comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suit pcurarũt ut consultũ sulditis imposterũ eẽt. Ie et lirũ
benedictũ et alios ꝙͣ plures nr̃i ordinis inftructores fersse i. i
successores dũ aduiuerent electisse multa cocumẽta prebunt
Quaprorter iam regalis yotestas quã saceidotalis acuoratas.
hanc scripiuram audire contigerit. aguoscat uniuersitas E
ego berno omniũ abbatum ex cnii abbas iupprenũ die is ci¬
nari agnoscens. ⁊uos ex nostris Irĩbus. Unnidouẽ uidelicet mer
cõsangumeũ atq oddonem ad eque dilectum unacũ fem̃ cõ¬
sensu michi sugedere de legaur ac post meũ dicessũ uite mea
deo largiente. sungi procepi ita scilicet ui cileitus nr̃ predictus
uiido cenobio gugmensi Balmensi Nethicensi cum cella que
Dititur sancti lautem et cũ om̃ibus rebus ad predicta moͣsteria
pertinentibus Regulariter presit preter iullam que dicitur illa¬
sracta Et res quasdem que fuerũt noĩs sausonis in eodẽ pacto
confistentes Et quartamn partem caldariarum que sont site in

Expanded text:
 vt consultum subditis in posterum esset. Quod & beatum Benedictum, & alios quamplures nostri Ordinis instructores fecisse, sibique successores, dum aduiuerent, elegisse, multa documenta probant. Quapropter tam Regalis potestas quam Sacerdotalis auctoritas, hanc scripturam audire contigerit cognoscat universitas, quod ego Berno omnium abbatum extremus abbas, supremum diem jam vicinari agnoscens, duos ex nostris fratribus, Vuidonem videlicet meum consanguineum, atque Odonem adæque dilectum, una cum fratrum consensu mihi succedere delegavi; ut post meum discessum, vice mea, Deo largiente, fungi præcepi. Ita scilicet ut dilectus noster prædictus Wido cœnobio Gigniacensi, Balmensi, Æthicensi, cum cella quæ dicitur Sancti Lauteni, cum omnibus rebus ad prædicta monasteria pertinentibus, regulariter præsit præter villam quæ dicitur Alafracta et res quasdam quæ fuerunt Domni Sansonis in eodem pago consistentes, et quartam partem caldariarum quæ sunt sitæ in
Abbreviated transcription (Latin):
Dedicacionis nluc cõuenu̾tt prospicientes ipis quadraguita die
pauli aucte Remnsimus Statiumus eciam ut Inmuuntas
emisdem cenobis Inmolata et incegra futuris temporib conseruet
Et si quis infra teruineẽ bauni qui ab eodem predecessore nostro
circa eluiacũ constituti sunt scienter homines cape̾ uuluerare
uel res dicti cenobaz uiolenter aufferre presumpserit excõis siña

Expanded text:
dedicationis illuc convenerint, prospicientes, ipsis quadragintadedicationis illuc convenerint, prospicientes, ipsis quadragintaPauli auctoritate remisimus. Statuimus etiam, ut immunitas ejusdem Cœnobii inviolata et integra futuris temporibus conservetur. Et si quis infra terminos banni, qui ab eodem prædecessore nostro circa Cluniacum constituti sunt, scienter homines capere, vulnerare, vel res dicti Cœnobii violenter auferre præsumpserit, excommunica
Abbreviated transcription (Latin):
liberalitatis landabile genus est. ut qui se beaco petro et sancte
ronanc eccłic humili deuocione exponũt maiorẽ familiarititis
prorogatiuã et digniora beneficia sortiantur. Quam gratum deo clu¬
macẽn monasteriũ famulatum impendat. et quantum apud hoies
intore religionis fulgeat eccłiã dei Nouit et uehementer erultat
Tquitatit igitur postulat racõ ut idem locus̃ apłice dilectioni p̾iulegu
gandeat et tam in capite ꝙͣ in membris libertatem oltineat los
siquid̃ monasteriũ ip̃m quod spaliter ad Ins beati retri et sancte
romane spectat eccłie per nos ip̃oar uisitanimus et codẽ die quo
uenolutis multoꝵ annoꝵ spacus predecessor nr̃ felicia memorie
papa urbanus ibidem mains altare consecrauerat Cum archiepis
et epĩs qui nobiscum cõuenerant cooperante spũs sauc̾ti gracia
Idem monasterium solẽnter dedicanimus deuociomi quoq et hu̾ilitat
fideliũ qui pro amore dei et ipĩus loci Reuerencia in ãuiuer sarie

Expanded text:
se B. Petro et sanctae Romanae Ecclesiae humili devotione exponunt, majorem familiaritatis praerogativam et digniora beneficia sortiantur. Quam gratum Deo Cluniacense monasterium famulatum impendat, et quantum apud homines nitore religionis fulgeat, Ecclesia Dei novit, et vehementer exsultat. Aequitatis igitur postulat ratio ut idem locus apostolicae dilectionis privilegio gaudeat, et tam in capite quam in membris libertatem obtineat. Nos siquidem monasterium ipsum, quod specialiter ad jus B. Petri et S. Romanae spectat Ecclesiae, per nos ipsos visitavimus. Et eodem die quo revolutis multorum annorum spatiis praedecessor noster felicis memoriae papa Urbanus ibidem majus altare consecraverat, cum archiepiscopis et episcopis qui nobiscum convenerant, cooperante Spiritus sancti gratia, idem monasterium solemniter dedicavimus. Devotioni quoque et humilitati fidelium, qui pro amore Dei, et ipsius loci reverentia in anniversario
Abbreviated transcription (Latin):
seruat. si om̃o resistẽs in sue quietis
ꝓposito ꝑseuerat. Eãq redẽptor ñr̃
De tẽptatrõe quã patit᷑ eripit. cum
ẽa ĩ renigciõĩs sue cẽsura qͥescẽ dẽp̾¬
hendit. Unde illic sc̾ytũ ẽ. Cõuemis¬
sẽt in qͥd dies cͥstiꝰ. cõstitut saul
polm in tres partes. ⁊ ĩgressus ẽ media

Expanded text:
si omnino resistens in suae quietis proposito perseverat. Eamque redemptor noster de temptatione, quam patitur eripit, cum eam in remotionis suae censura quiescere deprehendit. Unde illic scriptum est: Cum venisset, inquit, dies crastinus, constituit Saul populum in tres partes, et ingressus est med
Abbreviated transcription (Latin):
tuit partes. nisi quia tres sũt prĩci¬
pales aĩe uirtutes: Fides sc̃ilicet. spes.
et caritas. In triphariisqz bellatoꝵ par¬
tib uictoria certam̃s obtinet᷑ qr t̾b
his uirtutib duce xp̃o oĩs dyuboli¬
ca tẽptatio uĩcit᷑. Porro nec ip̃e a
misti̾o uacat. pugnatoꝵ nuetꝰ quẽ
sc̃ptura ꝓm̃itiat. Fuerũt at filioꝵ
isrł tͤcẽta milia. uiroꝵ aũt iuda tri¬
gĩta. Millenarius aũt atq denariꝰ

Expanded text:
tuit partes, nisi quia tres sunt principales animae virtutes, fides scilicet, spes, et karitas? In triphariis itaque bellatorum partibus victoria certaminis optinetur, quia tribus his virtutibus duce Christo omnis diabolica temptatio vincitur. Porro nec ipse a mysterio vacat pugnatorum numerus quem scriptura pronuntiat. Fuerunt, ait, filiorum Israel trecenta milia, virorum autem Iuda triginta
Abbreviated transcription (Latin):
cestamenti om̃i anctoritate suffulta: senger ũtiolata ac ĩcõcussa
permaneat Cum stipulatione subuixa Actum bithurice cuntatis
xublice uuilermus Ego hanc anctoritatẽ fieri et firmaie rgam
Ac manu propria Roboraut dignum inctelberge Uuoru euis¬
ꝓ madalbertus peciator rituyicensis archierus. S. Ca dalara
lcheder S. uenidoms S Gruuilti E emberti  Arualdi

Expanded text:
testamenti omni auctoritate suffulta semper inviolata ac inconcussa testamenti omni auctoritate suffulta semper inviolata ac inconcussa permaneat, cum stipulatione subnixa. Actum Bituricæ civitatis publice. Wilelmus ego hanc auctoritatem fieri et firmare rogavi, ac manu propria roboravi. Signum Ingelberge, uxoris ejus. Madalbertus, peccator, Biturigensis archiepiscopus. Adalardus Achedei. S. Widonis. S. Grimberti. S. Umberti. S. Arnaldi.
Abbreviated transcription (Latin):
teuent᷑ Et ne ei in pñti seculo humanis oculis impune trã sire
uideatur in corpore quidem proprio future dampnatiore tormẽta
ei periatur sortitur duplicem dirextionem Cum heliodoro. et
antlnocho quor alter acris uerberibus coerci tus iux senuniiuis
enasit alter uero nutu superuo percussus putrescentib mẽbris
di sertentibur derubur miseryume interut Ceterisq sacrilegi
qui eatriũ Tonus dnñ temerare presumr serunt rlines
existant. Habratq insi uesipuerit archiclanũ tocme.
monarihie enlesiarum Innito sibi sancto paulo obsritorem
et uiem paradisi alditur̃ contrad cõrem Quor st uellit
habere poterat pro Ie yni /Imios intercessores. sidm ñdialem dero legĩ
his quibus intulerit calimmpniam Centum auri libras iogente
iudiciaria potestate compulsus exsoluat Et congressio illuis fru¬
strata nullum omiino oltiuatt effectum Sed huin firmitas

Expanded text:
teneatur, et ne ei in praesenti saeculo humanis oculis impune transire teneatur, et ne ei in praesenti saeculo humanis oculis impune transire videatur, in corpore quidem proprio futurae damnationis tormenta experiatur, sortitus duplicem direptionem cum Heliodoro et Antiocho, quorum alter acris vereuasit; alter vero nutu superno percussus, putrescentibus membris, & scatentibus vermibus miserrime interiit: cæterisq. sacrilegis qui ærarium domus Domini temerare præsumpserunt, particeps existat, habeatque, nisi resipuerit, Archiclauum totius monarchiæ Ecclesiarū, iuncto sibi Paulo obstitorem, & amœni paradisi aditus contrhabere poterat pro se piissimos intercessores. Secundum mundialem vero legem, his quibus calumniam intulerit centum auri libras, cogente judiciaria potestate, coactus exsolvat; et congressio appetus illius frustrata nullum omnino effectum obtineat. Sed hujus firmitas
Abbreviated transcription (Latin):
a consorcie sancte dei ealie et sempiterne uite. pdoues et ĩuasores
atq distractatores harum uerũ quas uobis ilar mente proun laqz
uolinitate dous deiti qz entores ac essensores iam dicti lou iluinaci
Et seruor dei ibi cõmorantũi ac comanennum. Harũ quaq
omĩum famitatum proꝵter elemisuiam et clemẽnã at mĩam¬
dei miamn et patrocuna mostoloꝵ euenre non estuno Iel et
proxinquis. aut extrauer. uel ex qualiet condinone. sine iotestate
qualicumqq callid̾itate uontra hoc testamentum quod pre dec
amore omuixetentis. Ie ueneracine xyicipũ mlõram yetri et
quidem iram dei omipotentis̃ incuriat au ferat qz deus mrlem
ulis de terta uiencium Et deleat nomen enre de libra ui la
et cñ datlan et abyron ques tra mecto ore deglutunt et dnis
In feruns ab sorbunt xlrenũẽ incurrat dampnationem Socu
quoq iuide dnĩ prõditłioris effectus eteruis cruciatibus Retrusus

Expanded text:
a consortio sanctæ Dei Ecclesiæ & sempiternæ vitæ prædones & inuasores a consortio sanctæ Dei Ecclesiæ & sempiternæ vitæ prædones & inuasores atque distractores harum rerum, quas vobis hilari mente promptaque voluntate dono. Sitisque tutores ac defensores iam dicti loci CLVNIACI & seruorum Dei ibi commorātium ac commanentium; harum quoque omnium facultatum propter eleDei misericordiam et patrocinia sanctorum evenire non estimo, vel ex propinquis aut extraneis, vel ex qualibet conditione aut potestate qualicumque calliditate contra hoc testamentum, quod pro Dei amore omnipotentis ac veneratione sanctorum apoquidem iram Dei omnipotentis incurrat, auferatque Deus partem illius de terra vivencium, et deleat nomen ejus de libro vite, et cum Dathan et Abiron, quos terra aperto ore deglutivit, et vivos infernus absorbuit , perennem incurrat damnationem. Socius quoque Judae Domini proditoris effectus aeternis cruciatibus retrusus
Abbreviated transcription (Latin):
atq domam portitits dessensionem Et noi mouachi corde
et aurino ꝑleno ⁊ lebatum litum proposse et nosse suo ddifficent
Dolumunt eciam It nris saccessorum q nr̃õ temporibus
xronut opportinitari utq possibalituit eiusdem locisq̃e dedit quotidie
mento inseri u ab bac die nec nrõ nec pentum mõꝵ nec fa¬
urincixums secularium. nõ comer quisqͣ nec epũs quililet Non
rontitex supradute sedis romane per deun et in deũ dũsq
Iantor enie Et tremende iudien diem. Contestor i precor ne¬
ĩnadat Res ip̃or dei seruorũ Non diltrabat. non ninuat non
profanues. non bene ficiet aliem nõ aliquem prelatum Iin ei
eos̃ contra corũ uoluntatem confrituat Et ut hoc ne fas õib
temet arus ac improbis arcius iulubeat᷑. Ad huc idem incule ii
sulm̃io. Et obsecio ues O sancti mostoli et qloriosi priaciies
cerre. petre et paule de te poutifex pontisierom ayostolice sedir¬
ut per auctoritate canonicam et aplicam ꝙ a deo accepisti alieuẽt

Expanded text:
atque Romani pontificis defensionem; et ipsi monachi corde et animo pleno prelibatum locum pro posse et nosse suo edificent. Volumus etiam ut nostris successorumque nostrorum temporibus, prout oportunitas adque possimento inseri, ut ab hac die nec nostro, nec parentum noprincipum secularium, non comes quisquam, nec episcopus quilibet, non pontifex supradicte sedis Romanæ, per Deum et in Deum omnibusque sanctis ejus, et tremendi judicii diem contestor, deprecor invadat res ipsorum servorum Dei, non distrahat, non minuat, non procamiet, non beneficiet alicui, non aliquem prelatum super eos contra eorum voluntatem constituat. Et ut hoc nefas omnibus temerariis ac improbis arcius inibeatur, adhuc idem inculcans subjungo. Et obsecro vos, o sancti apostoli et gloriosi principes terr ę, Petre et Paule, et te, povt per auctoritatem canonicam & Apostolicam quam a Deo accepisti, alienes
Abbreviated transcription (Latin):
Ut qͦ remocius a mundi laborib ces¬
sat. eo uigilanturs ĩ dinis obseqis ĩp̃e
se sc̃e qͥetis feruor exerceat. S ĩa ad me
redeo Sestigiis ur̃e sc̃itatis aduoluo.
Ut sicut ĩ os mͥ unammiter ꝓmisistĩs.
ĩhiantẽ pcc̃oꝵ uoragine mersõ sedule
oronis brachiũ porrigatis. Nam ⁊ si uo¬
tudiez procurani. Lerzellai sane gala¬
adites descẽdẽs derogelim p̾buit almĩta dd̾.¬
dũ fugerit a facie absalon. Qũẽ cum
ꝑacta uictoria rex ĩuitaret. ut ad qͥescẽd̃
cũ eo in ihrlm. ille trãsiret. ac qͥescere
uoluit. sz filiũ suũ illi sua uice cõmisit.
Obsecroĩqͥt ut reu̾tar seruus tiis.
⁊ moriar ĩ ciuitate mea. ⁊ sepeliar iuxta
tuus chanaa ip̃e uadat tecũ dñe mi rex
⁊ fac ei qd tibi bonũ uidet᷑. Egoetĩã
berzellai nõ suppar exẽplo ĩ hostili uob̃
ꝑsecutiõe succurri. sed deo sargiẽte trĩ¬
phũ ad ꝓpria repedam.. Uoc cluuiacẽ¬

Expanded text:
vt quo remotius a mundi laboribus cesvt quo remotius a mundi laboribus cessat, eo vigilantius in diuinis obsequiis ipse se sanctæ quietis feruor exerceat. Sed iam ad me redeo, me vestigiis vestræ sanctitatis aduoluo, vt sicut in os mihi vnanimiter promisistis, in hiantē peccatorum voraginē merso sedulæ orationis brachiū porrigatis. Nam etsi votudinē procuraui. Berzellai sane Galaadites descdum fugeret a facie Absalon. Quem cum peracta victoria rex invitaret, ut ad quiescendum cum eo in Hierusalē ille transiret, acquiescere noluit, sed filium suum illi sua vice commisit: Obsecro, inquit, vt reuertar seruus tuus, & moriar in ciuitate mea, & sepeliar iuxta tuus Chamaan: ipse vadat tecum, Domine mi Rex, & fac ei quod tibi bonum videtur. Ego etiam Berzellai non sum impar exēplo; in hostili vobis persecutione succurri, sed Deo largiēte triumphum, ad propria repedaui; hoc Cluniacen
Abbreviated transcription (Latin):
scĩtatis egfredĩes. cũ ã monitarũ rege fedꝰ
amititie cõtulit. ⁊ siũc ꝑ romana mema
tãꝙ rasꝰ barbã ⁊ detrũcatꝰ hĩtũ nõ sine dd̾
pudore discurrit. Audiãt ⁊ hi qͥ prodire
fortassis adhuc ĩ pullicũ cc̃cupiscunt.
ne dũ mama cernere liberis obtutibz
inhiãt. dextrũ oculũ hoc ẽ uĩ intime
cõtẽplatiõis extĩguãt. Nec pruriat
eoꝵ gula cũ illo carnali iscl. porros. ce¬
mes a crimõia oclos turbat. ⁊ ad lacͥmas
ꝓuocat. Ur mintru scłaris actio dũ
multis pressuraꝵ ãgustiis cingit᷑. dũ
laloꝵ ingruẽtiũ crebra ꝑturbatiõe ue¬
uatͬ qͥb gaudere ꝓmisit: sepius flere
cõpellit. plane si laboris delectat exerti¬
tiũ. ħt sc̃a qͥes laborẽ sũu. Unde dñs
ad moysen uade inqͥt ⁊ dicet᷑ eis. lieuer¬
timi ĩ tẽptoria ur̃a. tu uero hic sta me
cũ. ⁊ loqͣr tibi oia mãdati. ceriomas
tentorio delectabiliter qͥ escẽtib seritus
dei nõ residere iubet ͬ sod stare cũ dño.

Expanded text:
itatis egrediens, cum Ammonitarum Rege fœdus amicitiæ contulit, & nunc per Romana mœnia tamquam rasus barba, & detruncatus habitu, non sine Dauid pudore discurrit. Audiant & ij, qui prodire fortassis adhuc in publicum concupiscunt, ne dum inania cernere liberis obtutibus inhiant, dextrum oculum, hoc est, vim intimæ contemplationis extinguant. Nec pruriat eorum gula cum illo carnali Israel, porros, cemens acrimonia oculos turbat, & ad lachrymas prouocat: quia nimirum sæcularis actio dum multis pressurarum angustiis cingitur, dum laborum ingruentium crebra perturbatione vexatur, quibus gaudere promisit, sæpe flere compellit. Plane si laboris delectat exercitium, habet sancta quies laborē suum. Vnde Dominus ad Moysen: Vade, inquit, & dic eis, Reuertimcū, & loquar tibi omnia mandata, cerimonias, tentorio delectabiliter quiescentibus, seruus Dei nō residere iubetur, sed stare cum Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
Amnuis singłis sollebat ꝑciꝑe et ħere t̾mis infrast̾ytis uidel in festo b̃ẽ marie
magdalen Sexagnita lib̃ꝵ uieñ̃ et in festo beati dyomsi Sexagĩta
ac in carmp̃mo dexagnnta demceps eisdem t̾muus singłis antus tu¬
ꝓcipiat et̃ heat in dnob nĩs detanatibus infrast̃ptis uidel in decanatu
nõ de poilleio in foresio sex uigniti et decem libꝵ uiemĩ et ⁊ decanaeu
nr̃o de grandi rino alias quinosiagiita libr̃ eiusd̃ monete p̃cipientꝭ
ꝙ decam diccoꝵ decanatuũ qui ꝓ tpĩe fuũt a nus̃ singlis situt p̃iuissum

Expanded text:
arie Magdalene sexaginta libras Viennensium et in festo beati Dyonisii sexaginta et in Carniprivio sexaginta, deinceps eisdem terminis, singulis annis, percipiat et habeat in duobus nostris decanatibus infrascriptis, videlicet in decanatu nostro de Poilleyo in Foresio sex viginti et decem libras Viennensiuibras ejus monete, precipientes quod decani dictorum decanatuum qui pro tempore fuerunt annis singulis, sicut premissum
Abbreviated transcription (Latin):
monascerium ab ipso fundacionis eyordio sedi apłice in uis propriũ
est oblatum :s.
Anclis sune considerantibus liquet quod
ita dei dispensario quibusq diuitibus consulit
Dt ei rebus que tran sitorie rossidentur se eir
ben Utantur seiuxer in ausina ualeant p̾mia¬
promebere. Quod uidelicet diuims seruu

Expanded text:
monasterium, ab ipso sue fundationis exordio, sedi apostolice in jus proprium est oblatum.nctis sane considerantibus liquet quod ita Dei dispensatio quibusque ditibus consulit, ut ex rebus que transitorie possidentur, si eis bene utantur, semper mansura premia valeant promereri. Quod scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
eiert Duncio uire Ie deuigtio anime ent. Quod ego unlit¬
euet dono denomes et duy soslante ppendems ac prope saluti
dum uulum est diouidere enpienr ratum ymmo per necessa¬
um dnp. ut ex debrs que michi temporaliter coulate suĩ.
lo enuliimentum amie mee aliquantuluen imparciay Eppe
quiee deo in hur uideor excrenisse ne fortu ssus tolum ad cum̃
corroris in su premo Redarguar eopendisse. quin pouus nun
inprema iors cuucta uaxuerit. quiddam michi gandeam Reser¬
nassi.. Caue seiluet causa nulla specie uel modo rõgruen¬
i iͥ pessi uidetur fieri iuisi it iuxta dñi preceptum ilmi¬
ld iempi. sre uutume ragatus monastita professione
ouata ie ios ex muxtus simurtibus sustentem Ea siquidem
uide e sie s pus ip̃e cuncta contompnere nequeam
ameñ sum onundi contemptoret quos ustos credo sustexe¬
suit ite usq ad feculi consũmationẽ uicturi. Lotum
iuris enei sanctis axostolis petre uidelicet et paule. de
propria trado donrmanione Clumacum seilicet queͫ sita est

Expanded text:
cię viri redemptio animę ejus. Quod ego Guillelmus, dono Dei comes et dux, sollicite perpendens ac proprie saluti, dum licitum est, providere cupiens, ratum, immo pernecessarium duxi, ut ex rebis quæ michi temporaliter conlata sunt, ad emolumentum animę aliquantulum inperciar. Quippe qui adeo in his videor excrevisse, ne fortassis totum ad curam corporis in suppremo redarguar expendisse, quin pocius, cum subprema sors cuncta rapuerit, quiddam michi gaudeam reservasse. Quæ scilicet causa nulla specia vel modo congruentius posse fieri videtur, nisi ut juxta Christi preceptum Amiad tempus, set continue peragatur, monastica professione congregatos ex propriis sumptibus sustentem. Ea si quidem fide, ea spe, ut quamvis ipse cuncta contempnere nequeam, tamen, dum mundi contemptores, quos justos credo, suscepesunt et usque ad seculi consummationem victuri, notum , res juris mei sanctis apostolis Petro videlicet et Paulo propria trado dominatione Clugniacum scilicet villam quæ sita est
Abbreviated transcription (Latin):
eiusd loci conuentus hulłm in dño et nam Quomiam de Rditib ⁊ puẽtib
pitantie ne deputatis nobis nnius competent᷑ arimist̾batur et in picancus fie¬
quent̃ patieban peniriam ac deffem. Reuẽndus pat̾ donnius yͥuo Abbas
noster climacen pat̾na sollitudine curans nobis competenturs ei comiuednis
num tͣri nobistum suꝑ hoc y se et succe sorib suis eluuaceñ abbtib ordiauit
et conuenit in liunt modum. uidel ꝙ unĩ sds et singlos redditus et ꝓuentus
Dcẽ pitancie deputatos et eciam assignates Q uosq ip̃a pitancia consueuit
et debuit ꝑerꝑe et here usq ad diem confectiõis putium łirar̃ ipis Renẽndi

Expanded text:
ejusdem loci conventus salutem in Domino æternam. Quoniam de redditibus et Proventibus Pitanciæ nostræ deputatis nobis minus competenter ministrabatur, et in Pitanciis frequenter patiebamur penuriam et defectum, Reverendus pater Dominus Yvo Abbas noster Cluniacensis paterna sollicitudine curans nobis competentius et commodius ministrari; Nobiscum super hoc pro se et successoribus suis Cluniacensi Abbatibus ordinavit et convenit in hunc modum. Videlicet quod universos et singulos redditus, et Proventus dictæ Pitantiæ deputatos, et etiam assignatos, quosque ipsa Pitantia consuevit et debuit percipere et habere usque ad diem confectionis præsenti
Abbreviated transcription (Latin):
diuinã significãt truntatẽ. Quid
itaq per trecẽta milia. uel trigĩta mi¬
lia bellatoꝵ. nisi sc̃i doctores ĩtelligũ¬
tur ecclie̾. qͥ et fide sũt ortodoxi. et
religiosis oꝑib cõsũmati: Cum his¬
I saul hostiles reges naas aties suꝑat.
qr cũ doctorib ecclie sue xp̃s de ueter¬
nosi serpẽtis dersuti machinatiõe triu¬
phat. Faã cũ eoꝵ p̾cepta uel exepla sub¬
tisiter adtẽdũt᷑. mox corda torpẽtia q̃
ĩa noxius tepor ĩuãserat recalescũt
⁊ ad ob̾trũcãdas ĩpugnatiũ uicioꝵ
acies uelud elato mucrone sp̃s ĩflã¬
mat. Unde ⁊ ĩp̃i bellatores isrł et
iuda nũtiis qͥad se uenerãt dicũt.
Uic dicetis uiris qͥ sũt ĩ iabes galciad.
Gras erit uobis salꝰ cũ ĩ caluerit sol.

Expanded text:
divinam significant trinitatem. Quid itaque per trecenta milia vel triginta milia bellatorum, nisi sancti doctores intelleguntur aecclesiae, qui et fide sunt orthodoxi, et religiosis operibus consuergo Saul hostiles Regis Naas acies superat, quia cum Doctoribus Ecclesiæ suæ Christus de veternosi serpentis versuta machinatione triumphat. Nā cum eorū præcepta, vel exempla subtiliter attenduntur. mox corda torpentia, quæ iam noxius tepor inuaserat, recalescunt: & ad obtruncandas impugnantium vitiorum acies velut elato mucrone spiritus inflāmatur. Vnde & ipsi bellatores Israel & Iuda nunciis, qui ad se venerant, dicunt: Sic dicetis viris, qui sunt in Iabes Galaad, Cras erit vo
Abbreviated transcription (Latin):
qz apparuit ei dñs ĩ cõualle mãbre
ĩ ip̃o feruore diei. Huc̾ ẽ etia qd̾ de
loth. Sol ĩqͥt ortꝰ ẽ suꝑ trã. ⁊ loth
ĩgͤssꝯ ẽ segor. Recte igit̾ siue mũdi.
snie pricipis eiꝰ amiticias dedignur.
Et cũ eis siił societas fedꝰ hrẽ cõ¬
tẽpnimꝰ ne dũ tenebris iũgim᷑ luce
priuemꝰ. Et notãd̾ ꝙ ĩ qus rex. non
duos ii micis eruere. s unũ dũ taxat
oculũ flagitat. Ut eos in isrł obpro¬
briũ ponat. qz sepe maligniꝰ hostĩs cõ¬
sencienti sibi cuilibet reprobo hõi po¬
tiorẽ p̾rtẽ sc̃itatis ac lucidi oꝑis¬
adimit. minore uero artificiosa qͣdã
sue calliditatis ĩdustria deliqͥt. Ut
ĩ eo qd̾ tollit᷑. sit occasio. dãpnatiõis
ut ꝑeat ĩ eo uero qd̾ rẽanet despe fi¬
ducie p̾sumat᷑ . ut pcc̃or adpenitẽciã
nõ recurrat. Sed ex ip̃is sc̃itatis amis
innitit᷑. abhis qͥ eũ cecidisse nouerũt
ĩfamia laca̾t᷑. Dicqz pn oꝑis detrimẽ¬

Expanded text:
Quia apparuit ei Dominus in conualle Mambre in ipso seruore diei. Hinc est, quod de Loth: Sol, inquit, ortus est super terram, & Loth ingressus est Segor. Recte igitur siue mundi, siue Principis eius amicitias dedignamur, & cum eis simul societatis fœdus habere contemnimus: ne dum tenebris iūgimur, luce priuemur. Et notandum, quod iniquus Rex non duos inimicis eruere, sed vnum dumtaxat oculum flagitat, vt eos in Israel opprobrium ponat: quia sæpe malignus hostis consentienti sibi cuilibet reprobo homini potiorem partem sanctitatis ac lucidi oadimit, minorem vero artifitiosa quadam suae calliditatis industria derelinquit, ut in eo, quod tollitur, sit occasio damnationis, ut pereat, in eo vero , quod remanet, de spe fidutiae praesumatur, ut peccator ad paenitentiam non recurrat. Sed ex ipsis sanctitatis amiinnititur, ab his, qui eum cecidisse noverunt, infamia laceratur. Sicque pii operis detrimen
Abbreviated transcription (Latin):
princeps dum suscerisset cos iũmo eũ amore ratefecit eis Iue
mentit᷑ de sideriũ de constructione uidelicet cenobii quod optabert
et plere si diminitatis beniguitas illi ãnueret Qui dũ circũquaq
loca circũnicina perspicaciter in triti suissent nullũ ad huioĩ
congruenciam tam habilem repererut locum sicut climacum
Rad̃ cuim diccret idem dux prorter infestacionem canũ uenatore
industrie qui Ibidem Iemper morabuntur iieri no posse Iertur abbas
Iacers et iocundaut ut erat uir prudentissumꝰ tale eidem dicisde¬
Inousum dedissi Tolle inquienã canes exude et ĩmitor monachior̃

Expanded text:
Princeps, dum suscepisset eos summo cum amore, patefecit eis suæ Princeps, dum suscepisset eos summo cum amore, patefecit eis suæ mentis desiderium, de constructione videlicet Cœnobij, quod optabat explere, si diuinitatis benignitas illi annueret. Qui dum circumquaque loca circumuicina perspicaciter intuiti fuissent, nullum ad huiusmodi congruentiam tam habilem repererunt locum, sicut Cluniacum. Sed cum diceret idem Dux propter infestationem canum venatoriæ industriæ, qui ibidem semper morabantur, fieri non posse; fertur Abbas facete & iocundanter, vt erat vir prudentissimus, tale eidem Duci responsum dedisse. Tolle, inquiens, canes exinde, & inuita Monachos.
Abbreviated transcription (Latin):
acquitanor primir celtice prom̃cie liberalissimus Cuins Iamlialet
milites sirmo irm̃ lelmẽsem frequẽtabant locum Qui a prẽd ito
abtate netuon a frĩbus xiusdem loci affectuose exipiebantur ac ixĩ
Tenertentes ad diũ suĩ quitqũ boui uel houestatis ibidẽ consiere¬
rant opido diligenter illi referebãt At ille ut erat uir om̃i bonĩ¬
tate conspicnus Cexit intra se mente tractare si que nudo ualeret
talem rererire locum humsmodi ueligionis usibus rongruũ En
protume muctens ad uirũ dei bernonen mandaiit illi ut ad se
quãtotuus deueniret Ip̃e uero illico occuriens ei deuenit ad eñ
in locũ ueuera adeo bonoꝵ oĩm largitore preelectũ Atq e tern
saluti predestmnatum cognomento Cluiuatum. Ad quẽ ueuit
habens secũ clarissiniũ ħitonem predictũ abbatem saucti martur
eduen cuiiis consultia uinuersa agebat Statimm uero iam ĩ tũã

Expanded text:
Aquitanorum primorum Celticæ Prouinciæ, liberalissimus; cuius familiares Aquitanorum primorum Celticæ Prouinciæ, liberalissimus; cuius familiares milites sæpius ipsum Balmensem frequentabant locum. Qui a prædicto Abbate, necnon a fratribus eiusdem loci affectuose excipiebantur; ac ipsi reuertentes ad dominum suum, quicquid boni vel honestatis ibidem conspexerant oppido diligenter illi referebant. At ille, vt erat vir omni bonitate conspicuus, cœpit intra se mente tractare, siquomodo valeret talem reperire locum, huiusmodi Religionis vsibus congruum. Qui protinus mittens ad virum Dei Bernonem, mandauit illi, vt ad se protinus deueniret. Ipse vero illico occurrens ei, deuenit ad eum in locum reuera a Deo bonorum omnium largitore præelectum, atque æternæ saluti prædestinatum, cognomento CLVNIACVM. Ad quem venit habens secum clarissimum Hugonem prædictum, Abbatem Sancti Martini Eduensis, cuius consultu omnia agebat. Statim vero iam dictus
Abbreviated transcription (Latin):
Ilmen se iritur cenobiũ inter cetera erat tũc tẽporis
onũ regulari districtione destitutum Ad cuius regnne¬
ĩuitati cõmuni consilio elegerũt p̃tayati xp̃i tiroues
unũ ex suis uigoris regularis tenore aceryimũ ac
sauctitate decoratũ noĩe bernonẽ qui ut rerũ exitus perdocuit diui¬
uitus electus extitit qui abbas constitutus in prefati conobn regi¬
mine sempor que dei sunt preoculis hũs magis aĩarũ lutris ꝙz
ue̾bus transitorus insistens multixplicẽ ibrem ouilis xp̃i coaduna¬
uit gregem. Cui eciã more solito ut in cet̾is dñs hugo abbus sũ
martim pridictus per omia fidissunus aduitor existens Eui credi¬
tum sibi talentũ a dño ut epilata sagatissimus amplifitare ftudebat
Doc demqz cenobis dombas diuersis q lonoꝵ copus referto pluri¬
ma ad ixir exemplum rer eostem uirit aut nouiter iundata
seu in melus reformata claruerunt monasteria Erat Igitur
tuc̃ temporis uiulleluius conomẽto puis aruernoꝵ comes et dux

Expanded text:
LMENSE igitur Cœnobium inter cætera erat tunc temporis omni regulari districtione destitutum. Ad cuius regimeinuitati communi consilio, elegerunt prętaxati Christi tyrones vnum ex suis, vigoris regularis tenore acerrimum, ac sanctitate decoratum, nomine BERNONEM. Qui, vt rerum exitus perdocuit, diuinitus electus extitit. Qui Abbas constitutus in præfati Cœnobij regimine, semper quæ Dei sunt præ oculis habens, magis animarum lucris, quam rebus transitoriis insistens, multiplicem in breui ouilis Christi coadunauit gregem. Cui etiam more solito, vt in cæteris, domnus Hugo Abbas Sancti Martini prædictus, per omnia fidissimus adiutor extitit. Qui creditum sibi talentum a Domino, vt epilata sagacissimus, amplificare studebat. Hoc denique cœnobio domibus, diuersisque bonorum copiis referto, plurima ad ipsius exemplum per eosdem viros aut nouiter fundata, seu in melius reformata claruerunt Monasteria. Erat igitur tunc temporis VVILLELMVS cognomento Pius, Aruernorum Comes, & Dux
Abbreviated transcription (Latin):
tes tunĩduãt᷑ iusticia. Anon gͦ fedꝰ ami¬
titie reposcẽtib media parte barbe radito.
riore adimit fortitudĩe. cõsequẽter etiã
extĩorẽ cõspicue cõu̾satiõis exuit hones¬
tate. Qͣd em̃ uestes hõmũ usq ad nates
pcidere. iisi eos a suꝑducto dela mẽto
iusticie usq ad obscem ⁊̃ ĩ uerecũdia ope

Expanded text:
tes tui induantur iustitia? Annon ergo foedus amicitiae reposcentibus mediam barbae partem radit, riorem adimit fortitudinem, consequenter etiam exteriorem conspicuae conversationis exuit honestatem. Quid est enim vestes hominum ad nates usque praecidere, nisi eos a superducto velamento iustitiae usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
derisiõis obtrectacioĩb mordeat᷑.
Petũt aũt illi septẽ diei inducias.
Et qr deꝰ sẽptimo die reqͥeuisse a con¬
ditis oꝑib legitꝰ. quid ꝑse septenariũ
numerũ. insi reqͥes designat᷑ ͬ. I stum
numere saul ĩobedĩes ignorauit. cũ ꝑ
eũ se samuel prestolandũ eẽ precepit.
Septẽ inqͥd dieb expectabis. donec ue¬
mã ad te ⁊ ostendã tibi q̃ facias. U

Expanded text:
derisionis obtrectationibus mordeatur. derisionis obtrectationibus mordeatur. Petunt autem illi septem dies inducias, et quia Deus septimo die requievisse a conditis operibus legitur , quid per septenarium numerum, nisi requies designatur? Istum numerum Saul inobediens ignoravit, cum per eum se Samuel praestolandum esse praecepit: « Septem, inquit, diebus exspectabis, donec veniam ad te, et ostendam tibi quae facias .
Abbreviated transcription (Latin):
Quid dero per iabes que ciritas
erat isrłitica. nisi aĩa iuitͦ. xp̃iana
ad uidendũ deũ per stũdiũ cõtẽpla¬
tiõis intenta: et qͥa iabes ĩt̾pretat .
exsictata uel siccitas. congrue ꝑ ia
piscentie carnalis arescit. Recedẽs
itaq ꝯuippe ab insuando ducim̃ mu-¬
neris rore fit sicca. quẽ autea dũ per¬
ciꝑet uigebat salubriter irrgata. Do¬
minoꝑ esapã dicẽte. Effuñdã aqita
super siciẽtẽ ⁊ fluẽtẽ super arida. Ded
naas cũ iabes fedꝰ aliter dedignat ͦ
mire. nisi oculũ dextrũ patiscat᷑. erue¬
re. qr qͥsquis uel ãtiqͦ hosti in ꝑuersã
suitrtestĩone substerit᷑ uel mũdi huiꝰ
ꝑbo regi tpiterfederat. necesse ẽ ut der¬
trũ oculũ. hoc ẽ lumẽ cõtẽplationis
amrctat. Et sic obprobrũt in isrl̃ po-¬
nitur qr dũ a cõtẽplatioĩs arce ad ter¬
reua ues ĩncũda q̃ libet exequẽda deuol¬
uitur cõsequẽs ẽ ut in ecclĩa ꝓbrosẽ

Expanded text:
Quid vero per Iabes quae civitas Quid vero per Iabes quae civitas erat Israelitica, nisi anima innuitur christiana ad videndum Deum per studium contemplationis intenta? Et quia Iabes interpretatur exiccata vel siccitas, congrue per Ipiscentiae carnalis arescit. Recedens quippe ab inhiando divini muneris rore fit sicca, quem antea dum perciperet, vigebat salubriter irrigata, Domino per Esayam dicente: Effundam aquam super sitientem et fluenta super aridam. Sed Naas cum Iabes foedus aliter dedignatur inire, nisi oculum dextrum paciscatur eruere, quia quisquis vel antiquo hosti in perversa suggestione substernitur, vel mundi huius erbo regi turpiter foederat, necesse est, ut dextrum oculum, hoc est lumen contemplationis amittat. Et sic obprobrium in Israel ponitur, quia dum a contemplationis arce ad terrena vel inmunda quaelibet exequenda devolvitur, consequens est, ut in aecclesia probrosae
Abbreviated transcription (Latin):
tinguit. Inmo debemus ei sẽper infe¬
derabile bellum qui suoꝵ oculos ob¬
ruit amicoꝵ . ł uinc est quia sãcra re¬
tum hiystoria narrante didicimus.
quia cum naas ãmonites ascenderet
ut iabes galaad cũ suis agnienib ex¬
pugnaret. om̃s ruri iabos ad naas
una uoce dixerũt. Habeto nos fẽde¬
ratos et seruiemus tibi. Quibz ille
de nobis septẽ dies ut mittamus
nuntios in uniuersos t̾minos isrl̃.
et si nõ fuĩt qͥ defendat nos: egrediemͭ
adte. Aũdĩes ho saul: exercitꝰ multi¬
tudine cõgregauit. arma corripuit.
⁊ ex ãmonitis graui ad modũ cede
ꝑcussis: cũ gla̾ triũphauit. Qͥditaq
per naas ãmonitis. superbũ uidelicz
regẽ nisi mundũ creatori suo rebel¬
lem. uel dia bolum eis intelligimꝰ
pr̃cipẽ: De quo nimirũ dicitur.
quia ip̃e est rex super õm̃s filios su¬
perbie. Et quia naas serpẽs int̾pre¬
tatur recte per hũc uenenosus ille
et lubricus anguis exprimitur.

Expanded text:
tinguit. Immo debemus ei semper infoetinguit. Immo debemus ei semper infoederabile bellum, qui suorum oculos obruit amicorum. Hinc est, quod sacra Regum historia narrante didicimus, quia cum Naas Ammonites ascenderet ut Iabes Galaad cum suis agminibus expugnaret, omnes viri Iabes ad Naas una voce dixerunt: Habeto nos foederatos et serviemus tibi. Quibus illeores Iabes: Concede nobis septem dies, ut mittamus nuntios in universos terminos Israel et, si non fuerit, qui defendat nos, egrediemur ad te. Audiens hoc Saul exercitus multitudinem congregavit, arma corripuit, et ex Ammonitis gravi admodum cede percussis cum gloria triumphavit. Quid itaque per Naas Ammoniten superbum videlicet regem, nisi vel mundum creatori suo rebellem , vel diabolum eius intelligimus principem? De quo nimirum dicitur, quia ipse est rex super omnes filios superbiae. Et quia Naas serpens interpretatur, recte per hunc venenosus ille et lubricus anguis exprimitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ad penetranda misteria scripturare
uigilanter insistimus. cũ epulas celes¬
tis eloquii subtiliter ruminamus. Et
quã bene isrlitito illi popło monachi¬
ca professio congruit. quia unde illi
tunc a lebantur in deserto. modo nos
epulamur in claustro. Quid eñ de¬
sertũ insi ab hũana sõnat hĩtatione
Discietũ: Quid etiã claustrũ nisi
ab õi nettotii secularis actione conclu¬
sum: et sicut per deserta gradientib
lux ignea inter nocturnas ĩfulgebat.
sic etiã cõmorãtes in spicitalib claus¬
tris. superne lucis sepe rãdus illus¬
trantur. qui et carualium passionum
tenebras abigant. eosq̃z contemp¬
lationis intime nitore ꝑfundant.
Fugiendus est ergo mundus qui te¬
nebras parturit. petenda remotro
ubi tanquã in deserto uerũ lumen
erũpit. Prorsus a nr̃a repellendus ẽ
auititia qui nimirũ dũ tenebrarum
in quib sep̃er ẽ caligines ingerit cõ¬
sencientiũ atq obẽdientiũ lumen ex¬

Expanded text:
cum ad penetranda mysteria scripturarum cum ad penetranda mysteria scripturarum vigilanter insistimus, cum epulas caelestis eloquii suptiliter ruminamus. Et quam bene Israelitico illi populo monachica professio congruit, quia unde illi tunc alebantur in deserto, modo nos epulamur in claustro. Quid enim desertum, nisi ab humana sonat habitatione discretum? Quid enim claustrum, nisi ab omni negotii saecularis actione conclusum? Et sicut per deserta gradientibus lux ignea inter nocturnas tenebras infulgebat, sic etiam commorantes in spiritalibus claustris supernae lucis sepe radiis inlustrantur, qui et carnalium passionum tenebras abigant, eosque contemplationis intimae nitore perfundant. Fugiendus est ergo mundus, qui tenebras parturit, petenda remotio, ubi tamquam in deserto verum lumen erumpit. Prorsus a nostra repellendus est amicitia, qui nimirum dum tenebrarum in quibus semper est caligines ingerit, consentientium sibi atque oboedientium lumen ex
Abbreviated transcription (Latin):
non est subtretus. eñ quadragesmius¬
annus est ut recogites in corde tuo.
quia sicut erudit homo filium suum
sic dñs deus tuus erudunt te ut cus¬
todias mandata dñi dei tui. et ãbu¬
les in unis eius et tincas eũ. in qͥbz
uerbis illud est sollertius: ad tenden¬
dum quod act. Dedit tibi manna
ut ostenderet quod non in solo paue
unit homo. sed in õi uerbo quod egre¬
ditur ex ore dei. Ubi luce clarius cõs¬
tat quod issud mamia quo issi carna¬
liter a lebantur. hxc diuini uerbi sig¬
nficabat pabulum. quo nunc mau
na recreantur. Et notandũ quod de
hoc mannia in libro exodi sectitur. Qd
cũ uidissent in quid filii irł. dixert
adiuicẽ. Marthu. Qd̃ significat
quid est hoc : Illi ergo manua: idẽ
quid est hoc ueraciter comedũt. qui dũ
ter nescitur. qmi massidua scripture
sacre sollerter inquisitione uersatur.
Quasi em̃ questionẽ quandã et quid
est hoc: auido cordis ore comẽdimus.

Expanded text:
non est subtrnon est subtrannus est. Ut recogites in corde tuo quia, sicut erudit homo filium suum, sic Dominus Deus tuus erudivit te, ut custodias mandata Domini Dei tui et ambules in viis eius et timeas eum. In quibus verbis illud est sollertius attendendum, quod ait: Dedit tibi manna, ut ostenderet quod non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo quod egreditur ex ore Dei. Ubi luce clarius constat, quia illud manna, quo illi carnaliter alebantur, hoc divini verbi significabat pabulum, quo nunc in anima recreamur. Et notandum, quod de hoc manna in libro Exodi legitur: Quod cum vidissent, inquit, filii Israel, dixerunt ad invicem: Manhu? quod significat, quid est hoc? Illi ergo manna, id est, quid est hoc, veraciter comedunt, qui dum ter vescitur, qui in assidua scripturae sacrae sollerter inquisitione versatur. Quasi enim questionem quandam et quid est hoc avido cordis ore comedimus,
Abbreviated transcription (Latin):
nalis plebs ad ydola colenda non pos¬
set. Sane dum populus ille non ope
ribus textrinis insisteret non coria¬
rie arti operam daret. non demqz stu¬
dum agriculture dependeret. non
ullis prospiciende necessitatis laborib
insũdaret. multiplicib occupandus
erat legem deo promulgante man¬
datis. Ut dum hec cum labore ꝓsõl¬
ueret nequaꝙͣ ocio resolutus in sacri¬
legium declinaret. Nec mirum cũ
idipsum et iam pharao temptabat
usurpare: cum diceret. Tlacatis.
otio et idcirco dicitis eamus et sã¬
crificemus dño. Nam quod non in¬
Digebat terrenũ quid agere iust in¬
dicte tantũmodo legis precepta ser¬
uare: testatur moyses qui eũ allaqͥtͬ
dicens. Dedit tibi dñs manna. cibũ
quẽ ignorabas tu et pr̃es tui. ut osten¬
deret tibi ꝙ non in solo pane uiuit
homo sed in õĩ uerbo quod egredit᷑
ex ore dei. Ubi et presto subiungit᷑
Destimentũ tuu quo operiebaris ne¬
quaquã uetustate defecit. et pes tuus

Expanded text:
nalis plebs ad idola colenda non posnalis plebs ad idola colenda non posset. Sane dum populribus textrinis insisteret, non contrariae arti operam daret, 185 non denique studium agriculturae dependeret, non ullis prospiciendae necessitatis laboribus insudaret, multiplicibus occupandus erat, Deo legem promulgante, mandatis, ut dum haec cum labore persolveret, nequaquam otio resolutus in sacrilegium declinaret. Nec mirum, idipsum etiam Pharao tentabat usurpare, cum diceret: « Vacatis otio, et idcirco dicitis, eamus, et sacrificemus Domino . » Nam, quod non indigebat terrenum quid agere, nisi indictae tantummodo legis praecepta servare, testatur Moyses, qui eum alloquitur, dicens: « Dedit tibi Dominus cibum manna, quod ignorabas tu, et patres tui, ut ostenderet tibi, quod non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo, quod egreditur ex ore Dei ; » ubi et praesto subjungit: « Vestimentum tuum, quo operiebaris, nequaquam vetustate defecit, et pes tuus
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ibz in claustro licuisset miscere
collequium. Ioc aũt tã cõtinm
laboris exercitium ad hoc est ut reor
sollerci satis ac prouida magisterii
arce prouisum. ut leuiũ atqz infir¬
moꝵ fratrũ fragilitatem reprimat.
et delinquendi prope mõdũ occasio¬
nem tollat. Quatenus etiam si
uelint preter cogitationẽ peccare:
uix possunt. Fragilium igitur
inbecillitati consulitur. dum in
ꝑsoluendo cõtinui ordimis penso.
totum non modo diurnũ. sed ⁊ noc¬
turm tpis spacium profligatur.
Nam et ipse dm̃ps deus. hoc hũãne
salutis uti dignatus est argumẽ¬
to: cum populo per deserta gradiẽti
tot mandata proposuit. Oposũ
uidelicet atqz inexplicabile taber¬
naculũ fabricari. diuersa sibi sa¬
crificia per tot cerimonias a criter
offerri: ip̃m castrorum ordinem
snie residentium siue cõmeantiũ
tam artificiosa quã mistica ua¬
rietate distingin. Quatenuo dñ
Iese in his ingiter exerceret. resolui car¬

Expanded text:
fratribus in claustro licuisset miscere fratribus in claustro licuisset miscere colloquium. Hoc autem tam continui laboris exercitium ad hoc est, ut reor, solerti satis ac provida magisterii arte provisum, ut levium atque infirmorum fratrum fragilitatem reprimat, et delinquendi propemodum occasionem tollat, quatenus etiam si velint, praeter cogitationem peccare vix possint. Fragilium igitur imbecillitati consulitur, dum in persolvendo continui ordinis penso totum, non modo diurni, sed et nocturni temporis spatium profligatur. Nam et ipse omnipotens Deus hoc humanae salutis uti dignatus est argumento, cum populo per deserta gradienti tot mandata proposuit : operosum videlicet atque inexplicabile tabernaculum fabricari, diversa sibi sacrificia per tot cerimonias, ac ritus offerri, ipsum castrorum ordinem siue residētium, siue commeantium tam artificiosa; quam mystica varietate distingui, quatenus dum sese in his iugiter exerceret, resolui car
Abbreviated transcription (Latin):
culuit gladios iericõtine cedis eua¬
sit. Et gentile prostibulum in his¬
rahelitarũ est translatum consortiũ.
dum eorũ nuntiis uitalis aufugii
prebuit argumentũ. Ego autẽ ut
spero meritis me ur̃e sanctitatis ĩgessi
dum masticensis ecclie iugum qd̃
uobis imponi temptabatur abegi.
Tuendumqz me credo per uos a uer¬
sũcus demonũ qui uibratam in uos
clauã hertulis raꝑin. de manibz cle¬
ricoꝵ. Et tanquã iesbidenob in da¬
ind insurgentem ꝑculi. ac ue luc̃ua
iscł extingueretur occurri. Porro
autem dum tam districtũ tamqz fre¬
quentem sancte ur̃e conuersationis
ordinem recolo. non adinuentionis
humane stũdium. sed sancti spũs
magisterium messe perpendo. Nam
tanti erat inseruandi ordims conti¬
nua ingitate prolixitas. tanta pre¬
sertim in eccłia sticis officiis: protela¬
batur instantia. Ut in ipso cancrisi¬
ue leoms estu cum longiores sunt
dies uix per totum diem unius
saltim uacaret hore dimidiũ: quo

Expanded text:
culuit, gladios Ierichontinae cedis evaculuit, gladios Ierichontinae cedis evasit. Et gentile prostibulum in Israelitarum est translata consortium, dum eorum nuntiis vitalis aufugii praebuit argumentum. Ego etiam, ut spero, meritis me vestrae sanctitatis ingressi, dum Maticensis aecclesiae iugum, quod vobis imponi temptabatur, abegi, tuendumque me credo per vos a versutiis daemonum, qui vibratam in vos clavam Herculis rapui de manibus clericorum; et tanquam Jesbibenob in David insurgentem , perculi, ac ne lucerna Israel exstingueretur, occurri. Porro autem, dum tam districtum, tamque frequentem sanctae vestrae conversationis ordinem recolo, non adinventionis humanae studium, sed sancti Spiritus magisterium inesse perpendo. Nam tanta erat in servandi ordinis continua jugitate prolixitas; tanta praesertim in ecclesiasticis officiis protelabatur instantia, ut in ipso cancri, sive leonis aestu, cum longiores sunt dies, vix per totum diem unius saltem vacaret horae dimidium, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ferende sunt. quia illo dispõnente
qui nr̃is utitur malis. per enis offen¬
sam sanctitatis ur̃e me contrgit de¬
uenire noticiã. Et in hoc propensius
gaudeo. quia meus labor otiu uobis
amene securitatis imꝑꝑtiit mea uexa¬
tio laboriose quieti ur̃e dulces ferias
procurauit. H oc itaqz modo me piis
operibz ur̃is inserui. quoꝵ et si sancte¬
uiuendi uestigia non arripii. ut tam
uiuere sancte possetis auxiliũ tuli.
Sic ille domus a hab dispensator
abdias. dum a gladiis hiezabel fu¬
gientes ꝓphãs inspecubz quinquage¬
nos abscondit. ipse post modũ glorio¬
sa uicissitudine prophetici spũs graz
meruit. Et nũc eccliãm spiritalis
edulii reficit dapib qui tunc panẽ
et aquã esurientibz ministrauit.
Sic heliseus dum magistro suo de¬
uote sedulitatis exhiberet. obsequiũ
duplicem consecutus est gram in uir¬
tute signoꝵ. Sic raab qm̃ explorato¬
res israel a facie tyranm furentis oc¬

Expanded text:
ferendæ sunt, quia illo disponente, ferendæ sunt, quia illo disponente, qui nostris bene vtitur malis, per eius offensam in sanctitatis vestræ me contigit deuenire notitiam: & in hoc propensius gaudeo, quia meus labor otium vobis amœnæ securitatis impertiit, mea vexatio laboriosæ quieti vestræ dulces ferias procurauit. Hoc itaque modo me piis operibus vestris inserui, quovivendi vestigia non arripui, ut tamen vivere sancte possetis, auxilium tuli. Sic ille domus Ahab dispensator Abdias, dum a gladiis Hiezabel fugientes prophetas in specubus quinquagenos abscondit, ipse postmodum gloriosa vicissitudine prophetici spiritus gratiam meruit. Et nunc aecclesiam spiritalis edulii dapibus reficit, qui tunc panem et aquam esurientibus ministravit. Sic Heliseus dum magistro suo devotae sedulitatis exhiberet obsequium, duplicem consecutus est gratiam in virtute signorum. Sic Raab, quoniam exploratores Israel a facie tyranni furentis oc
Abbreviated transcription (Latin):
ta percipiat deposita langoris egri¬
tudine conualescat. Ita etto proti¬
nus ut cellule mee limen attigi.
uix dum librum quelibet aꝑuera.
et obbenefactum tanꝙͣ uirtute loci.
sanum me atqz incolumen cõpositis
aĩe mee uuluerib reperi. Sitqz ad
diumnorũ librorum qui adhuc clausi
tenebantur aspectum uelud ante me¬
dicine poculum salitem hausi spirã¬
tib dum taxat odorib flagr̃atiũ
pigmentoꝵ. Quapropter sancto
rectori uestro qui michi tante cala¬
mitatis pondus inuexit. non modo
mius ueteris amncitie pro ur̃a cari¬
tate reduco. Qui em̃ non absolute
sed sicut ipsi dimittimus: ita a deo
gram querinus. Dignũ est. Ut nos
etiam inimicos nr̃os post offensio¬
ins ueniam in pristine prorsus ami¬
citie. plenitudinem reformemur.
Sicut en obliuio mandatoꝵ dei pro¬
culdubio uitium est. sic illata ca¬
lamitatis oblimo non parua uir¬
tus est. Putrtea sli quime pͥstiñ
tanti laboris attriuit. et ia in gre re¬

Expanded text:
ta percipiat, deposita languoris ægrita percipiat, deposita languoris ægritudine, conualescat, ita ego protinus, vt cellulæ meæ limen attigi, nec dum librum quemlibet aperueram: & o benefactum! tanquam virtute loci, sanum me, atque incolumem, compositis animæ meæ vulneribus, reperi: sicque ad diuinorum librorum, qui adhuc clausi tenebantur, aspectum velut ante medicinæ poculum, salutem hausi, spirantibus dumtaxat odoribus fragrantium pigmentorum. Quapropter sancto Rectori vestro, qui mihi tantæ calamitatis pondus inuexit, non modo in ius veteris amicitiæ pro vestra charitate reduco. Qui enim non absolute, sed sicut ipsi dimittimus, ita nobis gratiam quærimus, dignum est, vt nos etiam inimicos nostros post offensionis veniam, in pristinæ prorsus amicitiæ plenitudinem referamus. Sicut enim obliuio mādatorum Dei proculdubio vitium est, sic illatæ calamitatis obliuio non parua virtus est. Præterea illi, qui me pressura tanti laboris attriuit, etiam gratiæ re