia¬
ta pari consensu continẽ¬
tia. posie ꝑmanere uocari¬
q coniugium. nõ ꝑ mixto
corporis sexii. sed custodi¬
to mencis affectu: preser

Expanded text:
satis ostendit geChristi secundum carnem, se suscepisse narrandam. Secundum hanc enim Christus filius hominis est, quod etiam seipse saepissime appellat, commendans nobis quod misericorditer dignatus sit esse pro nobis. Nam illa superna et aeterna generatio, secundum quam filius dei unigenitus est ante omnem creafacta sunt, ita ineffabilis est, ut de illa dictum a propheta intellegatur: generationem eius quis enarrabit? exsequitur ergo humanam generationem Christi Mattheus ab Abraham generatores commemorans, quos perducit ad Ioseph uirum Mariae, de qua natus est Iesus. neque enim fas erat ut eum ob hoc a coniugio Mariae separandum putaret, quod non ex eius concubitu, sed uirgce insinuatur fidelibus coniugatis etiam seruata pari consensu continentia posse permanere uocarique coniugium non permixto corporis sexu, sed custodito mentis affectu, praeser
Abbreviated transcription (Latin):
tim quia nasci eis etiam
filius potuit. sine ullo cõ¬
plexii carnali. qui ꝓpter
solos gignendos filios ad
nuerat: quando quidem
recte pater ẽẽt etiam eius.
quem nõ ex sua coniuge
procreatum. alicunde ad¬
optasset.

Expanded text:
tim quia nasci eis etiam filius potuit sine ullo conplexu carnali, qui propter solos gignendos filios adhnuerat, quando quidem recte pater esset etiam eius quem non ex sua coniuge procreatum alicunde adoptasset.
Abbreviated transcription (Latin):
cuius est flere occiclua ⁊ ea
que et̾ua sunt quererez lu¬
gere sclaria que se ip̃a cõ¬
pugnant deum pacis inqͥ¬
rere. qui stulta muncli ele¬
git. ut confundat sapien¬
des: ⁊ qui ea que nõ funt
destruit. ut que sunt pos¬
sis. adipisci. Beati eritis:
cum nos oclerint homine.
habes fortituclinem: s cã
que nõ oclium mereatur
ex crimine. sed persecutio¬
nem paciatur ex fide. Sic
enim ad passionis perueni¬
tur coronam: si gr̃am ho¬
minũ negligas diuinam
sequaris.

Expanded text:
cuius est flere occidua et ea cuius est flere occidua et ea quae aeterna sunt quaerere, lugere saecularia, quae se ipsa conpugnent, deum pacis inquirere, qui stulta mundi elegit, ut confundat sapientes et qui ea quae non sunt destruat, ut quae sunt possit adipisci. beati eritis, cum uos oderint homines. habes fortitudinem, sed eam quae non odium mereatur ex crimine, sed persecutionem patiatur ex fide; sic enim ad passionis peruenitur coronam, si gratiam hominum neclegas, diuinam sequaris.
Abbreviated transcription (Latin):
duuere igitur sibi st̃
contatenateq uirtute̾.
ut qui uuam habeat plures
habere uideatur. Et scĩs una¬
queq competit uirtus: sed
eius que fuerit uberior. ube¬
rius est p̾miũ. Quanta hos¬
pitalitas in abraham: qͣnta
humilitas. Quanta scĩtas
ut fr̃ĩs filium ab hoste reser¬
uaret: ⁊ qͣnta abstinentia
ut nichil de preda quereret.
Sed quia ficde p̾stitit fidei
premio p̃ceceris meruit pͥn¬
cipatum. Ergo unicuiq c
plura p̾mia. quia plura ĩ¬
centiua uirtutum. Sed qd̃
in aliquo merito copiosius.
a peccato abstinet: seculum
enim esurit: esurienti com¬
patitur. compaciendo largi¬
tur. largiendo fit iustus: qr
iusticia eius manet mnet̾nũ.
Unde in matheo sitim ⁊ fa¬
mem intelligimus sp̃ualẽ:
qua cib iusticie desideratur
⁊ potus. Que iurtus qͣi ma¬
teria queclam uirtutũ est.
Et instus equalem se infe¬
riorib prestet. dolum exclu¬
dat: ueritatem requirat.
Beati qui nunc fletis: quia
ridebitis. Habes prudentiã:

Expanded text:
e igitur sibi sunt concatenataeque uirtutes, ut qui unam habet plures habere uideatur, et sanctis una conpetit uirtus, sed eius quae fuerit uberior uberius est praemium. quanta hospihumilitas ! quanta sanctitas, ut fratris filium ab hoste servaret ! et quanta abstinentia, ut nihil de praeda quaereret ! Sed quia fide praestitit, fidei prae caeteris meruit principatum . Ergo unicuique plura praemia, quia plura incentiva virtutum; sed quod in aliquo merito copiosius, a peccato abstinet, saeculum enim esurit, esurienti compatitur, compatiendo largitur, largiendo fit justus; quia Justitia ejus manet in aeternum . Unde in Matthaeo sitim et famem intelligimus spiritalem, qua cibus iustitiae desideratur aut potus, quia uirtus quasi materia quaedam uirtutum est, ut iustus aequalem se inferioribus praestet, dolum excludat, ueritatem requirat. beati qui nunc fletis, quia ridebitis. habes prudentiam,