comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illa libertas ueraque est ad iusticiam
faciendã sit ipsa libertas arbitru. Quidam
dicunt illam eandem esse sed reparatam
ꝑ grãm. qua uiuante: libera ÷ ad bonũ
Sine grã uero: non est libera adbonum
dum unde erit homini addicto ⁊ uendito
fieri in homine incipiat. qͦmͦ quisquã deli¬
bero. ar. głatur qui nondum est liberado
deo ꝙ dicunt illam libertatẽ ueram que ÷
ad benefaciendũ. cuiꝰ supra meminit ad . ẽe
libertatem ipsam arbitrui. gr̃a dei libera¬
tam ⁊ ad uitam. Alii uõ putant non esse
ipsam arbitru libertatem. s aliam qͣndã
que er gr̃a ⁊ libero ar. in mente hominas do
oꝑantẽ incipit esse cum oꝑat᷑.

Expanded text:
illa libertas vera, quae est ad justitiam faciendam, sit ipsa libertas arbitrii. Quidam dicunt illam eamdem esse, sed reparatam per gratiam, qua juvante libera est ad bonum; sine gratia vero non est libera ad bonumdum, nunquam erit homini addicto et venditoquam fieri in homine incipiat, quomodo quisquam de libero arbitrio gloriatur, qui nondum est liber ad ideoque dicunt illam libertatem veram, quae est ad bene faciendum, cujus supra meminit Aug., esse libertatem ipsam arbitrii gratia Dei liberatam et adjutam. Alii vero putant non esse ipsam arbitrii libertatem, sed aliam quamdam, quae ex gratia et libero arbitrio in mente hominis, Deo operante, incipit esse
Abbreviated transcription (Latin):
in illo triduo mortis fuit xp̃s homo
Quod non uidet᷑ quibusdã: qr mortuus e¬
rat. ⁊ homo mortuus non ÷ homo. Addunt

Expanded text:
in illo triduo mortis Christus fuerit homo, quod non videtur quibusdam, quia mortuus erat, et homo mortuus non est homo. Addunt
Abbreviated transcription (Latin):
harũ ꝑsonarũ aliam non excellat po ti¬
tentia. ur sicut una ⁊ indifferens ẽ magni¬
tudo tͥum: ita una ⁊ indifferens monstret᷑
potñtia tͥum. Sciendum ẽ gͥ ꝙ non ẽ potñti¬
or pat̾ filio. nec filius nel pat̾ sp̃n sc̃õ. nec
ꝗͣ solus sp̃s .s. nec hi tres simul plus posst̃: ꝗͣ
augͦ. rõib ⁊ auctoritatib ꝓbabilit̾ astruit.
in libro cc maximinũ. qui dicebat prẽm po¬

Expanded text:
harum personarum aliam non excellat potentia: ut sicut una et indifferens est magnitudo trium, ita una et indifferens monstretur potentia trium. Sciendum est ergo quia non est potentior Pater Filio, nec Filius vel Pater Spiritu sancto, nectus sanctus. Nec hi tres simul plus possunt quaAug. rationibus et auctoritatibus probabiliter astruit in lib. 3 contra Maximinum, qui dicebat Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sa: ualde bona. Quia ex omnib ꝯsistit
unuu̾sitatis admirabił pulcritudo. in ꝗͣ¬
etiam illud quod malum dicit᷑ bene ordi¬
natum. ⁊ loco suo positum. emmentiꝰ com¬
mendat bona ut magis placeant. ⁊ lau¬
dabiliora fiant dum cooꝑant᷑ malis.

Expanded text:
versa valde bona, quia ex omnibus consistit universitatis amabilis pulchritudo. Item illud, quod malum dicitur, bene ordinatum et loco suo positum, eminentius commendat bona ut magis placeant, et laudabiliter sint, dum cooperatur bonis.
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ. ⁊ cin fit. s non est bonũ facien-
fit. ut cum ueritas ꝑꝑ deum alicui non
obedienti predicatur. ⁊ aliquid in se ⁊ fa¬
tienti.⁊ cui fit bonũ. ut cum ĩtitas p̃dica¬
tur ꝑꝑ deum. credenti. Uñ apłs. Bonus o-¬
dor sumꝰ deo. aliis odor uite. aliis odor mor¬
tis. Est autẽ aliud quod nec in se bonũ est.
⁊ fanenti nocet.⁊ dãpnat nisi peniteat. ũ
malum. Ualet tamen ad aliquid. ut eñ

Expanded text:
ui fit; sed non est bonum facientifit, ut cum veritas propter Deum alicui non obedienti praedicatur. Et aliquid in se et facienti et ei cui fit bonum, ut cum veritas praedicatur propter Deum credenti. Unde Apostolus: Bonus odor sumus Deo, aliis odor vitae, aliis odor mortis. Est autem aliud quod nec in se bonum est, et facienti nocet, et damnat nisi poeniteat, ut malum: valet tamen ad aliquid. Ut enim
Abbreviated transcription (Latin):
olet aũ queri quare factus ÷ sol. si lux
illa faciendo diei sufficiebat. Ad qͦd pot̃
dici: q̃m lux illa forte suꝑiores partes illustͣ¬
bat. ⁊ ad illuminõnẽ inferiorũ solem fieri opͦ¬
tebat. uel potius iõ: qr facto sole diei fulgor auc¬
tus ÷. ampliori ie luce radiauit dies postea: qͣ
ante. Si uõ q̃rit᷑ qͥd de illa luce factum sit cum
mͦ non appareat: pot̃ dici aut de ea corpus solis
formatũ. aut in ea parte celi ẽe in qua solest.
non ꝗͦd ipsa sit sol.s sic ei unita: ut dist̾ni ñ ua¬
leat. Qͦmͦ accipiendũ sit illud. dixit ds. an so

Expanded text:
olet autem quaeri quare factus est sol, si lux illa ad faciendum diem sufficiebat. Ad quod dici st quoniam lux illa forte superiores partes illustrabat, et ad illuminationem inferiorum solem fieri oportebat. Vel potius ideo, quia facto sole diei fulgor auctus est. Ampliori enim multo luce radiavit dies postea, quam ante. Si autem quaeritur quid de luce illa factum sit, cum modo non appareat, potest dici aut de ea corpus soli formatum, aut in ea parte coeli non esse in qua sol est; non quod ipsa sit sol, sed sic ei unita ut discerni non valeat. 7. Quomodo accipiendum sit illud: Dixit Deus, an so
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sbit̾ inconsulto ep̃o non reꝯciliet penitentẽ¬
..S̃. nisi absente ep̃o ultima necessitas cogat. Cuiꝰ¬
cumq penitentis publicumcrimen ÷ quod
Tuniuersam ꝯmouerit urbem. ante absidam
.s. introitum eccł̃ie manus ei imponat᷑. Item
ꝯstitutus. ⁊ se retonciliari diuinis altarib pe¬
tierit: si ep̾s absens fuerit: debet prbr ꝯsulere
publice penitentes pb̃r reconciliare. Uñ in¬
carnot̾. ꝯcilio. uͦ. statutum÷: ut crisma uel
reꝯciliatio penitentium:⁊ puellarũ ꝯsectio
a prb̃ris non fiat. Item. Reconciliare quemquã
⁊in publica missa pb̃ro non liceat. puellarum

Expanded text:
sbyter inconsulto episcopo non reconciliet poenitentem, nisi absente episcopo, vel ultima necessitas cogat. Cujuscumque poenitentis publicum crimen est, quod universam commoverit urbem, ante absidam, scilicet, introitum ecclesiae manus ei imponatur. Item constitutus, et se reconciliari divinis altaribus voluerit, si episcopus absens fuerit, debet presbyter conpublice poenitentes presbyter reconciliare. Sicilio II, ibid., statutum est ut chrisma vel reconciliatio poenitentium, et puellarum consecratio a presbyteris non fiat. Item, reconciliare quemquam in publica missa presbytero non liceat; puellarum
Abbreviated transcription (Latin):
li non declarant. S: sciat se cułpabilit̾ durũ
⁊dolorem peccati non ostendit in lacrims.¬
deo. penitentiamagis. genua figis. ⁊ rides.
subsannas patientiam dei. Si penitentiam
agis: penites. si non penites: non penitenses.
Si gͦ penites cur facis que male fecisti: Si fe¬
cisse penitet: noli facere. Si adhuc facis: cer¬
te nonespenitens. It̾ innocentiꝰ scds. ammo¬
nemus fr̃s nrõs ne falsis penitentuis laico¬
rum animas decipi. ⁊ in infernum detrahi
patiant᷑ falsam aũ penitentiam esse ꝯstat
cum spretis plurib de uno solo penitentia
agitur. uelcum sic agitur de uno: ut non
discedatur ab alio
Repetit de u̾a penitña ũ ad

Expanded text:
li non declarant. Sciat itaque se culpabiliter durum, li non declarant. Sciat itaque se culpabiliter durum, et dolorem peccati non ostendit lacrymis.Deo. Poenitentiam agis, genua figis, et rides? Subsannas poenitentiam Dei, si poenitentiam agis poeniteat te; si te non poenitet, nec poenitens es. Si ergo poenitet, cur facis quae male fecisti? Si fecisse poenitet, noli facere; si adhuc facis, certe non es poenitens. Item Innocentius II: Admonemus fratres nostros, ne falsis poenitentiis laicorum animas decipi, et in infernum pertrahi patiantur. Falsam autem poenitentiam esse constat, cum, spretis pluribus, de uno solo poenitentia agitur; vel cum sic agitur de uno, ut non discedatur ab alio. 7. Repetit de vera poenitentia, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
Expulsifaut̃ .uii. ut omnia crimina simulł
eicienda doceret. Legionem᷑ uͦ demonum ab
alio eiciens nullum reliquit de omnib qui
liberatum possideret. ostendens quodsi ⁊ pec¬
cata sint mille: oporteret de omnib penitẽ.
Numquã aliquem sanauit dñs: quem non
omnino liberauerit. Totlmꝰ it hominem sa¬
nauit in sabbato. qr ⁊ corpus ab omni infir¬
mitate: ⁊ anunam ab omni ꝯtagione indi¬
cans penitentem oportere simuł dolere de
omni crimine. Scio Nt dñm inuicum om¬
nicriminoso. Quomͦ gͦ qui crimen reser¬
uat. de alio reciꝑet ueniam: Sine amore
dei ꝯsequeret᷑ ueniam. sine quo nemo umꝗ̃
tis est̃ ab illo qui iustus ⁊ iusticia ÷: dimidiam
sꝑare ueniam. Iam it sine uera penitentia
inueniret grãm. Penitentia it uera ad bap̃i
puritatem conatur ducere. Recte gͦ peniteñ
quicquid sordis post purificationem ꝯtraxit
oportet ut abluat saltem lacrimismentis.
S satis durus est cuius mentis dolorem ocu-¬

Expanded text:
expulit autem septem, ut omnia crimina simul ejicienda doceret. Legionem vero daemonum ab alio ejiciens, nullum relinquit de omnibus, qui liberatum possideret; ostendens, quia si etiam peccata sint mille oportet de omnibus poenitere. Nunquam enim aliquem sanavit Dominus, quem non omnino liberaverit. Totum enim hominem sanavit in Sabbato, quia et corpus ab omni infirmitate, et animam ab omni contagione; indicans poenitentem oportere simul dolere de omni crimine. Scio enim Dominum esse inimicum omni criminoso. Quomodo ergo qui unum crimen reservat, de alio recipiet veniam? Sine amore Dei consequeretur veniam, sine quo nemo unquam tis est ab illo, qui justus et justitia est, dimidiam sperare veniam. Jam enim sine vera poenitentia inveniret gratiam. Poenitentia enim vera ad baptismi puritatem conatur ducere, recte enim poenitens quidquid sordis post purificationem contraxit, oportet ut abluat saltem lacrymis mentis. Sed satis durus est, cujus mentis dolorem ocu
Abbreviated transcription (Latin):
imilit̾ ⁊ aliam exponimꝰ auctoritatẽ.
ubiait. dilectionẽ dĩ cõmemorari: nõ qͣ
nos eũ .s qͣ ip̃e dilexit nos. acsi drẽt cõmemo¬
rat dilectionẽ dei. non scd̃m qͦd ea nos diligi¬
mꝰ dm̃: s scd̾m qͦd ipse ea diligit nos. Aliud
non ẽ sp̃s sc̃s a quo ẽ: ita nec caritas. Quomͦ¬
quid̃ a se ip̃o nonẽ. s tñ ⁊ a se ip̃o dat᷑ nobis.
ut supͣ dictum ẽ. Dat enim se ip̃m nobis sp̃s

Expanded text:
imiliter et aliam exponimus auctoritatem ubi ait dilectionem Dei commemorari, non qua nos eum, sed qua ipse dilexit nos; ac si diceret: Commemorat dilectionem Dei, non secundum quod ea nos diligimus Deum, sed secundum quod ipse ea diligit nos. 15. Alnon est Spiritus sanctus a quo est, ita nec charitas. Quomoquidem a seipso non est, sed tamen a seipso datur nobis, ut supra dictum est; dat enim seipsum nobis Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Non potest dm diligere quem non
uidet: qui frẽm quem uidet nõ diligit.
S si eum quem uidet humano usu sp̃u
qui est dilectio: qua caret qui frẽm non
diligit. quomͦ potest diligere: Ex una it
eademq caritate dm ꝓximumq diligi

Expanded text:
ait: Non potest Deum diligere quem non videt, qui fratrem quem videt, non diligit. Sed si eum quem videt humano visu, spiqui est dilectio, qua caret qui fratrem non diligit, quomodo potest diligere? Ex una enim eademque charitate Deum proximumque diligi
Abbreviated transcription (Latin):
in libro de fide ad petrum breuit̃ aꝑiens
qͦm intelligat᷑ eqͣlitas: docet. Nullus horũ
alium aut p̃cedit et̾uitate. aut excedit ma¬
gnitudine. aut suꝑat potestate. qr nec fili¬
o. nec sp̃u scõ qͣntũ ad nat᷑e diuine unitatẽ
ꝑtinet. aut anterior aut maior ẽ pat̾ nec
filius sp̃n scõ. Et̾nũ quippe ⁊ sine mitio est.
deum. qr una ꝓrsus et̾nitas. una ĩmensitaᷤ
una nat᷑alit̾ ẽ tͥum ꝑsonarũ diuinit᷑as. Ec̃

Expanded text:
in libro De fide ad Petrum breviter aperiens quomodo intelligatur aequalitas, docet. Nullus horum alium aut praecedit aeternitate, aut excedit magnitudine, aut superat potestate; quia nec Filio nec Spiritu sancto, quantum ad divinae naturae unitatem pertinent, aut anterior, aut major est Pater; nec Filius Spiritu sancto. Aeternum quippe est et sine initio, Deum, quia una prorsus aeternitas, una immensitas, una naturalis est trium personarum divinitas. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
fructibus terrȩ respuere xp̃s uderet᷑: hec in¬
quit oportuit facere . s. uidicium ⁊ caritatem
dei.⁊ illa non omttere .i. elemosinas fructuũ
terrenorum. Exhiis datur intelligi quod in¬
peccato mortali ꝑmanentes ⁊ si elemosinas
largas faciant. non t̾n ꝑ eas satisfaciunt. qr in¬
ordinate agunt: dum a se non incipiunt. nec
ꝓprie dicit᷑ elemosina tale opus: dum sibup¬
sis crudeles existunt: non placentes deo. Non
gͥ dicenda est illa peccati satisfactio quam qͥs
agit ꝓuno peccato dum ꝑdurat in altõ. giura
nichil ꝓdest ieuinare ⁊ orare: ⁊ alia bona ag̃e
nisi mens reuocet᷑ a peccato. ⁊ si sacerdoti ali
utroq imponenda est satisfactio. qr de pͥmo
Signe ñ satiffecit
Scd̾m qͦsdã fuit sa

Expanded text:
ctibus terrae, respuere Christus videretur: Haec, inctibus terrae, respuere Christus videretur: Haec, inquit, oportuit facere, scilicet judicium et charitatem Dei, et illa non omittere, id est, eleemosynas fructuum terrenorum. Ex his datur intelligi quod inpeccato mortali permanentes, etsi eleemosynas largas faciant, non tamen per eas satisfaciunt, quia inordinate agunt, dum a se non incipiunt. Nec proprie dicitur eleemosyna tale opus, dum sibi ipsis crudeles existunt, non placentes Deo. Non ergo dicenda est illa peccati satisfactio, quam quis agit pro uno peccato, dum perdurat in altero. Quia nihil prodest jejunare et orare, et alia bona agere, nisi mens revocetur a peccato; et si aliquando utroque imponenda est ei satisfactio, quia de primo condigne non satisfecit. 4. Secundum quosdam fuit sa
Abbreviated transcription (Latin):
ut tuum ⁊̃ inimicum diligas.⁊ ei quitibi
malum uult. ⁊ si potest facit: semꝑ bonũ
uelis: facias q quod possis. Quod gͦ dñsait
credentib in xp̃m munda sint omnia sie¬
lemosinas istas dederint. Qui uult ordina¬
te dare elemosinam a se debet primum¬
incipe. ⁊eam sibi primum dare. Est enim
se fallant qui ꝑ elemosinas largissimas fru¬
ctuum suorum uel pecunie impunttatem
se emere estimant. in peccatis ꝑmanentẽ
que ita diligunt: ut in eis optent uersari.
Qui uͦ diłigit iniquitatem: odit.a .s. ⁊ qui¬
odit eam scd̃m dm. Si gͦ uult ei dare elemo¬
sinam ꝑ quam sit munda: odiat eum scł̃m
scłm : ⁊ diligat eum sccł̃m deum. Hac elemo.¬
sina quam sibi homo primitus debet: mun¬
dant᷑ interiora. ad quod hortans xp̃s ait.
ꝯscientia ut ait apłs. Inmundi uͦ sunt om̃s
quos non mundat fides qua credit᷑ in xp̃m.
de qua scriptum ÷. Mundans fide corda e-¬
orum. S ne istas elemosinas que fiunt de¬

Expanded text:
ut tuum etiam inimicum diligas, et ei qui tibi ut tuum etiam inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et, si potest, facit, semper bonum velis, faciasque quod possis. Quod ergo Dominucredentibus in Christum, munda sint omnia, si eleemosynas istas dederint? Qui enim vult ordinate eleemosynam dare, a se debet incipere, et eam primum sibi dare. Est enim se fallant, qui per eleemosynas largissimas fructuum suorum vel pecuniae impunitatem se emere aestimant, in peccatis permanentes, quae ita diligunt, ut in eis optent versari. Qui vero diligit iniquitatem, odit odit eam secundum Deum. Si ergo vult ei dare eleemosynam, per quam fit munda, odiat eam secundum seculum, et diligat eam secundum Deum. Hac eleemosyna, quam sibi homo primitus debet, mundantur interiora. Ad quod hortans Christus, conscientia, ut ait Apostolus. Immundi vero sunt omnes, quos non mundat fides, qua creditur in Christum, de quo scriptum est: Mundans fide corda eorum. Sed ne istas eleemosynas quae fiunt de
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit. ⁊ ꝓ es ꝓuniri adeo pena illa satis¬
facit ⁊ releuat grauatum.
d hoc aũ quod obicitur de satissactione
illa si satisfactio non fuit: it̃m impo¬
nenda est. Si uͦ it̾m imponenda non ÷ satis¬
factio fuit. Isi satiffactio fuit: ueniam impe¬
trauit. Respondi potest satisfactionem non
fuisse. qr ille dignos fructus penitentie nõ
fecit. est enim satisfactio penitentie ut ait
gestionib earum aditum indulgete. Idẽ.
Sane qui scelerate uiuunt. nec curant talẽ
utam moresq corrigere: ⁊ int̾ ipsa facino
Multa ⁊ genera elemosinarum sunt: quecũ
facimus aduuam᷑. Nonsolum quidat esuri¬
emendat uerbere in quem potestas datur
uel cohercet aliqua disciplina. uelorat uei
q̃n eorum ꝯsulitur utilitati. ⁊ non uolunta.¬
ti. s ea maior est: qua ex corde dimittimus
quod in nobisquisq peccauit. Minus enim
magnum est erga eum esse beniuolum qͥ
tibi nichil mali fecit. Illud multo grandiꝰ

Expanded text:
intelligit et pro eo puniri a Deo, poena illa satisfacit et relevat gravatum. Ad hoc autem quod objicitur de satisfactione illa: si satisfactio non fuit, iterum imponenda est; si vero iterum imponenda non est, satisfactio fuit: et si satisfactio fuit, veniam impetravit; responderi potest satisfactionem ideo non fuisse, quia ille dignos fructus poenitentiae non fecit. Est enim satisfactio poenitentiae, ut agestionibus eorum aditum indulgere. Idem, in Enchirid., c. 75: Sane qui scelerate vivunt nec curant talem vitam moresque corrigere, et inter ipsa facinorMulta enim sunt genera eleemosynarum: quae cum facimus, adjuvamur. Non solum qui dat esuriemendat verbere in quem potestas datur vel coercet aliqua disciplina, vel orat ut quando eorum consulitur utilitati, et non voluntati; sed ea major est qua ex corde dimittimus quod in nobis quisque peccavit. Minus enim magnum est erga eum esse benevolum qui tibi nihil mali fecit. Illud multo grandius
Abbreviated transcription (Latin):
is respondemus fic. Illud gͥgorii. pluit
dñs ⁊ c̾. non ad criminis ueniam. s ad
oꝑis peccati desertionem referendum ÷. ut io̾
pars ciuitatis dicat᷑ ꝯplui. qi ab actu. ⁊ delecta¬
tione peccati cui añ seriuebat mͦ cessat. nõ qͦd
eius ueniam habeat. uocaturq pluuia illa
talis ꝯtinentia qua ab oꝑe peccati reuocat᷑
qi ex fonte gratie dei id instillat᷑ cordi. ut uł
sic paulatim ad penitentiam ueniat. uel eo
minus a deo puniat᷑. qui duturniori delec
ua referat᷑: euuangłice sententie ꝯtraire
tur ad penam. multo magis que nondum
sunt dimissa ꝑꝑodium fraternum ad penam
reseruari ꝓbant᷑. ⁊ sulle qui arbit sue uolun¬
tatis ꝯstitutus est non pot̾ inchoare nouam
uitam ut ait agͥ nisi penireat eum uetĩs uite
quom ad nouitatem indulgentie ꝑueniet
qui odii uetustatem non deposuit ¶llud ⁊̃ qͦd
non de fide intelligit᷑ quacredit᷑ indm. s de
ꝯscientia delicti. deest enĩ fides cum peccati

Expanded text:
is responderi potest sic: Illud Greg.: Pluit Dominus, etc., non ad criminis veniam, sed ad operis pravi desertionem referendum est; ut ideo pars civitatis dicatur complui, quia ab actu et delectatione peccati cui ante serviebat modo cessat, non quod ejus veniam habeat. Vocaturque pluvia illa talis continentia quae ab opere peccati revocatur, quia ex fonte gratiae Dei id cordi instillatur, ut vel sic paulatim ad poenitentiam veniat, vel eo minus a Deo puniatur qui diuturniori delectvia referatur, evangelicae sententiae contraria tur ad poenam, multo magis quae nondum sunt dimissa propter odium fraternum ad poenam reservari probantur. Et si ille qui arbiter suae voluntatis constitutus est, non potest inchoare novam vitam, ut ait Augustinus, nisi poeniteat eum veteris vitae, quomodo ad novitatem indulgentiae perveniet qui odii vetustatem non deposuit? Illud etiam non de fide intelligitur qua creditur in Deum, sed de conscientia delicti. Deest enim fides, cum conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
facere debet ĩmortalis futurus: que faceret ꝓ
differenda morte temꝑali moriturus . Semꝑde
precet᷑ d̃m. offerat deo mentem. ⁊ cordis ꝯtrici¬
onem: dem̃n ⁊ quod potest de passione. Tuncqͦd
offerat securus offerat. Respexit dñs adabel
⁊ ad munera eius. prius dixit ad abel quam
ad munera eius. In uidicio gͥ cordis ꝯferenda
⁊ elemosina tribuentis. Nec ꝯsiderandum est
quantum se gua mente. qua affectione dat
quod potest. Qui gͥ peccata sua redimere uult
temꝑalium oblatione: prius offerat mentẽ.

Expanded text:
facere debet immortalis futurus, quae faceret pro facere debet immortalis futurus, quae faceret pro differenda morte moriturus. Semper deprecetur Deum, offerat Deo mentem et cordis contritionem, deinde et quod potest de possessione sua securus offerat. Respexit enim Deus ad Abel, et ad munera ejus . Prius dixit ad Abel, quam ad munera ejus. Idcirco igitur cordis conferenda est eleemosyna tribuentis. Nec consideranda est quantum, sed qua mente, qua affectione dat quod potest. Qui igitur sua peccata redimere vult temporalium oblatione, prius offerat mentem.
Abbreviated transcription (Latin):
Ine uicu delectabilit̾ peccauit. Omĩs it ista ua¬
rietas ꝯfitenda est ⁊ deflenda ut cum cogno¬
uerit quod peccatum ÷: cito inueniat deum
ꝓpicium. In cognoscendo augmentum peccati¬
Inueniat ⁊̃ cuius etatis fui̾t. cuius sapientie ⁊ or¬
dinis. Imoretur insingulis istis: ⁊ sentiat modỹ
criminis. purgans lacrimis omnemqualitatẽ
Iuicii. Defleat uirtutem qua int̾im caruit. Do¬
lendum est it non solum quod peccauit. s qr se
gui plenus uirtutib deum omnino non timu¬
it. In hoc it quisq peccator fit culpabilior: quo
deo est acceptior. Ideo u adam plus peceauit. qr
omnibono habundauit. Alio ⁊̃ mͦ offendensin
uno factus est omnium reus. qr omnis uirtus¬
⁊̃. patit᷑ detrimentum ab uno uicio ponat sein
uans sibi. ut omnia eo iubente paratussit fa¬
cere ꝓ recipienda uita anime. que faceret ꝓ
euitanda corporis morte:⁊ hoccum desiderio
qr uitam recuꝑat insinitam. Cum gaudioit

Expanded text:
ne vitii delectabiliter peccavit. Omnis ista vane vitii delectabiliter peccavit. Omnis ista varietas confitenda est et deflenda, ut, cum cognoverit quod peccatum est, cito inveniat Deum propitium. In cognoscendo peccati augmentum inveniat cujus aetatis fuerit, cujus sapientiae, et ordinis. Immoretur in singulis istis, et sentiat modum criminis purgans lacrymis omnem qualitatem vitii. Defleat virtutem, quia interim caruit. Dolendum est enim non solum quod peccavit, sed etiamqui plenus virtutibus Deum omnino non timuit. In hoc enim peccator quisque fit culpabilior, quo est Deo acceptior. Ideo enim Adam plus peccavit, quia omni bono abundavit. Alio enim modo offendens in uno factus est omnium reus, quia omnis virtus patitur detrimentum ab uno vitio. Ponat enimvans sibi, ut omnia eo jubente paratus sit facere pro recipienda vita animae, quae faceret pro evitanda corporis morte, et hoc cum desiderio, quia vitam recuperat infinitam. Cum gaudio enim
Abbreviated transcription (Latin):
litatem ⁊ quantitatem culpe. sit qualitas ⁊ qͣn¬
titas pene. Non u par debet esse fructus boni
oꝑis eius qui nichił uel minus peccauit. ⁊ eiꝰ
qui grauius cecidit ¶Ideo discretio penitenti
ualde necessaria est ut illa gerat que as. tra¬
⁊ dit dicens. Consideret qualitatem criminiᷤ
in loco. in temꝑe. in ꝑseuerantia. in uarieta¬
te ꝑsone:⁊ quali hoc fecerit temptatione: ⁊ m
ipsius uicii multiplici executione. Oportet enim
penitere fornicantem scł̃m excellentiam siuista¬
tus. uel officui. uel scd̃m modum meretricis: ⁊
in modum oꝑis sui ⁊ qualit̾ turpitudinem egit.
sicut in loco sacrato. si in temꝑe orationi ꝯstitu¬
to. ut sunt festiuitates: ⁊ tempora ieuinii con¬
sideret quantũ ꝑseuerauĩt: sdefleat qd̾ ꝑseue¬
uictus impugnatione. Sunt u qui ñ solum nõ
uincunt᷑. s ultro se peccato offerunt. nec exspe¬
ctant temptationem. s preueniunt uolupta¬
tem:⁊ ꝑtractet secum quam multipliciactio¬

Expanded text:
litatem et quantitatem culpae, sit qualitas et quantitas poenae. Non enim par debet esse fructus boni operis ejus qui nihil vel minus peccavit, et ejus qui gravius cecidit. Ideo discretio poenitenti valde necessaria est, ut illa gerat quae tradit Aug. dicens: Consideret qualitatem criminis, in loco, in tempore, in perseverantia, an varietate personae; et quali hoc fecerit tentatione, et in ipsius vitii multiplici executione. Oportet enim poenitere fornicantem secundum excellentiam sui status vel officii, et secundum modum meretricis, et in modum operis sui; et qualiter turpitudinem egerit, si in loco sacrato, si in tempore orationi constituto, ut sunt festivitates et tempora jejunii. Consideret quantum perseveraverit, et defleat quod persevevictus fuerit impugnatione; sunt enim qui non solum non vincuntur, sed ultro se peccato offerunt, nec exspectant tentationem, sed praeveniunt voluptatem. Et pertractet secum quam multiplici actio
Abbreviated transcription (Latin):
satisfactio oꝑis. Unde ioħes osaureum. ꝑ fe¬
cta penitentia cogit peccatorem omnia libẽ¬
t̾ ferre. In corde eius ꝯtricio. in ore ꝯfessio. in
oꝑe totahumilitas est. hec est fructifera pe¬
nitentia. ut sicut trib modis dñm offendi
faciamus. Sunt n tres peccati differentie ut
uerbo. tanquam tres mortes. una quasiindo
plata ĩam extraportam. cum in factum ꝓce¬
dit assensio. Tertia: cum male ꝯsuetudinis
tamquã mole premit᷑ animus. uel noxie de¬
fensionis clipeo armatur. quasi insepulchro
⁊iam putens. hec sunt tria genera mortuorũ
que dñs legitur suscitasse. huic gͥ tripplici
morti: tripplici remedio occurrit᷑. ꝯtricione.
fessione. satisfactione sCompunctio nobis

Expanded text:
satisfactio operis. Unde Joannes, os aureum: Perfecta Poenitentia cogit peccatorem omnia libenter ferre; in corde ejus contritio, in ore confessio, in opere tota humilitas. Haec est fructifera Poenitentia, ut sicut tribus modis Deum offendimfaciamus. Sunt enim tres peccati differentiae, ut verbo, tanquam tres mortes. Una quasi in dprolata jam extra portam, cum in factum procedit assensio; tertia cum vi malae consuetudinis tanquam mole premitur animus, vel noxiae defensionis clypeo armatur, quasi in sepulcro jam foetens. Haec sunt tria genera mortuorum, quae Deus legitur suscitasse. Huic ergo triplici morti, triplici remedio occurritur: contritione, confessione, satisfactione. Compunctio nobis
Abbreviated transcription (Latin):
qr ⁊ male uti illo possumꝰ. sed tam̃ tale est
ut sine illo recte uiuere nequeamꝰ. Bonus
aũusus eius iam uirtus est: que in magniᷤ
reꝑit᷑ bonis. quib male uti nemo potest.¬
⁊ deo sunt: sequit᷑. ut ex deo sit ⁊̃ bonus uf̾
libere uoluntatis qui uirtꝰ est. ⁊ ĩ magnis
numerat᷑ bonis. Attende diligent᷑ que¬
dicta sunt ⁊ confer in unũ. Sic enĩ aꝑiet᷑
quod supra querebat᷑. Dixit equidẽ opus
⁊uirtutis esse bonum usum illorũ bonorũ¬
dixit esse uirtutẽ. Qͦd si est: non est gͦ opꝰ
uirtutis quod supradixit. qr aliud est uir¬
tus: aliud opus eus

Expanded text:
 illo uti possumus; sed tamen tale est, ut sine illo recte uiuere nequeamus. bonus autem usus eius iam uirtus est, quae in magnis reperitur bonis, quibus male uti nullus potest. Deo sunt; sequitur, ut ex Deo sit etiam bonus usus liberae voluntatis, quae virtus est, et in magnis numeratur bonis. Deinde dictudicta sunt, et confer in unum, sic enim aperietur quod supra quaerebatur. Dixit equidem opus virtutis esse bonum usum illorum bonorudixit esse virtutem. Quod si est, non est ergo opus virtutis, quod supra dixit, quia aliud est virtus, aliud opus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritati innitunt᷑. qui asserunt
biuinitatẽ ĩ morte recessisse ab homine ẜ
carnem. Ait i athanasiꝰ. Maledictꝰ qͥtotũ
hominẽ quẽ assũpsit di filius: denuo as¬
resurrexisse ñ ꝯsitet᷑. fiat fiat

Expanded text:
auctoritati innituntur, qui asserunt divinitatem in morte recessisse ab homine secundum carnem. Ait enim Athanasius: Maledictus qui totum hominem quem assumpsit Dei Filius, denuo asresurrexisse non confitetur. Fiat, fiat
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis ordo in crimine est. Potñtiam d̃s
tribuit. elationẽ uͦ potñtie: malicia nr̃e m̃¬
tis inuenit. Tollamus gͦ quod de nr̃o est. qr ñ
potñtia iusta sed actio praua dampnat. Huis
auctoritatib aliisq plurimis euident̃ osten¬
dit᷑ quod non ÷ potestas boni uel mali cuicq
nisi adeo equo ⁊ si te lateat equitas
.An ali

Expanded text:
potestatis ordo in crimine est. Potentiam Deus tribuit, elationem vero potentiae malitia nostrae mentis invenit. Tollamus ergo quod de nostro est, quia non potentia justa, sed actio prava damnatur. His auctoritatibus aliisque pluribus evidenter ostenditur quod non est potestas, boni vel mali cuicumque, nisi a Deo aequo, etsi te lateat aequitas. 3. An ali
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m carnem. s non soli filio scd̃m deita¬
tem. Trinitas .n. nos sibi reconciliauit ꝑ
hoc quod solum uerbum carnem ipsa
trinitas fecit. Trinitas gͥ carnis assump
tionem fecit. sed uerbo non patriuł sꝑi¬
ritu scõ. Si enim pater sibi ⁊ filius sibi
uel pater filio ⁊ filius patri carnĩ assl̃p
esset tuius: alius in humanitate. ⁊ ne idẽ
esset pater ⁊ filius si deus pater de homine
nasceret᷑. iinde in eccłiasticis dogmatibus.

Expanded text:
secundum carnem, sed non soli Filio secundum divinitatem. Trinitas enim nos sibi reconciliavit per hoc quod solum Verbum carnem ipsa Trintionem fecit, sed Verbo, non Patri vel Spiritui sancto. Si enim Pater sibi, et Filius sibi, vel Pater Filio, et Filius Patri carnis assumpesset Filius, alius in humanitate, et ne idem esset Pater et Filius, si Deus Pater de homine nasceretur. Unde Aug., in ecclesiasticis Dogmatibus:
Abbreviated transcription (Latin):
s corꝑis est. u̾ si ꝓficieb̾at etate hominis.
qr sensus: iõ sapĩa Qͥs sensus ꝓficiebat: Si hu
tabilis ꝑ ꝓfectũ. Qd enĩ ꝓficit: mutatur ĩ
melius. S qͦd diuinũ ÷ ñ mutat᷑. Qͦd gͦ mu¬
tat᷑: non ÷ diuinũ. Sensus gͥ ꝓficiebat hu¬

Expanded text:
tia hominis. quia sensus, ideo sapientia. Quis sensus proficiebat? Si humtabilis per profectum; quod enim proficit, mutatur in melius; sed quod divinum est, non mutatur. Quod ergo mutatur, non est divinum. Sensus ergo proficiebat hu
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ dixit ysaias Q d patrẽ puer nescieb̾at
aut matrẽ. Scriptũ ÷ enĩ. priꝰquã sciat pu¬
er patrẽ aut matrẽ. accipiet spolia sama
rie. Sapĩam enĩ dei futura ⁊ occulta nõ
fallunt. Exꝑs aũ agnitionis infantia: ꝑ
humanã utiq imprudentiã qͦd adħuc ñ
didicit ignorat. S uerendũ ÷ inꝗͣ ne si du¬
os principales sensus aut geminã sapĩam¬

Expanded text:
sensum Esaias dixit, patrem puer nesciebat aut matrem? Scriptum est enim: Priusquam sciat puer patrem aut matrem, accipiet virtutem Damafutura et occulta non fallunt. Expers autem agnitionis infantia per humanam utique imprudentiam quod adhuc non didicit ignorat. Sed verendum est, inquam, ne si duos principales sensus aut geminam sapi
Abbreviated transcription (Latin):
diuidimꝰ : Numqͥd cum ineo imaginẽ dei
crucẽq ueneram᷑ diuidimꝰ eũ : apłs certe qͥ
de eo dixit qm ⁊ si crucifixus est ex infirmi¬
tate nr̃a uiuit tñ ex uirtute dei: ipse dix̃
qr animã rõnalẽ ⁊ intellectus nr̃i suscepit
capatẽ. diuidimus eũ: Non enĩ ipse deus
ũbum ꝓ anima rõnali. ⁊ intellectus capa¬
ci in carne sua fuit. s animã rõnalẽ ⁊ in¬
tellectus capacẽ:⁊ ip̃am humanã. ⁊ eiꝰdẽ

Expanded text:
dividimus? Nunquid cum in eo imaginem Dei crucemque veneramur, dividimus eum? Apostolus certe qui de eo dixit: Quoniam etsi crucifixus est ex infirmitate, vivit tamen ex virtute Dei , ipse dixit: quia animam rationabilem et intellectus nostri suscepit capacem, dividimus eum ? 76. Non enim ipse Deus Verbum pro anima rationabili et intellectus capaci in carne sua fuit, sed animam rationabilem et intellectus capacem, et ipsam humanam, et ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
breos sic ait. Non ut hereticꝰ inanit̾ suspi¬
cat᷑ tanquã aliqͦd instrumentũ pat̾s extitit
filius. neq ꝑ eum pater dicit᷑ fecisse. tanquã
causa eius pater est. scd̾m qͦd pater est: mul¬
to ampliꝰ eorum causa ÷ que ꝑ filium facta
sunt. hec de oꝑe prime diei dicta sunt. de¬

Expanded text:
br., sic ait: Non ut haereticus inaniter suspicatur, tanquam aliquod instrumentum Patris extitit Filius; neque per eum Pater dicitur fecisse, tanquam causa ejus Pater est, secundum quod Pater est, multo amplius eorum causa est quae per Filium facta sunt. Haec de opere primae diei dicta sunt. D
Abbreviated transcription (Latin):
est hoc. Putauerunt qͥdã heretici qͦd paterue¬
lut auctor ⁊ artifex filio ⁊ spũ sc̃o in rerum
oꝑatione quasi instrumento uteret᷑. ex pre.¬
dictis uerbis errandi occasionẽ sumentes. qͦd
uelut blasphemũ. atq sane doctrine aduer¬
fẽ.sum: abicit piafides. ¶Non ÷ itaq intelli¬
gendum iõ scripturam frequent̾ omemo¬
rare patrem oꝑari in filio uel ꝑ filium. tan¬
quã filius non posset facẽ. si ei pater ñ por¬
rexisset dexteram. uel tanquã aliqͦd instru¬
mentũ fuerit patris oꝑantis. sed potiꝰ illis uer¬
bis patrem intelligi uoluit cũ filio ⁊ sp̃u scõ
oꝑari. ⁊ sine eis nichil facere. ¶ Sed dicit he.¬
reticus. hac rõne posset dixisse filium oꝑari
uł ꝑ utrumq. qr filius cũ patre. ⁊ sp̃s .s. cũ¬

Expanded text:
est? Putaverunt quidam haeretici quod Pater, velut auctor et artifex, Filio et Spiritu sancto in rerum operatione, quasi instrumento, uteretur; ex praedictis verbis errandi occasionem sumentes, quod velut blasphemum atque sanae doctrinae adversum abjicit pia fides. Non est itaque intelligendum, ideo Scripturam frequenter commemorare Patrem operari in Filio vel per Filium, tanquam Filius non posset facere, si ei non porrexisset Pater dexteram, vel tanquam aliquod instrumentum fuerit Patris operantis, sed potius illis verbis Patrem intelligi voluit cum Filio et Spiritu sancto operari, et sine eis nihil facere. 9. Contreticus hac ratione hoc posse dixisse Filium operarvel per utrumque, quia Filius cum Patre, et Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
ue dicta. s quo sensu dixerit: insinuans
ost hec inuestigari oportet qualit̃
uoluntariũ malum ÷ ut nulło mͦ sit pecc̃m
hec diffinitio. S si diligent᷑ discutiat᷑. inue¬
niet᷑ esse uerissima. Pecc̃m quoq ilsud co¬
gitandum ÷ quod t̾imodo peceatũ est.
non quod ÷ ⁊̃ pena peccati .s. primũ pecc̃m¬
hominis quod fuit pecc̾m. ⁊ causa peccati s
non pena. Quãuis ⁊ illa que non uolunta¬
ria peccata non inmerito dicunt᷑. qr uel a
nescientib uelã coatis ꝑpetrant᷑: non omni
modo possunt sine uoluntate ꝯmitti. q̃m
⁊ ille qui peccat ignorans uoluntate itiq
facit. quod cum faciendum non sit: putat
esse faciendum ⁊ uult. aui concupiscente.
aduersus sp̃m carne: non ea que uult facit.
concupiscit quid nolens. ⁊ in eo non facit qd
uult. s luncit᷑: soncupiscentie ꝯsentit uo¬
quod in paruulis est originale pecc̃m: ex pͥ¬
Nonitaq salsum ÷ quod dixi. usq adeo:
uel de omnib geueralit̾ peccatis mortiferis.

Expanded text:
e dicta, sed quo sensu dixerit insinuans. Post haec investigari oportet qualitervoluntarium malum est, ut nullo modo sit peccatum, haec definitio, sed, si diligenter discutiatur, inuenietur esse uerissima. peccatum quippe illud cogitandum est, quod tantummodo peccatum est, non quod est etiam poena peccati, sicut hominis, quod fuit peccatum et causa peccati, sed non poena. Quamvis et illa quae non voluntaria peccata non immerito dicuntur, quia vel a nescientibus vel a coactis perpetrantur, non omni modo possunt sine voluntate committi; quoniam et ille qui peccat ignorans, voluntate utique facit, quod cum facienesse faciendum, et ille, qui concupiscente aduersus spiritum carne non ea quae uult facit, concupiscit quidem nolens et ideo non facit quod uult, sed, si uincitur, concupiscentiae consentit uoquod in paruulis dicitur originale peccatuNon itaque falsum est quod dixi: Usque adeo vel de omnibus generaliter peccatis mortiferis;
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ habitabat: In se habitabat ds̃. apud te
habitat. ⁊ apud se est. Nongͦ sic sũt scĩ domꝰ
dei. ut ip̃a subtͣcta cadat deus. Immosic ha
bitat d̃s̃ inscĩs: ut si ip̃e discesserit cadant.
locum in nr̃o corꝑe. qͦd totũ nrr̃a aĩa imple¬
nĩt. Scultius ⁊̃ dr̃ angustiis alicuͥ impediri

Expanded text:
ubi habitabat? In se habitabat Deus; apud te habitat, et apud se est. Non ergo sancti sic sunt domus Dei, ut ea subtracta cadat Deus; imbitat Deus in sanctis, ut si ipse discesserit, cadant.locum in nostro corpore, quod totum nostra anima impleverit; stultius etiam dicitur angustiis alicubi impediri
Abbreviated transcription (Latin):
cũ d̃s tͥq sit toiꝰ. ñ tñ inom̃ib habitat. Quis
porro audeat opinari nͥ inseꝑabilitatẽ tͥ¬
nitatis penitꝰ ignoret. qͦd mnaliqͦ possit ha
nitatis p̃sũtiam. s ñ uͥq ꝑ inhabitationis
grãm. ꝓpt̾ hanc enĩ habitationẽ ñ dm̃s.

Expanded text:
cum Deus ibique sit totus, non tamen in omnibus habitat. Quis porro audeat opinari, nisi inseparabilitatem Trinitatis penitus ignoret, quod in aliquo possit habvinitatis praesentiam, sed non ubique per inhabitationis gra
Abbreviated transcription (Latin):
mo mortem eternam meretur. Crimenenĩ
dampnatione. ueniale aut̃: quod hominẽ
usq in reatum ꝑpetuȩ mortis non grauat.
uerum tam̃ penam meretur. s facile induł¬
getur
.De modis pecc̃orũ qui multiplicit᷑

Expanded text:
mo mortem aeternam meretur. Crimen enimdamnatione. Veniale autem quod hominem usque in reatum perpetuae mortis non gravat, verumtamen poenam meretur, sed facile indulgetur. 6. De modis peccatorum qui multiplicit
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ tunc ligatus debito eterne mortis. filius
pit. Extunc gͥ solutus est ab ira que non ma¬
net suꝑ illum qui credit in xp̃m. s suꝑillũ¬
qui non credit. Nongͥ post modũ ꝑ sacerdo¬
tem ciui ꝯfitet᷑ ab ira eterna liberat᷑. aqua iã
Solus gͥdeus hominem interuis mundat
soluit. qui ꝑ ꝓpħam ait. Ego solus deleo iniqui¬
tates ppłi ⁊ peccata. Item ambr̾ uerbum dei
dimittit peccata. sacerdos ⁊ uidex. Sacerdosqͥ¬
dẽ officium suum exhibet. s nullius potesta¬
Nemo tollit peccata nisi solus xp̃s. qui est agnꝰ
tollens peccata mundi. Tollit aũ ⁊ dimittendo
que facta sunt: ⁊ adiuuandone fiant. ⁊ ꝑducẽ¬
do ad uitam ubi omnino fieri non possunt.
hiis aliisq plurib testimonus docet᷑ dm soly¬
ꝑ se peccata dimittere: ⁊ sicut dimittit qͥbusdã
ita ⁊ aliorum quorũdã peccata retinet
Qͦo sa¬
cerdotes dimittũt ⁊̃ pecc̃a ⁊ tenẽt pecc̃a suo mͦ.
ec io̾ t̾n negamus sacerdotib ꝯcessam po

Expanded text:
jam tunc ligatus debito aeternae mortis. Filius pit. Ex tunc ergo solutus est ab ira quae non manet super illum qui credit in Christuqui non credit. Non ergo postmodum per sacerdotem cui confitetur ab ira aeterna liberatur, a qua jaSolus ergo Deus hominem interius mundat solvit; qui ptates et peccata populi. Item Ambr.: Verbum Dei dimittit peccata, sacerdos est judex. Sacerdos quidem officium suum exhibet, sed nullius potestaNemo tollit peccata, nisi solus Deus, qui est Agnus tollens peccata mundi. Tollit autem et dimittendo quae facta sunt, et adjuvando ne fiant, et perducendo ad vitam, ubi omnino fieri non possunt, His aliisque pluribus testimoniis docetur Do se peccata dimittere; et sicut dimittit quibusdam, ita et aliorum quorumdam peccata retinet. 5. Quod sacerdotes etiam dimittunt, et tenent peccata, suo modo. Nec ideo tamen negamus sacerdotibus concessa
Abbreviated transcription (Latin):
soluere apl̃is precepit. qr ut auint. ipseinte¬
rius animam acaligine maculaq peccati
tis dimitere. sicut ⁊ animam interius ꝑ se
uiuificat. nec t̾n diffitent᷑ sacerdotib tradi¬
tam potestatem: peccata remittendi ⁊ reti¬
⁊c̾. Sicut it sibi tenuit potestatem bap̃i: ita
⁊ penitentie: ⁊iõ sicut interius gr̃a sua ani¬
mamilluminat: ita ⁊ simuldebitum et̾ne
mortis relaxat. Ipse n ꝑ se ip̃m peccata peni¬
tentium regit. ⁊ tunc tegit: q̃n ad penam ñ
reseruat. Tunc gͥ tegit: qn debitum penesol¬
ta: aduertere noluit. Si uoluit aduertere:
nolut animaduertere .i. punire. s ignosce̾.
Itagͦ dicit adeo tecta: ut deus non uideat .i.
eternalit̾ puniat. Uidere enĩ dei peccata est.
ad penam imputare. Auertere aũ faciemã
in iuibitio reuelent᷑. Item cassiodorꝰ. Qui gra
miscđiam non imputat. Exhiis aꝑteosten¬
dit᷑ quod d̃s penitentem soluit a debito pene.
⁊ tunc soluit: q̃n intus illuminat inspiran¬

Expanded text:
solvere apostolis praecepit; quia, ut aiunt, ipse interius animam a caligine maculaque peccati tis dimittere, sicut et animam interius per se vivificat; nec tamen diffitentur sacerdotibus traditam potestatem peccata dimittendi et retiretinuit sibi potestatem baptismi, ita et poenitentiae, et ideo sicut interius gratia sua animam illuminat, ita simul debitum aeternae mortis relaxat. Ipse enim per seipsum peccata poenitentium tunc tegit, quando ad poenam non reservat, scilicet quando debitum poenae solt advertere; si noluit advertere, noluit animadvertere, id est, punire, sed ignoscere. Ita ergo dicit a Deo tecta, ut Deus non videat, id est, aeternaliter puniat. Videre enim Dei peccata, est ad poenam imputare. Avertere autem faciem a in judicio revelentur. Item Cassiodorus ad eumdemisericordiam non imputat. Ex his aperte ostenditur quod Deus ipse poenitentem solvit a debito poenae; et tunc solvit quando intus illuminat, inspiran
Abbreviated transcription (Latin):
i. a culpa. ut culpe maculam abstergat. uł de¬
pbitum eterne mortis soluere ualeat. Quidam
arbitrati sunt. cum peccator dupplicit̾ ligatꝰ
Iꝑdeum: alt̾in solui ꝑ sacerdotem. Patit᷑ enĩ
ꝑ pecc̃m quasdam tenebras interiores ⁊ ma¬
culas. a quib nisi liberet᷑: ꝓicietur in tenebͣs
exteriores. Cum aũ liberat᷑ abħiis: suscitat᷑
amorte peccati. Uñ apłs. Surge qui dormis
cerdos animam resuscitat. ac pulsis tenebris
interiorib ⁊ matulis: eam resuscitat ⁊ num¬
dat. qui anime faciem lauat. Debitum uo
et̾ne pene soluere ꝯcessit sacerdotib. Quod
in resurrectione larari sig̾catumasserunt.
quem xp̃s prius ꝑ se interiꝰ uiuificauit. De

Expanded text:
t, a culpa, ut culpae maculam abstergat, vel debitum aeternae mortis solvere valeat. Quidam arbitrati sunt, cum peccator dupliciter ligatusper Deum, alterum solvi per sacerdotem. Patitur enim per peccatum quasdam tenebras interiores et maculas, a quibus nisi liberetur, projicietur in tenebras exteriores. Cum autem liberatur ab his, suscitatur a morte peccati. Unde Apostolus: Surge qui dormis, cerdos, animam resuscitat, ac, pulsis tenebris interioribus et maculis, eam illuminat et mundat, qui animae faciem lavat; debitum vero aeternae poenae solvere concessit sacerdotibus. Quod in resurrectione Lazari signatum asserunt; quem Christus prius per se interius vivificavit,
Abbreviated transcription (Latin):
duo nobis discutienda occurrũt. pri¬
mũ qͣre illa mͥ ꝯfusa ⁊ informis dicat᷑. Anqr
om̃i forma caruit. an ꝑꝑ aliud. Scd̃o: ubi ad
ẽe ꝓdierit. ⁊ qͣntũ in altũ ascend̾it. Ad illud gͥ
qͦd pͥmo positũ ÷ breuit᷑ respondentes: dñis
illã pͥmã matĩam nonidõ dictam fore infor¬
mem. qͦd nullã omĩno formã habuit. qr nõ
aliqͥd corporeum tale existere potest quod
nullam habeat formam os id̾o non absur¬
de informem appellari posse dm̃s. qi in cõ¬
fusione ⁊ ꝑmixtione quadã subsistñs: non¬
dũ pulchrã aꝑtamq ⁊ distinctam rece¬
ꝑat formã: qualẽ mͦ cernimꝰ. facta est gͦ
illa matĩa in forma ꝯfusionis añ formam
dispõnis. In forma ꝯfusionis: priꝰ omĩa cor¬
poralia matĩalit̾ simul ⁊ semel sunt creata
Postmodũ in forma dispõnis sex dieb sunt
&dinata Ecce absolutũ ÷ qͦd pͥmo in dis¬

Expanded text:
duo nobis discutienda occurrunt. Primum, quare illa materia confusa informis dicatur, an quia omni forma caruerit, an propter aliud; secundo, ubi ad esse prodierit, et quantum in altum ascenderit. Ad illud ergo quod primo positum est breviter respondentes, dicimus illam primam materiam non ideo dictam fore informem, quod nullam omnino formam habuerit, quia non aliquid corporeum tale existere potest quod nullam habeat formam; sed ideo non absurde informem appellari posse dicimus, quia in confusione et permixtione quadam subsistens, nondum pulchram apertamque, et distinctam receperat formam, qualem modo cernimus. Facta est ergo illa materia in forma confusionis ante formam dispositionis. In forma confusionis prius omnia corporalia materialiter simul et semel sunt creata; postmodum in forma dispositionis sex diebus sunt ordinata. Ecce absolutum est quod primo in dis
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦd boni angelia
deo sunt ꝯ firmati ꝑ gram: ut peccare nõ possĩt. ⁊¬
mali ita obdurati ĩ malo: ut bñ uiuere nequeant.

Expanded text:
D BONI ANGELI A DEO SUNT CONFIRMATI PER GRATIAM UT PECCARE NON POSSINT; ET MALI ITA OBDURATI IN MALO, UT BENE VIVERE NEQUEANT.
Abbreviated transcription (Latin):
ficere. uel mereri ꝑ grãm creationis: solet
opponi sic. ꝑ illud auxilium gr̃e creationis
potuit stare in bono qͦd acceꝑat. Potuit gͦ
resistere temptationi. S resstere temptati¬
onib atq suggestionib malis: meritũ ÷ ac bo¬
adiectione alteriꝰ gr̃e. Ad qͦd dicimꝰ. qr resistere

Expanded text:
ficere vel mereri per gratiam creationis solet opponi sic: Per illud auxilium gratiae creationis potuit stare in bono quod acceperat. Potuit ergo resistere tentationi. Sed resistere tentatiuggestionibus malis, meritum est ac boadjectione alterius gratiae. Ad quod dicimus quia resistere
Abbreviated transcription (Latin):
querat qͣmͦ intelligat᷑ quod de lararo Ide
diuite legit᷑. aucliar agͦtiuti responsum dicẽtis.
ꝑalib ꝯtineri. cum sint sine corꝑe. non deerũt
qui faueant: ⁊ diuitem scientem in loco fuisse
preparasse linguã ⁊ stillam de lazari digito cu¬
. ꝯͣpisse. S meluis est dubitare de occultis quã
litigarede inc̾tis. Diuitem: insupplicio. pau¬
ꝑem in refrigio non dubito. S qͦmͦ intelligat᷑
lingua diuitis. digitus larari. flãmainferi. sinꝰ¬

Expanded text:
quaerat quomodo intelligatur quod de Lazaro et divite legitur, audiat Augustini responsum dicentis, poralibus contineri, cum sint sine corpore, non deerunt qui faveant, et divitem sitientem in loco corporapraeparasse linguam, et stillam de Lazari digito cupisse. Sed melius est dubitare de occultis, quam litigare de incertis. Divitem in supplicio, pauperem in refrigerio esse non dubito. Sed quomodo intelligatur divitis lingua, digitus Lazari, flamma inferni, sinu
Abbreviated transcription (Latin):
fert᷑. ut supra meminit ar̃. non fit quemad¬
mandata custodit qui caritate caret. qr sine
caritate nullum mandatorum custodit᷑. uñ
ab̃. suꝑ epłam ad galathas ait. Custoditionẽ
⁊ alia huiꝰmodi ad bonos mores ꝑtinentia.
aliquid placere deo. Que gͦ sine fide fiunt:
bona non sunt. qr omne bonũ placet deo.
Quod p̃misse sententie obuiat᷑ ex uerbis ah̃i.

Expanded text:
fertur, ut supra meminit Aug., non fit quemadmandata custodit, qui charitate caret, quia sine charitate nullum mandatorum custoditur; unde Aug. super Epistolam ad Gal., ait: Custoditionem et alia hujusmodi ad bonos mores pertinentiaaliquid placere Deo. Quae ergo sine fide fiunt, bona non sunt; quia omne bonum placet Deo. 2. Quae praemissae sententiae objiciuntur ex verbis A
Abbreviated transcription (Latin):
sic sunt honorandi. ut eis debita reuẽntia
occides. ubi scd̃m litt̾am actus homicidii ꝓ
Un huic mandato scd̾m litt̾am fit suꝑadditio
ineuuangłio. qr litta euuangłii expͥmit᷑ quod
carnalem .i. quẽ carnales hñt .⁊ scd̾m quem:
Scarnalit̾ uiuit᷑. cui fc̃a ÷ suꝑadditio. Tertium
÷: Non mechaberis .i. ne cuilibet miscearis:
excepto fede matͥmonii. Aparte ⁊t totũintel¬
ligit᷑. Nomine gͥ mechie: omnis ꝯ cubit᷑ illicitꝰ.
illorũq membroꝵ ñ legitimꝰ usus ꝓhibitꝰ deb
intelligi. Quartũ ÷. Nonfurtũ facies. uͥ sacri¬
legium ⁊ rapinaomĩs ꝓhibet᷑. Non it rapinã
ꝑmisit: qui furtum ꝓhibuit. s furtinomine
bñ intelligiuoluit: omnẽ illicitã usurponem
mancipatum ÷ cultui diuino. ut eccł̃ia uel
res eccłie. hic  usura ꝓhibet᷑ que sub rapina
ꝯtinet᷑. yn ierꝑ. ysuras querẽ uł fraudare aũ
raꝑe: nicħ int̾est. Comodafr̃i tuo ⁊ accipetͦsd
dedisti.⁊ nichil suꝑfluũqueras. qr suꝑhabũ¬

Expanded text:
sic sunt honorandi, ut eis debita reverentiaoccides, ubi secundum litteram actus homicidii prUnde huic mandato secundum litteram fit superadditio in Evangelio, quia littera Evangelii exprimitur, quod carnalem, id est, quem carnales habent, et secundum quem carnaliter vivitur; cui facta est superadditio. Tertium est: Non moechaberis; id est, ne cuilibet miscearis, excepto foedere matrimonii, a parte enim totum intelligitur. Nomine ergo moechiae omnis concubitus illicitus, illorumque membrorum non legitimus usus, prohibitus debet intelligi. Quartum est: Non furtum facies . Ubi sacrilegium, et rapina omnis prohibetur. Non enim rapinam permisit, qui furtum prohibuit. An bene intelligi voluit omnem illicitam usurpationem mancipatum est cultui divino, ut ecclesia vel res ecclesiae. Hic etiam usura prohibetur, quae sub rapinaHieronymus: « Usuras quaerere vel fraudare aut rapere nihil interest. Commoda fratri tuo et accipe quod dedisti, nihilque superfluum quaeras, quia superabun
Abbreviated transcription (Latin):
s mala caues. s ex eo qr mala caues: corri¬
giste. ⁊ incipis bona desid̾are. quecũ desid̾a¬
re ceꝑis: erit in te timor castus. Qͥdest ti
mẽ d̾m ne recedat a te. Cũ aũ times dm ne
te deserat presentia eius: amplecteris eũ
ipso frui desideras
Qͦmͦ distent duotimo¬
re̾ ꝑ similitudinẽ duarũ mulierũ ostendit.

Expanded text:
caves. Sed ex eo quia mala caves, corrigis te et incipis bona desiderare; cumque bona desiderare coeperis, erit in te timor castus. Quid est timmere Deum ne recedat a te. Cum autem times Deum ne te deserat praesentia ejus, amplecteris eum, ipso frui desideras. 8. Quomodo distant duo timores, per similitudinem duarum mulierum ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
hennãedificat. uel in om̃i eo quod infidelis facit:
peccat. non q illud facit. s qi non eo mͦ illud facit
quod debet referens ad debitum finẽ
Quod legitim̃

Expanded text:
hennam aedificat. Vel in omni eo quod infidelis facit, peccat, non quia illud facit, sed quia non eo modo illud facit quo debet, non referens ad debitum finem. 9. Quod legitim