comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicere appetit: qui nequaquã
tantũmodo sciendo dicere. sed
sentiendo desiderat expiri qđ
dicit. Sed mens arrogantiũ. de¬
lictoꝵ suoꝵ sensum non penetrat.
quia ab inttrno recto iudicio
in eos fauores relidit᷑. quos foris
amãt. Utra autẽ scientia afficit
non extollit. nec suꝑbientes quos
impleuerit sed lamentantes facit.
Quia quisq cum repletus fuerit.
primo loco se scire appetit: & iã
sui conscius. tanto ꝑ illam robu¬
stius sapit. quanto se infirmũ
in illa uerius recognoscit. Atꝙ
ampliorẽ uiam huius scientiȩ.
ipsa ei humilitas aꝑit. Dumq
inbecillitatẽ suam conspicit. ip¬
ditos sinus pandit. Qua cogni¬
tione pressus. subtilior reddit᷑.
qui ad occulta capiatur. Heliu
gͦ in flagellis beati iob. iccirco
ueracẽ rationẽ ñ inuenit: quia
eam quęrere humiliter nescit.
& increpare potius quã consola¬
ri paratior dicit. Hoc est gͦ in
quo non es iustificatus. Notan¬
dum quoꝙ est. qđ beatus iob

Expanded text:
dicere appetit, qui nequaquam dicere appetit, qui nequaquam tantummodo sciendo dicere, sed sentiendo desiderat experiri quod dicit. Sed mens arrogantium dictorum suorum sensum non penetrat, quia ab interno gustu, recto judicio in eos favores reliditur, quos foris amat. Vera autem scientia afficit, non extollit; nec superbientes quos repleverit, sed lamentantes facit. Qua quisque cum repletus fuerit, primo loco se scire appetit; et jam sui conscius, tanto per illam robustius sapit quanto se infirmum in illa verius recognoscit; atque ampliorem viam hujus scientiae ipsa ei humilitas aperit; dumque imbecillitatem suam conspicit, ipditos sinus pandit, qua cognitione pressus, subtilior redditur, quo ad occulta rapiatur. Eliu ergo in flagellis beati Job idcirco veracem rationem non invenit, quia eam quaerere humiliter nescit; et increpare potius quam consolari paratior, dicit: Hoc est ergo, in quo non es justificatus. dum quoque est quod beatus Job
Abbreviated transcription (Latin):
unt quippe occulta iudicia sub¬
tiliter querere. attꝙ id qđ non in¬
telligunt humiliter ꝑscrutari:
quia eos sepe a secretis inuesti¬
gationib iudicioꝵ đi. ipsa scien¬
mentis est: quia dum inflat ob¬
nubilat. Qui &e si quando scien¬
tiam uident᷑ adipisci. quasi de
quoda rerum cortice. & non de
secrete dulcedinis medulla pas¬
cunt᷑: micantib ꝙ ingeniis sepe
exteriora tantũ oodo attingunt.
sed interni gustum saporis ig¬
norant: uidelicet foris acuti. sed
intus ceci sunt. Neq id de do sen¬
tiunt. qđ dulce interius sapiat.
sed qd excussum exterius sonet.
qui & si secreta quedam intelli¬
genda ꝑcipiunt. eoꝵ dulcedinẽ
exꝑiri non possunt. Et si nouert᷑
quomodo sunt: ignorant ut di
xta ea quȩ dicunt uiuere nes¬
ciant. Unde bene quidã sapiens
dixit. Michi autẽ det d̃s hec di¬
cere ex sententia. Sententia
quippe. a senfu uocata est. Et re¬
cta quȩ intelligit. non ex sola
scientia sed etiam ex sententia

Expanded text:
unt quippe occulta judicia subunt quippe occulta judicia subtiliter quaerere, atque id quod non intelligunt humiliter perscrutari, quia eos saepe a secretis investigationibus judiciorum Dei ipsa scienmentis, quia dum inflat obnubilat. Qui et si quando scientiam videntur adipisci, quasi de quadam rerum cortice, et non de secretae dulcedinis medulla pascuntur; micantibusque ingeniis saepe exteriora tantummodo attingunt, sed interni gustum saporis ignorant, videlicet foris acuti, sed intus caeci sunt. Neque id de Deo sentiunt, quod dulce interius sapiat, sed quod excussum exterius sonet. Qui etsi secreta quaedam intelligendo percipiunt, eorum dulcedinem experiri non possunt; et si noverunt quomodo sunt, ignorant, ut dixta ea quae dicunt vivere nesciant. Unde bene quidam sapiens dixit: Mihi autem det Deus haec dicere ex sententia . Sententia quippe a sensu vocata est. Et recta quae intelligit, non ex sola scientia, sed etiam ex sententia
Abbreviated transcription (Latin):
e absꝙ delicto immaculatus. & ñ¬
 est iniquitas in me: quia quere¬
ias in me repperit. idđo arbitratꝰ¬
 ẽ me inimicũ sibi. Posuit in ner¬
uo pedes meos. custodiuit om̃s
semitas meas. Moxq contra con
heo uerba quȩ beatum iob dixisse
narrauit: sententiam suã ꝓfe
ueraciter dixerat: qđ absꝙ cul-¬
pa fuerit flagellatus. Hoc enim
ipse de se. qđ de illo ad diabolũ
dñs dixit: cõmousti me aduer¬
sus eum. ut affligerem eũ fru¬
stra.Sed helui ñ credidit. cessan¬
te culpa potuisse eũ etiam ꝓ grã
flagellari. Nesciebat em̃ flagel¬
lis eius non deleri uiciũ. sed me¬
ritũ augeri. Et ꝓ eo qđ se sine
delicto dixerat flagellatũ: hac
eum sententia increpat dicens.
Hoc ẽ gͦ in quo non es iustificat᷑.
Habent em̃ hoc arrogantes ꝓpͥ¬
um: ut plus arguere appetant.
quã consolari. Et queꝙ hominib
euenire cognoscunt. euenisse ex¬
solis iniquitatib arbitrent᷑. Nesci¬

Expanded text:
 absque delicto inmaculatus et no absque delicto inmaculatus et non est iniquitas in me quia querellas in me repperit ideo arbitratus est me inimicum sibi posuit in nervo pedes meos custodivit omnes sehaec, quae beatum Job dixisse narravit, sententiam suam profveraciter dixerat quod absque culpa fuerit flagellatus. Hoc enim ipse de se, quod de illo ad diabolum Dominus dixit: Commovisti me adversus eum, ut affligerem illum frustra . Sed Eliu non credidit, cessante culpa, potuisse eum etiam pro gratia flagellari. Nesciebat enim flagellis ejus non deleri vitium, sed meritum augeri, et pro eo quod sine delicto se dixerat flagellatum, hac eum sententia increpat, dicens: Hoc est ergo in quo non es justificatus. Habent enim hoc arrogantes proprium, ut plus arguere appetant quam consolari; et quaeque hominibus evenire cognoscunt, ex solis evenisse iniquitatibus arbitrentur. Nesci
Abbreviated transcription (Latin):
tibi grauis. Habent hoc etiam
arrogantes ꝓpriũ. qđ priusquã
dicant. mira se dicere semꝑ esti¬
mant existimant. & locutionem
suam ammirando p̾ueniunt: qr
uel in acutis sensib ipsa ȩlatio
quanta sit fatuitas ignorant.
Notandũ quoq est. qđ paulus dũ
mire hebreos aminoneret. adiun¬
ratis uerbum solatii. Eteñ ꝑpau¬
cis scripsi uobis. Helui autẽ in¬
ana ꝓtulit. & quasi consolan¬
do stibiungit. Miraculũ meũ
non te terreat. & eloquentia me¬
a non sit tibi grauis. Ille dicta
sua uerbũ solatii: hic uͦ eloquen¬
tiam. miraculũ uocat. Ecce qͣm
distincti sapores ꝓdeunt fructu.¬
ũ. ex diuersa radice cogitationũ.
Ille de magnis humiliter sentit.
iste de minimis se maniter eri¬
git. Quid gͦ inter hec. isi hoc¬
ẽ sollerter intuendũ. qđ & ascen¬
suri in inio se esse considerant.¬
& casuri semꝑ in p̾cipiti stant:
Salomone attestante qui ait. An¬
te ruinam exaltat᷑ cor: & ante
głam bumiliat᷑. Sequit᷑. Orristi¬

Expanded text:
t. XVI. Habent hoc etiam arrogantes proprium, quod prius quam dicant, mira se dicere semper existimant, et locutionem suam admirando praeveniunt, quia vel in acutis sensibus iquanta sit fatuitas ignorant. Notandum quoque est quod Paulus, dum mire Hebraeos admonet, adjunratis verbum solatii. Etenim perpaucis scripsi vobis . » Eliu autem inania protulit, et quasi consolando subjungit: Miraculum meum non te terreat, et eloquentia mea non sit tibi gravis. Ille dicta sua verbum solatii, hic vero eloquentiam, et miraculum vocat. Ecce quam distincti sapores pro deunt fructuum ex diversa radice cogitationum. Ille de magnis humiliter sentit, iste de mininis se inaniter erigit. Quid ergo inter haec, nisi hoc solerter est intuendum, quod et ascensuri in imo se esse considerant, et casuri semper in praecipiti stant? Salomone attestante, qui ait: Ante ruinam exaltatur cor, et ante gloriam humiliatur . Sequitur: VERS
Abbreviated transcription (Latin):
denuntiant. quia duplicitatis suȩ
malitiam dep̾hendi formidant.
Sȩpe autẽ & falsis uera ꝑmiscent.
ut inde eoꝵ m̃daciũ citius creda¬
t. unde inesse ets assertio uerita¬
tis agnoscit᷑. Quia gͥ helui & pu¬
re se locutur um ꝑhibuit. & di¬
ota sua appellando sententias fa¬
uore p̃cucurrit: eandem iam sen¬
tentiam quã ꝓmisit adiungit

Expanded text:
denuntiant, quae duplicitatis suae denuntiant, quae duplicitatis suae malitiam deprehendi formidant. Saepe autem et falsis vera permiscent, ut inde eorum mendacio citius credatur, unde inesse eis assertio veritatis agnoscitur. Quia igitur Eliu et pure se locuturum perhibuit, et dicta sua appellando sententias favore praecucurrit, eamdem jam sententiam quam promisit adjungit,
Abbreviated transcription (Latin):
clesiam positos signat. Hii enim
uelut in faucib loqui dicunt᷑.
quando non contra aduersari.¬
os extra uiuentes clamant. sed
quosdam intra sinũ scẽ eccłȩ
quasi iicinos ac iuxta positos
increpatit. Sepe uͦ arrogantes
eandem quam tenent arrogan¬
tiam se fugere ostendunt. et
dum sic cuncta agant ut nul¬
lum lateant. hȩc priuate singu¬
lis quasi silenter narrant: qͣ¬
tinus non solum de sensu in¬
telligentiȩ. sed de ipso apud
bomines etiam arrogantie con¬
temptu glorientur. Unde nc̃
dr̃ loquat᷑ lingua mea in fau¬
cib meis. Aesi aꝑte dicat᷑. Quȩ
contra te prudenter sentio.
ecce silenter narro. Aliquando
autẽ in tanta impudentie ȩla¬
tione ꝓsiliunt. ut aliis tacen¬
tib ipsi soleant laudare qđ
dicunt. Unde subiungit. Sim
tutis laus est: simplicitas
locutionis. Quam quia arro-¬
gantes non habent. habere se
hanc sollicituis asserunt. ut secu¬
rius audiant᷑. Et pure se locuturos

Expanded text:
clesiam positos signat. Hi enim clesiam positos signat. Hi enim velut in faucibus loqui dicuntur, quando non contra adversarios extra viventes clamant, sed quosdam intra sinum sanctae Ecclesiae quasi vicinos ac juxta positos increpant. Saepe vero arrogantes eamdem quam tenent arrogantiam se fugere ostendunt; et dum sic cuncta agunt, ut nullum lateant, haec private singulis quasi latenter narrant: quatenus non solum de sensu intelligentiae, sed de ipso apud homines etiam arrogantiae contemptu glorientur. Unde nunc dicitur: Loquatur lingua mea in faucibus meis. Ac si aperte dicatur: Quae contra te prudenter sentio, ecce silenter narro. Aliquando autem in tantam impudentiae elationem prosiliunt, ut aliis tacentibus ipsi soleant laudare quod dicunt. Unde subjungit: CAPUtutis laus est simplicitas locutionis. Quam quia arrogantes non habent, habere se hanc sollicitius asserunt, ut securius audiantur. Et pure se locuturos
Abbreviated transcription (Latin):
nulla sunt. ad occulta di iudicia
recurramus: quia sicut nos nul¬
lis meritis hoc ipsum bonum
qđ habemus accepimus. ita il¬
los quoꝙ potest gr̃a suꝑnȩ uir¬
tutis infundere: ut excitati po¬
sterius etiam ipsa possint bona
que nos ante accepimus. p̾ue¬
nire. Quis enĩ crederet. qđ ꝑ
apostolatus meritũ. saulus la¬
pidatũ stepbanũ p̾cessurus erat.
qui in morte eius lapidantium
uestim̃ta seruabat: His gͦ pͥmũ
cogitationib humiliari cor de¬
Aet. & tunc demũ delinquenti¬
ũ iniquitas increpari. NSed hunc
ut sȩpe dictũ est locutionis modũ
helui ignorare ostendit᷑. qui in
locutione sua ęlationis typo.
quasi potentia cuiusdã aucto¬
ritatis inflatur dicens. Audi gͥ
iobȩloquia mea. & omnes
ser mones meos assculta. Lo¬
ce aꝑui os meũ. loquat᷑ lingua
mea in faucib meis. In faucib
uͦ loqui est. silenter dicere. & ñ
clamorib uociferari. Quibus
uerbis. arrogantes intra scãm ec¬

Expanded text:
nulla sunt, ad occulta Dei judicia nulla sunt, ad occulta Dei judicia recurramus, quia sicut nos meritis nullis hoc ipsum bonum quod habemus accepimus, ita illos quoque potest gratia supernae virtutis infundere, ut excitati posterius etiam ipsa possint bona quae nos ante accepimus praevenire. Quis enim crederet quod per apostolatus meritum Saulus lapidatum Stephanum praecessurus erat , qui in morte ejus lapidantium vestimenta servabat? His ergo primum cogitationibus humiliari cor debet, et tunc demum delinquentium iniquitas increpari. Sed hunc, ut saepe dictum est, locutionis modum Eliu ignorare ostenditur, qui in locutione sua elationis typo quasi potentia cujusdam auctoritatis inflatur, dicens: Audi igitur, Job, eloquia mea, et omnes sermones meos ausculta. Ecce aperui os meum, loquatur lingua mevero loqui est silenter dicere, et non clamoribus vociferari. Quibus verbis arrogantes intra sanctam Ec
Abbreviated transcription (Latin):
‸ testatẽ habens. non sicut scribe
& pharisei. Singulariter namq
ao principaliter solus ex potesta¬
te bona locutus est: quia ex in¬
firmitate mala nulla cõmisit.
Ex diuinitatis quippe potentia
habuit. id qđ nobis ꝑ humani¬
tatis suȩ innocentiam ministra¬
Tuit. Nos enim quia infirmi ho¬
mines sumus. cum de do bomi¬
nib loquimꝰ. debemus primũ
meminisse qđ sumus: ut ex ꝓ¬
a pria infirmitate pensemꝰ. quo
docendi ordine infirmis fratri¬
b consulamꝰ. Consideremꝰ gͥ. qͥa
aut tales sumus. quales nmul¬
los corrigius. aut tales ali¬
quando fuimus: & si iam diui-¬
na gr̃a oꝑante non sumus. ut
tanto temꝑantius corde humi¬
li corrigamus: quanto nosmet¬
ipsos uerius. in his quos emen
cdamus agnoscimꝰ. Si autẽ tales
nec sumus nec fuimus. quales
adhuc illi sunt quos emendare
curamus: ne cor nr̃m forte suꝑ¬
biat. et de ipsa innocentia pei¬
us ruat. quoꝵ mala corrigimꝰ:
alia eorũ bona nobis ante ocu¬
los reuocemus. Que &si om̃ino

Expanded text:
potestatem habens, non sicut Scribae et Pharisaei . » Singulariter namque et principaliter solus ex potestate bona locutus est, quia ex infirmitate mala nulla commisit: ex divinitatis quippe potentia habuit, id quod nobis per humanitatis suae innocentiam ministravit. Nos enim qui infirmi homines sumus, cum de Deo hominibus loquimur, debemus primum meminisse quod sumus, ut ex propria infirmitate pensemus, quo docendi ordine infirmis fratribus consulamus. Consideremus igitur, quia aut tales sumus quales nonnullos corrigimus, aut tales aliquando fuimus, et si jam divina gratia operante non sumus: ut tanto temperantius corde humili corrigamus, quanto nosmetipsos verius in his quos emendamus agnoscimus. Si autem tales nec sumus, nec fuimus, quales adhuc illi sunt quos emendare curamus, ne cor nostrum forte superbiat, et de ipsa innocentia pejus ruat, quorum mala corrigimus, alia eorum bona nobis ante oculos revocemus. Quae si omnino
Abbreviated transcription (Latin):
insectatur. Humilitatẽ namq quę
magistra ẽ om̃iũ materq uircu¬
tum. & loquendo dicere. & uiuen¬
do conat᷑ ostendere: ut eam apud
discipłos ueritatis plus morib
quã sermonib eloquat᷑. Vnde
paulus thessalonicensib loquens.
quasi culminis ꝓprii apostola¬
tus oblitus ait. Facti sumus par
sa doctrine scientia qualitatem
docendi assiruit esse seruandã.
subdens: sed cũ modestia et timo¬
re. conscientiam habentes bonã.
Hoc autẽ qđ discipło paulus ait.
p̃cipe hec et doce cũ om̃i imꝑio:
non dominationẽ potentie. sed
auctoritatẽ suadet uitȩ. Cum
om̃i imꝑio quippe docet᷑. qđ pri¬
us agit᷑ quã dicat᷑. Nam doctri¬
nę subtrahit fiducͥam. quando
conscientia p̃pedit linguã. Non
gͦ ei potestatẽ elate locutionis.
sed bone fiduciã insinuauit a

Expanded text:
insectatur. Humilitatem namque, quae insectatur. Humilitatem namque, quae magistra est omnium materque virtutum, et eloquendo dicere, et vivendo conantur ostendere, ut eam apud discipulos veritatis plus moribus quam sermonibus eloquantur. Unde Paulus Thessalonicensibus loquens, quasi culminis proprii apostolatus oblitus, ait: Facti sumus parvsa doctrinae scientia qualitatem docendi asseruit esse servandam, subdens: « Sed cum modestia et timore conscientiam habentes bonam. » Hoc autem quod discipulo Paulus ait: « Praecipe haec et doce cum omni imperio ; » non dominationem potentiae, sed auctoritatem suadet vitae. « Cum imperio » quippe docetur, quod prius agitur, quam dicatur: nam doctrinae subtrahit fiduciam, quando conscientia praepedit linguam. Non ergo ei potestatem elatae locutionis, sed bonae fiduciam insinuavit a
Abbreviated transcription (Latin):
b: meis. Pensemus de qua elatio¬
ne descendit. qđ beatum iob
audire se ammonet. qđ os aꝑu¬
isse se ꝑhibet: qđ lingua suam
in faucib suis loqui ꝓmittit.
Hoc habet enim ꝓpriũ doctrina
arrogantiũ. ut humiliter nesci¬
ant inferre qđ docent: & recta
quȩ sapiunt. recte ministrare
non possint. In uerbis enĩ eoꝵ
ꝓditur. qđ cum docent. quasi
in quodam sibi uident᷑ sũmita¬
tis culmine residere: eosq quos
docent ut longe infra se positos.
uelut inuimo respiciunt: qui¬
b non consulendo loqui. sed
uix dominando dignant᷑. Re¬
steritate enĩ s potentia imꝑant.
qui subditos suos non tranquille
ratiocinando corrigere. sed asꝑe
inflectere dominando festinant.
At contra uera doctrina tanto ue¬
hementius hoc elationis uicium
fugit ꝑ cogitationẽ. quanto ar¬
dentius uerboꝵ suoꝵ iaculis
ipsum magistrũ ȩlationis inse¬
quit᷑. Cauet enĩ ne eum magis
ȩlatis morib p̾dicet. quẽ in cor¬
de audientiũ sacris sermonib

Expanded text:
Pensemus de qua elatione descendit, quod beatum Job audire se admonet, quod os aperuisse se perhibet, quod linguam suam in faucibus loqui promittit. Hoc enim habet proprium doctrina arrogantium ut humiliter nesciant inferre quod docent, et recta quae sapiunt recte ministrare non possint. In verbis enim eorum proditur quod cum docent, quasi in quodam sibi videntur summitatis culmine residere, eosque quos docent ut longe infra se positos veluti in imo respiciunt, quibus non consulendo loqui, sed vix dominando dignantur. Resteritate enim et cum potentia imperant, qui subditos suos non tranquille ratiocinando corrigere, sed aspere inflectere dominando festinant. At contra vera doctrina tanto vehementius hoc elationis vitium per cogitationem fugit, quanto ardentius verborum suorum jaculis ipsum magistrum elationis insequitur. Cavet enim ne eum magis elatis moribus praedicet, quem in corde audientium sacris sermonibus
Abbreviated transcription (Latin):
W iratus indignatusq helui filius
barachel birrites de cognatione ram.
Dene hec ipsa uel eius. uel parentis.
uel loci. uel cognationis nomina.
notam ꝓpriȩ exprimunt actionis.
Heliu quippe interpretatũ sonat.
d̾s m̃s iste. uel ds m̃s. Per quem ut¬
des arrogantium. intra scãm ec¬

Expanded text:
us Barachel Buzites de cognatione Ram. - Bene haec ipsa vel ejus, vel parentis vel loci, vel cognationis nomina notam exprimunt propriae actionis. Eliu quippe interpretatum sonat: Deus meus iste, vel Deus meus, per quedes arrogantium intra Ec
Abbreviated transcription (Latin):
cũ intra se arrogantes conspicit. e¬
rudire ac redarguere p̃termitit:
Exercet hec: & cotidie exercere non
cessat. Sed helui qui loquentem
publice beatũ iob audierat. dicat.
nichil locutus ẽ mͥ: quia nimirũ
om̃s arrogantes. uoces quide scẽ
eccłiȩ audiunt. sed sibi eas dici
dissimulant. quando elationis ui¬
cium emendare contempniuit:
nec se de suꝑbia redargui ȩstimant.
quia esse se bumiles putant.
Qui etiam redargui despiciunt.
dum sapientiores se. et ipsis re¬
darguentib arbitrant᷑. Qđ uͦ a
it. & ego non scd̾m sermones ur̃os
respondebo ei: bene beato iob nͣ
scđm sermones eoꝵ respondere
se dicit. Arrogantes enim intra
soãm eccłiam positi. respondent
contra eam: sed non sicut here¬
tici. exterius constituti. Neq con¬
tradicunt ei praua p̾dicando.
sed ꝑuerse uiuendo: quia nec
de dõ ut heretici indigna senti-¬
unt. sed de se plus quam digna
heliu uerba. amici iob extimu¬
isse referunt᷑. quia nonnũquam

Expanded text:
cum intra se arrogantes conspicit, erudire ac redarguere praetermittit? Exercet haec, et quotidie exercere non cessat. Sed Eliu, qui loquentem publice beatum Job audierat, dicat: Nihil locutus est mihi, quia nimirum omnes arrogantes voces quidem sanctae Ecclesiae audiunt, sed sibi eas dici dissimulant, quando elationis vitium emendare contemnunt. Nec se de superbia redargui aestimant, quia esse se humiles putant, qui etiam redargui despiciunt, dum sapientiores se et ipsis redarguentibus arbitrantur. Quod vero ait: Et ego non secundum sermones vestros respondebo illi, bene beato Job non secundum sermones eorum respondere se dicit. Arrogantes enim intra sanctam Ecclesiam positi respondent contra eam, sed non sicut haeretici exterius constituti. Neque enim contradicunt ei prava praedicando, sed perverse vivendo, quia nec de Deo, ut haeretici, indigna sentiunt, sed de se plus quam necesse est, digna Eliu verba amici Job extimuisse referuntur, quia nonnunquam
Abbreviated transcription (Latin):
natus est: eo qđ non inuenissent
responsionẽ rationabilem. sed tan¬
tũmodo condempnassent iob. Sol¬
lerter intuendũ est. qđ beatũ iob
ideo rep̃hendit: qđ coram dõ iustũ
esse se dixerit. Amicos uͦ eius ido
redarguit. qđ condempnanantes
tra illum non dederunt. Istis nãq
indiciis aꝑte colligit᷑. qđ ꝑ cum
species amatorũ uanȩ głe desig¬
nat᷑. Iob quippe de p̾̃sumpta iusti¬
cia. amicos uͦ eus de stulta res¬
ponsione redarguit. Cuncti enĩ
uane głe sectatores dum se homi¬
nib p̃ferunt. alios quide de fatu¬
is sensib. alios autaẽ de indignis
meritis rep̃hendunt: id ẽ alios cen¬
sent nichil scire. alios non bene
uiuere. Ꝙ quamuis iuste om̃s ex¬
tra eccłiam positos praua sentire¬
redarguunt. tamen etiam eos qͥ
intus sunt: ꝓ uitȩ despectu con¬
tempnunt. Et contra illos ex mag¬
nitudine recte sentiendi. contra
istos uͦ quasi ex merito bene ui¬

Expanded text:
natus est, eo quod non invenissent natus est, eo quod non invenissent responsionem rationabilem, sed tantummodo condemnassent Job. lerter intuendum est, quod beatus Job ideo reprehendit, quod coram Deo justum esse se dixerit; amicos vero ejus ideo redarguit, quod condemnantes ionabilem non dederunt. Istis namque indiciis aperte colligitur, quod per eum species amatorum vanae gloriae designatur. Job quippe de praesumpta justitia, amicos vero ejus de stulta responsione redarguit. Cuncti enim vanae gloriae sectatores dum se in omnibus praeferunt, alios quidem de fatuis sensibus, alios autem de indignis meritis reprehendunt, id est, alios censent nihil scire, alios non bene vivere. Et quamvis juste omnes extra Ecclesiam positos praredarguant, tamen etiam eos qui intus sunt pro vitae despectu contemnunt, et contra illos ex magnitudine recte sentiendi, contra istos vero quasi ex merito bene vi
Abbreviated transcription (Latin):
Scitote qđ dñs. ipse est ds. Bara¬
chel uͦ interpretatũ dicit᷑ benedi¬
ctio dm̃. buzites autẽ contemp¬
tibilis. Qđ arroganter p̾dicantib
bene utrumq concordat: quia in
p̾dicationis facundia benedictio¬
nẽ quidẽ grȩ diuinȩ ꝑcipiunt. s
in elatis suis morib esse eã con¬
temptibilem ostendunt. Ipsa quip¬
pe quȩ acceperunt bona eo des¬
picabilia faciunt: quo neq̃quam
eis bene uti nouerunt. Apte etiã
de cognatione ram dicit᷑. Ram qͥp¬
pe. interp̃tatur excelsus. Ex celsus
namq est fidelium popłs. qui hu¬
ius uitȩ infima & abiecta contẽp¬
nit. Excelsi sunt qui dicere cum
paulo nouerunt: nr̃a conuersa¬
tio in cęlis est. Heliu itaꝙ de cog¬
natione ram dicit᷑. quia unus¬
uniuersalem ȩccłam positus. scĩs
popłis fidei ueritate sociatur.
quãuis ab eoꝵ uita elationis pͣ¬
uitate disiungit᷑. Sequitur. Ira
tus est autẽ aduersus iob: eo qđ
iustum se diceret coram đo. Por¬
ro aduersus amicos eius indig¬

Expanded text:
Scitote quod Dominus ipse est Deus . Barachel vero interpretatum dicitur benedictio Dei, Buzites autem contemptibilis. Quod arroganter praedicantibus bene utrumque concordat, quia in praedicationis facundia benedictionem quidem gratiae divinae percipiunt, sed in elatis suis moribus esse eam contemptibilem ostendunt. Ipsa quippe quae acceperunt bona, eo despicabilia faciunt, quo nequaquam eis bene uti noverunt. Apte autem etiam de cognatione Ram dicitur. Ram quippe interpretatur excelsus. Excelsus namque est fidelium populus, qui hujus vitae infima et abjecta contemnit. Excelsi sunt qui dicere cum Paulo noverunt: Nostra conversatio in coelis est . Eliu itaque de cognatione Ram dicitur, quia unusuniversalem Ecclesiam positus, sanctis populis fidei veritate sociatur, quamvis ab eorum vita elationis pravitate disjungitur. Sequitur: VERS. tus est autem adversus Job, eo quod justum se diceret coram Deo. Porro adversus amicos ejus indig
Abbreviated transcription (Latin):
uane głȩ. aliquando intra scãm
eccłiam constituti. & aduersarios
p̃munt. dum uera p̾dicant: ⁊ eiꝰ¬
dem scẽ eccłiȩ morib contradi¬
cunt. dum de ipsa p̾dicatione
głantur. Premunt aduersarios
uirtute dicti. premunt scãm ec¬
cłiam qualitate dicendi. Illos p̃¬
dicatione ueritatis. istam uicio
elationis impugnant. Sequit᷑.¬
Igit᷑ helui expectauit iob loqͦn¬
⁊ tem. eo qđ seniores essent qui
loquebant᷑. Cum autẽ uidisset
‸ qđ respondere non possent. ira¬
I tus est uehementer. Quamuis
scã eccłia sit ꝓculdubio aduer¬
sariis suis antiquior quia de
illa ipsi. non autẽ exiit ipsa de
Ex nobis exierunt. sed non erant
ex nobis: rocte tamen eisdem ad¬
uersariis helui uinior fuisse des¬
cribit᷑: quia nimirũ post exhorta¬

Expanded text:
m Ecclesiam constituti, et adversarios premunt, dum vera praedicant, et ejusdem sanctae Ecclesiae moribus contradicunt, dum de ipsa praedicatione gloriantur. Premunt adversarios virtute dicti, premunt sanctam Ecclesiam qualitate dicendi. Illos praedicatione veritatis, istam vitio elationis impugnant. Sequitectavit Job loquentem eo quod seniores essent qui loquebantur. Cum autem vidisset quod tres respondere non possent, iratus est vehementer. - Quamvis sancta Ecclesia sit procul dubio adversariis suis antiquior, quia de illa ipsi, non autem exiit ipsa de Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis , » recte tamen eisdem adversariis Eliu junior fuisse describit
Abbreviated transcription (Latin):
de fraudulenta sunt animalia. qͣ
in fossis uel specub absconduntur.
Cumq apparuerint: numquam
rectis itinerib. sed tortuosis anfra¬
ctib currunt. Uolueres uͦ ut noui¬
mus alto uolatu se in aera sub¬
leuant. Nomine gͦ uulpium. dolo¬
sa atq fraudulenta: nomine autẽ
dulenta & elata demonia in cor¬
de ur̃o. id ẽ in cogitatione suꝑbiȩ.
inueniunt habitationẽ suam: filiꝰ
autẽ hominis ubi caput suum
reclinet non habet: id ẽ humilitas
mea requiem in suꝑba mente ur̃a
non inuenit. Quasi in quodam
uolatu uolucris illa prima se
extulit. quȩ ꝑ elatam cogitatio¬
nem dixit. In cęlum ascendam.
suꝑ astra cęli exaltabo soliũ meũ.¬

Expanded text:
de fraudulenta sunt animalia quae de fraudulenta sunt animalia quae in fossis vel specubus se abscondunt. Cumque apparuerint, nunquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currunt; volucres vero, ut novimus, alto volatu se in aera sublevant. Nomine vero vulpium dolosa et fraudulenta, nomine vero vdulenta et elata daemonia in corde vestro, id est in cogitatione superbiae inveniunt habitationem suam: Filius autem hominis ubi caput suum reclinet non habet, id est humilitas mea requiem in superba mente vestra non invenit. Quasi in quodam volatu volucris illa prima se extulit quae per elatam cogitationem dixit: In coelum conscendam, super astra coeli exaltabo solium meu
Abbreviated transcription (Latin):
Sid mirum si ȩterna di sapientia.
conspici non ualet. quando ipsa qͦꝙ
inuisibilia quȩ ꝑ eam sunt condiȩa.
humanis oculis comp̃hendi ñ posfant.
In reb gͦ creatis discimus. creatorẽ
om̃ium quanta humilitate uenere¬
mur: ut in hac uita usurpare sibi
de om̃ipotentis d̃i specie mens hu¬
mana nil audeat. qđ solum electis
suis p̃mium in subsequenti remu¬
neratione seruat. Unde bene postꝙꝗͣ
dictum ẽ abscondita ẽ ab oculis
om̃ium uiuentium. ilico subinfertͦ.
uolucres cęli quoꝙ latet. In scriptu¬
ra enim sacra uolucres aliquan¬
do in malis. aliquando u in bono
potestates aeriȩ designant᷑. ññqͣm
bonoꝵ studiis aduersȩ. unde uerita¬
maligni sp̃s humanas mentes ob¬
sidentes. dum cogitationes noxias
ingerunt. uerbum uitȩ a memo¬
ria euellunt. Hinc rursum ciuda
diuiti suꝑbo sapienti dicit᷑. Uulpes
foueas habent. & uolucres cȩli nidos:
filius autẽ hominis. non habet ubi
Saput suum reclinet. Ucilpes ual

Expanded text:
id mirum si aeterna Dei sapientia conspici non valet, quando ipsa quoque invisibilia quae per eam condita sunt humanis oculis comprehendi non possunt? In rebus ergo creatis discimus creatorem omnium quanta humilitate veneremur, ut in hac vita usurpare sibi de omnipotentis Dei specie mens humana nil audeat, quod solum electis suis praemium in subsequenti remuneratione servat. Unde bene postquam dictum est: Abscondita est ab oculis omnium viventium, illico subinolucres comederunt illud . In Scriptura sacra volucres aliquando in malis, aliquando in bono potestates aereae designantur, bonorum studiis adversae. Unde Veritamaligni spiritus humanas mentes obsidentes, dum cogitationes noxias ingerunt, verbum vitae a memoria evellunt. Hinc rursum cuidam diviti superba sapienti dicitur: Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos; Filius autem hominis non habet ubi caput suum re
Abbreviated transcription (Latin):
terȩ fugimus. quasi cortice̾ subtrabimꝰ.
Et dum plerumq intellectum litere se¬
quimꝰ. quasi corticem reseruamus. Dũꝙ
ab ipsis cortex lutere subducit᷑. allego¬
riȩ candor interior demonstrat᷑. Et dũ
cortex relinquitur. exterioris intelligen¬
tiȩ uirentia exempla monstrant᷑. Qeas
bene iacob in aquȩ canalib posuit. qr
& redemptor nr̃ in libris eas saere sci¬
entiȩ. quib nos intrinsecus infundim᷑¬
infixit. Has aspicientes arietes cum
ouib coeunt: quia rationales nr̃i sp̃s
dum in earum intentione defixi sunt.
singulis quib ꝙ actionib ꝑmiscentur.

Expanded text:
terae fugimus, quasi corticem subtrahimus; terae fugimus, quasi corticem subtrahimus; et dum plerumque intellectum litterae sequimur, quasi corticem reservamus. Dumque ab ipsis cortex litterae subducitur, allegoriae candor interior demonstratur; et dum cortex relinquitur, exterioris intelligentiae virentia exempla monstrantur. Quas bene Jacob in aquae canalibus posuit, quia et Redemptor noster in libris eas sacrae scientiae, quibus nos intrinsecus infundimur, fixit. Has aspicientes arietes cum ovibus coeunt, quia rationales nostri spiritus, dum in earum intentione defixi sunt, singulis quibusque actionibus permiscentur,
Abbreviated transcription (Latin):
Posuitꝙ eas in canalib in quib effun¬
debat᷑ aqua. ut cum uenissent gre¬
ges ad bibendum. ante oculos habe¬
conciperent. Factumꝙ est ut ipso ca¬
lore coitus oues intuerent᷑ uirgas & pa¬
rerent maculosa & uaria: & diuerso colo¬
re resꝑsa. Quid ẽ enim uirgas uirides
migdalinas. atq ex platanis. ante ocu¬
iys gregum ponere. nisi ꝑ scripture sa¬
erȩ seriem antiquoꝵ patrum uitas atꝙ
sententias in exemplum popłis p̾bere:
Quȩ nimirum quia iuxta rationis exa¬
men recte sunt: uirgȩ nominantur.
Quib ex parte corticẽ subtrahit. ut in
his quȩ expoliantur. intimus candor
appareat: & ex parte corticẽ seruat. ut
sicut fuerant exteruis in uiriditate
ꝑmaneant Uariusꝙ uirgarum color effi¬
cit᷑. dum cortex ex parte subtrabitur:
& ex parte retinet᷑. Ante consideratio¬
nis enim nr̃ȩ oculos p̾cedentiũ patrũ
sententiȩ quasi uirgȩ uariȩ ponunt᷑.
in quib dum plerumꝙ intellectum lit

Expanded text:
Posuitque eas in canalibus, in quibus effundebatur aqua, ut cum venissent greges ad bibendum, ante oculos habeconciperent. Factumque est ut ipso calore coitus, oves intuerentur virgas, et parerent maculosa et varia, et diverso colore respersa . Quid est enim virgas virides, amygdalinas, atque ex platanis ante gregum oculos ponere, nisi per Scripturae sacrae seriem antiquorum Patrum vitas atque sententias in exemplum populis praebere? Quae nimirum quia juxta rationis examen rectae sunt, virgae nominantur. Quibus ex parte corticem subtrahit, ut in his quae exspoliantur, intimus candor appareat; et ex parte corticem servat, ut sicut fuerant exterius, in viriditate permaneant; variusque virgarum color efficitur, dum cortex ex parte subtrahitur et ex parte retinetur; ante considerationis enim nostrae oculos, praecedentium Patrum sententiae quasi virgae variae ponuntur. In quibusdam plerumque inte
Abbreviated transcription (Latin):
ntellectus sacri eloquii inter cextum
& mysterium tanta ẽ libratione p̾en¬
sandus: ut utriusq partis lance mode¬
rata. hunc neq nimię discussionis
pondus deprimat: neq rursus torpor
incuriȩ uacuum relinquat. Multȩ
quippe eius sententię tanta allegori¬
arum conceptione sunt grauidȩ. ut
quisquis eas ad solam tenere bystori¬
am nitit᷑. earum noticia ꝑ suam in¬
curiam priuetur. Nonnulle uͦ ita ex¬
teriorib preceptis inseruiunt. ut si
quis eas subtilius penetrare desiderat.
intus quidẽ nichil inueniat: sed hoc
sibi etiam qđ foris loquunt᷑ abscon¬
dat. Unde bene quoꝙ in narrationẽ
hystoricam. ꝑ significationẽ dicitur.
Uollens iacob uirgas populeas uirides

Expanded text:
ntellectus sacri eloquii inter textum et mysterium tanta est libratione pensandus, ut utriusque partis lance moderata, hunc neque nimiae discussionis pondus deprimat, neque rursum torpor incuriae vacuum relinquat. Multae quippe ejus sententiae tanta allegoriarum conceptione sunt gravidae, ut quisquis eas ad solam tenere historiam nititur, earum notitia per suam incuriam privetur. Nonnulla vero ita exterioribus praeceptis inserviunt, ut si quis eas subtilius penetrare desideret, intus quidem nihil inveniat, sed hoc sibi etiam quod foris loquuntur abscondat. Unde bene quoque narratione historica per significationem dicitur: Tollens Jacob virgas populeas viri
Abbreviated transcription (Latin):
peto: quotiens hoc
in diftinctione uo¬
luminum locutionis meȩ pau¬
satione succido. ut cum legen¬
di exordium sumitur. prius ip¬
sa memoriȩ lectionis causa re¬
nouetur: & tanto robustius
surgat doctrinȩ ȩdificium. qͣn-¬
to ex considerata cause origine
studiosius ponitur in mente
fundamentum. Beatus iob do
oli sibiꝙ cognitus. in tranquil¬
tate ad nr̃am noticiam ꝑdu-¬
g unumquemꝙ electum suum
diuina gr̃a tunc magis erudi-¬
endo custodit. cum quasi ꝑcu¬
tiens deserit: dicatur recte. Ap¬
propinquauit corruptioni ani¬
ma eius. & uita illius mortife-¬
ris: ut qđ se siuis uirib uicinũ
morti ꝑ aduersa considerat. eo
in cunctis quȩ fortiter egerit.
ad diuinȩ spei munimen fugi¬
ens. solidius uiuat.

Expanded text:
peto, quoties hoc in distinctione voluminum locutionis meae pausatione succido, ut cum legendi exordium sumitur, prius ipsa memoriae lectionis causa renovetur, et tanto robustius surgat doctrinae aedificium, quanto ex considerata causae origine studiosius ponitur in mente fundamentum. Beatus Job, Deo soli sibique cognitus, in tranquillitate ad nostram notitiam  unumquemque electum suum divina gratia tunc magis erudiendo custodit, cum quasi percutiens deserit, dicatur recte: Appropinquabit corruptioni anima ejus, et vita illius mortiferis, ut quo se suis viribus vicinum morti per adversa considerat, eo in cunctis quae fortiter egerit, ad divinae spei munimen fugiens solidius vivat.
Abbreviated transcription (Latin):
Uid mirum si ȩterna di sapientia
conspici non ualet. quando ip̃sa qͦo
inuisibilia quȩ ꝑ eam sunt condita.
humanis oculis comp̃hendi ñ possuint.
In reb gͥ creatis discimus. creatorẽ
om̃ium quanta humilitate uenere¬
mur: ut in hac uita usurpare sibi

Expanded text:
terna Dei sapientia conspici non valet, quando ipsa quoque invisibilia quae per eam condita sunt humanis oculis comprehendi non possunt? In rebus ergo creatis discimus creatorem omnium quanta humilitate veneremur, ut in hac vita usurpare sibi
Abbreviated transcription (Latin):
saput suum reclinet. Ucilpes ual
de fraudulenta sunt animalia. qͦ
in fossis uel specub absconduntur.
Cumq apparuerint: numquam
rectis itinerib. sed tortuosis anfra¬
ctib currunt. Uolueres uͦ ut noui¬
mus alto uolatu se in aera sub¬
leuant. N omine gͦ uulpium. dolo¬
sa atq fraudulenta: nomine autẽ
dulenta & elata demonia in cor¬
de ur̃o. id eͣ in cogitatione suꝑbiȩ
inueniunt habitationẽ suam: fili
autẽ hominis ubi caput suum
reclinet non habet: id ẽ humilitas
mea requiem in suꝑba mente ur̃a
non inuenit. Quasi in quodam
uolatu uolucris illa prima se
extulit. quȩ ꝑ elatam cogitatio¬
nem dixit. In cęlum ascendam.
suꝑ astra cęli exaltabo soliũ meũ.¬

Expanded text:
caput suum recaput suum rede fraudulenta sunt animalia quae in fossis vel specubus se abscondunt. Cumque apparuerint, nunquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currunt; volucres vero, ut novimus, alto volatu se in aera sublevant. Nomine vero vulpium dolosa et fraudulenta, nomine vero vdulenta et elata daemonia in corde vestro, id est in cogitatione superbiae inveniunt habitationem suam: Filius autem hominis ubi caput suum reclinet non habet, id est humilitas mea requiem in superba mente vestra non invenit. Quasi in quodam volatu volucris illa prima se extulit quae per elatam cogitationem dixit: In coelum conscendam, super astra coeli exaltabo solium meu
Abbreviated transcription (Latin):
uid mirum si ȩterna di sapientia.
conspici non ualet. quando ipsa qͦꝙ̃
inuisibilia quȩ ꝑ eam sunt condita.
humanis oculis comp̃hendi ñ poffunt.
In reb gͦ creatis discimus. creatorẽ
om̃ium quanta humilitate uenere¬
mur: tit in hac uita usurpare sibi
de om̃ipotentis di specie mens hu¬
mana nil audeat. qđ solum electis
suis p̃mium in subsequenti remu¬
neratione seruat. Unde bene postꝙͣ
dictum ẽ. abscondita ẽ ab oculis
om̃ium uiuentium. ilico subinfertͦ:
ra enim saera uolucres aliquan¬
do in malis. aliquando u in bono
potestates aeriȩ designant᷑. ññqͣm
bonoꝵ studiis aduersȩ. unde uerita¬
tis ore dicit᷑. qmͣ semen qđ secus
uiam cecidit. uenerunt uolucres &
comederunt illud: quia nimirum
maligni sp̃s humanas mentes ob¬
sidentes. dum cogitationes noxias
ingerunt. uerbum uite a memo¬
ria euellunt. Hinc rursum cuida
diuiti suꝑbo sapienti dicit᷑. Uulpes
foueas habent. & uolucres cȩli nidos:
filius autẽ hominis. non habet ubi

Expanded text:
terna Dei sapientia conspici non valet, quando ipsa quoque invisibilia quae per eam condita sunt humanis oculis comprehendi non possunt? In rebus ergo creatis discimus creatorem omnium quanta humilitate veneremur, ut in hac vita usurpare sibi de omnipotentis Dei specie mens humana nil audeat, quod solum electis suis praemium in subsequenti remuneratione servat. Unde bene postquam dictum est: Abscondita est ab oculis omnium viventium, illico subinra sacra volucres aliquando in malis, aliquando in bono potestates aereae designantur, bonorum studiis adversae. Unde Veritatis ore dicitur: Quoniam senem quod secus viam cecidit, venerunt volucres, et comederunt illud ; quia nimirum maligni spiritus humanas mentes obsidentes, dum cogitationes noxias ingerunt, verbum vitae a memoria evellunt. Hinc rursum cuidam diviti superba sapienti dicitur: Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos; Filius autem hominis non habet ubi
Abbreviated transcription (Latin):
pensationis insinu¬
ans. de electi uni¬
uscuiusq ꝑcussione
intulit dicens. Appropinquauit
corruptioni anima eius. & ui
Allius mortiferis. Et dum

Expanded text:
pensationis insinuans, de electi uniuscujusque percussione intulit, dicens: Appropinquabit corruptioni anima ejus, et vita illius mortiferis. Et dum
Abbreviated transcription (Latin):
Lina gͦ in electis suis funditus dñi
occidit mortem. mors mortis extitit:
quia uͦ ex inferno partem abstulit.
partem reliquit: non occidit fundi¬
tus sed momordit infernum. Dicit
gͦ. Ero mors tua omors: id ẽ mele¬
ctis meis te funditus ꝑimo. Ero mor¬
sus tuus inferne. quia sublatis eis
te ex parte transfigo. Sciens gͥ beatꝰ
iob hunc aduentum ad inferos re¬
demptoris nr̃i. petat qd̃ futurum
ꝓuidet & dicat: et constituas mͥ tẽ¬
pus in quo recorderis mei. Seqͥtur.¬

Expanded text:
Quia ergo in electis suis funditus Dominus Quia ergo in electis suis funditus Dominus occidit mortem, mors mortis exstitit. Quia vero ex inferno partem abstulit, partemque reliquit, non occidit funditus, sed momordit infernum. Dicit ergo: Ero mors tua, a mors; id est, in electis meis te funditus perimo. Ero morsus tuus, inferne, quia, sublatis eis, te ex parte transfigo. Sciens igitur beatus Job hunc adventum ad inferos Redemptoris nostri, petat quod futurum praevidit, et dicat: Et constituas mihi tempus in quo recorderis mei. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Sed quia iustoꝵ animȩ. ꝑ me¬
diatoris aduentum quandoꝙ erant
ab inferni locis quanuis ñ penalib
liberande. hoc quoq iustus uir pre¬
Suidet. & petendo subiungit. & con¬
S ex muliere. factum sub lege. ut eos
qui sub lege erant redimeret. Hanc
itaq redemptionem uir dñi p̾sciens.
in qua erant multi etiã ex gentili-¬
tate liberandi. sicut ipse ait: licet
hec cȩles in corde tuo. tamen scio qr
uniu̾soꝵ memineris: apud omni¬
potentem dm̃ tempus sibi constitu¬
i suȩ recordationis petit. Hinc est
si exaltatus fuero a terra. om̃ia tra¬
ham adme ipsum: om̃ia uidelicet
electa. Non enu ab inferno redi¬
ens dñs. electos fimul & reꝓbos tra¬
xit: sed illa exinde om̃ia sustulit.
quȩ sibi inhesisse p̃sciuit. Unde e
mors tua omors: eromorsus tuus
inferne. Qd̃ enim occidimus. agi¬
mus ut penitus non sit. Ex eo ete
niui qđ mordemus. partem abstra¬
himus. partemq relinquimus.

Expanded text:
nos . Sed quia justorum animae per Menos . Sed quia justorum animae per Mediatoris adventum erant quandoque ab inferni locis, quamvis non poenalibus, liberandae, hoc quoque justus vir praevidet, et petendo subjungit: Cm ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . » Hanc itaque redemptionem vir Domini praesciens, in qua erant multi ex gentilitate liberandi, sicut ipse ait: « Licet haec celes in corde tuo, tamen scio quia universorum memineris . » Apud omnipotentem Deum tempus sibi constitui suae recordationis petit. Hinc est si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum . » Omnia videlelecta. Non enim ab inferno rediens Dominus, electos simul et reprobos traxit, sed illa exinde omnia sustulit quae sibi inhaesisse praescivit. Per mors tua, o mors; ero morsus tuus, o inferne! Id namque quod occidimus agimus, ut penitunim quod mordemus, partem abstrahimus, partemque relinquimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ad infernum se descendere sciens. cõ
ditoris sui illic ꝓtectionẽ postulat.
ut a locis pęnalib alienus existat:
ubi dum ad requiem ducitur. a
suppliciis abscondatur. Unde sub¬
iungit. Et abscondas me. donec ꝑ¬
transeat furor tuus. Euror etenim
omĩpotentis dĩ m hoc cotidie cursu¬
uim suȩ districtionis ꝑagit. qđ ui¬
uentes indigne dignis suppliciis
demergit. Qui furor nunc qͥdem
transit. sed infine ꝑtransit: quia mͦ
agitur. sed mundi termino consũ-¬
matur. Qui tamen iste furor qͣn¬
tum ad electoꝵ anuas in redemp¬
toris nr̃i aduentu ꝑtransiĩt. quia
eas ab inferm claustris ad paradi-¬
si gaudia mediator dĩ e hominũ
dum ipse illuc pie descenderet. re-¬
duxit. Inter hec uͦ sciendum ẽ. qđ
furoris nomen diuinitati ñ congru¬
it. quia naturam di simplicem. ꝑ¬
turbatio nulla confundit. Unde
ei dicitur. Tu autem dominator uir¬
tutis cum tranquillitate iudicas. et
cum magna reuerentia disponis

Expanded text:
ad infernum se descendad infernum se descendditoris sui illic protectionem postulat, ut a locis poenalibus alienus existat, ubi, dum ad requiem ducitur, a suppliciis abscondatur. Unde subjungit: Ut abscondas me, donec transeat furor tuus . Furor etenim omnipotentis Dei in hoc quotidie vim suae districtionis peragit, quod viventes indigne dignis suppliciis demergit. Qui furor nunc equidem transit, sed in fine pertransit, quia modo agitur, sed in mundi termino consummatur. Qui tamen iste furor, quantum ad electorum animas, in Redemptoris nostri adventu pertransiit, quia eas ab inferni claustris ad paradisi gaudia mediator Dei et hominum, dum ipse illuc pie descenderet, reduxit. Inter haec vero sciendum est quod furoris nomen Divinitati non congruit, quia naturam Dei simplicem perturbatio nulla confundit. Unde ei dicitur: Tu autem dominator virtutis cum tranquillitate judicas, et cum magna reverentia disponis
Abbreviated transcription (Latin):
Quis mͥ tribuat. ut in inferno ꝓtegas
me: Quia ante aduentum media¬
toris dĩ & hominis. om̃is homo ꝙͣuis
munde ꝓbateq uitȩ fuerit. ad infer-¬
ni claustra descenderit. dubiũ non ẽ
qm homo qui ꝑ se cecidit. ꝑse ad pa¬
radisi requiem redire non potuit.
nisi ueniret ille. qui suȩ incarnati¬
onis mysterio eiusdem nobis para¬
disi iter aꝑiret. Unde &e post culpã
hominis ad paradisi aditum rum¬
phea flammea posita ẽẽ memorat᷑.
quȩ et uersatilis dicit᷑. ꝓeo qđ
quandoꝙ ueniret tempus ut etiã re¬
moueri potuisset. Nec tamen ita
iustoꝵ animas ad infernum dicimus
descendisse. ut in locis penalib tene¬
rentur: sed eẽ suꝑiora inferni loca.
alia inferiora credenda sunt: ut &
in suꝑiorib iusti requiescerent. et
in inferiorib iniusti cruciarentur.
Unde & psalmista ꝓpter p̾uenientem
se dĩ grãm dicit. Eripiusti anmam
meam. ex inferno inferiori. Beatus
gͥ iob ante mediatõris aduentum

Expanded text:
i hoc tribuat, ut in inferno protegas i hoc tribuat, ut in inferno protegas me? - Quia ante adventum Mediatoris hominis, omnis homo, quamvis mundae probataeque vitae fuerit, ad inferni claustra descenderit, dubium non est, quoniam homo, qui per se cecidit, per se ad paradisi requiem redire non potuit, nisi veniret ille qui suae incarnationis mysterio ejusdem nobis paradisi iter aperiret. Unde et post culpam primi hominis ad paradisi aditum romphaea flammea posita esse memoratur , quae et versati lis dicitur, pro eo quod quandoque veniret tempus ut etiam removeri potuisset Nec tamen ita justorum animas ad infernum dicimus descendisse, ut in locis poenalibus tenerentur. Sed esse superiora inferni loca, esse alia inferiora credenda sunt, ut et in superioribus justi requiescerent, et in inferioribus 398 injusti cruciarentur. Unde et Psalmista propter praese Dei gratiam dicit: « Eripuisti animam meam ex inferno inferiori . » Beatus igitur Job, ante Mediatoris adventum
Abbreviated transcription (Latin):
firmis mentib nomen mortis ꝑtimes¬
citur. somni autẽ uocabulum non
dicit. Nolumus autem uos ignorare
fr̃s de dormientib: ut non contriste¬
mini sicut & cȩteri qui spem non
habent. Si enim credimus qđ iħs
mortuus ẽ & resurrexit. ita et dã
eos qui dormierunt ꝑ iħm adducet
cum eo. Quid ẽ qđ pdicator egre¬
gius mortem dĩ mortem uocat. mor
num nominat: nisi quia infirma
corda audientium respiciens. medi¬
camentum p̃dicationis suȩ mira ar¬
te componit. & illum quẽ iam resur¬
rexisse nouerant. eis mortuum insi¬
nuare non dubitat: eos uͦ qui necdũ
resurrexerant. ut spem resurrectionis
insinuet. non mortuos sed dormien¬
tes uocat: Non enim uerebat᷑ dicere
mortuum. quem auditores iam re¬
surrexisse cognouerant: & uerebat᷑
dicere mortuos. quos resurgere uisu
ri erant. Beatus gͥ iob. quia carne
mortuos. ad uitam rursus eugila¬
re ñ dubitat. eos dormientes potius
quam mortuos appellat. Sequitur.¬

Expanded text:
firmis mentibus nomen mortis pertimesfirmis mentibus nomen mortis pertimescitur, somni autem vocabulum non dicit: Nolumus autem ignorare vos, fratres, de dormientibus, ut non contristemini sicut et caeteri qui spem non habent. Si enim credimus quod Jesus mortuus est et resurrexit, ita et Deus eos qui dormierunt per Jesum adducet cum eo . Quid est quod praedicator egregius mortem Domini mortem vocat, mortnum nominat, nisi quia, infirma corda audientium respiciens, medicamentum praedicationis suae mira arte componit, et illum quem jam resurrexisse noverant, eis mortuum insinuare non dubitat; eos vero qui necdum resurrexerant, ut spem resurrectionis insinuet, non mortuos, sed dormientes vocat? Non enim verebatur dicere mortuum quem auditores jam resurrexisse cognoverant, et verebatur dicere mortuos quos resurgere vix credebant. Beatus igitur Job, quia carne mortuos ad vitam rursus evigilare non dubitat, eos dormientes potius quam mortuos appellat. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
Snem uitȩ. Sed subiuncta senten¬
tia indicat. quȩ discretio p̾missa
lateat. Nam subditur. Donec atte¬
ratur çęlum non euigilabit. nec c̃¬
surget de sonno suo. Liquet eñĩ
nerit. humanum genus a sumno
mortis aduitam non euigilabit. Ñ
gͦ quia om̃imͦ non resurgat. sed quia
ante contritionẽ cȩli humanum
genus minue resurgat. insinuat.
Notandum ẽ quoq cur postquã suꝑius
hominẽ mortuum dixerat. inferius
non mortuum sed dormientẽ nomi¬
nat: eumq de sumno suo minime cõ¬
surgere. donec cȩlum atterat᷑ narrat:
nisi qd patenter datur intelligi. qͥa
in comparatione ligni reuirentis. ho¬
minem mortuum peccatorẽ memo¬
rat: a uita scilicet iusticie extinctũ.
Ubi autẽ demorte carnis loquitur.
non hano mortem sed somnũ malu¬
it uocare. spem ꝓculdubio resurre¬
ctionis insinuans: quia sicut citius
homo a somno euigilat. ita concite
ad conditoris nutum a morte cor¬
poris surgat. Uehement᷑ enĩ ab in¬

Expanded text:
mur . » Sed subjecta sententia indicat quae discretio in praemissa lateat. Nam subditur: Donec atteratur coelum, non evigilabit nec consurget de somno suo. - Liquet enim nerit, humanum genus a somno mortis ad vitam non evigilabit. Non ergo quia omnino non resurgat, sed quia ante contritionem coeli, humanum genus minime resurgat, insinuat. Notandum quoque est cur postquam superius hominem mortuum dixit, inferius non mortuum, sed dormientem nominat, eumque de somno suo minime consurgere, donec coelum atteratur narrat, nisi quod patenter datur intelligi quia in comparatione ligni revirentis hominem mortuum peccatorem nominat, a vita scilicet justitiae exstinctum. Ubi autem de morte carnis loquitur, non hanc mortem, sed somnum maluit vocare, spem procul dubio resurrectionis insinuans, quia sicut citius homo a somno evigilat, ita concite ad conditoris nutum a morte corporis resurgat. Vehementer enim ab in