comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etiam excelsentissius uiris consertum in¬
choloimnis ostendit. sici ille mirabilis
eius uitȩ relator. papa iudelicet gregoruis
astruit: quiassignant̾ ex quibidam facts ip¬
sum aliquab nomuiatim expressis coequat
suꝑni muneris karismata. ad prime diser¬
tus fuerte. & quod monachoriun regulã.
luculento sermone. & discretione precpu¬
ami scripserit: letabundis aurib eorum
ciplinc legem dignum & idoneum totus
numdus agnoseat. Gaudent gͦ. & quasi
p̃uium sequentes de eius nutu pendente.
& cordis aciem in eum defigunt. Gaudeitt
quia penis magisteriiumn: ad celestis nulicie
t procmium siuit assciti. Sperant sc subeiꝰ
ducaitu militantes. ad suꝑm regis palatium
euisdem sui ducis intercessione se adipisci con
dhanc itaq lucernam. sfidurt.¬
quasi in caliginoso uitȩ huiusstadio nu¬
cantem subinde respiciunt: & in ipsa uident.
quo gressum oꝑis tendant. Lucerua sͥ est
beatissimns benedictus: lucerna inquauiꝰ

Expanded text:
etiam excellentissimis viris, consertum netiam excellentissimis viris, consertum nihilominus ostendit. Sicut ille mirabilis eius vitæ relator, Papa videlicet Gregorius adstruit, qui adsignanter ex quibusdam factis, ipsum aliquibus nominatim expressis coæquat, superni muneris charismata, apprime disertus fuerit; et quod monachorum regulam, sermone luculento, et discretione praecipua scripserit, laetabundis auribus eorumciplinae legem, dignum et idoneum totus mundus agnoscat. Gaudent ergo, et quasi praevium sequentes, de ejus nutu pendent, et cordis aciem in eum defigunt. Gaudent, quia per ejus magisterium, ad coelestis militiae tirocinium sunt asciti. Sperant sub ejus ducatu militantes, ad superni regis palatium raesumunt, ejusdem sui ducis intercessione adipisci confidunt. Ad hanc itaque lucernam, quasi in caliginoso vitae hujus stadio micantem, subinde respiciunt, et in ipsa vident quo gressum operis tendant. Lucerna est igitur beatissimus Benedictus. Lucerna, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
desideriorum tenebris. multas ex ppło
acquisitionis cateruassuo ducatu ab¬
stratas. ad terram uiuentium nitrodu¬
cit. Ille mare rubrum diuisit: iste pt
petrum musitato miraculo. discipulũ
equidem suꝑ aquas currere fecit. dũ
obstare naturam.
ideris quid horum precellat: utrũ
tiel equale sit aquas diuisisse. aue
suꝑ eas sicco uestigio cucurrisse. Ine in
ex ustis aruis. aquam sicienti populo de
petra produxit: iste de sicca rupe fontẽ
inusib monachorum elicuit: qui ho¬
dieq irrium fiuic. Iue brutos mores ui¬
deorum quos uicredulos uocat & rebelles.
uirga legis cohereuit: uste monachorum gre¬
gem. sicut uoluntaris auditu auris obedien¬
temi. quasi una ꝑsona ꝓpt̃ iuium cor alloqueis.
filium nominat: & suaui xp̃i uigo supponit.
Muiti dici preterea possent: quib istarũ
psonarum coniementia pacuisset.
t equidem beatissinum patrem. legis¬
latio specialit᷑ in oẏsen comparat. sed
magnitudo uirtutuni atq siguorun qͥb q

Expanded text:
desideriorum tenebris multas ex populo acquisitionis cateruas, suo ducatu abstractas, ad terram viuentium introducit. Ille mare rubrum diuisit: iste post Petrum, inusitato miraculo, discipulum equidem super aquas currere fecit. Dum obstare naturam: videris quid horum præcellat. Vtrum vel æquale sit, aquas diuisisse: aut super eas sicco vestigio cucurrisse. Ille in exustis aruis, aquam sitienti populo de petra produxit: iste de sicca rupe, fontem vsibus Monachorum elicuit, qui hodieque in riuum fluit. Ille brutos mores Iudæorum, quos incredulos vocat & rebelles, virga legis coercuit: iste Monachorum gregem, sicut voluntarie auditu auris obedientem, quasi vna persona, propter vnum cor alloquens, filium nominat, & suaui iugo Christi supponit. Multa dici præterea possent, quibus istarum personarum conuenientia patuisset. Et hunc quidem beatissimum Patrem legislatio specialiter Moysi comparat. Sed magnitudo virtutum, atq. signorum, quibusque
Abbreviated transcription (Latin):
R & sibilabit ad eum definib terre. Et
ecce festinus uelocit̾ ueniet: non ẽ deficiens.
neq laborans in eo. Non dormitabit. neq
dormiet: neq soluetu cingulum renum
etus: nec rumpetur corrigia calciam̃ti erus.
agitte eius acute: & omnes arcus in¬
eius extenti. Uugule equoꝵ eius ut
silex: & rote eius quas impetus tempesta¬
tis. Rugitus eius ut leonis : rugiet ut ca¬
tuli leonumꝰ & frendet & tenebit predam.
& amplexabitur & ñ erit qui erir.cc. Et¬

Expanded text:
 sibilabit ad eum de finibus terrae et ecce festinus velociter veniet non est deficiens neque laborans in eo non dormitabit neque dormiet neque solvetur cingulum renum eius nec rumpetur corrigia calciamenti eius sagittae eius acutae et omnes arcus eius extenti ungulae equorum eius ut silex et rotae eius quasi impetus tempestatis rugitus eius ut leonis rugiet ut catuli leonum et frendet et tenebit praedam et amplexabitur et non erit qui er
Abbreviated transcription (Latin):
& iapides elegit ex illa: & plantauit elec¬
tam. Et edificauit turrim inmedio eius.¬
& torcular excruxit in ea & expectauit ut
faceret uuas. & fecit labruscas. Nunc ergo
habitatores hierłni & uiri inda: iudicate
inter me & inter uineã meam. Qitid est
quod debni ultra facere uinee inee & non
feci ei: An qͦd expectaui ut faceret uuas:s
fecit labruscas: Et nunc ostendam uobis
quid ego faciam uinee mee.⁊¬
uferam sepem eius. & erit indireptio¬
nem: diruam maceriam ens. cerit
inconculcationem. Et ponam eam deser
tam: non putabitus & non fodietur: Ee
ascendent suꝑ eam uepres &espine: & nubi¬
bus mandabo. ne pluant suꝑ eam ymbrẽ.

Expanded text:
& lapides elegit ex illa plantavit eam electam, aedificavit turrim in medio ejus, torcular extruxit in ea: & expectavit ut faceret uvas, & fecit labruscas. 3. Nunc ergo habitatores Jerusalem, viri Juda, judicate inter me et inter vineam meam quid est quod debui ultra facere vineae meae et non feci ei an quod expectavi ut faceret uvas et fecit labruscas et nunc ostendam vobis quid ego faciam vineae meae auferam sepem eius et erit in direptionem diruam maceriam eius et erit in conculcationem et ponam eam destam; non putabitur et non fodietur; et ascendent super eam uepres et spinę; et nubibus mandabo ne pluant super eam. Sub hac
Abbreviated transcription (Latin):
num loci. Nunquid habitabitis soli uos in me¬
tuum. Nisi domus inulte deserte fuerint:
grandes & pulchre absq habitatore. Decem
enim iugera uirearum facient lagunculani
unam: & triginta modii senrentis facient mo¬

Expanded text:
soli vos in metuum: Nisi domus multae desertae fuerint, grandes, et pulchrae, absque habitatore. Decem enim jugera vinearum facient lagunculam unam, et triginta modii sementis faciunt mo
Abbreviated transcription (Latin):
ignis & calor flamine exurit: sic radix
eoꝵ quasi fauilla erit: & gerien eoꝵ ut pul¬
uis ascendet. Abiecerunt enim legem dñi
exercituum: & eloquium sc̃i ifrł blasphema¬
uerunt. Ideo iratus ẽ furor dĩ in ppło suo.
& extendit manum suam suꝑ eum & pcussit
eum: & conturbati sunt montes. & facta st̃
morticina eoꝵ. quasi stereꝰ inmedio platea¬

Expanded text:
 calor flammae exurit, sic radix eorum quasi favilla erit, et germen eorum, ut pulvis ascendet. Abjecerunt enim legem Domini exercituum, et eloquium sancti Israel blasphemaverunt. Ideo iratus est furor Domini in populo suo, et extendit manum suam super eum, et percussit eum, conturbati sunt montes, et facta sunt morticina eorum, quasi stercus in medio platea
Abbreviated transcription (Latin):
mater efficitur predicando. Quasi enim
parit dm̃u: quem cordi audientis infuderit.
Et mat̾ eius esficitur: si ꝑ cius uocen amor
dñi iproximi mente generatur.
aquam tem nobis idonee confirmã¬
dam. ad est beata felicitas. cuius ho¬
dic uatatcia celebramus. Quȩ credendo
ertitit ancilla xp̃i: & predicando facta cꝰ
mat᷑. xp̃i. Septem qraippe filios. sicut iN
gessis euis emendatiorib legitur: sic post
s̾e timait uiuos incarne relmquere: sicur
carnales parentes solent metuere ne mor¬
tuos p̃mictant. In ꝑsecutionis enim labo¬
re depreheusa. filiorum corda in amorem
suꝑne patrię predicando roborarrit: &
parturit spũ. quos carne peperertu:
ut predicatione pareret d̾o. quos carne
re uirile pectus. Ad mortem stecit in

Expanded text:
mater efficitur praedicando. Quasi enim parit Dominum, quem cordi audientis infuderit. Et mater ejus efficitur, si per ejus vocem amor Domini in proximi mente generatur. 3. Ad quam rem nobis idonee confirmandam adest beata Felicitas, cujus hodie natalitia celebramus, quae credendo exstitit ancilla Christi, et praedicando facta est mater Christi. Septem quippe filios, sicut in gestis ejus emendatioribus legitur, sic post se timuit vivos in carne relinquere, sicut carnales parentes solent metuere ne mortuos praemittant. In persecutionis enim labore deprehensa, filiorum corda in amore supernae patriae praedicando roboravit, et parturivit spiritu quos carne pepererat, ut praedicatione pareret Deo quos carne pre virile pectus. Ad mortem stetit
Abbreviated transcription (Latin):
Cu. xp̃e nr̃m gaudium. inauens olimpo p̃ditum.
mundi regis qui fabricam auundana ticei e
guidia. Iinc te precautes qs. iguosce eulpis
ouinib & corda sursũ sublera. ad te suiꝑna ara.
t cun rubente ceꝑis clarere nube uidicis. pe

Expanded text:
 nostrum gaudium, Manens Olympo praeditum Mundi regis qui fabricam, Mundana vincens gaudia. Hinc te precantes quaesumus, Ignosce culpis omnibus; Et corda sursum subleva Ad te superna gratia. Ut cum rubente coeperis Clar
Abbreviated transcription (Latin):
autem d̃s quod multa malitia hominum
esset interra. & cuncta cogitatio cordis in¬
tenta esset ad malum omni tempore: pe¬
nituit eum quod hominẽ fecisset in terra:¬
cordis. intrinsecus. delebo inquit hominẽ¬

Expanded text:
a, quod multa malitia hominum esset in terra et cuncta cogitatio cordis intenta esset ad malum omni tempore, paenituit eum quod hominem fecisset in terra,cordis intrinsecus, delebo, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
n articulo dici illius. ingressus ẽ uoe. &
sem. & chaui. & iapliet filu eius: uxor il¬
lius. & uxores filiorum eius cum eis mar¬
cham: ipsi & omne amnial scdmn genus
suum. unuersaq iumenta ingenus su¬
um. & oume quod mouetur suꝑ t̾ram
ingenere suo. cunctum q uolatile scdmn
gemis suum: untuerse aues. om̃sqi uo¬
lucres iugresse sunt ad noc iu archam:
bina & btua exomin carne. inqua erat
sp̃c uite. Et quȩ ingressa sunt masculus
& femina: ex omni carue introierunt sic̃
preceꝑat ei d̾sͥ & inclusit eum dñs deforis.
factumq ẽ diluiuum quadraginta dieb
suꝑ terram: & multiplicate sunt aque.

Expanded text:
o diei illius ingressus est Noe et Sem et Ham et Iafeth filii eius uxor illius et tres uxores filiorum eius cum eis in arcam ipsi et omne animal secundum genus suum universaque iumenta in genus suum et omne quod movetur super terram in genere suo cunctumque volatile secundum genus suum universae aves omnesque volucres ingressae sunt ad Noe in arcam bina et bina ex omni carne in qua erat spiritus vitae et quae ingressa sunt masculus et femina ex omni carne introierunt sicut praeceperat ei Deus et inclusit eum Dominus de foris factumque est diluvium quadraginta diebus super terram et multiplicatae sunt aquae
Abbreviated transcription (Latin):
ria opposuit predicamenta peccatis: ut lu¬
bricis continentiam. tenacib largitatẽ:
iracondis mansuetudinem: elatis precipe

Expanded text:
ria opposuit praedicamenta peccatis, ut lubricis continentiam, tenacibus largitatem, iracundis mansuetudinem, elatis praecipe
Abbreviated transcription (Latin):
ic autem sit opuis in publico..i
quatinus iitentio maneat in occulto:
ut & de bono opere prorinus prebeamus
exemplum: & tamen ꝑintentionem qua
d̾õ soli placere querimus. semꝑ or temus se¬
cretum. Thesanrus autẽ: celeste est deside¬
rium. Ager uero in quo thesaurus abscõ¬
ditur. disciplina est studii celestis. Quc̃
ꝓfecto agrum uenditis ominib comparit.
libeat: nl quod carnalem tutam trucidat.
spiritus ꝑ horrescat.

Expanded text:
ic autem sit opus in publico quatenus intentio maneat in occulto, ut et de bono opere proximis praebeamus exemplum, et tamen per intentionem, qua Deo soli placere quaerimus, semper optemus secretum. Thesaurus autem coeleste est desiderium, ager vero in quo thesaurus absconditur disciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus comparat, libeat, nihil quod carnalem vitam trucidat spiritus perhorrescat.
Abbreviated transcription (Latin):
n presenti & enim uita. quasi mniria simitis:
qua ad patriam ꝑgimus. Maligni aut̃
sp̃e. iter nrm quasi quidam latrunculi ob¬
sident. Depredari gͦ desiderat: qui tches¬
aurum publice portat inuia. Hoc autẽ
dico: non ut prerimi oꝑa nr̃a non inde¬

Expanded text:
n praesenti etenim vita quasi in via sumus, qua ad patriam pergimus. Maligni autem spiritus iter nostrum quasi quidam latrunculi obsident. Depraedari ergo desiderat, qui thesaurum publice portat in via. Hoc autem dico, non ut proximi opera no
Abbreviated transcription (Latin):
ea ueniens dñs: quid ugilantib ser¬
ius exhibeat audiamus. Amen dico
nobis: quod p̃cinget se & faciet illos discomi¬
bere: & transiens ministrabit illis. Precin¬
get se: id ẽ ad retributionem preparat. Ba¬
ciet illos discumbere: id est inet̾na quiete
foueri. Discumbere quippe nr̃ui: in reg

Expanded text:
ed veniens Dominus quid vigilantibus servis exhibeat, audiamus: Amen dico vobis quod praecinget se, et faciet illos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est, ad retributionem praeparat; facit illos discumbere, id est, aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in reg
Abbreviated transcription (Latin):
tum octoginta septem auins: & genuit la¬
niech. Et uixit mathussalaui postquam ge¬
nuit lamech. septingintis octoginta duob
annis: & genuit filios & filias. Et facti sunt
omĩs dies mathussale. nongenti seraginta no

Expanded text:
tum octoginta septem annis, et genuit Lamech. Et vixit Mathusala, postquam genuit Lamech, septingentis octoginta duobus annis, et genuit filios et filias. Et facti sunt omnes dies Mathusalae nongenti sexaginta no
Abbreviated transcription (Latin):
udiminus sti ꝑbiam moab: suꝑb ẽ ualde.
Supbia eiut & arrogantia eius. & indig¬
natio eius: plusqͣm fortitudo eius. Iccuto iła¬
auit inoab ad moab: inuuersus ulilabit.
his qui lecantur suꝑ inuro cocti lacers. loqui¬
imui plagis suas: qm̃ suburbana esebon deser¬
ed funt t uinea sabania. Domiu gentium

Expanded text:
udivimus superbiam Moab superbus est valde superbia eius et arrogantia eius et indignatio eius plus quam fortitudo eius idcirco ululabit Moab ad Moab universus ululabit his qui laetantur super muro cocti lateris loquimini plagas suas quoniam suburbana Esebon deserta sunt et vinea Sabama domini gentium
Abbreviated transcription (Latin):
deuiam tuã. & suꝑ messeni tuam. uox culcã¬
tiuui miuit. Et auferetur letitia & exultatio
de carmelo: & in uieis non exultabit negi
iubilabit. Uĩnum intoreulari non calcabit.
qui calcate consueuerat: uocem calcantitim
abstub. Suꝑ hoc uent̾ meus ad moab. quasi
cithara sonabit: & uisoera mea ad murum
terit cum apparuerit quod laborauit

Expanded text:
am et super messem tuam vox calcantium inruit et auferetur laetitia et exultatio de Carmelo et in vineis non exultabit neque iubilabit vinum in torculari non calcabit qui calcare consueverat vocem calcantium abstuli super hoc venter meus ad Moab quasi cithara sonabit et viscera mea ad murum t erit cum apparuerit quod laboravit
Abbreviated transcription (Latin):
Repente loquar aduersum gentem. & ad u̾¬
sum regnum: ut eradicem & destruam
& disꝑdam illud. Si penitentum egerit
geus illa amalo suo. quod locutus suini ad¬
uersus eam: agani & ego penitentiani. super
inalo quod cogitaui ut faceten ei: & subito
loquar degente & regno. ut edificem & ut plan¬
tem illud. Si fecerit malum in octilismeisut nͣ
audiat uocem meam: penitentiam agam. suꝑ
bono quod locutus sum ut faceremei. Nunc
ergo dic uiro uide & habitatorib hierłmi diceis.¬

Expanded text:
Repente loquar adversum gentem, sum regnum, ut eradicem et destruam et disperdam illud. Si poenitentiam egerit gens illa super malo suo, quod locutus sum adversus eam, agam et ego poenitentiam super malo quod cogitavi ut facerem ei et subito loquar de gente et regno ut aedificem et ut plantem illud si fecerit malum in oculis meis ut non audiat vocem meam paenitentiam agam super bono quod locutus sum ut facerem ei nunc ergo dic viro Iudae et habitatoribus Hierusalem dicens
Abbreviated transcription (Latin):
malum: & cogito contra uos cogitati¬
onem. Reuertatur unusquisq a uia sua
mala: & dirigite iuas uras & studia ur̃a. Qui
dixerunt. Desperainmus. Post cogitationes
eimia nr̃as ibimus: & unusquisq prauitatẽ
cordis sui mali faciemus. Ideo hȩc dicit dñs.
Iuterrogate gentes: quis audiuit talia horribi¬
lia. quȩ fecit nunis uirgo ifrahel.¬

Expanded text:
vos cogitationem revertatur unusquisque a via sua mala et dirigite vias vestras et studia vestra qui dixerunt desperavimus post cogitationes enim nostras ibimus et unusquisque pravitatem cordis sui mali faciemus ideo haec dicit Dominus interrogate gentes quis audivit talia horribilia quae fecit nimis virgo Israhel
Abbreviated transcription (Latin):
diꝙ meus & notus mens: qui simul mecũ
dulces capiebas cybos. in domo dĩ ambulaui¬
mus cum consensu. Et rirsum. Homo
pacis ineȩ in quo sperabam. & qui edebat
panes meos: ampliauit aduersum me suip¬
plantationem. Ac si decraditore suo aꝑtis
uocib dicat. Trangressionem eius tanta
grauius ꝑtuli: quanto hanc ab eo qui iue¬
us ẽẽ iidebatur sensi.

Expanded text:
us et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos, in domo Dei ambulavimus cum consensu . Et rursum: Homo pacis meae in quo sperabam, et qui edebat panes meos, ampliavit adversum me supplantationem . Ac si de traditore suo apertis vocibus dicat: Transgressionem ejus tanto gravius pertuli, quanto hanc ab eo qui meus esse videbatur sensi.
Abbreviated transcription (Latin):
mnes ergo electi qui sumiui capitis
membra sunt: caput quoq suum in
passionib secuntur⁊ ut ipsos aduersarios
in sua morte sentiant. de quoꝵ mentib pre¬
simiebant: & tanto eis crescat merces oꝑis.⁊
quanto eis uirtutis lucrum ꝓficit exaliene
dampno caritatis. S quia dura sunt quę
p̃dicuntur de asstictione mortis: protanis
consolatio subditur. de gaudio resurrectionis.
cum dicitur. Capillus de capite ur̃o non
peribit.

Expanded text:
mnes ergo electi quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant de quorum vita praesumebant, et tanto eis crescat merces operis, quanto eis virtutis lucrum proficit ex alienae damno charitatis. 4. Sed quia dura sunt quae praedicuntur de afflictione mortis, protinus consolatio subditur de gaudio resurrectionis, cum dicitur: Capillus de capite vestro non peribit.
Abbreviated transcription (Latin):
oc quippe milla gente uncornes. uel
certe rmocerotes ex citerunt: quot ion¬
tra ⁊ redicanienta ueritatis de legis oꝑib¬
singuiari & fatua elatione confisi sunt. bea¬
to igitur iol. sc̃ę ecesie typiui tenent iłf̾
Nunquid uolet rmocerus seruite tͥ: Aes
aꝑtius dicatur: Niuiquid illum popult̃.
quem suꝑbire innece fidelum. Multaia
elatione consideras. sub uira tuę predica¬
tionis inclinas. subandis ut ego qui & cont᷑
me illun singulari corni extoili conspicio:
& tamen michi cum uoluero. procinus subdo.
S hoc melius ostendimus: si degenere ad
speciem trausseamus.¬

Expanded text:
ot quippe in illa gente unicornes uel rhinocerotes extiterunt, quot contra praedicationem ueritatis de legis operibus gloriati, et fatua elatione confisi sunt. Beato igitur Iob Ecclesiae typum tenenti dicitur: "Numquid uolet rhinoceros seruire tibi?" Ac si dicatur: nunquid illum populum, quem superbire in nece fidelium stulta sua elatione considerans, sub iure tuae praedicationis inclinas? subaudis: ut ego, qui et contra me illum singulari cornu extolli conspicio; et tamen mihi, cum uoluero, protinus subdo. Sed hoc melius ostendimus, si de genere ad speciem transeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ue ergo erhoc populo & prius in supbrat
& post modum precipuus testis inbimtita¬
te: nobis admedium paulus ducatur. Qui
dum contra dm̃ se quasi decustodia legis ues¬
ciens extulit: cornu iinare gestauit. Unde
& hoc ipse naris cornu: ꝑ humuitatem pt¬
modum ineliians dicit. Qni prius fuiblas¬
plenuis & ꝑsccutor & contumeliosus. sed
unscdiani consecutiis sum. quia ignoram
feci. Iu nare cornugestabat: qui placiturũ
sedo decrudelitate confidebat. ficut ipse
post modum semiet ipsum redarguens dic̃.
Et ꝑficiebam in iudaisipo. suprã multos coe¬
taneos meos ingenere meo: abundant us
emulator existens. pat̾ narum ieariun tia

Expanded text:
 ex hoc populo, et prius in superbia, et postmodum praecipuus testis in humilitate nobis ad medium Paulus ducatur, qui dum contra Deum se quasi de custodia Legis nesciens extulit, cornu in nare gestavit. Unde et hoc ipse naris cornu per humilitatem postmodum inclinans, ait: Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus: sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci." In nare cornu gestabat, qui placiturum se Deo de crudelitate confidebat, sicut ipse postmodum semetipsum redarguens dicit: "Et proficiebam in iudaismo supra multos coaetaneos meos in genere meo, abundantius aem
Abbreviated transcription (Latin):
ntautum autem felicen famam promeruit:
ut ꝑmationa quam suꝑradictus ercinoai¬
diis princeps. morte inc̾nemẽte amiserat: cõ¬
placuisset denuo eidem principi. Balterha¬
demi houestissimam uirginem. inrchoro matro¬
nali sibi sociare. Quare comꝑta iam
illustrata diuina gr̾a uirgo deata: latenter
& studiose abeius se subtraxit aspectib. Cũ
itaq uocaretur ad principis cubiculum: se
creto se ut sagar puella abscondit in angulo¬
domatis. subiectis sii ulib panniculis. ita
ut nenio putaret illic aliquẽ latere potuisse.¬
tiput prut &e astuta uirgo. iam tunc ho¬
nores uanos fugiens. & humilitatem ac
castitatem diligens: temptabat ut poterat
humanum deuitare thorum: quatinuis me¬
reretur ad spiritalem.celestem q ꝑuenire spon¬
sum. S & illud ꝓcuidubio agebatur diuma

Expanded text:
tantum felicem famam promeruit, ut pro matrona, quam supradictus Herchenoaldus princeps, morte interventa, amiserat, cumplacuisset denuo eidem Balthildem honestissimam virginem in thoro matronali sibi sotiare. Qua re conperta, iam illustrata divina gratia virgo beata, latenter se et studiose ab eius subtraxit aspectibus. Cum itaque vocaretur ad prcreto se ipsa abscondit in angulo, superjectis sibi vilibus pannusculis, ita ut nemini pateret illic aliquem latere potuisse.ut prudens et astuta virgo jam tunc honores vanos fugiens et humilcastitatem diligens, temptabat, ut poterat, humanum devitare thorum, quatinus mereretur ad spiritalem caelestemque pervenire sponsum. Sed et illud procul dubio agebatur divina
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑandum nunc in hoc scło. relictis
ouini scħ reb centuplumuus ẽ. Et
enim nob̃ ds portio est: qui ait. Et in labi¬
ta o in luis. Patens dõ est fides pectoris. &
ampla possessio: ut inhabitet & in anibu¬
let. S qui inrhabitat & in ambulatꝰ quid
cercu addidit: Et ero illorum d̾s. Ecce
promisam nobis abeo portionem: ut simus
dei habitatio. Et duni in uobis aibulat.
sit nobis ipse possessio. si scłi relinquamus:
n possessioni terrene labiliqi reuancie¬
nius: si hereditatem caducam respua

Expanded text:
sperandum nunc in hoc saeculo, relictis omnibus saeculi rebus, centuplum munus est. Est enim nobis Deus portio, qui ait, Et inhabiabo in his. patens deo est fidelis pectoris et ampla possessio. ut inhabitet, ut ambulet. sed qui inhabitat, qui inambulat, quid tertium addidit? et ego ero illorum deus. ecce promissam nobis ab eo portionem, ut simus deo habitatio, et, dum in nobis ambulat, sit nobis ipse possessio, si saeculum relinquamus, si possessionis terrenae labi renuntiemus, si hereditatem caducorum respuamus,
Abbreviated transcription (Latin):
inuanaruun igitur hereditatum iuodo
portioneui quę melior ẽ. & que ittilior
eliganius. Si circa terreua patrimonia. su¬
ami choeredum diuision quisnititur sor¬
tem commodioris portionis appetere. qn¬
to propensiore cura. celestes hereditates
debenus diligere: Centu plum dñs pro¬
uuctit: & centuplum non iet̾iim s in
presens. Eternorum autem bonorum.
uninensa & infinita ẽ recributio. Cete¬
rum sub diffinicione centupli: p̃sentiũ
mensura concluditur: Ego antem anibi¬
go: utrum hoc centuplum. peciri excesse¬
uit portio +¬

Expanded text:
anarum igitur haereditatum modo, portionem quae melior est et quae utilior eligamus. Si circa terrena patrimonia sua in cohaeredum divisione quis nititur sortem commodioris portionis appetere, quanto propensiore cura partem coelestis haereditatis deligemus? Centuplum Dominus promittit: et centuplum non in aeternum, sed in praesens. Aeternorum autem bonorum immensa et infinita retributio est: caeterum sub definitione centupli, praesentium mensura concluditur. Ego autem ambigo utrum hoc centuplum Petri excesserit portio
Abbreviated transcription (Latin):
irgo iuinirum rinocerota simmi suũ
aperuit: cum saulo incorrupta dei
sapientia. incaruationis suȩ miysteriuni.
de celo loquendo patefecit. Et fortitudiuẽ
suam rinoceros ꝑdidit: quia prostratus
humi. omne quod suꝑbum tumebat ami¬
sit. Quidum sublato oculorum lumine. ad¬
anamam manu ducitur: patet iam rino¬
cerusiste quib lons dĩ astringitur quia
uidelicet uno intempore. cecitate. predica¬
tione. baptismate ligatui: Qui etiam addi
ergłii dedignatus non ẽ. Ait enim. Ascendi
hierosolimam cum barnaba assumpto &
tito: ascendi autem scđdm reuelationem:
& contuli curu illis euuangłium.

Expanded text:
irgo nimirum rhinoceroti sinum suum aperuit, cum Saulo incorrupta Dei sapientia incarnationis suae mysterium de caelo loquendo patefecit. Et fortitudinem suam rhinocerotus perdidit, quia prostratus humi, omne quad superbum tumebat amisit. Qui dum sublato caelorum lumine, manu ad Ananiam ducitur, patet iam rhinocerus iste quibus Dei loris astringitur, quia uidelicet uno in tempore caecitatis praedicationis baptismate ligatur. Qui etiam ad Deinare uerba Euangelii dedignatus non est. Ait enim: "Ascendi Ierosolymam cum Barnaba assumpto et Tito. Ascendi autem secundum reuelationem, et contuli cum illis Euangelium.
Abbreviated transcription (Latin):
in prius ieninus audierat
durum ẽ tͥ contra stimulum calci¬
trare: mira postmodum uircute presi¬
dentis pressus. exuerbi pabulo iures obtum¬
it. & calcem suꝑbie amisit. Loris quoq d̾i
non tantum aferitate restringit᷑. si qͦd ma¬
gis sit mirabile ad arandum ligattir. ut
non solum homines crudelitatis corm ñ
impetat. s eorum etiam refectioni serui¬
ens. aratrum predicationis trabat. Ipse
quippe de euuangelit autib. quasi de aran¬
tib dicit. Debet enim inspe qui arat ara¬
re: & qui triturat. inspe fructus ꝑcipiendi.

Expanded text:
i prius ieiunus audierat: "Durum est tibi contra stimulum calcitrare?" mira postmodum uirtute praesidentis pressus ex uerbi pabulo uires obtinuit, et calcem superbiae amisit. Loris quoque Dei non tantum a feritate restringitur, sed quod magis sit mirabile, ad arandum ligatur: ut non solum homines crudelitatis cornu non impetat, sed eorum etiam refectioni seruiens, aratrum praedicationis trahat. Ipse quippe de euangelizantibus quasi de arantibus dicit: "Debet enim in spe qui arat, arare, et qui triturat, in spe fructus percipiendi.
Abbreviated transcription (Latin):
uid eit igittir petre. quod habes: ha¬
bes plaue. Et non audeo dicere. centu¬
pło optinere: dico tamen sine uurtiplica¬
tione calculi possidere. Dicis enim. Quod¬
auitẽ habes hoc tibi do. in nonne iħu xp̃i.
sungge &e ambula. O felir possessio: oꝑfecta
portio. Nonterrena latgiis. s natrit opꝰ
rependis & uiciosi partus dampua restaura.
Tlaudum natum ingredi iubes. & uiruni
inultȩ etatis. in cessũ rudi uicitas. Has opes
truntt. cuii de portio est. Nouit & paulus
qiuiti s głs sui dicers. Michi antẽ absit

Expanded text:
uid est igitur istud, Petre, quod habes? habes plane, et non audeo dicere plus te centuplo obtinere; dico tamen te sine multiplicatione calculi possidere. dicis enim: quod habeo, hoc tibi do: in nomine Iesu Christi surge et ambula. o felix possessio, o perfecta dei portio! non terrena largiris, sed naturae opus rependis et uitiosi partus damna restauras.. claudum natum ingredi iubes et multae aetatis uirum incessu rudi incitas. has opes tribuit, cuius deus portio est. nouit et Paulus diuitiae suae glorias dicens: mihi autem absit
Abbreviated transcription (Latin):
urei quoq coloris esse describitrii: Qui
etiam cum elefante si quando certa¬
uien aggreditur: eo cormi quod in uare
singularit gestat. uentrem aduersantui
ferire ꝑ hibetur nt cum ea que molliora
sunt uulnerat: impugnantes se facue ster¬
nat. Potest gͦ ꝑhiuuc rinocerota uel certe
monocerota scilicet iuncornem. ile ppłs
incelligi: qui dum de accepta lege non oꝑa
s solam int̾ ciuictos homines elationem
sumpsit ⁊ quasi int̾ eeteras bestias. cormi
singulare gestabat. Unde passionem snam.
dñs ꝓpħ̾a canente ꝑninicians ait. Libera
me de ore leonis: & acornib unicormoꝵ hu¬
unlitatem ineam.

Expanded text:
uxei quoque coloris esse describitur, qui etiam cum elephantis quando certamen aggreditur, eo cornu quod in nare singulariter gestat, ventrem adversantium ferire perhibetur, ut cum ea quae molliora sunt vulnerat, impugnantes se facile sternat. Potest ergo per hunc rhinocerotem, vel certe monocerotem, scilicet unicornem, ille populus intelligi qui dum de accepta lege non opera, sed solam inter cunctos homines elationem sumpsit, quasi inter caeteras bestias cornu singulare gestavit. Unde passionem suam Dominus, Propheta canente, pronuntians, ait: Libera me de ore leonis, et de cornibus unicornium humilitatem meam
Abbreviated transcription (Latin):
uius autem rinocerotis fortitutli¬
nem omnis uenator extimuit.
quia sauli ieuiciam unuisquisq predi¬
cator expuit. Scriptum uaniq est. Sau¬
ius antem adhuc spirans minarum et
mascum ad synagogas: ut si quos uue¬
nisset huius me uiros ac mulieres: uin¬
ctos ꝑduceret iuuhierłm. Cum flatus na¬
re reddendus tralitur: iuspiratio uocat᷑.
Et illud sepe ꝑodorem nare de prehendi¬
mus. quod oculis non uidemus.¬

Expanded text:
uius autem rhinocerotis fortitudinem omnis uenator extimuit, quia Sauli saeuitiam unusquisque predicator expauit. Scriptum namque est: "Saulus autem adhuc spirans minarum et mascum ad synagogas, ut si quos invenisset hujus viae viros ac mulieres, vinctos perduceret in Jerusalem . Cum flatus nare reddendus trahitur, spiratio vocatur, et illud saepe per odorem nare deprehendimus, quod oculis non videmus.
Abbreviated transcription (Latin):
iste. qui etiam mono ceros
gecis eremplarib nomina¬
tur. tante esse fortitudinis
dicitur: ut milla uenanti¬
um uircute capiatur. S sicut hi asserunt.
qui describendis naturis animalium. labo¬
riosa uiuestigatione sudauerunt: uirgo ei
puella ꝓponitur. qtię uenienti sinum aꝑit:
in quo ille onm ferdcitate post posita. caput
deponit. Sicq ab eis aquib capi queritur:
repente uelut eneruis inuenitur:

Expanded text:
us, qui etiam monoceros graecis exemplariis nominatur, tantae esse fortitudinis dicitur, ut nulla uenantium uirtute capiatur. Sed sicut hi asserunt, qui describendis staturis animalium laboriosa inuestigatione sudauerunt, uirgo ei puella proponitur. Quae uenienti sinum aperit, in quo ille omni ferocitate deposita caput deponit. Sicque ab eis, a quibus capi quaeritur, repente uelut eneruus inuenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
se mominib ut eam decelut exhibuit: quo
instituit. ut sibi incubiculo pocula porrige
e cuius digntatis gr̃a. niillam habuit ex¬
touentiam: s potius in hiumlitare fun¬
tutam. oniiiib erat suis consodulib obedi¬
eus acq amat ilis: bonore congruo ministiaes
seniorib: ita ut de eorum pedib caleiamen¬
lueret. aquam quoqi ari panitum asrit
& uestimenta carum fest tẽ paa¬

Expanded text:
se in omnibus, ut eam decebat, exibuit, quo se in omnibus, ut eam decebat, exibuit, quo instituit, ut sie cujus dignitatis gratia nullam habuit extollentiam, sed potius in humilitate fundata, omnibus erat suis consodalibus obediens atque amabilis; honore congruo ministrans senioribus, ita ut de earum pedibus calceamenlueret, aquam quoque ad lavandum afferret, et vestimenta earum festinanter pa
Abbreviated transcription (Latin):
neat. sicut nhas uenerabili diq ciatries.
domna balthe childe regina. cuiis hodie
cruitantib animis festa recolimus: ad mul¬
torum apimncum fidelium. completiun eẽ
uę si quidem beata. departib transia¬
riuis diumna ꝓnidentia de predata. &
uili precio s in comparabili comuertio ue¬
mundata: Inic aduenit ipsa preciosa & opti¬
tunc palatium gub̾nabat: constat e̾ẽ recep¬
ta. Incuius ministerio. ipsa adolescem̃ ita
decentissime conuersata est: ut honesta eius
conuersatio. & aminirabiis conditio: tam
principi quam & omnib eius in iistris
Rat enun benigna animo. & morib
ominib pudica. sobria. prudens. &
cancaꝰ nulli machinans malum. Non le¬
uis ineloquio. non presumptuosa nuerbo:
si cuncta oꝑa sua. honestissimo moderaba¬
tur ingemo. Claro naniqi sanguie. licec
alterius gentis seriuiret obsequiis: progen¬
ta sarontim demonstrabatui: Erat itaq
forma corporis grata. & oni aspectu deco¬
ra: nultu hẏlaris. & in cessugrauis. Talemq

Expanded text:
neat, sicut in hac venerabili Dei cultrice, domna Balthilde regina, cuius hodie, exultantibus animis, festa recolimus, ad multorum augmentum fidelium completum esse siquidem beata de partibus transmarinis divina providentia depredata, et vili pretio, sed incomparabili commertio venundata, huc adtunc palatium gubernabat, constat esse recepta, in cuius ministerio ipsa adolescens ita decentissimę conversata est, ut honesta eius conversatio et admirabilis conditio tam principi quam et omnibus eius ministris rat enim benigna animo et moribus omnibus pudica, sobria, prudens et cauta, nulli machinans malum. Non levis in eloquio, non praesumptuosa in verbo, sed cuncta opera sua honestissimo moderabat ingenio. Claro namque sanguine, licet alterius gentis serviret obsequiis, progenita Saxonum demonstrabatur. Erat itaque forma corporis grata et omni aspectu decora, vultu hilaris et incessu gravis. Talemque
Abbreviated transcription (Latin):
moceros ergo iste. uare gestabat cor¬
nu quo ꝑcuteret: qui ninarum
& cedis spirans postquam p̃sentes inter fe¬
cerat: absentes querebat. S ecce omĩs
aute illum uenator absconditur. omns
homo ul est rationale sapiens opinioue
timoris eius effugatur. Ut ergo hunc ri¬
nocerotam capiat: surum suum uirgo.
id est secretum siimi. ipsa ꝑse ininolata
incarne cli sapientia expandit. Scͥptum
quippe c̃. quod cum damascum ꝑgeret.
subito cirerimfulsic illum die media lux
de celo: & uor facta est diceus. Saule.
sauleꝰ quid ine ꝑsequeris: Qui ꝓstra¬
tus interram respondit. Quis es añe.

Expanded text:
ocerus ergo iste nare gestabat cornu quo percuteret; quia minarum et caedis spirans, postquam praesentes interfecerat, absentes quaerebat. Sed ecce omnis ante illum uenator absconditur, omnis homo, id est rationale sapiens, opinione mortis eius effugatur. Ut ergo hunc rhinocerotem capiat, sinum suum uirgo, id est secretum suum, ipsa per se inuoluta carne Dei sapientia expandit. Scriptum quippe est quod cum Damascum pergeret, subito circumfulsit eum die media lux de caelo, et uox facta est, dicens: "Saule, Saule, quid me persequeris?" Qui prostratus in terra respon
Abbreviated transcription (Latin):
gra. facuitatem tribuit bonis oꝑibi insisten¬
di. Ianitori quoq precepit uigilare: quia
ordini pastorum. ac rectorum spiritualiũ.
cominisse sibi eccłie. curam sollerti obseruan¬
tia iubet impendere.

Expanded text:
a, facultatem tribuit bonis operibus serviendi. Janitori quoque praecepit ut vigilaret: quia ordini pastorum ac rectorum spiritalium, commissae sibi Ecclesiae curam solerti observantia jubet impendere.
Abbreviated transcription (Latin):
ex spicue ostendit: quare suꝑius dixerat.
expediat scire aplis: ut pendule expectatio¬
nis nicerto. semꝑ eum credant esse uenturum:
quem ignorant quando uenturus sit.
t non dixit quod nescimus qua hora
dñs uenturus sit. sed nescitis: premis¬
soq patris familias eremplo: cur retioe¬
at consuminationis diem. manifestitis do¬
do dñs domtis ueniat: sero. an media nocͦte
angalli cantu. an mane: ne cum uenerte
epente. inueniat uos dormientes.
omo autem qui peregre ꝓfectus reli¬
quit domum siram. haut dubitm
qum xp̃c sit: qui ad patrem post restitte¬
ctionem uictor ascendens. eocłiam coe pon¬
lit̾ religuit: qtiam tamen nunquam acti.¬
ne presidio presentie desiigit. inanens in sibi.
ominib dieb tiq ad consu̾mmationẽ sc̃i.
Carnis etentni locus ꝓprie terra ẽ: quę uelut
ad peregrma ducta ẽ. cum ꝑredemptꝰ aem
nrni est in celo collocata.
edit autẽ seruis sins potestatem citiusq

Expanded text:
erspicue ostendit quare supra dixerat:  non expediat scire apostolis, ut pendulae exspectationis incerti semper eum credant esse venturum quem ignorant. Quando dixit venturus sit, et non dixit: Quia nescimus qua hora Dominus venturus sit, sed nescitis, praemissoque patrisfamiliae exemplo, cur reticeat consummationis diem manifestius doat, sero, an media nocte, an galli cantu, an mane. Ne cum venerit repente, inveniat vos dormientes. Homo autem qui peregre profectus reliquit domum suam, haud dubium quin Christus sit, qui ad Patrem post resurrectionem victor ascendens, Ecclesiam corporaliter reliquit: quam tamen nunquam ae praesidio praesentiae destituit, manens in illa omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Carnis etenim locus proprie terra est, quae velut ad peregrina ducta est, cum per Redemptorem nostrum est in coelo collata. Dedit autem servis suis potestatem cu
Abbreviated transcription (Latin):
stituit dñs supra fami: im suam: ut dec
illis intempore tritici mensuram: Beates
ille seruus: quem cumuenerte dũs inuene¬
Uos uocatis me magist̾ & dũe: & benedicitis.
Sum & enim. Quę est etiam huttis domins
familia: Nimirum illa est: quam ipse dñs
demanii inunici redemit: & stio domimo

Expanded text:
det illis in tempore tritici mensuram? Beatus ille servus quem, cum venerit Dominus, inveneVos vocatis me Magister et Domine; et bene dicitis: sum etenim . Quae est etiam hujus Domini familia? Nimirum illa est quam ipse Dominus de manu inimici redemit, et suo dominio
Abbreviated transcription (Latin):
ominic as sermo. quem debeinus
omnes non solum studiose. uerũ¬
etiam sapienter audire. eui nos
ut nec ouib desuit pabula. nec pastorib
alimenta. quedam specialit̾ solis p̃cepit nob̾.
quedami uͦ generalit̾ & nobis & uobis. Nob̾
uant.s idest seruis. quos ille paterfamilias.
rerum omnium dñs. adhoc insua magna
domo constituit. ut ppło eius uerbũ gr̃e
ministrentis. specialiter in iungitur scẽ
pri sicationis officium.
eneralit̾ uero a nobis & uobis. saluta¬
ris uidicitur obedientia maudatoꝵ.
Inquib denuo mnandatis. canquam ditissi¬
nus ferculis. sic celestium deliciarum copia
spiritalis eruberat: ut inuerbo dĩ nabun¬
det quod ꝑfectus comedat: habundet eti¬
am quod paruulus suggat. Ibi ẽ enim sunil
& lactrus potus. quo tenera fidelumm mi¬
triatur infantia: & solidus cib: quo ro¬
busta ꝑfectorum iuuentus. spiritalia sc̃e
urtutis accipiat incrementa.
bi prorsus ad salutem consulitur uniu̾sis:
quos dñs saluarc dignatar. Ibi ẽ quod om̃i

Expanded text:
ermo, quem debemus omnes, non solum studiose, veetiam sapienter audire, cui nos ut nec ovibus desint pabula, nec pastoribus alimenta, quaedam specialiter solis praecipit nobis, quaedam vero generaliter et nobis et vobis. Nobis namque, id est servis quos pater ille familias, rerum omnium dominus, ad hoc in sua magna domo constituit, ut populo ejus verbum gratiae ministremus, specialiter injungitur sanctae praedicationis officiueneraliter vero nobis et vobis, salutaris indicitur obedientia mandatorum. In quibus denuo mandatis, tanquam ditissimis ferculis, sic coelestium deliciarum copia spiritalis exuberat, ut in verbo Dei abundet quod perfectus comedat, abundet etiam quod parvulus sugat. Ibi est enim simul et lacteus potus, quo tenera fidelium nutriatur infantia, et solidus cibus, quo robusta perfectorum juventus spiritalia sanctae virtutis accipiat incrementa. Ibi prorsus ad salutem consulitur universis quos Dominus salvare dignatur; ibi est quod omni
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i esse censeamur. Rationabilem ꝑ qmͣ
a bestiali sensu exuamur. acceptabilem: ut
qui nob̾ ip̃is displicemus. ꝑ hanc accipta¬
biles ip̃i filio simus: nchil rationabilius¬
eius. in baptismo accepimus. similitudinẽ
quoq carnis et sanguius sumam᷑. ita uti
u̾itas non desit in sacramento et ridiculũ
nullũ fiat a paganis qd̵ ctuorem occisi ho¬
muus bibamus.
cramenta conficiuntur. Cuuis enĩ
potentia creantur pͥus: eius utiq u̾bo ad
melius ꝓcreantur. Neliqua om̃ia que sa¬
terdos dicit aut derus chori cauit: nichil
aliud qmͣ laudes et gratiarũ actiones sũt:
aut ecclesie obsecrationes et fidelium peti¬
tiones.

Expanded text:
i esse censeamur; rationabilem, per quam a bestiali sensu exuamur; acceptabilem, ut qui nobis ipsis displicuimus per hanc acceptabiles ejus unico filio simus. Nejus in baptismo accepimus, similitudinem quoque carnis et sanguinis ejus sumamus, ita ut veritas non desit in sacramento, et ridiculum nullum fiat paganis, quod cruorem occisi hominis bibamus. cramenta conficiantur. Cujus enim potentia creantur prius, ejus utique verbo ad melius procreantur. § 3. Reliqua omnia, quae sacerdos dicit, aut clerus chori cantat, nihil aliud quam laudes et gratiarum actiones sunt, aut certe obsecrationes et fidelium petitiones.
Abbreviated transcription (Latin):
unt utt in ercis quedam: oniui fe¬
re xp̃iano ꝑspictia. Quis cum est.
qui cum iocunda ammiratione non
speculetur. ipsius mature adolescentis
fortitudinem. prudentiamq ac fidem
incolloquio angelico. uili tam constan¬
ter anoquitmi: tam prudent̾ interio¬
gat. tam facue credit: Quis non uide¬
it. aut uidendo miretur iusticiam cuis.
qua sic umuersa precepta dunna legis
satagebat implere. ut nec adse non p̾¬
tinentia quedam inexpleta relinq̾ret.
exhi gr̃a. Post partum cium pu¬
rifictione legali quam agebat
non eccebat: que uirum in concipign¬
do non nouerat. De temperantia qͦq
ipstus suꝑins dictum ẽ: quę dõ uirgi¬
uitatis liltum in humilitatis ualle pro¬
dirit. Cum ergo uirtutib supradi
ctis. facta eius plena fuit atq aicta
um ifestum ẽ non solumi attestatione
ngenca. sed etiam rerum arguiuento.
nulli in geniis uirtutis beatissine uir¬
gii lefuisse. Deproniebant itaq uir¬
tiitis. in cogitatune & affectu corda ciꝰ.

Expanded text:
unt autem ex eis quaedam omni fere Christiano perspicua. Quis enim est qui cum jucunda admiratione non speculetur ipsius maturae adolescentis fortitudinem, et prudentiam, et fidem in colloquio angelico, ubi tam constanter eloquitur, tam prudenter interrogat, tam facile credit? Quis enim non videat ac videndo miretur justitiam ejus, qua sic universa praecepta divinae legis satagebat implere, ut nec ad se pertinentia inexpleta relinqueret? Verbi gratia: post partum enim purificatione legali quam agebat, non egebat, quia virum in concipiendo non noverat. De temperantia quoque ipsius superius dictum est, quae Deo virginitatis lilium in humilitatis valle produxit. ctis facta ejus plena sunt atque dicta, manifestum est non solum attestatione angelica, sed etiam rerum argumento nullum virtutis beatissimae Virgini defuisse. Depromebant itaque virtutes in cogitatione et affectu cordis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ctior. quam nr̃a oratione de moustrari
possit. Tamen ne ibi uichil dicere argu¬
amtr: ubi maior alllni copia dicendoꝵ.
reseruantes inuica atq inagna factiudis.
saltem pauca dicamius suꝑ noe. & quę fa¬
cus probentur andita.
oc igitur iupruinis fas ẽ astruere.
inos minia ipsius & caro. quari elegit a

Expanded text:
ctior quam nostra oratione demonstrari ctior quam nostra oratione demonstrari possit. Tamen ne ibi nihil dicere arguamur, ubi major affluit copia dicendorum, reservantes multa atque magna facundis, saltem pauca dicamus super hoc, et quae facile probentur audita. Hoc igitur in primis astruere fas est, quod anima ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
at preciosa confessio. & pia ugit̃
ec itaqi electa. & in signis uit̾
filias. non fortuitu quidem.
aut solo placito parentum
ut pleriq. sed diuina dis¬
pensatione nomen acccpit.
ita ut ipsa quoq uocabiuli sui figura.
magnum quiddam innueret. Int̾preta¬
cum hȩc nit̾pretatio gerat: ꝑ similituti¬
nem ostendamus. Nautis quippe iuare
liaud longe a summo celi cardine chorus¬
utem: & ex respectu illius. estimare atq
dirigere cursum suuui: ut portum desti¬
natum app̃hendere possint.
inuli modo fa.oportet unuersos
xp̃icolas. int̾ fuctus luius scłi re¬
igintes. attend ere inaris stellam hanc
id est maxiam. quę suiumo retum cardi¬
in do proxuna est. & respectu exempli
eius. cursum uitę dirigere. Quod qui
fecerit. uon iactabitur uane glę uento
uec frangetur scopulis adiersorum. uec
ab sorbebitur seẏllea uoragine uolupta¬
tumꝰ sca̾ prospere uenit at portum qui¬
etis ęterue.
ic siquis introgat dicruis. quid gͦ
Peracit᷑ respondemus. quia longe perfe¬

Expanded text:
t ec itaque electa et insignis inter filias, non fortuitu quidem, aut solo placito parentum ut plerique, sed divina dispensatione nomen accepit, ita ut ipsa quoque vocabuli sui figura magnum quiddam innueret: interpretacum haec interpretatio gerat, per similitudinem ostendamus. Nautis quippe mare tnc, longe a summo coeli cardine coruscantem, et ex respectu illius aestimare atque dirigere cursum suum, ut portum destinatum apprehendere possint. Simili modo, fratres, oportet universos Christicolas, inter fluctus hujus saeculi remigantes, attendere maris stellam hanc, id est Mariam, quae supremo rerum cardini Deo proxima est, et respectu exempli ejus cursum vitae dirigere. Quod qui fecerit non jactabitur vanae gloriae vento, nec frangetur scopulis adversorum, nec absorbebitur scyllaea voragine voluptatum, sed prospere veniet ad portum quietis aeternae. Hic si quis interroget dicens, quid ergo veraciter respondemus, quia longe perfe
Abbreviated transcription (Latin):
go concepit. uirgo inat̾ edidit. Hac ueni¬
pe diguitate: uenerabiuis facta ẽ. ipsis
quoq scõrum ordinib angłor. Quod oꝑe
mamilesto. declariuit ille mignus atq for¬
tis archangłs Gabriel. qui eam anteqni
di mater ficret quia futuram uouerat.
tanta ueneratione salutando preuenit.
ac eadem diguita facta est.U
etiam in perion seam caritatem er¬
ga supos: ac suꝑ inferes ꝑdistrictionem
Unde plurima scripta sunt eremploriun
argumenta: de quib ad p̃sens utriq sin¬
gnla sufficiat memorare. Illa igi ir mauri
apostatam. Et hec hystoria. notissima est.
theophile penitentem. & se supplicit inuo¬
cantem: abipsis diaboli faucib potenter
eripuit.

Expanded text:
it, hac nempe dignitate venerabilis facta est ipsis quoque sanctorum ordinibus angelorum. Quod opere manifesto declaravit ille magnus atque fortis archangelus Gabriel, qui eam antequam Dei mater fieret, quia futuram noverat, tanta veneratione salutando praevenit, hac eadem dignitate facta est etiam imperiosa, secundum charitatem erga superos, ac super inferos per discretionem. Unde plurima scripta sunt exemplorum argumenta, de quibus ad praesens quaedam sufficiat memorare. Illa igitur olim iapostatam, et haec historia notissima est. Theophile, poenitentem et suppliciter invocantem ab ipsis diaboli faucibus potenter eripuit.
Abbreviated transcription (Latin):
sublimauit dicens. Inueni uirum sc̾m
cormeum. De regali nempe tribii. sumral
& sacerdotali duxit originem: que sĩmũ
regem atq pontificem. erat paritura.
Hon tamen hȩc iccirto dixerimus. quod
dñs qui peccatores uocare uenit. dedigna¬
tus sit. matrem suan peccatores habere cog¬
natos: int̾ quos spcciosa. uelut int̾ spiras
lilium appareret.

Expanded text:
sublimavit, dicens: Inveni virum secundum cor meum . De regali nempe tribu simul et sacerdotali duxit originem, quae summum Regem atque Pontificem erat paritura. Non tamen haec idcirco dixerimus, quod Dominus qui peccatores vocare venit, dedignatus sit matrem suam peccatores habere cognatos, inter quos speciosa velut inter spinas lilium appareret.
Abbreviated transcription (Latin):
dõ oblati sunt. primordia sua caueant
fermentare. Ac deinceps quiq ꝑetatum
successiones sint ꝑfecti sensu: ut a pat̾na
su nutricii pietate nequaquam degene¬
rent: ne forte si ab excellentiori gradu ceci

Expanded text:
o oblati sunt, primordia sua caveant fermentare. Ac deinceps quique per aetatum successiones sint perfecti sensu; ut a paterna sui nutritii pietate non degenerent. Ne forte si ab excellentiori gradu ceci