comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rbuita arbor nouel¬
la et tenera in qua in¬
sertio fieripot est &¬
dicta arbusta q̃s ĩ arbo¬
ris hasta
apaco siluestriaq
loca significant diuina
cripturae occulta.¬
igia dicta quia incenso
extitur. Torris lignũ
dustu n quẽ uulgus titio¬
nem appellat extractum
fteo sennustũ & extinctũ
Quisquiliae stipulae in¬
mixtoe surculis acfolie¬
s aridis. sunt out̃ purga¬
mnta t̃rarum.
aries putredo lignorũ
ltum hoc nomen qđ eue¬
uat lignis uintute carer¬

Expanded text:
rbustum arbor novella, et tenera, in qua insertio fieri potest, et dicta arbusta, quasi arboris hastopaca silvestria, quae loca significant divinae Scripturae occultaLigna dicta, quia incensa flammam. Torris lignum adustum, quem vulgus titionem appellant, extractum foco, semiustum et extinctum. Quisquiliae stipulae inmixtae surculis ac foliis aridis: sunt autem purgamenta terrarum. Caries putredo lignorum, dictum hoc nomen quod eveniat lignis virtute care
Abbreviated transcription (French):
bmnibus generibs
insonitu & fontitudi¬
ne nimia computte
luabus elestonoru
olibus concaui
umque m in modun to¬
nttrui coninat. Et dut
ꝑalle possus une dubi¬
o sensibilit̃ seuutio
plius audiatur suit
admortem oliueti et am¬
plius sonat̃ audionti

Expanded text:
omnibus generibus in sonitu et fortitudine nimia computatur de duabus elephantorum pellibus concavumum, quem in modum tonitrui concitat: ita ut per mille passus sine dubio sensibiliter seu utique amplius audiatur: sicut ad montem Oliveti, et amplius sonanter audiuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
satietas auñ & saturites
sibi differ̃ naen satitia
&exino cibo diei potest
aũt asatura nom̃ accep
qđ uario alim̃toꝵ a po¬
ratu cõpositũ. Crapul
est inmoderata uoraci¬
tas en orida repula
cuiis eruelitote u¬
tur cor &sto machus
indigeftus asficitur.

Expanded text:
Satietas autem et saturigratas sibi differunt. Nam satietas et ex uno cibo dici potest autem a satura nomen accep vario alimentorum adparatu conpositum. Crapula est inmoderata voracitas, quasi cruda epula, cuius cruditate gravatur cor et stomachus indigestus efficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nicrogne mortuus
mantia diuinatione¬
ncupatur
odessuscitandos
cadouemi sanguisad¬
citur Nam amare
doemones sanguin e
dicunt.¬

Expanded text:
ce mortuus, manteia divinatio nuncupatur, ad quos suscitandos cadaveri sanguis adjicitur. Nam amare daemones sanguinem dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
tempus naturali cursũ ꝑagit᷑ Ebi. pat̃ uiq nc oꝑat᷑
& filius ubidia coruos pascit & lilia uesttł ds̃, Iaiiim
& terra angeli aeraqͣ denihilo: die uͦ primo lux fact.¬
& ipsa denihilo Sccundo firmam̃tũ inmedio aqͣnꝰ
Tertio species maris &tre cũeis quȩ trȩradicitus
inherent Quarto luminaria cali delumine prim
dic facto Suinto nati aͣlia & uolatiba deaquis
Sexto reliqua animalia detra & hõ quidem carno
detra anima ũ demhilo creatꝰ quim paradisio: quem
dñs a principio plantauit constituit᷑ Septimo dñs¬

Expanded text:
tempus naturali cursu peragitur, ubi Pater usque nunc operatur et Filius, ubi etiam corvos pascit, et lilia vestit Deus. CAPUT , terra, angeli, aer, et aqua de nihilo. Die autem primo lux facta est, et ipsa de nihilo; secundo, firmamentum in medio aquarum; tertio, species maris et terrae, cum eis quae terrae radicitus inhaerent; quarto, luminaria coeli de lumine primo die facto; quinto, natatilia et volatilia de aquis; sexto, reliqua animalia de terra, et homo quidem carne de terra, anima vero de nihilo creatus; qui in paradiso, quem Dominus a princip
Abbreviated transcription (Latin):
ollium cũ fibriis long
tionem acasa qđ totũ
hominẽ tegat. qsimin¬
orasa. mnde & cucollo
ꝗsi miror cella.

Expanded text:
llium cum fimbriis longitionem a casa, quod totum hominem tegat, quasi minor casa: inde et cuculla, quasi minor cella.
Abbreviated transcription (Latin):
crcutus lunȩ ostendit hominib sic annus ertuitu solis animnadũten dnũ
Restant aut̃ quinq dies etquadrans dei ut solimpleat curium suum annũt
conclucdat quatuos enim quadrantes ficiunt unũdiem: quam necestus
E m psos quinq dies etatꝰ drantem siconsideramus senarius nũs ier plare¬
mum ualet smo quõ sic fieri solet ut apartt totũ computetu ust ia die

Expanded text:
rcuitus lunae ostendit hominibus, sic annus circuitu solis animadversus est; restant autem quinque dies et quadrans diei, ut sol impleat cursum suum annumque concludat: quatuor enim quadrantes faciunt unum diem, quem necesse etiam ipsos dies quinque et quadrantem si consideremus, senarius numerus in eis plurimum valet. Primum, quia sicut fieri solet ut a parte totum computetur,
Abbreviated transcription (Latin):
sub gratia manifesta cumiam ante legem et sublege in ꝓphetico
latet enigmate: Int̃tia iunȩ septimana ueneret᷑ cũ et ipsa
te lunȩ conuersio r̃is gloriam det̾renis adcȩlestein doceat

Expanded text:
sub gratia manifesta, cum jam ante legem, et sub lege et prophetico lateret enigmate, in tertia lunae septimana veneretur, cum et ipsa tunc lunae conversio mentis gloriam de terrenis ad coelestem doceat
Abbreviated transcription (Latin):
ent᷑ quad tiformiratione distinguit᷑
imo quodhaet inuerbidi dispensatione
non sacta sunt quinos apło ttste ante cepor
secularia p̃distinauit in regnum Secundo quod imati
in formnip̃arit̃ rbmta mundi facta sunt Obii quiuit
idetip nsorm nau Tertio quod eadẽ¬
nacenum creauit omnia simuli serto quoleuaũ
mateides ecundũ causas simul creattis noniam simul
sed distinctione sex primoꝵ dierũ incȩlẽstem terre

Expanded text:
ernat, quadriformi ratione distinguitur: primo, quod haec in Verbi Dei dispensatione erna sunt: qui nos, apostolo teste, ante tempora saecularia praedestinavit in regnum; secundo, quod in materia informi pariter elementa mundi facta sint, ubi qui omnia simul; tertio, quod eadenum creavit omnia simul; tertio, quod eadem materies, secundum causas simul creatas non jam simul, sed distinctione sex primorum dierum in coelestem terre
Abbreviated transcription (Latin):
expaludibus inuris¬
ita uirtue que
egilito te habilis
unde ȩcopellat
quod sit durũ
etualidisimũ ge¬
tons oetis pirati¬

Expanded text:
paludibus inviis, virtute atque agilitate habilis: unde et appellata, quod sit durum et validissimum gestans caeteris pirati
Abbreviated transcription (Latin):
de flexus Narbo nensibus circius quinec aduihenniã quidẽ eius ꝓuin¬
ci&e ꝑuenit urbẽ duo s̃ aut̃ extra hos ubiq: sp̃s magis quã uenti d aura
& altanus aura enm ẽ linis motus aeris int̃raaltanus inpglago :

Expanded text:
deflexus; Narbonensibus Circius, qui nec ad Viennam quidem ejusdem provindeflexus; Narbonensibus Circius, qui nec ad Viennam quidem ejusdem provinciae pervenit urbem. Duo sunt autem extra hos, utique spiritus magis quam venti, aura et altanus. Aura enim est lenis motus aeris in terra, altanus in pelago.
Abbreviated transcription (Latin):
septem qu & a partias flat rectus ab axe faciens srigora & nuber
Huic dext̃ arcus qui et traccias faciens niues & grandines a sinis¬
tris aqui liqui &boreus nubes constringens: Seds cardinales sub¬
solanus quit asfilotes ł apolitis ab ortũ intonans solis temꝑatus
Cuius adextris uulturnus qui & calcias cuncta de siccans Asinis¬
tris eurus t̃ nubes gengrans Te cius cardinales aust̃ qui & nochus
humidus calidus atq: flumineus huic adextris euro aust̃ calidus
Asinis tris euro nothus temꝑatus calidus uenti aus trales quia ex
humili flant maiores in mari tempestas faciunt quã .vͭII. trionales
qui & fabomus hieme re soluens florensq: ꝓducens : Cuius dext̃ afriuus
qui & libs tempes tuosus tonitrua generans & flumina A sinistrcp
chorus qui & argesties inoriente ñ&bila inindia faciens serena
Sunt aut̃ quidã pecculiares quibus libet gentibus uenti: Nonultra
centrum ꝓcedentes t̃minum : Vt atheni ensibus sciron. Paulo ab argeste

Expanded text:
tur, flat rectus ab axe, faciens frigora et nubes; hinc dexter Circius, qui et Thrascias, faciens nives et grandines; a sinistris Aquilo, qui et Boreas, nubes constringens. Secundus cardinalis Subsolanus, qui et Apeliotes, ab ortu intonans solis, temperatus: cujus a dextris Vulturnus, qui et Caecias, cuncta desiccans; a sinistris Eurus, nubes generans. Tertius cardinalis Auster, qui et Notus, humidus calidus, atque fulmineus, huic a dextris Euroauster, calidus; a sinistris Euronotus temperatus, calidus. Venti Australes quia ex humili flant, majores in mari tempestates faciunt, quam Septentrionales.qui et Favonius, hyemem resolvens, floresque producens: cui dexter Africus, qui et Libs, tempestuosus, tonitrua generans, et fulmina; a sinistris Corus, qui et Argestes, in Oriente nubila, in India faciens serena. Sunt etiam alii quidam peculiares quibusque gentibus venti, non ultra certum procedentes terminum, ut Atheniensibus Scyron, paulum ab Argeste
Abbreviated transcription (Latin):
ol dum igneus sit ꝑnimiũ motũ c̃uersationis suae amplius incales¬
cit . Cuꝰ ignem dicunt philo sophi aquã nutriri &ec̃trario elem̃¬
to uir tutẽ luminis & caloris acciꝑe. Vnde uidemus eũ sepius ma¬
dio sum atque rorantem
de Moti Solis

Expanded text:
ol dum igneus sit, prae nimio motu conversionis suae amplius incalescit. Cuius ignem dicunt philosophi aqua nutriri, et e contrario elemento virtutem luminis et caloris accipere. Unde videmus eum saepius madidum atque rorantem. De cursu solis
Abbreviated transcription (Latin):
Iuo modo diuinantum sit qua feria septimanae qͥs libet homo remꝗ¬
libet fecerit. Quem cumque numerum cuius libet feria e᷑
nomen continentem animo conceꝑit. p̾m debet duplicare
De inde illi numero duplicato quinq: adiungere ipsam que
summam quȩ de his colletam est quin quies multiplicare. De inde totun
decies ducere. : Post haec ex toto cel tollere. Et hoc quodremanet
pro feriȩ numero tenere :: Ut ut uerbi grtiẽ si depͥma feria ratio habetur
unus duplicetur fiunt duo⁊ his quinque adiungantur fiunt .uii. Qui un.

Expanded text:
Quomodo divinandum sit qua feria septimanae quilibet homo quamlibet rem fecisset. Quicunque numerum cujusque feriae nomen continentem animo conceperit, primo debet duplicare, deinde illi numero duplicato quinque adjungere, ipsamque summam quae de his collecta est quinquies multiplicare, deinde totum decies ducere, postea ex toto 250 tollere, et hoc quod remanet pro feriae numero tenere: ut, verbi gratia, si de prima feria ratio habeatur, unum duplicetur, fiunt 2; his 5 adjun
Abbreviated transcription (Latin):
ut sep̃er cel de totius summȩ collectione auferantur. et quot centenarii
remanserint: diligenter consideretur : Quia sicut predictum est semel
quintam: Sexies centeni sextam. Septies centeni septimam
Quo modo numerus a quolibet animo conceptus
Qquantus sit possit agnosci. Assumatur numerus quilibet actriꝑ licetu
triplicatus diuidatur induas partes et si ambae aequales excirint
qualem uolueris absque ulla di uerentia iterum triplicabis : Quodsi
in ȩquales fuerint: quȩ maor est triplicetur : quotiens que ineͥa

Expanded text:
us si 250 de totius summae collectione auferantur, et quot centenarii remanserunt diligenter consideretur, quia, sicut praedictum est, semel quintam: sexies centeni, sextam; septies centeni, septimamQuomodo numerus a quolibet animo conceptus, quis sit, possit agnosci. Assumatur numerus quilibet ac triplicetur. Triplicatus, dividatur in duas partes, et si ambae aequales exstiterint, qualem volueris absque ulla differentia iterum triplicabis. Quod si inaequales fuerint, quae major fuerit triplicetur. Quotiesque in ea
Abbreviated transcription (Latin):
Eurit anni tres circuli decem¬
Snouenalis. in quibus argumentum¬
lunat stabilitatem sui tencuis
conseruare nequeat: Octauus uide¬
bcet & undecimus et nonus decuꝰ
cuausam nrtendi uaria faeit ae dispsa
perannum embolismoꝵ in sertio
Siqͥdem anno .viiii. luna Hłarum mu¬
arum uexta rationem quidem argu¬
menti xauii. computat᷑ sed propt᷑
embolisiũ qui in marciom̃se in serit᷑
mbiol ꝓbatur existere: Item in blis
lulus utctara rgumentũ Uex. fieri
potuit luna  sed pt adietionen
diei quem suꝑ flutas embolis miacu¬
lerat ft Auui Itemanno i
qrluna embolismmi pͥdie nõn decb¬
Necȩteris embolismis qui epactis non repugnant: hoc solum dicendum putaui. ut
lismaris dicat᷑ quȩ nulli deputatur mensi Excepto sibissextus fuerit: Tune eñi
tres simul cueniunt .xxx. Quarum nulla est embolismaris: Quia uidelicet: anuari
xxx. habente sicut sẽp̃er februa¬
sub sequente liina marcii
Et si fuerit ogdo as aut
en decas simul cum
bissexto sequit᷑ ad hu

Expanded text:
utem anni tres circuli decennovenalis, in quibus idem argumentum stabilitatem sui tenoris conservare nequeat: octavus videlicet, undecimus, et nonus decimus, cui causam notandi varia facit ac dispersa per annum embolismorum insertio. Siquidem anno octavo luna Calendarum Maiarum juxta rationem quidem argumenti XXVIII computatur, sed propter embolismum, qui in Martio mense inseritur, XXVII probatur existere. Item in Calendas Julias juxta argumentum XXX fieri potuit luna, sed propter adjectionem diei quem superfluitas embolismi attulerat, fit XXIX. Item anno XI, quia luna embolismi pridie Nonas Deccaeteris embolismis, qui epactas non repugnant, hoc solummodo putavi dicendum,lismalis dicatur, quae nulli deputatur mensi, excepto si bissextus fuerit. Tunc enim tres simul eveniunt XXXmae quarum nulla est embolismalis; quia videlicet Jan. XXX habente sicut semper, Februa sequitur luna Martii et si fuerit ogdoas aut endecas simul cum bissexto, sequitur adhu
Abbreviated transcription (Latin):
are idõ dicunt salsum ꝑdurare tot fluminibus & pluuus irriga¬
Itum : quod exausto asole dulci tenuiq liquore quem facillime
lunae ẽe sic̃ solis in mari

Expanded text:
are idcirco dicunt salsum permanere, tot fluminibus ac pluviis irrigatum, quod exhausto a sole dulci tenuique liquore, quem facillime esse, sicut solis in mari.
Abbreviated transcription (Latin):
erra sundata ẽ suꝑ s tabilitatẽ suam abyssus sic̃ palliũ anii¬
tius eius. Sicut enim ignium sedis ñ .ẽ nisi in ianibus a quarũ nisi
inaquis sp̃s nisi inspũ. Sic terraco ercentibus tunctis nisi inse
locus nonẽ natur a cohiberte & quo cadat negante quae incer¬
tro łincardines mundi sita humillimum inereaturis ac mediũ

Expanded text:
erra fundata est super stabilitatem suam, abyssus sicut pallium amictus ejus. Sicut enim ignium sedes non est nisi in ignibus, aquarum nisi in aquis, spiritus nisi in spiritu, sic et terrae cohaerentibus cunctis nisi in se locus non est, natura cohibente, et quo cadat negante. Quae in centro vel cardine mundi sita, humillimum in creaturis, ac medium,
Abbreviated transcription (Latin):
asurgunt Ido diuersos habent orbes motusq: dissimiles qm̃ in tiores
hapsidas necesse ẽ breuiores esse Ergo atra centro hapsides altiss¬
me s Sat᷑no in scorpione Ioui inuirgine Martii inleone Solingeminis
Veneri in saetario, Mercurio incã pricornu Lunȩ intauro aedur
omĩum partibus. Et econtrario ad t̃rȩ centrum humillime atq p
Nũ ꝗ ad celerent tradent uenturales motus qui certi ae singuli .s. ił
Sed quia a summa hapside de ductas lineas coartari adcentrũ neces¬
se. ẽ. Sic̃ in rotis radios idẽq: motus alias maior alicis minor centri
abscedant in altitudinẽ minui lune maxime sublimitatibus apꝓbat᷑
Dequibus siplenius scire uel is Lege plinum scđm ex quo & ista ex
cerpsimus

Expanded text:
exsurgunt, ideoque diversos habent orbes, motusque dissimiles. Quoniam interiores apsidas necesse est breviores esse, igitur a terrae centro apsides altissimae sunt, Saturno in Scorpione, Jovi in Virgine, Marti in Leone, Soli in Geminis, Veneri in Sagittario, Mercurio in Capricorno, Lunae in Tauro, mediis omnium partibus; et e contrario ad terrae centrum humillimae atquenon quia accelerent tardentve naturales motus, qui certi ac singuli sunt illis, sed quia deductas a summa apside lineas coarctari ad centrum necesse est, sicut in rotis radios, idemque motus alias major, alias minor centri abscedant in altitudinem minui, lunae maxime sublimitatibus approbatur. De quibus si plenius scire velis, lege Plinium Secundum, ex quo et ista nos excerpsimus
Abbreviated transcription (Latin):
Adiuisione eoq̃d diuidit lucem atenebris. Siue dies dicti s̃ ãdus
Quoꝵ nomina romani quibusdã sideribus sacrauer̃. Qm̃o ergo dies¬
sol & ꝓprie ab ortu solis donec rursus oriatur Abusiue ab ortu
solis quousq: ad occasum ꝑueniat : Qt s̃ spatia artificalis diei .iII.
Id. ẽ. mane Meridies Supp̃mũ. Mane quidem & qmĩo difinitur¬

Expanded text:
M. A divisione, eo quod dividat lucem a tenebris. Sive dies dicti sunt a diis, quorum nomina Romani quibusdam sideribus sacraversolet; proprie, ab ortu solis, donec rursus oriatur; abusive, dies ab ortu solis, quousque ad occasum perveniat. D. Quot sunt spatia artificialis diei M. Tria. D. Quae? M. Mane, meridies et suprema. D. Mane
Abbreviated transcription (Latin):
t iiͦI s̃ stellȩ c̃strtite iñ singularibus cardicibus prima stella
Exomĩ stellarum numero .IͦIͦIͬ. de singulis stellarum nominibus tolles¬
in singulas lit̃as pͥncipales de stella anathola .a. de .ii. stella
dissa .d. de stella .iii. arctus a. de stella Misimbrion .m. in
his lit̃is cardinalibus habes nom adam Nam & innumero certo

Expanded text:
tuor stellas constitutas in singulis cardinibus. prima stella ibus stellarum numero quattuor de singulis stellarum nominibus tolle singulas litteras principales, de stella anatole a, de stella dysis fi, de stella arctos a, de stella mesembrion fi: in his quattuor litteris cardinalibus habes nomen adap. nam et in numero certo
Abbreviated transcription (Latin):
xxuiii. Orima dies phioeb sacro nomine fulgxt. Vendicat & lucens fuert¬
am sibi luna secundam Inde dies rutilatiam t̃tiam martis hono re
Quar tam mercurius splendentem possidet altus Iupiter ccco ⁊senuer
tem sibi iure dic auit Concordat ueneris magȩ cum nomii sequen¬
ta. Emicat alma dies saturno septẽ somi pno

Expanded text:
uam. Prima dies Phoebi sacrato nomine fulget. Vindicat et lucens feriam sibi Luna secundam. Inde dies rutilat iam tertia Martis honore. Mercurius quartam splendentem possidet altus. Iuppiter ecce sequens quintam sibi iure dicauit. Concordat Veneris magnae cum nomine sexta. Emicat alma dies Saturno septima summo
Abbreviated transcription (Latin):
.IIͦII. puncti fac̃ .xl mom̃ta & ista .xl mom̃ta faciunt unã horã
&ui. horae in uno anno faciunt unam quadrantẽ. Et quatuor
quadrantes in .iiIͦI. annis faciunt diem & nortem & ipsi quatuor
qua drantes id ẽ .uI. quat̃ ducti faciunt hor as .XxiIii. Et .ẽ
unus dies .xxiiii. horarum qui dr̃ bis sextus qui ab his legrtur

Expanded text:
 ista 40 mom. faciunt 1 horam. Et 6 horae in 1 anno faciunt 1 quadrantem, et 4 quadrantes in 4 annis faciunt diem et noctem, et ipsi 4 quadrantes id est 6 quater ducti faciunt horas 24, id est 1 dies ex 24 horis, qui dicitur bissextus, quia bis legitur
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdẽ mensis luna diceretur esse se putanda : Quod tam̃ non usq quaq
ualuerunt optinere ꝓpt̃ p̃fixũ lune paschlis cursum Caius cũ extrema nnũq

Expanded text:
ejusdem mensis luna diceretur esse putanda. Quod tamen non usquequaque ejusdem mensis luna diceretur esse putanda. Quod tamen non usquequaque valuerunt obtinere propter praefixum paschalis lunae cursum, cujus cum extrema nonnunq
Abbreviated transcription (Latin):
enoolismorũ
autem ista ratio
ꝓhatur existere.
qđ annorum
communiũ uide¬
tur damna
supplere. qua¬
tenꝰ ad solare
tẽpꝰ lunaris exȩ¬
quetur excursio
ꝑ singulos menses luna
eius ꝑfectionẽ . xii. suis
mensibus implere
non p̃ualet ⁊ Deniq: in an¬
nis cõmunib: adrationẽ
solaris anni xi. dies lunȩ de es
cernuntur. in embolismis uero
qui solos lunares in lege nouerant et obseruabant menses: unta natulaẽ lun
cursum tricenis unde tricenis que diebus cõmuniũ annoꝵ menses duodenos
explicabant : Et trcio uel secundo ubi decebat anno .xiii. infine anni mense xxx
dnerum. apponebant embolismum: porro romani qui dispares hñt menses. n
uno quolibet in loco embolismos computando interponere uoluerunt sed potiꝰ
ubi libet medis anni temporibus uacuum congruũq inter hłas locum
inuenire potuissent ⁊ Primã igit᷑ embolismoꝵ lunã .nii. non decb: secundã
quantũ potuerae curantes ut cuiꝰ cũq aetatis luna inHłis occurrisset: ips

Expanded text:
Embolismorum autem ista ratio probatur existere, quia annorum communium videtur damna supplere, quatenus ad solare tempus lunaris exaequetur excursio. per singulos menses luna ejus perfectionem duodecim suis mensibus implere non praevalet. Denique in annis communibus ad rationem solaris anni undecim dies lunae deesse cernuntur. in embolismis vero qui solos lunares in lege noverant, et observabant menses, juxta naturalem lunae cursum tricenis, undetricenisque diebus communium annorum menses duodenos explicabant, et tertio vel secundo ubi decebat anno, tertium decimum in fine anni mensem triginta dierum apponebant embolismum. Porro Romani, qui dispares habent menses, non unoquolibet in loco embolismos computando interponere voluerunt, sed potius ubilibet mediis anni temporibus vacuum congruumque inter Calendas locum invenire potuissent. Primam igitur embolismorum lunam quarto Nonas Decembris, secundam quantum potuerunt curantes ut cujuscunque aetatis luna in Calendas occurrisset, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
unã ñ minui nec crescere dñt. Sed asole illus tra¬
tam a parte quã habet adeum paulatim ab eo recedendo ł ei ꝓpin¬
quando nob̵ candidã partem reuoluere ł aterã & die quidẽ cres¬
cente sopinam cerm nouam lunã Vt pute suꝑiorẽ sole & ad aqͥlona
sub euntem Decrescente uͦ erectam & de iectã in austros plenam aut̃
soli semꝑ aduersa sublimẽ humili sole humilẽq sublimi .iii. punctis¬

Expanded text:
unam non minui, nec crescere dicunt, sed a sole illustratam, a parte quam habet ad eum, paulatim vel ab eo recedendo, vel ei appropinquando, nobis candidam partem revolvere, vel atram. Et die quidem crescente, supinam cerni novam lunam, utpote superiorem sole, et ad Aquilonia subeuntem; decrescente vero erectam et dejectam in Austros, plenam autem soli semper adversam. Sublimem humili sole, humilemque sublimi, quam luc
Abbreviated transcription (Latin):
& dimedio ore crescit quam lucere dodrantis se muntias horarũ
Ab scda adiecientẽ usque ad plenum orbem de trahentim que
in dimin utionem. int̃ .xiii. aut̃ partes solis semꝑ occultã esse. Nouissimã
uero pͥmamq: lunã eadem die ł nocte nullo alio insigno c̃ spici ꝗ inarie¬
te. Lunã zodiacum tridecies inxii suis m̃ sibus ẽ ficit Duobus .uͦ. scilicet dieb:
luna nata ẽ exactis Qua haut dubie ineodem quo sol .ẽ sidere seꝑ ac¬
cendit᷑ in .XͦI. iam signo luna .xii. cõmoratur:
uod siunum rem anserit .VI horas signi sequentis noueris ẽẽ cõpletas
adiectos ẽe dies Ex quibus tm̃ horis ꝑt̃na semꝑ signa binas subtra¬
here mom̃to. Oꝑo sum ẽ enim in singulis signis horas minutatim di¬
uidere ꝑ uncias : Vnde in p̃senti quam uis ad nonas portiones tria
rem anserint Ñ tm̃ hor as .xuiii. sed .xuI. sextig sigoni .xii luna cõpleb̵
Ethaec quidem luna in prima ł meadia parte sign cuius libet nata prump¬

Expanded text:
ilemque sublimi, quam lucere, dodrantis semuncias horarum, a secunda adjicientem usque ad plenum orbem, detrahentemque in dimunitionem, intra tredecim autem partes solis semper occultam esse. Novissimam vero, primamque lunam, eadem die vel nocte nullo alio in signo quam ariete luna nata est exactis, quae haud dubie in eodem quo sol est sidere semper accenditur, in sexto jam signo luna duodecima commoratur; quod si unum remanserit, sex horas signi sequentis noveris esse completasadjectos esse dies. Ex quibus tamen horis per terna semper signa binas subtrahere memento. Operosum est enim in singulis signis horas minutatim dividere per uncias. Unde in praesenti quamvis ad nonas portiones tria remanserint, non horas XVIII, sed XVI, sexti signi duodecima luna complevit. Et haec quidem luna in prima vel media parte signi cujuslibet nata promp
Abbreviated transcription (Latin):
er&e motus uento fieri eius uis ceribus in in star spongie cauernosi s indu so
⁊ui hanc orribili sremore ꝑcurrens & eua dere nrtens uario murmure
bus sub iacent ut pute ueti capatia Anenosa aut̃ & solida carent
Neq: enim punt nisi celo mariq: tranquillo : & uento inuanes t̃rat c̃dito
&hoc ẽ in t̃ra tremor q̃d innube tonitru. hoc q̃q ẽ hiatus q̃d fulm̃¬
Tiunt simulcum t̃r& motũ & inundationes maris eodẽ uidelicet spũ¬
infussi ł recidentis sinu recepti¬

Expanded text:
rae motum vento fieri dicunt, ejus visceribus instar spongiae cavernosis incluso, qui hanc horribili tremore percurrens, et evadere nitens, vario murmure bus subjacent, utpote venti capacia: arenosa autem et solida carent. Neque enim fiunt, nisi coelo marique tranquillo, et vento in venas terrae condito. Et hoc est in terra tremor, qFiunt autem cum terrae motu inundationes maris, eodem scilicet spinfusi, vel residentis sinu recepti
Abbreviated transcription (Latin):
nomina sumpser̃. Nam arietẽ marcio mensi ꝓpt̃ amonẽ iouẽ tribu¬
unt. Vnde & in eius simulacro arietis cornua singunt Taurum a prili
ꝓpt̃ eundem iouem quod in bouẽ fit fabulose c̃uerfus. Castorẽ & pollu¬
cem maio ꝓpt̃ in sige nem uirtutis. Porro cancrum iulio quia sol ad
in feriora redit : qd cancer inpulsus retro cursus dirigere soleat.
Leonem quem occidit her cules iulio ꝓpt̃uim feruoris assignant Vir̃¬
gnem augusto q̃d tc̃ exusta caloribus tellus nil pariat. Librã .uII.¬
bri ob &qualitatẽ diei & noctis. Scorpionẽ & sagitariũ equinis cru¬
ribus de formatum ꝓpt̃ flumina m̃sium ipsoꝵ Oc tob̵ & noueb acci¬
piunt. Capri cornũ decembri ꝓpt̃ capramiouis nutricen cuius extre¬
Singulis siuis .xxx. partes t̃rae uero de cades putant᷑ eo q̃d sol .xxx die¬

Expanded text:
nomina sumpserunt. Nam Arietem Martio mensi propter Ammonem Jovem tribuunt; unde et in ejus simulacro arietis cornua fingunt; Taurum Aprili, propter eumdem Jovem, quod in bovem sit fabulose conversus; Castorem et Pollucem Maio, propter insigne virtutis; porro Cancrum Junio, quando sol ad inferiora redit, quia Cancer impulsus retro cursum dirigere soleat; Leonem, quem occidit Hercules, Julio, propter vim fervoris assignant; Virginem Augusto, quod tunc exusta caloribus tellus nihil pariat; Libram Septembri, ob aequalitatem diei et noctis; Scorpium et Sagittarium equinis cruribus deformatum, propter fulmina mensium ipsorum, October et November accipiunt; Capricornum December, propter capram Jovis nutricem, cujus extreSingulis autem signis XXX partes, ternae vero decades deputantur, eo quod sol XXX die
Abbreviated transcription (Latin):
sas ad firmant de quinque cixeolis Mt
uunque circulus mundus diuidit᷑ Quoꝵ distinctionibus que dam
partes tempecie sua incolunt᷑ Quȩ dam in manitates aiis aut calo¬
ius iohabilesecipstunt primus ẽ .iI. trionalis fr are in habilis
Cuius sdera nolisumquam oecidunt s cõs sorstabtlis aparin lialali¬
fe sx celsis smo nobis ntrionale plagam uerss tanꝑatur dabi¬

Expanded text:
APUT IX. De quinque circulis mundi. Quinque circulis mundus dividitur, quorum distinctionibus quaedam partes temperie sua incoluntur, quaedam immanitate frigoris aut caloris inhabitabiles existunt. Primus est septentrionalis, frigore inhabitabilis, cujus sidera nobis nunquam occidunt. Secundus solstitialis, a parte signiferi excelsiss
Abbreviated transcription (Latin):
in liabot abilis Fres aut̃ medi cirtuliunae qua li taterettmp efruror
dos tigint etm solhunt solsticio illum cequino etio t̃ ciumoruma
nauigatione ad aquilonem mare c̃legatum inient᷑

Expanded text:
i circuli inaequalitates temporum distinguunt, cum sol hunc solstitio, illum aequinoctio, tertium bruma ius diei navigatione ad Aquilonem mare congelatum invenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
& partibus reuertunt᷑ quaedã sidera radiis p̃ pedita a nomalo
siunt retro grada aut stationaria luxta q̃d & poeta meminit
dicens sol tempora diuidit Eui mutat noctem radiisq: patenti¬
bus astra ire uetat cursusq: uagos ratione morat᷑. De axordo¬
Hundus ẽ hiccon stat excelo t̃ra & mari cunctisq: si deribus
Nqui ideo mundus .ẽ appellat᷑ quia semꝑ inmo tu .ẽ. nulla
enim requies eius el imentis concessa est. De axe¬
Ixis .ẽ. septentrionis linea recta quae ꝑ mediam philam sꝑȩ
tendit &dicta axis. q̃d in ea sꝑa ut rota uoluit᷑ uel qui ibi plaus¬
partes axis & dicte cardines eo q̃d ꝑ eos̃ uertitur celum
aelum philo sophi rotundum uolubile
atq: arctum esse dixer̃ uocatumq hoc nomine eoq̃d tam quã
ũas celatum in p̃s sa signa habeat stellarũ distinexit enim eũ
ds daris luminibus & impleuit sole scilicet & luñ orbe fulgenti¬

Expanded text:
et partibus revertuntur. Quaedam sidera radiis solis praepedita anomala et partibus revertuntur. Quaedam sidera radiis solis praepedita anomala fiunt, aut retrograda, aut stationaria, iuxta quod et poeta meminit dicens Lucan. 10, 201: Sol tempora dividit aevi: mutat nocte diem, radiisque potentibus astra ire vetat, cursusque vagos ratione moratur. De undus est is qui constat ex caelo, et terra et mare cunctisque sideribus. Qui ideo mundus est appellatus, quia semper in motu est; nulla enim requies eius elementis concessa est. De xis est septentrionis linea recta, quae per mediam pilam sphaerae tendit; et dicta axis, eo quod in ea sphaera ut rota volvitur, vel quia ibi plauspartes sunt axis; et dicti cardines, eo quod per eos vertitur coelumaelum philosophi rotundum, volubile atque ardens esse dixerunt; vocatumque hoc nomine, eo quod tamquam vas caelatum inpressa signa habeat stellarum. Distinxit enim eum Deus claris luminibus,
Abbreviated transcription (Latin):
suũ lum̃ habere sed asole illuminari putatur. Unde & de fec¬
tum patit᷑. si in t̃ipꝰsam & solem ubra t̃re it̃ueniat patit᷑
tis t̃r&e ex eat uideatq solem uel asole uideat᷑ de dipe¬
s stellis plurimis facta ut hiades pliades astra huis
stelle grande. ut urion boetes Sed nomina scriptores
consundunt & astra ꝓstellis & stellas ꝓsideribus ponunt¬
Icelo sxae ꝑ petuo motu feruntur neq cadunt ꝑ diem
Sed solis splendore obscurent᷑. Sidera aut̃ feruntur aue mo¬
uent᷑ ferunt᷑ quae celo fixa s̃ & cum celo uoluunt᷑ mouent᷑
quaȩdam sic̃ planete id ẽ. erratice quaȩ cursus suos uagos
certa diuintione c̃ficiunt. Stelle ꝓeo q̃d diuersos orbes
occa sum ꝑueniunt. Aliae parit̃ oriunt᷑ & non solum occidunt om̃s aut̃
ꝑ q̃d cognosci dr̃ in quanto tempore circulũ suũ una qua que
stella ꝑcurrit Siue ꝑ longitudinẽ Siue ꝑlatitudinẽ . Nã lũa
XVIIIi. annis fertuitur explere circulũ suũ. Mercorius annis

Expanded text:
suum lumen habere, sed a sole inluminari putatur, unde et defectum patitur si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Patitutis terrae exeat videatque solem, vel a sole videatur. De diffesunt stellis plurimis facta, ut Hyades, Pleiades. Astra autem stellae grandes, ut Orion, Bootes. Sed haec nomina scriptores confundunt, et astra pro stellis et stellas fixae perpetuo motu feruntur, neque cadunt per diem, sed solis splendore obscurantur. De stellarum cursu . Sidera aut feruntur, aut moventur. Feruntur, quae caelo fixa sunt et cum caelo volvuntur. Moventur vero quaedam sicut planetae, id est erraticae, quae cursus suos vagos certa tamen definitione conficiunt. De vario cuoccasum perveniunt. 2. Aliae pariter oriuntur et non simul occidunt, omnes autem quem cognosci dicitur in quanto tempore circulum suum unaquaeque stella percurrat, sive per longitudinem, sive per latitudinem. Nam Luna totannis fertur explere circulum suum, Mercurius annis
Abbreviated transcription (Latin):
qua creator orber medium ambitu p̃cinexit . Quae ex parte in cen¬
trum t̃rae uerget & interiora ntens decedere nom posset. Vt cũ
Ct̃ra arida & sicca c̃stare ꝑsesine humore requiret : Nec rursus¬
stare aquae nisi sus tinente tramotuo inamplexu iungerentur
Hac sinus pandente illa uͦ ꝑ me ame totã intra extra supra
in fra uenis ut auinculis discuirnentib: atq: &iam in summis iugis
erumperte

Expanded text:
qua Creator orbem medio ambitu praecinxit, quae ex omni parte in centrum terrae vergeret, et in interiora nitens decidere non posset, ut, cum terra arida et sicca constare per se stare aqua nisi sustinente terra, mutuo inplexu iungerentur, hac sinus pandente, illa vero permeante totam, intra extra, supra infra, venis ut vinculis discurrentibus, atque etiam in summis iugis erumpente,
Abbreviated transcription (Latin):
dia cono patena ponit iuxta calitem de lat̃e sinis tro &stathi
coopitur ad uobus dia conibus utrumq: de sindone iunda quia¬
qui prras p̃ par auerunt in ora altaris erigione pontificis pͣ
corporalem expansam & continio duuo a colttr in uolutas am¬
pullas cum sindone albarico inuidei possint a medio tenent inbra¬
chio sins tro ꝓiectis sindonibus suꝑ scapulam dex t̃am ita quatinus pos¬
sint de ponentia retineri aquibus sub numero s tantibus uent subdia¬
conus : & accepit. ampullam cõ mixtam una cum sindone & dat eam ar¬
chidiano. Et̃ ille de fert pontifici ante altare. Tunc pontifex res¬
brachio re uoluta sin done ut supͣ diximus. Et dic̃ pontifex Sursũ
sa uoee. Fed ante ꝗ benedicat᷑ alat ter inampullã. Qua expleta
beredic̃ ampullã obei tacite ordine quo suꝑ delatatã & similis¬
us aldt tes in ĩpsa. Ampulla aut̃ quae cum chrismate statim ut bene
dicta fuerit cooꝑitur: ut nemiminuda uideat᷑ Sed tenente eã

Expanded text:
diacono patenam ponit juxta calicem de latere sinistro, et statim cooperitur a duobus diaconibus utrumque de sindone munda, quam prius praeparaverant in ora alteris, e regione pontificis post corporale expansam. Et continuo duo acolythi involutas ampullas cum sindone alba serica, ita ut videri possint a medio, tenent in brachio sinistro, projectis sindonibus susint dependentia retineri; a quibus sub humero stantibus venit subdiaconus, et accipit ampullam commistam unam cum sindone, et dat eam archidiacono, et ille defert pontifici ante altare. Tunc pontifex resbrachio revolutam sindone, ut supra praefiximus. Et dicit pontifex Sursum sa voce. Sed antequam benedicatur, halat ter in ampullam. Qua expleta, benedicit ampullam olei tacite, ordine quo supra delatam, et similiter halat in ipsa ter. Ampulla autem quae cum chrismate dicta fuerit, cooperitur, ut anima nuda videatur, sed tenente eam
Abbreviated transcription (Latin):
entus ẽ aer cõ motus & agitatus : sicut fla¬
uillo breui potest apꝓbari Nec aliud intelligit᷑ quã fluctus aeris
qͥ ut lemens ait ex qͥbus montib: excelsis uelut cõpressus &co angus¬
tatus ordinatione dĩ cogit᷑ & ex pͥmit᷑ inuentos ad excitandos fructus
aes tusq: te ꝑandos ꝓdiuersis aut̃ partibus celi diuersa nomina sor¬

Expanded text:
entus est aer commotus et agitatus, sicut flabello brevi potest approbari, nec aliud intelligitur quam fluctus aeris, qui, ut Clemens ait, ex quibusdam montibus excelsis, velut compressus et coangustatus ordinatione Dei cogitur et exprimitur in ventos, ad excitandos fluctus, aestusque temperandos. Pro diversis autem partibus coeli nomina diversa sor
Abbreviated transcription (Latin):
empora mom̃tis horis diebus m̃ sibus annis. Seculis &etatibus
diit᷑ A om̃ tum . ẽ. minimum atq: angus tissiũ tempus. Amotu
si derum dictum ẽ enim ex tremitas horae in breuibus int̃uallis
cum aniq dod sib sideri cedit atq succedit hora grecũ ẽ nom̃
& ram᷑ latinum sonat hora enim ẽ finis sicut & liora ẽ maris¬
partim innatura partim auctoritate ł consuetudine nitat᷑. Nat̾a ut annũ
cõmunẽ .xii. m̃ ses lunares hab̵e dr̃ ł c̃ suecudine ut m̃ ses .xxx. diebus con¬
putari auctoritate uero ut eb domada .uii. feriis constare De diebu

Expanded text:
empora momentis, horis, diebus, mensibus, annis, saeculis et aetatibus dividuntur. Momentum est minimum atque angustissimum tempus, a motu siderum dictum: est enim extremitas horae in brevibus intervallis, cum aliquid sibi cedit atque succedit. Hora Graecum nomen est, et tamen Latinum sonat: hora enim finis est temporispartim natura, partim auctoritate vel consuetudine, nitatur: natura, ut, annum communem duodecim menses lunares habere: consuetudine, ut menses triginta diebus computari: auctoritate, ut hebdomadam septem feriis constare. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
uio qui int̃ortum solis & aus trum enascitur ꝓ pluuus utrt᷑ aemptꝰ
ꝓpt̃ solis calorem imbres & nebula pespuens. Mense enim maio¬
Sum .uii. ostia eius quibus in mare in fleuit. Tep̃hiro flante undis
iectis harenarum cõmulo ꝑstruunt᷑ paulatim intumescens : Ac̃ retro
ppulsus plena irrigat agrpti. Venrto aut̃ cessante ruptis arenarũ
esõmulis suo redditur alueo

Expanded text:
uod inter ortum solis et Austrum enascitur, pro pluviis utitur Aegyptus, propter solis calorem imbres et nubila respuens. Mense enim Maio, dum ostia ejus, in quibus in mare influit, Zephyro flante, undis ejectis arenarum cumulo praestruuntur, paulatim intumescens, ac retro propulsus, plana irrigat Aegypti; vento autem cessante, ruptisque arenarum cumulis, suo redditur alveo
Abbreviated transcription (Latin):
Ex ipso nox cum occiderit. ex ipso m̃ ses & anni numerant᷑. Ex ip pso
uicis situdinis tempoꝵ siunt. qd aut̃ ꝑ meridiẽ currit. Vicimor
t̃rae ẽ qd uero iuxta septrionẽ sublimis ad tollit᷑ deitin
uenerit & occtanus extinguere ꝑ in cognitas sub t̾ram uias
unam partem esse lucifluã. Aliam uero obscuram & paulatim
se uertendo diuersas formas efficere alii ẽ contra aiunt lunam
Ñ suũ lum̃ habere sed asolis radiis illum in are. Vnde e clipsin pa¬
titur si irai int̃ ipsam & solem umbrȩ t̃rae se int̃ ponat

Expanded text:
ex ipso etiam nox, cum occiderit: ex ipso menses et anni numerantur; ex ipso vicissitudines temporum fiunt. Quando autem per meridiem currit, vicinior terrae est; quando vero iuxta septentrionem, sublimis attollitur. Cui venerit, et Oceano se tinxerit, per incognitas sub terra vias unam partem esse lucifluam, aliam vero obscuram, et paulatim se vertendo diversas formas efficere. Alii e contra aiunt lunam non suum lumen habere, sed solis radiis illuminari. Unde et eclipsim patitur, si inter ipsam et so
Abbreviated transcription (Latin):
debet q̃d intandas diuisiones partiri possit una pars. T odiaci
cogytet iagnitudinem solis ut ferunt quia inde ior .ẽ ꝙ t̃ra & ma¬
ꝗnitudine enimsolis c̃iecturam faciat latitu dinem unius cuius q:
paritis ꝑ singula sidera & inseure uersus partis magis miret᷑
opus dĩ quia suo innitet ut sensu de fectus solis acluna uesꝑ¬
tinos orientis incole ñ sentiunt Nec matudinos adocca sum
h abitantes obstante globo terrarum. Neq: nox aut dies ꝗ¬
uis eadem toto orbe simul obposito globi noc tem aut ambi¬
tudinem afferente. Tempore enim alex andri macoii. Luna
de fecit in arabia hora noctis scđa. Eadem insicilia exories
& solis de fectum qui fuit hispanio & fontes in consulibus nͭ.

Expanded text:
debeat, quod in tantas divisiones partiri possit una pars zodiaci, cogitet magnitudinem solis, ut ferunt, quia major est terra; ex magnitudine enim solis conjecturam faciat latitudinum uniuscujusque partis per sidera singula, et in se reversus magis miretur opus Dei, quam suo innitatur sensu. tinos Orientis incolae non sentiunt, nec matutinos ad occasum habitantes, obstante globo terrarum. Neque enim nox aut dies, quamvis eadem toto orbe simul est opposita globi noctem aut ambitu diem adferente. Tempore enim Alexandri Magni luna defecit in Arabia hora noctis secunda, eademque in Sicilia exoriens. Et solis defectum qui fuit Ispanio et Frontegio consulibus XI
Abbreviated transcription (Latin):
quod renan serit ipsa fuit &etas lunȩ in hł ian tantum memor esto :÷ ut¬
Si scire cupis quota luna ipsius quemque uelis duces cydum quinqͥer
Ad de unum duc unde sexies. Siue utra sit xxx positus siue unũ

Expanded text:
Quod remanet, ipsa est aetas lunae in Kal. Jan. Sed tantum memor esto utSi hoc scire cupis, quota luna ipsius, quemque velis, duces cyclum; adde 1. Duc eumdem sexies, sive  triginta positus; sive 1
Abbreviated transcription (Latin):
Dꝑxv & qd remanserint ipsa .ẽ. indictio anni p̃sentis
iuis cognoscere qd sint epacte lunaris partire annos dñi ꝑxix. & qt̃¬
tire ꝑ .vii. Remanent & pacte solis.
Eins scire quotus sit annus cirtuli de cennouenalis sume annos
hens diuide ꝑxix. & qt remanserit ipse ẽ. annus cidilunaris
Orit tot sunt anni abissexto his ergo ad certum inuentis facile
diem paschȩ lunãq: reꝑies. Qd si ap̃ senti pͥ aliq̃d annos uerbi gratia
pͥ .c. paschȩ scire uellis epactas tm̃ & c̃currentes solis dies inuenire
epactas centessimo quas quinto anno sut᷑as eodem modo .c. ꝑxxu.
ii. diuidens eas centessimo quas .xvi. anno c̃currentes solis inuenies:
Hsic̃ tempus dominicȩ natiuitatis. ed ibi natiuitatis ipsius memoria

Expanded text:
per XV, et quod remanserit ipsa est indictio anni praesentis. Si vis scire quot sint Epactae lunares, partire annos Domini per XIX, et quotire per 7, et remanent epactae solis. Si vis scire quotus sit annus circuli decemnovennalis, sume annumhens divide per XIX, et quod remanserit ipse est annus circuli lunaris. rit, tot sunt anni a bissexto. His ergo ad certum inventis, facile diem paschae lunamque reperies. Quod si a praesenti post aliquot annos, verbi gratia post C, pascha scire velis, Epactas tamen, et concurrentes solis dies invenire Epactas centesimo quas quinto anno futuras. Eodem modo centum per XXVIII dividens, eas centesimo, quas XVI anno concurrentes solis invenies. sicut tempus Dominicae nativitatis, quod ibi nativitatis ipsius memoria
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedit .xix. &iã ipse c̃p̃hensus Sextus xiii lunã quae uetes pascha
gantes tempus incensionis ab .uIͦIͦ idẽ martii usq: in nonas apͥlis acci¬
piunt. A .xiii. aut̃ luna usq: in xiiͦii. anm sequentis dies s̃ .cce .liii.
licenter extentius Vtimo luna festi paschalis .axu. Vsq: inxxi
ꝑꝑ diem dominicum uariata:

Expanded text:
praecedit: XIX annis etiam ipse comprehensus. Sextus XIV lunas, quibus veteres pascha praecedit: XIX annis etiam ipse comprehensus. Sextus XIV lunas, quibus veteres pascha gantes, tempus incensionis ab VIII Idus Martias usque in Nonas Apriles accipiunt: a XIV autem luna usque ad XIV anni sequentis dies sunt CCCLIV, silicenter extendi. Ultimo ordine luna festi paschalis a XV usque in XXI propter diem dominicum variata:
Abbreviated transcription (Latin):
xix. annos paulatim lunaris accensio sese p̃ocupando unius diei spatiũ
am mittens ultimum decenno uenalis cicli annũ .ccclxxxiiii. dieb: facit
c̃putari. Qd si facere negiglegas ꝑxi deconouenalis ciclos .xU. tibi
luna ubr prima putatur occurret:
ab in carnatione dñi : unius singulis annis augm̃to crescentes Sc̃d s in¬
dictiones romanoꝵ qu& in se semꝑ .xu. annoꝵ cursus reuoluuntur
Tercius aepactas .Xi. lunare quae ꝑ singulos annos solares adcursum
lunȩ succrescunt. Et ad lunã leł querendã semꝑ adiciunt᷑ posite
.xi. Iđ aplis Quartur c̃currentes septimane dies quae posito nono hł
a pͥlis ꝑ ꝓdispendium bis sexti netessario .xxuiii. annis implent᷑. Quar¬
tum ratio cogit cidos decennouenales .xxuiii. de scribi. Vt singule
c̃ currentes singulos inchoant. totaq: sũma paschalis calculi dxxxii
annis explicet᷑ . Quintꝰ eyclũ lunarẽ quẽ tribus annis decennouenalis

Expanded text:
XIX annos paulatim lunaris accensio sese praeoccupando unius diei spatium XIX annos paulatim lunaris accensio sese praeoccupando unius diei spatium amittens, ultimum decennovenalis cycli annum CCCLXXXIII diebus facit computari. Quod si facere negligas, per XV decennovenales cyclos XV tibi luna, ubi prima putatur, occurret.ab incarnatione Domini, unius singulis annis augmento crescentes. Secundus indictiones Romanorum, quae in se per XV annorum cursum revolvuntur. Tertius Epactas XI lunares, quae per singulos annos solares ad cursum lunae suXI Kalend. Aprilis. Quartus, concurrentes septimanendas Apriles, propter dispendium bissexti necessario XXVIII annis implentur: quarum ratio cogit cyclos decennovenales XXVIII describi, ut singulae concurrentes singulos cyclos inchoent, totaque summa paschalis calculi DXXXII annis explicetur. Quintus cyclum lunarem, quem tribus annis decennovenalis
Abbreviated transcription (Latin):
cades solaris uno die trans scenderet lunarẽ . Licet quidã uiolenter
hos dies exbissextis .vIII. annoꝵ supplere nitantur
Cum bissextus in m̃ se februario soleat illi suꝑ fussus & lune sut᷑o tempori
nihil p̃iudicare. Et ipsi nullum en decadi bissextum addant. Vt gͦ
aꝑtius dicam .ii. lune dies̃ qui suꝑ sunt inogdo ade duos quide sunc
in en decade complent
altum lune lacus & hora citior intensionis eius ꝑxix. annos efficit quã
siones earum diei medio & medio noctis semꝑ alt̾nant . Ñ in hoc tm̃ ueri¬
tatem nat᷑ae sed calculandi c̃ p̃hendium inquirunt Nam si nat᷑a queras
lun& pͥmi m̃sis quae nẽ in meridi e. & sedi qui nc̃ in medio noctis accen
diei ł noctis illus trat᷑. Haec tm̃dis tinctio ñ adcertum embolis mił cõ¬
munis anni t̃minũ sed &quam diuisionẽ xix. tendit annoꝵ. Sic enim ꝑ

Expanded text:
cades solares uno die transcenderent lunarem. Licet quidam violenter cades solares uno die transcenderent lunarem. Licet quidam violenter hos dies ex bissextis octo annorum supplere nitantur: cum bissextus soleat in mense Februario soli superfusus et lunae, futuro tempori nihil praejudicare, et ipsi nullum hendecadi bissextum addant. Ut ergo apertius dicam, duo lunae dies, qui supersunt, ogdoade, duos qui desunt in hendecade complentaltum lunae locus et hora citior incensionis ejus per novemdecim annos efficit. Quamsiones earum medio diei, et medio noctis semper alternent, non in hoc tamen veritatem naturae, sed calculandi facilitatem vel compendium inquirunt. Nam si naturam quaeras lunae primi mensis, quae nunc in meridie: et secundi, quae nunc in medio noctis accenddiei vel noctis illustratur. Haec tamen distinctio non ad certum embolismi, vel communis anni terminum, sed ad aequam divisionem XIX tendit annorum, sicque per
Abbreviated transcription (Latin):
le solsticiale die p̃uenat. Quem aegoptii anno suo cõpleto loẽ .iͦi. Pet¬
septb romani .v. rł martis Vnde & nom̃ accep̃ int̃ ponunt Breuiori
aut̃ & uulgari ratione bis sextum retardatio generat solis ñ eandem
lineam ꝑ .ccclxu. dies plene redeuntis. Quẽ si uerbi gratia in eqͥ noctio
uernali q̃d iuxta aaptios .xii. Hłarũ aplium die ꝑuenit surgentẽ ame¬
dio orientis diligent̃ annotaueris. Hunc anno seq̃ntidiȩ uidelicet eodẽ
fact᷑us. Sol emedio surgat orientis eandẽ scilicet traditatẽ incet̃is
quoque seruaturus extibus
relum de cennouenalẽ ꝑ .xii. luna paschales nicena sinodus instituit :
eoꝙ ad eundem anni solaris diẽ una queq: luna ꝑxix. annos cexxpu
cir cuata uicibus inerrabili cursu redeat. Quidiuidit᷑ in ogdo adas
& ende cades hoc ẽ in .viii. &xi. annos. Octo enim lunares anni totidem
annos solares duob: tm̃ diebus transcendunt. Quor unus ad &ples

Expanded text:
le brumali die proveniat. Quem Aegyptii anno suo expleto, id ele brumali die proveniat. Quem Aegyptii anno suo expleto, id eendarum Martiarum, unde et nomen accepit, interponunt. Breviori autem et vulgari ratione bissextum retardatio generat solis, non ad eamdem lineam per CCCLXV dies plene redeuntis: quem si, verbi gratia, in aequinoctio vernali, quod juxta Aegyptios XII Calendarum Aprilium die provenit, surgentem a medio orientis diligenter adnotaveris, hunc anno sequenti, die videlicet eodem, facturus sol e medio surgat orientis, eamdem scilicet tarditatem caeteris quoque servaturus exortibuslum decennovenalem propter XIV lunas paschales Nicaena synodus instituit, eo quod ad eumdem anni solaris diem unaquaeque luna per XIX annos, CCXXXV circumacta vicibus, inerrabili cursu redeat, qui dividitur in ogdoadas et hendecadas, hoc est, in VIII et XI annos. Octo enim anni lunares totidem annos solares duobus tantum diebus transcendunt, quorum alter ad exp