comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur inuistum.bitur resitu̾̃e quicquid
adeptus est de huiꝰ bello il
le qui mouit illud. Ro. qmͣuis bellum sit inustum
pro rebus impetendis fts ẽ: nõ tenetur qui mouit
bellum restituere qd̾ ibi cepit: nisi ceperit uel dãpui¬
ficau̾it aclu̾sarium suum ult᷑ qmͣ hu̾it ille de suo ĩ¬
ri penitñtialis ribi ht locum cõpensatio. ⁊ nõ liquidi
acł liquidum: que nõ ht̃ locum in foro contentioso
Uñ si quis in foro penitentiali se cõfitet᷑ hsusse per fur
tũr .x. de rebus illius qui manifeste abstułat ei .x. fa¬
çere consueuit ⁊ bñ. uidex penitentialis cõpensatoem
nec inuiget ei restitõem illorum ⁊ adu̾̃sarius eius p̾¬
mod̾ restitueret ei x ablata. tñ inuinget ei penirentiã
de furto comisso. ¶ Quid si cłicus in guerra iusta ua
illudĩ retine. Si añ ip̃e rapuit cum rapiendo peccaũir:
quia sitnt d sis̃ eus nõ potuit. dare ei auctoritatem
bellantdi ira nec auct̾em rapientli. Credo tam̃ qd̾ rem

Expanded text:
bitur restituere, quicquid adeptus est de huiusmodi bello, ille qui movit illud? Respondeo: Quamvis bellum sit iniustumpro rebus impetendis factum est, non tenetur qui movit bellum restituere quod ibi cepit, nisi ceperit, vel damnificaverit adversarium suum, ultra quod habuit ille de suo inri penitentialis, ubi habet locum compensatio, etiam non liquidi ad liquidum, que non habet locum in foro contentioso, unde, si quis in foro penitentiali confitetur se per furtum habuisse decem de rebus illius qui manifeste abstulerat ei decem, facere consuevit et bene iudex penitentialis compensationem nec iniunget ei restitutionem illorum X, nisi adversarius eius postmodum restitueret ei decem ablata. Iniunget tamen ei penitentiam de furto commisso. Quid si clericus in guerra iusta, vaillud retinere. Si autem ipse rapuit, cum rapiendo peccaverit, quia sicut dominus eius non potuit dare ei auctoritatem bellandi, ita nec auctoritatem rapiendi. Credo tamen quod rem
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ nulli licet uim
repellere repercuti¬
endo. s tm̃ impedien¬
do. alii dicunt qd̵ la¬
icis licet repercutere.
cłicis non. Tercu di¬
cunt qd̃ nõ solum la¬
icis s etiam cłicis li¬
cet repercute. Distin¬
guit᷑ tñ. quia aut
uis infert᷑ persone
aut rebus. Si ꝑͤ. tũc
est uis. repellenda.
prius qm̃ sit illata.
licz quidam dixint
qd̾ nullus d repelłe
uim nͥ illatam. ĩ mo
dicit lex ꝙ licitum ẽ¬
est occid̾e insidiantẽ
et eum qui uult oc¬
cid̾e. ꝙ intelligo si ałr
nõ potest quis manꝰ
insidiantis euad̾e.¬
uim illatam perso¬
ne repercutiat. si fa¬
tum de nuo percitt̾e.
non tenetur aliquo
modo. si noluerit de¬
nuo ꝑcut̾e: ⁊ alter

Expanded text:
quod nulli licet vim vi repellere repercutiendo, sed tantum impediendo. Alii dicunt quod laicis licet repercutere, clericis non. Tertii dicunt, quod non solum laicis, sed etiam clericis licet repercutere. Distinguitur tamen, quia aut vis infertur persone aut rebus. Si persone, tunc est vis repellenda priusquam sit illata, licet quidam dixerint quod nullus debet repellere vim nisi illatam. Immo dicit lex quod licitum est occidere insidiantem et eum qui vult occidere, quod intelligo si aliter non potest quis manus insidiantis evadervim illatam persone repercutiat, si fatum denuo percutere, non tenetur aliquo modo. Alias, si nolebat denuo percutere et aliter
Abbreviated transcription (Latin):
men rerũ c̃do hic large ac¬
cipi ut nõ solum compre¬
hendat res corporales s ⁊̃
iniurias. Sicut .ii. ꝓ reb
mobilib uł ĩmobilib ab¬
latis pot̾ mou̾i bellum:
tta ⁊ pro iniuriis illatis
ad consqñdum de eis sa¬
t̾ fatoẽm nõ libidine uin¬
dictge s zelo iusticie. uł
ꝙͦ ad interesse.
men locum ht̃. qñ aliqͥs
cã tuendi .i. defendendi
se resistit adu̾sario cum
tanto mod̾amine. ⁊ ꝙ tu¬
tela illa uel defensio ẽ in¬
culpata .i. sine culpata qi
nõ excedit mod̾ in defen¬
dendo. plus ledendo adu̾sa¬
riũ ex ꝓpõito maxime ꝙͣ
exigat illata uolentia.¬

Expanded text:
men rerum credo hic large accipi, ut non solum comprehendat res corporales, sed etiam iniurias. Sicut enim pro rebus mobilibus vel immobilibus ablatis potest moveri bellum, ita et pro iniuriis illatis, ad consequendum de eis satisfactionem, non libidine vindicte, sed zelo iustitie vel quantum ad interesse. men locum habet, quando aliquis causa tuendi, id est defendendi se, resistit adversario, cum tanto moderamine, quod tutela illa vel defensio est inculpata, id est sine culpa, quia non excedit modum in defendendo, plus ledendo adversarium ex proposito maxime quam exigat illata violentia.
Abbreviated transcription (Latin):
qui nimis emũgit: sanguinẽ elic̃. Dicamus
cum alus qd̃ teneatur usurarius restitũe
quicꝗͥd ultra sortem recep a debitore acc̃õne
sortis pacto p̾cedente uel intentione corrup¬

Expanded text:
qui nimis emungit, sanguinem elicit, dicamus cum aliis, quod teneatur usurarius restituere quidquid ultra sortem accepit a debitore, occasione sortis, pacto precedente vel intentione corrup
Abbreviated transcription (Latin):
homicidii spuał tollitur per penitentiã.
Uñ cica penam corporalis insistamus.
Pena homicidii commissi lingͣ .i. p̾cepto ĩ¬
adendo retrahit a bono proposito hominẽ
uolentem alium

Expanded text:
homicidii spiritualis tollitur per penitentiam, unde circa penam corporalem insistamus. Pena homicidii commissi lingua, id est preadendo, retrahit a bono proposito hominem volentem alium
Abbreviated transcription (Latin):
.lxxxuiii.
.lxxxx.
.lxxxx.
lxxxxi.
lxxxxii.
.lxxxxiii.
.lxxxxiiii.
lxxxxuii.
lxxxxuiii
lxxxxix.
.cxiii.
cxiiii.
.cxxii.
.cxxix.
clxxxiiii

Expanded text:
LXXXVIII LXXXIX LXXXX XXXI LXXXXII LXXXXIII LXXXXIIII LXXXXVII LXXXXVIII LXXXXIX CCXIII CXIIII CXVII CXIX CXXVI
Abbreviated transcription (Latin):
portauit de domo.¬
s ẜ iura et allegata.
et ꝓbata coram ip̃o
liori iudicio ꝙ uidex si perpendit ꝙ. testel ue¬
lint depon̾e contͣ ip̃m. et peierare: d niti ex¬
ex offõ suo. ⁊̃ si accusatꝰ taceat ad repellendũ
eos a testimonio. uł qr sunt ignoti. uel infameᷤ.
uł grauis op̃ionis. uel opponendo eis. aliqũa

Expanded text:
portavit de domo, iura et allegata obata coram ipso, quod iudex si perpendit, quod testes velint deponere contra istum et peierare, debet niti ex offici suo, etiamsi accusatus taceat, ad repellendum illos a testimonio, vel quia sunt ignoti, vel infames, vel gravis opinionis, vel opponendo eis aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
ex corde non dimittimus. ⁊ illud
gaudebamus. Item. augꝰ. ego di¬
postea nam si nõ dimiseris re¬
uocabo te. ⁊ quicquid dimise¬
ram replicabo tͥ. It̃. qui diui¬
ni bñficii oblitus suas uinlica¬
re uult iniurias. nõ solum de
tam replicabunt᷑. It̃. beda. Re¬
est u̾siculus iste. nõ exponendus.
ne culpa qmͣ in nobis extinctã
credebamꝰ per iniuriam nos ua¬
eum ꝓstern̾et in una uiciorũ.
num eis qui fu̾int per grãm re¬

Expanded text:
o corde non dimittimus quod in ngaudebamus. Item August., postea. Nam si non dimiseris, revocabo te, et quicquid dimiseram replicabo tibi. Item: Qui divini beneficii oblitus, suas vult vindicare injurias, non solum de tam replicabuntur. » Idem rest iste versiculus, non exponendus, ne culpa, quam in nobis exstinctam credebamus, per incuriam nos vaomnium prosternet in ima vitiorum. num eis, qui fuerint per gra
Abbreviated transcription (Latin):
per. qui recetlit
a gr̃a finit hanc
uitam. quid nͥ
in pertditõem ua¬
dit. s non in id
quod remissum
morte afficitur

Expanded text:
XIV. Qui recedit a gratia finit hanc vitam, quid nisi in perditionem cadit? sed non in id, quod remissum morte afficietur,
Abbreviated transcription (Latin):
sed id̾o dicuntur
dimissa redire.
⁊ imputari. qͥa
pp̃ ingratitudi¬
nem ita reus ⁊
peccator constitu¬
itur. ut añ fue¬

Expanded text:
sed ideo dicuntur dimissa redire et imputari, quia propter ingratitudinem ita reus et peccator constituitur, ut ante fue
Abbreviated transcription (Latin):
feria et salbo. uł locale est.
uł loq̃r de consilio et ho¬
nestate. uł de rogatum ẽ¬
ei per contͣriam consue¬
tudinem de ieiunio sexte¬
ferie credo ꝙ seruanda ẽ¬
cõsuetudo eoꝵ int̾ quos

Expanded text:
feria et sabbato, vel locale est ur de consilio et hnestate vel derogatum eei per contrariam consdinem. De ieiunio ferie, credo quod servanda econsuetudo illorum inter quos
Abbreviated transcription (Latin):
ge uenientis. ad cuius fugietis auxilium. ⁊
ubi derelinquetis głam urãm. ne incurue¬
mini sub uincło. et cum interfectis cadetis.

Expanded text:
ge venientis ad cuius fugietis auxilium et ubi derelinquetis gloriam vestram ne incurvemini sub vinculo et cum interfectis cadatis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ homicidio iustĩe. iusta et recta intentõe
nendam. excepta sola irregularitate ꝙͣ.
contͣhunt que impedit ꝓmouendum.
si añ baptm̃ commisit tale homicidium qͥ
tas qmͣ quis ꝓprio pcc̃o cõtraxerat. s illa ꝙͣ

Expanded text:
 homicidio iustitie, iusta et recta intentione nendam, excepta sola irregularitate quam contrahunt, que impedit promovendum si ante baptismum commisit tale homicidium, qutas quam quis proprio peccato contraxerat, sed illa quam
Abbreviated transcription (Latin):
studio suo
obligantur.
ĩterdc̃a nostͣ¬
cligna satis¬
fatõe p̾ceden¬
te uolumus
a te prorsus
absolui .xi.¬

Expanded text:
studio suo obligantur, interdicta postdigna satisfactione praeveniente volumus a te prorsus absolvi. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ce ꝙ est offensio lati¬
ne. Satet iam ex hiis
quid sit scandalizare ꝓximum. quia ñł ã est nͥ
offendere ꝓxim̃. ꝓuocando eum in consensum
mortalis peccati. cccõne dicti uel fc̃. uł cuiuso
ext̾ioris signi. Utrum
sit mortale peccatũ
uidd̾m est. et quod plures auct̃ates uident᷑ exp̃s

Expanded text:
 est offensio latine. Patet iam ex his quid sit scandalizare proximum, quia nihil aliud est nisi offendere proximum provocando eum in consensum mortalis peccati, occasione dicti vel facti, vel cuiuscumque exterioris signi. Utrum mortale peccatum videndum est. Et quidem plur
Abbreviated transcription (Latin):
debant de iusto eẽ. uł de hoc nͥl cogitabãt.¬
duobus casibus subdist̾. quia aut emit
quis mala fide .i. cupiditate acquiren

Expanded text:
debant de iusto esse vel de hoc nihil cogitabduobus casibus subdistingue, quia aut emit quis mala fide, id est cupiditate acquiren
Abbreviated transcription (Latin):
peruen̾it ad eos. Ego credo sine p̾iuditõ quod in neut᷑
casu tenent᷑. nͥ in qnͣtum ad eos peruen̾it hi qui
talit᷑ inclucut alios acl fen̾andũ. ⁊ melior est condi¬
tio talium ĩ hoc caũ qmͣ in rapina uel furto. u̾ qui
p̾stant auctẽm tenent᷑ acd restitutoẽm ⁊̃ cũ ñl ad eõ
peruen̾it de maleficio. ⁊ ħ ideo qͥa rapina uel furtũ
cont᷑ uoluntatem dñi fit: qui patitꝰ dampnũ. s u¬
sura de uoluntate dñi ꝑuenit ad creditorem. nec ĩ¬
uenio iura dare acto̾em debitori: cõtra hĩ inductoreᷤ
uenent de usura sic̃ dant iura actionẽ contͣ illos
quoꝵ opere uel cõsilio uł ministĩo furta fiunt. ⁊ ra¬
piue: licet nichil ad eos peruenerit.
nis aut nũ quid xͥani a iudeis uel paganis uel
cet̾is hostib fidei xp̃iane: Ad primum sxo qd̃
peccat udeus mortałr. ⁊ ad relaxandas usuraᷤ
xp̃ianis pot̾ compelli ab ecc̃a indrecte .s. ꝑ sub
bilem. uel saltem compellendi sunt a principi¬

Expanded text:
pervenerit. Ego credo sine preiudicio, quod in neutro casu tenentur, nisi inquantum ad eis pervenerint, hi qui taliter inducunt alios ad fenerandum et melior est conditio talium in hoc casu, quam in rapina vel furto, ubi qui prestant auctoritatem, tenentur ad restitutionem, etiam cum nihil ad eos pervenerit de maleficio. Et hoc ideo, quia rapina vel furtum contra voluntatem domini fit, qui patitur damnum, sed usura de voluntate domini pervenit ad creditorem, nec invenio iura dare actionem debitori contra huiusmodi inductores, pervenerit de usura sicut dant iura actionem contra illos, quorum opere vel consilio vel ministerio furta fiunt et rapine, licet nihil ad eos pervenerit. ianis? Aut numquid christiani a iudeis vel paganis vel ceteris hostibus fidei christiane? Ad primum respondeo quod peccat iudeus mortaliter et ad relaxandas usuras christianis potest compelli ab ecclesia indirecte, scilicet norum vel saltem compellendi sunt a principi
Abbreviated transcription (Latin):
casu credo eos pen̾i iti solid̃. Q uid de illo qui consu¬
lit alicui ut fen̾et᷑. It. quid de illo qui dat amico
sio uel cõsanguineo pecuniam. uł cõmodat gratiꝰ
ut ex ea fen̾etur. Item quid de eo qui cõtrahit socie¬
tatem cum alio ad fents ex̾cendum. It. quid de
illo qui dat usurario mutuam pecuniã ad ꝑtici¬
pationẽ luc̃ uiaꝵ nũquid in hiis cãibus tenent ĩ¬

Expanded text:
casu credo eos teneri in solidum. Quid de illo qui consulit alicui ut quid de illo qui dat amico suo vel consanguineo pecuniam vel commodat gratis ut ex ea feneretur? Item quid de eo qui contrahit societatem cum alio ad fenus exercendum? Item quid de eo qui dat usurario mutuam pecuniam ad participationem lucri usurarum? Numquid in his omnibus casi
Abbreviated transcription (Latin):
lucri negociantem aut excusat aut arguit.
quia ⁊ est honestus questus ⁊ turpis. uerptũ
penitenti utiluis est dispendia pati. qmͣ peri¬
culis negociationis astringi. quia difficile est
int̾ ementis et uendentis comm̃ciũ. nõ int̾uẽi¬

Expanded text:
lucri negotiantem aut excusat, aut arguit, quia est honestus quaestus, et turpis. Verumtamen poenitenti utilius est, dispendia pati, quam periculis negotiationis obstringi, quia difficile est inter ementis et vendentis commercium non interveni
Abbreviated transcription (Latin):
mis tarde uel dimĩ¬
alte. ita quod si as
erat ibi uel ueniebat. pot̾at fug̾e et ca-¬
uere sibi. uel magr̃. nõ excedendo mod̾ in

Expanded text:
mis tarde vel demalte, ita quod si aliquis erat ibi vel veniebat, poterat fugere et cavere sibi; vel magister non excedendo modum in
Abbreviated transcription (Latin):
homicidium.
ꝓicit lapidem ad auẽ aut ałr. et aliꝰ tnͣsiens
ex insperato percutitur et moritur. uel inci¬
dit arborem ⁊ caũ arboris aliquis opprimitur.
cite rei aut licite. Si illicite. ut puta proicie¬
bat lapidem uersꝰ loca. uñ consueuerunt ho¬
mines tnͣsctum facere. uel dum furabatur
bouem uel equum aliquis a boue uel equo
ꝑcussus est. et siłia: hic impittatur ei .xui. q.i

Expanded text:
Homicidium proiicit lapidem ad avem, vel alias et alius transiliens ex insperato percutitur et moritur; vel incidit arborem et casu arboris aliquis opprimitur ecite rei aut licite, utputa proiiciebat lapidem versus loca ubi consueverunt hominis transitum facere, vel dum furabatur bovem vel equum, aliquis a bove vel equo percussus est et similia. Hoc imputatur ei XV q
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui luddt̃
ad aleam uel
taxillos uel qͥ
ludo int̾sunt
uel sũt parti¬
cipes uel inspͤ¬
tores ludi: pͦ¬
si sunt cłici . ff.¬

Expanded text:
illi qui ludunt ad aleam vel taxillos vel qui ludo intersunt vel sunt participes vel inspectores ludi, pesi sunt clerici.
Abbreviated transcription (Latin):
sit. p int̾ alia ex .ix. que in talibus ludis ostẽ¬
duntur. Primum desiderium lucnͣdi. ecce cu¬
picditas que radix est om̃ium maloꝵ. Sccł̃m¬
est uoluntas spoliandi ꝓximũ. ecce rapina.
Terciũ est usura maxima .xi. ꝓ xii. non solũ
ył. Int̾ diłcos. Quartũ est multiplicata men¬
datia. et u̾ba ociosa et uana. Quintũ ẽ blas¬
phẽia: ecce heresis. Sextũ est corruptõ multi¬
plex ꝓximoꝵ qui ad ludum ĩ spiciend̾ de cõ-¬
suetudine praua conueniunt. Septm̃ ẽ scãda¬
lum bonoꝵ. Octauũ ẽ contemptus ꝓhitoĩs scẽ
matris ecc̃e. Nouũ ẽ omissio temporis et bonoꝵ

Expanded text:
patet inter alia ex novem que in talibus ludis attenduntur. Primum, desiderium lucrandi, ecce cupiditas que radix est omnium malorum. Secundum, voluntas est spoliandi proximum, ecce rapina. Tertium est usura maxima, non solum . Quartum est multiplicata mendacia et verba otiosa et vacua. Quintum est blasphemia, ecce heresis. Sextum est corruptio multiplex proximorum, qui ad ludum inspiciendum de consuetudine prava conveniunt. Septimum est scandalum bonorum. Octavum est contemptus prohibitionis sancte matris ecclesie. Nonum est amissio tempori
Abbreviated transcription (Latin):
e ludo alee. ludus alee est om̃is¬
ludus qui fortune uirib nititur.
et est om̃is talis ꝓhibitus. ẜ .l. ne
certet hasta uel pilo iaciendo uel
currendo. saliendo. luctando pug¬

Expanded text:
E CXXXV Azo Ludus alee dicitur omnis, qui fortune viribus nititur et est omnis prohibitus, ne certanda hasta vel pilo iaciendo vel currendo, saliendo, luctando, pug
Abbreviated transcription (Latin):
ynũ seruantium iuram̃tum. et in luct̃ nõ sernartã¬
um cũ nõ sit uerisise ꝙ aliquis iurantiũ uolu̾tt fac̃e
ꝙdoẽm suam det̾iorem et alioꝵ meliorẽ. benigne int̾pre¬
tand̾ est. sic̃ dictũ est supͣ in caũ de m̃suris Si aũ nlłm ĩ¬
ꝯmod̾ paciunt᷑ ex ħ ser uantes iũram̃tũ nõ est tutum
eis uenre ꝯt᷑ iurañtum s det̾minare pot̾unt p̃lato
uit uł compellat iurantes sibi inuitẽ remit̾e iuram̃t.
uel illos qui nõ seruant seruare ꝙ. uurau̾unt. Si aũt
qd uiratum est spectat ad cultũ d̾i. uel religionẽ uel pie¬
tatem. aut si tale qd̾ iurat̃ est ꝙ ten̾ent᷑ fac̾e absq iu¬
ram̃to. si cluibites᷑ utrum simpͣ et ab solute. aut sub
cõ dẽe iuratum sit. aut si nescit᷑ de quot aliis sntellexũt
illam ꝯdoẽm si alii seruarent tenẽdũ est certum et di¬
it uirasitum. in quo caũ ꝙ iam iso existente q dẽe sub
q̃ iurat̃ est. reliqui iso sunt obligati ex illo iurafũto.

Expanded text:
uc servat iuramentum et in lucrum non servantium, cum non sit verissimile quod aliquis iurantium voluerit facere conditionem suam deteriorem et aliorum meliorem, benigne interpretandum est, sicut dictum est supra in casu de mensuris. Si autem nullum incommodum patiuntur ex hoc servantes iuramentum, non est tutum eis venire contra iuramentum, sed denunciare poterunt prelato, ut vel compellat iurantes sibi invicem remittere iuramentum, vel illos qui non servant servare quod iuraverunt. Si autem quod iuratum est, spectat ad cultum dei vel religionem vel pietatem, aut si tale quid iuratum est, quod tenentur facere sine iuramento, si dubitetur utrum simpliciter et absolute, aut sub conditione iuratum sit, aut si nescitur de quot aliis intellexerunt illam conditionem si alii servarent, tenendum est certum et dirit iuramentum. In quo casu, quasi iam non existente conditione sua qua iuratum est, reliqui non sunt obligati ex illo iuramento.
Abbreviated transcription (Latin):
rauit ui omñe euent̃ tñ seruare tenet᷑. quicqͥd reliqꝰ fa¬
ciat. Si aũ nescit quomͦ uitautt uł quid intendir: dic
qs siemolum̃tum mensure sit cõe duob a quocũqs por¬
terur ex illis: uno pererante: reliqua nͥlo̾ tenetꝰ serua¬
re uirantum cũ nłłm ex hoc fiat ei p̾iut̃m. Si autẽ soll
pontantis m̃suram ẽ emoluñttum benigne int̾pretãdũ
est ꝙ fidem nõ seruanti fidem se seruatur᷑ nõ ꝓmisit
tõ dampno suo et lucro alt̾ius uñ nõ tenet᷑ seruare
cit ⁊ absolute. et in omnẽ euent̃ iurat̃ est quilib teue¬
t᷑ seruare ꝙ iurauit q uicqͥd alii faciant. sisi so condi¬
tione uł ob cãm uirare intend̾uit. nlłs tẽ seruare iu¬
puet salua tñ duistintõe que halet᷑ supͣ de uoto.S. pot̾.¬
cũ cetis que ibi dicunt᷑ q̃ tũ intelligo seruanda in foro
cãꝵ nõ inforo penitentiali: ubi iudicat᷑ de iutentõe.

Expanded text:
are tenetur quicquid reliquus faciat. Si autem nescit quomodo iuravit vel quid intendit, dic quod si emolumentum mensure sit commune duobus, a quocumque portetur ex illis, uno peierante, reliquus nihilominus tenetur servare iuramentum, cum nullum ex hoc fiat ei preiudicium. Si autem solius portantis mensuram est emolumentum, benigne interpretandum est, quod fidem non servanti, fidem se servaturum non promisit, cum damno suo et lucro alterius, unde non tenetur servare citer et absolute et in omnem eventum iuratum est, quilibet tenetur servare quod iuravit, quicquid alii faciant. Si vero sub conditione vel ob causam iurare intenderunt nullus tenetur seest. Salva tamen distinctione que habetur supra de voto, utrcum ceteris que ibi dicuntur. Que tamen intelligo servanda in foro causarum, non in foro penitentiali, ubi iudicatur de intentione.
Abbreviated transcription (Latin):
ment̾. Itẽ nũquid mlti¬
tudine aliqͣ iuirante se
tib possunt reliqui cont᷑ uenire. It̃. quiã si quil de
illa multitudine iurauit aliquid sefcũrum uł nõ
Carum sub hias ꝗdõe si alii seruarent. mĩquid pos
nõ seruate iuram̃tum dluob uel trib nõ seruanti¬
buis qt̃. qd si nescit᷑ qũo uttelłta fu̾to illa cõdc̃o si alis

Expanded text:
d multitudine aliqua iurante se tibus, possunt reliqui contravenire. Item quid si quilibet de illa multitudine, iuravit aliquid se facturum vel non facturum sub hac conditione, si alii servarent, nunquid potest non servare iuramentum, duobus vel tribus non observantibus ? Item quid si nescitur q
Abbreviated transcription (Latin):
pupillus. nũquid potest deferri soło debito¬
rum. p̾textu pupillaris etatis: dico qd̃ non.
C. de hered̾. ac .l. sub p̾textu etatis pupilli de¬
bitoris hereditarii creditoꝵ actões deferri
nõ posse. nimis eiuidens ẽ. Uñ cum te tuto¬
rem propones ꝙ̃ ad̾m a pupilł creditorib

Expanded text:
pupillus; numquid potest deferri solutio debitorum pretextu pupillaris etatis? Dico quod non. C. Crispo. Sub praetextu aetatis pupilli debitoris hereditarii creditorum exactionem differri non posse nimis evidens est. unde cum te tutorem proponas, quemadmodum a pupillis creditoribus
Abbreviated transcription (Latin):
margia .i. gula orit᷑ cõmessatio ⁊ ebrietas. De fornicatio¬
⁊ stultiloquia. De philargia .i. cupiditate: mendacium.
fraus. furta. peruiria. turpi lucri appetitus. falsa testimo¬
nia. iuolentia. inhũanitas ⁊ rapacitas. De ira homicidiũ.
clamor ⁊ indignatio. De tristicia: rancor. pusillãĩtas. a ma
urtatũ iactantia. de superbia. cõtemptus. inuitlia. ino¬
bedlientia. blasfemia. murmuratio. detinetis. ⁊ alia ꝓpba

Expanded text:
imargia, comessatio, ebrietas; de fornicatioet stultiloquia; de philargyria, mendacium, fraus, furta, perjuria, turpis lucri appetitus, falsa testimonia, violentia, inhumanitas, et rapacitas; de ira homicidium, clamor et indignatio; de tristitia, rancor, pusillanimitas, amaruitatum: de superbia contemptus, inuidia, inoboedientia, blasphemia, murmuratio, detractatio. quod a
Abbreviated transcription (Latin):
S. ideo amabiles. uel
die qd̾ autentico derogatur per canonem illum:
monachi possunt de licentia abb̾is hiꝰ tutelas

Expanded text:
 deo amabiles. Vel dic quod illi authentico derogatur per canonem illum, monachi possint de licentia abbatis huiusmodi tutelas
Abbreviated transcription (Latin):
lutͥfaciendi gr̃a uel ip̃iuis rei. uł ⁊̃ usul eius.
possõis re. ss .e. ł .i. Contractatio apponit᷑ in dif¬
ł&e. quia sine ea nõ est ꝓprie furtum. l int̾ue¬
niat uoluntas ubũ scriptã. ał. si concupiscat
rem allenam illicite ac sinẽ contractatõe. est tñs¬
nissime ꝓpria. plenissime clico. qd̾ si alius hr̃et
inre illaius. puta creditor cui est res pignori
obligata. uł cõmoda¬

Expanded text:
ndi gratia vel ipsius rei vel etiam usus eius possessionisve. Contrectatio apponitur in diffinitione, quia sine ea non est proprie furtum, licet interveniat voluntas, verbum vel scriptura. Alias si concupiscat rem alienam illicite ac sine contrectatione, est transnissime propriam. Plenissime dico, quia si alius haberet in re illa ius, puta creditor, cui res est pignori obligata, vel commoda
Abbreviated transcription (Latin):
nem. uincitur aũ ab incestu. Peius est .ni. cum¬
.d. matre qmͣ cum aliena uxore concubare. s oĩ¬
um hoꝵ pessim̃ est quod contra naturam fit.
ut uir si m̃bro mlr̃is nõ ad hoc concesso uolue¬

Expanded text:
nem vincit, vincitur ab incestu; peius enim est cum matre quam cum aliena uxore dormire; sed omnium horum pessimum est quod contra naturam fit, ut si vir membro mulieris non ad hoc concesso utitu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc u̾bo p̾sumpt̾
dolo fec̃. Quid si ac¬
cepit iudex pecuniã¬
aut recepit pecuniã
simpłr ut iudicaret. In primo caũ si tulit
sñiam inique tenet᷑ ut dcm̃ ẽ supͣ in illo qͥ
dolo malo. si pecuniã male accepit siue tu
lerit sñam iniqmͣ siue iustã siue nullã.
tenet᷑ inlistuicte restituere. nõ ei qui dedit
cum turpit̾ dederit. s ei in cuiꝰ iniuriam re-¬

Expanded text:
t dolo fecit. Quid si cepit iudex pecuniaaut recepit pecuniam ret, aut simpliciter ut iudicaret: in primo casu si tulit sententiam inique, tenetur, ut dictum est supra in illo qui dolo malo. Si pecuniam lerit sententiam iniquam sive iustam sive nullam, tenetur indistincte restituere, non ei qui dedit, cum turpiter dederit, sed ei in cuius iniuriam re
Abbreviated transcription (Latin):
pulsam dixit abbati. Si uelletis me reci¬
pere darem uob̾ t̾ram meã abbas hĩto cõ¬
silio cum fr̃ĩb recipit eum ignarũ iuris.
et eoꝵ q̃ dixit abbas incapitulo. ille aũ¬
postea añqmͣ uduat᷑ dat res totas ⁊ par¬
tem monast̾io. nc̃ quid ẽ symonia. aut
tu illius promissionis fu̾it receptꝰ sũ
int̾posuerit conlictoẽm dandi tẽpoialia
pro sua receptõe. Sic̃ innuit cantor exͣ.¬
de symonia nobis. nõ pot̃ iste manere
ĩ hiꝰ monast̾io. nͨ data repet̾e. cum sit in
t᷑pi cã. tenet᷑ tñ ad aliud monast̾ium
tnͣsire. si ex illa sui receptõe obligatus
fuit ad religionem. puta si dedit se et
receptꝰ ẽ in monachũ ⁊ ĩ frẽm ⁊ ħ ẽ q̃dã

Expanded text:
pulsam, dixit abbati, se velletis recipere me, darem vobis terram meam. Abbas habito consilio cum fratribus recipit eum ignarum iuris et eorum que dixit abbas in capitulo. Ille postea antequam induatur dat res totas vel partem monasterio; nunquid est simonia aut tu illius promissionis fuerit receptus, sinterposuerit conditionem dandi temporalia pro sua receptione, sicut innuit canon exde simonia, nobis. Nec potest iste remanere in huiusmodi monasterio nec data repetere, cum sit in turpi causa. Tenetur tamen ad aliud monasterium transire, si ex illa sui receptione obligatus fuit ad religionem, puta si dedit se et receptus est in monachum et in fratrem,
Abbreviated transcription (Latin):
gularibus qui cõcedunt alicui ꝙ
cõpleto biennlo uł trienuo recipiẽt
eum. Si tñ uit̾im didic̾it artem su¬
coriam uł pistoriam. uł aliam me¬
canicam. qñ ẽ laicꝰ uł qñ est licus.
Si int̾im studuerit ĩ scolis theologie
uł alt̾ius facultatis. quid ⁊ si recipi¬
ant talem ĩ p̾senti sub p̾dicta con¬
dictõe nõ tñ uoliuit eum recipere
ad httum nisi elapso t̾mino ⁊ ĩple¬
ta condictõne. It quid de seruiente
regularibus qͥ nõ uult eis seruire.
certum t̾minũ et illi promitunt
ei nũquid ẽ symonia in talibus.
credo qd̾ in ultimo caũ symoniaca
ẽ talis promissio. In reliquis casib
supͣ positis nõ credo. sỹ. cõmitti. nec
te ydoneũ ad hoc ut recipiaris. ⁊ u¬
tilem monast̾io addicendo tale arti¬
ficiũ uł tale. aut scĩam talẽ uł talẽ.
qͥd dẽ illo cui fcã ẽ promissio de illo re¬
cipiendo ad c̾rũ t̾minũ sb̾ p̾dtã ꝯdcc̃e¬

Expanded text:
gularibus qui concedunt alicui, quod completo biennio vel triennio recipient eum; si tamen interim didicerit artem sutoriam vel pistoriam vel aliam mechanicsi interim studuerit in scholis theologie vel alterius facultatis? Quid si etiam recipiant talem in presenti sub predicta conditione, non tamen volunt eum recipere ad habitum, nisi elapso termino et impleta conditione? Item quid de serviente regularibus, qui non vult eis servire, certum terminum et illi promittunt ei; nunquid est simonia in talibus? Credo quod in ultimo simoniaca est talis promissio. In reliquis casibus suprapositis non credo simoniam committi, nec te idoneum ad hoc ut recipiaris et utilem monasterio, addiscendo tale artificium vel tale, aut scientiam talem vel talem. Quid de illo cui facta est promissio de se recipiendo ad certum terminum sub predic
Abbreviated transcription (Latin):
nõ qr hiꝰ symonia mẽtał per con¬
dignam penitentiam alias ex¬
qd̾ qͥ per ỹpocrisim simłatõem.
Sũ ambitionem dũ y̾tenderent
spẽm sc̃itatis ꝓmoti sunt. nulla
tñ int̾posita cõdictõe uł pacto ad
ordines bñficia uł honores non te¬
nent᷑ si u̾am egerint penitenti¬

Expanded text:
nibus simonia mentalis per condignam penitentiam alias exper hypocrisim, simulationem sive ambitionem, dum pretenderent speciem sanctitatis, promoti sunt, nulla tamen interposita conditione vel pacto, ad ordines beneficia vel honores, non tenentur, si veram egerint penitenti
Abbreviated transcription (Latin):
Epetuum nec fiat in fraudem symonie.
et ea sit intentõ constituentis qd non¬
monast̾iis de nouo fũ daudis uł fun¬
dãndis indigentib de cõstitutõe sifi
fieret auctoritate ep̃i ⁊ cet̾is circũstã¬
tiis q̃ dicte sũt etiã usq ad certum
nu̾m ꝑsonaꝵ ibidem recipiendarũ.

Expanded text:
petuum, nec fiat in fraudem symonie et ea sit intentio constituentis, quod nonmonasteriis de novo fundatis vel fundandis indigentibus, de constitutione si fifieret auctoritate episcopi et ceteris circunstantiis que dicte sunt, etiam usque ad certum numerum personarum ibidem recipiendarum.
Abbreviated transcription (Latin):
monast̾ium eẽt a deo tenue aut pauꝑ¬
tate dep̾ssum quod recdditꝰ uł iux uł
nõ solum suffic̾et personis p̾sentib. ñ
recipimus te ad sp̃ualia. ad temporalia
non possemꝰ. ñ hr̃emus plures possõnes

Expanded text:
eo tenue vel paupertate depressum, quod vel redditus vel vix vel non sufficerent personis presentibus, non suscipimus te ad spiritualia, ad temporalia non possumus, nisi haberemus plures posses
Abbreviated transcription (Latin):
nũquid pot̃ ibi remanere. R. credo qd̃
turnitas eius cũ non contͣlixerit illi¬
cite pactioni pro consensu hũda est ⁊̃
in foro penitentiali Si propt̾ hoc tacuit
quia timebat repulsam si contͣdliceret.
¶Quid si int̾ponat᷑ condc̃o ex parte reci¬
piendi. uł ex ꝑte albatis. si añqmͣ re¬
cipiat᷑ aut concedat᷑ ei ingressus peni¬
tent utriqs de conclictione apposita et
eam reuocant ⁊ ille petit recipi ꝓpt̃
sit corrupta. si añ iam receptus fuiss
aut promissa receptõ millo monaste¬
rio ante reuocationem hĩ condictõis
eo ip̃o indignur se fecisset illo monas¬
terio ille quihiꝰ promissionem talit᷑
habuisset.
beneficia nõ debent uacare ul¬
tra sex menses. alioquin si per¬
tinebat donatõ ad ep̃m: dfu
gligens per alios sex menses de¬
ueluit᷑ ad metropolitanũ ⁊ pꝰ¬
ea ac̃ ppͣm. nec pot̃ aliquis isto¬
rum purgare negligentiam
suam si lapsotempore amit¬
tit donationẽ. ⁊ͣ qd̾ si post dede¬

Expanded text:
nunquid potest ibi remanere? Respondeo: cruia taciturnitas eius, cum non contradixerit illicite pactioni, pro consensu habenda est, etiam in foro penitentiali, si propter hoc tacuit, quia timebat repulsam si contradiceret. Quid si interponatur, quod ex parte recipientis vel ex parte abbatis, si antequam recipiatur aut concedatur ei ingressus, peniteat utique de conditione apposita et eam revocat et ille petit recipi proptsit corrupta. Si autem iam receptus fuisset, aut promissa receptio in illo monasterio ante revocationem huius conditionis, eo ipso indignum se fecisset illo monasterio ille, qui huiusmodi promissionem taliter habuisset. beneficia non debent vacare ultra sex menses. Alioquin si pertinebat donatio ad episcopum, gligens per alios sex menses, devoluitur ad metropolitanum et postea ad papam. Nec potest aliquis istorum purgare negligentiam suam, sed lapso tempore amittit donationem, ita quod si post dede
Abbreviated transcription (Latin):
si tu fuisti exauditus in una
petitõe: ego debeo exaudiri in
alia. It alius dic̃. nũqmͣ me ui¬
uente fiet carionicus ĩ ecc̃a ista
nisi ille pro quo rogo rogaui pͥ

Expanded text:
si tu fuisti exauditus in una petitione, ego debeo exaudiri in alia. Item alius dicit: Nunquam me vivente fiet canonicus in ecclesia, nisi ille pro quo ego rogavi.
Abbreviated transcription (Latin):
pro ea re. si fuit res empta de cũ ꝯsilio ecc̃e
erogare in usis pauperum. et agat pñitẽ¬
tiam quil talis de furto.xiiii.q̃.u. qui hẽ¬
¶Crogare consilium est.¬
nõ nc̃ctas qr si plene sa¬

Expanded text:
pro ea re, si fuit res empta debet cum consilio ecclesie erogare in usus pauperum et agat penitentiam quilibet talis de furto. Guillelmus Redonenerogare, consilium esnecessitas, quia si plene sa
Abbreviated transcription (Latin):
iuiram̃tum ẽ mor¬
tale et nullo modo
obseruandum .xxii.
tale s minꝰ. et õimo
seruandum ex quo
seruari pot̾ sinȩ in

Expanded text:
iuramentum est mortale et nullo modo observandum. tale, sed minus et omnino servandum; ex quo servari potest sine in
Abbreviated transcription (Latin):
auct̾ae ꝓpͥa uenire contͣ. s imponenda est ei penitentia
de temerano iurañtto. In reliquis trib qmͣius hĩ iura
uerentiã sacͣmenti. tñ pp scandalũ simpliciũ qui re¬
putant sic incurri ꝑuiriũ et sic incurrũt in facili¬
laxare. uł potius ostend̾e. sic uirantes nõ fuisse obliga¬
tos. et impon̾e pnĩam de tem̾ario iuram̃to. Nec te

Expanded text:
auctoritate propria venire contra, sed imponenda est ei penitentia auctoritate propria venire contra, sed imponenda est ei penitentia de temerario iuramento. In reliquis tribus, quamvis huiusmverentiam sacramenti, tum propter scandalum simplicium, qui reputant sic incurri periurium et inde incurrunt in facililaxare vel potius ostendere sic iurantes non fuisse obligatos et imponere penitentiam de temerario iuramento. Nec te
Abbreviated transcription (Latin):
mortłe in se. Scd̾o cũ iurat᷑ ueniale. in se. Tercio cũ iu¬
rat᷑ in disf̾ens aliqd qd̾ ex circũstantia efficit᷑ ueniale
uł mottale ut dem ẽ supͣ. Quarto cum iuram̃tum ex¬
dudit opus ex caritate faciendum. ut qnͣdo iurat as
qd̾ uͥl dabit isti ex caritate. uł ꝙ nõ colet deum. Quinto
lebrabit usq al mensem. uel ꝙ nõ ieuinabit ꝓ deo ł
ꝓ pcc̃is suis in pane et aqͣ nͥ p̾cipiat᷑ ei uł qd̾ nõ dicet
psalt̾ium . uł .uii. psalmos. uł qd̾ ño iunabit istumĩ
licitis ⁊ hõestis usq ad certum tempus. Sexto cum ex¬
dudit opus indiff̾e̾ns pia intentõe ꝓ deo aut ꝓximo
facieridũ ut si quis uurat qd nõ loquet᷑ martino. uł
si utrabit donũ eius. uł nõ coq̃t ad furnũ eius. uel
det al eandem mensam cum eo. aut si iuret aliquis hĩ
talib si ea uelit fac̾e pia intñtoe. et p̃p dm̃ et salutem
anime sue. ⁊ p̃p tollendũ scandalũ ꝓximi sui. ꝯͣ ꝙ sic iu

Expanded text:
rtio cum iuratur indifferens aliquid, quod ex circumstantia efficitur veniale vel mortale, ut dictum est supra. Quarto cum iuramentum excludit opus ex charitate faciendum ut quando iurat aliquis quod nihil dabit isti ex charitate vel quod non colet deum. Quinto lebrabit usque ad mensem, vel quod non ieiunabit pro deo vel pro peccatis suis in pane et aqua nisi precipiatur ei, vel quod non dicet psalterium vel VII psalmos, vel quod non iuvabit istum in licitis et honestis usque ad certum tempus. Sexto cum excludit opus indifferens, pia intentione pro deo aut proximo faciendum, ut si quis iurat quod non loquetur Martino vel non intrabit domum eius vel non coquet ad furnum eius vel det ad eandem mensam cum eo; aut si iuret aliquid huiutalibus, si ea velit facere pia intentione et propter deum et salutem anime sue et propter tollendum scandalum proximi
Abbreviated transcription (Latin):
fsm est et tenere ac ĩ¬
discrete iurat. Scłs
putat aͥd falsum ẽẽ. et tam̃ u̾m est. et ip¬
se iurat tanqm uerũ. Orim̃ periurium ẽ
pcc̃m: s ueniale: si adhibuit diligentiam
qmͣ debuit. Si nero ignorantia uiris uel
fcĩ crassa fu̾it uł supina: mortłe .xxii. q.¬
rium. ¶ Circa promissortũ similr̃ sunt
tres modi ꝑuirii. Primus cum iurat se fa¬
cturũ uł dcũrũ aliquod illicitũ uel in ho¬
nestũ. Scd̃s cum uirat se fcm̃ꝵ uł dictusꝵ¬

Expanded text:
sum est et temere ac discrete iurat. Secunputat aliquid falsum esse et tamen verum est et ipse iurat tanquam verum. Primum periurium est peccatum, sed veniale, si adhibuit diligentiam quam debuit. Si vero ignorantia iuris vel facti crassa fuerit et supina, mortale. rium. Circa promissorium similiter sunt tres modi periurii. Primus cum iurat se facturum vel dicturum aliquid illicitum vel inhonestum. Secundus cum iurat se facturum vel dictu
Abbreviated transcription (Latin):
illud faciat qd̾ iam res
uenit ad illum casum
de quo si cogitass ab ini¬
tio et iuraret de illo. lici¬
tum ess uram̃tum. et¬

Expanded text:
istud faciat, quia iam res venit ad illum casum, de quo si cogitasset ab initio et iurasset, illicitum esset iuramentum.
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝙ indifferens qd̃ c̃
cũstantia possit ẽẽ ueni¬
ale uel mortłe: nõ debet
seruari. nec est obligato¬
tiũ uiram̃tum existen¬
te illo caũ uel arcũstã¬
tia. Uñ si quis uirau̾it
qd̾ nunqmͣ erit nego¬
tiator aut miles. aut
qd̾ nõ tenebit feod̾̃ ab
illo dño. aut qd̾ nõ ser¬
uiet isti uel illi. uel loca¬
bit operas aut recipiet
donum aut mutuũ ñ
tenet᷑ illud seruare. si

Expanded text:
aliquod indifferens, quod ex circumstantia possit esse veniale vel mortale, non debet servari nec est obligatorium iuramentum, existente illo casu vel circumstantia. Unde si quis iuraverit quod nunquam erit negotiator aut miles, aut quod non tenebit feudum ab illo domino, aut quod non serviet isti vel illi, vel locabit operas, aut accipiet donum aut mutuum, non tenetur illud servare, si
Abbreviated transcription (Latin):
tes inclm̃ młtipłr peccãt. uideamus gͦ quot modis clicat᷑ heticꝰ
qua pena feriatur. quałr ab heresi rediens recipiatur. ¶ nu modi
fłam de fide opĩonem uł gignit uł sequit᷑. gignit. ut hesiarcha. puta
arriꝰ. sabelliꝰ. seqͦr: ut qui hesiarcham imitatur. uelud arriam et sabet̃
recesserit. qui ałr intelligit scripturam qm̃ sensus sp̃e sci flagitat a

Expanded text:
multipliciter peccant. Videamus ergo quot modis dicatur hereticus, qua pena feriatur, qualiter ab heresi rediens recipiatur. Quatuor modcus est, qui falsam de fide opinionem vel gignit vel sequitur. Gignit ut heresiarcha, puta Arius, Sabellius; sequitur ut qui heresiarcham imitatur, velut ariani et sabellirecesserit, qui aliter intelligit scripturam quam sensus spiritus sancti flagitat, a
Abbreviated transcription (Latin):
ut puta nõ est hic
saac. Stesau primogenit᷑. nõ natiuitate
qr tunc mntiret᷑ si iure primogenite qmͣ
emerat. It̾. abraham rogauit uxorem su¬
am sarram. ut diceret se nõ uxorem. sed

Expanded text:
ut puta non est hic,saac, se esse Esau primogenitum, non nativitate, quia tunc mentiretur, sed iure primogeniture quam emerat. Item Abraham rogavit uxorem suam Saram, ut diceret se non uxorem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nõ consuetudinaͥrie: nõ credo qd̾ peccet mortłr. Si
añ ħ clucat in cõsuetudinẽ aut ħ faciat ex impro¬
ba cupulitate lucrandi sic̃ faciuit mercatores qui
mercata etiam si aliqui de aliena yoc̃. scient̾ ue¬
niuint: incident in illam excõem: cum rõe delicti ef¬
ficiant᷑ de ur̃dc̃e illius ep̃i. Mercata tñ que fiunt
de uictualib nc̃criis ad diem qnͣtumẽq sollempnẽ
hant a diuino offõ¬

Expanded text:
non consuetudinarie, non credo quod peccet mortaliter. Si non consuetudinarie, non credo quod peccet mortaliter. Si autem hoc ducat in consuetudinem, aut hoc faciat ex improba cupiditate lucrandi, sicut faciunt mercatores, qui mercata, etiamsi aliquid de aliena diocesi scienter veniunt, incident in illam excommunicationem, cum ratione delicti efficiantur de iurisdictione illius episcopi. Mercata tamen que fiunt de victualibus et necessariis ad diem quantumcunque solemnem, hant a divino off
Abbreviated transcription (Latin):
rog̾onis qmͣ scit ep̃c loci
et no reprobat. Si autẽ
dubi tes utrum eỹc talia sciat et sustineat. tecur.¬
rere d sac̃dos loci ad ep̃m ut suꝑ hoe certificetur abeo
ad ħ au̾tem ꝙ talia liate susineant᷑ autt fiant: o ꝓ hi¬
lahore no rel icentur lalorantes ab audiendis aiui¬
trene. siue in pastu hoĩm laborantium aut anima
uel cõsuenidlimi lori conttarium liceat aliquidl opa¬
ni cirta etlificatiem ecc̃aꝵ et sacuoꝵ locoꝵ et edificio¬
de ferri non possunt ⁊ siłia ut si oporteat tuͣsserri la¬
datigoem. et teclium ex diurnitate laborant̾i. qr cũ
nõ credo ꝙ debeat in eis laborari ꝑ totã diem. ł usq
ad nimiã fertigaitẽm it dc̃m est. uł pphunc labo¬
rem dimtant audire missam. qi nõ debent cli¬
mitt̾e icl ad quod tenent᷑ pp id adꝙ nõ tenent᷑.¬
Nũquid̃ peccant mortłr qui uadunt ad merca¬
ta que fiunt die dñita uł aliis festis. maxime p̾ci¬
puis. sro. si aliquis ħ faciat ꝓ sua nc̃citate aliqũ

Expanded text:
regionis, quam scit episcopus loci et non reprobat. Si autem dubitetur utrum episcopus talia sciat et sustineat, recurrere debet sacerdos loci ad episcopum, ut super hoc certificetur ab eo. Ad hoc autem quod talia licite sustineantur aut fiant, olabore non revocentur laborantes ab audiendis diviterrene, sive in pastum hominum laborantium aut animalvel consuetudini loci contrarium, liceat aliquid operari ad edificationem ecclesiarum et sacrorum locorum et edificiode ferri non possunt et similia. Ut si oporteat mundari afatigationem et tedium ex diuturnitate laborandi, quia cumnon credo quod debeat in eis laborari per totum vel usque ad nimiam fatigationem, ut dictum est. Vel propter hunc laborem dimittant audire missam, quia non debent dimittere id ad quod tenentur, propter id ad quod nonNunquid peccant mortaliter qui vadunt ad mercata que fiunt die dominica, vel aliis festis, maxime precipuis? Respondeo: si aliquis hoc faciat pro sua necessitate aliquando,
Abbreviated transcription (Latin):
lia non. Inhonesta sui natura sunt om̃ia: q̃
sine pcc̃o exceri non possunt. ut contractus u¬
surarum. simonie et similes. Ista om̃ibus
sunt ꝓhibita incdistincte tam clicis qm laici.
cuis cumq sexus sint. uel conditionis uel
etatis. ddum modo sint doli capaces .xiiii.q.¬

Expanded text:
am inhonesta sunt sui natura, sicut omnia que sine peccato exerceri non possunt, ut contractus usurarum, simonie et similes. Ista omnibus sunt prohibita indistincte tam clericis quam laicis, cuiuscumque sexus sint vel conditionis vel etatis, dummodo sint doli capaces. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
in primo ⁊̃ cum necitur nec creditur iusta
cã: nõ d exige. et quod cum mala fide recepͭ.
uix est credibile quin ad minus recipiat ibi
uisticias. et seqͣntur eum in ex̾citu in bello
iusto. Si tñ ita u̾um sit qd̃ nͥl ꝑcipit. credo
saluo meliori uidicio ꝙ debent int̾ se aͥd sta¬
tuere qd̾ dent sibi in signũ subiectionis. ne
alias inutilit̾ uideatur esse penes eum dñi¬

Expanded text:
in primo, cum nec scitur nec creditur iusta causa, non debet exigere et quod cum mala fide recepit, ix est credibile, quin ad minus recipiat ibi iustitias et sequantur eum in exercitu in bello iusto. Si tamen ita verum sit quod nihil percipit, credo salvo meliori iudicio quod debent inter se aliquid statuere, quod dent sibi in signum subiectionis, ne aliter inutiliter videatur esse penes eum domi
Abbreviated transcription (Latin):
s. esto. Et ħ totum intelligo nisi ip̃e uel aliquiᷤ
de añcessoribus siuis uendidit uel donauit eis il¬
lud qd̃ ibi in subiectionis signũ consueuit per¬
cipere. Tunc .n. nõ pot̾ ad petere. In om̃i tñ caũ
credo qd̃ debeant hr̃e in memoria tanqmͣ inse¬
parabłr annexa dñio illa sex enu̾ata in epła
philiberti ep̃i. inde licet incolume tutũ honẽ¬
tum utile facile possibile ut in illis sint ei fi

Expanded text:
. Et hoc totum intelligo, nisi ipse vel aliquis de antecessoribus suis vendidit vel donavit eis illud, quod ibi in subiectionis signum consuevit percipere. Tunc enim non potest aliquid petere. In omni tamen casu credo quod debeant habere in memoria, tamquam inseparabiliter annexa dominio illa sex enumerata in epistola Philiberti episcopi, videlicet incolume, tutum, honestum, utile, facile, possibile, ut in illis sint ei fi
Abbreviated transcription (Latin):
Quid si consuetudo dubitetur quid uel quã¬
tum debeat ẽẽ illud. credo qd̃ debeant obserua¬
re ꝙ in uicinis uillis uel castris uel prouinti¬
is obseruatur. ita tñ qd̾ uilla ista nõ graue¬
tur. uel si diũse sunt consuetudines. en qͦ¬
minus soluit eligatur. exͣ. de consut̾. Cũ olim.¬

Expanded text:
i sue. Et si dubitetur qui vel quantum debeat esse illud, credo quod debeant observare quod in vicinis villis vel castris vel provinciis observatur, ita tamen quod villa ista non gravetur, vel si diverse sunt consuetudines, ea qminus solvit eligatur. E
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cira pignora sepe out᷑ qd̃ talis. crecditor accp̃⁊i
płłiam. ułt om̃s fructus perceptos bona fide
decluctis expensis compitare ĩ sortem. ẜ si qͥd
residuum fu̾it de sorte. postulat debitorem
tori. ad ħ credo pła auxilia sibi ẽẽ parata. pot̾
enira per actionem
personalem petere

Expanded text:
Circa pignora sepe oritur questio talis: Creditor accipit pecuniam; vult omnes fructus perceptos bona fide, deductis expensis, computare in sortem, sed si quid residuum fuerit de sorte, postulat debitorem tori? Ad hoc credo plura auxilia sibi esse parata. Potest enim per actionem personalem petere
Abbreviated transcription (Latin):
mat ꝙ ingenua sit. si ip̃a femĩa
postea ĩ seruitutẽ fu̾it detecta si
eam a seruinte redim̾e potest:
lam sculat ⁊ collaudau̾at: posb
ea ut legitimã hẽat. Similit̾
femina ĩgenua acceperit seruũ
sciens ꝙ seruis esset habeat eũ.

Expanded text:
mat quod ingenua sit, si ipsa femina postea fuerit in servitutem redacta, si eam a servitute redimere potest, vam sciebat et collaudaverat; postea eam ut legitimam habeat. Similiter ingenua acceperit servum, sciens quod servus esset, habeat eum.
Abbreviated transcription (Latin):
leuit̾ castigatus. reu̾¬
entiam exhibet casti¬
ganti. Asperitatis aũ
nimie increpatio. nͨ
inc̾pationem recipͣ. nec salutem. Et senͣ. Gen̾o¬

Expanded text:
Leniter castigatus reverentiam exhibet castiganti; asperitate autem nimiae increpatio, nec increpationem recipit nec salutem. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad extremũ uite articulũ. Uñ leo pͣ. Ne¬
mo est desperãlus
re est cõstitutus.
quia ñ unqm̃i ꝙ diffidentia etatis differtur.
consilio maturiore perficit᷑. Exemplum etiã¬

Expanded text:
usque in extremum vitae articulum. De nullo est desperandum, re est constitutus, quia nonnunquam quod diffidentia aetatis differtur, consilio maturiore perficitur. Beatus A
Abbreviated transcription (Latin):
nõ deficit uxori
¶Si tñ iuir egiss penitentiã ⁊ uxor montta nollet
agere pñiam s perseueraret in adult̾io. credo ꝙ
sine pcc̃o posset eam accusare ⁊ dimitt̾e per sẽ¬
tentiã.xxxii.q.

Expanded text:
non deficit uxori en vir egisset penitentiam et uxor monita nollet agere penitentiam, si perseveraret in adulterio, credo quod sine peccato possit eam accusare et dimittere per sententi
Abbreviated transcription (Latin):
uicem oppugn᷑¬
tes. ħ ꝑplexitas per contrarioꝵ concorliam est soluẽ¬
da. nam in iure nulla est contrarietas realis s suꝑ¬
ficialis tm̃. Perplexitas fcĩ est cum clyabolus sug¬
gestione sua mala ut ait gg̃. plerosq ita pecca
re facit. quatinus si fortassis pcc̾m fug̾e appetãt
hoc sine aliquo pc̃ci laqueo nõ euadant. circa ẽ¬

Expanded text:
icem repugnantes: hec per contrariorum concordiam est solvenda. Nam in iure nulla est contrarietas realis, sed superficialis tantum. Perplexitas facti est, cum diabolus suggestione sua mala, ut ait Gregorius, plerosque ire faciant, quatenus si fortasse peccantem fugere appetant, hoc sine alio peccati laqueo non evadant, et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dr̃ qd̾ qui nõ repellit in¬
iuriã a socio si porest. tñ÷¬
inuicio qmͣ ille qui facit.
Uñ credo quod qui percut̃¬
et cłicum cum moderamĩe.
do socium ⁊ repellendo uĩ.

Expanded text:
 quod qui non repellet iniuriam a socio si potest, tin vitio quam ille qui facit. credo, quod qui percutericum cum moderamine socium et repellen
Abbreviated transcription (Latin):
nem penitꝰ a culpa que sibi imponitꝰ et tñ
uide t̃estes paratos ad uirandũ fłm. nũquid
recipiet. aut si recesiam. nũquid per illos cõ¬
dempnabit scient̾ innocent̾e. It̃ quid facient
officiales ⁊ executores qui nou̾unt u̾itatẽ ⁊ tñ
uident eos iurare fł̾m. et compellunt᷑ man¬
dato iudicis suspend̾e uel decapitare innocen¬
culo. Uidr̃ eñi qd̾ nec uidex nec alii possint

Expanded text:
sibi imponitur et tamen videt testes paratos ad iurandum falsum nunquid recipiet? aut si recepit iam, nunquid per illos condemnabit scienter innocentem? Item quid facient officiales et executores, qui noverunt veritatem et tamen vident illos iurare falsum et compelluntur mandato iudicis suspendere vel decapitare innocenm omnino, quod nec iudex nec alii possunt
Abbreviated transcription (Latin):
¶Pro homicidio noc̃ita¬
tis ineuitabilis. in qͣ intelligo nõ solum qui
tp̃r occisionis pot̾at euttare. s etiã illum qui
seculpa sua i talem nc̃citatem ingessit. puta
uidi exercitum uenientem ad obsidend̾ castrũ.

Expanded text:
o necessitatis evitabilis, in qua intelligo non solum illum qui tempore occisionis poterit evitare, sed etiam illum qui se culpa sua in necessitatem talem ingessit, puta vidit exercitum venientem ad obsidendum castrum
Abbreviated transcription (Latin):
colligit᷑. ⁊̃ ꝙ si duxit
ĩconsuetudine: d ad¬
moneri. ⁊ si admõitus uult cessare: euitabit
penam p̾dcãm. Debet tñ in utroq caũ agere
ꝑñiam de pcc̃o. Ex duobus ultimis colligitur
ꝙ tale pce̾m sit mortale et graue. cum tales

Expanded text:
colligitur quod etiam si duxit consuetudinem debet admoneri, et si admonitus vult cessare, evitabit penam predictam. Debet tamen in utroque casu agere penitentiam de peccato. Ex duobus ultimis colligitur, quod tale peccatum sit mortale et grave cum tales