comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meam iusticiam que ex lege ẽ. Qui p̃uenistis
iutellectu expositionem. arbitramini uos tã¬
ꝗͣ ueloces inuia que cũ tardiorib ambulare
Celeritas aliquantum reprimatur: ne comeᷤᷤ
tardior deseratur.Ut xp̃m inquit lucrifaci¬
am: ut inuemar in illo non habens meam
iusticiam que ex lege est. Si meam dixerait
quare addidit ex lege  si enĩ ex lege est quomͦ¬
et tua est : numquit tutͥ imposuisti legem: ds̃
legem dedit. ds̃ legem imposuit: ds̃ te legi sue
obtemperare p̃cepit. Lex si non te doceret quem¬
ad modum uiuere deberes. quomodo posses ha¬
bere iusticiam sine querela scd̾m legem: si scđ
legem habes. quomodo dicis non habens meã
iusticiam: que ex lege est. s eam que est. ꝑfidẽ¬
xp̃i que est adõ :iam ergo dicam ut pot̾ero:
reuelet melius qui uos possidet. donet et intel¬
lectum. et effectum Ponabit enim affectum:
si donauerunt intellectum. Hoc est enim quod

Expanded text:
meam justitiam quae ex lege est. Qui praevenistis meam justitiam quae ex lege est. Qui praevenistis intellectu expositionem, arbitramini vos tanquam veloces in via cum tardioribus ambulare. Celeritas aliquantum reprimatur, ne comes tardior deseratur. Ut Christum, inquit, lucrifaciam, et inveniar in illo, non habens meam justitiam, quae ex lege est. Si meam dixerat, quare addidit ex lege? Si enim ex lege est, quomodo tua est? Numquid tu tibi imposuisti legem? Deus legem dedit, Deus legem imposuit, Deus legi suae te obtemperare praecepit. Lex si non te doceret quemadmodum vivere deberes, quomodo posses habere justitiam sine querela secundum legem? si secundum legem habes, quomodo dicis, Non habens meam justitiam, quae ex lege est, s Dei. Jam ergo dicam ut potero: revelet melius qui vos possidet, donet et intellectum et affectum. Donabit enim effectum, si donabit affectum. Hoc est enim quod
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝯstet legem scam̃ ẽe. et mandatum scm̃.
nisi qui non uult. ẽẽ. catholicus. hanc legẽ
non datam nisi a domino dõ nr̃o : scđm istã
iusticiam que inlege ẽ. conuersari sine que¬
rela impedimentum fuisse apłi ne ueniret
ad xp̃m: Nec eum uenisse ad xpm nisi hoc
quod fuit scđm iusticiam que in lege est sñ
querela : int̾ damna et detrimentã et sterco¬
ra computasset. Sequamur ergo et accedamꝰ
aliquantum. ne forte impsis uerb apłi elu¬
cescat nobis aliquid. unde ista remoueatur
et soluatur obscuritas: Detrim̃ta inquit cre¬
didi. ħ omnia ut stercora existimaui: ut
xpm lucrifacerem. Intendite obsecro. dãna
detrimenta. stercora ista existimaui. Inquib
etiam illud cominemoro. qd fuerim sine quere¬
la sedm̃ iusticiam que in lege est. Ex istimaui
ergo hec omnia detrimenta et stercora ut
lucrifacerem: et inuenirer in illo ñ habens

Expanded text:
cum constet legem sanctam esse, et mandatum sanctum, cum constet legem sanctam esse, et mandatum sanctum, nisi qui non vult esse catholicus, hanc legem non datam nisi a Domino Deo nostro: secundum istam justitiam, quae in lege est, conversari sine querela, impedimentum fuisse Apostolo, ne veniret ad Christum; nec eum venisse ad Christum, nisi hoc quod fuit secundum justitiam, quae in lege est, sine querela, inter damna et detrimenta et stercora computasset. Sequamur ergo, et accedamus aliquantum, ne forte in ipsis verbis Apostoli elucescat nobis aliquid, unde ista removeatur et solvatur obscuritas. Detrimenta, inquit, credidi haec omnia, et stercora existimavi, ut Christum lucrifaciam. Intendite, obsecro. Damna, detrimenta, stercora ista existimavi, in quibus etiam illud commemoro, quod fuerim sine querela secundum justitiam, quae in lege est. Existimavi ergo haec omnia detrimenta et stercora, utlucrifaciam, et inveniar in illo, non habens
Abbreviated transcription (Latin):
bentus eumdem apłm dicentem. Itaq lex
Si lex sancta et mandatum scm̃. et iustum.
et bonum. sedm̃ iusticiam que est exlege¬
i. sancta conuersari sine querela: quomodo po¬
na ẽẽ duxi. Damina sua dicit. et int̾ damna
sua computat. ꝙ iniusticia que in lege est fu¬
erit sinẽ querela. Ueruntam̃ inquit et arbi¬
tror omnia danina ẽẽ. prapt̃ eminentẽ scien¬
laudes meas: comparo eminentie domini nr̃i
iħu ap̃i lllud sitio: hoc contempno. Parum
est. ħ propt̃ quem arbitror inquit omnia
non solum detrimenta cẽ. uerum et stercora
existimaui ẽẽ. ut xpm lucrifacerem. Questio¬
tis tuis. indaminis. instercorib computas
ut xpm̃ lucrifacias: Ergo iusticia illa axp̃o ꝓ
hibebat: obsecro te expone hoc paululum.
Dõ potius dicamus ut illuminet et nos. a qͣ¬
et ipse illuminatus est. qui epłam suam scͥp¬
sit nob̾: non atrimento s spũ dei uiui. llide
tis km̃i ꝗͣ sit arduum ꝗͣ difficile hoc intellig̾e:

Expanded text:
bemus eumdem apostolum dicentem, Itaque lex bemus eumdem apostolum dicentem, Itaque lex Si lex sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum; secundum justitiam quae est ex lege sancta, conversari sine querela, quomodo poe duxi. Damna sua dicit, et inter damna sua computat, quod in justitia, quae est in lege, fuerit sine querela. Verumtamen, inquit, et arbitror omnia damna esse propter eminentem scienlaudes meas, comparo eminentiae Domini nostri Jesu Christi. Illud sitio, hoc contemno. Parum est hoc: Propter quem arbitror, inquit, omnia non solum detrimenta esse, verum et stercora existimavi esse, ut Christum lucrifacerem. CAPUTtis tuis, in damnis, in stercoribus computas, ut Christum lucrifacias, ergo justitia illa a Christo prohibebat? Obsecro te, expone hoc paululum. Deo potius dicamus, ut illuminet et nos, a quo ipse illuminatus est, qui Epistolam istam scripsit nobis, non atramento, sed Spiritu Dei vivi. Videi, quam sit arduum, quam difficile intelligere hoc:
Abbreviated transcription (Latin):
electa statura procerꝰ. Sic eum describit
scriptura: qd suꝑ emmens eẽt. de omnib
quando electus est. ut ungeretur in regẽ.
Non fuit sic paulus. S factus paulus.
Paulus enim paruus. Idõ paulus modi¬
cus. Ergo sed̾m emulationem inquit ꝑseqrͣs
ecclesiam. Hinc intelligant homines. qua¬
lis apud iudeos fuerim qui xͥ ecclesiam ꝑse¬
quebar. emulatione tradicionum pater
ur̃a dictos. ẽẽ. sine querela: ambulasse in
omnib iustificationib domini rachariã
et helisabech. In omnib inquit scriptu¬
ra iustificationib domini ambulasse sine
querela. Ecce hoc erat et paulus nr̃. quan¬
do saulus erat: in lege sine querela ambu¬
labat. Q ꝗ in eo fuit sine querela: hoc
de illo faciebat magnã querelam: Quid
ergo putamus eẽ. fratres sine querela. scđ
iusticiam que in lege est : malũ est: si ma¬
lum est sedm̃ iusticiam que in lege est eẽ.
sine querela: ergo aliquid maliẽ. lex. S ha¬

Expanded text:
electa est statura proceris. Sic eum describit electa est statura proceris. Sic eum describit Scriptura, quod supereminens esset omnibus, quando electus est ut ungeretur in regem . Non fuit sic Paulus, sed factus Paulus. Paulus enim parvus, ideo Paulus modicus. Ergo, secundum aemulationem, inquit, persequens Ecclesiam. Hinc intelligant homines, qualis apud Judaeos fuerim, qui Christi Ecclesiam persequebar aemulatione traditionum paternvestra, dictos esse sine querela ambulasse in omnibus justificationibus Domini Zachariam et Elizabeth. In omnibus, inquit Scriptura, justificationibus Domini ambulantes sine querela . Ecce hoc erat et Paulus noster, quando Saulus erat. In lege sine querela ambulabat: et quod in eo fuit sine querela, hoc de illo faciebat magnam querelam. Quid ergo putamus, fratres, esse sine querela secundum justitiam, quae in lege est, malum est? Si malum est, secundum justitiam quae in lege est, esse sine querela; ergo aliquid mali est lex? Sed ha
Abbreviated transcription (Latin):
in latina lingua dr̃ egregius quasi a grege
segregatus. fuerunt̾ aũt israelite .i. ex
genere israel: etiam illi qui separati
fuerunt a templo: Remansit autem adtem¬
plum tribu iuda. et trib beniamin. Trib
leui in sacerdotib Trib uida regia. et tri¬
b beniamin: Hoc solum remansit ad ieru¬
salem et ad templum dei. quando facta est¬
illa separatio inseruo salomonis. Non t
leuiter accipiatis đ ait. trib beniamin
in herens ude. non recedens a templo
hebreus ex hebreis scđ̾m legem phariseus.
Scđm emulationem: ꝑsequens ecclesiam:
Int̾ merita sua commemorat ꝗ fuerit ꝑse¬
cutor: scđm emulationem inquit. Quam
emulationem : non eram inquit piger ui¬
deus. Quicquit erat qd legi mee aduersari¬
um iudetur. inpacient̃ ferebam. acriter in
xpm̃ queritur humilitas: Idõ ibi iste
saulus. hic paulus. Saulus a saule nom̃
diriuatur: Qui fuerit saul nostis: ipsius ẽ¬

Expanded text:
in latina lingua dicitur egregius, quasi a grege in latina lingua dicitur egregius, quasi a grege separatus. Fuerunt autem Israelitae, id est, ex genere Israel, etiam illi qui separati fuerant a templo. Remansit autem ad templum tribus Juda, et tribus Benjamin. Tribus Levi in sacerdotibus, tribus Juda regia, et tribus Benjamin, hoc solum remansit ad Jerusalem et ad templum Dei, quando facta est separatio illa in servo Salomonis . Non ergo leviter accipiatis quod ait, tribu Benjamin: inhaerens Judae, non recedens a templo. Hebraeus ex Hebraeis, secundum legem pharisaeus, secundum aemulationem persequens Ecclesiam. Inter merita sua commemorat quod fuerit persecutor: secundum aemulationem, inquit. Quam aemulationem? Non eram, inquit, piger Judaeus: quidquid erat quod Legi meae adversarium videretur, impatienter ferebam, acriter insud Christum quaeritur humilitas. Ideo ibi iste Saulus, hic Paulus. Saulus a Saüle nomen derivatur. Qui fuerit Saül, nostis: ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
gloriamur in xp̃o iħii. Qui gloriatur in
domino glorietur et non incarne fidentes:
Et quid est fidere in carne : Audite inquit.
fiduciam habere: magis ego. Ne arbitremi¬
m inquit hoc contempnere qͥ non habeo.
Quid magnum est si homo ab iectus. plebeiꝰ.
igno hilis. contempnat nobilitatem. et tunc
inquit habeam fiduciam et incarne.Idõ
inquit uos doceo contempnere: q̃m uidetis
me habere quod contempnam. Siquis in
carne putat se bałe fiduciam: magis ego.
Et audi incarne fiduciam circumcisionẽ
occaui diei .i. non proselitus. non aduena
ad populum dei non maior circ̃cisus. s apa¬
rentib natus iudeus habeo circuncilio¬
nem occaui diei ex genere israel de tͥbu
bemamin: hebreus ex hebreis. scdm̃ legẽ
phariseus. Qudam primarii erant et qͣi¬
ad nobilitatem udaicam segregati. non
contemꝑtibili plebi commixti. q̃ui diceban¬
tur pharisei. Nam dr̃ ħ uerbum quasi
serrregationem interpretari. auo auomodo

Expanded text:
gloriamur in Christo Jesu. Qui gloriatur, in gloriamur in Christo Jesu. Qui gloriatur, in Domino glorietur . Et non in carne fidentes. Et quid est, fidere in carne? Audite, inquit. fiduciam habere, magis ego. Et eni, inquit, me hoc contemnere quod non habeo. Quid magnum est, si homo abjectus, plebeius, ignobilis, contemnat nobilitatem, et tunc inquit, habeam fiduciam et in carne. Ideo vos, inquit, doceo contemnere, quoniam videtis me habere quod contemnam. Si quis alius in carne putat se habere fiduciam, magis ego. Et audi in carne fiduciam: Circumcisione octavi diei; id est, non proselytus, non advena ad populum Dei, non major circumcisus, sed a parentibus natus Judaeus, habeo circumcisionem octavi diei. Ex genere Israel, de tribu Benjamin, Hebraeus ex Hebraeis, secundum Legem pharisaeus. ad nobilitatem Judaicam segregati, non contemtur Pharisaei. Nam dicitur hoc verbum, quasi segregationem interpretari, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinere: quia eo die dominus resurrer̃
Reddita ẽ. petra. circumcidantur qui uolt̃
dicere. nos enim sumus circumcisio. Tradi¬
tus est enim pp̃ peccata nr̃a: et resurrexit
propter iustificationem nrãm. Iustificatio
tua. circ̃cisio tua non ẽ ate. gratia salui fa¬
cti estis ꝑfidem: et hoc non eruobis. s do
num dei est. Non exoperib. ne forte dicas
promerui. et idõ accepi. Non putes te pro¬
merendo accepisse: qui non promereris. nisi
accepisses. Gratia p̃cessit meritum tuum
non gratia ex merito. s meritum exgratia.
Nam si grãm ex merito enusti. non gratis
accepisti Pronchilo inquit facies eos saluos:
Quid est promchilo saluos facies: nchil in
eis inuenis unde salues. et tamen saluas:
Gratis das. gratis saluas: Omnia merita
precedis: ut dona tua conseqͣntur merita
mea. Puorsus gratis das. gratis saluas: qui
nichil inuenis unde salties. et multum in¬
mus circumcisio qui spũ dõ seruimus: et

Expanded text:
pertinere: quia eo die Dominus resurrexit. pertinere: quia eo die Dominus resurrexit. Reddita est petra, circumcidantur qui volunt dicere, Nos enim sumus circumcisio. Traditus est enim propter peccata nostra, et resurrexi propter justificationem nostram . Justificatio tua, circumcisio tua, non est a te. Gratia salvi facti estis per fidem; et hoc non ex vobis, sed Dei donum est: non ex operibus . Ne forte dicas, Promerui, et ideo accepi. Non putes te promerendo accepisse, qui non promerereris, nisi accepisses. Gratia praecessit meritum tuum: non gratia ex merito, sed meritum ex gratia. Nam si gratia ex merito; emisti, non gratis accepisti. Pro nihilo, inquit, salvos facies eos . Quid est, Pro nihilo salvos facies eos? Nihil in eis invenis unde salves, et tamen salvas. Gratis das, gratis salvas. Omnia merita praecedis, ut dona tua consequantur merita mea. Prorsus gratis das, gratis salvas, qui nihil invenis unde salves, et multum inmus circumcisio, qui spiritui Dei servimus, et
Abbreviated transcription (Latin):
ille factus est cum esset diues: ut illius pau¬
ꝑtate sicut scriptum est nos ditaremur. Di¬
uicie illuis. qui nos facture sunt cuius pauꝑ¬
dit. umbram remouit. Nos sumus inquit
circumcisio qui sp̃iu dei seruimus. et gloria¬
mur ina põ iħu. et non incarne fidentes:
Resperit quosdam incarne edentes. ipsi e¬
rant qui de caris circumcisione gloriaban
cisionem: et esto circumcisus. Intellige et e¬
sto. Intellectus enim bonus: s omnib qui
faciunt eum: Non utiq frustra octaua
die infans circumeidi. nisi quia petra qua
circumcidimur xp̃t erat. Cultellis enim
petrinis circumcisus est populus: petra
medomadib. idem primus qui octauus.
Completis enim septem dieb reditur ad
primum. finitus septimus: dominus se¬
pultus. Reditur ad primum dominus re¬
suscitatus : domini enim resurrectio pro¬
misit nobis eternum diem: et conseeraũ
nobis dominicum diem. qui uocatur do¬
minicus. Ipse uidetur proprie ad domiñ

Expanded text:
ille factus est, cum dives esset; ut illius pauille factus est, cum dives esset; ut illius paupertate, sicut scriptum est, nos ditaremur . Divitiae illius quid nos facturae sunt, cujus paupdit, umbram removit. CAPUT II. 3. circumcisio, qui spiritu Deo servimus: et gloriamur in Christo Jesu, et non in carnRespexit quosdam in carne fidentes: ipsi erant qui de carnis circumcisione gloriabantcisionem, et esto circumcisio: intellige, et esto, Intellectus enim bonus, sed omnibus qui faciunt eum . Non utique frustra octavo die jussus est infans circumcidi , nisi quia petra, qua circumcidimur, Christus erat. Cultellis enim petrinis circumcisus est populus Josue hebdomadibus idem primus qui octavus. Completis enim septem diebus, reditur ad primum. Finitur septimus, Dominus sepultus: reditur ad primum, Dominus resuscitatus. Domini enim resuscitatio promisit nobis aeternum diem et consecravit nobis Dominicum diem. Qui vocatur dominicus ipse videtur proprie ad Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
cisio. Sic accipite hoc uoluisse dicere apłm.
est. Magis enim commendat ꝙ dicit. dicendos
nos esse. iustos. Ita tamen ut cum iusticiam
dicit: eẽ. iustos intelligamus: Non enim il
la incommutabilis iusticia cuius partici¬
pes facti sumus: s quemad inodum diritur
magna ibi inuentus est promultis inuetu¬
b sic dr̃ rusticia ut intelligantur iusti Au¬
dite hoc ipsum euidentius. eodem dicente apło¬
lit nos inquit simus iusticia dĩ in ipso. Nos
sumus iusticia: non nr̃a s dei. abillo accep¬
ta: non a nob̾ assumpta. Imꝑtita: non usur¬
pata. donata non rapta.Ciudam enim ra¬
pina erat eẽ. equalis dõ et qm̃ quesiuit ra¬
pinam: inuenit ruinam. Dominus autẽ
enim equalitas dei natura erat: rapina ñ
erat S tamen semetipsum exmanunt for¬
mam dei accipiens: ut nos essemus. iusticia
dei impsos Si enm ille pauꝑtatem uitaret.
nos pauꝑtate non careremus. Pauper enĩ

Expanded text:
cisio: sic accipite hoc voluisse Apostolum diccisio: sic accipite hoc voluisse Apostolum dicest. Magis enim commendat quod dicit, dicendo nos esse justos: ita tamen ut cum justitiam dicit esse, justos intelligamus. Non enim sumus illa incommutabilis justitia, cujus participes facti sumus: sed quemadmodum dicitur, Magna ibi juventus est, pro multis juvenibus; sic dicitur justitia, ut intelligantur justi. Audite hoc ipsum evidentius, eodem dicente Apostolo, Ut nos, inquit, simus justitia Dei in ipso . Nos simus justitia, non nostra, sed Dei; ab illo accepta, non a nobis assumpta; impertita, non usurpata; donata, non rapta. Cuidam enim rapina erat esse aequalis Deo: et quoniam quaesivit rapinem, invenit ruinam. Dominus autem enim aequalitas Dei natura erat, rapina non erat. Sed tamen semetipsum exinanivit, formam servi accipiens , ut nos essemus justitia Dei in ipso. Si enim ille paupertatem vitaret, nos paupertate non careremus. Pauper enim
Abbreviated transcription (Latin):
uando nos affectu apuid domi¬
num deum nr̃m. at ea que illic
nobis reuelare dignatur: ad
uos apte atq salubrit̃ ꝓfer¬
re possimus. Ergo cum lege¬
retur. audistis dicentem apłm paulum. Nos
enim sumus circumcisio: qui spũi dei seruimus
Seio plerosq codices habere qui sp̃ñ deo seruimꝰ.
Quantum autem inspicere potiumus: plures
graci hoc habent qui sp̃ui dei seruimus. s non
ibi questio est. Manifestum est eium utrum¬
q et congruum regule uerttatis. quia et sp̃iu
dei seruimus: et non carne s spũ dõ seruimis
Carne enm seruit dõ: qui de reb carnalib
sperat se placere dõ.Cumuets.Cum uero et
ipsa caro ad bona oꝑa sp̃n subditur. spiritu
seruimus dõ: quia carnem domamus ut sp̃s
obtemperat dõ. Spiritus enim regit: caro
regitur: Nec sp̃c bene regit. si non ragatur.
te quid u̾oluerit in illa circumcisione que in
umbra data est significante. que remota
est luce ueniente. Cur autem non dirit. nos
habemus circumcisionem. s nos sumus cirẽ¬

Expanded text:
d Dominum Deum nostrum, ut ea quae ille nobis revelare dignatur, ad vos apte atque salubriter proferre possimus. Ergo cum legeretur, audistis dicentem apostolum Paulum, Nos enim sumus circumcisio, qui spiritui Dei servimus. Scio plerosque codices habere, Qui spiritu Deo servimus. Quantum autem inspicere potuimus, plures graeci hoc habent, Qui spiritui Dei servimus. Sed non ibi quaestio est. Manifestum est enim utrumque, et congruum regulae veritatis, quia et spiritui Dei servimus, et non carne, sed spiritu Deo servimus. Carne enim servit Deo, qui de rebus carnalibus sperat se placere Deo. Cum vero et ipsa caro ad bona opera spiritui subditur, spiritu servimus Deo: quia carnem domamus, ut spiritus obtemperet Deo. Spiritus enim regit, caro regitur: nec spiritus bene regit, si non regatur. te quid voluerit intelligi in illa circumcisione, quae in umbra data est significante, quae remota est luce veniente. Cur autem non dixerit, Nos habemus circumcisionem; sed, Nos sumus cir
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis xp̃i. ut impleamur in omnem ple¬
nitudinem dei. Et post ista cum inuisibili
hoste certamina. quoniam uolentib et aman-¬
tib uigum xp̃i lene. ẽ. et sarcina eius leus:
coronam uictoriȩ. mr e a e a m uR. Explic̾¬

Expanded text:
caritatis Christi, ut inpleamur in omnem plecaritatis Christi, ut inpleamur in omnem plenitudinem dei et post ista cum inuisibili hoste certamina, quoniam uolentibus et amantibus iugum Christi lene est et sarcina eius leuis, coronam uictoriae mereamur. LOC
Abbreviated transcription (Latin):
na iusticia in qua.ẽ. dĩcaritas et proximi ꝑfec¬
ta et firmata. ut unusquisq nrm de diabolo
inimico et angłs eius triumphet ui semet
ipso in xp̃o quem induit: quia ꝑfecta cari¬
tas. nec cupiditatem ht̃ secłi nec timorem
seculi. id.ẽ. nec cupiditatem ut ad quirat res
temporales. nec timorem ne amrctat res
temporares. ꝑ quas duas ianuas intrat &¬
regnat inimicus: qui pͥmo dei timore de in
carrtate pellendus est.Debemus itaq tan¬
to auiduis appetere aꝑtissimam. et euidenti¬
ssimam cognitionem ueritatis. quanto nos
uidemus incaritate proficere. et eius simpli¬
citate cor habere mandatum: quia in ipso in¬
teriore oculo uidetur ueritas. beati enim
mundicordes inquit : quia ipsi deũ uidebt̃.
Et in caritate radicati et fundati p̃ualeamꝰ
comprehendere cum omnib scĩs que sit la-¬
titudo. et longitudo et altitudo et profim¬
dum: scire etiam suꝑ eminentem scientiã

Expanded text:
na iustitia, in qua est caritas dei et proximi perfecna iustitia, in qua est caritas dei et proximi perfecta et firmata, ut unusquisque nostrum de diabolo inimico et angelis eius triumphet in semet ipso in Christo, quem induit, quia perfecta caritas nec cupiditatem habet saeculi nec timorem saeculi, id est nec cupiditatem, ut adquirat res temporales, nec timorem, ne amittat res temporales. per quas duas ianuas intrat et regnat inimicus, qui primo dei timore, deinde caritate pellendus est. debemus itaque tanto auidius adpetere apertissimam et euidentissimam cognitionem ueritatis, quanto nos uidemus in caritate proficere et eius simplicitate cor habere mundatum, quia ipso interiore oculo uidetur ueritas — beati enim mundo corde, inquit, quia ipsi deum uidebunt — ut in caritate radicati et fundati praeualeamus comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit latitudo et longitudo et altitudo et profundum, scire etiam supereminentem scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
hunt medicinam. Et uiduas suas u̾ri coguit:
quas nube non permittunt. Non enim pru
dentiores habendi sunt: quã paulus apłs.¬
ram negant: et commemorant quod ait apłs
paulus caro et sangus regnũ dei non possi¬
debunt ñ intelligentes quod ipse dicit apłs
oportet corruptibile. hoc in duere incorrup
tionem. et mortale hoc induere inmortali¬
tatem. Cum enim hoc factum fuerit iam ñ
erit caro et sanguis. s celeste corpus quod et
dũs promitut cum dicit. Neq nubent.
neq uxores ducent: s erunt equales angłid̃.
Non enim iam hominib s dõ uiuient: cũ¬
eruit. Inmutabimur ergo caro et sanguis:
et fiet corpus celeste et angłicum. Et mortui
enim resurgent in corrupti: et nos immuta¬
plicitate et sincerrtate lactati nutriamur in
xp̃o. et cum paruuli sumus maioꝵ cibos non
appetamus s nutrimentis salub̃rimis cresca¬
mus in xp̃o: accedentib bonis morib et xp̃ia¬

Expanded text:
hunt medicinam; et uiduas suas uri cogunt, hunt medicinam; et uiduas suas uri cogunt, quas nubere non permittunt. non enim prudentiores habendi sunt, quam Paulus apostram negant, et commemorant quod ait apostolus Paulus, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt; non intelligentes quod ipse dicit Apostolus, Oportet corruptibile hoc mortale hoc induere inmortalitatem. cum enim hoc factum fuerit, iam non erit caro et sanguis, sed caeleste corpus. quod et dominus promittit, cum dicit: neque n ubent neque uxores ducent, sed erunt aequales angelis dei. non enim iam hominibus, sed deo uiuent, cerint. inmutabitur ergo caro et sanguis et fiet corpus caeleste et angelicum; et mortui enim resurgent incorrupti, et nos inmutaplicitate et sinceritate lactati nutriamur in Christo et, cum paruuli sumus, maiorum cibos non adpetamus, sed nutrimentis saluberrimis crescamus in Christo accedentibus bonis moribus et christia
Abbreviated transcription (Latin):
petrum post fletum. negationis per gallican¬
tum ad monitum: et tamquã eundem pꝰ pͣuã
simulationem. pauli uoce correctum. Hanc
illi matris caritatem suꝑbe accipientes. et im¬
pie reprehendentes. quia petio post gauli cantũ
surgenti: non gatulati sunt cum lucifero qui
mane oriebatur. cadere meruerunt. Nec eos
audiamus: qui negant ecclesiam dei. omna
peccata posse dimittere. Itaq miseri dum in
petro petram ñ intelligunt et nolunt credere
datas ecclesie claues regmi celoꝵ: ipsi eas de ma¬
nib amiserunt. Isti sunt qui uiduas si nup¬
serunt tainquam ad ulteras dampnant. et suꝑ
doctrinam apłicam se p̃dicant. ẽẽ mundiores.
qui nomen suum si uellent agnoscere. munda¬
nos se potius quam mundos uocarent. No¬
lentes enim si peccauerint corrigi: nichil aliud
elegerunt nisi cum hoc mundo dampnari.
Nam quib ueniam peccatorum negant uon
eos aliqua sanitate custodiunt: s egris subtra¬

Expanded text:
Petrum post fletum negationis per galli canPetrum post fletum negationis per galli cantum admonitum aut tamquam eundem post prauam simulationem Pauli uoce correctum. hanc illi matris caritatem superbe accipientes et inpie reprehendentes, quia Petro post galli cantum surgenti non gratulati sunt, cum lucifero, qui mane oriebatur, cadere meruerunt. Nec eos audiamus, qui negant ecclesiam dei omnia peccata posse dimittere. itaque miseri, dum in Petro petram non intellegunt et nolunt credere datas ecclesiae claues regni caelorum, ipsi eas de manibus amiserunt. isti sunt, qui uiduas, si nupserint, tamquam adulteras damnant et super doctrinam apostolicam se praedicant esse mundiores: qui nomen suum si uellent agnoscere, mundanos se potius quam mundos uocarent. nolentes enim, si peccauerint, corrigi, nihil aliud elegerunt nisi cum hoc mundo damnari. nam quibus ueniam peccatorum negant, non eos aliqua sanitate custodiunt, sed aegris subtra
Abbreviated transcription (Latin):
petio date sunt. et cum ei dr̃ ad omines dr̃ amas
ine pasce oues meas. Debet gͦ ecclesia catholica
coritetis. et pietate firmatis filiis libenter ig¬
noscere. cum ipsi petro ꝑsonam euis gestantiq
cum in mari titubasset. et eum dominũ car¬
naliter a passione retioeasset. et eum aurem ser¬
ui gladio p̃cidisset: et cum ipsum dominum
ter negasset. et cum insimulationem postea
super intiosam lapsus esset: uideamus ueniam
esse. concessam. eumq correctum atq fitmatũ
usq ad dominice passiois ueniam ꝑuenisse
Itaq post ꝑsecutionem que ꝑ arrianos ħeticos
facta est ac postea quam pax quam quidem
catholica in domino tenet. etiam a pͥncipib se¬
culi reddita est. ep̃i qui ꝑfidie arrianoꝵ in illa
persecutione consenserant. multi correcti redire
in catholicam delegerunt dampnantes suie qđ
crediderant. siue quod se credidisse simula uerãt.
Hoc ecclesia catholica mat̾no recip̃ sinu tanꝗͣ.

Expanded text:
Petro datae sunt. et cum ei dicitur, ad omnes dicitur: amas Petro datae sunt. et cum ei dicitur, ad omnes dicitur: amas me? pasce oues meas. debet ergo ecclesia catholica correctis et pietate firmatis filiis libenter ignoscere, cum ipsi Petro personam eius gestanti, et cum in mari titubasset et cum dominum carnaliter a passione reuocasset et cum aurem serui gladio praecidisset et cum ipsum dominum ter negasset et cum in simulationem postea superstitiosam lapsus esset, uideamus ueniam esse concessam eumque correctum atque firmatum usque ad dominicae passionis gloriam peruenisse. itaque post persecutionem, quae per Arrianos haereticos facta erat, posteaquam pax, quam quidem catholica in domino tenet, etiam a principibus saeculi reddita est, episcopi, qui perfidiae Arrianorum in illa persecutione consenserant, multi correcti redire in catholicam delegerunt, damnantes siue quod crediderant siue quod se credisse simulauerant. hos ecclesia catholica materno recepit sinu, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt enim de quib apłs dicit habentes spe¬
ciem pietatis: uirtutem autẽ eius ab neg̾ente.
Est enim magna uirtus pietatis. pax et um¬
tas: quia unus est deus. hanc illiñ babent:
quia p̃ cisi ab unitate sunt. Itaq siqui ex
ipsis ad catholicam ueniunt ñ iterant spe¬
tiem pietatis quam habent: s accipiunt uir¬
tutem pietatis quam non habent. Nam et
amputatos ramos denuo posse inseri si ñ
per manserit incredulitate. Aptissime apłs
docet. Quod luciferiani intelligunt et ñ re¬
baptizant: non improbamꝰ. S quod etiam
ipsi p̃cidi a radice uoluer̃: quis ñ detestandũ
esse cognoscas: Et ideo maxime quia hoc eis
displicuit in ecclesia catholica: quod uere catho¬
lice sanctitatis ẽ. Nusquã enim tam iugere de¬
bent uiscera misericordie. quam in cacho¬
lica ecclesia. ut tamquam uera mat uec pec¬
cantib filiis suꝑbe insultet nec correctis diffi¬
cile ignoseat. Non enu sine causa uit̾ omnes

Expanded text:
sunt enim, de quibus apostolus dicit: habentes spesunt enim, de quibus apostolus dicit: habentes speciem pietatis, uirtutem autem eius abnegantes; est enim magna uirtus pietatis pax et unitas, quia unus est deus. hanc illi non habent, quia praecisi ab unitate sunt. itaque, si qui ex ipsis ad catholicam ueniunt, non iterant speciem pietatis, quam habent, sed accipiunt uirtutem pietatis, quam non habent. nam et amputatos ramos denuo posse inseri, si non permanserint in incredulitate, apertissime apostolus docet. quod cum Luciferiani intellegunt et non rebaptizant, non inprobamus; sed quod autem etiam ipsi praecidi a radice uoluerunt, quis non detestandum esse cognoscat? et ideo maxime, quia hoc eis displicuit in ecclesia catholica, quod uere catholicae sanctitatis est. nusquam enim tam uigere debent uiscera misericordiae quam in catholica ecclesia, ut tamquam uera mater nec peccantibus filiis superbe insultet nec correctis difficile ignoscat. non enim sine causa inter omnes
Abbreviated transcription (Latin):
credider̃. quib cotidie ñ cessatur euuangłm p̃di¬
cari: Quis ñ miretur. ẽe. aliquem qui seap̃ianũ
dici uelit. et aduersum xp̃i gloriam tanita umn¬
pietate rapratur ut audeat dicere omnes po¬
pulos gentium. qui modo ad huc accedunt eccłe
dei:et in dei filium festinanter credunt in anites
facere: quia non eos aliquis donat ista baptizat:
Sine dubio ista execrarentur homines. et eos sine
diligerent. si liberi essent. si aurem dextrã in tegr̃ã
retinerent. Nec eos audiamus: qui quamuis ne¬
minem rebaptizent. p̃ciderunt se tam̃ abunita¬
te: et luciferiani magis dici quam catholici ma¬
luerunt. In eo enim quod intelligunt baptisma
xp̃i. non . eẽ. repetendum: rete faciunt. Sentiurł̃
enim facͤm̃tum scĩ lauachri. nusquam. eẽ. nisi¬
exesse uisi ex catholica ecclesia: s eam formam
secum habere serm̃ta p̃scisa. quã in ipsam
uitam antequam p̃ciderentur acceperant. hi

Expanded text:
crediderunt, quibus cotidie non cessatur euangelium praedicrediderunt, quibus cotidie non cessatur euangelium praedicari? quis non miretur esse aliquem, qui se christianum dici uelit et aduersus Christi gloriam tanta inpietate rapiatur, ut audeat dicere omnes populos gentium, qui modo adhuc accedunt ecclesiae dei et in dei filium festinanter credunt, inaniter facere, quia non eos aliquis donatista baptizat? sine dubio ista exsecrarentur homines et eos sine diligerent, si liberi essent, si aurem dexteram -integram retinerent. Nec eos audiamus, qui quamuis neminem rebaptizent, praeciderunt se tamen ab unitate et Luciferiani magis dici quam catholici maluerunt. in eo enim, quod intellegunt baptisma Christi non esse repetendum, recte faciunt. sentiunt enim sacramentum sancti lauacri nusquam esse nisi ex catholica ecclesia, sed eam formam secum habere sarmenta praecisa, quam in ipsa uite, antequam praeciderentur, acceperant. hi
Abbreviated transcription (Latin):
non deigloriam querentes s suam: satis signtfi¬
cat seruum. se. ẽẽ. non liberum. et aurẽ dextr̃a
se habere preci sam. Petrus emin errans in a¬
more domini: seruo non libero autem dextr̃a
precidit. Ex quo significat eos qui gladio scisma¬
tis fernintur et seruos. se carnaliumꝰ desideriorũ
nondum eductos inlibertatem sp̃c sc̃i: ut iamũ
confundant in homine. et ñ audire quod dex¬
trum. ẽ id. ẽ. domini gloriam per catholicam ec¬
desiam latissime ꝓuagatam. et audire sinistrũ
humane inflationis errorem. S tam̃ c̃ dominus
in euuangłio dicat. cum per omnes gentes eu¬
uangłium fuerit p̃dicatum. tunc finem eẽ. fu¬
turũm: quomodo isti dicunt quod tam cetere õs
gentes ceciderunt a fide. et insola donati parte
remansit ecclesia. cum manifestũ sit ex que ista
pars abunitate p̃ci sa est non nullas gentes po¬
stea credidisse. et ad huc ẽẽ. aliquas que nondũ

Expanded text:
non dei gloriam quaerentes, sed suam, satis signifinon dei gloriam quaerentes, sed suam, satis significat seruum se esse, non liberum et aurem dexteram se habere praecisam. Petrus enim errans in amore domini seruo, non libero aurem dexteram praecidit. ex quo significat eos, qui gladio schismatis feriuntur, et seruos esse carnalium desideriorum, nondum eductos in libertatem spiritus sancti, ut iam non confidant in homine, et non audire quod dextrum est, id est domini gloriam per catholicam ecclesiam latissime peruagatam, sed audire sinistrum humanae inflationis errorem. sed tamen, cum dominus in euangelio dicat, cum per omnes gentes euangelium fuerit praedicatum, tunc finem esse futurum, quomodo isti dicunt, quod iam ceterae omnes gentes ceciderunt a fide et in sola Donati parte remansit ecclesia, cum manifestum sit, ex quo ista pars ab unitate praecisa est, nonnullas gentes postea credidisse et adhuc esse aliquas, quae nondum
Abbreviated transcription (Latin):
illo loco: siquidem in malo positus ẽ. discordio¬
sam linquam sigrificat: qua tunc ille infelix ec¬
cdesiam ꝑcussit s ñ occidit. Non autem dixit
dominis qui occiderit gladio gladio morietur.
s qui gladio usus fuerit inquit gladio
morietur. Ergo ille ꝑcussit ecclefiam lingua li¬
giosa qua nunc ipse conciditur. ut omnmodis¬
pereat atq moriatur. Tam̃ illud tunc apłs pe¬
trus non suꝑbia sua: quamius carnali. tam̃ amo¬
re domini fecit. itaq amonitus recondit gladi¬
um iste autem nec uictus hoc fecit. Si quidem cũ
ep̃s ceciliano causam diceret audientib epĩs
romo. quos ipse petiuerat: nichil eoꝵ que inrten¬
derat potuit probare. Et sic remansit inscisma¬
te: ut suo gladio moreretur. Populus autem ip¬
suis quando ñ audit propħas et euuangł̃m. in
quib aꝑtisfime scriptum est. ecclesiam xp̃i ꝑ
omnes gentes ẽẽ. dissusam. et audit scismaticos

Expanded text:
illo loco, siquidem in malo positus est, discordioillo loco, siquidem in malo positus est, discordiosam linguam significat, qua tunc ille infelix ecclesiam percussit, sed non occidit. non enim dixit dominus: qui occiderit gladio, gladio morietur, sed qui gladio usus fuerit, inquit, gladio morietur. ergo ille percussit ecclesiam lingua litigiosa, qua nunc ipse conciditur, ut omnino dispereat atque moriatur. et tamen illud tunc apostolus Petrus non superbia sua, sed quamuis carnali, tamen amore domini fecerat. itaque admonitus recondit gladium; iste autem nec uictus hoc fecit, siquidem cum episcopo Caeciliano causam cum diceret audientibus episcopis Romae, quos ipse petiuerat, nihil eorum quae intenderat potuit probare; et sic remansit in schismate, ut suo gladio moreretur. populus autem ipsius, quando non audit prophetas et euangelium, in quibus apertissime scriptum est ecclesiam Christi per omnes gentes diffusam esse, et audit schismaticos
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus propħam dicentem filius meus estu
ego hodie geciuite. postula ame et dabo tͥ gentes
hereditatem tuam et possessionẽ tuam t̃minos
terre: et alia multa siue inueteri. siue in noui
testam̃ti libris. que scripta sunt: ut aꝑtissime
declarent ecclesiam xp̃i ꝑ orbem t̾re ẽẽ. diffusam
Quod c̃ eis obicumus. dicunt iam ista omnia fu¬
isse completa antequam ẽẽt. pars donati: s pꝰ¬
ea totam ecclesiam perisse. et in sola donati par¬
te reliquias eus remansisse contendunt. Olin¬
guam suꝑbam et neferiam. Nec si uere sic ui¬
uerent: ut uel uit̃ se pacem postea custodirert
Nunc autem non adtendunt iam in ipso dona¬
to completum fuisse quod dictum est inqua men¬
sura mensi fueritis in ea remetietur uobis ͤ diẽ
enim xpm diuidere conatus est: sic ipse a suis
cotidiana concisione diuiditur. Ad hoc ꝑtinet
etiam illud quod dominus dicit. Qui enim gla¬
dio ꝑcisserit: gladio morietur. G ladius enim

Expanded text:
aduersus prophetam dicentem: filius meus es tu, aduersus prophetam dicentem: filius meus es tu, ego hodie genui te; postula a me, et dabo tibi gentes hereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae, et alia multa, siue in ueteris siue in noui testamenti libris quae scripta sunt, ut apertissime declarent ecclesiam Christi per orbem terrae esse diffusam. quod cum eis obicimus, dicunt iam ista omnia fuisse conpleta, antequam esset pars Donati, sed postea totam ecclesiam perisse et in sola Donati parte reliquias eius remansisse contendunt. o linguam superbam et nefariam ! nec si uere sic uiuerent, ut uel inter se pacem postea custodirent. nunc autem non adtendunt iam in ipso Donato completum fuisse, quod dictum est: in qua mensura mensi fueritis, in ea remetietur uobis. sicut enim Christum diuidere conatus est, sic ipse a suis cotidiana concisione diuiditur. ad hoc etiam pertinet illud, quod dominus dicit: qui enim gladio percusserit, gladio morietur. gladius enim
Abbreviated transcription (Latin):
no ego uitits ꝓmissa patris ĩnuos. uos autẽ
sedete inciuitate quo usq induamini uirtutem
abalto: Et in actib apłoꝵ postea quã dominꝰ
a discipuloꝵ oculis abscessit. incelum. decem di¬
eb ꝑactis. die pentecostes ñ adtendunt aper¬
tissime uenisse spirctum scm̃: Et cum eent̃ illi
incuutate sic̃ ecs ante monuerat: impleuisse
illos ita ut loquerentur lingus. Nam diuerse
nationes que tunc aderant. unusquisq audi¬
entium suam linguam inrcelligebant. S isti ho¬
mines decipiunt eos qui negligentes catholicã
fidem. et ipsam fidem suam quẽ inscripturis
manifesta est. nolunt discere. Et quod est gra¬
uius et multum dolendum cũ in catholicam
negligent̃ uersentur: hereticis aurẽ diligenter
ad com̃modant. Nec eos audiamus qui scam
ecclesiam que una catholica est negant per
orbem ẽẽ. diffusam: s in sola affrica hoc. ẽ. in
parte donati pollere arbitrantur. Ita surdi suit

Expanded text:
no: ego mitto promissa patris mei in uos; uos autem no: ego mitto promissa patris mei in uos; uos autem sedete hic in ciuitate, quousque induamini uirtutem ab alto? et in Actibus apostolorum, posteaquam dominus a discipulorum oculis abscessit in caelum, decem diebus peractis die pentecostes non adtendunt apertissime uenisse spiritum sanctum; et cum essent illi in ciuitate, sicut eos ante monuerat, inpleuisse illos, ita ut loquerentur linguis. nam diuersae nationes, quae tunc aderant, unusquisque 1 audientium suam linguam intellegebant. sed isti homines decipiunt eos, qui neglegentes catholicam fidem et ipsam fidem suam, quae in scripturis manifesta est, nolunt discere et, quod est grauius et multum dolendum, cum in catholica neglegenter uersentur, haereticis aurem diligenter accommodant. Nec eos audiamus, qui sanctam ecclesiam, quae una catholica est, negant per orbem esse diffusam, sed in sola Africa, hoc est in parte Donati pollere arbitrantur. ita surdi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ciam diligitis. recta iudicate filii hominum. Et
ipse dominus dicat. Nolite iudicare ꝑsonaliter:
s iustum iudicium uidicate. S illo loco ribi uetat
iudicare: illud admonet ne dampnemus aliqũe.
cuus uel cogitatio nob̾ ũ aperta est. uel nescimꝰ
qualis sit postea futurꝰ. Sic ergo cũ dixit ad iudi¬
cium non uemiet: hoc dixit quia ñ ueniet addã¬
prationem. Qui autem non credit. iam iudicatꝰ
est. Hoc dixit quia iam damꝑnatus est. p̃scien¬
tia dei: qui nouit quid iramineat. non credenti¬
b. Nec eos audiamus qui dicunt spm̃ scm̃ q̃
in paulo apło uenisse aut inmontano et priscil¬
la sic̃ catafriges dicunt. aut in nescio quo ma¬
nite uel manicheo sic̃ manichei dicunt. Tam
ceci sunt isti. ut scripturas manifestas non
intelligant. aut tam negligendes salitis sue.
ut omnino non legant. Quis enim cum legerit
non intelliget uel ineuuangelio quod post̾ dõ¬
mini resurrectionẽ scriptum est. dicente domi¬

Expanded text:
tiam diligitis, recta iudicate, filii hominum, et tiam diligitis, recta iudicate, filii hominum, et ipse dominus dicat: nolite iudicare personaliter, sed iustum iudicium iudicate. sed illo loco, ubi uetat iudicare, illud admonet, ne damnemus aliquem, cuius uel cogitatio nobis non aperta est uel nescimus, qualis postea sit futurus. sic ergo cum dixit: ad iudicium non ueniet, hoc dixit, quia non ueniet ad damnationem; qui autem non credit, iam iudicatus est, hoc dixit, quia iam damnatus est praescientia dei, qui nouit, quid inmineat non credentibus. Nec eos audiamus, qui dicunt spiritum sancin Paulo apostolo uenisse aut in Montano et Priscilla, sicut Cataphryges dicunt, aut in nescio quo Manete uel Manichaeo, sicut Manichaei dicunt. tam enim caeci sunt isti, ut scripturas manifestas non intellegant, aut tam neglegentes salutis suae, ut omnino non legant. quis enim, cum legerit, non intelleget uel in euangelio quod post domini resurrectionem scriptum est dicente domi
Abbreviated transcription (Latin):
re insinuent. Sicut supra diximus quod apłs
dixit de nobis quod simul nos sedere fecit
in celestib nondum factũ ẽ: s quia certũ ẽ.
futurum. ita dictum est. quasi iam factum sit.
Sicut et ipse dñs discipulis dix̃. Omnia que
audiui a patre meo: nota uobis feci. Et pa¬
lo post dicit. Multa habeo uobis dicere. s
non potestis illa portare modo. Quomodo ergo
dixerat omnia que audiui a patre meo no¬
ta uobis feci. nisi quia illud quod per sp̃m ser̃a
crtissime faccurus erat quasi iam feciss locu¬
tus est: Sic ergo cum audimus qui credit in
xp̃m ͤ non ueniet inuidicium: intelligamus
quia non ueniet ad dampnationem. Dicttur
enim iudicium ꝑ dampnatione: sicut dicit
apłs. qui non manducat. manducantem ũ
uidicet: id. ẽ. ñ de illo male existimet. Et do¬
minus dicit. Nolite uidicare: ne iuidicetur
de uobis. Non eni tollit nobis intelligentiã
iudicandi: cum et propħa dicat. Si uere iusti¬

Expanded text:
re insinuent: sicut supra diximus, quod apostolus re insinuent: sicut supra diximus, quod apostolus dixit de nobis, quod simul nos sedere fecit in caelestibus, nondum factum est; sed quia certissime est futurum, ita dictum est quasi iam factum sit. sicut et ipse dominus discipulis dixit: omnia, quae audiui a patre meo, nota uobis feci, et paulo post dicit: multa habeo uobis dicere; sed non potestis illa portare modo. quomodo ergo dixerat: omnia, quae audiui a patre meo, nota uobis feci, nisi quia illud, quod per spiritum sanctum certissime facturus erat, quasi iam fecisset, locutus est? sic ergo cum audimus: qui credit in Christum, non ueniet in iudicium, intellegamus, quia non ueniet ad damnationem. dicitur enim iudicium pro damnatione, sicut dicit apostolus: qui non manducat, manducantem non iudicet, id est, non de illo mala existimet. et dominus dicit: nolite iudicare, ne iudicetur de uobis. non enim tollit nobis intellegentiam iudicandi, cum et propheta dicat: si uere iusti
Abbreviated transcription (Latin):
sa dextera. hoc ẽ. in ipsa beatitudinem futura
est. sicut apł dicit. quia et simul nos suscita¬
uit et simul sedere fecit incelestib. Quam uis
enim hoc corpus trm̃ nondũ ibi sit tam̃ spes
nr̃a iam ibi est. Propterea et ipse dominus post
resurrectionem iussit discipulis quos piscantes
inuenit: ut indexteram partem mitterent oĩa¬
retia. Quod eum fecissent. ceperunt pisces. qui
omnes magni erant. id. ẽ. iustos significabant:
etiam inuidicio dixit se agnos ad dexteram:
hedos autem ad sinstram. ẽẽ. positurum. Hec
eos audiamus qui negant diem iudicii futu¬
rum: et commemorant quod in euangłio scͥp¬
tum est. eum qui credit inxp̃m ñ iudicari.
Qui autem ñ credit in illum. iam iudicatũ
esse. Dicunt enim. Si et ille qui credit non
ueniet iniudicium. et ille qui non credit iam
iudicatus est. uhi sunt quos iudicaturus est.
indie iudiciiᷤ Non intelligunt sic loqui scͥptu¬
ras: ut p̃teritum tempus profutum tempo¬

Expanded text:
sa dextera, hoc est in ipsa beatitudine futurum sa dextera, hoc est in ipsa beatitudine futurum est, sicut apostolus dicit, quia et simul nos suscitauit et simul sedere fecit in caelestibus. quamuis enim corpus nostrum nondum ibi sit, tamen spes nostra iam ibi est. propterea et ipse dominus post resurrectionem iussit discipulis, quos piscantes inuenit, ut in dexteram partem mitterent retia. quod cum fecissent, ceperunt pisces, qui omnes magni erant, id est iustos significabant, etiam in iudicio dixit se agnos ad dexteram, haedos autem ad sinistram esse positurum. Nec eos audiamus, qui negant diem iudicii futurum et commemorant, quod in euangelio scriptum est, eum, qui credit in Christum, non iudicari; qui autem non credit in illum, iam iudicatum esse. dicunt enim: si et ille, qui credit, non ueniet in iudicium, et ille, qui non credit, iam iudicatus est, ubi sunt, quos iudicaturus est in die iudicii? non intellegunt sic loqui scripturas, ut praeteritum tempus pro futuro tempo
Abbreviated transcription (Latin):
telligunt: qm̃ corpus ñ ascendit in celum.
dominiis enĩ ascendit. Corpus autem ñ ascen¬
dit. s leuatam. ẽ. in celo: illo leuante qui ascen¬
dit. Si enim quisq descendat uerbi grã de mon¬
Te nudus. cũ autem descenderit uestiãt se et ue¬
stitus iterũ ascendat. recte utiq dicimus nemo
ascendit nisi qui descendit: nec uestẽ considera¬
mus qũã sec̃ leuauit. s ipsum qui uestitus ẽ.
solum dicimus ascendisse. Nec eos audiamus.
qui negant ad dexteram patris sedere filium.
Dicunt enim. Humquid ds̃ pat̃ habet latus
dextrum aut simstrum sicuti corpora: Net nos
hoc de dõ patre sentimus. Nulla enim forma
corporis deus finitur atq concluditur: s dextera
sinistra eius rectissime dicitur. miseria ꝑpetua
que imptis datur. St ñ inpso dõ s in creat᷑is
hoc modo quo diximus intelligatur dextera et
sinistra: quiꝰ et corpus xp̃i quod.ẽ. ecclesia in ip¬

Expanded text:
tellegunt, quoniam corpus non ascendit in caelum; tellegunt, quoniam corpus non ascendit in caelum; dominus enim ascendit, corpus autem non ascendit, sed leuatum est in caelum illo leuante, qui ascendit. si enim quisque descendat uerbi gratia de monte nudus, cum autem descenderit, uestiat se et uestitus iterum ascendat, recte utique dicimus: nemo ascendit, nisi qui descendit, nec uestem consideramus, quam secum leuauit, sed ipsum, qui uestitus est, solum dicimus ascendisse. \'Nec eos audiamus, qui negant ad dexteram patris sedere filium. dicunt enim: numquid deus pater habet latus dextrum aut sinistrum sicuti corpora? nec nos hoc de deo patre sentimus; nulla enim forma corporis deus definitur atque concluditur. sed dextera titur; sicut sinistra eius rectissime dicitur miseria perpetua, quae inpiis datur: ut non in ipso deo, sed in creaturis hoc modo, quo diximus, intellegatur dextera et sinistra, quia et corpus Christi, quod est ecclesia, in ip
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum est. ut ꝓpterea negemus illud fuisse
corpus humanum. quia contra naturã huuis
corporis uidemus ẽẽ. ꝑ clausa ostia intrare. Om¬
ma enim possibilia funt dõ. Nam et ambulare
super aquas contra naturã huius corporis essẽ
matufestum est. Ꝙ tam̃ ton solum ip̃se domi¬
nus ante passionem ambulauit: sed etiam pe¬
trum ambulare fecrt.Ita ergo. et pꝰ resurrecti¬
onem de corpore suo fecit quod uoluit. Si enim
potuit ante passionẽ clartficare illud sicut splẽ¬
dorem solis: quare non potuit et post passio¬
nem ad quantam uellet subtilitatem intempo¬
ris momento redigere. ut ꝑ clausa ostia posset
intrare : Nec eos audiamus: qui negant ipsũ
corpus secum leuasse in celum dominũ trm &
cominemorant in euangłio ꝗ scriptum est.
Nemo ascendit in celum: nisi qui decelo descen¬
dit. Et dicunt quia corpus ñ descendit de celo.
non potuisse ascendere incelum. Non enim in¬

Expanded text:
scriptum est, ut propterea negemus illud fuisse scriptum est, ut propterea negemus illud fuisse corpus humanum, quia contra naturam huius corporis uidemus esse per clausa ostia intrare. omnia enim possibilia sunt deo. nam et ambulare super aquas contra naturam huius corporis esse manifestum est; et tamen non solum ipse dominus ante passionem ambulauit, sed etiam Petrum ambulare fecit. ita ergo et post resurrectionem de corpore suo fecit, quod uoluit. si enim potuit ante passionem clarificare illud sicut splendorem solis, quare non potuit et post passionem ad quantam uellet subtilitatem in temporis momento redigere, ut per clausa ostia posset intrare? Nec eos audiamus, qui negant ipsum corpus secum leuasse in caelum dominum nostrum et commemorant in euangelio quod scriptum est: nemo ascendit in caelum, nisi qui de caelo descendit, et dicunt, quia corpus non descendit de caelo, non potuisse ascendere in caelum. non enim in