comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m scriptum ẽ. sepi possessionem tuam spinis. & argentum
&e aurum tuum alliga. & ori tuo fac ostium & uectem. & uer¬
bis tuis uigum & stateram: Possessio tuei mens tua est. Airũ
tuum: cor tuum ẽ. Argentum tuum: eloqurum tuum est. Elo¬
quia dñi eloquia casta: argentum igne examinatum. Bona
etiam possessio: mens bona. Deniq. possessio p̾ciosa: homo iun¬
dus. Sepi gͦ hanc possessionem & circum uallato cogitationib.
munito spinis piis sollicitudibꝰ. ne ineam irruant et cap¬
tuuam ducant irrationabiles corporis passiones. ne incursent
motus graues. nediripiant uindemiam eius. transeuntes
uiam. Custodi interiorem hominem tuum. Noli eum quasi
uilem negligere ac fastidire: quia p̾ciosa possessio est. Et meri¬
to p̾ciosa cuius fructus non caducus & temporalis. sed stabi¬
lis atq eterne salutis est. Cole gͦ possessionem tuam: ut sint
tibi agri. Alliga sermonem tuum. ne luxuriet. nelasciui-¬

Expanded text:
nostrum scriptum est: Sepi possessionem tuam spinis . . . et argentum nostrum scriptum est: Sepi possessionem tuam spinis . . . et argentum 5 et aurum tuum alliga, et ori tuo fac ostium et vectem, et verbis tuis jugum et stateram ? Possessio tua mens tua est: aurum tuum cor tuum est: argentum tuum eloquium tuum est: Eloquia Domini, eloquia casta, argentum igne examinatum . Bona etiam possessio mens bona. Denique possessio pretiosa homo mundus. Sepi ergo hanc possessionem, et circumvallato cogitationibus, munito spinis, sollicitudinibus; ne in eam irruant, et captivam ducant irrationabiles corporis passiones, ne incursent motus graves, ne diripiant vindemiam ejus, transeuntes viam. Custodi interiorem hominem tuum. Noli eum quasi vilem negligere ac fastidire, quia pretiosa possessio est. Et merito pretiosa, cujus fructus non caducus et temporalis, sed stabilis atque aeternae salutis est. Cole ergo possessionem tuam, ut sint tibi agri. 12. Alliga sermonem tuum, ne luxuriet, ne lascivi
Abbreviated transcription (Latin):
plus egit tacendo quam si ẽẽt. locuta. Tacendo enim apud ho¬
mines locuta ẽ. deo: nec ullum magis inditium sue castitatis
inuẽuit quam silentium. Conscientia loquebatur ubi uox non
audiebatur : nec querebat prose hominum uiditium. que
habebat dñi testimontum. ab illo igitur uolebat absolui: quem
sciebat nullo modo posse falli. Ipse dñs in ȩuangelio tacens: ope¬
rabatur salutem om̃ium. Recte ergo dauid non silentium sibi in¬
dixit ꝑpetuum. s custodiam. Custodiamus ergo cor nr̃m: custodia¬
mus os nostrum. Utrumq enim scriptum est. hio ut os custodi¬
amus: alibi tibi dicitur. om̃i custodia serua cor tuum. Si custo¬
diebat clauid tunon custodies: Si immunda labia habebat
ysais qui dixit. o miser ego qm cõpunc̾tus sum. qͥa cũ sim ho¬
mo. & iminunda labia habeam. si ꝓpħa dñi immunda habe¬
bat labia. quomͦ nos munda habemus : & cui. nisi unicuiq

Expanded text:
plus egit tacendo, quam si esset locuta . Tacendo enim apud hoplus egit tacendo, quam si esset locuta . Tacendo enim apud homines, locuta est Deo: nec ullum majus indicium suae castitatis invenit, quam silentium. Conscientia loquebatur, ubi vox non audiebatur: nec quaerebat pro se hominum judicium, quae habebat Domini testimonium. Ab illo igitur volebat absolvi, quem sciebat nullo modo posse falli. Ipse Dominus in Evangelio tacens operabatur salutem hominum. Recte ergo David non silentium sibi indixit perpetuum, sed custodiam. 10. Custodiamus ergo cor nostrum, custodiamus os nostrum; utrumque enim scriptum est: hic, ut os custodiamus, alibi tibi dicitur: Omni custodia serva cor tuum . Si custodiebat David, tu non custodies? Si immunda labia habebat Esaias, qui dixit: O miser ego, quoniam compunctus sum, quia cum sim homo, et immunda labia habeam : si propheta Domini immunda habebat labia, quomodo nos munda habemus? 11. Et cui, nisi unicuique
Abbreviated transcription (Latin):
Potes autem cus odire: si noncito loquaris. Lex dicit. Audi
ifrł dñm dm̃ titum. Non dicit lõquere: sed audi. Ideo eua
lapsa est: quia locuta ẽ. uiro quod non audierat adño deo
suo. Pruna uox dei dicit tibi: audi. Si audias. custodis uias
tuas: & si lapsus es. cito corrigis. Inquo enim corrigit iuuenior
uiam suam. nisi incustodiendo uiam dm̃i : tace gͦ prius et
audi: ut non delinquas inlingua tua. Gratue malum: ut
aliquis ore suo condemnetur. Et enim si ꝓotioso uerbo red¬
dit unus quisq rationem: quanto magis ꝓuerbo imprita-¬
tis & turpitudinis. Grauiora sunt enim uerba p̾cipitati¬
onis. quam ociosa. Ergo si potioso uerbo ratio poscitur: quan¬
to magis ꝓsermone impietatis pena exoluitur. Sed dicet ali-¬
pus tacend:̃ & ẽ. tempus loquendi. Deinde si prouerbo otioso
reddimis rationem: uideamus ne reddamus & ꝓotioso silen-¬
tio. Est enim & negociosum silentium: ut erat fusannȩ que

Expanded text:
Potes autem custodire, si non cito loquaris. Lex dicit: Audi, Potes autem custodire, si non cito loquaris. Lex dicit: Audi, Israel, Dominum Deum tuum . Non dixit, loquere, sed audi. Ideo Eva lapsa est, quia locuta est viro, quod non audierat a Domino Deo suo. Prima vox Dei dicit tibi: Audi. Si audias, custodis vias tuas: et si lapsus es, cito corrigis. In quo enim corrigit juvenior viam suam, nisi in custodiendo verba Domini ? Tace ergo prius, et audi, ut non delinquas in lingua tua. 8. Grave malum ut aliquis ore suo condemnetur. Etenim si pro otioso verbo reddet unusquisque rationem , quanto magis pro verbo impuritatis et turpitudinis! Graviora enim sunt verba praecipitationis quam otiosa. Ergo, si pro otioso verbo ratio poscitur, quanto magis pro sermone impietatis poena exsolvitur! CAPUT Ipus tacendi, et est tempus loquendi . Deinde si pro otioso verbo reddimus rationem, videamus ne reddamus et pro otioso silentio. Est enim et negotiosum silentium; ut erat Susannae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
bant tacere. Peniq sc̃s dñi ait. dixi. custodiam uias meas: ut¬
eẽ. ꝓcectionis: ut homo aflagello linguȩ suȩ absconderetur.
& a conscientiȩ suȩ testionio. Uerberamur enim tacito coqita¬
tionis nr̃e oꝑpbrio. & iudicio conscientie. Uerberamur etiam
uocis nr̃e uerbere: cum loquimur ea quoꝵ sono ceditur ani¬
mus nr̃. & mens consauciatur. Quis autem ẽ. qͥ mundum cor
apeccatoꝵ habeat colluuione. aut non delinquat in lingua sua
& ideo quia neminem uidebat suum os seruare posse ab inmun.¬
ditia sermonis. ipse sibi silentio legem imposuit umnocentie: ut
tacendo culpam declinaret. quam uix effugere posset loquendo.
Audiamus gͦ caucionis magistrum. Dya. custodiam uias meas.
hoc ẽ. mͥ dixi tacito cogitationis p̾cepto indya michi ut custo¬
direm uias meas. Aliȩ sunt iuie quas debemus sequi: alte qͥs
coͣstodire. Seqͥ uias dñi. custodire nr̃as : ne inculp̃a dirigant

Expanded text:
bant tacere. Denique sanctus Domibant tacere. Denique sanctus Domiesse protectionis, ut homo a flagello linguae suae absconderetur, et a conscientiae suae testimonio; verberamur enim tacito cogitationis nostrae opprobrio, ex judicio conscientiae; verberamur etiam vocis nostrae verbere cum loquimur ea quorum sono caeditur anister, et mens consauciatur. Quis autem est qui mundum cor a peccatorum habeat colluvione, aut non delinquat in lingua sua? Et ideo quia neminem videbat sanctum os servare posse ab immunditia sermonis, ipse sibi silentio legem imposuit innocentiae; 4 ut tacendo culpam declinaret, quam vix effugere posset loquendo. 7. Audiamus ergo cautionis magistrum: Dixi, custodiam vias meas, hoc est, dixi mihi, tacito cogitationis praecepto indixi mihi, ut custodirem vias meas. Aliae sunt viae quas debemus sequi, aliae quas custodire: sequi vias Domini, custodire nostras; ne in culpam dirigant.
Abbreviated transcription (Latin):
bemus discere.quam tacere ut possimus loqui. neprtus me uos
condemnet mea quam absoluat abienti: S̾riptum ẽ. enim. Ex uer¬
bis tuis condemnaberis. Quid opus est igitur ut ꝓperes ꝑicu¬
cubum susciꝑere condemnationis loquendo. cum tacendo pos¬
sis ẽẽ. tutior: Complures uidi loquendo peccatum uicidisse: uix
quenquam tacendo. Ideoq. tacere nosse quam loqui: difficiltus est.
Scio loqui plerosque: cum tacere nesciant. Rarum ẽ. tacere
quenquam: cum sibi loqͥ nichil ꝓsit. Sapiens ẽ. gͦ. qui nouit ta¬
cere. Deniq sapientia dei dixit. dñs dedit mͥ linquam erudi¬
ditionis. quando oporteat sermonem dicere. Merito gͦ sapiens.
qui a dño accipit quo temꝑe sibi loquendum sit. Unde bene
ait scriptura. Homo sapiens tacebit usq intempus. Ideo sc̃ĩ
dñi qui scirent quia uex hominis plerumq peccati annum¬
cia ẽ. & initrum erroris humani sermo est: homines ama¬

Expanded text:
bemus discere, quam tacere, ut possimus loqui: ne prius me vox bemus discere, quam tacere, ut possimus loqui: ne prius me vox condemnet mea, quam absolvat aliena; scriptum est enim: Ex verbis tuis condemnaberis . Quid opus est igitur ut properes periculum suscipere condemnationis, loquendo; cum tacendo possis esse tutior? Quamplures vidi loquendo peccatum incidisse, vix quemquam tacendo: ideoque tacere nosse quam loqui difficilius est. Scio loqui plerosque, cum tacere nesciant. Rarum est tacere quemquam, cum sibi loqui nihil prosit. Sapiens est ergo qui novit tacere. Denique Sapientia Dei dixit: Dominus dedit mihi linguam eruditionis, quando oporteat sermonem dicere . Merito ergo sapiens qui a Domino accipit, quo tempore sibi loquendum sit. Unde bene ait Scriptura: Homo sapiens tacebit usque ad tempus . 6. Ideo sancti Domini, qui scirent quia vox hominis plerumque peccati annuntiatio est, et initium erroris humani, sermo est hominis, ama
Abbreviated transcription (Latin):
euuangłistas: alios autẽ pastores & doctores. Non igitur mͥ
apostoloꝵ głam uindico. Quis enum hoc. nisi quos ipse filiꝰ
elegit dei: Non ꝓꝓ ħetar̾ñ gr̾am. nonuir tutem euuangłistaru.
non pastoꝵ circĩispectionem sed tantum odo intentionem et
diligentiam circa scripturas diunas opto assequi. quã ultimã
posuit apłus int̾ officia scoꝵ: & hanc ipsam. ut docendi stu-¬
dio possim discere. Unus enim uerus magister ẽ: qui solus
non lidicit quod om̃s deceret. Homines autẽ discunt priꝰ
quod doceant: & ab illo accipiunt qd̃ aliis tradant. Quod
nec ipsum quidem mͥ accidit. Ego enim raptus detribunalibus
atq administracionis infulis ads acerdotium: docere uos cocpi
quod ipse nondidici. Itaq factum ẽ. ut prius docere incipem
quam discere. Discendum igitur michi simul & docendim ẽ.
quoniam nonuacauit ante discere. Quid autem p̃ceteris de¬

Expanded text:
evangelistas, alios autem pastores et doctores . 3. Non igitur mihi evangelistas, alios autem pastores et doctores . 3. Non igitur mihi apostolorum gloriam vindico. 3 Quis enim hoc, nisi quos ipse Filius elegit Dei? Non prophetarum gratiam, non virtutem evangelistarum, non pastorum circumspectionem: sed tantummodo intentionem et diligentiam circa Scripturas divinas opto assequi, quam ultimam posuit Apostolus inter officia sanctorum, et hanc ipsam ut docendi studio possim discere. Unus enim verus magister est, qui solus non didicit quod omnes doceret: homines autem discunt prius quod doceant, et ab illo accipiunt quod aliis tradant. 4. Quod ne ipsum quidem mihi accidit. Ego enim raptus de tribunalibus atque administrationis infulis ad sacerdotium, docere vos coepi, quod ipse non didici. Itaque factum est ut prius docere inciperem, quam discere. Discendum igitur mihi simul et docendum est; quoniam non vacavit ante discere. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
on arrogans uideri arbitor. si int̾ filios suscipi¬
am affectum docendi: cũ ipse humilitatis ma-¬
gister dixerit: uenite filii audite me. timorẽ
dñi docebo uos. In quolicet. & humilitatem
uerecundiȩ eius spectare & grãm. Dicendo enĩ timorem
dñi. qui cõmunis uidetur: eẽ. om̃ibus : exp̃ssit insigne
uerecundiȩ. Et tam̃ cũ ipse timor initium sit sapientiȩ.
& effector beatitudinis. qm̃ tim̃tes dñm beati sunt : precep¬
torem se sapientiȩ edocendȩ. & demonstratorẽ beatitu dinis
adipiscendȩ euident̃ significauit. Et nos gͦ adimitandam
uerecundiam seduli. ad conferendam gr̃am non usurpatores.
que illi sp̃s infudit sapientie. & ꝑ illum nobis manifestata &
uifu comꝑta atq exemplo sunt. uobis quasi liberis tradimiis.
cum iam effugere non possimus offictum docendi: qͦd nobis
refugientib imposuit sacerdotii necessitudo. Dedit enim
ds̃ quosdam quidem apłos. quosdam autem ꝓpħas. alios uero

Expanded text:
on arrogans videri arbitror, si inter filios suscipiam affectum docendi; cum ipse humilitatis magister dixerit: Venite, filii, audite me; timorem Domini docebo vos . In quo licet et humilitatem verecundiae ejus spectare et gratiam. Dicendo enim, timorem Domini, qui 2 communis videtur esse omnibus, expressit insigne verecundiae. Et tamen cum ipse timor initium sapientiae sit, et effector beatitudinis quoniam timentes Deum beati sunt, praeceptorem se sapientiae edocendae, et demonstratorem beatitudinis adipiscendae, evidenter significavit. 2. Et nos ergo ad imitandam verecundiam seduli, ad conferendam gratiam non usurpatores, quae illi Spiritus infudit sapientiae, ea per illum nobis manifestata, et visu comperta atque exemplo, vobis quasi liberis tradimus; cum jam effugere non possimus officium docendi, quod nobis refugientibus imposuit sacerdotii necessitudo: Dedit enim Deus quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, alios vero
Abbreviated transcription (Latin):
eis ꝑ sepultitrã iungunt᷑. aquib longe ꝑ
meritũ disiungunt᷑. unide & multi legunt᷑
sepr demones defossi. & a sacris locis longuis
ꝓiecti. D̾ Longe faciat te ds̃ bone doctor
a malis. & ciuib ethereis societ te: rp̃c in
astris. ameN.

Expanded text:
eis per sepulturam junguntur, a quibus per meritum longe disjunguntur: unde et multi leguntur saepe per daemones effossi, et a sacris locis longius projecti. D. Longe te faciat Deus, bone Doctor, a malis, et Civibus aethereis societ te Christus in astris. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
tuos & tuba & uoce inoccursũ enis excitabunt
omĩa elem̃ta t᷑babũt᷑ tẽpestate ignis & frigoris
mixtũ undiq furente. Unde dicit᷑. Ignis ante
ipsũ p̃cedet & incircuitii eius tempestas ualida

Expanded text:
tuos tuba et voce in occursum ejus excitabunt, omnia elementa turbabuntur, tempestate ignis et frigoris mixtim undique furente; ut dicitur: Ignis ante ipsum praecedet, et in circuitu ejus tempestas valida
Abbreviated transcription (Latin):
Quid sentis de ab ortuiᷤ:¬
get in matre. D̾ Qualia corꝑa habebunt : M̾
In mortalia & in corruptibilia & ut splendidũ
uitrũ ꝑ lucida. Reprobi quoq similit̃ in mor¬
talia ꝗͣuis sine fine iugit̃ in morte dolentia &
in corruptibilia in hoc qđ cũ omnib penis affici¬

Expanded text:
Quid sentis de abortivis?get in matre. D. Qualia corpora justi habebunt?--M. Immortalia et incorruptibilia, et ut splendidum vitrum perlucida. Reprobi quoque similiter immortalia, quoniam sine fine jugiter in morte dolentia; et incorruptibilia in hoc quod cum omnibus poenis affici
Abbreviated transcription (Latin):
sauy ulo enĩ recens nato. usq ad de¬
crepitum senem sic̃ nullus ÷ ꝓhibendus
abaptismo. ita nullus ẽ qͥ ñ peccato mo¬
riat᷑ in baptismo. Sed paruuli tantũ
originali: maiores aut̃ &iã his om̃ib
moriunt᷑ peccatis. quec̃q maie uiuendo
addider̃ ad illud qđ nascendo traxerunt.
Sod idõ &eiam ipsi peccato
mori plerũq dicunt᷑. cũ ꝓculdubio n᷑
uni sed muitis peccatis omĩb morian

Expanded text:
arvulo enim recens nato usque ad decrepitum senem, sicut nullus est prohibendus a baptismo, ita nullus est, qui non peccato moriatur in baptismo; sed parvuli tantum originali, majores autem his omnibus moriuntur peccatis, quaecunque male vivendo addiderunt ad illud quod nascendo traxerunt. Sed ideo etiam ipsi peccato mori plerumque dicuntur, cum procul dubio non uni, sed multis peccatis omnibusque morian
Abbreviated transcription (Latin):
uiuos ⁊ mortuos iudicabit. Siue ut ui¬
uos intelligamꝰ quos hic ñdũ mortuos
s adhuc in ista carne uiuentes inuen¬
turus ẽ eiꝰ aduentꝰ. mortuos aut̃ qͥ de cor¬
ꝑe priꝰquã ueniat exier̃ uł exituri sũt:
siue uiuos iustos. mortuos aut̃ in iuistos.

Expanded text:
vivos et mortuos judicabit. Sive vivos intelligimus quos hic nondum mortuos, sed adhuc in ista carne viventes inventurus est ejus adventus; mortuos autem qui de corpore priusquam veniat, exierunt vel exituri sunt. Sive vivos justos et mortuos injustos,
Abbreviated transcription (Latin):
uetustatis cantans canticũ nouum: uerũ
&ciam ex illa quȩ incęlis semꝑ ex qͦ condita
ẽ cohesit deo. Nec ullum sui casus exꝑta ẽ:
hȩc inscĩs angłis b sata ꝑsistit: & suȩ parti
ꝑegrinanti. sicut oportet opitulat᷑. Quia
utraq una erat consortio et̃nitatis: & nẽ
una ẽ uinculo caritatis. quȩ tota insti¬
tuta ẽ ad colendũ dm̃. Unde nec tota
nec ulla pars eiꝰ uult se coli ꝓdõ: nec
cuiquã ẽẽ dĩ ꝑtinenti ad templũ dĩ
qd̾ edificat᷑ ex diis quos facit ñ factꝰ ds̃.
gula fidei ñ poneret᷑ ante ȩccłiã: quia
& ipse ad eccłiam ꝑtineret in illa eius
parte quȩ incęlis ẽ. Nec haberet tẽplũ.
s oeiam ipse templũ ẽẽt. Templũ autẽ

Expanded text:
vetustatis cantans canticum novum; verum vetustatis cantans canticum novum; verum etiam ex illa quae in coelis semper, ex quo condita est, cohaesit Deo, nec ullum malum sui casus experta est. Haec in sanctis Angelis beata persistit, et suae parti peregrinanti sicut oportet opitulatur; quia utraque una erit consortio aeternitatis, et nunc una est vinculo charitatis, quae tota instituta est ad colendum unum Deum. Unde nec tota, nec ulla pars ejus vult se coli pro Deo, nec cuiquam esse Deus pertinenti ad templum Dei, quod aedificatur ex diis quos facit non factus Deugula fidei non poneretur ante Ecclesiam, quia et ipse ad Ecclesiam pertineret in illa ejus parte quae in coelis est. Nec haberet templum, sed etiam ipse templum esset. Templum autem
Abbreviated transcription (Latin):
Aliquando inbono: scđm qđ dictum est.
Ds in nomine tuo saruum me fac. & in
uirtute tua uidica me. ꝑ iudiciũ qͥppe
dĩ fit. ipsa bonorum malorũq discretio.
boni ad dext̾am segregent᷑. ẜpt̃ quod ile
año nr̃o qđ ad ueritatẽ confessionis
ꝑtinet dixerimꝰ: adiungimꝰ his credere nos
& in sp̃m scm̃. ut illa trinitas conpleat᷑ que
ds̃. ẽ. Deinde sc̃a cõmemorat᷑ eccłia. Unde
dat᷑ intelligi: rationalẽ creaturam adihe¬
rłm liberam ꝑtinentẽ. post cõmemora¬
tionem creatoris idẽ. sũmȩ illiꝰ trinita¬
tis fuisse subdendã. Qm̃ quicqͥd de homine
xp̃o dictum ẽ: ad unitatẽ ꝑsonȩ ugͥeniti
ꝑtinet. Rectus itaq confessionis ordo pos¬
cebat: ut trinitati subuingeret᷑ ȩccłia:
tanquã habitatori domꝰ sua. & deo tẽplũ
suum & conditori ciuitas sua. Quȩ tota
hic accipienda ẽ. ñ solũ exparte quȩ ꝑe¬
grinat᷑ in t̾ris asolis ortu usq ad occasũ
laudans nom̃ dm̃i. & post captiuitatem

Expanded text:
 quod dictum est. Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me . Per judicium quippe Dei fit ipsa bonorum malorumque discretio,boni ad dexteram segregentur, propter quod nostro, quod ad brevitatem Confessionis pertinet, dixerimus, adjungimus sic credere nos et in Spiritum sanctum, ut illa Trinitas compleatur, quae Deus est: deinde sancta commemoratur Ecclesia. Unde datur intelligi rationalem creaturam ad Jerusalem liberam pertinentem , post commemorationem Creatoris, id est summae illius Trinitatis, fuisse subdendam. Quoniam quidquid de homine Christo dictum est, ad unitatem personae Unigeniti pertinet. Rectus itaque Confessionis ordo poscebat, ut Trinitati subjungeretur Ecclesia, tanquam habitatori domus sua, et Deo templum suum, et conditori civitas sua. Quae tota hic accipienda est, non solum ex parte qua peregrinatur in terris, a solis ortu usque ad occasum laudans nomen Domini , et post captivitatem
Abbreviated transcription (Latin):
baptizati sumꝰ. Et ideo dictũ ẽ: ut ꝓ¬
baret᷑ mortuos nos ẽẽ: peccato. Cui¬
aut̃ peccato paruuli renascendo mo¬
riunt᷑. nͥ qd nascendo traxerunt: Ae ꝑ
hoc oeiam ad ipsos ꝑtinet quod seqͥtur
dicens. Con sepulti enĩ sumꝰ illi ꝑ bap¬
tisinum in morte: ut quẽ ad modũ

Expanded text:
baptizati sumus. Et ideo dictum est, ut pbaptizati sumus. Et ideo dictum est, ut probaretautem peccato parvuli renascendo moriuntur, nisi quod nascendo traxerunt? ac per hoc etiam ad ipsos pertinet quod sequitur, dicens: Consepulti enim sumus illi per baptismum in mortem, ut quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
e Qya ꝑ unum hominem pena.&
ꝑ unum hominem gr̃a. Cum locutus
fuisset. quantũ ille epistolȩ suȩ loco
sufficere iudicauit: deinde sacri bap¬
tismatis in cruce xp̃i grande miste¬
rium cõm̃dauit. Eo modo intelli¬
gamꝰ. Nichil aliud eẽ in xp̃o baptis¬
mũ. nͥ mortis xp̃i similitudinem:
ut quẽ admodum in illo uera
mors factaẽ. sic in nobis uera remissio.
peccatorũ. Et quem in illo uera resu¬
rrectio. ita in nobis uera iustificatio.
Ait enim. Quid gͦ dicemꝰ: ꝑmanebimus
inpeccato. ut gr̃a habundet: dixerat
dantiam gr̃ȩ consequendã. inpeccato sit
ꝑmanendum. Sed respondit. Absit. Atq
subiecit. Si mortui sumꝰ peccato. quomͦ
uiuemꝰ in illo: Deinde ut ostenderet
mortuos nos ẽẽ peccato: an ignoratis
in morte xp̃i baptitati sumꝰ. ꝓfecto &
paruuli qui baptizant᷑ in xp̃o. peccato
moriunt᷑: quia in morte ipsiꝰ baptizan¬
tur Nullo enĩ excepto dictum ẽ qͥc̃q
baptitati sumꝰ inxp̃o cħii: in morte ipsiꝰ

Expanded text:
e qua per unum hominem poena et per unum hominem gratia cum locutus fuisset, quantum illi Epistolae suae loco sufficere judicavit, deinde sacri baptismatis in cruce Christi grande mysterium commendavit eo modo, ut intelligamus nihil aliud esse in Christo baptismum, nut quemadmodum in illo vera mors facta est, sic in nobis vera remissio peccatorum; et quemadmodum in illo vera resurrectio, ita in nobis vera justificatio. Ait enim, Quid ergo dicemus? Permanebimus in peccato, ut gratia abundet? Dixerat dantiam gratiae consequendam in peccato sit permanendum. Sed respondit, Absit: atque subjecit, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Deinde ut ostenderet nos mortuos esse peccato: An ignoratis,in morte Christi baptizati sumus; profecto et parvuli qui baptizantur in Christo, peccato moriuntur, quia in morte ipsius baptizantur. Nullo enim excepto dictum est, Quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ẽẽ peccato: uiuere autem dõ.
nobis ꝑmanendũ inpeccato. ut gr̃a
habundaret: & dixerat. Si mortui sumꝰ
peccato. quomͦ uiuemꝰ in eo .. Atq ut osten¬
deret mortuos nos eẽ peccato: subiece¬
cȩpit. Mortem quippe xp̃i sic insinuauit:
ut &iam ipsum mortuum diceret pec¬
cato. Cui peccato. nͥ carnis in qua erat
ñ peccatum.s similitudo peccati. Ꝙ
ideo nomine appellat peccati. Bapti¬
ratis itaq in morte xp̃i. in qua ñ solum
maiores. uerũ &iam paruuli baptiant᷑:
ait. Sic & uos. Idẽ. quẽ admodum xp̃s.¬

Expanded text:
e autem Deo nobis permanendum in peccato, ut gratia abundet; et dixerat, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Atque ut ostenderet mortuos nos esse peccato, subjececoepit. Mortem quippe Christi sic insinuavit, ut etiam ipsum mortuum diceret esse peccato. Cui peccato, nisi carni, in qua erat, non peccatum, sed similitudo peccati, et ideo nomine appellata est peccati? Baptizatis itaque in morte Christi, in qua non solum majores, verum etiam parvuli baptizantur, ait, Sic et vos
Abbreviated transcription (Latin):
uiceuis igͥ gestum est. incruce xp̃i. in
sepultura. in resurrectione tercio die: in
ascensione incelum. & sedere ad dextam
pr̃is. ita gestum ẽ: ut de his rebus ñ mis¬
ticȩ tantũ dictis sed &iam gestis con¬
figurat᷑ uita xp̃iana: q̃ hic gerit᷑. Nam
sunt carnem suã crucifixer̃ cum uitiis

Expanded text:
uidquid igitur gestum est in cruce Christi, in sepultura, in resurrectione tertio die, in ascensione in coelum, in sede ad dexteram Patris; ita gestum est, ut his rebus non mystice tantum dictis, sed etiam gestis configuraretur vita christiana quae hic geritur. Nam sunt, carnem sua
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. adutt̾itim. homicidiũ. ñ ficiis ulli. Cũ ho-
mines in ꝓximo sꝑnunt: dõ qui ẽ. dilectio
contradicunt. Cũ nullus sit i orbe angu¬
lus ubi ñ sit notus d̃. cũ mercatus gr̾a e
alteriꝰ rei in illas. uł in illas t̃ias. ubi ds colit᷑.
mixtim homines cant. & q̃ ibi de dõ audie¬
rint: domi referant. Et idõ st̃ in excusabi
&e bona. & ioõ faciunt mala: M̃ Qui igno¬
rat ignorabit᷑. Qui enĩ dm̃ in fide & oꝑe
uti gens ignorat: hunc d̃s ut hostem suũ
uoluntatẽ eiꝰ simplicit᷑ ut rustici igno
tis. Qui aut̃ ꝑ ingeniũ scire possunt. s ꝑ ma¬
litiam scire dissimulant. ut monachi.
derici. ditrius punient᷑. Ut dr̃.¬

Expanded text:
n faciat ulli. Cum hoc homines in proximo spernunt, Deo, qui est dilectio, contradicunt; quamvis nullus sit in orbe angulus ubi non sit notus Deus, cum mercatus gratia vel alterius rei, in illas et illas terras, ubi Deus colitur, mixtim homines eant, et quae ibi de Deo audierunt, domi referant, et ideo sunt inexcusabilet bona, et ideo faciunt mala?--M. « Qui ignorat, ignorabitur. » Qui enim Deum in fide et opere, ut gentes, ignorat, hunc Deus ut hostem suum voluntatem ejus simpliciter, ut rustici, ignorcis . Qui autem per ingenium scire possunt, sed per malitiam scire dissimulant, ut clerici et monachi, durius punientur, ut d
Abbreviated transcription (Latin):
Dĩa quec̃q uoluit fecit. Profecto facere ne¬
luit: qđcumq non fecit. Cuii¬
Iua ppt̃ aiam pͥm ũ hominem dsͨ in ea
salutẽ in qua conditꝰ erat custodire
uoluisset. eũq oportuno tẽꝑe post geni¬
tos filios sine int̾positione mortis ad me¬
liora ꝑducere. ubi iam ñ solum peccatũ
cõmittere. sed nec uoluntatem posset ha¬
bere peccandi. sed adꝑmanendũ sine pec¬
cato sicut fact̾us erat ꝑpetuam uolun¬
tatem habiturũ ẽẽ. p̃scisset. Quia uero
eũ male usurum libero arbitrio hoc.
ẽ. peccaturum. ẽẽ p̃sciebat: ad hoc potiꝰ
p̃para uit uoluntatẽ suam. ut bene ipse
faceret &eiam de male faciente. Ac si ho¬

Expanded text:
omnia quaecumque voluit, fecit, , profecto facere noomnia quaecumque voluit, fecit, , profecto facere noluit quodcumque non fecit. Capropter etiam primum hominem Deus in ea salute in qua conditus erat, custodire voluisset, eumque opportuno tempore post genitos filios sine interpositione mortis ad meliora perducere, ubi jam non solum peccatum non committere, sed nec voluntatem posset habere peccandi, si ad permanendum sine peccato, sicut factus erat, perpetuam voluntatem habiturum esse praescisset. Quia vero eum male usurum libero arbitrio, hoc est peccaturum esse praesciebat, ad hoc potius praeparavit voluntatem suam, ut bene ipse faceret etiam de male faciente, ac sic ho
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ p oĩb hominib & spetialit̾ addiderat
ꝓ regib & his qui in sublimitate sunt:
qui putari poterant fastu & suꝑbia se¬
culari fidei xp̃ianȩ humilitatẽ abho¬
rrere. pinde dicens. hoc enim bonũ est.
corã saluatore nr̃o deo id. ẽ. ut &iam ꝓ
talib orret᷑: statim ut desꝑationẽ tolle¬
ret addidit. qͥ dm̃s homines uult saluos
fieri. & ad agnitionem ueritatis uenire.
hoc quippe ds̃ bonum uidicauit: ut orati¬
onib humilium dignaret᷑ salutẽ p̃stare
sublimiũ. quod utiq iam uidemꝰ impletã.
Isto locutionis modo. &e dñs ẽ usus ine¬
uangłio: ubi ait phariseis. Decimatis m̃tã.
enĩ pharisei & quec̃q aliena. & om̃ium
ꝑ om̃s t̾ras alienigẽnarũ om̃ia olera de¬
cimabant. Sicut ergo hic om̃e olerũ genꝰ:¬
ita ⁊ illic om̃s homines. om̃e hominũ
genꝰ intelligere possumꝰ. & quoc̃q alio
mͦ intelligi potest: dũ tam̃ credere ñ
cogam᷑ aliqͥd omĩpotentẽ uoluisse fieri

Expanded text:
is hominibus, et specialiter addiderat pro regibus et iis qui in sublimitate sunt : qui putari poterant fastu et superbia saeculari a fidei Christianae humilitate abhorrere. Proinde dicens: Hoc enim bonum est coram Salvatore nostro Deo , id est ut etiam pro talibus oretur, statim ut desperationem tolleret, addidit: Qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium, quod utique jam videmus impletum. Isto locutionis modo et Dominus usus est in Evangelio, ubi ait Pharisaeis: Decimatis mentham enim Pharisaei et quaecunque aliena et omnium per omnes terras alienigenarum omnia olera decimabant. Sicut ergo hic omne olus, omnita et illic omnes homines, omne hominum genus intelligere possumus: et quocumque alio modo intelligi potest, dum tamen credere non cogamur aliquid omnipotentem Deum voluisse fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
quos dicit acturos fuisse penitentiã si fecis¬
Reges. priuatos. nobiles. ignobiles. sublimes
humiles. doct̾os. in doctos in tegri corporis.
debiles. ingeniosos. tardi cordes fatuos. di¬
uites. pauꝑes. mediocres. mares. feminas.
infantes. pueros. adolescentes. iuuenes. se¬
niores. senes. In linguis om̃ib. inmorib
om̃ib. in artib om̃ĩb. in ꝓfessionib om̃ib
in uoluntatum & conscientiarum uarietate

Expanded text:
quos dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisquos dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisreges, privatos, nobiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, seniores, senes, in linguis omnibus, in moribus omnibus, in artibus omnibus, in professionibus omnibus, in voluntatum et conscientiarum var
Abbreviated transcription (Latin):
la ẽẽ numquã potest. Qui oiam cum mala
sereat᷑: siue ꝑ iudicium quẽ uult obduret:
nec inique aliquid facit. nec nͥ uolens qͥcꝗͣ
facit: & om̃ia quec̃q uult facit.
c ꝑ hoc cum audimꝰ &e insacris litteris
iegimꝰ. quod uelit om̃s homines saluos fieri.
quãuis certum sit nobis ñ om̃s homines sai¬
sed ita intelligere qđ scͥptũ ẽ. qͥ om̃s homines
uult saluos fieri: tanquã diceret᷑ nullũ
hominẽ fieri saluũ. nͥ quẽ saluũ fierr ipse uo¬
fiat. nͥquẽ uelitꝰ ÷ Et ideo sit rogandus ut uelit:
quia necesse est fieri si uolucrit. De orando qͥppe
dõ agebat apłs ut hoc diceret. Sic eiũ intelli¬
giꝰ & qđ in euangłio scriptũ ẽ. qui illumi¬
nat om̃em hominẽ. Non quia nullus: homi¬
nũ qui ñ ilumi net᷑: sed qr nͥ ab ipso nullus
inluminat᷑. Aut certe sic dictũ ẽ. qͥ om̃s bo¬
mines uult saluos fieri ñ quod nuliꝰ homi¬
num eẽt quẽ saluum fieri nolet: qui uir

Expanded text:
 mala sereatur, sive per judicium quem vult obduret, nec inique aliquid facit, nec nisi volens quidquam facit, et omnia quaecunque vult, facit. Ac per hoc cum audimus, et in sacris litteris legimus, quod velit omnes homines salvos fieri, quamvis certum sit nobis non omnes homines salsed ita intelligere quod scriptum est: Qui omnes homines vult salvos fieri, tanquam diceretur, nullum hominem fieri salvum, nisi quem salvum fieri ipse vofiat, nisi quem velit; et ideo sit rogandus ut velit, quia necesse est fieri si voluerit. De orando quippe Deo agebat Apostolus, ut hoc diceret. Sic enim intelligimus id quod in Evangelio scriptum est: Qui illuminat omnem hominem . Non quia nullus est hominum qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. Aut certe sic dictum est, qui omnes homines vult salvos fieri; non quod nullus hominum esset quem salvum fieri nolit al., nol
Abbreviated transcription (Latin):
bat dõ. usq ad carnis resurrectionẽ in uitam
et̾nam. ut & humana suꝑbia ꝑhumilitatem
dĩ argueret᷑ ac sanaret᷑ &e demonstraret᷑ homini
quam longe a dõ recesserat: cum ꝑ incarnatũ
tiȩ contumaci homini p̃beret᷑: ut unigento suscipi¬
ente formã serui q̃ nichil ante meruerat sons grȩ
panderet᷑: & carnis cxiam resurrectio redẽptis
pmissa in ipso redẽptore p̃monstraret᷑: acꝑean
dẽ naturã quã se decepisse letabat᷑ diabolus
umceret᷑ Nec tam̃ homo głaret᷑: ne tcerum
suꝑbia nasceret᷑. & siqͥd aliud detanto medi¬
atoris sacram̃to aç ꝓficientib uideri & diei
potest. aut tantũ uideri ꝙiã sidici ñ potest.

Expanded text:
bat Deo usque ad carnis resurrectionem in vitam bat Deo usque ad carnis resurrectionem in vitam aeternam: ut humana superbia per humilitatem Dei argueretur ac sanaretur, et demonstraretur homini quam longe a Deo recesserat, cum per incarnatuminem Deum contumaci homini praeberetur; et Unigenito suscipiente formam servi, quae nihil ante meruerat, fons gratiae panderetur; et carnis etiam resurrectio redemptis promissa in ipso Redemptore praemonstraretur; et per eamdem naturam quam se decepisse laetabatur, diabolus vinceretur; nec tamen homo gloriaretur, ne iterum superbia nasceretur: et si quid aliud de tanto Mediatoris sacramento a proficientibus videri et dici potest, aut tantum videri, etiamsi dici non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
pendiũ. p oꝑe militis̨ debitum redditur:
ñ donat᷑. ldeo dixit stipendium peccati
mors: ut morẽ peccati ñ in merito in¬
latam. sed debitum demonstraret. Grã
uͦ nͥ grãtis ẽ: grã ñ ẽ  Intelligen dũ ẽ
gͥ xeiam ipsa hominis bona merita ẽẽ. di mun̾a
in ea rectitudine posset. ñ sine diuino adiuto¬
rio: & suo fieri ꝑuersus arbitrio. Utrum libet hoꝵ
elegisset dei uoluntas fieret: aut &iam ab illo
aut certe de illo p̾uaricante. Proinde qua
suam maluit facere quã dĩ: de illo facta ẽ
uoluntas dĩ quia ex eadem massa ꝑditio¬
nis que de illiꝰ stirpe ꝓfluxit: facit aliud
uas in honorem. aliud in contumeliam. In
honorem ꝑmiscdiam: in contum eliam per
iuditium. ut nemo głetur in homine: ac ꝑ¬
hoc nec inse.
xp̃m iħm nͥ eẽt ce ds. Sed cum factꝰẽ. adam
homo scilicet rectus. mediatore ñ opꝰ erat.
Cum uͦ genꝰ humantim peccata longe seꝑaue
natꝰ. uixit. & occisus ẽ: reconciliari nos oporte¬

Expanded text:
pendium pro opere militiae debitum redditur, non donatur: ideo dixit, Stipendium peccati mors; ut mortem peccato non immerito illatam, sed debitam demonstraret. Gratia vero nisi gratis est, gratia non est. Intelligendum est igitur etiam ipsa hominis bona merita esse Dei munerain ea rectitudine posset non sine adjutorio divino, et suo fieri perversus arbitrio. Utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret, aut etiam ab illo, aut certe de illo. Proinde quia suam maluit facere quam Dei, de illo facta est voluntas Dei, qui ex eadem massa perditionis, quae de illius stirpe profluxit, facit aliud vas in honorem, aliud in contumeliam : in honorem, per misericordiam; in contumeliam, per judicium: ut nemo glorietur in homine; ac hoc, nec in se., nisi esset et Deus. Sed cum factus est Adam, homo scilicet rectus, mediatore non opus erat. Cum vero genus humanum peccata longe separavnatus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oporte
Abbreviated transcription (Latin):
peccasset acceptura ꝑmeritũ. quãuis fine¬
sine gr̃a. nec tunc ullum meritũ. eẽ. potu¬
isset. Quia & sic peccatum insolo erat libero
arbitrio constitutum: ñ tam̃ iusticiȩ retinendȩ
sufficiebat liberum arbitrium. nisi participa¬
tione inmutabilis boni diuinum adiutoriũ
p̃beretur. Sicut enim mori ẽ. in hominis ꝓo¬
testate cũ uelit: nemo ẽ. enim qui ñ se ipsũ
ut nichil aliud dicam. ł ñ uescendo possit᷑
occidere: adtenendam uͦ uitam uoluntas
ñ satest si adiutoria siue alim̃toꝵ siue quoꝵ¬
cũq tuta minum desint: sic homo in ꝑa¬
diso adse occidendum relinquendo iusticiã
tetieret᷑ uita iusticiȩ parum erat uelle nͥ
ile qui eum fecerat adiuuaret. Sed post illã
ruinam maior ẽ. miscdia dĩ: quando & ipsũ
ꝑ se ipsum. sed ꝑ solam dĩ grãm que in fide
xp̃i posita ẽ. liberat᷑: ut uoluntas ipsa sicut
scriptũ ẽ. adño p̃paretur: qua cetera di mu¬

Expanded text:
peccasset, acceptura per meritum: quamvis peccasset, acceptura per meritum: quamvis sine gratia nec tunc ullum meritum esse potuisset. Quia etsi peccatum in solo erat libero arbitrio constitutum, tamen justitiae retinendae non sufficiebat liberum arbitrium, nisi participatione immutabilis boni divinum adjutorium praeberetur. Sicut enim mori est in hominis potestate cum velit, nemo est enim qui non seipsum, ut nihil aliud dicam, vel non vescendo possit occidere: ad tenendam vero vitam voluntas non sat est, si adjutoria sive alimentorum, sive quorumcunque tutaminum desint. Sic homo in paradiso ad se occidendum relinquendo justitiam teneretur vita justitiae, parum erat velle, nisi ille qui eum fecerat adjuvaret. Sed post illam ruinam major est misericordia Dei, quando et ipsum per seipsum, sed per solam Dei gratiam, quae in fide Christi posita est, liberatur; ut voluntas ipsa, sicut scriptum est, a Domino praeparetur , qua caetera Dei mu
Abbreviated transcription (Latin):
ic enim oportebat c uni sbona..¬
priꝰ hominem fieri. ut & bene uelle
possit or male: nec gratis si bene. nec in¬
pugne si male. Postea uͦ sic erit: ut maie¬
. uelle ñ possit. nec idõ libero carebit
arbitrio. Multo quippe liberius
erit arbitrium: qđ omĩno ñ pot̾at
seruire peccato. Neq enim culpanda
est. uoluntas. aut uoluntas ñ est aut
libera dicenda ñ ẽ: qua beati eẽ. sic
uolumꝰ. ut ẽẽ: miseri ñ solum noli¬
mus sed nequaquã ꝓrsus uelle
possimlis. Sicut gͦ anima nr̃a &iam
nunc nolle infelicitatem: ita nolle mi¬
quitatem semꝑ habitura ẽ: Sed ordo
p̃t̃mittendus ñ fuit: in quo ds uoluit
ostendere quã bonũ sit animal racio¬
nale. qđ oxiam ñ peccare possit quã¬
uis sit meliꝰ qdđ peccare ñ possit.
icut minorfuit in mortalitas. sed tam̃
fuit inqua possit &eiam ñ mori: quãuis
maior futura sic. in qua ñ possit mori. Illã¬
natura ꝑdidit ꝑdidit ꝑ liberum arbitͥum:
hanc ẽ. acceptura ꝑ grãm quã fuerat si ñ

Expanded text:
ic enim oportebat prius hominem fieri, ut et bene velle posset, et male; nec gratis, si bene; nec impune, si male: postea vero sic erit, ut male velle non possit; nec ideo libero carebit arbitrio. Multo quippe liberius erit arbitrium, quod omnino non poterit servire peccato. Neque enim culpanda est voluntas, aut voluntas non est, aut libera dicenda non est, qua beati esse sic volumus, ut esse miseri non solum nolimus, sed nequaquam prorsus velle possimus. Sicut ergo anima nostra etiam nunc nolle infelicitatem, ita nolle iniquitatem semper habitura est. Sed ordo praetermittendus non fuit, in quo Deus voluit ostendere quam bonum sit animal rationale quod etiam non peccare possit, quamvis sit melius quod peccare non possit: sicut minor fuit immortalitas, sed tamen fuit, in qua posset etiam non mori, quamvis major futura sit in qua non possit mori. CAnatura humana perdidit per liberum arbitrium, et hanc est acceptura per gratiam, quam fuerat, si non
Abbreviated transcription (Latin):
digna ẽ. ⁊ requie. ⁊ erumpna. ꝑ eo que sorad
ẽ. in carne eũ uiueret. Cxlil.¬
Ieq negandum ẽ. desunctoꝵ animas pietate suoꝵ
uiuentiũ releuari. cum ꝓillis sacͥfitium medi¬
ator offertur. ⁊ elemosine in eccłia fiunt. Sedͥ
eis hȩc ꝓsunt: qui eũ uiuerent ut hec sibi pꝰa
possent ꝓdesse meruerunt. Est enim quidã
uiuendi modus nec tam bonus. ut ñ reqͥrat
ista pꝰ mortem. nec tã malus ut ñ ei ꝓsint
ista post mortẽ. Est uͦ talis inbono ut ista ñ
reqͥrat: & ẽ rursus talis in malo: ut nec his
cirea hie om̃e meritum cõꝑat᷑: quo possit pꝰ
hanc uitam releuari quispiã ł grauari. Ne
mo autem se sꝑet quod hic neglexit eum
obierit dm̃ ꝓmereri. Non igit᷑ ista quȩ

Expanded text:
 requie vel aerumna, pro eo quod sortita est in carne dum viveret. Neque negandum est defunctorum animas pietate suorum viventium non relevrai cum pro illis sacrificium mediatoris offertur-vel eleemosynae fiunt. Sed eis haec prosunt, si cum viverent, haec sibi ut postea prodessent meruerunt. Est enim quidam vivendi mista post mortem, nec tam malus ut ei non prosint ista quidquam. Est vero talis in bono, ut ista non requirat. Et est rursus talis in malo, vt nec his circa hic omne meritum comparatur, quo possit post hanc vitam releuari quispiam vel graumo autem se speret quod hic neglexerit cum obierit apud Deum promereri. Non igitur illa quae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. om̃s enĩ adstabimꝰ ante tribunal xp̃i: ut
sibi quisq cũ in corꝑe uiueret cõꝑauit: ut
ei possent ista ꝓdeẽ. Non enin om̃ibꝰ
ꝓsunt. Et quare ñ onũb ꝓsunt. nisi
ꝓpt̃ differentiam uitȩ quãquisq gessit

Expanded text:
ante tribunal Christi usibi quisque cum in corpore viveret, comparavit, ut ei possent ista prodesse. Non enim omnibus prosint. Et quare non omnibus prosunt? nisi propter differentiam vitae quam qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ui uero in ȩccłia remitti peccata non
eredens contẽpnit tantam diuii mune¬
ris largitatẽ. & in bac obstinatione men¬
tis diem claudit extremum: reusẽ illo
dificili: in quodã ꝓpt̾ hoc solum cũ scripto
one carnis ñ sicut quidam reuixerunt
iterumq sunt mortui. sed in et̾nã uitam
sicut xp̃i ipsiꝰ caro resurrerit: quẽ admo¬
dũ possim breuiter disputare. & om̃ib¬
questionib quȩ de hac remoueri adsolent sa¬
tis facere: ñ in uenio. Resurrecturam tamen
carnem om̃ium quiẽq nati sunt hominũ
atq nascentur. & mortui sunt atq morient᷑.
pullo modo debet dubitare. xp̃i anꝰ.¬

Expanded text:
ui vero in Ecclesia remitti peccata non credens, contemnit tantam divini muneris largitatem, et in hac obstinatione mentis diem claudit extremum, reus est illdifficili in quodam propter hoc solum conscripto one carnis, non sicut quidam revixerunt, iterumque sunt mortui, sed in aeternam vitam, sicut Christi ipsius caro resurrexit, quemadmodum possim breviter disputare, et omnibquaestionibus, quae de hac re moveri assolent, satisfacere, non invenio. Resurrecturam tamen carnem, qui nati sunt hominum, aut nascentur, mortui sunt atque morientur, nullo modo debet dubitare Chri
Abbreviated transcription (Latin):
Ut cretenses suo regi ioui. & athenienses: ci¬
uͦ formulas intrabant. & populũ ꝑ respon¬
sa seducentes ludificabant.D̾ ubi fuit ba
construxit semiramis regina. ut lateres ig¬
dinem. & latitudinẽ : ꝑ lo. miliaria exten¬
disse dr̃. Muri uͦ latitudinẽ .l. cubitorum¬

Expanded text:
ut Cretenses suo regi Jovi, et Athenienses Ceut Cretenses suo regi Jovi, et Athenienses Cemones vero formulas intrabant, et populum per responsa seducentes ludificabant. D. Ubi fuit Babconstruxit Semiramis regina, ut lateres igdinem et latitudinem per sexaginta milliaria extendisse dicitur, muri vero latitudinem quinqu
Abbreviated transcription (Latin):
ent retributionẽ. siue in hac uita siue
in futura. In hac uita ut dr̃. de diuite re¬
nit penitendo: aut d̃s uindicat puniendo.
cũ ñ auferunt peccata : m̾ Ne idolis ĩmolent.
quẽ ritũ in egypto positi didicerunt. Idõ
etiã tanto tẽꝑe circũdurit eos ꝑ herȩmũ:
ut hunc morem obliuiscerentur. & ꝓpter
aliud. Sic̃ iudaicus populus erat figura im¬
mo uinora. xp̃iani popłi. ita ineo debuit
p̃cedere unibra ueri sacrificii. ut in pascali
agno uł rufa uitula ł hẏrco. Postqrã aut̃
qui legem dedit. umbraticis hostiis finẽ
imposuit. & singłare sacrificiũ quod auife¬
rat peceata. se ipsũ offerens instituit. D̾
cũ homines ñ colerent nͥ unũ dm̃ ab ini¬
tio. unde cepit idolorũ culturȩ suꝑsticio.
Mdpud babel turrun gigantũ exorta legit᷑.
ginem faciens cunctos sibi subiigatos eã
adorare imꝑauit. Quẽ post: alii imitati:
fecerunt: quȩ uulgis colere conpulerunt.

Expanded text:
es retributionem, sive in hac vita, sive es retributionem, sive in hac vita, sive in futura. In hac vita, ut dicitur de divite: Renit poenitendo, aut Deus vindicat puniendo. cum non auferrent peccata?--M. Ne idolis immolarent, quem ritum in Aegypto positi didicerant. Ideo etiam tanto tempore circumduxit eos per eremum, ut hunc morem obliviscerentur; et propter aliud: sicut Judaïcus populus erat in figura, imo umbra Christiani populi; ita in eodem debuit praecedere umbra veri sacrificii, ut in paschali agno, vel rufa vitula, vel hirco. Postquam autem qui legem dederat, umbraticis hostiis finem imposuit; et singulare sacrificium, quod aufert peccata, seipsum offerens instituit. D. Cum homines non colerent nisi unum Deum ab initio, unde coepit idolorum culturae superstitio? --M. Apud Babel turris gigantum exorta legitur,ginem faciens, cunctos sibi subjugatos eam adorare imperavit, quem post alii imitati cfecerunt, quae vulgus colere compulerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ualet confessio: M Qũa¬
tũ baptisimis. Sicut enĩ in baptismnate oigma¬
lia: ita in confessione remittunt᷑ peccata
actualia. d̾ Est etiã uiditiũ: M̾ Duo st̃ iu¬
ditia dĩ. Unũ hic ꝑconfessionẽ. Auud in ulti-¬
mo die ꝑ examinationẽ. In qua ipse ds iudex
erit: diabtilus accusator. homo reus. In isto
uͦ sac̾dos. xp̃i uicarius. uidex. homo & accu-¬
sator & reus. & penttentia & conscientia. Qui
hic iudicat᷑ : ñ ibi accusabitur. Ut dr̃. Non
iudicat ds bts: in id ipsũ. & alibi. Si nos u¬
dicaremꝰ: ñ utiq iudicaremur. d̾ ualet pe
nitentia uł elemosinȩ si ñ deserunt᷑ peccata :
Sicut omĩa pedicamina ñ ualent adsa m¬
nandũ uulnus. quãdui ferrũ fuerit
infixum. nͥ ferrũ extrahatur: ita omĩa
benefacta ñ ꝓderunt. nͥ peccata relinqͣnt᷑.
unde dr̃. Qui facit peccatũ : seruus ẽ. peccati.
Et nemo potest alienũ seruũ facere liberũ.
Dlroderunt benefacta malis : M̾ lro om̃i

Expanded text:
Quid valet confessio?--M. Quantum baptismus; sicut enim in baptismo originalia, ita in confessione remittuntur peccata actualia. D. Et etiam judicium?--M. Duo sunt judicia Dei: unum hic per confessionem; aliud in ultimo die per examinationem; in quo ipse Deus judex erit diabolus accusator, homo reus. In isto vero sacerdos, Christi vicarius, judex; homo et accusator et reus: poenitentia est sententia. Qui hic judicatur, non ibi accusatur, ut dicitur: Non judicat Deus bis in idipsum ; et alibi: Si nos judicaremus, non utique judicaremur . D. Valet e si non deserantur peccata?--M. Sicut omnia medicamenta non valent ad sanandum vulnus, quamdiu ferrum fuerit infixum, nisi ferrum extrahatur: ita omnia benefacta non proderunt, nisi peccatum relinquatur, ut dicitur: Qui facit peccatum, servus est peccati ; et nemo potest alienum servum facere liberum. D. Proderunt benefacta malis?--M. Pro omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
dũdeuorabit. D̾ Sunt altaria auro łgem¬
patrẽ. Quorũ utrum feceris: contumelia:
Nã qui celestra p̾ciis inuitat: offendit.
Quib maxime ꝓpitiatur nobis ds. u̾bis.
militudine delectatur. Nã d̃su̾bũ ẽ. hoc
mundũ creauit. hoc regit. atq omĩa alit.
hoc nos ueneramur. hoc diligimus. ex hoc
spm̃ trahimus. Si quidẽ d̃s sp̃c i. atq ioõ ñ
t̾renis diuitus. nec iargitate munifica.
s religionis oꝑib. & grarũ actione placat᷑.¬

Expanded text:
Deus. D. Sunt altaria auro vel gemparem, qui utrum feceris, contumelia est; nam qui coelestia pretiis invitat, offendit. D. Quibus maxime propitiatur nobis Deus?-- M. militudine delectatur. Nam Verbum Deus est, hoc mundum creavit, hoc regit atque omnia alit. Hoc nos veneramur, hoc diligimus, ex hoc spiritum trahimus. Siquidem Deus spiritus est, neque terrenis divitiis nec largitate munifica, sed religiosis operibus et gratiarum actione placa
Abbreviated transcription (Latin):
Nocet
bonis si occidantur. uł subita morte rapiant᷑.
M Nichil penitus. Non enĩ subita morte mo¬
riuntur. qui se semꝑ cogitauerunt moritu¬
ros. Siuegͦ ferro immolent᷑. siue a bestiis
dilaceientur. aut fłamis. us undis inmer¬
guntur. aut suspendantur. uł in rota frã¬
gantur. ł aliquo infortunio moriantur:
ñ obest: ĩmo multũ ꝓdẽ. & quia siqͥd pec¬
cati contraxerunt ꝑ humanã fragilitatẽ
relaxantur ꝑ mortis acerbitatẽ.

Expanded text:
Nocet bonis si occidantur, vel subita morte rapiantur? --M. Nihil penitus. Non enim subita morte moriuntur, qui se semper cogitant morituros. Sive ergo ferro immolentur, sive a bestiis dilacerentur, aut flammis vel undis immergantur, aut suspendantur, vel in rota frangantur, vel quolibet infortunio moriantur; non obest, imo multum eis prodest; quia si quid peccati contraxerunt per humanam fragilitatem, relaxatur per mortis acerbitatem.