comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rectȩ dicitur dedisse nob̵ oculos uel aures. manus
uel quod lib& aliud: quae membra utiq non &tra
tam fecerat. & alicubi reposita habebat. quaecum
opus essent dar& hoc est adder& & adiunger&¬
sedillic ea fecit incorpore cui dedisse illa dicitur:
Quid ei respondeatur non uideo. nisi forte alia
uel testimonia proferantur. uel certaratio.
unde ista opinio refellatur. Itemq illi quiputant
animas incorpora sponte fluere sic accipiunt
dictum ds̃ dedit eum. quomodo dictum ẽ. tradidit
illos ds̃ in concupis centiam cordis eorum. Proinde
unum uerbum relinquitur quod dictum est.
Re uertatur addm̃. propeccato accipi possit reuerti
ubiante non fuit : Si animȩ insuis quaeq: corporib
fiunt. solo uerbo una illarum quattuor angusta¬
tur opinio. sedneque propt̃ hocunum uerbum
temere & istimo. illanini sententiam eẽ refutandã
neforte possit ostendi. aliquo genere loquutionis

Expanded text:
recte dicitur dedisse nobis oculos uel aures uel manus recte dicitur dedisse nobis oculos uel aures uel manus uel quodlibet aliud, quae membra utique non extra iam fecerat et alicubi reposita habebat, quae cum opus essent, daret, hoc est adderet et adiungersed illic ea fecit in corpore, cui dedisse illa dicitur, quid ei respondeatur non uideo. nisi forte alia uel testimonia proferantur uel certa ratio, unde ista opinio refellatur. itemque illi. qui putant animas in corpora sponte defluere, sic accipiunt dictum \'deus dedit eum\\ quo modo dictum est: Tradidit illos deus in concupiscentiam cordis eorum. proinde unum uerbum relinquitur, quod dictum est: Reuertatur ad deum, quo pacto accipi possit \'reuerti\', ubi ante non fuit, si animae in suis quaeque corporibus fiunt, quo solo uerbo una illarum quattuor angustatur opinio. sed neque propter hoc unum uerbum temere existimo illam sententiam esse refutandam, ne forte possit ostendi aliquo genere locutionis,
Abbreviated transcription (Latin):
Vrgent uerbo & praemunt dicentes: quomodo
reuertatur ubi numquam ante a fuerit: Potius
enim dicidebuisse asserunt & addm̃ uel pergat
ueluadat addm̃ quam reuertatur addm̃.
sinun quam illic ante sp̃s iste fuisse credendus est.
Item quomodo anime sponte labantur incorpus
cum scriptum sit. dedit eum nontam in promptũ ẽ
& plicare. Acꝑ hoc ut dixi duae istȩ opiniones
sub uerbis huius testimonii laborant. una qua
putantur singulae quaeque animȩ insuis singuł
corporib: fieri. Alia quaputantur in corpora
sponte de mergi. duab: autem illis siue d&raduce
illius unius ueniant iam creatae. & apuddm̃ cons¬
titutȩ singulis corporib dentur sine labore
uerba ista coaptantur. Et tamen si assertores ei :
sententiae qua creduntur animȩ insuis singulis
corporib: fieri affirment ita eẽ dictum despũ qui pro
anim a est : ropositus. ds̃ dedit eum quem amodũ

Expanded text:
urgent uerbo et premunt dicentes: Quo modo urgent uerbo et premunt dicentes: Quo modo reuertetur, ubi numquam antea fuerit? potius enim dici debuisse adserunt \'eat ad deum\' uel \'pergat\' uel \'uadat ad deum\', quam \'reuertatur ad deum\', si numquam illic antea spiritus iste fuisse credendus est. item, quo modo animae sponte labantur in corpus, cum scriptum sit: Dedit eum, non tam in promptu est explicare. ac per hoc, ut dixi, duae istae opiniones sub uerbis huius testimonii laborant, una, qua putantur singulae quaeque animae in suis singulis corporibus fieri, alia, qua putantur in corpora sponte demergi. duabus autem illis, sine de traduce illius unius ueniant siue antea iam creatae et apud deum constitutae singulis corporibus dentur, sine labore uerba ista coaptantur. Et tamen, si assertores eius sententiae, qua creduntur animae in suis singulis corporibus fieri, adfirment ita esse dictum de spiritu, qui pro anima est positus, Meus dedit eum>, quem ad modum
Abbreviated transcription (Latin):
uelut singula singulis. parili ratione reddantur.
Caro scilicet conuertatur in terram sicut fuit. inde enĩ
sumpta est quando factus est prius homo: It sp̃s
reuertatur addm̃ qui dedit eum quando insufflauit
infaciem hominis quem finxerat flatum uitae
Etfactus est homo in animam uiuam ut de inceps
ex utraque re. utriusq: rei propago decurrer&
Verum tamen sullud est uerum. quod animas non eilla
una propagatas. sed a libi creatas singulis singulas
ds̃ dat : Etiam huic sententiae congruit quod dictum
est sp̃s reuertatur addm̃ quidedit cum. Solȩ ergo
relique duae opiniones uidentur &cludi. qulsi fierent
insingulis hominibus animae propriae cum creantur.
non putantur dici debuisse sp̃s reuertatur addm̃
quidedit eum. Sed ad dm̃ qui fecit eum. Dedit enim
ueluti sic sonat. quasiiam & trafuerit quod dari
poss&: deinde quod dictum est . reuertatur addm̃:

Expanded text:
uelut singula singulis parili ratione reddantur, uelut singula singulis parili ratione reddantur, caro scilicet conuertatur in terram, sicut fuit — inde enim sumpta est, quando factus est primus homo —, et spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum, quando insufflauit in faciem hominis, quem finxerat, flatum uitae et factus est homo in animam uiuam, ut deinceps ex utraque re utriusque rei propago decurreret. Verum tamen, si illud est uerum, quod animas non ex illa una propagatas sed alibi creatas singulis singulas deus dat, etiam huic sententiae congruit, quod dictum est: Spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum. solae ergo reliquae duae opiniones uidentur excludi, quia, si fierent in singulis hominibus animae propriae, cum creantur, non putatur dici debuisse: Spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum, sed ad deum, qui fecit eum; \'dedit\' enim ueluti sic sonat. quasi iam extra fuerit, quod dari posset. deinde, quod dictum est: Reuertatur ad deum,
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃s reuertatur addm̃ qui dedit eum. Sententi ahuiꝰ
auctoritatis proculdubio certaẽ Necquẽ quam decipit
falsitate. Sedsiquis piam uoluerit eam sic inter pretari.
utinde animarum propaginem quod & una illa quãds̃
primo homini dedit omnes cetere ueniant conetur
astruere. Vid&ur illi suffragari quo dibi decarne
dictum est pulueris nomine. Non utq: puluis. & sp̃s nihil
aliud hoc loco quam caro & anima intelligitur
ut eo modo affirmet animam reuerti addm̃
quod sit detraduce illius animȩ quam primo homini
dedit ds̃ quem aromodum conuertiturcaro in terram.
cumsit &iam ipsa de traduce illius carnis. quae in primo
homine de terra factaest. Ac sic contendat & hoc
quod de carne notissimum est. debere nos credere
illud quod de anima occultum est. De traduce quippe
carnis non ambigitur. sed de animȩ ambigitur
Vtrumque autem ita positum est in hoc testimonio

Expanded text:
et spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum. sententia huius et spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum. sententia huius auctoritatis procul dubio certa est nec quemquam decipit falsitate; sed si quispiam uoluerit eam sic interpretari. ut inde animarum propaginem, quod ex una illa, quam deus primo homini dedit, omnes ceterae ueniant. conetur adstruere, uidetur illi suffragari, quod ibi de carne dictum est pulueris nomine — nam utique puluis et spiritus nihil aliud hoc loco quam caro et anima intellegitur —, ut eo modo adfirmet animam reuerti ad deum, quod sit de traduce illius animae, quam primo homini dedit deus, quem ad modum conuertitur caro in terram, cum sit etiam ipsa de traduce illius carnis, quae in primo homine de terra facta est, ac sic contendat ex hoc, quod de carne notissimum est, debere nos credere illud, quod de anima occultum est. de traduce quippe carnis non ambigitur, sed de animae ambigitur. utrumque autem ita positum est in hoc testimonio,
Abbreviated transcription (Latin):
caligio sissimȩ quaestionis obscuritas. manum potius
porrigant confitenti. Et quicquid illud est nosse
cupienti. Et doceant si possunt uel ostendant
siquid dehacre uel certa ratione didicerunt:
uel apertissimo diuino eloquio crediderunt:
Si enim ratio contra diuinarum scripturarũ auctorita¬
tem redditur. quam lib& acuta sit fallit ueri simili¬
tudine. namuera eẽ non potest: Rursus simanifes¬
tissimȩ &ertȩque ration uelut scripturarums anctarũ
obicitur auctoritas: Non intelligit qui hoc facit.
& non scripturarum illarum sensum ad quem pene¬
trare non potuit: Sed suum potius obicit ueritati.
nec quod in eis. sed quod inseipso uelut proeis inuenit
apponit: Exempli gratia diligenter attende quod dicã.
scriptum est prope sinem libri quiuocatur ecde siastes
cum desolutione hominis quae sit permortem istam
qua dirimitur anima a corpore scriptura loque¬
retur. Et conuertatur puluis interram sicut fuit.

Expanded text:
caliginosissimae quaestionis obscuritas, manum potius caliginosissimae quaestionis obscuritas, manum potius porrigant confitenti et, quicquid illud est, nosse cupienti et doceant, si possunt, uel ostendant, si quid de hac re uel certa ratione didicerunt uel apertissimo diuino eloquio crediderunt. si enim ratio contra diuinarum scripturarum auctoritatem redditur, quamlibet acuta sit, fallit ueri similitudine; nam uera esse non potest. rursus si manifestissimae certaeque rationi uelut scripturarum sanctarum obicitur auctoritas, non intellegit, qui hoc facit, et non scripturarum illarum sensum. ad quem penetrare non potuit, sed suum potius obicit ueritati, nec quod in eis, sed quod in se ipso uelut pro eis inuenit, opponit. Exempli gratia diligenter adtende quod dicam. scriptum est prope finem libri, qui uocatur ecclesiastes, cum de solutione hominis, quae fit per mortem istam, qua dirimitur anima a corpore, scriptura loqueretur: Et conuertatur puluis in terram, sicut fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
genuit ante peccatum. quaerant ergo alia quae
recte reprehendant. non solum in aliis festinatius
editis uerum &iam in his ipsis libris meis delibero
arbitrio neque enimeos inuenturos nego unde mihi
& beneficium conferant. qm̃ si illi quodiam in multo¬
rum manus &ierunt. corriginonpossunt. Ego certe
quod uiuo adhuc possum. haec autem uerba tam
caute a meposita. ut nulli de animȩ &ortu quat¬
tuor illarum opinioni rationi ueprȩscriberem hi
tantum reprehendant. quireprehendendã putant
eandem ipsam dere tam obscura cunctationẽ meã
contra quos me non defendo. quorecte faciã in hac
questione cunctari. cum omnino non dubitẽ
& in mortalem esse animam. nonita ut ds̃ qui solus
hab& in mortalitatem. sed modo quodam suigeneris.
& eam esse creaturam non substantiam creatoris.
& si quid aliud denatura ei: certissimum teneo:
sed quia hoc me facere conpellit de animae xortu

Expanded text:
genuit ante peccatum. Quaerant ergo alia, quae genuit ante peccatum. Quaerant ergo alia, quae recte reprehendant, non solum in aliis festinantius editis uerum etiam in his ipsis libris meis de libero arbitrio. neque enim eos inuenturos nego, unde mihi et beneficium conferant, quoniam, si illi, quod iam in multorum manus exierunt, corrigi non possunt, ego certe, quod uiuo adhuc, possum. haec autem uerba tam caute a me posita, ut nulli de animae exortu quattuor illarum opinioni rationiue praescriberem, hi tantum reprehendant, qui reprehendendam putant eandem ipsam de re tam obscura cunctationem meam. contra quos me non defendo, quod recte faciam in hac quaestione cunctari, cum omnino non dubitem et inmortalem esse animam non ita ut deus, qui solus habet inmortalitatem, sed modo quodam sui generis et eam esse creaturam, non substantiam creatoris et si quid aliud de natura eius certissimus teneo. sed quia hoc me facere compellit de animae exortu
Abbreviated transcription (Latin):
reget omnimodo pro arbitrio. Nunc uero non om¬
nimodo. sed sicut leges uniuersitatis sinunt. ꝑquas
consti tutum est ut corpora orta occidant. & aucta
senescant. Nam illius primi hominis anima ante pec¬
catum &iam sinondum spiritalecorpus sed amimale
tamen pro arbitrio regebat. post peccatum autem
idest postea quam peccatum in illa carne commis¬
sumess &. & quad e inceps propagaretur caro pec¬
cati. anima rationalis sic est in inferioribus corpo¬
rib: ordinata ut non omni modo pro arbitrio regat
corpus suum: quod sinondum ad qui escunt in paruulis.
quinulla adhuc peccata propria commiserunt
iam tamen caro eẽ peccati. quia & huic sanandȩ
cum baptizantur necessaria est medicina. simi¬
litudo illa carnis peccati. Nec sic istis uerbis nis
habent quod sus censeant. constat quippe nisi
fallor eandem carnem &iam sinon uitio. sed natura
infirma est. tamen post peccatum coepisse nasci.
quia neque ita creatus est adam. neque aliquem

Expanded text:
reget omni modo pro arbitrio. nunc uero non omreget omni modo pro arbitrio. nunc uero non omni modo sed sicut leges uniuersitatis sinunt, per quas constitutum est, ut corpora orta occidant et aucta senescant. nam illius primi hominis anima ante peccatum etiamsi nondum spiritale corpus sed animale tamen pro arbitrio regebat. post peccatum autem, id est posteaquam peccatum in illa carne commissum esset, ex qua deinceps propagaretur caro peccati, anima rationalis sic est in inferioribus corporibus ordinata, ut non omni modo pro arbitrio regat corpus suum. quod si nondum adquiescunt in paruulis, qui nulla adhuc peccata propria commiserunt, iam tamen carnem esse peccati, quia et huic sanandae, cum baptizantur, necessaria est medicina similitudo illa carnis peccati, nec sic istis uerbis nostris habent quod suscenseant. constat quippe, nisi fallor, eandem carnem, etiamsi non uitio sed natura infirma est, tamen post peccatum coepisse nasci, quia neque ita creatus est Adam neque aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
sponte mergantur. proculdubio creatura ista
rationalis idest humanȩ animȩ natura in cor¬
porib: inferiorib: hoc est terrenis. post peccatũ
ordinata regit corpus suum no nomnimodo ꝓ arbitrio:
Interim quod constat post peccatum primi hominis
Non enim dictum est post peccatum suum aut postea¬
quam peccauit. sed dictum est post peccatum: ut quod¬
libet postea sifieri poss& discussaratio declarar&
siue peccatum eius. siue peccatum a parentibus
carnis eius : Recte dictum intellegeretur. quod dic¬
tum est. post peccatum in inferiorib: corporibus
ordinata regit corpus suum. non omnimodo proar¬
bitrio quia & caro concupiscit aduersus spm̃. & inge¬
mescimus grauati. Et corpus quod corrum pitur
ad grauat animam. Et quis omnia en arr& carnalis
infirmitatis in commoda quaeutiq nonerunt cum
corruptibile hoc induerit incorruptionem. ut absor¬
beatur mortale auita. Tunc itaq: spiritale corpus

Expanded text:
sponte mergantur, procul dubio creatura ista sponte mergantur, procul dubio creatura ista rationalis, id est humanae animae natura in corporibus inferioribus, hoc est terrenis post peccatum ordinata regit corpus suum non omni modo pro arbitrio nterim, quod constat peccatum primi hominis. non enim dictum est: Post peccatum suum\' aut: Posteaquam peccauit\', sed dictum est: <Post peccatum\', ut, quodlibet postea, si fieri posset, discussa ratio declararet siue peccatum eius siue peccatum parentis carnis eius, recte dictum intellegeretur, quod dictum est: <Post peccatum in inferioribus corporibus ordinata regit corpus suum non omni modo pro arbitrio\', quia et caro concupiscit aduersus spiritum et ingemescimus grauati et corpus, quod corrumpitur, adgrauat animam et — quis omnia enarret carnalis infirmitatis incommoda? quae utique non erunt, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, ut absorbeatur mortale a uita. tunc itaque spiritale corpus
Abbreviated transcription (Latin):
tum ordinata regit corpus suum: No n omnimodo
pet arbitrio sed sicut leges uniuersitatis sinunt.
diligenter aduertant. quiputantme aliquid deanima
humana uelut certum statuisse atq furxisse quoduł
ex parentibus perpropaginem ueniat uł in actibus
uitȩ superioris atq: caelestis pec cauerit ut corrupti¬
bili carne mereretur includi. & uideant sic ame
uerba fuisse perpensa. ut retento eo quod certum
habeo. post peccatum primi hominis natos esse
atque nasci c&eros homines in carne peccati
cui sanandȩ uenit in dño similitudo carnis peccati.
Ita omnia sonarent. ut nulli praeiudicarent opinioni.
quattuor illarum quas postea digessi atq distinxi
non confirmans aliquam. Sed interim quod agebã
sequestrata illarum discussione d&erminans
ut quae cum que illarum uera esset. ds sine dubio
laudaretur : Siue enim & illa una om̃s animȩ
propagentur. siue singillatim insingulis fiant
siue &tra createemittantur. siue incorpora

Expanded text:
tum ordinata regit corpus suum non omni modo tum ordinata regit corpus suum non omni modo pro arbitrio, sed sicut leges uniuersitatis sinunt\', diligenter aduertant, qui putant me aliquid de anima humana uelut certum statuisse atque fixisse, quod uel ex parentibus per propaginem ueniat uel in actibus uitae superioris atque caelestis peccauerit, ut corruptibili carne mereretur includi, et uideant sic a me uerba fuisse perpensa, ut retento eo, quod certum habeo, post peccatum primi hominis natos esse atque nasci ceteros homines in carne peccati, cui sanandae uenit in domino similitudo carnis peccati, ita omnia sonarent, ut nulli praeiudicarent opinioni quattuor illarum, quas postea digessi atque distinxi non confirmans aliquam sed interim, quod agebam, sequestrata illarum discussione determinans, ut, quaecumque illarum uera esset, deus sine dubio laudaretur. ; Siue enim ex illa una omnes animae propagentur siue singillatim in singulis fiant siue extra creatae mittantur siue in corpora
Abbreviated transcription (Latin):
festinatione in consultius ederentur. Vosenim uturẽ
indicant litterȩ. Nam hoc mihi etiam sẽs frater
& co ep̃s ms scripsit florentius ideo utedantur
urgetis quopossint ame duminhac carne uiuo de¬
fendi: Cum uel ab inimicis mordentib uł etiam
ab amicis parum intellegentib: fortasse inquib dam
coeperint accusari. quodutiq propterea dicitis.
qui a non putatis eẽ in eis aliquid quod uera possit
ratione culpari: Alioquin non me adeorum editionẽ
sed ad diligentiorem emendationem potius hortare¬
mini : Ego aut̃ iudices ueros & ueritate seueros
magis intueor. interquos & meipsum primitus cons¬
tiuere uolo ut ad illos tantum reprehendenda
ꝑueniant : quaȩ ame quamuis sedulo perscrutante¬
uidereminime potuerent: Quae cumitic sint¬
hoctamen quod intertio libro delibero arbitrio
cum de substantia rationali agerem. sic amepositũ e
ut dicerem in corporib: autem inferiorib: post pecci¬

Expanded text:
festinatione inconsultius ederentur. uos enim, ut uestrae festinatione inconsultius ederentur. uos enim, ut uestrae indicant litterae — nam hoc mihi etiam sanctus frater et coepiscopus meus scripsit Florentius —, ideo, ut edantur. urgetis, quo possint a me, dum in hac carne uiuo, defendi, cum uel ab inimicis mordentibus uel etiam ab amicis parum intellegentibus fortasse in quibusdam coeperint accusari. quod utique propterea dicitis, quia non putatis esse in eis aliquid, quod uera possit ratione culpari; alioquin non me ad eorum editionem sed ad diligentiorem emendationem potius hortaremini. ego autem iudices ueros et ueritate seueros magis intueor, inter quos et me ipsum primitus constituere uolo, ut ad illos ea tantum reprehendenda perueniant, quae a me quamuis sedulo perscrutantminime potuerunt. Quae cum ithoc tamen, quod in tertio libro de libero arbitrio, cum de substantia rationali agerem, sic a me positum est, ut dicerem: In corporibus autem inferioribus post pecca
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate dignissima. quinullum uerbum non quod
reuocare uellet. sed quod reuocare deberet emisit:
Hocquis quis nondum ẽ assecutus. secundas habeat
partes modestiae. quia primas non potuit habere
sapientiae. quia nonualuit omnia non penitenda
diligenter dixisse. pęniteat atquȩ cognouerit
dicenda non fuisse : Cumergo non sicut quidam
Karissimimei putant nulla uel pauca. sed potius
plura fortasse quam etiam maledici opinantur
uerba dixerĩ que mallem reuocare sipossem
Non mihi tulliana illa blanditur quadictum ẽ. nullum
umquam uerbum quod reuocare uellet emisit
sed angit me plane oratiana sententia. nescit uox
emissa reuerti: Hincest quod periculosis simarum
quaestionum libros de genesi scilicet & d&rinitate
diutius teneo quam uults & fertis. sinon potuerint
nisi habere aliqua quae merito reprehendantur
saltem pauciora sint quam eẽ possent. Si prȩcipita

Expanded text:
auctoritate dignissima, qui nullum uerbum, non quod auctoritate dignissima, qui nullum uerbum, non quod reuocare uellet. sed quod reuocare deberet, emisit. hoc quisquis nondum est adsecutus, secundas habeat partes modestiae, quia primas non potuit habere sapientiae; quia non ualuit omnia non paenitenda diligenter dixisse, paeniteat, quae cognouerit dicenda non fuisse. Cum ergo non, sicut quidam carissimi mei putant, nulla uel pauca sed potius plura fortasse, quam etiam maledici opinantur, uerba dixerim, quae mallem reuocare, si possem, non mihi Tulliana illa blanditur, qua dictum est: \'Nullum umquam uerbum, quod reuocare uellet, emisit\', sed angit me plane Horatiana sententia: Nescit uox missa reuerti. ;. hinc est, quod periculosissimarum quaestionum libros de genesi scilicet et de trinitate diutius teneo, quam uultis et fertis, ut, si non potuerint nisi habere aliqua, quae merito reprehendantur, saltem pauciora sint, quam esse possent. si praecipiti
Abbreviated transcription (Latin):
uel deme uerum credunt. ego ab eis diligor:
Inquantum aut̃ mihi tribuunt quod in me nec agnoscunt:
emisit. quae quidem laus quamuis prae clarissima
uideatur . tamen credibilior denimium fatuo . quã
desapiente perfecto: nam & illi quos uulgo moriones
uocant. quan tomagis a sensu communi dissonant.
magisque absurdi & insulsi sunt tanto magis nullum
uerbum emittunt quod reuocare uelint: quia dicti
mali uel stulti uel in commodi paenitere utiq cordato¬
rum est: Sed si in bonam partem accipiatur utquem¬
piam talem fuisse credamus quicum sapienter omnia
loqueretur. nullum umquam uerbum quod reuocare
uellet emisit. Hoc potius de hominibus dĩ quispũs cõ
acti loquutisunt quam de illo quem sic cicero laudat
saluberrima pietate credendum ẽ Ab hacergo
&xcellentia tam longe absum. ut sinullum uerbum
quod reuocare uelim protulero. fatuosim quamsa¬
pienti similior: Illius quippe scripta summa sunt

Expanded text:
vel de me verum credunt, ego ab eis diligor: vel de me verum credunt, ego ab eis diligor: in quantum autem mihi tribuunt quod in me non cognoscunt,emisit. Quae quidem laus, quamvis praeclarissima videatur, tamen credibilior de sapiente perfecto. nam et illi, quos uulgo moriones uocant, quanto magis a sensu communi dissonant magisque absurdi et insulsi sunt, tanto magis nullum uerbum emittunt, quod reuocare uelint, quia dicti mali uel stulti uel incommodi paenitere utique cordatorum est. sed si in bonam partem accipiatur, ut quempiam talem fuisse credamus, qui cum sapienter omnia loqueretur, nullum umquam uerbum, quod reuocare uellet, emisit, hoc potius de hominibus dei, qui spiritu sancto acti locuti sunt, quam de illo, quem sic Cicero laudat, saluberrima pietate credendum est. ab hac ego excellentia tam longe absum, ut, si nullum uerbum, quod reuocare uellem, protulero, fatuo sim quam sapienti similior. illius quippe scripta summa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uerse seipsum amat. quietalios uult errare uterror
suus lateat. Quanto enimmelius. & utilius ubi ipse
errauit. aliinonerrent quorum anmonitu errore
careat. Quod sin oluerit. saltim comites erroris
non habeat. Si enim mihids̃ quõ uolo praestiterit.
ut omnium librorum ineorum quaecumq: mihi rectissime
displicent opere aliquo ad hoc ipsum instituto colligã
atq demonstrem : Tunc uidebunt homines quam non sim
acceptor ꝑsonae meȩ. uos aut̃ quime multum diligi¬
tis sitalem adseritis aduersus eos quorum malia
uelimperitia uł intellegentia reprehendor. & me
nus quam scripttirum meorum errasse dicatis.
frustra laboratis. Non bonam causam suscepistis.
facile in ea meipso iudice superamini: qm̃ non mihi
plac& cum a caris simis meis talis eẽ & istimor
qualis nonsum. profecto enim non me. sed prome
alium submeo nomine diligunt. si non quod sum. sed
quod non sum diligunt. Nam in quantum me nouer̃

Expanded text:
uerse se ipsum amat, qui et alios uult errare, ut error uerse se ipsum amat, qui et alios uult errare, ut error suus lateat. quanto enim melius et utilius, ubi ipse errauit, alii non errent, quorum admonitu errore careat! quod si noluerit, saltem comites erroris non habeat. si enim mihi deus, quod uolo, praestiterit, ut omnium librorum meorum quaecumque mihi rectissime displicent, opere aliquo ad hoc ipsum instituto colligam atque demonstrem, tunc uidebunt homines, quam non sim acceptor personae meae. Vos autem, qui me multum diligitis, si talem adseritis aduersus eos, quorum malitia uel inperitia uel intellegentia ; reprehendor, ut me nusquam scriptorum meorum errasse dicatis, frustra laboratis, non bonam causam suscepistis, facile in ea me ipso iudice superamini, quoniam non mihi placet,! cum a carissimis meis talis esse existimor, qualis non sum. profecto enim non me sed pro me alium sub meo nomine diligunt, si non quod sum, sed quod non sum, diligunt. nam\' in q
Abbreviated transcription (Latin):
non dictum est quid intelligi debeat Illȩ autem littere
tuae quaes prȩsbyter urbanus attulit. habent quȩstio¬
nem mihi propositam & libris non diuinis sed meis.
quos scripsi delibero arbitrio. Intalibus aut̃ quaestio¬
nibus non multum laboro. quia & sidefendi senten¬
tia mea liquida ratione non potest. mea est non ei :
auctoris cuius sensum improbare fasnonest. &iam
cume õ non intellecto. Hoc inde sentitur quod impro¬
bandum est. & ego proinde fateorme & eorum
numero esse concri. qui proficiendo scribunt
& scribendo proficiunt: Vnde si aliquid uel in cau¬
tius uel in doctius a mepositum est. quod non solum
ab aliis quiuidere id possunt merito reprehendatur:
Verum &iam ameipso. quicc & ego saltempostea
uidere debeo si profitio : Nec mirandum ẽ nec dolendũ.
sed potius agnoscendum atq gratulandum : Non quia
erratum ẽ. sed quia improbatum : Namnimis per¬

Expanded text:
non dictum est, quid intellegi debeat. Illae autem litterae non dictum est, quid intellegi debeat. Illae autem litterae tuae, quas presbyter Urbanus adtulit, habent quaestionem mihi propositam ex libris non diuinis sed meis, quos scripsi de libero arbitrio. in talibus autem quaestionibus non multum laboro, quia, etsi defendi sententia mea liquida ratione non potest, mea est, non eius auctoris, cuius sensum inprobare fas non est, etiam cum eo non intellecto hoc inde sentitur, quod inprobandum est. ego proinde fateor me ex eorum numero esse conari, qui proficiendo scribunt et scribendo proficiunt. unde si aliquid uel incautius uel indoctius a me positum est, quod non solum ab aliis, qui uidere id possunt, merito reprehendatur uerum etiam a me ipso, quia et ego saltem postea uidere debeo, si proficio, nec mirandum est nec dolendum sed potius ignoscendum atque gratulandum, non quia erratum est, sed quia inprobatum. nam nimis per
Abbreviated transcription (Latin):
habitabit. nisiunde se dm̃iusurum eẽ praesuumit.
quod certe quantummalum sit intelligentiae potius
dimitto tuae. quam longo sermone molior eplicase
In protectione dñi semperhabitet cortuum domina
eximic & merito prestantissima. atque in xp̃ĩ carita¬
te honoranda filicc. Honorabiles tecum nobis que
in dño dilectissimos filiostuos debito meritis uestris
offitio resaluto:
quamperscm fratrem & coepis copummeum boni¬
fatium accepi quaesiui cun res criberem nec inueni
R ecoluitamen te in ea quaesisse . quomodo inuene¬
rint magi pharaonis conuersa in sanguinem tota
aquac aegẏpti: unde simile aliquid facerent: quae
duobus modis quaestio solui solet. Siue quod marina
aqua afferripotuerit. Siue quod est credibilius
quiccea regione inquaerant filii isrł iste plage
nonfiebant. hoc enim quibus dam scripturae illius
locis aꝑtissimȩ & pressum armonet &iam ubi

Expanded text:
 et fixius, nisi unde se deum uisurum esse praesumit?  et fixius, nisi unde se deum uisurum esse praesumit? quod certe quantum malum sit, intellegentiae potius dimitto tuae, quam longo sermone molior explicare. in protectione domini semper habitet cor tuum, domina eximia et merito praestantissima atque in Christi caritate honoranda filia. honorabiles tecum nobisque in domino dilectissimos filios tuos debito meritis uestris officio resaluto. quam per sanctum fratrem et coepiscopum meum Bonifatium accepi, quaesiui, cum rescriberem, nec inueni. recolui tamen te in ea quaesisse, quo modo inuenerint magi Pharaonis conuersa in sanguinem tota aqua Aegypti, unde simile aliquid facerent. quae duobus modis quaestio solui solet, siue cum marina aqua offerri potuerit, siue, quod est credibilius, quia in ea regione, in qua erant filii Israhel, istae plagae non fiebant. hoc enim quibusdam scripturae illius locis apertissime expressum admonet, etiam ubi
Abbreviated transcription (Latin):
aliquiserit ut possit & bibi & molles erit ut possit tangi.
Non in quiunt : quidergo anillud potest ds̃ & hoc non potest :
si non posse dixerint. quurderogant omnipotenti a e dĩ:
si posse & nolle responderint. quursolis oculis fauent.
Inuident autem cȩteris sensibus corporis xp̃i. Anquorisq
uolunt desipiunt. quantonos melius quinoneorum
insipientiae terminos figimus. sed ut desipiant
prorsus nolumus. multa proferri possunt adistam
dementiam refutandam. Sed siccliquando inruerint
auribustuis. haec eis interim lege & quid respondeant
non tepigeat rescribere ut potes. Ad hoc enim fide nrã
cordamundantur. quia nobis fidei merces uisio dĩ
promittitur. quaesi percorporis ocules erit. frustra
ad eum ꝑcipiendam scõrum animus &ercetur :
Immo uero tamperuerse sentiens ammus. non exercetur
inse. sed totus in carne est: Vbi enim tenacius & fexius

Expanded text:
aliquis erit, ut possit et bibi? et moles erit, ut possit et tangi? aliquis erit, ut possit et bibi? et moles erit, ut possit et tangi? non>, inquiunt. quid ergo? an illud potest deus et hoc non potest? si non posse dixerint, cur derogant omnipotentiae dei? si posse et nolle responderint, cur solis oculis fauent, inuident autem ceteris sensibus corporis Christi? an, quousque uolunt, desipiunt? quanto nos melius, qui non eorum insipientiae terminos figimus, sed, ut desipiant prorsus, nolumus! Multa proferri possunt ad istam dementiam refutandam. sed si aliquando inruerint auribus tuis, haec eis interim lege et, quid respondeant, non te pigeat rescribere, ut potes. ad hoc enim fide corda nostra mundantur, quia nobis fidei merces uisio dei promittitur. quae si per corporis oculos erit, frustra ad eam percipiendam sanctorum animus exercetur, immo uero tam peruerse sentiens animus non exercetur in se, sed totus in carne est. ubi enim tenacius habitabit
Abbreviated transcription (Latin):
uideret patrem. Annon potuit : ut si non potuis se
res ponderimus. omni potentiae dĩ nos derogasse
proclament. Si aut̃ potuisse consenserimus. argumep¬
tationem suam & nr̃a responsione concludant :
Quanto iam tolerabilius desipiunt qui carnem asseruĩs
conuersũ in substandiam dĩ. Et hoc futurco eẽ
quodds̃ est. ut sic eam saltem dõ uidendo faciant
idoneam. Non tanta diuersitate dissimilem: quã
uanitatem credo istos abigere a fidesua fortasse
& ab auribus: & tamensi interrogatione. de hoc
similiter urgeantur. Possit nehoc ds̃ an non possit
efficere. utrum eius potestati d&rahent sinon posse
responderint. anhoc futurum fatebuntur si posse
concesserint: quomodo ergo exierint de hoc alieno¬
hoc donum ad tributum est contendunt. non etiamcete¬
ris sensib: sonus ergo eritds̃. ut possit cius &iam aurib
percipi. etalitus erit ut possit ei: olfactus sentiri. & liquor

Expanded text:
uideret patrem, an non potuit?\' ut, si non potuisse uideret patrem, an non potuit?\' ut, si non potuisse responderimus, omnipotentiae dei nos derogasse proclament; si autem potuisse concesserimus, argumentationem suam ex nostra responsione concludant. quanto iam tolerabilius desipiunt, qui carnem adserunt conuersum iri in substantiam dei et hoc futuram esse, quod deus est, ut sic eam saltem deo uidendo faciant idoneam non tanta diuersitate dissimilem. quam uanitatem credo istos abigere a fide sua, fortasse et ab auribus. et tamen si interrogatione de hoc similiter tft-geantur, possitne hoc deus, an non possit efficere, utrum eius potestati detrahent, si non posse responderint, an hoc futurum fatebuntur, si posse concesserint? quo modo ergo exierint de hoc alienohoc donum adtributum esse contendunt, non etiam ceteris sensibus? sonus ergo erit deus, ut possit eius etiam auribus percipi? et halitus erit, ut sentiri possit eius olfactu? et liquor
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ uidebunt: Intellige impios nonuisuros: neque
enim beati & mundi corde sunt impii. Item cum legis:
Videmus nunc ꝑ speculum in enigmate. tunc autem
facie ad faciem : Intellige in denos tunc uisuros
facie ad faciem : undenunc uidemus perspeculum
in enigmate : Hoc aut̃ utrumque interioris hominis
munus est: Siue cum inista peregrinatione ad huc
perfidem ambulat in quautitur speculo &enig¬
mate : Siue in illa patria. cumper speem contemꝰ¬
plabitur : proquauisione positum ẽ. facie ad faciem :
Audiat caro carnalib: cogitationib: ebria sp̃s est ds̃
Et cumideo quiadorant dm̃ inspũ & ueritate oportet
adorare. Si ad orare quanto magis uidere : Qui senim
audeat affirmare di substantiam corporaliter uideri
Cum eã noluerit corporaliter adorari: sed argute
sibi uidentur dicere. Et quasi in terrogando praemere:
Potuit xp̃s praestare carni suae ut oculis corporeis

Expanded text:
deum uidebunt, intellege impios non uisuros; neque deum uidebunt, intellege impios non uisuros; neque enim beati et mundi corde sunt impii. item cum legis: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem, intellege inde nos tunc uisuros facie ad faciem, unde nunc uidemus per speculum in aenigmate. hoc autem utrumque interioris hominis munus est, siue cum in ista peregrinatione adhuc per fidem ambulatur, in qua utitur speculo et aenigmate, siue in illa patria, cum per speciem contemplabitur, pro qua uisione positum est facie ad faciem\'. Audiat caro carnalibus cogitationibus ebria: Spiritus est deus et ideo, qui adorant deum, in spiritu et ueritate oportet adorare. si adorare, quanto magis uidere! quis enim audeat adfirmare dei substantiam corporaliter uideri, cum eam noluerit corporaliter adorari? sed argute sibi uidentur dicere et quasi interrogando premere: Potuit Christus praestare carni suae, ut oculis corporeis
Abbreviated transcription (Latin):
impia : quib: animalis homo. non percipiens quae
sunt sps̃ dĩ fallacissimis uanitatibus luditur :
Dicunt enim quidam eorum quitalia garriunt.
sicut adme potuit peruenire : Nos dm̃ uidere
nuncmente tunc corpore : Ita ut &iam impios eũ
parimodo ad seuerentes seuisuros : Vide quantũ
impeius profecerint: Dumsine limite timoris
uel pudoris. hac atque hac uagabunda fertur.
impunita loquacices : Antea dicebant : carnis suae
tantum hoc prȩstiuis sexpm̃ ut corporeis oculis
uidereidm̃ : deinde ad diderunt etiam omnes scõs
receptis in resurrectione corporib: codem modo
dm̃ cẽ uisuros: Nunciam istam possibilitatem &iã
impis don auerunt: Donent sane quantum uolunt
& quib uolunt: Namquis audeat contradicere.
hominibus de suo dominantib: Quienim loquitur
mendacium. desuo loquitur : tuautem cumhis quisanã
doctrinam tenent. nihil istorum audeas usurpare
detuo: Sed cum legis. beatimundo cordes. qm̃ ipsi

Expanded text:
impia, quibus animalis homo non percipiens, quae impia, quibus animalis homo non percipiens, quae sunt spiritus dei, fallacissimis uanitatibus luditur. Dicunt enim quidam eorum, qui talia garriunt, sicut ad me potuit peruenire, nos deum uidere nunc mente tunc corpore, ita ut etiam impios eum pari modo adseuerent esse uisuros. uide, quantum in peius profecerint. dum sine limite timoris uel pudoris hac atque hac uagabunda fertur inpunita loquacitas. antea dicebant carni suae tantum hoc praestitisse Christum, ut corporeis oculis uideret deum; deinde addiderunt etiam omnes sanctos receptis in resurrectione corporibus eodem modo deum esse uisuros; nunc iam istam possibilitatem etiam impiis donauerunt. donent sane, quantum uolunt et quibus uolunt; nam quis audeat contra dicere hominibus de suo donantibus? qui enim loquitur mendacium, de suo loquitur. tu autem cum his, qui sanam doctrinam tenent, nihil istorum audeas usurpare de tuo; sed cum legis: Beati mundo corde, quoniam ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
inquantum dissimiles sumus. Inde igitur uidebimus
ubi similes erimus quis autem dementissimus dixerit:
corporenos uel eẽ. uel futuros esse similesdõ: In interio¬
re ituque homine ista similitudo est quaerenouatur
inagnitionedi. secundum imaginem ei : quicreauit eũ.
Ettanto efficimur similiores illi quantomagis in eius
cognitione & caritate proficimus. Quia &si  exterior
homo noster corrumpitur. sed interior renouatur
dedie indiem: Ita sane. ut in hac uita quantus cumq:
prouectus sit longe absit ab illa perfectione similitu¬
dinis quaeidon ea erit aduidendum dm̃. Sicut dicit apło.
facie ad faciem : Inquib: certe uerbis. si corporalem
faciem uoluerimus accipere. consequens erit. ut etiã
ds̃ talem habeat faciem & sit aliquod inter uallum
inter nram &ipsius. cum eum uidebimus facie ad faciẽ :
& si inter uallium. utique & finis & membrorum habitus
terminatus. & cetera absurda. dictuque & cogitatu

Expanded text:
in quantum dissimiles sumus. inde igitur uidebimus, in quantum dissimiles sumus. inde igitur uidebimus, ubi similes erimus. quis autem dementissimus dixerit corpore nos uel esse uel futuros esse similes deo? in interiore igitur homine ista similitudo est, qui renouatur in agnitione dei secundum imaginem eius, qui creauit eum. et tanto efficimur similiores illi, quanto magis in eius cognitione et caritate proficimus, quia, etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem ita sane, ut in hac uita, quantuscumque prouectus sit, longe absit ab illa perfectione similitudinis, quae idonea erit ad uidendum deum, sicut dicit apostolus, facie ad faciem. in quibus certe uerbis si corporalem faciem uoluerimus accipere, consequens erit, ut etiam deus talem habeat faciem et sit aliquod interuallum inter nostram et ipsius, cum eum uidebimus facie ad faciem, t si interuallum, utique finis et membrorum habitus terminatus et cetera absurda dictuque et cogitatu
Abbreviated transcription (Latin):
potest neque tunc poterit: Omne quippe quod oculis
corporis conspici potest : In loco aliq̃o sit necesse est:
nec ubiq sit totum. sedminore sui parte minorom
locum occupet & maiore maiorem: nonita est ds̃
iuisibilis & in corruptibilis. quisolus habet in morta¬
litatem. & lucem abitat inaccessibilem. quẽ nemo
hominum uidit nec uidere potest : per hocenim
uideri ab homine non potest. per quod uidet homo
corpore corpora : Namsi & mentibus piorum esset
in accessibilis : non diceretur. Accedite ad cum
& in luminamini : & simentibus piorum esset in uisibilis
non diceretur uidebimus eum sicuti est : I Iamper¬
spice totam in epła iohannis sententiam: Dilectissimi
inquit filuidĩ sumus & nondum apparuit quod erimus
scimus quia cum apparuerit. similes erimus qm̃uide¬
bimus eum sicuti est. Intantum ergo uidebimus quan¬
tum similes erimus quia & nunc intantum non uidemus

Expanded text:
potest neque tunc poterit. omne quippe, quod oculis potest neque tunc poterit. omne quippe, quod oculis corporis conspici potest. in loco aliquo sit necesse est nec ubique sit totum, sed minore sui parte minorem locum occupet et maiore maiorem. non ita est deus inuisibilis et incorruptibilis, qui solus habet inmortalitatem et lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum uidit nec uidere potest. per hoc enim uideri ab homine non potest, per quod uidet homo corpore corpora. nam si et mentibus piorum esset inaccessibilis, non diceretur: Accedite ad eum et inluminamini, et si mentibus piorum esset inuisibilis, non diceretur: Videbimus eum, sicuti est. nam perspice totam ipsam in epistula Iohannis sententiam: Dilectissimi. inquit, filii dei sumus et nondum apparuit, quod erimus. scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est. in tantum ergo uidebimus, in quantum similes erimus, quia et nunc in tantum non uidemus,
Abbreviated transcription (Latin):
& sine timore ullius discessionis amabiles: Nicautem
& situus coniux cuius abscessu uidua diceris tibi notissimꝰ
erat : notior tamenerat sibi quamtibi: Et unde hoc
cumtueius corporalẽ faciem uideres quam ipse utique
non uidebat : nisi quia notitia nr̃i certior intus est
ubinemoscit quac sunt hominis nisi sp̃s hominis quun
ipso est: sed cum uenerit dñs. & in luminauerit abs¬
condita tenebrarum. & manifestauerit cogitationes
cordis tunc nihillatebit proximum in proximo :¬
Necerit quod siuis quisq aperiat. abscondat alienis ubi
nullus erit alienus : Lux uero ipsa qua in lumin abuntur
haec omnia queri modo absconduntur : qualis aut quan¬
tasit : Quis lingua proferat. quis saltem infirma mente
& tenebrae in eo non sunt ullȩ: Sed luxmentium pur¬
gatarum : Nonistorum corporis oculorum: Eritergo
tunc mens idonea quae illam lucem uideat. quod nune
nondum est: Hoc autem oculus corporis. neque nunc

Expanded text:
et sine timore ullius discessionis amabiles. Hic autem et sine timore ullius discessionis amabiles. Hic autem etsi tuus coniux, cuius abscessu uidua diceris, tibi notissimus erat, notior tamen erat sibi quam tibi. et unde hoc. cum tu eius corporalem faciem uideres, quam ipse utique non uidebat, nisi quia notitia nostri certior intus est. ubi nemo scit, quae sunt hominis, nisi spiritus hominis. qui in ipso est? sed cum uenerit dominus et inluminauerit abscondita tenebrarum et manifestauerit cogitationes cordis, tunc nihil latebit proximum in proximo nec erit, quod suis quisque aperiat, abscondat alienis, ubi nullus erit alienus. lux uero ipsa, qua inluminabuntur haec omnia, quae modo in cordibus reconduntur, qualis aut quanta sit, quis lingua proferat, quis saltem infirma mente ux est et tenebrae in eo non sunt ullae, sed lux mentium purgatarum, non istorum corporis oculorum. erit ergo tunc mens idonea, quae illam lucem uideat, quod nunc nondum est. Hoc autem oculus corporis neque nunc
Abbreviated transcription (Latin):
omine &ximie & merito prestantissimȩ atq: in xp̃i
caritate honorandȩ filiae italicȩ. Augustinus ep̃s
in dnõ salutem: Non solum litteristuis uerum &iam
ipso referente qui pertulit conperimultum te flagitase
litteras meas. credentem quod ex eis consolationem
habere plurimam possis: tuitaque uideris quid & inde
capias: Egotamen eas negare uel dubitare non debui
consoleturte illa fides & spestucc &ipsa caritas quae
diffunditur incordib: piorum per spm̃ scm̃ cuius nunc
aliquid per amorem accipimus. ut ipsam plenitudinẽ
desiderare nouerimus: Non enim te desolatam putare
debeas. cum in interiore homine habeas praesentem
xp̃m̃ perfidem incord&uo: Aut sicte contristari opor¬
tet quem ad modumgentes quae spem non habent:
cum uera cissima promissione speremus nos in hac
uita unde migraturi quosdamnrõs migrantes
non amisimus sed prȩmisimus ad eam uitam esse uenturos.
ubi nobis erunt quanto notiores. tanto utique cariores

Expanded text:
OMINAE EXIMIAE ET MERITO PRAESTANTISSIMAE ATQVE IN CHRISTI CARITATE HONORANDAE FILIAE ITALICAE AUGUSTINUS EPISCOPUS IN DOMINO SALUTEM. Non solum litteris tuis uerum etiam ipso referente, qui pertulit, comperi multum te flagitare litteras meas credentem, quod ex eis consolationem habere plurimam possis. tu itaque uideris, quid exinde capias, ego tamen eas negare uel differre non debui. consoletur te autem fides et spes tua et ipsa caritas, quae diffunditur in cordibus piorum per spiritum sanctum, cuius nunc aliquid pro pignore accepimus, ut ipsam plenitudinem desiderare nouerimus. non enim te desolatam putare debes, cum in interiore homine habeas praesentem Christum per fidem in corde tuo, aut sic te contristari oportet quem ad modum gentes, quae spem non habent, cum ueracissima promissione speremus nos in hac uita, unde migraturi quosdam nostros migrantes non amisimus, sed praemisimus, ad eam uitam esse uenturos, ubi nobis erunt quanto notiores tanto utique cariores
Abbreviated transcription (Latin):
uult in bonis constituta coniux uirum in malis habere
separatum: Lege ipsum locum in euangelio xp̃i est uox
pia credeđo. doles uidelic& coniugem mortuam.
& putas sieam laudauero quod meis affectibus
consolaberis. disce quod doleas sicum illa noneris
an magis tibi dolendum est. quod ame nondum laudat᷑.
quam mihi quod ate non amatur. Nam utiq: siamares
cumilla eẽ post mortem desiderares: Quod profecto
noneris siqualis es talis eris: Amaergo cuius &igis
laudem Ne quodmendaciter exigis iuste negem
& aliamanu dñs nobis praestet. d&ua salute gaudere.
domine dilectissime honorabilis frater: EX ELICIT¬

Expanded text:
uult in bonis constituta coniux uirum in malis habere uult in bonis constituta coniux uirum in malis habere separatum! lege ipsum locum in euangelio: Christi est uox pia; crede deo. doles uidelicet coniugem mortuam et putas, si eam laudauero, quod meis affatibus consolaberis. disce. quod doleas. si cum illa non eris. an magis tibi dolendum est, quod a me nondum laudatur, quam mihi, quod a te non amatur? nam utique, si amares, cum illa esse post mortem desiderares, quo profecto non eris, si, qualis es, talis eris. ama ergo, cuius exigis laudem. ne, quod mendaciter exigis, iuste negem. Et alia manu: Dominus nobis praestet de tua salute gaudere, domine dilectissime et honorabilis frater. C
Abbreviated transcription (Latin):
supra dixi laudem ab hominib: iamilla non querat
imitationem uero tuam tantum quaerit. &iam defuncta
Quantum tedilexit &iam dissimilem uiua. faciã deilla
quoduis cumtufeceris quod & ego uolo &illa:
Sienim diues ille suꝑbus atque impius sicut in cuangelio
dñs loquitur quiinduebatur purpura & bysso.
& epulabatur quotidie splendide cumm alorum
meritorum poenas apud inferos luer&. neque
dedigito contempti ante ianuam suam pauperis
aquae stillam imp&rare ualuiss&. recordatus est
quinque fratressuos. & rogauit ad eos eundem pau¬
peremmitiii cuius requiem insinu abrahȩ longe
prospiciebat ne & ipsiuenirent in illum tormentoꝵ
locum. quantom agistua coniux tuate recordatur.
quantomagiste casta non uult ad poenas uenire
moechorum si fratressuos nec superbus ad poenas
uenire uoluit superborum. & cum fratres noll&
fratrib: in malis seesse coniunctum quam tominus

Expanded text:
supra dixi, laudem ab hominibus iam illa non quaerat, supra dixi, laudem ab hominibus iam illa non quaerat, imitationem uero tuam tantum quaerit etiam defuncta, quantum dilexit etiam dissimilem uiua. faciam de illa, quod uis, cum 15 tu feceris. quod et ego uolo et illa. Si enim diues ille superbus atque impius. sicut in euangelio dominus loquitur, qui induebatur purpura et bysso et epulabatur cotidie splendide, cum malorum meritorum poenas apud inferos lueret neque de digito contempti ante ianuam suam pauperis aquae stillam impetrare ualuisset. recordatus est quinque fratres suos et rogauit ad eos eundem pauperem mitti, cuius requiem in sinu Abrahae longe prospiciebat, ne et ipsi uenirent in illum tormentorum locum, quanto magis tua coniux te recordatur! quanto magis te casta non uult ad poenas uenire moechorum, si fratres suos nec superbus ad poenas uenire uoluit superborum! et cum frater nollet fratribus in malis se esse coniunctum, quanto minus