comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illorũ dãnationẽ conspiciunt. & de
se iã qđ metuant ñ habebunt: Nunc
itaq reꝓbos aspiciunt & gemunt.
tunc conspicient & subsannabunt. qͥa
eos exultando despiciunt. qͦs modo nec
si ne gemitu iniqua ꝑpetrantes. nec
sine inetu uident ꝓ iniqͥtate morientes.
Unde ꝑhoc qđ subdit᷑ qͥa de dãnatione
eoꝵ ultima dicat᷑. ostendit᷑. Nã ꝓtinꝰ

Expanded text:
illorum damnationem conspiciunt, et de illorum damnationem conspiciunt, et de se jam quod metuant non habebunt? Nunc itaque reprobos aspiciunt et gemunt, tunc conspicient et subsannabunt, quia eos exsultando despicient, quos modo nec sine gemitu iniqua psine metu vident pro iniquitate morientes. Unde per hoc quod subditur, quia de damnatione eorum ultima dicatur ostenditur; nam protinus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sunt. Rursũ si ꝑ insultationẽ lȩtan¬
tur. eo qđ tales ñ st̃ quales alios. ẽẽ.
conspiciunt. omino suꝑbi st̃. Unde
& phariseus iustificationẽ ꝑdidit:
qͥa publicani meritis gaudendo se prȩ¬
tulit dicens. Grãs ago tibi: qͥa non sũ
sicut cȩteri hominũ. raptores. iniusti.
adulteri. uelut etiã hic publicanuis.
Rursũ si dicimꝰ qđ ꝑfecto gaudio exul¬
tare iusti possunt᷑ de morte prauoꝵ.
quale. ẽ in hoc mundo gaudiũ de ul.¬
tione peccantiũ. in qͦ adlnic incerta.ẽ.
uita iustor: Discernamꝰ gͥ tẽpora
tremoris a exultationis. Uident & enĩ
nunc in iustos iusti: & de eoꝵ neqͥcia
tabescunt. Cũq eos etiã feri ⁊ con¬
spiciunt: de sua qͦq uita suspecti st̃.
Quando gͦ uidebunt iusti iniquoꝵ in¬
teritũ & lȩtabunt᷑ nisi cũ districto
iudici ꝑfecta iã securitate exultationis
in hȩserint. cũ in illo extremo examine

Expanded text:
non sunt. Rursum si per insultationem laetannon sunt. Rursum si per insultationem laetantur, eo quod tales non sunt quales alios esse conspiciunt, omnino superbi sunt. Unde et Pharisaeus justificationem perdidit, qui publicani meritis gaudendo se praetulit, dicens: « Gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri homines, raptores, injusti, adulteri, velut etiam hic publicanus . Rursum si dicimus quod perfecto gaudio exsultare justi possunt de morte pravorum, quale est in hoc mundo gaudium de ultione peccantium, in quo adhuc incerta est vita justorum? Discernamus igitur tempora tremoris et exsultationis. Vident etenim nunc injustos justi, et de eorum nequitia tabescunt. Cumque eos feriri conspiciunt, de sua quoque vita suspecti fiunt. Quando ergo videbunt justi iniquorum interitum, et laetabuntur, nisi cum districto judici perfecta jam securitate exsultationis inhaeserint
Abbreviated transcription (Latin):
Seqr Cũ ille implesset domꝰ coꝵ bonis
Malorũ domꝰ dñs bonis implet: quia
etiã ingratis sua dona ñ denegat. Ut
aut benignitatẽ conditoris erubescat̃
& ad bonitatẽ redeant: aut redire
omimodo contẽnentes. inde illic gra¬
uius puniant᷑ unde hic & bonis di
largiorib mala reddider̃. Ut durio¬
ra ẽos tunc supplicia puniant: quoꝵ
hic maliciã nec dona uicer̃. Sequit᷑¬
Quoꝵ sententia. ꝓcul sit ame. Hoc etiã
pbeatũ iob dictũ .ẽ. Ait nanq Quoꝵ
consiliũ longe sit ame. Quãuis ali¬
ud sententiã. atq aliud confiliũ in
telligi possit. Sententia qͥppe in ore
ẽ: consiliũ incogitatione: Dũ gͦ eli¬
phar longe se a maloꝵ sententia. be¬
atus uͦ iob a consilio optauit: constat
nimirũ qͥa iste maloꝵ uerbis. ille
uͦ etiã cogitatione desiderat. eẽ dissi¬
lȩcabunt᷑: & in nocens subsannabit
eos. Iusti cũ hic iniustos conspiciunt¬
posst̃. Si enĩ gaudent errorib: iusti

Expanded text:
 Cum ille implesset domos eorum bonis. - Malorum domos Dominus bonis implet, quia etiam ingratis bona sua non denegat, ut aut benignitatem Conditoris erubescant, et ad bonitatem redeant; aut redire omnimodo contemnentes, inde illic gravius puniantur, unde hic et bonis Dei largioribus mala reddiderunt, ut duriora eos tunc supplicia puniant, quorum hic malitiam nec dona vicerunt. SequitQuorum sententia procul sit a me. - Hoc etiam per beatum Job dictum est: Ait namque: Quorum consilium longe sit a me. Quamvis aliud sententia, at aliud consilium possit telligi. Sententia quippe in ore est, consilium in cogitatione. Dum ergo Eliphaz longe se a malorum sententia, beatus vero Job a consilio optavit, constat nimirum quia iste malorum verbis, ille vero etiam cogitationi desiderat esse dissilaetabuntur, et innocens subsannabit eos. - Justi, cum hic injustos errare conspiciuntlaetari. Si enim gaudent erroribus, justi
Abbreviated transcription (Latin):
pore expectant. Uideas nanq plurins
tẽporalia sola cogitare. honores que¬
rere. ambiendis reb inhiare. nichꝰ
post hanc uitã requirere. Quid tas
isti. nisi in prima se generatione de
dicant: & uideas electos nil p̃sen¬
tis uitȩ głam quęrere. libent̃ inopl̃
sustinere: mala mundi ȩquanimit̃
ꝑpeti. ut possint infine coronari.
Electis gͦ enoch in septima generatio¬
ne nascit᷑. qͥa sui dedicatiõnẽ gau¬
dii. in extremȩ retributionis gła
requir̃. Et qͥa cotidiano tẽporis la
psu ipsa p̃sentis uitȩ mortalitas de
eosdẽ reprobos subtrahendo destru¬
it: recte de iniquis dicit᷑. & fluis¬
us subuertit fundam̃ta eoꝵ. Iđ .ẽ.
ipse cursus mutabilitatis. statum
ineis surruit puerse constructionis
Cur. Qu dicebant do Recede a nobis
I porc etia beatũ iob dixisse qͥs ambigit:
S es que in eiꝰ dictis exposuimꝰ. ꝓp̃ẽ le¬
gentis fastidiũ replicare deuitamus

Expanded text:
pore, exspectant. Videas namque plurimos pore, exspectant. Videas namque plurimos temporalia sola cogitare, honores quaerere, ambiendis rebus inhiare, nil post hanc vitam requirere. Quid itaque isti nisi in prima se generatidicant? Videas electos nil praesentis gloriae quaerere, libenter inopiam sustinere, mala mundi aequanimiter perpeti, ut possint in fine coronari. Electis ergo Enoch in septima generatione nascitur, quia sui dedicationem gaudii in extremae retributionis gloria requirunt. Et quia quotidiano temppsu, ipsa praesentis vitae mortalitas decm eosdem reprobos subtrahendo destruit, recte de iniquis dicitur: Et fluvius subvertit fundamenta eorum, id est, ipse cursus mutabilitatis statum in eis subruit perversae constructionis Qui dicebant Deo: Recede a nobis. 16. Haec etiam beatum Job dixisse quis ambigat? Sed quae in ejus dictis exposuimus, propter legentis fastidium replicare devitamus
Abbreviated transcription (Latin):
ti uita subtraxit Cũ gͦ ita sit: quid
.ẽ. qđ dicit᷑. qͥa iniqͥ sublatist̃ ante
tẽpus suũ. nisi qđ om̃s qͥ p̾sentẽ ui¬
tam diligunt. longiora sibi eiusdẽ
uitȩ spacia ꝓmittunt. sed cũ eomors
suꝑueniens a p̾senti uita subtrahit
eoꝵ uite spacia quȩ sibi longiora
quasi in cogitatione tendere consue¬
neglegunt. & cuncta p̾sentia fugiti¬
ua essẽ ñ intuent᷑: m̃tẽ in amore unt
p̃sentis figunt. & quasi longe habi¬
tationis ĩn ea sibi fundam̃tã constru¬
unt. qͥa in t̾renis reb ꝑ desideriũ so
construxisse describit᷑. qͥa uidelicet
mis posuit. qͥ stationẽ cordis int̾reua
delectatione collocauit. Unde & in¬
eiꝰ stirpe. enoch qͥ dedicatio int̃ptat᷑
primꝰ nascit᷑. in electoꝵ uͦ ꝓgenie
enoch septimꝰ fuisse memorat᷑. Qui
uidelicet reꝓbi in hac uita quȩ anti
.ẽ. semet ipsos ȩdificando dedicant.
electi uͦ ȩdificationis suȩ dedicato¬
nẽ in fine tẽporis id . ẽ. in septimo tĩ¬

Expanded text:
id est quod dicitur, quia iniqui sublati sunt ante tempus suum, nisi quod omnis qui praesentem vitam diligit longiora sibi ejusdem vitae spatia promittunt? Sed cum eos mors superveniens a praesenti vita subtraxit, eorum vitae spatia, quae sibi longiora quasi in cogitatione tendere consuenegligunt, et cuncta praesentia fugitiva esse non intuentur, mentem in amore vitae praesentis figunt, et quasi longae habitationis in ea sibi fundamentum construunt, quia in aeternis rebus per desiderium non cmis posuit, qui intentionem cordis in terrena delectatione collocavit. In Cain stirpe Enoch, qui dedicatio interpretatur, primus nascitur. In electorum vero progenie Enoch septimus fuisse memoratur, quia videlicet reprobi in hac vita quae ante est, semetipsos aedificando dedicant. Electi vero aedificationis suae dedicationem in fine temporis, id est in septimo tem
Abbreviated transcription (Latin):
aliquatenꝰ uidendo cognoscat. Sed
hȩc heretici scãm eccłam scire ñ
estuant: qͥa stulto iudicio solos se
esse sapientes putant. Ex quoꝵ ad¬
calcauer uiri iniqui: Sic̃ semita
nr̃i redẽptoris humilitas. ita semita
desideria in elatione ꝑambulant.
sublati st̃ ante tẽpus suũ. & fluuius
subuertit fundam̃ta eoꝵ. Cũ tẽpus

Expanded text:
aliquatenus vivendo cognoscat. Sed aliquatenus vivendo cognoscat. Sed haec haeretici sanctam Ecclesiam scire non aestimant, quia stulto judicio solos se esse sapientes putant. Ex quorum adcalcaveru Redemptoris nostri humilitas, ita semita desideria in elatione perambulant. sublati sunt ante tempus suum, et fluvius subvertit
Abbreviated transcription (Latin):
quã desit. Nã & si qͦsdã peccantes dese¬
rit: eisdẽ tam̃ ipsis ad est ꝑiudiciũ.
quib de esse cernit᷑ ꝑadium̃tũ. Sic
itaq exteriora circundat: ut interi¬
ora impleat. sic interiora implet:
ut exteriora circundet. Sic sũmare¬
git: ut una ñ deserat. sic imis p̃sens
est: ut a suꝑiorib ñ recedat. Sic
latet in sua specie: ut tam̃ cognosca¬
tur in oꝑatione. sic cognoscitũr in
suo ope: ut tam̃ cõp̃hendi ñ ualeat
a cognoscentis estimatione: Sic adest.
ut uideri nequeat. sic uideri ñ ua¬
let: ut tanĩ p̾sentiã eiꝰ ipsa sua iudi¬
cia testent᷑. Sic se nob̾ intelligendũ
p̾bet: ut tanĩ ipsũ nob̾ radiũ sui in¬
tellectꝰ obnubilet. Et rursũ sic cali¬
gine nos ignorantiȩ reprimit. ut tam̃
menti nr̃ȩ radiis suȩ claritatis inter¬
micet. Quatinꝰ & subleuata qͥppiã
uideat. & reuerherata contremiscat.
& qͥa eũ sicuti. ẽ uidere ñ potest.

Expanded text:
quam desit? Nam etsi quosdam peccantes desequam desit? Nam etsi quosdam peccantes deserit, eisdem tamen ipsis adest per judicium, quibus deesse cernitur per adjumentum. Sic itaque exteriora circumdat, ut interiora impleat; sic interiora implet ut exteriora circumdet; sic summa regit, ut ima non deserat; sic imis praesens est, ut a superioribus non recedat; sic latet in sua specie, ut tamen cognoscatur in operatione; sic cognoscitur in suo opere, ut tamen comprehendi non valeat a cognoscentis aestimatione; sic adest, ut videri nequeat; sic videri non valet, ut tamen ejus praesentiam ipsa sua judicia testentur; sic se nobis intelligendum praebet, ut tamen ipsum nobis radium sui intellectus obnubilet; et rursum sic caligine nos ignorantiae reprimit, ut tamen menti nostrae radiis suae claritatis intermicet: quatenus et sublevata quidpiam videat, et reverberata contremiscat; et quia eum, sicuti est, videre non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
liginẽ iudicat Nubes latibulũ eiꝰ.
nec nr̃a considerat: & circa cardines
celi pambulat. Sunt pleriq ita
hebetes ut formidare nesciant: nͥ
qtł corporalit̃ uident. Unde fit.
ut dm̃ ñ metuant. quẽ uidere ñ
possunt. Heretici aut̃ qͥa esse se sa¬
pientes arbitrant᷑: uerba contra ca¬
tholicos irrisionis ꝓferunt: Atq ab
eis illũ ñ timeri suspicant᷑. quẽ ui¬
dere corporalit̾ nequeunt. Ut quasi
ꝑtorporẽ sensus auctorẽ suũ ȩxisti¬
ment qͥa excelsior cęlo. ẽ: & suꝑstel¬
larũ uertices sullimat᷑: ex lon̾gin¬
quo uidere ñ posse. & qͥa int̾ nõs &
cȩlestẽ sedem partes aeriȩ int̾sunt.
quasi in nube latens ꝑ caliginẽ iu¬
dicet. & suꝑiorib intentꝰ. minꝰ una
ꝑpendat. & dũ cęli cardines ambi¬
endo constringit. interiora ñ uideat.
Sed quis de dõ ista uł desipiens suspi¬
cetur: Qui nimirũ dũ sit sẽꝑ omps.
sic intendit omib: ut assit singulis.
sic adest singulis: ut simul omĩb iuin¬

Expanded text:
liginem judicat. Nubes latibulum ejus, nec nostra considerat, et circa cardines coeli perambulat. - Sunt plerique ita habetes ut formidare nesciant nisi quod corporaliter vident. Unde fit ut Deum non metuant, quem videre non possunt. Haeretici autem, quia se sapientes arbitrantur, verba contra catholicos irrisionis proferunt, atque ab eis illum non timeri suspicantur, quem videre corporaliter nequeunt, ut quasi per torporem sensus Auctorem suum existiment, quia excelsior coelo est, et super stellarum vertices sublimatur, ex longinquo videre non posse; et quia inter nos et coelestem sedem partes aereae intersunt, quasi in nube latens per caliginem judicet, et superioribus intentus, minus ima perpendat; et dum coeli cardines ambiendo constringit, interiora non videat. Sed quis de Deo ista vel desipiens suspicetur, qui nimirum cum sit semper Omnipotens, sic intendit omnibus, ut adsit singulis; sic adest singulis, ut simul omnibus nun
Abbreviated transcription (Latin):
cio sequat᷑ ignoramꝰ Dũ uͦ eas poeni¬
tendo ꝑsequ̾im᷑: qͥd nob̾ de eis iudex
in suo examine dicere possit inuenimꝰ
Unde adhuc apte subiungit᷑ Ut sciã¬
uerba quȩ mͥ respondẽat. & intelligã
qͥd loquat᷑ mͥ: Tunc enĩ culpas
plangimꝰ: cũ pensare coeꝑimꝰ. Sed
tunc subtilius pensamꝰ: cũ sollicitius
plangimꝰ. Atq ex lam̃tis incorde nrõ
plenius nascit᷑. qͥd ẽ. qđ peccantib
diuina districtio minat᷑. quȩ erunt
illa reꝓborũ imꝓperia qͥ terror.
quȩ implacabilis maiestatis aduersio.
anta enĩ tunc ds̃ reꝓbis iratꝰ dicit.
quanta eos pati ȩxȩquitate ꝑmiserit.

Expanded text:
cio sequatur ignoramus; dum vero eas poenicio sequatur ignoramus; dum vero eas poenitendo persequimur, quid nobis de eis judex in suo examine dicere possit invenimus. Unde adhuc apte subjungitur: CAverba quae mihi respondeat, et intelligam quid loquatur mihi. - Tunc enim culpas plangimus, cum pensare coeperimus; sed tunc subtilius pensamus, cum sollicitius plangimus, atque ex lamentis in corde nostro plenius nascitur quid est quod peccantibus divina districtio minatur, quae erunt illa reproborum improperia qui terrores, quae implacabilis majestatis aversio. Tanta enim tunc Dominus reprobis iratus dicet, quanta eos pati ex aequitate permiserit.
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ ponere ẽ: intra secretũ mentis.
ꝑfidei contẽplationẽ adtrem̃dum
exam maiestatis illius: oculos nr̃ȩ
considerationis aꝑire. Quid peccator
homo mereat᷑ attendere: & occultꝰ
nunc & tacitꝰ iudex quã t̾ribilis post
appareat considerare Ex qua re agit᷑
ut add cognitionẽ sui anima subtĩlius
reuocetur. & quo occultũ iudicẽ suũ
magis t̾ribilẽ uidet. eo de suis actib
formidolosius angustet᷑ Anxiȩ tre¬
pidat: culpas suãs lam̃tis insequit᷑.
poenitendo increpat. qualẽ fuisse
se meminit. Unde nunc qͦꝙ post quã
dictũ. ẽ ponã corã eo iudiciũ. recte
subiungit᷑. Osmeũ replebo increpa¬
tionib. Qui enĩ sibi inconspectu dĩ
iudiciũ ponit. os suũ increpationib
replet: qͥa dũ subtile exam̃ trem̃di
contra se uidicis contẽplant᷑ a marȩ
se poenitentiȩ inuectione ꝑsequit᷑
Sepe aut̃ dũ culpas nr̃as pensare ne¬
glegimꝰ: quȩ earũ rep̾hensio in iudi¬

Expanded text:
dicium ponere est intra secretum mentis per fidei contemplationem ad tremendum examen majestatis illius oculos nostrae considerationis aperire, quid peccator homo mereatur attendere, et occultus nunc et tacitus judex quam terribilis post appareat considerare. Ex qua re agitur ut ad cognitionem sui anima subtilius revocetur, et quo occultum judicem suum magis terribilem videt, eo de suis actibus formidolosius angustetur. Anxie trepidat, culpas suas lamentis insequitur, poenitendo increpat, qualem fuisse se meminit. Unde nunc quoque postquam dictum est: Ponam coram eo judicium, recte subjungitur: Os meum replebo increpationibus. Qui enim sibi in conspectu Dei judicium ponit, os suum increpationibus replet, quia dum subtile examen tremendi contra se judicis contemplatur, amarae se poenitentiae invectione persequitur. Saepe autem dum culpas nostras pensare negligimus, quae earum reprehensio in judi
Abbreviated transcription (Latin):
requisici. cũ suꝑba audacia respon¬
dent. &tunc se doctos p̃ omĩb cre¬
dunt. cũ loqui de incognitis infeli¬
cius p̃sumunt. Scã uͦ eccła. dũ quẽ¬
piã uidet esurire quȩ ei ñ ꝓsit acci¬
pe: aut siiã st̃ sibi cognita mode¬
ste supprimit. aut si uident᷑ incognita
humilit̾ fatet᷑. Eosq ad ordinatȩ
humilitatis sensũ reuocat. cũ ꝑsuũ
illis p̃dicatorẽ dicit. Non plus saꝑe
quã oportet sãpe. sed saꝑe ad sobri¬
etatẽ: & rursũ. Noli altũ sape sed
time.  iterũ. Altiora te ne quȩsie¬
ris. & fortiora te ne serutatꝰ fueris.
Et rursũ. Mel inuenisti: comede qđ
sufficit tͥ. ne forte satiatꝰ euomas il¬
lud Mel qͥppe inuenire. ẽ: scĩ intel¬
lectus dulcedinẽ degustare. Qđ
tunc sufficient̾ comẽdit᷑: quando
nr̃a intelligentia uixta m̃surã sen¬
sus sub moderamine tenet᷑. Nã sa¬
tiatus mel euomit: qͥ plus appetens
penetrare quã capit. & illud ꝑdit

Expanded text:
requisiti, cum superba audacia responrequisiti, cum superba audacia respondent. Et tunc se doctos prae omnibus credunt cum loqui de incognitis infelicius praesumunt. Sancta vero Ecclesia dum quempiam videt esurire quod ei non prosit accipere, aut si jam sunt sibi cognita, modeste supprimit, aut si adhuc videntur incognita, humiliter fatetur, eosque ad ordinatae humilitatis sensum revocat cum per suum illis praedicatorem dicit: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Et rursum: Noli altum sapere, sed time . Atque iterum: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris . Et rursum: Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte satiatus evomas illud . Mel quippe invenire est sancti intellectus dulcedinem degustare. Quod tunc sufficienter comeditur, quando nostra intelligentia juxta mensuram sensus sub moderamine tenetur. Nam satiatus mel emovit, qui plus appetens penetrare quam capit, et illud perdit
Abbreviated transcription (Latin):
& esurienti subtraxisti panẽ. Heretici.
quo ueritatis soliditatẽ ñ tenent: eo
nonnunquã student ut loquariores
appareant. & contra catholicoꝵ fidẽ
quasi de dactrinȩ scientia gloriant᷑
Cunctos qͦs aspiciunt: prauĩs ad se
trahere sermonib quȩr̃. & unde
sibi alios ad interitũ sociant. in de
se aliqͥd aggere ui uacit̾ putant. Fos
uͦ lassos dicimꝰ. qͥ sub huiꝰ scłi onere
laborioso fatigant᷑. Unde & ꝑse met¬
ipsã ueritas dicit. Uenite ad me om̃s
qui laboratis & onerati estis: & ego
reficiã uos. Heretici gͥ qͥ sua dogina¬
ta p̾dicare ñ cessant: scam ȩccłam
quasi de imꝑitia irrident dicentes.
Aquã lasso non dedisti: & esurienti
subtraxisti panẽ. Se enĩ aquã lasso
dare existimant: cũ quib dã sub
t̃reno fasce laborantib. sui poculũ
erroris p̾bent. Q panẽ se esurientib
ñ subtraxisse suspicant᷑ qͥa etiã de
inuisibilib atq incõprehensibilib

Expanded text:
et esurienti subtraxisti panem. Haeretici et esurienti subtraxisti panem. Haeretici quo veritatis soliditatem non tenent, eo nonnunquam student ut loquaciores appareant, et contra catholicorum fidem quasi de doctrinae scientia gloriantur; cunctos quos aspiciunt pravis ad se trahere sermonibus quaerunt, et unde sibi alios ad interitum sociant, inde se agere aliquid vivaciter putant. Eos vero lassos dicimus qui sub hujus saeculi onere laborioso fatigantur. Unde et per semetipsam Veritas dicit: Venite ad me omnes, qui laboratis, et onerati estis, et ego reficiam vos . Haeretici igitur, quia sua dogmata praedicare non cessant, sanctam Ecclesiam quasi de imperitia irrident, dicentes: Aquam lasso non dedisti, et esurienti panem subtraxisti. Se enim aquam lasso dare existimant cum quibusdam sub terreno fasce laborantibus sui poculum erroris praebent. Et panem se esurientibus non subtraxisse suspicantur, quia etiam de invisibilibus atque incomprehensibilibus
Abbreviated transcription (Latin):
cant᷑ amittere. Unde & seqͥt᷑ & nu¬
dosexpoliasti uestib Eos qͦs hereci¬
ci puersis p̾dicationib trahunt.
pͥcepta doctrinȩ suȩ. quasi quȩdã ue¬
timta habere ęxistimant. & tã diu
illos uestitos putant. quã diu hȩc quȩ
ipsi p̾dicauer̃: ab illis seruari consi¬
derant. Ex quib cũ quidã ad sc̃ãm
nobẽ. quomꝰ pͥus nudi & post expoli¬
ati memorant᷑. Sed sciendũ: quia
om̃is qͥ cordis puritate ꝑfruit᷑ eo
ipso quo duplicitatis in se tegum̃tũ
ñ hahec: nudus. ẽ. Et st̃ non nulli
apud hereticos. qͥ cordis quidẽ pu¬
ritatẽ habent: sed tam̃ eor dogina
ex sua puritate nudi st̃: & quasi ex eor
p̾dicatione uestiunt᷑.  qͥa tales
quiq facile ad scãm ȩccłam redeunt.
eo qđ duplicitatis malicia ñ utunt᷑.
eos heretici nudos fatent᷑. Quos ab ea
dicunt uestib expoliatos. qͥa si plices
qͦsq pigros atq hebetes putant: qͦs
praua sua doginata ꝑdidisse conside¬

Expanded text:
cantur amittere. Unde sequitur: Et nucantur amittere. Unde sequitur: Et nudos exspoliasti vestibus. - Eos quos haeretici perversis praedicationibus trahunt praecepta doctrinae suae quasi quaedam vestimenta habere existimant, et tandiu illos vestitos putant, quandiu haec quae ipsi praedicaverunt ab illis servari considerant; ex quibus cum quidam ad sanctam nobis est quomodo prius nudi, et post spoliati memorantur? 503 Sed sciendum est quia omnis qui cordis puritate perfruitur, eo ipso quo duplicitatis tegumentum non habet, nudus est. Et sunt nonnulli apud haereticos qui cordis quidem puritatem habent, sed tamen doctrinae ex sua puritate nudi sunt, et quasi ex eorum praedicatione vestiuntur. Et quia tales quique facile ad sanctam Ecclesiam redeunt, eo quod duplicitatis malitia non utuntur, eos haeretici nudos fatentur, quos ab ea dicunt vestibus exspoliatos, quia simplices quosque pigros atque hebetes putant, quos prava sua dogmata perdidisse conside
Abbreviated transcription (Latin):
tũ qđ in nob̾ ꝑpetratũ. ẽ. postulamꝰ
Quienĩ peccatũ qđ cõmisit facet᷑ &
ueniã petit: iã quasi ꝓ debito pi¬
gnus dedit. Qđ nimirũ pignus
ante solis occasũ reddere ĩubemꝰ
quia prius quã in nob̾ ꝑdolorẽ con¬
dis sol iusticiȩ occidat᷑. debemꝰ ei
confessionẽ ueniȩ reddere: aqus
confessionẽ accepimꝰ culpȩ. Ut qui se
aei quisse in nos meminit: a nob̾ mor
reliratũ sentiat qđ deliqͥt. Quia gͦ¬
sa eccła cũ qͦslibet abhereticis ad
ueritatẽ fidei reuertentes recipit. pͥ¬
us ut confiteri erroris sui culpã debe¬
ant ꝑsuadet. quasi sub hereticorũ
specie peliphat dicit᷑. Abstulistienĩ
pignꝰ fr̃m tuoꝵ sine causa. Id .ẽ. abi is
qu̾i a nob ad te uernunt. inutilit̾ con¬
fessionẽ erroris ȩxigis. Si uͦ ut p̾di¬
ximꝰ pignus sp̃s scĩdona sentiamꝰ:¬
heretici scãm ȩccłam fr̃m suoꝵ di¬
cunt pignꝰ abstulisse. qͥa eos qui ad
illã ueniunt. dona spũalia suspi¬

Expanded text:
 in nobis perpetratum est, postulamur. Qui enim peccatum quod commisit fatetur et veniam petit, iam quasi pro debito pignus dedit; quod nimirum pignus ante solis occasum reddere iubemur, quia, priusquam in nobis per dolorem cordis sol iustitiae occidat, debemus ei confessionem veniae reddere, a quo confessionem accipimus culpae: ut, qui se deliquisse in nos meminit, a nobis mox relaxatum sentiat quod commisit. Sic a Ecclesia cum quoslibet ab haereticis ad veritatem fidei revertentes recipit, prius ut confiteri erroris sui culpam debeant persuadet, quasi sub haereticorum specie per Eliphaz dicitur: Abstulisti enim pignus fratrum tuorum sine causa. Id est, ab his qui a nobis ad te veniunt inutiliter confessionem erroris exegisti. Si vero, ut praediximhaeretici sanctam Ecclesiam fratrum suorum dicunt pignus abstulisse, quia illos qui ad illam veniunt, dona spiritualia suspi
Abbreviated transcription (Latin):
ne diuisi st̃. Quia nequaquã illis¬
minationis intimȩ claritate ꝑfruuis
sed in p̾sentis uitȩ exilio quasi ine¬
citatis loco religati gemunt. Semo
gͦ habent in hic manũ plagȩ genu
suũ. sed cũ ad huc etiã aduersa inhe
uita accidunt: manꝰ plagę eoꝵ
etiã suꝑ gemitũ grauat᷑. Erat enꝰ
plage gemitꝰ. etiã cũ p̾sentis uite
aduersa deessent: sed amaritudo pͥne

Expanded text:
ne divisi sunt, quia nequaquam illuminationis intimae claritate perfruuntur, sed in praesentis vitae exsilio quasi in caecitatis loco relegati gemunt. Semper ergo habent in hac manu plagae gemitum suum. Sed cum adhuc etiam adversa in hac vita accidunt, manus plagae eorum etiam super gemitum gravatur. Erat enim plagae gemitus etiam cum praesentis vitae adversa dee
Abbreviated transcription (Latin):
ti corde. ad uerba uenit otiosa. ab
otiosis etiã uerbis. ꝑ crim̃ fallaciȩ ad
concumelias exarsit. Isti qͥppe st̃ cas
culpe crescentis. ut lingua cũ non re¬
stringit᷑ nequaquã ubi ceciderit ia¬
ceat. sed semꝑ ad deteriora descendat
a uͦ quȩ subiuincta st̃ qͥa ualde iuxta
hystoriã patent: exponenda ad litte¬
rã non st̃. Sed qͥa amicos beati iob
ipsũ uͦ significationẽ scẽ eccłe gere¬
re: iã nunc eliphar uerba quomͦ
hereticoꝵ falsitati congruant qn

Expanded text:
ti corde ad verba venit otiosa, ab otiosis autem verbis per crimen fallaciae ad contumelias exarsit. Isti quippe sunt casus culpae crescentis, ut lingua cum non restringitur nequaquam ubi ceciderit jaceat, sed semper ad deteriora descendat. Ea vero quae subjuncta sunt, quia valde juxta historiam patent, exponenda ad litteram non sunt. 5. Sed quia amicos beati Job ipsum vero significationem sanctae Ecclesiae gerere, jam nunc Eliphaz verba quo modo haereticorum falsitati congruan
Abbreviated transcription (Latin):
ñ indiges. Ipse enĩ uere nob̾ dñs. qͥ
& utiq ds̃ . e: quia bono ñ indiget
seruientis. sed bonitatẽ confert quã
recipit. ut allata bonitas: ñ ipsi sed
pͥus accipientib & post reddentib
ꝓsit. Nã & si iudiciũ dñs ueniens dic̃.
quã diu fecistis uni de his frĩb meis
minimis. mͥ fecistis: mira hoc pietate¬

Expanded text:
n indiges . Ipse enim vere nobis Dominus, quia et utique Deus est, qui bono non indiget servientis, sed bonitatem confert quam recipit, ut oblata bonitas non ipsi, sed prius accipientibus et post reddentibus prosit. Nam etsi in judicium Dominus veniens dicit: Quandiu fecistis uni de his fratribus meis minimis, m
Abbreviated transcription (Latin):
UI CONTRA ueritatis uerba
in allegatione deficiunt:
sepe etiã nota replicant.
ne tacendo uicti uide¬
antur nde eliplaz beati iobser¬
monib pressus. ea dicit quȩ nullus

Expanded text:
ui contra veritatis verba in allegatione deficiunt, saepe etiam nota replicant, ne tacendo victi videantur. Unde Eliphaz, beati Job sermonibus pressus, ea dicit quae nullus
Abbreviated transcription (Latin):
tionis nr̃ȩ oculos a lucẽ intimȩ uisio¬
nus obscurent. Qđ nimirũ psalmi¬
sta ptulerat: cũ dicebat. Declinate
a me maligni: & scrutabor mandata
dĩ mei. Uidelicet patent̃ insinuans.
qͥa mandata di ꝑscrutari ñ poterat.
cũ malignoꝵ sp̃uũ insidias inm̃te to¬
lerabat᷑. Qđ etiã in isa ac oꝑe sub
allophiloriĩ prauitate cognoscimꝰ
designari: qͥ puteos qͦs isaac foderat.
t̾rȩ congerie replebant. Hos enĩ nos
nimirũ puteos fodimꝰ. cũ inscriptu¬
rȩ sacrȩ abditis sensib alta penetra
mus. Quos tam̃ occulte replent al¬
lophili: quando nob ad alta tenden¬
tib immundi sp̃s t̾renas cogitatio¬
Anes
ingerunt: & quasi inuentã diuine
scĩentiȩ aquã tollunt. Sed qͥa nemo¬

Expanded text:
tentionis nostrae oculos a luce intimae visiotentionis nostrae oculos a luce intimae visionis obscurent. Quod nimirum Psalmista pertulerat, cum dicebat: Declinate a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei . Videlicet patenter insinuans quia mandata Dei perscrutari non poterat cum malignorum spirituum insidias in mente tolerabat. Quod etiam in Isaac opere sub Allophylorum pravitate cognoscimus designari, qui puteos quos Isaac foderat terrae congerie replebant . Hos enim nos nimirum puteos fodimus cum in Scripturae sacrae abditis sensibus alta pmus. Quos tamen occulte replent Allophili, quando nobis ad alta tendentibus immundi spiritus terrenas cogitationes ingerunt, et quasi inventam divinae sci
Abbreviated transcription (Latin):
tes aureos. Quid ꝑ t̾rã nisi infirmi¬
tas actionis. qͥd ꝑduriciã silicis. nͥ
fortitudo desig̾nat᷑ Quid ptor¬
rentes aureos. nisi doctrinã intimȩ
ꝓ infirma actione. dat forticudinẽ¬
robustiopis. Dat etiã ꝓsilice tor¬
rentes aureos: qͥa ꝓ robusto oꝑe. do¬
ctrinã multiplicat clarȩ p̃dicatio¬
Ut peccator qͥsq conuersus. & exanfior¬
mo fortis existere ualeat. & in sua fon¬
ticudine post usq ad ꝓferenda uerłar
intime claritatis exurgat. Quatinꝰ in
eo & in firmitas actionis inqua uelitt¬
tra soluit᷑ bene uiuendi fortitudine
solidet᷑ & rursũ cũ sensus ex uitatra¬
bit᷑ ex ipsa fortitudine torrentes au
qis alios hostes patim᷑. quã malignos
ut ciuitatẽ ualeant nr̃ẽ m̃tis irrũ¬
pe eamq sub sui iugo dominiica¬
ptam tenere: Argeñti aut̃ nomine.
casta argentũ igne examinatũ t̾̃rȩ
Et sepe cũ eloquiis sacris intendimꝰ.
malignoꝵ sp̃uũ insidias grauius to

Expanded text:
Quid per terram, nisi infirmitas actionis, quid per duritiam silicis, nisi fortitudo signatur? Quid per torrentes aureos, nisi doctrinam intimae pro infirma actione, fortitudinerobusti operis. Dat etiam pro silice torrentes aureos, quia pro robusto opere doctrinam multiplicat clarae praedicatiout peccator quisque conversus, et ex infirmo fortis existere valeat, et in sua fortitudine usque ad proferenda verba intimae claritatis exsurgat, quatenus in eo et infirmitas actionis, in qua velut solvitur, bene vivendi fortitudine solidetur; et rursus cum sensus ex vita trahitur, ex ipsa fortitudine torrgis alios hostes patimur quam malignos ut civitatem valeant nostrae mentis irrumpere, eamque sub sui jugo dominii captam tenere? Argenti autem nomine scasta, argentum igne examinatum terrae . Et saepe cum eloquiis sacris intendimus, malignorum spirituum insidias gravius tol
Abbreviated transcription (Latin):
bris adiuuat᷑ Adhuc adiungit eli
sentiat. qđ dñs ex timore nos arguat.
& ex metii contra nos suũ iudicium¬
ꝓponat: Sed qͥ uerba sua metiri ne¬
sciunt: ꝓcul dubio ad otiosa dicta di¬
labuntur. In quib si se minime re¬
p̃hendunt: statim ad noxia & con¬
tumeliosa uerba ꝓsiliunt. Unde eli¬
phaz qͥ otiosa intulit: ad contumeli¬
osa ꝓtinꝰ uerba ꝓrupit dicens. Et ñ¬

Expanded text:
bris adjuvatur. Adhuc adjungit Elipsentiat, quod Dominus ex timore nos arguat, et ex metu judicium contra nos suum proponat? Sed qui verba sua metiri nesciunt, procul dubio ad otiosa dicta dilabuntur. In quibus si se minime reprehendunt, statim ad noxia et contumeliosa verba prosiliunt. Unde Eliphaz, qui otiosa intulit, ad contumeliosa protinus verba prorupit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
scientia nr̃a ignorantia. ẽ. Ex dĩ
nanq particip̾atione sapimꝰ ñ cõ¬
paratione. Quid gͦ mirũ cũ illud
quasi ꝑdoctrinã dicit᷑. qđ sciri potu¬
it etiãm si taceret᷑: Qui ad huc dĩ
potentiã quasi defendenclo. subiun¬

Expanded text:
scientia nostra ignorantia est. Ex Dei namque participatione sapimus, non comparatione. Quid ergo mirum cum illud quasi per doctrinam dicitur, quod sciri potuit etiamsi taceretur? Qui adhuc Dei potentiam quasi defendendo subjun
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰq ad mortẽ p̃sciat. quo eiꝰ uita t̃¬
minat᷑ nec alio in tẽpore qͥsquã mori
potuit. nisi ipso qͦ morit᷑ Nã si ezẽ¬
chiȩ anni additi ad uitã quindecĩ
memorant᷑ tẽpus quidẽ uite creuit
ab illo t̾mino. qͦ mori ipse merebat᷑
Nã diuina dispositio eiꝰ cẽpus cunc p̃¬

Expanded text:
cujusque ad mortem praesciat quo ejus vita tecujusque ad mortem praesciat quo ejus vita terminatur, nec alio in tempore quisquam mori potuit, nisi ipso quo moritur. Nam si Ezechiae anni additi ad vitam quindecim memorantur , tempus quidem vitae crevit ab illo termino quo mori ipse merebatur. Nam di
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̃s enĩ ds̃. & si plerunq mutat senten¬
tiã. consiliũ nimquã. Eo gͦ tẽpore ex
hac uita quisq subtrahitur. quo ex di¬
uina potentia ante tẽpora prescitur.
Sed sciendũ: qͥa creans & ordinans nos
omp̃s ds. uixta singuloꝵ merita di¬
sponit & t̾minos: ut uel malus ille bre¬
uit̃ uiuat. ne multis bene agentib
noceat: uel bonꝰ iste diutius in hac
uita subsistat. ut multis bene agen¬
tib adiutor existat. uł rursũ m̃alus
longius differat᷑ in uita. ut praua
adhuc oꝑa augeat. ex quoꝵ tẽptati¬
one purgati iusti uerius uiuant.
uł bonꝰ citius subtrahat᷑: ne si hic
diu uixerit. eiꝰ innocentiã malicia
corrũpat. Sciendũ tam̃. qͥa benigni¬
tas dĩ est peccatorib spaciũ poeniten¬
tiȩ largiri. Sed qͥa accepta tẽpora
ñ ad fructũ poenitentiȩ. sed ad usũ
iniqͥtatis uertunt. qđ a diuina mi¬
scđia misereri poterant amittunt
Quãuis omp̃s ds̃ illud tẽpus unius¬

Expanded text:
enim Deus etsi plerumque mutat sententiam, consilium nunquam. Eo ergo tempore ex hac vita quisque subtrahitur, quo ex divina potentia ante tempora praescitur. Sed sciendum quia creans et ordinans nos omnipotens Deus, juxta singulorum merita, disponit et terminos, ut vel malus ille breviter vivat, ne multis bene agentibus 506 noceat; vel bonus iste diutius in hac vita subsistat, ut multis boni operis adjutor existat; vel rursum malus longius differatur in vita ut prava adhuc opera augeat, ex quorum tentatione purgati justi verius vivant; vel bonus citius subtrahatur, ne si hic diu vixerit, ejus innocentiam malitia corrumpat. Sciendum tamen quia benignitas Dei est peccatoribus spatium poenitentiae largiri. Sed quia accepta tempora non ad fructum poenitentiae, sed ad usum iniquitatis vertunt, quod a divina misericordia mereri poterant amittunt. Quamvis omnipotens Deus illud tempus unius
Abbreviated transcription (Latin):
fideles quiq ad amorẽ cȩlestis patriȩ
multiplicant᷑. & u iriditatẽ uitȩ sp̃u¬
alis accipiunt: dũ hunc ꝓ dõ fortit᷑
odorẽ aquȩ germinabit. & faciet
comã quasi cũ primũ plantatũ ẽ.
Quid radix iusti. nisi scã p̃dicatio. qͥ
ab ipsa orit᷑. & in ipsa subsistit: Et
qͥd t̾rȩ uł pulueris nomine nisi pec¬
cator accipit᷑. cui uoce conditoris
dicit᷑. t̾ra es & in t̾rã ibis. uel certe
sic̃ habet nr̃a trans latio. puluis es
& in puluerẽ reuerteris : Iusti gͥ
prauoꝵ eiꝰ p̾dicatio despecta cunctis¬
q uirib effecata credit᷑. Et in pul¬
uere truncus emorit᷑: qͥa int̾ manꝰ
ꝑsequentiũ corpus illius ex animat᷑.
urta sapientiȩ & enĩ uocẽ uisi sunt
oculis insipientiũ mori. & estimata. ẽ.
afflictio exitꝰ illoꝵ. Sed iste cuius

Expanded text:
 coelestis patriae multiplicantur, et viriditatem vitae spiritalis accipiunt, dum hunc pro Deo fortiter odorem aquae germinabit, et faciet comam quasi cum primum plantatum est. Quid radix justi nisi sancta praedicatio, quia ab ipsa oritur, et in ipsa subsistit? et quid terrae vel pulveris nomine nisi peccator accipitur? cui voce conditoris dicitur: Terra es, et in terram ibis, vel certe, sicut habet nostra translatio: Pulvis es, et in pulverem reverteris . Justi igitur pravorum ejus praedicatio despecta cunctisque viribus effeta creditur. Et in pulvere truncus emoritur, quia inter manus persequentium corpus illius exanimatur. Juxta Sapientiae etenim vocem: Visi sunt oculis insipientium mori, et aestimata est afflictio exitus i
Abbreviated transcription (Latin):
custodit uestim̃ta sua. ne nũdus am¬
bulet. Uestim̃ta qͥppe custodimꝰ: cũ
pͣcepta in nocentiȩ seruamꝰ in m̃te.
ut cũ nos iudicii culpa nudat. ad a¬
missã redeuntes innocentiã poeni¬
tentia oꝑiat. Bene aut̃ dicit᷑. Ubi
quȩ so est: Quia peccator homo il¬
lic stare noluit. ubi conditꝰ fuit:
Hic uͦ ubi cecidit. diuesse ꝓhibetur
Patriã uolens ꝑdidit. a ꝑegrinatio¬
ne uͦ sua quã diligit. inuitꝰ expelli¬
tur. Ubi gͦ ẽ qͥ in eiꝰ amore ñ est. ubi

Expanded text:
custodit vestimenta sua, ne nudus amcustodit vestimenta sua, ne nudus ambulet . Vestimenta quippe custodimus cum praecepta innocentiae servamus in mente, ut cum nos judici culpa nudat, ad amissam redeuntes innocentiam poenitentia operiat. Bene autem dicitur: Ubi, quaeso, est? quia peccator homo illic stare noluit, ubi conditus fuit; hic vero, ubi cecidit, diu esse prohibetur. Patriam volens perdidit, a peregrinatione vero sua quam diligit invitus expellitur. Ubi ergo est, qui in ejus amore non est ubi
Abbreviated transcription (Latin):
fecit comã quasi cũ primũ plantatũ
ẽ: qͥa illoꝵ apłoꝵ debilitas quȩ in
morte illius & expauit & negauit &¬
negando aruit: ꝑ resurrectionis eius
głam rursus ad fidẽ uiruit. In cuiꝰ
ligni cõparatione. qͥd omĩs homo. nisi
puluis. ẽ: Unde subdit᷑ Homo uͦ¬
cũ mortuus fuerit & nudatꝰ atq con¬
sũptꝰ. ubi quęso. ẽ: Nullus hõ sine
peccato. ẽ: nisi il le qͥ in hunc mundũ
ñ uenit ex peccato. Et qͥa om̃s inculpa
ligam᷑: ipsa amissione iusticiȩ morim᷑
Concessa pͥus in paradyso ueste in nocen¬
tiȩ nudam᷑. interitu etiã carnis sub¬
sequente consumim᷑. Homo itaq pec
cia. consumit᷑ in poena. Hanc nudita¬
tẽ peccatoris filii tegere dignatꝰ. ẽ.
pat̾. qͥ eo redeunte dixit. Cito ꝓfer¬
te stolã primã. Pruna qͥppe stola . ẽ:
uestis innocentiȩ quã homo bene
conditꝰ accepit. male a serpente ꝑ¬
suasus ꝑdidit. Contra hanc rursũ
nuditatẽ dicit᷑. Beatꝰ qͥ uigilat &

Expanded text:
fecit comam quasi cum primum plantatum est, quia illa apostolorum debilitas, quae in morte illius expavit, et negavit, et negando aruit, per resurrectionis ejus gloriam rursus ad fidem viruit. In cujus ligni comparatione quid omnis homo, nisi pulvis est? Unde et subditudatus atque consumptus, ubi, quaeso, est? - Nullus homo sine peccato est, nisi ille qui in hunc mundum non venit ex peccato. Et quia omnes in culpa ligamur, ipsa amissione justitiae morimur. Concessa prius in paradiso veste innocentiae nudamur, interitu etiam carnis subseqtia, consumitur in poena. Hanc nuditatem peccatoris filii tegere dignatus est pater, qui eo redeunte dixit: Cito proferte stolam primam . Prima quippe stola est vestis innocentiae, quam homo bene conditus accepit, male a serpente persuasus perdidit. Contra hanc rursum nuditatem dicitur: Beatus qui vigilat, et
Abbreviated transcription (Latin):
dñs humiliaui lignũ sullime. & exal¬
taui lignũ humile. Quia iunta eiꝰdẽ
ueritatis uocẽ. omis qͥ se ex altat humi¬
labit᷑ & qͥ se humiliat exaltabitur.
Salomon qͦq ait. Si ceciderit lignum
ad austrũ aut ad aquil onẽ. in quocunq
loco ceciderit: ibi erit. Indie & enĩ
mortis suȩ iustꝰ ad austrũ cadit. pecca¬
tor ad aquilonẽ: qͥa & iustꝰ ꝑ feruorẽ
sps ad gaudia ducit᷑ & peccator cũ
apostata angło qͥ dixit. sedebo in mon¬
de destam̃ti. in laterib aquilonis.
in frigido suo corde reꝓbat᷑. Rursũ
ꝑ lignũ incarnata dĩ sapientia figu¬
ratur: sic̃ de ea scriptũ. ẽ. Lignum
uite .ẽ. uis qͥ app̃henderint eã. Et sic̃
ipse ait. Si in uiridi ligno hȩc faciunt.
in arido qͥd fiet: Hoc itaq loco cũ
lignũ prefert᷑ homini. quid homo
nisi carnalis qͥsq accipit᷑. & qͥd ligni
nomine. nͥ iusti unius cuiꝰq uita
signat᷑ ⁊ Lignũ & enĩ habet spem.
si p̾cisũ fuerit. rursũ uirescit: qͥa

Expanded text:
Dominus humiliavi lignum sublime, et exaltavi lignum humile . Quia juxta ejusdem Veritatis vocem: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur . Salomon quoque ait: Si ceciderit lignum ad Austrum, aut ad Aquilonem, in quocunque loco ceciderit, ibi erit . In die etenim mortis suae justus ad Austrum cadit, peccator ad Aquilonem, quia et justus per fervorem spiritus ad gaudia ducitur, et peccator cum apostata angelo, qui dixit: Sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis , in frigido suo corde reprobatur. Rursum per lignum incarnata Dei Sapientia figuratur, sicut de ea scriptum est: Lignum vitae est his qui apprehenderint eam ; et sicut ipsa ait: Si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fiet ? Hoc itaque loco cum lignum praefertur homini, quid homo nisi carnalis quisque accipitur? Et quid ligni nomine nisi justi uniuscujusque vita designatur: Lignum etenim habet spem; si praecisum fuerit, rursum virescit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ne dicit᷑. Faciet coma. quasi cum
habuit in p̃sẽnͣtia conditoris. Pos
etiã radix iusti ipsa natura hunt¬
tatis intelligi. ex qua subsistit uli
uidelicet radix senescit int̾ra: ci
tura carnis de ficit. in puluerẽ rai
Cuiꝰ in puluere truncus emorit᷑ ꝗ
extinctũ corpus a sua specie dissp
quasi cũ pͥmũ plantatũ. ẽ: qͥa adi
speciem redit. ad quã ꝑcipiendĩ
atus fuerat. si in parad yso positꝰ
care noluisset. Qđ fortasse etul
dño. ipso scilicet bonoꝵs omĩũ as
ualet intelligi. Iuxta hoc nanq iꝰ
p̃diximꝰ. qͥa de semet ipso ait: siu
uiridi ligno hȩc faciunt. in arids
fiet: se esse lignũ uiride & nosh
aridũ dixit: quia ipse inse uind¬
uinitatis habuit. nos uͦ qͥ purihi¬
mines sumꝰ. lignũ aridũ appellas
abet gͦ lignũ s̃pem si p̃cisũ fueri
qͥa rursũ uirescit: qm̃ & si occid¬
ꝑ passionẽ potuit. ꝑ resurrectins
tẽ. Huiꝰ rami pullulant: qͥd ȩirti¬

Expanded text:
ne dicitur: Fne dicitur: Fsed in praescientia Conditoris est. Potest etiam radix justi ipsa natura humanitatis intelligi ex qua subsistit. Quae videlicet radix senescit in terra, cum natura carnis deficit, in pulverem redacta. Cujus in pulvere truncus emoritur, quia exstinctum corpus a sua specie dissipquasi cum primum plantatum est, quia ad illam speciem redit, ad quam percipiendam creatus fuerat, si in paradiso positus peccare noluisset. Quod fortasse de no ipso, scilicet bonorum omnium capite, valet intelligi; juxta hoc namque quod praediximus, quia de semetipso ait: Si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fiet ? Se esse lignum viride, et nos lignum aridum dixit, quia ipse in se vim divinitatis habuit; nos vero, qui puri homines sumus, lignum aridum appellamur. Habet ergo lignum spem, si praecisum fuerit, quia rursuper passionem potuit, per resurrectionis venit. Hujus rami pullulant, quia ex res
Abbreviated transcription (Latin):
ti pondus exprimi ꝑ plũbi lamin
monstraremꝰ. Quȩ tam̃ beati iobuer¬
ba: scȩ̃ qͦq eccłȩ congruunt. quȩ du
sacri eloquii testam̃ta custodiens.
quasi scđo sermones suos scribi expe¬
tit dicens. Quis mͥtribuat. ut ser¬
bant᷑ sermones mei : Quis mͥdec ut
exarent᷑ in libro: Quȩ qͥa fortis sen¬
tentia. mͦ ꝑ pondus auariciȩ grauib
modo aut̃ duris cordil loquitur:
stilo ferreo in plũbi lamina uł cette
in silice scribit. Sed iure beatũ iob
dicimꝰ: si quid de eodẽ redẽptore nr̃o
nonstrat: Sediã qđ de eo sentit aꝑiat.
omsq nob̾ ambages cogitationũ tollat

Expanded text:
 plumbi laminam monstraremus. Quae tamen beati Job verba sanctae quoque Ecclesiae congruunt, quae duo sacri eloquii Testamenta custodiens, quasi secundo sermones suos scribi expetit, dicens: Quis mihi tribuat, ut scribantur sermones mei? quis mihi det, ut exarentur in libro? Quae quia forti sententia modo per pondus avaritiae gravibus, modo autem duris cordibus loquitur, stylo ferreo in plumbi lamina vel certe in silice scribit. Sed jure beatum Job vocibus dicimus si quid de eodem Redemptore nostrmonstrat? Sed jam quid de eo sentit aperiat, omnesque nobis ambages cogitationum tollat
Abbreviated transcription (Latin):
destruit᷑ atq in infirmis membris
deperit: quando ipsa quȩ uidebant᷑
fortia corruunt. quando corona de
capite abstrahit᷑ id ẽ. quando et̃¬
na p̾mia etiã a p̃positis neglegunt᷑.
Bene aut̃ de infirmis cadentib sub¬
dit᷑. & quasi auulsȩ arbori abstu¬
lit spem meã. Arbor qͥppe uento
impellit᷑: ut cadat. Et quẽ minȩ
terrent ut ad iniusticiã corruat.
qͥd aliud quã arbor flatũ uenti p¬
tulit. & statũ suȩ rectitudinis ami¬
sit: Quasi enĩ ęxuento spem ꝑdi¬
dit. qͥ prauorũ minis ac psuasionib
deuictus. ȩt̃na quȩ sꝑabat p̃mia re¬
liquit. Et qͥa plerunq contingit.
ut poenas quis metuens iusticiã dese¬
rat: fit iudicante dõ. ut etiã iusticiã
deserens: poenas quas timuit ñ eua¬
dat. Et qͥ m̃tis interitũ minime ti¬
muit. etiã carnis mala toleret quȩ
timebat. Unde ad huc subdit᷑ Iratꝰ¬

Expanded text:
destruitur, atque in infirmis membris deperit, quando ipsa quae videbantur fortia corruunt, quando corona de capite abstrahitur, id est quando aeterna praemia etiam a praepositis negliguntur. Bene autem de infirmis cadentibus subditur: Et quasi avulsae arbori abstulit spem meam. Arbor quippe vento impellitur ut cadat. Et quem minae terrent, ut ad injustitiam corruat, quid aliud quam arbor flatum venti pertulit, et statum suae rectitudinis amisit? Quasi enim ex vento spem perdidit, qui, pravorum minis ac persuasionibus devictus, aeterna quae sperabat praemia reliquit. Et quia plerumque contingit ut poenas quis metuens justitiam deserat, fit, judicante Deo, ut etiam justitiam deserens poenas quas timuit non evadat, et qui mentis interitum minime timuit, etiam carnis mala toleret, quae timebat. Unde adhuc subditur
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa nesciunt. Qui enĩ hoc ñ formi¬
dat ut debet. necdũ cognouit cum
quanto turbine t̾roris adueniat.
Si enĩ pensare pondus trem̃di exami
nis nosset: irȩ diem utiq tim̃do p̃¬
caueret Faciem qͦq gladii fugere. ẽ.
anĩ aduersionis districtȩ sententiã
pͥus quã appareat placare. Uitari
nanq t̾ror iudicis ñ nisi ante iudi¬
ciũ potest. Modo ñ cernit᷑: sed p̃cib
placat᷑. Cũ uͦ in illo trem̃do exami¬
ne sederit: & uideri potest & placa¬
ri iã ñ potest. qͥa facta prauorũ quȩ
diu sustinuit tacitꝰ. simul om̃ia red¬
dit iratꝰ. Unde necesse: ẽ. nunc time¬
re iudicẽ cũ necdũ iudiciũ exercet.
cũ diu sustinet. cũ adhuc mala tole
rat quȩ uidet. Ne cũ semel manũ
in retributionẽ ultionis exciisserit :
tanto in iudicio districtius feriat.
qͣnto ante iudiciũ diutius expectauit.

Expanded text:
quia nesciunt. Qui enim hoc non formiquia nesciunt. Qui enim hoc non formidat, ut debet, necdum cognovit cum quanto turbine terroris adveniat. Si enim pnis nosset, irae diem utique timendo praecaveret. Faciem quoque gladii fugere est animadversionis districtae sententiam prius quam appareat placare. Vitari namque terror judicis non nisi ante judicium potest. Modo non cernitur, sed precibus placatur. Cum vero in illo tremendo examine sederit, et videri potest, et placari jam non potest, quia facta pravorum, quae diu sustinuit tacitus, simul omnia reddet iratus. Unde necesse est nunc timere judicem, cum necdum judicium exercet, cum diu sustinet, cum rat quae videt; ne cum semel manum in retributionem ultionis excusserit, tanto in judicio districtius feriat, quanto ante judicium diutius exspectavit
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ. Priori qͥppe sententia. iniquoꝵ
facta rep̃hendit. sequenti aut̃ ex diui¬
no iudicio poenas innotuit: Ait enĩ
Quare gͦ nunc dicitis. ꝑ sequam᷑ eũ. &
radicẽ uerbi inueniamꝰ contra eũ:
Peruersi quilibet qͥ amalo studio bene
ꝓlata audiunt. & inlingua iusti accu¬
sationis aditũ inuenire appetunt.
qͥd aliud quã contra eũ uerbi radicẽ
quęrunt. ex qua uidelicet loquendi
originẽ sumant. & ramos prauȩ lo¬
quãcitatis in accusationẽ dilatent.
Sed uir sc̃s cũ a prauis talia sustinet.
ñ contra eos sed magis ꝓipsisdolet.
& male togitata redarguit. ac mala
eis quȩ fugiant ostendit dicens. Fugi¬
te gͦ a faciẽ gladii. qͥa ultor iniqͥtatũ
gladius. ẽ: & scitote. eẽ. iudiciũ. Om¬
nis qͥ ꝑuerse agit: eo ipso quo hoc
timere despicit. esse iudiciũ dĩ nescit
Si enĩ hoc tim̃do sciret: quȩ in illo fc̃¬
punienda ñ ageret. Nã sunt pleriq
qͥ extreinũ essẽ iudiciũ uerbo tenus
sciunt. sed puerse agendo testant᷑

Expanded text:
iam. --Priori quippe sententia iniquorum facta reprehendit, sequenti autem ex divino judicio poenas innotuit. Ait enim: Quare ergo nunc dicitis: Persequamur eum, et radicem verbi inveniamus contra eum? Perversi quilibet quia malo studio bene prolata audiunt, et in lingua justi accusationis aditum invenire appetunt, quid aliud quam contra eum verbi radicem quaerunt, ex qua videlicet loquendi originem sumant, et ramos pravae loquacitatis in accusatione dilatent? Sed vir sanctus cum a pravis talia sustinet, non contra eos, sed magis pro ipsis dolet, et male cogitata redarguit, ac mala eis quae fugiant ostendit, dicens: Fugite ergo a facie gladii, quia ultor iniquitatum gladius est, et scitote esse judicium. Omnis qui perversa agit, eo ipso quo hoc timere despicit, esse Dei judicium nescit. Si enim hoc timpunienda non ageret. Nam sunt plerique qui extremum esse judicium verbotenus sciunt, sed perversa agendo testantur