comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nã filioᷤ eius p̃sbitoꝵ fig̾am monstrasse. Euerunt enĩ
filiĩ aaron ⁊ ipsi sac̃dotes: quib m̃ito ad stare debuisset
leuite sicut summo sac̃̾doti. Et ħ fuit int̾ aaron sũmũ
sac̃dotẽ. & int̾ filios eiusdẽ aaron qui ⁊ ipsi erant sac̾-¬
dotes q aaron suꝑ tunicã accipiebat poderẽ. stolã scãm.
⁊ coronã auitã. mitram & zonã aureã. et suꝑ hum̾ale
et cet̾a que supͣ memorantur : filiĩ aut̃ aãron suꝑ tunicas
lineas cincti tantũmͦ et tiarati ad stabant sacͥficio dĩ.
S forsitan queritur. & ħ cuius figa faciebat moẏses. Si
enĩ filiĩ aaron p̾sbitoꝵ figãm faciebant.⁊ a aron sũmi
inuet̃i testam̃to. In nouo autẽ testam̃to: pꝰ xp̃m sac̾do-¬

Expanded text:
praemonstrasse. Fuerunt enim filii Aaron et ipsi sacerdotes, quibus merito astare debuissent levitae, sicut summo sacerdoti. Sed hoc fuit inter Aaron summum sacerdotem et inter filios ejusdem Aaron, qui et ipsi erant sacerdotes: quod Aaron super tunicam accipiebat poderem, stolam sanctam, et coronam auream, mitram et zonam auream, et superhumerale, et caetera quae supra memorata sunt. Filii autem Aaron, super tunicas lineas cincti tantummodo et tiarati astabant sacrificio Dei. Sed forsitan quaeritur et hoc, cujus figuram faciebat Moyses? Si enim filii Aaron presbyterorum figuram faciebant, et Aaron summi in Veteri Testamento: in Novo autem Testamento, post C
Abbreviated transcription (Latin):
illum : ⁊ afferri ub angłis in sinum abrahȩ. Qua
sentẽcia uerissime cõfirmam qd insepatioe scãrũ
aĩmarũ ⁊ eg̃ssi acorpore angłoꝵ seꝑ habeantur
excubie. Ham ⁊ sc̃s augͥtinꝰ ex illa opinoe disseres
qr uoluit ostẽde si sciant mot̾ui quid agant. uiui
hoc q in disputacioe p̾dicte q stio nis intseres.: dic̃
Nisi enim eẽt angłi qͥ posst̃ inter eẽ ui uorumi¬

Expanded text:
. Qua sententia verissime confirmamur, quod in separatione sanctarum animarum, et egressu a corpore, angelorum semper habeantur excubiae. Nam et sanctus Augustinus ex illa opinione disserens, qua voluit ostendere, si sciant mortui quid agant vivi, hoc quoque in disputatione praedictae quaestionis interserens, ait: « Nisi enim essent ang
Abbreviated transcription (Latin):
abstułit. Ite doctor ide ilibis detnitate dĩ sic dic̃
Qui cũq dedie in
diẽ ꝓficiendo renoua¬
tur magnitioẽ dĩ. in
iusticia ⁊ scantitate ue¬
ritatis. trainsfert amorẽ. ateporalibꝰ ad et̃nã.
Inquo ꝓfectu xcessu tentẽ mediatoris fidẽ
cum dies ute hu¬
us ultimis cõꝑit. ꝑ¬

Expanded text:
tem idem doctor in libris de Trinitate sic dicit: « Quicunque de die in diem proficiendo renovatur in agnitione Dei, justitiaque ac sanctitate veritatis, transfert amorem de temporalibus ad aeterna. In quo profectu et accessu, tenentem mediatoris fidem cum dies vitae hujus ultimus
Abbreviated transcription (Latin):
as ceciisse manifestũ ẽ: dem̃ ⁊ alios ꝓpħas. Postea qͥ
⁊ .iiI. pueri infornace positi ꝯuocata om̃i creat᷑a ereatori
om̃iũ hr̃mnũ canentes dixxert̃. Itaq ⁊ ĩ hẏmnis ae ꝓsalmĩ
dũ diuine dilectionis affect̾ũ. St̃ aut̃ duuni hymni: st̃
et ĩgenio humano ꝯpositi. hylarius aut̃ gallusep̃spic̃
tauensis. eloq̃ncia cõspicuus: hẏmnoꝵ carmine floruit
carmine claraisse dinoser̃. Atq iñ hymni exeiꝰ nomĩe
ãbrosiantuocantur: qr eiꝰ tp̃r pͥmũ in ȩccłia medio lanẽsi¬
celebrari ceꝑunt. Cuis celebritatis deuot̾o de hinc
ꝑtocius occidentis ȩccłias obseruatur. Carmina aũ q̃c̃q
in laude dĩ diñr hymni uocant᷑¬

Expanded text:
ac cecinisse, manifestum est, deinde et alios prophetas. Postea quidem et tres pueri in fornace positi, convocata omnium creatura, creatori omnium hymnum canentes dixerunt. Itaque et in hymnis et psalmis dum divinae dilectionis affectum. 2. Sunt autem divini hymni, sunt et ingenio humano compositi. Hilarius autem, Gallus episcopus Pictaviensis, eloquentia conspicuus, hymnorum carmine floruit carmine claruisse cognoscitur, atque iidem hymni ex ejus nomine Ambrosiani vocantur, quia ejus tempore primum in Ecclesia Mediocelebrari coeperunt, cujus celebritatis devotio dehinc per totius Occidentis Ecclesias observatur. Carmina autem quaecunque in laudem Dei dicuntur, hymni vocant
Abbreviated transcription (Latin):
pͥstinos mores. ac uicia resecare contẽpnunt. nec iugũ humi-¬
litatis ac paciencie ducius sustin̾e contẽti sunt. subdiq se-¬
nioꝵ ĩꝑio dedignant᷑ separatas exxpetunt cellas. ac solitariĩ
sed̾e desid̾ant: ut a nemine lacessiti. mansueti. ł humiles es-¬
timent᷑. Que institutio. ĩmo tepor eos qͦs semel infẽc̾it: ad
ꝑfectionẽ nũꝗͣ ꝑmittit accede. Hoc enĩ modo nõ solũ non
a nemine ꝓuocati. ut quoddã letale et intestinũ uirꝰ. et¬
q̃ quantũ amplius celatũ fu̾it. tantũ ꝓfundius serpens.
insanabilẽ morbũ gn̾at egrotanti. Pioreu̾encia enĩ singła¬
ris celle. nullius iã uicia solitari audent arguere: q̃ illeᷤ

Expanded text:
pristinos mores ac vitia resecare contemnunt, nec jugum humipristinos mores ac vitia resecare contemnunt, nec jugum humilitatis ac patientiae diutius sustinere contenti sunt, subdique seniorum imperio dedignantur, separatas exsedere desiderant, ut a nemine lacessiti, mansueti et humiles aestimentur. Quae institutio, imo tepor, eos quos semel infecerit, ad perfectionem nunquam permittit accedere. Hoc enim modo non solum non a nemine provocati, ut quoddam lethale et intestinum virus, quod quantum amplius celatum fuerit, tantum profundius serpens insanabilem morbum generat aegrotanti. Pro reverentia enim cellae nullus jam vitia solitarii au
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃ibus recedentes deserta loca ⁊ uastas solitudines seqͥ
qui heremi se cessũ penetͣuert. hi quippe incredibili mundi
contẽptu sola solitudine delectant᷑: herbis tantũ arescen¬
tibus uictitantes. aut pane solo. ł aqͣ contenti qd euis ꝑcerta
int̾ ualla tẽpoꝵ differt᷑. Sicq s ͤ ctissimi penitus ⁊ ab oĩ
hominũ conspectu remoti. diuino tantũ colloqͥo ꝑ fruũt᷑.
cui puris m̃tibus in heserunt : ⁊ ꝓpt̾ cuiꝰ amorẽ. nõ solũ
mundũ s ⁊̃ hominũ ꝯsorcia reliquert̃. Terciũ genus:
anachoretarũ qui iã cenobiali cõu̾satiõe ꝑfecti. includunt
semetipsos incellulis. ꝓcul ab hominũ conspectu remotis:
nulł ad se p̃bentes accessũ s insola cõtẽplatiõe dĩ iuuentes
uartũ gemuis ÷: qui sese anachoretarum imagine blandi-¬
unt᷑. Istꝰut ait cassianus in pͥmodiis suis. feruore quodã breui
cenobũ ꝑfectionẽ uident᷑ expetẽ: s continuo tabe facti. dũ

Expanded text:
ab hominibus recedentes, deserta loca et vastas solitudines sequioannis Baptistae, qui eremi secessus penetravere. Hi quippe incredibili mundi contemptu sola solitudine delectantur, herbis tantum agrestibus victitantes, aut pane solo vel aqua contenti, quae eis per certa intervalla temporum deferuntur, sicque secretissimi penitus et ab omni hominum conspectu remoti, divino tantum colloquio perfruuntur, cui puris mentibus inserviunt, et propter cujus amorem non solum mundum, sed etiam hominum consortia reliquerunt. 4. Tertium genus est anachoretarum, qui jam coenobiali conversatione perfecti, includunt semetipsos in cellulis, procul ab hominum 436 conspectu remoti, nulli ad se praebentes accessum, sed in sola contemplatione Dei viventes. 5. Quartum genus est qui sibi anachoretarum imagine blandiuntur; isti, ut ait Cassianus, in primordiis suis fervore quodam brevi coenobii perfectionem videntur expetere, sed continuo tepefacti, dum
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tunt᷑. ꝑturbari nõdebent si rursus pꝰem̃dationẽ relic¬
ta uicra cor pulsent: dum non possint bone conu̾satiõi
noc̾e. si tał cogitatio noi erũpat in consensu uł oꝑe. Ferre
enim sine ꝑfectione uitioꝵ cogitationes nonẽ ad dãnatiõẽ:
s ad ꝓbationẽ. Nec est occasio sub eundi discͥminis: s potiꝰ
augende uirtutis. Nam ⁊ siquis curra finẽ suũ ꝑpenitẽtiã
desinat eẽ malus non idõ debet sese desꝑare qr intinino est.
ultimo uitȩ quoniam ds̃ non respicit qͣles antea fuimus. s qͣles
cura finẽ uitȩ existimus. EX fine enĩ suo unũ quẽq aut iusti¬
ficat aut cõdepnat: sic̃ scͥpͥtũ ẽ. Ipse uidicat extrema tr̃e.
&̾ alibi. Uniu̾soꝵ finẽ ipse considat. P ro iñ nõ dubitadũ
cirra finẽ iustificari hominẽ : penitencie compunctione. S qr
raro id fieri solet.metuendũ ẽ. nedũ ad finẽ differtur ꝯu̾sio
sincera: ant̃ occupet mors ꝗͣ subueniat penitencia. & qͣ re

Expanded text:
vertuntur, perturbari non debent si rursus post emendationem relicta vitia cor pulsent, dum non possint bonae conversationi nocere, si talis cogitatio non erumpat in consensum, vel opera. Ferre enim sine perfectione vitiorum cogitationes non est ad damnationem, sed ad probationem; neque est occasio subeundi discriminis, sed potius augendae virtutis. Nam et si quis circa finem suum per poenitentiam desinat esse malus, non ideo debet desperare, quia in termino est ultimo vitae, quoniam Deus non respicit quales antea fuimus, sed quales circa finem vitae existimus. 9. Ex fine enim suo unumquemque aut justificat, aut condemnat, sicut scriptum est: Ipse judicat extrema terrae ; et alibi: Universorum finem ipse considerat . Proinde non dubitamus circa finem justificari hominem per poenitentiae compunctionem. Sed quia raro id fieri solet, metuendum est, ne, dum ad finem differtur conversio sperata, ante occupet mors quam subveniat poenitentia. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
solitudine. urbibꝰq relictis faciebant sͥ casulas ꝓpe
ag̃sti melle nut̾tꝰ. lã deinde ꝓ geniti sut huiꝰ ꝯu̾sacionis¬
nobilissimi pͥncipes paulꝰ ⁊ antoniꝰ. hilarion. machariꝰ.
cetĩq patres: quoꝵ exẽplis ꝑ uniu̾sũ mundũ: ad oleuit
scã institutio monachoꝵ. Sexc aut̃ st̃ gn̾a monachoꝵ.
quoꝵ tͥa obtima: reliqͣ uero te terrima atq om̃imodis

Expanded text:
solitudine urbibus relictis faciebantque casulas iuxta aghujus nobilissimi principes, Paulus et Antonius, Hilarion, Macharius, caeterique Patres, quorum exemplis per universum mundum adolevit sancta institutio monachorum. 2. Sex autem sunt genera monachorum, quorum tria optima, reliqua vero teterrima, atque omnimodis
Abbreviated transcription (Latin):
cõtraxisse neglectꝰ: ut sic̃ in baptismo om̃s in iqͥtates
remitti. ł ꝑ martiriũ nulli peccatũ credimus imputari:
ita ⁊ penitencie cõpunctiõe fructuosa. uniu̾sa fatem᷑
tam cõsidanda ẽ.m̃sura tp̃ris ꝗͣ doloris. Cor enĩ con¬
tritũ. ⁊ humiliatũ ds̃ nõsꝑnit̾. Uerũtam̃ qͣnta in
penitencie gemitus: ł dũ plangimus. qd male ges¬
simus. uł dũ nõ agimus qd ag̃e debemus. Ille autẽ
uere penitenciã ag̃. qui nec penitẽ p̃t̃ita neglig̃.

Expanded text:
contraxisse neglectus. Sicut enim in baptismo omnes iniquitates contraxisse neglectus. Sicut enim in baptismo omnes iniquitates remitti, vel per martyrium nulli peccatum credimus imputari; ita et in poenitentiae compunctione fructuosa universa fatemur tam consideranda est mensura temporis, quam doloris. Cor enim contritum et humiliatum Deus non spernit. Verumtamen quanta in poenitentiae gemitus, vel dum plangimus quod male gessimus, vel dum non agimus quod agere debebamus. Ille autem vere poenitentiam agit, qui nec poeni
Abbreviated transcription (Latin):
id est impis̃ facti sunt. Unde ⁊ illi p̾uaricatores pͥmi ho-¬
mines recedentes adõ malisq factis offendentes creatorẽ:
inpulu̾em unde sũpti sunt redierunt. Bñ gͦ incilicio
ti cin̾e penitens deplorat peccatum. quia incilicio as¬
ꝑttas et conpunctio pecẽoꝵ. incin̾e autẽ puluis ostẽ.¬
Ditur mortuoꝵ. U iccirco in utroq penitenciã agimnꝰ.
ut in conpunct̾ione cilici̃. agnoscamus uicia que per
culpam cõmisimus. ⁊ ꝑ fauillã cin̾is ꝑ pendamus mor¬
tis sentenciam adꝗͣ peccando ꝑuenimus. Penitencie.
autẽ remedĩ ȩccłia catholica inspe indulgencie fidẽ.¬
qđ singłari tͣlitione cõm̃datũ sollicite. ꝓhibet itandũ:
medicinali remedio penitencie subrogat ad ium̃tũ.
humane fragilitatis excessibꝰ sine qͥbꝰ in hac uita ẽẽ
nõ possumꝰ: honoꝵ dũ taxat dignitate seruata. itti
ut asac̾dotibꝰ ⁊ leuitis dõ tantũ teste fiat. Acet̃ĩs uͦ
confessio qd temerarius appetitus. aut ignorancie notat᷑

Expanded text:
id est, impii facti sunt. Unde et illi praevaricatores primi homines recedentes a Deo, malisque factis offendentes Creatorem, in pulverem, unde facti sunt, redierunt. Bene ergo in cilicio et cinere poenitens deplorat peccatum, quia in cilicio asperitas et compunctio peccatorum; in cinere autem pulvis ostenditur mortuorum. Et idcirco in utroque poenitentiam agimus, ut in compunctione cilicii agnoscamus vitia, quae per culpam commisimus; et per favillam cineris perpendamus mortis sententiam, ad quam peccando pervenimus. Poenitentiae autem remedium Ecclesia catholica in spe indulgentiae fidenquod singulari traditione commendatum sollicite prohibet iterandum, medicinali remedio subrogat adjumentum. humanae fragilitatis excessibus, sine quibus in hac vita esse non possumus; honorum duntaxat dignitate servata, ita ut sacerdotibus et levitis Deo tantum teste fiat; a caeteris vero confessio, quod temerarius appetitus aut ignorantiae notatur
Abbreviated transcription (Latin):
difficile uicitur: consuetudinis uincula uix soluit᷑.
molita diu tardius congũt᷑. Ancipitẽ diu delibu secc̃ia.
ut ꝑfice possis quis. Iđ uis age diu erqre: diuꝓb elicno
Cũdiui cogitau̾is: tuc fac cum ꝓbanis. Nichil exp̃cipicio mag¬
nũ. cõsisu mora melior ẽ. Irebꝰ aũ etis bene aged tarditis
remoueat᷑ ate. Tolle moras: ĩcstinũ nichil differas. Inbonis
dilatio nocet: i his ꝗđ ex pedit. diffeire impedit. Absit ĩbonis re¬
ent. Negligecia ⁊ torpor: dissolut aninui. Desidia natura
extiguit. Sollercia aũ. meliore redit. Peiorẽ facit negligeci.
sensũ.: desidia obtũdit. segnicie idustria acuit. Excellecior
fit natura doctrina: ardecius fit ĩgeniũ sub unncto studia
ensus tarditate assidutas

Expanded text:
difficile vincitur. Consuetudinis vincula vix solvuntur, inolita diu tardius corriguntur. Ancipitem diu delibera sententiam, ut perficere possis; quod vis agere diu exquire, diu procum diu cogitaveris, tunc fac quod probaveris; nihil ex praecipiti magnum, consilii mora melior est. In rebus autem certis bene agendi tarditas removeatur a te, tolle moras, in crastinum nihil differas: in bonis dilatio nocet, in his quod expedit differre impedit; absit in bonis reunt. Negligentia et torpor dissolvunt animum, desidia natura ertia autem sensum meliorem reddit, pejorem facit 514 negligentia, sensum desidia obtundit, segnitiem industria acuit, excellentior fit natura doctrina, ardentius fit ingenium subjuncto studio. tria excitat. Sensus tarditatem assiduitas
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos tuos u̾set᷑ ultimus dies. Cũ enĩdiluculo surrex̾cis.
aduesꝑã te ambiguas ꝑ uenire: ⁊ cũ in lectulo ad qͥescen-¬
dũ membͣ posueris noli ofide de lucis aduentu. ⁊ facili
te potĩs refrenare ab om̃ibus uiciis. Sẽꝑ cortuũ ꝓ missa
celesua meditet᷑: ut ipsa te adnͥtutis uiam ꝓuocent.

Expanded text:
Cum enim diluculo surrexeris, ad vesperum te ambigas pervenire; et cum in lectulum ad quiescendum membra tua posueris, noli confidere de lucis adventu, ut facilius te possis refrenare ab omnibus vitiis. Semper cor tuum promissa coelestia meditetur, ut ipsa te ad virtutis viam provocent.
Abbreviated transcription (Latin):
sensibus tuis expellit tenebras. Taliũ uiroꝵ queso ne
deuites ꝯsorcia ut. eoꝵ monitionibꝰ m̃s tua erigatus ad celũ.
hauriant sensustui. Uita uuoꝰ qͦs gͣ mandata dĩ iudis neg-¬
modi uris sit tͥ nulla cõmisctio: nec ueł cũ eissermocinari
assidue. nͥ potĩs eossolũm ab erroris itin̾e reuocare. Cet̾um
si nõuales deuita ut publicũ hostẽ. Sepe enĩ ꝑunã ouẽ
morbidã grexx totus polluit᷑ ⁊ modica pars fellis iaagnã
dulcedinem in amaritudinẽ u̾tit: et modicum ferm̃tũ
totã massã corrũpit. Atali gͦ ferm̃to & dñs tͥ ad tende
Nam ⁊ si in habitu quisuideat᷑ eẽ clar̾. ac nobił. ⁊ dulcia
ũba tͥ ꝓferant elegant᷑. simulatio cordiseoꝵ ex sub seq̃n¬
nant: ⁊ apud quosdã uident᷑ eẽ mirabiles. s ad tẽpus¬

Expanded text:
sensibus tuis expellit tenebras. Talium virorum, quaeso, ne sensibus tuis expellit tenebras. Talium virorum, quaeso, ne devites consortia; ut eorum monitionibus mens tua erigatur ad coelum,hauriant sensus tui. Devita viros quos erga mandata Dei vides negmodi viris nec sit tibi ulla commixtio, nec velis cum eis sermocinari assidue, nisi poteris solummodo ab erroris itinere revocare eos: caeterum si non vales, devita ut publicum hostem: saepe enim per unam ovem morbidam grex totus polluitur; et modica pars fellis magnam dulcedinem in amaritudinem vertit, et fermentum modicum totam massam corrumpit . A tali enim fermento Dominus tibi attendenam etsi in habitu quis videatur esse clarus et nobilis, et dulcia verba tibi proferat eleganter, simulatio cordis ejus ex subsequennant, et apud quosdam videntur esse mirabiles, sed
Abbreviated transcription (Latin):
curraco. Uinũ enĩ nob̃ añs adleticiã cordis. n ad ebrietatẽ
crea
tũ est: ad ꝑniciẽ deputemus. Płimi nãq ꝑuinũ matcimã
debilitatẽ corporis contͣert̃: nec por aert̃ cõseqͥ pͥstinã
firmitatẽ qͥpͥmũ ñtẽꝑauert̃ gule ardorẽ. Pleriq ꝑ
uinũ homicictũt ꝑpetͣuert̃: nec ipsi mortẽ recusauert̃.
Qlii ꝑ uinũ ademoniis captisunt: nec est aliud ebrietas
ꝗ manifestissimus demon. Ebriosus putat se aliqͥd boni
agͥe : cũ fuit ꝑp̃cipicia de uolutus. E uinolentia m
ciat escas. ⁊ repente hamũ intͣ fauces repꝑit hostẽ: uł
sicut auescũ ꝑ escã capiunt᷑ aretibus. ita ebriosuꝰ
capitur. Tu aut̃ in om̃ibꝰ te exxibe sobriũ: ut te so¬
ciboꝵ abstinencia m̾garis in suꝑbiã: ⁊ infleris ad
escis carnalibis ieuinare.: ⁊ uiciis pectus tuũ replere.
sunt uerba eoꝵ: ⁊ incolumitas aĩe hisqui ea libent᷑ ad tedt̃.
Sicut enĩ sol oriens effugat caliginẽ: ita scoꝵ doctrina a

Expanded text:
curramus. Vinum enim nobis Dominus ad laetitiam cordis, non ad ebrietatem creavtum est, ad perniciem deputemus. Plurimi namque maximam per vinum debilitatem contraxerunt, nec potuerunt consequi pristinam firmitatvinum homicidium perpetraverunt, nec ipsam mortem recusaverunt. Alii per vinum a daemonibus capti sunt, nec est aliud ebrietas quam manifestissimus daemon. Ebriosus putat se boni aliquid agere cum per praecipitia devolutus fuerit. Per vinolentiam tiat escam, et repente hamum inter fauces reperit hostem: vel sicut aves cum per escam capiuntur in retibus; ita ebriosus ile animal capitur. Tu autem in omnibus exhibe te sobrium, ut te sociborum abstinentiam mergaris in superbiam, et ne infleris advescis carnalibus abstinere, et vitiis pectus tuum replere. sunt verba eorum, et incolumitas animae iis qui ea libenter attendunt. Sicut enim sol oriens effugat caliginem, ita sanctorum doctrina a
Abbreviated transcription (Latin):
nabitur: qͥaut̃ intułit mala indie malo ut reus dãpna-¬
bit᷑. Nec ꝓ carnalibꝰ dãpnis frãgat᷑ añis tuus nec uigorẽ
paciencie tue resemolliat cadiica: s time potuis dãp-¬
nũ si a ꝓposito tuo tardau̾is. R qñte pecci obnoxiũ sen¬
seris: adpenitenciã ꝯu̾ti ñ cõfundaris. Q enĩ hic penitu̾it:
innouissimo non penitebit. Clem̃t̃ enĩ dñs ad penitẽ:¬
ciam ofugientes suscipit. Et ne in miscđia dĩ fretus.
pecc̃is pecca adicias. ⁊ ne ueł dic̾e donec uget etaᷤ
carnis concupiscenciã exercebo: et postremo ĩ senec-

Expanded text:
nabitur; qui vero intulerit mala, in die mala ut reus damnabitur. Ne pro carnalibus damnis frangatur animus tuus, nec vigorem patientiae tuae res emolliant caducae, sed time potius damnum, si a proposito tuo retardaveris. Et quando te peccatis obnoxium senseris, adin novissimo non poenitebit, clementer enim Dominus ad poenitentiam confugientes suscipit. Et ne misericordia Domini fretus peccatis peccata adjicias, neque velis dicere: Donec viget aetas mea, carnis concupiscentiam exercebo, et postremo in senectu
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ oꝑũ sũptꝰ tͥ ĩ itin̾e p̃para: ut incunctant̾ libent̃ cum
uocatus fu̾is ꝑ gas ad dnm. Tunc cũ carnis uincło aĩa tua¬
fu̾it absoluta: mox in occursu tuo angłoꝵ chorꝰ occurrat :
om̃e scõꝵ agm̃ intuis misceat᷑ ãplexibus ⁊ te ad ad orãdũ
uerũ uidicem ꝑducant. Tũc tͥ ẽ. pax ꝑ gyrũ et sũma
securitas: nec timeb ultͣ iacła ignita diabłi. Nõtͥ t̃orẽ
incuciet barbaroꝵ in manitas. nec formidab̾ hostes fe¬

Expanded text:
incunctanter libenterque, cum vocatus fueris, pergas ad Dominum. Tunc cum a carnis vinculo anima tua absoluta fuerit, mox in occursum tuum angelorum chorus occurret, omne sanctorum agmen in tuis miscebitur complexibus, et te ad adorandum verum judicem perducent. Tunc tibi fiet pax per girum et summa securitas, nec timebis ultra jacula ignita diaboli. Non tibi terrorem incutiet barbarorum immanitas, nec formidabis hostes fe
Abbreviated transcription (Latin):
seriuiebat. Hoc ⁊ nagareos illo pͥscillã. et aqͥlã: in acꝰ¬
tibus apłoꝵ pͥmos fecisse legimus. Paulũ qͦ apłm.
extitert̃. Est aut̃ in cłicis tonsurȩ signũ qͥdã. qͥ
cͥnibus exxuamur: atq inde innouatis sensibꝰ u comis
rudibis enitescamus. exxpoliantes nos uideta apłm
ueterẽ hominẽ cũ act̾ibus fuis: ⁊ induentes nouum
qͥ renouat᷑ in agnitionẽ dĩ. Quã renouationẽ dĩ in
m̃te oportet fie̾ri. s incapite demonstrari: ubi ipsa
mens noscitur habitare. Qđ de tonso suꝑuis capite
inferius circuli corona relinquit᷑: sacdociũ regnũq
eccłiȩ in enis excistimo fig̾ari. Thiara enĩ ap̃ uetẽs
na autẽ: latitudo aurea ÷ circuli qͥ regũ capita cingit. Utrũq
itaq signũ expͥmit᷑ incapite dicoꝵ: ut impleat᷑ oe corporiᷤᷤ
qͣdã similitudine. qͥ scͥptũ ẽ. petͦ apło dicente. uos estis genꝰ

Expanded text:
serviebat. Hoc et Nazaraeos illos Priscillam et Aquilam in Actibus apostolorum primos fecisse legimus, Paulum quoque apoexstiterunt. Est autem in clericis tonsura signum quoddam quod crinibus exuamur, atque inde innovatis sensibus ut comis rudibus enitescamus, exspoliantes nos, juxta apostolum, veterem hominem cum actibus ejus, et induentes novum qui renovatur in agnmente oportet fieri, sed in capite demonstrari, ubi ipsa mens noscitur habitare. Quod vero detonso superius capite inferius circuli corona relinquitur, sacerdotium regnumque Ecclesiae in eis existimo figurari. Thiara enim apud veterena autem aurea latitudo est circuli, quae regum capita cingit, utrumque itaque signum exprimitur in capite clericorum, ut impleatur etiam corporis quadam similitudine, quod scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
nil aluded oracionibꝰ fudelu animarũ ꝗ̃ desiłia ea iuua
accipitur:. Illud qͦq dico qđ celeb̾rima sit inhac re c̃suetu
do fidelium cum se morituris cõm̃dant: ⁊ memores eos
sui ẽẽ p̃obtant. Sic mr̃ib cũ morerent᷑ suꝑstitũ caroꝵ
se familiaritas cõm̃dauit: sic cotidie pioꝵ turba fide¬
liũ enocadis abħ scło electis aimibꝰ comitat. ⁊ũ sui semꝑ¬

Expanded text:
nihil aliud orationes fidelium animarum, quam desiderium earum accipiatur. Illud quoque dico, quod celeberrima sit in hac re Ecclesiae consuetudo, cum se morituris commendat, et memores eos sui esse praeoptat. Sic martyribus, cum morerentur, superstitum charorum se familiaritas commendavit: sic se quotidie piorum turba fidelium evocandis ab hoc saeculo electis animabus committit, et ut sem
Abbreviated transcription (Latin):
dudinem amisse: Dare possũt ꝓsalute uiuentium iqͥntum
adño permitunt᷑. Nam utiq recordari uerarit̃ possut: quos
iħ scło positi dilexẽr. Sensum enĩ quẽ uiuentes cũ uiuentib
habuẽr. ñ amisisse s libiorẽ illic hab̃e credende st̃. uͥ hoñe
corporali grauari ñ possunt. Nam iuxta diuinã sentenciã
corpus corruptibile ad grauat animã. Ergo aĩa que nẽ
corpore grauat᷑: lib̾ior corpore absoluta efficit᷑. Est gͥ

Expanded text:
o salute viventium, in quantum a Domino permittuntur: nam utique recordari veraciter possunt, quos in hoc saeculo positi dilexerunt: sensum enim, quo viventes cum viventibus adfuerunt, non amisisse, sed liberiorem illic habere credendae sunt, ubi onere corporali gravari non possunt. Nam juxta divinam sententiam, corpus corruptibile aggravat animam : ergo anima quae nunc corpore gravatur, liberior corpore absoluta efficitur. Est ig
Abbreviated transcription (Latin):
ecciones ꝓnunciare antiq institutionis ẽẽ : iudoꝵ
tͣditio docet. Nã ⁊ ipsi legitimis p̃finitisq diebꝰ¬
¶ ex lege ⁊ ꝓpħis: leccionibꝰ insinagogis utunt᷑: & ħ duet̾i
patrũ institutione institutione seruantes. est aut̃ lec̾co
non parua audienciũ edificatio. Unde oportet ut cũ¬
psallitur pallat᷑ ab om̃ibus: cũ legit᷑ leoc̾o facto silencio
fronte aurẽ libent̾ accomodet. Patet tp̃s orandi cũ
om̃s ciamus : cũ uolueris orare pͥuatĩ. Obtentu oroniᷤᷤ
neꝑdidis leccionẽ : qr ñ sẽꝑ eã qͥlilibet ꝑatã potest
uã nasci utilitatẽ: edolect̾onis auditu eSiqͥđ or̃o ipsa
fit pinguior: dũ mens recenti lectõe saginata ꝑ
diuinarũ rer̃ qͣs nuꝑ audiũ imagiescurrit. Nã
⁊ maria soror martae q̃ sedens ad pedes iħu sorore
neglecta u̾bũ intentius audiebat bonã partẽ s
elegisse dñi uoce firmat᷑. Idõ ⁊ diaconus clara
uoce silenciũ ãmonet: ut siue dũ psallit᷑ siue dũ

Expanded text:
Lectiones pronuntiare antiquae institutionis esse Judaeorum traditio docet. Nam et ipsi legitimis praefinitisque diebus ex lege et prophetis lectione in synagogis utuntur, et hoc de veteri patrum institutione servantes. Est autem lectio non parva audientium aedificatio. Unde oportet ut qupsallitur, psallatur ab omnibus; cum lectio legitur, facto silentio fronte, aurem sollicite accommodet. Patet tempus orandi, cum omnes oramus; patet, cum volueris orare privatim; obtentu orationis ne perdideris lectionem: quia non semper eam quilibet paratam potest vam nasci utilitatem ex lectionis auditu: siquidem oratio ipsa fit pinguior, dum mens recenti lectione signata, per divinarum rerum quas nuper audivit imagines currit. Nam et Maria soror Marthae, quae sedens ad pedes Jesu, sorore neglecta, verbum intentius audiebat, bonam partem sibi elegisse Domini voce firmatur . Ideo et diaconus clara voce silentium admonet, ut sive dum psallitur, sive dum
Abbreviated transcription (Latin):
mpositas t̃ qͦ curas: humilit̃ exple: traditũ tͥ ministerium
m̃te lib̾a suscipe. Esto obedies diuine dispẽsatioi: uolũtati
eiꝰ cõtraire nõ audeas. Iura potestatis ad epte modant̃ exerce:
potestatis uira accepta. ordinatio ammo anministrati. Onnĩa
no turbulento. s tranqͥllo corde dispoẽ. Caue aut̃ honores qͦs

Expanded text:
mpositas tibi quoque curas humiliter suscipe. Traditum ministerium mente subdita exple, esto obediens divinae dispensationi, voluntati ejus contraire non audeas. Jura potestatis adeptae moderanter exerce. Potestatis jura accepta ordinato animo administra. Omnia non turbulento, sed tranquillo corde dispone. Cave honores q
Abbreviated transcription (Latin):
habebit nature sue modũ obediẽs ⁊ ĩꝑans iuifi¬
ta ⁊ uunficãs. tã ineffabili facilitate. ut sit ei gle.
me electoꝵ nõ locis iłł tencantur. uͥ patͥarchar antea

Expanded text:
erfectum habebit naturae suae modum, obediens et imperans, vivificata et vivificans, tam ineffabili facilitate, ut sit gloriae,mae electorum non locis illis tenentur, ubi patriarcharum anima
Abbreviated transcription (Latin):
Us t odes sacͣrũ leuite sunt. Ipsis enĩ uissus est̃.
custodire tab̾nacłm: ⁊ om̃ia uasa tẽpli. Quiq iõ
in lege ab anno quinꝗͣgenario eliguntur. ut pꝰ edomitũ
seruiant. p̃ferentes speciẽ gͣuitatis ne fallant᷑ cõsilio. ne
fidẽ deserant. neq qͥcꝗͣ intẽꝑancius agant:¬

Expanded text:
ustodes sacrarii Levitae sunt. Ipsis enim jussum est custodire tabernaculum, et omnia vasa templi ; quique ideo in lege ab anno quinquagenario eliguntur custodes vasorumserviant, praeferentes speciem gravitatis, ne fallantur consilio, ne fidem deserant, neque quidquam intemperantius gerant
Abbreviated transcription (Latin):
impedr̃ monachꝰ ad ugłias. cũ escarũ largitate tusgescit.
uut cunct̾is aĩe uͥtutibꝰ florere possis: ut caro tua subiecta
ic̃ enĩ equis sunt frena ĩposita. ita ieiunioꝵ frena ĩpona-¬
muscorpori nr̃o. Nã quẽ admodũ auriga siequoꝵ frena
ladeau̾it rapidissimo c̃su cũ eo ꝑpe̾cipicia defert᷑: ita
i aĩa si corpori suo ñ ĩposuu̾̃t frenũ utͥq ad inferni p̾cipicia

Expanded text:
r, ita monachus ad vigilias cum escarum largitate torpescit.  jejunium; ut cunctis animae virtutibus florere possis, et caro tua subjecta Sicut enim equis sunt frena imposita, ita jejuniorum frena imponamus corpori nostro. Nam quemadmodum auriga, si equorum frena laxaverit, rapidissimo cursu cum eo in praecipitia deferuntur, ita et anima, si corpori suo non imposuerit frenum, uterque ad inferni
Abbreviated transcription (Latin):
facito fili abb̾iutio ⁊ uoluntariã panꝑantẽ libẽt̃ assume.
Noli ẽẽ deliciosus et piger: s labora marubus das it hãs
uñ tͥbuas indigenti. Scd̾m possibilitatẽ tuã nediocͥt̾a
porrige. Tantam enĩ excpetit ate ds̃ qu̾antũ t̾ fu̾it cre¬
ditũ. Nemo enĩ eocig̃ ate: qđ ipse minie possides. Ele¬
mosina cũ iniquitate ad qͥfita: ab hominatio est corã dõ:
s acceptũ õ. ei qd fui̾t cfidelit̾ ad qͥsitũ. Rilrartẽ nõ ht̃¬
elemosina. Sunt enĩ ũ nulli qͥ diripientes aliena. prare
se elemosinã simulant: ⁊ cũ alioᷤ p̃mant aliismisere n

Expanded text:
facito, fili, ab hoc vitio, et voluntariam paupertatem libenter assume. Noli esse desidiosus et piger; sed labora manibus tuis, ut habeas unde tribuas indigenti. Secundum possibilitatem tuam mediocriter porrige: tantum enim expetitur a te quantum tibi fuerit creditum. Nemo enim exigit a te quod ipse minime possides. Eleemosyna cum iniquitate acquisita abominatio est coram Christo, sed acceptum est illi quod fuerit fideliter acquisitum. Fili, non he bonum. Sunt enim nonnulli qui, diripientes aliena, praestare se eleemosynam simulant; et cum alios premant, aliis misereri
Abbreviated transcription (Latin):
Ra lacͥinis indesinent̃. ora iuigit̃ : p̃care deum diebꝰ
ac noctibꝰ. Sit sine cessãcione oracio sit freq̃s̃ oratio.
sint orationi arma assidua. Qatio nõ deficiat. insiste ora¬
cioni frequent̃ in cunibe orationi affidue. geme semꝑ ⁊ plãge
Durge in nocte adp̃cem: iuigila ⁊ ora iugit̾. ł noctẽ in oratioẽ
⁊ p̃ce: incumbe nocturiũ uigiliis: ad modicũ clausis ocłis
rursum ora. Matio freq̃s. diaboli iacula subinguet: orõ¬
ptationum incursus: hȩc sut pͥma tela adusus ostium
tẽptam̃ta. Inmundos p̾c̃ peccati expellit frequencia :
ĩmũdõ sp̃c orationi uincit ĩstancia. demonia oratione
uincuntur: oratioẽ demonia suꝑantur Omnibꝰ mali: or¬

Expanded text:
ra lacrymis indesinenter, ora jugiter, precare Deum diebus ac noctibus, sit sine cessatione oratio, sit frequens oratio, sint orationis arma assidua, oratio non deficiat, insiste orationi frequenter, incumbe orationi assidue, geme semper, et plange, surge in nocte ad precem, vigila et ora, pernocta in oratione, et prece, incumbe nocturnis vigiliis. Ad modicum clausis oculis rursum ora, oratio frequens diaboli jacula submovet. ntationum incursus. Haec prima tela adversus hostium tentamenta. Immundos spiritus precum expellit frequentia, immundos spiritus orationis evincit instantia. Daemonia oratione vincuntur, oratione daemonia superantur, omnibus malis pr
Abbreviated transcription (Latin):
ut ubi ego sum. ⁊ ip̃si sit mecũ. Si enĩ mẽbͣ capi¬
tis sumꝰ ⁊ unꝰ in se ⁊ inn obis ẽ xp̃s: utiq ibi ipse
ascẽtnt. ⁊ nos ascensuri sumiis.
motꝰ corꝑis habeam. an tales er̃ fic̃ mͦ hab̾e udem.

Expanded text:
ubi sum ego, et ipsi sint mecum . Si enim membra capitis sumus, et unus in se et in nobis est Christus, utique ubi ipse ascendit, et nos ascensuri sumus. Cmotus corporis habeamus, an tales erunt sicut modo habe
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑicłm ducunt. diuicie usq ad exitũ ꝑthunt. Multi
caret angustiis. Si gͦ use̾ẽ qͥetus: Tichil scłi appetas. Semper
m̃tis reqͥẽ habeb: si ate mũdi curas abiec̃is. Semꝑ int̾na qͥete
frueris: site abstrepitu trenarũ actionũ subt̾xeris. Diuici
Ualde rarum ẽ ut qͥ diuicias possident: ad reqͥe etendant.
Iui curis t̾renis se implicat: adi amore se seꝑant. Q in rerũ
amore defigitu: ind onullatenꝰ delecꝰtatin. Cure enim rerii:
ab ĩtẽcioẽ dĩ aũtunt. Nemo pot̾ amplecti.xͫ: simł ⁊ scłm.¬

Expanded text:
ad periculum ducunt, divitiae usque ad exitium pertrahunt, multi ad periculum ducunt, divitiae usque ad exitium pertrahunt, multi caret angustiis. Si ergo vis esse quietus, nihil saeculi appetas; semper mentis requiem habebis, si a te mundi curas abjeceris; semper interna quiete frueris, si te a strepitu terrenarum actionum subtraxeris. 521 Valde rarum est ut qui divitias possident ad requiem tendant; qui curis terrenis se implicant, a Dei timore se separant. Qui in rerum amore defigitur, in Deo nullatenus delectatur. 94. Curae enim rerum ab intentione Dei avertunt. Nemo potest amplecti Dei gloriam sim
Abbreviated transcription (Latin):
eni durissimum his qui p̃sunt fiet. Ciu multũ datur. młm
abeo q̃ritur: cui płcreditui. plus ab eo exigit᷑. Honores quoq¬
secũ ꝑicła ger̃. Cito ꝑiclitatur potestase cito ruiam patitur
Qnͣto enĩ maior honor: tato maiora ꝑicła. Alta arbor auentis
feruitur. In potẽtẽ cito cadit inuidia: cito patet insidiis
at: q̃ uis cultu p̃cioso redimitus emineat. quã uis sit multitudi¬
ne p̃munitꝰ. ꝗ̃ uis excubancium armis ꝓtectus: quã uis in nume-¬
ris obsequẽcium cuneis cõstipatus. ꝗͣ uis agminibus tutꝰ. seꝑ
Insiricis stratus cubat sed turpidus: in pluma iacet sed
pallidꝰ: ĩlectis aureis. s turbatꝰ. Preuis ẽ huius mudi felicitas:
modica ẽ huius scłi gła. caduca ẽ ⁊ fragił temporal potẽcia.
Dic ubi sut̃ reges. ubi pͥncipes. u̾imꝑatores. uͥ locupletes rer̃
ubi potentes scli. uͥ diuites mundiꝰ Quasi uinbra tͥnsierunt.
ulut sominium euanuer. Qurunt᷑ et nõ sunt. Diuicie usq

Expanded text:
datur, multum ab eo quaeritur; cui plus committitur, plus ab eo exigitur. Honores secum pericula gerunt, cito periclitatur potestas, cito ruinam patitur. Quanto major honor, tanto majora pericula. Alta arbor a ventis feriuntur. 90. In potentem cito cadit invidia, cito patet insidiis at, quamvis cultu pretioso redimitus emineat, quamvis sit multitudine praemunitus, quamvis excubantium armis protectus, quamvis innumeris obsequentium cuneis constipatus, quamvis agminibus tutus, sememper in discrimine; in sericis stratis cubat, sed turbidus; in pluma jacet, sed pallidus; in lectis aureis, sed turbatus. 91. Brevis est hujus mundi felicitas, modica est hujus saeculi gloria, caduca est et fragilis temporalis potentia. Dic ubi sunt reges? ubi principes? ubi imperatores? ubi locupletes rerum? ubi potentes saeculi? ubi divites mundi? quasi umbra transierunt, velut somnium evanuerunt. Quaeruntur, et non sunt; divitiae usque
Abbreviated transcription (Latin):
mle cautus forsitan delictoꝵ cõtͣxi. abolere ibeat cõ¬
icognita legẽtibꝰ demostiarẽ. cũ multos ẽe nõ dubitem
harum rer scienciã multipliciũ libroꝵ uoluminubus
didicisse s pociꝰ ut sub imo collecta. Hic fut᷑oꝵ racio mites
mortaliuĩ uehemciꝰ tanget. quo siñ labore hic posita ꝑle¬
gisset᷑ ut eo cõpimcta m̃s reddetur ad tepꝰ quo facillime
pio cuubꝰ occdirisset oblatius. Hec gͥ librũ formatio ordmata
ꝓnotacia collecta sufficiat ut et in hoc specło nr̃ sese aimius
pogonscat. Nam sud qͥ futuri sumꝰ sedula rimminiaũmnus¬

Expanded text:
male cautus forsan delictorum contraxi, abolere jubeat com, ut quasi incognita legentibus demonstrarem, cum multos non dubitarem harum rerum scientiam multiplicium librorum voluminibus didicisse; sed potius, ut sub uno collecta futororum ratio mentes mortalium eo vehementius tangeret, quo sine labore hic posita perlegisset, et eo compuncta mens redderetur ad tempus, quo facillime hic illi cibus occurrisset oblatus. Haec ergo librorum formatio ordinata, pro notitia collecta sufficiat, ut in hoc speculo noster sese animus recognoscat. Nam si id quod futuri sumus, sedula
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ t̾renis curis parit̾ ĩseruire: difficile ẽ dm̃ simł ⁊ mundum
dilig̾ mũdus. Esto mortuus mũdo: ⁊ mũdus tͥ. Mũdigłan
tãq̃ mortius no aspicias: tãqͣ mortuius ab asfectu iutȩ istius
te seꝑa. Sic̃ sepultꝰ nõ habeas curã scłi: tãq̃ defunctus ab om̃i
t̾reno te pͥua negocio. Cõtempne uiuens que post mortẽ hab
nõ potes: qđ habes. habeto ad miscdiã. suffragetur uirtus
tua egeni ĩ opia.Si quẽ positum inecessitate cognoũis: siq̃m
ad ĩopiã redactum. siquẽ direptioe alicuiꝰ exinanitum. si
quẽ op̃ssũ. si que humiliatũ: nullũ cõtẽpnas. nullũ despicia¬
fusus ate reutat. Omibꝰ cõniunica om̃ibꝰ tribue. om̃ibꝰ p̃be.
Nõ eligas cui miserearis: ne forte p̃teas eum qͥ m̃itus ẽ acciꝑ
In ctus es ꝓ qͣmagis placeas dõ. neseis ꝓ qͦt maior fructus iui¬

Expanded text:
um diligit mundus; esto mortuus mundo, et mundus tibi; mundi gloriam tanquam mortuus non aspicias, tanquam mortuus ab affectu vitae istius te separa. Sicut sepultus, non habeas curam de saeculo. Tanquam defunctus, ab omni terreno te priva negotio. Contemne vivens quae post mortem habere non potes. 96. Quod habes, habeto ad misericordiam; suffragetur virtus tua egeni inopiae. Si quem positum in necessitate cognoveris, si quem ad inopiam redactum, si quem direptione alicujus exinanitum, si quem oppressum, si quem humiliatum, nullum contemnas, nullum spernaconfusus abeat. Omnibus communica, omnibus tribue, omnibus praebe; non eligas cui miserearis, ne forte praetereas eum qui meretur accipere. Incertus es pro quo magis placeas Deo, nescis pro quo tibi major fructus ju
Abbreviated transcription (Latin):
admođ inqͥd ȩxiẽs ab oriente apparet autẽ ĩ occidente
ita acduent fiłis hõis subito oibus apparebit. nec erit ĩdigẽs
qͥsꝗ̃ introgare siue ħ. siue illic ẽ xp̃s Cueadmodũ enĩ fulgur¬
ẽgrediens cum emicuerit nõ egemꝰ in quirere si facta sit co¬
ruscatio. ita cum reudatio p̃sencie eiꝰ effulserit : nõ indigemꝰ

Expanded text:
fulgur exiens ab oriente apparet in occidente, ita erit adventus Filii hominis . Subito omnibus apparebit, nec erit indigens quisquam interrogare, sive hic, sive illic est Christus. Quemadmodum enim fulgur cum emicuerit, non egemus interrogare si facta sit coruscatio; ita cum revelatio praesentiae eius effulserit, non indigebimus
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. Qui autẽ cũ uxore ẽ : sollicitus ẽ. que sunt mundi.
pͥma diuinitꝰ facta coniunct̾io in exẽplo ẽ. Nã cũ dñs
hominẽ figurasset. eiq parẽ necessariã ꝓ̾pexisset : unã
de costis eius mutuatus. unã illi feminã finxit. Sicq adã
⁊ mulier eua uno int̾ se nuptũ functi: fomã hominibus
de originis auctoritate.& pͥma dĩ uoluntate sanxerunt.
Itẽ scđm sp̃ales nupcias sicut unus xp̃s ⁊ una ȩccłia: sic¬
et unus uir. ⁊ una uxor tã scđm gn̾is documtũ: ꝗͣ scđm¬
cepit. Primus lamech duabus maritatꝰ: tres in unam
carnẽ effecit. S dicis qͥs: qđ et patarche simul pluribꝰ
uxoribus usi sunt. Ergo. ꝓptẽa nob̾ licebit duc̾e plures:

Expanded text:
s: Qui autem cum uxore est cogitat quae sunt mundi; prima divinitus facta conjunctio in exemplum est. Nam cum Deus hominem figurasset, eique parem necessariam prospexisset, unam de costis ejus mutuatus, unam illi feminam finxit, sicque Adam et mulier Heva, unis inter se nuptiis functi, formam hominibus de originis auctoritate et prima Dei voluntate sanxerunt. Item secundum spirituales nuptias, sicut unus Christus et una Ecclesia, sic unus vir et una uxor tam secundum generis documentum quamcoepit. Primus Lamech duabus maritatus tres in unam carnem effecit. Sed dices quod et patriarchae simul pluribus uxoribus usi sunt; ergo propterea licebit nobis plures
Abbreviated transcription (Latin):
ECONIURATIS lex nat̾e: a scło ẽ. Ds eni fecit
adã. ⁊ dedit ei ad uitoriũ euã: cum ꝓcreatiõe sub¬
secuta sentencia dicens. Crescite ꝙ multiplicamini: et
replete tr̃am. D factꝰa eadẽ mulier pͥus solacio. ꝗͣ ꝯuigio
fuit : donec deparadiso in obediencia eiceret. qͦs int᷑ para¬
disum obediencia tenuisset. Hic pꝰ beatȩ sedis excessũ
mulieris suȩ pulsũ agnoscebat: libro geneseo dicente.
cognouit adã mulierẽ suã: ⁊ cõceꝑit. et peꝑit filiũ
Cũ gͦ adiectũ laborẽ nupcie p̃cesserunt. &e tͥbulos spinãq
passuri p̃uio̾ ad iere conuentꝰ: secuta in ꝑcᷝ ͤationib tedia.
Unde pariturȩ tale p̃cessit edictũ: indolore inquid. et
nimus casus luctusq subripuerint. Onde ⁊ apłs p̃di-¬

Expanded text:
conjugatis lex naturae a saeculo est. Deus enim fecit Adam, et dedit ei adjutorem Hevam cum procreationis subsecuta sententia, dicens: Crescite, et multiplicamini, et replete terram . Sed facta eadem mulier prius solatio quam conjugio fuit, donec a paradiso inobedientia ejiceret quos intra paradisum obedientia tenuisset, ac post beatae sedis excessus mulierem suam pulsus agnosceret, libro Geneseos edocente: Et cognovit Adam mulierem suam, et concepit, et peperit filium . 2. Ergo adjectum laborem nuppassuri praevios adjecere conventus; secuta in procreationibus taedia, et parituram aliud praecessit edictum: In dolore, inquit, et s diversi, ut cernimus, casus luctusque subriperent. Unde Apos
Abbreviated transcription (Latin):
astitas hominem celo uingit: castita hominẽ celo ꝑtrahat.
Castitati regnum celoꝵ ꝓmittitur: castitas hereditatẽ celi sup¬
pẽtere facit hominiem. Libido uͦ: iniferno dem̾git hominẽ.
libido hominẽ ad tartara mittit: ad pena tartari honunem
libido ꝑtlucit. Qd̾ siad huc cariuĩ molestiã sentis. si ad huc car¬
nis stimuł tangeris. si ad huc libidinis suggestioe pulsari̾
diem exitus tui tibi p̃pone. finem uite tue ante occulos
adhibe. Propone tͥ futurum iudicium ꝓpone fut᷑a¬

Expanded text:
astitas hominem coelo jungit, castitas hominem ad coelum trahit. Castitati coeli regnum promittitur. Castitas haereditatem 499 coeli suppetere facit. Libido vero in infernum mergit hominem, libido ad tartara hominem mittit, ad poenas tartari hominem libido perducit. 11. Quod si adhuc carnis molestias sentis, si adhuc carnis stimulis tangeris, si adhuc libidinis suggestione pulsaris, diem exitus tui tibi propone, finem vitae tuae ante oculos adhibe; propone tibi futurum judicium, propone t
Abbreviated transcription (Latin):
melior es u̾bo. sciencia. diuiciis. honoribus: & cunctis q̃
uł carnalibus uł sp̃alibus suppetunt charismatibus. Cunct̾os
gͦ despice: cunctis temet ipsum suꝑiorẽ attende:S¬

Expanded text:
melior est verbo, scientia, divitiis, honoribus, et cunctis quae vel carnalibus vel spiritualibus suppetunt charismatibus. Cunctos ergo despice, cunctis temetipsum superiorem attende
Abbreviated transcription (Latin):
moysen ⁊ ꝓpħas: q̃ dicit᷑ uetus testam̃tũ. Testam̃tũ
aut̃ dr̃. qr̾ idoneiis testibꝰ utiq a ꝓpħis scͥptũ est.
aq signatũ. Noua u̾ero lex est: eũgłium.
⁊ ꝑ suc̃ apłos dedit. illa lex uetus uł ut radide
est: ħ noua uł ut fructꝰ exradice. Ex lege

Expanded text:
stamentum. Testamentum autem dicitur, quia idoneis testibus utique a prophetis scriptum est atque signatum. Nova vero lex est Evangelium, et suos apostolos dedit. Illa lex vetus velut radix est, haec nova velut fructus ex radice. Ex lege
Abbreviated transcription (Latin):
Uem̃ito quia puluis es: quia cinis es. quia putredo ⁊ u̾nis es.
Quiq ⁊ si aliqui es : nisi tanto te humilies quanto magnus
es: ꝑdis om̃ino quod es. Nunquid tu altior ꝗͣ pͥmus angłs ͦNũqͥd
tu splendidior intr̃a ꝗͣ lucifer incȩlo: Qđ si ille de tanta subli-¬
mitate ꝑ suꝑbiã cecidit. quomͦ tu ad tantã celsitudinẽ suꝑbiẽs
ꝑ quendã sapientẽ dr̃. corpiis q̃ corrũpitur aggrauat animã:
⁊ de pͥmit t̾rena in habitatio sensũ. multa cogitantẽ. Quã dẽ
sissimis putamus intĩa suꝑbiȩ tenebris lutũ in uolui. si potuit
incȩlo stella quȩ mane oriebatur lucis sue globos amitẽ: u-¬
di gͦ potius lucẽ u̾itatis : dicentẽ. Qui sequit᷑ me inquid non
ambulat intenebris: s habebit lum̃ uitȩ. Inqͦ autẽ eẽt seq̃n.

Expanded text:
emento quia pulvis es , quia cinis es, quia putredo et vermis es, quia etsi aliquid es, nisi tanto te humilies, quanto magnus es, perdes omnino quod es. Nunquid tu altior quam primus angelus? nunquid tu splendidior in terra quam Lucifer in coelo ? Quod si ille de 209 tanta sublimitate per superbiam cecidit, quomodo tu ad coelestem celsitudinem superbiens per quemdam sapientem dicitur: Corpus, quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sissimis putamus in terra superbiae tenebris, lutum involvi, si potuit in coelo stella, quae mane oriebatur, lucis suae globos amittere? Audi ergo potius lucem veritatis dicentem: « Qui sequitur me non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae . » In qu
Abbreviated transcription (Latin):
fut᷑a cũ hylaricate et laboribus oꝑemur. Hanc hẏlaritatẽ
significat crucis latitudo intͣnsu̾so ligno. uͥ figuntur manus.
ꝑmanis enĩ opus intelligit᷑. ꝑ latitudinẽ: hylaritas oꝑantis
qr tͥsticiã faciunt angustie. Porro ꝑ altitudinẽ crucis eui

Expanded text:
futuram, cum hilaritate et laboribus operemur. Hanc hilaritatem futuram, cum hilaritate et laboribus operemur. Hanc hilaritatem significat crucis latitudo in transverso ligno, ubi figuntur manus; per manus enim opus intelligitur; per latitudinem, hilaritas operantis, quia tristitia facit angustias. Po
Abbreviated transcription (Latin):
uitas nobis ostendet incarne unã laboriosã alt̾ã bãm. Labo-¬
riosã tolerare ꝗ debemus. bãm ꝗ sꝑare debenius. Tercia causa
est suscepte crucis ut suꝑbia scłi. ⁊ inflata sapiencia ꝑ crucis
stultã ut putatur p̃dicationẽ humiliata corrueret: ut appa-¬
reret id qͥ stultũ ÷ dĩ quanto sit hominibus sapiencius ⁊ quod
infirmius dĩ ẽ. ꝗͣto sit forcius tota hominũ fortitudine. Docet
est tͣnsu̾sũ lignũ quo extendunt᷑ manus. Altitudo q̃ atͣnsu̾so¬
ligno incipiens usq ⁊ ad tr̾am desinit.  fundũ uero q t̾re in¬
fixũ absconditur. Exquo ligno crucis: om̃is uita scõꝵ descͥ
crucifigitur cart: cum mortificant᷑ m̃bra nr̃a suꝑ trã forni-¬
catio. imundicia. luxuria. Icetã. Dũq extĩor homo
corrũpitur ut intior renouet᷑ de die indiẽ: passio ẽ crucis.
Q ł qͥđ dũ sunt bona oꝑa tñ ad huc laboriosa: quoꝵ m̾ces
reqͥes est. Idõq dr̃ spe gaudentes. ut cogitantes scł reqͥẽ

Expanded text:
carne: unam laboriosam, alteram beatam. Laboriosam quam tolerare debemus, beatam quam sperare debemus. Tertia causa est susceptae crucis, ut superba saeculi et inflata sapientia per crucis stultam, ut putatur, praedicationem humiliata corrueret, ut pateret id quod stultum Dei est quanto sit hominibus sapientius et quod infirmum Dei est, quanto sit fortius tota hominum fortitudine. Docet est transversum lignum quo extenduntur manus. Longitudo a latituligno incipiens usque ad terram desinit; profundum vero, quod terrae infixum absconditur, ex quo ligcrucifigitur caro, cum mortificantur membra nostra super terram, fornicatio, immunditia, luxuria, et caetera. Dumque exterior homcorrumpitur, ut interior renovetur de die in diem, passio est crucis. Et haec quidem dum sint bona opera, tamen adhuc laboriosa, quorum merces requies est. Ideoque dicitur spe gaudentes, ut cogitantes scilicet requiem
Abbreviated transcription (Latin):
totũ corpus extendr̃ ipsa tolerancia significat᷑: ut longa.¬
nimes ꝑmaneamus. Unde longanimes dicunt᷑ qͥ tolerant.
ꝑꝓfundũ aut̃ ħ ẽ. partẽ illã lig̾ni que int̾re abdito ð fixa
latet s iñ ꝯsurg̃ om̃e qͥeminet inscrutabilia ĩ dicant᷑ uidi-¬
cia dĩ : đ quibus occulta euis uoluntate uocat᷑ hõo ad
participationẽ tante gr̃e alius sic. alius aut̃ sic:¬
qui ꝑtotũ anni spaciũ deliciis ac negociis scłaribꝰ ĩ pli¬
cantur xccłiaꝵ pͥncipes ftͣuert̾: ułut hac legali quo-¬
dã mͦ necessitate ꝯstricti. His saltẽ diebusuaccare dño
cogerent᷑. acdier̃ uitȩ sue quostotos qͣsi qͦsdã fructus fue¬
rant uorati uł decim̾as dño dedica. sent.

Expanded text:
totum corpus extenditur, ipsa tolerantia significatur, ut longanimes permaneamus: unde longanimes dicuntur qui tolerant. Profundo autem, hoc est, parte illa ligni quae in terrae abdito affixa latet, sed inde consurgit omne quod eminet, inscrutabilia indicantur judicia Dei, de quibus occulta ejus voluntate vocatur homo ad participationem tantae gratiae, alius sic, alius autem sic totum anni spatium deliciis ac negotiis saecularibus implicantur, Ecclesiarum principes statuerunt, ut, vel hac legali quodammodo necessitate constricti, his saltem diebus vacare Domino cogerentur, ac dierum vitae suae, quos totos quasi quosdam fructus fuerant voraturi, velut decimas Domino dedicarent.
Abbreviated transcription (Latin):
quia in eo p̃smistiũ crucis expleuit ꝓpt̾ qͥ uenerat in
hc̃ mundũ. ut quia ligno dapnati fueramus in adã: rursus
mistiũ sanaremur. Hiuus enĩ causa tͥũphi humana pusillitã¬
uł possibilitas & ꝑ om̃ẽ mundũ celebritatẽ annuã p̃bet: ꝓ eo
q̃ dignatis sanguine passionis sue scłm redim̾e peccatum

Expanded text:
us mysterium crucis explevit, propter quod venerat in hunc mundum, ut quia ligno percussi fueramus in Adam, rursus per ligni mysterium sanaremur. Hujus enim causa triumphi humana pusillitas Christo per omnem mundum celebritatem annuam praebet, pro eo quod dignatus est sanguine passionis