comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia mea. sit libera. quid. opꝰ est ut puter causa uenerationis
elere.  Iuddicor enim non distare. ab idolatrra. Si ego cum gr̃a id. est đo
grãs agendo. participo id est edo: qͥd blasphemor id est cur cado in
blasphemiam imꝑitoꝵ pro eo qđ̃ gr̃as ago. iȩ est quia hec mala
contingunt inde: Siue gͥ manducatis siue bibitis. uel aliud qͥd
facitis. om̃ia facite. in głam di id est in laudem dĩ. scił cum inuoca.¬
tione cieatoris. u̾eł in actibꝰ uel in conũsatione ur̃a. laudetur as. Si
enim hȩc rede fiunt. laudes dĩ sunt. Non solum gͥ uox tua sonet
laudes dei. s etiam oꝑa. tua concordent cum uoce tua. Cumem̃
uoce cantaueris. si lebis aliq̃ndo uita. Sic canta: ut nunꝗͣ sileas.
Si enim ore clamas. & fraudem cogitas. siluisti ã. laude dĩ. & qđ
grauiꝰ est: in blasphemiam ꝑrexisti. Cum enĩ laudatur deus de
bono oꝑe tuo: laudas deum. & cum blasphematur ads de malo

Expanded text:
conscientia mea sit libera, quid opus est ut puter causa venerationis idoli edere? Judicor enim non distare ab idololatria. Si ergo ego cum gratia, id est agendo gratias Deo, participo, id est edo, quid blasphemor, id est cur cado in blasphemiam imperitorum, pro eo quod gratias ago, et quia haec mala contingunt inde, sive ergo manducatis, sive bibitis, vel aliud quodcunque facitis, omnia facite in gloriam Dei, id est in laudem Dei, scilicet cum invocatione Creatoris, ut in actibus conversatione vestra laudetur Deus. Si enim haec recte fiunt, laudes Dei sunt. Non solum igitur vox tua sonet laudes Dei, sed etiam opera tua concordent cum voce tua. Cum enim voce cantaveris, silebit aliquando vita; sed sic, cantas ut nunquam sileas. Si enim ore clamas, et fraudem cogitas, siluisti a laude Dei, et quod gravius est in blasphemiam perrexisti. Cum enim laudatur Deus de bono opere tuo, laudas Deum; et cum blasphematur Deus de malo
Abbreviated transcription (Latin):
enim desiderabant sc̃i. ne tesurgentes recepto cotpore nudi. ia est aliem a. ꝓmis¬
sa gła inueniantur. hoc enĩ opꝰ est. ut indicti corpore suꝑinduantur. & gła
mus. quia ctiã. muiꝰ ꝑfecłi qui carnem fouent. int̾ quos apł̃s se conniunierat. ne
illi minꝰ de se sentiant. Et hoc est qđ ait. nam & qͥud est etiam nos minores qͥ
sumꝰ in tab̾naculo isto. id est qui habitationẽ huiꝰ corporis diligimꝰ. de quo ũ
eẽt curandum cũ ñ sit tabernaculũ nͥ ad tempꝰ. ingemisceremꝰ desiderio celesti:
& nos dico grauati id est depressi. eo. sccł corruptibili corpore. quia. aggrauat.
animã ñc corpꝰ corruptibile. & depͥmit terrena uihabitatio sensũ inułta. co¬
gitantem. Et q̃uia grauationis est causa. ñ natura & substantia corporis. s
ciꝰ corruptio: nõlumꝰ corpore expoliari si fieri potest. s eiꝰ immortalitate ues

Expanded text:
enim desiderant sancti, ne resurgentes, recepto corpore, nudi, id est alieni a promissa gloria inveniantur. Hoc enim opus est, ut induti corpore superinduantur gloria, mus, quia etiam minus perfecti qui carnem fovent, inter quos Apostolus se connumerat, ne illi minus de se sentiant. Et hoc est quod ait: Nam et, id est etiam nos minores qui sumus in tabernaculo isto, id est qui habitationem hujus corporis diligimus, de quo non esset curandum, cum non sit nisi tabernaculum ad tempus, ingemiscimus, desiderio coelestis. Et nos dico, gravati, id est depressi, eo, scilicet corruptili corpore, quia aggravat nunc animam corpus corruptibile, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Et quia gravationis causa est non natura et substantia corporis, sed ejus corruptio, nolumus corpore exspoliari, si fieri potest, sed etiam immortalitate ves
Abbreviated transcription (Latin):
porib fragilib. Thesaurũ dicit sacram̃tum di. qđ fidelib erogatur. ꝑfidis
absconditur: & ido ita ut sublimitas sit uirtutis dĩ & ñ ex nobis. id est ut
tota altitudo dĩ esse uideatur. & ñ nr̃a. In om̃ibꝰ. & cetera. Quasi. Casa
sunt fictilia. & uere. quia patimͣ tribulationem in om̃ib. quia. nullus
modꝰ tͥbulandi abest. s: de thesauro bene constũ ñ angustiam᷑ in animo.
Deinde aꝑte quasdam tͥbulationes enumerat dicens. Aporiam̃ id ẽ pau¬
pascit nos. Et patim̃ ꝑsecutionẽ de loco ad locum. s ñ derelinquim᷑ ã dõ
quin thesautum custodiat. humiliam᷑ id est affligim᷑. s ñ confundim᷑
cessamꝰ. Quid ꝑ singula. Semꝑ sumꝰ circũferentes. id ẽ aliis ꝓpinantes
& ostendentes in corpore nr̃o ñ solum ui animo. mortificationem iñu.
mus. ut sicut mors xp̃i in nobis apparet. ita & uita. uĩu id est gła. mani¬
festetur etiã inimicis. ñ tantum in animab s etiã. in corporib nr̃is. Semꝑ

Expanded text:
Dei, quod fidelibus erogatur, perfidis absconditur. Et hoc ita, ut sublimitas sit virtutis Dei, et non ex vobis, id est, ut tota altitudo Dei esse videatur, et non nostra. In omnibus, etc. Quasi dicat: Vasa sunt fictilia. Et vere, quia patimur tribulationem in omnibus, quia nullus modus tribulandi abest: sed de thesauro bene conscii non angustiamur in animo. Deinde aperte quasdam tribulationes enumerat, dicens: Aporiamur, id est paupascit nos. Et patimur persecutionem, de loco ad locum; sed non derelinquimur, a Deo, quando thesaurum custodiat. Humiliamur, id est affligimur, sed non confundimur, cessamus. Qui per singula semper sumus circumferentes, id est aliis propinantes, et ostendentes in corpore nostro, non solum in animo, mortificationem Jesu, mus, ut sicut mors Christi in nobis apparet, et vita Jesu, id est gloria, manifestetur, etiam inimicis, non tantum in animabus, sed etiam in corporibus nostris. Semper
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. ꝓpter ꝓmissam resurredionem. Ergo mors. Quasi. Et quia hȩc
patimur. gͦ mors operatur in nobis. uita autem in uobis. id est mots dñi¬
um exercet in nob̃. s uos ad uoluptates uite tenditis. Uel ita. Quia
ꝑ mortem uitam inu consequim᷑. gͦ mors ñ ẽ inutilis. s oꝑatur magnũ
mors oꝑatur. id est ã. p̃dictis passionib efficitur in nobis. id est ꝑmittimꝰ
effici in nobis. s: ꝑ hȩc uita efficitur in uobis. id est fides plantatur in uob̾.¬

Expanded text:
propter promissam resurrectionem. Ergo mors. Quasi dicat: Et quia haec patimur, ergo mors operatur in nobis, vita autem in vobis, id est mors dominium exercet in nobis, sed vos ad voluptates vitae tenditis. Vel ita, quia per mortem vitam Jesu consequemur, ergo mors, non est inutilis, sed operatur, magnum mors operatur, id est a praedictis passionibus efficitur; in nobis, id est permittimus effici in nobis, sed per hoc vita efficitur in vobis, id est fides plantatur in vob
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem legis scͥptori sensisse. qui potiꝰ ostendit ea cepisse cum dixit. In pͥn¬
cipio fecit ds̃ celum & terram. terra autem erat inuisibilis & incomposita.
& tenebrȩ erant suꝑ faciem abyssi. Illuxit dico ad illuminationẽ scientiȩ cla¬
ritatis uel glȩ dĩ. id ẽ ut illuminet nos scientia qua. sciamꝰ dm ẽẽ. lum̃. quo
tenebre nr̃ȩ illuminantur: scientia enim głe dĩ est. qua. scimꝰ ipsum lum̃
tis dĩ. id est ut illuminemꝰ alios ꝑ scientiã de claritate. id est de essentia.
sine quo ñ cognoscitur. Habemꝰ autem. Hactenꝰ egit de altitudine scientiȩ
sue. hic agit de fragilitate carnis quã. refert ad głam suam. & si contra. ui¬
deatur. Quasi. Ds illuxit in nob̾ ad illuminationẽ scientie.s: istũ thesaurũ

Expanded text:
ejusdem legis scriptori sensisse: qui potius ostendit eam coepisse, cum dixit: In principio fecit Deus coelum, etc. Terra autem invisibilis erat et incomposita, et tenebrae erant super faciem abyssi . Illuxit dico, ad illuminationem scientiae et claritatis. Vel, gloriae Dei, id est ut illuminaret nos scientia, qua sciremus Deum esse lumen, quo tenebrae nostrae illuminantur. Scientia enim gloriae Dei est, qua scimus ipsum lumen tis Dei, id est ut illuminemus alios per scientiam de claritate, id est de essentia Dsine quo non cognoscitur. Habemus autem. Hactenus egit de altitudine scientiae suae, hic agit de fragilitate carnis quam refert ad gloriam suam, etsi contra videatur. Quasi dicat: Deus illuxit nobis ad illumi
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ adiuuans uos. ut pax sit uit̃ uos. Salutate uosipsos iniucẽ in osculo sc̃o ñ do¬
loso. & sic debetis facere. qͥa ita. optant om̃s sc̃i. & ego ipse. & hoc ẽ qͦd subdit
Salutant uos om̃s sc̃i. desiderantes & quasi mecũ dicentes. hoc scił: gr̃a. dñi nr̃i
dĩ id ẽ d̾s pat̾ caritatẽ dans uob̾. ciuiꝰ dilectio misit xp̃m. cuiꝰ gr̃a. saluat: & cõmu Ambrosiꝰ
nicatio sc̃i sp̃s. id ẽ sp̃s sc̃s qui est cominunis patri & filio amboꝵq uno. sit
cum om̃ib uobis: tam correctis ut pseuerent. qm incorrectis ut corrigantur.
mus grãm salutis quã xp̃c donat. cominunicatio facit sc̃i spiritus: hic enum
diledos ã deo & saluatos gratia xp̃i tuetur: Grinitatis hic completio est:
& unitas potestatis. & est dicere. Tota trinitas sit uobiscum. dans grati¬
am de comnussis. & caritatẽ: ut trium perfectio. consummatio sit homtnis
in.
AL UT e m. amer¬

Expanded text:
in osculo sancto, non doloso, et sic debetis facere, quia ita sancti omnes optant, et ego impero. Et hoc est quod subdit: Salutant vos omnes sancti desiderantes, et quasi mecum dicentes hoc, scilicet gratia DominiDei, id est Deus Pater charitatem dans vobis, Ambrosncti Spiritus, id est Spiritus sanctus qui est communis Patri et Filio, amborumque unio, sit cum omnibus vobis, tam correctis ut perseverent, quam incorrectis ut corrigantur. mus gratiam salutis quam Christus donat, communicatio facit Spiritus sancti. Hic enim dilectos a Deo et salvatos gratia Christi tuetur. Trinitatis hic complexio est et unitas potestatis. Et est dicere: Tota Trinitas sit vobiscum dans gratiam de commissis et charitatem, ut trium perfectio consummatio sit hominis in salutem. Ame
Abbreviated transcription (Latin):
dicent in eis inimicũ. Gaudemꝰ enĩ. Quasi. Non possumꝰ cont᷑ naturã. & hoc effect᷑
ideo absens scribo uob̾ hoc. ut p̃sens ñ agam in uob̃ duriꝰ qm uolo. qͦd utiq pos¬
sem si mala. faccretis. scđm potestatẽ ligandi & soluendi quã dñs dedit mͥ in edifi¬
cationẽ & ñ in destructionẽ ur̃am. id ẽ ut uos edificcmini ñ destruamini. Nec apłs
desttuit. si qͣndoq arguit: ñ enĩ destruunt᷑ qͥ arguiuitur ut corrigant᷑. s correcti
edificant᷑. De cȩto. Quasi. De male factis huc usq correxi uos: de ꝗȩt̾o autẽ frẽs
gaudete. id ẽ hoc agite unde gaudiũ sit: & ut gaudeatis estote ꝑfeti in fide.
& uos maiores exhortamini ad idem minores. & uos minores idem sapite cum ma
uos. & si hȩc feceritis: ds dilectionis & pacis id est ap̃c. qui ait. pacẽ. meã do nob̃¬

Expanded text:
dicent legis inimicum. Gaudemus enim, quasi dicat: Non possumus contra veritatem, et hoc effectus ideo absens scribo vobis ut praesens non agam, in vobis durius, quam volo: quod utique possem, si mala faceretis, secundum potestatem ligandi et solvendi, quam Dominus dedit mihi in aedificationem, et non in destructrguit. Non enim destruuntur qui arguuntur ut corrigantur, sed correcti aedificantur. De caetero. Quasi dicat: De malefactis hucusque correxi vos, de caetero autem, fratres, gaudete, id est hoc agite unde gaudium sit, et ut gaudeatis, estote perfecti in fide, et vos majores exhortamini, ad idem minores; et vos minores idem sapite, cum mavos. Et si haec feceritis, Deus dilectionis et pacis, id est Christus, qui ait: Pace
Abbreviated transcription (Latin):
tura. st̃ mox fieri uolumꝰ. aut ato tol¬
ante tẽpꝰ. uel contrarie petamꝰ. In¬
firma enĩ ẽ oratio que contͣ rationẽ
postulat. idõq oportet infirmitatẽ
hanc a. sp̃u scõ adiuuari. Adiuiuat.
autẽ qͥa. ñ sinit uel ante peti ꝙͣ de¬
beat uel contraria. Et nota qͥa ñ solum
illud. qđ oratio impetrat. eiudent̃. s etiã
haberet. ñ utiq posceret. s ipsum orare.
ex gr̃a ẽ. Hulla. enĩ orationis p̃cedunt.
merita. quibꝰ ñ gratuita detur. s debi¬
ta. reddat᷑. Iam eñi gr̃a. ñ eẽt. & necesse
tes ꝓdesse qͦd poscimꝰ cum ñ ꝓsit. ut ipsi
paulo contigit. dum oraret ut sp̃c ab eo
discedẽt. qͥ ex responso cũ didicit contͣ se
ẽẽ qͦd petebat. Quia etiã aliq̃ndo suꝑba¬

Expanded text:
tura dicta sunt mox fieri volumus, aut cito tolante tempus, vel contraria petamus. Infirma enim est oratio, quae contra rationem postulat, ideoque oportet infirmitatem hanc a Spiritu sancto adjuvari. Adjuvat autem quia non sinit vel ante peti quam debeat, vel contraria. Et nota quia non solum illud quod oratio impetrat, sed etiam haberet, non utique posceret, sed ipsum orare ex gratia est. Nulla enim orationis praecedunt merita, quibus non gratuita dentur, sed debita reddantur, jam enim gratia non esset. Et necesse tes prodesse quod poscimus, cum non prosit, ut ipsi Paulo contigit, dum oraret ut spiritus ab eo discederet, qui ex responso Dei didicit contra se esse quod petebat. Est etiam aliquando su
Abbreviated transcription (Latin):
quia iniisibilia ꝑ mentẽ conspiciunt᷑ id ẽ intel¬
lecdu m̃tis capiunt᷑. ꝑ ea quȩ facta. st̃ a creatura
mundi. id ẽ ã constitutione mundi. Et ut om̃i Haĩmo¬
no impietas excusari ñ possit. adictit. Sempi¬
quȩ om̃ia replet. similit̃ ꝑ eadem conspicitur.

Expanded text:
ciuntur, id est intellectu mentis capiuntur, per ea quae facta sunt a creatura mundi, id est a constitutione mundi. Et ut omnino impietas excusari non possit, adjecias Dei quae omnia replet, similiter per eadem conspicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscam sicut & cognitꝰ sum. id est uidebo ꝓmissa. sicut uideor a pro¬
mittente. id est cognoscam dm sicut. & ipse me nouit: scił sicut ipse est
hoc est p̃sentem ẽẽ ad d̾m ubi est xp̃c. Uel cognoscam sicut cognitꝰ sum.
id est sicut p̃scitꝰ sum cognoscere. qđ at᷑ est secretum. Nunc autẽ. Qsi
Tunc cognoscam. s ñc ut ad id ꝑueniam manent hȩc tria. qͣsi quȩ
pauca. sunt s multum utilia. scił fides. spes. caritas: quib scien¬
tia & ꝓpħia militat. sine quib nulliꝰ iusti est uita ista ꝑfecta. quȩ
hic non possunt deesse. s fides & spes sine caritate possunt esse.¬

Expanded text:
cognoscam sicut et cognitus sum, id est videbo promissa, sicut videor a procognoscam sicut et cognitus sum, id est videbo promissa, sicut videor a promittente, id est cognoscam Deum, sicut et ipse me cognovit, scilicet sicut ipse est. Hoc est praesentem esse ad Deum, ubi Christus est. Vel, cognoscam sicut et cognitus sum, id est sicut praescitus sum cognoscere, quod modo est secretum. Nunc autem. Quasi dicat: Tunc cognoscam, sed nunc ut ad id perveniam, manent haec tria. Quasi dicat: Quae pauca sunt, sed multum utilia, scilicet fides, spes, charitas, quibus scientia et prophetia militant, sine quibus nullius justi est vita perfecta, quae hic non possunt deesse, sed fides et spes sine charitate possunt esse
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ ꝗͣ figuras. ita usitatiꝰ tiopos quã. modos. Est autẽ allegoria.
tropus quidam. huiꝰ tropi. id est allegoriȩ sunt plures species. quarum
una est quȩ dr enignia. Enigma uͦ est ut breuit̃ explicem. ñ ot̃is
sed obscura. allegoria. Proinde q̃ntum mͥ uidetur. sicut nomine specu¬
li imaginem significauit: ita nomine enigniatis similitudinẽ. quãuis
obscuram & ad ꝑspiciendum difficilem. Uttoq gͥ nomine similitudines
significatȩ sunt. quȩ ualent ad iutelligendũ ãm. licet obscure: nũnc
enim imagines uetitatis ꝑ fidem uidentur. ĩt res ipse. Uel speculum
est anima. in cuiꝰ aliquo mͦ deum cognoscimꝰ. S in enigmate id est
obscute. tc̃ autem uidebimꝰ facie ad faciem id est manifeste. a suili
recto uultu se intuentiũ. Est ẽnim quedam uisio huiꝰ temporis. erit
altera uisio fututi. Ista est ꝑ fidem. illa enit ꝑ speciem. Et ñc ñ solum
alii. sed etiã ego ipse cognosco ex parte. id ẽ obscure. imꝑfecte: tc̃ autẽ.

Expanded text:
dicimus quam figuras, ita usitatius tropos quam modos. Est autem allegoria, tropus quidam hujus tropi, id est allegoriae sunt plures species, quarum una est quae dicitur aenigma. Aenigma vero est ut breviter explicem, non omnis, sed obscura allegoria. Proinde quantum mihi videtur sicut nomine speciali imaginem significavit, ita nomine aenigmatis similitudinem, quamvis obscuram, et ad perspiciendum difficilem. Utroque igitur nomine similitudines significatae sunt, quae valent ad intelligendum Deum, licet obscure. Nunc enim imagines veritatis per fidem videntur, tunc res ipsae. Vel speculum est anima, in cujus aliquo modo Deum cognoscimus. Sed in aenimate, id est obscure, tunc autem videbimus facie ad faciem, id est manifeste, a simili recto vultu se intuentium. Est enim quaedam visio hujus temporis, erit altera visio futuri. Ista est per fidem, illa erit per speciem. Et nunc, non solum alii, sed etiam ego ipse, cognosco ex parte, id est obscure, imperfecte, tunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
bo. in uirtute sp̃s
sci. ita ut ab ihe¬
rusalem ꝑ circuitum
usq ad illiricũ repleuerĩ
autem hoc p̃dicaui
ne super alienum
fundamentum
edificarem Sed
sicut scriptum est
Quibus non
est annunciatum
de eo uidebunt
& qui non audie
s tam̃ & si pleni sitis. audaciꝰ id c̃ aliq̃ntulum audact̃ scͥpsi uobis
o frẽs. dico uob̃ ex parte. ꝑfectoꝵ ud ẽ ꝑfectis om̃ibꝰ: nam q̃ntum
ad alios ñ eẽt audacia. uel scͥsi ex parte scł ecclĩȩ dĩ. uel ex par

Expanded text:
 in virtute Spiritus sancti; ita ut ab Hierusalem per circuitum usque ad Illyricum repleverim autem hoc praedicavi ne super alienum fundamentum aedificarem; sed sicut scriptum est: Quibus non est annuntiatum de eo, videbunt; et qui non audied tamen, etsi pleni sitis, audacius, id est aliquantulum audacter, scripsi vobis, o fratres, dico ex parte perfectorum, id est perfectis omnibus; nam quantum ad alios non esset audacia. Vel scripsi, ex parte, scilicet Ecclesiae Dei, vel, ex par
Abbreviated transcription (Latin):
imm̃sum głantes in alienis
laborib. spem autẽ haben¬
tes crescentis fidĩ ũrȩ. in uob̾
magnificari scđ̃m regulam
nr̃am. in abundantia etiã
in illa. quȩ ultra uos sunt
eugłnare. ñ in aliena. regu¬
la in his quȩ p̃parata st̃¬

Expanded text:
n alienis laboribus. Spem autem habentes crescentis fidei vestrae, in vobis magnificari secundum regulam nostram, in abundantia etiam in illa quae ultra vos sunt evangelizare, non in aliena regula, in his quae praeparata s
Abbreviated transcription (Latin):
erimꝰ in facto. Hon enĩ audemꝰ
inserere. aut cõparare nos qui¬
busdam qui seipsos comm̃dant.
s: ipsi in nob̾ nosmetipsos me.¬
tientes. & cõparantes nos met
ipsos nob̾. Nos autẽ ñ in
suram regule quã m̃sus est

Expanded text:
es in facto non enim audemus inserere aut conparare nos quibusdam qui se ipsos commendant sed ipsi in nobis nosmet ipsos metientes et conparantes nosmet ipsos nobis nos autem non in nsuram regulae q
Abbreviated transcription (Latin):
gelica. ꝑfectio ẽ. Humana. gͥ temptatio est cedo. cũ bono quis animo scd̃m
humanã. tam̃ fragilitatem̃. in aliquo labitur consilio: uel cum urritatur
in fr̃em studio cortigendi. plus tam̃ ꝗͣ xp̃iana tnquillitas postulat. Et̃ qͥa
homines sumꝰ. s: spe angeli sumꝰ. quibꝰ in resurrectione ȩquabim᷑. Si non est.
in nob̃ ꝑfectio angeli. non sit p̃sumptio diaboli. Ido ait. temptatio uos ñ
app̃hendat. & si fiat: quãm ꝑmittat ds ꝑ sathanan fieri. ad ꝓbandos uel
exercendos bonos. & puniendos malos. Non app̃hendat dico. nͥ humana: fu-¬
delis autem ds̃. Quasi. Ego uos ad hoc hortor. s ds est fidelis. id ẽ uerus
in ꝓmissionibꝰ. qui se ꝓtectorem suoꝵ electoꝵ fore ꝓmisit. qui non patietur
a. tasu erigit : s faciet cum temptatione. etiam ꝓuentum. uł est uirtutis
augm̃tum. Qui enim dat temptanti diabolo licentiã. ipse temptatis mi¬

Expanded text:
gelica perfectio est. Humana igitur tentatio est, credo, cum bono quis animo secundum gelica perfectio est. Humana igitur tentatio est, credo, cum bono quis animo secundum humanam tamen fragilitatem in aliquo labitur consilio, vel cum irritatur in fratrem studio corrigendi, plus tamen quam Christiana tranquillitas postulat. Et quia homines sumus, sed spe angeli sumus, quibus in resurrectione aequabimur, si non est in vobis perfectio angeli, non sit praesumptio diaboli. Ideo ait, tentatio vestra non apprehendat, et si fiat, quam permittit Deus per Satanam fieri ad probandos vel exercendos bonos, et puniendos malos; non apprehendat, dico, nisi humana. Fidelis autem Deus. Quasi dicat: Ego vos ad hoc hortor, sed Deus est fidelis, id est verus in promissionibus, qui se protectorem suorum electorum fore promisit, qui non patietur n sinit, vel a casu erigit. Sed faciet cum tentatione etiam proventum, id est virtutis augmentum. Qui enim dat tentanti diabolo licentiam, ipse dat tentatis mi
Abbreviated transcription (Latin):
biam gͣ amputat ne ꝑ eam tẽptentur. sicut iudei temptati sunt & ꝑie¬
runt. quia. sicut illi moysi detͣhentes dm temptauert. ita hũ detͣhentes
apło. đm temptant. Dico ne cadat. ñ qd penitꝰ aliquis sine. casu sit. sed
temptatio id est petrati delectatio non app̃hendat uos. id ẽ non ducat tati-¬
onem in consensum. & om̃ino nulla sit in uob temptatio nͥ humana. id est nͥ
Horͣtatur ut humana tẽptatio illos app̃hendat. ñ alia : humana. enĩ temp¬
tatio est. ut. in necessitate uel pressura ñ diffidat homo de deo. auxilium
tur apud đm. Cel humana. temptatio est alit̃ saꝑe ꝙ̃ res se habeat. & cum
bono animo:. nimis aut̃ amando suam sententiã. uel inuidendo melioribꝰ. usq
ad p̃cidendȩ communionis & condendi scisinatis uel heresis sacrilegiũ ꝑueni-¬
re. diabolica p̃sumptio ẽ: in nullo autem aliter saꝑe. qͣ tes se habeat. an-¬

Expanded text:
erbiam ergo amputat ne per eam tententur, sicut Judaei tentati sunt, et perieerbiam ergo amputat ne per eam tententur, sicut Judaei tentati sunt, et perierunt, quia sicut illi Mosi detrahentes Deum tentaverunt, ita hi detrahentes Apostolo Deum tentant. Dico ne cadat, non quod penitus aliquis sine casu sit, sed tentatio, id est peccati delectatio, non apprehendat vos, id est non ducat rationem in consensum, et omnino nulla sit in vobis tentatie nisi humana, id est nisi a. Augustinus Hortatur, ut humana tentatio illos apprehendat non alia. Humana enim tentatio est, ut in necessitate, vel pressura non diffidat homo de Deo, auxilium tur apud Deum. Vel humana tentatio est aliter sapere quam res se habeat cum bono animo. Nimis autem amando sententiam suam, vel invidendo melioribus usque ad praecidendae communionis, et condendi schismatis, vel haeresis sacrilegium pervenire, diabolica praesumptio est; in nullo autem aliter sapere quam res se habet, an
Abbreviated transcription (Latin):
fuerimꝰ. aut ꝓpensiorem pęnam in obedientes mereamur. Ad hoc enim relatȩ
iam ñ sit necesse obseruari a nobis. Dum enĩ dicit. scͥpta sunt ad correctionẽ
nr̃am. demonstrat q̃nta nobis cura legenda & intelligenda sit̃. Cum uͦ di¬
xit in figura. ostendit iam ñ ẽẽ opꝰ. ut figuraꝵ p̃nunciantium celebratio¬
ni seruiamꝰ. cum res ipsa manifesta sit. Ad corretionẽ nr̃am dico. in qͦs.
id ẽ sccularitas. & carnalitas. id est amor rerũ temꝑalrum in nob̾ finitur
ꝑ xp̃m. & ideo turpiꝰ est si peccamꝰ. Itaq & cęt̃a. Quasi. Et quia illi & si
beneficũs usi ꝑierunt. itaq eoꝵ consideratione. qui se existiat stare ꝑ
bona. uideat ne cadat. a se. Ado enim stat qui stat . a se cadit qui cadit.
Ideo ait. uideat ne. cadat peccando. uel alios pectare faciendo. ũt illi qui
p̃sum̃tes de scientia cum scandolo frũm edebant idolotira. & de doc

Expanded text:
fuerimus, aut propensiorem poenam inobedientes mereamur. Ad hoc enim relatae fuerimus, aut propensiorem poenam inobedientes mereamur. Ad hoc enim relatae jam non sit necesse observari a nobis. Dum enim dicit, scripta sunt ad correptionem nostram, demonstrat quanta nobis cura legenda et intelligenda sint. Cum vero dixit, in figura, ostendit jam non esse opus ut figurarum praenuntiantium celebrationi serviamus, cum res ipsa manifesta sit. Ad correptionem nostram, dico, in quos, id est saecularitas et carnalitas, scilicet amor rerum temporalium in nobis finitur dico. 93 Itaque, etc. Quasi dicat: Et quia illi etsi beneficiis usi perierunt, itaque eorum consideratione, qui se existimat stare, per bona opera, videat ne cadat a se. A Deo enim stat qui stat, a se cadit qui cadit. Ideo ait, videat ne cadat peccando, vel peccare alios faciendo. Ut illi qui praesumentes de scientia, cum scandalo fratrum edebant idolothyta, et de do
Abbreviated transcription (Latin):
ciorum simile. facilis utiq ad lusum ẽ puericia. Quia. autẽ lusui
in uobis faciunt. sicut quidam ex ipsis fornicati sunt cum madianitis
ut faciunt illi qui desꝑant de resurrectione. sicut qͥdam eoꝵ tempta¬
ueruit dicentes. Nuinqͥd poterit parare m̃sam in deserto: Nota xp̃m Idẽm
cẽ dm. quem temptauert̃ iudei. Et ideo a serpentibꝰ pierunt. do¬
nec serpens eneus erectꝰ est. quem qui intuebantur. ã. morsibꝰ serpentiũ sauaban¬
tur. Neq murmuraueritis ut cont᷑ me facitis. uel qui minora dona sp̃s habent
cont᷑ dm̃: sicut. qͥdam eoꝵ murmurauer̃t contra. moy sen. & ideo ꝑiert ab ext̃¬
minatore. angelo. qui extra. t̃minos promisse tertȩ eos ꝑcussit. Hȩc autem
ut figuraretur. qđ ꝓ similib ꝑiremꝰ. Et hoc est qđ ait. hȩc aut̃ om̃ia con¬
tingebant illis in figura nr̃i. sꝙͥta sunt aut̃ ad correctionẽ nr̃am. Per hec
enim exempla. ad correctiorem uitã ꝓuocamur. ut aut p̃mium si obedientes

Expanded text:
orum simile. Facilis utique ad lusum est pueritia. Quid autem lusui in vobis faciunt, sicut quidam ex ipsis fornicati sunt cum Madianitis ut faciunt illi qui desperant de resurrectione, sicut quidam eorum tentaverunt, dicentes: Nunquid poterit parare mensam in deserto? . Nota Christum esse Deum quem tentataverunt Judaei. Et ideo a serpentibus perierunt, donec serpens aeneus erectus est, quem qui intuebantur a morsibus serpentium sanabantur. Neque murmuraveritis ut contra me facitis, vel qui minora dona Spiritus habent contra Deum, sicut quidam eorum murmuraverunt contra Moysen, et ideo perierunt ab exterminatore angelo, qui extra terminos promissae terrae eos percussit. Haec autem ut figuraretur, quod pro similibus periremus, et hoc est quod ait: Haec autem omnia contingebant illis in figura nostri. Scripta sunt autem ad. Ambrosius Per haec enim exempla ad correctiorem vitam provocamur, ut aut praemium si obedientes
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑari malũ. Dicit᷑ enĩ acceptione. larga. & con¬
sueta locutione etiã ille oꝑari malũ. qui di¬
mittit bonũ. Uolo autẽ & nolo st̃ effectꝰ. & in¬
telligo. Ex eo enĩ q̃ qͥs intelligit ẽe aliqͥd bo
num & aliud. malũ. uult illud & ñ illud. &¬

Expanded text:
operari malum. Dicitur enim larga acceptione et conoperari malum. Dicitur enim larga acceptione et consueta locutione etiam ille operari malum qui dimittit bonum. Volo autem et nolo sunt effectus intelligo. Ex eo enim quod quisque intelligit aliquid esse bonum et aliud malum, vult illud et non illud.
Abbreviated transcription (Latin):
arbore utte uoluptatẽ. Ereatꝰ gͦ primꝰ hõ
rectꝰ sine culpa. sine uicio: s: ip̃se ñ rectum
se fecit. qͥa deseruit imꝑatorẽ. & dũtit ad
desertorẽ. cadensq a manu figuli uas fractũ
sine dõ nil potest. Se gͦ & alios uendidit uo¬
luntaria concupiscentia. ut sub peccato id ẽ
serui peccati sint. Quia enĩ continere cũ pos¬
set noluit. inflictũ ẽ ei ñ posse. cũ uelit. Per
malũ uelle ꝑdidit bonũ posse. & factꝰ capti¬
uus: dicit. uenundatꝰ sum sub peccato. Uel
uus ẽ peccati. & loquit᷑ in ꝑsona. hõis sub le¬
nem dimittendo bona. uel faciendo mala. in
apłc̃. uiterioris scł id. ẽ m̃tis. & exterioris idẽ
carnis uel carnalitatis. Sequit᷑. Non enĩ. &¬
cet̃a. Quasi dicat. Uere oꝑor. qͥd̾ ñ intelligo.
& qͥa. dimito bonũ qđ uolo. & facio malum
qđ̃ nolo. Et ẽ ꝓbatio a partib & ab effectu.
dimittere enĩ bonũ & facere malũ. st̃ partes

Expanded text:
arbore vitae voluptatem. Creatus est ergo primus homo arbore vitae voluptatem. Creatus est ergo primus homo rectus, sine culpa, sine vitio; sed ipse non rectum se fecit, quia deseruit imperatorem, et divertit ad desertorem, cadensque a manu figuli, vas testacsine Deo luntaria concupiscentia ut sub peccato, id est servi peccati sint. Quia enim continere cum posset noluit, inflictum est ei non posse cum velit. Per malum velle perdidit bonum posse, et factus captivus dicit, venumdatus sum sub peccato. Ambvus est peccati, et loquitur in persona hominis sub lenem dimittendo bona vel faciendo mala, intApostolus interioris, id est mentis, et exterioris, id est carnis, vel carnalitatis. Non enim, etc. Quasi dicat: Vere operor quod non intelligo, quia et dimitto bonum quod volo, et facio malum quod nolo. Et est probatio a partibus et ab effectu. Dimittere enim bonum, et facere malum, sunt partes
Abbreviated transcription (Latin):
serpentis ꝑsuasione seductꝰ illiciti cibi ꝑceptio¬
ne. ꝑpetuȩ seruituti addixit. solet᷑ hic mos int̃
uendentes em̃tesq seruari. ut. is qͥ se cupit alieno
emprore.. qđ etiã. int̃ adam & serpentẽ manife.¬
stum ẽ nt̃tessisse. Iile enĩ p̃cum lib̾tatis noxiȩ
& mortiferi pomi a serpente accipiens . a. na.¬
turali lib̾tate. discessit. Maluit enĩ se ꝑpetuȩ
acceꝑat. ꝗͣ deinceps conditione. p̃cepti constrin¬
gi. & ita ñ immerito omnẽ posteritatis pro¬
geniem eiꝰ subdidit famulatui. cuiꝰ effectꝰ ẽ
seruus. Ueñdere nos ualuit. s redimere ñ po¬
tuit. Uendidit nos consensu pectati. redimi¬
mur usticia. fidi. sanguis enĩ innocens datꝰ
ẽ ꝓ nob̃ ut redimeremur. In uenditore gͦ
erubescat suꝑbia. in redẽptore głetur gr̃a
Uendidit se hõ ꝑ lib̾um arbitriũ sub dñan¬
te iniquitate. & accepit. ꝓ p̃cio exiguã. de

Expanded text:
serpentis persuasione seductus, illiciti cibi perceptioserpentis persuasione seductus, illiciti cibi perceptione perpetuae servituti addixit. Soletque hic mos inter vendentes ementesque servari, ut is qui se cupit alieno emptore, quod etiam inter Adam et serpentem manifestum est intercessisse. Ille enim pretium libertatis noxiae, et mortiferi pomi a serpente accipiens, a naturali libertate discessit. Maluit enim se perpetuaacceperat, quam deinceps conditione praecepti constringi, et ita non immerito omnem posteritatis progeniem ejus subdidit famulatui, cujus effectus est servus. Vendere nos potuit, sed redimere non valuit. Vendidit nos consensu peccati, redimimur justitia fidei. Sanguis enim innocens datus est pro nobis ut redimeremur. In venditore ergo erubescat superbia, in redemptore glorietur gratia. Vendidit se homo per liberum arbitrium, sub dominante iniquitate, et accepit pro pretio exiguam de
Abbreviated transcription (Latin):
enim id ẽ q̃ntum ad malos qͦs punit. lex moy
Huc usq legẽ excusauit. qͦd ñ deberet refundi
in eam culpa. hic dicit qͦd. nec refundi debet in
pͥncipalem naturã id ẽ in rationẽ. scđm illud
qd a. dõ habet. & ita ñ in creatorẽ s in hoĩes
qͥ ex se uiciati st̃. ut pͣuis motibꝰ resistere neque¬
ant. Quasi dicat. L.ex sp̃ualis ẽ. ego autẽ car¬
nalis sum id ẽ impotens auimȩ uicio resistẽ
diabolo. qđ uiciũ ꝑ concupiscentiã. genitꝰ ex
carne traxit. Et unde hoc sit. subdit. Ego
dico uenundatꝰ in pͥmo parente. ita ut sim
culpa pͥm̃i hõis. qͥ ꝓ delectatione cibi uetiti.
se & om̃s alios uendidit. Adãm enĩ se prior
uendidit. ac ꝑ hoc om̃e sem̃ eiꝰ subiectũ ẽ pec¬
cato. ut potestate sua uti ñ possit arca obedi¬
entiã. legis. Adȩ qͥppe p̃uaricatione. atq ut
ita. dicã dãpnosa negotiatione. fraudulentaq
comestione. uenditi sumꝰ. Omnẽ. enĩ ꝓlẽ suam

Expanded text:
enim, id est quantum ad malos quos punit lex Mosi hucusque legem excusavit, quod non debet refundi in eam culpa. Hic dicit quod non refundi debet in principalem naturam, id est rationem, secundum illud quod a Deo habet, et ita non in Creatorem, sed in homines qui ex se vitiati sunt, ut pravis moribus resistere nequeant. Quasi dicat: Lex spiritualis est, ego autem carnalis sum, id est impotens animae vitio resistere diabolo, quod vitium per concupiscentiam genitus ex carne contraxi. Et unde hoc sit, subdit: Ego, dico, venumdatus in primo parente ita ut sim,culpa primi hominis qui pro delectatione cibi vetiti se et omnes alios vendidit. Adam enim vendidit se prior, ac per hoc omne semen ejus subjectum peccato, ut potestate sui uti non possit circa obedientiam legis. Adae quippe praevaricatione atque, ut ita dicam, damnosa negotiatione fraudulentaque comestione venditi sumus. Omnem enim prolem suam
Abbreviated transcription (Latin):
in q̃ apparet peccatũ ił. ẽ inĩnucꝰ. Et hoc est.
peccatũ id ẽ diabolꝰ oꝑatum ẽ mͥ mortẽ incensꝰ
ꝑ bonũ id c̃ ꝑ legem. ita ut appareat peccatũ
ata suasit. ut ꝓ uita ex lege ei mors ꝓueni¬
ret. Oꝑatum ẽ dico. in tantũ ut peccatũ fiat
pecans id ẽ peccare. faciens supͣ modũ. id est
plus qͣ ante. & hoc ꝑ mandatũ. qͦ dato
magis institit. ut hominẽ grauioribꝰ penis
subiceret. Per legem enĩ accepit occasionem.
oꝑari homini mortẽ. Sequit᷑. Scimꝰ enim

Expanded text:
tum, id est inimicus. Et hoc est peccatum, id est diabolus, operatum est mihi mortem, incensus per bonum, id est per legem, ita ut appareat, peccatumer legem illicita suasit, ut pro vita ex lege ei mors proveniret. Operatum est dico in tantum, ut peccatum fiat peccans, id est peccare faciens. Supramodum, id est plusquam ante, et hoc, per mandatum, quo dato magis institit, ut hominem gravioribus poenis subjiceret. Per legem enim accepit occasionem operari homini mortem. VERS. 14.-- « Scimus enim
Abbreviated transcription (Latin):
accreuit. Concupiscentia. enĩ carnis quȩ radix Tdẽn¬
ẽ maloꝵ. ꝑ mandatũ magis p̃ualuit. ñ defecit.
Lex enĩ concupiscentiã. ñ extinxit. ubi enĩ ñ ẽ.
gr̃a. liberatoris. auget peccandi desideriũ. ꝓhi¬
bitio pecratoꝵ. Ião gͦ dixit ꝑ mandatũ. qͥa p̃¬
uaricatio addita ẽ cum pectandi libidine. Et
idõ dixit supͣ modũ. qͥa. ꝑ legẽ ñ defecit. sed
magis solitis cupiditatibꝰ creu̾it. Uel ꝑ pecatũ¬

Expanded text:
atio. Concupiscentia enim carnis quae radix est malorum per mandatum magis praevaluit non defecit. Lex enim concupiscentiam non exstinxit. Ubi enim non est gratia liberatoris, auget peccati desiderium, prohibitio peccatorum. Ideo ergo dixit, per mandatum, quia praevaricatio addita est cum peccandi libidine. Et ideo dixit, supramodum, quia per legem non defecit, sed magis solutis cupiditatibus crevit. Ambrosiu
Abbreviated transcription (Latin):
tes homines. S tunc cessabit om̃is crea. Hai mo¬
turȩ prelatio in angelis & hominib. Ces¬
sabit timor. regnabit caritas. Non erit.
inter p̃sidentes & subditos. ulla dissensio.
Uel ita. Euacuabit omnẽ pͥncipatum
& potestatẽ & uirtutem. quia t̃c erit. Rugͦ
notum om̃ib. nichil hoꝵ aliquos terre¬
nos uel cęlestes habuisse ex se. s ab illo
si. Tunc aꝑte regnabit. sed interim
oportet. illum regnare occulte. quia
aliter scͥpture falsȩ essent. & qui mͦ reg¬
nat : poterit suos suscitare. Oportet reg

Expanded text:
tes homines. Haimo Sed tunc cessabit omnis creaturae praelatio in angelis et hominibus; cessabit timor, regnabit charitas, non erit inter praesidentes et subditos ulla dissensio.Vel ita: Cum evacuaverit omnem principatum et potestatem et virtutem, quia tunc notum erit omnibus, nihil horum aliquos terrenos vel coelestes habuisse ex se, sed ab illo,  Tunc aperte regnabit, sed interim, oportet illum regnare occulto, quia aliter Scripturae falsae essent; et qui modo regnat, poterit suos suscitare. Oportet reg
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ deo&
regnare. do¬
nec ponat.¬
om̃s inimicos
suos sub pe¬
dibus eiꝰ.
Houissima
autẽ inimi¬
ca. destrue.¬
tur mors.

Expanded text:
regnum Deo Pregnare donec ponat inimicos suos sub pedibus ejus. Novissima autem inimica destruetur mo
Abbreviated transcription (Latin):
num̃ a lege factoꝵ exutũ. ñ ab om̃i lege
uiro. ñ a lege nature: nec ultra. debet.
hoc ostendit positũ exemplũ exseq̃ndo.
hõ. Et quia uiuente. uiro alligata. ẽ le¬
gi uiri. gͥ uiuente uito uocabit᷑ adult̃a.
si fuerit cum alt̾o uiro. Sic qͥ p̃uaricat᷑
ta lege. data. remissione peccatoꝵ. hii
mulier. ut ñ sit adult̾a. si fuerit cũ alio
uiro. Sic finita. lege ñ p̃uaricat᷑. qͥ ad

Expanded text:
num a lege factorum exutum, non ab omni lege,o viro, non a lege naturae, nec ultra debet hoc ostendit positum exemplum exsequendo:homo; et quia vivente viro alligata est legi viri, igitur vivente marito vocabitur adultera, si fuerit cum alio viro: sic qui praevaricatur  sublata lege data remissione peccatorum hi mulier, ut non sit adultera si fuerit cum alio viro: sic, finita lege non praevaricatur qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ locutio in scͥturis ẽ usitatissima & in ue.¬
teribꝰ p̃cipue. libris creberrima. ut fecit mayses.
sicut p̃cepit dñs moysi. Uel ita. ab illo loco scđm¬
sp̃m sc̃ificationis. id ẽ quia. suis dedit sp̃m sc̃ifi¬
cationis. sc̃ificationis dico inceptȩ ex resurrectiõe.
animȩ. id ẽ a. remissione. peccatoꝵ. ꝑ quã. anima
resurgit a uiciis. Est enĩ duplex resurrectio.
una. animȩ. alt̾a corporis. De resurrectione a¬
ning ait apłs in sequenti. Surge qͥ doriis &
exurge a mortus & illuminabit te. xp̃c. resurre¬
dico. illiꝰ medici ar infirmꝰ. Potest etiã de hu-¬
mana. natura hoc accipi qdđ̃ ait apłs qͥ p̃desti¬

Expanded text:
quae locutio in Scripturis est usitatissima, et in veteribus praecipue libris celeberrima, ut: Fecit Moses, sicut praecepit Dominus Mosi . Vel ita, secundum spirndum spiritum, id est quia suis dedit spiritum sanctificationis, sanctificationis dico incoeptae ex resurrectione animae, id est a remissione peccatorum per quam anima resurgit a vitiis. Est enim duplex resurrectio una animae, altera corporis. De resurrectione animae ait Apostolus in sequenti: Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit tibi Christus . Resurredico, illius medici dicitur infirmus. Potest etiam de humana natura hoc accipi, quod ait Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ contẽpnit. qͥ ñ sic utitur ad penitentiam
ut ds intendit. s ad impunttatẽ ueruit. Quẽ.
ut sollicitũ faciat atq aꝑtiꝰ tedarguat. addit.
Ignoras. qͣsi contẽpnis di honitatẽ: & etiã ig¬
noras. qm̃ benignitas dĩ adducit te q̃ntũ in se
ẽ ad peniremiam. Ecce d̾m nescis ẽẽ miseri

Expanded text:
tur ad poenitentiam, ut Deus intendit, sed ad impunitatem vertit. Quem ut sollicitum faciat atque apertius redarguat, addit: Ignoras quare contemnis bonitatem Dei, et etiam: Ignoras quoniam benignitas Dei adducit te, quantum in se est, ad poenitentiam? Ecce Deum miseri
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ miscłiȩ. Et an hoc facis Quasi. mirũ
ẽ. Uidetur enĩ longanimitas quȩ alibi sustenta¬
tio dr a patientia differre. qͥa qͥ infirmitate. Idẽ de. ĩ¬
magis qͣ ꝓposito delinqunt. sustentari ꝑ lon¬
ganimitatẽ dicunt᷑. Qui uͦ ꝑtinaci m̃te exul¬
tant in delicũs suis. ferri patient̃ dicendi sunt

Expanded text:
t misericordiae. Et, an hoc facis? Quasi dicat: Mirum! Videtur autem longanimitas, quae alibi sustentatio dicitur, a patientia differre, quia qui infirmitate magis quam proposito delinquunt, sustentari per longanimitatem dicuntur: qui vero pertinaci mente exsultant in delictis suis, ferri patienter dicendi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
destinatꝰ est. id ẽ sine meritis sola gr̃a p̃electꝰ.
ñ solum ut eẽt caput nr̃m. & ut nec origine
theret nec uoluntate ꝑpetracet peccatũ. &
ut ex mortali nãtura clarifitaret᷑ in immor¬
talem: s ut etiã. ẽet filiꝰ dĩ in uirtute. id ẽ
in eadem potentia cũ patre. Et qđ ipse sit

Expanded text:
destinatus est, id est sine meritis sola gratia praeelectus, non solum ut esset caput nostrum, et ut nec origine traheret, nec voluntate perpetraret peccatum, et ut e mortali natura clarificaretur in immortalem, sed etiam ut esset Filius Dei in virtute, id est in eadem potentia cum Patre. E
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ ẽe bonã. qđ naturȩ
suȩ dicit ẽẽ qđ mandat¬
lex. dũ inuitꝰ facit qđ¬
uetat lex. Quasi dicat.¬
Non ago qđ uolo. & ago
qͥđ nolo. si autẽ hoc ẽ scił si qđ nolo dimit¬
tere tam̃ dimito lege illud. p̃cipiente. & qͦd
nolo facere. illud. tam̃ facio lege illud ꝓhibente.
tc̃ ego scłm interiorẽ hominẽ consentio legi.
ud ẽ idẽ uolo qͦd lex. quȩ qͦd nolo ꝓhibet. &
qͦd uolo p̃cipit. Dico consentio legi. & testis
sum. q̃m bona ẽ. Sequit᷑. Nunc autẽ. Quia
consentit legi noleus qd ꝓhibet. declarat ali¬
portet. qͥa. nolo illud. & consentio legi. Et hoc
est: ñc autẽ ego interior. iam scił sub lege
accedit. qł habitat id ẽ semꝑẽ in me id ẽ
in carne mea. uel in me. id est contͣ salutem
meã. Cauendũ ẽ neqͥs arbitret᷑ his ũbis au¬
ferri ã nob̾ liberũ arbitriũ. qͦd ñ ita ẽ. Hunc
enĩ hõ describitur sub lege positꝰ ante grãm.
Tunc enĩ hõ peccatis conuincit᷑. dũ uiribꝰ suis

Expanded text:
egem esse bonam, quia naturae suae dicit esse quod mandatlex, dum invitus facit etat lex. Quasi dicNon ago quod volo, et ago quod nolo. Si autem hoc, id est si quod nolo dimittere, tamen dimitto lege illud praecipiente, et quod nolo facere, illud tamen facio, lege illud prohibente, tunc ego, secundum interiorem hominem consentio legi, id est idem volo quod lex, quae quod nolo prohibet, et quod volo praecipit, dico consentio legi, et testis sum quoniam bona est. Nunc autem, quia consentit legi nolens quod prohibet, declarat alipatet, quia nolo illud, et consentio legi. Et hoc est: Nunc autem, ego interior, jam scilicet sub lege,accedit, quod habitat, id est semper est in me, id est in carne mea. Vel, in me, id est contra salutem meam. Cavendum est ne quis arbitretur his verbis auferri a nobis liberum arbitrium, quod non ita est. Nunc enim homo describitur sub lege positus ante gratiam. Tunc enim homo peccati convincitur, dum viribus
Abbreviated transcription (Latin):
entiũ maloꝵ. scił de motib concũpiscentiȩ. qui
hꝰ nr̃m corpꝰ ꝑcutit᷑. ini qͦ habitat peccatũ. Tel
de corpore. mortis huiꝰ id ẽ de corpore isto.
hoc corpꝰ ñ habeat. habebit enĩ hoc corpꝰ. s ñ
iam mortis huiꝰ. Ipsum erit. & ñ ipsum erit.
Tpsũ erit. qͥa ipsa creato erit. ipsũ ñ esłb.
qͥa mortale ñ erit. Lib̾abitur autẽ tc̃. cũ mor

Expanded text:
centiae quibus nostrum corpus percutitur, in quo habitat peccatum? Vel, de corpore mortis hujus, id est de corpore isto, hoc corpus non habeat. Habebit enim hoc corpus, sed non jam mortis hujus. Ipsum erit, et non ipsum erit: ipsum erit, quia ipsa creatio erit; non ipsum erit, quia mortale non e
Abbreviated transcription (Latin):
uasa urȩ st̃ quibꝰ debita. ꝑditio reddit᷑. hoc sͥ
impitent qͦd ex massa st̃. quã merito peccati
d̾s iuste dãpnauit. Si autẽ uasa miscłiȩ st̃
quibꝰ ex eadem massa factis. suppliciũ reddere
tioluit. ñ se uiflent s ipsũ głificent. qͥ eis
miscłiam indebitã p̃stitit. Uocauit. dico ñ solũ¬

Expanded text:
vasa irae sunt quibus debita perditio redditur, hoc sibi vasa irae sunt quibus debita perditio redditur, hoc sibi imputent, quia ex massa sunt quam merito peccati Deus juste damnavit. Si autem vasa misericordiae sunt quibus ex eadem massa factis, supplicium reddere noluit, non se inflent, sed ipsum glorificent qui eis misericordiam indebitam praestitit. Voca
Abbreviated transcription (Latin):
sit qͦd ex sola gr̃a sint filiĩ. incipit ꝓbare ꝑ au¬
ctoritates ꝓpħaꝵ. qͦd hĩ st̃ ex utroq ppło. Qͣ¬
si. illos qui st̃ uasa miscłiȩ p̃parauit in głam.
qͦs & uocauit ꝑ p̃dicatores. & interiꝰ. cum sint
ex una. massa. adȩ. de qua. & mali qͥ st̃ uasa
irȩ cui debita. erat dãpnatio. Gota qͥppe ista
massa iustȩ dãpnationis reciꝑet debitũ. nͥ
ex ea faceret ñ solum iustꝰ s: etiã misericorᷤ
figulꝰ. alia uasa in honorẽ scłm grãm non
scł̃m debitũ. dum & paruulis sũbuenit qͦꝵ
nulla merita dici posst̃: & maiores p̃uenit.
ut habere aliqua bona merita. possint. qͥa¬
de stirpe inobedientiȩ ductt᷑ ꝓpago peccati.
atq supplicu. ñ conditione diuina s uolun¬
tatis iniquitate uiciata. natura. quȩ ã deo
condita ẽ bona. Si gͦ male uiuunt. homines.
de suo ẽ qͦd originalit̃ traxer̃t. uel qͦd insuꝑ
addider̃t. Iao non se excusent hõies. qͥ nolt̃

Expanded text:
sit quod ex sola gratia sint filii, incipit probare per auctoritates prophetarum quod hi sunt ex utroque populo. Q Illos qui sunt vasa misericordiae praeparavit in gloriam. Quos et vocavit, per praedicatores et interius, cum sint ex una massa Adae, de qua et mali qui sunt vasa irae cui debita erat damnatio. Tota quippe ista massa juste damnationis reciperet debitum, nisi ex ea faceret non solum justus, sed etiam misericors figulus alia vasa in honorem secundum gratiam, non secundum debitum, dum et parvulis subvenit quorum nulla merita dici possunt; et majores praevenit, ut habere aliqua bona merita possint, quia stirpe inobedientiae ducitur propago peccati atque supplicii, non conditione divina, sed voluntatis iniquitate vitiata natura quae a Deo est condita bona. Si ergo male vivunt homines de suo est, vel quod originaliter traxerunt, vel quod insuper addiderunt; ideo non se excusent homines, qui nolu
Abbreviated transcription (Latin):
sẽe dicit ds. Quasi ñ oseẽ ex se dicit. s ds
in illo. uocabo ñ plebẽ meã. id ẽ gentes quȩ
priꝰ ñ nouer̃t me. nec dicebant᷑ płebs mea:
plebem meã.. ut scił cognoscant me & dican¬
tur plebs mea. & ñ dilectã meã. scił genti
qđ in loco id ẽ in t̾oto mundo. ubi dictũ ẽ Haim̃o
& int̃ ipsos iudeos qͥ dicebant. d̃ĩ ppłs ñ An

Expanded text:
 Non Osee ex se hoc dicit, sed Deus in illo: Vocabo non plebem meam, id est gentes quae 48 prius non noverunt me, nec dicebantur plebs mea; plebem meam, ut scilicet cognoscant me, et dicantur plebs mea; et non dilectam meam, scilicet quod in loco, id est in toto mundo, ubi dictum est: Non pet inter ipsos Judaeos qui dicebant: Dei populus n
Abbreviated transcription (Latin):
ex opibꝰ ustificatꝰ c̃ abraham. ñ h̃t glo¬
tiam ap̃ d̃m. qͥa. qͥ fecerit inqͥt legẽ ui¬
uet in ea. id. ẽ ñ moriet᷑ hic ut reus.
nec tam̃ meritũ ex hoc habebit. ap̃ d̃m.
s ficdi causa abraham ap̃ d̃m głam ht̃¬

Expanded text:
t Abraham, non habet gloriam apud Deum, quia qui fecerit, inquit, legem vivet in ea, id est non morietur hic ut reus, nec tamen meritum ex hoc habebit apud Deum, sed fidei causa. Abraham autem gloriam h
Abbreviated transcription (Latin):
& hec uoluntas ñ utiq ficta ẽ s ẽ condis mei. iad ẽ uera. & etiã
obsecratio fit a me ad ãm ꝓ illis offendentibꝰ. & hoc in salutem.
u ẽ ut ds det illis fidẽ ꝑ quã saluent᷑. Attende qͥa ꝑ hoc qdđ
apłs dep̃catur ꝓ ñ credentibꝰ ut crelant. ꝓ adũsis ut conũtantur.
innuit qͥa ex gr̃a detur. qͥa nec ipsa. conu̾̃sio sine d̃i autorio fit.
tum fuerit a patre. Testimoniũ enĩ. Quare obsetro ꝓ illis⁊ i̾tũ
ẽ qͥa ñ scm scientiã. Et hoc ẽ qͥd ait. testimoniũ enĩ ego qͥ olĩ
similis illis fui. phibeo illis de. hoc qͦd emulationẽ qͥdem d̃i habent.
id ẽ zelum cdĩ: & iao iustũ ẽ orare ꝓ eis s ñ scd̃m scientiã. dili¬

Expanded text:
et haec voluntas non utique ficta, sed est cordis mei, id est vera, et etiam et haec voluntas non utique ficta, sed est cordis mei, id est vera, et etiam obsecratio fit a me ad Deum pro illis offendentibus, et hoc in salutem, id est ut Deus det illis fidem per quam salventur. Attende quia per hoc quod Apostolus deprecatur pro non credentibus, ut credant, pro adversis ut convertantur, innuit quod ex gratia detur, quia nec ipsa conversio sine Dei adjutorio fit. tum fuerit a Patre meo . Testimonium enim. Quasi dicat: Obsecro est, quia secundum scientiam, et hoc est quod ait, testimonium enim, ego qui olim similis illis fui, perhibeo illis de hoc, quia aemulationem quidem Dei habent, id est zelum Dei. Et ideo justum est orare pro eis, sed non secundum scientiam, dili
Abbreviated transcription (Latin):
petra scandali scałm qͥd in futuro faciet malis. Scandalũ enĩ dr.
cum in iuia obex aliqͥs inuenit᷑. qͥ gressꝰ incedentis impediat.
Quia gͥ hũ qͥ erant in sẏon uias ñ bonas incedentes. & it̃ ꝑdi¬
tionis concito pede currentes. xp̃m in futuro sentient udicẽ:
miseriã deposuit. Xp̃c gͦ ante passionẽ fuit petra scandali. qͥa
illo tẽpore scandalitati st̃ in eũ iudei irascentes & indignantes.
qa filiũ cui se faceret. Tapis uͦ offensionis fuit xp̃c in politiõe
ia ẽ in passione. qñdo maxime offender̃t & excecati ft᷑ ãm ñ ẽc̃
credentes quẽ mortuũ uidebant . a. qua. offensione qͦsdã libe¬
rat fides. Unde subdit. Et om̃is qͥ credidit. Quasi. Non mͦ
ẽ ipse offensio malis. s remuneratio erit bonis. qͥa. om̃is siue
iuas sit siue gentilis. qͥ crediã̾it in eũ ñ confundet᷑ cũ uenerit
Offender̃t. & tam̃ o frẽs uoluntas qͥden mea. ẽ ut saluentur.

Expanded text:
petra scandali, secundum quod in futuro faciet malis. Origenes Scandalum enim dicitur cum in via obex aliquis invenitur qui gressus incedentis impediat, quia igitur hi qui erant in Sion viam non bonam incedentes, et iter perditionis concito pede currentes, Christum in futuro sentient vindicem, miseriam deposuit, Christus ergo ante passionem fuit petra scandali, quia illo tempore scandalizati sunt in eum Judaei irascentes et indignantes, quod Filium Dei se faceret. Lapis vero offensionis fuit Christus in politione, id est in passione, quando maxime offenderunt, et excaecati sunt, Deum non esse credentes quem mortuum videbant, a qua offensione quosdam liberat fides. Haimo Unde subdit: Et omnis qui crediderit, quasi non modo non est ipse offensio malis, sed remuneratio erit bonis; quia omnis sive sit Judaeus sive gentilis, qui crediderit in eum, non confundetur, cum venerit dem mea est, ut salventur,