comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se dñs reꝑmisit. ut subuerterae grando
mendacium. & impioꝵ spem foedusq cũ
morte. & pactũ cum inferno. tempestas
ualida deleret. Quem quia susciꝑe illuso.¬
res principes noluerunt: sicut quondam
contra allophilos regnante dauid in mon-¬
pharasim dñs concidit aduersarios suos
unde & locus nom̃ accepit. & sicut in
ualle gabaon sub iesu principe quando
ailon. ce stetit sol spacio unius diei. multiq
de alienigenis ꝑierunt: sic contra impios
&e illusores irascetur dñs. ut faciat opus
suum: Nequaquam. Non est enĩ opus
dni ꝑdere quos creauit. sed facere opus
alienum. qđ ad credulitatẽ magis quam
ad clementiã ꝑtinet. Rursũq id ipsum¬
aliis uerbis repetit. ut oꝑetur opus suum.
Non est opus eius punire peccantes. sed pe.¬
regrinum & alienum abeo ut puniat.
qui saluator est. Qm̃ gͥ de patientia sua
surrecturus est dñs. & nequaquã parcitu.¬
rus sicut non peꝑcit in monte pharasim

Expanded text:
se Dominus repromisit, ut subverteret grando se Dominus repromisit, ut subverteret grando mendacium et impiorum spem; foedusque cum morte et pactum cum inferno tempestas valida deleret. Quem quia suscipere illusores principes noluerunt, sicut quondam contra Allophylos, regnante David, in monPHARASIM  , Dominus concidit adversarios suos, unde et locus nomen accepit. Et sicut in valle Gabaon, sub Jesu principe, quando stetit sol spatio unius diei; multique de alienigenis perierunt: sic contra impios et illusores irascetur Dominus, ut faciat opus suum. Non est enim opus Domini perdere quos creavit; sed facere opus alienum, quod ad crudelitatem magis quam ad clementiam pertinet. Rursumque id ipsumaliis verbis repetit, ut operetur opus suum. Non est opus ejus punire peccantes, sed peregrinum, et alienum ab eo, ut puniat qui Salvator est. Quoniam igitur de patientia sua resurrecturus est Dominus, et nequaquam parciturus: sicut non pepercit in monte Pharasim, et
Abbreviated transcription (Latin):
no. & discant audire uaticinia ꝓpħarũ.
illiq respondeant se ꝓ infirmitate uiriũ
aduersum contrarias potestates pugnare
non posse. nec int̾ dĩ popłm congregari.
Sicut enim inmonte diuisionũ stabit
dñs. sicut in ualle quȩ est ingabaon ira¬
Iscetur. Ut faciat opus suum alienũ opus
Ieius. ut oꝑetur opus suum. ꝑegrinũ est
Iopus abeo. Et nunc nolite illudere. ne
forte constringantur uincula ur̃a. Con¬
sũmationẽ enĩ & ad breuiationẽ audiui
a dño dõ exercituum. suꝑ uniuersã t̾rã.
Lxa. Sicut mons impiori consurget dñs.
& erit inualle gabaon. Cum furore faciet
oꝑa sua. amaritudinis opus & furor eiꝰ.
Quasi alienis abutetur. & aliena a maritu.¬
do eius. Et uos nolite lȩtari. ne confortent᷑
uincula ur̃a. quia consummatas & adbre.¬
uatas res audiui a dño dõ sabaoth quas
facturus est suꝑ omnem t̾rã. Lapidem
preciosum in fundamentis syon positurũ

Expanded text:
no, et discant audire vaticinia prophetarum: no, et discant audire vaticinia prophetarum: illique respondeant se pro infirmitate virium adversus contrarias potestates pugnare non posse, nec inter Dei populum congregari. SicDominus: sicut in valle, quae est in Gabaon, irascetur, ut faciat opus suum, alienum opus ejus: ut operetur opus suum peregrinum est opus ab eo. Et nunc nolite illudere, ne forte constringantur vincula vestra. Consummationem enim et abbreviationem audivi a Domino Deo exercituum super universam terram. LXX: Sicut mons impiorum consurget Dominus, et erit in valle Gabaon, cum furore faciet opera sua, amaritudinis opus et furor ejus quasi alienis abutetur: et aliena amaritudo ejus. Et vos nolite laetari, ne confortentur vincula vestra, quia consummatas et abbreviatas res audivi a Domino Deo Sabaoth, quas facturus est super omnem terram. Lapidem pretiosum in fundamentis Sion positurum
Abbreviated transcription (Latin):
Et alibi. Quȩ participatio iusticiȩ cum iniqͥ.¬
tate: Quȩ societas luci ad tenebras : Quȩ
conuentio xp̃i adbelial: Quȩ pars fideli
um infideli: Quis consensus templo dĩ cũ
idolis: Loquitur aut̃ sub metafora mariti
pudicissimi. qui adulterȩ dicit uxori.
Inus lectus me & adulterum tecum caꝑe
ĩ potest. & pallium breue maritũ & moe¬
chum oꝑire non prȩualet. O gͥ ierłm ad¬
quam inezechiel sub ꝑsona uxoris loquit᷑
fornicantis. & quam in osee principio scor.¬
tum uocat & adulterã. si uis meis comple.¬
xib copulari: abice idola. Si seruieris
iaddis: me habere ñ poteris. Hoc iuxta
Discit audire qui tribulati estis. ñ possumꝰ
piugnare. ipsi aut̃ infirmi sumꝰ ut Nioni
congregemur. Quod quem sensum habeat.
&e quomodo suꝑiorib copuletur penitus
ignoro. Nisi forte ad principes popłi loqͣt᷑
sermo diuinus. & hortetur eos ut spem
habeant indõ & non in morte. atq infer¬

Expanded text:
et alibi: Quae participatio justitiae cum iniquiet alibi: Quae participatio justitiae cum iniquitate? Quae societas luci conventio Christi ad Belial? Quae pars fideli cum infideli? Qui consensus templo Dei cum idolis ? Loquitur autem sub metaphora mariti pudicissimi, qui adulterae dicit uxori: Unus lectulus me et adulterum tecum capere non potest, et pallium breve maritum et moechum cooperire non praevalet. O igitur quam et in Ezechiel sub persona uxoris loquitur fornicantis , et quam in Osee principio scortum vocat et adulteram , si vis meis complexibus copulari, abjice idola: si servieris idolis, me habere non poteris. Hoc juxta Discite audire qui tribulati estis: ugnare, ipsi autem infirmi sumus ut congregemur, quem sensum habeat, et quomodo superioribus copuletur, penitus ignoro. Nisi forte ad principes populi loquatur sermo divinus, et hortetur eos, ut spem habeant in Deo, et non in morte atque infer
Abbreviated transcription (Latin):
& foedus qđ habebatis cum morte. & cũ
inferno hoc est cum diabolo. ꝑeat in ȩt̾nũ.
Si flagellum siue tempestas de qua dixe-¬
rant. flagellum inundans cũ transierit
nonueniet suꝑ nos. ueniet. & eritis ei in
uonculcationẽ. hoc est omĩa tormenta pa-¬
temini. quȩ uos putabatis desꝑationis ani-¬
no nequaquam esse passuros. Semꝑ enĩ irru-¬
it uobis. & tam in ꝓsꝑis quam in aduersis
nam dni sentietis. & mors uos seua popula¬
bitur. Quid dicam de poenis poenarum :¬
Sula formido & tormentor metus uos cor-¬
nget ad salutem. & mala ur̃a intelligere
ficiet. Cumq uerati fueritis : tunc anim¬
aduertetis ꝓphetas meos uera dixisse. Qđq
sequitur. coangustatum est stratum ita
ut alter decidat. & palliũ breue utrunq
qire non potest: illum habet sensum quẽ
m apło legimus. Non potestis calicem dñi
bibere & calicem demonior. Non potestis
mensȩ dni esse participes. & mensȩ idoloꝵ

Expanded text:
et foedus quod habebatis cum morte et cum et foedus quod habebatis cum morte et cum inferno, hoc est, cum diabolo, pereat in aeternum. Et flagellum sive tempestas, de quo dixeratis: Flagellum inundans cum transierit, non veniet super nos: veniet, et eritis ei in conculcationem, hoc est, omnia tormenta patiemini, quae vos putabatis desperationis animo nequaquam esse passuros. Semper enim irruet vobis, et tam in prosperis quam in adversis iram Domini sentietis, et mors vos saeva populabitur. Quid dicam de poenis? Poenarum sola formido et tormentorum metus vos corriget ad salutem, et mala vestra intelligere faciet. Cumque vexati fueritis, tunc scietis Prophetas meos vera dixisse. Quodque sequitur: Coangustatum est enim stratum, ita ut alter decidat, et pallium breve utrumque operire non potest, illum habet sensum quem in Apostolo legimus: Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum. Non potestis mensae Domini esse participes, et mensae idolorum ;
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ qui alio nomine appellatur petra axp̃
edificauit ȩccłiam. & firmo iuxta hebra¬
icum fundauit fundamine. in quo qui
crediderit non confundetur. siue iuxta
hebraicum non festinet. ne uidelicet tard̃
rit iuata abacuc nemo desꝑet. quia ueni¬
ens ueniet. & sua ꝓmissa cõplebit. Prome¬
tit quoq ds̃ ponere se in eo iudiciũ ponde¬
ris. neq enim udicat pat̾ quenquã sel
omne iudicium dedit filio. & iusticiam
siue miscđiam in mensurã. ut reddat
unicuiq seđm oꝑa sua. & iusticiã ac m¬
scđiam alterutro temꝑet. iuxta illud
qđ illud quod in psalmis legimꝰ. Miscdil
&e ueritas obuiauerunt sibi. iusticia &
pix osculatȩ sunt. Sꝑem quoq ait ur̃am
atq mendacium i est diabolum patrem
oĩs mendacii supplicior meoꝵ grando
sub uertet. & ꝓtectionem sub qua uos tutos
ore arbitramini. tempestas ualida & aqͥ.¬
rum multitudo delebit: ita ut amicicia

Expanded text:
dem, qui alio nomine appellatur petra, Christus dem, qui alio nomine appellatur petra, Christus aedificavit Ecclesiam, et firmo, juxta Hebraicum, fundavit fundamine, in quo qui crediderit, non confundetur, sive, juxta Hebraicum, non festinet: ne videlicet tardusrit juxta Abacuc, nemo desperet: quia veniens veniet, et sua promissa complebit . Promittit quoque Deus ponere se in eo judicium ponderis: Neque enim judicat Pater quemquam, sed omne judicium tradidit Filio . Et justitiam sive misericordiam in mensura, ut reddat unicuique secundum opera sua, et justitiam ac misericordiam alterutro temperet, juxta illud quod et in psalmis legimus: Misericordia et veritas obviaverunt sibi: justitia et pax deosculatae sunt se . Spem quoque ait vestram atque mendacium, id est, diabolum patrem omnis mendacii, suppliciorum meorum grando subvertet. Et protectionem, sub qua vos tutos fore arbitrabamini, tempestas valida et aquarum multitudo delebit, ita ut amicitia
Abbreviated transcription (Latin):
prȩcepta mea posuistis mendaciunium
uram. & gloriantes immo desꝑautes dut
mendacio ꝓtegemur. Iccireo misercont
& miserator dñs. patiens & multu ms¬
cors: nolentib uobis in fundamenta so¬
lapidem electum & ꝓbatum. & p̃ciosiu
& angularem. missurũ esse se dicit. qe
quo apłs loquitur. Quasi sapiens archit̃¬
mentum enĩ aliud nemo potest poner s
tico homo. homo. bis dicitur. & angulan
lapis: quia circuncisionis & gentiũ popla
copulauit. De quo & in psalmo dicit᷑. lap.¬
dem quem reꝑbauerunt edificantes. he
factus est incaput anguli. Isti sunt autĩ
edificantes & cementarii qui nunc appel¬
lantur uiri illusores & principes popłi.
qui est in ierłm. De hoc lapide & indamele
legimꝰ. qđ excisus sit de monte sine manib
& impleuerit uniuersũ orbẽ eoquod du¬
ni germinis dispensatio humanũ corpus
assumpserit. de habitauerit in eo plenitu.¬
do diuinitatis corporaliter. Suꝑ hunc lapi¬

Expanded text:
praecepta mea, posuistis mendacium spem praecepta mea, posuistis mendacium spem vestram, et gloriantes, immo desperantes dicitis: mendacio protegemur. Idcirco misericors et miserator Dominus, patiens et multum misericors , nolentlapidem electum, et probatum, et pretiosum, et angularem missurum esse se dicit. De quo et Apostolus loquitur: Quasi sapiens architementum enim aliud nemo potest ponere ptico, homo, homo bis dicitur et angularis lapis, quia Circumcisionis et Gentium populos copulavit, de quo et in psalmo dicitur: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli . Isti sunt autem aedificantes et caementarii, qui nunc appellantur viri illusores et principes populi qui est in Jerusalem. De hoc lapide et in Daniele legimus, quod excisus sit de monte sine manibus, et impleverit universum orbem : eo quod divini germinis dispensatio humanum corpus assumpserit, et habitaverit in eo plenitudo Divinitatis corporaliter. Super hunc lapi
Abbreviated transcription (Latin):
Itũ modo sola uexatio intellectũ dabit au.¬
Iditui. Co angustatum est enĩ stratum. ita
ut alter decidat. & pallium breue utrunq
Ioꝑire non potest. Lxa. Propt̾ea sic dicit
dñs. Ecce ego mittã in fundamenta syon
Ilapidẽ p̃ciosum. electum. angularẽ. hono.¬
rabilẽ in fundam̃ta eius. & qui crediderit
In on confundetur. Et ponã udiciũ inspem:
Imiscđiam aut̃ meã inpondera. Et qui cre.¬
Idunt frustra mendacio: qũi non transibit
Iꝑ uos tempestas. & non auferetur a uobis
testamentũ mortis. & spes ur̃a ad infernum
Inon ꝑmanebit. Tempestas ueniens si transi¬
erit: eritis ei in conculcationẽ. Cũ transie¬
Irit tollet uos. mane ꝑtransiet. die &e no.¬
cte erit spes pessima. Discite audire qui
estis in tribulatione. ñ possum̃ pugnare.
Apsi autem infirmi sumus. ut congiegni
Dixeram inquit uobis. Audite uerbũ anii
ri illusores siue tribulationũ. prunc pus u¬
płi mei & nolite foedus habere eũ mora
nec pactum cum inferno. Qui contennats

Expanded text:
t auditui: Coangustatum est enim stratum, ita ut alter decidat: et pallium breve utrumque operire non potest. LXX: Propterea sic dicit Dominus: Ecce ego immittam in fundamenta Sion lapidem pretiosum, electum, angularem, honorabilem in fundamenta ejus; et qui crediderit, non confundetur. Et ponam judicium in spem: misericordiam autem meam in pondere, et qui credunt frustra mendacio, quoniam non transibit per nos tempestas, et non auferet nobis testamentum mortis, et spes vestra ad infernum non permanebit. Tempestas veniens si transierit, eritis ei in conculcationem: cum transierit, tollet vos mane, mane pertransiet: die et nocte erit spes pessima. Discite audire qui estis in tribulatione: Non possumus pugnare, ipsi autem infirmi sumus ut congregemur. Dixeram, inquit, vobis: Audite verbum Domini, viri illusores, sive tribulati principes populi mei, et nolite foedus habere cum morte, nec pactum cum inferno, qui contemnentes
Abbreviated transcription (Latin):
filiis hominũ absq tua sapientia: in ni¬
chili reputabitur. Qui iccirco arbitrant᷑
dm̃ sua nescire consilia. quia in tenebris
sunt oꝑa eoꝵ. & dicunt. Quis uidet nos
& quis nouit nos: Hec aut̃ dicunt & sa.¬

Expanded text:
filiis hominum absque tua sapientia, in nifiliis hominum absque tua sapientia, in nihil reputabitur . Qui idcirco arbitrantur Deum sua nescire consilia, quia in tenebris sunt opera eorum, et dicunt: Quis videt nos? et quis novi nos? Haec autem dicunt et sa
Abbreviated transcription (Latin):
condatis consilium. quoꝵ sunt in tenebris
oꝑa. Et dicunt. Quis uidet nos & quis
Snouit nos : Peruersa est hȩc ur̃a cogita.¬
tio. Quasi lutum contra figulũ cogitet.
S&e dicat opus factori suo. non fecisti me.
Ice figmentũ dicat factori suo. non intel¬
Iligis. Laix. Ue qui ꝓfundum consilium
Ifaciunt. & erunt in tenebris oꝑa eoꝵ. &
Idicunt. Quis uidet nos. & quis sciet nos.
I&e quȩ nos facimus. Nonne ut lutũ figuli¬
Ireputabimini: Nunquid dicit factura
factori suo. non sapient̃ fecisti me : Aut
figmentũ fictori suo. non tu me fecisti:
Aduersus eosdem dequib supra dixerat.
ꝑdam sapientiam sapientiũ. & intelligen¬
tiam prudentiũ reꝑbabo. siue ut ꝓpħa
scribit abscondam: etiam nunc sermo¬
dĩ dirigitur. qui sapientes sunt insemet.¬
ipsis. & in conspectu suo prudentes. De qͥb
rectissime illud intelligi potest. defecer̃
scrutantes scrutinio. cum scriptũ sit de dĩ
sapientia. Si enim quis ꝑfectus fuerit in

Expanded text:
tenebris opera, et dicunt: Quis videt nos, et quis novit nos? Perversa est haec vestra cogitatio, quasi si lutum contra figulum cogitet, et dicat opus factori suo: non fecisti me; et figmentum dicat fictori suo: non intelligis. LXX: Vae qui profundum consilium faciunt, et erunt in tenebris opera eorum, et dicunt: Quis videt nos? quis sciet nos, et quae nos facimus? nonne ut lutum figuli reputabimini? Numquid dicet factura factori suo, non sapienter me fecisti, aut figmentum fictori suo, non tu me fecisti? Adversum eosdem de quibus supra dixerat, perdam sapientiam sapientium, et intelligentiam prudentium reprobabo, sive ut propheta scribit, abscondam: nunc etiam Dei sermo dirigitur, qui sapientes sunt in semetipsis, et in conspectu suo prudentes. De quibus rectissime illud intelligi potest: Defecerunt scrutantes scrutinio ; cum scriptum sit de Dei sapientia: Si enim quis perfectus fuerit in
Abbreviated transcription (Latin):
tu in p̾salmis. in capitulo libri scriptum
et ae me. non ieremiȩ. non isaiȩ. sed in
omĩ scmptura scã quȩ unus liber appella.
MNagistris gͥ iudeoꝵ usq ad p̾sentem
n nequeuntib legere &e aꝑire signacula
mysteria pandere scripturarũ. si dede-¬
ssnim librum indocto popło qui a sius
sitorib deuorantur: fatebuntur nesci
eblitteras. & iccirco legere non posse.
Ine duob malis multo leuius est legis
mpitiam confiteri. quam iactare pruden¬
nam &e non posse scire qđ dieitur.
Et dixit dũs. Pro eo qđ ap propinquat
npłs iste ore suo. & labiis suis glorificat
ne. cor aut̃ eius longe est a meꝰ &e timu.¬
anuint me mandato hominum & doctri.¬
iis ideo ecce ego addam ut admirationẽ

Expanded text:
itur in psalmis: In capitulo libri scriptum itur in psalmis: In capitulo libri scriptum est de me ; non Jeremiae, non Isaiae, sed in omni Scriptura sancta, quae unus liber appellatur. Magistris igitur Judaeorum usque in praesentem diem nequeuntibus legere et aperire signacula, et mysteria pandere Scripturarum, si dederis eum librum indocto populo, qui a suis praeceptoribus devoratur, fatebuntur nescire se litteras, et idcirco legere non posse. Atque e duobus malis multo levius est legis imperitiam confiteri, quam jactare prudentiam; et non posse scire quod dicitur. . Et dixit Dominus: Pro eo quod appropinquat populus iste ore suo, et labiis suis glorificat me; cor autem ejus longe est a me, et timuerunt me mandato hominum, et doctrinis. Ideo e
Abbreviated transcription (Latin):
qđ uisio omĩum ꝓpħarũ signata sit tun¬
ctis legentib: sed uobis inquit ertt siqu¬
ta quib nunc loquor. quib hȩc futuri
prȩnuncio. siue oculos principũ ur̃oꝵ an
uixta septuaginta abscondita & archans
uidere iactabant. claudet in ꝑpetium
Eritq ait uobis omis scriptura scã eliu
atq signata. ut uos qui legitis litte
&e ꝓpħarũ eloquia nosse uos estimat
& dieb ac noctib uolumina scripte¬
rũ in defesso ore meditamini: ñ inti¬
ligatis quod legitis. sicut in apocalipt
iohannis scribitur. Quis est dignus ap
nullus fuisset inuentus qui aꝑiret si¬
cula: fleuisse se dic̃. & dĩ tandẽ adse
meruisse sermonẽ. noli flere. Ecce uit
leo de tribu uda radix dauid ut apl
librũ. & soluat signacula eiꝰ. Leo auta¬
signacula libri. non ꝓprie unus it
milti putant psalmorum dauid. sedom.¬
bquoa int̾techiel mystico sermone testa.¬
cur quoa scriptus fuerit intus ce foris. in
insu a in littera. De quo &e saluator loqͥ¬

Expanded text:
 visio omnium prophetarum signata sit cunctis legentibus; sed vobis, inquit, erit signata quibus nunc loquor, quibus haec futura praenuntio: sive oculos principum vestrorum, qui se juxta Septuaginta abscondita et arcana videre jactabant, claudet in perpetuum. Eritque, ait, vobis omnis Scriptura sancta clausa atque signata, ut vos qui Legis litteetarum vaticinia nosse vos existimatis, et diebus ac noctibus volumina Scripturarum indefesso ore meditamini, non intelligatis quod legitis, sicut in Apocalypsi Joannis scribitur: Quis est dignus ape ? Cumque 393 nullus fuisset inventus qui aperiret signacula, flesse se dicit; et Dei tandem ad se meruisse sermonem: Noli flere: ecce vicit leo de tribu Juda radix David, ut aperiat librum; et solvat signacula esignacula libri, non proprie unius, ut multi putant, psalmorum David, sed omnDe quo Ezechiel mystico sermone testatur , quod scriptus fuerit intus et foris; in sensu et in littera. De quo et Salvator loqu
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo ce ille claudet oculos ur̃os quisi
principes ur̃i. Lex enĩ & ꝓphȩ usꝙ ali
hannẽ baptistam. ut uobis non iuda
illi uideant. de quib sermo inferir.
statur. Et audient in die illo suraie¬
ba libri. & oculi cecoꝵ uidebunt. & i¬
tabunt. In uidicium enim uenit dns ut
uidentes udei ñ uideant. & qui cet eni¬

Expanded text:
Ideo et ille claudet oculos vestros, quiIdeo et ille claudet oculos vestros, quiprincipes vestri. Lex enim et prophetae usque ad Joannem Baptistam : ut vobis non videntibus, illi videant, de quibus inferior sermo testatur: Et audient in die illo surdi verba libri, et oculi caecorum videbunt et exsultabunt. In judicium enim venit Dominus, ut videntes Judae n
Abbreviated transcription (Latin):
uobis uisio omiũ: sicut uerba libri signa¬
ti. Quem cũ dederint scienti litteras.:
dicent. lege istum. Et respondebit. Non
possum. signatus est enĩ. Ꝙ dabit᷑ liber
nescienti litteras: diceturq ei. Lege. Et re.¬
spondebit. Nescio litteras. Pro soporis sp̃u¬
septuaginta compunctionẽ. theodotion
dicitur thardema. quẽ &e in adam mis¬
sum a dõ scriptura cõmemorat. quando
de costa lateris eius mulier effecta est.
& ionas hoc eodem somno stertebat in
naui. Omĩs aut̃ ꝓphetia post subuersio¬
nem ierłm & templi idest arihel contra
scribas & phariseos est: qui habentes cla¬
uem scientiȩ. nec ipsi intro eunt. nec uolen¬
tes alios introire ꝑmittunt. & pͣcipitur
eis ut stupore atq miraculo immo iux¬
ta septuaginta dissolutione totius
corporis &e mentis excessu inebricitir
atq moueantur &e fluctuent iuala¬
tes non uino nec sicera sead spu soyorse
uobis dñs uicissitudinẽ ur̃am. Uoia
audientes dnm̃ saluatorẽ intelliotrn

Expanded text:
vobis visio omnium sicut verba libri signati. Quem cum dederint scienti litteras, dicent: Lege istum, et respondebit: Non possum. Signatus est enim. Et dabitur liber nescienti litteras, diceturque ei: Lege, et respondebit, nescio litteras. Pro soporis spiritu, LXX, compunctionem: Theodotio,  Hebraice dicitur THARDEMA  , quem in Adam missum a Deo Scriptura commemorat , quando de costa lateris ejus mulier effecta est. Et 392 Jonas hoc eodem somno stertebat in navi . Omnis autem prophetia post subversionem Jerusalem et templi, id est, Ariel contra scribas et pharisaeos est, qui habentes clavem scientiae, nec ipsi introeunt, nec volentes alios introire permittunt. Et praecipitur eis, ut stupore atque miraculo, immo juxta Septuaginta dissolutione totius corporis et mentis excessu inebrientur, atque moveantur et fluctuent: vacillantes non vino nec sicera, sed spiritu sopoDominus vicissitudinem vestram. Vos enim audientes Dominum Salvatorem, intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
popło huic dicentes eis. Hȩc est requies
Sesurienti. &r hȩc contritio. Et noluerunt
audire. Et erit eis sermo dñi. tribulatio
saluatoris dicentis. qui habet aures audi¬
endi audiat. ut qđ aurib hauserit. cor.¬
de intelligat: Quinam illi sunt : sequens
uersiculus ostendit. Ablactati alacte. a¬
uulsi abubere. qui nequaquã lacte nu¬
triuntur infantiȩ: sed solido uescunt᷑
cibo. Qui auulsi sunt abubere cumisan
ꝓpter quã lȩticiam fecit abraham granse
conuiuium: hi merent᷑ diũ audire inssi
&e intelligere quȩ sacerdos & ꝓpha nesaut
inebriati & ab sorti uino. qui errauerunt¬

Expanded text:
populo huic dicentes eis: Haec est requies populo huic dicentes eis: Haec est requies esurienti, et haec contritio, et noluerunt audire. Eterit eis sermo Domini: TribulatiSalvatoris dicentis: Qui habet aures audiendi audiat : ut quod auribus hauserit, corde intelligat? Quinam illi sint, sequens versus ostendit: Ablactati a lacte, avulsi ab ubere, qui nequaquam lacte nutriuntur infantiae, sed solido vescuntur cibo; qui avulsi sunt ab ubere cum Isaac: propter quam laetitiam fecit Abraham grande convivium ; hi merentur Domini audire mysteria, et intelligere 377 quae sacerdos et propheta nesciunt , inebriati et absorpti a vino, qui
Abbreviated transcription (Latin):
finxerit nomen. Si quidem & apud hebre¬
os compositum est: quia uomitꝰ dicitur
facit & uomitum. aei sana appellari po-¬
test. Quem docebit scientiam. & quẽ
intelligere faciet auditum: Ablactatꝰ a
lacte. auulsus abuberib. Quia manda
Iremanda. manda remanda. ex pecta re¬
expecta. expecta reexpecta. modicum ibi.
Imodicum ibi. In loquela enim labii ce lin¬
gua altera loquetur ad popłm istũ. cui dix̃
Hȩc requies mea. reficite lassum. & hoc est
meum refrigerium. Et noluerunt audire
pecta reexpecta. ex pecta reexpecta. modi¬
Icum ibi. modicum ibi. Ut uadant &e cadant
retrorsum. & conterant᷑ & illaquentur.
&e capiantur. Laix. Cui annunciabimꝰ
mala. & cui annunciabimꝰ nuncium :
Qui ablactati sunt a lacte. qui abstracti
abubere. Tribulationẽ suꝑ tribulationẽ
expecta. prestolare spem suꝑ spem. ad huc
parũ. adhuc parum. Propt̃ irrisionẽ labi.¬
Iori. ꝓpt̃ linguam alterã. quia loquent᷑

Expanded text:
finxerit nomen. Siquidem et apud Hebraefinxerit nomen. Siquidem et apud Hebraeos compositum est, quia vomitus dicitur facit et vomitum, δυσαλία appellari potest. Quem docebit scientiam, et quem intelligere faciet auditum? Ablactatos a lacte, avulsos ab uberibus: quia mandaremanda; manda, remanda; exspecta, reexspecta; exspecta, reexspecta; modicum ibi, modicum ibi. In loquela enim labii, et lingua altera loquetur ad populum istum. Cui dixit: Haec requies mea, reficite lassum, et hoc est meum refrigerium: et noluerunt audire. pecta, reexspecta; exspecta, reexspecta; modicum ibi, modicum ibi; ut vadant et cadant retrorsum, et conterantur, et illaqueentur et capiantur. LXX: Cui annuntiabimus mala, et cui annuntiabimus nuntium? qui ablactati sunt a lacte: qui abstracti ab ubere. Tribulationem super tribulationem exspecta; praestolare spem super spem; adhuc parum, adhuc parum: propter irrisionem labiorum, propter linguam alteram qua loquentur
Abbreviated transcription (Latin):
funiculis faciens. eiecit de templo eos qui
uendebant houes & oues & cathedras uen¬
dentium columbas. & nummularior men¬
sas sua auctoritate subuertit dicens adeos.
Scriptum est. Domus patris mei. domus
orationis uocabitur. Uos aut̃ fecistis eam
domum negotiationis. siue speluncam latro.¬
num. luxta a nagogen illud hebraicũ in qͦ
diximus. om̃s enim mensȩ eoꝵ repletę
sunt uomitus sordiumq ita ut ñ sit ultra
locus: adhereticos & adscribas ac phariseos
sic referri potest. ut uniuersã doctrinam
eor. cuncta misteria. dicamꝰ uomit̾ plena
& sordium. dum scripturarũ sc̃arũ ñ dige¬
runt cibos. nec uniuerso corpori faciunt
esse uitales. sed immaturos & foetentes
egerunt. ita ut nullum in eis dĩ reꝑiat¬
locum. Miror autem quid uoluerit theo¬
dotion ut ꝓ uerbo hebraico qđ dr̃ cisoa.
& simmachus tantum uomitum ille dice.
Qđ uerbum ubi apud grecos lec̾tum sit inue.¬
nire non porui. nisi forte nouȩ rei nouum

Expanded text:
funiculis faciens, ejecit de templo eos qui funiculis faciens, ejecit de templo eos qui vendebant boves et oves, et cathedras vendentium columbas, et nummulariorum mensas sua auctoritate subvertit, dicens ad eos: Scriptum est: Domus Patris mei, domus orationis vocabitur, vos autem fecistis eam domum negotiationis, sive speluncam latronum . Juxta anagogen illud Hebraicum, in quo diximus: Omnes enim mensae eorum repletae sunt vomitu sordiumque, ita ut non sit ultra locus, ad haereticos, et Scribas, ac Pharisaeos sic referri potest, ut universam doctrinam eorum et cuncta mysteria dicamus vomitu plena et sordium, dum scripturarum sanctarum non digerunt cibos, nec universo corpori faciunt esse vitales; sed immaturos et fetentes egerunt, ita ut nullum in eis Deus reperiatlocum. Miror autem quid voluerit Theodotio, ut pro verbo Hebraico quod dicitur, et Symmachus tantum vomitum, ille diceriae, quod verbum ubi apud Graecos lectum sit, invenire non potui, nisi forte novae rei novum
Abbreviated transcription (Latin):
esse pietatem. & cuncta faciunt ꝓpt̾ auari.¬
ciam. De hoc phantasmate & apłs loquebat᷑.
Attendentes spiritib erroris & doctrinis de.¬
monioꝵ. in ypocrisi loquentium. mendaciũ.
Tercia explanatio est qđ postquam dñs scri¬
bas & phariseos subuerterit. & socium eor
iudam ꝓditorem qui ab initio fur erat.
loculos enĩ pecuniȩ pauꝑum ipse portabat:
tunc sit inspem & ingłȩ coronam iis qui
de uideis in dñm crediderunt. haud dubiũ
quin apłos significet quos ad pͣdicationem
euangelii reseruarit. & non statim ꝑmiserit
ꝓ xp̃o sanguinem fundere. Om̃s enim scribȩ
& pharisei uino &e sicera de quib supra dixi¬
mus inebriati sunt tam sacerdotes quam
pseudo ꝓpħȩ. sed tendiculȩ eoꝵ atq insidiȩ
fuere ꝓnichilo: quia &e uidas ipse qui ꝓdi¬
dit fecit ꝓpt̾ pecuniam. & sacerdotes qui
ꝓditorẽ pecunia corruꝑunt ꝓpt̃ metum
abiectionis suȩ. Ipse enim flagellum de

Expanded text:
esse pietatem, et cuncta faciunt propter avariesse pietatem, et cuncta faciunt propter avaritiam. De hoc phasmate Attendentes spiritibus erroris, et doctrinis daemoniorum, in hypocrisi loquentium mendacium . Tertia explanatio est, quod postquam Dominus Scribas Pharisaeosque subverterit, et socium eorum Judam proditorem, qui ab initio fur fuerat, loculos enim pecuniae pauperum ipse portabat : tunc sit in spem et in gloriae coronam his qui de Judaeis in Dominum crediderint, haud dublum quin apostolos significet, quos ad praedicationem Evangelii reservarit, et non statim permiserit pro Christo sanguinem fundere. Omnes enim Scribae et Pharisaei vino et sicera, de quibus supra diximus, inebriati sunt, tam sacerdotes quam pseudoprophetae. Sed tendiculae eorum atque insidiae fuere pro nihilo, quia et Judas ipse qui prodidit, fecit propter pecuniam, et sacerdotes qui proditorem pecunia corruperunt propter metum abjectionis suae. Ipse enim flagellum de
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis aut̃ sanguinẽ habuerit: nequaquam
sp̃u iudicii. sed combustionis igne purgabit᷑.
& errauerunt ꝓpt̾ siceram. Sepe diximus
uinum esse qđ de uineis fit. sicerã aut̃ omnẽ
potionem quȩ in ebriare potest & statum
mentis euertere. quam ꝓprie aquila ebrie¬
tatem transtulit. siue illa frumento. siue
ordeo. siue milio. pomorq suco & palma¬
rĩ fructu. & alio quolibet genere conficiat᷑.
lgitur & sacerdotes & ꝓpħȩ hereticor exci¬
aerunt ꝓpt̾ siceram & absorti sunt ꝓꝑter
unum. quales fuerunt prisca &e maxi¬
milla earũq princeps montanus. qui
qua dicerent nesciebant. Uino inebriant᷑.
quando scripturas sanctas male intel¬
ligunt atq ꝑuertunt. Sicera. quando se.
culari abutuntur sapientia. & dialecti.¬
corum tendiculis. quȩ non tam uincula
idest umbrȩ quȩdam & imagines. quȩ cito
peunt atq soluuntur. Istuismodi consiliũ
maledictio possidebit. qui quęstum putant

Expanded text:
Si quis autem sanguinem habuerit, nequaquam Si quis autem sanguinem habuerit, nequaquam spiritu judicii, sed combustionis igne purgabitur,et erraverunt propter siceram. Saepe diximus esse vinum, quod de vineis fit. Siceram autem omnem potionem, quae inebriare potest, et statum mentis evertere, quam proprie Aquila ebrietatem transtulit, sive illa frumento, sive hordeo, sive millio, pomorumque succo, et palmarum fructu, et alio quolibet genere conficiatur. Igitur sacerdotes et prophetae haereticorum excier siceram, et absorpti sunt propter vinum, quales fuerunt Prisca et Maximilla earumque princeps Montanus: et quid dicerent, nesciebant. Vino inebriantur, quando Scripturas sanctas male intelligunt, atque pervertunt. Sicera, quando sculari abutuntur sapientia et dialecticorum tendiculis, quae non tam vincula id est, umbrae quaedam et imagines, quae cito pereunt atque solvuntur. Istius modi consilium maledictio possidebit, qui quaestum putant
Abbreviated transcription (Latin):
pcutiente deleta sunt. Uerum ii quoq id
Et iudas &e beniamin inebriati sunt uino
idolatrię. & contempta religione templi
demonum simulachra uenerati. & nescier̃
udentẽ dnm̃ qui cuncta considerat
Dns enim mensȩ eoꝵ & uniuersa religio
repletȩ sunt uomitus sordiumq. ut non
solum intemplo sed inuertice montium
& nemorosis locis idolatriȩ sordib cuncta
complerent. & dñs in eis non haberet habi.¬
tationis locum. Hoc iuata litterã dictum
sit. Porro iuxta tropologiam priorẽ sequa¬
mur intelligentiã. nec intactos septuagui:¬
ta int̃ p̃tes relinquamus. Hereticis enim
ore diaboli deuoratis qui montẽ suꝑbiȩ
pinguissimum conscenderunt: dñs erit co¬
rona głe iis qui in ȩccłia commorantur.
&e admultitudinẽ plurimoꝵ errantium
cõparati. parui sunt numero. Erit aut̃ in
sp̃u uidicii suꝑ iudicium. quia lauabit
dñs sordes filior & filiarũ syon sp̃u iudicui.

Expanded text:
percutiente deleta sunt. Verum hi quoque, id percutiente deleta sunt. Verum hi quoque, id est, Judas et Benjamin, inebriati sunt vino idololatriae, et contempta religione templi, daemonum simulacra venerati, et nescierunt videntem Dominum, qui cuncta considerat. Omnes enim mensae eorum, et universa religirepletae sunt vomitu sordiumque, ut non solum in templo, sed in vertice montium, et nemorosis locis idololatriae sordibus cuncta complerent, et Dominus in eis non haberet habitationis locum. Hoc juxta litteram dictum sit. Porro juxta tropologiam, priorem sequamur intelligentiam, nec intactos LXX Interpretes relinquamus. Haereticis enim ore diaboli devoratis, qui montem superbiae pinguissimum conscenderunt, Dominus erit corona gloriae, his qui in Ecclesia commorantur, et ad multitudinem plurimorum errantium comparati, parvi sunt numero. Erit autem in spiritu judicii super judicium: quia lavabit Dominus sordes filiorum et filiarum Sion spiritu judicii.
Abbreviated transcription (Latin):
Signorauerunt uidiciũ. siue mirabiliter.
Om̃s enim mensȩ repletȩ sunt uomitus sor¬
diumq. ita ut non esset ultra locus. Lam
IIn die illa erit dñs sabaoth corona specici.
quȩ compacta est głȩ reliquiis popłi qu
relinquentur in spu iudicii suꝑ iudicium
&e fortitu dinem uetans int̾ficere. Isti cun
uino decepti sunt: errant ꝓpt̾ sicerã. S ait¬
dos & ꝓpħa exciderunt mente ꝓpt̃ sud¬
ab sorti sunt ꝓpt̾ uinum. uacillauerine¬
phasma. Maledictio comedet hoc conb
siquidem istud consilium ꝓpt̾ auaricil
tribuum assirio fuerit inundante deluꝵ
deuiorata.: tunc residuis popli isrł hocd
quarum tribuum udȩ ce beniamin ipse ans
ant corona uictoriȩ. & sp̃s uidicii sedenti suꝑ
udicium. haud dubium quin ezechiȩ regi
uiat & fortitudo eor qui cuncta regionẽ
populata de proelio reuertentes se urbe
eluserunt. quod in hoc eodẽ ꝓpħa lectura
sumis quando centum octoginta quinque
milia armatoꝵ de assirioꝵ exercitu angelo

Expanded text:
ignoraverunt judicium, sive mirabiliter. Omnes enim mensae repletae sunt vomitu, sordiumque, ita ut non esset ultra locus. LXX: In die illa erit Dominus Sabaoth corona spei, quae compacta est gloriae reliquiis populi. Relinquentur in spiritu judicii super judicium, et fortitudinem vetans interficere. Isti enim vino decepti sunt: errant propter siceram; sacerdos et propheta exciderunt mente pm, vacillaverunfasma; maledictio comedet hoc consilium: siquidem istud consilium propter avarittribuum Assyrio fuerit inundante deletadevorata: tunc residui populi Israel, hoc est uarum tribuum, Judae et Benjamin, ipse Dominus erit corona victoriae; et spiritus judicii sedenti super judicium, haud dubium quin Ezechiae regi Judae; et fortitudo eorum, qui cuncta regione populata, de praelio revertentes, se urbe clauserunt. Quod in hoc eodem propheta lecturi sumus , quando centum octoginta quinque millia armatorum de Assyriorum exercitu Angelo
Abbreviated transcription (Latin):
putamus. manducauit & bibit iacob &
saturatus est. impinguatus & recalcitra¬
uit dilectus. siue uata hebraicum suꝑ
uallem pinguium idest gethsemam. in
qua etiam nomen loci significatur.
in quo udas dñm tradidit. Uallis auten
pinguis siue pinguium dicit᷑. ꝓpt̃ ubeiti¬
tem & scribas & phariseos qui ibi dũm con¬
prehenderunt. de quib in psalio scritis
Cauri pingues obsederunt me. Hȩc ualus
pinguium idest gethsemani. in hoc captis
scdo appellatur. Et miror quomodo septiui¬
ginta primum eam dixeruit montẽ piiguꝰ
& postea montẽ excelsum. Ebrius aut̃ fit
ꝓditor non uino sed auaricia. & furor ipi¬
dum insanabili. & diaboli cib qui post in¬
cellam intrauit in eum. & penitus deuons
est: quia oratio eius uersa est in peccatum
Uerbum hebraicum sechore ambiguũ est
uel ebrios uel mercennarios sonat. Unate
issachar interp̾tatꝰ est merces. & sachar
soli septuaginta mercennarios transtuli

Expanded text:
avit et bibit Jacob, et saturatus est, et impinguatus, et recalcitravit dilectus . Sive juxta Hebraicum: super vallem pinguium, id est, Gessemanim: in qua etiam nomen loci significatur, in quo Judas Dominum tradidit. Vallis autem pinguis, sive pinguium dicitur, propter ubertatem, et Scribas et Pharisaeos qui ibi Dominum comprehenderunt: de quibus in psalmo scriptum est: Tauri pingues obsederunt me . Haec vallis pinguium, id est, Gessemanim, in hoc capitulo secundo appellatur; et miror quomodo LXX primum eam dixerint montem pinguem, et postea montem excelsum. Ebrius autem fuit proditor non vino, sed avaritia et furore aspidum insanabili, et diaboli cibo, qui post buccellam intravit in eum , et penitus devoratus est, quia oratio ejus versa est in peccatum,Verbum Hebraicum SACCHORE   ambiguum est, et vel ebrios, vel mercenarios sonat. Unde et Issachar interpretatur, est merces: et SACHAR soli LXX mercenarios t
Abbreviated transcription (Latin):
arus Molt.¬
STus occupa.¬
ti. explanatio.¬
nes in isaiam
ualla dictamꝰ.
Unde expleto
octauo uolumi¬
One. nunc post
aliquantum temporis spacium transimus
adnonum. non absq morsu & obtrectatio.¬
nib inuidor. qui ignorantes quid audiant.
quid loquantur : de eo audent uidicare
qđ nesciunt. & ante despiciunt quã ꝓbent
eruditosq se estimant & disertos. si cunctis
scriptorib detrahant. Quoꝵ liuorẽ & mus¬
sitationẽ garrulam contemnentes: dĩ posca.¬
mus auxilium. &e psalmistȩ imp̃catione
dicamus. Dissipa gentes quȩ bella uolunt.
Dii enim locus in pace est quȩ exruꝑat omnẽ
sensum. quam &e ꝓpħa desiderat clamitans.
sti nobis. Sed iam ꝓponamus isaiȩ capitulũ.
&e cum moyse ingrediamur nubẽ &e cali¬
ginẽ & clarificetur uultꝰ nr̃. & iuata
hebraicum cornuta sit facies. audiant᷑q
& rutilent tonitrua & fulgura. quȩ plebs
uilior uidere non potuit.

Expanded text:
ariis molestiis occupati, explanationes in Isaiam alla dictamus. Unde expleto octavo volumine, nunc post aliquantum temporis spatium transimus ad nonum: non absque morsu et obtrectationibus invidorum, qui ignorantes quid audiant, quid loquantur, de eo audent judicare quod nesciunt, et ante despiciunt quam probent, eruditosque se aestimant et disertos, si de cunctis Scriptoribus detrahant. Quorum livorem et mussitationem garrulam contemnentes, Dei poscamus auxilium, et Psalmistae imprecatione dicamus: Dissipa gentes quae bella volunt . Domini enim locus in pace est, quae exsuperat omnem sensum. Quam et Propheta desiderat clamitans:  reddidisti nobis . Sed jam proponamus Isaiae capitulum, et cum Moyse ingrediamur nubem et caliginem, ut clarificetur vultus noster, et, juxta Hebraicum, cornuta sit facies: audianturque et rutilent tonitrua et fulgura, quae plebs vilior videre non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
ut non adunam sed ad multas se paret
tribulationes. ut cum tribulatꝰ fuerit
atq depressus. rursum sꝑet. & spem super
spem habeat. Quod si paululũ tardauerint
quȩ ꝓmissa sunt: non sit incredulus. mo.¬
dicũ enĩ paruuilũq & uenient quȩ ꝓmis¬
sa sunt. Et enĩ tribulatio patientiã oꝑat᷑.
pitientia ꝓbationẽ. ꝓbatio spem: spes aut̃
non confundit. Et hec ipsa tribulatio ge¬
minabitur detractione labior & blasphe¬
nis pscquentium. quib aduersũ dĩ popłm
rabido ore deseuent. Porro apostolici uiri¬

Expanded text:
ut non ad unam, sed ad multas se paret ut non ad unam, sed ad multas se paret tribulationes, ut cum tribulatus fuerit atque depressus, rursum speret, et spem super spem habeat. Quod si paululum tarda verint quae promissa sunt, non sit incredulus: Modicum enim parvulumque et venient quae promissa sunt. Etenim tribulatio patientiam operatur; patientia probationem: probatio spem; spes autem non confundit . Et haec ipsa tribulatio geminabitur detractione labiorum, et blasphemiis persequentium, quibus adversus Dei populum rabido ore desaeviunt. Porro apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
urta hebraicum de prȩsenti sumꝑtum
licas solus abutitur qui magis grece lin¬
ue habuit scientiã: ubicunq de ueteri
nstrumento quid dr̃. non eos iuxta septua.¬
qnia sed uixta hebraicum ponere. nullius
suentium int̾p̃tationẽ. sed sensũ heb raicũ
siosermone uertentiũ. Simmachus &e theo¬
ibotion &e septuaginta de hoc loco diuersa
sinserunt. Et quia longũ est de omĩb dice¬
ir: septuaginta interp̃tes qui leguntur
neccłus. breuit̃ transcurramꝰ. Reiecto po.¬
hlo uideor. sacerdotib & ꝓpħis qui in ebri¬
ati sunt sicera & errauerunt. & maledictio
comedit consilium eoꝵ. qđ inierunt ꝓpt̃
auariciam. Cui annunciabimꝰ futuras ꝓ
ap̃o tribulationes : Cui mala ꝓ quib pa.¬
ratur corona uirtutum: Utiq iis qui ab.¬
lastati sunt a lacte. qui auulsi sunt ab
ubere. haud dubium apłos significet. Tribu¬
lationẽ suꝑ tribulationẽ expecta. Loqͥt᷑
aut̃ ad chorũ apłoꝵ omĩumq credentiũ.

Expanded text:
juxta Hebraicum de praesenti sumptum juxta Hebraicum de praesenti sumptum Lucas solus abutitur qui magis Graecae linguae habuit scientiam, ubicumque de veteri instrumento quid dicitur, non eos juxta Septuaginta, sed juxta Hebraicum ponere, nullius sequentes interpretationem, sed sensum Hebraicum eum suo sermone vertentes, Symmachus, Theodotio et LXX de hoc loco diversa senserunt, et quia longum est de omnibus dicere, LXX Interpretes, qui leguntur in Ecclesiis, breviter transcurramus. Rejecto populo Judaeorum, Sacerdotibus et Prophetis, qui inebriati sunt sicera, et erraverunt et maledictio comedit consilium eorum, quod inierunt propter avaritiam, cui annuntiabimus futuras pro Christo tribulationes? cui mala pro quibus paratur corona virtutum? Utique his qui ablactati sunt a lacte, qui avulsi sunt ab ubere, haud dubium quin apostolos significet: Tribulationem super tribulationem exspecta. Loquitur autem ad chorum apostolorum omniumque credentium,
Abbreviated transcription (Latin):
cta reexpecta. ex pecta ree.xpecta. modici
ibi. modicum ibi. & irridere patientiã mei
dum me arbitrantur minitari quȩ nun.¬
quam facturus sim: sentient reb explemi.
ut uadant in interitum & cadant retrorsi
epistonon. insanabili. nunquãq ad pͥora
ꝓficiant. nec possint cum apło dicere. pre¬
teritoꝵ obliti adea quȩ priora sunt exter¬
dimur. sed conterant᷑. & illa queent᷑. & il
a babilonio uel romano capiant᷑ exercit.
Pro eo qđ nos diximꝰ. manda remanda id¬
da remanda. ex pecta reexpecta. expe¬
cta reexpecta. modicũ ibi. modicũ bis
in hebraico scriptum est. saulasau. saulasau.
qulagau gaulagau. tersam. tersam.
sa licrbis abuiti solet immundissima
hersis apud simplices quosꝙ atꝙ deceptoᷤ.
it errorem faciat nouitate sermonum.
subitatione transeat ad regna cȩloꝵ.
eginus in apło. in aliis linguis & in labus
duiudient me dicit dñs. Quod mͥ uidetur

Expanded text:
cta, reexspecta; exspecta, reexspecta: modicum cta, reexspecta; exspecta, reexspecta: modicum ibi, modicum ibi, et irridere patientiam meam, cum me arbitrantur minitari, quae numquam facturus sim: sentiant rebus expleri, ut vadant in interitum, et cadant retrorsum ὀπισθοτόνῳ insanabili; numquamque ad priora proficiant, nec possint cum Apostolo dicere: Praeteritorum obliti, ad ea quae priora sunt extendimur ; sed conterantur et illaqueentur, et vel a Babylonio, vel a Romano capiantur exercitu. Pro eo quod nos diximus: Manda, remanda; mada, remanda: exspecta, reexspecta; exspecta, reexspecta; modicum ibi, modicum ibi, in Hebraeo sic scriptum est: SAU LASAU, SAU LASAU; CAU LACAU, CAU LACAU: ZER SAM, ZER SAM; hisque verbis abuti solet immundissima haeresis apud simplices quosque atque deceptos, ut terrorem faciat novitate sermonum, dubitatione transeat ad regna coelorum. Legimus in Apostolo: In aliis linguis, et in labiis xaudient me, dicit Dominus . Quod mihi vide
Abbreviated transcription (Latin):
repletȩ sunt uomitus sordiũq qui ꝓphts
uentura annunciantib. & nisi fecissent
quȩ p̾cepta erant torm̃ta minitantib si¬
lebant dicere subsannantes. Manda rni¬
rentur dĩ patientia. qui differt irã ut ple
ex pecta modicum. uenient quȩ futura ps¬
diximus. Hȩc aut̃ uniuersa loquebantur
in popło. quia di sermonib: ñ credebant.
Statimq infert ꝓpħa. Nequaquã uobis as̃
his uerbis loquetur. ut p̃cipiat quid faui
debeatis. & prȩstolemini quȩ uentura sint
sed loquetur uobis infurore p̃senti. qui niꝰ
dixerat ad popłm. Hȩc est requies mea
reficite lassum. multo tempore laboriui.
in nullo inueni re quiẽ. Uulpes foueas ha¬
bent & uolucres cȩli nidos. filius aut̃ homi¬
nis non habet ubi caput suum reclinet.
Et hoc est meum refrigeriũ. ut in uobis ali¬
quando requiescam. Qui noluerunt audir.
&e mea monita contẽpserunt. Quã obrem
hoc qđ solebant ludentes dicere ꝓphetis.
manda remanda. manda remanda. expe.¬

Expanded text:
repletae sunt vomitu sordiumque, qui prophetis ventura annuntiantibus, et nisi fecissent quae praecepta erant, tormenta minitantibus, solebant dicere subsannantes: Manda, remerentur Dei patientia, qui differt iram, ut praexspecta modicum, venient quae futura praediximus. Haec autem universa loquebantur in populo, quia Dei sermonibus non credebant; statimque infert propheta: Nequaquam vobis Deus his verbis loquetur, ut praecipiat quid facere debeatis, et praestolemini quae ventura sunt, sed loquetur vobis in furore praesenti, qui prius dixerat ad populum: Haec est requies mea, reficite lassum, multo tempore laboravi, in nullo inveni requiem. Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos; Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet . Et hoc est meum refrigerium, ut in vobis aliquando requiescam. Qui noluerunt audire, et mea monita contempserunt; quamobrem quod solebant ludentes dicere prophetis: Manda, remanda; manda, remanda: exspe
Abbreviated transcription (Latin):
dñi qui eos puniturus est: grandini p̃cipi¬
ti quȩ non in tecta sed in capita mortaliũ
ruit. & multarum aquarum inundationib
comparatur. quȩ quicquid obuium inue-¬
nerint trahunt. Hȩc corona in iuriȩ mer.¬
cennarii appellantur ephraim. qui iuata
apłm turpis lucri grã de flore ce spe ac
gła pristinȩ fidei corruerunt & uersant᷑
in suꝑbia. & dulcissimus cib diaboli sunt
qui eos cotidie deuorat. Scđm ꝓphetiam
illud possumus dicere. qđ coronã in iuriȩ
uocet scribas & phariseos. qui dum̃ blas¬
phemant &e appellantur mercennarui
ephraim. ꝓpt̃ iudam qui de tribu &e de
uico eiusdem trib scarioth dñm precio

Expanded text:
Domini, qui eos puniturus est, grandini praecipiDomini, qui eos puniturus est, grandini praecipiti, quae non in tecta, sed in capita mortalium ruit, et multis  Al. multarum aquarum inundationibus comparatur, quae quidquid obvium invenerint, trahunt. Haec corona injuriae, mercenarii appellantur Ephraim, qui juxta Apostolum turpis lucri gratia, de flore et spe ac gloria pristinae fidei corruerunt, et versantur in superbia, et dulcissimus cibus diaboli sunt, qui eos quotidie devorat . Secundum prophetiam illud possumus dicere, quod coronam injuriae vocet Scribas et Pharisaeos, qui Dominum blasphemabant. Et appellabantur mercenarii Ephraim, propter Judam, qui de tribu Ephraim et de vico ejusdem tribus Iscarioth, Dominum pretio
Abbreviated transcription (Latin):
me diȩ trans feratur. Comparat aut̃ głam
decem tribuum coronȩ uarioꝵ florum. quȩ
tantam habuerit pulchritudinẽ: ut quomͦ
siquis antequam estas ueniat & autumnꝰ.
prodromon ficum uidens in arbore statim
ut manu tenuerit deuorat: sic &e decem
trib cum assirius uiderit uastet ac deuo¬
ret. & nichil omino pristini popłi relinqͣt
in samaria. Hoc breuiter iuxta historiam
dictum sit. Transeamus ad allegoriam
scđm ex positionem osee ꝓpħȩ. in quo ephra¬
im & ioseph & samariam & decem tribus
quȩ excisȩ sunt a corpore duodecim tribuũ
& templum dii reliquerunt retulimus
adhereticos. qui uere uixta septuaginta
editionem corona iuriȩ sunt dñm blasphe¬
mantes. & omĩa mercedis causa faciunt.
& de gła dñi conciderunt. nec sequuntur
tenuitatem mannȩ & humilitatẽ ȩccłiasticã.
sed in monte pinguissimo uersant᷑ ebri
absq uino. Propterea fortis & durus furor

Expanded text:
Mediae transferatur. Comparat autem gloriam Mediae transferatur. Comparat autem gloriam decem tribuum coronae variorum florum, quae tantam habuerit pulchritudinem, ut quomodo si quis antequam aestas veniat et autumnus, πρόδρομον ficum videns in arbore, statim ut manu tenuerit, devorat: sic et decem tribus cum Assyrius viderit, vastet et devoret, et nihil omnino pristini populi relinquat in Samaria. Hoc breviter juxta historiam dictum sit. Transeamus ad allegoriam. Secundum expositionem Osee prophetae, in quo Ephraim et Joseph et Samariam et decem tribus, quae scissae sunt a corpore duodecim tribuum, et templum Domini reliquerunt, retulimus ad haereticos, qui vere juxta Septuaginta editionem, corona injuriae sunt, Dominum blasphemantes, et omnia mercedis causa faciunt, et de gloria Domini conciderunt: nec sequuntur tenuitatem mannae, et humilitatem Ecclesiasticam; sed in monte pinguissimo versantur ebrii absque vino. Propterea fortis et durus furor