comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fluminibus magnis sibi adiunctis impletur ⁊ efficitur
unus. Gãges autẽ uocatus agangaro rege indie. fertur.
autem nili modo exaltari ⁊ super orientis terras erũpere.
digris fluuius mesopotanne de paradiso eroriens et per-¬
gens contra assirios ⁊ post multos arcuitus in mare mor¬
tuum in fluens. uocatus autem hoc nomine propter ue-¬
locitatem instar bestie tigridis minia pernicitate currẽt
Eufrates fluuius mesopotanne de paradiso exoriens co¬
prosissimus geminis qui per mediam babiloniã infliuui
Hie a frugibus uel ab ubertate nomen accepit. Nam he
braice eufrata fertilitas interpretatur. Mistice autem
hu quatuor fluuui ut supra dictum est quatuor euãge¬
lia significant quatuor euangeliste conscripserunt. Nã
geon fliius qui interpretatur pectus siue p̾reruptum
significat euangelium mathei qd pͥmum conscriptum
est ab ip̃o auctore hebraica lingua et agenealogus salua¬

Expanded text:
fluminibus magnis sibi adiunctis inpletur et efficitur fluminibus magnis sibi adiunctis inpletur et efficitur unus: Ganges autem vocatus a rege Gangaro Indiae. Fertur autem Nili modo exaltari, et super Orientis terras erumpere. Tigris fluvius Mesopotamiae de Paradiso exoriens et pergens contra Assyrios, et post multos circuitus in mare Mortuum influens. Vocatus autem hoc nomine propter velocitatem, instar bestiae tigris nimia pernicitate currentis. Euphrates fluvius Mesopotamiae de Paradiso exoriens, copiosissimus gemmis, qui per mediam Babyloniam influit. Hic a frugibus, vel ab ubertate nomen abraice euphrata, fertilitas interpretatur. Mystice autem hi quatuor fluvii ut supra dictum est quatuor Evangelia significant, quae quatuor Evangelistae conscripserunt. Nam Geon fluvius, qui interpretatur pectus, sive praeruptum, significat Evangelium Matthei, quod primum conscriptum est ab ipso auctore Hebraica lingua, et a genealogiis Salva
Abbreviated transcription (Latin):
quod est acrius etiam post redemptoris aduentũ quosdã
qui baptizati sunt deglutire se posse confidit. Quidã autẽ
fluuiorum proprus ex causis nomina acceperunt. Ex qͥlx
non nulli notandi sunt qui in historus celebres memorã¬
tur. Geon fluuius de paradiso exiens atq unuersã ethio
piam cingens uocatus hoc nomine ꝙ incremento sue xun-¬
dationis terram egypti irriget. Ge enĩe grece latine terrã
significat. Hic apud egyptios mlꝰ uocatus propter limũ
quem trahit qui efficit fecunditatem. unde et inlus dic¬
tus ẽ quasi m lon. Nan antea nnlus latine melo diceba¬
tur. Apparet autem in nili effluru de lacu de quo in meri¬
diem uersus excipitur. egypto ubi aquilonis flatibus
repercussus aquis retro luctantibus in tumescit ⁊ unda¬
tionem egipti facit. Ganges fluuius quem phison sc̃a
scriptura cognominat exiens de paradiso pergit ad indie
regiones. Dictus autem phison id ẽ caterua quia decen

Expanded text:
quod est acrius etiam post Redemptoris adventum, quosdam, quod est acrius etiam post Redemptoris adventum, quosdam, qui baptizati sunt, deglutire se posse confidit. Quidam autem fluviorum propriis ex causis nomina acceperunt. Ex quibus nonnulli notandi sunt, qui in historiis celebres memorantur. Geon fluvius de Papiam cingens, vocatus hoc nomine, quod incremento suae exundationis terram Aegypti irriget. Ge enim Graece, Latine terram significat. Hic apud Aegyptios Nilus vocatur, propter limum quem trahit, qui efficit fecunditatem, unde et Nilus dictus est quasi Niam ciaon; nam antea Nilus Latine melo dicebatur. Apparet autem in Nilide lacudiem versus excipitur Aegypto, ubi Aquilonis flatibus repercussus aquis retroluctantibus intumescit, et inundationem Aegypti facit. Ganges fluvius, quem Phison sancta Scriptura cognominat, exiens de Paradiso pergit ad Indiae regiones. Dictus autem Phison, id est caterva, quia decem
Abbreviated transcription (Latin):
mundi huius turbida fluenta. per gratiam xp̃i secure
uirtutum transibunt gressu. ad futuram patriã ubi
gaudi nr̃i est ⁊ salutis eterne origo preparata. fluĩa
impetus persecucoĩs nicantias canticorum. Aque ml¬
te non potuerũt ertinguere caritatẽ ne flumĩa obrue¬
rent illam. flumen philosophia huius mundi uel don¬
ma hereticorum in psalteris. Tu exficcasti flumina ethan.
qui interpretatur fortis io ẽ diabolus dequo in euangelio
dicitur. Cum fortis armatus custodit atrium suum ⁊ ceta.
Item alio mõdo in iob. Absordebit fluuim et non mirabit᷑
et habebit fiduciam ꝙ influat iordanis in nos eius fluui
nomme humani generis decursio signatur que uelut a
fontis sui orignie nascendo surgit et admia defluens
moriendo pertransit. Iordanis autem appellatione bapti-¬
zati signantur. Quasi ergo diceret. Ante mundi redemp¬
torem mundum uehemoch non miratus absorbuit. sed

Expanded text:
mundi hujus turbida fluenta per gratiam Christi securo mundi hujus turbida fluenta per gratiam Christi securo virtutum transibunt gressu ad futuram patriam, ubi gaudii nostri est et salutis aeternae origo praeparata. Flumina impetus persecutionis in Canticis canticorum: Aquae multae non potuerunt extinguere charitatem, nec flumina obruent illam . Flumen philosophia hujus mundi vel dogma haereticorum in Psalterio: Tu exsiccasti flumina Ethan , qui interpretatur, fortis, id est, diabolus, de quo in Evangelio dicitur: Cum fortis armatus custodit atrium suum, etc. . Item alio modo in Job: Absorbebit fluvium, et non mirabitur, et habebit fiduciam, quod influat Jordanis in os ejus . Fluvii nomine humani generis decursio signatur, quae velut a fontis sui origine nascendo surgit, et ad ima defluens moriendo pertransit. Jordanis autem appellatione baptizati designantur. Quasi ergo diceret: Ante mundi Redemptorem mundum Vehemoth non miratus absorbuit: sed
Abbreviated transcription (Latin):
byssos uocauit ubi et parabolarum quidem fluctus al¬
ludit et altitudo sensuum pia per sautacõe grandescat.
Hec ergo supra se dicit transisse iustus quia in eorum
a auidus se proscrutator immiserat. Aliquan
autem flumina significant apostolorum et euangelis¬
tarum doctrinam cum bonis operibus ut ẽ illud. Ele¬
uauerunt flumina uoces suas. et flumina plaudent
manibus in idip̃m. Item ysaia. Ponam flumina in
insulas. Incontrariam uero partẽ flumina ponuntur
quando seculi istius turbidum cursum et peccatorum
mundationem significant ut est illũd. duper flumĩa
babilomis illic sedimus et fleuimus. Contemplandum
autem ꝙ non dicit influminib sed super flumina. Nã
qui ad huc in fluminib istis sunt peccatorum munda¬
tione rapunitur. qui uero super ripas salui sẽdent: iã
abillis fluctib diuino nuere sunt liberati. Unde de
sanctis alibi dicit. Flumina pertransibunt pede hͦ est

Expanded text:
byssos vocavit, ubi et parabolarum quidem fluctus albyssos vocavit, ubi et parabolarum quidem fluctus alludit, et ut altitudo sensuum pia perscrutatione grandescat. Haec ergo supra se dicit transisse justus, quia in eorum notitia avidus se perscrutator immiserat. Aliquando autem flumina significant apostolorum et evangelistarum doctrinam cum bonis operibus, ut est illud: Elevaverunt flumina voces suas ; et: Flumina plaudent manibus in idipsum . Item Isaias: Ponam flumina in insulas . In contrariam vero partem flumina ponuntur, quando saeculi istius turbidum cursum et peccatorum inundationem significant, ut est illud: Super flumina Babylonis, illic sedimus et flevimus . Contemplandum autem, quod non dicit, in fluminibus, sed, super flumina. Nam qui adhuc in fluminibus istis sunt, peccatorum inundatione rapiuntur; qui vero super ripas salvi sedent, jam ab illis fluctibus divino munere sunt liberati. Unde de Sanctis alibi dicit: Flumina pertransibunt pede , hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
aquarum decursus afluendo perpetim dictus.
Proprie autem flumen aqua ip̃a. fluuius
cursus aqide. Prior autem flumen q̃z fluuius id ẽ prior
aqua q̃z decursurs. Duo sunt autem fluminniũ genera.
bnum torrens alterum uiuũ. Dequo uirgilius. Donec
me flumine uiuo abluero. Torrens est aqua ueniens cũ
impetu. Dictus autem torrens quia pluuuia cresct. sic¬
citate torrescit id est aresat. Allegoria fluuii seu flumi¬
nis aliquando in bonam partẽ aliquando incontrariã
uertitur. In bonam partem flumina accipiũtur ubi sal¬
uator dicit. Qui in me crẽdit flumina de uentre eus fluent
aque uiue id ẽ gratie spiritales de cordis secreto emanant.
spiritus sancti letificat auitatem dei id̃ ẽ eccłiam dei. Et
alibi. Flumen dei repletum est aqua. Similiter et illud̃
psalmiste ubi ait. Excelsa tua et fluctus tui super me
transierunt. Excelsa uero ⁊ fluctus ad scripturas sacras
competẽter aptanius. Ip̃e sunt enim quas superius a¬

Expanded text:
aquarum decursus, a fluendo perpetim dictus. Proprie autem flumen aqua ipsa: fluvius, cursus aquae. Prius autem flumen quam fluvius, id est, prior aqua quam decursus. Duo sunt autem fluminum genera, unum torrens, alterum vivum. De quo Virgilius: Donec me flumine vivo abluero. Torrens est aqua veniens cum impetu. Dictus autem torrens, quia pluvia crescit, siccitate torrescit, id est, arescit. Allegoria fluvii seu fluminis aliquando in bonam partem, aliquando in contrariam vertitur. In bonam partem flumina accipiuntur, ubi Salvator dicit: Qui in me credit, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae , id est, gratiae spiritales de cordis secreto emanant. Spiritus sancti, laetificat civitatem Dei , id est, Ecclesiam Dei. Et alibi: Flumen Dei repletum est aqua . Similiter et illud Psalmistae, ubi ait: Excelsa tua et fluctus tui super me transierunt . Excelsa vero et fluctus ad Scripturas sacras competenter aptamus. Ipsae sunt enim, quas superius a
Abbreviated transcription (Latin):
autem siue natatorio siloa ad radicem montis sion ut
supra dictum est ut iugibus aquis sed incertis horis
diebusq ebullit significat baptisim sacramentũ. unde
domius cecinati oculos sputo cũ luto mirto de super
liuiens dicit ei. Uade ⁊ laua te in natatoria siloe quõd
interpreta tur missus quod fecit domnius perspiauun
est. Illuminatio enm facta est inceco sed magnum mis¬
terium commendatur humano genere expuit ĩterrã
de saliua lutum fecit. quia uerbum caro factum est et
uuxit oculos ceci. Inunctus erat et non dum uidebat
mittit illum ad piscinam que bocatur siloe. Pertinuit
autem ad euangelistam commendare nobis nomen
huius piscine. et ait quod interpretatur missus lam
que ẽ missus agnoscitis. Nisi enii ille fuisset iissus
nemo nr̃m fuisset ab miquitate dimissus lauit ergo
oculos mea piscina que interpretatur missus baptizat

Expanded text:
autem sive natatoria Siloe ad radicem montis Sion ut autem sive natatoria Siloe ad radicem montis Sion ut supra dictum est et jugibus aquis sed incertis horis diebusque ebullit, significat Baptismi sacramentum: unde Dominus caeci nati oculos sputo cum luto mixto desuper liniens dicit ei: Vade, et lava te in natatoria Siloe, quod interpretatur, missus. Quod fecit Dominus, perspicuum est. Illuminatio enim facta est in caeco, sed magnum mysterium commendatur in humano genere: expuit in terram, de saliva lutum fecit: quia Verbum caro factum est ; et unxit oculos caeci. Inunctus erat et nondum videbat: mittit illum ad piscinam, quae vocatur Siloe. Pertinuit autem ad Evangelistam, commendare nobis nomen hujus piscinae, et ait, quod interpretatur, missus. Jam, quis est missus, agnoscitis. Nisi enim ille fuisset missus: nemo nostrum fuisset ab iniquitate dimissus: lavit ergo oculos in ea piscina, quae interpretatur, missus, baptizatus
Abbreviated transcription (Latin):
fecti iuiri ⁊ ĩ contemplatione positi ammã exprimt
quia uidelicet anma cũ comtemplari dñm intitur
belut in quõdam certamine posita mõdo quasi exuperat
quia intelligendo et senciendo de incircumscripto lumine
aliquid degustat. Ella aber goram nomina fluminum
intra medorum ad quorum montes captiuus ductus est¬
tonsio eorum interpretatur. quod significare potest
corum lesionem qui de tra ecclĩe eductum uoluptatib
seculi uiuunt ubi diuersa uulnera uiciorum paciũtur.
Abana fluuius damasci et interpretatur lapides eius.
designans duriciam sterilitatis prauorum qui uirtu¬
tum gignere nesciunt fructum. Chobar fluuius iuxta
quem ezechiel propheta positus uisionem iuidit inter¬
pretatur grauitudo. ezechiel uero fortitudo dei. Uenit
ergo ezechiel iurta fluuium chobar quia fortitudo dei
per incarnacoĩs sue misterium propinquare dignata
ẽ peccatorum suorum pondera. portanti generi huma¬
no quod ab ortu suo quottidie defluit ad mortẽ. fons

Expanded text:
iri et in contemplatione positi animam exprimit: quia videlicet anima cum contemplari Dominum nititur velut in quodam certamine posita, modo quasi exsuperat, quia intelligendo et sentiendo de incircumscripto lumine aliquid degustat. Ella, Aber, Gozam nomina fluminum intonsio eorum interpretatur: quod significare potest eorum laesionem, qui de terra Ecclesiae educti in voluptatibus saeculi vivunt, ubi diversa vulnera vitiorum patiuntur. Abana fluvius Damasci, et interpretatur, lapides ejus, designans duritiam sterilitatis pravorum, qui virtutum gignere nesciunt fructum. Chobar fluvius, juxta quem Ezechiel propheta positus visionem vidit, interpretatur, gravitudo: Ezechiel vero, fortitudo Dei. Venit ergo Ezechiel juxta fluvium Chobar; quia fortitudo Dei per incarnationis suae mysterium propinquare dignata est peccatorum suorum pondera portanti generi humano, quod ab ortu suo quotidie defluit ad mortem. Fons
Abbreviated transcription (Latin):
thi. idem cũ hoc sarebthene uidue filius ut uidei affirmant
quem resuscitauit helias matre, postea adeum dicẽte. ñc cogno
ui ꝙ uir dei es tu: et uerbum uĩtatis ĩore tuo ẽ. Ob hanc cau¬
sam ip̃m puerum amathi uocitatum. Amathi enim ex hebreo
in latinam linguam ueritas dr̃. et ex eo ꝙ uerum helias locu¬
tus ẽ ille qui suscitatus ẽ: filius mincupatus ẽ ueritatis
Ionas ꝙͦ tam sermone q naufragio suo passionem custi
mortẽq et resurrectionem figurat: siue ꝙ de naui admare
tanq̃z de cruce ad terram proiectus ẽ: siue ꝙ ĩuentre ceti excep¬
tus ẽ tamqͣz in sepultura terre tribz dieb ⁊ tribus noctibus
reconditus ẽ: et ꝙ ꝑ figuram ninuem penitetiam mundi
predixit. In sequentib tipum gexit iudeorum: qui salutem

Expanded text:
thi, idem cum hoc Sareptanae viduae filius, ut Judaei affirmant, thi, idem cum hoc Sareptanae viduae filius, ut Judaei affirmant, quem resuscitavit Elias, matre postea ad eum dicente: Nunc cognovi quod vir Dei es tu, et verbum veritatis in ore tuo est . Ob hanc causam ipsum puerum Amathi vocitatum. Amathi enim ex Hebraeo in Latinam linguam veritas dicitur, et ex eo quod verum Elias locutus est, ille qui suscitatus est, filius nuncupatus est veritatis. columba, tam sermone quam naufragio suo passionem Christi mortemque, et resurrectionem, figurat, sive quod de navi in mare, tanquam de cruce in terram, projectus est, sive quod, in ventre ceti exceptus, tanquam in sepultura terrae tribus diebus ac noctibus reconditus est, vel quod in figura Ninive poenitentiam mundo praedixerit. In sequentibus autem typum gerit Judaeorum, qui sa
Abbreviated transcription (Latin):
uitul seruiuit siuie auulsus a regno sturpis dauid. Hic ergo pa¬
stor ⁊ rusticus cristi ẽ. typus qͥ ab officio pastorali pecorum. id ẽ
ab hebreorum regimiie translatus: nunc alios greges pascit
ingentib. ¶ Abdias interpretatur seruus domini. Sicut
enm moyses famulus domini ⁊ apostolus seruus xp̃i ita iste
legatus ad gentes missus uidet et predicat que prophetali di¬
gna sunt mministerio et seruituti. inde seruus doͥ uocatur. Hic
quidem ĩsamaria centum pauit prophetas: et significat om̃s
fidei predicatores qui ĩ hoc mundo alimentis sanctarũ scriptu¬
rarum ommes credentes reficiunt. ¶ Ionas qui interpretat᷑:
columba; siue dolens. Columba pro gemitu: quomam ĩbentre
ceti triduo fuit. dolens autem uel propter tristiciam: quam ha¬
buit de salute minuitarũ. uel propter ederam subito arescẽtem:
cuius umbraculo tegebatur contra solis ardorẽ. Ipe ẽ filius ama¬

Expanded text:
vitulis servivit, sive avulsus a regno stirpis David. Hic ergo pavitulis servivit, sive avulsus a regno stirpis David. Hic ergo pastor et rusticus Christi est typus, qui ab officio pastorali pecorum, id est, ab Hebraeorum regimine translatus, nunc alios greges pascit in gentibus. Abdias interpretatur servus Domini. Sicut enim Moyses famulus Domini, et Apostolus servus Christi, ita iste legatus ad gentes missus videt et praedicat quae prophetali digna sunt ministerio et servituti: inde servus Domini vocatur. Hic quidem in Samaria centum pavit prophetas, et significat omnes fidei praedicatores, qui in hoc mundo alimentis sanctarum Scripturarum omnes credentes reficiunt. Jonas, qui interpretatur columba, sive dolens. Columba pro gemitu, quoniam in ventre ceti triduo fuit; dolens autem vel propter tristitiam, quam habuit de salute Ninivitarum, vel propter hederam subito arescentem, cujus umbraculo tegebatur contra solis ardorem. Ipse est filius Ama
Abbreviated transcription (Latin):
discernens apuit. Hic desderiorum uir appellatus ẽ: quia pa
nem desiderũ non manducauit. et umum concupiscentie nõ
tie: eorum qui sunt in ocio sancto: et non terrenis rerũ copus
abutuntur. ¶ Dsee interpretatur saluator aut saluans.
Dum enim iram dei in populum ifrael obcrimen idolatrie
prophetasset. domui uide salutem preminciauit. Propter quãd
ez echias rer iuda sublatis ydolis quos precedentes reges cõse¬
crauerant templum domini purgasse ac purificasse monstra¬
tur. Hic xp̃i demonstrauit figuram qui exfornicatõe gẽtiũ
assumpsit ĩcorpore suo ecclĩam. ¶ Iohel interpretatur dñs de
siue incipiens deo uel fui dei. Hoc enim eius uocabulum reso¬
nat ethimologia incerta. Hic indicat typice eos qui ꝑ fidei
ostium diuine sciẽtie mapiunt congnoscere sacramentum¬
¶ Amos interpretatur populus auulsus. Prophetia eñ
eus adpopulum fuit israel qui iam auulsus erat adño ⁊ aureis

Expanded text:
discernens aperuit . Hic desidediscernens aperuit . Hic desidenem desiderii non manducauit et uinum concupiscentiae non tiae eorum qui sunt in otio sancto, et non terrenis rerum copiis abutuntur. Osee interpretatur salvator, aut salvans. Dum enim iram Dei in populum Israel ob crimen idololatriae prophetasset, domui Judae salutem praenuntiavit. Propter quod Ezechias rex Juda, sublatis idolis, quos quae praecedentes reges consecraverant, templum Domini purgasse ac purificasse demonstratur. Hic Christi demonstravit figuram, qui ex fornicatione gentium assumpsit in corpore suo Ecclesiam. Joel interpretatur Dominus Deus, sive incipiens Deo, vel fuit Dei. Hoc enim ejus vocabulum resonat etymologia incerta. Hic indicat typice eos qui per fidei ostium divinae scientiae incipiunt cognoscere sacramentum. Amos interpretatur populus avulsus. Prophetia enim ejus ad populum fuit Israel, qui jam avulsus erat a Domino, et aureis
Abbreviated transcription (Latin):
domini et merito. saluatorem enim uniuersarum geritium
eiusq sacramenta amplius qͣ ceteri predicat. Hic ꝙͦ formã
euangelistarum ⁊ apostolorum expressit: qui umuersa sacra¬
menta crsti nõ quasi ꝑfiguram: s uelut pñtia predicauit¬
¶ Hieremias interpretatur ercelsus domini pro eo ꝙ dictũ
ẽ ei. Gonstitui te suꝑ gentes et regna. Hic autẽ ĩuerbis ⁊ pas¬
siomib suis mortem et passionem figurauit domini saluato¬
ris. ¶ Ezechiel interpretatur fortitudo dei. Hic qͦ imagniẽ
cristi gestauit: qui positum in hac terrena pegrinacõe popu¬
lum salutarib preceptis instigat. ¶ Damel interpretat᷑
iudicium dei. siue ꝙ in p̾spiterorum iudicio sentẽciam diuine
eramiacoĩs ex hibuit: dum reꝑta eorum falsitate susamiã
abintĩtu liberauit. siue ꝙuisiones et somma quib ꝑ singi¬
la quedam enignata futura monstrabantur sagati mẽte

Expanded text:
Domini, et merito. Salvatorem enim universarum gentium, Domini, et merito. Salvatorem enim universarum gentium, ejusque sacramenta amplius quam caeteri praedicat. Hic quoque formam evangelistarum et apostolorum expressit, qui universa sacramenta Christi non quasi per figuram, sed velut praesentia, praedicavit. Jeremias interpretatur excelsus Domini, pro eo quod dictum est ei: Constitui te super gentes et regna Hic autem in verbo et passionibus suis mortem et passionem figuravit Domini Salvatoris. Ezechiel interpretatur fortitudo Dei. Hic quoque imaginem Christi gestavit, qui positum in hac terrena peregrinatione populum salutaribus praeceptis instigat. Daniel interpretatur judicium Dei, sive quod in presbyterorum judicio sententiam divinae examinationis exhibuit, dum reperta eorum falsitate Susannam ab interitu liberavit, sive quod visiones et somnia, quibus per singula quaedam aenigmata futura monstrabantur, sagaci mente
Abbreviated transcription (Latin):
ma dei usqz ad formam hominis ac mortius membris sua
membra composuit et nr̃e mortalitati sui corporis medicinã
aptauit. ¶ Pueri qui ĩsulantes heliseo clamabant ascen¬
de calue ascende calue: et muasi a bestus ꝑierunt: indicant
populum iudaicum: qui puerili stulticia irriserunt cristum
ĩloco caluarie crucifixum: et capti aduobz ursis: hoc ẽ tito et
ue spasiano int̾ierunt. ¶ Puer helisei qui cum baculo ad
resuscitandum mulieris ẽ filium missus. tipum p̾sce legis
ostendit: que generi humano transmissa nichil prestitit:
nisi ꝙ in uirga solam austeritatẽ seruitutis monstrauit¬
¶ unannitis filius mortuus humam generis figurã
tenet: suꝑ quem cristus oscitans spuritum septiformis gr̃e
spuitalit̾ aspirat. ꝑ quem amorte peccator reuiuiscat.
¶ Ieman syrus: significat ex gentibz populum congre¬
baptismatis purificatum. ¶ Psaias interpretatur salus

Expanded text:
ma Dei usque ad formam hominis, ac mortuis membris sua ma Dei usque ad formam hominis, ac mortuis membris sua membra composuit, et nostrae mortalitati sui corporis medicinam aptavit. Pueri qui insultantes Elisaeo, clamabant: Ascende, calve, ascende, calve , et invasi a bestiis perierunt, indicant populum Judaicum, qui puerili stultitia irriserunt Christum in loco Calvariae crucifixum; et capti a duobus ursis, hoc est Tito et Vespasiano, interierunt. Puer Elisaei, qui cum baculo ad resuscitandum mulieris est filium missus, typum priscae legis ostendit: quae generi humano transmissa nihil praestitit, nisi quod in virga solam austeritatem servitutis monstravit. Sunamitis filius mortuus humani generis figuram tenet, super quem Christus oscitans Spiritum septiformis gratiae spiritaliter aspirat, per quem a morte peccator reviviscat. Naaman Syrus significat ex gentibus populum congrecramenta baptismatis purificatum. Isaias interpretatur salus
Abbreviated transcription (Latin):
pulus domnium deum. Idem ⁊ fortis domnius interpretatur. uel proy-¬
ter ꝙ interfecit eosdem sacerdõtes uel propter ꝙ achab aduersitã¬
tem tollerauit. hic cristum demonstrat. quia siait ħ igneo cuĩ¬
ru ad superna sublatus ẽ. ita xp̃s carnem suam in quã natues
ẽ et passus et resuerexit assumpsit ĩ celum . ¶ Uidua ad quã
mundo quottidie impenditur et nnquã minuitur ¶ dep¬
tem milia uirorum. de quibz dictum est helie: qui nõ curua¬
uunt genu autẽ baal: significant nuierum sanct
qui spiritu septiformis gr̃e impleti dyabolo reminaauerũt.
¶Heliseus dommni salus interpretatur. Bocabulũ autem
et idẽ ex futuri presagio suscepit. Deniq et multas iuirtutes
fecit et famen pellens populum amorte saluauit. Hic eundẽ
redemptorem dominum figurauit qui de montis altitudine.
ud̃ ẽ celorum descendens sublimitate humiliauit seip̃m a for¬

Expanded text:
pulus Dominum Deum. Idem et fortis Dominus interpretatur, vel proppulus Dominum Deum. Idem et fortis Dominus interpretatur, vel propter quod interfecit eosdem sacerdotes, vel propter quod Achab adversitatem toleravit. Hic Christum demonstrat, quia sicut hic igneo curru ad superna sublatus est, ita Christus carnem suam, in qua natus est et passus et resurrexit, assumpsit in coelum. Vidua, ad quam mundo quotidie impenditur et nunquam minuitur. Septem millia virorum, de quibus dictum est Eliae qui non curvaverunt genu ante Baal, significant numerum sanctorum qui, Spiritu septiformis gratiae impleti, diabolo renuntiaverunt. Elisaeus Domini salus interpretatur. Vocabulum autem et idem ex futuri praesagio suscepit. Denique et multas virtutes fecit, et famem pellens populum a morte salvavit. Hic eumdem Redemptorem Dominum figuravit, qui de montis altitudine, id est, coelorum descendens sublimitate, humiliavit seipsum a for
Abbreviated transcription (Latin):
Uos gentilitas uates appellat. hos nuĩ prophetas
uocant. qĩ prefatores ꝙ porro fantur: et de futuris
uera p̾dicunt. Qui autẽ anobis prophete ĩ ueteri
testamento uidentes appellebantur. quia uidebãt
dita erant. Hinc ẽ ꝙ scriptum ẽ in sanuele. Eamus ad uidẽtem.
Hinc ysacas uidi inquit dominum sedentẽ suꝑ thronum ex cel¬
sum ⁊ eleuatum. E zechieli aꝑti sunt celi et uidit usiones dei.
Quorũdam autem prophetarum ethimologie nominũ annotã¬
de sunt. Bocabula enim eorũ satis ostendunt quid in futuris
actis dictisqz suis preminciassent. ¶ Helias interpre
dominus deus. Ex futuro igitur presagio sic uocatus. Nam
dum alt̾caretur ĩ sacrĩficio: cum quadringentis sacerdotibus
baal in uocato nomine domini descendit ignis de celo super
holocaustum. Quod cum uidisset omnis populus cecidit ĩfa¬
tiem suam et act. Dominus ip̃e ẽ deus. Ex hac igitur causa
tale p̾us nomen accepit. pro eo ꝙ ꝑ eum postea cognouerit po¬

Expanded text:
uos gentilitas vates appellat, hos nostri prophetas vocant, quasi praefatores, quia porro fantur, et de futuris vera praedicunt. Qui autem a nobis prophetae, in veteri Testamento videntes appellabantur, quiaysterio abscondita erant. Hinc est quod scriptum est in Samuele: Eamus ad videntem . Hinc Isaias: Vidi, inquit, Dominum sedentem super thronum excelsum et elevatum . Ezechieli aperti sunt coeli, et vidit visiones Dei. Quorumdam autem prophetarum etymologiae nominum annotandae sunt. Vocabula enim eorum satis ostendunt, quid in futuris factis dictisque suis pronuntiassent. Elias interpretatur Dominus Deus. Ex futuri igitur praesagio sic vocatus. Nam cum altercaretur in sacrificio cum quadringentis sacerdotibus Baal, invocato nomine Domini, descendit ignis de coelo super holocaustum. Quod cum vidisset omnis populus, cecidit in faciem suam et ait: Dominus ipse est Deus . Ex hac igitur causa tale prius nomen accepit, pro eo quod per eum postea cognoverit po
Abbreviated transcription (Latin):
angeli uel sancti: quõd ĩhis dominus sedeat. ut ĩpsalmo. Deus
sedet super sedem sanctam suã. descensus domini uisitac̃o eius ad
homines. sicut in michea. Ecce dominus egrẽdietur de loco suo.
et descendet conculcans extrema terre. Item ĩmalã partẽ. ut
renesi. Descendit dominus ut bideret turrim. Ascensus ĩ
eleuacio hominis assumpti at̾ra ad celos. ut est ĩ psalmo. Qui
ascendit super celos celorum ad orientẽ. Stare domini. paciẽcia
diuinitatis per quam peccatores ad penitẽciam sustinet. sicut
ĩabacuc. utetit ⁊ mensus est terram. et ĩeuãgelio. Stetit ihs
et iussit eũ uocare ad se. hoc est cecũ. Transitus domini. carms as¬
impcio: per quam nascendo. moriendo. resurgẽdo. ĩ celoso
dendo quẽdam transitũ fecit. In cantico canticorum. Ecce iste
bemit saliens ĩ montib, transiliẽs colles. Gressus dommi. aduẽtꝰ¬

Expanded text:
d supra, angeli vel sancti, quod in his Dominus sedeat; ut in psalmo: Deus d supra, angeli vel sancti, quod in his Dominus sedeat; ut in psalmo: Deus sedet super sedem sanctam suam . Descensus Domini, visitatio ejus ad homines, sicut in Michaea: Ecce Dominus egredietur de loco suo, et descendet conculcans extrema terrae ; item in malam partem, ut in Genesi: Descendit Dominus ut videret turrim . Ascensus Domini, elevatio hominis assumpti a terra ad coelos, ut est in psalmo: Qui ascendit super coelos coelorum ad orientem . Stare Domini, patientia Divinitatis, per quam peccatores ad poenitentiam sustinet, sicut in Habacuc: Stetit et mensus est terram ; et in Evangelio: Stetit Jesus, et jussit eum vocare ad se , hoc est, coelum. Transitus Domini, carnis assumptio, per quam nascendo, moriendo, resurgendo, in coelos ascendendo, quemdam transitum fecit: in Cantico canticorum: Ecce iste venit saliens in montibus, transiliens colles . Gressus Domini, advent
Abbreviated transcription (Latin):
ut in deutrononno. Suscepit eos et supposuit scapulis sius. Ma¬
ms domini. diuina operacio. ut ĩprophecia. Nonne manus
mee fecerunt hec ommia. Digitus domini. spuritussanctus
cuius operacõe tabule legis ĩexõdo scripte referũtur. et ĩeuã¬
gelio. Si in digito dei eicio demonia. Digiti domini legislator
moyses: siue prophete. ut in psalmo. Uidebo celos. hoc est legis
libros. et prophetarum. opera digitorum tuorũ. Sapiẽcia dei fi¬
liuis. In apostolo. Cristus dei uirtus ⁊ dei sapiẽcia Et ĩsalomone.
dapiẽtia domini attingit a fine usqz ad finem fortiter. uterus
domini. secretũ diuinitatis: exquo filiũ protulit. ut ĩpsalmo.
Ex utero ante luciferum genui te. Pedes domnii. stabilitas eter¬
nitatis. ut in psalmo. Et caligo sub pedib eius. Thronus dm̃i.
angeli. siue sancti. uel ip̃a regnandi potestas. ut ĩpsalmo. Thro¬
us tuus deus in seculum seculi. Sedes domini. id ẽ quõ

Expanded text:
ut in Deuteronomio; Suscepit eos, et supposuit scapulis suis . Maut in Deuteronomio; Suscepit eos, et supposuit scapulis suis . Maus Domini, divina operatio, ut in prophetia: Nonne manus meae fecerunt haec omnia? . Digitus Domini, Spiritus sanctus, cujus operatione tabulae legis in Exodo scriptae referuntur; et in Evangelio: Si in digito Dei ejicio daemonia. Digiti Domini, legislator, Moyses, sive prophetae, ut in psalmo: Videbo coelos, hoc est, legis libros et prophetarum, opera digitorum tuorum . Sapientia, Dei Filius, in Apostolo: Christus Dei virtus et Dei sapientia ; et in Salomone: Sapientia Domini attingit a fine usque ad finem fortiter . Uterus Domini, secretum divinitatis, ex quo Filium protulit, ut in psalmo: Ex utero ante luciferum genui te . Pedes Domini, stabilitas aeternitatis, ut in psalmo: Et caligo sub pedibus ejus . Thronus Domini, angeli, sive sancti, vel ipsa regnandi potestas, ut in psalmo: Thronus tuus, Deus, in saeculum saeculi . Sedes Domini, id est, quo
Abbreviated transcription (Latin):
est. Et alibi. Os domn adiracũdiã prouocauerũt. Lingua domini spi¬
ritus eius sanctus. ut in psalmo. lingua mea calamus. facies dm̃ ostẽ¬
sio eius per filium eius ad hommes. ut ĩ exodo. Facies mea precedet te.
et ĩpsalmo. facies domini dimisit eos. Berbũ domini filius. ut ĩpsalmo.
Eructauit cormeũ uerbum bonum. Bi achium dñ. filius: perquẽ oĩa
operatus est. ut in propheta ysaia. Et brachiũ domini cui reuelatũ
est. Dextera dei id est filius. ut ĩpsalmo. Dextera domini fecit uirtutẽ.
Item dertera domini ⁊ gloria siue beatitũdo perpetua.sicut ĩeuãgelio
de filio dicitur. Sedet ad dexteram dei. Risum dertera dei electi õs.
ut indeutronomio. In dertera eius ignea lex. Ale domini protec¬
tio diuina. ut ĩpsalmo. In umbra alarum tuarũ sperabo. Sca¬
pule domimi: diuina paciẽcia: q̃ portare dignatur in firmos.

Expanded text:
est ; et alibi: Os Domini ad iracundiam provocaverunt . Lingua Domini, Spiest ; et alibi: Os Domini ad iracundiam provocaverunt . Lingua Domini, Spiritus ejus sanctus, ut in psalmo: Lingua mea calamus . Facies Domini, ostensio ejus per Filium ejus ad homines, ut in Exodo: Facies mea praecedet te ; et in psalmo: Facies Domini dimisit eos. Verbum Domini, Filius, ut in psalmo: Eructavit cor meum verbum bonum . Brachium Domini, Filius, per quem omnia operatus est, ut in propheta Isaia: Et brachium Domini cui revelatum est . Dextra Dei, id est Filius, ut in psalmo: Dextera Domini fecit virtutem . Item dextera Domini, gloria, sive beatitudo perpetua, sicut in Evangelio de Filio dicitur: Sedet ad dexteram Dei . Rursum dextera Dei, electi omnes, ut in Deuteronomio: In dextera ejus ignea lex . Alae Domini, protectio divina, ut in psalmo: In umbra alarum tuarum sperabo . Scapulae Domini divina patientia, qua portare dignatur infirmos,
Abbreviated transcription (Latin):
prie: sed per similitudinem translate dicuntur. Sedere quippe super
cherubm dicitur. quod est adsitum. et abysso tanꝙͣ uestimẽti amictꝰ
quod est ad habitũ. et anni tui nõ deficiẽt: quod ad tempus pertinet.
plaustri portantis fenum species ad deum duaitur. Et hec omma per-
figurã dicuntur deus quod nchil horũ. ad proprietatẽ substãcie eius
pertinet. Et quia sicut dirimus membra humana et habitus atqz
affectus humani per figurã deo ascubuntur. breuiter eaq̃ de his scup¬
ta recolimus annotamus. Caput domim ip̃a diuinitas. eo quod princi¬
piũ ⁊ creator sit omnũ rerũ. Capilli autẽ dõ candidi ĩpropheta damele
quod omnia uideat. ut est illud ĩ apostolo. Ommna eñ mida ⁊ aꝑta sũt
teria. ut est ĩ psalmo. Palpebre eius interrogant filios hommũ. hoc est
probant filios hominũ. Odoratus domini delectacõ eius ĩmorib siue oꝑi¬

Expanded text:
prie, sed per similitudinem translate dicuntur. Sedere quippe super prie, sed per similitudinem translate dicuntur. Sedere quippe super cherubin dicitur, quod est ad situm; et abysso tanquam vestimento amictus, quod est ad habitum; et: Anni tui non deficient ; quod ad tempus pertinet; plaustri portantis fenum species ad Deum ducitur: et haec omnia per figuram dicuntur Deus, quod nihil horum ad proprietatem substantiae ejus pertinet. Et quia, sicut diximus, membra humana et habitus atque affectus humani per figuram Deo ascribuntur, breviter ea quae de his scripta recolimus, adnotamus. Caput Domini ipsa divinitas, eo quod principium et creator sit omnium rerum. Capilli autem Domini candidi in propheta Daniele quod omnia videat, ut est illud in Apostolo : Omnia enim nuda et aperta teria, ut est in psalmo: Palpebrae ejus interrogant filios hominum , hoc est, probant filios hominum. Odoratus Domini, delectatio ejus in moribus sive operi
Abbreviated transcription (Latin):
stat. Sic ĩcet̾is hor similib ab humanis mentib trahitur simi¬
litudo ad deũ sicut est obliuiscens et memorans. Hinc est quõd prophͣ
dicit. Iurauit dominus excercituũ per ammã suã nõ quod deus ani¬
mam habeat. sed quõd nr̃o narrat affectu. Nam ⁊ facies dei ĩscup¬
turis sanctis nõ caro: sed diuina cognicio intelligitur. eadẽ racõe
qua per faciẽ conspectã quisq cognosatur. Hoc enim ĩoracõe dicit᷑
deo. Ostende nobio faciem tuã. Ac si diceretur. Da nobis. otnicõem
cuam. Sic ⁊ uestigia dei dicuntur quod nũc deus per speculũ cogno¬
scitur. Ad perfectũ bero ommpotens reꝑietur dum ĩfuturo facie ad
faciẽ: quibusq electis presentabitur. ut ip̃am speciẽ contemplentur.
cius nũc uestigia cõprehendere conantur. hoc est quẽ uidere ꝑspecu-¬
lum dicũtur. Nam ⁊ situs. et habitus. et locus et tempus ĩdeo nõ pro-¬

Expanded text:
stat. Sic in caeteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur simistat. Sic in caeteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens et memorans. Hinc est quod propheta dicit: Juravit Dominus exercituum per animam suam ; non quod Deus animam habeat, sed quod nostro narrat affectu. Nam et facies Dei in Scripturis sanctis non caro, sed divina cognitio intelligitur, eadem ratione qua per faciem conspectam quisque cognoscitur. Hoc enim in oratione dicitur Deo: Ostende nobis faciem tuam ; ac si diceretur: Da nobis cognitionem tuam. Sic et vestigia Dei dicuntur, quod nunc Deus per speculum cognoscitur. Ad perfectum vero omnipotens reperietur, dum in futuro facie ad faciem quibusque electis praesentabitur, ut ipsam speciem contemplentur, cujus nunc vestigia comprehendere conantur, hoc est, quem videre per speculum dicuntur. Nam et situs, et habitus, et locus, et tempus in Deo non pro
Abbreviated transcription (Latin):
do de deo nichil digne humanus sermo dicit. sicut sũt ralia. Creato
dictus pro tocius mũdi reb ab ip̃o creatis. Nichil enim ẽ quod nõ
originem a deo traxerit. Ip̃e et ũnus quia diuidi nõ potest. uel quia
nichil a liud̃ ẽẽ potest. quod tantũdem capiat potestatis. Hec igitur
que de deo dicta sunt ad totũ pertinẽt trinitatẽ. propter unã et coe¬
teruam substãciã. siue ĩpatre. siue ĩfilio eius unigenito. ĩforma¬
autẽ dei. suie inspirituscõ qui unus est. spuitus dei prĩs. et filu eiꝰ
ũnigeniti. Sunt ⁊ quedam uocabula ex usu nr̃o ad deum sumpta a
menbris nrĩs. siue de ĩferiorib. que ĩpropria natura ĩuisibilis
et incorporeus est. pro efficiẽtus tamẽ causarũ ĩ ip̃o. rerũspecies
asscubuntur. ut more lacucoĩs nr̃e facilius seip̃m ĩsinuet. ut qr
omnia uĩdet dicatur oculus. et propter quod audit omma: dicat᷑

Expanded text:
do Deo nihil digne humanus sermo dicit, sicut sunt et alia. Creator do Deo nihil digne humanus sermo dicit, sicut sunt et alia. Creator r pro totius mundi rebus ab ipso creatis; nihil enim est, quod non originem a Deo traxerit. Ipse nihil aliud esse potest quod tantundem capiat potestatis. Haec igitur, quae de Deo dicta sunt, ad totam pertinent Trinitatem propter unam et coaeternam substantiam, sive in Patre, sive in Filio eius unigenito in forma Dei, sive in Spiritu sancto, qui unus Spiritus est Dei Patris et Filii eius unigeniti. Sunt et quaedam vocabula ex usu nostro ad Deum sumpta, de membris nostris, sive de inferioribus; et quia in propria natura invisibilis et incorporeus est, pro efficientiis tamen causarum in ipso rerum species adscribuntur, ut more locutionis nostrae facilius se ipsum insinuet: ut quia omnia videt, dicatur oculus; et pro
Abbreviated transcription (Latin):
in eo aliquid accedere potest. Sed et quõd ẽ. et quõd ũp̃o est essencialit
est excepto quod relatiue ad quancũq personam ẽ. Sumine bonus.
quia ĩcomnuitabilis est: creatura uero bonum: sed nõ summũ est.
quia mutabilis est et dũ sit quidẽ bonum. nõ tanẽ esse potest et
summũ. Incorporeus autẽ uel in corporalis ĩdeo dicitur deus ut sps̃
credatur uel in telligatur esse nõ corpus. Nam dũ dicitur spiitus eiꝰ
significatur substãcia. Inmensus quod cũcta concludat. et ip̃e anul¬
lo concludatur. sed omnia intra eius omnipotẽciã coartẽtur. Perfec¬
tus dicitur. quia nichil ei potest adici et tñ de consummacõe alicuius
facti perfectio diatur deus autẽ qui nõ ẽ factus quomõdo est ꝑfectus.
Sed hoc uocabulum de bsu nr̃o sumpsit humana mopia. siait ⁊ reli¬
qua uerba quatinus id quod ĩeffabile est ut cũq dici possit quomo¬

Expanded text:
in eo aliquid accedere potest. Sed et quod est, et quod in ipso est, essentialiter in eo aliquid accedere potest. Sed et quod est, et quod in ipso est, essentialiter est; excepto quod relative ad quamcunque personam est. Summe bonus, quia incommutabilis est. Creatura vero bonum, sed non summum est, quia mutabilis est; et dum sit quidem bonum, non tamen esse potest et summum. Incorporeus autem vel incorporalis ideo dicitur Deus, ut spiritus credatur vel intelligatur esse, non corpus: nam dum dicitur spiritus, ejus significatur substantia. Immensus, quod cuncta concludat, et ipse a nullo concludatur, sed omnia intra ejus omnipotentiam coarctentur. Perfectus dicitur, quia nihil ei potest adjici. Et tamen de consummatione alicujus facti perfectio dicitur: Deus autem, qui non est factus, quomodo est perfectus? sed hoc vocabulum de usu nostro sumpsit humana inopia, sicut et reliqua verba, quatenus id quod ineffabile est utcunque dici possit: quomo
Abbreviated transcription (Latin):
nemo potest ipãm manifestacõem essencie dei uidere ⁊ uiuere sicut
et dictũ est moysi. Unde ⁊ dommius ĩeuãgelio ait. Deũ nemobidit
unꝙͣ. Inuisibilis enii res est. ideoqz nõ oculo: sed corde querendus
In passibilis: quod nullis perturbacoĩb afficitur. quib fra¬
litas humana succũbit. Non emin attingũt eum ulle passiones.
ut libido. iraciidia. cupiditas. timor. meror. inuidia ⁊c̃ quibus
mens humana turbatur. Sed cum dicitur deus irasci. aut zelare.
aut dolere: nr̃o bsu dicitur. Apud deum enim perturbacõ nilla est:
apud quem transquilitas summa est. Simplex autẽ diatur siue
nõ amittendo quõd habet: seu quia nõ aliud est ip̃e: et aliud̃ quã
t̃ ip̃o est. sicut ĩ homme. cuius aliud est esse. et aliud sapere. Nam et
esse potest et sapiens nõ eẽ. Deus habet essenciã; habet et sapiẽciam:
sed quod hibet hoc est. et omma unus. ac prouide simpler est quia niõ¬

Expanded text:
nemo potest ipsam manifestationem essentiae Dei videre et vivere; sicut nemo potest ipsam manifestationem essentiae Dei videre et vivere; sicut et dictum est Moysi. Unde et Dominus in Evangelio ait: Deum nemo vidit unquam . Invisibilis enim res est, ideoque non oculo, sed corde quaerendus est. Impassibilis, quod nullis perturbationibus afficitur, quibus fragilitas humana succumbit. Non enim attingunt eum ullae passiones, ut libido, iracundia, cupiditas, timor, moeror, invidia, etc., quibus mens humana turbatur. Sed eum dicitur Deus irasci, aut zelare, aut dolere, nostro usu dicitur. Apud Deum enim est perturbatio nulla, apud quem tranquillitas summa est. Simplex autem dicitur, sive non amittendo quod habet, seu quia non aliud est ipse, et aliud quod in ipso est: sicut in homine, cujus aliud est esse, et aliud sapere; nam et esse potest, et sapiens non esse. Deus habet essentiam, habet et sapientiam: sed quod habet, hoc est; et omnia unus, ac proinde simplex est, quia no
Abbreviated transcription (Latin):
coriumpi ⁊ dissolui nõ potest nec diuidi. Quicquid enim capit di-¬
uisionem et interitũ capit. Ille nec diuidi potest nec interire inde
incorruptibilis ẽ. Incommuitabilis est: quia semper manet. et mu¬
tau nescit nec profiat quia perfectus est. nec defiat quia etiis est.
E ternus est: quia sine tempore est. nõ enm habet iniciũ neq finẽ.
Hine ⁊ sempiternus. eo quod sit semper eternus. Aquibusdã autẽ
eternus ab ethere creditur dictus quomõdo celũ sedes eus habet̾. Un¬
De est illud. Celum celi domino. Et hec ista qͣtuor unum significant
Nam una eademq res dicitur. siue dicatur eternus deus. siue ĩmor¬
talis. siue ĩ coruuptibilis. siue immuitabilis. Nam ĩbĩsibilis deus
dicitur. quia nũquã per substanciã suam aparuit oculis mortaliũ
trinitas. insi per speciem subiecte creature eiusdemqz corporee. Nã

Expanded text:
corrumpi et dissolvi non posset, nec dividi. Quidquid enim capit dicorrumpi et dissolvi non posset, nec dividi. Quidquid enim capit divisionem, et interitum capit. Ille nec dividi potest, nec interire; inde incorruptibilis est. 297 21. Incommutabilis est, quia semper manet, et mutari nescit; nec proficit, quia perfectus est; nec deficit, quia aeternus est. 22. Aeternus est, qHinc et sempiternus, eo quod sit semper aeternus. A quibusdam autem aeternus ab aethere creditur dictus, quomodo coelum sedes ejus habetur. Unde est illud: Coelum coeli Domino . Et haec ista quatuor unum significant. Nam una eademque res dicitur sive dicatur aeternus Deus, sive immortalis, sive incorruptibilis, sive immutabilis. Nam invisibilis Deus dicitur, quia nunquam per substantiam suam apparuit oculis mortalium Trinitas, nisi per speciem subjectae creaturae, ejusdemque corporeae. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Facit emim quod uult. et inde onmpotens. Item oĩpotens quod ip-¬
sius sunt omnia que ubi sunt. Solus emm tocius mũdi habet impe¬
riũ. Dicuntur autẽ ⁊ alia quedam ĩdeũ substancialiter nomina. ut
immortalis ĩ corruptibilis. ĩcõmutabilis. et eternus. unde ⁊ merito
cuncte preponitur creature. Immortalis. sicut de eo scriptũ est. erui
solus habet immorta litatẽ: quia ĩ eius natura milla est cõmutacio.
Nam omnis mutabilitas nõ inconuemiẽter mortalitas dicitur. se¬
cundũ quodr anima dicitur mori. nõ quia in corpus uelĩaliquam
alteram substãciã mutatur et uertitur sed ĩ ip̃a sua substãcia. quic¬
quid alio modo mĩc est aut fuit secundum id quõd destitit esse quõo
erat mortalis utiq deprehenditur. ac per hoc deus solus diciturim-¬
mortalis. quia solus ĩ cõmutabilis. ĩcorruptibilisqz appellat. quia

Expanded text:
Facit enim quod vult, et inde omnipotens. Item omnipotens, quod ipFacit enim quod vult, et inde omnipotens. Item omnipotens, quod ipsius sunt omnia quae ubique sunt. Solus enim totius mundi habet imperium. Dicuntur autem et alia quaedam in Deum substantialiter nomina, ut immortalis, incorruptibilis, incommutabilis, et aeternus. Unde et merito cunctae praeponitur creaturae. Immortalis, sicut de eo scriptum est: Qui solus habet immortalitatem ; quia in ejus natura nulla est commutatio. Nam omnis mutabilitas non inconvenienter mortalitas dicitur: secundum quod et anima dicitur mori, non quia in corpus vel in aliquam alteram substantiam mutatur et vertitur, sed in ipsa sua substantia, quidquid alio modo nunc est aut fuit secundum id quod destitit esse, quod erat mortalis utique deprehenditur. Ac per hoc Deus solus dicitur immortalis, quia solus incommutabilis incorruptibilisque appellatur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quõd generaliter interpretatur domnius: quo dominetur creature cũc¬
te. uel quod creatura omnis dominatui eius deseruiat. Dominus ergo
et deus. uel quod dominetur omnibz. uel quõd timeatur acunctis. Deta¬
uũ ia. quod in deo tantũ ponitur. quod eciã ĩ alleluya ĩ nouissima sil-¬
laba sonat. Nonum tetra gramaton. hoc ẽ quatuor litterarũ: quod pro¬
prie apud hebreos ĩdeo ponitur. iod he. uau he: id ẽ duab ia: que dupli¬
cata ĩeffabile illud et gloriosum nomẽ dei efficiũt. Dicitur aute ĩef¬
fabilis: nõ quia dici nõ potest. sed quia simri sensu et ĩtellectu huma¬
no nullatenus potest. et ideo quia de eonichil digne diei potest. ĩ effa¬
bilis est. Decimum saddai id est onmpotens. Uocatus autẽ ommi-¬
potens. eo quõd ommia potest. sed et afaciẽdo quõd uult. nõ apaciẽ
od nõ uult. Quõ si ei accederet. nequaquã ommpotens

Expanded text:
quod generaliter interpretatur, Dominus: quo dominetur creaturae cuncquod generaliter interpretatur, Dominus: quo dominetur creaturae cunctae, vel quod creatura omnis dominatui ejus deserviat. Dominus ergo et Deus vel quod dominetur omnibus, vel quod timeatur a cunctis. Octavum, ia, quod in Deo tantum ponitur: quod etiam in alleluia in novissima syllaba sonat. Nonum, tetragrammaton, hoc est quatuor litterarum, quod proprie apud Hebraeos in Deo ponitur: iod, he, vau, he, id est duabus ia: quae duplicata ineffabile illud et gloriosum nomen Dei efficiunt. Dicitur autem ineffabilis, non quia dici non potest, sed quia finiri sensu et intellectu humano nullatenus potest: et ideo quia de eo nihil digne dici potest, ineffabilis est. Decimum, Saddai, id est, omnipotens. Vocatur autem omnipotens eo quod omnia potest; sed et a faciendo quod vult, non a patiendo quod non vult. Quod si ei accederet, nequaquam omnipotens esset.
Abbreviated transcription (Latin):
sus dommus et super celos gloria eius. Excelsus autẽ dictus proualde
celsus. Ex emm pro ualde ponitur. sicut exiius qua si ualde emmens.
Sextũ ieie ũ est qui ẽ. Deus enĩ solus quia eternus est. hoc est quia ex¬
ordiũ nõ habet essencie nomẽ tenet. Hoc enĩ nomẽ ad sanctũ moysen.
per angelum est delatũ. Querẽti enĩ quod esset nomẽ eius: qui eum
pergere precipiebat ad populum ex egypto liberandũ. respondit. Ego
sũ quisum. et dices filus israel. Qui est misit me ad uos. tanꝙͣ ĩeius
comparacõe qui uere ẽ. quia ĩ cõmutabilis est. ea que cõmutabilia
sũt quasi non sint. Quod emm diatur fuit. non est. et quod dicitur
erit. nõ dum est. Deus autẽ tantũ esse nouit. fusse ⁊ futurũ esse nõ
nouit. Solus autẽ pater cũ filio et spiritusancto ueraciter ẽ: cuius es¬
sencie comparatũ esse nostrũ. nõ esse est. Unde et ĩcolloquio dicimus.
uiuit deus qui essencia uiuit quã mors nõ habet. Septimũ adonay

Expanded text:
sus Dominus; super caelos gloria eius.' Excelsus autem dictus pro valde celsus. Ex enim pro valde ponitur, sicut eximius, quasi valde eminens. Sextum Eie, id est, qui est. Deus enim solus, quia aeternus est, hoc est, quia exordium non habet, essentiae nomen vere tenet. Hoc enim nomen ad sanctum Moysen per angelum est delatum. Quaerenti enim quod esset nomen eius, qui eum pergere praecipiebat ad populum ex Aegypto liberandum, responditExot dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos ; tanquam in ejus comparatione qui vere est, quia incommutabilis est, ea quae commutabilia sunt quasi non sint. Quod enim dicitur, fuit, non est; et quod dicitur, erit, nondum est. Deus autem tantum esse novit: fuisse et futurum esse non novit. Solus autem Pater cum Filio et Spiritu sancto veraciter est: cujus essentiae comparatum esse nostrum non esse est. Unde et in colloquio dicimus: Vivit Deus, qui essentia vivit quam mors non habet. Septimum, Adonai,