comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Icut eiz ihil prodest male uiuenti añ acte uite
probitas qr suꝑuenies nequitia iustitie opera
deleuit. Ita nl officiũt pecr̃a uetera correcto / quia
suꝑuenies iustitia labem uite prigris aboleuit. quẽ
eui facti siu penitet errorẽ sun pͥstinũ intellegit.
deo gren melius ar significantuiꝰ. arez CNTo¬
Uedł dicũt qũã nos latĩne latine possiurꝰ ⁊ escipiscentia
diceͣ. Repipisat eĩ ac mente suamꝰ qiͣ ab insania
tecepit quem errati pudet castigatq se ip̃m demetie
ae ꝯformat aũi suñ ad rectius uiuendũ. Tunc
illd ipm maxime cauet ne rursus ã eosde laq̃os ĩ duat
Deniq muta q aĩałia cũ frande capuit᷑ si aliqͦ m̃o
se in fugam extricauerit fuerĩt post modũ cantiora.
uitantq semꝑ om̃ia/ in quib dolos insidiasq sensereꝰ.
Sic hoĩem penitentia cautim. ac diligentem fact ad
tam prudens tam cirospectus ut nõ aliqn labat᷑ Et

Expanded text:
icut enim nihil prodest male uiuenti ante actae uitae: icut enim nihil prodest male uiuenti ante actae uitae: probitas, quia superueniens nequitia iustitiae opera deleuit, ita nihil officiunt peccata uetera correcto, quia superueniens iustitia labem uitae prioris aboleuit. quem enim facti sui paenitet, errorem suum pristinum intellegit, ideoque Graeci melius et significantius μετκ́νοταν dicunt quam nos Latine possumus resipiscentiam dicere. resipiscit enim ac mentem suam quasi ab insania recipit quem errati piget, castigatque se ipsum dementiae et confirmat animum suum ad rectius uiuendum: tum illud ipsum maxime canet, ne rursus in eosdem laqueos induatur. denique muta quoque animalia cum fraude capiuntur, si aliquo se modo in fugam extricauerint, fiunt postmodum cautiora uitantque semper ea omnia in quibus dolos insidiasque senserunt. sic hominem paenitentia cautum ac diligentem facit ad im potest esse tam prudens, tam circumspectus, ut non aliquando labatur. et
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tutem cepit. hic quidem difficilia uideni. S de eo loqui
Ciu calcat᷑ omĩb t̾renis iter ĩcelum parat. Na iq
cognoueiͬs facilia. ꝑ ip̃as difficłtates nobis exeundũ
est qui ad sumu bonio tendim. nec tnĩ deficiat. aͥs
aut de se ip̃e despet si aut cupiditate uictus aut libidie
ĩpulsus aut ezrore deceptus. aut ui coactus ad iustitie
uiam lapsus ẽ. Põt ein redua. ac liberari si cum
peniteat fateor et ad meliora. ꝯuersꝰ satis dei fanat
qd fieri posse. Cicero nõ putauit. Cuiꝰ hec ĩ achadeĩco
t̾no uba sunt. Op si lireret ut hi qui in itineͣ deerra¬
iussent sic deuiam secutos uiam corrigeͬ errorẽ pertẽto
facilior eeͬt emadatio temeritatis. Licet plane si x
uberos mr̃õs cũ delictorũ suoru cernim penit corectos
e arbitramur et abdicatos abiectosq rursus tani
suscipimus. fouemus amplectimirr. Cur desperem
clamentiã ueri patris penitendo posse placari: Sᵒ
idem dñs ac pares ĩdulgentissimꝰ remissurũ sa x¬

Expanded text:
uirtutem dei cepit. haec quidem difficilia uidentur, sed de eo loquimur cui calcatis omnibus terrenis iter in caelum paratur. nam quia cognoris, facilia: per ipsas difficultates nobis exeundum est, qui ad summum bonum tendimus. Nec tamen deficiat aliquis aut de se ipse desperet, si aut cupiditate uictus aut libidine inpulsus aut errore deceptus aut ui coactus ad iniustitiae uiam lapsus est. potest enim reduci ac liberari, si eum paeniteat actorum et ad meliora conuersus satis deo faciat. quod fieri posse Cicero non putauit, cuius haec in Academico tertio uerba sunt: quodsi liceret ut iis qui in itinere deerrauissentfacilior esset emendatio temeritatis. » Licet plane. Nam si liberos nostros, cum delictorum suorum cernimus poenitere, correctos esse arbitramur, et abdicatos abjectosque rursus tamen suscipimus, fovemus, amplectimur: cur desperemus clementiam Dei patris poenitendo posse placari? Ergo idem Dominus ac parens indulgentissimus remissurum se p
Abbreviated transcription (Latin):
uere ꝯstrinxerit. O q̃ multis argumẽtis Ciceroĩs Inꝯstantia
si age̾t coargui poss. nec tam nr̃is q̃ suis ubis ⁊ efelleretur.
q̃ꝯq agit ita minime ẽẽ uirũ bonũ. Idem etĩa neçat sĩplicis ⁊
ap̃n hoĩs eẽ ambire simłare aliꝗd et p̃tendere. aliud ageͬ uideri
& astuti & falacis & subdoli. Quo gͦ defendet᷑ quominuꝰ abitiosa
humanũ a hospitale uideri. cũ studeas utilitati tue. Xoum
ħ ille nõ potiꝰ incaute. Quid em minꝰ in ciceronẽ ꝯuenit.
S ignorantia ueri iuris prudens ac sceg̾ in hos se laqueos
ĩduit. Qd̾ ut ei possit ignosa testificatꝰ ẽ nõ ad uer̃a iustia
qua nõ tencat p̃cepta sedare. S ad umbrã imagine q
iustitie. Ignoscendũ ẽ ig umbratico ⁊ Imaginatorio p̾cẽptoiͣ.
nec ab do uei̾tas eam nescire fatrat᷑. Captiuorũ ⁊edemptio
redimi eẜuitute captiuos Hanc gͦ ꝯsuetudine¬

Expanded text:
jure constrinxerit. O quam multis argumentis Ciceronis inconstantia, jure constrinxerit. O quam multis argumentis Ciceronis inconstantia, si id agerem, coargui posset! Nec tam nostris, quam suis verbis refelleretur. quaecumque agit, ita minime esse virum bonum. Idem etiam negat, simplicis et aperti hominis esse, ambire, simulare aliquid, et praetendere, aliud agere videriet astuti, et fallacis, et subdoli. Quomodo ergo defenderet, quominus ambitiosa humanum et hospitalem uideri, cum studeas utilitati tuae ? uerum hoc ille non potius incaute, — quid enim minus in Ciceronem conuenit? — sed ignorantia ueri iuris prudens ac sciens in hos se laqueos induit. quod ut ei possit ignosci, testificatus est non ad ueram iustitiam, quam non teneat, praecepta se dare, sed ad umbram imaginemque iustitiae. ignoscendum est igitur umbratico et imaginario praeceptori uec abredimi e seruitute captos,
Abbreviated transcription (Latin):
litatis qd̾ pħi qͦ aũnt. sed eam detorquẽt auera iustitia ⁊
ad comodũ ⁊apiunt. Recte inꝗt Citero a. Teofrasto est
laudata hospitilitas. Est eni ut mͥ quidẽ uidet᷑ ualde decorũ
pate̾ domos industriũ uirorũ hospitib illustrib. Eodẽ modo
et sapientis uiti illustrib debet pateͬ.sed hũilib et abiectis. Nã
illustres illi ar potentes nlła ⁊ e post indigeͬ. qͦs opulentia sua
et munit et honorat. Nicħ̾ ãt a iusto uiro faciendũ est nisi
qd̾ sibi bnfitiu. Benefiau at si ⁊ efert᷑ interit atq finitur
Nec eĩ possumꝰ id hr̃e integru cuiꝰ p̾tiu nob̾ ꝑsolutũ ẽ. In his
itaq unfitiis iustie ⁊o ꝟsatur/ que salua et ĩcorrupta per
spectauit aliud nisi utilitatẽ. Nec dissimłauit hõ ingeniosus
ꝗd ex eo comodi sꝑaret. Ait eĩ qd̾ faciat᷑ potentẽ apd̃ exte̾ros
ppłos fut̾mn ꝑ gͣram pͥncipum. quos sibi hospitio ar amicicie

Expanded text:
i quoque aiunt, sed eam detorquent a uera iustitia et ad commodum rapiunt. recte inquit Cicero a Theophrasto est laudata hospitalitas. est enim, ut mihi quidem uidetur, ualde decorum patere domus hominum inlustrium hospitibus inlustribus. eodem modo et sapientis uiri domus inlustribus debet patere, sed humilibus et abiectis: nam inlustres illi ac potentes nulla re possunt indigere, quos opulentia sua et munit et honorat. nihil autem a iusto uiro faciendum est nisi quod sit beneficum. beneficium autem si refertur, interit atque finitur: nec enim possumus id habere integrum cuius pretium nobis persolutum est. in iis itaque beneficiis iustispectavit aliud, nisi utilitatem; nec dissimulavit homo ingeniosus, quid ex eo commodi speraret. Ait enim, qui id faciat, potentem apud exteros futurum per gratiam principum, quos sibi hospitii et amicitiae
Abbreviated transcription (Latin):
ipe nõ possis que iniquitas effiat ꝓfecto ut eñt adultxia
mfemis egre ferentib prare sẽ fidem nõ exhibentibus
mutiiã caritatem deniq nulla est tam ꝑdin pudoris
adultera que ñõ hanc tam uitits sius p̃tendat iuiria
rorupendas alioro ꝯiuiges occupatus põt uarare domestice
sit̃itan et uxor cum in tale ĩcidit matrimomi eoͦ
ipos in alterũ cogitemꝰ. Nam̃ fere in hoc ustitie siima
h sunt que obꝯtinentia p̃cipiunt adeo. S m̃ nequis
diuina prepta mroscabere se putet posse addunt illa ut
om̃s calupnia et otraxio fraudis ⁊ emoueat᷑. Adulmũ
ee qui a marito dimissam duxit ut adultera dicat¬

Expanded text:
ipse non possis. Quae iniquitas effecit profecto, ut essent adulteria, foeminis aegre ferentibus praestare se fidem non exhibentibus mutuam charitatem. Denique nulla est tam perditi pudoris adultera, quae non hanc causam vitiis suis praetendat; injuriam corrumpendas aliorum coniuges occupatus potest uacare domesticae sanctitati et uxor cum in tale incidit matrimonium, exipsos in altero cogitemus. nam fere in hoc iustitiae summa haec sunt quae ad continentiam praecipiuntur a deo. sed tamen ne quis diuina praecepta circumscribere se putet posse, adduntur illa, ut omnis calumnia et occasio fraudis remoueatur, adulterum esse qui a marito dimissam duxerit et eum qui pra
Abbreviated transcription (Latin):
Ita genitalis ei corpoiͬs parte. ꝗd ip̃m nõm docet nlla
tã nͣ eficiende sobolis acceprmnꝰ. Hinc diuine legi sum̃a
deuotione parendũ est. Sintq om̃es qui se discipulos¬
dei profitent. Ita morati & instructi ut imꝑare s possit
Nam qui uoluptatib indulgent ꝗ libidini obseguntur
Hi aĩam suam corpori macipant ad morteq ꝯdenant
pareat. ẜ sit supͣ õs leges qui leeem dei sequiit. Dub
bons si assueuerit. Ita pudebit cum ad deteriora. y.¬
desçendere. Modo ꝑͥ lacrant ⁊ ecta d honesta que
meliorib ioꝯdiora srint q̃ praua et inhonesta peroib¬

Expanded text:
ita genitalem corporis partem, quod nomen ipsum docet, nullaita genitalem corporis partem, quod nomen ipsum docet, nullaa nisi efficiendae sobolis accepimus. Huic divinae legi summa devotione parendum est. Sint omdei profitebuntur ita morati et instituti, ut inperare sibi possint. nam qui uoluptatibus indulgent, qtii libidini obsecuntur, hi animam suam corpori mancipant ad mortemque condemnant, pareat, sed sit supra omnes leges qui legem dei sequitur. quibus bonis si adsueuerit, iam pudebit eum ad deteriora desciscere: modo placeant recta et honesta, quae melioribus iucundiora sunt quam praua et inhonesta peiorib
Abbreviated transcription (Latin):
et tnĩ in peccatum nõ incidat. Nam quid sibi ꝑditi hoies
uolunt. Nempe honesta opera uoluptas. sequit᷑. si ipsa
ꝑ se appetũt iusta et legiptima frui licet. Ꝙ si aliqua
necitas phibebit tñ uõ maxime adhibenda u̾tus erit ut
cupiditati ꝯtinẽtia ⁊cluctet᷑. Nec tñ alienũ thorũ cuiq
attingere nẽ licet. Uum ctia a płics ulgarib q ꝑsonis
abstinendum deus p̃cepit. Docetq nos cũ duo inter
se corpora Fiiũt copulata unũ corpus effice̾/. Ita ut ꝗ
se ceno ĩmerserit teno sit oblitus necesse est. Et corpꝰ
quidem cito ablui pot. Mens ãt cogitatione impudua
corporis inquinata non pot nisi & lonço tp̃re & multis
opib bonis ab ea que inheẜit colluicem purgari
Sportet gͣ sibi quenq proponẽ duoꝵ sexiui ꝯuinctioe¬
gnandi causam datani esse uiuẽtib eamq leg̃r his affchb
ut uideamus propt̾ eos actus. qui ꝑtinẽt ad uite necitate.

Expanded text:
et tamen in peccatum non incidat. nam quid sibi homines perditi et tamen in peccatum non incidat. nam quid sibi homines perditi nolunt? nempe honesta opera uoluptas sequitur: si ipsam per se adpetunt, iusta et legitima frui licet. quodsi aliqua necessitas probebit, tum uero maxime adhibenda uirtus erit, ut cupiditati continentia reluctetur. nec tantum alienis toris quaeque attingere non licet, uerum etiam publicis uulgaabstinendum, Deus praecepit; docetque nos, cum duo inter se corpora fuerint copulata, unum corpus efficere. Ita qui se coeno immerserit, coeno sit oblitus necesse est; et corpus quidem cito ablui potest: mens autem contagione impudici corporis inquinata non potest, nisi et longo tempore, et multis bonis operibus, ab ea quae inhaeserit colluvione purgari. Oportet ergo sibi quegenerandi causa datam esse uiuentibus eamque legem his affectibus ut uideamus propter eos actus qui pertinent ad uitae necessitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sidio indigentẽ libidini sue depopulandã fedandãq
subtrauẽrĩt. Non põt hec res p̃magnitudine sceletis
enarrari. Nichil amplius istos appellare possum q̃ impies
& paricdas quib non sufficit sexus a deo datus/ nisi etĩa¬
suu sexum profane ac petulant̃ tlludant. hec tñ apud̾ illos
leuia de qi honesta sunt. Quid dicam de his ꝗ abhoĩan¬
dam nõ libidinem. sed insaniam potuiꝰ exercent. piget dicrͣ¬
S ꝗs hic forte credamus qͦs nõ piget face̾ et tñ dicendum
est. qr fit de istis loqͦr quor teterima libido ⁊ execrabilis
furor nec capiti quide ꝑcit. quib ꝟbis aut qua indignatice
tm̃ nephas prosequar. Uincit offitiũ lingue scrleris magͥ¬
tudo. Cum ĩg libido ħ edat oꝑa et hec fecinora designet
armandi aduersus eam u̾tute maxiã suni. Quisquis
affec̃ts illos frenare ño põt cohibeat illos intra pͥscriptũ
legiptimi thori. Ut et illd qd̾ auide expetit ꝯsequatur

Expanded text:
indigentem, libidini suae depopulandam foedandamque substraverint? Non potest haec res pro magnitudine sceleris enarrari. Nihil amplius istos appellare possum, quam impios et parricidas, quibus non sufficit sexus a Deo datus, nisi etiam suum profane ac petulanter illudant. Haec tamen apud illos levia, et quasi honesta sunt. Quid dicam de iis, qui abominandam non libidinem, sed insaniam potised quid iis fore credamus quos non piget facere? et tamen dicendum est, quia fit: de istis loquor quorum teterrima libido et execrabilis furor ne capiti quidem parcit. quibus hoc uerbis aut qua indignatione tantum nefas prosequar? uincit officium linguae sceleris magnitudo. cum igitur libido haec edat opera et haec facinora designet, armandi aduersus eam uirtute maxima sumus. quisquis affectus illos frenare non potest, cohibeat eos intra praescriptum legitimi tori, ut et illut quod auide expetit consequatur
Abbreviated transcription (Latin):
tni adulteria eõ uitenda Ioumi etia cogitatonemut
quis aspiciat aliena or aĩo ꝯcupiscat. Ad ultera eĩ fieri
mente sil imaginem uoluptatis s ipa depinxit. Miens
eĩ que profecto q̃ pecrat que ĩmoderate libidinis fruchu
cogitatione ꝯplectit. In hac crimen est Iu hoc ome
dẽlietũ. Nam et si rorpꝰ nlla fit labe macłatie non
ꝯstat tñ pudititie ⁊ o si anis incestus est nͨ illibat
cu propoitum hom̃ib etam uinceͣ. ac plimi beatam
atq ĩ corruptam corporis integritatem ⁊etinuerĩt młtq
suit q hoc celesti generẽ uitẽ feliassime ptiuanturr
quod ꝗdem deus non ita fieri p̃cepit tanq astringat quia
gnari hoĩes oportet q tñ sinat. Scit eĩ ꝗtam his affłib
imposuerit necĩtatẽ . Siquidem inquit hoc face̾ potuerit
habebit eximiam ĩꝯꝑabilem mercedem. Qd ꝯtinẽtie genus
qiͣ fastigiũ est om̃ ꝯsumatioq uirtũtũ. Ad quã siꝗs̃ eniti¬

Expanded text:
dulterium esse uitandum, uerum etiam cogitationem, ne quis aspiciat alienam et animo concupiscat: adulteram enim fieri mentem, si uel imaginem uoluptatis sibi ipsa depinxerit. mens est enim profecto quae peccat, quae immoderatae libidinis fructum cogitatione conplectitur, in hac crimen est, in hac omne delictum. nam etsi corpus nulla sit labe maculatum, non constat tamen pudicitiae ratio, si animus incestus est, nec inlibata cum propositum sit hominibus eam uincere ac plurimi beatam atque incorruptam corporis integritatem retinuerint multique sint qui hoc caelesti genere uitae felicissime perfruantur. quod quidem deus non ita fieri praecipit tamquam adstringat, quia generari homines oportet, sed tamquam sinat. scit enim quantam his adfectibus inposuerit necessitatem. si quis hoc inquit facere potuerit, habebit eximiam inconparabilemque mercedem. quod continentiae genus quasi fastigium est omnium consummatioque uirtutum. ad quam si
Abbreviated transcription (Latin):
Ondum oĩa castitatis officia executus sum. qm nõ
mo deus intra priuatos parietes. sed etia p̃scriptio
lectuli t̾minat. Ut cũ quis habet uxore neq ẜ uani
neq liberam ĩ suꝑhre uelit. s matrimoĩo fide ẜuet
Non ẽĩ sicut iuris plici ⁊õne sola mulier adultera est
que ht̃ aliũ. Maritus at etiam si plures hẽat a cͥmĩe
ad ulterii solutus est. S diuina lex ita duos in matmoi
qd̾ est in corpus unũ pari Iure cõiungit. Ut adulter heãtͦ
quisꝗs ꝯpaginem corporis sii in diuersa ctistraxei̾t. Nec
ob aliam cãm deus cum ceteras aĩantes suscepto Retu
maribus repugnare uoluisẜ solam om̃ mulierẽ patiente
uiri fecit. s. ne femĩs repugnãtib libido cogrͣt uiros
aliud appetrͣ. Eoq castitatis głiam nõ tenerent. B neq
ututem inlier puditicie caperet si peccare nõ posset. Na
quis inutuum aial pudicũ ẽe dixit qr suscrpto fetu
mari ⁊epugnat. Ed ides facit qr necͣeͣ est in dolor̃e atꝙ

Expanded text:
ondum omnia castitatis officia executus sum: quam Deus non modo intra privatos parietes, sed etiam praescripto lectuli terminat; ut cum quis habeat uxorem, neque servam, beram habere insuper uelit, sed matrimonio fidem seruet. non emm, sicut lUns publici ratio est, sola mulier adultera est quae habet alium, maritus autem etiamsi plures habeat, a crimine adulterii so- lutus est, sed diuina lex ita duos in matrimonium, quod est in corpus unum, pari iure coniungit, ut adulter habeatur quisquis compagem corporis in diuersa distraxerit. nec ob aliam causam deus cum ceteras animantes suscepto fetu maribus repugnare uoluisset, solam omnium mulierem patientem uiri fecit, scilicet ne feminis repugnantibus libido cogeret uiros aliut adpetere eoque facto castitatis gloriam non tenerent. sed neque mulier uirtutem pudicitiae caperet, si peccare non posset. nam quis mutum animal pudicum esse dixerit, quia suscepto fetu mari repugnat? quod ideo fac
Abbreviated transcription (Latin):
xetentiores ut q̃ pͥmũ oculos suos sacĩaẽt. Hac ꝯsuetudie
ĩbuti hũanitate ꝑdiderũt. Utaq nõ ꝑcũt etia ĩ notẽtib¬

Expanded text:
recentiores, ut quam primum oculos suos satient. hac consuetudine recentiores, ut quam primum oculos suos satient. hac consuetudine inbuti humanitatem perdiderunt. itaque non parcunt etiam i
Abbreviated transcription (Latin):
riritamentã uicioꝵ & ad corrũpendos aĩos potissime
ualent tollenda st̃ a nobis qr nõ mõ ad beatam
uita nͥl ꝯferũt. s ct̃ĩa nocet płimũ. Nam qui hõiem
ꝙius obmerita dãnatu in ꝯspectu suo iugulari pro
uoluptate ꝯputat ꝯsçiãm suam poluit ta̾m sił q si
homicidii qd̾ fit oculte spectator et ꝑticeps fi̾at . Hos
tñ ludos uotant in quib huãnus sanguis effundit᷑.
adeo longe ab hõib secessit hũanitas ut nĩ aĩas hoiu
int̾ficient ludere se oꝑinẽtur/ nocẽtiores his omib qͦꝵ
sanguine uoluptati hnt Querit᷑ nũc an possint
dep̃cantes nõ tñ patiunt᷑ occidi sed flagitãt feruntq
ad mortez crudelia & ĩ hũana sufragiã ñ ulnerb
saciati nec cruore ꝯtenti. Quim ⁊̃ ꝑ cussos iacentes ꝙ
repeti iubent ae cadau̾a ictib dissipari. Neꝗs illos simu¬
siciãt oder̃t moras aliosq illis ꝯpares dari poscunt i¬

Expanded text:
ritamenta uitiorum et ad corrumpendos animos potentissime ualent, tollenda sunt nobis, quia non modo ad beatam uitam nihil conferunt, sed etiam nocent plurimum. nam qui hominem quamuis ob merita damnatum in conspectu suo iugulari pro uoluptate computat, conscientiam suam polluit, tam scilicet quam si homicidii quod fit occulte spectator et particeps fiat. hos tamen ludos uocant, in quibus humanus sanguis effunditur. adeo longe ab hominibus secessit humanitas, ut cum animas hominum inter- Sciant, ludere se opinentur, nocentiores iis omnibus quorum sanguinem uoluptati habent. quaero nunc an possint deprecantes non tantum patiuntur occidi, sed et flagitant feruntque ad mortem crudelia et inhumana suffragia nec uulneribus satiati nec cruore contenti. quin etiam percussos iacentesque repeti iubent et cadauera ictibus dissipari, ne quis illos simusitiant, oderunt moras. alios illis conpares dari poscunt
Abbreviated transcription (Latin):
hom̃i sit ire affẽts datus ex ip̃ius dei p̃ceptis intelligi
eos assidius ꝟberibus corrigami/ ne amore ĩutili N
indulgentia nimia educant᷑ ad malũ &r ad uitia nutant
S eoru imꝑiti & zoͣnis ignari eos affcis qui sunt hom̃ĩ
ad usus bonos dati ext̾minãt et altius q rõ postulat
euagant᷑. In iniuste atq impie uiuitur. Utunt᷑ enim
ira ꝯͣ pares hinc dissidia. hic expulsioẽs. hinc bella
ꝯtra Iustitiam nata sunt. Utunt cupiditate ad ꝯgre¬
gandas opes hinc fraudes hĩc latͦcinia. hinc omnia
scelerũ genera exorta sunt. utunt᷑ libidine ad capien¬
das tm̃̃ uoluptates hinc strupra. hinc adulteria. hinc
corruptele õs extiterunt. Quiꝯq igͣ illos affectꝰ intra
fines suos redigerit ꝗd ignorantes deũ faceͣ nõ possunt.
hic patiens. hic fortis. hĩt iustus est:
Iestat ut ꝯͣ quiq sensuum uoluptates dica breuiter.

Expanded text:
homini sit irae adfectus datus, ex ipsius dei praeceptis intellegi homini sit irae adfectus datus, ex ipsius dei praeceptis intellegi eos adsiduis uerberibus corrigamus, ne amore inutili et indulgentia nimia educentur ad malum et ad uitia nutriantur. sed rerum imperiti et rationis ignari eos adfectus qui sunt homini ad usus bonos dati exterminauerunt et latius quam ratio postulat euagantur. inde iniuste atque impie uiuitur. utuntur ira. contra pares: hinc discidia, hinc expulsiones, hinc bella contra iustitiam nata sunt. utuntur cupiditate ad congerendas opes: hinc fraudes, hinc latrocinia, hinc omnia scelerum genera exorta sunt. utuntur libidine ad capiendas tantum uoluptates: hinc stupra, hinc adulteria, hinc corruptelae omnes extiterunt. quicumque igitur illos -adfectus intra fines suos redegerit, quod ignorantes deum facere non possunt, hic patiens, hic fortis, hic iustus est. tra quinque sensuum uoluptates dicam breuiter:
Abbreviated transcription (Latin):
tribuerit iram deu̾. q̃ si nob data est ut eã utam ad occi¬
dendcs hoies ꝗd in manius homie ꝗd si nõ melius
feris ac belluis extimandu ẽ id aial quod ad coĩonen
⁊ ĩnocentiam deus fect.
tes ag̾unt. Ira. Cupiditas libido. propterea poete tes
furias ẽẽ dixerut que mẽtem homi exagitẽt. Ira
ultionem desiderat. Cupiditas opes. libido uoluptates.
S his om̃ib deus limites certos statuit qͦs si trãscẽdeuãt
maioresq eeͣ ceꝑint q̃ neceͣ est naͣm suã deprauant
& ĩ morhos ac uitia ⁊ euertunt᷑. qui at sint isti limites
nõ est magͥ laboris ondere. Cupiditas ad ea companda
nobis data est/ que sunt ad uitam nenͬa. Libido ad
minor etas ad probitate iustiamq formet᷑. q̃ nͥ metu
rohibeat licentia pariet andatiaq ad oẽ flagitiũ ⁊ faciniꝰ
euadet. Itaq ut Ira uti aduersus minores et iustu est

Expanded text:
tribuerit iram deus. quae si nobis ideo data est, ut ea utamur ad occitribuerit iram deus. quae si nobis ideo data est, ut ea utamur ad occidendos homines, quid inmanius homine, quid similius feris beluis existimandum est quam id animal quod ad communionem atque innocentiam deus fecit? tes agant, ira cupiditas libido. propterea poetae tres Furias esse dixerunt, quae mentes hominum exagitent: ira ultionem desiderat, cupiditas opes, libido uoluptates. sed his omnibus deus certos limites statuit: quos si transcenderint maioresque esse coeperint, necesse est naturam suam deprauent et in morbos ac uitia uertantur. qui autem sint isti limites, non est magni laboris ostendere. cupiditas ad ea conparanda nobis data est quae sunt ad uitam necessaria, libido ad minor aetas ad probitatem iustitiamque formetur: quae nisi metu cohibeatur, licentia pariet audaciam, quae ad omne flagitium et facinus euadet. itaque ut ira uti aduersus minores et iustum est
Abbreviated transcription (Latin):
illa prosiliat ad nocendũ. ꝗd fieri pot maturiꝰ sopiatur.
Precipit ẽĩ deus nõ occidere solem suꝑ iram nr̃am nec
furoris nr̃i testis abscedat. deniq ar. Tulius ꝯͣ siui
p̃̾ceptum de quo paulo añ dixi obliuionẽ ĩiuriarũ in
magnif laudib posuit. Sꝑo inquit Cesar ꝗ obliuisa
cł soles nͥ uurias. Q si hoc ille faciebat homo noi a
celesti tm̃ ẜ a puͣ quoq ciuiliq iustia remotissimꝰ qto
mag̾ id nos facere debemꝰ. qui ĩmortalitate uelut luce¬
Toyci cu affets tanq morbos conant᷑ euellẽ ꝑypatetici
se opponũt eosq nõ mõ retinet. sed ⁊̃ defendunt nͥlq
in hoiniẽ ee̾ dicũt. ꝙ nõ magͣ ⁊oͣne ad prouidentiã sit ĩnatu.
Recte id ꝗdem si singłaꝵ ⁊e̾rũ ueros tͥmĩos sciret. Itaq
hanc ipam iram ꝯtempni dũt eͣe ututis tanꝙ nemo
possit aduersus hostem fortiter dimitare nͥ fu̾it᷑ ira ꝯatatꝰ
Qui plane ont nec quid sçit u̾tus sure se nͨ cur homini

Expanded text:
illa prosiliat ad nocendum, quod fieri potest maturius, sopiatur. praecipit deus non occidere solem super iram nostram, ne furoris nostri testis abscedat. denique Marcus Tullius contra suum praeceptum, de quo paulo ante dixi, obliuionem iniuriarum in magnis laudibus posuit. spero te inquit Caesari, qui obliuisci nihil soles nisiilla prosiliat ad nocendum, quod fieri potest maturius, sopiatur.  quoque ciuilique iustitia remotissimus, quanto magis id nos facere debemus qui immortalitatis uelut homine tamquam morbos conantur euellere, Peripatetici se opponunt eosque non modo retinent, sed etiam defendunt nihilque in homine esse dicunt quod non magna ratione ac prouididem, si singularum rerum ueros terminos scirent. itaque hanc ipsam iram cotem dicunt esse uirtutis, tamquam nemo possit aduersus hostem fortiter dimicare, nisi fuerit ira concitatus. quo plane ostendunt nec quid sit uirtus scire se nec cur homini
Abbreviated transcription (Latin):
malis & ĩiustis faciliꝰ ꝑueire q̃ cupiunt/. qr prona &e d̾diius
ẽ eoro uia/ Bonis at que obstant difficili procedere quia
ei quõs cupiditas: aut uoluptas p̃cipites tͣ hit ĩuidẽt cape̾¬
ꝑduxei̾t dabit᷑ ei corona nͥtutis & adeo pro laborib qͦs in uita
propt̾ Iustitiam ꝑtulit immortalitate donabitur..Quid¬

Expanded text:
malis et iniustis facilius prouenire quae cupiant, quia prona et decliuis malis et iniustis facilius prouenire quae cupiant, quia prona et decliuis est eorum uia, bonis autem quae optent difficile procedere, quiaenim quos cupiditas aut uoluptas praecipites trahit, inuident eperduxerit, dabitur ei corona virtutis; et a Deo pro laboribus, quos in vita propter justitiam pertulit, immortalitate donabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
mẽdatiu scułtitiam. ceteraq uitia. Exitus at̃ uie talis ẽ
Cum uentum fuerit ad extremũ. unde iã egredi nõ licet cum
omni sua pulcritudine tam subito p̃cidit᷑. Ut nõ ante ꝗs
fraudem prospice̾ possit ꝙ p̃cipitans in altitudinẽ ꝓfundam
at fruendis occupatus nõ p̃uiderit ea. que post mor̃tẽ secutura
sunt. seq a deo auertei̾t is ad inferos deiectus ĩ et̾nã dãnabit
Ia uõ illa celestis difficilis & cliuosa ꝓpoĩta ẽ uł spinis
horrentib asꝑa uł saxis astantib ĩmpedita. Ut cũ sumo
labore ac pedu tritu. cũq magna cadendi solicitudine sit
labores dolorẽ amaritudines oes. Quisꝗs eniz spem suã
porrexerit longius et meliora maluerit rarebit his terre
pot̾/ qui se apparatu regio ccundederit aut diuitiis ornaueit
angistias illas & uł ĩgredi uł tene̾. Unde ĩtelligitur id archo

Expanded text:
mendacium stultitiam ceteraque uitia. exitus autem huius uiae mendacium stultitiam ceteraque uitia. exitus autem huius uiae talis est. cum uentum fuerit ad extremum, unde iam regredi non licet, cum omni sua pulchritudine tam subito praeciditur, ut non ante quis fraudem prospicere possit quam praecipitatus in altitudinem profundam s consequendis ac fruendis occupatus non praeuiderit ea quae post mortem secutura sunt seque a deo auerterit, is uero ad inferos deiectus in aeternam damnabitur ro uia caelestis difficilis et cliuosa proposita est uel spinis horrentibus aspera uel saxis extantibus impedita, ut cum summo labore ac pedum tritu cumque magna cadendi sollicitudine sit laborem dolorem amaritudines omnes. quisquis enim spem suam porrexerit longius et meliora maluerit, carebit his terrae enim potest qui se adparatu regio circumdederit aut diuitiis onerauerit, angustias illas uel ingredi uel tenere. unde intellegitur idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
ad occasum. Qm̃ ꝗ u̾tutem atq iuistitiã seꝗtur. Is accepto
ĩmortalitãtis p̾mio ꝑẽni luce potiet. Qui aut ab illo malo
duce Illectus p̾tulerit uitia uͥtutib mẽdatiũ ꝟitati. necẽ
est ad occasum. et tenebras deferat᷑. Describam ig speties
utrũq uiarũ ar eaꝵ proprietates habitusq monstrabo.
Lla est itaq uia u̾tutis ac bonoro q̃ fert nõ ĩ elisios¬
campos. Ut pocte loquunt᷑. sed ad ipam mondi arcem. At leua:
maloꝵ exe̾cet penas. et ad impia tartara mittit. Est enim
criminatoris illuis. qui paruis religioib institutis au̾tit hoies
ab itinere celesti. &r in uiam ꝑditionis ĩducit/ cuiꝰ uie sp̃õs ae
figa. sic est ꝯpoita ĩ aspectum. ut plana & patens & omni
que pro boĩs lntur in t̾ra. opulentiã dico honorẽ ꝗetem
uoluptatem illecebras om̃es. S cũ his tałr ⁊̃iustitia trudeli¬
tatem suꝑbiã ꝑfidiam libidinẽ cupiditãte. discordia igͦrãtia

Expanded text:
oniam qui ueritatem ac iustitiam sequitur, is accepto immortalitatis praemio perenni luce potietur, qui autem ab illo malo duce inlectus praetulerit uitia uirtutibus, mendacium ueritati, necesse est ad occasum et tenebras deferatur aeternas. describam igitur utramque et earum proprietates habitusque monstrabo. Una est itaque uirtutis ac bonorum uia, quae fert non in Elysioscampos, ut poetae loquuntur, sed ad ipsam mundi arcem, at laeua malorum exercet poenas et ad impia Tartara mittit. est enim criminatoris illius, qui prauis religionibus institutis auertit homines ab itinere caelesti et in uiam perditionis inducit. cuius uiae species et figura sic est conposita in aspectum, ut pquae pro bonis habentur in terra, opulentiam dico, honorem quietem uoluptatem inlecebras omnes, sed cum his pariter iniustitiam crudelitatem superbiam perfidiam libidinem cupiditatem discordiam ignorantiam
Abbreviated transcription (Latin):
Non his t̾restib simłacus: sed deo ẜuire celesti. nõ ad corpus
referre oĩa. sed ad mẽte. nõ hurc inte dare oꝑam ẜ eterne
Itaq si oculos incelũ semꝑ ĩtendas & solem quando oritꝰ
obẜues. eñq heas uite qͣi nauigii ducem sua sponte ĩ uia
pedes ditrigent᷑. & illd̾ releste lumen qd̾ sanis m̃tib młto¬

Expanded text:
non his terrestribus simulacris, sed deo seruire caelesti, non ad corpus non his terrestribus simulacris, sed deo seruire caelesti, non ad corpus referre omnia, sed ad mentem, non huic uitae dare operam, sed aeternae. itaque si oculos in caelum semper intendas et solem qua oritur observes eumque habeas uitae quasi nauigii ducem, sua sponte in uiam pedes dirigentur et illut caeleste lumen, quod sanis mentibus multo
Abbreviated transcription (Latin):
semite q̃ uideñ quide ab illa cõi separi destrorsum. Ad¬
candem tñ et ad unũ õs exitu sub ip̃o fine ⁊ eferrim. Ibi
ei dux ille ꝯiugit õs. ubi opus fuerat bonos a malis.
fortes ab mertib. sapiẽtes a stultis seperari. In deoꝵ sil
tultu. In quo ille uniu̾sos qr sine discrimine stłt fuerut
Uno mucrone iugulat ae p̾cipitat ĩ morte. Hec ãt uia
unus est una uis una fides et simplex est. qd̾ ꝑaib aĩs
siimaq ꝯcordia unũ sequam ⁊ colamꝰ deum. Et angusta
nõ põt ꝑueniri. Hec est uia quã pħi q̃runt. S ideo nõ¬
ĩueniunt qr int̾ra potuiꝰ iibi appareͬ non pot querũt. Eerat
gͦ uelut in magno mari. nec quo ferant ĩtelligũt. qr nec
uia cernũt/ nec ducem ullum sequunt᷑. Eademq namq
rõne hanc uite uiam queri oportet qua ĩ alto iter manibus
q̃ritur. Nisi eĩ nauta aliqd̾ celi lumen obẜuet incertis cur

Expanded text:
semitae, quae uidentur quidem ab illa communi dextrouersum semitae, quae uidentur quidem ab illa communi dextrouersum eamdem tamen, et ad unum omnes exitum sub ipso fine referuntur. Ibi enim dux, ille conjungit omnes, ubi opus fuerat, bonos a malis, fortes ab inertibus, sapientes a stultis separari; in deorum scilicet cultu, in quo ille universos, quia sine ullo discrimine stulti fuerunt, uno mucrone jugulat, et praecipitat in mortem. Haec autem via, unus est, una uis, una sedes, et simplex est, quo paribus animis summaque concordia unum sequamur et colamus deum, et angusta,non potest perueniri. Haec est uia quam philosophi quaeruninueniunt, quia in terra potius ubi apparere non potest quaerunt. errant ergo uelut in mari magno nec quo ferantur intellegunt, quia nec uiam cernunt nec ducem sequuntur ullum. eadem namque ratione hanc uitae uiam quaeri oportet qua in alto iter nauibus quaeritur: quae nisi aliquod caeli lumen obseruent, incertis curs
Abbreviated transcription (Latin):
posuit in uia sua. que hoĩes pro malis ar turpib asꝑna-¬
rent᷑ ut auersi a sapia ar uirtute. quam sine duçę illo
⁊equirebat. In id ipm ĩciderent qd̾ uitare ar fugrͣ cupiebat.
Itaq illam ꝑditionis ac mortis uiam młtplicem ẽeͣ ondit.
uel ꝙ młta sunt gnͣa uite uł ꝙ dii multi qui coluntur.
Uiꝰ uie dux p̃uericator ac subdolus ut uideat᷑ eeͣ discrime
aliqd falsi ⁊ ueri boni et boni. Alia eĩ ducit luxuriosos.
alia eos qui fiugi appellañ. alia doctos. alia mertes alia
imꝑitos. alia stultos. alia pħos. & eos quidez nõ uno tramite.
Illos eiz qui aut uoluptates/ aut diuitias non refugiant ab
hac płica uia et celebri modice segregat. Fos at qui ut
uͥtutem seꝗ uolunt. aut ꝯteptum rerum profiteñ. per
ꝯ fragressa q̃dam p̃cipitia trahit. S tñ om̃ia illa itinera que
spẽm bonorum ontant. nõ sũt alie uie. s diuerticula et

Expanded text:
posuit in uia sua quae homines pro malis et turpibus aspernaposuit in uia sua quae homines pro malis et turpibus aspernarentur, ut auersi a sapientia et ueritate, quam sine ullo duce requirebant, in id ipsum inciderent quod uitare ac fugere cupiebant. itaque illam perditionis ac mortis uiaui multiplicem ostendit, uel quod multa sunt genera uitae uel quod dii multi qui coluntur. huius dux praeuaricator ac subdolus, ut uideatur esse discrimen aliquod falsi et ueri, mali et boni, alia ducit luxuriosos alia eos qui frugi appellantur, alia inperitos alia doctos, alia inertes alia strenuos, alia stultos alia philosophos, et eos quidem non uno tramite. illos enim qui aut uoluptates aut diuitias non refugiunt, ab hac publica et celebri uia modice segregat, eos autem qui aut uirtutem sequi uolunt aut contemptum rerum profitentur, per confragosa quaedam praecipitia trahit. sed tamen illa omnia itinera quae speciem bonorum ostentant non sunt aliae uiae, sed deuerticula et
Abbreviated transcription (Latin):
iusti hĩti sunt adempta iustitia est. Omnes ig ille uͥtutas
descriptioes false fint necẽ est. Quia que sit uera nͥtus sare
nõ pot nisi iustus. ac sapiens. Iustus at ac sapiens nemo ẽ.
Nisi quẽ deu̾ celestib p̃ceptis erudiuerit. Nam illi õs qui ꝑ
aliorum ꝯfessam stultitia sapientes extimatur spene uirtutis¬
induti. Umbras &e Imagines apprehenderut. Nichil ꝟum
qd̾ sit rõne probatu. Euoiam uia illa mendax que fert ad
octasum multos tramites habet pp studioꝵ ae disciplinarum
uarietate. que sunt in uita homiu dissimiles atq diuerse¬
simile stultitie. qd̾ in libro p̃cedente mõstrauimꝰͦ. Ita hec cum
sit tota stultitie ht̃ aliꝗd simile sapĩe. qd̾ arripiat hi ꝗ stultitia
plicam intelligut. et ut ht̃ uitia manifesta. Sic ht̃ aliꝗd
eius uie. cuius uis ⁊ potestas dis ĩ fallendo e unulsos in
frandem posset inducere. nisi uerisimilia homib ontaret.
Deus ei ut ĩmortale illud archanũ eius in aperto esset

Expanded text:
s qui iusti habiti sunt adempta iustitia est, omnes igitur illae uirtutis descriptiones falsae sint necesse est, quia quae sit uera uirtus scire non potest nisi iustus ac sapiens. iustus autem ac sapiens nemo est nisi quem deus praeceptis caelestibus erudiuit. Nam illi omnes qui per aliorum inducti umbras et imagines apprehendunt, nihil verum. Quod ea fit ratione, quoniam via illa mendax, quae fert ad occasum, multos tramites habet, propter studiorum et disciplinarum varietatem, quae sunt in vita hominum dissimiles atque diverssimile stultitiae, quod libro praecedente monstrauimus, ita haec cum sit tota stultitiae, habet aliquid simile sapientiae, quod adripiant ii qui stultitiam publicam intellegunt: et ut habet uitia manifesta, sic habet aliquid eius uiae cuius uis et potestas omnis in fallendo est, uniuersos in fraudem posset inducere, nisi ueri similia hominibus ostentaret? deus enim, ut immortale illud arcanum eius in operto esset,
Abbreviated transcription (Latin):
cohercet ne hõĩem suauitatib delibutũ atq captum
ditioni sue subitẽt. ac sempitna morte muletaret.¬
Oluptas oculorũ uaria est et multiplex q̃ capitur
delectabiles. Hanc pħi xectissime sustulerũt. Qiuint
eĩ multo ẽe̾ p̃clariꝰ & hoĩe dignius celũ potiꝰ q terra
intueri &r hoc pulcerimũ opu̾s int̾micãtib astrorum¬

Expanded text:
coherceret, ne hominem suauitatibus delenitum atque captum coherceret, ne hominem suauitatibus delenitum atque captum dicioni suae subiceret ac sempiterna morte multaret.oluptas oculorum uaria est et multiplex: quae capitur uel opere delectabiles. hanc philosophi rectissime sustulerunt. aiunt enim multo esse praeclarius et homine dignius caelum potius quam caelata intueri et hoc pulcherrimu
Abbreviated transcription (Latin):
ad gnͣandu ꝑtinet nͥl sentiũt. utuit᷑ gͦ sensib ad neͣ
sue necͣritate. uident ẽĩ ut appẽtãt. ea quib opiis est
ad uitam tuẽdam. Audiũt ĩuicem seq dignoscunt. Ut
possint ꝯgregari que utlia sunt ad uictu. aut ex odore
Inue̾i̾unt/ aut ex sapore ꝑcipiũt ĩutilia ⁊ espuũt. ac
recusant. Edendi ac bibendi ułłm uentris plenitudine
metiũtur. honũ uoͣ solertissimi artificis prouidentia
dedit uoluptatem infinitam & in uitiũ cadentem qr
proposuit ei uͥtutem que cũ uoluptate semꝑ tañq cu
doniestico hoste pugnaret. Citero in Catone maiote
Strupͣ uõ inquit ar adulteria ae om̃e flagitiũ nlłis exatai
ac dono nͥl tam Inimicũ q̃ uoluptatẽ/ nl eĩ libidine
domĩate tempentie locũ eeͣ neq in uoluptatis ⁊ egno
uͥtutem posse ꝯsistere. S eꝯͣrio deus. idcircho uirtute¬
hom̃i dedit/ Ut expugnaret. ac uinceret uoluptater
eamq egrediente fines olbi datos intra p̃scriptu ⁊ͥ minu

Expanded text:
inet, nullam sentiunt. utuntur ergo sensibus ad naturae suae necessitatem: uident, ut adpetant ea quibus opus est ad uitam tuendam; audiunt inuicem seque dinoscunt, ut possint congregari; quae utilia sunt ad uictum aut ex odore inueniunt aut ex sapore percipiunt, inutilia respuunt ac recusant; edendi ac bibendi officium uentris plenitudine metiuntur. homini uero sollertissimi artificis prouidentia dedit uoluptatem infinitam et in uitium cadentem, quia proposuit ei uirtutem, quae cum uoluptate semper tamquam cum domestico hoste pugnaret. Cicero in Catone maiore stupra uero inquit et adulteria et omne flagitium nullis excitaac dono nihil tam inimicum, quam voluptatem. Nec enim libidine dominante temperantiae locum esse neque in uoluptatis regno uirtutem posse consistere. sed e contrario deus idcirco uirtutem dedit, ut expugnaret ac uinceret uoluptatem eamque egredientem fines sibi datos intra praescriptum
Abbreviated transcription (Latin):
iuidei̾t nõ sic ꝑtubat᷑ tanq ⁊em noua ꝓspex̾it. Quod
siue tota toto corpore tormẽta patienda st sine flãma
ore rapienda siue extendende ꝑ patibulu manꝰ. nõ q̃rit
timet gͦ ustus est. his reb efficit᷑ ut neq uͥtutes neqi
uirtutu exactissimos limites nosse aut teneͬ possit omio
quisꝗs est a zeligione singlari alienꝰ ommittamꝰ igit᷑ phos q
aut nichil sciu̾nt. aut qui qui se putat scire qͣm nescuint
ĩepte arrogantq desipiunt. Nos gͦ ut ad propoitum reli¬
tamur ꝗbus solis adeo uitas reuelata ⁊ celitus missa sapiã
est faciamus que iubet illumĩator nr̃ deuꝰ. Bustineanus
ĩuicem ⁊ labores huuis uite mutius adiumentis ꝑferarnꝰ
Nec tm̃ siquid boni opis fecerimꝰ gliam captemꝰ ex eo. Monet

Expanded text:
uidit, non sic perturbatur tamquam rem nonam uiderit, qui uidit, non sic perturbatur tamquam rem nonam uiderit, qui siue toto corpore tormenta patienda sunt siue flamma ore rapienda est siue extendendae per patibulum manus, non quaerit timet. Ergo justus est. His rebus efficitur, ut neque virtutes, neque virtutum exactissimos limites nosse aut tenere possit omnino, quisquis est a Religione Dei singularis alienus. CAPUT XVIII. De qam quae sciunt; aut qui, quoniam se putant scire quae nesciunt, inepte arroganterque desipiunt. Nos ergo ut ad propositum revertamur quibus solis a Deo veritas revelata, et coelitus missa sapientia est, faciamus quae jubet illuminator noster Deus: sustineamus invicem, et labores hujus vitae mutuis adjumentis perferamus: nec tamen, si quid
Abbreviated transcription (Latin):
Ixtus est ꝯstantia no ut ĩ ferentib ĩuriã resistam
his ẽi cedendu ẽ. qd̾ cur fieri debeat mox docebo
minis at supplitiis terream. Quominus dei iussioem
iussioni hom preferamus.¬
em utus ẽ morte ꝯtẽpne̾ nõ ut apetamꝰ ea q̃ nobis
ultro ĩferamus sicut pħorũ plurimi et maximi
sepe fecerut. Quod est sceleratu. ac nephariu. Sed
ut coacti deũ relinque̾ ac fidem ꝑdere mo̾tẽ suscipe᷑
malimus lib̾tatẽq defendanus aduersus potẽtũ stultam
uecordẽq uiolentia ⁊ õs seculi minas ac terrores forti¬
tudine prouocem. Sic ea q̃ alii timẽt excelsa et ĩ sup¬
abili mente dolorem morteq calcabimus. Hec ei est
utus. hec ẽ uera ꝯstantia. In hac tuenda et ꝯẜuanda
sola ut ulłs nos terror ulla uis adeo possit auertere.
Uera ig Ciceronis illa sententia ẽ. Denio inquit eeͣ¬
iustus põt qui mortẽ qui dolore ꝗ exiliũ ꝗ egestatem
ministeio. ẜ nulla re minor. Qui cũ morte in uiçina

Expanded text:
irtus est constantia, non ut inferentibus iniuriam resistamus — his enim cedendum est; quod . cur fieri debeat mox docebo minis aut suppliciis terreamur, quominus dei iussionem iussioni hominis praeferamus.mortem contemnere, non ut adpetamus eamque nobis ultro inferamus, sicut philosophorum plurimi et maximi saepe fecerunt, quod est sceleratum ac nefarium, sed ut coacti deum relinquere ac fidem prodere mortem suscipere malimus libertatemque defendamus aduersus inpotentium stultam uecordemque uiolentiam et omnes saeculi minas atque terrores fortitudine animi prouocemus. sic ea quae alii timent, excelsa et insuperabili mente dolorem mortemque calcabimus. haec est uirtus, haec uera constantia, in hoc tuenda et conseruanda solo, ut nullus nos terror, nulla uis a deo possit auertere. uera igitur Ciceronis illa sententia est: nemo inquit iustus potest esse qui mortem, qui dolorem, qui exsilium, qui egestatem ministerio, sed nulla re minor, qui cum mortem in uicinia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗs forte integritatis atq ĩnorentie fidutiã gerens
timoris &e arrogantie crimen incurrat. eoꝙ facto gram
u̾tutis ãmittat. S ut sit deo carus oĩq macła tareat
grasiagati. si quid mali satisfaciat. id sibi ob pectata
nuaeirenisse fatert᷑. Et nichilominꝰ ui malis graͣs agat
& u bonis satisfãciat. ut idem sit semꝑ et stabilis &
ĩmutabilis ar ĩꝯcussus. Nec tm̃ hoc in templo putet
oͥ esse faciendum  sed ar domi et in ĩp̃o totubili suo.
assiduitate hoc soib sequio hac deuotione ẜuierit ꝯsumata
ac ꝑfecta iustia est. Quam qui tenuert. hic ante
ut  testati sumus deo paruit hic religioni. atq officio
suo satisfecit.

Expanded text:
quis forte integritatis atque innocentiae fiduciam gerens quis forte integritatis atque innocentiae fiduciam gerens tumoris et adrogantiae crimen incurrat eoque facto gratiam uirtutis amittat. sed ut sit deo carus omnique macula caregratias agat, si quid mali, satisfaciat et id sibi ob peccata sua euenisse fateatur. et nihilo minus etiam in malis gratias agat et in bonis satisfaciat, ut idem sit semper et stabilis et immutabilis et inconcussus. nec tantum hoc in templo putet sibi esse faciendum, sed et domi et in ipso etiam cubili suo. adsiduitate, hoc obsequio, hac deuotione seruierit, consummata et perfecta iustitia est: quam qui tenuerit, hic, ut ante testati sumus, deo paruit, hic religioni atque officio suo satisfecit.
Abbreviated transcription (Latin):
nos ip̃e gnãuit.Hocãt duplex sacrificii genlis q̃ sit
Uissimũ Trismegistus hermes idonens testis ẽ qui
ꝯgrue de iustitia sic locutus est. hoc ꝟbum o filii
adora ar cole. Cultus dei uiiꝰ est malum nõ eeͬ. Item
in illo ẜmone ꝑfecto. Cum exaudisset asc lepi q̃rentẽ
a filio suo utrum plac̾eͬt patri eiꝰ offerri thus ar alios
odores ad sacrificiuz dei elamauit. Bene bñ. o megere
o asclepi. Est dĩ maxima ĩpietas. Tale inꝗt de illo
Uno. ac singlare bono in aiu inducrͣ ħ et hĩs similia
minime indigens. Nos ãt gr̃as agentes adoremus. huiꝰ
eun sacrificium sola benectictio o recte. Xobo eĩ sacrificae¬
deo oportet. Si quidem deus xbum est ut ipse ꝯfessi
ẽẜ Sumus ig collendi deũ ritus est/ ex ore iusti hoĩs
ad deum ⁊ ecta laudatio. Que tñ ip̃a ut deo sit accepta
& hilitate &r timore o&r deuotione maxͣ opus ẽ. Ne

Expanded text:
nos ipse generauit. hoc autem duplex sacrificii genus quam sit nos ipse generauit. hoc autem duplex sacrificii genus quam sit uerissimum, Trismegistus Hermes idoneus testis est, qucongruit. de iustitia sic locutus est: hoc uerbum, o fili, adora et cole. cultus autem dei unus est malum non esse. item in illo sermone perfecto, cum exaudisset Asclepium quaerentem a filio suo utrum placeret patri eius proferri tus et alios odores ad sacrificium dei, exclamauit: bene, bene ominare, o Asclepi. est enim maxima inpietas tale quid de uno illo ac singulari bono in animum inducere. haec et his similia nus est et omnium minime indigens. nos uero gratias agentes adoremus: huius enim sacrificium sola benedictio est. et recte. uerbo enim sacrificari oportet deo, siquidem deus uerbum est, ut ipse confessus est. summus igitur colendi dei ritus est ex ore iusti hominis ad deum directa laudatio, quae tamen ipsa ut deo sit accepta, et humilitate et timore et deuotione maxima opus est, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ad tempꝰ. Teru apud istos : qui nullo mo rone diuĩtatis
ĩtelligunt. donũ est quicꝗd auzo argentoq fabritatur
Ite quicꝗd purpura & sirico texit᷑ Sacrificiũ est uictima
&r q̃cũq in ara aꝑmant᷑. Secd utioq nõ utit᷑ deus. qr a
ipse ĩcorruptus est & illd totum corruptibile. Itaq deo
Sacrificium Laus ar hymnus. Si giz deus nõ  uidetir
gͦ his rebus coli debet que nõ uident᷑. Nulla igͦ alia ze¬
ligio est uera/ nͣ que u̾tute ar iustitie ꝯstat/. Qnõ ãt de
iustitia hoĩs utat᷑ intellectu facile est. Si eĩ iustus fui̾t
homo acrepta ĩ mortalitate ĩeternũ deo ẜuiet. Hoiẽs
at non nisi ad iustiam nasci. tũ pħi ueteres tũ ⁊ Cirero
suspitat᷑. disẜens eeĩ in legib ẜ om̃ inꝗt que ĩ houi
docturũ disputatõe Iosantur snͥl est profecto prabilius
q̃ plane itellegi nos ad iustiam natos ee. Ud gͦ solum
deo exhibere atq offerre debemus. ad qd̾ Capiendum

Expanded text:
ad tempus. Verum apud istos, qui nullo modo rationem divinitatis intelligunt, donum est, quidquid auro argentoque fabricatur; item quidquid purpura et serico texitur. Sacrificium est victima, et quaecumque in ara cremantur. Sed utroque non utitur Deus; quia et ipse incorruptus est, et illud totum corruptibile. Itaque Deosacrificium, laus, et hymnus. Si enim Deus non videtur, ergo his rebus coli debet, quae non videntur. Nulla igitur alia religio uera est nisi quae uirtute et iustitia constat. quomodo autem deus iustitia hominis utatur, intellectu facile est. si enim iustus fuerit homo, accepta immortalitate in aeternum deo seruiet. omnes autem non nisi ad iustitiam nasci cum philosophi ueteres tum etiam Cicero suspicatur. disserens enim de legibus sed omnium inquit quae in hominum doctorum disputatione uersantur, nihil est profecto praestabilius quam plane intellegi nos ad iustitiam esse natos. id ergo solum deo exhibere atque offerre debemus ad quod capiendum
Abbreviated transcription (Latin):
alias nobis uͥtutes propositas hemus. de ꝗbus phi net
suspicari quidem. ulla zõne potuert. Itãq et uirtutes
quasdam pro uitiis et uitia quedam pr̃o uirtutibus
habuerut. Narꝰ stoyci affit̾s om̃s quoꝵ ĩpulsu
anima priora ꝯmouet᷑ ex hoĩe tollunt/ Cupiditate
retitiam. Metum. Mestitiam quoꝵ duo priora

Expanded text:
alias nobis uirtutes propositas habemus, de quibus philosophi ne alias nobis uirtutes propositas habemus, de quibus philosophi ne suspicari quidem ulla ratione potuerunt. itaque et uirtutes quasdam pro uitiis et uitia quaedam pro uirtutibus habuerunt. nam Stoici adfectus omnes quorum inpulsu animus commouetur ex homine tollunt, cupiditatem laetitiam metum maestitiam, quorum duo priora