comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lluminans tu mrabilit̃ a montib ęc̃is. Q agnisice cũ pon-¬
dere dictum ẽ tu: ne putet aliquis qd eum montes illum¬
nent. E ulti emm putantes q ab ipsis montib illumina¬
rentur fecerunt sibi partis de montib. Et ipsi montes
conciderunt. & ipsi confraetisun. Nescio qui fibi
fecerunt donatum. nescio qui sibi fecerunt maximiañi
nescio qui sibi fecerunt illum & illum. Quares Compuitãt
salutem suam in hominib eẽ. ũ indeo. O homo ueint ad
te lux ꝑ montes. sed ds̃ te illuminat. ñ mons. Alltiminans
dictum ẽ. ne quisquã uelit spem fuamn ponere in homine.
Tandiu ẽ aliquid homo. quandiu illi heret a quo factus
ẽ hoto. Nam recedens ab illo. nchil ẽ homo. Et cũ heret
illi. tu sic accipe cousilium ꝑ hominẽ. ut illum consideres
qui illuminat hominẽ. Et em̃ & tu potes accedere ad illũ.
qui tibi ꝑ hominẽ loquitur. Non em̃ fecit illum acccdere
ad se. & te repellit. Et qui uere sic accessit addm. ut in illo

Expanded text:
lluminans tu admirabiliter a montibus aeternis. Magnifice cum pondere dictum est, Tu; ne putet aliquis quod cum montes illuminent. Multi enim putantes quod ab ipsis montibus illuminarentur, fecerunt sibi partes de montibus; et ipsos montes conciderunt, et ipsi confracti sunt. Nescio qui sibi fecerunt Donatum, nescio qui sibi fecerunt Maximianum, nescio qui sibi fecerunt illum et illum. Quare computant salutem suam in hominibus esse, non in Deo? O homo, venit ad te lux per montes; sed Deus te illuminat, non montes. Illuminansdictum est, ne quisquam vestrum velit spem suam ponere in homine. Tamdiu est aliquid homo, quamdiu illi haeret a quo factus est homo. Nam recedens ab illo, nihil est homo, et cum haeret illis. Tu sic accipe consilium per hominem, ut illum consideres qui illuminat hominem. Etenim et tu potes accedere ad illum qui tibi per hominem loquitur; non enim fecit illum accedere ad se, et te repellit. Et qui vere sic accessit ad Deum, ut in illo
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽ ł. Prorsus fieri potest ut aliqui uerum habe¬
ant baptismũ. & ñ habeant uerã fidem. Sicut fieri potest
ut uerum habcãt euuangeliũ. qd ñ recte intelligendo
falsi aliquid credant de deo. Nunquid ꝓpt̃ ipsam fidei
falsitatẽ etiam euuangelium qd uerum apud eos intie.¬
nitur detestandum aut em̃dandũ putabimꝰ: Nec illos
corinthios arbitror quos in scismata disfiluisse redarga¬
it. uerã fidem habuisse in eo qł dicebant. ego sum pauli.
hoc em̃ falsũ erat. Uerũptam̃ baptisnũ habebant. Ex
cuiꝰ ueritate ut istã corrigerent falsitatẽ ab eo ipso au¬
diunt. Nunquid paulus ꝓ uiobis erucifixus ẽ aut in tio¬
mine pauli baptitati estis: E rant illic etiam qui moruos
resur gere ũ credebant. Et in eo utiq ũ uera tenebant atq
habebant fidem. E &x eo tam̃ qł uerum habebant qm
credebant xꝑm resurrerisse in quo fuerant baptitati.
dat oꝑam apłs etiam illud eurare in quo eis fides sana
sanum ciat. illud etiam sanaretur qđ resurgere mortu¬

Expanded text:
des? prorsus fieri potest, ut aliqui uerum habeant baptismum et non habeant ueram fidem, sicut fieri potest, ut uerum habeant euangelium, quod non recte intellegendo falsi aliquid credant de deo: numquid propter ipsam fidei falsitatem etiam euangelium, quod uerum apud eos inuenitur, detestandum aut emendandum putabimus? nec illos Corinthios arbitror, quos in schismata dissiluisse redarguit, ueram fidem habuisse in eo quod dicebant: ego sum Pauli; hoc enim falsum erat. uerum tamen baptismum habebant, ex cuius ueritate ut istam corrigerent falsitatem, ab eo ipso audiunt: numquid Paulus pro uobis crucifixus est aut in nomine Pauli baptizati estis? erant illic etiam, qui mortuos resurgere non credebant et in eo utique non ueram tenebant atque habebant fidem. ex eo tamen quod uerum habebant, quoniam credebant Christum resurrexisse, in quo fuerant baptizati, dat operam apostolus etiam illud curare, in quo eis fides sana sanum erat, illud etiam sanaretur, quod resurgere mortu
Abbreviated transcription (Latin):
honunib. quia maledictus omnis qui spem suã ponit in
uere eccłam sed sponso ñ sibi. & horrens illos quando uolu-¬
erunt dicere ego sum pauli. ego apollo. suã ꝑsoña potius as-¬
sumpsit. qũa calcaret atq contẽpneret ut xꝑm glorificaret.
Nunquid paulus ꝓ uobis crucifixus ẽ. aut in nomine pauli
baptrati estis: Repellit a se. sed ut intitat acd xꝑm. Non uult
ab sponsa amari ꝓ sponso. nec amicos sponsi Amiei enĩ spõ¬
si. apl̃i. Huic sponso & ille humilis ioħ̃s qui putabat᷑ xꝑc re
labat. Q nde ait. Non sum ego xꝑc. Sed qui post me uenit.
maior me ẽ. cuicis ñ sum dignus corrigiã calciam̃ti soluere.
Uere quia tantum se humiliaus ostendit se ñ ẽẽ sponsum.
sed amicum sponsi. icdeo ait. Qui habet sponsam. spotisus est.
Amicus autẽ sponsi stat & audit euin. & gaudio gaudet
ꝓpt̃ uocem sponsi. Huic gͦ relabat ȩccłam & apłs dicens:. Sic

Expanded text:
hominibus; quia maledictus omnis qui spem suam ponit in hominibus; quia maledictus omnis qui spem suam ponit in vere Ecclesiam, sed sponso, non sibi, et horrens illos quando voluerunt dicere, Ego sum Pauli, ego Apollo ; suam personam potius assumpsit, quam calcaret et contemneret, ut Christum glorificaret: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Repellit a se, sed ut mittat ad Christum. Non vult a sponsa amari pro sponso nec amicum sponsi. Amici enim sponsi Apostoli. Huic sponso et ille humilis Joannes, qui putabatur Christus, zelabat. Unde ait: Non sum ego Christus, sed qui post me venit, major me est, cujus non sum dignus corrigiam calceamenti solvere . Vere quia tantum se humilians, ostendit se non esse sponsum, sed amicum sponsi; et ideo ait: Qui habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem spon
Abbreviated transcription (Latin):
Quia xꝑm p̃dicamus. Nos xꝑtu p̃clicanitis. & icdeo per
p̃dicat. Et ideo pastor ꝑse ipsum intint. Tenete gͦ¬
quomͦ dũs xꝑc & ostiũ sit & pastor. Ostium pandendo
se. pastor intrando ꝑ se. Et quidem fr̃s mei qł pastor ẽ.
dedit & m̃bris suis. Nam ꝙ petrus pastor & paulus pa
uemo nr̃m se dict. H oc sibi ipsi ꝓprie tenuit. qua in¬
trarent oues. M eniq paulus apłs boni pastoris ĩplebat
officium. quando axꝑm p̃dicabat. quia ꝑ ostium intrabat.
Eat ubi oues indiscipliate ceꝑunit facere seisinata. ꝙ alia
ostia sibi ponere. ũ qua iuntrarent ut congregarent᷑. sed qͦ
ertarent ut diuiderentiu: dicentes alii ego sum pauli. alii
ego apollo. alii ego cephe alii ego xꝑi. expatut ad eos qui
dixerunt ego sum pauli. tanquam clamans ad ouesi
sere qua itis: Non sum ostiũ. Nunquid paulus inqͥt pro
uobis crucifirus ẽ. aut in nomine pauli baptizati estis ⁊ gui
Di scite quantũ p̃sumnatis de deo. & quantũ tribuatis

Expanded text:
Quia Christum praedicamus. Nos Christum praedicamus; et ideo per praedicat; et ideo pastor per seipsum intrat. Lumen us et ostium sit, et pastor: ostium pandendo se, pastor intrando per se. Et quidem, fratres, quod pastor est, dedit et membris suis: nam et Petrus pastor, et Paulus pasnemo nostrum se dicit; hoc sibi ipse proprium tenuit, qua intrent oves. Denique Paulus apostolus boni pastoris implebat officium, quando Christum praedicabat, quia per ostium intrabat. At ubi oves indisciplinatae coeperunt facere schismata, et alia ostia sibi ponere, non qua intrarent ut congregarentur, sed qua errarent ut dividerentur, dicentes, alii, Ego sum Pauli; alii, Ego sum Cephae; alii, Ego Apollo; alii, Ego Christi: expavescens ad eos qui dixerunt, Ego sum Pauli, tanquam clamans ad oves, Miserae, qua itis? non sum ostium: Numquid Paulus, inquit, pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Qui Discite quantum praesumatis de Deo, et quantum tribuatis
Abbreviated transcription (Latin):
n quacunq die inuocauero te. ecce agnoui qm̃ ds̃ meus es
tu. Magna scientia. Non ait. sciui quia ds̃ es: sed quia dls̃
meus estu. Tuus enĩ ẽ. cũ tibi subuenit. Tuus ẽ. eũ tu ab illo
tenent. qui illum possident. qui illum colunt. qui tanqu̾a
de domo tpsius magna. sunt familia eiꝰ redempti magno san-¬
guine unici filii. Quantũ dedit nobis ds̃ ut ipsiꝰ eẽmꝰ. & ipse
fecit. ñ aliquid a nobis capiendo. sed tanta nobis ꝓmittendo.
Parũ erat ꝓmissio. Etiam scripto se teneri uoluit ueluti facienꝰ¬

Expanded text:
n quacumque die invocavero te, ecce scivi quoniam Deus meus es n quacumque die invocavero te, ecce scivi quoniam Deus meus es tu. Magna scientia! Non ait, Scivi quia Deus es; sed, quia Deus meus es tu. Tuus est enim, cum tibi subvenit; tuus est, cum tu ab illo tenent, qui illum possident, qui illum colunt; tanquam de domo ipsius, magna sunt familia ejus, redempti magno sanguine unici Filii. Quantum dedit nobis Deus, ut ipsius essemus et ipse fecit; non aliquid a nobis accipiendo, sed tanta nobis promittendo. Parum erat promissio, etiam scripto se teneri voluit, veluti facien
Abbreviated transcription (Latin):
Si cͦ tu inuocas dm̃ tanqũa dm̃. securus esto. Exau¬
diris. ꝑtines ad istũ uersum: & multũ misericors om̃ib
cant eũ in ueritate. Nam multi eũ inuocant ñ in ueritate.
esuriens adhuc. pulsa ad ianuã patris familias. habet ad-¬
huc qđ det. In m̃dicitate es cũ om̃ib hiis que accepisti. &
uescis. Pannosam carnẽ mortalitatis adhuc portas. S̾ tolã
ilłã głe immortalitatis ñdum accepisti: & quasi iã saciatꝰ ñ
rogas. U eati qui esuriunt & sitiunt iustitiã: quia ipsi sa-¬
turabunt᷑. Ergo si bonus ẽ ds̃ quia ista tͥ dedit. quanto bea-¬
tior eris cũ se ipfum tibi dederit : Desiderasti tanta ab illo. Ro¬
go te. desidera & ipsum. Neq enĩ uere dulciora sunt ista
quã ille. aut exalurua parte cõparancta sunt illi. Ergo qͥ dm̃
ipsum a quo accepit de quib gaudet. p̃ponit hiis otm̃b reb
quas accepit. ipse inuocat dm̃ in ueritate. Exł ꝯfessionũ .i.¬

Expanded text:
Si ergo tu invocas Deum tanquam Deum, securus esto, exauSi ergo tu invocas Deum tanquam Deum, securus esto, exaudiris; pertines ad istum versum, «Et multum misericors omnibus cant eum in veritate.» Nam multi eum invocant non in veritate. esuriens, adhuc pulsa ad januam patrisfamilias; habet adhuc quod det. In mendicitate es cum omnibus his quae accepisti, et nescis. Pannosam carnem mortalitatis adhuc portas; stolam illam gloriae immortalitatis numquid accepisti, et quasi jam satiatus non rogas? Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia ipsi saturabuntur . Ergo si bonus est Deus, quia ista tibi dedit; quanto heatior eris, cum seipsum tibi dederit? Desiderasti tanta ab illo; rogo te, desidera et ipsum. Neque enim vere dulciora sunt ista, quam ille, aut ex aliqua parte comparanda sunt illi. Ergo qui Deum ipsum, a quo accepit de quibus gaudet, praeponit his omnibus rebus quas accepit, ipse invocat Deum in veritate. Nam ut
Abbreviated transcription (Latin):
inuocant. Inuocas quicqͥd amas. Inuocas qd̃ in te uocas. In¬
uoras qͥeqͥd uis ut ueniat adte. Porro si dm̃ ꝓpt̾ea inuo¬
cas ut ueniat ad te pecitna. ut ueniat hereditas ut ueni¬
at ad te scłaris dignitas. illa innocas que uis ut ueniant
docuit dñs. q uod te docuit celestis magister. Inuoca dm̃
tanqũa dm̃. ama dm̃. tanquã dm̃. Illo meliꝰ nichil est.
Ipsum desidera. ipsum concupisce. Q ide inuocantem
dm̃ in alio psalmo. Uña petri adño. hanc requirã. Quid
ẽ qđ petiit᷑ Ut inhabitem in domo dñ ꝑ om̃s dies
uitȩ mee. Et ut quid hoc  Ut contẽpłer delectationẽ dĩ.
Si gͦ amator ẽẽ uis: sincerissimis medullis castisq suspi-
riis ipsum dilige. ipsum ama. illi flagra. illi inhia. quo
iocundius nihil inuenis. quo melius. quo letiꝰ. qͦ diutur¬
nius. Quid enĩ tã diuturñu: qua id̃ qd̾ ẽ sempit̾ĩ:
Non times ne aliquando a te ꝑeat. qͥ facit ue tu ꝑeas.

Expanded text:
Deum. Invocas quidquid amas; invocas quidquid in te vocas, inDeum. Invocas quidquid amas; invocas quidquid in te vocas, invocas quidquid vis ut veniat ad te. Porro, si Deum propterea invocas, ut veniat ad te pecunia, ut veniat ad te haereditas, ut veniat ad te saecularis dignitas; illa invocas quae vis ut veniant docuit Dominus, quod te docuit coelestis magister. Invoca Deum tanquam Deum, ama Deum tanquam Deum: illo melius nihil est; ipsum desidera, ipsum concupisce. Vide invocantem Deum in alest quod petiit? Ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae meae. Ut quid hoc? Ut contempler delectationem Domini. Si ergo amator es, sincerissimis medullis castisque sriis ipsum dilige, ipsum ama, illi flagra, illi inhia quo jucundius nihil invenis, quo melius, quo laetius, quo diuturnius Quid enim tam diuturnum, quam id quod est sempiternum? Non times ne aliquando a te pereat, qui facit ne tu pereas.
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne condie tales rogant dm̃: Non rogant dm̃.
Aitendite. si possumꝰ hoc dicere adiuuante ipso dño. Ds̃
gratis se uult coli. gratis se uult diligi. hoc ẽ caste ama¬
re. Non ꝓpterea illum amare quia dat aliquid p̃t̃se.
sed quia dat se. Qui gͦ inuocat dm̃ ut diues fiati dm̃ ñ
inuocat. hoc inuocat qđ uult ad se uenire. Quid enĩ est
uocas. Si autẽ dm̃ inuocares. ipse ad te ueniret ipse eẽt diui¬
tie tue. Nunc autẽ ius habere arch̃a plenã. & inanem
conscientiã. M s̃ ñ implet domum. s pectus. Quid tͥ ꝓst̃
exteriores diuitie. si te interior p̃mit egestas: E rgo isti qui
ꝓpt̃ scłaria cõmoda. qui ꝓpt̾ t̾rena bona. qui ꝓpt̾ uitã p̾sen¬
tẽ. & t̾renã felicitatẽ inuocant dm̃. ñ inuocant dm̃. Ex Re p.
tib te. Et quid est qd dicit multis locis seriptura. quia
inuocabunt & ñ exaudiã eos. certe misericors omĩb inuo-¬
cantib se nͥ quia quidã inuocantes ñ ipsum inuocant:

Expanded text:
Nonne quotidie tales rogant Deum? Non rogant Deum. Attendite, si possum hoc dicere adjuvante ipso Deo. Deus gratis se vult coli, gratis se vult diligi, hoc est caste amari; non propterea se amari, quia dat aliquid praeter se, sed quia dat se. Qui ergo invocat Deum ut dives fiat, Deum non invocat; hoc enim invocat quod ad se vult venire. Quid enim est vocas. Si autem Deum invocares, ipse ad te veniret, ipse esset divitiae tuae. Nunc autem vis habere arcam plenam, et inanem conscientiam: Deus non implet arcam, sed pectus. Quid tibi prosunt exteriores divitiae si te interior premit egestas? Ergo isti qui propter saecularia commoda, qui propter terrena bona, qui propter vitam praesentem et terrenam felicitatem invocant Deum, non invocant Deum. 9. tibus te.» Et quid est quod dicit multis locis Scriptura, quia «invocabunt, et non exaudiam eos» certe «misericors omnibus invocantibus te»; nisi quia quidam invocantes, non ipsum invocant?
Abbreviated transcription (Latin):
increm̃tũ dedit. Itaq neq qui plantat ẽ aliquid neq qͥ
rigat. s qui uicrem̃tũ dat ds̃. Uidetis ne nichil agere
apłm nͥ ut humilietur homo & exaltetur ds̃ solus. quan¬
doqͥdẽ in eis qui plantant᷑ & rigant᷑ nec ipsum plantatonẽ &
rigatorẽ dicit ẽẽ aliquid. sed qui iuerem̃tñ ciat dls̃: Q uanuis
& hoc ipsum qđ ille plantat. hic rigat. ũ ipsis sed dño tͥbu¬
at dicens. Unicuiq sicut dñs dedit ego plantaui. apollo
rigauit. Hoinc gͦ in eadẽ iutentione ꝑsistens. ad hoc uenit
ut diceret. Itaq nemo głetur in homine. Iam eñi clixerat.
qui głatur. in dño głetur: Post hec & alia ñuulla que
hiis conectunttr. al hoc ꝑductur eacdem ipsa euis intentio

Expanded text:
incrementum dedit. Itaque neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus. Videtisne nihil agere Apostolum, nisi ut humilietur homo, et exaltetur Deus solus? Quandoquidem in eis qui plantantur et rigantur, nec ipsum plantatorem et rigatorem dicit esse aliquid, sed qui incrementum dat, Deum: quamvis et hoc ipsum quod ille plantat, hic rigat, non ipsis, sed Domino tribuat, dicens: Unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit. Hinc ergo in eadem intentione persistens, ad hoc venit ut diceret, Itaque nemo glorietur in homine . Jam enim dixerat, Qui gloriatur, in Domino glorietur. Post haec et alia nonnulla quae his connectuntur, ad hoc perducitur eadem ipsa e
Abbreviated transcription (Latin):
numeros ignores. Uide pulchritudinẽ muncdi. ꝙ lauda
consilium creatoris. Uidẽ qđ fecit. ama qui fecit. scne
hoc maxime. ama qui fecit. Quia ꝙ te ipsum amatorẽ
suum ad imaginam suam fecit. Ergo quia ẽ micum¬
quia talib sapientib occtipatis cirta crraturas qui crrato¬
rem uegligent̃ quaere uolurrunt nec inuemre pottieritat
abscondita sunt illa de quib dixit xꝑc abscondisti hec a sa¬
pientib & prudentib intrabilius ẽ sapientes & prudentes de
ira dei de celo suꝑ omñe impictatem & unustitiã hominũ qui
ueritattm ininiquitate detinent. Queris fortasse qu̾a ueri¬

Expanded text:
numeros ignores. Vide pulchritudinem mundi, et lauda numeros ignores. Vide pulchritudinem mundi, et lauda consilium Creatoris. Vide quod fecit, ama qui fecit: tene hoc maxime. Ama qui fecit: quia et te ipsum amatorem suum ad imaginem suam fecit. CAPUT II. 3. qui talibus sapientibus occupatis circa creaturas, qui Creatorem negligenter quaerere voluerunt, nec invenire potuerunt, abscondita sunt illa, de quibus dixit Christus, Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus: mirabilius est sapientes et prudentes deira dei de caelo super omnem impietatem et iniustitiam hominum eorum qui ueritatem in iniquitate detinent, quia quod no
Abbreviated transcription (Latin):
pientiȩ. tibi dicitur. Si enim tantum potuerunt uale
occupationes difputatioñ̃ suarum in ꝑscrutanda &
quodam metienda creatura. Quesierunt meatꝰ siderũ.
int̾ualla stellarum. itinera glestitim corpoꝵ. ita ut com¬
putationib quibdam ad eam scientiam ꝑuenirent ut
p̃cdiccitut defectũ solis. defectum lunȩ. Et quaudo p̃¬
dicerent eueniret: eo die & ea hora tantum & tanta parte
ex guanta parit illi p̃durant A Iagna industria.
magna sollertia. Scd ibi creatorem serutati sunt positã
ñ longe a se. ꝙ ñ iuenerunt. Quem si inuenissent.
haberent apud se. Oꝑtime itaq rectissie accusati sunit.
qui potuertunt inuestigare numeros fiderum. int̾̃ualla
tempoꝵ. defectum luinitĩ. cognoscere. p̃dicere. Recte accti¬
sati sunt. qm̃ a quo ista facta atq ordinata sunt ñ ueiue¬
nerunt. quia querere neglertrunt. T̾ u autem ñ ual¬
de curas sigiros siderum & celestium terrenoꝵ ue corpoy

Expanded text:
pientiae, ubi dicitur: Si enim tantum potuerunt valerpientiae, ubi dicitur: Si enim tantum potuerunt valeroccupationes disputationum suarum in perscrutanda et quodam modo metienda creatura: quaesierunt meatus siderum, intervalla stellarum, itinera coelestium corporum, ita ut computationibus quibusdam ad eam scientiam pervenirent, ut praedicerent defectum solis, defectum lunae; et quando praedicerent eveniret, eo die, et ea hora, tantum et tanta parte, ex quanta parte illi praedixerant. Magna industria, magna solertia. Sed ibi Creatorem scrutati sunt positum non longe a se, et non invenerunt. Quem si invenissent, haberent apud se. Optime itaque et rectissime accusati sunt, qui potuerunt investigare numeros siderum, intervalla temporum, defectum luminum cognoscere et praedicere: recte accusati sunt, quoniam a quo ista facta atque ordinata sunt, non invenerunt, quia quaerere neglexerunt. Tu autem non valde cura, si gyros siderum et coelestium terrenorumve corporum
Abbreviated transcription (Latin):
Qudiuimus filiũ dei dicentem. Confiteor tibi pater
dñe celi &t̾rȩ. Quid ei confitetur in quo eum laudats
Quia abscondisti inquit hec a sapientib & prudentib
& reuelasti ea paruulis. Quii sunt sapientes & pruden-¬
tes. qui paruuli. que illae occultauit sapientib  pruden¬
tib & reuelauit paruulis: Sapientes & prudentes illos
significant de quib paulus dicit. El bi sapiens. ubi scriba.
ubi conquisitor huius scli: Nonne stultam fecit cds sapi
entiam hunus mundi: Etiam nunc adhuc fortasse que-¬
ris qui sunt isti. Porte iła sunt. qui multum de deo dis-¬
putantes falsa direrunt. Inflati doctrinis sius dm̃ in-¬
uenire & cognoscere minime potuerunt. Et ꝓ deo cunis
ẽ in comp̃hensibilis inuisibilisq substantia. putauerunt
dm̃ ẽẽ aerem. etherem. dm̃ eẽ solem. dm̃ ẽẽ aliquid quod
sublimit̃ eimuet in creatura. Attendentes em̃ magintu¬
dines & pulcritudines & fortitudines creattirarũ. ibi reman¬

Expanded text:
Dei Cicentem, Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae. Quid ei confitetur? In quo eum laudat? Quia abscondisti, inquit, haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Qui sunt sapientes et prudentes? Qui parvuli? Quae ille occultavit sapientibus et prudentibus, et revelavit parvulis? Sapientes et prudentes illos significat, de quibus Paulus dicit: Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi? Nonne stultentiam hujus mundi ? Etiam nunc adhuc fortasse quaeris, qui sunt isti. Forte illi sunt, qui multum de Deo disputantes, falsa dixerunt; inflati doctrinis suis, Deum invenire et cognoscere minime potuerunt, et pro Deo, cujus est incomprehensibilis invisibilisque substantia, putaverunt Deum esse aerem, aetherem, Deum esse solem, Deum esse aliquid quod sublimiter eminet in creatura. Attendentes enim magnitudines et pulchritudines et fortitudines creaturarum, ibi reman
Abbreviated transcription (Latin):
paulus ꝓ uobis crucifixus ẽ. aut in nomine pauli bapti¬
zati estis: Quid dicit : Nolo mei sitis. sed mecum sitis
M ecum estote. Om̃s illius sintul qui ꝓ nobis mortuus
ẽ. qui ꝓ nobis crucifirus ẽ. Qnde ꝙhic. D unittant᷑ uobis
Gemporib apłoꝵ qui dicebant ego quidem sum
pauli. ego autem apollo. ego autem cephe. quauis ñ per
impioꝵ sed scõꝵ nomina. ipsi tam̃ impia scismata. faciebant.
Hoc ipsoꝵ erat ꝓprium decestabile uitiũ. Qł tͦi sciebant
xꝑm ꝓse eẽ crucifixum & se in eus nomine baptitatos. ñ
errors eoꝵ. sed diuim apud eos muneris erat. H anc dei
ueritatẽ in iniquitate suoꝵ scisinatum decinebant. Hanc
app̃hendens beatissimus paulus ñ ꝑ illa uitia destructa e¬
tiam istam destruit. sed ꝑ hanc confirmatam illa em̃danda
coniuncit. Nunquid paulus inquit ꝓ uobis crucifixus ẽ
aut in nomine pauli baptirati estis: E It ꝑ uerũ dei qd̃¬

Expanded text:
Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptiPaulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Quid dicit? Nolo mei sitis, ut mecum sitis: mecum estote; omnes illius sumus qui pro nobis mortuus est, qui pro nobis crucifixus est: unde et hic, Dimittuntur vobis Temporibus Apostolorum qui dicebant, Ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego autem Cephae: quamvis non per impiorum, sed sanctorum nomina, ipsi tamen impia schishoc ipsorum erat proprium detestabile uitium. quod uero sciebant se esse crucifixum et se in eius nomine baptizatos, non erroris eorum, sed diuini apud eos muneris erat; hanc dei ueritatem in iniquitate suorum schismatum detinebant. hanc adprehendens beatissimus Paulus non per illa uitia destructa etiam istam destruit, sed per hanc confirmatam illa emendanda conuincit — numquid Paulus pro uobis, inquit, crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis
Abbreviated transcription (Latin):
titati estis: đ dedi. ñ ego dedi. Gratis accepistis. colũ¬
ba de celo descendit. Ego inquit plantaui. apollo riga¬
uit. sed ds̃ inerem̃tum dedit. Neq qui plantat ẽ aliqͥd
neq qui rigat. sed qui increñtũ dat ds̃. Et dicant
eple ioħ.Ii. Scribo tiobis filioli quia reniit¬
tuntur uobis peccata ꝑ nom̃ eius. Ideo fili. qua remissis
peccatis nascimini. Sed ꝑ cuius nom̃ remittuntur peccata ͤ
Nunqͥd augustim: Ergo nec ꝑ nom̃ donati. C ideris qͥs
augustinus. aut quis donatus. Nec ꝑ nom̃ pauli. nec ꝑ
nom̃ petri. Nam diuidentib sibi ȩccł̃am & partes facere
de unitate conantib parturiens paruulos mat̾ caritas
in apło. exponit iuscera sua. Conscindit quodãmͦ uerbis
ubera sua. plorat filios suos. quos inadlet esferri. R euocat
ad uiñi nom̃ eos qui multa nomina sibi facere uolebant.
Repellit ab amore suo. ut xꝑc ametur: & dicit. Nunquid

Expanded text:
tizati estis » ? Quod dedi, non ego dedi: gratis accepistis, columtizati estis » ? Quod dedi, non ego dedi: gratis accepistis, columba de coelo descendit. « Ego, » inquit, « plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: neque qui plantat est aliquid, neque qui rtatem. 4. Scribo vobis, filioli, quia remittuntur vobis peccata per nomen ejus. Ideo filioli, quia dimissis peccatis nascimini. Sed per cujus nomen remittuntur peccata? Numquid per Augustini? Ergo nec per nomen Donati. Videris quis Augustinus, aut quis Donatus: nec per nomen Pauli, nec per nomen Petri. Nam dividentibus, sibi Ecclesiam, et partes facere de unitate conantibus parturiens parvulos mater charitas in Apostolo, exponit viscera sua, conscindit quodammodo verbis ubera sua, plorat filios quos videt efferri, revocat ad unum nomen eos qui multa nomina sibi facere volebant, repellit ab amore suo ut Christus ametur, et dicit: Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
dñs baptitandi potestatem. seruis ministeriũ dedit. Dicit
se seruus baptrrare. recte dicit. Sicut apłs dicit. H apti¬
zaui autẽ & stephane domum. Sed tanqu̾ã mituster.
D deo si sit malus & contingat illi habere ministerium
ꝙ si eũ homines ñ norunt & ds̃ eũ nouit. ꝑmitrit ds̃ bap.¬
tiari ꝑ eũ quia sibi tenuit potestatẽ. ut siue baptitant¬
in ministerio seruus bonus. siue baptizaret in ministe¬
rio seruus malus. ñ serret se ille qui baptiraret᷑ baptira¬
ri nͥ ab illo qui sibi tenuit baptirandi potestatẽ. Ex N¬
eugelus iob.x. Ergo boues illi dñm magnisi¬
cauer̃t ñ se. Ulidete bouem magnificantẽ dñm suum
quia agnouit bos possessorẽ suũ. Attencdite bouẽ tim̃tẽ
ne deseratur possessor bouis. & in bouẽ p̃sumat᷑. quomͦ
expauestit eos. qui uolunt in eo spem ponere. Nunqͥd
paulus ꝓ uobis crucifixus ẽ aut in nomine pauli bap¬

Expanded text:
Dominus baptizandi potestatem, servis ministerium dedit. Dicit Dominus baptizandi potestatem, servis ministerium dedit. Dicit se servus baptizare; recte dicit, sicut Apostolus dicit, Baptizavi autem et Stephanae domum : sed tanquam minister. Ideo si sit et malus, et contingat illi habere ministerium, et si eum homines non norunt, et Deus cum novit: permittit Deus baptizari per eum, qui sibi tenuit potestatem. 8. Hoc autin ministerio servus bonus, sive baptizaret in ministerio servus malus, non sciret se ille qui baptizaretur baptizari, nisi ab illo qui sibi tenuit baptizandi potestatem. Et us. Ergo boves illi Dominum magnificaverunt, non se. Videte bovem magnificantem Dominum suum, quia agnovit bos possessorem suum : attendite bovem timentem ne deseratur possessor bovis, et in bove praesumatur; quomodo expavescit eos qui volunt in illo ponere spem: « Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli bap
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem. & constitueret in aliquo seruo suo. Et tan¬
ium haberit baptismus datus a dño. H oc noluit. I deo
ut in illo spes eẽt baptiratoꝵ aquo se baptitatos agnosce¬
rent. Noluit gͦ seruũ ponere spem in seruo. Ideo q cla-¬
mat apłs cum uideret homines uolentes ponere spem in
se ipso. Nunquid paulus ꝓ uobis erucifirus ẽ. ant in no¬
mine pauli baptirati estis: D aptirauit gͦ paulus tan¬
qu̾ã muister. ñ tanquã ipsa potestas. baptizauit autem
dñs tanqũã potestas. Intendite. Et potuit hanc potesta¬
tẽ seruo dare. Noluit. Si enĩ daret hanc potestatẽ seruis.
baptismus petri. baptimis pauli. baptismus iacobi. tho¬
Sed foite aliquis existet & dicet. Proba nobis. quia ille
baptimis iob̃is dictus ẽ. Probabo ipsa ueritate dicente qͣn¬
do int̾rogauit udeos. baptismus iołns unde ẽ: He gło. an¬
ex hominib Ergo ne tot baptimi dicerentur quot eẽnt ser¬
ui qui baptitabant accepta potestate a dño. sibi tenuit

Expanded text:
uere in aliquo servo suo, et tanvim haberet baptismus datus a Domino. Hoc noluit ideo, ut in illo spes esset baptizatorum, a quo se baptizatos agnoscerent. Noluit ergo servum ponere spem in servo. Ideoque clamabat Apostolus, cum videret homines volentes ponere spem in seipso: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Baptizavit ergo Paulus tanquam minister, non tanquam ipsa potestas: baptizavit autem Dominus tanquam potestas. Intendite. Et potuit hanc potestatem servis dare, et noluit. Si enim daret hanc potestatem servis, baptismus Petri, baptismus Pauli, baptismus Jacobi, Sed forte aliquis dicet: Proba nobis quod ille baptismus Joannis dictus est. Probabo, ipsa Veritate dicente, quando interrogavit Judaeos: Baptismus Joannis unde est? Ergone tot baptismi dicerentur quot essent servi qui baptizarent accepta potestate a Domino; sibi tenuit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑib dei. ñ illis. sed cum illis regnare cupientes. Illi quoq non
dicant ego sum pauli ego autẽ apollo. ego uͦ cephe: sed om̃s
dicant ego sum xꝑi. Hec ẽ iustitia ñ anteponere seruos dño.
nec equare. Ita leuare oculos in montes unde uemat auxii-¬
um sibi. ut tam̃ auxilium suum ñ sꝑent a montib. seda dño
Hoc autẽ ei nom̃ ut petrus appellaretur: a dño impositũ est.
petrus a petra. ñ petra a petro. Ꝙ uomodo ñ axꝑiano xꝑc.
hanc petram qua confessus es. suꝑ hanc petr̃a qũa cognouisti
dicens. tu es aꝑc filius dei iuimn. edificabo eccłam meã. Ed est
suꝑ me ipsum filium dei uiui edificabo ȩccłam meã. Suꝑ
me edificabo te. ñ me suꝑ te. Nam uolentes homines ecdifica¬
ri suꝑ homines dicebant. Ego quidẽ sum pauli. ego autem
apollo. ego uero cephe. Ipse ẽ petrus. Et alii qui nolebant
edificari suꝑ petrum sed suꝑ petram. ego sum autem xꝑi.¬

Expanded text:
eribus Dei; non illis, sed cum illis regnare cupientes. Illi quoque non eribus Dei; non illis, sed cum illis regnare cupientes. Illi quoque non dicant, Ego sum Pauli, ego sum Apollo, ego vero Cephae; sed omnes dicant: Ego sum Christi . Haec est justitia: non anteponere servos Domino, nec aequare; ita levare oculos in montes unde veniat auxilium sibi, ut tamen auxilium suum non sperent a montibus, sed a Domino Hoc autem ei nomen, ut Petrus appellaretur, a Domino impositum est: Petrus a petra, hanc petram, quam confessus es: super hanc petram, quam cognovisti dicens, Tu es Christus filius Dei vivi: aedificabo Ecclesiam meam. id est, super meipsum filium Dei, aedificabo Ecclesiam meam: super me aedificabo te, non me superte. Nam volentes homines aedificari super homines, dicebant: Ego sum quidem Pauli, ego autem Apollo, ego vero Cephe, ipse est Petrus. Alii vero qui nolebant aedificari super Petrum, sed super petram, dicebant:
Abbreviated transcription (Latin):
zati estis: Delectauerunt te filie regum in honore tuo.Te¬
nete. seruate. in honore uio. Hoc ẽ habere uestem nuptia-¬
lem. illius honoie. illius głam querere Ex R S. lxxi.¬
Ixcellentes quippe in eccł̃a paci debent iugilanti intenti-¬
one confulert. ne ꝓpt̃ suos honores suꝑbe agendo scismata
faciant unitatis compage difrupta. Colles autẽ ita eos umt̃a¬
do & obediendo subsequantur ut eis xꝑm anteponant. ne ma-¬
loꝵ montium qm̃ uident᷑ excellere uana auctoritate seducti se
a xꝑi unitate difrumpant. Ideo dictumẽ. Suscipiant montes
pacẽ populo. Nicant quidem. Anitatores mei estote. sicut & ego
xꝑi. Sed rursus dicant. Licet si nos aut angelus de celo uod̾̃
annuntiauerit p̃t quã qđ accepistis anathema sit. Nicant e-¬
tiam. Nunquid paulus ꝓ uobis crucifixus ẽ. aut in nomine
pauli baptizati estis: Ita suscipiant pacem popło dei id est pau-¬

Expanded text:
li baptizati estis ? Delectaverunt te filiae regum in honore tuo. Teli baptizati estis ? Delectaverunt te filiae regum in honore tuo. Tenete, servate, in honore tuo. Hoc est habere vestem nuptialem, illius honorem, illius gloriam quaerere. Intellixcellentes quippe in Ecclesia, paci debent vigilanti intentione consulere; ne propter suos honores superbe agendo schismata faciant, unitatis compage disrupta. Colles autem ita eos imitando et obediendo subsequantur, ut eis Christum anteponant; ne malorum montium, quoniam videntur excellere, vana auctoritate seducti, se a Christi unitate disrumpant. Ideo dictum est: Suscipiant montes pacem populo. Dicant quidem: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Sed rursus dicant: Licet si nos, aut angelus de coelo vobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis. anathema sit . Dicant etiam: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Ita suscipiant pacem populo Dei, id est, paup
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ. Sedebitis suꝑ duodecim sedes. iudicantes duodecim
tribus ifrł. Predicauerunt uerbũ ueritatis. & genuerunt
ȩccłas ñ sibi. s illi. Adboc sacram̃tũ ꝑtinet qđ scriptũ ẽ in
Dixit in psalmo. Narrabo nom̃ tucĩ fr̃ib meis. Mortuꝰ
ẽ xꝑc & resurrexit. ꝙ ascendit & absentauit se corpore Su¬
scqꝑunt fr̃s eius uxorem eius p̃dicatione euuangeli ge-¬
nos aut petriauus. sed xꝑianos nomnnauerunt. El idete siñ
iste sensus uigilat & inbiis uer sib filiȩ regum in honoretuo.
Pilie quidem regum. filie apłoꝵ tuoꝵ S ed in honore tuo.
quia sem̃ illi suscitauerunt fr̃i suo. Ideo ipsos quos susci¬
tauerat fr̃i suo paulus cũ uideret currere ad nom̃ suũ.
exlamauit. Nunquid paulus crucifixus ẽ ꝓ uobised ind
enim ait lex: Et habeat natus nom̃ defuncti. Defuncto
nascatur. defuncti nomine appelletur. Ad hoc legitimũ
paulus uolentes appellari ex nomine suo reuocat. Nun-¬
generasti. quid si nomen

Expanded text:
 Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Praedicaverunt verbum veritatis, et genuerunt Ecclesias, non sibi, sed illi. Ad hoc sacramentum pertinet quod scriptum est in Dixit in psalmo, Narrabo nomen tuum fratribus meis . Mortuus est Christus, resurrexit, ascendit, absentavit se corpore: susceperunt fratres ejus uxorem ejus, praedicatione Evangelii gennos aut Petrianos, sed Christianos nominaverunt. Videte si non iste sensus vigilat et in his versibus. Filiae quidem regum, filiae Apostolorum tuorum: sed, in honore tuo, quia semen illi suscitaverunt fratri suo. Ideo ipsos quos suscitaverat fratri suo Paulus, cum videret currere ad nomen suum, exclamavit: Numquid Paulus crucifixus est pro vobis? Quid enim ait Lex? Et habeat natus nomen defuncti. Defuncto nascatur, defuncti nomine appelletur. Servat hoc legitimum Paulus: volentes appellari ex nomine suo, revocat: Numgenerasti, quid si nomen
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliũ mͥ. Et inide quia ñ tͥ in montib spes ẽ Auxili¬
ũ meũ inquit a dño. qui fecit ccłũ & terrã. Noli putare te¬
inuiriã facere montib sc̃is quando dixeris. auxiliũ meũ ñ
a montib. s a dño qui fecit celũ & terrã. Ipsi montes hoc tͥ
clamant. Mons erat qͥ clamabati auclio in uobis scismata
fieri. unusquisq ur̃m dicit. ego sũ pauli. ego apollo. ego
cephe. ego autẽ xꝑi. Leua oculos in istũ montẽ. audi
quitd dicat. ut nec i ipso monte remaneas. Audi enĩ
postea quã leuaueris oculos in montes uude ueniet auxili¬
ũ tͥ id est in auctoritatẽ diuinarũ scripturarũ attende om̃i¬
b medullis sius. om̃ib ossib clamantẽ. dũe quis simibis tibi.
ut securus sine ulla inuiria montiũ dicas. auxiliũ meũa do¬
mino qͥ fecto celũ & trã. Non solũ tunc tͥ ñ succensebt̃
montes. s tunc amabunt. tunc magis fauebunt. Si in¬
N ipsis sp̃e tuã posueris. contristabunt᷑ Significatũ ẽ em̃¬

Expanded text:
in montibus spes est: Auxilium, inquit, meum a Domino, qui fecit coelum et terram . Noli putare injuriam te facere montibus sanctis, quando dixeris, Auxilium meum non a montibus, sed a Domino, qui fecit coelum et terram. Ipsi montes hoc tibi clamant. Mons erat qui clamabat: Audio in vobis schismata fieri, et unusquisque vestrum dicit, Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae, ego autem Christi. Leva oculos in istum montem, audi quid dicat; et nec in ipso monte remaneas. Audi enim rgo posteaquam levaveris oculos in montes, unde veniet auxilium tibi, id est, in auctores Scripturarum divinarum, attende omnibus medullis suis, omnibus ossibus clamantem, Domine, quis similis tibi ? ut securus sine ulla injuria montium dicas, Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram. Non solum tunc tibi non succensebunt montes; sed tunc amabunt, tunc magis favebunt: si in ipsis spem tuam posueris, contristabuntur. Angelus m
Abbreviated transcription (Latin):
Ue illis qui oderunt uitatem. & partes sibi faciunt
in hominib. Audiant illum qui uolebat eos facere unũ.
in uno ad unĩi. Mudiant illũ cdicentẽ. Nolite uos facere
multos. E go plantaui apollo rigiuit. s ds̃ increm̃tum
dedit. Neq qui plantat ẽ aliquid neq qui rigat. sed qͥ
increm̃tũ dat ds̃. Illi dicebant ego sũ pauli ego apollo.
ego cephe. Et ille diuisus ẽ xꝑct In uno estote. unũ
estote. unus estote. Nenio ascendet in celum. uisi quide ce¬
lo descendit. Ecce uolumus ẽẽ tui dicebant paulo. Et ille.
Nolo sitis pauli. s eius estote cuius ẽ uobiscũ paulus.

Expanded text:
e illis qui oderunt unitatem, et partes sibi faciunt in hominibus! Audiant illum qui volebat eos facere unum in uno ad unum: audiant illum dicentem, Nolite vos facere multos: ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Illi dicebant: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae. Et ille: Divisus est Christus ? In uno estote, unum estote, unus estote: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit. Ecce volumus esse tui, dicebant Paulo. Et ille: Nolo sitis Pauli, sed ejus estote cujus est vobiscum Paulus.
Abbreviated transcription (Latin):
do pasce oues meas. Absit ut desint mͦ boni pastores. absit
a nobis ut desuit. Absit a miscd̾a ipsius. ut ñ eos gignat
atq constituat. Qtiq si sunt bone oues. sunt & boui
pastores. Nam de bonis ouib frunt bom pastores. S ed
om̃s bomi pastores in uno sunt. unũ sunt. Illi pascant. xꝑc
pascit. Non em̃ uoce suã dicunt amici sponsi. sed gaudio
ñ pascere. S uit gͦ om̃s in pastore uno. & dicant tiocem
pastoris uña. qũa atdiant oues & sequant᷑ pastorẽ suũ.
ñ illũ aut illũ s ũu. & om̃s in illo uña uocẽ dicant. ctiu̾¬
sas uoces ñ habeant. O bsecro uos fr̃s ut id ipsũ dicatis om̃s.
& ñ sint in uobis scismata. H anc uocẽ cliquatã ad om̃i
scismate. purgatã ab om̃i heresi. audiant oues & sequant᷑
pastore suũ dicentẽ. Que sunt oues ince uocẽ meã audi¬
audiunt. & sequunt᷑ me. Er eodẽ ł. Sunt enĩ ꝙmou

Expanded text:
i dicitur, Pasce oves meas. Absit ut desint modo boni pastores: absit a nobis ut desint, absit a misericordia ipsius, ut non eos gignat atque constituat. Utique si sunt bonae oves, sunt et boni pastores: nam de bonis ovibus fiunt boni pastores. Sed omnes boni pastores in uno sunt, unum sunt. Illi pascunt, Christus pascit. Non enim vocem suam dicunt amici sponsi, sed gaudio nt ergo omnes in pastore uno, et dicant vocem pastoris unam, quam audiant oves, et sequantur pastorem suum, et non illum, aut illum, sed unum: et omnes in illo unam vocem dicant, diversas voces non habeant. Obsecro vos, fratres, ut idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata . Hanc vocem eliquatam ab omni schismate, purgatam ab omni haeresi, audiant oves, et sequantur pastorem suum dicentem, Quae sunt oves meae, vocem meam audiunt, et sequuntur me.
Abbreviated transcription (Latin):
immarcescibilẽ. Glam sempit̾nã. dulcedinẽ uultus sin. do¬
mũ sc̃ificationis sue in cełis ex resurrectione a mortuis Nul¬
lus denceps moriendi metus. H oc ẽ ꝓmissũ eiꝰ tanquã
finale. quo decurrit nr̃a om̃is intentio. Quo cũ uenerimꝰ.
nichil amplius requiramꝰ. nichil amplius exigamꝰ. Sed
ad illud qđ erit in fine quo ordine ueniat᷑. neq hoc ta¬
euit ꝓmittendo & p̃nuntiando. Promisit enĩ hominib
diuinitatẽ. mortalib immortalitatẽ. peccatorib iustificationẽ
abiectis glorificationẽ. Quicquid ꝓmisit indignis ꝓisit ut
ñ quasi opib mertes ꝓmiteret᷑. sed gr̃a noiiine suo gratis¬

Expanded text:
ilem, gloriam sempiternam, dulcedinem vultus sui, domum sanctificationis suae in coelis, ex resurrectione a mortuis nullum deinceps moriendi metum. Hoc est promissum ejus tanquam finale, quo decurrit nostra omnis intentio, quo cum venerimus, nihil amplius requiramus, nihil amplius exigamus. Sed ad illud quod erit in fine quo ordine veniatur, neque hoc tacuit promittendo et praenuntiando. Promisit enim hominibus divinitatem, mortalibus immortalitatem, peccatoribus justificationem, abjectis glorificationem. Quidquid promisit, indignis promisit, ut non quasi operibus merces promitteretur, sed gratia a nomine suo gratis
Abbreviated transcription (Latin):
ego enĩ inquit sũ mminimꝰ apłoꝵ. Ille paulus apłs missis¬
ẽ. Miiniꝰ ille factus magiꝰ. Nou ꝑse. sed ꝑ cũ qũe ꝑse¬
quebat᷑. s issus ẽ ad gentes ex latrone pastor: ex lupo ouiꝰ.
epsẽ. Habes hoc & in euuangelio sacratissime figuratum.
Pilia archisinagogi quedã defuncta erat. Pat̃ eiꝰ roga¬
bat dñm. ut iret ad cã. Egram reliquerat. & in ꝑiculo
constitutã. Ebat dñs ad iusitandã ꝙ sanandã egram. Intea
mortua nunciata ẽ. & dictũ ẽ patri. P uella mortua ẽ. no¬
li iã uerare magistr̃u. Dñs autẽ qui sciebat se posse
mortuos suscitare. ũ abstulit sp̃ẽ despato. & ait patͥ NIo¬
li timere: tantũ crede. Pergebat ad puellam. atq in iti¬
nere int̾ turdas quomͦ potuit coartauit se quedã mu¬
bier que fluxũ sanguinis patiebat᷑ & diuturno illo lan-¬
gore in medicos frustia om̃ia que habebat impenderat.

Expanded text:
Ego, inquit, sum minimus ApoEgo, inquit, sum minimus Apoest. Minimus ille factus magnus, non per se, sed per eum quem persequebatur, missus est ad Gentes, ex latrone pastor, ex lupo ovis. sa. Habes hoc et in Evangelio sacratissime figuratum. Filia Archisynagogi quaedam defuncta erat, pater ejus rogabat Dominum, ut iret ad eam: aegram reliquerat et in periculo constitutam. Ibat Dominus ad visitandam et sanandam aegram: interea mortua nuntiata est, et dictum est patri, Puella mortua est, noli jam vexare magistrum. Dominus autem qui sciebat se posse mortuos suscitare, non abstulit spem desperato, et ait patri: Noli timere, tantum crede. Pergebat ad puellam: atque in itinere inter turbas, quomodo potuit, coarctavit se quaedam mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur, et diuturno illo languore in medicos frustra omnia quae habebat impenderat.
Abbreviated transcription (Latin):
Paulus primo saulus.
hoc ẽ primo suꝑbus.
post humilis. Na
quando saulus. a saule nom̃ deriuatum erat. S aul autẽ
rex suꝑbus. in regno autem dauid humilem ꝑ sequebatur.
Quando gͦ saulus qui postea paulus. tunc utiq suꝑbus.
tunc ꝑsecutor innocentium. tunc uastator eccłe. N eceꝑat
enĩ litteras ueluti zelo sinagoge ardens & insequens xꝑi¬
anũ nom̃ a sacerdotib. ut erbiberet quoscunq inuenisset
xꝑianos ad luenda supplicia. Cum ꝑgit. cũ anelat cedes.
cum sitit sanguinẽ. celesti xꝑi uoce ꝓstiatus ẽ ꝑsecutor. e¬
xit paulum. hoc ẽ ꝓstrauit suꝑbum. erexit humilem.
Nam que fuit ratio nutandi sibi nominis. ut cum
saulus antea uocaritur. postea se paulum cdici uellet. nͥ
quia sauli nom̃ in se agnouit cũ ꝑsequeret᷑ fuisse suꝑbie ͤ
Elegit cͦ humile nom̃. ut paulus hoc ẽ minimꝰ uoca¬
ret᷑. Paulũ eñ minimũ ẽ. Paulũ niehil ẽ aliud qũa par¬
uũ. De quo nomine iã głans. humilitatẽq cõm̃dans.

Expanded text:
Paulus, primo Saulus? hoc est, primo superbus, post humilis. Nam quando Saulus, a Saüle nomen derivatum erat. Saül autem rex superbus: in regno autem David humilem persequebatur . Quando ergo Saulus, qui postea Paulus, tunc utique superbus, tunc persecutor innocentium, tunc vastator Ecclesiae. Acceperat enim litteras velut zelo Synagogae ardens, et insequens christianum nomen a sacerdotibus, ut exhiberet quoscumque invenisset christianos ad luenda supplicia. Cum pergit, cum anhelat caedes, cum sitit sanguinem, coelesti Christi voce prostratus est persecutor, exit Paulum: hoc est, prostravit superbum, erexit humilem. Nam quae fuit ratio mutandi sibi nominis, ut cum Saulus antea vocaretur, postea se Paulum dici vellet; nisi quia Sauli nomen in se agnovit, cum persequeretur, fuisse superbiae? Elegit ergo humile nomen, ut Paulus, hoc est minimus, vocaretur. Paulum enim, minimum est. Paulum nihil aliud est, quam parvum. De quo nomine jam glorians, humilitatemque commendans:
Abbreviated transcription (Latin):
qũe uenerat. xꝑc qui dixit ñfũ missus nͥ ad oues que
ꝑicĩt dons istł. Illa uero milier que flurũ sanguinis
debat. hec int̾rurrit. Tangit fimbriã quasi nescientis. id est
sanat᷑ tanquã ab absente. Dicit ille quis ine tetigit: Quasi di¬
ceret. Non noui hunc popłm. Popłs quẽ ũ cognomi ser¬
iuuit. mͥ. Tetigit me aliquis. Ego cm̃ sensi uirtatẽ de me
exisse. id est euuangdiũ missũ totũ orbẽ imnplesse. Tangitur
autẽ fimbria. exigua pars uestium̃ti & extrema. Pac uestem
xꝑi quasi apłos. Ibi fimbria paulus erat. hoc ẽ extremꝰ &
minimꝰ. Nam utrũq de se dixit. Ego sũ minimꝰ apłorũ.
Nam post om̃s uocatus ẽ Post om̃s credidit. plus omnib

Expanded text:
 qui dixit, Non sum missus, nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Illa vero mulier quae fluxum sanguinis debat: haec intercurrit, tangit fimbriam quasi nescientis, id est, sanatur tanquam ab absente. Dicit ille, Quis me tetigit? quasi diceret, Non novi hunc populum. Populus quem non cognovi, servivit mihi. Tetigit me aliquis. Ego enim sensi virtutem de me exisse, id est, Evangelium emissum totum orbem implesse. Tangitur autem fimbria exigua pars vestimenti et extrema. Fac vestem Christi quasi Apostolos. Ibi fimbria Paulus erat: hoc est, extremus et minimus. Nam utrumque de se dixit: Ego sum minimus Apostolorum . Nam post omnes vocatus est, post omnes credidit, plus omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ter dm̃ rogasti. ut stimulus carnis angelus sathanȩ a quo cola¬
firabaris auferretur a te. Quid tibi dictum ẽ. quid audistiqͣn¬
do hoc petisti : Sufficit tibi gr̃a mea Nam uirtus ininfirmita¬
te ꝑficitur. ¶Et enim infirmatus ẽ. tu uͦ ꝑfecisti eum. Exł de

Expanded text:
ter Dominum rogasti, ut stimulus carnis, angelus satanae, a quo colater Dominum rogasti, ut stimulus carnis, angelus satanae, a quo colaphizabaris, auferretur a te. Quid tibi dictum est? quid audisti quando hoc petisti? Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur. . Etenim infirmatus est, tu vero perfecisti eum. 8. Pe
Abbreviated transcription (Latin):
segregans deus hereditati sue ꝙ enim infirmata ẽ tu ił ꝑfe¬
cisti eam. Quia pluuiam uoluntariã segregasti ñ attendens
hominũ merita s tuam gr̃am & miscd̾am. Infirmataẽ ipsa
hereditas & agnouit se infirmã in se ut firma ẽẽt inte. ñ fir¬
dixit. Nonsũ idoneus uocari apłs. quia ꝑsecutus sum ȩccłam
dei. Quare gͦ apłs es: G rã dei sum id qd̃ sum. Np̃n sũ ido¬
neus: sed gr̃a dei sum id qd sum. Infirmatus ẽ paulus. tuuͦ
ꝑfecisti eũ. Tam uͦ quia gr̃ã deiẽ qd̾ ẽ. uide qd̾ sequitur. Et
grã eius in me uacua ñ fuit. s plus omnibus illis laboraui. Yi-¬
de ne p̃sumptione ꝑdas. qd̵ infirmitate meruisti. B ene hoc. be-¬
illis laboraui quasi tͥ cepisti tribuere qd̃ paulo ante deo dede-¬
ras. agnosce & sequere. Non ego autem. sed gĩa dei mecũ D ene
infirme. Pirmissime eris exaltatus. quia ñ es ingratus. Tũ es
idem ipse paulus: in te paruus. in dño magnus. Tu es qui

Expanded text:
segregans Deus haereditati suae: etenim infirmata est; tu vero perfecisti eam . Quia pluviam voluntariam segregasti, non attendens hominum merita, sed tuam gratiam et misericordiam. Infirmata est ergo ipsa haereditas, et agnovit se infirmam in se, ut firma esset in te. Non firdixit: Non sum idoneus vocari Apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei. Quare ergo Apostolus es? Gratia Dei sum quod sum. Non sum idoneus, sed gratia Dei sum quod sum. Infirmatus est Paulus, tu vero perfecisti eum. Jamvero quia gratia Dei est quod est, vide quid sequatur: Et gratia ejus in me non fuit vacua, sed pius omnibus illis laboravi. Vide ne praesumptione perdas, quod infirmitate meruisti. Bene hoc, beomnibus laboravi: quasi tibi coepisti tribuere, quod paulo ante Deo dederas. Agnosce, et sequere: Non ego autem, sed gratia Dei mecum . Bene, infirme: firmissime eris exaltatus, quia non es ingratus. Tu es idem ipse Paulus in te parvus, in Domino magnus. Tu es qui
Abbreviated transcription (Latin):
exerrent. que ad uitam ȩternam sola ꝑducit. Et multi
in cruce xꝑi głantes & ab eadem uia ñ recedentes etiã qui
ista que subtilissime disseruntur ignorant. quia ñ perit
unus de pusillis ꝓ quibus mortuus ẽ. ad eandem ꝑueniunt
eternitatẽ ueritatem: caritatem. id est ad stabilem certã ple

Expanded text:
exerrent, quae ad uitam aeternam sola perducit, et multi exerrent, quae ad uitam aeternam sola perducit, et multi in cruce Christi gloriantes et ab eadem uia non recedentes, etiam qui ista, quae subtilissime disseruntur, ignorant, quia non perit unus pusillus, pro quibus mortuus est, ad eandem perueniant aeternitatem, ueritatem. caritatem, id est ad stabilem, certam ple