comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onenim qͥ spũ suo aguntur.s qͦt.¬
nonqr ipsi nichil aguiit. s ne nichilbo
quanto largus ei cdatur a patre spt̃¬
lus . ẽ. ꝓcuictubio agrquam regi.
Qui enim regił aliquid agit. ⁊ideo
regit᷑ ut reit agat. Qui aũ agitur:
agere ipse aliquid uix intelligit᷑. Et
tam̃ tantum p̃stat uoluntatib ntĩs
grã saluatoris: ut non cdubitet api¬
filĩ sut̃ dĩ. Hec aliquid in nobis libeta
uoluntas melitis agere pot̾: quã ut
illi se cõmencdet qͥ male agere ñ pot̃.¬

Expanded text:
on enim qui spiritu suo aguntur, sed quotnon quia ipsi nihil agunt, sed ne nihil boni us quanto largius ei datur a Patre spilus est procul dubio agi, quam regi. Qui enim regitur, aliquid agit; et ideo regitur, ut recte agat; qui autem agitur, agere ipse aliquid vix intelligitur. Et tamen tantum praestat voluntatibus nostris gratia Salvatoris, ut non dubitet Apofiliisunt Dei . Nec aliquid in nobis libera voluntas melius agere potest, quam ut illi se commendet, qui mala agere non pot
Abbreviated transcription (Latin):
actum ẽ uerbum dnĩ ad abra¬
nam in uisu. Qui cũ ei ꝓtectionẽ
mercedemq ꝓmitteret ualde iul¬
tam. ille de posteritate sollicitus.
quendã eliezer uernaculum suũ
futurum sibi dixit heredem: cou¬
tinuoq illi ꝓmissus ẽ heres . ñ ille
uernaculus. s qui de ipso abraham
fuerat eriturus. Rursusq semen
ininumerabile. non sicut harena
tur ꝓmissa posteritas celesti feli¬
citate sublimis. Nam quantum
ad multitudinẽ ꝑtiuet: quid sũt̃
stellȩ çȩli ad harenam t̃rȩ: Hie sa-¬
meminit ꝓpt̃ dĩ grãm cõiñdandã.
credidit abrahara dõ. & reputatũ
ẽ illi ad iusticiam. ne circũcisio
gloriaretur. gentesq incircumcisas
ad fidem xp̃i uollet admitti. hoc
enim quando factum ẽ ut credẽ¬
ti abrahȩ deputaretur fides eius¬
ad iusticiam : ñdũ fuerat circũcisus.

Expanded text:
actum est uerbum Domini ad Abraham in uisu. Qui cum ei protectionem mercedemque promitteret ualde multam, ille de posteritate sollicitus quendam Eliezer uernaculum suum futurum sibi dixit heredem, continuoque illi promissus est heres, non ille uernaculus, sed qui de ipso Abraham fuerat exiturus, rursusque semen innumerabile, non sicut harena agis uidetur promissa posteritas caelesti felicitate sublimis. Nam quantum ad multitudinem pertinet, quid sunt stellae caeli ad harenam terrae? nismeminit propter Dei gratiam commendandam, Credidit Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam : ne circumcisio gloriaretur, gentesque incircumcisas ad fidem Christi nollet admitti. Hoc enim quando factum est, ut credenti Abrahae deputaretur fides ad justitiam, nondum fuerat circumcisus.
Abbreviated transcription (Latin):
ui sanat om̃s languores tuos: qͥ
retimit de interitu uitam tuã.
Ibi sanabitur omĩs languoi tuus cum
corruptibile hoc induet incorruptionẽ.
Rcdempta ẽ enim uita tua de corrup¬
tione. Iam securus esto mttiis bonȩ fi¬
dei contractus. nemo fallit recdẽp̃torem
tuum. nemo circuinuenit. nemo p̃mit.
fgit hic cominertium iam p̃tium
soltut. sanguinem fudit. Sanguinem
iquã fudit. iuuicus filius dĩ ꝓ nobis.
O amia erige te: tanti uales. Rectim&
de onruptione uitam tuam. Ostendit
exremplo qͦd ꝓmisit inp̃mio : mortu¬
us ẽ ꝓpt̾ delicta nr̃a. resurrerit ppter
ustificationem nrãm. Sꝑent menbra:
qͦd incapite demonstratum ẽ. Non
curabit menbra sua: quoꝵ caput leua

Expanded text:
ui sanat omnes languores tuos, qui redimit de corruptione vitam tuam.» Ibi sanabitur omnis languor tuus, cum corruptibile hoc induet incorruptionem. Redempta est enim vita tua de corruptione; jam securus esto: initus est bonae fidei contractus; nemo fallit redemptorem tuum, nemo circercium, jam pretium solvit, sanguinem fudit. Sanguinem, inquam, fudit unicus Filius Dei pro nobis: o anima, erige te, tanti vales. «Redimit de corruptione vitam tuam.» Ostendit exemplo, quod promisit in praemio. Mortuus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Sperent membra quod in capite demonstratum est. Non curabit membra sua, quorum caput leva
Abbreviated transcription (Latin):
e oc ꝓmittit dõ.: qd ipse facit. Non
enim ipse ꝓnuutit. a alius facit.
quod iam non ẽ ꝓmutere. s p̃diccre. Idõ
non ex oꝑibus s ex uocante. ne ipsoꝵ sit
ñ clĩ. & merces non imputet᷑ scdm gra̾m

Expanded text:
omittit, quod ipse facit; non enim ipse promittit et alius facit, quod iam non est promittere, sed praedicere, ideo: non ex operibus, sed ex uocante, nc ipsorum sit, non dei, ne merces non inpu
Abbreviated transcription (Latin):
uians faciet dñs sliꝑ tr̃am. idẽ.
ut cõpendio fidei ꝑ gram̃ aaluos¬
faciat credentes : ñ ꝑ inuumerabi¬
les obseruationes. quib illa multitu¬
do seruilit̃ onerata pĩnebatur. Per
grãmi qͥppe: nobis uerbũ cõsũmãs

Expanded text:
vians faciet Dominus super terram; id est, ut compendio fidei per gratiafaciat credentes, non per innumerabiles observationes, quibus illa multitudo serviliter onerata premebatur. Per gratiam quippe nobis verbum consummans
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nobis mortuuo ẽ. Cum gͦ ipse dicat
ego sum uia. & humilitas eius carna¬
i. lis natiuitatis atq passionis eiudem¬
Itia sint testimonia cdiuine erga nos
etiam flitura erga nos que sempit̃na
ꝓmissa sut. erpectanus & sꝑamus
implencta. asinm ꝓpͥo filio ñ peꝑ¬
cit. s ꝓ nobis ib tradictit eum
qͦmͦ ñ & cũ illo omła nob̃ donauit:

Expanded text:
 nobis mortuus est . Cum ergo ipse dicat, «Ego sum via» , et humilitas ejus carnalis nativitatis atque passionis, evidentia sint testimonia divinae erga nos etiam futura erga nos, quae sempiterna promissa sunt, exspectamus et speramus implenda. Qui enim proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, quomodo non et cum illo omnia nobis donavi
Abbreviated transcription (Latin):
deat mori Dñs aũ nr̃ ꝓ impũs mortuus ẽ.
Heq enĩ merita nr̃a p̾cesserant. ꝓ quil
aluis ctĩ moreretur: s magis q nulla
eraut nerita magna erat misccłia. Qm
certa gͦ quam firma ꝓmussione seruat
iustis uitam sam: qui donauit unui¬

Expanded text:
rtuus est» . Neque enim merita nostra praecesserant, pro quibus Filius Dei moreretur; sed magis quia nulla erant merita, magna erat misericordia. Quam certa ergo, quam firma promissione servat justis vitam suam, qui donavit inju
Abbreviated transcription (Latin):
cio qͦd sic̃ impossibilitas. ita et
iniquitas ñ. ẽ ap̃ dm̃. Et scio
quod suꝑbis resistit: humilib autẽ
dat gram. Et scio qͦd illi cui ne ex¬
tolleretur. datis erat stimulus car¬
nis. angelus sathanȩ qͥ eum colaphi¬
zaret. seinel . & ittrum & c̃tio dep̃c̃an¬
c dictum t̃: sufficit tͥ grã inta nã
uirtus in infirmitate ꝑficit᷑. Aliqͥd gͦ
.ẽ. in abdito & ꝓfiuido tudiciorũ dei.
at etiam uistorũ om̃e os obstruatur.
in laude sua. & ñ aꝑiatur nͥ in laudẽ
dĩ. Hoc aũ aliquid quis possit scruta¬
ti qͥs inuestigare. qͥs nosse : tam st̃ in¬
scrucabilia iudicia eius. & inuestiga¬
biles uiȩ ciͦ. Quis cnĩ cognouit sensũ

Expanded text:
cio quod sicut inpossibilitas ita et iniquitas non est apud deum; et scio quod superbis resistit, humilibus autem dat gratiam; et scio quod illi, cui ne extolleretur datus erat stimulus carnis, angelus satanae, qui eum colaphizaret, semel et iterum et tertio deprecanti dictum est: sufficit tibi gratia mea; nam uirtus in infirmitate perficitur. aliquid ergo est in abdito et profundo iudiciorum dei, ut etiam iustorum omne os obstruatur in laude sua et non aperiatur nisi in laudem dei. hoc autem aliquid quis possit scrutari, quis uestigare, quis nosse? tam sunt inscrutabilia iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! quis enim cognouit sensum
Abbreviated transcription (Latin):
creati. Nec cis satis fuit. deserrores eẽ
illius. nͥ & nr̃i fierent deceptores. Hoc
itaq nobis magnum bonum confert.
qͥ dilerit nos. sicut dilerit & xpm̃r᷑ ut
ꝓpt ipsum cuius menbra os uoluit.
equales scĩs angelio simus. quib & na¬
tura inferiores conditi sumus. & pec¬
cato indigniores facti. qͥ coium ficri
qualescꝙ̃ socii debercinus. Ei tͣcł itii

Expanded text:
creati; nec eis satis fuit desertores esse creati; nec eis satis fuit desertores esse illius, nisi et nostri fierent deceptores. Hoc itaque nobis magnum bonum conferet, qui dilexit nos sicut dilexit Christum, ut propter ipsum cujus membra nos esse voluit, aequales Angelis sanctis simus , quibus et natura inferiores conditi sumus, et peccato indigniores facti, qui eorum fieri qualescumque socii deberemus. TRACT
Abbreviated transcription (Latin):
niti ad angelorum scõꝵ equalitatem
gratiȩ suȩ largitate ꝑctucit. Uiuge¬
nitus aũ cum sit cdñs omĩum: ꝓcul
ctubio ẽ dñs angelorum. natura qͣ
ds̃ ẽ. non angelis s patͥ potuis equalis.
Grã uͦ qua homo ẽ qͦmͦ ñ excedit ar¬
cellentiam cuiiis liba angeli: cũ sit
una ꝑsona carnis ⁊ uerbi : Quaniquã non
cdesint. qͥ etiam nos angelis pfẽrant. quia
ꝓ nobis inqͥunt. ñ ꝓ angelis mortuus ẽ
uelle gloriari. Qenĩ ep̃c sicut ait apłs
uirta tempus ꝓ impiis moituus ẽ. Hic
Nami quale ẽ. icdeo se uelle laudari. quia
uitio suo tam detestabilit egrotauit: ut
non possit alit̃ quã mecdici morre sanari᷑
gelis : qr cum & angeli peccauerunt. ni¬
chil eis tale unde sanarentur impensũ
culpa: quanto erat natura sublimior
Tanto enĩminus quã nos peccare debu¬
erunt. qͣnto meliores nobis fuerunt.
Nc̃ aũ in offencdendo creatore. tanto
erecrabilius benencio enis ingrati erti¬
.terunt: quanto beneficentius sunt

Expanded text:
litatem gratiae suae largitate perducit: Unigenitus autem cum sit Dominus omnium, procul dubio est Dominus Angelorum, natura qua Deus est, non Angelis, sed Patri potius aequalis; gratia vero qua homo est, quomodo non excedit excellentiam cujuslibet angeli, cum sit una persona carnis et Verbi? 7. Quanquam non desint qui etiam nos Angelis praeferant; quia pro nobis, inquiunt, non pro Angelis mortuus estvelle gloriari? Etenim Christus, sicut ait Apos impiis mortuus est . Hic Nam quale est ideo se velle laudari, quia vitio suo tam detestabiliter aegrotavit, ut non posset aliter quam medici morte sanari? gelis, quia cum et angeli peccaverint, nihil eis tale unde sanarentur impensum culpa, quanto erat natura sublimior? Tanto enim minus quam nos peccare debuerunt, quanto meliores nobis fuerunt. Nunc autem in offendendo Creatorem tanto exsecrabilius beneficio ejus ingrati exstiterunt, quanto beneficentius sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ramus: & amare qͦd fecerat. Ꝙ hoc qͥdẽ
in omib intelligi potest de illo cui ue¬
tacit᷑̃ dicit᷑. nichil odisti horum quȩ fe¬
derit: qͥs digne possit eloqui quantũ
diligat m̃bra unigeniti sui: & quãto
amplius ipsum uingenitũ. in qͦ con¬
dita fũt omĩa uisibilia & inuiubilia.

Expanded text:
ramus, et amare quod fecerat. Et hoc quidem ramus, et amare quod fecerat. Et hoc quidem in omnibus intelligi potest de illo, cui veraciter dicitur, Nihil odisti eorum quae federit, quis digne possit eloqui, quantum diligat membra Unigeniti sui, et quanto amplius ipsum Unigenitum, in quo condita sunt omnia visibilia et invisibilia,
Abbreviated transcription (Latin):
ncõp̃hensibilis ẽ dilectio qua cdili¬
git cls̃ : neꝙ mutabilis. N Ion enĩ
ex quo ei reconci ssimus ꝑ sangui¬
nem filii eius napt diligere. q
ante munai constitutionem diler̃
nos: ut cum cuis uiugenito etiam
nos filii enus cẽmus pͥusquã omĩno
aliqͥad ec̃mus. Quod gͦ reconciliati
sumus cdõ ꝑ mortem filii eius ñ sic¬
audiatur quasi icło nos reconcilia¬
uerit ei filius. ut iam inciꝑet ama¬
re qs oclerat. sic̃ reconciliatur tui¬
mictis inimico. ut deinde fint
amici. & inuicem ctiligant. qui ocderaut
inuicem. S iam nos diligenti reconciliati
sumus ei. cum qͦ ꝓpt̃ peccatũ inunicitias
habebamus. Quod utrum uerum dicam.
etiam cum inimnicitias aduersus eum
exercentes operaremur iqͥtatem: &
tam̃ ei uerissiine dictum ẽ: octisti dñe¬
diligebat. Oderat enun nos quales ipse:
non fecerat: & qi iniqͥtas nr̃a opus eius
ñ onũ ex parte consup̃serat: ñouerat si.¬
mul in unoquoq nr̃m & octise qͦd fece¬

Expanded text:
ncomprehensibilis est dilectio qua diligit Deus, neque mutabilis. Non enim ex quo ei reconciliati sumus per sanguinem Filii ejus, non coepit diligere; sed ante mundi constitutionem dilexit nos, ut cum ejus Unigenito etiam nos filii ejus essemus, priusquam omnino aliquid essemus. Quod ergo reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, nideo nos reconciliaverit ei Filius, ut jam inciperet amare quos oderat: sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici, et invicem diligant, qui oderant invicem; sed jam nos diligenti reconciliati sumus ei, cum quo propter peccatum inimicitias habebamus. Quod utrum verum dicam, etiam cum inimicitias adversus eum exercentes, operaremur iniquitatem; et tamen ei verissime dictum est: Odisti, D nos oderat, diligebat: oderat enim nos, quales ipse non fecerat; et quia iniquitas nostra opus ejus non omni ex parte consumpserat, noverat simul in unoquoque nostrum et odisse quod fece
Abbreviated transcription (Latin):
tissime refertur. qͦd ei dictum ẽ. quia
benedicent᷑ in te om̃s gentes: unita¬
tione utiq fidei nius qua tustificatꝰ
ẽ etiam ante sacramentũ circũcisio¬
nis. qͦd ad fidei signaculum accepit: &
ante omẽm seruitutẽ legis quȩ multo

Expanded text:
d ei dictum est: Quia benedicentur in te omnes gentes . Imitatione utique fidei ejus, qua justificatus est etiam ante sacramentum circumcisionis, quod ad fidei signaculum accepit, et ante servitutem legis, quae multo
Abbreviated transcription (Latin):
mo audistis dictum: qui manducatis panẽ
doloris. Iste .ẽ. labor fructuum paris
doloris. Nisi enun mandu caretur
ñ diceretur panis. Nisi aũ haberet aliqͣm
suauitatẽ panis iste.: nemo illum mandu¬
caret cum canta suauitate. Plorat in gẽ¬
miti. qͥ orat. Dulciores sũt lactune oran¬
Itium: quam gaudia cheatiorum. Et au¬
diflãmã desiderĩ qua manducat᷑ panis
ipse. de quib dicit. qui manducatis pa¬
nem doloris. Alio loco dicit amans iste.
cuius uocem in psalmo plerumq agno¬
scicis. facte sũt mͥ lactunȩ meȩ panis dic
ac nocte. Unde factȩ sũt lacrimȩ panis:

Expanded text:
Et quid dictum est? «Qui manducatis panem doloris.» Iste est labor fructuum, panis doloris. Nisi enim manducaretur, non diceretur panis: nisi autem haberet aliquam suavitatem panis iste, nemo illum manducaret. Cum quanta suavitate plorat in gemitu, qui orat? Dulciores sunt lacrymae orantium, quam gaudia theatrorum. Et audi flammam desiderii, qua manducatur ipse panis, de quo hic dicit, «Qui manducatis panem doloris.» Alio loco dicit amans iste, cujus vocem in Psalmo plerumque agnoscimus: «Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte.» Unde factae sunt lacrymae panis?
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ uult. labores fructuum tuorum
manducabis: Modo labores habemus:
fructus postea erit. S qi & ipsi labores ñst̃
ipsi labores ur̃i iocundant. & letos nos fa¬
ciunt de spe. Si gͦ laboi ur̃ potuit mandu¬
cari. & potuit iocundare manducatus
fructus ipsius laboris qualis erit: Mandu¬
cabant labores suos qui euntes ibant a fle¬
bant mittentes semina sua. quanto iocũ¬
dius manducabũt fructis laborum. qͥ
uenientes uenient cũ crultatione partan¬
tes manipulos suos: & ut nouericis fĩs̃¬

Expanded text:
 vult, «Labores fructuum tuorum manducabis?» Modo labores habemus, fructus postea erit. Sed quia et ipsi labores non sunt sipsi labores nostri jucundant, et laetos nos faciunt de spe. Si ergo labor noster potuit manducari, et potuit jucundare; manducatus fructus ipsius laboris qualis erit? Manducabant labores suos, qui «euntes ibant et flebant, mittentes semina sua:» quanto jucundius manducabunt fructus laborum, qui «venientes venient cum exsultatione, portantes manipulos suos» ? Et ut noveri
Abbreviated transcription (Latin):
umdidam. qͦd ab eorum ꝑfectione longe
uiderit uindictam impiorumn: manus
suas lauabit insanguine peccatoris. Et¬
apłs ait. Non uos defendentes carissimi.
s date locum ire: Scͥptum ẽ. enim. Michi
iundictam. ego retribuam dicit dñs. Nec
ipse itaꝙ p̃cipit. ut nolint undicari sed
ut ñ se ipsi uindicantes. dent locum ure
dĩ qui dirit. Alichi uindictam ẽgo retͥbuã.
Et dñs in ȩuangelio. uiduam ꝓponit in
similitudinẽ quȩ uindicari desiderans.
uidicem int̃pellabat inuistum. qui eam
tandem aliquando ñ iusticia ductus. s
cedio uictus audiuit. hoc autt̃ domniꝰ¬
ustũ cito facturum iudicium electorũ
suorum qͥ ad illum clamant dic ac nocte.
it dĩ iudicio uindicentur. Ubi ẽ gͦ illudd
diligite inunicos ur̃os. benefacite his qͥ ode¬
runt uos. & orate ꝓeis qui uos ꝑsequunt᷑

Expanded text:
dictam, quod ab eorum perfectione longe viderit vindictam impiorum; manus suas lavabit in sanguine peccatoris dicantes, charissimi, sed date locum irae; scriptum est enim, Mihi vindictam, et ego retribuam, dicit Dominus » . Nec ipse itaque praecipit ut nolint vindicari, sed ut non se ipsi vindicantes dent locum irae Dei qui dixit, Mihi vindictam, et ego retribuam. Et Dominus in Evangelio viduam proponit in similitudinem, quae vindicari desiderans, judicem interpellabat injustum, qui eam tandem aliquando non justitia ductus, sed taedio victus audivit : hoc autem Domi justum cito facturum judicium electorum ad eum clamant die ac nocte. ut Dei judicio vindicentur. Ubi est ergo illud, « Diligite inimicos vestros, benefacite eis qui vos oderunt, et orate pro eis qui vos persequun
Abbreviated transcription (Latin):
ria delectetur. Et cum dõ dimictit iudiciũ.
ut płꝰnocrat dõ. quã ipse pot̃ noctre. exoptat.
Et cũ dat cibum mimico esurienti. potũq
sitientĩ malitiose sapit qͦd scͥptum. ẽ: hoc
enim faciens carbones ignis congeres suꝑ
caput eiꝰ. agit enim ut ampliꝰ aggrauet
& ei ercitet indignationẽ dĩ. quam carboni¬
bꝰ ignis significati putat. ñ intelligens illũ
ignem et̃ penitentis urentẽ dolere. qͦ cuiꝰq
caput crectum suꝑbra. beneficiss inimici ad
humilitatẽ salubrem deponit᷑. & inbono
no malum. insuꝑfitie bonꝰ & in alto malus.
qͥ oꝑe parcit. & ande senit: manu mitis.

Expanded text:
ria delectetur: et cum Deo dimittit judicium, ria delectetur: et cum Deo dimittit judicium, ut plus noceat Deus quam ipse nocere posset exoptat: et cum dat cibum inimico esurienti, potumque sitienti, malitiose sapit quod scriptum est, Hoc enim faciens carbones ignis congeres super caput ejus. Agit enim ut amplius aggravet, et ei excitet indignationem Dei, quam carbonibus ignis significari putat; non intelligens illum ignem esse poenitentiae urentem dolorem, quousque caput erectum superbia, beneficiis inimici ad humilitatem salubrem deponitur, et in bonono malum in superficie bonus, et in alto malus; qui opere parcit, et corde saevit; manu mitis,
Abbreviated transcription (Latin):
alieni gaudiuim. s diuinȩ ãmonitionis
exemplum. Si aũ infuturo scło. ultimno
dĩ udico uindicatur. hoc ci placet q̃d
dõ ne bene sit malis. ne piorum p̃miis etiã
ͥimpĩ ꝑfruant᷑: qͦd utiq iniustum. ẽ. & a regu¬
la ueritatis quam uistiis diligit. alienum.
Cum enim nos ad diligendos inimicos dñs
harcaritur. exemplum posuit patris nr̃i qui
incelis . ẽ. qui facit solem suum oriri suꝑ bo¬
nos & malos & pluit suꝑ iustos a iniustos.
Nũ quid tam̃ ideo uel cemꝑalibꝰ correptioni¬
bis ñ em̃dat. uel ꝑtinacit̾ duros infine non
dampnat: Sic gͦ miicus diligatus: ut ñ
displiceat dĩ tstitia qua punitut: & sic pla¬
ceat iustitia qua pinitur. ut ñ de malo eiꝰ
s de bono iudice gaudeatur. Maliuolus
ũ animus contͥstatur. si eius inunicus cor¬
reptiis euaserit pęnam: & cũ puniri eum
uidet. uindicari se ita gaudet. ut ñ iusti¬
cia dĩ quẽ ñ diligit. sillius quẽ odit mise¬

Expanded text:
alieni gaudium, sed divinae admonitionis alieni gaudium, sed divinae admonitionis exemplum. Si autem in futuro saeculo, ultimo Dei judicio vindicatur, hoc ei placet quod Deo; ne bene sit malis, ne piorum praemiis etiam impii perfruantur: quod utique injustum est, et a regula veritatis, quam justus diligit, alienum. Cum enim nos ad diligendos inimicos Dominus hortaretur, exemplum proposuit Patris nostri qui in coelis est, qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos ; numquid tamen ideo vel temporalibus correptionibus non emendat, vel pertinaciter duros in fine non damnat? Sic ergo inimicus diligatur, ut non displiceat Domini justitia qua punitur; et sic placeat justitia qua punitur, ut non de malo ejus, sed de bono judice gaudeatur. Malevolus vero animus contristatur, si ejus inimicus correctus evaserit poenam: et cum puniri eum videt, vindicari se ita gaudet, ut non justitia Dei quem non diligit, sed illius quem odit, mise
Abbreviated transcription (Latin):
maledictum ꝓmaledicto. & nulli malum
ꝓ malo reddentes : Si enĩ malum ꝓ malo
ñ. ẽ cuiquam reddendumt. ñ solum factũ
malum ꝓfacto malo. s nec uocũ malum
reddendum. ẽ. ꝓfacto uel uoto malo. Red̃¬
dit aũ malum uotum. qͥ etiam si ñ ipsẽ
iundicat. tam̃ ut eius inimicũ ds̃ piinut
expectat atq optat. Quappt̃ cũ & hotno
iustus & homo malus de inimicis uelĩt
adnõ uindicari: unde discernunt᷑. nͥ qr
iustus magis cupit inimicum suũ corri¬
gi quã puniri d cum in cum uidet ado¬
mino uindicati ñ enis dlectatur pȩna. ꝙr
ñ eum odit. s diuina iustitia q dm̃ dĩi¬
git. Deniq si in hoc scło in eum uindicat᷑.
ut eum timeant inutari: Ipse qͦꝙ fit me¬
lior. ñ fapplitio illius odiastia pascendo. s
Ietrata em̃dando. Ac ꝑ hoc de beniuolen¬
tia. ñ de malitia ẽ. qͥd letatur iustus cũ
uidet uindictam. & manꝰ suas lauat.ad .ẽ.
oꝑa mundiora esficit. insanguine. hoc . t̃.
Imeritio peccatoris. fumens uide ñ mali

Expanded text:
maledicto » ; et, « Nulli malum pro malo reddentes » ? Si enim malum pro malo non est cuiquam reddendum; non solum factum malum pro facto malo, sed nec votum malum reddendum est pro facto vel voto malo. Reddit autem votum malum, qui etiamsi non ipse vindicat, tamen ut ejus inimicum Deus puniat, expectat atque optat. Quapropter cum et homo justus et homo malus de inimicis suis velint a Domino vindicari, unde discernentur, nisi quia justus et magis cupit inimicum suum corrigi quam puniri; et cum in eum videt a Domino vindicari, non ejus delectatur poena, quia non eum odit, sed divina justitia, quia Deum diligit? Denique siut eum timeant imitari. Ipse quoque fit melior, non supplicio illius odia sua pascendo, sed errata emendando. Ac per hoc de benevolentia, non de malitia est quod laetatur justus, cum videt vindictam, et manus suas lavat, id est, opera mundiora efficit in sanguine, hoc est in exitio peccatoris; sumens inde non mali
Abbreviated transcription (Latin):
cum fuisse hominis. a quo euis miseriȩ sub¬
ontende cũ malo: s de bonitate. Ipsa
ẽ enim uera contentio a dertam̃ sa¬
lubre. ut sit bonus contra malum. ñ ut sĩt
icuiam ñ es malus.
Iopta malo ut sit bonus. Quid seuis¬
inmalos : Quia malisunt inquis. Addis
tt illis scuendo inillos. Consilium do.
Displicet tͥ malus: non suit duo. Rep̃hen¬
dis.s. aduuingeris. Auges enis iimerum
quẽ condempnas. Malo uis iuncere malũ.
de malitia uincere malitiam. Frunt duȩ
malitiȩ: ambe uincende. N audis consiliũ

Expanded text:
cum fuisse hominis, a quo eius miseriae subcum fuisse hominis, a quo eius miseriae subontende cum malo, sed bonitate. Ipsa est enim vera contentio, vel certamen salubre, ujam non es malus, opta malo ut sit bonus, disin malos? Quia mali sunt, inquis. Addis te illis, saeviendo in illos. Consilium do: displicet tibi malus, non sint duo. Reprehendis, et adjungeris? auges ejus numerum, quem condemnas? De malo vis vincere malum? de malitia vincere malitiam? Erunt duae mali
Abbreviated transcription (Latin):
eruabit᷑ gͦ in locutionibꝰ figuratis regu¬
lahͦmodi. ut camdiu uersetur diligẽ¬
ti consideratione qͦd legit᷑. donec ad regnũ
caricatis. int̃p̃tatio ꝑducat᷑. Si aũ hoc iam
ꝓpͥe sonat: nulla putetur figurata locutio.
Si p̃ceptiia locutio ẽ aut flagitium ant
facinꝰ uetans. aut utilicatem. aut benefici¬
entiam iubens ñ ẽ. figurata Si aũ flagiti¬
um aut facmꝰ uidetur ubere. aut utilita¬
tem. aut beneficientiã uetate. figurata . ẽ.
ciba illum: si sitit. potum da illi. hic nullo
dubitante benȩficientiam ꝓ̃cipit . S. qd se¬
cuo hor eĩ stiens. egboneꝰ ignis congeres su
quitur. maliuolentiȩ facinꝰ plites iubiri. Nt̃
gͥ dubitaueris figurate dictum: & cũ possit
duplicit intp̃tari. uno modo ad nocendũ.
altero ad p̃standum. adbeneficientiãm te
pottius caritas reuocet: ut intelligas carbo¬
nes ignis ẽẽ urentem penitentiȩ gemitũ.
quibꝰ suꝑbia sanatur eius. qui dolet se inimi¬

Expanded text:
Seruabitur ergo in locutionibus figuratis regula huius modi, ut tamdiu uersetur diligenti consideratione quod legitur, donec ad regnum caritatis interpretatio perducatur, si autem iam hoc proprie sonat, nulla putetur figurata locutio. Si praeceptiua locutio est aut flagitium aut facinus uetans aut utilitatem aut beneficientiam iubens, non est figurata. si autem flagitium aut facinus uidetur iubere aut utilitatem et beneficientiam uetare, figurata est. ciba illum; si sitit, potum da illi: hic nullo dubitante beneficentiam praecipit; sed quod se hoc enim faciens carbones ignis congeres super caput eius, maliuolentiae facinus putes iuberi. ne igitur dubitaueris figurate dictum et, cum possit dupliciter interpretari, uno modo ad nocendum, altero ad praestandum, ad beneficientiam te potius caritas reuocet, ut intellegas carbones ignis esse urentes paenitentiae gemitus, quibus superbia sanatur eius, quo dolet se inimi
Abbreviated transcription (Latin):
suas. in uasa miscdiȩ. Ptinet gͦ ad
eius potestatem. dap̃nare uiquos
Et quis illi dicat. quid fecisti  Tu
enun homo quis es. qui respondeas
dõ: Time gͦ & treme eius potesta¬

Expanded text:
suas in vasa misericordiae. Pertinet ergo ad ejus potestatem damnare iniquos. Et quis illi dicat: Quid fecisti? Tu enim, o homo, quis es, qui respondeas Deo ? Time ergo et treme ejus potesta
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ induamur at ma lucis. sic̃ in dicho¬
nete ambulemus. Qui tam̃ ddies nisi
tursus incõꝑacione illuis dici. quo e¬
quales angilis facti uidebimꝰ dm̃ sicu
na indigurtmus. unde apło pattꝰ dit̃.¬

Expanded text:
 induamur arma lucis, sic ut in die honeste ambulemus: qui tamen dies nisi rursus in conparatione illius diei, quo aequales angelis facti uidebimus deum, sicuti na indigeremus. unde apostolus Pet
Abbreviated transcription (Latin):
donum dĩ ẽ. diligere dm̃. Ipse ut dili¬
geretur dedit: qui non dilectus dilerit.
Displicentes amati sumus. ut fieret in
nobis unde placereinus. Diffundit enĩ
caritatem in cordili nrĩo sp̃s̃ patris &
filii. quem cum patre amamus a filis.

Expanded text:
donum Dei est, diligere Deum. Ipse ut diligeretur dedit, qui non dilectus dilexit: displicentes amati sumus, ut fieret in nobis unde placeremus. Diffudit enim charitatem in cordibus nostris Spiritus Patris et Filii, quem cum Patre amamus et Filio.
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ipsum qr ae spũsito dedit tͥ: un¬
cde cognoscis. Int̃roga uisdera tua. di
plena sũt caritate: habes spm̃ ddĩ. Un¬
de cognoscimus qr inde cognoscis habi¬
tare in te spm̃ clĩ ᷑ Paulum in t̃roga

Expanded text:
Hoc ipsum, quia de Spiritu suo dedit tibi, unde cognoscis? Interroga viscera tua: si plena sunt charitate, habes Spiritum Dei. Unde cognoscimus quia inde cognoscis habitare in te Spiritum Dei? Paulum interroga
Abbreviated transcription (Latin):
datus ẽ nobis. Ut gͦ ames dm̃. habitet in
te dõ. & amet se de te. icbẽ. acl amoiem
suum moueat te. accendat te. illumin&
Quamctiu uiuimus pugnaraus: quã¬
dui pugnamus ꝑielitanur. S in his
omĩb suꝑamus. ꝑ eum qui dilerit nos.
ne sp̃m tuum: accipe spm̃ dt̃. Non
habitare sp̃c dĩ angustias patiat᷑ in cor¬
pore tuo. Cum habitare incorpore tuo
sipe diuirem spm̃n clr clilataberis non
angustiaberis. Dilatasti gressus meos
subtus me. Dic. dic. hospiti tuo. dictur᷑
es dilatasti gressus meos subtus me.
Quando non hic eras. angustias patiebar.
Implisti cellam meam. & ñ me exclusisti.
s angustiam meam. Cum enĩ dicit.
clifflsio latituctinem significat. Non
gͦ tieas angustias. Recipe hospitem
istum. & non sit hospes quasi de transe¬
untib. Nou enim debet dare cliscecdẽ¬
do: ueniens habitet inte. & detit: ip¬
stus esto. non te destrat. non inde mi¬
gret. Tene illum omĩno & dic illi. Do¬
mine dõ nrͣ posside nos. Ei lil¬

Expanded text:
datus est nobis . Ut ergo ames Deum, habitet in te Deus, et amet se de te; id est, ad amorem suum moveat te, accendat te, illuminet quamdiu vivimus, pugnamus; quamdiu pugnamus, periclitamur: sed in his omnibus superamus, per eum qum tuum, accipe Spiritum Dei. Non habitare Spiritus Dei, angustias patiatur in corpore tuo. Cum habitare in corpore tuo ipe divitem Spiritum Dei: dilataberis, non angustaberis. Dilatasti gressus tuos subter me : dicis. Hospiti tuo dicturus es, Dilatasti gressus meos subter me. Quando non hic eras, angustias patiebar: implesti cellam meam, et non me exclusisti, sed angustiam meam. Cum enim dicit, diffusio latitudinem significat. Nongustiam meam. Suscipe hospitem istum, et non sit hospes quasi de transeuntibus. Non enim debet dare discendendo; veniens habitet in te, et dabit. Ipsius esto, non deserat te, non inde migret. Tene illum omnino, et dic ei: Domine Deus noster, posside nos.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stitit spõscs̃ : apłm audi. Caritas dĩ
o mendice. cariias di cdisfusa ẽ in corde
tuo. Quid aut in quo : Caritas cdĩ diffu¬
sa ẽ in corcte humano. habenius inqͥt
thesaurum istum in uasis fictilib Qtia¬
re inuasis fictililiͤ Ut eininentia
uirtutis sit cłł. Demq cum dirisset

Expanded text:
audi: Charitas Dei, o mendice, charitas Dei diffusa est in corde tuo? Quid, aut in quo charitas Dei diffusa est in corde humano? Habemus, inquit, thesaurum istum in vasis fictilibus. Quare in vasis fictilibus? Ut eminentia virtutis s
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m iicarne uenisse: ⁊omĩum iufan¬
tium carni eum conatis equare  Et
tͥ hoc cdico qͦd donatistȩ. Hon .ẽ. ipsẽ.
foce uideo eccłam matrem. testimo¬
nium redclentem ipsis ubetib fuis.
accurrunt matres cum paruulis fi¬
liis: ingerunt saluater saluandos.
non pelagio clãpnandos. Mat̃ que¬
libet mulier: p̃ietate currens cũ par¬
uulo filio dicit. Baptiretur ut saluet᷑.
Pelagius contra. Quid saluet᷑  hon . ẽ.
qͦeł in eo sauetur : nichil habet uitũ.
nichil ex tractuce dãpnationis adtra

Expanded text:
tum in carne venisse, et omnium infantium carni eum conaris aequare? Et tibi hoc dico quod Donatistae: Non est ipse. Ecce video Ecclesiam matrem testimonium reddentem ipsis uberibus suis. Accurrunt matres cum parvulis filiis, ingerunt Salvatori salvandos, non Pelagio damnandos. Mater quaelibet mulier pietate currens cum parvulo filio dicit: Baptizetur, ut salvetur. Pelagius contra: Quid salvetur? Non est quod in eo salvetur; nihil habet vitii, nihil ex traduce damnationis
Abbreviated transcription (Latin):
nNe quisquã si non de oꝑib.
de ipso glouetur libero
so incipiat meritum. cui tãquã
debitũ reddatur p̃iniũ. bene ope¬
randi ipsã libertas: audiat eundẽ
qͥ oꝑatur in uobis & uelle & oꝑari
ꝓbona uoluntate. Et alio loco. Igi¬
tur ñ uolentis neq currentis. s
miserentis. ẽ dĩ : cum ꝓculdubio
si homo cius etatis. ẽ ut ratione
iam utatur. ñ possit credite. sꝑa¬
re. diligere. nͥudit. net ꝑuenire
ad palimã suꝑne uocationis dei.

Expanded text:
ne quisquam, etsi non de operibus, de ipso glorietur libero so incipiat meritum, cui tanquam debitum reddatur praemium, bene operandi ipsa libertas; audiat eumdem qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate . Et alio loco: Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei . Cum procul dubio, si homo ejus aetatis est ut ratione jam utatur, non possit credere, sperare, diligere, nisi velit, nec pervenire a
Abbreviated transcription (Latin):
cnim ad etñam beatãꝙ tendimtꝰ
uitam pͥmitus nr̃a peccata dampnã¬
do deinde bene uiuendo. ut pꝰuitã
condẽpnatam malam. ⁊ gestambonã:
mereamut et̃nam. Sccłm ꝓpositum
enim occultissirie iustitie bonitatisq
⁊ quos uocauit. ipsos ⁊ iustificauit. qͣs
aũ iustificauit. iplõs. ⁊ glousicauit. Pte¬
destinatio nr̃a nonumobis facta c̃ s
in occulto apud ipsũm inetus p̃sacu
cario. iustificatio glouficatio. Nocam̃.
p̃dicatione penitintiȩ. Sic enu cep̃
dñs euangelizare. Agitt penitentiã:
appropinquabit enim regnũ glorũ.
more uicticii. Hinc Ẽ. qa dicit᷑. dr̃ in
tua uidicame. Nontit uidicari :
qui impetauerit ante saluari. Uocati.
renũtiamus cdiabolo ꝓpenitentiã nc
sub iugo cius remancamus: iustiticati.
sanamur ꝑ misectiam ne uicticium
timeamus: gloruicati transuntis in

Expanded text:
ad aeternam beatamque tendimus vitam, primum nostra peccata damnando, deinde bene vivendo, ut post vitam, condemnatam malam et gestam bonam, mereamur aeternam. Secundum propositum enim occultissimae justitiae bonitatisque  vocavit, ipsos et justificavit: quos autem justificavit, ipsos et glorificavit. Praedestinatio nostra non in nobis facta est, sed in occulto apud ipsum in ejus praescicatio, justificatio, glorificatio. Vocamur praedestinatione poenitentiae, sic enim coepit Dominus evangelizare. « Agite poenitentiam; appropinquabit enim regnum coelorum . more judicitua judica me» . Non timet judicari, qui impetraverit ante salvari. Vocati, renuntiamus diabolo per poenitentiam, ne sub jugo ejus remaneamus: justificati, sanamur per misericordiam ne judicium timeamus: glorificati, transimus in
Abbreviated transcription (Latin):
temur. Quod enim scͥptum.ẽ. ex fruc¬
tib coꝵ cognoscetis eos de manifestis
dictum . ẽ. quȩ ñ possunt bono animo
fieri. sic̃ sũt stupra uel blasphemiȩ uł
furta uł ebriositas. & si qua sunt alia
de quib nobis iudicare ꝑmictit᷑. diccn¬
te apło. Quid cium uͥi de his qui foris
sũt uidicare ᷑ Norine de his qui intus

Expanded text:
fructibus eorum cognoscetis eos, de manifestis dictum est, quae non possunt bono animo fieri, sicuti sunt stupra uel blasphemiae uel furta uel ebriositas et si qua sunt alia, de ..quibus nobis iudicare permittitur dicente apostolo: quid enim mihi eos qui foris sunt iudicare? nonne
Abbreviated transcription (Latin):
ic dictum .ẽ. qui manducat. dño
Inanducat: & qͥ ñmanducat. dño
ñ manducat. ad hoc quippe addidit. &
grãs agit dõ. ut ostenderetur quid eẽt
dno facit. idẽ. in eius laudem facit. Tc̃
enim recte tc̃ iuste. tc̃ pie sit. cũ opꝰ bonũ
Iin enis fit laudem cuius grã donatur
ut siat. In quo affectu ꝓficiens. quicqͥd
boni facit. dño facit. hoc. ẽ. in cuis latidẽ
cuius grãm ꝑcepit ut faciat. Unde ẽ.
actio grãtum. quȩ intimo fidelium¬

Expanded text:
ic dictum est: Qui manducat, domino manducat et, qui non manducat, domino non manducat. ad hoc quippe addidit: Et gratias agit deo, ut ostenderetur, quid esset: Domino facit, id est in eius laudem facit. tunc enim recte, tunc iuste, tunc pie fit, cum opus bonum in eius fit laudem, cuius gratia donatur, ut fiboni facit, domino facit, hoc est in eius laudem, cuius gratiam percepit, ut faciat; unde est actio gratiarum, quae intimo fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent. ñ st̃ in eccła de qua dicitur.
una .ẽ columba mea. una.ẽ matri
suȩ. Ipsa. ẽ. enum sine macula & ruga.
Aut asserat qui pot̾ huius columbȩ
m̃bra eẽ. qui scło uerbis ñ factis tenũ¬
tiant. interimn aliͦqud uidebunꝰ
unde dictum arbitror. qͥ sapit diẽ
dño sapit. Ds̃ enim iudicat omẽm
nouit quos p̃destinauerit ante
mundi constitutionem cõformes
imaginis filii sui. multi etiam qui aꝑte
foris sunt. & heretici appellant᷑. multis
& bonis cacholicis meliores sũt. Quide¬
nini suit hodie uidemus. quid cras fu¬
turi sint ignoramius. Et dõ quidẽ apud
quẽ sũt p̃sentia quȩ uentura sũt : etiam
qͦd futuri sũt. iam sũt. Nos aũ scđm id
qͦd in p̃senti. ẽ. quisq hominũ querimꝰ
utrum in illius ecdȩ menbris. quȩ una
columba dicta ẽ. & sponsa xp̃i sine macu¬
⁊ la& ruga. hodie deputandi sint. Et qui

Expanded text:
t in ecclesia de qua dicitur: una est columba mea, una est matri suae; ipsa est enim sine macula et ruga. aut asserat, qui potest, huius columbae membra esse qui saeculo uerbis, non factis renuntiant. interim, ad quod uidemus. unde dictum arbitror: qui sapit diem, domino sapit; deus enim iudicat omnem ientiam, qui nouit quos praedestinauerit ante mundi constitutionem conformes imaginis filii sui, multi etiam, qui aperte foris sunt et haeretici appellantur, multis et bonis catholicis meliores sunt; quid enim sint hodie uidemus, quid cras futuri sint ignoramus. et deo quidem, aput quem sunt praesentia quae uentura sunt, etiam quod futuri sunt iam sunt, nos autem secundum id quod in praesenti est quisque hominum quaerimus, utrum in illius ecclesiae membris, quae unica columba dicta est et sponsa Christi sine macula et ruga, hodie deputandi sint de qui
Abbreviated transcription (Latin):
Iec isti ȩccłȩ deuoti paruuler ũ¬
sũt. qͥuident᷑ eẽ nntus & contra
Ixpm̃ uiuunt. id.ẽ. contra mandata
xp̃i factunt: nec omĩno ad illam ex¬
clesiam ꝑtinere uidicandi sũt. quã
sic ipse mundat lauachro aquȩ ini
uerbo. ut erhibeat sͥ głosam eccłam.
tĩ habentem maculam aut rugam.
aut aliquid hutusmodi. Quod si

Expanded text:
ec isti ecclesiae deuoti sunt, qui uidentur esse intus et contra Christum uiuunt, id est contra mandata Christi faciunt, nec omnino ad illam ecclesiam pertinere iudicandi sunt, quam sic ipse mundat lauacro aquae in uerbo, ut exhibeat sibi gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid huiu
Abbreviated transcription (Latin):
ad dampnationem. Dicitur enim indi¬
cum ꝓ dampnatione. sic̃ dicit apłs. Qi
ñ manducat. manducantem ñ uidic&.
idẽ. ñ de illo male existimet. Et dñs
dicit. Nolitt uidicare. ut ñ iudicetur
de uobis. Non enim tollit nobis intel¬
ligentiam iudicandi: cũ & ꝓpħa dic̃.
Si uere iusticiam diligitis recta iudi¬
cate filii hominum. & ipse dñs dicat.
ubi uetat iudicare illud ammnon&
ne dampnenius aliquem. cuius uel
cogitatio nobis ñ aꝑta. s̃ uelnescimꝰ
qualis postea sit fucurus Tn quis

Expanded text:
dicitur enim iudicium pro damnatione, sicut dicit apostolus: qui non manducat, manducantem non iudicet, id est, non de illo mala existimet. et dominus dicit: nolite iudicare, ne iudicetur de uobis. non enim tollit nobis intellegentiam iudicandi, cum et propheta dicat: si uere iustitiam diligitis, recta iudicate, filii hominum, et ipse dominus dicat: ubi uetat iudicare, illud admonet, ne damnemus aliquem, cuius uel cogitatio nobis non aperta est uel nescimus, qualis postea sit futurus. sic
Abbreviated transcription (Latin):
modi alim̃tis cemꝑabant. Qui mandu¬
cat inquit. ñ manducantem ñspernat.
& qui is manducat. manducantem ñ
iudicit Ibi etiam ait. Tu quis es qͥ uidi¬
cas alicnum seruum᷑ Dũo suo stat.
illi cum homines cẽnt in occulta cor¬
dis ferre sententiam. de quib solꝰ ds̃
iudicat. Adhoc ꝑtinet etiam illud qͦd
alio loco dicit. Nolite ante tempus qͥaqͣm
iudicare. qͦusq ueniat dñs. & illumin&̃¬

Expanded text:
erabant: qui manducat, inquit, non manducantem non spernat, et qui non manducat, manducantem non indicet. ibi etiam ait: tu quis es, ut iudices alienum seruum? suo domino aut stat illi, cum homines essent, in occulta cordis ferre sententiam, de quibus Deus solus judicat. Ad hoc pertinet etiam illud quod alio loco dicit: Nolite ante tempus quidquam judicare, quoad usque veniat D
Abbreviated transcription (Latin):
de omĩb regeneratis & pie uiuen¬
cib loqueret᷑ apłs dicens. tu quis es qui
iudices alienuni seruum. suo domino
stat aut cadit. continuo cam̃ respexit
ad p̃destinatos & ait. Stabit autem.
seuerantiam. qͥ statuere potens. ẽ eos
qͥ stant. ut ꝑscuerantissue stent. uł
resticuere qui ceciderint. Dñs enun

Expanded text:
de omnibus regeneratis et pie viventibus loqueretur Apostolus dicens: « Tu quis es, qui judicas alienum servum? suo domino stat aut cadit, » continuo tamen respexit ad praedestinatos et ait: « Stabit autem, » erseverantiam, qui statuere potest eos qui stant, ut perseverantissime stent, vel restituere qui ceciderant: « Dominus enim
Abbreviated transcription (Latin):
saluusicris. Corde enĩ credit᷑ ad
iusticiam : ore aũ confessio fit
ad salutẽ. Parum. ẽ gͦ in corde ha¬
bere xpm̃. & nolle confiteri dum
tunetur obꝓbrium. S exꝓbran¬
tib respondendũ.ẽ. uerbum. ut
aũ hoc martyres possent : ꝓmis¬
sum .ẽ. eis & dictum. Non enim
uos estis qui loquimin. s spiritꝰ
patͥs urĩ qui loquit̃ in nobie.

Expanded text:
enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit in salutem . Parum est ergo in corde habere Christum, et nolle confiteri dum timetur opprobrium: sed exprobrantibus respondendum est verbum. Ut autem hoc martyres possent, promissum est eis, et dictum, «Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri, qui loquitur in vobis»
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fidem ambulamꝰ ñ ꝑ speciẽ.
posteriora xp̃i. hoc .ẽ. eius carnem
ꝑ ipsam fidem uidere debemꝰ. id. ẽ.
insolido fidei fundam̃to stantes.
qͦd significat petra. & eam de tali
tutissima specula intuentes. in
catholica scilic& eccła. de qua dicꝰ¬
tum. ẽ: & suꝑ hanc petram edifĩ¬
cabo ęccłam meã. Tanto enĩ cer-¬
tius diligimꝰ quã uidere desidera.¬
mus faciem xp̃i : qͦnto in posteri
fides resurrectionis eius saluos
facit atq iustificat. Si enĩ credi¬
deris inqͥt in corde tuo qr ds̃ illũ
suscitauit a mortius saluus eris.
Et iterum. Qui traditus. ẽ. ĩqͥt
ꝓpt̾ delicta nr̃a : & resurrexit ꝓpt̾
iustificationem nram. Ideoꝙ me¬
ritũ fidei nr̃ȩ. resurrectio corꝑis
dnĩ.ẽ. Nam mortuam eẽ illam
carnẽ in cruce passionis. etiam
inimici eius credũt. s resurreris¬
se ñ credũt. Quod firmissime
nc̃ credentes. tãquã de petrȩ so¬
liditate contuemur: unde cer¬
ta spe adoptionẽ expectamꝰ. re¬

Expanded text:
m ambulamus, non per speciem , posteriora Christi, hoc est carnem, per ipsam fidem videre debemus, id est in solido fidei fundamento stantes, quod significat petra; et eam de tali tutissima specula intuentes, in catholica scilicet Ecclesia, de qua dictum est, Et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Tanto enim certius diligimus, quam videre desideramus faciem Christi, quanto in posteriofides resurrectionis ejus salvos facit, atque justificat, Si enim credideris, inquit, in corde tuo, quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris : et iterum, Qui traditus est, inquit, propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Ideoque meritum fidei nostrae resurrectio corporis Domini est. Nam mortuam esse illam carnem in cruce passionis, etiam inimici ejus credunt, sed resurrexisse non credunt. Quod firmissime nos credentes, tanquam de petrae soliditate contuemur: unde certa spe adoptionem exspectamus re
Abbreviated transcription (Latin):
cum infericua appetit prudentiam car¬
ĩ nis habere dicit᷑. cum suꝑica prudenti¬
am sp̃c : non qr prucdentia carnus substan¬
tia . ẽ. qua induit᷑ anima uel eruit᷑ .s ipsius
animȩ affectio quȩ omĩno eẽ clesinet. cum

Expanded text:
cum inferiora appetit, prudentiam carnis habere dicitur; cum superiora, prudentiam spiritus, non quia prudentia carnis substantia est, qua induitur anima vel exuitur, sed ipsius animae aff
Abbreviated transcription (Latin):
ullum c̃ illustruis p̾destinationis
ex emplũ : quã ipse mediator. Quisqͥs fideł
uult eđ bene intelligere attindat ipsit:
atꝙ uullo inueniat st ipsũ. fidelis inquã
qui in to ueram naturam credit ⁊ confi¬
tetur humanã. idẽ nram qͣmuis singa¬
larit᷑ suscipienit dõ uerbo in uincũ filium
sublimatã: ita ut qui suscepit ⁊ qđ susce¬
pit una ẽet in trinitate ꝑsona. Neq enun
nitas mansit. ⁊ assup̃tione illa faciente
heretici manichei: nec hominẽ tautum
sic̾ heretici fotiniani: nec ita hominem.
ut aliquidminus habeat qͦd adhumanã
naturã ꝑtinere certũ ẽ. siue animã siue
in ipsa anuna m̃tẽ rationalẽ. siue carnẽ
ñ de femina sup̃tã. s factã de uerbo in
carnem conuerso atq mutato: quȩ oĩa
tͥa. falsa ⁊ uana. hereticoꝵ apollinarista¬
rum tres partes uarias diuersasq fece¬
de dõ patre sine ullo initio temporis:
cundẽq hominẽ uerũ natũ de homine
matre certa plenitudine cempous:

Expanded text:
uam, illustrius praedestinationis exemplum quam ipse mediator. Quisque fidelis vult eam bene intelligere, attendat ipsum, atque in eo inveniat et seipsum. Fidelis, inquam, qui in eo veram naturam credit et confitetur humanam, id est nostram, quamvis singulariter suscipiente Deo verbo, in unicum Dei Filium sublimatam, ita ut qui suscepit et quod suscepit una esset in Trinitate persona. » Ecce faciente t haeretici Manichaei; nec hominem tantum, sicut haeretici Photiniani; nec ita homine, ut aliquid minus habeat, quod ad humanam naturam pertinere certum est, sive animam, sive in ipsa anima mentem rationalem, sive carnem non de femina sumptam, sed factam de Verbo in carnem converso atque mutato, quae omnia tria falsa et vana haereticorum Apollinaristarum tres partes varias diversasque fecede Deo Patre, sine ullo initio temporis, eumdemque hominem verum, natum de homine matre, certa plenitudine temporis.
Abbreviated transcription (Latin):
ex semine dd hominẽ iustũ qui
nũquã ẽc̃t iniustus. siue ullo merito
p̃cedentis uoluntatis eiꝰ: ipse ex iniu¬
stis facit iustos. sine ullo merito p̾co¬
dentis uoluntatis psis: ut ille caput.
hii menbra sint eiꝰ. Qͥ gͦ fec̃ illũ homi¬
nem sine ullis eius p̃cedñtib meritis
nullũ qđ ei dimitteret᷑ uel augine
ttahere. uel uoluntate ꝑpetrare peccatũ: ĩpse.
nullis eoꝵ p̃cedentili meritis fac̃ credentes
in eũ: quib dimittat oñe peccatũ. Qͥ fec̃
illũ talem ut nũquła habuerit habiturus p

Expanded text:
d hominem justum, qui nunquam esset injustus sine ullo merito praecedentis voluntatis ejus; ipse ex injustis facit justos, sine ullo merito praecedentis voluntatis ipsorum, ut ille caput, hi membra sint ejus. Qui ergo fecit illum hominem, sine ullis ejus praecedentibus meritis, nullum quod ei dimitteretur, vel origine trahere, vel voluntate perpetrare peccatum; ipse nullis eorum praecedentibus meritis facit credentes in eum, quibus dimittat omne peccatum: qui fecit illum talem, u
Abbreviated transcription (Latin):
Predestinata. ẽita nature humanȩ tãta
taniq celsa ⁊ sũma subuectio. ut qͦ attolleret᷑
altius nͣ habera. sicut ꝓnobis ipsa diuini¬
tas quousq se deponeret humilius ñ habu¬
it. quã suscepta natura hominis cũ infirmi¬
tate carnis suȩ usq ad mortẽ crucis. Sicut
gͦ p̃destuatꝰ ẽ ille unus. ut caput nr̃m eẽt.
ita multi p̃destiati sumus. ut m̃bra eiꝰ ẽẽmꝰ.
Humana hic merita conticescant. quȩ ꝑie
singularis illius generationis inuenerit.
ipse ui nob̃ m̃bris eiꝰ p̾cedentia merita mul¬
tiplicatȩ generationis inqͥrat. Neq enĩ
retributa ẽ. xp̃o illa generatio s tributa. ut
alienus ab omĩ obligatione peccati. de spũ
nuirgine nasceret᷑. Sic ⁊ nob̾. ut ex aqua ⁊
spũ renascerem᷑: ñ retributũ ẽ ꝓ aliqͦmerito:
s gratis tributũ. Et si nos ad laua̾chrũ fides¬
regenc̾rationis diicit: ñ ideo putare debemꝰ
pͥores nos dedisse aliquid: ut retribueretur

Expanded text:
ta naturae humanae tanta et tam celsa et summa subvectio, ut quo attolleretur altius, non haberet: sicut pro nobis ipsa divinitas quo usque se deponeret humilius, non habuit, quam suscepta natura hominis cum infirmitate carnis usque ad mortem crucis. Sicut ergo praedestinatus est ille unus, ut caput nostrum esset: ita multi praedestinati sumus, ut membra ejus essemus. Humana hic merita conticescant, quae perisingularis illius generationis invenerit, ipse in nobis membris ejus praecedentia merita multiplicatae regenerationis inquirat. Neque enim retributa est Christo illa generatio, sed tributa, ut alienus ab omni obligatione peccati, de Spiritu et Virgine nasceretur. Sic et nobis ut ex aqua et Spiritu renasceremur, non retributum est pro aliquo merito, sed gratis tributum: et si nos ad lavacrum regenerationis fides duxit, non ideo putare debemus, priores nos dedisse aliquid, ut retribueretur