comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
modo fr̃s knũ audistis expositi¬
one non indiget: sed aminoniti¬
one. Quam enim ꝑ semet ipsam
ueritas exposuit: hanc discute¬
re humana fragilitas ñ presumit
Sed est quod sollicite in hac ip¬
sa expositione dominica pensare
debeatis: quia si nos uobis semen
uerbum. agrum mundum. uolu-¬
eres demonia. spinas diuitias sig¬
nificare diceremus: ad credendũ
nobis mens forsitan ur̃a dubitar&.
Unde & isdem dñs ꝑ semet ipsũ
dignatus est exponere quod dice¬
bat: ut sciatis rerum significati¬
ones querere. in his etiam quȩ ꝑ
semet ipsum noluit explanare
Exponendo ergo quod dixit fi¬
gurate se loqui innotuit: quati
lius aꝑiret. Quisenim michi un¬
quam crederet. si spinas druitias
interp̃tari uoluissem. maximnȩ
cum ille pungant. iste delectent:
Et tamen spinę sunt: quia cogi¬
tationum suarum punctionib
mentem lacerant: & cum usq
ad peccatum ꝑtrahunt. quasi in¬
flicto uulnere eruentant. Quas
bene hoc in loco alio euangłista

Expanded text:
rissimi, audistis expositione non indiget, sed admonitione. Quam enim per semetipsam Veritas exposuit, hanc discutere humana fragilitas non praesumit. Sed est quod sollicite in hac ipsa expositione dominica pensare debeatis, quia si nos vobis semen verbum, agrum mundum, volucres daemonia, spinas divitias significare diceremus, ad credendum nobis mens forsitan vestra dubitaret. Unde et idem Dominus per semetipsum dignatus est exponere quod dicebat, ut sciatis rerum significationes quaerere in iis etiam quae per semetipsum noluit explanare. Exponendo ergo quod dixit figurate se loqui innotuit, quatenfiguras aperiret. Quis enim mihi unquam crederet, si spinas divitias interpretari voluissem, maxime cum illae pungant, istae delectent? Et tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant, et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant. Quas bene hoc in loco, alio evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
autem piȩ dispensationis officio. di¬
scipłos suȩ doctrinȩ sequaces ele¬
git: seq suꝑne quietis solio resti¬
tuit. Unde & nunc occulto iudi¬
cio cuncta dispenset. & in fine to¬
tius scł̃i iudex manifestus appare¬
at: simul exemplum mysticȩ pro¬
ponens: ut uerbi quisq p̾dicator
enisdem sit etiam factor. Surgat
legat. & resideat: hoc est opere¬
tur predicet: & sic p̃mia quietis
expectet. Et notanddum qđ li¬
brum ipse reuolutũ legit. mini¬
stro autem plicatum reddidit:
quia & eccłiam suam misso a patre
spũ ueritatis. docuit in omnẽ ue¬
ritatem: & tam̃ non om̃ib om̃ia
dicenda. sed ꝓ captu audientium
uerbum doctori dispensandũ suo
premonebat exemplo eum ait:
Multa habeo uobis dicere: sed ñ
potestis illa portare modo. Et
om̃ium in synagoga oculi:erant
intendentes in eum. Cepit autẽ
dicere ad illos. Quia hodie imple¬
ta est hȩc seriptura in auribꝰ ur̃is
In eo utiq impleta: quia sicut ille

Expanded text:
autem piae dispensationis officio, diautem piae dispensationis officio, discipulos suae doctrinae sequaces elegit, seque supernae quietis solio restituit, unde et nunc occulta judicio cuncta dispenset, et in fine totius saeculi judex manifestus appareat. Simul exemplum mystice proponens, ut verbi quisque praedicator ejusdem sit etiam factor. Surgat, legat, et resideat: hoc est, operetur, praedicet, et sic praemia quietis exspectet. Et notandum quia librum ipse revolutum legit, ministro autem plicatum reddidit. Quia et Ecclesiam suam misso a Patre spiritu veritatis, docuit in omnem veritatem, et tamen non omnibus omnia dicenda, sed pro captu audientium verbum doctori dispensandum suo praemonebat exemplo, cum ait: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo. Et omnium in synagoga oculi erant intendentes in eum. Coepit autem dicere ad illos: Quia hodie impleta est haec Scriptura in auribus vestris. In eo utique impleta, quia, sicut illa
Abbreviated transcription (Latin):
ce nunc dies salutis. Post annum
sane dñi acceptabilem: etiam di¬
em retributionis extreme predicat
dicens. Filius hominis uenturus
est in gła sua cum angłis suis: &
tunc reddet unicuiq scđm opus
eius. Ad cuncta igitur hec euange¬
lizanda uel agenda. ideo se dicit
missum: quia spẽ diũ est suꝑ eum.
Et cum plicuisset librum: reddidit
ministro & sedit. Librum dñs om̃i¬
bus qui aderant audientib legit.
lectum uero ministro reddidit: qͥa
sicut ipse alibi testatur. cum eẽt
in mundo palam locutus ẽ mundo:
semꝑ docens in synagoga & in tem¬
plo. quo om̃s iudei conuenire con¬
sueuerant: sed ad cȩlestia regressur.
his qui ab initio ipsi uiderunt. &
ministri fuerunt sermonis euange¬
lizandi officium tradidit. Et
bene stans quidem legit: sed li¬
bro reddito resedit. Stare enim
operantis sedere quiescentis. uel
ut uiam nobis scientiȩ quȩ de se
erat scripta pate faceret. ad tempꝰ
in carne dignatus est oꝑari. ꝑacto

Expanded text:
ce nunc dies salutis . Post annum ce nunc dies salutis . Post annum sane Domini acceptabilem, etiam diem retributionis extremae praedicat, dicens: Filius enim hominis venturus est in gloria sua cum angelis suis, et tunc reddet unicuique secundum opus ejus . Ad cuncta igitur haec evangelizanda ideo se dicit missum, quia spiritus Domini est super eum. Et cum plicuisset librum, reddidit ministro, et sedit. Librum Dominus omnibus qui aderant audientibus legit, lectum vero ministro reddidit. Quia sicut ipse alibi testatur, cum esset in mundo, palam locutus est mundo, semper docens in synagoga et in templo, quo omnes Judaei convenire consueverant. Sed ad coelestia regressurus, his qui ab initio ipsi viderunt, et ministri fuerunt sermonis, evangelizandi officium tradidit. Et bene stans quidem legit, sed libro reddito resedit. Stare enim, operantis; sedere, quiescentis vel Christus, ut viam nobis scientiae quae de se erat scripta patefaceret, ad tempus in carne dignatus est operari. Peracto
Abbreviated transcription (Latin):
tratȩ cedem nuptiȩ̨ facte perhi¬
bentur: typiec denuntiat eos ma¬
qui zelo feruere pie deuotionis
& emulari karismata maiora. ac
de uitus ad uirtutes bona oꝑan¬
do. de terrenis ad eterna norunt
sperando & amando transinigra¬
re. Discumbente autẽ ad nupti¬
as dnõ uinum defecit: ut uino
meliore ꝑipsum mirabili ordine
facto manifestaretur gła latentis
in homine dĩ. & credentium in
sionem: eos qui legis pondere gra-¬
ui atq importabili fuerant depres¬
si releuare. Atq in remissionem
uenit gratiȩ spũalis admittere: &
hoc ipsum ẽ predicare annum dni
acceptum. Tunc enim uerus iube¬
lei. id est libertatis annus aderat:
tempus uidelicet ȩccłie quo in cor¬
pore uersata ꝑegrinatur adño:
de quo psalinista canit. Benedi¬
ces coronam anni benignitatis tuȩ
Neq enim ille de quo dñs predi¬
cabat solus fuit acceptabilis: sed
etiam iste. quo predicat apłis dicenᷤ
Ecce nune tempus acceptabile: ec¬

Expanded text:
tratae, eaedem nuptiae factae perhitratae, eaedem nuptiae factae perhibentur, typice denuntiat, eos maqui zelo ac fervore piae devotionis, et aemulari charismata meliora, ac de vitiis ad virtutes bona operando, de terrenis ad aeterna norunt, sperando et amando transre. Discumbente autem ad nuptias Domino, vinum defecit, ut vino meliore per ipsum mirabili ordine facto, manifestaretur gloria latentis in homine Dei, et credentium in sionem eos qui legis pondere gravi atque importabili fuerant depressi relevare, atque in remissionem venit gratiae spiritalis admittere. Et hoc ipsum est praedicare annum Domini acceptum. Tunc enim verus Jubilaei, id est, libertatis annus aderat tempus, videlicet, Ecclesiae, quo in corpore versata peregrinatur a Domino. De quo Psalmista canit: Benedices coronam anni benignitatis tuae . Neque enim ille, quo Dominus praedicabat, solus fuit acceptabilis, sed etiam iste quo praedicat Apostolus dicens: Ecce nunc tempus acceptabile, ec
Abbreviated transcription (Latin):
in quo d̃s humane naturȩ conun¬
Ctus est: & ex quo ad sociandam
sibi ȩccłiam tanquam sponsus pro.¬
cessit. Primus nuptiarum locus
iudea extitit: in qua filius d̃i ho¬
mo fieri & ȩccłiam sui corporis
participatione conseerare. sui spe
pignore in fide confirmare dig¬
natus est: sed uocatis ad fidẽ gen¬
tibus usq ad fines orbis terre ea¬
rumdem nuptiarum uotiua gau¬
dia ꝑuenerunt. Nec uacat a my¬
sterio quod die tercia post ea qͤ
superior euangłii sermo deserip¬
serat nuptiȩ facte referuntur:
sed tercio tempore scłi dñm ad
optandam sibi ȩccłiam uenisse
designat. Primum quippe scłi¬
tempus ante legem sub patriar¬
charum exempło: scdm sub lege¬
& propħarum scriptis: tercium
sub gr̃a & preconiis euangłistarũ
quasi tercia diei luce mundo re¬
fulsit: in quo dñs & saluator nr̃
pro redemptione generis huma¬
nn in carne natus apparuit. Sed
& hoc quod in chana galilee id
est in zelo transmigrationis ꝑpe¬

Expanded text:
in quo Deus humanae naturae conjunin quo Deus humanae naturae conjunctus est, et ex quo ad sociandam sibi Ecclesiam tanquam sponsus processit. Primus nuptiarum locus in Judaea exstitit, in qua Filius Dei homo fieri, et Ecclesiam sui corporis participatione consecrare, suique Spiritus pignore in fide confirmare dignatus est: sed vocatis ad fidem gentibus, usque ad fines orbis terrae earumdem nuptiarum votiva gaudia pervenerunt. Nec vacat a mysterio quod die tertia, post ea quae superior Evangelii sermo descripserat, nuptiae factae referuntur, sed tertio tempore saeculi Dominum ad aptandam sibi Ecclesiam venisse designat. Primum quippe stempus ante legem patriarcharum exemplis, secundum sub lege Prophetarum scriptis, tertium sub gratia praeconiis evangelistarum, quasi tertia diei luce mundo refulsit, in quo Dominus et Salvator noster, pro redemptione generis humani in carne natus apparuit. Sed et hoc quod in Cana Galilaeae, id est in zelo transmigrationis perpe
Abbreviated transcription (Latin):
sunt filii sponsi lugere: quamdiu
cum illis est sponsus: Uenient
autem dies cum auferetur ab eis
sponsus. & tunc ieiunabunt: qͥa
nimirum incarnatio nr̃i saluato¬
ris ex quo patribus cepit ꝓmitti:
ctu semꝑ expectata donec ueni¬
ret. Similiter ex quo post resur¬
rectionem ascendit ad cȩlum: om¬
nis scõrum spes ad eius pendet
reditum: solo autem quo eum ho¬
minibus conuersatus est tempore
flere ac lugere nequiuerunt: qͥa
iam secum etiam corporaliter eum
quem spiritaliter dilexerunt ha¬
bebant. Sponsus ergo. xp̃c spon¬
sa eius est ȩccłia: fili sponsi uel nu¬
ꝑtiarum singuli quiq fidelium
eius sunt. Tempus nuptiarũ est.
tempus illud: quando ꝑ incarna¬
tionis mysterium seam̃ sibi ȩccle¬
siam sociauit. Non igitur casu sed
certi grã mysterii uenit ad nupti¬
as in terra carnali more celebrataᷤᷤ.
qui ad copulandam sibi spiritali
amore eccłiam de cȩlo descendit ad
terram. Cuius quidem thalamuᷤ
incorruptȩ genitricis uterus fuit:

Expanded text:
diu cum illis est sponsus? Venient autem dies, cum auferetur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt . Quia nimirum incarnatio nostri Salvatoris ex quo patribus coepit promitti, ctu semper exspectata donec veniret. Similiter ex quo post resurrectionem ascendit ad Patrem, omnis sanctorum spes ad ejus pendet reditum. Solo autem quo cum hominibus conversatus est tempore, flere ac lugere nequiverunt, quia jam secum etiam corporaliter eum quem spiritualiter dilexerunt habebant. Sponsus ergo Christus, sponsa ejus est Ecclesia, filii sponsi vel nuptiarum singuli quique fidelium ejus sunt: tempus nuptiarum est tempus illud quando per incarnationis mysterium sanctam sibi Ecclesiam sociavit. Non igitur casu, sed certi gratia mysterii, venit ad nuptias in terra carnali more celebratas, qui ad copulandam sibi spirituali amore Ecclesiam de coelo descendit ad terram: cujus quidem thalamus incorruptae genitricis uterus fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
est: sed filii transmigrationis opus¬
quod principib ⁊ orobabel & ihe¬
su faciebant. ꝓpter impugnationẽ
gentium uicmarũ ante quadra¬
ginta & sex annos implere nequi¬
uerunt: qui etiam numerus an¬
norũ ꝑfectioni dñici corporis ap¬
tissime congruit. Tradunt etenĩ
naturalium scriptores rerũ. formã
corporis humani tot dierũ spatio
perfici: quia uidelicet primis sex
aconceptione dieb lactis habeat
similitudinẽ. sequentib nouem
conuertatur in sanguinẽ: deinde
duodecim solidetur. reliquis decẽ
& octo firmetur usq ad ꝑfecta li¬
mamenta om̃ium menbroꝵ: & hinc
iam reliquo tempore usq ad tem¬
pus partus magnitudine augeat᷑
Sex autem & nouem & duodecim
& decem & octo. quadraginta qͥn-¬
q faciunt: quib si unum adiece¬
rimus. id est ipsum diem quo dis¬
cretum ꝑmenbra corpus cremen¬
tum sumere incipit: tot minirũ
dies in edificatione corporis dñi.
quot in fabrica templi annos inue¬

Expanded text:
est: sed filii transmter de quo templo loqueretur exest: sed filii transmter de quo templo loqueretur exquod principibus Zorobabel et Jesu faciebant, propter impugnationem gentium vicinarum ante quadraginta et sex annos implere nequiverunt , qui etiam numerus annorum perfectioni dominici corporis aptissime congruit. Tradunt etenim naturalium scriptores rerum, formam corporis humani tot dierum spatio perfici, quia, videlicet, primis sex a conceptione diebus lactis habeat similitudinem; sequentibus novem convertatur in sanguinem; deinde duodecim solidetur; reliquis decem et octo firmetur usque ad perfecta lineamenta omnium membrorum; et hinc jam reliquo tempore usque ad tempus partus magnitSex autem, et novem, et duodecim, et decem, et octo, quadraginta quinque faciunt; quibus si unum adjecerimus, id est, ipsum diem, quo discretum per membra corpus crementum sumere incipit, tot nimirum dies in aedificatione corporis Domini, quot in fabrica templi annos inve
Abbreviated transcription (Latin):
tissime impios ext̾minare de tẽ¬
plo: quia ipsum templum signi¬
ficauerit. templum corporis sui.
in quo nulla prorsus eẽt alicuiꝰ
macula peccati. Neq in merito
typicum purgauerit asceleribꝰ
templum: qui uerum d̃i tẽplum
ab hominib morte solutum. di¬
uine potentia maiestatis posset
a mortuis. Dixerunt gͦ iudei.
Quadraginta & sex annis edifi¬
catum ẽ templum hoc: & tu tri¬
bus diebus excitabis illud: Quo¬
modo intellexerunt: ita respon¬
derunt. Sed ne nos quoq spũa¬
lem dñi sermonem carnaliter
sentiremus: euangłista subseqͤn¬
ter de quo templo loqueret᷑ ex¬
posuit. Quod autẽ auint tẽplũ
quadraginta & sex annis edifica¬
tum: non primã sed scdam illuiᷤ
edificationẽ significat. Primus e¬
nim salomon templum in maxima
regni sui pace. citissimo septem an¬
norum oꝑe ꝑfecit. Quod destruẽ¬
tum a chaldeis. post septuaginta
annos ad iussionem eyri perse la¬
xata captiuitate reedificari ceptũ

Expanded text:
tissime impios exterminare de temtissime impios exterminare de templo, quia ipsum templum significaverit templum corporis sui, in quo nulla prorsus esset alicujus macula peccati. Neque immerito typicum purgavit a sceleribus templum, qui verum Dei templum ab hominibus morte solutum divinae potentia majestatis excitare posset a mortuis. Dixerunt ergo Judaei: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum hoc, et tu tribus diebus excitabis illud? Quomodo intellexerunt, ita responderunt. Sed ne nos quoque spiritalem Domini sermonem carnaliter sentiremus, evangelista subseqter de quo templo loqueretur exposuit: Quod autem aiunt templum quadraginta et sex annis aedificatum, non primam, sed secundam illius aedificationem significant. Primus enim Salomon templum in maxima regni sui pace citissimo septem annorum opere perfecit, quod destructum a Chaldaeis post septuaginta annos ad jussionem Cyri Persae, relaxata captivitate, reaedificari coeptum
Abbreviated transcription (Latin):
me in illa quȩ specialiter domuˢ
orationis uocatur obseruandum.
ne quid ineptum geramus: ne cũ
chorinthiis audiamus ab apło
Nunquid domus non habetis
ad agenda uel loquenda tempo¬
ralia: aut eccłiam dĩ contempni¬
tis: Et a propħa cum iudeis: di¬
lectus meus in domo mea fecit
scelera multa. Etquidem gau¬
dendum ẽ: quia ipsi suꝑius in ba¬
ptismo templum dĩ facti sumꝰ.
teste apło qui ait: templũ enu
non dubitatur. ne quid ineptum
fiat. ne quid quod nr̃am frat̃nam¬
ue orationem impediat. totis uiri¬
bus agamus. Sequitur. Respon
hec facis: Respondit iħe & di¬
xit cis. Soluite templum hoc: &
in tribus diebus excitabo illud.
De quo diceret templo euange¬
lista post aperuit. uidelicet de tẽ¬
plo corporis sui: quod ab illis pas¬
sione solutum. ipse post triduũ
excitaiit de morte Quia ergo
signum querebant a dñõ. quare
solita commertia ꝓicere debue¬
rit e templo. respondit: ideo rec¬

Expanded text:
me in illa, quae specialiter domus me in illa, quae specialiter domus orationis vocatur, observandum ne quid ineptum geramus, ne cum Corinthiis audiamus ab Apostolo: Nunquid domos non habetis ad agenda vel loquenda temporalia ? aut Ecclesiam Dei contemnitis? Et a Propheta cum Judaeis: Dilectus meus in domo mea fecit scelera multa . Et quidem gaudendum est, quia ipsi sumus in baptismo templum Dei facti, teste Apostolo, qui ait: Templum Dei non dubitatur, ne quid ineptum fiat, ne quid, quod nostram fraternamve orationem impediat, totis viribus agamus. Sequitur: VERS. haec facis? Respondit Jesus, et dixit eis: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. De quo templo diceret, evangelista post aperuit, videlicet, de templo corporis sui, quod ab illis in passione solutum, ipse post triduum excitavit de morte. Quia ergo signum quaerebant a Domino, quare solita commercia projicere debuerit e templo, respondit ideo se rec
Abbreviated transcription (Latin):
gent: insuꝑ & arguentes se pro
huiusmodi stultitia conuitiis odi¬
isq uel etiam detractionib in sequun¬
tur: addentes uidelicet peccata pec¬
catis: & quasi funem sibi longissi¬
mum in cauta eorũ augm̃tatione
texentes: nec timentes ex eo distrie¬
ti iudicis examinatione dampnari.
Nam bis quidem in scõ euangłio le¬
gimus quod ueniens in templo dñs
hunis modi negotiatores eiecerit.
nunc uidelicet. id est tercio ante
passionem suam anno. sicut ex hu¬
nis euangłiste sequentib scriptis
agnoscimus. & ipso quo passus est
anno cum aute quinq dies pas¬
che sedens asino iherłm uenisset.
Sed hoc idem eum in templo scẽ
eccłie examine cotidiane uisitati¬
onis agere. om̃is qui recte sapit in¬
telligit. Unde multum trem̃da
sunt hec dilectissimi. & digno ex¬
pauescenda timore. sedulaq p̃ca¬
uendum industria: ne ueniens in¬
prouisus. ꝑuersum quid in nobis
unde merito flagellari ac de eccłia
eici debeamus inuenat: & maxi¬

Expanded text:
gent; insuper et arguentes se pro gent; insuper et arguentes se pro hujusmodi stultitia, conviciis odiisque, vel etiam detractionibus insequuntur, addentes videlicet peccata peccatis, et quasi funem sibi longissimum incauta eorum augmentatione texentes, nec timentes ex eo districti judicis examinatione damnari. Nam bis quidem in Evangelio sancto legimus quod veniens in templo Dominus hujusmodi negotiatores ejecerit; nunc videlicet, id est, tertio ante passionem suam anno, sicut ex hujus evangelistae sequentibus scriptis agnoscimus; et ipso quo passus est anno, cum ante quinque dies Paschae sedens asino, Hiersolymam venisset. Sed et hoc idem eum in templo sanctae Ecclesiae examine quotidianae visitationis agere, omnis qui recte sapit, intelligit. Unde multum tremenda sunt haec, dilectissimi, et digno expavescenda timore; sedulaque praecavendum industria, ne veniens improvisus perversum quid in nobis, unde merito flagellari, ac de Ecclesia ejici debeamus, inveniat. Et maxi
Abbreviated transcription (Latin):
eiecit de templo. Oues quoq &
boues & nimmularioꝵ effudit
ȩs: & mensas subuertit. Boues
& oues & columbe adhoc eme¬
bantur: ut offerrentur in tẽplo
Nummularii adhoc sedebant
ad mensas: ut inter emptores
uenditoresq hostiarum promp¬
ta eẽt pecunie taxatio. Uideban¬
tur ergo licite uendi in templo.
que adhoc emebantur: ut in eo¬
dem templo offerrentur dnõ: sed
nolens ipse dñs aliquid in domo
sua terrenȩ negotiationis. ne eiꝰ
quidem quȩ honesta putaretur
ex hibere. dispulit negotiatores
iniustos: & foras om̃s simul cum
his quȩ negotiabantur eiecit. Qͥa
ergo fr̃s mei. quid putamꝰ faceret
dñs: si rixis dissidentes. si fabulis
uacantes. si risu dissolutos uel alio
quolibet scelere repperiret irre¬
titos: qui hostias quȩ sibi inimo¬
larentur ementes in templo ui¬
dit & eliminare festinauit: Hȩc
propter illos diximus qui eccliã
ingressi non solum intentionem
orandi negligunt: uerum etiam
ea ꝓ quib orare debuerant au¬

Expanded text:
lo, oves quoque, et boves, et nummulariorum effudit aes, et mensas subvertit. Boves, 487 oves, et columbae ad hoc emebantur ut offerrentur in templo. Nummularii ad hoc sedebant ad mensas, ut inter emptores venditoresque hostiarum prompta esset pecuniae taxatio. Videbantur ergo licite vendi in templo, quae ob hoc emebantur ut in eodem templo offerrentur Domino. Sed nolens ipse Dominus aliquid in domo sua terrenae negotiationis, ne ejus quidem quae honesta putaretur, exhiberi, dispulit negotiatores injustos, et foras omnes simul cum his quae negotiabantur, ejecit. Quid ergo, fratres mei, quid putamus faceret Dominus? Si rixis dissidentes, si fabulis vacantes, si risu dissolutos, vel alio quolibet scelere reperiret irretitos? Qui hostias quae sibi immolarentur ementes in templo vidit, et eliminare festinavit? Haec propter illos diximus qui ecclesiam ingressi non solum intentionem orandi negligunt, verumetiam ea pro quibus orare debuerant, au
Abbreviated transcription (Latin):
transimus: de qua nimirum gl̃a
dicit ysaias. In terra sua duplicia
possidebunt : leticia sempiterna
erit eis. id est in terra uiuentium
quȩ sola scõrum terra ẽ. carnis
cis gaudia ȩterna ꝑcipient. Infe¬
rior ergo domus presentẽ scõꝵ
conuersationẽ significat: suꝑior
requiem animarum. quȩ post
hanc uitam ꝑcipitur: suprema
głam resurrectionis quȩ nullo
unquam fine mutabitur: ostium
lateris medii quod in parte domꝰ
dextre positum. iter ad suꝑiora
pandebat. fides ẽ passionis xp̃i.
cui dextrum latus foratũ in cru¬
ce nobis emanauit sacramenta:
quibus imbuti ad cęlestis uite
gaudia possemꝰ ascendere. Sep¬

Expanded text:
transimus; de qua nimirum gloria transimus; de qua nimirum gloria dicit Isaias: In terra sua duplicia possidebunt, laetitia sempiterna erit eis , id est, in terra viventium, quae sola sanctorum terra est, carnis cis gaudia aeterna percipient. Inferior ergo domus praesentem sanctorum conversationem significat, superior requiem animarum quae post hanc vitam percipitur, suprema gloriam resurrectionis quae nullo unquam fine mutabitur; ostium lateris medii, quod in parte domus dextrae positum iter ad superiora pandebat, fides est passionis Christi, cujus dextrum latus foratum in cruce nobis emanavit sacramenta, quibus imbuti ad coelestis vitae gaudia possimus ascendere. Sep
Abbreviated transcription (Latin):
domum ducebat ꝑuiscera meri¬
diani parietis quasi inuisibili gres¬
su factus ẽ: ita ut inicium tantũ
eius dem ascensus ab orientali an¬
gulo memorati parietis apparer&.:
profectum uero ascensionis ipsius
solus qui scanderet nosset cuiꝰ serip¬
tura ita memiit. Ostium autem
lateris medii in parte erat domus
dextre: & ꝑ cocleam ascendebant
inmedium cenaculum. & amedio
in tercium. Passo in eruce dñõ unꝰ
militum lancea latus eius aꝑuit:
& continuo exiuit sanguis & aqͣ
Hȩc est aqua baptisini qua ablu¬
unur: & hic sanguis calicis dñici
quo sc̃ĩficamur: ꝑ hȩc sc̃a mysteria
lateris merito iniisibilis fidi as¬
cendimus de p̃senti eccłiȩ uite qͣ
peregrinatur in terris in uitam
suꝑnȩ beatitudinis qua exute
corporib fruuntur animȩ iustoꝵ.
sed & de illa uita receptis in resur¬
rectione corporib usq ad sup̃mam
perpetuȩ felicitatis głam eiꝰdem
dominicȩ passionis fide preuia

Expanded text:
domum ducebat per viscera meridomum ducebat per viscera meridiani parietis quasi invisibili gressu factus est, ita ut initium tantum ejusdem ascensus ab orientali angulo memorati parietis appareret, profectum vero ascensionis ipsius solus qui scanderet nosset, cujus Scriptura ita meminit: Ostium autem lateris medii in parte erat domus dextrae, et per cochleam ascendebant in medium coenaculum et a medio in tertium . Passo in cruce Domino, unus militum lancea latus ejus aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua. Haec est aqua baptismi qua abluimur, et hic sanguis calicis Domini quo sanctificamur. Per haec sancti mysteria lateris merito invisibilis fidei ascendimus de praesenti Ecclesiae vita, quae peregrinatur in terris, in vitam supernae beatitudinis, qua exutae corporibus fruuntur animae justorum. Sed et de illa vita receptis in resurrectione corporibus, usque ad supernam perpetuae felicitatis gloriam ejusdem Dominicae passionis fide praevia
Abbreviated transcription (Latin):
intus laquearia. parietes. pauim̃¬
tum. trabes. ostia. & quicquid
erat uasorũ aurum tegebat obri¬
rum. Et ęccłia foris quidem om̃i¬
bus fortitudinem ꝑfecte constat
actionis. sed soli qui hane pie con¬
siderando intrare didicerint. qͦt
singulis his caritatis luce flagra¬
ret intelligunt: ipse auri lami¬
nę cedrinis sunt tabulis affixe.
uel abiegnis. uel certe de lignis
oliuarum paratȩ. quȩ omĩa ligna
esse egregia constat. & fulgor anĩ¬
cę dilectionis ꝑ memoriam sacratis¬
sime passionis ipsius. quȩ p̃cioso
crucis ligno consummata ẽ. fide¬
lium cordib ne labatur imprimit᷑
Templum ipsum uelam̃to medii
parietis discretum ẽ domusq exte¬
in terris peregrinatur adño: par¬
tim cum dño regnat in cȩlis. Me¬
dius namq paries ipsum intelli¬
gitur celum. archa testam̃ti dñs.
qui solus pat̾̃norum conscius ar-¬
chanorũ cȩli interna penetrauit.
ascensus qui in suꝑiorem & t̾eiam

Expanded text:
intus laquearia, parietes, pavimenintus laquearia, parietes, pavimentum, trabes, ostia, et quidquid erat vasorum aurum tegebat obrisum. Et Ecclesia foris quidem omnibus fortitudinem perfectae monstrat actionis; sed soli qui hanc pie considerando intrare didicerint, quotsingulis his charitatis luce flagret intelligunt. Ipsae auri laminae cedrinis sunt tabulis affixae vel abiegnis, vel certe de lignis olivarum paratis: quae omnia ligna esse egregie constat. Et fulgor Dominicae dilectionis per memoriam sacratissimae passionis ipsius, quae pretioso crucis ligno consummata est, fidelium cordibus, ne labatur imprimitur. Templum ipsum velamento medii parietis discretum est, domusque extepartim in terris peregrinatur a Domino, partim cum Domino regnat in coelis. Medius namque paries ipsum intelligitur coelum, arca testamenti Dominus, qui solus paternorum conscius arcanorum, coeli interna penetravit. Ascensus qui in superiorem et tertiam
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłia. quȩ unius cinusq fideliũ
corpus animamq designabat.
ut implerisq scripturarũ locis
inuenimus. libet aliqua de tem¬
pli ipsius factitra cominemorari.
quib ur̃a fraternitas quomodo
omia quȩ eo scripta sunt xp̃o ec
clesieq conueniant agnoseat. Con¬
uersum stabat adorientẽ habens
ostium contra ortum solis: qͥ sta¬
tim exortus cuncta eius interiora
suo iubare perfunderet: & eccłia
scã tota mentis intentione ad illi¬
us dirigit gram. de quo rachari¬
as ait. Uisitauit nos oriens ex alto:
illuminare his qui in tenebris &
in umbra mortis sedent: memor¬
q semꝑ promissi ipsius quo dic̃.
dilata os tuum. & ego adimple¬
bo illud. leta respondet. Os me¬
um aperui & attraxi sp̃m. quia
mandata tua desiderabam. quod
est dicere. deuotionẽ cordis mei
aperui. & lucem tui sp̃e haurire
promerui. quia non alia in mun¬
do quã obseruationẽ mandatoꝵ
tuorũ desiderare didici. Foris
albo lapide constructũ parebat.

Expanded text:
Ecclesia, quia uniuscujusque fidelium corpus animamque designabat, ut in plerisque Scripturarum locis invenimus, libet aliqua de templi ipsius factura commemorare, quibus vestra fraternitas quomodo omnia quae de eo scripta sunt Christo et Ecclesiae conveniant agnoscat. Conversum stabat ad orientem, habens ostium contra ortum solis, qui statim exortus cuncta ejus interiora suo jubare perfunderet. Et Ecclesia sancta totam mentis intentionem ad illius dirigit gratiam, de quo Zacharias ait: Visitavit nos oriens ex alto illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent . Memorque semper promissi ipsius quo dicit, Dilata os tuum, et ego adimplebo illud ; laeta respondet: Os meum aperui et attraxi spiritum, quia mandata tua desiderabam ; quod est dicere: Devotionem cordis mei aperui, et lucem tui spiritus haurire promerui, quia non alia in mundo quam observationem mandatorum tuorum observare didici. Foris albo lapide constructum parebat,
Abbreviated transcription (Latin):
septem dieb uoluitur. sp̃ualia su¬
orũ sumere non desuit inerem̃¬
ta membroꝵ. At tempora futu¬
re resurrectionis eterna cum pa¬
cifico rege festa suȩ dedicationis
introibit. Nam quia dñs octaua
die. id est post septimã sabbati a
morte surrexit: merito hic nume¬
rus etiam nr̃e resurrectionis futu¬
ra gaudia designat. Hec de fac̃¬
tura templi pauca explurib cõme¬
morasse sufficiat: ut quam cuncꝰ¬
ta spũali intellectu refulgeant ela¬
rius appareat. Sed finituri sermo¬
nem redeamus ad dni sententiam.
qua querentib signum iudeis dic̃:
soluite templum hoc & in tribus
dieb excitabo illud. agamusq gr̃as
miscdie eius: qui mysterium sue
passionis & excitationis a morte
qd temptantib se infidelib clau¬
so sermone. ꝓposuit: nobis iã in
se crezdentib claia luce reserauit
Et quia iam prope ẽ. tempus quo
solutionẽ enisdem templi uenera¬
bilis que facta est aꝑfidis. simul
& excitationẽ quam ipse tercia die

Expanded text:
ualia suorum sumere non desinit incrementa membrorum usque ad tempora futurae resurrectionis aeterna, quando cum pacifico rege festa suae dedicationis introibit. Nam quia Dominus octava die, id est post septimam sabbati a morte surrexit, merito hic numerus etiam nostrae resurrectionis futura gaudia designat. Haec de factura pauca ex pluribus commemorasse sufficiat, ut quam cuncta spirituali intellectu refulgeant clarius appareat. Sed finituri sermonem redeamus ad Domini sententiam, qua quaerentibus signum Judaeis dicit: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud , agamusque gratias misericordiae ejus, qui mysterium suae passionis et excitationis a mortuis, quod tentantibus se infidelibus clauso sermone proposuit, nobis jam in se credentibus clara luce reseravit. Et quia jam prope est tempus quo solutionem ejusdem templi venerabilis quae facta est a perfidis, simul et excitationem, quam ipse tertia die,
Abbreviated transcription (Latin):
cognationem sunt fr̃s mineupati.
Hac gͦ regula inscripturis scĩs
ut diri frequentissima etiam cog.¬
natos marie uel ioseph fr̃s dñi
appellatos oportet intelligi. Qđ
autem ꝓpinquante pascha ascen¬
dit iħc iherosolunam: nobis ꝓfec̃¬
to dat exemplum quanta animi
uigilantia dominieis subiei debe¬
amnus imꝑus. cum ipse in hominiꝰ
infirmitate apparens: eadem quȩ
ex diuinitatis auctoritate statuit
decreta custodiat. Ne enim puta¬
rent serui absq crebris orationũ
bonorũq actuum uictimis. uel
flagella euadere uel premia se
posse ꝑcipere. ipse inter seruos

Expanded text:
cognationem sunt fratres nuncupati. cognationem sunt fratres nuncupati. Hac ergo regula, in Scripturis sanctis, ut dixi, frequentissima, etiam cognatos Mariae vel Joseph, fratres Domini appellatos oportet intelligi. Quod autem propinquante Pascha, Jesus ascendit Hierosolymam. nobis profecto dat exemplum quanta animi vigilantia Dominicis subjici debeamus imperiis, cum ipse in hominis infirmitate apparens, eadem, quae ex divinitatis auctoritate statuit, decreta custodiat. Ne enim putarent servi, absque crebris orationum bonorumque actuum victimis, vel flagella evadere, vel praemia se posse percipere, et ipse inter servos
Abbreviated transcription (Latin):
olet mouere quosdã
quod in exordio lec̃¬
tionis hinus euan¬
głicȩ dictum ẽ. quia
descendente caphar¬
naum dño non solum mater &
discipłi. sed & fr̃s eius secuti sunt
eum. Nec defuere heretiei. qui io¬
seph uirũ beate uirginis mariȩ
putarent ex alia uxore genuisse
eos quos fis dñi spriptura appel¬
lat: alii maiore ꝑfidia hos cum
ex ipsa maria post natum dnm̃
generasse putarunt. Sed nos frr̃s
nis seire & confiteri oportet. ñ tan¬
tun beatam dĩ genitricẽ. sed & be¬
atissimum castitatis eius testem
atq custodem ioseph ab omi pror¬
sus actione coniugali mansisse sẽꝑ
immunem: nec natos sed cogna¬
tos eorum more in seripturis usi¬
tato fr̃s sororesq saluatoris uoca¬
ri. Deniq hoc modo abraham lo¬
quitur ad loth. ne queso sit uirgi¬
um inter me & te: & pastores me¬
os & pastores tuos: fr̃s enim sumꝰ
Et laban ad iacob. Num quia fr̃
meus es gratis seruies michi. Et
quidem constat. quia loth filius
lius rebecce sororis laban: sed ꝓpt̃

Expanded text:
olet movere quosdam, quod in exordio lectionis hujus evangelicae dictum est quia descendente Capharnaum Domino, non solum mater et discipuli, sed et fratres ejus secuti sunt eum. Nec defuere haeretici qui Joseph virum beatae semper virginis Mariae putarent ex alia uxore genuisse eos, quos fratres Domini Scriptura appellat. Alii majore perfidia hos eum ex ipsa Maria, post natum Dominum, generasse putarunt. Sed nos, fratrnis, scire et confiteri oportet, non tantum beatam Dei genitricem, sed et beatissimum castitatis ejus testem atque custodem Joseph, ab omni prorsus actione conjugali mansisse semper immunem; nec natos, sed cognatos eorum, more Scripturae usitato, fratres, sororesve Salvatoris vocari. Denique Abraham hoc modo loquitur ad Lot: Ne quaeso sit jurgium inter me et te, et pastores meos et pastores tuos, fratres enim sumus . Et Laban ad Jacob: Num quia frater meus es, gratis servies mihi ? Et quidem constat quia Lot filius lius Rebeccae sororis Laban. Sed propter
Abbreviated transcription (Latin):
adorandum iminolandũq di
filius ascendit: qui ueniens ihe¬
rusolimam. quid ibi gerentes in¬
uenerit. quid ibidem ipse gesse¬
rit uideamus. Et inuenit inqͥt
in templo uendentes oues & bo¬
ues & columbas: & nummulari¬
os sedentes. Et cum fecisset qua

Expanded text:
ad orandum immolandumque Dei Filius ascendit: qui veniens Hierosolymam quid ibi gerentes invenerit, quid ibidem ipse gesserit videamus. Et invenit, inquit, in templo vendentes boves et oves, et columbas, et nummulario
Abbreviated transcription (Latin):
tis ratio ut aquȩ quȩ purgare nos so¬
lebant. ab illo antea purgarent᷑. Et
cũ ascendisset in qͥt de aqua. sicut scrip¬
tũ est: uidit cȩlos aꝑtos. Numqͥd tc̃
ei cȩlũ apertũ fuerat: cuiꝰ oculi cęlorũ
interiora cernebant: S ideo cȩlũ ape¬
ritur: ut mysteriũ in hoc baptisma¬
tis declaret᷑. Quia quando homo de
baptismo egreditur: tẽ ei ianua regni
cȩlestis aperit᷑. Illud uͦ quale ẽ. qđ ma¬
gi uenerunt ad dñm natũ. immo du-¬
cunt᷑. Positũ in p̃sepio uident. nec apud
sensus eoꝵ humilitas natiuitatis reueren¬
tiam diumitatis iminuit. Adorant

Expanded text:
tis ratio, ut aquae, quae purgaturae nos tis ratio, ut aquae, quae purgaturae nos erant, ab illo antea purgarentur. et cum ascendisset, inquit scriptura, de aqua, uidit caelos apertos. numquid ei tunc caelum apertum fuerat, cuius oculi caelorum interiora cernebant? sed ideo caelum aperitur, ut mysterium in hoc baptismatis declaretur, quia, quando homo de baptismo egreditur, tunc ei ianua regni caelestis aperitur. illud uero quale est, quod magi ueniunt ad dominum natum, immo ducuntur? positum in praesepio uident nec apud sensus eorum humilitas natiuitatis reuerentiam diuinitatis inminuit adorant
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s unus dõ. Credant᷑ tres ꝑsonȩ. s non
tres substantiȩ. Quantũ autẽ ad cȩle¬
stis naturȩ ordinẽ ꝑtinet: in patre sfilio
ꝙ spũ scõ ita confitenda ẽ una diuinitas:
ut nec singularis putet᷑ in tͥnitate ꝑso¬
na. nec triplex in unitate substantia:
s ita assignet᷑ pluritas unitati. ne tͥni¬
tati subtrahat᷑ ȩqualitas. Et licet intͦ¬
mittat᷑ in una deitate numerositas: ñ
genuit aduitam: nc̃ regenerauit ad sa¬
lutẽ. Tc̃ adã suscepit ꝑdicum. nc̃ ablu¬
it peccatorem. Uenit ergo ad baptismũ.
sicut scriptum ẽ. Sed qͥd ablueret: qui
erat mundus: Utiq mundus ablueret
inmundos. Illũ ergo currentes aquȩ
infundebant: s peccata nr̃a secũ porta¬
bat. De illo guttȩ baptismatis fluebant:
s nr̃a in guttis crimina diluebant.
Omiscia simul ꝯ potentia di. nec dũ
eramꝰ in mundo. et iam abluebamͣ in
baptismo Mundati in illo sumꝰ: an-¬
tequã nati. Nam ipsa fuit baptisma¬

Expanded text:
s unus Deus credantur; tres personae, sed non tres substantiae. Quantum autem ad coelestis naturae ordinem pertinet, in Patre et Filio et Spiritu sancto ita confitenda est una divinitas, ut nec singularis putetur in Trinitate persona, nec triplex in unitate substantia: sed ita assignetur pluralitas unitati, ne Trinitati subtrahatur aequalitas. Et licet intromittatur in una deitate numerositas, non genuit ad uitam, nunc regenerauit ad salutem. tunc Adam suscepit perditum, nunc abluit peccatorem. uenit ergo ad baptismum, sicut scriptum est. sed quid ablueret, qui erat mundus? utique ut mundus ablueret inmundos. illum ergo currentes aquae tunc infundebant, sed peccata nostra secum portabant. de illo guttae baptismatis fluebant, sed nostra in guttis crimina defluebant.s o misericordia simul et potentia domini! necdum eramus in mundo et iam abluebamur in baptismo. mundati ab illo sumus antequam nati. nam ipsa fuit baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
Raritatẽ tenentes: probos mores. ani¬
mas dõ habitatore condignas. Hec
sunt enĩ placita deo dona. hȩc gra¬
ta munera quȩ illi offerunt᷑. s offe-¬
rentib prosunt. Nullo enim ille mu-¬
nere eget. sed hoc illi munꝰ optimũ ẽ
ut causas habeat munerandi. Ni¬
chil a nobis exigit. nichil amplius
petit: nisi salutẽ nr̃am. O mĩa enĩ
sibi p̃stari putat a nobis: si ita nos e¬
gerimꝰ ut nobis ab illo cuncta pres¬

Expanded text:
charitatem, mentes humiles, probos mores, anicharitatem, mentes humiles, probos mores, animas Deo inhabitatore condignas. Haec sunt enim placita Deo dona, haec grata munera, quae illi quidem offeruntur, sed offerentibus prosunt. Nulla enim re ille, nullo munere eget: sed hoc illi munus optimum est, ut causas habeat munerandi. Nihil a nobis amplius exigit, nihil amplius petit nisi salutem nostram. Omnia enim sibi praestari a nobis putat, si ita nos egerimus, ut nobis ab illo cuncta praes
Abbreviated transcription (Latin):
corporib. honorant muneribꝰ: ueneran¬
tur officiis. Oculis hominem uident:
s dm̃ obsequiis conficent᷑. Uidebant e¬
nim in eum qͥ natus fuerat plus ẽe: qđ¬
a nemine umquã oculi ꝑuider̃t. Dñs
qui tc corporalit natus suerat: ꝑ ipsum
omĩa nata erant. Uidebat᷑ quide in p̃se.¬
pio: sed dñabatur in cȩlo. Intra corpus¬
culũ erat: sed intra se omĩa continebat.
Natus quidẽ ex matre fuerat: s matrẽ
suam ipse creauerat. Et ideo se magi
humiliabant: quia famulari astra cer¬
nebant. Dm̃ enĩ esse cognouerant: cui
cȩlestia seruiebant. Et idcirco etiã ipsa
eorũ munera diuino mysterio plena
erant. Aurũ nanq sicut audistis. thꝰ
&myrrã obtuler̃t. Tripliciũ gͦ mune
rum triplex significatio continetur.
Inthure obtuler̃t dei honorẽ: in au¬
ro regiam dignitatẽ. in myrra corꝑis
sepulturã. Offeramꝰ ergo et nos dilec¬
tissimi fr̃s sincera et sc̃a munera dõ
nr̃o. castitatem. fidem. patientiam.

Expanded text:
corporibus, honorant muneribus, uenerantur officiis, oculis uident hominem et deum obsequiis confitentur. uidebant enim in eo, qui natus fuerat, plus esse, qam quod oculi providerent. Dominus qui tunc corporaliter natus fuerat, per ipsum omnia nata erant. Videbatur quidem in praesepio, sed dominabatur in coelo; intra corpusculum erat, sed intra se omnia continebat. Natus quidem ex matre fuerat, sed matrem suam ipse creaverat. Et ideo se ei Magi humiliabant, quia famulari astra cernebant: Deum enim esse cognoscebant, cui coelestia serviebant. Et idcirco etiam ipsa eorum munera divino mysterio plena erant. Aurum namque, ut audistis, et thus, et myrrham obtulerunt . Triplicium ergo munerum numero triplex significatio continetur. In thure signant Dei honorem; in auro, regiam dignitatem; in myrrha, corporis sepulturam. Offeramus ergo et nos, dilectissimi fratres, sincera et sancta munera Deo nostro, castitatem, fidem, patientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
pultura crucifigendi hominis
tem obsequiis. In pͥmis tamdiu
queramꝰ xp̃m. donec illũ inue¬
nire meream᷑. Ducatũ nobis
prebeat uelut stella cȩli lux fidei.
hec nobis ostendat non iam in p̃-¬
sepe uagientẽ: s in sũma cęli ar¬
ce dominantẽ. nec in matris gre¬
mio s in solio patris adorandũ.
non ulterius inhumanitate iuu¬
dicandũ. s ad iudiciũ cũ ma¬
iestate uenturũ. Sit quasi triũ
sio. Credat᷑ a nobis una confessio¬
ne coniuncta trinitas. non separa¬
tione distincta. pater ꝯfilius ꝯ sp̃s¬

Expanded text:
pultura crucifigendi hominis pultura crucifigendi hominis temur obsequiis. In primis tamdiu quaeramus Christum, donec illum invenire mereamur. Ducatum nobis praebeat, velut stella coeli, lux fidei. Haec nobis illum ostendat, non jam in praesepi vagientem, sed in summa coeli arce dominantem; nec in matris gremio, sed in solio Patris adorandum; nec ulterius in humilitate judicandum, sed ad judicium cum majestate venturum. Sit quasi trium sio. Credatur a nobis unitas sine confusione conjuncta, Trinitas sine separatione distincta: Pater et Filius et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
dis ꝑflagitiũ corporis seruitutẽ
quã debemꝰ dño magis ex hibere
ꝓbemur inimico. Et qͥde siqͥs uio
te rapuisset: nonne dignũ sũmo
odio duceremꝰ: Nonne merito
tamquã hostem detestarem̃: Cur
peccatũ & diabolũ consentimꝰ.
qui nobis non substantiã uult
auferre s uitam. non terram
fraudare s cȩlũ: non fines an-¬
gustȩ possessionis. s infinita spa-¬
cia ȩt̾nitatis: Inter hec ohomo
dignitatẽ facturȩ tuȩ si pieta-¬
tem circa te dñi tui uolueris esti¬
mare de p̃tio. poteris non dubita.
ad illa celestis pueri ueneranda
cunabula stellȩ indicio ꝑuener̃t.
quid aliud expresser̃t in illis mu¬
nerib nisi fidem nr̃am: In eo e¬
nim qđ trina munera offerunt᷑:
trinitas intelligitur. In eo enĩ ql
tressunt. ꝙsinguli singula offe¬
runt: in trinitate unitas decla¬
ratur. Per aurũ rex ostendit᷑. dõ
thure dinoscit᷑. ꝑ myrram quȩ
condiendis est apta corporib se¬

Expanded text:
dis, per flagitium corporis, servitutem dis, per flagitium corporis, servitutem quam debemus Domino, magis exhibere probemur inimico. Et quidem si quis te rapuisset, nonne dignum summo odio duceremus? nonne merito tanquam hostem detestaremur? Cur per peccatum diabolo consentiemus, qui nobis non substantiam vult auferre, sed vitam; non terram fraudare, sed coelum; non fines angustae possessionis, sed infinita spatia aeternitatis? Inter haec, o homo, si dignitatem facturae tuae, si pietatem circa te Domini tui volueris aestimare de pretio, non poteris dubitaread illa coelestis pueri veneranda cunabula stellae indicio pervenerunt, quid aliud expresserunt in illis muneribus, nisi fidem nostram? In eo enim quod tria offeruntur, Trinitas intelligitur: in eo vero quod tres sunt, et singuli singula offerunt, in Trinitate unitas declaratur. Per aurum rex ostenditur, Deus thure dignoscitur; per myrrham, quae condiendis est apta corporibus, se
Abbreviated transcription (Latin):
hec xp̃i generatio nr̃ȩ fidei confirma¬
tio ẽ. Insinuauit enĩ nobis muneris
sui beneficiũ ꝑscẽ natiuitatis exẽplũ:
qui fecit. Legimꝰ iudȩos diuer¬
sa sub lege habuisse baptisma
ta: nullum ex eis contra p̃ua¬
ricationis malũ. generalẽ po¬
tuit conferre medicinã. Et ido
ꝓ absolutione totius mundi in-¬
digebant regenerationis aquȩ
om̃ib aquis benedictionẽ dedit:
quando in iordanis alueũ unica
ac singulari pietate descendit.
Tunc enĩ xp̃m dñm non tam la¬
tauit. tibi moriendo confixit de-¬
licta. Q uem uides pro te mortuũ.
ꝓ te intellige baptiratũ. Sed hinc
quoq intelligimꝰ quã grandes apud
archangelũ. s dm̃ misit ad terras.
Quã grauis sit peccati et quã du¬
ra conditio ꝓdit remedii magnitu
do: quanta malorũ discussio erit
qua dãpnabunt᷑ iniqui sollicitu¬
do indicat qua redimunt᷑. Om̃i
ergo diligentia atq uigilantia
caueamꝰ. ne uulneret diabolus
qd sanauit ds̃. ne ꝑconsensũ cor-¬

Expanded text:
egeneratio tuae fidei confirmatio est. insinuauit enim tibi muneris sui beneficium per secundae natiuitatis exemplum prior fecit. Legimus Iudaeos diuersa sub lege habuisse baptismata, sed nullum ex his contra praeuaricationis malum generalem potuit conferre medicinam. et ideo pro absolutione totius mundi indigebant regenerationis aquae  omnibus aquis benedictionem dedit, quando in Iordanis alueo unica ac singulari pietate descendit. tunc enim Christum dominum non tam lauatauit, tibi moriendo conflixit. quem uides pro te mortuum, pro te intellege baptizatum. quoque intellegimus, quam grandes apud archangelum, sed misit deum ad terras. quam grauis sit peccati, quam dura condicio, prodit remedii magnitdo. Quanta malorum discussio erit qua damnabuntur impii, sollicitudo indicat qua redimuntur pii. Omni ergo diligentia atque vigilantia caveamus, ne vulneret diabolus quod sanavit Deus: ne per consensum cor
Abbreviated transcription (Latin):
redẽptionis nr̃e cele-¬
brauimꝰ sacramentũ.
quo ds̃ hominẽ cũ in¬
fimitatibꝰ induit: hodi
e uͦ illud colimus. quo se
in hominẽ ds̃ uirtutib declarauit: ꝓ
eo quł in hac die siue in cȩlo stella ortꝰ
sui nuntiũ prebuit. siue qł in chana
galileȩ inconuiuio nuptiali aquam
m uinũ conu̾tit. siue qđ in iordanicis un¬
dis aquas ad reparationẽ humani
generis suo baptismo consecrauit. si
ue qđ de quinq panib qͥnq milia ho¬
minũ saciauit. In quolibet horũ salu¬
tis nr̃e misteria continent᷑ et gaudia.¬
Nobis enĩ ex uirgine natus ẽ. quẽ stella
culo p̃monstrauit: quando aqͦs in ui¬

Expanded text:
redemptionis nostrae celebravimus sacramentum, quo Deus hominem cum infirmitatibus induit. Hodie vero illud colimus, quo se in homine Deus virtutibus declaravit, pro eo quod in hac die, sive quod in coelo stella ortus sui nuntium praebuit , sive quod in Cana Galilaeae in convivio nuptiali aquam in vinum convertit ; sive quod in Jordanis undis aquas ad reparationem humani generis suo baptiue quod de quinque panibus quinque milia hominum satiauit. in quolibet horum salutis nostrae mysteria continentNobis enim ex Virgine natus est, quod 63 stella culo praemonstravit, quando aquas in vi
Abbreviated transcription (Latin):
quib ait xp̃c ad discipulos suos
Amen dico uobis: ꝑceperunt mer¬
cedem suam. Quanta est igitur
spes fidei eoꝵ uel quȩ future re-¬
tributionis expectatio: qui omnẽ
mercedem operũ suorũ in p̃senti
scło temporalis aure ambitione
consumunt: Et ido fr̃s in offen¬
sam & do placitam in om̃ibus te¬
nete mensuram. Sit apud uos
purum ieiunium. simplex misedia.
om̃isq sincera deuotio: ut scam
uitam uram̃ euangłica instituti¬
one ꝑfectam plena dĩ nr̃i retri

Expanded text:
quibus ait Christus ad discipulos suos: quibus ait Christus ad discipulos suos: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Quanta est igitur spes fidei eorum, vel quae futurae retributionis exspectatio, qui omnem mercedem operum suorum in praesenti saeculo temporalis aurae ambitione consumunt? Et ideo, fratres, inoffensam et Deo placitam in omnibus tenete mensuram: sit apud vos purum jejunium, simplex misericordia, omnisque sincera devotio, ut sanctam vitam vestram evangelica institutione perfectam plena Dei nostri retri
Abbreviated transcription (Latin):
religiosum ieninum scẽ elemosinȩ
ubertate pinguescit. Et si altius
aliquid cogitemus: unges caput
deuotione lȩtifices. Lauabis sine
dubio & faciem tuam atq om̃i
eam letitiȩ serenitate deterges:
si diuino iocundior cultu nulliꝰ¬
uanitatis affectatione sordeseat.
Iu lotus enim eoꝵ uultus est. qui
falso oculorum merore p̃conia
mundana mercantur: quos apłs
sententia sua notat dicens. Que¬
stum existimant ẽẽ pietatẽ. Et
cum hȩc ita sint: non repellit
dñs lugentes peccata sua uł mun¬
dum qui dixit. Beati qui lugent
qm̃ ipsi consolabuntur. Non re¬
prehenditur ille qui dudum cor¬
de deuio & lubricis gressib atra¬
mite salutis el apsus redintegra¬
re se dõ mesta pęnitentie satis¬
factione conatur: ut in quinqua¬
gesimo legimus psalmo. Cor con¬
tritum & humiliatum ds̃ non
spernit. Non utiq spernit ds̃
scm̃ merorem: sed seruientes sibi
artificem & delo sunulatam ñ
uult circumferre tristitiam. De

Expanded text:
religiosum jejunium sanctae eleemonsynae religiosum jejunium sanctae eleemonsynae ubertate pinguescit; et si altius aliquid cogitemus, unges caput devotione laetifices. Lavabis sine dubio et faciem tuam, atque eam omni laetitiae serenitate deterges, si divino jucundior cultu nullius affectatione sordescat. Illotus eorum vultus est, qui falso oculorum moerore praeconia mundana mercantur; quos Apostolus sententia sua notat, dicens: Quaestum aestimant esse pietatem . Et cum haec ita sint, non repellit Dominus lugentes vel peccata sua, vel mundum, qui dixit: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Non reprehenditur ille, qui dudum corde devio, et lubricis gressibus a tramite salutis elapsus, redintegrare se Deo moesta poenitentiae satisfactione conatur, ut in quinquagesimo legitur psalmo: Cor contritum et humiliatum 106 Deus non spernit. Non utique spernit Deus sanctum moerorem, sed servientem sibi artificem et dolo simulatam non vult circumferre tristitiam: de