comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dio atq lȩticia sempit̃na : & ponit in ca-¬
pite eorũ laudẽ atq lȩticiã. Sapientis enĩ
oculi in capite eius. Et hanc habebunt co-¬
ronam. istoq diadeinate ꝓ tegentur : ut
semꝑ gaudeant. ⁊ laudent dm̃. quia pro
merore. ⁊ dolore. ⁊ gemitu successerint
gaudia. Ego ego ipse consolabor uos.
Quis tu ut tĩmeres ab homine mortali ⁊ a
filio hominis. qui quasi fenũ ita arescet.
& oblitus es dñi factoris tui qui tetendit
cęlos. ⁊ fundauit t̾ram. ⁊ formidasti iu¬
git̃ tota die afacie furoris eius: qui te
tribulabat & parauerat ad ꝑdendum.
Ubi nunc ẽ. furor tribulantis : cito ueni¬
et. gradiens ad aperiendũ. ⁊ non inter¬
ficiet usq ad ꝑnitiem. nec deficiet pa¬
nis eus. Ego aut̃ sum dñs ds̃ tuus qui
conturbo mare: ⁊ intumescunt fluctus
eius. Dñs exercituũ nom̃ meũ. posui uer

Expanded text:
titia sempiterna, et ponet in capite eorum laudem atque laetitiam. Sapientis enim oculi in capite ejus; et hanc habebunt coronam, istoque diademate protegentur, ut semper gaudeant et laudent Dominum, quia pro dolore, moerore et gemitu successerint gaudia. Equis tu ut timeres ab homine mortali et a filio hominis qui quasi faenum ita arescet et oblitus es Domini factoris tui qui tetendit caelos et fundavit terram et formidasti iugiter tota die a facie furoris eius qui te tribulabat et paraverat ad perdendum ubi nunc est furor tribulantis cito veniet gradiens ad aperiendum et non interficiet usque ad internicionem nec deficiet panis eius ego autem sum Dominus Deus tuus qui conturbo mare et intumescunt fluctus eius Dominus ex
Abbreviated transcription (Latin):
quo efficit᷑ panis rotis ferreis teretur:
& om̃is eius stipula cõminuet᷑ in pale¬
as. Ueruntam̃ non semꝑ uexat᷑ & terit᷑.
nec om̃i temꝑe rotarũ ungulis cõminũ¬
itur: ꝓ quib in hebraicũ dicit᷑ requies ea¬
rũ: ut quia ungulas rotarũ dixerat me¬
taforã seruarẽt in reliquis. Quidam uo¬
lunt ex eo qđ equos & ungulas nominauit.
ostendi equarũ greges. qui ad terenda
frum̃ta areis unmitti solent: sed non
poterat scriptura dicere quod udȩa
piuntia ñ habebat. Hoc autẽ id ÷ ut
gith. & cyminũ uirga excutiantur &
baculo. & frum̃tũ hordeumq & far for¬
tasse & milium. rotis ferreis conteran¬
tur & non in ꝑpetuũ: dĩ iudiciũ est
qui in om̃ib ostendit mirabile consi¬
liũ suũ. & iustitiȩ magnitudinẽ mon

Expanded text:
quo efficitur panis, rotis ferreis teritur, quo efficitur panis, rotis ferreis teritur, et omnis ejus stipula comminuitur in paleas. Verumtamen non semper vexatur et teritur, nec omni tempore rotarum ungulis comminuitur; pro quibus in Hebraico dicitur equis earum: ut quia ungulas rotarum dixerat, metaphoram servaret in reliquis. Quidam volunt ex eo quod ungulas et equos nominavit, ostendi equarum greges, qui ad terenda frumenta areis immitti soleant: sed non poterat Scriptura dicere, quod Judaea provincia non habebat. Hoc autem, id est, ut gith et cyminum virga excutiantur et baculo: frumentum hordeumque, et far, fortasse et milium, rotis ferreis conterantur, non in perpetuum Dei judicium est, qui in omnibus ostendit mirabile consilium suum, et justitiae magnitudinem mon
Abbreviated transcription (Latin):
uocem eius audiant. & eloquiũ diligen¬
ter attendant. Nunqͥd ait agricola
semꝑ arabit : sementẽ iaciet : Nonne
prius ꝓscindet humũ. & uomere sulcos
reuoluet: iacentesq glebas rastro fran¬
get & sarculo : &cum ad equauerit su¬
ꝑficiem terrȩ. &dura prius arua molli¬
uerit: tunc sparget gith siue cyminũ
seretq tricicũ & hordeũ & miliũ & far
in finib suis. uixta uarietatẽ terrȩ &
temporũ. Neq enĩ simul omĩa seminan¬
tur. ꝓ farre quod greci ⁊ ean uocant:
quidã uitiã intelligunt. Ipsumq agr̃i¬
colam id ÷ satorẽ erudiet ds̃ naturalit̃
udicio suo. & docet illũ ut sciat quam
cui sem̃ti culturã adhibeat. Deniq cũ
metendi tempus aduenerit. gith &e cy¬
minũ. quȩ infirmiora semina. ñ rotis
plaustroꝵ terent᷑ quȩ inserrarum si¬
militudinẽ ferreȩ circũagunt᷑. & tra.¬
hunt᷑ suꝑ dimissas segetes: sed uirga
excutient᷑. & baculo quȩ uulgo flagel¬
la dicunt᷑. Panis autẽ id ÷ triticũ de

Expanded text:
vocem ejus audiant, et eloquium illius diligenter attendant. Numquid, ait, agricola semper arabit, ut sementem jaciat? Nonne prius proscindet humum, et vomere sulcos revolvet, jacentesque glebas rastro franget et sarculo: ut cum adaequaverit superficiem terrae, et dura prius arva mollierit, tunc spargat gith, sive cyminum; seratque triticum, et hordeum, et milium, et far in finibus suis, juxta varietatem terrae et temporum: neque enim simul omnia seminantur. Pro farre quod Graeci ζέαν vocant, quidam viciam intelligunt. Ipsumque agricolam, id est, satorem erudit Deus naturaliter judicio suo, et docet illum ut sciat quam cui sementi culturam adhibeat. Denique cum metendi tempus advenerit, gith et cyminum, quae infirmiora sunt semina, non rotis plaustrorum teruntur, quae in serrarum similitudinem ferreae circumaguntur et trahuntur super demessas segetes; sed virga excutiuntur et baculo, quae vulgo flagella dicuntur. Panis autem, id est, triticum de
Abbreviated transcription (Latin):
te captiuitas longo post uentura est¬
tempore: dicentib uob̾ adhuc modi¬
cũ adhuc modicũ. expecta prorsus ex¬
pecta. Ergo cũ mortui fuerimꝰ. hoc fla¬
gellũ cap̃tiuitatis. & hanc tempestatẽ
ñ sentimꝰ: semel enĩ m̃datio credidimꝰ.
hoc ÷ frustra spem habuimꝰ in deo & in le¬
ge eius. Et ideo am̃datio ꝓtecti sumus.
quia mortui imminentẽ captiuitatem
declinauimꝰ. Uerbũ ebraicũ sont a qͥla
& sẏminachꝰ flagellũ. lxx. tempestatem
interp̃tati st̃. Ctazab quoq om̃e menda¬
tiũ transtuler̃ in quosꝑauer̃ iudȩi: cuiꝰ
uixta euangelistã ioħem pat̾ ÷ diabolus.
Idcirco hȩc dicit dñs ds̃. Ecce ego mittã
infundam̃tis sỹon. lapidẽ ꝓbatũ angu¬
larem. p̃ciosum: in fundam̃tũ fundami¬
ni. Qui credidit: non festinet. & ponã
iudiciũ in pondere: & iustitiã in m̃su¬
ra. & subuertet grando spem mendacii:
& ꝓtectionẽ aquȩ inundabunt. Et de¬

Expanded text:
te captivitas longo post tempore ventte captivitas longo post tempore ventura est, dicentibus vobis: Adhuc modicum, adhuc modicum: exspecta, rursus exspecta. Ergo cum mortui fuerimus, hoc flagellum captivitatis et hanc tempestatem non sentiemus. Semel enim mendacio credidimus, hoc est, frustra spem habuimus in Deo et in Lege ejus. Et ideo mendacio protecti sumus, quia mortui imminentem captivitatem declinavimus. Verbum Hebraicum SOT , Aquila et Symmachus, flagellum, LXX tempestatem interpretati sunt; CHASAB quoque omnes mendacium transtulerunt, in quo speraverunt Judaei, cujus juxta Evamittam in fundamentis Sion lapidem probatum, angularem, pretiosum, fundatum fundamine: qui crediderit, non festinet. Et ponam judicium in pondere, et justitiam in mensura: et subvertet grando spem mendacii, et protectionem aquae inundabunt. Et de
Abbreviated transcription (Latin):
spem nr̃am. & m̃datio ꝓtecti sumꝰ.lxx.
Propt̾ea audite uerbũ dñi uiri triby¬
lati. & principes popłi huiꝰ qui . ẽ. in
ierłm: quia dixistis fecimꝰ testam̃tum¬
⁊ cũ inferno. & cũ morte pactũ. Tempes¬
Itas transiens si irruerit ñ ueniet suꝑ
Inos: qm̃ posuimꝰ mendatiũ sp̃em nrãm
& m̃datio ꝑtegim᷑. Qd suprediximꝰ. cũ
irrisione solitos principes iudeorum
ꝓpħis dicere manda remanda expec¬
ta reexpecta. & cȩt̃a his similia. ꝑ quȩ
ostendit᷑ nequaquã eos ꝓpħarũ credi¬
disse sermonib sed ꝓphetiã eorũ ha¬
buisse despectui: p̾resens ostendit ca¬
pitulũ. ꝑ qđ appellant᷑ iuri illusores.
Sunt autẽ scribȩ & pharisei. qͥ dominã¬
tur suꝑ popłm dĩ in ierłm. quos lxx.
uocant iuros tribulatos. & principes
popłi ierłm. Dixerunt enĩ ñ sermone
sed oꝑe: sumꝰ sicut ceterȩ nationes.
Habemꝰ pacẽ & fedus cũ inferno & cũ
morte. Semel salutẽ desꝑauimꝰ. Cer¬

Expanded text:
ecti sumus. LXX: Propterea audite verbum Domini viri, tribulati et principes populi hujus, qui est in Jerusalem: Quia dixistis: Fecimus testamentum cum inferno, et cum morte pactum: tempestas transiens si irruerit, non veniet super nos, quoniam posuimus mendacium spem nostram, et mendacio protegemur. Quod supra diximus cum irrisione solitos principes Judaeorum Prophetis dicere: Manda, remanda; exspecta, reexspecta, et caetera his similia, per quae ostenditur nequaquam eos Prophetarum credidisse sermonibus, sed prophetiam eorum habuisse despectui: praesens ostendit capitulum, per quod appellantur viri illusores. Sunt autem Scribae et Pharisaei qui dominantur super populum Dei in Jerusalem, quos LXX vocant viros tribulatos, et principes populi Jerusalem. Dixerunt enim non sermone, sed opere: Sumus sicut et caeterae nationes: habemus pactum et foedus cum inferno et cum morte: semel salutem desperavimus. Cer
Abbreviated transcription (Latin):
&uersant᷑ in suꝑbiã: & dulcissimꝰ cib
diaboli sunt qui eos quotidie deuorat.
Scđm ꝓpheciã illud possumꝰ dicere
qͦd coronã iniuriȩ uocet scribas & pha¬
risȩos. qͥ dñm blasphemant. Et appel¬
lantur mercennarii ephraun: ꝓpt̃ iu¬
dam qui de tribu ephraim & de uico
eiusdẽ trib scarioth. dñm p̃cio uendi

Expanded text:
et versantur in superbia, et dulcissimus cibus et versantur in superbia, et dulcissimus cibus diaboli sunt, qui eos quotidie devorat . Secundum prophetiam illud possumus dicere, quod coronam injuriae vocet Scribas et Pharisaeos, qui Dominum blasphemabant. Et appellabantur mercenarii Ephraim, propter Judam, qui de tribu Ephraim et de vico ejusdem tribus Iscarioth, Dominum pretio vendi
Abbreviated transcription (Latin):
PRODROMON. ficũ uidens in arbore
statim ut manu tenuerit deuorat: sic
& dec̃ẽ tribus cũ assirius uidit uastet.
ac deuoret. & nichil om̃ino pristim po¬
puli relinquat insamaria. Hoc breuit̃
uixta historiã dictũ est: transeamus ad
allegoriam. Scđm expositionẽ oseȩ pro¬
pħȩ. in quo ephraun & ioseph & samariã
& decẽ trib quȩ scisse sunt a corpore
duodecĩ tribuũ & templũ dñi reliquer̃
retulimꝰ adhercticos. qui uere iuxta
blasphemantes. & om̃ia mercedis causa
faciunt. & de gła dñi concider̃. nec se¬
cunt᷑ tenuitatẽ annȩ. & humilitatem
ecclesiasticã. sed in monte pinguissimo
uersant᷑ ebrii absq uino: ꝓpterea for¬
tis & durus furor dñi qui eos punitur
est grandine p̃cipitiquȩ ñ in tecta sed
in capita mortaliũ ruit. & multarum
aquarũ inundationib comparatur.
quȩ quicqͥd obiuiũ inuenerint trahunt.
Hȩc corona iniuriȩ mercennarii appel

Expanded text:
πρόδρομον ficum videns in arbore, πρόδρομον ficum videns in arbore, statim ut manu tenuerit, devorat: sic et decem tribus cum Assyrius viderit, vastet et devoret, et nihil omnino pristini populi relinquat in Samaria. Hoc breviter juxta historiam dictum sit. Transeamus ad allegoriam. Secundum expositionem Osee prophetae, in quo Ephraim et Joseph et Samariam et decem tribus, quae scissae sunt a corpore duodecim tribuum, et templum Domini reliquerunt, retulimus ad haereticos, qui vere juxta blasphemantes, et omnia mercedis causa faciunt, et de gloria Domini conciderunt: nec sequuntur tenuitatem mannae, et humilitatem Ecclesiasticam; sed in monte pinguissimo versantur ebrii absque vino. Propterea fortis et durus furor Domini, qui eos puniturus est, grandini praecipiti, quae non in tecta, sed in capita mortalium ruit, et multis  Al. multarum aquarum inundationibus comparatur, quae quidquid obvium invenerint, trahunt. Haec corona injuriae, mercenarii appell
Abbreviated transcription (Latin):
qui de tribu ephraim fuit. appella¬
bantur ephracim. &uocat eos coronã
suꝑbiȩ: quia cõparati duab tribub
quȩ appellabant᷑ iuda. sublimiores
erant & nuinero & robore. Cbriosq eos
dicit ephraim qͥ suũ non intelligant cre¬
atorẽ: sed ꝓ dño adorent uitulos au¬
reos in dan & in bethel. Isti quondã in
bant᷑ adauid & salomone. & in duodecĩ
tribub erant ad orantes dm̃ in tẽplo
ierłm qui fuer̃ in uertice uallis pin¬
guissime. qͦd hebraice dicit᷑ getsemani.
quod eis miscuit ieroboam. Quaꝓpt̃
pęnã illis dñs cõminat᷑. qđ sic̃ grandini
turbo uniuersa confringit. &e impetꝰ
a quarũ inundantiũ quicqͥd obuium
inuenerit rapit: sic ab assiriorũ delea¬
tur exercitu. & qđ reliquũ fuerit iN
montes siue urbes mediȩ transferatur.
Comparat autẽ glam duodecĩ tribu¬
um corone uariorũ florũ. quȩ tantam
habuerit̃ pulchritudinẽ. ut quomͦ si
quis antequã estas ueniat & autumnꝰ

Expanded text:
qui de tribu Ephraim fuit, appellaqui de tribu Ephraim fuit, appellabantur Ephraim. Et vocat eos coronam superbiae: quia comparati duabus tribubus, quae appellabantur Juda, sublimiores erant et numero et robore. Ebriosque eos dicit Ephraim, qui suum non intelligant Creatorem, sed pro Domino adorent vitulos aureos in Dan et Bethel. Isti quondam in bantur a David et Salomone, et in duodecim tribubus erant adorantes Deum in templo Jerusalem, qui fuerunt in vertice vallis pinguissimae, quod Hebraice dicitur GE SEMANIM quod eis miscuit Jeroboam. Quapropter poenam illis Dominus comminatur, quod sicut grandinis turbo universa confringit, et impetus aquarum inundantium quidquid obvium invenerit, rapit: sic ab Assyriorum deleantur exercitu, et quod reliquum fuerit, in montes sive urbes Mediae transferatur. Comparat autem gloriam decem tribuum coronae variorum florum, quae tantam habuerit pulchritudinem, ut quomodo si quis antequam aestas veniat et autumnus,
Abbreviated transcription (Latin):
flons decidens głe exultationis eius
qui ÷ suꝑ uertiẽẽ u̾allis pinguiũ. quasi
temꝑaneũ ante maturitatẽ autumni.
Quod cũ aspexerit uidens: statim ut
manu tenuerit deuorabit illud. Lxx.
Uae coronȩ iniuriȩ mercenarii ephra¬
im. Flos cãdens de gła suꝑ uerticem
montis pinguis. qui ebrii estis absq
iuno. Eecẽ fortis & durus furor dñi.
sic̃ grando qui fertur in pronũ: non
habens umbraculũ. Et quȩ iuolent̃
decidit. sicut aquarũ multitudo
trahens humũ. de faciens sibi spati¬
um manib & pedibus. & conculcabi¬
tur corona iniuriȩ mercenarii ephra¬
im. Erit flos qui cecidit de spe głȩ.
suꝑ sũmitatẽ montis excelsi sicut:
prematura ficus. Quã qui uiderit an¬
tequã sumat manu: cupiet eã deuora¬
re. Dicamꝰ primũ iuxta historiã. de¬
in iuxta tropologiã: ad extremum
iuxta uaticiniũ ꝓphetale. Loquit᷑
sermo diuinꝰ aduersũ decẽ tribus quȩ
regnabant in samariã: & ꝓpt ieroboã

Expanded text:
cidens gloriae exsultationis ejus, qui est super verticem vallis pinguium, quasi temporaneum ante maturitatem autumni, quod cum aspexerit videns, statim ut manu tenuerit, devorabit illud. LXX: Vae coronae injuriae mercenarii Ephraim: flos cadens de gloria super verticem montis pinguis, qui ebrii estis absque vino. Ecce fortis et durus furor Domini, sicut grando quae fertur in pronum, non habens umbraculum, quae violenter decidit sicut aquarum multitudo trahens humum, et faciens sibi spatium: manibus et pedibus conculcabitur corona injuriae mercenarii Ephraim. Et erit flos qui decidit de spe gloriae in summitate montis excelsi, sicut praematura ficus, quam qui viderit, antequam sumat manu, cupiet eam devorare. Dicamus primum juxta historiam, deinde juxta tropologiam, et ad extremum juxta vaticinium prophetale. Loquitur sermo divinus adversum decem tribus quae regnabant in Samaria, et propter Jeroboam,
Abbreviated transcription (Latin):
ARIS
molestiis occu¬
pati. explana¬
In isaiam pro¬
ualla dicta¬
mus. Unde
expleto octauo uolumine: nc̃ post
aliquantũ temporis spaciũ transimꝰ
adnonũ. non absq morsu & obtrec¬
tationib inuidorũ: qui ignorantes
quid audiant qͥd loquantur. de eo
audent iudicare quod nesciunt. &¬
ante despiciunt quã ꝓbent. Eru¬
ditosq se estimant. & disertos: si de
cunctis scriptorib detrahant. Quo¬
rũ luiorẽ & musitationẽ garrulam
contemnentes. dĩ poscamꝰ auxiliũ:
& psalmistȩ inp̃cationẽ dicamꝰ. Dissipa
gentes: quȩ bella uolunt. Dñĩ enĩ lo¬
cus in pace.ẽ. quȩ ex uperat om̃em sen¬
sũ: quã & ꝓpħa desiderat clamitans.
Oñe ds̃ nr̃ pacẽ da nobis: om̃ia enĩ red¬
didisti nobis. Sed iam ꝓponamꝰ isaiȩ
capitulũ: & cũ moy se ingrediam᷑ nũbẽ
& caliginẽ. & clarificetur uultus nr̃. &
iuxtã hebraicũ cornuta sit facies. au¬
dianturq & rutilent tonitrua. & ful¬
gura. quȩ plebs uilior. uidere ñ po¬

Expanded text:
ariis molestiis occupati, explanain Isaiam prorvalla dictamus. Unde expleto octavo volumine, nunc post aliquantum temporis spatium transimus ad nonum: non absque morsu et obtrectationibus invidorum, qui ignorantes quid audiant, quid loquantur, de eo audent judicare quod nesciunt, et ante despiciunt quam probent, eruditosque se aestimant et disertos, si de cunctis Scriptoribus detrahant. Quorum livorem et mussitationem garrulam contemnentes, Dei poscamus auxilium, t Psalmistae imprecatione dicamus: Dissipa gentes quae bella volunt . Domini enim locus in pace est, quae exsuperat omnem sensum. Quam et Propheta desiderat clamitans: Domine Deus noster, pacem da nobis: omnia enim reddidisti nobis . Sed jam proponamus Isaiae capitulum, et cum Moyse ingrediamur nubem et caliginem, ut clarificetur vultus noster, et, juxta Hebraicum, cornuta sit facies: audianturque et rutilent tonitrua et fulgura, quae plebs vilior videre non po
Abbreviated transcription (Latin):
gari. Sicut enĩ in monte diuisionũ
stabit dñs. sicut in ualle gabaon iras¬
cetur. ut faciat opus suũ : Alienũ opꝰ
eius. Ut oꝑetur opus suũ : peregrinũ
est opus ab eo. & nunc nolite illudere
ne forte constringant᷑ uincula ur̃a.
Consũmationẽ enĩ & adbreuiationẽ
audiui adño dõ exercituũ: suꝑ uni¬

Expanded text:
gari. Sicut enim in monte divisionum gari. Sicut enim in monte divisionum stabit Dominus, sicut in valle Gabaon irascetur, ut faciat opus suum, alienum opus ejus, ut operetur opus suum, peregrinum est opus ab eo. Et nunc nolite illudere: ne forte constringantur vincula vestra. Consummationem enim et abbreviationem audivi a Do
Abbreviated transcription (Latin):
bras. Quȩ conuentio xp̃i ad belial.
quȩ pars fideli cũ infidele : Qui con¬
sensus templo dĩ cũ idolis : Loquit᷑
autẽ sub metafora mariti pudicissimi.
qui adulterȩ dicit uxori. Unus lectus
me &e adulterũ tecũ caꝑe ñ potest.
& palliũ breue maritũ & in ȩchum
quã iezechiel sub ꝑ̃sona uxoris loqui¬
tur fornicantis. & quã in osee prin¬
cipio scortũ uocat & adulterã. Si uis
meis complexib copulari : abice ido¬
la. Si seruieris idolis: me habere non
poteris. Hoc uixta hebraicũ. Pro qͦ
in laxxx. legit᷑. Discite audire qui tri¬
bulati estis. ñ possumꝰ pugnare. Ipsi
autẽ infirmi sumꝰ ut non congrege¬
mur. Quod quẽ sensũ habeat & quo¬
modo suꝑiorib copulet᷑ penitus igno¬
ro: nisi forte ad principes popłi lo¬
quat᷑ sermo diuinus. & hortetur eos
dire uaticinia ꝓpħarum: illiq res¬
pondeant se ꝓ infirmitate uiriũ ad¬
uersũ contrarias potestates pugna¬
re ñ posse: nec int̾ dĩ popłm coñgre¬

Expanded text:
bras? Quae conventio Christi ad Belial? Quae pars fideli cum infideli? Qui consensus templo Dei cum idolis ? Loquitur autem sub metaphora mariti pudicissimi, qui adulterae dicit uxori: Unus lectulus me et adulterum tecum capere non potest, et pallium breve maritum et moechum  Ezechiel sub persona uxoris loquitur fornicantis , et quam in Osee principio scortum vocat et adulteram , si vis meis complexibus copulari, abjice idola: si servieris idolis, me habere non poteris. Hoc juxta Hebraicum. Porro quod in LXX legitur: Discite audire qui tribulati estis: non possumus pugnare, ipsi autem infirmi sumus ut congregemur, quem sensum habeat, et quomodo superioribus copuletur, penitus ignoro. Nisi forte ad principes populi loquatur sermo divinus, et hortetur eos,dire vaticinia prophetarum: illique respondeant se pro infirmitate virium adversus contrarias potestates pugnare non posse, nec inter Dei populum congre
Abbreviated transcription (Latin):
eritis: cuuc anĩaduertetis ꝓpħas meos
uera dixisse. Quodq sequit᷑ coangusta¬
tum ÷ stratũ ita ut alter decidat. &
pauliũ breue utrũq oꝑire ñ potest.
illũ habet sensũ. quẽ in apło legimꝰ.

Expanded text:
eritis, tunc scietis Prophetas meos eritis, tunc scietis Prophetas meos vera dixisse. Quodque sequitur: Coangustatum est enim stratum, ita ut alter decidat, et pallium breve utrumque operire non potest, i
Abbreviated transcription (Latin):
filio. & iustitiã siue miscđiam in m̃¬
sura: ut reddat unicuiq scđm opera
sua. &iustitiã ac miscđiam alterutro
temꝑet: iuxta illud qͦd in psalmis
legimꝰ. Miscdia &e ueritas obuiauerun
sibi: iustitia & pax osculatȩ st̃. Spem¬
abolũ patrẽ om̃is m̃datii. supplicioꝵ
meorũ grando subuercet: & ꝓ tectionẽ
sub quã uos tutos forte arbitrabamini
tempestas ualida & aquarũ multitu¬
do delebit. ita ut amicicia &e fȩdus
qͦd habebatis cũ morte &e cũ inferno
hoc ÷ cũ diabolo pereat in ȩternũ: &
flagellũ siue tempestas de qua dixe¬
ni.quȩ uos putabatis desꝑationis ani¬
mo nequaquã esse passuros. Semꝑ enĩ
irruet uobis & tam in prosꝑis quã in
aduersis iram dñi sentietis & mors uos
sȩua populabit᷑. Quid dicã de pęnis
pȩnarũ : sola formido ce torm̃torum
metus. uos corriget ad salutẽ: & mala
ur̃a intelligere faciet. Cumq uexati fu¬

Expanded text:
Filio . Et justitiam sive misericordiam in menFilio . Et justitiam sive misericordiam in mensura, ut reddat unicuique secundum opera sua, et justitiam ac misericordiam alterutro temperet, juxta illud quod et in psalmis legimus: Misericordia et veritas obviaverunt sibi: justitia et pax deosculatabolum patrem omnis mendacii, suppliciorum meorum grando subvertet. Et protectionem, sub qua vos tutos fore arbitrabamini, tempestas valida et aquarum multitudo delebit, ita ut amicitia et foedus quod habebatis cum morte et cum inferno, hoc est, cum diabolo, pereat in aeternum. Et flagellum sive tempestas, de quo dixeni, quae vos putabatis desperationis animo nequaquam esse passuros. Semper enim irruet vobis, et tam in prosperis quam in adversis iram Domini sentietis, et mors vos saeva populabitur. Quid dicam de poenis? Poenarum sola formido et tormentorum metus vos corriget ad salutem, et mala vestra intelligere faciet. Cumque vexati fu
Abbreviated transcription (Latin):
circuncisionis &e gẽntiũ popłos copu¬
lauit. De quo: in psalmo dicit᷑. Lapi¬
dem quẽ repbauer̃ ȩdificantes: hic fa¬
ctus ÷ in caput anguli. Isti sunt autẽ
edificantes & cementarii qui nẽ appel¬
lantur uiri illusores & principes po¬
płi: qui ÷ in ierłm. & de hoc lapide
in daniele legimꝰ. qđ excisus sit de mon¬
te sine manib & impleuerit uniuersy
orbem: eo quod diuini germinis dispen¬
satio humanum assumpserit. & habi¬
tauerit in eo plenitudo diuinitatis
corporalit̃. Suꝑ hunc lapidẽ qui alio
nomine appellat᷑ petra: xp̃s ȩdificauit
eccłiam. & firmo iuxta hebraicũ fun¬
dauit fundamine. in quo qͥ credidit
non confundet᷑: siue iuixta hebraicũ
ñ festinet ne uidelicet tardus ei xp̃r
uideat᷑ aduentus. Si enĩ tardauerit
iuxta abbacuc nemo despet. q̃uia ue¬
niens ueniet. & sua ꝓmissa cõplebit.
Promittit quoq ds̃ ponere se in eo iu¬
diciũ ponderis. Neq enĩ pat̾ uidicat
quenquã : sed om̃e iudiciũ tradidit

Expanded text:
os copulavit, de quo et in psalmo dicitur: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli . Isti sunt autem aedificantes et caementarii, qui nunc appellantur viri illusores et principes populi qui est in Jerusalem. De hoc lapide et in Daniele legimus, quod excisus sit de monte sine manibus, et impleverit universum orbem : eo quod divini germinis dispensatio humanum corpus assumpserit, et habitaverit in eo plenitudo Divinitatis corporaliter. Super hunc lapidem, qui alio nomine appellatur petra, Christus aedificavit Ecclesiam, et firmo, juxta Hebraicum, fundavit fundamine, in quo qui crediderit, non confundetur, sive, juxta Hebraicum, non festinet: ne videlicet tardus ei Christi videatur adventus. Si enim tardaverit juxta Abacuc, nemo desperet: quia veniens veniet, et sua promissa complebit . Promittit quoque Deus ponere se in eo judicium ponderis: Neque enim judicat Pater quemquam, sed omne judicium tradidit
Abbreviated transcription (Latin):
dire sermonẽ dñi noluer̃. ut corruanT
& uadant retrorsũ: & periculũ obsidio¬
nis ac mortis incurrant. & absq ullo
cuus. ẽ. Prima enĩ litera deletti. uł Red
paruo apice distingunt᷑. Si gͦ legatur
dea scientiã sonat. si Rea malitiã: ñ
amalo qđ contrariũ bono ÷ sed ab an¬
gustia. Propt̃ hoc audite uerbũ dñi
iuri illusores qͥ dominamini suꝑ popłm
meũ: qui ÷ in ierłm. Dixistis enĩ. ꝑcussi

Expanded text:
dire sermonem Domini noluerunt, ut corruant dire sermonem Domini noluerunt, ut corruant et vadant retrorsum, et in periculum obsidionis ac mortis incurrant, et absque ullo cuus est. Prima enim littera DALETH, vel RES parvo apice distinguuntur. Si ergo legatur DEA , scientiam sonat; si REA , malitiam; non a malo, quod contrarium bono est, sed ab angustia. Propter hoc audite verbum Domini, viri illusores, qui dominamini super populum meum, qui est in Jerusalem. Dixistis eni
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt abubere: haud dubiũ qͥn apłos
signific&. Tribulationẽ suꝑ tribulationẽ
expecta. Loquit᷑ autẽ ad chorũ apłoꝵ
om̃iumq credentiũ. ut ñ ad unã sed
ad multas separet tribulationes: ut
cũ tribulatꝰ fuerit atq depressus. rur¬
sum speret. ⁊&e spem suꝑspem habeat.
Qđ si paululũ tardauerint quȩ ꝓmissa
sunt: ñ sit incredulus. Modicum enĩ
paruulũq & inuenient quȩ ꝓmissa st̃.
&enĩ tribulatio patientiã oꝑatur. pa¬
tientia ꝓbationẽ. ꝓbatio spem. spesaut̃
non confundit. &hȩc ipsa tribulatio
geminabit᷑ detractione labiorũ & blas¬
phemiis ꝑsequentiũ: quib aduersum
dĩ popłm rabido ore deseurent. Porro
gustia quȩ ducit ad uitã. Illis hȩc p̃di¬
cantib audire impii noluer̃. Unde hoc
qͦd ad dĩ popłm dicebat᷑. tribulationẽ
suꝑ tribulationẽ sustine. expecta spem
expecta spem. adhuc modicũ. ad huc
modicũ: illis uertitur inpęnã. qui au¬

Expanded text:
si sunt ab ubere, haud dubium quin apostolos si sunt ab ubere, haud dubium quin apostolos significet: Tribulationem super tribulationem exspecta. Loquitur autem ad chorum apostolorum omniumque credentium, ut non ad unam, sed ad multas se paret tribulationes, ut cum tribulatus fuerit atque depressus, rursum speret, et spem super spem habeat. Quod si paululum tarda verint quae promissa sunt, non sit incredulus: Modicum enim parvulumque et venient quae promissa sunt. Etenim tribulatio patientiam operatur; patientia probationem: probatio spem; spes autem non confundit . Et haec ipsa tribulatio geminabitur detractione labiorum, et blasphemiis persequentium, quibus adversus Dei populum rabido ore desaeviunt. Porro gustia quae ducit ad vitam. Illis haec praedicantibus, audire impii noluerunt. Unde hoc quod ad Dei populum dicebatur: Tribulationem sustine, tribulationem sustine; exspecta spem, exspecta spem: adhuc modicum, adhuc modicum, illis vertetur in poenam, qui au
Abbreviated transcription (Latin):
rem faciat nouitate sermonũ: qđ scilic&
ne & transeat ad regna cȩloꝵ. Legimꝰ
in apło. In aliis lingus &e in labiis aliis
loquar ad popłm hunc: & nec sic exau¬
hebraicũ. de p̃senti sumptũ capitulo.
& hoc inueteri obseruauimꝰ testam̃to
absq paucis testimoniis quib lucas
solus utit᷑. qui magis grecȩ linguȩ habu¬
it scientiã. Ubicũnq de ueteri instru¬
m̃to qͥđ dicit᷑.⁊ non eos iuxta lxx. sed¬
iuxta hebraicũ ponere. sequentiũ int̾¬
p̃tationẽ: sed sensũ hebraicũ suo sermo¬
ne uertentiũ. Siminachꝰ & theodotio
& lxx: de hoc loco diuersa senser̃. Et qr
longũ est de om̃ib dicere: lax. inter¬
p̃tes qui legunt᷑ in eccłiis breuit̃ trans¬
curramꝰ. Reiecto popło iudeorũ sacer¬
dotib & ꝓpħis. qui in ebriati st̃ sicera
& errauer̃. & maledictio comedit consi
Cui mala. ꝓ quib parat᷑ corona uirtutũ :
Utiq his qui ablaccati st̃ alacte. qͥ auul¬

Expanded text:
rem faciat novitate sermonum, quod scilicrem faciat novitate sermonum, quod scilicne transeat ad regna coelorum. Legimus in Apostolo: In aliis linguis, et in labiis aliis loquar populo huic, et nec sic exauHebraicum de praesenti sumptum capitulo; et hoc in veteri observavimus Testamento absque paucis testimoniis, quibus Lucas solus abutitur qui magis Graecae linguae habuit scientiam, ubicumque de veteri instrumento quid dicitur, non eos juxta Sequentes interpretationem, sed sensum Hebraicum eum suo sermone vertentes, Symmachus, Theodotio t LXX de hoc loco diversa senserunt, et quia longum est de omnibus dicere, LXX Interpretes, qui leguntur in Ecclesiis, breviter transcurramus. Rejecto populo Judaeorum, Sacerdotibus et Prophetis, qui inebriati sunt sicera, et erraverunt et maledictio comedit consilcui mala pro quibus paratur corona virtutum? Utique his qui ablactati sunt a lacte, qui avul
Abbreviated transcription (Latin):
requiescã. Qui noluer̃ audire: & mea
monita contempser̃. Quã obrem hoc qͦd
solebant ludentes dicere ꝓpħis manda
reinanda. manda remanda. expecta re¬
expecta. expecta reexpecta. modicũ ibi
modicũ ibi: & irridere pacientiã meã.
dum me arbitrant᷑ minitari quȩ nunꝗ
facturus sũ: sentiant rebus expleri ut
uadant in interitũ & cadant retrorsũ.
oPISTotono insanabili: nunquãq ad pri¬
ora ꝓficiant. nec possint cũ apło dicere
p̃teritorũ obliti. ad ea quȩ priora sunł
ex tendim᷑ : sed conterant᷑ & illa queent᷑
& uł ab abylonio uł aromano capiant᷑
exercitu. Peo qͦd nos diximꝰ manda re¬
manda. manda remanda. expecta reex¬
pecta expecta reexpecta. modicum ibi
modicũ ib: in hebreo scriptũ. ẽ. Sa.u.
lasa .u. Sa.u. lasa .u. Ca.u. laca .u. ca.u
laca .u. TERSAN. ⁊ERSΑn. Hisq uerbis
ab uti solet immundissima heresis apđ
simplices quosq atq deceptos. ũit erro¬

Expanded text:
requiescam. Qui noluerunt audire, et mea requiescam. Qui noluerunt audire, et mea monita contempserunt; quamobrem quod solebant ludentes dicere prophetis: Manda, remanda; manda, remanda: exspecta, reexspecta; exspecta, reexspecta: modicum ibi, modicum ibi, et irridere patientiam meam, cum me arbitrantur minitari, quae numquam facturus sim: sentiant rebus expleri, ut vadant in interitum, et cadant retrorsum ὀπισθοτόνῳ insanabili; numquamque ad priora proficiant, nec possint cum Apostolo dicere: Praeteritorum obliti, ad ea quae priora sunt extendimur ; sed conterantur et illaqueentur, et vel a Babylonio, vel a Romano capiantur exercitu. Pro eo quod nos diximus: Manda, remanda; manda, remanda: exspecta, reexspecta; exspecta, reexspecta; modicum ibi, modicum ibi, in Hebraeo sic scriptum est: SAU LASAU, SAU LASAU; CAU LACAU, CAU LACAU: ZER SAM, ZER SAM; hisque verbis abuti solet immundissima haeresis apud simplices quosque atque deceptos, ut terro
Abbreviated transcription (Latin):
mense eorũ repletȩ st̃ uomitu sordiũq
qui p̾pħis uenturã anñtiantib & nisi
fecissent quȩ p̃cepta erant torm̃ta mi¬
nitantib : solebant dicere subsannantes.
manda remanda manda remanda.
beamꝰ. Cumq abuterent᷑ dĩ pacientia
qui differt iram ut p̃beat miscđiam:.
solebant etiã hoc exꝑsona ꝓpħarũ lu¬
dentes dicere. Expecta paulisꝑ. expe¬
cta modicũ: ueniant quȩ uentura p̃di¬
ximus. Hȩc autẽ uniuersa loquebant᷑
in popło. q̃uia dĩ sermonib non crede¬
bant. Statimq infert ꝓpħa. Nequaꝗ
uobis ds̃ his uerbis loquit᷑ ut p̃cipiat
quĩ facere debeatis &e presto lemini
quȩ uentura st̃: sed loquit᷑ uobis infu¬
rore p̃cipiens. qui prius dixerat ad
popłm. Hec ÷ requies mea. reficite las¬
sum. multo temꝑe laboraui: ĩnnullo
inueni requiem. Uulpes foueas habent.
& uolucres cȩ̨li ndos: filiꝰ aut̃ hominis
non habet ubi caput reclinet. &hoe÷
meũ refrigeriũ: ut in uobis aliquando

Expanded text:
mensae eorum repletae sunt vomitu sordiumque, qui prophetis ventura annuntiantibus, et nisi fecissent quae praecepta erant, tormenta minitantibus, solebant dicere subsannantes: Manda, remanda; manda, remanda,beamus. Cumque abuterentur Dei patientia, qui differt iram, ut praebeat misericordiam: qui solebant etiam hoc ex persona prophetarum ludentes dicere: Exspecta paulisper, exspecta modicum, venient quae futura praediximus. Haec autem universa loquebantur in populo, quia Dei sermonibus non credebant; statimque infert propheta: Nequaquam vobis Deus his verbis loquetur, ut praecipiat quid facere debeatis, et praestolemini quae ventura sunt, sed loquetur vobis in furore praesenti, qui prius dixerat ad populum: Haec est requies mea, reficite lassum, multo tempore laboravi, in nullo inveni requiem. Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos; Filius autem hubi caput suum reclinet . Et hoc est meum refrigerium, ut in vobis aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
Ireexpecta. modicũ ibi modicũ ibi: ut
uadant &e cadant retrorsũ. & conteran¬
tur & illaqueent᷑. & capiant᷑. lxx.
Cui anñtiabimus mala : & cui anñti¬
:abimus nuntiũ : Qui ablactati st̃ a
: lacte : qui abstracta abubere. Tribu¬
⁊ lationẽ suꝑ tribulationẽ expecta.¬
÷ prestolare spem suꝑspem. ad huc par¬
Iuũ. adhuc paruũ. ꝓpt̾ irrisionẽ labi¬
⁊orũ. ꝓpt̾ linguã alterã qua loquent᷑
:populo huic̃ dicentes eis. Hȩc ÷ reqͥes
Cesurienti: & contritio. & noluer̃ audire.
&erit eis sermo dñi. tribulationem
÷ suꝑ tribulationẽ expecta. expecta¬
⁊ dant &e cadant retrorsũ: & conterant᷑
& periclitent᷑ &ecapiant᷑. Quis inquit
dignus: doctrina dñi : Quis uerbis
saluatoris dicentis qui habet aures au¬
diendi audiat ut quod aurib hause¬
rit corde intelligat: Qui nã illi stͣ: se¬
quens uersus ostendit. Ab lactati a lacte :
auulsi abubere. Qui nequaquã lacte
nutriunt᷑ infantiȩ. sed solido uescuntur

Expanded text:
bi, modicum ibi; ut vadant et cadant retrorsum, et conterantur, et illaqueentur et capiantur. LXX: Cui annuntiabimus mala, et cui annuntiabimus nuntium? qui ablactati sunt a lacte: qui abstracti ab ubere. Tribulationem super tribulationem exspecta; praestolare spem super spem; adhuc parum, adhuc parum: propter irrisionem labiorum, propter linguam alteram qua loquentur populo huic dicentes eis: Haec est requies esurienti, et haec contritio, et noluerunt audire. Eterit eis sermo Domini: Tribulatio super tribulationem: exspecta, exspectadant et cadant retrorsum, et conterantur, et periclitentur, et capiantur. Quis, inquit, dignus est doctrina Domini, qui verbis Salvatoris dicentis: Qui habet aures audiendi audiat : ut quod auribus hauserit, corde intelligat? Quinam illi sint, sequens versus ostendit: Ablactati a lacte, avulsi ab ubere, qui nequaquam lacte nutriuntur infantiae, sed solido vescuntur
Abbreviated transcription (Latin):
tellectũ dabit auditui. Coangustatũ:
est enĩ stratũ: ita ut alter decidat: &
palliũ breue utrũq oꝑire non potest.
lxx. Propt̃ea sic dic̃ dñs ds̃. Ecce ego im¬
mittam infundam̃ta sion lapidem p̃cio¬
sum. electũ. angularẽ. honorabilem. in
fundam̃ta eius: & qui credidit ñ con¬
fundetur. & ponã iudiciũ in spem. mi¬
scđiam autẽ meã inponda. & in crepati¬
ue legendũ qͥcredunt frustra m̃datio. qm̃:
ñ transibit ꝑuos tempestas. & ñ auferet᷑
uobis testam̃tũ mortis. & spes nr̃a ad:
infernũ non ꝑmanebit. Tempestas ue¬
niens si transierit: eritis ei in conculca¬
tionẽ. Cum transierit tollet uos. Mane
ꝑtransiet. die & nocte erit spes pessima.
Discite audire qui estis in tribulatio¬
ne. Non possumꝰ pugnare. ipsi autem
infirmi sumꝰ: ut cong̃regem᷑. Dixeram
inquit uobis. audite uerbũ dñi uiri
illusores siue tribulatio. pͥncipes po¬
puli mei: & nolite fedus habere cum
tnorte. nec pactũ cũ inferno. Qui con¬

Expanded text:
dabit auditui: Coangustatum est enim stratum, ita ut alter decidat: et pallium breve utrumque operire non potest. LXX: Propterea sic dicit Dominus: Ecce ego immittam in fundamenta Sion lapidem pretiosum, electum, angularem, honorabilem in fundamenta ejus; et qui crediderit, non confundetur. Et ponam judicium in spem: misericordiam autem meam in pondt frustra mendacio, quoniam non transibit per nos tempestas, et non auferet nobis testamentum mortis, et spes vestra ad infernum non permanebit. Tempestas veniens si transierit, eritis ei in conculcationem: cum transierit, tollet vos mane, mane pertransiet: die et nocte erit spes pessima. Discite audire qui estis in tribulatione: Non possumus pugnare, ipsi autem infirmi sumus ut congregemur. Dixeram, inquit, vobis: Audite verbum Domini, viri illusores, sive tribulati principes populi mei, et nolite foedus habere cum morte, nec pactum cum inferno, qui con
Abbreviated transcription (Latin):
quinq milia armatorũ. de assirii exer¬
citu angelo ꝑcutiente deleta st̃. Uerũ
hi quoq id ÷ udas & beniamin in ebri¬
ati sunt uino idolatriȩ. & contempta
religione templi demonũ simulacra¬
sunt uenerati : & nescier̃ uidentẽ dñm
qui cuncta considerat. Om̃s enĩ mensȩ
eorũ. & unuiersa religio replete sunt̃
uõmitu sordiũq ut ñ solũ in templo.
sed inuertice montiũ. & nemorosis lo¬
cis idolatriȩ sordib cuncta complereNT
& dñs meis non haberet habitationis
locũ. Hoc iuxta litterã dictũ sit. Por¬
ro iuxta tropologiã priorẽ sequam᷑
intelligentiã : & in tactoslaa. in terp̃

Expanded text:
quinque millia armatorum de Assyriorum exerquinque millia armatorum de Assyriorum exercitu Angelo percutiente deleta sunt. Verum hi quoque, id est, Judas et Benjamin, inebriati sunt vino idololatriae, et contempta religione templi, daemonum simulacra venerati, et nescierunt videntem Dominum, qui cuncta considerat. Omnes enim mensae eorum, et universa religio repletae sunt vomitu sordiumque, ut non solum in templo, sed in vertice montium, et nemorosis locis idololatriae sordibus cuncta complerent, et Dominus in eis non haberet habitationis locum. Hoc juxta litteram dictum sit. Porro juxta tropologiam, priorem sequamur intelligenti
Abbreviated transcription (Latin):
diũq: ita ut ñ esset ultra locus. Lxx.
Indie illo erit dñs sabaoth corona spe¬
Iciei quȩ compacta ÷ głȩ reliquiis popu¬
Ili: qui relinquent᷑ in sp̃u iudicii suꝑ
Iudiciũ. & fortitudinẽ uetans in ter¬
Ificere. Isti enĩ uino decepti st̃: errant
ꝓpt̃ sicerã. Sacerdose ꝓpha excide¬
runt mente ꝓpt̃ sicerã. Absorti sẽ ꝓpt̃
medet hoc consiliũ: si quidẽ istud con¬
silium ꝓpt̃ auaritiã est. Postquã om̃is
terra samariȩ id÷ decẽ tribuũ assirio
fuerit inundante deleta. & conculcata
pedib corona suꝑbiȩ ebriorũ epbraim:
& inmodũ ficus temp̾oraneę deuorata:
tunc residuis popłis isrł. ho ÷ duarum
tribuũ udȩ & beniamin. ipse dñs erit
corona uictoriȩ & sp̃s iudicii sedentis
suꝑ iudiciũ. haud dubiũ quin ezechiȩ
regi uide & fortitudo eorũ: qui cuncta
regione populata. de p̃lio reuertentes
sẽ urbe clauser̃: qđ in hoc eodẽ ꝓpħa
lecturi sumꝰ. quando centũ occoginta

Expanded text:
ut non esset ultra locus. LXX: In die illa erit Dominus Sabaoth corona spei, quae compacta est gloriae reliquiis populi. Relinquentur in spiritu judicii super judicium, et fortitudinem vetans interficere. Isti enim vino decepti sunt: errant propter siceram; sacerdos et propheta exciderunt mente propter siceram; absorpti sunt propter medet hoc consilium: siquidem istud consilium propter avaritiam est. Postquam omnis terra Samariae, id est, decem tribuum Assyrio fuerit inundante deleta, et conculcata pedibus corona superbiae ebriorum Ephraim, et in modum ficus temporaneae devorata: tunc residui populi Israel, hoc est duarum tribuum, Judae et Benjamin, ipse Dominus erit corona victoriae; et spiritus judicii sedenti super judicium, haud dubium quin Ezechiae regi Judae; et fortitudo eorum, qui cuncta regione populata, de praelio revertentes, se urbe clauserunt. Quod in hoc eodem propheta lecturi sumus , quando centum octoginta
Abbreviated transcription (Latin):
comparati. parui st̃ numero. Erit autẽ
in sp̃u iudicii suꝑ iudiciũ : quia lauabit
dĩs sordes filioꝵ & filiarũ sion. sp̃u u¬
dicii. Si quis autẽ sanguinẽ habuerit:
nequaquã sp̃u iudicii sed combustio¬
qui uino draconũ in ebriati sunt. &
errauer̃ ꝓpt̃ sicerã. Sepe diximꝰ uinũ
nẽ potionẽ quȩ in ebriare potest. &
statũ mentis euertere. Quã ꝓprie
aquila ebrietatẽ transtulit: siue
illa frum̃to. siue hordeo. siue milio
pomorũq succo. & palmarũ fructu.¬

Expanded text:
ro. Erit autem in spiritu judicii super judicium: quia lavabit Dominus sordes filiorum et filiarum Sion spiritu judicii. Si quis autem sanguinem habuerit, nequaquam spiritu judicii, sed combustioqui vino draconum inebriati sunt, et erraverunt propter siceram. Saepe diximus nem potionem, quae inebriare potest, et statum mentis evertere, quam proprie Aquila ebrietatem transtulit, sive illa frumento, sive hordeo, sive millio, pomorumque succo, et palmarum fructu
Abbreviated transcription (Latin):
siue pinguiũ dicit᷑ ꝓpt̃ ubtatẽ & scri¬
bas & pharisȩos qui dñm comp̃henderc̃
de quib in psalmo scriptũ est tauri
pingues obseder̃ me. Hȩc uallis pingui¬
um. id÷ gessemanĩ: in hoc capitulo scđo
appellat᷑ Et miror quomͦ lxx. primũ
eam dixerint montẽ pinguem. ̃& post¬
ea montẽ excelsũ. Ebrius autẽ fuit
ꝓditor ñ uino sed auaritia & furore
aspidũ insanabili: & diaboli cybus qͥ
post bucellã intrauit in eũ & pęnitus
deuoratus ÷ : quia oratio eius uersa est
lutis habuit. Uerbũ ebraicũ saccho¬
Re ambiguũ est: &uł ebriũ. uł mer¬
cennariũ sonat. Unde & ysachar int̾̃¬
est ebrietas. Cȩteriq ebrios: soli lxx.
mercennarios transtuler̃. Indie illa
erit dñs exercituũ corona gła. & ser¬
tũ exultationis residui popłi sui. & sp̃s¬

Expanded text:
ium dicitur, propter ubertatem, et Scribas et Pharisaeos qui ibi Dominum comprehenderunt: de quibus in psalmo scriptum est: Tauri pingues obsederunt me . Haec vallis pinguium, id est, Gessemanim, in hoc capitulo secundo appellatur; et miror quomodo LXX primum eam dixerint montem pinguem, et postea montem excelsum. Ebrius autem fuit proditor non vino, sed avaritia et furore aspidum insanabili, et diaboli cibo, qui post buccellam intravit in eum , et penitus devoratus est, quia oratio ejus versa est lutis habuit. Verbum Hebraicum SACCHORE ambiguum est, et vel ebrios, vel mercenarios sonat. Unde et Issachar interest, ebrietas: caeterique ebrios: soli LXX mercenarios transtulerunt. In die illa erit Dominus exercituum, corona gloriae, et sertum exsultationis residuo populi sui, et sp
Abbreviated transcription (Latin):
nec rota plaustri suꝑ ciminũ circũibit.
sed uirga excutiet᷑ gith: & ciminũ ba
culo. Panis autẽ cõminuet᷑. Uerum ñ
imꝑpetuũ triturans triturabit illum
neq uexabit eũ rota plaustri: nec un
gulis suis cõminu& eũ. & hoc adño dõ
exercituũ exiuit: ut mirabile facer&
consiliũ. & magnificaret iustitiã.lxx.
Aurib ꝑcipite. & audite uocẽ meam:
attendite & audite sermones meos
Nunqͥd tota die arabit qͥ arat. aut
sementẽ p̃parabit. antequã p̃parat
terrã: Nunqͥd ñ cũ ęquauerit faciem eiꝰ
tunc seminabit gith. & eẏminũ & mili
um: &rursũ seminabit triticũ. & or¬
deũ &e miliũ. & far infinibus suis: &¬
Terudieris iudicio dĩ. & letaberis. Non¬
⁊ enĩ cum duritia mundabit᷑ gith. neq
rota plaustri circũiet suꝑ cỹminũ: sed¬
÷ uirga excutiet᷑ gith. & cyminũ cũ pane¬
÷ comedet᷑. Neq in sempit̾nũ ego irascar

Expanded text:
nec rota plaustri super cyminum circuibit, nec rota plaustri super cyminum circuibit, sed in virga excutietur gith, et cyminum in baculo: Panis autem comminuetur: Verum non in perpetuum triturans triturabit illum, neque vexabit eum rota plaustri, nec in ungulis suis comminuet eum. Et hoc a Domino Deo exercituum exivit, ut mionsilium, et magnificaret justitiam. LXX: Auribus percipite et audite vocem meam: attendite et audite sermones meos. Numquid tota die arabit qui arat, aut sementem praeparabit antequam praeparet terram? Numquid cum adaequaverit faciem ejus, tunc seminabit gith et cyminum, et rursum seminabit triticum, et hordeum, et milium, et far in finibus tuis, et erudieris judicio Dei, et laetaberis? Non enim cum duritia mundatur gith, neque rota plaustri circuit super cyminum; sed virga excutitur gith, et cyminum cum pane comeditur. Neque enim in sempiternum ego
Abbreviated transcription (Latin):
sunt oꝑa amaritudinis. q̃uando cogitur
mutare elem̃tiã. & ꝓ dulci amarus ef¬
ficit᷑. Igitur uos qͥ hȩc estis aliquando pas¬
suri. nẽ nolite lȩtari illa lȩtitia qua gau¬
debat & diues in conuiuio purpuratus.
& lazarũ pauꝑem negligens: ne forte
fiant iuncula ur̃a fortiora. Quȩ enĩ fac¬
turus ÷ dñs & rebus suã sententiã cõple¬
turus: hȩc ego audiui. & uob̃ om̃ia nun¬
tiaui. Quodq intulit suꝑ omnẽ terrã:
iuxta hystoriã uideȩ terminos intellige
uxta anagogen toti̾us mundi. Aurib
ꝑcipite. & audite uocẽ meã: attendite
& udete eloquiũ meũ. Nunqͥd totadie
arabit arans ut serat : Proscindet & sa¬
riet humũ suã: Nonne cũ ad ȩquaue¬
rit faciem eius seret gith. &e ciminum¬
sparget. & ponet triticũ ꝑ ordinẽ. & orde¬
um. & miliũ. & uitiã in finib suis: Et
erudiet illũ in iudicio ds̃ suus docebit
illũ. Non enĩ in serris triturabit᷑ gith.

Expanded text:
sunt opera amaritudinis; quando cogitur sunt opera amaritudinis; quando cogitur mutare clementiam, et pro dulci, amarus efficitur. Igitur vos qui haec estis aliquando passuri, nunc nolite laetari illa laetitia qua gaudebat et dives in convivio purpuratus, et Lazarum pauperem negligens : ne forte fiant vestra vincula fortiora. Quae enim facturus est Dominus, et rebus suam sententiam completurus, haec ego et audivi, et vobis omnia nuntiavi. Quodque intulit: Supra omnem terram, juxta historiam, Judaeae terminos intellige; juxta anagogen, totius mundi. Auribus percipite et audite vocem meam: attendite et audite eloquium meum. Numquid tota die arabit arans ut serat, proscindet et sarriet humum suam? Nonne cum adaequaverit faciem ejus, seret gith, et csparget, et ponet triticum per ordinem, et hordeum et milium, et viciam in finibus suis? Et erudiet illum judicio, Deus suus docebit illum. Non enim in ferris triturabitur gith,
Abbreviated transcription (Latin):
bat uincula. captiuitatẽ. atq supplicia:
siue ultimũ iudicu diem: ĩam reb ex¬
pleturus ÷ & consũmaturꝰ. & breuiatu
potente futura cognoui suꝑ uniuersã
terrã. hȩc uob̾ nuntio: ut imminentẽ
iram ꝑpenitentiã p̃ueniatis. luxta lxx.
ipse dñs quasi mons impioꝵ dicit᷑ sur¬
recturus. & futurus in ualle gabaon:
ut faciat in oꝑa sua. Quȩ om̃ia unũ opꝰ
est a maritudinis. Quod nequaquã uide¬
atur esse blasphemũ. Non enĩ dixit fu¬
turũ dñm montẽ impiorũ: sed quasi
montẽ qui impiis & sustinentib uidea¬
tur esse grauissimꝰ. Quomͦ si filius negli¬
gens & alter egrotus. patrẽ & medicũ
putent. ẽẽ. crud eles. si eos uerberibus
atq cauterio disciplinę restituant &¬
sanitati. Consurget enĩ dñs & erit in ual¬
le gabaon. ꝓpt̃ eos qui cũ obpeccata in
humili conuersent᷑ loco: ꝓpt̾ tumorẽ
animi erigunt᷑ in suꝑbiã. Gabaon col¬
lis interp̃tat᷑. Ut faciat oꝑa sua. Quȩ¬

Expanded text:
ptivitatem atque supplicia, sive ultimum judicii diem, jam rebus expleturus est, et consummaturus, et abbreviaturo omnipotente futura cognovi super universam terram, haec vobis nuntio, ut imminentem iram poenitentia praeveniatis. Juxta LXX ipse Dominus quasi mons impiorum dicitur surrecturus et futurus in valle Gabaon, ut faciat opera sua, quae omnia unum opus est amaritudinis: quod nequaquam videatur esse blasphemum. Non enim dicit futurum Dominum montem impiorum, sed quasi montem, qui impiis et sustinentibus videatur esse gravissimus. Quomodo si filius negligens et alter aegrotus, patrem et medicum potent esse crudeles, si eos verberibus atque cauterio disciplinae restituant sanitati. Consurget enim Dominus et erit in valle Gabaon, propter eos qui cum ob peccata in humili consistant loco, propter tumorem animi eriguntur in superbiam. Gabaon enim, collis interpretatur: ut faciat opera sua qu
Abbreviated transcription (Latin):
ad clem̃tiam ꝑtinet. Rursumq id
ipsum aliis uerbis repetit. Ut oꝑet᷑ opus
suũ: Non ÷ opus eiꝰ punire peccantes:
sed peregrinũ & alienũ ab eo. ut puni¬
at qui saluator .ẽ. m̃ igit᷑ de pacientia
res. ut nequaquã rideatis de ꝓpħis meiꝰ.
& ñ putetis uentura quȩ nuntiant. ne
si ꝑmanseritis. illudendo. constringant᷑

Expanded text:
ad clementiam pertinet. Rursumque id ad clementiam pertinet. Rursumque id ipsum aliis verbis repetit, ut operetur opus suum. Non est opus ejus punire peccantes, sed peregrinum, et alienum ab eo, ut puniat qui Salvator est. Quoniam igitur de patientia res, ut nequaquam rideatis de prophetis meis, et non putetis ventura quae nuntiant, ne si permanseritis in illudendo, constringantur