comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccat fidelis si alteri se coniungit. qm̃ aiure matͥ¬
monii adu̾sus infidelẽ solutus ẽ. s infideł etiam
derelictus sine culpa alienan societatem non ap¬
petit. quẽ adhuc ius matrimonii et debitum con¬
uigalis federis erga fidelem astringit. Ergo non
potest adulteriũ uocari si fideł alteri congͣitur.
infidelis autem etiam derelictus. crimen adulterii
incurrit. si alteri copulatur. Propterea si fidelis
etiam ab eo quod licet ꝓ ꝑicło proximi uitando
se temꝑat. ꝑfectus opus facit: ad quod tam̃ nul¬
latenus cogi potest. quia non debiti opus ẽ sed
caritatis officium : sicut dic̃ beatus augustinus.
in libro de adulteriuis coniugiis. Discessionem
fideł ab infideli dñs non ꝓbibet quia non ẽ iniu¬
sta coram eo s apłe consilio caritatis. non solum
ne dimissi scandalizentur. s etiam cum in alie¬
na coniugia cecid̾ut allulterinis nexib colliga¬

Expanded text:
peccat fidelis si alteri se conjungit, quoniam a jure matrpeccat fidelis si alteri se conjungit, quoniam a jure matrimonii adversus infidelem solutus est; sed infidelis etiam derelictus sine culpa alienam societatem non appetit, quem adhuc jus matrimonii et debitum conjugalis foederis erga fidem astringit. Ergo non potest adulterius vocari si fidelis alteri conjungitur. Infidelis autem etiam derelictus crimen adulterii incurrit si alteri copulatur. Propterea si fidelis etiam ab eo quod licet pro periculo proximi vitando se temperat, perfectius opus facit. Ad quod tamen nullatenus cogi potest; quia non debiti opus est, sed charitatis effectus, sicut dicit beatus Augustinus in libro De adulterinis conjugiis. Discessionem fidelis ab infideli Dominus non prohibet, quia non est injusta coram eo. Sed Apostolus consilio charitatis non solum ne dimissi scandalizentur, sed etiam quod cum in aliena conjugia ceciderint adulterinis nexibus colliga
Abbreviated transcription (Latin):
causam int̾uenientẽ et debitum ipsum sol¬
uentem non habuisset. Ergo uber est fidł.
si socium fidelem eligere uult nemo illum
ꝓhib̾e potest. Tamen si patitur infideiem
cohabitare uolentẽ. opus ꝑfectionis facit.
ad lucrandum ꝓximum suũ sicut dicit a¬
płe. Sc̃ificatus est uir infidelis ꝑ mulicrẽ
ad hoc patitur. ut de infideli faciat fidelem: si¬
ue faciat siue non faciat. quantum in se est lucra¬
tur animã fratris sui et implet opus pietatis. Si
autem pati non. uult detestans infidelitatem
eiꝰ: non ẽ subiectus seruituti in eiusmodi frater.
Nemo illum cogere potest si uult qͥn in fidelẽ
deserat. neq ꝓhibere etiam si uoluerit quin se
sideli coniungat. In infideli peccatum ẽ qui fi¬
dem repuit cuiꝰ culꝑa soluit ius matrimonũ ita
ut iam exigere iure non possit. quod si exigeret᷑
infidelis fidelem a debito soluit. cinius econtrario
iusticia fidelis infidelem debito astringit. Itaq non

Expanded text:
causam intervenientem et debitum ipsum solcausam intervenientem et debitum ipsum solventem non habuisset. Ergo liber est fidelis si socium fidelem eligere vult, nemo illum prohibere potest; tamen si patitur fidelem cohabitare volentem, opus perfectionis facit, ad lucrandum proximum suum; sic dicit Apostolus: Sanctificatus est vir infidelis per mulierem entientem ad hoc patitur, ut de infideli faciat fidelem, sive faciat sive non faciat, quantum in se est lucratur animam fratris sui, et implet opus pietatis. Si autem pati non vult detestans infidelitatem ejus, non est servituti subjectus in ejusmodi frater. Nemo illum potest cogere si vult quin infidelem deserat, neque prohibere etiam si voluerit quin se infideli conjungat. In infideli peccatum est qui fidem respuit, cujus culpa solvit jus matrimonii, ut jam exigere jure non possit, quod si exigereturinfidelis fidelem a debito solvit, sicut econtrario justitia fidelis infidelem debito astringit. Itaque non
Abbreviated transcription (Latin):
Ducat uxorẽ si uir ille ẽ. si femina ẽ nubat.
Quam uult societatẽ eligat non iam tenetur
debito prioris societatis. cuius ius solutumẽ
ꝓpt̃ iniuriam creatoris. Quȩ uidelicet iniu¬
ria creatoris non solum tunc excusat fidelem
quando ab insideli ꝓpt̃ dm̃ dimissus alteri
sine culꝑa coniungitur : s tunc etiam excu¬
sat quando ipse fidelis magis societatẽ fidelẽ
eligens. infidelẽ cohabitare quidem uolentẽ
s fidẽ reciꝑe renuentẽ xp̃iana deuotione
detestatur. Siue enim discedat. siue mau̾e
eligat infidelis. nichil illi debet qui fideł
factus ẽ. Hemo illum cogere potest quin fa¬
ciat quod uelit. Inuiria creatoris soluit ius
matrimonii. Non potest iam infidelis ab
illo quicqͣm exigere quia in illo debitum
suum ꝑdidit. postqͣm creatori id quod debec
redłe contempnit. Habet etiam fidelis cauisam
qua iuste negare potest: etiã id quod prius
debuit. et quod adhuc quidem debuisset. si

Expanded text:
ducat uxorem si vir ille est; si femina est nubat. ducat uxorem si vir ille est; si femina est nubat. Quam vult societatem eligat; non jam tenetur debito prioris societatis, cujus jus solutum est propter injuriam Creatoris. Quae videlicet injuria Creatoris non solum tunc excusat fidelem, quando ab infideli propter Deum dimissus alteri sine culpa conjungitur; sed tunc etiam excusat quando ipse fidelis magis societatem fidelem eligens infidelem cohabitare quidem, volentem, sed fidem recipere renuentem Christiana devotione detestatur. Sive enim discedat sive manere eligat infidelis, nihil debet illi qui fidelis factus est. Nemo illum cogere potest quin faciat quod velit. Injuria Creatoris solvit jus matrimonii. Non potest jam infidelis ab illo quidquam exigere, quia in illo debitum suum perdidit, postquam Creatori id quod debet reddere contemnit, habet jam fidelis causam qua justo negare potest, etiam id quod prius debuit, et quod adhuc quidem debuisset, si
Abbreviated transcription (Latin):
non dimiserit patrem aut matrem. frẽs
aut sorores. uxorẽ et filios adhuc autem et
animam suam ꝓpt̃ me: non est me dignus.
Omĩs pietas illic est impietas. ubi ad hoc pi
sis ut impius efficiaris. Uidete gͦ quia contra
causam dei nulla causa stare potest. inimo nec
causa etiam ẽ quȩ illi adu̾satur quȩ sũma et
sola ẽ. Ad hunc modum dimisso ꝓpt̃ dm̃ non
ẽ peccatum: si alii coniungitur. inuiria enim
creatoris soluis nis matrimonii. Si insidelis dis¬
cedit discedat. Non ẽ subiectus seruituti frater
in eiusmodi. Seruituti subiectus eẽt. si uł tra¬
heretur inuitus. uł teneretur non uolunta¬
rius. Nichil debet siue discedat siue maneat.
ꝑdidit ius suum qui creatori mniuriam fecit.
Si gͦ discedit infideł discedat. Nichil ad nos
non cogitur fidelis aliquo quasi aliquo debi¬
to obligatus aut sequi discedentẽ aut sustiue¬
re continentẽ: non ẽ subiectus seruituti
liber ẽ ut faciat quod uult tantũ in dño.

Expanded text:
non dimiserit patrem aut matrem, fratres non dimiserit patrem aut matrem, fratres aut sorores, uxorem et filios; adhuc autem et animam suam propter me non est me dignus . Omnis pietas illic impietas est, ubi ad hoc pius sis ut impius efficiaris. Videte ergo quod contra causam Dei nulla causa stare potest; imo nec causa etiam est quae illi adversatur, quae summa et sola est. Ad hunc modum dimissio propter Deum non est peccatum, si alii adjungitur. Injuria enim Creatoris solvit jus matrimonii. Si infidelis discedit, discedat. Non est subditus servituti frater in ejusmodi , servituti subditus esset si vel traheretur invitus, vel teneretur non voluntarius. Nihil illi debet, sive discedat sive maneat; perdidit jus suum qui Creatori injuriam fecit. Si ergo discedit infidelis, discedat; nihil ad nos: non cogitur fidelis quasi aliquo debito obligatus, aut sequi discedentem, aut sustinere contemnentem. Non est subjectus servituti, liber est ut faciat quod vult, tantum in Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
le quidem te genuit. s quando genuit de me-¬
o accepit quod tibi dedit. Substantiã de meo
generans ministrauit. s uitam generato da¬
te non potuit. Ego quod tibi de meo a me
ministrabatur ꝑ illum. solus uiuificaui sine
illo. Ego tibi dedi uitam tuã. dedi et mortem
meam. Non ẽ mortuus ꝓ te pat̾ tuus. sicut ego
mortuus sum ꝓte ut tu uiueres in me. Non
me in causa precedere debet. qui in gratia
et beneficio autetre non potuit. Non qͥ illũ
audias contra me. non illum sequaris in eo
qd tibi displicet. nil illi debes nisi ꝓpt̃ me.
a quo nichil acciꝑe potuisses nisi datum fu-¬
isset a me. Hoc dico. Hic intende. Si quando
tale aliquid contigerit. siue pat̾. siue mater
siue frat̃ siue soror. siue uxor siue filii. adhuc
amplius dico. etiam si anima nr̃a auertere
uoluerit nos a dõ nr̃o: non debemus illam
audire. nec ad illam intendere. neq sequi
desideria eius. Cuangłiũ nob̾ clamat. Qui

Expanded text:
le quidem te genuit, sed quando genuit de mele quidem te genuit, sed quando genuit de meo accepit, quod tibi dedit, substantiam de meo generans tibi ministravit, sed vitam generato dare non potuit, ego quod tibi de meo a me ministrabatur per illum, solus vivificavi sine illo, ego tibi dedi vitam tuam: dedi et mortem meam. Non est mortuus propter te pater tuus, sicut ego mortuus sum pro te, ut tu viveres in me. Non me in causa praecedere debet, qui in gratia et beneficio anteire non potuit. Non igitur illum audias contra me, non illum sequaris in eo quod mihi displicet. Nihil illi debes nisi propter me, a quo nihil accipere potuisses nisi datum fuisset a me. Hoc dico: hic intendite. Si quando tale aliquid contigerit, sive pater, sive mater, sive frater, sive soror, sive uxor, sive filii, adhuc amplius dico, etiam si anima nostra avertere voluerit nos a Deo nostro, non debemus illam audire nec illam attendere, neque sequi desideria illius. Evangelium nobis clamat: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
hoc de fratre et sorore. hoc de filiis et cogna¬
tis. hoc deniq de anima tua te facere oportet.
Omnib his aliquid debes. s ꝓ dõ non contra
dm̃. Ecce pater tuus et mat̾ tua aut frater
aut soror aut etiam anima tua ex una parte
est : et dicit unus aliquis tibi. Ego hoc amo.
hoc appeto. ad hoc intendo: uado ut hoc obti¬
neam. hoc adquiram hoc ꝑficiam. Ueni post
me. assentire michi. cooꝑare uoluntati meȩ
desiderio meo faue. Stat deus tuus ex altera par¬
te: et dicit tibi. Ego hoc adu̾sor. detestor mali¬
ciam illam. peocatum illud non michi pla¬
cet : noli assensum dare. malum ẽ. non facias
illud. ad me pocius intende. michi adqͥesce.
pꝰ ine ueni. sectare quod suadeo. sequere quo
precedo. Clamat econtra pat̃ tuus. fili quomͦi
me deseris : Ego te genui. ego in hanc uitã
ꝑduxi. ego alui et nutriui. morib et disci¬
pliua insticui. Dicit econtra tibi ds̃ tuus. li¬

Expanded text:
hoc de fratre et sorore, hoc de filiis et cognahoc de fratre et sorore, hoc de filiis et cognatis, hoc denique de anima tua facere te oportet. Omnibus enim iis aliquid debes; sed pro Deo, non contra Deum. Ecce pater tuus aut mater tua aut frater aut soror, aut etiam anima tua ex una parte est et dicit unus aliquis tibi: Ego hoc amo, hoc appeto, ad hoc intendo. Vado ut hoc obtineam, hoc acquiram, hoc perficiam. Veni post me, assentire mihi, cooperare voluntati meae, desiderio meo fave. Stat Deus tuus ex altera parte, et dicit tibi: Ego hoc aversor, detestor malitiam illam, peccatum illud non mihi placet, noli assensum dare, malum est, non facias illud. Ad me potius intende, mihi acquiesce, post me veni, sectare quod suadeo, sequere quo praecedo; clamat econtrario tibi pater tuus: Fili quomodo me deseris? Ego te genui, ego te in hanc vitam perduxi, ego te alui et nutrivi, moribus et disciplina institui. Dicit econtrario Deus tuus: Il
Abbreviated transcription (Latin):
et debitum inuiolatum custodiat. S est
causa dĩ maior adu̾sus quam nulla stare de¬
bet causa. Hȩc cum leditur. contra eã nulli
aliquid debetur. In om̃i causa uis suum ꝑdit.
qui huic causȩ aduersatur. Sub illa et scdm
illam quedam debemus. contra illam nichil.
Dicit tibi uxor tua xp̃ianus factus es. ego
te non sequar. quia idola non colis. quia
parentum tuoꝵ ricum et consuetudinem
abiecisti. eo ad alium. uł si ad alum non eo.
tecum iam non eo. ñife cognosco maritum nͥ
xp̃m neges. Hic tibi intende. In iuria creatoris
soluit ius matrimonũ. Nichil illi amplius
debes. Edidit iis. suum: quia creatori suo
iniuriam fecit. Non tibi licuerat illam
deserere si uis suum in te non ꝑdidisset. Po¬
testatẽ habuit in corꝑe tuo: et non tibi li¬
cuit tollere illi quod suum erat donec ipsa
creatori tollere uoluit quod suum erat. Postqͣm
autẽ creatori suo iniuriã facere uoluit. iure
nus suum amisit. hoc de patre hoc de matre

Expanded text:
et debitum inviolatum custodiat. Sed est et debitum inviolatum custodiat. Sed est causa Dei major adversus quam nulla stare debet causa. Haec cum laeditur, contra eam nulli aliquid debetur. In omni causa jus suum perdit qui huic causae adversatur; sub illa et secundum illam quaedam debemus, contra illam nihil. Dicit tibi uxor tua: Christianus factus es, ego te non sequar; quia idola non colis, quia parentum tuorum ritum et consuetudinem abjecisti, eo ad alium, vel si ad alium non eo, tecum jam non eo, non te cognosco maritum nisi Christum neges. Hic tibi intende. Injuria Creatoris jus solvit matrimonii. Nihil illi amplius debes. Perdidit jus suum quae Creatori suo injuriam fecit. Non tibi licuerat illam deserere, si jus suum in te non perdidisset. Potestatem habuit in corpore tuo, et non tibi licuit tollere illi quod suum erat, donec ipsa Creatori tollere voluit quod suum erat. Postquam autem Creatori suo injuriam facere voluit, jure jus suum amisit. Hoc de patre, hoc de matre,
Abbreviated transcription (Latin):
Quia inquit dictum ẽ. non ẽ ratũ coniugiũ
prec̃ dm̃: et quia iterum dictum ẽ iniuria
creatoris soluit ius matrimonii. Ideo gͦ coniu¬
gium esse negauit. quia ratum non ẽẽ ddixit:
et quia inuiriam creatoris soluere dixit ius
matrimonii. S attendite quia in hoc pocius
coniugrum ẽẽ dixit: qui coniugiũ illud s ñ
ratum affirmauit. Et simili modo qui dixit
firmum staret et ñ sine peccato negaretur
si non maior causa suꝑueniente solueretur.
Si enim pꝰ nullum ius ibi fuit. quid necesse
erat tantoꝑe excusare eos qui se ab illo uire
ꝑsoluendo subtraxerunt: Si culpaudus ui¬
debatur etiam ille qui dimissus ẽ nisi ꝑ causã
maiorẽ excusaretur. quomͦ ille qui fine cau¬
sa oñino negariure accusaretur. Nunc autẽ
quia debitum sacramenti coniugalis uerũ
fuit sine causa omĩno negari non potuit.
Debet enim uir uxori et uxor uiro. ut alter
ab altero non discedat. Et si forte discesserit
alter: ille qui deseritur comugii tam̃ ius

Expanded text:
ictum est: Non est ratum conjugium praeter Deum; et quod iterum dictum est: Injuria Creatoris solvit jus matrimonii. Ideo ergo conjugium esse negavit, quia ratum non esse dicit. Et quia injuriam Creatoris solvere dixit jus matrimonii. Sed attendite quod in hoc potius conjugium esse dixit qui conjugium istud, sed non ratum affirmavit. Et simili modo qui dixit firmum staret et non sine peccato negaretur, si non majori causa superveniente solveretur. Si enim prius nullum jus ibi fuit, quid necesse erat tantopere excusare eos qui se ab illo jure persolvendo subtraxerunt? Si culpandus videbatur etiam ille qui dimissus est, nisi per causam majorem excusaretur, quomodo ille qui sine causa dimitteret non jure accusaretur? Nunc autem quia debitum sacramenti conjugalis verum fuit, sine causa omnino negari non potuit. Debet enim vir uxori et uxor viro, ut alter ab altero non discedat; et si forte discesserit alter, ille qui deseritur, conjugii tamen jus
Abbreviated transcription (Latin):
ortina quȩ ante sancta. id ẽ inter popłm
et cderum pendet. uelam̃ litt̃ȩ signifi¬
cat . ꝑ quod his qui sub lege erant ueri¬
tas adhuc euangłii regebatur. Cortina illa
rium suspensa est. significat uelam̃ mortał
naturȩ. ꝑ quod a nob̾ etiam sub gr̃a positis
adhuc secreta cȩlestia absconduntur. Primũ
uelamen est quod in morte xp̃i scissum legit᷑.
sedm uelam̃ usq ad resurrectionis tempus¬
non auferetur. ꝓꝑter hoc in temꝑe quadra¬
gesimȩ quȩ uitam presentẽ signifieat unũ
tantum uelam̃ inter nos et sc̃a scõꝵ obꝑan¬
ditur. quousq ad diem resurrectionis nou
aufertur : qui nc̃ litt̃a quidem reuelata est.
s mortalitas nondum ablata. Que tam̃ omĩs
infuturo emedio tollenda erit. cum morta¬
le hoc immortalitatẽ. et corruptibile incor¬
ruptionem induerit. tunc quipe reuelata
facie ingrediemur. uł potius egrediemnur.
ad głam dĩ contemplandam ut quẽ mine ꝑ
solam fidem agnoscimus. facie ad faciem uidẽ¬

Expanded text:
ortina quae ante sancta, id est inter populum et clerum pendet velamen litterae significat, per quod iis qui sub lege erant veritas adhuc Evangelii tegebatur. Cortina illa rium suspensa est, significat velamen mortalis naturae; per quod a nobis etiam sub gratia positis adhuc secreta coelestia absconduntur. Primum velamen est quod in morte Christi scissum legitur . Secundum velamen usque ad tempus resurrectionis non auferetur. Propter hoc in tempore Quadragesimae quae vitam praesentem significat, unum tantum velamen inter nos et Sancta sanctorum oppanditur, quod usque ad diem resurrectionis non auferetur; quia nunc littera quidem revelata est, sed mortalitas nondum ablata, quae tamen omnis in futuro e medio tollenda erit, cum mortale hoc immortalitatem et corruptibile incorruptionem induerit. Tunc quippe revelata facie ingrediemur vel potius egrediemur ad gloriam Domini contemplandam, ut cum quem nunc per solam fidem agnoscimus, facie ad faciem vide
Abbreviated transcription (Latin):
oniugii auetor deus est. Ipse enim comu¬
gium eẽ decreuit. quando mulierem
ad ꝓpagationẽ generis numani hoĩ
in adiutorium fecit. Adam quoq in sp̃u cog¬
noscens. ad quem usum mulier facta eẽt: cũ
adducta fuisset ad eum dixit. Hoc nunc os
ex ossib meis. et caro de carne mea. ꝓpt̃ hoc
relinquet homo patrẽ suum et matrẽ suã.
et adherebit uxori suȩ. et erunt duo in car

Expanded text:
onjugii auctor Deus est. Ipse enim conjugium esse decrevit, quando mulierem ad propagationem generis humani homini in adjutorium fecit. Adam quoque in spiritum cognoscens ad quem usum mulier facta esset, cum adducta fuisset ad eum dixit: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea. Propter hoc relinquet homo patrem suum et matrem suam et a
Abbreviated transcription (Latin):
ed neq corneli lapides memorare pigebit.
Qui licet obseurũ uideantur hab̾e colorẽ.
Non sꝑnenda tam̃. his credit᷑ usita uirtus.
N am lapis hic digito. collo uegerentis adherens.
In disceptando surgentes mitigat iras.
Q uiq lauaturȩ carnis par ẽẽ uidetur.
Sanguinis ex membro sistit quencumq stuorẽ.
Precipue talem patitur si femina fluxum.
de CARBUNCULO. co

Expanded text:
ed neque corneolos lapides memorare pigebit, Qui licet obscurum videantur habere colorem Non spernenda tamen his creditur insita virtus: Nam lapis hic digito, collove gerentis adhaerens, In disceptando surgentes mitigat iras. Quique lavaturae carnis par esse videtur, Sanguinis ex membro sistit quocunque fluorem, Praecipue talem patitur si femina fluxum. § XXIII. DE CARBUNCULO.
Abbreviated transcription (Latin):
prestituta: in quibus datur ho
minib duplex remissio pecca¬
torũ. Est namq remissio publi¬
ca: et est remissio pͥuata. Publi¬
ca tempis suum habet: pͥuata
uum exercet tempus. In publica fons inctul-¬
gentiȩ : in pͥuata fructꝰ ẽ penitentiȩ. In illa di¬
non simul morte obruamur precipiti. s detur locus
satiffactioni. hoc totum de dei ꝓcedit clementia.
ut nos non dampnet crudelit̃ s expectet ad peniten¬
tiam pacient̃.xui. De his qui ad delictum post
lacrimas reuertuntur
raisor est non penitens: qui adhuc agit quod peni¬
tet. Et non uidecur dm̃ poscere subditus: et subsan¬
nare suꝑb. Canis reuersus ad uomitũ: sic et penitenᷤᷤ
ad peccatum. Multi enim lacrimas indesienter
fundunt: et peccare non desinunt. Quosdam acciꝑe
datione peccati lacrimas fundunt. nunc uero re¬
uuuscente usu. ea quȩ fleuerant iterando commit

Expanded text:
praestituta, in quibus datur duplex hominibus remissio peccatorum. Est namque remissio publica et est remissio privata. Publica tempus suum habet, privata suum exercet tempus. In publica fons est indulgentiae, in privata fructus est poenitentiae. In illa dnon simul morte obruamur praecipiti, sed detur locus satisfactionis, hoc totum de Dei procedit clementia, ut nos non damnet crudeliter, sed exspectet ad poenitentiam patienter. CAPUT XVI. De his qui ad delictum post lacrymas revertuntur. 1. Irrisor est, non poenitens, qui adhuc agit quod poenitet; 215 nec videtur Deum poscere subditus, sed subsannare superbus. 2. Canis reversus ad vomitum est poenitens ad peccatum. Multi enim lacrymas indesinenter fundunt, et peccare non desinunt. Quosdam accipere datione peccati lacrymas fundunt, nunc vero, reviviscente usu, ea quae fleverant iterando commit
Abbreviated transcription (Latin):
benedicuntur in pascha.
otimus papa constituit cereũ mag
diaconus accepta benedictione a
sacerdote benedicit. hic cereus xp̃m desig¬
nat. in cera humanitatẽ. in igne diuinita¬
tem. Qui cathecuminos ad baptismum
precedit illuminatis. sic̃ olim colũpna ig¬
nis filios ifrael mare rubrum transeuntes.
precessit. ꝑ ignẽ illuminans et obumbrans
ꝑ nubem. Sub eadeui figuta uixta consu¬
etudinẽ antiqͣm in die paschali in ȩccłia
romana agni cerei benedicunt᷑. et popło
distribuuntur

Expanded text:
benedicuntur in pascha. Zozimus papa constituit cereum magndiaconus accepta benedictione a sacerdote benedicit. Hic cereus Christum designat. In cera humanitatem, in igne divinitatem. Qui catechumenos ad baptismum praecedit illuminans, sicut olim columna ignis filios Israel mare Rubrum transeuntes praecessit, per ignem illuminans, et obumbrans per nubem . Sub eadem figura juxta consuetudinem antiquam in die paschali in Ecclesia Romana agni cerei benedicuntur, et populo distribuuntur
Abbreviated transcription (Latin):
tas itaq ueniȩ. ꝓfundã pegis fuisse penitentiam
declarauit: quȩ tanti erroris offensam transdu¬
xerit. Alii homines cũ a sacerdotib corripiunt᷑.
peccatũ suum ingrauant: dũ negare cuptunt
aut defende. Ibiq eoꝵ maior ẽ lapsus: ubi sꝑatur
correctio. Sc̃i autẽ dñi qͥ consũmare certam̃ ꝑtũ
gestiunt et currere cursũ salutis. sicubi forte ut
homines corruerint. naturȩ magis fragilitate.
qͣm peccandi libidine. acriꝰ ad currendũ resurgũt.
pudoris stimolo maiora reparantes certamina:
ut ñ solũ nullũ attulisse estimetur. lapsis impe¬
dim̃tũ. s etiã uelocitatis incentiua cumulasse. Ergo
si currentiũ ñ soluit᷑ cursus. cũ aliqͥ forte cecidint.
ñ luctantiũ contentio ẽ: s moffensa manent cer¬
tamina. Quid etiã pleriq post unũ aut alterum
lapsũ gr̃a maiori uicerunt : Quanto magis agonẽ
pietatis ingressi. ñ debent unꝰ ꝓlapsionis offensio¬

Expanded text:
tas 10 itaque ueniae profundam regis fuisse paenitentiam tas 10 itaque ueniae profundam regis fuisse paenitentiam declarauit, quae tanti erroris offensam traduxerit. alii homines cum a sacerdotibus corripiuntur, peccatum suum ingrauant, dum negare cupiunt aut defendere, ibique eorum maior est lapsus, ubi speratur correctio. sancti autem domini, qui consummare certamen pium gestiunt et currere cursum salutis, sicubi forte ut homines corruerunt naturae magis fragilitate quam peccandi libidine, acriores ad currendum resurgunt pudoris stimulo maiora reparantes certamina, ut non solum nullum adtulisse aestimetur lapsus inpedimentum, sed etiam uelocitatis incentiua cumulasse. ergo si currentium non soluitur cursus, cum aliqui forte ceciderunt, non luctantium contentio, sed inoffensa manent certamina, quin etiam plerique post unum aut alterum lapsum gratia maiore uicerunt: quanto magis agonem pietatis ingressi non debent unius prolapsionis offensio
Abbreviated transcription (Latin):
rori qͦ etiã angłi cęloꝵ ut scriptura memorat. de
sua grã et uirtute deiecti sunt: Sane et alt legit᷑
error ipsius: qđ numerari fecit popłm. Unus qͥsq
nr̃m ꝑ singłas horas quã multa delinqͥt: et tam̃
unꝰ quisq de plebe. peccatũ suum confitendũ ñ
putat. lile rex tant᷑ ac potens. ne exiguo quidem
iom̃to manere penes se delicti passus ẽ conscientiã.
s p̃matura confessione. atq immenso dolore. reddi¬
dit peccatũ suum dño. Quẽ mͥ nc̃ facile repperias
honoratũ ac diuitẽ. qui si arguat᷑ alicuiꝰ culpe reus.
ñ moleste ferat: At ille regio clarus imꝑio. tot
diuinis ꝓbat᷑ oraculis. cũ a pͥuato homine corriꝑe¬
tur qđ grauit̃ deliqͥsset: ñ indignat̾ infremuit. s
confessus ingemuit culpe dolore. Deniq dñm do¬
lor intimi mouit affect̾: ut nathan diceret. Qm̃
penituit te: et dñs transtulit peccatũ tinũ. Maturi¬

Expanded text:
rori, quo etiam angeli caelorum, ut scriptura memorat, de rori, quo etiam angeli caelorum, ut scriptura memorat, de sua gratia et uirtute deiecti sunt ? sane et alter legitur error ipsius, quod numerari fecerit populum. Unusquisque nostrum per singulas horas quam multa delinquit, et tamen unusquisque de plebe peccatum suum confitendum non putat: ille rex tantus ac potens ne exiguo quidem momento manere penes se delicti passus est conscientiam sed praematura confessione atque inmenso dolore reddidit peccatum suum domino. quem mihi nunc facile repperias honoratum ac diuitem, qui si arguatur alicuius culpae reus, non moleste ferat? at ille regio clarus imperio, tot diuinis probatus oraculis, cum a priuato homine corriperetur quod grauiter deliquisset, non indignatus infremuit, sed confessus ingemuit culpae dolore. denique dominum dolor intimi mouit affectus, ut Nathan diceret: quoniam paenituit et dominus transtulit peccatum tuum.\' maturi
Abbreviated transcription (Latin):
peccata et uicia delitescunt. ibi dauid uirtutis
et głe sue diuinũ accepit testimoniũ: et de eius
pecẽo disputamꝰ ociosi. ꝓ cuiꝰ merito et gr̃a. alioꝵ
peccata relelata sunt. Nam cũ offendisset salomon
quod ñ eustodisset mandata dñi. et regnũ eiꝰ dispo¬
sunsset ds̃ scinde inplurimas partes. ait ad eum.
Uerũtam̃ in dieb tuis ñ faciã hoc ꝓpt̃ daitid pa¬
trem tuũ. De manu filii tui accipiam alud. Ne¬
rũtam̃ ñ totũ regnum accipiã. Sceptrũ unum
dabo tibi: ꝓpt̃ dauid seruum meũ. lustificante
gͥ dño. qͥs est qͥ tantũ iudicat uirũ: Quod ds̃
inqͥt mundauit: tu cõmune ne dixeris. Saluo
tam̃ iudicio cȩlesti quo etiã ipse honorificat tan
ris hominẽ et angłis adequandũ iudieas. pluri¬
mũ uite suę. inmo a puericia in diuitus. hono¬
ribꝰ. imꝑiis demorantẽ. in multis temptacionibꝰ
positum. semel tantũ locũ errori dedisse. et ei er¬

Expanded text:
peccata et uitia delitescunt, ibi Dauid uirtutis peccata et uitia delitescunt, ibi Dauid uirtutis et gloriae suae diuinum accepit testimonium. et de eius peccato disputamus otiosi, pro cuius merito et gratia aliorum peccata reuelata sunt! nam cum offendisset Solomon, quod non custodisset mandata domini, et regnum eius disposuisset deus scindere in plurimas partes, ait ad eum: uerum tamen in diebus tuis non faciam haec propter Dauid patrem tuum. de manu filii tui accipiam illud. uerum tamen non totum regnum accipiam, sceptrum unum dabo propter Dauid seruum meum. iustificante igitur domino quis est qui tantum diiudicat uirum? quod deus inquit mundauit tu commune ne dixeris. saluo tamen iudicio caelesti, quo etiam ipse honorifices tantris hominem et angelis adaequandam iudicas plurimum uitae suae, immo a pueritia in diuitiis honoribus imperiis demorantem, in multis temptationibus positum semel tantum locum errori dedisse et ei er
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ ẽ. paulus. ut a uob̃ iudicer aut ab humano
die : s neq me ipsũ iudico. Et adhuc erat in
corꝑe sit̾: adhuc temptationi obnoxiꝰ. S ideo
se non diuidicabat: quia spũalis anemine diu¬
dicat᷑. nͥ a dõ solo. Deniq subdidit. Qui duudicat
me: dñs ẽ. Itaq nolite ante tempꝰ quid diudica¬
re. S dauid iam tempꝰ impleuit. et grã meruit.
et iustificat᷑ a xp̃o ẽ: quando qͥdẽ dauid se dici fi¬
liũ ipse dñs gratulabat᷑. et qͥ eũ ita consitebantur.
illuminabant᷑. Cur hominẽ dei. a p̃mio iniudi¬
cium uocas : ludicauit iam de eo dñs: de quo
dixit ad salomonẽ. Si ambulaueris in conspe¬
ctu meo: sicut ambulauit dauid pater tuus. in
scĩtate cordis et iusticia: ad hoc ut faceret scdm mã
data que mandaui ei. Hic gͦ iudicio dei dignus.
an p̾mio ẽ. qui fecit scd̾m mandata cȩlestia am.¬
bulans in sc̃itate et iusticia cordis: Ubi aliorum

Expanded text:
inquit Paulus ut a uobis diiudicer aut ab humano inquit Paulus ut a uobis diiudicer aut ab humano die, sed neque me ipsum diiudico. et adhuc erat in corpore situs, adhuc temptationi obnoxius, sed ideo se non diiudicabat, quia spiritalis a nemine diiudicatur nisi a solo deo. denique subdidit: qui diiudicat me dominus est. itaque nolite ante tempus quid iudicare. sed Dauid iam tempus inpleuit et gratiam meruit et iustificatus a Christo est, quandoquidem Dauid se dici filium ipse dominus gratulabatur et qui eum ita confitebantur inluminabantur. cur hominem dei a praemio in iudicium uocas? iudicauit iam de eo dominus, de quo dixit ad Solomonem: si ambulaueris in conspectu meo, sicut ambulauit Dauid pater tuus in sanctitate cordis et iustitia ad hoc, ut faceret secundum omnia quae mandaui ei. hic ergo iudicio dignus an praemio est, qui fecit secundum omnia mandata caelestia ambulans in sanctitate et iustitia cordis? ubi aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
pologiam ꝓphe dauid. p̃sen¬
ti arripuimus stilo scribere.
ñ quo ille indigeat hoc mune̾.
qui tantis meritis enituit.
uirtutibꝰq efflortut: s quia
pleriq gestoꝵ eiꝰ lecta serie.
ñ introspicientes uim scrip
turarũ. uł occulta miste-¬
xioꝵ. mirantur quoq tantꝰ ꝓpħa. adulterii pͥmo.
deinde homicidii contagia ñ declinauerit. Ideo
nob̃ studio fuit ipsam recensere historiã: quȩ pa¬
tuisse peccato uidet᷑. Namq in sedo regnoꝵ legimꝰ
libro. qm̃ deambulans dauid in domo sua regali:¬
ꝓspexͤit lauantẽ mulierẽ. Nom̃ illi bersabeȩ. formȩ¬
bris deliitũ. pociende eiꝰ sumpsisset affectũ. Erat
autẽ mulier uiro nupta. uriȩ nom̃ marito: eui
mandatis regiis composita scena ẽ necis. Nam
et si nichil ad impedim̃tũ cupiditatis: plurimũ
tam̃ ad uerecundiã alulterii obstare uita eius
estimabat᷑. Itaq ut a planioribꝰ exoriam᷑. queni
ds̃ iustificauit. tu diuidicas : Pro inmimo inqͥt

Expanded text:
pologiam prophetae David praesenti arripuimus stylo scribere, non quod ille indigeat hoc munere, qui tantis meritis enituit, virtutibusque effloruit; sed quia plerique gestorum ejus lecta serie, non introspiturarum uel occulta mysteriorum mirantur quomodo tantus propheta adulterii primo, deinde homicidii contagia non declinauerit. ideo nobis studio fuit ipsam recensere historiam. quae patuisse peccato uidetur. namque in secundo Regnorum legimus libro quoniam deambulans Dauid in domo sua regia prospexerit lauantem mulierem — nomen illi Bersabee - formbris delinitum potiendi ejus sumpsisse affectum. Erat autem mulier viro nupta, Uriae nomen marito, cui mandatis regiis composita est scena necis. Nam etsi nihil ad impedimentum cupiditatis, plurimum tamen ad verecundiam adulterii obstare vita ejus aestimabatur. itaque ut a planioribus exordiamur, quem deus iustificauit ne tu diiudices. pro minimo mihi est
Abbreviated transcription (Latin):
ad monere dignatur inten¬
ti audite fr̃s: illo dante me
ministrante. Primam lecti¬
onem audiuimus apłi. fideł
sermo et omni acceptione di¬

Expanded text:
admonere dignatur, intenti audite, fratres, illo dante, me ministrante. Primam lectionem audivimus Apostoli: Fidelis sermo et omni acceptione di
Abbreviated transcription (French):
pectas a me tu homo. si et tu homo. et ego
homo: Ambo audiuimus. O bomo tuquis
es qui respondeas dõ: Melior est ergo fidelis
ignorantia: quam temeraria soientia. Ds̃ mͥ
es qui respondeas dõ: Et ego indignor: qr
ñ noui iusticiam dei. Si hõmo sum: non
indigner. Ercedam hominẽ si possem: et
fontẽ attinguam. S et si attigero: homini
non dicã. Excedat et iꝑse: et autingaut mec̃.¬

Expanded text:
o et ego homo, ambo audiamus, O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Melior est enim fidelis ignorantia, quam temeraria scientia. Deus mies qui respondeas Deo? Et ego indignor, quia non novi justitiam Dei? Si homo sum, non indigner: excedam hominem, si possum, et fontem attingam. Sed et si attigero, homini non dicam: excedat et ipse, et attingat mec
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est. Miserebor. cui misertus fuero.:
Et misericorcliam p̃stabo. cui misericors fuero
Si enim totus mundus subcaptiuitate: totꝰ
mundus inpeccato. Totus mundus iustissi
liberatus. Quis dicat dõ quare damnas mun¬
dum: quomodo accusatur uidex ds̃. quando
damnatur mundus reus ͤ Reus es. si quid de¬
beas consideres. pena uocatur: nec cum ante
debitum exigitur exauctor. iuste rep̃hendit᷑.
Reprebendatur exactor: si indebitum erig̃
Cum uero debitum exigit. quis reprebendet
exactorem. quamuis expectet donatorem: Ciu
itaq michi. quid ad huc conqułritur. nam
uoluntati eius quis resistit: O homo tu qͥs
es qui respondeas dõ: Quis sit ille attende.
quis estu attende. Ille ds̃ ẽ: tu homo. S iusti¬
ciam tibi loqui uideris tu: et fons ille iusti¬
cie siccatus est. Si uistum loqueris unde tibi:
aut si inustum loqueris. debes tacere: Aut si
iustum loqueris. unde tibi habes insi de fonte

Expanded text:
dictum est, Miserebor cui misertus fuero, dictum est, Miserebor cui misertus fuero, et misericordiam praestabo cui misertus fuero. Si enim totus mundus sub captivitate, totus mundus in peccato, totus mundus justissimsericordiam liberatus, quis dicat Deo, Quare damnas mundum? Quomodo accusatur judex Deus, quando damnatur mundus reus? Reus es: si quid debeas consideres, poena vocatur; nec cum a te debitum exigitur, exactor juste reprehenditur. Reprehendatur exactor, si indebitum exigit: cum vero debitum exigit, quis reprehendat exactorem, quamvis exspectet donatorem? CAPUitaque mihi: Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Quis sit ille, attende: quis sis tu, attende. Ille Deus est, tu homo. Sed justitiam tibi loqui videris tu, et fons ille justitiae siccatus est? Si justum loqueris, unde tibi? Aut injustum loqueris, et debes tacere: aut n habes nisi de fonte
Abbreviated transcription (Latin):
minis. uniuerstm genus humanũ. natũ cũ
obligatione peccati. uuctor diabolus posside¬
bat. Sienim sub captiuitate ñ teneremur:
redemptore uon indigeremus. Wenit ad ca¬
ꝑtiuos non captus. uenit ad captiuos redimen¬
dos. nichil ui se captiuitatis hoc ẽ iiquitatis
habens: s carne mortali p̃cium nr̃m portats.
Si eium carnem mortalem ñ haberet. uñ
in uerbo sanguis quem ꝓcaptiuis funderet:
Ille autem qͦui ad captiuitatem nrãm uenit:
cum similitudine carnis peccati. non c̃ carne
peccati uenit: Similitudo enim erat: carnis
peccati: uera caro. s similis carnis peccati lle¬
ra caro: s non peccati caro Ille ergo qui ita ue¬
nit quis est: Bene nunciate dedie indiem:
Ecce quis erat: dedie in diem erat. ds̃ de deo
erat lum̃ de lumine erat: s uerbum caro fa¬
ctum est. ut habitaret in nobis. Latens ma¬
iestas: apparens infirmitas. ut moriatur in¬
sus mundus sub captiuitate tenebatur: bene

Expanded text:
minis, universum genus humanum natum cum minis, universum genus humanum natum cum obligatione peccati, victor diabolus possidebat. Si enim sub captivitate non teneremur, Redemptore non indigeremus. Venit ad captivos non captus: venit ad captivos redimendos nihil in se captivitatis, hoc est, iniquitatis habens, sed carne mortali pretium nostrum portans. Si enim carnem mortalem non haberet, unde in Verbo sanguis, quem pro captivis funderet? Ille autem qui ad captivitatem nostram venit cum similitudine carnis peccati , non cum carne peccati venit. Similitudo enim erat illa carnis peccati: vera caro, sed similis carnis peccati; vera caro, sed non peccati caro. Ille ergo qui ita venit, quis erat? Bene nuntiate de die in diem. Ecce quis erat. De die in diem erat, Deus de Deo erat, lumen de lumine erat: sed Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis ; latens majestas, apparens infirmitas, ut moriatur insus mundus sub captivitate tenebatur, bene
Abbreviated transcription (Latin):
ianua introducit in
domum : sic titulus psal¬
mi introducit intelleo¬
tum. Prenotatur enĩ
sic. quando domus edifi¬
cabatur post captiuita¬
tem. Quẽris que domus: indicat tibi iam psa-¬
linus: Cantate domino canticũ nouum : can¬
tate domino omnis t̃ra. Ecce que domus. Quan¬
do terra omnis cantat canticũ nouũ: domꝰ
dei est. Cantando edificatur: credendo fun¬
datur. sperando erigitur. diligendo ꝑficitur:
Modo ergo edificatur: s infine scł̃i dedicat᷑.
Concurrant gͦ lapides uui ad canticum no¬
uum: concurrant et coaptentur instructurã
templi dei. agnoscant saluatorem. recipiant
captiuitatem. Et hoc tibi indieat psalmus:
sequere paululum. Cantate domino canticũ
nouum: cantate domino omnis t̃ra. Cantate
domino. benedicite nom̃ eius: benenuntiate
dedie indiem salutare eius. Anmuintiate int̃
gentes mirabilia eius in omnib populis glo¬
tiam euis. Quoniam os̃ diigentium demo¬
na. Ecce sub quoꝵ caꝑtiuitate latebat do¬

Expanded text:
anua introducit in domum, sic titulus Psalmi introducit in intellectum. Praenotatur enim sic: Quando domus aedificabatur post captivitatem. Quaeris quae domus, indicat tibi jam Psalmus: Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra. Ecce quae domus. Quando omnis terra cantat canticum novum, domus Dei est. Cantando aedificatur, credendo fundatur, sperando erigitur, diligendo perficitur. Modo ergo aedificatur: sed in fine saeculi dedicatur. Concurrant ergo lapides vivi ad canticum novum, concurrant et coaptentur in structuram templi Dei: agnoscant Salvatorem, recipiant captivitatem. Et hoc tibi indicat Psalmus; sequere paululum: Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra. Cantate Domino, benedicite nomen ejus, bene nuntiate de die in diem salutare ejus. Annuntiate inter gentes mirabilia ejus, in omnibus populis gloriam ejus. Quoniam omnes dii gentium daemonia. Ecce sub quorum captivitate latebat do
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pariat. Neq in ea magna modica despici¬
unt. neq rursum modica magnis associari
quȩ clericos sigurabat decimis et oblationib
et sacͥficiorum uictimis pascebatur. Duas ẽẽ
duob popłis duas potestates. et in utraq di¬
uersos gradus. et ordines dignitatum. et unã
alia suꝑiorem.
uȩ quippȩ uitȩ sunt : una terrena alia
cȩlestis. Altera corporea: altera spuał.

Expanded text:
non pariat. Neque enim in ea, magna modica despicinon pariat. Neque enim in ea, magna modica despiciunt, neque rursus modica magnis associariesiasticos figurabat, decimis et oblationibus et sacrificiorum victimis pascebatur. CAP. IV. Dduobus populis duas potestates, et in utraque diversos gradus et ordines dignitatum; et am superiorem. Duae quippe vitae sunt: una terrena, altera coelestis; altera corporea, altera sp
Abbreviated transcription (Latin):
aoriȩ sunt in scripturis sacris
sp̃ualium sensuum ꝓfundita¬
tes. S quia ñ omnib eadem in¬
telligendi gr̃a data ẽ: habet sa¬
crum eloquium quedam in se.
quib fidem simpliciũ pascit. q̃
quidem altiorib iuncta. unam ueritatis re¬
gulã ꝑficiunt. ꝓptea in sacri eloquii tradici¬
one non eadem dicendi forma ubiq seruanda
est: quia altiora fidei sacram̃ta excellentiori
sermone et digno sanctis reuerent tractan¬
da sunt : minora autẽ sacram̃torũ diuinoꝵ
instrum̃ta. ꝓ capacitate simpliciũ humilio¬
ri locucionis genere explananda. ut constet
quod scriptum ẽ. in fimbriis aureis circum¬
amicta uarietatibus. Sicut enim sc̃a electoꝵ
eccłia morũ bonorũ ac uirtutum uarietate
pulchre adornatur . ita sacra scriptura unde
ipsa eccłia scã uiuendi formã sumit. in suo
sermone pulchra uarietate contexitur: in
qua tam̃ uarietas ipsa apta ẽ. ut scisma ñ
generet: et diuersitas concors. ut adu̾sitatẽ

Expanded text:
ae sunt in Scripturis sacris spiritualium sensuum profunditates; sed quia non omnibus eadem intelligendi gratia data est, habet sacrum eloquium quaedam in se quibus fidem simplicium pascit; quae quidem altioribus juncta unam veritatis regulam perficiunt. Propterea in sacri eloquii tractatione, non eadem intendendi forma ubique servanda est, quia altiora sacramenta excellentiori sermone et digno sanctis reverenter tractanda sunt; minora autem sacramentorum divinorum instrumenta, pro capacitate simplicium humiliori locutionis genere explananda, ut constet quod scriptum est: In fimbriis aureis circumamicta varietatibus . Sicut enim sancta electorum Ecclesia morum bonorum ac virtutum varietate pulchre adornatur, ita sacra Scriptura unde ipsa Ecclesia sancta vivendi formam sumit, in suo sermone pulchra varietate contexitur; in qua tamen varietas ipsa apta est, ut schisma non generet; et diversitas concors, ut adversitatem
Abbreviated transcription (Latin):
sñ fine: isti. alius alio p̃stabilius. in imiseria uͦ
illi alius alio tolerabilius ꝑmanebunt.
am uero de resurrectione carnis ñ sic̃ quidam
possim breuit̃ disputare. et omnib questionib
que de hac remoueri assolent satis facere non
inuenio. resurrecturam tam̃ caruem omniũ
quicumq nati sunt. atq uascentur. et mortui
fetib questio: qui iam quidem nati sunt in u¬
teris matrͥum. s nundum ita ut iam possint
renasci. Si enim resurrecturos eos dixerumis
de his qui iam formati sunt tolerari potest ut¬
cumq quod tlicitur. in formes uero ab orsus
quis non procduuis perire arbicretur. sic̃ semi¬
na que concepta non fuerint: s. quis negare
audeat. et si affirmare tion audeat. id act᷑a
resurrectionem. ut quicquid forme defuit un¬
pleatur. atq ita non desit ꝑfectio que accessu¬
ra erat tempori. quema dinodum ñ erunt iu¬
tia que accesserant temprẽ. ut neq in eo qͦd

Expanded text:
tudine isti alius alio praestabilius, in miseria vero tudine isti alius alio praestabilius, in miseria vero illi alius alio tolerabilius permanebunt. am vero de resurrectione carnis, non sicut quidam possim breviter disputare, et omnibus quaestionibus quae de hac re moveri assolent, satisfacere non invenio. Resurrecturam tamen carnem omnium quicumque nati sunt hominum atque nascentur, et mortui fetibus quaestio, qui jam quidem nati sunt in uteris matrum, sed nondum ita ut jam possent renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus; de iis qui jam formati sunt, tolerari potest utcumque quod dicitur: informes vero abortus quis non proclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accessura erat tempore, quemadmodum non erunt vitia quae accesserant tempore: ut neque in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
qua dictum est omines enim astabimus ante tri¬
bunal xp̃i. ut ferat unusquisq sedm̃ ea que ꝑ
corpus gessit siue bonum siue malum: quia etiam
hoc meritum sibi quisq cum incorpore iuuerẽ cõ¬
parauit. ut ei possunt ista prodeẽ. Non enim
nisi propt̃ differentiam uite quam quisq ges¬
sit incorpore: Cum ergo sacͥficla siue altaris. si¬
ue quarumq elemosinarum ꝓdefunctis bapti¬
zatis omnib offerunt᷑: ꝑ ualde bonis grãrum
actiones sunt. pro ñ ualde malis propitiationes
hoc prosunt: ut sit plenia remissio: aut certe
rectionem nero facto inuuerso completoq udi¬
tio. suos fines habebunt ciuitates due una &ͥ
tamen ⁊ angłoꝵ: et hominum. Istis uoluntas
illis facultas non poterit ulla eẽ. peccandi. ł
ulla conditio moriendi. istis in etna uita uere
felicitq inuentib illis infelicit̃ inetña morte
sine moriendi potestate durantib qm̃ utriq

Expanded text:
qua dictum est: Omnes enim astabimus ante triqua dictum est: Omnes enim astabimus ante tribunal Christi ut referat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum sive malum . Quia etiam hoc meritum sibi quisque cum in corpore viveret, comparavit, ut ei possent ista prodesse. Non enim nisi propter differentiam vitae, quam quisque gessit in corpore? Cum ergo sive sacrificia altaris, sive quarumcunque eleemosynarum pro baptizatis omnibus offeruntur, pro valde bonis gratiarum actiones sunt, pro non valde malis propitiationes. hoc prosunt, ut sit plena remissio, vel certe rectionem vero facto universo completoque judicio, suos fines habebunt civitates duae, una stamen et angelorum et hominum. Istis voluntas, illis facultas non poterit ulla esse peccandi, vel ulla conditio moriendi; istis in aeterna vita vere feliciterque viventibus, illis infeliciter in aeterna morte sine moriendi potestate durant
Abbreviated transcription (Latin):
empus quod int̾ homine̾s
mortem et ultimam resur¬
rectionem int̾positum ẽ. ati¬
mas abditis receptaculis
continet: sicut unaqueq
digna est. uel requiȩ. uel
erumua pro eo quod sorti¬
ta ẽ. incarne cum uiueret.
Neq negandum ẽ. defunctoꝵ animas pietate
suoꝵ uuentium relesari. cum pro illis sacrisi¬
cum mediatoris offertur. ł elemosine in ecclesia
fiunt: s eis hec prosunt qui cũ uiuerent. hec
sibi ut postea possent prodesse. meruerunt.
Est eium quidam iuuendi modus neo tam bo¬
nus ut ista ñ requirat post mortem: nec tam
malus ut ei non prosinit. ista post mortem.
Est uero talis in bono ut hec non requirat.
et ẽ. rursus talis in malo. ut nec his ualeat cũ
hec uita transierit. ad uiuari. Quo circa hic
omne meritum comparatur: quo possit pꝰ
Nemo autem. se putet. quod hic neglexit c̃¬
obierit dominum promereri. Non igitur
ista que prodefunctis commnendandis fredũẽ¬
tat ecclesia. illi apłae sunt ad uersa sententie.

Expanded text:
m, quod inter hominis mortem et ultimam resurrectionem interpositum est, animas abditis receptaculis continet, sicut unaquaeque digna est vel requie vel aerumna, pro eo quod sortita est in carne dum viveret. Neque negandum est defunctorum animas pietate suorum viventium relevari, cum pro illis sacrificium Mediatoris offertur, vel eleemosynae in Ecclesia fiunt. Sed eis haec prosunt, qui cum viverent, ut haec sibi postea possent pEst enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requirat ista post mortem, nec tam malus, ut ei non prosint ista post mortem. Est vero talis in bono, ut ista non requirat, et est rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum haec vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritum comparatur, quo possit posNemo autem speret quod hic neglexit, cobierit Dominum promereri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia illi apostolicae sunt adversa sententiae
Abbreviated transcription (Latin):
eati apłi epistola o¬
cum legeretur de consti¬
tuendis ep̃ĩs: comine¬
morauit nos sine du¬
bio respicere in nosz
Et uos commemoraũ
non uidicare nos: ma¬
xime quia omnes au¬
diuimus capitulum euuangłicum recens
lectio nouissima sententia. Nolite inquit¬
iuidicare ꝑsonaliter: s iustum iudicium¬
aliquam scintillam gratuiti amoris dei: ipsã
nutrite. adhanc augendam uos aduocate. p̃ce.
humilitate. dolore penitencie. dilectione iusticiȩ.
oꝑib bonis. gemitib sinceri: conuersatione lau¬
dabile. amicitia fidele̾ hanc scintillam boni amo¬
ris flate in uob̾. nutrite in uob̾. ipsa cum creue¬
rit et flammã dignissimam et amplissimam
fecerit: omnium cupiditatum carnalium fena

Expanded text:
eati Apostoli Epistola cum legeretur de constituendis episcopis, commemoravit nos sine dubio respicere in nos: et vos commemoravit non judicare nos; maxime quia omnes audivimus capituli Evangelii recentis lectionis novissimam sententiam: Nolite judicare aliquam scintillam gratuiti amoris Dei, ipsam nutrite: ad hanc augendam vos advocate prece, humilitate, dolore poenitentiae, dilectione justitiae, operibus bonis, gemitibus sinceris, conversatione laudabili, amicitia fideli. Hanc scintillam boni amoris flate in vobis, nutrite in vobis: ipsa cum creverit, et flammam dignissimam et amplissimam fecerit, omnium cupiditatum carnalium fena
Abbreviated transcription (Latin):
ianila introducit in
domum : sic titulus psal¬
mi introducit intellec¬
tum. Prenotatur enĩ
sic. quando domus edifi¬
cabatur post captiuita¬
tem. Queris que domus: indicat tibi iam psa¬
linus: Cantate domino canticũ nouum : can¬
tate domino omnis t̃ra. Eoce que domus. Quan

Expanded text:
anua introducit in domum, sic titulus Psalmi introducit in intellectum. Praenotatur enim sic: Quando domus aedificabatur post captivitatem. Quaeris quae domus, indicat tibi jam Psalmus: Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra. Ecce quae domus. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
mortem et ultimam resur¬
rectionem int̃positum ẽ. ani¬
mas abditis receptaculis
continet ÷ sicut unaqueq
digna est. uel requie. uel
eruinna pro eo quod sorti¬
ta ẽ. incarne cum uiueret.
Neq negandum ẽ. defunctoꝵ animas pietate
suoꝵ uiuentium relesari. cum pro illis sacrifi

Expanded text:
mortem et ultimam resurrectionem interpositum est, animas abditis receptaculis continet; sicut unaquaeque digna est vel requie vel aerumna, pro eo quod sortita est in carne cum viveret. Neque negandum est, defunctorum animas pietate suorum viventium relevari, cum pro illis sacrifi