comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominum indutȩ: dequib dĩc dñs: Adtendite uob̾ afalsis pro¬
phets qui ueniunt aduos inuestitu ouium. intus autem. lupi
humanis. quos fecit ds̃ ad imaginẽ suã & similitudinẽ. qͦͣndo
fecit uirum qui non deb& uelare caput suum. quo imago
& gła est dei: huiꝰ uiri amimȩdicit᷑. ecce ego hierusalem
pinxi inferio ratua. sed dixi pinxi muros tuos. ualida se ad¬
se adserens homini muroꝵ dedisse paresidia. ut si ꝑuigil
speculator inpostissit. obsidionis possit periculũ ꝓpulsare
Dicit itaq Nontibi uoluptates dedi. non in lecebnrs cupiditatũ
nonincentiua luxuriȩ. non alieni decoris concupiscentiam.
sed dedi tibi fundamenta muralia: deditibi turriũ excelsa
fastigia. in quib constitꝰ expugnari abhoste non metuas.
nec in congruentium legionum t̃ribilia lic& temptamenta
formides : deniq habes mesaia. quia iniusti anima dicit uel

Expanded text:
hominum indutae, de quibus dicit Dominus: Attendite vobis a falsis prohominum indutae, de quibus dicit Dominus: Attendite vobis a falsis prophetis, qui veniunt ad vos in vestitu ovium, intus autem sunt lhumanis, quos fecit Deus ad imaginem suam et similitudinem, quando fecit virum qui non debet velare caput suum; quoniam imago et gloria est Dei. Hujus viri animae dicit: Ecce ego, Hierusalem,pinxi inferiora tua\' sed dicit: \'pinxi muros tuos- ualida se adserens homini murorum dedisse praesidia, ut si peruigil speculator in muris sit, obsidionis possit periculum propulsare. dicit itaque: <non tibi uoluptates dedi, non inlecebras cupiditatum, non incentiua luxuriae, non alieni decoris concupiscentiam, sed dedi tibi fundamenta muralia, dedi tibi turrium excelsa fastigia, in quibus constitutus expugnari ab hoste non metuas nec ingruentium legionum terribilia licet tentamenta formides. Denique habes in Esaia, quia justi anima dicit, vel
Abbreviated transcription (Latin):
cuius conuersatio insuꝑ nis est. huius ñ sol& inp̃dã ire captura:
Sedquid miraris. si homo decipit᷑ ab homine quando filius homi
nis ubi requi escer& non habebat: & ille quidẽ talem hominem
fecit. in quo caput suum reclinar&. sed post ea quãm pestonr̃o
non reqͥes ꝓximi cȩpit esse sed fouea. Postea quam alt̾ alteri
nestere cepit insidias. quẽ iuuare deber&: caput suum xp̃c auestit
a nob̃. sed postea tamen maluit illud mosti offerre ꝓ nob Noli
igitur esse fnrudulentꝰ. credelis. inmitis. ut inte xp̃c capt̃ reclin&:
Deniq cum feciss& piscium beluas. cumfeciss& feraꝵ genera et
bestiaꝵ non requieuit. requieuit autempostea quã hominem
Esto ergo humilis & qui etus. ut intuo dĩ requiescat affestu.
qui non requieuit in bestiis: multo magis non requiescit in
pectore bestiali Sunt it animi bestiales. sunt ferȩformam

Expanded text:
cuius conuersatio in supernis est, huius non solet in praedam uenire captura. cuius conuersatio in supernis est, huius non solet in praedam uenire captura. sed quid miraris, si homo decipiatur ab homine, quando filius hnis ubi requiesceret, non habebat? Et ille quidem talem hominem fecit, in quo caput suum reclinaret. Sed posteaquam in pectore nostro non requies proximi coepit esse, sed fovea; posteaquam alter alteri nectere coepit insidias, quem juvare deberet, caput suum Christus avertit a nobis: sed postea tamen maluit illud morti offerre pro nobis. Noli igitur esse fraudulentus, crudelis, immitis; ut in te Christus caput reclinet. Denique cum fecisset piscium belluas, cum fecisset ferarum genera et bestiarum, non requievit: requievit autem posteaquam hominem ai. LXVI, 2? Esto ergo humilis, et quietus, ut in tuo Deus requiescat affectu. Qui non requievit in bestiis, multo magis non requiescet in pectore bestiali. Sunt enim animi bestiales, sunt ferae forma
Abbreviated transcription (Latin):
uultum quẽ ipse formaui: Reicio ego. ꝙ meũ nonest Illum quȩre
qͥre pͥinxit. cũ illo habeto consostiũ. ab illo sume gram: Cuimercedẽ
dedisti: qͥd respondeb̾ ꝙ sigraue ẽ ad ulterare opusdĩ. qͥd deillis
dicimus qui nt̃ ficiunt opus dĩ qͥhumanũ sanguinẽ fundunt
quiuitam quãds̃ donauit extorquent: quid dicunt collamus iustũ
quia mutilis est nob: unde bene lestum est ho die Ulpes foueas
habent & uolucres caeli nidof ubire quiescant. filius aut̃ hominis.
alta. pestus est hominis. ubi sunt noxia & furudolenta c̃ silia
malȩ cogitationis: Tuambulas. & alius tibi foueam parat:
nmedio laqueoꝵ ambulas. quos absconder̃ tibi inuia inimicitiu.
Omnnia ergo circum spice. ut fugias sicut dã mula der&ib. & siẽ
auis dela queo: Dammula. r&ia aspestus uiuacitate deelinat:
Auis euitat laqueos. si ad suꝑiora se conferat. & t̾rena suꝑuo lat:
nsuꝑiorib enĩ nemo tendit r&ia. laqueũ nullus abscondit: ideo

Expanded text:
uultum, quem ipse formaui. reicio ego quod meum non est. illum- quaere qui te pinxit, cum illo habeto consortium, ab illo sume grdedisti. Quid respondebis? Quod si grave est adulterare opus Dei, quid de illis dicemus, qui interficiunt opus Dei, qui humanum sanguinem fundunt, qui vitam quam Deus donavit, extorquent, qui dicunt: Tollamus Justum, quia inutilis est nobis? Unde bene lectum est hodie: Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos ubi requiescant: Filius autem hominis alta pectus est hominis, ubi sunt noxia et fraudulenta consilia, malae cogitationes. tu ambulas, et alius tibi fecit parat. in medio laqueorum ambulas, quos absconderunt tibi in uia inimici tui. omnia ergo circum inspice, ut effugias sicut dammula de retibus et sicut auis de laqueo. dammula retia aspectus uiuacitate declinat, auis euitat laqueos, si ad superiora se conferat et terrena superuolet; in superioribus enim nemo tendit retia, laqueum nullus abscondit. ideo
Abbreviated transcription (Latin):
oculo duce utatur inp̃liũ: quid fuga sidesit obtutus: carcer
est to tum corpus tenebrosũ. horrens situ. nisi oculoꝵ illu¬
min& ur aspestu: Quod igit᷑ sol & luna incęlo. hoc sunt
oculi in homine. Sol & luna duo mundiluminaria. oculi
autem quȩdã incarne Siderea fulgent desuꝑ. & inferi¬
ora claro illustrant᷑ lumine. nec patiuntur noctis qui¬
busdam nos tenebris inplicari. Speculatores quidan
nr̃i die acnoste excubant. nam & sopore menbris

Expanded text:
oculo duce utatur ad praelium? Quid fuga, si desit obtutus? Carcer oculo duce utatur ad praelium? Quid fuga, si desit obtutus? Carcer est totum corpus tenebroso inhorrens situ; nisi oculorum illuminetur aspectu. Quod ergo sol et luna in coelo, hoc sunt oculi in homine. Sol et luna duo mundi lumina: oculi autem quaedam in carne sidera fulgent desuper, et inferiora claro illustrant lumine, nec patiuntur noctis quibusdam nos tenebris implicari. Speculatores quidam nostri die ac nocte excubant. Nam ex sopore membris
Abbreviated transcription (Latin):
status erestus & mediocris. ut neq enormis ꝓ ceritassit
neq uilis & ab iesta ꝓlixitas: Tumipsa habitudo corporis
suauis & grata. ut neq beluina uastitas horrorisit. nec
gracilitas tenuis infirmitati acprimum omnium cognosca¬
mus humani corporis fabricam instar esse mundi: Siquides
ut celum emun& aeri. terris. mariq quȩ uelut quȩdam m̃bra
sunt mundi. ita &iam caput supra reliquos astus nr̃i corpo¬
cȩlum. tamquã arcem interreliqua orb̾ moenia. in arce
hac regali quandam habitare sapientiam scđm ꝓph&icum
dictum. qr oculi sapientis incapite eiꝰ. hanc esse c&eris pre¬
stantiorem. ex illa omnib menbris uigorem prudentião¬
deferri: quid enim robur & ualiditas lacestoꝵ ꝓficiat. quid
uelocitas pedum. nisi capitis uelut pͥncipis sui imperialis
quȩdã adminicul&ur potestas: Ex hoc enim aut destituuñ
uniuersa. aut omĩa fulciuntur. quid agat fostitudo. nisi

Expanded text:
status erectus et celsus; ut neque enormis proceritas sit, status erectus et celsus; ut neque enormis proceritas sit, neque vilis et abjecta pauxillitas: tum ipsa habitudo corporis suavis et grata; ut neque belluina vastitas horrori sit, nec gracilitas tenuis infirmitati. Ac primum omnium cognoscamus humani cout caelum eminet aeri terris mari, quae uelut quaedam membra sunt mundi, ita etiam caput supra reliquos artus nostri corponter elementa caelum, tamquam arcem inter reliqua urbis moenia. in arce hac regalem quandam habitare sapientiam secundum propheticum dictum quia oculi sapientis in capite eius, hanc esse ceteris tutiorem et ex illa omnibus membris uigorem prouidentiamque sine. quid enim robur et ualiditas lacertorum proficiat, quid uelocitas pedum. nisi capitis uelut principis sui imperialis quaedam adminiculetur potestas ? ex hoc enim aut destituuntur uniuersa aut om
Abbreviated transcription (Latin):
constitui sibi q: opussunt & sufficientia. nerepl&us in¬
quid m̃ dax fiã & dicam. quis me uid&. aut fastus pauꝑ
fustum faciam. & iurem in nomine dñi. fugienda igit᷑ łcauen¬
da sunt tempta m̃ta mundi. nec pauꝑ desper&. nec opulentus
in solescat Scriptum est enim. Cum expuleris gentes. & coe¬
peris utiterris eoꝵ. nedicas. uistus mea & manus mea hane
mihi possessionem parauit: Sic est quiopessuas merito
ad scribit suo: Et ideo quas i ꝓbatus ꝓprium non agnoscit
errorem. sed longo trahit funȩ peccatum: Nam sicredat
quod accessio petuniȩ. aut fostuitus euentus aut turpis
astutia sit. non hab & locum insolentia. inquibus aut nulla
laus & in anis labor aut cupiditas inuerecunda sit. modũ
nesciens ponere uoluptati: Sed &iam deipso aliqua di¬
cenda sunt corpore hominis. quod prestantius cͤeteris¬
uideat᷑ ẽẽ substantia: Firmitudo & ꝓceritas quibus dam
maior inbestiis. formatam̃ humani corporis est uenustio

Expanded text:
constitui sibi quae opus sunt et sufficientia: Ne repletus, inquit, mendax fiam, et dicam: Quis me videt? Aut factus pauper furtum faciam, et jurem nomine Domini . Fugienda igitur et cavenda sunt tentamenta mundi; ne pauper desperet, ne opulens insolescat. Scriptum est enim: Cum expuleris gentes, et coeperis uti terris eorum, ne dicas: Virtus mea et manus mea hanc mihi possessionem paravit . Sic est qui opes suas merito ascribit suo. Et ideo quasi probatus proprium non agnoscit errorem: sed longo trahit fune 135 peccatum. Nam si credat quod accessio pecuniae aut fortuiti eventus aut turpis astutiae sit, non habet locum insolentia in quibus aut nulla laus, nesciens ponere uoluptati. Sed iam de ipso aliqua dicenda sunt corpore hominis, quod praestantius cvideatur esse substantia, firmitudo et proceritas quibusdam major in bestiis: forma tamen humani corporis est venustior,
Abbreviated transcription (Latin):
atq ꝓposito: fecenat enim hominẽ rationis capacem a
imitatorem sui uistutum emulatorẽ. cupidum cęlestiũ
gr̃arum: In his requiescit ds̃ quiait. Aut supra quem
requi escam. ut supra humilem & qui &um & trementem
uerbamea: Grãs ago dño dõ nr̃o qui huius modi opus
fecit inquorequi escer&: Fecit cȩlum. non lego quod
requi euerit: Fecit terram. non lego quod requi euerit̃:
ecit solem unam & stellas. nec ibi lego quod requieuerit.
sed lego quod fecerit hominem. & tunc requieuerit
habens cui peccata dimitter&: aut foste tunc iam
futurȩ dominicȩ passionis ꝓcessit mysterium.
quo reuelatum est quia requiescer& in hominẽ.¬
quirequiẽ sibi predistinabat incorpore ꝓhominis
redẽptione sełm quꝗd ipese dixit Ego doriniui & requieui &¬
exsurrexi qũo dñs suscepit me Ipse enim requieuit
qui fecit. Cui est honor gła ꝑ p&uitas aseculis et
nune & semꝑ & in omnia sȩcula seculorum

Expanded text:
atque proposito; fecerat enim hominem rationis capacem, imitatorem sui, uirtutum aemulatorem, cupidum caelestium gratiarum. in his requiescit deus, qui ait: aut super quem requiescam nisi super humilem et quietum et trementem uerba mea? gratias ago domino deo nostro, qui huiusmodi opus fecit, in quo requiesceret. fecit caelum, non lego quod requieuerit, fecit terram, non lego quod requieuerit, fecit solem et lunam et stellas, nec ibi lego quod requieuerit, sed lego quod fecerit hominem et tunc requieuerit habens cui peccata dimitteret. aut forte tunc iam futurae dominicae passionis praecessit mysterium, quo reuelatum est quia requiesceret Chriqui requiem sibi praedestinabat in corpore pro hominis redemptione secundum quod ipse dixit: ego dormiui et quieui et surrexi, quoniam dominus suscepit me. ipse enim requieuit qui fecit. cui est honor gloria perpetuitas a saeculis et nunc et semper et in omnia saecula saeculorum
Abbreviated transcription (Latin):
crebramutatio. sed manentẽ infuturũ animigrãm ꝑsequam: nam
sitelunȩ c̃ tristat occasus. q̃ se sẽꝑ reparat acreformat. multomagis
con tristare tedeb& sianima ꝓfectu uistutis impl&a cũ fuerit. postea

Expanded text:
crebra mutatio, sed manentem in futurum animi gratiam persequamur. Nam crebra mutatio, sed manentem in futurum animi gratiam persequamur. Nam si te lunae contristat occasus, quae se semper reparat ac reformat; multo magis contristare te debet, si anima profectu virtutis impleta cum fuerit, postea
Abbreviated transcription (Latin):
qͦqͣ in oceano esse ꝑhib& Cũ reliqͥs dieb ordinẽ suũ seruare dicat᷑.
lunari ex ostu euidens mutationis suȩ fest᷑ indiciũ dare.: ut mare
ipsũ occidentale in qͦ spestat᷑ ampotes solito ãplius accedat
Acrecedat & maiore ȩstuferat᷑. tãquã lunȩ qͥbdã aspirationib
r&rorsũ trahat᷑ & iterũ eodẽ inpulsu acre tractu inm̃surã ꝓpͥam
refundat᷑: Vnde simiraris quo mͦ defestũ luna patiat᷑. cũ tantã uim
mutationis habeat suȩ. c̃sidera & in eo magnũ ẽẽ inysteriũ. ꝙ eiꝰ
exemplo cognoscis õ homo nihil rerũ humanaꝵ ẽẽ posse &
mundane potius creat᷑e. ꝙ ñ aliqͣndo resoluat᷑ Nãsi&iã luna
Ad sumimus. ut neq inaduersis abiciamꝰ animũ. Quienĩ om̃a fecit
exnhilo. facile qͦq potens: ad sũ ma & ꝑfecta ꝓ uehere: & rursus
ne extollam᷑ in ꝓsꝑis. neq ĩ potestate aliqͣ nos diuitusq iastemꝰ neq
in iures corporis aut pulchritudine glem̾ ĩ qͦ: facilis corruptio

Expanded text:
quae in oceano esse perhibetur, cum reliquis diebus ordinem suum seruare dicatur, lunari exortu euidens mutationis suae fertur indicium dare, ut mare ipsum occidentale, in quo spectatur amotis, solito amplius accedat ac recedat et maiore aestu feratur, tamquam lunae quibusdam aspirationibus retrorsum trahatur et iterum isdem inpulsum ac retractum in mensuram propriam refundatur. Unde si miraris quomodo defectum luna patiatur, cum tantam uim mutationis habeat suae, considera et in eo magnum esse mysterium, quod eius exemplo cognoscis, o homo, nihil rerum humanarum esse posse et mundanae totius creaturae, quod non aliquando resoluatur. nam si etiam luna, adsumimus, ut neque in aduersis abiciamus animum — qui enim omnia fecit ex nihilo facile quoque te potens est ad summa et perfecta prouehere — et rursus n extollamur in prosperis neque in potestate aliin viribus corporis, aut pulchritudine gloriemur, in quo est facilis corruptio,
Abbreviated transcription (Latin):
euripi cũ exundent. undiq scđm reliquas species lunȩ & accȩptos
fluctus refundunt. ł &iã ipsi magno ferunt̾ impetu. ĩn ostu tamen
ꝰ stant placidi. qͦ adq luna sine lumine est: At uero ubieã dierum
accessus retexerit: sunc in suos cursus refluos reuestunt᷑ Anpotes

Expanded text:
euripi cum exundent undique secundum reliquas species lunae et acceptos fluctus fluctibus uel etiam ipsi magno ferantur impetu, in ortu tamen eius stant placidi, quoad luna sine lumine est; at uero ubi eam dierum accessus retexerit, tunc in suos cursus refluos reuertuntur. ampotis
Abbreviated transcription (Latin):
maꝵ uiuentiũ reptilia. diuino nutu imꝑata ꝓdũx: ad dͥ hane gr̃am
atq ifipsis anguis sine ueneno in aqͥs. leo t̃ribilis it̃ris : Dulcis in
fludtib: M urena quã fer̃ aliqͥd habere. noxiũ. ẽsca p̃tiosior est:
Rana horrens in paludib. decorẽ in aqͥs. om̃ib ferȩ p̃stat ali¬
m̃tis: plura siqͥs uult cognoscere. adiũsis locoꝵ piscatorib
qua ẽrat: Nemo enĩ potest omĩa c̃p̃hendere Canes sane & in
maricaue. qͦs & meccła molestos ẽẽ & cauendos apłs doc& do¬
cens Cau&e canes. cauete malos oꝑarios: Mustelȩ grauis int̾ris
odor inaqͥs suauis: t̃rena senouit uindista fetoris ulcisci. hȩc non
minorẽ hab& grãm capta quã libera: Neq in honoratũ nr̃a ꝓse¬
cutione timalle di mittã. cui a flore nom̃ in oleuit. seuticiniunda
te fluminis. seu am.eni athesis unda nutrierit: E. los est deniq¬

Expanded text:
marum uiuentium reptilia diuimarum uiuentium reptilia diuiatque ipsi angues sine ueneno. leo donauerit in terris, dulcis in fluctibus. muraena. quam ferunt aliquid habere noxium, esca pretiosior est. rana horrens in paludibus, decora in aquis omnibus fere praestat alimentis. plura si qui stultus cognoscere, a diuersis locorum piscatoribus quaerat; nemo enim potest omnia conprehendere. canes sane et in mari caue, quos et in ecclesia molestos esse et cauendos apostolus docet dicens: cauete canes, cauete malos operarios. mustelae grauis in terris odor, in aquis seruari. terrena se nouit uindicta faetoris ulcisci, haec non minorem habet gratiam capta quam libera. neque te inhonoratum nostra prosecutione, thymalle, dimittam, cui a flore nomen inoleuit. seu Ticini unda te fluminis seu amoeni Athesis unda nutrierit, flos es. deniq
Abbreviated transcription (Latin):
maximis ds̃ ñ fastidit inminimis: nec doluit nat᷑a pasturiens delfi¬
nas. sic̃ ñ doluit cũ exiguos murices docleasq ꝓducer&: Ad ueste
õhomo. qͣntũ plura inmari. quã int̾ris sint: Numera sipotes om̃a
pisciũ genera ł minutoꝵ ł & iã maximoꝵ sepias. polippodes.
litostrustas. carabos. cancros. & in his innumerabilia sui generis:
Q uiddicã genera serpentiũ. dracones. murenas. anguillas. nec p̃ter¬
mit tã scorpiones. ranas. studines. auistalas qͦq & canes maritimos.
uitulosmarinos. ca&e in mania. delfinas. focas. leones: qͥd ad texam¬
& iã merulas. t̾dos. pauos qͦq quoꝵ &iã calores in auib uidemus
ex pressos. ut nigrimeruli. pauidiuerso colore. Dorsa & colla pictist
Turdialbo uarũ. & cetera quoꝵ sibi t̃̾rȩ species & nomina uindicart̃:
Nãpͥusĩmariista creꝑunt diuersisq fluminib: siqͥdẽ aqͣpͥorani¬

Expanded text:
maximis Deus, non fastidit in minimis. Nec doluit natura parturiens delphimaximis Deus, non fastidit in minimis. Nec doluit natura parturiens delphinas; sicut non doluit, cum exiguos murices cochleasque produceret. Adverte, o homo, quanto plura in mari quam in terris sint. Numera si potes, omnia piscium genera vel minutorum, vel etiam maximorum, sepias, polypos, lithostracos, carabos, cancros, et in his innumerabilia 81 sui generis. Quid dicam genera serpentium, dracones, muraenas, anguillas? Nec praetermittam scorpios, ranas, testudines, mustelas quoque et canes maritimos, vitulos marinos, cetiam merulas, turdos, panos quoque, quorum etiam colores in auibus uidemus expressos, ut nigrae merulae, paui uerso colore dorsa et colla depicti sint, turdi aluo uarii, et cetera. quorum sibi terrae et species et nomina uindicarunt? nam prius in mari ista coeperunt serpentis fluminibus, siquidem aqua prior ani
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ dicentis. Producant aquȩ reptilia animaꝵ uiuentium
S cmus reptilia dicigenera serpentiũ. eo ꝙ suprat̾rã repant
Sed multomagis om̃e ꝙ natat. reptandi hab& łspeciẽ Inat̾am.
cũ suprauinatant repunt. toto corpore ꝙ trahunt̃ suꝑq: dam
dorsa aquaꝵ. Unde & dauit ait: hocmare magnũ & spatiosum.
illic reptilia quoꝵ ñ est numerus Quin&iã cũ pleraq pedes
ut st̃ focae. cor codrilli. eqͥfluuiales qͦs ippopotamos uocant. eo qđ
higenerent᷑ nilo flumine: tam̃ cũ inalto aquaꝵ ft ñãbulant sed
natant: nec uestigio utunt̾ pedũ ad incedendũ. sedtaquã remo ad
reptandũ: Siqͥde & nauis asta remis labit᷑. & aqͥs sulcat carina:
Producant aq: reptilia dĩx dñs breuis sermo. seduehemens & late
patens. cõmunẽ minimis & maximis nat̾ã infundit Eodẽ mom̃to
pducit᷑ ba lena qͦrana eiꝰdẽ ui oꝑationis innascit᷑ Uonlaborat in

Expanded text:
mandatum dicentis: Producant aquae reptilia animarum viventium. mandatum dicentis: Producant aquae reptilia animarum viventium. Scimus reptilia dici genera serpentum, eo quod super terram repant: sed multo magis omne quod natat, reptandi habet vel speciem, vel cum supra innatant, repunt toto corpore, quod trahunt super dorsa aquarum. unde et Dauid dixit: hoc mare magnum et uirtutum; illic reptilia, quorum non est numerus. quin etiam cum pleraque pedes ut sunt phocae, crocodilli, equi tribuit, quos hippopotamos uocant eo quod ii generentur Nilo in solent, tamen cum in alto aquarum sunt, non ambulant, sed natant nec uestigio praeuaricator pedis ad incedendum, sed tamquam remo ad reptandum, siquidem et nauis acta remis labitur et aquas sulcat canna. Producant aquae reptilia dixit dominus. breuis sermo, sed uehemens et late patens communem minimis et maximis naturam infundit. eodem momento producitur quine, quo rana eiusdem ui operationis innascitur. n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ secutionib minuit᷑. & c̃fessoꝵ mastyriiscoronat᷑: HAec est ueraluna:
q̃ defr̃issuiluce ꝑp&ua lum̃ sibi in mostalis & gr̃ȩ̃ niutuat᷑. Fulg&
enĩ eccła ñ suo sed xp̃i lumine. & splendorẽ sibi arcessit desole
iustitiȩ: ut dicat. uiuo aut̃ iã ñ ego: uiuit aut̃ in ie xp̃c: Beata plane
ꝙ: tantũ insigne meruisti: unde te ñ tuis neo menis sedtẏ poeccłẽ
beatã dixerĩ: IN illis enĩ seruis. in hoc diligeris Quã ridiculũ autem.
ꝙ te plerũq credunt homines magicis carminib posse deduci:
Aniles istȩ fabulȩ acuulgiopimones Quis eñ opus dĩtanto mi¬
nisterio deputatũ arbitr& chaldeis suꝑstitionib. posse tẽptariꝰ
lambunt t̃rã pisces aqͦrũ. & exea sibi p̃dã reqͥrt̃ Cũ lices qͦq & ranun-¬
culi circa genitales strepunt paludes. & ipsȩ audierunt dñi

Expanded text:
persecutionibus minuitur et confessorum martyriis coronatur. Haec est vera luna, persecutionibus minuitur et confessorum martyriis coronatur. Haec est vera luna, quae de fratris sui luce perpetua lumen sibi immortalitatis et gratiae mutuatur. Fulget enim Ecclesia non suo, sed Christi lumine; et splendoriustitiae, ut dicat: uiuo autem iam non ego, uiuit autem in me Christus. beata plane, quae tantum insigne meruisti! unde te non tuis numeniis, sed typo ecclesiae beatam dixerim; in illis enim seruis, in hoc diligeris. quam ridiculum autem quod te plerumque credunt homines magicis carminibus posse deduci. aniles istae fabulae ac uulgi opiniones. quis enim opus dei tanto ministerio deputatum arbitretur Chaldaeicis superstitionibus posse temptari Lambunt terram pisces aquarum, et ex ea sibi praedam requirunt. Culices quoque et ranunculi circa genitales strepunt paludes, et ipsae audierunt Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ut in pler& omã: Itaq quiex inanitus uenerat. deplenitudine sua apłos¬
Ad impleuit: Vnde unꝰ exhis dĩc. Nã deplenitudine eiꝰ nos om̃s accepim:
Ergo ad nuntiauit luna misteriũ xp̃i ñ mediocris. q: typũ hab& dilestȩ¬
Aeccłẽ Quod significat ꝓpheca dicens. ori&̾ indieb eiꝰ iustitia. & habun¬
dantia pacis. donec extollat᷑ luna Et incanticis dñs desua sponsa ait:
Quȩ nã: hȩc ꝓspiciens tãquã diluculo. spetiosa sic luna elesta ut sol: Et me¬
rito siẽ luna ȩccła: quȩ toto mundo refulsit. & tenebras sȩculi huius
in luminans dĩc: nox p̃cessit. dies aut̃ ad ꝓpinquauit. Pulchrȩ ait
ꝓspiciens. qͣsi suos desuꝑiore ꝓspestans sic habes: Dñs decȩlo ꝓspexit
suꝑfilios hominũ: Prospiciens gͦ eccła sic̃ luna defectus hab&. & cõitꝰ
ostus freq̃nt̃ sub defectib suis creuit: Ethis meruit ampliari. dum

Expanded text:
ut impleret omnia. itaque qui exinanitus aduenerat a plenitudine sua apostolut impleret omnia. itaque qui exinanitus aduenerat a plenitudine sua apostolos impleuit. unde unus ex his dicit: nam de plenitudine eius nos omnes accepimus. ergo annuntiauit luna mysterium Christi. non mediocris in qua secclesiae, quod significat propheta dicens: orietur in diebus eius iustitia et abundantia pacis, donec tollatur luna. et in Canticis dominus de sua sponsa ait: quaenam esthaecprospiciens tamquam diluculum, speciosa sicut luna, electa ut sol? et merito sicut luna ecclesia, quae toto mundo refulsit et tenebras saeculi huius inluminans dicit: nox praecessit, dies adpropinquauit. pulchre ait prospiciens, quasi suos de superiori prospectans, sicut habes: dominus de caelo prospexit s. XIII, 2. Prospiciens ergo Ecclesia, sicut luna defectus habet et ortus frequentes: sed defectibus suis crevit, et his meruit ampliari, dum
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq illic qͦsi deuotꝰ manu adp̃hendit᷑. hic qͦsi oblitꝰ aspestu cen
turionis c̃uenit᷑: sediã rogemꝰ dñm. ut sermonr̃ qͣsiionas eiciat᷑
ad t̃rã. nediutius insalo flustu&: Etbene iã exib&̾ cucurbita.
q: obũbr& nos amalis nr̃is: Sed & ipsa ꝓcedente sole arefacta.
ad mon& reqͥ escendũ: ne int̃ aestuare incipiamꝰ ingenio. & nob
&iã uerba deficiant: ceste plus quã niniuitis data est in aquare.¬
missio peccatoꝵ Et cũ paululũ ẽticuiss&. iterũ sermonẽ ad orsus
ait. fugerat nos fr̃s dilestissimi necessaria denat̾a auium dispu
seuire uentos. Int̃hiberni seua ñ reuocat᷑. neq reflestit᷑. sed inpellit᷑
Deniq in litore sua oua constituit: Ubi ea relabente flustu madida

Expanded text:
itaque illic quasi deuotus manu itaque illic quasi deuotus manu sorio minutis. sed iam rogemus dominum, ut sermo noster quasi Ionas eiciatur in terram, ne diutius in salo fluctuet. et bene etiam exiuit cucurbita, quae obumbret nos a malis nostris. sed et ipsa procedente sole arefacta admonet requiescendum, ne in terra aestuare incipiamus ingenio et nobis etiam uerba deficiant. certe plus nobis quam Nineuitis data est in aquis remissio peccatorum. Et cum paulolum conticuisset, iterum sermonem adorsus ait: Fugerat nos, fratres dilectissimi, necessaria de natura auium dispusaeuire uentos inter hiberni saeua, non reuocatur neque reflectitur, sed inpellitur. denique in litore sua oua constituit, ubi ea relabente fluctu madida
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenerit. sed om̃s puppes quȩ cũ ꝑfeste fuerint coronant᷑. ubi
palma merces salutis. uictoria p̃ pͣutiũ regressionis est Quantum
est. Itaq aurige plausũ in anẽ refer̃. hii soluunt uota seruati Quic
deiona dignũ loquar. qu ec&ꝰ expediuit ad uitã. reddidit ad ꝓphe¬
tandi grãm. em̃ dauit aqͣ quẽ t̃rena deflexerant: psallebat inute¬
ro c& i. qͥ merebat int̾ris & ut utriusq redẽptio ñ p̃treat᷑ eleĩti : ter¬
rarũ salus inmari ante p̃cessit. qr signũ filii hominis signũ ionae:
S ic̃ iste inutero c&̧i. sic ĩe in cordȩ t̾rȩ: Inutroq remediũ: maiꝰtam̃
uari pietatis exemplũ. qm̃ exceꝑunt pisces quẽ homines refutar̃. &
quẽ homines crucifixer̃. pisces seruauer̃: ꝓ & rus qͦq inmarititu¬
babat. sed ñ labebat᷑: & c̃fessus est influstib quẽ negauit int̾ris:

Expanded text:
peruenerit, sed omnes puppes, quae peruectae fuerint, coronantur, ubi peruenerit, sed omnes puppes, quae peruectae fuerint, coronantur, ubi palma merces salutis, uictoria pretium regressionis est. quantum est. itaque aurigae plausum inanem referunt, hi soluunt uota seruati. quid de Iona dignum loquar, quem cetus excepit ad uitam, reddidit ad prophetandi gratiam? emendauit aqua quem terrena deflexerant, psallebat in utero ceti qui maerebat m terris et, ut utriusque redemptio non praetereatur elementi, terrarum salus in mari ante praecessit, quia signum filii hominis signum terribilis. sicut iste in utero ceti, sic Iesus in corde terrae. in utroque remedium, maius tamen in mari pietatis exemplum, quoniam exceperunt pisces quem homines refutarunt et quem homines crucifixerunt pisces seruauerunt. Petrus quoque in mari titubat. sed non labitur et confessus in fluctibus tamen negauit in terris.
Abbreviated transcription (Latin):
curent᷑. sint lic& optima. neqͣquã tam̃ his fucus innascit᷑. hicnat᷑alis
colorẽ quẽ nullus adhuc fucꝰ aeqͣuit: hocqͦq pascis est uellus.
sed & ipsimurices qͥ in signe dant regũ. st maritimi: Etq pratorum
gr̃a ł ostoꝵ amoe nitas potest cerulei maris aeqͥ perare picturam
resplendst: & illic cito marcescunt. ista diudurata seruat᷑: Ii lia inhor¬
tis eminꝰ nitent. uel ainnauib hicodor. illicuentꝰ adspirat: q: utilitas
infolio: innauib quanta ẽ mercia: Elia suauitatẽ nariũ. uela hominũ
salutẽ inueunt: Ad depisces salientes. & delfinas ludentes. ad de
raucosonantes fluctus murmure: adice currentes naues adlitora
ł delitorib ex euntes. ut cũ ecarcerib emittunt᷑ quadrigȩ. quanto
studio spestantium & amore cestat᷑: Et qͣs tam̃ inuanum currit.
noninuanũ nauigia: Ille inuanũ qr uacuus : i sta adutilitatẽ. qͣsi plena
U bi nemo refragat᷑. sed ñ om̃s fautores st̃: ubinemouincit᷑ qͥcũq

Expanded text:
curentur; sint licet optima, nequaquam tamen his fucus innascitur. hic naturalis color est, quem nullus adhuc fucus aequauit. hoc quoque piscis est uellus. sed et ipsi murices, qui insigne dant regium, sunt maritimi. et quae pratorum gratia uel hortorum amoenitas potest caeruli maris aequiperare picturam? resplendet, et illi cito marcescunt, ista diu duratura. seruatur. naturam in hortis eminus nitent, uela in nauibus; hic odor, illic uentus aspirat. quae utilitas in folio? in nauibus quanta commercia! lilia suauitatem narium, uela hominum salutem inuehunt. adde pisces salientes et delphinas ludentes, adde rauco sonantes fluctus murmure, adice currentes naues ad litora uel de litoribus exeuntes. et cum e carceribus emittuntur quadrigae, quanto studio spectantum et amore certatur! equus tamen in uanum currit, non in uanum nauigia: ille in uanum, quia uacuus, ista ad utilitatem quasi plena ubi nemo refragator, sed omnes fautores sunt, ubi nemo uincitur quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
nere sol&. Quomodo iub& qđ scit scđm elem̃toꝵ ratio¬
nem eẽ contixrium: Sed cum sermo eius ortus naturȩ
sit. iure usurpat dare legẽ naturȩ. qui originẽ dedit
Sed prius consideremus quid sit firmam̃tũ. utrũ ipsũ
sit qđ insuꝑiorib cȩlũ appellauit analiud. & siduocȩli
an plures. Nã sunt qui unũ celũ eẽ dicant. Nec alte¬
sub p&ere substantiã. quo cũ om̃is suꝑiore gelo eẽt expen¬
sa.nihil reliqui fuit. qđ ad aedificationẽ secundi caeli¬
& tertii ꝓficer&. Alii uero innumeroscaelosuel mun¬
dos eẽ asserunt. quosirrident sui. Non enĩ cum illis¬
nobis maior quã cũ suis pugna ẽ : qui geometricis nu
sit. nec oꝑatoris. uirtutẽ idoneam ut multos gelosface¬
r&. Et quis non hanc eoꝵ artificẽ facundiã irrideat.

Expanded text:
nere solet. quomodo iubet quod scit secundum elementorum rationem esse contrarium? sed cum sermo eius ortus naturae sit, iure usurpat dare legem naturae qui originem dedit. sed prius consideremus quid sit firmamentum, utrum ipsum sit quod in superioribus caelum appellauit an aliud et si duo caeli an plures. nam sunt qui unum caelum esse dicant nec altesubpetere substantiam, quoniam cum omnis superiori caelo esset expensa, nihil reliqui fuit quod ad aedificationem secundi caeli tertiiue proficeret. alii uero innumeros caelos et mundos esse adserunt, quos inrident sui — non enim nobiscum illis maior quam cum suis pugna est — qui geometricis numsit, nec operatoris uirtutem idoneam, ut multos caelos faceret. et quis non hanc eorum artificem facundiam inrideat,
Abbreviated transcription (Latin):
cola erat terrȩ. & plantauit uitẽ & bibit deuino eiꝰ
& obdormiuit. Nonergo noe auctor ẽ uitis. sed
plantationis. Neq enĩ nisi eã reperiss& tantã gene¬
ratã plantare potuiss&. Cultor ergo non auctor
est uitiũ. Dsaut̃ qui sciret qđ umũ sobrie poͬtũ sanita¬
tem dar&. auger& prudentiã in modice sumptum
aduitia tua causas dar&. creaturã dedit. ab undan¬
tiam humano arbitrio reseruauit. ut parsimonia
naturȩ e& magisteriũ sobri& atis. abundantiae
noxium. lapsumq temulentiae.sibi adscriber&
huma condicio. Deniq & ipse in ebriatus est noe
& obdormmiuit consopitus auino Itaq ꝑ uinũ pa¬
tuit deformitati. qui ꝑ diluuiũ excreuit ad gloriã
Sed dñs & in eo creaturȩ suȩ grãm reseruauit. ut
eius fructũ nobis conuerter & ad salutẽ. ac per eũ
lauda prius ipsius creatorẽ. Si tam gratus est sol.
consorsec particeps creatunre quam bonus est sol

Expanded text:
cola erat terrae, et plantavit vitem, et bibit de vino ejus, cola erat terrae, et plantavit vitem, et bibit de vino ejus, et obdormivit. Non ergo Noe auctor est vitis, sed plantationis. Neque enim nisi eam reperisset ante generatam, plantare potuisset. cultor ergo, non auctor est uitium. deus autem, qui sciret quod uinum sobrie potatum sanitatem daret, augeret prudentiam, inmodice sumptum ad uitia causas daret, creaturam dedit, abundantiam humano arbitrio reseruauit, ut parsimonia naturae esset magisterium sobrietatis, abundantiae noxiam lapsumque temulentiae sibi ascriberet humana condicio. denique et ipse inebriatus est Noe et obdormiuit consopitus a uino. inquit per uinum patuit deformitati, qui per diluuium excreuit ad gloriam. sed dominus et in eo creaturae suae gratiam reseruauit, ut eius fructum nobis conuerteret ad salutem ac per eum lauda prius ipsius creatorem. Si tam gratus est sol consors et particeps creaturae, quam bonus est sol
Abbreviated transcription (Latin):
Imitare ergo cam ohomo ut dicat᷑ & tibi. statura
tua similis facta ẽ palmae. Serua uiriditatem
pueritiae tuae. & illius innocentiȩ natunrlis quam
aprimordio recepisti.ut plantatus secus decursus a¬
quarũ. fructũ tuũ in tẽpore tuo habeas p̃paratũ. &
foliũ tuũ non defluat. Hanc uiriditatẽ grãe semꝑflo¬
rentẽ. in xp̃o secuta eccła dic̃. Inumbra eius confugi
& sedi. Hanc p̃rogatiuã doniuirentis acceper̃ & apłi
curar& aegrotos. Obumbrat enĩ infirmitati corporis
fides mentis. & florentia merita uirtutũ. Mane gͦ
plantatus in domo dñi. ut in atrus eius sic̃ palma flo¬
tuarũ sic̃ mala. & fauces tuȩ sic̃ uinũ optimũ. ut in¬
ebrieris in xp̃o. Bene admonuit iste uersiculus repe¬
terepene in t̾missum. quia diximꝰ p̃cepto dñi. uitẽ
& iã pullulasse. quã postea postdiluuiũ a noe plan¬
tatam eẽ cognouimus. Sic enĩ habes. quia noe agri¬

Expanded text:
Imitare ergo eam, o homo, ut dicatur et tibi: Statura Imitare ergo eam, o homo, ut dicatur et tibi: Statura tua similis facta est palmae . Serva viriditatem pueritiae tuae, et illius innocentiae naturalis, quam a primordio recepisti, ut plantatus secus decursus aquarum fructum tuum in tempore tuo habeas praeparatum, et folium tuum non defluat. Hanc viriditatem gratiae semper florentis in Christo secuta Ecclesia dicit: In umbra ejus concupivi, et sedi . Hanc praerogativam doni virentis acceperunt et Apcuraret aegrotos. Obumbrant enim infirmitates corporis fides mentis, et florentia merita virtutum. Mane ergo plantatus in domo Domini, ut in atriis ejus sicut palma flotuarum sicut mala, et fauces tuae sicut vinum optimum , ut inebrieris in Christo. 72. Bene admonuit iste versiculus repetere pene intermissum, quia diximus praecepto 62 Domini vitem etiam pullulasse, quam postea post diluvium a Noe plantatam esse cognovimus . Sic enim habes, quia Noe agri
Abbreviated transcription (Latin):
nobisministrat dũ obsecundat auctori. nos debitũ
munus negamus. dũ non ueneramꝰ auctorẽ. Vide¬
ut in paruuis prouidentia sit dĩ. & quia cõprehende¬
re non potes. mirare quomodo alia semꝑ florentia
reseruauit : alia mutationẽ habere uoluerit expo¬
liationis amictu. Et inter canas niuiũ pruinas fri¬
goꝵ. uiriditatẽ suã arua conseruant. Et cũ ipsa
defta sint gelu. partus sui tam̃ aut exiguã uiridita
tis speciẽ obtexunt. In ipsis quoque generib arboꝵ.
quȩ diut᷑ nis frondib uestiunt᷑. non mediocris distan¬
tia est Scruat indumentũ suũ semꝑ olea uel pinus.
sed tam̃ folia sua saepe conmutant: Nec ea quasi diu¬
t̃na. sed quasi succedanea pretendunt. sue arboris
pulchritudinẽ ꝑ petui integritate uestitus. uice
muneris obumbrantes. Palma autẽ uirens semper
manet conseruatione & diut᷑ nitate. non in mutatio¬
ne folioꝵ Namq quȩ primo germinauerit folia.
ea sine ulla substitutionis succẽssione conseruat

Expanded text:
nobis ministrat, dum obsecundat auctori: nos debitum munus negamus, dum non veneramur auctorem. 71. Vide in parvis quae providentia sit Dei, et 61 quia comprehendere non potes, mirare quomodo alia semper florentia reservaverit, alia mutationes habere voluerit exspoliationis, et amictus. Inter cana nivium, pruinas frigorum, viriditatem suam arva conservant: et cum ipsa tecta sint gelu, partus sui tamen haud exiguam speciem viriditatis obtexunt. In ipsis quoque generibus arborum, quae diuturnis frondibus vestiuntur, non mediocris distantia est. Servat indumentum suum semper olea, vel pinus, sed tamen folia sua saepe commutant; nec ea quasi diuturna, sed quasi succedanea praetendunt suae arboris pulchritudini, perpetui integritate vestitus vice muneris obumbrantes. Palma autem virens semper manet conservatione et diuturnitate, non immutatione foliorum. Nam quae primo germinaverit folia, ea sine ulla substitutionis successione conservat.
Abbreviated transcription (Latin):
aut uari&atis disciplinã: Ego tam̃ qui ꝓfundũ maies¬
tatis eius & artis excellentiã non queo cõprehendere:
non disputatoris melibra mentis cõmitto atq mensuris.¬
sed om̃a reposita in eius existimo potestate. qđ uoluntas
eius. fundam̃tũ sit uniuersoꝵ. & ꝓpt̾ eũ ad huc mund
hic maneat. qđ apłicȩ quoq lic& astruere auctorita¬
tis exemplo. Scriptum ẽ. enĩ. quia uanitati creatura
sub iecta est. non sponte sed ꝓpt̾ eum qui subiecit inspe.
Liberabitur aut̃ & ipsa creatur a seruitute corruptio

Expanded text:
aut varietatis disciplinam? Ego tamen, qui profundum majesaut varietatis disciplinam? Ego tamen, qui profundum majestatis ejus, et artis excellentiam non queo comprehendere, non disputatsed omnia reposita in eius existimo uoluntate, quod uoluntas eius fundamentum sit uniuersorum et propter eum adhuc mundus hic maneat. quod apostolicae quoque liceat astruere auctoritatis exemplo. scriptum est enim quia uauitatiuanitati creatura subiecta est non sponte, sed propter eum qui subiecit in spe. liberabitur autem et ipsa creatura a seruitute corruptio
Abbreviated transcription (Latin):
boream pnih ilo. suspendens terrã innihilũ. alligans
aquã in nubib suis Columnȩ caeli euolauer̃. expa¬
ueruntq ab increpatione eius. uir tute mitigauit mare.
disciplina statuit cętũ. claustroc aut̃ celi timent eum
Uoluntate igitur di immobilis man&. & instat in scłm
& nutat. Non ergo fundam̃tis suis nixa subsistit. nec
fulcris suis stabilis ꝑseuerat. sed dñs statuit eã. & sirma¬
mento uoluntatis suae contin&. quia in manu eius
om̃s fines terrȩ. Et haec fidei simplicitas. argumentis
om̃ib antecellit. Claudant alii quod ideo nusquã de¬
cidat terra. quia scđm naturã in medio regionẽ pos¬
sideat suã. eo quod necesse sit eã manere in regione sua¬
pec in partẽ in clinari alterã. quando contra naturam
non cõmouetur. sed scđmnaturã p̃dicent artificis diuimi
& oꝑatoris tñi excellentiã. Quisenĩ artificiũ non ab illo
accipit: Aut quis dedit mulierib texture sapientiã.

Expanded text:
Boream pro nihilo, suspendens terram in nihilum, alligans aquam in nubibus suis . . . Columnae coeli avolaverunt, et expaverunt ab increpatione ejus: virtute mitigavit mare, disciplina stravit celum: claustra autem 12 coeli timent eum Job. XXVI, 6. Voluntate igitur Dei immobilis manet et stat in saeculum  nutat. Non ergo fundamentis suis nixa subsistit, nec fulcris suis stabilis perseverat: sed Dominus statuit eam, et firmamento voluntatis suae continet; quia in manu ejus sunt omnes fines terrae. Et haec fidei simomnibus antecellit. laudent alii quod ideo nusquam decidat terra, quia secundum naturam in medio regionem possideat suam, eo quod necesse sit eam manere in regione nec in partem inclinari alteram, quando contra naturam non mouetur, sed secundum naturam, praedicent artificis diuini et operatoris aeterni excellentiam — quis enim artificum non ab illo accepit aut quis dedit mulieribus texturae sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
ñc qͥd sit qđ ait ꝓducant aqͣ: reptilia animaꝵ uiuentiũ. & uolatilia
uolantia suꝑ t̾rã scđm genꝰ. & secꝰ firmam̃tũ celi: Cur suꝑ t̃ram
mentum celi: Sedqͥa gre: oΥꝑAoC. dicit᷑. qđ latine celũ appel
qđ aer ꝑspicuussit. & ad uidendum purior & inare uolitantia genera
dixit animantium: & nemoueã qđ ait. secꝰ firinam̃tũ celi Nomꝓpͥe
firmam̃ tũ hic posuit sedabusiue: ẽo ꝙ conparatione aethereiillius
corporis. & iamiste aer quẽ possumꝰ oculis c̃p̃hendere. qͣsi crassus
& densior uicẽ habeat firmam̃ti. Nunc qͥa diximꝰ q uolatilia quam
natunrm habent & gr̃ãm. & eapauca demultis. neq enĩ uniuersa
describere. cũ sint similia. atq eidẽ generis. tam aues ipsȩ quã inter

Expanded text:
tilia animarum uiuentium et uolatilia uolantia super terram secundum genus et secus firmamentum caeli. cur super terram mentum caeli ? sed quia graece ούρανός dicitur, quod latine caelum adpelquod aer perspicuus sit, et ad videndum purior, in aere volitantia genera dixit animantium. Et ne moveat quod ait, secus firmamentum coeli, non proprie firmamentum hic posuit, sed abusive; eo quod comparatione aetherei illius corporis etiam iste aer quem possumus oculis comprehendere, quasi crassior et densior vicem habeat firmamenti. Nunc quia diximus quae volatilia, quam naturam habeant et gratiam, et ea pauca de multis; neque enim vacat universa describere, cum sint similia atque ejusdem generis; tamen aves ipsae quam inter
Abbreviated transcription (Latin):
ianuam properemꝰ. Quã
autem incongruum ⁊ ab¬
surdum est. ut quem nu¬
dum mater genuit. nud̃
suscepit ecelesia. diues intͣ¬
re uelit in celum. Propte¬
rea adolescenti illi diuiti ĩ
euungelio a saluatore dici¬
⁊ da pauperib. Usq adeo e¬
nim nuda uirtus apta ce¬
dens non possit esse perfẽs.
Talem enim uoluit adoles¬
centem illum dominus ad
paradysum redire. qualis
adam fuerat de paradysi
sublimitate deiectus. Nudꝰ
enim adam incola parady¬
si fuit. ¶ Deniq post pecca¬
tum nuditatem suam adã¬
peruidens. folio pudenda ⁊¬
texit. Prius enim qͣm pecca¬
ret.honestatis erat colore
uestitus: atq ideo nudita¬
tem inhonestam nõ nat᷑a
iustituit. s delicti reatus in¬
uenit. Nam ⁊ scĩ angeli ĩ spłe¬
didissimo habitu constituti.
nunquid tunicis operũttur
⁊ palliis: S cum sit ilł ne¬
tiuitatis sue nuda substan¬
tia. uestiti uidentur esse qd̃̾
sc̾i sunt. Sic igitur ⁊ adã
custodiens honestatis ange

Expanded text:
januam properamus. Quam januam properamus. Quam autem incongruum et absurdum est ut, quem nudum mater genuit, nudum suscipit Ecclesia, dives intrare velit in coelum? propterea adolescenti illi diviti in Evangelio a Salvatore dicipauperibus. Usque adeo enim nuda virtus apta coedens, non possit esse perfectus. Talem enim voluit adolescentem illum Dominus ad paradisum redire, qualis Adam fuerat de paradisi sublimitate dejectus; nudus enim Adam incola paradisi fuit: denique post peccatum nuditatem suam pervidens, folio puden la contexit. Prius enim quam peccaret honestatis erat colore vestitus; atque ideo nuditatem inhonestam non natura instituit, sed delicti reatus invenit. Nam et sancti angeli in splendidissimo habitu constituti, nunquid tunicis operiuntur et palliis? Sed cum sit in illis nativitatis suae nuda substantia, vestiti videntur esse, quod sancti sunt. Sic igitur et Adam custodiens honestatis ange
Abbreviated transcription (Latin):
tior constituetur in regno.
Non ad imperiũ celoꝵ per¬
uenitur suꝑbia diuitiis. pre¬
fectura: s humilitate. pau¬
perie. lenitate.Arta enim ẽ
⁊angusta uia. que du cit
ad regnum. ¶Qui ergo ho¬
norib inflatus fuerit ⁊ au-¬
ri thesauris dilatatus: tã¬
quam honustum ⁊ impedi¬
tum animal per angustũ.
regiu iter transire non pote¬
rit. simul etiam ut se estimã
peruenisse: sarcinam eius
exigua porta nõ capiens. re¬
percussa limine retrorsum
redire cogetur. Tam enĩ au¬
gusta est diuiti porta celestoᷤ¬
quam est camelo acus fo¬
ramen exiguum. Unde do
minus. Facilius est came¬
lum per foramen acus trã¬
sire. quam diuitem intra¬
re in regnum celorum. Si¬
cut enim camelum ani¬
mal tortuosum atq defor¬
me. exigua cauerna prete¬
rire non patitur. ita ⁊ diui¬
tem auarum atq mẽda¬
cem arta celi ianua mini¬
me intrare permittit. Nã
ideo nudi in hoc seculo na¬
scimur. nudi etiam accedi

Expanded text:
tior constituetur in regno; tior constituetur in regno; non enim ad imperium coelorum pervenitur superbia, divitiis, praefectura, sed humilitate, pauperie, lenitate. Arcta enim et angusta est via quae ducit ad regnum . Quisquis ergo honoribus inflatus fuerit, et auri thesauris dilatatus, tanquam onustum et impeditum animal, per angustum regni iter transire non poterit; simul etiam ut se existimat pervenisse, sarcinam ejus exigua porta non capiens, repercusso limine, retrorsum abire cogetur; tam enim angusta est diviti porta coelestquam est camelo acus foramen exiguum; unde ait 286 Dominus: Facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum coelorum . Sicut enim camelum, animal tortuosum atque deforme, exigua caverna praeterire non patitur; ita et divitem avarum atque mendacem arcta coeli janua minime intrare permittit. Nam ideo nudi in saeculo nascimur, nudi etiam ad lava
Abbreviated transcription (Latin):
i diligenter au distis
enungelicam lcõnẽ.
intelligere potestis quia
ministris ac sacerdotib dei
tate se oporteat preuenire.
Ait enim dominus percũc¬
tantib discipulis quis eoꝵ
in regno celorum maior es¬
set futurus. statuto coram
omnib puerulo. Quicũq
humiliau̾it se sicut puer i¬
ste. hic maior erit in regno
celorum. Inde intelligimꝰ
quod humilitate peruenit᷑
ad regnum. simplicitate pe¬
netratur ad celum. Quisqͥs
ergo cupit diuinitatis tene¬
re fastigia. humilitatis i¬
ma sectetur. Quicũq uult
fratrem preuenire regnãdo.
prius illum preueniat obse¬
q̃ndo: sicut ait apls̃. hono¬
re inuicem preuenientes.
Uincat eum officiis. ut pos¬
sit eum uincere sc̃itate. Si
enim te non lesit. fratris
obsequium meretur ut di¬
ligas. Quod si forsitan lesit.
magis obsequium me̾tur
ut uincas. Hec euim nr̃e
xpĩauitatis sumina est: ut
amantib uicissitudinẽ. le¬
dentib patientiam repen¬
damus. Qui ergo fuerit pa¬
tientior ad iniuriam. potẽ¬

Expanded text:
i diligenter audistis evangelicam lectionem, intelligere potestis quae ministris ac sacerdotibus Deitate se oporteat praevenire. Ait Dominus percunctantibus discipulis quis eorum in regno coelorum major esset futurus, statuto coram omnibus puerulo: Quicunque humiliaverit se sicut puer iste, hic major erit in regno coelorum ; unde intelligimus quod humilitate pervenitur ad regnum, simplicitate penetratur ad coelum. Quisquis ergo cupit Divinitatis tenere fastigia, humilitatis ima sectetur; quicunque vult fratrem praevenire regnando, prius illum praeveniat obsequendo, sicut ait Apostolus: Honore invicem praevenientes , vincat eum officiis, ut possit vincere sanctitate. Si enim te non laesit frater, obsequium meretur, ut diligas: quod si forsitan laesit, magis officium meretur, ut vincas. Haec enim nostrae Christianitatis summa est ut amantibus vicissitudinem, laedentibus patientiam rependamus. Qui ergo fuerit patientior ad injuriam, poten
Abbreviated transcription (Latin):
dei famulus elegit expetẽ
dum. Ibi maximam xpisti
gratiam in lucrandis ppłis
adeptus. per quemdam lis
bium urum honoratissim̃¬
ciuitati parisiace. qui eius

Expanded text:
ut sedes regia, et conventu Gallorum ac Germanorum, et nobilitate pollebat: quia erat salubris aere, jucunda flumine, fecunda terris, arboribus nemorosa, et vineis
Abbreviated transcription (Latin):
que necclũ locis ilł ⁊ ppłis
nota erat. construxit. Offi¬
cia etiam deuote domino s̾¬
uientiũ clericoꝵ ex morei¬
bi constituit. probatasq ꝑ¬
sonas honore secundi ordi¬
nis ampliauit. Cinctꝰ ergo¬

Expanded text:
quae necdum locis illis et populis nota erat, construxit, ac officia devote Domino servientium clericorum ex more constituit, probatasque personas honore secundi ordinis ampliavit, ince
Abbreviated transcription (Latin):
die illa ⁊ sequenti nocte in
martyris saluum inuenit.
Dominus uero latromis ꝓ
seruo suo iurauerat. quia¬
nequaqͣm hoc malũ egis¬
set. Et reuersus domum pro
it. Transacto uo̾ spatio pe¬
ne annoꝵ triũ. semper lu¬
gendus. ebroinus qui hnͣc
iucernam nisus fuerat ex
tos interemit. percussus gla¬
dio periit. Tunc perlatum
est cum laude in palatio. qd̃
multis dieb ab emulo eiꝰ¬
ebroino latuit absconsũ.
Erat ibi multitudo maxi¬
ma epõꝵ scilicet ac proceꝵ.
Qui dum collationem de
sco martyre int̾ se hab̾ent
audiebantur de eo : tunc e¬

Expanded text:
die et sequenti nocte in martyris salvam invenit. Domnus vero latronis pro servo iure iuraverat, nequaquam hoc malo egisset; reversus domo prott. Transacto vero spatio pene annorum trium semper lugendus Ebroinus, qui hanc lucernam nisus fuerat exstos interemit, percussus gladio iest cum laude in palatium, quod multis diebus ab aemulo latuit absconsum. Erat enim ibi multitudo maxima episcoporum scilicet ac procerum, qui dum collationem de sancto martyre inter se haberent, audiebatur, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
custodia maceratꝰ. uenit ad
eum beatus calepodius no¬
cte per uisum: consolatus¬
q est eum dicens. firmus
esto p̃r. qnia corona tua iã
perfecta est: ut accipias m̾¬

Expanded text:
custodia, venit ad eum beatus Calepodius per visum, et consolabatur eum, dicens: Firmus esto, pater, quia corona tua jam perfecta est. Erat ibi m