comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
currentis. ẜ miserentis ẽ dei: Et qui fide̾ ser¬
mana suꝑbia. Donis suis ds retͥbuit bona
p̾mia . s. iste qui iamorat et dicit. retͥbue
mortuus ñ oraret. s: ab illo accepit initium
bone c̃cupiscentiȩ: aqͦ uitam poscit obedien¬
tiȩ. habebant aliqͣm sidẽ: qui dicebant. Do
incredulitatẽ meã. Iamitaq uiu̾e incipiens.
postulat uitam: quicredetis orat obedientiã :
ñ ꝓea seruata p̾mium. s ut seruet᷑ auxiliũ.
antur ꝑ intelligentiam: hoc quoq orationi
addit ⁊ dicit. Reuela oculos meos: et conside¬
rabo mirabilia de lege tua. Adhoc etiã illud
ꝑtinet qͦd adiungit. Inquilinꝰ ego sum in
terra. siue ut ñ nulli codices hñt. incola ego
sum ap̃ te int̾ra: ne abscondas a me manda¬
tatua. Quod enim ait suꝑiꝰ reuela oculos
meos: hoc postea dix̃ ne abscondas ame. Et
qͦdibi ix̾ mirabilia de lege tua: hoc aliomͦ
repetens. ait mandata tua. Nichil ÷ autẽ
mirabiliꝰ in mandatis dei: qͣm diligite ini¬

Expanded text:
currentis, sed miserentis est Dei» ? Et qui fidem sermana superbia: donis suis Deus retribuit bona praemia. Sed iste qui jam orat et dicit, «Retribue mortuus, non oraret: sed ab illo accepit initium bonae concupiscentiae, a quo vitam poscit obedientiae. Habebant enim aliquam fidem, qui dicebant: «Doincredulitatem meam» . Jam utique vivere incipiens postulat vitam, qui eredens orat obedientiam: non pro ea servata praemium; sed ut servetur, auxilium. antur per intelligentiam, hoc quoque orationi addit et dicit: «Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua.» Ad hoc etiam illud pertinet, quod adjungit, «Inquilinus ego sum in terra:» sive, ut nonnulli codices habent, «Incola ego sum in terra; ne abscondas a me mandata tua.» Quod enim ait superius, «Revela oculos meos;» hoc postea dixit, «ne abscondas a me:» et quod ibi dixerat, «mirabilia de lege tua;» hoc alio modo repetens ait, «mandata tua.» Nihil est autem mirabilius in mandatis Dei, quam, «Diligite ini
Abbreviated transcription (Latin):
mitus necessaria ẽ . Nisi enim ds retͥbueret
bonaꝓmalis: nullomͦ ẽẽnt quib retͥbueret
bonaꝓbonis. Uide illum saulũ: postea pau¬
lum. Non exoꝑib inquit iusticiȩ q̃ nos fe¬
cimꝰ. s scłm suam miam saluos nos fecit:

Expanded text:
mitus necessaria est: nisi enim Deus retribueret bona pro malis, nullo modo essent quibus retribueret bona pro bonis. 2. Vide illum Saulum, postea Paulum: «Non ex operibus,» inquit, «justitiae quae nos fecimus, sed secundum suam misermitus necessaria est: nisi enim Deus retribueret
Abbreviated transcription (Latin):
lucerne comparans apłs petrꝰ. habemꝰ
ait. lucerna pedib meis u̾bum tuum.
et lum̃ semitis ineis: u̾bum ẽ qͦo sc̃pt̾is
scĩs omnib continetur. Turaui inquit & sta¬
tui custodire iudicia iusticiȩ tuȩ: tanꝗͣ
bene ambulans ad illam lucernã. & rectaᷤ
semitas hñs. Sequentiautẽ u̾bo: illud qͦd
antecedit expositumẽ. Quasi enim que¬
remꝰ quid e̾ẽt iuraui: adiunrit et statui.
Hoc enĩ appellauit iuramencũ. qͦd statu¬
It ꝑ sacͣm̃tum: quia ita debet ẽẽ mens fira.
incustodiendis iudiciis iusticie dei: ut sit
omnino ꝓuiratione qͦd statuit. fide aut̾
custodiuntur iudicia iusticiȩ dei: cum
sub deo iusto iudice. nec recte factum in¬
fructuosum. nec peccatum credit᷑ inpu¬
nitum. S ꝓhac fide quia multa et gͣuis¬
intelligi sit necesse: s ait. humiliatꝰ sũ
usq ualde. maximã scilicet passus ꝑsecu¬
tionẽ. ꝓ eo qͦd iurauit ⁊ statute custodire
udicia iusticiȩ dei. Et ne intanta hu¬

Expanded text:
lucernae comparans apostolus Petrus: «Habemus,» ait, «Lucerna pedibus meis verbum tuum, et lumen semitis meis,» verbum est quod in Scripturis sanctis omnibus continetur. tui custodire judicia justitiae tuae:» tanquam bene ambulans ad illam lucernam, et rectas semitas habens. Sequenti autem verbo illud quod antecedit expositum est. Quasi enim quaereremus quid esset, «Juravi;» adjunxit, «et statui.» Hoc enim appellavit juramentum quod statuit per sacramentum; quia ita debet esse mens fixa in custodiendis judiciis justitiae Dei, ut sit omnino pro juratione quod statuit. 3. Fide autem custodiuntur judicia justitiae Dei; cum sub Deo justo judice, nec recte factum infructuosum, nec peccatum creditur impunitum: sed pro hac fide quia multa et gravisintelligi sit necesse: sed ait, «Humiliatus sum usque valde;» maximam scilicet passus persecutionem, pro eo quod juravit et statuit custodire judicia justitiae Dei. Et ne in tanta hu
Abbreviated transcription (Latin):
isti longe ante qm dñs de maria nasce̾¬
tur: ñ anteqͣm dñs eẽt. Semꝑ enĩ creator
omniũ: aliqͣndo autẽ et natꝰ ex creatura
Diuinitatẽ autẽ illã credamꝰ: et qͣntũ pos¬
sumꝰ ĩ telligamꝰ equalẽ patri. S illa diui¬
nitas eqͣt patri facta ẽ. particeps morta
litatis nr̃e. ñ de suo ẜ de nr̃o: ut et nos
effic̾em᷑ participes diuinitatis eiꝰ. ñ de
nr̃o s deipsius.

Expanded text:
Psalmi longe antequam Dominus de Maria nasceretur, non antequam Dominus esset: semper enim Creator omnium; aliquando autem et natus ex creatura. Divinitatem illam credamus, et quantum possumus, intelligamus aequalem Patri. Sed illa divinitas litatis nostrae, non de suo, sed de nostro, ut et nos efficeremur participes divinitatis ejus, non de nostro, sed de ipsius.
Abbreviated transcription (Latin):
data et testimonia custodiui. Ait enĩ.
Custodiui mandata tua: & testimonia
tua. Qui enim diligit: ipse u̾acit̾ libnt̾¬
q custodit. Pler̃q enim dum mandata
dei custodiunt᷑: fiunt inimici contͣ qͦr̃
uoluntatẽ custodiunt᷑. Tc̃ uͦ fortit̾ et te¬
stimonia custodienda sunt: ne ꝑseq̃nti¬
adiungendo atq dicendo. Quia om̃s inȩ
meȩ in conspectu tuo dñe. Ideo inquit cu¬
stodiui mandata tua. et testimonia tua:
quia om̃s uiȩ meȩ in conspectu tuo. Tan¬
quã dicẽt. Si au̾tisses ame faciẽ tuã: fie¬
rem conturbat᷑. nec tua mandata et testi¬
monia custodirẽ. Custodiui gͦ: quia õs
uiȩ meȩ inconspectu tuo. ꝓpitio quippe
et adiuuante conspectu uoluit intelligi
dm̃ uide uias suas: sic̃ orauit qui dixit.
Ne au̾tas faciem tuã ame. Nam utiq fa-¬
cies dñi ẽ. ⁊ suꝑ facientes mala: s ut ꝑdat
de terra memoriã eoꝵ. Nonsic ꝓfecto iste
dixit uias suas ab illo uidi: s sic̃ nouit dñs

Expanded text:
a,» et «testimonia tua custodivi;» ait enim, «Custodivi mandata tua et testimonia tua.» Qui enim diligit, ipsa veraciter libenterque custodit. Plerumque autem dum mandata Dei custodiuntur, fiunt inimici contra quorum voluntatem custodiuntur: tunc vero fortiter et testimonia custodienda sunt, ne persequentiadjungendo atque dicendo: «Quia omnes viae meae in conspectu tuo, Domine.» Ideo, inquit, «custodivi madata tua et testimonia tua; quia omnes viae meae in conspectu tuo.» Tanquam diceret: Si avertisses a me faciem tuam, fierem conturbatus, nec tua mandata et testimonia custodirem. Custodivi ergo, «quia omnes viae meae in conspectu tuo.» Propitio quippe et adjuvante conspectu, voluit intelligi Deum videre vias suas; sicut oravit qui dixit, «Ne avertas faciem tuam a me» . Nam utique facies Domini est et super facientes mala, sed ut perdat de terra memoriam eorum . Non sic profecto iste dixit vias suas ab illo videri; sed sicut novit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
sinquit: ut intellig̾emꝰ quod eas non
uias quȩ adextͥs s̃. id÷ iustorũ nou̾it do¬
minꝰ: continuo fubiecit. Ipse enĩ rectoᷤᷤ
faciet cursus tuos: ⁊ itin̾a tua in pace
ꝓducit. Ecce qͣre ait etiã istȩ. Custo¬
diui mandata tua et testimonia tua.
Et uelut quereremꝰ hoc unde potue¬

Expanded text:
s:» ut intelligeremus quod eas non vias quae a dextris sunt, id est justorum, noverit Dominus, continuo subjecit: «Ipse enim rectos faciet gressus tuos, et itinera tua in pace producet» . Ecce quare ait etiam iste, «Custodivi mandata tua et testimonia tua.» Et velut quaererem
Abbreviated transcription (Latin):
quantomagis necessariꝰ erat xͦ. qui ẽ¬
iħc. hoc ẽ salutare dei. saluis faciendis
eis qui mandata eiꝰ ñ dilex̾unt. Potest
ista. etiam scĩs istorum tempoꝵ ex quo
gr̃a reuelata euuangłm p̾dicat᷑: con¬
gruere ꝓpħia. Expectant enim xp̃m
qui mandata dei diligunt: ut cum xͦ
apparuerit uita nr̃a. tẽ ⁊ nos apparea¬
quit aĩa mea testimonia tua: & dile-¬
xi ea ualde. Uel sicut ñ nulli codices
hñt dilexit: ut sub auaudiat᷑ anima
mea. Custodiuntur testimonia dĩ:
dum ñ negantur. Hoc ⁊ martyrũ
offitium: quia testimonia grece mar¬
tyria nuncupantur. S quia ꝓtesti¬
moniis dei. &ẽ flammis concremari
sine caritate nichil ꝓdest: ideo addidit.
et dilex̃ eaualde. Supͣ autẽ dix̃at. manda¬
ta tua dilexi: deinde sequenti u̾su testi-¬

Expanded text:
quanto magis necessarius erat Jequanto magis necessarius erat Jesus, hoc est salutare Dei, salvis faciendis eis qui mandata ejus non dilexerunt? Potest ista etiam sanctis istorum temporum, ex quo gratia revelata Evangelium praedicatur, congruere prophetia: exspectant enim Christum qui mandata Dei diligunt, ut cum Christus apparuerit vita nostra, tunc et nos appareaquit, «anima mea testimonia tua, et dilexi ea valde:» vel, sicut nonnulli codices habent, «dilexit,» ut subaudiatur, «anima mea.» Custodiuntur testimonia Dei, dum non negantur. Hoc est martyrum officium, quia testimonia graece martyria nuncupantur. Sed quia pro testimoniis Dei etiam flammis concremari sine charitate nihil prodest , ideo addidit, «Et dilexi ea valde.» Supra autem dixerat, «Mandata tua dilexi;» deinde sequenti versu, «Testi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ infirmata s coronis martyrũ głata
ẽ. Pax multa inquit diligentib legẽ
tuam : ⁊ ñ ẽ eis scandalum. Utrũ ipsa
lex diligentib scandalum ñ ẽ. andili¬
gentib eam nullũ ẽ. undec̃q scand alũ:
s utrumq recte intelligitur. Quieni
aligit deilegem. &̃ quod inea ñ intelli¬
Qr honorat: et qͦd ei sonare uidetur ab¬
surde. potius se ñ intellig̾e. & aliqͥd mas¬
num latere ibi iudicat. Ideo lex dei non
et ei scandalum. Ut autẽ nullũ scandalũ
pendeat᷑ ne aliqͥb cadentib qͦs ꝓmagno
habebat. ipse scandalo ꝑeat: s ipsã legẽ
dei diigat. & erit ei pax multa nullũꝙ
scandalum. Securꝰ enim diligit eam: in
qua etiam si peccant multi peccare ip̃e
ñnouit. Expectabam inquit salutare¬
tuum dñe: et mandata tua dilexi Qdͥ
enim iustis ꝓfuisset antiquis. dei dilexis.
libasset: Cuiꝰ etiã spũ imꝑtito: manda¬
ta di dilig̾e potuer̃. Si gͦ expectabant
salutare dĩ qui mandata eiꝰ dilex̾ant:

Expanded text:
n infirmitate, sed coronis martyrum gloriata est. 463 Pax multa diligentibus Legem tuam, et non est eis scandalum. Ipsa Lex diligentibus se scandalum non est? an diligentibus eam nullum est undecumque scandalum? Sed utrumque recte intelligitur. Qui enim diligit Dei legem, etiam quod in ea non intelligit honorat; et quod ei sonare videtur absurde, se potius non intelligere, et aliquid magnum latere ibi judicat: ideo lex Dei non est ei scandalum. Ut autem nullum scandalum oribus pendeat; ne aliquibus cadentibus quos pro magno habebat, ipse scandalo pereat: sed ipsam Dei legem diligat, et erit ei pax multa, nullumque scandalum. Securus enim diligit eam, in qua etiamsi multi peccant, peccare ipsa non novit. tuum;» «Domine, et mandata tua dilexi.» Quid enim justis profuisset antiquis Dei dilexisseliberasset; cujus etiam spiritu impertito mandata Dei diligere potuerunt? Si ergo exspectabant salutare Dei, qui mandata ejus dilexerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
Principes ꝑsecuti sunt me gratis: & a
u̾bis tuis formidauit cormeuͭ. Quid it
xp̃iani leserant regna terrena: qͣmuis
eis regnacȩlorum ꝓmiserit rex eoꝵ:
¶uid inqͣm leserant regna terrena:
Nunquid eorum rex milites suosphi¬
buit impendere & exhib̾e q̃ debentur
regib terrȩ : Nonne de hoc sibi calũp¬
niã molientib udeis ait: reddite cesari
quȩ cesaris sunt: & deo quȩ dei sunt:
Nonne tͥbutum de ore piscis etiã ipse
ꝑsoluit: Nonne p̾cursor eiꝰ militib
regni huius quid fat̾e deb̾ent. ꝓ et̾na
salute querentib n̾ait cingulum solui¬
te. arma ꝓicite. regem urm deserite.
ut possitis dño militare: s ait. neminẽ
concusseritis. nulli calupmã fec̾itis.
sufficiat uob̾ stipendium ur̃m: Non¬
ne unꝰ militũ eiꝰ. et dilectissimꝰ eiꝰ com-¬

Expanded text:
a verbis tuis formidavit cor meum.» Quid enim Christiani laeserant regna terrena, quamvis eis regnum coelorum promiserit rex eorum? quid, inquam, laeserant regna terrena? Numquid eorum rex milites suos prohibuit impendere et exhibere quae debentur regibus terrae? Nonne de hoc sibi calumniam molientibus Judaeis ait: «Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt» ? Nonne tributum de ore piscis etiam ipse persolvit ? Nonne praecursor ejus, militibus regni hujus quid facere deberent pro aeterna salute quaerentibus, non ait, Cingulum solvite, arma projicite, regem vestrum deserite, ut possitis Domino militare; sed ait, «Neminem concusseritis, nulli calumniam feceritis; sufficiat vobis stipendium vestrum» ? Nonne unus militum ejus et dilectissimus com
Abbreviated transcription (Latin):
tisauia iusta: quia nͥ in conspectu dñi eẽt.
uia iusta ñ eẽt. Nam hc̃ timorẽ et tremorẽ
apłs etiam paulꝰ imponit eis: quib dicit.
Cum timore ⁊ tremore urãm ipsorũ salu¬
tem oꝑamini. Et cur hoc dix̾it aꝑienᷤ.
deus est enim inquit qui oꝑat᷑ inuobiᷤᷤ

Expanded text:
: quia nisi in conspectu Domini esset, via justa non esset. Nam hunc timorem et tremorem apostolus etiam Paulus imponit eis quibus dicit, «Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini:» et cur hoc dixerit aperiens, «Deus est enim,» inquit, «qui operatur in vobis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ septẽ dies currentes et recurrentes:
tempora unu̾sa uoluunt᷑. Nec obaliud
s ñ p̃uaricatꝰ. Alioquin ñ erit iustus. Nã
ꝓ omi gen̾e tͥbulationis qͣ in conspectu
hominũ deicit᷑. positum ẽ. septies cadit:
& ꝓ eo qͦd exipsis omib tͥbulationib ꝓ¬
ficit. positum ẽ. resurgit. Satis illustrat
in eo libro consequens sententia p̾ceden¬
tem. Ibi enĩ sequit᷑. Impii autẽ infir¬
mabuntur inmalis. Hoc ÷ itaq iusto
septies cade ⁊ resurg̾e: inomnib malis

Expanded text:
per septem dies currentes et recurrentes, per septem dies currentes et recurrentes, tempora universa volvuntur. Nec ob aliudsed non praevaricatus, alioquin non erit justus. Nam pro omni genere tribulationis, qua in conspectu hominum dejicitur, positum est, «septies cadit;» et pro eo quod ex ipsis omnibus tribulationibus proficit, positum est, «resurget.» Satis illustrat in eo libro consequens sententia praecedentem: ibi enim sequitur, «Impii autem infirmabuntur in malis» . Hoc est itaque justo septies cadere et resurgere, in omni
Abbreviated transcription (Latin):
dei. ñ sunt u̾ba ⁊ eloquia d̾i. Absit gͦ ut
timore ꝑeat amor: uͥ castus ẽ. timor.
Sic patres afiliis piis ⁊ timentur ⁊ amã¬
tur. Sic pudica coniux uirum ⁊ timet
ne ab illo deseratur: ⁊ amat ut fruatur.
Si gͦ pat̾ homo. ⁊ conux homo. ⁊ timeri
et amari. debet: multomagis pat̾ nr̃ qͥ ẽ in
cęlis. et illȩ sponsus. ñ carne p̾filiis hominũ
s uirtute formosus. Aquib enim diligit᷑
lex dei: nͥ a quib diligitur ds: Et quid ht̃
bonis filiis triste. lex patris: An qm quẽ
diligit corripit. et flagellat omnẽ filium
quẽ recipit: At qͥ hȩc iudicia respuit: res¬
puit: ꝓmissa ñ recipit. Pat̾na gͦ iudicia lau¬
dentur ⁊ inflagello: si ꝓmissa diligunt᷑¬
inp̾mio. Ita fecit iste: qui dicit. Septies
indie laudaui te: suꝑ udicia iusticiȩ tuȩ
Septies indie quod ait. significat semꝑ.
Solet eẽ quippe iste numerus uniu̾sita¬
tisindiciũ. ꝓpt̾ qͦd sex dieb diume oꝑ¬
ationis: septimꝰ ad iectus ẽ. quietis. Et

Expanded text:
a Dei. Absit ergo ut timore pereat amor ubi castus est timor. Sic patres a filiis piis et timentur et amantur; sic pudica conjux virum et timet, ne ab illo deseratur, et amat, ut fruatur. Si ergo et pater homo, et conjux homo, et timeri et amari debet; multo magis Pater noster qui in coelis est , et ille sponsus, non carne prae filiis hominum, sed virtute formosus . A quibus enim diligitur lex Dei, nisi a quibus diligitur Deus? Et quid habet bonis filiis triste lex patris? An quoniam quem diligit corripit, et flagellat omnem filium quem recipit ? At qui haec judicia respuit, promissa non recipit. Paterna ergo judicia laudentur et in flagello, si promissa diligantne facit iste, qui dicit, «Septies in die laudavi te, super judicia justitiae tuae. Septies in die» quod ait, significat Semper. Solet esse quippe iste numerus universitatis indicium: propter quod sex diebus divinae operationis, septimus adjectus est quietis ; et
Abbreviated transcription (Latin):
cui uectigal. ueltigal. cui timorẽ ti¬
morẽ. cui honorẽ honorẽ: nemini qͥc¬
qͣm debeatis. nͥ ut inuicẽ diligatis:
Nonne p̾cepit ut ꝓipsis etiã regibus
oraret eccłia: Quid gͦ eos xp̃iani of¬
fendunt: Qͦd debitum ñ reddidunte
obsecuti: Ergo terreni reges xp̃ianoᷤᷤ¬
sunt gͣtis ꝑsecuti. Sed qͦd subiec aitende¬
Et auerbis tuis formidauit cormeũ. Ha¬
buer̃ quidẽ ⁊ illi u̾ba minãtia : expello. ꝓ¬
scribo. occido. unguib torqueo. ignib ter¬
reo. bestiis subrigo. menbra dilanio: sed
tua me potiꝰ uerba t̾ruerunt: nolite tim̃e

Expanded text:
gal, vectigal; cui timorem, timorem; cui honorem, honorem. Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis» . Nonne praecepit ut pro ipsis etiam regibus oraret Ecclesia ? Quid ergo eos Christiani offenderunt? quod debitum non reddiderunt? obsecuti? Ergo terreni reges Christianos gratis persecuti sunt. Sed quod subjecit, attendeEt a verbis tuis formidavit cor meum.» Habuerunt quidem et illi verba minacia, Expello, proscribo, occido, ungulis torqueo, ignibus torreo, bestiis subrigo, membra dilanio: sed tua me potius verba terruerunt, «Nolite timere
Abbreviated transcription (Latin):
elo quia tua: sic̃ qui inuenit spolia multa
ꝑea u̾ba uicit a quib formidauit: uictis it
spolia dethunt᷑: sic̃ uictus et spoliatꝰ ÷ illȩ
deqͦ dr̃ ineuuangłio. Nemo intrat indo¬
mum fortis ut uasa eiꝰ diripiat: nͥ pꝰ alliga¬
u̾it fortẽ. S spolia multa inuenta s̃: qñ
pacientiã mirari martyrũ. etiã qͥ ꝑsecuti
sunt credictunt. Et qui regẽ nr̃m. detͥ¬
mento militũ eiꝰ st̃ dãpnificare moliti:
ab illo s̃ insuꝑ adquisiti. Quisqͥs gͦ auerb̃
putaremꝰ exilla formidine odiũ u̾boꝵ
dei potuisse subriꝑe: qͣmꝗͣ iam dix̃ exul¬
taui suꝑ ȩloqͥa tua. qͦd utiq ñ dic̾et si odi

Expanded text:
 sicut qui invenit spolia multa.» Per ea verba vicit, a quibus formidavit. Victis enim spolia detrahuntur; sicut victus et spoliatus est ille de quo dicitur in Evangelio, «Nemo intrat in domum fortis, ut vasa ejus diripiat, nisi prius alligaverit fortem» . Sed spolia multa inventa sunt, quando patientiam mirati martyrum, etiam qui persecuti sunt crediderunt; et qui regem nostrum detrimento militum ejus sunt damnificare moliti, ab illo sunt insuper acquisiti. Quisquis ergo a verbis putaremus ex illa formidine odium verborum Dei potuisse subrepere: quamvis jam dixerit, «Exultavi super eloquia tua,» quod utique non diceret, si odi
Abbreviated transcription (Latin):
longe simꝰ. ñtn de ÷ uͥ desidiis pecc̃i uł facto.
uel dicto uelcogitatu obediamꝰ ÷ qñ adu̾¬
sus maiorauigilantib quedã incautis
minuta surrepunt: q̃si adu̾sus nos colli¬
gantur. ⁊ si ñ singula suismolib conter᷑:
omnia tñ aceruo nos obruunt. Et ꝓpter
hoc etiam qui ambulant inuiis dñi diẽt.
dimitte nobis debita nr̃a: qm̃ ad uias dñ¬
e ipsa oratio ꝑtinet. iipsa confessio : qͣm¬
credit᷑ qͥ iustificat impium. qͥ etiã dixit.
ego sũuia. nemo pecc̃m oꝑatur: s confi¬
tet᷑. Deuiat gͦ cũpeccat: ⁊deo pecc̾m uȩ
ñtribuitur. qͦd adeiuante cõmittit᷑. S.

Expanded text:
on tamen deest ubi desideriis peccati, vel facto, vel dicto, vel cogitatu obediamus; quando adversus majora vigilantibus, quaedam incautis minuta subrepunt quae si adversus nos colligantur, etsi non singula suis molibus conterunt, omnia tamen acervo nos obruunt. Et propter haec, etiam hi qui ambulant in viis Domini dicunt, «Dimitte nobis debita nostra:» quoniam ad vias Det ipsa oratio pertinet, et ipsa confessio, quamcreditur qui justificat impium , qui etiam dixit: Ego sum via , nemo peccata operatur, sed confitetur. Deviat ergo cum peccat; et ideo peccatum viae non tribuitur, quod a deviante committi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ obedimꝰ desideriis peccati: & quia ñ
sumꝰ sine pecc̃o. habemꝰ desicłia pecc̃i.
Ac ꝑhoc. iam nos ea ñ oꝑam᷑. ñ eisobedi¬
endo: s qͦd innob habitat peccm. eadẽ
commouendo. Nonenim qui oꝑantur
iniquitatẽ. id÷ qui obediunt desicłus
ꝑeccati: inuiis dñiambulauerunt.
S ad huc querendũ ÷ que petamꝰ di¬
mitti nobis. qñ dicimꝰ dõ. dimitte nob̃
debitanr̃a: utrumqͣ nos oꝑamur qñ
firmitatis. unde illicita desidia com¬
mouentur. quod peccm̃ appellat apłs
uniu̾sus reatus sacram̃to baptismatis
ẽ. solutus : cũ omnib quȩ illi obedien-¬
tes fecimꝰ. diximꝰ. cogitauimꝰ. Nec nob̾
deinceps languor iste obee̾t. qͣmuis
ine̾ẽt: si desid̾iis eiꝰ illicitis nullis uꝗͣ
obedientiam p̾b̃emꝰ. siue oꝑatione. siue
locutione. siue tacita as ensione: donec
etiam ipse sanaret᷑: cum id qͦd poscimꝰ eẽt
impletum. siue dicentes ueniat regnũtuũ.
siue dicentes lib̾a nosamalo. S qm tẽpta¬

Expanded text:
sideriis peccati; et quia non sumus sine peccato, habemus desideria peccati. Ac per hoc jam nos ea non operamur, non eis obediendo; sed quod in nobis habitat peccatum, eadem commovendo. «Non enim qui operantur iniquitatem,» id est, obediunt desideriis peccati, «in viis» Domini «ambulaverunt.» 2. Sed adhuc quaerendum est quae petamus dimitti nobis, quando dicimus Deo, «Dimitte nobis debita nostra:» utrum quae nos operamur, firmitatis, unde illicita desideria commoventur, quod «peccatum» appellat Apostolus , universus reatus sacramento Baptismatis est solutus, cum omnibus quae illi obedientes fecimus, diximus, cogitavimus; nec nobis deinceps languor iste obesset, quamvis inesset, si desideriis ejus illicitis nullis unquam obedientiam praeberemus, sive operatione, sive locutione, sive tacita assensione; donec etiam ipse sanaretur, cum id quod poscimus esset impletum, sive dicentes, «Veniat regnum tuum;» sive dicentes, «Libera nos
Abbreviated transcription (Latin):
ma iniquitatis ꝑeccõ. Sunt itaq desidia
pecc̃a: quib nosꝓhibuit obedire. Oꝑat᷑¬
gͦ peccm hec desidia. Quib si obedimus:
bis habitat peccatũ. Siautẽ desidłia nul¬
la hab̃emꝰ illicita: nec nos. nec peccatum
mali aliquid oꝑaret᷑ in nob̃. Motũ porro
illiciti desidii. cui ñ obediendo ñeum
animo ⁊ corpore immortales facti fui̾mꝰ¬

Expanded text:
ma iniquitatis peccato» . Sunt itaque desideria ma iniquitatis peccato» . Sunt itaque desideria peccati, quibus nos prohibuit obedire. O nobis haec desideria. Quibus si obedimus, d in nobis habitat peccatum. Si autem desideria nulla haberemus illicita, nec nos, nec peccatum mali aliquid operaretur in nobis. Motum porro illiciti desiderii cui non obediendo non id animo et corpore immortales facti fu
Abbreviated transcription (Latin):
ambulare itias dñi qͣsn̾ambulant qͥ oꝑãt᷑
iniqͥtatẽ: soluta ẽ dicente apło paulo. Tã
ñego oꝑ or illud: s id qͦdinme habitat pec¬
catũ. Qͦmͦ enim ẽ sine pec̾c̃o. in qͦ habitat
peccatũ : Ambulat tam̃ uiasdñi qͣs ñ ã¬
oꝑat᷑ illud. s qͦd ineo habitat pecc̃m. Uer̃¬
tam̃ ita soluta ẽ ista questio: ut difficilior
altera nasce̾tur. qͦmͦ agat homo qͦd ipse nõ
agit. Utrumq enim dixit: et ñ qͦd uolo ago
et non ego oꝑ orillud. s qͦd habitat in me
pecc̃m. Unde intellig̾e debemꝰ. qnpecc̃m
qͦd habitat innobis oꝑatur in nob. tc̾ nos¬
ñoꝑari. quando neqͣꝗͣ ei uoluntas nr̃a cõ¬
sentit: et tenet etiam corꝑis m̃bra ne obe¬
cdiant desid̃iis eiꝰ. Qͥd enim oꝑat᷑ peccat̾
nolentib nob̾. nͥsola illicita desiłia: Qi¬
b siuoluntatis ñ adhibeat᷑ assensus: mo¬
uetur quidẽ ñ nullus affectus: s nulluᷤᷤ
ei relaxatur effectus. hoc p̾cepit idem

Expanded text:
 non ambulant qui operantur iniquitatem: soluta est, dicente apostolo Paulo, «Jam non ergo operor illud, sed id quod in me habitat peccatum.» Quomodo enim est sine peccato, in quo habitat peccatum? Ambulat tamen vias Domini, quas non amoperatur illud, sed quod in eo habitat peccatum. Verumtamen ita soluta est quaestio ista, ut difficilior altera nasceretur, Quomodo agat homo quod ipse non agit. Utrumque enim dixit; et, «Non quod volo, ago;» et, «Non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum» . Unde intelligere debemus, quando peccatum quod habitat in nobisoperari; quando nequaquam ei voluntas nostra consentit, et tenet etiam corporis membra, ne obediant desideriis ejus. Quid enim operatur peccatum nolentibus nobis, nisi sola illicita desideria? Quibus si voluntatis non adhibeatur assensus; movetur quidem nonnullus affectus, sed nullus ei relaxatur effectus. Hoc praecepit idem
Abbreviated transcription (Latin):
m̃inuiis eius ambulauer̃: quia in xp̃m¬
ñcredidunt. Ergo c̃ũtantur. ⁊ in eum
qͥ iustificat impium pie credant: atq in
illo miscłiam peccatis dimissis. ⁊ u̾itatẽ
completisꝓmissis. hoc ÷ uniu̾sas uias do¬
mini inueniant: in qͥb ambulantes. n

Expanded text:
in viis ejus ambulaverunt;» quia in Chrinon crediderunt. Ergo convertantur, et in eum qui justificat impium, pie credant, atque in illo misericordiam peccatis dimissis, et veritatem completis promissis, hoc est, universas vias Domini inveniant: in quibus ambulantes n
Abbreviated transcription (Latin):
indifficultate intelligendi. ostendit tͥ:
c̃ consequent̾ dic̃. Suscipiens mansuetoᷤᷤ
dñs. U erbi grã. Non intelligis: par̾ in¬
telligis: ñ sequeris. Honora scͥpturã dei:
honora u̾bum dei. &e ñ aꝑtũ. Differ pi¬
etatẽ intelligentiȩ. Noli ꝓt̾uus ẽẽ. accu¬
sare: aut obscuritatẽ. aut qͣsi ꝑ u̾sitatẽ
aliqͥd ẽ: ñ ut tͥ neget᷑. s: ut exerceat ac¬
ceptur. Ergo qñ obscur̃ ẽ: medicꝰ illud
fec̃ ut pulses. Uoluit ut ex̾cereris inpul¬
sando: uoluit ut pulsanti aꝑiret. Pul¬
sando exercebis: exercitat᷑ latior efficie¬
ris: latior fc̃s capies qͦd donat᷑. Ergo no¬
li indignari: qͦd clausum ẽ. Mitis esto:
mansuetꝰ esto. Noli recalcitrare et dic̾e:¬
meliꝰ diceret᷑ si sic dic̾et᷑. Quando enim. lc ii.¬
potes tu sic dice̾: aut ndicare qͣm dici
expediat: Sic dictũ ẽ: qͦmͦ dici debuit.
Non corrigat eger medicam̃ta sua. No¬
ũ ea medicꝰ modificare. Ei crede: qͥ te

Expanded text:
in difficultate intelligendi, ostendit tibi, cum consequenter dicit: «Suscipiens mansuetos Dominus.» Verbi gratia, non intelligis, parum intelligis, non consequeris: honora Scripturam Dei, honora verbum Dei, etiam non apertum; differ pietate intelligentiam. Noli protervus esse accusare aut obscuritatem, aut quasi perversitatem aliquid est, non ut tibi negetur, sed ut exerceat accepturum. Ergo quando obscurum est, medicus illud fecit, ut pulses: voluit, ut exercereris in pulsando; voluit, ut pulsanti aperiret . Pulsando exerceberis; exercitatus, latior efficieris; latior factus, copies quod donatur. Ergo noli indignari quod clausum est; mitis esto, mansuetus esto. Noli recalcitrare adveMelius diceretur, si sic diceretur. Quando enim potes tu sic dicere aut judicare, quomodo dici expediat? Sic dictum est, quomodo dici debuit. Non corrigat aeger medicamenta sua; novit ea medicus modificare: ei crede, qui te
Abbreviated transcription (Latin):
ut impii reman̾ent. s ut morte iusti ab
iniusticia sanarent᷑ ⁊ hic qͥd audis cũ dixi-¬
sset deo nr̃o iocunda sit laus: Uideamꝰ
si ipsa ẽ. com̃datio qͣm dix̃ apłs: quia xꝑc¬
ꝓpeccatorib ⁊ ꝓimpiis mortiuis ẽ. Edi¬

Expanded text:
ut impii remanerent, sed ut morte justi ab injustitia sanarentur: hic quid audis, cum dixisset, «Deo nostro jucunda sit laus?» Videamus si ipsa est commendatio quam dixit Apostolus, peccatoribus et pro impiis mortuus est. «Aedi
Abbreviated transcription (Latin):
nat. quis digne uel cogitat qͦd dictũ ẽ
intelligentie eiꝰ ñ ẽ mim̾us: Atq utinã ĩ¬
fundat se uob: et uͥ nos deficimꝰ quia ipe
potens ẽ. ipse illustret mentes ur̃as: ut
sciatis quid sit intelligentiȩ eiꝰ ñ ẽ num̾us.
uidetis enĩ frẽs. Nunqͥd ẽ num̃us arene:

Expanded text:
digne vel cogitet quod dictum est, «Et intelligentiae ejus non est numerus?» Atque utinam infundat se vobis, et ubi nos deficimus, quia ipse potens est, ipse illustret mentes vestras, ut sciatis quid sit, «Intelligentiae ejus non est numerus.» Videtis enim, fratres; numquid est numerus arenae?
Abbreviated transcription (Latin):
mundꝰ iste complectit᷑: etiã si ñ homini. tñ
dõ. par̃ dico dõ. angłis uum̾atũ ẽ. Intel¬
ligentiȩ illiꝰ ñ ẽ num̾us. Excedit om̃s mi¬
m̾arios intelligentia eiꝰ : num̾ari a nob̃ ñ
pot̾. Ip̃m nun̾iũ quis num̾at: Numero
num̾ant᷑ : q̃c̃q num̾ant᷑. Si quicqͥd nume¬
m̾us. Num̾ari num̃us nullo pacto pot̾.
Quid gͣ ẽ apud dm̃. unde fec̃ omĩa et uͥ
fec̃ omĩa: cui dr̃ omĩa ĩmensura & num̾o
et pondẽ disposuisti: Aut quis ipsam
mensurã et ip̃m nun̾ũ. et ipm̃ pondus
iͥ deus omnia disposuit. aut num̾are po-¬
test. aut metiri. aut appendere : Gͦ intel¬
ligentiȩ eiꝰ ñ ẽ num̾us. Conticescant hu¬
mane uoces: reqͥescant humanȩ cogita¬
tiones. Ad in comp̾hensibilia ñ se ten
dant qͣsi comp̾hensuri: s tanꝗͣ partici¬

Expanded text:
 etiamsi homini, non tamen Deo: parum dico, Deo; Angelis numeratum est. «Intelligentiae ejus non est numerus.» Excedit omnes numerarios intelligentia ejus, numerari a nobis non potest. Ipsum numerum quis numerat? Numero numerantur quaecumque numerantur. Si quidquid numemerus, numerQuid ergo est apud Deum, unde fecit omnia, et ubi fecit omnia, cui dicitur: «Omnia in mensura, et numero, et pondere disposuisti» ? Aut quis ipsam mensuram, et ipsum numerum, et ipsum pondus, ubi Deus omnia disposuit, aut numerare potest, aut metiri, aut appendere? Ergo, «Intelligentiae ejus non est numerus.» Conticescant humanae voces, requiescant humanae cogitatdat quasi comprehensurus, sed quasi partici
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Et tortum ẽ: ⁊ durum. Iam gͦ tor¬
tum et dur̃. frangat᷑: conterat᷑: ut diriga¬
t᷑. Tu dirig̾e cor tuum ñ potes. Tu frange
ille dirigat. Quomͦ tu frangis: Quomͦ tu
conteris: Confitendo: puniendo pecc̃a tua.
Quid aliud significat pectoꝵ tunsio: Nisi
forte putamꝰ ossa nr̃a aliqͥd peccasse: cum
cedimꝰ pectꝰ. S significamꝰ nos cor conterere:
ut a dnõ dirigat᷑. Sanat gͦ contritos cor-¬
de: et contritum corhñtes. Et sanitas ip-¬
sius cordis tc̃ erit ꝑfecta: cum et corꝑis re-¬
paratio implebit᷑. quȩ ꝓmissa ẽ. Nunc inte¬
rim qͥd fac̃ medicꝰ: Alligat contͥciones
tuas ut possis ꝑuenire adplenissimã fir¬
mitatẽ : donec c̃solidet᷑ qͦd fractũ ẽ. qͦd al¬
ligatum ẽ. Quȩ s̃ ista alligam̃ta: Tempo¬
ralia sacͣm̃ta: alligam̃ta medicinalia st̃
c̃tͥcioneͥs nr̃e. Sac̃menta int̾im tempora¬
lia quib habemus consolationẽ. ⁊ ista oĩã

Expanded text:
tur? Et tortum est, et durum: jam ergo tortur? Et tortum est, et durum: jam ergo tortum et durum frangatur, conteratur, ut dirigatur. Tu dirigere cor tuum non potes: tu frange, ille dirigat. Quomodo tu frangis? quomodo tu conteris? Confitendo, puniendo peccata tua. Quid aliud significat pectorum tunsio? Nisi forte putamus ossa nostra aliquid peccasse, cum caedimus pectus. Sed significamus nos cor conterere, ut a Domino dirigatur. 8. «Sanat» ergo «contritos corde,» et contritum cor habentes; et sanitas ipsius cordis tunc erit perfecta, cum et corporis reparatio implebitur quae promissa est. Nunc interea quid facit medicus? Alligat contritiones tuas, ut possis pervenire ad plenissimam firmitatem, donec consolidetur quod fractum est, quod alligatum est. Quae sunt ista alligamenta? Temporalia Sacramenta. Alligamenta medicinalia sunt contritionis nostrae, Sacramenta interim temporali
Abbreviated transcription (Latin):
uulnꝰ nouum: quia mala erat sanitas pͣua
Sic gͦ recte sunt inquit scͥptura uiȩ dñi:
s pͣuicordiꝰ in illis scandalizabit᷑. Quid ẽ¬
pͣuicordiꝰ: Toti cordiꝰ ÷ tortũ corhñs. Putat
torta ẽẽ omnia quȩ dicunt᷑ adeo: putat
pͣua eẽ omnia q̃ fac̃ ds̃: et displicent illi
omiã nudicia dei. maximeq inqͥb ipse cor¬
ripit᷑: et sedet et disputat ꝗͣmale faciat
dẽ. quia ñ ꝓ eiꝰ uoluntate fac̃. Distortũ cor.
Par̃ ẽ qͦd ñ se corrigit ad dm̃: et dm̃ uult
distorquere adse. Quid gͦ ei dic̃ desuꝑ ds̃:
Tortuses: ȩquus sum. Si tu rectus eẽs: sen¬
tires equitatẽ meã. Quẽ ad modum si in
pauim̾to eqͣli pon̾es distortũ lignũ: ñ collo¬
caretur: undiq nutaret. undiq agitaretur.
Quod ñ loci inȩqualitas: s distortio ligni fac̃.
Sic ait scͥptura. Quã bonꝰ isrł d̾s: rectis cor-¬
de. Quio gͦ: Tortum cor. ẽ. Quomͦ dirigi¬

Expanded text:
vulnus novum, quia mala erat sanitas prava. vulnus novum, quia mala erat sanitas prava. Sic ergo «rectae sunt,» inquit Scriptura, «viae Domini; sed pravicordius in illis scandalizabitur» icordius?» Torticordius, tortum cor habens. Putat torta esse omnia quae dicuntur a Deo, putat prava esse omnia quae fecit Deus, et displicent illi omnia judicia Dei, maximeque in quibus ipse corripitur; et sedet, et disputat quam male faciat Deus, quia non pro ejus voluntate facit. Distortum cor, parum est quod non se corrigit ad Deum; et Deum vult distorquere ad se. Quid ergo dicit Deus desuper? Tortus es, aequus sum. Si tu rectus esses, sentires aequitatem meam. Quemadmodum si in pavimento aequali poneres distortum lignum, non collocaretur, undique nutaret, undique agitaretur; quod non loci inaequalitas, sed distortio ligni facit: sicut ait Scriptura, «Quam bonus Israel Deus rectis corde» ! Quid ergo? tortum cor quomodo dirigi
Abbreviated transcription (Latin):
ut incipiamꝰ fide seruire deo: et ex fide ap¬
pellari iusti: qm̃ iustus exfide uiuit. Quic¬
qͥd autem ad huc nob̃ repugnat. et resis¬
stit: de mortalitate carnis ẽ. Et hoc sa¬
nabitur. Uiuificabit enĩ inqͥt et morta-¬
lia corpora ur̃a: ꝑ in habitantẽ spm̃ eiꝰ in
uob̃. Id ÷ ad hoc pignꝰ dedit: ut compleat
qͦd ꝓmisit. Quid gͦ nc̃ in hac uita : qͣnͣdo
ad huc confessores sumꝰ. ñ dum possessoreᷤ:
Quid in hac uita. qͥd fiet: Quomͦ durabi¬
tur: sanat contritos corde. S ꝑfecta sani¬
tas tc̃ erit: qñ diximꝰ. Nc̃ gͦ quid: Alli¬
gat contͥciones eorũ. Qui curat inqͥt con¬
tritos corde. quorum ꝑfecta sanitas inre¬
surrectione iustorum erit: alligat mͦ cõ
.I. triciones eorum. Quȩ sunt alligam̃ta con¬
tͥcionũ: Sic̃ medici alligant fracturas. A¬
liqñ enim. intelligat. et hoc caritas ur̃a.
et notũ ẽ eis qͥ animadu̾ter̃. ł a medicis
audier̃. aliqñ pͣue et distorte firmata ut
corrigant medici frangunt: et faciunt

Expanded text:
ut incipiamus fide servire Deo, et ex fide appellari justi: quoniam justus ex fide vivit . Quidquid autem nobis adhuc repugnat et resistit, de mortalitate carnis est; et hoc sanabitur. «Vivificabit» enim, inquit, «et mortalia corpora vestra, per inhabitantem Spiritum ejus in vobis.» Ad hoc pignus dedit, ut compleat quod promisit. Quid ergo nunc in hac vita, quando adhuc confessores sumus, nondum possessores, quid in hac vita, quid fiet? Quomodo curabitur? «Sanat contritos corde;» sed perfecta sanitas tunc erit, quando diximus. Nunc ergo quid? «Alligat contritiones eorum.» Qui curat, inquit, contritos corde, quorum perfecta sanitas in resurrectione justorum erit; alligat modo contritiones eorum. 7. Quae sunt alligamenta contritionum? Sicut medici alligant fracturas. Aliquando enim; intelligat et hoc Charitas vestra, et notum est eis qui animadverterunt, vel a medicis audierunt: aliquando prave et distorte firmata, ut corrigant medici, frangunt, et faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ inqͥt nomina uocat. St̃ stelle quedã
lumina in eccłia. consolantia noctẽ nram:
natione tortuosa et pu̾sa: inquib appa-¬
retis tanqͣm luminaria inmundo: u̾bũ
uite habentes. Ipsas stellas num̾at deus.
Oms secum regnaturos om̃s aggregã¬
dos corpori unigeniti sui. num̾atos ht̃:
et num̾at eos. Qui indignus ẽ nec mi-¬
merat᷑. Et multi credidunt: uel multi
se qͣlic̃q adumbrata specie fidei ppło eiꝰ
applicuer᷑. Nouit tam̃ ille quid nume¬
ret: et quid uentilet. Nam tanta ẽ
celsitudo ȩuglii: ut fieret qͦd dictũ
quisq utrum luceat intenebris: utrũ
iniqͥtate scli tenebrosa ñ seducat᷑. Si nõ
fui̾t seductus nec uictꝰ: tanꝗͣ stella erit
uocat. Ibi ẽ totum p̃miũ. Habemꝰ noĩa
qͣdam ap̃ dm̃. Ut nou̾it ds̃ nomina nr̃a
hoc optare debemꝰ: hoc ag̾e. hoc satag̾e
qͣntũ possumꝰ: ñ de aliis reb gaudere.
nec de donis quibꝰdã spũalib. Cideat ca¬

Expanded text:
eis,» inquit, «nomina vocans.» Sunt stellae quaedam eis,» inquit, «nomina vocans.» Sunt stellae quaedam lumina in Ecclesia consolantia noctem nostra«natione tortuosa et perversa, in quibus apparetis tanquam luminaria in mundo, verbum vitae habentes» . Ipsas stellas numerat Deus; omnes secum regnaturos, omnes aggregandos corpori Unigeniti sui numeratos habet, et numerat eos. Qui indignus est, nec numeratur: Et multi crediderunt, vel multi se qualicumque adumbrata specie fidei, populo ejus applicuerunt; novit tamen ille quid numeret, et quid ventilet. Nam tanta est celsitudo Evangelii, ut fieret quod dictumquisque utrum luceat in tenebris, utrum iniquitate saeculi tenebrosa non seducatur; si non fuerit seductus nec victus, tanquam stella erit vocans:» ibi est totum praemium. Habemus nomina quaedam apud Deum: ut noverit Deus nomina nostra, hoc optare debemus, hoc agere, hoc satagere, quantum possumus, non de aliis rebus gaudere, nec de donis quibusdam spiritualibus. Videat Cha
Abbreviated transcription (Latin):
unt: quicqͥd in ȩccłia gerit᷑ temporalit̾:
alligam̃ta sunt c̃tͥcionum. Quẽ ad mo
dum medicꝰ ꝑfecta sanitate detrahit liga¬
turã: sic in illa ciuitate ierłm cũ equaleᷤ
angelis facti fuerimꝰ. nuinqͥd putatis ibi
accepturos nos eẽ. qͦd hic accipimꝰ: aut
ibi recitandũ ẽ nob̃ euuangłm. ut fideᷤᷤ
nrã ꝑmaneat: aut imponenda ẽ manꝰ
ab aliqͦ p̾posito: Ista omnia. alligam̃ta
fracture s̃. ꝑfecta sanitate detrahent᷑.
S ad eam ñ ꝑueniret᷑: nͥ alligarentur.
rint utr̃ implere potuerint. Non tñ
conarent᷑: nͥ se impleturos ẽẽ sꝑarent
Illis dimiitamꝰ: quid potuerint & quo¬
usq ꝓuem̾int. Deo autẽ puto ñ eẽ ma. lc iii¬
gnum: num̾are om̃is stellas. Anforte
num̾ũ ne obliuiscat᷑ recenset: Magnũ
ẽ aliqͥd dõ stellas mim̾are: cui capilli ca-¬
pitũ num̾ati s̃: Manifestũ ẽ frẽs aliqͥd
uelle dm̃ intellig̾e nos: in eo qͦd ait qui
num̾at multitudinẽ stellar̃. Et om̃ib

Expanded text:
uid in Ecclesia geritur temporaliter, alligamenta sunt contritionum. Quemadmodum enim medicus perfecta sanitate detrahit ligaturam; sic in illa civitate Jerusalem, cum aequales Angelis facti fuerimus, numquid putatis ibi accepturos nos esse quod hic accipimus? Aut ibi recitandum est nobis Evangelium, ut fides nostra permaneat? aut imponenda est manus ab aliquo praeposito? Ista omnia alligamenta fracturae sunt; perfecta sanitate detrahentur: sed ad eam non perveniretur, nisi alligarentur. rint utrum implere potuerint; non tamen conarentur, nisi se impleturos esse sperarent. Illis dimittamus quid potuerint, et quousque pervenerint: Deo autem puto non esse magnum numerare omnes stellas. An forte numerum, ne obliviscatur, recenset? Magnum est aliquid Deo stellas numerare, cui capilli capitum numerati sunt ? Manifestum est, fratres, aliquid velle Deum intelligere nos in eo quod ait, «Qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
bat dñs face̾ incelo stellas. ambulantes suꝑ¬
eminentẽ uiam. ille qui num̾at multitu¬
dinẽ stellarũ. et om̃ib eis nomina uocat:
cum redirent discipłi qͦ missi erant. exul¬
di subiecti sunt nob̾ ꝓpt̾ nomentuũ. Et
ille qui num̾at multitudinẽ stellar̃. et
om̃ib eis nomina uocat. sciens multos

Expanded text:
bulantes supereminentem viam, ille «qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocans;» cum redirent discipuli quo missi erant, exsuldi subjecti sunt nobis propter nomen tuum.» Et ille «qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocans,» sciens mul
Abbreviated transcription (Latin):
eminentiorẽ uã uob̾ demonst᷑. Si linguiᷤᷤ
hominũ loqͣr et angłoꝵ. caritatẽ autẽ nõ
habeã: fc̃s sũ ut eram̃tum sonans. aut ꝙy¬
balum tinniens. Quale donũẽ: lo qͥ lingͥs
angłoꝵ ⁊ hominũ. Tam̃ si caritatẽ inqͥt
ñ habeam: eram̃tum sum sonans. aut cỹ¬
balum tinniens. Si sciero inquit omĩa sacͣ-¬
menta et omnẽ scientiã. et si habuero om¬
nem ꝓpħiam. et omnẽ fidẽ. ita ut montes
tͣnsferam. Quanta ista dona sut. Caritatẽ
istud donum: martyrii. & distribitionis
rer᷑ suar̃. Et tam̃ si distribuero inquit oĩa
mea pauꝑib. et tradido corpus meũ ut
ardeã. caritatẽ autẽ ñ habeam: nicħ mͥ ꝓ
dest. Quigͦ ñ ht̃ caritatem. et si adtempꝰ
unde cȩt̾a teneantur. et ipse ñ ꝑeat. Q uid :

Expanded text:
nguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum ut aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens.» Quale donum est loqui linguis Angelorum et hominum! Tamen «si charitatem,» inquit, «non habeam, aeramentum sum sonans, aut cymbalum tinniens. Si sciero,» inquit, «omnia sacramenta et omnem scientiam, et si habuero omnem prophetiam, et omnem fidem, ita ut montes transferam» quanta ista dona sunt!; «charit.» Quale est illud donum martyrii, et distributionis rerum suarum! Et tamen «si distribuero,» inquit, «omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest» . Qui ergo non habet charitatem, etsi ad tempus unde caetera teneantur et ipse non pereat. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
ad captiuitatem nr̃am: redemptorẽ filiu̾
suum. Porta inquit tec̃ saccum: ferto ibi
p̾cium captiuorum. Induit enun se mor¬
talitatẽ carnis: et ẽrat ibi sanguis. quo
fuso redim̾ent᷑. Illo sanguine collegit
disꝑsiones isrł. Et si illȩ colligit olim
disꝑsos: qͦmͦ satagendu̾ ẽ. ut colligant᷑
mͦ disꝑsi: Si collecti s̃ disꝑsi ut in manu
artificis ad edifitiũ formarent᷑ : qmͦ col¬
ligendi s qui de manu artificis inquie¬
tudine cecider̃: Edificans ierłm dñs.
Ecce quẽ laudamꝰ: ecce cui laudẽ tota¬
et disꝑsiones isrł colligens. Quomͦ colli¬
git: Quid agit ut colligat: Qui sanat
contritos corde. Ecce qͦmͦ colligunt᷑ dis¬
ꝑsiones isrł: ut sanent᷑ contriti corde.
Qui coo ñ cont̾unt: ñ sanant᷑. Quid ⁊ cõ¬
terere cor: Notũ sit km̃i: fiat ut sana¬
ri possitis. Dictũ ẽ. enim multis aliis
scͥpt᷑arum locis. Et maxime illo loco.
uoce nr̃a qͥdã cantans dicebat. Qm̃ siuo¬

Expanded text:
ad captivitatem nostram redemptorem Filium suum. Porta, inquit, tecum saccum, ferto ibi pretium captivorum. Induit enim se ille mortalitatem carnis, et ibi erat sanguis quo fuso redimeremur. Illo sanguine collegit dispersiones Israel. Et si ille collegit olim dispersos, quomodo satagendum est ut colligantur modo dispersi? Si collecti sunt dispersi, ut in manu artificis ad aedificium formarentur; quomodo colligendi sunt, qui de manu artificis inquietudine ceciderunt? «Aedificans Jerusalem Dominus.» Ecce quem laudamus, ecce cui laudem totaet dispersiones Israel colligens.» git? quid agit, ut colligat? «Qui sanat contritos corde.» Ecce quomodo colliguntur dispersiones Israel, ut sanentur contriti corde. Qui cor non conterunt, non sanantur. Quid est, conterere cor? Notum sit, charissimi; fiat, ut sanari possitis. Dictum est enim multis aliis Scripturarum locis; et maxime illo loco, voce nostra quidam cantans, dicebat, «Quoniam si vo
Abbreviated transcription (Latin):
isrł: Si hominẽ illũ nepotẽ abrahȩ cõ¬
sides qͥ dictꝰ ẽ et iacob. qͦmͦ angłoᷤᷤ intelli¬
gimꝰ isrł: Si int̾p̃tationẽ nominis dis-¬
cutiamꝰ ÷ quia et ipse iacob mutato noĩe
uocatꝰ ẽ isrł: magis ibi nom̃ isrł. Et uti¬
nam et nos sequentes simꝰ isrł. Quid it.
tis illiꝰ ciues: uidendo dm̃ gaudent in
illa magna ciuitate et ampla et cȩlesti.
Spectaculũ eiᷤᷤ ds̃ ipse ẽ. S nos abilla
ciuitate ꝑegͥnam᷑: peccõ expulsi. ne ibi
man̾emꝰ : et mortalitate p̃gͣuati. ne illo
rediremꝰ. Respȩx it ds ꝑegͥnationẽ nr̃ãm:
et illȩ qui ȩdificat ierłm restituit lap¬
sam partẽ. Tnde resticuit lapsam par¬
tem: Disꝑsiones ifrł colligens. Cecidit
enim pars quedã: et facta ẽ ꝑ egͥna. Hac̃
ñ querentes se. Unde quesiuit: Quẽ mi¬
sit ad captiuitatem nram: Misit redẽp¬

Expanded text:
nepotem Abrahae consideres, qui dictus est et Jacob; quomodo Angelos intelligimus Israel? Si interpretationem nominis discutiamus, quia et ipse Jacob mutato nomine vocatus est Israel ; magis ibi nomen Israel: et utinam et nos sequentes simus Israel. Quid enim ves illius civitatis, videndo Deum gaudent in illa magna civitate et ampla et coelesti; spectaculum eis Deus ipse est. Sed nos ab illa civitate peregrinamur, peccato expulsi, ne ibi maneremus; et mortalitate praegravati, ne illo rediremus. Respexit Deus peregrinationem nostram, et ille qui aedificat Jerusalem, restituit lapsam partem. Unde restituit lapsam partem? «Dispersiones Israel colligens.» Cecidit enim pars quaedam, et facta est peregrina: hanc non quaerentes se. Unde quaesivit? quem misit ad captivitatem nostram? Misit Redemp
Abbreviated transcription (Latin):
partes sint ap̃ dm̃. aut ꝑ partes diu-¬
dat᷑ ds̃ : Quisgͦ explicat qͦm sint par¬
ticipes uniꝰ simplici multi: Non gͦ exi¬
gatis quod a me dici ñ posse puto qͥa uidetiᷤ:
s redite ad remedia saluatoris. Conterite
cor: c̃fringat᷑ animi duricia. conteratur
animi ꝑtinacia. Accuset᷑ in malo: renas¬
catur in bono. Diriget ipse: alligabit
fracturã c̃solidabit sanitatẽ: et ñ erunt
iam impossibilia nob̃. q̃ mͦ ipossibilia
s̃. Bonũ ẽ enim ut c̃fiteat᷑ infirmitatẽ:

Expanded text:
partes sint apud Deum, aut per partes dividatur Deus? Quis ergo explicat quomodo sint participes unius simplicis multi? Non ergo exigatis quod apte dici non posse, puto quia videtis: sed redite ad remedium Salvatoris; conterite cor, confringatur animi duritia, conteratur animi pertinacia, accusetur in malo, renascatur in bono. Diriget ipse, alligabit fracturam, consolidabit sanitatem; et non erunt jam impossibilia nobis, quae modo impossibilia sunt. Bonum est enim ut confiteatur infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. et sꝑat᷑ de illo aliqͥd. laudat᷑ omip̃s
et nulla m̃ces ẽ: An forte hoc cupio
qͦd illo ñ pot̾ dare : Quid homo desidat
qͦd inmanu dei ñ sit: Cum laudau̾is ho¬
minẽ: forte hoc cupis qͦd ab illo p̾stari ñ¬
ñ pot̃. Dm̃ securꝰ lauda: quẽ nemo pot̾
dice ñ posse p̾stare. qͦd tu pot̾is desidare.
ꝓposita gͦ spe m̾cedis alicuiꝰ laudare de¬
bemꝰ dm̃: ñ tam̃ datur̃ quicqͥd cupimꝰ.
Pat̾ ẽ enim: et qͦd male cupiunt filii ñ
dat. Laudemꝰ: et sꝑemꝰ. et desidemꝰ. nõ
illud aut illud÷ s qͦd iudicat. dandũ eẽ
quẽ laudamꝰ. Ille enĩ nouit quid nob da¬
ri expediat: nos autẽ intendamꝰ qͥd nob
carniᷤᷤ suȩ angłs sathanȩ a qͦ colafirabat᷑
sic̃ ipse c̃fitet᷑: et ait ꝓpt̾ qͦd t̾ dnm ro¬

Expanded text:
mus, et speratur de eo aliquid; laudatur Omnipotens, mus, et speratur de eo aliquid; laudatur Omnipotens, et nulla merces est? An forte hoc cupio, quod ille dare non potest? Quid homo desiderat, quod in manu Dei non sit? Cum laudaveris hominem, forte hoc cupis quod ab illo praestari non potest: Deum securus lauda, quem nemo potest dicere non posse praestare quod tu poteris desiderare. Proposita ergo spe mercedis alicujus laudare debemus Deum, non tamen daturum quidquid cupimus. Pater est enim, et quod mali cupiunt filii, non dat. Laudemus, et speremus, et desideremus non illud aut illud, sed quod judicat dandum esse, quem laudamus. Ille enim novit quid nobis dari expediat; nos autem intendamus quid nocarnis suae, angelus satanae a quo colaphizabatur, sicut ipse confitetur et ait:
Abbreviated transcription (Latin):
N ienti audiebamꝰ c̾ psalmꝰ p̃sens canta¬
ret᷑: et ñ om̃s q audiebamꝰ etiã intelli¬
gebamus. Qnͣtomagis gͦ intente nc̃ audi¬
endus ẽ: si et sꝑo ut cupio adtuuantib õiũ
audientium orationib. si qͥd hic forte obscu¬
rũ ẽ. deo donante reuelabit᷑: ut sit fructu¬
osꝰ auditꝰ: nec in anis redeat auditor quiĩ¬
tentꝰ affuit c̃ dic̾e̾t᷑. Unde cep̃: nob̃ dicit᷑.
Taudate dñm. Dicitur hoc om̃ĩb genti¬
b: ñ solis nob. Et istam uocẽ ꝑ loca qͥdẽ
singla sonantẽ alectorib. singulatĩ audi¬
unt eccłiȩ: una uox tñ dei suꝑ om̃s nõ
tacet ut laudemꝰ eũ. Et qͣsi quereremꝰ qͣre
laudare dnm debeamꝰ: uidete ꝗͣ causam
mꝰ. Uellẽ ego inqͥt aliquis laudare dñm:
si mͥ aliqͥd ꝓista laude donaret. Quis it
laudet gratis uł hominẽ: Expectant
gͦ aliqͣm m̾cedẽ laudatores hominũ. Nul¬
lãne m̃cedẽ expectare. aut pet̾e. aut sꝑa¬
re debet laudator dei : Laudat᷑ infir¬

Expanded text:
ntenti audiebamus, cum psalmus praesens cantaretur; et non omnes qui audiebamus, etiam intelligebamus. Quanto magis ergo intente nunc audiendus est, si, ut spero et cupio, adjuvantibus omnium audientium orationibus, si quid hic forte obscurum est, Deo donante revelabitur; ut sit fructuosus auditus, nec inanis redeat auditor, qui intentus adfuit cum audiret? Unde coepit? Nobis dicitur: «Laudate Dominum.» Dicitur hoc omnibus gentibus, non solis nobis: et istam vocem per loca quidem singula sonantem a Lectoribus, singillatim audiunt Ecclesiae; una vox tamen Dei super omnes non tacet, ut laudemus eum. Et quasi quaereremus quare laudare Deum debeamus, videte quam causam m, si mihi aliquid pro ista laude donaret. Quis enim laudet gratis vel hominem? Exspectant ergo aliquam mercedem laudatores hominum; nullamne mercedem exspectare, aut petere, aut sperare debet laudator Dei? Laudatur infir