comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& panes. & caseum. ⁊ ꝓfecta est.
Cumq uenisset ad portas ciuitatis.
inuenerunt expectantem oriam
& pres biteros ciuitatis. Qui cũ
uidissent eam. stupentes mirati
sunt nimis. pulchritudiniem eiꝰ.
Nichil tamen interrogantes. dimi¬
serunt eam transire dicentes. Ds
patrũ nr̃oꝵ det tibi grãm. & om̃e
consilium cordis tui sua uirtute
corroboret. ut glorietur suꝑ hieru¬
salem. ut sit nomen tuũ in nume¬
ro scõꝵ & iustoꝵ. Et dixerunt hi
qui illic erant om̃s una uode fi¬
at fiat. Iudith uero orans dñmͣ.
transiuit portas ipsa & abra eius.
Factum ẽ autẽ cũ descenderet
montẽ circa ortũ diei. occurrer
ei exploratores assyrioꝵ. & tenue̾¬
runt eam dicentes. Unde uenis.
aut quo uadis: Quȩ respondit.
Tilia sum hebreoꝵ. ideoq fugi ego
a facie eoꝵ. qm̃ futurum agnoui.
quod dentur uobis in dep̃dationẽ
ꝓ eo quod contẽpnentes uos. nolu¬
erunt ultro tradere seipsos. ut in¬
uenirent miscłiam in conspectu
ur̃o. Hac de causa cogitaui metũ

Expanded text:
et panes et caseum et profecta est cumque venisset ad portas civitatis invenerunt expectantem Oziam et presbyteros civitatis qui cum vidissent eam stupentes mirati sunt nimis pulchritudinem eius nihil tamen interrogantes eam dimiserunt transire dicentes Deus patrum nostrorum det tibi gratiam et omne consilium tui cordis sua virtute corroboret ut glorietur super te Hierusalem et sit nomen tuum in numero sanctorum et iustorum et dixerunt hii qui illic erant omnes una voce fiat fiat Iudith vero orans Dominum transiit portas ipsa et abra eius factum est autem cum descenderet montem circa ortum diei occurrerunt ei exploratores Assyriorum et tenuecentes unde venis aut quo vadis quae respondit filia sum Hebraeorum ideo ego fugi a facie eorum quoniam futurum agnovi quod dentur vobis in depraedationem pro eo quod contemnentes vos noluerunt ultro tradere se ipsos ut invenirent misericordiam in conspectu vestro hac de causa cogitavi mecum
Abbreviated transcription (Latin):
filia a dño dõ excelso: pre om̃ib
mulierib suꝑ terram. Benedictus
dñs qui creauit celũ & terrã. qui
te direxit in uulnera capitis prin¬
cipis inimicoꝵ nr̃oꝵ. quia hodie
nomen tuuͣ ita magnificauit. ut
non recedat laus tua de ore homi¬
nũ. qui memores fuerint uirtu¬
tis dñi inȩternũ. Ero quibus non
peꝑcisti animȩ tuę. ꝓpter angu¬
stias otri bulationem generis
tui. sed subuenisti rumȩ
ante conspectũ dĩ nr̃i. Et dixit
om̃is popłs. fiat fiat. Porro achi¬
or uocatus uenit. & dixit ei. Dĩ
isrł cui tu cestimonium dedisti.
quod ulciscatur se de inimicis
suis: ipse caput om̃iũ incredu¬
loꝵ incidit in hac nocte in ma¬
nu mea. Et ut ꝓbes quia ita ei
ecce caput olofernuis qui in con¬
tẽpsit. & tibi intiritũ minabat᷑
dicens. Cum captus fuerit popłs
isrł: gladio ꝑforare p̾cipiam
latera tua. Uidens autẽ achior
caput olofernis. angustiatus pre
pauore cecidit in faciem suam
suꝑ terram. & estuauit anima¬

Expanded text:
omnibus mulieribus super terram benedictus Dominus qui creavit caelum et terram qui te direxit in vulnere capitis principis inimicorum nostrorum quia hodie nomen tuum ita magnificavit ut non recedat laus tua de ore hominum qui memores fuerint virtutis Domini in aeternum pro quibus non pepercisti animae tuae propter angustias et tribulationem generis tui sed subvenisti ruinae ante conspectum Dei nostri et dixit omnis populus fiat fiat porro Achior vocatus venit et dixit ei Deus Israhel cui tu testimonium dedisti quod ulciscatur de inimicis suis ipse caput omnium incredulorum incidit in hac nocte in manu mea ut probes quia ita est ecce caput Holofernis qui in contempsit et tibi interitum minabatur dicens cum captus fuerit populus Israhel gladio perforari praecipiam latera tua videns autem Achior caput Holofernis angustiatus prae pavore cecidit in faciem suam super terram
Abbreviated transcription (Latin):
quibusdã pigmentis & aromati¬
bus uterentur. Ingredientesq ad
regem. quicquid postulassent ad
ortiatũ ꝑtinens accipiebant. et
ut eis placuerat composite de
triclimo feminarũ ad regis cu¬
biculũ transibant. Et quȩ intra¬
uerat uespere. egrediebatur ma-¬
ne. Atq inde in secundas ȩdes de¬
ducebantur. quȩ sub manu sasa¬
binis regus p̃sidebat. Nec habe¬
bat potestatem ad regem ultra re¬
deundi: nisi uoluisset rex. & eã
uenire uississet ex nomine. Quo¬
luto autẽ tempore ꝑ ordinem. in¬
stabat dies quo hester filia abia¬
hel fr̃is marlochei quã sibi ad¬
optauerat in filiam. intrare debe¬
ret ad regem. Que non quesuitt
muliebrẽ cultũ. sed quecũq uo¬
luit egeus eunuchus custos uir¬
ginũ. hec ei ad ornatũ dedit. E¬
rat enĩ formosa ualde. & incre¬
dibili pulchritudine. om̃iũ ocu

Expanded text:
quibusdam pigmentis et aromatiquibusdam pigmentis et aromatibus uterentur. Ingredientesque ad regem, quidquid postulassent ad ornatum pertinens, accipiebant, et ut eis placuerat, compositae de triclinio feminarum ad regis cubiculum transibant. Et quae intraverat vespere, egrediebatur mane, atque inde in secundas aedes deducebatur, quae sub manu Susabinis regis praesidebat: nec habebat potestatem ad regem ultra redeundi, nisi voluisset rex, et eam venire jussisset ex nomine. Evoluto autem tempore per ordinem, instabat dies, quo Esther filia Abihail fratris Mardochaei, quam sibi adoptaverat in filiam, intrare deberet ad regem. Quae non quaesivit muliebrem cultum, sed quaecumque voluit Egeus eunuchus custos virginum, haec ei ad ornatum dedit. Erat enim formosa valde, et incredibili pulchritudine
Abbreviated transcription (Latin):
gis imperiũ. & uixta mandata
illius multȩ uirgines pulchrȩ ad¬
ducerentur susan. & egeo traderen¬
tur eunucho: hester quoq inter ce¬
teras puellas ei tradita ẽ: ut ser¬
uaretur in numero feminarum.
Quȩ placuit ei.  inuenit grãm in
conspectu illius. ut acceleraret mũ¬
dũ muliebrem. & traderet ei par¬
tes suas. et septe̾ puellas speciosis¬
simas de domo regis. & tam ipsam
quͣa pedissequas eiꝰ ornaret atq.
excoleret. Quȩ noluit indicare
popłm & patriam suam. mardo¬
cheus enĩ p̃ceperat: ut de hac re
om̃ino reticeret. Qui deambula¬
bat cotidie ante uestibulũ domꝰ.
in qua electe uirgines seruaban¬
tur. curã agens salutis hester.
& scire uolens quid ei acciderit.
Cum autẽ uenisset tempus singu¬
larũ ꝑ ordinem puellarũ ut in¬
trarent ad regem. expletis om̃ib
que ad cultũ muliebrẽ ꝑtinebant.
mensis duodecimus uertebatur.
ita dũtaxat: ut sex menses oleo
ungerentur myrtino. & aliis sex

Expanded text:
gis imperium et iuxta mandata gis imperium et iuxta mandata illius multae virgines pulchrae adducerentur Susan et Aegaeo traderentur eunucho Hester quoque inter ceteras puellas ei tradita est ut servaretur in numero feminarum quae placuit ei et invenit gratiam in conspectu illius ut adceleraret mundum muliebrem et traderet ei partes suas et septem puellas speciosissimas de domo regis et tam ipsam quam pedisequas eius ornaret atque excoleret quae noluit indicare ei populum et patriam suam Mardocheus enim praeceperat ut de hac re omnino reticeret qui deambulabat cotidie ante vestibulum domus in qua electae virgines servabantur curam agens salutet scire volens quid ei accideret. Cum autem venisset tempus singularum per ordinem puellarum, ut intrarent ad regem, expletis omnibus quae ad cultum muliebrem pertinebant, mensis duodecimus vertebatur: ita dumtaxat, ut sex mensibus oleo ungerentur myrtino, et aliis sex
Abbreviated transcription (Latin):
Dixeruntiq pueri regis ac ministri
eius. Querantur regi puellȩ uir¬
gines ac speciose. & mittant᷑ qui
considerent ꝑ uniuersas ꝓuntias¬
puellas speciosas & uirgines. & ad¬
ducant eas ad ciuitatem susan:. &
tus & custos mulierũ regiarũ. Et
accipiant mundũ muliebrem et
cetera ad usus necessaria. & quȩ¬
cũq inter om̃s oculis regis ꝓlacu¬
erit: ipsa regnet ꝓ uastbi. Placu¬
it sermo regi. & ita ut suggesse¬
rant ussit fieri. Erat uir uide¬
us in susis ciuitate uocabulo mar¬
docheus. filius iair. filii semei. fi
lii cis. de stirpe iemini. qui trans¬
latus fucrat de hierłm: eo tẽpore
quo iechoniam regem uida nabu¬
chodonosor rex babylonis transtu¬
lerat. qui fuit nutritius filię fr̃is
sui edisse. quȩ altero nomine hester
uocabatur: & utrũq parentẽ ami¬
serat. pulchra nimis & decora fa¬
cie. Mortuisq patre eiꝰ ac matre:
mardocheus sibi eam adoptauit
in filiam. Cumqͣ ꝑcrebuisset re¬

Expanded text:
dixeruntque pueri regis ac ministri dixeruntque pueri regis ac ministri eius quaerantur regi puellae virgines ac speciosae et mittantur qui considerent per universas puellas speciosas et virgines: et adducant eas ad civitatem Susan, et tus et custos mulierum regiarum: et accipiant mundum muliebrem, et caetera ad usus necessaria. Et quaecumque inter omnes oculis regis placuerit, ipsa regnet pro Vasthi. Placuit sermo regi: et ita, ut suggesserant, jussit fieri. Erat vir Judaeus in Susis civitate, vocabulo Mardochaeus: filius Jair, filii Selii Cis de stirpe Iemini qui translatus fuerat de Hierusalem eo tempore quo Iechoniam regem Iuda Nabuchodonosor rex Babylonis transtulerat qui fuit nutricius filiae fratris sui Edessae quae altero nomine Hester vocabatur et utrumque parentem amiserat pulchra nimis et decora facie mortuisque patre eius ac matre Mardocheus sibi eam adoptavit in filiam cumque percrebuisset re
Abbreviated transcription (Latin):
sit ut regina uasthi intraret ad
cum. oe illa noluit. Atq hoc exem¬
plo om̃s principum coniuges ꝑ¬
sarũ atq medorũ. parupendent
egrediatur edictum a facie tua.
& scribatur iuxta lege̾ ꝑsarum
atq medoꝵ. quã p̃teriri illicitũ
ẽ: ut nequaqu̾a ultra uasthi in¬
grediatur ad rege̾. sed regnũ illiꝰ
altera quę melior illa eͣ accipiat.
Et hoc in om̃e quod latissimũ est¬
ꝓuntiarũ tuarũ diuulgetur
imperiũ. & cuncte uxores tã ma¬
ioꝵ quͣa minoꝵ deferant honorẽ¬
maritis suis. Placuit consilium
eiꝰ regi. & principibus. Fecitq rex
iuxta consiliũ mamuchan: et
misit epłas ad uniuersas ꝓuin¬
tius regni sui. ut queq. gens au¬
dire & legere poterat diuersis
linguis & luteris. eẽ uiros prin¬
cipes ac maiores in domib suis.
s ꝑ hoc per ñ ꝯcunctos popłos
diuulgari. His itaq gestis.
postqua regis assueri deferbuerat
indignatio. recordata est uasthi
& que fecisset uel que passa esset.

Expanded text:
ntraret ad eum, et illa noluit. Atque hoc exemplo omnes principum conjuges Persarum atque Medorum, parvipendent egrediatur edictum a facie tua; et scribatur juxta legem Persarum atque Medorum, quam praeteriri illicitum est, ut nequaquam ultra Vasthi ingrediatur ad regem, sed regnum illius, altera, quae melior illa est, accipiat. Et hoc in omprovinciarum tuarum divulgetur imperium et cunctae uxores tam maiorum quam minorum deferant maritis suis placuit consilium eius regi et principibus fecitque rex iuxta consultum Mamuchan et misit epistulas ad universas provincias regni sui ut quaeque gens audire et legere poterat diversis linguis et litteris esse viros principes ac maiores in domibus suis et hoc per cunctos populos divulgari his itaque gestis postquam regis Asueri deferbuerat indignatio recordatus est Vasthi et quae fecisset vel quae passa esset
Abbreviated transcription (Latin):
puero usq ad sene̾ paruulos et
mulieres uno die. hoc ẽ tertio de¬
cimo m̃sis duodecimni qui uocat᷑
adar: & bona eoꝵ diriperent.
Sũma autẽ epłarum hec fuit. ut
om̃s ꝓuintiȩ scirent & pararent
se ad p̃dictam diẽ. Eestinabant
cursores qui missi erant. explere
regis imperiũ. Statimq in susis
pependit edictũ regis. & aman
celebrante conuiuiũ & cunctis

Expanded text:
 parvulos et mulieres uno die hoc est tertiodecimo mensis duodecimi qui vocatur adar et bona eorum diriperent summa autem epistularum haec fuit ut omnes provinciae scirent et pararent se ad praedictam diem festinabant cursores qui missi erant explere regis imperium statimque in Susis pependit edictum rege et Aman celebrante convivium et cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
optimo. & discriminauit crinẽ
capitis sui. & imposuit mitram
suꝑ caput suũ. & induit se ue¬
stimentis iocunditatis sue. indu¬
itq sandalia pedibus suis. assũp¬
sitq dextraliola & lilia & maures
& anulos: & om̃ib ornamentis
suis ornauit se. Cui etiam dñs
contulit splendorem. qmͣ om̃is
ista compositio non ex libidine
sed ex uirtute pendebat. Et ideo
dñs hanc in illã pulchritudine̾̃
ampliauit. ut incõparabili decore

Expanded text:
optimo et discriminavit crinem optimo et discriminavit crinem capitis sui et inposuit mitram super caput suum et induit se vestimentis iucunditatis suae induitque sandalia pedibus suis adsumpsitque dextraliola et lilia et inaures et anulos et omnibus ornamentis suis ornavit se cui etiam Dominus contulit splendorem quoniam omnis ista conposed ex virtute pendebat. Et ideo Dominus hanc in illa pulchritudinem ampliavit, ut incomparabili decore
Abbreviated transcription (Latin):
mee. Da mͥ in animo constantiã.
ut contẽpnã illis & uirtutẽ eius.¬
ut ouertam illum. Erit enĩ me¬
moriale nominis tui. eũ manus
feminę deiecerit eum. Non enĩ
in multitudine est uirtus tua dñe
neq in equoꝵ uirib uoluntas tua.
nec suꝑbi ab inicio placuer̃ tibi.
sed humiliũ  mansuetoꝵ tibi sem¬
ꝑ placuit dep̾catio. Ds̃ celoꝵ cre¬
ator aquarũ. & dñs totus crea¬
turȩ. exaudi me miseram depre¬
cantẽ. & de tua miscłia presumͣ¬
tem. Memento dñe testamenti
tii. & da uerbũ in ore meo. &
in corde meo consiliũ corrobora.
ut domus tua in tua scĩficatio¬
ne ꝑmaneat. & om̃s gentes ag¬
noscant: qmͣ tu es ds̃ e non est
alius preter te. Factũ ẽ autem
cũ cessasset clamare ad dnm. sur¬
rexit de loco quo iacuerat ꝓstra¬
ta dño. uocauitq abram suam.
& descendens in domũ suam ab¬
stulit a se ciliciũ. & exuit se ue¬
stimento uiduitatis suȩ. & lauit
corpus suũ. & unxit se myrro

Expanded text:
meae. Da mihi in animo constantiam meae. Da mihi in animo constantiam ut contemnam illum, et virtutem ut evertam illum. Erit enim memoriale nominis tui, cum manus feminae deiecerit eum. Non enim in multitudine est virtus tua, Domine, neque in equorum viribus voluntas tua, nec superbi ab initio placuerunt tibi; sed humilium et mansuetorum tibi semper placuit deprecatio Deus caelorum creator aquarum et dominus totius creaturae exaudi me miseram deprecantem et de tua misericordia praesumentem memento Domine testamenti tui et da verbum in ore meo et in corde meo consilium corrobora ut domus tua in tua sanctificatione permaneat et omnes gentes agnoscant quoniam tu es Deus et non est alius praeter te factum est autem cum cessasset clamare ad Dominum surrexit de loco quo iacuerat prostrata Domino vocavitque abram suam et descendens in domum suam abstulit a se cilicium et exuit se vestimentis viduitatis suae et lavit corpus suum et unxit se myrro
Abbreviated transcription (Latin):
uiduȩ. Tu enĩ fecisti priora. ⁊ illa
post illa cogitasti. & hoc factũ est
quod ipse uoluisti. Om̃s enĩ uie
tuę parate sunt: & tua udicia in
tua ꝓuidentia posuisti. Respice
castra assyrioꝵ nunc: sicut tunc
es. quando post seruos tuos ar¬
mati currebant. confidentes in
quadrigis & in ȩquitatu suo. &
in multitudine bellatoꝵ. Sed as¬
pexisti suꝑ castra eoꝵ. & tenebrȩ
fatigauerunt eos. Tenuit pedes
eoꝵ abyssus. & aque operuerunt
eos. Sic fiant & isti dñe qui con¬
fidunt in multitudine sua. et
antur. Et nesciunt quia tu ip¬
se es ds̃ nrͣ qui conteris bella
ab inicio. & dñs nomen est tibi.
Erige brachium tuũ ficut ab ini¬
cio. & allidȩ uirtutẽ eoꝵ in uir¬
tute tua. Cadat uircus eoꝵ in
iracundia tua. qui ꝓmutunt
se uiolare scã tua. & polluere
tabernaculũ nominis tui. & de¬
icere gladio suo cornu altaris
tui. Fac dñe. ut gladio ꝓprio
euis suꝑbia amputetur. Capiat᷑
laqueo oculoꝵ suoꝵ in me. et
ꝑcuties eũ ex labus caritatis

Expanded text:
lla post illa cogitasti: et hoc factum est quod ipse voluisti. Omnes enim viae tuae paratae sunt, et tua judicia in tua providentia posuisti. Respice castra Assyriorum nunc, sicut tunc tus es, quando post servos tuos armati currebant, confidentes in quadrigis, et in equitatu suo, et in multitudine bellatorum. Sed aspexisti super castra eorum, et tenebrae fatigaverunt eos. Tenuit pedes eorum abyssus, et aquae operuerunt eos. Sic fiant et isti, Domine, qui confidunt in multitudine sua, et antur, et nesciunt, quia tu ipse es Deus noster, qui conteris bella ab initio, et Dominus nomen est tibi. Erige brachium tuum sicut ab initio, et allide virtutem illorum in virtute tua: cadat virtus eorum in iracundia tua, qui promittunt se violare sancta tua, et polluere tabernaculum nominis tui, et dejicere gladio suo cornu altaris tui. Fac, Domine, ut gladio proprio ejus superbia amputetur: capiatur laqueo oculorum suorum in me, et percuties eum ex labiis charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Cantores filii a saph: centũ uiginti
octo. Filii ianitoꝵ. filii sellum. fili
ater. fili thelmon. filii acchub. filui
atita. filii sobai. uniuersi centũ
trigunta nouem. Nathinei: filii si¬
ai. filii asupha. filii ⁊ebbaoth. filii
cheros. filii siaa. filii phadon. filii
rebana. filii abaga. filii accub. filii
agab. filii salmai. filii anan. fili
gaddel. filii gaer. filii rahaia. filii
rasm. filii nechoda. filii gazem.
filii asennaa. aza. filii phasea. filu
besee. filii asennaa. filii munim. filii
neptuusim. filii bechuc. filii acupha.
filii at̾ur. filii uesluth. filii maida.
filii arsa. filii bercos. filii sisara. fi
li thema. filii nasia. filii atupba.
filii seruoꝵ salomonis. filii sothel¬
t. filii sephereth. filii pharuda.
filii ala. filii dercon. filii gedel. fi¬
lii saphata. filii athil. filii phocereth.
qui erant de asebaim: filii animi.
om̃s nathinei. & filii seruoꝵ salomo¬
nis. trecenti nonaginta duo. Et hi qͥ
ascenderunt de thelinelathe. larsa.

Expanded text:
tum viginti octo. Filii Janitorum: filii Sellum, filii Ater, filii Telmon, filii Accub, filii Hatita, filii Sobai: universi centum triginta novem. Nathinaei: filii Siha, filii Asupha, filii Tebbaoth, filii Ceros, filii Siaa, filii Phadon, filii Lebana, filii Agaba, filii Accub, filii Agab, filii Semlai, filii Anan, filii Gaddel, filii Gaer, filii Raaia, filii Rasin, filii Necoda, filii Gazem, filii Aza, filii Phasea, filii Besee, filii Asennaa, filii Munim, filii Nephusim, filii Becbuc, filii Acupha, filii Arur, filii Besluth, filii Maida, filii Arlii Thema, filii Nasia, filii Athupha. Filii servorum Salomonis, filii Sotei, filii Sopheret, filii Pharuda, filii lala, filii Dercon, filii Geddel, filii Saphatia, filii Atil, filii Phochereth, qui erant de Asebaim, filii Amni: omnes Nathinaei, et filii servorum Salomonis, trecenti nonaginta duo. Et hi qui ascenderunt de Thelmella Thelarsa
Abbreviated transcription (Latin):
ibrum hester uarus trans¬
latoribus constat eẽ uiciatum.
quẽ ego de archiuis hebreoꝵ re¬
leuans: uerbũ e uerbo pressius
transtuli. Quẽ librum editio
uulgata laciniosis hinc inde uer¬
boꝵ finibus trahit. addens ea q̃
ex tesmpore dici poterant & au¬
diri. Sicut solitũ ẽ scolaribus
disciplinis supto themate excogi¬
tare. quibus uerbis uti potuit
qui iniuriam passus est: uel ille
qui inuiriam fecit. Uos autem
o paula & eustochium. qm̃ & bi¬
bliothecas hebreoꝵ studiustis ini¬
trare. & interpretũ certamina
comprobastis tenentes hester he¬
braicũ librũ. ꝑ singula uerba
nram trans lationemaspicite. ut
possitis cognoscere me nichil en¬
am augmentasse addendo. seo
fideli testimonio simpliciter
sicut in bebreoꝵ habetur hysto¬
riam hebraicam latinę linguȩ
tradidisse. Nec affectanus lau¬
des hominũ. nec uituperationes
expauescimus. Deo enĩ placere
curantes: minas hominũ penitꝰ
eẽ non possunt. Nufim in li¬

Expanded text:
Esther variis translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, quibus verbis uti potuit qui injuriam passus est, vel ille qui injuriam fecit. Vos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus esse non possunt . INCIPIT LI
Abbreviated transcription (Latin):
uginti septẽ ꝓiuntias. quando
sedit in solio regni sui: susa ciui¬
tas regni eius exordium fuit.
Uertio igitur anno imperis sui. fe¬
cit grande coniuuiũ cunctis prin¬
cipibus & pueris suis fortissimis
persarum & medoꝵ inclitis. et pre¬
fectis ꝓuintiarum coram se: ut
ostenderet diuitias głe regni sui.
ac magnitudinem atq iactant aͣ
potentię sue multo tempore. cen¬

Expanded text:
ginti septem provincias quando sedit in solio regni sui Susa civitas regni eius exordium fuit tertio igitur anno imperii sui fecit grande convivium cunctis principibus et pueris suis fortissimis Persarum et Medorum inclitis et praefectis provinciarum coram se ut ostenderet divitias gloriae regni sui ac magnitudinem atque iactantiam potentiae suae multo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
nam qđ hebraice dicitur phur
corã aman. quo die & quo mͣse
gens iudeoꝵ deberet interfici.
Et exiuit mensis duodecimus qui
uocatur adar: dixitq aman regi
assuero. Est populus ꝑ om̃s ꝓuin¬
tias regni tui disꝑsus. et a se mu¬
tuo separatus. nouis utens legib
& cęrimoniis. insuꝑ & regis scita
contẽpnens. Et optime nosti. qđ
non expediat regno tuo. ut in¬
solescat ꝑ licentiã. Si tibi pla¬
cet: decerne ut pereat. & decẽ mi¬

Expanded text:
nam quae hebraice dicitur phur nam quae hebraice dicitur phur coram Aman quo die et quo mense gens Iudaeorum deberet interfici et exivit mensis duodecimus qui vocatur adar dixitque Aman regi Asuero est populus per omnes provincias regni tui dispersus et a se mutuo separatus novis utens legibus et caerimoniis insuper et regis scita contemnens et optime nosti quod non expediat regno tuo ut insolescat per licentiam si tibi placet decerne ut pereat
Abbreviated transcription (Latin):
de stirpe agag: es posuit soliũ
eiꝰ suꝑ om̃s principes quos ha¬
bebat. Cunctiq serui regis qui
in forib palatii uersabantur.
flectebant genu & adorabant a¬
man: sic enĩ p̃ceperat eis impe¬
rator. Solus marcdocheus non
flectebat genu. neq ad orabat eũ.
Cui dixerunt regis pueri. qui ad
fores palatu presidebant. Cur
p̃ter dȩteros nͣ obseruas mandata
regis: Cũq hoc crebrius dicerent.
os ille nollet audire. nuntiauert᷑
aman. scire cupientes. utrũ ꝑ se¬
ueraret in sententia. Dixerat enĩ
eis se eẽ udeũ. Qđ cũ audisset
aman.  experimento ꝓbasset
qđ mardocheus nͣ sibi flecteret
genu nec se ad oraret: iratus est
ualde. & ꝓ nichilo duxit in unũ
mardocheũ mitere manus suas.
Audierat enĩ qđ eẽt gentis iudeȩ.
magisq uoluit omnẽ iudeoꝵ qui
erant in regno assueri ꝑdere na¬
tionẽ. Mense primo cuius uoca¬
bulũ ẽ nisan. anno duodecimo
regni assueri: missa ẽ sors in ur¬

Expanded text:
de stirpe Agag: et posuit solium de stirpe Agag: et posuit solium eius super omnes principes quos habebat cunctique servi regis qui in foribus palatii versabantur flectebant genu et adorabant Aman sic enim eis praeceperat imperator solus Mardocheus non flectebat genu neque adorabat eum cui dixerunt regis pueri qui ad fores palatii praesidebant cur praeter ceteros non observas mandata regis cumque hoc crebrius dicerent et ille nollet audire nuntiaverunt Aman scire cupientes utrum perseveraret in sententia dixerat enim eis se esse Iudaeum quod cum audisset Aman et experimento probasset quod Mardocheus non sibi flecteret genu nec se adoraret iratus est valde et pro nihilo duxit in unum Mardocheum mittere manus suas audierat enim quod esset gentis iudaeae magisque voluit omnem Iudaeorum qui erant in regno Asueri perdere nationem mense primo cuius vocabulum est nisan anno duodecimo regni Asueri missa est sors in ur
Abbreviated transcription (Latin):
uiũ p̃parari ꝑmagnificũ cun¬
ctis principibus & seruis suis.
ꝓ coniunctione e nuptus hestir.
Et dedit requiem in uniuersis ꝓ¬
uintus. ac dona largitus ẽ. upe¬
ta magnificentiã principalem.
Cumq & scđo quererentur uirgines
e congregarent᷑.mardo cheus
manebat ad regis ianuã. Necdũꝙ
ꝓdiderat hester patriam & popu
lũ suũ. uixta mandlatum enis.
Quicquid enĩ ille pͣcipiebat obser¬
uabat hester. & ita cuncta faciebat.
ut eo tempore solita erat. quo
eam paruulam nutriebat. Cogͥ
tempore quo mardocheus ad re¬
gis ianuam morabatur. irati st̃
bagathan & thares duo eunuchi
regis. qui ianitores erant. & in
primo palatii limine p̃sidebant.
uolueruntq insurgere in re¬
gem. & occidere eũ. Quod mar¬
docheũ non latuit. statimq nun¬
tiauit reginȩ hester. & illa regi.
ex nomine mardochei: qui ad
se rem detulerat. Quesitũ ẽ &
inuentũ. & appensus uterq ĩn
& annalibus traditum corã rege.
aman filiũ amadathi qui erat

Expanded text:
parari permagnificum cunctis principibus et servis suis pro coniunctione et nuptiis Hester et dedit requiem in universis provinciis ac dona largitus est iuxta magnificentiam principalem cumque et secundo quaererentur virgines et congregarentur Mardocheus manebat ad regis ianuam necdumque prodideralum suum, juxta mandatum ejus. Quidquid enim ille praecipiebat, observabat Esther: et ita cuncta faciebat, ut eo tempore solita erat quo eam parvulam nutriebat. Eo igitur tempore, quo Mardochaeus ad regis januam morabatur, irati sunt Bagathan et Thares duo eunuchi regis, qui janitores erant, et in primo palatii limine praesidebant: volueruntque insurgere in regem, et occidere eum. Quod Mardochaeum non latuit, statimque nuntiavit reginae Esther: et illa regi, ex nomine Mardochaei, qui ad se rem detulerat. Quaesitum est, et inventum: et appensus uterque eorest historiis, et annalibus traditum coram rege. Aman filium Amadathi, qui erat
Abbreviated transcription (Latin):
duit se uestimentis letitię in exul¬
tatione filioꝵ isrł. Uirxit faciem
suã unguento. colligauit cincin¬
nos suos mitra ad decipiendũ illũ.
Sandalia eius rapuerunt oculos
euis. pulchritudo eius captiuam
fecit anmã eius. Amputauit pu

Expanded text:
duit se vestimenta laetitiae in exultatione filiorum Israhel unxit faciem suam unguento conligavit cincinnos suos mitra ad decipiendum illum sandalia eius rapuerunt oculos eius pulchritudo eius captivam fecit animam eius amputavit pu
Abbreviated transcription (Latin):
popłm suũ isrł. Uos autẽ nolo¬
ut scrutemini actum meũ. & usq
dũ renuntiem uobis nichil aliud
fiat. nisi oratio ꝓ me ad dnm dm̃
nr̃m. Et dixit ad eã orias prin¬
cepis iudȩ. Uade in pace. & dñs
sit tecũ in ulcione inimicoꝵ nr̃oꝵ.
Et reuertentes abierunt. Quib
ascendentibus. iudith ingressa est
oratoriũ suum. & induens se cili¬
cio. posuit cinerem suꝑ caput
suũ. & ꝓsternens se dño. clama¬
uit ad dnm dicens. Dnẽ ds̃ patris
mei symeon. qui dedisti illi gla¬
diũ in defensionẽ alienigenarũ.
qui uiolatores extiterunt in com¬
quinatione sua. & denudauerunt

Expanded text:
populum suum Israhel vos autem nolopopulum suum Israhel vos autem nolo scrutemini actum meum et usque dum renuntiem vobis nihil aliud fiat nisi oratio pro me ad Dominum Deum nostrum et dixit ad eam Ozias princeps Iudaeae vade in pace et Dominus sit tecum in ultione inimicorum nostrorum et revertentes abierunt quibus abscedentibus Iudith ingressa est oratorium suum et induens se cilicio posuit cinerem super caput suum et prosternens se Domino clamavit ad Dominum dicens Domine Deus patris mei Symeon qui dedisti illi gladium in defensione alienigenarum qui violatores extiterunt in coinquin
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qui placuerunt dõ ꝑ multis
tribulationes transierunt fideles
Illi autẽ qui tẽptationes non sus¬
ceperunt cũ timore dñi. & pati¬
entiam suam. & inppperiũ mur¬
murationis sue contra dñm ꝓtu¬
lerunt. & exterminati sunt ab ex¬
terminatore. & a serpentibus pe¬
rierunt. Et nos gͦ not ulciscam᷑
nos ꝓ his quȩ patimur. sed repu¬
tantes peccatis nr̃is hȩc ipsa mi¬
nora eẽ supplicia: flagella dñi
qu asi serui qui corripimur: ad
emendationẽ non ad ꝑditionem
nr̃am euenisse credamus. Et dixe¬
runt illi orias & prb̃i. Omĩa que
locuta es uera sunt. & non eͣ in
sermonibus titis ulla rep̾hensis.
Nunc gͦ ora ꝓ nobis. qmͣ mulier
scã es: & timens dũm. Et dixit
illis uidith. Sicit quod loqui
potui dĩ eẽ cognoscitis. ita quod
facere disposui ꝓbate si ex dõ ẽ
& orate ut firmu̾ faciat consiliũ
meũ deus. Stabitis uos ad por¬
tam nocte ista. & ego exeã cũ
abra mea. & orate ut sicut dixi¬
stis in dieb quinq respiciat dñs

Expanded text:
omnes qui placuerunt Deo per multas tribulationes transierunt fideles illi autem qui temptationes non susceperunt cum timore Domini et patientia sua inproperium murmurationis suae contra Dominum protulerunt exterminati sunt ab exterminatore et a serpentibus perierunt et nos ergo non ulciscamur nos pro his quae patimur sed reputantes peccatis nostris haec ipsa minora esse supplicia flagella Domini quasi servi qui corripimur ad emendationem non ad perditionem nostram evenisse credamus et dixerunt illi Ozias et presbyteri omnia quae locuta es vera sunt et non est in sermonibus tuis ulla reprehensio nunc ergo ora pro nobis quoniam mulier sancta es et timens Dominum et dixit illis Iudith sicut quod loqui potui Dei esse cognoscitis ita quod facere disposui probate si ex Deo est et orate ut firmum faciat consilium meum Deus stabitis vos ad portam nocte ista et ego exeam cum abra mea et orate ut sicut dixistis in diebus quinque respiciat Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
nec bathanis. ex lapidibus quadra¬
tis e sectis. Fecit muros eius in
altitudine cubitoꝵ septuaginta.
& in latitudine cubittoꝵ triginta.
Turres uero eius. posuit in altitudi¬
ne cubitoꝵ centum. Per quadrum
uero eoꝵ. latus utrũq uicenorũ
pedũ spacio tenebatur. Posuitq
portas eius in alticudine turriũ.

Expanded text:
quadratis et sectis fecit muros eius in altitudine cubitorum septuaginta et in latitudine cubitorum triginta turres vero eius posuit in altitudinem cubitorum centum per quadrum vero earum latus utrumque vicenorum pedum spatio tendebatur posuitque portas eius in altitudine tu
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ uos qui estis prb̃i in populo dĩ.
ex uobis pendet anima eoꝵ. Ad elo¬
quiũ ur̃m corda illoꝵ erigite. ut
memores sint quia tẽptati sunt
patres nrͣi . ut ꝓbarentur si uere

Expanded text:
m vos estis presbiteri in populo Dei, et ex vobis pendet anima illorum, ad eloquium vestrum corda eorum erigite, ut memores sint quia temptati sunt patres nostri, ut probarentur si vere
Abbreviated transcription (Latin):
ante oculos eoꝵ. in siti os ꝑditio¬
ne magna. Et nunc congregate
uniuersos qui in ciuitate sunt.
ut sponte nr̃a demur om̃s populi
oloferni. Melius est enĩ ut capti¬
ui benedicamus dnm uiuentes.
quã moriamur: & simus opꝓbri¬
um om̃i carni. cũ uideamus uxo¬
res nr̃as & infantes nr̃os mori an¬
te oculos nr̃os. Contestamur hodi¬
ȩ celũ & terrã. & dm̃ patrum
nr̃oꝵ qui ulciscitur nos scđm
peccata nr̃a. ut iam tradatis ei¬
uitatẽ in manu militiȩ olofernis.
& sit finis nrͣ breuis in ore gladii.
qui longior efficitur in ariditate
sitis. Et cũ hȩc dixissent. factus
est fletus & ululatus magnus in

Expanded text:
ante oculos eorum in siti et perditioante oculos eorum in siti et perditione magna. Et nunc congregate universos qui in civitate sunt, ut sponte nos tradamus omnes populi Holoferni. Melius est enim ut captivi benedicamus Deum viventes quam moriamur et simus obprobrium omni carni cum videamus uxores nostras et infantes nostros mori ante oculos nostros contestamur hodie caelum et terram et Deum patrum nostrorum qui ulciscitur nos secundum peccata nostra ut iam tradatis civitatem in manu militiae Holofernis et sit finis noster brevis in ore gladii qui longior efficitur in ariditate sitis et cum haec dixissent factus est fletus et ululatus magnus in
Abbreviated transcription (Latin):
niunt illos colles in p̾cipitio con¬
stituti. Ut ergo sine congressione
pugnȩ possis superare eos. pone
custodes fontium. ut non hauri
ant ex eis. & sine gladio interfici¬
es eos. Uel certe fatigati tradent
ciuitate̾ suam. qua putant cuu¬
superari. Et placuerunt uerba
hec coram oloferne & coram otm̃ib
satellitib ens. e constituit ꝑ gy¬
rũ centenarios ꝑ singulos fontes.
Cumq ista custodia ꝑ dies uigni¬
ti fuisset expleta: defecerunt
cysternȩ & collectiones aquarũ.
om̃ibus inhabitantibus bethuliã.
ita ut non esset intra ciuitate᷑
unde satiarentur uel una die.
qm̃ ad mensurã dabatur popłis
aqua cotidie. Lunc ad oriam
congregati om̃s uiri femineq.
iuiuenes &e paruuli: simul om̃s
una uoce dixerunt. Iudicet as̃
inter nos & te: qmͣ fecisti in nos
mala. nolentes loqui pacificȩ
cũ assyriis. & ꝓpter hoc uendioit
nos dĩ in manibus eoꝵ. & ideo
ñ ẽ qui adiuuet. cũ ꝓsternatuꝰ¬

Expanded text:
niunt illos colles in praecipitio conniunt illos colles in praecipitio constituti. Ut ergo sine congressione pugnae possis superare eos, pone custodes fontium, ut non hauriant aquam ex eis, et sine gladio interficies eos, vel certe fatigati tradent civitatem suam, quam putant non posse. Et placuerunt verba haec coram Holoferne et coram omnibus satellitibus eius et constituit per gyrum centenarios per singulos fontes cumque ista custodia per dies viginti fuisset expleta defecerunt cisternae et collectiones aquarum omnibus inhabitantibus in Bethuliam ita ut non esset intra civitatem unde satiarentur vel una die quoniam ad mensuram dabatur populis aqua cotidie tunc ad Oziam congregati omnes viri feminaeque iuvenes et parvuli simul omnes una voce dixerunt iudicet Deus inter nos et te quoniam fecisti in nos mala nolentes loqui pacifice cum Assyriis et propter hoc vendidit nos Deus in manibus eorum et ideo non est qui adiuvet cum
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt se ad pugnam contra
filios isrł. & uenerunt ꝑ crepi¬
dine̾ montis usq ad apicẽ qui
respicit suꝑ dothaim: a loco qͥ
dicitur belma usq ad celmo
qui est contra hesdrelon. Filu
autẽ isrł. ut uiderent multitu¬
dinẽ illoꝵ. ꝓstrauerunt se suꝑ
terram. mittentes cinerem suꝑ
capita sua. unanimes orantes
ut deus isrł miscđiam suam
ostenderet suꝑ populũ suũ. Et
assumentes arma sua bellica.
sederunt ꝑ loca quȩ angusti
itineris tramitem dirigunt intͣ
tes ea tota die & nocte. Porro
olofernis dum circuit ꝑ grrũ.
repperit quod fons qui influ¬
ebat aquȩ ductũ illoꝵ a par¬
te australi extra ciuitatẽ di¬
rigeret. Incidi precepit aquȩ
ductum eoꝵ. Erant tamen ñ
longe a muris fontes. ex quib
furtim uidebanitur haurire
a quͣa ad refocillandum potius
quam ad bibendum. Sed filii
aminon & moab accesserunt
ad olofernẽ dicentes. F ilii isrł non
ui lancea nec in sagnta confidunt.
sed montes defendunt illos. et mu¬

Expanded text:
ra filios Israhel et venerunt per crepidinem montis usque ad apicem qui respicit super Dothain a loco qui dicitur Belma usque Chelmo qui est contra Hesdraelon filii autem Israhel ut viderunt multitudinem illorum prostraverunt se super terram mittentes cinerem super caput Deus Israel misericordiam suam ostenderet super populum suum. Et assumentes arma sua bellica, sederunt per loca, quae ad angusti itineris tramitem dirigunt intertes ea tota die ac nocte. Porro Holofernes, dum circuit per gyrum, reperit quod fons, qui influebat, aquae ductum illorum a parte australi extra civitatem dirigeret: et incidi praecepit aquae ductum illorum. Erant tamen non longe a muris fontes, ex quibus furtim videbantur haurire aquam, ad refocillandum potius quam ad potandum. Sed filii Ammon et Moab accesserunt ad Holofernem, dicentes: Filii Israel, non in lancea nec in sagitta confidunt, sed montes defendunt illos, et mu
Abbreviated transcription (Latin):
dati sunt in gladium & in rapi¬
nã. & in confusionẽ inimnicis suis.
Nos autẽ alterũ dm̃ nescimus p̃tͣ
ipsum. Expectemus humiles conso¬
lationẽ eius. & exquiret sanguine̾
nr̃m de afflictionib inimicoꝵ nr̃oꝵ¬

Expanded text:
dati sunt in gladium et in rapidati sunt in gladium et in rapinam et in confusionem inimicis suis nos autem alterum deum nescimus praeter ipsum expectemus humiles consolationem eius et exquiret sanguinem nostrum de adflictionibus inimicor
Abbreviated transcription (Latin):
consensit orias. ut tradat ciuita¬
tẽ assyriis. si intra quinq dies
non uenerit uobis adiutorium:
Ut qui estis uos qui tẽptatis dnm:
Non est iste sermo qui miscłiam
ꝓuocet. sed potius qui irã excitet.
& furorẽ accendat. Posiustis uos tẽ¬
pus miserationis dñi. & in arbi¬
triũ urm diem constituistis ei:
Sed quia patiens est dñs. in hoc
ipso peniteamus: & in lulgentiam
eiꝰ lacrimis postulemus. Non enim
quasi homo ds̃ sic cõminabitur.
neq sicut filius hominis ad ira¬
cundiam inflammabitur. Et ideo
humiliemus illi antinas nr̃aͣs. et
in spu constituti humiliato serui¬
entes illi dicamus flentes dño. ut
scdm uoluntatẽ suã sic faciat
nobiscũ miscđiam suã. ut sicut
conturbatũ est cor nr̃m in suꝑbia
eoꝵ: ita etiam de nr̃a humilita¬
te gloriemur. qmͣ non secuti su¬
mus peccata patrũ nr̃oꝵ. qui
dereliquerunt dm̃ suũ. & ad ora¬
uerunt deos alienos: ꝓ scelere qͦ

Expanded text:
censentit Ozias, ut tradat civitacensentit Ozias, ut tradat civitatem Assyriis, si intra quinque dies non venerit vobis adjutorium? Et qui estis vos, qui tentatis Dominum? Non est iste sermo, qui misericordiam provocet, sed potius qui iram excitet, et furorem accendat. Posuistis vos tempus miserationis Domini, et in arbitrium vestrum, diem constituistis ei. Sed quia patiens Dominus est, in hoc ipso poeniteamus, et indulgentiam ejus fusis lacrymis postulemus: non enim quasi homo, sic Deus comminabitur, neque sicut filius hominis ad iracundiam inflammabitur. Et ideo humiliemus illi animas nostras, et in spiritu constituti humiliato, servientes illi, dicamus flentes Domino, ut secundum voluntatem suam sic faciat nobiscum misericordiam suam: ut sicut conturbatum est cor nostrum in superbia eorum, ita etiam de nostra humilitate gloriemur: quoniam non sumus secuti peccata patrum nostrorum, qui dereliquerunt Deum suum, et adoraverunt deos alienos pro scelere quo
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ suꝑ alligantes manipulos
in campo. & uenit ȩstus suꝑ ca¬
put eius. & mortuus ẽ in bethu¬
lia ciuitate sua. & sepultus est
illic cũ patribus suis. Erat autẽ
uidith relicta eius uidua iam
annis tribus & mensibus sex:
& in superioribus domus suȩ fe¬
cit sibi secretũ cubiculũ. in quo
cũ puellis suis clausa morabat᷑.
habens suꝑ lumbos suos ciliciũ.
Ieuinabat om̃ibus dieb uitȩ suȩ.
preter sabbata & neomenias et
festa domus isrł. Erat autẽ ele¬
ganti aspectu nimis. Cui uir
suus reliquerat diuitias multas.
& familiam copiosam. ac posses¬
siones. armentis boum. ⁊ gre¬
gib ouium plenas. Et erat hec
in eo om̃ib famosissima. qm̃ ti¬
mebat dm̃ ualde. nec erat qui
loqueretur de illa uerbũ malũ.
Hec itaq cũ audisset qm̃ orias pro.¬
misisset quod transacto quinto
die traderet ciuitatẽ: misit ad
presbiteros chabri & charmin.
& uenerunt ad illam. Et dixit
illis. Quod ẽ hoc uerbũ in quo

Expanded text:
enim super alligantes manipulos enim super alligantes manipulos in campo et venit aestus super caput eius et mortuus est in Bethuliam civitatem suam et sepultus est illic cum patribus suis erat autem Iudith relicta eius vidua iam annis tribus et mensibus sex et in superioribus domus suae fecit sibi secretum cubiculum in quo cum puellis suis clausa morabatur et habens super lumbos suos cilicium ieiunabat omnibus diebus vitae suae praeter sabbata et neomenia et festa domus Israhel erat autem eleganti aspectu nimis cui vir suus reliquerat divitias multas et familiam copiosam ac possessiones armentis boum et gregibus ovium plenas et erat haec in eo omnibus famosissima quoniam timebat Dominum valde nec erat qui loqueretur de illa verbum maluHaec itaque cum audisset, quoniam Ozias promisisset quod transacto quinto die traderet civitatem: misit ad presbyteros Chabri et Charmi. Et venerunt ad illam, et dixit illis: quod est hoc verbum, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃ dicentes. leccauimus cum
patrib nr̃is. iniuste egimus. iniqͥ¬
tatem fecimus. Cu quia pus es.
miserere nr̃i. aut in tuo flagello
uindica iniquitates nr̃as. Et noli
tradere confitentes te. populo qͥ
ignorat te: ut non dicant inter
gentes ubi ẽ deus eoꝵ. Et cũ fati¬
gati his clamorib & his fletibus
lassati silussent: exurgens ori¬
is infusus lacrimis dixit. Equo
animo estote fr̃s. & hos quinq
dies expectemus a dño miscłiam.
forsitan enĩ indignationem suã
abscidet. & dabit głam nomini
suo. Si aute̾ transactis quinq
diebus non uenerit adiutoriũ.
faciemus hec u̾ba q̃ locuti estis.¬
Et factũ ẽ cũ audisset hec uerba
iudith uidua. que erat filia me¬
rari. filii idox. filii ioseph. filii
oriȩ. filii elai. filii iamnor. filu
gedeon. filii raphon. filii achithob.
filii melchiȩ. filii aenam. filu
nathaniȩ. filii salathiel. filii sy¬
meon. filii ruben: & uir eius fu¬
it manasses. qui mortuus est in
diebus messis hordiariȩ. Instabat

Expanded text:
entes: Peccavimus cum patribus nostris, injuste egimus, iniquitatem fecimus. Tu, quia pius es, miserere nostri, aut in tuo flagello vindica iniquitates nostras, et noli tradere confitentes te, populo qui ignorat te, ut non dicant inter gentes: Ubi est Deus eorum? Et cum fatigati his clamoribus, et his fletibus lassati siluissent, exsurgens Ozias infusus lacrymis, dixit: Aequo animo estote, fratres, et hos quinque dies expectemus a Domino misericordiam. Forsitan enim indignationem suam abscidit et dat gloriam nomini suo. Si autem, transactis quinque diebus, non venerit adiutorium, faciemus haec verba quae locuti estisEt factum est cum audisset haec verba Iudith vidua, quae erat filia Merari filii Idox, filii Ioseph, filii Oziae, filii Elai, filii Iamnor, filii Gedeon, filii Raphoim, filii Acitob, filii Melchiae, filii Enam, filii Nathaniae, filii Salathiel, filii Simeon, filii Ruben, it Manasses qui mortuus est in diebus messis hordiariae instabat
Abbreviated transcription (Latin):
quadrigarũ suarum. Anno igit᷑
duodecimo regni sui. nabucho¬
donosor rex assyrioꝵ qui regna¬
bat in ninue ciitate magna.
pugnauit contra arfaxat. ⁊ ob¬
tinuit eum in campo magno qͥ
appellatur lagau. circa eufraten.
& tygrin. & iadasan: in campo
erioch regis elycorum. Iunc
exaltatũ ẽ regnũ nabuchodono¬
sor: & cor erus eleuatũ est. Et mi¬
sit ad om̃s qui habitabant in ci¬
licia & damasco & libano. et ad
gentes quȩ sunt in carmelo &
cedar. & inhabitantes galileam
in campo magno esdrelon. et
ad om̃s qui erant in samaria. & trans
flumen iordanem usq hierłm. &
omnẽ terram iesse. quousq ꝑueni¬
atur ad montes ethiopiȩ. Ad hos
om̃s misit nuntios nabuchodono¬
sor rex assyrioꝵ. qui om̃s uno
animo contradixerunt. & remi¬
serunt eos uacuos. ac sine hono¬
re abiecerunt. Tunc indignat᷑
nabuchodonosor rex ad omnẽ
terram illam. iurauit ꝑ regnũ
& thronum suum. quod defenderet
se de om̃ib regionibus his. Anno
tertio decimo nabuchodonasor re¬

Expanded text:
gitur duodecimo regni sui Nabuchodonosor rex Assyriorum qui regnabat in Nineven civitatem magnam pugnavit contra Arfaxat et obtinuit eum in campo magno qui appellatur Ragau circa Eufraten et Tigrin et Hyadas in campo Erioch regis Elicorum tunc exaltatum est regnum Nabuchodonosor et cor eius elatum est et misit ad omnes qui habitabant in Cilicia et Damasco et Libano et ad gentes quae sunt in Carmelo et Cedar et inhabitantes Galileam in campo magno Hesdraelon et ad omnes qui erant in Samaria et trans flumen Iordanem usque Hierusalem et omnem terram Iesse quousque perveniatur ad montes Aethiopiae ad hos omnes misit nuntios Nabuchodonosor rex Assyriorum qui omnes uno animo contradixerunt et remiserunt eos vacuos ac sine honore abiecerunt tunc indignatus est Nabuchodonosor rex ad omnem terram illam et iuravit per regnum et thronum suum quod defenderet se de omnibus regionibus his anno tertiodecimo Nabuchodonosor re
Abbreviated transcription (Latin):
Dlofernis exercitũ ad bechuliam admouit ⁊ eoꝵ
aque ductũ incidi p̃cepit. eosq a fontibus arccri.
Cuios bethuliȩ sitis penuria coartati. ad oriam uii¬
quinq aohuo dies expectare ꝑsuadet.isuath¬
chabri ⁊ charmi presbiteros arguit non et̃ dicens
utile dno diem liberationis statuere. ipsaq. se
ad liberandũ popłm aecingens. non uult quid
ta ornamentis iocunditatis suę. portas ciuitatis
ꝑgens ad oloferuem ingressa est. XUI udith sus¬
cepta ab exploratoribi. ad olofernem declucta est.

Expanded text:
lofernes exercitum ad Bethuliam duxit, et eorum aquaeductus incidi praecepit, eosque a fontibus arceri. Quod Bethuliae cives, sitis penuria coarctati, ad Oziam quinque adhuc dies exspectare persuadet.Chabri et Charmi presbyteros arguit pro eo quod Ozias princeps diem liberationis Domino statuit, ipsaque se ad liberandum populum accingens, non vult quid ta ornamentis jucunditatis suae, portas civitatis pergens ad Holofernem egressa est, quae, suscepta ab exploratoribus, ad Holofernem deducta est.
Abbreviated transcription (Latin):
Qiostriis cũ temulentus lectulo decumberet.
udith oratione facta caput ipsius absciot.
mu̾olutũq conopeo. suis iluo curib depor¬
cauit. I Pacto ad portas ciuitatis magno
popłi concursu: iudith anm̃ benedicens. caput
as olofernis ostendit. uniuersiq laudes dño¬

Expanded text:
ofernes cum temulentus lectulo decumberet, Judith, prece facta, caput ipsius abscidit, involutumque conopeo suis illud civibus deportavit. Facto ad portas civitatis magno populi concursu, Judith Dominum benedicens caput Holofernis eis ostendit; universi autem
Abbreviated transcription (Latin):
iafech qui sunt ad austrũ. Ab¬
auxitq om̃s filios madian: ac p̃¬
dauit omẽm locupletationẽ eoꝵ.
Om̃sq resistentes sibi. occidit in o¬
re gladii. Et post hȩc descendit in
campos damasci. in dieb messis.
& succendit om̃ia sata. & om̃s
arbores. ac uineas fecit incidi. lt

Expanded text:
Iafeth qui sunt ad austrum abIafeth qui sunt ad austrum abduxitque omnes filios Madian ac praedavit omnem locupletationem eorum omnesque resistentes sibi occidit in ore gladii et post haec descendit in campos Damasci in diebus messis et succendit omnia sata omnesque arbores ac vin
Abbreviated transcription (Latin):
milia. Omẽmq expeditionẽ suã
fecit p̾ire in multitudine innu¬
merabiliũ cameloꝵ. cũ his quȩ
exercitibus sufficerent copiose.
Doum quoq armenta gregesq oui¬
um. quoꝵ non erat numerus:
frumentũ ex om̃i syria in tran¬
situ suo parari constituit. Aurũ
& argentum de domo regis assũp¬
sit multũ nimis. & ꝓfectus est:
ipse & om̃is exercitus cũ quadri¬
gis & equitihus et sagitaris. qͥ
cooperuerunt faciem terrȩ sic̃
locuste. Cumq ꝑtransisset fi¬
nes assyrioꝵ. uenit ad magnos
montes ange. qui sunt a sinistro
ciliciȩ. Ascenditq om̃ĩa castella
eoꝵ. & optinuit omnẽ muniti¬
onem. Effregit autẽ ciuitatem
opinatissimam melothi. p̃da¬
uitq om̃s filios tharsis. & fili
faciem deserti. & ad austrum
terrȩ celeon. Et transiit eufra¬
ten. et uenit ad mesopotamiã.
et fregit om̃s ciuitates excelsas
quȩ erant ibi. a torrente mã¬
bre usquequo ꝑueniatur ad
mare. Et occupauit terminos
eius. a cilicia usq ad fines¬

Expanded text:
lia omnemque expeditionem suam fecit praeire multitudinem innumerabilium camelorum cum his quae exercitibus sufficerent copiose boum quoque armenta gregesque ovium quorum non erat numerus frumentum ex omni Syria in transitu suo parari constituit aurum vero et argentum de domo regis adsumpsit multum nimis et profectus est ipse et omnis exercitus cum quadrigis et equitibus etcooperuerunt faciem terrae, sicut locustae. Cumque pertransisset fines Assyriorum, venit ad magnos montes Ange, qui sunt a sinistro Ciliciae, ascenditque omnia castella eorum, et obtinuit omnem munitionem. Effregit autem civitatem opinatissimam Melothi, praedavitque omnes filios Tharsis, et filiofaciem deserti, et ad austrum terrae Cellon. Et transivit Euphratem, et venit in Mesopotamiam: et fregit omnes civitates excelsas, quae erant ibi, a torrente Mambre usquequo perveniatur ad mare: et occupavit terminos ejus, a Cilicia usq
Abbreviated transcription (Latin):
tuus sicut turris libani. que
respieit contra damascũ. Caput
tuũ ut carmelus. & come capi¬
tis tiu sicut purpura regis umn¬
cta canalibus. Quã pulchra es
&e quã decora. carissima in deli¬
tiis: Statura tua assimilata
ẽ palme. & ubera tua botris.
Dixi. ascendã in palma̾. & app̃¬
hendã fructus eiꝰ. Et erunt ubera
tua sicut botri uineę. & odores tui
sic̃ maloꝵ. guitur tuũ sicut uinũ
optimũ.cit¬

Expanded text:
e respicit contra Damascum caput tuum ut Carmelus et comae capitis tui sicut purpura regis vincta canalibus quam pulchra es et quam decora carissima in deliciis statura tua adsimilata est palmae et ubera tua botris dixi ascendam in palmam adprehendam fructus eius et erunt ubera tua sicut botri vineae et odor oris tui sicut malorum guttur tuum sicut vinum optimum di