comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuã. & saluum mefecit dextera tua : Sȩuiant
inimici: Quid possunt facere in imicis pecuniã
tollere᷑ : spoliare . proscribere . in exiliũ mit¬
tere : dolorib: torm̃tisq: crutiare : ad extre¬
mũ siꝑmissi fuerint occidere : Nũ quid
amblius : tuautẽ dñe : suꝑ irã in imicorũ exten
distimanũ tuã : Suꝑid qđ mihi possunt facere
inimici: tuexten distimanũ tuã: Nonenim
inimicipossunt me separare ate : tu autem
amplius uindicas quia adhuc differesme:
Suꝑ irã inimicorũ extendistimanũ tuã : Sȩuiat
quantũ potest inimicus: non me separat a dõ
Tuautẽ dñe ad huc me non recipis: ad huc me
inperegrinatione conteris : adhuc gaudium
dulcedinẽq: tuã non p̃bes : Nondũ inebriasti
abubertate domꝰ tuȩ : & torrente uoluptatis
tuȩ nondũ potasti. Apud te .ẽ. enĩ fonsuitȩ :¬
& in lumine tuo uidebimꝰ lum̃: Sed ecce dedisti
primitias sp̃s. & credidi inte. & m̃te seruio

Expanded text:
tuam, et salvum me fecit dextera tua.» Saeviant tuam, et salvum me fecit dextera tua.» Saeviant inimici; quid possunt facere inimici? Pecuniam tollere, exspoliare, proscribere, in exsilium mittere, doloribus tormentisque cruciare; ad postremum, si permissi fuerint, et occidere: numquid amplius? Tu autem, disti manum tuam:» super id quod mihi possunt facere inimici, tu extendisti manum tuam. Non enim inimici possunt me separare a te; tu autem amplius vindicas, quia adhuc differs me: «Super iram inimicorum meorum extendisti manum tuam.» Saeviat quantum potest inimicus, non me separat a Deo: tu autem, Domine, adhuc me non recipis, adhuc me in peregrinatione conteris, adhuc gaudium dulcedinemque tuam non praebes; nondum inebriasti ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae nondum potasti. Apud te enim est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Sed ecce dedi primitias spiritus, et credidi in te, et servio
Abbreviated transcription (Latin):
regrinatio : Siautẽ peregrinatio. ẽ. aut parũ
patriã diligis. aut sine dubio tribularis: Quis
enĩ ñ tribuletur. non se.eẽ. cũ eo qđ desiderat:
sedunde tibi ñ uidet᷑ ista tribulatio: quia ñamas:
Ama alterã uitã : & uidebis qr uita ista tribula¬
tio ẽ: Quacũq ꝓsperitate fulgeat: qͥbus libet
delicus habundec atq circũ fluat : quando
nondũ .ẽ. illud gaudiũ sineulla tẽptatione
certissimũ qđ nobis infine seruat ds̃ : sine
dubio tribulatio ẽ: Ergo intelligamꝰ huiꝰ
tribulationẽ fr̃s: Siambula uero in medio
tribulationis: uiuificabisme : Nonsicait.
tanquã diceret : si forte euenerit mͥ tribula¬
tio aliqua liberas indeme : Sed qͦmͦ : siam¬
bula uero in medio tribulationis. uiuifica¬
Si ambul autro inmedio tribulationis uiuificabis me :
id est alit̃ ñ me uiuificabis. nisi inmedio tribulationis
ambulauero:
Siambula uero inmedio tribulationis. uiuifica¬

Expanded text:
regrinatio; si autem peregrinatio est, aut parum regrinatio; si autem peregrinatio est, aut parum patriam diligis, aut sine dubio tribularis. Quis enim non tribuletur, non se esse cum eo quod desiderat? Sed unde tibi non videtur ista tribulatio? Quia non amas. Ama alteram vitam, et videbis quia ista vita tribulatio est: quacumque prosperitate fulgeat, quibuslibet deliciis abundet atque circumfluat; quando nondum est illud gaudium sine ulla tentatione certissimum, quod nobis in fine servat Deus, sine dubio tribulatio est. Ergo intelligamus et hujus tribulationem, fratres. «Si ambulavero in medio tribulationis, vivificabis me.» Non sic ait, tanquam diceret, Si forte evenerit mihi tribulatio aliqua, liberabis inde me. Sed quomodo? «Si ambulavero in medio tribulationis, vivificaSi ambulavero in medio tribulationis, vivificabis me;» id est, aliter non vivificabis me, nisi in medio tribulationis ambulavero. «Si ambulavero in medio tribulationis, vivifica
Abbreviated transcription (Latin):
triuerunt cor : Erigat se ergo suꝑb quantũ
uoluerit : certe in alto habitat ds̃. incȩlo ẽ ds̃
Vis tib ꝓpinquet: humiliate: Nã tanto
ate erit altior : quanto tuelatior: Excelsa
rũ ẽ : in quacũq tribulatione fueris: con¬
fitere in uoca. liberatte. uiuificabitte : Sed
tam̃ aliqͥd hic debemꝰ melius intelligere qͦiã
familiarius inhereamꝰ dõ : dicamꝰq illi Cito
exaudime : Dixerat enĩ : excelsa a longe
cognoscit : & excelsa suꝑba nonnorunt tri¬
bulationẽ. non nor̃ in quã tribulationẽ :¬
dequa dr̃ alio loco ⁊ Tribulationẽ & dolorẽ
inueni. & nom̃ dñi inuocaui: uid enĩ magnũ.
si tribulatio te inueniat si aliquid potes tu.
inueni tribulationẽ : & quis. ẽ inqͥt qͥinueniat
tribulationẽ aut qͥs illã uel quȩrat : in medio
tribulationis es : & nescis : uita ista parua
tribulatio ẽ : Sinon . ẽ tribulatio non .ẽ. pe¬

Expanded text:
triverunt cor» . Erigat se ergo superbus, quantum triverunt cor» . Erigat se ergo superbus, quantum voluerit; certe in alto habitat Deus, in coelo est Deus: vis tibi propinquet? Humilia te. Nam tanto a te erit altior, quanto tu elatior: «Excelsarum est: in quacumque tribulatione fueris, confitere, invoca; liberat te, vivificat te. Sed tamen aliquid hic debemus melius intelligere, quo jam familiarius inhaereamus Deo, dicamusque illi, «Cito exaudi me.» Dixerat enim, «Excelsa a longe cognoscit:» et excelsa superba non norunt tribulationem. Non norunt, inquam, tribulationem de qua dicitur alio loco, «Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi» . Quid enim magnum, si tribulatio te inveniat? Si aliquid potes, tu inveni tribulationem. Et quis est, inquis, qui inveniat tribulationem? aut quis illam vel quaerat? In medio tribulationis es, et nescis? Vita ista parva tribulatio est? Si non est tribulatio, non est pe
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̃ceseorũ : In iustiergo qͥsecuros seputabant.
qr ñ erant oculi dñi suꝑ eos. ñ timent ql ñ sunt
& aures eiꝰ ad p̃ceseorũ : nonne melius & oculieiꝰ
supnos & aures eiꝰ ad p̃ces nras: sed cũ facisea
aures dñi : & tam̃ male faciendo nte auertis
oculos dĩ. Iuid enĩ ibi seqͥt᷑ : uultꝰ autẽ dnĩ suꝑ
facientes mala: sed ad qͥd: ut ꝑdat det̃ra memo¬
riã corũ : Vides te uideri: uideste latere ñ posse:
Cũergo qͥc qͥd feceris uidearis: quare ñ hoc facis
respicit Excelsa quidꝰ alonge cognoscit:
nonut ñ uideat᷑ neputes te ideo securũ eẽ. debe
qr minꝰ bene te uidet : qr a longe teuidet: Tu
enĩ quando alonge uides. non bene uides :
Ds̃ & sia longete uidet ꝑfecte uidet: be tecum
non est. Hocagis. ñ ut minꝰ ꝑfecte uidearis:
sedut nonsis cũ illo a quo uidearis : Atuero
humilis qͥd sibi p̃stat : prope.ẽ dñs his qͥob¬

Expanded text:
ad preces eorum.» Injusti ergo qui securos se putabant, ad preces eorum.» Injusti ergo qui securos se putabant, quia non erant oculi Domini super eos, non timent, quia non sunt et aures ejus ad preces eorum? Nonne melius et oculi ejus super nos, et auraures Domini; et tamen male faciendo, a te non avertis oculos Domini. Quid enim ibi sequitur? «Vultus autem Domini super facientes mala.» Sed ad quid? «Ut perdat de terra memoriam eorum.» Vides te videri? vides te latere non posse? Cum ergo quidquid feceris videaris, quare hoc non facis «respicit. Excelsa,» quid? «A longe cognoscit.» non ut non videatur. Nec putes te ideo securum esse debere, quod minus bene te videt, qui a longe te videt. Tu enim quod a longe vides, non bene vides: Deus etsi a longe te videt, perfecte te videt, et tecum non est. Hoc agis, non ut minus perfecte videaris; sed ut non sis cum illo a quo videris. At vero humilis quid sibi praestat? «Prope est Dominus his qui ob
Abbreviated transcription (Latin):
nis: sed canticũ nouũ ꝑtinet ad hominẽ nouũ:
Ambulant ergo & reges terrȩ inuiistuis : am¬
bulent & cantent in inis tuis: Quid cantent:
ñse extollentes aduersus dñm Nã sise extu
respicit : Volunt fergo reges respics̃ humles
sint : Quid sise extulerint in suꝑbiã. latere illus
oculos possunt : neforte qr audisti humilia
respicit. suꝑb uelis. eẽ & dicas manimo tuo: humi¬
les respicit ds̃. me ñ respicit: faciã qđ uolo:
hoc diceres siscires qͥd amare deberes : ec ce
sinollette uidere ds̃. hoc ipsum ñ timesqr te
ñ uult uidere. si salutes aliquẽ maiorẽ patro¬
nũ tuũ. & intentꝰ in aliud ñ te uideat. qͥmꝰ tibi
anima dolet: siautẽ ds̃ ñ te uideat. securum
ñ uideri : immoroga ut merearis uideri. a quo
uideris: dictũ ẽ enĩ : Oculi dni suꝑ iustos: Quia
non suꝑ in iustos: faciant ergo qđ uolunt in iusti :
Oculidñi suꝑ iustos: Sequat᷑ ad huc: & aures eiꝰ

Expanded text:
nis; sed canticum novum pertinet ad hominem novum. nis; sed canticum novum pertinet ad hominem novum. Ambulent ergo et reges terrae in viis tuis, ambulent et cantent in viis tuis. Quid cantent? non se extollentes adversus Dominum. Nam si se extulrespicit.» Volunt ergo reges respici? Humiles sint. Quid? si se extulerint in superbiam, latere ipsius oculos possunt? Ne forte quia audisti, «humilia respicit,» superbus velis esse, et dicas in anima tua: Humiles respicit Deus, me non respicit; faciam quod volohoc diceres, si scires quid amare deberes? Ecce si nolit te videre Deus, hoc ipsum non times, quia te non vult videre? Si salutes aliquem majorem patronum tuum, et intentus in aliud non te videat, quomodo tibi anima dolet? Si autem Deus te non videat, securum non videri; imo roga ut merearis videri a quo videris. Dictum est enim: «Oculi Domini super justos.» Quia non super injustos, faciant ergo quod volunt injusti: «Oculi Domini super justos.» Sequatur adhuc: «Et aures ejus
Abbreviated transcription (Latin):
cõplutũ ẽ : area sicca erat : Petut rursus signũ
Area tota cõplutasit: & solũ uellus siccũ mut¬
niat᷑: & hoc factũ ẽ : Cõpluta .ẽ area: sicco
uellere : Primo cõplutũ uellus siccaarea :
post ea conpluta area sic couellere : Quiduadis
uidet᷑ area fr̃s: Nonne orbis terrarũ : qͥd uel¬
lus tanquã gens iudȩa in medio orbeterrarũ
habens grȩ sacram̃tũ ñ in manifestatione sed
in nube secreti. tanquã inuelam̃to pluuiam
in uellere : Venittẽpꝰ : quando reuelaretur
ex p̃ssũ.ẽ. uellus : & exiuit dete pluuia: Solis
xp̃c: suauitas pluuiȩ: Ipsum solũ ñ agnoscis
inscripturis ꝓpterquẽ factȩs̃ scripturȩ : atuen
om̃ia uerba oris tui. E tcantent inuiis dñi :
suꝑbi. sed hamiles sint Tunccantent inuns dñ
sihumiles sint: Ament : & cantabunt : Nouimꝰ
uiatores cantatores: Cantant: & ꝑuenire festi¬
nant : Sunt canticamala tanquã ueteris homi¬

Expanded text:
olum, area sicca erat. Petiit iterum signum: olum, area sicca erat. Petiit iterum signum: «Area tota compluta sit, et solum vellus siccum inveniatur.» Et hoc factum est: compluta est area, sicco vellere . Primo complutum vellus, sicca area; postea compluta area, sicco vellere. Quid vobis videtur area, fratres? Nonne orbis terrarum? Quid vellus? Tanquam gens Judaea in medio orbe terrarum, habens gratiae sacramentum, non in manifestatione, sed in nube secreti, tanquam in velamento pluviam in vellere. Venit tempus quando revelaretur Expressum est vellus, et exiit de te pluvia. Solus Christus suavitas pluviae: ipsum solum non agnoscis in Scripturis, propter quem factae sunt Scripturae. At vero omsuperbi, sed humiles sint. Tunc cantent in viis Domini, si humiles sint: ament, et cantabunt. Novimus viatores cantatores; cantant, et pervenire festinant. Sunt cantica mala tanquam veteris homi
Abbreviated transcription (Latin):
dantte : ñ terrena de siderent atẽ : Quid enĩ
reges terrȩ desideraturis : nonne iã habent
ipsius imperiũ e qͥcqͥd aliud desidera uerit
homo interra : usq adimperiũ ẽ. desideriũ eiꝰ:
Quid amplius potest : altior sublimitas neces¬
saria ẽ ͦ Sed fortasse quanto altior : tanto
periculosior : Ideoq reges quantos in maiori
felicitate terrena : tanto magis humiliari
dõdebent : Ut qͥd facant : Qm̃ audier̃ om̃ia
uerbao ristui : Odnẽ om̃ia uerba oris tui
nescio quagente abscondita erant : lex
& ꝓphetȩ & om̃ia uerba oris tui : Sed ingente
iudȩoꝵ sola erant uerba oris tin om̃ia : quã
gentẽ laudans apłs ait : Quid ergo amplius
est iudȩo. aut quȩ utilitas circũcisionis:
multũ ꝑomnẽ modũ : Primũ qͥdẽ : quia cre¬
ditas illis eloquiadĩ: Ibierant uerba dĩ
Sed damihi illũ gedeon quendã scm uirum
tẽpore iudicũ : uidete quale signũ petiuit
adñõ: Ponã inqͥt uellus in area : conpluatur

Expanded text:
enim reges terrae desideraturi sunt? Nonne jam habent ipsum imperium? Quidquid amplius desideraverit homo in terra, usque ad imperium est desiderium ejus. Quid amplius potest? Altior sublimitas necessaria est. Sed fortasse quanto altior, tanto periculosior. Ideoque reges quanto sunt in majore sublimitate terrena, tanto magis humiliari Deo debent. Utquid faciunt? «Quoniam audierunt omnia verba oris tui!» O Domine, «omnia verba oris tui!» Nescio in qua gente abscondita erant Lex et Prophetae, «omnia verba oris tui.» Sed in gente Judaeorum sola erant «omnia verba oris tui:» quam gentem laudans Apostolus ait, «Quid ergo amplius est Judaeo? aut quae utilitas circumcisionis? Multum per omnem modum. Primum quidem, quia credita sunt illis eloquia Dei» . Ibi erant verba Dei. Sed da mihi illum Gedeon quemdam sanctum virum tempore Judicum; videte quale signum petivit a Domino: «Ponam,» inquit, «vellus in area; compluatur
Abbreviated transcription (Latin):
a pud se peregrinantẽ scã mciuitatẽ : sicut
uoluit ipsũ popłm interficere pharao. quandi
masculos occidebat natos. & feminas relinque¬
batꝰ. Uirtutes p̃focabat. concupiscentiãnem
Cũ ergo dixisset. sioblitꝰ tui fuero iherłm. obi¬
uiscat᷑ me dexteramea. ad hereat linguamea
faucib meis nisi tui meminero : addidit statim
S iñ p̃posuero iherłm: in principio iocunditatis
meȩ : Ibi . ẽ. enĩ sũma iocunditas ubidõ frum¬

Expanded text:
apud se peregrinantem sanctam civitatem: sicut apud se peregrinantem sanctam civitatem: sicut voluit ipsum populum interficere Pharao, quando masculos occidebat natos, et feminas relinquebat; virtutes praefocabat, concupiscentias nutCum ergo dixisset, «Si oblitus tui fuero, Jerusalem, obliviscatur me dextera mea. Adhaereat lingua mea faucibus meis, nisi tui meminero;» addidit statim, «Si non praeposuero Jerusalem in principio jucunditatis meae.» Ibi est enim summa jucunditas, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
si desideratis ciuitatẽ illã iherłm. si con¬
cupiscitis uitã ȩternã. Om̃is ista t̃rena
felicitas. simstra uobissit: illa sit dextera
quã sẽꝑ habebitis : Qsi habueritis sinistrã:
nolite desinistra p̃sumere : Nonne corripis
eũ qͥ desinistra uoluerit manducare : sim̃ sȩ
tuȩ in iuriã putas fieri manducantẽ conuiuã
desinistra : qͦmͦ ñ fit in iuria m̃ sȩ dĩ. si qđ dex¬
trũ ẽ sinistrũ feceris & qđ sinistrũ ẽ. dex¬
trũ feceris : qͥdergo : si oblitꝰ fuero tui
lingua mea faucib: meis. situi ñ meminero.
id .ẽ. obmutescã in qͥt nisi tui meminero:
Vt qͥd enĩ loqͥt᷑ ut qͥd sonat: qͥ canticũ sion
ñ sonat : ipsa ẽ. lingua nra : canticũ iherłm:
Canticũ dilectionis huiꝰ scłi. lingua alienã
lingua barbara ẽ : quã in captiuitate didi¬
cimꝰ : Ergo mutꝰ erit dõ qͥoblitꝰ fuerit
iã captiua turba captiuatores suos. & tam̃
murmurant & sȩuiunt & uolunt int̃ficere

Expanded text:
tis civitatem illam Jerusalem, si concupiscitis vitam aeternam. Omnis ista terrena felicitas sinistra vobis sit; illa sit dextera quam semper habebitis: et si habueritis sinistram, nolite de sinistra praesumere. Nonne corripis eum qui de sinistra voluerit manducare? Si mensae tuae injuriam putas fieri manducante conviva de sinistra; quomodo non fit injuria mensae Dei, si quod dextrum est, sinistrum feceris, et quod sinistrum est, dextrlingua mea faucibus meis, nisi tui meminero.» Id est, obmutescam, inquit, nisi tui meminero. Utquid enim loquitur, utquid sonat, qui cantica Sion non sonat? Ipsa est lingua nostra, canticum Jerusalem. Canticum dilectionis saeculi hujus, lingua aliena, lingua barbara est, quam in captivitate didicimus. Ergo mutus erit Deo, qui oblitus fuerit jam captiva turba captivatores suos, et tamen murmurant, et saeviunt, et volunt interficere
Abbreviated transcription (Latin):
met : quare me occidat. non habet : Sed
ut sciant om̃ sait. qm̃ uoluntatẽ patris mei
facio: surgite eamꝰ hinc : Quid ẽ. surgite
camꝰ hinc : id ẽ ñ necessitate feduoluntate
patior : reddens qđ non debeo: Dnẽ retribu
esꝓme : dnẽ miscđiatua in ȩt̃nũ : Quid desi¬
derem diem hominũ: Non: Laboraui sub¬
sequentes dnẽ : & diem hominũ non concupiui
tuscis. Ecce scã martra crispina. sidesideraret
diem hominũ : negaret xp̃m: Plus hic uiue¬
ret : sed inȩternũ ñ uiueret Maluit inȩt̃nũ
uiuere : quã paulo amplius tẽporaliter
in ȩternũ qua martires liberasti: & sic cito
tus : sed tam̃ non cõm̃do oꝑamanuũ mearũ:
Timeo necũ inspexeris : inuenias plura pec¬
cata quã merita: Hoc solũ dico. hoc rogo:
hocim petrare desidero: oꝑamanuũ tuarũ
nedespicias: Opus tuũ in mȩui deł: non meũ:
Nã meũ siuideris damnas : Siuideris tuũ.
coronas : Quia & quȩtũq: s̃ bona oꝑamea :

Expanded text:
niet; quare occidat me, non habet. «Sed niet; quare occidat me, non habet. «Sed ut sciant omnes,» ait, «quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc» . Quid est, «surgite, eamus hinc?» Id est, non necessitate, sed voluntate patior, reddens quod non debeo: «Domine, retribunum.» Quid desiderem? Non diem hominum. «Non laboravi subsequens te, Domine, et diem hominum non concupivi; tu scis» . Ecce martyr sancta Crispina si desideraret diem hominum, negaret Christum: Plus hic viveret, sed in aeternum non viveret. Maluit in aeternum vivere, quam paulo amplius temporaliter in aeternum,» qua martyres liberasti, et sic cito tus» ; sed tamen non commendo opera manuum mearum: timeo ne cum inspexeris, invenias plura peccata quam merita. Hoc solum rogo, hoc dico, hoc impetrare desidero: «Opera manuum tuarum ne despicias.» Opus tuum in me vide, non meum; nam meum si videris, damnas; tuum si videris, coronas. Quia et quaecumque sunt bona opera mea,
Abbreviated transcription (Latin):
bues ꝓme : Est hic alius intellectꝰ non negle¬
gendus : & forte magis eligendus : dñe xpẽ
Vide illũ retribuentẽ ꝓnobis: Uener̃ qͥ tribu¬
tũ exigerent : exigebant tributũ di drag¬
mas : id ẽ duas dragmas in uno homine:
Uentũ ẽ. ad dnm ut solueret tributũ: immo
eũ. &ille : Reges terrȩ aqͥb: exigunt tribu¬
tũꝰ a filiissuis anabalienis : responderunt :
Abalienis. Ergo inqͥt liberis filii Sed tam̃ ne
aperio seꝰ & in uenies ibi staterẽ id ẽ duas drag̃¬
genꝰ ẽ habens quattuor dragmas: Inuenies
to habemꝰ primũ piscẽ hamo captũ. hamo cõ¬
p̃hensũ pͣrimũ surgentẽ demari: Primogenitũ
amortuis : In eiꝰ ore inuenimꝰ duas didragmas:
idẽ quattuor dragmas : In eiꝰ ore: inuenimꝰ quat¬
tuor euangłia : Istis quattuor dragmis ab exac¬
tione huiꝰ scđi liberam : Perquataor euangłia :¬
ꝓnobis reddidit : Ecce in qͥt ueniet princeps mundi
inme inuemet : nullũ peccatũ inme inue¬

Expanded text:
bues pro me.» 16. Est hic alius intellectus non negligendus, et forte magis eligendus. «Domine» ChVide illum retribuentem pro nobis. Venerunt qui tributum exigerent; exigebant tributum didrachmam, id est duas drachmas in uno homine: ventum est ad Dominum, ut solveret tributum; imo eum. Et ille: «Reges terrae a quibus exigunt tributum? a filiis suis, an ab alienis?» Responderunt: «Ab alienis. Ergo,» inquit, «liberi sunt filii. Sed tamen ne aperi os ejus, et invenies staterem;» id est duas dgenus est, habens quatuor drachmas. «Invenies»to habemus primum piscem hamo captum, hamo comprehensum; primum surgentem de mari, primogenitum a mortuis. In ejus ore invenimus duas didrachmas, id est quatuor drachmas: in ejus ore invenimus quatuor Evangelia. Istis quatuor drachmis ab exactione hujus saeculi liberamur; per quatuor Evangelia pro nobis reddidit. «Ecce,» inquit, «venit princeps mundi nihil inveniet?» Nullum peccatum in me inve
Abbreviated transcription (Latin):
occisa.ẽ : illiuiuunt: Illorũ salus insinistai
retribues ꝓme: sȩuiant in imiciquantũ libet:
tu re tribues qđ ego ñ possũ: Dnẽ retribues
ꝓme : In ipso capite nr̃o adtendite : Relinqst
eñ nobis exemplũ ut sequamꝰ uestigiae iꝰ : qͥ pec¬
catũ ñ fecit nec inuentꝰ ẽ dolus inore eiꝰ: Quicũ

Expanded text:
occisa est, illi vivunt. Illorum salus in sinistra, occisa est, illi vivunt. Illorum salus in sinistra, retribues pro me Saeviant inimici, quantum libet; tu retribues quod ego non possum. «Domine, retribues pro me.» In ipso capite nostro attendite. Reliquit enim nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus. «Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in or
Abbreviated transcription (Latin):
uũ me fecit dextera tua : Scđm desiderum
saluũ mefecit dextera tua: Est quȩdã salus
indextera tua: Nã ẽ. alia salus insinistratua
salus tẽporalis carnalis in sinistra ẽ : salus aģeni
cũ angłis indextera. Ideo iã impsa in mortaliat
positꝰ xp̃c : dicit᷑ sedere addexterã dĩ: Noneñ
ds̃ habet in seipso dexterã aut sinistrã: sedder
ñpotest. tale nom̃ accepit: Hac dextera tua¬
me saluũ fecisti: non scđm salutẽ tẽporalen
Nã crispina occisa .ẽ : sednũ qͥd deferutlła
ds̃ : non illã fecit saluã infinistra: sed fecit
salu andextera : Machabei quanta torm̃ta ꝑpes
sis : tresautẽ pueri in medis ignib deam¬
bulando : laudauer̃ dm̃: Illorũ salus index¬
tera : istorũ etiã insinistra : Aliquando ergo
non saluat insinistrã scõ ssuos: sed sẽꝑ saluat
indextera : Impios autẽ plerũq saluat insi¬
nistrã : ñ saluat indextera: Nã illi qͥ ꝑseque¬
bant᷑ crispinã : samerant in corpore. Illa

Expanded text:
extera tua.» Secundum desiderium «salvum me fecit dextera tua.» Est quaedam salus in dextera; nam est altera salus in sinistra: salus temporalis et carnalis, in sinistra est; salus aeterna cum Angelis, in dextera est. Ideo jam in ipsa immortalitate positus Christus, dicitur sedere ad dexteram Dei . Non enim Deus habet in seipso dexteram aut sinistram; sed dexculis non potest, tale nomen accepit. Hac dextera tua salvum me fecisti, non secundum salutem temporalem. Nam Crispina occisa est; sed numquid deseruit illam Deus? Non illam fecit salvam in sinistra, sed fecit in dextera. Machabaei quanta tormenta perpessi sunt ! Tres autem pueri in mediis ignibus deambulando laudaverunt Deum . Illorum salus in dextera, istorum etiam in sinistra. Aliquando ergo non salvat in sinistra sanctos suos; sed semper salvat in dextera. Impios autem plerumque salvat in sinistra, non salvat in dextera. Nam illi qui persequebantur Crispinam, sani erant in corpore: illa
Abbreviated transcription (Latin):
nib ẽ : gaudiũ de superiorib: corã angłis. ẽ:
Non enĩ nouit impius gaudiũ iusti:̃ non ẽ
in põpa÷ gaudet martor incathena. Quomͦ
gaudebat scã crispina cuiꝰ hodie sollẽpni¬
tas celebrat᷑ : gaudebat cũ tenebat᷑. cũ ad
iudicẽ ducebat᷑ : cũ in carcere mittebatur:¬

Expanded text:
nibus est; gaudium meum de superioribus, coram Angelis est. nibus est; gaudium meum de superioribus, coram Angelis est. Non enim novit impius gaudium justi: «Non estin popina, gaudet martyr in catena. Quomodo gaudebat sancta ista Crispina cujus hodie solemnitas celebratur ? Gaudebat cum tenebatur, cum ad judicem ducebatur, cum in carcere
Abbreviated transcription (Latin):
ad modũ offerat holocaustũ spiritale qͥdi¬
cit: confitebortͥ dnẽ in toto corde meo : Iotũ
inqͥt cormeũ flãma tui amoris accendat:⁊
nihil inme relinquat᷑m. Nec quo refpiciã
adme ipsũ: sed totꝰ inte estaem. totꝰ inte
ardeam : Totꝰ diligãte : tanquã inflãmatꝰ
abste : Confitebortibi dnẽ in toto cordemeo:
qm̃ audisti uerba oris mei : Cuiꝰ oris mei. nisi
cordis mei: ibi enĩ habemꝰ uocẽ quã dsexau¬
dit : quã ꝓrsus auris humana ñ nouit : Cla¬
mabant certe qͥsusannã accusabant. & ad
cȩlũ oculos ñ leuabant : illa tacebat & cor¬
de damabat: Vnde illa meruit exaudiri:
inde illi pimiri Est ergo os intus: Ibi rogamꝰ:
iniqͥtas sola: Deicemediũ parietẽ peccati :
&cũ illo es quẽ rogas : Audisti inqͥt uerba
orismei : confitebort Et corã angłis psal¬
lãtibi: Noncorã hominib psallã : sed corã
angłis psallã : ꝑsalteriũ meũ: gaudiũ meũ :
Sed gaudiũ meũ deinferiorib corã homi¬

Expanded text:
ferat holocaustum spirituale, qui dicit, «Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo.» Totum, inquit, cor meum flamma tui amoris accendat: nihil in me relinquatur mihi, nec quo respiciam ad meipsum; sed totus in te aestuem, totus in te ardeam, totus diligam te, tanquam inflammatus abs te. «Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo; quoniam audisti verba oris mei.» Cujus «oris mei,» nisi cordis mei? Ibi enim habemus vocem, quam Deus exaudit, quam prorsus auris humana non novit. Clamabant certe qui Susannam accusabant, et ad coelum oculos non levabant; illa tacebat, et corde clamabat: unde illa meruit exaudiri, inde isti puniri . Est ergo os intus; ibi rogamus, iniquitas sola: dejice medium parietem peccati, et cum illo es quem rogas. «Audisti,» inquit, «verba oris mei; confitebor tibi.» 3. «Et coram Angelis psallam tibi.» Non coram hominibus psallam, sed coram Angelis psallam. Psalaudium meum de inferioribus, coram homi
Abbreviated transcription (Latin):
intua miscđia . & intua ueritate : Miscđia peo¬
catorẽ respexisti: ueritate ꝓmissionẽ reddi¬
disti : In tua ergo miscđia & ueritate : confite¬
bortibi : has etiã ego ꝓmeis uirib reddo. quas
mihi donasti: faciens miscđiã & uerita tẽ :
Miscđiam in subueniendo : ueritatẽ iniudicando
Hisadiuuam᷑ adõ: his ꝓmerem̃ dm̃ Merito
ergo miscđia & ueritas : uniuersȩ uiȩdñ: Non

Expanded text:
«in tua misericordia, et in tua veritate.» Misericordia peccatorem respexisti, veritate promissionem reddidisti. «In tua» ergo «misericordia et veritate» confitebor tibi. Has etiam ego pro meis viribus reddo, quas mihi donasti, faciens misericordiam et veritatem; misericordiam in subveniendo, veritatem in judicando. His adjuvamur a Deo, his promeremur Deum. Merito ergo «misericordia et veritas universae viae Domini.» Non
Abbreviated transcription (Latin):
ad eccłam deorsũ dñs angłoꝵ : & ei angłi
in terra ministrauer̃. ministranti nobis.
Non enĩ ueniinqͥt ministrari : sedministrare :
Quid nobis ministrauit. nisi hoc qđ hodie q
manducamꝰ & bibimꝰ : cũ ergo angłoꝵ dñs

Expanded text:
ad Ecclesiam deorsum Dominus Angelorum, et ei Angeli ad Ecclesiam deorsum Dominus Angelorum, et ei Angeli in terra ministraverunt ministranti nobis . «Non enim veni,» inquit, «ministrari, sed ministrare» . Quid nobis ministravit, nisi quod hodieque manducamus et bibimus? Cum ergo Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
intelligat᷑ uentꝰ ꝗͦ corpꝰ ꝓpellente sentimꝰ.
sedut eiꝰ nomine significetur aliquid inuisi¬
bile qđ nec occulis cerni potest. nec sentiri
aurib: nec odorãtu duci. nec palatugustari.
net manu contrectar Nđ ẽ. utiq uita quȩd a
quauiuimꝰ quȩ anima dicit᷑. Siᵈ hosuentos
intellexerimꝰ : non .ẽ. quare quȩ ramꝰ pennas
uisibiles ut cũ auib uolemꝰ adorandũ ad tẽ¬
plũdĩ : sed suꝑnos ipsos inuenimꝰ dm̃ sedere
sieiꝰ fideles. eẽ. uoluerimꝰ : Videte si hoc non. ẽ :
tam̃ qđ manifestũ .ẽ : in angłis habitat ds̃:
Ergo cũ gaudionrm despiritd lib reb: ñ deter¬
renis bonis. ad sumit canticũ dõ: ut psallat
corã angłis : Ipsa congregatio angłoꝵ : tẽplũ
dĩ ẽ : Ad orabo ad tẽplũ dĩ: Aeccła deorsum:
& eccła sursũ : Ecła deorsũ in om̃ib fidelib:¬
& eccła sursũ in om̃ib: angłis: Sed descendit

Expanded text:
intelligatur ventus quo corpus propellente sentimus, intelligatur ventus quo corpus propellente sentimus, sed ut ejus nomine significetur aliquid invisibile, quod neque oculis cerni potest, nec sentiri auribus, nec odoratu duci, nec palato gustari, nec manu contrectari; quod est utique vita quaedam, qua vivimus, quae anima dicitur: si hos ventos intellexerimus, non est quare quaeramus pennas visibiles, ut cum avibus volemus ad adorandum ad templum Dei; sed super nos ipsos inveniemus Deum sedere, si ejus fideles esse voluerimus. Videte si hoc non est: tamen, quod manifestum est, in Angelis habitat Deus. Ergo cum gaudium nostrum de spiritualibus rebus, non de terrenis bonis assumit canticum Deo, ut psallat coram Angelis; ipsa congregatio Angelorum templum Dei est, adoramus ad templum Dei. Ecclesia deorsum, et Ecclesia sursum: Ecclesia deorsum in omnibus fidelibus, Ecclesia sursum in omnibus Angelis. Sed descendit
Abbreviated transcription (Latin):
plũ scm̃tuũ Quod tẽplũ scm̃tuũ : ubi ha¬
bitabimꝰ: ibi ad orabimꝰ : Currimꝰ enĩ ut ado¬
remꝰ: grauidũ cornrm̃ parturit. & ubi
pariat quȩrit : Quis ille locus ẽ. ubi ado¬
randus ẽ. ds̃ : qͥmundus: qđ ȩdificium
quȩ deniq sedes incȩlo & inter stellas : quȩ¬
rimꝰ inscripturis sc̃is : & inuenimꝰ inuerbissapientiȩ:
Ego in qͥt erã cũ illo : Ego erã. adquẽ ad gaude¬
bat̃ cotidie : & dicit oꝑaeiꝰ: & exponit nobis
sedem ipsius: Quã : quando ualidas faciebat
inqͥt in sũ monubes: quando sedẽ suã segrega¬
bat suꝑuentos: Sedes autẽ eiꝰ : tẽplũeiꝰ: uo
ergo ibimꝰ : suꝑuentos ad oraturi sumꝰ: si suꝑ
uentos ad orat᷑: a ues nos uincunt: Siautem
intelligamꝰ uentos animas. hoc . ẽ. uentorum
nomine significatas animas. sicut ait scrip¬
tura qͦdãlo co Uolauit suꝑ pennasuentoꝵ
hoc ẽ. suꝑ uirtutes animarũ: Unde & flatus
dĩ dr̃ anima. tanquã uentꝰ: Nonut iste

Expanded text:
plum sanctum tuum.» Quod templum sanctum tuum? Ubi habitabimus, ubi adorabimus. Currimus enim, ut adoremus. Gravidum eor nostrum parturit, et ubi pariat quaerit. Quis est ille locus ubi adorandus est Deus? qui mundus? quod aedificium? quae deniqne sedes in coelo et inter stellas? Quaerimus in Scripturis sanctis, et invenimus in verbis Sapientiae: «Ego,» inquit, «eram cum illo; ego eram ad quam adgaudebat quotidie.» Et dicit opera ejus, et exponit nobis sedem ipsius. Quam? «Quando validas,» inquit, «faciebat in summo nubes quando sedem suam segregabat super ventos» . Sedes autem ejus templum ejus. Quo ergo ibimus? Super ventos adoraturi sumus? Si super ventos adoratur, aves nos vincunt. Si autem intelligamus ventos animas, id est, ventorum nomine significatas animas, sicut ait tura, «Volavit super pennas ventorum» ; hoc est, super virtutes animarum: unde et flatus Dei dicitur anima , tanquam ventus, non ut iste
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet edom. ꝑtinet illuc iacob qͥ caruit
cibu carnali & sũpsit honorẽ spiritalem:
Ille uero factꝰ .ẽ. inimicus: Om̃ scarnales: spi¬
ritalib: in micis : Om̃s tales concupifcentes
p̃sentia: in secunt᷑ eos qͦ suident meditari ȩt̃na
Contra hos isterespiciens iniherłm. &rogans
dm̃ ut eruat᷑ decaptiuitatẽ : Quiddicit: me¬
m̃ todnẽ filiorũ edom: Liberanos a carna¬
lib abeis qͥ iitantur illũ edom. Mem̃to¬
bant illii herłm : Quanta senĩ ꝑsecutiones
unꝰ remaneat : euertite usq ad fundam̃ta :
Nonne dictas̃ hȩc : & cũ ista dicerent᷑ ꝑse¬
quentes in ꝑbatis: martirescoronatis : dicen¬
tiũ euacuate euacuate usq dĩ fundam̃tũ
inea : Filii edomdicunt euacuate euacuate.
& ds dicit seruite : Cuiꝰ uerba possunt su¬

Expanded text:
c Jacob, qui caruit cibo carnali, et sumpsit honorem spiritualem. Ille vero factus est inimicus. Omnes carnales spiritualibus inimici sunt: omnes tales concupiscentes praesentia, insequuntur eos quos vident meditari aeterna. Contra hos iste respiciens in Jerusalem, et rogans Deum ut eruatur a captivitate, quid dicit? «Memento, Domine, filiorum Edom.» Libera nos a carnalibus, ab eis qui imitantur illum Edom, bant illi Jerusalem. Quantas enim persecutiones unus remaneat; evertite usque ad fundamentum! Nonne dicta sunt haec? Et cum ista dicerentur, persequentes improbati sunt, martyres coronati sunt. «Dicentium, Evacuate, evacuate, usque dum fundamentum in ea.» Filii Edom dicunt, «Evacuate, evacuate;» et Deus dicit, Servite. Cujus verba possunt su
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ confessionẽ pauci aduertunt: Naita
nota.ẽ. confessio peccatorũ : ut in qͦcũq¬
loco scripturarũ auditũ fuerit confitebor
tibi dñe. aut confitebimꝰ tibi: continuo
ĩa consuetudo sit intelligendi. manꝰ currant
ad pectꝰ tundendũ. Vsq ad eo ñsolent
peccator fuit qͥait in euangłio. confiteor tibi

Expanded text:
ita nota est confessio peccatorum, ut in quocumque Scripturarum loco auditum fuerit, «Confitebor tibi, Domine;» aut, «Confitebimur tibi:» continuo jam consuetudine sic intelligendi, manus currant ad pectus tundendum; usque adeo non solent peccatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
nus quã indiuinis eloquiis repperit᷑ scõs
angłos appellatos deos: ea mihi causa potis¬
simũ occurrit. neisto nomine homines ad hoc
ad hoc edificarent᷑ Ut ministeriũ uel ser¬
uitiũ religionis quã grece łiturgiã ullã triã
dicit᷑ sc̃ĩs angelis exhiberentur Nđ nec
ipsi exhiberi ab hominib uolunt. nisuilli
dõ q& ipsorũ & hominũ ds̃. ẽ: Unde multo
utilius angłi uocant᷑. qͥlatine nuncu nũ¬
cupantur : ut ꝓ omenñ substantiȩ sedofficii.
satis intelligamꝰ illũ dm̃ a nobis goscoli
uelle quẽ nuntiant: Totã igit᷑ istã quȩsti¬
onẽ breuiter apłs soluit. ubiait: Nam

Expanded text:
nusquam in eloquiis divinis reperitur sanctos nusquam in eloquiis divinis reperitur sanctos Angelos appellatos deos, ea mihi causa potissimum occurrit, ne isto nomine homines ad hoc aedificarentur, ut ministerium vel servitium religionis, quae graece liturgia, vel latria dicitur, sanctis Angelis exhiberent; quod nec ipsi exhiberi ab hominibus volunt, nisi illi Deo qui et ipsorum et hominum Deus est. Unde multo utilius Angeli vocantur, qui latine nuntii nuncupantur; ut per nomen non substantiae, sed officii, satis intelligamus illum Deum a nobis eos coli velle, quem nuntiant. Totam ergo istam quaestionem breviter A
Abbreviated transcription (Latin):
spũ in terp̃tati : qͦspũ & illa dictas quȩ in he¬
breis litteris sunt : Codẽ nãq: oꝑante sp̃uetiã
hoc dicioportuit qđ dictũ ẽ. diigentium
dȩmonia : ut in telligeremꝰ sic etiã in hebreo
positũ. diigentiũ simulachra. ut dȩmonia
potius quȩ s̃ insimula chris significarentur:
a qđ attinet ad ipsa simula chra quȩ grecȩ
appellantur idola. qͦ nomine iã utimur
ꝓlatino oculos habent & ñ uident : & cȩtera
quȩ dehis ideo dicuntur ꝗl om̃i sensu carent:
quo circ anecterreri poss̃. qr nisi ea quȩ senti¬
unt terreriutiq ñ poss̃ : uomodo ergo dictũ ẽ
dednõ terribilis ẽ suꝑom̃s deos. qm̃ diigentiũ
simulachra: nisi psimulachra intelligant᷑
materiã terrenã sensu carentẽ in ea Item
neqͥsq putaret non. eẽ. aliquã uiuentẽ.
sentientẽq naturã quȩ gentiũ sacrifitiis¬
delectetur: adiunxitꝰ Sedquȩ immolant
gentes demoniis immolant. & non dõ:
Nolouos socios. fieri dȩ moniorũ : Siergo

Expanded text:
 intepretati, quo Spiritu et illa dicta sunt quae in hebraeis litteris sunt. Eodem namque operante Spiritu, etiam hoc dici oportuit quod dictum est, «Dii Gentium daemonia:» ut intelligeremus sic etiam in hebraeo positum, «Dii Gentium simulacra;» ut daemonia potius quae sunt in simulacris, significarentur. Nam quod attinet ad ipsa simulacra, quae graece appellantur idola, quo nomine jam utimur pro latino, oculos habent et non vident; et caetera quae de his ideo dicuntur, quia omni sensu carent: quocirca nec terreri possunt, quia nisi ea quae sentiunt, terreri utique non possunt. Quomodo ergo dictum est de Domino, «Terribilis est super omnes deos, quoniam dii Gentium simulacra,» nisi per simulacra intelligantur materiam terrenam sensu carentem. Item ne quisquam putaret non esse aliquam viventem sentientemqdjunxit: «Sed quae immolant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo. Nolo vos socios fieri daemoniorum» . Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
titulus psalmi huiꝰ breuis & simplexẽ
neq nos tenet. scientes cuiꝰ figuram
portauerit dauid: & in eo etiã nos ipsos aguos¬
centes : quia & nos m̃bra illius corporissum
Agnoscamꝰ ergo hic uocẽ ecđȩ : simulq
gaudeamꝰ . qđ in ea eẽ. meruimꝰ cuiꝰ uocem¬

Expanded text:
Titulus psalmi hujus brevis et simplex est, neque nos tenet, scientes cujus figuram portaverit David, et in eo etiam nos ipsos agnoscentes, quia et nos membra sumus illius corporis. Agnoscamus ergo hic vocem Ecclesiae, simulque gaudeam
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ p̃cedit spesurã : sequat᷑ uita urã. Ibierimꝰ¬
nat nosmodo desuꝑ.amplectet᷑ secum
In illa ciuitate ȩquales erimꝰ angłis dĩ . Non
auderemꝰ hoc suspicari denobis: nisi ꝑmit¬
teret ueritas:. Hoc ergo concupiscite frs.
demundo adriserit: nolite p̃sumere . noli
libenter conloqͥ cũ cupiditatib ur̃ĩs hostis
maior .ẽ. occidat᷑ ad petrã : Breuis hostise
elidat᷑ ad petrã : & maiores inpetra occido
& minores ad petrã elidite : Petra uinci
in petra ȩdificamini: si nonuultis dolli auit
a fluuio. aut auentis. aut a pluuia: Siuilts
armati eẽ. contra tẽptationes in scłm: orst

Expanded text:
quo praecedit spes vestra, sequatur vita vestra: ibi erimquo praecedit spes vestra, sequatur vita vestra: ibi erimnat nos modo desuper: amplectetur secum in illa civitate; aequales erimus Angelis Dei. Non auderemus hoc suspicari de nobis, nisi promitteret Veritas. Hoc ergo concupiscite, fratres, feliciter arriserit, nolite praesumere: nolite libenter colloqui cum cupiditatibus vestris. Hostis major est, occidatur ad petram: brevis hostis est, elidatur ad petram. Et majores ad petram occidite, et minores ad petram elidite. Petra vincat. In petra aedificamini, si non vultis tolli aut a fluvio, aut a ventis, aut a pluvia. Si vultis armati esse contra tentationes in
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ : & dicent : Vere m̃datiũ coluer̃ patres
dicunt : qͥoccisierant paruuli sequendo
ipsas uanitates: Pro iciendo autẽ uanitates
& reui uiscendo indm̃ ꝓficiant: & retribuaꝗ
babylonȩ : Qualẽ retributionẽ illi retribu¬
ent : quã retribuit nobis: Paruuli eiꝰ uicissim
elidantur : & moriant᷑: Quis par uuli babi¬
loniȩ : nascentes malȩ cupiditates Sunt
enĩ qͥ cũ uetere cupiditate rixant᷑ quando
nascit᷑ cupiditas. antequã robur faciat ad¬
uerfũte mala consuetudo : Cũ paruula ẽ¬
enĩ cupiditas. neqͣ quã prauȩ consuetudi¬
nis robur accipiat : cũ paruula . ẽ. elide
nllã. Sed times neelisa ñmoriat᷑: ad petrã
oꝑando ñcessent : uobis inuicẽ cantate cantiu
syon Quã libȩnter audistis. tã libentius aqt
qđ audistis: Si no nuultis . eẽ. salices babylo¬
niȩ. pasti de fluminib eiꝰ & fructũ nullũ as¬
ferentes sed suspirate in ȩternã iherł i:

Expanded text:
terrae, et dicent, Vere mendacium coluerunt» «patres terrae, et dicent, Vere mendacium coluerunt» «patres dicunt, qui occisi erant parvuli sequendo ipsas vanitates: projiciendo autem vanitates, et reviviscendo in Deum proficiant, et retribuant Babyloniae. Qualem retributionem ei retribuent? Quam retribuit nobis. elidantur, et moriantur. Qui sunt parvuli Babyloniae? Nascentes malae cupiditates. Sunt enim qui cum vetere cupiditate rixantur. Quando nascitur cupiditas, antequam robur faciat adversum te mala consuetudo, cum parvula est cupiditas, nequaquam pravae consuetudinis robur accipiat; cum parvula est, elide illam. Sed times ne elisa non moriatur; «ad petram» operando non cessent; vobis invicem cantate cantica Sion. Quam libenter audistis, tam libentius agite quod audistis; si non vultis esse salices Babyloniae, pasti de fluminibus ejus, et fructum nullum afferentes. Sed suspirate in aeternam Jerusalem;
Abbreviated transcription (Latin):
det paruulos tuos ad pecrã: Ipsa . ẽ retribu¬
tio : Quid enĩ nobis fecit babylonia ista :
iã cantauimꝰ in illo psalmo: sermones ini¬
quoꝵ p̃ualuer̃ aduersũ nos Quando enĩ
natisumꝰ. par uosnos inuenit ista confusio
scłihuiꝰ : & suffocauit nos errorũ diuersoꝵ
uanis opinionib: adhuc infantes: Natus
in fans. futurus ciuis iherłm . & in p̃destina¬
tione dĩ iãciuqs. sed interĩ captiuus ad tẽpꝰ
Quando discit amare . nisi qđ susurra uerint.
parentes. instruent & docent illũ auaritiã:
ras idolorũ & dȩmoniorũ remedia inlicita
p̃cantationũ & ligaturarũ: Quid facturus ẽ.
adhuc in fans anima tenera adtendens
admaiores qͥdagant. ut qđ eos uiderit face¬
re hoc sequatur: babilonia ꝑsecuta . ẽ. par¬
uulos nos: sedd s̃ dedit nobis agnitionẽ sui
iã grandib: ut non sequerem̃ errores paren¬
tũ nrorũ : Qđ & tunc cõmemoraui p̃dictũ
aꝓpħa : Ad tegentes uenient ab extremo

Expanded text:
det infantes tuos ad petram.» Ipsa est retributio. Quid enim fecit nobis Babylonia ista? Jam cantavimus in illo psalmo: «Sermones iniquorum praevaluerunt adversus nos» . Quando enim nati sumus, parvulos nos invenit ista confusio saeculi hujus; et offocavit nos errorum diversorum vanis opinionibus adhuc infantes. Natus infans futurus civis Jerusalem, et in praedestinatione Dei jam civis, sed interim captivatus ad tempus, quando discit amare, nisi quod insusurraverint parentes? Instruunt et docent illum avaritiam, ras idolorum et daemoniorum, remedia illicita praecantationum et ligaturarum. Quid facturus est adhuc infans, anima tenera, attendens ad majores quid agant, nisi ut quod eos viderit agere hoc sequatur? Babylonia ergo persecuta est parvulos nos; sed Deus dedit nobis agnitionem sui jam grandibus, ut non sequeremur errores parentum nostrorum. Quod et tunc commemoravi praedictum a propheta: «Ad te gentes venient ab extremo
Abbreviated transcription (Latin):
filia babilonis infelix. infelix ipsa exulta¬
tione tua : ipsa p̃sũptione tua. & inimicistuis:
Filia babilonis infelix: Ciuitas ipsa dr̃ ba¬
sed hostes sunt Prius natis : sed posterius
iherłm. & qͦmsion. & filia sion: hoc more
popłs in ea ꝑmansit : ꝑsuccessionẽ babyloniȩ:
facta .ẽ. filia babylonis. Ofilia babylonis

Expanded text:
«Filia Babylonis infelix.» Infelix ipsa exsultatione tua, ipsa praesumptione tua, et inimicitiis tuis: «Filia Babylonis infelix.» Civitas ipsa dicitur Based hostes sunt. Prius nati sunt; sed posterius modo Sion et filia Sion, hoc more populus in ea permansit? Per successionem Babyloniae facta est fili
Abbreviated transcription (Latin):
filii uelut nouellȩ constabilitȩ. filiȩ eoꝵ
eorũ plena. eructantia ex hoc in hoc:
Oues eorũ foc cundȩ. multiplican tes inextab suis.
boues eorũ crassȩ. Non .ẽ ruina sepis neoclamor¬
in plateis eorũ : Nũ qͥd habere istã felicitatẽ.
hoc ẽ. peccare non sed facere illã dexterã.
cũ sit sinistra: Propterea secutꝰ qͥd ait : beatũ
dixer̃ popłm cui hȩc s̃ : Ecce unde locutũ ẽ
os eoꝵ uanitatẽ : qr beatũ dixer̃ popłm

Expanded text:
filii uelut nouellae constabilitae in iuuentutefilii uelut nouellae constabilitae in iuuentuteeorum plena, eructantia eOves eorum fecundae, multiplicantes in exitibus suis; boves eorum crassae. Non est ruina sepis, necin plateis eorum.» Numquid habere istam felicitatem, hoc est peccare? Non; sed facere illam dexteram, cum sit sinistra. Propterea secutus, quid ait? «Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Ecce unde locutum est os eorum vanitatem, quia beatum dixerunt populum
Abbreviated transcription (Latin):
laudis humanȩ. aut alicuiꝰ cõmoditatis scłaris.
cognouit sinistratua ꝗͥd faciat dextera
tua : & nostis. eẽ. in p̃cepto euangłii : nesciat
sinistratua qͥd faciat dextera tua. S iobli¬
me dextera mea : &uere si con tingit pnun¬
tiauit : non optauit. Talib qͥ obliuiscunt᷑
iherłm: hoc contingit qđ dix̃: Obliuiscit᷑
illos dexteraeoꝵ : Uita enĩ ȩt̃na : manet
inse : Illiremanent in delectatione tẽporali:
& faciunt sibi dextrũ qđ sinistrũ. ẽ. Ad
tendite ad ista fr̃s: ꝓpter dexterã insinuem
hoc uobis quantũ dñs donat ad salutẽ om̃iũ:
Meministis fortasse hinc me ali quando trac
& inistis beatitudinẽ ponunt: ignorantes
quȩ sit uera felicitas. uera dextera: ho sscrip¬
tara filios alienos dicit: tan quã ciues non
iherłm sed babyloniȩ: Dicit enĩ qͥdã loco
psalmꝰ: Dne libame demanu filiortim :¬
Quorũos locutũ ẽ. uanitatẽ & dextera eoꝵ

Expanded text:
laudis humanae, aut alicujus commodi saecularis; laudis humanae, aut alicujus commodi saecularis; cognovit sinistra tua quid faciat dextera tua. Et nostis esse in praecepto Evangelii, «Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua» . «Si oblitingit: praenuntiavit, non optavit, Talibus qui obliviscuntur Jerusalem, hoc contingit quod dixit; obliviscitur illos dextera eorum: vita enim aeterna manet in se; illi remanent in delectatione temporali, et faciunt sibi dextrum quod sinistrum est. 16. Intendite ad ista, fratres; propter dexteram insinuem hoc vobis, quantum Dominus donat, ad salutem omnium. Meministis fortasse hic me aliquando tract in istis beatitudinem ponunt, ignorantes quae sit vera felicitas, vera dextera. Hos Scriptura filios alienos dicit, tanquam cives non Jerusalem, sed Babyloniae: dicit enim quodam loco psalmus, «Domine, libera me de manu filiorum quorum os locutum est uanitatem et dextera eorum
Abbreviated transcription (Latin):
perib autẽ qͥddictũ. ẽ : qͥuolunt diuitesfieri :
incidunt intẽptationẽ : Nondix̃ qͥdiuites s̃ :
sed qͥuolunt diuites fieri  Nãsi iã diuites. eeñt:
alterũ canticũ audirent: Diues audit ut eroget:
ut dixiorgana insalicib: in medio eiꝰ: differte
quȩ dicturi estis: Incipiunt. eẽ. ligna fructuosa
mutantur arbores & habebunt fructũ bonũ:
ib ĩalicet nobis cantare in aures audientiũ.
Sedcũ inter istos obstrepentes. male in terro¬
gantes. ueritati resistentes uersamini: obstrin¬
gite uos noncis uelle placere neobliuis camini
iherłm : & dicat una anima urã. facta una
exmultis pace xp̃i: dicat ipsa captiuata
iherłm. hic agens in terra: Sioblitꝰ fuero
Atrociter se obligauit. Dextera nr̃a ẽ
uita ȩterna : Sinistra nr̃a ẽ. uita tẽporalis:
quictd facis ꝓpter uitã ȩternã : dextera
oꝑatur : Si caritatiuitȩ ȩternȩ in oꝑib tius
miscueris concupiscentiã uitȩ tẽporalis. aut

Expanded text:
ctum est? «Qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem.» Non dixit, qui divites sunt; sed, «Qui volunt divites fieri.» Nam si jam divites essent, alterum canticum audirent: dives audit ut eroget, ut dixi, organa in salicibus in medio ejus; differte quae dicturi estis. Incipiunt esse ligna fructuosa, mutantur arbores, et habebunt fructum bonum: ibi jam licet nobis cantare in aures audientium. Sed cum inter istos obstrepentes, male interrogantes, veritati resistentes versamini, obstringite vos non eis velle placere, ne obliviscamini Jerusalem; et dicat una anima vestra, facta una ex multis pace Christi, dicat ipsa captiva Jerusalem hic agens in terra: «Si oblitus atrociter se obligavit. Dextera nostra est vita aeterna, sinistra nostra est vita temporalis. Quidquid facis propter vitam aeternam, dextera operatur. Si charitati vitae aeternae in operibus tuis miscueris concupiscentiam vitae temporalis, aut
Abbreviated transcription (Latin):
quȩdã scđm nouũ & interiorẽ hominẽ : &̃ fit
minor tẽpre. maior potestate : Ergo esauom̃s
reselecti : maiores illi reꝓbati: Vult & ipse
eligi: fiat minor : Edom autẽ appellatꝰ. ẽ :
decibo qͦdam lenticulȩ rubro id ẽ. roseo:
Quodã cibo: bene cocta erat lenticula defricata
concupiuit iste esau afrẽ suo iacob & cessit
illi primatũ suũ. uictꝰ concupiscentia man¬
ducandȩ illiꝰ lenticulȩ: Ille cessit cibã uolup¬
tatis : & supsit honorẽ dignitatis : Ita expla¬
cito qͥdã inter eos factũ ẽ : ut ille maior
ille minorsit. ut maior seruiet minori : &
appellatꝰ.ẽ. edom: Int̃p̃tat᷑ autẽ quantũ di¬
cunt qͥillã linguã nouer̃ edom̃ sanguis: Nã¬

Expanded text:
quaedam secundum novum et interiorem hominem; et fit minor tempore, major potestate. Ergo Esau omneres electi, majores illi reprobati. Vult et ipse eligi? Fiat minor. Edom autem appellatus est de cibo quodam lenticulae rubro, id est roseo quodam cibo. Bene cocta erat lenticula defricata; concupivit iste Esau a fratre suo Jacob, et cessit illi primatum suum, victus concupiscentia manducandae illius lenticulae. Ille autem cessit cibum voluptatis, et sumpsit honorem dignitatis. Ita ex placito quodam inter eos factum est ut ille major, ille minor sit, ut major serviret minori; et appellatus est Edom . Interpretatur autem, quantum dicunt qui illam linguam no