comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nihil p̃sentua : Cũ diuer illemn inserno cruciari se in flãma adlataruum:
pauperẽ clamat: & illud qđ decruce dñs aolagronẽ dix̃ hodie mecũ erir
inpanrorso : qd illinequaquã dñs ꝓmisirr& sicius animã norr& po¬
separutione carnis uł priuandã sensu uł innihilũ resoluenda : p̃ enim
curo ci inparuos soc sed anima erat in gressant cũ xp̃o : Quib: diccs ut
idem doctor enuntiati manist sit ꝓbatur: Animar aesunctorũ ñ solum
suis sensib: ñ priuari: sed necistis quid c̃c affectib: id÷ spe atq tristicia
guudio ac metucarere& exeis quae sibi in illo eneruli exammoreset¬
uantur. quido ueasiã incipere pruegustare : Nec secundũ opinionem¬
quorundam infid eliũ innihilũ eus resolui posthuius cõmemorationis
excessũ sed uiuacius subsistere dĩq: luudib intentius inberere iN¬

Expanded text:
nihil sentiant, cum dives ille in inferno cruciari se in flamma ad Lazarum pauperem clamet : et illud quod de cruce Dominus ad latronem dixit: Hodie mecum eris in parseparationem carnis vel privandam sensu, vel in nihilum resolvendam. Non enim caro ejus in paradiso, sed anima erat ingressura cum Christo. Quibus dictis, ut idem doctor ait, manifeste probatur animas defunctorum non solum suis sensibus non privari, sed nec istis quidem affectibus, id est, spe atque tristitia, gaudio atque metu carere, et ex eis quae sibi in illo generali examine reservantur, quiddam eas jam incipere prquorundam infidelium in nihilum eas resolui post huius commorationis excessum, sed uiuacius subsistere deique laudibus intentius inhaerere
Abbreviated transcription (Latin):
suspicareillam p̃tiosorẽ hominis portionẽ inqua eticm imigadãse¬
cundũ beatũ apłm hacsimilitudo consistit: De posica hac quaretun¬
ditur in p̃senti saruna comporudrinsensibilẽ fieri qua e om netationis
uim in secontinens: etiũ mutt̃ atq in sensibilem materiã curnis p̃ur¬
titipatione sui facitesse sensibilem : cũ utiq: consequens sit et hoc
ritionis ipsius ordo contineat : utexutamens istucurnali quununo
cuctatur pinguedine intellectuales mitutes suus inmelius uepuat&.
etpuriores ear ac subtiliones recipĩat potius quã admittut Ixi
tuntũ autẽ hoc qđ dicimus beatus apł uerũ eẽ. cognoscit : ut etium
opt& ab huccuno discedere : ut sepuratione eius enixius ualet
dño copuluri dicens : desiterium habeo dis solui& cũ xp̃o et̃ nul¬

Expanded text:
spicari illam pretiosiorem hominis portionem, in qua etiam imago dei secundum beatum apostolum ac similitudo consistit, deposita hac qua retunditur in praesenti sarcina corporali insensibilem fieri, quae omnem rationis uim in se continens etiam mutam atque insensibilem materiam carnis participatione sui facit esse sensibilem, cum utique consequens sit et hoc rationis ipsius ordo contineat, ut exuta mens ista carnali qua nunc hebetatur pinguedine intellectuales uirtutes suas in melius reparet et puriores eas ac subtiliores recipiat potius quam amittat. in tantum autem hoc quod dicimus beatus apostolus uerum esse cognoscit, ut etiam optet ab hac carne discedere, ut separatione eius enixius ualeat domino copulari, dicens: desiderium habeo dissolui et cu
Abbreviated transcription (Latin):
queris : diquando in mutris utero spumas anguinis fuisti Ibi quip¬
pe expatris semine & matris sunguine paruus acliquidus nlobur
eras : Dicrogo sinosti qualit̃ illehumor seminis in ossibur duruit qua¬
liter in medullis liquidus remansit : qualiter inneruis solidatus ẽ: quadit᷑
in carnib creuit qualiter incute extensus ẽ : qualiter in capillis atque unguib
distinctiss: Itaut capilli molliores carnib: &ungues essentteniores ossibus:
carpibseduriores: si initur tot & tanta ex uno semine. & ꝑspecies distinc¬
ta sunt & tumenꝰ in formas remanent coniuncta Quqͥ dmirum si possit om¬
nipotens ds̃ in illaresurrectione Mortuorum carnem hominũ distingue¬
re acarne bestiurum utunus idem quepuluis & ponsurgat in quuntũ
puluis lupi & leonis ÷: & ttimen resurgat. In quantum puluis ẽ hominis

Expanded text:
loqueris, aliquando in matris utero spuma sanguinis fuisti, ibi quiploqueris, aliquando in matris utero spuma sanguinis fuisti, ibi quippe ex patris semine et matris sanguine parvus ac liquidus globus eras. Dic, rogo, si nosti, qualiter ille humor seminis in ossibus duruit, qualiter in medullis liquidus remansit, qualiter in nervis solidatus est, qualiter in carnibus crevit, qualiter in cute extensus est, qualiter in capillis atque unguibus distinctus, ita ut capilli molliores carnibus, et ungues essent tencarnibus duriores? Si igitur tot et tanta ex uno semine et per species distincta sunt, et tamen in forma remanent conjuncta, quid mirum si possit omnipotens Deus in illa resurrectione mortuorum carnem hominis distinguere a carne bestiarum, ut unus idemque pulvis, et non resurgat, in quantum pulvis lupi et leonis est, et tamen resurgat, in quantum pulvis est hominis
Abbreviated transcription (Latin):
one torporis nr truncantur ex surgentes integritate sui corporis
obtinebunt. Nonperitdõ ait sc̃s agustinus terrena materies Dequar
mortaliũ crecturcaro : sed inquem lib& puluerem cinerem que soluatꝰ
Inquos lib& alitus auras que diffugiat : In quam cumq: aliorum corporuio:
substantiam uelinipsa elementa uertatur: In quorum cumque animali¬
um aut&iam hominum cibum cedat carnemque mutecur. illi nimcel
humanue puncto temporis redit qua eillam primitus uthomofier &cres¬
cer& uiuer& amauit : hane quoque quaestionem becctus gregorius insiis
tractatib: p̃ponens pariter & exponensiut: ł tiepe quidam obicer E in¬
anem quaestiunculam soleNT : qui dicunt carnem hominis lupus comodit¬
lupum leo de uorauit : leomoriens ad puluerem redutcum p̃aluis islersci¬
tatur : quomodo carobominis culupi & leonis carne diuioitur : quib quid
respondere aliud debemus Nisiutprius cogitent quuliter in hoc muidi qui
uenerint : & tunc inuenient quaditer resurgent: Certe tuhomo quilo

Expanded text:
niatione truncantur, resurgentes integritatem sui corporis obtinebunt. « Non perit Deo, ait sanctus Augustinus , terrena materies, de qua mortalium creatur caro; sed in quemlibet pulverem cineremque solvatur, in quoslibet halitus aurasque diffugiat, in quamcumque aliorum corporum substantiam vel in ipsa elementa vertatur, in quorumcunque animalium aut etiam hominum cibum cedat, carnemque mutetur, illi animae humanae puncto redit, quae illam primitus ut homo fieret, cresceret, viveret, animavit. » Hanc quoque quaestionem beatus Gregorius in suis tractatibus proponens pariter et solvens ait : « Saepe objicere inanem quaestiunculam solent, qui dicunt: Carnem hominis lupus comlupum leo devoravit, leo moriens ad pulverem rediit, cum pulvis ille suscitatur, quomodo caro hominis a lupi et leonis carne dividitur? Quibus quid respondere aliud debemus, nisi ut prius cogitent qualiter in hunc mundum venerint, et tunc invenient qualiter resurgant? Certe tu homo qui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mop. Monachus qui subs tuntium suam xp̃o obtulerit: cc̃¬
uect: neeam in prudenter effundat io ẽ nerem pauperumn
puuperib: tribuat: et secundum dictum prudentis simi uini:
non uideri : Ea totum quod legiturꝰ in diuinis libris nit& quidẽ
et fulg& ȩ̃tiam incortice. sed dulcius in medullu ẽ. quieder e

Expanded text:
. Monachus qui substantiam suam Christo obtulerit, ca. Monachus qui substantiam suam Christo obtulerit, caveat ne eam imprudenter effundat, id est, ne rem pauperum non pauperibus tribuat, et secundum dictum prudentissimi viri, iaris. totum, quod legimus in diuinis libris, nitet quidem et fulget etiam in cortice, sed dulcius in medulla est. qui esse
Abbreviated transcription (Latin):
lesbis MON ep̃i imitentur aportolas : etmonachi per¬
fectos patres: ut quorum honorẽ possident: habitenituntꝰ
hominum & officia & salutationes: et conuiuia: quasiquas¬
dam cutenas fugiatuo luptutũ: Moñ monachi cibus st
uilis etuespertinus holera edigumina int̃dumq et paucos
pisciculos ꝓsummis ducat dilicus: quid quid fpipost gulum
non sentitur hoc eisit quod panis edegumina choñ
IMonachus frequenter or& etflexo corpore mentema o
xp̃m eregat: crebro uigil&: etuentre uacuo saepe dormiat: canter
haec. rumusculos et gloriolas et palpantes adulatores : quasi hor¬
tes fugiut: Mon. monachus humilitatem uestium tumenti
animo non appetut suecularium consortia deuit&: quid ei opus
.ẽ. uidere crebrius: quod eẽ. contempsit : MON Monachus
habeat simplicitatem columbue : necuiquã machin&cur dolq
habeat et serpentis astutium nealiorum supplantetur in sidi¬
is quia non multum distuit inuitio udecepere posseũ decipi:¬

Expanded text:
Episcopi imitantur apostolos, et monachi perfectos Patres: ut quorum honorem possident, habere nitantur hominum, et officia salutationis, et convivia quasi quasdam catenas fugiat voluptatum. Monachis cibus sit vilis et vespertinus. Olera et legumina, interdumque et pisciculos pro summis ducat deliciis. Quidquid enim per gulam non sentitur, hoc ei sit quod et panis et legumina. Monachus frequenter oret, et, flexo corpore, mentem ad Christum eriget. Crebro vigilet, et ventre vacuus saepe dormiat, et inter haec rumusculos, et gloriosos et palpantes adulatores quasi hostes fugiat. Monachus humilitate vestium, tumente animo, non appetat saecularium consortia; devitet. Quid ei opus est videre crebrius quod esse contempsit? Monachus habeat simplicitatem columbae, nec cuiquam machinetur dolos: habeat et serpentis astutiam, ne aliorum supplantetur insidiis, quia non multum distata vitio vel decipere posse vel decipi
Abbreviated transcription (Latin):
gradum scandere : sea lubricum iter .ẽẽ. perquod in grederis nec
tuntum sequi gloriam postuictariam: quantuom ignomi¬
niam postruinam. MoÑ. Quicum que dõ serui recoepe¬
rit omnis insidias diabali diligenter obseru& et quasi cautis
tutorum caner : et cogit& qͥuomodo siequenter in mediatran¬
quillitate securi. lr bicis uitiorum sirtib: obruamur: quanta¬
q: uenenata unimuntia desertum huius sacculi nutriat :
sire gatitore sueculi multa pericula sus tenent utadincercas¬
perueniunt periturisq diuitias et seruant cum animat dis¬
crumine quae multis periculis quesiert: Mõ Quid xp̃
ne gotiatori fuciendum ẽ . quiumditis omnib q̃rit ptiosss¬
am mum margaritum qui totis subs tantaesuue opib

Expanded text:
gradum scandere, sed lubricum iter esse, per quod ingrederis, nec tantam sequi gloriam post uictoriam, quantam ignominiam post ruinam. Non rit, omnes insidias diaboli observet diligenter, ut quasi cautus tatorum canes. Et cogitet quomodo frequenter in media tranquillitate securi, Libycis vitiorum syrtibus obruamur, quantaque venenata animantia desertum hujus saeculi nutriat. Si negotiatores hujus saeculi multa pericula sustperueniant periturasque diuitias, et seruant cum animae discrimine, quae multis periculis quaesierunt, quid Christi negotiatori faciendum est, qui uenditis omnibus quaerit pretiosissimum margaritum, qui totis substantiae suae opibus
Abbreviated transcription (Latin):
inonachus uiuut in monasterio subunius disciplina patris
consortioq: multorum utubalio discat humilitatem ab
alio patientiã unus eum silentium ulcer doceat mansuctu¬
dinem : non faciat quoduult: comedat quodiubetur: habe¬
at quantum acciperit: operis sui pensum persoluat: subici¬
atur cuinonuult: lassis aos tratum ueniut ambulansq:
dormit& : necdum expl&o somno surgere conpellatꝰ pcr sus
iniuriatuceat p̃positum monus terutimecit ut dm̃ dili¬
gut ut parentem : creo ut sibi hoc eẽ suluitre quiequio
illi p̃cipit : nec demaiore sententiu iudic& taius officiit ẽ.

Expanded text:
onachus vivat in monasterio sub unius disciplina patris, consortioque multorum, ut ab alio discat humilitatem, ab alio patientiam. Unus enim silentium, alter doceat mansuetudinem. Non faciat quod vult: comedat quod jubetur: habeat quantum acceperit: operis sui pensa persolvat. Subjiciatur cui non vult. Lassus ad stratum veniat, ambulansque dormitet, necdum expleto somno surgere compellatur. Passus injuriam taceat. Praepositum monasterii timeat, ut Dominum, diligat ut parentem, credat sibi hoc esse salutare quidquid ille praeceperit, nec de majoris sententia judicet, cujus officium e
Abbreviated transcription (Latin):
sortia paulitimq pudore superato ficta matrum nomin rum¬
punt in licentiã maritidem MON sunt qui sorores uirginis
deser : & extraneis uiduis copulantꝰ: illue quoque odert suos &
xp̃iani sisimulutar relegionis inuitio sit: quinimmo confusio gen¬
tilium atq hereticorum cum eum uident ecclesus displicere
litentꝰ stomachum: etincorem refectionem poscentiuerum¬
pant incrudilitatem q̃ parens libidinum ẽ: modicus actempe¬
inhereat : ec tucitum uiuat subpectore uulnus: Moñ. mo¬

Expanded text:
s paulatimque pudore superato per ficta matrum nomina erumpere in licentiam maritalem. alii sorores uirgines deserunt et extraneis uiduis copulantur. sunt, quae oderunt suos et Christiani, si simulator religionis in vitio sit, quin immo confusio gentilium, cum ea vident ecclesiis displicere, litent stomachum et maiorem refectionem poscentia erumpant in cruditatem, quae parens libidinum est. modicus ac tempe haereant et tacitum uiuat sub pectore uulnus.
Abbreviated transcription (Latin):
lt cẽquam trro: Moñ cauenesine doctore in grediuris uia
quam nũ quã in gressus es etin partem alterum declinuns
errore patiaris plusq: autmninus ambules quam neces se
ẽo &currens lus seris cutmnoram fuciens ob dormius¬
SACD illicdiorum debent eẽ doctores qui s pecimen conuersutio¬
nis suce mulco tempore di dicere : qui omnium fuerunt minimio
ut primi omnium fierent: quos nec esuries: nec saturitus aliquun¬
do superuuit: quip aupertatẽ luetuntur quorum habitus ser¬
moꝰ uubdus incessus: doctrina uirtutum .e: Moñ pelegio ss
intermuliere habitare non deb& nedicuid eut quod nocticogi¬

Expanded text:
culi probet. Cave ne sine doctore ingrediaris viam, quam numquam ingressus es, et in partem alteram declinans errorem patiaris, plusque aut minus ambules quam necesse est, et currens lasseris, aut moram faciendo obdormias. Illi aliorum debent esse doctores, qui speciem conversationis suae multo tempore didicerunt, qui omnium fuerunt minimi, ut primi omnium fierent. Quos nec esuries, nec saturitas aliquando superavit, qui paupertate laetantur, quorum habitus, sermo, vultus, incessus, doctrina virtutum est. Religiosus inter mulieres habitare non debet, ne die videat, quod nocte cogi
Abbreviated transcription (Latin):
tumit̃eries huustemporis: e tubique glidios sucuieiter
satis diuis ẽ. qui panem non in dige& : nimium potensi cuiser
cit ulios & oreplentieiuniis. fame corquetur aliena omnẽq:
substantiam xp̃i uis ceribus erogciuit CłH. sĩ adelericatum ꝑ¬
fecit & humiliores Mon si habes substantiam uende etdapau¬
perib: siñ habes grundeonere liberctus es nudũ xp̃m: nudus
sequere durum grande difficile : sed magna sunt praemia

Expanded text:
miserias huius temporis et ubique gladios saeuientes satis diues est, qui pane non indiget, nimium potens, qui serucit alios et ore pallente ieiuniis fame torquetur aliena omnemque substantiam Christi uisceribus erogauit. nihil illo ge, quo nescis. Si habes substantiam, vende et da pauperibus, si non habes, grandi onere liberatus es; nudum Christum nudus sequere. Durum, grande, difficile, sed magna sunt praemia
Abbreviated transcription (Latin):
funer su et quasi sepulchra de albati plenasunt ossibus
mortuorum. MON Becctus ẽ. quidiuinus scripturur le¬
gens uerbouertt in opere cenudam crucem nudus sequens.
puris munib: eccandito pectore pcuperem se et sp̃u. e to¬
pib gloriacur. moñ. Nemopotest ecuirtutes simul: &
deliter distribueres quinea timidue reseruamus. Scied¬
Slenus uenter. fucile deieiunis disputut Moop non hie¬
rusolymis fuisses sed hieruso limis beneuixisse : ladabile q̃:¬

Expanded text:
ta plena sunt ossibus mortuorum. Beatus qui divinas Scripturas legens, verba vertit in opere: et nudam crucem nudus sequens, puris manibus et candido pectore, pauperem se, et spiritu, et opibus glorietur. Nemo potest et virtutes simul et deliter distribuere, qui nostra timide reseruamus? plenus \'uenter facile de ieiuniis disputat. non Hierosolymis fuisse, sed Hierosolymis bene uixisse laudandum
Abbreviated transcription (Latin):
ob pressisuntiusti. G. Quomo douinum contrapotuntem fu¬
ut  & postquum sur rexit nequepes nequemens suum officiũ
ten& omnesque luetitium etmentis exhiluritio uertetur in
ruinam sicuir superbus non de corabitur: nec uoluntatem
toris ecclesics tici quinumquam suciatur multituoonesec¬
tatorum : sed quantum plures habuerit: discipulos tuntom¬
gis ad doctrinae studium concitutur: C& cum doc trinahere¬

Expanded text:
perbia sua. Et quomodo vinum contra potantem facit, et postquam surrexerit, neque pes, neque mens suum officium tenent; omnisque laetitia, et mentis exhilaratio vertitur in ruinam: sic vir superbus non decorabitur, nec voluntatem toris Ecclesiastici, qui numquam satiatur multitudine sectatorum, et quanto plures habuerit discipulos, tanto magis ad doctrinae studium concitetur. Vae ergo e
Abbreviated transcription (Latin):
Dilectus. adiligentia: hucc
sunat enim signa diligondi :
Delibutus. dcoleo unc̃tus ut
at letue solent uel inceretima¬
gicudio id est perfusum uel
plenum: Delicatus quo o
sit delicus pustus : uiuens
incepulis et nitore corporis
Defessus semꝑ infirmus qua¬
si diufersus
est ufficiens corpus
Decolor. quod desit illicolor
Desperatus uulgo uocatur
malus acperditus ncciam
ullius prospere speiere
autem persimilituo inem ae¬
grotum qui affecti & sine
pede ponuntur :Consuctudo
urt arut apudueteres : uteles¬
corutt ante ianuus suas conlo¬
curentur: uelut extremũ
sp̃mreddereN terrue uel
lut posseđ a transeuntib:
fortecurari. quicliquat¬
to simili laborauer ant
merbo Degenera qut
renobilis auequod sit inpari
genere cait sioum sit genere
optimonatus in hones te
q uodmortis proprior que¬
scdmortis tenebras uer¬
tit sicut crepusculum tero¬
pus uoctis aliidicunt decr¬
pitum non quisenectute
durlu Se serit id est loqui
ce suuerit: De pruecitous

Expanded text:
Dilectus a diligentia. Haec Dilectus a diligentia. Haec sunt enim signa diligendi. Delibutus, de oleo unctus, ut athletae solent, vel in cereumagaudio,' id est perfusum vel plenum. Delicatus, quod sit deliciis pastus, vivens in epulis et nitore corporis. Defessus, semper infirmus, quasi diu fessus. est afficiens corpus. Decolor, quod desit illi color. Desperatus vulgo vocatur malus ac perditus nec iam ullius prosperae spei. Dicitur autem per similitudinem aegrorum qui affecti et sine spe deponuntur. Consuetudo autem erat apud veteres ut desperati ante ianuas suas conlocarentur, vel ut extremum spiritum redderent terrae, vel ut possent a transeuntibus forte curari, qui aliquando simili laboraverant morbo. Degener, aut ignobilis, aut quod sit inpari genere, aut si dum sit genere optimo natus, inhoneste quod morti propior quasi ad mortis tenebras vertat, sicut crepusculum tempus noctis. Alii dicunt decrepitum non qui senectute pare desierit, id est loqui cessaverit. Depretiatus,
Abbreviated transcription (Latin):
mutilate. Consump¬
tus. totus sumptus et
deuoratus: Concilia¬
trix. Obsocietatem
flagitiosae: Consensi¬
ones dictta. eo quod in¬
tercurrat ali enumq
nundin&: Corpus hanc
etiam & lenonem uocaNt
ircum foranus. quio
uocationum oacusacir¬
cum forut & conuentus
uagatur. Colligatus.
Earpenturiũs.
Nominus per diriua¬
tionem dictus quod
domui p̃sit. diser¬
tus doctus adisserer¬
do dictus. dis posite enĩ
disserit. Doctus adi¬
cendo inde et dictor:
Docibs non quod rit doctus
sed quia doceri potest e
enim ingeniosus. & uo dir¬
cendumꝰ ciptus. Discipulus
adisciplina dictus: Discipł¬
nacuitem aoiscendo uocata
Dis pensator Vocatur. cui
creditur administrutio pe¬
cunicrum et io eo dispensa¬
tor quia prius quidabunt
pecunicum Non numer &¬
buntetm sedud pendeban
Diues ab uereuocatur De¬
corus perfectus. ad ecemidul¬
cis. Decens compositus a nu¬
mero decimdictus: hinc et
decorus et decibilis: Direo¬
tus eoquod in rectum uadit

Expanded text:
mutilatae. Consumpmutilatae. Consumptus, totus sumptus et devoratus. Conciliatrix ob societatem flagitiosae consensionis dicta, eo quod intercurrat alienumque nundinet corpus. Hanc etiam et lenonem vocant. Circumforanus, qui advocationum causa circum fora et conventus vagatur. Collegiatus. Carpentarius. D Dominus per derivationem dictus, quod domui praesit. Disertus, doctus, a disserendo dictus: disposite enim disserit. Doctus, a dicendo. Inde et dictor. Docilis, non quod sit doctus, sed quia doceri potest: est enim ingeniosus et ad discendum aptus. Discipulus a disciplina dictus: disciplina autem a discendo vocata. Dispensator vocatur, cui creditur administratio pecuniarum. Et ideo dispensator quia prius qui dabant pecuniam non numerabant eam, sed adpendebant. Dives ab aere vocatus. Decorus, perfectus, a decem. Dulcis. Decens, conpositus, a numero decem dictus. Hinc et decorus et decibilis. Directus, eo quod in rectum vadit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ventes priuso colientes di¬
cebantur a colendis patro¬
tiuus dictus quasicupitt
dumi nutus ingenctets
fortuna enim abeo ex¬
poritus cupite diminu¬
turit dicitur Cole¬
mis. a colunna uocatu
acoma dictus quod
foomo sus cupillis uel quia
comumutrit
mstro idet acoferreo
incidami similitudine
fccto in quocrines obtor¬
quentur ut crispisint
cert solent qui ccpillos
crispat ut callamisentu
trspattEorpulentus
quod sit corpore uublli¬
du ctlentis carnibus
Delissus as aginai cor¬
Cporis acreando curnis
omesor acomedendo
otras esł enimgulue
acuentra in moderege
deditus: Caupo pessi
mus deuino aiquam
dutusstudio enim ac¬
cȩdit candor nam al¬
bum uocure naturceẽ
Crispus clodus. Curuus.
cuecus appellutus quod
careat uisu estenim lumi¬
nibus ammissis. eaecus
est qui utroque oculo
confessione sceleris ap¬
pellatus inde & confusio
onuulsus dicitur cuisu
cui aliqͥa adimuntur
unde et conuulsa nauis
cui eminenticaui. tẽpesto¬
tis adimuntur unde
conuulsce undis quasi

Expanded text:
ientes prius colientes dicebantur, a colendis patrotivus dicitur quasi capite deminutus; ingenuitatis enim fortuna ab eo experitis capite deminutus dicitur. Colomis a columna vocatus, a coma dictus, quod sit formosus capillis, vel quia comam nutrit. mistro, id est aco ferreo in calami similitudine facto, in quo crines obtorquentur, ut crispi sint: cere solent qui capillos crispant, ut calamistrati sint. Corpulentus, quod sit corpore validus et lentis carnibus. Crassus, a sagina corporis, a creando carnes. Comesor, a comedendo satis. Est enim gulae ac ventri inmoderate deditus. Caupo, pessimus de vino aquam datus. Studio enim accedit candor. Nam album vocari natura est. Crispus. Clodus. Curvus. Caecus appellatus, quod careat visum. Est enim luminibus amissis. Caecus est qui utroque oculo confessione sceleris appellatus. Inde et confusio. Convulsus dicitur, cui sua vi aliqua adimuntur. Unde et convulsa navis, cui eminentia vi tempestatis adimuntur, ut Vconvulsae undis, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ciscens uel desciens hic enĩ
re desidere Despiciens
eo quod deorsum a spicuet
uel contemptui hubeuit
uolosus insidiosus  uel ma¬
lienus ab eoquod deludat
lenm dccipict occultauo
ineditiam blantis sermo¬
incertus quasi duutumm uia¬
rum: Delutor dictusẽ
coquod deteg& quod lu¬
bat Dilator qui a diffent
cid pro ferendum: Desidio¬
sus tardus piger. ad esiden¬
douocatus: ioꝰ est ualoe
pedendo idem & resioens
a residendo deenim hic cu¬
gentis est Delerus
mente defectud perueti¬

Expanded text:
iscens, valde hiscens. Hic enim de re, de sidere. Despiciens, eo quod deorsum aspiciat, vel contemptui habeat. Dolosus, insidiosus, vel malignus, ab eo quod deludat. Ut enim decipiat, occultam malitiam blandis sermoincertus, quasi duarum viarum. Delator, dictus, eo quod detegat quod latebat. Dilator, quia differt ad proferendum. Desidiosus, tardus, piger, a desidendo vocatus, id est, valde sedendo idem et reses, a residendo ; de enim hic augentis est. 78. Delirus mente defectus per aet
Abbreviated transcription (Latin):
Ynocentiurus ccutem uoceri eoꝙ
media hominisspecie media asi¬
Di eẽ dicatur: sicut &po cero¬
Scribuntur autem et qucedam
Smons truos e hominum triens¬
formatiodes & commutationes
nnabestis sicut deilla magna
fumosissima circecote q̃ so¬
ee ios quoq: ulixis mutiro¬
e fertur ibestias et de arcadi¬
s quis orter iunea trns nca¬
tubunt quo dam stugnum atq
ibi conuerte banturꝰ in lupos:
Nam et diomedis socios
in uolucres fuisse conũ¬
sos non fabuloso menda¬
tio sed historiaa ad fir¬
matione confirmunt
Sedet quidam adsȩruN
Sstricas ex hominib fi¬
eri ad multa enim latro¬
cinia figurue scele¬
rato  ⁊mutuntur &si¬
ue magicis cantibus. si¬
ue herbarum ueneficio
totis corporibus infe¬
rus transeunt : si qui¬
dem et pernatur am
pleraque mutationem
recipiunit etcorrup¬
taindiuersasspeci¬
es trans formantur
sicutdeuiculorum
ccrnibus putridis apes
sicut de equis scarubei
Scorpio exibit cauda¬
q minabitur unca ::¬

Expanded text:
Onocentaurus autem vocatur, eo quod Onocentaurus autem vocatur, eo quod media hominis species, media asini esse dicatur, sicut et Hippocenormatis. 1. Scribuntur autem et quaedam monstruosae hominum transformationes et commutationes in bestiis, sicut de illa maga famosissima Circe, quae socios quoque Ulixis mutasse fertur in bestias: et de Arcadibus, qui sorte ducti transnatabant quoddam stagnum atque ibi convertebantur in lupos. Nam et Diomedis socios in volucres fuisse conversos non fabuloso mendacio, sed historica adfirmatione confirmant. Sed et quidam adserunt Strigas ex hominibus fieri. Ad multa enim latrocinia figurae sceleratorum mutantur, et sive magicis cantibus, sive herbarum veneficio totis corporibus in feras transeunt. Siquidem et per naturam pleraque mutationem recipiunt, et corrupta in diversas species transformantur; sicut de vitulorum carnibus putridis apes, sicut de equis scarabaei,scorpio exibit, caudaque minabitur unca
Abbreviated transcription (Latin):
et sic uquue cluusit mecctus: nã
iora abaqua dicta .ẽ. huius men
tionem facit ambrosius insimi
dam cora fubularum uulne¬
rib suis creuit & dumsuepe
reciditur pulluluuit igxi
debitat incendioq: perituree :
Pingunt eccimeram trifor¬
nem bestiam oreleo. postre¬
mis pcrtibus traco. medicca prae
ꝙ quidam fisio logi non animalis
diliuiue montemꝰ. et̃ aiunt quibus¬
damclenumo locis leones & caprero
nutrientem quib: dam ardentu
quibus dam plenum serpentib: bunc
bellorofontis hubitubilem fecit
undecimera dr̃. occio sse
enttuuri autem species uo cubu¬
lum indedit. idẽ. homineme¬
quomixtum quos quidm fuis
se equites tessalurum dicunt
sed pro eo qđ discurrentes in bel¬
lo uelut unum corpus equorũ
& hominum ui deretur. inde
centuurus fictos adseruerunt :
Porro monocentiurus nomer
sum psisse extuuro et homine
qualem bestic dicunt fubu¬
lose in laberinto incluscm fuisse
dequac ouidius semibouem que
uirum. semiuirum q bouem o

Expanded text:
et sic aque clausit meatus. Nam et sic aque clausit meatus. Nam Ydra ab aqua dicta est. tionem facit Ambrosius in simidam hydra fabularum vulneribus suis crevit; et dum saepe reciditur, pullulavit igni debita incendioque peritura.' Fingunt et Chimaeram triformem bestiam: ore leo, postremis partibus draco, media caprea. Quam quidam Physiologi non animal, sed Ciliciae montem esse aiunt, quibusdam locis leones et capreas nutrientem, quibusdam ardentem, quibusdam plenum serpentibus. Hunc Bellorophontes habitabilem fecit, unde Chimaeram dicitur occidisse. Centauris autem species vocabulum indidit, id est hominem equo mixtum, quos se equites Thessalorum dicunt; 37 sed quod discurrentes in bello, velut unum corpus equorum et hominum viderentur, inde Centauros fictos asseruerunt. 38. Porro Minotaurum nomen sumpsisse ex tauro et homine, qualem bestiam dicunt fabulose in Labyrintho inclusam fuisse. De qua Ovidius: Semibovemque virum, semivirumque bovem. 39.
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatem autẽmere¬
trices fuerunt q̃ tran¬
seuntes qñm deduce¬
baN ad aegestutem
his fictue r̃ inferre
nausragia. ulces uut̃
habuisse etungulus qͥa
amor & uolut etuulne¬
rat q̃ inde influctibus
conmorusse dicuntur.
quia fluctus uenerem
crecuerunt: Serl¬
lum quoque ferunt feminã capi¬
tib succinetum cuninis cum la¬
tratibus inaignis propter fretum
siculimaris in qua naui ganites
uerticib inse concurrentium un¬
darum exterriti lutrari uesti¬
ment undas quus sorbentis aer¬
tus uorago conlidet
ingunt et monstra quedam.
inrꝰationulium animantium ut
ceruerum inferorꝰ cunem trea
capita habentem significanter
pereum tres aetates perquas
mors hominem deuorat. id ẽ
infuentia iuuentutem et senec¬
tutem. quẽ quidam id eo dictũ.
id est carnem uoruns :
Sicunt etidram serpentem
cum nouem cupitib q̃ latina¬
ta excrescebant. seconitat
itram locum fuisse cuomentẽ
clcuso multierum pebunt. quod
ercules uidens locuipsa exusit

Expanded text:
veritatem autem mereveritatem autem meretrices fuerunt, quae transeuntes quoniam deducebant ad egestatem, his fictae sunt inferre naufragia. Alas autem habuisse et ungulas, quia amor et volat et vulnerat. Quae inde in fluctibus conmorasse dicuntur, quia fluctus Venerem creaverunt. Scyllam quoque ferunt feminam capitibus succinctam caninis, cum latratibus magnis, propter fretum Siculi maris, in quo navigantes verticibus in se concurrentium undarum exterriti latrari aestimant undas, quas sorbentis aestus vorago conlidit. Fingunt et monstra quaedam inrationabilium animantium, ut Cerberum inferorum canem tria capita habentem, significantes per eum tres aetates per quas mors hominem devorat, id est infantiam, iuventutem et senectutem. Quem quidam ideo dictum id est carnem vorans. Dicunt et Hydram serpentem cum novem capitibus, quae Latinta excrescebant. Set constat ydram locum fuisse euomentem clauso multi erumpebant. Quod Hercules videns loca ipsa exussit
Abbreviated transcription (Latin):
nets uocunt. dequa
supra diximus: humon¬
tana indiue ettenent
quib: ẽ. uic inus ocetnus.
Derhibent in eadem
india eẽ. gentem fe¬
mincrum. q̃ quin quen¬
nes. concipiunt etoc¬
tauom uitue annum ñ
excedunt: Dicunt᷑ autẽ
etclia hominum fubu¬
los portenta q̃ ñsunt
sed ficta in cuusis re¬
rum in t̃p̃tantur. ut
terionemspuniuetre¬
rem triplici. forma
proditum fuerunt enĩ
tres fratres tantae con¬
cordice utintribus cor¬
porib: qsi unci anim
ess&: Gorgones qͦq
meretrices crinitus ser¬
pentob qꝙ aspicientes
conuertebant in lupi¬
des habentes unumocu¬
lum quem inuicem ute¬
buntur: fueruntautẽ
tressorores unius pul¬
chricudinis: q̃ si uniuse
oculi q̃ ita spectutores
suos tupescere fucie¬
baNT utuertere eos
putirentur in lapides
Sirenas tres fingunit
fusse exparte uirgi¬
nes exparte uolucres
hubentes alas. ecun¬
gulus quecrum una uo¬
ce alteratibus. ter¬
cic lirucunebant. q̃
in lectos nauiguntes.
subcantu in naufra¬

Expanded text:
maeos vocant, de qua maeos vocant, de qua supra diximus, § 7. Hi montana Indiae tenent, quibus est vicinus oceanus. Perhibent et in eadem India esse gentem feminarum quae quinquennes concipiunt, et octavum vitae annum non excedunt. Dicuntur autem et alia hominum fabulosa portenta, quae non sunt, sed ficta in causis rerum interpretantur, ut Geryonem Hispaniae regem triplici forma proditum. Fuerunt enim tres fratres tantae concordiae ut in tribus corporibus quasi una anima esset. Gorgones quoque meretrices crinitas serpentibus, quae aspicientes convertebant in lapides, habentes unum oculum quem invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores unius pulchritudinis, quasi unius oculi, quae ita spectatores suos stupescere faciebant ut vertere eos putarentur in lapides. Sirenas tres fingunt fuisse ex parte virgines, ex parte volucres, habentes alas et ungulas: quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebant. Quae inlectos navigantes sub cantu in naufra
Abbreviated transcription (Latin):
batitiei nethiopia proni utpe¬
cone ambulure dicuntur qua¬
dra ginsimum a eui cinnum. nul¬
lus supergreditur: satiri ho¬
munciones Ad uncis naribus
pedibus similes qualem insolitu¬
dinem antonius sc̃s uidit quieti¬
cum interrogatus dĩ seruo res¬
pondirse fert᷑ dicens mortadis ego
sum unus excccolis heremi quos
ucrio delusa. errore gentilitus
faunos satirosque colit: dicun¬
tur. quidm et siluestres ho¬
mines quos non nullio fcunos
fdricurios uocant Scio podũ
gens fertur inethiopia singulis¬
cruribus ecceleritate
mircibilis quos indescio¬
podas greci uocant. eo
qđ peruestum interra
resupini iacenter pe¬
dum suorum mago¬
tudine adumbrentur
Ancipedes in libiae plun¬
tas uersas habent
postcrura. &octonos
digitos inplantis:: Ip¬
poꝰ desinscitia sunt hu¬
maincm formam et e¬
quinos pedes habentes:
In indic ferunt. eẽ
nuncupantur duode¬
cim pedum. staturtem
habentes ẽ et gensibi
staturcm łcubitalis
quos greci acubito pis¬

Expanded text:
balitae in Aethiopia, proni, ut pebalitae in Aethiopia, proni, ut pecora, ambulare dicuntur. Quadragesimum aevi annum nullus supergreditur. 21. Satyri, homunciones sunt aduncis naribus, pedibus similes, qualem in solitudine Antonius sanctus vidit. Qui etiam interrogatus, Dei servo respondisse fertur, dicens: Mortalis ego sum unus ex accolis eremi, quos vario delusa errore gentilitas Faunos Satyrosque colit. 22. Dicuntur quidam et silvestres homines, quos nonnulli Faunos ficarios vocant. 23. Sciopodum gens fertur esse in Aethiopia, singulicruribus, et celeritate mirabili; quos inde σκιόποδας Graeci vocant, eo quod per aestum in terra resupini jacentes, pedum suorum magnitudine adumbrentur. 35 24. Antipodes, in Libya plantas versas habent post crura, et octenos digitos in plantis. 25. Hippopodes in Scythia sunt, humanam formam et equinos pedes haIn India ferunt esse nuncupantur, duodecim pedum staturam habentes. Est et gens ibi statura cubitalis, quos Graeci a cubito pyg
Abbreviated transcription (Latin):
latratus mazis bestics. quam
homines conficetur: hii in india
nuscuntur: Ciclopes quo que
eccoem india gignitũr et dicto
ciclopes eo quod unum habere
oculum infronte medice perhi¬
bentur hu ecagrio fuigitue
dicuntur propter quod solur
fercrum ecirnes cedunt: lem¬
nas in libia credunt truncos.
si ne capite nusci etos. etoculos
habere in pectore: Alios sinecerui¬
cibgigni oculos habentes in hu¬
meris Inultimo autem orientis
mons truoscegentium fucier scri
li totiur oris plunitiue in formes
hubentes uultus: Alicelabro
subteriori ud eo prominenti ut in
solis ardoribus totum exeo fa¬
ciem congfegaN dormientes:
Alus concreta ora eẽ. modico
tantum. forcmine culcmis. &¬
benarum pustus uurientes ñ¬
nullis sinelinguis. eẽ. dicuntur
inuicem sermonis utentes nutum.
siue motum Panotios. aap
sciticm eẽ ferunt tum defu¬
sa magnitudine aurium. ut om¬
ne corpus excis contegant. pa¬
neenim greco sermonei omne.
othiccures dicuntur. Arta¬

Expanded text:
latratus magis bestias quam latratus magis bestias quam homines confitetur: hi in India nascuntur. Cyclopes quoque eadem India gignit, et dicti cyclopes eo quod unum habere oculum in fronte media perhibentur. Hi et agriophagitae dicuntur propter solas ferarum carnes, quas edunt. Lemnias in Libya credunt truncos sine capite nasci, et os et oculos habere in pectore. Alios sine cervicibus gigni oculos habentes in humeris. In ultimo autem Ormonstruosae gentium facies. li totius oris planitie, informes habentes vultus. Aliae labro subteriori adeo prominenti, ut in solis ardoribus totam ex eo faciem contegant dormientes. Aliis concreta ora esse, modico tantum foramine calamis avenarum pastus haurientes. Nonnulli sine linguis esse dicuntur, in vicem sermonis utentes nutu, sive motu. 19. Panotios apud Scythiam esse ferunt, tam diffusa aurium magnitudine, ut omne corpus ex eis contegant; πᾶν enim Graeco sermone omne, ὦτα aures dicuntur. 20. Arta
Abbreviated transcription (Latin):
maẽ portentum.
Alia con mixtio eneris
Ermoͦ fronditue autẽ
nuncupati eo quod eis
uterq: sexus uppareat.
cos masculus. a frode fe¬
mina nuncupatun
Hid extecm mamillam
uirilem sinistram mu¬
liebrem habentes. Vicissim
coeundo. & gignunt & pareun:
Sicut autem insingulis gentibus
q̃ dam monstra sunt homi¬
num ita in uniuers& genere hu¬
mano q dam monste asunt gen¬
tium ut gigantes. Ceno cefceli.
ciclopes et cetera: gigunter
dictos iuxta greci sermo¬
uis ethrmolo gium quieos ge¬
rigenaes eo quod eos fabulo sue
pcrens terr& in mensamole et
similes sibi genuerit: Ge enim.
terra appellactur genis genus lic&
ec terrue filios uulgus uocat.
quorum genus incertum. ẽ efcil¬
socutem opinantur. quid am
inperiti descripturis sc̃is p̃ua¬
ricatores angelos Cum filiubus
hominum Ante diluuium concu¬
puisse etexinde natos gignan¬
tes io estnimium gruades.
etfortes uiros. de quibus terra
pellantur. eo quod canina ca¬
pita hubeant. quos que ipse

Expanded text:
me portentum. me portentum. Alia conmixtione generis, Hermaphroditae autem nuncupati eo quod eis uterque sexus appareat. cos masculus, Ἀφροδίτη femina nuncupatur. Hi dexteram mamillam virilem, sinistram muliebrem habentes vicissim coeundo et gignunt et pariunt. Sicut autem in singulis gentibus quaedam monstra sunt hominum, ita in universo genere humano quaedam monstra sunt gentium, ut Gigantes, Cynocephali, Cyclopes, et cetera. Gigantes dictos iuxta Graeci sermonis etymologiam, qui eos γηrigenas, eo quod eos fabulose parens terra inmensa mole et similes sibi genuerit. Γῆ enim terra appellatur: γένος genus; licet et terrae filios vulgus vocat: quorum genus incertum est. Falso autem opinantur quidam inperiti de Scripturis sanctis praevaricatores angelos cum filiabus hominum ante diluvium concubuisse, et exinde natos Gigantes, id et fortes viros, de quibus terra pellantur eo quod canina capita habeant, quosque ipse
Abbreviated transcription (Latin):
defecit ubaltera ut
manus cemunu. ul
des apede Aliadis¬
cisione. ut sine manu ã
ccipite generata. quos
grecis teresios uocunt.
Alic pernumeria quan¬
dosolum capud. a crus
nascitur. Alia q̃ in
parte trans figurantur
sicut qui leones habent
taurinum. caput. A
corpus utex fasideme
morunt genitum mi¬
notaurum qđ greci
Alia q̃ exomni purt
trans figurantur in
lienue creationis por¬
tentum ut ex muliere
uitulum dicit historia
generatum Alice q̃si
ne trunssigurcitione
mututionem habent
locoꝵꝰ utoculos in pecto¬
re uł infronte curess
supre intempore uel
sicut aristoteles tra¬
didit quendam insinis¬
tito parte iecur. iN
dexterasplenhubuisse:
Alics cđ connaturatio¬
nem ut inalia manudi¬
giti plures connatura¬
ti et coherentes reperi¬
untur incliam inius
si ue in pedibus. Alica
scđ inmaturam et
intem perct crea¬
tionem. sicut hii qui
dentati nas cuntur.
siuebr bacti uel ccni.
Alia conplexu pluri
mars differenticrum:
sicut illud quod p̃dixim

Expanded text:
deficit ab altera, ut deficit ab altera, ut manus a manu, vel pes a pede. Alii a decisione, ut sine manu aut capite generata, quos Graeci steresios vocant. Alia praenumeria, quando solum caput aut crus nascitur. Alia, quae in parte transfigurantur, sicut qui leonis habent taurinum caput aut corpus, ut ex Pasiphaë memorant genitum Minotaurum; quod Graeci Alia, quae ex omni parte transfigurantur in alienae creationis portentum, ut ex muliere vitulum dicit historia generatum. Alia, quae sine transfiguratione mutationem habent locorum, ut oculos in pectore vel in fronte, aures supra tempora: vel sicut Aristoteles tradidit quendam in sinistra parte iecur, in dextera splen habuisse. Alia secundum connaturationem, ut in alia manu digiti plures connaturati et cohaerentes reperiuntur, in alia minus, sive in pedibus. Alia secundum inmaturam et intemperatam creationem, sicut hi qui dentati nascuntur sive barbati vel cani. Alia conplexu plurimarum differentiarum, sicut illud quod praedixi
Abbreviated transcription (Latin):
purtes hominis .s q̃ mortus
hubuerit: In feriores diuer¬
surum besticcrum. s uiuen¬
tes significusse repentiniere
regis interfectionem. superuexe¬
runt enimdeteriora meliorib:
continuo ut nata fuerint oc¬
cidunt: Interpotentum au¬
tem & portentuo sum differt
ncomportenta sunt q̃ trans¬
figuruntur sicut fertur in
õbria mulierem peperisse
serpentem: In delucanus. ma¬
trem que suus conteruitinsuns
Sortentuo sauo leuem sumunt
mutationem exemplicuus cae
sex digitis nuti : Portentcugi¬
tur u portentuos a existunt:
uli amagnitudine totius corpo¬
ris ultra communem hominum
modum quantus fuit titior
in nouem iugeribus
icicens omero testun¬
te. Aliu paruitate
totius corporis utnã¬
ui & quos grecipigme¬
os uocantꝰ eo quod siN
statura cupiditales.
liu magnititome pur¬
tium ueluti capite
in formi icut suꝑflu¬
us membrorum pur¬
tib ut bicipites ectri¬
quib: gemino᷑ procedun
dentes. Alia defec¬
tu partium inquibus
altera purs plurimũ

Expanded text:
partes hominis, sed mortuas partes hominis, sed mortuas habuerit inferiorum diversarum bestiarum, sed viventes, significasse repentinam regis interfectionem: supervixerant enim deteriora melioribuscontinuo, ut nata fuerint, occidunt. 6. Inter portentum et portentosum differt. Nam portenta sunt quae transfigurantur, sicut fertur in Umbria mulierem peperisse serpentem. Unde Lucanus: Matremque suus conterruit infans. Portentosa vero levem sumunt mutationem. 7. Exempli causa, cum ex digitis nati. Portenta igitur, vel portentosa, existunt, alia magnitudine totius corporis ultra communem hominum modum, quantus fuit Tityon in novem jugeribus jacens. Homero testante; alia, parvitate totius corporis, ut nani, vel quos Graeci pygmaeos vocant, eo quod sint statura cubitales; alii magnitudine partium, veluti capite informi, aut superfluis membrorum partibus, ut bicipites, et triquibus gemini procedunt dentes. 8. Alii a defectu partium, in quialtera pars plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
monstra atq prodigia ideo
nuncupuntur qđ portendere
atq: ostendere monstruredc
p̃dicare aliqua futunte uiden¬
tur: Nam portenta dicta
perhibent a portendo io est
postendendo Ostenta au¬
tem ꝙ ostendere quicquam
futurum uio eantur:. Pro¬
digia qđpor rodicuNt id t
futura õdicant: Mons¬
titio a monitu dicta qđali¬
qued significandum demoni¬
trent siue qđ statum mons¬
trent quid appureut et
ꝑhetitis E abusione tamen
scriptorum plerumq cor¬
rumpitur : Quaedam au¬
tem portentorum crecctiones
insigni ficutionib futuris consti¬
tutꝰa uidentur: Vult enim ds̃
in t̃dum uen tura significa¬
re puliqua nascentium noxia.
sicut & persomnos etperora¬
cula quac pruemoneut et sig¬
nific& quib: dcim uł gentib uł
hominibus futuram Cladem
qđ plurimis eticm experimentis
probatum ẽ : ex erxen. quip¬
peuulps ex equã crecta. sol¬
uiregnum portendit. A lexan¬
dro exmuliere monstrum cre¬
atum qđ superiores corporis

Expanded text:
monstra atque prodigia ideo monstra atque prodigia ideo nuncupantur, quod portendere atque ostendere, monstrare ac praedicere aliqua futura videntur. Nam portenta dicta perhibentur a portendendo, id est praeostendendo. Ostenta autem, quod ostendere quidquam futurum videantur. Prodigia, quod porro dicant, id est futura praedicant. Monstra vero a monitu dicta, quod aliquid significando demonstrent: sive quod statim monstrent quid appareat. Et est, abusione tamen scriptorum plerumque corrumpitur. Quaedam autem portentorum creationes in significationibus futuris constitutae videntur. Vult enim Deus interdum ventura significare per aliqua nascentium noxia, sicut per somnos et per oracula qua praemoneat et significet quibusdam vel gentibus, vel hominibus futuram cladem; quod plurimis etiam experimentis probatum est. Xerxen quippe vulpes ex equa creata solvi regnum portendit. Alexandro ex muliere monstrum creatum, quod superiores corporis
Abbreviated transcription (Latin):
pellis eo qđ indiuersa
uultum ecmentem
uertat inđ etuer¬
Violentus quia uim
infent:
uecors malicordis et
mali conscientice:
Vagus quics ine uia
uatius. auenere et¬
hymolo gicun trahit
Tuanus inunis ful¬
sus eoquod s ene moria
eu anes cat.
uinolentus qui et satis
bibit et difficile iN¬
ebrictur: Vexctus.
id ẽ. portutũs ub eo
xo utuexas sesit por¬
tasse: Ueneficus eo
quod uenenum mortis
cicus & paruuit aut
praesticit autuendi¬
dit. Uector qsi uehi¬
tor .ẽ. autem uector
ec quiuenit & qui uehitua:
natione scilic& quobisticis p̃mit
quattuor autem sunt uenatorũ
officico uestigutores. in daga¬
tores alatores praessorer:
Sortenta ẽẽ uurrocut. quae
contra naturao natuuident᷑.
srñ s̃ contrancturam. qui a
diuina uolunticte faunt: cꝰ uo¬
luntas creatoris cuiq: conditae
reinatura sit. unde etipsi
eentiles dm̃ modo naturam mꝰ
ergo fit non contra nacuram
sed contra q ẽ notunatura:
Mortenta autem. et ostenta

Expanded text:
pellis, eo quod in diversa vultum et mentem vertat. Inde, et verViolentus, quia vim infert. 279. Vecors, mali cordis, et malae conscientiae. Vagus, quia sine via. Vanus, a Venere etymologiam trahit. Item vanus inanis, falsus, eo quod sine memoria evanescat. Vinolentus, qui et satis bibit, et difficile inebriatur. Vexatus, id est, portatus, ab eo cto, ut vexasse sit portasse. 281. Veneficus, eo quod venenum mortis causa paravit, aut praestitit, aut vendidit. Vector, quasi vehitor. Est autem vector et qui vehit et qui vehitur. natione scilicet, quo bestias premit. Quattuor autem sunt venatorum officia: vestigatores, indagatores, alatores, pressores. Portenta esse Varro ait, quae contra naturam nata videntur: sed non sunt contra naturam: quia divina voluntate fiunt, cum voluntas Creatoris cujusque conditae rei natura sit. Unde et ipsi gentiles Deum modo naturam, moant. Portentum ergo fit non contra naturam, sed contra quam est nota natura. Portenta autem et ostenta,
Abbreviated transcription (Latin):
Duns uetus mitis uł domitus ꝗͥs
mana ccosuetus: Mo des tus
dictus. a modo et temperiae: nec
plus quio quam n ec minus agens.
Mitis lenis. & munsuetus. etce¬
dens in probitatib: & ao sus tinen¬
dam iniuriam tacens qͣsi mutus:
Mutus: quiuuox eiꝰ non .ẽ. ser¬
mo nisi mugitũs uocalem enim
sp̃m ꝑ nares qͣsi mugiens enittit
CDemor uel qui memoriã ten&
uł qui memoria tenetur:. Ma¬
gister: muior instucione: ncum
steron greces tactio dicit᷑ Mi¬
pister minor instatione siue
quia officium debitum manib
ex sequitur: Maion¬

Expanded text:
Mansuetus, mitis vel domitus, quasi Mansuetus, mitis vel domitus, quasi manu adsuetus. Modestus dictus a modo et temperie, nec plus quicquam nec minus agens. Mitis, lenis et mansuetus et cedens inprobitatibus et ad sustinendam iniuriam tacens, quasi mutus. Mutus, quia vox eius non est sermo, nisi mugitus: vocalem enim spiritum per nares quasi mugiens emittit. Memor, vel qui memoria tenet, vel quia memoria tenetur. Magister, maior in statione: nam †steron† Graece statio dicitur. Minister, minor in statione, sive quia officium debitum manibus exequitur. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
qui unde & cido pus co¬
clites legimus: Dictus
qđ unum oculum hcebu¬
lisse perhibentur. Lo¬
tus: lauitus id est munbus.
Lupameretrix: arapacita¬
te uocatt̃: qđ ad serupi¬
at miseros et ao p̃hen¬
dat:¶isericors
a conpatiendo alienue
miseriue uocabulum. ẽ.
sortitus: ethinc appel¬
luttm miseric ordicum
qđ miserum corfucict
dolentis cdiena mise¬
rice:. Nonautem oc cur¬
rit ubiq huec edrrmo¬
logi nam .ẽ. in dõmise¬
ricordia sineulla cor¬
dis mis erica. Mactus
mugis cuctus. eloria
et ẽ. pomen tructum
asucris: Quotiens enim
tus atuinum saꝑuicti.¬
mam fundebatur dice¬
buNt mactus ẽ. tiurus
uino: Vture hoc est
cumulatt ẽ. hostia
& magis auec& : Mu¬
pificus dr̃ ulquice alicui
multa munere datuel
quic munus suum. idẽ.
officium qđ deb& ao im¬
pl&. sic & munifex
quiu munera fert:
Magnanimis ub eo qđs it
magnaunimi : & magnae
uirtutis : cui contrarius. ẽ. pusil¬
lanimis: MHagnificus a mag¬
na faciendo uocu bulum traxit

Expanded text:
qui, unde et Cyclopas Coqui, unde et Cyclopas Coclites legimus dictos, quod unum oculum habuisse perhibentur. Lotus, lautus, id est mundus. Lupa, meretrix, a rapacitate vocata, quod ad se rapiat miseros et adprehendat. Misericors a conpatiendo alienae miseriae vocabulum est sortitus: et hinc appellata misericordia, quod miserum cor faciat dolentis aliena miseria. Non autem occurrit ubique haec etymologia; nam est in Deo misericordia sine ulla cordis miseria. Mactus, magis auctus gloria; et est nomen tractum a sacris. Quotiens enim tus aut vinum super victimam fundebatur dicebant: 'Mactus est taurus vino vel ture'; hoc est cumulata est hostia et magis aucta. Munificus dicitur vel quia alicui multa munera dat, vel quia munus suum, id est officium quod debet, adinplet: sic et munifex, quia munera fert. Magnanimis, ab eo quod sit magni animi et magnae virtutis. Cui contrarius est pusillanimis. Magnificus a magna faciendo vocabulum traxit.