comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
otest enĩ homo uł angłs non eẽ. in iustus. in iustus
autẽ non potest eẽ. nisi homo uł angłs. Et bonum
quod homo. bonũ quod angłs. malũ quod inustꝰ. Et hȩc
duo contraria ita simul st̃ ut si bonũ ñ eẽt. in quoeẽt:
sisteret s unde oriretur corruptio non haberet nisi eẽt qͦd
aliud ÷ corruptio. nisi boni ext̃minatio. Ex bonis gͥ ma-¬
la orta st̃. ⁊ nisi in aliquibꝰ bonis non sunt. Nec erat un
oriret᷑ ulla man nat᷑a. Nam si eẽt in quantũ natura eẽt
ꝓfecto bona eẽt. Et aut incorruptibilis nat᷑a magnum
eẽt bonum aut etiam natura corruptibilis nullo modo
eẽt nisi aliquod bonĩ. Quod bonũ corrumpendo pos-¬

Expanded text:
otest enim homo vel angelus non esse injustus; injustus autem non potest esse nisi homo vel angelus: et bonum quod homo, bonum quod angelus; malum quod injustus. Et haec duo contraria ita simul sunt, ut si bonum non esset in quo sisteret, sed unde oriretur corruptio non haberet, nisi esset quod aliud corruptio, quam boni exterminatio. Ex bonis igitur mala orta sunt, et nisi in aliquibus bonis non sunt: nec erat alias unde oriretur ulla mali natura. Nam si esset, in quantum natura esset, profecto bona esset: et aut incorruptibilis natura magnum esset bonum, aut etiam natura corruptibilis nullo modo esset nisi aliquod bonum, quod bonum corrumpendo pos
Abbreviated transcription (Latin):
nescire negari non possunt. Neq enĩ quisquã sinit᷑ nescire
se uuiere. quãdoquidẽ si ñ uiũ non potest aliquid ł nescire.
Qm̃ non solũ scire. uerũ etiã nescire nisi uiuentis ẽ. S uide¬
licet ñ assentiendo qͦd uiuãt. cauere sibi uident᷑ errorẽ: cũ
errare. Sic̃ gͦ nos uiuere ñ solũ uerũ. s etiam certũ ẽ: ita ue¬
ra ⁊ certa st̃ multa quibꝰ non adsentiri. absit ut sapientia
potiꝰ quã dem̃tia nominanda sit. In quibdã autẽ reb nicħ¬
int̃ ÷ ad capessendũ regnũ dĩ. utrũ credat᷑ an non . ł utrum
uera siue sint. fiue putent᷑ an falsa. In his errare id÷ aliud
ꝓ aliud putare. non arbitrandũ ẽ. eẽ. peccatũ. Aut si ÷ mini¬
mũ eẽ. atq leuissimũ. Postremo qualecũq illud. ⁊ quan¬
tumcũq sit: ad illam uiã non ꝑtinet qua imꝰ ad dm̃. Fidẽ¬

Expanded text:
nescire non possunt. Neque enim quisquam sinitur nescire nescire non possunt. Neque enim quisquam sinitur nescire se vivere: quandoquidem si nnescire viventis est. Sed videlicet non assentiendo quod vivant, cavere sibi videntur errorem: cum errare. Sicut ergo nos vivere non solum verum, sed etiam certum est; ita vera et certa sunt multa, quibus non assentiri, absit ut sapientia potius quam dementia nominanda sit. CAPUT XXI. Error ninterest ad capessendum Dei regnum, utrum credantur, an non; vel utrum vera sive sint sive putentur, an falsa: in his errare, id est, aliud pro alio putare, non arbitrandum est esse peccatum; aut si est, minimum esse atque levissimum. Postremo, qualecumque illud et quantumcumque sit, ad illam viam non pertinet, qua imus ad De
Abbreviated transcription (Latin):
lumina initio conu̾sionis mee. ne impedim̃to nob̾ ẽẽt quȩ
tanꝗͣ in ostio contradicebat. Et utiq fuerat remouẽda
inueniende desꝑatio ueritatis. q̃ illoꝵ uidet᷑ argum̃taci¬
onib roborari. Apud illos gͦ error omĩs putat᷑ eẽ. peccatũ.
qͦd uitari nõ posse contẽdt̃: nisi om̃is suspendat᷑ assensio.
Errare quippe dic̃t eũ quisqͥs assentit᷑ incertis. nichilq in¬
si qͦd uidet᷑ forte sit uerũ. acutissimis quid s inpudentis¬
simis conflictacionibꝰ disputãt. apud nos autẽ iustꝰ ex fi-¬
de uiuit. At si tollat᷑ assensio. fides tollit᷑. quia sine assensi¬
one nicħ credit᷑. Et st̃ uera quãuis ñ uideant᷑. Quȩ nisi
credant᷑. ad uitã beatã q̃ non nisi ȩt̾na ẽ. ñ potest ꝑuenire.
Cũ istis uͦ utrũ loqui debeamꝰ ignoro: qui ñ uicturos in ȩĩnũ.
s in p̃sentia se uiuere nesciũt. Inmo nescire sedicũt. quod

Expanded text:
lumina in initio conversionis meae, ne impedimento nobis essent, quae lumina in initio conversionis meae, ne impedimento nobis essent, quae tanquam in ostio contradicebant. Et utique fuerat removenda inveniendae desperatio veritatis, quae illorum videtur argumentationibus roborari. Apud illos ergo error omnis putatur esse peccatum, quod vitari non posse contendunt, nisi omnis suspendatur assensio. Errare quippe dicunt eum quisquis assentitur incertis: nihilqsi quod videtur, forte sit verum, acutissimis quidem, sed impudentissimis conflictationibus disputant. Apud nos autem, Justus ex fide vivit . At si tollatur assensio, fides tollitur; quia sine assensione nihil creditur. Et sunt vera quamvis non videantur, quae nisi credantur, ad vitam beatam, quae non nisi aeterna est, non potest perveniri. Cum istis vero utrum loqui debeamus ignoro, qui, non victuros in aeternum, sed in praesentia se vivere nesciunt: imo nescire se dicunt, quod
Abbreviated transcription (Latin):
error ⁊ cum homo de malo homine bene sentit qͣlis
sit nesciẽs. aut ꝓ eis q̃ ꝑ sensus corꝑis capimꝰ occurr̃t si¬
milia: q̃ sp̃u tanquã corpore aut corꝑe tanꝗͣ sp̃u senti¬
unt᷑. Quale putabat ẽẽ. apłs petrꝰ quando se existima¬
bat uisũ uide repente de claustris ⁊ uncłis ꝑ angłm
liberatꝰ. Aut in ipsis reb corꝑeis lene putat᷑ eẽ. qͦd asꝑũ
ẽ. aut dulce qͦd amarũ ẽ. aut bene olere qͦd putidũ. aut
tonare cũ redatransit. aut illũ eẽ. hominẽ cũ alius sit:
quando duo simillimi st̃ qͦd ĩ geminis sepe contingit.
U nde ait ille gratꝰ q parentibꝰ error. Et cetera talia etiam
peccata dicenda sint. Nec questio nodosissima q̃ hominẽ
acutissimos a chademicos torsit. nc̃ michi enodanda sus¬
cepta ẽ. utrum aliquid debeat sapiens approbare ne in¬
cidat in errorẽ. si ꝓ ueris approbauerit falsa: cũ omĩa sic̃
affirmãt. ł occulta sint. ł incerta. Unde tria confeci uo¬

Expanded text:
errores: cum homo de malo homine bene sentit, qualis sit nesciens; aut pro eis quae per sensus corporis capimus, occurrunt similia, quae spiritu tanquam corpore, aut corpore tanquam spiritu sentiuntur; quale putabat esse apostolus Petrus, quando existimabat se visum videre, repente de claustris et vinculis per angelum liberatus : aut in ipsis rebus corporeis lene putatur esse quod asperum est, aut dulce quod amarum est, aut bene olere quod putidum est, aut tonare cum rheda transit, aut illum esse hominem cum alius sit, quando duo simillimi sibi sunt, quod in geminis saepe contingit; unde ait ille, Gratusque parentibus error: et caetera talia etiam peccata dicenda sint. Nec quaestio nodosissima, quae homines acutissimos, Academicos torsit, nunc mihi enodanda suscepta est; utrum aliquid debeat sapiens approbare, ne incidat in errorem, si pro veris approbaverit falsa, cum omnia, sicut affirmant, vel occulta sint, vel incerta. Unde tria confeci vo
Abbreviated transcription (Latin):
iudicabit siue ut uiuos ĩtelligamꝰ quos hic
ñ dũ mortuos s adhuc ĩ ista carne uiuentes
inuenturꝰ ẽ. eiꝰ aduentus. Mor tuos autẽ qui
de corpore pͥusꝙͣ ueniat exier̃ uł erituri sũt:
siue uiuos iustos mortuᷤᷤ autẽ ĩiustos. Q m¬
in malo: unde illudẽ. Qui autẽ mala eger᷑:
in resurrectinẽ iudicii. Aliquando inbono.
scđm quod dictũ ẽ. Is in nomine tuo saluu
mefac: & in uirtute tua iudicame. ꝑ iudi¬
ciũ quippe dĩ fit ipsa bonarũ malaru᷑q
malis. boni ad dert̃am segregent᷑. ꝓpter
direrit uelut exponẽs. & discerne in qͥt

Expanded text:
e ut vivos intelligamus, quos hic nondum mortuos, sed adhuc in ista carne viventes inventurus est ejus adventus, mortuos autem qui de corpore priusquam veniat exierunt vel exituri sunt. Sive vivos justos, mortuos injustos, quin malo; unde illud est: Qui autem male egerunt, in resurrectionem judicii , aliquando et in bono, secundum quod dictum est. Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me . Per judicium quippe Dei fit ipsa bonorum malorumqumalis, boni ad dexteram segregentur, proptdixerit velut exponens: Et discerne, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ominis autẽ sapientia: pietas ẽ. Habes hoc in libro
sci iob. Nam ibi legitur. qđ ipsa sapientia dixerit
homini. Ecce pietas ẽ sapientia. Si autẽ queras qu̾a dixerit
eo loco pietatẽ: distinctius in greco reperies theosebian
qui ẽ dĩ cultus. dr̃ enĩ grece pietas. Et alit̾ id÷ eusebian. quo
nomine significat᷑ bonus cultus. qũauis ⁊ hoc p̃cipue refe-¬
rat᷑ ad colendũ dm̃: s nichil ÷ cõmodius illo nomine. quo
cuident᷑ dĩ cultꝰ exp̃ssus ẽ. cũ qͥd eẽt hoĩs sapientia diceret᷑.
Queris ne aliqͥd dici breuius. qͥ petis ame ut breuit᷑ magna
pondo. fide. spe. haritate. colendũ dm̃. ꝓfecto dicturus es.
breuius hoc dictũ eẽ ꝗͣ uelles. Ac deinde petiturus eatͥ bre¬
uit᷑ explicari: quȩ ad singula tria ista ꝑtineant. qͥd credẽ¬
dũ scilicet. qͥd spanqũ. qͥd amandũ sit. Qđ cũ fecero. ibi erũt

Expanded text:
Hominis autem sapientia pietas est. Habes hoc in libro sancti Job: nam ibi legitur, quod ipsa Sapientia dixerit homini, Ecce pietas est sapientia . Si autem quaeras quam dixerit eo loco pietatem, distinctius in graeco reperies θεοσέβειαν, qui est Dei cultus. Dicitur enim graece pietas et aliter, id est εὑσέβεια quo nomine significatur bonus cultus, quamvis et hoc praecipue referatur ad colendum Deum. Sed nihil est commodius illo nomine, quo evidenter Dei cultus expressus est, cum quid esset homini sapientia diceretur. Quaerisne aliquid dici brevius, qui petis a me ut breviter magna pondero, fide, spe, charitate colendum Deum; profecto dicturus es, brevius hoc dictum esse quam velles: ac deinde petiturus ea tibi breviter explicari, quae ad singula tria ista pertineant; quid credendum scilicet, quid sperandum, quid amandum sit. Quod cum fecero, ibi erunt
Abbreviated transcription (Latin):
deorũnatura. ac sũ mo bono diuersas contrariasq
sentencias inscolis suis. eadẽ teste multituoi¬
ana oisciplina sanatũ uideremus: in effabili lau-¬
de p̃dicandã ẽẽ neminẽ negare ee̾. oporteret.
Hereses namq tam innumerabiles a regula
xp̃i anitatis auerse. testes sunt ñ a̾mitti ad cõmu-
nicanda sacramenta. eos qͥdepatre deo ⁊ sapientia
enis imunere diuino alit̃ sentint. &
hominib ꝑsuadere conant᷑: quã ueritas postu¬
lat. Sic enĩ creditur et docetur quod ẽ. humanę
salutis capuo: non aliã ee̾. philosophiã io ẽ. sapi-¬
entie studiũ. ⁊ aliam religionẽ : cũ hii quorum
doctrinã ñ approbamus. nec sacramenta nobiscũ¬

Expanded text:
deorum natura ac summo bono diuersas contrariasque deorum natura ac summo bono diuersas contrariasque sententias in scholis suis eadem teste multitudiana disciplina sanatum videremus, ineffabili laude praedicandam esse, neminem negare oporteret. Haereses namque tam innumerabiles a regula Christianitatis aversae, testes sunt non admitti ad comnicanda sacramenta eos qui de patre deo et sapientia eius et munere diuino aliter sentiunt et hominibus persuadere conantur quam ueritas postulat. sic enim creditur et docetur, quod est humanae salutis caput, non aliam esse philosophiam, id est sapientiae studium, et aliam religionem, cum hi quorum doctrinam non approbamus nec sacramenta nobiscu
Abbreviated transcription (Latin):
potius consuetudini cessimus. quã illos in nr̃am fidem
uoluntatẽq trandurimus. Ita siꝰ anc uitam ilłam uiri
nobiscũ rursus agere patuissent. uiderent ꝓfecto cuius
auctoritate facilius consuleretur hominib:⁊ paucis
mutatis uerbis atq sententiis xpiani fierent. sicut
pleriq recentiorũ nr̃orũq temporũ platonici fece¬
runt. Aut si hoc non faterentur. nec facerent: in sri¬
ꝑbia & in inuidia remanentes. nescio utrũ possent
adea ipsa que appetenda et desideranda e̾e. direrãt.
cũ istis sordib uirquoq reuolare. Nam tercio ui-¬
cio curiositatis inperc̃tandis demonib quo istr
marime cũ quib nunc agitur pagani a xp̃i ana
salute reuocantur: quianmis puerile est. nescio
utrum tales illi pͣpedirentur uiri. S quia qͦ mͦ
se habeat phi losophorũ iactancia. illud cui uis in¬
celligere facile ẽ: religionem ab eis non e̾e.querendã.
qui eadẽ sacra suscipiebant cũ ppłis. & de suorum

Expanded text:
potius consuetudini cessimus, quam illos in nostram fidem uoluntatemque traduximus. ita si hanc uitam illi uiri nobiscum rursus agere potuissent, uiderent profecto cuius auctoritate facilius consuleretur hominibus et paucis mutatis uerbis atque sententiis christiani fierent, sicut plerique recentiorum nostrorum temporum Platonici fecerunt; aut si hoc non faterentur nec facerent in superbia et inuidia remanentes, nescio utrum possent ad ea ipsa quae appetenda et desideranda esse dixerant cum istis sordibus uiscoque reuolare. nam tertio uitio curiositatis in percontandis daemonibus, quo isti maxime cum quibus nunc agitur pagani a christiana salute reuocantur, quia nimis puerile est, nescio utrum tales illi praepedirentur uiri. Sed quoquo modo se habeat philosophorum iactantia, illud cuiuis intellegere facile est, religionem ab eis non esse quaerendam qui eadem sacra suscipiebant cum populis et de suorum
Abbreviated transcription (Latin):
ppłis iã om̃ib hec credenda ꝑsuasa sunt. Quad utiq ab
ipsis fieret. sitantum ualerent. Aut si nonfieret: cri¬
men inuidentie uitare non possent. Ergo credant ei
i quo factum ẽ: nec curiositate aut inan lactancia
impediantur. quominus agnoscant quid int̾ sit int̾
paucorũ timidas coniecturas: & manifestã salucem
conectionẽq ppłorũ. Illi eñi si reuiuiscerent. quorum
isti nominib gloriant᷑: unuenirent refertas eccłias.
tẽ pla deserta. acupiditate bonorũ tẽporalium atq
fluentiũ: ad spẽ uitȩ ȩterne & bona sp̃alia ⁊ intelli¬
gibilia uocari ⁊currere humanũ genus: dicerent
fortasse sitales e̾ent quales fuisse memorantur. hec
sunt quenos ꝑsuadere ppłis ñ ausi sumus: et eorum

Expanded text:
populis iam omnibus haec credenda persuasa sunt. quod utique ab populis iam omnibus haec credenda persuasa sunt. quod utique ab ipsis fieret, si tantum ualerent; aut si non fieret, crimen inuidentiae uitare non possent. ergo cedant ei a quo factum est nec curiositate aut inani iactantia impediantur, quominus agnoscant quid intersit inter paucorum timidas coniecturas et manifestam salutem correctionemque populorum. illi enim si reuiuescerent, quorum isti nominibus gloriantur, et inuenirent refertas ecclesias, templa deserta, a cupiditate bonorum temporalium atque fluentium ad spem uitae aeternae et bona spiritalia et intellegibilia uocari et currere humanum genus, dicerent fortasse, si tales essent quales fuisse memorantur: haec sunt quae nos persuadere populis non ausi sumus et eorum
Abbreviated transcription (Latin):
sũmo totã uitã dicare uolentiũ. deserte quonoã in su¬
le. ac multarũ terrarũ solitudo conpleatur. si deniq
ꝑtirbes atq oppida castella. uicos. agros. et iã ullasq
pͥuatas. intantũ aꝑte suadet᷑ & apetitur ãtrenis auersio:
⁊iniinũ dm̃ uerũq conu̾sio. ut cotidie pertimuersũ
orbẽ l umanũ genus una pene uoce respondeat. sur¬
sum secor habere ad dñm. Quid adhuc oscitamus crapu¬
lam esternã. uin mortuis peccudib diuina eloquia
ꝑscrutamꝰ : Si quando autẽ ad disputacionẽ uenitur.
platonico nomine ora crepancia. quam pectus uͦ ple¬
num magis habere gestimꝰ. Qui gͦ sensibilẽ istum
mundum contẽpnere. & animã uircute puurgandam
sum mo deo subicere atq sub ungere uanũ aut
malũ putant. alia ratione refellendifunt: si
tamen cũ his dignum ẽ. diputare. Qui autẽ bonum
iappetendũ fatentur: cognoscant dm̃ ⁊cedant deo ꝑ quẽ

Expanded text:
summo totam uitam dicare uolentium desertae quondam insusummo totam uitam dicare uolentium desertae quondam insulae ac multarum terrarum solitudo compleatur; si denique per urbes atque oppida, castella, uicos, agros etiam uillasque priuatas in tantum aperte suadetur et appetitur a terrenis auersio et in unum deum uerumque conuersio, ut cotidie per uniuersum orbem humanum genus una paene uoce respondeat sursum cor habere se ad dominum: quid adhuc oscitamus crapulam hesternam et in mortuis pecudibus diuina eloquia perscrutamur? si quando autem ad disputationem uenitur, Platonico nomine ora crepitantia quam pectus uero plenum magis habere gestimus? Qui ergo sensibilem istum mundum contemnere et animam uirtute purgandam summo deo subicere atque subiungere uanum aut malum putant, alia ratione refellendi sunt, si tamen cum his dignum est disputare. qui autem bonum et appetendum fatentur, cognoscant deum et cedant deo, per quem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtotũ mundũ iã ppłis leguntur. & cũ ueneratione liben¬
tissime auoiunt᷑. si post tantũ sanginẽ tantos ignes. cru-¬
ces. martirium. tanto fertilius ⁊ uberius. usq ad barbaras
naciones ęccłiȩ pullularunt. sitot iluenũ ⁊ uirginum
milia contõpnentium nuptias. casteq uiuentium iam
nemo miratur. Quod cũ fecisset plato. usq adeo per-¬
uersã temporũ suorũ timuit opimonem: ut ꝑibeat᷑
sacrificasse nature. ut tamquã peccatum illud abolere¬
tur:. siħ sic accipiunt᷑ ut quomͦ antea talia disputa-
re. sic nunc contra disputare menstruosum sit: si tali
pollicitacione atꝙ sponsioni per om̃s tͣrarũ partes quas
homines incolunt. sacra xp̃iana traduntur. Si hec co-¬
tidie legunt᷑ inȩ ccłiis :ia sacerdotib exponuntur. si tundũt¬
pectora qui ħ inplere conantur: sitam innumerabiles
aggrediuntur hanc uiam. ut desertis diuiciis ⁊ ho¬
norib huius mundi. ex om̃i genere hominũ uni dõ

Expanded text:
totum orbem jam populis leguntur, et cum veneratione libentissime audiuntur. Si post tantum sanguinem, tantos ignes, tot cruces martyrum, tanto fertilius et uberius usque ad barbaras nationes Ecclesiae pullularunt. Si tot juvenum et virginum millia contemnentium nuptias casteque viventium jam nemo miratur: quod cum fecisset Plato, usque adeo perversam temporum suorum timuit opinionem, ut perhibeatur sacrificasse naturae, ut tanquam peccatum illud aboleretur. Si haec sic accipiuntur, ut quomodo antea talia disre, sic nunc contra disputare monstruosum sit; si tali pollicitationi atque sponsioni per omnes terrarum partes, quas homines incolunt, sacra christiana traduntur; si haec cotidie leguntur in ecclesiis et a sacerdotibus exponuntur; si tunduntpectora qui haec implere conantur; si tam innumerabiles aggrediuntur hanc uiam, ut desertis diuitiis et honoribus huius mundi ex omni hominum genere uni deo
Abbreviated transcription (Latin):
sumdris ꝑ miscdiã. aliꝰ ꝑiudiciũ relinquendꝰ. In
iste fuerit assũptꝰ: cũ causa una e̾et ãbob.Cur aũt
quosdã ñ factesint uirtutes. quesi facte fuis¬
sent egissent illi homines penitentiã. ⁊ facte sint
apd̾ eos qͥ ñ fuer̾ credit᷑i : aꝑtissime na̾q dñs dic̃.
Ue tibi coro tam. uetibi bethsaida. quia si inty¬
ro isy done facte e̾ent. uirtutes quȩ factesunt
inuobis:olim ĩcilicio ⁊cinere penitentiã egissent.
Nec utiq ds inuiste noluit saluos fieri. cũ possit
salui e̾e si uellent. Tc̃ in clarissima sapientie luce
uidebit᷑ qd̾ nc̃ pioꝵ fides habet anteqͣm manifesta cog̃¬
nitione uioeat᷑. qͣm certa u̾mutabił ieffi catissima sit
uosu̾tas dĩ. qͣm multa possit ⁊nͣue lit. Nichil aut ue

Expanded text:
sericordiam, alius per judicium relinquendus, in iste fuerit assumptus, cum causa una esset ambobus: cur apud quosdam non factae sint virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam, et factae sint apud eos qui non fuerant credituri. Apertissime namque Dominus dicit: Vae tibiro et Sidone factae fuissent virtutes quae factae sunt in vobis, olim in cilicio et cinere poenitentiam egissent . Nec utique Deus injuste noluit salvos fieri, cum possint salvi esse, si vellent. Tunc in clarissima sapientiae luce videbitur, quod nunc piorum fides habet, antequam manifesta cognitione videatur, quam certa, immutabilis, efficacissima sit voluntas Dei; quam multa
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo pꝰcõmemorationẽ sc̃e ȩccłȩ iordine confes¬
sionis ponitur remissio peccatorũ. ꝑhanc
ꝑierat. iinuentũ est. ercepto qͥppe baptismatis
de. ore. oꝑe. cõmissa inuenerit tollit. hac gͥ
ercepta magna indulgentia unde incipit
hominis renouatio inqͣ solutur om̃is reatus.
ungeneratꝰ. ⁊ ad dictus. Ipsa ȩtiã uita cęt̾a iam
ratione utentis ȩtatis. quanta libet p̃polleat fe¬
cunditate iusticie. sine peccatoꝵ remissione ñ
agit᷑. qm̃ filii sĩ ꝗͣ diu mortalit᷑ uiuunt. cũ
sorte confligunt. Et ꝙͣ uis deillis sit ueratit̾

Expanded text:
Ideo post commemorationem sanctae Ecclesiae in ordine Confessionis ponitur remissio peccatorum. Per haperierat et inventum est . Excepto quippe Baptismatis de, ore, opere commissa invenerit, tollit: hac ergo excepta magna indulgentia, unde incipit hominis renovatio, in qua solvitur omnis reatus et ingeneratus et additus; ipsa etiam vita caetera jam ratione utentis aetatis, quantalibet praepolleat fecunditate justitiae, sine peccatorum remissione non agitur. Quoniam filii Dei quamdiu mortaliter vivunt, cum morte
Abbreviated transcription (Latin):
mitur ⁊ liberat᷑ amalo qm cũeis qͦdã mͦ re¬
dit ingr̃am pꝰ inimiticias. qͣs intͣ homines
⁊ sc̃os angłos peccata fecer̃. ⁊er ipsa homnũ re¬
dẽptione ruinȩ illiꝰ angelice detrimͣ̃ta re
parant᷑. & utiq nouer̾ sc̃i angłi docti de do.
cuiꝰ ueritatis ȩt̃na contẽplatione beatis. qͣn¬
tinumeri supplem̃tũ degenere huma¬
no integritas illiꝰ ciuitatis expectet. ꝓptͣ¬

Expanded text:
t liberatur a malo, quoniam cum eis quodammodo redit in gratiam, post inimicitias quas inter homines et sanctos Angelos peccata fecerunt, et ex ipsa hominum redemptione ruinae illius angelicae detrimenta reantur. Et utique noverunt Angeli sancti docti de Deo, cujus veritatis aeterna contemplatione beati sunt, quanti numeri supplementum de genere humano integritas illius civitatis exspectet. P
Abbreviated transcription (Latin):
ũ eqͣles angłis dĩ fuerimꝰ tẽ quẽ ad modũ upsi
uidebi mꝰ ficie adficie̾. Cãtãꝙ pacẽ habebimus
erganos: qͣntã upsi erganos. Quia tantũ eos
dilecturi sumꝰ: qͣntũ ab eis diligimͣ. Itaq pareoꝵ
nota nobis erit: quia ⁊nr̃a talis actanta erit.
nec p̾cellet t̃r intellectũ nr̃m. dĩ uͦ par que
illic ẽ. erga eos ⁊ nr̃m ⁊ illorũ intellectũ sine
dubitacione p̃cellet. de ipso qͥppe beata ÷ rationa¬
lis creatura quecũq beata ÷ ñ ipse deilla. Un¬
de scdm ħ meliꝰ accipit᷑ qͥs scriptũẽ. par dei
que pͣcellet omñe intellectã. ut ineo quos
dixit omnem. nec ipse intellectus scõrũ an

Expanded text:
aequales Angelis Dei fuerimus ; tunc quemadmodum et ipsi, videbimus facie ad faciem ; tantamque pacem habebimus erga eos, quantam et ipsi erga nos; quia tantum eos dilecturi sumus, quantum ab eis diligimur. Itaque pax eorum nota nobis erit, quia et nostra talis ac tanta erit, nec praecellet tunc intellectum nostrum: Dei vero pax quae illic est erga eos, et nostrum et illorum intellectum sine dubitatione praecellet. De ipso quippe beata est rationalis creatura, quaecumque beata est, non ipse de illa. Unde secundum hoc melius accipitur quod scriptum est, Pax Dei quae praecellit omnem intellectum: ut in eo quod dixit
Abbreviated transcription (Latin):
adie eritꝰ deuentre matris eoꝵ usq indiem
sepult̾e ĩmatre om̃iũ ut etiã paruulos uidea¬
mꝰ p̾t lauacrũ regenerationis diusoꝵ maloꝵ
afflictione cruciari. ut ĩtelligamꝰ totũ qd̾ salu¬
tarib agit᷑ sacram̃tis magis ad sp̃e uenturorũ
bonoꝵ q̃. ad redẽptionẽ uł adoptionẽ psentiũ per¬
tinere. Multa ȩtiã hic uioent᷑ ignosci. ⁊ naillis
suppliciis uindicari. Sed eoꝵ penȩ reseruanti¬

Expanded text:
iem sepulturae in matrem omnium ; ut etiam parvulos videamus post lavacrum regenerationis diversorum malorum afflictione cruciari: ut intelligamus, totum quod salutaribus agitur Sacramentis, magis ad spem venturorum bonorum, quam ad retentionem vel adeptionem praesentium pertinere. Multa etiam hic videntur ignosci et nullis suppliciis vindicari; sed eorum poenae reservant
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. malum: U biẽ. mors uictoria tua : Uuiẽ. mors a-¬
culeus tuus: Uincit enĩ essentia nichilum: ⁊ sic
tum angłs ẽ. non ẽ malum sed inquantum peruer¬
susẽ. et ꝓpͥa uoluntate. Fatendum ẽ. enim ⁊ angłos na-¬
tura e̾e. mutabiles. si solus ds̃ẽ. in cõmutabilis. S ea
uoluntate qua magis dm̃ quam sediligunt. firmi &
stabiles manent in illo: ⁊ fruuntur maiestate ipsius.
ei uni libentissime sub diti. Iue aũt angłs magis se ip¬
sum quam dm̃ diligendo subditus ei e̾e. noluit: un-
tumuit ꝑsuperbiam. & a sum ma essentia defecit
ilabsus ẽ: et ob hoc minus÷. quam fuit. quia eo quos¬

Expanded text:
 malum? Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Vincit enim essentia nihilum, et sic tum angelus est, non est malus, sed in quantum perversus est propria voluntate. Fatendum est enim, et Angelos natura esse mutabiles, si solus Deus est incommutabilis: sed ea voluntate qua magis Deum quam se diligunt, firmi et stabiles manent in illo, et fruuntur majestate ipsius, ei uni libentissime subditi. Ille autem angelus magis seipsum quam Deum diligendo, subditus ei esse noluit, et intumuit per superbiam, et a summa essentia defecit, et lapsus est: et ob hoc minus est quam fuit, quia eo quo
Abbreviated transcription (Latin):
intota anima. in tota mente. ioiligens aptimum suum
noncarualit᷑ s tam quã seipsum. se aũt spiritalit̾ dili-¬
git: qui ertoto quos ineo uiuit. dm̃ diligit. In his enim
sequens. ut post mortẽ tẽporalẽ quã debemus pͥmo
peccato. tempore suo atq ordine suo hoc cor pꝰ restitua¬
tur pͥstine stabilitati quã nonꝑse habebit. ẜ ꝑ animã
stabilitã indo̾: que rursus ñ perse stabilitur. s per
am̃ quo fruitur: idõq amplius quã corpus uigebit.
Corpus enĩ ꝑipsam uigebit. et ipsa ꝑ incõmutabilẽ
ueritatẽ. qui filius dĩ unicust. atq ita ⁊ corpus ꝑ
ipsum filium dei uigebit: quia om̃ia per ipsum.
lum anima cui datur salua  ꝓ rcata ⁊ scã fit: ẜ ipsũ
etiam corpus uiuificabitur eritq in natura sua mũ-¬
dissimum. Ipse enĩ dicit. Mundate que intus sunt:
⁊quȩ foris sunt munoa erunt. Dicit &appłs. Uiui fica-¬

Expanded text:
in tota anima, in tota mente, et diligens proximum suum non carnaliter, sed tanquam seipsum. Se autem spiritualiter diligit, qui ex toto, quod in eo vivit, Deum diligit. In his enim m erit consequens ut post mortem corporalem, quam debemus primo peccato, tempore suo atque ordine suo hoc corpus restituatur pristinae stabilitati, quam non per se habebit, sed per animam stabilitam in Deo. Quae rursus non per se stabilitur, sed per Deum quo fruitur; ideoque amplius quam corpus vigebit: corpus enim per ipsam vigebit, et ipsa per incommutabilem veritatem, qui Filius Dei unicus est; atque ita et corpus per ipsum Filium Dei vigebit, quia omnia per ipsum. lum anima, cui datur, salva et pacata et sancta fit, sed ipsum etiam corpus vivificabitur, eritque in natura sua mundissimum. Ipse enim dixit: Mundate quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt . Dicit et Apostolus: Vivifica
Abbreviated transcription (Latin):
carñe fortiore robore caritas. ut qu̾a uis ad huc
sit quod yomini repugnet er homine. ñ dũ tota
infłmitate sanata: ex fide tam̃ iustus iuuato
q ꝓficiat: postrema par restat. quȩ post hanc
uitã in requie sp̃s. de inde in resurrectione etiã
carnis implebitur. harũ quaturor differentia¬
rũ: pͥma ẽ. ante legem. scda sub lege. tereia sub
grã. quarta in pace plena atq perfecta. Sic ẽ. ⁊dĩ
qui in mensura i numero ⁊ pondere cuncta disponit.
Nã fuit pͥmitus ante legẽ. scło ꝑlegẽ. quȩ data ẽ.
mediatoris aduentũ. Que qͥdẽ gr̃a nec ante defuit
qͥbus eã oportuit ĩ ꝑtiri. qͣm uis intẽporis dispensatione

Expanded text:
carnem fortiore robore charitatis ; ut quamvis adhuc carnem fortiore robore charitatis ; ut quamvis adhuc sit quod homini repugnet ex homine, nondum tota infirmitate sanata, ex fide tamen justus vivat , que proficiat, postrema pax restat, quae post hanc vitam in requie spiritus, deinde in resurrectione etiam carnis implebitur. Harum quatuor differentiarum prima est ante Legem, secunda sub Lege, tertia sub gratia, quarta in pace plena atque perfecta. Sic est et Dequi in mensura et numero et pondere cuncta disponit . Nam fuit primitus ante Legem; secundo sub Lege, quae data est Mediatoris adventum . Quae quidem gratia nec antea defuit, quibus eam oportuit
Abbreviated transcription (Latin):
AMsine dĩ dono id÷ sine sp̃u sc̃o ꝑquẽ diffun¬
aitur Raritas incordib nr̃is iubere ler poͬt̾it ñ
iuuare. & p̃uaricatorẽ in suꝑ facere: qui de igno¬
rantia se ercusare non possit. Regnat enĩ carnał
cupiditas. ubi non ẽ. dĩ Raritas. Ged cũ in altis
simis ignorantie tenebris nulla resistente ratio¬
ne scdm carnẽ uiuitur. hȩc sunt pͥma hominis.
Ueinde cũ ꝑlegẽ cognitio fuerit facta peccati. si
nondũ diuinus adiuuat sp̃s. scđm legẽ uolens
uiuere uincitur. et sciens peccat. peccatoq subditꝰ
seruit. a quo enĩ quis de uinctus.: huic ⁊̃ seruus
addictus÷. Id agente scientia mandati. ut pecca¬
tum oꝑetur in homine omnẽ concupiscentiam
cumulo p̃uaricationis ad iecto: atq ita quod scriptũ :
impleat᷑. Ler sub intrauit: ut habundaret delictũ.
hȩc sunt scda hominis. Si aut̃ respererit ds ut ad
implenda quȩ mandat. ipse adiuuare credatur.
iagi homo ceperit dĩ spũ. concupiscit᷑ adu̾sus

Expanded text:
 quem diffunditur charitas in cordibus nostris , jubere lex poterit, non juvare; et praevaricatorem insuper facere, qui de ignorantia se excusare non possit. Regnat enim carnalis cupiditas, ubi non est Dei charitas. CAPUT CXVIII. simis ignorantiae tenebris nulla resistente ratione secundum carnem vivitur, haec sunt prima hominis. Deinde cum per legem cognitio fuerit facta peccati, si nondum divinus adjuvat Spiritus, secundum legem volens vivere vincitur, et sciens peccat, peccatoque subditus servit: A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est ; id agente scientia mandati, ut peccatum operetur in homine omnem concupiscentiam, cumulo praevaricationis adjecto, atque ita quod scriptum est impleatur, Lex subintravit, ut abundaret delictum . Haec sunt secunda hominis. Si autem respexerit Deus, ut ad implenda quae mandat ipse adjuvare credatur, et agi homo coeperit Dei Spiritu, concupiscitur adversus
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ scimus mortales corda mortaliũ. Cune autẽ
illuminabit dñs occulta tenebrarũ. ⁊ manifesta¬
bit cogitaciones cordis: et tunc laus erit uni¬
cuiq adõ. quia id laudabitur ⁊ diligetur aꝓrimo
in ꝓximo: qd ne lateat abipso illuminabitur dõ.
M inuit᷑ aut̃ cupiditas haritate crescente donee
ueniat hic ad tantã magnitudinẽ quamaior eẽ.
non possit. Maiorẽ cͣaritatẽ nemo habet: quam
ut animã suã ponat pro amicis suis. Ibi autẽ

Expanded text:
enim scimus mortales, corda mortalium; tunc autem illuminabit Dominus abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo : quia id laudabitur et diligetur a proximo in proximo, quod ne lateat, ab ipso illuminabitur Deo. Minuitur autem cupiditas charitate crescente, donec veniat hic ad tantam magnitudinem, qua major esse non possit: Majorem enim charitatem nemo habet, quam ut animam suam quis p
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ istarũ uelut etatũ singłoꝵ quẽ q hominũ
grã regenerationis inuenerit. ibi ei remittuntur
p̾c̾ita uniu̾sa peccata. et reatus ille nascendo contra¬
ctus: resnascendo dissoluitur. tamq multũ ualet
quod sp̃s ubi uult spirat: ut qͥdã sedm illam
seruitutẽ sub lege e̾e. ñ nouerint: sed cũ manda¬
to incipiant aduitoriũ habere diuinũ. Ante quã

Expanded text:
uor istarum velut aetatum singulum quemque hominem gratia regenerationis invenerit, ibi ei remittuntur praeterita universa peccata; et reatus ille nascendo contractus, renascendo dissolvitur. Tamque multum valet quod Spiritus ubi vult spirat. , ut quidam secundam illam servitutem sub Lege non noverint, sed cum mandato incipiant adjutorium habere divinum. CAPUT CXX.
Abbreviated transcription (Latin):
quando contentio mortis nulla erit: s sit aliquã
chiridion uł appellare debeas uł habere. Ego tam̃
cũ sꝑnenda tua intͦ. studia non putarẽ bona dete cre-¬
dens in ad uitorio nr̃i redẽptoris ac sperans. teq in eius
membris plurimũ diligens: librũ ad te sic̃ ualui.
utinã tam commodũ quam ꝓlixum de fide. ⁊ spe.

Expanded text:
quando contentio mortis nulla erit. CAPUT CXXII. 33chiridion vel appellare debeas, vel habere. Ego tamen cum spernenda tua in Christo studia non putarem, bona de te credens in adjutorio nostri Redemptoris ac sperans, teque in ejus membris plurimum diligens, librum ad te, sicut valui, utinam tam commodum quam prolixum, de Fide, Spe
Abbreviated transcription (Latin):
Quod enĩ factus est homo. et nobis ꝓfic̃. ce idõ no¬
bis nacus ẽ. Filius autẽ datis ẽ nobis. Cuiꝰ nisi filiꝰ¬
dĩs principatus suꝑ humeros eius. siue quia crucẽ
ꝓpͥis humeris portauit. siue quia titulũ regni suꝑ
Humeros oe caput eiꝰ pilatus scripsit hȩc ẽ causa pas

Expanded text:
nobis natus est. Filius autem datus est nobis: cujus, nisi Dei Filius? principatus ejus super humerum ejus: sive quia crucem propriis humeris ipse portavit: sive quia titulum regni super humeros et caput ejus Pilatus scripsit. 3. Erubes
Abbreviated transcription (Latin):
se. Dẽs in quit cũ hominẽ fecisset. summa beatitu¬
dine
p̃dicũ. &e diuine imaginis decore honoratũ. posuit eĩ in
paradiso ut eẽt dõ subiectus: ce ceteris creaturis p̃latus.
Ille aut̾e rebellis effectꝰ ẽ. contẽpta diuinitate: int̾die¬
tũ uiolauit p̃ceptũ. Quẽ ꝓiectũ obsuꝑbiã. ds nõ occi¬
sit. s exulẽ ꝑadiso fec̃. ex pectans ut ꝑpenitentiã reꝑa
re possit adueniã. Et cũ ille nõ reuocaretur ad iuã
retur ad amorẽ dĩ. &e oꝑationẽ iusticiȩ. S cũ nec
hanc quidẽ contumax &e in credulus custodirte:
uenit candẽ filius dĩ & corpꝰ humane fragilicatis
assũpsit. ut dũ uideret᷑ crederet᷑. om̃isq mũdus demo¬

Expanded text:
. Deus cum hominem fecisset, summa beatitudine aeditum, et divinae imaginis decore ornatum, posuit eum in paradiso, ut esset Deo subjectus, et caeteris creaturis praelatus. 10. Ille autem rebellis effectus, contempta divinitate, interdictum violavit praeceptum: quem projectum ob superbiam Deus non occiditrari posset ad veniam; et cum ille non revocaretur ad viam retur ad amorem Dei, et operationem justitiae. Sed cum ne hanc quidem contumax et incredulus custodiret, venit tandem 17 Filius Dei, et corpus humanum assumpsit, ut dum videretur, crederetur; om
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrarũ. quã ds̃ nec genuerit. nec fecerit. nec ꝓtulerit.
nec abiecerit. s que. suã uitã. suam t̾ram. suos fecus &ran.¬
malia. suĩ postremo regnũ habuerit: ingenitũ ꝙ pͥnci¬
pium. S quodam tempore rebellasse aduersus dm̃.¬

Expanded text:
tenebrarum, quam Deus nec genuerit, nec fecerit, nec protulerit, tenebrarum, quam Deus nec genuerit, nec fecerit, nec protulerit, nec abjecerit; sed quae suam vitam, suam terram, suos fetus et animalia, suum postremo regnum habuerit, ingenitumque principium; sed quodam tempore adversus
Abbreviated transcription (Latin):
lunus. quam lucẽ ueritatis utueri. Qua ꝓptͣ multi ut
diẽ dĩ uideant et gaudeant: ꝑhereticos desomno ex citan¬
tur. Y tamur gͦ etiam hereticis ñ ut eorũ aꝓpbemus erro¬
res: s ut catholicam disciplinam aduersus eorũ insidias
asserentes. uigilantiores ⁊ cautiores simus. etiam si eos ad
salutẽ reuocare ñ possumus. Credo aũt affuturũ deum.
ut ista scriptura pͣcedente pietate legentib bonis. nͣ adu̾¬
sus un̾ã aliquam. s ad uersus om̃s prauas et falsas opimo¬
nes: possit ualere. Contra eos tam̃ potissimũs. insticuta:
qui duas naturas uł substantias singulis pͥncipiis adu̾sus
inuicem rebelles e̾e. arbitrantur. offensi eñi quib dam
rebus. irursus qͥb dã delectati: non earũ quib offenoẽni¬
tur. seo earũ quib selectantur. uolunt eẽ. auctorẽ am̃.
Et cũ consuetuoinẽ suã uincere nequeunt. iã carnalibus

Expanded text:
lumus, quam lucem veritatis intueri. Quapropter multi, ut lumus, quam lucem veritatis intueri. Quapropter multi, ut diem Dei videant et gaudeant, per haereticos de somno excitantur. Utamur ergo etiam haereticis non ut eorum approbemus errores, sed ut catholicam disciplinam adversus eorum insidias asserentes, vigilantiores et cautiores simus, etiamsi eos ad salutem revocare non possumus. CAPUT IX.-- ut ista scriptura, praecedente pietate, legentibus bonis, non adversus unam aliquam, sed adversus omnes pravas et falsas opiniones possit valere. Contra eos tamen potissimum est instituta, qui duas naturas ve. substantias singulis principiis adversus invicem rebelles esse arbitrantur. Offensi enim quibusdam rebus, et rursus quibusdam delectati, non earum quibus offenduntur, sed earum quibus delectantur, volunt esse auctorem Deum. Et cum consuetudinem suam vincere nequeunt, jam carnalibus
Abbreviated transcription (Latin):
hõ eñi illa iã hominis sacra scã susceptio. ⁊ uirginis
partus. & mors filii dei ꝓ nobis. et resurectio amortius.
⁊ incelũ ascensio. ⁊ consessus ad dexterã patris. ⁊ peccatoꝵ
ab holicio. & iudicii dies. ⁊ eorporũ resuc̾itacio. cognita
ȩtͣnitate trinitatis ⁊ mutabilitate creaturȩ. creduntur
tantũ: et ñ etiã iuudicantur ad sũmi dĩ miscđiam qua
generi humano eribet ꝑtinere. Sed qm̃ uerissi me¬
dictũ ÷. oportet e̾e. multas hereses. ut ꝓbati manifesti
fiant inter nos: utat᷑ ȩtiam isto diuine ꝓuidentie
beneficio. Erhis enĩ hominib heretici fiunt: qui etũ¬
si e̾ent in eccłia. nichil hominus errarent. Cũ autẽ fors
sunt plurimũ ꝓsunt ñuerũ docendo quod nes tiunt
s aduerum querendũ carnales: aduerũ aperiendum
sp̃ales catholicos ercitando. Sunt enĩ in numerabiles
quam diu imꝑiciȩ nr̃e tenebris delectati. dor mire ma-¬

Expanded text:
Non enim jam illa hominis sacrosancta susceptio, et Virginis Non enim jam illa hominis sacrosancta susceptio, et Virginis partus, et mors Filii Dei pro nobis, et resurrectio a mortuis, et in coelum ascensio, et consessus ad dexteram Patris, et peccatorum abolitio, et judicii dies, et corporum resuscitatio, cognitaeternitate Trinitatis et mutabilitate creature, creduntur tantum et non etiam iudicantur ad summi Dei misericordiam, quam generi humano exhibet, pertinere». 15 Pro dictum est, Oportet multas haereses esse, ut probati manifesti fiant inter vos ; utamur etiam isto divinae providentiae beneficio. Ex his enim hominibus haeretici fiunt, qui etiamsi essent in Ecclesia, nihilominus errarent. Cum autem foris sunt, plurimum prosunt, non verum docendo, quod nesciunt; sed ad verum quaerendum carnales, et ad verum aperiendum spirituales catholicos excitando. Sunt enim innumerabiles iquamdiu imperitiae nostrae tenebris delectati dormire ma
Abbreviated transcription (Latin):
Qua trinitate. quantum in hac uita datũ ẽ. cogni¬
ta: omis intellectualis. et animalis ⁊ corporalis cre¬
atura. ab eadẽ trinitate creatrice e̾e. inquantũ ẽ¬
⁊ ordinatissime ad ministrari. sine ulla dubitacione
ꝑ spicitur. Non ut aliã partẽ tocius creature fecisse
um indono sp̃s sc̃i. Om̃is eñi res uł substantia uł essen¬
tia. uł natura. uł si quo alio uerbo melius enuntiatur:
Simul habet hectria: ut ⁊ unũ aliquid sit. & specie
ꝓpͥ a discernatur aceteris. ⁊ rerum ordinem nonerce¬
dat. Quo cognito satis apparebit quantũ homo asse¬
qui potest: quam necessari is. & inuictis ⁊ iustis legib
dõ ⁊ dño suo cuncta subiecta sint. Ex quio illa om̃ia
quȩ pͥmo credidimus nehil nͥ auctoritatẽ secuti.
part̾i sic intelliguntur ut uideamus e̾e certissima:
partim sic̃ uideamiis fieri posse. at.q ita fieri oportiuis¬
se. Doleamitis ꝙ illos hec non credentes qui nes antea
credentes irrioere quã nobiscũ credere maluerunt.

Expanded text:
qua Trinitate quantum in hac vita datum est cognita, omnis intellectualis et animalis et corporalis creatura, ab eadem Trinitate creatrice esse in quantum estrari, sine ulla dubitatione perspicitur; non ut aliam partem totius creaturae fecisse um in dono Spiritus sancti. Omnis enim res, vel substantia, vel essentia, vel natura, vel si quo alio verbo melius enuntiatur, simul haec tria habet; ut et unum aliquid sit, et specie propria discernatur a caeteris, et rerum ordinem non. Quo cognito, satis apparebit quantum homo assequi potest, quam necessariis et invictis et justis legibus, Deo et Domino suo cuncta subjecta sint: ex quo illa omnia, quae primo credidimus, nihil nisi auctoritatem secuti, partim sic intelliguntur, ut videamus esse certissima; partim sic, ut videamus fieri posse, atque ita fieri oportuisse, doleamusque illos haec non credentes, qui nos antea credentes irridere, quam nobiscum credere maluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
inferret asspectib: Quid si nullas ex paruulo in iiuenta
mutaret etates. nullos cibos nullos carperet sonnos:: Non¬
ne opinione cõfirmaret erroris nec hominẽ uerũ suscepisse
ullo isi crederetur.: Et dũ om̃ia mirabilit̾ facit. auferret
tor aparuit. ut inunitate ꝑsone copulans utrãq naturam.
& solita sublimaret in solitis. & in solita solitis temperaret. Qua
autẽ nõ mirũ ds fac̃ i om̃ib creature montibus nͥ consuetu¬
dine cotidiana uolursent: Deniq quam multa usitata cal¬
cantur q̃ cõsiderata stupentur. Sic̃ ipsa uis seminũ quos nu¬
meros habet. Q qua uiuaces. qͣm efficaces quã latent̾ pote¬
tes. qua in paruo magna molientes. qͥs ad eae animo. quis ꝓ¬
mat eloquio: Ille gͥ iͥ sine semine oꝑatus est hominẽ.: qͥ in
rerũ natura slne seminibus oꝑatur ꝙ semina. Ille in suo cor¬
pe numeros tẽporũ mensurasq seruaũ ȩtatũ. qui sine ul¬

Expanded text:
inferret aspectibus? quid, si nullas ex paruulo in iuuentam inferret aspectibus? quid, si nullas ex paruulo in iuuentam mutaret aetates, nullos cibos, nullos caperet somnos? nonne opinionem confirmaret erroris nec hominem uerum suscepisse ullo modo crederetur et, dum omnia mirabiliter facit, auferret,tor apparuit, ut in unitate personae copulans utramque naturam et solita sublimaret insolitis et insolita solitis temperaret. Quid autem non mirum deus facit in omnibus creaturae motibus, nisi consuetudine cotidiana uiluissent? denique quam multa usitata calcantur, quae considerata stupentur! sicut ipsa uis seminum quos numeros habet, quam uiuaces, quam efficaces. quam latenter potentes, quam in paruo magna molientes, quis adeat animo, quis promat eloquio? ille igitur sibi sine semine operatus est hominem, qui in rerum natura sine seminibus operatur et semina; ille in suo corpore numeros temporum mensurasque seruauit aetatum, qui sine ul
Abbreviated transcription (Latin):
menbra in fautis eduxit que postea ꝑclausa porta m̃ebra iuuenis
in troduxit. Hic si racio queritur: non erit mirabile. Si exemplũ
poscitur: non erit singulare. Demꝰ dm̃ aliqͥd posse: qđ nos fatea¬
mur inuestigare ñ possẽ. In talibus rebus: tota racio facti ẽ. po¬
potencia facientis. Iã illud qđ ĩ sõpnos resoluitur ꝙ cibo ali¬
tur. ⁊ oñs humanos sentit affetus. homine ꝑsuadet homi¬
nibus. que non consũsit utiq s assũpsit. Ecce sic factũ est ꝗta¬
men quidã eretici ꝑuerse mirando eiꝰ uirtute q laudan-¬
do. natura humanã in eo prorsus agnoscere noluerũt.
ubi ẽ. om̃is gracie cõm̃edacio qͣ saluos facit credentes in
se ꝓfundos tessauros sapiencie q sciencie c̃tinens. ꝙ fide
in buens mentes quas ad et̾nã c̃otempla cionem ueritatis
in cõmẽctabilis ꝓuehat. Quid si om̃ipotens homin̾e ubicũ¬
que formatũ. nõ ex materuo utero crearet. s repentinum

Expanded text:
membra infantis eduxit, quae postea per clausa ostia membra iuuenis introduxit. hic si ratio quaeritur, non erit mirabile; si exemplum poscitur. non erit singulare. demus deum aliquid posse, quod nos fateamur inuestigare non posse. in talibus rebus tota ratio facti est potentia facientis. Iam illud, quod in somnos soluitur et cibo alitur et omnes humanos sentit affectus, hominem persuadet hominibus, quem non consumpsit utique, sed adsumpsit. ecce sic factum est et tamen quidam haeretici peruerse mirando eius laudannaturam humanam in eo prorsus agnoscere noluerunt, ubi est omnis gratiae commendatio, qua saluos facit credentes in se profundos thesauros sapientiae et scientiae continens et fide inbuens mentes, quas ad aeternam contemplationem ueritatis incommutabilis peruehat. quid, si omnipotens hominem ubicumque formatum non ex materno utero crearet, sed repentinum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qđ facta sũt t̾epora. tẽpꝰ elegit qͦ suscipet carne: non
tepori cessit ut uert̾e tur in carñe. hõ qͥppe dõ ac¬
cessit ñ diꝰ a se recessit. Sic aut̃ quidã reddi sibi
ratione flagitant. qͦmͦ ds̃ homini ꝓmixtus sit.
It una fieret ꝑsona. xp̃i. cũ hoc semel fieri opor¬
tuerit. quasi racionẽ ipsi reddant. de re q̃ coti

Expanded text:
 facta sunt tempora, tempus elegit, quo susciperet carnem, non tempori cessit, ut uerteretur in carnem; homo quippe deo accessit. non deus a se recessit. Sic autem quidam reddi sibi rationem flagitant, quo modo deus homini permixtus sit, ut una fieret persona Christi, cum hoc semel fieri oportuerit, quasi rationem ipsi reddant de re, quae coti
Abbreviated transcription (Latin):
inquelibet puluere̾ ciuerẽ ue soluatur. ĩ quos¬
libe halitꝰ aurasq diffugiat in quãcũes alioꝵ cor¬
por suptanciã ł in ipsa elem̃ta u̾tat᷑. in quoꝵ cũq
animaliũ etiã hominũ cibũ cedat carnẽq mutet᷑.
illi anime h umane puncto tẽpr̃is redit quȩ illã

Expanded text:
in quemlibet pulverem cineremque solvatur, in quoslibet alitus aurasque diffugiat, in quamcunque aliorum corporum substantiam, vel in ipsa elementa vertatur, in quorumcunque animalium, etiam hominum cibum cedat, carnemque mutetur; illi anima humana
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa itaq t̾rena matheries q̃ discedente anima fit
cadauer: nõ ita resurrectione reparabit᷑. ut eaquę
dilabuntur: ñ alias atqs alias aliarũ rerũ speti¬
es formasq u̾tunt᷑: qͣmuis ad corpꝰ redeant unde
delapsa st̃. ad easdẽ qͦ corporis partes ubi fuerũt
redire necesse sit. Alioquin si capilꝰ capitis redit
qđ tã crebra tonsura detrarit. si unguib ques toti¬
es sẽ psit ex sectio. immoderata undecẽs cogitanti
b uoõ resurrectionẽ carnis ñcredẽtib occurrit¬
ł formitas.

Expanded text:
ipsam terrenam matrem, quae discedente anima fit cadaver, ita resurrectione reparandam dicamus ut ea quae dilabuntur, et in alias atque alias aliarum rerum species formasque vertuntur quamvis ad corpus redeant unde delapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt redire necesse est. Alioqui si capillis capitis redit quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus, quod toties dempsit exsectio immoderata et indecens cogitantibus, et ideo resurrectionem carnis non credentibus, occurrit formositas.
Abbreviated transcription (Latin):
altissimi obũbrabit tibi. Ideoq ⁊ qd̾ nascetur
erte scm uocabit᷑ filiꝰ dei. Et ioseph cũ uellet
eã dimittere susꝑicatꝰ ad ultͣã. quã sciebat
nonde se grauidã: tale responsũ ab angło ac¬
cepit. Noli timere acciꝑe mariaoi coniugẽ
sc̃s hominẽ. ex qͣ utraq substantia &ͣps unus eet.
taquã pat̾ eiꝰ dematre uirgine genuisset. Iuis
hoc dicere audebit : Nec opꝰ÷ estendere disꝑutan¬
do. quãta alia sequ̾at᷑ ab surda. cũ hoc ipsuͣ itasit
absurdũ. ut nullȩ fideles aures ioualeãt sustinere.

Expanded text:
nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Et Joseph cum vellet eam dimittere, suspicatus adulteram, quam sciebat non de se gravidam, tale responsum ab angelo accepit: Noli timere accipere Mariam conjugem sanctus hominem, ex qua utraque substantia Christus unus esset, tanquam pater ejus de matre virgine genuisset? Quis hoc dicere audebit? Nec opus est ostendere disputando quanta alia sequantur absurda, cum hoc ipsum jam ita sit absurdum, ut nullae fideles aures id valeant sustinere.
Abbreviated transcription (Latin):
erut᷑is p̃gnantiũ. nematres qͦ simortua ibi relĩ¬
qͣnt᷑ occidãt impudentia nimia uidet᷑. Ex quo autͣ
ĩcipit homo uiuere erillo utiq iã mori potest. Mor¬
tuus uͦ ubi cr̃q illi mors poterit euenire. qͦmͦ ad
resurectionẽ ñꝑtineat mortuorũ reperire non
possuoi.

Expanded text:
ibi relinquantur, occidant impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Mortuus vero, ubicunque illi mors potuit evenire, quomodo ad resurrectionem non pertineat mortuorum, reperire non possum.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas hominis ac ꝑ hoc sirecte dictũẽ. ñ uolẽtis
hominis. s miserentis ÷ dei. qr iduoluntas hominis
implet. Porro sinullus dicere xꝑ̃ianus audebit. ñ
miserentis ẽ oĩ s uolentis ẽ hominis. neapło aꝑtis¬
sime cõtra dicat: restat ut ꝓptͣaa recte dictũ in¬
telligat᷑ ñ uolentis neq currentis s miserentis ẽ.
dĩ. ut totũ detͣ deo: qui hominis uoluntatẽ bonã

Expanded text:
voluntas hominis: ac per hoc si recte dictum est, non volentis hominis, sed miserentis est Dei, quia id voluntas hominis  non implet? Porro si nullus dicere Christianus audebit, Non miserentis Dei, sed volentis est hominis, ne Apostolo apertissime contradicat, restat ut propterea recte dictum intelligatur: Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, ut totum det