comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& nequis forte sexsus asuo creature se contẽptum puta¬
ret : uirum suscepit. natus ex feminae̾. Hichil egit ur:
s om̃ia suadendo ⁊monendo. Uetere qͥppe seruitute
transacta tempus libertatis illurerat: nioportune ĩa
homini sua debatur atq salubriter. quam libero e̾e̾t
creatus arbitrio. Miracłis conciliauit fidem deo qui-
erat. passione homini quẽ gerebat. Ita loquens ad tur¬
bas ut ds̃. nunciatã sibi matrẽ negauit. et tamẽ ut euan¬
głium loquit᷑ puer parentib subditus erat. Doctrina
enim ds̃ apparebat: etatibus homo. Item aquã conu̾
surus inuinu̾ ut ds̃ : dic̃ recede a me mulier. mͥ ce̾ tibi
quid ẽ: nondum uenitͥ ora mea. Cum autem ueniset
hora qua ut homo moreretur: decruce cognitam
matrem cõmendauit discipło quem preceteris
diligelat. Satellites uoluptatum diuicias ꝑniciose
ppłĩ appetebant: pauꝑ ee̾ uoluit. honoribus ⁊mmꝑis

Expanded text:
Et ne quis forte sexus a suo Creatore se contemptum putaEt ne quis forte sexus a suo Creatore se contemptum putaret, virum suscepit, natus ex femina. 31. Nihil egit vi, sed omnia suadendo et monendo. Veteri quippe servitute transacta, tempus libertatis illuxerat, et opportune jam homini suadebatur atque salubriter, quam libero esset creatus arbitrio. Miraculis conciliavit fidem Deo qui erat, passione homini quem gerebat. Ita loquens ad turbas ut Deus, nuntiatam sibi matrem negavit : et tamen, ut Evangelium loquitur, puer parentibus subditus erat . Doctrina enim Deus apparebat, aetatibus homo. Item aquam in vinum conversurus ut Deus, dicit, Recede a me, mulier: mihi et tibi quid est? Nondum venit hora mea . Cum autem venisset hora, qua ut homo moreretur, de cruce cognitam matrem comdiligebat. satellites uoluptatum diuitias perniciose populi appetebant: pauper esse uoluit; honoribus et imperiis
Abbreviated transcription (Latin):
mo bone uoluntatis: molestias huius uite inufum
fortitudinis uertit. Incopia uͦ uoluptatum ꝓsꝑisq
successib temporalium temperantiam suam ꝓbat:
iroborat. acuit intentationib prudentiam: ut
non solum ineas non in oucatur s fiat etiam uigi¬
lantior ⁊ mamorem ueritatis que sola non fallit
tosq tractandum÷. nullo mͦ beneficentius confulut
generi humano. quam cum ipsa dĩ sapientia. idẽ.
unicus filius consubstantialis patri & coętͣnus.
totum hominem suscipere dignatus ẽ: ⁊ uerbum
caro factum ẽ. ⁊ habitauit ĩnobis. Ida enĩ demon¬
strauit carnalib ⁊ non ualentib intueri mente
ueritatem corporeis q sensib deditis. quam excel¬
sum locum inter creaturas habeat humana na-¬
tura: quod non solum uisibiliter. nam id poterat un-
aliquo ȩtherso corpore ad nr̃orum aspectuum
tolerantiam tẽperato: s hominib inuero homine ap
paruit. Ipsa enĩ natura suscipienda eratquȩ liberanda.

Expanded text:
mo bonae voluntatis molestias hujus vitae in usum mo bonae voluntatis molestias hujus vitae in usum fortitudinis vertit: in copia vero voluptatum prosperisque successibus temporalium, temperantiam suam probat et roborat; acuit in tentationibus prudentiam, ut non solum in eas non inducatur, sed fiat etiam vigilantior, et in amorem veritatis, quae sola non fallit,tosque tractandum est; nullo modo beneficentius consuluit generi humano, quam cum ipsa Sapientia Dei, id est unicus filius consubstantialis patri et coaeternus, totum hominem suscipere dignatus est et uerbum caro factum est et habitauit in nobis. ita enim demonstrauit carnalibus et non ualentibus intueri mente ueritatem corporeisque sensibus deditis quam excelsum locum inter creaturas habeat humana natura, quod non solum uisibiliter — nam id poterat et in aliquo aetherio corpore ad nostrorum aspectuum tolerantiam temperato — sed hominibus in uero homine apparuit: ipsa enim natura suscipienda erat quae liberanda.
Abbreviated transcription (Latin):
e uos autem affectib contingit anime. hoc locis
corpori. Nam illa motietur uoluntate: corpus aut
spatio. quod autem homini a peruerso angło per-¬
suasum dicitur: ⁊ ad hoc utiq uoluntate consensit.
Nã si necessitate id fecisset: nullo peccati crimine
factum ẽ. in becillosum ⁊morti destinatum.
quam uis uindicta peccatisit: plus tamen cle¬
mentie dm̃ quam seueritatis ostendit᷑. Ita eñi nobis
suadetur acorporis uoluptatib ad ȩternam essentiã
ueritatis. amorem nrͣm oportere conuerti. ꝙ ẽ.
iusticie pulcritudo. cum benignitatis gr̃a concordãs:
ut qmͣ bonorum inferiorum dulcedine̾ decepti su¬
mus. amaritudine penarum erudiamur. Nã ita
etiam nr̃a suplitra diuina ꝓuidentia moderataẽ.
ut ⁊ in hoc corpore tam corruptibili adiusticiam
tendere liceret. & deposita om̃i superbia. uni dõ
uero collum subdere nichil dese ipso fidere: illi uni
se regendum tuendumq cõmittere. Ita ipso duce ho¬

Expanded text:
Quod autem affectibus contingit animae, hoc locis Quod autem affectibus contingit animae, hoc locis corpori: nam illa movetur voluntate, corpus autem spatio. Quod autem homini a perverso angelo persuasum dicitur, etiam ad hoc utique voluntate consensit. Nam si necessitate id fecisset, nullo peccati crimine factum est imbecillosum et morti destinatum, quanquam justa vindicta peccati sit, plus tamen clementiae Domini quam severitatis ostendit. Ita enim nobis suadetur a corporis voluptatibus, ad aeternam essentiam veritatis amorem nostrum oportere converti. Et est justitiae pulchritudo cum benignitatis gratia concordans, ut quoniam bonorum inferiorum dulcedine decepti sumus, amaritudine poenarum erudiamur. Nam ita etiam nostra supplicia divina providentia moderata est, ut et in hoc corpore tam corruptibili ad justitiam tendere liceret, et deposita omni superbia uni Deo vero collum subdere, nihil de seipso fidere, illi uni se regendum tuendumque committere. Ita ipso duce ho
Abbreviated transcription (Latin):
dei lege dam nari. Postremo si non uoluntate male
factinuis: nemo ob uirgandus om̃ino aut monendus
ẽ. Quib sublatis: xpͣiana ler ⁊disciplina om̃is
religionis auferatur necesse ẽ.Uoluntate gͦ pecert᷑.
& quoniam peccari non dubrum ẽ: nec hoc quidem
dubitandum uideo: habere animas liberum uolun¬
tatis arbitrium. Tales enim seruõ suos meliores eͥe.
̾s iudicauit: si ei seruirent liberaliter. quod nullo mͦ
fieri posset. si non uoluntate s necessitate seruirent.¬
Liberaliter dõ gͥ angłi seruiunt. Neq hoc dõ: s ipsis
ꝓdẽ. d̾s̃ enim bono alterius non indiget. quia se ipso
ẽ. quos autem ab es genitum ẽ. io ipsum ẽ quia
non÷ factum s genitum. Illa uͦ que factasunt. eius
bono indigent᷑: sum mo scł bono. idẽ. sum ma
essentia. Minus autem sunt quam erant: cum per
ani me peccatum mninus ad illum mouentur: nec-
tamen penitus separantur. Nam om̃i no nulla e̾ent.

Expanded text:
Dei lege damnari. Postremo, si non voluntate male Dei lege damnari. Postremo, si non voluntate male facimus, nemo objurgandus omnino, aut monendus est; quibus sublatis Christiana lex et disciplina omnis religionis auferatur necesse est. Voluntate ergo peccatur, et quoniam peccari non dubium est, nec hoc quidem dubitandum video, habere animas liberum voluntatis arbitrium; tales enim servos suos meliores esse Deus judicavit, si ei servirent liberaliter; quod nullo modo fieri posset, si non voluntate, sed necessitate servirent28. Liberaliter igitur Deo Angeli serviunt, neque hoc Deo, sed ipsis prodest. Deus enim bono alterius non indiget, quoniam a seipso est. Quod autem ab eo genitum est, idipsum est; quia non est factum, sed genitum. Illa vero quae facta sunt, ejus bono indigent, summo scilicet bono, id est summa essentia. Minus autem sunt quam erant, cum per animae peccatum minus ad illum moventur: nec tamen penitus separantur; nam omnino nulla essent.
Abbreviated transcription (Latin):
minus erat frui uoluit: cum magis uoluit sua
potentia frui quam dĩ. Quam quami enim non
sum me tamen amplius erat quando eo quos sũ¬
me ẽ. fruebatur: qmͣ dĩ solus sũme ẽ. quiquio
nitem minus ẽ. quam erat: non inquantum ẽ. s
inquantum minus ẽ. malum ẽ. Ee enim quominuse
quam erat: tendit admortem. Iuio autem mirum
siex defectui inopia. &ex inopia inuidentia. quidia
peccatum uocatur. Si tamquam febris inuitun
occuparet: recte in iusta pena uideretur. que pes¬
cante̾ consequitur ⁊ que oampnatio numcupat᷑.
Nunc gͦ usꝙ ad eo peccatum uolum tarium malume̾
ut nullo mͦ fit peccatum. si non sit uoluntarium.
Et hoc idẽ ita manifestum ẽ. ut nulla hinc doctorũ
paricitas. nulla in octorum turba dissentiat. & ua¬
re aut negandum ẽ. peccatum cõmitti: aut fatendũ
ẽ. uoluntate comiti. Hon aũt recte negat pec casse
animam qui ⁊ penitendo eam corrigit. fatetur nue
niam penitenti dari. ⁊ ꝑseuerantem in peccatis iusta

Expanded text:
minus erat frui voluit, cum magis voluit sua potentia frui, quam Dei. Quanquam enim non summe, tamen amplius erat, quando eo quod summe est, fruebatur, quoniam Deus solus summe est. Quidquid autem minus est quam erat, non in quantum est, sed in quantum minus est, malum est. Eo enim, quo minus est quam erat, tendit ad mortem. Quid autem mirum si ex defectu inopia, et ex inopia invidentia, qua diabpeccatum vocatur, si tanquam febris invitum occuparet, recte injusta poena videretur, quae peccantem consequitur, et quae damnatio nuncupatur. Nunc vero usque adeo ut nullo modo sit peccatum, si non sit voluntarium, et hoc quidem ita manifestum est, ut nulla hinc doctorum paucitas, nulla indoctorum turba dissentiat. Quare aut negandum est peccatum committi, aut fatendum est, voluntate committi. Non autem recte negat peccasse animam, qui et poenitendo eam corrigi fatetur, et veniam poenitenti dari, et perseverantem in peccatis justa
Abbreviated transcription (Latin):
lerem᷑ ĩ aliqͦ uł animi. uł corporis sensi. si iã uera illa
atq ꝑfecta felicitate fruerem᷑. Porro aut̃ omẽ m̃datiũ¬
idõ dicendũ ÷. eẽ. peccatũ: qͥa homo ñ solũ qͣndo si scit
ipse qͥd uerũ sit. s ȩtiã si qͣndo errat et fallit᷑. sic̃ hõ hoc
debet loqͥ qđ animo gerit: siue illud uerũ sit. siue pu¬
tet᷑ et ñ sit. Oĩs aut̃ qͥ m̃titur contͣ id qd animo sentit:
loqͥt᷑ uoluntate fallendi. Et utiq u̾ba ꝓpt̾ ea st̃ institu¬

Expanded text:
leremur in aliquo vel animi vel corporis sensu, si jam vera illa leremur in aliquo vel animi vel corporis sensu, si jam vera illa atque perfecta felicitate frueremur. CAPUT XXII. Omne mendaciuideo dicendum est esse peccatum, quia homo non solum quando scit ipse quod verum sit, sed etiam si quando errat et fallitur sicut homo, hoc debet loqui quod animo gerit; sive illud verum sit, sive putetur et non sit. Omnis autem qui mentitur, contra id quod animo sentit loquitur voluntate fallendi. Et utique verba propterea sunt institu
Abbreviated transcription (Latin):
eq enĩ ab hac uia deuiabat ĩ geminis
filiis gratꝰ illis m̃tibꝰ error. aut ab hac utia deuiabat
apłs petrꝰ quãdo se existimãs uisũ uidẽ. aliud ꝓ alio sic pu¬
tabat. ut a corporũ imaginib in quib se ẽẽ. arbitrabatur
uera in quib erãt corꝑa nõ dinosce̾t. nisi cũ ab eo angłs ꝑ¬
quẽ fuerat liberatꝰ abscessisset. Aut ab hac uia deuiabat
iacob patriarcha. qñdo uiuẽtẽ filiũ a bestia credebat oc¬
cisũ: In his atq huiꝰmodi falsitatibꝰ salua fide quȩ ĩ dm̃
nob̾ ẽ. fallimͣ. ⁊ non relicta uia q̃ ad illũ nos duc̃ erramꝰ.
Qui errores etiã si peccata ñ st̃: tam̃ in mał huiꝰ uitȩ depu¬
tandi st̃. Quȩ ita subiecta ẽ. uanitati. ut approbent᷑ hic
falsa ꝓ ueris. respuant᷑ uera ꝓ falsis. teneant᷑ incerta
ꝓ incertis. Qmuis enĩ ħ ab ea fide absint. ꝑ qͣm ueram
certamq ad ȩt̃nam beatitudinẽ tendimꝰ: ab ea tamen
miseria ñ absunt. ĩ qua adhuc sumꝰ. Nullomͦ qͥppe fal¬

Expanded text:
e enim ab hac via deviabat in geminis filiis gratus ille parentibus error: aut ab hac via deviabat apostolus Petrus, quando se existimans visum videre, aliud pro alio sic putabat, ut a corporum imaginibus, in quibus se esse arbitrabatur, vera in quibus erat corpora non dignosceret, nisi cum ab quem fuerat liberatus, abscessit: aut ab hac via deviabat Jacob patriarcha, quando viventem filium a bestia credebat occisum . In his atque hujusmodi falsitatibus, salva fide, quae in Deum nobis est, fallimur, et via non relicta quae ad illum ducit, erramus: qui errores etiamsi peccata non sunt, tamen in malis hujus vitae deputandi sunt, quae ita subjecta est vanitati, ut approbentur hic falsa pro veris, respuantur vera pro falsis, teneantur incerta pro certis. Quamvis enim haec ab ea fide absint, per quam veram certamque ad aeternam beatitudinem tendimus; ab ea tamen miseria non absunt, in qua adhuc sumus. Nullo modo quippe fal
Abbreviated transcription (Latin):
IC om̃ino grandit᷑ ⁊ euident᷑ dĩ gr̃a cõmen¬
dat᷑. Quid eñi nat᷑a humana in homine
xp̃o meruit. ut munitate ꝑsonȩ unici filii dĩ sin¬
głarit᷑ eet assũpta: que bona uoluntas. cuiꝰ boni
ꝓpositi studiũ : Quȩ bona oꝑa pcesserũt: Quib
mereret᷑ iste hõ ut ima fieret ꝑsona cũ dõ:
hũquid antea fuit homo. & hoc ei singłari bene¬
illo suscepto caro factu̾ ẽ. utiq dĩ. Ut quẽ ad mo
Unde nat᷑e humane tanta gła nulli is p̃cedentib
meritis. sine dubitacione gratuita. nisi qr magna
hic ⁊sola dĩ grͣa fidelit̾ ⁊ sobrie considerantib eui
angłs salutauit. quando ei fut᷑um annuntiauit
hunc partũ. Aue inquit grͣa plena. Et paulo post.
Inuenisti ait gram apud dm̃. Et hȩc qui dem

Expanded text:
ic omnino granditer et evidenter Dei gratia commendatur. Quid enim natura humana in homine Christo meruit, ut in unitatem personae unici Filii Dei singulariter esset assumpta? Quae bona voluntas, cujus boni propositi studium, quae bona opera praecesserunt, quibus mereretur iste homo una fieri persona cum Deo? Numquid antea fuit homo, et hoc ei singulare beneillo suscepto caro factum est, utique Deus: ut quemadmodum Unde naturae humanae tanta gloria, nullis praecedentibus meritis sine dubitatione gratuita, nisi quia magna hic et sola Dei gratia fideliter et sobrie considerantibus eviangelus salutavit, quando ei futurum annuntiavit hunc partum: Ave, inquit, gratia plena. Et paulo post: Invenisti, ait, gratiam apud Deum . Et haec quidem g
Abbreviated transcription (Latin):
tate. Iuod autẽ ait. ubũ caro factũ:: hoc÷ plenũ
gr̃e. Quod ait głam unigeniti apatre. hoc ple¬
nũ̾÷ ueritatis. Ueritas quippe ipsa unigenitus
dĩ filiꝰ: non gr̃a. s nat᷑a. Grͣa suscepit hominem
tanta unitate ꝑsonȩ: ut idẽ ipse e̾et. etiã hominis

Expanded text:
tatis . Quod ait: Verbum caro factum est, hoc est plenum gratiae. Quod ait: Gloriam unigeniti a Patre, hoc plenum est veritatis. Veritas quippe ipsa unigenitus Dei Filius non gratia, sed natura. Gratia suscipit hominem tanta unitate personae, ut idem ipse esset etiam hominis
Abbreviated transcription (Latin):
nũ factũ ÷. ut apłs petrus. quando id fi ere nolebat:
satanas ab ipso. qui occidi uenerat diceret᷑. Qũabo¬
iudeorũ malas. ⁊i adeũ pociꝰ ꝑtinebant qui nolebant
quas uolebat: quã illi ꝑ quos uolentes factũ: quos uo¬
lebat. quia io ipsũ quioẽ: s ipse ꝑeos bona. illi aũt

Expanded text:
num factum est, ut apostolus Petrus quando id fieri nolebat, satanas ab ipso qui occidi venerat diceretur . Quam boJudaeorum malas: et ad eum potius pertinebant qui nolebant quod volebat, quam illi per quos volentes factum est quod volebat; quia idipsum quidem, sed ipse per eos bona, illi autem
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. qui om̃s homines uult saluos fieri. tãquã dicetur.
nullũ hominẽ fieri saluũ nͥ quẽ fieri ipse uoluerit.
Nõ quod nullus sit hominũ nͥ quẽ saluum fieri uelit:
s quod nulus fiat saluus. nͥ que̾ uoluerit: ⁊ ido sit
rogandꝰ ut uelit. quia necesse ÷ fieri si uoluerit. Nle
nullus÷ hominũ quiñ illuminet᷑: ses quia nͥ abip¬
so nullus illuminat᷑. Aut certe sic dictũs. qui homi-¬
nes om̃s uult saluos fieri: ñ quod nullus hominu e̾e̾t.
que̾ saluũ fieri nollet. qui uirtutes miraculoꝵ fac̾e
noluit apud eos quos dic̃ acturos fuiss penitentiã.
si fecisset: s ut oñs h omines om̃s genꝰ humanu in¬
telligamꝰ ꝑ quascũq ois ferentias oistributũ. reges
priuatos. nobiles. ignobiles. sublimesꝰ umiles. ooc tos
ĩ doctos. in tegri corporis. debiles. ingeniosos tardi cordes.
fatuos. diuites. pauꝑes. mediocres. mares. feminas. in¬
fantes. pueros. ad olescentes. i uuenes. seniores. senes. in

Expanded text:
salvos fieri, tanquam diceretur nullum hominem fieri salvum, nisi quem fieri ipse voluerit: non quod nullus sit hominum, nisi quem salvum fieri velit; sed quod nullus fiat, nisi quem velit; et ideo sit rogandus ut velit, quia necesse est fieri si voluerit. De lus est hominum qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. Aut certe sic dictum est, Qui omnes homines vult salvos fieri; non quod nullus hominum esset quem salvum fieri nollet, qui virtutes miraculorum facere noluit apud eos quos dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisset: sed ut omnes homines omne genus humanum intelligamus per quascumque differentias distributum, reges, privatos, nobiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, seniores, senes; in
Abbreviated transcription (Latin):
dientib ꝑfreumt᷑ s magis eos diligamꝰ qm̃ ⁊ nos
tale aliqͥd sꝑare cõmuni dño iussi sumus. Qura¬
re honoramus eos caritate nonseruitute: nec
eis tẽpla constitiumus. Nolũt em̃ se sic hono¬
rari a nobis. quia nos ipsos cũ boni sumꝰ tẽpla
sũmi dĩ ẽẽ. nouer̃. Recte itaq scribit᷑ hominẽ
ab angło ꝓ ibitũ ne se adoret s unũ dñm sub
quo eiꝰ e̾e̾t. nlle conseriuus. Qui aũt nos inin¬
tant ut sibi seruiamus ⁊ tanquã dõs colamꝰ:
similes sunt suꝑbis hominib quib siliceat
similit̾ coli uolunt. S istos homines ꝑpeti mi¬
nus: illosu angłos colere magis ꝑicłosũ ẽ. Oĩs
eñi hominũ dominatꝰ in homines. aut
diminantiũ aut seruientiũ morte finit᷑.¬

Expanded text:
dientibus perfruuntur: sed magis eos diligimus, quoniam et nos dientibus perfruuntur: sed magis eos diligimus, quoniam et nos tale aliquid sperare a communi Domino jussi sumus. Quare honoramus eos charitate, non servitute. Nec eis templa construimus: nolunt enim se sic honorari a nobis; quia nos ipsos cum boni sumus, templa summi Dei esse noverunt. Recte itaque scribitur, hominem ab angelo prohibitum ne se adoraret, sed unum Dominum sub quo ei esset et ille conservus . 111. Qui autem nos invitant ut sibi serviamus, et tanquam deos colamus, similes sunt superbis hominibus, quibus si liceat, similiter coli volunt: sed istos homines perpeti minus, illos vero colere magis periculosum est. Omnis enim hominum dominatus in homines, aut dominantium aut servientium morte finit
Abbreviated transcription (Latin):
sũ mꝰ angłs id colendũ ẽ etiã ab honine ul¬
timo quia ipsa hominis nat᷑a idño colendo
facta ẽ. ultima. hõ enĩ aliunde sapiens
angłs: aliunde homo. aliunde ille uerar.
aliunde hõ s ab una incomutabili sapientia
⁊ ueritate.H t̃ id ipsũ actũ ẽ. tẽporali dis¬
pensatione ad salutẽ nr̃am. ut naturã huma¬
nã ipsa dĩ uirtius ⁊dĩ sapienpientiã inco¬
mutabilis ⁊ con substantialis patri ⁊ coet̾na
susciꝑe dignaret᷑. ꝑ quã nos doceret id ee. ho¬
mini colendũ. quod ab om̃i creat̾a intelligibili
irati onali colendũ ẽ. hoc etiã ipsos ang̃łos op¬
timos .iex cellentissima ministeria dĩ uelle
credamus ut unũ cũ ipsis colamus dm̃. ciuiꝰ
contẽplatione bĩ sunt. Neq enĩ &e nos uidendo an¬
diligimmus angłos ⁊ his ẽgratulamur. hec inuide¬
inus quod ea paratiores i nullis molestiis intpe¬

Expanded text:
summus angelus, id colendum est etiam ab homine ulsummus angelus, id colendum est etiam ab homine ultimo: quia ipsa hominis natura id non colendo facta est ultima. Non enim aliunde sapiens angelus, aliunde homo; aliunde ille verax, aliunde homo: sed ab una incommutabili sapientia et veritate. Nam idipsum actum est temporali dispensatione ad salutem nostram, ut naturam humanam ipsa Dei virtus et Dei sapientia incommutabilis et consubstantialis Patri et coaeterna suscipere dignaretur, per quam nos doceret id esse homini colendum quod ab omni creatura intellectuali et rationali colendum est. « Hoc etiam ipsos optimos angelos et excellentissima ministeria Dei velle credamus, ut unum cum ipsis colamus Deum, cujus contemplatione beati sunt. Neque enim et nos videndo andiligimus Angelos, et his congratulamur. Nec invidemus quod ea paratiores, vel nullis molestiis interpe
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝓpt̾ si animata sunt. meliorẽ quauis
anima ꝑse ipsã. qua corpꝰ quoolibet anima¬
tũ: ⁊ tamen animã uitiosã nemo colendam es
consueuit. Nonsit nobis religio cultus illius
uite qua dicunt᷑ arbores uiuere qm̃ nullus
sensus in illa ẽ. ⁊ er eo genere ẽ ista qua nr̃i
corporis etiã numerositas agit᷑: qua etiã capis¬
li nossa uiuunt que sine sensu p̃ciduntur.
hac aũt meliorẽ uita sentiens. ⁊ tam̃ uitam
bestiarũ colere nondebenniis. Honsit nobis
religio uł ipsa ꝑfecta & sapiens anima ratio¬
nalis. siue inministerio uniu̾sitatis. siue in
ministerio partiũ stabilita. siue que insũmis
hominib expectat cõmunitatẽ reformatio¬
nẽq portionis sue.qm̃ om̃is inta rationalis.
siper fecta ẽ in comutabili ueritati secũ intri¬
secirs sine strepitu loquenti optemperat ñ
optẽperas aut̃ uitiosa sit. Non gͦ ercellit
ꝑse: s ꝑ illã cui libent̃ optẽꝑat. qd colit gͥ¬

Expanded text:
Quapropter si animata sunt, melior est quaevis Quapropter si animata sunt, melior est quaevis anima per seipsam, quam corpus quodlibet animatum; et tamen animam vitiosam nemo colendam esse censuerit. Non sit nobis religio cultus illius vitae, qua dicuntur arbores vivere: quoniam nullus sensus in illa est; et ex eo genere est ista qua nostri etiam corporis numerositas agitur, qua etiam capilli et ossa vivunt, quae sine sensu praeciduntur: hac autem melior est vita sentiens; et tamen vitam bestiarum colere non debemus. 110. Non sit nobis religio vel ipsa perfecta et sapiens anima rationalis, sive in ministerio universitatis, sive in ministerio partium stabilita, sive quae in summis hominibus exspectat commutationem reformationemque portionis suae; quoniam omnis vita rationalis si perfecta est, incommutabili veritati secum intrinsecus sine strepitu loquenti obtemperat, non obtemperans autem vitiosa fit. Non ergo per se excellit, sed per illam cui libenter obtemperat. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ colere non debemus. Non sit nobis religio
cultꝰ hominũ mortuorũ: quia si pie uirerunt.
ñ sic habent᷑ ut tales querant honores. S
illũ a nobis coli uolunt quo illuminante letant᷑
meriti sui nos e̾e conseruos. honorandi gͦ sunt
ꝓpt̾ unitationẽ nonadorandi ꝓpt̃ religionem.
Si aũt male uixer̃. ubicũq sint non sunt eo¬
lendi. Nõ sit nobis religio cultꝰ demonum.
quia om̃is suꝑsticio cum sit magna pena
hominũ. & ꝑiculosissima turpitudo: honor ẽ
aer etiã caligosus. quem tam̃ colere nondeͥmꝰ.
Nõ sit nob̾ religio & tiã purioris aeris ⁊ sere¬
nioris cultꝰ. quia luce ab sente inumbratur.
⁊purior illot fulgor ignis etiã huius quẽ
guimus. colere utiq ñdebemus. Non nobis
sit religio cultus corporũ aecheriorũ atq
celestiũ: que quãuis om̃ib ceteris corporib
recte ante ponantur melior tam̃ ipsisẽ qcũq uita.¬

Expanded text:
tamen colere non debemus. Non sit nobis religio tamen colere non debemus. Non sit nobis religio cultus hominum mortuorum: quia si pie vixerunt, non sic habentur ut tales quaerant honores; sed illum a nobis coli volunt, quo illuminante laetantur meriti sui nos esse consortes. Honorandi ergo sunt propter imitationem, non adorandi propter religionem. Si autem male vixerunt, ubicumque sint non sunt colendi. Non sit nobis religio cultus daemonum; quia omnis superstitio cum sit magna poena hominum, et periculosissima turpitudo, honor est aer, etiam caliginosus, quem tamen colere non debemus. Non sit nobis religio etiam purioris aeris et serenioris cultus: quia luce absente inumbratur; et purior illo est fulgor ignis etiam hujus, quemguimus, colere utique non debemus. Non sit nobis religio cultus corporum aethereorum atque coelestium, quae quamvis omnibus caeteris corporibus recte praeponantur, melior tamen ipsis est qua
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ corrũ pere atq corrũ pi: nẽ ad iiserabiliorẽ
corruptionẽ dolorũ torm̃torũq ueniamꝰ. non
diligamꝰ certamina ne angłis qui talib gau¬
dent in po testatẽ demur. humiliandi. uinci¬
endi. uerberandi. Non diligamus uisibilia spec¬
tacula: ne abipsa ueritate ab errando ⁊ aman¬
do umbras intenebras ꝓhitiamur. hõ sit nob̾
religio inphantasmatis nr̃ns. Meliꝰ ẽ. eñi q̃le¬
cũq uerũ. quã om̃e quicqͥd ꝓ arbitrio fĩ¬
giꝰ ꝓotest. Et tam̃ amimã ipsã quamius am-¬
ma sit uera cũ falsa imaginat᷑: colere non
debemus. Melior ẽ. uera stipula quã lux mani
cogitacione ꝓ suspicantis uoluntate formata.
Et tam̃ stipulã quã sentimus tangimꝰ: dem̃tiseꝰ.
credere colendã. Nonsit nobis religio huma¬
norũ oꝑũ cultꝰ. Mleliores em̃i sunt ipsi artifi¬
ces qui talia fabricant᷑: quos tam̃ colere non
debemꝰ. Non sit nobis religio cultꝰ bestiarũ:
meliores eñi sunt extremi homines. quos

Expanded text:
ere atque corrumpi, ne ad miserabiliorem corruptionem dolorum tormentorumque veniamus. Non diligamus certamina, ne angelis qui talibus gaudent, in potestatem demur, humiliandi, vinciendi, verberandi. Non diligamus visibilia spectacula, ne ab ipsa veritate aberrando et amando umbras, in tenebras projiciamur. 108. Non sit nobis religio in phantasmatibus nostris. Melius est enim quacumque verum, quam omne quidquid pro arbitrio fingi potest; et tamen animam ipsam, quamvis anima vera sit cum falsa imaginatur, colere non debemus. Melior est vera stipula, quam lux inani cogitatione pro suspicantis voluntate formata; et tamen stipulam, quam sentimus et tangimus, dementis est credere colendam. Non sit nobis religio humanorum operum cultus. Meliores enim sunt ipsi artifices qui talia fabricantur, quos tamen colere non debemus. Non sit nobis religio cultus bestiarum. Meliores enim sunt extremi homines, quos
Abbreviated transcription (Latin):
ad heremꝰ. dm̃ qui dixit fiat. ⁊u̾bũ ꝑ quoo fac¬
tũ est. om̃e quoo sub stancialit̾ inaturalit᷑ factũ
est. ⁊ don ũ benignitatis eiꝰ qua placuit ⁊c̃¬
ciliatũ ẽ. auctori suo ut ñ interiret quic quid
ab eo ꝑ u̾b ũ factũ ẽ. Unũ deũ quo creatore ui¬
iumus. ꝑquẽ reformati saplent᷑ uinimus.
quem diligentes et quo fruentes beate
uiuimus. unum deum: ex quo omnia. ꝑ
quem omnia. in quo omnia. Ipsi gła.
in scła felorum amen.¬

Expanded text:
adhaeremus: Deum qui dixit, Fiat ; et Verbum per quod facadhaeremus: Deum qui dixit, Fiat ; et Verbum per quod factum est omne quod substantialiter et naturaliter factum est; et Donum benignitatis ejus, quo placuit et conciliatum est auctori suo, ut non interiret quidquid ab eo per Verbum factum est: unum Deum quo creatore vivimus, per quem reformati sapienter vivimus, quem diligentes et quo fruentes beate vivimus: unum Deum ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia, ipsi gloria in saecula saeculorum. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
tiuaẽ. quare ipsã quoq ueritate̾ nulla ex par¬
te dissimilẽ. ẽ. in tpso ⁊ cũ ipso uenerem̾ que
forma ẽ. om̃iũ q̃ ab uno facta sũt & ad unum
nitunt᷑. Unde aparet sp̃alib animis ꝑhanc
formã ee̾. facta om̃ia que sola implet quod ap¬
petunit om̃ia. Que tam̃ om̃ia neq fierent a
patre ꝑfiliũ. neq suis finib salua ẽent nisi
õs sũme bonus eẽt. qui ⁊nulli nature que
so alia quantũ possent alia quãtũ ułͥent ut
manerent dedit. Quare ipsũ donũ dei cũ patre
⁊filio eq in cõmitabilẽ colere & tenere nos con¬
uenit uniꝰ substantie trinitatẽ. unũ dm̃ a quo
sumꝰ. ꝑquẽ sumꝰ. inquo sumꝰ a quo discessimus.
cui oissimilts facti sumus aquo ꝑire ñ ꝑmissi
sumus. Principiũ ad quod recurrimus ⁊ formã
quã sequimur. ⁊ graciã qua recontiliam̃. Unũ
quo auctore conditi sumꝰ. ⁊ similitudinẽ eius.
ꝑ quã ad unitatẽ formam. ⁊ pricẽ qua unitati

Expanded text:
quoque Veritatem nulla ex parte dissimilem in ipso, et cum ipso veneremur, quae forma est omnium, quae ab uno facta sunt, et ad unum nituntur. Unde apparet spiritualibus animis, per hanc formam esse facta omnia, quae sola implet quod appetunt omnia. Quae tamen omnia neque fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe bonus esset: qui et nulli naturae, quae so alia quantum vellent, alia quantum possent, ut manerent dedit. Quare ipsum Donum Dei cum Patre et Filio aeque incommutabile colere et tenere nos convenit: unius substantiae Trinitatem, unum Deum a quo sumus, per quem sumus, in quo sumus: a quo discessimus, cui dissimiles facti sumus, a quo perire non permissi sumus: principium ad quod recurrimus, et formam quam sequimur, et gratiam qua reconciliamur: unum Deum quo auctore conditi sumus, et similitudinem ejus per quam ad unitatem formamur, et pacem qua unitati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ. Nõ eñi habet ad ęt̾na contẽ planda idone¬
am m̃tis aciẽ. qui uisibilib tantum idẽ tẽpo¬
ralib credit. s hab̾e potest qui orũ om̃iũ seu¬
sibiliũ dm̃ artifice̾ laudat. ⁊ eũ ꝑsuadet file

Expanded text:
que. Nondum enim habet ad aeterna contemplanda idoneque. Nondum enim habet ad aeterna contemplanda idoneam mentis aciem, qui visibilibus tantum, id est temporalibus credit: sed habere potest, qui horum omnium sens
Abbreviated transcription (Latin):
s hñt eã insudario ligatã aut int̾ra obrut᷑a.
idẽ. delicatis ⁊ sꝑͣ fluis reb aut t̾renis cupi¬
ditatisb inuolutã ⁊ opp̃ssam. Ligabunt᷑ gͦ his
manus ⁊ pedes. ⁊mittent᷑ intenebris exteriores
ibi erit fletꝰ ⁊ stridordentiũ. Non quia ipsa di
suos ad ista ꝑducũt. Qui enĩ magis amant
dĩ u ninriendã caritatẽ ipsitis. uł accione
⁊cognitione ad pacificandam naturã suu
& cognoscendũ dm̃ intrat ingauqium
dñi. sui. Propt̾ea talentũ quod male utenti au¬
fert̾. ili dat quitalẽtis quinq bene usus e
non quia tranferri potest acum̃ intelligeñ¬
tie. ẜ ita significatũ ẽ. posse hoc & mittere
negligentes. &e impios ingeniosos. & adeĩ ꝑue¬
nire diligentes ⁊ꝑios. quã uis ingenio tardio¬
res. Non enĩ clatũ ẽ. illud talentum ei qui ae¬
ceperat duo. ħ it eñi iħ qui iã inaccione ⁊
cognitione bene uruit: s eiquiaccepat qͥn¬

Expanded text:
Sed habent eam in sudario ligatam, aut in terra obrutam, Sed habent eam in sudario ligatam, aut in terra obrutam, id est delicatis et superfluis rebLigabuntur ergo his manus et pedes, et mittentur in tenebras exteriores; ibi erit ploratus et stridor dentium. Non quia ipsa dilsuos ad ista perducunt. Qui enim magis amant t nutriendam charitatem ipsius, vel actione vel cognitione ad pacificandam naturam suam, et cognoscendum Deum, intrat in gaudium Domini sui. Propterea talentum quod male utenti aufertur, illi datur qui talentis quinque bene usus est : non quia transferri potest acumen intelligentiae, sed ita significatum est posse hoc amittere negligentes et impios ingeniosos, et ad eam pervenire diligentes et pios, quamvis ingenio tardiores. Non enim datum est illud talentum ei qui acceperat duo; habet enim et hoc, qui jam in actione et cognitione bene vivit: sed ei qui acceperat quin
Abbreviated transcription (Latin):
ipso me ad iuuat. neͤm eiꝰ participationẽ potest
inuidere dicant mͥ gͦ ad oratores. aut adulatores
partiũ mũdi quẽ non optimũ sibi concslicet
qui hociinũ colit quod om̃is optimꝰ dilig̃. ⁊ cuiꝰ
cognicione gaudet. ⁊ ad quod pͥntipiũ recurrẽ¬
do fit optimus: Quisquis uͦ angłs ex cessus
suos dilig̃. ⁊ ueritati subditus ee ñ uuit. & pͥua¬
to suo letari cupiens a cõmuni om̃iũ bonorum¬
⁊ uera beatitudine lapsus ẽ. cui om̃s mali sub¬
sub iugandi & pm̃di. nullus aũt bonus nͥ erer¬
cendus in potestatẽ dat̾. nullo dubitante ñ ẽ. co¬
lendus. Cuiꝰ leticia ẽ. nr̃a miseaia. & cuiꝰ dãnũ

Expanded text:
ipso me adjuvat, nec mihi ejus participationem potest ipso me adjuvat, nec mihi ejus participationem potest invidere. Dicant ergo mihi adoratores, aut adulatores partium mundi, quem non optimum sibi concillet, qui hoc unum colit, quod omnis optimus diligit, et cujus cognitione gaudet, et ad quod principium recurrendo fit optimus. Quisquis vero angelus excessus suos diligit, et veritati esse subditus non vult, et privato suo laetari cupiens a communi omnium bono et vera beatitudine lapsus est, cui omnes mali subjugandi et premendi, nullus autem bonus nisi exercendus in potestatem datur; nullo dubitante non est colendus; cujus laetitia est nostra miseria et cujus damnum
Abbreviated transcription (Latin):
uin uno dõ habentes om̃ia gaudia sua.
quando ꝑeorũ facta ds̃ benedicitur congratu¬
lantur laudantib. Cũ uͦ ipii ꝗ tãquã ipsitu¬
dant̾. corrigunt errantes quos possũt: quos aut
non posst̃ ñ eis gratulant᷑ ⁊ ab illo iuitio corrigi
uolũt. Quib similes uł etiã mundiores atq sane¬
tiores si sunt bom angłi. ⁊ om̃ia scã dĩ misteria
quis metuimus nealiquẽ illorũ offendamꝰ. siñ
suꝑsticiosi fuerimits. cũ ipsis ad iuuantib aq
unũ dm̃ tendentes. & ei uni religantes animas
nr̃as. unde religio dicta credit̾ om̃i suꝑsticiõe
careamus. Ec ce unũ dm̃ colo. unũ om̃iũ pͥncipi¬
ũ. ⁊ sapientiã. qua sapiens ẽ: que cũq anima
sapiensẽ. ⁊ ipsũ munus quo beata sũt quecũq
beata sunt. quiquis angłorũ diligit hunc am̃
certufũ quod ⁊ã me diligit. Quiꝰquis in illo
manet & potest humanas p̃ces sentire in illo
me eraudit. qui quis ipsũ ħt bonũ suũ u

Expanded text:
in uno Deo habentes omnia gaudia sua, quando per eorum facta Deus benedicitur, congratulantur laudantibus. Cum vero ipsi tanquam ipsi laudantur, corrigunt errantes quos possunt; quos autem non possunt, non eis congratulantur, et ab illo vitio corrigi volunt. Quibus similes vel etiam mundiores atque sanctiores si sunt boni angeli, et omnia sancta Dei ministeria, quid metuimus ne aliquem illorum offendamus, si non superstitiosi fuerimus, cum ipsis adjuvantibus ad unum Deum tendentes, et ei uni religantes animas nostras, unde religio dicta creditur, omni superstitione careamus? 112. Ecce unum Deum colo, unum omnium Principium, et Sapientiam qua sapiens est quaecumque anima sapiens est, et ipsum Munus quo beata sunt quaecumque beata sunt. Quisquis Angelorum diligit hunc Deum, certus sum quod etiam me diligit. Quisquis in illo manet, et potest humanas preces sentire, in illo me exaudit. Quisquis ipsum habet bonum suum, in
Abbreviated transcription (Latin):
S anime uitiũ non natura eius. s contra naturã eiꝰ ẽ
Nichilq aliuo ẽ. quã peccatũ ⁊ pena peccati. inde intel¬
ligitur nuillã naturã. si uł melius ita dr̃. nullã subtã¬
tiã. siue essentiã malũ e̾e̾. Neq depeccatis penis q
eiꝰ anima efficit᷑. ut uniuersitas ulla deformitate tur
betur: quia rationalis substantia que ab om̃i peccato
munda ẽ. dõ subiecta subiectis sibi ceteris dñatur: ea uͦ
que peccauit ibi ordinariẽ. ubi e̾e̾. tales decet. ut dõ con-¬
ditore atq rectore uniuersitatis decora sint om̃ia. Et ẽ.
pulcritudo uniuerse creature perh ectria inculpabi¬
lis dãnationẽ peccatorũ. exercitatione̾ iustorũ ꝑfectionẽ¬
q beatorũ. Itiã obrẽ ipsa qͦq anime medicina que diui¬
na ꝓuioentia. ⁊ in effabili beneficentia gerit᷑. gradati dis¬
tincte q pulcherrima ẽ. Tribuitur enĩ in auctoritatem

Expanded text:
 animae non natura ejus, sed contra naturam ejus est, nihilque aliud est quam peccatum et poena peccati; inde intelligitur nullam naturam, vel, si melius ita dicitur, nullam substantiam sive essentiam malum esse. Neque de peccatis poenisque ejus animae efficitur, utpetur, quia rationalis substantia, quae ab omni peccato munda est, Deo subjecta, subjectis sibi ceteris dominatur. Ea vero, quae peccavit, ibi ordinata est, ubi esse tales decet, ut Deo conditore atque rectore universitatis decora sint omnia. Et est pulchritudo universae creaturae per haec tria inculpabilis, damnatione peccatorum, exercitatione justorum, perfectione 45. Quamobrem ipsa quoque animae medicina, quae divina providentia et ineffabili beneficentia geritur, gradatim distincteque pulcherrima est. Distribuitur enim in auctoritatem
Abbreviated transcription (Latin):
ieuma rationalis aut peccatis sus misera sit. aut
ut eretam̃ exerceat. aut sãnato noceat. iom̃e corpus
sue anime seruiat. quantũ ꝓeiꝰ meritis. ⁊ ꝓrerũ ordine
sunt᷑ mulũ malũ ẽ. naturȩ uniuerse. ẜ sua euiq eul¬
prfit malum. Porro cũ anima ꝑdĩ gr̃am regenerata
sun inegrũ restituta. et illi subdita uni aquo creita:
instaurato etiã corpore inpͥstinã firmitatẽ ñ cũ mim¬
oo possideri .s. mundũ posidere ceperit: nullũ ei ma¬
lumꝰ erit. quia ista infima pulcritudo tẽporaliũ uicissi¬
cuainũ. que cũ ipsa ꝑagebatur: sub ipsa peragetur. Et
erit ut sciptũ ẽ. celũ nou̾u. ⁊ terra noua: non in parte
laborantib animis. s inuniuersaͥtate regnantib. Om̃ia

Expanded text:
ima rationalis aut peccatis suis misera sit, aut ima rationalis aut peccatis suis misera sit, aut aut certantem exerceat, aut damnato noceat; et omne corpus suae animae serviat, quantum pro ejus meritis, et pro rerum ordine sinitur: nullum malum est naturae universae, sed sua cuique culpa fit malum. Porro cum anima per Dei gratiam regenerata, et in integrum restituta, et illi subdita uni a quo est creata, instaurato etiam corpore in pristinam firmitatem, non cum mundo possideri, sed mundum possidere coeperit, nullum ei malum erit: quia ista infima pulchritudo temporalium vicissitudinum, quae cum ipsa peragebatur, sub ipsa peragetur; et erit, et scriptum est, Coelum novum et terra nova , non in parte laborantibus animis, sed in universitate regnantibus. Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
sunt absurdi quã si qͥs quã in recitatione p̃clari car¬
minis unã aliquã sillabã solã ꝑpetuo uellet audire
S tales auditores carminũ ñ in ueniuntur: talib
aut̃ rerũ existimatorib plena sunt om̃ia ꝓpt̾ea
quia nemo ÷ qui ñ facile ñ mͦ totũ dsum. s etiã totũ
carm̃ possit audire. totũ aut̃ ordinẽ scłorũ sentire nul¬
lus hominu̾ potest. huc accedit quod carminis non
sumus partes. scłorũ uͦ partes dãpnatione facti sumꝰ.
cũ eiꝰ de decori decorisut. & hec enĩ quedã imitacio
ueritatis ẽ. Hec ob aliud atalib ꝓibemur spectabi culis:
nͥ neumbris rerũ decepti.ab ipsis rebus quarũ um¬
bre ille sũt aberremus. Ita uniu̾si tatis huius con¬
dicio atq administratio solis impiis animis dãna¬
tisq ñplacet: s etiam cũ miseria eorum multis uł
int̾ra uictricib uł in celo sine ꝑicło spectantib plaus

Expanded text:
sunt absurdi, quam si quisquam in recitatione praeclari carsunt absurdi, quam si quisquam in recitatione praeclari carminis unam aliquam syllabam solam perpetuo vellet audire. Sed tales auditores carminum non inveniuntur; talibus autem rerum aestimatoribus plena sunt omnia; propterea quia nemo est, qui non facile non modo totum versum, sed etiam totum carmen possit audire; totum autem ordinem saeculorum sentire nullus hominum potest. Huc accedit quod carminis non sumus partes, saeculorum vero partes damnatione facti sumus.cum ejus dedecore decori sunt: et haec enim quaedam imitatio veritatis est. Nec ob aliud a talibus prohibemur spectaculis, nisi ne umbris rerum decepti, ab ipsis rebus quarum illae umbrae sunt, aberremus. Ita universitatis hujus conditio atque administratio, solis impiis animis damnatisque non placet; sed etiam cum miseria earum, multis vel in terra victricibus, vel in coelo sine periculo s
Abbreviated transcription (Latin):
simul dici nullo mͦ possũt. Nec eñi scdã enunt atur.
h pͥma transierit. Atq ita pordinẽ ꝑuenitur. adfiue.
ut cũ sola ultima sonat ñsecũ sonantib suꝑioriles¬
mã tamen ndecus metricũ p̃teritis conterta psicua
Nec idõ tam̃ ars ipsa quau̾sus fabricatur: sictens.
obneria ẽ. ut pulcritudo eiꝰ ꝓm̃suras morarum digenr
ssimu babet om̃ia. quib effecit uersũ ñ simi h abi¬
tem om̃ia: s posteriorib pͥora tollentem. P ropt̾e. am
pulcrũ. quia extrema uestigia illius pulcritudiuis
ostentat. quã constanter atq inconmutabilit᷑ anis
custodit. Itaq ut ñonulli ꝑilsi magis amat iulsim
quã ipsã artẽ qua conficitur uersus. quia plis Rai¬
rib quã intelligentie dediderunt. ita multi tẽpora¬
lia diligunt. conditricẽ uͦ hac moderatricẽ cẽporũ
diunt̾̃ ꝓuidentiã non requir᷑.Atq inipsa olectio¬
ne tẽporaliũ : nolu̾t transire quod amant. Et tam

Expanded text:
simul dici nullo modo possint. Nec enim secunda enuntiatur, nisi prima transierit; atque ita per ordinem pervenitur ad finem, ut cum sola ultima sonat, non secum sonantibus superioribus,formam tamen et decus metricum cum praeteritis contexta perficiat. Nec ideo tamen ars ipsa qua versus fabricatur, sic tempori obnoxia est, ut pulchritudo ejus per mensuras morarum digeratur: sed simul habet omnia, quibus efficit versum non simul habentem omnia, sed posterioribus priora tollentem; propterea tamen pulchrum, quia extrema vestigia illius pulchritudinis ostentat, quam constanter atque incommutabiliter ars ipsa custodit. 43. Itaque, ut nonnulli perversi magis amant versum, quam artem ipsam qua conficitur versus, quia plus se auribus quam intelligentiae dediderunt: ita multi temporalia diligunt, conditricem vero ac moderatricem temporum divinam providentiam non requirunt; atque in ipsa dilectione temporalium nolunt transire quod amant, et tam
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ale iscutũ. igladius. ⁊ cingulũ: ⁊ cet̾a talia.
Et quod marime querindũ ẽ. quid ꝓsit gene¬
ri humano. quod fic nobiscũ ꝑrationalẽ. ⁊ geniai¬
lẽ.⁊ corporalẽ. creaturã sibi seruientẽ. diuinax
uidentia locuta ẽ. Quo uno cognito: om̃is aba¬
nimis ꝓt̾uitas puerilis excluditur: & introdu¬
cit᷑ sacro sc̃a religio. Omissis gͥ irepudiatis na¬
gis theatricis. & poeticis. diuinarũ scriptur¬
rũ consideratione ⁊tractacione pascamꝰ animi
atq potemus. uane curiositatis fame ac siti
fessũ ⁊ estuentẽ. & manib phantasmatis tã quã
pictis epulis frustra refici satiariq cupientẽ.
hoc uere liberali ingenuo ludo salubrit᷑ eruai¬
ami: sinos mirała spectucłorũ & pulcritudo de¬
lectat. Illã desideremus uidere sapientiã: que ꝑ¬

Expanded text:
gladius, et cingulum, et caetera talia. d maxime quaerendum est, quid prosit generi humano, quod sic nobiscum per rationalem, et genitalem, et corporalem creaturam sibi servientem divina providentia locuta est. Quo uno cognito, omnis ab animis protervitas puerilis excluditur, et introducitur sacrosancta religio. CAPUT LIgis theatricis et poeticis, divinarum Scripturarum consideratione et tractatione pascamus animum atque potemus vanae curiositatis fame ac siti fessum et aestuantem, et inanibus phantasmatibus, tanquam pictis epulis, frustra refici satiarique cupientem: hoc vere liberali, et ingenuo ludo salubriter erudiamur. Si nos miracula spectaculorum, et pulchritudo delectant, illam desideremus videre Sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
enda sit. habet enĩ om̃is ling̃a sua que dã
ꝓpͥa genera locutionũ: que cũ in aliã lingam
trans ferunt᷑. uidentur ab surda. Quid ꝓsit
tanta loquendi humilitas. ut nͣsolũ ira dĩ
⁊ tristicia. & ab sõno er ꝑge factio. ⁊ me moria.
iobliuio ⁊ alrã non nulla que inbonos homi¬
nes cadere possunt sed etiã penitentie zeli.
crapule nomina. ⁊alia huiꝰ modi insacris li¬
bris inueniant᷑ & utrũ oculo dĩ. ⁊ manus
⁊ pedes. ⁊alia huiꝰ generis m̃bra que incrip¬
turis nominantur ad uisibilẽ formã huma

Expanded text:
enda sit. Habet enim omnis lingua sua quaedam propria genera locutionum, quae cum in aliam linguam transferuntur, videntur absurda. Quid prosit tanta loquendi humilitas, ut non solum ira Dei, et tristitia, et a somno expergefactio, et memoria, et oblivio, et alia nonnulla quae in bonos homines cadere possunt, sed etiam poenitentiae, zeli, crapulae nomina, et alia hujusmodi in sacris Libris inveniantur. Et utrum oculi Dei, et manus, et pedes, et alia hujus generis membra, quae in Scripturis n
Abbreviated transcription (Latin):
quod nonuenit ⁊ trausit: s semꝑ eodẽ mͦ ina¬
net. Quod sit modus int̃ p̃t ande allegorie
que ꝑsapientiã dicta creditur. in spũ sc̃o.
Utrum auisibilib antiquiorib ad uisibilia
recentiora eã ꝑducere sufficiat: anusq ad
anime affectiones. atq naturã. anusq ad ĩ¬
cõmutabilẽ et̾nitatem. An alie significent
uisibilia. alie motꝰ animorũ. alie legẽ ȩ̨tͣni¬
tatis. an alique inueniant᷑. in quib̾ hec oͣia
uestiganda sint. & que sit stabilis fides. siue
historica ⁊tẽ poralis. si ue sp̃alis & et̾na ad quã
om̃is intͣpͣtacio auctoritatis dirigendat. Et

Expanded text:
quod non venit et transit, sed semper eodem modo manet. Qui sit modus interpretandae allegoriae, quae per sapientiam dicta creditur in Spiritu sancto: utrum a visibilibus antiquioribus ad visibilia recentiora eam perducere sufficiat; an usque ad animae affectiones atque naturam, an usque ad incommutabilem aeternitatem: an aliae significent gesta visibilia, aliae motus animorum, aliae legem aeternitatis; an aliquae inveniantur, in quibus haec omnia vestiganda sint. Et quae sit stabilis fides, sive historica et temporalis, sive spiritualis et aeterna, ad quam omnis interpretatio auctoritatis dirigenda
Abbreviated transcription (Latin):
&t rapuerunt uenerandũ corpus scĩ martiris gor¬
diani. Et uenientes inuia quȩ latina nuncupat᷑.
non longe ab urbe roma miliario plus minus uno¬
Ilic posuerunt eũ incripta.Ui. idus mai ubi iã
pͥaẽ sc̃m epimachũ sepilierant. In quo etiã loco. be

Expanded text:
et rapuerunt corpus venerandum sancti martyris Gordiani, et venientes in via quae Latina nuncupatur, non longe ab urbe Roma milliario plus minus uno, posuerunt eum in crypta, sexto Idus Maias, ubi jam pridem sanctum Epimachum sepelierant. V ID.
Abbreviated transcription (Latin):
ERITO gͦ istorũ qui saturantur uiuẽt corda in
scłm uscłi. Uita enĩ xp̃c ẽ. qui habitat in cordi¬
bus eorũ. int̾im ꝑfidẽ. pꝰ etiam per speciẽ. Uident enĩ
nũc per speciẽ in enignate: tunc aut̾e̾ facie ad facie̾.
Unde ipsa caritas nunc in bonis oꝑibus dilectionis ex¬
ercetur. qua se ad subueniendũ q̃qͣ uersum potest
porrigit. &e hȩc latitudo ẽ. Nunc longanimitate ad¬
u̾sa tolerat. & in eo quod ueracit᷑ tenuit. ꝑseuerat
& hec longitudo est. Hoc autem totum ꝑpt̾ adipisc̃ẽ
dam facit ȩt̾nitatem: quȩ illi ꝓmittitur in excelso. &
ec altitudo est. Fxistit uero exocculto ista caritas. ubi
fundati quodam inodo &e radicati sumus ubi cause
uoluntatis dĩ non inuesigantur siuus gr̃a sumus
salui facti non ex oꝑibus iusticie quȩ fecumus nos
quuppe genuit nos uerbo ueritatis. ft hec uoluntis

Expanded text:
ur, uiuent corda in saeculum saeculi. uita enim Christus est, qui habitat in cordibus eorum interim per fidem post etiam per speciem. uident enim nunc per speculum in aenigmate tunc autem facie ad faciem. unde ipsa caritas nunc in bonis operibus dilectionis exercetur, qua se ad subueniendum, quaqua uersum potest, porrigit, et haec latitudo est; nunc longanimitate aduersa tolerat et in eo, quod ueraciter tenuit, perseuerat, et haec longitudo est; hoc autem totum propter adipiscendam uitam facit aeternam, quae illi promittitur in excelso, et haec altitudo est. existit uero ex occulto ista caritas, ubi fundati quodam modo et radicati sumus, ubi causae uoluntatis dei non uestigantur, cuius gratia sumus salui facti non ex operibus iustitiae, quaenos fecimus, sed quippe genui
Abbreviated transcription (Latin):
liũ: s habere filiũ cui pat̾ sit. filiũ non eẽ patrẽ: s fili¬
um de dĩ patris nacura. Spiritũ quoq paraclitũ ẽe.
abiero ad patrẽ. paraclytus non ueniet ad uos. Hanc
trinitatẽ credimus ꝑsonis distinctã: substantiã unitã.
uirtutem &e potestatem. & maiestatem. indiuisibilẽ.¬

Expanded text:
 qui Pater non sit: Filium non esse Patrem, sed Filium Dei de Patris esse natura: Spiritum quoque Paraclitum esse, ego ad Patrem, Paraclitus non veniet ad vos. Hanc Trinitatem personis distinctam, substantiam unitam virtute et potestate et majestate indi
Abbreviated transcription (Latin):
credatur eẽ. hunc gͥ dĩ filiũ dm̃ natũ a patre. ante
om̃ino pͥncipiũ. credimus scĩficasse uterũ mariȩ
uirginis atq ex eo uerũ hominẽ sine uirili semine na-
tũ suscepisse duabus dumtaxat naturis. idẽ. dĩtatis
pus aut phantasmatis alicuius in eo fuisse: s. solidũ
atq uerũ. hunc credimus &e esurise. & sitisse. ce do¬
luisse. &e fleuisse. & om̃s iniurias corporis ꝑtulisse.

Expanded text:
credatur. Hunc igitur Filium Dei Deum natum a Patre ante omne omnino principium sanctificasse uterum Mariae virginis, atque ex ea verum hominem sine virili generatum semine suscepisse, duabus duntaxat naturis, id est deitatis pus aut phantasmatis alicujus in eo fuisse, sed solidum atque verum: hunc et esurisse, et sitisse, et doluisse, et flevisse, et omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ce sanguine mundati. remisionẽ peciatorĩ cole¬
sumus. resuscitandi. ab eo indie nouissimo in ea qua
nunc iuuimus carne. & in ea qua resurrexerit idẽ
dñs. formam ꝑcepturi ab ipso. Alii ꝓiusticiȩ meritis.
uitam ȩternã: alii ꝓpeccatis suppliciĩ ȩt̾ni sententiã.

Expanded text:
et sanguine mundati, remissionem peccatorum consumus, resuscitandi ab eo in die novissima, in ea qua nunc vivimus carne et in ea qua resurrexit idem Dominus forma percepturi ab ipso, alii pro justitiae meritis vitam aeternam, alii pro peccatis supplicii aeterni sententiam.