comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
moccultis humanoꝵ fallitur morum. uocans hominẽ bonum.
& bonũ castũ. Sed hunc bonũ dicens. nesciendo adulterũ. eẽ. ñ castum.
Porro si ꝑerrorem euadit quisq ꝑniciem sicut suꝑius dixi nobi in
itinerẽ contigisse: & iam boni aliquid homini errore confercur
Sed cũ dico inquibusdã rebus nullomodo aliquẽ ut non nullo &iam
bono falli. non ipsum errorẽ dico ullũ madũ uel non nullũ bonũ.
sed malũ quo non uenitur: uł bonũ quo uenit᷑ errando. Idẽ ex
ipso errore quid non eueniat: uł quid ꝓueniat. Nã ipse ꝑ se
ipsũ error. aut magnũ inre magna. aut paruũ in re parua.
tam̃ semꝑ. ẽ malum. Quis enĩ nisi errans malũ neg& ad pro¬
bari falsa Epueris. aut in probare uera ꝓ falsis. aut habere
incerta ꝓcertis. auł certa ꝓͥcertis: Sed aliud ẽ malum homixiẽ
putare qui bonus est : qđ ẽ. erroris. & aliud ÷ ex hoc malo aliud

Expanded text:
in occultis humanorum fallitur morum; vocans hominem bonum, in occultis humanorum fallitur morum; vocans hominem bonum, et bonum castum: sed hunc bonum dicens, nesciendo adulterum esse, non castum. Porro si per errorem evadit quisque perniciem, sicut superius dixi nobis in itinere contigisse, etiam boni aliquid homini errore confertur. Sed cum dico in quibusdam rebus nullo malo aliquem, vel nonnullo etiam bono falli; non ipsum errorem dico nullum malum vel nonnullum bonum; sed malum quo non venitur, vel bonum quo venitur errando, id est, ex ipso errore quid non eveniat vel quid proveniat. Nam ipse per se ipsum error aut magnum in re magna, aut parvum in re parva, tamen semper est malum. Quis enim nisi errans malum neget, approbare falsa pro veris aut improbare vera pro falsis, aut habere incerta pro certis, vel certa pro incertis? Sed aliud est bonum hominem putare qui malus est, quod est erroris; et aliud est ex hoc malo aliud
Abbreviated transcription (Latin):
in istũ abaliquo induci.
nullo malo. in quibusdam nonnullo & iam bono fallimur. Nam
magno mulo fullitur homo. cũ hoc non credit qđ aduitã ducit
aet̾num uł hoc credit qđ ad mortẽ ducit axernum. Puruo aut̃
malo fallitur. qui falsum ꝓuero ad probando : incidit in aliqͦs
molestias temporales. Quib tam̃ adhibita fadelis patientia.
conuertit. etis inusum bonum. Ueluti siquisquã bonũ hominẽ
putando qui malus. ẽ. aliquid ab eo patiatur mali. Qui uero malũ
hominẽ ta bonũ credit. ut nihil abeo aliquid mali patiatur
nullo modo fallit᷑. nec in eũ cudit illa ꝓphetica de tẽstatio. Uȩ
his : qui dicunt quod malũ. ẽ bonũ. de ipsis enĩ reb quibus
homines mali sunt: non de hominib dictũ intelligendũ est.
nde qui adulterũ dicit bonũ. recte arguitur illa uoce ꝓphe¬
tica. Qui uero ipsum hominẽ dicit bonum quẽ putat castum.
nescit addulterũ ñ in doctrina rerũ bonarũ & malarũ: sed

Expanded text:
in istum ab aliquo induci? nullo malo, in quibusdam nonnullo etiam bono fallimur. Nam magno malo fallitur homo, cum hoc non credit quod ad vitam ducit aeternam, vel hoc credit quod ad mortem ducit aeternam. Parvo autem malo fallitur, qui falsum pro vero approbando incidit in aliquas molestias temporales, quibus tamen adhibita fidelis patientia convertit eas in usum bonum. Velut si quisquam bonum hominem putando qui malus est, aliquid ab eo patiatur mali. Qui vero malum hominem ita bonum credit, ut nihil ab eo patiatur mali, nullo malo fallitur: nec in eum cadit illa prophetica detestatio, Vae iis qui dicunt quod malum est bonum. De ipsis enim rebus quibus homines mali sunt, non de hominibus dictum intelligendum est. Unde qui adulterium dicit bonum, recte arguitur illa voce prophetica. Qui vero ipsum hominem dicit bonum, quem putat castum, nescit adulterum, non in doctrina rerum bonarum et malarum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
.eẽ. m̃tiendo. Possumꝰ enĩ & furando aliquando pri¬
.eẽ. si pauꝑ eui pulã dut᷑ sentit cõmodũ. & diues cui clam
tollitur non sentit in cõ modũ. nec ideo tale furtũ quisquã dixe¬
rit ñ.eẽ peccatum. Posumꝰ & ad ulterando si aliqͣ nisi ad hoc ei
consentiatur appareat Amando moritura. & siuixerit penitendo
purgarida. nec ideo peccatũ negabit᷑ tale ad ulteriũ. Si aut̃ me¬
bonũ ꝓfecisse homiNies qui non nisi  salute homines m̃tiuntur
nonẽ negandũ. Sed in eoꝵ tali ꝓfecto merito laudat᷑. uel
etiã tem pꝰalit̃ remunerat᷑. beni uolentia non fallatia. Quȩ ut ig¬
Noscat᷑ satis ẽ : non ut &iã p̃dicetur. Maxime inheredib tes¬
tam̃ti Noui : quib dr̃. sit in ore ur̃o. est. est. non non. Qđ enĩ am¬
plius. ẽ: amalo est. Propt̃ qđ malũ q subripere ĩ hac mortalita¬
te ñ desinit. etiã ipsi coheredes xp̃i dicunt. dimitte Nobis

Expanded text:
 mentiendo. Possumus enim et furando, si pauper cui palam datur, sentit commodum, et dives cui clam tollitur, non sentit incommodum: nec ideo tale furtum quisquam dixerit non esse peccatum. Possumus et adulterando, si aliqua, nisi ad hoc ei consentiatur, appareat amando moritura, et si vixerit, poenitendo purganda: nec ideo peccatum negabitur tale adulterium. Si autem mebonum profecisse homines, qui non nisi pro salute hominis mentiuntur, non est negandum: sed in eorum tali profectu merito laudatur, vel etiam temporaliter remuneratur benevolentia, non fallacia, quae ut ignoscatur sat est, non ut etiam praedicetur, maxime in haeredibus Testamenti Novi, quibus dicitur, Sit in ore vestro, Est, est; Non, non: quod enim amplius est, a malo est . Propter quod malum, quia subrepere in hac mortalitate non desinit, etiam ipsi cohaeredes Christi dicunt, Dimitte nobis
Abbreviated transcription (Latin):
noscendȩ sunt rerũ bonarũ. & malarũ quantũ uiȩ satis. ẽ
quȩ nos ꝑducat ad regriũ ubi erit uita sine morte. sine erro¬
re ueritas. Sine ꝑturbatione felicitas. Nequaquã dubitare
debemꝰ rerũ quȩ ad nos ꝑtinent. bonarũ causã non eẽ. nisi
bonitatȩ dĩ. Malarũ uͦ ab immutabili bono deficiente boni mutabilis
uoluntate prius angłi. hominis postea.

Expanded text:
sunt rerum bonarum et malarum, quantum viae satis est quae nos perducat ad regnum, ubi erit vita sine morte, sine errore veritas, sine perturbatione felicitas: nequaquam dubitare debemus, rerum quae ad nos pertinent bonarum causam non esse nisi bonitatem Dei; malarum vero ab immutabili bono deficientem boni mutabilis voluntatem, prius angeli, hominis postea.
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ quando scit ipse qđ uerũ sit sed &iã si quando errat
& fallit᷑. Sic̃ homo hoc deb& loqͥ qđ gerit animo siue illud uerũ
sit siue pata & non sit. Om̃is aut̃ qui m̃tit᷑. contra id quod animo
sentit loquitur : uoluntate fallendi. Et utiq uerba ꝓpt̾ea sunt
instituta : ñ ꝑ quȩ inuicẽ homines fallan. sed ꝑquȩ ĩ alterius
quisq noticit̃ cogitationes suas ꝑferat. Uerbisgͤuti ad fallatiã

Expanded text:
non solum quando scit ipse quod verum sit, sed etiam quando errat non solum quando scit ipse quod verum sit, sed etiam quando errat et fallitur sicut homo, hoc debet loqui quod animo gerit, sive illud verum sit, sive putetur et non sit. Omnis autem qui mentitur, contra id quod animo sentit loquitur voluntate fallendi. Et utique verba propterea sunt instituta, non per quae se homines invicem fallant, sed per quae in alterius quisque notitiam cogitationes suas
Abbreviated transcription (Latin):
parentib error. aut abhac uia deuiabat apłs pecrus. quando se
existimans uisũ uidere. alud ꝓ alio sic putabat. ut acorꝑi ima¬
ginib in quib se. eẽ. arbi trabat᷑ uera in quib erant corꝑa non dinos¬
cer&. nisi cũ ab illo angłs ꝑquẽ fuerat liberatꝰ abscessit. Aut
abhac uia deuiaba t iacob p triarcha quando uiuentẽ filiũ
abestia credebat occisum : In his atq. huius modi falsitatib
salua fide quȩ indm̃ nob .ẽ. fallimur & uia ñ relicta quȩ adillũ¬
nos ducit erramus. Qui errores. & ic̃ si peccata ñ sun tam̃ in
mnclis huiꝰ uitȩ deputandi sunt. Quȩ ita sub iecta ÷ uconitat.
ut ad probentur hic falsa ꝓ ueris respuant᷑ uera ꝓ falsis. te¬
neantur incerta pro certis. Quãuis enĩ hȩc ab ea fide ab sint¬
ꝑ quã uerã certãq ad aet̾nam beatitudinẽ tendimꝰ. abea tam̃ miseria ñ
ab sunt in qͣ adhuc sumꝰ. Nullomodo quippe fallerem᷑ uł animi uł

Expanded text:
parentibus error: aut ab hac via deviabat apostolus Petrus, quando se existimans visum videre, aliud pro alio sic putabat, ut a corporum imaginibus, in quibus se esse arbitrabatur, vera in quibus erat corpora non dignosceret, nisi cum ab illo angelus, per quem fuerat liberatus, abscessit: aut ab hac via deviabat Jacob patriarcha, quando viventem filium a bestia credebat occisum . In his atque hujusmodi falsitatibus, salva fide, quae in Deum nobis est, fallimur, et via non relicta quae ad illum ducit, erramus: qui errores etiamsi peccata non sunt, tamen in malis hujus vitae deputandi sunt, quae ita subjecta est vanitati, ut approbentur hic falsa pro veris, respuantur vera pro falsis, teneantur incerta pro certis. Quamvis enim haec ab ea fide absintram certamque ad aeternam beatitudinem tendimus; ab ea tamen miseria non absunt, in qua adhuc sumus. Nullo modo quippe falleremur in aliquo v
Abbreviated transcription (Latin):
lumixiatio detrahat ignorantiã: salus infirmitatẽ.
morẽ eccłae. ut agatur plerumq infirmitate non
agitur. Quia & pudor timor . ẽ displicendi. dũ plus de¬
lectat hominũ estimatio. quã iusticia qua se quisq humi-¬
licit penitendo. Unde non solũ cum agitur pęnitentia.
uerum & iam ut agatur dĩ miscđia necessaria est. alio.¬
quin ñdicer& apłs dequibusdam: neforte d& illis ds̃
poenitentiam. & ut p&rus amare fler&. p̃misit euange¬
lista &ait. Respexit eum dominus.
nit tantam diuiNii muneris largitatẽ. & in hac
obstinatione m̃tis diem claudit extremũ. reus. ẽ illo
dimittit : De qua questione difficili. in quodã propt̾
hoc solũ ͤ seripto libello. enucleatissime quantum
ipsius resurrexit. quem ad modũ possim breuit̃ dispu¬
tare. & om̃ib questionib quȩ dehac re moueri ad solent.
satis facere non inuenio. Resurrecturã tamen carnem
om̃ium. quicũq natisunt hominũ. atq nascent᷑. & mortui suñ.

Expanded text:
luminatio detrahat ignorantiam, salus infirmitatem. morem Ecclesiae cur agatur, plerumque infirmitate non agitur; quia et pudor timor est displicendi, dum plus delectat hominum existimatio, quam justitia qua se quisque humiliat poenitendo. Unde non solum cum agitur poenitentia, verum etiam ut agatur, Dei misericordia necessaria est. Alioquin non diceret Apostolus de quibusdam: Ne forte det illis Deus poenitentiam . Et ut Petrus amare fleret, praemisit evangelista, et ait: Respexit eum Dominus .nit tantam divini muneris largitatem, et in hac obstinatione mentis diem claudit extremum, reus est illo us peccata dimittit. De qua quaestione difficili in quodam propter hoc solum conscripto libello enucleatissime, quantum ipsius caro resurrexit, quemadmodum possim breviter disputare, et omnibus quaestionibus quae de hac re moveri assolent, satisfomnium quicunque nati sunt hominum, atque nascentur, et mortui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
me heretici si diuersas int̾ nos sententias uiderint: de animi calumniaban.¬
tur rancore descendere. Mihi cutem decretum. ẽ. te a mare. suscipere.
colere. mirtoi. tucq ditia quasi mea defendere. Certe & india logo quẽ
nuꝑ edidi: bettitudinis tuȩ ut dignũ fuerat recor datus sum: magisq
demis operam. ut ꝑniciosissimu heresis deecclesia auferatur: quȩ semꝑ
simulat pęnitentiam: ut docendi inecclesiis habeat facultatẽ : nesi aꝑt̾ã
lug seꝓdiderit foras ex pulsa feriatur. Sc̃ẽ & uenerabiles filiȩ tũȩ
qistochium & pciula & genere suo & exortatione tua dignegra¬
duintur : specialit̃q saluitint beatitudinẽ tuam. omnisq fiͥnterni¬
tas quȩ nobiscum dño saluatori seruite conaitur. Sc̃m presbiteru
frmum anno preterito ob rẽ ecirũ rtuenna. & inde africcim. siciliã¬
q direxximus: quẽ puttimus iã incifricȩ partibusꝰ cõmorari . sco tuo

Expanded text:
me haeretici, si diuersas inter nos sententias uiderint, de animi calumniabunme haeretici, si diuersas inter nos sententias uiderint, de animi calumniabuntur rancore descendere. mihi autem decretum est te amare, suscipere, colere, mirari tuaque dicta quasi mea defendere. certe et in dialogo, quem nuper edidi, beatitudinis tuae, ut dignum fuerat, recordatus sum magisque demus operam, ut perniciosissima haeresis de ecclesiis auferatur. quae semper simulat paenitentiam, ut docendi in ecclesiis habeat facultatem, ne, si aperta se luce prodiderit, foras expulsa moriatur. Sanctae et uenerabiles filiae tuae, Eustochium et Paula, et genere suo et exhortatione tua digne gradiuntur specialiterque salutant beatitudinem tuam, omnis quoque fraternitas, quae nobiscum domino saluatori seruire conantur. sanctum presbyterum Firmum anno praeterito ob rem earum Rauennam et inde Africam Siciliamque direximus, quem putamus iam in Africae partibus
Abbreviated transcription (Latin):
omino uere scõ & omni ceffectione uenertibili papȩ augustino
hieronimꝰs inxp̃o salutem. Uirum honorabilem fratrem meũ
filium dignationis tuȩ orosium presbiterũ. & sui merito
et te iubente suscepi. S ed incidit tempus difficillimum. quando mihi
tacere melius fuit quam loqui: itti ut nrã studici cesserent. & iuxta
appiũ canina exerceret᷑ facundia. Ittiq duob libellis tuis quos meo¬
nomine dediscasti. eruditis sime & omĩ eloquentiȩ splendore ful-¬
genti bus. ꝗd tẽpusᷤ respon dere non potui: & qđ quicquam
uillis reprehendendũ putem. Sed quia iuaga beatum apł
unusquisq in suo sensu abundet.: alius quidem alius autem sic¬
erte quicquid dici potuit. & tam sublimi ingenio dȩ scripturarum
scãrum hauriri fontib ate positũ adq dissertũ. ẽ: sed queso reueren-¬
ticim tuam parumꝑ patiaris mȩtuum laudare ingeniũ. Non enĩ.
int̾nos erudi.tionis causa disseri mus. Ceterum: emuli. & maxi-¬

Expanded text:
OMINO VERE SANCTO ET OMNI MIHI AFFECTIONE VENERA- BILI PAPAE AUGUSTINO HIERONVMUS IN CHRISTO SALUTEM. Virum honorabilem fratrem meum filium dignationis tuae Orosium presbyterum et sui merito et te iubente suscepi. sed incidtacere melius fuit quam loqui, ita ut nostra studia cessarent et iuxta Appium canina exerceretur facundia. itaque duobus libellis tuis, quos nomini meo dedicasti, eruditissimis et omni eloquentiae splendore fulgentibus ad tempus respondere non potui, non quo quicquam illis reprehendendum putem, sed quia iuxta beatum apostolum unusquisque in suo sensu abundet alius quidem sic alius autem sic. certe quicquid dici potuit et tam sublimi ingenio de scripturarum sanctarum hauriri fontibus, a te positum atque dissertum est. sed quaeso reuerentiam tuam, parumper patiaris me tuum laudare ingenium. nos enim inter nos eruditionis causa disserimus. ceterum aemuli et maxi
Abbreviated transcription (Latin):
Nde primo occurrit de abortiuis foetibus questio. qui iã
quidem nati sunt inuteris matrum: sed nondum ittt ut iam pos.¬
sint renasci. Sienim resurrecturos eos dixerimus. de his qui iã
for mati sunt tolerari potest ut cumq quod dicitur. In formes uero
ortus. quis nonꝓeliuius perire arbitretur. sic̃ femi¬
Na quȩ concepta non fuerit. sed quis negare audeat
& si affirmare non audeat id acturam resurrectionẽ
ut quicquid forme defuit impleatur. atq ita non de¬
sit ꝑ fectio : quȩ accessura erat temꝑe. quem admodũ
non erunt uitia quȩ accesserant temꝑe . ut neq in eo
qđ aptũ & congruum dies ad laturi erant. natura frau¬
detur. neq in eo qđ aduersum & contrariũ dies ad tulerat.
natura turpetur. sed integretur qđ nondũ erat integrũ.
sicut instaurabitur quodꝰ fuerat uitiatum.

Expanded text:
nde primo occurrit de abortivis fetibus quaestio, qui jam quidem nati sunt in uteris matrum, sed nondum ita ut jam possent renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus; de iis qui jam formati sunt, tolerari potest utcumque quod dicitur: informes vero abortus quis non proclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accessura erat tempore, quemadmodum non erunt vitia quae accesserant tempore: ut neque in eo quod aptum et congruum dies allaturi fuerant, natura fraudetur; neque in eo quod adversum atque contrarium dies attulerant, natura turpetur; sed integretur quod nondum erat integrum, sicut instaurabitur quod fuerat vitiatum.
Abbreviated transcription (Latin):
uero nisi & illis cognitus fuiss&. potuss& nob̾ ꝑ eorum
ministeriũ alias aꝑtius. alias occultius ꝓphet̾ari.
Nquacũq aut̃ quat tuor istarũ uelud actatũ singulũ
quemq hominẽ grã regenerationus inuenerit. ibi ei re¬
mit tunt᷑ preterita uni uersa peccata. & reatꝰ ille nascen¬
do contraetꝰ. renascendo dissoluit᷑. tãq multũ ual& qđ
sp̃s ubi uult spirat. ut quidã scđam illã seruitutẽ sub
lege non nouerint. sed cũ mandato incipiant adutoriũ habere di
nte qũa possit aut̃ homo capax. eẽ mandati. uinũ.¬
scđm carnẽ uiuat. necesse est. Sed si iã sacram̃to regenerati.¬
onis imbutꝰ. ẽ. ni hil ei mors oberit. si tc̃ ex hac uita emigra¬
mortuus . ẽ ille. liber in mortuis. s¬

Expanded text:
vero nisi et illis cognitus fuisset, potuisset nobis per eorum vero nisi et illis cognitus fuisset, potuisset nobis per eorum ministerium alias apertius, alias occultius prophetari.quacumque autem quatuor istarum velut aetatum singulum quemque hominem gratia regenerationis invenerit, ibi ei remittuntur praeterita universa peccata; et reatus ille nascendo contractus, renascendo dissolvitur. Tamque multum valet quod Spiritus ubi vult spirat. , ut quidam secundam illam servitutem sub Lege non noverint, sed cum mandato incipiant adjutorium habere dintequam possit autem homo capax esse mandati, secundum carnem vivat necesse est: sed si jam Sacramento regenerationis imbutus est, nihil ei oberit si tunc ex hac vita migramortuus est ille liber in mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
homo cȩperit dĩ spũ. concupiscit᷑ aduersus carnẽ fortiori
robore caritatis. & quã uis adhuc sit qđ homini repugn&
ex homine Nondũ ta infirmitate sanata. ex fide tam̃ iustꝰ
uiuat. iusteq uiuat inquantũ non cedit malȩ concupiscen¬
tiȩ. uincente delectatione iusticie. hȩcr̃ t̃cia bonȩ̨ spei ho¬
minis. Inquib sipia ꝑseuerantia quisq ꝓficiat. postrema
pax restat. quȩ posthanc uitã in requie sp̃s. deinde in resur¬
rectione & iam carnis implebitur. Harum quattuor dif.¬
ferentiarum. prima. ẽ. ante legẽ. scđa sublege. tercia sub grã
ro. & pondere cuncta disponit. Nã fuit primitus ante
quȩ reuelata ÷ ꝑ primũ mediatoris aduentũ: quȩ quidẽ grã
nec ante defuit. quibus eã oportuit imꝑtiri. quãuis pro
temꝑis dispensatione uelata uł occulta. neq enĩ antiquoꝵ
quicũq iustoꝵ p̃ter xp̃i fidẽ salutẽ potuit inuenire. At

Expanded text:
homo coeperit Dei Spiritu, concupiscitur adversus carnem fortiore homo coeperit Dei Spiritu, concupiscitur adversus carnem fortiore robore charitatis ; ut quamvis adhuc sit quod homini repugnet ex homine, nondum tota infirmitate sanata, ex fide tamen justus vivat , justeque vivat, in quantum non cedit malae concupiscentiae, vincente delectatione justitiae. Haec sunt tertia bonae spei hominis; in quibus si pia perseverantia quisque proficiat, postrema pax restat, quae post hanc vitam in requie spiritus, deinde in resurrectione etiam carnis implebitur. Harum quatuor differentiarum prima est ante Legem, secunda sub Lege, tertia sub gratia, ro et pondere cuncta disponit . Nam fuit primitus ante quae revelata est per primum Mediatoris adventum . Quae quidem gratia nec antea defuit, quibus eam oportuit impertiri, quamvis pro temporis dispensatione velata et occulta. Neque enim antiquorum quicumque justorum praeter Christi fidem salutem potuit invenire, aut
Abbreviated transcription (Latin):
hab&. petit ut accipiat. quęrit ut inueniat. pulsat in
aperiatur ei Fides namq impetrat : qđ lex imperat
& p̃uaricatorẽ in suꝑ facere. qui de ignorantia se excusare
ñ possit. Regnat enĩ carnalis cupiditas: ubi ñ est dĩ caritas.
ed cũ in altissimis ignorantiȩ tenebris nulla resistente rati¬
ne scđm carnẽ uiuit᷑. hȩc s̃ prima hominis. deinde cũ ꝑ
legẽ cognitio fuerit facta peccati. si nondũ diuinꝰ aduiuat sp̃s.
secđm legẽ uolens uiuere uincit᷑. & sciens peccat. peccatoq
subditꝰ seruit. Q quo enĩ quis deuictꝰ. ẽ. huic & seruus addictꝰ
est. id ugente scientia mandati. ut peccatũ oꝑet᷑ in homine.
omẽm concupiscentiã cumulo prȩuaricationis ab iecto. atq
ita qđ scriptum ÷ impleatur. Lex sub intrauit ut habundar&
delictum : hȩc sunt secunda hominis. Si aut̃ respexerit ds̃
ut ad implenda quȩ mandat ipse ad uiuare credatur. & agi

Expanded text:
habet, petit ut accipiat, quaerit ut inveniat, pulsat ut habet, petit ut accipiat, quaerit ut inveniat, pulsat ut aperiatur ei . Fides namque impetrat quod lex imperat.et praevaricatorem insuper facere, qui de ignorantia se excusare non possit. Regnat enim carnalis cupiditas, ubi non est Dei charitas.ed cum in altissimis ignorantiae tenebris nulla resistente ratione secundum carnem vivitur, haec sunt prima hominis. Deinde cum per legem cognitio fuerit facta peccati, si nondum divinus adjuvat Spiritus, secundum legem volens vivere vincitur, et sciens peccat, peccatoque subditus servit: A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est ; id agente scientia mandati, ut peccatum operetur in homine omnem concupiscentiam, cumulo praevaricationis adjecto, atque ita quod scriptum est impleatur, Lex subintravit, ut abundaret delictum . Haec sunt secunda hominis. Si autem respexerit Deus, ut ad implenda quae mandat ipse adjuvare credatur, et agi
Abbreviated transcription (Latin):
quisq in eo se liberari amalo qđ ñ infert᷑ intẽptationẽ¬
am porro caritas quã duab istis. id ẽ. fide ac spe maiorẽ
dixit apłs. quanto in quocumq maior .ẽ. tanto melior
est ĩquo est. Cum enĩ queritur utrum quisq sit homo
bonus. non quęrit᷑ qͥd credat aut sper&. sed quid am&
Nã qui recte timat. ꝓculdubio recte credit & sperat.
Qui uero non amat. in anit̾ credit. & ĩcim si sunt uera quȩ
credit. Inanit̾ sperat. &iam si ad uerã felicitatẽ doceantꝰ
ꝑtinere quȩ sꝑat. nisi & hoc credat ac spera&. qđ sibi
petenti donari possit ut am&. Quã uis enĩ sperare sine
amoͬre non possit. fieri tam̃ potest. ut id non am& sine
quod did qđ sꝑat non potest ꝑuenire. tamquã sperat uitã
ȩt̃nam. quã quis non am&. & non am& iusticiã. sine qua
cipłs. quȩ ꝑdilectionẽ oꝑatur. & quod dilectionẽ ñdũ

Expanded text:
quisque in eo se liberari a malo, quod non infertur in tentationequisque in eo se liberari a malo, quod non infertur in tentationeam porro charitas, quam duabus istis, id est, fide ac spe majorem dixit Apostolus , quanto in quocumque major est, tanto melior est in quo est. Cum enim quaeritur, utrum quisque sit homo bonus, non quaeritur quid credat, aut speret, sed quid amet. Nam qui recte amat, procul dubio recte credit et sperat: qui vero non amat, inaniter credit, etiamsi sint vera quae credit; inaniter sperat, etiamsi ad veram felicitatem doceantur pertinere quae sperat: nisi et hoc credat ac speret, quod sibi petenti donari possit ut amet. Quamvis enim sperare sine amore non possit, fieri tamen potest ut id non amet, sine quo ad id quod sperat non potest pervenire. Tanquam si speret vitam aeternam, quam quis non amat? per dilectionem operatur ; et quod in dilectione nondum
Abbreviated transcription (Latin):
ad peccandũ uł alliciunt. ut impellunt. hic deniq
malũ unde cupimꝰ liberari. illic. aut̃ nihil istoꝵ est.
uingelistti uero lucs inoratione dominict pecitiones non septem
sed quinque complexus ÷ : nec cibisto utiq discrepciuit. sed quo¬
modo istti septem sint intelligenda ipsa suu breuitatȩ cõmonut
omen quippe dĩ : scĩficatur in spũ: Dei autem regnũ: incarnis
resurrectione uenturum. ẽ. Ostendensergo lucas terciũ peticio¬
nem duarum superioꝵ esse quodam modo ł peticionẽ magi
etim pretermittendo fecit intelligi. deinde tres alias
ad iungit. depane cotidiano. deremissione peccatoꝵ. de
tẽptatione uitandu at uero quod ille in ultimo posiut.
sed lib̾a nos cimalo. iste non posuit ut intelligeremus
ad illud superius quod de temptatione dictũ. ẽ. ꝑ tinere
deo quippe ait sed libera. non ait & libera. tãquã unam
peticionẽ. eẽ. demonstrans. nisi hoc. sed hoc. ut sciat unus¬

Expanded text:
ad peccandum vel alliciunt vel impellunt. Hic denique ad peccandum vel alliciunt vel impellunt. Hic denique malum, unde cupimus liberari. Illic autem nihil istorum est. Evangelista vero Lucas in oratione dominica petitiones non septem, sed quinque complexus est. Nec ab isto utique discrepavit, sed quomodo ista septem sint intelligenda, ipsa sua brevitate commonuit. Nomen quippe Dei sanctificatur in spiritu, Dei autem regnum in carnis resurrectione venturum est. Ostendens ergo Lucas tertiam petitionem duarum superiorum esse quodammodo repetitionem, magis eam praetermittendo fecit intelligi. Deinde tres illas adjungit, de pane quotidiano, de remissione peccatorum, de tentatione vitanda. At vero quod ille in ultimo posuit: Sed libera nos a malo, iste non posuit ut intelligeremus ad illud superius quod de tentatione dictum est pertinere. Ideo quippe ait: sed libera; non ait: Et libera, tanquam unam petitionem esse demonstrans, noli hoc, sed hoc, ut sciat unus
Abbreviated transcription (Latin):
ab surde quidã intellexer̃ in sp̃ũ & corpore. om̃ino sine fine
retinenda sunt. & hic incho antur. quȩ quantũ ꝗͣ. ꝓficimꝰ
aut geritur innobis. ꝑ fecta uero quod inhrce uita spe¬
randum . ẽ. semꝑ possi debuntur. Quod uero dicimꝰ prnẽ
nr̃m cotidianum da nobis hodie. & dimitte nob debita¬
nr̃a. sicut & nos dimittimus debitorib nr̃is: & nenos inferas
intẽptationẽ. sed libera nos amalo. quis non uideat ad
p̃sentis uite indigentiã ꝑ tinere : in illa itaq uita aet̃na.
ubi nos semꝑ sꝑamꝰ futuros: & nominis dĩ sanctificatio. &
atq ĩ mortalit̃ ꝑmanebunt. Panis uero cotidianus ideo
dictus est. quia hic .ẽ. necessarius. quantus animȩ carniq
tribuendus .ẽ. siue spiritalit᷑: siue carnalit᷑. siue utroq
intelligatur modo. hic .ẽ. &iũ quã poscimus remissio.
ubyẽ. cõmissio peccatoꝵ. hic temptationes quȩ nos

Expanded text:
absurde quidam intellexerunt in spiritu et corpore, omnino sine fine absurde quidam intellexerunt in spiritu et corpore, omnino sine fine retinenda esse, et hic inchoantur. Quantumcunque proficimus, augentur in nobis. Perfecta vero quod in alia vita sperandum est semper possidebuntur. Quod vero dicimus: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie; et: Dimitte nobnostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo; quis non videat ad praesentis vitae indigentiam pertinere? In illa itaque vita aeterna, ubi nos semper speramus futuros, et in nominis Dei sanctificatione, et atque immortaliter permanebunt. Panis vero quotidianus ideo dictus est, quia hic est necessarius quantus animae carnique tribuendus est, sive spiritaliter, sive corporaliter, sive utroque intelligatur modo. Hic est etiam quam poscimus remissio, ubi est omnis commissio peccatorum. Hic tentationes, quae nos
Abbreviated transcription (Latin):
abscondita tenebrarũ. & manifestabit cogitationes cordis.
tunc & laus erit. unicuiq adõ : quia idlandabitur & dili¬
get᷑ aproximo in proximũ. quod ne lateat. ab ipso
illuminabitur dõ. Minuit᷑ autem cupiditas caritate
crescente. donee ueniat hic ad tantam magnitudinẽ qua
maior .eẽ. non possit. Maiorem aut̃ caritatẽ nemohab&
uãut animã suam ponat ꝓ amicis suis. Ibi autẽ quis ex-¬
plic& quanta caritas erit. ubi cupiditas quã uł coher¬
cendo super& nulla erit: quã sũ mã sanitas erit. qͣndo
coxtentio mortis nulla erit :
ed sit aliquando huiꝰ uoluminis finis: qđ ipse uideris.
utrũ enchr ridion ut appellare debeas uł habere. Ego
cam̃ cũ sꝑnenda tua in xp̃o ihũ studia non putarembona
dete crecdens. in ad iutorium nr̃i redemptoris confidens¬
aut sperans: teq in eius menbris plurimũ diligens.
librum adte sicut ucilua. utinã tam cõmodũ equaoa
pro uxum defide & spe & caritate conscripseram. am̃¬

Expanded text:
 manifestabit cogitationes cordis; et laus erit unicuique a Deo : quia id laudabitur et diligetur a proximo in proximo, quod ne lateat, ab ipso illuminabitur Deo. Minuitur autem cupiditas charitate crescente, donec veniat hic ad tantam magnitudinem, qua major esse non possit: Majorem enim charitatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis . Ibi autem quis explicet quanta charitas erit ubi cupiditas quam vel coercendo superet nulla erit? quoniam summa sanitas erit, quando contentio mortis nulla erit. Cibri conclusio. Sed sit aliquando hujus voluminis finis, quod ipse videris utrum Enchiridion vel appellare debeas, vel habere. Ego tamen cum spernenda tua in Christo studia non putarem, bona de te credens in adjutorio nostri Redemptoris ac sperans, teque in ejus membris plurimum diligens, librum ad te, sicut valui, utinam tam commodum quam prolixum, de Fide, Spe et Charitate conscripsi.
Abbreviated transcription (Latin):
finis caritas est: id .ẽ. ad caritatẽ refertur om̃e preceptum.
Q đ uero ita fit : uł timore poenȩ. uł aliqua intentione carnali.
ut non referatur ad illã caritatẽ. quã diffundit sp̃s sc̃s
incordibus nr̃is. nondũ fit : quẽ ad modum fieri oport&
quã uis fieri udeatur. Caritas quippe ista: dĩ.
& proximi . ẽ. & utiq inhis duob preceptis. tota lex pendi
& ꝓpħae. Ad de euangłium : adde apłos. Non enĩ aliun.¬
de uox ista est . finis precepti ẽ. caritas. & deus. ẽ. caritas.
Quȩcũq. ergo mandat ds̃. ex quib unũ est. non maechaberis.
& quȩcũqͦ non iubentur. sed spiritali consilio uouentur.
ex quib unũ est: bonũ . ẽ. homini. mulierẽ ñ tangere.
Tunc reete fiunt. cũ referuntur addiligendũ dm̃ & ꝓximũ¬

Expanded text:
 ad charitatem refertur omne praeceptum. Quod vero ita fit vel timore poenae, vel aliqua intentione carnali, ut non referatur ad illam charitatem quam diffundit Spiritus sanctus in cordibus nostris , nondum fit quemadmodum fieri oportet, quamvis fieri videatur. Charitas quippe ista Dei est et proximi: et utique in his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Adde Evangelium, adde Apostolos: non enim aliunde vox ista est, Finis praecepti est charitas; et, Deus charitas est . Quaecumque ergo mandat Deus, ex quibus unum est, Non moechaberis ; et quaecumque non jubentur, sed spirituali consilio monentur, ex quibus unum est, Bonum est homini mulierem non tangere : tunc recte fiunt, cum referuntur ad diligendum Deum, et proximu
Abbreviated transcription (Latin):
iebit ergo sine fine mors ⁊ scłis longa.¬
illu ꝑ petua dãnatoꝵ: id ẽ. alienatio auita
dĩ . & omnib erit ipsa cõmunis quȩ libet
homines deuarietate poenurum. dedoloꝵ relenatione
ut int̾ nussione ꝓ suis humanus motibus suspicent᷑.
sicut manebit com munit̾ om̃ium uita ȩtna scõꝵ
qualib& honoꝵ distantia concorditer fulgeant

Expanded text:
ebit ergo sine fine mors ilperpetua damnatorum, id est alienatio a vita Dei, et omnibus erit ipsa communis, quaelibet homines de varietate poenarum, de dolorum relevatione vel intermissione pro suis humanis motibus suspicentur: sicut manebit communiter omnium vita aeterna sanctorum, qualibet honorum distantia concorditer fulgeant
Abbreviated transcription (Latin):
mi serante . de miseria liberantur: aut si hoc ad om̃s existiman.
ꝑtinere . non ideo necesse.ẽ. ut damnationẽ opinentur
posse finiri eoꝵ dequibus dictũ est. & ibunt hi insupplici.¬
um aet̃num. ne isto modo putaretur habitura finẽ quando¬
q. felicitas &iũ illoꝵ dequib . ẽ. econtrario dictũ. iusti aũt
inuitã aet̾nam. Sed poenas dãnatoꝵ certis tempm int̾uallis
existiment. si hoc eis plac& aliquatenus mitigari. &ic
sic quippe intelligi potest. manere in illis iram dĩ. hoc¬
I. est ipsa dũnatio. hȩc enĩ uocat᷑ ira di. ñ diuini qu¬
mi ꝑturbatio in ira sũa hoc. ẽ manente ira sua. non
tamen contineat miserationes suas : non aet̾no suppli¬
cio finẽ Dando. sed leuam̃ adhibendo ut int̃ponendo
crueratib quia nec psalmꝰ ait. ad finiendã irã suam
ut post iram suã: sed mira sua quȩ si sola eẽt. quanta
ibi minima cogitari potest perire aregno dĩ exu¬

Expanded text:
miserante de miseria liberantur. Aut si hoc ad omnes existimant miserante de miseria liberantur. Aut si hoc ad omnes existimant pertinere, non ideo necesse est ut damnationem opinentur posse finiri eorum de quibus dictum est, Et ibunt isti in supplicium aeternum: ne isto modo putetur habitura finem quandoque felicitas etiam illorum, de quibus e contrario dictum est, Justi autem in vitam aeternam . Sed poenas damnatorum certis temporum intervallis existiment, si hoc eis placet, aliquatenus mitigari. Etiam sic quippe intelligi potest manere in illis ira Dei , hoc est ipsa damnatio haec enim vocatur ira Dei, non divini animi perturbatio, ut in ira sua, hoc est manente ira sua, non tamen contineat miserationes suas; non aeterno supplicio finem dando, sed levamen adhibendo vel interponendo cruciatibus. Quia nec Psalmus ait, Ad finiendam iram suam, vel, post iram suam; sed, in ira sua. Quae si sola esset quanta ibi minima cogitari potest; perire a regno Dei, exsu
Abbreviated transcription (Latin):
ost resurrectionẽ uero. facto uniuerso. cõ pletoq u¬
& hominũ. Istas uoluntas. illis facultas. non poterit ulla. ẽẽ
peccandi : uł ulla conditio moriendi. Istis maet̾na uita. uere
felicit̾q uiuentib: illis infelicit᷑ in ȩt̾̃na morte. sine mori¬
endi potestate durantibus. qm̃ utriq sine fine. sed inbea¬
titudine isti. alius alio prȩstabilius : in miseria uero illi.
alius alio tolerabilius ꝑ munebunt
poenũ & cruciatus sine̾ int̾missione ꝑ petuos. huma no miserantꝰ
affectu. atq ita futurũ . cẽ. non credunt. Non quidẽ seripturis
diuinis aduersando. sed ꝓsuo motu dura quȩq. moliendo &
in leniorẽ flectendo sententiam. quȩ putant magis t̾ribilius
ẽẽ. dicta. quũ uerus : non enĩ obliuiscet᷑ inqui misereri ds̃.
aut continebit in ira sua miscđias suas. hoc qͥdẽ inpsalmo
legitur scõ: sed dehis sine ullo scrupulo intelligit᷑. qui uasa
miscđiae nuncupant᷑. quia & ipsi non promeritis suis. sed dõ

Expanded text:
ost resurrectionem vero facto universo completoque juet hominum. Istis voluntas, illis facultas non poterit ulla esse peccandi, vel ulla conditio moriendi; istis in aeterna vita vere feliciterque viventibus, illis infeliciter in aeterna morte sine moriendi potestate durantibus, quoniam utrique sine fine. Sed in beatitudine isti alius alio praestabilius, in miseria vero illi alius alio tolerabilius permanebuntpoenam et cruciatus sine intermissione perpetuos humano miserantur affectu, atque ita futurum esse non credunt; non quidem Scripturis divinis adversando, sed pro suo motu dura quaeque molliendo, et in leniorem flectendo sententiam, quae putant in eis terribilius esse dicta, quam verius. Non enim obliviscetur, inquiunt, misereri Daut continebit in ira sua misericordias suas? hoc quidem in sancto legitur psalmo. Sed de his sine ullmisericordiae nuncupantur, quia et ipsi non pro meritis suis, sed Deo
Abbreviated transcription (Latin):
qui dĩc. ds̃ uirtutũ conũtenos & ostende faciem tuã & salui erim̃
quid aluid diẽ. quã ueniat regnũ tuum : qui dicit. itinera mea
dirige seđm uerbum tuum. & dominetur mei om̃is iniquitas. quid
aliud dicit. quam fiat uoluntas tua sicut incȩlo &int̾ra: q̃uidiẽ
pauꝑtatem &diuitias ned ederis mͥ : quid aliud dic̃ quã panẽ nr̃¬
quotidianum da nob hodie. qui dic̃ mem̃to dñe dauid &oñis monsiu¬
tudinis euis. aut dnẽ si feci istud. si est inquitas inmanib: meun
si reddidi retribuentib mͥmala. quid aliud dic̃ quam dimitte nõbis
debitanrã sic̃ & nos dimittimus debitorib nr̃is : quidic̃ aufer ame onci¬
piscentias uentris & desideriũ concubitꝰ nea pp̃ hendat me : quid alugds
quã nenos inferas intẽptationẽ : qui dic̃. erueme ab inimicis meisd̃. e
ab insurgentibus suꝑ me libame : quid aliud dic̃ quam liberanosamalo
& si ꝑomã prȩcationũ scã rumũba discurras quantum existimo niha

Expanded text:
uirtutum, conuerte nos et ostende faciem tuam et salui erimus, quid aliud dicit quam: Veniat regnum tuum? qui dicit: Itinera mea dirige secundum uerbum tuum et ne dominetur mihi omnis iniquitas, quid aliud dicit quam: Fiat uoluntas tua sicut in caelo et in terra? qui dicit: Paupertatem et diuitias ne dederis mihi, quid aliud dicit quaquotidianum da nobis hodie? Qui dicit: Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus , aut: Domine, si feci istud, si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala , quid aliud dicit quam: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris? qui dicit: Aufer a me concupiscentias uentris et desiderium concubitus ne adprehendat me, quid aliud dicit quam: Ne nos inferas in temptationem? qui dicit: Erue me ab inimicis meis, deus, et ab insurgentibus super me libera me, quid aliud dicit quam: Libera nos a malo? et si per omnia precationum sanctarum uerba discurras, quantum e
Abbreviated transcription (Latin):
Orate certatim cordi scõq certamine. Non enim aduersus alterutrũ
certatis. sel aduersus diabolũ scĩs om̃ibus in imicũ. in ieiumis &
uigiluis. &omni castigatione corporis : quia plurimũ aduiuatur
oratio Faciat quȩq ur̃m quod poterit . quod altera minus
potest. ea quȩ potest faciat sin altera diligit. quod ideo quia
non potest ipsa non fac̃ Proiide quaeminus ualet nonim pe¬
diat plus ualentem. & quae plus ualet. nurgeat minꝰ ualentẽ
Conscientiam quippe ur̃am dõ Debetis Nemini aũ urm̃ aliquid
debeitis nisi ut inuicẽ diligatis : Exaudiat te dñs qui qotens e
facere suꝑ quã petimꝰ &intelligimꝰ¬

Expanded text:
orate certatim concordi sanctoque certamine; non enim aduersus alterutrum orate certatim concordi sanctoque certamine; non enim aduersus alterutrum certatis sed aduersus diabolum sanctis omnibus inimicum. in ieiuniis et uigiliis et omni castigatione corporis, qua plurimum adiuuatur oratio, faciat quaeque uestrum, quod poterit; quod altera minus potest, ea, quae potest, faciat, si in altera diligit, quod ideo, quia non potest ipsa, non facit. proinde, quae minus ualet, non impediat plus ualentem et, quae plus ualet, non urgeat minus ualentem. conscientiam quippe uestram deo debetis; nemini autem uestrum aliquid debeatis, nisi ut inuicem diligatis. exaudiat te dominus, qui potens est facere supra, quam petimus et intellegim
Abbreviated transcription (Latin):
ne mansura. Tu aũ si ea quae sursum sunt quȩris & sapis aeterna
&certa desideras. Quae quam dui nondũ habes &iam saluis om̃b
att obsequentib tuis tanquam desolatã deputare te debes Nsu
ꝓfecto &iam tuo exemplo religiosissima nurus tua. &aliȩ scãe
uiduae uirgines. quȩ sub urã cura securius constitutȩ. Quanto enim
magis domũ urãm piȩ tractatis tanto impensius orationib instare
debetis rerũ p̃sentiũ ñ occupatȩ negotiis nisi quȩ flagitat causapie¬
tatis: Sane memineritis. & pronob̵ non neglegent᷑ orare : Nolumis
enim sic nob honorẽ quẽ periculo sũ gerimis deferatis ut adiutoriũ
quod necessariũ nouimꝰ auferatis a familia xp̃i. Oratũ est ꝓpetro
oratum est ꝓpaulo. & nos in eius familia. eẽ gaudemus & in compa¬
rabilit̃ plusquã petrus & paulus orationũ fr̃narũ auxiluis indigemꝰ

Expanded text:
nem mansura. tu autem si ea, quae sursum sunt, quaeris et sapis, aeterna nem mansura. tu autem si ea, quae sursum sunt, quaeris et sapis, aeterna et certa desideras, quae quam diu nondum habes, etiam saluis omnibus atque obsequentibus tuis tamquam desolatam deputare te debes et, si tu, profecto etiam tuo exemplo religiosissima nurus tua et aliae sanctae uiduae uirginesque sub uestra cura securius constitutae; quanto enim magis domum uestram pie tractatis, tanto inpensius orationibus instare debetis rerum praesentium non occupatae negotiis, nisi quae flagitat causa pietatis. Sane memineritis et pro nobis non neglegenter orare. nolumus enim sic nobis honorem, quem periculosum gerimus, deferatis, ut adiutorium, quod necessarium nouimus, auferatis. a familia Christi oratum est pro Petro, oratum est pro Paulo; et uos in eius familia esse gaudemus et incomparabiliter plus quam Petrus et Paulus orationum fraternarum auxiliis indigemus.
Abbreviated transcription (Latin):
iuduos acdłi a hominu cortem ptorẽ ad auciendã causa suã asficlue¬
int̃ pellando conũtit. Quam ergo prȩceteris uiduȩ debeant uacarior¬
onibus. Satis hinc intelligi potest. quod om̃ib ad suscipiendun
orandistudium deuiduis ꝓpositũ est exhortationis exemplũ. Quis
aũt in hoc oꝑis genere inuiduis electũ est nisi destitutio & desoltuo
Qua propt̃ si sẽ om̃is anima intelligat in hoc saeculo desttutã atq de¬
solatã. quam diu peregrinatur ad ño : profecto quandã uidiutatensea
dõ defensori assidua &impensissima prȩcatione cõmendat. Orsia
ut uidua xp̃i nondũ habens eius conspectũ cuius p̃caris auxiluins
& licet sis ditissima. sicut pauꝑ ora. Nondũ enĩ ueras futuri scen
diuitias habes ubinulla dampna formides. licet habeas filio scil
ne potes numerosamq familiã : quod & supra dictũ est. sic̃ desolatama¬
Sunt enĩ omã temporalia &iam usq infinẽ uitȩ huius in nrã consoletia¬

Expanded text:
iudicem ac dei et hominum contemptorem ad audiendam causam suam assidueinterpellando conuertit. quam ergo prae ceteris uiduae debeant uacare orationibus, satis hinc intellegi potest, quod omnibus ad suscipiendum orandi studium de uiduis propositum est exhortationis exemplum. Quid autem in hoc operis genere in uiduis electum est nisi destitutio et desolatio? quapropter si se omnis anima intelle- \' gat in hoc saeculo destitutam atque desolatam, quam diu peregrinatur a domino, profecto quandam uiduitatem suam deo defensori assidua et inpensissima precatione commendat. ora ergo ut uidua Christi nondum habens eius conspectum, cuius precaris auxilium, et, licet sis ditissima, sicut pauper ora; nondum enim ueras futuri saeculi diuitias habes, ubi nulla damna formides; licet habeas filios et nepotes numerosamque familiam, quod et supra dictum est, sicut desolatasunt enim omnia temporalia etiam usque in finem uitae huius in nostram consolatio
Abbreviated transcription (Latin):
rat parquodei apponeret haberet ab amico sib cupiens cõmodets
acũ suis feruis dormente. pecitor instantus sim Amolestis simus e¬
quinet dormure nouit. & dormientesnos exanto det beuidus
hincest ellud petite diccipietis. quertte ganuenn etas mpislsar
&i pieturuob. onĩs enim qui peat aipit &quuonieti si muessite¬

Expanded text:
rat, nec quod ei apponeret habebat, ab amico sibi tres panesrat, nec quod ei apponeret habebat, ab amico sibi tres panescum suis seruis dormientem petitor instantissimus et molestissimus equi nec dormire nouit et dormientes nos excitat, ut petamus. Hinc est et illud: Petite et accipietis, quaerite et inuenietis, pulsate et aperietur uobis; omnis enim, qui petit, accipit et
Abbreviated transcription (Latin):
õs dies non ueniendo & transeundo fuint om̃s. nec initiuꝰ est alu
finos alterius Pm̃s sine fine simulsunt: ubi nec ipisauest hari
finem: cuius illidies sunt. propt̃ hanc ad ipiscendã beata uab
ip sa uera bentauita orare nos docuit non in multi loquio tanqui
sicuet ipsẽ dñs ait quid nob neces sariũ sit prius quã petanus abeo
Unde mirẽ iuleri potest: quamuis mululoquium ꝓ hibuerts dur nos
orare sie al bor tatuis sete quinouit quid nob neces saruesit pru sou
petumosabes nt diceret oportet semꝑ oraire Enon sefipgns
Uueltde eiuusdam ꝓ posito exemplo quaȩ desuo atũsaresu piens
nundicari iudicem inquũ sȩpeint̃ pellando flex a fiauio carlen
quã certius nos exaudiat misericors &iustus dñs ds̃ sine intmulone
impleeneor aquib aliena peccata norit ignosci. si quo cus pierat
ulli puenit quȩ uolurt uindicari:: Ile quoq cui amic deula uent¬

Expanded text:
omnes dies non ueniendo et transeundo fiunt omnes nec initium alterius est omnes dies non ueniendo et transeundo fiunt omnes nec initium alterius est finis alterius; omnes sine fine simul sunt, ubi nec ipsa uita habet finem, cuius illi dies sunt. propter hanc adipiscendam beatam uitam ipsa uera uita orare nos docuit non in multiloquio, tamquamsicut ipse dominus ait, quid nobis necessarium sit, priusquam petamus ab eo. unde mirum uideri potest, quamuis multiloquium prohibuerit, cur nos orare sic adhortatus sit, qui nouit, quid nobis necessarium sit, priusquam petamus ab eo, ut diceret: Oportet semper orare et non deficere uiduae cuiusdam proposito exemplo, quae de suo aduersario cupiens uindicari iudicem iniquum saepe interpellando flexit ad audiendum nquam certius nos exaudiat misericors et iustus dominus deus sine intermissione impleat eorum, a quibus aliena peccata novit ignosci, si quo cupiebat illa pervenit quae voluit vindicari . Ille quoque cui amicus de via vene
Abbreviated transcription (Latin):
aet̃ na prȩponit. Neq enim utilit̃ in tempore uiuitur. nisi ad compa¬
randũ meritũ quo inaet̃nitate uiuatur. Ad illam ergo unam uitam
quã cum dõ & de dõ uiuitur : cetera quae utilit̃ & decent̃ optantur.
sine ddubio referenda sunt. In eo quippe nosm& ipsos diligimus. sidm̃
diligimus: &exalio p̃cepto ꝓximos nrõs sicut nosin& ipsosita uere
diligimus. si eos ad dĩ similem dilectionem. quantũ in no b est ꝑ¬
ducamus Dm̃ igitur diligimus ꝑseipsum. & nos ac proximosꝓpt̃
ipsum. Nec cumita uiuimus. iamnos in ipsa beatauita constitutos
ex istimemus. quasi nil sit. amplius quod oremus Quomodo enĩ
iam beate uiuimus cum illud adhuc desit propt̾ quod unũ bene
oremus. timentes ne forte sicut nono portet oremus: ac non
potius cum psalmo dicimus. unam petii adño hanc requiram.
ut in habitem in domo domini omnes dies uitȩ meȩ

Expanded text:
aeterna praeponit. neque enim utiliter in tempore uiuitur nisi ad compaaeterna praeponit. neque enim utiliter in tempore uiuitur nisi ad comparandum meritum, quo in aeternitate uiuatur. ad illam ergo unam uitam, qua cum deo et de deo uiuitur, cetera, quae utiliter et decenter optantur, sine dubio referenda sunt. in eo quippe nosmet ipsos didiligimus: et ex alio praecepto proximos nostros sicut nosmetipsos ita vere diligimus, si eos ad Dei similem dilectionem, quantum in nobis est, perducamus. Deum igitur diligimus propter seipsum, et nos ac proximos propter ipsum: nec cum ita vivimus, jam nos in ipsa beata vita constitutos existimemus, quasi nihil sit amplius quod oremus. Quomodo enim jam beate vivimus, cum illud adhuc desit, propter quod unum benoremus, timentes ne fpotius cum psalmo dicimus: Unam petii a domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo domini omnes dies uitae meae,
Abbreviated transcription (Latin):
amicitia non angustis finib t̃minanda est. Om̃s enĩ quib amor& di-¬
lectio debetur. amplectitur. quamuis in alios ꝓpensius in alio sus-¬
pensuis inclinetur. Peruenit aũ usq ad inimicos. proquib &iam
orare p̃cipimur. Ita nemo est in genere humano cui non dilectio
& si non ꝓmutua caritate. pro ipsa tam̃ cõmunis naturȩ societate
debeatur. Sed hinos multũ iusteq delectant. aquib uicis sim sc̃ẽ
casteq diligimur. Ista cum habentur ut teneantur. cũ aut̃ non
habentur utbeantur. orandum est: hoc mne totum & hec sunt
omã quib beatȩ uitȩ summa colligitur. an aliquid aliud ueritas
docet quod his om̃ib p̃feratur : nam & illa sufficientia &ipsa in¬
colomitas uel propria uel amicoꝵ. Quam dui temporalis est: ꝓ
aet̃nae uitae adeptione abicienda est. quã quã fortasse corpus.
animꝰ uero nullomodo sanus existimandus est. quiñ temporalibus

Expanded text:
amicitia non angustis finibus terminanda est; omnes enim, quibus amor et diamicitia non angustis finibus terminanda est; omnes enim, quibus amor et dilectio debetur, amplectitur, quamuis in alios propensius in alios suspensius inclinetur; peruenit autem usque ad inimicos, pro quibus etiam orare praecipimur. ita nemo est in genere humano, cui non dilectio etsi non pro mutua caritate pro ipsa tamen communis naturae societate debeatur. sed hi nos multum iusteque delectant, a quibus uicissim sancte casteque diligimur. ista cum habentur, ut teneantur, cum autem non habentur, ut habeantur, orandum est. Hocine totum et haec sunt omnia, quibus beatae uitae summa colligitur? an aliquid aliud ueritas docet, quod his omnibus praeferatur? nam et illa sufficientia et ipsa incolumitas uel propria uel amicorum quam diu temporalis est, pro aeternae uitae adeptione abicienda est, quamquam fortasse corpus animus uero nullo modo sanus existimandus est, qui non temporalibus