comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Pepone magnitudinem tuam absq tri¬
bulatione. & omnes robustos fortitudi¬
ne. Quos alios sc̃e eccłie robustos accipimꝰ:
nisi eos qui ad uincenda huius mundi
desidia. & ceptis sublimib & consumina¬
tis ꝓuectib conualescunt. Mlagnitudo
itaq eius in robustorum uita consistit.
quia tunc głiosior. reddit᷑. cum ꝓdefen¬
sione ueritatis. ad mortem usq ab e¬
iectis illius constanti urtute certat᷑.
driogantes gͥuiri. subductis ab hoc
mundo apłis. sub ductis ad suꝑna mar¬
tirib quia fortasse doctiores. ualentiores¬
q p̃positos abunde ẽẽ conspiciunt.: qͣsi
solos se remansisse intra eccłiam suspi¬
cant᷑. inde dum se p̃ferunt: eiuelut
consulentes illudunt dicentes. Depo¬
ne magnitudinem tuam absq tri¬
bulatione: & omnes robustos fortitu¬
dine. desi aꝑtis expbrationib dicant.
Nequaquam te magnitudinem ha¬
bere confidas: quia subductis pͥorib
patͥb iam non habes de quorum uita
glieris. Dicunt hec ꝓfecto. nescientes

Expanded text:
epone magnitudinem tuam absque tribulatione, et omnes robustos fortitudine. - Quos alios esse Ecclesiae robustos accipimus, nisi eos qui ad vincenda mundi hujus desideria et coeptis sublimibus, et consummatis provectibus convalescunt? Magnitudo itaque ejus in robustorum suorum vita consistit, quia tunc gloriosior redditur, cum pro defensione veritatis, ad mortem usque ab electis illius constanti virtute certatur. Arrogantes igitur viri, subductis de hoc mundo apostolis, subductis ad superna martyribus, quia fortasse doctores valentioresque praepositos abunde esse conspiciunt, quasi soli se remansisse intra Ecclesiam suspicantur. Unde dum se praeferunt ei, velut consulentes illudunt, dicentes: Depone magnitudinem tuam absque tribulatione, et omnes robustos fortitudine. Ac si apertis exprobrationibus dicant: Nequaquam te magnitudinem habere confidas, quia subductis prioribus, patribus jam non habes de quorum vita glorieris. Dicunt haec profecto, nescientes
Abbreviated transcription (Latin):
culpa meret᷑ extendit᷑. Incorreptio¬
ne quippe uiciorum. subẽe menti de¬
bet iracundia ñ p̃ẽe: ut exsecutionẽ
iusticie. ñ dominando p̃ueniat. sed
famulando subsequat᷑ & notum iu¬
Bene itaq dr̃. Nonte gͦ suꝑae iraut
aliquem oppͥmas: quia uidelicet si
is qui corrigere nitit᷑ ira suꝑet᷑ õppͥ¬
mit antequam corrigat. Nam dum
plusquam debet accendit᷑. sub ius¬
te ultionis optentu. ad immanita¬
tem crudelitatis effrenat᷑. Qd̃ ple¬
rumq deurso euenit. quia corda re¬
ctorum minus amorist̃ solius citato¬
ris intenta. Nam dum multa in hac
iuita appetunt. in innumeras cogita¬
tiones disꝑgunt᷑. & cum subito sub¬
ditorum culpas ceppiunt. digni cum
dõ eas iudicate nequeunt. quia corda
sua incuris transitoriis sparsa: ad dis¬
trictionis culmen colligere repente
non possunt. Commotig tanto ini¬
nus ad ulciscenda peccata libram
equitatis inueniunt. quanto eam

Expanded text:
culpa meretur extenditur. In correptioculpa meretur extenditur. In correptione quippe vitiorum subesse menti debet iracundia, non praeesse, ut exsecutionem justitiae non dominando praeveniat, sed famulando subsequatur, et notum juBene itaque dicitur: Non te ergo superet ira, ut aliquem opprimas. Quia videlicet si is qui corrigere nititur ira superatur, opprimit antequam corrigat. Nam dum plus quam debet accenditur, sub justae ultionis obtentu ad immanitatem crudelitatis effrenatur. Quod plerumque idcirco evenit, quia corda rectorum minus amori sunt solius creatoris intenta. Nam dum multa in hac vita appetunt, innumeris cogitationibus disperguntur; et cum subito subditorum culpas reperiunt, digne cum Deo eas judicare nequeunt, quia corda sua in curis transitoriis sparsa ad districtionis culmen colligere repente non possunt. Commoti ergo tanto minus ad ulciscenda peccata libram aequitatis inveniunt, quanto eam
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis insingłis specialit colligamus.
oppͥmas. Omnis ꝑ quem necesse ẽ alie¬
namuitam corrigi. semet ipsum debas
prius sollert̃ intueri: nedum aliorum
culpas ulciscit᷑. ipse ulciscendi furore
suꝑetur. Perumq enim mentem sub
optentu iusticie. ire immanitas uastat:¬
& dum quasi seuit zelo rectitudinis.
tabiem explet furoris. iusteq se facere
estuat. quicquid ira nequit̃ dictat.
Unde & modum sepe usciscendi trans¬
gͥdit᷑. quia mensura iusticie ñ frenat᷑.
Dignum quippe ẽ. ut cum aliena cor.¬
rigimus. pͥus nr̃a metiamur. ut prius
mens a sua accensione deferueat:. pus
intra semet ipsum ⁊elisii impetum
tranquilla equitate componat. nesi
ad animadũtenda uicia abrupto
furore trahimur peccatum corrigñ¬
do peccemus: & quiculpam diiudi¬
cando insequimur: immodãte feri¬
endo seuiamus Non autem iam cor¬
ceptio delinquentis s mag̃ opp̃ssio
sequit᷑. si multione ira ultra quam

Expanded text:
verbis in singulis specialiter colligamus. verbis in singulis specialiter colligamus. Omnis per quem necesse est aliena vitia corrigi semetipsum prius debet solerter intueri, ne dum aliorum culpas ulciscitur, ipse ulciscendi furore superetur. Plerumque enim mentem sub obtentu justitiae irae immanitas vastat, et dum quasi saevit zelo rectitudinis, rabiem explet furoris, justeque se facere aestimat, quidquid ira nequiter dictat. Unde et modum saepe ulciscendi transgreditur, quia mensura justitiae non frenatur. Dignum quippe est ut cum aliena corrigimus prius nostra metiamur, ut prius mens a sua accensione deferveat, prius intra semetipsam zeli sui impetum tranquilla aequitate componat, ne si ad animadvertenda vitia abrupto furore trahimur, peccatum corrigendo peccemus, et qui culpam dijudicando insequimur, immoderate feriendo faciamus. Non autem jam correctio delinquentis, sed magis oppressio sequitur, si in ultione ira ultra quam
Abbreviated transcription (Latin):
popłi designant᷑. qui quasi uulgari
consuetudine dediti. in cunctis que
appetunt passim uiuunt. Noctemuͦ
ꝓtrahere ẽ. ut ꝓrobustis popli ascendant.
si ꝑ negligentiam agit᷑. ut doctorum &
fortium loea. indocti ac debiles sortian¬
tur. Popłiprobustis ascendunt. quan¬
do hi qui iuuere miq didicerunt. pa¬
storum loca ꝑcipiunt. Id recꝰte qͥdem
dici poterat. si humilit̃ diceret᷑. Arro¬
gantes enim etiam cum bona ammo¬
nent. suꝑstitionis sue uicium exer¬
cent. Namplus sicut suꝑius dictum
ẽ increpando ferire appetunt. qũã
consolando refouere. Inde & mox
seriam. Hoc ꝓfecto arrogantes eccłie
miseriam uocant. qđ expectante dõ
enis multitudinem suspicant᷑. & eo
illam altiore electione contempnt.
quo & despectam dõ funditꝰ suspi¬
cantur. His gͥfiguiata expositione
excursis. ĩamnunc inferenda sunt qͣ
moralit̃ sentiunt᷑. ut figura ecclie co¬
gnita. quam exp̃ssam generalit̃ cre¬
dimus: audamus etiam quid ex his

Expanded text:
 designantur, qui quasi vulgari consuetudini dediti, in cunctis quae appetunt passim vivunt. Noctem vero protrahere est ut pro robustis populi ascendant, si per negligentiam agitur ut doctorum et fortium loca indocti ac debiles sortiantur. Populi pro robustis ascendunt quando hi qui vivere inique didicerunt pastorum loca percipiunt. Quod recte quidem dici poterat si humiliter diceretur. Arrogantes enim, etiam cum bona admonent, superstitionis suae vitium exercent. Nam plus, sicut et superius dictum est, increpando ferire appetunt quam consolando refovere. Unde mox suseriam. Hoc profecto arrogantes Ecclesiae miseriam vocant, quod despectam Deo ejus multitudinem suspicantur; et eo illam altiori elatione contemnunt, quo et despectam Deo funditus suspicantur. His igitur figurata expositione transcursis, jam nunc inferenda sunt quae moraliter sentiuntur, ut figura Ecclesiae cognita, quam expressam generaliter credimus, audiamus etiam quid ex his
Abbreviated transcription (Latin):
uerit. & occultare qđ ẽ. et ostentare
quid non ẽ: & uera mala p̃mere. et
bona falsa monstrare. nec se aꝑte in
hoc qđ uidet᷑ extollere: atq ut maio¬
rem glam teneat. sepe simulet glam
declinare. Quia enim ante ocłos ho¬
minum sequendo eam app̃hendere
iam smplices non sunt. Bene autem
subdidit merent᷑ s ꝓuocant iram di.
Iram quippe d̃ĩ mereri ẽ: etiam nesci¬
endo peccare. Puocare uͦ ẽ. mandatis
illius sciendo contrane. Seire bonum
sed despicere. facere posse necuelle.
hinc enim ꝑpetratione nequitie in¬
trinsecus tenebrascunt: & ostentatio¬
ne iusticie suꝑficietenus dealbantur.

Expanded text:
verit et occultare quod est, et ostentare verit et occultare quod est, et ostentare quod non est; et vera mala premere, et falsa bona monstrare; nec se aperte in hoc quod videtur extollere, atque, ut majorem gloriam teneat, saepe se simulare gloriam declinare. Quia enim ante oculos hominum sequendo eam apprehendere jam simplices non sunt. 59. Iram Desubdidit, merentur, sed provocant iram Dei. Iram quippe Dei mereri, est etiam nesciendo peccare. Provocare vero est mandatis illius sciendo contraire; scire bonum, sed despicere; facere posse, nec velle. Hi enim perpetratione nequitiae intrinsecus tenebrescunt, et ostentatione justi
Abbreviated transcription (Latin):
suis ñ sunt reuersi. Hi nonniunqm̃ deti¬
ores existunt ex ũbere. quia pulsati
dolorib: aut contumaciꝑtinatia du¬
riores existunt: aut qđ peius ẽ inblas¬
phemie etiam exasꝑatione ꝓsiliunt.
& stulticia consumunt᷑ quia peccata
que flagellis em̃dare debuerant. flagel¬
lis eraggerant. & hic iam penas ꝑcussi¬
onis sentiunt. & illic iuste retͥbutionis
supplicia ñ euadunt. fatuitas quippe¬
stulticie ẽ: quia sic illos iniquitas obli¬
gat. ut aculpa cosnec penacompes
nisi ingenio salleant. qđ uideri appe¬
tunt. congrue simulare ñ possunt Sunt
enim non nulla uicra. que etiam asen¬
sutardiorib facile ꝑpetrant᷑ Flatione
namq intumescere. auaritie estibus
inhiare. luxurie pulsanti succum¬
bere. etiam quilibet obtunsis senfib¬
potest: simulationis uero falsitatem
ersequi. nisi qui subtilioris ingenii
fuerit ñ pot̃. Quisquis enim talisẽ. a
custodienda uidelicet duo continu¬
a obseruatione diuidit᷑ ut callide no¬

Expanded text:
suis non sunt reversi . Hi nonnunquam deteriores existunt ex verbere, quia pulsati doloribus, aut contumaci pertinacia duriores existunt, aut, quod pejus est, in blasphemiae etiam exasperationem prosiliunt. et stultitia consumuntur, quia peccata quae flagellis emendare 840 debuerant, flagellis exaggerant. Et hic jam poenas percussionis sentiunt, et illic justae retributionis supplicia non estultitiae est, quod illas sic iniquitas obligat, ut a culpa eos nec poena compescnisi ingenio calleant, quod videri appetunt, congrue simulare non possunt. Sunt enim nonnulla vitia quae etiam a sensu tardioribus facile perpetrantur. Elatione namque intumescere, avaritiae aestibus inhiare, luxuriae pulsanti succumbere etiam quilibet obtusus potest. Simulationis vero falsitatem exsequi, nisi quis subtilioris ingenii fuerit, non potest. Quisquis enim talis est, ad custodienda videlicet duo, continua observatione dividit
Abbreviated transcription (Latin):
iste locus humilitatis ẽ. ut illic sit cel¬
situdinis. Inde alias scͥptum ẽ. Humi¬
uasti nos in loco afflictionis .l. ocus qͥppe
afflctionis. est uita p̃sens. Quigͦ adeter¬
nam pat̾am tendt̃ nc̃ sem&e ipsoᷤ tẽ ꝑalit̃ ĩl oco¬

Expanded text:
iste locus humilitatis est, ut ille sit celsitudinis. Unde alias scriptum est: Humiliasti eos in loco afflictionis . Locus quippe afflictionis est vita praesens: Qui ergo ad aeternam patriam tendunt, nunc semetipsos temporaliter i
Abbreviated transcription (Latin):
quoq aurem eorum ut corripiant.
& loquit᷑ ut reũtant᷑ ab iniquitate.
Aurem reuelare ẽ. intellectum cogi¬
tationis aꝑire. Reuelata uͦ aure unꝰ¬
quisq corripitur: quando intͥnsecus
et̾norum bonorum desidium ꝑcipit.
& que mala extͥnsecus ꝑpetrauit ag¬
noscit. Potest uͦ in cathenis & funib
pauꝑtatis. pena etiam tempalis af¬
flictionis intelligi: quia sepe qui ul¬
bentis uerba ñ audiunt. ferientisũ¬
berib ammonent᷑: ut ad bona desi¬
dia saltim pene trahant. quos p̃mi
mirum. qđ tanto illic grauioris uin¬
dicte supplicia sentiant: quanto
hic maioris ꝓuidentic gram̃ calcant.

Expanded text:
quoque aurem eorum ut corripiat, et loquetur ut revertantur ab iniquitate. - Aurem revelare est intellectum cognitionis aperire; revelata vero aure unusquisque corripitur, quando inaeternorum bonorum desiderium percipit, et quae mala extrinsecus perpetravit agnoscit Potest vero in catenis et funibus paupertatis poena etiam temporalis afflictionis intelligi, quia saepe qui jubentis verba non audiunt, ferientis verberibus admonentur, ut ad bona desideria saltem poenae trahant, quos praemmirum quod tanto illic gravioris vindictae supplicia sentiant, quanto hic majoris providentiae gratiam calcant.
Abbreviated transcription (Latin):
exaltatum cor meum: Iuiq ineius
humilitatis augm̃to subiunx̃. Neq
elatisunt ocłimei. atq addidit. neq¬
ambulaui inmagnis. & adhuc sem&.¬
ipsum subtilissima inqͥsitione discuti¬
ens. ait. Neq inmirabilib suꝑ me. Om̃sq
etiam cogitationes suas ad fundum
cordis exauriens. subiunx̃ dicens. Siñ
humilit sentiebam. siexaltaui aminiã
meam. Ecce humilitatis custodiam
abintimo cordis oblatam. crebro repli¬
cat. & iterum atq terum confitendo.
offerre non cessat. eamq multiplicit̃
ioquens. iudicis sui ocłis ostentat. qͥdẽ
hoc & quomodo istud sacͥficium dõ pla¬
cere cognouerat. qđ in conspectu eius
tanta iteratione uocis immolabat: nisi
qđ uicina ẽẽ suꝑbia potentib solet . &
pene semꝑ rebus affluentib elatioso¬
ciatur: quia & sepe humoris ab undan¬
tia cduritiam dat tumoris. MNisum
uͦ ẽ: cum in cordib sublimium. regnat
humilitas morum. Unde pensandum
ẽ. quia potentes quiq cum humiliter

Expanded text:
exaltatum cor meum . Quippe in ejus exaltatum cor meum . Quippe in ejus humilitatis augmentum subjunxit: Neque elati sunt ocambulavi in magnis. Et adhuc semetipsum subtilissima inquisitione discutiens ait: Neque in mirabilibus super me. Omnesque etiam cogitationes suas a fundo cordis exhauriens, subjungit, dicens: Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam . Ecce humilitatis hostiam ab intimo cordis oblatam crebro replicat, et iterum atque iterum confitendo offerre non cessat, eamque multipliciter loquens Judicis sui oculis ostentat. Quid est hoc? et quomodo istud sacrificium Deo placere cognoverat, quod in conspectu ejus tanta iteratione vocis immolabat? nisi quod vicina esse superbia potentibus solet, et pene semper rebus affluentibus elatio sociatur, quia et saepe humoris abundantia duritiam dat tumoris. Mirum vero est, cum in cordibus sublimium regnat humilitas morum. Unde pensandum est quia potentes quique, cum humiliter
Abbreviated transcription (Latin):
inoꝑe disciplina. Atq int̃ hec sollerter
intuendum: nedum immodãtius cu¬
stodit᷑ uirtꝰ humilitatis. soluant᷑ iura
regiminis. Et dum p̃latus quisq plus
quam se decet deicit. subditorum ui¬
tam stringere. sub discipline uincula
interius qđ de nr̃a estimatione senti¬
mus. s tamen decent̃ quibuscdam erũ¬
pentibus signis. tales nos apud nos cẽ.
ipsi etiam qui nobis commissi sunt. ñ
ignorant. ut & de auctoritate nr̃a qđ
formident uideant. & de humilitate
qđ unitent᷑ agnoscant. Seruata autẽ
auctoritate regiminis. ad cor. nr̃m sine
cessatione redeamus: & considẽmus as
Potestas enim quanto extĩus eminet
tanto p̃mi interius debet: ne cogita¬
tionem uncat. nec in delectationem
sui animum rapiat: ne iam sub semens
cam regere non possit. Cuui se libidmne do¬
nipotentiam regere nouerat qui ela¬
tionem eiusdem potentie. semet ipsũ
p̃mendo uincebat dicens. Dñe ñ est

Expanded text:
in opere disciplina. Atque inter haec solerter in opere disciplina. Atque inter haec solerter intuendum, ne dum immoderatius custoditur virtus humilitatis, solvantur jura requam decet dejicit, subditorum vitam stringere sub disciplinae vinculo interius quod de nostra aestimatione sentimus. Sed tamen decenter quibusdam erumpentibus signis tales nos apud nos esse ipsi etiam qui nobis commissi sunt non ignorent, ut de auctoritate nostra quod formident videant, et de humilitate quod imitentur agnoscant. Servata autem auctoritate regiminis, ad cor nostrum sine cessatione redeamus, et consideremus assis praelati. Potestas enim quanto exterius eminet, tanto premi interius debet, ne cogitationem vincat, ne in delectationem sui animum rapiat, ne jam sub se mens eam regere non possit, cui se libidine doni potentiam regere noverat, qui elationem ejusdem potentiae semetipsum premendo vincebat, dicens: Domine, non est
Abbreviated transcription (Latin):
Summus itaq: locus bene regit᷑ cum¬
is quip̃ẽ. uiciis potius quam fr̃ibus
dominet᷑ Cunctos quippe natura
equales genuit. It autẽ ad regenoũ¬
alii aliis committant᷑ ñ eos natura
s culpa post ponit. qiciisgͦ se debent
rectores erigere:quorum & causa p̃fe¬
runtur. & cum delinquentes corr igt̃.
sollicite attendant: ut ꝑdisciplinam
culpas quidem iure potestatis feri¬
ant. s ꝑhumilitatis custodiam eqͣ¬
les se ipsis fr̃ib qui corrigunt᷑ agnos¬
cant. Iuamius plerumq etiam dig¬
num ẽ. ut eosdem quos corrigunus.
tacita nob cogitatione p̃feramus.
Iuorum namq ꝑ nos uicra discipline
iugore feriunt᷑. inhis uͦ que ipsi com¬
mittimus. ne ũbi quidem ab aliquo
inuectione laceramur. Tanto gͦapuo
dm̃ obligatiores sumus. quanto apud
autem nr̃a. subditos tanto diuino u¬
dicio lib̃iores reddit: quanto hic eorum
culpam sine uindicta non deserit. Ser¬
uanda itaq ẽ &e incorde humilitas. &

Expanded text:
Summus itaqSummus itaqis qui praeest vitiis potius quam fratribus dominatur. Cunctos quippe natura aequales genuit; ut autem alii ad regendum aliis committantur, non eos natura, sed culpa postponit. Vitiis ergo se debent rectores erigere, quorum et causa praeferuntur; et cum delinquentes corrigunt, sollicite attendant, ut per disciplinam culpas quidem jure potestatis feriant, sed per humilitatis custodiam aequales se ipsis fratribus qui corriguntur agnoscant. Quamvis plerumque etiam dignum est ut eosdem quos corrigimus tacita nobis cogitatione praeferamus. Illorum namque per nos vitia disciplinae vigore feriuntur; in his vero quae ipsi committimus ne verbi quidem ab aliquo invectione laceramur. Tanto ergo apud Dominum obligatiores sumus quanto apud autem nostra subditos tanto divino judicio liberiores reddit, quanto hic eorum culpas sine vindicta non deserit. Servanda itaque est in corde humilitas, et
Abbreviated transcription (Latin):
immodãtius uenerari recusauit. seq
illi similem recognouit dicens. Surge
ne feceris: & ego ipse homosum Sed cũ
aname & saphire culpam reƿꝑit. mor
quanta potentia suꝑceteros excreius¬
set ostendit. Nerbo enim eorum uitã
ꝑculit: quam̃ spu ꝑscrutante dep̃hñ¬
dit. & summum se intra eccłiam con¬
tra peccata recoluit:. qđ honore s ue
hement̃ impenso. coram bene agenti¬
b fr̃ib: ñ agnouit. Illie cominunio¬
nem equalitatis meruit sc̃itas actiois:
hic zelusultionis ius aꝑuit potestatis.
Paulus bene agentib fr̃ib p̃latum se
ẽẽ nesciebat: cum diceret. Ñ quia do
diceret. Idõ ñ dominamur. fidĩ ur̃e. qͥa
fide statis. Equales enim uobissumus
ubi uosstare cognoscimus. Quasi p̃latũ
se ẽc fr̃ib nesciebat c̃um diceret. facti
sumus paruuli in medio uim. & nos
culpam que corrigi debusset inuenit.
ilico magistrum se ẽẽ recoluit dicens.¬
Quidiuiltis. In uirga uenam aduos:

Expanded text:
immoderatius venerari recusavit, seque immoderatius venerari recusavit, seque illi similem recognovit, dicens: Surge, ne feceris, et ego ipse homo sum . Sed cum Ananiae et Sapphirae 22 culpam reperit , mox quanta potentia super caeteros excrevisset ostendit. Verbo namque eorum vitam perculit, quam spiritu perscrutante, deprehendit: et summum se intra Ecclesiam contra peccata recoluit, quod honore sibi vehementer impenso coram bene agentibus fratribus non agnovit. Illic communionem aequalitatis meruit sanctitas actionis, hic zelus ultionis jus aperuit potestatis. Paulus bene agentibus fratribus praelatum se esse nesciebat, cum diceret: Non quia domdiceret: Ideo non dominamur fidei vestrae, quia fide statis. Aequales enim vobis sumus, ubi vos stare cognoscimus. Quasi praelatum se fratribus esse nesciebat, cum diceret: Facti sumus parvuli in medio vestrum , eculpam quae corrigi debuisset invenit, illico magistrum se eQuid vultis? In virga veniam ad vos .
Abbreviated transcription (Latin):
gio lenocmante corrũpit᷑ .S aliul est
quelibet bona non eẽ: aliudbona be¬
ne habere. nescire. Bona nainq: ẽ or¬
dine pot̾entia sud s caute regentis¬
uita. indiget uita. Igit᷑ bene hanc ex¬
ercet qui &e refrenar illã nouerit .&
impugnare. Bene hanc exercet. qui scit
ꝑ illam suꝑ culpas erigi scit cum illa
ceteris equalitate componi. humana
et enimmens. plerumq extoluit᷑ etiam
cumnulla potestate fulcit᷑ quanto
magis in altumn se erigit. cum se etiam
potestas adiungit: & tamen corrigñ¬
dis aliorum uiciis apta ex secutione
summa cura uigilandumẽ. ut sciat
quisq & sumere ex illa qđ adiuuat.
& expugnare qđ temptat. ẽt equalem
secum illa ceteris cernere: & tamense
peccantib telo ultionis p̃ferre. Quam
discretionem plenius cognoscimus:
sietiam potestatis eccłiastice exempla
cernamus. Petrꝰ namq auctore dõ
eccłie pͥncipatum tenens. ab ene agñ¬
te cornelio. & sese ei humilit ꝓst̾nente.¬

Expanded text:
gio lenocinante, corrumpitur. Sed aliud est gio lenocinante, corrumpitur. Sed aliud est quaelibet bona non esse aliud bona bene habere nescire . In odine suo potentia, sed cauta regentis indiget vita. Igitur bene hanc exercet, qui et retinere illam noverit, impugnare. Bene hanc exercet, qui scit per illam super culpas erigi, et scit cum illa caeteris aequalitate componi. Humana etenim mens plerumque extollitur, etiam cum nulla potestate fulcitur: quanto magis in altum se erigit, cum se ei etiam potestas adjungit? Et tamen corrigendis aliorum vitiis apta exsecutione summa cura vigilandum est, ut sciat quisque et sumere ex ea quod adjuvat, et expugnare quod tentat; et aequalem se cum illa caeteris cernere, et tamen se peccantibus zelo ultionis praeferre. Quam discretionem plenius cognoscimus, si etiam potestatis ecclesiasticae exempla cernamus. Petrus namque, auctore Deo, Ecclesiae principatum tenens a bene agente Cornelio, et sese ei humilit
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit: dum foras se inculmine po¬
testatis extoluit. dpostate quippean¬
gło similis efficit᷑. dum homo homi¬
nib ẽe similis ẽẽ dedignat᷑. Sic saulhu
militatis merito. intumorem suꝑbie
culmine potestatis excreuit . ꝑ humi¬
utatem quippe p̃latus ẽ. ꝑ suꝑbiam
repbatus. dño attestante qui ait.
Nonne eum esses paruulus mocłis
t̾uis. caput te constitui in tͥbubusisi ł
Paruulum seante potestatem uidãt.
s fultus temꝑali potentia.iam se pas¬
uulum non uidebat. Ceterorum nã¬
q comꝑatione se p̃ferens. m̃agnum
se ap̃se eẽ iudicabat. Miro aũt modo
cum aput se paruulus. ap̃ dnm̃ mag¬
nus: cum uͦ apito se magnus. apud
dnm paruulus fuit. Magnos dũs
Ne qui sapientes estis in ocłisur̾is. et
c̃oram uobismet ipsis prudentes. Ne
magni ap̃nos eẽ debeamus. þaulusam¬
monens ait. Nolite ẽẽ prudentes ap̃
uosmet ipsos. Pierumq gͦdum ex sub¬
iectorum affluentia animus inflat᷑.
influxum suꝑbie ipso potentie fasti¬

Expanded text:
invenit, dum foris se in culmine potestatis extollit. Apostatae quippe angelo similis efficitur, dum homo hominibus esse similis dedignatur. Sic Saul ab humilitatis merito in tumorem superbiae culmine potestatis excrevit. Per humilitatem quippe praelatus est per superbiam reprobatus, Domino attestante qui ait: Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, caput te constitui in tribubus Israel ? Parvulum se ante potestatem viderat, sed, fultus temporali potentia, jam se parvulum non videbat. Caeterorum namque comparatione se praeferens, magnum se apud se esse judicabat. Miro autem modo cum apud se parvulus, apud Dominum magnus; cum vero apud se magnus, apud Dominum parvulus fuit. Magnos nosVae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Ne magni apud nos esse debeamus, Paulus admonens, ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Plerumque ergo dum ex subjecin luxum superbiae, ipso potentiae fasti
Abbreviated transcription (Latin):
tsi fuerint incatenis. & uinciant᷑ funi¬
bus pauꝑtatis ĩdicaũ eis oꝑaeoꝵ. ⁊ scelera
eor̃qͥ auiolenti fuerint. Cathene obli¬
gationis sunt. ipsa adhuc retentio
pegͥnationis. L.igatum sehiscatenis
paulus aspererat: cum dicebat. Desi
bat: quando ueras diuitias intuens.
eas etiam discipłis exorabat dicens. It
sciatis que sit spes uocationis eius. que
diuitie głie hereditatis eius in scĩs. B ñ
aũ post. ista subdit᷑. Indicauit eis oꝑa
eorum. & scelera eorum: quia uiolenti
fuerint. Cum enim suꝑnam gliam
magis amando cognoscimus: tunc
mala que egimus. grauiora fuisse sen¬
timus. Nnde & paulus post ꝑceptam
glĩam suꝑnorum. ea que inse studia
uistutum. credidãt fuisse. iam scelera
cognoscebat dicens. Qui pͥus fui hlas¬
phemus fui & ꝑsecutor. & contume¬
liosus. s misccłiam consecutus sum.

Expanded text:
ciantur funibus paupertatis, indicabit eis opera eorum, et scelera eorum, quia violenti fuerunt. - Catenae obligationis sunt, ipsa adhuc retentio peregrinationis. Ligatum se his catenis Paulus aspexerat, cum dicebat: « Desbat, quando veras divitias intuens, eas etiam discipulis exorabat, dicens: « Ut sciatis quae sit spes vocationis ejus, quae divitiae gloriae haereditatis ejus in sanctis . Bene autem post ista subditur: Indicabit eis opera eorum, et scelera eorum, quia violenti fuerint. Cum enim supernam gloriam magis amando cognoscimus, tunc mala quae egimus graviora fuisse sentimus. Unde et Paulus post perceptam gratiam supernorum ea quae in se studia virtutum crediderat fuisse jam scelera cognoscebat, dicens: Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus; sed misericordiam consecutus su
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Contra hostemuero bellum mo¬
uet: instrum̃ta ꝑditionis exercet. dig¬
naq: eius malitie torm̃ta retͥbuit: de
malo uero eius quidlex habeat ñreqͥ¬
rit. Neq enim lege necesse ẽ ꝑumi: qui¬
lege numquam potuit teneri.Ita gͦ¬
mextremo iudicio et legaus illum in¬
uectio ꝑcutit. qui ab eo qđ ꝓfessione
tenuit. actione declinauit: & iste sine
iudicii inuectione ꝑi̾nitur. qui lege fi
lii iudicant᷑ & regnant: qui uite macu¬
ias lacͥmis t̃gunt: qui mala p̃cedentia
factis subsequentib redim̃tes. quicqͥo
illicitum aliquando fecert̃. ab oclisiu¬
dicis. elemosinarum suꝑductione co
oꝑiunt. Quibus uidex ueniens. in
dertera consistentib dic̃. E surii: &
dedistis michi manducare: sitiui &¬

Expanded text:
dicit. Contra hostem vero bellum modicit. Contra hostem vero bellum movet, instrumenta perditionis exercet, dignaque ejus malitiae tormenta retribuit, de malo vero ejus quid lex habeat non requirit: neque enim lege necesse elege nunquam potuit teneri. Ita erextremo judicio et legalis illum invectio percutit qui ab eo quod professione tenuit, actione declinavit; et iste sine judicii invectione perimitur, qui lege fidlii judicantur et regnant, qui vitae maculas lacrymis tergunt, qui mala praecedentia factis sequentibus redimentes, quidquid illicitum aliquando fecerunt ab oculis judicis eleemosynarum suoperiunt. Quibus judex veniens, in dextera consistentibus dicit: Esurivi et dedistis mihi manducare, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
dicio. E de quib dñs dic̃. Qui autem
ñ credit. iam iudicatus ẽ. & de quib
paulus ait. ui sine iege peccauert̃.
sine lege ꝑibunt. Resurgunt uero
etiam om̃s infideles . s. ad torm̃ta ñ ad iu¬
dicium. Nonenim eorum tẽ causa dis¬
cutitur qui ad conspectum distͥcti iu¬
dicis.iam cum dampnatione sue infi¬
delitatis accedunt. Pfessionem uero
ficłĩ retinentes. s ꝓfessionis oꝑa ñ ha¬
bentes. redarguunt᷑ ut ꝑeant. Iui uͦ
nec fidĩ sacramenta tenuerunt. in¬
crepationem iudicis inextremo exa¬
mina non audiunt: quia p̾ssi
infidelitatis sue tenebris. eius quem
despererant inuectione redargui ñ
merent᷑. Iui saltm ũba iudicis audi
nec ũbotenus seruare maluerunt. Iui
legalit᷑ ꝑeunt. quia sub lege positi ƿec
sunt. Princeps namq t̃renam rem pub¬
licam regens. alit̃ punit ciuem interiꝰ
delinquente m: atq: alit̾ hostem extius
rebellantem. In illo iura sua consulit.
eumq: sub ũbis digne inuectionis ad¬

Expanded text:
 Qui autem non credit, jam judicatus est ; et de quibus Paulus ait: Qui sine lege peccaverunt, sine lege peribunt . Resurgent vero etiam omnes infideles, sed ad tormentum, non ad judicium; non enim eorum tunc causa discutitur qui ad conspectum districti judicis jam cum damnatione suae infidelitatis accedunt. Professionem vero fidei retinentes, sed professionis opera non habentes, redarguuntur ut pereant. Qui vero nec fidei sacramenta tenuerunt, increpationem judicis in extrema examinatione non audiunt, quia praejudicati infidelitatis suae tenebris, ejus quem despexerant invectione redargui non merentur. Illi tantum am nec verbotenus servare voluerunt. Illi legaliter pereunt, quia sub Lege positi peccsunt. Princeps namque terrenam rempublicam regens, aliter punit civem interius delinquentem, atque aliter hostem exterius rebellantem. In illo jura sua contulit, eumque sub verbis divinae invectionis ad
Abbreviated transcription (Latin):
Nobilis inportis uir eius: quando sedit
cum senatorib t̾re. Hii itaq inextre.¬
mo iudicio ñ iudicant᷑ & regnant: q
cum auctore suo etiam iudices ueni¬
unt. Relinquentes quippe omnia.
plusꝓmpta deuotione exsecutisunt.
quam iuberi generalit audierunt.
Speciali namq iussione paucis ꝑfecti¬
adolescens diues audiuit. Nade uen¬
de qđ habes. & dapauꝑib & habebis
thesaurum in celo: & ueni sequere me
Si enim sub hoc p̃cepto cunctos iussio
generalis astͥngeret. culpa ꝓfecto eẽt.
aliquid nos de hoc mundo possidere.

Expanded text:
us, quando sederit cum senatoribus terrae . Hi itaque in extremo judicio non judicantur et regnant, quia cum auctore suo etiam judices veniunt. Reliquentes quippe omnia plus propria devotione exsecuti sunt, quam juberi generaliter audierunt. Speciali namque jussione paucis perfectiadolescens dives audivit: Vade ee habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni et sequere me . Si enim sub hoc praecepto cunctos jussio generalis astringeret, culpa profecto esset aliquid nos de hoc mundo possidere.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetuum subdens. aꝑte quid dicat
insinuat. Si enim de t̾reni regni solio
dicerae. nullatenus in ꝑpetuum sub¬
diclisset: quia qui illud arripiunt.
ꝓfecto non meo in ꝑpetuum . s tem¬
ꝑalit̃ collocant᷑ Bene aũt subdiclit . &
illic erigunt᷑ d c si intentioni audientis
unuerit dicens. Quia hic humiliati
sunt. illic erigunt᷑. Sc̃ĩs namq uiris

Expanded text:
perpetuum subdens, apte quid dicat perpetuum subdens, apte quid dicat insinuat; si enim de terreni regni solio diceret, nullatenus in perpetuum subdidisset, quia quique illud arripiunt, profecto non in eo in perpetuum, sed temporaliter collocantur. Bene autem subdidit, et illic eriguntur, ac si intentioni audientis invenerit innuerit dicens: Quia hic humiliati sunt, illic eriguntur. Sanctis namque viris
Abbreviated transcription (Latin):
oͬ. sicut & ego uici. & secdeo cum patre
meo introno euis. Nincens dñs in
trono cum patre sedisse se asserit: qͥ a
post passionis certamina. pꝰ resurrec¬
tionis palmam. clarius se om̃ib qđ po¬
testate patri eẽt equalis indicauitẽiq
se ñ dispatem calcato aculeo mortis in¬
notuit. inde & marie nec dum secre¬
denti patͥ similem dicit. Noli metan¬
gere: ñdum enim ascendi ad patrem¬
meum. Nobis enim introno filii se¬
dere ẽ: ex eiusdem filii potestate iu¬
dicare. Quia enim iudicii pͥncipatum
ex eius uirtute ꝑcipimus. uelut me
iustrono residemus. Nec ab horret a
uero qđ alias suꝑ duodecim tronos.
uenturos testat᷑ eẽ disciplõs. hic uero
introno suo ꝑhibet ẽẽ sessuros . ꝑgo¬
nos quippe duodecim. uniũsale iudi¬
cim: ꝑtionum uero filii singlate cul¬
meniudiciarie potestatis ostendit᷑.
Hoc gͦ duodecim tronis. qđ uno tro¬
no filii designatur. Nuia uidelicet uni¬
ũsale iudicium. ex mediatoris nr̃i nt̃¬

Expanded text:
o, sicut et ego vici, et sedi cum Patre meo in throno ejus . Vincens Dominus in throno cum Patre sedisse se asserit, quia post passionis certamina, post resurrectionis palmam clarius se omnibus quod potestati Patris esset aequalis indicavit, eique se non disparem, calcato aculeo mortis, innotuit. Unde et Mariae necdum se credenti Patri similem dicit: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem . Nobis enim in throno Filii sedere, est ex ejusdem Filii potestate judicare. Quia enim judicii principatum ex ejus virtute percipimus, velut in ejus throno residemus. Nec abhorret a vero quod alias super duodecim thronos sessuros testatur esse discipulos : hic vero in throno suo perhibet esse sessuros; per thronos quippe duodecim universale judicium, per thronum vero Filii, singulare culmen judiciariae potestatis ostenditur; hoc ergo duodecim thronis quod uno throno Filii designatur, quia videlicet universale judicium ex Mediatoris nostri inte
Abbreviated transcription (Latin):
statem transeunt retͥbutionis: dicat᷑
recte Reges insolio collocat in ꝑpetu¬
um Semet ipsos enim regendo adtẽ¬
pus fatigati sunt. s in regni erectionis
Int̾ne solio in ꝑpetuum collocantur
& eo illic inꝑpet accipiunt alios dig¬
ne iudicare. quo hic nesciunt sͥmet¬
ipsis nequit̃ parcere. Hinc enim alias
dr᷑. Donec iusticia conu̾tat᷑ in iudiciũ.¬

Expanded text:
statem transeunt retributionis, dicatur statem transeunt retributionis, dicatur recte: Reges in solio collocat in perpetuum. Semetipsos enim regendo, ad tepus fatigati sunt, sed in regni erectionis internae solio in perpetuum collocantur, et eo illic accipiunt incipiunt alios digne judicare, quo hic nesciunt semetipsis nequiter parcere. Hinc enim alias dicitur: « Donec justitia convertatur in judiciu
Abbreviated transcription (Latin):
enim aiustis ocłos suos dñs fortasse cre¬
ditur:. quia miustorum crudelitatib
hic sine uindicta lacerant᷑ s famulos
suos tunc magis respicit. cum iniustẽ
eos nequitia ꝑsequentis affligit. Nidñs
enim qđ hic humilit̃ tolerent. nĩmi
suos. Ecce iste humilit ingemiscit. ille
suꝑbit & nequit floret. Iste cor conteret:
ille se de glia iniquitatis extollit. Ho¬
rum gͦquis diuinis obtutib longe ẽ.
quimiusticiam ꝑtuilit: anquieam pa¬
tientib irrogauit: Qui suꝑnam gr̃am
int̾ meroris tenebras tenuit: anqui int̃
extiora gaucdra lumen iusticie intus
cre testimonio reges uocant᷑: quia p̃lati
cunctis motib carnis. modo luxurie
appetitum frenant: modo estum aua¬
ritie temꝑant. mͦ glam elationis mneli¬
nant. mͦ suggestiones liuoris obruunt.
modo ignem furoris extingunt. Re-¬
ges gͦsunt: quia temptationum sua¬
rum motib ñ consentiendo succum¬
bere.s regendo p̃eẽ nouerunt. Quia
gͥ ab hac potestate regiminis. ad pote¬

Expanded text:
enim a justis oculos suos fortasse Dominus creditur, quia injustorum crudelitatibus hic sine vindicta lacerantur; sed famulos suos tunc magis respicit, cum injuste eos nequitia persequentis affligit. Videns enim quid hic humiliter tolerent, nimirusuos. Ecce iste humiliter ingemiscit, ille superbit et nequiter floret. Iste cor conterit, ille se de gloria iniquitatis extollit. Horum ergo quis divinis obtutibus longe est, qui injustitiam pertulit, an qui eam patientibus irrogavit; qui supernam gratiam inter maeroris tenebras tenuit, an qui inter exteriora gaudia lumen justitiae intus crae testimonio reges vocantur, quia, praelati cunctis motibus carnis, modo luxuriae appetitum frenant, 838 modo aestum avaritiae temperant, modo gloriam elationis inclinant, modo suggestionem livoris obruunt, modo ignem furoris exstingnunt. Reges ergo sunt, quia tentationum suarum motibus non consentiendo succumbere, sed regendo praeesse noverunt. Quia igitur ab hac potestate regiminis ad pote
Abbreviated transcription (Latin):
cio continent᷑ quia & p̃cepta generalia¬
uiuendo uiuendo uicerunt. Sicut e¬
nim ñ iudicant᷑ &e ꝑeunt. qui suaden¬
te ꝑfidia legem tenere contempnunt.
ita m̃udicant᷑ &e regnant. qui suaden¬
te etiam pietate ultra generalia diui¬
ne legis p̃cepta pficiunt. Hinc ẽ qđ pau¬
lusetiam specialia p̃cepta transcen¬
dens plusope erhibuit quam isti¬
audientib contulit. & tam̃ euanglii
sumptibus sustentari recusauit. Cus
gͣiste iudicet᷑ ut regnet: qui minus
qđ seruaret accepit .s maius qđ uiue¬
ret inuenit: Dicat᷑ gͥrecte. Iudicium
pauꝑib tͥbuit. quia quanto huic
mundo magna humilitate despecti
sunt. tanto tunc acceptis sedib maio¬
ce culmine potestatis excrescunt. In

Expanded text:
cio non tenentur, quia et praecepta generalia vivendo vicerunt. Sicut enim non judicantur et pereunt, qui suadente perfidia legem tenere contemnunt, ita non judicantur et regnant, qui suadente etiam pietate ultra generalia divinae legis praecepta perficiunt. Hinc est quod Paulus etiam specialia praecepta transcendens, plus operae exhibuit quam instaudientibus contulit, et tamen Evangelii sumptibus sustentari recusavit. Cur ergo iste judicetur ut regnet, qui minus quod servaret accepit; sed majus quo viveret, invenit? Recte ergo judicium pauperibus tribuit, quia quanto huic mundo magna humilitate despecti sunt, tanto tunc, acceptis sedibus, majori culmine potestatis excrescunt. Hin
Abbreviated transcription (Latin):
potest. si ñ ꝓpt᷑ exaudiri potius ꝓpt̃
referant᷑. Nam qđ ꝓpt̃ malorum suꝑ.¬
biam. clamant. supra iam dictumẽ.
eo ũsu quo di᷑. ꝓpt̾ multitudinem
uolentorum clamabunt. Aliquid.
gͦnob̃ hoc ũsu innuit᷑. qđ paulo sub¬
tilius attendat᷑: quia sepe opp̃ssi qui¬
dam dum clamauerint. exse quidẽ
merent᷑ audiri. s tam̃ corum desidĩa.
ꝓpt̃ oppͥm̃tium suꝑbiam differunt᷑.
Iustus quippe ds. & suos ꝑmituit tem¬
ꝑalit᷑ oppͥmi. & uiolentorum maliciã
nequit augeri: ut dum eorum uita¬
in purgatione terit᷑. illorum neqͥtia
sti intͥbulatione dep̃hensi. suꝑnum so¬
latium etiam temꝑalit᷑ ꝑcipiant. qõ¬

Expanded text:
potest, si non exaudiri potius proptpotest, si non exaudiri potius proptreferantur. Nam quod propter malorum superbiam clamant, jam supra dictum est, eo versu quo dicitur: Propter multitudinem violentorum clamabunt. Aliquid ergo nobis hoc versu innuitur quod paulo subtilius attendatur, quia saepe oppressi quidam dum clamaverint, ex se quidem merentur audiri, sed tamen eorum desideria propter opprimentium superbiam differuntur. Justus quippe Deus et suos permittit temporaliter opprimi, et violentorum malitiam nequit purgatione teritur, illorum nequitia tribulatione deprehensi supernum solatium etiam temporaliter in
Abbreviated transcription (Latin):
angłos ñ ignorabat. In illis immun¬
dorum infima. inistis suꝑborum sum
se labi quicquid suꝑbit. quicquid p̃¬
terit contemplant᷑. & quasi in quodã
terum uertice constitute. tanto som
nia subse ẽe conspiciunt. quanto se¬
met ipsos uerius auctori omnium
subdunt:atq inde cuncta transcen¬
dunt. inde creatori cunctorum se ue
ra humilitate subst̃nunt. Dicat gͦ. qͥ
docet nos suꝑ ium̃ta t̾̃re: & suꝑ. uolu¬
cres celi erudit Enos. desidice¬
rie. Infirmus pusilia nimitate uictus.
sta ñ dirit. eto Dcuro eum adũsi¬
tatis temptatio non ꝑculit: quia tran¬
quillitatis temꝑe. hec cuncta transe¬
untia. nulla ꝑfectione suꝑauit. Hu¬
ius enim uite adũsa ñ ꝑhorrescer&e: si ꝑ¬
fectionis mertto. etiam secunda calsas¬
diet: ꝓpt̃ suꝑbiam malorum: Ibi uide¬
ucet intͥbulatione: ut econtra de gau¬
dio scͥptum ẽ. filii seruorum tuorum
exaudiet. anꝓpt̃ suꝑbiam malorum
clamabunt. Intelligi autem melius

Expanded text:
angelos non ignorabat. In illis immunangelos non ignorabat. In illis immundorum infima, in istis superborum summse labi quidquid superbit, quidquid praeterit, contemplantur; et quasi in quodam rerum vertice constitutae, tanto sibi omnia subesse conspiciunt, quanto semetipsas verius auctori omnium subdunt; atque inde cuncta transcendunt, unde creatori cunctorum vera se humilitate substernunt. Dicat ergo: Qui docet nos super jumenta terrae, et super volucres coeli erudit nos. Ac si diceret: Infirmus pusillanimitate victus ista non dixit, et idcirco eum adversitas tentationis perculit, quia tranquillitatis tempore haec cuncta transeuntia nulla perfectione superavit. Hujus enim vitae adversa non perhorresceret, si perfectionis merito etiam secunda calcasdiet propter superbiam malorum. - Ibi, videlicet in tribulatione, ut econtra de gaudio scriptum est: « Filii servorum tuorum exaudiet, an propter superbiam malorum clamabunt. Inte
Abbreviated transcription (Latin):
fima hominum exempla appetunt.
excrescunt.Suꝑ num̃ta enim t̾re e
docti sunt: quia quicquid mimis
pot̾ ambiri despiciunt. Suꝑ uolucres
quoq celi eruditisunt. q̃uia omnes
immundorum spũum insidias com¬
p̃hendunt. Suꝑ ium̃ta t̃re edoctist̃.:
quia nichil in hac uita qđ p̃terit
quert̃. Suꝑ uolucres celi eruditi st̃.
quia potestates aerias. quas adhue
ꝑ carnis infirmitatem tolerant. iamui¬
te meritis calcant. Paulus iam suꝑ
iumenta t̾re edoctus fuerat. dicens.
Multi enim ambulant. & paulo pꝰ.
Iuorum finis mnũitus. quorum ds̃
uent̃ est. & glia inconfusione eor um qͥ
t̃rena sapiunt. Nr̃ã autem conũsatio
in celisẽ & rursum suꝑ uolucres celi
eruditum se nouerat. cum dicebat. Ne¬
scitis qm̃ anglos iudicabimus: Subse
ium̃ta cerneban quia uidelicae int̃¬
ra adhuc positꝰ. calcabat mores ho¬
minum. qui in infimis conũsabant᷑.
& rursum uolatum uolucrum me¬
ritorum dignitate transcendãt. q
subiturus celestia. iudicaturum se

Expanded text:
fima hominum exempla appetunt, excrescunt. Super jumenta enim terrae edocti sunt, quia quidquid in imis potest ambiri despiciunt. Super volucres quoque coeli eruditi sunt, quia omnes immundorum spirituum insidias comprehendunt. Super jumenta terrae edocti sunt, quia nihil in hac vita quod praeterit quaerunt. Super voluores coeli eruditi sunt, quia potestates aereas, quas adhuc per carnis infirmitatem tolerant, jam vitae meritis calcant. Paulus jam super jumenta terrae edoctus fuerat, dicens: Multi enim ambulant. Et paulo post: Quorum finis interitus, quorum deus venter est, et gloria in confusione ipsorum, qui terrena sapiunt. Nostra autem conversatio in coelis est . Et rursum super volucres coeli eruditum se noverat, cum dicebat: Nescitis quoniam angelos judicabimus ? Sub se jumenta cernebat, quia videlicet in terra adhuc positus calcabat mores hominum qui in infimis conversantur. Et rursum volatum volucrum meritorum dignitate transcenderat, quia subiturus coelestia judicaturum se
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ipsorum ẽ regnum celorum. Quia
enim diuitie uisibilit potentes osten¬
dunt. ap̃semet ipsos paupes sunt. qui
elati insius conscientiis non sunt. Fos
uꝰ impios uocat. qui aut ficli pietate
disiunc ti sunt aut inhoc qł fidelit̃¬
credunt. prauis suis moribus contͣdi¬
am ñ potentie celsitudiem dampnat:
postquam dictum ẽ. ds̃ potentes non
abicit. cum & ipse sit potens. recte sub¬
iungit᷑. s non saluat impios. & iudi¬
cium pauꝑib tͥbuit. Idẽ elatos destru¬
it. humiles uͦ ꝑ iudicium lib̃os red¬
dit. Nel certe iudicium pauꝑibꝰ tri¬
buit: quia hi qui nunc nequit᷑ oppͥ¬
partes. electorum scilicet atq: rȩpbo¬
rium: s bini ordines. eisdem singulis
partib continent᷑. Atii namq udi¬
cant᷑ & ꝑeunt.: alii ñ iudicant᷑ & ꝑeunt.
Alii iudicant᷑ & regnant: aliim̃iudican¬
tur & regnant. Iudicant᷑ & ꝑeunt: qͥb
dominica inclamatione drͣ Esuriui.¬
dedistis michi potum. Hospeseranr & ñ¬

Expanded text:
m ipsorum est regnum coelorum . » Quia enim divitiae visibiliter potentes ostendunt, apud semetipsos pauperes sunt, qui elati in suis conscientiis non sunt. Eos vero impios vocat, qui aut a fidei pietate disjuncti sunt, aut in hoc quod fidelitcredunt, pravis sibi moribus contradiam, non potentiae celsitudinem damnat, postquam dictum est: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens, recte subjungitur: Sed non salvat impios, et judicium pauperibus tribuit. Id est, elatos destruit, humiles vero per judicium liberos reddit. Vel certe judicium pauperibus tribuit, quia hi qui nunc nequiter opppartes, electorum scilicet atque reproborum; sed bini ordines eisdem singulis partibus continentur. Alii namque judicantur et pereunt, alii non judicantur et pereunt; alii judicantur et regnant, alii non judicantur et regnant. Judicantur et pereunt, quibus Dominica inclamatione dicidedistis mihi potum. Discedite,
Abbreviated transcription (Latin):
regnant: qui etiam p̃cepta legis ꝑfec¬
tione uirtutum transcendunt: quia
nequaquam hoc solum qđ cunctis
diuina lex p̃cipit implere contenti st̃.
s p̃stantiori desidĩo plus exhib̃e appe¬
tunt. quam p̃ceptis generalib audi¬
re potuerunt. Quib diuna uoce dr̃.¬

Expanded text:
regnant qui etiam praecepta legis perfectione virtutum transcendunt, quia nequaquam hoc solum quod cunctis divina lex praecipit implere contenti sunt, sed praestantiori desiderio plus exhibere appetunt quam praeceptis generalibus audire potuerunt. Quibus dominica voce d
Abbreviated transcription (Latin):
ignorat. Nam post quam inflatas ani
mi cogitationes ꝑ ũba elationis exa¬
lauit. fortem sententiam subdidit
et ipse sit potens. Inusu uite mortalis.
quedam er semet ipsis sunt noxia. qͥ¬
dam uero ex his que cirta ipsa u̾sant᷑
Ex semet ipsis quedam sunt noria.
sicut pescata atq flagitia. Quedã
uͦ non numquam nob ex his que cir¬
ca ipsa sunt nocent: sicut temꝑalis
potentia. uel copula comugalis. bo¬
num namq ẽ coniugium .s: mala st̃
que cirta illud. ex huius mundicu¬
ra succreseunt. Vnde paulus ait. Q
autem cum ux̃ore t̃. cogitat que st̃
mundi. quomodo placeat uxori.

Expanded text:
ignorat. Nam poignorat. Nam pomi cogitationes per verba elationis exhalavit, fortem sententiam subdidit et ipse sit potens. - In usu vitae mortalis quaedam ex semetipsis sunt noxia, qdam vero ex his quae circa ipsa versantur. Ex semetipsis quaedam sunt noxia, sicut peccata atque flagitia; quaedam vero nonnunquam nobis ex his quae circa ipsa sunt nocent, sicut temporalis potentia vel copula conjugalis. Bonum namque est conjugium, sed mala sunt quae circa illud ex hujus mundi cura succrescunt. Unde et Paulus ait: « Qui autem cum uxore est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat uxori
Abbreviated transcription (Latin):
Ante subtile enim ueritatis examen.
securi omnino ñ sumus. etiam si hu
debeat non habemus. Nam plerunq
negligentius. cogitationis elatione
pulsamus: quam tamen tacentes
p̃mimus. S nisi retractatione subita.
tumor occultus in ipso cubili cordis
in quo oritur suffocet᷑ coram distͥcto
iudice omne meritum nr̃e actionis
extinguit᷑. Hinc ergo pensandum
est. illa cordis elatio. quanta anunad¬
ũsione damnabit᷑ que usq ad auda¬
ciam uocis nutͥtur: si neq hec ẽ excusa¬
bilis que incorde latent oborit᷑. Consi¬
d̃andum quoq quał intͥnsecus reg¬
nat: que eousq seruata ẽ. ut etiam fo¬
ras erumpe ñ crubescat. Heliugͦ quia
magna sensit: semet ipsum humiliter
temꝑare nescuut. Scientie celsitudinẽ
tenuit. humilitatis grãm recusauit.¬
& dum sequit᷑ bonum qđ benedice¬
re apƿetit: bonum quo bene iuiuere
potuisset amisit. Scientia quippe in¬
flatꝰ: caritas uͦ edificat. S iam nunc
rectum dicat: qđ tamen recte dicere

Expanded text:
Ante subtile veritatis examen omnino securi non sumus, etiamsi humadebeat non habemus. Nam plerumque negligentius cogitantes, elatione pulsamur quam tamen tacentes premimus. Sed nisi retractatione concita tumor occultus in ipso cubili cordis in quo oritur suffocetur, coram districto Judice omne meritum nostrae actionis exstinguitur. Hinc ergo pensandum est, illa cordis elatio quanta animadversione damnabitur, quae usque ad audaciam vocis nutritur, si neque haec est excusabilis quae in corde latenter oboritur. Considerandum quoque qualis intrinsecus regnat, quae eo usque servata est, ut etiam foras erumpere non erubescat. Eliu ergo quia magna sensit, semetipsum humiliter temperare nescivit, scientiae celsitudinem tenuit, humilitatis gratiam recusavit; et dum sequitur bonum quo bene dicere appetiit, bonum quo bene vivere potuisset amisit. Scientia quippe instat, charitas vero aedificat . Sed jam nunc rectum dicat, quod tamen recte dicere
Abbreviated transcription (Latin):
tentes offerunt. qđ potentes inuenire
uix possunt. Subtilissima namq ars
iuuendiẽ. culmentenere. gliam repͥ¬
mere. Esse quidem in potentia. s poten¬
tem se ẽe nescue. dd iargienda bona
potentem se agnoscere: ad repetenda
noria omne qđ potent᷑ ualet igno¬
rare. Recte itaq detalib dr᷑. Ds̃ poten¬
gim potentie alienis intentꝰ utilitati¬
bus. & non sius laudib clatꝰ ammini¬
strat:. qui p̾latus ccteris. ꝓdẽc appetit.
non p̃eẽ. Tumorisnamq elatio. non¬
ordo potestatis in cͥmine ẽ. Potentiam
cłs tͥbuit: elationem uͦ potentie. mali¬
cia nr̃e mentis inuenit. Tollamus gͦ

Expanded text:
ter offerunt, quod potentes invenire vix possunt. Subtilissima namque ars vivendi est culmen tenere, gloriam premere; esse quidem in potentia, sed potentem se esse nescire; ad largienda bona potentem se cognoscere, ad rependenda noxia omne quod potenter valet ignorare. Recte itaque de talibus dicitgium potentiae, alienis intentus utilitatibus, et non suis laudibus elatus, administrat: qui praelatus caeteris prodesse appetit, non praeesse. Tumoris namqordo potestatis in crimine est, potentiam tribuit; elationem vero potentiae malitia nostrae mentis invenit. Tollamus erg