comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. De necessitatib meis educ me. A qͦ
exauditi. grãs agunt dicentes. Dirupisti
uincła mea. Isti aut̃ amaricantes qui ha¬
bitant in sepulcris. in eo genere sunt: qđ a
lio loco scriptura significat dicens. A mor¬
tuo. uelut qui ñ sit ꝑit confessio. Unde ẽ
illud. Peccator cũ uenerit in ꝓfundũ maloꝵ
contepnet. Aliud ẽ. enĩ desiderare. aliud
oppugnare iusticiam. Aliud amalo uel¬
le lib̾ari. aliud̃ mala sua defendere potiꝰ
qͣm fateri. Utrosq tam̃: gr̃ã xp̃i educit. in
fortitudine. Qua fortitũine. nisi ut adu̾sꝰ
peccatũ usq ad̃ sanguinẽ certent: Exu¬
troq enĩ genere fiunt idonei. quib cons¬
truatur locus sc̃s eiꝰ. illis solutis. illis resus¬
citatis. Quia & mulieris qͣm alligauerat
sathanas. ꝑ decẽ & octo annos iubendo
uinculum soluit: & latari mortẽ claman¬
do suꝑauit. Qui hec fec̃ incorporib: po¬
test mirabiliora facere in morib. & facere

Expanded text:
cunt: De necessitatibus meis educ me . A quo cunt: De necessitatibus meis educ me . A quo exauditi, gratias agunt dicentes: Disrupisti vincula mea . Isti autem amaricantes qui habitant in sepulcris, in eo genere sunt quod alio loco Scriptura significat, dicens: A mortuo, velut qui non sit, perit confessio . Unde est illud: Peccator cum venerit in profundum malorum, contemnit . Aliud est enim desiderare, aliud oppugnare justitiam; aliud a malo liberari velle, aliud mala sua defendere potius quam fateri: utrosque tamen gratia Christi educit in fortitudine. Qua fortitudine, nisi ut adversus peccatum usque ad sanguinem certent? Ex utroque enim genere fiunt idonei quibus construatur locus sanctus ejus; illis solutis, illis resuscitatis. Quia et mulieris, quam alligaverat satanas per decem et octo annos, jubendo vincula solvit ; et Lazari mortem clamando superavit . Qui fecit haec in corporibus, potest mirabiliora facere in moribus, et facere
Abbreviated transcription (Latin):
qui in domo eiꝰ sunt habitat. Non enĩ ha¬
bitat inuasis contumeliȩ. s locus sc̃s eiꝰ st̃
quos habitare facit unius modi uł unius
moris in domo. Qui enĩ tropi grece dicun¬
tur: & modi & mores latine int̾pretari pos¬
sunt. Nec habet grecus qͥ in habitare fac̃.
s tantũ habitare facit. Dñs gͦ in loco sco
suo. Quis ẽ. locus iste: Ipse ds eũ sibi facit.
Ds̃ enĩ habitare facit: unius moris in domo.
bus eum ȩdificat: ude quid seqͣtur. Qui
eduxit compeditos infortitudine. Soluit
enĩ grauia uincula peccatoꝵ: qͥb impe¬
diebant᷑ ne ambularent in uia preceptoꝵ.
E aucit aut̃ eos infortitudine: qͣm ante eius
grãm non habebant. Sinilit̾ amaricantes
qui habitant in sepulcris. Id ẽ. omni mͦ mor¬
tuos occupatos in oꝑib mortins. Hii enĩ
amaricant resistendo iusticiȩ. Nam illi cõ¬
pediti forsitan uolunt ambulare nec
possunt. diñq p̃cant᷑ ut possint. eiq di¬

Expanded text:
qui in domo ejus sunt habitat non enim haqui in domo ejus sunt habitat non enim habitat in vasis contumeliae; sed locus sanctus ejus sunt quos habitare facit unius modi, vel unius moris in domo. Qui enim τρόποι graece dicuntur, et modi, et mores latine interpretari possunt. Nec habet graecus, Qui inhabitare facit; sed tantum, habitare facit. Dominus ergo in loco sancto suo. Quis est locus iste? Ipse Deus eum sibi facit. Deus enim habitare facit unius moris in domo: ibus eum aedificat, vide quid sequatur: Qui educit compeditos in fortitudine. Solvit enim gravia vincula peccatorum, quibus impediebantur ne ambularent in via praeceptorum: educit autem eos in fortitudine, quam ante ejus gratiam non habebant. Similiter amaricantes qui habitant in sepulcris: id est omni modo mortuos, occupatos in operibus mortuis. Hi enim amaricant resistendo justitiae: nam illi compediti forsitan volunt ambulare, nec possunt; Deumque precantur ut possint, eique di
Abbreviated transcription (Latin):
poralium spatioꝵ locus: ilico subiccit.
ne queramis cũ absq nob̃ s potiꝰ unius
mõdi habitantes in domo. meream᷑ ut
habitars etiã ipse dignet᷑ in nobis. Iste ẽ.¬
enĩ locus sc̃s dñi. quod pleriq homines ꝗͦ¬
run ut habeant. ubi orantes exaudiant᷑
int gͥ ipsi qͥd quęrunt. & quȩ dicunt in cor¬
dib suis. itẽ. in talib cubilib suis cõpun¬
gant᷑. habitantes umus modi in domo. ut
adnõ magnȩ domus in habitent᷑. & apud
se ipsos exaudiant᷑. Est enĩ domus magna.
in qua ñ solum aurea uasa sunt & argen¬
tea: s & lignea & fictilia. & alia quidem
sunt in honorem. alia in contumeliam.
Diqͥ aut̃ mundauerint semetipsos a uasis
contumeliȩ: erunt unius mõdi in domo.
& locus sẽs dñi. Nam sicut in magna ho¬
minis domd. ñ in qualicũq loco eiꝰ. re¬
quiescit dñs eiꝰ. s in aliquo utiq secreti¬
ore & honoratiore loco: sic ds̃ ñ in om̃ĩb

Expanded text:
poralium spatiorum locus, illico subjecit; poralium spatiorum locus, illico subjecit; ne quaeramus eum absque nobis; sed potius unius modi habitantes in domo, mereamur ut habitare etiam ipse dignetur in nobis. Iste est locus sanctus Domini, quod plerique homines quaerunt, ut habeant ubi orantes exaudiantur. Sint ipsi ergo quod quaerunt; et quae dicunt in cordibus suis, id est in talibus cubilibus suis, compungantur , habitantes unius modi in domo, ut a Domino magnae domus inhabitentur, et apud seipsos exaudiantur. Est enim domus magna, in qua non solum aurea vasa sunt et argentea, sed et lignea et fictilia; et alia quidem sunt in honorem, alia in contumeliam: si qui autem mundaverint semetipsos a vasis contumeliae , erunt unius modi in domo, et locus sanctus Domini. Nam sicut in magna hominis domo, non in qualicumque loco ejus requiescit dominus ejus, sed in aliquo utique secretiore et honoratiore loco: sic Deus non in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
te in conspectu eiꝰ. Illi enĩ qui uos incon¬
pectu hominũ curbant: curbabunt᷑ a
facie eiꝰ patris orpbanoꝵ. & iudicis uidia¬
rum. Desolatos enĩ putant. a quib pleñq
gladio uerbi dĩ. & parentes afiliis. & marm
ab uxorib seꝑantur. S habent consolati¬
onẽ destituti atq uiduati: patris orpha¬
noꝵ & iudicis uiduarũ. Habent eiꝰ conso¬
lationem qui ei dicunt. Qm̃ pat̾ ms & ma
ter mea dereliquerunt me: dñs aut̃ assũp¬
sit me. & quȩ sꝑauerunt in dño. ꝑsisten¬
ces in orationib nocte ac die: a cuius facie
illi turbabunt᷑. cum uiderint se niebil
societate destitutis: dñs templũ eͥ fabricał
de quo consequent̃ dic̃. Ds̃ in loco sc̃õ suo.
Quis enĩ sit locus eiꝰ: aperuit cũ dic. B q
in habitare facit unius modi indomo.
Unanam es: umĩ sentientes. Iste ẽ. locus sẽs
aomini. Cui enĩ dixisset dĩ in loco sc̃o suo
canqͣm requireremus in quo loco. cũ ille
ubiq sit totus. & millus eũ contineat cor¬

Expanded text:
enim qui vos in conspectu hominum turbant, Turbabuntur a facie ejus, patris orphanorum et judicis viduarum. Desolatos enim putant, a quibus plerumque gladio verbi Dei, et parentes a filiis, et mariti ab uxoribus separantur : sed habent consolationem destituti atque viduati patris orphanorum et judicis viduarum; habent ejus consolationem qui ei dicunt, Quoniam pater meus et mater mea dereliquerunt me; Dominus autem assumpsit me : et qui speraverunt in Domino, persistentes in orationibus nocte ac die ; a cujus facie illi turbabuntur, cum viderint se nihil psocietate destitutis, Dominus sibi templum fabricat: de quo consequenter dicit, Dominus, in loco sancto suo. Quis enim sit locus ejus aperuit, cum ait, Deus qui inhabitare facit unius modi in domo: unanimes, unum sentientes: iste est locus sanctus Domini. Cum enim dixisset, Dominus in loco sancto suo: tanquam requireremus in quo loco, cum ille ubique sit totus, et nullus eum contineat cor
Abbreviated transcription (Latin):
cie dĩ isrł: id ẽ. a facie dĩ. qui legẽ dedit
popło isrł. Quare gͦ cęli distillauert̃. a faci¬
e dĩ. a facie huius dĩ. nisi quia sic impletũ
est. qđ p̃dictum ẽ. benedictionẽ dabit qui
legem dedit: Legen qua t̾reat de huma¬
nis uirib p̃sumentẽ:. benedictionẽ: qͣ lib̾et
in dm̃ sꝑantem. Tu gͦ ꝑfecisti ds̃ here¬
ditatem tuã. quia infirmata ẽ. in se: ut
tabunt in ea. Tua ñ sua. tͥ subdita. ñ
sͥ libera. ad tẽ egentia. nõn sͥ sufficientia.
Deniq seqr̾. Parasti in tua suauitate e¬
genti ds̃. In cua suauitate: ñ in illiꝰ fa¬
cultate. Egens ẽ enĩ qm̃ infirmatus ẽ.
ut ꝑficiat᷑. agnouit se indigentẽ: ut reple¬
atur. Hȩc ẽ. illa suauitas. de qua alibi
bit fructũ suum: ut bonũ opus fiat. ñ
timore s amore. ñ formidine penę. s de¬
lectatione iusticiȩ. Ipsa ẽ. enĩ uera. & sa¬
na libertas. S dñs hoc egenti parauit. ñ
habundanti: cui obprobrio ẽ. ista pauꝑ¬

Expanded text:
e Dei qui Legem dedit populo Israel. Quare ergo coeli distillaverunt a facie Dei, a facie hujus Dei, nisi quia sic impletum est quod praedictum est: Benedictionem dabit qui Legem dedit ? Legem, qua terreat de humanis viribus praesumentem, benedictionem, qua liberet in Deum sperantem. Tu ergo perfecisti, Deus, haereditatem tutabunt in ea. Tua, non sua; tibi subdita, non sibi libera; ad te egentia, non sibi sufficientia. Denique sequitur: Parasti in tua suavitate egenti Deus. In tua suavitate, non illius facultate. Egens est enim, quoniam infirmatus est, ut perficiatur: agnovit se indigentem, ut repleatur. Haec est illa suavitas de qua alibi bit fructum suum : ut bonum opus fiat non timore, sed amore; non formidine poenae, sed delectatione justitiae. Ipsa est enim vera et sana libertas. Sed Dominus hoc egenti paravit, non abundanti, cui opprobrio est ista pauper
Abbreviated transcription (Latin):
est. ꝑsequebat᷑ eũ qui scdm spm̃. ita & nunc:
s miscd̾iam consecutus ẽ. quia ignorans fe¬
cit in incredulitate. Miram᷑ gͦ qđ cęli distil¬
lauert̃ a facie dĩ. magis miremur. qđ mons
sẏna. id ẽ. qui prius ꝑsequebat᷑. hebreus ex
hebreis. scd̾m legem phariseus. Quid aut̃ mi¬
remur: Non enim a seipso. s qđ sequitur
a facie dĩ isrł: de quo ipse dic̃. & suꝑ isrł dei.
de quo & dñs dic̃. Ecce uere isrłita. in qͦ dolꝰ
non ẽ. Hanc gͦ pluuiam uoluntariã nullis

Expanded text:
sequebatur eum qui secundum spiritum; ita et nunc . Sed misericordiam consecutus est quia ignorans fecit in incredulitate . Miramur ergo quod coeli distillaverunt a facie Dei: magis miremur quod mons Sina, id est, qui prius persequebatur, Hebraeus ex Hebraeis, secundum Legem pharisaeus . Quid autem miremur? Non enim a seipso, sed quod sequitur, a facie Dei Israel; de quo ipse dicit, Et super Israel Dei de quo Dominus dicit, Ecce vere Israelita, in quo dolus no
Abbreviated transcription (Latin):
erat segis: in quo infirmabat᷑ ꝑ carnem :
significare uolens quia ꝑ spm̃ scm̃ implet᷑.
Tam̃ ipsã dix̃ infirmari: cũ ab infirmis non
possit impleri. Infirmata uͦ ipsa hęreditas.
id ẽ. ipse popłs: data sibi lege sine ulla ambi¬
guitate intelligit᷑. Lex enĩ sub intrauit ut ha¬
bundaret delictum. Quod aut̃ sequit᷑. tu uͦ¬

Expanded text:
infirmabatur per carnem; significare volens quia per spiritum impletur: tamen ipsam dixit infirmari, cum ab infirmis non possit impleri. Infirmata vero ipsa haereditas, id est ipse populus, data sibi Lege, sine ulla ambiguitate intelligitur. Lex enim subintravit, ut abundaret delictum. Quod autem sequitur, Tu
Abbreviated transcription (Latin):
ri apłs: quia ꝑsecutus sũ ȩccłam dĩ. Grã
aut̃ dĩ sum: iđ qđ sũ. Hoc ẽ pluia uolun¬
caria. Uoluntarie quippe genuit nos uer¬
bo ueritatis. Hȩc ẽ. pluuia uoluntaria.
Inde alibi dr̃. Scuto bonȩ uoluntatis tuȩ
coronasti nos. Istam pluuiam cũ ds̃ tran¬
siret in deserto. id ẽ. p̃dicaret᷑ ingentib:
cȩli distislauert̃. Nontam̃ a se ipsis. s a facie
mons syna: quia & ipse qͥ plus omnib la
borauit. ñ ipse aut̃. s grã dĩ cum illo. ut
habundantius distillaret ingentib. id est
in derserto. ubi xp̃c non erat annuntiatꝰ.
ne suꝑ alienũ fundamentũ ȩdificaret. iꝑ¬
se inquã isrłita erat ex genere isrł. decribu
beniamin. & ipse gͦ inseruitutẽ generatus:
erat de ierłm terrena. quȩ seruit cũ filiissu

Expanded text:
s, quia persecutus sum Ecclesiam Dei: gratia autem Dei sum id quod sum . Haec est pluvia voluntaria. Voluntarie quippe genuit nos verbo veritatis . Haec pluvia voluntaria. Inde alibi dicitur: Scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . Istam pluviam, cum Deus transiret in deserto, id est, praedicaretur in Gentibus, coeli distillaverunt: non tamen a seipsis, sed a facie mons Sina, quia et ipse qui plus omnibus illis laboravit, non ipse autem, sed gratia Dei cum illo , ut abundantius distillaret in gentibus, id est in deserto, ubi Christus non erat annuntiatus, ne super alienum fundamentum aedificaret ; ipse, inquam, Israelita erat ex genere Israel, de tribu Benjamin : et ipse ergo in servitutem generatus erat, de Jerusalem terrena quae servit cum f
Abbreviated transcription (Latin):
tateuco. multis locis ubiͣ dr̃. & fec̃ moỹ ses sic̃¬
p̃cepit ei dñs. s fec̃̾ moy ses sic̃ p̃cepit dñs mo¬
ysi : qͣsi alius sit moyses cui p̃cepit. & alius
moyses qui fecit. cũ idem ipse sit. Taleslo¬
cutiones in nouo testamento difficillime rep¬

Expanded text:
tateucho multis locis invenitur: Et fecit Moyses itateucho multis locis invenitur: Et fecit Moyses ipraecepit ei Dominus; sed, Fecit Moyses sicut praecepit Dominus Moysi; quasi alius sit Moyses cui praecepit, et alius Moyses qui fecit, cum idem ipse sit. Tales locutiones in Novo Testamento difficillime re
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs dabit uerbũ. Cibaria scilicet animalibꝰ
suis. quȩ inhabitabunt in ea. S quid oꝑa¬
bunt᷑ hec ammalia. quib dabit uerbum:
Quid nͥ qđ seqͥt᷑: Euangłitantib uirtute mul¬
ta. Qua uirtute. nͥ fortitudine illa. in qua
dicit compeditos : ł ortasse etiã hic uutu
tẽ dicat illã. qua euangłitantes mirabilia
tutum dilecti. Pat̃ gͦ ẽ rex uirtutũ filii.
Dilectus enĩ. quando ñ ponit᷑ quis dilectus:
ꝑ antonomasian filius unicus intelligit᷑.
An uirtutũ suarũ rex ipse filius. uirtutum
scilicet sͥ seruientiũ. quia uirtute multae¬
uangłitantib dabit uerbũ rex uirtutũ de
qͦ dictũ ẽ. dñs uirtutũ ipse ẽ rex głȩ  Q uod
aut̃ ñ dix̃ rex uirtutũ suarũ. s rex uirtutũ
dilecti: locutio ẽ. in scripturis usitatissima.
siquis aduertat. Qđ ibi maxime apparet:
ubi etiã ꝓpͥum nom̃ expͥmit᷑. ut eundẽ ẽẽ de
qͦ dr̃: dubitari omnino ñ possit. Qͣłis ẽ. in pen¬

Expanded text:
nus dabit verbum: cibaria scilicet animalibus suis quae inhabitabunt in ea. Sed quid operabuntur haec animalia, quibus dabit verbum? quid nisi quod sequitur? Evangelizantibus virtute multa. Qua virtute, nisi fortitudine illa in qua educit compeditos? Fortasse etiam virtutem hic dicat illam, qua evangelizantes mirabilia tutum Dilecti. Pater ergo est rex virtutum Filii. Dilectus enim, quando non ponitur quis dilectus, per antonomasiam Filius unicus intelligitur. An virtutum suarum rex ipse Filius; virtutum scilicet sibi servientium? quia virtute multa evangelizantibus dabit verbum rex virtutum, ddictum est, Dominus virtutum, ipse est rex gloriae . Quod autem non dixit, Rex virtutum suarum, sed, Rex virtutum Dilecti, locutio est in Scripturis usitatissima, si quis advertat: quod ibi maxime apparet, ubi etiam proprium nomen exprimitur, ut eumdem esse de quo dicitur, dubitari omnino non possit. Qualis et illa in Pen
Abbreviated transcription (Latin):
mamentũ eȩlum: sic̃ in genesi scriptũ esb.
Ita gͦ egli &e eȩlrin. & montes ae mons. ñ aliud
s. hoc ipsum: sic̃ eccłe multȩ: & una ȩccła. ñ
aliua s hõc ĩpsum. Cur gͦ mons sẏna qui in
erua tito generat. sic̃ dicit apłs. An foite
seripsa intelsigenda ẽ in monte sẏna. qͣm
aistullauert̃ cȩli a facie dei. ut t̾ra mouere¬
cur . &. ipse ẽ t̾rȩ motus: eũ conturbantur
honines. quia legem implere ñ possunt:
Qđ si ita ẽ: h ȩc est &e pluiua uoluntaria. de
qua consequent̃ dic̃. pluuuiam uoluntari¬
am segregans ds̃ hȩreditati tuȩ: quia ñ
fecit sic ulli genti. & iudicia sua ñ mam¬
festauit eis. Segregauit itaq hanc plu¬
uiam noluntariam ds̃ hȩreditati suȩ qđ le¬
gem decdit. & infirmata ẽ. uł ipsa lex. uel
ipsa hȩreditas. Infirmata. lex sic accipi pot̾.

Expanded text:
amentum, coelum , sicut in Genesi scriptum est. Ita ergo coeli et coelum, montes et mons, non aliud, sed hoc ipsum: sicut Ecclesiae multae et una Ecclesia, non aliud, sed hoc ipsum. Cur ergo, mons Sina qui in servitutem generat , sicut dicit Apostolus? An forte Lex ipsa intelligenda est in monte Sina, quam distillaverunt coeli a facie Dei, ut terra moveretur? et ipse est terrae motus, cum conturbantur homines, quia Legem implere non possunt? Quod si ita est, haec est et pluvia voluntaria, de qua consequenter dicit, Pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae; quia non fecit sic ulli genti, et judicia sua non manifestavit eis . Segregavit itaque pluviam hanc voluntariam Deus haereditati suae, quod Legem dedit. Et infirmata est: vel ipsa Lex, vel ipsa haereditas. Lex infirmata
Abbreviated transcription (Latin):
ticorum. Sic̃ scriptũ ẽ. inquit in libro psalmoꝵ.
cũ potius scd̾m istã differentiam cantica debu¬
isse dici uideant᷑. qm̃ canticũ etiam sine psal¬
mo ẽc̃ potest. psalmꝰ uͦ sino cantico ñ pocest.
Possunt eteñ eẽ cogitationes mentis. quarũ
ñ sint oꝑa corporalia. nullũ ẽ aut̃ opꝰ bonũ:
cuiꝰ ñ sit inmente cogitatio. ac ꝑ hoc ibi & ibi¬
id ẽ. utrobiq cantica. ñ utrobiq psalmi. Ꝙ
tam̃ sic̃ dixi generalit̾ psalmi appellant᷑ non
cantica. liberq psalmoꝵ ñ canticoꝵ. et sim
telligant᷑ atq discutiant᷑ sensus dictoꝵ. ubi
titulus ẽ. tantũ mͦ psalmi. & ubi cantũmͦ cantici. & ubi ñ psalmꝰ
cantici sic̃ in isto. s canticũ psalmi inscriptũ ẽ:
nescio utrũ possit ista differentia de monstrari
Proinde sic̃ ceꝑamus relinquentes ista eis qui
possunt. & quib uacat talia discernere. et
certa differentiarũ oratione definire: nos qͣn¬

Expanded text:
ticorum: Sicut scriptum est, inquit, in libro Psalmorum ; ticorum: Sicut scriptum est, inquit, in libro Psalmorum ; cum potius secundum istam differentiam, Cantica dici debuisse videantur; quoniam Canticum etiam sine Psalmo esse potest, Psalmus vero sine Cantico esse non potest. Possunt etenim esse cogitationes mentis, quarum non sint opera corporalia: nullum est autem opus bonum, cujus non sit in mente cogitatio. Ac per hoc utrobique Cantica; non utrobique Psalmi: et tamen, sicut dixi, generaliter Psalmi appellantur, non Cantica; liberque Psalmorum, non Canticorum. Et si intelligantur atque discutiantur sensus dictorum, ubi titulus est tantummodo Psalmi, et ubi tantummodo Cantici, et ubi non Psalmus Cantici, sicut in isto, sed Canticum Psalmi inscriptum est; nescio utrum possit ista differentia demonstrari. Proinde sicut coeperamus, relinquentes ista eis qui possunt, et quibus vacat talia discernere, et certa differentiarum ratione definire; nos quan
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ab hominib. ut głificent patrem nr̃m qͥ
in cęlis ẽ: merito dictũ sit. psallite nomini
eiꝰ. idẽ. diffamationi eiꝰ. ut saudabilit̾ nomi¬
net᷑. Hanc differentiã alicubi quantũ reco¬
lo. etiã ipse secutus sũ. Memini aut̃ legisse
nos etiam psallite dõ. quia talia quȩ uisibilit̃
bene oꝑamur. non tantũ hominib. s ectã dõ
placeant. ñ aut̃ omnia quȩ dõ placent. etiã
hominib possunt. quȩ uidere ñ possunt. Un¬
de mirũ ẽ: si qͦmadmodũ utrũq segit᷑. & can¬
tate dõ. & psallite dõ: tta alicubi legi pocest
cantate nomim eiꝰ. Qađsi & hoc inscripturis scĩs
dictum inuenitur: hȩc differentia frustra ela¬
borata ẽ. Mouet etiam me. qͦd generali nomine
magis psalmi qͣm cantica uocant᷑. ita ut dñs
diceret quȩ scripta sunt inlege & ꝓpħis. et
psalmis de me. & liber ipse psalmoꝵ dr̃. ñ can¬

Expanded text:
sunt ab hominibus, ut glorificent Patrem nostrum qui sunt ab hominibus, ut glorificent Patrem nostrum qui in coelis est , merito dictum sit, Psallite nomini ejus, id est diffamationi ejus, ut laudabiliter nominetur. Hanc differentiam alicubi, quantum recolo, etiam ipse secutus sum. Memini autem legisse nos etiam, Psallite Deo ; quia talia quae visibiliter bene operamur, non tantum hominibus, sed etiam Deo placent. Non autem omnia quae Deo placent, etiam hominibus possunt, quia videre non possunt. Unde mirum est si quemadmodum utrumque legitur, et Cantate Deo, et Psallite Deo; ita alicubi legi potest, Cantate nomini ejus. Quod si et hoc in Scripturis sanctis dictum invenitur, haec differentia frustra elaborata est. Movet etiam me quod generali nomine magis Psalmi quam Cantica vocantur, ita ut Dominus diceret: Quae scripta sunt in Lege, et Prophetis, et Psalmis de me ; et liber ipse Psalmorum dicitur, non Can
Abbreviated transcription (Latin):
salan hoiꝰ ticulus. ñ ui¬
detur honerosȩ dispu¬
tationis. Simplex enĩ
apparet & facilis. Nam
ita sẽ habet. In finem
ipsi dauid. psalmus
cantici. In multis aut̃
iam psalmis admonuimus quid sit infi¬
nem: qm̃ finis legis xp̃c̃. ad iusticiã omni
credenti. F inis qui ꝑficiat ñ qͥ consumat.
aut ꝑdat. Ueruntam̃ si quisqͣm conet᷑
inquirere. quid sibi uelit psalmus canti¬
ei. cur ñ aut psalmus aut canticũ. & u
trũ uel quid intersit int̾ psalmũ cantici.
& canticũ psalmi. quia & sic qͦrũdam psal¬
moꝵ tituli conscribunt᷑: inueniet fortas¬
se aliquid. qđ acutiorib & ociosiorib nos
relinquimus. Discreuerunt quidã ance nõ
int̾ canticum & psalmũ. ut qm̃ canticum
ore ꝑfert᷑. psalmus adhibito uisibili or̃ga
significari intelligentia mentis. psalmo uͦ
ẽ. cantate dõ. psallite nomini eius: ita qͥdẽ
discrenert̃. ut cantate dõ dictũ uideat᷑. quia
ea quȩ inse ipsa mens agit̃. dõ nota sunt. ab

Expanded text:
salmi hujus titulus non videtur esse operosae disputationis: simplex enim apparet et facilis. Nam ita se habet: In finem, ipsi David Psalmus cantici. In multis autem jam psalmis admonuimus quid sit, In finem: quoniam finis Legis Christus, ad justitiam omni credenti ; finis qui perficiat, non qui consumat aut perdat. Verumtamen si quisquam conetur inquirere quid sibi velit, Psalmus cantici; cur non aut Psalmus, aut Canticum, sed utrumque; vel quid intersit inter Psalmum cantici, et Canticum psalmi, quia et sic quorumdam psalmorum tituli inscribuntur; inveniet fortasse aliquid, quod acutioribus et otiosioribus nos relinquimus. Discreverunt quidam ante nos inter Canticum, et Psalmum; ut quoniam Canticum ore profertur, Psalmus autem visibili organosignificari intelligentia mentis, Psalmo verest, Cantate Deo, psallite nomini ejus: ita quidam discreverunt, ut, Cantate Deo, dictum videatur, quia ea quae in seipsa mens agit, Deo nota sunt, ab
Abbreviated transcription (Latin):
Exurrexit xpc̃. qui ẽ suꝑ omnia ds̃ benedictꝰ
in scła. & disꝑsi sunt inimici eiꝰ. suꝑ omnes
gentes. Iudei in eo ipso loco ubi mimicitias
exercuerunt. debellati atq inde ꝑ cuncta dis¬
ꝑsi. & nunc oderunt. s metuunt. & ipso me¬
tu faciunt qͦd sequit᷑. & fugiant qui oderins
eũ a facie eiꝰ. Fuga quippe: animi ẽ. cimor.
Nam carnali fuga quo fugiunt ab eiꝰ facie. qui
ubiq p̃sentiȩ suȩ demonstrat effectũ: Q ͦ abi¬
bo inquit isle a spũ cuo. & afacie tua quo
fugiam: Animo gͦ ñ corpore fugiunt. cimen¬
do scilicet ñ latendo. nec ab ea facie quam ñ
uident. s ab ea qͣm uidere cogunt᷑. facies qͥ ppe
eius appellata ẽ. p̃sentia etꝰ ꝑ eccłam eiꝰ. U. nd̾
illis inimicantib dix̃. amodo uidebitis filiũ
hominis uemientẽ innubib sic̃ uenit in ec¬
clesia sua. diffundens eam toto orbe t̾rarũ.
in quo disꝑsi sunt. inimici eiꝰ. Uenit aut̃
intalib mibib de qualib dic̃. Mandabo

Expanded text:
rexit Christus qui est super omnia Deus benedictus in saecula , et dispersi sunt inimici ejus per omnes gentes, Judaei; in eo ipso loco ubi inimicitias exercuerunt, debellati, atque inde per cuncta dispersi: et nunc oderunt, sed metuunt; et in ipso metu faciunt quod sequitur, Et fugiant qui oderunt eum, a facie ejus. Fuga quippe animi, est timor. Nam carnali fuga, quo fugiunt ab ejus facie qui ubique praesentiae suae demonstrat effectum? Quo abibo, inquit ille, a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam ? Animo ergo, non corpore fugiunt; timendo scilicet, non latendo; nec ab ea facie quam non vident, sed ab ea quam videre coguntur. Facies quippe ejus appellata est praesentia ejus per Ecclesiam ejus. Unde illis inimicantibus dixit: Amodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus . Sicut venit in Ecclesia sua, diffundens eam toto orbe terrarum, in quo dispersi sunt inimici ejus. Venit autem in talibus nubibus, de qualibus dicit: Mandabo
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tum. cũ alt̾um aduersus alterũ nichildi¬
xisse sentimus. & cũ pacifica admiratione
quasi extasis sopore monstramꝰ : Cur aut̃
incleris cestam̃ta intelligant᷑. cñ hoc no¬
men grecũ sit quidem. & testam̃tũ latine¬

Expanded text:
mentum, cum alterum adversus alterum nihil dimentum, cum alterum adversus alterum nihil dixisse sentimus, et cum pacifica admiratione, quasi ecstasis sopore, monstramus? Cur autem in cleris Testamenta intelligantur, cum hoc nomen graecum sit quidem, sed Testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
seminis cui. Item cũ loqueret᷑ ad noe de
arcu innubib ad signũ constituendum:
hoc uerbũ sepissime repetit. & qđ habent
latim codices int̾ me & uos. uel int̾ me &
omnẽ animã uiuam. & siqua ibi talia di
& ionathan signũ int̾ se constituunt. ne
aliud opinando dissideant. & qđ latine
Optime aut̃ factũ ẽ. ut hoc loco psalmi
huiꝰ. int̾pretes nr̃i ñ dicerentint̃ cleros.
qđ latinȩ locutioni usitatũ ẽ. s int̾ medios
cleros. tantͣp int̾ mediũ cleroꝵ. qđ potiꝰ ingͤco legit᷑
& qd dici solet in eis reb ut dixi. quȩ inter
se debeant hab̾e consensum. Iubet gͦ scrip¬
tura ut int̾ medios cleros dormiant: quiuł
sunt pennȩ columbȩ deargentatȩ. uł ex hoc
eis prestat᷑ ut fint. Porro si isti cleriͥ. duo
testamenta significant. quid aliud admone¬
mur. nisi ut ea testam̃ta int̾ se consentire ñ
repugnemus. s: intelligendo ad quiescamus.
nosq simus eoꝵ concordiȩ signũ atq docu¬

Expanded text:
 ad Noe de arcu in nubibus ad signum constituendum , hoc verbum saepissime repetit: et quod habent latini codices, inter me et vos, vel inter me et omnem animam vivam, et si qua ibi talia dicDavid quoque et Jonathan signum inter se constituunt, ne aliud opinando dissideant : et quod latine Optime autem factum est, ut hoc loco psalmi hujus interpretes nostri non dicerent, inter cleros, quod latinae locutioni usitatum est; sed inter medios cleros, tanquam inter medium clerorum, quod potius in graeco legitur, et quod dici solet in eis rebus, ut dixi, quae inter se debeant habere consensum. Jubet ergo Scriptura ut inter medios cleros dormiant, qui vel sunt pennae columbae deargentatae, vel ex hoc eis praestatur ut sint. Porro si isti cleri duo Testamenta significant, quid aliud admonemur, nisi ut Testamentis inter se consentientibus non repugnemus ; sed intelligendo aequiescamus, nosque simus eorum concordiae signum atque docu
Abbreviated transcription (Latin):
spectu eiꝰ. Ouos quib dictum ẽ. cantate
dõ psallite nomini eiꝰ. iter facite ei qͥ ascen¬
dit suꝑ occasum. etiã exultate in conspect
eiꝰ. quasi tristes. semꝑ aut̃ gaudentes. Dũ
enĩ facitis iter ei. dũ p̃paratis qua ueniat.
gentesq possideat: multa passuri estisur
conspectu hominũ tristia. S uos ñ solũ
nolite deficere: s etiã exultate. ñ inconsx

Expanded text:
spectu ejus. O vos quibus dictum est, Cantate Deo, psallite nomini ejus, iter facite ei qui ascendit super occasum, etiam exsultate in conspectu ejus: quasi tristes, semper autem gaudentes . Dum enim facitis iter ei, dum praeparatis qua veniat, gentesque possideat, multa passuri estis in conspectu hominum tristitia: sed vos non solum nolite deficere, sed etiam exsultate; non in
Abbreviated transcription (Latin):
caris. in anteriora tẽ extendas. uetustatem
tuã in petra conteras. & siquȩ tͥ similitudi¬
nes datȩ fuerint. si inueneris inscripturis
crede.si ñ inueneris dici nisi fama: necull¬
de credas. Res ipsa forte ita ẽ: forte ñ c̃sta
Tu ꝑfice. tͥ ualeat ad salutẽ: ista similitude
Non uis ꝑ istam fimilitudinẽ. ꝑ aliam fe
dũ tamen facias. & securus expecta rigũ
dĩ. ne rixetur tecũ oratio tua. Tu enĩ ꝓͥ¬
ane. quando dicis adueniat regnũ tuũ.
qͦmͦ dicis adueniat regnũ cuũ: Ex cute oa
tuum. Uide. ecce ueniat regnũ tuũ. Cla¬

Expanded text:
caris, in anteriora te extendas; ut vetustatem caris, in anteriora te extendas; ut vetustatem tuam in petra conteras. Et si quae tibi similitudines datae fuerint; si inveneris in Scripturis, crede: si non inveneris dici nisi fama, nec valde credas. Res ipsa forte ita est, forte non est ita. Tu profice; tibi valeat ad salutem ista similitudo. Non vis per istam similitudinem? Per aliam fac, dum tamen facias; et securus exspecta regnum Dei, ne rixetur tecum oratio tua. Tu enim, christiane, quando dicis, Veniat regnum tuum, quomodo dicis, Veniat regnum tuum ? Excute cor tuum:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt : ob liuiscam᷑ p̃terita. & qđ mͦ laboramꝰ
qued ex quantulacũq parte sentimus. & ca¬
xp̃m conteramus. Siue illa uera sint fr̃s. quȩ di¬
cunt᷑ de serpente. uel quȩ dicunt᷑ de aquila.
siue sit fama potiꝰ hominũ qͣm ueritas: uerta
ẽ. tam̃ inscripturis. & non sine causa hoc di¬
xerunt scłipturȩ. Nos quieqͥd illud signifia
faciamus. & qͣm sit illud uerũ ñ laboremis.
Tu esto talis. ut renouari uiuentus cua posst
sic aquilȩ. & scias eam ñ posse renouari: nisi
netustas tua inpetra contrita fuerit. idẽ nͥ
auxilio petrȩ. nisi auxilio xp̃i: ñ poteris r¬
nouari. Tii noli dulcedine prȩteritȩ uite ob¬
sordescere. aduersus uerbũ dĩ. Noli p̾sentib
reb sic teneri & impediri. ut dicas ñ mͥ ua¬
cat legere. ñ mͥ uacat audire. Hoc aurem
p̃mere in t̾ra ẽ. Tu gͦ talis noli ee̾. s: esto tal
quođ contra inuenis. idẽ. ut p̃terita oblius¬

Expanded text:
sunt, obliviscamur praeterita . Et quod modo laboramus, sunt, obliviscamur praeterita . Et quod modo laboramus, quod ex quantulacumque parte sentimus, et caChristum conteramus . Sive illa vera sint, fratres, quae dicuntur de serpente, vel quae dicuntur de aquila, sive sit fama potius hominum quam veritas; veritas est tamen in Scripturis, et non sine causa hoc dixerunt Scripturae: nos quidquid illud significat faciamus, et quam sit illud verum non laboremus. Tu esto talis, ut juventus tua renovari possit sicut aquilae. Et scias eam non posse renovari, nisi vetustas tua in petra contrita fuerit: id est, nisi auxilio petrae, nisi auxilio Christi, non poteris renovari. Tu noli dulcedine praeteritae vitae obsurdescere adversus verbum Dei: noli praesentibus rebus sic teneri et impediri, ut dicas, Non mihi vacat legere, non mihi vacat audire. Hoc aurem premere in terra est. Tu ergo talis noli esse: sed esto talis quod contra invenis, id est, ut praeterita oblivis
Abbreviated transcription (Latin):
orbem t̾rarum. Omnis labor generis huma¬
ni. in hoc tempore testimoniũ dic̃. implent᷑
omnia: quȩ inscripturis p̃dicta sunt. Sic̃
usq ad hodiernũ diem omnia uenert̃: sic &
quȩ restant uentura sunt. Timeamꝰ iudicii
diem. uenturus ẽ. dñs. Qui uenit humilis.
ueniet excelsus. qͥ uenit udicandus ueniet
iudicaturꝰ. Agnoscamꝰ humilẽ. ut ñ expauesca¬
mus excelsum. Amplectamur humilem. ut
desideremus excelsum. Desid̾antibꝰ enĩ se ꝓpitiꝰ
ueniet. Illi enĩ desiderant. qui tenueri nt fi¬
dem eiꝰ. & feceri nt mandata eiꝰ. Nam̾ et si
nolumus ueniet. Uelimus gͦ ueniet. quia
& si nolumus ueniet. Qͦmͦ uelimus ut ueniat:
Bene uiuendo. bene agendo. Preterita ñ nos
delectent. p̃sentia non nos teneant. Nec lau¬
damus aurem: tanqͣm de cauda. ne p̃manꝰ
aurẽ in t̾ra. ne p̃teritis retardemus ab audi¬
endo. ne p̃sentib implicemus. ad futura me¬
ditando. Extendamus nos in ea quȩ ante

Expanded text:
orbem terrarum: omnis labor humani geneorbem terrarum: omnis labor humani generis in hoc tempore testimonium dicit, implentur omnia quae in Scripturis praedicta sunt. Sicut usque ad hodiernum diem omnia evenerunt, sic et quae restant eventura sunt. Timeamus judicii diem; venturus est Dominus. Qui venit humilis, veniet excelsus; qui venit judicandus, veniet judicaturus. Agnoscamus humilem, ut non expavescamus excelsum; amplectamur humilem, ut desideremus excelsum. Desiderantibus enim se, propitius veniet. Illi eum desiderant qui tenuerint fidem ejus, et fecerint mandata ejus. Nam etsi nolumus, veniet. Velimus ergo veniat, qui veniet etsi nolumus. Quomodo velimus ut veniat? Bene vivendo, bene agendo. Praeterita non nos delectent, praesentia non nos teneant; ne claudamus aurem tanquam de cauda, ne premamus aurem in terra; ne praeteritis retardemur ab audiendo, ne praesentibus implicemur a futura meditando; extendamus nos in ea quae ante
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicent᷑ suꝑ t̾rã. Sic & cũ omĩa subiecit homini.
qͥm fec ad imaginẽ suã: scriptũ t̃. & benedix̃ eos ds̃ dicens.
Crescite & multiplicamini. & replete faciẽ terre.
E rgo benedietio ꝓprte admultiplicationẽ ua-¬
let. & adimplendã faciem t̾rȩ. Audi & in hoc
psalmo. Benedicat nos ds̃ ds̃ nr̃. benedicat noᷤ
as̃ & quo uala ista benedictio: Et metuant
eũ omnes finesterre. G fr̃s mei sic habundan¬
ter in nomine xp̃i benedix̾ nos ds̾. ut filiis su¬
is impleat uniuersam faciẽ t̾rę. adoptatis
in regnũ suũ cohȩredib unigeniti sui. Uni¬
cum genuit. & unum noluit. & unicum
& si non gignendo: cam̃ addoptando. fẽcit ei
cohȩredes: fec̃ eũ p articipẽ prius mortalita¬
tis nr̃e. ut crederemꝰ nos e̾eꝰ. participes diuini¬
tatis eiꝰ. Attendamꝰ preciũ nrm̃. Prȩdicta st̃
omnia. exhibent᷑ omnia. it ȩuangłium ꝑ

Expanded text:
multiplicentur super terram. Sic et cum omnia subjecit homini, multiplicentur super terram. Sic et cum omnia subjecit homini, quem fecit ad imaginem suam, scriptum est: Et benedixit eos Deus dicens: Crescite et multiplicamini, et implete facient terrae . Ergo benedictio proprie ad multiplicationem valet, et ad implendam faciem terrae. Audi et in hoc psalmo: Benedicat nos Deus, Deus noster; benedicat nos Deus. Et quo valet ista benedictio? Et metuant eum omnes fines terrae. Ergo, fratres mei, sic abundanter in nomine Christi benedixit nos Deus, ut filiis suis impleat universam faciem terrae, adoptatis in regnum suum cohaeredibus Unigeniti sui. Unicum genuit, et unum esse noluit: unicum cit ei fratres; etsi non gignendo, tamen adoptando fecit ei cohaeredes. Fecit eum participem prius mortalitatis nostrae, ut crederemus nos esse posse participes divinitatis ejus. 10. Attendamus pretium nostrum. Praedicta sunt omnia, exhibentur omnia, it Evangelium per
Abbreviated transcription (Latin):
berent animam unã & cor unũ in dm̃. Donatꝰ
enĩ illis erat sanguis dñi qͦm fuderant. Do¬
natꝰ erat ignoscente dño. ut iam qđ fud̾ant
etiã bibere discerent. Magnus ibi fructus.
Terra dedit fructũ suũ. & magnũ fructũ.
& optimũ fructũ. Nunquid t̾ra illa sola debu¬
it dare fructũ suum: Benedicat nos ds̃ ds̃ nũ
benedicat nos ds̃. Adhiic benedicat. Benedic¬
tio enĩ in multiplicatione. solet maxime &
ẽadem lux redit. & alt̾nat dieb ac noctibus.
Uocauit cȩlum firmam̃tũ. int̾ aquas & aquas.
Non dix̃ benedix̃ celum. Discreuit mare ab
arida: & nominauit utrũq. Aridam t̾rã. &
congregationes aquarũ: mare. Nec hĩc dic¬
tum ẽ. benedix̃ ds̃. Uentũ ẽ. adea quȩ fȩcun¬
ditatis habitura erant semen. & exaquis ex¬
istentia. Ipsa enĩ maximã multiplicationis
ub̾tatẽ habent. & benedix̃ ea dñs dicens. Crescite &
multiplicamini. & replete a quas maris. & uolatilia

Expanded text:
berent animam unam et cor unum in Deum . Donatus berent animam unam et cor unum in Deum . Donatus enim illis erat sanguis Domini quem fuderant; donatus erat ignoscente Domino, ut jam quod fuderant etiam bibere discerent. Magnus ibi fructus: terra dedit fructum suum, et magnum fructum, et optimum fructum. Numquid terra illa sola debuit dare fructum suum? Benedicat nos Deus, Deus noster; benedicat nos Deus. Adhuc benedicat; benedictio enim in multiplicatione solet maxime et eadem lux redit et alternat diebus ac noctibus. Vocavit coelum firmamentum inter aquas et aquas: non dictum est, Benedixit coelum. Discrevit mare ab arida, et nominavit utrumque; aridam, terram, et congregationem aquarum, mare: nec hic dictum est, Benedixit Deus. Ventum est ad ea quae fecunditatis habitura erant semen, et ex aquis existentia. Ipsa enim maximam multiplicationis ubertatem habent; et benedixit ea Dominus dicens: Crescite, et multiplicamini, et replete aquas maris; et volatilia
Abbreviated transcription (Latin):
bere ibi se locum. ubi medicũ suũ discumb̾ e
sciebat. Ingressa ẽ. quȩ erat peccatrix. ñ au¬
det accedere nisi ad̃ pedes. Flet adpedes. ir̃¬
rigat lacrimis. t̃git crinib unguet un¬
guento. Quid imiraris: Terra dedit fructum
suũ. Ergo hoc factũ ẽ. tͥ pluente dño. ꝑ os
suum facta sunt quȩ legimus in euangłio. Qͦ
pluente ꝑnubes suas missiꝰ apłis. & p̃dicantibꝰ
ueritatem: t̾ra amplius dedit fructũ suũ. &
nedicat nos ds̃. Benedicat sic̃ dix̃. etiã atq
iambenedicat. multiplicet benedicendo.
sp̃s sc̃s. & impleuit scõs in unũ congregatos.
Facta sunt miracula. linguis omniũ locuti
sunt. imipleti st̃ spũ dĩ. Conuersi sunt qͥ ibi
erant timentes. & suscipientes imbrẽ diuinũ
dederunt inconfessione tantũ fructũ. ut
omnia sua in commune conferrent. distri¬
buentes ꝑauꝑib. ut nemo diceret aliquid
ꝓpriũ. s eẽnt illis omnia cõmunia. & ha¬

Expanded text:
bere ibi se locum, ubi medicum suum discumbere bere ibi se locum, ubi medicum suum discumbere sciebat. Ingressa est quae erat peccatrix; non audet accedere nisi ad pedes: flet ad pedes, irrigat lacrymis, tergit crinibus, unguit unguento . Quid miraris? Terra didit fructum suum. Ergo hoc factum est, ibi pluente Domino per os suum; facta sunt quae legimus in Evangelio: quo pluente per nubes suas, missis Apostolis, et praedicantibus veritatem, terra amplius dedit fructum suum; et nedicat nos Deus. Benedicat, sicut jam dixi; etiam atque etiam benedicat, multiplicet benedicendo. s sanctus, et implevit sanctos in unum congregatos; facta sunt miracula, linguis omnium locuti sunt . Impleti sunt Spiritu Dei, conversi sunt qui ibi erant; timentes, et suscipientes imbrem divinum, dederunt in confessione tantum fructum, ut omnia sua in commune conferrent, distribuentes pauperibus; ut nemo diceret aliquid proprium, sed essent illis omnia communia, et ha
Abbreviated transcription (Latin):
det. hortat᷑. repetit eosdem uersus ex hor¬
tatione. Confiteant᷑ tͥ popłi ds̃. conficant᷑
tͥ popłi omnes. t̾radedit fructũ suũ. Qͤm
fructum : s̃ onficeant᷑ tͥ popłi omnes. Gra
erat. spinis plena erat. Accessit eradicantis
manus. accessit uocatio maiestacis eiꝰ & mifcdie.¬
Cepit c̾ra confiteri. iam dat t̾ra fructũ suũ.
Daret fructũ suũ. isi ante cõplueret᷑: Dar&
t̾ra fructũ suũ. nͥ ante miscdia di ueniret de
pęnitentiam. appropinquabit enĩ regnum
cȩloꝵ. Pluit. et ipsa pluuia tonitruus ẽ. Ter¬
ret. Time tonantẽ. excipe pluentem. Ec̃ce pꝰ
illam uocẽ tonantis. & pluentis dĩ: pꝰ illã uo.¬
cem. aliquid de ipso ȩuangłio audiamus. Pc̃¬
ce illa meretrix̾. malam famã habens in ciui¬
tate. irruipit in alienam domũ. quo ñ erat
inuitata ab hospite. s ab inuitato uocata.¬
Uocata: non lingua. s grã. Nouerat egra ha-¬

Expanded text:
det, hortatur, repetit eosdem versus in exhordet, hortatur, repetit eosdem versus in exhortatione. Confiteantur tibi populi, Deus; confiteantur tibi populi omnes: terra dedit fructum suum. Quem fructum? Confiteantur tibi populi omnes. Terra erat; spinis plena erat: accessit eradicantis manus, accessit vocatio majestatis ejus et misefructum suum. Daret fructum suum, nisi ante complueretur? daret terra fructum suum, nisi ante misericordia Dei veniret despoenitentiam; appropinquavit enim regnum coelorum . Pluit, et ipsa pluvia tonitrus est; terret: time tonantem, et excipe pluentem. Ecce post illam vocem tonantis et pluentis Dei; post illam vocem aliquid de ipso Evangelio videamus. Ecce illa meretrix, malam famam habens in civitate, irrupit in alienam domum quo non erat invitata ab hospite, sed ab invitato vocata; non lingua, sed gratia. Noverat aegra ha
Abbreviated transcription (Latin):
timeant quid subiecit: E gentes in t̾radͥii¬
gis. Prauę erant gentes. & tortuosȩ erani
gentes. ꝓuersȩ erant gentes. Merito pͣura.¬
tis & distoitionis & ꝑuersitatis suȩ. uidicem
uenientẽ cumebant. Uenit manus ipsiis
tenta ẽ. misericoidit᷑ in popłos. diriguit᷑
ut ambulent rectam inã. Quid cuncant u¬
curum indicẽ. qui primo agnouerunt correp¬
torem : Manib eiꝰ fubdant se: ipse gentes in
t̾ra girigit. Direct autẽ gentes. ambulan¬
ces infide. exultantes in illo. facientes oꝑabo
sentinam. ex haurientes eã ꝑ oꝑabona. ne
plus intrando cumulum faciat. & nauem
deprimat. ex hauriendo. cotidie ieiunan¬
do. orando. elemosinas faciendo. dicendo
puro corde. dimitte nob̾ debita nr̃a. sicut
& nos dimittimus debitorib nr̃is. dicendo
ista: ambulas securus. & exultas in uia. san¬
ta mina. noli timere uidicẽ. ante qͣm ẽ̾es. fi¬
delis: inuenisti saluatorem. Impium te quę¬
siuit ut redimeret. redep̃tum deser& ut ꝑ

Expanded text:
qui, subjecit: Et gentes in terra dirigis. Pravae erant gentes, et tortuosae erant gentes, perversae erant gentes; merito pravitatis et distorsionis et perversitatis suae judicem venientem timebant: venit manus ipsius, extenta est misericorditer in populos; diriguntur ut ambulent rectam viam: quid timeant venturum judicem, qui primo agnoverunt correctorem? Manibus ejus dent se; ipse gentes in terra dirigit. Directae autem gentes, ambulantes in fide, exsultantes in illo, facientes opera sentinam, exhauriendo eam per opera bona, ne plus intrando cumulum faciat, et navem deprimat; exhauriendo quotidie, jejunando, orando, eleemosynas faciendo, dicendo puro corde, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris : dicendo ista, ambula securus, et exsulta in via, canta in via. Noli timere judicem; antequam esses fidelis, invenisti salvatorem. Impium te quaesivit ut redimeret; redemptum deseret ut p
Abbreviated transcription (Latin):
ad ipsos conuertit. quib tantã spem dedit.
& hic uiuentes alloquit᷑ & hortatur. Canta¬
te dõ. psallite nomini eiꝰ. Iam hinc in cituli
expositione qđ uidebat᷑ p̃locuti sumus.
Cantat dõ: qui uiuit dõ. psallit nomimeiꝰ:
qui oꝑatur ingła eiꝰ. Ita cantando. ita psa¬
lendo. id ẽ. sic uiuendo. sic oꝑando: iter fa¬
cite inquit ei: qui ascendit suꝑ occasum.
Iter facite xpõ. quiut ꝑ speciosos pedes enqi¬
gelitantium: ꝑuia sint ei coida credentiũ.
Ipse ẽ. enĩ qui ascendit suꝑ occasum. siuedi
ñ eum excipit noua uita se ad eũ conuer¬
centis. nisi uetus occiderit huic scło renin¬
tiantis. siue quia ascendit suꝑ occasũ. cũ
resurgendo uicit coiporis casum. Dñs eñ
nomen ẽ .ei. Qđ illi si cognouissent. nunꝙͣ¬

Expanded text:
ad ipsos convertit, quibus tantam spem dedit, et hic viventes alloquitur et hortatur: Cantate Deo, psallite nomini ejus. Jam hinc in tituli expositione, quod videbatur praelocuti sumus. Cantat Deo, qui vivit Deo; psallit nomini ejus, qui operatur in gloriam ejus. Ita cantando, ita psallendo, id est, sic vivendo, sic operando, Iter facite ei, inquit, qui ascendit super occasum. Iter facite Christo; ut per speciosos pedes evangelizantium , pervia sint ei corda credentium. Ipse est enim qui ascendit super occasum: sive quia non eum excipit nova vita se ad eum convertentis, nisi vetus occiderit huic saeculo renuntiantis; sive quia ascendit super occasum, cum resurgendo vicit corporis casum. Dominus enim nomen est ei. Quod illi si cognovissent, nun
Abbreviated transcription (Latin):
Extulerunt enĩ se ab ignib odiorũ suorũ.
in suꝑbiȩ tẏpum. & ponentes in cęlũ os su¬
um. atq clamantes. crucifige. crucifige.
capto illuserunt. pendentẽ irrisert̃. & un¬
de uictores cumuerunt: mox uicti euanu¬
erunt. Sic̃ fluit cera a facie ignis: sic pe¬
reant peccatores a facie dĩ. Qͣmq̃m fortasse
eos hoc loco significauerit. quorũ duricia in
pęnitentiȩ lacrimas soluit᷑: tam̃ etiã illuã
intelligi potest ut futuruĩ iudicium cõminet᷑.
Quia cũ in hoc secło sic̃ fumus se extollendo. id
ẽ. suꝑbiendo defecerint: ueniet illis infine
extrema damnatio. ut ab eiꝰ facie ꝑeant inȩ¬
ternum. cũ in sua claritate fuerit p̃sentatu.
uelut ignis ad pęnam impioꝵ. lumenq iu¬

Expanded text:
gnibus odiorum suorum in superbiae typhum; et ponentes in coelum os suum , atque clamantes, Crucifige, crucifige , capto illuserunt, pendentem irriserunt: et unde victores tumuerunt, mox victi evanuerunt. Sicut fluit cera a facie ignis, sic pereant peccatores a facie Dei. Quanquam fortasse eos hoc loco significaverit, quorum duritia in poenitentiae lacrymas solvitur: tamen etiam illud intelligi potest, ut futurum judicium comminetur; quia cum in hoc saeculo sicut fumus se extollendo, id est, superbiendo defecerint, veniet illis in fine extrema damnatio, ut ab ejus facie pereant in aeternum, cum in sua claritate fuerit praesentatus, velut ignis, ad poenam impio
Abbreviated transcription (Latin):
tati ur̃ȩ: & p̃dicare ueritatẽ nichilẽ. si
cor a lingua dissentiat. & auidire uerita.¬
tem nichil ẽ: siñ auditionẽ fructꝰ sequat.
De isto loco quasi sublimiore loquim᷑ ad
uos. Quam simus aut̃ timore sub pedib
ur̃ĩs : ds̃ nouerit. qui ꝓpitiꝰ fit humilibus
qͥa ñ nos tã delectant uoces laudantiũ qͥu
deuotio confitentiũ. & facta rectoꝵ. & qͣm
laudib ꝑiclitemur. Ille nouerit. qͥ nos ab
om̃ib ꝑiculis lib̾et. & uos nob̾cũ ab om̃ cẽs¬
catione saluatoᷤ. in regno c oͣg nosc̾e sconous¬

Expanded text:
hil est, si cor a lingua dissentiat; et audire veritatem nihil est, si non auditionem fructus sequatur. De isto loco quasi sublimiore loquimur ad vos: quam simus autem timore sub pedibus vestris Deus noverit, qui propitius fit humilibus; quia non nos tam delectant voces laudantium, quam devotio confitentium et facta rectorum. Et quam laudibus quam periclitemur, ille noverit qui nos ab omnibus periculis liberet, et nos vobiscum ab omni tentatione salvatos in regno suo
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ iudicas popłos in ęquitate.S cimere pote¬
runt ne male uidicent᷑. Dent se corrigendos
dent se dirigendos: ei qui uidet iudicantos.
Hic corrigant᷑. & non timeant cũ iudicabunt᷑.
Uide quid dicat in alio psalmo. Ds̃ in nomi¬
ne tuo saluum me fac. & in uirtute tua iu¬
dica me. Quia ait : Si non me prius saluas
in nomine tuo: debeo timere cũ me iudicabis
in uirtute tua. Si me prius saluas in nom¬
ne tuo. qͥd timebo iudicantẽ in uirtute. oi
salus p̃cessit in nomine: Sic etiã hoc loco.
confiteant᷑ tͥ popłi om̃s. & ne putetis aliqͥd
rumpit. nemo te fallit. Ergo securus sis.
S quid de causa tua: Nemo corrumpit dm̃.
manifestum ẽ. Ne forte ido magis timendus
sit. quia coirumpi nullo mͦ potest. Qͦmͦ gͥ
securuis es: Scdm illud qđ iam diccũ ẽ. dłm
nomine tuo saluum me fac. & inuirtute ma

Expanded text:
quoniam judicas populos in aequitate. Sed timere potequoniam judicas populos in aequitate. Sed timere poterunt ne male judicentur: dent se corrigendos, dent se dirigendos ei qui videt judicandos. Hic corrigantur, et non timeant cum judicabuntur. Vide quid dicat in alio psalmo: Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me . Quid ait? Si non me prius salvas in nomine tuo, debeo timere cum me judicabis in virtute tua: si autem me prius salvas in nomine tuo, quid timebo judicantem in virtute, cujus salus praecessit in nomine? Sic etiam hoc loco, Confiteantur tibi populi omnes. Et ne putetis aliquidrumpit, nemo te fallit. Ergo securus sis. Sed quid de causa tua? Nemo corrumpit Deum; manifestum est: ne forte ideo magis timendus sit, quia corrumpi nullo modo potest. Quomodo ergo securus es? Secundum illud quod jam dictum est: Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virt
Abbreviated transcription (Latin):
bet medicus medicinale ferrũ. in correptio¬
ne tribulationis. Ti agnosce medici manũ.
confitere. ex eat in confessione. & defluat
omnis sanies. Iam exulta. iam letare. qđ re¬
liquum ẽ. facile sanabit᷑. Confiteant᷑ tͥ ꝑo¬
psi ds̃. confiteantur tͥ popłi omnes. & quia
confitent᷑. lȩtentur & exultent gentes. qm̃
iudicas popłos in ȩquitate. Nemo te fallit.
Gaudeat udicandus. qui timinit uidicaturum.
P reuidit enĩ a p̃uenit faciem eiꝰ in confessione
Ille ant̃ cũ uenerit: popłos in equitate uidica¬
bit. Quid tͥ ualebit calliditas accusatoris. ibi
ẽ. testis conscientiȩ. ubi tu eris & causatua.
ubriuder non quęrit testem: Aduocatum
misit tͥ. ꝓpt̃ illum & ꝑ illũ coufitere. Age
causam tuam. Defensorẽ. pęnitentis. petito
uenie confitentis. uidex innocentis. Uere ti¬
nere poteris causam tuã. ubi aduocatus cinꝰ
erit iudex tuus. Lȩtent᷑ gͦ & exultent gentes

Expanded text:
bet medicinale ferrum in correptiobet medicinale ferrum in correptione tribulationis: tu agnosce medici manum; confitere, exeat in confessione et defluat omnis sanies: jam exsulta, jam laetare; quod reliquum est facile sanabitur. Confiteantur tibi populi, Deus; confiteantur tibi populi omnes. Et quia confitentur, laetentur et exsultent gentes; quoniam judicas populos in aequitate. Nemo te fallit: gaudeat judicandus, qui timuit judicaturum. Praeridit enim, et praevenit faciem ejus in confessione : ille autem cum venerit, populos in aequitate judicabit. Quid ibi valebit calliditas accusatoris, ubi est testis conscientia, ubi tu eris et causa tua, ubi judex non quaerit testem? Advocatum misit tibi: propter illum, et per illum confitere; age causam tuam, et defensor est poenitentis, et petitor veniae confitentis, et judex innocentis. Vere timere poteris causam tuam, ubi advocatus tuus erit judex tuus? Laetentur ergo, et exsultent gentes;