comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mana. futurum in fantẽ. et sugturũ
lac: futurũ pariuilum uerbum dei.
per quod facta sunt omnia. Precesse¬
runt multi pretones. ⁊ dixerunt. fu¬
tura ista temꝑa: s ita dixerunt ut qui¬
bdam figuris rerum tegerent senten¬
tias suas. ipsum q uelcinien quo tec¬
a ẽ ueritas inlibriis antiquoꝵ. tre
colleretur. quando iani ip̃a ueritas
terra oriretur. Sic enim dr̃ in psalmo
Oeritas de terra orta est: ⁊ iustitia de cls
prospexit. Nlodo ergo tota intententio
est nostra. quando psalmun audimi
quani proph̃am. quando legeri. que
omma anteꝙͣ ueniret incarne dris ñ
ihesus xpristus. conscripta sunt: xp̃m
ibi uidere.xpristum ibi intelligere.
Intendat ergo nobiscumt caritas ui¬
stra ad istum psalmum: ⁊ quera¬
mus hicxpristunt. Ptic apparebit
querentib: qui primo apparuit nou
q̃rentib. Et non deseret desiderantes
se: qui redenut negligẽtes se. Ette deil¬
lo cepit psaluus. de illo dicitur.

Expanded text:
urum lac; futurum parvulum, Verbum Dei per quod facta sunt omnia, praecesserunt multi praecones, et dixerunt futura ista tempora: sed ita dixerunt, ut quibusdam figuris rerum tegerent sententias suas, ipsumque velamen quo tecta est veritas in Libris antiquorum, tunc tolleretur, quando jam ipsa veritas de terra oriretur. Sic enim dicitur in psalmo: «Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit» . Modo ergo tota intentio nostra est, quando Psalmum audimus, quando Prophetam, quando Legem, quae omnia antequam veniret in carne Dominus noster Jesus Christus, conscripta sunt, Christum ibi videre, Christum ibi intelligere. Intendat ergo nobiscum Charitas vestra ad istum psalmum, et quaeramus hic Christum: utique apparebit quaerentibus, qui primo apparuit non quaerentibus; et non deseret desiderantes se, qui redemit negligentes se. Ecce de illo coepit Psalmus, de illo dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuisus: h̃o au̾sus aluce u̾itatis: E ddebet
fac̾e hõ: Conu̾t̾e le tantũ ad dũiutip̃e ĩ illo
formet equitatẽ: quã ip̃e formare. ñ pot̾
s deformare. Idoneus est hõ ad nuln̾andũ
se: nũqͣd idoneꝰ ẽ ad sanandũ se: Onͣdo
uult egrotat: ñ quado nult surgit. Si ułt
uiuat ĩtẽpanter uł ĩ frigore uel nicalore:
eo dre egrotat qͦ uoluerit᷑. Cũ aũt niuẽ¬
do ĩtẽꝑant̾ ceꝑit egrotare: surgat qͦndo
ult. Q egrotauit ꝙͣdo uoluit: surgat si po¬
test qͣndo ułt. Dt iac̾et egrotꝰ. in tẽꝑanciã

Expanded text:
sus, homo aversus a luce veritatis? Quid debet facere homo? Convertere se tantum ad Deum, ut ipse in illo formet aequitatem, quam ipse formare non potest, sed deformare. Idoneus est homo ad vulnerandum se; numquid idoneus est ad sanandum se? Quando vult aegrotat, non quando vult surgit. Si vult, vivat intemperanter vel in frigore vel in calore; eo die aegrotat, quo voluerit: cum autem vivendo intemperanter coeperit aegrotare, surgat quando vult; qui jacuit quando voluit, surgat, si potest, quando vult. Ut jaceret aegrotus, intemperantiam
Abbreviated transcription (Latin):
quando obliuiscant᷑ legis tuȩ. Hoc dic¬
tũ ẽ. de iudeis. S qͥd illis facies: Disꝑge eos
in uirtute tua. Ostende illis. qͥa tu fortis
es: ñ iͥpsi de uirtute sua p̾sumendo. ueri¬
tatẽ tuã ñ cognouerunt. Non qͣles ipsi
sunt fortes. de quib dictũ ẽ. irruerunt
suꝑ me fortes: s qualis tu fortis addisꝑ¬
gendos eos. Et dediic eos ꝓtector m̃sanẽ.
Idẽ. sic eos disꝑge. ut ñ eos deseras. neqͣndo
obliuiscant᷑ legis tuȩ. & in eo ipso me ꝓte¬
gas. ut de ipsoꝵ disꝑfione habeã testimo¬

Expanded text:
quando obliviscantur legis tuae: hoc dicquando obliviscantur legis tuae: hoc dictum est de Judaeis. Sed quid illis facies? Disperge eos in virtute tua. Ostende illis quia tu fortis es, non ipsi qui de virtute sua praesumendo, veritatem tuam non cognoverunt: non quales ipsi fortes sunt, de quibus dictum est, Irruerunt super me fortes; sed qualis tu fortis ad dispergendos eos. Et deduc eos, protector meus Domine: id est, sic eos disperge, ut non eos deseras, nequando obliviscantur legis tuae; et in eo ipso me protegas, ut de ipsorum dispersione habeam testimo
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ om̃s. Hoc & hodie cõmendamꝰ carita¬
ti urẽ. Non om̃s qͥa multi eoꝵ conuer¬
si ad eũ quẽ occiderant. & ineũ creden¬
do ueniã de effuso ipsius sanguine me¬
ruerunt. Exemplũq prȩbuerunt ho¬
minib. quã ñ debeant diffidere. dimit¬
ti sibi qualecunq peccatũ: qͣndo inter¬
fectio. xp̃i dimissa ẽ. confitentib. In de
gͦdictũ ẽ: qͥa ds̃ susceptor m̃s es. as̃ ms̃¬
miscđia eiꝰ prȩueniet me. Hoc ẽ. ante
omĩa merita mea bona prȩueniet me
miscđia ipsiꝰ. Et si nichil inme boni in¬
uenerit: ipse me faciet bonũ. & ipse ius¬
tificat conuersũ. & ipse admonet ut
conuertar auersus. Ds̃ m̃s inqͥt iterũ.
demonstrauit mͥ ininimicis meis. Idẽ.
qͣntũ me diligat. qͣntũq mͥ largiat᷑.
de bonitate sua: ex comꝑatione inimi¬
coꝵ meoꝵ mͥ ostendit. Qͥa cũ sint ex u¬
na masa uasa irȩ. uasa miscđiȩ: ꝑuasa¬
largiat᷑ ds̃. Et deinde ne occideris eos. ne¬

Expanded text:
 Charitati Vestrae. Non omnes: quia multi eorum conversi ad eum quem occiderunt, et in eum credendo, veniam et de effuso ipsius sanguine meruerunt; exemplumque praebuerunt hominibus quam non debeant diffidere dimitti sibi qualecumque peccatum, quando et interfectio Christi dimissa est confitentibus. Inde ergo dictum eia ejus praeveniet me: hoc est, ante omnia merita mea bona praevenit me misericordia ipsius; etsi nihil in me boni invenerit, ipse me facit bonum, et ipse justificat conversum, et ipse admonet ut convertatur aversus. Deus meus, inquit iterum, demonstravit mihi in inimicis meis: id est, quantum me diligat, quantumque mihi largiatur de bonitate sua, ex comparatione inimicorum meorum mihi ostendit; quia cum sint ex una massa vasa irae et vasa misericordialargiatur boni. Et deinde, Ne occideris eos, ne
Abbreviated transcription (Latin):
tura locuta ẽ. Mesopotamiã dicunt in¬
ter prȩcari eleuatã uocationẽ. Iam totus
mundus uocatione eleuatꝰ est. Syria in¬
terpretat᷑ sullimis. Sed illa quȩ erat sul¬
limis incensa ẽ. atq humiliata. ut quẽ¬
admodũ humiliata ẽ. quȩ fuerat ȩxal¬
tata: sic exaltet᷑ quȩ facta ẽ humiliata.
Sobal int̾prȩtat᷑ uana uetustas. Gr̃as xp̃o
qͥ eã succendit. Quando uetera uirgul¬
ta succendunt᷑: iurecta succedunt. et
alacrius & uberius. & uiridius noua
nascunt᷑: cũ ea ignis inuetustoꝵ succẽ¬
sione prȩcesserit. Non gͦ timeat᷑ ignis

Expanded text:
uta est. Mesopotamiam dicunt interpretari Elevatam vocationem. Jam totus mundus vocatione elevatus est. Syria interpretatur Sublimis. Sed illa quae erat sublimis, incensa est et humiliata: et quemadmodum humiliata est quae fuerat exaltata, sic exaltetur quae fuerat humiliata. Sobal interpretatur Vana vetustas. Gratias Christo qui eam succendit. Quando vetera virgulta succenduntur, vireta succedunt; et alacrius et uberius et viridius nova nascuntur, cum ea ignis in vetustorum succensione praecesserit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝓlixus ẽ: s ñ terreat.
qͥa psalmꝰ breuis ẽ. Tanquã
gͦ aliqͣntulũ ꝓlixiorẽ psal¬
mũ audiremꝰ. sic intendamꝰ. Qm̃ in nomi¬
ne xp̃i nutritis & nutriendis loquim᷑
in ȩccłia dei. nec alienis a sapore istarũ
litterarũ a quib mundus alienꝰ ẽ: non
qͣsi rudia uobis semꝑ ista debent esse.
Sienĩ ea quȩ sepissime audistis. cũ iocun¬
ditate inore cogitationis ruminastis
ue  obliuione tanquã inuentre sepelistis.:
eadẽ ipsa recordatio. urã & memoria mul¬
tũ nos poterit ad iuuare. ne multũ loqͣ¬
mur adenodandũ qͣsi rudib quȩ iam
uos nosse nouimꝰ. Certe illud meminimꝰ.
sepe uos audisse qđ dicimꝰ. Uix ẽ. ut inpsal¬

Expanded text:
lixus est; sed non nos terreat, quia Psalmus brevis est. Tanquam ergo aliquantulum prolixiorem Psalmum audierimus, sic intendamus: quoniam in nomine Christi nutritis et nutriendis loquimur in Ecclesia Dei, nec alienis a sapore istarum Litterarum a quibus mundus alienus est, non quasi rudia vobis ista semper esse debent. Si enim ea quae saepissime audistis cum jucunditate in ore cogitationis ruminastis, nec oblivione tanquam in ventre sepelistis; eadem ipsa recordatio vestra, et memoria multum nos poterit adjuvare, ne multum loquamur ad enodanda quasi rudibus ea quae jam vos nosse novimus. Certe illud meminimus saepe vos audisse quod dicimus: vix est ut in Psal
Abbreviated transcription (Latin):
prehensi st̃ insuꝑbia sua. uiderunt se
subiniqtate sua. Restabat gͦ ut confite¬
rent᷑ peccatũ & ille ignosceret qͥ peccan.¬
tib cesserat. & mortẽ suã donaret occi¬
sus amortuis. & uiuicans mortuos. Com¬

Expanded text:
prehensi sunt in superbia sua, viderunt se prehensi sunt in superbia sua, viderunt se sub iniquitate sua. Restabat ergo ut confiterentur peccatum, et ille ignosceret qui peccantibus cesserat, et mortem suam donaret occisus a mortuis, et vivificans mortuos. Com
Abbreviated transcription (Latin):
se uiderent᷑. & preualuerunt dño. Potuer̃
hominẽ crucisigere. potuit infirmitas prȩ¬
ualere. & uirtus occidi. Et uisi sibist aliqͥ
uelut fortes. uelut potentes. uelut prȩua¬
lentes. uelut leo paratꝰ ad prȩdã uelut
tauri pingues. sicut eos alio loco cõme¬
morat. tauri pingues obsederunt me.
riente. & resuscitata uita de morte a ui¬
uente. Eceni & ipse se resusetauit qͥa
erat in illo. &e qđ̃ mori ñ potuit. Quid
fecerunt᷑ Audi qͥd fecerunt. Soluerunt
templũ. Qͥduͦ ipse fecit: Triduo resusci¬
tauit illua. Per hoc gͦ occisa st̃ delicta
oris eoꝵ. & sermo labioꝵ eoꝵ. Et qͥd iam
factũ ẽ. iniis qͥ conuersi sunt: Et cõprȩ¬
hendant᷑ insuꝑbia sua. Dictũ ẽ enĩ illis.
qͥa ille quẽ occiderunt surrexit. Credi
eos qͥ ineũ crediderunt impleuisse.& in
uenerunt se nichil clamasse. &. nichil
fecisse. Factũ eoꝵ in irritũ uenit. pecca¬
tũ remansit. Quia gͦ factũ ęuacuatũ ẽ.
peccatũ autẽ mansit suꝑfacientes: com¬

Expanded text:
se viderentur, et praevaluerunt Domino. Potuerunt hominem crucifigere, potuit infirmitas praevalere, et virtus occidi; et visi sibi sunt aliquid, velut fortes, velut potentes, velut praevalentes, velut leo paratus ad praedam, velut tauri pingues, sicut eos alio loco commemorat: Tauri pingues obsederunt me .riente, et resurgente vita de morte in vivente, etenim et ipse se resuscitavit, quia erat in illo et quod mori non potuit, quid fecerunt? Audi quid fecerunt: solverunt templum. Quid vero ipse fecit? Triduo resuscitavit illud . Per hoc ergo occisa sunt delicta oris eorum, et sermo labiorum eorum. Et quid jam factum est in his qui conversi sunt? Et comprehendantur in superbia sua. Dictum est enim illis quia ille quem occiderunt, resurrexit. Credideos qui in illum crediderunt implevisse ; et invenerunt se et nihil damnasse, et nihil fecisse. Factum eorum in irritum venit; peccatum remansit. Quia ergo factum evacuatum est, peccatum autem remansit super facientes; com
Abbreviated transcription (Latin):
duo iungeret inse. Angulus enĩ. duos pa¬
rietes copulat. Iudei excelsi & magni sibi
uide̾ant᷑. gentes tanquã infirmi. tanquã
peccatores. tanquã demonũ serui. tanꝙͣ.
idoloꝵ adoratores. & tam̃ inutrisq iniqͥ¬
tas erat. Demonstrati sunt &. uidei pec¬
catores. qͥa ñ est qͥ faciat bonũ. ñ est usq
adunũ. Deposuerunt suꝑbiã. & ñ in

Expanded text:
t in se: angulus enim duos parietes copulat. Judaei excelsi et magni sibi videbantur: Gentes tanquam infirmi, tanquam peccatores, tanquam daemonum servi, tanquam idolorum adoratores; et tamen in utrisque iniquitas erat. Demonstrati sunt et Judaei peccatores; quia non est qui faciat bonum, non est usque ad unum : deposuerunt su
Abbreviated transcription (Latin):
rit ad nichil ualebit aliud nͥ ut foras
Ecce nunc nonne humiliant᷑ heretici:
Nonne leges contra illos datȩ st̃ etiã ab
hominib. contra qͦs diuinȩ regnant.
quȩ illos ante etiã condemnauerant.
Ecce humiliant᷑. ecce fugant᷑. ecce ꝑse¬
cutionẽ patiunt᷑. s sine sapore ꝓfatui¬
tate. ꝓuanitate. Iam enĩ sal infatuatũ

Expanded text:
rit, ad nihilum vaiebit aliud, nisi ut foras rit, ad nihilum vaiebit aliud, nisi ut foras Ecce nunc nonne humiliantur haeretici? Nonne leges contra illos datae sunt etiam ab hominibus, contra quos divinae regnant, quae illos ante etiam condemnaverant? Ecce humiliantur, ecce fugantur, ecce persecutionem patiuntur, sed sine sapore; pro fatuitate, pro vanitate. Jam enim sal infatuatum
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ autẽ dei qđ est xp̃e: innubib hoc
ẽ. in prȩdicatorib ueritatis. Mundusau¬
tẽ: quattuor partib constat. Quattuor
eiꝰ partes notissime st̃ om̃ib sepe inscͥp¬
turis memoratȩ. Qui etiã .iiii. uenti dic¬
ti st̃: oriens. occidens. aquilo & nieridies.
Adom̃s istas .iiͦiͬ. partes missũ ẽ. uerbum:
ut intrinitate om̃s uocarẽt᷑. Duodena¬
riũ numerũ quater derni fecerunt.
Merito gͦ duodecĩ milia t̾rena ꝑcussa st̃:
totus mundus ꝑcussus ẽ. De toto enim
mundo electa ẽ. eccłia. mortificata a
t̾rena uita. Quare inualle salinarum:
uallis humilitas ẽ: saline saporẽ signifi¬
cant. ooulti enĩ humiliant᷑ s uane ꝙ
fatue inuana uetustate humiliant᷑.
Patit᷑ tribulationẽ ꝓpecunia. patitur
tribulationẽ ꝓhonore temporali. patit᷑
tribulationẽ ꝓ cõmodis huiꝰ uitȩ. Passu¬
rus ẽ. tribulationẽ. & humiliandus. Qua
tũ. uos estis sal t̾rȩ. & sal si infatuatũ fue¬

Expanded text:
Verbum autem Dei quod est Christus, in nubibus, hoc est in praedicatoribus veritatis. Mundus autem quatuor partibus constat. Quatuor ejus partes notissimae sunt omnibus, et saepe in Scripturis memoratae: quae etiam quatuor venti dictae sunt , oriens, occidens, aquilo et meridies. Ad omnes istas quatuor partes missum est verbum, ut in Trinitate omnes vocarentur. Duodenarium numerum ter quaterni faciunt. Merito ergo duodecim millia terrena percussa sunt; totus mundus percussus est: de toto enim mundo electa est Ecclesia, mortificata a terrena vita. Quare, in valle Salinarum? Vallis humilitas est: salinae saporem significant. Multi enim humiliantur, sed vane et fatue: in vana vetustate humiliantur. Patitur quis tribulationem pro pecunia, patitur tribulationem pro honore temporali, patitur tribulationem pro commodis vitae hujus; passurus est tribulationem, et humiliandus: quartum, Vos estis sal terrae; et, Si sal infatuatum fue
Abbreviated transcription (Latin):
feni. Succendit gͦ ista illo igne. & conu̾tit
ioab. Ioab int̾prȩtat᷑ in imicus. Conuer¬
sus ẽ. inimicus. Qđ uis intellige. Si con¬
ani. Princeps huiꝰ mundi inqͥt. nunc
Qͥa fidelis factus qͥ fuerat mnimicus. Per¬
cussit edom. Edom int̾prȩtat᷑ terrenꝰ.
Debuit ꝑcuti terrenꝰ iste. Ut qͥd enĩ uiue¬
rec t̾renꝰ. qͥ cȩlestis debet uiuere: Inter¬
fecta ẽ. gͦ uita t̾rena: uiuat celestis. Sic̃¬
enĩ portauimꝰ imaginẽ terreni. porte¬
mus &r imaginẽ eiꝰ qͥ de cęlo ẽ. Uide illũ
int̾fici. Mortificate menbra ura quȩ
st̃ suꝑ terrã. Cũ autẽ ꝑcussisset edom.
ꝑcussit .xͦii. milia inualle salinarum.
Duodecĩ milia. ꝑfectus ẽ. numerus. Cui

Expanded text:
go ista illo igne. Et convertit Joab. Joab interpretatur Inimicus. Conversus est inimicus: quod vis intellige. Si conani: Princeps hujus mundi, inquit, nunc Quia fidelis factus, qui fuerat inimicus. Percussit Edom. Interpretatur Edom Terrenus. Debuit percuti terrenus iste. Utquid enim viveret terrenus, qui coelestis debet vivere? Interfecta est ergo vita terrena; vienim portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui de coelo est . Vide illum interfici: Mortificate membra vestra quae sunt super terram . Cum autem percussisset Edom, percussit duodecim millia in valle Salinarum. Duodecim millia perfectus est numerus, cui
Abbreviated transcription (Latin):
Finis enĩ legis xp̃c est. Fosqͥ immutant᷑ nos¬
tis. Qui em̃. nͥ qͥ auetere uita exuti. in nouã tͣn¬
seunt: Absit enĩ ut hic culpanda mutatio
intelligat᷑. Non qͣmͦ iminutatꝰ est adam a
itisticia adiniqͥtatẽ. adeliciis ad laborem.

Expanded text:
Finis enim Legis Christus est . Eos qui immutantur nosFinis enim Legis Christus est . Eos qui immutantur nostis. Qui enim, nisi qui a veteri vita in novam transeunt? Absit enim ut hic culpanda immutatio intelligatur. Non quomodo immutatus est Adam a justitia ad iniquitatem, et a deliciis ad laborem
Abbreviated transcription (Latin):
tulis recedere aliqͣntũ ab exprȩssione
rerũ gestarũ. & aliqͥd dicere qđ inhisto¬
ria ñ inueniat᷑. & hinc potius ad mo¬
nere. ñ ꝓpter cognoscendas res gestas. eẽ.
huiꝰmodititulos scriptos. s. ꝓpter futu¬
ra prȩfiguranda sicut dictũ ẽ qđ corã
abinelech mutauit uultũ suũ. & di¬
misit eũ & abiit. cũ indicet scriptura
regnoꝵ hoc eũ ñ fecisse corã abimelech.
s corã achis rege: ita & hoc titulo inue¬
nimꝰ aliqͥd. quo cũ moneamͦ adaliquid.
Namq in illa narratione belloꝵ forciũ¬
q factoꝵ regis dauid. uͥ hi om̃s quos cõ¬
memorauimꝰ debellati st̃: eũ aliqͥd suc¬
cendisse ñ legimꝰ. hic aut̃ẽ maxime
hoc positũ est: qđ ibi ñ scriptũ ẽ: qͥa succen¬
dit mesopotamiã. & syriam sobal. Iam gͦ
incipiamꝰ scđm rerũ futurarũ significati¬
ones ista discutere & opacitatẽ umbrarũ
inlucẽ uerbi reuocare. Infinẽ qͥd sit nostis.

Expanded text:
tulis recedere aliquantulum ab expressione tulis recedere aliquantulum ab expressione rerum gestarum, et aliquid dicere quod in historia non invenitur, et hinc potius admonere, non propter cognoscendas res gestas esse hujusmodi titulos inscriptos, sed propter futura praefiguranda; sicut dictum est quod coram Abimelech mutavit vultum suum, et dimisit eum, et abiit , cum indicet scriptura Regnorum hoc eum non fecisse coram Abimelech, sed coram Achis rege : ita et in hoc titulo invenimus aliquid, quo commoneamur ad aliquid. Namque in illa narratione bellorum fortiumque factorum regis David, ubi hi omnes quos commemoravimus, debellati sunt, eum aliquid succendisse non legimus. Hic autem maxime hoc positum est, quod ibi non est scriptum, quia succendit Mesopotamiam Syriae, et Syriam Sobal. Jam ergo incipiamus umbrarum in lucem verbi revocare. 2. In finem, quid sit nostis:
Abbreviated transcription (Latin):
xpe ihe. In hoc g̃ psalmo uł potius in buiꝰ
psalmi titulo. dicunt᷑ quȩdã uictoriosa da¬
uud. qđ fortiter fecerit debellando qͥslã
inimicos & eos tributarios faciendo. qͣn¬
do post mortẽ saulis ꝑsecutoris sui. illius
regnũ accepit manifestũ iisrł. Nam et
ante cũ ꝑ secutionẽ pateret᷑ rex erat: sed
deo tantũ notus erat. Postea gͦ iam mani¬
festato regno. &. euident̃ atq eminenter
accepto: debellauit eos. qͥ in hoc titulo
nfi̾nẽ ꝓhis. qͥ immutabunt᷑ incituli inscͥp¬
tionẽ ipsi dauid. indoctrinã cũ succendit
mesopotanniã. syriã. & syriã sbal & conuertit
ioab &e ꝑcussit edom in ualle salinarũ duo¬
decim milia. Legimꝰ hȩc in libris regnoꝵ¬
istos om̃s qͦs nominauit debellatos. ẽẽ. a
dauid. idẽ mesopotamiã. syriã. ix syriam
sobal. ioab. edom. facta sunt ista. & quẽ¬
admodũ facta sunt. ita ibi conscripta
sc̃. ita legunt᷑ legat qͥ uult. Ueruntam̃
sicut solet ꝓpheticus sp̃c in psalmoꝵ ti¬

Expanded text:
 . In hoc ergo psalmo, vel potius in hujus psalmi titulo, dicuntur quaedam victoriosa David, quod fortiter fecerit debellando quosdam inimicos, et eos tributarios faciendo; quando post mortem Saülis persecutoris sui, regnum illius accepit manifestum in Israel. Nam et antequam persecutionem pateretur, rex erat, sed Deo tantum notus erat. Postea ergo jam manifesto regno, et evidenter atque eminenter accepto debellavit eos qui in hoc titulo finem, in his, qui inmutabuntur, in tituli inscriptione Dauid in doctrinam, cum succendit Mesopotamiam et Syriam Sobal, et conuertit Ioab et percussit uallem Salinarum duodecim milia. Deus, reistos omnes quos nominavit, debellatos esse a David, id est Mesopotamiam Syriae, et Syriam Sobal, Joab, Edom . Facta sunt ista, et quemadmodum facta sunt ita ibi conscripta sunt, ita leguntur: legat qui vult. Verumtamen sicut solet propheticus spiritus in Psalmorum ti
Abbreviated transcription (Latin):
crucem dnĩ. scriptꝰ. hic ẽ. rex iudeoꝵ. Mutant᷑
in huiꝰ cituli inscriptionẽ. qͥ in regnũ xp̃i tͣnseunt
a regno diaboli. Bene mutant᷑ in hꝰ tituli inspͥ¬
tionem. Mutant᷑ aut̃. sic̃ seqr̾ in doctrmã. Cũ
enĩ dixisset ꝓro his qui immutant᷑ intituli in¬
scriptione: addidit ipsi datid in doctrinã

Expanded text:
crucem Domini scriptus, Hic est rex Judaeorum : mutantur in hujus tituli inscriptionem qui in regnum Christi transeunt a regno diaboli. Bene mutantur in hujus tituli inscriptionem. Mutantur autem, sicut sequitur, in doctrinam. Cum enim dixisset, Pro his qui immutabuntur in tituli inscription
Abbreviated transcription (Latin):
ligo qͥa confugis ad eũ. Si dicas fortitudo
essẽ qͥd feci. Lt essẽ qͥ te inuocarẽ. qͥd egi:
Sienĩ egi aliqͥd ut essẽ: iam eram ante quã
essem. Porro si omĩno nichil eram anteꝗͣ.
essem. nichil te ꝓmerui ut essẽ. fecistiut
essẽ. & ñtu fecisti ut essẽ bonus: Dedisti
mͥ ut sim: & potuit mͥ alius dare ut bonꝰ
mo te inmiscđia largior: a quo accepi
ut essem. ab illo accepi ut bonus essem.

Expanded text:
ligo quia confugis ad eum; si dicas, Fortitudo ligo quia confugis ad eum; si dicas, Fortitudo essem, quid feci? ut essem qui te invocarem, quid egi? Si enim egi aliquid ut essem, jam eram antequam essem. Porro si omnino nihil eram antequam essem, nihil te promerui ut essem. Fecisti ut essem, et non tu fecisti ut bonus essem? Dedisti mihi ut sim, et potuit mihi alius dare ut bonus mo te in misericordia largior; a quo accepi ut essem, ab illo accepi ut bonus essem.
Abbreviated transcription (Latin):
genti uulnere ꝑiclitabar: s illud uulnꝰ
meũ medicũ om̃i potentẽ requirebat.
Om̃ipotenti medico. nichil ẽ. insanabile. ñ renũ¬
tiat aliquẽ. opus ẽ. ut tu curari uelis. opus
ẽ. ut manꝰ eiꝰ non refugias. S & si nolis eurari
uulnꝰ tuũ: admonet ut cureris. & auersũ
cuũ pͥmũ atculisti & ex tuo aliquo bono
Quando autẽ uł intelligis qͥa prȩuentꝰ es:
nͥ intelligis qđ ait apłs. qͥd enĩ habes qđ ñ
accepisti. si autẽ accepisti. qͥd głaris qͣsi ñ
acceꝑis: hoc ẽ. miscd̃ia eiꝰ prȩueniet me.
Deniq attendens omĩa bona quȩcunq hab̃e
possumꝰ. siue innatura. siue in instituto. siue
in ipsa conu̾sione. infide. inspe. incaritate.
inbonis morib. iniusticiq. intimore dei.
totũ ñ esse nͥ ex illiꝰ donis: ita clausit. Deus
nĩs miscđia mea. Non inuenit impletus
bonis dei. qͥd appellaret deũ suũ nͥ mise¬
ricordiã suã. O nomen. sub quo nemini des
qͥa dat salutẽ. Sidicas refugiũ meũ: intel¬

Expanded text:
genti vulnere periclitabar, sed illud vulnus meum medicum omnipotentem requirebat. Omnipotenti medico nihil est insanabile; non renuntiat ad aliquem: opus est ut tu curari velis, opus est ut manus ejus non refugias. Sed etsi nolis curari, vulnus tuum admonet ut cureris: et aversumtuum primum attulisti, et ex tuo aliquo bono Quando autem vel intelligis quia praeventus es, nisi intelaccepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Hoc est, Misericordia ejus praeveniet me. Denique attendens omnia bona quaecumque habere possumus, sive in natura, sive in instituto, sive in ipsa conversatione, in fide, in spe, in charitate, in bonis moribus, in justitia, in timore Dei, totum non esse nisi ex illius donis, ita conclusit: Deus meus misericordia mea. Non invenit impletus bonis Dei, quid appellaret Deum suum, nisi misericordiam suam. O nomen, sub quo nemini despquia dat salutem; si dicas, Refugium meum, intel
Abbreviated transcription (Latin):
adlucernã ꝓphetiȩ ambulabimꝰ. s ipsũ dĩ
uerbũ tanquã solẽ contẽplabim᷑. Erulta¬
bo mane miscđ̃iam tuã. Merito inalio
psalmo dr̃ mane astabo tͥ &. contẽplabor.
Merito & ipsiꝰ dñi resurrectio diluculo fuit.
ut impleret᷑ qđ dictũ ẽ. in alio psalmo. ues¬
pere demorabit᷑ fletus . &. inmatutinũ exul¬
tatio. Ad uesperũ qͥppe discipłi mortuum
ad resurgentẽ exultauer̃. Frultabo ma¬
ne miscdiã tuã. qͥa factꝰ es susceptor meus.
& refugiũ meũ in die cribulationis meȩ.

Expanded text:
rnam prophetiae ambulamus, sed ipsum Dei Verbum tanquam solem contemplamur. Et exsultabo mane misericordia tua. Merito in alio psalmo dicitur: Mane astabo tibi, et contemplabor . Merito et ipsius Domini resurrectio diluculo fuit, ut impleretur quod dictum est in alio psalmo: Vespere demorabitur fletus, et in matutino exsultatio . Ad vesperam quippe discipuli mortuum ad resurgentem exsultaverunt. Exsultabo mane misericordia tua. 11. Quia factus es susceptor meus, et refugium meum in die
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erunt instiꝑbia sua .& scient qͥa ds̃
dominabit᷑ iacob& finiũ t̾rȩ & conu̾¬
tent᷑ aduesꝑam. Bonũ ẽ. gͦ humiliari
peccatorẽ. & nemo ẽ. insanabilior eo. qͥ
sibi sanꝰ uidet᷑. Et circuibunt ciuitatẽ.
ut incorpus sciũ transforment creden¬
tes. Si autẽ ñ saciabunt᷑ & murmura¬
bunt. Qa & suꝑius murmur eoꝵ dixe
Qͥa ꝓnichilo habebis om̃s gs̃. Sic & hic. si aut̃
ñ saciabunt᷑. murmurabunt. Concludat᷑
psalmꝰ. Uidete angulũ exultantẽ. iam de u¬
troq pariete gaudentẽ. Suꝑbiebant iudei
humiliati st̃. Desꝑabant gs̃: erecte sc̃. Ueni¬
ant ad angulũ. ibi conueniant. ibi eoncur¬
rant. ibi pacis osculũ inueniant. De diu̾so
ueniant. s maduersũ ñ ueniant. Illi de
circuncisione. isti de prȩputio. longe eran
parietes: s antequã ad angulũ uenirent.
Inangulo autẽ teneant se. & tota iam ȩccła
ex utroq pariete. qͥddicat : Ego autẽ can¬
tabo potentiã tuã. & exaͣltabo mane mise¬

Expanded text:
bia sua. Et scient quia Deus dominabitur Jacob, et finium terrae: et convertentur ad vesperam. Bonum est ergo humiliari peccatorem; et nemo est insanabilior eo qui sibi sanus videtur. Et circumibunt civitatem. ut in corpus suum transforment credentes. Si autem non satiabuntur, et murmurabunt. Quia et superius murmur eorum dixQuia pro nihilo habebis omnes gentes. Sic et hic: Si autem non satiabuntur, et murmurabuPsalmus. Videte angulum exsultantem, jam de utroque pariete gaudentem . Superbiebant Judaei; humiliati sunt: desperabant Gentes; erectae sunt. Veniant ad angulum; ibi conveniant, ibi concurrant, ibi pacis osculum inveniant: de diverso veniant, sed in adversum non veniant; illi de circumcisione, isti de praeputio. Longe erant parietes, sed antequam ad angulum venirent: in angulo autem teneant se, et tota jam Ecclesia ex utroque pariete, quid dicat? Ego autem cantabo potentiam tuam, et exsultabo mane mise
Abbreviated transcription (Latin):
mationis. annuntiabunt᷑ consũmatio¬
nes: Est ira consũptionis. & ẽ ira consũ¬
mationis. Nam om̃is uindicta dei. ira dr̃
S aliqͣndo adhoc undicat ds̃ ut ꝑficiat.
aliqͣndo ad hoc uindicat ut damnet.
Quom̃ adhoc uindicat ut ꝑficiat: fagel¬
lat omnẽ filiũ quẽ recipit. Quiomͦ adhoc
uindicat ut damnet: Quando posuerte
impios ad sinistrã. & dixerit eis. ite inig¬
nẽ ȩcernũ. qͥ ꝑatus ẽ diabolo & angłis eiꝰ.
la ita consũptionis ẽ: non consũmationiꝰ
Annuntiabunt̃ aut̃ consũmationẽ ĩira c̃sũmad
oniꝰ idẽ prȩdicabit᷑ ab apłis. qͥa uͥ abundauit
peccatũ suꝑ abundauit grã. & ꝑtinuit
adhumiliationis medicinã. infirmitas
hominis. Hoc cogitantes illior unuenien¬
tes illi atq conficentes iniqͥtates suas. non
erunt. Qͥd ñ erunt: Insuꝑbia stia. Supra¬

Expanded text:
mationis annuntiabuntur consummatiomationis annuntiabuntur consummationes? Est ira consummationis, et est ira consumptionis. Nam omnis vindicta Dei ira dicitur: sed aliquando ad hoc vindicat Deus, ut perficiat; aliquando ad hoc vindicat, ut damnet. Quomodo ad hoc vindicat, ut perficiat? Flagellat omnem filium quem recipit . Quomodo ad hoc vindicat, ut damnet? Quando posuerit impios ad sinistram, et dixerit eis: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Illa ira consumptionis est, non consummationis. Annuionis; id est, praedicabitur ab Apostolis quia ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia , et pertinuit ad humiliationis medicinam infirmitas hominis. Hoc cogitantes illi, et invenientes atque confitentes iniquitates suas, non erunt. Quid non erunt? In su
Abbreviated transcription (Latin):
deleuit facinꝰ ꝑ dei miserationẽ. & exma¬
ledicto & m̃datio annunciatȩ sc̃ consũ¬
mationes. Id ẽ. dictũ homini uidisti qͥd
sis. sensisti qͥd sis. errasti excecatꝰ es. pec¬
casti. lapsus es. agnouisti infirmita¬
tẽ tuã. supplica medico. nolitͥ uideri
sanꝰ. ubi ẽ. frenesis tua: Ecce medicum
occidisti. quẽ occidendo delere non potu¬
isti. tam̃ qͣntũ adte ꝑtinuit occidisti. Ex
maledicto & mendatio. annuntiabunt᷑
consũmationes. fecistis qđ ad maledictũ
ꝑtinebat. o iudei. Maledictꝰ enĩ omĩs qͥ
pendet in ligno. Crucifixistis xꝑm. tanꝗͣ.
maledictũ putastis. ad de maledicto m̃¬
datiũ custodes ad sepulchrũ posuistis
ut m̃tirent᷑ pecuniã dedistis. Ecce xp̃c
resurrexit. uͥ ẽ. maledictũ crucis qđ fecis¬
tis: ubi ẽ. mendatiũ custodũ. qͦs corru¬
pistis: Et ex madicto & m̃datio annun¬
tiabunt᷑ consummationes inira consũ¬
mationis. & ñ erunt. Qͥd ẽ. inira consũ¬

Expanded text:
erationem, et ex maledicto et mendacio annuntiatae sunt consummationes: id est, dictum est homini, Vidisti quid sis, sensisti quid sis, errasti, excaecatus es, peccasti et lapsus es, agnovisti infirmitatem tuam; supplica medico, noli tibi videri sanus. Ubi est phrenesis tua? Ecce medicum occidisti, quem occidendo perdere non potuisti: tamen quantum ad te pertinuit, occidisti. Ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes. Fecistis quod ad maledictum pertinebat, o Judaei: Maledictus enim omnis qui pendet in ligno . Crucifixistis Christum; tanquam maledictum putastis. Adde maledicto mendacium: custodes ad sepulcrum posuistis; ut mentirentur, pecuniam dedistis . Ecce Christus resurrexit: ubi est maledictum crucis quod fecistis? ubi est mendacium custodum quos corrupistis? 6. Ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes, in ira consummationis, et non erunt. Quid est, in ira consum
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ incorde suo ne deleat᷑ agit qdđ
tenet uiuendo. qͥ se cõmemorat qã ei
incorde scripta sit lex dei: ipse fructu¬
ose tenet legẽ dei. ipse ñ inimicus de¬
putabit᷑. Nam ecce in imici udei qͦs¬
mͥ uidet᷑ significare psalmꝰ iste: legẽ
dei. tenent. & ideo de illis dictũ est ie
occideris eos. nequando obliuis cantꝰ
legis cuȩ ut gens iudeoꝵ maneret.¬
& ea manente cresceret multituas
xpianoꝵ. Per om̃s gentes manent
certe. & iudei sunt. Nec destiterunt ẽẽ. quod
erant. id ẽ. gens ipsa ñ ita cessit iniura ro¬
manoꝵ. ut amiserit formã iudeoꝵ s ita
subdita romanis ẽ: ut etiã leges suas tene¬
aut quȩ leges sunt dei S qͥd in illis factũ
ẽ: Decimatis mentã & ciminũ. & relinqͥtis
quȩ grauiora st̃ legis. miscđiam & iudici¬
um. liquantes culicẽ. camelũ autẽ gluti¬
entes. Hoc eis dicit dñs. Et re uera ita st̃.
Tenent legẽ. tenent ꝓpħas. legunt omnia.

Expanded text:
semper in corde suo ne deleatur agit quod semper in corde suo ne deleatur agit quod tenet, vivendoque se commemorat quid ei in corde scriptum sit de lege Dei, ipse fructuose tenet legem Dei; ipse non inimicus deputabitur. Nam ecce inimici Judaei, quos videtur significare psalmus iste, legem Dei tenent, et ideo de illis dictum est, Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae; ut gens Judaeorum maneret, et ea manente cresceret multitudo Christianorum. Per omnes gentes manent certe, et Judaei sunt, nec destiterunt esse quod erant: id est, gens ista non ita cessit in jura Romanorum, ut amiserit formam Judaeorum; sed ita subdita Romanis est, ut etiam leges suas teneat, quae leges sunt Dei. Sed quid in illis factum est? Decimatis mentam et cyminum, et reliquistis quae graviora sunt Legis misericordiam et judicium; liquantes culicem, camelum autem glutientes . Hoc eis Dominus dicit. Et revera ita sunt; tenent Legem, tenent Prophetas; legunt omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
tor erit. uerũq ẽ. qđ hic dictũ est forti¬
tuidinẽ meã ad te custodiã. qm̃ qͥcquid
possumꝰ nͥ apud ipsũ & ad illũ seruemꝰ
recedendo amitamꝰ: uigilare debet
semꝑ mens nrã. ñ abillo recedere. Sed
& si longe erat. magis magisq apꝓpin¬
quare & accedere. ñ gressu pedũ. ñ sub¬
uectione uehiculoꝵ. ñ celeritate ani¬
maliũ. ñ elatione pennarũ: s purita
enĩ dimiseramꝰ. cũ cȩpisset de uumicis
suis loqui. dics̃ deo. ne occideris eos ne¬
quando obliuiscant᷑ legis tuȩ. Quãuis
eos inimicos suos ẽẽ. dixerit: rogauit
tam̃ deũ ne occiderenit᷑ & obluuiscent᷑ legiꝰ ipiꝰ.
ñ tam̃tenere legẽ id ẽ. ñ obliuisci legem:
iam ꝑfectͥo ẽ. & qͣsi securitas de prȩmio.
&e nulla sollicitudo de supplicio. Sunt
enĩ qͥ tenent legẽ memoria. & ñ impleñ
uita. Qui uͦ implent uita. ñ posfunt
ñ tenere memoria. Ergo qͥ morib prȩ¬
cepta dei facit. & quodã mͦ uiuendo

Expanded text:
tum est, Fortitudinem meam ad te custodiam, quoniam quidquid possumus, nisi apud illum et ad illum servemus, recedendo amittimus: vigilare debet semper mens nostra non ab illo recedere, sed et si longe erat, magis magisque propinquare et accedere; non gressu pedum, non subvectione vehiculorum, non celeritate animalium, non elevatione pennarum, sed puritaenim dimiseramus, cum coepisset de inimicis suis loqui dicens Deo: Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae. Quamvis eos inimicos suos esse dixerit, rogavit tamen Deum ne occiderentur et obliviscerentur legem ipsius. Non tamen tenere legem, id est non oblivisci legem, jam perfectio est, et quasi securitas de praemio, et nulla sollicitudo de supplicio. Sunt enim qui tenent legem memoria, et non implent vita: qui vero implent vita, non possunt non tenere memoria. Ergo qui moribus praecepta Dei facit, et quodam modo vivendo,
Abbreviated transcription (Latin):
prȩhendant᷑ insuꝑbia sua. & ex maledic¬
co & m̃datio. annuntiabunt᷑ consũma¬
tiones. inira consũ mationis & ñ erunt.
hoc obscurũ. & iã heri dixeramꝰ. & ideo
ad recentiores mentes ur̃as expositionẽ
distuleramꝰ. Nunc itaq qͥa nondũ fati¬
gati estis audiendo: erigite corda. ut ad¬
iuuetis meã intentionẽ. ne forte in ob¬
scuritate & ꝑplexitate. aliqͣnto sermo
nr̃ ñ sufficiat intentioniurẽ. Et debe¬
tis aliqͥd & a uobis afferre. ut qđ nos
dicendo. ũ impleuerimꝰ. intelligendo
suppleatis. Sic gͦ posita ẽ. ista sententia
inmedio. ut quo comungat᷑ ñ facile
uideamꝰ. Delicta oris eoꝵ. sermonẽ la¬
bioꝵ eoꝵ. Recurramꝰ gͦ adsuꝑiora.
Qm̃ dixerat ne occideris eos ne quando
obliuiscant᷑ legis tuȩ. quos tam̃ dixerat ini¬
micos: adiunxit duos uersiculos. Disꝑge
eos in uirtute tua. & destrue eos ꝓtector m̃s
anẽ. Et continuo intulit. Delicta oris eoꝵ
sermonẽ labioꝵ eoꝵ. Hoc ẽ. Illud occide.

Expanded text:
ntur in superbia sua. Et ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes, in ira consummationis, et non erunt. Hoc obscurum etiam heri dixeramus, et ideo ad recentiores mentes vestras expositionem distuleramus. Nunc itaque, quoniam nondum fatigati estis in audiendo, erigite corda ut adjuvetis me intentione; ne forte in obscuritate et perplexitate aliquantum sermo noster non sufficiat intentioni vestrae: et debetis aliquid et a vobis afferre, ut quod nos dicendo non impleverimus, intelligendo suppleatis. Sic ergo posita est ista sententia in medio, ut quo jungatur non facile videamus: Delicta oris eorum, sermonem labiorum eorum. Recurramus ergo ad superiora. Quoniam dixerat, Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae, quos tamen dixerat inimicos; adjunxit duos versiculos, Disperge eos in virtute tua, et deduc eos, protector meus Domine: et continuo intulit, Delicta oris eorum, sermonem labiorum eorum, hoc est, illum occide,
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ iudeoꝵ &e cedemit muletucainre¬
s. gentium
Hac fusus est sanguis: hac ꝓfuit. S conuer¬
sis om̃ib ꝓfuit: qͥa & illi quẽ occiderunt
agnouer̃. & ab illo ipsius int̾fectionis &
delicti sui magni ueniã meruerunt.

Expanded text:
manus Judaeorum, et redemit multitudinem Gentium: hac fusus est sanguis, hac profuit; sed conversis omnibus profuit; quia et illi quem occiderunt agnoverunt, et ab illo ipsius interfectionis et delicti sui magni veniam meruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
gentes. ut peccatores. qͥa ce ipsi cognoue¬
runt peccatũ suũ: qͥ sibi iusti uidebant᷑.
de quib dictũ ẽ. in alio psalmo. postea
Namibi sic ẽ oultiplicate st̾ infirmita¬
tes eoꝵ. postea accelerauer̃. Unde acce¬
lerauerunt postea: Qa multiplicate
st̃ infirmitates eoꝵ. Nam si sibi adhuc
sani uiderent᷑: nunquã accelerarent.
Qđ gͦ ibi dictũ ẽ. multiplicatȩ st̃ infirmi¬
tates eoꝵ: hoc dictũ ẽ. hic cõprehendẽ¬
tur insuꝑbia. & ex maledicto & indati¬

Expanded text:
ccatores; quia et ipsi cognoverunt peccatum suum qui sibi justi videbantur. De quibus dictum est in alio psalmo, Postea Nam ibi sic est: Multiplicatae sunt infirmitates eorum; postea acceleraverunt . Unde acceleraverunt postea? Quia multiplicatae sunt infirmitates eorum: nam si sibi adhuc sani viderentur, nunquam accelerarent. Quod ergo ibi dictum est, Multiplicatae sunt infirmitates eorum; hoc dictum est hic, Comprehendantur in su
Abbreviated transcription (Latin):
eos. id ẽ noli deserere cũ disꝑgis. qͥa ñ dere¬
linquendo habes qđ iillis agas. cũ ipsos
ñ occidis. Qagͦ occides: Telicta oriseoꝵ ser¬
monẽ labioꝵ eoꝵ. Qd millis occides: Cru¬
cisige. crucifige. Qđ clamauerunt. ñ qͥ cla¬
mauerunt. Iili enĩ xꝑm delere. incerimere.
ꝑdere uoluerunt tu autẽ resuscitando
xp̃m quẽ ꝑdere uoluerunt: occidis delic¬
ta oris eoꝵ sermonẽ labioꝵ eoꝵ. Quippe. quẽ
ꝑdendũ clamauerunt: iuere expauerunt
&: quẽ in t̾ra contempser: incelo adorari ab

Expanded text:
eos: id est, noli deserere, cum dispergis; quia non deserendo habes quid in illis agas, cum ipsos non occidis. Quid ergo occides? Delicta oris eorum, sermonem labiorum eorum. Quid in illis occides? Crucifige, crucifige ; quod clamaverunt, non qui clamaverunt. Illi enim Christum delere, interimere, perdere voluerunt: tu autem resuscitando Christum quem perdere voluerunt, occidis delicta oris eorum, sermonem labiorum eorum. Quippe quem perdendum clamaverunt, vivere expavescunt; et quem
Abbreviated transcription (Latin):
ES TERNus sermo ꝓ tratus.
debitorẽ me in hodiernũ reli¬
quit. Quia gͦ dñs uoluit. red¬
di tempus aduenit. Quã uͦ
sumus nos deuoti redibitores: tam debetis
ẽẽ. auidi ex auctores. Hoc ẽ. qđ ille donat.
& nos reddamꝰ. ille enĩ dñs. nos serui sumꝰ¬
& uos sic accipitis. ut sit fructꝰ in auditio¬
ne urã. de uita urã. Cultus enĩ ager fru¬
tũ ñ reddens. & ingratꝰ agricole ꝓfrugib
spinas afferens. ñ horreũ. s ignẽ querit.
Dñs autẽ ds̃ nr̃. sicut eũ uidetis hanc
cornrm uerbo suo tanquã agrũ suũ
uisitare dignat᷑. & de corde nr̃o fructꝰ
querie. qͥa nouit & qͥdibi seminet et
qͣntũ pluat. Et qͥa uere nichil sine ip¬
lo sumꝰ. qͥa &c antequã essemꝰ nichil

Expanded text:
esternus sermo protractus, debitorem me in hodiernum reliquit: quia ergo Dominus voluit, reddendi tempus advenit. Quam vero sumus nos devoti redhibitores, tam debetis vos esse avidi exactores: hoc est, ut quod ille donat, et nos reddimus ille enim Dominus, nos servi sumus, sic accipiatis, ut sit fructus in auditione vestra de vita vestra. Cultus enim ager fructum non reddens, et ingratus agricolae pro frugibus spinas afferens, non horreum, sed ignem quaerit, Dominus autem Deus noster, sicut eum videtis hanc cor nostrum verbo suo tanquam agrum suum visitare dignatur; et de corde nostro fructus quaerit, quia novit et quid ibi seminet, et quantum pluat. Et quia revera nihil sine illo sumus, quia et antequam essemus, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dixerimꝰ hoc ñ passũ fuisse paulum.
datũ illi e̾e. angłmn sathanȩ ne magnitu¬
dine reuelationũ extolleret᷑. Ecce quã ti¬
mendus ẽ serpens suꝑbiȩ. Qͥditaq factũ
ẽ. istis: In peccato suo cõprehensi st̃: quia
xꝑi occiderunt. Et de ista magnitudine
peccati plus humiliati st̃. & maiore bumi¬
litate erigi meruerunt. hoc ẽ. cõprȩhen¬
dunt᷑ insuꝑbia sua. & ex maledicto & m̃¬
datio annuntiabunt᷑ consũmationes.
Idẽ. ideo magis ꝑficient᷑ qͥa in maledic

Expanded text:
enim dixerimus hoc non passum fuisse Paulum; enim dixerimus hoc non passum fuisse Paulum; datum illi esse angelum satanae, ne magnitudine revelationum extolleretur. Ecce quam timendus est serpens superbiae! Quid itaque factum est istis? In peccato suo comprehensi sunt, quia Christum occiderunt, et de ipsa magnitudine peccati plus humiliati sunt, et majore humilitate erigi meruerunt: hoc est, Comprehendantur in superbia sua. Et ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes: i
Abbreviated transcription (Latin):
dui eas necesse ẽ. ut deserant. Illud ẽ. uiti
ũ capitale. qđ cũ qͥsq bene ꝓfecerit: suꝑ¬
bia tẽptat᷑ ut ꝑdat totũ qđ ꝓfecit. Beniq
omĩa uitia in male factis tũda sunt.
suꝑbia in benefactis: plus metuenda est.
Non itaq mirũ. qͥa sic ẽ. humilis apłs ut
dicat. qͣndo infirmor. tunc fortis sũ. Namhoc
uicio ne & ipse temptaret᷑. tale sibi medica¬
mentũ dicit appositũ. contratumorẽ ame¬
dico qͥ sciret qͥd curaret. Ne magnitudine
inqͥt reuelationũ extollar: datꝰ est mͥ stimu¬
lus carnis meȩ angłs sathanȩ qͥ me colafi¬
ret. ꝓpt̾ qͦd ter dñm rogaui ut discederet
ame. & dixit mͥ. Sufficit tͥ grã mea. nã uir¬
tus in infirmitate ꝑficit᷑. Uidete quȩ sint
consũmationes. Apłs doctor gentiũ. pat̃
fideliũ ꝑ angłm accepit stimulũ carnis:
a quo colafuaret᷑. Qs nr̃m hoc dicere au¬
deret. nͥ ille confiteri ñ erubesceret: Si

Expanded text:
tui eas necesse est ut deserant. Illtui eas necesse est ut deserant. Illum capitale, quod cum quisque bene profecerit, superbia tentatur, ut perdat totum quod profecit. Denique omnia vitia in malefactis timenda sunt; superbia in benefactis plus metuenda est. Non itaque mirum quia sic est humilis Apostolus, ut dicat: Quando infirmor, tunc fortis sum. Nam hoc vitio ne ipse tentaretur, quale sibi medicamentum dicit appositum contra tumorem, a medico qui sciret quid curaret? Ne magnitudine, inquit, revelationum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me cola ut discederet a me; et dixit mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Videte quae sint consummationes. Apostolus, doctor gentium, pater fidelium per Evangelium, accepit stimulum carnis a quo colaphizaretur. Quis nostrum hoc dicere auderet, nisi ille confiteri non erubesceret? Si
Abbreviated transcription (Latin):
Etideo satagit uera ꝑsuadere peccata: qͥa
talẽ iudicẽ habemꝰ. uͥ obicere falsa ñ pos¬
sit. Nã si apud hominẽ udicẽ ageret᷑ cau¬
sa nr̃a. quẽ posset fallere criminationib
falsis: ñ multũ ageret ut peccaremꝰ. quia
iudicẽ fallendo. & innocentes posset oppͥ¬
mere. & circunuentos ad se transducere
& secũ damnari facere. Nunc uͦ qm̃ scit
talẽ uidicẽ qͥ falli ñ possit. & qͥa scit eũ ius¬
tũ ꝑsonas acciꝑe ñ posse: tales ei uult in¬
ducere reos. qͦs necesse sit ut dampnet. qr
iustus ẽ. Dat itaq oꝑam ut peccemꝰ sola
inuidentia: quȩ inuidentia necesse ẽ. ut
comitet᷑ suꝑbiã. hoc gͦ malũ suꝑbia est:
impediens ꝑfectionẽ. Iactet gͦ seqͥsq de
diuitiis. iactet de pulchritudine. & de ui¬
rib corporis. ita certe omĩa mortalia suñ.
Ridendi sunt qͥ se de mortalib iactant. a qͥb
reb plerunq aut uiui deserunt᷑: aut mor¬

Expanded text:
Et ideo satagit vera persuadere peccata, quia Et ideo satagit vera persuadere peccata, quia talem judicem habemus ubi objicere falsa non possit. Nam si apud judicem hominem ageretur causa nostra, quem posset fallere criminationibus falsis; non multum ageret ut peccaremus; quia judicem fallendo, et innocentes posset opprimere, et circumventos ad se traducere, et secum condemnari facere: nunc vero quia scit talem judicem qui falli non possit, et quia scit cum justum personas accipere non posse; tales ei vult reos perducere, quos necesse sit ut damnet, quia justus est. Dat itaque operam ut peccemus sola invidentia, quae invidentia necesse est ut comitetur superbiam. Hoc ergo malum superbia est, impediens perfectionem. Jactet ergo se quisque de divitiis, jactet de pulchritudine et de viribus corporis: ista certe omnia mortalia sunt; ridendi sunt qui se de mortalibus jactant, a quibus rebus plerumque aut vivi deseruntur, aut mor
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc difficile intelligit᷑. qͦ iungat᷑. non
erunt. Qd ñ erunt: Uideamꝰ gͦ suꝑiorẽ
textũ. Cũ comprehensi fuerint insuꝑbi¬
a sua: annuntiabunt᷑ ex maledicto et
mendatio. consũmationes. Quȩ st con¬
sũmationes: Perfectiones. Consũ mari
enĩ ꝑficiẽ. Aliud ẽ. consũmari: aliua
sic impedit. ꝑfectionẽ. Intendat qͥ pe
caritas urã paululũ adid qđ aico at
uidete malũ nimis molestũ numo ul¬
Quale malũ putatis: Quã diuex aggerẽ qͥd ma¬
li sit insuꝑbia: Diabolus inde solũ punien¬
dus ẽ. Certe pͥnceps est omniũ peccatorũ.
certe seductor ad peccandũ. Non eu mpu¬
tabit᷑ aduilteriũ. ñ uinolentia. ñ fornicatio.
ñ rapinarerũ alienarũ. sola suꝑbia lapfus
ẽ. Et qm̃ suꝑbiȩ comes ẽ. inuidia. fieri non
potest. ut suꝑb ñ inuideat. Ex hoc uitio
qđ suꝑbiã necessario sequit᷑. lapsus etiã
inuidit stanti. & dedit oꝑam seducere ho¬
minẽ ne ille leuaret᷑ unde ille deiectꝰ est.

Expanded text:
igitur, quo jungatur et non erunt. Quid non erunt? Videamus ergo superiorem textum: cum comprehensi fuerint in superbia sua, annuntiabuntur ex maledicto et mendacio consummationes. Quae sunt consummationes? Perfectiones: consummari enim, perfici est. Aliud est consummari, aliud sic impedit perfectionem. Intendat quippe Charitas Vestra paululum ad id quod dico; et videte malum nimis molestum, nimis cQuale malum putatis? Quamdiu exaggerem quid mali sit in superbia? Diabolus inde solum puniendus est. Certe princeps est omnium peccatorum, certe seductor est ad peccandum: non ei imputatur adulterium, non vinolentia, non fornicatio, non rapina rerum alienarum; sola superbia lapsus est. Et quoniam superbiae comes est invidentia, fieri non potest ut superbus non invideat: ex hoc vitio, quod superbiam necessario sequitur, lapsus etiam invidit stanti, et dedit operam seducere hominem, ne illo levaretur unde ille dejectus est.
Abbreviated transcription (Latin):
animã. De cogitato adulterio cũ loq̃¬
retur scriptura sic ait. Alligabit qͥ sig¬
nẽ insinũ. & uestim̃ta sua ñ conburet:
G estas insinu prunas. ꝑforat᷑ tunica: ges¬
tas in cogitatione adulteriũ. & integͣ
ẽ. anima: s istas pęnas pauci uident.
ꝓptea eas maxime cõmendat sp̃e dei.
Audi apłm dicentẽ. Tradidit illos deus
inconcupiscentias cordis eoꝵ. Ecce ig¬
nis. a cuius facie tanquã cęraliques¬
cunt. Soluunt᷑ enĩ aquadã constantia
castitatis. ꝓpt̾ea & ipsi euntes in libidi¬
nes suas: soluti & Auxi dicuntur. Un¬
de fluxi : Tnde soluti: Abigne concupiscen¬
tiarũ. Tradidit illos ds̃ in concupiscentiã
cordis eoꝵ: ut faciant quȩ ñ conueniunt.
repletos omĩ miquitate. Et enumerat

Expanded text:
animam? De cogitato adulterio cum loquanimam? De cogitato adulterio cum loqueretur Scriptura ait: Alligabit quis ignem in sinu suo, et vestimenta sua non comburet? Gestas in sinu prunas, perforatur tunica: gestas in cogitatione adulterium, et integra est anima ? 18. Sed istas poenas pauci vident: propterea eas maxime commendat Spiritus Dei. Audi Apostolum dicentem: Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum. Ecce ignis, a cujus facie tanquam cera liquescunt: solvuntur enim a quadam constantia castitatis; propterea et ipsi euntes in libidines suas, soluti et fluxi dicuntur. Unde fluxi? unde soluti? Ab igne concupiscentiarum. Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt, rep
Abbreviated transcription (Latin):
uideret qđ infinẽ sꝑandũ uel timendũ
sit. Ait enĩ in eodẽ psalmo. Hoc labor ẽ
ante me. donec introeã in scũiariũ dei.
& intelligã innouissima. Nongͦ pęnas
inferoꝵ. non pęnas illius post resurrecti¬
onẽ ignis ȩt̾ni. ñ pęnas istas quȩ ad huc
in hoc scło ꝓmiscuȩ sunt uistis & iniustis
& plerunq grauiores iuistoꝵ quã inius¬
toꝵ: s nescio quã pęnã prȩsentis uitȩ
uult cõmendare sp̃o dei. Aduertite. au¬
dite hoc me dicturũ. qđ noueratis. S
dulcius ẽ. cũ inpsalmo ostendit᷑. qͥ obs¬
curus antequã ostenderet᷑. putabatur.
E a enĩ ꝓfero. quȩ iam noueratis. s qͥa in¬
de ꝓferunt᷑ uͥ nondũ ea uidebatis. ftc
ut etiã nota canquã noua delectent.
Audite pęnã impioꝵ. Sicut cera inqͥt
liqͥ facta auferent᷑. Dixi ꝑ concupis¬
centias suas hoc ei fieri. Concupiscentia
mala qͣsi ardor ẽ. & ignis. Ignis consu¬
mit uestẽ. libido adulterii consumit

Expanded text:
uid in finem vel sperandum vel timendum sit. Ait enim in eodem psalmo: Hoc labor est ante me, donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima . Non ergo poenas inferorum, non poenas illius post resurrectionem ignis aeterni, non poenas istas quae adhuc in hoc saeculo promiscuae sunt justis et injustis, et plerumque graviores justorum quam injustorum: sed nescio quam poenam praesentis vitae vult commendare Spiritus Dei. Advertite, audite hoc me dicturum quod noveratis: sed dulcius est cum in Psalmo ostenditur, qui obscurus antequam ostenderetur, putabatur. Ecce enim profero quae jam noveratis: sed quia inde proferuntur, ubi nondum ea videbatis, fit ut etiam nota tanquam nova delectent. Audite poenam impiorum: Sicut cera, inquit, liquefacta auferentur. Dixi per concupiscentias suas hoc eis fieri. Concupiscentia mala, quasi ardor est et ignis. Ignis consumit vestem, libido adulterii non consumit