comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuinȩ sapientiȩ subtilitas sicut inte¬
rius ut testis scrutatur conscientias.
sit testimonium ꝓphȩ . quia ipse est
testis et iuidex. Miserere dñe misero
isydoro indigna agenti et digna pa¬
tienti: assidue peccanti et tua flagella cotidie su
Cum enim eẽmꝰ in carne passiones peccatorũ
que ꝑlegem sunt oꝑabatur inm̾bris nr̃is. ut
fructum ferrent morti. o¬
u diuimus. concordit̃q respondi¬
mus: et dõ consona uoce cairtaui¬
mus. Beatus uir quem tu eru¬
dieris dñe. et exlege tua docue¬
ris eum. Silentium si p̃beatis:
audistis. Non inuenit loc̃ sapientia. ubi ñ
est pacientia. Nos loquimur: s erudit ds̃. nos
loquimur. s ds̃ docet. Non enĩ beatus dictus

Expanded text:
ivinae Sapientiae subtilitas, sicut interius, ut testis, scrutatur conscientias, sit testimonium prophetae: Quia ipse est et testis et judex . Miserere, Domine, misero Isidoro, indigna agenti, et digna patienti, assidue peccanti, et tua flagella quotidie suCum enim essemus in carne, passiones peccatorum, quae per legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti: udivimus, concorditerque respondimus, et Deo nostro consona voce cantavimus: Beatus vir quem tu erudieris, Domine, et ex lege tua docueris eum . Silentium si praebeatis, audietis. Non invenit locum sapientia, ubi non est patientia. Nos loquimur, sed erudit Deus: nos loquimur, sed Deus docet. Non enim beatus dictus
Abbreviated transcription (Latin):
aduerto ñ peratro. Ex pauesco. ñ scrutor. In¬
scruptabilia sunt uidic̾ia eius inuestigabiles
uie euis ĩ. homo sum. homo es: homo erat
qui dicebat. O homo quis es qui respondeas
dõ : homo dicebat. honuni dicebat. Audiat
homo neꝑeat homo: pp̃ quẽ ds̃ factus est hõ
In hac ergo crucis profunditate. in hac rerum
tanta obscuritate. teneamus. qđ cantauitus
ne de nr̃a uirtute p̃sumamus. ñ ingenioli
nr̃i uirib iuhac questione aliquid arrogemꝰ.
psalmum dicamus. cum psalmo dicamus. Mi¬
mei. Quare . quia uirtutem habeo qua te pro¬
merear:Non. quare᷑ quia uoluntatis arbitͥũ
gero. unde gratiam tuam meritũ meũ prece¬
dat : non .s. quare  qm̃ inte ꝯfidit anima mea
Magna seientia ista ꝯtinentia. oo

Expanded text:
adverto, non penetro; expavesco, non scrutor. Inadverto, non penetro; expavesco, non scrutor. Inscrutabilia sunt judicia ejus, investigabiles sunt viae ejus . Homo sum, homo es: homo erat qui dicebat, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? Homo dicebat, homini dicebat. Audiat homo, ne pereat homo, propter quem Deus factus est homo. In hac ergo crucis profunditate, in hac rerum tanta obscuritate teneamus quod cantavimus: non de nostra virtute praesumamus, non ingenioli nostri viribus in hac quaestione aliquid arrogemus: Psalmum dicamus, cum Psalmo dicamus, Mimei. Quare? Quia virtutem habeo qua te promerear? Non. Quare? Quia voluntatis arbitrium gero, unde gratiam tuam meritum meum praecedat? Non. Sed quare? Quoniam in te confidit anima mea . Magna scientia, ista confidentia. Co
Abbreviated transcription (Latin):
et ide incorpora precipitãt᷑. Non dico inquis.
Quare dicis non: quia dicit apłs ñdum natis
neq aliquid agentib boni aut mali. Si ergo
eos ñ accusas incelo. quare accusas mutero : ad
uerba illa que dicunt. antequam nascerent᷑
nichil egisse. uł boni uel mali. quare ergo mo
peccatum intrauit imnundum. et ꝑ pecca¬
tum mors: et ita iomnes homines mors ꝑ¬
transiit. in quo omnes peccauerunt. Ecee pͥ¬
mus home totam massam dampnabilem fa¬
cit. lleniat ueniat dominus nr̃ scłs bomo.
ueniat ueniat exalio tramite ueniat. ꝑ uir¬
ginem ueniat. uiuus ueniat. mortuos inue¬
inat. Moriatur ut morienti subueniat. mor¬
tuos aduitam tranferat. mortuos redimat a
morte seruet uitam ininorce. occidat mortẽ
demorte. Sola est ista gr̃a paruuloꝵ. sola ma¬
ioꝵ.sola libat pusillos eũ magnis. quare illũ
et quare illum. quare non illum atq illum᷑
nolo a me queras. hõ sum. profundũ crucis

Expanded text:
et inde in corpora praecipitantur. Non dico, inquit. et inde in corpora praecipitantur. Non dico, inquit. Quare non dicis? Quia dicit Apostolus, Nondum natis, nec aliquid agentibus boni aut mali. Si ergo non eos accusas in coelo, quare accusas in utero? Ad uilla verba quae dicunt, antequam nascerentur, nihil egisse vel boni vel mali. Qpeccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Ecce primus homo totam massam damnabilem fecit: veniat, veniat Dominus noster, secundus homo; veniat, veniat; ex alio tramite veniat, per virginem veniat; vivus veniat, mortuos inveniat: moriatur, ut morienti subveniat, mortuos ad vitam transferat, mortuos redimat a morte, servet vitam in morte, occidat mortem de morte. Sola est ista gratia parvulorum, sola majorum: sola liberat pusillos cum magnis. Quare illum, et quare illum; quare non illum atque illum; nolo a me quaeras. Homo sum: profundum crucis
Abbreviated transcription (Latin):
preceptum non capiunt : proba michi pecra¬
tores infantes. quod dixisti. Uere quia oblitus
es quod fuisti: proba michi peccata infantiũ.
An quia plorant peccant ÷ quia motib qua¬
si mutoꝵ anmalium molestias repellunt. uo¬
luptates accipiunt. idõ peccant : si motus isti
peccata sunt: ampliores peccatores in baptisino
fuunt. qui cum baptizantur uehementissime re¬
luctantur. Quare ilł untanta reluctatione ñ in¬
putatut peccatum. nisi quia nullum est ad huc
nati ĩ ut arbitraris pecrar̃ : nam siñ peccareit
inquis: non morerentur. Quid de ilł dicis. qui
in utero moriuntur: o angustia. Et ipsi inquit
peccauer̃: idõ moriuutur. Mendiris an falle¬
ris : contradicit apłs. Nondum natis. nec agen¬
tib boni aliquid aut mali. Magis apłm audi
o ꝗͣte: magis apło credo ꝗͥ tͥ. Naundum natis
nec aliquid agentib boni aut mali. Si autem
hoc testimonium refellis. uadetibi potius ad
illas uagationes et dic. quia in celo peccauer̃.

Expanded text:
praeceptum non capiunt? Proba mihi peccatores infantes: quod dixisti, vere quia oblitus es quod fuisti, proba mihi peccata infantium. An quia plorant, peccant? quia motibus quasi mutorum animalium, molestias repellunt, voluptates accipiunt, ideo peccant? Si motus isti peccata sunt, ampliores peccatores in Baptismo fiunt; quia cum baptizantur, vehementissime reluctantur. Quare illis in tanta reluctatione non imputatur peccatum, nisi quia nullum est adhuc vnati sunt, ut arbitraris, peccarunt. Nam si non peccarent, inquis, non morerentur. Quid de illis dicis qui in utero moriuntur? O angustia! Et ipsi, inquit, peccarunt, ideo moriuntur. Mentiris, an falleris? Contradicit Apostolus: Nondum natis, nec aliquid agentibus boni aut mali. Magis Apostolum audio quam te: magis Apostolo credo quam tibi. Nondum natis, nec aliquia agentibus boni aut mali. Si autem hoc testimonium refellis, vade tibi potius ad illas vagationes, et dic: Quia in coelo peccarunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ulta sunt alia eccłiȩ sacram̃ta. rebus
uł factis expressa quȩ ounia hic enu¬
merari non possunt. Multa enim st̃
et ideo presentis sermouis breuitas ea non
capit. Insufflatio in exorcizacione uirtutẽ¬
et ꝓueptu iars. absepdi abueptis tercius. adne¬
pos adnepais quartus. trinepos tͥneptis quintus.
tͥnepotis nepos et trineptis sextꝰ.
obseruare dicernimus generationem. et
quandui se agnoscunt affinitate ꝓpin¬
quos. ad coniugalẽ copulam accełe denegamꝰ.
Quod si fecerint . separentur. Quom compu¬
seruus seruorum dei omnib epĩs et cle¬

Expanded text:
ulta sunt alia Ecclesiae sacramenta rebus vel factis expressa, quae omnia hic enumerari non possunt; multa enim sunt, et ideo praesentis sermonis brevitas ea non capit. Insufflatio in exorcizatione, virtuteecundus; abnepos et abneptis, tertius; adnepos et adneptis, quartus; trinepos et trineptis, quintus; trinepotis nepos et trineptis, neptis sextus.observare decrevimus generationem; et quandiu se agnoscunt affinitate propinquos ad conjugalem copulam accedere denegamus. Quod si fecerint, separentur. Aservus servorum Dei, omnibus epis
Abbreviated transcription (Latin):
ortina quȩ ante sancta.ad ẽ inter popłm
et derum petidet. uelam̃ litt̃ȩ signifi¬
cat : ꝑ quod nis qui sub lege erant ueri¬
tas adhuc euangłii tegebatur. Cortina illa
rium suspensa est. significat uelam̃ mortał
naturȩ. ꝑ quod a nob̾ etiam sub gr̃a positis
adhiic secreta cȩlestia absconduntur. Primũ
uelamen est quod in morte xp̃i scissum legit᷑.
non auferetut. ꝓꝑter hoc in temꝑe quadra¬
gesiniȩ quȩ uttani presentẽ significat unũ
tantum uelam̃ inter nos et scã scõꝵ obꝑati¬
ditur. quousq ad diem resurrectionis noti
aufertur : qui nc̃ litt̃a quidem reuelata est.
s mortalitas nondum ablata. Quȩ tam̃ omĩs
infuturo emedio tollenda erit: eum morta¬
le hoc immortalitatẽ. et corruptibile incor¬
ruptionem induerit: tunc quipe reuelata
facie ingrediemurꝰ. uł potius egrediemur.
ad głam dĩ contemplandam ut quẽ nunc ꝑ
solam fidem agnoscunus. facie ad faciem uidẽ¬
dendo sicuti ẽ agnoscamus. De sa

Expanded text:
cta, id est inter populum et clerum pendet velamen litterae significat, per quod iis qui sub lege erant veritas adhuc Evangelii tegebatur. Cortina illa rium suspensa est, significat velamen mortalis naturae; per quod a nobis etiam sub gratia positis adhuc secreta coelestia absconduntur. Primum velamen est quod in morte Christi scissum legitur . non auferetur. Propter hoc in tempore Quadragesimae quae vitam praesentem significat, unum tantum velamen inter nos et Sancta ditur, quod usque ad diem resurrectionis non auferetur; quia nunc littera quidem revelata est, sed mortalitas nondum ablata, quae tamen omnis in futuro e medio tollenda erit, cum mortale hoc immortalitatem et corruptibile incorruptionem induerit. Tunc quippe revelata facie ingrediemur vel potius egrediemur ad gloriam Domini contemplandam, ut cum quem nunc per solam fidem agnoscimus, facie ad faciem videndo sicuti est agnoscamus. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
rima lectio que nobis hodie
recitata ẽ. apłi iacobi. obla¬
ta est nobis ad disserendũ:
et quodammodo indicta. In¬
tentos enim nos fecit: ad¬
monens ante omnia ne ui¬
retis. Difficilis questio est. ħ
peccatum quem ñ reũ teneat. si iuirare pecca¬
tum est: Nam ꝑuirium peccatum ẽẽ. et grãn¬
de peccatum. Nemo dubitat. S non ait a¬
płs de cuius lectione tractamus: ante omĩa
fratres mei. nolite ꝑurare: s nolite iurare.
fcessit etͤiam ipsus domini nr̃i ihũ xp̃i in
euuangłio similis admonitio. Audistis in

Expanded text:
rima lectio quae nobis hodie recitata est apostoli Jacobi, oblata nobis est ad disserendum, et quodam modo indicta. Intentos enim vos fecit, admonens ante omnia ne juretis. Difficilis quaestio est. Hoc peccatum quem non reum teneat, si jurare peccatum est? Nam perjurium peccatum esse, et grande peccatum, nemo dubitat. Sed non ait Apostolus, de cujus lectione tractamus, Ante omnia, fratres mei, nolite perjurare; sed, nolite jurare. Praecessit etiam ipsius Domini Jesu Christi in E
Abbreviated transcription (Latin):
celum. quia sedes ẽ. dei: neq per terram. quia
scabellum est pedum euis neq ꝑ caput tuum
uirabis: quia ñ est tͥ potestas facere uñ capillũ
album aut nigrum. Sit autem sermo ur̃. est.
est. non. non. Siquid amplius est amalo ẽ. Hu¬
ic dominicȩ ad monitioni memorata apłi lec¬
tio: omnino sic congruit. ut nichil aliud ds uis¬
sisse. uideatur. quia et nullus alius hoc dixit

Expanded text:
elum, quia sedes Dei est; neque per terram, quia scabellum est pedum ejus; neque per caput tuum jurabis, quia non tibi est potestas facere unum capillum album aut nigrum. Sit autem sermo vester, Est, est; Non, non: si quid amplius est, a malo est . Huic dominicae admonitioni memorata Apostoli lectio omnino sic congruit, ut nihil aliud Deus jussisse videatur: quia nullus alius hoc dixit
Abbreviated transcription (Latin):
emerem reu̾teris. De ram ispalmaris et fron¬
dibus benedicendis.
abet etiam eccłiastica consuetudo. ut
dnĩca quȩ ꝓxima ẽ ante sollennita¬
tẽ paschalem. rami palmarũ et fron¬
des arborũ benedicant᷑. et popło portandi
distribuu̾nt᷑ : in figurã eorũ qui dño iħu
eodem die iherosolimã ascendenti cum
ramis palmarũ et frondib arboꝵ uiren¬
tib cantantes et laudantes occurrerunt
In quo non solum id nob̾ quod tunc illi
corꝑalit̃ fecerunt. corꝑalit̃ faciendum ꝓpo¬
nitur. s id potius quod uł in illo uł iuisto
corꝑali facto spiritalit̃ imitandum signifi¬
catur. Palma quippe siguum uictoriȩ est.
Rami autẽ uirentes bona oꝑa significant.
tis triumphatorẽ bonis oꝑib et digna gr̃a¬
rum accione laudamus. De cereo qui in
sabbato scõ benedicitur et de agnis qui

Expanded text:
eris . CAP. IV. De ramis palmarum et de frondibus benedicendis. Habet etiam ecclesiastica consuetudo ut in Dominica quae proxima est ante solemnitatem paschalem, rami palmarum et frondes arborum benedicantur, et populo portandi distribuantur, in figuram eorum qui Domino Jesu eodem die Jerosolymam ascendenti cum ramis palmarum et frondibus arborum virentibus cantantes et laudantes occurrerunt . In quo non solum nobis id quod illi tunc corporaliter fecerunt, corporaliter faciendum proponitur, sed id potius quod vel in illo vel in isto corporali facto spiritualiter imitandum significatur. Palma quippe signum victoriae est, rami autem virentes bona opera significant. tis triumphatorem bonis operibus et digna gratiarum actione laudamus. CAP. V. De cereo qui in sancto Sabbato benedicitur, et de agnis qui
Abbreviated transcription (Latin):
Una qua corpꝰ uiuit ex anima: alia
qua anima uiuit ex deo. Htraq bonum suũ
habet quo uegetatur et nutritur. ut possit
subsistere. Uita t̃rena bonis t̃renis alitur:
uita spũał bonis sp̃ualib nutrit᷑. Ad uitam
trenam ꝑtinent : omnia quȩ t̾rena sunt. ad

Expanded text:
Una qua corpus vivit ex anima, altera qua anima vivit ex Deo. Utraque bonum suum habet quo vegetatur et nutritur ut possit subsistere. Vita terrena bonis terrenis alitur; vita spiritualis bonis spiritualibus nutritur. Ad vitam terrenam pertinent omnia quae terrena sunt. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ iustificauit. tu duudicas : Pro minimo inqͥt
mͥ ẽ. paulus. ut a uob̃ iudicer aut ab humano
die : s neq me ipsũ iudico. Et adhuc erat in
corꝑe sit᷑: adhuc temptationi obnoxiꝰ. S ideo
sanitatẽ. ut postremus credet qui ante ñ puta¬
uit eẽ credendũ: et p̃rogatiuã suꝑioris dilecti¬
onis amitteret. Unde et paulus ait: quia ceci¬
tas ex parte isrł contigit. donec plenitudo gẽ¬
trum intraret. et sic omĩs isrł saluus fieret.
Gesta qͥ patriarcharũ: futuroꝵ misteria sunt.
Deniq ipie iacob. sic ait ad filios suos. Congre¬
gamini. ut annunciẽ uob̃ quȩ occursura st̃
uob̾ in nouissimis dieb. Congregamini: et

Expanded text:
Deus justificavit, ne tu dijudices. Pro minimo mihi est, Deus justificavit, ne tu dijudices. Pro minimo mihi est, inquit Paulus, ut a vobis dijudicer, aut ab 676 humano die: sed neque me ipsum dijudico . Et adhuc erat in corpore situs, adhuc tentationi obnoxius: sed ideo sanitatem, ut postremus crederet, qui ante non putuit esse credendum, et praerogatiuam superioris electionis amitteret. unde et apostolus ait: quia caecitas ex parte Istrahel contigit, donec plenitudo gentium intraret et sic omnis Istrahel saluus fieret. gesta igitur patriarcharum futurorum mysteria sunt. denique ipse Iacob sic ait ad filios suos: congregamini, ut adnuntiem uobis quae occursura sunt uobis in nouissimis diebus. congregamini et
Abbreviated transcription (Latin):
pologiam ꝓphȩ dauid. p̃sen¬
ti arripunnus stilo scribere.
ñ quo ille indigeat hoc mune̾.
qui tantis meritis enituit.
uirtutibꝰq effloruit: s quia
pleriq gestoꝵ eiꝰ lecta serie.
ñ introspicientes uim scrip¬
turarũ. uł occulta miste¬
rioꝵ. mirantur quoqͦ tant᷑ ꝓpħa. adulterii pͥmo.
deinde homicidii contagia ñ declinauerit. Ideo
nob̾ studio fuit ipsam recensere historiã: quȩ pa¬
tuisse peccato uidet᷑. Namq in scd̾o regnoꝵ legii
libro. qm̃ deambulans dauid in domo sua regali:¬
ꝓspex̾it lauantẽ mulierẽ. Nom̃ illi bersabeȩ. formȩ¬
gr̃a et uultꝰ decorȩ prestanti admodũ : quibꝰ illece-¬
bris delinitũ. pociendȩ eiꝰ sumpsisset affectũ. Erat
autẽ mulier uiro nupta. uriȩ nom̃ marito: cui
mandatis regiis composita scena ẽ necis. Nam
etsi nichil ad impedmm̃itũ cupiditatis : plurunũ
tam̃ ad uerecundiã adulterii obstare uita eius
estimabat᷑. Itaq ut a planioribꝰ exoriam. quem

Expanded text:
pologiam prophetae Dauid praesenti adripuimus stilo scribere, non quo ille indigeat hoc munere, qui tantis meritis enituit uirtutibusque effloruit, sed quia plerique gestorum eius lecta serie non introspicientes uim scripturarum uel occulta mysteriorum mirantur quomodo tantus propheta adulterii primo, deinde homicidii contagia non declinauerit. ideo nobis studio fuit ipsam recensere historiam. quae patuisse peccato uidetur. namque in secundo Regnorum legimus libro quoniam deambulans Dauid in domo sua regia prospexerit lauantem mulierem — nomen illi Bersabee - formgratia et vultu decora, praestantique admodum facie, quibus illecebris delinitum potiendi ejus sumpsisse affectum. Erat autem mulier viro nupta, Uriae nomen marito, cui mandatis regiis composita est scena necis. Nam etsi nihil ad impedimentum cupiditatis, plurimum tamen ad verecundiam adulterii obstare vita ejus aestimabatur. 3. Itaque ut a planioribus exordiamur, quem
Abbreviated transcription (Latin):
Rimum omniũ quantã discimꝰ
parentib referre reuerentiam :
cum legiꝰ qm̃ qui benediceba¬
tur a patre beneiliciꝰ erat. et qui
maledicebat᷑. maledictꝰ erat. Idõ
hanc narentib gr̃am donauit deus. ut fi¬
uorum pietas ꝓuocaret᷑. Prerogatiua igit᷑
parentum : disciplina ẽ filioꝵ. Honora gͦ¬

Expanded text:
rimum omnium quantam discimus parentibus referre reue- I rentiam, cum legimus quoniam qui benedicebatur a patre benedictus erat et qui maledicebatur maledictus erat! ideo hanc parentibus gratiam donauit deus, ut filiorum pietas prouocetur. praerogatiua igitur parentum disciplina est filiorum. honora
Abbreviated transcription (Latin):
necessarium est ut repetam. Et hoc mentib
urĩs quantum dominus adiuuat uehemen¬
ter inculcem. Carissimi nolite omni spiritu
credere. s probate spiritus si exdõ sunt:
bat: et mortuum fratrem dolebat. S quid inira¬
ris quia maria dolebat tunc. cum ipse dominus
flebat: Mlouere quem piam potest. quomodo fle¬
bat mortuum. si continuo iubet uicturum ñ
mortuum. Flebat quem ipse suscitauit: s mor¬
tem quem sibi homo comparauit. Si enim pec¬
catum non p̃cessisset: sine dubio mors secuta
non fuisset. Secuta ergo mors etiam corporis. ꝗ
p̃cessit mors animȩ. Mors anime p̃cessit differen¬
do: et mors corporis secuta ẽ. deserente anuma.
deseruit uolens: et coacta est deserere nolens.
Tamquam illi diceretur. Recessisti ab eo quẽ
diligere debuisti: recede abeo. quem dilexisti.
Quis enim uult mori : Prorsus nemo. Et ita
nemo: ut beato petro diceretur. Alt̃ te cinget:
et ducet quo tu non uis. Si ergo nulla eẽt mor¬
rare fratres: ut non contristemini. sicut et gen¬

Expanded text:
necessarium est ut repetam, et hoc mentibus vestris, quantum Dominus adjuvat, vehementer inculcem. Charissimcredere, sed probate spiritus si ex Domino sunt bat, et mortuum fratrem dolebat: sed quid miraris quia Maria dolebat tunc, cum ipse etiam Dominus flebat. Movere autem quemvis potest quomodo flebat mortuum, si continuo jubet victurum: non mortuum flebat quem ipse suscitavit, sed mortem quam sibi homo peccando comparavit: si enim peccatum non praecessisset, sine dubio mors secuta non fuisset. Secuta est ergo mors etiam corporis, quam praecessit mors animae. Mors animae praecessit differendo, et mors corporis secuta est, deserente anima: deseruit volens, et coacta est nolens deserere. Tanquam illi diceretur: Recessisti ab eo quem diligere debuisti, recede ab eo quem dilexisti. Quis enim vult mori? Prorsus nemo, et ita nemo, ut beato Petro diceretur: Alter te cinget, et feret quo tu non vis. Si ergo nulla esset morrare, fratres, ut non contristemini, sicut et gen
Abbreviated transcription (Latin):
quandam sarcinanam et
graue uigum inquitatis
uitare cupiebat: qui deo
dicebat. Gressus meos di¬
rige sedm̃ uerbum tuum
et non dominetur mei
omnis iniquitas ⁊ llidea¬
mus ergo quando homini dominetur unqͥ¬

Expanded text:
quamdam sarcinam et grave jugum iniquitatis vitare cupiebat, qui Deo dicebat: Gressus meos dirige secundum verbum tuum, et non dominetur mihi omnis iniquitas . Videamus ergo quando homini dominetur in
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c iħc uenit in mundum pecra¬
tores saluos facere. quoꝵ pͥmꝰ
ego sum. Humanus ergo ser¬
mo et omni acceptione dignus. Quare hu¬
manus et ñ diuinus : proculdubio nisi iste
humanus sermo etiam diunus eẽt: dignꝰ
omni acceptione non eẽt. S sic est sermo
iste humanus et diuinus: quomodo ẽ. ipse
xp̃c et homo et ds̃. Si ergo recte intelligimꝰ
sermonem istum. non solum humanum ẽẽ.
uerum etiam diuinum. quare apłs maluit
enim quia ñ mentiretur si diceret diuinum:
ñ sine causa maluit dicere bumanũ. hoc gͦ
elegit : ꝑ quod xp̃c inmundum uenit. eñ
enim ꝑ ꝙ homo erat. nam perꝗ. ds̃ erat. sem¬
ꝑ hic erat. Subienm non est õs qui dixit
celum et terram ego implao : xpc̃ est certe
uirtus et sapientia dei de qua dr̃. Attingit a fi¬
ne usq ad finem fortiter: et disponit omtua
suauiter. Ergo in hoc mundo erat. et mundꝰ
ꝑ eum factus est: et mundus eum non cog¬
nouit. Et hic erat : etuenit. Hic erat ꝑ diu¬

Expanded text:
 venit in mundum peccatores salvos facere, quorum primus ego sum. Humanus ergo sermo et omni acceptione dignus. Quare humanus, et non divinus? Procul dubio nisi iste humanus sermo etiam divinus esset, dignus omni acceptione non esset. Sed sic est sermo iste humanus et divinus, quomodo est ipse Christus et homo et Deus. Si ergo recte intelligimus sermonem istum, non solum humanum esse, verum etiam divinum; quare Apostolus huenim qui non mentiretur, si diceret divinum, non sine causa maluit dicere humanum. Hoc ergo elegit, per quod Christus in mundum venit. Venit enim per quod homo erat. Nam per quod Deus erat, semper hic erat. Ubi enim non est Deus, qui dixit, Coelum et terram ego impleo ? Christus est certe virtus et sapientia Dei; de qua dicitur, Attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Ergo in hoc mundo erat, et mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit . Et hic erat, et venit: hic erat per div
Abbreviated transcription (Latin):
atale sanc̾ti
ioħis int̾ cetera que
dicenda uidebantur.
ad baptismum par¬
uuloꝵ nr̃ sermo de¬
ductus est: et quia
iam prolixus erat.
et de illo t̃minandoco¬
gitabatur. non tanta dicta sunt de tanta
questione. quanta intanto ꝑ iculo a sollici¬
tis dici debuer̃. Sollicitos nos autem facit. ñ
illa sententia iam olim in ecclesia catholica
summa auctoritate fundata: s disputationes
quorumdam. que modo crebescere. et multoꝵ
amimos euertẽ moliuntur. Hodie ergo ad¬
iuuante domino: placuit nobis hinc loqui
Diem quidem solemnem martiris celebramus:
s maiora causa est. ominum fidelium. ꝗͣ tan¬
tummodo martirum. Non emm omnes etiã¬
fideles martires. s illi idõ martires quia fide¬
les. Uideamus ergo quid abeis proponat᷑.
quid eos mouet: qm̃ et de ipsis non tam re

Expanded text:
atali sancti Joannis inter caetera quae dicenda videbantur, ad Baptismum parvulorum noster sermo deductus est: et quia jam prolixus erat, et de illo terminando cogitabatur, non tanta dicta sunt de tanta quaestione, quanta in tanto periculo a sollicitis dici debuerunt. Sollicitos autem nos facit, non ipsa sententia jam olim in Ecclesia catholica summa auctoritate fundata, sed disputationes quorumdam, quae modo crebrescere, et multorum animos evertere moliuntur. Hodie ergo, adjuvante Domino, placuit nobis hinc loqui. Diem quidem solemnem Martyris celebramus: sed major causa est omnium fidelium, quam tantum modo martyrum. Non enim omnes fideles etiam martyres, sed illi ideo martyres, quia fideles. Videamus ergo quid ab eis proponatur, quid eos movet; quoniam et de ipsis non tam re
Abbreviated transcription (Latin):
exercet studium: non
denegat intellectum:
Si enim clausa essent:
nichil esset. unde reue¬
larentur obscuraz Rur¬
sus siomina tecta erñt.

Expanded text:
exercet studium, non denegat intellectum. Si enim omnia clausa essent, nihil esset unde revelarentur obscura. Rursus si omnia tecta essent,
Abbreviated transcription (Latin):
uerit. Alii homines cũ a sacerdotib corripiunt᷑.
peccatũ suum ingrauant. dũ negare cupiunt
aut defendẽ. Ibiq eoꝵ maior ẽ lapsus: ubi sꝑatur
correctio. Sc̃i autẽ dñi qͥ consũmare certam̃ ptũ
gestiunt et currere cursũ salutis. sicubi forte ut
homines corruerint. naturȩ magis fragilitate.
qͣm peccandi libidine. acriꝰ ad currendũ resurgũt.
pudoris stimlo maiora reparantes certamina:
ut ñ solũ nullũ attulisse estimetur. lapsis impe¬
dim̃tũ. s etiã uelocitatis incentiua cumulasse. Ergo
si currentiũ ñ soluit᷑ cursus. cũ aliqͥ forte cecidint.
ñ luctantiũ contentio ẽ: s inoffensa manent cer¬
tamina. Quid etiã pleriq post unũ aut alterum
lapsũ gr̃a maiori uicerunt: Quanto magis agonẽ
pietatis ingressi. ñ debent unꝰ ꝓlapsionis offensio¬
one censeri cũ beatis sit qͥ se potuerit reꝑare post

Expanded text:
xerit. alii homines cum a sacerdotibus corripiuntur, xerit. alii homines cum a sacerdotibus corripiuntur, peccatum suum ingrauant, dum negare cupiunt aut defendere, ibique eorum maior est lapsus, ubi speratur correctio. sancti autem domini, qui consummare certamen pium gestiunt et currere cursum salutis, sicubi forte ut homines corruerunt naturae magis fragilitate quam peccandi libidine, acriores ad currendum resurgunt pudoris stimulo maiora reparantes certamina, ut non solum nullum adtulisse aestimetur lapsus inpedimentum, sed etiam uelocitatis incentiua cumulasse. ergo si currentium non soluitur cursus, cum aliqui forte ceciderunt, non luctantium contentio, sed inoffensa manent certamina, quin etiam plerique post unum aut alterum lapsum gratia maiore uicerunt: quanto magis agonem pietatis ingressi non debent unius prolapsionis offensione censeri, cum beatus sit qui se potuerit reparare post
Abbreviated transcription (Latin):
error ipsuis: qđ numerari fecit popłm. Hnis qͥsq
nr̃m ꝑ singłas horas quã multa delinqͥt: et tam̃
unꝰ quisq de plebe. peccatũ suum confitendũ ñ
putat. lue rex tant᷑ ac potens. ue exiguo quidem
mom̃to manere penes se delicti passus ẽ conscientiã:
s. p̃matura confessione. atq immenso dolore. reddi¬
dit peccatũ suum dño. Quẽ mͥ nc̃ facile repperias
honoratũ ac diuitẽ. qui si arguat᷑ alicuiꝰ culpȩ reus.
ñ moleste ferat: At ille regio clarus imꝑio. tot
diuinis ꝓbatꝰ oraculis. cũ a pͥuato homine corriꝑe¬
tur qđ grauit̃ deliqͥsset: ñ indignatꝰ infremuit. s
confessus ingemuit culpȩ dolore. Deniq dñm do¬
lor intimi mouit affect᷑. ut nathan diceret. Qm̃
penituit te: et dñs transtulit peccatũ tinĩ. Maturi¬
tas itaq ueniȩ. ꝓfundã regis fuisse penitentiam
declarauit: quȩ tanti erroris offensam transdu¬

Expanded text:
error ipsius, quod numerari fecerit populum. Unusquisque error ipsius, quod numerari fecerit populum. Unusquisque nostrum per singulas horas quam multa delinquit, et tamen unusquisque de plebe peccatum suum confitendum non putat: ille rex tantus ac potens ne exiguo quidem momento manere penes se delicti passus est conscientiam sed praematura confessione atque inmenso dolore reddidit peccatum suum domino. quem mihi nunc facile repperias honoratum ac diuitem, qui si arguatur alicuius culpae reus, non moleste ferat? at ille regio clarus imperio, tot diuinis probatus oraculis, cum a priuato homine corriperetur quod grauiter deliquisset, non indignatus infremuit, sed confessus ingemuit culpae dolore. denique dominum dolor intimi mouit affectus, ut Nathan diceret: quoniam paenituit et dominus transtulit peccatum tuum.\' maturitas 10 itaque ueniae profundam regis fuisse paenitentiam declarauit, quae tanti erroris offensam tradu
Abbreviated transcription (Latin):
quod ñ custodisset mandata dñi. et regnũ eiꝰ dispo¬
suisset ds̃ scinde in plurimas partes. ait ad eum.
Uerũtam̃ in dieb tuis ñ faciã hoc ꝓpt̃ daitid pa¬
trem tuũ. De manu filii tui accipiam illud. Ule¬
rũtam̃ ñ totũ regnum accipiã. Sceptrũ unum
dabo tibi: ꝓpt̃ dauid seruum meũ. lustificante
gͥ dño. qͥs cist qͥ tantũ iudicat uirũ: Quod ds̃
inqͥt mundauit: tu cõmune ne dixeris. Saluo
tam̃ iudicio celesti quo etiã ipse honorificat tan¬
tũ ꝓpħã: in eiꝰ actus moresq ingredẽ. Non mira¬
ris hominẽ et angłis adequandũ udicas. pluri¬
mũ uite suę. utmo a puericia in diuitiis. hono¬
ribꝰ imꝑiis demorantẽ. in multis temptacionibꝰ
positum. semel tantũ locũ errori dedisse. et ei er¬
rori qͦ etiã angłi cȩloꝵ ut scriptura memorat. de
sua grã et uirtute deiecti sunt: Sane et alt legit᷑

Expanded text:
quod non custodisset mandata domini, et regnum eius dispoquod non custodisset mandata domini, et regnum eius disposuisset deus scindere in plurimas partes, ait ad eum: uerum tamen in diebus tuis non faciam haec propter Dauid patrem tuum. de manu filii tui accipiam illud. uerum tamen non totum regnum accipiam, sceptrum unum dabo propter Dauid seruum meum. iustificante igitur domino quis est qui tantum diiudicat uirum? quod deus inquit mundauit tu commune ne dixeris. saluo tamen iudicio caelesti, quo etiam ipse honorifices tantum prophetam, in eius actus moresque ingredere. non miraris hominem et angelis adaequandam iudicas plurimum uitae suae, immo a pueritia in diuitiis honoribus imperiis demorantem, in multis temptationibus positum semel tantum locum errori dedisse et ei errori, quo etiam angeli caelorum, ut scriptura memorat, de sua gratia et uirtute deiecti sunt ? sane et alter legitur
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe sit̾: adhuc temptationi obnoxiꝰ. S ideo
se non diuidicabat: quia spualis anemine diu¬
dicat᷑. nͥ a dõ solo. Deniq subdidit. Qui diuidicat
me : dñs ẽ. Itaq nolite ante tempꝰ quid diudica¬
re. S dauid iam tempꝰ impleuit. et grã meruit.
et iustificat᷑ a xp̃o ẽ: quando qͥdẽ dauid se dici fi¬
liũ ipse dñs gratulabat᷑. et qͥ eũ ita consitebantur.
illuminabant᷑. Cur hominẽ dei. a p̃mio inuidi¬
cium uocas : ludicauit iam de eo dñs de quo
dixit ad salomonẽ. Si ambulaueris in couspe¬
etu meo: sicut ambulaint dauid pater tuus. in
sc̃ĩtate cordis et iusticia: ad hoc ut faceret sedm mã
bulans in sc̃itate et iusticia cordis: Ubi aliorum
peccata et uicia delitescunt. ibi dauid untutis
et głe sue diuinũ accepit testimoniũ. et de eius
pecc̃o disputamꝰ ociosi. ꝓcuiꝰ merito et gr̃a. alioꝵ
peccata relelata sunt Nam cũ offendisset salomon

Expanded text:
corpore situs, adhuc temptationi obnoxius, sed ideo corpore situs, adhuc temptationi obnoxius, sed ideo se non diiudicabat, quia spiritalis a nemine diiudicatur nisi a solo deo. denique subdidit: qui diiudicat me dominus est. itaque nolite ante tempus quid iudicare. sed Dauid iam tempus inpleuit et gratiam meruit et iustificatus a Christo est, quandoquidem Dauid se dici filium ipse dominus gratulabatur et qui eum ita confitebantur inluminabantur. cur hominem dei a praemio in iudicium uocas? iudicauit iam de eo dominus, de quo dixit ad Solomonem: si ambulaueris in conspectu meo, sicut ambulauit Dauid pater tuus in sanctitate cordis et iustitia ad hoc, ut faceret secundum bulans in sanctitate et iustitia cordis? ubi aliorum peccata et uitia delitescunt, ibi Dauid uirtutis et gloriae suae diuinum accepit testimonium. et de eius peccato disputamus otiosi, pro cuius merito et gratia aliorum peccata reuelata sunt! nam cum offendisset Solomon,
Abbreviated transcription (Latin):
pologiam ꝓphe dauid. p̃sen¬
ti arripunnus stilo scribere.
ñ quo ille indigeat hoc inune̾.
qui tantis meritis enituit.
uirtutibꝰq effloriut: s quia
pleriq gestoꝵ eiꝰ lecta serie.
ñ introspicientes uim scrip
deuide homicidii contagia ñ declinauerit. Ideo
nob̾ studio fuit ipsam recensere historiã: quȩ pa¬
tuisse peccato uidet᷑. Namq in scdo regnoꝵ legimꝰ
libro. qm̃ deambulans dauid in domo sua regali:¬
ꝓspex̾it lauantẽ mulierẽ. Nlom̃ illi bersabee. formȩ¬
bris delinitũ. pociende eiꝰ sumpsisset affectũ. Erat
autẽ mulier uiro nupta. uriȩ nom̃ marito: cui
mandatis regiis composita scena ẽ necis. Nam
etsi nichil ad impedm̃itũ cupiditatis: plurimũ
tam̃ ad uerecundiã adulterii obstare uita eius
estimabat᷑. Itaq ut a planioribꝰ exoriam᷑. quem
ds̃ iustificauit. tu diudicas : Pro minuo in qͥt
mͥ ẽ. paulus. ut a uob̾ iudicer aut ab humano
die : s neq me ipsũ iudico. Et adhuc erat in

Expanded text:
pologiam prophetae Dauid praesenti adripuimus stilo scribere, non quo ille indigeat hoc munere, qui tantis meritis enituit uirtutibusque effloruit, sed quia plerique gestorum eius lecta serie non introspicientes uim scriptprimo, deinde homicidii contagia non declinauerit. ideo nobis studio fuit ipsam recensere historiam. quae patuisse peccato uidetur. namque in secundo Regnorum legimus libro quoniam deambulans Dauid in domo sua regia prospexerit lauantem mulierem — nomen illi Bersabee - formbris delinitum potiendi ejus sumpsisse affectum. Erat autem mulier viro nupta, Uriae nomen marito, cui mandatis regiis composita est scena necis. Nam etsi nihil ad impedimentum cupiditatis, plurimum tamen ad verecundiam adulterii obstare vita ejus aestimabatur. itaque ut a planioribus exordiamur, quem deus iustificauit ne tu diiudices. pro minimo mihi est inquit Paulus ut a uobis diiudicer aut ab humano die, sed neque me ipsum diiudico. et adhuc erat in
Abbreviated transcription (Latin):
durabiliora sunt. et longius audiuntur qͣm
tubȩ legis: quia uox uec̃is testam̃ti ad tempꝰ
iudeis tantum insonuit : sonus autem eu̾głl¬
stȩ predicationis inomnes gentes ad fines
orbis t̾rarum exiuit. et usq in finem scłi

Expanded text:
durabiliora sunt, et longius audiuntur quam durabiliora sunt, et longius audiuntur quam tubae legis, quia vox Veteris Testamenti ad tempus Judaeis tantum insonuit. Sonus autem evangelicae praedicationis in omnes gentes ad fines orbis terrarum exivit et usque in finem saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
ignoꝵ usus a ueteri testam̃to afsũp¬
tus est. ubi tubȩ argenteȩ ad ño du¬
ctiles fieri precipittit᷑. quib multi¬
tudo popłi conuocari debuisset. Ad simili¬
tudinẽ harum tubarum signa ex metal¬
lo eris in eccłia facta funt. ad corda fide¬
lium excitanda. et ut ꝑ ea signum decͣ
quando debeant in unum conuenire. Hasa
ista metalliua ora predicantiũ significant.
Piectra ferrea quo iutius toͥnduntur ut so¬
num emtitant linguę sunt eorundẽ. Fimis
autẽ mensura uitȩ ẽ et conu̾sationis modus.
qui in scriptura ꝓponitur. funis manu tenet᷑.
quando scriptum oꝑe ad impletur. funem rur¬
sum sequitur qui ductu scripturȩ sacrȩ adbo¬
na eleuatur. Funem deorsum trahit qui eadẽ
docente quantum in mał pressus iaceat agnos¬
cit. lste aptus est popłm dĩ in unum conuo¬
care qui et eleuatꝰ oꝑe exempla bonitatis osten¬
dit : et inelinatus humilitate. infirmitatẽ
suam ueracit̃ agnoscit. Signa uͦ euangłica

Expanded text:
ignorum usus a Veteri Testamento assumptus est, ubi tubae argenteae a Domino ductiles fieri praecipiuntur quibus multitudo populi convocari debuisset. Ad similitudinem harum tubarum signa ex metallo aeris in Ecclesia facta sunt ad corda fidelium excitanda, ut per ea signum detur quando debeant in unum convenire . Vasa ista metallina ora praedicantium significant. Plectra ferrea quo interius tunduntur, ut sonum emittant, linguae sunt eorumdem. Funis autem mensura vitae est, et conversationis modus qui in Scriptura proponitur. Funis manu tenetur, quando Scriptura opere adimpletur. Funem sursum sequitur, qui ductu Scripturae sacrae ad bona elevatur. Funem deorsum trahit qui eadem docente quantum in malis pressus jaceat agnoscit. Iste aptus est populum Dei in unum convocare, qui et elevatus opere exempla bonitatis ostendit, et inclinatus humilitate infirmitatem suam veraciter agnoscit. Signa ergo evangelica
Abbreviated transcription (Latin):
fałrs igitur Germatius parisioruor
pontifex territorii augustidumensis
indigena patre eleuterio. matre qͦq
eusebia: onestis honoratisq parentib
procreatus est. Cuius genitrix ꝓ eo
quod hunc post alterum intra breue spatium con-¬
cepisset in utero pudore mota muliebri. cupiebat
ante partum infantem extinguere. Et accepta poti-¬
arone utrabortiuum ꝓiceret: dum nocere non posset
incubabat inuenerem. ut uel pondere prefocaret:
quem uenena ledere non ualerent. Cercabat mat᷑
cum paruulo: reni tebatur unfans abuteno. Erat
gͦ pugna int̃ mulierem et iuscera. Ledebatur matͦ¬
na. Ireunocebatur infantia. Oblue tabatur sacina:
ne genierix fieret parricida. Unde id actum ẽ. ut ser¬
uatus in columis ipse inlesus ꝓcederet & matrem redd̃ et
iñnocentem. Erat sãne huic futura p̃noscere: ante illũ
euide dum a uallone castro simul cumstratidio
ꝓpinquo puer ad huc scolis excurreret: mater

Expanded text:
atus igitur Germanus Parisiorum pontifex territorii Augustidunensis indigena patre EleutEusebia, honestis honoratisque parentibus, procreatus est. Cujus genitrix pro eo quod hunc post alterum intra breve spatium concepisset in utero, pudore mota muliebri, cupiebat ante partum infantem exstinguere; et accepta potione ut abortivum projiceret, dum nocere non posset, incubabat in ventre, ut pondere praefocaret quem venena laedere non valerent. Certabat mater cum parvulo, renitebatur infans ab utero; erat ergo pugna inter mulierem et viscera. Laedebatur matrona, nec nocebatur infantia, obluctabatur sarcina, ne genitrix fieret parricida. Id actum est, ut servatus incolumis, ipse illaesus procederet, et matrem redderet innocentem. Erat hinc futura praenoscere, ante fecissDeinde cum Avallone castro cum Stratidio propinquo puer scholis excurreret, mater
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilis carnis inbecillitate. uͥ beata uita e̾e. ño
potest. inuenitur ad monitio beate uite ꝓpt̃ syem
de sũmo utr aduua uenientẽ qͣnto magis mnappe¬
ticione nobilitatis & ercellentie ⁊ iom̃i suꝑbiaͣ¬
homo appetit. nͥ solus ẽe. si fieri possit eni cuncta
sub ierta sint ꝑu̾sa scilicet imitacione om̃i¬
potentis dĩ: quemsi subditus imitaret᷑ seđm
tera. nec tantã deformitatẽ ueniret. ut bestiolã
timeat qui uult hominib in ꝑare. habet gͦ ⁊
suꝑbia quendã appetitũ unitatis ⁊ om̃ipotentie.
s inrerũ tẽporaliũ pͥncipatuꝗͣ om̃ia transeunt

Expanded text:
visibilis carnis imbecillitate, ubi beata vita esse non visibilis carnis imbecillitate, ubi beata vita esse non potest, invenitur admonitio beatae vitae propter speciem de summo usque ad ima venientem; quanto magis in appetitione nobilitatis et excellentihomo appetit, nisi solus esse, si fieri possit, cui cuncta subjecta sint, perversa scilicet imitatione omnipotentis Dei? Quem si subditus imitaretur, sectera, nec ad tantam deformitatem veniret, ut bestiolam timeret, qui vult hominibus imperare. Habet ergo et superbia quemdam appetitum unitatis et omnipotentiae; sed in rerum temporalium princ
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptate inuenimꝰ. unde cõmonem᷑ eã cõtẽpn̾e̾.
ñ quia malũ ẽ. natura corporalis. s quia inertremi
boni dilectione turpit̾ uolutat᷑. eru pͥmis inherre
fruiq concessũẽ. Contrait᷑ aurigua. ⁊ suͤm teme¬
ritatis dat penas. quicquid illud ẽ. quo utebat᷑
ac cusat. s imploret auriliũ. iubeat dñs rerũ.
obsistat᷑ equis alia iaͣ spectacula de illiꝰ p̃cipita¬
tione facientib ⁊ nͥ subueniatur demorte. fac̾¬
turi .s. restituat᷑ Uinlocũ. suꝑ rotas collocetur.
habenarũ iura reddant᷑: regat caucius obtẽperan¬
tes ⁊ edomitas bestias. Cunc sentie̾ quã bene
currus ⁊i tota illa iunctio fabricata sit que ruina¬
eiꝰupsũ affligẽbat & cursũ decentissime modera¬
tionis amiserat. quia ihuic corpori inbecillitatem
peꝑit amme male utentis auiditas in paradiso
usurpans uetitũ cibũ contra medici disciplinã
qua sempit̾na continet᷑ salus. Si gͦ in ista ipsa

Expanded text:
oluptate invenimus unde commoneamur eam contemnere; non quia malum est natura corporis, sed quia in extremi boni dilectione turpiter volutatur, cui primis inhaerere fruique concessum est. Cum trahitur auriga, et suae temeritatis dat poenas, quidquid illud est quo utebatur, accusat: sed imploret auxilium, jubeat Dominus rerum, obsistatur equis, alia jam spectacula de illius praecipitatione facientibus, et nisi subveniatur de morte facturis, restituatur in locum, super rotas collocetur, habenarum jura reddantur, regat cautius obtemperantes, et edomitas bestias; tunc sentiet quam bene currus, et tota illa junctio fabricata sit, quae ruinaipsum affligebat, et cursum decentissimae moderationis amiserat: quia et huic corpori imbecillitatem peperit animae male utentis aviditas in paradiso, usurpans vetitum cibum contra medici disciplinam, qua sempiterna continetur salus. 84. Si ergo in ista ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ inuictus ẽ s ꝑillã incomutalẽ legem.
cui quicũq seruiunt soli st̃ liberi. Sic eñi eis
quod diligunt auferri ñ potest que resuna in¬
uictos fac̾. ⁊ꝑfectos uiros. Nã si ꝑuł ipsũ homi¬
nẽ homo dilererit ñ tã ꝙͣ se ipsiun set tãꝙͣ iumͣtũ
aut balneas. aut auiculã pictã. uł garrulã. id ẽ.
ut ex eo aliquid tẽporalis uoluptatis aut cõmo¬
Si capiat: seruiat uecesse ẽ. ñ homini s qd est

Expanded text:
hominum inuictus est, sed per illam incommutabilem legem, hominum inuictus est, sed per illam incommutabilem legem, cui quicumque seruiunt soli sunt liberi; sic enim eis quod diligunt auferri non potest; quae res una inuictos facit et perfectos uiros. nam si uel ipsum hominem homo dilexerit non tamquam se ipsum, sed tamquam iumentum aut balneas aut auiculam pictam uel garrulam, id est ut ex eo aliquid temporalis uoluptatis aut commodi capiat, seruiat necesse est non homini, sed, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
inuidia. Id enĩ diligit ad qđ diligendũ & ꝑcipi¬
endũ. quanto plures uenerint. tanto eis ube¬
rius gratulat᷑: diligit enĩ dm̃ ertoto corde
ertota anima. ertota m̃te. & diligit ꝓꝑaimũ
tinquã se ipsum. No̾ gͦ illi inudet. ut sit qͦd
ipse est. unino adiuuat etiã quãtũ potest.
nec potest amittere ꝓrimũ quẽ diligit tã¬
quã seipsũ. quia neq inse ipso ea diligit que
ocłis subiacent. aut ullis aliis corporis sensi¬
bus. Ergo apud se ipsũ ht̃ quẽ diligit. tã quã
se ipsũ. Eaẽ. aũt regula dilectionis: ut quȩsibi
uult bona ꝓuenire. ulli uelit. que accidere si¬
bi mala ñuult. & illi nolit. hanc uoluntatẽ gͣ
om̃s homines seruat. Nã gͣ neminẽ oꝑandũ eͣ
malũ: ⁊ dilectio ꝓximi malũ nõ oꝑatur. diliga¬
mꝰ gͦ ut p̃ceptũ ẽ. & ia inimicos nr̃os: siuere
in uicti ẽe. uolumus. Nõ eñi ꝑse ipsũ quis quã

Expanded text:
inuidia. id enim diligit ad quod diligendum et percipiinuidia. id enim diligit ad quod diligendum et percipiendum quanto plures uenerint, tanto eis uberius gratulatur. diligit enim deum ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente; et diligit proximum tamquam se ipsum. non illi ergo inuidet ut sit quod ipse est; immo adiuuat etiam quantum potest. nec potest amittere proximum, quem diligit tamquam se ipsum, quia neque in se ipso ea diligit quae oculis subiacent aut ullis aliis corporis sensibus; ergo apud se ipsum habet quem diligit tamquam se ipsum. ea est autem regula dilectionis, ut quae sibi uult bona prouenire et illi uelit, quae accidere sibi mala non uult et illi nolit. hanc uoluntatem erga omnes homines seruat; nam erga neminem operandum est malum et dilectio proximi malum non operatur. diligamus ergo, ut praeceptum est, etiam inimicos nostros, si uere inuicti esse uolumus. non enim per se ipsum quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
hanimi nr̃i nat᷑a post dm̃. aquo ad eiꝰ i maginem
factus ẽ s eius erant precepta seruanda quib
seriatis nemo nos uinceret. Nũc uͦ dum ipsa cuiꝰ
u̾bis turpit̾ consensimus domat᷑ dolore pariendi
⁊ nos intera laboramus. ⁊ cũ magno dedecore sꝑͥa¬
mur abom̃ib que nos cõmoueuere ac ꝑt̾bare
põtiterĩt. Itaq nolumus ab hominib uici. ⁊
rã non possimus uincere. qua turpitudine qͥd
etecrabilius dici potest: fatemur hominẽt ee.
nos umeit quã uitiũ: quis aũt dubitet inma¬
ne uicium e̾ẽ. inidentiã qua necesse ẽ. torqiat̾
& subitiat᷑ quiñiuat inreb tẽporalib uinci:
Melius ẽ. gͦ ut homo nos uincat: quã inuidentia.
uł quõlibet aliud uitiũ. S nec ab homine iui¬
N ⁊ potest: qui uitia sua uicerit. Nõ eñĩ uin¬
tit᷑: nisi cui eripit᷑ ab adu̾sario quod amat.
Qui gͦ io anat solũ quod amanti eripi non potest:
ale indubitant᷑ inuictus est. nec ulla cruciat᷑

Expanded text:
nimi nostri natura post Deum a quo ad ejus imaginem factus est: sed ejus praecepta erant servanda, quibus servatis nemo nos vinceret. Nunc vero, dum ipsa cujus verbis turpiter consensimus, domatur dolore pariendi, et nos in terra laboramus, et cum magno dedecore superamur ab omnibus quae nos commovere ac perturbare potuerint. Itaque nolumus ab hominibus vinci, et iram non possumus vincere. Qua turpitudine quid exsecrabilius dinos uincit quam uitium? quis autem dubitet immane uitium esse inuidentiam? qua necesse est torqueatur et subiciatur qui non uult in rebus temporalibus uinci. melius est ergo ut homo nos uincat quam inuidentia uel quodlibet aliud uitium. Sed nec ab homine uinci potest qui uitia sua uicerit. non enim uincitur nisi cui eripitur ab aduersario quod amat. qui ergo id amat solum quod amanti eripi non potest, ille indubitanter inuictus est nec ulla cruciatur
Abbreviated transcription (Latin):
appetant ⁊⁊ quatenꝰ impleant.⁊ nos inedificus aliis¬
q corporis operib tãqͣm dñi om̃iu̾ taliũ figurarũ
innumerabilia machinam᷑. Quid innobisẽ. quod
int᷑ intelligit as ipsas uisibiles corporũ moles ꝓpor¬
tione magnas e̾e. uł paruas. ⁊ om̃e corpꝰ habere
dimidiũ quantulũ cũq sit. ⁊ si dimidiũ innume¬
rabiles partes itaq om̃e gͣnũ milii suie parti
tante quantã inh mundo nr̃m eor pꝰ tenet. tam¬
magnum ee̾. quam mundus ÷ nobis totũq istum¬

Expanded text:
appetant, et quatenus impleant, et nos in aedificiis aliisappetant, et quatenus impleant, et nos in aedificiis aliisque corporeis operibus, tanquam domini omnium talium figurainnumerabilia machinamur? Quid est in nobis, quod intus intelligit has ipsas visibiles corporum moles proportione magnas esse, vel parvas; et omne corpus habere dimidium, quantulumcumque sit; et si dimidium, innumerabiles partes: itaque omne granum milii suae parti tantae, quantam in hoc mundo nostrum corpus tenet, tammagnum esse quam mundus est nobis, totu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽ uͥ sine tumore sint. Ibi eñi magis ẽ unũ
quod ẽ. & si tales sunt in ipsa motioneꝰ uitalique
inseminib oꝑat̾. magis ibi mirandi sumt quã in
corpore. Si emꝰ muneri seminũ sic̃ ipsa semina¬
tumerent. dedimidio gͣnofic arbor dimioia nas¬
ceretur neq de animaliũ seminib etĩa ñtotis ani¬
malia tota untegͣ gignerentur. neq tantillum
nunum sem ium haberet sin cuiꝙ generis inu¬
i. segetes segetũ. uł silues siluarũ. uł greges gre
um sit. uł nullus pilus ꝑtã numerosam successi¬
onem euiꝰ nonratio u̾illo pͥmo iuno semine fuerit.
carentia sensu tam̃ non carent. añiad uerti potest.
mutabili numerorũ lege modulatis. Redoeamus¬
ad nos: & omitamꝰ eaꝗͦ cũ arbustis ⁊ bestiis habemꝰ
cõmunia. U̾no mͦ nãq hirundo nidificat. ⁊ unum¬
quodq auiũ genꝰ uno aliquo: suo mͦ. quide̾. gͦ in
nobis qͦ ⁊ de illis om̃ib udicamus quas figuras

Expanded text:
dum est ubi sine tumore sint. Ibi enim magis unum est dum est ubi sine tumore sint. Ibi enim magis unum est quod est. Et si tales sunt in ipsa motione vitali, quae in seminibus operatur, magis ibi mirandi sunt quam in corpore. Si enim numeri seminum sicut ipsa semintumerent, de dimidio grano fici, arbor dimidia nasceretur, neque de animalium seminibus etiam non totis, animalia tota et integra gignerentur, neque tantillum et unum semen vim haberet sui cujusque generis innusunt, vel segetes segetum, vel silvae silvarum, vel greges gregum sit, vel nullus pilus per tam numerosam successionem, cujus non ratio in illo primo et uno semine fuerit. carentia, sensu tamen non carent, animadverti potest. mutabili numerorum lege modulatis. ad nos, et omittamus ea quae cum arbustis et bestiis habemus communia. Uno namque modo hirundo nidificat, et unumquodque avium genus uno aliquo suo modo. Quid est ergo in nobis, quo et de illis omnibus judicamus, quas figuras