comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
timorem. ut scires me mea diligen¬
tius quesiturum. et dares pecum¬
am meam fiue argentum ad men¬
sam: Utrumq enim appĩpyo. gre-¬
cus sermo significat. Eloquia dñ
inguit. eloquia casta: argentum
igne examinatum. Pecunia ergo
& argentum predicatio euangelii
est. & sermo diuinus. qui dari de¬
buit ad mensam: hoc est promp¬
tis paratisq fidelium cordibus inti¬
mari. Ad quam uidelicet mensam
idest mentem auilitor um non
aliqua dominica est differenda
pecunia: ut omnes sermo docen¬
tis scripturȩ sensus sequatur. Hã
quod id dñs non quamlibet pecu¬
nam suam dicit numiulariis eẽ.
fenerandam: exponit apls dicens.
Si quis loquitur: quasi sermones dei.
Et ego ueniens cum usuris utiq en¬
gissem illud. Qui uerbi pecuniam
ab actore recipit enittq credendo.
cesse est eam cum usuris soluat oꝑar¬
do: ut quod auditu didicit. exequat
& actu. In ustira quippe etiam non
data recipitur: uel certe de accepto

Expanded text:
timorem, ut scires me mea diligentimorem, ut scires me mea diligentius quaesiturum et dares pecuniam meam sive argentum ad mensam? Utrumque enim ἀργυρίῳ Graecus sermo significat. Eloquia Domini, inquit, eloquia casta, argentum igne examinatum . Pecunia ergo et argentum praedicatio Evangelii est, et sermo divinus, qui dari debuit ad mensam, hoc est, promptis paratisque fidelium cordibus intimari. Ad quam videlicet mensam, id est, mentem auditorum, non alia quam dominica est deferenda pecunia, ut omnis sermo docentis Scripturae sensum sequatur. Nam quod hic Dominus non quamlibet pecuniam, sed suam dicit nummulariis esse fenerandam, exponit Apostolus, dicens: Si quis loquitur quasi sermones Dei . Et ego veniens, cum usuris utique exegissem illud. Qui verbi pecuniam a doctore percipit, emitque credendo, necesse est eam cum usuris solvat operando, ut quod auditu didicit, exsequatur et actu. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Vel certe de accepto
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiam de ipsis rationeni reddẽ
quisq cogatur: cum apud detim
etiam illi in excusabiles fint. quib
lex data non est neq audito euan-¬
gelio dormierunt: quia per creatu¬
ram poterant creatorem cognoscere:
Hoc est enim quasi metere ubi non
seminauit: etiam eos impictatis re¬
os tenere quibus uerbum legis aut
euangelii non mynistratum est.
Hoc autem ueluti ꝑiculum iudi¬
cuĩ deuitantes pigro languore a uer-¬
bi mynistratione conquiescunt:
et hoc est quasi insudario ligare
uocatur: quia et piger ad exer-¬
cendum negotium. et procax ac su¬
ꝑbus ad accusandum dñi iudiciũ.
Sciebas quod ego austerus homo
sum. tollens quod non posui. et
metens quod non seminaui: et
quare non dedisti peccaniam meã
ad mensam: Quod putauerit se
pro excusatione dixisse: in culpam
ꝓpriam uertitur. Si inquit du¬
rum & crudelem esse me noue-¬
ras & aliena sectari. ibiq metere
ubi non seminauerim: quare non
tibi istiusmodi cogitatio incussit

Expanded text:
ut etiam de ipsis rationem reddere ut etiam de ipsis rationem reddere quisque cogatur, cum apud Dominum etiam illi sint inexcusabiles, quibus lex data non est, neque audito Evangelio dormierunt, quia per creaturam poterant creatorem cognoscere? Hoc est enim quasi metere ubi non seminavit, id est, etiam eos impietatis reos tenere, quibus verbum legis aut Evangelii non ministratum est. Hoc autem veluti periculum judicii devitantes, pigro languore a verbi ministratione conquiescunt, et hoc est quasi in sudario ligare vocatur, quia et piger ac deses est ad exercendum negotium, et procax ac superbus ad accusandum Domini judicium. Sciebas quod ego austerus homo sum, tollens quod non posui, et meto quod non seminavi, et quare non dedisti pecuniam meam ad mensam? Quod putaverat se pro excusatione dixisse, in culpam propriam vertitur. Si, inquit, durum et crudelem esse me noveras, et aliena sectari ibique metere ubi non severim, quare non tibi istiusmodi cogitatio incussit
Abbreviated transcription (Latin):
cam aplõ. xp̃i bonus odor sumus deo:
hiu̾us ciuitates locuntur lingua mu¬
ta. quod interprecat᷑ chanaan. Et
qui eas a tenebris docendo cominu¬
tanerat. recte quinq ciuitatibus pre-¬
sici memoratur: qtra non de sitis tan¬
tum s & auditoꝵ suortim quos ad
bien uocauit prosecstibus honorat᷑.
Et alter uenit dicens. Dñe: ecce
mna tua quam habui repositam in
suidario. Tinui enim quia homo au¬
sternis es: tollis quod non postrsti.
& metis quod non semunasti. Ser¬
uuis qui negotiari uissus acceptam
dñi pecuniam. in sudario reposuit:
ostendit eos qui ad predicandum
idonei predicationnis offitium iuben
tis per ecclãm uel saltem fusciꝑe.
uel susceptum digue gerere de-¬
trectant. Pectiniam quippe in su-¬
dario ligare est: ꝑcepta dona sub
otiolenti corporis abscondere. Sunte
enim homines hac sibi ꝑuersitate
blandientes: ut dicant. Sufficit
ut de se untisquisq rationen red¬
dat. Quid opus est aliis predicare.

Expanded text:
cum Apostolo, Christi bonus odor sumus Deo , cum Apostolo, Christi bonus odor sumus Deo , hujus civitates loquuntur lingua mutata, quod interpretatur Chanaan. Et qui eas a tenebris docendo commutaverat, recte quinque civitatibus praefici memoratur, quia non de suis tantum, sed et de auditorum suorum, quos ad lucem vocavit, profectibus honoratur. Et alter venit, dicens: Domine, ecce mina tua, quam habui repositam in sudario. Timui enim, quia homo austerus es, tollis quod non posuisti, et metis quod non seminasti. Servus qui, negotiari jussus, acceptam Domini pecuniam in sudario reposuit, ostendit eos qui, ad praedicandum idonei, praedicationis officium jubente Domino, per Ecclesiam, vel saltem suscipere, vel susceptum digne gerere detrectant. Pecuniam quippe in sudario ligare est, percepta dona sub otio lenti torporis abscondere. Sunt enim homines hac sibi perversitate blandientes, ut dicant: Sufficit ut de se unusquisque rationem reddat. Quid opus est aliis praedicare,
Abbreviated transcription (Latin):
est ex earum quas imbueras animarũ
side & conuersione. magnus sublunisq
sulgeto. De quibus mysticȩ dicit ysaias.
In die illa erunt quinq ciuitates in
terra egypti: loquentes lingua cha-¬
nian. Quinq enim ciuitates in ter¬
a egypti.quinq sunt corporis sensus
quib in hoc mundo utitur: tudeli-¬
at uisus. auditus. gustus. olfactus. &
tatus. Et qui uiderit mulierem ad
ancupiscendum eam. qui auertit au¬
tis suas ne audiat pauꝑem. qui ine¬
bratur uino in quo est luxuria. qui
coronare se gaudet rosis anteꝗͣ mar-¬
escant. cuius sanguine plene manus.
edextera est repleta muneribus:
hius quinq ciuitates loquuntur
ingua egypti. id est uniuersi sensus
fatunt oꝑa tenebrarum. Egyptus
cimi tenebre sonat. At qui obtu¬
rat aures firas ne audiat sanguinem.
&o claudit oculos suos ne uideat ma-¬
lim qui gustat & uidet qm̃ stranis
est dñs. qui castigat corpus suum et
seruituti subicit. qui potest dicere

Expanded text:
est, ex earum quas imbuerat animarum est, ex earum quas imbuerat animarum fide et conversione, magnus sublimisque fulgeto. De quibus mystice dicit Isaias: In die illa erunt quinque civitates in terra Aegypti, loquentes lingua Chanaan . Quinque enim civitates in terra Aegypti quinque sunt corporis sensus, quibus in hoc mundo utimur, videlicet visus, auditus, gustus, olfactus, et tactus. Et, qui viderit mulierem ad concupiscendum eam ; qui avertit aures suas, ne audiat pauperem ; qui inebriatur vino, in quo est luxuria ; qui coronare se gaudet rosis antequam marcescant ; cujus sanguine plenae manus, et dextera est repleta muneribus , hujus quinque civitates loquuntur lingua Aegypti, id est, universi sensus faciunt opera tenebrarum. Aegyptus enim tenebras sonat. At qui obturat aures suas, ne audiat sanguinem, et claudit oculos suos, ne videat malum , qui gustat et videt quam suavis est Dominus , qui castigat corpus suum, et servituti subjicit , qui potest dicere
Abbreviated transcription (Latin):
tione futuroꝵ per paricum est.
& modicum: quia ex parte cognis¬
cimus. et ex parte ꝓphetamis. sũ
autem uenerit quod ꝑfectum est
euacuabitur quod ex parte est.
Ciuitates autem decem funt an¬
mȩ per legis uerbum ad gratiam
euangelii uenientes: quibtis tunc
iure glorificandus ille p̃ponitur:
qui eius pecuniam uerbi digne
deo comimo dauerit. Unde qui¬
dam negotiator egregits ciuita-¬
tes quibus preẽrat. hoc est ani¬
nias quas generandas acceperat.
alloquens: quȩ est ait nr̃a spes
aut gaudium aut corona glore
Nonne uos ante dñm ihĩe fi¬
tua. fecit quinq minas. Sernis
iste. cetus eorum. qui preputum
euangelitare mifsi funt: cui do¬
minus ad predicandum eunti
unam mnam. hoc est unam ean¬
damq fidem. quȩ & circumcibi¬
ni credita est prestiterat. S be
quinq mnas fecit: quia gentes
corporis sensibus antea mancipa¬
tas. ad fidei euangelicȩ gratial
conuertit. Et huic ait. Et tũ
esto scipra quinq ciuitates. he

Expanded text:
ratione futurorum perpaucum est ratione futurorum perpaucum est et modicum, quia ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus. Cum autem venerit, quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est . Civitates autem decem sunt, animae per legis verbum ad gratiam Evangelii venientes. Quibus tunc jure glorificandus ille praeponitur, qui eis pecuniam verbi, digne Deo commodaverit. Unde quidam negotiator egregius, civitates, quibus praeerat, hoc est, animas quas regendas acceperat, alloquens: Quae est, ait, nostra spes aut gaudium, aut corona gloriae? nonne vos ante Dominum tua fecit quinque minas. Servus iste coetus est eorum qui praeputio evangelizare missi sunt, cui Dominus ad praedicandum eunti unam minam, hoc est, unam eamdemque fidem, quae et circumcisioni credita est, praestiterat, sed haec quinque minas fecit, quia gentes corporis sensibus antea mancipatas ad fidei evangelicae gratiam convertit. Et huic ait: Et tu esto supra quinque civitates. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo arbitretur eos solumm.
quibus gratia predicandi data ẽ.
non autem et eos quibus predica¬
tum est ad iudicium tunc esse
uocandos. ipsi sunt enim pecunia
quam boni serui adquisiere mer¬
cando: quinetiam sciat eos quoq
quibus nunquam est predicatum
ibidem adefse dampnandos. De
quib infra dicemus. Uenit autẽ
primus dicens. Dñe: ina tua.
decem nnas ad quistuit. Primꝰ
seruus ordo doctoꝵ est. in circum¬
cisionem missorum. qui unam
ninam negotiaturus accepit: qr
unum dñm. unam fidem. unũ
baptisina. unum deum predicare
iussus est. S hȩc eadem mna de¬
cem: nas ad quifiuit: quia popu¬
lum sub lege constitutum sibimet
docendo sociatit. Et ait illi.
Euge bone serue: quia in modico
fidelis fuisti. eris potestatem ha-¬
bens supra decem ciuitates. In
modico seruus est fidelis qui non
adulterat uer. bum dei:
sed sicut ex deo coram deo in xp̃o
loquitur. Quicquid enim in pre¬
senti ꝑcipimus donorum in compi¬

Expanded text:
Nemo sane arbitretur eos solummodo Nemo sane arbitretur eos solummodo quibus gratia praedicandi data est, non autem et eos quibus praedicatum est, ad judicium tunc esse vocandos. Ipsi sunt enim pecunia, quam boni servi acquisiere mercando. Quinetiam sciat eos quoque, quibus nunquam est praedicatum, ibidem adesse damnandos, de quibus infra dicemus. Venit autem primus, dicens: Domine, mina tua decem minas acquisivit. Primus servus ordo doctorum est in circumcisionem missorum, qui unam minam negotiaturus accepit, quia unum Dominum, unam fidem, unum baptisma, unum Deum praedicare jussus est. Sed haec eadem mina, decem minas acquisivit, quia populum sub lege constitutum, sibimet docendo sociavit. Et ait illi: Euge, bone serve, quia in modico fidelis fuisti, eris potestatem habensmodico servus est fidelis, quia non adulterat verbum Dei, sed sicut ex Deo coram Deo in Christo loquitur. Quidquid enim in praesenti percipimus donorum, in compa
Abbreviated transcription (Latin):
hunc regnare suꝑ nos. Cites im¬
pios iudeos dicit: de quibus alibi
protestatur. Nunc autem et
uiderunt: & oderunt. & me et
patrem meum. Quti non solum
presentem usq ad mortem cru¬
cis oderant. s etiam post resur-¬
rectionem eius immiserunt ꝑse-¬
cutioniem aplis: & predicationẽ¬
II regni celestis spreuerunt. Et fac¬
tum estut rediret accepto reg.¬
no. Significat tempus. quando
in manifestissima et eminentis.¬
sima claritate uenturus est: qͥ
eis humilis apparuit cum dicerer.
regnum meum non est de hoc
mundo. Et iuissit uocari seruos
quibus dedit pectiniam: ut sci¬
ret quantum quisq negotiatus
esset. Ut stiret inquit ñ quo etm
quid latrat. xti uerissime em̃ dictã ẽ.
dñe tu omnia scis: sed sciret dicit.
scire omnes faceret. Tunc enim
omnium oꝑa & cogitationes palã
omnibus ostenduntur. Quomo¬
do in deuteronomio. Temptat in¬
quit tos dñs deus ur̃: ut sciat
si diligitis eum. Hoc est sciri faciat.

Expanded text:
hunc regnare super nos. Cives, imhunc regnare super nos. Cives, impios Judaeos dicit. De quibus alibi protestatur: Nunc autem et viderunt, et oderunt, et me, et Patrem meum . Qui non solum praesentem usque ad mortem crucis oderant, sed etiam post resurrectionem ejus miserunt persecutionem apostolis, et praedicationem regni coelestis spreverunt. Et factum est ut rediret accepto regno. Significat tempus, quando in manifestissima et eminentissima claritate venturus est, qui eis humilis apparuit, cum diceret: Regnum meum non est de hoc mundo . Et jussit vocari servos, quibus dedit pecuniam, ut sciret quantum quisque negotiatus esset. Ut sciret, inquit, non quod cum quid lateat, cui verissime dictum est: Domine, tu omnia scis. Sed sciret, dicit, scire omnes faceret. Tunc enim omnium opera et cogitationes palam omnibus ostenduntur. Quomodo in Deuteronomio: Tentat, inquit, vos dominus Deus vester, ut sciat si diligitis eum , hoc est, sciri faciat.
Abbreviated transcription (Latin):
passionem quippe resur rectionem¬
ꝙ stram. aꝑuit illis senstim: ut in¬
tellgerent scripturas. Mna namq
quam greci ninam uocant. centum
dragmis appenditur. Et onns scrip¬
tirȩ sermo quia uitȩ celestis per¬
fectionem suggerit: quasi numeri
centenarii pondere fulgescit. Et
ait illis. Negotiamini dum ue-¬
mo. Herba inquit legis ac ꝓpheta¬
rum mystica inter pretatione dis¬
cassa poplĩs offerte. atq ab eis
sidei confessionem mortmq pro-¬
biatem recipite: taxta quod psal¬
mista suis auditorib precipit di¬
cens. Sumite psalmum. & date tym¬
panum. Hoc est laudem predicatio¬
nis in cordis uitentione ꝑcipite. et
deuotionem oꝑis in carnis castiga¬
tione redigite. Tympanum quip¬
pe est: pellis in ligno extenta. Pel-¬
lis uero in ligno extenta caro nr̃a
est: ad exemplum dominicȩ cru-¬
cis afflicta. Ciues autem eius ode-¬
rant illum: & miserunt legationẽ
post illum dicentes. Nolumus

Expanded text:
passionem quippe resurrectionempassionem quippe resurrectionemque suam, aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas. Mina namque, quam Graeci innam vocant, centum drachmis appenditur. Et omnis Scripturae sermo, quia vitae coelestis perfectionem suggerit, quasi numeri centenarii pondere fulgescit. Et ait illis: Negotiamini dum venio. Verba, inquit, legis ac prophetarum mystica interpretatione discussa populis offerte, atque ab eis fidei confessionem morumque probitatem recipite. Juxta quod Psalmista suis auditoribus praecipit, dicens: Sumite psalmum, et date tympanum . Hoc est, laudem praedicationis in cordis intentione percipite, et devotionem operis in carnis castigatione redhibete. Tympanum quippe est pellis in ligno extenta. Pellis vero in ligno extenta caro est nostra ad exemplum dominicae crucis afflicta. Cives autem ejus oderant illum. Et miserunt legationem post illum, dicentes: Nolumus
Abbreviated transcription (Latin):
omo nobilis ille cłt
cui cecus supra clari¬
brit. fili cdauid mst¬
ti iherusolimam concinebant
na filio clauid. benedictus quii
uit in nomine dĩ rex isrł: Lor¬
ginqua regio. ecclã est exgenth
de qua idem homini loquitar.
Ego autem constitutus scmm rei
ab eo. Dicitur a patre. Pofili
a me & dabo tibi gentes hereditatẽ
tuam: & possessionem tuam termi¬
nosterrȩ. Quȩ uidelicet hereditas
ac possessio. bifaria ratione regio lon¬
ginqua uocatur: uel quia a finib
terrȩ clamabat ad dñm. uel quia
bugeᷤ a peccatoribus salus. Et cum
deis ubiq sit presens: longe tam̃
ab eorum sensu qui ydola colunt.
Deus uerus est: sed qui erant longe
faeti funt ꝓpe in sanguine. xp̃i. No¬
atis autem decem seruis suis: dedit
ilis decem mnas. Denarius nume-¬
rus ad legem ꝑtinet: ꝓpter decalo¬
gum. Uocat itaq pater familias
decem seruos: quia elegit disciplõs
plegis litteram imbritos. Dat illis
decem ninas: quia legis dicta sp̃ura¬
liter intelligenda reuelat. Post

Expanded text:
omo nobilis est ille, cui caecus supra clamabat: Fili David, miseti Hierosolymam concinebant: Osanna filio David. Benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel. Longinqua regio, Ecclesia est ex gentibus, de qua idem homo nobilis loquitur: ego autem constitutus sum rex ab eo, dicitur a Patre: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Quae videlicet haereditas ac possessio bifaria ratione regio longinqua vocatur, vel quia a finibus terrae clamat ad Dominum, vel quia longe est a peccatoribus salus . Et cum Deus ubique sit praesens, longe tamen ab eorum sensu, qui idola colunt, Deus verus abest. Sed qui erant longe, facti sunt prope in sanguine Christi . Vocatis autem decem servis suis, dedit illis decemminas. Denarius numerus ad legem pertinet, propter Decalogum. Vocat itaque paterfamilias decem ser vos, quia eligit discipulos per litteram legis imbutos. Dat illis decem minas, quia legis dicta spiritaliter intelligenda revelat. Post
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tempore mercedem recipia.s
ideo mercedem reciꝑe. ut precdior
subsistat. Quisquis naniq ide p¬
dicat. ut hic uel laudis uel itia
mercedem recipiat: eterna pricli
bio mercede se. pritat. Quisquisse¬
ro uel ea quȩ dicit ideo placere hai¬
nibus appetit. ut dum placet quoil
dicitur. per eadem dicta non ipsẽ
sed dñs ametur. uel id circo teritu
stipendia in predicatione consequt
ne a predicationis uoce ꝑ indigat
lassetur: huic proctldubio ad ras¬
endam mercedem nichil obstat iu
tria. quia sumpttis sup̾sit in ma.
lore non possum. quid nos o pabe
agimus: qui et mercedem conbr
& tamen oꝑarii nequiaquam fa
fractus quippe sanctȩ ecclẽ in tiys¬
dio cotidiano ꝑcipimus: sed tan

Expanded text:
hoc tempore mercedem recipiat, sed hoc tempore mercedem recipiat, sed ideo mercedem recipere, ut praedicare subsistat. Quisquis namque ideo praedicat ut hic vel laudis vel muneris mercedem recipiat, aeterna procul dubio mercede se privat. Quisquis vero vel ea quae dicit, ideo placere hominibus appetit, ut, dum placet quod dicitur, per eadem dicta non ipse, sed Dominus ametur, vel idcirco terrena stipendia in praedicatione consequitur, ne a praedicationis voce per indigentiam lassetur, huic procul dubio ad recipiendam mercedem nil obstat in patria, quia sumptus sumpsit in via. dicere non possum quid nos, o Pastores, agimus, qui et mercedem consequimur, et tamen operarii nequaquam sumus? Fructus quippe sanctae Ecclesiae in stipendio quotidiano percipimus
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑarius. mercede sua. Si pax nr̃a re¬
cipitur dignum est ut in eadem do¬
mo maneamus. edentes & bibentes
quȩ apud illos sunt: ut ab eis ter-¬
rena stipendia consequaniur. quibꝰ
preuua patriȩ celestis offe rimus.
UInde etiam paulus hȩc ipsa pro
minimo suscipiens: dicit. Si nos uob̃
spiritualia semnauimus: magnũ
est si ur̃a carnalia metamtis : Et
notandum quod subditur. dignus
est oparius mercede fua: quia iam
de mercede oꝑis sunt ipsa alimen¬
ta sustentationis. ut hic merces
de labore predicationis inchoetur.
quȩ illic de ueritatis uifione ꝑficit᷑.
Qua in re considerandum est: quod
tini nr̃o operi. duȩ mercedes deben¬
tur. Una inuia: altera in patria.
Una quȩ nos in labore sustentat:
alia quȩ nos in resurrectione remu¬
nerat. Mercesitaq quȩ in presenti
recipitur: hoc in nobis debet agere.
ut ad sequentem mercedem robulin
tendatur. Uerus ergo quisq prede¬
tor. non ideo predicare debet nto u

Expanded text:
operarius mercede sua. Si pax nostra reoperarius mercede sua. Si pax nostra recipitur, dignum est ut in eadem domo maneamus edentes et bibentes quae apud illos sunt, ut ab eis terrena stipendia consequamur, quibus praemia patriae coelestis offerimus. Unde etiam Paulus haec ipsa pro minimo suscipiens, dicit: Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus? Et notandum quod subditur: Dignus est operarius mercede sua, quia jam de mercede sunt operis ipsa alimenta sustentationis, ut hic merces de labore praedicationis inchoetur, quae illic de veritatis visione perficitur. Qua in re considerandum est quod uni nostro operi duae mercedes debentur, una in via, altera in patria; una quae nos in labore sustentat, alia quae nos in resurrectione remunerat. Merces itaque quae in praesenti accipitur: hoc in nobis debet agere, ut ad sequentem mercedem robustius tendatur. Vetus ergo quisque praedicator non ideo praedicare debet, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
Qui igitur non amore ȩternȩ
patriȩ sed premioꝵ ambitu sa¬
lutem audientibus predicat.
quasi in itinere salutat: quia
ex occasione o̾o non ex intentio¬
ne salutem audientibus exoptat.
Sequitur. In quãcumq domũ
intraueritis: primum dicite.
Pax huic domui. Et si ibi fue¬
rit filius pacis. requiescet super
illam pax utr̃a. Sin autem: ad
uos reuertetur. Pax quȩ ab ore
predicatoris offertur. aut requi
escit in domo. si mea filius pacis
fuerit. aut ad eundem predica¬
torem reuertitur: quia aut
erit quisq predestinatus ad
uitam. & celeste uerbum sequit᷑.
quod audit. aut si nullus andire
uoluerit. ipse predicator fine fructu
non erit. quia ad eum pax reuerte.¬
tur. qmͣ ei a dño pro labore sui oꝑis¬
merces recompensabitur. Ecce aut̃
qui peram & sacculum portare pro-¬
hibuit: sumptus & alimenta ex ea-¬
dem predicatione concedit. Nam
sequitur. In eadem autem domo
manete: edentes & bibentes quȩ
apud illos sunt. Dignus est enim

Expanded text:
Qui igitur non amore aeternae Qui igitur non amore aeternae patriae, sed praemiorum ambitu salutem audientibus praedicat, quasi in itinere salutat, quia ex occasione, et non ex intentione, salutem audientibus exoptat. 6. Sequitur: In quamcunque domum intraveritis, primum dicite: Pax huic domui. Et si ibic fuerit fiillam pax vestra: sin autem, ad vos revertetur . Pax quae ab ore praedicatoris affertur, aut requescit in domo, si in ea fuerit filius pacis, aut ad eumdem praedicatorem revertitur, quia aut erit quisque praedestinatus ad vitam, et coeleste verbum sequitur, quod audit; aut si nullus audire voluerit, ipse praedicator sine fructu non erit, quia ad eum pax revertitur, quoniam ei a Domino pro labore sui operis recompensatur. Ecce autem qui peram et sacculum portari prohibuit, sumptus et alimenta ex eadem praedicatione concedit. Nam sequitur: In eadem autem domo manete, edentes et bibentes quae apud illos sunt. Dignus est enim
Abbreviated transcription (Latin):
redicationis ꝑagere debeat ostẽ-¬
tr. Que siquis uerba etiam per
guram uelit intelligi: in sacctilo
duma clausa est. Pecunia uero
ua est: sapientia occulta. Qui
tr sapientiȩ uerbum habet. sed
iragire prox uno negligit: quasi
dam in sacculo ligatam tenet.
lm per caltiamenta: nisi mor
oꝑtim exempla signantur
rigo offitium predicationis
t. dignum non est ut onus se-¬
tum negotioꝵ portet: ne dum
escolla deprumit. ad predi¬
canda celestia non assurgat. Nec
debet stultoꝵ oꝑum exempla cons-¬
picere: ne su̾a oꝑa quasi ex mortu¬
is pellibus credat muniri. Sunt ui¬
etenim multi qui prauitatem suã
ex aliens prauitatibus tuentur:
quia enim alios talia fecisse o ifi¬
derant. se hȩc facere licenter u¬
tant. Hi quid aliud faciunt: usi
pedes suos ex mortuoꝵ anima ũ
munire pellibus conantur: Om¬
nis uero qui salutat in uia ex oc¬
casione saltitat itineris: non ex
studio optande eiusdem salutis.

Expanded text:
praedicationis pergere debeat ostendpraedicationis pergere debeat ostendatur. Quae si quis verba etiam per allegoriam velit intelligi, in sacculo pecunia clausa est; pecunia vero clausa est sapientia occulta. Qui igitur sapientiae verbum habet, sed hoc erogare proximo negligit, quasi pecuniam in sacculo ligatam tenet. loco per calceamenta, nisi mortuorum operum exempla signantur? Qui ergo officium praedicationis suscipit, dignum non est ut onus saecularium negotiorum portet, ne dum hoc ejus colla deprimit, ad praedicanda coelestia non assurgat. Nec debet stultorum operum exempla conspicere, ne sua opera quasi ex mortuis pellibus credat munire. Sunt etenim multi qui pravitatem suam ex alienis pravitatibus tuentur. Quia enim alios talia fecisse considerant, se haec facere licenter putant. Hi quid aliud faciunt, nisi pedes suos ex mortuorum animalium munire pellibus conantur? Omnis vero qui salutat in via, ex occasione salutat itineris, non ex studio optandae ejusdem salutis.
Abbreviated transcription (Latin):
nobis est: quia ficut agni iter
pos mittimur. & sensum seriu
innocentiȩ. morsum malitiȩ n
beamus. Qui enim loctum pribͥ¬
tionis suscipit. mala inferre u¬
debet sed tolerare: ut ex ipsis
mansuetudme iram secuentiu
ipse afflictionibus uulneratuss
Quem et si quando teltis reti¬
nis exigit. ut erga subiectos sete
furor ipse de amore sit non de
tate diligat quos foris quasi n¬
quendo castigat. Quod tumncss
anorem priuatum nescit. cum nul¬
li que mundi sunt appetit: cum ter¬
taocupiditatis oneribus. nequaꝗͣ
pcitis colla subponit. Uude et stib¬
ltir:. Nolite portare sacculum neq
cam. neq caltiamenta: & neminẽ
mam salutaueritis. Predicatori .u.¬
tatanta debet in deo esse fidutia.
tpresentis uite sumptus quamuis
uprouideat tamen sibi hos non
sse certissime sciat: ne dum mens
saccupatur ad temporalia. muniꝰ
ys prouideat eterna. Cui etiam
tum neminem salutare concedi-¬
t: ut sub quanta festinatione

Expanded text:
os . Igitur sicut agni inter lupos mittimur, ut sensum servantes innocentiae, morsum malitiae non habeamus. Qui enim locum praedicationis suscipit, mala inferre debet, sed tolerare, ut ex ipsa sua mansuetudine iram saevientium ipse afflictionibus vulneratus Quem et si quando zelus rectitudinis exigit ut erga subjectos saeviat, furor ipse de amore sit, non depietate diligat, quos foris quasi insequendo castigat. Quod tunc amorem privatum nescit, cum nulla quae mundi sunt appetit, cum terrenae cupiditatis oneribus nequaquam mentis colla supponit. 5. Unde et subditur: Nolite portare sacculum, neque peram, neque calceamenta, et neminem per viam salutaveritis. Praedicatori etenim tanta debet in Deo esse fiducia, ut praesentis vitae sumptus quamvis non provideat, tamen sibi hos non deesse certissime sciat, ne dum mens ejus occupatur ad temporalia, minus aliis provideat aeterna. Cui etiam per viam neminem salutare conceditur, ut sub quanta festinatione iter
Abbreviated transcription (Latin):
scandilum facere poterant ampu-¬
tandas. Austeritatem itaq senten¬
tiȩ subiecto precepto temperat dicẽs:
udece ne contempnatis tinum ex pu-¬
sillis istis. Sic inquit precipio setieri¬
tatem: ut commixti clementiã
doceam. Quantum in uobis est noli-¬
te contempnere: sed per ur̃am salti¬
tem etiam illorum querite sanita-¬
cem. Sin autem perseuerantes in
peccatis uideritis & uitiis seruientes:
melius est solos saluos fieri quam
perire cum pluribus. Qmia angli
eorum in celis uident faciem patͥs¬
tas animarum: ut unaqueq ha-¬
beat ab ortu natuntatis in custodia
siri angelum delegatum. Unde legi¬
mus in apokalipsĩ iohantus. anglõ
ephesi & anglo tyatire. & angelo
phyladelphyȩ. & angłis quatuor re-¬
liiquarum eccłarum: scribe hec.¬
Apłs quoq precipit uelari capita
feminarum in eccliis: propt̾ angłos.¬

Expanded text:
scandalum facere poterant, ampuscandalum facere poterant, amputandas: austeritatem itaque sententiae, subjecto praecepto temperat, dicens: Videte ne contemnatis unum ex pusillis istis. Sic, inquit, praecipio severitatem, ut, commisceri clementiam doceam. Quantum in vobis est, nolite contemnere, sed per vestram salutem etiam illorum quaerite sanitatem. Sin autem perseverantes in peccatis videritis, et vitiis servientes, melius est vos solos salvos fieri, quam perire cum pluribus. Quia angeli eorum in coelis vident semptas animarum, ut unaquaeque habeat ab ortu nativitatis in custodiam sui angelum delegatum. Unde legimus in Apocalypsi Joannis: Angelo 140 Ephesi, Thyatirae, et angelo Philadelphiae, et angelis quatuor reliquarum EccApostolus quoque praecepit velari capita feminarum in Ecclesiis propter angelos
Abbreviated transcription (Latin):
est quidem uenire scandala: ut taũ
ei est homini. qri quod necesse e ⁊
in mundo fiat. uitio stio facit ut ꝑł̃
fiat. Igitur omnis truncatur astiꝰ
& unuersa ꝓpinquitas amputatnt.
ne per occasionem pietatis untisqttss
credentium scandalis pateat. Si mͥ
ita est: quis tibi coniunctus ut nil
pes. ocultis. & est utilis atq solleta.
& acitus ad ꝑspiciendum. standalũ
atem tibi facit. & ꝓpter dissonantiã
ioeum te pertrahitꝰ in gehennam:
facere cognatos. & necessarios causã
habeas ruinarum. Itaq non frater.
non tixor. non filiĩ non amici. non om¬
nis afectus qui nos excludere potest
a regio celoꝵ: amori dm̃i p̃ponatur.
Nouit unusquisq credentium qͥd
sti noceat. uel in quo sollicitetur am¬
mus: ac sepe temptetur. Melius est
antam solitariam ducere: quam ob
utȩ presentis necessaria eternam
tutam perdere. Nidete ne contemp¬
in celis. Supra dixerat per
manum & pedem. & oculum om̃s
ꝓpinquitates & necessitudines quȩ

Expanded text:
est quidem venire scandala: Vae tamen ei est homini, qui quod necesse est ut fiat in mundo, vitio suo facit, ut per se fiat. Igitur omnis truncatur affectus, et universa propinquitas amputatur, ne per occasionem pietatis unusquisque credentium scandalis pateat. Si, inquit, ita est quis tibi conjunctus, ut manus, pes, oculus, et est utilis atque sollicitus, et acutus ad perspiciendum: scandalum autem tibi facit, et propter dissonantiam morum te pertrahit in gehennam: facere cognatos et necessarios, causam habeas ruinarum. Itaque non frater, non uxor, non filii, non amici, non omnis affectus qui nos excludere potest a regno coelorum, amori Domini praeponatur. Novit unusquisque credentium, quid sibi noceat, vel in quo sollicitetur animus, ac saepe tentetur. Melius est vitam solitariam ducere, quam ob vitae praesentis necessaria, aeternam vitam perdere. Videte ne contemperierat. Supra dixerat per manum, et pedem, et oculum, omnes propinquitates et necessitudines, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tem & innocentiam: in eo xp̃c sus
cipitur. Et prudenter ne cum
delatum fuerit apłis. sẽ putent
honoratos: adiecit non illos sui me
dos. Qui autem scandalitauerit
qui scandalitatur: parutilus est.
Maiores enim scandala non recipi¬
unt. Expedit ei ut suspendatur
mola asmaria in collo eits: & de¬
mergatur in pronfundum maris.
Quamꝗͣ generalis hec possit esse
sententia aduersum onnes qui
aliquem scandalirant. tamen iur¬
ta consequentia sermonis etiam̃
contra aplõs dictum intelligi po¬
dest: qui interrogando quis ma¬
ioe esset in regno celoꝵ. uidebant᷑
inter se dignitate contendere.
Et si in hoc uitio ꝑmansissent.
poterant eos ad fidem uocabant
ꝑ suum scandalum ꝑdere: dum
aplõs uiderent inter sẽ de hono¬
re pugnare. Quotd autem dyxit.
expedit ei ut suspendatur moli &¬
naria in collo euis: scdm ritum psi.¬
minum ista apud ueteres iucdespe¬
na fuerit. ut in profundum ligai
saxo demergerentur. Expedt ao

Expanded text:
tem et innocentiam, in eo Christus tem et innocentiam, in eo Christus suscipitur. Et prudenter, ne cum delatum fuerit apostolis, se putent honoratos, adjecit, non illos sui  Ados. Qui autem scandalizaverit qui scandalizatur, parvulus est: majores enim scandala non recipiunt. Expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris. Quamquam haec generalis possit esse sententia adversus omnes qui aliquem scandalizant, tamen juxta consequentiam sermonis etiam contra apostolos dictum intelligi potest, qui interrogando, quis major esset in regno coelorum, videbantur inter se de dignitate contendere, et si in hoc vitio permansissent, poterant eos quos ad fidem vocabant, per suum scandalum perdere, dum apostolos viderent inter se de honore pugnare. Quod autem dixit: Expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, secundum ritum prominum ista apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundum ligato saxo demergerentur. Expedit autem
Abbreviated transcription (Latin):
bus discipuloꝵ. ut suꝑbiam humilita-¬
conuersi fueritis & effitiamim sicut
parttuli: non intrabitis in regnum ce-¬
lorum. Non precipitur aplis ut
etatem habeant paruulorum. sed in-
nocentiam. & quod illi per ainos
possident. hi possideant ꝑ industriã:
ut malitia non sapientia paruuli sint.
Qui camq ergo humiliauerit sẽ
sicut paruulus iste: hic maice est in
regno celorum. Sicut iste parutilus
ctuis uobis exemplum tribuo non
perseuerat in iracandia. non lesus
meminit. non uidens pulchram mu¬
sierem delectatur: non aliud cogitat
& aliud loquitur: sic & uos nisita¬
lem habueritis innocentiam & am¬
camq humiliauert  scͥut pariu¬
lus iste: hic est maioe ini regno celorũ.
Qui mmitatus mẽ faerit & se in
exemplum mei humiliauerit.ut tan¬
tum se deitiat. quantum ego deitior
in regnum celorum. Et qui susce pe¬
rit unum paruulum talem in no-¬
mine meo: me suscipit. Qui talis
fuerit ut. xp̃i imitetur humilita¬

Expanded text:
bus discipulorum, ut superbiam humilitabus discipulorum, ut superbiam humilitaconversi fueritis et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum. Non praecipitur apostolis, ut aetatem habeant parvulorum, sed ut innocentiam, et quod illi per annos possident, hi possideant per industriam: ut malitia, non sapientia parvuli sint. Quicumque ergo humiliaverit se sicut parvulus iste, hic est major in regno coelorum. Sicut iste parvulus, cujus vobis exemplum tribuo, non perseverat in iracundia, non laesus meminit, non videns pulchram mulierem delectatur, non aliud cogitat, et aliud loquitur; sic et vos nisi talem habueritis innocentiam, et anumiliaverit se sicut parvulus iste, hic est major in regno coelorum. Qui imitatus fuerit me, et se in exemplum mei humiliaverit, ut tantum se dejiciat, quantum ego dejeci in regnum coelorum . Et qui susceperit unum parvulum talem in nomine meo, me suscipit. Qui talis fuerit, ut Christi imitetur humilita
Abbreviated transcription (Latin):
singulorum dm̃i dictoꝵ
atq factoꝵ.
Post intientum sta¬
tertm post tri.buta reddita: qͥd
sibi uilt repentina apostolorum int̾¬
ngto: In illa hora: accessertnt ad¬
iu discipuli dicentes. Qins putas ma-¬
ir et iregnõ celorum: Quia audie.¬
rant plo pẽt̾ro & dño idem tributum
tulditum. ex ͨͤ qualitate preciĩ arbitra¬
ti sunt. omnibris apłis petrum esse
prdatum. qtti in redditione tributi do-¬
nino fuerat comꝑattis. ideo interro¬
guit quis maior sit in regno celortim.
lhtasq iħĩ cogitationes eortum oo
cansas erroris intelligens: uult deside¬
bium glẽ humilitatis contentione
linare. Et aduocans iħc pariilum:
statuit eum in medio eoꝵ. Uel simplici
ter quemlibet partitilum. ut etatem
quereret & sumlitudinem innocen-¬
tiȩ demonstraret: uel certe parutilũ
statuit in medio eorum seipsum qui
non mysuistrari uenerat sed mynistra¬
re. ut eis humilitatis tribueret exem¬
plum. Alii paruulum interpretant᷑
spm sanctum: qtiem postierit in cordi¬

Expanded text:
singulorum Domini dictorum atque factorum. Post inventum staterem, post tributa reddita, quid sibi vult repentina apostolorum interrogatio? In illa hora accesserunt d Jesum dicentes, Quis putas major est in regno coelorum? Quia viderant pro Petro et Domino idem tributum redditum, ex aequalitate pretii, arbitrati sunt Petrum omnibus apostolis esse praelatum, qui in redditione tributi Domino fuerat comparatus, ideo interrogant, quis major sit in regno coelorum? Vidensque Jesus cogitationes eorum, et causas erroris intelligens, vult desiderium gloriae, humilitatis contentione sanare. Et advocans Jesus parvulum, statuit eumter quemlibet parvulum, ut aetatem quaereret et similitudinem innocentiae demonstraret, vel certe parvulum statuit in medio illorum seipsum, qui non ministrari venerat, sed ministrare, ut eis humilitatis tribueret exemplum. Alii parvulum interpretantur Spiritum sanctum, quem posuerit in cordi
Abbreviated transcription (Latin):
tis cecitate susfusus. nultum an¬
mi erigere ad deum. coedis ocalos
leuare non possit ad celitm: Sed
qm̃ molam asinariam saxiu esse
constat: uideamus si & paganorũ
talis mola. Talis est plane. Saxea
enim nola est paganortim iuppiter.
herculesq lapideus: circa quos cȩcis
oculis frequenti errore circtieunt.
Cecos inquam dixerim eortim oculos:
qui putant se uidere quod non ui¬
dent̾. Aspicientes enim saxum :¬
deum se uidere confidunt. Atta-¬
men qui molam uoluit. consum¬
mandi aliquando finem oꝑis ha-¬
bet: exuendi spem gerit laboris.
Cui uero mola asinaria ad collũ
fuspenditur: portat lapidem. qui
portare debuerat itigum dñi. Asi-¬
nus ergo ad molam. cecus ad lapi-¬
dem. gentilis ad saxtim: qui adorat
eum quem non uidet. nec agnoscit.
Deus enim non in manufactis habi¬
tat: nec in metallo aut saxo cognos¬
citur. Hic ergo gentilis popls̃ cum
persecutionen xp̃iano intulerit
hac pena plectetur: ut cum sua sa-¬

Expanded text:
tis caecitate subfusus vultum anitis caecitate subfusus vultum animi erigere ad Deum, cordis oculos levare non possit ad coelum. Sed quoniam mola asinaria saxum esse constat; videamus si et paganorum talis est mola. Talis est plane; saxea enim mola est paganorum Jupiter, Herculesque lapideus, circa quos caecis oculis frequenti errore circumeunt. Caecos, inquam, dixerim eorum oculos qui putant se videre quod non vident; aspicientes enim saxum Deum se videre confidunt. Attamen qui molam volvit, consummandi aliquando finem operis habet, exeundi spem gerit laboris: cui vera mola asinaria ad collum suspenditur, portat lapidem, qui portare debuerat jugum Christi. Asinus ergo ad molam, caecus ad lapidem, gentilis ad saxum, qui adorat eum quem non videt nec agnoscit. Deus enim non in manufactis habitat, nec in metallo aut saxo cognoscitur. Hic ergo gentilis populus cum persecutionem Christiano intulerit, hac poena plectitur, ut cum sua sa
Abbreviated transcription (Latin):
gosi uel laiciͤ Qnisq igitur his
ireuereus aut contameliosus extite¬
rit: hac beltuna pena plectetur. ut
informi saxo religato illi ad collum
precipitetur in mare. S uideamntis
cur scancdalizantibus xp̃ianos ista pe¬
na decreta sit: aut quid sibi uelit
ipsa sententia. Puto eium illam:
aliquod mysterium continere.
Quasi uero non sufficeret in mare
honum demergendo saxum quale-¬
cumq non magnum aut enorme. s
mole afinariȩ lapis ei religetur ad
collum: ut cum perituro homine
pereat res usi necessaria. S puto
hoc magis esse. quod in scripturis
asini figura popls̃ gentiluun nun-¬
ctipatur: qui clausis oculis cirta ig¬
norantiȩ molam erroris sui gyro
pertrahitur. & sine ulla cursus di-¬
rectione uestigiis in sẽ sepe rede¬
untibus inuitus usui laborat alieno.
Nonne eni tibi uidetur molam
ui̾. re uersatur. naturȩ quidem uncu¬
lis alligatus ut uerbum aci moliẽ
deum celi querat. s operte men¬

Expanded text:
giosi, vel laici? Quisquis igitur his giosi, vel laici? Quisquis igitur his irreverens, aut contumeliosus exstiterit, hac belluina poena plectetur, ut informi saxo relegato illi ad collum praecipitetur in mare. Sed videamus cur scandalizantibus Christianos ista poena decreta sit, aut quid sibi velit ipsa sententia; puto enim aliquod mysterium continere: quasi vero non sufficeret in mare homini demergendo saxum qualecumque non magnum aut enorme, sed molae asinariae lapis ei relegetur ad collum, ut cum perituro homine pereat res usui necessaria. Sed puto hoc magis esse, quod in Scripturis asini figura populus gentilium nuncupatur, qui clausis oculis circa ignorantiae molam erroris sui gyro pertrahitur, et sine ulla cursus directione vestigiis in se saepe redeuntibus invitus usui laborat alieno. Nonne enim tibi videtur molam re versatur? naturae quidem vinculis alligatus, ut verbum Dei molat, Dominum coeli quaerat, sed opertae men
Abbreviated transcription (Latin):
substantia: uestiti uidentur esse. quod
sancti funt. Sic igitur & adam custo¬
diens honestatis angelicȩ dignitatem:
erat quidem nudus mundans uestibꝰ
sed imortalitatis erat splendore ues-
li eiusturpe aliquid cogitabat. Erat
apud honestas mentes: nuditas ipsa
uestita. Sicut enim apud nequam
hmines turpis. cogitatio a concui¬
piscentia uestibus non arcetur. ita
apred sanctos uiros honesta simplict¬
tas ad concupiscendum nuditate ñ
trahitur: sed ficut uitiosis ad cor-¬
ruptelam mida sunt omnia. ita re-¬
ligosis ad castimoniam oꝑta sunt
umuersa. Quod autem ait euange¬
lica lotio. qui scandaliranerit tnium
de pusllis istis qui in me credunt.
expedt ei ut suspendatur mola asi¬
niru in collo eius. & mergatur in pro-¬
fundum maris: pusillos hic non ȩtatȩ
pueros. sed malitia paruulos dicit.
sicut apłs ait. Malitia paruuli esto¬
te: ut sensibtis perfecti sitis. Qui st̃
istrnsi clerici idonei. & monachi reli¬

Expanded text:
substantia, vestiti videntur esse, quod substantia, vestiti videntur esse, quod sancti sunt. Sic igitur et Adam custodiens honestatis angelicae dignitatem, erat quidem nudus mundanis vestibus, sed immortalitatis erat splendore vesti oculi; non cor ejus turpe aliquid cogitabat; erat apud honestas mentes nuditas ipsa vestita. Sicut enim apud nequam homines turpis cogitatio a concupiscentia vestibus non arcetur, ita apud sanctos viros honesta simplicitas ad concupiscendum nuditate non trahitur; sed sicut vitiosis ad corruptelam nuda sunt omnia, ita religiosis ad castimoniam operata sunt universa. Quid autem ait evangelica lectio? Qui scandalizaverit unum de pusillis 287 istis, qui in me credunt: expedit ei, ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et mergatur in profundum maris . Pusillos hic non aetate pueros, sed malitia parvulos dicit; sicut Apostolus ait: Malitia parvuli estote, ut sensibus perfecti sitis . Qui sunt isti nisi clerici ido nei, monachi reli
Abbreviated transcription (Latin):
ut nudi quoq & expediti ad celiu.¬
nuam ꝓperemus. Quam autem i a¬
gruum & abfurdum est. ut quemin¬
dtim mater genuit midum suscept
ȩcclã: diues intrare uelit in celum.
Propterea adolescenti illi diuti n
euangelio a saluatore dicitur. qui st¬
fectus esse. uende omnia tua & cda
pauꝑibi. Usq adeo enim nuda uitꝰ
apta celo est: ut quamnus iustus
quamuis sanctus. aurum uel dinr¬
tias possidens. non possit esse perst¬
tus. Talem enim uoluit adolesctã
illum dñs ad paradystm redirt:
qualis adam fuerat de paradis fubl¬
mitate deiecitis. Hudus enim adĩ
incola parachysi fuuit. Deniq post pe¬
catum nuditatem stiam pretdens:
folio puidenda contexit. Prius cam
quam peccaret honestatis erat cob
uestitus: atq ideo nuditatem iho¬
nestam non natura institait. sed abi
reatis inuenit. Nam &c sancti angeli
i fplendidissimo habitu constituti: nũ¬
quuid tuncis oꝑiuntur & palliis: S
cum sit in illis natiuitatis suȩ nuda

Expanded text:
et nudi quoque, et expediti ad coeli jet nudi quoque, et expediti ad coeli januam properamus. Quam autem incongruum et absurdum est ut, quem nudum mater genuit, nudum suscipit Ecclesia, dives intrare velit in coelum? propterea adolescenti illi diviti in Evangelio a Salvatore dicitur: Si vfectus esse, vende omnia tua, et da pauperibus. Usque adeo enim nuda virtus apta coelo est, ut, quamvis justus, quamvis sanctus, aurum vel divitias possidens, non possit esse perfectus. Talem enim voluit adolescentem illum Dominus ad paradisum redire, qualis Adam fuerat de paradisi sublimitate dejectus; nudus enim Adam incola paradisi fuit: denique post peccatum nuditatem suam pervidens, folio puden la contexit. Prius enim quam peccaret honestatis erat colore vestitus; atque ideo nuditatem inhonestam non natura instituit, sed delicti reatus invenit. Nam et sancti angeli in splendidissimo habitu constituti, nunquid tunicis operiuntur et palliis? Sed cum sit in illis nativitatis suae nuda
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ergo fuerit pacientior ad inui¬
riam: potentier constitiletur. iil
regno. Non enu ad imꝑium celꝙꝵ
peruenitur suꝑbia. diuitiis. pre-¬
fectura. sed humilitate. pauperiȩ.
lenitate. Arta enim & angusta ẽ:
quȩ duicit ad regnum. Qutisquis gͦ
honoribus inflatus fuerit. et auri
thesauris dilatatus. tanꝗͣ ontstum
&o impeditum animal: per angustũ
regni iter transire non poterit. Si¬
mul etiam ut se estimat ꝑuenisse:
sartinam eius exigua porta non ca-¬
piens. reꝑcussa limine retroesum
redire cogetur. Tam enim angusta
est diuiti porta celestis: quam est
camelo acus foramen exiguum. Un-¬
de ait dominus. facilius est came¬
lum per foramen acus transire:
quam diuitem intrare in regiuimi
celorum. Sicut enum camelum andos
tortuosum atq deforme erigna caut¬
na preterire non patitur: ita socho¬
tem. auarum. atq mendacem. arti
celi iantia mimme intrare ꝑmitde
Nam ideo nudi in hoc scło nascinte

Expanded text:
Qui ergo fuerit patientior ad injuQui ergo fuerit patientior ad injuriam, potentior constituetur in regno; non enim ad imperium coelorum pervenitur superbia, divitiis, praefectura, sed humilitate, pauperie, lenitate. Arcta enim et angusta est via quae ducit ad regnum . Quisquis ergo honoribus inflatus fuerit, et auri thesauris dilatatus, tanquam onustum et impeditum animal, per angustum regni iter transire non poterit; simul etiam ut se existimat pervenisse, sarcinam ejus exigua porta non capiens, repercusso limine, retrorsum abire cogetur; tam enim angusta est diviti porta coelestis, quam est camelo acus foramen exiguum; unde ait 286 Dominus: Facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum coelorum . Sicut enim camelum, animal tortuosum atque deforme, exigua caverna praeterire non patitur; ita et divitem avarum atque mendacem arcta coeli janua minime intrare permittit. Nam ideo nudi in saeculo nascimur,
Abbreviated transcription (Latin):
i diligenter audistis
euangelicam lectio¬
nem intelligere po-¬
testis. quia mynis¬
tris ac sacerdotibus dei. reuerentia
debeatur: uel quia ipsos clericos
intucem humilitate se opoeteat
p̃tienire. Ait enim dominus per-¬
cunctantibus discipłis. quis eoꝵ
in regno celorum maior esset futu.¬
rus: statuto coram omnibus pue-¬
rulo. Quicumq huniliauerit sẽ
sicut puer iste: hic maice erit in
regno celoetim. Unde intelligimus
quod humilitate peruenitur ad
regnum: fimplicitate penetrat᷑
ai celtim. Quisquis ergo cupit
diunitatis tenere fastigia: humilita¬
tis ima sectetur. Quicumq uult
fratrem p̃uenire regnando. pritis
illum p̃ueniat obseqtiendo: ficut
ait apls. Honore inuicem preuenien-¬
tes. Uincat eum officiis: ut possit
uincere sanctitate. Si enim te non
lesit fratris obsequium: meretur ut
diligas. Quod si forsitan lesit: ma-¬
gis obsequium meretur ut uincas.
Hȩc enim nr̃e xp̃ianitatis summa
est: ut amantibus inciffittidinem.
ledentibus patientiam rependamꝰ.

Expanded text:
i diligenter audistis evangelicam lectionem, intelligere potestis quae ministris ac sacerdotibus Dei reverentia debeatur, vel quia ipsos clericos invicem humilitatis sedulitate se oporteat praevenire. Ait Dominus percunctantibus discipulis quis eorum in regno coelorum major esset futurus, statuto coram omnibus puerulo: Quicunque humiliaverit se sicut puer iste, hic major erit in regno coelorum ; unde intelligimus quod humilitate pervenitur ad regnum, simplicitate penetratur ad coelum. Quisquis ergo cupit Divinitatis tenere fastigia, humilitatis ima sectetur; quicunque vult fratrem praevenire regnando, prius illum praeveniat obsequendo, sicut ait Apostolus: Honore invicem praevenientes , vincat eum officiis, ut possit vincere sanctitate. Si enim te non laesit frater, obsequium meretur, ut diligas: quod si forsitan laesit, magis officium meretur, ut vincas. Haec enim nostrae Christianitatis summa est ut amantibus vicissitudinem, laedentibus patientiam rependamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ueniant scandala. Uerumtaneu
ue homini illi: per quem seandalin
uenit. Non qtio necesse sit teniti
cesse sit in isto mundo fieri scandili
unusquisq suo uitiꝯ scancdalis patc
Simulq per generalem sententie
percutitur itidas: qui proditioni

Expanded text:
veniant scandala; verumtamen vae homini per quem scandalum venit. Non quo necesse sit venire m necesse sit in isto mundo fieri scandala, unusquisque suo vitio scandalis patet; simulque per generalem sententiam percutitur Judas, qui proditioni