comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uis Et apło asserente & dicente: Oboediens inqͥt factꝰ patri
usq admortẽ. mortẽ aut̃ crucis Is & incruce pendens. uolun¬
tate & prȩcepto patris carnẽ humanã quã de scã uirgine
Maria suscepit in manꝰ hominũ dereliquit. & diuinitatẽ fuã
inmanꝰ patris cõmendauit dicens: Pat̃ in manꝰtuas cõm̃do
sp̃m meũ. Quiamania moriturũ corpꝰ peꝑit. ds aut̃ immor¬
talis immortalẽ filiũ genurt. ẜrgo mors  xp̃i ñ dumanimo
diunitatis. sed depositio corporis Sicuti enĩ generatio
eiꝰ ex uirgine. ñ fuit corruptio dealitatis ipsius sed susceptio
corporis: ita & in morte ipstus ñ fut passio & defectio dealitatis¬
ipsius. sed separatio carnis eiꝰ. Sicuti enĩ qui indum̃tũ
conscindit. induto facit iniuriã: & qͥ carnẽ ipsus cru¬
cifixer̃. diuinitati ipsius contumeliã intulerunt. Is
qui uoluntate & prȩcepto patris totã dispensationem

Expanded text:
diens, inquit, factus Patri diens, inquit, factus Patri usque ad mortem, mortem autem crucis . 7. Is et in cruce pendens, voluntate et praecepto Patris carnem humanam, quam de sancta virgine Maria suscepit, in manus hominum dereliquit, et divinitatem suam in manus Patris commendavit, dicens: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum . Quia Maria moriturum corpus peperit, Deus autem immortalis immortalem Filium genuit. Ergo mors Christi non diminutio est divinitatis, sed depositio corporis. Sicuti enim generatio ejus ex virgine non fuit corruptio dealitatis ipsius, sed susceptio corporis; ita et in morte ejus non fuit passio et defectio dealitatisipsius, sed separatio carnis ejus. Sicuti enim qui indumentum conscindit, induto facit injuriam; ita et qui carnem ejus crucifixerunt, divinitati ipsius contumeliam intulerunt. 8. Is qui voluntate et praecepto Patris totam dispensationem
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est. Magnꝰ homo & p̾ciosus uir. Ꝙ idõ solũ ho¬
minẽ patri suo hȩredẽ. sibi enĩ cohȩredẽ facere dignatꝰ
est. Ut qͦd minꝰ acceꝑat in natura: plus haberet in honore
Cũ inquit uenit plenitudo tẽporis. misit ds̃ filiũ suũ natum
ex muliere. Ipse qͥ uoluntate patris carnẽ suscepit: ipse & uo¬
luntate & prȩcepto ipsus incorpore conuersatꝰ ÷. sic̃ ipse ait
Descendi de cȩlo ñ ut faciã uoluntatẽ meã. sed uoluntatẽ eiꝰ qui
me misit. Ipse ex uoluntate patris triginta annorũ bapticatꝰ
uoce & testimonio patris manifestatꝰ. uoluntate & prȩcepto pa¬
tris euangłiũ regni cęloꝵ pͣdicabat. si c̃ ipseait. & aliisciuita¬
tib oportet me euangłiũ prȩdicare. In hoc enĩ missus sũ. Q.
& precepto patris. ad passionẽ & mortẽ ꝓꝑauit. ficut ipse ait
Pat᷑ transeat calix iste ame. Non tam̃ qđ ego uolo. sed qͦd tu

Expanded text:
scriptum est: Magnus homo et pretiosus vir . Et ideo solum hoscriptum est: Magnus homo et pretiosus vir . Et ideo solum hominem Patri suo haeredem, sibi enim cohaeredem, facere dignatus est; ut quod minus acceperat in natura, plus haberet in honore. 6. Cum, inquit, venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum natum ex muliere . Ipse qui voluntate Patris carnem suscepit, ipse et voluntate et praecepto ipsius in corpore conversatus est, sicut ipse ait: Descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit . Ipse et voluntate Patris triginta annorum baptizatus, voce et testimonio Patris manifestatus , voluntate et praecepto Patris Evangelium regni coelorum praedicabat, sicut ipse ait: Et aliis civitatibus oportet me Evangelium praedicare; in hoc enim missus sum Id et praecepto Patris ad passionem et mortem properavit, sicut ipse ait: Pater, transeat calix iste a me; non tamen quod ego volo, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
Ns nr̃ iħs xp̃s. ds̃ unigenitus. prunogenitꝰ
totius creationis. uoluntate dĩ & patris sui
ante omĩa scła constitutꝰ. uoluntate & prȩcep¬
to ipsius. cȩlestia & terrestria. uisibilia &
inuisibilia. corpora & sp̃s. ex nullis extantib
ut essent sua uirtute fecit. Qante quã faceret
uniuersa: om̃iũ futurorũ dĩ & dñs. rex &e
creator erat constitutꝰ. & om̃iũ futurorũ in
natura habens prȩscientiã. & in faciendo in
om̃ib expectans patris iussionẽ: Ipse uoluntate &
prȩcepto patris descendit de cȩlo & uenit in hunc mundũ
sicut ipseait. Nec enĩ a me ipso ueni. sed ille me misit. Et qr
de om̃ib spualib & rationabilib gradib. ꝓpt̾ qualitatẽ &e fra¬
gilitatẽ corporis paulominꝰ abangłis inferior. minoratus
homo uidebat᷑: ne se uilẽ sꝑaret & de salute sua desꝑaret.
dñs iħs honorans facturã suã dignatꝰ ÷ humanã carnẽ
susciꝑe. & ostendere qr ñ ÷ homouilis. sed preciosus sicut

Expanded text:
s Christus, Deus unigenitus, primogenitus totius creationis. 2. Voluntate Dei et Patris sui ante omnia saecula constitutus. 3. Voluntate et praecepto ipsius, coelestia et terrestria, visibilia et invisibilia, corpora et spiritus ex nullis exstantibus, ut essent, sua virtute fecit. 4. Et antequam faceret universa, omnium futurorum Deus et Dominus, rex et creator erat constitutus, et omnium futurorum in natura habens praescientiam, et in faciendo in omnibus exspectans Patris jussionem; ipse voluntate et praecepto Patris descendit de coelo, et venit in hunc mundum, sicut ipse ait: Nec enim a me ipso veni, sed ille me misit . 5. Et quia de omnibus spiritualibus et rationalibus gradibus, propter qualitatem et fragilitatem corporis, paulo minus ab Angelis inferior minoratus homo videbatur : ne se vilem speraret, et de salute sua desperaret, Dominus Jesus honorans facturam suam, dignatus est humanam carnem suscipere; et ostendit quia non est homo vilis, sed pretiosus, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dos adorat dm̃ suũ. & ab om̃ib adorat᷑ ut ds̃ & creator
om̃iũ Pat̃ uͦ solus nullũ adorat. qr nec maiorẽ nec ȩqua¬
lem habet quẽ adoret. Nulli grãs agit. qr nulluis he¬
neficiũ consecutꝰ est. Omĩb ut essent obbonitatẽ
suã donauit. ipse qͦd est a nemine accepit. Ergo hec
triũ substantiarũ. patris & fili i & sp̃is scĩ distinctio.
& triũ rerũ. dĩ ingeniti. & dĩ unigenit & sp̃s aduocati. di

Expanded text:
dos adorat Deum suum, et ab omnibus adoratur ut Deus et creator dos adorat Deum suum, et ab omnibus adoratur ut Deus et creator omnium: Pater vero solus nullum adorat, quia nec majorem, nec aequalem habet quem adoret: nulli gratias agit, quia nullius beneficium consecutus est; omnibus ut essent ob bonitatem suam donavit, ipse quod est a nemine accepit. Ergo haec trium substantiarum, Patris, et Filii, et Spiritus sancti distinctio, et trium rerum, Dei ingen
Abbreviated transcription (Latin):
F iliꝰ adorat & honorat patrẽ. sp̃s sc̃s ad orat & honorat filiũ.
ipso filio dicente. Pat̾. ego te honorificaui suꝑ t̾rã. opꝰ qͦd
dedisti mͥ consũmaui. & de sp̃u scõ ait. Ille me honorifi¬
cabit. qr de meo accipiet & annunciabit uob̾. Filius a se
ñ potest facere quicquã. sed in om̃ib patris expectat nutũ
Sp̃s sc̃s a se ñ loquit᷑. sed in omib xp̃i expectat prȩceptũ.
Q inqͥt a se loquet᷑. sed quȩcunq audierit loquet᷑. & uen¬
tura annunciabit uob̃ Filius ꝓ nob̾ int̾pellat patrẽ sp̃s¬
sc̃s ꝓ nob̾ postulat filiũ. Totius bonitatis & sapientiȩ &
uirtutis patris. uiua & uera. ꝓpria & condigna imago
ꝑfectus & plenus unigenitꝰ filius. Non ÷ pars nec por¬
tio filii sp̃s. sed pͥmũ & prȩcipuũ opus unigeniti dĩ.
prȩ cȩteris uniuersis. Pat̾ maior ÷ filio suo filiꝰ in cõ¬
fatigatione. sola uirtute sua sp̃m fecit. Filiꝰ ut sacerꝰ¬

Expanded text:
19. Filius adorat et honorat Patrem: Spiritus sanctus adorat et honorat Filium: ipso Filio dicente, Pater, ego te honorificavi super terram, opus quod dedisti mihi consummavi : et de Spiritu sancto ait, Ille me honorificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis . 20. Filius a se non potest facere quidquam , sed in omnibus Patris exspectat nutum. Spiritus a se non loquitur, sed in omnibus Christi exspectat praeceptum: Non, inquit, a se loquetur; sed quaecumque audierit loquetur, et ventura annuntiabit vobis . 21. Filius pro nobis interpellat Patrem: Spiritus pro nobis postulat Filium. 22. Totius bonitatis et sapientiae et virtutis Patris viva et vera, propria et condigna imago perfectus et plenus unigenitus Filius. Non est pars nec portio Filii Spiritus, sed primum et praecipuum opus unigeniti Dei prae caeteris universis. 24. Pater major est Filio suo: Filius incomfatigatione sola virtute sua Spiritum fecit. 27. Filius ut sacer
Abbreviated transcription (Latin):
filii uoluntate ipsuis facta sunt. Filiꝰ minister & sũmꝰ sac̃dos
.ẽ. patris sui. Om̃iũ uͦ oꝑũ suorũ. dñs & ds̃ est patre uolente
Et sicuti nemo potest sine filio ad patrẽ transire : ita & ne-¬
mo potest sine spũ scõ filiũ inueritate adorare. Ergo inspũ
ut quidã putant. sed etiã irrationalia plura scĩficare. &
eos qͥ cȩcider̃ ꝓpt̾ suã neglegentiã ad pristinũ statũ repa¬
rare. Ignorantes docere. obliuiscentes ad monere. peccan¬
tes arguere. pigros hortari de salute sua cogitare & sol¬
licite agitare. errantes ad uiã ueritatis deducere. infir¬
mos curare. & fragilitatẽ corporis ꝑ alacritatẽ animȩ con¬
tinere. & ad amorẽ pietatis & castitatis confirmare. & om̃s
illuminare. Suꝑ om̃ĩa fidẽ & caritatẽ prebere singulis
Pro studio quoq & diligentia. ꝓ simplicitate & sinceritate

Expanded text:
ilius minister et summus sacerdos est Patris sui; omnium vero operum suorum Dominus et Deus est, Patre volente. 28. Et sicuti nemo potest sine Filio ad Patrem transire, ita et nemo potest sine Spiritu sancto Filium in veritate adorare: ergo in Spirut quidam putant, sed et irrationabilia plura sanctificare: et eos qui ceciderunt propter suam negligentiam, ad pristinum statum reparare; ignorantes docere, obliviscentes admonere, peccantes arguere, pigros hortari, de salute sua cogitare et sollicite agere, errantes ad viam veritatis deducere, infirmos curare, et fragilitatem corporis per alacritatem animae continere, et ad amorem pietatis et castitatis confirmare, et omnes illuminare; super omnia fidem et charitatem praebere singulis, pro studio quoque et diligentia, pro sinceritate
Abbreviated transcription (Latin):
& prȩcepto patris ueniet : uoluntate & prȩcepto patris
udicaturꝰ. ẽ. totũ mundũ in ȩquitate. & redditurus sin¬
gulis scđ̾m fidẽ & oꝑa sua sic̾ ipse ait. Pat̾ iudicat ne mi¬
nẽ sed omẽ iudiciũ dedit filio. Itẽ Sicuti audio iudico.
& iudiciũ meũ uerũ est. qr ñ quȩro uoluntatẽ ineã sed
uoluntatẽ eiꝰ qui me misit. Unde & in iudicando patris
prȩ sentiã prȩponit. & suã diuinã dignitatẽ & potestatẽ
scđam postponit dicens. Uenite benedicti patris mei.
Ergo iustus iudex est filiꝰ. Iudicantis uͦ honor & auctoritas.
patris imꝑiales leges Sicuti & sp̃s scĩ officiosa aduo¬
catio & consolatio. unigenitidĩ iusti uidicis est dignitas
ẜrgo filius a patre est genitꝰ. sp̃s sc̃s ꝑfiliũ est factus Filiꝰ
manifestare. Filius testis est patris. sp̃s sc̃s̃ testis est filii
F iliꝰ mittit᷑ a patre. sp̃s sc̃s mittit᷑ a filio Filiꝰ minister est

Expanded text:
ecepto Patris veniet, voluntate et praecepto Patris judicaturus est totum mundum in aequitate, et redditurus singulis secundum fidem et opera sua; sicut ipse ait, Pater judicat neminem, sed omne judicium Filio dedit: item, Sicuti audio, judico, et judicium meum verum est; quia non quaero voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit . Unde et in judicando Patris praesentiam praeponit, et suam divinam dignitatem et potestatem secundam postponit, dicens: Venite, benedicti Patris mei . Ergo justus judex est Filius: judicantis vero honor et auctoritas, Patris imperiales leges; sicuti et Spiritus sancti officiosa advocatio et consolatio, Unigeniti Dei justi judicis est dignitas. 10. Ergo Filius a Patre est genitus: Spiritus sanctus per manifestare. 13. Filius testis est Patris: Spiritus testis est Filii. 14. Filius mittitur a Patre: Spiritus mittitur a Filio. 15. Filius minister est
Abbreviated transcription (Latin):
rogaturũ ꝓmittebat dicens. & ego rogabo patrẽ meũ
& aliũ aduocatũ dabit uob̾: Ꝙ si ad huc inhis om̃ib
ꝓpt̾ duriciã & cęcitatẽ cordis sui credere noluerint. s
ausi fuerint dicere qͦd hȩc omia humilitatis causa fiunt :
post consũmationẽ scłi nisi se natura & uoluntate sciret
subiectũ & oboedientẽ. ut qͥd se humiliaret. ubi ꝓpt᷑ ho¬
mines humilitas necessaria ñ est Qđ aut̃ & post c̃¬
sũmationẽ scłi quando illi om̃ia fuerint subiecta. qr
mͦ natura quidẽ om̃ia sunt subiecta ut creatura creato¬
ri. uoluntate aut̃ ꝓpt̾ liberũ arbitriũ ñ om̃ia subiecta
uidemꝰ. tunc uͦ indie uidicii quando in nomine iħu

Expanded text:
rogaturum promittebat, dicens, Et ego rogabo Patrem meum, rogaturum promittebat, dicens, Et ego rogabo Patrem meum, et alium advocatum dabit vobis ? Et si adhuc in his omnibus propter duritiam et caecitatem cordis sui credere noluerint, sed ausi Tuerint dicere quod haec omnia humilitatis causa fiunt, post consummationem saeculi, nisi se natura et voluntate sciret subjectum et obedientem, utquid se humiliaret, ubi propter homines humilitas necessaria non est? Quod autem et post consummationem saeculi, quando illi omnia fuerint subjecta : quia modo natura quidem omnia sunt subjecta, ut creatura Creatori; voluntate autem, propter liberum arbitrium, non omnia illi subjecta videmus: tunc vero in die judic
Abbreviated transcription (Latin):
ei facio semꝑ. Semel enĩ ante omia scła uoluntate dĩnatꝰ. ad
uoluntatẽ ipsus omĩa oꝑat᷑. Si aut̃ se humiliauit & m̃tit
est qͦd absit : & si ueritas mentit᷑ qđ impossibile est: ubi quis
quȩrat ueritatẽ : Sedueritas nec m̃tit᷑ nec uariat᷑. qͥ obhoc ue¬
nit ut ueritatẽ doceret. Quia ñ ÷ ignorantiȩ doctor sed ueri¬
loquebat᷑: ostendamꝰ illis maiora & firmiora ẽẽ. illa te¬
stimonia quȩ de subiectione filii in scripturis sunt posita.
de us quȩ in euangło agunt᷑. Si enĩ ꝓpt̃ homines suꝑ
t̾rã se humiliabat. & non ut oboediens & subiectꝰ filiꝰ¬
cũ in cõparabili dilectione & grãrũ actione patri suo obse¬
quebat᷑. quia quantũ sullimis est in potestate. tantũ
humilis in obsequio: antequã carnẽ susciꝑet quare
iussus obaudiuit. & mͦ sedens ad dexterã dĩ int̃pellat
ꝓnob̾. & incorpore consticutꝰ suꝑ t̾rã. in celo se patrẽ

Expanded text:
ei facio semper . Semel enim ante omnia saecula volunei facio semper . Semel enim ante omnia saecula volunvoluntatem ipsius omnia operatur. Si autem se humiliavit, et mentitus est, quod absit; et si veritas mentitur, quod impossibile est, ubi quis quaerat veritatem? Sed veritas nec mentitur, nec variatur, qui ob hoc venit ut veritatem doceret; qui non est ignorantiae doctor, sed veriloquebatur, ostendamus illis majora et firmiora esse illa testimonia, quae de subjectione Filii in Scripturis sunt posita, de iis quae in Evangelio aguntur. Si enim propter homines super terram se humiliabat, et non ut obediens et subjectus filcum incomparabili dilectione et gratiarum actione Patri suo obsequebatur; quia quantum sublimis est in potestate, tantum humilis est in obsequio: antequam carnem susciperet, quare jussus obaudivit, et modo sedens ad dexteram Dei interpellat pro nobis , et in corpore constitutus super terram in coelo se Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
supplicẽ eminenti. subditũ suꝑiori. primogenttũ sempit̾no. unige¬
nitũ ingenito. sacerdotẽ dõ. unũ atq eundẽ esse. Sed & ds̃ sine
pͥncipio prȩsciꝰ erat. se unigeniti dĩ pueri sui patrẽ futurum
futurorũ scientia: Pat̾ aut̃ generando filiũ. abipso filio est
grã hȩc om̃ia de patris prȩscientia & de sua subiectione esse
locutũ. nos uͦ xp̃iani credimꝰ patre imꝑante & filio obtẽꝑante
hȩc omĩa esse eũ locutũ: dicimꝰ & ꝓbamꝰ. qđ heretici ex suis
dictis arguunt᷑ & rep̃hendunt᷑. Si enĩ se humiliauit : ipsa
humilitas eiꝰ oboedientiã ostendet Ipsa uͦ oboedientia aliũ
supͣ eminentẽ. aliũ subsistentẽ & subiectũ declarat. sic̃ ait
apłs. Humiliauit se oboediens factus patri usq ad mortẽ.
Et ipsa humilitas eiꝰ. ueritas est ñ falsitas. Quis enĩ aliquando sa¬
piens contentꝰ ÷ se humiliare. nisi habeat maiorẽ & meliorem.
cui festinet ꝑhumilitatẽ placere: & ego inqͥt quȩ placita sunt

Expanded text:
supplicem eminenti, subditum superiori, primogenitum sempiterno, unigenitum ingenito, sacerdotem Deo unum atque eumdem esse. 33. Sed et Deus sine principio praescius erat se unigeniti Dei pueri sui patrem futurum: futurorum scientia? Pater autem generando Filium, ab ipso Filio est gratia haec omnia de Patris praescientia, et de sua subjectione esse locutum, nos vero Christiani credimus Patre imperante et Filio obtemperante haec omnia esse eum locutum; dicimus et probamus quod haeretici ex suis dictis arguuntur et reprehenduntur. Si enim se humiliavit, ipsa humilitas ejus obedientiam ostendit: ipsa vero obedientia alium supra eminentem, alium subsistentem et subjectum declarat, sicuti ait Apostolus, Humiliavit se, obediens factus Patri usque ad mortem . Et ipsa humilitas ejus, veritas est, non falsitas. Quis enim vel quando sapiens contentus est se humiliare, nisi habeat majorem et meliorem cui festinet per humilitatem placere? Et ego, inquit, quae placita sunt
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc in carne uiuentib manꝰ habet ipsa lingua cor¬
poreas. quia scriptũ est. Mors & uita inmanib linguȩ
Puto etiã ñ tͥ uideri. uł eͥe. increatura. uł corpꝰ. ẽe. pec¬

Expanded text:
adhuc in carne viventibus, manus habet ipsa lingua coradhuc in carne viventibus, manus habet ipsa lingua corporeas, quia scriptum est, Mors et vita in manibus linguae . Puto etiam non tibi videri, vel esse creaturam, vel corpus e
Abbreviated transcription (Latin):
nemo eũ potest uidere corporeũ Deniq inquis
Membra illic animȩ describunt᷑. ut uere sit corpꝰ
ẜcuIs ꝑ oculũ totũ caput intelligi. quia dictus est
leuasse oculos suos ꝑ linguã fauces. ꝑ digitũ manũ.
quia dictũ est. Mitte lazarũ ut utinguat extremũ digiti
sui in aqua. ut refrigeret linguã meã: Iam̃ ne ꝑm̃broꝵ¬
nomina dedõtͥ corporeo prȩscribat᷑ : dicis ꝑhȩc corpo¬
reas intelligendas. ẽẽ. uirtutes. quia dm̃ rectissime
defendis ñ. eẽ. corporeũ. Quidgͥ causȩ est. cur nomina
ista membrorũ indõ tͥ corpꝰ ñ faciant. inanima faciant:
An uͦ quando de creatura hȩc dicunt᷑ ꝓprie accipienda
sunt. quando aut̃ de creatore. tropice atq translate :
Pennas itaq corporeas daturus es nob. qm̃ ñ creator
sedcreatura id ÷ homo dicit. si assũpsero pennas meas
corporeã. qmĩ dix̃. refrigeret linguã meã: in nob̃ quoq

Expanded text:
nemo eum potest uidere corporeum. Denique, inquis, nemo eum potest uidere corporeum. Denique, inquis, membra illic animae describuntur, ut uere sit corpus, et uis \'per oculum totum caput intellegi\', quia dictus est leuasse oculos suos, \'per linguam fauces, per digitum manum\', quia dictum est: mitteLazarum, utintinguat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam. tamen, ne pernomina de Deo tibi corporeo praescribatur, dicis « per haec incorporeas intelligendas esse virtutes: » quia Deum rectissime defendis non esse corporeum. Quid igitur causae est, cur nomina ista membrorum in Deo tibi corpus non faciant, in anima faciant? An vero quando de creatura haec dicuntur, proprie accipienda sunt; quando autem de Creatore, tropice atque translate? Pennas itaque corporeas daturus es nobis, quoniam non Creator, sed creatura, id est, homo dicit, Si assumpsero pennas meas corpoream quoniam dixit, Refrigeret linguam meam: in nobis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
mina. ubi ñ distinguit᷑ forma Et nichil illic age¬
re appellationẽ nominũ. ubi nulla est designa¬
tio ꝑsonarũ. Hinc uolens ꝓbare abrahȩ animã
fuisse corporeã. qr dici potuit abraham lã diximꝰ
etiã ubi corpus nullũ est. esse formã. Si aut̃ ap¬
pellationẽ nominũ nichil putas agere ubi ñ sunt
corpora: numera ista nomina quȩso te ł ructus aut̃
sp̃s est. caritas. gaudiũ. pax. longanimitas. be¬
nignitas. bonitas. fides. mansuetudo. continen¬
tia. castitas Et dic mͥ utrũ resipsas ñ agnoscas
quarũ ista sunt nomina. uł sic agnoscas ut aliqͣ
liniam̃ta corpoꝵ uideas: Ecce ut alia taceã: dic
mͥ. quã figurã. quȩ membra. quẽ colorẽ. carttas
habeat. Quȩ certe si ipse inanis non es. in ane ali¬
quid tibi uderi ñ potest. Cuiꝰ auxiliũ imploratũ
est inquis: corporeus utiq uisus est atq formatus
Audiant te homines & dĩ nemo imploret auxiliũ. qr

Expanded text:
mina, ubi non distinguitur forma, et nihil illic agemina, ubi non distinguitur forma, et nihil illic agere appellationem nominum, ubi nulla est designatio personarum\', hinc uolens probare Abrahae animam fuisse corpoream, quia dici potuit: pater Abraham. iam diximus etiam ubi corpus nullum est esse formam. si autem appellationem nominum nihil putas agere, ubi non sunt corpora, numera ista nomina, quaeso te: fructus autem spiritus est caritas, gaudium, p a x, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia et dic mihi utrum res ipsas non agnoscas, quarum ista sunt nomina, uel sic agnoscas, ut aliqua liniamenta corporum uideas. ecce, ut alia taceam, dic mihi quam figuram, quae membra, quem colorem caritas habeat, quae certe, si ipse inanis non es, inane aliquid tibi uideri non potest. cuius auxilium inploratum est, inquis, corporeus utique uisus est atque formatus. audiant te homines et dei nemo inploret auxilium, quia
Abbreviated transcription (Latin):
go te. quẽ magis hominũ nouit homo quã se ipsũ :¬
Et cuiꝰ minꝰ faciem potest uidere quã suã: Quis ait̃
potest cognoscere dm̃. quẽ tu quoq incorporeũ
ẽẽ ñ dubitas. si prȩt̾ corporis forma sicut putas ñ
potest cognitio ꝓuenire: id ÷ si corpora possunt so¬
la eoguosci: Quis aut̃ xp̃ianꝰ de tam maguis
difficillimisq reb disputans. animũ in uerba¬
diuina tã neglegent̃ intendat ut dicat. si incorporea est
anima necesse est ut careat forma: Oblitꝰ este for¬
mã legisse doctrinȩ. Ergo cor porea est forma do¬
ctrinȩ Oblitꝰ es scriptũ ẽe̾. de xp̃o iħu. ante¬
quã hominẽ fuisset indutꝰ qͦd in forma dĩ erat:
Quomͦ gͦ dicis. si incorporea est anima necesse est care¬
at forma. cũ audias formã dĩ quẽ non. ẽe. corporeũ
confiteris. & ita loqueris tanquã forma nisi in
corporib esse ñ possit: Dicis etiã cessare illic no¬

Expanded text:
go te, quem magis hominem nouit homo quam se ipsum go te, quem magis hominem nouit homo quam se ipsum et cuius minus potest faeiem uidere quam suam ? quis autem potest cognoscere deum, quem tu quoque incorporeum esse non dubitas, si praeter corporis formam, sicut putas, non potest cognitio prouenire, id est si corpora possunt sola cognosci? quis autem Christianus de tam magnis difficillimisque rebus disputans animum in uerbadiuina tam neglegenter intendat, ut dicat: si incorporea est anima, necesse est careat forma\'? oblitus es te formam legisse doctrinae? ergo corporea est forma doctrinae. oblitus es scriptum esse de Christo Iesu, antequam hominem fuisset indutus, quod in forma dei erat? quomodo ergo dicis: si incorporea est anima, necesse est careat forma, cum audias formam dei, quem non esse corporeum confiteris et ita loqueris, tamquam forma nisi in corporibus esse non possit? Dicis etiam \'cessare illic no
Abbreviated transcription (Latin):
dicis Hamsi &e ille homo intimꝰ ita est ꝑ animȩ omĩa
m̃bra diffusus. ut illa ꝑ corporis: iã etiã ipse ꝑ animã
cepit imaginẽ corporis. sicut illa eũ forma formauit.
Acꝑ hoc ñ habet ubi capiat imaginẽ dĩ manente in se
ista imagine corporis. nisi quẽadmodũ nũmꝰ ut dixi.
alit̃ ex inferiore alit̃ ex parte suptore for metur.
Ad ista te absurda quando de anima cogitas: carnalis
cogitatio corporũ uelis nolisue cõpellit. Sed ds̃ ut
etiã ipse rectissime confiteris. ñ est corpꝰ. Quomꝰ gͥ
capiat eiꝰ imaginẽ corpꝰ : Obsecro te fr̾ ut ñ confor¬
meris huic scło. sed reformeris in nouitate m̃tis
i anima caret corpore. quid ÷ qđ apud inferos diues
ille cognoscit: Certe inquis nouerat latarũ. no¬
uerat abrahã Unde illi tanto ante tẽpore defuncti.
ueris te ipsũ credo qͦd assidue speculũ attendis. ne
si fueris oblitꝰ faciẽ tuã ñ te possis agnoscere. Ro¬

Expanded text:
dicis. nam si et ille intimus ita est per animae omnia dicis. nam si et ille intimus ita est per animae omnia membra diffusus ut illa per corporis, iam etiam ipse per animam cepit imaginem corporis, sicut illa eum forma formauit. ac per hoc non habet ubi capiat imaginem dei manente in se ista imagine corporis, nisi quemadmodum nummus, ut dixi, aliter ex inferiore, aliter ex parte superiore formetur. ad ista te absurda quando de anima cogitas carnalis cogitatio corporum uelis nolisue conpellit. sed deus, ut etiam ipse rectissime confiteris, non est corpus; quomodo igitur capiat eius imaginem corpus? obsecro te, frater, ut non conformeris huic saeculo, sed reformeris in nouitate mentis si anima caret corpore, quid est quod apud inferos diues ille cognoscit ? certe, inquis, nouerat iam Lazarum, non nouerat Abraham. unde illi tanto ante tempore defuncti ueris te ipsum, credo quod assidue speculum adtendis, ne, si fueris oblitus faciem tuam. non te possis agnoscere. ro
Abbreviated transcription (Latin):
cũ animã conaris asseuerare corporeã: Deinde dic
mͥ Quis eorũ renouabit᷑ in agnitione dĩ. scđm
imaginẽ eiꝰ qui creauit eũ Interior an intimꝰ:
Apłs quidẽ prȩt̃ interiorẽ & exteriorẽ non uideo.
qͦd sciat aliũ interioris interiorẽ. id ÷ totius ho¬
minis intimũ Sed elige quẽ uolueris. qui reno¬
uet᷑ scđm imaginẽ dĩ Quomꝰ hanc recipiet. qui iã
sumpsit exterioris imaginẽ. Si enĩ ꝑ membra
exterioris cucurrit interior & gelauit: hoc
enĩ etiã uerbo usus es. tanquã figm̃tũ fusile
fieret exforma lutea. quȩ de puluere facta est
quom eadẽ manente forma quȩ impressa illi ÷
uł expressa de corpore. potest reformari ad ima¬
guem dĩ : Anduas habebit imagines. a sũmo
quidẽ dĩ ab imo aut̃ corporis. sicut̃ in nũmo dr̃᷑
contigua corpori & ille sit dõ. ac sic ad imaginẽ dĩhõ
ille intimꝰ. ñ iste interior reformet᷑ Sed frustra hoc

Expanded text:
cum animam conaris asseuerare corpoream ? deinde dic. cum animam conaris asseuerare corpoream ? deinde dic. mihi: quis eorum renouabitur in agnitione dei secundum imaginem eius qui creauit eum? interior an intimus? apostolus quidem praeter interiorem et exteriorem non uideo quod sciat alium interioris interiorem, id est totius hominis intimum. sed elige quem uolueris. qui renouetur secundum imaginem dei, quomodo hanc recipiet, qui iam sumsit exterioris imaginem? si enim per membra exterioris cucurrit interior et gelauit — hoc enim etiam uerbo usus es, tamquam figmentum fusile fieret ex forma lutea, quae de puluere facta est —, quomodo eadem manente forma, quae inpressa illi est uel expressa de corpore, potest reformari ad imaginem dei? an duas habebit imagines, a summo quidem dei, ab imo autem corporis, sicut in nummo dicitucontigua corpori et ille sit deo, ac sic ad imaginem dei homo ille intimus, non iste interior reformetur? sed frustra hoc
Abbreviated transcription (Latin):
inclusũ ad similitudinẽ sui deliniauit exteri oris
hominis habitudo. Deinde infers. Flatꝰ gͦ dĩ animã
fecit. immo flatꝰ ex dõ anima factꝰ est. effigiata. sub¬
stantialis. & scđm naturã suã corporea. & sui corpo¬
ris similis imaginiq conformis. Post hȩc incipiens
loqͥ de sp̃u: hȩc inquis anima quȩ ex flatu dĩ ha¬
beret origine᷑. sine sensu ꝓprio atq intellectu
intimo. eẽ. ñ potuit. qͦd est sp̃s. Sic̃ gͦ uideo. inte¬
riorẽ hominẽ uis. e̾ẽ. animã. intimũ sp̃m. tan¬
quã & ipse intertor sit anima. sic̃ illa corpore:
ta fit. ut quẽ admodũ corpus ꝑ inter iora caua sua
recipit aliud corpꝰ qͦd est anima sic̃ putas: sic & ani¬
ma credenda sit habere interiora in ania. qua
corpus t̾ciũ receꝑit sp̃m. Atq ita t̾otꝰ homo constet
extrib. Exteriore. interiore. intimo. ltane non¬
dũ respicis quanta te absurdissima consequant᷑.

Expanded text:
inclusum ad similitudinem sui deliniauit exterioris inclusum ad similitudinem sui deliniauit exterioris hominis habitudo. deinde infers: flatus ergo dei animam fecit, immo flatus ex deo anima factus est, effigiata substantialis et secundum naturam suam corporea et sui corporis similis imaginique conformis. post haec incipiens loqui de spiritu: haec, inquis, anima, quae ex flatu dei haberet originem, sine sensu proprio atque intellectu intimo esse non potuit, quod est spiritus. sicut ergo uideo, interiorem hominem uis esse animam, intimum spiritum, tamquam et ipse interior sit animae sicut illa corpori. ita fit, ut quemadmodum corpus per interiora cana sua recipit aliud corpus, quod est anima, sicut putas, sic et anima credenda sit habere interiora inania, qua corpus tertium receperit spiritum, atque ita totus homo constet ex tribus: exteriore, interiore, intimo. itane nondum respicis, quanta te absurdissima consequantur,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ illud qͦd etiã caro dr̃ diuersa natura est: Et
ex his trib ut opinaris corporib. quorũ unũ di¬
uersȩ. duo uͦ sunt uniꝰ eiꝰdẽq substantię. constat
totꝰ homo. una quȩdã res atq una substantia. Ista
cũ asseras : non uis tam̃ ut duȩ res uniꝰ eiꝰdẽq sub¬
stantiȩ. id est anima & sp̃s habeant unũ sp̃s nom̃ cũ
duȩ res ñ uniꝰ eiꝰdẽq sed imparis diuersȩq substantiȩ
id ÷ anima & corpꝰ. habeant unũ sicut putas corporis
potiꝰ controuer sia quã de reb. Quisnã sit homo
interior uideamꝰ. utrũ anima an sp̃s. an utrunq
Sed sicut te scripsisse uideo: hominẽ interiorẽ ani¬
mam dicis De hac enĩ loquebaris cũ diceres. Et
gelante substantia qͦd cõprehendi ñ poterat: effi¬
ceret corpus aliud intra corpꝰ nature suȩ &e spirami¬
ne conglobatũ Erindeq inciꝑet homo interior
apparere. quẽ uelut in forma uaginȩ corporalis

Expanded text:
autem illud, quod etiam caro dicitur, diuersa natura est. et autem illud, quod etiam caro dicitur, diuersa natura est. et ex his tribus, ut opinaris, corporibus, quonnn unum diuersae. duo uero sunt unius eiusdemque substantiae, constat totus homo, una quaedam res atque una substantia. ista cum asseras, non uis tamen, ut duae res unius eiusdemque substantiae, id est anima et spiritus, habeant unum spiritus nomen, cum duae rid est, anima et corpus habeant unum, sicut putas, corporispotius controversia, quam de rebus. Quisnam sit homo interior videamus, utrum anima, an spiritus, an utrumque. Sed sicut te scripsisse video, interiorem mam dicis. de hac enim loquebaris, cum diceres: et gelante substantia, quae conprehendi non poterat, efficeret corpus aliud intra corpus naturae suae ui et spiramine conglobatum exindeque inciperet homo interior apparere, quem uelut in formam uaginae corporalis
Abbreviated transcription (Latin):
cte corpore nominato: ꝑmitte ut etiã sp̃s sit. quãuis
distincte spũ nominato. Multo enĩ magis tͥ debet
uideri. anima sp̃s eẽ. quã corpꝰ. Quia sp̃m & animã
unius fateris. ẽẽ. substantiȩ. unius aut̃ substantiȩ animã
corpꝰq ẽẽ. ñ dicis Quo gͥ pacto corpꝰ est anima cũ eiꝰ & cor¬
sit una eadẽq natura: Quid qͦd ista tua ratione. etiã
spm̃ corpꝰ. ẽẽ. cõgeris dicere: Alioquin. si sp̃s corpꝰ ñ est.
& anima corpꝰ est : ñ sunt sp̃s & anima unius eiꝰdẽq¬
substantiȩ. ł aut̃ utrunq quãuis duo quȩdã sentias:
unã fateris habere substantiã Ergo & sp̃s corpꝰ est: si
anima corpꝰ est. Neq enĩ alit̃ possunt unius eiusdẽq¬
.ẽẽ. naturȩ. Proinde scđ̾m te illud qͦd ait apłs. sp̃s
ur̃ & anima & corpꝰ : tria sunt corpora. Sed ex his
duo anima & sp̃s. unius naturę sunt corpora: Corpꝰ

Expanded text:
cte corpore nominato, permitte, ut etiam spiritus sit quamuis cte corpore nominato, permitte, ut etiam spiritus sit quamuis distincte spiritu nominato. multo magis enim tibi debet uideri anima spiritus esse quam corpus, quia spiritum et animam unius fateris esse substantiae, unius autem substantiae animam corpusque esse non dicis. quo igitur pacto corpus est anima, cum eius et corsit una eademque natura? quid quod ista tua ratione etiam spiritum corpus esse cogeris dicere? alioquin si spiritus corpus non est et anima corpus est, non sunt spsubstantiae. Tu autem utrumque, quamvis duo quaedam sentias, unam fateris habere substantiam. Ergo et spiritus corpus est, si anima corpus est: neque enim aliter possunt unius ejusdemque esse naturae. Proinde secundum te, illud quod ait r et anima et corpus, tria sunt corpora; sed ex his duo, anima et spiritus, unius naturae sunt corpora, corpus
Abbreviated transcription (Latin):
pto. Sedñ ÷ hic diutius immorandũ : cũ siue intelligas
aeris naturã. ẽẽ. corporeã siue ñ intelligas. me tamen
putare ñ debes uł aereã dixisse animã. sed om̃ino incor-¬
poreã. Qđ & tu. ẽẽ. confiteris dm̃. quẽ dicere ñ audes
inane.ẽẽ. aliquid. sed negare ñ potes omĩpotentis & im¬
mutabilis. e̾ẽ. substantiȩ. Cur gͦ metuimꝰ ne sit cassȩ
inanitatis anima si sit incorporea. cũ dm̃ incorporeũ
ẽẽ. fateam᷑. nec eũ casse inanitatis. ẽẽ. dicamꝰ: Sic
itaq potuit incorporeus incorporeã creare animã.
quemadinodũ uiuens uiuentẽ. quamuis immutabilis
mutabilẽ. & omp̃s loñge imparẽ. Cur aut̃ animã
nolis. ẽẽ. sp̃m. sed corpus eã uelis esse : ñ uideo Si enĩ
ꝓptẽa sp̃s non est. qr distincte apłs nominauit sp̃m.
est cur ea ñ sit corpꝰ. qr distincte nominauit & corpus
Si aut̃ affirmas qͦd & anima corpꝰ sit. quamuis distin¬

Expanded text:
pto. Sed non est hic diutius immorandum, cum sive intelligas pto. Sed non est hic diutius immorandum, cum sive intelligas aeris naturam esse corpoream, sive non intelligas, me tamen putare non debes vel aeriam dixisse animam, sed omnino incorpoream; quod et tu esse confiteris deum, quem dicere non audes inane esse aliquid, sed negare non potes omnipotentis et inmutabilis esse substantiae. cur ergo metuimus, ne sit cassae inanitatis anima, si sit incorporea, cum deum incorporeum esse fateamur nec eum cassae inanitatis esse dicamus ? sic itaque potuiuentem quamuis inmutabilis mutabilem et omnipotens longe inparem. Cur autem animam nolis esse spiritum, sed corpus eam uelis esse non uideo. si enim propterea spiritus non est, quia distincte apostolus nominauit spiritest, cur ea non sit corpus, quia distincte nominauit et corpus; si autem affirmas, quod et anima corpus sit quamuis distin
Abbreviated transcription (Latin):
inanitatis: sed obhoc aeream me putasti eã dixisse
substantiã. cũ & corpꝰ eã ñ ẽẽ. dixerim qͦd est aerꝰ
& qͦd aere implet᷑ in ane. e̾e̾. ñ possit Qđ nec ut res cui
te admonere potuer̃. Quid enĩ aliud in eos u⁊si¬
nisi aer quando inflant᷑ artatur: Qui usq ad eo inanes
ñ sunt: ut eadẽ plenitudine etiã pondera sufferant.
Qđ si forte aliud tͥ uidet᷑. ẽẽ. flatꝰ. aluid aer: cũ aer
motꝰ ipse sit flatꝰ. qͦd & flabello agitato doceri potest:
certe uasa quȩlibet concaua quȩ putas inania. ut plena
ẽẽ. cognoscas. abea parte qua implent᷑ deprime ina quã.
& uide qͦd nichil humoris possit intrare repellente
aere qͦ plena sunt. Cũ aut̃ ore sur sũ uersus collocant᷑.
siue ex latere: tunc recipiunt liquorẽ siqͥs infundit᷑ uł
ingredit᷑. exeunte atq euadente aere qua exitꝰ patet
Hoc prȩsenti facilius posset demonstrari facto. quã scri¬

Expanded text:
inanitatis, sed ob hoc aeriam me putasti eam dixisse inanitatis, sed ob hoc aeriam me putasti eam dixisse substantiam: cum et corpus eam non esse dixerim, quod est aer; et quod aere impletur, inane esse non possit. Quod nec utres tui te admonere potuerunt. Quid enim aliud in eos,nisi aer, quando inflantur, arctatur? Qui usque adeo inanes non sunt, ut eadem plenitudine etiam pondera sufferant. Quod si forte aliud tibi videtur esse flatus, aliud aer; cum aer motus ipse sit flatus, quod et flabello agitato doceri potest: certe vasa quaelibet concava quae putas inania, ut plena esse cognoscas, ab ea parte qua implentur, deprime in aquam, et vide quod nihil humoris possit intrare repellente aere, quo plena sunt. Cum autem ore sursum versus collocantur, sive ex latere, tunc recipiunt liquorem, si quis infunditur vel ingreditur, exeunte atque evadente aere, qua exitus patet. Hoc praesenti facilius posset demonstrari facto quam scri
Abbreviated transcription (Latin):
tuis uerbis uideris credere. ome qͦd caret corpore
inanis. ẽẽ. substantiȩ. Qđ si ita est: quomͦ dm̃ au¬
des dicere carere corpore. nec times ne sequat᷑. in a¬
nis eũ esse substantiȩ: Porro si & corpore caret
ds̃ qͦd iã confessus es. & eũ in anis. e̾ẽ. substantię
absit ut dicas: ñgͦ in anis substantiȩ ÷ quicquid cor¬
pore caret. Ꝙ idõ qui incorporeã dicit. ẽẽ. animã.
ñ est consequens ut eã uelit uideri in anis futilisq
substantiȩ. qr & dm̃ qui ñ est inane aliqͥd. simul in¬
corporeum confitetur. Uide aut̃. quantũ inter sit
int̃ id qͦd dico & qͦd tii me existimas dicere. ẜgo
enĩ. nec aereȩ substantiȩ animã dico. Alioquin.
corpꝰ. eẽ. confiteor. Aer quippe corpꝰ est. scđm om̃s qͥ
de corporib cũ loquunt᷑. quid loquant᷑ sciunt Iy
aut̃ ꝓpt̃̾ id qͦd incorporeã dixi animã: ñ solũ cassȩ

Expanded text:
tuis uerbis uideris credere omne quod caret corpore tuis uerbis uideris credere omne quod caret corpore inanis esse substantiae. quod si ita est, quomodo deum audes dicere carere corpore nec times, ne sequatur inanis eum esse substantiae ? porro si et corpore caret deus, quod iam confessus es, et cum inanis esse substantiae absit ut dicas, non ergo inanis substantiae est quicquid corpore caret. et ideo qui incorpoream dicit esse animam, non est consequens, ut eam uelit uideri inanis futilisque substantiae, quia et deum, qui non est inane aliquid, simul incorporeum confitetur. uide autem quantum intersit inter id quod dico et quod tu me existimas dicere. ego enim nec aeriae substantiae animam dico: alioquin corpus esse confiteor. aer quippe corpus est secundum omnes, qui de corporibus cum loquuntur quid loquantur sciunt. tu autem propter id quod incorpor
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ tu. existimanda sit difputemꝰ Deinde utrũ
etiã ipsa scđm scripturas nr̃as dicat᷑ sp̃s. quãuis
etiã ꝓprie sp̃s nuncupetur: non uniuersa sed
aliquid eiꝰ Ac primũ scire uellẽ. corpus quid
ẽẽ. diffinias. Si enĩ non ÷ corpꝰ nisi qđ m̃bris
carnalib constat: nec t̾ra erit corpꝰ. nec cȩlũ.
nec lapis. nec aqua. nec sydera. nec siquidhuiꝰ modi est
Si aut̃ corpꝰ est. quic qͥd maiorib & minorib suis partibꝰ.
maiora & minora spacia locorũ obtinentib constat:
corpora sunt etiã ista quȩ cõmemoraui Corpꝰ ÷ aer.
corpꝰ ÷ lux ista uisibilis. & omĩa sic̃ dicit apłs. corpora
cȩlestia & corpora t᷑restria. Sed utrũ tale aliquid sit
anima. scrupulosissime ac subtilissime quęritur:
Ieruntam̃ tu unde tͥ maxime gratulor. dm̃corpꝰ ñ esse
confirmas. Sed me rursus sollicitũ facis. ubi dicis
Si anima caret corpore. ut sit sic̃ quibusdã placet
cassȩ in anitatis aerea futilisq substantia. His enĩ

Expanded text:
sit, disputemus. Deinde utrum etiam ipsa secundum Scripturas nostras dicatur spiritus; quamvis etiam proprie spiritus nuncupetur, non universa, sed aliquid ejus. Ac primum scire vellem, corpus quid esse definias. Si enim non est corpus, nisi quod membris carnalibus constat; nec terra erit corpus, nec coelum, nec lapis, nec aqua, nec sidera, nec si quid hujusmodi est. Si autem corpus est quidquid majoribus et minoribus suis partibus majora et minora spatia locorum obtinentibui: corpus est aer, corpus est lux ista uisibilis et omnia, sicut dicit apostolus, corpora caelestia et corpora terrestria. Sed utrum aliquid tale sit anima, scrupulosissime ac subtilissime quaeritur. uemm tamen tu, unde tibi maxime gratulor, deum corpus non esse confirmas; sed me rursus sollicitum facis. ubi dicis: si anima caret corpore, ut sit, sicut quibusdam placet, cassae inanitatis aeria futilisque substantia. his enim
Abbreviated transcription (Latin):
generantẽ & nascentẽ. Cui testimoniũ ꝑhibet᷑. & eũ qui testi¬
moniũ ꝑhibet. Maiorẽ. & eũ qͥ maiorẽ confitet᷑. Fũ qui ad
dexterã sedet & stat. & eũ qͥsedis dedit honorẽ Eũ qͥ missus
est. & eũ qui misit. Nec discipłm & doctorẽ. ut ipse docuit
dicens Sicuti docuit me pat̾. sic loquor. Si milẽ & imitato¬
rẽ. & eũ cuiꝰ ÷ similis & imitator. Fũ qͥ orat. & eũ qͥ exaudit
Fũ qui grãs agit. & eũ qui benedicit. Eũ qui suscepit man

Expanded text:
testimonium perhibet, majorem et eum qui majorem confitetur, eum qui ad dexteram sedet et stat et eum qui sedis dedit honorem, eum qui missus est et eum qui misit; nec discipulum et doctorem, ut ipse docuit dicens, Sicut docuit me Pater, sic loquor : similem et imitatorem et eum cujus est similis et imitator; eum qui orat, et qui exaudit; eum qui gratias agi
Abbreviated transcription (Latin):
Iͥ sic in uia quã xp̃s humilis se ipsũ. ẽẽ. docuit. am¬
bulat᷑ Nullus cũ hoc tumore. ꝑ angustã portã eiꝰ
ingredit᷑. Noli credere nec dicere nec docere. aliqͦs

Expanded text:
non sic in uia, quam Christus humilis se ipsum esse docuit, amnon sic in uia, quam Christus humilis se ipsum esse docuit, ambulatur; nullus cum hoc tumore per angustam portam eius ingreditur. Xoli credere ne
Abbreviated transcription (Latin):
ablut᷑ꝰ. Mansiones aut̃ aliquas consticutas in
separare a regno dĩ.¬
domo dĩ quã sit aueritate deuiũ : puto qͦdiã intelligas
&idõ qͦd putasti. in aliquib mansionib qͥs dñs multas
ẽẽ. dix̃ in domo patris sui. mansuros quosdã etiã ñ
renatos ex aqua & sp̃u : ut fidẽ catholicã teneas ad mo
ñ baptitati decorpore exierint offerendũ: siuis esse
catholicꝰ. Quia nec illud qͦd de machabeoꝵ libris cõme¬
morasti sacrificiũ iudeorũ. ꝓ eis qui ñ circuncisi de
corpore exierint ostendis oblatũ. Inqua tua sententia
tã noua. & contra ȩccłȩ totiꝰ auctoritatẽ disciplinamq
ꝓlata. uerbo etiã in solentissimo usus es dicens Pro
his sane oblationes assiduas & offerenda ugit᷑ sc̃oꝵ
censeo sacrificia sacerdotũ Ut te homo laicꝰ sacerdotib
dĩ nec discendo subderes. nec saltẽ simul quȩrendo
misceres. sed censendo prȩponeres Aufer tͥ ista fili.

Expanded text:
ablutus. mansiones autem aliquas constitutas in ablutus. mansiones autem aliquas constitutas in separare a regno dei quam sit a ueritate deuium puto, quod iam intellegas. et ideo quod putasti in aliquibus mansionibus, quas dominus multas esse dixit in domo patris sui, mansuros quosdam etiam renatos ex aqua et Spiritu, ut fidem catholicam teneas, admonnon baptizati de corpore exierint offerendum\', si uis esse catholicus, quia nec illud quod de Machabeorum libris commemorasti sacrificium Iudaeorum pro eis qui non circumcisi de corpore exierant ostendis oblatum. in qua tua sententia tam noua et contra ecclesiae totius auctoritatem disciplinamque prolata uerbo etiam insolentissimo usus es dicens: pro his sane oblationes assiduas et offerenda iugiter sanctorum censeo sacrificia sacerdotum, ut te homo laicus sacerdotibus dei nec discendo subderes nec saltem simul quaerendo misceres, sed censendo praeponeres. aufer tibi ista, fili;
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ respondisset nichodemꝰ atq dixisset. qͦmͦ potest
homo nasci cũ senex sit. nunquid potest inuentrẽ
matris suȩ iterato introire & nasci : eandẽ dñs sen¬
tentiã planiꝰ aꝑtiusq repetens. ait. Am̃ am̃ dicot᷑.
nisi quis renatꝰ fuerit exaqua & spũ : non potest
introire in regnũ dĩ Ecce nec hic dix̃ regnũ cȩloꝵ.
sed regnũ dĩ Qđ enĩ dixerat. nͥ quis natꝰ fuerit de¬
nuo: hoc quid esset exposuit dicens Hisiquis re¬
natꝰ fuerit ex aqua & sp̃ũ. & qͦd dixerat. ñ potest
uidere : hoc exposuit dicendo: N potest introire
llud tam̃ qͦd dixerat regnũ dĩ. ñ alio nomine re¬
petiuit. Neq nunc opus ÷ quȩrere atq disserere.
utrũ regnũ dĩ regnũq cęloꝵ cũ aliqua differen¬
tia sit intelligendũ. an res una sit duob ap¬
pellata nominib Sufficit qͦd ñ potest introis e
in regnũ dĩ qui ñ fuerit lauacro regenerationis

Expanded text:
 cum respondisset Nicodemus atque dixisset: quomodo potest  cum respondisset Nicodemus atque dixisset: quomodo potest homo nasci, cum senex sit? numquid potest in uentrem matris suae iterato introire et nasci? eandem dominus sententiam planius apertiusque repetens ait: amen, amen dico tibi: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei. ecce nec hic dixit \'regnum caelorum\', sed \'regnum dei\'. quod enim dixerat: nisi quis natus fuerit denuo, hoc quid esset exposuit dicens: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu; et quod dixerat: non potest uidere, hoc exposuit dicendo: non potestintroire. illud tamen, quod dixerat \'regnum dei\', non alio nomine repetiuit. neque nunc opus est quaerere atque disserere, utrum regnum dei regnumque caelorum cum aliqua differentia sit intellegendum an res una sit duobus appellata nominibus; sufficit, quod non potest introire in regnum dei, qui non fuerit lauacro regenerationis
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ quȩ illi suꝑ omĩa est. etiã nimc utiq re¬
gnat. Quid ÷ gͦ qͦd oramꝰ ut ueniat. nisi ut cũ
illo regnare meream᷑ :÷ Sub eiꝰ aut̃ potestate etiã illi
er. qui poenis ȩt̾̃ni ignis ardebunt: Nunquidnã
obhoc etiã ipsos in regno dĩ futuros dicturi sumꝰ
Aluid est enĩ. regnũ dĩ munerib honorari. aliud
regnũ dĩ legib coerceri. Ut aut̃ tͥ manifestissime
appareat non. ẽẽ. regnũ cȩloꝵ distribuendũ bap¬
tizatis. & aliaspartes regni dĩ dandas quib tibi
uisũ est ñ baptitatis: ipsũ dñmaudi. Qui ñ ait.
siquis ñ renatꝰ fuerit ex aqua & spũ ñ potest intrare
in regnũ cęlorũ sed ñ potest inquit intrare in regnũ
dĩ Nam uerba eiꝰ de hac re ista sunt ad nichodemũ
Am̃ am̃ dico tͥ. nisi quis natꝰ fuerit denuo. ñ potest
uidere regnũ dĩ Ecce ñ hic dix̃ regnũ cȩloꝵ. sed dĩ

Expanded text:
potestatem quae illi super omnia est etiam nunc utique repotestatem quae illi super omnia est etiam nunc utique regnat. quid ergo est quod oramus, ut ueniat, nisi ut cum illo regnare mereamur? sub eius autem potestate etiam illi erunt, qui poena aeterni ignis ardebunt. numquidnam ob hoc etiam ipsos in regno dei futuros dicturi sumus ? aliud est enim regni dei muneribus honorari, aliud regni dei legibus coerceri. ut autem tibi manifestissime appareat non esse regnum caelorum distribuendum baptizatis et alias partes regni dei dandas quibus tibi uisum est non baptizatis, ipsum dominum audi, qui non ait: si quis non renatus fuerit ex aqua et spiritu, \'non potest intrare in regnum caelorum ̒, sed: non potest, inquit, intrare i n regnum d e i. nam uerba eius de hac re ista sunt ad Nicodemum: amen, amen dico tibi: nisi quis natus fuerit denuo, non potest uidere regnum dei. ecce non hic dix
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ dominicã uerã fixãq sententiã Aliud esse
aut̃ regnũ t̾rarũ uł aliarũ creaturȩ partiũ. ubi
possunt. e̾e̾. aliquȩ mansiones domꝰdĩ. quamuis
ꝑtinentes ad regnũ dĩ. ñtam̃ ad regnũ cęlorũ.
ubi excellentius & beatius ÷ regnũ dĩ lta fieri. ut
nec aliquȩ domꝰ dĩ partes atq mansiones a regno
dĩ nefarie separentur. & tam̃ ñ om̃s in regno cęloꝵ
mansiones prȩparent᷑ Atq in iis quȩ in regno
cȩlorũ ñ sunt possint felicit̾ habitare. quib eas
eciã non baptitatis ds̃ dare uoluerit. ut in re¬
gno dĩ sint. quãuis in regno cȩloꝵ qr baptizati ñ
sunt. esse ñ possint. Hoc qui dicunt: uidentur
gent᷑ attendunt. & quomͦ regnũ dĩ dicat᷑ unde
oramꝰ dicentes. adueniat regnũ tuũ: ñ intelli¬
gunt. Regnũ dĩ dr̃ ubi cũ illo fidelis familia
eiꝰ beate & sempit̾ne tota regnabit Nam scđm

Expanded text:
propter dominicam ueram fixamque sententiam, aliud esse propter dominicam ueram fixamque sententiam, aliud esse autem regnum terrarum uel aliarum creaturae partium, ubi possunt esse aliquae mansiones domus dei quamuis pertinentes ad regnum dei, non tamen ad regnum caelorum, ubi excellentius et beatius est regnum dei; ita fieri, ut nec aliquae domus dei partes atque mansiones a regno dei nefarie separentur et tamen non omnes in regno caelorum mansoribus praeparentur atque in his quae in regno caelorum non sunt possint feliciter habitare, quibus eas etiam non baptizatis deus dare uoluerit, ut in regno dei sint, quamuis in regno caelorum, quia baptizati non sunt, esse non possint. Hoc qui dicunt uidentur qgenter adtendunt et quomodo regnum dei dicatur, unde oramus dicentes: adueniat regnum tuum, non intellegunt. regnum dei dicitur, ubi cum illo fidelis familia eius beate et sempiterne tota regnabit; nam secundum