comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiciũ uertitur. Pensandũ namq fu¬
erat: cui & quando loquerentur:
Iustus quippe erat ad quẽ uenerant:
& diuinis uerberib cinctus. Ex
anteacta gͦ eiꝰ uita debuerunt ea
quȩ intelligere ñ ualebant illius
uerba ꝑpendere. & ex flagellis p̃¬
sentib non illũ redarguere. sed
de sua uita formidare: seq flagel¬
lato iusto non quasi ratiocinando
erigere. sed flendo sociare: ut ne¬
quaquã se eoꝵ scientia ꝑ uerba
ostenderet. sea loqui recte linguã
consolantiũ magister dolor erudiret.
Qui & si qua forsitan diuersa sentirent.
dignũ ꝓfecto erat. ut hȩc humiliter
dicerent: ne ꝑcusso uulnera ꝑ immo¬
derata uerba cumularent. Sȩpe
rib displicent. uel facta uel dicta me¬
lioꝵ. Sed eo ab his nͣ temere rep̾̃hen¬
aenda sunt: quo apprehendi uera¬
citer nequaquã possunt. Sepe ali¬
quid a maiorib dispensatoriȩ agit᷑.
qđ aminorib error putatur. Sȩpe
multa afortib dicuntur: quȩ ic¬

Expanded text:
vitium vertitur. Pensandum namque fuvitium vertitur. Pensandum namque fuerat, cui et quando loquerentur. Justus quippe erat, ad quem venerant, et divinis verberibus cinctus. Ex anteacta ergo ejus vita debuerant ea quae intelligere non valebant illius verba perpendere; et ex flagellis praesentibus non illum redarguere, sed de sua vita formidare; seque flagellato justo, non quasi ratiocinando erigere, sed flendo sociare; ut nequaquam se eorum scientia per verba ostenderet, sed loqui recte linguam consolantium magister dolor erudiret. Qui etsi qua forsitan diversa sentirent, dignum profecto erat ut haec humiliter dicerent, ne percusso vulnera per immoderata verba cumularent. 24. Deribus displicent vel facta vel dicta meliorum: sed eo ab eis non temere reprehendenda sunt, 149 quo apprehendi veraciter nequaquam possunt. Saepe aliquid a majoribus dispensatorie agitur, quod a minoribus error putatur. Saepe multa a fortibus dicuntur, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
dixisset: ꝓtinus adiunxit. Ita ut &¬
: nosipsi in uobis głemur. in ecclesiis¬
psecutionib ur̃is & tribulationib
‸quas sustinetis in exemplũ iusti tu¬
⁊ dicii dĩ. Ac si diceret. Dũ tot dura
toleratis qui tam recta agitis: quid
aliua quã iusti dĩ iudicii exempla
datis : Quia ex nr̃a pena colligen¬
dum est quomͦ feriat quib irascit᷑:
si sic uos affligi patitur. in quibus
lȩtatur. Aut quomͦ illos ꝑcussurus
est quib iustum iudiciũ exhibet:
si etiam uos sic cruciat. quos pie re¬
se amici qui consolaturi uenerant.
piȩ eiꝰ increpationi subiciunt: dũq
ad contentionis uerba ꝓsiliunt. eã
ꝓ qua uenerunt causã pietatis amit¬
tunt. Qui quidẽ nͣ pͣua hoc inten¬
tione faciunt: sed quãuis affectũ
ꝑcusso exhibeant. ꝑcussũ tamen
ñ nisi ꝓiniquitate crediderunt.
Dũq. intentionẽ bonã nequaquam
locutio cauta subsequitur: ipsa pi¬
etatis ꝓpositio intrans gressionis

Expanded text:
dixisset, protinus adjunxit: Ita ut edixisset, protinus adjunxit: Ita ut et nos ipsi in vobis gloriemur in Ecclesiisionibus vestris et tribulationibus, quas sustinetis in exemplum justi judicii Dei . Ac si diceret: Dum tot dura toleratis, qui tam recta agitis, quid aliud quam justi Dei judicii exempla datis? quia ex vestra poena colligendum est quomodo feriat quibus irascitur, si sic vos affligi patitur, in quibus laetatur; aut quomodo illos percussurus est, quibus justum judicium exhibet, si etiam vos sic cruciat, quos pie rese amici, qui consolaturi venerant pie ejus increpationi subjiciunt; dumque ad contentionis verba prosiliunt, eam pro qua venerant causam pietatis amittunt. Qui quidem non prava hoc intentione faciunt; sed quamvis affectum percusso exhibeant, percussum tamen nonnisi pro iniquitate crediderunt; dumque intentionem bonam nequaquam locutio cauta subsequitur, ipsa pietatis propositio in transgressionis
Abbreviated transcription (Latin):
mox cur non sit iustificatus. insi¬
I nuans ait. Qui autẽ iudicat me:
dñs est. Ac si diceret. lecireo in eo
quo mͥ nichil conscius sũ iustifica¬
tum me abnego: quia ab eo qui me
iudicat. examinari me fubtilius
terius ꝑstrepunt: declinanda quȩ¬
quasi necessaria inuolitunt. Et
tamen in his om̃ib adhuc districti
examinis flagella metuenda: quia¬
& ipsa nr̃a ꝑfectio culpa non caret:
nisi hanc seuerus uidex in subtili
lance examinis misericorditer pen¬
set. Bene autẽ subditur: & uenit
suꝑ me indignatio. Magna quippe
arte doctrinȩ dicturus uerbera. pre¬
tulit recti facta: ut hinc unusqͥsq
consideret. quȩ peccantes post modũ
supplicia maneant. si sic etiã iustos
tam ualida hic flagella castigant.
Hinc eni est qđ petrus ait. Tempusẽ.
ut iudiciũ incipiat de domo dĩ. Et
si iustus uix saluabitur: impuis &
peccator ubi parebunt: Hinc paulꝰ
cũ multa in thessalonicensiũ laude

Expanded text:
mox cur non sit justificatus insimox cur non sit justificatus insinuans, ait: Qui autem judicat me, Dominus est. Ac si diceret: Idcirco in eo quod nihil mihi conscius sum justificatum me abnego, quia ab eo qui me judicat examinari me subtilius terius quasi necessaria involvunt; et tamen in his omnibus adhuc districti examinis flagella metuenda. Plerumque ipsa nostra perfectio culpa non caret, nisi hanc severus Judex in subtili lance examinis misericorditer penBene autem subditur: Et venit super me indignatio. Magna quippe arte doctrinae dicturus verbera praetulit recte facta; ut hinc unusquisque consideret quae peccantes postmodum supplicia maneant, si etiam justos tam valida hic flagella castigant. Hinc est enim quod Petrus ait: Tempus est ut judicium incipiat de domo Dei. Et si justus vix salvabitur, impius et peccator ubi parebunt ? Hinc Paulus, cum multa in Thessalonicensium laudem
Abbreviated transcription (Latin):
fauorẽ mundi quasi nescientes
dissimulant: & forti gressu in¬
terius. hoc unde exterius suble¬
uantur calcant. Silent autem:
quia nullis prauę actionis
clamorib ꝑstrepunt. Omĩs
namq iniquitas. habet apud se¬
creta dĩ iudicia uoces suas. Unde
scriptũ est. Clamor sodomoꝵ &
gomorreoꝵ. multiplicatus est. Qui¬
escunt uͦ cũ non solũ nullo cupi¬
ditatũ temporaliũ turbulento ap¬
petitu rapiuntur: uerũ ettã curis
presentis uitȩ necessariis immode.¬
ratius occupari refugiunt. Sed
gella sentiunt: ut tanto ꝑfectiores
ad hereditatẽ ueniant. quanto eos
pie feriens disciplina cotidie etiã
de minimis purgat. Iusta itaq. in¬
desinenter faciunt. sed assidue
dura patruntur: quia sepe ipsa
nra iustitia. ad examen diuinȩ
iustitie deducta iniustitia est. &¬
sordet in districtione iudicis. qđ
in estimatione fulget oꝑantis. Unde
paulus cũ diceret. nichil mͥ consciꝰ
sũ : ꝓtinus adiunxit. Sed non in
hoc iustificatus sũ. Qui causam

Expanded text:
favorem mundi quasi nescientes dissimulant, et forti gressu interius hoc unde exterius sublevantur calcant. Silent autem, quia nullis pravae actionis clamoribus perstrepunt. Omnis namque iniquitas habet apud secreta Dei judicia voces suas. Unde scriptum est: Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum multiplicatus est . Quiescunt vero, cum non solum nullo cupiditatum temporalium turbulento appetitu rapiuntur, verum etiam curis praesentis vitae necessariis immoderatius occupari refugiunt. 21. gella sentiunt, ut tanto perfectiores ad haereditatem veniant, quanto eos pie feriens disciplina quotidie etiam de minimis purgat. Justa itaque indesinenter faciunt, sed assidue dura patiuntur, quia saepe ipsa nostra justitia, ad examen divinae justitiae deducta, injustitia est, et sordet in districtione 148 judicis quod in aestimatione fulget operantis. Unde Paulus cum diceret: Nihil mihi conscius sum, protinus adjunxit: Sed non in hoc justificatus sum . Qui causam
Abbreviated transcription (Latin):
tionem esau. nisi eoꝵ uita figurat᷑:
qui in exteriorib uoluptatib fusi
carnẽ secuntur: Qui etiã agricola
ẽẽ describitur: quia amatores hitiꝰ
scłi tantomagis exteriora in colunt:
quantomagis interiora sua inculta
derelinquunt. Ia cob uero uir sim¬
plex in tabernaculis uel in domo
habitare ꝑhibetur: quia nimirũ
om̃s qui in curis exteriorib spar¬
gi refugiunt. simplices in cogitati.¬
one atq in conscientiȩ suę habita¬
tione consistunt. In tabernaculis
em̃ aut in domo habitare est: se
intra mentis secreta restringere.
& nequaquã exterius ꝑ desideria
dissipare: ne dũ ad multa foras
inhiant. a semet ipsis alienatis cogi¬
tationib recedant. Dicat gͥ ꝓbatus
uir & exercitatus in ꝓsꝑis dicat.
Nonne dissimulaui. nonne silui.
nonne quieui: Ut eni supra¬

Expanded text:
ita figuratur, qui interioribus voluptatibus fisi, carnem sequuntur? Qui etiam agricola esse describitur, quia amatores hujus saeculi, tanto magis exteriora incolunt, quanto interiora sua in culpa derelinquunt. Jacob vero vir simplex in tabernaculis vel in domo habitare perhibetur, quia nimirum omnis qui in curis exterioribus spargi refugiunt, simplices in cogitatione, atque in conscientiae suae habitatione consistunt. In tabernaculis enim aut in domo hintra mentis secreta restringere, et nequaquam exterius per desideria dissipare, ne dum ad multa foras inhiant, a semetipsis alienatis cogitationibus recedant. Dicat igitur probatus vir, et exercitatus in prosperis: Nonne dissimulavi? nonne silui? nonne quievi? Ut eni
Abbreviated transcription (Latin):
quia demulcent ab insania miti¬
gant. alios quia eleuant funditꝰ
ab om̃i spe conuersionis eradicant
Cunctos autẽ uicia ad ima ꝑtrabunt:
sed tamen quidã eo ab his facilius
redeunt: quo se in eis corruisse al¬
trus erubescunt. Et semꝑ uirtutes
ad suꝑna subleuant: sed nonnunquã
quidã dũ tumorẽ de uirtute conci¬
punt. ꝑ ipsum tramitẽ ascensionis
cadunt. Quia gͦ potestas diuinȩ irȩ
minime cognoscitur: in cunctis ne¬
cesse est ut sine cessatione timeat᷑.¬

Expanded text:
quia demulcent, ab insania mitiquia demulcent, ab insania mitigant; alios quia elevant, funditus ab omni spe conversionis eradicant. Cunctos autem vitia ad ima pertrahunt, sed tamen quidam eo ab his facilius redeunt, quo se in eis corruisse altius erubescunt. Et semper virtutes ad superna sublevant, sed nonnunquam quidem dum tumorem de virtutibus concipiunt, per ipsum tramitem ascensionis cadunt. Quia ergo potestas divinae irae minime cognoscitur, in cunctis necesse est ut sine cessatione timeat
Abbreviated transcription (Latin):
pia oꝑa non assurgunt: & cor in
lamentũ uertitur: quia corpus
a deuotionis suȩ ministerio retar¬
datur. Cũq se mercedẽ ñ augere
considerant: etiã transacta opera
displicuisse formidant. Unde bene
beatus iob cũ rugitũ suũ quasi
inundantes aquas diceret: ilico
magnis se lamentis cruciant: qͥa
deseri formidant. Et quãuis de
correctione sua gaudeant. eoꝵ
tamen trepidam mente̾ corree¬
tio ipsa ꝑturbat: ne malũ quod
tolerant. non pia ꝑcussio discipli¬
nȩ sit: sed anim aduersio iusta
uindicte. Quod bene psalmista
considerans ait. Quis nouit po¬
testatẽ irȩ tuȩ: Potestas quippe
diuine irȩ nr̃a non potest mente
cõprehendi: quia eiꝰ dispensatio
obscuris suꝑ nos dispositionibus
sepe unde estimatur deserere. inde
nos recipit: & unde nos recipere
creditur: inde derelinquit: ut ple
tatur. Nonnullos emͣi flagella cor¬
rigunt: notinullos ad impatientiȩ
uesaniã ꝑducunt: & alios ꝓspera

Expanded text:
pia opera non assurgunt. Et cor in pia opera non assurgunt. Et cor in lamentum vertitur, quia corpus a devotionis suae ministerio retardatur. Cumque se mercedem non augere considerant, etiam transacta opera displicuisse formidant. Unde bene beatus Job cum rugitum suum quasi inundantes aquas diceret, illico magnis se lamentis cruciant, quia deseri formidant; et quamvis de correptione sua gaudeant, eorum tamen trepidam mentem correptio ipsa perturbat; ne malum quod tolerant, non pia percussio disciplinae sit, sed animadversio justa vindictae. Quod bene Psalmista considerans ait: Quis novit potestatem irae tuae ? Potestas quippe divinae irae nostra non potest mente comprobscuris super nos dispositionibus saepe unde aestimatur deserere, inde nos recipit, et unde nos recipere creditur, inde derelinquit, ut plertatur. Nonnullos enim flagella corrigunt, nonnullos ad impatientiae vesaniam perducunt, et alios prospera,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ impeti ueniunt: & crescenti¬
bus multipliciter uoluminib
intumescunt. Electi uͦ dũ mentis
sue oculis diuina tudicia oppo¬
nunt. dũ de occulta suꝑ se senten¬
tia trepidant. dũ se ad dm̃ ꝑue¬
nire posse confidunt. sed tamen
ne ñ ꝑueniant metuunt. dum
p̃teritoꝵ suoꝵ recolunt quȩ deflent.
dũ q que sibi adhuc futura sunt.
quia nesciunt. ꝑtimescunt: quasi
quedam in eis aquarũ more uolu¬
mina colliguntur. quȩ in mero¬
ris rugitus quasi in subiecta litto¬
ra defluunt. Uir gͥ sc̃s uidit qͥnta
sint in lamentis penitentię uolu¬
mina cogitationũ: atq ip̃sas me¬
roris undas inundantes aqtias
uocauit dicens. Et quasi inundan
positi trepidant: ac ne in eisdem
occulto aliquo errore displiceant.
continuis lamentis uacant. Quos
cũ diumna. subito flagella corri¬
piunt. auctoris sui se grãm offen¬
disse suspicantur: quia uel infir¬
mitatib p̾pediti. uel a maritudi¬
nib pressi. ad impendenda ꝓximis

Expanded text:
cum impetu veniunt; et crescentibus multipliciter voluminibus, intumescunt. Electi vero dum mentis suae oculis divina judicia opponunt, dum de occulta super se sententia trepidant, dum se ad Deum pervenire posse confidunt, sed tamen ne non perveniant metuunt, dum praeteritorum suorum recolunt, 145 quae deflent, dum quae sibi adhuc futura sunt, quia nesciunt, pertimescunt; quasi quaedam in eis aquarum more volumina colliguntur, quae in moeroris rugitus quasi in subjecta littora defluunt. Vir igitur sanctus vidit, quanta sint in lamentis poenitentiae volumina cogitationum; atque ipsas moeroris undas inundantes aquas vocavit, dicens: Et quasi inundantpositi trepidant, ac ne in eisdem occulto aliquo errore displiceant, continuis lamentis vacant. Quos cum divina subito flagella corripiunt, auctoris sui se gratiam offendisse suspicantur, quia vel infirmitatibus praepediti, vel amaritudinibus pressi, ad impendenda proximis
Abbreviated transcription (Latin):
magna dispositione agitur ut re¬
pulsa crescant. Sic quippe mortifi
cari appetunt: ut iam ꝑfecte si lice¬
at conditoris su faciem contemplen¬
tur. Sed eoꝵ desideriũ differtur
ut ꝓficiat: & tarditatis suę sinu nu¬
mat. In lectulo meo ꝑ noctes que¬
siui quẽ diligit anima mea: quesi¬
ui illũ & non inueni. Abscondit
se sponsus cũ quęritur: ut ñ inuen¬
tus ardentius queratur. Et differt᷑
querens sponsa ne inueniat: ut
tarditate sua capatior reddita. mul
tiplicius quandoq inueniat quod
quȩrebat. Unde beatus iob cum
diceret. expectant mortẽ & non
uenit. ut hoc ipsum querentrum

Expanded text:
magna dispositione agitur ut remagna dispositione agitur ut repulsa crescant. Sic quippe mortcari appetunt ut jam perfecte, si liceat, Conditoris sui faciem contemplentur. Sed eorum desiderium differtur, ut proficiat; et tarditatis suae sinu numat: In lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea; quaesivi illum, et non inveni . Abscondit se sponsus, cum quaeritur, ut non inventus ardentius quaeratur; et differtur quaerens sponsa ne inveniat, ut tardittiplicius quandoque inveniat quod quaerebat. Unde beatus Job cum diceret: Exspectant mortem, et non venit, ut hoc ipsum quaerentium
Abbreviated transcription (Latin):
diuino timore tolerant. & intus
quidẽ seruant. desideriũ pietatis.
foris autẽ explent ministertũ or¬
dinis: quatinus nec a ꝑfectione ꝑ
intentionẽ recedant. nec dispositio¬
ni conditoris ꝑ suꝑbiam contradi¬
cant. Mira eni diuinitatis pietate
agitur. cũ is qui ꝑfecto corde ad
contemplationẽ tendit. humanis
ministeriis occupatur: ut & multis
infirmiorib eiꝰ mens ꝑfecta ꝓficiat:
& quo semetipsũ in ꝑfectũ respicit.
inde ad humilitatis culmen ꝑfecti
trimenta tolerant. inde maiora
lucra conuersis aliis reportant:
quia dũ eis uacare ut appetunt
non licet. rapere secũ alios quib
pensatione pietatis: ut unde destru¬
ctiores se estimant. inde locupletio¬
res ad celestis patriȩ constructionẽ
surgant. Nonnunquã uͦ iccirco ad
concepta desideria minime ꝑue¬
niunt: ut ipsa interueniente tar¬
ditate. ad eadem desideria laxato
mentis sinu dilatentur: & quȩ exte¬
nuari fortasse impleta poterant.

Expanded text:
divino timore tolerant. Et intus divino timore tolerant. Et intus quidem servant desiderium pietatis, foris autem explent ministerium ordinis; quatenus nec a perfectione per intentionem recedant, nec dispositioni conditoris per superbiam contradicant. Mira enim divinitatis pietate agitur, cum is qui perfecto corde ad contemplationem tendit, humanis ministeriis occupatur; ut et multis infirmioribus ejus mens perfecta proficiat, et quo se ipse imperfectum respicit, inde ad humilitatis culmen perfectiotrimenta tolerant, inde majora lucra, conversis aliis, reportant; quia dum eis vacare ut appetunt non licet, rapere secum alios, quibus pensatione pietatis, ut unde se destructiores aestimant, inde locupletiores ad coelestis patriae constructionem surgant. Nonnunquam vero idcirco ad concepta desideria minime perveniunt, ut ipsa interveniente tarditate, ad eadem desideria laxato mentis sinu dilatentur. Et quae extenuari fortasse impleta poterant,
Abbreviated transcription (Latin):
ad culmen extinctionis om̃imo¬
dis ñ assurgunt: recte gem̃tes
dicunt. Quare data est misero lux:
÷& uita his qui in amaritudine
Canimȩ sunt: Uita quippe ama¬
ricatis datur. cũ huius mundi
gła tristib gementibq. tribuit᷑.
In qua nimirũ uita. pęna se uali¬
dissimi timoris affictunt: quia
& si ipsi mundũ non tenent. ad¬
huc tamen tales se ẽẽ metuunt.
qui amundo teneantur: quia
nisi ei quantulũ cũq uiuerent.
hos ad usũ suuͣ ꝓculdubio ñ ama.¬
ret. Mare enͣi uiua corpora in se
retinet: nam mortua extra se
ꝓtinus expellit. Sequitur. Qui ex¬
derant quippe mortificare se fun¬
ditiis. atq. ab om̃i uita głe tempo¬
ralis extinguere: sed occultis sȩpe
dĩ iudicus. uel p̾esse in regimine.
uel occupari iniunctis oneribus
cõpelluntur: atq inter hȩc mortifi¬
cationẽ plenissimã indefinenter
expectant. Sed expectata mors ñ
uenit: quia eoꝵ uslis temporali głȩ.
etiam nolens utuit. Quã tamen ꝓ

Expanded text:
ad culmen exstinctionis 141 omni moad culmen exstinctionis 141 omni modo non assurgunt, recte gementes dicunt: Quare data est misero lux, et vita his qui in amaritudine animae sunt? Vita quippe amaricatis datur, cum hujus mundi gloria tristibus gementibusque tribuitur. In qua nimirum vita poena se validissimi timoris afficiunt, quia etsi ipsi mundum non tenent, adhuc tamen tales esse se metuunt, qui a mundo teneantur; quia nisi ei quantulumcunque viverent, hos ad usum suum procul dubio non amaret. Mare enim viva corpora in semetipso retinet; nam mortua extra se protinus expellit. Sequitur: CAderant quippe mortificare se funditus, atque ab omni vita gloriae temporalis exstinguere; sed occultis saepe Dei judiciis vel praeesse in regimine, vel occupari injunctis honoribus compelluntur, atque inter haec mortificationem plenissimam indesinenter exspectant. Sed exspectata mors non venit, quia eorum usus temporali gloriae etiam nolens vivit, quam tamen pro
Abbreviated transcription (Latin):
xus est: & ego mundo. Mundus
quippe ei crucifixus fuerat: quia
hunc cordi suo iam mortitu᷑ non
amabat. Sed & seipsũ mundo
crucifixerat: quia talem se ei ex¬
hibere studuit. ut ab eo quasi mor¬
tuus concupisci non posset. Si enͣi
uno in loco sint mortuus & uiuens:
& si mortuus utuuͣ non uidet.
uiuus tamen mortuuͣ uidet. Si uͦ
utriq sint mortui: alter alterũ
nequaquã uidet. Ita quidẽ qui¬
iam mundũ non amat. sed tamen
ab illo uel non uolens amatur: &¬
si ipse uelut mortuus mundũ nͣ
uidet. hunc tamen mundus ad¬
huc non mortirus uidet. Si tiero
nec ipse in amore mundũ retinet.
nec rursum amundi amore re¬
tinetur. uicissim sibi utriq. extin¬
cti sunt: quia dũ alter alterum
non appetit. quasi mortuũ mor¬
tuus non attendit. Quia igitur
paulus nec mundi głam quere¬
bat. nec amundi gła ipse quere¬
batur: & se mundo. & mundum
sibi crucifixuͣ ẽẽ głatur. Qđ quia
multi appetunt. sed tamen usq

Expanded text:
xus est, et ego mundo . Mundus xus est, et ego mundo . Mundus quippe ei crucifixus fuerat, quia hunc, cordi suo jam mortuum, non amabat. Sed et seipsum mundo crucifixerat, quia talem se ei exhibere studuit, ut ab eo quasi mortuus concupisci non posset. Si uno in loco sint mortuus et vivens, etsi mortuus vivum non videt, vivus tamen mortuum videt; si vero utrique sunt mortui, alter alterum nequaquam videt. Ita qui jam mundum non amat, sed tamen ab illo vel non volens amatur, etsi ipse velut mortuus mundum non videt, hunc tamen mundus adhuc non mortuus videt. Si vero nec ipse in amore mundum retinet, nec rursum a mundi amore retinetur, vicissim sibi utrique exstincti sunt; quia dum alter alterum non appetit, quasi mortuum mortuus non attePaulus nec mundi gloriam quaerebat, nec a mundi gloria ipse quaerebatur, et se mundo, et mundum sibi crucifixum esse gloriatur. Quod quia multi appetunt, sed tamen usque
Abbreviated transcription (Latin):
dem a maritudinẽ nesciunt. quia
pensare qͦd tolerant sponte sua
excecati non possunt. At contra
cor honoꝵ a maritudine̾ suã no¬
uit: quia erumpnã exilii qua ꝓ¬
iectũ laceratur intelligit: & quã
sint tranquilla quȩ ꝑdidit. quam
confusa in quib cecidit sentit.
Sed hoc amaricatũ cor ad gaudiuͣ
suuͣ quandoq reducitur. atq in eiꝰ
gaudio extraneus non miscetur :
quia is qui nunc ab hoc merore cor¬
sus tunc abilla intima eiꝰ sollẽp̃mi¬
tate remanebit. hi itaq qui in a¬
maritudine ammȩ funt. mori
mundo funditus concupiscunt:
ut sicut in scło nil appetunt. ita
iam a scło nulla obligatione tene¬
antur. Et plerũq. contingit. ut
iam homo mundũ mente ñ teneat:
pationib asstringat. Et ipse qui¬
dem iam mundo mortuus est:
sed ipsi mundus adhuc mortuus
talem se factũ uiderit. quẽ iam
hoc scłm concupiscere om̃ino non
posset: ruptis huius uitȩ uinculis
liber dicit. Michi mundus crucifi¬

Expanded text:
dem amaritudinem nesciunt, quia dem amaritudinem nesciunt, quia pensare quod tolerant, sponte sua excaecati non possunt. At contra, cor bonorum amaritudinem suam novit, quia aerumnam exsilii in qua projectum laceratur intelligit, et quam sint tranquilla quae perdidit, quam confusa in quibus cecidit sentit. Sed hoc amaricatum cor ad gaudium suum quandoque reducetur, atque in ejus gaudio extraneus non miscebitur, quia is, qui nunc ab hoc moerore corsus tunc ab illa intima ejus solemnitate remanebit. Hi itaque qui in amaritudine animae sunt, mori mundo funditus concuut sicut in saeculo ipsi nihil appetunt, ita jam a saeculo nulla obligatione teneantur. Plerumque contingit ut jam monachus mundum mente non teneat, pationibus astringat, et ipse quidem mundo jam mortuus est, sed ipsi mundus adhuc vivit. Atalem se factum videret, quem jam hoc saeculum concupiscere omnino non posset, ruptis hujus vitae vinculis, liber dicit: Mihi mundus crucifi
Abbreviated transcription (Latin):
de temporalib arridet. Qui dũ
cogitant quȩ sint quȩ infimis
tenent. & quȩ sint quȩ de subli¬
mib ñ uident. quȩ sint quȩ se in
terra fulciunt. quȩ autẽ de cele¬
stib ꝑdiderunt. ꝓsꝑitatis suȩ me¬
rore mordentur: quia & si uident.
nequaquã se ab ea funditus oppri¬
mi. pensant tamen sollieite cogi¬
tationem suã in amore dñi. & in
eiꝰ dispensatione partiri. Unde
bene cũ diceret quare data est mi¬
sero lux: ꝓtinus adiungit. Et uita¬
sunt. In a maritudine quippe ani¬
mȩ sunt om̃s electi: quia uel pu¬
nire flendo non destnunt quȩ de¬
liquerunt: uel graui se merore
affictunt. quia longe huc afacie
conditoris ꝓiecti. adbuc in etͣne
patrie gaudiis non sunt. De
quoꝵ corde: bene ꝑ salomonẽ
I dicitur. Cor qđ nouit amaritui¬
I dine᷑ animȩ suę: in gaudio illiꝰ
ñ miscebitur extraneus. In ama¬
ritudine namq. sunt & corda
reproboꝵ. quia ipsi etiam prauis

Expanded text:
de temporalibus arridet. Qui dum de temporalibus arridet. Qui dum cogitant 140 quae sint quae in infimis tenent, et quae sint quae de sublimibus non vident; quae sint quae in terra fulciunt, quae autem de coelestibus perdiderunt, prosperitatis suae moerore mordentur; quia etsi vident nequaquam se ab ea funditus opprimi, pensant tamen sollicite cogitationem suam in amore Domini et in ejus dispensatione partiri. Unde bene cum dicit: Quare data est misero lux? protinus adjungit: CAPUT--In amaritudine quippe animae sunt omnes electi, quia vel punire flendo non desinunt quae deliquerunt, vel gravi se moerore afficiunt, quia longe huc a facie conditoris projecti, adhuc in aeternae patriae gaudiis non sunt. De quorum corde per Salomonem bene dicitur: Cor, quod novit amaritudinem animae suae, in gaudio illius non miscebitur extraneus . In amaritudine namque sunt et corda reproborum, quia ipsis etiam pravis
Abbreviated transcription (Latin):
uersitas designatur. Unde & ꝑ
psalmistam dr̃. Sicut tenebre eiꝰ:
ita ꝓsꝑitatem scłi despicientes cal¬
cant. sicut & aduersitatẽ eiꝰ cal¬
celsitudine̾ mundi sibi & aduer¬
sa & ꝓsꝑa substernentes dicunt.
sicut tenebrȩ eiꝰ. ita & lumen eiꝰ.
Acsi aꝑtius dicant. Sicut inten
tionis nr̃ȩ fortitudinẽ eiꝰ tristia
non p̾munt: ita hauc nec blanda
corrũpunt. Sed quia hȩc ut dixi¬
mus bonoꝵ mentẽ etiam cũ non
subleuant ꝑturbant: sciͣ utri qui
se in huius exilii erũpna mise¬
ros agnoseunt: clarescere in eiꝰ
ꝓsꝑitate refugiunt. Unde bene
nunc dicitur. Quare data est
misero lux: Lux eñi miseris
datur: quando hi qui sublimia
contemplantes. eẽ se in bac peregri¬
natione miseros agnoscunt. clari¬
tatem transitorie ꝓsꝑitatis acci¬
piunt: & cũ ualde defleant. quia
tarde ad patriã redeunt. tolerare
insuꝑ honoris onera cõpellunt᷑.
Amor eos et̾noꝵ conterit. & gła

Expanded text:
versitas designatur. Unde et per versitas designatur. Unde et per Psalmistam dicitur: « Sicut tenebrae ejus, ita prosperitatem saeculi despicientes calcant, sicut et adversitatem ejus calcelsitudinem mundi sibi et adversa et prospera substernentes dicunt: Sicut tenebrae ejus, ita et lumen ejus . Ac si apertius dicant: Sitionis nostrae fortitudinem ejus tristia non premunt, ita hanc nec blanda corrumpunt. Sed quia haec, ut diximus, bonorum mentem etiam cum non sublevant, perturbant, sancti viri, qui se in hujus exsilii aerumna miseros cognoscunt, clarescere in ejus prosperitate refugiunt. Unde bene nunc dicitur: Quare data est misero lux? Lux enim miseris datur, quando ii qui sublimia contemplantes, esse se in hac peregrinatione miseros agnoscunt, claritatem transitoriae prosperitatis accipiunt. Et cum valde defleant quia tarde ad patriam redeunt, tolerare insuper honoris onera compelluntur. Amor eos aeternorum conterit, et gloria
Abbreviated transcription (Latin):
animus dũ multis parere cogitur.
a desiderii sui cursu retinetur. Unde
fit: ut seĩ iiri. magis in hoc intindo
ꝓsꝑa. quã aduersa formident. Sei¬
unt namq: quia mens dũ blanda
occupatione p̾mitur. aliquando
libens ad exteriora diriuatur.
Sciunt. quia sepe sic hanc clande¬
stina cogitatio decipit. ut quomͦ
ꝑmutetur ignoret. Pensant autẽ
quȩ sint eterna bona quȩ cupi¬
unt : & cognoscunt quã niebil
sit om̃e qã blandũ temporaliter
arridet. Cunctaq huius mundi
ꝓsꝑa mens eoꝵ eo egre tolerat.
quo supnę felicitatis est amore
sauciata: tantoq magis in pre¬
sentis dulcedinis asꝑnatione eri¬
gitur. quanto hanc conspicit qͥa
furtiue sibi in eterne głȩ despectu
blanditur. Unde beatus iob cum
suꝑnam requiẽ contemplatis di¬
ceret. paruus & magnus ibi sunt.
& seruus liber adño suo: ilico ad¬
iunxit. Quare data est misero lux:
In seriptura sacra non nunquam
lucis appellatione ꝓsꝑitas: noctis

Expanded text:
animus, dum multis parere cogitur, animus, dum multis parere cogitur, a desiderii sui cursu retinetur. Unde fit ut sancti viri magis in hoc mundo prospera quam adversa formident. Sciunt namque quia mens dum blanda occupatione premitur, aliquando libens ad exteriora derivatur. Sciunt quia saepe sic hanc clandestina cogitatio decipit, ut quomodo permutetur ignoret. Pensant autem quae sint aeterna bona quae cupiunt, et cognoscunt quam nihil sit omne quod blandum temporaliter arridet; cunctaque hujus mundi prospera mens eorum eo aegre tolerat, quo supernae felicitatis est amore sauciata, tantoque magis in praesentis dulcedinis aspernatione erigitur, quanto hanc conspicit, quia furtive sibi in aeternae gloriae despectu blanditur. Unde beatus Job cum supernam requiem contemplatus diceret: Parvus et magnus ibi sunt, et servus liber ajungit: Quare data est misero lux? - In Scriptura sacra nonnunquam lucis appellatione prosperitas, noctis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑducat. Quia gͦ inter diuina iudicia
graui incertitudinis suȩ caligine
humana mens pͣmitur. scĩ uiri cũ
tĩbi suppettre ꝓsꝑa huius mundi
conspiciunt. pauida suspicione tur¬
bantur. Timent emͣ. ne hic laboꝵ
suoꝵ fructus recipiant. Timent: ne
qđ diuina iustitia latens in eis uulnꝰ
aspiciat. & exteriorib eos munerib
cumulans. ab intimis repellat. Cũ
nisi ut soli dño placeant. nec in ipsa
affluentia sue ꝓsꝑitatis exultant.
minus quidẽ de ꝓsꝑis occulta contͣ
se iudicia metuunt: sed tamen eadẽ
ꝓsya quia se abintima intentione
p̾pediunt egre ferunt. & moleste
presentis uitȩ blandim̃ta tolerant:
quia ꝑ hȩc se ut cũq tardari in int᷑¬
no desiderio non ignorant. Plus¬
enĩ in hoc mundo honor quã de¬
spectio occupat: & magis ꝓsꝑitatis
sublimitas quã necessitatis aduer¬
sitas grauat. Per hanc namq non¬
nunquã cũ bomo exterius pͣmit᷑.
ad concupiscenda quȩ intus sunt.

Expanded text:
perducat. Quia inter divina judicia perducat. Quia inter divina judicia gravi incertitudinis suae caligine humana mens premitur, sancti viri, cum sibi suppetere prospera hujus mundi conspiciunt, pavida suspicione turbantur. Timent enim ne hic laborum suorum fructus recipiant, timent ne quod divina justitia latens in eis vulnus aspiciat, et exterioribus eos muneribus cumulans, ab intiminisi ut soli Deo placeant, nec in ipsa affluentia suae prosperitatis exsultant, minus quidem de prosperis occulta contra se judicia metuunt; sed tamen eadem prospera, quia se ab intima intentione praepediunt, aegre ferunt, et moleste praesentis vitae blandimenta tolerant, quia per haec se utcunque retardari in interno desiderio non ignorant. Plus in hoc mundo honor quam despectio occupat, et magis prosperitatis sublimitas quam necessitatis adversitas gravat. Per hanc namque nonnunquam cum homo exterius premitur, ad concupiscenda quae intus sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tim ualde
occulta
sint diuma
indicia. cuͣ
m hac uita
onñquã
bonis male
sit. malis bene: tunc occultiora sunt.
cũ & bonis hic bene est. & malis male.
Nam cũ bonis male est malis bene.
hoc fortassis deprehenditur. quia &
boni si qua deliquerunt. hic recipi¬
unt. ut ab ętͣna plenius dap̾natione
liberentur: & mali bona que ꝓ hac
uita factunt. hic inueniunt. ut ad
sola inposterũ torm̃ta ꝑtrahantur.
Unde & ardenti in inferno dunti atͣ.
Memͣto fili. quia recepisti bona in uita
tua: & lazarus similiter mala. At cũ
bonis hic bene est. & malis male. in¬
certu ualde fit: utrũ boni iccirco bona
accipiant. ut ꝓuocati ad aliquid me¬
lius crescant: an iusto latentiq tudi¬
cio hic suoꝵ oꝑum remunerationẽ
ꝑcipiant. ut apremiis uitȩ sequentis
inanescant: & utrũ malos ideirco fe¬
riant aduersa. ut ab ętͣnis suppliciis
corrigentia defendant: an hic eooꝵ
pena incipiat. ut quandoq cõplenda
eos adultima gehenne tormenta

Expanded text:
m valde occulta sint divina judicia, cur in hac vita nonnunquam bonis male sit, et malis bene; tunc occultiora sunt, cum et bonis hic bene est, et malis male. Nam cum bonis hic male est et malis bene, hoc fortasse deprehenditur quia et boni si qua deliquerunt hic recipiunt, ut ab aeterna plenius damnatione liberentur; et mali bona quae pro hac vita faciunt hic inveniunt, ut ad sola in posterum tormenta pertrahantur. Unde et ardenti in inferno diviti dicitur: Memento, fili, quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. At cum bonis hic bene est, et malis male, incertum valde est utrum boni idcirco bona accipiant ut provocati ad aliquid melius crescant, an justo latentiqcio hic suorum operum remunerationem recipiant, ut a praemio vitae sequentis inanescant, et utrum malos idcirco adversa feriant, ut ab aeternis suppliciis corrigendo defendant. An hic eorum poena incipiat, ut quandoque complenda eos ad ultima gehennae tormenta
Abbreviated transcription (Latin):
paginas uoluimus. cũ exempla pͣce¬
dentiũ ꝑscrutamur. quasi ex sepul¬
chro gaudiuͣ sumimus: quia mentis
diuitias apud mortuos inuenimus.
Qui quia huic mundo ꝑfecte extin¬
cti funt. in occulto cũ diuitiis requi¬
escunt. Sepulchro gͦ diues efficitur:
qui ꝑ exempla iustoꝵ in contẽplatio¬
nis uirtute subleuatur. Sed cũ reqͥ¬
rens dicat. quare data est misero lux:
cur hocipsũ requirere p̾sumat infi¬
nuat dicens. Uiro cutus abscondita

Expanded text:
paginas volvimus, cum exempla praecepaginas volvimus, cum exempla praecedentium perscrutamur, quasi ex sepulcro gaudium sumimus, quia mentis divitias apud mortuos invenimus: qui quia huic mundo perfecte exstincti sunt, in occulto cum divitiis requiescunt. Sepulcro ergo dives efficitur, qui per exempla justorum in contemplationis virtute sublevatur. Sed cum requirens dicat: Quare data est misero lux? cur hoc ipsum requirere praesumat, insinuat
Abbreviated transcription (Latin):
uultus titi: a conturbatione o¬
minũ. Quod quãuis ꝑfecte post mo¬
dum fiat. etiam nunc ex magna
parte agitur : cũ a temporalium
desi derioꝵ tumultib delectatione
in interiora rapiuntur: ut eoꝵ
mens dũ in amorẽ dĩ tota tendit᷑.
nulla inutili ꝑturbatione laceret᷑.
Hine est qđ paulus ꝑ contemplatio¬
nem mortuos. & quasi in sepulchro
dicebat. Mortui em̃i estis: & uita
ut᷑a abscondita est cũ xp̃o in dõ.
Qui gͦ morte̾ quęrit. gaudet dum
sepulchrũ inuenit: quia qui mor¬
tificare se appetit. ualde ad inuen¬
tam requiẽ contẽplationis hilares¬
cit : ut extinctus mundo lateat. &
cunctis exterioꝵ rerũ ꝑturbationi¬
bus intra sinũ se intimi amoris
sub infertur: hoc necesse est ut in¬
tentio nr̃a conspiciat. qđ antiqui
mortuos cũ diuitiis obruebant.
Qui igitur thesaurũ quęrit. gaudet
cũ sepulchrũ inuenit: quia sapien¬
tiam ꝑquirentes. cũ sacre scripturȩ

Expanded text:
vultus tui, a conturbatione vultus tui, a conturbatione minum. Quod quamvis perfecte postmodum fiat, etiam nunc ex magna parte agitur, cum a temporalium desideriorum tumultibus delectatione in interiora rapiuntur, ut mens eorum dum in amorem Dei tota tenditur, nulla inutili perturbatione laceretur. Hinc est quod Paulus per contemplationem mortuos et quasi in secreto didicebat: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Qui ergo mortem quaerit, gaudet dum sepulcrum invenit, quia qui mortificare se appetit, valde ad inventam requiem contemplationis hilarescit; ut exstinctus mundo lateat, et a cunctis exteriorum rerum perturbationibus intra sinum se intimi amoris subinfertur, hoc necesse est ut intentio nostra conspiciat, quod antiqui mortuos cum divitiis obruebant. Qui igitur thesaurum quaerit, gaudet cum sepulcrum invenerit, quia sapientiam perquirentes, cum sacrae Scripturae
Abbreviated transcription (Latin):
a semetipsa manu sc̃ę discretionis
eiciat: & thesaurũ uirtutis qui in¬
se latebat agnoscat. E acile enim
in se thesaurũ quesitũ inuenit:
si eam quȩ se male presserat mole̾
a se terrenȩ cogitationis repellit.
Quia autẽ quesitã morte̾ sicut
thesaurũ dicit: recte subiungit.¬
sepulchrũ locus est quo abscon¬
aitur corpus: ita diuina contẽ¬
platio quoddã sepulchrũ mentis
est quo absconditur anima. Quasi
eñi huio adhuc mundo uiuimus:
cũ mente in eũ foras uagamur.
Sed mortui in sepulchro abscondi¬
mur. cũ mortificati ex terius in
secreto int̾nȩ conteplationis cela¬
mur. Scĩ ergo uiri ab importu¬
nitate desiderioꝵ temporalium.
a tumultu inutiltũ curarũ. a cla¬
more ꝑstrepentiũ ꝑturbationũ
semetipsos sacri uerbi gladio mor¬
tificare non desinunt. atq. se intꝰ
ante dĩ faciem in sinu mentis abs¬
condunt. Unde recte ꝑ psalmistͣ
drͣ. Abscondes eos in absconditõ

Expanded text:
a semetipsa, manu sanctae discretionis a semetipsa, manu sanctae discretionis ejiciat, et thesaurum virtutis, qui se latebat, agnoscat. Facile enim in se thesaurum invenit, si eam quae se male presserat molem a se terrenae cogitationis repellit. Quia autem quaesitam mortem sicut thesaurum dicit, recte subjungitsepulcrum locus est quo absconditur corpus, ita divina contemplatio quoddam sepulcrum mentis est, quo absconditur anima. Quasi enim huic adhuc mundo vivimus, cum mente in eum foras vagamur; sed mortui in sepulcro abscondimur, cum mortificati exterius, in secreto internae contemplationis celamur. Sancti igitur viri ab importunitate desideriorum temporalium, a tumultu inutilium curarum, a clamore perstrepentium perturbationum, semetipsos sacri verbi gladio mortificare non desinunt, atque intus ante Dei faciem in sinu mentis abscondunt. Unde bene per Psalmistam dicitur: Abscondes eos in abscondito
Abbreviated transcription (Latin):
ret: adiunxit dicens. Tantomagis
quanto uideritis apꝓpinquantẽ
diem. Acsi diceret. Eo labor
crescat: quo ipsa iam p̾mia labo¬
ris apꝓpinquant. Uelut si aꝑte
dicat. Thesaurũ queritis: sed eo
fodere ardentius debetis. quo iam
iuxta quȩsitũ aurũ fodiendo ꝑue¬
quasi effodientes thesaurũ: intel¬
ligi & aliter potest. Quia enim
ꝑfecte mundo mori non possumꝰ.
nisi intra mentis nr̃e in uisibilia
a uisibilib abscondamur: recte
hi qui mortificationẽ suã appe
rantur. Mundo eni ꝑ inuisibilẽ
sapientiã morimur : de qua ꝑ sa.¬
lomonẽ dr̃. Si quesieris illam
quasi pęcunia : & sicut thesauros
effoderis eam. Sapientia quippe
it rerũ suꝑficie ñ iacet: quia in
inuisibilib latet. Etattinc mortifica¬
tionẽ nr̃am sapientiã contingen¬
tes apprehendimus. ũ relictis ui¬
sibilib in inuisibilib abscondam᷑:
si hanc cor effodientes querimꝰ.
ut om̃e qđ terrenũ mens cogitat.

Expanded text:
ret, adjunxit dicens: Tanto magis, ret, adjunxit dicens: Tanto magis, quanto videritis appropinquantem diem. Ac si diceret: Eo labor crescat, quo ipsa jam praemia laboris appropinquant, velut si aperte dicat: Thesaurum quaeritis? sed eo fodere ardentius debetis, quo jam juxta quaesitum aurum fodiendo pervequasi effodientes thesaurum, intelligi et aliter potest. Quia enim perfecte mori mundo non possumus, nisi intra mentis nostrae invisibilia a visibilibus abscondamur, recte ii qui mortificationem suam appetrantur. Mundo enim per invisibilem sapientiam morimur, de qua per Salomonem dicitur: Si quaesieris illam quasi pecuniam, et sicut thesauros effoderis eam . Sapientia quippe in rerum superficie non jacet; quia in invisibilibus latet. Et tunc mortificationem nostram sapientiam contingentes apprehendimus, si relictis visibilibus in invisibilibus abscondamur; si sic hanc, cor effodientes, quaerimus, ut omne quod terrenum mens cogitat,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. Om̃s namq qui effodiendo
thesaurũ querunt. cũ fodere altius
cȩperint. ad laboreꝰ instantius inar.¬
descunt: quia quo se thesauro abs¬
condito iam iamq apꝓpinquare
estimant. eo in effodiendo enixius
laborant. Qui gͥ mortificationem
suã plene appetunt. quasi effodi
entes thesaurũ quęrunt: quia
quanto fiunt uiciniores ad fine̾.
tanto se exhibent ardentiores
in oꝑe. Laborando gͦ ñ deficiunt.
sed magis ad usum laboris cres¬
cunt: quia quo iam pͣmia ꝓpin¬
quiora considerant. eo in opere
delectabilius exsudant. Unde &
lectionẽ nrãm sicut est confuetu¬
dinis quibusdã sed consolantes:
S& tanto magis quanto uideritis
apppinquantẽ diem. Laborantẽ
quippe consolari est pariter in
labore ꝑsistere: quia subleuatio
laboris est uisio con laborantis.
sicut cui in itinere comes iungit.
uia quidẽ non attrahitur: sed
tamen de societate comitis. labor
itineris leuigatur: Dum itaq pau¬
lus consolantes se in labore quȩre¬

Expanded text:
r. --Omnes namque qui fodiendo thesaurum quaerunt, cum fodere altius coeperint, ad laborem instantius inardescunt; quia quo se thesauro abscondito jam jamque appropinquare aestimant, eo in effossione laborant; sic quippe qui mortificationem suam plene appetentes thesaurum quaerunt; quia quanto fiunt vitanto se exhibent ardentiores in opere. Laborando ergo non deficiunt, sed magis ad usum laboris crescunt; qui quo jam praemia propinquiora considerant, eo in opere delectabilius exsudant. Paulus lectionem notram, sicut est consuetudinis quibusdam, sed consolantes, et tanto magis, quanto videritis appropinquantem diem . Laborantem quippe consolari, est pariter in labore persistere, quia sublevatio laboris est visio collaborantis: sicut cum in itinere comes jungitur, via quidem non abstrahitur, sed tamen de societate comitis labor itineris leviatur. Dum itaque Paulus consolantes se in laboribus quaere
Abbreviated transcription (Latin):
gignit: salomone attestante qui
ait. In timore dñi. fiducia fortita¬
dinis. Timori quippe dñi in esse
fĩducia fortitudinis dicit᷑: quia
nimirũ mens nr̃a tanto ualentius
terrores rerũ temporaliũ despi¬
cit: quanto se auctori eoru̾dem
temporaliũ ueracius ꝑ formidi¬
nem subdit. Quȩ in timore dñi
constituta non inuenit extra qđ
mettiat: quia dũ recto metui con¬
ditori om̃ium iungitur. potestate
quadã suꝑ om̃ia subleuatur. For¬
titudo autẽ: non nisi in aduersita.¬
te ostenditur. Unde & mox post
fortitidinẽ pacientia subrogatur.
T anto em̃i se quisq ad fortitudinẽ¬

Expanded text:
gignit, Salomone attestante, qui gignit, Salomone attestante, qui ait: In timore Domini fiducia fortitudinis . Timori quippe Domini inesse fiducia fortitudinis dicitur, quia nimirum mens nostra tanto valentius terrores rerum temporalium despicit, quanto se auctori eorumdem temporalium veracius per formidinem subdit. Quae in timore Domini constituta, non invenit extra quod metuat, quia dum recto metu conditori omnium jungitur, potestate quadam supra omnia sublevatur. Fortitudo autem nonnisi in adversitate ostenditur, unde et mox post fortitudinem patientia subrogatur. Tanto enim se unusquisque ad fortitudine
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ eoꝵ bona quȩ prius habita
despiciunt: hȩc postmodũ quasi
ꝑdita mirantur. Unde & eliphar
sciͣ uiri uirtutes quia amissas asse¬
rit: enumerando subiungit dicens.¬
Que nimirũ cuncta ei sententiȩ sub¬
rogat: quã pͣmisit dicens. Nunc
autẽ uenit suꝑte plaga & defecisti.
tetigit te & conturbatus es. Omͣia
gͦ simul interisse asserit: in eo qđ
beatũ iob turbatũ inter flagella
reprehendit. Sed intuendũ ualde
est: quia quãuis in conuenienter
increpat. congruenter tamen or¬
dines uirtutũ narrat. Quattuor
quippe gradib uitam beati iob
uirtutes enumerando distinxit:
dũ & timori fortitudine̾. & forti¬
tudini pacientiã. & pacientie ꝑfec¬
tionẽ iun. Scit. In uia etenim dĩ
a timore incipitur: ut ad fortitu.¬
dinẽ ueniatur. Nam sicut inuia
scłi audacia fortitudinẽ: ita in
uria dĩ audacia debilitatẽ parit.
Et sicut in uia scłi timor debilitatẽ.
ita inuia dĩ timor. fortitudinem

Expanded text:
autem eorum bona quae prius habita autem eorum bona quae prius habita despiciunt, haec postmodum quasi perdita mirantur. Unde et Eliphaz sancti viri virtutes, quia amissas asserit, enumerando subjungit, dicens--Quae nimirum cuncta ei sententiae subrogat, quam praemisit, dicens: Nunc autem venit super te plaga, et defecisti; tetigit te, et conturbatus es. Omnia ergo simul interisse asserit, in eo quod beatum Job turbatum flagello reprehendit. Sed intuendum valde est, quia quamvis inconvenienter increpat, congruenter tamen ordines virtutum narrat. Quatuor quippe gradibus vitam beati Job virtutes enumerando distinxit, dum et timori fortitudinem, et fortitudini patientiam, et patientiae perfectionem junxit. In via etenim Dei a timore incipitur, ut ad fortitudinem veniatur. Nam sicut in via saeculi audacia fortitudinem, ita in via Dei audacia debilitatem parit; et sicut in via saeculi timor debilitatem, ita in via Dei timor fortitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
duob modis bonoꝵ uitã impe.¬
tunt: quia aut praua eos dicere
asserunt. aut recta nͣ seruare que
dicunt. Unde & beatus iob infe¬
rius ab amicis suis de locutione
reprehenditur: nunc autẽ recta
dixisse. sed hȩc non seruasse lace.¬
ratur. Ab iniquis gͦ mͦ bonoꝵ locu¬
tio. mͦ actio repbatur: quatintis
aut reprehensa lingna taceat. aut
etusdem linguę suȩ adiudicata
testimonio. in crimine uita succuͣ¬
bat. Et notandũ qđ prius laudes
linguȩ inferunt: & postmodum
de uitȩ infirmitate conquerunt᷑.
Iniqui etemi ne publice praui in¬
deantur: locuntur aliquando bona
de iustis. que ee̾ iam cognita & altis
nouerunt: sed sicut pͣdiximus hȩc
ipsa ꝓtinus ad cumulũ reatus ꝑtra¬
hunt: & credendu sibi in contrariis
ex eo qđ & ꝓsꝑa loquebantur osten¬
dunt. tantoq mala quasi ueriꝰ
insinuant: quanto & bona quasi de¬
uote laudabant. Ad usum gͦ crimi¬
iustoꝵ uitã inde post grautus uul.¬
nerant: unde hanc pauloante
specietemis defendebant. Sȩpe

Expanded text:
tam impetunt, quia aut prava eos dicere asserunt, aut recta non servare quae dicunt. Unde et beatus Job inferius ab amicis suis de locutione reprehenditur; nunc autem recta dixisse, sed haec non servasse laceratur. Ab iniquis ergo modo bonorum locutio, modo actio reprobatur, quatenus aut reprehensa lingua taceat, aut ejusdem linguae suae adjudicata testimonio, in crimine vita succumbat. Et notandum quod prius laudes linguae inferunt, et postmodum de vitae infirmitate conqueruntur. Iniqui etenim, ne publice pravi videantur, loquuntur aliquando bona de justis, quae esse jam cognita et aliis noverunt. Sed sicut praediximus, haec ipsa protinus ad cumulum 153 reatus pertrahunt, et credendum sibi in contrariis, ex eo quod et prospera loquebantur, ostendunt; tantoque mala quasi verius insinuant, quanto et bona quasi devote laudabant. Ad usum ergo intjustorum vitam inde post gravius vulnerant, unde hanc paulo ante specie tenus defendebant. Saepe
Abbreviated transcription (Latin):
corpore quasi cibus transeunt.
quti in eo qđ imis deseruiunt. ali¬
quando suꝑna conscendere mentis
saltib sciunt: ne semꝑ in ꝓfundis
curarũ lateant. & nulla eos amoris
sũmi quasi liberi aeris aura contin¬
gat. Qui gͦ reb temporalib occu¬
pantur: tunc bene exteriora dispo¬
nunt. cũ solliette ad interiora refu¬
grunt. cũ nequaquã foras ꝑturba¬
tionũ strepitus ditigunt: sed apud
semetipsos intus intranquillitatis
temporaliũ rerũ tumultus intra
semet ipsas uersare ñ cessant: etiã
cũ uacant. In cogitatione enͣi ser¬
uant depicta que amant: & quãtus
nil exterius faciant. apud semetip¬
sas tamen sub pondere inquietȩ
quietis laborant. Quib si earu̾dem
rerũ amministratio p̃beatur: semet¬
ipsas funditus deserunt: & fugitiua
ac temporalia ꝑintentionis cur sũ
continuis cogitationũ passibus
secuntur: Piȩ autẽ mentes hȩȩ
& cũ desunt non quęrunt. & gra¬
uiter etiã cũ assunt ferunt: quia

Expanded text:
corpore quasi cibus transeunt, corpore quasi cibus transeunt, qui in eo quod imis deserviunt, aliquando ad superna conscendere mentis saltibus sciunt, ne semper in profundis curarum lateant, et nulla eos amoris summi quasi liberi aeris aura contingat. Qui ergo rebus temporalibus occupantur, tunc bene exteriora disponunt, cum sollicite ad interiora refugiunt; cum nequaquam foras perturbationum strepitus diligunt, sed apud semetipsos intus in tranquillitatis temporalium rerum tumultus intra semetipsas versare non cessant, etiam cum vacant. In cogitatione enim servant depicta quae amant, et quamvis nihil exterius faciant, apud semetipsas tamen sub pondere inquietae quietis elaborant. Quibus si earumdem rerum administratio praebeatur, semetipsas funditus deserunt, et fugitiva haec temporalia per intentionis cursum continuis cogitationum passibus sequuntur. Piae autem mentes haec et cum desunt non quaerunt, et graviter etiam cum adsunt, ferunt, quia