comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tientiae malis diligenter expensis: Patientiam per quã
in xp̃o manemius & uenire cumxp̃o addm̃ possamus.
plena obseruatione teneamus: quae copiosa & multiplex
non angusto fine concluditur.: nee breuibus terminis
coherc&ur : latepat& patientiae uistus : &ubestas
eius aclargitas deunius quidem nominis fonte pro¬
ficiscitur: sed exundantibus uenis permulta glo¬
riarum itinera diffunditur: necprius proficere
aliquid in actibus nr̃is potest. ad consumandam
laudem nisi inde consummationis accipiat fir¬
mitatem: patientia est: quaenosdõ commendat¬
& seruat: Ipsa est quae iram temperat : quae lingiã
frenat : quae mentem gubernat: pacem custodit
disciplinam regit libidinis impolum fregit: tumo¬
ris uiolentiam conprimit: incendium simultatis
ex tinguit : coherc& potentiam diuitums tualur
osam castitatem: in coniunctis & maritatis indiui¬
duam caritatẽ facit humiles in prosperis. in ad¬

Expanded text:
tientiae malis diligenter expensis patientiam per quam tientiae malis diligenter expensis patientiam per quam in Christo manemus et uenire cum Christo ad Deum possumus, plena obseruatione teneamus: quae copiosa et multiplex non angusto fine concluditur uel breuibus terminis coercetur. late patet patientiae uirtus et ubertas eius et largitas de unius quidem nominis fonte proficiscitur, sed exundantibus uenis per multa gloriarum itinera diffunditur, nec proficere aliquid in actibus nostris potest ad consummandam laudem, nisi inde consummationis accipiat firmitatem. patientia est quae nos Deo et commendat et seruat: ipsa est quae iram temperat, quae linguam frenat, quae mentem gubernat, pacem custodit, disciplinam regit, libidinis impetum frangit, tumoris uiolentiam conprimit, incendium simultatis extinguit, coercet potentiam diuitum, inopiamosam castitatem, in coniunctis et maritatis indiuiduam caritatem. facit humiles in prosperis, in ad
Abbreviated transcription (Latin):
ioribus. adminora descendit primatus suos perin¬
patientiam lentis amisit: quid iudaicus populus.
circa beneficia diuina. perfidus et ingratus: non ne
quod adõ primumrecessit in patientiae crimen fuit
Dum morsi cumdõ loquentis moras non pocest ferre :
Profanos deos ausus est postulare : ut itineris sui
duces nuncupar& caput bubulũ &terrestre
figmentum : Necumquam ab eadẽ in patientia des¬
titit : quominus semper docilitatis. & diuinae
admonitionis inpatiens. proph&as suos. & iustos
quos que per imendo. ad erucem quoque & sangui¬
nem dñi prosilirent : Inpatientia &iam in ecclesia
her&icos facit : & adiudaeorum similitudinem
contraxp̃i pacẽ. & caritatem rebelles adhostilia
a furiosa odia conpellit: & ne longumsit singula
recensere : omnia omnino. quae patientia operib:
suis aedificat ad glorũ inpatientia destruita druinã:
Quarofratres dilectis simi & bonis patientiae &inpa¬

Expanded text:
ioribus ad minora descendit, primatus suos per inioribus ad minora descendit, primatus suos per inpatientiam lentis amisit. quid Iudaicus populus circa beneficia diuina perfidus et ingratus nonne quod a Deo primum recessit inpatientiae crimen fuit? dum Moysi cum Deo conloquentis moras non potest ferre, profanos deos ausus est postulare, ut itineris sui duces nuncuparet caput bubulum et terrestre figmentum, nec umquam ab eadem inpatientia destitit quominus semper docilitatis et diuinae administrationis impatiens prophetas suos et iustos quosque perimendo ad crucem quoque et ad sanguinem Domini prosiliret. inpatientia etiam in ecclesia haereticos facit et ad Iudaeorum similitudinem contra Christi pacem et caritatem rebelles ad hostilia et furiosa odia compellit. et ne longum sit singula recensere, omnia omnino quae patientia operibus suis aedificat ad gloriam inpatientia destruit ad ruinam. Quare, fratres dilectissimi, et bonis patientiae et inpa
Abbreviated transcription (Latin):
illas angustias. & praessuras suas dĩ benedictio
uic trice patientia praedic&ur: Iobias quoque
post iustitiae. & misericordiae suae opera magni¬
fica luminum amissione temptatus : inquantum pati¬
enter caecitatem pertulit . In tantum granditer dm̃
patientiae laude promeruit: Atque ut magis
fratres dilectissimi. patientiae bonum luceat q̃uid
malitiae e contrario. inpatientia in post& consȩde¬
remus: Nam ut patientia bonumxp̃iest. Ita con¬
bitat & man&xp̃s. patiens inuenitur : ita in patiens
semper ex sistit. cuius mentem diaboli nequitia pos¬
sid&: exordia denique ips auid eamus : diabolus
hominem adimaginemdĩ factum in patienter tulit:¬
inde & perit primus & perdiditiadã contra caeleste
praeceptum. cibi l&alis inpatiens in mostemcecidit
Nec acceptam diuinitus gratiam. patientia custode
seruauit : &uc fratrem cainperimer&. sacrificii
eius &muneris inpatiens fuit: & quod esau dema¬

Expanded text:
illas angustias et pressuras Dei benedictio illas angustias et pressuras Dei benedictio uictrice patientia praedicetur. Tobias quoque post iustitiae et misericordiae suae opera magnifica luminum amissione temptatus in quantum patienter caecitatem pertulit in tantum granditer Deum patientiae laude promeruit. Adque ut magis, fratres dilectissimi, patientiae bonum luceat, quid mali e contrario inpatientia inportet consideremus nam ut patientia bonum Christi est, ita conbitat et manet Christus patiens inuenitur, ita inpatiens semper existit cuius mentem diaboli nequitia possedit. exordia ipsa denique uideamus. diabolus hominem ad imaginem Dei factum inpatienter tulit:inde at perit primus et perdidit. Adam contra caeleste praeceptum cibi letalis inpatiens in mortem cecidit nec acceptam diuinitus gratiam patientia custode seruauit, et ut fratrem Cain perimeret sacrificii eius et muneris inpatiens fuit, et quod Esau de ma
Abbreviated transcription (Latin):
misione carorum : nec aliud magis iniustos discernit¬
& iustos : quam quod in aduersis per inpatientiam
quaeritur. & blas phemat iniustus: patientia iustus
ꝓbatur: sicut scribtumest : Indolore sustine. & in hu¬
militat&ua patientiam habe : qm̃ inigne probatur
aurum & argentũ : sic iob examinatus est . & probatus :¬
& ad summũ fastigium laudis. patientiae ius tute pro¬
uectus : quanta aduersus eum diaboli iaculaemis sa
quanta ad mota tormenta : lactura rei familiaris in¬
fligitur : numerosae sabolis orbitas inrogatur :
diues incensu dominus & in liberis paterditior¬
Nec dominus repente nec pater est: Accedit uulnerũ
uastitas: & tabescentes. ac fluentes astus. uermium
quoque edax poena consumit : Ac nequid omnino
remaner&. quod non iob insuis temptationibus expe¬
usus ingenio. quas iomnes permulierem decipere
possit & fallere. quod fecit in origine: Necta men iob
densis conflictationibus frangitur. quominus int̾

Expanded text:
missione carorum. nec aliud magis iniustos discernit etmissione carorum. nec aliud magis iniustos discernit et iustos quam quod in aduersis per inpatientiam queritur et blasphemat iniustus, patientia iustus probatur, sicut scriptum est: in dolore sustine et in humilitate tua patientiam habe, quoniam in igne probatur aurum et argentum. Sic Iob examinatus est et probatus et ad summum fastigium laudis patientiae uirtute prouectus. quanta aduersus eum diaboli iacula emissa, quanta admota tormenta. iactura rei familiaris infligitur, numerosae subolis orbitas inrogatur: diues in censu dominus et in liberis pater ditiornec dominus repente nec pater est. accedit uulnerum uastitas et tabescentes ac fluentes artus uermium quoque edax poena consumit. ac ne quid omnino remaneret quod non Iob in suis temptationibus expeitiae suae usus ingenio, quasi omnes per mulierem decipere posset et fallere, quod fecit in origine. nec tamen Iob grauibus et densis conflictationibus frangitur quominus inter
Abbreviated transcription (Latin):
tam quam de maris turbinibus excessit. & tranquil¬
lus aclenis in postuxp̃i esse iã coepit : Nec iram nec
discordiam deb& intrapectus admittere : cuinec
malum promalo reddere liceat. nec odisse : Nec non
aduaria quoque catnis in commoda &crebrescor¬
poris durosque cruciatus. quibus humanũ genus
cotidie fatigatur. & quatitur. patientia necessar uest¬
Namcum in illa prima trans gressione prae cepti
firmitas corporis. cum immostalitate discesserit :
&cum moste infirmitas uenerit. nec possit fir mitas¬
corporis recipi nisicumrecepta & in mostalitas fue¬
rit : opost& in hac fragilitate atque infirmitate
corporis reluctari semꝑ & congredi: quaeluctatio
& congressio: nonnisi patientiae potest uiribus sus¬
tineri: ex aminandis autem nobis atque explor andis
diuersi in postantur dolores: & multiplex temptati¬
onum qualitas inrogatur : de iacturis facultatum:
de ardoribus febrium. decruciatibus uulnerũ : dea¬

Expanded text:
tamquam de maris turbinibus excessit et tranquiltamquam de maris turbinibus excessit et tranquillus ac lenis in portu Christi esse iam coepit, nec iram nec discordiam debet intra pectus admittere cui nec malum pro malo reddere liceat nec odisse. Nec non ad uaria quoque carnis incommoda et crebros corporis durosque cruciatus quibus humanum genus cottidie fatigatur et quatitur patientia necessaria estnam cum in illa prima transgressione praecepti firmitas corporis cum immortalitate discesserit et cum morte infirmitas uenerit nec possit firmitas recipi nisi cum recepta et immortalitas fuerit, oportet in hac fragilitate adque infirmitate corporea luctari semper et congredi, quae luctatio et congressio non nisi patientiae potest uiribus sustineri. examinandis autem nobis adque explorandis diuersi inportantur dolores et multiplex temptationum qualitas inrogatur de iacturis facultatum, de ardoribus febrium, de cruciatibus uulnerum, de a
Abbreviated transcription (Latin):
ties. sed omnia omnino peccata dimittas. ut dili¬
gas inimicostuos. ut proaduersariis. & persecu¬
toribus praecẽ facias : poteris neista perferre.
nisi patientiae . & tolerantiae firmitate : Quod fac¬
tum uidemus instephano: quicuma iuda eis. ui
& lapidibus necar&ur : Non sibi uindictã sed inter¬
fectoribus ueniam postulabat dicens: dñe nestitu¬
as illis hoc peccatum : sicesse opostuit primum mar¬
trremxp̃i quimas tyras secuturos. glorios a moste
praecurrens non tantum praedicator ess& domini¬
cae passionis sed & patientissimae lenitatis imitator:
Quiddicam deira. dediscordia. desimultate. quae in
xp̃ia noesse non deb&. sit patientia in pectore : & haec
illic locum habere non possunt: Aut sia dire tempta¬
uerint. cito exclusa discedunt : ut domicilium pacifi¬
cum perseuer& in corde. ubi dm̃ pacis delect& habi
dignatio & clamor & blasphemia auferatur a uobis :
s ienim xp̃ianus a furore & contentione carnali.

Expanded text:
ties sed omnia omnino peccata dimittas, ut dilities sed omnia omnino peccata dimittas, ut diligas inimicos tuos, ut pro aduersariis et persecutoribus precem facias, poterisne ista perferre nisi patientiae et tolerantiae firmitate ? quod factum uidemus in Stephano, qui cum a Iudaeis ui et lapidibus necaretur, non sibi uindictam sed interfectoribus ueniam postulabat dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum. sic esse oportuit primum martyrem Christi qui martyras secuturos gloriosa morte praecurrens non tantum praedicator esset dominicae passionis sed et patientissimae lenitatis imitator. quid dicam de ira, de discordia, de simultate, quae in christiano esse non debent? sit patientia in corde, et haec illic locum habere non possunt, aut si adire temptauerint, cito exclusa discedunt, ut domicilium pacificum perseueret in corde, ubi Deum pacis delectet habitdignatio et clamor et blasphemia auferatur a uobis. si enim christianus a furore et contentione carnali
Abbreviated transcription (Latin):
cio semper aderna in regnis caelestibus ꝑmane¬
bit : tolle illipatientiã & desolata nondurat: tolle
sustinendi tolerandique substantiam cnullis
radicibus aciuribus gerseuerat :A postolus denique
cum de caritate loquer&ur : tolerantiam illi & pati¬
entiam iunxit : caritas inquiđ magnanima est.
caritas benigna est : caritas. non aemulatur  non
inflatur nonirritatur : non cogitat malum : omnia
diligit omnia credit: omnia sperat : omnia sustin&:
Ostendit inde illã &perseuerare tenaciter posse:
quod nouerit omnia sustinere: caliolocodicit:
sustinentes in quieđ inuicem indilectione : satisagen
bauit enim nec unitatẽ seruariposse nec pacem :
Nisise inuicem fratres. mutua tolerantia foueant
& concordiae uinculum. patientia intercedente
custodiant : Quid deinde : ut non iures. neque
maledicas ut tua ablata non rep&as : ut accepta
a lapa & aliam maxillam uerberanti praebeas
Vt fratriinte peccanti. non tantũ septuagͥes sep¬

Expanded text:
m semper aeterna in regnis caelestibus permanem semper aeterna in regnis caelestibus permanebit. tolle illi patientiam, et desolata non durat, tolle sustinendi tolerandique substantiam, et nullis radicibus ac uiribus perseuerat. apostolus denique cum de caritate loqueretur, tolerantiam illi et patientiam iuncxit. caritas, inquit, magnanima est, caritas benigna est, caritas . non aemulatur, non inflatur, non inritatur, non cogitat malum, omnia diligit, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet. ostendit inde illam perseuerare tenaciter posse, quod nouerit omnia sustinere. et alio loco, sustinentes, inquit, inuicem in dilectione, satis agentbauit nec unitatem seruari posse nec pacem, nisi se inuicem fratres mutua tolerantia foueant et concordiae uinculum patientia intercedente custodiant. Quid deinde, ut non iuras neque maledicas, ut tua ablata non repetas, ut accepta alapa et alteram maxillam uerberanti praebeas, ut fratri in te peccanti non tantum septuagies sep
Abbreviated transcription (Latin):
coronã tuã : quae uox adhostatur patienter & for¬
titer perseuerare : ut quiad coronã laude lãpro¬
xima nititur : durante patientia corone&ur
Datientia autem fratres dilectis simi nontantum
bonacustodit. sed & repellit aduersaĩspũs cõ fa¬
uens & caelestibus ac diuinis coherens: contra fac¬
tacarnis & corporis. quibus anima expugnatur
& capitur. Vistutum suarum propugnaculo
reluctatur : Inspiciamus denique pauca demul¬
tis utdepaucis intellegantur &c&era: adulte¬
tium fraus. homicidium mostalecrimenest :
sit fostis & stabilis in corde patientia : & necadal¬
terio sci ficitum corpus. &di tem plam polluitur
Nec iusticiae dicata in nocentia contagio fraudis
inficitur : nec post gestatã eucharistiã. manus
gladio & cruore maculatut : Caritas fraternitatis
uinculum est. fundamentum pacis. tenacitas
acfirmitas unitatis: quae spe & fide maior est:
quae & opera & mastyrium praecedit : quae nobiscũ¬

Expanded text:
coronam tuam. quae uox adhortatur patienter et forcoronam tuam. quae uox adhortatur patienter et fortiter perseuerare, ut qui ad coronam laude iam proxima nititur durante patientia coronetur. Patientia autem, fratres dilectissimi, non tantum bona custodit, \'sed et repellit aduersa. Spiritui sancto fauens et caelestibus ac diuinis cohaerens contra facta carnis et corporis quibus anima expugnatur et capitur uirtutum suarum propugnaculo reluctatur. inspiciamus denique pauca de multis, ut de paucis intellegantur et cetera. adulterium, fraus, homicidium mortale crimen est. sit fortis et stabilis in corde patientia, nec adulterio sanctificatum corpus et Dei templum polluitur nec iustitiae dicata innocentia contagio fraudis inficitur nec post gestatam eucharistiam manus gladio et cruore maculatur. Caritas fraternitatis uinculum est, fundamentum pacis, tenacitas ac firmitas unitatis, quae et spe et fide maior est, quae et opera et martyria praecedit, quae nobiscu
Abbreviated transcription (Latin):
quae uide: turi non est spes: quod enim uid& quis quid
sperat: si autem quod non uidemus speramus: per
spectationẽ speramus: expectatio expatientia
neces saria est. ut id quodesse coepimus impleamus
& quod speramus & credimus dõ repraesentante
capiamus : Deniq: alio in loco idẽ apostolus iustos
& operantes & diuini faenoris incremento caeles¬
tes thes auros sibi recondentes ut patientes quoq
sint instruit & doc&dicens: ergo dumtempur ha¬
bemus. operemur quod bonumest adomnes maxi
me ad domesticos fidei: bonum autem facientes
non deficiamus : tempore enim suo meemus:
dmon& nequis in patiens. in operatione defici¬
at : Nequis temptationibus aut auocatus uictus
in medio laudis & gloriae itinere desistat.¬
& pereant pra&erita : dumquae coeperant
desinunt esse ꝑfecta : sicut scribtum est : Iustitia
iusti non liberabit eum : in quocum quedie exerra¬
uerit: &iterũ : tene qđ habes : ne alius accipiat

Expanded text:
quae uidetur non est spes. quod enim uidet quis, quid quae uidetur non est spes. quod enim uidet quis, quid sperat? si autem quod non uidemus speramus per expectationem sustinemus. expectatio et patientia necessaria est, ut id quod esse coepimus impleamus et quod speramus et credimus Deo repraesentante capiamus. denique alio in loco idem apostolus iustos et operantes et de diuini faenoris incremento caelestes sibi thesauros recondentes ut patientes quoque sint instruit et docet dicens: ergo dum tempus habemus, operemur quod bonum est ad omnes, maxime uero ad domesticos fidei. bonum autem facientes non deficiamus: tempore enim suo metemus. admonet ne quis inpatiens in operatione deficiat, ne quis temptationibus aut auocatus aut uictus in medio laudis et gloriae itinere desistat et pereant praeterita, dum quae coeperant desinunt esse perfecta, sicut scriptum est: iustitia iusti non liberabit eum in quocumque die exerrauerit, et iterum: tene quod habes ne alius accipiat
Abbreviated transcription (Latin):
cutus sum uobis ut inme pacem habeatis inmun¬
do autem praes suram : sed fad pe qm̃ ego uci
mundũ : siautem quidiabolo & mundo renunti¬
auimus praessuras & infestationes diaboli &mun¬
dicrebrius: ac uolentius patimur: quanto magis
patientiam tenere debemus qua ad uitrice e cor¬
mite: oimnia infesta toleramus dnũ & magistr int᷑i
salutare praeceptum est: quitolerauerit usque
infinẽ : hic saluus erit : &iterum: siꝑ manseritis
in uerbomeo uere discipuli estis: & cognos colis
ueritatr̃ &ueritas liberabit uos : tolerandũ est
& ꝑseuerandum fratres dilectis simi ut ad speru
ueritatis & libestatis admissi adueritatẽ &li¬
bertateꝰ ipsam ꝑuenite possimus : quia hoc ipsum
quod xp̃iani sumus fidei &speires est: tautem
peruenire spes & fides ad fructum suipossint:
patientia opus est: nonenim praesentẽ gloriam¬
sequimur. sed futuram : Secundum quod & paulus
a postolus mon& dicens : spe saluati sumus : spes aũt

Expanded text:
cutus sum uobis, ut in me pacem habeatis, in sacutus sum uobis, ut in me pacem habeatis, in saeculo autem pressuram: sed fidite, quoniam ego uici mundum. si autem qui diabolo et mundo renuntiauimus pressuras et infestationes diaboli et mundi crebrius ac uiolentius patimur, quanto magis patientiam tenere debemus qua adiutrice et comite omnia infesta toleremus. Domini et magistri nostri salutare praeceptum est: qui tolerauerit usque ad finem hic saluus erit. et iterum: si permanseritis in uerbo meo, uere discipuli mei estis: et cognoscetis ueritatem, et ueritas liberabit uos. tolerandum est et perseuerandum, fratres dilectissimi, ut ad spem ueritatis et libertatis admissi ad ueritatem et libertatem ipsam peruenire possimus, quia hoc ipsum quod christiani sumus fidei et spei res est. ut autem peruenire spes et fides ad fructum possint sui patientia opus est. non enim praesentem gloriamsequimur sed futuram secundum quod et Paulus apostolus monet dicens: spe saluati sumus. spes autem
Abbreviated transcription (Latin):
ignarus. nihil aliud nouit in illa ipsa prima nati¬
uitate quam flere : prouidentia naturali lamen¬
tatur uit&e mostalis. anxi&ates & labores : & ꝓcel¬
las mundi quas ingreditur in exordio statim suo
ploratu & gemiturudis anima testatur : suda¬
tur enim. quamdiu istic uiuitur & laboratur :
nec sudantibus & laborantibus possunt alia ma¬
gis quampatientiae subuenire solacia : quaccũ
aptasint. & necessaria inistomundo uniuersis:
Func magis nobis. quidiabolo inpugnante plus
quatimer : quiinacie cotidie stantes in u&erati
aiexercitati hostis conluctationibus fatigamur :t
quibus pra&er uarias & adsiduas temptationum
pugnas. inpersecutionum quoque cestamine
patrimonia derelinquenda sunt : subeundus cat¬
cerpostandae cathenae. animae inpendendae ÷
gladius bestiae ignis. cruces. omnia denique tor
mentorum genera fide &iustute patientiae perfe¬
tenda ÷ dno ipso instruente & dicente: Hacelo¬

Expanded text:
ignarus nihil aliud nouit in illa ipsa prima natiignarus nihil aliud nouit in illa ipsa prima natiuitate quam flere. prouidentia naturali lamentatur uitae mortalis anxietates et labores et procellas mundi quas ingreditur in exordio statim suo ploratu et gemitu rudis anima testatur. sudatur enim quamdiu istic uiuitur et laboratur. nec sudantibus et laborantibus possunt alia magis quam patientiae subuenire solacia: quae cum apta sint et necessaria in isto mundo uniuersis, tum magis nobis qui diabolo inpugnante plus quatimur, qui in acie cotidie stantes inueterati et exercitati hostis conluctationibus fatigamur, quibus praeter uarias et adsiduas temptationum pugnas in persecutionum quoque certamine patrimonia relinquenda sunt, subeundus carcer, portandae catenae, animae inpendendae, gladius, bestiae, ignes, cruces, omnia denique tormentorum ac poenarum genera fide et uirtute patientiae perferenda Domino ipso instruente et dicente: haec lo
Abbreviated transcription (Latin):
cogit&ur : quamin origines tatim mundi & geris hu¬
manuadam praecepti & memor. & datae legis trans¬
gressor accepit : tunc sciȩmus. quam patientes esse
inisto saeculo debeamus : quisic nascimur. ut praessu¬
ris istic & conflictationibus laboremus : quia audis¬
ti inquiđ uocem mulier istuae. & manducastiexilla
afbore dequa sola praeceperã tibi nemanducaris:
maledicta terra erit in omnibus operibustiuiss
Intristitia & gemituedes exea omnibus diebus
uitȩ tuae : spinas & tribulos eici& tibi&edes pabu¬
lum agri: Insudore uultustui &des panẽ tuum
donec reuestaris interram. dequa atͥ sumptus es
qm̃ deerraes & interram ibis : Huius sententiae uin¬
culo conligati. omnes constrictisumus : donec
moste expupcta de isto saeculo recedamus : in
tristitia & gemitu sumus: nec esseest omnibus
diebus uitae nrae edamus panem necesse est cũ
sudore & labore : Vnde unus quisq: cum nascitur.
& hospitio mundihuius excipitur initium sumit
a lacrimis & quamuis adhuc omnium nes cius

Expanded text:
cogitetur quam in origine statim mundi et generis humani Adam praecepti inmemor et datae legis transgressor accepit. tunc sciemus quam patientes esse in isto saeculo debeamus, qui sic nascimur, ut pressuris istic et conflictationibus laboremus. quia audisti, inquit, uocem mulieris tuae et manducasti ex illa arbore, de qua sola praeceperam tibi ne manducares, maledicta terra erit in omnibus operibus tuis, in tristitia et gemitu edes ex ea omnibus diebus uitae tuae. spinas et tribulos eiciet tibi et edes pabulum agri. in sudore uultus tui edes panem tuum, donec reuertaris in terram de qua sumptus es: quoniam terra es et in terram ibis. huius sententiae uinculo conligati omnes et constricti sumus, donec morte expuncta de isto saeculo recedamus. in tristitia et gemitu simus necesse est omnibus diebus uitae nostrae, edamus panem necesse est cum sudore et labore. Ynde unusquisque cum nascitur et hospitio mundi huius excipitur, initium sumit a lacrimis et quamuis adhuc omnium nescius et
Abbreviated transcription (Latin):
pariter. acmonentem : audite utilitatibus & comino¬
dis uestris. fideliter consolentem: estote tales.
quales uos ds̃ astifex fecit: estote tales quales uos
manus patris instituit: maneat in uobis facies in¬
corrupta : ceruix pura : forma sincert: non inferan¬
tur auribus uulnera : necbrachia includat. aut colla
de armillis. & monilibus cathena pra&iosa : sint a con¬
pedibus aureis. pedes liberi: crines nullocolore
fucati : oculi conspiciendodõ digni: celebrentur
lauacra cum feminis : quarum in uos pudica lauda¬
tio est : Nub̃tiarum festa in proba & conuiuia las¬
ciua uitentur: quorum periculosa contagio est:
Vince uestem quae iuirgo es uince aurum quae
carnem uincis & saeculum: Nonest eius dem non
posse a maioribus uinci: & in parem minoribus in ue¬
niri : asta & angusta estuia quaeducit aduitam :
Durus & arduus limes quitendit ad gloriam: per

Expanded text:
pariter ac monentem: audite utilitatibus et commopariter ac monentem: audite utilitatibus et commodis uestris fideliter consulentem. estote tales quales uos Deus artifex fecit, estote tales quales uos manus patris instituit: maneat in uobis facies incorrupta, ceruix pura, forma sincera: non inferantur auribus uulnera, nec brachia includat aut colla de armillis et monilibus catena pretiosa: sint a compedibus aureis pedes liberi, crines nullo colore fucati, oculi conspiciendo Deo digni. celebrentur lauacra cum feminis, quarum in uos pudica lauatio est. nuptiarum festa inproba et conuiuia lasciua uitentur, quorum periculosa contagio est. uince uestem quae uirgo es, uince aurum quae carnem uincis et saeculum. non est eiusdem non posse a maioribus uinci et inparem minoribus inueniri. arta et angusta est uia quae ducit ad uitam, durus et arduus limes qui tendit ad gloriam. per
Abbreviated transcription (Latin):
conuenis uerstundia omnis illic exuitur : simul
cumamictu uestis honor corporis acpudor ponitur:
Denotanda & contrectanda uirginitas reuelatur:
lam nunc considera ancumuestita est. uerecunda sit
interuiros talis : quae aduerecundiam proficit
audacia nuditatis: sicergo frequenter ecclesia uis¬
gines suas plangit sic ad in fames earum ad&esta¬
biles fabulas ingemȩscit : sic flos uirginum extin¬
guitur. honor continentiae. acpudor cȩditur:
loria omnis ac dignitas profanatur  sic se expug¬
nator in imicus perartessuas inserit : sic in sidus per
occulta fallentibus diabolus obrepit : sicdum orna¬
ri cultius dumliberius euagari uirgines uolunt
os se uirgines desinunt: fustiuo dedecore corrus¬
tre uiduae ante quam nubtae : non mariti sed xep̃i
adulterȩ : quamfuerant praemus ingentibus
uirgines destinatae : tam magna supplicia proa¬
missa uirginitate sensurae : Audite itaque uir¬
gines ut parentem eAudite quaeso uostimentem ũ¬

Expanded text:
conuenis. uerecundia illic omnis exuitur, simul conuenis. uerecundia illic omnis exuitur, simul cum amictu uestis honor corporis ac pudor ponitur, denotanda et contrectanda uirginitas reuelatur. iam nunc considera an cum uestita est uerecunda sit inter uiros talis quae ad inuerecundiam profecit audacia nuditatis. Sic ergo frequenter ecclesia uirgines suas plangit, sic ad infomes earum ac detestabiles fabulas ingemescit: sic flos uirginum extinguitur, honor continentiae ac pudor caeditur, gloria omnis ac dignitas profanatur. sic se expugnator inimicus per artes suas inserit: sic insidiis per occulta fallentibus diabolus obrepit: sic dum ornari cultius, dum liberius euagari uirgines uolunt, esse uirgines desinunt, furtiuo dedecore corruptae, uiduae antequam nuptae, non mariti sed Christi adulterae, quam fuerant praemiis ingentibus uirgines destinatae, tam magna supplicia pro amissa uirginitate sensurae. Audite itaque uirgines, ut parentem: audite quaeso uos timentem
Abbreviated transcription (Latin):
a proposito suo uirgo deficit : Quando pudica quae
uenerat inpudica discedit corpore lic&iuirgo
acmente permaneat. oculis auribus. linguaminuit
illa quae habebat : quiduero qua e ꝓmiscuas balneas
adeunt qua e oculis adlibidem curiosis pudori acpu¬
dicitiae corpora dicata prostituunt : quae cumui¬
ros atque auiris nudae uident turpiter acuidentur.
Nonne ipse in lecebram uitiis praestant᷑ nonad cor¬
ruptelam & iniuriam suam desideria praesentium
sollicitant & inuitant. Viderit inquis qua illuc
mente quis ueniat . mihiautem reficiendi corpus cu¬
licura est & lauandi : Nonte purgat ista defensio:
neclasciuiae & p&ulantiae crimen excusat: sordi¬
dat lauatio ista non abluit: nec emundat membrdo
sed maculat: inpudice. tuneminem conspicis. sedipsa
conspiceris inpudice: oculos tuos turpioblectatione
nom pollu:s seddum delectas alios. ipsa polluerisys pec¬
taculum delauacro facis : theatrͦ sunt fediora quo

Expanded text:
a proposito suo uirgo deficit! quantum inpudicior, quae a proposito suo uirgo deficit! quantum inpudicior, quae uenerat pudica, discedit! corpore licet uirgo ac mente permaneat, oculis, auribus, lingua minuit illa quod habebat. Quid uero quae promiscuas balneas adeunt quaeque oculis ad libidinem curiosis pudori ac pudicitiae corpora dicata prostituunt? quae cum uiris adque uiros nudae uident turpiter ac uidentur, nonne ipsae inlecebram uitiis praestant? non ad corruptelam et iniuriam suam desideria praesentium sollicitant et inuitant? uiderit, inquis, qua illuc mente quis ueniat, mihi tantum reficiendi corpusculi cura est et lauandi. non te purgat ista defensio nec lasciuiae et petulantiae crimen excusat. sordidat lauatio ista, non abluit, nec emundat membra sed maculat. inpudice tu neminem conspicis, sed ipsa conspiceris inpudice: oculos tuos turpi oblectatione non polluis, sed dum oblectas alios, ipsa pollueris. spectaculum de lauacro facis, theatro sunt foediora quo
Abbreviated transcription (Latin):
debere numerari sed tam quam contactas oues. &
morbidas pecodes. ascõ & puro grege uirginitatis
arceri : ne contagio suo c&eras polluant. dumsimul
degunt neperdant alias quecumque perierunt :
& qm̃ continentiae bonum quaerimus. perniciosa
quaeque & infesta uitamus : Nec illa praoer eo
quaedum neglegentia inusum ueniunt. contrapudi¬
cos & sobrios mores licentiam sibi deusurpatione
fecerunt : quasdam nompud & nubentibus interesse :¬
& inter illã lasciuientium libes tatẽ . sermonum
conloquia incesta miscere audire quod nondec&
quod nonlic& dicere : obseruare&esse praesentes. inter
uerba turpia & temulenta conuiuia quibus libidinum
fomes accenditur: sponsa ad patientiam stupri ad au¬
daciam sponsus animatur : quis illis mnnuptus locus
est cuianimus ad nubtias non est. Aut uoluptaria
illic & la&a essȩ quae possunt ubi & studia & uota
diuersa sunt. quidillic discitur. quid uid &ur quantũ

Expanded text:
debere numerari sed tamquam contactas oues et debere numerari sed tamquam contactas oues et morbidas pecudes a sancto et puro grege uirginitatis arceri, ne contagio suo ceteras polluant, dum simul degunt, ne perdant alias quaecumque perierunt. Et quoniam continentiae bonum quaerimus, perniciosa quaeque et infesta uitemus. nec illa praetereo, quae dum neglegentia in usum ueniunt, contra pudicos et sobrios mores licentiam sibi de usurpatione fecerunt. quasdam non pudet nubentibus interesse et in illa lasciuientium libertate sermonum conloquia incesta miscere, audire quod non decet, quod non licet dicere, obseruare et esse praesentes inter uerba turpia et temulenta conuiuia, quibus libidinum fomes accenditur, sponsa ad patientiam stupri, ad audaciam sponsus animatur. quis illi in nuptiis locus est cui animus ad nuptias non est, aut uoluptaria illic et laeta esse quae possunt, ubi et studia et uota diuersa sunt? quid illic discitur, quid uidetur? quantum
Abbreviated transcription (Latin):
onis dies uenerit . artifex tuus tenonre cognoscat᷑.
ad sua praemia & promissa. uenientem remoueat
& excludat. increpans uigore censoris &iudicis
dicat : Opus hoc meum non est. nec imago haec nr̃a
est. Eutem falso medi camine polluisti: crinem
adultero colore mutasti : expugnata est menda¬
cio facies : figura corrupta est. uultus alienus est :¬
Dm̃ uidere non poteris. quando oculitibi non sint quas
ds̃ fecit sed quos diabolus infecit Illum tus ecuta es ÷
rutͥlos atque depictos oculos serpentis imitataes
de inimicotuo compta: cum illo pariter arsura :
Hact oro non cogitanda sunt dĩ seruis : nondie semper
ac nocte m&uenda: uider int quid sibi nuptae. per
placendi studium deconiugum solacio blandiantur :
Quos dum in excusationẽ suã proferunt ad sociedatẽ
criminosae consensionis adsciscunt: Uirgines
certe quibus hic sermo nunconsolit . quae se eius¬
modi astibus compserint. Inter uirgines non putem

Expanded text:
onis dies uenerit, artifex tuus te non recognoscat, onis dies uenerit, artifex tuus te non recognoscat, ad sua praemia et promissa uenientem remoueat et excludat et increpans uigore censoris et iudicis dicat: copus hoc meum non est nec imago haec nostra est. cutem falso medicamine polluisti, crinem adultero colore mutasti, expugnata est mendacio facies, figura corrupta est, uultus alienus estum uidere non poteris, quando oculi tibi non sunt quos Deus fecit sed quos diabolus infecit. illum tu sectata es, rutilos adque depictos oculos serpentis imitata es, de inimico tuo compta, cum illo pariter arsura. haec, oro, non cogitanda sunt Dei semis, non die semper ac nocte metuenda? uiderint quid sibi nuptae per placendi studium de coniugum solacio blandiantur, quos dum in excusationem suam proferunt, ad societatem criminosae consensionis adsciscunt. uirgines certe, quibus hic sermo non consulit, quae se eiusmodi artibus compserint, inter uirgines non putem
Abbreviated transcription (Latin):
uoxest: expurgate u&us fermentum : ut sitis noua
conspaersiosicut estis arimi. Nam& pas chanos trum
immolatus estxp̃s: Itaque festa celebremus: Non in
fermento u&er ineque infermento malitiae & ne¬
quitiae. sed in azimis sinceritatis & ueritatis : Nunc
sinceritas perseuere & ueritas : quando quae
sincera sunt polluuntur colorum adulteruis medi¬
caminum fucis. inmendacium uera mutantur.
Dñs tuus dicit: Non potes facete capillum unum albũ
aut nigrum : & tuaduincendom dñitui uocem uis
teesse potiorem. audaci conatu. & sacrilego contemp¬
tu crinestuos inficis malo praesagio futurorum:
capillos iamtibi flammeos auspicaris. & peccas
pronefas capite id est corporis parte meliore ÷
&cums crib̾tum sit ded ñõ. Caput autemeius. & ca¬
pillierant albi uelut lana uelnix : Tuex secraris ca¬
nitiem deestaris alborem. quisit ad dñi caput simi¬
lis non meues oro quae talises. necum re surrecti¬

Expanded text:
uox est: expurgate uetus fermentum, ut sitis noua uox est: expurgate uetus fermentum, ut sitis noua consparsio, sicut estis azymi: nam et pascha nostrum inmolatus est Christus. itaque festa celebremus non in fermento ueteri neque in fermento malitiae et nequitiae sed in azymis sinceritatis et ueritatis. num sinceritas perseuerat et ueritas, quando quae sincera sunt polluuntur colorum adulteriis, medicaminum facis in mendacium uera mutantur? Dominus tuus dicit: non potes facere capillum unum album aut nigrum: et tu ad uincendam Domini tui uocem uis te esse potiorem, audaci conatu et sacrilego contemptu crines tuos inficis, malo praesagio futurorum capillos iam tibi flammeos auspicaris et peccas pro nefas capite id est corporis parte meliore! et cum scriptum sit de Domino: caput autem eius et capilli erant albi uelut lana aut nix, tu execraris canitiem, detestaris alborem, qui sit ad Domini caput similis ! Non metuis, oro, quae talis es, ne cum resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
Vniamnenta natiux corrumpente medicamineidicitos:
laciamus hominem adimaginem & similitudinem
nostram : Raud& quis quam mutare . & conueste¬
requod dt̃ fecit manusdõ inferunt. quando id quod
ille formauit reformare &truns figurare contendurt :
Nescientes quia opus dĩ est omne quod nascitur.
diaboli quod cumque mutatur: siquis pingendiar¬
tifex uultum alicuius &speciem & corporis quali¬
tatem aemulo colore signass&: & signato iam con¬
sum matoque simulacro.manus alius inferr&
Iamformata iampicta qͣuasi peritior reformar&
grauis prioris astificis in iuria & iusta indignatio
uideretur : tute existimas inpunᶜ. laturam. tamim¬
probae temeritatis audriciamdĩ artificis offensã :¬
siimpudica circa homines. & incesta fucis leno¬
cinantibus nonsis corruptis uio latisque. quaedĩ
sunt. peiora dultera d&ineris : quod or nari tepu¬
tas quodoutas comi inpugnatio est ista diuini
operis. praeuaricatio ueritatis: monentis a postoli

Expanded text:
liniamenta natiua conrumpente medicamine. dicit Deus: liniamenta natiua conrumpente medicamine. dicit Deus: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram: et audet quisquam mutare et conuertere quod Deus fecit! manus Deo inferunt, quando id quod ille formauit reformare et transfigurare contendunt, nescientes quia opus Dei est omne quod nascitur, diaboli quodcumque mutatur. si quis pingendi artifex uultum alicuius et speciem et corporis qualitatem aemulo colore signasset et signato iam consummatoque simulacro manus alius adferret, iam formata, iam picta quasi peritior reformaret, grauis prioris artificis iniuria et iusta indignatio uideretur: tu te existimas inpune laturam tam inprobae temeritatis audaciam, Dei artificis offensam? ut inpudica circa homines et incesta fucis lenocinantibus non sis, corruptis uiolatisque quae Dei sunt peior adultera detineris. quod ornari te putas, quod putas comi, inpugnatio est ista diuini operis, praeuaricatio est ueritatis. Monentis apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
bus ds̃ uoluit . quibus in nocens adhuc infantia. & ma¬
li saccularis ignara cruciaturͣ  postea de aurium
cica tricibus & cauernis. pra&iosa grana depende¬
ant graua & si non suo pondere : mercium quan¬
titate : quae omnia peccatores & a postatae angeli
suis astibus prodiderunt : quando ad terrena con¬
tagia deuoluti acaelestiuigore recesserunt : Illi
Noculos circumducto nigropuluere fulcare & genas
mendacio ryboris inficere . & mutare adulterinis
coloribus crinem: & expugnare omnemoris &ca¬
pitis ueritatẽ . corrupte laesuae inpugnatione
docuerunt : &quidem isto in loco. protimore
quemnobis fides suggerit. & prodilectione quam
fraternitas exigit: Non uirgines tantum aut cudu¬
as sed & nubtas puto &omnes omnino feminas ad¬
monendas : quodopus dĩ & facturaeius & plastica
adulterari nullo modo debeat. adhibito flauocolo¬
re uel nigro puluere. uel rebore aut quo lib& deniq:

Expanded text:
bus Deus uoluit, quibus innocens adhuc infantia et mabus Deus uoluit, quibus innocens adhuc infantia et mali saecularis ignara crucietur, ut postea de aurium cicatricibus et cauernis pretiosa grana dependeant, grauia etsi non suo pondere, mercium tamen quantitate? quae omnia peccatores et apostatae angeli suis artibus prodiderunt, quando ad terrena contagia deuoluti a caelesti uigore recesserunt. illi et oculos circumducto nigrore fucare et genas mendacio ruboris inficere et mutare adulterinis coloribus crinem et expugnare omnem oris et capitis ueritatem corruptelae suae inpugnatione docuerunt. Et quidem isto in loco pro timore quem nobis fides suggerit, pro dilectione quam fraternitas exigit, non uirgines tantum aut uiduas sed et nuptas puto et omnes omnino feminas admonendas, quod opus Dei et factura eius et plastica adulterari nullo modo debeat adhibito flauo colore uel nigro puluere uel rubore aut quolibet denique
Abbreviated transcription (Latin):
perdiderunt : quis nonid ex secr&ur. & fugiat.
quod alii fuerit exitio : quis id ad p&at & ad sumat
quodadnecem alterius progladio fuerit & telo s
si austo poculo morer&ur ille quibiberat: uene¬
num scires esse. quod ille potauit :si accepto cibo
qui acceperat interir&: scires esse l&ale quod ac¬
ceptum potuit occidere : nec ederes inde : necbibe¬
res. unde interisse alios. ante conspiceres: Nunc
quanta ignoruntia ueriest animi quanta demen¬
tia. iduelle quod & nocuerit semper. & noceat¬
& putare quodinde ipsa non pereas unde alios
peris secognoscas. Ndeque enimds̃ coccineas. aut
purpureas oues fecit: aut herbarum sucis. & conci¬
luis tingere. & colorare lanas docuit: nec distinctis
auro lapillis & margaritis contextas erie & nume¬
ceruicem quam fecit absconder& : uto periatur illud.
quod ds̃ in homine formauit : & conspiciatur id desu¬
per. quod diabolus inuenit: Anuulnere inferriauri¬

Expanded text:
perdiderunt. quis non id exsecretur et fugiat perdiderunt. quis non id exsecretur et fugiat quod alii fuerit exitio P quis id adpetat et adsumat quod ad necem alterius.pro gladio fuerit et telo? si hausto poculo moreretur ille qui biberat, uenenum scires esse quod ille potauit: si accepto cibo qui acceperat interiret, scires esse letale quod acceptum potuit occidere nec ederes inde nec biberes, unde interisse alios ante conspiceres. nunc quanta ignorantia ueri est, animi quanta dementia id uelle quod et nocuerit semper et noceat, et putare quod inde ipsa non pereas, unde alios perisse cognoscas! Neque enim Deus coccineas aut purpureas oues fecit aut herbarum sucis et conchyliis tinguere et colorare lanas docuit nec distinctis auro lapillis aut margaritis contexta serie et numeceruicem quam fecit absconderet, ut operiatur illud quod Deus in homine formauit et conspiciatur id desuper quod diabolus inuenit. an uulnera inferri auri
Abbreviated transcription (Latin):
plenus : filiassion auro &ueste corruptas incre¬
pat & obiurgat. perniciosis opibus a fluentes.
& adõ persaeculi delicias recedentes : Ex altatae
sunt ait filiaesion. & ambula uerunt alto collo
& nutuoculorum & incessu peduma rahentes
tunicas & pedibus simulludentes : & humiliauit
dr̃ principale filiassion. &reuelabit dñs habitũ
earum indie illa : & aufer& dñs gloriam uestis
illarum. &ornamenta earum. &crines &cincin¬
nos & lunulas & discrimen & armillas & botro¬
natum &dextrolia & anulos & in aures & sx¬
rica contexta . cum auro & hrac incto: &erit ꝓ
odore suauitatis pulius & procingulores te
praecingeris & pro ornamento capitis aurei.
tatꝰ. hinc corruptas esse uirgines : hinc acultu uero.
atque diuino. desciuis se pronuntiat: exaltatae ceci¬
derunt: Comptae turpitudinem. feditatemque
meruerunt: sxricum &purpuram indutae : xp̃m
induere non possunt: Auro & margaritis. & moni¬
libus adornatae : Ornamenta cordis. ac pectoris.

Expanded text:
et filias Sion auro et ueste corruptas increpat et obiurgat perniciosis opibus afluentes et a Deo per saeculi delicias recedentes. exaltatae sunt, inquit, filiae Sion et ambulauerunt alto collo et nutu oculorum et incessu pedum trahentes tunicas et pedibus simul ludentes. et humiliabit Deus principales filias Sion et reuelabit Dominus habitum earum: et auferet Dominus gloriam uestis illarum et ornamenta earum et crines et cincinnos et lunulas et discrimen et armillas et botronatum et dextralia et anulos et inaures et serica contexta cum auro et hyacintho. et erit pro odore suauitatis puluis et pro cingulo reste cingeris et pro ornamento capitis aureo chinc corruptas esse, hinc a cultu uero adque diuino desciuisse pronuntiat. exaltatae ceciderunt, comptae turpitudinem foeditatemque meruerunt. sericum et purpuram indutae Christum induere non possunt, auro et margaritis et monilibus adornatae ornamenta cordis ac pectoris
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: pasce ouesmeas : superunum aedificat
parem potestatem tribuat &dicat. sicut misit
me  &ego mitto uos. accipite spm̃ scm̃: si cuius
remiseritis peccata remittentur illis. sicuius tenu¬
eritis tenebuntur : tamen utanimitatem manifes

Expanded text:
dicit: Pasce oves meas . Super illum unum aedificat dicit: Pasce oves meas . Super illum unum aedificat parem potestatem tribuat et dicat, Sicut misit me Pater, et ego mitto vos: accipite Spiritum sanctum; si cujus remiseritis peccata, remittentur illi, si cujus tenueritis, tenebuntur , tamen, ut unitatem manifes
Abbreviated transcription (Latin):
seuocent & ambulantes in tenebris habere se
lumen existiment: blandiente aduersccrio atque
fillente quisecundum a postoli uocem trans figu¬
ratse uelut angelum lucis. & minis tros subornat
suos uelut ministros iustitiae: Aserentes noctem
prodie interitum prosalute. desperationem sub
obtentu spei. perfidiam subprae textd fidei. anti¬
christum sub uocabuloxp̃i : ut dumueri similia
mentiunturi uieritatem s ubtilitate frustrentur :
Hoc eo fit fratres dilectis simi dumadueritatis origi¬
nem non reditur : Nec capuquȩritur. Nec magis terui
caelestis doctrina seruatur: quod siquis conside¬
r& &examin& tractatu longuo atque argum̃tis
opus non est: Probatio est ad fidem facilis. conpendo
ueritatis : Loquitur dñs ad p&rum: ego tibidico
inquieđ p&re quiatues p&rus & super istam p&rã
aedificabo ecclesiammeam : & postae inferorum
non uincent eam: & dabotibi claues regni caelorum :
& quae ligaueris super terram erunt ligataet in cae¬

Expanded text:
se uocent et ambulantes in tenebris habere se se uocent et ambulantes in tenebris habere se lumen existiment blandiente aduersario adque fallente, qui secundum apostoli uocem transfigurat se uelut angelum lucis et ministros subornat suos uelut ministros iustitiae adserentes noctem pro die, interitum pro salute, desperationem sub obtentu spei, perfidiam sub praetexto fidei, antichristum sub uocabulo Christi, ut dum uerisimilia mentiuntur, ueritatem subtilitate frustrentur. hoc eo fit, fratres dilectissimi, dum ad ueritatis originem non reditur nec caput quaeritur nec magisterii caelestis doctrina seruatur. Quae si quis consideret et examinet, tractatu longo adque argumentis opus non est. probatio est ad fidem facilis conpendio ueritatis. loquitur Dominus ad Petrum: ego tibi dico, inquit, quia tu es Petrus et super istam petram aedificabo ecclesiam meam, et portae inferorum non uincent eam. dabo tibi claues regni caelorum: et quae ligaueris super terram erunt ligata et in cae
Abbreviated transcription (Latin):
subtilius. quam ut xp̃i aduentu delectus ac prostra¬
tus inimicus. post quam lux gentibus uenit & sospi¬
tandis hominibus salutare lumen effulsit. ut sur¬
diauditum gratiae sp̃italis ad mitterent . c perirent
oculos suos ad dñm caeci infirmi a &erna sanitate
reuales cerent : C& diadecdesiam curgerent : muti
claris uocibus & praecibus orarent᷑ uidens ille idolo
derelicta & pernimium credentium populum sedo
suas ac templa desesta. excogitauerit nouam fraui
AIt sub ipsoxp̃iam nominis titulo fallat incuror hereses
in uierit aeschisiata: quibus subues tero fidem ueret¬
ten corrum per& scinder& unitatem : quos dou̾nere
non potest muiae u&eris caecitate : Cireum scribit¬
& decipit noui itineris errore : rcipit deipsa eedesi
homines adumsibi ad propinquasse iam luminatt
euasisse sacculi noctem uidentur alias nescientibus
& obseruatione eius & lege nonstantes xp̃ianos

Expanded text:
subtilius, quam ut Christi aduentu detectus ac prostrasubtilius, quam ut Christi aduentu detectus ac prostratus inimicus, postquam lux gentibus uenit et sospitandis hominibus salutare lumen effulsit, ut surdi auditum gratiae spiritalis admitterent, aperirent ad Dominum oculos caeci, infirmi aeterna sanitate reualescerent, clodi ad ecclesiam currerent, muti claris uocibus et precibus orarent, uidens ille idola derelicta et per nimium credentium populum sedes suas et templa deserta excogitauerit nonam fraudem, ut sub ipso christiani nominis titulo fallat incautos? haereses inuenit et schismata, quibus subuerteret fidem, ueritatem corrumperet, scinderet unitatem. quos detinere non potest in uiae ueteris caecitate circumscribit et decipit noui itineris errore. rapit de ipsa ecclesia homines et, dum sibi adpropinquasse iam lumini adque euasisse saeculi noctem uidentur, alias nescientibus sti et cum obseruatione eius et lege non stantes christianos
Abbreviated transcription (Latin):
robusta & solida mole fundatos: hos contraom̃is
tempestates & turbines saeculi inmobili & in con¬
cussa firmitate solidatos : qui audit inqui uerba
mea & facitca similaboeum uiro sapienti quiae difi¬
cauit domum suam super p&tam: descendit pluuia¬
& aduenerunt flumina : uenerunt uenti ein pere¬
runt indomum illam & noncecidit : fundata enĩ
fuit superp&ram . Verbis igitur eius insistere.
quaecumque & docuit & fecit & discere & fa¬
ceredebemus : C&erum crederese in xp̃o quomo¬
dodicit Qui non facit quodxp̃s facere praecepitꝰ
aut undeperueni& ad praemium fidei. quifidem
non uult seruare mandati Nut& necesseest
& uagelur & spũ erroris abreptus. uelut pulius
quemuentus excutit uentil&ur : Nec ambulando
proficie ad salutem : qui salutaris uiae nonten&
ueritatem : Cauenda sunt autem non solum quae
sunt apesta atque manifesta : sed& astut ae fraudis
subtilitate fallentia : quiduero astutius. quid uero

Expanded text:
robusta mole fundatos, hos contra omnes robusta mole fundatos, hos contra omnes tempestates et turbines saeculi inmobili et inconcussa firmitate solidatos. qui audit, inquit, uerba mea et facit ea, similabo eum uiro sapienti, qui aedificauit domum suam super petram. descendit pluuia, aduenerunt flumina, uenerunt uenti et inpegerunt in domum illam: et non cecidit. fundata enim fuit super petram. uerbis igitur eius insistere, quaecumque et docuit et fecit discere et facere debemus. ceterum credere se in Christo quomodo dicit, qui non facit quod Christus facere praecepit? aut unde perueniet ad praemium fidei qui fidem non uult seruare mandati? nutet necesse est et uagetur et spiritu erroris abreptus uelut puluis quem uentus excutit uentiletur nec ambulando proficiet ad salutem qui salutaris uiae non tenet ueritatem. Cauenda sunt autem non solum quae sunt aperta adque manifesta sed et astutae fraudis subtilitate fallentia. quid uero astutius quidue