comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scire nullus putabat. subitũ eloquentiȩ
flum̃ ostendet. Sic pater ille dm̃ faciat.
sic magnus iħc. Incipiat conferre manũ.
Quãuis liberauerit accusationis suȩ hastas
& totis aduersum nos intorserit uirib
credimus in dñm saluatorẽ. quod scuto
circu̾dabit nos ueritas eius. et cum psal¬
mista cantare poterimus. Sagitȩ par-¬
uuloꝵ. factȩ sunt plage eoꝵ. &. si constite¬
rint adu̾sum me castra. non timebit cor
mei. Si steterit adu̾sum p̾liũ. in hoc ego

Expanded text:
scire nullus putabat, subitum eloquentiae scire nullus putabat, subitum eloquentiae flumen ostendet. Sic pater ille Deum faciat: sic magnus Iesus . Incipiat conferre manum. Quamvis libraverit accusationis suae hastas, et totis adversum nos viribus intorserit, credimus in Dominum Salvatorem, quod scuto circumdabit nos veritas ejus; et cum Psalmista cantare poterimus: Sagittae parvulorum factae sunt plagae eorum . Et, Si constiterint adversum me castra, non timebit cor meum.
Abbreviated transcription (Latin):
respondere conabor. Neq enim magnoꝑe
formidandi sunt. quos metuit. auctor
suus prodere: & tantũ confederatis legen¬
dos ẽẽ decreuit. Tunc aut agnoscam cri-¬
mina aut diluã. aut in accusatorẽ quȩ
obiecta sunt retorquebo: & ostendam
quod hucusq silentium. modestiȩ fuerit.
tũ lectoris iudiciũ. purgatũ esse me uolui.
& grauissimũ int̾ amicos crimͣ refellere.
ne prior lesisse uidear: qui et uulneratus
nequaꝗͣ contra ꝑsecutorẽ tela direxi. sed
meo tantũ uulneri ad moui manũ. Quẽ
obsecro ut absq preiuidicio ꝑsonarum
culpã in eum referat qui lacessiuit : nec
lesisse contentus. quasi adu̾sus elinguem
semꝑq taciturũ. tres elucubrauit libros
& antiee ceic marcionis. de mes opusculis
fabricatus est. Gestit animus. & illius
repente doctrinã. & meã insꝑatã uecordiã
cognoscere. Fortasse breui tempore didicit.
quod docere nos debeat: &. quod illum

Expanded text:
respondere conabor. Neque enim magnopere respondere conabor. Neque enim magnopere formidandi sunt, quos metuit auctor suus prodere, et tantum confederatis legendos esse decrevit. Tunc aut agnoscam crimina, aut diluam, aut in accusatorem quae sunt objecta retorquebo: et ostendam quod hucusque silentium modestiae fuerit, tum lectoris judicium purgatum me esse volui, et gravissimum inter amicos crimen refellere, ne prior laesisse videat, qui et vulneratus nequaquam contra persecutorem tela direxi; sed meo tantum vulneri admovi manum. Quem obsecro, ut absque praejudicio personarum, culpam in eum referat, qui lacessivit. Nec laesisse contentus, quasi adversus elinguem semperque taciturum, tres elucubravit libros, et ἀντιθέσεις Marcionis de meis opusculis fabricatus est. Gestit animus, et illius repente doctrinam, et meam insperatam vecordiam 462 cognoscere. Fortasse brevi tempore didicit, quod nos docere debeat; et quod illum
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. ꝑ angulos consectatur. Misi forte eadem
simplicitate qua amicũ nescius accusauit.
illos ignorasse se iuret. & quis ei crederet
uiro eruditissimo. & qui tantam habeat
scientiam scriptorũ ueterũ et marime gre¬
coꝵ. ut dum peregrina sectatur. pene sua
amiserit: ut recentis memoriȩ uiros et lati.¬
nos nesciat: Ex quo apparet non tã me
ab eo laudatũ quã illos non accusatos: ut
siue ille laus est ut stultis ꝑsuadere conat᷑
siue accusatio ut ego ex uulneris mei do¬
lore sentio. nec in laude haberẽ equaliũͣ
& hortamini ut respondeam criminanti:
ne si tacuerim. uidear crimͣ agnoscere.
Ad quas respondi fateor: & quamuis lesus.
sic amiciciȩ uira seruaui. ut me sine accu¬
santis accusatione defenderem. & quod unꝰ
rome amicus obiecerat. amultis in toto
orbe inimicis dicerem. iactitatũ : ut non
uiderer homini s criminib respondere
Aliud est si pro iure amiciciȩ accusatus

Expanded text:
nem per angulos consectatur. Nisi forte eadem nem per angulos consectatur. Nisi forte eadem simplicitate, qua amicum nescius accusavit, illos ignorasse se juret. Et quis ei credet viro eruditissimo, et qui tantam habeat scientiam Scriptorum veterum, maxime Graecorum, ut dum peregrina sectatur, pene sua amiserit: quod recentissimae memoriae viros et Latinos nesciat? Ex quo apparet non tam me ab eo laudatum, quam illos non accusatos: ut sive laus illa est ut stultis persuadere conatur sive accusatio, ut ego ex vulneris mei dolore sentio, nec in laude haberem aequalium et hortamini 460 ut respondeam criminanti; ne si tacuerim, videar crimen agnoscere. Ad quas respondi, fateor: et quamvis laesus, sic amiciti e jura servavi, ut me sine accusantis accusatione defenderem: et quod unus Romae amicus objecerat, a multis in toto orbe inimicis dicerem jactitatum, ut non viderer homini, sed criminibus respondere. Aliud est, si pro jure amicitiae accusatus
Abbreviated transcription (Latin):
laudauerat: & obiciens mͥ intnͣslatione
origenis nefaria dogmata. de quo in p̃fa-¬
tumcula laudationis suȩ dixerat. sequar
regulã p̾cessoꝵ. et eis precipue uiri cuiꝰ
suꝑius fecimꝰ mentionẽ : qui cum ultra
septuaginta libellos origenis. quos home¬
liaticosꝰ appellauit. aliqͦuantos etiã de
thomis in apłm scriptis tͣnstulisset in la¬
tinũ. in quib cũ aliquanta offendicula
inueniant᷑ in greco. ita elimauit omĩa.
int᷑pretando. atq purgauit. ut nichil
Si auctoritat᷑ suo oꝑi prestruebat. uolens
quos sequerit ostendere: Habuit in ꝓmptu
hilarium confessorem. qui quadraginta
ferme milia uersuũ origenis in psalmos.¬
& iob tͣnstulit: habuit ambrosiũ. cuiꝰ om̃s
pene libri. huus sermonib pleni sunt. &
martyrem uictorinũ. qui simplicitatẽ suã
in eo probat. dũ nulli molit᷑ insidias. De
his omnib tacet. &. quasi columnis eccłiȩ
p̃termissis. me solum pulicẽ & nichili homi¬

Expanded text:
laudaverat, et objiciens mihi in translatione laudaverat, et objiciens mihi in translatione Origenis nefaria dogmata, de quo in Praefatiuncula laudationis suae dixerat: « Sequar regulam praecessorum, et ejus praecipue viri, cujus superius fecimus mentionem: qui cum ultra septuaginta libellos Origenis, quos Homileticos appellauit, aliquantos etiam de tomis in apostolum scriptis transtulisset in Latinum, in quibus cum aliquanta offendicula inueniantur in Graeco, ita elimauit omnia interpretando atque purgauit, ut nihilSi auctoritatem suo operi praestruebat, volens quos sequeretur ostendere, habuit in promptu Hilarium Confessorem, qui quadraginta ferme millia versuum Origenis in Job et Psalmos transtulit. Habuit Ambrosium, cujus pene omnes libri hujus sermonibus pleni sunt: et Martyrem Victorinum, qui simplicitatem suam in eo probat, dum nulli molitur insidias. De his omnibus tacet, et quasi columnis Ecclesiae praetermissis, me solum pulicem et nihili homi
Abbreviated transcription (Latin):
tacere debui:ꝙ lutatam ab eo faciem. atq
ut ita dicam. heretico fetore conspersam. ne
simplici quidem aqua diluerem: ne ille
mͥ fecisse putaret᷑ iniuriam. Hȩc uox nec
hominis est. nec ad hominẽ: aꝑte anucũ
petere .&. crimina eius sub ꝑsona laudato¬
ris exponere: & illi ne hoc quidẽ liberum
derelinquiꝰ. ut se catholicũ probet. et
laudationẽ heretici quȩ illi obicitur. non
de assensu hereseos. sed de ingenii extitisse
admiratione respondeat. Pacuerat ei . siue
ut ipse uult uideri. compulsus erat. in
latinã linguã uertere. quod nolebat.
Quid necesse fuit me latentẽ. & tantis
maris atq terrarũ diuisũ spaciis inserere
questioni. opponere inuidiȩ plurimorũ:
ut plus michi laudando noceret. quã sibi
ꝓdesset exemplo: Nunc quoq qr rennui
laudatorẽ.&. uerso stilo. docui me ñ esse
quod m̃s adu̾saruis p̾dicauit: dicitur
furere. & tres contra me libros uenustate
attica texuisse. eadem accusans quȩ ante

Expanded text:
tacere debui, et dum lutatam habeo faciem, atque ut ita dicam haeretico fetore conspersam, ne simplici quidem aqua diluere, ne ille mihi fecisse putaretur injuriam. Haec vox nec hominis est, nec ad hominem, aperte amicum petere, et crimina ejus sub persona laudatoris exponere: et illi ne hoc quidem liberum derelinqui, ut se catholicum probet, et laudationem haeretici, quae illi objicitur, non de assensu haereseos, sed de ingenii exstitisse admiratione respondeat. Placuerat ei, sive ut ipse vult videri, compulsus erat in Latinam linguam vertere, quod nolebat. Quid necesse fuit me latentem, et tantis maris atque terrarum divisum spatiis inserere quaestioni? opponere invidiae plurimorum, ut plus mihi laudando noceret, quam sibi prodesset exemplo? Nunc quoque quia renui laudatorem, et verso stylo docui me non esse, quod meus necessarius praedicavit, dicitur furere, et tres contra me libros venustate Attica texuisse: eadem accusans, quae ante
Abbreviated transcription (Latin):
hereticũ ꝓbat. Siueᷤ bene credit laudator
m̃s. confessione sua me assumit in sociũ:
siuie male. ostendit me ideo ante laudatũ.
quia participem sui putabat erroris.
S aduersus illos libros qui ꝑ angulos gar.¬
riunt & furtiua occasione me mordent.

Expanded text:
haereticum probat. Sive bene credit laudator haereticum probat. Sive bene credit laudator meus, confessione sua me assumit in socium; sive male, ostendit me ideo ante laudatum, quia participem sui putabat erroris. Sed adversus illos libros, qui per angulos garriunt, et furtiva accusatione me mordent
Abbreviated transcription (Latin):
in illis quod afide nr̃a discrepet. latims lector
inueniat. Hunc gͦ et iam nos licet ñ eloqͣntiȩ
uiribus. disciplinȩ tam̃ regulis in qͣntum
& sermo compositus. quodq his maus ẽ.
simplicitas xp̃iana: auctoris sui characterẽ
ꝓbad̃. Aliud est.si et ista eusebius depͣuauit:
& accusator origenis meiq studiosus. in
uno atq eodem opere & illum et me uł
errasse uł bene sensisse testatus est. Non
potest nunc me inimicus hereticũ dicere:
quẽ a fide sua dudum ñ discrepare pͣfat̾
est. Simulq & hoc ab eo quero: quid
sibi uelit sermo moderatus et dubius.
Hichil inquit in illis quod afide nostra
discrepet. latinus lector inueniet. Fidem
suam. quã uocat : Eamne qua romana
pollet ȩccłia : an illam quȩ in origenis
uoluminib continetur: Si romanam
responderit: ergo catholici sumus. qui
nichil de origenis errore tnstulus
Si aũ origenis blasphemia fides illius est:
dum mͥ inconstantiȩ crim̃ inpingit. se

Expanded text:
in illis quod a fide nostra discrepet, Latinus lector inveniat. Hunc ergo etiam nos, licet non eloquentiae viribus, disciplinae tamen regulis in quantumet sermo compositus, quodque his majus est, 461 simplicitas Christiana, auctoris sui characterem probant. Aliud est, si ista Eusebius depravavit, et accusator Origenis, meique studiosus, in uno eodemque opere et illum et me vel errasse, vel bene sensisse testatus est. Non potest me nunc inimicus haereticum dicere, quem a fide sua dudum non discrepare praefatus est. Simulque et hoc ab eo quaero, quid sibi velit sermo moderatus et dubius? Nihil, inquit, in illis quod a fide nostra discrepet, Latinus lector inveniet. Fidem suam quam vocat? Eamne qua Romana pollet Ecclesia? an illam, quae in Origenis voluminibus continetur? Si Romanam responderit, ergo Catholici sumus, qui nihil de Origenis errore transtulimus. Sin autem Origenis blasphemia, fides illius est: dum mihi inconstantiae crimen impingit, se
Abbreviated transcription (Latin):
femineus interibit. ex eo qđ redigetur in
uirũ. solus autẽ manebit uirilis: nescio qͥd̾e
si hȩc tͥ de se dicere feminarũ sexus ipse ꝑ
consequentia poteris oftendere ibi uirilẽ
sexũ eẽ necessariũ. ubi femineus necessariꝰ
ñ ꝓbatur : quia naturali quodã uinculo
in tantũ sexus alter eg& alterius. ut si

Expanded text:
femineus interibit ex eo quod redigetur in femineus interibit ex eo quod redigetur in virum, solus autem manebit virilis: nescio quidem si haec tibi de se dicere feminarum sexus Al. seconsequentia poteris ostendere ibi virilem sexum esse necessarium, ubi femineus necessarius non probatur, quia naturali quodam vinculo in tantum sexus alter eget alterius, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
ad ephesios. sub eo capitulo ubi scriptũ ẽ: qui
uxorẽ suã diligit. seipsum diligit. nemo enĩ
unquã carnem suã odio habu̾it. & post ali-¬
ñ ẽ uir & muller. ita & nos qui similes an̾ge¬
lis futuri sumus. iã nc incipiamꝰ eẽ qđ nobis
cis tuis cõm̃tariis scripsisse sciens: qͦmͦ eos ad
exemplũ fidei tuȩ & ea quȩ arguis confutan-¬
da ꝓponis. & qͦmͦ de tuis uerbis mulieres ar¬
guis: Deinde quȩ mulier dixit aliquando
qđ uxores in uiros conuertantur. & corpo¬
ra redigantur in animas. qđ tu scribis :
Si corpora in animas redigentur: gͦ scđm te
nͣ solũ carnas resurrectio non erit. sed nec
corpoꝵ : qđ confiteri etiã istos qͦs tu fecisti
hereticos dicis. Ubi enĩ iã ultra corpꝰ quę¬
rimus : si in animã redigitur: Erit gͦ iam
totũ anima. & irusquã corpus. Et ttum si
uxores in ui ros cõmittabunt᷑. ꝓ eo ꝗđ sub¬
iunxisti. ut nequaꝗͣ sit sexuũ ulla diuersi¬
tas. quasi hoc ut ostenderes. quia sexis qͥd̾e

Expanded text:
ad Ephesios, sub eo capitulo ubi scriptum est: Qui uxorem suam diligit, seipsum diligit: nemo enim unquam carnem suam odio habuit , post alinon est vir et mulier, ita et nos qui similes Angelis futuri sumus, jam nunc incipiamus esse quod nobis in tuis Commentariis scripsisse sciens, quomodo eos ad exemplum fidei tuae, et ea quae argius confutanda proponis: quomodo de tuis verbis mulieres arguis? Deinde quae mulier dixit aliquando, quod uxores in viros convertantur, et corpora redigantur in animas, quod tu scribis. Si corpora in animas redigentur, ergo secundum te non solum carnis resurrectio non erit, sed nec corporum, quod confiteri istos quos tu fecisti haereticos, dicis. Ubi jam ultra corpus quaerimus, si in animam redigitur? Erit enim jam totum anima, et nusquam corpus. Et iterum 333 si uxores in viros commutabuntur, pro eo quod subjunxisti, ut nequaquam sit sexuum ulla diversitas, quasi ut hoc ostenderes, quia sexus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia sua teste nunc dicer&. non
dico si in aliquo opusculo meo. sed in epła
saltẽ mea quã alicui familiari meo negligen¬
tius scripsissem inueniss& scriptũ. quĩa cõr-¬
pora in animas redigentur. & uxores inui-¬
p̾cepiss&. si non in foro. in curia. pro rostris
etiam recitari. Quantos ex hoc accusatio¬
nũ uiros quȩ uolumina conscripsiss&. quã
me totis armis ac telis fecundissimi suipe¬
ctoris ꝑurger& dicens. quia si mͥ nͣ creditis
dicenti quia fallit cũ corpus dicit resur-¬
gere & carne̾ negat. uł cũ fatetur quidẽ
carnẽ. mbra autẽ negat & sexum : ecce
uidete quomꝰ ipse scribit in epła sua. qͥa

Expanded text:
conscientia sua teste, nunc diceret, non conscientia sua teste, nunc diceret, non dico si in aliquo Opusculo meo, sed in Epistola saltem mea, quam alicui familiari meo negligentius scripsissem, invenisset scriptum, quia corpora in animas redigantur Al. redipraecepisset, si non in foro, in curia, pro rostris etiam recitari. Quantos ex hoc accusationum titulos, quae volumina conscripsisset, quam me totis armis ac telis foecundissimi sui pectoris perurgeret, dicens, quia si mihi non creditis dicenti, quia fallit cum corpus dicit resurgere, et carnem negat, vel cum fatetur quidem carnem, membra autem negat et sexum: ecce videte, quomodo ipse scripsit in Epistola sua
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. simulq condẽpnat : Quasi uͦ
si qua meretrix una se nocte aut duab
ab scortando contineat. deb& cͣtinuo
leges de pudicitia scribere : & ñ solum
leges condere. uerũ & sepulchra subru¬
ere om̃iũ quȩ iam defunctȩ stͣ femina¬
rũ. qđ eas suspicetur suisimilẽ uitam
alt̃ ñ sit. alt̾ opus ñ sit : Etenim si luteã formã
& feminã fecit eos. & benedix it eos. Si uͦ ut
tu & mulierculȩ quas incusas dicitis. neq
uir neq mulier est : quomꝰ gͦ aut corpora
redigentur inanimas. aut mulieres con¬
uertentur in uiros. cum uł paradysus utrũq
sexũ patiatur. uł similitudo angłoꝵ ut tu
qͦq fateris. nullũ omĩno recipiat : Et mi
ror quomͦ ab aliis exigis de sexuũ diuersi¬
tate sententiã: de gua tu uolens disserere.
tantis te inuoluis nodis. ut euoluere te
nullatenꝰ possis. Quanto rectius faceres.
si nos quos culpas imttareris in talib. & hec
paulo post tu ipse dãpnares. Telim michi

Expanded text:
dicat, simulque condemnat? Quasi vero dicat, simulque condemnat? Quasi vero si qua meretrix una se nocte, aut duabus a scortando contineat, debeat continuo leges de pudicitia scribere, et non solum leges condere, verum et sepulcra obruere omnium, quae jam defunctae sunt feminarum, quod eas suspicetur sui similem vitamalter non sit, alterius opus non sit. Etenim si luteam formam et feminam fecit eos, et benedixit eis ? Si vero ut tu et mulierculae quas incusas, dicitis, neque vir neque mulier est, quomodo ergo aut corpora redigentur in animas, aut mulieres convertentur in viros, cum vel paradisus utrumque sexum non patiatur, vel similitudo Angelorum, ut tu quoque fateris, nullum omnino recipiat? Et miror quomodo ab aliis exigas Al. exigis de sexuum diversitate sententiam, de qua tu volens disserere, tantis te involvis nodis, ut evolvere te nullatenus possis. Quanto rectius faceres, si nos quos culpas, imitareris in talibus, et hapaulo post tu ipse damnares? Velim mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
ex quib quamplurimi ita edocti iam &¬
de hoc mundo discesserunt & ꝑ rexerunt
ad dñm. hanc de origene sententiã tenen¬
tes quã ex libroꝵ istius assertione didice¬
rant. & abierunt sꝑantes iuxta testimo¬
gentilib condẽpnatũ : modo se ex conten¬
tione cõmuta & dicat. qͥa illũ quẽ .xxx.
fere annis continu is legens & scribens apłi
exequaui. nunc hereticum pronuntio :
Nunqͥd aliquos nouos eius libros modo
legit. quos ante ñ legerat : Sed exhis eis-¬
cũ dicit. Et nullomͦ hoc ita fieri potest.
Aut enĩ tc̃ recte dixit. & mͦ liuore qͦdã
& contentione ꝑuertitur. & audiendus
ñ eꝰ: aut si tc̃ male dixit. & mͦ se ipse con
dempnat : quale gͦ a se cȩt̾oꝵ expectabit
iudiciũ is qui scđm apłi sententiã a se¬
met ipso dãpnat᷑: Et quid inquit :
Absciditur pęnitentia : Non erratur
& in uerbo maxime: Lic& quidẽ de
errore pęnitere. Sed simul aliqͥs peni¬
tentiã agit : simul accusat. simul iu¬

Expanded text:
ex quibus quamplurimi ita edocti jam de hoc mundo decesserunt, et perrexerunt ad Dominum, hanc de Origene sententiam tenentes, quam ex librorum istius assertione didicerant, et abierunt sperantes juxta hujus testimogentilibus condemnatum. Quomodo se ex contentione commutet et dicat, quia illum quem triginta fere annis continuis legens et scribens, Apostolis exaequavi, nunc haereticum pronuntio? Numquid aliquos novos ejus libros modo legit, quos ante non legerat? Sed ex his eisc haereticum dicit, et nullo modo hoc ita fieri potuit. Aut enim tunc recte dixit, et modo livore quodam et contentione pervertitur, et audiendus non est. Aut si tunc maledixit, et modo seiquale ergo de se caeterorum exspectabit judicium, is qui secundum Apostoli sententiam a semetipso damnatur? 22. Et quid, inquit, abscinditur poenitentia? Non: erratur, et in verbo maxime: licet quidem de errore poenitere. Sed simul aliquis poenitentiam agit, simul accusat, simul ju
Abbreviated transcription (Latin):
corpora uertantur in animas. & uxores in
uiros. Sed nos te quidẽ hȩc scribentẽ ñ solũ
nͣ arguimus hereticũ: sed & satisfacimꝰ tanꝗͣ
magistro. Mulieres tam̃ illȩ quas tã indĩg¬
nis & in honestis contumeliis lacerasti. exhi.¬
bebunt ante tribunal xpͣi & hec quȩ his
com̃tariis doces. & illa quȩ oblitus tui rur-¬
sum cũͣ contumeliis scribis: & ibi utraq
recitabuntur. ubi cessabit iam fauor hõiũ.
& redemti laudib plausus silebunt. & te¬
cum ꝓ his uł dicꝰtis uł gestis tuis iudica
nib scribat. Hoc eni̾ ad fide̾ ꝑtin&: in qͥb
questiones. Item ex cõm̃tarioꝵ libro pri¬
mo de epła pauli ad ep hesios. de eo capitulo
Subi dicit apłs. sicut elegit nos in ipso ante
‸mundi constitutionẽ ut eẽmus scĩ & im¬
maculati coram ipso: ita ait. Pro con¬
stitutione mundi in greco scriptum ha-¬
sum autẽ kasaboAE. qđ constitutio sonat.
Vnde & nos ꝓptͣ pauꝑtatẽ linguȩ & rerũ

Expanded text:
corpora vertantur in animas, et uxores in viros. Sed nos te quidem haec scribentem, non solum non arguimus haereticum: sed satis facimus tanquam magistro. Mulieres tamen illae, quas tam indignis et inhonestis contumeliis lacerasti exhibebunt ante tribunal Christi et haec quae his Commentariis doces, et illa quae oblitus tui, rursum cum contumeliis scribis: et ibi utraque recitabuntur, ubi cessabit jam favor hominum, et redemti laudibus plausus silebunt: et tecum pro his vel dictis, vel gestis tuis judicabnibus scribat, hoc enim ad fidem pertinet, in qu ut Al. ad quaestiones. Item ex Commentariorum libro primo de Epistola Pauli ad Ephesios de eo capitulo, ubi dicit Apostolus: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati coram ipso , ita ait: « Pro constitutione mundi in Graeco scriptum hasum autem καταβολὴ, quod constitutio sonat. Unde et nos propter paupertatem linguae et rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ti coram ipso.hoc ẽd̾õ. ante fabricaͬ mundi.
testatus ẽ. ad pscientiã di ꝑtin&. cui om̃ia
futura iam factasunt. & antequã fiant. uni¬
uersa stͣnata : sicut & paulus ip̃se pͣdestinat᷑
in utero matris suȩ. & ieremias in uulua scĩ¬
ficatur. eligitur. roboratur. & in tẏpo xp̃i.
ꝓpħa gentib mittitur. Hucusq unã edi-¬
dit expositionẽ. sub cuius ꝑsona huiꝰcemodi
intelligentia accipienda sit. ñ exp̃ssit : hoc
tantũ qđ ex consequentib reꝓbat priora.
ostendit qđ ꝑ illam pͥorẽ expositione̾ non
ostendatur iusticia d̾i. qđ utiq impiũ est.
sed ꝑ istum quẽ dicit aliũ: cuiꝰ assertionẽ
sine dubio uolens apud om̃s indubitatã &
catholicã demonstrare. dedit tale testimo¬
niũ. qđ hac sua assertione iustum ẽẽ dm̃
conetur ostendere. Sed uideamꝰ qͥd dicat¬

Expanded text:
ti coram ipso, hoc est, Deo, ante fabricam mundi testatus est, ad praescientiam Dei pertinet; cui omnia futura jam facta sunt, et antequam fiant universa sunt nota: sicut et Paulus ipse praedestinatur in utero matris suae, et Jeremias in vulva sanctificatur, eligitur, roboratur, et in typo Christi Propheta gentibus mittitur. » 26. Hucusque unam edidit expositionem, sed sub cujus persona hujuscemodi intelligentia accipienda sit, non expressit. Hoc tantum egit, quod ex consequentibus reprobat priora; ostendit, quod per illam priorem expositionem non ostendatur justitia Dei: quod utique impium est: sed per istum quem dicit alium, cujus assertionem sine dubio volens apud omnes indubitatam et catholicam demonstrare, dedit tale testimonium, quod hac sua assertione, justum esse Deum conetur ostendere. Sed videamus quid dicat
Abbreviated transcription (Latin):
his quȩ arguit approbo. Et pͥmo om̃iũ
de his guib irrid& mulierculas quȩ se
dicunt post resurrectionẽ ñ habituras
fragile corpus. guippe quȩ angłoꝵ fu-¬
ture sint similes : quid ipse sentiat uide
n tͣcio cõmentarioꝵ libro in epła¬

Expanded text:
his quae arguit approbo. Et primo omnium de quibus irridet mulierculas, quae se dicunt post resurrectionem non habituras fragile corpus, quippe quae Angelorum futurae sint similes, quid ipse sentiat, videamus. In tertio Commentariorum libro in Ep
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ loquimini ueritatẽ unusquisq cũ ꝓai¬
mo suo: qm̃ sumus inuicẽ membra. Post pau¬
ca ꝓpter qł inquit paulus ipse ꝑfectus in
epła alia lo quebatur. Sapientiã aut̃ logͥmͣ
int̾ ꝑfectos. Ergo hoc ẽ qđ iub&. ut unꝰquiꝰq
mystica quȩq atq secreta. & ea quȩ di ueri¬
tate st̃ plena. loquatur cũ ꝓximo suo. & dies
diei eruct& uerbũ. & nox nocti indic&e sci¬
entiã: hoc ẽ clara quȩq & lucentia his in
dicet qui merentur audire. uos estis lux
mundi: porro tenebrosa & inuoluta & om̃i
& caligo sub pedib haud dubiũ guin d̾i. ma
n& in monte sẏna. Moyses ingreditur in¬
turbinẽ & caliginẽ.ubierat d̾s. Et de ipso
do scriptũ ẽ. Posuit tenehras latibulũ suũ.
Loquatur itaq ueritatẽ atq mysteria u¬
neq mittat margaritas ante porcos: sed
quicũq oleũ habuerint ueritatis. illos

Expanded text:
cium, loquimini veritatem unusquisque cum proximo suo, quoniam sumus invicem membra : post pauca, « Propter quod, inquit, Paulus ipse perfectus in Epistola alia loquebatur: Sapientiam autem loquimur inter perfectos . Ergo hoc est quod jubet, ut unusquisque mystica quaeque atque secreta, et ea quae Dei veritate sunt plena loquatur cum proximo suo, ut dies diei eructet verbum, et nox nocti indicet scientiam , hoc est, clara quaeque et lucentia indicet his, qui merentur audire: Vos estis lux mundi . Porro tenebrosa et involuta, et omni Et caligo sub pedibus ejus , haud dubium quin Dei. Nam et in monte Sturbinem et caliginem, ubi erat Deus , et de ipso Deo scriptum est: Posuit tenebras latibulum suum . Loquatur itaque veritatem atque mysterium uneque mittat margaritas suas ante porcos : sed quicumque oleum habuerint veritatis, illos
Abbreviated transcription (Latin):
mit tat suꝑ eam lapidem. Et tunc om̃s in qͥt
discesserunt. Et iudei quidẽ licet impii &
increduli : tam̃ erubuert᷑ conscientias suas.
ne cũ ipsi ẽẽnt peccatores. in peccatores uide¬
rentur ulcisci. Et latro ille de cruce dicebat
ad altͣum latrone̾ qui simul pendebat in cru¬
ce: & blasphemabat. Quia nec dm̃ times. uł
iudeis erubescimus. nec cũ latrone mitescimꝰ:¬

Expanded text:
mittat super eam lapidem . Et tunc omnes, inquit, discesserunt. Et Judaei quidem licet impii et increduli, tamen erubuerunt conscientias suas, ne cum ipsi essent peccatores, in peccatores viderentur ulcisci. Et latro ille de cruce dicebat ad alterum latronem, qui simul pendebat in cruce, et blasphemabat, Quia nec tu Deum times,Judaeis erubescimus, nec cum latrone mitescim
Abbreviated transcription (Latin):
nos henedixerat in om̃i benedictione spi-¬
ritali in cȩlestib. & elegerat ante consti
temur dauid. qui compͣhensũ in spelunca ini¬
factũ ñ solũ uerbo sed & re atq oꝑe: etiãsi
fateri ñ uult. corde tam̃ & conscientia re¬
tin&. Demus gͦ ueniã ei qui dare ueniam
nescit. qui sine ullo humanitatis respectu
de dictis alterius uidicat : & interĩ ecluca¬
mus eũ de hac spelunca usguequo in illam
suꝑiorib illis ubi istud dogma confirma¬
batur ab eo qui iustũ dm̃ conabat᷑ osten¬
dere. ubi aliũ quẽ dixit uere alt̾ius ꝑsona
suꝑiorib dicta st̃. aliũ seipsum dixerit.
Potest enĩ fieri ut conscius sibi sit ita sensis¬
se se cũ scriber&: lic& stilo id ñpotuerit
ma. qđ dicit animas fuisse antequã in cõr¬
pore degeremus. & sꝑasse in xp̃o. Nepeta¬
mus gͥ ipsũ capitulũ: & qͦ rursũ tendat.
diligentius ꝑsequam᷑. Ait itaq. Alius

Expanded text:
nos benedixerat in omni benedictione spinos benedixerat in omni benedictione spiritali in caeltemur David, qui comprehensum in spelunca inifactum, non solum verbo sed et re atque opere, etiam si fateri non vult, corde tamen 339 et conscientia retinet. Demus ergo veniam ei, qui dare veniam nescit, qui sine ullo humanitatis respectu de dictis alterius judicat, et interim educamus eum de hac spelunca, usquequo in illam superioribus illis, ubi istud dogma confirmabatur ab eo qui justum Deum conabatur ostendere: ubi alium quem dixit, vere ne alterius persona superioribus dicta sunt, alium seipsum dixerit. Potest enim fieri, ut conscius sibi sit, ita sensisse se cum scriberet, licet stilo id non potuerit ma, quod dicit, animas fuisse antequam in corpore degeremus, et sperasse in Christo. Repetamus ipsum capitulum, et quo rursus tendat, diligentius prosequamur. Ait itaque: « Alius
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ releuauit. Fortassis enĩ uidebar aliqͥb
de isto alio contentiosius uł calũpniosius
clarauit. tanquã uere bonus magister.
Et qui nullas uelit ex dictis suis ambigui¬
tates discipłis remanere: dignatus est in
hoc loco illũ quẽ supra. aliũ dixerat. eui¬
dentius quis ẽẽt ostendere. Ait gͦ. N unc
uͦ p̃positionis adiectio ad illam nos intel¬
ligentiã trahit. de qua suꝑius disputaui¬
mus. Uides quia nos sumus inquit. & nͣ
alius nescio qui quẽ putabatis. qui suꝑuis
disputauimꝰ. exꝑonentes illud qđ scriptũ
est : qui benedixit nos in om̃i benedictio¬
ne spiritali in cȩlestib in xp̃o. Et qđ ibi
ex alt᷑ius ꝑsona dictum a minus intelli-¬
gentib putabatur. ne qui error his
quos iusserat ex iftis libris quid de ori-¬
gene sentir& sententiã suã noscere re-¬
maneret  ad suã ꝑsonã nunc reuocans.
nec aliũ aliquẽ nunc nominans. dicit ea
quȩ suꝑius legimus. qđ scilic& sicut iã

Expanded text:
 relevavit. Fortasse enim videbar aliquibus de alio isto contentiosius vel calumniosius claravit. Tanquam vere bonus magister, et qui nullas velit ex dictis suis ambiguitates discipulis remanere, dignatus est in hoc loco illum, quem supra alium dixerat, evidentius quis esset ostendere. Ait ergo: « Nunc vero praepositionis adjectio, ad illam nos intelligentiam trahit, de qua superius disputavimus. » Vides quia nos sumus, inquit, et non alius nescio quis quem putabatis, qui superius disputavimus, exponentes illud quod scriptum est: Qui benedixit nos in omni benedictione spiritali in coelestibus in Christo. Et quod ibi ex persona alterius dictum a minus intelligentibus putabatur, ne quis error his, quos jusserat ex istis libris 337 quid de Origene sentiret, sententiam suam noscere, remaneret, ad suam personam nunc revocans, nec alium aliquem nominans, dicit ea quae superius legimus: quod scilicet sicut jam
Abbreviated transcription (Latin):
transfert. Hoc in loco omnẽ suũ fetorẽ qͥsq
ille ẽ. iste erus alius exalauit. Dicat enĩ nob̾
hic. quẽ uult eẽ aliũ qui hoc dogma nͣ suffe¬
rat : qđ antequã in hoc corporẽ degeremꝰ.
quo dampnari uib&. origenẽ. Quẽ uult
hic aliũ intellexisse: An aliquẽ contͣriũ sͥ:
Quid dicis magister: Bicorni illo urgeris:
de quo exponere discipulis soles. Si enim
hic. aliũ istum qui ante fuisse animas quã
in corpore degerent nͣ recepit. te ẽẽ dixe¬
ris : ꝓditũ est qđ in suꝑiorib celabatur.
Inueniris eniͣ tua confessione alius ille tueẽ.
qui definis illa om̃ia dogmata: quẽ dãpna¬
ri ibes. Si uͦ nͣ es tu in suꝑiorib alius. ne
tibi ea quȩ imꝓbas asscribantur: nec hic tu
eris altus qui non sustineas ante fuisse ani¬
mas quã in corpore degeremus. Elige u-¬
trãlib & excusationis partẽ. Istũ aliũ quem

Expanded text:
transferet. » Hoc in loco omnem suum foetorem quisquis ille est, iste ejus alius exhalavit. Dicat enim nobis hic, quem vult alium esse, qui hoc dogma non sufferat, quod antequam in hoc corpore degeremus, quo damnari jubet Origenem. Quem vult hic alium intellexisse? an aliquem Al. alium contrarium sibi? Quid dicis, magister? bicorni illo urgeris, de quo exponere discipulis soles. Si enim hic alium istum qui ante fuisse animas quam in corpore degerent, non recipit, te esse dixeris, proditum est, quod in superioribus celabatur. Inveniris enim tua confessione alius ille tu esse, qui definis omnia dogmata, quae damnari jubes. Si vero non es tu in superioribus alius, ne tibi ea quae improbas adscribantur, nec hic tu eris alius, qui non sustineas ante fuisse animas quam in corpore degeremus. Elige utramlibet excusationis 338 partem. Istum alium, quem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aut offendere aliquos metuunt. aut in¬
defensum pitas. qđ in his dictis aliũ nomina :
multo erit excusabilior ille quẽ insimulas.
Nam ille ñ solũ hoc in consuetudine hab&.
ut dicat alios ita dicere. & quib dam ita ui-¬
dere: sed multo cautius dicit ille de talib
se hȩc nͣ definire. sed opinari magis. Qđ si
alii melius uisũ fuerit : dicit ut his om issis
illa teneant᷑. Olide quanta ille cautione
usus ẽ : & tam̃ ate ad dãpnationẽ uocatur.
Tu quia tantũmͦ aliũ nominas. effugisse te
putas : & ex his eũ condẽpnas. in qͥb eũ se¬
queris & imitaris. Sed ꝓgrediam᷑ legendo
com̃tarios : ne ĩmorando ꝑ singula. excluda¬
mur ab agnitione plurimoꝵ.¬

Expanded text:
cum aut offendere aliquos metuunt, aut incum aut offendere aliquos metuunt, aut indefensum putas, quod in his dictis alium nomines, multo erit excusabilior ille quem insimulas. Nam ille non solum hoc in consuetudine habet, ut dicat alios ita dicere, et quibusdam ita videri; sed multo cautius dicit ille, de talibus se hoc non definire, sed opinari magis. Quod si alii melius visum fuerit, dicit Al. tac. dicit, ut his omissis illa teneantur. Vide quanta ille cautione usus est: et tamen a te ad damnationem vocatur. Tu quia tantummodo alium nominas, effugisse te putas. Ex his enim eum damnas, in quibus eum sequeris et imitaris. 30. Sed progrediamur legendo Commentarios, ne immorando per singula, excludamur ab agnitione plurimo
Abbreviated transcription (Latin):
& hic talia definis qualia dicis eẽ dãpnanda.
Sed nͣ sum inquit ego. qui definio aliũ eẽ qui
hec itadicat. idẽ istum ipsũ quẽ mͦ dico debere
dampnari. Repetamus gͦ si plac& illu̾ipsum
uersiculũ ubi immutas exponentis ꝑsonam:
& uideamus quiẽ ille quẽ talia dicis asstrue¬
re. Ais gͦ. Alius uͦ qui dm̃ iustum conatur
Si iste quẽ dicis aliũ. dm̃ iustum assertione
hac sua ut ais ostendit. & a te alius & diuer¬
sus est: de te ipso quid sentis : Tu negas iustr̃
arguis captos oculis talpas : puto te incur¬
risse aĩleaiatoñ .&. ex utraq parte con¬
cludi. Aut enĩ iustum dm̃ negabis ut alius
sis & contrarius illi quihȩc dicit : aut si ut
om̃is confitetur ęccłia etiã tu iustum ẽẽ dmͣ¬
fatearis : tu es qui hȩc dicis. & tu es qui pͥmꝰ
excipis sententiã quam in alium fers: & qui
tuomet ipsius muerone confoderis.
sententiã ꝓferunt : fiu̾nt ista alaboratoribꝰ:

Expanded text:
 hic talia definis qualia dicis esse damnanda.  hic talia definis qualia dicis esse damnanda. Sed non sum, inquit, ego qui definio, alium dico esse qui haec ita dicat: id est, ipsum istum quem modo dico debere damnari. Repetamus ergo si placet illum ipsum versiculum, ubi immutas exponentis personam, ut videamus, quis est ille, quem talia dicis astruere. Ais ergo, Alius vero qui Deum justum conatur Si iste quem dicis Alium, Deum justum assertione hac sua, ut ais, ostendit, et a te alius et diversus est, de te ipso quid sentis? Tu negas justum arguis captos oculis talpas: puto te incurrisse ἀδυνώτατον, et ex utraque parte concludi. Aut enim justum Deum negabis, ut alius sis et contrarius illi qui haec dicit: aut si, ut omnis confitetur Ecclesia, etiam tu Deum justum esse confitearis, tu es qui haec dicis, et tu es qui primus excipis sententiam, quam in alium fers, et tu Al. tac. tu qui tuometipsius mucrone confoderis.sententiam proferunt. Fiunt ista ab Oratoribus,
Abbreviated transcription (Latin):
teͬ figulus luti de eade̾ massa facere aliud
uas in honorẽ aliud ad contumeliã. ad eun¬
. dem sensũ referunt: ut quomꝰ uita mala
seu bona. laboriosa uł facilis. frustra in isto
÷ ita .&. diuersitas in hoc mundo nascentium.
iusticiã di arguat. nisi animaru̾ merita pͣ¬
cesserint. Si enĩ inqͥunt hec ñ ita accipimꝰ.¬
uocas: Quȩ alia st̃. in quib eum dampnari
iubes : Alium dãpnas intuis: & si ut tu
suades. huiꝰmodi dicta dãprandastͣ.feres tu
pͥmus sententiã. & ꝓ dictis talib prior te
ipse condẽpnas. Neq enĩ iam tibi ultra ul¬
lum remansit effugium: nullȩ hic strophȩ
ꝓ quib cȩt̃os arguis. habebunt locum. In
ipsa etenĩ penitentia tua. post conuersionẽ
lam em̃datus & correctus. istis libris aucto¬
ritatẽ dedisti: udelic& ut ex his tuasenten
ꝓbaretur. Et idõ quȩ hic scripta st̃. tanꝰquã si
modo hȩc ꝓnunties & definias. audienda stͣ:¬

Expanded text:
tem figulus luti, de eadem massa facere aliud tem figulus luti, de eadem massa facere aliud vas in honorem aliud in contumeliam , ad eundem sensum referunt, ut quomodo mala vita seu bona, laboriosa vel facilis frustra in hoc judicium: ita et diversitas in hoc mundo nascentium justitiam Dei arguat, nisi animarum merita praecesserint. Si enim, inquiunt, haec non ita accipimvocas? quae alia sunt in quibus eum damnari jubes? Aliumne damnas in tuis? Et si, ut tu suades, hujusmodi dicta damnanda sunt, feres tu prius sententiam, et pro dictis talibus prior te ipse condemnabis. Neque enim jam tibi ultra ullum remansit effugium. Nullae hic strophae, pro quibus caeteros arguis, habebunt locum. In ipsa etenim poenitentia tua post conversionem jam emendatus et correptus, istis libris auctoritatem dedisti: videlicet, ut ex his tua sententprobaretur. Et ideo quae hic scripta sunt, tanquam si modo haec pronunties et definias, audienda sunt. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Sufficere opinor hȩc apud iustissimos iudices.
effuturũ di udiciũ prestolantes: non quia
condẽpnare debeant euͣ qui festucã uid&. in
oculo fr̃is sui. & in suo trabem ñ uid&. sed emͣ¬
dare. & ad uerã penitentiã reuocare. Uerũ
ne forte latuerit eũ locus iste unus in his
libris. quos ad liquidũ se recensuisse putaue
tis. ad confessionẽ fidei ꝓposuerat: requiramꝰ
quomͦ etiã in cet̾is sentit. Item in eodem
libro de eo capitulo ubi scriptum ẽ: scđm
placitũ uoluntatis suȩ. in laudẽ głȩ suȩ:
post paucatta ait. Inuadunt itaq in hoc
mundi animas pittant cum angłis & cȩt̃is
uirtutũ celestium nominib. in cȩlesti ie
ligi: alios nudos. barbaros. seruos. debiles:
alios diuites romanos liberos sanos. ignobi¬
ri: nisi cause pͣcesserint. quib exmeritis
hec animarũ unagueq sortita sit. Et il¬
lud ꝗd ad romanos scriptũ est quida᷑ pu-¬
‸tant nosse nec norunt. an nͣ hab& potesta¬

Expanded text:
Sufficere opinor haec apud justissimos judices et futurum Dei judicium praestolantes, non quia condemnare debeant eum, qui festucam videt in oculis fratris sui, et in suo trabem non videt; sed emendare et ad veram poenitentiam revocare. 28. Verum ne forte latuerit eum locus iste unus ex Al. in his libris quos ad liquidum se recensuisse putavertis, ad confessionem fidei proposuerat, requiramus quomodo etiam in caeteris sentiat. Item in eodem libro, de eo capitulo ubi scriptum est: Secundum placitum voluntatis suae in laudem gloriae suae , post pauca ita ait: « Invadunt itaque in hoc mundi animas putant cum Angelis et caeteris Virtutum caelestium nominibus in caelesti Jerligi, alios nudos, barbaros, servos, debiles: alios divites, Romanos, liberos, sanos: ignobiri, nisi caussae praecesserint, quibus ex meritis haec animarum unaquaeque sortita est. Et illud quod ad Romanos scriptum est, quidam putant nosse, nec norunt: An non habet potesta
Abbreviated transcription (Latin):
ucolatus m̃s ꝓlongatus ẽ. habi
cli habitantib cedar. multũ ꝑegrina¬
ta ẽ anima mea. Et in alio loco. Ohiser ego
homo. qͥs me lib̾abit de corpore mortis huiꝰ:
Et alibi. Melius ẽ reuerti. & eẽ cum xp̃o.
Et alibi. Antequã humiliarer ego peccaui:
pͣ̃cipitarentur in mundum. Magister dicis.
inquiunt: & ñ dicis qui st̃ isti qui hec inꝗͥ¬
talpa es & nichil uides: Dixi iam suꝑuuis

Expanded text:
colatus meus prolongatus est, habitavi cum habitantibus Caedar: multum peregrinata est anima mea . Et in alio loco: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Et alibi, Melius est reverti, et esse cum Christo . Et alibi, Antequam humiliarer, ego peccavi praecipitarentur in mundum. Magister dicis, inquiunt, et non dicis, qui sunt isti qui haec inqutalpa es, et non vides? Dixi jam superius,
Abbreviated transcription (Latin):
r&. in quo mundo cum reliquis habitato
mas ais ob quasdã causas soli do cognitas. in
hoc uisibili mundo nasci in corporib. & quȩ
ante habitauerant celum apud pͥus scłm.
nunc hic habitant t̾ram. scilic& non extra
causas aliquas quas ipse inibi uiuendo cõmi¬
serint. Et ais qđ scĩ guiq ut ẽ paulus &
cȩtͣi similes ei. ꝑ generationes singulas ad eru
se fuerant reuocarent: & hoc coprosissimis
scripturarũ testimoniis firmas. Et quȩ st̃
alia queso dicta. ꝓ quib origenem in ius

Expanded text:
ret: in quo mundo cum reliquis habitatorret: in quo mundo cum reliquis habitatormas, ais, ob quasdam caussas soli Deo cognitas, in hoc visibili mundo nasci in corporibus, et quae ante habitaverant caelum apud prius saeculum, nunc hic habitant, terram scilicet non extra caussas aliquas, quas ipse inibi vivendo commiserint. Et ais, quod Sancti quique, ut est Paulus et caeteri similes ei per generationes singulas ad erudsae fuerant, revocarent, et hoc copiosissimis Scripturarum 337 testimoniis firmas. Et quae sunt alia quaeso dicta pro quibus Origenem in jus
Abbreviated transcription (Latin):
explicare circuitu. katabo At̃ ꝓprie dr.
sumit exordiũ. Unde & hi qui edium
futurarũ pͥm̾a iaciunt fundamenta.¬
nabugodonosor in chaldeã ductus ẽ ppłs.
missi sunt ꝓpħe. ierechihei. danhel. tres
pueri. aggeus & tacharias. ñ qđ ipsi merue-¬
Srint captiuitatẽ. sed ut ẽẽnt insolatio cap¬
Stiuoꝵ: ita & in illa deiectione mundi eos qͥ
Nantequã mundus fier& electi erant ađo.mis¬
⁊sosẽẽ in eruditionẽ & magisteriũ animarũ
Ipeccatriciũ. ut p̾dicatione earũ reuert᷑ent᷑
Nad eum locũ unde corruerant: & hoc esse
qđ a moyse in octogesimo nono psalmo di
Sratione & ꝓgenie antequã montes firmaren¬
ꝯtur & fier& t̾ra & orbis t᷑rarũ: quo scilicet
Nantequã mundus fierq. & uniuersa genera¬
Stio pͥncipiũ sumer&. sc̃is suis d̾s refugiũ fu-¬
opusculis tuis eligis & ad condempnandos
cȩt̃os relegi iubes. c̃mͣtariis scribis. Mundũ
ais fuisse inuisibilẽ antequã hic uisibilis fie¬

Expanded text:
explicare circuitu. Καταβολὴ proprie dicitur, sumit exordium. Unde et hi qui aedium futurarum prima jaciunt fundamentaNabuchodonosor in Chaldaeam ductus est populus, missi sunt Prophetae, Ezechiel, Daniel, tres Pueri, Aggaeus et Zacharias, non quod ipsi meruerint captivitatem, sed ut essent in solatio captivorum: ita et in illa dejectione mundi, eos qui antequam mundus fieret, electi erant a Deo, missos esse in eruditionem et magisterium animarum peccatricium, ut praedicatione eorum reverterentur ad eum locum unde corruerant: et hoc esse quod a Moyse in octogesimo nono dicatur Psratione et progenie, antequam montes firmarentur, et fieret terra, et orbis terrarum . Quod scilicet antequam mundus fieret, et universa generatio popusculis tuis eligis, et ad condemnandos caeteros relegi jubes, Commentariis scribis. Mundum, ais, fuisse invisibilem antequam hic visibilis fie
Abbreviated transcription (Latin):
sapimꝰ. Dic gͦ dic magister. qͥd ifti qͥ tu es
Sinqͥunt : Itaq pͥusquã animȩ inqͥunt pͣci¬
Ipitarentur in mundũ. & mundus ex ani.¬
Ymab fier&. cũ habitatorib suis in infimũ
ipse deiectus. elegit paulũd̾s. & ei similes
Icorã se: qui erant scĩ & ĩma

Expanded text:
magister, quid isti qui tu es, inquiunt? Itaque prius quam animae, inquiunt, praecipitarentur in mundum, et mundus ex animabus fieret, cum habitatricibus suis in infimum ipse dejectus, elegit Paulum Deus, et ei similes coram se, qui erant sancti et im
Abbreviated transcription (Latin):
nec beneplacitũ uoluntatis di erit. nec in lau
tionem mundi ut ẽẽnt scĩ & ĩmaculati. & ha¬
conditioni & penis ꝑpetius destinasse: ama¬
re iacob antequã oriatur ex utero. odisse e¬
sau pͥusquã digna odissꝑpetrarit: nͥ cause
pͣcesserint. quẽ iusticiam᷑ di ꝓbent. Quid ex¬
p̃ssiuis hac assectione: Quid euidentiꝰ. uł ab

Expanded text:
nec beneplacitum voluntatis Dei erit, nec in laudtionem mundi, ut essent sancti et immaculati, et haconditioni et poenis perpetuis destinasse: amare Jacob antequam oriatur ex utero, odisse Esau priusquam digna odiis perpetraret, nisi caussae praecesserint quae justitiam Dei probent. » 29. Quid expressius ha
Abbreviated transcription (Latin):
tu essine dubio qui diabolũ & angłos eius
atq om̃s in credulos nͣsolum uenia donas.
uerũ etiã sccłis munerandos eẽ p̃miis polli
doginatis pat᷑. Et miror quomꝰ isti pru¬
den̾tes & eruditi uiri. qui hec eiꝰ legunt
scripta. & quib illa ab eo ncͣ scribuntur.
rideant de me qđ me talpam nominet :¬
& ñ sentiant se magis ipsos ab eꝯ talpas udi¬
cari . quos putat hȩc in suis libris ñ uidere
defossa. Si enim putar& eos legentes intel¬
ligere posse : nunquã ad condẽpnanda mea
que ipse magis doc& istos libros habi iussis¬
set exemplũ: in guib ea ipsa plemus &
manifestius continentur quȩ dãpnare uos

Expanded text:
tu es sine dubio, qui diabolum et angelos ejus tu es sine dubio, qui diabolum et angelos ejus atque omnes incredulos, non solum venia donas, verum etiam secundis munerandos esse praemiis pollicdogmatis pater. Et miror quomodo isti prudentes et eruditi viri, qui haec ejus legunt scripta, de quibus nunc illa ab illo scribuntur, rideant de me, quod me talpam nominet, et non sentiant se magis ipsos ab eo talpas judicari, quos putat haec in suis libris non videre defossa. Si enim putaret eos legentes intelligere posse, nunquam ad condemnanda ea, quae ipse magister docet, istorum librorum habere jussisset exemplum, in quibus ea ipsa plenius et manifestius continentur, quae condemnare nos
Abbreviated transcription (Latin):
& missis ꝑ diuersa centũ codicib designe¬
tur. Tamen nos ñ ipsũ sed patriarchã imi
ante sꝑantes. ꝓ eo scilic& qđ illi ante credi
isti uͦ &̾ postinodum & necessitate : & id̾o ais
eos diuersa p̾mia recepturos. p̾mia tamen
ponis & his om̃ib qui mͦ ñ credunt. & &ia
bolo atq angłis eius. lic& inferiora: & eum
de cuiꝰ sola penarũ aliqͣndo uenia opinionẽ
ñ sententiã alt̾ius arguis. tu in regno xp̃i
ad p̃mia sccła ꝑducis. Et hoc uis intelligi:
quia sicut nichil int̾est utrũ ueritate añ
necessitate xp̃c annuntietur. ita nichil re¬
fert. necessitate an uoluntate credatur.
Hȩc st̃ quȩ nobis discere de comͣtariis tuis
iubes. istas nos regulas confessionis doces:
ut hoc dãpnetur in aliis qđ domi discitur.
Nam utiq si tu es nunc alius qui pͥmũ illud
dogma ñ sustines. qđ animas in cęlestib fuiᷤᷤ¬
se dicit. antequã in corpore nascerentur :

Expanded text:
et missis per diversa centum codicibus designeet missis per diversa centum codicibus designetur. Tamen nos non ipsum, sed Patriarcham imiante sperantes, pro eo scilicet quod illi ante credidisti vero postmodum, et necessitate. Et ideo ais eos diversa praemia recepturos. Praemia tamen ponis in his omnibus, qui modo non eredunt, id est, diabolo et angelis ejus, licet inferiora, et eum de cujus sola poenarum aliquando venia opinionem, non sententiam alterius arguis, tu in regno Christi ad praemia secunda perducis. Et hoc vis intelligi, quia sicut nihil interest utrum veritate, an necessitate Christus annuncietur: ita nihil refert necessitate, an voluntate credatur. 33. Haec sunt, quae nobis discere de 339 Commentariis tuis jubes. Istas nos regulas confusionis fidei doces, ut hoc damnetur in aliis, quod domi discitur. Nam utique si tu es nunc alius, qui primum dogma illud non sustines, quod animas in caelestibus fuisse dicit, antequam in corporibus nascerentur:
Abbreviated transcription (Latin):
dũ an absoluendũ: Si catholicus ẽ iste alius
tuus. qui in suꝑiorib dicebat. ante hunc
mundũ ui sibile̾ fuisse animas. cũ angłis &
di: erunt gͦ ista catholica dogmata. & inti
ĩpiũ dãpnare qđ catholicũ ẽ. Si uͦ aliũ istõ.
hereticũ dixeris: hereticũ designabis eũ.
exitur magister. quo erũpit᷑. quo rursũ
euadit᷑ : Quocunq te conuerteris. herebiꝰ.
Non dicã nullus subtrahendi te aditꝰ dat᷑.
sed ne respirandi quid̾e paululũ fit copia.
Sic tibi alexandri tui aristo telici cõmͣta¬
tot & tantoꝵ philosophoꝵ grece & latinę
insuꝑ & iudaicȩ eruditionis. excoluit dici¬
plina. ut in istas angustias tam in extrica-¬
biles deuenires. & tam miserabilit᷑ coarta-¬
reris. ut nec ad alpes possis ẽẽ defensus.
se ait oꝑi magno somnũ eẽ asscribendũ:
quanquã ipsẽ parcat nemini. & nͣ taͣ ra¬
tione dictoꝵ quã flagello linguȩ quos
libitũ fuerit uerbera. & si quis eminus
adulabitur. continuo hereticus scriptis

Expanded text:
 absolvendum? Si catholicus est iste alius tuus, qui in superioribus dicebat, ante hunc mundum visibilem fuisse animas cum Angelis, edi, erunt ergo ista catholica dogmata, et interim impium damnare quod catholicum est. Si vero alium istum haereticum dixeris, haereticum designabis eum, exitur, magister? Quo erumpitur? quo rursum evaditur? Quocunque te converteris, haerebis. Non dico nullus subtrahendi te aditus datur, sed ne respirandi quidem paululum fit copia. Sic tibi Alexandri tui Aristotelici Commentatot et tantorum Philosophorum Graecae et Latinae, insuper et Judaicae eruditionis excoluit disciplina, ut in istas angustias tam inextricabiles devenires, et tam miserabiliter coarctareris, ut nec ad Alpes posses Al. possis esse ait, operi magno somnus non est adscribendus, quanquam ipse parcat nemini, et non tam ratione dictorum quam flagello linguae, quos libitum fuerit verberet. Et si quis ei minus adulabitur, continuo haereticus et scriptis