comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trepidꝰ et mestꝰ ẽ nisi cui spes & fides deest. Eiꝰ
est enim mort̾ẽ timere: qui ad xp̃m noliti¬
re. eiꝰ ẽ ad xp̃m nolle ire. qui se ñ credit cũ xp̾o
inciꝑe regnare: Scͥptum ẽ iustũ fide uiuere:
Siiustꝰ es: & fide uiuis Siuere in dño credis.
diabolo careas gratularis: Symeon deniq
ille iustꝰ qui uere iustꝰ fuit. qui fide plena
dei p̃cepta seruauit. cum ei diuinit᷑ respon¬
uenisset. agnouit in sp̃u natũ ẽẽ iam xp̃m.
de quo sͥ fuerat ante p̃dictũ. Quo uiso: sciuit
secito ẽẽ moriturum: Letꝰ itaq de morte iã
ꝓxima. & de uicina accersione securꝰ. accepit
in manus puerum. & bñdicens dñm: excla-¬
mauit & dixit: Nc̃ dimittis seruum tuum
domine. scđm u̾bum tuum in pace: Quia
uid̾unt ocłi mei salutare tuũ: ꝓbans scili¬
cet atq contestans tc̃ ẽẽ seruis dĩ pacem. tc̃
lib̾am tc̃ tranqͥllam quiet̃ẽ. qnͣdo demũ-

Expanded text:
trepidus et maestus. est nisi cui spes et fides deest? eius trepidus et maestus. est nisi cui spes et fides deest? eius est enim mortem timere qui ad Christum nolit ire. eius est ad Christum nolle ire qui se non credat cum Christo incipere regnare. Scriptum est: iustum fide uiuere. si iustus es et fide uiuis, si uere in Deum credis, diabolo careas gratularis? Simeon denique ille iustus qui uere iustus fuit, qui fide plena Dei praecepta seruauit, cum ei diuinitus responuenisset, agnouit in spiritu natum esse iam Christum, de quo sibi fuerat ante praedictum: quo uiso sciuit se cito esse moriturum. laetus itaque de morte iam proxima et de uicina arcessitione securus accepit in manus puerum et benedicens Deum exclamauit et dixit: nunc diI:ųittis seruum tuum, Domine, secundum uerbum tuum in pace, quoniam uiderunt oculi mei salutarem tuum, probans scilicet adque contestans tunc esse semis Dei pacem, tunc liberam, tunc tranquillam quietem, quando de istis
Abbreviated transcription (Latin):
iam sꝑat. ut ad ꝓcellas & tͣbines mundi tre¬
pidatio nulla sit nob̾. nulla cunctatio. qnͣdo
hȩc uentura predixit dominꝰ ꝓuidȩ uocis
hortatu instruens & docens. & pͣparans at¬
q corroborans eccł̃iȩ suȩ ppłm ad omnem
tolerantiam futurorum: Bella & fames.
& terremotum. & pestilentias ꝑ loca singła
exurg̾e p̃nuntiauit & cecinit. & ne ino¬
pinat᷑ nos & nouus rerum infestantium
metꝰ qͣteret. magis ac magis in nouissimis
temporib adu̾sa crebrescẽ ante p̃monuit:
te. Cum autem uid̾itis hec omĩa fierr: sci¬
tote qm̃ in ꝓximo ẽ regnum dei: Regnum
dei dilectios imi fr̃s ẽẽ cepit in ꝓximo. p̃¬
mium uitȩ & gaudium salutis ȩt̾nȩ & ꝑ-¬
petua leticia et possessio paradisi nuper
amissa mundo transeunte iam uenuint.
iam t̾renis cȩlestia & magna paruis & ca-¬
ducis ȩterna succeddunt: Qͥs hic anxietatis
& sollicitudinis locus est. quis hic inter hȩc

Expanded text:
iam sperat, ut ad procellas et turbines mundi treiam sperat, ut ad procellas et turbines mundi trepidatio nulla sit nobis, nulla turbatio, quando haec uentura praedixerit Dominus prouidae uocis hortatu instruens et docens et praeparans adque corroborans ecclesiae suae populum ad omnem tolerantiam futurorum: bella et fames et terrae motus et pestilentias per loca singula exurgere praenuntiauit et cecinit, et ne inopinatus nos et nouus rerum infestantium metus quateret, magis ac magis in nouissimis temporibus aduersa crebrescere ante praemonuit. te: cum autem uideritis haec omnia fieri, scitote quoniam in proximo est regnum Dei. regnum Dei, fratres dilectissimi, esse coepit in proximo: praemium uitae et gaudium salutis aeternae et perpetua laetitia et possessio paradisi nuper amissa mundo transeunte iam ueniunt: iam terrenis caelestia et magna paruis et caducis aeterna succedunt. quis hic anxietatis et sollicitudinis locus est? quis inter haec
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiis .uii. scribit. ⁊ apocalipsis eccłias .uii.
ponit ut seruetur septenariꝰ numer᷑. ut
dies.uii. quib d̾s mundum fecit ut an¬
głi.uii. qui assistunt & conu̾sant᷑ ante
faciem dei. Sicut raphael angłs in to¬
bia dicit. & lucerna septiformis in tab̾¬
naculo martyrii. & ocłi domini.uii. qͥ
mundum speculant᷑. & lapis cũ ocłis.uii.
quas edificauit domum sapĩȩ apud sa¬
lomonem:

Expanded text:
Ecclesiis scripsit, et Apocalypsis Ecclesias septem ponit , ut servetur septenarius numerus, ut dies septem quibus Deus mundum fecit , ut Angeli septem qui assistunt et conversantur ante faciem Dei, sicut Raphael angelus in Tobia dicit , et lucerna septiformis in tabernaculo martyrii , et oculi Domini septem qui mundum speculantur, et lapis cum oculis septem, quas edificavit domum Sapientia. Apud Salomonem
Abbreviated transcription (Latin):
serte magis qm eius que habebat uirũ:
Dix enim dñs Dilata locum tab̃nacłi
tui. & auleorum tuorum. & fige. & noli
parcere: Longas fac m̃suras tuas ⁊ palos
tuos confirma adhuc in dexteram tuã
et sinistram extende. & sem̃ tuum gentes
posfidebit. & ciuitates desertas in habita¬
bit. Noli timere. quia tu uinces. neq re¬
uerearis. quia maledicta es. qm̃ confusio¬
nem ȩternam obliuisceris. Sic & abrahe
cum de ancilla nat᷑ eẽt prior filius sara
sterilis dui mansit & sero in senecta de
pollicitatione peꝑit filium ysaac. qui
fuit tẏpus xp̃i Sic & iacob accepit uxo¬
res duas. maiorem liam ocłis infirmio¬
rib ad tẏpum synagoge. minorem specio¬
sam rachel typum eccłiȩ quȩ & stilis diu
mansit. & postea peꝑit ioseph. qui & iple
uxores duas. fenennam cum filiis. & annam
sterilem. ex qua nascitur samuel ñ scdm
generandi ordinem. sed scđm di miferatio¬
nem & ꝓmissionem: cum illa orasset in
templo. & nat᷑ samuhel typꝰ fuit xp̃i. Item

Expanded text:
e magis quam ejus quae habet virum. Dixit enim Dominus: Dilata locum tabernaculi tui et aulaeorum tuorum et fige. Noli parcere, longas fac mensuras tuas, et palos tuos confirma. Adhuc in dexteram tuam et in sinistram extende, et semen tuum gentes possidebit, et civitates desertas inhabitabit. Noli timere, quia revinces . Neque reverearis quia maledicta es, quoniam confusionem aeternam oblivisceris . Sic et Abrahae cum de ancilla natus esset prior filius, Sara sterilis diu mansit, et sero in senecta de pollicitatione peperit filium Isaac , qui fuit typus Christi. Sic et Jacob accepit uxores duas , majorem Liam oculis infirmioribus typum synagogae, minorem speciosam Rachel typum Ecclesiae, quae et sterilis diu mansit et postea peperit loseph, qui et ipse uxores duas, Fenennam cum filiis et Annam sterilem, ex qua nascitur Samuel non secundum generandi ordinem, sed secundum Dei miserationem et promissionem, cum illa orasset in templo, et natus Samuel typus fuit Christi. Item
Abbreviated transcription (Latin):
rebecce: Duȩ gentes in utero tuo sunt. &
duo ppłi de uentre tuo diuident᷑. & popłs
ppłm suꝑabit. & maior seruiet mino
illo loco uocabunt᷑ filii di uiuii. xx.¬
d̾ eccłia quȩ pͥus sti̾lis fu̾it plures fi¬
lios habitura ẽẽt ex gentib gm qd̵ fina¬

Expanded text:
e gentes in utero tuo sunt et duo populi de uentre tuo diuidentur, et populus populum superabit et maior seruiet minorillo loco uocabuntur filii Dei uiui. QVOD ECCLESIA QVAE PRIVS STERILIS FVERAT PLVRES FILIOS HABITVRA ESSET EX GENTIB
Abbreviated transcription (Latin):
uod ꝓpħa alius sicut moyses ꝓmis¬
sus sit. scilicet qui testam̃tum nouum
daret. & qui magis deberet audiri. In¬
deutronomio dominus ad moysen. Q
dixit dominꝰ ad me Propħam excitabo
cis de fr̃ib eorum: sicut te & dabo ũbũ
meum inore eiꝰ. et loquetur ad eos ea quȩ
p̃ceꝑo ei & quisq ñ audierit quȩ loquet᷑
ꝓpha ille innomine meo ego uindicabo.
ego uos accuso apd̃ patrem Est qui uos
accusat moyses in quem uos sꝑatis: Si e¬
nim credidissetis moysi. crederetis & mͥ.
De me enim ille scͥpsit si autem illiꝰ scͥp¬
turis ñ creditis. quomͦ u̾bis meis crede

Expanded text:
opheta alius sicut Moyses promissus sit, scilicet qui testamentum nouum daret et qui magis audiri Deuteronomio Deus ad Moysen: Et dixit Dominus ad me: prophetam excitabo eis de fratribus eorum sicut te et dabo uerbum meum in ore eius, et loquetur ad eos ea quae praecepero ei. et quisque non audierit quae loquetur propheta ille in nomine meo, ego uindicabo. ego uos accuso apud patrem. est, qui uos accuset, Moyses, in quem uos speratis. si enim credidissetis Moysi, crederetis et mihi. de me enim ille scripsit. si autem illius scripturis non creditis, quomodo uerbis meis
Abbreviated transcription (Latin):
in his quȩ ad eccłiȩ unitatẽ ꝑtinent. ⁊
spei ac fidei nr̃ȩ iũtatem. ut sac̾dotes dei
& eccłiȩ eius de ipsius ordͤinatiõe p̃positi.
sciam remissam peccatorum ñ nisi in ec¬
clesia dari posse. nec posse adu̾sarios xp̃i qͥc¬
qm sͥ circa eius grãm uindicare. Qd̾ quidẽ
agͥpinus bonȩ memoriȩ uir cum ceteris
cum cetis coepĩs fuis qͥ illo tp̃r inꝓuincia
statuit & librato consilio communi ex¬
aminatione firmauit. quorum sententi¬
am religiosam & legitimam & salutarẽ.
fidi ⁊ eccl̃iȩ catholicȩ congruentẽ nos ꝙ̃
secuti sum & quales suꝑ hac re litt̃as feci
illic sunt ꝓcominuni dilectione tnͣsmisi¬

Expanded text:
in his quae ad ecclesiae unitatem pertinent et in his quae ad ecclesiae unitatem pertinent et spei ac fidei nostrae ueritatem: ut sacerdotes Dei et ecclesiae eius de ipsius dignatione praepositi sciamus remissam peccatorum non nisi in ecclesia dari posse nec posse aduersarios Chrim sibi circa eius gratiam uindicare. Quod quidem et Agrippinns bonae memoriae uir cum ceteris coepiscopis suis qui illo tempore in prouincia statuit et librata consilii communis examinatione firmauit. quorum sententiam religiosam et legitimam, salutarem fidei et ecclesiae catholicae congruentem, nos etiam secutillic sunt, pro communi dilectione, transmisi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑari a nouellis ⁊ post̾is sͥ pociꝰ oportere.
nec defpexit paulum qd̾ eccłiȩ priꝰ ꝑse-¬
cutor fuisset. s ꝯsilium u̾itatis admi¬
sit. & administrationi legitime qmͣ
paulꝰ uindicabat facile ꝯsensit. Docu¬
m̃tum scilicet nob̃ ⁊ concordiȩ ⁊ patiẽ¬
tiȩ tͥbuens. ut ñ ꝑtinacit̾ nr̃a amemꝰ.¬
lit̾ i salubrit̾ suggerunt᷑. si sint uera
& legitima. ipsa pociꝰ nr̃a ducamꝰ Cui
rei paulꝰ qͦ ꝓspiciens ⁊ ẽcordien paci fi¬
deliter confulens. in epła sua posuit di¬
cens ꝓph̃ȩ autẽ duo aut tres locant᷑.
n cet̾i examinent:. Si autẽ alii reuelatũ
fiũt sedenti: ille prior taceat. Qua in
parte docuit & ostendit multa singu¬
lis in melius reuelari ⁊ debere unum
tenebat ꝑtinacit̾ congredi. s siqͥd me¬
lius & utilius extiterit: libent̾ ample¬
cti Hon enim uincim᷑ quando offer̃¬
tur nob̾ meliora. s instrium᷑. maxime

Expanded text:
perari a nouellis et posteris sibi potius oportere, perari a nouellis et posteris sibi potius oportere, nec despexit Paulum quod ecclesiae prius persecutor fuisset, sed consilium ueritatis admisit et rationi legitimae quam Paulus uindicabat facile consensit, documentum scilicet nobis et concordiae et patientiae tribuens, ut non pertinaciter nostra amemliter et salubriter suggeruntur, si sint vera et legitima, ipsa potius nostra ducamus. Cui rei Paulus quoque prospiciens et concordiae et paci fideliter consulens, in Epistola sua posuit, dicens: Prophetae autem duo aut tres loquantur, et caeteri examinent. Si autem alii revelatum fuerit sedenti, parte docuit et ostendit multa singulis in melius reuelari et debere unumqtenebat pertinaciter congredi, sed si quid melius et utilius extiterit libenter amplecti. non enim uincimur quando offeruntur nobis meliora, sed instruimur, maxime
Abbreviated transcription (Latin):
b̾. & ad hẽticos transisse. si pt᷑ modũ pec¬
cato suo agnito & errore digesto. ad u̾ita¬
tem u matͥcem redeant. satis sit in pe¬
nitentiam manum imponere. ut qr ouis
iam fuerat. hanc ouem abalienatam & er-¬
rabundam in ouile suum pastor recipiat.
Si autẽ qui ab hẽticis uenit baptizat᷑ in
eccłla prius ñ fuit. s alienus in totum ⁊
ꝓphanus uenit. baptizandꝰ ÷. ut ouis fiat.
quia una ẽ aqua in eccłia scã quȩ oues fa¬
ciat & iccirco quia nichil potest ẽẽ ꝯmu¬
ne m̃dacio & u̾itati. tenebri & luci. mor¬
nec in aliqͦ fid̾i ⁊ uĩtatis hostib ced̾e Nõ¬
÷ autẽ de ꝯsuetudine p̃scͥb̾ndum s ratiõe
uincendum: Nam nec petrus quẽ pͥmõ
dñs eleg̃. ⁊ suꝑ quem edificauit eccłiam
suam. cũ secum paulus de circcisione
post modũ disceptaret. uindicauit sͥali-¬
quid insolent̾. aut arrogant̾ assũpsit.
ut diceret se pͥmatum denere ⁊ obtem¬

Expanded text:
bis ad haereticos transiisse, si postmodum, pecbis ad haereticos transiisse, si postmodum, peccato suo cognito et errore digesto, ad veritatem et matricem redeant, satis sit in poenitentiam manum imponere; ut quia ovis jam fuerat, hanc ovem abalienatam et errabundam in ovile suum pastor recipiat. Si autem qui ab haereticis venit, baptizatus in Ecclesia prius non fuit, sed alienus in totum et profanus venit, baptizandus est ut ovis fiat, quia una est aqua in Ecclesia sancta quae oves faciat. Et idcirco, quia nihil potest esse commune mendacio et veritati, tenebris et luci, mornec in aliquo fidei et veritatis hostibus cedeest autem de consuetudine praescribendum, sed ratione uincendum. nam nec Petrus quem primum Dominus elegit et super quem aedificauit ecclesiam suam, cum secum Paulus de circumcisione postmodum disceptaret, uindicauit sibi aliquid insolenter aut adroganter adsumpsit, ut diceret se primatum tenere et obtem
Abbreviated transcription (Latin):
Q dũ unius baptismi asseueratione bap¬
tizari uenientes nolunt. sic aut duo bap¬
tismata ipsi faciunt. dũ apd hẽticos bap¬
corum sordidam ⁊ꝓphanam tinctionẽ
baptismo p̃ponẽ ⁊ p̃ferre ꝯtendunt. ñ
ꝯsid̾antes scͥptũ eẽ. qui baptizat᷑ a mortoo.¬
qͥd ꝓficit lauatio eiꝰ : Manifestum ẽ autẽ
eos qui ñ sunt in eccłia xp̃i int̾ mortuoꝰ
ꝯputari. nec posse ab eo uiuificari alte¬
rum cũ ipse ñ uiuat. quando unasit
eccłia quȩ uitȩ et̾nȩ gram̃ c̃secuta & ui¬
uit inȩt̾num. & uiuificat deipopłm. Ꝙ
dicunt se ueterem ꝯsuetudinẽ sequi. qñ
apud ueteres hereseos & scismatũ pͥma
adhuc fuerant inicia. ut nichil illic es¬
sent qui de eccl̃ia recedebant. & hic bap
tizati prius fuerant. qͦs t̾c tñ ad eccłiam
reu̾tentes ⁊⁊ penitentiã agendes. necesse
ñ fuerat baptizari Qd̾ nosqͦ hodie ser¬
uam. ut qͦs constet hic baptizatos ẽẽ a no¬

Expanded text:
et dum, unius Baptismi asseveratione, bapet dum, unius Baptismi asseveratione, baptizare venientes nolunt, sic aut duo baptismata ipsi faciunt, dum et apud haereticos bapcorum sordidam et profanam tinctionem Baptismo praeponere et praeferre contendunt, non considerantes scquidio proficit lauatione eius? manifestum est autem eos qui non sunt in ecclesia Christi inter mortuos conputari nec posse ab eo uiuificari alterum qui ipse non uiuat, quando una sit ecclesia, quae uitae aeternae gratiam consecuta et uiuit in aeternum et uiuificat Dei populum. Et dicunt se in hoc ueterem consuetudinem sequi, quando apud ueteres haereseos et schismatum prima adhuc fuerint initia, ut hi illic essent qui de ecclesia recedebant et hic btizati prius fuerant; quos tunc tamen, ad Ecclesiam revertentes et poenitentiam agentes, necesse non erat baptizare. Quod nos quoque hodie observamus, ut quos constet hic baptizatos esse et a no
Abbreviated transcription (Latin):
ypamis qyinto fr̃i salutem.
significaremꝰ tͥ quid sentia¬
mus de his qui apd̃ hẽticos & scismaticos
baptizati uidentur. de qͣre qͥd nuꝑ in ꝯci¬
censuerimꝰ. ut scires eiꝰdem exemplum epłȩ¬
quidam de collegis nr̃is ut putent eos qͥ
apud hereticos ⁊ scismaticos tinc̾ti st̃ qñ
ad nos uen̾int baptizari ñ oport̾e. eo qd̾
dicant unũ baptisma ẽẽ. qd̃ unum scili¬
cet in eccł̃ia catholica ẽ. qr ecclłia una÷. eẽ
baptisma pret̾ eccł̃iam non potest Nam
cum duo baptismata ẽẽ ñ possunt. si hẽtici
uere baptizant: ipsi hñt baptisma: &t qͥ
hoc illis patͦcinium de auctoritate sua p̃¬
stat. cedit illis & ꝯsentit. ut hostis & adu̾-¬
ficandi hoĩs potestatem Nos aut̾ẽ dicimꝰ
eos qui inde ueniunt ñ rebaptizari apd̃
nos: s baptizari: Neq enim accipiunt
illic aliqͥd uͥ nichil ẽ S ueniunt ad nos
ut hic accipiant uͥ & gr̃a & uĩtas una ẽ.
hẽticis honorem dare qm nob ꝯsentire:

Expanded text:
anus Quinto fratri salutem. significaremus tibi quid sentiamus de his qui apud haereticos et schismaticos baptizati videntur. De qua re quid nuper in concicensuerimquidam de collegis nostris ut putent eos qui apud haereticos tincti sunt, quando ad nos uenerint, baptizari non oportere, eo quod dicant unum baptisma esse: quod unum scilicet in ecclesia catholica est, quia ecclesia una est et esse baptisma praeter ecclesiam non potest. nam cum duo baptismata esse non possint, si haeretici uere baptizant, ipsi habent baptisma. et qui hoc illis patrocinium de auctoritate sua praestat, cedit illis et consentit ut hostis et aduerficandi hominis potestatem. nos autem dicimus eos qui inde ueniunt non rebaptizari apud nos sed baptizari. neque enim accipiunt illic aliquid ubi nihil est, sed ueniunt ad nos ut hic accipiant ubi et gratia et ueritas haereticis honorem dare quam nobis consentire;
Abbreviated transcription (Latin):
tonsis capitib capillaturam adeqͣsti. te¬
nebras carceris illuminasti. montes me¬
talli in planum deduxisti. narib etiam
franglantes flores imposuisti. & tetrum
odorem fumum exclusisti. Eecit autem
& ꝓsecutum ÷ minist̾i̾um tuũ. & quiri¬
ni dilectissimi nr̃i qd̃ ꝑ herennianumyp¬
podiaconum. & lucanum & maximum
& amantiũ acolitos distribuendũ misisti.¬
quȩc̃q necessitatib corporis defuͤrant ex
stum & angłos in om̃ib actib nr̃is habe¬

Expanded text:
tonsis capitibus capillaturam adaequasti,. tetonsis capitibus capillaturam adaequasti,. tenebras carceris inluminasti, montes metalli in plana deduxisti, naribus etiam fragrantes flores inposuisti et tetrum odorem fumi discussisti. fecit autem et prosecutum est ministerium tuum et Quirini dilectissimi nostri, quod per Herennianum hypodiaconum et Lucanum et Maximum et Amantium acolquaecumque necessitatibus corporum defuerant expstum et Angelos in omnibus actibus nostris habe
Abbreviated transcription (Latin):
dei milites cęlestib armis instructos.
ad congressionis p̾lium excitasti & in
acie pͥma pugnans sp̃ali gladio diabo¬
lum int̾fecisti. Agmina quoq fr̃m hinc
& inde u̾btius composuisti. ut insidie
immico undiq tenderent᷑ ⁊ cadauera
ipsius publici hostis ⁊nerui concisical¬
a centesimo p̃mio minor tua innocens
anima. quȩ nec soł̃i primos unpetꝰ tunu¬
it. nec ire in exilium recusauit nec re¬
linquere ciuitatem dubitauit nec inde¬
serto loco morari obruit. & qm̃ multis
docum̃tum confessionis dedit. ipsa
martyrium pͥor dix̃. Alios enim ad
martyria facienda exemplosuo ꝓuocauit.
& non tantum martyrum de scło iam ex¬
cedentium socia ẽẽ cepit. s cũ fut᷑is cȩlestẽ
amiciciam copulauit:. Agunt gͦ tͥ nob̾c̃
dampnati maximas apd̃ dm̃ gr̃as cypͥane
kiñe qd̾ lit̾tis tuis laborantia pectora re¬
creasti. fustib uulnerata m̃bra curasti.
compedib pedes ligatos resoluisti. semi¬

Expanded text:
Dei milites caelestibus armis instructos Dei milites caelestibus armis instructos ad congressionis proelium excitasti et in acie prima spiritali gladio diabolum interfecisti, agmina quoque fratrum hinc et inde uerbis tuis conposuisti, ut insidiae inimico undique tenderentur et cadauera ipsius publici hostis et nerui concisi cala centesimo praemio minor tua innocens anima, quae nec saeculi primos inpetus timuit nec ire in exilium recusauit nec relinquere ciuitatem dubitauit nec in deserto loco morari horruit et quoniam multis documentum confessionis dedit, ipsa martyrium prior duxit. quot enim ad martyria facienda exemplo suo prouocauit: et non tantum martyrum de saeculo iam excedentium sociata esse coepit, sed et cum futuris caelestem amicitiam copulauit. Agunt ergo tibi nobiscum damnati maximas apud Deum gratias, Cypriane carissime, quod litteris tuis laborantia pectora recreasti, fustibus uulnerata membra curasti, conpedibus pedes ligatos resoluisti, semi
Abbreviated transcription (Latin):
ẏpriano fr̃i nemesianꝰ. Datuius.
felix. & uictor in dño ȩt̾nam sa
lutem Semꝑ magnis sensib ꝓtempo¬
ris conditione lit̾tis tuis locutꝰ es cypͥa¬
ne dilectissime. quib assidue lectis &
pͣul corrigunt᷑ & bone fidei homines
corroborant᷑: Dum enim ñ desinis tra-¬
ctatib tuis sacram̃ta occrilta nudare.
sic nos in fidem facis crescere. ⁊ de scło ho¬
mines ad credulitatem acced̾e Nam qͥc̃q
bona in multis lib̾s tuis intulisti. nesciꝰ
ipsum te nob̾ designasti Es enĩ omnib
hominib in trac̾tatu maior. insermone
facundior. in consilio sapientior. in pa¬
cientia simplicior. in oꝑib largior. in
abstinentia santior. in obsequio humili¬
or. & in actu bono innocentior Scis et
uideamꝰ doctorem. & amatorem nr̃m ad
coronam magnȩ ꝯfessionis ꝑuenisse. Nã
qͣi bonꝰ & uerus doctor quid nos discipłi
secuti apd̃ p̃sidem dicẽ deberem. pͥor a-
cta ꝓconsulis ꝓnuntiasti. & tuba canes

Expanded text:
PRIANO FRATRI NEMESIANVS DATIVVS FELIX ET VICTOR , IN DOMINO AETERNAM S. Semper magnis sensibus pro temporis condicione litteris tuis locutus es, Cypriane dilectissime. quibus adsidue lectis et praui corriguntur et bonae fidei homines corroborantur. dum enim non desinis tractatibus tuis sacramenta occulta nudare, sic nos in fidem facis crescere et de saeculo homines ad credulitatem accedere. nam quaecumque bona in multis libris tuis intulisti, nescius ipsum te nobis designasti. es enim omnibus hominibus in tractatu maior, in sermone facundior, in consilio sapientior, in sapientia simplicior, in operibus largior, in abstinentia sanctior, in obsequio humilior et in actu bono innocentior. scis et uideamus doctorem et amatorem nostrum ad coronam magnae confessionis peruenisse. Nam quasi bonus et uerus doctor quid nos discipuli secuti apud praesidem dicere deberemus prior apud acta proconsulis pronuntiasti et tuba canens
Abbreviated transcription (Latin):
noscite. quia & xp̃c adueniens hoc am¬
monet & docet dicenl Hȩc ẽ autẽ uita
ȩt̾na. ut cognoscant te solum & uerum
dm̃. & quem misistis iħm xp̃m. Credite¬
illi qui hȩc om̃ia futura predixit. Cre¬
dite illi qui credentib p̾miũ uitȩ eter¬
nȩ dabit. Credite illi qui omio ñ fallit.¬
gehenne ardorib irrogabit. Quȩ tc̃erit
fidei gła. quȩ pena ꝑfidiȩ. cum iudicii
dies uen̾it. quȩ leticia credentium. quȩ
mesticia ꝑfidorum. noluisse istie prius
credere. & ut credant.iam redire ñ posse.
Cremabit adduc̾tos ardens semꝑ gehen¬
na. & uiuacib flammis uorax pena:
Hec erit unde habert torm̃ta uł requi¬
em possint. aliquando uł finem. Ser¬
uantur cum corporib sius animȩ in¬
finitis crueiatib ad dolorẽ. Spectabit᷑
illic a nob semꝑ qui hic nos spectauit
ad tempꝰ. & inꝑsetutionib factis ocło¬
rum fidelium crudeliũ. breuis fructꝰ

Expanded text:
noscite, quia et Christus adueniens hoc adnoscite, quia et Christus adueniens hoc admonet et docet dicens: haec est autem uita aeterna ut cognoscant te solum et uerum Deum et quem misisti Iesum Cilli qui haec omnia futura praedixit; credite illi qui credentibus praemium vitae aeternae dabit; credite illi qui ingehennae ardoribus irrogabit. XXIV. Quae tunc erit fidei gloria, quae poena perfidiae, cum judicii dies uenerit, quae laetitia credentium, quae maestitia perfidorum noluisse istic prius credere et ut credant iam redire non posse. cremabit addictos ardens semper gehenna et uiuacibus flammis uorax poena, nec erit unde habere tormenta uel requiem possint aliquando uel finem. seruabuntur cum corporibus suis animae infinitis cruciatibus ad dolorem. spectabitur illic a nobis semper qui hic nos spectauit ad tempus, et in persecutionibus factis oculorum crudelium breuis fructus
Abbreviated transcription (Latin):
testimomo comꝓbat᷑ dicentis E eritsan¬
giris in signo uob̃ suꝑ domos in quib
ibi eritis. & uidebo sanguinem & ꝓtegã
uos. & non erit in uob̃ plaga diminutio¬
nis cum ꝑcutiam terram egypti Qd̃ an¬
te occiso argno p̃cedit imagine implet᷑
in xp̃o. secuta postmodum uitate ut il¬
lic ꝑcussa egypto. iudaicus ppłs euadere
ñ nisi sanguine & signo agni potuit.i¬
ta & cum uastari ceꝑit mundꝰ & ꝑcuti.
quisq in sanguine & signo xp̃i inuent᷑ꝰ
fũit solus euadit. & espicite itaq dum
tempꝰ ẽ. ad ueram & et̃nam salutem &
quia iam mundi finis in ꝓximo ẽ ad
dm̃ m̃tes ur̃as di timore conũtite. nec
inter cultas & fertiles segetes loliũ et aue-¬
na dñetur: Non dicatis mala accid̾e qr
dei ẽẽ censuram. ut qui bñficiis ñ intel¬
ligit᷑ uł plagis intelligat᷑. Dm̃ uł sero
monens hortatur & dicit: Querite dm̃.
& uiuet anima ur̃a Dm̃ uel sero cog¬

Expanded text:
testimonio conprobatur dicentis: et erit santestimonio conprobatur dicentis: et erit sanguis in signo uobis super domos in quibus ibi eritis, et uidebo sanguinem et protegam uos, et non erit in uobis plaga deminutionis, cum percutiam terram Aegypti. quod ante occiso agno praecedit in imagine impletur in Christo secuta postmodum ueritate. ut illic percussa Aegypto Iudaicus populus euadere non nisi sanguine et signo agni potuit, ita et cum uastari coeperit mundus et percuti quisque in sanguine et signo Christi inuentus fuerit solus euadit. Respicite itaque dum tempus est ad ueram et aeternam salutem, et quia iam mundi finis in proximo est ad Deum mentes uestras Dei timore conuertite. nec inter cultas et fertiles segetes lolium et auena dominetur, nec dicatis mala accidere, qDei, Dei hanc esse censuram. ut qui beneficiis non intellegitur uel plagis intellegatur. Deum uel sero m Deus praemonens hortatur et dicit: quaerite Deum, et uiuet anima uestra. Deum uel sero cog
Abbreviated transcription (Latin):
genas p̃canit dominꝰ. io est alienos adiuino
genere & ꝓphano sp̃alit̾ ñ renatos. ñ d̾i filios
factos. Cuadere enim eos solos posse qui re¬
nati & signo xp̃i signati fuerint. alio in loco
ds̃ loquit᷑ quando ad uastationem mundi
& interitum gñis humani angłos suos
mittens. grauius in ultimo comminat᷑
dicens: Uadite & cedite & nolite parcere
ocłis ur̃is Nolite misereri senioris. aut iu¬
uenis. & uirgines & mulieres & paruulos
int̾ficite. ut ꝑdeleantur: Omnem autem
suꝑ quem signum inscͥptum ẽ. ne tetige¬
ritis. Qd̾ autẽ sit hoc signum. & qua in par¬
te corporis positum manifestat alio in
loco ds̃ dicens. Tnͣsi mediam ierłm. & no¬
tabis signum suꝑ frontes iurorum. qͥ
ingemunt & merent ob iniquitates quȩ
fiunt in medio eorum: & qd̃ ad passio¬
nem & sanguinem xp̃i ꝑtineat. hoc lig¬
num ut ille saluus & incolumis reser¬
uetur. qui in hoc signo inuenit᷑. itẽ dĩ

Expanded text:
genas praecanit Dominus id est alienos a diuino genas praecanit Dominus id est alienos a diuino genere et profanos, spiritaliter non renatos nec Dei filios factos. euadere enim solos posse qui renati et signo Christi signati fuerint alio in loco Deus loquitur, quando ad uastationem mundi et interitum generis humani angelos suos mittens grauius in ultimo comminatur dicens: uadite et caedite et nolite parcere oculis uestris. nolite misereri seniores aut iuuenes et uirgines et mulieres et paruulos interficite ut perdeleantur. omnem autem super quem signum inscriptum est ne tetigeritis. quod autem sit hoc signum et qua in parte corporis positum manifestat alio in loco Deus dicens: transi mediam Hierusalem et notabis signum super frontes uirorum qui ingemunt et maerent ob iniquitates quae fiunt in medio ipsorum. et quod ad passionem et sanguinem Christi pertineat hoc signum et ille saluus adque incolumis reseruetur quisque in hoc signo inuenitur, item Dei
Abbreviated transcription (Latin):
sit interim ꝑ ęqͣlitatem carnis ꝙ corporis
laborum scłarium conditio c̃munis. ut
ex hoc opinetur ñ omĩa ista quȩ accid̾t
nob̾ irrogari cum di ipsius p̃dicatione
& ꝓpħica contestatione ante p̃dictũ sit
uenturam suꝑ iniustos iram dei. ꝑsecu¬
tiones quȩ nos humanit᷑ lederent ñ de¬
futuras. s ultiones quȩ lesos diuinitus
defenderent seuituras & qnͣta sunt quȩ
istic ꝓ nob̃ interim fiunt. in exemplum
aliquid dat᷑. ut de his uidicis ira noscat᷑.
cet̾m retro ẽ iudicii dies. quem scͥptura sc̃ã
denuntiat dicens. Ululate ꝓximꝰ est enĩ
dies domini. & obtricio a deo aderit. Ce¬
&e enim dies dñi uenit. insanabilis indig¬
nationis & irȩ ponere orbem terrȩ deser¬
tum. & peccatores ꝑdere ex eoi& iterum:
Ecce dies domini uenit ardens ut clibanꝰ.
erunt q om̃s alienigenȩ & om̃s iniqui
stipula. & succendet illos adueniens dies
dicit dominus Succendi & cremari alieni¬

Expanded text:
sit interim per aequalitatem carnis et corporis sit interim per aequalitatem carnis et corporis laborum saecularium condicio communis, ut ex hoc opinetur non omnia ista quae accidunt nobis inrogari, cum Dei ipsius praedicatione et prophetica contestatione ante praedictum sit uenturam super iniustos iram Dei, persecutiones quae nos humanitus laederent non defuturas, sed et ultiones quae laesos diuinitus defenderent secuturas. Et quanta sunt quae istic pro nobis interim fiunt. in exemplum aliquid datur, ut Dei uindicis ira noscatur. ceterum retro est iudicii dies quem scriptura sancta denuntiat dicens: ululate. proximus est enim dies Domini, et obtritio s Deo aderit. ecce enim dies Domini uenit insanabilis indignationis et irae ponere orbem terrae desertum et peccatores perdere ex eo. et iterum: ecce dies Domini uenit ardens uelut clibanus, eruntque omnes alienigenae et omnes iniqui stipula, et s uccendet illos adueniens dies, dicit Dominus. succendi et cremari alieni
Abbreviated transcription (Latin):
negat mundi huiꝰ & scł̃i infestationib
commoueri Umea licet fallat. & olea
decipiat. & herbis siccitate morientib estu¬
ans campꝰ arescat. quid hoc ad xp̃ianos. qͥd
ad dĩ seruos quos paradisus inuitat. quos
gr̃a om̃is & copia regni cȩlestis expectat:
Exultant semꝑ in domino. & letant᷑ &
gaudent indeo suo. & mala atq adu̾sa mũ-¬
di fortit̾ tolerant dum bona & ꝓsꝑa fut᷑a
ꝓspectant: Dam qui exposita natiuitate
terrena spũ recreati & renati sumꝰ. nec
iam mundo s deo uiuimꝰ. ñ nͥ cũ ad dm̃
uenerimꝰ. di munera ⁊ꝓmissa capiemꝰ
& tam̃ ꝓ arcendis hostib et imbribꝰ ĩpe¬
trandis. & uł auferendis. uł temperandis
adũsis rogamꝰ semꝑ & p̃ces fundimꝰ & ꝓpa¬
ce ac salute ur̃a ꝓpiciantes. & placantes
dm̃ dieb ac noctib iugit̾ atq instanter
oramꝰ Nemos̾ itaq blandiatur. qd̾ nobis
& ꝓphanis deicultorib & deo adu̾santib

Expanded text:
negat mundi huius et saeculi infestationibus negat mundi huius et saeculi infestationibus commoueri. uinea licet fallat et olea decipiat et herbis siccitate morientibus aestuans campus arescat, quid hoc ad christianos, quid ad Dei seruos quos paradisus inuitat, quos gratia omnis et copia regni caelestis exspectat? exultant semper in Domino et laetantur et gaudent in Deo suo et mala adque aduersa mundi fortiter tolerant, dum bona et prospera futura prospectant. nam qui exposita natiuitate terrena spiritu recreati et renati sumus nec iam mundo sed Deo uiuimus, non nisi cum ad Deum uenerimus. Dei munera et promissa capiemus. et tamen pro arcendis hostibus et imbribus impetrandis et uel auferendis uel temperandis aduersis rogamus semper et preces fundimus et pro pace ac salute uestra propitiantes et placantes Deum diebus ac noctibus iugiter adque instanter oramus. Nemo sibi itaque blandiatur quod nobis et profanis, Dei cultoribus et Deo aduersantibus
Abbreviated transcription (Latin):
uł immortalitatis hospicia diuidamur:.
Non gͦ iccirco compares uob & eqͣles sumꝰ.
quia misto adhuc mundo & carne hac
constituti. mundi & carmis incommoda
uob̾cum parit̾ incurrum Nam cum in
sensu doloris sit om̃e qd̾ punit. manife¬
stum ẽ eum ñ ẽẽ participem penȩ tuȩ. ꝗ
uideas tecum ȩqualiter ñ dolere. Uiget
apd̃ nos spei robor. & firmitas fidei & int̃
ipsas scł̃i labentis ruinas. erecta mens est
& immobilis uirtꝰ. & ñ ꝗͣ ñ nͥ leta paciẽ¬
tia. et de deo suosemꝑ anima secura
spei ac fidei nr̃e firmitatem. celesti uo¬
ce corroborans: ficus inquit ñ affer &
fructum. & non er̾t nascentia in uineis:
Mentiet᷑ opus oliuȩ & campi ñ pr̃abunt
cibum. deficient apabulo oues & ñert
in p̃sepib boues: Ego autẽ in dño exul¬
tabo & gaudebo in dõ salutari meo:
Dei hominem & cultorem dei subnixõ
spei u̾itate. ⁊⁊ fidei stabilitate fundatũ.

Expanded text:
uel inmortalitatis hospitia diuidamur. uel inmortalitatis hospitia diuidamur. non ergo idcirco compares uobis et aequales sumus, quia in isto adhuc mundo et carne hac constituti mundi et carnis incommoda uobiscum pariter incurrimus. nam cum in sensu doloris sit omne quod punit, manifestum est eum non esse participem poenae tuae quem uideas tecum non dolere. Viget aput nos spei robur et firmitas fidei et inter ipsas saeculi labentis ruinas erecta mens est et inmobilis uirtus et numquam non laeta patientia et de Deo suo semper anima secura, tur et hortatur spei ac fidei nostrae firmitatem caelesti uoce corroborans. ficus, inquit, non adferet fructum et non erunt nascentia in uineis. mentietur opus oliuae et campi non praestabunt cibum. deficient a pabulo oues et non erunt in praesepibus boues. ego autem in Domino exultabo, gaudebo in Deo salutari meo. Dei hominem et cultorem Dei subnixum spei ueritate et fidei stabilitate fundatum
Abbreviated transcription (Latin):
mi infirmitatẽ corporis uincimꝰ. ꝑ ipsa
quȩ uos cruciant & fatigant ꝓbari ꝙ cor¬
roborari noscimꝰ & fidimꝰ Putatis nosad¬
ũsa uob̾cum eqͣlit̃ ꝑpeti. quando eadem
adu̾sa uideatis a nob̃ & uob̃. ñ eqͣlit̃ susti¬
neri: Apd̾ uos enim impacientia clamo¬
sa semꝑ & querula. ẽ. apd̾ nos fortis & reli¬
giosa pacientia. quieta semꝑ & sẽꝑ in dm̃
grata ẽ. nec quicqm istic letum aut ꝓs¬
perum sͥ uindicat. s mitis & lems. et cõ-¬
tra om̃s fluctuantis mundi t᷑bines stabi¬
lis diuinȩ pollicitationis tempꝰ expectat:
Qmͣ diu enim corpꝰ hoc ꝑmanet commu¬
ne cum cet̾is. sit necesse est & corporał con¬
dicio c̃munis. nec separari generi huma¬
no ab inuicem dat᷑ nifi tc̃ uelociꝰ de scło
recedat᷑. Intra unam domum boni & ma¬
li interim continem᷑. quicquid intͣ dom̃u
uenerit pari sorte ꝑpetim᷑ donec eui tem¬
poralis fine completo ad ȩt̾na uł mortis

Expanded text:
mi infirmitatem corporis uincimus. per ipsa mi infirmitatem corporis uincimus. per ipsa quae uos cruciant et fatigant probari et corroborari nos scimus et fidimus. Putatis nos aduersa uobiscum aequaliter perpeti, quando eadem aduersa uideatis a nobis et uobis non aequaliter sustineri? aput uos inpatientia clamosa semper et querula est, aput nos fortis et religiosa patientia quieta semper et semper in Deum grata est, nec quicquam istic laetum aut prosperum sibi uindicat, sed mitis et lenis et contra omnes fluctuantis mundi turbines stabilis diuinae pollicitationis tempus expectat. quamdiu enim corpus hoc permanet commune cum ceteris, sit necesse est et corporalis condicio communis nec separari generi humano ab inuicem datur, nisi istinc de saeculo recedatur. intra unam domum boni et mali interim continemur. quicquid intra domum uenerit pari sorte perpetimur, donec aeui temporalis fine completo ad aeternae uel mortis
Abbreviated transcription (Latin):
cat: De dixeris ulciscar me de inimicomeo
s expecta dominum ut tͥ auxilio sit. Un̾
nob accidunt cuncta ista quȩ de di indig¬
natione descendunt: Nec id̾o quis putet
xp̃ianos de his quȩ accidunt non uindi¬
cari. qd̾ & ipsi uideant᷑ accidentiũ incͦ¬
sione ꝑstringi: Pȩnam de adu̾sis mundi
ille sentit. cui & leticia & gła om̃is inmũ¬
dͥo ẽ. Ille meret & deflet. si sͥ male sit in
di fructꝰ om̃ĩs hic capitur. cuius hic sola¬
cium om̃e finitur. cuius caduca & bre¬
ius uita. hic aliqm dulcedinem compu¬
tat & uoluptatem. qnͣdo istinc excesserit ĩa soli
pęna suꝑ ẽ ad dolorem: Cet̾m nullus hie
dolor ẽ. de incursione malorum p̾sentiũ
quib fiducia ẽ futurorum bonorum: De-¬
niq nec const̾nu᷑ adu̾sis nec frangun᷑
nec dolemꝰ. neq in ulla aut rerum clade
aut corporum ualitudine. musitamꝰ spũ
magis qmͣ carne uiuentes firmitate ani¬

Expanded text:
emoneat et dicat: ne dixeris: ulciscar me de inimico meo, emoneat et dicat: ne dixeris: ulciscar me de inimico meo, sed expecta Dominum ut tibi auxilio sit. undeos sed pro nobis accidunt cuncta ista quae de Dei indignatione descendunt. Nec ideo quis putet christianos his quae accidunt non uindicari, quod et ipsi uideantur accidentium incursione perstringi. poenam de aduersis mundi ille sentit cui et laetitia et gloria omnis in mundo est. ille maeret et deflet, si sibi male sit in di fructus omnis hic capitur, cuius hic solacium omne finitur, cuius caduca et breuis uita hic aliquam dulcedinem computat et uoluptatem, quando istinc excesserit poena iam sola superest ad dolorem. ceterum nullus his dolor est de incursatione malorum praesentium quibus fiducia est futurorum bonorum. denique nec consternamur aduersis nec frangimur nec dolemus neque in ulla aut rerum clade aut corporum ualitudine mussitamus. spiritu magis quam carne uiuentes firmitate ani
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ur̃am. qmͣuis nimiꝰ & copiosꝰ sitñr
popłs ulciscitur. pacientes facit de setu-¬
tura ultione securitas. innocentes no¬
centib cedunt. insontes pęnis & cruci¬
atib adquiescunt. certi & fidentes qd̾ in¬
ultum ñ remaneat qd̃ cũq ꝑpetim᷑ qnͣto¬
q maior fu̾it ꝑsecutionis inutria. tanto¬
et iustior fiat & gͣuior ꝓꝑsecutione un-¬
dicta Nec uiqmͣ impiorum scelere in no¬
strum nom̃ exurgit᷑. ut ñ statim duum¬
tus uindicta comitet᷑ ut memorias tace¬
am᷑ antiqͣs & ultiones ꝓ cultorib d̾i sepe
repetitas nullo uocis preconio reuoluamꝰ.
docum̃tum recentis rei satis ẽ. qd̾ sic cełit̾
qd̃q in tanta celeritate sic gnͣdit̾ nuꝑ
seuta defensio ẽ runis rerũ. iacturis o¬
pum. dispendio militũ. diminutione ca-¬
strorum Hec hoc casu accidisse aliquis
existimet aufuisse fortuitũ putet cum
iam pͥdem scͥptura diuina posuerit ꝙ di

Expanded text:
tiam uestram quamuis nimius et copiosus noster tiam uestram quamuis nimius et copiosus noster populus ulciscitur. patientes facit de secutura ultione securitas. innocentes nocentibus cedunt, insontes poenis et cruciatibus acquiescunt certi et fidentes quod inultum non remaneat quodcumque perpetimur quantoque maior fuerit persecutionis iniuria tanto iustior fiat et grauior pro persecutione uindicta. nec umquam impiorum scelere in nostrum nomen exurgitur, ut non statim diuinitus uindicta comitetur. ut memorias taceamus antiquas et ultiones pro cultoribus Dei saepe repetitas nullo uocis praeconio reuoluamus, documentum recentis rei satis est quod sic celeriter quodque in tanta celeritate sic granditer nuper secuta defensio est ruinis rerum, iacturis opum, dispendio militum, deminutione castrorum. nec hoc casu accidisse aliquis existimet aut fuisse fortuitum putet, cum iam pridem scriptura diuina posuerit et di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓna & ad t̾ram situ u̾gente dep̾ssa sint.
tibi sublimis stat᷑ & ad cȩlum atq ad dm̃
suum uultꝰ erectꝰ ẽ. Illuc intuere. illuc o¬
culos tuos erige. in suꝑnis dm̃ quere. ut
carere inferis possis. ad alta & cȩlestia sus¬
pensum pectꝰ attolle Quid te in lapsum
mortis cum serpente quem colis sternis.
quid in ruinam diaboli ꝑ ipsum & cũ ipso
cadis: Sublimitatem serua qua natꝰ es. ꝑ¬
seuera talis qͣlis a deo factꝰ es: Cum statu
oris & corporis animum tuum statue. ut
cognoscere deum possis te ante cognosce:
Relinq ydola quȩ humanus error inue¬
nit. ad dm̃ conu̾tere. quem si implora¬
uerit subuenit: Ap̃o crede. quem uiuifi¬
candis ac reparandis nob̃ pat̾ misit. Led̾e
seruos dei & xp̃i ꝑsecutionib tuis desine.
qͦs lesos ultio diuina defendit. Inde ẽ enĩ
qͦd nemo nr̃m quando apprehendit᷑ re-¬
luctatur. nec se adu̾sus iniustam uiolen¬

Expanded text:
prona et ad terram situ uergente depressa sint, prona et ad terram situ uergente depressa sint, tibi sublimis status et ad caelum adque ad Dominum susum uultus erectus est. illuc intuere, illuc oculos tuos dirige, in supernis Deum quaere. ut carere inferis possis, ad alta et caelestia suspensum pectus adtolle. quid te in lapsum mortis cum serpente quem colis sternis ? quid in ruinam diaboli per ipsum et cum ipso cadis? sublimitatem serua qua natus es. perseuera talis qualis a Deo factus es. cum statu oris et corporis animum tuum statue. ut cognoscere Deum possis, te ante cognosce. relinque idola quae humanus error inuenit. ad Deum conuertere: quem si inploraueris, subuenit. Christo crede quem uiuificandis ac reparandis nobis pater misit. laedere seruos Dei et Christi persecutionibus tuis desine quos laesos ultio diuina defendit. Inde est enim quod nemo nostrum quando adprehenditur reluctatur nec se aduersus iniustam uiolen
Abbreviated transcription (Latin):
oras. uidebis sub manu nr̃a stare uinctos.
& timere captiuos. qͦs tu suspicis & ue¬
neraris ut dños: Certe uł sic confundi ĩ
istis errorib tius pot̾is. quando conspe-¬
xeris & audieris deos tuos quidsint int̾¬
rogatione nr̃a statim ꝓdere. & p̾sentib
licet uob̃ p̃stigias illas & fallacias suas
ñ posse celare: Quȩ gͦ m̃tis ignauia est
ĩmo quȩ defipientiũ ceca & stulta dem̃-¬
tia ẽ ad lucem de tenebͥs ñ uenire. & mor¬
tis ȩt̃nȩ laqueis uinctos. spem nolle im¬
mortalitatis exciꝑe. ñ metuere dm̃ c̃mi¬
nantem & dicentem: sacͥficans diis eradi¬
cabit᷑. nisi deo soli & iterũ: Adorauer̃t᷑
eos quos fecerunt digiti eorum. & curuatꝰ ẽ
homo. et humiliatꝰ ẽ uir. & ñ laxabo illis:
Quid te ad falsos deos humilias & inclinas.
quid ante inepta simulachra & mnepta fi¬
gm̃ta terrena captiuum corpꝰ incuruas:.
Rectum te ds fecit. & cũ cet̾a animalia

Expanded text:
oras; videbis sub manu nostra stare vinctos oras; videbis sub manu nostra stare vinctos et tremere captivos quos tu suscipis et veneraris ut dominos. Certe vel sic confundi in istis erroribus tuis poteris quando conspexeris et audieris deos tuos quid sint interrogatione nostra statim prodere et, praesentibus licet vobis, praestigias illas et fallacias suas n posse celare. Quae ergo mentis ignauia est, immo quae desipientium caeca et stulta dementia ad lucem de tenebris non uenire et mortis aeternae laqueis uinctos spem nolle inmortalitatis excipere, non metuere Deum conminantem et dicentem: sacrificans diis eradicabitur nisi Domino soli. et iterum: adorauerunt eos quos fecerunt digiti eorum, et curuatus est homo et humiliatus est uir, et non laxabo illis? quid te ad falsos deos humilias et inclinas, quid ante inepta simulacra et figmenta terrena captiuum corpus incuruas? rectum te Deus fecit et cum cetera animalia
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃are colentib possunt. qui se de ñ colentib
uindicare non possunt: Nam si eo qui
uindicat᷑ pluris ẽ ille qui uindicat. tu
diis tius maior es: Si autẽ his qͦs colis ma¬
ior es. non tu illos colere s ab illis coli de¬
bes: Sic illos lesos ultio ur̃a defendit. qͦ¬
modo & clausos ne ꝑeant tutela ur̃a custo¬
dit. pudeat te eos colere quos ipse defendis.
pudeat tutelam de eis sꝑare quos tu tue-¬
eiciuntur. quando eiulantes & gem̃tes
uoce humana & potestate diuna flagel¬
la & u̾bera sentientes uenturum iudici¬
um confitent᷑. Ueni & cognosce uera ẽẽ
quȩ dixim᷑. & quia sic deos colere te di¬
cis. uł ipsis quos colis crede: Aut si uolu¬
eris & tibi credere. de te ipso loquent᷑ au-¬
diente de: qui nc pectꝰ tuum obsedit. qͥ
nõ m̃tem tuam ignorantiȩ nocte ceca¬
uit Uidebis nos rogari ab eis qͦs tu ro¬
gas. timeri abeis quos tu times. qͦs tu ad¬

Expanded text:
praestare colentibus possunt qui se de non colentibus praestare colentibus possunt qui se de non colentibus uindicare non possunt? nam si eo qui uindicatur pluris est ille qui uindicat, tu diis tuis maior es. si ergo his quos colis maior es, non tu eos colere, sed ab illis coli debes. sic illos laesos ultio uestra defendit, quomodo et clausos ne pereant tutela uestra custodit. pudeat te eos colere quos ipse defendis, pudeat tutelam de iis sperare quos tu tueeiciuntur, quando eiulantes et gementes uoce humana et potestate diuina flagella et uerbera sentientes uenturum iudicium confitentur. ueni et cognosce uera esse quae dicimus: et quia sic deos colere te dicis, ueris et tibi credere, de te ipso loquetur, audiente te, qui nunc tuum pectus obsedit, qui nunc mentem tuam ignorantiae nocte caecavit. Videbis nos rogari ab eis quos tu rogas, timeri ab eis quos tu times, quos tu ad
Abbreviated transcription (Latin):
poris exprimat᷑. Nc̃ uͦ cum sponte confi-¬
tear & clamem. & crebris ac repetitis i-¬
dentidem uocib xp̃ianum me ẽẽ conte¬
ster qͥd dorm̃ta ãmoues confitenti. & dõs
tuos ñ in abditis & secretis locis. s palam.
s publice. s in foro iplo magistratib et
presidib audientib destruenti. ut & si
parum fuerat qd̾ in me priꝰ criminaba¬
ris. creuerit qd̾ & odisse & punire plus
debeas. Qd̾̃ dum inexp̃ianum celeri lo¬
co & ppło circ̃stante ꝓnuntio. & uos & de¬
os ur̃os clara & publica p̃dicatiõe c̃fundo.
Quidte ad infiitatẽ corporis u̾tis. qͥd
cum terrenȩ carnis imbecillitate con¬
tendis: Cũ animi uigore congrederes. uͥ-¬
tutem m̃tis infringe. fidem destrue. dis¬
ceptatione si potes uince. uince ratione.
Uel si qͥd diis tiuis numinis & potesta¬
tis ẽ. ipsi in ultionem suam surgant.
ipsi se stia maiestate defendant Aut quid

Expanded text:
poris exprimatur. nunc uero cum sponte confiporis exprimatur. nunc uero cum sponte confitear et clamem et crebris ac repetitis identidem uocibus christianum me esse contester, quid tormenta admoues confitenti et deos tuos non in abditis et secretis locis sed palam, sed publice, sed in foro ipso magistratibus et praesidibus audientibus destruenti? ut et si parum fuerat quod in me prius criminabaris, creuerit quod et odisse et punire plus debeas. quid dum me christianum celebri loco et populo circumstante pronuntio et uos et deos uestros clara et publica praedicatione confundo, quid te ad infirmitatem corporis uertis, quid cum terrenae carnis inbecillitate contendis? cum animi uigore congredere, uirtutem mentis infringe, fidem destrue, disceptatione si potes uince, uince ratione. Vel si quid diis tuis numinis et potestatis est, ipsi in ultionem suam surgant, ipsi se sua maiestate defendant. at quid
Abbreviated transcription (Latin):
tate pȩnarum. admoues laniandis cor¬
porib longa torm̃ta. multiplicas laceran¬
dis uiscerib numerosa supplicia. nec feri-¬
tas atq unmanitas tua ufitatis potest¬
ẽẽ contenta torm̃tis Excogitat nouas pe¬
nas ingeniosa crudelitas. Quȩ hȩc ẽ insa¬
tiabilis carnificina rabies. quȩ inexple-¬
bilis libidoseuiciȩ: Quin pociꝰ elige tibi
alt̾m de duob. Ap̃ianum ẽẽ aut ẽ crim̃
aut ñ est crimen. Si crimen est. cur non
int̾ficis contẽpnentem: si crim̃ ñ ẽ. qͥd ꝑ¬
sequeris innocentem::. Torqueri enĩ debui
si negarem. sipęnam tuam metuens. id
qd̾ prius fueram. & qd̾ deos tuos ñ colu-¬
eram. m̃dacio fallente celarem: Tunctor¬
quendꝰ fuissem. tẽ ad confessionem cri¬
minis ui doloris adigendꝰ.sicut in qͣsti¬
onib cet̾is torquent᷑ rei. qui se negant cͥ¬
mine quo accusant᷑ teneri. ut facinoris
u̾itas quȩ indice uoce ñ ꝓmit᷑. dolore cor¬

Expanded text:
tate poenarum: admoues laniandis cortate poenarum: admoues laniandis corporibus longa tormenta, multiplicas lacerandis uisceribus numerosa supplicia, nec feritas adque immanitas tua usitatis potest contenta esse tormentis: excogitat nouas poenas ingeniosa crudelitas. Quae haec est insatiabilis carnificinae rabies, quae inexplebilis libido saeuitiae? quin potius elege tibi alterum de duobus: christianum esse aut est crimen aut non est. si crimen est, quid non interficis confitentem P si crimen non est, quid persequeris innocentem? torqueri enim debui, si negarem. si poenam tuam metuens id quod prius fueram et quod deos tuos non colueram mendacio fallente celarem, tunc torquendus fuissem, tunc ad confessionem criminis cum ui doloris adigendus, sicut in quaestionibus ceteris torquentur rei qui se negant crimine quo accusantur teneri, ut facinoris ueritas quae indice uoce non promitur dolore cor