comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
notis. ex aqua trita uinũ fragrat. &¬
odore suo ebrietati resistere putat᷑
Piritis nigra quidẽ. sed attrita digi
tos adurit. DE UARIIS.¬
DE UARIIS
ANORUS uarius ex om̃ib pene co¬
lorib constans. unde & nominatꝰ.¬
Olea barbari nominis. ex fuluo & ni¬
gro. uiridiq & candido. ẽ. Mitridax.
sole ꝑcussa colorib micat uariis. Gi¬
gnitur in ꝑsida. Droselitꝰ. uarius. no¬¬
minis causa. qͥa si adignẽ applicet᷑.
uelut sudorẽ mittit. Oppalus. distin¬
ctus diuersarũ colore gemiarũ. Est
enĩ in ea carbunculi tenuior ignis.
ametisti fulgens purpura. smaragdi
nitens uiriditas. & cuncta parit̃ sub
quadã uarietate lucentia nom̃ ha¬
bet ex patria. Sola enĩ eũ parturit
india. Ponticȩ. a ponto dicunt᷑ genere
diuerso. nunc sanguineis. nunc au¬
ratis guttis micantes. aliȩ habentes
stellas. aliȩ longis colorũ ductib
lineatę. Exocontalitꝰ. in parua ma¬
gnitudine multicolor . ẽ. Unde &

Expanded text:
notis ex aqua trita vinum fragrat, et notis ex aqua trita vinum fragrat, et odore suo ebrietati resistere putatur. Pyritis nigra quidem, sed adtritu tos adurit. CAPUT XII. variis. 1. Panchrus varius ex omnibus pene coloribOlca barbari nominis ex fulvo et nigro viridique et candido est. Mithridax sole percussa coloribus micat variis. Gignitur in Persida. Drosolithus varius. Nominis causa quia si ad ignem adplicetur, velut sudorem mittit. Opalus distinctus diversarum colore gemmarum. Est enim in eo carbunculi tenuior ignis, amethysti fulgens purpura, smaragdi nitens viriditas, et cuncta pariter sub quadam varietate lucentia. Nomen habet ex patria; sola enim eum parturit India. Ponticae a Ponto dicuntur, genere diverso, nunc sanguineis, nunc auratis guttis micantes, aliae habentes stellas, aliae longis colorum ductibus lineatae. Hexecontalithos in parva magnitudine multicolor; unde et
Abbreviated transcription (Latin):
rimis in t̾ris. Est aut̃ nigra habens in
medio circulos nigros & albos. iunctos
& uariatos. similes emathiti. Magi
suffitu earũ. si credit᷑ tẽpestates auer¬
tunt. flumina sistunt. Absictos. ni¬
gra & ponderosa. distincta uenis ru¬
bentib Hec ex cale facta igni. septẽ
dieb calorẽ tenet. E gyptilla. nigra
est radice. cerulea facie. exȩgypto
ubi inuenit᷑ uocata. Media nigra ẽ.
a medea illa fabulosa inuenta. Habet
uenas ȩrei coloris. sudorẽ reddit
croci: sapore uini. Uegentara. ita¬
lica gema. ẽ. abeis reꝑta. nigra facie.
albis int̾micantib notis. Bariptos
nigra.ẽ. cũ sanguineis & albis notis.
Meromelas nigra uenas que libet colo¬
rem secantẽ ꝑmedias. Ueneris crinis
nigerrimi nitoris. continens in se spe¬
ciem rufi crinis. Tricruus. ex africa
nigra. ẽ: sed tres sucos reddit. Ab radi¬
ce nigrũ. e medio sanguineũ. e sũmo
ocreȩ. Dionisia. nigra mixtis rubentib

Expanded text:
rimis in terris. Est autem nigra, habens in rimis in terris. Est autem nigra, habens in medio circulos nigros et albos iunctos et variatos, similis haematiti. Magi suffitu earum, si creditur, tempestatus avertunt, flumina sistunt. Apsyctos nigra et ponderosa, distincta venis rubentibus. Haec excalefacta igni septem diebus calorem tenet. Aegyptilla nigra est radice, caerulea facie, ex Aegypto, ubi invenitur, vocata. Media nigra est, a Media illa fabulosa inventa. Habet venas aerei coloris; sudorem reddit croci, saporem vini. Veientana Italica gemma est, Veis reperta, nigra facie, albis intermicantibus notis. Bariptos nigra est cum sanguineis et albis notis. Mesomelas nigra vena quemlibet colorem secante per medias. Veneris crines nigerrimi nitoris, continens in se speciem rufi crinis. Trichrus ex Africa nigra est, sed tres sucos reddit, ab radice nigrum, e medio sanguineum, e summo ochrae. Dionysia nigra mixtis rubentibus
Abbreviated transcription (Latin):
dorẽ prȩfert & figurã. & duricia qͦq
inuicta ut adamans. etiã in igne posi-¬
ta manere suũ frigus. Solis gemma
candida. ẽ. traxitq nom̃ qđ ad speciẽ
solis in orbẽ fulgentis spargit radios.
Selenites trans lucet. candido melleoq¬
sulgore. continens lunȩ imaginẽ. quã¬
iuxta cursũ astri ipsius ꝑhibent indies
singulos minui atq augeri. Nascit᷑ in
ꝑsida. Cimedia inuenit᷑ incerebro piscis
eiusdẽ nominis. candida & oblonga.
Presagare his ferunt magi signa tran¬
quillitatis uł tẽpestatis. Beloculus
albicans. pupillã cingit nigrã. & me¬
dio aureo fulgore lucentẽ. & ꝓpt̾ speciẽ
assiriorũ regi belodicata. unde &
appellata. Epimelas dr̃ cũ incandida
gema suꝑne nigrescat color. unde &
nom habet. Exebenꝰ speciosa & candida.
qua aurifices aurũ poliunt. DE NIGRIS.
cates reꝑta pͥmũ insicilia. iuxta .xi.¬
flum eiusdẽ nominis. postea plu¬

Expanded text:
dorum praefert et figuram, duritia quoque dorum praefert et figuram, duritia quoque invicta, ut adamas; etiam in ignes posita manere suum frigus. Solis gemma candida est, traxitque nomen quod ad speciem solis in orbem fulgentis spargit radios. Selenites translucet candido melleoqfulgore, continens lunae imaginem, quajuxta cursum astri ipsius perhibent in dies singulos minui, atque augeri. Nascitur in Perside. 8. Cynaedia invenitur in cerebro piscis ejusdem nominis, candida et oblonga. Praesagire iis ferunt magi signa tranquillitatis vel tempestatis. 9. Belioculus albicans pupillam cingit nigram medio aureo fulgore lucentem. Haec propter speciem Assyriorum regi Belo dicata, unde et appellata. Epimelas dicitur quum in candida gemma superne nigricat color; unde et nomen habet. Exebenus speciosa et candida, qua aurifices aurum poliunt. De nigris . Achates reperta primum in Sicilia iuxta flumen eiusdem nominis, postea plu
Abbreviated transcription (Latin):
repiantur. Meliores aut̃ candidȩ mar-¬
garitȩ. quã quȩ flauescunt. Illas enĩ
aut iuuentꝰ. aut matutini roris con-¬
ciptio redlit candidas. Has senectꝰ uł
uesptinꝰ aer gignit obscuras. Pedoros.
scc̾a. ẽ. post margaritã candidarũ gẽ¬
marũ. de qua quęrit᷑ in qͦ colore nume¬
rari debeat. Totiens iactati ꝑalienas
pulchritudines nominis. adeo ut deco¬
ris p̾rogatiua uocabulo facta sit. Aste¬
rites candida. ẽ. inclusã lucẽ continens.
ueluti stellã intꝰ ambulantẽ. redditq
solis candidantes radios. Unde & nom̃
inuenit. Galactites lacteus. ẽ. qͥ attritꝰ
reddit sucũ albũ. ad lactis saporem.
Feminis nutrientib illigata fȩcundat
ubera. infantiũ qͦq collo suspensa. sali-
uam facere ferturꝰ. in ore aut̃ liquesce¬
re & memoriã adimere. Mittunt eam
nilus & achelous ammnes. Sunt qͥsma¬
ragdũ albis uenis circũ ligatũ galacti¬
ten uocent. Galatias. grandinis & can¬

Expanded text:
reperiantur. Meliores autem candidae marreperiantur. Meliores autem candidae margaritae quam quae flavescunt. Illas enim aut iuventus aut matutini roris conceptio reddit candidas; has senectus vel vespertinus aer gignit obscuras. Paederos secunda post margaritam candidarum gemmarum, de qua quaeritur in quo colore numerari debeat, toties jactati per alienas pulchritudines nominis, adeo ut decoris praerogativa vocabulo facta sit. 3. Asterites candida est, inclusam lucem continens, veluti stellam 272 intus ambulantem, redditque solis candicantis radios, unde et nomen invenit. 4. Galactites lactea est, quae attrita reddit succum album ad lactis saporem, feminis nutrientibus illigata fecundat ubera. Infantium quoque collo sam facere fertur, in ore autem liquescere et memoriam adimere. Mittunt eam Nilus et Achelous amnes. Sunt qui smaragdum albis venis circumligatum galactiten vocant. Chalazias grandinis et can
Abbreviated transcription (Latin):
curreritib obscurant᷑. ex qͦ etiã uitioil¬
lorũ nom̃ est. A metisti ⁊ontas appellatꝰ
qͥa eiꝰ extremꝰ igniculus. in ametisti uio.¬
lam exit. Celidonia ex irundinũ colore
uocata & duũ est generũ. Quarũ una
ex altera parte pura purpurea. & alia
purpurea nigris int̾uenientib maculis
Cianea scithiȩ gẽma ceruleo choruscans
nitore. pura int̾dũ & punctulis int̾mi¬
cantib auratis. puluisculis uarians.
Roditis. rosea ẽ. & ex eo nom̃ accepit
ARGARITA prima candiclarũ gem¬
marũ. quã incle margaritã aiunt
uocatã. qđ in conchulis maris. hoc genꝰ
lapidũ inueniatur. In est enĩ in carne
cocleȩ calculus natꝰ sicut in cerebro pi¬
scis lapillus. Gignit᷑ aut̃ de cȩlesti rore.
quẽ certo anni tẽpore cocleȩ hauriunt.
ex quib margaritis quȩdã uniones uo¬
cantur. aptũ nom̃ habentes. qđ tantũ
unus. nunquã duo uł plures simul

Expanded text:
currentibus obscurantur; ex quo etiam vitio ilcurrentibus obscurantur; ex quo etiam vitio illorum nomen est. Amethystizontas appellatus quia eius extremus igniculus in amethysti violam exit. Chelidonia ex hirundinum colore vocata; et duorum est generum, quarum una ex altera parte purpurea, et alia purpurea nigris intervenientibus maculis. Cyanea Scythiae gemma caeruleo coruscans nitore, pura, interdum et punctulis intermicantibus auratis pulvisculis varians. Rhoditis rosea est; et ex eo nomen accepit. argarita prima candidarum gemmarum, quam inde margaritum aiunt vocatum quod in conchulis maris hoc genus lapidum inveniatur; inest enim in carne cochleae calculus natus, sicut in cerebro piscis lapillus: gignitur autem de caelesti rore, quem certo anni tempore cocleae hauriunt. Ex quibus margaritis quidam uniones vocantur, aptum nomen habentes, quod tantum unus, numquam duo vel plures simul
Abbreviated transcription (Latin):
tenet. Ametistus purpureus. ẽ. ꝑmix
genꝰ descendit ad iacintos. Causã no¬
minis eiꝰ efferunt qͥa sit quiddã in pur¬
pura illius. ñ ex toto igneũ. sed uini co-¬
lorẽ habens. Est aut̃ sculpturis facilis
Genera eiꝰ . uͦ. Saffirus ceruleus. ẽ cũ pur¬
pura. habens pulueres aureos sparsos. opti¬
mus apud medos. nusquã tam̃ plucidus.
Iacinctꝰ ex nominis sui fulgore uocatus
Hic inȩchiopia inuenit᷑ ceruleũ colorẽ
habens. Optimꝰ qui nec rarus. ẽ. nec dens¬
tate obtunsus. sed ex utroq tẽꝑamͣto lucr
purpuraq refulgens. Hic aut̃ ñ rutilat
equalit̾. Sereno enĩ ꝑspicuus atq gratꝰ e
N ubilo corã oculis euanescit atq marcescit
nos missus frigidus. ẽ: in sculpturis du¬
rissimꝰ. nec tam̃ inuictꝰ. Nã adaminte
scribit᷑ & signatur. Iacintitonta indicus
ẽ. iaunctũ ꝓpe referens. Quidã aut̃
eoꝵ cristalli similes. capillam̃tis intr¬

Expanded text:
tenet. Amethystus purpureus est permixtenet. Amethystus purpureus est permixgenus descendit ad iacinthos. Causam nominis eius afferunt quia sit quiddam in purpura illius non ex toto igneum, sed vini colorem habens. Est autem sculpturis facilis: genera eius quinque. Sapphirus caeruleus est cum purpura, habens pulveres aureos sparsos; optimus apud Medos, nusquam tamen perlucidus. Iacinthus ex nominis sui flore vocatus. Hic in Aethiopia invenitur, caeruleum colorem habens. Optimus, qui nec rarus est nec densitate obtunsus, sed ex utroque temperamento lucet purpuraque refulgens; hic autem non rutilat aequaliter. Sereno enim perspicuus atque gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in sculpturis durissimus, nec tamen invictus. Nam adamante scribitur et signatur. Iacinthizonta Indicus et iacinthum prope referens. Quidam autem eorum crystalli similes capillamentis inter
Abbreviated transcription (Latin):
nũ appellari. Electrũ aut̃ uocari.
fabulosa argum̃tatio dedit. Nanq
phetonte fulminis ictu int̾empto.
sorores eiꝰ luctu mutatas in arbores
populos lacrimis electrũ om̃ĩb an¬
nis fundere. iuxta eridanũ amnẽ.
& electrũ appellatũ. qm̃ sol uocitatꝰ
sit elector. plurimi poetȩ dixere.
Constat aut̃ cũ ñ esse sucũ populi. sed
spineȩ arboris. nã accensus tedȩ ni-¬
tore flagrat. Nascit᷑ aut̃ in insulis
oceani septentrionalis sicut gũmi.
densaturq ut cristallũ. rigore uel
tepore. ex eͣa fiunt decoris gr̃a agre¬
stium feminarũ monilia. Uocari aut̃
a quib dã arpaga. eo qđ attritu digi¬
torũ. accepta  cͤalloris anima. folia
paleasq & uestiũ fimbrias rapiat.
sic̾ magnes ferrũ. Quocunꝙ aut̃ mͦ
ubeat tinguit᷑ Nã ancusȩ radice con¬
chilioq inficit᷑. Ligurius uocatꝰ. qđ
fiat ex urina lincis bestiȩ. tẽpore in¬
geminas pͥncipatũ ametistꝰ indicus

Expanded text:
num appellari. Electrum autem vocari num appellari. Electrum autem vocari fabulosa argumentatio dedit. Namque Phaethonte fulminis ictu interempto sorores eius luctu mutatas in arbores populos, lacrimis electrum omnibus annis fundere iuxta Eridanum amnem; et electrum appellatum quoniam sol vocitatus sit Elector plurimi poetae dixere. Constat autem eum non esse sucum populi, sed pineae arboris; nam accensus taedae nidore fragrat. Nascitur autem in insulis Oceani septentrionalis sicut gummis, densaturque ut crystallum rigore vel tempore. Ex ea fiunt decoris gratia agrestium feminarum monilia. Vocari autem a quibusdam harpaga, eo quod adtritu digitorum accepta caloris anima folia paleasque et vestium fimbrias rapiat, sicut magnes ferrum. Quocumque autem modo libeat tinguitur; nam anchusae radice conchylioque inficiuntur. Lyncurius vocatus quod fiat ex urina lyncis bestiae tempore ingemmas principatum amethystus Indicus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmixtũ candorẽ. in simi licudine unguis
humani. Greci enĩ unguẽ. onicẽ dicunt
Hanc india uł arabia gignit. Distant
aut̃ inuicẽ. Nã indica. igniculos habet
albis cingentib zonis. Arabica autẽ
nigra ẽ. cũ candidis zonis. Genera eiꝰ
quinq Sardon ix. ex duorũ nominũ
societate uocata. Est enĩ ex onicis can¬
dore & sardo. Constat aut̃ trib: colo¬
rib. subterius nigro. medius candido.
suꝑius mineo. Hȩc sola in signando.
nichil cerȩ auellit. Reꝑitur. aut̃ apud
indos & arabes. detecta torrentib.
Genera eiꝰ. uͦ. Emathites rubore sangui¬
neus. ac ꝓpt̾ea emathites uocatꝰ. E math
qͥppe sanguis. ẽ. Gignit᷑ in ehiopia
quidẽ. sed principalis in arabia & in
africa inuenit᷑. De qua ꝓmittunt
magi quiddã. ad coarguendas barba¬
rorũ insidias. Sucinus quẽ appellant
greci electron. fului cereiq coloris.
fertur arboris sucus esse & ob id suci-¬

Expanded text:
permixtum candorem in similitudinem unguis permixtum candorem in similitudinem unguis humanae. Graeci enim unguem ὄνυχα dicunt. Hanc India vel Arabia gignit; distant autem invicem; nam Indica igniculos habet albis cingentibus zonis, Arabica autem nigra est cum candidis zonis. Genera eius quinque. Sardonyx ex duorum nominum societate vocata; est enim ex onychis candore et sardo. Constat autem tribus coloribus; subterius nigro, medio candido, superius mineo. Haec sola in signando nihil cerae avellit. Reperitur autem apud Indos Genera eius quinque. Haematites rubore sanguineus, ac propterea haematites vocatus; αἷμα quippe sanguis est. Gignitur in Aethiopia quidem principalis, sed in Arabia et in Africa invenitur. De qua promittunt magi quiddam ad coarguendas barbarorum insidias. Sucinus, quem appellant Graeci ἤλεκτρον, fulvi cereique coloris, fertur arboris sucus esse et ob id suci
Abbreviated transcription (Latin):
odorẽ nardi spirat suauitatẽ. Aroma¬
tidis reꝑitur in arabia uł egẏpto. mur¬
rei coloris & odoris. unde & nom̃ habet
Melectros bicolor. ex una parte uiridis.
ex altera melli similis. Coaspites a flu-¬
mine ꝑsarũ dicta ẽ. ex uiridi fulgoris
aurei.
DE RUBRIS GEMMIS.
oRallius gignit᷑ in mari. forma uIII.¬
ramosus. colore uiridis. & maxime
rubens. Baccȩ cius candidȩ subaqua &
molles. detractȩ confestĩ durant᷑ & ru-¬
bescunt. tactuq ꝓtinꝰ lapidescunt. Itaq
occupari euelliq retib solet. aut acri
ferram̃to p̾cidi. qua de causa corallius
uocitatꝰ. Quantũ aut̃ apud nos marga¬
ritũ indicũ preciosũ. ẽ: tantũ apud̃
indos coralliũ. Hunc magi fulminib
resistere affirmant. si credit᷑. Sardus
dicta. eo qđ repta sit primũ a sardis.
Hȩc rubrũ habet colorẽ. marmorib prȩ¬
stans. sed int̾ gemmas uilissima. Genera
eiꝰ quinq Onix appellata qđ habeat in se

Expanded text:
calorem nardi spirat suavitatem. Aromacalorem nardi spirat suavitatem. Aromatitis reperitur in Arabia vel Aegypto, myrrhae coloris et odoris; unde et nomen habet. Melichros bicolor ex una parte viridis, ex altera melli similis. Choaspitis a flumine Persarum dicta est, ex viridi fulgoris aurei. De rubris gemmis . Corallius gignitur in mari, forma ramosus, colore viridi sed maxime rubens. Bacae eius candidae sub aqua et molles; detractae confestim durantur et rubescunt, tactuque protinus lapidescunt. Itaque occupari evellique retibus solet, aut acri ferramento praecidi, qua de causa corallius vocitatus. Quantum autem apud nos margaritum Indicum pretiosum est, tantum apud Indos corallium. Hunc magi fulminibus resistere adfirmant, si creditur. Sardius dicta eo quod reperta sit primum a Sardis: haec rubrum habet colorem marmoribus praestans, sed inter gemmas vilissima. Genera eius quinque. Onyx appellata quod habeat in se
Abbreviated transcription (Latin):
do extuberans. Molocites spissius uirens
& crassior quã smaragtus. a colore mal¬
uȩ nom̃ accepit. in reddendis laudata
signis. Nascit᷑ in arabia. Elictropia uiri¬
di colore & nubilo. stellis puniceis.¬
supspersa cũ sanguineis uenis. Causa
nominis de effectu lapidis. ẽ Nã deie-¬
Cta in labris eneis. radios solis mutat
sanguineo reptuisu extͣ aquã aut̃ specu¬
li modo sole accipit. dep̾henditq. defectꝰ
eiꝰ. subeuntẽ lunã ostendens. Magorũ
impudentiȩ manifestissimũ in hoc qͦq
exemplũ ẽ: qđ admixta herba elictro¬
pio. quib dã additis p̾cantationib ge¬
rentẽ conspici negent. Gignit᷑ in cipro
& africa. sed melior in ethiopia. Saci¬¬
da gema prassini coloris apud chaldeos.
cuius tanta uis. ẽ ut ꝑmeantes naues
e ꝓfundo petat. & carinis ita tenacit᷑
adhȩreat. ut nisi abrasa a parte ligni
uix separet᷑. Mirrites dicta ẽ. qđ in eo
mirrȩ color. ẽ. Cõpressus aut̃. usq ad

Expanded text:
do extuberans. Molochites spissius virens do extuberans. Molochites spissius virens et crassior quam smaragdus a colore malvae nomen accepit, in reddendis laudata signis. Nascitur in Arabia. Heliotropia viridi colore et nubilo, stellis puniceissupersparsa cum sanguineis venis. Causa nominis de effectu lapidis est; nam deiecta in labris aeneis radios solis mutat sanguineo repercussu; extra aquam autem speculi modo solem accipit, deprehenditque defectus eius subeuntem lunam ostendens. Magorum inpudentiae manifestissimum in hoc quoque exemplum est, quoniam admixta herba heliotropio quibusdam additis precationibus gerentem conspici negent. Gignitur in Cypro et Africa, sed melior in Aethiopia. Sagda gemma prasini coloris apud Chaldaeos. Cuius tanta vis est ut permeantes naves e profundo petat, et carinis ita tenaciter adhaereat ut nisi abrasa parte ligni vix separetur. Myrrhites dicta est quod in ea myrrhae color est. Conpressus autem usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
dis gẽma int̾pretat᷑. Ias qͥppe uiride.
pinarin gema dr̃. Est aut̃ smaragolo
sub similis sed crassi coloris. Species eiꝰ
dece & septẽ. Uolunt aut̃ quidã ia¬
spidem gemimã & gr̃e & tutelȩ esse
gestantib qđ credere. ñ fidei sed suꝑ¬
stitionis ẽ. Topazion ex uirenti ge¬
nere. ẽ. omĩq colore resplendens. in¬
uenta primũ in arabiȩ insula. inqua
trogoditȩ pdones. fame & tẽpestate
fessi. cũ herbarũ radices ełfoderent.
eruerunt. Quȩ insula postea quȩsita
nebulis cooꝑta. tandẽ a nauigantib
inuenta. sed obhoc locus & gẽma. nom̃¬
accepit. Nã topaz in trogoditarũ lin¬
gua. significationẽ habet quęrentis.¬
Est aut̃ amplissima gẽmarũ. eadẽ sola
nobiliũ limã sentit. Genera eiꝰ duo.
Callatica colore uiridis & pallens. & ni¬
mis crassa. Nichil iocundius aurũ decens.
unde & appellata. Nascit᷑ in india uł
germania in rupi b gelidis. oculi mo-¬

Expanded text:
dis gemma interpretatur; ias quippe viride, dis gemma interpretatur; ias quippe viride, pinasin gemma dicitur. Est autem smaragdo subsimilis, sed crassi coloris. Species eius decem et septem. Volunt autem quidam iaspidem gemmam et gratiae et tutelae esse gestantibus, quod credere non fidei, sed superstitionis est. Topazion ex virenti genere est omnique colore resplendens, inventa primum in Arabiae insula, in qua Trogodytae praedones fame et tempestate fessi quum herbarum radices effoderent, eruerunt. Quae insula postea quaesita nebulis cooperta tandem a navigantibus inventa. Sed ob hoc locus et gemma nomaccepit: nam topazim Trogoditarum lingua significationem habet querentisEst autem amplissima gemmarum; eadem sola nobilium limam sentit. Genera eius duo. Callaica colore viridi, sed pallens et nimis crassa; nihil iucundius aurum decens; unde et appellata. Nascitur in India vel Germania in rupibus gelidis, oculi mo
Abbreviated transcription (Latin):
similes notas habent. Smaragdi autẽ
mero & uiridi ꝓficiunt oleo. quãuis
natura imbuant᷑. Calco smaragdus
dicta. qđ uiridis sit & turbida aeriis
uen is. Hȩc in egypto uł cipro insula
nascitur. Prasius ꝓuiridanti colore
dictꝰ. sed uilis. Cuiꝰ alterũ genꝰ sangui¬
neis punctis aborret. Terciũ. distinctũ
uirgulis trib candidis. Berillus. iN
india gignit᷑. gentis suȩ lingua nom̃ ha¬
bens. uiriditate similis smaragdo. sedeũ
pallore. Politur aut̃ ab indis in sexangu¬
las formas. ut hebitudo coloris. reꝑcus siu ᷤ¬
angulorũ excitet᷑. Alit̾ politꝰ ñ habet
fulgorẽ. Genera eiꝰ nouẽ. Crisoleril¬
lus dictꝰ eo qđ palli cla eiꝰ uiriditas in
aureũ colorẽ resplendeat. & hunc
inlia mittie. Crisoprassus indicus est
colore. porri sucũ referens. aureis int̾.¬
uenientib guttis. Unde & nom̃ acce¬
pit. quẽ quidã berillorũ generi iudi-¬
cauert᷑. Iaspis de greco inlatinũ. uiri

Expanded text:
similes notas habent. Smaragdi autem similes notas habent. Smaragdi autem mero et viridi proficiunt oleo, quamvis natura inbuantur. Chalcosmaragdus dicta quod viridis sit et turbida aereis venis. Haec in Aegypto vel Cypro insula nascitur. Prasius pro viridanti colore dictus, sed vilis. Cuius alterum genus sanguineis punctis abhorret. Tertium distinctum virgulis tribus candidis. Beryllus in India gignitur, ventis suae lingua nomen habens, viriditate similis smaragdo, sed cum pallore. Politur autem ab Indis in sexangulas formas, ut hebetudo coloris repercussu angulorum excitetur; aliter politus non habet fulgorem. Genera eius novem. Chrysoberyllus dictus eo quod pallida eius viriditas in aureum colorem resplendeat. Et hunc India mittit. Chrysoprasus Indicus est, colore . . ., porri sucum referens, aureis intervenientibus guttis, unde et nomen accepit. Quem quidam beryllorum generi adiudicaverunt. Iaspis
Abbreviated transcription (Latin):
MIIUM gemmarũ
uirentiũ smaragdus principatũ
habet. cui ueteres t̾ciam post margaritas
& uniones. tribuunt dignitatẽ. Sma¬
ragdus. a nimia uiriditate uocatus
Om̃ẽ enĩ satis uiride amarũ dr̃. Nullis
enĩ gẽmis uł herbis. maior quã huic
austeritas. ẽ. Nam herbas uirentes fron¬
desq exuꝑat. in ficiens circa se uiridita¬
te reꝑcussũ aerem. Sculpentib qͦq ge¬
mas. nulla gratior oculorũ refectio . ẽ.
Cuiꝰ corpus si extentũ. ẽ: sicut specului
ita imagines reddit. Quippe nero cȩsar.
gladiatorũ pugnas insmaragdo spectabat
Genera eiꝰ xii. sed nobiliores scitici. qui
in scitica gente repiunt᷑. Scđm locũ
tenent bac̾triani. Colligunt᷑ enĩ in cõ¬
missuris saxorũ flante aquilone. Iun
enĩ tellure de oꝑta int̾micant. qͥihis
uentis arenȩ maxime mouent᷑. Terciu
egyptii habent. reliqui in metallis em¬
riis inueniunt᷑. sed uitiosi. Nã aut ere
aut plũbo. uł lapillamentis. itł salis

Expanded text:
mnium gemmarum virentium smaragdus principatum habet, cui veteres tertiam post margaritas et uniones tribuunt dignitatem. Smaragdus a nimia viriditate vocatus; omne enim satis viride amarum dicitur. Nullis enim gemmis vel herbis maior huic austeritas est; nam herbas virentes frondesque exsuperat, inficiens circa se viriditate repercussum aerem. Sculpentibus quoque gemmas nulla gratior oculorum refectio est. Cuius corpus si extentum est, sicut speculum ita imagines reddit. Quippe Nero Caesar gladiatorum pugnas in smaragdo spectabat. Genera eius duodecim, sed nobiliores Scythici, qui in Scythica gente reperiuntur. Secundum locum tenent Bactriani: colliguntur enim in commissuris saxorum flante Aquilone; tunc enim tellure deoperta intermicant, quia his ventis arenae maxime moventur. Tertium Aegyptii habent. Reliqui in metallis aerariis inveniuntur, sed vitiosi; nam aut aeri, aut plumbo, vel capillamentis, vel salis
Abbreviated transcription (Latin):
Osticiũ qͥa ex usto. ẽ. Fit enĩ ex dependen¬
ti fuligine tectorũ egesta assiduis igni¬
bus. Unde & color eiꝰde tincꝰturȩ flam¬
meus ẽ. De iNS
DE INSPROMENTIS UESTIUM
Iela ꝓlongitudine staminũ dicta. xxxix.¬

Expanded text:
Osticium, quia ex usto est; fit enim ex dependenOsticium, quia ex usto est; fit enim ex dependenti fuligine tectorum egesta assiduis ignibus: unde et color eiusdem tincturae flammeus est. § 29 De instrumentis vestium. Tela pro longitudine staminum dicta, cui
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ temꝑat᷑. plurimis quidẽ in locis. sed
optimũ in insula cipro gignit᷑. siue iN
his quas ꝓprius solis cursus illuminat.
Conchilia aut̃ sunt maris. quȩ circũcisa
ferro. lacrimas purpurei coloris emit¬
tunt. His collectis color purpureus
cunt. qđ ex testȩ humore elicit᷑. Pur¬
pura apud latinos. a puritate lucis
uocata. Apud grecos aut̃ purphura dr̃
cũ aspiratione. apud nos purpura. sine
aspiratione Ferrugo. color. ẽ. purpurȩ
subnigre. qͥ fit in hispania. ut ferrugine
clarus ibera. Dicta aut̃ ferrugo. qđ om̃is
purpurȩ pͥma tinctura. eiꝰ modi coloris
subniger. Abidũ. ab elbo colore uoca¬
tũ. Elbũ est enĩ medius color. int̾ nigrũ
& albii. & elbũ ab albo diriuatũ. Lute¬
us color rubicundus. qđ est croceus.
tata uellera luto. Menũ qđ sit colore
nigro. Greci enĩ melan nigrũ dicunt
Masticinũ qđ colorẽ masticis habeat.
Blatteum.
Blabũ.
Mesticiũ.

Expanded text:
rae temperatur, plurimis quidem in locis, sed rae temperatur, plurimis quidem in locis, sed optimum in insula Cypro gignitur, sive in iis quos propius solis cursus illuminat. 4. Conchylia autem sunt maris, quae circumcisa ferro lacrymas purpurei coloris emittunt. His collectis color purpureus cunt, quod ex testae humore elicitur. 5. Purpura apud Latinos a puritate lucisvocata; apud Graecos autem porphyra dicitur cum aspiratione, apud nos purpura sine aspiratione. Ferrugo color est purpurae subnigrae, quae fit in Hispania: ut: Ferrugine clarus Ibera. Dicta autem ferrugo, quod omnis purpura prima tinctura ejusmodi coloris subniger. Elbidum ab elbo colore vocatum; elbum est enim medius color inter nigrum et album, et elbum ab albo dirivatum. Luteus color rubicundus, quod est croceus. tavit vellera luto. Menum quod sit colore nigro; Graeci enim μέλαν nigrum dicunt. Masticinum quod colorem masticis habeat. Blatteum. Blavum. Mesticium.
Abbreviated transcription (Latin):
ȩchimologia. Nam illi cannabũ can¬
lini nimiũ candidi & mollissimi.
qđ greci papaten uocant. Fibrinũ la¬
na .ẽ. animaliũ. qͦs fibros uocant. ipsos
& castoreos existimant. Quos dũ ue¬
natores sequunt᷑ ipsi sibi testiculos
adimunt. Aranea uocat᷑. eo qđ aeris in¬
fusione. in frondib nutriatur. Sericũ
dictũ. qͥa id seres pͥmi misert̃. Uermi¬
culi enĩ ibi nasci phibent᷑. a quib hȩc
circũ arbores fila di̾cunt᷑. Uermes aut̃
ipsi. grece bombices nominant᷑. Placiũ
.ẽ. stuppa & qͣsi crassedo serici. & ẽ gre¬
cum nom.
DE COLORIB UESTIUM
IINE TURA uocata qͥa tinguit᷑. & in
alia fucata speciẽ. nitoris grã colorat᷑.
Coccũ greci. nos rubrũ seu uermiculũ
dicimꝰ. Est enĩ uermiculus ex siluestribꝰ
frondibus. Conchiliũ dictũ eoqđ ex con¬
culis marinis color eiꝰ colligit᷑. Idem &
ostrũ uocatur. Ostrũ qđ ꝓ colore purpu¬

Expanded text:
etymologia. Nam illi cannabum κάetymologia. Nam illi cannabum κάlini 506 nimium candidi et mollissimi, quod Graeci papatem vocant. Fibrinum lana est animalium, quae fibros vocant, ipsos et castores existimant, quos dum venatores 465 sequuntur, ipsi adimunt. Aranea vocatur eo quod aeris infusione in frondibus nutriatur. Sericum dictum quia id Seres primi miserunt; vermiculi enim ibi nasci perhibentur, a quibus haec circum arbores fila ducuntur; vermes autem ipsi Graece βόμβυκες nominantur. Placium est stuppa et quasi crassedo serici, et est Graecum nomen. § 28 De coloribus vestium. Tinctura vocata quia tinguitur et in aliam fucata speciem Coccum Greci, nos rubrum seu vermiculum dicimus. Est enim vermiculus ex silvestribus frondibus. Conchilium dictum, eo quod ex concostrum vocatur. 3. Ostrum, quod pro colore purpu
Abbreviated transcription (Latin):
cui successit popłs romanꝰ inuenta st̃
Cortinȩ sunt aulea id ẽ. uela de pel¬
libus. qualia in exodo legunt᷑. a quib
tabernaculũ extrinsecus tegebatur
Dictȩ aut̃ cortinȩ a coriis. eo qđ prius
expellib fuissent factȩ. Vnde & iN
eode tabernaculo legis iuubet᷑ corti¬
nas fieri ex pellib arietũ rubris. &
ex pellib iacinctinis. Cilicia arabes
nuncupant. uel am̃ta pilis caprarũ
contexta. ex quib sibi tentoria faciunt
id ẽ. a uellendo uocata. Hinc & uellus
dictũ. qđ prius lanȩ̨ uellerent᷑ non
tonderent᷑. Linũ ex terra orit᷑. defle¬
xumq nom̃ eiꝰ a greco. Nam linũ greci
linariũ dicunt siue qđ sit molle & le¬
ne. Stuppa uͦ cannabi. ẽ. siue lini. Hȩc
scđm antiquã orto grafiã stuppa dicta.
qđ ex ea rimȩ nauiũ stipentur. Unde
& stipatores dicunt᷑ qͥ in uallib eã
subtilitatẽ habeat. Cannabũ asimi¬
litudine cannȩ uocatũ. siue a greca

Expanded text:
cui successit populus Romanus, inventa sunt. cui successit populus Romanus, inventa sunt. Cortinae sunt aulaea, id est vela, de pellibus, qualia in Exodo leguntur, a quibus tabernaculum extrinsecus tegebatur. Dictae autem cortinae a coreis, eo quod prius ex pellibus fuissent factae. Unde et in eodem tabernaculo legis iubetur cortinas fieri ex pellibus arietum rubris et ex pellibus iacintinis. Cilicia Arabes nuncupant velamenta pilis caprarum contexta, ex quibus sibi tentoria faciunt.id est a vellendo, vocata: hinc et vellus dictum, quod prius lanae vellerentur, non tonderentur. Linum ex terra oritur, deflexumque nomen eius a Graeco; nam linum Graeci λινάριον dicunt; sive quod sit molle et lene. Stuppa vero cannabi est sive lini. Haec secundum antiquam orthographiam stuppa dicta, quod ex ea rimae navium stipentur. Unde et stipatores dicuntur, qui in vallibus eam subtilitatem habeat. Cannabum a similitudine cannae vocatum, sive a Graeca
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ est diuitũ lectus. Culcitȩ uocatȩ
qđ calcent᷑. id ẽ. farciant᷑ pluma. siue
tuͣmerto. quo molliores calidi oresq
sint. Tappeta dicta qđ pedib primũ
strarentur. qͣsi tappeclia. Sipla tap¬¬
peta. ex una parte iullosa qͣsi simpla.
Anfitapa ex utraq parte uillosa tappe¬
ta. Lucilius. Siplȩ atq anfitapa uil¬
lis ingentib molles. Mantilia nunc
ꝓopiendis m̃sis sunt. quȩ ut nomen
ipsũ indicat. olim tergendis manib
prebebant᷑: siue mandelia a manden¬
do. Mappȩ. conuiuii & epularit̃ ap.¬
positarũ sunt. quasi manupiȩ. atq
ob id nominatȩ. cuiꝰ diminutiuum
mappella ẽ. Toralia longe ꝑpetuȩq
mappȩ. a thoro dictȩ. Sabanũ grecũ¬
nom̃ est. Facistergiũ & manu tergiũ.
a tergendo faciẽ uł manꝰ uocatum.
Uela dicta qđ obiectu suo interiora
domorũ uelent. Aulea uela pic̾ta
& grandia. quȩ ideo aulea dicta st̃
qđ primũ in aula attali regis asiȩ.

Expanded text:
qui est divitum lectus. Culcitae vocatae qui est divitum lectus. Culcitae vocatae quod calcentur, id est farciantur, pluma sive tomento, quo molliores calidioresque sint. Tapeta dicta quod pedibus primum strarentur, quasi tapedia. Sipla tapeta ex una parte villosa, quasi simpla. Amphitapa ex utraque parte villosa tapeta. Lucilius13: Siplae atque amphitapi villis ingentibus molles. Mantelia nunc pro operiendis mensis sunt; quae, ut nomen ipsud indicat, olim tergendis manibus prebebantur sive mantilia a mandendo. Mappe convivii et epularum appositarum sunt, ob id nominatae; cuius diminutivum mapella est. Toralia longae perpetuaeque mappae, a toro dictae. Sabanum Graecum est. Facietergium et manitergium a tergendo faciem vel manus vocatum. Vela dicta quod obiectu suo interiora domorum velent. Aulaea vela picta et grandia; quae ideo aulaea dicta sunt quod primum in aula Attali regis Asiae,
Abbreviated transcription (Latin):
signũ meretriciȩ uestis. nunc in hispa¬
nia honestatis. Teristrũ. palliolũ. ẽ.
quo usq hodie arabiȩ & mesopotamiȩ
mulieres uelant᷑. quib in ęstu tucis¬
simo tegunt᷑ umbraculo. de quo in
isaia. Anoboladiũ. amictoriũ lineũ
feminarũ. quo humeri oꝑiuntur. qđ
greci uł latini sindonem uocant.
De stratu & reliquis quȩ in usu
uersa uarietate distinguit᷑. Dictũ aut̃
qđ & instratu & in amictu aptũ sit.
de qͦ salomon. Stragula uestẽ sibi fe¬
cit. Ludices a ludis id .ẽ. theatris uo¬
catas quidã existimant. Cũ enĩ egre¬
diebant᷑ de ꝓstibulo iuuenes. horu
uelam̃to tegebant caput & faciem.
uerit. Galnapes.
Fulera st̃ ornam̃ta lectorũ dicta qđ
in his fulcim᷑. id ẽ. sustinem᷑. uł qđ
thoros fulciant. siue caput. quȩ re¬
clinatoria uulgus appellat. Ceruica¬
lia aut̃ eo qđ ponant᷑ sub ceruice uł
cubito. Puluillus dictꝰ a puluinari

Expanded text:
signum meretriciae vestis, nunc in Hispasignum meretriciae vestis, nunc in Hispania honestatis. Theristrum palliolum est quo usque hodie Arabiae et Mesopotamiae mulieres velantur, quibus in aestu tutissimo teguntur umbraculo. De quo in Isaia 3, 23. Anaboladium amictorium lineum feminarum quo humeri operiuntur, quod Graeci vel Latini sindonem vocant. De stratu et reliquis vestibus versa varietate distinguitur. Dictum autem, quod in stratu et in amictu aptum sit. De quo Salomon: Stragulatam vestem fecit sibi. 2. Ludices a ludis, id est, theatris, vocatas quidam existimant. 462 Cum enim egrediebantur de ludi prostibulo juvenes horum velamento tegebant caput et faciem, verit. Galnapes. Fulcra sunt ornamenta lectorum, dicta quod in his fulcimur, id est sustinemur, vel quod toros fulciant sive caput; quae reclinatoria vulgus appellat. Cervicalia autem eo quod ponantur sub cervice vel cubito. Pulvillus dictus a pulvinar,
Abbreviated transcription (Latin):
EGillom est prȩlautũ reginarum .xxu.¬
amiculũ. unde & appellatũ. Peplũ
matrdñale palliũ. ex purpura signatũ.
cuiꝰ fimbriȩ aurei staminis sũmitate
resplendent. Palla ẽ. quadrũ palliũ
inuliebris uestis. deductũ usq ad ue¬
stigia coaffixis in ordinẽ gẽmis. Et pal¬
litate quȩ . ẽ. circa finẽ huiusmodi in¬
dum̃ti. siue qđ rugis uibrantibꝰ sinuata¬
crispetur. Stola matronale oꝑim̃tũ.
qđ cooꝑto capite & scapula. a dextro
latere in leuũ humerũ mittit᷑ Stola
aut̃ grece uocat᷑: qđ suꝑ emittatur.
dẽ & reciniũ. latino nomine appella:¬
tũ. eo qđ dimidia eiꝰ pars retro reicit᷑.
gnũ enĩ maritalis dignitatis & pote¬
statis in eo.ẽ. Caput enĩ mulieris uir
est: inde & suꝑ caput mulieris. ẽ. Ami¬
culũ ẽ meretricũ palliũ lineũ. Hunc
apud ueteres matronȩ in adulterio
dep̃hensȩ induebant᷑. ut intali ami¬
culo potius quã instola polluerent
pudiciciã. Erat enĩ apud ueteres hoc

Expanded text:
egillum est praelatum reginarum amiculum; unde et appellatum. Peplum matronale pallium ex purpura signatum, cuius fimbriae aurei staminis summitate resplendent. Palla est quadrum pallium muliebris vestis, deductum usque ad vestigia, quod ad fixis in ordinem gemmis. Et pallitate, quae est circa finem huiusmodi indumenti; sive quod rugis vibrantibus sinuatacrispetur. Stola matronale operimentum, quod cooperto capite et scapula a dextro latere in laevum humerum mittitur: stola autem Graece vocatur quod superemittatur. Idem et ricinium Latino nomine appellatum eo quod dimidia eius pars retro reicitur;gnum enim maritalis dignitatis et potestatis in eo est. Caput enim mulieris vir est; inde et super caput mulieris est. Amiculum est meretricum pallium lineum. Hunc apud veteres matronae in adulterio deprehensae induebantur, ut in tali amiculo potius quam in stola polluerent pudicitiam. Erat enim apud veteres hoc
Abbreviated transcription (Latin):
IIi. Ammon annis .xii. census primũ
agitur .iiiĩ. d.lu. Iosias annis.xxxii.
tales phylosophus agnoscit᷑ iiii. dͥ¬
lxxxuii. Ioachim annis .xi. Tercio an¬
no eiꝰ nabuchodonosor iudeã capit.
iiĩi.d.xcuiii. Sedechias annis.xi. cuiꝰ¬
sccło anno templũ ierosolimis incen
Siudith hẏstoria conscribit᷑. iuĩi
captiuitas soluit᷑ .iiii. dcc .xiii. Xerses
annis .xx. sophocles & euripides tragȩdi
Artarxerxes annis. xl. esdras incensam
igẽ renouat . iiii. dcc. lxxiii. Darius
qͥa nothus annis .xuiiii. hȩc ȩtas habu¬
it platonẽ. iiII. dcc .xc .ii. Artarxerxes
annis .xl. hester hẏstoria explet᷑. Iste¬

Expanded text:
III. Amon ann. XII. Census primum agitur. IVMDLV. Iosias ann. XXXII. Thales philosophus agnoscitur. IVMDLXXXVII. Ioachim ann. XI. Nabuchodonosor Iudaeam capit. IVMDXCVIII. Sedechias ann. XITemplum Ierosolimis incensIudith historia conscribitur. captivitas solvitur. IVMDCCXIII. Xerxes ann. XX. Sophocles et Euripides tragoedi Artaxerxes ann. XL. Esdras incensam legem renovat. IVMDCCLXXIII. Darius qui et Nothus ann. XIX. Haec aetas habuit Platonem IVMDCCXCII. Artarxerxes ann. XL. Hester historia expletur. I
Abbreviated transcription (Latin):
iiĩi.clxiiii. Salomon annis xl. templũ¬
annis.xuii. regnũ isrł & iuda diuidit᷑.¬
annis.iii. sub qͦ abimelech pontifer
fuit . iĩii.cc.xxiiii. Asaph annis.xli.
isaias. amos. ieu iohel. & azarias ꝓpłm¬
uerunt iiiI. cc.lxu. Iosaphat annis

Expanded text:
verunt. Salomon annis XL. Templuverunt. Salomon annis XL. Templuann. XVII. Regnum Israhel et Iuda dividann. III. Sub quo Abimelech pontifex fuit. IVMCCXXIV. Asab ann. XLI. Achias, Amos, Ieu, Iohel et Azarias propheerunt et Azarias. Iosaphat annis
Abbreviated transcription (Latin):
inchoat. iiĩ . ccͣc.xliiii. Iacob anno
xc .i. geñ ioseph. foroneus greciȩ leges
Xͫͦ morit᷑ grecia segetes habere cȩpit
iiĩ.d.xlu. Hebreorũ seruitꝰ in ȩgy¬
pto annis. c. xliiii. athlas astrologi¬
am inuenit .iiĩ. dc.lxxx.uiiii. Moy¬
drigam iunxit. uii. dcc. lui. Gotomi¬
el annis. XL. cathinus litteras grecis
dedit. ii i. dcc. xc ui. Aoth annis .lxxx.
fabulȩ fictȩ st̃ .iĩi. dcco.lxxui. Deb¬
bora annis. xl apollo medicinȩ ar¬
tem inuenit. eitharã reppit. ũĩ.¬
dcc̃ce .xui. Gedeon annis .xl. mercu¬
rius lirã condidit. iiĩ. decce.lui.
iũ. dcccc .luiiii. Tola annis. xxiiͥ.
priamꝰ regnauit introia.iũ. dccͬcc¬
lxxx .i. Iair annis.xx iiͦ. carm̃tis¬
nimpha latinas litteras repꝑit. iiĩi.¬
IIiIᷤᷤ. Iepte annis .ui. hercules flãmis
se iniecit .iiii .uiiii. Abessa annis.uii.
alexander helenã rapuit.iiIi.xui
Labdon annis.uiii. troia capta. ẽ. An¬
gad nathan. & asaph ꝓphetabant.¬

Expanded text:
m regnum inchoat, III M.CCCXLIV. Jacob, an. XCI, genuit Joseph. Phoroneus Graeciae leges X vixit. Graecia segetes habere coepit, IIIM.DXLV. 235 Hebraeorum servitus in Aegypto an. CXLIV. Atlas astrologiam invenit, IIIM.DCLXXXIX. Moydrigam iunxit. IIIMDCCLV. Gothonihel ann. XL. Catmus litteras Graecis dedit. IIIMDCCXCV. Aoth ann. LXXX. Fabulae fictae sunt. IIIMDCCCLXXV. Debbora ann. XL. Apollo medicinae artem invenit citharam repperit. IIIMDCCCCXV. Gedeon ann. XL. Mercurius lyram condidit. IIIMDCCCCLV. IIIMDCCCCLVIII. Tola ann. XXIII. Priamus regnavit in Troia. IIIMDCCCCLXXXI. Iair ann. XXII. Carmentis Latinas litteras repperit. IVMIII. Iepte ann. VI. Hercules flammis se iniecit. IVMIX. Abessa ann. VII. Alexander Helenam rapuit. IVMXVI. Abdon ann. VIII. Troia capta est. Gath, Nathan et Asaph propheta
Abbreviated transcription (Latin):
iii. senocrates illustris habet᷑. Huc¬
Ptolomeus annis.xl. machabeorũ lib̃¬
int̾pretes agnoscunt᷑. uĩi. dcccc.li.
Euergetes annis.xxui. iħs sapientiȩ li¬
pater annis. xuii. machabeorũ scdĩ li¬
Epifanes annis.xxiiii. romani grecos
obtinuert̃ . ũ. xuiii. Filometor annis
subegit .ũ. lxxx.ii.Soter annis .xuii.¬
traces romanis subiciunt᷑ . u.xcuiiii.
uiii. rethorica ars romȩ coepit. ũ.c¬
xuii. Dionisius annis .xxx. põpeius
iudeã capit .u.c. xluii. Cleopatra
annis iͦi. egyptꝰ romanis subdit᷑. u.c.¬
Iulius cȩsar augustꝰ. annis .u. hic prior mo¬

Expanded text:
enocrates inlustris habetufilius, annis XL. Machabeorum libpretes agnoscuntur. IVMDCCCCLI. Euergetes ann. XXVI. Iesus Sapientiae lipater annis XVII. Machabaeorum liEpiphanes annis XXIIII. Romani Graecos obtinuerunt. Philometor annis subegit. Soter annis XTraces Romanis subiciuntur. Varro et CiVIII. Rhetorica ars Romae coepit. VMCXVII. Dionysius ann. XXX. Pompeius Iudaeam capit. VMCXLVII. Cleopatra ann. II. Aegyptus Romanis subditur. VMIulius Caesar ann. V. Hic prior mo
Abbreviated transcription (Latin):
ficata. ẽ aut̃ a filus isrł. in qua putifa¬
res sacerdos fuit. cuiꝰ meminit iez echiel.
Urbẽ alexandriã condidit alexander ma¬
gnus. cuiꝰ & nom̃ detinet. Hanc enĩ idẽ
in terminis africȩ & egypti constiturt.
& caput eẽ. regionis egẏpti iussit. Inter¬
iacet autẽ int̾ egyptũ & mare. qͣsi clau¬
strũ importuosa. Hȩc. ẽ. urbs egypti.
postea uersa in alexandriã. Thebas egs¬
ptias condidit cathinꝰ. quȩ int̾ ȩgyptias
urbes. numero portarũ nobiliores ha¬
bentur. ad quas cõmercia arabes undiq
subuehunt. Hinc regio egypti thebaida
dicta . ẽ. Thebȩ autẽ & boetiȩ st̃ & egy¬
ptię. uno tam̃ auctore conditȩ. Ptholo

Expanded text:
ficata est autem a filiis Israel, in qua Petephficata est autem a filiis Israel, in qua Petephres sacerdos fuit, cuius meminit Ezechiel. Urbem Alexandriam condidit Alexander Magnus, cuius et nomen detinet. Hanc enim idem in terminis Africae et Aegypti constituit, et caput esse regionis Aegypti iussit. Interiacet autem inter Aegyptum et mare, quasi claustrum, inportuosa. Haec est urbs Aegypti Noo, postea versa in Alexandriam. Thebas Aegyptias condidit Cadmus, quae inter Aegyptias urbes numero portarum nobiliores habentur, ad quas conmercia Arabes undique subvehunt. Hinc regio Aegypti Thebaica dicta est. Thebae autem et Boeotiae sunt et Aegyptiae, uno tam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecta & dido. in litus africȩ urbẽ con¬
dictit. & cartadã nominauit. qđ feni¬
cum lingua exprimit ciuitatẽ nouã.
Mox sermone uerso cartago. ẽ. dicta. Hanc
scipio deleuit. quȩ aut̃ nunc. ẽ: postea
a romanis condita. ẽ. Cartago aut̃ an¬
tea birsa. post tirus dicta. ẽ. deinde
cartago. Memfim ciuitatẽ ȩgypti ȩli¬
ficauit epaflis iouis filius. cũ in scđa¬
egypto regnaret. Hȩc. ẽ. urbs ubi carta
nascit᷑. ubi etiã optimi mathematici fue¬
runt. Nam hanc urbẽ magicis artib:
deditã. pristini usq ad pͣsens tẽpus ue¬
stigia erroris ostendunt. Tanis metro¬
polis egypti. ubi pharao fuit. & moyses
cuncta signa fecit. quȩ in exodo scribun¬
tur. Hanc construxisse ꝑhibent᷑ tica¬
nes. id ẽ gigantes. & ex suo nomine
nuncupauer̃t. Eliopolis urbs ȩgypti.
quȩ latine int̾pretat᷑ solis ciuitas. sic̃
septuaginta int̾pretes arbitrant᷑ Edi¬

Expanded text:
profecta et Dido in litus Africae urbem conprofecta et Dido in litus Africae urbem condidit, et Carthadam nominavit; quod Phoenica lingua exprimit civitatem novam; mox sermone verso Carthago est dicta: hanc Scipio delevit. Quae autem nunc est, postea a Romanis condita est. Carthago autem antea Byrsa, post Tyrus dicta est, deinde Carthago. Memphin civitatem Aegypti aedificavit Epaphus Iovis filius, cum in secunda Aegypto regnaret. Haec est urbs ubi charta nascitur, ubi etiam optimi mathematici fuerunt. Nam hanc urbem magicis artibus deditam pristini usque ad praesens tempus vestigia erroris ostendunt. Tanis metropolis Aegypti, ubi Pharao fuit, et Moyses cuncta signa fecit quae in Exodo scribuntur. Hanc construxisse perhibentur Titanes, id est gigantes, et ex nomine suo nuncupaverunt. Heliopolis urbs Aegypti, quae Latine interpretatur solis civitas, sicut septuaginta interpretes arbitrantur. Aedi
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ herodes alius iniudea. in nomine ty¬
berii cȩsaris condidit Tirus urbs fenicũ.
condita a fenicib fuit. Hȩc ẽ ciuitas ex
qua aurũ regi salomoni deferebatur. in
qua optima purpura tinguit᷑. unde &
tiria dr̃ nobilis purpura. fenices a rubro
ꝓfecti mari. sidonẽ urbẽ opulentissimã
condidert̃. quã a pisciũ copia sidon ap¬
pellauert̃. Nam piscẽ fenices. sidon uo¬
cant. Ipsi etiã tirũ in syria. ipsi uticã
in africa. ipponẽ lebtim. aliasq urbes.
in ora maritima condidert̃. Ipsi thebas
in boetiã duce cathino. ipsi postremo in
ultima orbis tendentes: urbẽ in oceano
construxert᷑. eamq lingua sua gades no¬
minauert̃. Nam mos erat antiquis feni¬
cũ gentes multas simul mercandi causa
a domo ꝓficisci. & cũ incolarũ animos
cõmercio rerũ. his ante incognitarum
sibi conciliassent. Loca quȩ conclendis
urbib idonea uidebant᷑ caꝑe. Ex his

Expanded text:
vero Herodes alius in Iudaea in nomine Tivero Herodes alius in Iudaea in nomine Tiberii Caesaris condidit. Tyrus urbs Phoenicum condita a Phoenicibus fuit. Haec est civitas ex qua aurum regi Salomoni deferebatur; in qua optima purpura tinguitur: unde et Tyria dicitur nobilis purpura. Phoenices a Rubro profecti mare Sidonem urbem opulentissimam condiderunt, quam a piscium copia Sidon appellaverunt. Nam piscem Phoenices 'sidon' vocant. Ipsi etiam Tyrum in Syria, ipsi Uticam in Africa, Hipponem, Leptim aliasque urbes in ora maritima condiderunt. Ipsi Thebas in Boeotia duce Cadmo; ipsi postremo in ultima orbis tendentes urbem in Oceano construxerunt, eamque lingua sua Gades nominaverunt. Nam mos erat antiquus Phoenicum gentis multis simul mercandi causa a domo proficisci, et cum incolarum animos conmercio rerum his ante incognitarum sibi conciliassent, loca quae condendis urbibus idonea videbantur capere. Ex his
Abbreviated transcription (Latin):
condita fertur. & uocata pͥmũ eufrata.
Quando aut̃ ibi iacob pecora sua pauit.
eidẽ loco. bethlem nom̃. qͦdã uaticinio
futuri imposuit. qđ domus panis int̾pre¬
tatur. ꝓpt̾ eũ panẽ qui ibi de cȩlo de¬
uocabat᷑ arbe. condita . ẽ. a gigantib an¬
te septẽ annos quã ab eis tanis urbs egy¬
pti conderet᷑. Ipsa ẽ. arbe a numero ita
uocata. qđ ibi tres patriarchȩ sepulti
sint. & quartꝰ adam. Ipsa . ẽ. & mambre.
uocata ex unoamico abrahȩ. Samariã a
quo omĩs regio quȩ circa eã fuit nomen
accepit. sennacherib rex assiriorũ constru¬
xit. uocauitq samariã id . ẽ. custodem.
Quia quando isrł transtulit. medos ibi cu-¬
stodes constituit. Hanc obsidione captã.
antiochus solo coȩquauit. Quã postea he¬
rodes a fundam̃tis instaurans. in honorẽ
augusti augustã. id ẽ. sabastiã. greco ser¬
mone uocauit. Ibi siti st̃ heliseus. & abdi¬
as ꝓpħȩ. & quo maior int̾ natos mulie¬
rum ñ fuit. baptista ioħes. Tiberiadem

Expanded text:
condita fertur, et vocata primum Efrata. Quando autem ibi Jacob pecora sua pavit, eidem loco Bethleem nomen quodam vaticfuturi nomen imposuit, quod domus panis interpretatur propter eum panem, qui ibi de celo devocabatur Arbe, condita est a gigantibus ante septem annos quam ab eis Tanis urbs Aegypti conderetur. Ipsa est Arbe a numero ita vocata, quod ibi tres patriarchae sepulti sunt, et quartus Adam. Ipsa est et Mambre vocata ex uno amico Abrahae. 25. Samariam, a qua omnis regio quae circa eam fuit nomen accepit, Sennacherib rex Assyriorum construxit, vocavitque 199 Samariam, id est, custodiam, quia quando Israel transtulit, Medos ibi custodes constituit. Hanc obsidione captam Antiochus solo coaequavit. Quam postea Herodes a fundamentis instaurans in honorem Augusti Augustam, id est Sebastiam Graeco sermone, vocavit. Ibi siti sunt Heliseus et Abdias Prophetae, et, quo maior inter natos mulierum non fuit, Baptista Iohannes. Tiberiadem
Abbreviated transcription (Latin):
disciplina ad disserendas rerũ
causas inuenta: Ipsa ẽ. phylosophiȩ
species quȩ loica dr̃. id ÷ rationalis. dif¬
finiendi. quȩrendi. & disserendi potens.
Docet enĩ in plurib generib quęstionũ.
quẽ ad modũ disputando uera & falsa
diiudicent᷑. Hanc quidẽprimi phylo¬
sophi insuis dictionib habuert̃. ñ tam̃
ad artis redegere ꝑitiam. post hos aristo¬
teles ad regillas quasdã huiꝰ doctrinȩ
argum̾ta ꝑduxit. & dialectica nuncu¬
multis utrȩq cõmunes existunt.
De differentia dialecticȩ & rethoricȩ
tali similitudine definiuit Dialectica
& rethorica. ẽ qł in manu hoĩs pugnus
contrahens: ista distendens. Dialectica
siquidẽ ad disserendas res acutior.
Rethorica adilla quȩ nitit᷑ docenda.
facundior. Illa ad scolas ñ nunquã ue¬
nit: ista iugit̾ ꝓcedit inforũ. Illa re¬
quirit rarissimos studiosos: hȩc autẽ
frequent̃ & popłos. Solent aut̃ phyloso¬
phi ante quã ad ysagogen ueniant expo-¬

Expanded text:
disciplina ad disserendas rerum causas inventa. Ipsa est philosophiae species, quae Logica dicitur, id est rationalis definiendi, quaerendi et disserendi potens. Docet enim in pluribus generibus quaestionum quemadmodum disputando vera et falsa diiudicentur. Hanc quidam primi philosophi in suis dictionibus habuerunt; non tamen ad artis redegere peritiam. Post hos Aristoteles ad regulas quasdam huius doctrinae argumenta perduxit, et Dialecticam nuncumultis utraque communia existunt. De differentia Dialecticae et Rhetoricaetali similitet rethorica est quod in manu hominis pugnus contrahens, ista distendens. Dialectica siquidem ad disserendas res acutior, rethorica ad illa quae nititur docenda facundior. Illa ad scholas nonnunquam uenit, ista iugitquirit rarissimos studiosos, haec frequenter et populos. 3. Solent autem philosophi antequam ad isagogen veniant expo