comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum mortuum dnm̃ uiderent
eius que corpus in sepulchro iampq¬
situm cus todes illico deputauerti
et eumqui auctor uitae clarsierat
inferniclaustris retentum quasi
samson ingaza sede praehendisse
laetatisunt. Sam sonuero nocte
media non solum exiit. sed etiam
portastulit. Qui a uidelic& redẽp¬
tornoster antelucem resurgens.
non solum liber deinferno ex ut.
sed et ipsa etiam in ferni claustra
destruxit: Portastulit. et montis
uerticem subiit. Quia resurgendo
claustra inferni abstulit. et ascen¬
dendo caelorum regna penetrauit
Hancergo resurrectionis eius glori¬
am fratres km̃i qua eetprius de¬
monstrabatur exsigno. et postpa¬
tuit ex facto. Totamentediliga¬
mus. proeius amoremoriamur.
Ecceinresurrectione auctoris nr̃i
minis tros eius angelos conciues
nrõs agnouimus: adhorum ergo
ciuium illamfrequentem us soł¬
lemnitatem. festinemus his cum
necdum uisione possumus. desi¬
derio etmente iungamur. Trans¬

Expanded text:
cum mortuum Dominum viderent, cum mortuum Dominum viderent, ejusque corpus in sepulcro jam positum, custodes illico deputaverunt, et eum qui auctor vitae claruerat, in inferni claustris retentum, quasi Samsonem in Gaza se deprehendisse laetati sunt. Samson vero modia nocte non solum exiit, sed etiam portas tulit, quia videlicet Redemptor noster ante lucem resurgens, non solum liber de inferno exiit, sed et ipsa etiam inferni claustra destruxit. Portas tulit, et montis verticem subiit, quia resurgendo claustra inferni abstulit, et ascendendo coelorum regna penetravit. Hanc ergo resurrectionis ejus gloriam, fratres charissimi, quae et prius demonstrabatur ex signo, et post patuit ex facto, tota mente diligamus, pro ejus amore moriamur. Ecce in resurrectione auctoris nostri ministros ejus angelos concives nostros agnovimus. Ad horum ergo civium illam frequentem solemnitatem festinemus. His, cum necdum visione possumus, desiderio et mente jungamur. Trans
Abbreviated transcription (Latin):
do seruare. Sed cumiudaei hunc
ad insultationes suas decrucedescen¬
dere minime cernerent. cummori¬
entem uiderent: eum se uicissecre¬
diderunt. Nomen illius sequasi ex¬
tingisse gauisisunt. Sed eccedemo¬
te nomen eius permundum creuit
ex quahuncfidelis turba ex tinxisse
secredidit. Et quaegaudeb at occi¬
sum . dolet mortuum quia hunc
ad suam gloriam cognoscit perue¬
nisse perpoenam. Quod bene in
libro iudicum samson illius facta
significant. Quicum gazam ciuita¬
tem phrlistinorum fuissec ingres¬
sus. phrlistei ingressum eius pro¬
tinus cognoscentes. ciuitatem repen¬
te obsidionibus circum dederunt
cus todes deputauerunt. et samson
fortissimum seiam conpraehendis¬
segauisi sunt. Sed quidsam son fec
agnouimus. Media nocte portas
ciuitatis abstulit. et montis uerticẽ
to quem nisi redemptorem nr̃m
samsonille significat. Quid gaza
ciuitas. nisi infernum designat
Quidperphrlisteos nisi iudacorũ
perfidia demons tratur: Qui

Expanded text:
do servare. Sed cum Judaei hunc do servare. Sed cum Judaei hunc ad insultationes suas de cruce descendere minime cernerent, cum morientem viderent, eum se vicisse crediderunt, nomen illius se quasi exstinxisse gavisi sunt. Sed ecce de morte nomen ejus per mundum crevit, ex qua hoc infidelis turba exstinxisse se credidit; et quem gaudebat occisum, dolet mortuum, quia hunc ad suam gloriam cognoscit pervenisse per poenam. Quod bene in libro Judicum Samson illius facta significant , qui cum Gazam civitatem Philisthinorum fuisset ingressus, Philisthaei, ingressum ejus protinus cognoscentes, civitatem repente obsidionibus circumdederunt, custodes deputaverunt, et Samson fortissimum se jam comprehendisse gavisi sunt. Sed quid Samson fecit agnovimus. Media nocte portas civitatis abstulit, et montis verticem to, quem nisi Redemptorem nostrum Samson ille significat? Quid Gaza civitas nisi infernum designat? Quid per Philisthaeos nisi Judaeorum perfidia demonstratur? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ablataergo sunt omnia argumen¬
taperfidiae nequis enimdicat. spe¬
raredesenon debet homo. qui in car¬
nesua exhibuit homods̃. Eccecumdo
homines resurrexisse cognoscimus
et quospuros fuisse homines. non du¬
bitamus Siigitur membra nr̃ire
demptorisumus praesum amus
in nobis quod gestum constat inca¬
pite. Simultumnos abicimus spe¬
ultima. quod demem briseius su¬
perioribus audiuimus. Ecceue¬
ro ad memoria mredit. qui cruci¬
fixo difilio iuda ei in sultantes dice¬
bant. Si rexisrł est descendat de
cruce et c̃redimusei Quisicun
decruce descender& nimirum
insultantibus caedens uirtutem
nobis patientiae nonde¬
monstraret sed expeccauit paulu¬
lum collerauit probra inrisiones
sustenuit seruauit pacientiam dis¬
tulit admirationem. Et quidecruce
descender enoluit. desepulchrosur¬
rexit. Plusigitur fuit desepulchro
surgere quam decruce descende¬
re Plus fuit mortem resurgendo
destruere. quamuitam descenden¬

Expanded text:
. Ablata ergo sunt omnia argumen. Ablata ergo sunt omnia argumenta perfidiae. Ne quis enim dicat: Sperare de se non debet homo quod in carne sua exhibuit Deus homo, ecce cum Deo homines resurrexisse cognoscimus, et quos puros homines fuisse non dubitamus. Si ergo membra nostri Redemptoris sumus, praesumamus in nobis quod gestum constat in capite. Si multum nos abjicimus, speultima quod de membris ejus superioribus audivimus. 7. Ecce vero ad memoriam redit quod crucifixo Dei Filio Judaei insultantes dicebant: Si rex Israel est, descendat de cruce, et credimus ei . Qui si de cruce tunc descenderet, nimirum insultantibus cedens, virtutem nobis patientiae non demonstraret. Sed exspectavit paululum, toleravit opprobria, irrisiones sustinuit, servavit patientiam, distulit admirationem; et qui de cruce descendere noluit, 1529 de sepulcro surrexit. Plus igitur fuit de sepulcro surgere quam de cruce descendere. Plus fuit mortem resurgendo destruere quam vitam descenden
Abbreviated transcription (Latin):
transcurrimus sed lib& ut dehac
eadem sollemnitate aliquid subti¬
lius loquamur. Quaeet enimuitȩ
erant. quarum unam nouimus.
alteramnesciebamus. Unaquippe
mortalis est. alia in mortalis. una
corruptionis. alia incorruptio¬
nis. Vna mortalis. alia resurrec¬
lit moriendo ostendit alteramre¬
surgendo. Sugitur nobis mortalem
uitam scientibus resurrectionem pro¬
mitter& carnis. et tamen hanc uisi¬
biliter non exhiber&. qui eius pro¬
missionibus creder& : factus itaq
homo apparuit in carnemoridig¬
natus est ex uoluntate. resurrex̃
ex potestate et ostendit exemplo
quod nobis promisit in proemio
Sedfortasse aliquis dicat. Iureille
surrexit quicumds̃ess& tenerimor¬
te non potuit. Ad instruendam etgo
ignorantiam nrãm. ad roborandã
infirmitatemnram suaere surrecti¬
onis exemplum nobis sufficere nolu¬
it Solusin illo tempore mortuus es
et tamenminime surrexit. Nam
scriptum est. Multa corpora scõ¬
rum quidor mierant surrexerunt

Expanded text:
transcurrimus, sed libet ut de hac transcurrimus, sed libet ut de hac eadem solemnitate aliquid subtilius loquamur. 6. Duae etenim vitae erant, qalteram nesciebamus. Una quippe mortalis est, alia immortalis: una corruptionis, alia incorruptionis; una mortis, alia resurreclit moriendo, et ostendit alteram resurgendo. Si ergo nobis mortalem vitam scientibus resurrectionem promitteret carnis, et tamen hanc visibiliter non exhiberet, quis ejus promissionibus crederet? Factus itaque homo apparuit in carne, mori dignatus est ex voluntate, resurrexit ex potestate, et ostendit exemplo quod nobis promisit in praemio. Sed fortasse aliquis dicat: Jure ille surrexit qui, cum Deus esset, teneri a morte non potuit. Ad instruendam ergo ignorantiam nostram, ad roborandam infirmitatem nostram, suae resurrectionis exemplum nobis sufficere noluit. Solus in illo tempore mortuus est, et tamen solus minime resurrexit. Nam scriptum est: Multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt
Abbreviated transcription (Latin):
et seipsum negare permisit: Quod ni¬
mirum magnae actum pietatis dis¬
pensatione cognoscimus ut his qui fu¬
turuserat pastor ecdesiae insua
culpa discer& qualiter aliis misere¬
ridebuisset. Priusitaque eumos¬
tendit sibi. et tunc praeposuit cete¬
ris ut ex sua infirmitate cognosce¬
r& quam misericor diter aliena in¬
firmatolleraret. Be. ne autem
deredemptor enr̃o dicitur. Prȩce¬
dit uosingalileam ibi eumui debitis
sicut dixit uobis. Calilea nam que
transmigratiofacta interpr&atur
Iam quippe redemptornoster apas¬
sione. ad resurrectionem. Amor¬
te: Aduitam. a poena. adgloriã
Acorruptione ad incorruptionẽ
trans mi grauerat. Et prius postre¬
surrectionem ingalilea adiscipulis
uidetur. quia resurrectionis eius
gloriam postlaetiui debimus. simo¬
do auitus aduirtutum celsitudinẽ
transmigramus. Quiergo insepul¬
chronuntiatur. intransmigratione
tione carnis agnoscitur. intransmi
dilectionis euangelicȩ expositione

Expanded text:
et seipsum negare permisit. Quod niet seipsum negare permisit. Quod nimirum magnae actum esse pietatis dispensatione cognoscimus, ut is qui futurus erat Pastor Ecclesiae in sua culpa disceret qualiter aliis misereri debuisset. Prius itaque eum ostendit sibi, et tunc praeposuit caeteris, ut ex sua infirmitate cognosceret quam misericorditer aliena infirma toleraret. 5. Bene autem de Redemptore nostro dicitur: Praecedet vos in Galilaeam, ibi eum videbitis, sicut dixit vobis. Galilaea namque transmigratio facta interpretatur. Jam quippe Redemptor noster a passione ad resurrectionem, a morte ad vitam, a poena ad gloriam, a corruptione ad incorruptionem 1528 transmigraverat. Et prius post resurrectionem in Galilaea a discipulis videtur, quia resurrectionis ejus gloriam post laeti videbimus, si modo a vitiis ad virtutum celsitudinem transmigramus. Qui ergo in sepulcro nuntiatur, in transmigratione tione carnis agnoscitur in transmigde lectionis evangelicae expositione
Abbreviated transcription (Latin):
trictionem terr&. Sediam quidan¬
gelus subiungat audiamus. Ihm̃ quȩ¬
ritis nazarenum. Ihs latino elo¬
quio salutaris. Idest. saluator in¬
terpr&atur. Atuero multi tunc
ihm̃ dicipoterant. non tamen substan¬
cialiter. sed nuncupatiue. Ideo
edocus subiungitur. ut de quo ihũ dic¬
tum sit manifestetur. naz arenum.
Et causa protinus subdidit crucifixũ
At que addidit resurrexit. non est
hic. N on esthic dicitur perpraesen¬
tiam carnis. quitamennus quam
deerat perpraesentiam maiestatis.
Sedite dicite discipulis eius et pegro.
quia praecedituos ingalileam. Quȩ¬
rendum nobis est quur nominatis
discipulis. pet̾ro designatur ex no¬
mine. Sed sihunc angelus nomina¬
tum non exprimer&. quimagis¬
trum negauerat. uenireinter disci¬
pulos non auder&. Vocaturergo
ex nomine: ne desperar& ex nega¬
tione Quamre consi deran dum no¬
bis est quur omnips ds̃ eum quem
cuncte eeclesiae praeferre dispo¬
suerat. ancille uocempertime sou

Expanded text:
trictionem terret. 4. Sed jam quid antrictionem terret. 4. Sed jam quid angelus subjungat audiamus: Jesum quaeritis Nazarenum. Jesus Latino eloquio salutaris, id est salvator interpretatur. At vero multi tunc Jesus dici poterant, non tamen substantialiter, sed nuncupative. Ideo et locus subjungitur, ut de quo Jesu dictum sit maniet causam protinus subdit, Crucifixum, atque addidit: Resurrexit, non est hic. Non est hic, dicitur, per praesentiam carnis, qui tamen nusquam deerat per praesentiam majestatis. Sed ite, dicite discipulis ejus et Petro, quia praecedet vos in Galilaeam. Quaerendum nobis est cur, nominatis discipulis, Petrus designatur ex nomine. Sed si hunc angelus nominatim non exprimeret, qui magistrum negaverat, venire inter discipulos non auderet. Vocatur ergo ex nomine, ne desperaret ex negatione. Qua in re considerandum nobis est cur omnipotens Deus eum quem cunctae Ecclesiae praeferre disposuerat ancillae vocem pertimescere
Abbreviated transcription (Latin):
scribens ait. Erataspectus cius
sicut fulgur. et uestimenta eius
sicutnix. Infulgoreetenim. ter¬
rortimoris est. Inniue autem.
blandimentum candoris. Quia
uero omnip̃s ds̃ et terribilis est¬
peccatoribus etblandusiustis.
Recte cestis resurrectionis eius
angelus. et infulgor euultus et
incandore habitus de monstra¬
tur. Vnde ipsa sua speciaȩ. et
terrer& reprobos. et mulcer&
pios Vnde recte quoque popu¬
lum perde serta gradientem¬
cobumna ꝗris innocte et columna
nubis praeibat indit ⁊nignecteni
cerror innube autem uisionislenȩ
blandimentum. diesuero uit aiusti
QNox accipitur. uita peccatoris
Vnde et conuersis peccatoribus pau¬
lus dicit. fustis aliquando tenebrȩ
nunc autem lux in dño. Indieergo
pernubem columna monstrata est.
et innocteperignem. Quia omnp̃s
ds̃ etblandusiustis et terribilis ap¬
parebitiniustis. Istos iniudicio ueni¬
ens perlenitatis mansu&udinem de¬
mulcet. Illosuero periustitiae dis¬

Expanded text:
scribens, ait: Erat aspectus ejus scribens, ait: Erat aspectus ejus sicut fulgur, et vestimenta ejus sicut nix . In fulgure etenim terror timoris est, in nive autem blandimentum candoris. Quia vero omnipotens Deus et terribilis peccatoribus, et blandus est justis, recte testis resurrectionis ejus angelus et in fulgure vultus, et in candore habitus demonstratur, ut de ipsa sua specie et terreret reprobos, et mulceret pios. Unde recte quoque populum per deserta gradientemcolumna ignis in nocte et columna nubis praeibat in die . In igne enim terror est, in nube autem visionis lene blandimentum; dies vero vita justi, et nox accipitur vita peccatoris. Unde et conversis peccatoribus Paulus dicit: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . In die ergo per nubem columna monstrata est, et in nocte per ignem, quia omnipotens Deus et blandus justis, et terribilis apparebit injustis. Istos in judicio veniens per lenitatis mansuetudinem demulcet, illos vero per justitiae dis
Abbreviated transcription (Latin):
index tera sedebat. Quistola can¬
dida coopertus apparuit. quia
festiuitatis nrãe gaudia nuntia¬
uit. Candoreetenim uestis splen¬
dorem nrae denuntiat sollemnita¬
tis. Nrae dicamus ansuae : sed
ut fateamuruerius. et suaedicamus
et nrãe. Illa quippe redemptoris
nr̃i resurrectio. et nr̃ã festiuitas
fuit qui anos ad inmortalitatem
reduxit. et angelorum festiuitas
extitit qui anos reuocando ad
caelestia eorumnumerumimple
uit. In suaergo hanc nra festiuita¬
te angelus albis uestitus apparuit.
quia dumnos perresurrectionẽ
dominicam ad superna reducimus.
caelestis patriae damnareparan¬
tur. Sed quiduenientes feminas
affatur audiamus. No lite expa¬
uescere. Acsia pertedicat. Pa¬
ueantilli quinonamant aduen¬
cum supernorum ciuium. perti¬
mes cant quia carnalibus deside¬
riis praessi ad eorum societatem
pertingere possedesperant. Vos
autem quur pertimescitis quiues¬
tros conciues uidetis : Vnde et ma¬
theus angelum apparuisse de¬

Expanded text:
in dextra sedebat; qui stola canin dextra sedebat; qui stola candida coopertus apparuit, quia festivitatis nostrae gaudia nuntiavit; candor etenim vestis splendorem nostrae denuntiat solemnitatis. Nostrae dicamus, an suae? Sed ut fateamur verius, et suae dicamus et nostrae. Illa quippe Redemptoris nostri resurrectio, et nostra festivitas fuit, quia nos ad immortalitatem reduxit, et angelorum festivitas exstitit, quia nos revocando ad coelestia eorum numerum implevit. In sua ergo ac nostra festivitate angelus in albis vestibus apparuit, quia dum nos per resurrectionem Dominicam ad superna reducimur, coelestis patriae damna reparantur. 3. Sed quid advenientes feminas affatur audiamus: 1527 Nolite expavescere. Ac si aperte dicat: Paveant illi qui non amant adventum supernorum civium; pertimescant qui, carnalibus desideriis pressi, ad eorum se societatem pertingere posse desperant. Vos autem cur pertimescitis, quae vestros concives videtis? Unde et Matthaeus angelum apparuisse de
Abbreviated transcription (Latin):
et ei quem uiuentem dilexerant
etiam mortuo studio humanitatis
obsecuntur. Sedres gesta aliquid
in scã ecclesia signat gerendum
S ic qui ppenecesseest ut audiamus
quae facta sunt quatenus cogitem
etiam quae nobissunt exeorumimi¬
tatione facienda. Et nosergo in eũ
qui est mortuus credentes. sio dese
uirtutum referti. cum opipione
bonorumoperum dnm̃ quaerimus
admonumento profecto illius cũ
a romatibus uenimus Illeautem
mulieres angelos uident. quat
cum aromatibus uenerunt. quia
uidelicet illementes supernos ci¬
ues a spiciunt quaecum uirtutũ
odoribus ad dm̃perscã desideria
proficiscuntur. Notandum uero
nobisest quid nã sit quod index¬
tris sedere angelus cernitur. quid
namq persinis tram : nisi uita prac¬
sens. Quiduero perdexteram nisi
perp&ua uita signatur Vndescrip¬
tum est. Leuaeius sub capitemeo
etdextera illius amplex abi turme
Quia igitur redemptor nosceriã
praesenti suitae corruptionem
tiare perennem eiusuitã uenerat.

Expanded text:
et ei, quem viventem dilexerant, et ei, quem viventem dilexerant, etiam mortuo, studio humanitatis obsequuntur. Sed res gesta aliquid in sancta Ecclesia signat gerendum. Sic quippe necesse est ut audiamus quae facta sunt, quatenus cogitemus etiam quae nobis sint ex eorum imitatione facienda. Et nos ergo in eum qui est mortuus credentes, si, odore virtutum referti, cum opinione bonorum operum Dominum quaerimus, ad monumentum profecto illius cum aromatibus venimus. Illae autem mulieres angelos vident, quae cum aromavidelicet illae mentes supernos cives aspiciunt, quae cum virtutum odoribus ad Dominum per sancta desideria proficiscuntur. Notandum vero nobis est, quidnam sit quod in dextris sedere angelus cernitur. Quid namque per sinistram nisi vita praesens? Quid vero per dextram nisi perpetua vita signatur? Unde scriptum est: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me. Quia igitur Redemptor noster jam praesentis vitae corruptionem tiare perennem ejus vitam venerat,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s km̃i perdictatũ
loqui consueui. sed
quia lasescente stoma¬
cho. ea quae dictauero. legere
ipsenon possum quosda murm mi¬
nus libenter audientes intueor.
Vndenunca mem &ipso exigere
contramorem uolo. ut intersacsoe
missarum sollemni a lectiones sc̃ĩ
eunc̃lii nondictando. sed conlo¬
quendo aedisseram. Sicque excipi¬
antur utloquimur. quia conlocu¬
tionis uox corda torpentia. plus
quam sermolectionis excitat. et
quãsi quaedammanusollicitudinis
ut euigilent puls&. Et quidem ad
hocopus mesufficereposse non ui¬
deo sed tamenuires quas in peri¬
tia denegat. caritas ministrat.
Scionamque quidixit. Aperios
tuum. et ego adimplebo illud. Bo¬
numergo opus nobisinuoluntate
sit nam ex diuino adiutorio e¬
rit imperfectione. Datloquen¬
di usum etiam resurrectio¬
nis dominicae tanta sollemni¬
tas. quia et indignum ualdeest
ut eo die laudes debitas taceat lin¬
gua carnis. q uod uidelicet die ca¬
roresurrexit auctoris. Audistis
tibus ad monumentum uenerunt.

Expanded text:
rissimi, per dictatum loqui consuevi; sed quia, lassescente stomacho, ea quae dictavero legere ipse non possum, quosdam vestrum minus libenter audientes intueor. Unde nunc a memetipso exigere contra morem volo ut inter sacra missarum solemnia lectionem sancti Evangelii non dictando, sed colloquendo edisseram. Sicque excipiatur ut loquimur, quia collocutionis vox corda torpentia plus quam sermo lectionis excitat, et quasi quadam manu sollicitudinis ut evigilent pulsat. Et quidem ad hoc opus me sufficere posse non video; sed tamen vires quas imperitia denegat charitas ministrat. Scio namque qui dixit: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . Bonum ergo opus nobis in voluntate sit, nam ex divino adjutorio erit in perfectione. Dat loquendi ausum ipsa etiam resurrectionis Dominicae tanta solemnitas, quia et indignum valde est ut eo die laudes debitas taceat lingua carnis, quo videlicet die caro resurrexit auctoris. 2. Audisttibus ad monumentum venerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dissubia cereuitiis dedigneris.
Dum generositatem tuam decre¬
atoris acreparatoris dignitate
metiris. Habet causas quibusse
ipse confundat. Cur indignisdo
minis uicto corde subdat. cuiglo¬
riaȩ terna promittitur. Ac sic
gemino priuilegio quidudum
diuine imaginis participatione
uidebaris. honoratus efficeris
etiam commercii nobilitate preci¬
osus. Vnde quam fortis eẽ possis con¬
trahostemtuum. Interroga statũ
tuum quod tibi dñs ad debellandũ
in membriscuis mundi principem
ac spiritales nequitias superandas
liberam contulit sacultatem. Ac
sic in possibile non putes. ut trans¬
ferri obtineas in angelicas beatitu¬
dines cumin hoc saeculo angelicas
deuiceris potestates. Nonergote
degenerem ac despectum faciat.
uita : quem uel factura probatur
inlustrem. protulisse uel gratia.
Sed cursum fideles xp̃i ad superna
fiducialiter extollant: Nam qui
seacaelesti praetiouident redemp¬
tos ad cael estiam non dubitent

Expanded text:
dis subjacere vitiis dedigneris: dis subjacere vitiis dedigneris: dum generositatem tuam de creatoris et reparatoris dignitate metiris. Habet causas, quibus se ipse cminis victo corde subdatur, cui gloria aeterna promittitur; et sic gemino privilegio, qui dudum divinvidebaris honoratus, efficeris etiam commercii nobilitate pretiosus; unde tuam fortis esse possis contra hostem tuum, interroga statum tuum, quod tibi Dominus ad debellandum in membris tuis mundi principem, ac spiritales nequitias superandas, liberam contulit facultatem; ac sic impossibile non putes, ut transferri obtineas in angelicas beatitudines, cum in hoc saeculo angelicas deviceris potestates. Non ergo te degenerem ac despectum faciat vita, quem vel factura probatur illustrem protulisse, vel gratia, sed cursum fideles Christi ad superna fiducialiter extollant; nam qui se coelesti pretio vident redemptos, ad coelestia non dubitent
Abbreviated transcription (Latin):
non pocerat tenere damnatum . quia
culpam non facitpoena sed causa
Quasi solitum crbum perditum in
mundi origine hominem deuorauit
sed magnam essecibiipsius dignita
tem. praefocata cognouit. Atq:
ideo diuinus sermo com memorat.
Et precepit dñs pisci et euomuit
ioham in aridam. Praecepit ergo
bestiae. praecepit morti semper
esurienti. praecepit abrssis et in¬
ferno ut mundo restituant salua¬
torem. Euomuit autem. hoc de¬
bebemus accipere. quod ex himis
uis ceribus mortis uictrix uitare¬
meauerit. atque eam eximis prȩ¬
cordiis inferni perditio exulcera¬
ta red diderit. Videm̃us it aque
inproph&ae afflictionibus aper¬
tissime praefiguratam. et mortẽ
pariter et resurrectionem. Qua¬
propter quodimpletum cernis in
seruo. credere non cuncteris in
dño. Quaecumita sint perspice.
Ohomo quantum ualeas. et per¬
pende quid debeas . Perspicequan¬
tum ualeas. ut tandem iuilis esse tibi
desinas. ut uel prohoc erubescen¬

Expanded text:
non poterat tenere damnatum: quia non poterat tenere damnatum: quia culpam non facit poena, sed causa. Quasi solitum cibum perditum in mundi origine hominem devoravit; sed magnam esse cibi ipsius dignittem praefocata cognovit; atque ideo divinus sermo commemorat: Et praecepit Dominus pisci et evomuit Jonam in aridam . Praecepit ergo bestiae, praecepit morti semper esurienti, praecepit abyssis et inferno, ut mundo restituant Salvatorem. Evomuit autem, hoc debemus accipere, quod ex imis visceribus mortis victrix vita remearit, atque eam ex imis praecordiis inferni perditio exulcerata reddiderit. Videmus itaque in prophetae afflictionibus apertissime praefiguratam et mortem pariter et resurrectionem. Quapropter quod impletum cernis in servo, credere non cuncteris in Domino. Quae cum ita sint, perspice, o homo, quantum valeas, 176 et perpende quantum debeas; perspice quantum valeas, ut tandem vilis esse tibi desinas; ut vel pro hoc erubescen
Abbreviated transcription (Latin):
a melior est mihimors quamuita.
Id est uiuens unamiud aeorumgen¬
tem saluare non potui. moriar.
et uniuersus mundus unamorte
saluetur. Ionam coetuspiscis ex¬
cepit in mersum. sed non contigit
deuoratum. Et quem maliciaho¬
minumperdidit. bestia esuriens
custodiuit. Plenisuis ceribus fa¬
mempatitur. et in predam quam
absorbuit nilsibilicere miratur
Quis estiste qui intraauidos ric¬
tus ad sumipotest: consuminon po¬
test : Cybus est corruptio non est
Traditur perditionis profundo.
et seruatur ipsius mortis obsequio.
Quis estiste quiuas tissimas sinus
periculorum totus ingreditur.
et sub altitudine conclusus in men¬
sa atquemortifera uitalia ere
pascitur. et demissus incliena
rerumnaturam inuitae exilium
cumuita peregrinatur. Et mor¬
tis supraestis ad nuntiat uenturã
mundisalutem. Puto quod hic
plebilis belua inescam suam
rapuit. et praedam suam cap¬
tiua contremuit. Contremuit
inquam namsinouerat cruci¬
fixum. quem non memineratrerũ

Expanded text:
a melior est mihi mors quam vita . Id est vivens unam Judaeorum gentem salvare non potui; moriar, et universus mundus mea morte salvetur. Jonam cetus piscis excepit immersum, sed non contigit devoratum; et quem malitia hominum perdidit, bestia esuriens custodivit. Plenis visceribus famem patitur, et in praedam quam absorbuit, nihil sibi licere miratur. Quis est iste qui intra avidos rictus assumi potest, consumi non potest? Cibus est, corruptio non est, traditur perditionis profundo, et servatur ipsius mortis obsequio. Quis est iste qui vastissimos sinus periculorum totus ingreditur, et sub altitudine conclusus immensa atque mortifera, vitali aere pascitur, et dimissus in alienam rerum naturam, in vitae exsilium, cum vita peregrinatur, et mortis superstes annuntiat venturam mundi salutem? Puto quod hic plebilis bellua, in escam suam rapuit, et praedam suam captiva contremuit. Contremuit, inquam, nam si noverat crucifixum, tamen quem non meminerat reum,
Abbreviated transcription (Latin):
sione prosuis orauit in imicis dicens
Pater dimit teeis. nesciunt enim
quid faciunt. It a simplicitatem
quamin fantibus natura cribuit.
dñsmiseri cordiae bonita te cumu¬
labat. Istcergo puer est̃. quumi¬
tandus paruulis proponitur. et
sequendus Namipsedicit. Tolle
crucemtuam et sequereme.¬

Expanded text:
sione pro suis oravit inimicis, dicens: sione pro suis oravit inimicis, dicens: Pater, dimitte eis; nesciunt enim quid faciunt . Ita simplicitatem, quam infantibus natura tribuit, Dominus misericordiae bonitate cumulabat. Iste ergo puer est, qui imitandus parvulis proponitur, et sequendus; nam ipse dicit: Tolle crucem tuam, et sequere me
Abbreviated transcription (Latin):
caelorum. Reuo catigitur eos
adoriginis suae fontem. et retror¬
sum ad infantiam redir e conpel¬
lit. Scilicet. ut qui corpore fra¬
gili senuerant. innocentiae mori¬
bus renascantur. sicut ait saluator
Nisiquis renatus fuerit ex aqua
et spũsco. non intrabit in regnum
caelorum. Dicitur ergo aposto¬
lus. Nisi conuersi fueritis eteffi¬
ciaminisicut pueriste. Non dicit
sicut puerusti. sed sicut pueriste.
Vnum elegit. unumproponit.
Vide amus igitur quis illet antussit
qui discipulis proponitur imitan¬
dus. Non hunc arbitror esse de
plebe. non depublico. non demul¬
titudine ceterorum praecipuȩ
quipera postolos uniuersomun¬
do tribuit scĩtatis exemplum.
Non inquam hunc depublico eẽ
arbitror. seddecaelo. Ipseest
enim decaelopuer. Dequodicit
esaias proph&a. Puernatus efe
nobis. filius datus est nobis. Ipse
planep uerest. qui sicut in nocens
cumma ledi cer&ur. non remale¬
dixit. Cumpercuter&ur. non re¬
percussit. Quinpotius in ipsapas¬

Expanded text:
coelorum . Revocat igitur eos coelorum . Revocat igitur eos ad originis suae fontem, et retrorsum ad infantiam redire compellit, scilicet, ut qui corpore fragili senuerant, innocentiae moribus renascantur, sicut ait Salvator: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non intrabit in regnum Dei . Dicitur ergo apostolis: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste. Non dicit sicut pueri isti, sed sicut puer iste; unum eligit, unum proponit. Videamus igitur quis ille tantus sit qui discipulis proponitur imitandus. Non hunc arbitror esse de plebe, non de publico, non de multitudine caeterorum, praecipue qui per apostolos universo mundo tribuit sanctitatis exemplum; non, inquam, hunc de publico esse arbitror, sed de coelo. Ipse est enim de coelo puer, de quo dicit Isaias propheta: Puer natus est nobis; filius datus est nobis . Ipse plane puer est, qui sicut innocens, cum malediceretur, non remaledixit; cum percuteretur, non repercussit; quin potius in ipsa pas
Abbreviated transcription (Latin):
referire non audet. It a ecxp̃ianita¬
tis infantia ledentibus nonirascitur.
spoliantibus. non resistit. Cedentib
nos: epugnat. Denique sicutius sit
dñs. etiam orat proinimicis aufe¬
rentitunicam relinquid et pallium.
Verberantimaxillam. praebet et
alteram. Nisi quod in hoc melior est
xp̃i infantia. quamnaturae. Illa
enimpeccarenescit. ista contempnit.
illa perinfirmitatem in noxia est.
istaestin nocens peruirtutem. Atq
ideo laudi magis laudiadscribendũ
est. non tammalefacere non posse
quamnolle: Ergo sicut diximus
aetates quaedam sunt meritorum.
Namet senectus morum inuenitur
inpueris. et innocentia infantium
reperitur insenibus. Denique quod
iniunioribus senectus quaedam sit
honestatis. Dicit proph&a. Senec¬
tus enim uenerabilis non diuturna
canisuntenim sensus hominis
Ad apostolos autem iamseniores
et maiores natudicit dñs. Nisi con¬
uersi fueritis ecefficiamini sicut
pueriste. non intrabitis inregnũ

Expanded text:
referire non audet; ita et Christianitareferire non audet; ita et Christianitatis infantia laedentibus non irascitur; spoliantibus non resistit, caedentibus non repugnat. Denique, sicut jussit Dominus, etiam orat pro inimicis, auferentibus tunicam relinquit et pallium, verberantibus maxillam praebet et alteram; nisi quod in hoc melior est Christi infantia quam naturae; illa enim peccare nescit, ista contemnit; illa per infirmitatem innoxia est; ista est innocens per virtutem. Atque ideo laudi magis ascribendum est, non tam malefacere non posse quam nolle. Ergo, sicut diximus, aetates quaedam sunt meritorum; nam et senectus morum invenitur in pueris, et innocentia infantum reperitur in senibus. Denique quod in junioribus senectus quaedam sit honestatis, dicit propheta: Senectus enim venerabilis non diuturna, cani enim sunt sensus hominis . Ad apostolos autem jam seniores, 184 et majores natu dicit Dominus: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste, non intrabitis in regnum
Abbreviated transcription (Latin):
diem inquore surgens dñs. resurra¬
tionem praestitit uniuersis. Et de
imis adaltiora conscendens. nos
quoque ad superiora de inferiori¬
bus in suo corpore subleuauit
Sumus enim secundum ap ostolum
omne sxp̃iani corpus xp̃i etmem¬
bra. Resurgente igitur xpo om¬
nia necessaria cum eo sũauiscera
surrexerunt Dum enimille
ab inferis transitadsuperos. nos
demorte transi refecit aduitam
Pa schaenim hebraicȩ transitus dici¬
tur uel profectus. Scilicet qui aper
hoc mrsterium depeioribus ad me¬
liora transitur. Bonus transitus est
transi redepeccatis adiustitiam. De
uitiis aduirtutes. ad infantiam dese¬
nec tute. In fantiam enim dixerim
non aetatis. sed simplicitat̃is. habeNt
enim et merita aetatessuas. In oc¬
cidius enim prius constituit. Eram.
senio peccatorum. resurgentex p̃o
renouatisumus. in nocentia paruu¬
lorum. Habet etxp̃iana simplicitas
infantiam suam. sicut enim in fans
nescitirasci. frauda renonnouit.

Expanded text:
diem, in quo resurgens Dominus resurrediem, in quo resurgens Dominus resurrectionem praestitit universis; et de imis ad altiora conscendens, nos quoque ad superiora de inferioribus in suo corpore sublevavit. Sumus enim secundum Apostolum omnes Christiani corpus Christi et membra , resurgente igitur Christo omnia necessario cum eo sua viscera surrexerunt. Dum enim ille ab inferis transit ad superos, nos de morte transire fecit ad vitam. Pascha 183 enim Hebraice transitus dicitur, vel profectus, scilicet quia per hoc mysterium de pejoribus ad meliora transitur. Bonus transitus est transire de peccatis ad justitiam, de vitiis ad virtutes, ad infantiam de senectute; infantiam autem dixerim, non aetatis, sed simplicitatis; habent enim et merita aetates suas, in occiduis enim prius constituti eramus senio peccatorum; resurgente Christo renovati sumus innocentia parvulorum. Habet et Christiana simplicitas infantiam suam; sicut enim infans nescit irasci, fraudare non novit,
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat lumen salutis extinc̃ tum¬
Damnatio igitur quedam in geri¬
turpharisa eis. ut tenebra sindieiudi¬
cii peccatoribus repromissas. iam
apud superospatiantur. Apud su¬
perosergo crucifixox p̃o inmoran¬
turtenebrae. Quidmirum si apud
superos sunt cenebrae : cum lux des¬
cenditad inferos: Igitur fr̃s. omnes
in hacdiescã exultaredebemus. Nul
Nullus apublicis uocis delictorum
sarcinar euoc&ur. Quamuis enim
peccator in hacdie deindulgentia
non debet desperare. est enimprae¬
rogatiua non parua. Sienim latro
para drsummeruit. quur non mere¬
atur uenia xp̃i anus : Et sullidñs cum
crucifigiturmiser&ur. multomagis
huic miserebitur cum resurgit. Et si
passi onis humilitas tantum prescitit
confitenti resurrectionis glora
quantum tribuet deprecanti : Lar¬
qiorenim ad prestandum solecesse
sicutipsiscitis laetauictoria. quã
addicta captiuitas. IIII.¬
agnum fr̃s et mirabile
donum concessitobis ds̃
hunc paschae salutarẽ

Expanded text:
fuerat lumen salutis exstinctumfuerat lumen salutis exstinctumDamnatio igitur quaedam ingeritur Pharisaeis, ut tenebras in die judicii peccatoribus repromissas jam apud superos patiantur. Apud superos ergo, crucifixo immorantur tenebrae: quid mirum, si apud superos sunt tenebrae, cum lux descendit ad inferos? Igitur, fratres, omnes in hac die sancta exsultare debemus: nullnulla a publicis votis delictorum sarcina revocetur. Quamvis enim peccator, in hac die de indulgentia non debet desperare; est enim praerogativa non parva; si enim latro paradisum meruit, cur non mereatur veniam Christianus, et si illi Dominus, cum crucifigitur, miseretur, multo magis huic miserebitur, cum resurgit; et si passionis humilitas tantum praestitit confitenti, resurrectionis gloria quantum tribuit deprecanti? Largior enim ad praestandum solet esse, sicut ipsi scitis, laeta victoria, quam addicta captivitas. HOMILagnum, fratres, et mirabile donum concessit nobis Deus, hunc Paschae salutarem
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Nec aliqua potest delictorum
caligine conprehendi. Vndeait
euangelista iohannes. Eduxintene¬
bris lucet. et tenebre eam non con¬
prachenderunt. In resurrectione
ergoxp̃i aelementa omnia glorian¬
tur. Nam et solemipsum arbitror
esse in hacdie solito clariorem.
Necesseestenim ut solin eius resurrec¬
tione gaudeat. incuius passione con¬
doluit et cuius mortem lucubriqua¬
dam caligine prosecutus est. eiusdẽ
uitam nitidioris lucissplendore
suscipiat et tam quambonus minist̃
sicut tunc obscuratus est ad ex sequias
sepulturae. modo corusc& in resur¬
rectiois obsequium. In passione
enim xp̃i caliginum senoc te circum¬
dedit et iud aeorum facinus mundo
teste congemuit. Indicium enim
quoddam doloris insoleest tanto
scelor officium luminis denegasse
et ultione quad amiudaeorum ocu¬
lis tenebras in effundisse. ut quo¬
rummentem caecitasinuaserat. eo¬
rumoculos caecita sccupar&. Nec
lucer& eismundi lumen a quibus

Expanded text:
cat, nec aliqua potest delictorum cat, nec aliqua potest delictorum caligine comprehendi; unde ait evangelista Joannes: Et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . In resurrectione ergo Christi elementa omnia gloriantur; nam et solem ipsum arbitror esse in hac die solito clariorem; necesse enim est ut sol in ejus resurrectione gaudeat, in cujus passione condoluit; et cujus mortem lugubri quadam caligine prosecutus est, ejusdem vitam nitidioris lucis splendore suscipiat; et tanquam bonus minister, sicut tunc obscuratus est ad exsequias sepulturae, modo coruscet in resurrectionis obsequium; in passione enim Christi caliginum se nocte circumdedit, et Judaeorum facinus, mundo teste, congemuit: judicium enim quoddam doloris in sole est, tanto sceleri officium luminis 182 denegasse, et ultione quadam Judaeorum oculis tenebras infudisse; ut quorum mentem caecitas invaserat, eorum oculos caecitas occuparet, nec luceret eis mundi lumen, a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tia delicta prohiberi. Nam quia
hic dies xp̃s caelum terram ter¬
rarumq: conlustrat. scriptura
testatur. Quod enim superter¬
ram fulgeat. dicit iohannes.
Erat luxuera quaeinluminat
omnem hominem uenientem in
huncmundum. Quod in inferno
luceat. Ait proph&a. Quise¬
debant in regione umbraemor¬
tis. lux ortaestillis. Quodincȩ¬
lis diesistepermaneat. Re¬
fert dauid dicens. ponamin
saeculum saeculi semen eius. &
sedemeius sicut dies caeli. Quis
autemest dies caeli. nisi xp̃s dñs :
De quodiciturperproph&am.
dies diei cructatuerbum. Ipse
est enim dĩfilius. cuipater dies
dinitatis suae eructatarcha¬
m. Ipsein quamestdies quiait
ersalomonem. Ego feci utorire¬
tur incaelo lumen in deficiens. Si¬
cut ergodiem cadi nox omnino
non sequuntur. It aetxp̃i iustitiã
peccatorum tenebrae non sequun¬
tur. Semper enim diescaelisplend&
lucet et fulget. Neque aliquapotest
obscuritate condudi. Ita edumen
xp̃i sempermicat. radiat corus¬

Expanded text:
tia delicta prohiberi. Nam quia tia delicta prohiberi. Nam quia hic dies Christus coelum, terram, tartarumque collustret Scriptura testatur. Quod enim super terram fulgeat, dicit Joannes: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quod in inferno luceat, ait propheta: Qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est illis . Quod in coelis dies iste permaneat, refert David dicens: saeculum saeculi semen eius et sedem eius sicut dies caeli. sautem dies coeli nisi Christus? de quo dicitur per prophetam: Dies diei eructat Verbum . Ipse est enim dies Filius, cui Pater dies divinitatis suae eructat 181 arcanum. Ipse, inquam, est dies qui ait per Salomonem: Ego feci, ut orietur in coelo dies indeficiens . Sicut ergo diem coeli nox omnino non sequitur, ita et Christi justitiam peccatorum tenebrae non sequuntur; semper enim dies coeli splendet, lucet et fulget, neque aliqua potest obscuritate concludi; ita et lumen Christi semper micat, radiat, corus
Abbreviated transcription (Latin):
hacdie quam fecit dñs. et laetan¬
dum. Sed dicit aliquis. sundie
gratulandum est. his uti quegra¬
tulandum est quod dies ipsa con¬
plectitur. Caelum autem et tar¬
tarum extrabuiusmundi diem
sunt constituta. Quomodoigi¬
tur possunt eaȩlementa ad festi¬
uitatem huius diei uocari. cuius
diei ambitus contenentur : sed
hic dies quem fecit dñs penetrat
omnia. uniuersa continet. Cae¬
lum terram . terrarumq: conplec¬
titur. Lux enim xp̃i non parieti¬
bus obstruitur. non aelementis
diuiditur. non tenebris obscura¬
tur. Lux inquam xp̃i. dies estsine
nocte : dies sinefine. ubiq splen¬
det. ubiq radiat. ubi quenon de¬
ficit. Quod autemistedies xp̃ssit
A postolus dicit Nox praecessit
dies autem ad propinquauit. Prȩ¬
cessit inquid nox. non sequitur.
ut intellegas. superuenien texp̃i
lumine. et diabolitenebras effuga¬
ri. et peccatorum obscura non se¬
qui. et iugi splendore praeteri¬
tas caliginas depelli. Subripien¬

Expanded text:
hac die quam fecit Dominus, et laetanhac die quam fecit Dominus, et laetandum. Sed dicit aliquis: Si in die gratulandum est, iis utique gratulandum est 180 quos dies ipsa complectitur: coelum autem et tartarus extra hujus mundi diem sunt constituta: quomodo igitur possunt ea elementa ad festivitatem hujus diei vocari, cujus diei ambitu non tenentur? Sed hic dies quem fecit Dominus penetrat omnia, universa continet, coelum et terram tartarumque complectitur. Lux enim Christus non parietibus obstruitur, non elementis dividitur, non tenebris obscuratur. Lux, inquam, Christi dies est sine nocte, dies sine fine, ubique splendet, ubique radiat, ubique non deficit. Quod autem iste dies Christus sit, Apostolus dicit: Nox praecessit, dies autem appropinquavit . Praecessit, inquit, nox, non sequitur: ut intelligas, superveniente Christi lumine, et diaboli tenebras effugari, et peccatorum obscura non sequi, et jugi splendore praeteritas caligines depelli, surrepen
Abbreviated transcription (Latin):
ernadie psalmus hic
legitur. in quo prophe¬
ta exultandum praeci¬
Apit et laetandum. Omnes enim
creaturas adhuius diei festiuitatẽ
dauid sẽs inuitat. Namin hac die
perresurrectionem xp̃i a peritur
tartarum. Pernẽ o phitos eccle
enim tartarum reddit mortuos
Innouata terra germinatresur¬
gentes: Caelum reseratum. suscipit
ascendentes. Denique ascenditlatro
inpara dr̃sum scõrum corpora in¬
grediuntur inscam̃ ciuitatem. Ad
uiuos mortuir euercuntur. Et pro¬
fectu quodam in resurrectionexp̃i.
ad altiora cuncta elementa secolluñt
Tartarum quos habet redditad supe¬
ros. Terra quos sepelit mittit ad
caelum. Caelum quos suscipit. re¬
praesentatad dñm. Et una eadem¬
q: õperatione saluatoris passio
eleuat de imis suscitat de terrenis
conlocatin ex celsis. Resurrectio
nexp̃i. defunctis estuita. Peccato¬
ribus uenia scĩs est gloria. Omnẽ
ergo creaturam ad festiuitatẽ
resurrectionis xp̃i : dauid sc̃s inui¬
tat. Ait enim. Exultan dumin

Expanded text:
erna die psalmus hic legitur , in quo propheta exsultandum praecipit et laetandum; omnes enim creaturas ad hujus diei festivitatem David sanctus invitat; nam in hac die per resurrectionem Christi aperitur tartarus, per neophytos Ecclesenim tartarus reddit mortuos, innovata terra germinat resurgentes, coelum reseratum suscipit ascendentes. Denique ascendit latro in paradisum: sanctorum corpora ingrediuntur in sanctam civitatem: ad vivos mortui revertuntur, et profectu quodam in resurrectione Christi ad altiora cuncta elementa se tollunt. Tartarus quos habet reddit ad superos, terra quos sepelit mittit ad coelum; coelum quos suscipit repraesentat ad Dominum; et una eademque operatione Salvatoris passio elevat de imis, suscitat de terrenis, collocat in excelsis. Resurrectio enim Christi defunctis est vita, peccatoribus venia, sanctis est gloria. Omnem ergo creaturam ad festivitatem resurrectionis Christi David sanctus invitat: ait enim exsultandum in
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Quante illud putamus essegloriae
quod proderesibi ad serit non licere :
quid etiam depetro referam. cusuis tan¬
ta adõ est ad probateaustitia. Tanta¬
q: ei potestas ad tribut ccest iudicandi.
ut in arbitrio eius poneretur caeleste
iudicium. Perspici teergo etaesti¬
mate quanto nobissit petrus apłs
honorereuerendus. cuius sententiã
interrisprolatam sempiterniiudi¬
cis aequitas non repellit. Et ideo dili¬
genter intendite quaesit eius gloriae
magnitudo . cuidum claues regni
committuntur. ae terni caelum illi
claudere et aperire ꝑmissum est.
caelebratur. horum hodie concur¬
sulaetissimo ex colit rama marty¬
rium. Et quorum dudum impia per¬
secuta est. sanguinemeorum nunc pecu¬
liccrideuota. patrocinio gloriatur
DEEODEM DIE.

Expanded text:
sit; quantae illud putamus esse gloriae sit; quantae illud putamus esse gloriae quod prodere sibi asserit non licere? Quid etiam de Petro referam, cujus tanta a Deo est approbata justitia, tantaque ei potestas attributa judicandi, ut in arbitrio ejus poneretur coeleste judicium? Perspicite ergo, et aestimate quanto nobis sit Petrus apostolus honore reverendus, cujus sententiam in terris prolatam sempiterni judicis aequitas non repellit. Et ideo diligenter intendite quae sit ejus gloriae magnitudo, cui dum claves regni committuntur aeterni, coelum illi claudere et aperire permissum est. celebratur: horum hodie concursu laetissimo excolit Roma martyrium; et quorum dudum impia persecuta est sanguinem, eorum nunc peculiari devota patrocinio gloriatur. De eodem
Abbreviated transcription (Latin):
postolatus sui ministerio conplacu¬
issexp̃o credimus paulum quitan¬
tumplacere potuit persecutor
Placuit enim quia non iniqui pec¬
torisstudio seedsimplicis ignoran¬
tiae incauta deuotione certabat.
Denique ut primum sensibus eius
sp̃s ueritatis in fusus est ostendit
continuo non sexp̃i seuisseo dio
sed amorepaterne legis in nocenter
errasse. De quo quidego potissimũ
dicam cumfidelissimus ipse sibi sit testis
quicum nec suas uelit iactit corelaudes
tetur. Vt enim uelut de altero quodã.
sum et audiuit archana uerba quãẽ
non licethomini loqui. Quid hocapło
magnificentius cuiin mediomortaliũ
constituto. et supra caelosiredatum
et ad terrasredire concessumest : qui
hocbeatius uiro qui inter secreta para¬
drsi edisceremeruit. quod nec lingua
hominis loqui possit. nequis quam me¬
rer&ur audire : Et cum tantae sint
sublimitatis illa quaed ocuit : ut con¬
prehendere eamens humana non pos¬

Expanded text:
postolatus sui ministerio complacupostolatus sui ministerio complacuisse Christo credimus Paulum, cui tantum placere potuit persecutor? Placuit enim, quia non iniqui pectoris studio, sed simplicis ignorantiae incauta devotione certabat. Denique, ut primum sensibus ejus Spiritus veritatis infusus est, ostendit continuo, non se Christi saevisse odio, sed amore paternae legis innocenter errasse. De quo quid ergo potissimum dicam? cum fidelissimus ipse sibi sit testis: qui cum nec suas velit jactare laudestetur. Ut enim velut de altero quodam: isum, et audivit arcana 226 verba, quae non licet homini loqui . Quid hoc Apostolo magnificentius, cui in medio mortalium constituto, et supra coelos ire datum, et ad terras redire concessum est? Quid hoc beatius viro, qui inter secreta paradisi ediscere meruit quod nec lingua hominis loqui possit, nec quisquam mereretur audire? Et cum tantae sint sublimitatis illa quae docuit, ut comprehendere ea mens humana non pos
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s necesseese caelebrare. quia
et laudabilis eos uita adglorio¬
sissimumperduxit occasum. et mi¬
rificus obitus perpetuam transmi¬
sit aduitam. Et licet in petro fides
emineat. in paulo doctrinam prae¬
cellat. et magis terium tamen pauli
fidei plenitudo est. et credulitas
petri doctrinaeest fundamentum
Quos tantac aelestis electionis dig¬
natio uisi tauit ut hicfieret depis¬
catore doctor. Illedepersecutore
defensor. Sed in hoc omni potentis
dĩ ad tollenda maiest as est: qui in¬
spiratione mirabili docendigratiã
tribuit imperito. et inimicum fecte
amare quododerat. et fidem quã
inpugnabat. ad serere. Illiuspis¬
cationemnon abstulit. sed muta¬
uit. Huius caecauit oculos. ut pur¬
gationer ecepto lumine clarissime
mentis aciae ultrahumanum uide¬
repossit aspectum. Quant iigitur
meritia pud dm̃ suum petrus erat
ut ei post nauiculae parueremi¬
gium totius ec lesiae gubernacula
traderentur. Aut quantumin a¬

Expanded text:
fratres, necesse est celebrare, quia fratres, necesse est celebrare, quia et laudabilis eos vita ad gloriosissimum perduxit occasum, et mirificus obitus perpetuam transmisit ad vitam. Et licet in Petro fides emineat, in Paulo doctrina praecellat; et magisterium tamen Pauli fidei plenitudo est, et credulitas Petri doctrinae est fundamentum; quos tanta coelestis electionis dignatio visitavit, ut hic fieret de piscatore doctor, ille de persecutore defensor. Sed in hoc omnipotentis Dei attollenda majestas est, qui inspiratione mirabili 225 docendi gratiam tribuit imperito, et inimicum fecit amare quod oderat, et fidem, quam impugnabat, asserere. Illius piscationem non abstulit, sed mutavit; hujus caecavit oculos ut, purgatiore recepto lumine, clarissimae mentis acie ultra humanum videre possit aspectum. Quantum igitur meriti apud Deum suum Petrus erat, ut ei post naviculae parvae remigium totius Ecclesiae gubernacula traderentur? Aut quantum in a