comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
postremo in hanc uocẽ erupisse refertur. Ecce in hac
nocte uestem mͥ candidam dñs de cȩlo dabit: qua indut̃
in medio ur̃m diuersabor: idq uobis signũ erit me dĩ
ẽẽ uirtutẽ: qui dĩ ueste donatus sim. Tunc uero grandis
omniũ ad hanc ꝓfessionem expectatio Itaq ad mediã
fere noctem frẽmitu insultantiũ cõmorieri om̃e mand¬
steriũ loco uisũ est: cellulã autẽ qua idem adoleicen
continebatur. crebris cerneres micare lumiibus. st m¬
tusq in ea discurrentiũ. & murmur quoddam mul
uocũ audiebatur. Deinde facto silentio. egressus. unu
ostendit. Obstupe factus ille conuocit cȩteros. ipii
etiã clarus occurrit: adhibitoq lumine. uestẽ om̃s
diligenter inspiciunt. Erat autẽ sũma mollitie. cando¬
re eximio. micanti purpura: nec tamen eiuis esset
generis aut uelleris poterat agnosci. Curiosis tam̃
oculis aut digitis attrectata: non aliud quã uestis

Expanded text:
Postremo in hanc vocem erupisse fertur: Ecce hac Postremo in hanc vocem erupisse fertur: Ecce hac nocte vestem mihi candidam Dominus de coelo dabit, qua indutus in medio vestrum diversabor: idque vobis signum erit, me Dei esse virtutem, qui Dei veste donatus sim. Tum vero grandis omnium ad hanc professionem exspectatio. Itaque ad mediam fere noctem fremitu terram insultantium commoveri omne monasterium loco visum est: cellulam autem, in qua idem adolescens continebatur, crebris cerneres micare luminibus: fremitusque in ea discurrentium, et murmur quoddam multarum vocum audiebatur. Deinde facto silostendit. obstupefactus ille conuocat ceteros, ipse etiam Clarus adcurrit, adhibitoque lumine uestem omnes diligenter inspiciunt. erat autem summa mollitie, candore eximio, micanti purpura, nec tamen, cuius esset generis aut uelleris, poterat agnosci: curiosis tamen oculis aut digitis adtrectata non aliud quam uestis
Abbreviated transcription (Latin):
miraculo. recte memoriȩ mandatũ in exemplũ cariendi.
si cui deinceps uspiam tale contigerit. C larus quidam
nomine ad olescens nobilissimus. mox p̃sbiter. nunc felici
beatus excessu. cũ relictis omnibus se ad martinũ contu¬
lisset: breui tempore ad sũmũ fidei uirtutũq omniũ
culmen ascendit. Itaq cũ haud longe sibi ab ep̃i monaste¬
rio tabernaculũ constituisset. multiq apud eũ fr̃s cõmo¬
rarentur: iuuenis quidã ad eũ anatolius nomine. sub
ꝓfessione monachi omnẽ humilitatem atq innocentiã
mentitus accessit : habitauitq aliquandi in cõmune
cũ cȩteris Deinde ꝓcedente tempore: angelos apud se
loqui solere dicebat. Cũ fidem nullus adhiberet: signis
quibusdã plerosq ad credendũ cohortabatur. Postremo
tam̃. nequaquã ad credendũ cogi poterat. Ille ei iram
ani & p̃sentes plagas cur scm̃ dni nm crederet cõminari:

Expanded text:
miraculo recte memoriae mandabitur, in exemplum cavendi, miraculo recte memoriae mandabitur, in exemplum cavendi, si quid deinceps uspiam tale contigerit. XXIII. Clarus quidam nomine, adolescens nobilissimus, mox presbyter, nunc felici beatus excessu, cum relictis omnibus se ad Martinum contulisset, brevi tempore ad summam fidei virtutumque omnium culmen enituit. Itaque cum haud longe sibi ab episcopi monasterio tabernaculum constituisset, multique apud eum fratres commorarentur; juvenis quidam ad eum Anatolius nomine, sub professione monachi omnem humilitatem atque innocentiam mentitus accessit, habitavitque aliquamdiu in commune cum caeteris. Dein procedente tempore angelos apud se loqui solere dicebat: cum fidem nullus adhiberet, signis quibusdam plerosque ad credendum coarctabat. Postremo tamen nequaquam ad credendum cogi poterat. Ille ei iram Domini et praesentes plagas, cur sancto non crederet, comminari.
Abbreviated transcription (Latin):
bili euentu uictoria ue¬
aduersariis concidisse: tandem uictus uel ratione. uel
p̃cibus. ad conuiuiũ uenit: mirũ in modũ gaudente
rege quod id impetrasset. Conuiuȩ autẽ aderant uelut
ad diem festũ euocati sũmi atq illustres uiri: p̃fectus.
idemq consul euodius uir quo nichil umquã iustius
fuit. comites duo sũma potestate p̃diti. frat̾ regis & pa¬
truus. Medius int̾ hos martini p̾sbiter accubuerat
fere coninuiu ut moris ẽ paterã regi minister optulit
ille sco admodũ ep̃o potius dari iubet: expectans reii¬
o miserabilis ab hominũ insectatione desisteres. & te facto¬
rũ tuor uel hoc tempore cũ dies iuidicii in proximo est
licerer. O quã sc̃a de dm̃i pietate p̃sũptio: in qua & si
auctoritatẽ p̃stare non potuit. ostendit affectum Et
quia de diãbolo eiusdẽq artibus sermo exortus ẽ. non
abre uidetur licet extrinsecus referre quȩ gesta sunt. quia
& quȩdã in eo martini uirtutũ portio est: & res digna

Expanded text:
bili euentu uictoria aduersariis nisi in acie occubuisse, tandem uictus uel ratione uel precibus ad conuiuium uenit, mirum in modum gaudente rege, quod id impetrasset. conuiuae autem aderant, uelut ad diem festum euocati, summi adque inlustres uiri, praefectus idemque consul Euodius, uir quo nihil umquam iustius fuit, comites duo summa potestate praediti, frater regis et patruus: medius inter hos Martini presbyter accubuerat,fere conuiuium, ut moris est, pateram regi minister obtulit. ille sancto admodum episcopo potius dari iubet, expectans o miserabilis, ab hominum insectatione desisteres, et te factorum tuorum vel hoc tempore cum dies judicii in proximo est, licerer. O quam sancta de Domini pietate praesumptio, in qua etsi auctoritatem praestare non potuit, ostendit affectum! Et quia de diabolo ejusdemque artibus sermo exortus est, non ab re videtur, licet extrinsecus, referre quod gestum est: quia et quaedam in eo Martini virtutum portio est, et res digna
Abbreviated transcription (Latin):
osequi cogitabas Et nẽ in hac nocte in qua adhuc po¬
testatẽ habemus. ulciscimur nos inte Et sic grauit̃ ceso
recesser̃ ame. Nunc autẽ tu uir dĩ dep̃care dñm: ut
dimittens mͥ hoc delictũ. saner ab infirmitate qua teneor
Hȩc eo corã om̃i popło narrante: beatus apłs p̃dicabat assi¬
due uerbũ dĩ. & credebant om̃s. Proconsul uͦ sanatus cre¬
didit: & corroboratus ẽ infide:

Expanded text:
persequi cogitabas. Et nunc in hac nocte, in qua adhuc popersequi cogitabas. Et nunc in hac nocte, in qua adhuc potestatem habemus, ulciscimur nos in te". Et sic graviter caesum, recesserunt a me. Nunc autem tu, vir Dei, deprecare Dominum, ut dimittens mihi hoc delictum, saner ab infirmitate qua teneor'. Haec eo coram omni populo narrante, beatus apostolus praedicabat assidue verbum Dei, et credebant omnes. Proconsul vero sanatus, credidit et conroboratus est in fide.
Abbreviated transcription (Latin):
eniq cũ eum multi rogarent ut indomibus eoꝵ ingre¬
deretur. dixit. Uiuit dñs quia non uadã: nisi quo p̃ceꝑit
dñs m̃s Et nocte dormiens: nichil reuelationis accepit
Altera uͦ nocte cũ esset ex hoc tristis: audiuit uocẽ dicen¬
tẽ sibi. Andrea: ego semꝑ tecũ sũ: & nonte derelinquo.
Hec autẽ audiens. glorisicabat dm̃ ꝓhac uisione. Lisbiuis uͦ
ꝓconsul ad monitus ẽ ꝑuisũ : ut susciperet hominẽ dĩ
Atille misit ad hominẽ qui eos hospitio receperat: & rogau
Surge & enarra nobis quȩ tibi contigerint Et ille Ego
inquit sũ: qui execrabar uiã quã doces. Et misi milites
cũ nauibus ad ꝓconsulẽ machedoniȩ. ut uinctũ te trans¬
missũ mͥ morte damnarem: sed naufragia ꝑferentes. nunquã
potuer̃ accedere quo iussi sunt: Cumq in hac intentione
durarem ut destruerẽ uiã tuã: apparuer̃ michi duo uiri
ethiopes qui me flagris cedebant dicentes. Non possumus
hic iam ullã potestatẽ habere: quia uenit homo ille quẽ

Expanded text:
enique cum eum inulti rogarent, ut in domibus eorum ingrederetur, dixit: 'Vivit Dominus, quia non vadam, nisi quo praeceperit Deus meus'. Et nocte dormiens, nihil revelationis accepit. Altera vero nocte, cum esset ex hoc tristis, audivit vocem dicentem sibi: 'Andreas, ego semper tecum sum et non te derelinquo'. Haec autem audiens, glorificabat Deum pro hac visione. Lisbius vero proconsul admonitus est per visum, ut susciperet hominem Dei. At ille misit ad hominem qui eos hospitio reciperat et rogavit, 'Surge et enarra nobis quae tibi contigit'. Et ille: 'Ego', inquid, 'sum qui execrabam viam quam doces et misi milites cum navibus ad proconsulem Machedoniae, ut vinctum te transmittens mihi, morte damnarem. Sed naufragia perferentes, numquam potuerunt accedere quo iussi sunt. Cumque in hac intentione durarem, ut distruerem viam tuam, apparuerunt mihi duo viri Aethiopes, qui me flagris cedebant, dicentes: „Non possumus hic iam ullam potestatem habere, quia venit homo ille quem
Abbreviated transcription (Latin):
celestiũ uirtutũ occurrit exercitus. Diabolus p̃sumꝑr
tione confunditur: ecclesia uirtute roboratur. sacer¬
dotes reuelatione glorificantur: quẽ michael assũpsit
cũ angelis: maria suscepit cũ uirginũ choris. paradi¬
sus retinet lȩtum cũ sc̃is. Sed quid nos in laude eiꝰ
temptamus. quod non sufficimus adimplere: Ipse est
enĩ laus illius: cuius laus ab eius ore nunquã recessit.
Nam nos utinã uel simplicem historiam explicemus:¬

Expanded text:
caelestium virtutum caelestium virtutum tione confunditur, Ecclesia virtute roboratur, sacerdotes revelatione glorificantur; quem Michael assumpsit cum angelis, Maria suscepit cum virginum choris, paradisus retinet laetum cum sanctis! Sed quid nos in laudem ejus tentamus, quod non sufficimus adimplere? Ipse est enim laus illius, cujus laus ab ejus ore nunquam recessit. Nam nos utinam vel simplicem possimus historiam explicar
Abbreviated transcription (Latin):
uidentes multi. cũ nullus pęnitus eũ excitare p̃sume¬
ret: transactis fere duarũ aut triũ horarũ spatiis.
ex citauer̃ dicentes. Iamhora p̃terit: iubeat domnꝰ
lectorem lectionẽ legere: expectat enĩ populus
ualde iam lassus. Respondens autẽ beatus ambrosius.
dixit Nolite inquit turbari: multũ enĩ mͥ ualet¬
sic obdormisse: cui tale miraculũ dñs ostendisse dig¬
natus sit Nan noueritis fratrem meũ martinum
sacerdotem egressum de corpore fuisse. me autẽ eias
funeri obsequiũ p̃buisse: ꝑactoq ex more seruitio. ca¬
pitellũ tantũ uobis excitantibus non expleuie lunc
ili stupefacti pariter & admirantes. diem & tempus
notant. sollicite requuentes: qui ipsã diem tempusq
repperiunt. quo beatus confessor dixerat se eius obse¬
quiis deseruisse. Obeatũ uirũ in euuis transitui seoe
canit numerus. angeloꝵ exultat chorus. omnumqi

Expanded text:
videntes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumevidentes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horarum spatiis, excitaverunt, dicentes: 'Iam hora praeterit. Iubeat domnus lectori lectionem legere; spectat enim populus valde iam lassus'. Respondens autem beatus Ambrosius: 'Nolite', inquid, 'turbari. Multum enim mini valet obdormisse, cui tale miraculum Dominus ostendisse dignatus sit. Nam noveritis, fratrem meum Martinum sacerdotem egressum fuisse de corpore, me autem eius funere obsequium praebuisse, peractoque ex more servitio, capitellum tantum, vobis excitantibus, non explevi'. Tunc illi stupefacti pariter et admirantes, diem et tempus notant, sollicite requirentes. Qui ipsa die tempusque repperiunt, quod beatus confessor dixerat, se eius exsequiis deservisse. O beatum virum, in cuius transitu sanctorum canit numerus, angelorum exultat chorus, omniumque
Abbreviated transcription (Latin):
temptauit: nichilq in eodẽ reperiens. confusus abscessit
Quid gͦ de nobis peccatoribus erit: si tanto sacerdoti uo-¬
luit pars iniqua nocere : Hȩc sacerdote loquente.
notato tempore archidiaconus. turonis misit uelocit᷑
qui hȩc diligent̃ inquireret. Qui ueniens. eo die. horaq
manifestissime cognouit transisse beatũ uirũ: quo sc̃s
seuerinus audiuit psallentiũ chorum. Sed si ad seueri
recurramus historiam: ipsa hora sibi scripsit librum
uitȩ sue fuisse reuelatum:
O Nan& tempore beatus ambrosius
cuius hodie flores eloquii ꝑ totam ȩccłam redo¬
lent. mediolanensi cuutati p̃erat ep̃s: cui celebranti
festa dñicȩ diei ista erat consuetudo. ut ueniens lector
cũ libro. non ante legere p̾sumeret. quã sc̃s nutu uississ&e
stante qui lectionem beati pauli ꝓferret: beatissimus
antistes ambrosius suꝑ scm altare obdormiret. Quod

Expanded text:
tentavit, nihilque suum in eodem reperiens, confusus abscessit. tentavit, nihilque suum in eodem reperiens, confusus abscessit. Quid ergo de nobis peccatoribus erit, si tanto sacerdoti voluit pars inimica Al., iniqua nocere? Haec sacerdote loquente notavit tempus archidiaconus, et Turonos misit velociter, qui haec diligenter inquireret. Qui veniens, eo die et hora manifestissime cognovit transisse beatum virum, quo sanctus Severinus audivit psallentium chorum. Sed si ad Severi recurramus historiam, ipsa hora eum sibi scripsit cum libro vitae suae fuisse revelatum. 5. Εο namque tempore beatus Ambrosius, cuius hodie flores eloquii per totam eclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeerat episcopus. Cui celebranti festa dominici diei ista erat consuetudo, veniens lector cum libro non antea legere praesumeret, quam sanctus nutu iussisset. stante qui lectionem beati Pauli proferret, beatissimus antistis Ambrosius super sanctum altare obdormiret. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ex consuetudine post matutinos cũ suis dericis cireu.¬
iret: illa hora qua uir beatus obiit. audiuit chorũ
canentiũ in sublimi: uocatoq archidiacono. interroga¬
uit si aures enis ꝑcuterent uoces quas attentius audire
Respondit Nequaquã Tunc ille. Diligent̃ inqͥt ausculta
Archidiaconus autẽ cȩpit sursũ collũ extendere. aures
erigere: & suꝑ sũmos articulos baculo sustentari. Sed
credo eũ non fuisse ȩqualis meriti: a quo hȩc non merȩ¬
bantur audiri. Tunc ꝓstrati t̾rȩ ipse parit̾ & beatus ep̃s.
dñm deprecantur. ut hoc ei diuina pietas audire per¬
mitteret. Erectis autẽ: rursũ interrogat senex. Suio
audis
Iui ait:. uocem psallentiũ tanquã in cȩlo audio: sed quid
sit prorsus ignoro. Cui ille. Ego tibi quid sit narrabo.
angeli canendo eũ deferunt in excelsum. Sed ut haec
audiantur. diabolus eum cũ inquis angelis retinere

Expanded text:
ex consuetudine post matutinos hymnos cum suis clericis circumex consuetudine post matutinos hymnos cum suis clericis circumiret, illa hora qua Beatus obiit, audivit chorum canentium in sublimi. Vocatumque archidiaconum interrogavit si aures ejus percuterent voces quas ille attentus audiret. Respondit: Nequaquam. Tunc ille: Diligentius, inquit, ausculta. Archidiaconus autem coepit sursum collum extendere, aures erigere, et super summos articulos, baculo sustentante, stare. Sed credo eum non fuisse aequalis meriti, a quo haec non merebantur audiri. Tunc prostrati terrae, ipse pariter et beatus episcopus, Dominum 1006 deprecantur, ut hoc ei divina pietas audire permitteret. Erectis autem, rursum interrogat senex: Quid audis? Qui ait: Voces psallentium tanquam in coelo audio, sed quid sit prorsus ignoro. Cui ille: Ego tibi quid sit narrabo. Angeli canendo eum deferunt in excelsum. Et ut parumper morae esset, ut haec audirentur, diabolus eum cum iniquis angelis retinere
Abbreviated transcription (Latin):
muntur: nec ullus suꝑfuit qui ex hac multitudine
ingilaret. Igitur ubi turonici eos conspiciunt obdormisse.
apprehensam scissimi glebam. alii ꝑ fenestram eiciunt
alii foris suscipiunt: positũq in naui cũ om̃i populo
ꝑ uicenna fluuiũ descendunt: ingressiq ligeris alueũ
ad urbem turonicã cũ magnis laudibrs psallentium¬
munus dirigunt copiosum: De quoꝵ uocibus pictaui
ex pergefacti: nchil de thesauro quẽ custo diebart
habentes. cũ magna confusione ad ꝓpria sunt reuersi
Quod si quis requirit. cur post transitũ gratiani ep̃i
unus tantũ id est Lidorius usq ad scm̃ martinũ fuissce
nouerit quod obsistentibus paganis diu ciuitas turo¬
nica sine benedictione sacerdotali fuit: Nam xp̃iani
Nam si qui a paganis reꝑti fuissent. xp̃iani: aut afficie¬
bantur uerberibus. aut gladio truncabantur: A passione
uitę. & ꝑcuncta laudabilis: duĩ diȩ dñica loca sc̃ã

Expanded text:
mitur, nec ullus superfuit qui ex hac multitudine mitur, nec ullus superfuit qui ex hac multitudine igilaret. Igitur ubi Turonici eos conspiciunt obdormisse, apprehensam sanctissimi 36 corporis glebam, alii per fenestram ejiciunt, alii aforis suscipiunt, positumque in navi cum omni populo per Vingennam fluvium descendunt. Ingressique Ligeris alveum, ad urbem Turonicam cum magnis laudibus psallentioque dirigunt copioso. De quorum vocibus Pictavi expergefacti, nihil de thesauro quem custodiebant habentes, cum magna confusione ad propria sunt reversi. Quod si quis requiret, cur post transitum Gatiani episcopi, unus tantum, id est Litorius, usque ad sanctum Martinum fuissenoverit quia obsistentibus paganis, diu civitas Turonica sine benedictione sacerdotali fuit. Nam qui Christiani Nam si qui a paganis reperti fuissent Christiani, aut afficiebantur verberibus, aut gladio truncabantur. A Passione vitae, et per cuncta laudabilis, dum die Dominica loca sancta
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hȩc turonici respondebant. Si uirtutes nobis factas
sufficere dicitis: scitote quia uobiscũ positus. amplius
est quã hic operatus. Nam ut preter mittamus pluri¬
ma. uobis suscitauit duos mortuos. nobis unũ. Et ut
ipse sepe dicebat: maior ei uirtus ante episcopatũ fuit.
quã post episcopatũ. Ergo necesse est: ut quod nobiscũ
non impleuit uiuus. expleat uel defunctus Uobis ẽ
enĩ ablatus: nobis adõ donatus. Uerũ si mos antiqͥtus
institutus seruatur: in urbe qua ordinatus ẽ. habebit
dõ uibente sepulchrũ. Certe si pro monasterii priuile¬
gio cupitis uendicare: scitote quia primo ei monaste¬
riũ cũ mediolanensibus fuit. His ergo litigantibus.
sole ruente. nox clauditur: corpusq in medio positũ
apictauis ꝑ uiolentiam auferretur: Sed ds̃ omp̃s. no¬
luit urbem turonicã aꝓprio frustrare patrono. Deniq
nocte media onĩs pictaui a somno fallatię compri¬

Expanded text:
Ad haec Turonici respondebant: Si virtutum nobis facta Ad haec Turonici respondebant: Si virtutum nobis facta sufficere dicitis, scitote quia vobiscum positus, amplius est quam hic operatus. Nam, ut praetermittamus plurima, vobis suscitavit duos mortuos, nobis unum; et, ut ipse saepe dicebat, major ei virtus ante episcopatum fuit, quam post episcopatum. Ergo necesse est, ut quod nobiscum non implevit vivens, expleat vel defunctus. Vobis est enim ablatus, nobis a Deo donatus. Verum si mos antiquitus institutus servatur, in urbe qua ordinatus est, habebit Deo jubente sepulcrum. Certe si pro monasterii privilegio cupitis vindicare, scitote quia primum ei monasterium cum Mediolanensibus fuit. His ergo litigantibus, sole ruente nox clauditur, corpusque in medio posituma Pictavis per violentiam auferretur: sed Deus omnipotens noluit urbem Turonicam a proprio frustrare patrono. Denique nocte media omnis Pictava somno phalanga compri
Abbreviated transcription (Latin):
principibus. sẽs martinus turonorũ ep̃s. plenus
uirtutibus & sc̃itate. p̃bens infirmis multa beneficia.
octogesimo primo ȩtatis suȩ anno. episcopatus autẽ
uicesimo sexto. apud condatensem diocesis suȩ uicũ
excedens a scło. felicit̾ migrauit ad xp̃m Transut autẽ
media nocte quȩ dñica habebatur: attico cesareoq¬
Iconsulibus.
Multi enĩ in eius transitu psallentiũ uoces audierunt
in celo: quod in libro uirtutũ eius primo plenius expo¬
suimus. Nam cũ primo sẽs dĩ apud condatensem ut.
diximus uicũ egrotare. cȩpisset: pictaui populi ad
eius transitũ sicut turonici conuener̃. Quo migrante.
grandis altercatio int̾ utrũq surrexit populum
icebant enĩ pictaui. Noster ẽ monachus. nobis abba
extitit : nos requirimus cõmendatũ. Sufficiat uob̾.
cipastis conuiuio. firmati fuistis benedictionibus.
insuꝑ & uirtutibus iocundati Sufficiant uobis ista
om̃ĩa : nobis liceat auferre uel cadauer exanime.

Expanded text:
nctus Martinus Turonorum episcopus, plenus virtutibus et sanctitate, praebens infirmis multa beneficia, octuaginsimo et primo aetatis suae anno, episcopatum autem vicissimo sexto, apud Condatinsem diccisis suae vicum excedens a saeculo, filiciter migravit ad Christum. Transiit autem media nocteconsulibus. Multi enim in ejus transitu psallentium audierunt in coelo, quod in libro virtutum ejus primo plenius exposuimus. Nam cum primitus sanctus Dei apud Condatensem, ut diximus, vicum aegrotare coepisset, Pictavi populi ad ejus transitum sicut Turonici convenerunt. Quo migrante, grandis altercatio in utrumque surrexit populum. Dicebant enim Pictavi: Noster est monachus; nobis abba exstitit; nos requirimus commendatum. Sufficiat vobis,cipastis convivio, firmati fuistis benedictionibus, insuper et virtutibus jocundati. Sufficiant ergo vobis ista omnia: nobis liceat auferre vel cadaver 35 exanimum.
Abbreviated transcription (Latin):
foueret: quã sc̃o dissimulabat gaudio. in quod dolebat
iquidem fides flere ꝓhiberet. & gemitũ extorqueret
affectus: & enĩ tam erat sc̃a de illius gła exultatio. quã
pia de morte confusio Ignosceres flentibus. gratulareris
gaudentibrs: quia & pium gaudere martino. & puito¬
est flere martinũ: dum unusquisq & sibi p̾stat ut do¬
leat. & illi debet ut gaudeat. Hoc igitur beati uiri
corpus usq ad Locũ sepulchri. ẏmnis canora celestis
turba prosequitur. Comparetur si placet sȩcularis illa
pompa. non dicã funeris. sed triumphi. Quid simile
martini ex sequiis conferetur : Ducant illi p̃curribus
suis uinctos post terga captiuos: martini corpus hiqui
mundũ ductu illius uicerant ꝓsequuntur. Illos confu¬
sis plausibus populoꝵ honoret insana. martino diui¬
nis plauditur psalmis: martuius ymnis cȩlestibus
honoratur. Illi post triumphos suos. in tartara seua
trudentur: martiNus abrahȩ sim lȩtus excipitur.

Expanded text:
ore, quam sancto dissimulabat gaudio quod dolebat! siquidem fides flere prohiberet: gemitum tamen extorquebat adfectus. etenim tam erat sancta de illius gloria exultatio quam pia de morte tristitia. ignosceres flentibus, congratularere gaudentibus, dum e gaudentibus, dum unusquisque et sibi praestat ut doleat, et illi ut gaudeat. haec igitur beati uiri corpus usque ad locum sepulchri hymnis canora caelestibus turba prosequitur. conparetur, si placet, saecularis illa pompa non dicam funeris, sed triumphi: quid simile Martini exequiis aestimabitur? ducant illi prae curribus suis uinctos post terga captiuos: Martini corpus ii, qui mundum ductu illius uicerant, prosequuntur. illos confusis plausibus populorum honoret insania: Martino diuinis plauditur psalmis, Martinus hymnis caelestibus honoratur. illi post triumphos suos in tartara saeua trudentur: Martinus Abrahae sinu laetus excipitur,
Abbreviated transcription (Latin):
bestia: Nichil in me funeste repperies: abrahȩ me sinus
recipit. Cum hac gͦ uoce. fatigatũ diuinis operibus
sp̃m cęlo reddidit: Testatiq nobis sunt qui affuerant.
iam ex animo corpore glorificati hominis uidisse se
głam. Uultus luce clarior renitebat: cum membra¬
tectũ: quis cineribus crederet inuolutũ: Ita uitro
rectionis gła. & natura demutatę carnis ostensus est¬
am uͦ in obsequiũ funeris credi non potest. quanta
hominũ multitudo conuenerat. Tota obiuã corpori
ciuitas ruit: cuncti ex agris atq uicis. multiq ex
uicinis etiã urbibus affuerunt. O quantus luctus
omniũ. quanta p̾cipue merentiũ lamenta monachoꝵ.
qui eo die fere ad duo milia conuenisse dicuntur
Specialis martini gła. Eius exemplo indm̃ seruitutẽ
stirps tanta fructificauerat. Agebat nimirũ ante se
pastor extinctus greges suos sc̃ȩ illius multitudinis
pallidas turbas. agmina palliata: & aut emeritoꝵ

Expanded text:
bestia? nihil in me, funeste, reperies: Abrahae me sinus bestia? nihil in me, funeste, reperies: Abrahae me sinus recipit. Cum hac ergo uoce spiritum reddidit: tes Dominum. Testatique nobis sunt qui affuerunt, iam exanimi corpore, glorificati hominis vidisse se gloriam. Vultus eius luce clarior renitebat: & tectum, quis in cineribus crederet inuolutum? iam rectionis gloria et natura demutatae carnis ostensus esset. in obsequium uero funeris credi non potest quanta hominum multitudo conuenerit: tota obuiam corpori ciuitas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de uicinis etiam urbibus adfuerunt. o quantus luctus omnium, quanta praecipue maerentium lamenta monachorum! qui eo die fere ad duo milia conuenisse dicuntur, specialis Martini gloria: eius exemplo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastor greges suos, sanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata, aut emeritorum
Abbreviated transcription (Latin):
labore uictum. nec morte uincendũ: qui innullam
se partem pronior inclinauerit: nec mori timuit.
nec uiuere recusauit. Itaq cũ iam ꝑ aliquot dies
ui febriũ teneretur: non tamen adĩ oꝑe cessabat: Per¬
nox in orationibus & uigiliis fatiscentes artus spui
seruire cogebat: nobili illo stratu suo in cinere & ei¬
litio recubans. Et cũ a discipulis rogaretur: ut saltẽ
uilia sibi sineret stramenta subponi: non decet inqͥt
filii xp̃ianũ nisi incinere mori. Ego si aliud uob̾ exem¬
plũ relinquo: ipse peccauii. Oculis ac manibus in cȩlũ
semꝑ intentis: inuictũ aboratione sp̃m non relaxabat
Et cũ ap̃sbiteris qui cum ad eũ confluxerant rogaretur
ut corpusculũ lateris mutatione releuaret: sinite inqͥt
sinite fr̃s. cȩlũ potius respicere quã terrã: & suo iã itine¬
re iturus ad dñm. sp̃s dirigatur. Haec locutus: diabo¬
lũ uidit ꝓpe adsistere. Quid hic inquit astas eruenta

Expanded text:
labore uictum nec morte uincendum, qui in nullam labore uictum nec morte uincendum, qui in nullam se partem pronior inclinauerit, nec mori timuerit nec uiuere recusauerit. itaque cum iam per aliquot dies ui febrium teneretur, non tamen ab opere Dei cessabat: pernoctans in orationibus et uigiliis fatiscentes artus spiritui seruire cogebat, nobili illo strato suo in cinere et cilicio recubans. et cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, non decet, inquit, Christianum nisi in cinere mori: ego si aliud uobis exemplum relinquo, peccaui. oculis tamen ac manibus in caelum semper intentis inuictum ab oratione spiritum non relaxabat. et cum a presbyteris, qui tunc ad eum conuenerant, rogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, sinite, inquit, sinite me, fratres, caelum potius respicere quam terram, ut suo iam itinere iturus ad Dominum spiritus dirigatur. haec locutus diabolum uidit prope adsistere. quid hic, inquit, adstas, cruenta
Abbreviated transcription (Latin):
conuersusq ad dñm. hac tantũ flentibus uoce respondit
Dñe si adhuc populo tuosũ necessarius. non recuso labo¬
rem: fiat uoluntas tua Nimirũ inter sꝑem amoremq
positus. dubitabat pęne quid mallet: quia nec hos de¬
serere. nec a xp̃o uolebat diutius separari. Nichil tam̃
in uoto suo ponens. aut uoluntati relinquens. totũ se
añi arbitrio. potestatiq cõmittens: non ne tibi his pau¬
corporeȩ prigna militiȩ: & iam satis est quod huc usq
certaui. Sed si adhuc in eodem labore ꝓcastris tuoꝵ
stare me p̃cipis: non recuso. nec fatiscentẽ causabor
etatem: Munia tua deuotus implebo: sub signis tuis
quo adusq ipse iusseris militabo Et quãus optata
sit seni requies post laborem: est tamen animus uictor
annoꝵ. & cedere nescius senectuti. At si iam parcis
etati. bonũ michi est dñe uoluntas tua: hos uero
quibrs timeo ipse custodies. O uirũ in esfabilem. nec

Expanded text:
conuersusque ad Dominum hac tantum flentibus uoce respondit: conuersusque ad Dominum hac tantum flentibus uoce respondit: Domine, si adhuc populo tuo sum necessarius, non recuso laborem: fiat uoluntas tna.nimirum inter spem maeroremque positus dubitauit paene quid mallet, quia nec hos deserere nec a Christo uolebat diutius separari. nihil tamen in uoto suo ponens ant uoluntati relinquens, totum se Domini arbitrio potestatique committens, sic orauit dicorporea pugna militiae et iam satis est, quod hucusque certaui: sed si adhuc in eodem labore pro castris tuis stare me praecipis, non recuso nec fatiscentem causabor aetatem. munia tua deuotus inplebo, sub signis tuis, quoadusque ipse tu iusseris, militabo. et quamuis optata sit seni remissio post laborem, est tamen animus uictor annorum et cedere nescius senectuti. quodsi iam parcis aetati, bonum mihi est, Domine, uoluntas tua: hos uero, quibus timeo, ipse custodies. o uirum ineffabilem, nec
Abbreviated transcription (Latin):
illas usus imperio. quo dȩ mones fugare consueuerat.
Ita grege facto om̃s in unũ illȩ uolucres congregatę.
relicto flumine. montes. siluesq petierunt. non sine
ad miratione multoꝵ: qui tantam in martino uirtu¬
tem uider. ut etiã auibus imperaret. Aliquandiu
inter clericos restituta. cũ ian regredi ad monaste¬
riũ cogitaret. uiribi i corporis cępit repente destitui
conuocatisq dicipulis. indicat se iam resolui. Tum uͦ
meror & luctus omniũ: uox fit una plangentiun.
Cur nos pater deseris. aut cui nos desolatos relinquis.
Inuadent gregem tuũ lupi rapaces. Et quis eos amor¬
sibus nr̃is ꝑcusso pastore prohibebit: Seimus quidem
desiderare te xp̃m. sed salua tibi sunt tua p̃mia. ned
dilata minuentur: nr̃i potius miserere quos deseris
Tunc ille motus his fletibus. ut totus semꝑ in dũo mise¬
meordiȩ isceribus affluebat. lacrimasse phibetum

Expanded text:
illas usus imperio, quo daemones fugare consueuerat. illas usus imperio, quo daemones fugare consueuerat. ita grege facto omnes in unum illae uolucres congregatae, relicto flumine, montes siluasque petierunt, non sine admiratione multorum, qui tantam in Martino uirtutem uiderent, ut etiam aui- bus imperaret./aliquandiu inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret, uiribus corporis coepit repente destitui, conuocateror et luctus omnium et uox una plangentium: cur nos, pater, deseris? aut cui nos desolatos relinquis? inuadent gregem tuum lupi rapaces: quis nos a morsibus eorum percusso pastore prohibebit? scimus quidem desiderare te Christum, sed salua tibi sunt tua praemia nec dilata minuentur: nostri potius miserere, quos deseris. tunc ille motus his fletibus, ut totus semper in Domino misericordiae uisceribus afluebat, lacrimasse perhibetur:
Abbreviated transcription (Latin):
longe ante p̾sciuit: dixitq fratribus dissolutionẽ
sui corporis imminere. Interea causa extitit:
qria condatensem diocesim uisitaret. Nam clericis int̾
se ȩccłae illius discordantibus. pacem cupiens reformare.
licet finem dierũ suoꝵ non ignoraret. proficisci tamen
obistius rei causam non recusauit: bonã hanc uirtu.¬
tum suarũ consũmationẽ existimans. si pacem ȩccłae
redditam reliquisiet. Ita ꝓfectus cũ suo illo ut semꝑ
frequentissimo discipuloꝵ scĩssimoq comitatu: mergos
in flumine conspicatur pisciũ p̾dam sequi. & rapacẽ
ingluuiem assiduis urgere capturis. Forma inquit
hȩc : demonũ est. Insidiantur in cautis : capiunt nesci¬
entes : captos deuorant: saturariq non queunt deuo¬
ratis. Imperat deinde potenti uirtute uerboriĩ: ut
eũ cui innatabant gurgitem relinquentes. aridas pe¬
terent desertasq regiones: eo nimirũ circa aues

Expanded text:
longe ante praesciit dixitque fratribus dissolutionem longe ante praesciit dixitque fratribus dissolutionem sui corporis inminere. interea causa extitit, qua Condacensem dioecesim uisitaret. nam clericis inter se ecclesiae illius discordantibus pacem cupiens reformare, licet finem dierum suorum non ignorasset, proficisci tamen ob istius modi causam non recusauit, bonam hanc uirtutum suarum consummationem existimans, si pacem ecclesiae redditam reliquisset. /ita profectus cum suo illo, ut semper, frequentissimo discipulorum sanctissimoque comitatu mergos in flumine conspicatur piscium praedam sequi et rapacem ingluuiem adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat deinde potenti uerbo, ut eum, cui innatabant, gurgitem relinquentes aridas peterent desertasque regiones, eo nimirum circa aues
Abbreviated transcription (Latin):
ad te illa epła potuit ꝑuenite. quã nuꝑ ad aurelium
diaconẽ scripseramus: Ego erã tholose positus. tutuer¬
ueris constituta: & tam longe apatria filio inqruietante
asuiulsa qua tandẽ familiarem illã epłam occasione
furata es : Namq accepi litteras tuas quuibus seriberis.
in eadem epła qua de obitu domni martimi fecerus
mentionẽ. ipsũ beati uiri transitũ exponere debuisse
Quasi uͦ ego illã epłam aut legendã alii p̃ter qi ipsi
ad quẽ missa uidetur ediderim. aut ego tanto suri
operi destinatus. ut omĩa quȩ demartino agrosel
oporcet. me potissimũ seribere innotesgae̾. Itaq si
qua de obitu scĩ ep̃i audire desideras. ab illis poro
qui int̾fuere cognosce Ego tibi statui mebi s hen
ne ubi qͥ ne p̾ublices lamen a das foem mull. te esse
lecturum: paucis tuȩ satis faciam uoluntati. Itaq
p̃stabo te. hisquȩ michi sunt comperta participem:¬
ARTINUS IGITUR OBIEU SUUM

Expanded text:
ad te epistula illa potuit peruenire, quam nuper ad Aurelium ad te epistula illa potuit peruenire, quam nuper ad Aurelium diaconum scripseramus. ego enim Tolosae positus, tu Treueris constituta et tam longe a patria filio inquietante diuulsa, qua tandem familiarem illam epistulam occasione furata es? namque accepi litteras tuas, quibus scribis in eadem epistula, qua de obitu sancti Martini fecerim mentionem, ipsum beati uiri transitum exponere debuisse. quasi uero ego illam epistulam aut legendam alii praeterquam ipsi, ad quem missa uidetur, ediderim, aut ego tanto sim operi destinatus, ut omnia, quae de Martino cognosci oportet, me potissimum scribente notescant. itaque si quae de obitu sancti episcopi audire desideras, ab illis potius, qui interfuere, cognosce: ego tibi statui nihil scribere, ne ubique me publices. tamen, si das fidem nulli te esse lecturam, paucis tuae satisfaciam uoluntati, itaque praestabo his, quae mihi sunt conperta, participem. Martinus igitur obitum suum
Abbreviated transcription (Latin):
UIꝑitIUS Seuerus. Basulas parenti salutẽ:
lationis furtiq ream. ad p̃toris tribunal iusto. lore
traberemus. Quid enĩ non conquerar quã ate patior
inuiriã: Nullam mͥ domi cartulã. nullũ libelluie.
millã eplam reliquisti: ita furaris omĩarita ⁊ sniuiessa
auuulgas. Si quid ad amicũ familiarit̾ scripłi. s quid
forte dũ lũdimus. quod uelim tam̃ oceultũ eẽ distaui
om̃a ad te prius pene quã fuerunt scripta. aut idista
ꝑueniunt. Nimirũ oberratos habes notarios meose
ꝑ quos tibi ineptię nr̃e priblicantur. nec tani ad uer¬
sum eos possũ moueri. si tibi parent. qui in ius nr̃ mo
extua potissimũ liberalitate uener̃: seq adhas tuos
qua meos meminer̃ Iu sola es rea.tusola euilpabilis.
que & ensicliaris & illos fraude cireũuenis. ut fioie
delicto ullo familiarit̃ scripta. aut negligent᷑ emissa.
inlucubrata tibi penitus atq impolita tradantur
N am ut dereliquis taceam: rogo quẽ ad modũ tam elto

Expanded text:
ulpicius Seuerus Bassulae parenti uenerabillationis furtique ream ad praetoris tribunal iusto dolore traheremus. quid enim non conquerar, quam a te patior iniuriam? nullam mihi domi chartulam, nullum libellum, nullam epistulam reliquisti: ita furaris omnia, ita uniuersa diuulgas. si quid ad amicum familiariter scripsi, si quid forte, dum ludimus , quod uelim tamen occultum esse, dictaui, omnia ad te prius paene quam fuerint scripta aut dictata perueniunt. nimirum obarratos habes notarios meos, per quos tibi nostrae ineptiae publicantur. nec tamen aduersus eos possum moueri, si tibi parent, qui in ius nostrum ex tua potissimum liberalitate uenerunt seque adhuc tuos quam meos esse meminerunt. tu sola es rea, tu sola culpabilis, quae et mihi insidiaris et illos fraude circumuenis, ut sine dilectu ullo familiariter scripta aut neclegenter emissa inlucubrata tibi penitus adque inpolita tradantur. nam ut de reliquis taceam, rogo quemadmodum tam cito
Abbreviated transcription (Latin):
niueis candoribus. radiante turba uirtutis. effusus est in p̃tio
nr̃ȩ salutis. O crux splendidior astris muncdi. celebris homi¬
nibus. multũ amabilis. sanctior uniuersis. quȩ sola fiusti
digna portare talentũ mundi. Pulce lignũ. dulces claui.

Expanded text:
angelis, niveis candoribus radiante turba virtutis, effusus est in pretio angelis, niveis candoribus radiante turba virtutis, effusus est in pretio nostrae salutis! O crux splendidior astris, mundo celebris, hominibus multum amabilis, sanctior universis! quae sola digna fuisti portare tale
Abbreviated transcription (Latin):
dens& in dño de uisione anglica: depositis imperii in signibus.
discalciatus ꝓtinus linea tantũ zona p̃cinctus. crucẽ dñi¬
in manu susci piens. ꝑfusus faciẽ lacrimis. ad celũ oculos erigenꝰ
ꝓperabat acd porta usq ꝓgrediens. Mex illo humilit ꝓpͥnqͣte.
auricia lapidũ gleste ꝑsensit inperiũ. Statimq porta se subrigens
liberii intrantibus patefecit ingressũ: odorq suauissimus qͥ uolitãte
diuinitꝰ aura deꝑsarũ ꝓuintia ꝑ longa terrarũ spatia iheroso¬
limis fuerat illapsus. momento eodẽ quo defano cosdroe scã crui
fuerat eradio baiulante egressa. tunt rediit: om̃iũq pectaribꝰ¬
se gratant̃ infudit. Uincebat enĩ a romata. om̃ia therebuitina.¬
thura uł balsama. atq mirrã. Confestĩ igit᷑ popłaris gaudii fauor
in altũ sublatꝰ: diuinã laudabat potentiã. Sicq gloriosus au¬

Expanded text:
dens in Domino de visu angelico, depositisque imperii insignibus, dens in Domino de visu angelico, depositisque imperii insignibus, discalceatus, protinus, lintea tantum zona praecinctus, crucem Domini manu suscipiens, perfusus facie lacrymis, ad coelum oculum erigens properabat, ad portam usque progrediens. Mox illo humiliter propinquante, duritia lapidum coeleste persensit imperium, statimque porta se subrigens liberum intrantibus patefecit ingressum. Odorque suavissimus qui, volitante divinitus aura de Persarum provincia, per longa terrarum spatia Hierosolymis fuerat illapsus momento eodem quo de fano Chosroe sancta crux fuerat Graccho bajulante egressa, tunc rediit, omniumque pectora gratanter infudit. Vincebat enim aromata omnia terebinthi natura vel balsami atque myrrhae. Confestim igitur popularis gaudii favor in alto sublatus Dei laudabat potentiam; sicque gloriosus Au
Abbreviated transcription (Latin):
u utemuib ad iestauratione eccłarũ quas ꝙranuus dlestru¬
rerat reseruauit. Igit᷑ eraclius suscipiens lignũ gloriosissime
crucis. quod impius asportauerat. adiherosoluna ꝓperalitti sun¬
gaudentes om̃s popłi cũ ramis palmarũ cȩreis &e sampacdibus
ut diuerso glorȩ apparatu. cũ hymnis &e canticis obiuã aluiꝑat
atq ali sub secuntur. Cũq imperator demonte oliuieta lescen¬
dissa & ꝑ ea porta quã dns intrauerat quando actpassionẽ
uolusset intrare: repente lapioes portȩ descendentes clausert
se inuicem. & factꝰ est paries unus. Cũq mirarent᷑ attoniti.
unmo merore constricti. respicientes in altũ: iuderunt signũ
piens inmanibus. stetit suꝑ portã & ait. Quando rex celorũ
& ans totius mundi passionis sacram̃ta ꝑ hunc aditũ cõple¬
turius introriuit: non se purpura nec diademate renitentẽ
exhibuit. aut equi potentis uehiculii requisiuit. sed humilis
aselli terga insidens cultoribꝰ suis humilitatis exẽpla reliquit.¬

Expanded text:
nem ecclesiarum, quas tyrannus destruxerat, reservavit. Suscipiens igitur gloriosissimum lignum crucis, quod impius asportaverat, Hierosolymam detulit; gaudentes omnes populi cum ramis palmarum, cereis et lampadibus vel diverso gloriae apparatu, cum hymnis et canticis obviam alii pergunt, atque alii subsequuntur. Cumque imperator de monte Oliveti descendisset per eam portam quam Dominus intraverat quando ad passionem voluisset intrare, repente lapides portae descendentes, clauserunt se invicem, et factus est paries unus. Cumque mirarentur attoniti, nimio terrore constricti, respicientes in altum, viderunt signum  aspiciens illud in manibus, stetit super portam et ait: Quando rex coelorum Dominus totius mundi passionis sacramenta per hoc aditum completurus introiit non se purpuratum, nec diademate nitentem exhibuit, aut equi potentis vehiculum requisivit, sed humilis aselli terga insidens, cultoribus suis humilitatis exempla reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
dixiss&: p̃tiossimã partẽ ligni quã secũ detulerat loco suo
restitiut. Tunc renouant᷑ adõ: antiqua miracula. Die eod
mortius recepit ꝓpriã uitã. paralitici quatuor adepti st̃ sani¬
tatẽ amissã: decẽ leꝑsi cutẽ recepert̃ mundã. quindecĩ qͦq cȩci
luci st̃ restituti: plurimi qͦq ademonibꝰ erepti. multiq auarus
infirmitatibꝰ liberati. Tunc imperator oratione ꝑacta. offerens
mtlta donaria: eccłam dĩ reꝑari fecit. &e regiis sũptibꝰ redden
pͥuilegia. auctoritate p̾lata. restituens captiuos in ꝓpͥa. clans
oportuna p̾sidia constantinopolim rediit. fultus uirtute¬
diuina: ꝑseuerante inscȩ crucis miraculo miraculorũ

Expanded text:
dixisset, pretiosissimam partem ligni, quam secum detulerat, loco suo restituit. Tunc renovante Domino antiqua miracula, die eodem mortuus unus recepit propriam vitam; paralytici quatuor adepti sunt sanitatem amissam; leprosi decem cutem receperunt mundam; quindecim quoque caeci luci sunt restituti; plurimi quoque a daemonibus erepti, multique a variis sunt infirmitatibus liberati. Tunc imperator, oratione peracta, offerens multa donaria, ecclesias reparare fecit suis sumptibus, reddens privilegia auctoritate prolata, restituens captivos in propria, dans opportuna praesidia; Constantinopolim rediit, fretus divina perseverantia. In sanctae crucis signaculo, miraculorum
Abbreviated transcription (Latin):
empore illo postquã augusto constan¬
tino contra maxentiũ tyrannũ ꝓperante ad bellum.
signũ scȩ crucis celitus fuisset ostensũ. & ipso feliciter
obtinente triumphũ. abhelena iã dicti pͥncipis matre.
sc̃a crux fuiss&e inuenta. atq ꝑsanitatẽ egrõti. & re

Expanded text:
empore illo postquam, Constantino Augusto contra Maxentium tyrannum properante ad bellum, signum sanctae crucis coelitus fuisset ostensum, et ipso feliciter obtinente triumphum, ab Helena jam dicti principis matre sancta crux fuisset inventa, atque per sanitatem aegroti et re
Abbreviated transcription (Latin):
Non est hoc meũ: quod ad meꝑtinuit. sollicitus fui Uobis
si oliͥ suppetit: ꝑ uos rescite. Tunc illi magicis hȩoãrtibꝰ

Expanded text:
Non est hoc meum. Quod ad me pertinuit, sollicitus fui; vobis si aliquid suppetit, per vos quaerite'. Tunc illi magicis haec artib
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec comp̃hensus beatus apłi ab egea ꝓconsule. po¬
situs est in carcere: ad quẽ om̃s conueniebant. ut audi¬
rent uerbũ salutis. At ille ñ cessabat p̃dicare die &
nocte uerbũ dĩ. Paucis uͦ diebus int̾positis. ediuctus de
carcere & grauissinte cesus. cruci suspensus est In qua cũ
ꝑ triduũ uiuens penderet: non cessabat p̾dicare dñm
saluatorem: donec tertia die popłis flentibus. sp̃m ex¬
alaret. Quod lectio passionis eius. plenissime declarat
Cuius beatũ corpus maximilla accipiens. conditũ aro¬
matibus. recondidit in sepulchro: assidue suꝑ illud de¬
p̃cans dñm. ut eius beatus apłs memor esset¬

Expanded text:
ost haec conpraehensus beatus apostolus ab Egea proconsule, positus est in carcere. Ad quem omnes conveniebant, ut audirent verbum salutis. At ille non cessabat praedicare nocte et die verbum Dei. Paucis vero diebus interpositis, eductus de carcere et gravissime caesus, cruci suspensus est. In qua cum per triduum vivens penderet, non cessabat praedicare Dominum salvatorem, donec tertia die, populis flentibus, spiritum exalaret, quod lectio passionis eius plenissime declarat. Cuius beatum corpus Maximilla accipiens, conditum aromatibus recondidit in sepulchro, assidue super illum depraecans Dominum et, ut ei beatus apostolus memor esset
Abbreviated transcription (Latin):
cũ cũ uxore & filio: & ait. Uere diaboli hoc ẽ optis
Ecce enĩ quos & mente cecauit & corpore. Et ait. Ecce
ego uobis in nomine dĩ mei iħu xp̃i corporaliũ oculorũ
restituo lumen. Ipse quoq mentiũ ur̃arũ tenebras rese¬
rare dignetur : ut cognita luce quę illuminat omnem
hominẽ uenientẽ in hunc mundũ. salui ẽẽ possitis Et
imponens eis manus: aperuit oculos eoꝵ. At illi ꝓcidentes
osculabantur pedes eius & dicebant. Quia non ẽ alius ds̃.
nisi quẽ p̃dicat famulus dĩ andreas.¬

Expanded text:
cum cum uxore et filio et ait: 'Vere diaboli hoc est opus. Ecce enim quos et mente caecavit et corpore'. Et ait: 'Ecce ego vobis in nomine Dei mei Iesu Christi corporalium oculorum restituo lumen; ipse quoque mentium vestrarum tenebras reserare dignetur, ut, cognita luce, quae inluminat omnem hominem venientem in hunc mundum, salvi esse possitis'. Et inponens eis manus, aperuit oculos eorum. At illi procidentes, osculabantur pedes eius et dicebant, quia: 'Non est alius Deus nisi quem praedicat famulus eius Andreas
Abbreviated transcription (Latin):
tores discerpsit infrusta. Et dans mugitũ : cecidit & mor¬
de cȩlo: & confortabat scm̃ apłm in stadio. Deniq pro¬
consul feruens ira: uissit leopardũ ferocissimũ dimitti
Qui dimissus. reliquit populũ: & ascendens ad sedem pro¬
consulis arripuit filiũ eius. & suffocabat eũ. Tantaq
insania proconsulem optinuerat. ut nichil de his aliquid
aut doleret. aut diceret. Tunc beatus apłs. conuersus
ad popłm dixit. Cognoscite nunc quia uerũ dm̃ colitis:
cuius uirtute bestiȩ superatȩ sunt: quẽ nunc uirinus
ꝓconsul ignorat : sed ego ut facilius credatis. etiã filium
eius in nomine xp̃i quẽ p̃dico suscitabo. ut confundatur
stultissimus pater eius. Et prostratus terrȩ: diutissime
orauit. Apprehensaq manu suffocati: suscitauit eum.
Hȩc uidentes popłi. magnificauer̃ dm̃: & uoluer̃ uirinũ
interficere. sed ꝑmissi non sunt ab apło. Uirinus autẽ
confusus discessit in p̃toriũ suum

Expanded text:
tores discerpsit in frustra, et dans mugitum, cecidit et mortores discerpsit in frustra, et dans mugitum, cecidit et morde caelo et confortabat sanctum apostolum in stadio. Denique proconsul fervens ira iussit leopardum ferocissimum dimitti; qui dimissus reliquid populum, et ascendens ad sedem proconsulis, arripuit filium eius et suffocavit eum. Tantaque insania consulem obtinuerat, ut nihil de his aliquid aut doleret aut diceret. Tunc beatus apostolus conversus ad populum, dixit: 'Cognoscite nunc, quia verum Deum colitis, cuius virtute bestiae superatae sunt, quem nunc Virinus proconsul ignorat. Sed ego, ut facilius credatis, etiam filium illius in nomine Christi, quem praedico, suscitabo, ut confundatur stultissimus pater eius'. Et prostratus terrae·, diutissime oravit, adpraehensaque manu suffocati, suscitavit eum. Haec videntes populi, magnificaverunt Deum et voluerunt Virinum interficere, sed permissi non sunt ab apostolo. Virinus autem confusus discessit in praetorium suam
Abbreviated transcription (Latin):
mago. At illi clamabant dicentes. Non ẽ hȩc magica:
sed est doctrina sana & uera. Proconsul dixit. Hominẽ
istũ ad bestias tradam: & de uobis scribã cȩsari ut uelo¬
citer pereatis. quia contẽpnitis leges eius. Illi autem
uolentes eũ lapidibus obruere. dicebant. Scribe cȩsari:
quia macedones receper̃ uerbũ dĩ. & contẽptis idolis
am̃ uerũ adorant. Tunc iratus ꝓconsul recessit ad p̾to.¬
riũ: & facto mane intromisit feras in stadiũ. & iussit
trahi & proici beatũ apłm in stadio. Quo app̃henso.
trahebant ꝑ capillos. impellentes fustibus: proiectumq
in harena. dimiser aprũ ferocẽ & horribilem: qui ter
circuiuit sc̃m dĩ. & nichil nocuit. Uidentes autẽ hȩc
popłi : deder̃ głam dõ. Proconsul uͦ uissit iterũ dimita
taurũ: qui atriginta militibus adductus. & a duobus
uenatoribus imprilsus. andream non attigit. sed uena¬

Expanded text:
magum'. At illi clamabant dicentes: 'Non est haec magica, magum'. At illi clamabant dicentes: 'Non est haec magica, sed est doctrina sana et vera'. Proconsul dixit: 'Hominem istum ad bestias tradam et de vobis scribam caesari, ut velociter pereatis, quia contemnitis leges eius'. Illi autem volentes eum lapidibus obruere, dicebant: 'Scribe caesari, quia Machedonas receperunt verbum Dei et, contemptis idolis, Deum verum adorant'. Tunc iratus proconsul, recessit ad praetorium, et facto mane intromisit feras in Stadium et iussit trahi et proici beatum apostolum in stadio. Quo adpraehenso, trahebant per capillos, inpellentes fustibus, proiectumque in harena dimiserunt aprum ferocem et orribilem; qui ter circuivit sanctum Dei et nihil nocuit. Videntes autem haec populi, dederunt gloriam Deo. Proconsul vero iussit iterum dimitti taurum; qui a triginta militibus adductus et a duobus venatoribus inpulsus, Andream non attigit, sed vena