comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q eius artofilax appellauit. Sic lyra
ꝓ merturio in celo locata. sic centaurus
cyron propter quod nutrierat escula¬
prum et achillem inter astra dimime¬
ratus est. Sed quolibet modo suꝑsti¬
tiones he ab hominib nuncupentur.
sunt tamen sydera que ds̃ in mundi
principio condidit: ac certo motu dis¬
tinguere tempora ordinauit. Horum
gͥ signorum obseruationes uł geneses
uel ceteras res suꝑsticiosas que se ad cog¬
nitionem syderum coniungunt. id est
ad noticiam fatorum et fidei nr̃e siue
dubitatione contraria sunt: sic ignora¬
ri debent a xp̃ianis: ut nec scripta ẽẽ
uideantur. Sed non nulli syderum pul.¬
chiitudine et claritate pellecti: in lap-¬
su stellarum cecatis mentib corruerunt:
ita ut ꝑ supputationes noxias que in athe¬
sis dicitur euentus rerum prescire posse
conentur. Quos non solum xp̃iane religi¬
onis doctores. sed etiam gentilium plato.
aristotiles. atq alii rerum ucritate ꝑ¬

Expanded text:
autem ejus Arctophylaca appellavit. 36. Sic lyra autem ejus Arctophylaca appellavit. 36. Sic lyra pro Mercurio in coelum locata. Sic Centaurus Chiron, propter quod nutrierit Aesculapium et Achillem, inter astra dinumeratus est. 37. Sed quolibet modo superstitionis haec ab hominibus nuncupentur, sunt tamen sidera, quae Deus in mundi principio condidit, ac certo motu distinguere tempora ordinavit. 38. Horum igitur signorum observationes, vel geneses, vel caetera superstitiosa, quae se ad cognitionem siderum conjungunt, id est, ad notitiam fatorum, et fidei nostrae sine dubitatione contraria sunt; sic ignorari debent a Christianis ut nec scripta esse videantur. 39. Sed nonnulli, siderum pulchritudine et claritate pellecti, in lapsus stellarum caecatis mentibus corruerunt, ita ut per supputationes noxias, 167 quae mathesis dicitur, eventus rerum praescire posse conentur; quos non solum Christianae religionis doctores, sed etiam gentilium, Plato, Aristoteles, atque alii, rerum veritate com
Abbreviated transcription (Latin):
da dementia gentilium. qui non solum
pisces sed etiam arietes & hẏrcos & tau¬
ros. ursas et canes & cancros et scorpio¬
nes in celum transtulerunt. Nam & aqͥ.¬
lam et eignum ꝓpter iouis fabulas int̃
celi astra enus memorie causa collocaue¬
runt. Perseum quoq et uxorem euisan¬
dromedam postea quam sunt mortui
in celum receptos ẽẽ crediderunt: itaut
imagines corum stellis designarent. eo¬
rumq appellare nomimbus uon eru¬
bescerent. aurigam etiam crictonium
inter celi astra collocauerunt: ꝓpt̃ quod
udissent eum primum quadrigas run¬
xisse. Mirati funt enum ingenium eius
ad imitationem solis accessisse. et ꝓpter
hoc nomen cius post mortem int̾ sida
posuerunt. Sic calisto licaonis regis fi¬
lia dum ab ioue compressa. et fabulo¬
uersa. que grete arctos appellatur
post interfectionem ipsius nomen
cius cum filio in stellis septemtriona¬
libus transtulit. eamq arcton. filiũ

Expanded text:
da gentilium dementia, qui non solum da gentilium dementia, qui non solum pisces, sed etiam arietes, et hircos, et tauros, ursas, et canes, cancros, et scorpiones in coelum transtulerunt; nam et aquilam et cygnum propter Jovis fabulas inter coeli astra ejus memoriae causa collocaverunt. 166 33. Perseum quoque, et uxorem ejus Andromedam, posteaquam sunt mortui in coelum receptos esse crediderunt, ita ut imagines eorum stellis designarent, eorumque appellare nominibus non erubescerent. 34. Aurigam, etiam Ericthonium, inter coeli astra collocaverunt, propter quod vidissent eum primum quadrigas junxisse. Mirati sunt enim ingenium ejus ad imitationem solis accessisse, et propter hoc nomen ejus post mortem inter sidera posuerunt. 35. Sic Calisto, Lycaonis regis filia, dum a Jove compressa, et fabuloversa, quae Graece ἄρκτος appellatur, post interfectionem ipsius nomen ejus Jovis cum filio in stellis septentrionalibus transtulit, eamque Arcton, filium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter quod hisdem diebus in quibus
ꝑ eum sol decurrit. terra exusta solis
ardore nichil pariat. Est enum hoc tem¬
pus canicularlum dierum. Libram
autem icauerunt ab equalitate
mensis ipsius: quia octauo kalendaᷤ
octobris sol ꝑ eum signum currens
equinoctium facit. Unde et lucaniis.
Ad iste pondera libre. S corpium qͦq
et sagittarium ꝓpter fulgura mensis
ipsius appellauerunt. Sagutariꝰ uir
equinis crurib deformatus. cui sagit¬
tam et arcum adiungunt. ut eo men¬
sis ipsius fulmina demonstrentur
unde et sagittarius est uocatus. Capͥ¬
corni figuram ideo inter sydera fixer̃t̃.
propter capram iouis nutricem. cuius
posteriorem partem corporis in effigiem
piscis ideo formauerunt. ut pluiuas
ciusdem temporis designarent: quas
solet idem mensis plerunq in extremis
habert. Porro aquarium et piscem ab in¬
bribus temporum uocauerunt. quod hi¬
cine quando in his signis sol uertitur
maiores pluiuie ꝓfuncduntur. Et miran¬

Expanded text:
propter quod eisdem diebus in quibus propter quod eisdem diebus in quibus sol per illud decurrit, terra exusta solis ardore nihil pariat, est enim hoc tempus canicularium dierum. 29. Libram autem vocaverunt ab aequalitate mensis ipsius, quia octavo Kal. Octobris sol per illud signum currens aequinoctium facit. Unde et Lucanus: Ad juxtae pondera Librae. 30. Scorpium quoque et Sagittarium propter fulgura mensis ipsius appellaverunt. Sagittarius vir equinis cruribus deformatus, cui sagittam et arcum adjungunt, ut ex eo mensis ipsius fulmina demonstrentur. Unde et Sagittarius est vocatus. 31. Capricorni figuram ideo inter sidera finxerunt, propter capram Jovis nutricem, cujus posteriorem partem corporis in effigiem piscis ideo formaverunt, ut pluvias ejusdem temporis designarent, quas solet idem mensis plerumque in extremis habere. 32. Porro Aquarium et Pisces, ab imbribus temporum vocaverunt, quod hieme, quando in his signis sol vertitur, majores pluviae profunduntur. Et miran
Abbreviated transcription (Latin):
signum gentiles ideo inter agna pͥmũ
constituerunt. quia in marcio mense qͥ
est anni principium. solem in eo figno
cursum suum agere dicunt. Sed & tau¬
rum inter sidera collocant. et ipsum
in honorem iouis eo quod in boue sit fa¬
bulose conuersus quando cu ropam tͣns¬
uerit. Castorem quoq et pollucem post
mortem inter notissima sidera consti¬
tuerunt. quod signum gemin dicud̃.
Cancrum quoq dixerunt inde. eo
quod cum ad eum signum mense
iunio sol uenerit. retrograditur in
modum cancri: breuioresq dies facit.
Hocenim animal incertam habet
primam partem. deniq ad utranq
partem gressum dirigit: ita ut pͥor
pars sit posterior. et posterior prior.
leonem in grecia ingentem hercules oc¬
cid̃it. et propter uirtutem suam hunc
inter duodecim signa constititit. Hũc
signum sol cum attigerit nuimiũ calo¬
rem mundo reddit: & annuos flatus.
liquo ethesias facit. Uirginis et iã sig¬
num iccirco inter astra collocauert.

Expanded text:
signum gentiles ideo inter signa primum signum gentiles ideo inter signa primum constituerunt, quia in Martio mense, qui est anni principium, solem in eo signo cursum suum agere dicunt. Sed et Taurum inter sidera conlocant, et ipsum in honorem Iovis, eo quod in bovem sit fabulose conversus, quando Europam transvexit. Castorem quoque et Pollucem post mortem inter notissima sidera constituere: quod signum Gemini dicunt. Cancrum quoque inde dixerunt, eo quod cum ad id signum mense Iunio sol venerit, retrograditur in modum cancri, brevioresque dies facit. Hoc enim animal incertam habet primam partem, denique ad utramque partem gressum dirigit, ita ut prior pars sit posterior et posterior prior. Leonem in Graecia ingentem Hercules occidit, et propter virtutem suam hunc inter duodecim signa constituit. Hoc signum sol cum adtigerit, nimium calorem mundo reddit, et annuos flatus latus Etesias facit. 28. Virginis etiam signum idcirco intra astra collocaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
na. esperus. sterbon. Has romani nomi¬
nibus deorum suorum. id est iouis. sa¬
turm. martis. ueneris. et mercurii sae¬
uerunt. Decepti enim et decipere uolen¬
tes in eorum adulatione. qui sibi aliquid
sedin amorem prestitissent. sydera osten¬
debant in celo: dicentes quod iouis esset
illud sẏdus. et illud mercurii: ꝙ concep¬
ta est opinio uanitatis. Hanc opinio¬
nem erroris diabolus confirmauit. xp̃c
euertit. Iam uͦ illa que ab ipsis gentili¬
bus signa dicuntur. in quibus & ani¬
mantium imago de stellis formatur
ut arcton. aries. taurus. libra. & huius¬
modi alia. hi qui sẏdera ꝑuiderunt. in
numerum stellarum speciem corporis
suꝑstitiosa uanitate ꝑ moti finxerunt.
ex causis quibusdam deorum suorum
et imagines et nomina confirmantes.
Nam arietem primum signum. cuiut
libre mediam mundi lineam traduñ
propter ammonem iouem ideo uoca¬
uerunt: in cuius capite qui symulachra
faciunt arietis cornua fingunt. Quod

Expanded text:
n, Hesperus, Stilbon. Has Romani nomin, Hesperus, Stilbon. Has Romani nominibus deorum suorum, id est Iovis, Saturni, Martis, Veneris, atque Mercurii sacraverunt. Decepti enim et decipere volentes in eorum adulationem, qui sibi aliquid secundum amorem praestitissent, sidera ostendebant in caelo, dicentes quod Iovis esset illud sidus et illud Mercurii: et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris diabolus confirmavit, Christus evertit. Iam vero illa, quae ab ipsis gentilibus signa dicuntur, in quibus et animantium imago de stellis formatur, ut Arcton, ut Aries, Taurus, Libra et huiusmodi alia; hi, qui sidera perviderunt, in numerum stellarum speciem corporis superstitiosa vanitate permoti finxerunt, ex causis quibusdam deorum suorum et imagines et nomina conformantes. Nam Arietem primum signum, cui, ut Librae, mediam mundi lineam tradunt, propter Ammonem Iovem ideo vocaverunt, in cuius capite, qui simulacra faciunt, arietis cornua fingunt. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
lentiam. aut famen. aut bella signifi.¬
cat. C ometes autem latine crinite ap¬
pellantur. quia in modum crinium
flammnas spargunt. quas stoici dicun
ẽẽ ultra triginta. quarum nomina & ef¬
fectus quidam astrologi scripserunt.
uibar dicitur: eo quod iubas lucis ef¬
fundat. Sed et splendor solis ac lune
et stellarum uibar uocatur. quod u
modum uibe radii ipsorum extendant᷑
Uesperus stella est occidentalis. quam
cognominatam ꝑhibent a uesꝑo his¬
panie rege. Est autem et ipsa ex guinq
steslis planetis. noctem ducens et solem
sequens. fertur aittem quod hec stella
oricus luciferum. occidens uesꝑum facit.
De qua statius. Et alterno dependiturunꝰ
mortu. Planete stelle sunt. que non sunt
fixe in celo ut relique. sed in atre feruiͣ.
ab errore. Nam interdum in austrum.
interdum in septentrionem. plerumq
contra mundum. non nunquam cum
mundo feruntur. Quarum nomina
greca sunt. phecon. phenonta. phẏrio¬

Expanded text:
lentiam, aut bella, aut famem signifilentiam, aut bella, aut famem significat. Cometes autem Latine crinitus appellatur, quia in modum crinium flammas spargit, easque Stoici dicunt esse ultra triginta, quorum nomina et effectus quidam Astrologi scripserunt. ubar dicitur, eo quod jubar lucis effundat. Sed et splendor solis ac lunae et stellarum jubar ideo vocatur, quod in modum jubae radii ipsorum extendatur. Hesperus stella est occidecognominatam perhibent ab Hespero Hispaniae rege. Est autem et ipsa ex quinque stellis planetis, noctem ducens et solem sequens. Fertur autem quod haec stella oriens luciferum, occidens vesperum facit. De qua StatiusTheb. 6, 241: Et alterno dependitur unus in ortu. Planetae stellae sunt quae non sunt fixae in caelo, ut reliquae, sed in aere feruntur. ab errore. Nam interdum in austrum, interdum in septentrionem, plerumque contra mundum, nonnumquam cum mundo feruntur. Quarum nomina Graeca sunt Phaethon, Phaenon, Pyrio
Abbreviated transcription (Latin):
tim suculas appellauerunt: quia qͣn¬
do nascuntur pluiuarum signa mon¬
strantur. De quibus uirgaius. Arctu¬
oues. Sunt autem septem in fronte tqu¬
ri: et oriuntur temꝑore uernali. Ily¬
ades a pluralitate dicte. quia plurali
ri: ex quibus sex uidentur. Nam latet
una. Has latini uergilias dicunt a tem¬
poris significatione quod est uer: qͣn¬
do oruintur. Nam occasu suo hyemẽ.
syrius dicitur estrais mensibus in me¬
dio centro est celi: et dum sol ad eam
ascenderit. comuinicta cum sole duplicat᷑
calor ipsus. et dissoluuntur corpora
ꝙ uaporantur. Unde et ex ipsa stella
dies camculares dicuntur. quando et
moleste sunt purgationes. Canis autẽ
uocatur. ꝓpter quod corpora morbo
afficiat. uel ꝓpter flamine candorem
ceteris lucere uideatur. Itaq quo ma¬
gis eam cognoscerent: sẏrion appellas¬
se. Comites stella est dicta eo quod co¬
mas luminis ex se fundat. Quod gemis
syderis quando apparuerit. aut pesti¬

Expanded text:
tini Suculas appellaverunt; quia quantini Suculas appellaverunt; quia quando nascuntur, pluviarum signa monstrantur, de quibus Virgilius: Arctuas. Sunt autem septem in fronte Tauri, et oriuntur tempore vernali. Pleiades a pluralitate dictae, quia pluralitri, ex quibus sex videntur, nam latet una. Has Latini, Virgiliusque dicunt a temporis significatione, quod est ver, quando exoriuntur. Nam occasu suo hyemem, Syrius dicitur. Aestivis mensibus in medio centri coeli est, et dum Sol ad eam ascenderit, conjuncta cum Sole, duplicatur calor ipsius, et dissolvuntur corpora, et vaporantur. Unde, et ipsi stellae dies Caniculares dicuntur, quando et molestae sunt purgationes. Canis autem vocatur, propterea quod corpora morbo afficiat, sive propter flammae candorem, caeteris lucere videatur. Itaque quo magis eam cognoscerent, Syrion appellarunt. Cometes stella est dicta, eo quod comas luminis ex se fundat, quod genus sideris quando apparuerit, aut pesti
Abbreviated transcription (Latin):
quia in eo sunt. Arctofilax dicitur. qͥa
are ton. id est elicem ursam sequitur. Eun¬
dem et bootem dixerunt. eo quod plau¬
stro heret: signum multis spectabile
stellis inter quas arcturus est. Arcturꝰ
stella est post cauclan maioris urse po¬
sita in signo boote: unde arcturus dic¬
ta est quasi artu. socia. quia boetis p̃cor¬
diis collocata est. Oritur autem arcturus
autunnali tempore. Orion astrum. an¬
te tauri uestigia fulget. et dictus orion
ab urina. id est ab inundatione pluii¬
arum. Tempore enim hiemis obortus.
mare. terias. aquis ac tempestatib tur¬
bat. Hunc latini ugulam uocant. qd̾
sit armatus ut gladius: et stellarũ luce
terribilis atq clarissimus. In quo sihec¬
fuslgent omnia serenitas portenditur.
si obscuratur his hunis acies. tempestaᷤ
cernitur imminere. Hyades dicte a po
toyan. id est a succo et a plunus. Nam
pluine grece yetos dicuntur. Ortu qͥp¬
ꝑe suo efficiunt pluuias. unde et eas la¬

Expanded text:
quia in eo fixae sunt. Arctophylax dictus, quod quia in eo fixae sunt. Arctophylax dictus, quod Arcton, id est, Helicem Ursam sequitur. Eumdem et Booten dixerunt, eo quod plaustro haeret; signum multis inspectabile stellis, inter quas Arcturus. Arcturus stella est post caudam Majoris Ursae, posita in signo Boote, unde Arcturus dicta est, quasi e yoypa, quia Bootis praecordis collocata est. Oritur autem, autumnali tempore. Orion autem ante Tauri vestigia fulget, et dictus Orion ab urina, id est ab inundatione aquarum. Tempore enim hiemis obortus, mare et terras aquis ac tempestatibus turbat. Hunc Latini Jugulum vocant, eo quod sit armatus ut gladius, et stellarum luce terribilis, atque clarissimus, in quo si effulgent omnia, serenitas portenditur; si obscuratur hujus acies, tempestas cernitur imminere. Hyades dictae, ἀπὸ τοῦ ὑείν, id est a succo et pluviis. Nam pluviae Graece ὑετὸς dicuntur. Ortu quippe suo efficiunt pluvias; unde et eas La
Abbreviated transcription (Latin):
tum est sunt: et cum celo fixe ferunt᷑.
Sydera dicta. quod nauigantes ea con¬
siderando iter dirigunt ad cursus con¬
silium. ne fallacib undis aut uentis
alibi deducantur. Quedam autem stelle
iecirco signa dicuntur. quia eas nau¬
te obseruant in gubernandis remigi¬
is. contemplantes aciem fulgoremq
earum: quib rebus status celi futurꝰ
ostenditur. Sed et om̃s homines eas in¬
tendunt ad preuidendas aeris quali¬
tates. ꝑ estatem et. hiemem uernalẽ¬
ꝙ temperiem. Ortu enim uel occasu
suo ceitis stationib temporum quali¬
tates significant. S ignorum pricttꝰ arc¬
tori. qui in ꝗre fixus septem stellis in se
reuolitis rotatur: nomen est grecum
quod latine dicitur ursa. Que quia in
modum plaustri uertitur. nr̃i eam sep¬
teitrionem dixerunt. Triones enĩ ꝓpͥc
sunt boues aratorui dicti. eo quod t̾ram
teraut quasi terriones. S epteitriones
autem non occidere axis uicinitas fac̾.

Expanded text:
tum est sunt, et cum coelo fixae feruntur. tum est sunt, et cum coelo fixae feruntur. 4. Sidera dicta, quod ea navigantes considerando dirigunt ad cursum consilium, ne fallacibus undis aut ventis alio deducantur. Quaedam autem stellae idcirco signa dicuntur, quia eas nautae observant in gubernandis remigiis, contemplantes aciem, fulgoremque earum, quibus rebus status coeli futurus ostenditur. 5. Sed et omnes homines ea intendunt ad praevidendas aeris qualitates per aestatem, et hiemem, vernalemque temperiem. Ortu enim vel occasu suo certis stationibus temporum qualitates significant. 6. Signorum primus Arctos, qui in axe fixus septem stellis in se revolutis rotatur. Nomen est Graecum, quod Latinmodum plaustri vertitur, nostri eam Septentrionem dixerunt. Triones enim proprie sunt boves, aratorii, dicti eo quod terram terant, quasi teriones. Septentriones autem non occidere axis vicinitas facit,
Abbreviated transcription (Latin):
rum est: dum stella motum su¬
um consuetum agere uidetur. ꝙ ali¬
quid preter consuetudinem precedit.
De remotione uretrogo.atiõe stellarũ. xł¬
emotio uel retrogradatio stel xuii¬
larum est: in quo stella dum mo¬
tum suum agat. simul et retrorsũ mo¬
tatus stellarum est. quia dum
stella semꝑ mouetur. tamen in ali¬
quibus locis starc uidetur. De nõib
stellarũ. ⁊ qͥb ex causis noĩa acceꝑũt:
ol appellatus eo quod solus appa¬
reat: obscuratis fulgore suo cim¬
ctis sẏderibus. Luna dicta quasi luci
na: ablata media sillaba. De qua iur
autem nomen ꝑ diriuationem a sol
luce. eo quod ab eo lumen accipiat. ac
abstando. quia fixe stant semꝑ in celo
ne cadant. Nam quod uidemus semper
c celo stellas quasi labi. non sunt stelle.
sed igniculi ab ethere. lapsi. qui fiunt
dum uentus altiora petens ethereum
ignem secum trahit. qui tractu suo ini¬
tatur stellas cadentes. Nam stelle cade
non possunt. Immobiles enim ut p̃dic¬

Expanded text:
rum est, dum stella motum suum agere videtur, et aliquid praeter consuetudinem praecedit. De remotione vel retrogradatione stellarum . Remotio vel retrogradatio stellarum est, in quo stella, dum motum suum agat, simul et retrorsum motatus stellarum est, qua dum stella semper movetur, tamen in aliquibus locis stare videntur. § 71 De nominibus stellarum, quibus ex causis nomina acceperunt. Sol appellatus eo quod solus appareat, obscuratis fulgore suo cunctis sideribus. Luna dicta na, ablata media syllaba; de qua Virgautem nomen per dirivationem a solis luce, eo quod ab eo lumen accipiat accetellae? MAG. A stando; quia fixae stant semper in coelo, nec cadunt. Nam quod videmus a coelo stellas quasi labi, non sunt stellsed igniculi ab aethere lapsi, qui fiunt dum ventus altiora petens aethereum ignem secum trahit, qui tractu suo imitatur stellas cadentes. Nam stellae cadere non possunt; immobiles enim ut praedic
Abbreviated transcription (Latin):
cdodio loquentem. Energia ẽ. rertun ges¬
tarum aut qͣsi gestarũ stib ocłis inductio.
de qua loccici iam suimꝰ. Metatesis ẽ. quię
mittit animos iudicũ in res prec̾itas aut
fucuras hoc modo. Reuocate mentes ad
spectacłm expugnate. misere ciuitatis.
& tud̾e uos credite incendia. cedes. rapi¬
nas. direptiones liberoꝵ corpoꝵ. in uiri¬
as. captiuitates matronarum. trucidati¬
ones senum. In futrum autẽ anticipatio
eoꝵ quȩ dicturus est adu̾sarnus ut talliꝰ
ꝓmilone. cam mictit animos iudicũ in
eum rei publice statum. futuruĩ ẽ: etiã¬
si occiso milone clodius uiueret. Apo¬
siopesis est cum id qd̃ dicturi uidebam᷑
ẽ. digressio.ut. Ttilit calor me dicendi ⁊
dignitas rerum paulo longius qũa uo¬
lebam: s redeo ad causam. A naminisis
ẽ. cõmemoratio eiꝰ rei qͣm oblitos fuisse nõ¬
fingimꝰ. Aparasis ẽ. cũ id qd̃ in animos
indicum quasi deposuertimꝰ. oportane re¬

Expanded text:
Clodia loquentem. Energia est rerum gesClodia loquentem. Energia est rerum gestarum aut quasi gestarum sub oculis inductio, de qua locuti iam sumus. Metathesis est, quae mittit animos iudicum in res praeteritas aut futuras, hoc modo: 'Revocate mentis ad spectaculum expugnatae miserae civitatis, et videre vos credite incendia, caedes, rapinas, direptiones, liberorum corporum iniurias, captivitates matronarum, trucidationes senum'. In futurum autem anticipatio eorum, quae dicturus est adversarius, ut Tullio pro Milone, cum mittit animos iudicum in eum reipublicae statum, qui futurus est, etiamsi occiso Milone Clodius viveret. Aposiopesis est, cum id, quod dicturi videbamur, est digressio: 'Tulit calor me dicendi et dignitas rerum paulo longius quam volebam, sed redeo ad causam'. est commemoratio eius rei, quod oblitos nos fuisse fingimus. Aparasis est cum id quod in animos iudicum quasi deposueramus, optime re
Abbreviated transcription (Latin):
mentes. exoratine. consolatione. cõmiserau¬
tes. quarum qͦt sunt figare: tot & in ꝓ¬
nuntiando tioces. Sunt & anfidoxe. qua
rum pars honesta ẽ. pars in honesta: ut
phecon. Sunt ⁊ alie ꝓcatalenses. cũ id
qd̃ nobis obici pocerat ante p̃sumimus
& aporie. dubitatio simulantis nescire se
que scit: acit quomͦ dicatur. Quinonosiᷤ
autẽ dicit᷑ cõmtinicatio consilii cã iudici¬
bus aut adu̾sariis. ut sidicas uos consulo
iudices. aut uos adu̾sarii qͥd me facere
conuenerit. aut qͥd uos factari fueritis.
Paradoxon ẽ cũ dicimꝰ inopinatũ aliqͥd
accidisse. ut ꝓflacco cicero. Cuiꝰ laudis p̃
factum. Epytrope idẽ ꝑmissio. cũ aliqͦ
ipsis iudicib aut adu̾sariis ꝑmittimꝰ esti¬
manda: ut caluus inciaticimo. ꝑfrica
frontẽ & dic te digniorẽ qui p̾tor fieres ꝗͣ
cetera. Qua sigura catite utendũ est: ut
cicero p̃misit enim factionẽ. Etopopeia
ẽ. cum sermone exaliena ꝑsona in ducimꝰ.
ut ꝓcelio culliꝰ facit appitun cectim cum

Expanded text:
mentis, exhortative, consolative, commiserantes; quarum quotquot sunt figure, tot et pronunciando voces. Sunt et anfidoxrum pars honesta est, pars inhonesta, ut Phaëthon. Sunt et aliae, procatalempsis, cum id, quod nobis obici puterat, ante praesumimus et aporiae, dubitatio simulantis nescire se quae scit, aut quomodo dicatur. Koenonosis autem dicitur conmunicatio consilii cum iudicibus aut adversariis, ut si dicas: 'Vos consulo, iudices, aut vos adversarii, quid me facere convenerit, aut quid vos facturi fuissetis'. Paradoxon est, cum dicimus inopinatum aliquid accidisse, ut Flacco Cicero cf. Flacc. 1: factum'. Epitrope, id est permissio, cum aliqua ipsis iudicibus aut adversariis manda, ut Calvus in Vaticinio: 'Perfrica frontem, et dic te digniorem qui praetor fieres quam cetera. Qua figura caute utendum est, ut Cicero: praemisit enim factionem. Ethopoeia est, cum sermonem ex aliena persona inducimus, ut pro Caelio Tullius facit Appium Caecum cum
Abbreviated transcription (Latin):
sensus breuiter expeditos inunum locũ
coarceruat. & cũ qͣdam festinatione de¬
currit: ut cicero. Nem publicam q̃ritiᷤ.
ẽ. cum ꝑsimulationẽ diuersũ qu̾a dicit
intelligi cupit. Fit autẽ aut cũ laudamꝰ
ꝑamꝰ qũe laudare uoli Utriusq ex¬
emplum erit si dicas torẽ res publi¬
ce cantileña: hostem Nublice scipio¬
ueni. Diastsinos ea quȩ it gna sunt uer¬
bis minuit: aut minima extollit. Ef¬
me ẽ: quotiens ui eodem sensu dititius
immoramur. Cui candem peꝑcit cuiꝰ¬
a inicitie fidem custodiui t: etu bono ini¬
micꝰ non fuit. qͣndo. qͣndo aut ñ accusa¬
uit aliqu̾e. aut uerberauit aut ꝓdidit:
Epangelia ẽ: ꝓmissio qua iudicem acten¬
tum facimus. pollicentes nos aliqua mag¬
ua aut minima dicturos. Prosopopeia
ẽ. cum in animaliũ & ꝑsona ⁊ sermo
aingitar: Cicero in catilina. Et enim
si mecũ patͥa mea quę mͥ nita mea in

Expanded text:
sensus breviter expeditos in unum locum coacervat, et cum quadam festinatione decurrit, ut Cicero: Rempublicam, Quirites, est, cum per simulationem diversum quam dicit intellegi cupit. Fit autem aut cum laudamus ramus quem laudare volumus. Utriusque exemplum erit, si dicas amatorem reipublicae Catilinam, hostem reipublicae Scipionem. Diasyrmos ea, quae magna sunt, verbis minuit, aut minima extollit. †Efon† est, quotiens in eodem sensu diutius immoramur: 'Cui tandem pepercit? cuius amicitiae fidem custodivit? cui bono inimicus non fuit? quando non aut accusavit aliquem, aut verberavit, aut prodidit? Epangelia est promissio, qua iudicem adtentum facimus, pollicentes nos aliqua magna aut minima dicturos. Prosopopoeia est, cum inanimalium et persona et sermo fingitur. Cicero in Catilina 1, 27: 'etenim si mecum patria
Abbreviated transcription (Latin):
tia. uirtuces om̃s certant cã iniqͥtate.
luxuria ignauia temeritate: cũ uitiis
om̃ib. postremo copia cũ egestate. bona
ratio cum ꝑdica. mens sana eũ amentia.
bona demiq spes cum omium rerum
desꝑatione consligit. Inhuiꝰ modi certa¬
mine ac p̃lio: huias modi locatiõis ortia¬
Contra malum bonum. ꝙ contra mor¬
tem trta. sie contra pium peccator. Et
sic intuere in omia oꝑa altissimi bina.
& bina. tinum contra unã. Sinoni¬
ma ẽ. quotiens inconexa oratione pluri¬
bas uerbis unam rem significamꝰ: tit ait
tiar. non sinam. Et item. Opem ferre.¬

Expanded text:
tia, virtutes omnes certant cum iniquitate, tia, virtutes omnes certant cum iniquitate, luxuria, ignavia, temeritate, cum vitiis omnibus; postremo copia cum egestate; bona ratio cum perdita; mens sana cum amentia; bona denique spes cum omnium rerum desperatione confligit'. In huiusmodi certamine ac praelio, huiusmodi locutionis orna33, 15: 'contra malum bonum, et contra mortem vita: sic contra pium peccator: et sic intuere in omnia opera altissimi, bina et bina, unum contra unum'. Synonymia est, quotiens in conexa oratione pluribus verbis unam rem significamus, ut ait tiar, non sinam'. Epanodos, quam regre
Abbreviated transcription (Latin):
boꝵ. trahunt᷑. Fit autẽ hoc seema non
solum insingłis uerbis. s eciã incontex¬
tione uerboꝵ. ut apud graocũ. Pueritia
tua. ad olescentia tuȩ. in honestam̃tum
fuit. ad olescentia senectutis dedecoram̃¬
tum. senectus rei publice flagitiũ. Sic
& apud scipionẽ. Ui atq gratis coact᷑
cũ illo sponsionẽ. feci. facta sponsione
adiudicem ad duxi. adductam pͥmo oe¬
tu dãpnaui. dãpnatũ. ex uoluntate di¬
misi. Antiteta que latine contraposita
appellantur. quȩ dum ex adu̾so ꝓponunt᷑
sententie pulcritudinẽ faciant. ⁊ in orna¬
tu locutionis decentissima existant: ut
cicero. Exx hac parte pudor pugnat. illĩc
petulantia. Hinc pirdicitia illinc stuprũ.
Hinc fides. illinc fraudatio. Hinc pietas:
illinc scelus. Hinc constantia: illine sti¬
ror. Hinc honestas. illinc turpicudo.
Hinc continentia. illinc libioo. Hinc de¬
niq eqͥtas. temꝑantia forticudo pruden¬

Expanded text:
borum trahuntur. Fit autem hoc schema non borum trahuntur. Fit autem hoc schema non solum in singulis verbis, sed etiam in contexione verborum, ut apud Gracchum: 'pueritia tua adulescentiae tuae inhonestamentum fuit, adulescentia senectuti dedecoramentum, senectus reipublicae flagitium'. Sic et apud Scipionem: 'vi atque ingratis coactus cum illo sponsionem feci, facta sponsione ad iudicem adduxi, adductum primo coetu damnavi, damnatum ex voluntate dimisi'. Antitheta, quae Latine contraposita appellantur: quae, dum ex adverso ponuntur, sententiae pulchritudinem faciunt, et in ornamento locutionis decentissima existunt, ut Cicero Catil. 2, 25: 'ex hac parte pudor pugnat, illinc petulantia; hinc pudicitia, illinc stuprum; hinc fides, illinc fraudatio; hinc pietas, illinc scelus; hinc constantia, illinc furor; hinc honestas, illinc turpitudo; hinc continentia, illinc libido; hinc denique aequitas, temperantia, fortitudo, pruden
Abbreviated transcription (Latin):
& ornatur oratio. etiã figuris uer¬
borum ac sencentiarũ. Nam quia direc¬
ta ⁊ ꝑpetua oratio fatigationẽ atq fasti¬
dium tam dicendi qua audiendi ereat.
flectenda ẽ. ⁊ maliis u̾sanda formas: ut &.
dioentẽ reficiat ⁊ ornatior fiat.  iudicẽ
diu̾so uultu audituq deflectat. E quib
plurime suꝑius adonato iuscematib ar¬
tis gr̃amatice. annotate sunt. Unde tan¬
tum illa hic int̾poni oportuit que inpo¬
emate aut m̃qͣm aut dissicult̾ ficint: in
oratione autẽ libere. Itẽ anadiplosis est
congamnatio uerboꝵ. ut hic tam̃ uiuit.
muit. letiã insenatũ uienit. Clumax ẽ.
gradatio. cum abeo uerbo quo senstis su¬
ꝑior terminat᷑ inferior incipit. ac de hĩc
quasi ꝑ gudꝰ dicendi ordo seruatur. ut ẽ
ilud affricam. Ex inocentia nascitur
dignitas. ex dignitate honor. ex hono¬
re imꝑim. ex imꝑio libertas. Hanc
figuram ĩmulli catenam appellant.
ꝓpt̾ qd̾ aliud in alio quasi nectitur noĩe:
atq ita res plures ingeminatione uer¬

Expanded text:
 ornatur oratio, etiam figuris verborum ac sententiarum. 92 Nam quia directa, et perpetua oratio fatigationem atque fastidium tam dicendi quam audiendi creat, flectenda est, et in alias versanda formas, ut et dicentem reficiat et ornatior fiat, et judicem diverso vultu audituque deflectat. E quibus plurimae superius a Donato in schematibus Artis Grammaticae annotatae sunt. 2. Unde tantum illa hic interponi oportuit, quae in poemate, aut nunquam, aut difficulter fiunt, in oratione autem libere. Anadiplosis est congeminatio verborum, ut, hic tamen vivit! vivit! imo etiam in senatum venit. 3. Climax est gradatio, cum ab eo verbo quo sensus superior terminatur inferior incipit, ac dehinc quasi per gradus dicendi ordo servatur, ut est illud Africani: Ex innocentia nascitur dignitas, ex dignitate honor, ex honore imperium, ex imperio libertas. 4. Hanc figuram nonnulli catenam appellant, propterea quod aliud in alio quasi nectitur nomine, atque ita res plures in geminatione ver
Abbreviated transcription (Latin):
Alie int̾rogatine. uiuenis que causa¬
subegit ignotas cẽptare uias. quo tendi¬
tis inqͥt: Qd genus unde domiꝰ: pacem
ne huc fertis an arma: alie responsiue
ꝑundas. Quȩ tam̃ ne non intellecta sit
ꝑsuasio ꝑmixta sunt aliqͣ quȩ uetent la¬
tenter ut uentis petat regna pundas. Alie
Alie denegatiue ut nequaꝗͣ. Alie que
ror ociues pacem conũtit inarma: Et ci
licet. & fornicari libet: Dolentis. ut. Ei
in qd̾ ntillis amor ẽ. sanabilis herb̾. flentis.¬

Expanded text:
Alie interrogative, alie Alie interrogative, alie subegit ignotas temptare vias, quo tenditis? inquit. Qui genus? Unde domo? ne huc fertis, an arma? Aliae responsivae, per undas. Quae tamen ne non intellecta sit persuasio, permixta sunt aliqua quae vetent latenter, ut 'ventis', 'per undas'. Aliae Aliae derogativae, ut: 'nequaquam'. Aliae, quae ror, o cives, pacem convertit in arma? Et Ciclicet, et fornicari libet! 27. Dolentis, ut: Hei mihi quod nullis amor est sanabilis herbis! Flentis
Abbreviated transcription (Latin):
um sciat alter. Paradiastole ẽ. quotiens
siderato fortem. ꝓ illiberali diligentem.
Antanaclasis est quȩ eodem uerbo contra¬
riũ expͥmit sensum. Querebat᷑ quidam
de filio cur mortẽ suam expectaret. respon¬
dente ñ expecto: mmnio peto inqd ut expec¬
tes. Antimetabole ẽ: conu̾̃sio u̾boꝵ que or¬
dine inticato contiriũ efficit sensum. N
uator iei publice bratas. hostis antonius.
pdurit: appiꝰ. Nunc siguitas sententiar̃
quas oꝑe p̾cium sit cognoscere exequem᷑.
Sententia ẽ. dictam imꝑsonale. ut obse¬
quiũ amicos. ueritas odium parit. Hu¬
ic si ꝑsona fuerit adiecta. crian erit: ita.¬
Offendit achilles againennonem tera di¬
cendo. inetrofanes ꝓmeruit grãm mitri¬
datis obsequendo. Nlam inter crian et
dicitur. Unde si sententię ꝑsona adicia¬
tar fit criãn. si decrahatar fit sententia.
ne animis celestib ire: Alie cõparatiue¬
ut. si uinco & ꝑ eo qͥd ibi me uincere prestat
Alie suꝑlatiue. que cum aliqno motu ꝙ

Expanded text:
um'. Paradiastole est, quotiens siderato fortem, pro inliberali diligentem'. Antanaclasis est, quae eodem verbo contrarium exprimit sensum. Querebatur quidam de filio, cum mortem suam expectaret, respondente: 'non expecto, immo peto, inquit, ut expectes'. Antimetabole est conversio verborum, quae ordine mutato contrarium efficit sensum: 'non vator reipublicae Brutus, hostis Antonius'.produxit? Appius'. Nunc figuras sententiarum, quas operae pretium sit cognoscere, persequamur. Sententia est dictum iquium amicos, veritas odium parit. Huic si ‘offendit Achilles Agamennonem vera dicendo’, ‘Metrofanes promeruit gratiam Metridatis obsequendo’. Sic ergo inter crian et  persona dicitur; unde, si sententie persona adiciatur, fit crian, si detrahatur, fit sententia. Et a ne animis caelestibus irae? Aliae conparatiut si vinco et pereo, quid ibi me vincere prestat? Alie superlative, que cum aliquo motu an
Abbreviated transcription (Latin):
ra his sumilia. Epanados. quã regressio¬
nẽ nr̃i uocant. Principiũ dignitas erat
pene par: non par fortasse eoꝵ quȩ seqͥ¬
bantur. Antapodosis quotiens media pͥ¬
hoc factum rep̾hendo patres conscͥpti. ñ
meum ac pulcherrimum quid̃e facttm:
uerum ut dixi non met̃ s tir̃m. Et apud¬

Expanded text:
 sinam. 9. Epanodos, quam regressionem nostri vocant: Principum dignitas erat pene par, non par fortasse eorum qui sequebantur. 10. Antapodosis, quoties media prhic factum reprehenditur, patres conscripti, non meum, ac pulcherrimum quidem factum; verum, ut dixi, non meum, sed vestrum. 11. P
Abbreviated transcription (Latin):
Quadrilatera figura ẽ
in plano pede quadrata.
Eque sub quatuor rectis li¬
neis iacet.
D auatheton graminoz
figura plana.
r togonium id est recti.¬
angulum. figura plana¬
triangulum. et habet
angulum rectum.
Usopleros figura plana
recta et subter constitu¬
Spera c̃ figura in rotun¬
dum formata partibus
cunctis equalis.
Cubus est figura solida
que longitudine. latitu¬
dine. & altitudine con¬
tinetur
Chilindrus ẽ figura q̃¬
drata. habens superius
Conon figura est. que
ab amplo in angustum
funt sicut ortogonium.
P iramis est figura. que
in modum ignis ab am¬
plo in acumen consur¬
git. Ignis enin apud gre¬
cos pyrin appellatur.
Sicut autem infra decein ouius est mi¬
merus: ita infra hunc cireulum omnis

Expanded text:
Quadrilatera figura est in plano quadrata; e sub quattuor rectis lineis iacet, ita.o Dianatheton grammon figura plana, ita.o Orthogonium, id est rectiangulum figura platriangulum et habet angulum rectum.o Isopleuros figura precta et subtiliter constituSphera est figura in rotundum formata, partibus cunctis equalis in solidum. Cubus est figura solida, que longitudine latitudine et altitudine continetur. Cilindrus est figura quadrata, habens superius Conon, figura est quab amplo in angustum finit, sicut orthogonium.o Pyramis est figura, quae in modum ignis ab amplo in acumen consurgit; ignis enim apud Graecos πῦρ appellatur.o Sicut autem infra X omnis est numerus, ita intra hunc cir
Abbreviated transcription (Latin):
si efficiunt centuriã .i. iugera ducenta
area drͣ tabulatum equalitas. Dicta
aut̃ arta aplanitie atq equalicate.
qo ꝓtritur andis stugibus eindatus
uł qͦd si tricurentur inea. uͥ arida. Pra¬
tum ẽ. ciius sem copia armenta cu¬
entur. cui ueteres romani nom̃ indi¬
derunt abeo qd ꝑtinus sit paratum
nec magnum laborem culture desiqͥe

Expanded text:
non efficiunt centuriam, id est iugera ducenta. non efficiunt centuriam, id est iugera ducenta. Area dicitur tabularum aequalitas. Dicta autem area a planitie atque aequalitate; quod pro triturandis frugibus eradatur, vel quod non triturentur in ea nisi arida. Pratum est cuius feni copia armenta tuentur, cui veteres Romani nomen indiderunt ab eo quod protinus sit paratum, nec magnum laborem culturae deside
Abbreviated transcription (Latin):
tium pina ⁊ ociosa felicitas. Seges ager
t. in quo scritur. uñ⁊ iutgiliꝰ. Iua se¬
gi demum uotis respõdit aueti agͥele
Cum pascuus ager dictusqͥ a dtuiso¬
reddit. Arcifinius ager ẽ. dictus qͥ acer¬
tis lincarum mensuris ñ contiiet᷑. s at¬
centur fines ciꝰ obiectu fluminum. mon¬
tummi. arboꝵ. Uñ ⁊ his agͥs nichil subsici¬
uorum interuenit. Noualis ager ẽ.
ꝑrimum ꝓscissus. siue qr alcernis an¬
nis udcat nouandarum oͥ uirium ca¬
usa. Noualia enim semed fructu crũt
& semel uacua. squalidus ager qͣsi ex¬
colidus qͦdiam acultura exierit. sic̃ ex¬
consul qͦd a consulatu discesseritꝰ. bligi¬
nosus ager: est semp humidus. Nam
humidus dt̃. qui aliqñ ficcatusi. Uligo
enim humor t̃it ẽ. naturalis. ab ca
nunquam tecedens. Subsciuia st̃ ppͥ
cua abicit. Iñ ⁊ subsciui agri. qs in ꝑti¬
ca diuisos ricusant. qͣsi stitiles ł palii¬
stres. Item subsiciua q̃ in diuisura agri

Expanded text:
ticorum prima et otiosa felicitas. Seges ager ticorum prima et otiosa felicitas. Seges ager est, in quo seritur. Unde et Virgilius: Illa seges demum votis respondet avari Agricolae. Compascuus ager dictus, qui a divisoreddit. Arcifinius ager dictus est qui a certis linearum mensuris non continetur, sed arcentur fines eius obiectu fluminum, montium, arborum; unde et in his agris nihil subsicivorum intervenit. Novalis ager est primum proscissus, sive qui alternis annis vacat novandarum sibi virium causa. Novalia enim semel cum fructu erunt et semel vacua. Squalidus ager quasi excolidus, quod iam a cultura exierit; sicut exconsul, quod a consulatu discesserit. Uliginosus ager est semper uvidus. Nam humidus dicitur qui aliquando siccatur. Uligo enim humor terrae est naturalis, ab ea numquam recedens. Subseciva sunt procua abicit. Inde et subsiciva, agri quos in pertica divisos recusant quasi steriles vel palustres. Item subseciva quae in divisura agri
Abbreviated transcription (Latin):
de agris. .xiii.
latine appellari drͦ. co qd inco
agatur aliquid. dlii agrum exgreco
nominari manifestius credunt. Uñ
& tulla te coragros dr̃. Hilla a uallo
i aggere terie nuncupata qͦo ꝓlini¬
tite consticui solet. Possessiones sũt
agri late ꝑatentes publici pͥuatiq qͥs
mnitio ñ mancipatione. s quisqi ut
potuit occupauit atq possedit uñ
et nuncupate. fundus dictus qͦd eo
fundatur. uł stabiliatur pactimo¬
nium. fundus aut̃ ⁊ urbanum edifi¬
cium ⁊ rusticum intelligendum est
nis patrifamilias maxime p̃uidet᷑.
lo cepant ut p̃de nomine habebãt
Omnis aut̃ ager. ut uarro docet. qua¬
Arifarius diuidr̃. Aut enm aruus c̃
ager .i. sationalis. aut consitus .i. aptꝰ
arborib. aut pascuis qui herbis cm̃
it animalibus uacat. qut sloreus qͦ
siñt horti apib congruentes et florib¬
agrũuͦ qͥ colebatur. Nam rus ẽ: quo
mel. qͦ lac. qͥ mel qͦ petus haberi potest.
NIñ rusticus nominatur. Hec agͥs¬

Expanded text:
De agris . Ager Latine appellari dicitur eo quod in eo agatur aliquid. Alii agrum ex Graeco nominari manifestius credunt. Unde et villa Graece †coragros† dicitur. Villa a vallo, id est aggere terrae, nuncupata, quod pro limite constitui solet. Possessiones sunt agri late patentes publici privatique, quos initio non mancipatione, sed quisque ut potuit occupavit atque possedit; unde et nuncupati. Fundus dictus quod eo fundatur vel stabiliatur patrimonium. Fundus autem et urbanum aedificium et rusticum intellegendum est. us patrifamilias maxime praevidetur, llo ceperant, ut praedae nomine habebant. omnis terra, ut etiam Varro docet, quadrifariam dividitur: aut enim arvus est ager, id est sationalis; aut consitus, id est aptus arboribus; aut pascuus, qui herbis tantum et animalibus vacat; aut floreus, in quo sunt horti apibus congruentes et floribagrum vero, qui colebatur. Nam rus est, quo mel, quo lac, quo pecus haberi potest. Unde et rusticus nominatur. Nam haec rus
Abbreviated transcription (Latin):
maiores recessus maris. ut min p ͫ¬
cĩmagno ionius. mocceano caspins. ine¬
cus. ꝑsicus. qbic̾. qui et mare rultumm
qui occrano ascribicur. Qubrumantẽ
mare uocatum. eo qͦd sit rostis qdisin¬
sectum. Non tñ tulem naturam ht̃ qͣlẽ

Expanded text:
jores recessus maris, ut in mari Magno Junius, in Oceano, Caspius, Indicus, Persicus, Arabicus, qui et mare Rubrum, qui Oceano ascribitur. 2. Rubrum autem mare vocatum, eo quod sit roseis undis infectum, non tamen talem naturam habet, qualem
Abbreviated transcription (Latin):
mellese dr᷑. Antea enim mella derore
erant inueniebãt᷑q inbarundinum
lis celestia dona. Siquid̾ hucusq in ui¬
dia et arabia colligatum reppit᷑ ramis
hiherens. in sumilitudinem salis. Om̃e
aut̃ mel dulce. Sardũ amare ẽ absintii
causa. cuiꝰ copia eiꝰ regionis apes nutͥũt
lauum uocari qͥ comiedr magis qͣmbibit᷑
fage enim g̾cei comedere appellant. aũt
enim medici. ⁊ qͥde humanoꝵ corpoꝵ scͥ¬
psere nat̾is p̃cipueq galienꝰ in libris qͦꝵ
titulis ẽ ꝑseinco. in qͦ narrat᷑ pueroꝵ et
iuuenum ac ꝑfecte etatis uiroꝵ mulierũ¬
q corꝑa insito calore feruere. ⁊ noxios ẽẽ
is etatib cibos qͥ calores augeãt sanitatiq

Expanded text:
r. Antea autem mella de rore r. Antea autem mella de rore erant, inveniebanturque in arundinum lis caelestia dona. Siquidem hucusque in India et Arabia conligatum reperitur ramis inhaerens in similitudinem salis. Omne autem mel dulce: Sardum amarum est absinthii causa, cuius copia eius regionis apes nutriuntur. Favum vocari quia comeditur magis quam bibitur; φαγεῖν enim Graeci comedere appellant. Aiunt autem medici, et qui de humanorum corporum scripsere naturis, praecipueque Galienus in libris quorum tituliuuenum ac perfectae aetatis uirorum mulierumque corpora insito calore feruere et noxios esse his aetatibus cibos, qui calorem augeant, sanitatique
Abbreviated transcription (Latin):
afro enimi g̃ce spuma drͣ. Martisia in
mortario expisce fiũt. uñ et noĩata.
Ysocem piscem quendã dict̃. ex qͦ pͥmũ
isicia facta st̃. Et qͥmuis ex alio gn̾e pis¬
cium fiãt. initium tñ piscis uocabulũ
dedit. Galatice acolore lacteo nuncupa¬
te. Greci enĩ gala lac dict̃. Speras aro¬
tunditate greco uocabulo appellatas.
Quicqͥd enim in rocundum format᷑ spe¬
ra ag̾cis dr᷑. Ius coqͥne mnagistri aure
nũcupauert̃. qr ea ẽ lex conduñti eiꝰ hãc
g̃ci ⁊ cinan uocant. Caseum uocari qͦd
careat serum. qͦsi careum. Nam serum
ei om̃e deducit᷑. ut pond̾ib arguatur.
Colostrum lac nouum. qͦd neutͥ gn̾is ẽ
lac ag̾co sermone diriuatumẽ ꝓcan¬
dore. Greci enum album gleucondic̃t.
Lac uͦ⁊ sanguis qͦd nutrit ⁊ qͦo micritur.
Nam lacte nutͥm᷑. uiuimꝰ sanguine. Stͣ¬
tum dictum qͦdi coactum qͦsi coagula¬
tũ accepta enim secum alia specie coa¬
gulatur. Mel grece appellationis ẽ qͦd

Expanded text:
ἄφρος enim Graece spuma dicitur. Martisia in ἄφρος enim Graece spuma dicitur. Martisia in mortario ex pisce fiunt, unde et nominata. 30. Isocen piscem quemdam vocant, ex quo primum isicia facta sunt, et quamvis ex alio genere piscium fiant, initium tamen piscis vocabulum dedit. Galaticae a colore lacteo nominatae; Graeci enim γάλα lac dicunt. Sphaeras a rotunditate Graeco vocabulo appellatas; quidquid enim in rotundum format dicitur. Ius coquinae magistri a iure nuncupaverunt, quia ea est lex condimenti eius. Hanc Graeci zemam vocant. Caseum vocari quod careat serum, quasi careum: nam serum ei omne deducitur ut ponderibus arguatur. Colostrum lac novum; quod neutri generis est. Lac a Graeco sermone derivatum est pro candore; Graeci enim album λευκὸν dicunt. Lac vero et sanguis, quod nutrit et quod nutritur; nam lacte nutrimur, vivimus sanguine. Quactum, quasi coactum, quasi coagulatum; accepta enim secum alia specie coagulat. Mel Graecae appellationis est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
laris dicebant. Taxea lardus ẽ. gallice dic̃¬
tum. uñ et afframus. In rosa gallũ sagatũ
pingui pastum. tarea. Axungia ab unctioẽ
uocata. Sebum a sue dictũ qͥsi suebũ. qͦo plꝰ
pingnedinis hoc aĩal hãt. Offa ẽ ꝓͥpe frustũ
dentium. cuiꝰ diminutiuũ offellã fac̃. un ⁊
offarii coci qͥa particulatim id ẽ. offatim
ex coquãt. Nc̃ offa latranticum. qͥa inos ca¬
insiacit᷑. qͥ saciatꝰ ilico compescit᷑. et silescit.
trastum uocatũ. qͦo capiat᷑ afrumine.
Est eminfrum̃ sũma pars gule. Pulpa dicꝰ¬
ta qͥd ecum puate olim muta uescebatur
Us et pulmentariumi. ⁊ pulm̃tũ dictum. lu¬
canicie dicte qͦd pꝰ inlucania facte sũt. farci¬
men caro concisa ⁊ minuta. qͦd ea in cesti¬
num farciat᷑ hoc ẽ impleat᷑. cũ alia rerũ
comixtione. Minutal uocatũ qͦd fiat de
piscib ⁊ siciis holeribq minutatimꝰ
sciscis. afratum qͦolatine spumũ uocatur.

Expanded text:
lares dicebant. Taxea lardus est Gallice diclares dicebant. Taxea lardus est Gallice dictum. Unde et Afranius in Rosa 284: Gallum sagatum pingui pastum taxea. Axungia ab unctione vocata. Sebum a sue dictum, quasi suebum, quod plus pinguedinis hoc animal habeat. Offa est proprie frustum dentium, cuius diminutivum offellam facit. Unde et offarii coqui, quia particulatim, id est offatim, excoquunt. Nunc 'offa latrantium', qua, si in os canis iacitur, satiatus ilico conpescitur et silescit. Frustum vocatum quod capiatur a frumine; est enim frumen summa pars gulae. Pulpa dicta quod cum pulte olim mixta vescebatur. Unde et pulmentarium et pulmentum dictum. Lucanicae dictae quod prius in Lucania factae sumen, caro concisa, et minuta, quod eo intestinum farciatur, hoc est, impleatur, cum aliarum rerum commistione. 29. Minutal vocatum, quod fiat de piscibus, et isiciis, oleribusque minutatim concisis. Afratum, quod Latine spumeum vocatur,
Abbreviated transcription (Latin):
arnes dicte qi care sũt. siue acreando.
usi et a grecis creas uocant᷑. Carnes aut̃ post
diluiuium homĩb in usum concessas. Nam
scͥptum ẽ. lignum fructiferum. et herbam
seminalẽ. dedi uobis in escam. Post ea uͦ ꝑ
noee data st̃ in esum cuncta aĩalia. Crudũ
or᷑ qͦo sit cruentum. Est enim cũ sangͥne.
Coctum dictum qͥsi coact̾um .i. abigne. ł¬
aqͥ u̾olentimͦ actũ usuiq cominestionis
aptum. s et multiteꝑis aliqͥd. coctũ uocat᷑.
sissum qͦd ardeat qͥsi arsum. Elixũ eo qͦd in
aqͥsola decoqͥt᷑. lixa enim aqͥ dr᷑ ab eo qͦd sit
soluta. Uñ ⁊ solutio libidiis lixꝰ. ⁊ membra
loco intita luxa dñr. frixum asono dictum¬
isono dictum. qñ ardet moleo. salsum qͣsi
lale asꝑsum demptis emedio sillabis trib¬
siancidum exuitio nuncupatũ. qͦdraucoᷤ
efficiat. Succidia carnes in usum reposite
asuccedendo dict̃e. Lardum eo qͦd in domo
cepositum conseruat᷑. Nam anciqͥ domo ᷤ

Expanded text:
arnes dicte sunt, quia care sunt, sive a creando, unde et a Grecis creas vocantur. Carnes autem post diluvium hominibus in usum concessas legimus. Nam scriptum est, lignum fructiferum et herbam seminalem dedi vobis in escam; post vero per Noe data sunt in esum cuncta animalia. Crudum dicitur, quod sit cruentum, est enim cum sanguine. Coctum dictum aqua violenti modo actum usuque comestionis aptum. Sed et multi temporis aliquid coctum vocatur. Assum, quod ardeat, quasi arsum. Elixum, eo quod in aqua sola decoquitur. Lixa enim aqua dicitur ab eo quod sit soluta; unde et solutio libidinis luxus, et membra loco mota luxa dicuntur. Frixum a sono dictum quando ardet in oleo. Salsum, quasi sale asparsum, demtis e medio syllabis tribus. Rancidum ex vitio nuncupatum, quod raucos efficiat. Succidia carnes in usum repositae, a succidendo dictae. Lardum, eo quod in domo repositum conservatur; nam antiqui domos
Abbreviated transcription (Latin):
pistorii oꝑis a saꝑore dicta. melle enim asp
slimunt᷑. Crusta suꝑficies panis. ip̃a et fras¬
menta. qi diuidunt᷑. ut fracta. fermentũ
a feruore nuncupatum. qͦo plus pͥma bas
s̃ potest contism. Criscendo cĩ excedit:
farma et furfures a farre dicte. cuiꝰ sũt p¬
gamenta. Amolum flos farme tenuiss im¬
um. p̾leuitate de mola egestum. uñ ⁊ appel¬
latum. qͥsi amola. Simila. Pollines greca

Expanded text:
pistorii operis, a sapore dicta; melle enim asparso pistorii operis, a sapore dicta; melle enim asparso sumuntur. Crusta superficies panis: ipsa et fragmenta, quia dividitur, ut fracta. Fermentum a fervore nuncupatum, quod plus prima hora non potest contineri; crescendo enim excedit. Farina et furfures a farre dictae, cuius sunt purgamenta. Amolum flos farinae, tenuissimum, prae levitate de mola eiectum; unde et appellatum, quasi a mola. Simila. Pollines. Ca