comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lis et constitucõnibus nõ obedien¬
dem suscipe non possumus nec te¬
bemus nec. inpetere recte credentes
uel sanctorum patrum constitucõi¬
tes pmittimus quia infames om
post ponunt auctoritatẽ . it. ex con¬

Expanded text:
lis et constitutionibus impedientem, suscipere non possumus, nec debemus, nec impetere recte crudentes, vel sanctorum patrum sanctionites permittimus: quia infames omnpostponunt auctoritatem. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
Nabet hoc ꝓprium antiqui rostis
te. deicere nõ ualet. oppimones es¬
orum fłas ad p̾sens simulando i
dilaceret. Quomam igitur. que¬
dam contra sacerdotale ꝓpoĩtum
rumor aspserat utrum uera essẽt
districta diicius fetimus in qui¬
sicone ꝑ quiri et nullam in eo de
hus que fuerant. dca culpam in

Expanded text:
abet hoc proprium antiqui hostis te decipere non valet, opinionem eorum, falsa ad praesens simulando, dilaceret. Quoniam igitur quaedam contra sacerdotale propositum rumor asperserat, utrum vera essent, districta diutius fecimus inquisitione perquiri: et nullam in eo, de his quae fuerant dicta, culpam in
Abbreviated transcription (Latin):
dominacone nũꝙͣ credent ubandoe et
maliorum conigio sollicitudine cogẽ¬
te transierunt. C uniq statu rerum
auxiliante domino in meliora conuer¬
so nõ nulli eoꝵ qui putabant̾ pusse re¬
mear̃t. Mxrito caritas tua uitetur ambi¬
g̾e quid demulierib q̃ alus sunt comũc¬
te uiris a nob̾. debeat ordinari. s quia
nouimus scͥptum ꝙ ad nõ iungit᷑ urro

Expanded text:
dominatione crederent liberandos, et in aliorum conjugium solitudine cogente transierint; cumque nunc statu rerum, auxiliante Domino, in meliora converso, nonnulli eorum qui putabantur periisse remearint, merito charitas tua videtur ambigere, quid de mulieribus quae aliis junctae sunt viris, a nobis debeat ordinari. Sed quia novimus scriptum, a Deo jung
Abbreviated transcription (Latin):
taneus:cucullam indintim.ad anno.
uementes:intus ad secularez miliciã
taneus moͬst̾ium districtius petit.nũc
ritur: si ĩpuericie annis traditi: cogan

Expanded text:
induit. Ad annos venientes, invitus ad saecularem militiam ntaneus monasterium districtius petit Nunc ritur, si in pueritiae annis traditi cogan
Abbreviated transcription (Latin):
manẽt ominstabilita uigore. quoꝵ ges¬
ta i hic ope cõdita cotmentur. ¶Sy
nodo aut̃ ergreco int̾pretat᷑ comitatus
ur cetus. Conciluuo nom̃ tractum est
cemore romano. Tempore em̃ quo cau¬
sas agebant conire nebant om̃s t̾unũ
coiq intencione tro ctabaturunde et ꝯfi¬
conciont dictum ẽ quasi cõsiturm. E

Expanded text:
ta vigore: quorum gesta in hoc opere condita continentur. § 7. Synodus autem ex Graeco interpretatur comitatus vel coetus. Concilii vero nomen tractum est ex more Romano. Tempore enim, quo causae agebantur, conveniebant omnes in unum, communique intentione tractabant. Unde conci
Abbreviated transcription (Latin):
dimunimi insi tempore supeadicti ĩpa¬
toris ip̃e .n. dedit facultatẽ xͥanis ubere
cõgregm. sub ħ eciam sc̃i pres ĩcõcit. in¬
ceno de omni orbe traꝵ cõuemẽtes iuxt
fidem eũngencam et apostolicam. sedi
post apostolos symbolum tradidunbi

Expanded text:
cti imperatoris. Ipse enim dedit facultatem Christianis libere congregare. Sub hoc etiam sancti Patres in concilio Nicaeno de omni orbe terrarum convenientes, iuxta fidem evangelicam et apostolicam, secundum post Apostolos symbolum tradiderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
usu. ¶ um itaꝙ d̾r non differtz
utrum cõsuetudo scriptura uel rõ¬
ne cosistat apparet qd consuetuto
est ꝑtim redacta inscriptis. ꝑtini
morib tantum utencium ẽ reser¬
uata. que inscriptis redacta est con¬
stitucio su ins uocatur. Que uero ĩ
scriptis ieoacta non est gen̾ali no¬
mine consuetudo indencet appeuã¬

Expanded text:
us. Quum itaque dicitur: non differt, utrum consuetudo scriptura, vel ratione consistat, apparet, quod consuetudo est partim redacta in scriptis, partim moribus tantum utentium est reservata. Quae in scriptis redacta est, constitutio sive jus vocatur; quae vero in scriptis redacta non est, generali nomine, consuetudo videlicet, appe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑprochias militib comitatus cre¬
eccãꝵ sunt: tanꝙͣ sibi debita us¬
urpare contendit. Modo pͥmũ
querituran basilica cũ omni do¬
te sua: ad ep̃i oroiaconem per¬
tineat. SEcundo an res eccarũ
epĩs usurpare liceat. Gercõ: quid
nomine cathedratici: asacerdotib

Expanded text:
opus, et per parochias militibus comitatus cruecclesiae sunt tanquam sibi debita usurpare contendit Modo primum quaeritur, an basilica cum omni dote sua ad episcopi ordinationem pertineat? Secundo, an res ecclesiarum episcopis usurpare liceat? Tertio, quid nomine cathedratici a suis sacerdotibus
Abbreviated transcription (Latin):
ficio priuaint et sententia excomum¬
tacionis notait. post mortem accu
ces eius cum omm famina suahic
arriu

Expanded text:
ficio privavit, et sententia excommunicationis notavit. Post mortem de ces ejus cum omni familia sua. Hic ari?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ a filio cuiusdam nobilis petebatur in
comugem.prebint illa.as.sensuz. alu
u̾o qui damignobił atq seruił condi¬
ciomis: sub nomme ip̃ius se obtulit.
atq. eam in coniugem. accepitille qui
sibi prius placuerat.tandem uenit.eaz¬
q sibi in coniugem petit. Illa sede lusã
amqueritur et ia piori ⁊ copulam as

Expanded text:
d a filio cujusdam nobilis petebatur in conjugem; praebuit illa assensum. Alius vero quidam ignobilis atque servilis conditionis nomine illius se ipsum obtulit, atque eam in conjugem accepit. Ille, qui prius sibi placuerat, tandem venit, eamque sibi in conjugem petit. Illa se delusam conqueritur, et ad prioris copulam as
Abbreviated transcription (Latin):
iale est aut curlegencium. añ i u¬
autẽnaturale ẽ coe ommum naci¬
onuim. eo ꝙ ubiq instinctunatu¬
renon constitucõne anqua habet᷑.
ut um et femine couictõ aiboꝵ suc¬
omnnum possõ. et omnium una
libertas. adquificio eoꝵ. que celo
t̾ramarq capumitur. Item deposi¬
terei ut arcõmendate pecume res¬
titucio.nolencie ꝑ mm repulsio
nam ipc aut siquid huic sue est d¬

Expanded text:
ale est aut civile aut gentium. Ius naturale est commune omnium nationum et quod ubique instinctu nature, non constitutione aliqua habetur, ut viri et feminae coniunctio, liberorum sucomnium possessio, et omnium una libertas, adquisitio eorum quae caelo, terra marique capiuntur. Item depositae rei vel commendatae pecuniae restitutio, violentiae per vim repulsio. Nam hoc, aut si quid huic simile est
Abbreviated transcription (Latin):
cisdam baptis¬
mat E CcLEsIE
dadib bellorum p̾ssi ho¬
tili metu conpulsi domicilia sua tns¬
tulerunt in aliam dyocesim p̾dia tñ
desierunt colere cepunt ꝑ soluere de¬

Expanded text:
sdam baptismalis ecclesiae, cladibus bellorum pressi, hostili metu compulsi, domicilia sua transtulerunt in aliam dioecesim, praedia tamen desierunt colere; coeperunt persolvere de
Abbreviated transcription (Latin):
Et illud ociosum ẽ ꝙ nõ de eadem
terra de qͣ plasmatꝰ ẽ adam.s de ipĩus
ade costa facta sit mulier. ut sciremus
aprincipio fcĩ uir et muliernq duo ui¬
rineq due muuerec s ꝓprium uir. De¬
inde ex eo mulier. unam cm̃ naturam

Expanded text:
ec illud otiosum, quod non de eadem terra, de qua pla- smatus est Adam, sed ae ipsius Adae costa facta sit mulier, ut sciremusa principio facti uir et mulier neque duo uiri neque duae mulieres, sed primum uir, deinde ex eo mulier. unam enim naturam
Abbreviated transcription (Latin):
uiro ꝑmittente reꝓmissa fuerint nõ
licet ei uotum oꝑe compellere cum uir
uoluit reuocare ꝓmissũ uota u̾oꝯtine̾¬
cie ita alt̾uis ꝓmissũ ab alto ualent of
ritum de luci
EUS
audiens illum

Expanded text:
 non licet ei votum opere complere, quum vir voluerit revocare permissum. Vota vero continentiae ita alterius permissu ab altero valent offritum deduci. ejus, audiens illum
Abbreviated transcription (Latin):
de ceptus ẽ nõ eua padã. Quẽ uocauit
ad cuipã mulier. Iustũ ẽ ut eã ingub̾¬
nac̃onẽ assumat ne itũ femina facili
go dei s ut ostendatur sb̃iecta ⁊ quia
p̾uaricacõ piliam inchoata ẽ. ħ signũd¬
capud ubum sẽd uelamine tectum ñ

Expanded text:
deceptus est, non Eua per Adam. quem uocauit ad culpam mulier, iustum est ut eum gubernatorem assumat, ne iterum feminea faciligo Dei. Sed ut ostendatur subjecta, et quia praevaricatio per illam inchoata est, hoc signi dcaput liberum, sed velamine tectum; nec
Abbreviated transcription (Latin):
arce nequissima ex ipõ auro aurum
finis ad herit cupiditati. Et int.¶ S
pudẽs dictuq ꝓpria cucis. Que ex qui¬
b reoditis inhunc mundũ detulis¬
ti: Qñ ihanc ingressus es lucem
qnͣ de uentre matris existi. quib q̃¬
so facuitatib quib que sb̃sidus. sti¬
patus ingressus es Et post pauca ꝓ
priũ nemo dicat ꝙ ẽ cõmune piusꝙͣ¬
tũ ẽ. Et inf: Rumquid imiques ẽ d̾s
ut nob̾ ñ equałr distribuat uite sb̃si¬
dia ut tu quidẽ esses affluẽs ⁊ habun¬
dans. aliis uero de eẽt et egent. an id¬
cirto mag̃. q et tͥruoluit bemignitatis
suc expimenta conferre. ⁊ alium ꝑuir¬
tutẽ pacientie coronare. Tuuo suscep¬
tis dei munerib ⁊ insimĩ tuũ redac¬
tis nich reputas a ge iniqũu si tami
multoꝵ inte subsidia solus oꝑtineas
Qis em̃ tam inustus tam auarus

Expanded text:
arte nequissima ex ipso auro aurum finis aderit cupiditati. Et infra: § mpudens dictum! Propria dicis? quae? ex quibus reconditis in hunc mundum detulisti? Quando in hanc ingressus es lucem, quando de ventre matris exiisti, quibus quaeso facultatibus quibusque subsidiis stipatus ingressus es? Et post pauca: § 3. Proprium nemo dicat, quod est commune, qutum est. Et infra: § 4. Numquid iniquus est Deus, ut nobis non aequaliter distribuat vitae subsidia, ut tu quidem esses affluens et abundans, aliis vero deesset et egerent? an idcirco magis, quia et tibi voluit benignitatis suae experimenta conferre, et alium per virtutem patientiae coronare? Tu vero susceptis Dei muneribus, etsi in sinum tuum redactis, nihil te putas agere iniquum, si tam multorum vitae subsidia solus obtineas? Quis enim tam injustus, tam avidus
Abbreviated transcription (Latin):
ł filios auicuis aduirtutũ studia et
inu̾bo et exemplo ꝓuocet ut ꝙ postea
⁊ p̾cepturus ẽ ppłis prius exigat a dom¬
esticis. uñ paulus apłs ephesuis scn¬
bẽs dicit ut uxores suas sicut sua cor¬
pora diligant ⁊ filios suos nõ ad ira¬
tundiam ꝓuocẽt. s enuitiant illos in

Expanded text:
 filios, a vitiis ad virtutum studia et verbo et exemplo provocet, ut quod postea praecepturus est populis, prius exigat a domesticiis. Unde Apostolus Ephesiis scribit, ut uxores suas sicut sua corpora diligant, et filios suos non ad iracundiam provocent, sed enutriant illos in
Abbreviated transcription (Latin):
onni diciplina et correccõne diñ. n
singloc. Quoc tanta caritatis ꝑfec¬
in suo die conunuũ frĩb pararet
ad epulandum. setũ tres sororec su¬
as pit̾ inuitaret. ¶ Qꝵ qr hely facedis¬
simulauit ac fła pietate supatus.

Expanded text:
omni disciplina et correctione Domini. singulos, quos tanta caritatis perfecin suo die convivium fratribus pararet, et ad epulandum secum tres sorores suas pariter invitaret. Quod quia Heli facere dissimulavit, ac falsa pietate superatus
Abbreviated transcription (Latin):
do̾. erga filios benignitatẽ ñ discipli¬
ne seueritatẽ excertens eorũ uiuen¬
tutẽ expim̃to didicit picõsã quori
pincia uaga liua pmisit eẽ uoluptuo.¬
sã. Unus quippe corũ sororẽ suã stu¬
pro corrumpes a fre eiꝰ ab saione uite¬
licet int̾ epłas quas fñb suis fraudu¬
lẽt̾ parauat obtrũcatus ẽ absalon uo
p᷑ ꝙͣ ueniã apr̃e obtinuit a regno ei¬
illum expulit et ad concubinas cio
ingressus ẽ. demũ pinuia de sti pre
inseques q̃rcui mresit atq suspen¬
sus int̾nt. ¶Hinc ⁊̃ pauius ad toy¬
motħm scrioit dicens. Qui suorũ
et maxime domesticoꝵ curã nõ bt
fidẽ negaut et ẽ infiden deterior.iure
sut et aliem sollititã diligẽtiã exhi¬

Expanded text:
d erga filios benignitatem, non disciplinae severitatem exercens, eorum juventutem experimento didicit perniciosam quorum pueritiam vaga licentia permisit esse voluptuosam. Unus quippe eorum sororem suam stupro corrumpens a fratre ejus, Absalone videlicet, inter epulas, quas fratribus suis fraudulenter paraverat, obtruncatus est. Absalon vero, postquam veniam a patre obtinuit, de regno illum expulit, et ad concubinas ejus ingressus est; demum per invia deserti patrem persequens, quercui inhaesit, atque ita suspensus interiit. Hinc etiam Paulus ad Timotheum scribit dicens: Qui suorum et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit et est infideli deterior: Jure sunt et alieni sollicitam diligentiam adhi
Abbreviated transcription (Latin):
rende. ¶Ortunc fiet si nõ erit ꝙ si¬
bi imputet᷑. Cum cem̃ aressus hoĩs
⁊ dño cungantur nec sint in hoĩe uie
enis corripe quid pot. cornig̾e ã non
ualet. Pulsare aut̃. pot. nõ apireana¬
nus cõprime nõ animũ mutare. Uñ

Expanded text:
d tunc fiet, si non erit quod sibi imputetur. Quum enim gressus hominis a Domino dirigantur nec sint in homine ejus viae, corripere quidem potest, corrigere autem non valet; pulsare potest, non aperire, manus comprim
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃um cõsolone ded̾cit uenabilit susci¬
piende sunt. Item gesta sc̃oꝵ marti¬
toꝵ crucitibo ⁊ mirabilib cõfessioñ
triumphis iradiant. ꝗs ita eẽ tatho¬
fuisseppessos. nec suis unib.s di gͣ¬

Expanded text:
rum consultatione dederunt venerabiliter suscipiendae sunt. Item, gesta sanctorum martyntorum cruciatibus et mirabilibus confessionum triumphis irradiant. Quis ita Cathofuisse perpessos, nec suis virtutib
Abbreviated transcription (Latin):
antende sedis antistite et archa dio
dãced taucedonensem mediante mar¬
ceano aug̾o. et anatolio cõstãtinopo¬
litans cp̃o in quanestorian⁊ et enchi¬
ciana hrens simul cam droscoro ciꝰ¬
qi cõplicib dampnate sunt. s et si
qua sunt sca cõcitia a scĩs pñb hacte

Expanded text:
andrinae sedis antistite, et Archadio e synodum Chalcedonensem, mediante Martiano Augusto, et Anatolio Constantinopolitano episcopo, in qua Nestoriana et Eutichiana haereses simul cum Dioscoro ejusque complicibus damnatae sunt. Sed et si qua sunt co
Abbreviated transcription (Latin):
nia notati q̃n¬
DAM
religiosum e¬
piscopũ de symonia accusare ntut᷑
Reus alteris ꝓuincie archiep̃i
iudiciũ expetit. Tandẽ inꝓbacone
de fic̃. accusator. Cogitur. reus ad
sue innocentie assercõnẽ. ¶Ueritur
hic primũ ancrimine irretiti uel
infannia notati et hiꝰ ad accusaconẽ
sint admittendi. S ecundo si epc̃.
meos accusacõnẽ uertẽ uoluerit.
an simplici assercõm sit fides ha¬
uenda. ¶E rcõ siliceat sibi expete

Expanded text:
ia notati quendam religiosum episcopum de simonia accusare nituntur; reus alterius provinciae archiepiscopi judicium expetit, tandem in probatione deficit accusator; reus cogitur ad suae innocentiae assertionem. Hic primum quaeritur, an crimine irretiti vel infamia notati ad hujusmodi accusationem sint admittendi? Secundo, si episcopus in eos accusationem vertere voluerit, an simplici assertioni suae sit fides habenda? Tertio, si liceat sibi expetere
Abbreviated transcription (Latin):
Mnes leges aut diune sunt
aut humane diume natirra.
Bumanemorib constant.ideoꝵ
hec discrepant. qm̃ alie aliis gẽti¬
b placentffas lex diuina estans.
iex humana trasirep agrum an¬

Expanded text:
mnes leges aut divinae sunt, aut humanae. Divinae natura, humanae moribus constant, ideoque hae discrepant, quoniam aliae aliis gentibus placent. § 1. Fas lex divina est: jus lex humana. Transire per agrum al
Abbreviated transcription (Latin):
iuir captunitatẽ
est. postea uxor
EUS
audiens illum
mortuum nup¬
sit aliidemũ ille de captiuitate rediẽs
repetit uxorẽ suamallam posterioris
amore capta asꝑnatur thoꝵ prioris. Nũc
pͥmũ querit᷑. an sit ista rea adult̾n que
iuiuente uiro suo alt̾i nupsit. ⁊ secundo.
an redeunte primo sit cogenda recedẽ a
secundo et redire ad primũ. ¶Utraq

Expanded text:
r in captivitatem est; postea uxor ejus, audiens illum mortuum, nupsit alii; demum ille, de captivitate rediens, repetit uxorem suam; illa, posterioris amore capta, aspernatur torum prioris viri. Nunc primum quaeritur, an sit ista rea adulterii, quae vivente viro alteri nupsit? Secundo, an redeunte primo ssecundo et redire ad primum? Utraque
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃a quamdam baptismalem eccam su¬
is mumint prilegiis detimacionem
sue clyocesis exintegro sibi attribuens
Item ꝙ dam monast̾ium similit̾mu¬
mint primegiis propriis  decemens.
nt exꝓpriis prediis nulli decimas per¬
soluent. accidititaq ut infra. dyocesim
p̾mumte baptismalis ecc̃e p̾fatum no

Expanded text:
esia quandam baptismalem ecclesiam suis munivit privilegiis, decimationes suae dioecesis ex integro sibi attribuens. Item quoddam monasterium similiter munivit privilegiis propriis, decernens, ut ex propriis proediis nulli decimas persolveret. Accidit itaque, ut intra dioecesim praemunitae baptismalis ecclesiae praefatum mo
Abbreviated transcription (Latin):
eam corrupit. auiro suo sepata: corrup¬
tori suo publice nubit crimen ꝙ ad¬
miserat corde tm̃ deo confitetur. reddr̃
huc facultas cognoscendi eam .repe¬
tit uxorẽ suã q̃ recepta: ut expeditus

Expanded text:
eam corrupit; a viro suo separata corruptori suo publice nubit; crimen, quod admiserat, corde tantum Deo confitetur; redditur huic facultas cognoscendi eam: repetit uxorem suam; qua recepta, ut expeditius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbit.i. ħ tota deuocone ampiector ĩte¬
genima ꝯppbacione custodio. qr ĩ hu
uelut in quadrato lapide sce fidci stͥc¬
uite atq cõis accõnis norma eristit
nam mediatoris dei ⁊ hominis ĩ du¬
abꝯ substancus separãs. adimpieta¬
fides rep̾hẽditur ansu dem̃tie prolat᷑
refutantur ¶Cimctas u̾o quas pri¬
fata uenanda cẽc̾ ꝑsonas respiunt

Expanded text:
batur, tota devotione complector, integerrima approbatione custodio, quia in his velut in quadrato lapide sanctae fidei strucvitae atque actionis norma existat, nam Mediatoris Dei et hominum in duabus subsistentiis separans, ad impietafides reprehenditur, ausu dementiae prolata refutantur. Cunctas vero quas praefata veneranda concilia personas respuunt
Abbreviated transcription (Latin):
rerum licitarum licitaꝵ atq concessa¬
rum abstinencia meifidẽa uotis fe¬
mine ualeat auctoritas s uirslis ita
ut si ad huc niupte concesserat pa¬
t̾ uota ꝑsolu̾e si antequã psolu̾it n
nupserit et uiro ciue roc cognitũ nõ
placuit nõ ꝑ soluat et hoc ominmo¬

Expanded text:
rerum licitarum atque concessarum abstinentia, ut in eisdem uotis feminea ualeat auctoritas, sed uirilis, ita ut, si adhuc innuptae iam concesserat pater uota persoluere, si. antequam persoluerit, nupserit et uiro eius hoc cognitum non placuerit, non persoluat et sit omni
Abbreviated transcription (Latin):
copi cum plebe sibi cõmissa:in
lapsi sunt cutum adiacentes
chatholicos mimis et crucia¬
tib ad hesim cõpellere cepũt. quo cõꝑto

Expanded text:
copi cum plebe sibi commissa in lapsi sunt; circumadjacentes catholicos minis et cruciatibus ad haeresim compellere coeperunt; quo co
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ. renouetur et det uroites. si autẽ
ꝓbaint tale cãm ut ea nõ refricent᷑
q̃ acta sunt q decreuit romanus epc
confirmata er̃t. si ħ ergo ominb pla¬
cet statuatusr.synodus .1. placet.¬

Expanded text:
cium, renovetur et det judices. Si autem probaverit talem causam, ut ea non refricentur, quae acta sunt, quae decreverit Romanus episcopus confirmata erunt. Si hoc ergo omnibus placet, statuatur. » Synodus respondit
Abbreviated transcription (Latin):
uolene hominũ constitu̾e deuȩ ab uno
principio treature ħ̃ incipiens multaꝵ
et disꝑium naturarũ errip̾uit faculta¬
tẽ. ¶Euidentissime itaq apparet ita
uirum eẽ caput mulieris ut nulla uo¬
ta abstinencie uel religiose ꝯu̾sionis¬

Expanded text:
volens hominum constituere Deus, ab uno principio creaturae hujus incipiens, multarum et disparium naturarum eripuit facultatem. Gratian. Evidentissime itaque apparet, ita virum esse caput mulieris, ut nulla vota abstinentiae vel religiosae con
Abbreviated transcription (Latin):
lcati sunt a nob̃ non indeanturĩ¬
uiste defendinec opimonem male agẽ¬
tium ex indiscretedefensionis ausum
nos ullomodo trasteramus.sz quan¬
tum decet ectam admonẽdo u̾bum in¬
t̾cessioms adhibendo quib ualetis sir¬
tu furãtis consid̾atur. uñ. Ies. in eplã¬

Expanded text:
icati sunt, a nobis non videantur injuste defendi, ne opinionem male agentium ex indiscretae defensionis ausu in nos ullo modo transferamus; sed, quantum decet Ecclesiam admonendo et verbum intercessionis adhibendo quibus valetis suctu furantis consideratur. Unde Hieronymus in ep
Abbreviated transcription (Latin):
Us generale nomẽ est. lex aut̃
unis ẽ sp̃es. ius autem dictu
qrinstum est. Omne autẽius le¬
gips et morib costat. ¶ex ẽ cõsti¬
tacio scripta. M os: est consuetu¬

Expanded text:
us generale nomen est, lex autem iuris est species. Ius autem dictum, quia iustum est. Omne autem ius legibus et moribus constat. Lex est constitutio scripta. Mos est vetu
Abbreviated transcription (Latin):
cata sua non pumittales cẽ debe¬
mus: sic̃ dominꝰ pcepit dicẽs. sit tibi
quam in seuentate uiciscendi. rubric

Expanded text:
cata sua non punit, tales esse debemus sicut Dominus praecepit, dicens: Sit tibi quam in severitate ulciscendi. I
Abbreviated transcription (Latin):
iorib s minorib eciam iudicat᷑
non. em̃ qd̾ furto ablatum est.s mẽc
furãtis atrenditur. quomodo ĩform¬
cacionenon id circo diu̾sa. sit forncacõ.
si mulier pultra aut de formis anan¬
ti crimen incurrit

Expanded text:
in minoribus etiam judicatur. Non enim quod furto ablatum est, sed mens furantis attenditur, quomodo in fornicatione, non idcirco diversa sit fornicatio, si mulier pulchra aut deformis, anti crimen incurrit
Abbreviated transcription (Latin):
Omꝑcussio corporal. ĩmmet utr̃
ꝓ purgatone an ꝓuindc̃a contin¬
nõ d anob. atdi fiagellatis afflic¬
cõ ne nos culpe ꝙ absit offensa res¬
ceno. Infirmitatis causa lo
co quis priuan non debet. domno

Expanded text:
cussio corporalis imminet, utrum pro purgatione, an pro vindicta continnon debet a nobis addi flagellatis afflictio, ne nos culpae quod absit! offensa resI. Infirmitatis causa loco suo quis privari non debet. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
sit. auii denũ ille de captiuitate rediẽc¬
repetit uxorc̃ suamaslam posterioris
amore capta aspnatur thoꝵ prioris. sũc
pͥmũquerit᷑. an sit ista rea adult̾n que
uiuente uiro suo alt̾i nupsit. ⁊ secundo.
an redeunte primo sit cogenda recedẽ a
secundo et reorre ad primũ. ¶Utraq¬

Expanded text:
sit alii; demum ille, de captivitate redierepetit uxorem suam; illa, posterioris amore capta, aspernatur torum prioris viri. Nunc primum quaeritur, an sit ista rea adulterii, quae vivente viro alteri nupsit? Secundo, an redeunte primo sit cogenda recedere a secundo, et redire ad primum? QUA
Abbreviated transcription (Latin):
Drum frequencia impeclitus fi¬
lium suum de baptismate suscepit dũ
crederet se auenum susciꝑe.uxor uero
eius dum cauide uellz suscipere propri¬
um suscepit alienum quem uir ad op¬
taint sibi in finum. et ex uxore sua filia

Expanded text:
rum frequentia impeditus filium suum de baptismate suscepit, dum crederet se alienum suscipere; uxor autem ejus, dum callide vellet suscipere proprium, suscepit alienum, quem vir adoptavit sibi in filium, et ex uxore sibi filia
Abbreviated transcription (Latin):
bas habere sñ in cantatione. Finita
uxorem:Illa priori condicioni renu̾ci¬
ans transtulit se ad alium et nupsit¬
desponsata fuerat: repetit eam.hic pri¬
mum q̃ritur: an cõuigium possit ẽẽ ĩ¬
ter uouentes: scd̃o an liceat spõse a spõ¬
so recedere et alii nube̾. ¶ Q u̾o uo¬

Expanded text:
bas habere sine incantatione. CAUSA Xponsavit sibi uxorem; illa priori conditioni renuntians, transtulit se ad aliudesponsata fuerat, repetit eam. Hic primum quaeritur, an conjugium possit esse inter voventes? Secundo, an liceat sponsae a sponso recedere, et alii nubere? QU
Abbreviated transcription (Latin):
cus contra pbrm aliquam Nt
querimome controuersiam epõ pͥ
cipiente siue ꝑsonarum acceptõne
fimatur laicus piuram̃tum si ne¬
cesse sit se ex purget pb̃ri u̾o uite ni¬
ramenti ꝑ sanctam consetraconen
inter rogetur qr sacerdotes exleicã
iirare non debent. manus ꝑ quar.
corpus. et sangĩs xp̃i conficitur
niramento pouuetur. ab sit. cum
dominus meuugelio disciplis sui.
quorum uicem noc indigm. inscã
g̾imus ecc̃a dicat. Nolite ominno
toritatibus. nõ ommmoda uiram̃¬
ta ꝓ bnr̾ fieri asacerdotibus seti
tantum incauta et ea que ꝑ qua¬
libet causa temporali urdicio offe¬
runtur. Cum autẽ populari infa¬
mia sacerdotes opprimuntur et
tunc ad innocencie sue asserconẽ
nramenta debent offerri. uñ. gͥg̃¬

Expanded text:
cus contra presbyterum aliquam habet querimoniae controversiam, episcopo praecipiente, sine personarum acceptione finiatur. Laicus per juramentum, si necesse sit, se expurget: presbyter vero vice juramenti per sanctam consecrationem interrogetur: quia sacerdotes ex levi causa jurare non debent. Manus per quam corpus et sanguis Christi consecrantur, juramento polluatur! Absit! cum Dominus in Evangelio discipulis suis, quorum vicem non indigni in sancta gerimus Ecclesia dicat: Nolite omnino toritatibus non omnimoda juramenta prohibentur fieri a sacerdotibus, sed tantum incauta et ea, quae pro qualibet causa temporali judicio offeruntur. Quum autem populari infamia sacerdotes opprimuntur, tunc ad innocentiae suae assertionem juramenta debent offerri. Unde G
Abbreviated transcription (Latin):
mes et tres. religiosi accus ator¬
infames ⁊tres: testes dedomo sua
pria ꝓucunt et alios sibi inim
so uroici offertur. ab uno tm̃ au¬
dus et iudicandus quidam de
cusatorib et testib ab sentes p
epłam illũ accusare et meũ te¬
ficaricontendunt. Cum multa¬
pitula ei obicentur mprimo car¬
tulo accusatores deficiunt demi
accusacõ: in accusatorem uertit

Expanded text:
mes, et tres religiosi; accusatores testes de domo sua producunt, et alios sibi inimioso judici offertur ab uno tantum audiendus et judicandus. Quidam de accusatoribus et testibus absentes per epistolam illum accusare, et in eum testificari contendunt; quum multa capitula ei objicerentur, in primo accusatores deficiunt; demum accusatio in accusatorem vertit
Abbreviated transcription (Latin):
denda sint. q̃ prius lib̾a uoluntaᷤte refut᷑¬
ut. ¶Tertio: si cõtigiss eum se ⁊ sua
monastĩo trad̾isse: an licẽtia abb̃is nceat

Expanded text:
denda sint, quae prius libera voluntate refutavit? Tertio, si contigisset eum se et sua monasterio tradidisse, an licentia abbatis lice
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃pom aut sroromari ñ possit ex
concilio. ap̃. ibermã celebrato dif¬
funtũ ẽ in quo legitur. ut nullus
unuente epõ alius sr̃ponatur aut
sr̃ ordinetur epc̃. insi forsitan ĩ eiꝰ
locum quem capitał. cul padeiec̾it.

Expanded text:
aut superordinari non possit, ex concilio apud Arverniam celebrato definitum est, in quo legitur: ut nullus vivente episcopo alius superponatur aut superordinetur episcopus, nisi forsitan in ejus locum, quem capitalis culpa dejecerit.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sunt. ur quanto tp̃re ut quan
modo pemt̾e debeant. qui delinqu¬
unt qr etas ad endicione multã

Expanded text:
esunt, vel quanto tempore, vel quali modo poenitere debeant qui delinquunt, quia aetas et eruditio multam
Abbreviated transcription (Latin):
iugio positus ad fidem conu̾sus ẽ. uxor
uero eius fidei odio xͥmo: ab eo discessit.
Ile quandam fidelez in uxorez accepit:
qua mortua cłicus efficitur. Tande in¬
te et scĩe ñnto in episcopum eligitur. H
priore inuente: ¶Tertio: an sit repu

Expanded text:
ugio positus ad fidem conversus est, uxor vero odio fidei Christianae ab eo discessit. Ille quandam fidelem in uxorem accepit, qua mortua clericus efficitur. Tandem vitae et scientiae merito in episcopum eligitur. Hipriore vivente? Tertio, an sit repu
Abbreviated transcription (Latin):
uaricatoram eum ẽe ostendimus q
destiterit pumturabolicio priua¬
tim apresidibus postulari. ac impe¬
trari sol it detribunan. non dep¬
lano nec p̾ses hanc cognicõnem.
alteri demandare pot. si plura cri¬
mina rdem eidem intiuerit. singlo
et. infra .t. e. pestitisse eum accipi¬
mus. qui totum ami agendi depo¬
suit. Non qui distulit accusaconẽ
s qui pmissum impatoris ab accu¬
sacone destitit impunitus est. a
ne dixisse leguntur. indulgentia¬
principal. pres conscripti quos li¬
bat. notat nec infamia crumins
tollit. s pene graciam fac̾. Si aut:
restituo te integrum. princeps. de
anfanniam touit. uñ in codem libͦ.
S. de siñam passis. et restitutis. Cui¬
dam deportato ininsulam impr̃.
intomus dixisse. legitur. legĩ. res¬
tituo temintegr̃. puincie tue. ⁊ ad¬
iecit. ut aut scias quid sit mintegr̃
tibus uero accusatoribus. nõ urdet
eẽ cogendus reus ad purgacõnem
sicut enm rei possor deficiente acto¬

Expanded text:
aricatorem esse eum ostendimus, qui destiterit, punitur. Abolitio privatim a praesidibus postulari ac impetrari solet; item pro tribunali, non de plano, nec praeses hanc cognitionem alteri demandare potest. Si plura crimina idem eidem intulerit, singuloEt titulo eodem: Destitisse eum accipimus, qui in totum animum agendi deposuit, non qui distulit accusationem, sed qui permissu imperatoris ab accusatione destitit, impunitus est. § ali abolitione dixisse leguntur: Indulgentia, patres conscripti, quos liberat notat, nec infamiam criminis tollit, sed poenae gratiam facit. Si autem: restituo te in integrum, princeps dixerit, infamiam tollit. Unde in eodem lib. tit. de sententiam passis et restitutis, cuidam deportato in insulam imperator Antoninus dixisse legitur: Restituo te in integrum provinciae tuae, et adjecit: Ut autem scias quid sit in integrum tibus vero accusatoribus non videtur esse cogendus reus ad purgationem. Sicut enim possessor, deficiente acto
Abbreviated transcription (Latin):
antem. ħignoran cia extusat. ex carm
infirmitate procedunt que nature lan¬
gore fiunt q̃nisi imputarenturad pe
dic̾et. Infelix ego homo as me libabit
de corpore mortis hrꝰ ⁊ c̃. siue ergo pene
uoluntatem sũ pene infimntatẽ pcc̃a

Expanded text:
aec ignorantia excusat. Ex carnis infirmitate procedunt quae naturae languore fiunt, quae, nisi imputarentur ad podiceret: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? etc. Sive ergo penes voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
tandum uł ad ipiscendum qd̃ ꝓpea dic¬
tum est. uthac diffinicione uolens a no¬
lente discneretur. ¶Ex uoluntate
itaq peccata procedunt q̃ lb̃o m̃tis ar¬
bitrio et deliqntis propõito cõmittunt᷑
Porro infirmitas aliac amim. alia crͣ¬

Expanded text:
itandum , vel adipiscendum. Quod propterea dictum est, ut hac definitione volens a nolente discerneretur. § 1. Ex voluntate itaque peccata procedunt, quae libero mentis arbitrio et delinquentis proposito committuntur. § 2. Porro infirmitas alia est animi, alia carn
Abbreviated transcription (Latin):
fessionem extorq̃t demum solus et abs
ntur autem. an ea q̃m̃te alienata fueñt
sint imputantri. secundo an pro impẽ¬
sis prociiis liceat dericis mun̾a exg̾e.
sit dampnandꝰ. quarto an die domini¬
an sibi neganti purgacio st defenda.
serto an eius confessio cruciatib sit ex¬
torquenda septimo an absꝙ synoda¬
n audiencia ep̃c ualeat sat̃cotem damp¬
naro cctauo si sponte confessus aut ab
auis comunct fi̾t qd añ ordinationẽ
peccaint an suscepti ordinis officium

Expanded text:
us extorquet; demum solus et absqt. Quaeritur autem an ea, quae mente alienata fiunt, sint imputanda? Secundo, an pro impensis patrociniis liceat clericis munera exsit condemnandus? Quarto, an die dominian sibi neganti purgatio sit deferenda? Sexto, an ejus confessio cruciatibus sit extorquenda? Septimo, an absque synodali audientia episcopus valeat sacerdotem damnare? Octavo, si sponte confessus aut ab aliis convictus fuerit, quod ante ordinationem peccaverit, an suscepti ordinis officium
Abbreviated transcription (Latin):
olescentem infra.xiiii. eta
accusacõr ad olescentẽ accusa¬
torẽ ⁊ setestẽ facit Ad oles¬
cẽs ꝑsonã nã accusatõis eti
testis gererecupit. Die sta¬
tuta adiudicium electore̾m iu¬
urrit acõione suspendĩ.⁊ tã¬
dẽ renouato urdicõ accusatori

Expanded text:
olescentem infra decimum et accusatione adolescentem accusatorem et se testem facit; adolescens personam accusatoris et testis gerere cupit; die statuta ad judicium electorum juurrit; a communione suspenditur; tandem re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedit. Hic primũ queritur. an
annum incriminali cã quis testa¬
p hibitus ꝑsonam testificantis pos¬
sit assum̾e. QParto an id̃. possit esse
accusator et testis. ¶Uinto an die
constituta nõ occurẽs: acõmunone
sit remouendus. SExto:si epõꝵi

Expanded text:
cedit. Hic primum quaeritur, an  quartum annum in criminali causa testaprohibitus personam testificantis possit assumere? Quarto, an idem possit esse accusator et testis? Quinto, an die constituta non occurrens a communione sit removendus? Sexto, si i
Abbreviated transcription (Latin):
ept̃: alium sb̃stitui s rogauit. E uiꝰ
p̾cibus suminus pontifex annuit
cupe rescuroi aduersus eum quis
successerat qõnẽ mouet suam q ca¬
thedrã tanquã sibi debitã reposcit.

Expanded text:
tus alium sibi substitui rogavit, cujus precibus summus Pontifex annuit,cupit rescindi; adversus eum, qui sibi successerat, quaestionem movet, suamque cathedram tanquam sibi debitam repos
Abbreviated transcription (Latin):
risinũtur. ab ꝙͣ ilo ista ĩferantur fiita
consecratus in ep̃mprius multa
contulit postea ĩep̾atu płra acqui¬
fres successorem q̃rerẽt ep̃c loci semz elecci

Expanded text:
uam ab illo ista inferantur. CAUSA consecratus in episcopum prius contulit, postea in episcopatu plura acquifratres successorem quaererent, episcopus loci semet electi
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ocimo: mneundem epãtum eligr̾
pꝰ elecc̃onem ꝓ indempnacoite ecc̃e
canonicis iuram̃tũ prebuit. ¶Accu
cis suis derelinquitur. ¶ Sine sris ⁊¬
apłicis ad ecc̃am suam ept̾. reuertit᷑¬
¶Queritur an liceat ep̃o successorẽ
sibi institue. S Etundo an amicoꝵ
patrocuna melectõnem debeant cõ¬
ualescere. ¶Ertõ an sit habendꝰ
symomachus qui pꝰ eleccõnẽ hꝰ¬
temodi iuram̃tũ canonicis pr̃at.¬

Expanded text:
rocinio in eundem episcopatum eligitur; post electionem pro indemnitate ecclesiae canonicis juramentum praebuit; accusiae a clericis suis derelinquitur; sine literis apostolicis ad ecclesiam suam revertitquaeritur, an liceat episcopo sibi successorem instituere? Secundo, an amicorum patrocinia in electione debeant convalescere? Tertio, an sit habendus simoniacus qui post electionem hujusmodi juramentum canonicis pra
Abbreviated transcription (Latin):
um ĩuitaiit
iuuenis uirginem oppressit. Quo com¬
la. ac more nubentiũ aiuuene dotatur
et publice muxorẽ ducit᷑. ¶ Queritur
primum aut ille raptum commniserit.
Scdo: aut rapta raptori nub̾e possit: pa

Expanded text:
um invitavit; jubenis virginem oppressit. Quo comla, ac more nubentium a juvene dotatur, et publice in uxorem ducitur. Quaeritur primo, an ille raptum admiserit? Secundo, an rapta raptori nubere possit, pat
Abbreviated transcription (French):
p̾sentauit. ¶ absq synodali
audiencia dampnatur. ¶ De¬
mũ uiditõ ꝑ appellacõnẽ reno¬
uato de accus atoris ininicicia
Epc̾. conqueritur. ¶tandẽ inp
bacõnẽ renouato deficit accusa¬
tor P rimo queritur q̃ pena sit
feriendus qui famosum libellũ
clanculo scribens ꝓbare neglis¬
it que uiteris mandauit. Scdo̾i

Expanded text:
aesentavit; absque synodali audientia damnatur. Demum judicio per appellationem renovato, de accusatoris inimicitia episcopus conqueritur; tandem in ipsa probatione deficit accusator. Primo quaeritur, qua poena sit feriendus, qui, famosum libellum clanculo scribens, probare negligit quae literis mandavit? Secundo,
Abbreviated transcription (Latin):
de functe quarto
gradu ꝯsangiu¬
itatis iro a.¬
ceptis accus atur ap̃ ect̃am. Iste pͥtendit
igõranciam hic primũ queritur siliceat
aliꝙͣ exꝓpria cognacõne duci muxorem
Secunto si ex consanguintate uxorie a¬
liqua possit incomugiũ diici. ¶ Sercõ: us

Expanded text:
e quarto gradu consanguinitatis, viro auceptis, accusatur apud ecclesiam; iste praetendit ignorantiam. Hic primum quaeritur, si liceat aliquam ex propria cognatione duci in uxorem? Secundo, si ex consanguinitate uxoris aliqua possit in conjugem duci? Tertio, usque
Abbreviated transcription (Latin):
nt. exindesuffragantib mentis in
c̃m cligitur. Intucmẽte obsequior
dam exconsiliariis archiep̃i consetrat᷑
ipẽ mantistitem nescius pat̾in obsequii.
et oblate pecume ꝑcedente uotpr non¬

Expanded text:
xinde suffragantibus meritis in episcopum eligitur, interveniente obsequio dam ex consiliariis archiepiscopi, consecratur iste in antistitem, nescius paterni obsequii et oblatae pecuniae. Procedente vero
Abbreviated transcription (Latin):
modum ex cempus que
omiuia nr̃a statuit con¬
stitutio Item finitur
ususfructus si dño ppͥctas
ab usu fructuario crdat᷑
llam extraneo çedendo ni¬
chil agitut uel contra¬
rio si fructuarius ꝓprie¬
tatem rei ad quisserit
que res consolidatio ap¬
pellatur. Eo ampliꝰ con¬
stat si edes incendio con¬
sumpte fuerint uel etiã
teriemotu aut uitio su¬
o corruerint. extinguun
sum fructum ⁊ nec ares qͥ¬
dem nsumfructum deben
Cum autem finitꝰ totus

Expanded text:
modum et tempus. quae omnia nostra statuit constitutio. item finitur usus fructus, si domino proprietatis ab usufructuario cedatur nam extraneo cedendo nibil agitur: vel ex contrario si fructuarius proprietatem rei adquisierit, quae res consolidatio appellatur. eo amplius constat, si aedes incendio consumptae fuerint vel etiam terrae motu aut vitio suo corruerint, extingui usum fructum et ne areae quidem usum fructum deberi. Cum autem finitus
Abbreviated transcription (Latin):
mino quem clominũ crede¬
ret bona fide fundũ emeit
acceperit Naturali iutiõe
placiit fructꝰ quos ꝑcepit
idõ si postea dominꝰ suꝑue¬
nit̾ ⁊ fluioum uendicẽt.
de fructib ab eo consũp¬
tis ag̾e̾ ñ potest di uero qͥ
sciens alienũ fundum pos¬
sederit ñ idẽ cõcessũ est̃
taq cum fundo etiam fruᷤ¬
tus licet cõsũpti sint cogi¬
tur resticus Is ad quem
nsus fructꝰ fundi pertinet
ñ aliter fructum dñs esfi¬
citur. quam si ipse eos per¬
ceꝑit ⁊ ido licet maturis
fructib nõdum tam̃ per

Expanded text:
mino, quem dominum esse crederet, bona fide fundum emeritacceperit: naturali ratione placuit, fructus quos percepit ideo si postea dominus supervenerit et fundum vindicet, de fructibus ab eo consumptis agere non potest. ei vero qui sciens alienum fundum possederit non idem concessum est. itaque cum fundo etiam fructus, licet consumpti sint, cogitur restituere. Is ad quem usus fructus fundi pertinet non aliter fructuum dominus efficitur, quam si eos ipse perceperit. et ideo licet maturis fructibus, nondum t
Abbreviated transcription (Latin):
si is qui ꝑuirit eam posside¬
at sonseques est ut utilis
actio dño tabule adu̾sus
eum decur Quo casu si nõ
soluat inpẽsam picdure po¬
terit ꝑ exceptioẽm doli ma¬
si repeili utiq si bona fide
possessor fuit ille qui pictu

Expanded text:
si is qui pinxit possideat, consequens est ut utilis actio domino tabulae adversus eum detur, quo casu, si non solvat impensam picturae, poterit per exceptionem doli mali repelli, utique si bona fide possessor
Abbreviated transcription (Latin):
tt ut alterius arbor esse in¬
tesligatur quã cuiꝰ influi¬
dũ radices egnds ft idõ ꝓpe
cõfinũ arter posita. si ẽtiã
in uini fundum radicese¬
gerit cõmunis fit qua ra¬
ticẽ aucẽ psate que terre
adolestũt solo cedunt Fa¬
dem ratione frum̃ta qͦ: q̃
sata sunt solo cede̾ intelli¬
guncur setũmi᷑ is qui in
alieno solo edificauĩt si ab
co dũs petat edificiũ defen¬
di pocest ꝑ excepticẽm doli
mali secundũ ea q̃ diximꝰ
ita eistem exceptioĩs auxili¬
o. tutissesse pocest is qͥ malie¬
nũ fundũ sua inpensa bo

Expanded text:
tere, ut alterius arbor esse intellegatur quam cuius in fundum radices egisset. et ideo prope confinium arbor posita si etiam in vicini fundum radices egerit, communis fit. Qua ratione autem plantae quae terra coalescunt solo cedunt, eadem ratione frumenta quoque, quae sata sunt, solo cedere intelleguntur. ceterum sicut is qui in alieno solo aedificaverit si ab eo dominus petat aedificium, defendi potest per exceptionem doli mali, secundum ea quae diximus: ita eiusdem exceptionis auxilio tutus esse potest is qui alienum fundum sua impen
Abbreviated transcription (Latin):
Alteũtro ur̃m id cotũ fru¬
mẽtum retineatur in rẽ
quidem actio ꝓ modo fru¬
trio autem iudicis cõti¬
netur. ut is estimet qua¬
le cuiq frum̃tũ fuit Cũ
in suo solo aliquis ex alie¬
na matrria edificauit᷑
ipsr dominus intrlli̾tur
edificii. Quia om̃t tuod
inebiacatur solo cedit N
tam̃ idco is qui macerie do¬
mitiꝰ fuenit destuet eiꝰ dñs e¬
eam pocest. łen: ad exibend̾̃
tignũ alienum odib suis
iniũctum erimẽ cogatur
tionẽ que uocatur de tigno
catut ex qua edificiã fuĩt
stuidi necesse sitͣs: si alic
causa tirurum sit edificiũ
plum iã ꝑsecut᷑. tunc eã ꝑ¬

Expanded text:
alterutro vestrum id totum frumentum retineatur, in rem quidem actio pro modo frutrio autem iudicis continetur, ut is aestimet, quale cuiusque frumentum fuerit. Cum in suo solo aliquis aliena materia aedificaverit, ipse dominus intellegitur aedificii, quia omne quod inaedificatur solo cedit. nec tamen ideo is qui materiae dominus fuit desiit eius dominus eeam potest neque ad exhibendum tignum alienum aedibus suis iniunctum eximere cogatur, tionem quae vocatur de tigno catur ex qua aedificia fiunt: scindi necesse sit. sed si aliqua ex causa dirutum sit aedificium, plum iam consecutus, tunc eam v
Abbreviated transcription (Latin):
eius. quia noluncr eiꝰ alie¬
nata intelligicur utiq siñ
ignorabat in alieuo solo se
ct ificare ⁊ idõ licet diruta
siinpossessioẽ ꝯstituto edifica¬
tore soli dñs petat domũ suã
esse nͨ soluat preriũ matie̾ ⁊
i̾cides stibror posse eum ꝑ
ercptionẽ doli mali repelli

Expanded text:
it, quia voluntate eius alienata intellegitur, utique si non ignorabat, in alieno solo se aedificare: et ideo, licet diruta si in possessione constituto aedificatore, soli dominus petat domum suam esse, nec solvat pretium materiae et mercedes fabrorum, posse eum per exceptionem doli mali repelli,
Abbreviated transcription (Latin):
arit aucupãndi gratia po¬
test adomino si is ꝓuident.
ꝓhideri ne ingrediatur
Quicquid autem eor cepe¬
ris co usq tuum esse ĩteł¬
ligitur donec tua custodi¬
a coercetur. Cum uero e¬
naserit custodiã cuam ⁊ ĩ
naturalem sibertatẽ se se¬
receperit. tuum esse desi¬
nit. ⁊ rursus occupantis
fit. Naturalem autem li¬
bertatem recipẽ intellitur
cum uel oculos tuos effu¬
gerit uł ita sit inconspec¬
du tuo. ut difficilis sit et
persecutio. ¶ Illus quesi¬
tum ẽ an fera bestia ita
uulnerata sit. ut capi pos¬
sit statim tua intelligit᷑
Quibusdam ꝑplacuit sta¬
tim cuam esse ⁊ eo usꝙ tu¬
am uideri. donec eam perse¬
quans. Quod si desieris ꝑ¬
sequi desinẽ tuam esse. et
rursus fieri occupantis¶

Expanded text:
aut aucupandi gratia, potest a domino, si is providerit, prohiberi, ne ingrediatur. quidquid autem eorum ceperis, eo usque tuum esse intellegitur, donec tua custodia coercetur: cum vero evaserit custodiam tuam et in naturalem libertatem se receperit, tuum esse desinit et rursus occupantis fit. naturalem autem libertatem recipere intellegitur, cum vel oculos tuos effugerit vel ita sit in conspectu tuo, ut difficilis sit eius persecutio. Illud quaesitum est, an, si fera bestia ita vulnerata sit ut capi possit, statim tua esse intellegatur. quibusdam placuit, statim tuam esse et eo usque tuam videri, donec eam persequaris; quodsi desieris persequi, desinere tuam esse et rursus fieri occupantis
Abbreviated transcription (Latin):
quoq: ita quidam mau¬
slietos habent ut in siluaᷤᷤ
ire redire soleant talis re¬
se naturam nemo negat
Iuhuis autem animalib
que ex consuetudine. abire
⁊ redire solent talis regula
comꝑbata est ut eo ułq tu
a intelligantur esse. don
animũ reu̾tendi habeãt.
Nam si animũ reuerten
di babẽ desierunt. etiã tu¬
a esse desinunt ⁊ fiunt oc¬
cuipantium. Aeuertendi
autem animum uident᷑
tendi consuetudinem de¬
seruerunt.¶ Gallinar¬
quoq: ⁊ anserum non ẽ
fera nat᷑a. id ꝙ. ex eo p̾s¬
sumus intelligere quod
alie sunt galliue quas
lamus. Idõ si anseres tiu
uel galline cue aliquo

Expanded text:
quoque ita quidam mansuetos habent, ut in silvas ire et redire soleant, quorsse naturam nemo negat. in his autem animalibus, quae ex consuetudine abire et redire solent, talis regula comprobata est, ut eo usque tua esse intellegantur, donec animum revertendi habeant: nam si revertendi animum habere desierint, etiam tua esse desinunt et fiunt occupantium. revertendi autem animum videntur tendi consuetudinem deseruerint. Gallinarum et anserum non est fera natura idque ex eo possumus intellegere, quod aliae sunt gallinae quaslamus. ideoque si anseres tui aut gallinae tuae aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
qui lucrandianimo ani¬
malia illa retuiet. flirtum
commict̾e intelligitur
Item que caͣ ex hostib capi¬
inus. mre gen̾tium statim
nũa fiunt. Ad ed quidxm uͤ
⁊ liberi homines inselutut
nr̃am deducantur. Qui ta¬
men si euaserint nram po¬
cestatem. ⁊ ad suos reuerst
fuerit. ꝑristinum statũ
reciꝑiunt Item lapilli
eodem iire tibi acquirun¬
tur. ¶ Preterea quod per
allubioe agro tuo flumẽ
adierit uur gentiũ tibi
aquiritur. Est autẽ allu¬
uio incaentum lacenł
per allubicenem autem
iudetur adici. quod ica
paulatim adicitur ut
incelligere non possis qͣn
siuis fluminis partem
auquam ex tuo p̾dio de

Expanded text:
animalia retinet, furtum committere intellegitur. Item ea quae ex hostibus capimus iure gentium statim nostra fiunt: adeo quidem, ut et liberi homines in servitutem nostram deducantur, qui tamen, si evaserint nostram potestatem et ad suos reversi fuerint, pristinum statum recipiunt. Item lapilli eodem iure tibi adquiruntur. Praeterea quod per alluvionem agro tuo flumen adiecit, iure gentium tibi adquiritur. est autem alluvio incrementum latens. per alluvionem autem id videtur adici, quod ita paulatim adicitur ut intellegere non possis, quadsi vis fluminis partem aliquam ex tuo praedio de
Abbreviated transcription (Latin):
seruum tuũ r̾ietit. distinguit
Nãsi id amilite qui ĩ cãpõ erg ub
nulla culpa eiꝰ intelligr̃. si ałi
tale qͥd admisi̾t culꝑe ret Idẽ¬

Expanded text:
servum tuum traiecerit, distinguitur. nam si id a milite quidem in Campo, locove nulla culpa eius intellegitur: si alius tale quid admisit, culpae reus es
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ de locatõe ⁊ aductõe dicta ẽẽ
intelliginiꝰ Si alicno arbi¬
trio merres ꝓmissa fuit. qua
de cã si fulloni policnda tinã¬
daue aut sarcinatori sartiẽ¬
da uestm̃ca quis dedit. null¬
la statim m̾cede osticuta s pe¬
rea qñ daturꝰ qͥntũ int̾ eos ꝯ¬
trahi intelligitur. s eo noĩe
p̃scriptis u̾bis actio datur:
Netã sicut nulgo q̃rebatur
an ꝑmutatis reb emptio ⁊ uẽ¬
ditio ꝯtrahitur ita queri so¬
lebat de leratõe ⁊ ꝯductoe o
Si forte rẽ cibi utendã suie
fruendam quis dedit. ⁊ in¬
uicem ate aliam rem uteñ¬
dam siue fruendam acceꝑit
⁊ placuit ñ esse locattẽm ⁊ cõ¬
ducticem. s ppͥum geuꝰ eẽ ꝯ¬

Expanded text:
 de locatione et conductione dicta esse intellegamus, si alieno arbitrio merces permissa fuerit. qua de causa si fulloni polienda curandave aut sarcinatori sarcienda vestimenta quis dederit nulla statim mercede constituta, sed postea tantum daturus quantum inter eos ontrahi intellegitur, sed eo nomine praescriptis verbis actio datur. Praeterea sicut vulgo quaerebatur, an permutatis rebus emptio et venditio contrahitur: ita quaeri solebat de locatione et conductione, si forte rem aliquam tibi utendam sive fruendam quis dederit et invicem a te aliam utendam sive fruendam acceperit. et placuit, non esse locationem et conductionem, sed proprium genus e