comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dictam assignationem in biis tm̃ ui
potestate est: eligere bonũ uel malũ ⁊ utrũ¬
libet scd̃m electionem facere uel dimittere.
Scd̃m qͦd nec in deo. nec in hiis omnib qui
tanta beatitudinis gr̃ã sunt roborati. ut iã
Ambex. qͦ in li. de tͥ. sic ait. Paulus dicit. qui¬

Expanded text:
dictam assignationem, in his tantum potestate est eligere bonum vel malum, et utrumlibet secundum electionem facere vel dimittere. Secundum quod nec in Deo, nec in his omnibus qui tanta beatitudinis gratia sunt roborati ut jam Amb. quoque, in lib. de Trin., ait: Paulus dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
tissimi ⁊ desꝑatissimi conuertent᷑. utat̃. ait
suꝑ illum locũ psalmi. Conũtam in ꝓfundũ
maris .i. eos quierant desꝑatissimi. & ibi. Mit
facit aliorum doctores. Talium conũsio ibi ⁊e
ti spiritꝰ impetu. Alii uero tradunt nõ quã¬
libet obstinõnem uel desꝑationẽ appellari
pect̃m in sp̃m sc̃m s. illam t̾̃m: quam comitat᷑
impenitentia. Qui ⁊̃ impenitñtiã dicũt pecca¬

Expanded text:
ntur, ut Aug. ait super illum locum psal. 14: Convertam in profundum maris, id est, eos qui erant desperatissimi; et ibi: Mittinatos facit aliorum doctores. Talium conversio ibi etiam nti spiritus impetu. Alii vero tradunt non quamlibet obstinationem vel desperationem appellari peccatum in Spiritum sanctum, sed illam tantum quam comitatur impoenitentia; quam etiam impoenitentiam dicunt e
Abbreviated transcription (Latin):
ut non peniteat: discuti oportet analiud sit
obstinatio. aliud impenitentia sit in eo pec¬
catum an idem: s diuersis modis cõmissũ.
Scd̃m istos pecc̃m illud dicit᷑ irremissibile eo
qͦd numꝗͣ dimittat᷑. uñ ⁊̃ aõ dicit qͦd hoc so¬
lum pect̾m ueniam mereri non potest. &
ieꝵ quod talit̾ peccans digne penitere non
potest. ⁊ ideo recte ioħes dicit ut non ꝓeo oret
quis. qr qui sic peccat: orõnib ecłie hic ⁊
in futuro iuuari non pot̃. hñs cor indura¬
tum tamquam lapis. sicut de diabolo legit᷑
Post hanc uitam qui ualde mali sunt me¬
ritis eccłie iuuari non possunt¬
.Qͦd alit̾ ac¬
i cipit᷑ pecc̾m in sp̃m sc̃m

Expanded text:
ut non poeniteat, discuti oportet an aliud sit obstinatio, aliud impoenitentia sit in eo peccatum, an idem, sed diversis modis commissum. Secundum istos peccatum illud dicitur irremissibile, eo quod nunquam dimittatur. Unde Aug. etiam dicit, quod hoc solum peccatum veniam mereri non potest; et Hier. quod taliter peccans, digne poenitere non potest. Et ideo recte Joannes dicit: Ut non pro eo oret quis; quia qui sic peccat, orationibus Ecclesiae hic vel in futuro juvari non potest, habens cor induratum tanquam lapis, sicut de diabolo legitur. Post hanc vitam qui valde mali sunt meritis Ecclesiae juvari non possuntd aliter accipitur peccatum in Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
Un̾ambrr. Si quotiens effundit᷑ sanguis
xp̃i in remissionem peccorũ effunditur:
debeo semꝑ acciꝑe. qui semꝑ pecco. debeo
semꝑbabere medicinam. Item ambr Ite¬
quib mortałis insirmitas uuere ñ pot̃.
⁊ bibit᷑ in uĩtate s integer. ⁊ uiuus: marri
Itẽ. misti̾um fidĩ dicit᷑: qr credẽ debes: quod
ibi salus nr̾a ꝯsistat sSi au̾querit᷑ utrũcoti¬
die ꝯmunicandum sit: audi quidm̃tradit
peccandi est: grauari magis dico eucaristi
e ꝑceptione quam purificari:⁊ licet qͥs pec¬
cato mordeat᷑. si peccandi tr̾de cetõ ñ habe¬
at uoluntatem. ⁊ satisfaciat lacͥmis ⁊ orõi¬
b. accedat securus. s hoc de illo dico: quẽ
mortalia peccata non grauant. Si nõ fre¬
quentiꝰ: saltem t̾ in anno bomines muni¬
cent. nͥ forte quis criminalib impediatur.
gͦ ꝯmunicent qͥ noluerint eccłiasticis carẽ¬
luminib¬

Expanded text:
 Si quoties effunditur sanguis Christi, in remissionem peccatorum effunditur, debeo semper accipere, qui semper pecco, debeo semper habere medicinam. Item Augustquibus mortalis infirmitas vivere non potest. et bibitur in veritate, sed integer et vivus manet. Item: Mysterium fidei dicitur, quia credere debes quod ibi salus nostra consistat. Si autem quaeratur utrum quotidie communicandum sit, audi quid inde tran mens in affectu peccandi est, gravari magis dico Eucharistiae perceptione, quam purificari. Et licet quis peccato mordeatur, si peccandi tamen de caetero non habeat voluntatem, et satisfaciat lacrymis et orationibus, accedat securus: sed hoc de illo dico quem mortalia peccata non gravant. Si non frequentius, saltem ter in anno homines communicent, nisi forte quis criminalibus impediatur: ergo communicent, qui noluerint carere ecclesiasticis liminib
Abbreviated transcription (Latin):
nem mouens sic ait. Queritur qͣm̾ ĩ mor¬
talis factus sit homo pre aliis animantib. ⁊
quomͦ cum illis ꝯmunẽ acceꝑit alimoniã.S
alia ÷ ĩmortalitas carnis quã in adam accepi
Ille factus ÷ homo immortalis ut nõ posset
mori: si non peccasset. moreret᷑ aũ: si peccar⁊.
filii uõ resurrectionis nec poterunt ultͣ pec¬
care: nec mori. Caro nr̃a non tunc egebit re¬
fectione ciborũ. qr tunc nulla potĩt ẽẽ defec.¬
tio. Caro ade ante pecc̃m ita ĩmortalis crea¬
ta est: ut ꝑ alimoniã aduta: ess mortis ⁊¬
drͣ doloris expers. Slcgͦ ĩmortalis ⁊ incorrupti¬
bilis ꝯdita ÷ caro hominis: ut suã ĩmortalita¬
tem ⁊ incorruptionẽ ꝑ obseruantiã manda¬
torũ dei custodiret. In quib mandatis hoc d¬
interdicto: abstineret. Phorũ eduliũ: ĩ mor¬
talitatis dona ꝯseruaret. donec corꝑalib in¬
crementis ꝑductus ad etatẽ que ꝯditori pla¬
ceret: multiplicata ꝓgenie. ipso iubente su¬

Expanded text:
nem movens sic ait: Quaeritur quomodo immortalis factus sit homo prae aliis animantibus: et quomodo cum illis communem acceperit alimoniam. Sed alia est immortalitas carnis quam in Adam accepimIlle factus est homo immortalis, ut non posset mori si non peccaret, moreretur autem si peccaret; filii vero resurrectionis non poterunt ultra peccare, nec mori. Caro nostra non tunc egebit refectione ciborum, quia nulla poterit esse defectio. Caro de Adae ante peccatum ita immortalis creata est, ut per alimoniam adjuta esset mortis et doloris expers. Sic ergo immortalis et incorruptibilis condita est caro hominis, ut suam immortalitatem et incorruptionem per observantiam mandatorum Dei custodiret. In quibus mandatis hoc cinterdicto abstineret. Per horum edulium immortalitatis dona conservaret, donec corporalibus incrementis perductus ad aetatem quae Conditori placeret, multiplicata progenie ipso jubente su
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filiꝰ dei filiꝰ hominis. ⁊ eou̾so. Cũq dicant
illũ hominẽ exanima rõnali ⁊ huãna car¬
tes ẽe duas nat᷑as. s aĩam t̾m ⁊ carnẽ.
auctoritates ponit quibꝰ suã muniunt sen

Expanded text:
 Filius Dei, filius hominis, et e converso. Cumque dicant illum hominem ex anima rationali et humana cartes esse duas naturas, sed animam tantum et carnem. 3. Auctoritates ponit quibus muniunt s
Abbreviated transcription (Latin):
rudi ⁊ carnali ppło: locutionis modũ temꝑa¬
uit. de deo loquens a simili hominis. qui ꝑ
moras temporũ oꝑa sua ꝑficit. cum ipse simł
oꝑa sua fecerit. Uñ ac̃. Ideo inqͥt moyses di¬
uisim refert d̾m illa oꝑa fecisse: qr non po¬
tuit simul ab homine dici: que a deo simł
potuit fieri. Itẽ potuit diuidere scriptura
loquendi tp̃ib: quod d̾s oꝑandi tp̃ib non
diuisit. Illi qui huis auctoritatib ⁊ aliis hꝰmͦi
inherentes dicunt .iiiiͬ. elementa atq celi
luminaria ita formata simul ẽe.⁊ habuisse
illos sexdies quos scriptura ꝯmemorat: sex
rerũ genera .i. distinctiones appellant. que
simul facte sunt partĩ formalit̾ partun cau.¬
saliter

Expanded text:
rudi et carnali populo, locutionis modum temperarudi et carnali populo, locutionis modum temperavit, de Deo loquens a simili hominis qui per moras temporum opera sua perficit, cum ipse simul sua opera fecerit, unde Aug.: Ideo, inquit, Moyses divisim refert Deum illa opera fecisse, quia non potuit simul ab homine dici, quod a Deo simul potuit fieri. Item: Potuit dividere Scriptura loquendi temporibus, quod Deus operandi temporibus non divisit. Illi qui his auctoritatibus et aliis hujusmodi inhaerentes dicunt quatuor elementa atque coeli luminaria ita formata simul esse, et habuisse illos sex dies quos Scriptura commemorat, sex rerum genera, id est distinctiones appellant quae simul factae sunt; partim formaliter, partim causaliter
Abbreviated transcription (Latin):
plenius uersantes: clarius faciamus. In hac Nt.
rerum distinctione: catholici tractatores dis¬
.sentire ut supͣdiximus inueniunt᷑. aliis dicẽ¬
tib res creatas atq distinctas scd̃m sp̃ẽs suas¬
ꝑ int̾ualla sex dierũ. Quorũ sentñcie qr lutã
mina distincte sint formata. Aliis aũ uidet᷑
quod non ꝑ interualla tp̃m factasint. s simł
ita formata: ad esse ꝓdierint. Qͦdaõ suꝑ ge¬
nesim plurib mͦis nitit᷑ ostendere. dicens .iiͦii.
elementa ita formata sicut mͦ apparẽt ab ini¬
cio extitisse. ⁊ celum siderib ornatum fuisse.
Quedã uõ non formalit̾ s matĩalit̾ tũc facta
fuisse. que post ꝑ tp̃is accessum formalit̾ di¬
stincta sunt. ut herbe. arbores. ⁊ forte aĩalia.
Omĩa gͦ in ipso inicio tp̃is facta ẽẽ dicunt. set
quedã formalit̾. ⁊ scd̾m spẽs quas habereter¬
nimꝰ. ut maiores mundi partes. Q̃dam uero
fmatĩalit̾ tantũ. S ut dicunt: moyses loq̃ns

Expanded text:
plenius versantes clarius faciamus. In hac enim rerum distinctione catholici tractatores dissentire, ut supra diximus, inveniuntur; aliis dicentibus res creatas atque distinctas secundum species per intervalla sex dierum; quorum sententiae quia littera mina distinctim sint formata. § Aliis autem videtur quod non per intervalla temporum facta sint; sed simul ita formata, ad esse prodierunt. Quod Aug pluribus modis nititur ostendere, dicens elementa quatuor ita formata sicut modo apparent, ab initio extitisse, et coelum sideribus ornatum fuisse. Quaedam vero non formaliter, sed materialiter tunc facta fuisse, quae post per temporis accessum formaliter distincta sunt: ut herbae, arbores, et forte animalia. Omnia ergo in ipso temporis initio facta esse dicunt; sed quaedam formaliter et secundum species quas habere cernimus, ut majores mundi partes; quaedam vero materialiter tantum. Sed, ut dicunt, Moyses loquens
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quod si tunc erat homo: uel mortaliᷤ ues
ĩmortalis s mortalis non. qr mortuꝰ. nec
ĩmortalis: qr t̾m post resurrectionẽ. Qui¬
bus respondem᷑. qr licet homo mortus
fui̾t: erat tam̃ ĩ morte ds̃ homo. nec mor¬
Etalis nec ĩmortalis. ⁊ tam̃ uere erat homo
Ille u ⁊ huiꝰmodi argutie in creaturis lo¬
cum habent. s fidei sacram̃tũ aphiloso¬
ñphicis arg̃tis est lib̃m. Uñ ambix. Aufer¬
argumenta: ubi fides querit᷑. In ipsiᷤ gig¬
nasiis suis iam dialectica taceat. piscato¬
rib credit᷑ nondialecticis. Dicimus gͦ in
morte xp̃i dm̃ uere fuisse hominẽ: ⁊ tñ
mortuũ. ⁊ hominẽ quidẽ nec mortalem
nec ĩmortalem. qr unitꝰ erat anime ⁊
carni seiunctis. Alia enĩ rõne ds̃ dicit᷑
homo uel homo d̃s: quã martiñ uel io

Expanded text:
 quod si tunc erat homo: vel mortalis, immortalis; sed mortalis non, quia mortuus; nec immortalis, quia tantum post resurrectionem. Quibus respondemus quia licet homo mortuus fuerit, erat tamen in morte Deus homo, nec mortalis quidem, nec immortalis; et tamen vere erat homo. Illae enim et hujusmodi argutiae in creaturis locum habent, sed fidei sacramentum a philosophicis argumentis est liberum. Unde Ambargumenta, ubi fides quaeritur. In ipsis gymnasiis suis jam dialectica taceat; piscatoribus creditur, non dialecticis. Dicimus ergo, in morte Christi Deum vere fuisse hominem, et tamen mortuum; et hominem quidem nec mortalem, nec immortalem, quia unitus erat animae et carni sejunctus. Alia enim ratione dicitur Deus homo, vel homo Deus, qua
Abbreviated transcription (Latin):
utriꝰq secum unionẽ. homo. Non aũ sic
erat homo ut ex anima ⁊ carne simul sub¬
iunctis subsisteret. Exqua rõne dicit᷑ ali¬
quis alius homo ⁊ ipse forte ante mortẽ:
hoc ⁊̃ modo erat homo. ⁊ post resurrecti¬
onem fuit. In morte uͦ homo erat tantũ
pꝑ anime ⁊ carnis secum unionem.⁊ mor-¬
tuus ꝓpt̾ int̾ illa duo: diuisionẽ. Six
in morte erat homo alicubi ⁊ si ubicũq sit ho

Expanded text:
r secum unionem homo. Non autem sic erat homo, ut ex anima et carne simul junctis subsisteret. Ex qua ratione dicitur aliquis alius homo, et ipse forte ante mortem, hoc etiam modo erat homo; et post resurrectionem fuit. In morte vero homo erat tantum propter animae et carnis secum unionem, et mortuus propter inter illa duo divisionem. 2. in morte erat homo alicubi, et si ubicumque sit, ho
Abbreviated transcription (Latin):
quod homo ordinem diligñdi pres¬
criptum seruauĩt. quod siest: omẽm ho¬
minẽ sicut seip̃m dilexit. Omnib gͦ uitã
optauit. om̃sq saluos fieri uoluit. s non
om̃s salui sunt. ⁊ita non ÷ fc̃m: quod opta¬
uit. S non ÷ ignorandum in eo fuisse ca¬
ritatem uixta modũ patrie non uie. eũ¬
q ordinem diligendi implesse qui serua¬
.h. tur in patria non in uia. Qui it in patͥa
sunt .i. lam beatificati sunt: adeo iustici¬
e dei abdicti sunt. ut nicħiseis płaceat
nisi qͦd deo placet. ac ꝑ hoc illorũ tantũ
salutem diligunt ⁊ uolunt qͦs ds salua¬
riuult. eosq solos sicut sediligunt. Ita
⁊ xp̃s electos tm sicut sedilexit. eorumq
salutem optauit.

Expanded text:
quod homo, ordinem diligendi praescriptum servaverit. Quod si est, omnem hominem sicut seipsum dilexit. Omnibus ergo vitam optavit, omnesque salvos fieri voluit, sed non omnes salvi fiunt, et ita non est factum quod optavit. Sed non est ignorandum in eo fuisse charitatem juxta modum patriae, non viae; eumque ordinem diligendi implesse qui servatur in patria, non in via. Qui enim in patria sunt, id est, jam beatificati sunt, adeo justitiae Dei addicti sunt, ut nihil eis placeat, nisi quod Deo placet; ac per hoc illorum tantum salutem diligunt et volunt quos Deus salvari vult, eosque solos sicut se diligunt; ita et Christus electos tantum sicut se dilexit, eorumque salutem optavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ut esitꝰ ait suꝑleuiticũ. sum gͥ omne qͦd
ex parteest euacuet᷑. cur caritas excipit᷑¬
 que dicit᷑ nuiquã excidere. saritas qui
dem ex parte est ut sepe scĩdocent. qr ex
parte diligimus nunc. ⁊ so ipsa euacuabi¬
t᷑ inqͣntum ex parte ÷: qr tollet᷑ iꝑfecti¬
o: ⁊ abdetur ꝑfectio. Remanebitq ipsa
sicut te. s umꝑfectionis modus elimina

Expanded text:
omne quod ex parte est, evacuetur, cur charitas excipitur, quae dicitur nunquam excidere? Charitas quidem etiam ex parte est, ut saepe sancti docent, quia ex parte diligimus nunc; et ideo ipsa evacuabitur in quantum ex parte est, quia tolletur imperfectio et addetur perfectio. Remanebitque ipsa sicut te. Sed imperfectionis modus / elimina
Abbreviated transcription (Latin):
unc de ommipotentia dei agendũ est.
ubi pͥma consideratio occurrit quomͦ
uere deus dicat᷑ ommipotens. An qͥa omnia
possit. an tm̃ quia ea possit que uult. ¶dͦ ⁊t
deus om̃a possit: płib auctoritatib comp¬
batur. dit enim aũs. in .l. questionis uete

Expanded text:
unc de omnipotentia Dei agendum est, ubi prima consideratio occurrit, quomodo vere Deus dicatur omnipotens; an quia omnia possit, an tantum quia ea possit quae vult. Quod enim Deus omnia possit, pluribus auctoritatibus comprobatur. Ait enim Aug., in lib. Quaest.
Abbreviated transcription (Latin):
deum ẽẽ creatorẽ unti¬
umq temporis. atq om¬
nium uisibilium uel inui¬
sibilium creaturarũ. in
primordio sui ostendit
⁊ ritu dei afflatus: in uno pͥncipio adeo creato¬
re mundũ factũ refert. elidens errorẽ quorũ¬
dã. plura sine pͥncipio fuisse principia: opinã¬
tiũ. Plato nãq tria inicia estimauit. dm . s.¬
I⁊ exemplar. ⁊ matĩam. ⁊ ipsa increata sine pͥn¬
cipio. ⁊ dm qͣsi artificẽ. non creatorẽ. Creator it.¬
3 est qui de nichilo aliqua facit. & creare: ꝓpͥe¬
dicit᷑ aliquid facere. set non creare. Uocatur¬
q factor: siue artifex. sed non creator. Hoc it
nom̃ soli deo ꝓprie congruit. qͥ ⁊ de nicbilo q̃¬
dã. ⁊ de aliqͦ aliqua facit. Ipse gͦ creator ⁊ o¬
pifex ⁊ factor. sed creationis nom̃ sibi ꝓpriere¬
tinuit. alia uͦ ⁊̃ creaturis ꝯmunicauit. In
script᷑a tñ sepe creator accipit᷑ tanꝗͣ factor. ⁊
creare sicut facẽ. sine distinctione sig̾cõnis.¬

Expanded text:
Deum esse creatorem initiumque temporis atque omnium visibilium vel invisibilium creaturarum in primordio sui ostendit,ritu Dei afflatus, in uno pre mundum factum refert, elidens errorem quorumdam plura sine principio fuisse principia opinantium. Plato namque tria initia aestimavit, Deum scilicet, exemplar, et materiam, et ipsa increata sine principio, et Deum quasi artificem, non Creatorem. Creator enim est, qui de nihilo aliqua facit. Creare idicitur aliqua facere, sed non creare; vocaturque factor sive artifex, sed non creator. Hoc enim nomen soli Deo proprie congruit, qui de nihilo quaedam, et de aliquo aliqua facit. Ipse est ergo creator et opifex et factor, sed creationis nomen sibi proprie retinuit, alia vero etiam creaturis communicavit. In Scriptura tamen saepe creator accipitur tanquam factor, et creare tanquam facere sine distinctione signi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sidelium ꝯsortio precidit᷑ ut erubescat:⁊
pudore sceleris ꝯuersus peniteat. ut sic sp̃s
resipuerit: negate ꝯmunioni admittitur
⁊infligit. qr gr̃a dei ⁊ ꝓtectio illis ampliussũb¬
trahit᷑. ac sibupsis relinqunt᷑. ut sit illis lib̾m
ruere in interitum peccati. In quos ⁊ diabolo
I quam suffragari uident᷑¬

Expanded text:
et fidelium consortio praescinditur, ut erubescat, et et fidelium consortio praescinditur, ut erubescat, et pudore sceleris conversus poeniteat, ut sic spiriresipuerit, negatae communioni admittitur,infligit, quia gratia Dei et protectio illius amplius subtrahitur, ac sibi ipsis relinquuntur, ut sit eis liberum ruere in interitum peccati, in quos etiam majouaquam suffragari putant
Abbreviated transcription (Latin):
igant qͦ sacerdotes dum satisfactionẽ
penitentie ꝯfitentib imponunt. Soluũt.
cumde ea aliquid dimittunt. uel ꝑ eam pur¬
gatos ad sacram̃torum ꝯmunionem admit¬
bus remittunt: remittit deus: ⁊c̃. Opus it
iusticie exercent in peccatores cum eo ꝰ uista
penaligant. Opus miscdie: cum de ea aliͥsd
relaxant. uel sacram̃torum ꝯmunioni conci-¬
liant. alia oꝑain peccatores exercere neque¬
unt. & notandumqi quos satisfactione peni¬
tentieligant: eo ipso a peccatis solutos osten
satisfactio: nisi quem sacerdos uere peniten
cata adeo retineri iudicat. Quod aũ hoc ad
claues ꝑtineat: as᷑. ostendit dicens. frustrat
nitentiam agit. si sine oris ꝯfessione tͥminis
indulgentia impetrat᷑ ¶ Est ⁊ alius modus li¬
gandi ⁊ sol. qui ꝑ excõmunicationem gerit᷑
dum aliquis scd̃m canonicam discipłinam
t̾cio uocatus ad emendationem delicti mani¬
festi: ⁊ satisfacere uilipendens sententia ec¬
clie aloco or̃onis ⁊ satraĩntorum ꝯmunione

Expanded text:
igant quoque sacerdotes, dum satisfactionem Poenitentiae confitentibus imponunt. Solvunt, cum de ea aliquid dimittunt, vel per eam purgatos ad sacramentorum communionem admitbus remittunt, et remittit Deus, etc. Opus enim justitiae exercent in peccatores, cum eos justa poena ligant; opus misericordiae, dum de ea aliquid relaxant, vel sacramentorum communioni conciliant; alia opera in peccatores exercere nequeunt. Et notandum est quia quos satisfactione poenitentiae ligant, eo ipso a peccatis solutos ostendpoenitentialis, nisi quem sacerdos vere poenitentcatum retineri a Deo judicant. Quod autem hoc ad claves pertineat August. ostendit dicens, in nitentiam agit, si sine oris confessione criminis indulgentiam imprecatur. Est et alius modus ligandi et solvendi, qui per excommunicationem geritur, dum aliquis secundum canonicam disciplinam tertio vocatus ad emendationem manifesti delicti, et satisfacere vilipendens, sententia Ecclesiae a loco orationis, et sacramentorum communione,
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis instinctu adiuuaret interiꝰ: qͦd ꝑ
serpentem gerebat exteriꝰ. Ex predictis tẽp¬
tationis modus atq ꝓgressus insinuat᷑. nec¬
non ⁊ qͦd p̃diximus innui uidet᷑.s. qͦd temp¬

Expanded text:
quamvis instinctu adjuvaret interius, quod per quamvis instinctu adjuvaret interius, quod per serpentem gerebat exterius . Ex praedictis tentationis modus atque progressus insinuatur; necnon etiam quod praediximus innui videtur,
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ ad̃ innuere suꝑ genesim ita dicens.
ut ꝑ humilitatem peccati sciret quam falso
de se presumpserit. & qͦd non bene se habet na¬
tura si a faciente recesserit. Item in eodẽ. Qͦ
se ãrebona ⁊ utili ꝓhibuisse. nisi inesset eiꝰ
menti amor ille ꝓprie potestatis. ⁊ de se suꝑ¬
ba p̃sumptio que ꝑ temptõnem fuerat con¬
uincenda: aut ꝑimenda. Deniq non ꝯtẽp¬
ta suasione serpentis aspexit lignum bo¬
num esu. decorum aspectu. nec credens
se inde posse mori: forte putauit deum¬
alicuiꝰ causa sig̾cõnis illa dixisse. Ideo man¬
ducauit. ⁊ dedit uiro suo. fortassis cuma¬
liqua suasione quam scriptura intelligñ¬
dam reliquit. uel forte non fuit suaderi
necesse. cum eam mortuam esse illo cibo ñ¬
⁊ uideret uir. Sicut gͦ non ÷ ꝑmissus diabo¬
lus temptare feminam nisi ꝑ serpentem.¬
ita nec uirum: nisi ꝑ feminam. ut sicut
preceptũ dei ꝑ uirum uenit ad mulierẽ:
est ipse locutꝰ: ut in serpente. s ꝑsuasio eius.

Expanded text:
ustinus innuere super Genesim ita dicens: « ut per humilitatem peccati sciret quam falso de se praesumpserit, et quod non bene se habet natura si a faciente recesserit. Item in eodem, libse a re bona et utili prohibuisset, nisi inesset ejus menti amor ille propriae potestatis, et de se superba praesumptio, quae per tentationem fuerat convincenda, aut perimenda. Denique non contenta suasione serpentis aspexit lignum bonum esu, decorum aspectu; nec credens se inde posse mori, forte putaalicujus causa significationis illa dixisse. Ideo igitur manducavit, et dedit viro suo, fortassis cum aliqua suasione, quam Scriptura intelligendam reliquit; vel forte non fuit suaderi necesse, cum eam mortuam esse illo cibo non videret vir. Sicut ergo non est permissus diabolus tentare feminam, nisi ita nec virum, nisi per feminam; ut sicut praeceptum Dei per virum venit ad mulierem, est ipse locutus ut in serpente, sed persuasio ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
ne libero ar. ⁊ quid sit ipsa gr̃a. anuirtus
an non. ⁊ si uirtus. an actus uel non. ut ħ
aꝑte insinuari ualeat: pret̾mittendũ est¬
Q. tria esse genera bonorum. Alia namq st̃
magna. alia minima. alia media. ut ag̃¬
quib recte uiuit᷑ magis bona sint. Spẽs
aũ quorũlibet corꝑm sine quib recte uiui
pot̾: minima bona sunt. Potentie uͦ animi
sine quib recte uiui non potest: media bo¬
na sunt. Item. uirtutib nemo male utitur.
seteris aut̃ bonis .i. mediis ⁊ minimis. non
solum bene s ⁊̃ male quisq uti pot̃. ⁊ ideo
uirtute nemo male utit᷑. qr opus uirtutis
est bonus usus istorum. quib ⁊̃ non beneuti
possimus. Nemo autẽ bene utendo male uti¬
tur. Non solum aũ magna sed ⁊̃ media ⁊ mi¬
numa bona esse prestitit bonitas dei. Ecce
habes tria genera bonorum distincta

Expanded text:
ue libero arbitrio: et quid sit ipsa gratia, an virtus, an non; et si virtus, an actus vel non: ut hoc aperte insinuari valeat, praemittendum est tria esse genera bonorum. Alia namque sunt magna, alia minima, alia media, ut Auibus recte uiuitur, magna bona sunt; species autem quorumlibet corporum, sine quibus recte uiui potest, minima bona sunt; potentiae uero animi, sine quibus recte uiui non potest, media bona sunt. uirtutibus nemo male utitur, ceteris autem bonis, id est mediis et minimis, non solum bene, sed etiam male quisque uti potest; et ideo virtute nemo male utitur, quia opus virtutis est bonus usus istorum quibus etiam non bene uti possumus. Nemo autem bene utendo, male utitur; non solum autem magna, sed etiam media, et minima bona esse praestitit bonitas Dei. Ecce habes tria genera bonorum distincta
Abbreviated transcription (Latin):
mus. qui dicunt omnes actus essentia sui .i.
inquantũ sunt: esse bonos. Quosdam uero
inquantum inordinate. fuint: peccata ẽe.
Addunt quoq quosdam non tm̃ essentia s
t̃ genere bonos esse. ut reficere esurientẽ.
uõ actus absolute ac ꝑfecte bonos dicunt ẽe.
quos non solum essentia uel genus. sed ⁊̃ cau¬
sa ⁊ finis: ꝯmendat. Ut sunt illi qui ex bo¬
na uoluntate ꝓueniunt. ⁊ bonũ sinẽ meti¬
untur

Expanded text:
mus, qui dicunt omnes actus essentia sui, id est, in quantum sunt, esse bonos, quosdam vero in quantum inordinate fiunt, peccata esse. Addunt quoque quosdam non tantum essentia, sed etiam genere, bonos esse, ut reficere esurientem, osdam vero actus absolute ac perfecte bonos dicunt, quos non solum essentia vel genus, sed etiam causa et finis, commendat: ut sunt illi qui ex bona voluntate proveniunt, et bonum finem metiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
claudit suꝑ illum: qui in ꝓfundo ꝯtempnit.a
quo mortuo uelut qui nonsit: ꝑit ꝯfessio. Ĩ
Nullus debite grauioris pene accipit ueniam
nisi qualemcumq ⁊ si longe minorem quam
debeat: soluĩt penam. Ita u imꝑtit᷑ ãdeo lar¬
gitas miscd̃ie. ut non relinquat᷑ usticia dis¬
cipline. Item ieꝵ. Qui peccator ÷: plangat
delicta ꝓpria uel ppłi. ⁊ ingrediatur eccłiam
dequa ꝑꝑ peccata fuerat egressus: ⁊ dormiat
insacco. ut preti̾tas delicias ꝑ quas deum of¬
fenderat: uite austeritate ꝯpenset. hiis aliis¬
q auctoritatib nitunt᷑ asserere sine ꝯfessio¬
ne uocis ⁊ aliqua solutione pene neminem
apeccato mundari

Expanded text:
Claudit super illum, qui in profundo contemnit; quo mortuo, velut qui non sit, perit confessio. Item, nullus debitae gravioris poenae accipit veniam, nisi qualemcumque, etsi longe minorem quam debeat, solverit poenam. Ita enim impartitur a Deo largitas misericordiae, ut non relinquatur justitia disciplinae. Item Hieron.: Qui peccator est, plangat delicta propria vel populi, et ingrediatur ecclesiam, de qua propter peccata fuerat egressus; et dormiat in sacco, ut praeteritas delicias per quas Deum offenderat, vitae austeritate compenset. His aliisque auctoritatibus nituntur asserere sine confessione vocis et aliqua solutione poenae neminem a peccato mundari.
Abbreviated transcription (Latin):
it dñs ꝑ ẏsaiam. Dic tu inquitates tuas ut iu¬
stificeris. Item ambr Non potest quisquã iusti¬
ꝯfiteri. Illa ꝯfessio nos liberat: que fit cum pe¬
nitentia. Penitentia uera ÷: dolor coidis ⁊ ama¬
ritudo anime ꝓ malis quequisq ꝯmisit. Itẽ
ioħes. Non potest quisquã grãm dei acciꝑe.
nisi purgatus fui̾t ab omni peceato. ꝑpeni¬
tentie ꝯfessionem. ꝑ bap̃m. Itẽ agͦ. Agite pe¬
nitentiam qualis agit᷑ in eccłia. Nemodicat
sibi occulte ago. apud deum ago. nouit deus
petcata ꝯfiteri. Item amibr̃. uenialis ÷ culpa
quam seguit᷑ ꝓfessio delictorum. Itẽ asꝰ. suꝑ
illum locum. Non absorbeat me ꝓfundum

Expanded text:
enim Dominus per Isaiam: Dic tu iniquitates tuas ut juenim Dominus per Isaiam: Dic tu iniquitates tuas ut justificeris. Item Ambr.: Non potest quisquam justitum confiteri. Illa confessio nos liberat, quae fit cum poenitentia. Poenitentia vera est dolor cordis, et amaritudo animae pro malis quae quisque commisit. Item Joan.: Non potest quisquam gratiam Dei accipere, nisi purgatus fuerit ab omni peccato per Poenitentiae confessionem et per Baptismum. Item Aug.: Agite poenitentiam qualis agitur in Ecclesia. Nemo dicat sibi: Occulte ago, quia apud Deum ago, novit Deus peccata mea confiteri. Item Ambr.: Venialis est culpa, quam sequitur confessio delictorum. Item August., super illum locum ps. 68: Non absorbeat
Abbreviated transcription (Latin):
sus fui̾t. s ꝯuersus ingemuerit. Uñ datur intel̃¬
ligi quod ⁊i ore tacente ueniam int̾dum ꝯsequi¬
mur. hinc ⁊̃ leꝓͣsi illi quib dñs precspit utosten¬
derent se sacerdotib in itinere: antequã ad sacer¬
dotesuenirent: mundatisunt. Ex quo insinu
lararus ÷̃ non prius de monumento ÷ adductꝰ
⁊ posta dño suscitatus. s intus suscitatus ꝓdũt
foras uiuus. ut ostenderet᷑ suscitatio anime.
precedere ꝯfessionem. Nemo u potest ꝯfiteri nͥ
suscitatus. qr a mortuo uelut qui non ÷ ꝑit ꝯ¬
fessio. Nullus gͦ ꝯfitetur: nisi resuscitatus. Ne¬
mo resuscitat᷑: nisi qui apeccato soluit᷑. qr pec¬
catum mors anime est. que ut est uita corporiᷤ
ita eius uita deus est. Huis aliisq płurib aucto¬
ritatib ꝓbatur ante. ꝯfessionem uel satisfacti¬
onem sola ꝯpunctione petc̃m dimitti. Quod qͥ
negant eas det̾minare laborant. necnon inħꝰ
sententie depressionem ⁊ sueopinionis asser¬
tionem: auctorum testimoniauiducunt. Ait

Expanded text:
sus fuerit, sed conversus ingemuerit. Unde datur intelligi quod etiam ore tacente veniam interdum consequimur. Hinc etiam leprosi illi quibus Dominus praecepit ut ostenderent se sacerdotibus, in itinere, antequam ad sacerdotes venirent, mundati sunt. Ex quo insinuaLazarus etiam non prius de monumento est eductus, et post a Domino suscitatus; sed intus suscitatus, prodiit foras vivus, ut ostenderetur suscitatio animae praecedere confessionem. Nemo enim potest confiteri, nisi suscitatus, quia a mortuo, velut qui non est, perit confessio. Nullus ergo confitetur, nisi resuscitatus. Nemo autem suscitatur, nisi qui a peccato solvitur, quia peccatum mors animae est, quae ut est vita corporis, ita ejus vita Deus est. His aliisque pluribus auctoritatibus probatur ante confessionem vel satisfactionem sola compunctione peccatum dimitti; quod qui negant, eas determinare laborant; nec non in hujus sententiae depressionem, et ad suae opinionis assertionem auctorum testimonia inducunt. Ait
Abbreviated transcription (Latin):
ne uidicatur. Itẽ abͨ. Nondum ꝓnuntiat. ꝓmit.¬
tit se ꝓnuntiaturum. ⁊ deus dimittit. qr hocip¬
sum dicere quodãm᷑ ꝓnuntiare est corde. Non¬
dum enim uox in ore ut homo audiat ꝯfessio¬
nem: ⁊ d̾s audit. It̃. Sacrificium dõ sp̃s otͥ: ⁊ c̾.¬

Expanded text:
ne judicatur. Item Aug.: Nondum pronuntiat, promittit se pronuntiaturum, et Deus dimittit; quia hoc ipsum dicere, quoddam pronuntiare est corde. Nondum est vox in ore ut homo audiat confessionem, et Deus audit. Item: Sacrificium Deo spiritus c
Abbreviated transcription (Latin):
ic oritur qõ multiplex. Primo ⁊ queritur
utrum absq satisfactione ⁊ oris ꝯfessione
ꝑ solam cordis ꝯtricionem peccatum alicui dunit¬
tat᷑. Scdo an aliq̃n sufficiat ꝯfiteri deo sine sacer-¬
dote:. Tertio anlaico fideli facta ualeat ꝯfessio.
Inhiis ̃ docti diuersa sentire inueniunt᷑. qr suꝑ
hiis uaria ac pene aduersa tradidisse uidentur¬
.ꝯͦ. doctores. Dicunt it quidam sine ꝯfessioneoris ⁊
Isatisfactione oꝑis nemunem a peccato mundari.
pect̾m dimitti ãdeo stͣn uotum ꝯfitendi habe

Expanded text:
ic oritur quaestio multiplex. Primo enim quaeritur utrum absque satisfactione et oris confessione, per solam cordis contritionem peccatum alicui dimittatur; secundo an alicui sufficiat confiteri Deo sine sacerdote; tertio, an laico fideli facta valeat confessio. In his etiam docti diversa sentire inveniuntur, quia super his varia ac pene adversa tradidisse videntur doctores. Dicunt enim quidam, sine confessione oris et satisfactione operis neminem a peccato mundari. peccatum dimitti a Deo, si tamen votum confitendi habe
Abbreviated transcription (Latin):
quantum uosuntas ÷ uel actio bonum
rior. Et uicium songe abest a uoluntate
dei. Quod ratio docet. Ex hoc loco ꝓbant uo
inquantũ ex malo ꝓcedit ⁊ ordinem non
habet.⁊ ad masum tendit.tem ⁊alit
orem: inquantum est: ẽe bonum. qr non es¬
set actus malus: nisi esset resbona. qr non
÷ aliqua res mala: nisi eadem res bonasit. uñ
aliqua mala ẽẽt: si resipsa que mala ÷ nat᷑a
non esset. Non gͥ potest esse malum nisi esset
asiquod bonum. Qd cum dici uideat᷑ absur.¬
de: conexio tam̃ rõcinationis nos ꝯpellit ħ¬
oidicere. Ex premissis testimoniis asserunt
omnes actus inquantum sunt: esse resbo-¬
inquantũ sunt deum auctorem predicant.
⁊ eius uoluntate omnia esse quetũq sunt
q̃m inquantum sunt: nature sũt
.Obiectio
cantra illos qui dicunt õs actꝰ inqͣntũ st̃: eẽ bonos

Expanded text:
quantum voluntas est vel actio, bonum quantum voluntas est vel actio, bonum rior, quod vitium longe abest a voluntate Dei, ut ratio docet. Ex hoc loco probant vin quantum ex malo procedit, et ordinem non habet, et ad malum tendit. 7. Alia orem, in quantum est, esse bonum, quia non esset actus malus, nisi esset res bona; quia non est aliqua res mala, nisi eadem res bona sit. Undaliqua mala esset, si res ipsa quae mala est, natura non esset. Non ergo potest esse malum nisi esset aliquod bonum. Quod cum dici videatur absurde, connexio tamen ratiocinationis nos compellit hoc dicere. §. Ex praemissis testimoniis asserunt omnes actus, in quantum sunt, esse res boin quantum sunt, Deum auctorem praedicant: et ejus voluntate omnia esse quaecumque sunt, quae, in quantum sunt, naturae sunt. 8. Objectio contra illos qui dicunt omnes actus, in quantum sunt, esse bonos
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ cquid casu fit: temere fit. Qͥ cqͥd temere fit:
non fit ꝓuidentia. Si gͦ casu aliqua fiunt:
in mundo: non ꝓuidentia uniuersus mũ¬
dus administratur. Si non ꝓuidentia u-¬
muersus mundꝰ administrat᷑: aliqua na¬
tura uel sub̃a ÷: que ad opus ꝓuidentiȩ
non ꝑtinent. Omne aũ quod est inquan
tũ est: bonum ÷. Sũmum i ÷ illudbonũ
cuiꝰ participatione sunt cetera bona. ⁊ om¬
ne qͦd mutabile est non ꝑse s boni illius
participatione inquantũ est: bonum est.
Quod diuinam ⁊̃ ꝓuidentiam uocamus.
Nichil gͥ casu fit in mundo. hiis testimo¬
niis innitunt᷑ ad ostendendum omne qͦd÷
ac primitus est: qui omnino inomutabi¬
lis est. ⁊ cetera que sunt nisi ab illo esse nõ
possunt. ⁊ untantum bona sunt inquan¬
tum acceperunt ut sint. Ex predictis col
⁊ mala actio ÷: inquantum ÷ bona ÷.S
quis est qui diffitet᷑ małam uoluntatem
esse.⁊ malam actionem: Mala gͥ uolun¬
tas fiue actio inquantum ÷ bonũ ÷. ⁊ in

Expanded text:
Quidquid casu fit, temere fit; quidquid temere fit, non fit providentia. Si ergo casu aliqua fiunt in mundo, non providentia universus mundus administratur. Si non providentia universus mundus administratur, aliqua natura vel substantia est, quae ad opus providentiae non  summum enim est illud bonum, cujus participatione sunt caetera bona, et omne quod mutabile est, non per se, sed boni illius participatione, in quantum est, bonum est; quod divinam etiam providentiam vocamus. Nihil ergo casu fit in mundo. His testimoniis innituntur ad ostendendum omne quod est, ac primitus est, qui omnino incommutabilis est, et caetera quae sunt, nisi ab illo esse non possunt, et in tantum bona sunt, in quantum acceperunt ut sint. 6. Quid ex praediet mala actio est; in quantum est, bona est. Sed quis est qui diffitetur malam voluntatem esse, et malam actionem? Mala ergo voluntas sive actio, in quantum est, bonum est, et in
Abbreviated transcription (Latin):
statue redderet᷑: dum t̾ntotum ex quoꝯstituta
fuãt: restituta resumẽt. Ita d̃s mirabilit̾ at¬
q ineffabilit̾ artifex de toto quo caro nr̃a con¬
stitãt: eam mirabili celeritate restituet. nec
aliquid attinebit ad eius redintegrationem
utrum capilli ad capillos redeant. ⁊ungues
ad ungues. anqͥoquit eorum ꝑierat mute¬
tus inc̾arnẽ: ⁊in partes alias corꝑis reuocet᷑.¬

Expanded text:
statuae redderetur; dum tamen totum ex quo constituta statuae redderetur; dum tamen totum ex quo constituta fuerat, restituta resumeret; ita Deus, mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto quo caro nostra extiterat eam mirabili celeritate restituet, nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem, utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues; an quidquid eorum perierat, mutetur in carnem, et in partes alias corporis revocet
Abbreviated transcription (Latin):
de qua mortalium creatur caro. s in
quemlib⁊ puluerem cinerẽ ue soluat᷑. in qͦs¬
carnẽq mutet᷑. illi anime punctotp̾is redit.
que illam pͥmitus ut homo fieret. cresceret u¬
n ueret: animauit. Ipsa gͥterrena matĩes que
discedente anima fit cadauer. nomtaresurre¬
ctione reꝑabit᷑: ut ea que dilabunt᷑. ⁊ m alia
atq alias rerum sp̃es uertunt᷑ qͣuis ad corpuᷤ
reb̾eant unde dilapsasunt. Ad easdem quoq
corꝑis partes ubi fuerunt redire necesse sit. A¬
lioquin si capillus redit qͣdtam crebratonsura
detraxit. Siunguib quod tociens expressit ex¬
sectio ĩmoderata:⁊ indecens cogitantib resurre¬
ctionem carnis: ⁊ io non credentib occurrit in¬
firmitas. S quẽadmodum si statua cuiuslib
solubilis metalli igneliquesceret. uel ꝯterere¬
t᷑ in puluerem uel confunderet᷑ in massam.
⁊ eam uellet artisex rursum exillius materia
⁊ quantitate reꝑare: nichil int̾esset ad eius in¬
tegritatem que particulamatĩe cui membro

Expanded text:
de qua mortalium creatur / caro, sed in quemlibet pulverem cineremve solvatur, in quoscarnemque mutetur, illi anime puncto temporis redit, que illam pviveret, animavit. Ipsa ergo terrena materies quae discedente anima fit cadaver, non ita in resurrectione reparabitur, ut ea quae dilabuntur et in alias atque alias rerum species vertuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt, redire necesse sit. Alioquin si capillus redit, quem tam crebra tonsura detraxit; si unguibus, quos toties depressit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus resurrectionem carnis, et ideo non credentibus, occurrit infirmitas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli igne liquesceret, vel contereretur in pulverem, vel confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursum ex illius materia et quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cui membro
Abbreviated transcription (Latin):
enis uoluntate. quia non eius uoluntate
fit pecc̃m. Non gͦ deo uolũte ł nolñte. s ñ
uolũte fuint mala. quia non subest dei
uoluntati. ut malum fiat uel non fiat.
s ut fieri sinat. quia bonũ est sin̾e mala
fieri.⁊utiq uolens sunt non uolens ma-¬
la: s uolens sinere ut ipsa fiant. Quia nec
mala sunt bona. nec ea fieri uel eẽ bonũ
est. Quomodo intelligend̾ sit ulud ay-

Expanded text:
 voluntate, quia non ejus voluntate fit peccatum. Non ergo Deo volente vel nolente, sed non volente, fiunt mala; quia non subest Dei voluntati ut malum fiat vel non fiat, sed ut fieri sinat, quia bonum est sinere mala fieri: et utique volens sinit non volens mala, sed volens sinere sinti ut ipsa fiant, quia nec mala sunt bona, nec ea fieri vel esse bonum est. 7. Quomodo intelligendum sit illud A
Abbreviated transcription (Latin):
dei uoluntatem mala non fieri.ł nõ
eẽ. inductionib premissis. ita respon-¬
dent. dicentes deum. nec uelle mala fi-¬
eri. nec uelle non fieri. uel nolle fieri. s tm̃
non uelle fieri. Si enim uelit ea fieri ł eẽ:
fateret utiq ea fieri ł eẽ. ⁊ ita eẽt auctor
maloꝵ. Non est autem auctor maloꝵ: ut
lunt᷑ate fiunt mala. Item. si nollet ma¬
la fieri. ł noslet non fieri. ⁊ tamen fierent:
ommpotens non eẽt. cum eius uoluntas
humane uoluntatis effectu impediret᷑.
⁊.Ideoq non concedunt deum uelle mala
fieri. ne maloꝵ auctor intelligatur. nec cõ¬
cedunt eum uelle mala non fieri. ł nolle
cunt eum non uelle mala fitri. ut non
auctor s ꝑmissor maloꝵ monstret᷑. Unde

Expanded text:
Dei voluntate mala non fieri vel non esse, inductionibus praemissis ita respondent, dicentes Deum nec velle mala fieri, nec velle non fieri; vel nolle fieri, sed tantum non velle fieri. Si enim vellet ea fieri vel esse, faceret utique ea fieri vel esse; et ita esset auctor malorum: non est autem auctor malorum, ugo ejus voluntate fiunt mala. Item, si nollet mala fieri, vel vellet non fieri, et tamen fierent, omnipotens non esset, cum ejus voluntas humanae voluntatis effectu impediretur. Ideoque non concedunt Deum velle mala fieri, ne malorum auctor intelligatur; nec concedunt eum velle mala non fieri, ne cunt eum non velle mala fieri, ut non auc
Abbreviated transcription (Latin):
luta quidem anima quousq penitet. sicut erat
dum in ea prauaerat uoluntas. Sicut it qui
tangit morticinum uel aliud inmundũ ita
pollutus est post tactum quo usq lauat᷑. sicut
fuit dum tangeret: ita post actum peccati ita
polluta remanet anima: sicut fuit in ipso ac¬
tu peccati. qrita÷ longe adeo ꝑ dissimilitudi¬
nem quiest ⁊ uita ⁊ munditia mentis. sicut¬
.ꝯͣ. fuit dum peccatum ageret. Ipsa: ĩ dissimilitu¬
do que inest anime ex peccato: ⁊ est adeo elon¬
gatio anime macula intelligit᷑. a qua purga¬
tur in penitentia. hoc aũ solus deus facit. qui
solus susçitat animam. ⁊ illuminat. quod sacer¬
dotes nequeunt. quit̾n medici sunt animarũ
tibi: quod exponens agͦait. Bonidoctore
recte medici dicunt᷑. qui: uiuentes curare mi¬
nisterio possunt s non mortuos suscitare. So¬

Expanded text:
luta quidem est anima, quousque poeniteat, sicut erat, luta quidem est anima, quousque poeniteat, sicut erat, dum in ea prava erat voluntas. Sicut enim qui tangit morticinium vel aliud immundum, ita pollutus est post tactum quousque lavatur, sicut fuit dum tangeret; sic post actum peccati ita polluta remanet anima, sicut fuit in ipso actu peccati, quia ita est longe a Deo per dissimilitudinem, qui est vita et munditia mentis, sicut fuit dum peccatum ageret. Ipsa ergo dissimilitudo quae inest animae ex peccato, et est a Deo elongatio, animae macula intelligitur, a qua purgatur in Poenitentia. Hoc autem solus Deus facit, qui solus suscitat animam et illuminat; quod sacerdotes nequeunt, qui tamen medici sunt animarum.nfitebuntur tibi? quod exponens Aug. ait: Boni doctores recte medici dicuntur, qui viventes curare ministerio possunt, sed non mortuos suscitare. So
Abbreviated transcription (Latin):
que sit illa macula:⁊ que sint ille tene¬
bre interiores: aquib deus interiꝰanimã
purgat. cum ueram penitentiam ĩmittit.
De tenebris ⁊ interiori caligine satis facile
.ꝯ̃.÷ ⁊ intellige̾ ⁊ respondere. Cum it quis morta¬
lit̾ delinquit. ⁊ gr̃a uirtutis priuat᷑ siqua pre¬
cessit. ⁊ naturalium bonorum elisionem pa¬
tit᷑. u̾n ⁊ intellectus obtundit᷑ . ⁊ totus homo
interior obtenebrat᷑: ⁊ita quasi caligine qua¬
dam mens obuoluit᷑. que caligo peccatipe¬
na ÷. hanc uo̾ deus pellit: cum penitentiam
mamlauatꝰ. Ecce enĩ quis uoluit facere homici¬
dium: ⁊ patrauit. quo patrato: desinit tãuel¬
le quam facere. nondum t̾n uere ⁊ humilit̾
penitet. nec ꝯfiteri ꝓponit. Que gͦ remansit
manima illius macula: Mala uoluntasqͥdẽ
macula fuit illius anime: s illa transit. Ma¬
cula ⁊ͥ est si penitere si ꝯtempnit. s hoc est pec¬
catum aliud a precedenti. Quegͥ maculare¬
mansit. a quaipse in penitentia purgat᷑: pol¬

Expanded text:
quae sit illa macula et quae sint illae tenebrae interiores a quibus Deus interius animam purgat, cum veram poenitentiam immittit. De tenebris et interiori caligine satis facile est et intelligere, et respondere. Cum enim quis mortaliter delinquit, et gratia virtutis privatur, si qua praecessit, et naturalium bonorum elisionem patitur. Unde et intellectus obtunditur, et totus homo interior obtenebratur; et ita quasi caligine quadam mens obvolvitur, quae caligo peccati poena est. Hanc vero Deus pellit, cum poenitentiam mam lavat? Ecce enim quis voluit facere homicidium, et patravit; quo patrato desinit tam velle, quam facere; nondum tamen vere et humiliter poenitet, nec confiteri proponit. Quae ergo remansit in anima illius macula? Mala voluntas quidem fuit macula illius animae; sed illa transiit. Macula etiam est, si poenitere contemnit; sed hoc est peccatum aliud a praecedenti. Quae ergo macula remansit, a qua ipse in Poenitentia purgatur? Pol
Abbreviated transcription (Latin):
x predictis ꝑspicuum fit qͦd maior
fuerit lib̾tas arbitrũ prima ꝗͣ scd̃a.
⁊ terna. multo maior quã scd̃a uel pͥma.
Pma enim libertas arbitrii fuit: inqua potãt¬
peccare ⁊ non peccare. ultima uõ erit: inqua
poterit non peccare.⁊ non poterit petcare.
Media uõ inqua potĩt peccare. ⁊ non pot̃ non
peccare. ante reparationẽ ⁊̃ mortalit̃. post
reꝑationem uõ saltem uenialit̃.
De qͣtuor

Expanded text:
um fit quod major fuit libertas arbitrii prima quam secunda, et tertia multo major quam secunda vel prima. Prima enim libertas arbitrii fuit in qua poterat peccare. Ultima vero erit in qua poterit non peccare, et non poterit peccare. Media vero, in qua potest peccare, et non potest non peccare; ante reparationem etiam mortaliter, post reparationem vero saltem venialiter. 7. De quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
uib hic respondñdũ arbitror. quod
huiusmͦi actiones. ambulatio.s. ⁊ lo
mͦi actiones inse deus hr̃e non possit. Nõ
enim potest ambulare. ł loqui. ⁊ huius¬
modi. eas tñ in creaturis potest oꝑari. fa-¬
cit enim ut homo ambulet. ⁊ loquatur.
⁊ huiusm᷑i. Non enĩ ꝑ istas actiones duui¬
ne potũtie detͣhitur aliqͥd. quia ⁊ hec po-¬
test facere deus om̃ipotens.
de alus

Expanded text:
uibus id respondendum arbitror, quod hujusmodi actiones, ambulatio scilicetmodi actiones in se Deus habere non possit non enim potest ambulare vel loqui et hujusmodi, eas tamen in creaturis potest operari, facit enim ut homo ambulet, et loquatur, et hujusmodi. Non ergo per istas actiones divinae potentiae detrahitur aliquid, quia et hoc potest facere Omnipotens. 3. De al
Abbreviated transcription (Latin):
Sendi homines ligatos uel solutos. un ⁊ dñs
leꝓsum sanitati prius ꝑ se restituit. Deinde
ad sacerdotes misit. quorum iuditio ostende¬
ret᷑ mundatus. Ita. ⁊̃ iam lararum uiuifica¬
tum: optulit discipulis soluendum. qr ⁊sia¬
liquis aput deum sit solutus. non t̾n in facie
ita oꝑatur sacerdos euuangłicus ⁊ uidicat.
sicut olim legalis in illis qui contaminati erãt
lepra. que peccatum sig̾cat. Un ier suꝑmatħ¬
inquit locum quidam ñ intelligentes aliquid
sumunt de suꝑcilio phariseorum. ut damp¬
nare ĩnoxios uel soluere se putent noxios
cumaput deum non sententia sacerdotum
s reorum uita querat᷑ In leuitico ostendere
se sacerdotib iubent᷑ leꝓsi. quos illi non faci
unt leꝓsos uel mundos. s discernerent qui
mundi uel ĩmundi sunt. ita ⁊ hic aꝑte osten¬
Deus aũ semꝑ uidicat scđm ut̾tatem. ⁊ in re¬
Imittendis ⁊ retinendis. Id iuris: ⁊ officu hñt
Feuuanglici sacerdotes quod ut olim

Expanded text:
dendi homines ligatos vel solutos. Unde Dominus leprosum sanitati prius per se restituit, deinde ad sacerdotes misit, quorum judicio ostenderetur mundatus. Ita etiam Lazarum jam vivificatum obtulit discipulis solvendum. Quia etsi aliquis apud Deum sit solutus, non tamen in facie ita operatur sacerdos evangelicus et judicat, sicut olim legalis in illis qui contaminati erant lepra, quae peccatum signat. Unde inquit, locum quidam non bene intelligentes, aliquid sumunt de supercilio Pharisaeorum, ut damnare innoxios, vel solvere se putant noxios, cum apud Deum non sententia sacerdotum, sed reorum vita quaeratur. In Levitico ostendere se sacerdotibus jubentur leprosi unt leprosos vel mundos, sed discernunt qui mundi vel immundi sunt. Ita et hic aperte ostenDeus autem semper judicat secundum veritatem remittendis vel retinendis culpis. Id juris et officii, utevangelici sacerdotes nunc, quod olim
Abbreviated transcription (Latin):
ostenditur bona que sine caritate fuint
ꝓdesse quid̃ ad tolerabiliorem penam senti¬
endam. s non ad uitam optinendam. Illa
que in caritate quis facit. si postea ꝓ lapsus
fuerit nec exsurrexerit non esse in memoria
dei: ez echiel dicit. Si auerterit se ustus a iu¬
sticia ⁊ fecerit iniquitatem. numquiduuet:
⁊ non erunt in memoria iusticie quas fecit. In
cuius loci expositione gg̃ ait. Hoc nobis maxi¬
me ꝯsiderandum est. qr cum mała ꝯmittimꝰ
sine causa ad memoriam transactabona re¬
uocamus. qm in ꝑpetratione malorum nulla
debet esse fidutia bonoꝵ preteritorũ. Intel¬
ligendum ÷ ħ ad uitam ꝑcipiendam bona
preti̾ta non dare fidutiam: ⁊ si ad mitiorem pe¬
nam. alioquin p̃misse auctoritan obiuaret¬
caritate facta que comitat᷑ mortalis culpa
quam non del et sequens penitentia ad sen
atis uno pecc̃o penitñtiã agi: alt̾o tacito

Expanded text:
ostenditur bona quae sine charitate fiunt prodesse quidem ad tolerabiliorem poenam sentiendam, sed non ad vitam obtinendam. Illa enim quae in charitate quis facit, si postea prolapsus fuerit, nec exsurrexerit, non esse in memoria Dei Ezechiel dicit, c. 33: Si averterit se justus a justitia et fecerit iniquitatem, numquid vivet? et non erunt in memoria justitiae quas fecit. In cujus loci expositione Greg., lib. 1, hom. 11, ait: Hoc nobis maxiconsiderandum est, quia cum mala committimus, sine causa ad memoriam transacta bona revocamus; quoniam in perpetratione malorum nulla debet esse fiducia bonorum praeteritorum. Intelligendum est hoc, ad vitam percipiendam bona praeterita non dare fiduciam, etsi ad mitiorem poenam; alioquin praemissae auctoritati Augustcharitate facta, quae concomitatur mortalis culpa, quam non delet sequens poenitentia, ad sen une peccato poenitentiam agi, altero tacito