comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pressi sunt. Conon dux acheniensiũ uicta
classe peesat apud insulam apron milites
suos captiuis armis induit et eisdem barba¬
roꝵ nauib ad hostem nauigauit ĩ pamphi¬
liam apud flumen curimedona ꝑsequi et
nauigia et habicũ supeestantiẽi agnoscerent
nihis cauerent subito itaq oppressi eodem
die et nauali et pedestri prelio uicti sut¬
DADLUS in hispania cũ accerimo
p̃lio conflixisset qd noꝵ dirimenit ma¬
gno nũo utrinq celo complura suoꝵ corpo¬
ra intra noctem sepelienda curauit. hispani
postero die ad simile officiũ progressi quia plu
uictos ie ẽe s eam dinumerationẽ argum̃ta
Nad conditiones imperatoris cõsẽderũt . T.¬
Martius eques romanus qui reliqus exde¬
citib p̃fuit cũ in propingico bina cafra penoꝵ
paucis milib passuũ distarent cohortatu mi¬
lites proxima cafra in tempesta nocte adortus
est et cũ hostem uictorie fiducia impofitum

Expanded text:
pressi sunt. Cimon, dux Atheniensium, victa pressi sunt. Cimon, dux Atheniensium, victa classe Persarum apud insulam Cypron, milites suos captivis armis induit et eisdem barbarorum navibus ad hostem navigavit in Pamphyliam apud flumen Eurymedonta. Persae, qui et navigia et habitum superstantium agnoscerent, nihil caverunt. Subito itaque oppressi eodem die et navali et pedestri proelio victi suDidius in Hispania, cum acerrimo proelio conflixisset, quod nox diremerat, magno numero utrimque caeso complura suorum corpora intra noctem sepelienda curavit. Hispani postero die ad simile officium progressi, quia plurvictos se esse secundum eam dinumerationem argumentati, ad condiciones imperatoris descenderunt. TMarcius, eques Romanus, qui reliquiis exercitus praefuit, cum in propinquo bina castra Poenorum paucis milibus pas suum distarent, cohortatus milites proxima castra intempesta nocte adortus est, et cum hostem victoriae fiducia incompositum
Abbreviated transcription (Latin):
se intra castra hecmocrates detentos eos po¬
ftera die habiliorib iam sius tradidit bellũ¬
q confecit. Milciades cũ ingentem pecsaꝵ multi¬
tudinẽ apud marathona fuodisset atheniẽses ẽẽ
gratulationẽ morãtes compulit ut feftinaxẽt
ad opem urbi ferendam quã classis peesaꝵ pere¬
bat. Cum q peccurrisset implesset q moenia
armatis. peesȩ rati ingentem nũ ẽẽ athemẽ siũ
et ex alio milite apud marathona pugnatũ.
aliũ pro muris suis opponi cirũ actis extẽplo na¬
uib asiam repetierũt. Pisifiratus atheniensis cũ
excepisset Megarensiũ classem qua illi adeleus¬
ĩ noctu applicuerant ut operatas cereris sacro fe¬
minas atheniensiũ raperent. magna q edita
cȩde ecr uultus esset suos eadem q cepent na¬
uigia athemensi milite compleuit ꝗhdã matrenis
habitu captiuoꝵ ĩ conspectu locatis qua facie de¬
cepti aegarenses canch suis et cũ successure na¬
uigantib effusȩ obui inermesq rursus op¬

Expanded text:
se intra castra. Hermocrates detentos eos postero die habilioribus iam suis tradidit bellumque confecit. Miltiades, cum ingentem Persarum multitudinem apud Marathona fudisset, Athenienses circa gratulationem morantis compulit, ut festinarent ad opem urbi ferendam, quam classis Persarum petebat; cumque praecucurrisset implessetque moenia armatis, Persae, rati ingentem numerum esse Atheniensium et alio milite apud Marathona pugnatum, alium pro muris suis opponi, circumactis extemplo navibus Asiam repetierunt. Pisistratus Atheniensis, cum excepisset Megarensium classem, qua illi ad Eleusin noctu applicuerant, ut operatas Cereris sacro feminas Atheniensium raperent, magnaque edita caede eorum ultus esset suos, eadem quae ceperat navigia Atheniensi milite complevit, quibusdam matronis habitu captivarum in conspectu locatis. Qua facie decepti Megarenses tamquam suis et cum successu renavigantibus effuse obvii inermesque rursus op
Abbreviated transcription (Latin):
seubram. uotha siquidem uandali
grugi heroli arq. turcilingi nteno
ꝙ eealie ferores qe barbare nationes
egermania produrũt. Pdrs qr
modo ubindilor hoc : langorbtir¬
dorum gtns que postea in ualia
felicite regnait agtrmanorum
populis ortoinem duceris Licđ &
aliae causae egressionis corũ asse¬
uerentur as insula que scandiua¬
nia dicitur adutridiuit
nobis qui tam lustarũt non tã
n maris est posita qr marinis
fuutibus preprer plandti em marginũ
ferras ambiembus circumfusa inira
quam trgo conssitut populi dum in
larã multitudinẽ pulidlassꝙ̃ ut iã
simul habitare non ualerent. in
ui ut ferrur omnem cateruã partis
duudentee que ex illis pars parcia
reliquere nouas q. debelae sedes ex¬
quirere sorte ptequirit

Expanded text:
sevitiam. Gothi siquidem Vandalique, Rugi, Heruli atque Turcilingi nec non etiam et alie feroces et barbare nationes e Germania prodierunt. Pari etiam modo et Vinnilorum, hoc est Longobardorum, gens, que postea in Ytalia feliciter regnavit, a Germanorum populis originem ducens, licet et alie cause egressionis eorum asseverentur, et ab insula que Scandinavia dicitur adventavit. nobis qui eam lustraverunt, non tam in mari est posita, quam marinis fluctibus, propter planitiem marginum, terras ambientibus circumfusa. Intra hanc ergo constituti populi, dum in tantam multitudinem pullulassent, ut jam simul habitare non valerent, in tres, ut fertur, omnem catervam partes dividentes, quae ex illis pars patriam relinquere, novasque deberet sedes exquirere, sorte perquirit.
Abbreviated transcription (Latin):
nationel eregna primus ex nr̃u
sonino simpliui historie sillo elicuit. De¬
regnif simulac temporibus ordinatã polt
ques alii arq alii inter quos precirut uutor
racensins predictorum historiis gesta
iustini iumioris expleuit. Hore nostẽ¬
porum sũmam ab Exordio mundi usq¬

Expanded text:
ationes et regna primus ex nostris urelio Antonino, simplicis historiae stylo elicuit. Deregnis simul ac temporibus digestam. Post hos alii atque alii, inter quos praecipue Victor, recensitis praedictorum historiis, gestam Justini junioris explevit. Horum nos temporum summam, ab exordio mundi usq
Abbreviated transcription (Latin):
nensis onoinesq: in regno suo epi
compellit. Alextindrit iheodosiana
ca luandali pt̾r belisarium eti¬
gudum Romanus mil&s ł greditur¬
ust sus caleedonenseim synoduro
cl. parcũ tempore sacrifiii cõ¬
cinendum a. populo prloepit qe
re fidem christi suscipiunt fla.¬

Expanded text:
ens omnes in regno suo episconpellit. In Alexandria Theodosiana ca Vuandali per Belisarium extigildum Romanus miles ingredituruersus Calcedonensem synodum CL patrum tempore sacrificii concinendum a populo praecepit. m fidem Xristi suscipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tutrus pertinaꝵ an: xix
ANtoninus caracalla an uii auima
sabellius hercliarcha oruur
Mlefander an iii
VOCCC XXXI

Expanded text:
rus Pertinax annis XVIII. Antoninus Caracalla annis VII. Quinta Sabellii haeresis oritur, lexander, an. XIII. VM. CCCCXXXI
Abbreviated transcription (Latin):
Paghau exxxii an genuit seruchig
Struch. annis e yxx genruit nachorae
gyptiorum regnumꝰ nalcitur
NAchor an hxix genuit thara Regnũ ass¬
riorum lyciomorumque orutur¬

Expanded text:
annorum XXXII genuit Seruch. Seruch annorum XXX genuit Nachor. Regnum Aegyptiorum nascitur. Nachor annorum XXIX genuit Thara. Regnum Assyriorum et Sicyoniorum exoritur
Abbreviated transcription (Latin):
di. Domitius Gorbulo dalabra idem operibus
hostem iũcendũ ẽẽ dicebat .L. Paulus impe¬
ratorem senem morib dicebat ẽẽ oportere signi¬
ficans moderationa sequenda consilia. Scipio
africanus fertur dixisse cũ cũ parũ quidam
canti eũ et postulandi ut prodiret respondit
si cupidus mortis eset: laqueo posse eum uitã
finire Cum deinde ftaret gladiatorem contẽ¬
pt staturȩ. et prope &xacte ętatis obietit ei
dixit q si eum superasset cũ uictore congres¬
surũ Q. Sectorius ex perim̃to dedicerat im¬
parem se uniuerio romanoꝵ &xercitui ut
barbaros qͦ ĩ censult pugnã deposanes docent¬

Expanded text:
di. Domitius Corbulo dolabra id est operibus di. Domitius Corbulo dolabra id est operibus hostem vincendum esse dicebat. L. Paulus imperatorem senem moribus dicebat esse oportere, significans moderatiora sequenda consilia. Scipio Africanus fertur dixisse, cum eum parum quidam canti eum et postulanti, ut prodiret, respondit, si cupidus mortis esset, laqueo posse eum vitam finire; cum deinde instaret, gladiatorem contemptae staturae et prope exactae aetatis obiecit ei dixitque, si eum superasset, cum victore congressurum. Q. Sertorius, quod experimento didicerat imparem se universo Romanorum exercitui, ut barbaros q
Abbreviated transcription (Latin):
iluit et gregalem equo imposuit: cuesu ipe
ad desfinatũ iugum conaendens cul facti
ruboran cũ pecpeti miles non posset. iridentib
comilitonib sponte descendit. Xenophonten
iux uniueesi pexplecunt ut conscenderet eqũ
et laborem suũ ĩ necessaria duci munera ẜua¬
ret. Alexinder cũ hyeme duceret & ecatim
residens ad ignẽ retognoscere pretereũtes cepi¬
as cepit. Cumq conspexisset quendam prope
ex animatũ frigore: considere ĩ loco suo iussit
dixit q ei si in prosperis natus esses ⁊̃ regia sella
redisse tibi capital foret ĩ macedonia nato con
adolescentem honestt natũ militiȩ ĩ habilem
anguftiatt rei familiaris causa eductũ ad lon¬
giorem ordinem rescisset censu constitututo
honesta missione ex attorauit. Le uaris consilis
CABS AR dicebat idem sibiẽe consi¬
liũ aduecsus hostem qo plerisq medicis
contra uitia corporũ famę potiis ꝙ ferro sperã¬

Expanded text:
erare, desiluit et gregalem equo imposuit, cursu ipse erare, desiluit et gregalem equo imposuit, cursu ipse ad destinatum iugum contendens. Cuius facti ruborem cum perpeti miles non posset, irridentibus commilitonibus sponte descendiFor. Xenophontem vix universi perpulerunt, ut conscenderet equum et laborem suum in necessaria duci munera reservaret. Alexander, cum hieme duceret exercitum, residens ad ignem recognoscere praetereuntis copias coepit; cumque conspexisset quendam prope exanimatum frigore, considere loco suo iussit dixitque ei: "si in Persis natus esses, in regia sella resedisse tibi capital foret, in Macedonia nato concadulescentem honeste natum, militiae inhabilem, angustiarum rei familiaris causa deductum ad longiorem ordinem rescisset, censu constituto honesta missione exauctoravit. VII De Variis Consiliis C. Caesar dicebat idem sibi esse consilium adversus hostem, quod plerisque medicis contra vitia corporum, fame potius quam ferro superan
Abbreviated transcription (Latin):
murem uenissse proditũ memorię sit: eħ q
uenditorem fame periisse: emptorẽ aũt uixis¬
e fidem tñ seruare romanis pecseuerauerũt
Cyri cũ oppugnaret Aitridates captiuoseius
urbis produxit ostendit q obsessis: arbirra fu¬
turũ ut miseratione eoꝵ compelleret ad de¬
ditionem opidanos. At illi cohortati ad pati¬
endam fortiter mortem captiuos: romanss
fidem pec seuerauerũt. E goniuenses cũ auiri¬
athois liberi et coniuges redderent᷑. p̃optaue¬
rũt spectare supplicia pigroꝵ suor q aroma¬
nis deficere. Numantini ne se dederent fa¬
me mori p̃fixis forib domuũ suaꝵ maliu¬
rũt.
De efectu et moderatigne¬
MINI US. fabius hortante filio
ut locũ idoneũ paucorꝵ iactura caperet
uis ne ĩquit tu ex illis paucis eẽ: Xenophon
cũ equo ueheret᷑ et pedites iugũ quobd̃a oc¬
cupare iussisset unũ ex eis obmuemurã tem
qd dicere facile tam laboriosa sedentem de

Expanded text:
murem venisse proditum memoriae sit eiusque murem venisse proditum memoriae sit eiusque venditorem fame perisse, emptorem autem vixisse. Fidem tamen servare Romanis perseveraverunt. Cyzicum cum oppugnaret Mithridates, captivos eius urbis produxit ostenditque obsessis, arbitratus futurum, ut miseratione suorum compelleret ad deditionem oppidanos; at illi cohortati ad patiendam fortiter mortem captivos servare Romanis fidem perseveraverunt. Segovienses, cum a Viriatho his liberi et coniuges redderentur, praeoptaverunt spectare supplicia pignorum suorum quam a Romanis deficere. Numantini, ne se dederent, fame mori praefixis foribus domuum suarum maluerunt. VI De Affectu et Moderatione Q. Fabius hortante filio, ut locum idoneum paucorum iactura caperet, "visne", inquit, "tu ex illis paucis esse?" Xenophon, cum equo veheretur et pedites iugum quoddam occupare iussisset, unum ex eis obmurmurantem audiens facile tam laboriosa sedentem imp
Abbreviated transcription (Latin):
fontũ in asia gecens intec eliam et myrrinã
in hostiũ copias incidisset uius q ab duceret
execratus ĩ consule romano captiuitatem ulrga
qua ad eqsũ erat usus oculu tragis a quo tene¬
batur ecuit atq ab eo pec dolorem concitato
trans uecheratus dedecus secuitutis ut uolue¬
rat effugit. N. Dato censorii filius ĩ acie de¬
cidente equo prolapsus cũ se recolligisset: ani¬
madueetissetq gladiũ excidisse uaginę ueritꝰ
ignominiã redit ĩ hostem. ex eoq aliquid uul¬
nerib recuperato demũ gladio reuecsus ẽ ad
suos. Petilini a poenis obsessi. parentes et libe
uos ꝑꝑ mopiam eiecerunt. ip̃i coriis madefac¬
tis et igne sutatis foliis q arborũ et ooñi gne
animaliã uitam trahentes undeã menses ob¬
sidionem tolerauerũt. Nypanicũ fabresense
eadem om̃ia passi sunt. nec opidũ hirculeio
tradiderũt. Casilini obsidente hannibale tã¬
tam ĩ opiam reepessi sunt: ut centũ denariis

Expanded text:
Asia gerens inter Elaeam et Myrinam Asia gerens inter Elaeam et Myrinam in hostium copias incidisset vivosque abduceretur, exsecratus in consule Romano captivitatem virga, qua ad equum erat usus, oculum Thracis, a quo tenebatur, eruit atque ab eo per dolorem concitato transverberatus dedecus servitutis, ut voluerat, effugit. M. Cato, Censorii filius, in acie decidente equo prolapsus, cum se recollegisset animadvertissetque gladium excidisse vaginae, veritus ignominiam redit in hostem exceptisque aliquot vulneribus, reciperato demum gladio, reversus est ad suos. Petilini a Poenis obsessi parentes et liberos propter inopiam eiecerunt, ipsi coriis madefactis et igne siccatis foliisque arborum et omni genere animalium vitam trahentes undecim menses obsidionem toleraverunt. Hispani Consabrae obsessi eadem omnia passi sunt nec oppidum Hirtuleio tradiderunt. Casilini obsidente Hannibale tantam inopiam perpessi sunt, ut CC denariis
Abbreviated transcription (Latin):
precipue forticudinis testimonio conotarentur
et cęteri pudore ne penes alios gloria uir¬
tutis esset. Lacedemonius quidam nobilis
philippo denũtiãte multis se prohibiturũ nͥ
ciuitas sibi tra deret᷑: nũ inquit et ꝓpria
morinos prohibebit. Leonidas lacedemoni¬
uscũ diceret᷑ pec se sagittaꝵ multitudine nu¬
besee facturi fectur dixisse melius ĩ umbra
pugnabimus. Celius prȩtor urbanus cũ ei
dicenti picus ĩ capite ĩ sedisset: et aruspices
respondissent dimissa aue bostiũ uictoriã fore
necata ppłu romanũ suteriorem ad celiũ
cũ familia periturũ nõ dubitauit dare petuni
am qua nofro exeecitu iuĩcente: ĩpẽ cũ xiiii
Celius ex eadem familia ĩ p̃lio ẽ occisus ht̃ ꝗ¬
dam nõ cũ celiũ ẜ ladiũ fuisse et lelios nõ
elios pecisse credunt. P. Detius pͥmo pater
postea filius in magiftratus se pro.re.p. deuo¬
uerũt admissisq ĩ hostem equis adepti uit¬
toriã pr̃iȩ contulerĩt l. Crassus cũbellũ ftri¬

Expanded text:
praecipuae fortitudinis testimonio concitarentur et ceteri pudore, ne penes alios gloria virtutis esset. Lacedaemonius quidam nobilis, Philippo denuntiante multis se prohibiturum, nisi civitas sibi traderetur, "num", inquit, "et pro patria mori nos prohibebit?" Leonidas Lacedaemonius, cum dicerentur Persae sagittarum multitudine nubes esse facturi, fertur dixisse: "melius in umbra pugnabimus." C. Aelius praetor urbanus, cum ei ius dicenti picus in capite insedisset et haruspices respondissent dimissa ave hostium victoriam fore, necata populum Romanum superiorem, at C. Aelium cum familia periturum, non dubitavit necare picum. Atque nostro exeadem familia in proelio est occisus. Hunc quidam non C. Caelium, sed Laelium fuisse et Laelios, non Caelios perisse credunt. P. Decius, primo pater, postea filius, in magistratu se pro re publica devoverunt admissisque in hostem equis adepti victoriam patriae contulerunt. P. Crassus, cum bellum
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat : deuide opima retulit spolia. L. Paulus
ãmisso ad cãnas execcitu offerente eqũ lenculo
quo fugeret. supecẽe classi ꝙͣ ꝗͦ nõ pec ĩpus cõ¬
cracte noluit: Sed ĩeo saxo cui se uulneratus
acclamauenat pecsedie donec ab hostib opp̃sis
confoderet᷑. Urro collega eiui maiore conftã¬
tia pos eanden cladem iuxit gratię q ei asi
giftratib rei .P. opus eẽ. Sempronius tudita¬
nus: et.C. Octauius tribuni militũ omnib
suis ad cãnas cũ in minorib cafris circũ sede¬
retͣ suaserũt comilitonib ftrigerent gladios et
pee hostiũe presidia erumperent secum id sibi
animi ẽẽ etiam si nemini ad ecumpendum
audatia affirmãtes de cũctantib xii oĩo eꝗ¬
tib .L.peditib: qui comitari suffinerent reꝑ¬
tis ĩ columes canusiũ peruenerũt .C. Ronteius
crassus i hispania cũ trib milib hominũ p̃da¬
tum profectus loco q iniquo circũuentus ab

Expanded text:
erfuerat, inde opima rettulit spolia. L. Paulus, erfuerat, inde opima rettulit spolia. L. Paulus, amisso ad Cannas exercitu, offerente equom Lentulo, quo fugeret, superesse cladi quamquam non per ipsum contractae noluit, sed in eo saxo, cui se vulneratus acclinaverat, persedit, donec ab hostibus oppressus confoderetur. Varro, collega eius, vel maiore constantia post eandem cladem vixit gratiaeque ei a gistratibus rei publicae opus esse. Sempronius Tuditanus et Cn. Octavius tribuni militum omnibus fusis ad Cannas, cum in minoribus castris circumsederentur, suaserunt commilitonibus, stringerent gladios et per hostium praesidia erumperent secum, id sibi animi esse, etiamsi nemini ad erumpendum audacia fuisset, affirmantes; de cunctantibus XII omnino equitibus, L. Peditibus, qui comitari sustinerent, repertis incolumes Canusium pervenerunt. C. Fonteius Crassus in Hispania cum tribus milibus hominum praedatum profectus locoque i
Abbreviated transcription (Latin):
turũ se potius s moriturũ ꝗͣ licentie militũ
iuctumberet: castigantis onitione graui lau¬
reatos faces obiect ut ab illoꝵ iaperent di¬
reptione ea q ĩ uidia redegit eos ad modestiã
U. Cȩlar oseditione ĩ tumultu cauliũ armo¬
rum actam maxime aĩs timẽtib legionẽ
eosdem: quos exauctorauenit ignominiuã de¬
precantes restituit et optimos milites habĩt
Dostumius consularis eohortatus suos cũ ĩttroga¬
tus esset a militib quid imperaret. dixit ut
si imitarent᷑ et arrepto signo hostis primus
inuasit: quem sequti uictoriã adepti sut. Q
M arcellus cũ imanis galloꝵ imprudensin¬
cidisset circũspiciendę regionis qua euaderet
cã equũ ĩorbem flexit: deinde cũ om̃ia ẽẽ
manifesta iudisset p̃catus deos ĩ medios hostes
irrupit: quib ĩopinata audacia perculsis. duc̃
gͦ eoꝵ trucidauit: atq ubi spes salutis uix suꝑ¬

Expanded text:
turum se potius sed moriturum, quam licentiae militum turum se potius sed moriturum, quam licentiae militum succumberet, castigatisque oratione gravi laureatos fasces obiecit, ut ab illorum inciperent direptione; eaque invidia redegit eos ad modestiam. C. Caesar, seditione in tumultu civilium armorum facta, maxime animis tumentibus, legionem percussis; mox eosdem, quos exauctoraverat, ignominiam deprecantis restituit et optimos milites habuit. Postumius consularis cohortatus suos, cum interrogatus esset a militibus, quid imperaret, dixit, ut se imitarentur, et arrepto signo hostis primus invasit; quem secuti victoriam adepti sunt. Claudius Marcellus, cum in manus Gallorum imprudens incidisset, circumspiciendae regionis qua evaderet causa equum in orbem flexit, deinde cum omnia esse infesta vidisset, precatus deos in medios hostis irrupit; quibus inopinata audacia perculsis ducem quoque eorum trucidavit atque, ubi spes salutis vix sup
Abbreviated transcription (Latin):
A N ILO falistos obsidenti ludi ma¬
gister liberos faliscoꝵ tanꝗͣ ambulandi
cauia exͣ murũ eductos tradidit dictns repetĩ¬
dis eis obsidib necessario ciuitatẽ imperata fac¬
turã. Camillus nõ solum spreuit pecfidiam
Sed et reftrictis post terga manib magisirũ
uirgis agendũ ad parentes tradidit pueris
adeptus beneficio uictoriã: quã fraude nõ con¬
cupierat. Nam falisi ob hanc iusticiã spont
ei se dederũt. Ad tabiũ ducẽ Romanoꝵ
medicus Ryxrhi epirotaꝵ regi pecuenit pelli¬
citus q ẽ daturã se pirrho uenenũ simeraes
sibi in qua operȩ pretiũ foret constitueret᷑
quo facinore tabritius egre uictoriã suã nõ
arbitratus regi medicum detexit atq ea fide
mecuit: ut ad appetendã amicitiã romanoꝵ
compelleret pyushum. De cõstãtia
N. pompeius minantib direpturos pecu¬
niã militib quȩ in triumphoferretur
Sex ulio et glaucia choortantib ut diuident
eã: ne seditio fieret: affirmauit nõ triũpha¬

Expanded text:
amillo Faliscos obsidenti ludi magister liberos Faliscorum tamquam ambulandi causa extra murum eductos tradidit, dicens retentis eis obsidibus necessario civitatem imperata facturam. Camillus non solum sprevit perfidiam, sed et restrictis post terga manibus magistrum virgis agendum ad parentes tradidit pueris, adeptus beneficio victoriam, quam fraude non concupierat, nam Falisci ob hanc iustitiam sponte ei se dediderunt. Ad Fabricium, ducem Romanorum, medicus Pyrrhi, Epirotarum regis, pervenit pollicitusque est daturum se Pyrrho venenum, si merces sibi, in qua operae pretium foret, constitueretur. Quo facinore Fabricius egere victoriam suam non arbitratus regi medicum detexit atque ea fide meruit, ut ad petendam amicitiam Romanorum compelleret Pyrrhum. V De Constantia Cn. Pompeius minantibus direpturos pecuniam militibus, quae in triumpho ferretur, Servilio et Glaucia cohortantibus, ut divideret eam, ne seditio fieret, affirmavit non triumpha
Abbreviated transcription (Latin):
ESIDUUM SECULI
sempis humanat inuesrigationi
incertum est. Drintin fruim
dehac re queltiontin dominus
abstulit ditens. NON ESI
ullirum mo nosce temporauel¬

Expanded text:
esiduum seculi tempus humanae investigationi incertum est. Omnem enim de hac re inquisitionem dominus Jesus abstulit dicens: « Non est vestrum nosse tempora
Abbreviated transcription (Latin):
pompei equitatũ inopinato &x cursu aueeterũt
cedendum q tradideũt. Impecator Caesar A.¬
Secmanicus fubinde cachi equeftre pliũ infulas
refugiendo ducẽ. usit suos equites atq ima
gna defligere quo gñe consequtus nequis nõ
locus uictoriã eius miraret᷑. C. duellius cũ ui¬
decet graues suas naues mobilitate punig
classis eludi critam q uirtuteq militũ fieri
excogitauit manus fecreas quę ubi hostilem
apprehendecũt nauẽ supeciecto ponte trans¬
grediebat᷑ romanus et in ip̃oꝵ ratib cominus
tos teuadabant

Expanded text:
Pompei equitatum inopinato excursu averterunt Pompei equitatum inopinato excursu averterunt caedendumque tradiderunt. Imperator Caesar Acus, cum subinde Chatti equestre proelium in silvas refugiendo deducerent, iussit suos equites, simulatqgna confligere; quo genere consecutus, ne quis iam locus victoriam eius moraretur. C. Duellius, cum videret graves suas naves mobilitate Punicae classis eludi irritamque virtutem militum fieri, excogitavit manus ferreas. Quae ubi hostilem apprenderant navem, superiecto ponte transgrediebatur Romanus et in ipsorum ratibus comminus eos trucidabant
Abbreviated transcription (Latin):
rata sunt. Un. Rompeius adueesus. G. cesa¬
rem palepharsalis triplicem instituit aciẽ: quaꝵ
ingult denos ordines in latitudenẽ habuerunt
legiones Sm̃ uirtutem cuiꝙ firmissime in coeni¬
b et medo collocauit. spatia his intecposita ty¬
ronib suppletuit. dextro latece .d .c. equits
ꝑꝑ flumen emipeam qui alueo suo et allume
regionẽ impediecat: reliqũ equitatũ insinibi
cornu cũ auxiliis omnib locauit. ut inde Iu¬
lianũ execcitũ ciecũret: adueesus hanc ordi¬
nationem Q. Caesar et ĩp̃e teiplici acie dispo¬
sitis in fronte legionib siniftrũ latus ne arcũri
possit admouit paludib in dextro cornu equite
posuit cui uelo cissimos miscuit teditũ ad morẽ
equestris pugnę execcitatos. S ed deinde cchor¬
tes ĩ subsidio retinuit ad res sabitas. Adexpo
Latere conueesas in obliqũ unde equitatũ ho.¬
stiũ ex pectabat collocauit: nec ulla res eo cdie
plus aduictoriã cȩsari contulit. Essum nãꝙ

Expanded text:
rata sunt. Cn. Pompeius adversus C. Caesarem Palaepharsali triplicem instruxit aciem, quarum singulae denos ordines in latitudinem habuerunt. Legiones secundum virtutem cuiusque firmissimas in cornibus et in medio conlocavit, spatia his interposita tironibus supplevit. Dextro latere DC equites propter flumen Enipea, qui et alveo suo et alluvie regionem impedierat, reliquum equitatum in sinistro cornu cum auxiliis omnibus locavit, ut inde Iulianum exercitum circumiret. Adversus hanc ordinationem C. Caesar et ipse triplici acie dispositis in fronte legionibus sinistrum latus, ne circumiri posset, admovit paludibus. In dextro cornu equitem posuit, cui velocissimos miscuit peditum, ad morem equestris pugnae exercitatos. Sex deinde cohortes in subsidio retinuit ad res subitas et dextro latere conversas in obliquum, unde equitatum hostium exspectabat, conlocavit. Nec ulla res eo die plus ad victoriam Caesari contulit; effusum namque
Abbreviated transcription (Latin):
a desperantib iam carthaginensib meccede
sollicitatus animaduectisset aphros quidem
qui equitatu et elephaantis prȩbebant : colls
sectari a romanis aũt quoꝵꝵ robũ impedit̃i
ecat campestria teneci: poenos ĩ plana deduxt
ubi pec elephantos discipatis ordinib roma
uictorẽ. E paminundas dux thebanor ad¬
uecsus lacedemonios directus aciem pro
fronte eius decuerere equitib iussis cũ ingẽ¬
tem puluecem hostiũ oculis obietisset expec¬
tationẽ q e/ nostris ceetaminis p̃tenolisset
arcunducto pedie ab ea parte ex qua decur¬
sus aduecsam hostiũ aciem fecebat. inopinã¬
tiũ teega adortus cetidit. lacedemonis
CCC. contra inumerabilem multitudinẽ
per sau termophiylas occuparũt. quarã
gustiȩ nõ amplius cħ partem numecũ q co.

Expanded text:
a desperantibus iam Carthaginiensibus mercede a desperantibus iam Carthaginiensibus mercede sollicitatus animadvertisset Afros quidem, qui equitatu et elephantis praestabant, colles sectari, a Romanis autem, quorum robur in pedite erat, campestria teneri, Poenos in plana deduxit; ubi per elephantos dissipatis ordinibus Romavictorem. Epaminondas dux Thebanorum adversus Lacedaemonios directurus aciem, pro fronte eius decurrere equitibus iussis, cum ingentem pulverem hostium oculis obiecisset exspectationemque equestris certaminis praetendisset, circumducto pedite ab ea parte, ex qua decursus in aversam hostium aciem ferebat, inopinantium terga adortus cecidit. Lacedaemonii CCC contra innumerabilem multitudinem Persarum Thermopylas occupaverunt, quarum angustiae non amplius quam parem num
Abbreviated transcription (Latin):
us ambros ac teutonos conftituta die pugna¬
turus firmatũ abo militem añ castea colloca.¬
uit: ut tee aliquãtũ spaciũ. quo adutesariu
diri mebant᷑. exeratus hostiu potius labore iti.¬
neris profligaret᷑. fatigationi deinde eoꝵ
incomodũ aliud obietit. ita ordinata suoꝵ
acie: ut aduecso sole et uento et pulueet bat.¬
Clcomenas baroꝵ occuparet᷑ &x eccitus. Eleomoies lace¬
demonius adueesus hyspam atheniensem. qui
equitatu p̃ualebat. planitiem ĩqua olimita¬
turus ecat arborib prostratis impediit et ĩuia
fect equiti. Nybeci in aphrica ingenti hostiũ
multitudine excepti timentes q ne ciraurẽt᷑
applicuecunt se flumini esd aluis ĩ ea regione
ripis prȩfluebat: qui ita a tergo anme desen¬
si et subinde cũ uectute prȩstarent in cuesando
in proxinos omnẽ hostiũ execcitũ ftrautrũt
Xantippus lacedemonius sola loci cõmutatio¬
ne: fortunã punia belli conuectit. Nam cũ

Expanded text:
us Cimbros ac Teutonos constituta die pugnaus Cimbros ac Teutonos constituta die pugnaturus firmatum cibo militem ante castra conlocavit, ut per aliquantum spatii, quo adversarii dirimebantur, exercitus hostium potiuso labore itineris profligaretur. Fatigationi deinde eorum incommodum aliud obiecit, ita ordinata suorum acie, ut adverso sole et vento et pulvere barbarorum occuparetur exercitus. Cleomenes Lacedaemonius adversus Hippiam Atheniensem, qui equitatu praevalebat, planitiem, in qua dimicaturus erat, arboribus prostratis impediit et inviam fecit equiti. Hiberi in Africa ingenti hostium multitudine excepti timentesque, ne circumirentur, applicuerunt se flumini, quod altis in ea regione ripis praefluebat. Ita a tergo amne defensi et subinde, cum virtute praestarent, incursando in proximos omnem hostium exercitum straverunt. Xanthippus Lacedaemonius sola loci commutatione fortunam Punici belli convertit. Nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
arũ adeptus insubiectos hostes decurrit et equ
entidiusmam uictoriam retulit. Uentiodius adueesis
parthos nõ ante militem eduxit qͦ illi quĩģen¬
tis non amplius passib abefsent: atq ita troeu¬
sione subdita adeo se ad mouit: ut sagittas ꝗ
ex longinque usus est: ꝗ cominus aplicitus elu¬
decet: quo consilio qr quandam et fiducis spẽs
oftentauerat: celecitee barbaros debellauit hã¬
nibal apud minuftronẽ contra Marcellum
bugnaturus: cauas et prȩruptas has obietit
a latere: ip̃a q loci natura prominientis us¬
us clarissimũ ducem licit. Idem apud cannas
con comperisset uulturnũ amnẽ ultra reli¬
quoꝵ naturã fluminũ ingentes auras mane
troflare: quę arenart et puluecis uectios
ageient: sic direxit aciem ut tota ius a tergo
suis: romanis ĩ ora et in oculos incidecet: ꝗ¬
b incomodis mire hosti adutesantib illam
memorabilem adeptus est uictoriẽ. M. adu. Mar us¬

Expanded text:
arum adeptus, in subiectos hostes dearum adeptus, in subiectos hostes deimam victoriam rettulit. Ventidius adversus Parthos non ante militem eduxit, quam illi quingentis non amplius passibus abessent, atque ita procursione subita adeo se admovit, ut sagittas, quibus ex longinquo usus est, comminus applicitus eluderet. Quo consilio, quia quandam etiam fiduciae speciem ostentaverat, celeriter barbaros debellavit. Hannibal apud Numistronem contra Marcellum gnaturus cavas et praeruptas vias obiecit a latere, ipsaque loci natura pro munimentis usus clarissimum ducem vicit. Idem apud Cannas, cum comperisset Volturnum amnem ultra reliquorum naturam fluminum ingentis auras mane proflare, quae arenarum et pulveris vertices agerent, sic direxit aciem, ut tota vis a tergo suis, Romanis in ora et oculos incideret. Quibus incommodis mire hosti adversantibus illam memorabilem adeptus est victoriam. Marius advers
Abbreviated transcription (Latin):
suetudine pecolucta cũ a thenienses post dignis¬
sum eius ad contrahendas copias dispergor̃t᷑
&tendit ex consuctudine classem et recepit
tũ hosiũ maxima parte ex more dilapsa reliq¬
uos adortus occidit. uniutosas naues coepit
De loco ad pugnã eligẽdo
pirrhi expliate resasti nõ posse animadueetdat.
dedit opecam ut in angustiis confligecet ubi¬
En popei confecta sibi ip̃a esset impedlimento. En pom¬
peius in capadocia elegit casteis locũ editum.
unde adiuante procliuo impetũ militũ fale¬
Nitridars ĩp̃o deciresu Nitridatem supecauit. D. Qaesae
aduecsus pharnacem MMitridatis filiũ dimica¬
turus ĩ colle inficuxit aciem: quȩ ces & peditã
ei uictoblã fecit. Nam pila ex edito ĩ subeũ pe¬
barbaros emissa peotinus eos auteeͣ. Qucullus
adueesus Mitridatem et chigranẽ in armenia
maiore apud ti granocecta dimicaturus collis
proximi planũ uecticem raptim cũ par& opi¬

Expanded text:
suetudinem perducta, cum Athenienses post digressuetudinem perducta, cum Athenienses post digressum eius ad contrahendas copias dispergerentur, extendit ex consuetudine classem et recepit. Tum hostium maxima parte ex more dilapsa, reliquos adortus occidit et universas naves cepit. II De Loco ad Pugnam Eligendo Pyrrhi explicitae resisti non posse animadvertebat, dedit operam, ut in angustiis confligeret, ubi conferta sibi ipsa esset impedimento. Cn. Pompeius in Cappadocia elegit castris locum editum. Unde adiuvante proclivi impetum militum facile ipso decursu Mithridatem superavit. C. Caesar adversus Pharnacem Mithridatis filium dimicaturus in colle instruxit aciem; quae res expeditam ei victoriam fecit, nam pila ex edito in subebarbaros emissa protinus eos averterunt. Lucullus adversus Mithridatem et Tigranem in Armenia Maiore apud Tigranocertam dimicaturus, collis proximi planum verticem raptim cum parte copi
Abbreviated transcription (Latin):
tam: cũ ut̃e non amplius x milia armatoꝵ
haberet: hoses aũt inumerabilem multitudi¬
nem eo q ip̃o in habilem: usus hoc eius ĩ como¬
do non dum ordinatã hostiũ acitm ĩuasit ats
ita protinus dispauit: ut ip̃i qͦ reges abiecis
insignib fugerent. I. nero adueesus pãnono
cũ barbari feroces ĩ aciẽ oriente statim dit pro¬
cesiset: continuit suos q passuas est hobem no¬
bila et imbrih. ꝗ forte illo die crebrierãt u.¬
becari ac deinde ubi fessum stando et pliuuia
non solum s et lassitudine deficer animadute¬
tit signo dato adortus superauit . C. cęsar in
gallia qr compererat Ario iusto germanoꝵ regi
inffitutũ et q̃i legĩ ẽẽ nõ pugnandi decressen¬
te luma: tũ potissimũ acie cõmissa impeditos
religione hostes uicit. Diuus AU G. ue
spasianus Aidȩos satueni die: quo eis nefagẽ
potamios inftituit cecto tp̃re infestari naues
athmensiũ dem reuocare classem: ea re in cõ¬

Expanded text:
tam, cum ipse non amplius quindecim milia armatorum haberet, hostis autem innumerabilem multitudinem eoque ipso inhabilem, usus hoc eius incommodo nondum ordinatam hostium aciem invasit atque ita protinus dissipavit, ut ipsi quoque reges abiectis insignibus fugerent. Ti. Nero adversus Pannonios, cum barbari feroces in aciem oriente statim die processissent, continuit suos passusque est hostem nebula et imbribus, qui forte illo die crebri erant, verberari. Ac deinde, ubi fessum stando et pluvia non solum sed et lassitudine deficere animadvertit, signo dato adortus superavit. C. Caesar in Gallia, quia compererat Ariovisto Germanorum regi institutum et quasi legem esse non pugnandi decrescente luna, tum potissimum acie commissa impeditos religione hostes vicit. Divus Augustus Vespasianus Iudaeos Saturni die, quo eis nefas espotamos instituit certo tempore infestare naves Atheniensium, dein revocare classem. Ea re in con
Abbreviated transcription (Latin):
ratus subditam hostib necessitatem decernendi
inieat. preterda sic confticuit aciẽ ut ponticoꝵ
quidem oculos aduecsa lumina prȩstringent suis
aũt illuftrem et conspicuũ preberet hostem iug¬
urtam constat meorẽ uirtutis romanoꝵ m
pee inclinato dit cõmittere p̃lia solitũ : uesi
fugareit᷑ sui opportimã noctẽ hr̃ent ad olelid¬
scendũ. Lucullus adueesus. Nitridatem et chi

Expanded text:
ratus subitam hostibus necessitatem decernendi ratus subitam hostibus necessitatem decernendi iniecit. Praeterea sic constituit aciem, ut Ponticorum quidem oculos adversa luna praestringeret, suis autem inlustrem et conspicuum praeberet hostem. Iugurtham constat, memorem virtutis Romanorum, semper inclinato die committere proelia solitum, ut, si fugarentur sui, opportunam noctem haberent ad delitiscendum. Lucullu
Abbreviated transcription (Latin):
uniueesis uirib oppressum fudit hostẽ ahilipp. pin pp¬
⁊ ad cheroniam memor sibi ẽe militem longo
usu duratũ atheniensib ac rem quidem s inex¬
trotatũ et impetus tm̃ iuolentũ ex ĩdusria pliũ
traxit: mox q languentib iam acheniensili conci¬
tatius intulit signa: et ip̃os ceadit. Dacedemonis
ceetiorts ab explortorib facti: messenios in eã
xarsisse rabiem ut in preliũ cõ coniugib ac libe¬
ris desaenderent pugnã distulerũt. C. & sar hel¬
lo ciuili cũ exeratũ aphranii et petrei arcũ ual¬
latũ siti angeret: is q ob hoc exaspenatus intet¬
fectis omnib imtedimentis ad pugnã desaendefer
contimuit suos arbitratus alienos dimicationi
tõs. qd adutesarios ira et desteratio ĩ cendent
Cum pompeius fugientem Mitridatem cupiens ad
prelium compellere : elegit tp̃s dimicationen¬
cturnũ: ut adeunti se opponeret: atq ita p̃pa¬

Expanded text:
universis viribus oppressum fudit hostem. Philippuuniversis viribus oppressum fudit hostem. Philippus ad Chaeroneam memor, sibi esse militem longo usu duratum, Atheniensibus acrem quidem, sed inexercitatum et in impetu tantum violentum, ex industria proelium traxit, moxque languentibus iam Atheniensibus concitatius intulit signa et ipsos cecidit. Lacedaemonii certiores ab exploratoribus facti, Messenios in eam exarsisse rabiem, ut in proelium cum coniugibus ac liberis descenderent, pugnam distulerunt. C. Caesar bello civili, cum exercitum Afranii et Petrei circumvallatum siti angeret isque ob hoc exasperatus interfectis omnibus impedimentis ad pugnam descendisset, continuit suos, arbitratus alienum dimicationi tempus, quod adversarios ira et desperatio incenderet. Cn. Pompeius, fugientem Mithridatem cupiens ad proelium compellere, elegit tempus dimicationi nocturnum, ut abeunti se opponeret. Atque ita praepa
Abbreviated transcription (Latin):
xit et ĩcompositi hostis agressus ẽ caftra. Idem cĩ
adueesus lacedemonios plurib dieb caftra comi¬
nus heoet: et utraq pars cectis ep̃rib assidue
pabulatũ lignatũ q procederet quodam militũ
haĩtũ seruos luxas q dimisit ad munera mia¬
tes retinuit et cm hostes dispeesi essent ad similu
munera expugnauit castra eoꝵꝵ ĩ temisq cũ fasti¬
culis passim ad cumultũ recurrentes facile aut
occidit aut ccepit. Ueginius tonsul innoltis
cum procurrere hostis effusos ex longinquo uidis¬
set quiescer suos ac defixa tenere pila iussa iusst
tum hanellantẽ integris urib exeocitus sus
aggressus autctit. Fabius Maximus nõ ignarus
gallos et Sanmites pͥmo impetu p̃ualere suoꝵ
aut infatigabiles spũs intee moras dectetandi
et incalescere: imperauit militib contentis pͥmo
congressu suftenee: ut hofem mora fatigarent so
ubi successit admoto et sabsidio suis: in prna acie

Expanded text:
xit et incompositi hostis adgressus est castra. Idem, cum xit et incompositi hostis adgressus est castra. Idem, cum adversus Lacedaemonios pluribus diebus castra comminus haberet et utraque pars certis temporibus adsidue pabulatum lignatumque procederet, quodam die militum habitu servos lixasque dimisit ad munera, milites retinuit; et cum hostes dispersi essent ad similia munera, expugnavit castra eorum inermesque cum fasciculis passim ad tumultum recurrentes facile aut occidit aut cepit. Verginius consul in Volscis, cum procurrere hostes effuse ex longinquo vidisset, quiescere suos ac defixa tenere pila iussit. Tum anhelantes integris viribus exercitus sui adgressus avertit. Fabius Maximus non ignarus, Gallos et Samnites primo impetu praevalere, suorum autem infatigabiles spiritus inter moras decertandi etiam incalescere, imperavit militibus, contenti primo congressu sustinere hostem mora fatigarent. Quod ubi successit, admoto etiam subsidio suis in prima acie,
Abbreviated transcription (Latin):
añ ip̃a munimenta remanoꝵ dirigeient aciem
&xigua manu leuib assidut p̃liis pro uallo re¬
siftebat: quã consuetudinẽ concemnẽte iam
toeno reliquis ommnib ꝑ quietẽ intra uallum
ẽparatis et more priftino cũ paucis iustentauit
incursum aduersarioꝵ: ac solito diuei detiniue.
quib fatigatis post soxtam honĩ etiã se recipiẽ¬
tib et cum media q laborarẽt ꝑ recentis suos
hostem quẽ predicta proflgauerant incomo¬
da fugauit. Iphi crats achemidasis quia expo¬
rauerat eodem assidue tp̃re hofes cibũ capert
maturius uesa suos iussit et eduxit in aciem
agressus q hostem ita detinuit ut ei nec confii¬
gendi neq abeundi daret facultatem. Inclinato
deinde iam die reduxit suos et nihilo minus
in armis retinuit fatigati hostes nõ statione ma¬
gis ꝑ media statim ad curam corporis et abum¬
pliicrates capiendum festinautrunt. Iphicrates rursus edu¬

Expanded text:
ante ipsa munimenta Romanorum dirigerent aciem, ante ipsa munimenta Romanorum dirigerent aciem, exigua manu levibus adsidue proeliis pro vallo resistebat. Quam consuetudinem contemnente iam Poeno, reliquis omnibus per quietem intra vallum praeparatis, ex more pristino cum paucis sustentavit incursum adversariorum ac solito diutius detinuit. Quibus fatigatis post sextam horam et iam se recipientibus, cum inedia quoque laborarent, per recentes suos hostem, quem praedicta profligaverant incommoda, fugavit. Iphicrates Atheniensis, quia exploraverat eodem adsidue tempore hostes cibum capere, maturius vesci suos iussit et eduxit in aciem egressumque hostem ita detinuit, ut ei neque confligendi neque abeundi daret facultatem. Inclinato deinde iam die reduxit suos et nihilominus in armis retinuit. Fatigati hostes non statione magis quam inedia statim ad curam corporis et cibum capiendum festinaverunt. Iphicrates rursus edu
Abbreviated transcription (Latin):
presentib copiis nõ habemus.
De efugiendo
De tempere ael pugna eligiendo
risset hasdrubalem toenoꝵ duã leuino
exercitu sane processisse in aciem concinuit in
horã septimã suos quib preceperat ut quiesa¬
rent et abũ caperent cum q hos hostes inedia
siti mora sub armis fatigati repetere caftra co¬
bissent: subito copias duxit et cõmisso p̃lio ueit
Metellus pius in hispania adutesus hirculeiũ
cũ ille oriente protinus die infructã aciem uallo
fatigatos ęftu facile in tecgis. et recentib suor
iurib uicie. Iaem uictis cũ pomteio aftrisa¬
ueesus Sectoriũ in hispania: cum sȩge infruxis¬
tes ãaduertisset magno impetu inftinctos depo¬
anes pugnã humeros q exeraentes et lanceas
iubrantes extimauit aderixi credendũ in
tpr̃e recepit q exeratũ. et pompeio idem faci¬
encdi auctor fuit Postumus consul ĩ sacilia cum
caftra eius a punicis ceiuĩ miliũ passuũ spacio di¬
starent: et dictatores carthaginensiu quotibie

Expanded text:
praesentibus copiis non habemus. XIII. De effugiendo. I De Tempore ad Pugnam Eligendo risset Hasdrubalem Poenorum ducem ieiuno exercitu mane processisse in aciem, continuit in horam septimam suos, quibus praeceperat, ut quiescerent et cibum caperent; cumque hostes inedia, siti, mora sub armis fatigati repetere castra coepissent, subito copias eduxit et commisso proelio vicit. Metellus Pius in Hispania adversus Hirtuleium, cum ille oriente protinus die instructam aciem vallofatigatos aestu facile integris et recentibus suorum viribus vicit. Idem, iunctis cum Pompeio castris adversus Sertorium in Hispania, cum saepe instruxisstes animadvertisset magno impetu instinctos, deposcentes pugnam umerosque exserentes et lanceas vibrantes, existimavit ardori cedendum in tempore recepitque exercitum et Pompeio idem faciendi auctor fuit. Postumius consul in Sicilia, cum castra eius a Punicis trium milium passuum spatio distarent et dictatores Carthaginiensium cotidie
Abbreviated transcription (Latin):
IPOSITIS. primo libro
exemplis infrructuris: ut mea fert opi¬
nio ducẽ in hii:qu añ iussum p̃liũ agenda sunt
aeinceps reademus tectinentia ad ea: quȩ ĩ ip̃o
p̃lio agi solẽt et demde ea que post p̃liũ ꝑtinẽt

Expanded text:
positis primo libro exemplis instructuris, ut mea fert opinio, ducem in his, quae ante commissum proelium agenda sunt, deinceps reddemus pertinentia ad ea, quae in ipso proelio agi solent, et deinde ea, quae post proelium.
Abbreviated transcription (Latin):
M acedonũ regem cũ is phalangem suoꝵ du¬
plicem mediã in partem direxisset: eã ꝗ leu
armatura cinxisset: et equitem inutroq cornu
collocasset: triplicem aciem cuneis infruxit ir¬
cee quos uelites binde misit: quo gne cũpro¬
fligari nibil udecet udecet: credece instituit
ut hac sonulatione pecducecet hoftes i cõsragisa
loca: quȩ ex industria captauerat. Cum sic ꝗ
suspecta calliditate recedentiũ ordinata seque¬
retue phalãx: equite a siniftro cornu p̃tec ora
phalangis iussit transcurree atatis equis tectos.
ut obiectis armis ĩp̃o impetu prȩ fringerent hosti¬
um spicula: quo gne teloꝵ exarmati Mace¬
dones soluecunt et teega uecteeũt. Ryechus ꝓ
tarentinis apud Asculum secundũ homericu
ueesu: quo pessimi immediũ recipiũt᷑. dextro
carnu Sammitas ephiratos q sinisto brutiosati
Lucanos cũ Salentinis in media acie taren.¬
tinos collocauit equitatũ et elephantos ĩ subsi¬

Expanded text:
Macedonum regem, cum is phalangem suorum duMacedonum regem, cum is phalangem suorum duplicem mediam in partem direxisset eamque levi armatura cinxisset et equitem utroque cornu conlocasset, triplicem aciem cuneis instruxit, inter quos velites subinde emisit. Quo genere cum profligari nihil videret, cedere instituit, ut hac simulatione perduceret hostes in confragosa loca, quae ex industria captaverat. Cum sic quoque, suspecta calliditate recedentium, ordinata sequeretur phalanx, equites a sinistro cornu praeter oram phalangis iussit transcurrere citatis equis, tectos, ut obiectiso armis ipso impetu praefringerent hostium spicula. Quo genere telorum exarmati Macedones solverunt aciem et terga verterunt. Pyrrhus pro Tarentinis apud Asculum, secundum Homericum versum quo pessimi in medium recipiuntur, dextro cornu Samnites Epirotasque, sinistro Bruttios atque Lucanos cum Sallentinis, in media acie Tarentinos conlocavit, equitatum et elephantos in subsi
Abbreviated transcription (Latin):
deinde peditum aciem ordinauit relictis int̾¬
uallis per leuem armaturã et equitem: quem
nouissimo collocauerat: ut cũ res exegisset emi
rauit. ut densos numerosos ꝗ palos firme in
teecam defigecent: inteeq eos a propinquãtib
quaodrigis ante signa noftrã aciem recepit
tũ demũ sublato uniueesoꝵ clamor̃ uelites
et leuem armaturã ingecec᷑ tela iussit quib fac¬
tis quadrigę hostiũ aut implicitę palis: aut
&tecitę clamore telis q in suos conueesę sunt
turbauecũt ꝙ Racedonũ stcucturam : qua sedẽ¬
te cum Salla staret: et Acchelaus equitem
opposuieset: romani equites subito emissi auer¬
ar galloꝵ falcatas quaolrigas eadem ratione
palis defixis excepit inhibuitq. Alexander
ad archelaũ hostiũ multitudinẽ uecteret᷑
uirtuti aut iuoꝵ fidecet acem in omnem
partem spectantem orodinauit: ut arcũ uẽti
undiq pugnare posent. Paulus adueesus ꝑsenꝑ

Expanded text:
deinde peditum aciem ordinavit relictis intedeinde peditum aciem ordinavit relictis intervallis, per quae levem armaturam et equitem, quem in novissimo conlocaverat, cum res exegisset, emierant imperavit, ut densos numerososque palos firme in terram defigerent, intraque eos appropinquantibus quadrigis antesignanorum aciem recepit. Tum demum sublato universorum clamore velites et levem armaturam ingerere tela iussit. Quibus factis quadrigae hostium aut implicitae palis aut exterritae clamore telisque in suos conversae sunt turbaveruntque Macedonum structuram. Qua cedente, cum Sulla instaret et Archelaus equitem opposuisset, Romani equites subito emissi averesar Gallorum falcatas quadrigas eadem ratione palis defixis excepit inhibuitque. Alexander ad Arbela, cum hostium multitudinem vereretur, virtuti autem suorum fideret, aciem in omnem partem spectantem ordinavit, ut circumventi undique pugnare possent. Paulus adversus Persen
Abbreviated transcription (Latin):
tib spatiũ dedit: pec qd elephanti ab hostib aca
facle transmitti sene per turbatione orolmũ pos¬
sent ea ip̃a intecualla expeditii uelitib impie¬
uit: ne inteclucet acies. dato his prȩcepto ad
impetũ elephantoꝵ uł retro uel in lacera con
romanis equitib leliũ sinifro numidis mass¬
nissam prȩpofut. quȩ eam prudens ordinato
non dubit causa uictoriş fuit Medhelaus aduls
D Scilla infronte ad pecturbandũ hostem ftãs
quadeigas locauit: in secunda acie phalangẽ
macedonicam: in teccia romanoꝵ more arma¬
tos auxiliares mixtis fugitiuis italię gentis.
turã in ultimo statuit. inutroq deinde latere
equitatũ cuiꝰ amplum nũ babebat: circũ eũdi
hostis causa posuit. Contra Scilla fossas am¬
plȩ altitudinis inuroq latere duxit : et capi¬
tib eaoꝵ castella cominuit : qua ratione ne
arcuiret᷑ ab hoste et peditũ nuo et maxime
equitatu superante consequcus est. Tripliẽ

Expanded text:
tibus spatium dedit, per quod elephanti ab hostibus acti tibus spatium dedit, per quod elephanti ab hostibus acti facile transmitti sine perturbatione ordinum possent. Ea ipsa intervalla expeditis velitibus implevit, ne interluceret acies, dato his praecepto, ut ad impetum elephantorum vel retro vel in latera concRomanis equitibus Laelium, sinistro Numidis Masinissam praeposuit. Quae tam prudens ordinatio non dubie causa victoriae fuit. Archelaus adversus L. Sullam in fronte ad perturbandum hostem falcatas quadrigas locavit, in secunda acie phalangem Macedonicam, in tertia Romanorum more armatos auxiliares, mixtis fugitivis Italicae gentis, turam in ultimo statuit; in utroque deinde latere equitatum, cuius amplum numerum habebat, circumeundi hostis causa posuit. Contra haec Sulla fossas amplae latitudinis utroque latere duxit et capitibus earum castella communiit. Qua ratione, ne circumiretur ab hoste et peditum numero et maxime equitatu superante, consecutus est. Triplicem