comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erat uoluntas eiꝰ cõburere illã. ut & clauos seorsum
haberet. & sibi delignis car bonẽ faceret. Hoc autẽ
eo cogitante. quidã inimicꝰ ipsius noc tu adnauẽ ue¬
nit. & nesciꝰ uoluntatis eiꝰ. odio ea cobussit. Alane

Expanded text:
erat voluntas ejus comburere illam, ut et clavos seorsum haberet, et sibi de lignis carbonem faceret. Hoc autem eo cogitante, quidam inimicus ejus noctu ad navem venit, et nescius voluntatis hujus, odio eam combussit. Mane
Abbreviated transcription (Latin):
ultis modis pro¬
fecto uerũ ostendit᷑. uno qͥdẽ quod inde patenter
loquit᷑. qualit̃ scilicet de t̾ra ascenderit. qualis for¬
ma eiꝰ. ȩtas. uestim̃tũq fuerit. ꝙ qͦmͦ ex parte dĩ
om̃ia quȩ saul quesiuit. ueracit᷑ ipse responderit.

Expanded text:
ultis modis profecto verum ostenditur, uno quidem quod inde patenter loquitur, qualiter scilicet de terra ascenderit, qualis forma ejus, aetas, vestimentumque fuerit, et quomodo ex parte Dei omnia quae Saul quaesivit, veraciter ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tare posset. utiq eũ suscitari ñ rogaret. Gertio autẽ.
quod doctores nr̃i dm̃ saul peccatũ suũ in morte
sua assert̃ condonasse. ex ipsiꝰ samuelis ad saulem
sermone Ex hoc eñi qͦddicit. eras autẽ tu ꝙ filii
tui mecũ eritis. ẽoꝓbant saulẽ cũ samuele in lo¬
cũ deuenisse quietis
PETR U

Expanded text:
posset, utique eum suscitari non rogaret, tertio autem, quod doctores nostri Deum Sauli peccatum suum in morte sua asserunt condonasse, ex ipsius Samuelis ad Saulem sermone. Ex hoc enim quod dicit: Cras autem tu et filii tui mecum eritis , comprobant Saulem cum Samuele in locum devenisse quietis. PETRU
Abbreviated transcription (Latin):
das suꝑiora. eundem moyseri p̾misisse inuenies. Limc
placebunt t̃rȩ sabbata sua. cunc łis diebꝰ solitudinis
suȩ. quando eritis in t̾ra hostili. sabbatraabit. & requi¬
escet in sabbatis. Hoc autẽ eis in babylonẽ ductis
cõpletũ e̾t᷑ ezras in libro tẽpoꝵ coꝓbat. dicens inter
cetera. Duc tus ẽ isrł in babilonẽ & seruiuit regi & fi¬
liis eus. donec celebraret t̾ra sabbata sua. Cunc tis
eni dieb desolationis egit sabbatũ. In his uerbis
liquido apparet. qͥa de pͥma captiuitatt loquat᷑.

Expanded text:
dem Moysen praemisisse invenies: Tunc placebunt terrae sabbata sua, cunctis diebus solitudinis suae, quando eritis in terra hostili, sabbatizabit, et requiescet in Sabbatis . Hoc autem eis in Babylonem ductis completum esse Ezras in libro Temporum comprobat, dicens inter caetera: Ductus est Israel in Babylonem, et servivit regi et filiis ejus, donec celebraret terra Subbata sua. Cunctis enim diebus desolationis egit Sabbatum . In his verbis liquido apparet quia de prima captivitate loquatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uia hominẽ illũ qͥ ꝓtanto ac tali peccato redim̃do
occumberet. ab om̃i esse delicto inmune necesse fu¬
isset. Si eñi ñ: peccata ꝓpͥa morte sua redimere indi¬
geret. Hoc iͦ in aliqͦ qui tantũ e̾e̾t homo. reperiri
ñ posset. Natura eñi corporis a peccato sibi eauere
ñ sustinet: cestante dõ ingenesi. & dicente. qͥa insi¬
det mens hominis diligent̃ ad nequitias a uiuen¬
tute: Dioit quoq & salomori in eccłaste. Nonẽ
homo in t̾ra: qui faciat bonu̾ & ñ peccet. Ratio igͥ
& disapientia fuit. ut ubũ suũ corpꝰ humanũ acci¬
peret. qͦd totiꝰ contagionis & peccati expersseruara:
quatinus ipsũ ita mundũ & ab om̃i uitiopurũ. illud
generalȩ delic tũ redimere posset. & ipsũ ab eoqui
rerũ ẽ pͥncipiũ assũptũ. primũ om̃iũ peccatum
deleret:quin & ut sine carnali patre ꝓgenitum.
cõmissũ eiꝰ qͥsine patre factꝰ ẽ auferret. Puęterea
ut ds̃ eosqͥ cũ morte filii sui adiabol laqueo lib̾ati

Expanded text:
uia hominem illum qui pro tanto ac tali peccato redimendo occumberet, ab omni esse delicto immunem necesse fuisset. Si enim non peccata propria morte sua redimere indigeret, hoc vero in aliquo qui tantum esset homo reperiri non posset. Natura enim corporis a peccato sibi cavere non sustinet, testante Deo in Genesi, et dicente, quia insidet mens hominis diligenter ad nequitias a juventute . Dicit quoque et Salomon in Ecclesiaste: Non est homo in terra qui faciatet Dei sapientia fuit, ut Verbum suum corpus humanum acciperet, quod totius contagionis et peccati expers servaret, quatenus ipsum ita mundum et ab omni vitio purum, illud generale delictum redimere posset, et ipsum ab eo qui rerum est principium assumptum, primum omnium peccatum deleret, quin et ut sine carnali patre progenitum, commissum ejus qui sine patre factus est auferret. Praeterea ut Deus eos qui cum morte filii sui a diaboli laqueo liberati
Abbreviated transcription (Latin):
Ex hoc sane tuo sermone questiones oriunt᷑ multe:
pͥma qͥd sit diabolꝰ. scd̾a quare homo deuenerit inpo¬
testatem illiꝰ. Tertia cur de manu eiꝰ homines lib̾a¬
uerit ds : quandoquidẽ ipsos in eadecidere sit per¬
pessꝰ. Qrta curcũ eos redimiuoluit. sua hoc po¬
testate ñ feqt immo incarnari ac pati maluit.

Expanded text:
Ex hoc sane tuo sermone quaestiones oriuntur multae: prima, quid sit diabolus; secunda, quare homo devenerit in potestatem illius; tertia, cur de manu ejus homines liberaverit Deus, quandoquidem ipsos in eam decidere sit passus; quarta, cur cum eos redimi voluit sua hoc potestate non fecit, imo incarnari ac pati maluit.
Abbreviated transcription (Latin):
eonie tͥca figura hoc mͥ mon¬
strari uisibilit̾ cupio. qmͣ de hac re diuersa ᷤ
gentes. ex libroꝵ scͥptis diuersa sensisse ñ dy¬
bito. Qͥnq etenĩ ⁊onarũ particione diuiđt
t̾rã quarũ mediã solis calore ꝑustã & iđo in-¬
habitabiłe dic̃t. Duas qͦq extrenas a sole
remotissimas. p̃ frigoris uim̾sitate similit̾ in.¬
habitabiles ꝓbantꝰ. Duas autẽ medias illiꝰ ca.¬
lore & illarũ frigore tẽꝑatas. solas habita¬
biles ꝑhibent e̾e.

Expanded text:
eometrica figura hoc mihi monstrari visibiliter cupio quoniam de hac re diversas gentes ex librorum scriptis diversa sensisse non dubito. Quinque etiam zonarum partitione dividunt terram, quarum mediam solis calore perustam, et ideo inhabitabilem dicunt, duas quoque extremas a sole remotissimas prae frigoris immensitate similiter inhabitabiles probant, duas autem medias illius calore et illarum frigore temperatas, solas habitabiles perhibent esse.
Abbreviated transcription (Latin):
sumamus. Quod si tu quod credimꝰ ipse etiam
crederes & baptixari te faceres. eandem sp̃c sc̃i
illustrationẽ haberes ut & quȩ uera sunt agno-¬
sceres. & quȩ falsa respueres. Nunc autͣe qmͣ
imploro. ut spͣc sui plentudine te illustret.
& finẽ meliore̾ quam principiũ tͥ pͣstet. Am̃.¬

Expanded text:
sumamus. Quod si tu quod credimus, ipse etiam crederes, et baptizari te faceres, eamdem Spiritus sancti illuminationem haberes, ut et quae vera sunt agnosceres, et quae falsa respueres. Nunc autem, quoimploro, ut Spiritus sui plenitudine te illustret, et finem meliorem quam principium tibi praestet. Am
Abbreviated transcription (Latin):
i gͦ fiłu rectũ ab aren ꝓtrahasciuitatȩ. & ꝑ¬
ducas sũmitatẽ unã ad orientẽ & aliã ad oc.¬
cidentẽ. & simili mͦ in alia facias ciuitate ꝓ¬
ferens r̾ectã linea ab ea cuiꝰ una sũmitaᷤ ad
orientẽ. & alia ꝑtingat ad occidentẽ. nuor
queso ut usq lineȩ t̾mini ab utͣuis partę inisimul
t̃q parte distab̾t sũmitates.xxͦ.x. scilicet gͣd.¬

Expanded text:
b Aren pertrahas civitate, et perducas summitatem unam ad orientem, et aliam ad occidentem, et simili modo in alia facias civitate, proferens ab ea rectam lineam, cujus una summitas ad orientem, et alia pertingat ad occidentem, num, quaeso, utriusque lineae termini ab utravis parte in simul traque parte distabunt summitates, triginta scilicet g
Abbreviated transcription (Latin):
Si in mortales concedis. ad pristinũ in conueniens re¬
dis. Infra mille & enĩ annos intantũ multitudo ꝓpa¬
gabitur eoꝵ. ut nullom intra t̃rȩ concludi ualeant
ambitum. Multominꝰ gͥ ad incolendos agros ullũ suꝑ¬
erit spatium. Insuꝑ etiã illud qͦd supra diximus est
in questione. quia patͥarchȩ ꝓpħȩ. & oms iusti qui iam
fulgebant ingła. nouis denuo penissubdunt᷑. reducti
ad corpora. Item aliud. Om̃e eñi qͦd comedit. bibit.¬
& gignit. delectatur etiã ac tristat᷑. ꝓculdubio ex
iiiͦi. elem̃tis cõpositũ non dubitat᷑. Qͦmͦ autẽ qͦd ex
eis cõponitur. & passionibus prȩdictis afficitur. cũ
eisdem affectibus sine mutatione in regnũ illud
transfe retur : Sed ut om̃ia concedamꝰ. qͥ dnam
de illis qͥ adueniente uncto & post nascituri sunt es
dic turus : Morituros ne e̾e̾ asseris necne :
moysi

Expanded text:
Si immortales concedis, ad pristinum inconveniens redis. Intra mille etenim annos, in tantum multitudo propagabitur eorum, ut nullo modo intra terrae concludi valeant ambitum. Multo minus igitur ad incolendos agros ullum supererit spatium. Insuper etiam illud quod supra diximus est in questione, quia patriarchae, prophetae et omnes justi, qui jam fulgebant in gloria, novis denuo poenis subduntur reducti ad corpora. Item aliud: Omne enim quod comedit, bibit et gignit, delectatur etiam ac tristatur, procul dubio ex quatuor elementis compositum non dubitatur. Quomodo autem quod ex eis componitur, et passionibus praedictis afficitur, cum eisdem affectibus sine mutatione in regnum illud transferetur? Sed ut omnia concedamus, quidnam de his qui adveniente uncto et post nascituri sunt es dicturus? Moriturosne esse asseris necne? MOYS
Abbreviated transcription (Latin):
rofecto cruce̾ illã ubiq habe¬
re ñ possumus. quare neo mirũ nec malũ est si
cruces alias ad eius similitudin᷑e faciaimus. ut ꝗͥ
illã xp̃i cruce̾ ñ uiderunt. alias salzem que ad illiꝰ
similitudine̾ factȩ sunt uideant. &sacrificiũ quod
in illa factui est recordentur atq intelligant.
qu̾e admodum etiã filii sad. & filii Ruben
altare construxerunt transiordanen adsimi¬
litudinem altaris illius iherusalem. ut filii sin&
uxores qui ascendere non potuerunt iherusalẽ¬
illud aspicerent intestimonium tant᷑ũ alteriꝰ
& cogntionẽ sicut in libro iosuȩ scriptũ pot̾is
muenire.
Moyses. M

Expanded text:
rofecto crucem illam ubique habere non possumus, quare nec mirum nec malum est, si cruces alias ad ejus similitudinem faciamus, ut qui illam Christi crucem non viderunt, alias saltem quae ad illius similitudinem factae sunt videant, et sacrificium quod in illa factum est recordentur atque intelligant quemadmodum etiam filii. Sed et filii Ruben altare construxerant trans Jordanem ad similitudinem altaris illius Hiericho, ut filii sui et uxores, qui ascendere non potuerunt illud aspicerent, in testimonium tantum alterius et cognitionem, sicut in libro Josue scriptum poteris invenire . MOYSES. M
Abbreviated transcription (Latin):
eũ talibus illos affecit suppliciis. Absurdũ autẽ
rationi uidet᷑. ut id ab eis exigeret. quod ad minus
ante .m. qͥngentoꝵ erat fac tũ annoꝵ curricula.
maxime cũ tẽporibus qͥb ioseph uenundatꝰ fuit.
nulla lex e̾e̾t. qua pͥnceps ille eos mortis reos conuincere
posset.

Expanded text:
eum talibus illos affecit suppliciis. Absurdum autem eum talibus illos affecit suppliciis. Absurdum autem rationi videtur, ut id ab eis exigeret quod ad minus ante mille quingentorum erat factum annorum curricula, maxime cum temporibus quibus Joseph venundatus fuit, nulla lex esset qua princeps ille eos mortis reos convincere posset.
Abbreviated transcription (Latin):
uos legitis. quia scilicet in ipso ad huc captiutatis
symeonẽ gamalielis filiũ. his mael heliscifilium.
& achiba. ceterosq captos in carcerẽ misit. sciscitans
uit quid iustũ uendidissent. Ler cñi in qͥt decemit.
ut quicũq uideum uendiderit. mortis multetur sen¬
tentia. Et uos igͥ scd̾m iudiciũ legis mori debetis.
Dic to decreto. uario dat corpora leto. Non eñi om̃s
una cohereuit pena. sed singulis singula sunt ge¬
nera mortis ꝓposita. Aliũ uidelicet ignis crema¬
uit. alter ferrti pec tinis unguibus laceratus expi¬
rauit. alium uͦ mors queius diuersa consumpsit.
qũcadmodũ mortes illas ur̃ȩ doc tͥne lib̾ exposuit.
Doc tores autẽ uri huius iusti ꝓquo illi tta pimiti
sunt nom̃ mutantes. in hoc fac to de xp̃o prorsus con¬
ticuerunt: Dixerunt eñi quia pͥnceps ille iustum no¬
minans. ioseħp filiũ iacob qu̾e in ȩgyytĩi uendiderañ
fr̃s. intelligebat. eiꝰq sanguinẽ ab cis exigens. ꝓpt̾

Expanded text:
iptum apud vos legitis, quia scilicet in ipso adhuc captivitatis Simeonem Gamalielis filium, Ismael Elisei filium, et Achiba caeterosque captos in carcerem misit, sciscitans ut quid justum vendidissent. Lex enim, inquit, discernit ut quicunque Judaeum vendiderit, mortis muitetur sententia. Et vos igitur secundum judicium legis mori debetis. « Dicto decreto, vario dat corpora leto. » Non enim omnes una coercuit poena, sed singulis singula sunt genera mortis proposita. Alium videlicet ignis cremavit, alter ferrei pectinis unguibus laceratus exspiravit, alium vero mors quaevis diversa consumpsit, quemadmodum mortes illas vestrae doctrinae liber exposuit. Doctores autem vestri hujus justi pro quo illi ita puniti sunt nomen mutantes, in hoc facto de Christo prorsus conticuerunt. Dixerunt enim quia princeps ille justum nomine, Joseph filium Jacob, quem in Aegyptum vendiderant fratres , intelligebat, ejusque sanguinem ab eis exigens, propter
Abbreviated transcription (Latin):
Bene mͥinsidiatꝰ ẽs. & bene me uicisti. satisq
huc usq ostensũ ẽ. qualit̃ deuenerit homo in ma¬
nũ diaboli. Sequitur gͦ ut explanes. cur inde eũ
ds̃ ȩduxerit. cũ decidere ꝑ pessussit.

Expanded text:
Bene mihi insidiatus es, et bene me vicisti, satisque huc usque ostensum est, qualiter devenerit homo in manum diaboli. Sequitur ergo ut explanes, cur inde eum Deus eduxerit, cum decidere perpessus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
i ita ẽ. sequit᷑ gͦ qͦd illa sapientia atq uolun¬
tas ñ equalit̃ ubiq c̃sistant. Quicqͥdeñ ua
diffundit᷑. ñ eande uim in ultimo quã in siui
habet pͥncipio. qͦd minime c̃uenit do. Qinqͥ.
de autẽ t̃minũ dõ imponere audetis. ut inã
uł simpłu crederetis & ñ corporea ei acei¬
dentia asseriberetis. Ooͦ Quomͦ nos hoc

Expanded text:
i ita est, sequitur ergo quod illa sapientia atque voluntas non aequaliter ubique consistant. Quidquid enim ita diffunditur, non eamdem vim in ultimo quam in suo habet principio, quod minime convenit Deo. Quoniam quidem autem terminum Deo imponere audetis, utinam vel simplum crederetis et non corporea ei accidentia ascriberetis! MOYSES. Quomodo nos hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tis & occidentis locꝰ sed cotidie uariat᷑ ꝑua
rios gradꝰ. multo mnꝰ credi debet orien¬
tisae occidentis mutationẽ cȩlestibꝰ accidere
creaturis qͥbꝰ nulla unquã int̾uenit obscu.¬
ritas sed sẽpit̾na indeficientis luminisir¬
radiat claritas sicut dđd ꝓpħa dicit. Qaua
tenebrȩ ñ obscurabuntur a te. & nax sic̾
dies diesilluminabit᷑ sic̃ tenebrȩ eiꝰ ita &¬
lum̃ eiꝰ. Et daniel. Ipse in qͥt reue lat ꝓfuni¬
da & abscondita & nouit in tenebris c̃stituta
& lux cũ eo seꝑerit. Cũ etiã nulla in cȩloascen¬
sus uel descensus possit ee localis mutatio. aꝑ¬
tisscme gͥ cuiuis patet. qͦd in cȩlonec oriens
sit nec occidens. Qͦ ꝓbato. fatuttas euidens
ẽ dicentiũ. qͦd dei locꝰ occidense. ubi stellȩ fyp¬
plicant dõ.M Uicet manifestis refra.¬

Expanded text:
tis et occidentis locus, sed quotidie variatur per varios gradus, multo minus credi debet orientis et occidentis mutationem coelestibus accidere creaturis, quibus nulla unquam intervenit obscuritas, sed sempiterna indeficientis luminis irradiat claritas, sicut David propheta dicit: Quia tenebrae non obscurabuntur a te, et nox sicut dies illuminabitur: sicelat profunda et abscondita, et novit in tenebris constituta, et lux cum eo semper erit . Cum etiam nulla in coelo ascensus, vel descensus possit esse localis mutatio, apertissime igitur cuivis patet, quod in coelo nec oriens sit, nec occidens. Quo probato, fatuitas evidens est dicentium, quod Dei locus occidens est ubi stellae supplicant Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
icet manifestis refra¬
gari nequeã rationibꝰ. uolo tam̃ mͥ si placet
ostendi. quomͦ ꝓbari possint uel cognosci lon.¬
gitudines distantiũ ab inuicẽ ciuitatũ ut me¬
hus cognoscamꝰ diuersitates horarũ eodẽ
ri eclipsis solis apud arenciuitatẽ. pͥmo punc.¬
to septimȩ diei horȩ erit utiq eade hora pͥ¬
mꝰ cancri gradꝰ in ipsius aret oriente. Qͦ d
si tͣc nosse desideras qͦta hora fieri incipiat
eade eclipsis. apud aliã quã p̃diximꝰ ciuitatẽ.
si diligent̃ inspicias. pͥmo qͥntȩ horȩ puncto
inuenies eã ibide fieri incipere. eođe ꝙ mo¬
m̃to apparebit pͥmũ geminoꝵ punctũ in
illiꝰ ciuitatis oriente. Unde indubitant᷑ patet.
xxx. longitudinis gradꝰ int̾ utrãq e̾e ctuita-¬
tẽ Et hoo qͥdẽ mͦ ab astrologis inuenit᷑ qͣnta in-¬
ter duas ciuitates habeat᷑ longitudo.

Expanded text:
icet manifestis refragari nequeam rationibus, volo tamen mihi, si placet, ostendi quomodo probari possint, vel cognosci longitudines distantium ab invicem civitatum, ut melius cognoscamus diversitates horarum eodem ri eclipsis solis apud Aren civitatem, primo puncto septimae diei horae erit utique eadem hora primus Cancri gradus in ipsius Aren oriente. Quod si tunc nosse desideras quota hora fieri incipiat eadem eclipsis, apud aliam quam praediximus civitatem, si diligenter inspicias, primo quintae horae puncto invenies eam ibidem fieri incipere, eodemque momento apparebit primum Geminorum punctum in illius civitatis oriente, unde indubitanter patet triginta longitudinis gradus inter utramque esse civitatem. Et hoc quidem modo ab astrologis invenitur quanta inter duas civitates habeatur longitudo.
Abbreviated transcription (Latin):
more ꝓpħȩ cep̃ ibi moyses dicere. qu̾a qͦd pͥus dixiss. Q asi
contradicas. & qͦd signũ illud fuerit queras. scias ẽẽ signũ¬
fortis. & qͥ ẽ pat̃ futuri scłi. ille inqu̾a uocabit eũ pͥncipẽ
pacis. Din autẽ. de qͦ gͥ dictũ est uocabit.
PETRUS.

Expanded text:
more prophetae coepit ibi Moyses dicere quam quod prius dixisset. Quod si contradicas, et quod signum illud fuerit quaeras, scias esse signufortis, qui est pater futuri saeculi; ille, inquam, vocabit eum principem pacis. Sin autem, de quo igitur dictum est vocabit? PETRUS.
Abbreviated transcription (Latin):
is queso omoyses ꝓpħarũu̾ba ordine locutionis humanȩ
consueto acciꝑe. Nequaqu̾a potest hoc e̾e. St̃ eñiuuit somniũ
uerba eoꝵ & sic̃ uerba hominũ febri acuta laborantiũ. uł alio
morbo delirantiũ nullo ordine st̃ conera. sic & ꝓpħarũ uerba
nulla st̃ continuatione p̾lata. nec quid pͥus dicant respiciunt.
siue posterius. nͥsic̃ eis sc̃s reuelat sp̃c. Quã resic sunt uerba
hȩc conectenda. Butyrũ & mel comedet. ut sciat repbare
malũ & eligere bonĩ̃. qͥa ante. subaudit qu̾a comedai sciet
rȩꝓbare malũ & eligere bonĩi. Hȩc eñi ẽ hȩbraicaueritas.
& hic demũ finit᷑ illͥ quȩ ꝓpt̾ incredulitat̾e acha ad domũ

Expanded text:
is quaeso, o Moyses, prophetarum verba ordine locutionis humanae consueto accipere? Nequaquam potest hoc esse. Sunt enim ut somnium verba eorum, et sicut verba hominum febri acuta laborantium, vel alio morbo delirantium, nullo ordine sunt connexa, sic et prophetarum verba nulla sunt continuatione prolata, nec quid prius dicant respiciunt, sive posterius, nisi sicut eis sanctus revelat Spiritus. Quare sic sunt verba haec connectenda: Butyrum et mel comedet, ut sciat reprobare malum, et eligere bonum, quia ante subauditur quam comedat, sciet reprobare malum et eligere bonum. Haec enim est hebraica veritas, et hic demum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ huiꝰ modi ũba uoluit intelligi ꝓpħa : Innuunt eñi uerba
ista puerũ deqͦ ẽ ꝓphetia. tẽpr̃ illo fuisse nati. s
PPTR

Expanded text:
 hujusmodi verba voluit intelligi propheta? Innuunt enim verba ista puerum de quo est prophetia tempore illo fuisse natum. PETR
Abbreviated transcription (Latin):
iabolus o moyses subtilis quidẽ & sp̃ualis res e. &
fuit olim unꝰ debonoꝵ ordinibꝰ angłoꝵ. Cuiꝰ ordinis
duo de pͥncipibꝰ hut. a & haꝵaꝵ el inhebraica. haroth
u & marothinlingua appellant᷑ arabica. Et hic diabolꝰ
peccato & iniqͥtate sua aggrauatꝰ. & quas aliquantulũ
ponderosior effectꝰ & sic de sũmo cęloꝵ de lapsus.
paulo descendit inferiꝰ: & ẽ hic infra firmamtũ habi¬
tatio eiꝰ.

Expanded text:
iabolus, o Moyses, subtilis quidem et spiritualis est res, et fuit olim unus de bonorum ordinibus angelorum. Cujus ordinis duo de principibus Huza et Hazazel in Hebraica, Haroth vero et Maroth in lingua appellantur Arabica. Et hic diabolus peccato et iniquitate sua aggravatus, et quasi aliquantulum ponderosior effectus, et sic de summo coelorum delapsus, paulo descendit inferius, et est hic infra firmamentum habitatio ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
um morituros eos e̾e concedas. uolo dicas illa resur.¬
rettio utrum erit eis ad pen̾a ancoroña. M OY Se.
dgloriam & honorẽ illa erit resurrectio. ut unc¬
ti głam & regnũ conspiciant. &perfet tam corporis
ꝙcordis habeant leticiam. PFTRꝰ. Destatu
interim bonoꝵ donec resurgant audire uolo quid
sentias. scilicet utrũ in penis an in quiete usq ad re¬
surrectionis tempus permaneant
Moys. Q

Expanded text:
um morituros eos esse concedas, volo dicas, illa resurrectio utrum erit eis ad poenam an ad coronam. MOYSES. Ad gloriam et honorem illa erit resurrectio, ut uncti gloriam et regnum conspiciant, et perfectam corporis et cordis habeant laetitiam. PETRUS. interim bonorum donec resurgant, audire volo quid sentias, scilicet utrum in poenis an in quiete usque ad resurrectionis tempus permaneant. MOYSES. Q
Abbreviated transcription (Latin):
Raua ẽ istatua opinio. Nãs & deduplici p̃mio
& deduplicicu eis ageret supplicio. tantomagis ad
malũ fugiendũ . & adbonũ ad moneret ãplectendũ
Prȩterta autẽ siuis ostenda tͥ scd̾m tuã ipsiꝰ credu¬
litatẽ. scoꝵ animas in inferno fuisse. & sub diabol
ure. ante xͥ morte̾. Mo YS. EGosane nichil de¬
Npͥmis itaq quero
ate qͦ in locofuerint sc̃oꝵ animȩ. cũ eas in inferno
PETR U

Expanded text:
rava est ista tua opinio. Nam si et de duplici praemio, et de duplici cum eis ageret supplicio, tanto magis et ad malum fugiendum, et ad bonum admoneret amplectendum. Praeterea autem si vis ostendam tibi secundum tuam ipsius credulitatem, sanctorum animas in inferno fuisse, et sub diaboli jure, ante Christi mortem MOYSES. Ego sane nihil dprimis itaque quaero a te quo in loco fuerint sanctorum animae, cum eas in inferno PETRU
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ utiq hoc uerũ. Neq eñi ds quic qua fecit nͥ
bonũ eũ inueriss malegatur scriptuia. uidit d̃s
c̃c ta quȩ feccrit. & erant uade bona. S qͥa malũ ele¬
gerͣt. idõ maligni effectist᷑. Moys̾. Qy & argui¬
to exꝑim̃tali ꝙͦ doc toꝵ approbationib̾ diabolum
ẽe nouerimꝰ. ĩa inde ulterꝰ qͥn sint dubitare non
debemꝰ: nec ultra suꝑ hiuiꝰ modi questione longo
sermone indigemꝰ. De hoc gͥdimittamꝰ. & curin eiꝰ
arbitriũ homo deuenerit. inqͥramus.
PETRꝰ

Expanded text:
on est utique hoc verum. Neque enim Deus quidquam fecit nisi bonum, cum in verissima legatur Scriptura, Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona . Sed quia malum elegerunt, ideo maligni effecti sunt. MOYSES. Cum et argumento experimentali, et doctorum approbationibus diabolum esse noverimus, jam inde ulterius quin sint, dubitare non debemus, nec ultra super hujusmodi quaestione longo sermone indigemus. De hoc igitur dimittamus, et cur in ejus arbitrium homo devenerit inquiramus. PETR
Abbreviated transcription (Latin):
oc sane iacob scdm
corpꝰ dix̃. Perinftros eñi t̾rã. inqua sepeliunt᷑ om̃s
intelligi uoluit Acsidiceret. Qͦ usq moriar . ꝙ ĩ
terra cũ filiomeo sepeliar. qͥn& in interitu ipso.
semꝑ lugebo

Expanded text:
oc sane Jacob secundum corpus dixit. Per inferos enim terram, in qua sepeliuntur omnes, intelligi voluit. Ac si diceret: Quousque moriar? et in terra cum filio meo sepeliar, quin et interitu ipso semper lugebo.
Abbreviated transcription (Latin):
ad achar dictũ est regẽ uida. Suꝑuenientibꝰ eñĩ suꝑeũ
hostib suis regeiudelic& ar meniȩ. & rege isrł. sic ad eum
locutꝰ ẽ ysaias. Netimeas inqͥt õachaꝵ. qͥa ñ destruetur
iherusale: & nedubites. Pete tͥ signũ a dño d̾otuo in ꝓ¬
fundũ inferni. siue in excelsũ sup̃. ut dix achar. Non
petã. & nͥ tẽptabo dnm. Cũ autẽ cognouiss&. ysalas. qͥa
non bona fide dusset achaꝵ immo qͥ a dmñtimeret
aut amaret: respondens. audite inqͥt gͦ domiis dauid.
Nũqͥd parũ uob̾ ẽ molestos eͦe hominibꝰ. qͥa molesti estis
& dõmeo: Propt̾ hoc dabit dñs ipse uobsignũ. Eece uͥgo

Expanded text:
dictum est, regem Juda: supervenientibus enim super eum hostibus suis, rege videlicet Armeniae, et rege Israel, sic ad eum locutus est Isaias: Ne timeas, inquit, o Achaz, quia non destruetur Hierusalem, et ne dubites. Pete tibi signum a domino Deo tuo in profondum inferni, sive in excelsum supra; et dixit Achaz: Non petam et non tentabo Dominum . Cum autem cognovisset Isaias, quia non bona fide dixisset Achaz, imo quia Deum non timeret, aut amaret, respondens: Audite, inquit, ergo domus David: nunquid parum vobis est molestos esse hominibus, quia molesti estis et Deo meo? Propt
Abbreviated transcription (Latin):
dictasint & mariã. cũ ab achar. usq ad orariã multa ut ipse
nosti annoꝵ centena transierint.
PPTRUSS

Expanded text:
dicta sint et Mariam, cum ab Achaz usque ad Mariam multa, ut ipse nosti, annorum centena transierint? PETRUS
Abbreviated transcription (Latin):
&scriptiuras ꝑũtis. Neq en̾i ut ipse nosti posuit ꝓpħa nom̃
in hebraico. quod uirgin̾e reddat in latino. Qͦosi facere
uellet. utiq bethula posuisset. Posuit autẽ halma. qͦd pi¬
ellã tantũ significat.

Expanded text:
et Scripturas pervertis. Neque enim, ut ipse nosti, posuit propheta nomen et Scripturas pervertis. Neque enim, ut ipse nosti, posuit propheta nomen in Hebraico, quod virginem reddat in Latino. Quod si facere vellet, utique bethula posuisset. Posuit autem halma, quod puellam tantum significat.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ tam̾ ad eũ. uł desuo tẽpr̃ dicta ẽ ꝓpħia. Propt̃ hoc
dabit dñs in qͥt ipse uob signũ. qͥa addidit ipse. ac si dicerx
ñ aliꝰ. ex hoc potest intelligi. ipsũ dñm signũ eẽ futurũ.
& pariet filiũ. & uocabit nom̃ eiꝰ emmanuel. patent̃ insinuat.
ñ de uxoreachaz. uł filio eiꝰ dixisse ꝓpłam. Nãneq mulierẽ
maritat᷑a iͥigin̾ẽ uocasset. nec miraculi̾i aliqͦd eet siue signũ.
muliere̾ uirũ habentẽ concȩpturã. uł filĩifore pariturã.
Qͥn& in hoc qͦd ibidẽ legit᷑. uocabit. duost̃ notanda. scilicet
qͦd& d̾s sic appellari filuĩi uolebat. & qͦdsine carnali patre
uirgo foret puerii genitura. Propt̾ hoc en̾iait. uocabit.
Acsi diceret. ipsa tantu̾ uocabit. & ñ pat̾. Nouimꝰ etiã qͦdneq
aliquis achaz filiꝰ. neq qͥsqu̾a aliꝰ homo tẽporis illiꝰ. hoc no¬
suꝑte. uiro. linguȩ nr̃ȩ tã perito. qͦdita u̾ba confimdis.

Expanded text:
n solum tamen ad eum, vel de suo tempore dicta est prophetia. Propter hoc Dabit Dominus, inquit, ipse vobis signum, quia addidit, ipse, ac si diceret non alius, ex hoc potest intelligi ipsum Dominum signum esse futurum. et pariet filium, et vocabit nomen ejus Emmanuel, patenter insinuat non de uxore Achaz, vel filio ejus dixisse prophetam. Nam neque mulierem maritatam virginem vocasset, nec miraculum aliquod esset sive signum, mulierem virum habentem concepturam, vel filium forte parituram. Quin et in hoc quod ibidem legitur, vocabit, duo sunt notanda, scilicet quod et Deus sic appellari Filium volebat, et quod sine carnali patre virgo foret puerum genitura. Propter hoc enim ait, vocabit, ac si diceret, ipsa tamen vocabit. et non pater. Novimus etiam quod neque aliquid Achaz filius neque quisquam alir te, viro linguae nostrae tam perito, quod ita verba confundis,
Abbreviated transcription (Latin):
ossunt qͥde in eo ee. & inom¬
nẽ locũ sciendo & oꝑando emicare. ut sol cũ
in uno c̃sistat loco radios tam̃ usquequaq &
calefaciendo diffundit & illuminando.

Expanded text:
ossunt quidem in eo esse, et in omnem locum sciendo et operando emicare, ut sol cum in uno consistat loco, radios tamen usquequaque calefaciendo diffundit, et illuminando.
Abbreviated transcription (Latin):
Pampnato gͥ generi humano exserpentis cons¬
lio. & pͥmi parentis adȩ peccato. dãpnato in qua
ac duplici ut diximꝰ morte multato. qm fuer̃t
multi sẽ uiri. qͥ nullo c̃omissosuo in laqueũ deei¬
derant diaboli. nͥ illo ueteri peecato ae quasi ĩa
natural. in tuitꝰ hoc generis conditor humani.
pietate motꝰ ac miscđia eos inde uoluit lib̾ari.
moyc

Expanded text:
amnato igitur genere humano ex serpentis consilio, et primi parentis Adae peccato, damnato, inquam, ac duplici, ut diximus, morte multato, quoniam fuerunt multi sancti viri, qui nullo commisso suo in laqueum deciderant diaboli, nisi illo veteri peccato ac quasi jam naturali, intuitus hoc generis Conditor humani, pietate motus ac misericordia, eos inde voluit liberari. MOY
Abbreviated transcription (Latin):
Benequidẽ se tueri. & seruare suellet potuit. s hoc
sponte sua obsuoꝵ salutẽ ꝑtulit licet carni que de
mundo erat ñ placuit. Uerbũ eñi di carnẽ ob alud
nequaqua caperet: hut eos qͥ insecrediderant. & cre¬
dituros. dediaboli captiuatione lib̾aret

Expanded text:
Bene quidem se tueri et servare si vellet potuit, sed hoc sponte sua ob suorum salutem pertulit, licet carni quae de mundo erat non placuit. Verbum enim Dei carnem ob aliud nequaquam caperet, nisi ut eos qui in se crediderant et creditur
Abbreviated transcription (Latin):
¶Moyses: qͥ a pͥmeua etate sñs
consotiꝰ fuerat & condiscpłs
Ad hunc cũ ꝑuenissae sermo
qͦd ego pat̾na lege relicta
licto suȩ stationis loco ad me festinꝰ ꝑue
in ipso aduentu quendã uultũ ferens horis
fectu usquem. cũ teleto d̃ gr̃a uideo uul¬
tu ẜlc̃ tuã mͥ queso patifacias intentionẽ.
& ꝑ quã uel antiquã desereris uel nouã legẽ¬
ꝗ nofecrent. ñ de do tã indigna sentirent. Moyses.
dsoͦ mͥ ostendi si placet. quomͦᷤ. ex hoc ũbo possit
ꝑpendi. qͥd ipsifigur᷑a mundi ñ agnouerint.
PETR Q

Expanded text:
Moyses, qui a primaeva aetate meus consocius fuerat et condiscipulus. Ad hunc cum pervenisset sermo quod ego paterna lege relicta licto suae stationis loco, ad me festinus pervenit, in ipso adventu quemdam vultum ferens hominis fectu usque modo, cum te laeto Dei gratia video vultu. Nunc tuam mihi, quaeso, patefacias intentionem, et per quam vel antiquam deserueris, vel novam legenoscerent, non de Deo tam indigna sentirent. MOYSES. Volo mihi ostendi, si placet, quomodo ex hoc verbo possit perpendi, quod ipsi figuram mundi non agnoverint. PETR
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ t̃ra ocułu habet: Itẽ id̾e de filiiᷤᷤ chore.
Apienꝰ in qͥt t̾ra os suu deuorauit illoᷤᷤ. Nun¬
qͥd autẽ t̾ra os habet: Itẽ in librouidicum
ait gaal ad zebul. Ecce popłs t̾rȩ dẽ umbi-¬
lico descendit. Sed nunqͥd t̾ra u̾bilicũ habet:
Iterũ ysaiaᷤ dicit. De ala t̾rȩ laudeᷤ audiui-
mꝰ Hunqͥd t̃ra ała habet: Sauid qͦq ait
Exultab̾t cãpi & om̃ia quȩ in eiꝰ st̃. Itẽ ide.
Flumina plaudent manibꝰ. monteᷤ ex ultab̾t
Nun qͥd autẽ cãpi gaudere. flumina manꝰ
hab̾e. uel monteᷤᷤ posst̃ exultare: Salomon qͦq
ait. Aueᷤ cȩli portab̾t uerb̾u tuũ. & qͥ habet
pennaᷤᷤ annuntiabit sententiã. Nunqͥd uł autᷤ
u̾bu dicere. uł habenᷤ pennaᷤᷤ aliqͥd potest
nuntiare: Ab acuc qͦq ꝓpheta ait. Lapiᷤ de pa-¬
riete clamabit. & lignũ qđ int̾ iuncturaᷤᷤ ȩdi-¬
ficioꝵ ẽ respondebitꝰ. Num uł lapiᷤ clamare

Expanded text:
culum habet? Item, idem de filiis Core: Aperiens, inquit, terra os suum, devoravit illos . Nunquid autem terra os habet? Item, in libro Judicum ait Gaal ad Zebul: Ecce populus de umbilico terrae descendit . Sed nunquid terra umbilicum habet? Iterum Isaias dicit: De ala terrae laudes audivimus . Nunquid terra alam habet? David quoque ait: Exsultabunt campi et omnia quae in eis sunt . Item idem: Flumina plaudent manibus, montes exsultabunt . Nunquid autem campi gaudere, flumina manus habere, vel montes possunt exsultare? Salomon quoque ait: Aves coeli portabunt verbum tuum, et qui habet pennas annuntiabit sententiam . Nunquid vel avis verbum dicere, vel habens pennas aliquid potest nuntiare? Habacuc quoque propheta ait: Lapis de pariete clamabit, et lignum quod inter juncturas aedificiorum est respondebit . Num vel lapis c
Abbreviated transcription (Latin):
Reuit̃ qͥdẽ t̃ illud aꝑiã. s tam̃ non¬
nullas inde auctoritates manifestas inducam.
Ingenesi nãq de iacoblegit᷑ qͦd a filiis aofiliabus
sius ad consolandũ eũi suꝑ filiosuo ioseph congrega¬
tis. noluit consolar dicens. qͥa descenda ad filiũ meul
lugens ad inferos
moys. h.

Expanded text:
reviter quidem tibi illud aperiam, sed tamen nonnullas inde auctoritates manifestas inducam. In Genesi namque de Jacob legitur, quod et filiabus suis ad consolandum eum super filio suo Joseph congregatis, noluit consolari dicens: Quia descendam ad filium meum lugens ad inferos . MOYSES.
Abbreviated transcription (Latin):
os qͥppe illud nequaqu̾a nͥ simplicit᷑ intelli¬
gimꝰ scilicet qͥasapiens erit. boniq & mali discretionẽ habe¬
bit. id̾o in qͥt mel comedet & butyrũ. qͦddulce ẽ atq bonũ.
PETR NU

Expanded text:
os quippe illud nequaquam, nisi simpliciter intelligimus, scilicet quia sapiens erit, bonique et mali discretionem habebit, ideo, inquit, mel comedet et butyrum, quod dulce est atque bonum. PETRU
Abbreviated transcription (Latin):
m centrũ circuli solis ẽ ext̃ centrũ circu¬
lit̾re a septẽ trionis parte. Unde eũ sol ad
UI meridianȩ plage signa qilȩ sĩ a libra ad
arietẽ descenderit. qͥa te ĩrȩ ꝓpior ẽ. uici¬
nitate caloris terrã exurens. om̃iũ rerũ
infecunda & om̃itio steriłe reddit. idoq¬

Expanded text:
m centrum circuli solis est extra centrum circuli terrae a septentrionis parte, unde cum sol ad sex meridianae plagae signa, quae sunt a Libra ad Arietem descenderit, quia tunc terrae propior est, vicinitate caloris terram exurens, omnium rerum infecundam et omnino sterilem reddit, ideoq
Abbreviated transcription (Latin):
um illũ qu̾e xp̃m dicitis ꝓredẽptione humana.¬
& uoluntate spontanea occubuisse asseratis. cur
eiꝰ int̾ fectores cõdẽpnatis. & cũ tantu uoluntate eiꝰ
c̃oplessent.peccati reos astruitiss:
LETR

Expanded text:
um illum quem Christum dicitis pro redemptione humana voluntate spontanea occubuisse asseratis, cur ejus interfectores condemnatis, et cum tantum voluntatem ejus complessent, peccati reos astruitis? PETR
Abbreviated transcription (Latin):
ERũ ꝓfecto ẽ. qͦd iob¬
scuritate om̃s ac tenebris s ñ erant om̃s in locis pę¬
nalibꝰ. siue supplicĩis. na uixta merita sua retͥbue¬
bat᷑ singulis. Uerũ tam om̃s in inferno & sub uire
erant diaboli. Nullꝰ eñi mortuus ab ada usq ad mortẽ
x. elaustra deuitauit inferni. & hoc ꝑcipimꝰ er uerbis
moysi qͥ ciifilios isrł admoneret facere pͥcepta dñi &
eis p̃diceret quȩ inde p̾mia e̾e̾nt habit᷑i. nichil unqũa
de beatitudine pollicitꝰ ẽ paradysi. Notũ eñ ĩa extẽ¬

Expanded text:
erum profecto est, quod in obscuritate omnes ac tenebris, sed non erant omnes in locis paenalibus, sive suppliciis, nam juxta merita sua retribuebatur singulis, verumtamen omnes in inferno et sub jure erant diaboli. Nullus enim mortuus ab Adam usque ad mortem Christi claustra devitavit inferni, et hoc percipimus ex verbis Moysi, qui cum filios Israel admoneret facere praecepta Domini, et eis praediceret quae inde praemia essent habituri, nihil unquam de beatitudine pollicit
Abbreviated transcription (Latin):
ne putandu ẽ qͦd uere d̾s habitet suꝑ t̾rã: Si
nꝰ domꝰ hȩc quã ȩdificaui. ł t alibi. In om̃i loco
oculi dm̃ c̃tẽplant᷑ bonos& malo ᷤ. Et hieremi¬
as. Si occultabtt᷑ uis in absconditiᷤᷤ. & ego ñ ui¬
debo eũ dicit dñs: Nunqͥd ñ cę̧łu & t̾ra ego im¬
pleo dicit dns: Nõ liqͥdo aduertere poteᷤᷤ qm̃

Expanded text:
 terram? Si us domus haec quam aedificari? Et alibi: In omni loco oculi Domini contemplantur bonos et malos . Et Jeremias: Si occultabitur vir in absconditis, et ego non videbo eum, dicit Dominus? Nunquid non coelum et terram ego impleo, d
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ingłam tuã. Acsi diceret. Pequaqu̾a ulte¬
riꝰ luce credulitatis ur̃ȩ huiꝰ. quȩ similis ẽ solis
istius transitorĩi. uł lunȩ indigebitis fulgoribꝰ.
gła quippe lucis suȩ uos ȩt̃nalit᷑ illuminabit
dñs. S & quod sequitur. ñ occidet ultra soltuus. &
lunatua ñ minuetur. si hoc inqu̾a itasimpligt̃ ut ẽ
intelligeret᷑. scilicet ut solissplendor uł limȩ foret
continuus. non e̾et iam dies uł nox. m̃sis uł annus
quȩ om̃ia ex solis ac lunȩ ꝓueniunt uicissitudinibus.
Ergo non inmerito dełuce & głafidei nr̃ȩ quȩ neq mi¬
nuetur nec occidet. sp̃ualiter dic tũ intelligimiro.
MoyS. Q

Expanded text:
tuus in gloriam tuam. Ac si diceret: Nequaquam ulterius luce crudelitatis vestrae hujus, quae similis est solis istius transitorii, vel lunae indigebitis fulgoribus, gloria quippe lucis suae vos aeternaliter illuminabit Dominus. Sed et quod sequitur, non occidet ultra sol tuus, et luna tua non minuetur: si hoc, inquam, ita simpliciter intelligeretur, scilicet ut solis splendor vel lunae foret continuus, non esset jam dies vel nox, mensis vel annus, quae omnia ex solis ac lunae proveniunt vicissitudinibus. Ergo non immerito de luce et gloria fidei nostrae quae neque minuetur nec occidet, spiritualiter dictum intelligimus. MOYSES. Q
Abbreviated transcription (Latin):
occidet ultra sol tuus. & luna tua ñ minuet᷑. quia
dñs erit in luc̃e sempitnã. Nãsi de sole uł lua
ꝓpͥe diceret. hoc qͥdẽ qͦd dicit. ñ erit tib amplius
sol ad lucendũ ꝑdiẽ. nec splendor lunȩ illumina¬
bitte. illi qͦdsupra dixerat contrariũ e̾e̾t. erit sci¬
licet lux lunȩ sic̃ lux solis. & luxsolis erit septem¬
plicit᷑. Patet gͥ qͥa desplendore & gła fidei sc̃ȩ eccłȩ¬

Expanded text:
ltra sol tuus, et luna tua non minuetur, quia Dominus erit in lucem sempiternam . Nam si de sole vel luna proprie diceret, hoc quidem quod dicit, non erit tibi amplius sol ad lucendum per diem, nec splendor lunae illuminabit te, illi quod supra dixerat contrarium esset, erit scilicet lux sicut lux solis, et erit septempliciter. Patet igitur quia de splendore et gloria fidei sanctae Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
limȩ sic̃ lux solis. & lux solis erit septẽplicit̃ sic̃ lux
septẽ dierũ indie qua alligauerit dñs uul nꝰ popł
sui. PE Non ẽgens in toto mundostolidior udb̃.
qͥ putatis qͦd corpꝰ uł lumͣ limȩ d̾s augeat s ue solis.
Solen̾i siquantꝰ nc̃ ẽ maior tantũ e̾et dupliciter.
totũ ꝓfecto mundũ cõbureret. nedĩisi sept̾epheit̃.
Qͦdsi & lum̃ eiꝰ septeplicit̾ maiꝰ ee̾t. oculos utiq nros
nimio splendore obtunderet. unȩ etiã lum̃ si sple¬
ndori solis parfieret. nemo ĩa ultraquiesceret. sẽꝑ
& eñi dies esset. Plunaris gͥ lucis siue solaris augm̃¬
dititrorũ. Acsi diceret᷑. Fides illoꝵ & gła multiplici¬
t̃ maiorerit & ꝓlucidior qu̾a modernoꝵ. Et quod
ñ delima uł sole isto uisibili. s de xpianoꝵ creduli¬
tatiꝰ głã & splendore ꝓpħaloquat᷑. insequentibis

Expanded text:
olis erit septempliciter sicut lux septem dierum, in die qua alligaverit Dominus vulnus populi sui . PETRUS. Non est gens in toto mundo stolidior vobis, qui putatis quod corpus vel lumen lunae Deus augeat sive solis: sol enim si quantus nunc est major tantum esset dupliciter, totum profecto mundum combureret, ne cum si septempliciter; quod si et lumen ejus septempliciter majus esset, oculos utique nostros nimio splendore obtunderet. Lunae etiam lumen si splendore solis par fieret, nemo jam ultra quiesceret, semper etenim dies esset. Per lunaris igitur lucis sive solaris augmecrediturorum. Ac si diceret: Fides illorum et gloria multipliciter major erit et perlucidior quam modernorum. Et quod non de luna vel sole isto visibili, sed de Christianorum credulitatis gloria et splendore p
Abbreviated transcription (Latin):
oc sane credimꝰ nos. qͦd & con¬
siioserpentis adã peccauerit. & ex eiꝰ peccato om̃is homo
mort addie tꝰ sit. Doc tores ñaq nr̃i multos fuisse
uiros attestant᷑. qͥn̾serpentis consilio & adȩ peccato
aliqu̾a auc toritatẽ habtas. mͥ p̃cor illam ostendas.

Expanded text:
oc sane credimus nos, quod et consilio serpentis Adam peccaverit , et ex ejus peccato omnis homo morti addictus sit. Doctores namque nostri multos fuisse viros attestantur, qui nisi serpentis consilio et Adae peccato aliquam auctoritatem habeas, mihi precor illam ostendas.
Abbreviated transcription (Latin):
certe nescio ed respondere. Neq eñi de eis auduii¬
qͦd in eũ unquã crediderint. nec qͦmͦ. aut qͥndo
fecerint. PUTPꝰD

Expanded text:
certe nescio ego respondere. Neque enim de eis audiquod in eum unquam crediderint, nec quomodo, aut quando fecerint? PET
Abbreviated transcription (Latin):
spattũ. Nullꝰq ẽ inhabitabilis locꝰ nͥ ubi uel
multarũ harenarũ siccitas cũ aqͣ modica uł
montiũ asꝑitasaratͥ ñ patit᷑ onera. Hȩc au¬
tẽ om̃ia oculis subiecta figura demonstrat
fecisti desidio. Rogoi¬

Expanded text:
spacium. Nullus est inhabitabilis locus, nisi ubi vel spacium. Nullus est inhabitabilis locus, nisi ubi vel multarum arenarum siccitas cum aqua modica, vel montium asperitas aratri non patitur onera. Haec omnia autem oculis subjecta figura demonstrat:fecisti desiderio. Rogo
Abbreviated transcription (Latin):
recta ꝓgredi linea aerẽq ibi tẽꝑatissimũ
e̾e. adeo ut ueris estatisautũnt & hyemis
seꝑ ibi fere tẽpꝰ sit ȩquale. ibi aromaticȩ
species puchri coloris & melliflui nascunt᷑
saporis. Corpora qͦq hominuꝰ nꝰ macilen¬
ta ibi st̃ nimis aut pisiguia. sed mediocris
suci discretione decora. Tẽporis qͦq tẽꝑies ho¬
minũ corpora sibi c̃sona reddit. & pęcora qͥa
in effabili pollent sapientia & mat̾iali usti.¬
cia. Quomͦ gͥ qͥsquã dicere p̾sumat. locũ suꝑ
quẽ sol recta p̃terit linea in habitabiłe esse:
Potius totũ t̃rȩ habitabile spatiũ existit c̃tinu¬
um a p̃dicto loco usq ad septẽ tͥonałe globũ qͦs
antiqui in .uii. diuiser̃t partes. qͥsuis clima¬
ta uocauerͣt. scđni numerũ uii. planetarũ.
Primũ ex illisẽ in media linea ubi arenicrui¬
tas ẽ condita. Septimũ autẽ septẽ tͥonalisor¬
bis tenet extremũ. Reliq̃ uͦ mediũ cͣtinent

Expanded text:
i linea, aeremque ibi temperatissimum esse, adeo ut veris, aestatis, autumni, et hiemis, semper ibi fere tempus sit aequale, ibi aromaticae species pulchri coloris et melliflui nascuntur saporis. Corpora quoque hominum non macilenta ibi sunt nimis aut pinguia, sed mediocris succi discretione decora. Temporis quoque temperies hominum corpora sibi consona reddit, et pecora, quia ineffabili pollent sapientia et naturali justitia. Quomodo igitur quisquam dicere praesumat locum super quem sol recta praeterit linea inhabitabilem esse? Potius totum terrae habitabile spatium existit continuum a praedicto loco usque ad septentrionalem globum, quod antiqui in septem diviserunt partes, quas septem climata vocaverunt, secundum numerum septem planetarum. Primum ex illis est in media linea, ubi Aren civitas est condita, septimum autem septentrionalis orbis tenet extremum, reliqua vero medium continent
Abbreviated transcription (Latin):
on mirũ uideri debet. si eiꝰ subiec¬
ti fuerint potestati. Sic en̾i & samuel subiectus ẽ sauli
& helias achabregi. & eliscus iorã. & aliis multi ꝓpħȩ
regib suis.

Expanded text:
on mirum videri debet, si ejus subjecti fuerint potestati. Sic enim et Samuel subjectus est Sauli, et Elias Achab regi, et Elisaeus Joram et alii multi prophetae regibus suis.
Abbreviated transcription (Latin):
N uste ꝓfecto õmo¬
yses contradicis. nec linguȩ. uisũ hebraicȩ ułnatur̾a agno¬
scere iuderis. Muliernãq siue uiuenis. siie annosa. qu̾a¬
nis ẽ. iurgositaut corrupta. potest nuncupari nahra.
Halma iͦ uocat᷑ nulla. nͥsit. x uiuenis. & intacta. Qͦdautẽ
addidit ꝓpħa de puero dicens butyrũ & mel comedet. ut sciat
rȩꝓbare malĩi. & eligere bonũ. dic queso õ moyses quid ꝑ
mel illud intelligiuoluit & butyrũ. Uoluit ibi aliquam
innuere allegoriã. uł mel simplicit᷑ ꝓtulit & but yrum:
Mors

Expanded text:
njuste profecto, o Moyses, contradicis, nec linguae usum Hebraicae, vel naturam agnoscere videris. Mulier namque sive juvenis sive annosa; quango, si autem corrupta, potest nuncupari nahra. Halma vero vocatur nulla, nisi sit et juvenis et intacta. Quod autem addidit propheta de puero dicens: Butyrum et mel comedet, ut sciat reprobare malum et eligere bonum, dic, quaeso, o Moyses, quid per mel illud intelligi voluit et butyrum? voluit ibi aliquam innuere allegoriam, vel mel simpliciter protulit et butyrum? MOYS
Abbreviated transcription (Latin):
os sane ꝓ bestias illas
quȩ rapina & carne uiuunt. impios homines intel¬
ligimꝰ. & raptores. ꝑ reliquas uͦ pecudes. mansuetos
ac simplices. Et de illis dix̃ ppħa. qͦd xp̃c eossimul
habtare ac pac̃e hab̾e p̾ciꝑet. Eͦd autẽ hoc de ho¬
minibꝰ intellig uoluerit. in sequentibꝰ insinuat

Expanded text:
os sane per bestias illas quae rapina et carne vivunt, impios homines intelligimus, et raptores; per reliquas vero pecudes, mansuetos ac simplices, et de illis dixit propheta quod Christus eos simul habitare ac pacem habere praeciperet. Quod autem hoc de hominibus intelligi voluerit, in sequentibus insinuat
Abbreviated transcription (Latin):
pauperes. & arguet in ȩqͥtate ꝓmansuetis t̾rȩ. Et ꝑcutiet
terra uirga oris sui. ꝙ sp̃u labroꝵ suoꝵ int̾ficiet impium.
secunt᷑ ꝓculdubio nulli conueniunt nͥ slidõ. Homo en̾i
nͥ qͦd uiderit ł audierit. uiste aliqͥd uidicare ñ poterit.
Moys. P

Expanded text:
arguet in aequitate pro mansuetis terrae et percutiet terram virga oris sui, et spiritu labiorum suorum interficiet impium . sequuntur, procul dubio nulli conveniunt, nisi soli Deo. Homo enim nisi quod viderit, vel audierit, juste aliquid judicare non poterit. MOYSES. P
Abbreviated transcription (Latin):
on hoc sane iusticia alaqua. s sola fec̃ pietate
sua. ac simplicibonitate. & simplex qͥd ẽ bonitas
ut in nr̃e collocutionis exordio diximꝰ. nec mensu¬
rã nec terminum debet habere
moyses.

Expanded text:
on hoc sane justitia aliqua, sed sola fecit pietate sua, ac simplici bonitate, et simplex quidem bonitas, ut in nostrae collocutionis exordio diximus, nec mensuram nec terminum debet habere. MOYSES.
Abbreviated transcription (Latin):
uecũq hac tenus locutisumꝰ. ratiocinandi & argu¬
m̃ttandi causa diximꝰ. Hȩc eni ẽ nr̃e fidei certitudo qͥa
resuscitandi sint. comedendi. &bibendi. siue generandi.
& natur̾a & usũ sint habituri & post mille annorum
trans acta curricula in ꝑpetuę beatituidinis & in mor¬
talitatis regnũ sine aliqua morte trans ferendi
PETR

Expanded text:
ecunque hactenus locuti sumus, ratiocinandi et argumentandi causa diximus. Haec enim est nostrae fidei certitudo, quia resuscitandi sint, comedendi, et bibendi, sive generandi et naturam et usum sint habitaturi, et post mille annorum transacta curricula, in perpetuae beatitudinis et immortalitatis regnum sine aliqua morte transferendi. PETR
Abbreviated transcription (Latin):
res in doctrine libro t̾ciod̾m
in loco ẽẽ assert .ui. partibꝰ t̃mgiato. affir
egrederer ecce pͥnceps grecoꝵ ingressuᷤ ẽ.
concipiunt enĩ ex hoc. qͥa in locotali ẽ ds.
ubi introitꝰ sit & exitꝰ. Qͦd si ita ẽ. patet gͦ
qͥa in loco c̃sistat ui. partibꝰ tͣminato. Si uͦ
t̾minato circuscribit᷑ loco. tc aliqͥs boꝰ uacu

Expanded text:
res in doctrinae libro tertio, Deum in loco esse asserunt sex partibus terminato, affirmegrederer ecce princeps Graecorum ingressus est . Concipiunt enim ex hoc quia in loco tali est Deus, ubi introitus sit et exitus. Quod si ita est, patet ergo quia in loco consistat sex partibus terminato. Si vero terminato ci
Abbreviated transcription (Latin):
in habitabilis existit. A pͥmo gͥ climate usq
ad septẽ trionẽ. habitabile remansit spati.¬
um climatibꝰ uii. distinctũ. Quicqͥd autẽ est¬
a septimo climate. cũ sol inde adui. meri¬
dianȩ partis signa declinat. tociꝰ caloris
expersremanet. habundatq imbriũ nu¬
biũ & frigoris suꝑfluitate. unde & om̃isani¬
malis caret habitatione. Quomͦ aut ẽ cen¬
trũ circuli solis ext̃ centrũ circuli terrȩ
sit a parte septẽtrionis. oculis subiecta a¬
ꝑte demonstrat descriptio.¬

Expanded text:
inhabitabilis existit. A primo igitur climate usque ad septentrionem habitabile remansit spatium climatibus septem distinctum. Quidquid autem a septimo climate, cum sol inde ad sex meridianae partis signa declinat, totius caloris expers remanet abundatque imbrium, nubium et frigoris superfluitate, unde et omnis animalis caret habitatione. Quomodo autem centrum circuli solis extra centrum circuli terrae sit, a parte septentrionis, oculis subjecta aperte demonstrat descriptio