comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quem omnia & nos in ipso: & unus dñs iħc xp̃c ꝑ¬
quem omina & nos ꝑ ipsuim. Cum autẽ dicit. his qͥ
naturaliter non sunt dii seruistis. satis demonstrat
untm uerum deum natura esse deum: quo nomine
trinitas fidelissimo & catholico gremio cordis accipi¬
tur. Eos autẽ qui natura non funt diĩ ꝓpterea suꝑiꝰ
ꝓcuratores auctoresq appellat. quia nulla creatura
est. siue quȩ inueritate manet dans głam deo. siue
que inueritate non stetit. querens gloriam suam.
Nulla gͦ creatura est que non uelit nolit. dituine pro¬
tudentiȩ seruiat. S uolens. facit cum ea: quod bonũ
est. De illa uͦ que hoc non ualt. sit quod iustum est.
Nam si etiam ipsi p̾̃uaricatores angłi cum pͥncipe
gistratum diabolum diceret. nec uteret᷑ illo ad cor-¬
reptionem hominum ipsa potestas apłica. eodem
paulo alibi dicente. quos tradidi sathane ut discant
non blasphemare. & alio loco ad salutem. Ait eram.

Expanded text:
quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominus quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominus quem omnia, et nos per ipsum » . Cum autem dicit, His qui naturaliter non sunt dii, servistis, satis demonstrat unum verum Deum natura esse Deum, quo nomine Trinitas fidelissimo et catholico gremio cordis accipitur. Eos autem qui natura non sunt dii, propterea superius procuratores actoresque appellat, quia nulla creatura est, sive quae in veritate manet, dans gloriam Deo; sive quae in veritate non stetit, quaerens gloriam suam: nulla inquam creatura est, quae non, velit nolit, divinae providentiae serviat; sed volens facit cum ea quod bonum est; de illa vero quae hoc non vult, fit quod justum est. Nam si etiam ipsi praevaricatores angeli, cum principe m hujus mundi diabolum diceret; nec uteretur illo ad correptionem hominum ipsa potestas apostolica, eodem Paulo alibi dicente, Quos tradidi satanae, ut discant non blasphemare : et alio loco ad salutem; ait enim, «
Abbreviated transcription (Latin):
his etiam se dicere qui ex gentibus ad fidem uene¬
rant: ad quos etiam epistolam scribit. Ita iam inqͥt
non est serutis sed filius ꝓpter id quod dixerat: quam¬
diu heres paruulus est nichil differt aseruo. Si autẽ
filius inquit & heres ꝑ deum idest per miscdiam
dei non ꝑ ꝓmissiones patrum. de quibus carnaliteꝵ
sicut uidei natus non esset: tamen filitis abrahe scdm
immitationem fidei cuius fidei gratiam ꝑ miscdĩam
dñi meruit. S tunc quidem inquit ignorantes
deum: his qui naturalit̾ non sunt dii seruistis. Nc̃
certe quia non itideis scͥbit sed gentibus. nec ait
seruitumts sed seruistis: satis ꝓbabile est etiam fu¬
perius de gentibus dictum quod sub elementis huĩ
mundi erant seruientes. tanquam sub ꝓcuratoribꝰ
& auctoribus. Nam ipsa elementa utiq non sunt na-¬
turaliter dii siue in celo siue in terra quemadmodũ
multi dii & dñi multi s nobis unus deus pater ꝑ

Expanded text:
his etiam se dicere, qui ex Gentibus ad fidem venehis etiam se dicere, qui ex Gentibus ad fidem venerant, ad quos etiam Epistolam scribit, Itaque jam, inquit, non est servus, sed filius: propter id quod dixerat, Quamdiu haeres parvulus est, nihil differt a servo. Si autem filius, inquit, et haeres per Deum: id est, per misericordiam Dei, non per promissiones patrum, de quibus carnaliter sicut Judaei natus non est; sed tamen filius Abrahae secundum imitationem fidei, cujus fidei gratiam per misericordiam Domini meruit. Sed tunc quidem, inquit, ignorantes Deum, his qui naturaliter non sunt dii servistis. Nunc certe quia non Judaeis scribit, sed Gentibus; nec ait, servivimus, sed, servistis: satis probabile est etiam superius de Gentibus dictum, quod sub elementis hujus mundi erant servientes, tanquam sub procuratoribus et actoribus . Nam ipsa elementa utique non sunt naturaliter dii, « sive in coelo, sive in terra: quemadmodum multi dii, et domini multi: sed nobis unus Deus Pater, ex
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ouili. quas tamen se adducturum ait ut esset unꝰ
grex & unus pastor. Quando autẽ. nisi post clarificatio¬
nem suame Post resurrectionem autẽ ad gentes dsci¬
pulos misit: cum eos interim manere iussisset hieroso¬
ex muliere factum sub lege. ut eos qiti stb lege erant
redimeret. ut ad optionem filiorum recipiamus resta¬
bat ut etiã gentes que non erant sub lege ad eandẽ
tamen adoptionem filiorum ꝑtinere ostenderet: q̃
de sc̃ĩ sp̃c dono qui ommibus datus est docet. unde
se etiam petrus de baptizato incircumciso centu¬
rione cornelio defendit apud iudeos qui credderat̃
dicens non se potuisse aquã negare illis quos sp̃m
etiam suꝑuus usus est paulus cum diceret. Hoc solũ
uolo discere anobis: ex oꝑibus legis spiritum accepis.¬
tis. an exauditu fidei: & paulo post. Qui gͦ tribuit
dei estis. misit deus sp̃m filiĩ fri in corda nr̃a claman¬
tem abba pater. Deinde manifestissime ostendit de

Expanded text:
hoc ovili; quas tamen se adducturum ait, ut esset unus hoc ovili; quas tamen se adducturum ait, ut esset unus grex, et unus pastor : quando autem, nisi post clarificationem suam? Post resurrectionem autem etiam ad Gentes discipulos misit, cum eos interim Jerosoex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum recipiamus ; restabat ut etiam Gentes, quae non erant sub Lege, ad eamdem tamen adoptionem filiorum pertinere ostenderet: quod de sancti Spiritus dono, qui omnibus datus est, docet. Unde se etiam Petrus de baptizato incircumciso Centurione Cornelio defendit apud Judaeos qui crediderant, dicens non se potuisse aquam negare illis quos jam Setiam superius usus est Paulus, cum diceret, Hoc solum volo discere a vobis: Ex operibus Legis Spiritum accepistis, an ex auditu fidei? Et paulo post, Dei estis, misit Deus spiritum Filii sui in corda vestra, clamantem, Abba pater. D
Abbreviated transcription (Latin):
romanos ubi similis questio de pace in xp̃o iudeorũ
gentiumq tractatur. hoc dicit. Non enim actepisti
quoᷤ ꝑtineant ad ꝓmissionem hereditatis. Non enĩ
euangłiz atum est gentibtis. nisi post ascensum dñi
cum in terris adhuc filitis dei mortalem hominẽ
gereret. sicut in euangłõ scͥptum est. Ilbi quamquã
& chananẽȩ mulieris fidem. ipse landauerit: & illius
centurionis de quo att se non inuenisse talem fidem
in ifrł. tamen ꝓpͥe tunc iudeis esse euangli̾tatum uer-¬
bis ipsius dñi satis clarum est. cum & ipsius chana¬
nẽẽ deprecatione dixit se non esse missum nisi ad oues
que perierunt domus isrł. Et discipłos cum mitt̾et
ait. In uiam gentium ne abieritis. & in ciuitates sama¬
ritanoꝵ ne intraueritis. s ite pͥmum adoues que pe¬
rierunt domus ifrł: Gentium antẽ aliud ouile appel¬
lauit cum diceret. habeo alias oues que non fint ex

Expanded text:
Romanos, ubi similis quaestio de pace in Christo Judaeorum Romanos, ubi similis quaestio de pace in Christo Judaeorum Gentiumque tractatur, hoc dicit: Non enim accepistisquod pertineant ad promissionem haereditatis. Non enim evangelizatum est Gentibus, nisi post ascensum Dominudaei credere, cum in terris adhuc Filius Dei mortalem hominem gereret, sicut in Evangelio scriptum est: ubi quanquam et Chananaeae mulieris fidem ipse laudaverit , et illius Centurionis, de quo ait non se invenisse talem fidem in Israel ; tamen proprie tunc Judaeis esse evangelizatum, verbis ipsius Domini satis clarum est, cum ad ipsius Chananaeae deprecationem dixit non se esse missum nisi ad oves quae perierunt domus Israel : et discipulos cum mitteret, ait, In viam Gentium ne abieritisntroieritis; sed ite primum ad oves quae perierunt domus Israel . Gentium autem aliud ovile appellavit, cum diceret, Habeo alias oves quae non sunt de
Abbreviated transcription (Latin):
ubi fratres ñ habet. s etiam pͥmogenituis in multis
fratribus fieret. Duo enim ꝓposuit. factum ex mulie¬
re. factum sub lege: sed mutato ordine respondit iam
illum popłm adiungens qui paruults stb sub ꝓcu¬
ratoribus & auctoribus seruiebat. idest elementis
huꝰ mundi ne putarent se non esse filios quia non
erant sub pedagogo. Qm̃ autẽ fili estis inquit. misit
deus fp̃m filii sui in corda nr̃a in quo clamaniꝰ abba pat̾.
Duo sunt uerba que posuit: ut posteriore interp̃tat᷑
pͥmum. Nam hoc est abbri quod pater. Eleginter
autẽ intelligitur non fruistra duarum linguarum
uerba posuisse idem significantia. ꝓpter uniuersum
popłm qui de iudeis & de gentibꝰ in unitatem fidei
uocatus est: ut hebreum uerbum ad iudeos. grecum
ad gentes. utriusq tamen uerbi eadem significatio ad
eiusdem fidei sp̃cq unitatem ꝑtineat. Nam & ad

Expanded text:
ubi fratres non habet, sed etiam Primogenitus in multis ubi fratres non habet, sed etiam Primogenitus in multis fratribus fieret . Duo enim proposuit, factum ex muliere, factum sub Lege: sed mutato ordine respondit. 31. Ib. IV, 6. Jam illum populum adjungens, qui parvulus sub procuratoribus et actoribus serviebat, id est, elementis hujus mundi, ne putarent se non esse filios, quia non erant sub paedagogo, Quoniam autem filii estis, inquit, misit Deus Spiritum Filii sui in corda vestra, clamantem, Abba, Pater. Duo sunt verba quae posuit, ut posteriore interpretaretur primum: nam hoc est, Abba, quod Pater. Eleganter autem intelligitur non frustra duarum linguarum verba posuisse idem significantia, propter universum populum, qui de Judaeis et de Gentibus in unitatem fidei vocatus est: ut hebraeum verbum ad Judaeos, graecum ad gentes, utriusque tamen verbi eadem significatio ad ejusdem fidei spiritusque unitatem pertineat. Nam et ad
Abbreviated transcription (Latin):
liberaret qui eis seruiliter tenebant᷑: qui etiam morẽ
sustinuit. ut ex illa liberaret eos qui mortalitadte tene¬
bant᷑. Ut ad optionem inquit filiortim recipiamus.
Ad optionem ꝓpterea dicit. ut distincte intelligamꝰ
unicum dei filium. Nos enim benefitio & dignatio¬
ne miscdĩe eius filii dei sumus: ille natura est filius.
qui hoc est quod pater. Nec dixit accipiamꝰ sed re¬
cipiamus: ut significaret hoc nos amisisse in adam.
ex quo mortales sumus. Hoc gͦ quod ait ut eos qui
sub lege erant redimeret. & ad liberandum eum
popłm ꝑtinet. qui par uulus sub pecdagogo
seruiebat: & referturad id quod dicit factum
sub lege. Illud autẽ quod ait ut ad optionem filiorũ
recipiamus: refertur ad id quod dyxit factum ex mu¬
liere. Hinc enim adoptionem recipimus. quod ille
unictis non dedignatus est participationem nature
nr̃e. factus ex muliere. ut non solum unigenitꝰ esset.

Expanded text:
liberaret qui eis serviliter tenebantur; qui etiam mortem liberaret qui eis serviliter tenebantur; qui etiam mortem sustinuit, ut ex ea liberaret eos qui mortalitate tenebantur. Ut adoptionem, inquit, filiorum recipiamus. Adoptionem propterea dicit, ut distincte intelligamus unicum Dei Filium. Nos enim beneficio et dignatione misericordiae ejus filii Dei sumus: ille natura est Filius, qui hoc est quod Pater. Nec dixit, accipiamus; sed, recipiamus: ut significaret hoc nos amisisse in Adam, ex quo mortales sumus. Hoc ergo quod ait, Ut eos qui sub Lege erant redimeret, et ad liberandum eum populum pertinet, qui parvulus sub paedagogo serviebat; et refertur ad id quod dixit, factum sub Lege. Illud autem quod ait, ut adoptionem filiorum recipiamus, refertur ad id quod dixit, factum ex muliere. Hinc enim adoptionem recipimus, quod ille Unicus non dedignatus est participationem naturae nostrae, factus ex muliere, ut non solum Unigenitus esset
Abbreviated transcription (Latin):
quibus paultis originem ducit s magis ad gentium
hoc dum taxat loco. qm̃ et eorum ꝑsone decenter
se potest adnectere. quibus ad euanglizandum missus
deum mifisse filium suum ad liberandum paruulũ
heredem seruientem. ex parte legi tanqã ƿedagogo
ex parte elementis huius mundi tanquã ꝓctirantib
& auctoribus. Mifit ds̃ inquit filium sũum factũ
ex muliere. Mulierem ꝓ femina posuit: more locutio¬
nis hebreorum. Non enim quia de eua dictum est
formauit eam in mulierem. iam passa erat concubitꝰ
uiri. quos non scribitur passa nisi cum dimissi erant
de paradyso. factum autẽ dixit ꝓpter susceptionem
creat᷑e. quia qui nascunt ex feminis non tunc ex dõ
nasctin᷑t. sed tamen deus illos facit ut sic nasci possit̃:
ut omnem creaturam. factum autẽ sub lege dyxit.
quia & circumcisus est. & hostia ꝓ illo legitima obla¬
ta est. Nec mirum si & illa legis oꝑa sustintut. ex quibꝰ

Expanded text:
quibus Paulus originem ducit, sed magis ad Gentium, quibus Paulus originem ducit, sed magis ad Gentium, hoc duntaxat loco: quoniam et eorum personae decenter se potest annectere, quibus ad evangelizandum missus Deum misisse Filium suum ad liberandum parvulum haeredem, servientem, ex parte Legi, tanquam paedagogo, ex parte elementis hujus mundi, tanquam procuratoribus et actoribus: Misit Deus, inquit, Filium suum factum ex muliere. Mulierem pro femina posuit, more locutionis Hebraeorum. Non enim quia de Eva dictum est, Formavit eam in mulierem , jam passa erat concubitum viri, quod non scribitur passa, nisi cum dimissi essent de paradiso. Factum autem dixit, propter susceptionem creaturae; quia qui nascuntur ex feminis, non tunc ex Deo nascuntur, sed tamen Deus illos facit, ut sic nasci possint, ut omnem creaturam. Factum autem sub Lege dixit, quia et circumcisus est, et hostia pro illo legitima oblata est . Nec mirum si et illa Legis opera sustinuit, ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
runt unus deus qui fecit celum & terram colendus
cõmendaret᷑. S potest esse alius exitus capituli. ut cũ
suꝑius legem pedagogum fecerit sub quo erat ille po¬
pulus iudeorum. nunc ꝓcuratores & auctores dicat ele-¬
menta mundi sub quibus seruiebant. gentes. ut filius
ille paruulus. idest popls̃ ꝓpter unam fidem ad unaͣm
semen abrahe ꝑtinens. Qm̃ & de iudeis & de gentibꝰ
congregatus est. partim fuerit sub ƿedagogo legistẽ¬
pore pueritiȩ suȩ. idest ex ea parte qua de iudeis
congregatus est. partim sub elementis huits mundi
quibus tanquã ꝓcuratoribus & auctoribus seruie-¬
bat ex ea parte qua de gentibus congregatus est. ut
quod miscet apls ꝑsonam suam. non dicens cũ essetis
partiuli fub elementis huiꝰ mundi eratis. s dicens cum esse¬
mus paruuli sub elementis huius mundieramus serui¬
entes: non ꝑtineat ad significationem iudeorum ex

Expanded text:
runt, unus Deus qui fecit coelum et terram, colendus runt, unus Deus qui fecit coelum et terram, colendus commendaretur. Sed potest esse alius exitus capituli hujus, ut cum superius Legem paedagogum fecerit , sub quo erat ille populus Judaeorum; nunc procuratores et actores dicat elementa mundi, sub quibus serviebant Gentes: ut filius ille parvulus, id est populus propter unam fidem ad unum semen Abrahae pertinens, quoniam et de Judaeis et de Gentibus congregatus est, partim fuerit sub paedagogo Legis, tempore pueritiae suae, id est ex ea parte qua de Judaeis congregatus est; partim sub elementis hujus mundi, quibus tanquam procuratoribus et actoribus serviebat, ex ea parte qua de Gentibus congregatus est: ut quod immiscet Apostolus personam suam, non dicens, Cum essetis parvuli, sub elementis hujus mundi eratis; sed dicens, Cum essemus parvuli, sub elementis hujus mundi eramus servientes, non pertineat ad significationem Judaeorum, ex
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑius enim dixerat non dicit & seminibus tanquã
in multis. s tanquam in uno. & semini tuo quod est
xp̃c. Hic gͦ ostendit unum semen xp̃m non tantũ
ipsum mediatorem intelligendum esse: uerum etiã
ecdiam cuiꝰ ille corporis caput est. ut omnes in xp̃o
unum sint. & capiant scdm ꝓmisfionem hereditatẽ
ꝑ fidem in quam conclusus erat. idest in cuiꝰ aduen¬
tum tanquã sub pedagogo custodiebat᷑ popls usq ad
etatis oportunitatẽ. quia in libertatẽ uocandi erant
qui in eodem popłõ scdm ꝓposittm uocati sunt: id est qͥ
iungit. Dico autẽ quanto tempore heres paruulus ẽ
nichil differt a seruo cum sit dñs omnium: sed sub pro¬
curatoribus & auctoribus est usq ad prefinitum tem¬
pus a patre. Sic & nos cum essemus paruuli. sub elem̃¬
tis huius mundi eramus seruientes. Queri autẽ potest
quomͦ scdm̃ hanc similitudinem sub elementis huius
mundi fuerint iudei: cum illis ꝑ legem quam accepe¬

Expanded text:
Superius enim dixerat, Non dicit, Et seminibus, tanquam in multis; sed tanquam in uno, et semini tuo, quod est Christus . Hic ergo ostendit unum semen Christum, non tantum ipsum Mediatorem intelligendum esse, verum etiam Ecclesiam, cujus ille corporis caput est: ut omnes in Christo unum sint, et capiant secundum promissionem haereditatem per fidem, in quam conclusus erat; id est, in cujus adventum tanquam sub paedagogo custodiebatur populus usque ad aetatis opportunitatem, qua in libertatem vocandi erant, qui in eodem populo secundum propositum vocati sunt, id est, qui  Ad hoc enim adjungit: Dico autem, Quanto tempore haeres parvulus est, nihil differt a servo, cum sit dominus omnium; sed sub procuratoribus et actoribus est usque ad praefinitum tempus a patre: sic et nos cum essemus parvuli, sub elementis hujus mundi eramus servientes. Quaeri autem potest quomodo secundum hanc similitudinem sub elementis hujus mundi fuerint Judaei, cum illis per Legem quam accepe
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ s ettam captiuante illos fub lege peccati. q̃ in est in men-¬
bris mortalibꝰ. Qui enim ñ ducunt᷑ spũ: seqͥt᷑ ut carne
ducant᷑. Non autẽ pati aduersitatẽ carius. s duci a carne
dãpnatio ẽ. Ec ideo qd̃ si spu inqͥt ducimini: ñ estis ad¬
huc sub lege. Nam & suꝑiꝰ ñ ait sp̃ti ambulate & concu¬
piscentias carnis ñ habueritis: sed ne p̃feceritis. Qͥppe ñ
eas omnino hab̾e ñ iam certamen. sed certaminis p̃mitĩ
ẽ si obtinueritis uictoriam ꝑseuerando sub gr̃a. Consuim¬
matio enĩ corporis. in inmortalem statũ solas carnis conca
re. ut intelligant se si ad oꝑandum ista defideriis carnali¬
bꝰ consenserint: tc̃ duci carne ñ sp̃ti. Manifesta autẽ sunt
inqͥt oꝑa carnis. Que sunt fornicationes. iiunditiȩ. ydoloꝵ
seruitus. uenefitia inimicitiȩ. contentiones. ammosita:

Expanded text:
eorum, sed etiam captivante illos sub lege peccati, quae est in memeorum, sed etiam captivante illos sub lege peccati, quae est in membris mortalibus . Qui enim non ducuntur spiritu, sequitur ut carne ducantur. Non autem pati adversitatem carnis, sed duci a carne, damnatio est. Et ideo, Quod si spiritu, inquit, ducimini, non adhuc estis sub Lege. Nam et superius non ait, Spiritu ambulate, et concupiscentias carnis non habueritis; sed, ne perfeceritis . Quippe non eas omnino habere, non jam certamen, sed certaminis praemium est, si obtinuerimus victoriam perseverando sub gratia. Commutatio enim corporis in immortalem statum sola carnis concupire, ut intelligant se, si ad operandum ista desideriis carnalibus consenserint, tunc duci carne, non spiritu. « Manifesta autem sunt, inquit, opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, idolorum servitu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ sp̃m qͥ habitat in nob̃. Nunc gͦ implendꝰ est gradꝰ
sub gr̃a ut faciamꝰ qd̃ uolumꝰ sp̃u etiã sine carne ñ pos¬
sumus: idest ñ obediamꝰ desideriis peccati ad p̃bendum
illi menbra nr̃a arma iniqͥtatis. etiã si ñ ualemꝰ effic̾e ut
eadem defideria non existant ut quãtus nondum simꝰ
in pace illa et̾na ex omni hominis parte ꝑfecta. iam tam̃
desinamꝰ eẽ sub lege uͥ p̃uaricationis rea non tenet᷑. dũ
eam concupiscentra carnis. in consensionem peccaticap¬
tiuam ducit. Simus autẽ sub gratia uͥ nulla est condẽp¬
natio:his qͥ sunt in xp̃o iħ̃u qura ñ certantẽ. s uictum
pena consequit᷑. Ordinatissime itaq ꝯningit. Quod
si sp̃u ducimini ñ estis adhuc sub lege. ut intelligamꝰ
eos esse fub lege quorum sp̃c ita concupiscit aduersus
carnẽ ut ñ ea q̃uolunt faciant. idest non se teneant
quictos in caritate iusticiȩ: s aꝯcupiscente aduersum
se carne iuncant᷑. ñ solum ea repugnante legi mentis

Expanded text:
bitat in nobis . Nunc ergo implendus est gradus sub gratia, ut faciamus quod volumus spiritu, etiamsi carne non possumus; id est, non obediamus desideriis peccati ad praebenda illi membra nostra arma iniquitatis , etiamsi non valemus efficere ut eadem desideria non existant: ut quamvis nondum simus in pace illa aeterna ex omni hominis parte perfecta, jam tamen desinamus esse sub Lege, ubi praevaricationis rea mens tenetur, dum eam concupiscentia carnis in consensionem peccati captivam ducit; simus autem sub gratia, ubi nulla est condemnatio iis qui sunt in Christo Jesu ; quia non certantem, sed victum em dixi: ordinatissime itaque subiungit: quod si spiritu ducimini, non adhuc estis sub lege, ut intellegamus eos esse sub lege, quorum spiritus ita concupiscit aduersus carnem, ut non ea, quae uolunt, faciant, id est, non se teneant inuictos in carise carne, vincantur. Non solum ea repugnante legi mentis
Abbreviated transcription (Latin):
nitionẽ ueritatis uenire. Et hoc enim cũ diceret apłs. de ip̃
sis agebat. Hoc est quod seruis alio loco fuadet non ad ocłm
seruientes. quasi hominib placentes. ut idipsum qd̾ subdun¬
tur dñisstus non eos oderint: aut fallaciis ꝓmereri deside
uit: ostendit consũmationẽ legis indilectionem positam. io
est incaritate. Unde.⁊ dñs in illis duob preceptis. totã legẽ
pendere dicit ⁊ om̃s ꝓpħas: id est indilectione dĩ ⁊ꝑximi.
Unde & ipse qui legem uenit implere. donauit ꝑ spm̃ scm̃¬
ut qd̾ timor ante implere non poterat: caritas postmodũ¬
impleret. Inde est & illud eiusdem apłi. Plenitudo eũi legis
est caritas. Et illud. fĩnis autẽ precepti est caritas: de corde
puro & conscientia bona & fide nonficta. Quod autẽ ait.
&̾ hoc scientes tempꝰ quia est hora iam nos de sumno sur¬
gere. ad illud spectat qđ dictum est: ecce nunc tempꝰ accepta¬

Expanded text:
nitionem veritatis venire . Et hoc enim cum diceret Apostolus, denitionem veritatis venire . Et hoc enim cum diceret Apostolus, depotestatibus agebat. Hoc est quod servis alio loco suadet, Non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes : ut idipsum quod subduntur dominis suis, non eos oderint, aut fallaciis promereri desidervit, ostendit consummationem Legis in dilectione positam, id est, in charitate. Inde et Dominus in illis duobus praeceptis totam Legem pendere dicit, et omnes Prophetas, id est in dilectione Dei et proximi Unde et ipse qui Legem venit implere, dilectionem tea timor implere non poterat, charitas postmodmpleret. Inde est et illud ejusdem apostoli, Plenitudo autem Legis charitas: et illud, Finis autem praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . LXXVI.Et hoc scientes tempus, quia hora est jam nos de somno surgere, illuc spectat quod dictum est, Ecce nunc tempus accepta
Abbreviated transcription (Latin):
bebis exilla: uel cũ eam in obseqͥum dei lucratꝰ fueris: uel
cum eius ꝑsequtionis coroña merueris. Hoc etiã in conse¬
quentib intelligitur cum dicit. dei enum minister est tͥ
ꝓpter hanc uitam subditos nos ẽẽ oportere: non resisten¬
tes si quid illi auferre uoluerint. in qd̃ sibi potestas data est
temporalib rebus. Quȩ qm̃ transeunt. ideo & ista subiectio
non inbonis quasi ꝑmansuris. s in necessariis hiuic tempo¬
ri constituenda est. Tam̃ qm̃ dixit necessitate subditi esto¬
te ne quis non integro anuno & pura dilectione. subditus
fieret huiꝰ moͬdi potestatib: addidit dicens. Non solum
ꝓpter iram. sed etiam ipter couscientiã: id ẽ. non solum ad
iram euacuandam. qd̾ potest etiam simulate fieri: sedut
intua conscientia certus sis illius dilectione te facere. eui sub¬
ditus fueris iussu dñi tui. qui om̃s uult saluos fieri: &. in ag¬

Expanded text:
bebis ex illa; vel cum eam in obsequium Dei lucratus fueris, vel bebis ex illa; vel cum eam in obsequium Dei lucratus fueris, vel cum ejus persecutione coronam merueris. Hoc etiam in consequentibus intelligitur, cum dicit, Dei enim minister est tibi propter hanc vitam subditos nos esse oportere, non resistentes si quid illi auferre voluerint, in quod sibi potestas data est, de temporalibus rebus; quae quoniam transeunt, ideo et ista subjectio non in bonis quasi permansuris, sed in necessariis huic tempori constituenda est. Tamen quoniam dixit, Necessitati subditi estote; ne quis non integro animo et pura dilectione subditus fieret hujusmodi potestatibus, addidit, dicens. Non solum propter iram, sed etiam propter conscientiam: id est, non solum ad iram evadendam, quod potest etiam simulate fieri; sed ut in tua conscientia certus sis, illius dilectione te facere, cui subditus fueris jussu Domini tui, qui omnes vult salvos fieri, et in ag
Abbreviated transcription (Latin):
arbitretur eum qui tẽporalib administrantibꝰ aliqua sublum¬
tate precellit: inmaiorẽ errorem labitur. Sed modus iste ser¬
uocemur ubi nulla erit potestas huiusmodi: in hoc tainen
itinere dum agunꝰ donec ꝑueniamꝰ ad illud seculum ubi fit
euacuatio om̃is principatus et potestatis: conditionẽ nr̃am
ꝓ ipso rerum humanarũ ordine toleremꝰ: nichil simulate
facientes. & in eo ipso non tam hominibꝰ quã deo qui hȩc
potestatem. bonum fac. & habebis laudem ex illa: potest
mouere aliquos. cum cogitauerint ab istis potestatibꝰ. ꝑse¬
cutionem passos fuisse. xp̃ianos. Numqͥd ergo non faciebãt
bonum. quia non solum non sunt laudati ab istis potesta¬
tibus. sed etiam pena affecti ⁊ necati sunt: Consideranda
gͦ sunt uerba apłi. Non eñĩ ait fac &e laudabit te potestaᷤ:
sed ait bonum fac. ⁊ habebis laudem ex illa. Siue enim
prebet factum tuum bonũ siue ꝑsequattir. laudem ha¬

Expanded text:
arbitretur eum qui temporalibus administrandis aliqua sublimarbitretur eum qui temporalibus administrandis aliqua sublimitate praecellit, in majorem errorem labitur, sed modus servocemur ubi nulla erit potestas hujusmodi, in hoc tamen itinere dum agimus, donec perveniamus ad illud saeculum ubi fit evacuatio omnis principatus et potestatis, conditionem nostram pro ipso rerum humanarum ordine toleremus, nihil simulate facientes, et in eo ipso non tam hominibus, quam Deo, qui haec potestatem? bonum fac, et habebis laudem ex illa, potest movere aliquos, cum cogitaverint ab istis potestatibus persecutionem saepe passos fuisse Christianos. Numquid ergo non faciebant bonum, quia non solum non sunt laudati ab istis potestatibus, sed etiam poenis affecti et necati sunt? Consideranda ergo sunt verba Apostoli. Non enim ait, Bonum fac, et laudabit te potestas; sed ait, Bonum fac, et habebis laudem ex illa. Sive enim probet factum tuum bonum, sive persequatur, laudem ha
Abbreviated transcription (Latin):
libertatẽ uocatꝰ ẽ factusq xp̃ianus extollatur insuꝑbiam.
& non arbitretur in huiꝰ uite itinere seruandũ ẽẽ ordinẽ suũ.
n potestatib sublumoribꝰ quib ꝓ temꝑe rerũ tẽꝑalium gu¬
bernatio tradita est. putet non se ẽẽ subdendũ. Cum eñi
constemꝰ ex anima ncorꝑe. & quãdiu in hac uita tẽꝑali fumus:¬
etiã reb tẽporalibꝰ ad subsidiũ degende eiꝰ uite uteͥmur. O¬
portet nos ex ea parte quȩ ad hanc uitam ꝑtinet subditos
ẽẽ. pocestatib id ẽ. hominibꝰ res humanas cum aliquo ho¬
nore administrantibꝰ. Ex illa uero parte qua credimus dõ.
& in regnũ eius uocam᷑. non nos oportet eẽ subditos cuiqu̾ã
homini. id ipsum in nobis euercere cupienti qđ ds ad uitã
eternã donare dignatus est. Si quis ergo putat qm̃ xp̃ia¬
nus est non sibi ẽẽ uectigal reddendum aut tributum. aut
testatibꝰ in magno errore uersat᷑. Item si quis sie putat se¬
esse subdendũ ut etiam insuam fidem habere potestatem

Expanded text:
libertatem vocatus est, factusque Christianus, extollatur in superbiam, et non arbitretur in hujus vitae itinere servandum esse ordinem suum, et potestatibus quibus pro tempore rerum temporalium gubernatio tradita est, non se putet esse subdendum. Cum enim constemus ex anima et corpore, et quandiu in hac vita teetiam rebus temporalibus ad subsidium degendae hujus vitae utamur, oportet nos ex ea parte quae ad hanc vitam pertinet subditos esse potestatibus, id est, hominibus res humanas cum aliquo honore administrantibus. Ex illa vero parte qua credimus Deo, et in regnum ejus vocamur, non nos oportet esse subditos cuiquam homini, idipsum in nobis evertere cupienti quod Deus ad vitam aeternam donare dignatus est. Si quis ergo putat quoniam Christianus est, non sibi esse vectigal reddendum, aut tributum, aut testatibus, in magno errore versatur. Item si quis sic se putat esse subdendum, ut etiam in suam fidem habere potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
tum satis erat exposita: & in epła qtiam ad romanos
scripserat ex hac ipsa. Ego enim stignata dñ ibu xp̃i
in corpore meo porto. idest habeo alios confuictus do certa¬
mina cum carne mea: quȩ in ꝑsecutionibus quas patior
mecum dimicant. Stignata enim dicuntur note quedum
penarum seruilium. utt si quis uerbi gratia seruus in com¬
sus fuerit stignata habere dicatur: &. ideo in uire mani¬
missionis inferioris est ordinis. Nunc ergo apłs stiginata
dño dictum est anane. cum idem illum ananias tand
ꝑsecutorem xp̃ianorum formiclaret. Ego illi ostendam in.¬
quit que oporteat eum pati pro nomine meo. Uerum¬
tamen ipter remistionem peccatorum in qua bapuiaẽ
erat omnes ille tribulationes nonei ualebant ao ꝑniteẽ.
tanquam subscriptio manifesta est. Nam & in nomul¬
lis alsis epnstolis ea utitur. Gratia dñi iħci xp̃i cum¬

Expanded text:
tum satis erat, exposita, et in Epistola quam ad Romanos tum satis erat, exposita, et in Epistola quam ad Romanos scripsit, et hac ipsa. Ego enim stigmata Domini Jesu Christi in corpore meo porto: id est, habeo alios conflictus et certamina cum carne mea, quae in persecutionibus quas patior, mecum dimicant. Stigmata enim dicuntur notae quaedam poenarum servilium: ut si quis, verbi gratia, servus in comsus fuerit, stigmata habere dicatur; et ideo in jure manumissionis, inferioris est ordinis. Nunc ergo Apostolus stigmDomino dictum est Ananiae, cum idem illum Ananias tanquam persecutorem Christianorum formidaret, Ego illi ostendam, inquit, quae oporteat eum pati pro nomine meo . Verumtamen propter remissionem peccatorum, in qua baptizatus erat, omnes illae tribulationes non ei valebant ad perniciem, tanquam subscriptio manifesta est; nam et in nonnullis aliis Epistolis ea utitur: Gratia Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
sierunt: ecce facta sunt omnia noua. Omnia autẽ ex deo
llbi autem dicit & ipsa creatura liberabitur a seruitute
interitus. & postea dicit non solum autem sed & nos ipsi
primitias sp̃c habentes: discernit eos qui crediderunt ab
appellatione creaturȩ. quomͦ eosdem aliquando homines.
aliquando non homines dicit. Nam ex ꝓbrans obiecit co-¬
rinthiĩ quodam loco. quod adhuc homines essent ubi
ait. Nonne homines estis. & sccłm hominem ambtilatis.
Quomͦ eundem dominum etiam post resurrectionem
alicubi non hominem appellat. sicut in principio huius
ꝑ ih̃m xp̃m. Alicubi autem hominem. ficut illo loco ubi
qui uere ad iusionem p̃parantur: non qui uocantur
hoc nomine & carnali cecitate uidere dñm nolunt. quan¬
do gratiam eius respuentes serui esse temporum cupuĩt.
De cetero inquit. laborem nemo michi prestet. Non uult
ꝑ turbulentas contentiones tedium sibi fieri de re quã-¬

Expanded text:
sierunt, ecce facta sunt omnia nova: omnia autem ex Deo sierunt, ecce facta sunt omnia nova: omnia autem ex Deo . Ubi autem dicit, Et ipsa creatura liberabitur a servitute interitus; et postea dicit, Non solum autem, sed et nos ipsi primitias Spiritus habentes : discernit eos qui crediderunt ab appellatione creaturae quomodo eosdem aliquando homines, aliquando non homines dicit. Nam exprobrans objecit Corinthiis quodam loco, quod adhuc homines essent, ubi ait: Nonne homines estis, et secundum hominem ambulatis ? Quomodo eumdem Dominum etiam post resurrectionem, alicubi non hominem appellat, sicut in principio hujus sed per Jesum Christum ; alicubi autem hominem, sicut illo loco ubi qui vere ad visionem Dei praeparantur, non qui vocantur hoc nomine, et carnali caecitate videre Dominum nolunt, quando gratiam ejus respuentes servi esse temporum cupiunt. 64. Ib. VI, 17. De caetero, inquit, laborem nemo mihi praestet. Non vult per turbulentas contentiones taedium sibi fieri de re, quan
Abbreviated transcription (Latin):
ut cruci figeretur ille sustiniit: ut uestiga sua sestantib
tiam ne quis eum putaret uel in tymothei cucuncisio¬
ne. fimulate aliquid egisse: uel in cuiusquã agere si. forte
aliqua talis causa esticisset. Ostendit enim non spsam
circumcisionem obesse aliquid credentibus. sed speia
salittis in talibus ebseruationibus constitutam. Nam oo
inactibuis apłorum hoc modo inueniuntur illi cir cumei¬
Nonem ꝓsuadere: ut aliter eos qui ex gentibus credide¬
rant saltios fieri negent posse. Non ergo ipsitis operis.
sed hiius erroeis ꝑnitiem fefellit apl̃s. Neq curcum¬
cisio ergo aliquid est neꝙ prepntium: sed noua mno uer
creatura. Nonani creaturam inquit. uitam nonam per
fidem iħ⁊ xp̃i. & notandum uerbum est. difficile enĩ¬
est inueniri ereaturam uocari etiam eos qui ranicre¬
dendo in adoptionem filiorum uenerant. Bict tam̃
& alio loco. Siqua igitur in xp̃o noua creatura uetera tran¬

Expanded text:
ut crucifigeretur ille sustinuit, ut vestigia sua sectantibut crucifigeretur ille sustinuit, ut vestigia sua sectantibtiam, ne quis eum putaret vel in Timothei circumcisione simulate aliquid egisse, vel in cujusquam agere, si forte aliqua talis causa extitisset. Ostendit enim non ipsam circumcisionem obesse aliquid credentibus, sed spem salutis in talibus observationibus constitutam. Nam et in Actibus Apostolorum hoc modo inveniuntur illi circumcisionem persuadere, ut aliter eos qui ex Gentibus crediderant, salvos fieri negent posse . Non ergo ipsius operis, sed hujus erroris perniciem refellit Apostolus. Neque circumcisio ergo, aliquid est, neque praepulium, sed nova, inquit, creatura Novam creaturam dicit vitam novam per fidem Jesu Christi: et notandum verbum est. Difficile enim inveneris creaturam vocari etiam eos, qui jam credendo in adoptionem filiorum venerunt. Dicit tamen et alio loco: Si qua igitur in Christo nova creatura, vetera tran
Abbreviated transcription (Latin):
enum dicit custoditionem legis. non occidere. non nichari.
non falsum testimonium dicere. & si qua huiusmodi ad
bonos mores ꝑtinere manifestum est: quȩ nisi caritate &
spe bonorum eternorum. quȩ ꝑ fidem accipiuntur imple¬
ri non posse iam dictum est. S uolunt uos circumcidi
inqͥt ut in ur̃a glorientur carne. idest ut non solam non
patiantur ꝑsecutionem auideis. qui nullomͦ ferebant in¬
circumcisis legem prodi. s etiam glorient᷑ apud eos quod
tam multos ꝓselitos faciunt. Ut enim unum ꝓselitum
facerent uder: mare & terram eos circimire solere do
minus dyxit. Michi autẽ absit gloriari nisi in cruce dm̃
mundo. Muidus nnchi craicifixus est ate ut me nou tene¬
at. &c. ego mundo nit eum non teneam: idest ute nuchi mũ
diis nocere non possit. neq ego de mundo algtuid cupia.
Quiantẽ in cruce xp̃i glouattr: non uilt placere incar¬
ne qtia ꝑsecutiones carnalitim non timnet. qaas pr iot

Expanded text:
enim dicit custoditionem Legis, non occidere, non moechari, enim dicit custoditionem Legis, non occidere, non moechari, non falsum testimonium dicere; et si qua hujusmodi ad bonos mores pertinere manifestum est: quae nisi charitate et spe bonorum aeternorum, quae per fidem accipiuntur, impleri non posse jam dictumest. Sed volunt vos circumcidi, inquit, ut in vestra glorientur carne: id est, ut non solum non patiantur persecutionem a Judaeis, qui nullo modo ferebant incircumcisis Legem prodi, sed etiam glorientur apud eos, quod tam multos proselytos faciunt. Ut enim unum proselytum Judaei facerent, mare et terram eos circuire solere, Dominus dixit . Mihi autem absit gloriari nisi in cruce Domimundo. Mundus mihi crucifixus est, ait, ut me non teneat; et ego mundo, ut eum non teneam; id est, ut neque mundus mihi nocere possit, neque ego de mundo aliquid cupiam. Qui autem in cruce Christi gloriatur, non vult placere in carne; quia persecutiones carnalium non timet, quas prior
Abbreviated transcription (Latin):
mus roꝑonur bonum ad omnes. maxime autẽ ad dome¬
sticos fidei. Quos enim credendum est nisi xp̃ianos fignisi¬
care: Omnibus enim pari dilectione uita eterna optan.¬
da est: si non omnibus eadem possunt exhiberi dilectio
saluibria. & ad bonos mores ꝑtinent dilectione fidei posse
tantumm᷑ impleri non timore seruili: redit ad illud
unde tota catisa agitur. Ulidistis inqͥt. qualibus litteris scrip
si uobis mea manti. Cauet ne quisquã sub nomine eplẽ eiꝰ
fallat incautos. Qni uolunt inqͥt placere in carne: hi cogũt
uos circumcidi tantum ut in cruce xp̃i ꝑsecutionem non
tas huiꝰmodi obseruationes. ꝗtios ipse quam non timeat
satis ostendit: cum tales litteras etiam sira manu scribere
uoluit. Docet ergo. timorem adhuc in istis operari tanqͣ
sub lege constitutis: qui ad circuicisionem gentes cogerent.
Neq enim qui circumnciduntur. hi legem custodiunt. Illam

Expanded text:
mus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domemus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. Quos eum credendum est, nisi Christianos significare? Omnibus enim pari dilectione vita aeterna optanda est; sed non omnibus eadem possunt exhiberi dilectionsalubria et ad bonos mores pertinent, dilectione fidei posse tantummodo impleri, non timore servili; redit ad illud unde tota causa agitur: Vidistis, inquit, qualibus litteris vobis scripsi manu mea. Cavet ne quisquam sub nomine Epistolae ejus fallat incautos. Qui volunt, inquit, placere in carne, hi cogunt vos circumcidi, tantum ut in cruce Christi persecutionem non tas hujusmodi observationes: quos ipse quam non timeat satis ostendit, cum tales litteras etiam sua manu scribere voluit. Docet ergo timorem adhuc in istis operari, tanquam sub Lege constitutis, qui ad circumcisionem Gentes cogerent. Neque enim qui circumcisi sunt, hi Legem custodiunt. Illam
Abbreviated transcription (Latin):
quibus non consentiendo renitimur ut in gudio metamus.
Cum et iam reformatio corporis ex nulla parte hominis ulla
nos sollicitabit molestia ullum. ne temptationis pericuilum
Nam etiam ipsum animale corpuis deputatur in semine.
seminat᷑ enim corptis animale ait alio loco: ut ad messem
ꝑtineat quod adiyxit surget corpus sp̃uale. Huic gͦ sen¬
tentie ꝓpħa concinit dicens. Qui seminat in lacrimis. in
gatidio metet. Bene autẽ seminare idest bene operari. faci¬
lius est quam in eo ꝑseuerare: fructus enim solet laborem
consolari. Messis autẽ nr̃a infine ꝓmittitur: &. ideo pseue¬
rantia opus est. Qui enim ꝑseuerauerit usq in finem. hic
saliuuis erit. Et ꝓpħa clamat. fustine dñm. uiriliter age: &
confortectir cor tuum & fustine dñm. Quod nunc apls.
bontim autẽ facientes inquit non infirmem: ꝓprio emm
tempore metemus infatigabiles. Itaq dum temptis habe¬

Expanded text:
quibus non consentiendo renitimur, ut in gaudio metamus, quibus non consentiendo renitimur, ut in gaudio metamus, cum etiam reformato corpore, ex nulla parte hominis, ulla nos sollicitabit molestia ullumve tentationis periculum. Nam etiam ipsum animale corpus deputatur in semine. Seminatur enim corpus animale, ait alio loco; ut ad messem pertineat quod adjunxit, surget corpus spirituale . Huic ergo sententiae propheta concinit, dicens, Qui seminat in lacrymis, in gaudio metet . Bene autem seminare, id est, bene operari, facilius est, quam in eo perseverare. Fructus enim solet laborem consolari: messis autem nostra in fine promittitur; et ideo perseverantia opus est. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit : et propheta clamat, Sustine Dominum, viriliter age; et confortetur cor tuum, et sustine Dominum . Quod nunc Apostolus ait, Bonum autem facientes, inquit, non infirmemur: proprio enim tempore metemus infatigabiles. Itaque dum tempus habe
Abbreviated transcription (Latin):
laborarent qui constituuntur in fide rerum earum quas
non uident. llident enim seminationem opertim suorum :
sed messem non uident. Nec talis eis messis ꝓmittitur:
qualis hic reddi solet. quia ustus ex fide uiit. Quraqͥ
seminauerit inquit in carne fua: & carne metet corruꝑ¬
tionem. Hoc dicit de amatoribus uoluptatum magis quã
dei. In carne enim sua seminat. qui omnia que facit etiã¬
sibona uideantur: ꝓpterea tamen facit ut carnaliter ei
bene sit. Qui autẽ seminaueyit in sp̃u: de sp̃u metet ui¬
tam eternam. Seminatio in sp̃u est ex fide. cum caritate
seruire iusticie: & non obedire desideriis peccati. quam¬
us de mortali carne existentibus. Messis autẽ uite et̾ne
cum inunica nouissima destruetur mors & absorbebitur
mortale auita: & corruptibile hoc indriet incorruptionẽ.
In hoc gͦ tercio gradii. qui sub gratia sumts seminamus
in lacrimis. cum existunt desideria de animali corpore:

Expanded text:
laborent, qui constituuntur in fide rerum earum quas laborent, qui constituuntur in fide rerum earum quas non vident. Vident enim seminationem operum suorum, sed messem non vident. Nec talis eis messis promittitur, qualis hic reddi solet; quia justus ex fide vivit . Quia qui seminaverit, inquit, in carne sua, ex carne metet corruptionem. Hoc dicit de amatoribus voluptatum magis quam Dei. In carne enim sua seminat, qui omnia quae facit, etiamsi bona videantur, propterea tamen facit, ut carnaliter ei bene sit. Qui autem seminaverit in spiritu, de spiritu metet vitam aeternam. Seminatio in spiritu est, ex fide cum charitate servire justitiae, et non obaudire desideriis peccati, quamvis de mortali carne existentibus. Messis autem vitae aeternae cum inimica novissima destruetur mors, et absorbebitur mortale a vita, et corruptibile hoc induet incorruptionem. In hoc ergo tertio gradu, quo sub gratia sumus, seminamus in lacrymis, cum existunt desideria de animali corpore;
Abbreviated transcription (Latin):
& mentiunt᷑ de se homines. ꝓpter homintim laudes.
Quid enim ista cecitate tenebrosits. ad obtinendã mnanis.¬
simam głam errorem hominis auctipari. & deum testẽ
in corde contẽpnere. quasi uͦ ullo modo comparandꝰ sit ex¬
ror illius qui te bonum putat errori tuo: qui homini
de falso bono placere studes. de uero malo displices deo ᷤ
Iam cetera planissima e̾e̾ existimo. Nam & illad usita¬
tum p̃ceptum ẽ: ut p̃dicatori uerbi dei p̃beat necessa¬
ria cui p̃dicatur. Ad bona enim oꝑa hortandi erant.
tit etiã egenti xp̃o ministiarent staturi ad dexteram
cum agnis: ut plus in eis operetur dilectio fidei. quã
legis posset timor. Neq hoc quisꝙ̃. maiore fidutia
debet p̃ciꝑe: quam hic apls qui manibꝰ faus uictum transi¬
gens. hȩc in se nolebat fierrut maiore pondere ꝓpter eorũ
rare. deus non itrridetur. quod enim seminauerit homo
hoc & metet: nouit inter que uerba ꝑditorum hominum.

Expanded text:
et mentiuntur de se homines propter hominum laudes. et mentiuntur de se homines propter hominum laudes. Quid enim ista caecitate tenebrosius, ad obtinendam inanissimam gloriam errorem hominis aucupari, et Deum testem in corde contemnere? Quasi vero ullo modo comparandus sit error illius qui te bonum putat, errori tuo qui homini de falso bono placere studes, de vero malo displices Deo. 60. Ib. VI, 6. Jam caetera planissima esse existimo. Nam et illud usitatum praeceptum est, ut praedicatori verbi Dei praebeat necessaria, cui praedicatur. Ad bona enim opera hortandi erant, ut etiam egenti Christo ministrarent, staturi ad dexteram cum agnis; ut plus in eis operaretur dilectio fidei, quam Legis posset timor. Neque hoc quisquam majore fiducia debet praecipere, quam hic apostolus, qui manibus suis victum transigens , haec in se nolebat fieri, ut majore pondere, propter eorum rare, Deus non subsannatur: quod enim seminaverit homo, hoc et metet; novit inter quae verba perditorum hominum
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpttram q̃ pͥori popłõ clata est legem xp̃i eẽ quam uenie
implere caritate. q̃ ñ implebat᷑ timore. Fadem gͥ scͥpttra
&o soem mandatum cum bonis terrenis inbiantes p̃mit
seruos testam̃tum uetus: cum in bona eterna flagrantes
enim eũ seducunt laudatores eiꝰ s ipse potius. qura cũ
sͥ fit ipse p̃sentior ꝗtũ illi. mautilt se millis querere: quã
inseipse. S quid apłs : Opus autẽ suum ꝓbet uniisqͥsq.¬
& tunc in seipso tantum glãm habebit oñ in altero: idest
in. tus in conscientia sua. & non in altero idest cum eum
alter laudat. Llnusqͥsq enim inqͥt ꝓpͥum onus portabit.
Non ergo laudatores nr̃i miniunt onera conscientie nr̃e.
atq utinam ñ etiam acumulent: cum plerumq ne illis
offensis laus nr̃a minuat᷑. aut obuirgatione illos curare
negligimus: aut iactanter eis aliquid nr̃m ostentamus
potiꝰ quã constanter ostendimus. Omitto ea que fingũt

Expanded text:
Scripturam, quae priori populo data est, Legem Christi esse, quam venit Scripturam, quae priori populo data est, Legem Christi esse, quam venit implere charitate , quae non implebatur timore. Eadem igitur Scriptura et idem mandatum, cum bonis terrenis inhiantes premit servos, Testamentum Vetus; cum in bona aeterna flagrantes enim eum seducunt laudatores ejus, sed ipse potius; quia cum sibi sit ipse praesentior quam illi, mavult se in illis quaerere, quam in seipso. Sed quid et tunc in seipso tantum gloriam habebit, et non in altero, id est, intus in conscientia sua: et non in altero, id est, cum eum alter laudat. Unusquisque enim, inquit, proprium onus portabit. Non ergo laudatores nostri minuunt onera conscientiae nostrae: atque utinam non etiam accumulent, cum plerumque ne illis offensis laus nostra minuatur, aut objurgatione illos curare negligimus, aut jactanter eis aliquid nostrum ostentamus, potius quam constanter ostendimus. Omitto ea quae fingunt
Abbreviated transcription (Latin):
uelle ab obsidione uitiorum. Qd̃ si forte ut plerumq acci-¬
dit dilectione quidem talem suscipis actionem. & ad eam
corde dilectionis accedis. s inter agendum subrepserit ali¬
quid. dum tͥ resistit᷑ qd̃ ce auferat ab hominis uitio ꝑ¬
cutiendo: & ipsi homini faciat infestum. postea te lacri¬
mis lauantẽ huꝰmodi puluerem: multo salubrius meminis.¬
se oportebit quam ñ debeamꝰ suꝑ alioeum suꝑbire peccata.
quando inipsa eorum oburgitione petcamꝰ. cum faciliꝰ nos
ira peccantis iratos quã miserra misericordes facit. Alter¬
alterus onera portate: & sic adimplebitis legem xp̃i. legẽ
utiq caritatis. Si autẽ implet legem qͥdiligit ꝓximum.
dilectioq ꝓximi etiã in ueteribus scͥpturis maxime cõ-¬
mendat᷑. in qua dilectione dicit alio loco idem apls reca¬
pitulari omĩa mandata legis. manifestum ẽ etiam illam

Expanded text:
velle ab obsidione vitiorum. Quod si forte, ut plerumque accivelle ab obsidione vitiorum. Quod si forte, ut plerumque accidit, dilectione quidem talem suscipis actionem, et ad eam corde dilectionis accedis, sed inter agendum subrepserit aliquid, dum tibi resistitur, quod te auferat ab hominis vitio percutiendo, et ipsi homini faciat infestum; postea te lacrymis lavantem hujusmodi pulverem, multo salubrius meminisse oportebit, quam non debeamus super aliorum superbire peccata, quando in ipsa eorum objurgatione peccamus, cum facilius nos ira peccantis iratos, quam miseria misericordes facit. alterius onera portate, et sic adimplebitis Legem Christi: Legem utique charitatis. Si autem implet Legem qui diligit proximum, dilectioque proximi etiam in veteribus Scripturis maxime commendatur ; in qua dilectione dicit alio loco idem apostolus, recapitulari omnia mandata Legis : manifestum est etiam illam
Abbreviated transcription (Latin):
animo adhiberenꝰ: quã sanis manibꝰ illi medici aliena men-¬
bra ꝑtractant. Nunquã itaq alieni peccati obuirgandi
suscipiendum ẽ negptiũ: nͥ cum int̾nis int̾rogationibꝰ exa¬
minantes nr̃am conscientiam. liqͥdo nob̃ coram deo responde¬
rimus dilectione nos facere. Quod si conuitium. uel mine.
uel etiã ꝑsecutiones eiꝰ quem argueris laceratierint animũ.
si adhuc ille ꝑ te sanari uidebitur. nichil respondeas donec
sanaris pͥor ne forte carnalib ᷤ motibus tuis ad nocendum
consentias: & exibeas linguã tuã arma iniqͥtatis peccato.
ad reddendum malum ꝓ malo aut maledictum ꝓ maledicto
Quicqͥd enim lacerato animo dixeris: punientis ẽ impetꝰ.
ñ caritas corrigentis. Dilige & dic qd uoles. nullomͦ male¬
dictum erit. qᷤ spetie maledicti sonuerit: si memineris
senserisq te in gladio uerbi dei liberatorem hominis esse

Expanded text:
animo adhiberemus, quam sanis manibus illi medici aliena memanimo adhiberemus, quam sanis manibus illi medici aliena membra pertractant. 57. Nunquam itaque alieni peccati objurgandi suscipiendum est nogotium, nisi cum internis interrogationibus examinantes nostram conscientiam, liquido nobis coram Deo responderimus, dilectione nos facere. Quod si convicium, vel minae, vel etiam persecutiones ejus quem argueris, laceraverint animum; si adhuc ille per te sanari posse videbitur, nihil respondeas donec saneris prior: ne forte carnalibus motibus tuis ad nocendum consentias, et exhibeas linguam tuam arma iniquitatis peccato ad reddendum malum pro malo, aut maledictum pro maledicto . Quidquid enim lacerato animo dixeris, punientis est impetus, non charitas corrigentis. Dilige, et dic quod voles: nullo modo maledictum erit quod specie maledicti sonuerit, si memineris senserisque te in gladio verbi Dei, liberatorem hominis esse