comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mutant᷑. s ꝑalioꝵ. qͣ. non imperans dico. s potiuis ħ
dico conprobans .i. cumpro bare uoses: uonum inge¬
nium ur̃e caritatis .i. suadere uolens. ut largisitis.
⁊ ex disct̾one animi. non proterreno conmodo fa¬
cratis: ⁊ hoc uolo conprobare ⁊ suadere uobis. non

Expanded text:
uasi dicat: Non imperans dico, sed potius hoc dico comprobans, id est comprobare volens bonum ingenium vestrae charitatis, id est suadere volens ut largi sitis, et ex discretione animi, non pro terreno commodo faciatis, et hoc volo comprobare, et suadere vobis non
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. euangłi xare dico: in habunilantia.s. non in
paucis locis.imino: ⁊̃ milla loca que sunt ultͣ uol.
non tnsumus hñtes sp̃e .i. non speramus: głari maliqͣ
aliena regła. nec illi qui ultͣ eostunt: dealieno regi¬
mine siit. Dem̾n ex ponit. quid dixerit: in aliena
qrhis p̃flicabat.: quib non erat annuntiatum. ugłam¬
suolabore quereret. Qui antem. qiͣ ego głabor. inp̃

Expanded text:
tum est. Evangelizare dico, in abundantia, scilicet non in paucis locis, imo et in alia loca quae sunt ultra vos, non tamen sumus habentes spem, id est non speramus gloriari in aliqua aliena regula. Nec illi qui ultra eos sunt, de alieno regimine sunt. Deinde exponit quid dixerit in aliena rquia his praedicabat, quibus non erat annuntiatum, ut glorsuo labore quaereret. Qui autem. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
mhac plenitudine largitonis elemoninaꝵ uituperet
hoe p̾monet: ut sollicitu do eius ⁊ prouidentia appare¬
at. que plenitudo largicionis. ł doctͥne: ministrat᷑¬
dum facit cͥca minist̾ium scõꝵ. quod d̾s iubet. coram
hominib prouidet bona dum bonos mittit. ad ħ opꝰ
exortandum. qui probitate sua eos prouocent ad dan¬
dum. non scandalum faciant. ne bona doct̾na apłi:
ꝑimpuidos ministros iuituperatõnenicaderet:
Nota: quod recte apss ait. se prouidere bona coram dõ
inu̾obis. Bue res sunt. consci̾a. ⁊ fama. consc̃ia. tibi.
sama proximo ꝓdest. Qui conscĩe fidens: famam ne
mrm. apollo quem probauimus inmultis: sepe solli¬
cirum ẽẽ. de salutȩ ur̃a. Nunc antem. cum audiuit
uos correctos: multo sollicit᷑orem. pro confidñtia mł¬
ta: habita inuos. ł inuob̾. siue pronrito. qui de uobis
ei multa retulit.⁊ iõ: apollo: qui pͥusrogatus ab apło
⁊ aliisfr̃ib iłtad eos noluit: modo iuuit. qr audiuit il¬

Expanded text:
in hac plenitudine, largitionis eleemosynarum, vituperet hoc praemonet ut sollicitudo ejus et providentia appareat. Quae plenitudo largitionis vel doctrinae ministratdum facit circa ministerium sanctorum quod Deus jubet; coram hominibus providet bona, dum bonos mittit ad hoc opus exhortandum, qui probitate sua eos provocent ad dandum, non scandalum faciant, ne bona doctrina Apostoli per improvidos ministros in vituperationem caderet. Nota quod recte Apostolus ait se providere bona coram Deo in vobis. Duae res sunt, conscientia et fama: conscientia tibi, fama proximo prodest. Qui conscientiae fidens famam negostrum, Apollo: quem probavimus in multis saepe sollicitum esse de salute nostra. Nunc autem, cum audivit vos correctos, multo sollicitiorem pro confidentia multa habita in vos, vel in vobis, sive pro Tito qui de vobis ei multa retulit, et ideo Apollo, qui prius rogatus ab Apostolo et aliis fratribus ire ad eos noluit, modo ivit, quia audivit
Abbreviated transcription (Latin):
dio tỹti habundantius sumus ganisi. qͣm tͥstarem᷑
detͥbulatõne. s mag̾ hũndantius: de gaudiotyti.
q gaudebat: non solum de correctis: s ĩ de aliii. qͦs
tyri. Iam enimsperat bonum de uoł. refectus ẽ di¬
erant corresti. sperat de reli quis: ⁊ uiquid ap̾ illum
.i. non erubesco me falsum inueniri. s sic locuti
ritas apparet arguentis. dumqui arguunt᷑ se
emendant. Dum enim correcti inmutant᷑. tes¬
timonium ꝑ ibñt arguentti. ueram gͦ ostendns

Expanded text:
dio Titi abundantius sumus gavisi, quam tristaremur de tribulatione: sed magis abundantius de gaudio Titi, quia gaudebat non solum de correctis, sed etiam de aliis qiti. Jam enim sperat bonum de vobis. Refectus est dient correcti, sperat de reliquis. Et si quid apud illum ideo non erubeseo me falsum inveniri, sed, sicut locipiendo veritas apparet arguentis, dum qui arguuntur se emendant; dum enim correcti immutantur, testimonium perhibent arguenti. Veram ergo ostendens
Abbreviated transcription (Latin):
te ad me qui laboratis: ⁊ bonerati estis. ⁊ ego resi. uos. tolli¬
te uigum.i. ⁊ inienietis requiem. uigum. enim
meum. sua. ẽ. Considerant enim eos quiiugum ip̃m
intrepida ceruice. subierunt: ⁊ qui sarcinam illam m̾a¬
suetis hueris acceperunt: tam difficilia ꝑicłaꝑati: ut no
alaborib adquietem. s aquiete adlaborem. uocati uide¬

Expanded text:
estis, et ego reficiam vos. Tollite jugum meum, et invenietis requiem. Jugum enim meum suave est . Considerant enim eos qui jugum ipsum intrepida cervice subierunt, et qui sarcinam illam mansuetis humeris acceperunt, tam difficilia pericula pati, ut non a laboribus ad quietem, sed a quiete ad laborem vocari vide
Abbreviated transcription (Latin):
gaudium operatur. ⁊ tales. habiti sumus ap̃ alios. Item:
nabiti sunnuis: sicut egentes ueris bonis. ⁊ sp̃ualib. ł e̾ra¬
nus egestatem patientes. interrenis. eramus autem lo¬
cupletantes multos. sp̃ualib diuitiis. ⁊ ita sumus habiti:
ap̃ alios. Item habiti sumus. non solum egentes.ħ ĩ tanꝙͣ
nicħ penitus boni sp̃ual ł terreni: hñtes. q sibi insuffĩ¬
tientes putabantur. ⁊ sumus possiddñtes omĩa nõ solũ¬

Expanded text:
gaudium operatur. Et tales habiti sumus apud alios. Item, habiti sicut egentes veris bonis et spiritualibus; vel, eramus egestatem patientes in terrenis. Eramus autem locupletantes 127 multos spiritualibus divitiis, et ita sumus habiti apud alios. Item, habiti sumus non solum egentes, sed etiam tanquam nihil penitus boni spiritualis vel terreni habentes, quia sibi insufficientes putabantur, et sumus possidentes omnia, s
Abbreviated transcription (Latin):
iego re. uos: ⁊ nõ potius uenite qui uacatis.: ut laboretiᷤͤ
Sy sciendum. quod cum gͣura ⁊ aspera sustineant sci᷑ ad
teriorem renouat dedie in diem. ⁊gustata requie sp̃itali:
spe futẽ beatitudin is: onña asꝑa releuat. ⁊ sicĩ intot
turaꝵ. ł ut sciamus: quomodo inter mi quos contier¬
sandum sit. Uł ita. incastitate habita: insci̾a. ut .s. caste
sciant. nicħ adulterme oppinonis ammisceant. inłõ¬
ganimitate. expectatõnis. insuauitate. ut blandi ⁊ af¬
fabiles simus. suauitate dico: habita insp̃u sc̃o. qr omĩa
fincere facere debemus. ut sccl̃m dm fuaues ⁊ affabileͤ
simus. nonut illi qui ꝑdulces sermones seducunt cor¬
dainocentium: incaritate noꝵ ficła. sicut pseudo: sumu¬
nos miistros: uruerbouĩtatis. p̃dicandoł loquendo.
Item:. inuirtute d̃i.s. ut nõ sperenius in homine. ł ñno¬

Expanded text:
eficiam vos; et non potius, venite, qui vacatis ut laboretis? Sed sciendum quod cum gravia et aspera sustineant sancti, ruptione, interiorem renovat de die in diem, et gustata requie spiritali, spe futurae beatitudinis omnia aspera relevat, et sic etiam in tot turarum. Vel, ut sciamus quomodo inter iniquos conversandum sit. Vel ita, in castitate, habita in scientia, ut, scilicet caste sciant, nihil adulterinae opinionis admisceant. In longanimitate exspectationis, in suavitate, ut blandi et affabiles simus. Suavitate, dico, habita in Spiritu sancto, quia omnia sincere facere debemus, ut secundum Deum suaves et affabiles simus; non ut illi qui per dulces sermones seducunt corda innocentium, in charitate non ficta, sicut pseudo simunos ministros in verbo veritatis, praedicando vel loquendo. Item, in virtute Dei, scilicet ut non speremus in homine, vel in no
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ tp̃s accep quo morb̾ mortalib salubris medicina in Nt̃¬
suctr. ⁊ aliis uͣbidem dic̃. ecce nunc dies salutis. quinom
lege ueteri fuit. Uł io. dic̃ nunc: q statim in obitti fideł.
cͥca salutem egroꝵ: ullam offensionem. ubo ł exemplo.
⁊ ħ facims. ut uõ untuꝑetur minisfium nr̃m .i. mi

Expanded text:
eptabile quo morbis mortalibus salubris medicina infunditur. Et aliis verbis idem dicit: Ecce nunc dies salutis, qui non in lege veteri fuit. Vel ideo dicit nunc, quia statim in obitu fidelis circa salutem aegrorum, ullam offensionem, verbo vel exemplo. Et hoc facimus, ut non vituperetur min
Abbreviated transcription (Latin):
t̾cerentur. qi non erat ibi ad iutrir gt̾a. mͦ autem
ne.s plebe̾ longe stantem t̾nians. ⁊cligito suo seͥbẽs
lingnis. nordelongnat᷑ territans. iumo sedit sr̃ sin¬
glos ecor. Deceloquid em factus ẽ subito soruis. ꝙͣ fer¬
ret᷑ flatus nehenens. sonuit: s milł ex painit. Ibi.¬
sistis. ad s eri montem .i. ad eos. quim alto dm
specłantirr. quem specian.: magnũ ẽ p̃miu m

Expanded text:
terrerentur, quia non erat ibi adjutrix gratia. Modo autem terrerentur, quia non erat ibi adjutrix gratia. Modo autem ne, sed plebem longe stantem territans, et digito suo scribens linguis, non de longinquo territans, imo sedit supra singulos eorum; de coelo quidem factus est subito sonus, quasi ferretur flatus vehemens sonuit, sed nullus expavit. Ibisistis ad Sion montem, id est ad eos qui in alto Deum speculantur, quem speculari magnum
Abbreviated transcription (Latin):
uocem angłi p̃timore. udñtes totum montem sẏnai
fumare. procellas quoq ⁊ thomtrua. ⁊ uocer tubaꝵ: au¬
dientes. ⁊ dicebat᷑ eis. longe stare amonte. qr sibestia ⁊̃
tengi̾t mot̾e: lapidabi gͣndine. sic̃ p̃ceperat cłnsdicens.
longe se faciant filii isrł amonte. qr si homo ł bestia reti¬
le q. uiqͥebatur. ut nec audir̃e auderent: nec acced̾ e
Multum fuit t̃ribile ꝙ. moysen t̾ruit. ⁊ si moyses ẽ t̾ritus.
auid gͦ alii: ñtiq multomaĩ territisunt: Sciendum:
t̾oerat. sine grã aduiuante. no enimportabant
ꝙ dicebattir. qr sme gr̾a in sufficientes erant.: ad ob¬
qnuerbum dlasphernie profert᷑ iucdm. tangere.
sͥ affenclere. Tangit gͦ montem ut bestia: qui esfend̾
dm̃ blasphemia. quem p̃cip̃ lex sine int̾a lapidari.
sisi eccłia mlt ren̾ti: misericorditer iuscipit᷑. Moy¬
ses sbiterritusẽ. qi tanta erit legis asꝑitas . nͥ ⁊̃ ꝑ fecti

Expanded text:
vocem angeli prae timore, videntes totum montem Sinai fumare, procellas quoque et tonitrua, et voces tubarum audientes. Et dicebatur eis longe stare a monte, quia si bestia etiam tetigerit montem, lapidabitur, grandine, sicut praeceperat Dominus dicens: Longe faciant filii Israel a monte, quia si homo vel bestia tetiat terribile quod videbatur, ut nec audire auderent, nec accedere s. Haimo Multum fuit terribile quod Moysen terruit, et si Moyses est territus, quid ergo alii? utique multo magis territi sunt. Sciendum la praeceptio erat sine gratia adjuvante. Non enim portabant quod dicebatur, quia sine gratia insufficientes erant, ad obquando verbum blasphemiae profertur in Deum; tangere est offendere. Tangit ergo montem ut bestia qui offendit Deum blasphemia, quem praecipit lex sine misericordia lapidari; sed si in Ecclesia vult reverti, misericorditer recipitur. Moyses ibi territus est, quia tantum erat legis asperitas, ut imperfecti
Abbreviated transcription (Latin):
nundum apparuit. quid erimus. Cum autem apparu-
apparebit quod sumus. Nocamur c̾atura. scdm qd̾:
modo anima ⁊ corpore dolemus. dum facta carnis
ꝑabstinentiam mortificamus. dum aduersoꝵ acu-¬
leos ꝑpatientiam sustinemus. quales. nunc apparemꝰ.
tionem meremur. Itaq non nat᷑e alt̾ius: s alt̾ius qͣ¬
litans diuersitate: acreatura: filios: qiͣ distinguens.

Expanded text:
nondum apparuit quid erimus; cum autem apparuerapparebit quod sumus. Vocamur creatura secundum quod modo anima et corpore dolemus, dum facta carnis per abstinentiam mortificamus, dum adversorum aculeos per patientiam sustinemus, quales nunc apparemus.tione meremur. Itaque non naturae alterius, sed alterius qualitatis diversitate a creatura filios, quasi distinguens
Abbreviated transcription (Latin):
sunt de re menarrabili. Quõmodo enim narretur
qñdesiderat᷑ quod ignorat᷑. nec tñ or̾ modo ignorat᷑
angustias patiarur. s qi ip̃e nos moret ad orandum
cum gemimus.⁊ ꝙ ipõ mouente nos facimus. ip̃e
cit. nob̾q interpellandi: ⁊ gemendi: inspirat affec¬
que ꝑsp̃m facta ẽ innob̾: ip̃a gemiit. ip̃a orat. ctͣ hanc:
aures caudere non nouit. qui illam ded̾. Nongͦ. sic ẽ
intelligendum ꝙ. ħ ait.: ut estimemus sp̃m .s. qui ĩ
pellare proscĩs: tanqmͣ aliquem qui no sit d̾s. s ddictum

Expanded text:
unt de re inenarrabili. Quomodo enim narretur quando desideratur quod ignoratur, nec tamen omnino ignoratur? angustias patiatur, sed quia ipse nos movet ad orandum cum gemimus; et quod ipso movente nos facimus, ipse cit, nobisque interpellandi et gemendi inspirat affecum facta est in nobis, ipsa gemit, ipsa orat. Contra hanc aures claudere non novit, qui illam dedit. Non ergo sic est intelligendum quod hic ait, ut aestimemus Spiritum sanctumpellare pro sanctis tanquam aliquem qui non sit Deus, sed dictum
Abbreviated transcription (Latin):
inhnoua ẽ. quod notat: ꝑ inchoantium u̾bum: ꝓ de
ita oñs p̃celentes patres fecerunt: usq inp̃sens. Uł.
usꝙ. ad .h: dic. qi ⁊ si aliquis insimi habrahe. iamcõ¬
stitutus. dolered estitit: tñ milł quinundum sunt
liberati. omĩs catura ingemiscit. ⁊dolet. ad huc: sic̃

Expanded text:
nova est, quod notat per inchoativum verbum, et pro ita omnes praecedentes patres fecerunt, usque in praesens. Vel, usque adhuc, dicit, quia etsi aliquis in sinu Abrahae jam constitutus dolere destitit, tamen in illis qui nondum sunt liberati, omnis creatura ingemiscit et dolet adhuc, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
głis: nefas est dicere s. quod subieeti sint uanitatia
acormptõne liberandi. s omñs c̃atura in homine do¬
ta fbi implent spa. qͣ nod ẽ causa nr̃i. Uñ: quiescent
nob̾ assumptis: ⁊ iõidiligenter nos paremus. So
solum autem illa .s. elementoꝵ c̃atura ingemiseit.
⁊̃ nos ħ expectare. uingemiscere: ad lm̃. lit hinc li¬
beremur: qi xͥanis: mundus ħ: pelagiis ẽ. Sequit᷑.
Spe enin .e. dixi quod ex pectamus: ⁊ nonn dit¬
fidenter: nam certi sumus. qiͣ. iam salui sumus.⁊
hocẽ Sꝑe enim: qĩ quodam m̾ito: salui. nõ dico
simpliciter.: a imus. s factisumus monenim a nob

Expanded text:
gelis nefas est dicere, scilicet quod subjecti sint vanitati, gelis nefas est dicere, scilicet quod subjecti sint vanitati, et a corruptione liberandi. Sed omnis in homine dota, sibi implent spatia; quod est causa nostri. Unde quiescent nobis assumptis, et ideo diligenter nos paremus, non solum autem illa, scilicet elementorum creatura ingemiscit, etiam nos exspectare, hoc et ingemiscere ad Deum, ut hinc liberemur, quia Christianis mundus hic pelagus est.si dicat: Dixi quod exspectamus, et non diffidenter; nam certi sumus, quasi jam salvi simus. Et hoc est, spe enim, quasi quodam merito, salvi, non dico simpliciter sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s qi. insacͥa cium oblati sunt dõ: ⁊ diuino cariͣtis
ad optonis accipiat. ⁊ ex om̃i partẽ fili d̃i smt. Herum. ad¬
opto: qui iam factaẽ inhis qui crediderunt: sp̃uno corpe
fasta est. Nondumenuim corpꝰ reformatumẽ. inillam
celestemmutatoneni: ut sp̃c iam mutatꝰ e reconciliatõe
ficłi. ab erioril conuersus ad dm̃. E ⁊̃ inhis qui c̃ diderũt:
erpectat adħuc ad optõnem eorporis. Deu̾i: quid direrit
apias᷑ ñ incidimus in illas̃ moletias: quib pleriꝙ ho¬
minescont̃ catholicam dͥis ciplinam. quedam dicete co¬
guntur. Sciõ etum: uanos heticoi. dehcapitido multa
omis catura igemuiscit:⁊ c̃. Dnĩt quidamcl¬
irtures doleant: ⁊ gemant: añqm̃ uberamur peni¬
tus. s ñ estuerum. Nam ⁊ si nos ad iuuãt. sine dolore hi
futere ẽdiendi sunt: ne miseri ȩxistimentur. Eresertim:
qiosi eandem c̃aturam que ẽ gemuicit idolet. lam¬
tati ẽe subiectam. quod de sumimis ⁊ ex cellentib an¬

Expanded text:
si in sacrificium oblati sunt Deo, et divino charitatis adoptionis accipiat, et ex omni parte filii Dei sint. Haec enim adoptio quae jam facta est in his qui crediderunt, spiritu non corpore facta est. Nondum enim corpus reformatum est in illam coelestem mutationem, ut spiritus jam mutatus est, reconciliatione fidei ab exspectat adhuc adoptionem corporis. Deinde quid dixerit t aperiatur, non incidimus in illas molestias, quibus plerique homines contra catholicam disciplinam quaedam dicere cogantur. Scio enim vanos haereticos de hoc capitulo multa Omnis creatura ingemiscit, etc. Dicunt quidamvirtutes doleant et gemant, antequam liberemur penitus. Sed non est verum. Nam etsi nos adjuvant, sine dolore hoc facere credendi sunt, ne miseri existimentur, praesertim quia dixit eamdem creaturam quae ingemiscit et dolet, vanitati subjectam esse, quod de summis et excellentibus an
Abbreviated transcription (Latin):
futura est. Ut sidiceretur. oꝑante pictore: subiectis
sibi colorib ⁊ ad opuseuis paratis: expectatõ coloꝵ:
manifestatõnem miaginisex pectat. ñ qr tunc aliie¬
runt. autm̃o colores erunt. s qi aliam dignitatem ha-¬
bebunt. Uł smmpłr creatura dnr᷑. b onieo quod ma¬
nent increatõne d̃i. Uł idem boni: ꝑ ex cellentiam di¬
cunt᷑ creatura. qr sunt creatisa omi̾um ħ gͦcͤatu¬

Expanded text:
futura est, ut si diceretur, operante pictore subjectis sibi coloribus, et ad opus ejus paratis exspectatio colorum manifestationem imaginis exspectat, nunc quia tunc alii erunt, aut non colores erunt. Sed quia aliam dignitatem habebunt. Vel simpliciter creatura dicuntur boni, eo quod manent in creatione Dei; vel iidem boni per excellentiam dicuntur creatura, quia sunt causa omnium. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
iuuari. Aduiuat autem: qr non sinit. ł an̾peti qm
debeat. ł ccia. Et nota: qr non soium illud ꝙ. oro mi
petrat: s ĩ ip̃a orõ: inter gr̾e munera reperitur.
Quicquid enim oro impetrat: euidenterr ostendit᷑.
donum d̾icẽne homo: ex timet a se ip̃o eẽ. quod. si m
potestate haberet: non utiq posceret. s ip̃m orare.
ex grã ẽ. nulla enim oronis p̃cedunt mĩta: quib ñ
gͣtuita da᷑ turs debita redda tur. Iam enungr̃a.
nonẽẽt ⁊ necẽẽ ẽ: ut sp̃c ad uiuet. Nam nos nescimꝰ.¬
ecce infirmitas: quid oremus. sic̃ oportet. Ecce infirmi¬
tatem oronis nr̃e ignorantiam eẽ declarat. Fallim
enim. putantes ꝓeẽ que poscimus: cum non prosĩt.
ut ip̃ipaulo contrgit. dum oraret: ut sp̃c ab eo dis¬
cetleret. qui ex responso łi didic̃ccͣse ẽẽ: quod petebat.
Et ⁊̃ aliqñ. suꝑba ⁊ stulta petitio. sicut fuit drioꝵ apłoꝵ.¬

Expanded text:
juvari. Adjuvat autem quia non sinit vel ante peti quam debeat, vel contraria. Et nota quia non solum illud quod oratio impetrat, sed etiam ipsa oratio inter gratiae munera reperitur. Quidquid enim oratio impetrat, evidenter ostenditur donum Dei esse, ne homo existimet a seipso esse: quod si in potestate haberet, non utique posceret, sed ipsum orare ex gratia est. Nulla enim orationis praecedunt merita, quibus non gratuita dentur, sed debita reddantur, jam enim gratia non esset. Et neceEcce infirmitas, quid oremus, sicut oportet orari. Ecce infirmitatem orationis nostrae ignorantiam esse declarat. Fallimur enim putantes prodesse quod poscimus, cum non prosit, ut ipsi Paulo contigit, dum oraret ut spiritus ab eo discederet, qui ex responso Dei didicit contra se esse quod petebat. Est etiam aliquando superba et stulta petitio, sicut fuit duorum apo
Abbreviated transcription (Latin):
faĩ similiter. de die illa dr᷑ alius nõ scire: qr nõ fac̃ nossci
scire. ħ ⁊̃ modo locutõnis: dĩx ds ad habraham. nc̃ cog¬
noui: ꝙr timeas dm̃ .i. cognoscere feci. Ita ⁊̃ quod alibiait
apłs. nunc autem cognoscentes dm̃: inmo cogniti
ad̾o. ita dictum ẽ ut intelligamꝰ dm̃ in nob̾ fecisse cogni¬
tõnem suam. quid enĩẽ ꝙ ait. cogiiti estis. ado̾ .i. cogni¬
tores suos: uos fac̃. fac̾ enim uos d̾s cognoscẽ se. uñ di¬
ciĩ cograti ab eo. queomĩa: sic debere intelligi. docet apł.
Qui cum inquodam locodicat: misit sp̃m clamantem
abba pater: ⁊ alibi. qiͣ ħ exponens: ait. inquo clamaniꝰ
abba pater: Sicitaq ⁊hic: aperiens qualiter adiuuet
qr aliter adiuuat. ñdumin habitans. aliter :¬
in habitans. Nam ñdum nhabitans: apiuuat: ut
sint noeles. Inhabitans: adiuuat. iam fideles. Seqͥtur.¬
catur corda: ut sciat gemitus inenarrabiles: scit.i.
approbat: uimplet: quid desideret .i. quid desiderare fac̃.¬

Expanded text:
facit nos scire. Hoc etiam modo locutionis, dixit Deus ad Abraham: Nunc cognovi quia timeas Deum , id est cognoscere feci. Ita etiam quod alibi ait Apostolus, nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo, ita dictum est ut intelligamus Deum in nobis fecisse cognitionem suam. Quid enim est quod ait: Cogniti estis a Deo , id est cognitores suos vos facit. Facit enim Deus nos cognoscere se, unde dicimur cogniti ab eo. Quae omnia sic debere intelligi, docet Apostolus, qui cum in loco quodam dicat: Misit spiritum clamantem, Abba, Pater , alibi, quasi hoc exponens ait: In quo clamamus Abba, Pater. Sic itaque et hic aperiens qualiter adjuvet  aliter adiuuat nondum inhabitans aliter inhabitans; nam nondum inhabitans adiuuat. ut sint fideles, inhabitans adiuuat iam fideles. Quui scrutatur corda ut sciat gemitus inenarrabiles, scit, id est approbat et implet, quid desideret, id est quod desiderare fac
Abbreviated transcription (Latin):
cauit. s non sponte dampnatus ẽ. peccatum itaq fuit
spontaneum: ccͣ p̃ceptum facẽ ueritatis. s non spon¬
te fert penampeccati. Luit enim mitas penas. pec¬
cati uͦ pena ẽ: quod subicitur fallatie. Dico quod
non ẽ subiecta. sponte. s pp̃eum qui sub iecit eam.¬
.i. p̃o usticiam ⁊ clementiam eius: quri peccatum
pͥunit. ⁊ peccantem sanare intendit. qui eam sub¬
iec̾. imp̃e. hacutiq spe: qrup̃a c̾atura liberabitur.:
sic̃ nos apłi. ꝑ ħ enim. quod non ait simpliciter.: ⁊p̃a: s
up̃a. fac̃intelligi. quod nec de ip̃is desperandum est.
quiñdum c̾diderunt: qrupĩ credituri sunt: aibe¬
rabuntur: quiñdum uocantur filiidi. S tr̃nc̾atu¬

Expanded text:
cavit, sed non sponte damnatus est. Peccatum itaque fuit spontaneum; contra praeceptum facere veritatis, sed non sponte fert poenam peccati. Luit enim meritas poenas, peccati vero poena est quod subjicitur fallaciae. Dico quod non est subjecta sponte; s justitiam et clementiam ejus, qui et peccatum punit, et peccantem sanare intendit, qui eam subjecit in spe, hac utique; quia ipsa creatura liberabitur, sicut nos apostoli. Per hoc enim quod non ait simpliciter ipsa, sed, et ipsa facit intelligi, quod nec de ipsis desperandum est, qui nondum crediderunt, quia et ipsi credituri sunt, et liberabuntur, qui nondum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑh̾uana. qr fatũ suum tenere nõpossunt. Corrũp
togͦ. ip̃a ẽuanitas. cui subiecta ẽ c̾atura: dico. subiecta
est. uanitati. s tñpatienter ferens: pp eum. qui sub¬
iecit eaminspe .i. patienter sustinet. sciens qͣum sub¬
iecisse: ad confuatõnem humilitatis. s nansine cola

Expanded text:
a, quia statum suum tenere non possunt. Corruptio ergo ipsa est vanitas, cui subjecta est creatura. Dico subjecta est vanitati, sed tamen patienter ferens propter eum qui subjecit eam in spe, id est patienter sustinet sciens Deum subjecisse ad conservationem hu
Abbreviated transcription (Latin):
a. xꝑmi. fec̃peccatum .i. eum qui non peccauerat. sec̃ pec¬
catadici: sacͥficia ꝓpeccatis. Uł peccatum dicit᷑: aimlitu¬
do carnis petcati. unar̃ alibi. De peccato. dampnauit pec¬
catum .i. de similitudine carnis peccati. Quia misit d̾s
ledicto dinenit. ut uere dictum in lege intelligat᷑:
Maledictus om̃is qͥ pedet inligno. Quid ẽ maledic

Expanded text:
 fecit peccatum, id est eum qui non peccaverat, fecit peccata dici sacrificia pro peccatis. Vel peccatum dicitur similitudo carnis peccati. Unde dicitur alibi: De peccato damnavit peccatum, id est de similitudine carnis peccati, quia misit Deus ledicto venit; ut vere dictum in lege intelligatur: Maledictus omnis qui pendet in ligno . Quid est maledic
Abbreviated transcription (Latin):
mus. s corruptõnem mortalitatemq carnis: tuilt
intelligi. Siio qiuppe morae uitam nr̃am futam ĩta
nonerit sccłm carnem. ñ quin inead̾ cãnis sub̾a. refur
gamus. s nõ in eademqualitate corruptõnis. que hic
nomine cariris signatur. Quia gͦ uitam resurgentiu̾
iumortalitatis: ut iam in ip̃a notitia gaudeamus spe:
qĩ in re haberemus uitam que erit sine corruptone. N¬

Expanded text:
mus, sed corruptionem mortalitatemque carnis vult intelligi. Suo quippe more vitam nostram funon erit secundum carnem, gamus, sed non in eadem qualitate corruptionis, quae hic nomine carnis signatur. Quia ergo vitam resurgentium immortalitatis, ut jam in ipsa notitia gaudeamus spe, quasi in re haberemus vitam, quae erit sine corruptione,
Abbreviated transcription (Latin):
illius. łt ĩ ĩo: ꝓ om̃ib mortuus ẽ x̾. ut ⁊ illi qui uiuñt
u̾irtutib ꝑ remissimnem peccõꝵ iaminõ inuant sibi .i.
non sibi iurtam uirtutum attͥbuant. s eiqui ꝑ ip̃is mor¬
tuus ẽ. ut morerentur pecc̾o ⁊ resurrex̃. ut innouitate
uite ambulentus: Uł ita. ut de intacorporis agat.qi. ĩo.¬

Expanded text:
ut et illi qui vivunt, virtutibus per remissionem peccatorum, jam non vivant sibi, id est non sibi vitam virtutum attribuant, sed ei qui pro ipsis mortuus est, ut morerentur peccato, et resurrexit, ut in novitate vitae ambulemus. Vel ita, ut de vita corporis agat.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s sc̃i: quib archana cĩ mundum istum exced̃ntia.
reuelatasunt. Deh̾ mentis excessu. loquit᷑ hic paulus.
.i. contemplatõne rõnas. ȩice om̃ia temporalia do ẽ.
qui solus cognoscit ex cessiminrm. Ille enim uidet.
ꝙ uidemus inextessu mentis. ñouob̾ẽ. quiti̾o potestiᷤ
caꝑe. ĩosoli dõ se cdic̃ excessisse. Ex cedñs enini mente.
apłs. oniem humaͣm fragilitatem. oẽm scł̃i tempo¬
ralitatem. om̃ia quecumq nascenddo ⁊ occidndo uanes¬
cunt transeuntia. habitabat corde: inquadam ineffa¬
bilicontemplatõne. uͥaudiũ in effabilla u̾ba. que ñ
fet̃: descendit. ⁊ ño ingͣtus ei aquo accep̃ altiora . p̃pin¬
fumos nõ contempsit inferiora. s eiꝰ se contempe¬
loquim᷑. ut caꝑe po̾itis. Isti sunt angłi. de quib dñsait
meuangl̃io. Ui debitis celum aꝑtũ. ⁊ angł̃os ascend ẽteᷤ
⁊ descencdntes: suꝑ filium hominis. Hos eosd̾ angłos: ind̾

Expanded text:
omnes sancti, quibus arcana Dei mundum istum excedentia omnes sancti, quibus arcana Dei mundum istum excedentia revelata sunt. De hoc mentis excessu loquitur hic Paulus, atione rationis, excedi omnia temporalia, Deo est, qui solus cognoscit excessum nostrum. Ille enim videt quid videmus in excessu mentis; non vobis est qui non potestis capere. Ideo soli Deo se dicit excessisse. Excedens enim mente Apostolus omnem humanam fragilitatem, omnem saeculi temporalitatem, omnia quaecunque nascendo et occidendo vanescunt transeuntia, habitavit corde in quadam ineffabili contemplatione, ubi audivit ineffabilia verba, quae non fecit? Descendit, et non ingratus ei a quo accepit altiora, propter infirmos non contempsit inferiora, sed eis se contempequibus Dominus ait in Evangelio: Videbitis coelum apertum, et angelos ascendentes et descendentes super Filium hominis . Hos eosdem angelos vidit
Abbreviated transcription (Latin):
quid possitis dicẽ: ad eos repͥmendos: quigłantur in
abiam repͥmant: ꝑ cordis humilitatem. Siue enim
.qiͣ. de nob̾utiq potestis głari. qr quicquid agimus ł
honor cd̃i. ł utilitasẽ proximi.⁊ ħẽ ꝙ ait. siue eññte
excedimis .i. sinos conmendamus: in quo putam᷑
insensati ło. ẽ .i. ad honorem diẽ. qui nos sicexaltaũ A¬
ł dõẽ dimitendumnõ ab homiie uidicandum.
Sie̾nim suꝑbe putat᷑ locutꝰ. ꝙ. ẽ qͣ insama. dumse
laudat uerum dicens.: dimittendum ẽ do. Omisem̃
suꝑbia: uelut insania. habetur: siue sobrii simus.
corinthiis proficit. uł ita siue enim. Excessum mentiᷤ¬
deẽ ꝙ mente leuatur adintelligenda celestia. Estasis
ũbumẽ g̾cum. latine autemimno uerbo ex poni põt.
Sidicat᷑. excessus. i nexcessu uͦ mentis: ãuointelliguntur
łpauor ł intentõ ad suꝑna ita. ut quodam inodo ame¬
moria labantur inferiora. In ħmentis ex cessu: fuer̃

Expanded text:
et ut credant et provideant sibi; quia quorumdam praviloquio probati, spero autem, quantum in me est, in quo non remanet, nos esse manifestos, id est approbatos, etiam in conscientiis vestris, et si non ore confiteamini. In his autem non iterum comexcedimus, id est si nos commendamus, in quo putamur insensati, Deo est, id est ad honorem Dei est, qui nos sic exaltavit. Vel, Deo est dimittendum, non ab homine judicandum. Si enim superbe putatur locutus quod est quasi insania, dum se laudat verum dicens, dimittendum est Deo. Omnis enim superbia velut insania habetur. Sive sobrii sumus, intelligitur locutus, Corinthiis proficit. Vel ita, sive enim. Excessum mentid mente levatur ad intelligenda coelestia. Exstasis verbum est Graecum, Latine autem uno verbo exponi potest, si dicatur excessus. In excessu vero mentis duo intelliguntur, vel pavor, vel intentio ad superna, ita ut quodammodo a memoria labantur inferiora. In hoc mentis excessu fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
quo inferiore: tanqmͣ famulo ł instrumento utitur
amma cumeuis bonus usus ⁊ rectus ad refertur sacͥti¬
tiumẽ. multomag̾ anima ip̃a fit sacͥficium: cum it¬
ne ditiniamoris accensa: formam concupiscentie
secularis amuittit. ⁊ d̃o se referens: eitanqm in coniu¬
fuistis deformati. qr in eo pati ẽ amissa imnago cli. Ña
siu̾o amifiss homo imaginem.: ⁊ rursum sitotum a¬
ut incipiat illa imago ab illo reformari: aquo for¬
mata est. Non enim reformare se ipãm potest: sicut

Expanded text:
quo inferiore tanquam famulo, vel instrumento utitur quo inferiore tanquam famulo, vel instrumento utitur anima, cum ejus bonus usus et rectus ad Deum refertur, sacrificium est, multo magis anima ipsa sit sacrificium, cum igne divini amoris accensa, formam concupiscentiae saecularis amittit, et Deo se referens ei tanquam incommufuistis deformati, quia in eo partim est amissa imago Dei. Nam si non amisisset homo imaginem Dei, et rursum si totum a mentis vestrae, ut incipiat illa imago ab illo reformari, a quo formata est. Non enim reformare se ipsam potest, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Biecro uos itac.
Diecro uos itaq. Post tractatum legis ⁊
acłi ⁊ naturam iudaici ppłi ⁊ gentib̾ad
bonam uitam agendam. hortaturhuc¬
usq enim. ne alter aduersus altm suꝑbiret: mo¬
nuit. hĩc. morał: am monitõ. qua monet: ut alter
tam. Qui drogo: ut exhibeatis .i. offeratis corꝑauͣ
centem. ut bonaintentõne faciatis. Uerum enim
.s. adillum finem bom: quobeati ueraciter ẽẽ poumꝰ¬
Uñ rupẽ horo cd̃i nomine consecͥtus: ⁊ d̾o uotus inqnͣ¬
contaminata seruemus. dissimiles ilł: qui uoluptatib
carnis seruiunt. Et nota ꝙ. ait hostiam uiuentem.
Olim quid̃ ap̃ ueteres: oblata hostia occidebatur. uit
homines: causa peccati eterne morti subiecti. osten¬
derentur. Nunc autem: qi ꝑ donum d̾i purificatist̃
debent offerre ut sit sign̾u: uite eterne. N oneñi¬
tis. ut non nature defectu cogantur. aissolui. s uitiig
mori. Et nolite. hece ãia uidetur in sacͥficium do of¬
ferii. sicut uisserat d̾o corpora offerri.Sienim corpus:

Expanded text:
bsecro vos itaque. Ambrosius Post tractatum legis et fidei et naturam Judaici populi et gentilis ad bonam vitam agendam hortatur. Hucusque enim ne alter adversus alterum superbiret monuit. Hinc moralis admonitio, qua monet ut alter tam. Quod rogo, ut exhibeatis, id est offeratis, corporacentem, ut bona intentione faciatis. Verum enim tum scilicet ad illum finem boni, quo beati veraciter esse po ipse homo Dei nomine consecratus, et Deo votus in quancontaminata servemus, dissimiles illis qui voluptatibus carnis serviunt. Et nota quod ait hostiam viventem olim quod, apud veteres, oblata hostia occidebatur, ut homines causa peccati, aeternae morti subjecti ostenderentur. Hunc autem quia per donum Dei purificati sunt debent offerre; ut signum sit vitae aeternae. Non enitis, ut non naturae defectu cogantur dissolvi, sed vitiis mori. Et nolite. Hic anima jubetur in sacrificium Deo offerri, sicut ante jusserat Deo corpora offerri. Si enim corpus
Abbreviated transcription (Latin):
non possumus scire: saltem ħ constat: ꝙ solagͣ dat
niretur⁊ retͥbuet᷑ ei: m̃ces ado: exħ ꝙ tidem suam
gͥ a patre ⁊ filio missusẽ idem d̃i filius. qi apatre ⁊ uer¬
boenus factum ẽ. ut muitteretur .i. incarnatus hominib
appareret. Non enim missusẽ: mutando locum: qr in
mundo erat. qua p̃p pater inuisibił: una cumi filio se¬
cum inuisibili. eundem alium uisibilem. faciendo:
patre inuisibił eẽ desisteret: ita missus apatre intellig̾e
⁊ iniusibili filio factum sit ut ip̃e filius. usibił mit¬
teretur. Cur gͦait. ame ip̃o ñ ueni: iam ħ scd̃m for¬

Expanded text:
non possumus scire, saltem hoc constat quod sola gratia dat veniretur? et retribuetur ei, merces a Deo ex hoc quod fidem suam a Patre et Filio missus est idem Filius, quia a Patre et verbo ejus factum est ut mitteretur, id est, incarnatus hominibus appareret. Non enim missus est mutando locum, quia in mundo erat. Quapcum inuisibili eundem filium uisibilem faciendo patre inuisibilis esse desisteret, cum invisibili Filio, idem ipse Filius visibilis mitteretur. Cur ergo ait: Et a meipso non veni? Jam hoc secundum for
Abbreviated transcription (Latin):
taͣs substituit. ut sint.s eo quo illas anministrat. uͭ uolit̾it.
dĩx. non inmundo. inquosunt abscondite rõnales
cause om̃nim rerum: que nataͣliter fuĩt. sicut absꝰ¬
ut quod de osse uiri dorimentis: mulier faẽta est:imlo¬
cum coste: non costa: s caro: suppletat̃. Qo hĩit ħ: pͥma
rerum conditio. ut femͣ ex eo sic fieret. s tmħ hu̾it. ar sic

Expanded text:
as substituit, ut sint, sed illo, quo eas administrat, ut uoluerit, dixit non in mundo, in quo sunt absconditae causales rationes omnium rerum naturaliter oriturarum, sicut absconut quod de osse viri dormientis mulier facta est, et in locum costae non costa, sed caro suppleta est. Non habuit hoc prima rerum conditio ut femina ex eo sic fieret, sed tantum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mairit. ẽ multiformis. cum uar¬
entir inultiformiter. Et ne uideant᷑ sibi contͣaicẽ
in p̃dictis sñtn̾tiis: sacre pagine doctores: i ta potest de¬
coguitã fuerint ex parte. ut pote familiarib iñtiis.
ilł nͦ qui minoris dignitatis sunt: incognita eẽnt

Expanded text:
avit, est multiformis, cum vatur multiformiter. Et ne videantur sibi contradicere in praedictis sententiis sacrae paginae doctores, ita potest decognita fuerint ex parte, ut puta familiaribus et nuntiis illis; iis autem qui minoris dignitatis sunt, incognita essent
Abbreviated transcription (Latin):
sũmiam modico sermone ꝑf̾cnxit. otam totumq. no¬
uerat ꝓferens: qm ost̾ndñs ex modico: quid taceret.
filiis hominum .i. rotionabiliũ¬
tib quod uocande eẽnt. ⁊ fute᷑ participes doni cłi. ħ eni
significauerunt: in multis scͥpte᷑ locis s ħlatuit eosq

Expanded text:
summam permodico sermone perstrinxit, non tam totum quod noverat proferens quam ostendens ex modico quid taceret. filiis hominum, id est rationabiliutibus quod vocandae essent et futurae participes dono Dei. Hoc enim significaverunt in multis Scripturae locis; sed hoc latuit eos quod
Abbreviated transcription (Latin):
omi. c̃clere uolentes: de hac re.s.: ut intelligant. que sit
dispensat̾o sac̾menti .i. qm mirabił: ⁊ ex qnͣta dilectõ e.¬
sit facta adimpletio archane re¬
demptionis. hee
sunt diuitie in uestigabiles.iden
idem .N. appellat mͦ¬
sacͣmentum. quodsup̃ diuitias. S queritur: simuestiga

Expanded text:
omnes credere volentes de hac re, scilicet ut intelligant, quae sit dispensatio sacramenti, id est quam mirabilis, et ex quanta dilectsit facta adimpletio arcanae redemptionis. Hae sunt divitiae investigabiles. Idem enim appellat sacramentum quod supra divitias. Sed si investiga
Abbreviated transcription (Latin):
mat omnem motum suꝑbie: incutientlo tͥbulato es.
⁊dolores. Nam dolore quodam corpis. tradit᷑ ue̾em̃¬
ter agitatus. dolores autem corporum plerimiq in¬
mitunt᷑ ab angłis satane. s ħ non possunt. nõ ꝑmis¬
si. Sie ⁊ tob ꝓbatus ẽ. ꝑmissusẽ ad eumꝓbandum sa¬
thanas. ⁊ ꝑcussit eum utilnere. minundus em̃ ꝑ¬
mie. cola: temptando ꝑ libichnem. ut quidam aiũt.
temptatõ autem cui nõ consentitiu: ñõ ẽ peccatum.
s matĩa ex̃cenile uirtutis. hocintellige dictum. de
temptatõne quefit ab hoste. non acarne. que pecca¬
uiter colaphixabar: ego humane timens. ter. qͣi¬

Expanded text:
mat omnem motum superbiae incutiendo tribulationes et dolores. Nam et dolore quodam corporis trahitur vehementer agitatus, dolores autem corporum plerumque immittuntur ab angelis Satanae, sed hoc non possunt nisi permissi. Sic et Job probatus est; permissus est ad eum probandum Satanas, et percussit eum vulnere. Immundus enim pme colaphizet, tentando per libidinem, ut quidam aiunt. Tentatio autem cui non consentitur, non est peccatum, sed materia exercendae virtutis. Hoc intellige dictum de tentatione quae fit ab hoste, non a carne: quae peccalicet quia graviter colaphizabar, ego humane timens, ter, q
Abbreviated transcription (Latin):
illos faciens: ꝙ. ꝑse nd̃ facerer. humili ans se legr:
cͥccuo timotheo: ut dolꝰ ⁊ scandalum uidoꝵ cessarit.
qͥꝑatierant c̃monere tumultum ⁊ sedicionem. si illũ
filium iudee incͥcumcifũ fusciꝑet: ⁊ epm ordinaret.
inde dataerat. uͥ dicebat᷑. ñ opor tere eos cͥc̃cidi. S uicdi
c̃añtes: cc̃cidebant filios suos: cec epła apłoꝵ: hoc¬

Expanded text:
illos: quod per se non faceret: humilians se legi, circumciso Timotheo ut dolus et scandalum Judaeorum cessaret, qui parati erant commovere tumultum et seditionem, si illum filium Judaeae incircumcisum susciperet, et stolorum inde data erat, ubi dicebatur non oportere eos circumcidi. Sed Judaei credentes circumcidebant filios suos, nec epistola
Abbreviated transcription (Latin):
ait petium ñ ĩo obseruasse illa legaliaq. uellet ea
nec in h peccabat: qr bona int̾ntione id agebat. ⁊ si illi
peccarent: quieius qiͣ exemplo: uidarabant. nec
fuit rep̃hensio uera: ꝙi nil ineo rephensibile erat: s aiͦ¬
pensatoria. ut ꝑħ scirent gñtes nõ ẽẽ udaitandum.

Expanded text:
ait Petrum non ideo observasse illa legalia, quod velletait Petrum non ideo observasse illa legalia, quod velletnec in hoc peccabat, quia bona intentione id agebat, etsi illi peccarent, qui ejus quasi exemplo judaizabant. Nec fuit reprehensio vera, quia nil in eo reprehensibile erat, sed dispensatoria, ut per hoc scirent gentes non esse judaizandum,
Abbreviated transcription (Latin):
petriꝰ quod apaulo fiebat utiliter libertate carita¬
tis: sc̃ẽ ac benigne pietate humilitatis accep̃. atq
ita exemplum posteris p̾liuit. tanto sanctius. anͣ¬
to ad iꝯmitandum difsicilius. quo ñ dedignarent᷑
maiores sic uͥ forte rectitͣmitem reliquissent. ⁊ apoᷤ¬
tĩoril corrigi. laus itaq iuste lib̾tatis inpaulo. ⁊ scẽ
humilitatis in petro eminuit: in dixi inqmͣ.
situ: opetre cumsis uids natione ⁊ gñe: gñtiliter
sciebat illam disc̾tionẽ ciboꝵ nicħ c̃ferre. Ecce: qͥ
añt fuit inritii uidaico: dimisit. quid gͦ debñt facẽ
qui ñ fuere: ut galathe: ñ utiq debñt recipere. si ĩ¬
amͣ hoc hẽ: quomͦ cogis gñtes: q̃ omĩa queuidñt
inte pritañ ẽẽ necessaria saluti: nidarare:: cogebat
quid̃. ñdocentis imꝑio: s conu̾satõnis exempla ⁊ de
h: obnigatus ẽ. hinc discant galathe: petͥ auctori¬
tate: ñee uidarandum. qui in ħ rep̃henfus e. ¶De hac

Expanded text:
Petrus quod a Paulo fiebat utiliter libertate charitaPetrus quod a Paulo fiebat utiliter libertate charitatis, sancte ac benigne pietate humilitatis accepit, atque ita exemplum posteris praebuit, tanto sanctius quanto ad imitandum difficilius, quo non dedignarentur majores sicubi forte recti tramitem reliquissent, etiam a posterioribus corrigi. Laus itaque justae libertatis in Paulo, et sanctae humilitatis in Petro eminuit. Dixi inquam, si tu, o Petre, cum sis Judaeus, natione et genere, gentilitersciebat illam dissertationem ciborum nihil conferre. Ecce qui ante fuit in ritu Judaico dimisit. Quid ergo debent facere qui non fuerunt ut Galatae? non utique debent recipere. Si, inquam, hoc est, quomodo cogis gentes, quae omnia quae vident in te putant esse necessaria saluti, judaizare? cogebat quidem non docentis imperio, sed conversationis exemplo, et de hoc objurgatus est. Hinc discant Galatae Petri auctoritate non esse judaizandum, qui in hoc reprehensus est. De hac
Abbreviated transcription (Latin):
cogebat uicdarare suo exemplo: clumagñtib se
diuidñs: uideis se adungebat. Ũn subd̾. Cuinã
illi: uenissent aiuidea subthebat se petriis latent̃
ꝑaliqͣs occ̃ones. acibis gñtilium: ⁊ sec̃cgibat se .i. per
ne scandalicarent᷑. s paulatim in fide nutͥrentur.
⁊ barnabas: qui mec̃ erat doctor gn̾tium: ab eis
Aucẽf᷑ gentil subtel: iillam simulatonẽ uida¬
ce comestionis. Ur qmͣuis recte c̃deret de legis inu¬
troq ppło abolitione: eadem tñintentione qͣpetrꝰ
seagñtib subtraheret. ⁊ cum infirmis id sentire se
simularet: ħautẽ simulato: gn̾tib inutił erat. ĩõq.
paulus penumredarguit. Un: subdͤ s cumuidis
ꝓip̃is sanandis dictum ẽ. nt om̃s illius obuirga¬
tione: sanarent᷑. ñ .ii. utile erat. errorem qui palam
ꝓsaluteg̾gis lib̾ntissime sustinebat. uale batq ħ:
ad magnum humilitatis exemplum. ut in eo qͥ
pͥnus ẽ. discant cet̾i: intreseẽ. ⁊ humiles. Ip̃e enim

Expanded text:
emplo, dum a gentibus se dividens Judaeis se adjungebat. Unde subdit: Cum autem illi venissent a Judaea, subtrahebat se Petrus, latenter per aliquas occasiones a cibis gentilium. Et segregabat se, id est per ne scandalizarentur, sed paulatim in fide nutrirentur,et Barnabas, qui mecum erat doctor gentium, ab eis duceretur gentibus subtractus in illam simulationem, Judaicae comestionis, ut quamvis recte crederet de legis in utroque populo abolitione, eadem tamen intentione qua Petrus, se a gentibus subtraheret, et cum infirmis idem sentire se simularet. Haec autem simulatio gentibus inutilis erat, ideoque Paulus Petrum redarguit. Unde subdit: quia pro omnibus sanandis dictum est, ut omnes illius objurgatione sanarentur. Non enim utile erat errorem qui palam salute gregis libentissime sustinebat, valebatque hoc ad magnum humilitatis exemplum, ut in eo qui primus est, discant caeteri mites esse et humiles. Ipse enim
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ sãpientia eclificauit: ⁊ constituit: in .uii. colũp¬
nis. quo numero: ł iniu̾sitas p̃dicatoꝵ: qr soler po¬
ni ꝓimiuerso: ł septenaria operato spĩisc̃i insimia ab¬
tur. cũ ħinqmͣuidissent.: ⁊ cognouissent. deder̃
mͥ ⁊ barneb e dextras. in sigͣ sotietatis .i. consen¬
sennt insocietatem. ⁊ paruerunt uoluntati dñi.
consentientes: ut ego eẽm pͥmus inp̃clicatõe gn̾ti¬
um. sic̃ petrus incͥc̾cisione. Et sic̃alii apłi obedlirẽt
petro. ita barnabat paulo. ñ gͣ inuñti sunt in aliqͦ
dissentire ab illo. uttum ille se ꝑfectũ euangłnĩ
accepisse dicerẽt: illi negarent. ⁊ aliquid uellent
ip̃iaut̃e incͥc̃cisionẽ tm̃: hoc ad diderunt. nt.

Expanded text:
 sapientia aedificavit, et constituit in septem columnis , quo numero vel universitas praedicatorum, quia solet poni pro universo, vel septenaria operatio Spiritus sancti insinuatur. Cum hoc, inquam, vidissent et cognovissent, dederunt mihi et Barnabae dextras in signum societatis, id est consenserunt in societatem, et paruerunt voluntati Domini, consentientes ut ego essem primus in praedicatione gentium, sicut Petrus in circumcisione. Et sicut alii apostoli obedirent Petro, ita Barnabas Paulo. Non ergo inventi sunt in aliquo dissentire ab illo, ut cum ille perfectum Evangelium se accepisse diceret, illi negarent, et aliquid vellent ipsi autem in circumcisionem tantum. Hoc addiderunt: Ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quem hec om̃ia hñt. subd̾. dicens. Et accessistiᷤᷤ
dm̃ ⁊ homines. ꝑ quem possunt fieri. socii angłoꝵ.¬
.s. ex hac mortalitate. corrupt̾oe. ab iecłone. informi¬
scͥpturã fec̾̃ hominib ut c̃derent. s ⁊̃ sid̾ĩsue posuit me¬
lem inmortalitatem. ⁊ cum angłis equalitatem:
ꝑ ipm filiũ: ostenderet. ⁊ p̃beret. paꝵ enĩ erat do
facerȩ filium suum demonstratorẽ uie. io. eum fe
tñ nõ cogno uit egͦtus. ĩoq eum occidit. s asꝑsus sã¬
guis medicrualuit admedicatñtum egtidenit.

Expanded text:
 autem haec omnia habent subdit, dicens: Et accessistis aDeum et homines, per quem fieri possunt socii angelorus, ex hac mortalitate, corruptione, abjectione, infirmiScripturam fecit hominibus, ut crederent, sed etiam fidei suae ponit melem immortalitatem et cum angelis aequalitatem, per ipsum Filium ostenderet et praeberet. Parum enim erat Deo facere Filium suum demonstratorem viae: ideo fecittamen non cognovit aegrotus, ideoque eum occidit, sed aspersus sanguis medici valui
Abbreviated transcription (Latin):
exped̾ uob̾. qi tunc non proderit uob̾ curaeoꝵ. si de uob̾
tstes ingamurint. eo quod ñõ ꝓficiatis. NNota .q. ait. n
exped̾ uob̾. non diconon ex pedit ał. quib prodẽ t̾tari
de uob̾. Nam illi p̃positi: ꝙncontͥistant᷑ de mał ur̃is. ex¬
pedit ilł ip̃a łsticia. ⁊ prodẽ iłł. s nõ ex ped̾ uob. Simul
gͦ in dn̾̃ico ag. bonum operem᷑. p̃lati ⁊ subliti. ut sunł
Sem̃cede gaudeamꝰ. ył ita. ut cum. Io obedire debetiᷤ
iłł ut incuie udici. faciant hes .i. reddant pro uob̾ r̾o¬
nem do. cum gaudio .i. seciui dep̃mio uͦ: ⁊ ñge .i. non

Expanded text:
expedit vobis, quia tunc non proderit vobis cura eorum, si de vobis tristes ingemuerint, eo quod non proficiatis. Et nota quod ait, non expedit vobis. Non dico, non expedit illis quibus prodest testari de vobis; nam illi praepositi, quando tristantur de malis vestris, expedit illis illa tristitia, et prodest illis, sed non expedit vobis. Simul ergo in Dominico agro bonum operemur praelati et subditi, ut simul de mercede gaudeamus. Vel ita, ut cum: ideo obedire debetis illis, ut in die judicii, faciant haec, id est reddant pro vobis rationem Deo cum gaudio, id est securi de praemio vero, et non
Abbreviated transcription (Latin):
inqm: dicens: ad huc ego semel mouebo. inaggeo l
im. dñr auesceli .s. totus: aut pene totus: aer nte uen¬
tosus. quem: celum ł celos scͥptura uocat. istos utiq i¬
mos: non illos sup̃mos: uͥsol ⁊ luna ⁊ sỹ dera constitu¬
tasunt. dic̃ h scͥptura mouendos. ⁊ alibiꝑituros. pp
quandam magnam sui mutatonẽ. ħꝰ autem aucto¬
ritatis aggei sensũ exponit. dicens. Quod autem dỹc
adhuc ad dñs semł. ꝑ ad huc. declarat translatõnẽ
mobilium.q. d. iam fuerunt mota: s ad huc mouebo:

Expanded text:
inquam, dicens: Adhuc ego semel movebo, in Aggaeo hoc inquam, dicens: Adhuc ego semel movebo, in Aggaeo hoc i, scilicet totus, aut poene totus aer iste ventosus quem coelum vel coelos Scriptura vocat. Istos utique imos, non illos summos, ubi sol, et luna, et sidera constituta sunt. Dicit hic Scriptura movendos et alibi perituros propter quamdam magnam sui commutationem. Hujus autem auctoritatis Aggaei sensum exponit, dicens: Quod autem dixit adhuc, addens semel, per adhuc declarat translationem mobilium, quasi dicat: Jam fuerunt mota; sed adhuc movebo:
Abbreviated transcription (Latin):
gumemx̾. melius loquentem ¶̃. loquit᷑ canguiᷤ
abel. qr uste ueniam: illẽ uindictam. iste salutem.
ille dampnatonẽ clamat. Iste ⁊̃ ꝑsecutorib irtã.:¬
⁊ indulgenti amimplorat. drĩo dicente. Pater. gnos¬
ce slł. qi nesciunt quid facuit.Inota.q. abel. qui¬
fint pͥmus in uste occisus. posuit ꝓ om̃ib aliis. quoꝵ
sangnis. nullam renussionem fac̾e potuit. tc̃ nrulto
qͣmsanguis abel. qui fac̃nos loqui. abel fuisse uinum
accessistis: cuius sanguis melus loquitur ꝙ. abel: gͦ
uidete ne recusetis .i. ꝯtempnatis loquentem xꝑmi ꝑ¬
.spatres ur̃i: nonesfuggeiunt .i. non euaserunt penam
qui loq̃. suꝑ t̾rã .i. terrena: multomag̾̃ nos non effu¬
giemꝰ. qui ad u̾timus xꝑi loquentem nob̾ de celo .i.
loquentem nob̾ sp̃ualia. ⁊ promittentem et̾na. nec de¬
betur: cum legem dabat in montẽ sẏna: moũt̾rã. ut
cmiminaret᷑. t recusarent. nc. nõ cicominat᷑. s repro¬
mittit. uõ multominus debetis recusarȩ ꝓmittit.

Expanded text:
 melius loquentem quam loquitur sanguis Abel, quia iste veniam, ille vindictam; iste salutem, ille damnationem clamat. Iste etiam persecutoribus vitam et indulgentiam implorat, Domino dicente: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Et nota quod Abel qurimus injuste occisus, posuit pro omnibus aliis quorum sanguis nullam remissionem facere potuit, tunc multo quam sanguis Abel qui facit nos loqui Abel fuisse virum accessistis, cujus sanguis melius loquitur quam Abel, ergo videte ne recusetis, id est contemnatis, loquentem Chripatres vestri, non effugerunt, id est non evaserunt poenam, ffugiemus, qui advertimus Christum, loquentem nobis de coelo, id est loquentem nobis spiritualia, et promittentem aeterna. Nec deterra loquebatur, cum legem dabat in monte Sina, movit terram, ut comminaretur ne recusarent. Nunc, non dico minatur, sed repromittit. Et ideo multo minus debetis recusare. Promittit,
Abbreviated transcription (Latin):
cuspro simdlitudine carms peccati. qi caro enis paᷤ¬
sibiłe ⁊ mortał. aries. qi uitia ꝓpulit: gemimo cor¬
nii caritatis. taurꝰ fortitudine refurrectonis. quod
c̃mat᷑. cinis efficit᷑. ꝑcinerem memoria rei p̃terite
accipr. extͣ caitͣ ẽẽ ũoluptates corꝑis exire. his gͥq̃
animalium: que c̃mabanture Siquis enim uolup¬
tuoseiuuit: non h̃t efficatem memori anxͥ. sangͥs

Expanded text:
litudine carnis peccati, quia caro ejus passibilis et mortalis; aries, qui vitia propulit, gemino cornu charitatis; taurus, fortitudine resurrectionis: quod crematur, cinis efficitur. Per cinerem, memoria rei praeteritae accipitur; extra castra esse est voluptates carnis exire. His ergo animalium quae cremabantur. Si quis enim voluptuose vivit, n