comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. Ego tam̃ illud magis intelligo. quod
populus ille qui nanc uanis est. &. illi doc¬
tores qui xp̃o credentes in uanitate populuͣ
dermnent. aliquando insim sunt idest in
nouissimis dieb cum plenitudo gentiũ
iniroient. & omnis isrł uenire cae ꝑit adfi-¬
dem xpĩ. illi inquam qui nunc oculos ha-¬
bentes ñ uident. tuc udebunt. Eleua¬
bunt enim oculos suos ad altiores & spiti¬
tales sensus. et iudicabum &. intelligent
tum ꝑ tribus. & ꝑ domos et familias. &
unũquemq in suo ordine resinrectiõis
głam adepturũ. & assumpta parabola
sua intelliget quȩ in his parabolis scrp¬
ta sunt. quę nunc ꝓpt᷑ uelam̃ quod po¬
situm est suꝑ cor eoꝵ neq uident neq
inrelligunt. Deniq non abiit ex more
inqͥt u̾ occursum auspiciis. Non enĩ
more sibi solito stultis & inaninalib
sensib rapictur. in animalib mutiser
pecudib dĩ consid̾ans uoluntate̾. sicut hi
qui existis talib auspicia colligunt. S

Expanded text:
Israel. Ego tamen magis illud intelligo, quod populus ille qui natus est, et illi doctores, qui Christo non credentes in vanitate populum detinent, aliquando visuri sunt, id est, in novissimis diebus, cum plenitudo gentium introierit, et omnis Israel venire coeperit ad fidem Christi, illi, inquam, qui nunc oculos habentes non vident, tunc videbunt. Elevabunt enim oculos suos de altiori et spiritali sensu, et videbunt et intelligent,tum per tribus, et per domos, et per familias, et unumquemque in suo ordine, resurrectionis glorias adepturum. Et assumpta parabola sua intelliget quae in parabolis scripta sunt: quae nunc propter velamen quod positum est super cor eorum neque vident, neque intelligunt. Denique non abiit, inquit, ex more in occursum auspiciis. Non enim more sibi solito, stultis et inanibus sensibus rapietur, in animalibus mutis et pecudibus Dei considerans, sicut hi qui ex istis talibus auspicia colligunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
natum incorruptione resurgat in incor-¬
ruptione: &. seminatum in infirmitate.
surgat inuirtute. & seminatũ in igno¬
minia. surgat ingła: & seminatũ corpus
animale. surgat corpus sp̃itale. Ista sunt
quatuor. quȩ uirga aridi corporis nr̃i in
resurrectione germinabit. Sed & illuo
scdo in loco dicemus: quia sicut in his ꝓ¬
missionẽ suam ds indruplum dedit. &
multo plura. & p̃tiosiora largitus ẽ quã
promisit: multo magis in om̃ib script᷑e
locis ubi aliqua dĩ ꝓmissio continetur.
si qui tamen adeam ꝑuenire mereatur.
in futuro multipliciter preparabitur.
Et sic uere conplebitur illud quod a¬
postolus dicit: quia quȩ oculus non ui-¬
dit. nec auris audiuit. nec ui cor homi

Expanded text:
natum in corruptione resurgat in incornatum in corruptione resurgat in incorruptione; et seminatum in infirmitate resurgat in virtute; et seminatum in ignominia resurgat in gloria; et seminatum corpus animale surgat corpus spiritale. Ista sunt quatuor quae virga arida corporis nostri in resurrectione germinabit. Sed et illud secundo in loco dicimus, quia sicut in his promissionem suam Deus in quadruplum dedit, et multo plura et pretiosiora largitus est quam promisit, multo magis in omnibus Scripturae locis, ubi aliqua Dei promissio continetur, si quis tamen ad eam pervenire mereatur, in futuro multipliciter praeparabitur; et sic vere complebitur illud quod Apostolus dicit: Quia oculus non vidit, nec auris audivi
Abbreviated transcription (Latin):
ita se habet. Et erit inquit homo quem¬
cumq elegero. uirga eiꝰ germinabit. Hoc
ẽ solum quod ꝓmisit d̾s. ut uirga eiꝰ quẽ
elegerit germminet. Ubi uͦ ad rem uenit᷑.
ut qd ꝓmissũ ẽ ostendatur inpletũ: non
unum illud quod ꝓmissum fuerat effec¬
tum dr̃. Sed uide quanta adduntur. Ait
enĩ. Et ecce germinauit uirga aaron
indomoleui. Est hoc unum illuo sine
dubio. quod fuerat repromissum: seo ad¬
duntur: & alia dicitur. Et produxit son¬
des. & protulit flores. & germinauit nuces.¬
Cum gͦ de solo gerinine fuisset promissũ:
uide quanta largit᷑ d̾s. ut non solũ ger¬
men produxerit. sed & frondes: & non solũ
frondes. sed & flores. & non solum flo¬
res. sed & fructus. Quid gͥ ẽ. q̃d de his
colligere & contemplari debeamus: Pri¬
mo om̃ium resurrectionis ex mortius sa¬
cramentũ. Uirga enim arida germinat:
cum corpus extinctum. ceperit reuiui¬
scere. Quȩ sunt autẽ quatuor ista. quę
resurgenti corpore p̾stabuntur.: Ut semi¬

Expanded text:
ittit. Et erit, inquit, homo quemcumque elegero, virga ejus germinabit. Hoc est solum quod promisit Deus, ut virga ejus quem elegerit, germinet. Ubi vero ad rem venitur, ut quod promissum est, ostendatur impletum, non unum illud quod promissum fuerat, effectum dicitur; sed vide quanta adducuntur. Ait enim Scriptura, Ecce germinavit virga Aaron in domo Levi. Hoc est unum illud sine dubio, quod fuerat repromissum. Sed adduntur et alia, et dicitur, Et produxit frondes, et protulit flores, et germinaCum ergo de solo germine fuisset promissum, vide quanta largitur Deus, ut non solum germen produxerit, sed et frondes; et non solum frondes, sed et flores; et non solum flores, sed et fructus. Quid igitur est quod ex his colligere et contemplari debeamus? Primo omnium, resurrectionis ex mortuis sacramentum. Virga igitur arida germinat cum corpus exstinctum coeperit reviviscere. Quae sunt autem quatuor ista quae surgenti corpori praestabuntur? Ut semi
Abbreviated transcription (Latin):
to. Quod in eo completũ indenr. ubi pꝰ
moitem herodis reuocarur de aegr̃pro.
et designat euangeliũ dicens. Ex aegrp¬
ro uocaui filium meum. Qui sermo quib¬
dam ex hoc loco assimptus indetur et
euangeliis insertus. aliis autem de osee
sem& ipsum. ut uiam faceret his qui de
aegr̃pto mundi hinus ascensur erant
ad dm̃. Et gła unicoris: Omnia enim de
num tanquã uere innconis fundauit in
gła. Cornu enim pro regno. sepe docui¬
mus nominan. Edet inquit de codem
ait quas inimici sin possidebant. ipse
edet. destructa uirtute mnimici. Et erassi¬
tudines e&ꝵ emedullabit. cum omnem¬
de eis sensum crassum &. carnalem exte¬
nuat. & conu̾tit ad inrelligentiã spĩtaleͣ
Quod aureꝰ crassitudo enspabilit᷑ inscnp¬

Expanded text:
. Quod in eo completum videtur, ubi post mortem Herodis, revocatur ab Aegypto, et designat Evangelium dicens: Ex Aegypto vocavi filium meum . Qui sermo quibusdam ex hoc loco assumptus videtur, et Evangeliis insertus. Aliis autem videtur semetipsum, ut viam faceret his, qui de Aegypto mundi hujus ascensuri erant ad Deum. Et gloria unicornis ejus. Omnia enim daenum tanquam veri unicornis fundavit in gloria. Cornu enim saepe pro regno docuimus nominari. quas inimici sui possidebant, ipse edet destructa virtute inimici, et crassitudines eorum emedullabit, cum omnem eis sensum crassum et carnalem extenuat, et convertit ad intelligentiam spiritalem. Quod autem crassitudo culpabit
Abbreviated transcription (Latin):
quat᷑rior regna sunt. Sub nomine itaq u¬
incornis. in xpoͣ hoc uidetur ostendi. qr
omne quod est unum. eius cornu est. hoc
est unum regnum eius. Omina enim pa¬
rer subrecit sub pedib enis. usquequo er
nouissimus inicus destruatur mors .&.
tanquã unicornis unũ omniũ regnum te.¬
neat xp̃c. quia sicur scriptum est. regni eiꝰ
non erit finis. Erit gͦ inquit ei hoc est ifra¬
enim & ipse in euanglĩo dominus dicit.
Pater.da eis ur sicut ego &. tu unu̾ sumus.
ira & isti in nobis unu̾ sint. Et ideo similis
gła dabitur istabeli. sicur ẽ gła unicornis.

Expanded text:
quatuor regna sunt . Sub nomine utique uquatuor regna sunt . Sub nomine utique unicornis, in Christo hoc videtur ostendi, quia omne quod est unum, ejus cornu est; hoc est, unum regnum ejus. Omnia euim Pater subjecit pedibus ejus, usque quo et novissimus inimicus destruatur mors, et tanquam unicornis, unum omnium regnum teneat Christus: quia sicut scriptum est, regni ejus non erit finis . Erit ergo ei, inquit, hoc est, Israenim et ipse in Evangelio Dominus dicit: Pater, da eis, ut sicut et ego et tu unum sumus, ita et isti in nobis unum sint . Et ideo similis gloria dabitur Israeli, sicut est gloria unicornis.
Abbreviated transcription (Latin):
& dolor. Dnͣs d̾s suns cum ipso. p̃clara pͥn¬
cipum cum ipso sunt. Nũquam enĩ isra¬
helem suum deserit ds. Quoꝵ autem prin¬
cipum preclara cum ipso sint indeamus. Pre¬
clara pͥncipum. potestas est. principatus. et
regnum. Uerum qm̃ sunt & aliqui pͥncipes
qui de principaru suo uel pellendi. uel iã
forte depulsi sunt. & in locum ac pͥncipa¬
tum eoꝵ introducondi hii qui ueri ifrahe¬
lite sunt. p̾clara illa omnia que habuert
in celis illi principes qui non seruauerunt
suum pͥncipatum. sed dereliquerunt ȩtͣna
domicilia. ifra helire & iacob. qui collucta¬
tus est & uicit accipiet. & sic cum ipso er̃t
pͣclara pͥncipum. D̾s qui edupere eum ex
de potestate tenebraruͣ. &. est głã tanquã
aminal co habita formatũ. quo nominis
ipsius designat indicium. Quod animal
frequenter in scrptims diuinis positum
legimus. sed pͣcipue apud iob. De ipsius
uocabulo. potentia eius & uirtus expom¬
tur. ex quib a quamplurimis xp̃o intel¬

Expanded text:
 Dominus Deus cum ipso, praeclara principum cum ipso sunt, nunquam enim Israel suum deserit Deus. Quorum autem principum praeclara cum ipso Israel sint, videamus. Praeclara principum, potestas est principatus et regnum. Verum quoniam sunt et aliqui principes qui de principatu suo vel pellendi, vel jam forte depulsi sunt, et in locum ac principatum eorum introducendi hi qui vere Israelitae sunt, praeclara illa omnia quae habuerunt in coelis, illi principes qui non servaverunt suum principatum, sed derelinquerunt aeterna domicilia, Israel iste et Jacob, qui colluctatus est et vicit, accipiet, et sic cum ipso erunt praeclara principum. Deus eduxit eum de de potestate tenebrarum, et est fortitudo velanimal eo habitu formatum, quo nominis ipsius designatur indicium: quod animal frequenter in Scripturis divinis positum legimus, sed praecipue apud Job Dei vocibus potentia ejus et virtus exponitur: in quibus ut in quamplurimis Christus intel
Abbreviated transcription (Latin):
innumera ꝑpetitur. que de labonb: suis
ac dolotib scubit: S ibi istud complebit᷑
ubi dictum est. aufugit dolor & tastitia
et gemitus. quod tamen non ad omnes
sed ad eos tantum qui meritis iacob & isrb
fuennt roferetur: ut fuit &. ille quidem¬
pauꝑ lazarus. qui pͣsentem quidem uitã
in labore & dolore transegit. ibi auteͬ drͣ
ad diuitem. memento fili quia recepisti bo¬
na in uita tua. & lazarus similit᷑ mala.
Nunc autem hic requiescit: tu uͦ cruciaris
lue gͦ est isrł & iacob. in quẽ non ue¬
nt labor et dolor. Diues aut ille erat
quidem & ipse scdm̃ carnemisrł. drͣ
etum ei quia frͣs sui habent legem et
ꝓphetas. audiant illos. sed quianͣ erar¬

Expanded text:
innumera perpetitur, quae de laboribus innumera perpetitur, quae de laboribus ac doloribus suis scribit; sed ibi istud complebitur, ubi dictum est, Aufugiet dolor, et tristitia, et gemitus. Quod tamen non ad omnes, sed ad eos tantum qui meritis Jacob et Israel fuerint refertur: ut fuit et ille Lazarus, qui praesentem quidem vitam in labore et dolore transegit. Ibi autem dicitur ad divitem: Memento, fili, quia tu recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic requiescit: tu vero cruciaris . Ille ergo est Israel et Jacob, in quem non venit labor et dolor. Dives enim ille erat quidem, et ipse secundum carnem Israel. Dicitur enim ei, quia fratres tui habent legem et prophetas audiant illos . Sed quia non era
Abbreviated transcription (Latin):
Q uomodo gͦ possumus his quȩ absolute
ꝑ iheremiam dicta sunt. pͣferre illa quȩ
suspense ꝑ balaam dicuntur. insi quia de¬
negligentib & contempronb illa confir¬
manda. hȩc nͦ ꝑfectiorib secrenus aduer¬
sanda sunt. S post hȩc balaam. ecce in qͥt
ad benedicendum assumptus sum. bene¬
dicam & non au̾tam eam. Ad benedicon¬
dum balaam assuptus est. & nͣ a balac.
sed a do qui untiet u̾bum in os eius quo
populum benedicerer. & hanc benedic¬
tionem non au̾tit. Nec enim potest etiã
si uelit. tibum dĩ humana lingua conũ¬
tere. Post hȩc non erit inquit labor in
iacob. neq indebitur dolor in isrł. Aꝑte¬
in istis sermonib future uire denunriat
statum. Quis enim est qui hanc intam
sine labore & dolore transeat: Nec si pe¬
trus aliquis aut si patilus sit. quomodo
non in labore & dolore est. cum ter uir¬
gis ceditur. semel lapidatur. ter naufragi¬
um fecit in ꝓfundum die ac noc̃te. aliaq

Expanded text:
Quomodo ergo possumus his quae absolute Quomodo ergo possumus his quae absolute per Jeremiam dicta sunt praeferre illa quae suspensive per Balaam dicuntur, nisi quia negligentibus et contemptoribus illa confirmanda: haec vero perfectioribus secretius advertenda sunt. Sed post haec Balaam: Ecce, inquit, ad benedicendum assumptus sum: benedicam et non avertam eum. Ad benedicendum Balaam assumptus est Balac, sed a Deo, qui injecit verbum in os ejus quo populum benediceret. Et hanc benedictionem non avertit, nec enim potest etiam si vellet, verbum Dei humana lingua convertere. Post haec ait: Non est idolum in Jacob, nec videtur simulacrum in Israin istis sermonibus futurae vitae denuntiat statum. Quis enim est, qui hanc vitam sine labore et dolore transcurrat? Nec si Petrus sit aliquis, aut si Paulus sit, quomodo non in labore et dolore est, cum virgis caeditur, semel lapidatur, ter naufragium fecit, in profundo maris die ac nocte , aliaque
Abbreviated transcription (Latin):
alia uero ꝓpherȩ. & non dñs. Et̃ sic uidetur
obiectio intentata dissoli. cum ñ tam sua
quam propħe uerba dñs reuocat. ac mu¬
tat in melius. S. magis arbitror absoluti¬
onem pnorẽ totius senpture sensib con¬
uenire. &. illis pͣcipue diclis quib patiens
et multe miscde & penitens suꝑ maliua
ar̃ ds. uel his maxime que generalit᷑ ab
iheremia pnuntiantur. in quib einden¬
ter ostenditur pro multis miserationib
et incompͣhensibili bonitare sua ds dice¬
re & non facere. Loqui & non ꝑmanere.
Ait gͥ & per iherenniam ds̃. In finem lo¬
quar. hoc est ex defimto loquar:. suꝑ gen¬
teni & super regnum. ut auferam eos et
disꝑdam. Et si conñtatur gens illa amali¬
tuis suis.penitebo de omnib malis que
cogita  in facere eis. Et in finem loquar
supͥer gentem et regnum. ut reedi¬
ficem .. eos & replanrem. Et̃ si fecerur
mala  in conspectu meo. ut ñ audiant
uocem meam. penitebit me de omnib
bonis quȩ locutus fueram ut facerem eis.

Expanded text:
alia vero prophetae, et non Dominus. Et sic videbitur objectio intenta dissolvi, cum non tam sua quam prophetae verba Dominus revocat ac mutat in melius. Sed magis arbitror, absolutionem priorem totius Scripturae sensibus convenire, et illis praecipue dictis, quibus patiens et multae mis , vel his maxime quae generaliter a Jeremia pronuntiantur, in quibus evidenter ostenditur pro multis miserationibus et incomprehensibili bonitate sua Deus dicere et non facere, loqui et non permanere. Ait ergo per Jeremiam Deus: In finem loquar, hoc est, ex definito loquar, super gentem et super regnum, ut adisperdam. Et si convertatur gens illa a malis suis, poenitendo de omnibus malis, quae cogitavi facere eis. Et in finem loquar super gentem et regnum, ut reaedificem eos et replantem; et si fecerit mala in conspectu meo, ut non audiant vocem meam, poenitebit me de omnibus bonis, quae locutus fueram ut facerem eis .
Abbreviated transcription (Latin):
tur a dõ. ut etiam nos qui ex gentib uo¬
cati sumus. necessano iubeamur a bstine¬
re nos sicur ab lus que idolis mimolant᷑.
ita et a sanguine: Dicant gͦ nobis. Quis
est iste populus. quim usu bab&. sangui¬
nem bibere: Hec erant que & in euan¬
gelio andientes hi qui ex iudeis dur¬

Expanded text:
tur, adeo ut etiam nos qui ex gentibus votur, adeo ut etiam nos qui ex gentibus vocati sumus, necessario videamur abstinere, sicut ab his quae idolis immolantur, ita et a sanguine? Discant ergo a nobis, quis est iste populus, qui in usu habent sanguinem bibere. Haec erant quae in Evangelio audientes hi qui ex Judaeis D
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qui futurus erat ista dicuntur. Ait emͣ
fcce populus quasi caralus leonis exur¬
get. &. sicur leo exultabit. Exurtecturũ
dicit populum. utiq qui futurus erat.
Nam si de eodem diceret quem indebat
dixisset sine dubio. ecce populus sicur ca¬
tulus leonis exurrexit. S cortum
est quia de illo popn  lo dicit. de
quo &. in aliis scriprum est. Et annuntia¬
bit iustitiam eius populo qui nascetur
quem fecit dominus. Est gͦ populus ca
tulus leonis. dum adhuc nuꝑ ranquam
geniti infantes. rationabile &. sine dolo
lac cupiunt. leo autem exultans. cum uir
effectus que pariuli erant deposuit. Nou
dormiet donec comedat predam. et san¬
guinem uulneraroꝵ. bibat. In his uerbis
quis ita errat. ut ad hystorie dulcedinem¬
ipsa necessitare confugiat: Quomͦ enĩ
iste populus tam magnificus de quo ran¬
ta pͣcoma sermo dinumerat in hoc ueniat
ut sanguinem uulneratoꝵ bibat. cum tã
nelandis pͣceptis cibus sanguiis in tͣdica¬

Expanded text:
hoc qui futurus erat ista dicuntur. Ait enim: hoc qui futurus erat ista dicuntur. Ait enim: Ecce populus sicut catulus leonis exsurget, et sicut leo exsultabit. Exsurrecturum dicit populum, utique qui futurus erat. Nam si de eo diceret quem videbat, dixisset sine dubio: Ecce populus sicut catulus leonis exsurrexit. Sed certum est, quia de illo populo dicat, de quo et in aliis scriptum est: Et annuntiabunt coeli justitiam ejus populo qui nascetur, quem fecit Dominus . Est ergo populus hic catulus leonis cum adhuc, tanquam nuper geniti infantes, rationabile et sine dolo lac concupiunt. Leo autem exsultans, cum vir effectus, quae parvuli erant deposuit. Non dormiet donec comedat praedam, et sanguinem vulneratorum bibat. In his verbis, quis ita erit ipsa necessitate confugiat? Quomodo enim iste populus tam laudabilis, tam magnificus, de quo tanta praeconia sermo dinumerat, in hoc veniet, ut sanguinem vulneratorum bibat, cum tam validis praeceptis, cibus sanguinis interdica
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s exurget. & sicut leo exultabit. In his
mͥ indetur confidentiã populi describere
credentis in xp̃o. & lib̾tatem quam hab&
in fide. exultationẽ quam gerit inspe.
Conparatur enim catulo leonis. dum ten¬
dit ad ꝑfectionem lerus & uelox. Leoni
uͦ confertur. cum iam optinet quȩ ꝑfec̾¬
ra sunt. Sicut enim leo & catulus leonis
nullũ aniinal nullã bestiam timent. sed
sunt eis cuncta subiecta. ita & ꝑfecto xpi¬
ano qui rollit crace̾ suam et sequit᷑ xpͣm.
qui potest dicere. mͥ enim mundus cru¬
cifixiis est & ego mundo. cuncta subiecta
sunt. cuncta calcantur. Despicit enim et
contempnit omnia que huic munclo sunt.
et imitatur eum qui leo de tribu iuda & ca¬
tulus leonis dr̃. quia sicut ipse lux ẽ mun¬
di. &. discipulis suis dedit ut &. ipsi eẽnt lux
mundi. ita cum ipse sit leo et catulus leonis
etiam credentib in se nomͣ leonis &. catuli
leonis ascribit. Uide autem quia eudent᷑
non de illo qui tunc erat populo. sed de

Expanded text:
nis exsurget, et sicut leo exsultabit. In his mihi videtur confidentiam populi describere credentis in Christo, et libertatem quam habet in fide, et exsultationem quam gerit in spe. Comparatur catulo leonis dum tendit ad perfectionem laetus et velox. Leoni vero confertur, cum jam obtinet quae perfecta sunt. Sicut enim leo et leaena vel catulus leonis nullum animal, nullam bestiam timent, sed sunt eis cuncta subjecta, ita et perfecto Christiano, qui tollit crucem suam, et sequitur Christum: qui potest dicere: Mihi mundus crucifixus est et ego mundo , cuncta subjecta sunt, cuncta calcantur. Despicit enim et contemnit omnia quae in hoc mundo sunt, et imitatur eum qui leo de tribu Juda et catulus leonis dicitur. Quia sicut ipse lux est mundi, et discipulis suis dedit ut et ipsi essent lux mundi, ita et cum ipse sit leo et catulus leonis, etiam credentibus in se, nomen leonis et catuli leonis ascribit. Vide autem quia evidenter non de illo qui tunc praeerat populo, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
multos: et ñ unũ uas aquȩ. sed uasa multa.
Nonenĩ dixit bibe aquas de tuo uase. sed
de tuis uasis. & ñ dixit & de putei tui fon¬
te. sed de puteorũ tuorũ fonte. Legimus
habuisse & patͥarchas puteos. Nabuit a-¬
braham. habuit & isaac: puto autẽ habu
isse & iacob. Et abistis puteis. sumpto initio
ꝑcurre omẽm script᷑am puteos requirens.
teum suꝑ quã saluator nr̃ sedebat. requi¬
escens post itineris laborẽ. Tunc inueni¬
ente muliere samaritana & uolente hau¬
rire a quã de puteo: quȩ eẽt inscripturis
putei. uel puerũ uirtus exponit᷑. & conpa¬
ratio fit aquarum: ubi diuini mysterii
panduntir archana. Dr̃ enim. quia siqͥs
bibat ex his aquis quas continebat iu¬
deus ille t̾renus. sitiat rursus: qui autẽ
ex illis biberit quas dat dñs ih̃s. fiat
in eo fons aque salientis inuitã eternã¬

Expanded text:
multos, et non unum vas, sed vasa multa. Non enim dixit: Bibe aquas de tuo vase, sed de tuis vasis; et non dixit, de putei tui fonte, sed de puteorum tuorum fonte. Legimus habuisse et patriarchas puteos. Habuit Abraham, habuit Isaac puteos, habuit autem et Jacob. Et ab istis puteis sumpto initio, percurre omnem Scripturam puteos requirens, puteum supra quem Salvator sedebat requiescens post itineris laborem; tunc cum veniente muliere Samaritana, et volente haurire aquam de puteo, quae esset in Scripturis putei vel puteorum virtus exponitur, et comparatio fit aquarum, ubi et divina mysterii panduntur arcana . Dicitur enim: Si quis bibat ex his aquis, quas continebat puteus ille terrenus, sitiet rursus. Qui autem ex illis biberit, quas dat Jesus, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
te trium dierum. In uerbis enim gad posi¬
tum est. non in mandatis drĩ. & non sẽꝑ¬
que ꝑ ꝓpħam dicuntur. quasi a ds eliclta
suscipiuntur. Deniq & ꝑ morsen multa
quidem locurus est as aliqua tam̃ & moi̾¬
ses ꝓona anctontate mandauit. quod do¬
minus in enangeliis euidenti distinctiõe
secemit. cum dicit de repudio muliens
in t̾roganis. quia ad dititiam cordis inĩ
senpsit uobis hec morses. ab initio aureni

Expanded text:
te dierum trium. In verbo enim Gad posite dierum trium. In verbo enim Gad positum est, non in mandatis Domini; et non seetam dicuntur quasi a Deo dicta suscipiantur. Denique per Moysen multa quidem locutus est Deus, aliqua tamen et Moyses propria auctoritate mandavit: quod Dominus in Evangeliis evidenti distinctione secernit, cum dicit de repudio mulieris interrogatus: Quia ad duritiam cordis vestri scripsit vobis haec Moyses, ab initio autem
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Uade & loquere ad daid dicens.¬
Nec dicit dñs. Tna ego lenabo suꝑ re. eli¬
ge tibi unum ex his quod faciam tibi. Et
intrount gad ad dauid. & denunnauit
ei dicens. Aut ueniet tibi trib annis fa¬
mes suꝑ tͣram tuam. aut trib mensib
ut fugias ante inimicos tuos quite ꝑse¬
quentur. ant triduo fiat mors in tͣra tua.
Hunc gͦ scito & uide quid respondeam ei
qui nusit me. Et dixit dauid ad gad. An¬
gustiȩ mͥ undiq ualde. s incidam in ma¬
nus domim magis quia multe miseratio¬
nes euis sunt. & in manus hominũ non in¬
cidam. Et dedit dominus in isrł mortem
a mane usq add horam prandii. & mortui
sunt de populo a dan usq bersabee septu¬
aginra milia inroꝵ. Et extendit angis al
manum suam in iherusalem ut corrumpe¬
iet eam. &. deprecatus est dominus suꝑ
malitiam. et ait ad angłm qui extͣmina¬
bar populum. satis est. remite mani
tuam. Obsenia gͦ quomodo in his trib. cõ¬
minationib: as inuenitur dixisse de mor¬

Expanded text:
cens: Vade, et loquere ad David: Haec dicit Dominus: Tria ego levabo super te; elige tibi unum ex his, quod faciam tibi. Et introivit Gad ad David, et denuntiavit ei, dicens: Aut veniet tibi tribus annis fames super terram tuam; aut tribus mensibus, ut fugias ante inimicos tuos qui te persequuntur; aut triduo ut mors fiat in terra tua. Nunc ergo scito, et vide quid respondeam ei qui misit me. Et dixit David ad Gad: Angustiae sunt mihi undique. Sed incidam in manus Domini magis, quia multae miserationes ejus sunt, et in manus hominum non incidam. Et dedit Dominus in Israel mortem a mane usque ad horam prandii, et mortui sunt de populo ex Dan usque Bersabee septuaginta millia virorum. Et extendit angelus Domini manum suam in Jerusalem, ut corrumperet eam. Et deprecatus est Dominus super malitiam, et ait ad angelum, qui exterminabat populum: Satis est, remitte manum tuam. Observa ergo quomodo nec in his tribus comminationibus Deus invenitur dixisse de mor
Abbreviated transcription (Latin):
ligentius audiamus. Qmͣ de u̾ticib in qͥt¬
montium intuebor eum. & a collib intelli¬
gam eum. Quia inquit in excelsis collib
&. altis montib positus est isrł. hoc est in e¬
dita uita & arqdua. ad quam contuendam
et intelligendam ñ facile quis idoneus fi¬
at. nisi ascendat ad emmentẽ & excelsam
scientiam. ideirco in quit non ei malecdient
ds. Est enim uita eius alta & pcelsa. nͣ hu¬
milis &. deiecta. Qđ tam̃ non mͥ iudetur
quia de illo isrł qui scdm carnem isrł est
dixent. sed de illo cinus supra tͣram am¬
bulantis conu̾satio in celis est. Aut si etiã
ad illum populum dicta hec referenda
sunt. recte cum distinctione dicit. intue¬
bor & intelligam. ut futurum tempus
significet. illud sine dubio quando om¬
nis isrł ad fidem xp̃i ueniens saluabitur¬
gentes cum xpõ exercuerunt suꝑ tͣram
S & quod dixit de iacob quidem uide¬
bo. do isrł aurem intelligam. etiam

Expanded text:
ligentius audiamus. De summis ligentius audiamus. De summis montium intuebor eum, et a collibus intelligam eum. Quia, inquit, in excelsis montibus et altis collibus positus est Israel, hoc est in edita vita et ardua, ad quam contuendam et intelligendam non facile quis idoneus fiat, nisi ascendat ad eminentem et excelsam scientiam, idcirco, inquit, non ei maledicit Deus. Est enim vita ejus alta et praecelsa, non humilis et dejecta. Quod tamen mihi non videtur, quia de illo Israel, qui secundum carnem Israel est, dixerit; sed de illo cujus super terram ambulantis conversatio in coelis est. Aut si etiam ad illum populum dicta haec referenda sunt, cum distinctione dicit, ut intuear et intelligam, ut futurum tempus significet illud sine dubio, quando omnis Israel ad fidem Christi veniens salgentes cum Christo, exercuerunt super terras. Sed et quod dixit: De Jacob quidem videbo, de Israel autem intelligam, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ipse facit. qui exemplum hominib ponit :
Pon ita est. D̾s enim quib maledicit me¬
ritum designat enis cui maledicit. & sen¬
rentiam ꝓuit. iitpote quem nͣ fallat. nec
peccati qualitas. neq peccantis effectus.
dere aliquis ant agnoscere potest. idenco euai
si iudicantis uł sententiam uel promͣns urutu
ferat maledictum. non potest ee ista maledi¬
cendi causa. ubi ignoranir peccamis effeclus. ni¬
ime cum humanum intiũ tinic sciat maledic
ꝓferte. cum foere conniiis aut miuriis ꝓuoca
Quod initium rosecate apłs uolens. nẽ male¬
diclis maledicta. & conunis conutia ꝓuoce¬
mus mandatũ necossarium ponit ut bene¬
dicamus & hon maledicamus. quo conuiti¬
andi uitium resecetur. ñ quo indicandi u¬
ritas quȩ homines latet & ꝓninmandi aui¬
toutas ꝑimatur. Et tamen quid cause sit
quod non maledicat dominus iacob neq
isrł. ab ipso ichilominus balaam. immo
a u̾bo quod posuit dominus in ore eius. di¬

Expanded text:
ipse facit, qui exemplum vitae omnibus ponit? ipse facit, qui exemplum vitae omnibus ponit? Non ita est. Deus enim quibus maledicit, meritum designat ejus cui maledicitur, et sententiam promit, utpote quem non fallat nec peccati qualitas, neque peccantis effectus. dere alius aut ignoscere potest, idcirco etiam si judicantis vel sententiam promentis intuitu proferat maledictum, non potest esse justa maledicendi causa, ubi ignoratur peccantis effectus: maxime cum humanum vitium tunc sciat maledicta proferre cum forte conviciis aut injuriis provocatur. Quod vitium resecare Apostolus volens, ne maledictis maledicta, et conviciis convicia provocemus, mandatum necessarium ponit, ut benedicamus et non maledicamus : quo conviciandi vitium resecetur, non quo judicandi veritas, quae homines latet, et pronuntiandi auctoritas perimatur. Et tamen quid causae sit, quod non maledicat Dominus Jacob neque Israel, ab ipso nihilominus Balaam, imo a verbo quod posuit Deus in ore ejus, di
Abbreviated transcription (Latin):
augm̃to cupiontes. Quid gͦ dicemus: lacob
quidem non maledicit dominus nec israhel.
sed alii putas alicui maledicit: Legimus scͥp¬
tum. quia dicit dominus ad serpente̾. Ma-¬
ledictus ta i omnib bestus ĩre. Et iterum
ad adam. Maledicta terra in opere tuo. Sed
et ad cam. Et minc maledicta tͣra tua quȩ
aꝑuit os sim ut reciperet sanguinẽ friͣs
tui de manib tuis. Et maledictus omnis.
qui facit sculptile aut fusile. Uerum ne
putes hec in ueterib tantuminͦ litteris con¬
tineri. in euangeliis similia repperies. Scrip¬
tum est emm. quod dioturus sit dñs his
qui a sinistris sunt. Discedite a me maledic̾¬
ti in ignom ętͣnum. S & cum dicit. ue uo¬
bis scribȩ &. pharisei hypocritȩ. &. ueuobis
diuitib et singula huius modi. quid ahud
quam maledictis eos uidetur urgere: Sed
quid dicimus quod mandatum ꝑ apłm da¬
nir ubi dicit. benedicite & nolite maledice-¬
re:. Quod gͦ ab hominib nͣ uult fien hoc

Expanded text:
t caetera. Quid ergo dicimus? Jacob quidem non maledicit Dominus, nec Israel, sed alicui putas alii maledicit. Legimus scriptum, quia dicit Dominus ad serpentem: Maledictus tu in omnibus bestiis terrae . Et iterum ad Adam: Maledicta terra in operibus tuis . Sed et ad Cain: Et nunc maledictus tu a terra, quae aperuit os suum, ut reciperet sanguinem fratris tui de manibus tuis . Et, Maledictus omnis, qui facit sculptile aut fusile . Verum ne putes haec in veteribus tantummodo litteris contineri, etiam in Evangeliis similia invenies scripta. Scriptum est enim quia dicturus sit Dominus his qui a sinistris erunt: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum . Sed et cum dicit: Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae . Et, Vae vobis divitibus , et singula hujusmodi. Quid aliud, nisi maledictis eos videtur urgere? Sed quid diximus, quod mandatum per Apostolum datur ubi dicit: Benedicite et nolite maledicere? Quod ergo ab hominibus vult fieri, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Hides orgo & hic qm̃ quidem non pͣcepis¬
se nec fie̾ri uoluisse diuortium. moy sen uͦ
ꝓprer duritiam cordis uide&ꝵ: scripsisse dan¬
dum eẽ repudiũ. Ostendit hec & paulus
m lutens suns. cum dicit de quibdam. do¬
mimis dicit &. non ego. et de alis. hȩc aut᷑
ego diconon cñs. Et rursim in alus. Pre¬
cepium domini non habeo. consibã autẽ

Expanded text:
ides ergo et hic Deum quidem non praecepisse, nec fieri voluisse divortium; Moysen vero propter duritiam cordis Judaeorum scripsisse dandum esse repudium. Ostendit haec et Paulus in litteris suis, cum dicit de quibusdam: Dominus dicit, et non ego . Et de aliis: Haec autem ego dico, non Dominus . Et iterum in aliis: Praeceptum Domini non habeo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
stare possint: necessario tamen in
eis etiam allegoria requirenda sit.
Et uide si possumꝰ hec apłica & euã¬
gelica auctoritate mnunire. Scriptũ
ẽ in lege. Propt̃ hoc derelinquet ho¬
mo patrem & matrẽ. & adherebit
uxori suȩ. & erunt ambo incarne
una. Hec allegorica misteria con¬
tineant: paulus cũ in epła sua hoc
ipsum posuisset exemplum ꝓnun
autem oporteat hoc etiam scdm lit¬
teram custodiri: ipse dñs & saluator¬
nr̃ docet dicens. Scriptũ ẽ: propter
hoc derelinquet. homo patrẽ suum¬
& matrẽ. & adherebit uxori suȩ. &
erunt ambo incarne una. Quod

Expanded text:
stare possint, necessario tamen in stare possint, necessario tamen in eis etiam allegoria requirenda sit. Et vide si possumus haec apostolica et evangelica auctoritate munire. Scriptum est enim in lege: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt ambo in carne una . Haec quod allegorica mysteria contineant, Paulus cum in Epistola sua hoc ipsum posuisset exemplum, pronautem oporteat hoc etiam secundum litteram custodiri, ipse Dominus et Salvator docet dicens: Scriptum est: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et er
Abbreviated transcription (Latin):
cireumeisio cordis in spu. non littera.
cuius iaus ñ ex hominib sed ex do est.
Hȩc gͦ singula que uequaquã penitꝰ
sełm litteram obseruanda dicit apo¬
stolus: inuenies om̃a fere apud moysẽ
sublegis titulo designari. Iam uͦ meo
ubi dicit. non occides. non adulterium
facies. non furaberis. & reliqua huius¬
modi: non inuenimꝰ qm̃ legis in histi¬
tulum p̃miserit. sed magis hȩc manda¬
ta uidentur. & ideo non exmanitur
apud discipulos euangelii scriptura
ista. seo adimpletur: qr ut dixi non man¬
datum. seo lex habere dicitur umbrã
futurorũ bonorum. Et ido hȩe nobis
scm̃ litteram custodienda sunt. Item
alibi. luste inquit sectare q̃d iustũ est.
Quid opiss ẽ i his allegoriã quȩrere:
cum edificet etiam littera: Ostendi¬
inus gͦ e̾e quȩdam quȩ omĩno ñ st̃
seruanda scdm̃ literam legis: & eẽ
non debet: sed omimodo ita ut
scripture de his continent. obser¬
uanda sint. Nunc quȩro si sunt ali¬
qua quȩ & scd̃m litteram quidem

Expanded text:
u non litterae, cujus laus non ab hominibus, sed ex Deo est . Haec ergo singula quae nequaquam penitus secundum litteram observanda dicit, invenies omnia fere apud Moysen sub legis titulo designari. Jam vero in eo ubi dicit, Non occides, non adulterium facies, non furaberis, et rel. , hujusmodi non invenimus, quoniam legis in his titulum praemiserit, sed magis haec mandata videntur; et ideo non exinanitur apud discipulos in Evangelio scriptura ista, sed impletur, quia, ut dixi, non mandatum, sed habere dicitur umbram futurorum bonorum. Et ideo haec nobis secundum litteram custodienda sunt. Item alibi: Juste, inquit, sectare quod justum est . Quid opus est in his allegoriam quaerere, cum aedificet etiam littera? Ostendimus ergo esse quaedam quae omnino non sunt servanda secundum litteram legis, et etinon debent, sed omnimodo ita ut Scripturae de his continent observandae sunt. Nunc autem requiro si sunt aliqua, quae et secundum litteram quidem
Abbreviated transcription (Latin):
capere possit ũbum dĩ. Adhuc enim erat
in corde enis. m̃cedis cupiditas. Propt̾ qd
etiam post u̾bum dĩ quod habuit in ore
enis. dicebat ad balac. Uemi &. do tibi con¬
silium. Et docebat eum quomodo mit¬
teret scanddalum in conspectu filioꝵ istłꝰ
ut manctucarent idolis immolata. et ut
fomicarentur. Propt̾ quod &. cȩcidit po¬
pulus. &. plaga magna facta c̃ in eo. do¬
neo finees ꝑempro israhelita qui fornica¬
batur cum madianitide. sedauit furorẽ
amĩ. Et post hec inquit. ꝓduxit fincos.
exercitum contra madianitas. &. intͥfecerunt
duodecim milia iiros. & balaam filium beor
in gladio. S heo ante tempus per excessumn
quendam imroduxiimis. ut ostenderomus.
quia balaam non in cotde sed in ore tantum¬
modo habuit u̾bum dĩ. Interim que ꝓfert.
que loquitur ex u̾bo dĩ loquitur. et idõ que

Expanded text:
sset verbum Dei. Adhuc enim erat in corde ejus merces cupiditatis, propter quod etiam post verbum Domini, quod habuit in ore ejus, dicebat ad Balac: Veni et do tibi consilium. Et docebat eum quomodo mitteret scandalum in conspectu filiorum Israel, ut manducarent idolis immolata, et ut fornicarentur. Propter quod et cecidit populus, et plaga magna facta est in eo, donec Phinees perempto Israelita qui fornicabatur cum Madianitide, sedavit furorem Domini. Et post haec, inquit, produxit Phinees exercitum contra Madianitas; et interfecerunt duodecim millia viros: et Balaam filium Beor in gladio. Sed haec ante tempus per excessum quemdam introduximus, ut ostenderemus, quia Balaam non in corde, sed in ore tantummodo habuit verbum Dei. Interim, quae profert, quae loquitur, ex verbo Dei loquitur, et ideo quae
Abbreviated transcription (Latin):
cem uerum dño optuli. Seo ae rapinã
meorum bonorum cũ gaudio sustineã.
& si tribusationes. si pauꝑtatẽ. si quale¬
cumq contumeliam gaudens tolerem:
ẽ mͥ & iste scdo loco ex fructib sp̃e fructus
gaudii. Nam si gaudeam de reb scłi. de
honorib. de diuitiis: falsa sunt ista gau¬
dia exuanitatib uanitatum. Si uͦ in ina¬
lis gaudeam. & exultem de aliorũ rinis.
ista iam non solũ uana. sed & diabolica
gaudia. immo nec gaudia nominanda
sunt. Non est enim gaudere impiis dic̃¬

Expanded text:
cem verum obtuli. Sed et si rapinam bonorum meorum cum gaudio sustineam, et si tribulationes, si paupertatem, si qualemcunque contumeliam gaudens tolerem, est mihi et iste secundo in loco ex fructibus spiritus, fructus gaudii. Nam si gaudeam de rebus saeculi, de honoribus, de divitiis, falsa sunt ista gaudia ex vanitatibus vanitatum. Si vero in malis gaudeam, et exsultem de aliorum ruinis, ista jam non solum vana, sed diabolica gaudia, imo nec gaudia nominanda sunt. Non est enim gaudere impiis, dic
Abbreviated transcription (Latin):
tus. ut ampliore ui & maiore intentione
maledictionem ifrł quam in iacob balac
udeatur exposcere. Donec emni quis
tantum iacob est. hoc est in ac̃tib solum
et in oꝑib: positus infenorib malediẽtio¬
nib: inpugnatur. Nbi autem ꝓfecerit. et
int̾iorem hominẽ ad uidendum dm̃ reuelato
mͣtis ochło exacuere & ꝓnocate iam ceꝑit. tanc
non solum maledictis ab mimico sed & suꝑ
toenmn ia culis inpugnabitur. S. tunc quidẽ
os balam maledictione & amartudie ple

Expanded text:
majore intentione maledictionem in Israel quam in Jacob Balaam videtur exponere. Donec enim quis tantum Jacob est, hoc est, in actionibus solum et operibus positus inferioribus, maledictionibus impugnatur. Ubi tamen profecerit, et interiorem hominem ad videndum Deum, revelato mentis oculo exacuere et provocare jam coeperit, tunc non solum maledictis ab inimico, sed detetorum jaculis impugnabitur. Sed tunc quidem os Balaam maledictione et ama
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnceps est. ideo etiam mundi princeps appel¬
latus est. in his indelicet qui ñdum rehni.¬
quentes mundũ conu̾untur ad patrem.
b ẽt oꝑib arguamur:. quia diabolus pncipa¬
tum tenet in nobis: Aut non palam ẽsub
quo pͥncipe agit impudicus. in cestus. imustꝰ.¬
Dumquid potest huiusmodi homo dicere
quia sub xp̃o positus hȩc ago. & iam si sub xpĩ
nomine conseri indeatur: In quo xp̃c prin¬
cipatum gerit. nulla ibi immundita. nulla
iniquitas adiittitur. nec habere aliqͥ
locum pot̾ inusta cupiditas. Seam huno
ceps. & diabolus malitie ac totiis iniqͥta

Expanded text:
princeps est, ideo etiam mundi princeps appelprinceps est, ideo etiam mundi princeps appellatus est. In his videlicet qui nondum relinquentes mundum, convertuntur ad Patrem. bus et operibus arguamur quia diabolus principatum tenet in nobis; aut non palam est, sub quo principe agat impudicus, injustus? Nunquid non potest hujusmodi homo dicere, quia sub Christo positus haec ago, etiam si sub Christi nomine censeri videatur? In quo Christus principatum gerit, nulla ibi immunditia, nulla iniquitas admittitur. Nec habere aliquem locum potest injusta cupiditas. Secundum hunc nceps, et diabolus malitiae, et totius iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
manifesta est.s de p̃cemur dnm̃. ut aliqͥd
dignum possimus in int̾iorib eius sensib
puidere. Seon. duplicem habet int̾pretati
legatos ad seon. imitit ad arborem infructa¬
osam. mittit ad ȩlatum & suꝑbum. Hic autẽ
seon rexe̾ amorrex. qui et ipsi int̾pretant᷑
in a maritudinẽ adducentes. uel loquentes.
Mittut gͦ ad seon regem amorreor mor ses
u̾bis pacificis dicons Transibimus ꝑ rerram
tuam. Si scd̃m spĩtalem intelligentiã dixe¬
rimus seon regem figuram tonere diaboli.
quia ipse est elatus & infructuosus. ꝓuto qđ
non debeas mirari. quod eum dixerim re¬
gem. cum audias ipsum & iam dñm et sal¬
atorem nr̃m in euangłus dde eo dicentem.
Eece nunc uenit prnceps huius muridi et in
me nͣ inueniet quicquam. Et iterum. Rcce
nunc princeps huius mundi mittetur foras.
Si gͦ totius mundi pͥnceps eẽ in euangłus dr̃
paretur. Pinces autom drͣ mundi. ñ quia
creauerit mundũ s quia multi sunt in hoc
mundo peccatores. Peccati autem quia ip̃se

Expanded text:
manifesta est, sed deprecemur Dominum, ut aliquid dignum possimus in interioribus sensibus pervidere. Seon duplicem habet interpretatilegatos ad Seon: mittit ad arborem infructuosam, mittit ad elatum et superbum. Hic autem Seon rex est Amorrhaeorum, qui et ipsi interpretantur in amaritudinem adducentes vel loquentes. Mittit ergo ad Seon regem Amorrhaeorum Moyses verbis pacificis, dicens: Transibimus per terram tuam. Si secundum spiritalem intelligentiam dixerimus Seon regem figuram tenere diaboli, quia ipse est elatus et infructuosus, puto quod non habeas mirari quod eum dixerim regem, cum audis ipsum etiam Dominum et Salvatorem nostrum, in Evangelio de eo dicentem: Ecce nunc venit princeps hujus mundi, et in me non invenit quidquam . Et iterum: Ecce nunc princeps hujus mundi mittetur foras . Si ergo totius mundi princeps esse in Evangeliis dicitur, mparatur. Princeps autem dicitur mundi, non quia creaverit mundum, sed quia multi sunt in hoc mundo peccatores. Peccati autem, quia ipse
Abbreviated transcription (Latin):
inquit: in nemus q̃d ẽ in campo moab. aũ¬
tice montis cesi. qui respieit ad desertumi
Sim̃ hoe itiuere incedamꝰ quod non tom loco¬
rum uocabulis quam animȩ prosectib com¬
& amoenas delicias habitationis antique :
uel certe aduerticẽ ꝑfectionis & beatitudinis
somunitate ita ut possis etiã ipse clcere qͥa
uasusertauit nos cum ipso & sedere feeit mce¬
lestib in xp̃o U ides quousq ꝑuenit᷑ apures.
uides quib mansionib immno quib profee¬
tib iteranimȩ paratur adcelum. Quesi
aiigenter inspicias: ipse ad temetipsum
cotidianos profectus tuos discutiens. quibs
inlocis sis. & ꝙ proximus a regno celorum ba¬
bearis aduertes: sicut ille de quo dñs dixit.
Quia non longe es aregno d̃i Subsequitur¬

Expanded text:
inquit, in nemus, quod est in campo Moab, a vertice montis caesi, qui respicit ad desertum. Si hoc itinero incedamus, quo non tam locorum vocabulis, quam animae profectibus conad amoenas delicias habitationis antiquorum, vel certe ad verticem perfectionis et beatitudinis summitatem, ita ut possis etiam ipse dicere, quia resuscitavit nos cum ipso, et sedere fecit in coelestibus in Christo. Vides quousque pervenitur a puteo. Vides quibus mansionibus, imo quibus profectibus iter animae paratur ad coelum. Quae si diligenter inspicias, ipse apud temetipsum quotidianos profectus tuos discutiens, quibus in locis et quam proximus a regno coelorum habeatis, advertes, ut ille, de quo dixit Dominus, quia non longe es a regno Dei . CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
nacula quȩ fixit dñs. et sicut cedii iuxta
puto quod domicilia eoꝵ tͣrena collaud&.
neq enm tale aliquid fuisse apud eos pre¬
ter gentes cȩteras memoratur. S. indeamꝰ
ne fõite qmͣ populus ꝑ tnbus erat diuisus.
et unaqueq tribus per plebes.&. iterũ ple¬
bes per cognationes paruebantur. et cog¬
nationes p̾er domos familiarũ. & rursũ¬
num. & ꝑ capita mimerabantur. hoc est
omnis qui erat a ingniti annis & supra
inficet &. extollar.S: non in his solius lutre¬
re contuenda sentenua ẽ: qm̃ quȩ loquit᷑¬
umu̾̃quemq uiam salins. & beatoꝵ in co¬
lestib mansionem irer ostendens. Facit ta¬
b̾nacula panlus. cum ab iherusalem in
circuitu usq ad iliricum repleuent eugłi¬
um cħi. ȩccłias construendo. Et hoc modo fa¬
cit & ipse tab̃nacula ad similitudinẽ tab̾.¬
naculoꝵ cęlestium quȩ ostendit ds̃ in mon¬
te morsi. S & unusquisq nr̃m si quis tamͣ

Expanded text:
nacula, quae fixit Dominus, quasi cedri, propter puto quo domicilia eorum terrena conclaudet. Neque enim tale aliquid fuisse apud eos propter caeteras gentes memoratur. Sed videamus, ne forte quoniam populus per tribus erat divisus, et unaquaeque tribus per plebes, et iterum plebes per cognationes partiebantur, et cognationes per domos familiaruet per capita numerabantur, hoc est, omnis, qui erat a viginti annis et supra,nificet et extollat. Sed non in his solius litterae contuenda sententia est; quoniumquemque viam salutis, et beatarum in coelestibus mansionum iter ostendens. Facit tabernacula Paulus, et cum ad Jerusalem in circuitu, usque ad Illyricum replet Evangelium Dei ecclesias construendo. Et hoc modo facit et ipse tabernacula ad similitudinem tabernaculorum coelestium, quae ostendit Deus in monte Moysi. Sed unusquisque nostrum, si quis
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ inprouerbiis scriptura proposui¬
mus. ubi putei simul cũ fonte nominan¬
tur. accipiendũ ẽ uerbũ di. puteus qui¬
dem si profundi aliquid miste rii cegit:
fons autem. si ad populos habundat &
possimus plurałe numerũ de putris ex¬
ponere. & singularem de fonte: quia in
prouerbiis dicit sapientia. Bibe aquas
de puteorũ tuorum fonte. Uideamꝰ gͦ.
quorũ puteorũ unum dixerit fontem.
E go puto q̃ scientia ingeniti patͥs. imꝰ
possit intelligit puteus. Sed & unigeniti
filii eius agniti o. alius puteus intelli
gi debeat: alius enim apatre filius. & ñ
icłe filius. qui & pater. sicut & ipse in
euangłiis dicit. Alius ẽ qui de me testimo¬
num dicit pater. Et rursum teruum
puto uideri puteũ posse: cognitione i
sp̃s scĩ. Alius enim &. ipse ẽ apatre & filio:
sicut & de ipso mhilominus meuangeliis
dr̃. Mitt&. uobis pater alium paraclitũ.
spm̃ ueritatis. E st gͦ hȩc trium distinctio

Expanded text:
ea, quae in Proverbiis scripta proposuimus, ubi putei simul cum fonte nominantur, accipiendum est verbum Dei. Puteus quidem, si profundi aliquid mysteriis tegit: fons autem, si ad populos abundat et efpossumus pluralem numerum de puteis exponere, et singularem de fonte: quia in Proverbiis dicit Sapientia: Bibe aquas de puteorum tuorum fonte . Videamus ergo quorum puteorum unum dixerit fontem. Ego puto quod scientia ingeniti Patris, unus possit intelligi puteus: sed et unigeniti Filii ejus agnitio, alius puteus debeat intelligi. Alius enim a Patre Filius, et non idem Filius qui et Pater, sicut et ipse in Evangelio dicit. Alius est quidem et testimonium dicit Pater. Et rursus, tertium puto videri posse puteum, cognitionem Spiritus sancti. Alius est enim, et ipse a Patre et Filio, sicut de ipso nihilominus in Evangeliis dicitur: Mittet vobis Pater alium paracletum Spiritum veritatis . Est ergo haec trium distinctio
Abbreviated transcription (Latin):
affigi. Chore figuram tenet eorum. qui
contͣ eccłiasticã fise & doctrinam uerita¬
tis insurgunt. Scriptum ẽ enim de cho¬
re & de cetu enis: quod inuatillis aereis
incensum optulerint ignis alieni. lube¬
tur ado ignis quidẽ aliemis disꝑgi & ef¬
fundi: uatilla uͦ inquit quia scĩficata st̃
facito eas saminas ductiles & circinda
ex eis altare. quia oblata sunt coram dño
& sc̃ĩficata sunt. Hoc gͦ mͥ ꝑhanc figurã
uidetur ostendi: quod uatilla ista que scͥp¬
tura nominat aerea. figuram teneant.
ignem alienum iponentes. hoc ẽ sensũ
tati contrariam introducentes: in cen¬
sum dño non suaue sed execrabile offer̃.
& ido forma eccłiarum sacerdotib da-¬
tur: ut si quando tale aliquid fuerit ex¬
ortum. eaquidem que aueritate alie¬
na sunt ab eccłia dĩ penitus abstrudant᷑.¬

Expanded text:
autem Chore figuram tenet eorum qui contra ecclesiasticam fidem et doctrinam veritatis insurgunt. Scriptum ergo de Chore et de coetu ejus, quod in batillis aereis incensum obtulerit ignis alieni. Jubetur a Deo ignis quidem alienus dispergi et effundi. Batilla vero, inquit, quia sanctificata sunt, facito eas laminas ductiles, et circumda ex eis altare, quia oblata sunt coram Domino, et sanctificata sunt. Hoc ergo mihi per hanc figuram videtur ostendi, quod batilla ista quae Scriptura nominat aerea, figuram teneant ignem alienum imponentes, hoc est, sensuet veritati contrariam introducentes, incensum Domino non suave, sed exsecrabile offerunt. Et ideo forma ecclesiarum sacerdotibus datur, ut si quando tale aliquid fuerit exortum, ea quidem, quae a veritate aliena sunt, ab Ecclesia Dei penitus abstrudant
Abbreviated transcription (Latin):
muuera eorum. a mathanam autem.
ueninꝰ innathaliel: quod int̾pretattr
et cło. Quid ẽ ex cło: ꝑ ostea ꝗtiam optule¬
rrmꝰ nos quȩ ex nobis sunt: ueniemꝰ adhoc
ut consequamur ea que ex d̃o sunt. Cum
enim fidem nr̃ãm & affectum optule¬
rimus ei tunc & ipse largitur nobis
Omã autem ex do sunt. Et a nathaliel
uenimus inbamoth: quod interp̃tat̃
aduentus mortis. Cuius mortis in tel¬
ligunus aduentum: nisi illius qͦ xp̃o
debemꝰ mortificare menbra nr̃a que
sunt suꝑ terram: Et iterum. Cum se

Expanded text:
mine Deus. A Mathana autem venimus in Nahaliel, quod interpretatur ex Deo. Quid est ex Deo? Postea quam obtulerimus nos, quae ex nobis sunt, venimus ad hoc ut consequamur ea quae ex Deo sunt. Cum enim fidem nostram et affectum obtulerimus ei, tunc et ipse largitur nobis Omnia autem ex Deo sunt . Et a Nahaliel venimus in Bamoth, quod interpretatur adventus mortis. Cujus mortis hic intelligimus adventum, nisi illius, qui Christo debemus mortificare membra nostra, quae sunt super terram? Et