comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad xp̃m ualeat ꝑuenire. Et ad domũ dĩ iacol
ȩccłam quȩ est domus dĩ columna & firma.¬
mentum ueritatis. Porro qđ & iacob salua¬
torem significet: & supra diximꝰ. lacobpuer
m̃s. suscipiam eũ. Sed & hoc dicent ad eos
qͥb locuti fuerint. uenite ascendamꝰ in montẽ
dnĩ. & indomũ dĩ iacob: & addent. Ut osten¬
dat nobis uiã suã. Quam uel in angłis intel¬¬
lige eccłuis prȩsidentib. uel inscripturis
multos. Pat̾ enĩ omẽ udiciũ dedit filio. Et cor¬
ripiet gentes fortes. usq in longinquũ. Dñs enĩ
app̃hendit sapientes in astutia eoꝵ. & cognouit
cogitationes sapientiũ. quia sunt uane. Diui¬
dicat aut̃ int̾ popłos. qui salute digni sirit. qͥq
indigni. Et in eiꝰ aduentu ome bellandistudiũ
conuertet᷑ ad pacẽ. & in aratra gladii mutabun¬
tur. Hastȩ cudent᷑ in falces. gens desinet bella¬
re contra gentẽ. Nemo pugnare discet: pugnan.¬

Expanded text:
ad Christum valeat pervenire, et ad domum Dei Jacob, ad Christum valeat pervenire, et ad domum Dei Jacob, Ecclesiam, quae est domus Dei, columna et firmamentum veritatis. Porro quod Jacob Salvatorem significet, et supra diximus: Jacob puer meus, suscipiam eum . Sed et hoc dicent ad eos quibus locuti fuerant: Venite, ascendamus in montem Domini, et in domum Dei Jacob; et addent: Ut ostendant nobis viam suam, quam vel in Angelis intellige Ecclesiis praesidentibus, vel in Scripturis multos : Pater enim omne judicium dedit Filio. Et corripiet gentes multas usque in longinquum : Dominus enim apprehendit sapientes in astutia eorum, et cognovit cogitationes sapientium, quoniam vanae sunt. Dijudicat autem inter populos qui salute digni sint, et qui indigni, et in ejus adventu omne bellandi studium conferetur ad pacem . In aratra gladii mutabuntur, hastae cudentur in falces, gens bellare desinet contra gentem. Nemo pugnare discet, pugnan
Abbreviated transcription (Latin):
cappadociã. pontũ. & asiam. frigiã & pamphi¬
lia. egyptũ & partes libiȩ quȩ est circa cyre¬
nen. & aduenȩ romani. uidei & ꝓseliti. chre¬
tes & arabes. Nonne uobis festinasse uidentur
admontẽ quib dictum est. sequimini me
&e faciã uos piscatores hominũ. & ꝓtinꝰ secuti
sunt saluatorẽ : Rursũq de iacobo & iohan-¬
ne scriptura refert. qͦd derelicta naui & pa¬
tre & fluctib scłi : festinauerunt admontẽ.
Et matheus publicanus audiens sequere me:
statim currit. Sed & illud in euangłio. quan¬
do secutȩ sunt eum turbȩ multȩ de galilea
ce decapoli & ierosolimis & uideaͤ de trans
iordanem & curauit eos. festinantes popłos
ꝓbat. Popłis aut̃ festinantib: gentes quoq
plurimȩ ibunt ad montem. totus scilicet or¬
bis in eum credens. & dicent. aduexillũ se
patibuli mutuo ꝓuocantes. Uenite ascendamꝰ
inmontẽ dnĩ. Ascensione opus est: ut quis

Expanded text:
et Cappadociam, Pontum et Asiam, Phrygiam et Pamphiet Cappadociam, Pontum et Asiam, Phrygiam et Pamphiliam, Aegyptum et partes Libyae, quae est juxta Cyrenem, et advenae Romani, Judaei et proselyti, Cretes et Arabes. Nonne vobis festinasse videntur ad montem, quibus dictum est: Sequimini me, et faciam vos piscatores hominum , et protinus secuti sunt Salvatorem? Rursumque de Jacobo et Joanne Scriptura refert, quod relicta navi et patre et fluctibus saeculi, festinaverint ad montem. Et Matthaeus publicanus audiens: Sequere me , statim cucurrerit. Sed et illud in Evangelio, quando secutae sunt eum turbae multae de Galilaea, et Decapoli et Jerosolymis, et Judaea et trans Jordanem, 476 et curavit eas, festinantes populos probat. Populis autem festinantibus, gentes quoque plurimae ibunt ad montem: totus scilicet orbis in eum credens, et dicent ad vexillum se patibuli mutuo provocantes: Venite, ascendamus in montem Domini. Ascensione opus est, ut quis
Abbreviated transcription (Latin):
dñi pͣparatꝰ suꝑ uerticẽ montiũ. & manifestꝰ
erit. quiante fuerat occultꝰ. p̃paratꝰ. non solũ
in montib sed suꝑuerticẽ montiũ. moyse &̾
ꝓpħis qui de eo uaticinati sunt. Lic &e enĩ omĩa
scã conscripserit. tam̃ ad cõparationẽ ꝓphetiȩ
inqua de saluatoris aduentu ꝓpħauerunt
humilia sunt cȩtera. & nequaquã usq ad
uertices montium ꝑtingentia. Et exaltabit᷑
inquit suꝑcolles. Homo quidem apparuit &
formam serui accepit. humiliatꝰ usq admortẽ
&e mortẽ crucis: sed exaltauit eum pat̃ &e dedit
ualles Aahunc gͦ montẽ qui pͣparatꝰ est super
uerticẽ montiũ & exaltatus suꝑ colles. festina¬
bunt siue ut in hebreo habet᷑ fluent om̃s popłi.
id est in morẽ fluuioꝵ turbȩ innumerabiles
congregabunt᷑. Festinabunt aut̃ popłi. quan¬
do u eum parit̃ crediderint parthi & medi.
helamitȩ. habitantes mesopotaniã. uideam.

Expanded text:
Domini praeparatus super vertices montium. Manifestus Domini praeparatus super vertices montium. Manifestus erit, qui ante fuerat occultus, et praeparatus non solum in montibus, sed super vertices montium, Moysen et Prophetas, qui de eo vaticinati sancta conscripserint; tamen ad comparationem prophetiae, in qua Salvatoris adventum prophetaverunt, humilia sunt caetera, et nequaquam usque ad verticem montium pertingentia. Et exaltabitur, inquit, super colles . Homo quidem apparuit, et formam servi accepit: humiliavit se usque ad mortem, mortem autem crucis; sed exaltavit eum Pater, et dedivalles. Ad hunc ergo montem qui praeparatus est super vertices montium, et exaltatus super colles, festinabunt, sive, ut in Hebraeo habetur, fluent omnes populi, id est, in morem fluviorum turbae innumerabiles congregabuntur. Festinabunt autem populi , quando in eum pariter crediderint Parthi et Medi, et Elamitae, et habitantes Mesopotamiam, Judaeam,
Abbreviated transcription (Latin):
diinauerant. & ꝓpt̃ eos syon quasi ager arata
erat. & ierłm intumulos lapidũ corruerat.
& mons templi desolatꝰ in excelsa siluarum:
iccirco nunc derelicta domoeor atq deserta.
quando filius dĩ egrediens de tẽplo ait. surgite
eamꝰ hinc. & relinquet᷑ uob̾ domꝰ ur̃a deserta.
angłi quoq iosepho referente dixert. transeamꝰ
ex his sedib: ꝓmonte syon. mons dnĩ eleuatus
est: de quo ad principẽ tẏridr̃. Et uulneratꝰ es
a monte dni. Iste aut̃ mons dnĩ in nouissimo
dierũ ostensus est: quando appropinquauit re
gnũ cȩlor. Siquidẽ inconsũmatione scłoꝵ. IN
reꝓbationẽ peccati ꝑhostiã suã saluator nr̃ ap¬
paruit: & undecima hora ad conducendos ue¬
nit oꝑarios. Ꝙ completa illius passione. ioħes
loquit᷑. nouissima hora est. Insex milib enim
annis. si quingenti anni ꝑhoras diei singulas
diuidant᷑: nouissima hora consequent̃ dr̃ tẽpus
fidei gentiũ. Et manifestꝰ inquit erit monis

Expanded text:
divinaverant, et propter eos, Sion quasi ager aratus erat, et Jerusalem in tumulos lapidum corruerat, et mons templi Dei, desolatus in excelsa silvarum, idcirco nunc, derelicta domo eorum atque deserta, quando Filius Dei egrediens de templo ait: Surgite, eamus hinc : Et: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Angeli quoque, Josepho referente, dixerunt: Transeamus ex sedibus, pro monte Sion mons Domini inelevatus est, de quo ad principem Tyri dicitur. Et vulneratus es in monte Domini . Iste autem mons Domini in novissimo dierum ostensus eselorum. Siquidem in consummatione saeculorum in reprobationem peccatorum, per hostiam suam Salvator noster apparuit, et undecima hora ad conducendos operarios venit. Et completa illius passione, Joannes loquitur: Novissima hora est : in sex millibus enim annis, 475 si quingenti anni per horas diei singulas dividantur, novissima hora consequenter dicetur tempus fidei gentium. Et manifestus, inquit, erit mons
Abbreviated transcription (Latin):
ubi nascunt᷑ gemini de thamar: cũ quã uidas
patriarcha concubuit. Factũ est inquit cum
pareret & haber& geminos inutero: in ipso
partu unus ꝓtulit manũ. Et tulit obstetrix.
&e ligauit in manu eiꝰ coccinũ dicens. Hic egre¬
dietur prior. Cũ aut̃ contraxisset manum.
statim egressus est fr̃ eiꝰ. E illa ait. Quare
diuisa est ꝓpt̾ te maceria: & uocauit nom̃
eiꝰ fares qͦd int̃ pretat᷑ diuisio. & post haec
egressus est fr̃ eiꝰ incuiꝰ manu erat coccinũ.
& uocauit nomen eiꝰ tara. qui in lingua nrã
dr̃ semen. uel oriens. Ostendit gͦ senior popłs
in quo erat ortus & semen ante quã de gentib
eccła nasceretur manũ suã in oꝑib: & postea
contraxit eam. audiens ꝑisaiã. Manꝰ enĩ ur̃ȩ.
sanguinȩ plenȩ sunt. Cumq ille contra xisset

Expanded text:
ubi nascuntur gemini de Thamar, cum qua Judas ubi nascuntur gemini de Thamar, cum qua Judas patriarcha concubuit: Factum est, inquit, cum pareret, et haberet geminos in utero: in ipso partu unus protulit manus, et tulit obstetrix et ligavit in manu ejus coccinum, dicens: Hic egredietur prior. Cum autem contraxisset manum, statim egressus est frater ejus, et illa ait: Quare divisa est propter te maceria? et vocavit nomen ejus Phares, quod interpretatur divisio. Et post haec egressus est frater ejus, in cujus manu erat coccinum, et vocavit nomen ejus Zara, qui in lingua nostra dicitur semen, vel oriens . Ostendit ergo senior populus, in quo erat ortus et semen antequam de gentibus Ecclesia nasceretur, manum suam in operibus, et postea contraxit eam audiens per Isaiam: Manus enim vestrae sanguine plenae sunt . Cumque ille contraxisset
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑo. suscepturus sũ isrł. Nunc interim quia a-¬
uersi sunt a me. ponam eos in tribulatione. &
coangustabo. & faciã sedere sine sacerdote : sine
altari & sine ꝓpħa. ut quẽ ꝑbeneficia ñ sense¬
runt: intelligant ꝑ supplicia. Larx. Quasi gre¬
gẽ in medio cubilis eoꝵ: sub auditur ponam.
Nonsolum inqͥt auersio eoꝵ qua a me auersati
sunt ponet᷑ quasi grex in tribulatione: sed
post quam tribulati fuerint & angustiȩ tem¬
pus expleuerint. ponent᷑ in requie. hoc est in
& transcendent humanȩ conditionis statum :¬
& implebunt qđ sequit᷑. Exilient ex hominib
Nonsolum aut̃ illi exilient & abibunt: sed om̃s
ad quos fit sermo dĩ. & qui humana uitia relin-¬
quentes. conuersationẽ diuinitatis imitant᷑ &e
quasi ꝓpriũ habet exordiũ & apostropham
eloquii ꝓpħalis. ad eũ qui saluari cupit: cui
imꝑat᷑ ut ascendat ꝑdiuisionẽ. Qđ quidẽ ma-¬
nifestius fiet. si de genesi sũpserimꝰ exemplũ.

Expanded text:
pero, suscepturus sum: nunc interim quia aversi sunt a me, ponam in tribulatione, et coangustabo, et faciam sedere, sine sacerdote, sine altari, et sine propheta: ut quem per beneficia non senserunt, intelligant per supplicia. LXX: Quasi gregem in medio cubilis eorum: subauditur, ponam. Non solum, inquit, aversio eorum, qua a me aversi sunt, ponetur quasi grex in tribulatione; sed postquam tribulati fuerint, 463 et angustiae tempus expleverint, ponentur in requie, hoc est, inet transcendent humanae conditionis statum, et implebunt quod sequitur: Exsilient ex hominibus. Non solum autem illi exsilient et abibunt; sed omnes ad quos fit Dei sermo, et qui humana vitia relinquentes, conversationem divinitatis imitantur, et quasi proprium habet exordium et apostrophen eloquii prophetalis, ad eum qui salvari cupit, cui imperatur ut ascendat per divisionem. Quod quidem manifestius fiet, si de Genesi sumpserimus exemplum,
Abbreviated transcription (Latin):
insultet generationi pristinȩ. & insultando ñ
quomodo in passione sua ei isrł contrarius
fuerit. & hoc fecerit: non quosuo nocere potue¬
rit creatori. sed quo contra pacẽ suã omĩa ꝑpe-¬
trarit. Unde &e adierłm sermo est. Si scires ea.
quȩ ad pacẽ sunt tͥ. Pace aut̃ ꝑdita: pellẽ suam
excoriauerunt. idest tulerunt a se dĩ auxiliũ
& tegmine reliquer̃. Ut quicquid uidebatur
ẽẽ. pulchrũ opiente desuꝑ miscdia dĩ: hoc illa
recedente preberet uidentib turpitudinem.
non potuerunt. sed in omĩ certamine uicti st̃.
Nec fuit qui contereret aduersum eos bella na-
scentia uixta utranq ꝑsonã hostium. uł homi¬
num qui eos duxere captiuos. uel aduersari-
gulabant blasphemando. GMulieres popłi
mei eiecistis de domo delitiarũ suarũ: apar¬
uulis earũ tulistis laudẽ meã in ꝑpetuum

Expanded text:
insultet generationi pristinae, et aliena non siinsultet generationi pristinae, et aliena non siquomodo in passione sua Israel ei contrarius fuerit, et hoc fecerit non quod suo nocere potuerit Creatori, sed quod contra pacem suam omnia perpetrarit. Unde et ad Jerusalem sermo est: Si scires ea quae ad pacem sunt tibi . Pace autem perdita, pellem suam excoriaverunt, id est, tulerunt a se Dei quo proteet tegmine reliquerunt, ut quidquid videbatur esse pulchrum, operiente desuper misericordia Dei, hoc, illa recedente, praeberet videntibus turpitudinem. non potuerunt, sed in omni certamine victi sunt, nec fuit qui contereret adversum eos bella 456 nascentia, juxta utramque personam hostium, vel hominum qui eos duxere captivos, vel adversariorgulabant blasphemando. Mulieres populi mei ejecistis de domo deliciarum suarum: a parvulis earum tulistis laudem
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. si sernones idest scripturas illius legas.
Tunc enĩ scripture ꝓsunt legenti: si qđ legit᷑
oꝑe compleat᷑. Sic loquere de scripturis: ut¬
euangelizantib uirtutẽ multã. Et suꝑ mon.¬
tẽ excelsũ ascendit qui euangelizat syon:
& eleuat uocẽ infortitudine qui euangelitat
ierłm. Atq hoc mͦ sermones dĩ boni sunt: si se¬
cum sint. hoc est si ds̃ non deserat p̾dicanteni
cuiꝰ cor labiaq consentiunt. Cęterum qͥ confite¬
tur labus &e cor eiꝰ longe est a dõ. & narrat
iusticias eiꝰ & assumit testamentũ ꝑos suum
&e peccator sordib coniquinat᷑: cũ hoc ñ st̃
boni sermones dĩ. Nonsolũ de peccatorib. sed
de eo quoq qui grãm ñ habet sp̃ualẽ. idest pro¬
phetiȩ atq doctrinȩ. & int̾p̃tationis maioꝵq
carismatum. hoc dicendũ est: qđ istiusmodi
homo si uoluerit elementor. causas fideiq
taminat. quȩ uerba recta ambulant. & re¬

Expanded text:
Deo, si sermones, id est, Scripturas illius legas. Deo, si sermones, id est, Scripturas illius legas. Tunc Scripturae prosunt legenti, si quod legitur, opere compleatur. Si loquens de Scripturis evangelizantibus virtute multa : et super montem excelsum ascende tu, qui evangelizas Sion, et leva vocem in fortitudine qui evangelizas Jerusalem . Atque hoc modo sermones Dei boni sunt, si secum sint, hoc est, si Deus non deserat praedicantem, cujus cor labiaque consentiunt. Caeterum qui confitetur labiis, et cor ejus longe est a Deo, et narrat justitias ejus, et assumit testamentum per os suum, et peccatorum sordibus inquinatur, cum hoc non sunt boni sermones Dei. Nec solum de peccatore, sed de eo quoque, qui gratiam non habet spiritualem, id est, prophetiae ac doctrinae, et interpretationis, majorumque charismatum, hoc dicendum est, quod hujuscemodi homo si voluerit elementorum causas, fideiqutaminet, quae verba recte ambulant et re
Abbreviated transcription (Latin):
sultetis cadentib. & alienã ruinã ur̃am edificati¬
onẽ putetis. Unusqͥsq se ex suis uirib ñ ex unbe¬
cillitate alteriꝰ metiat᷑. Alioquin: quȩ ista iusti¬
cia est. ramos oleastri insultare ramis oliuȩ qui
Uea mensura qua iudicauit. uidicabit᷑ de eo
Et quomͦ ipse de peccatis loqͥt᷑ corruentis: ita aliꝰ
riunȩ illiꝰ insultabit. Sequit᷑. Si hȩ ad inuenti¬
ones sunt : Honne uerba eiꝰ bona sunt cũ eo &
recti ambulauert̃: Qđ offendit ait iuda icus
popłs. ut plenitudo gentiũ subintraret: dispen¬
sationis dĩ est. ut postea credente popło gentiũ¬
quȩstionẽ: ꝓfundũ sapientiȩ & scientiȩ ce iu¬
dicioꝵ dĩ. & abyssum in uestigabilẽ. eẽ. ꝓcla¬
mat. Si gͦ adinuentiones & cogitationes dĩ
sunt. frangi pͥores ramos de oliua. & inseri¬
alios de oleastro: non debes insultare. sed ti¬
mere ne corruas. Nec estimes in eo te placere

Expanded text:
sultetis cadentibus, et alienam ruinam vestram aedificatisultetis cadentibus, et alienam ruinam vestram aedificationem putetis: unusquisque se ex suis viribus, non ex imbecillitate alterius metiatur. Alioqui quae est ista justitia, ramos oleastri insultare ramis olivae, qui, et ea mensura qua judicavit, judicabitur de eo: et quomodo ipse de peccatis loquitur corruentis; ita alius ruinae illius insultabit. Sequitur: Si hae adinventiones ejus sunt: nonne verba ejus bona sunt cum eo, et recti ambulaverunt? Quod offendit, ait, Judaicus populus, ut plenitudo gentium subintraret, dispensationis Dei est, ut postea, credente Israequaestionem , profundum sapientiae et scientiae et judiciorum Dei abyssum investigabilem esse proclamat. Si ergo adinventiones et cogitationes Dei sunt, frangi priores ramos olivae, et inserialios de oleastro, non debes insultare, sed timere ne corruas, nec aestimes in eo te placere
Abbreviated transcription (Latin):
lauerunt. ad posteriora quid ꝑtinet quȩ dicunt᷑.
& prius popłs m̃s inimiciciis restitit contrapa.¬
cẽ suã. pellem eiꝰ excoriauer̃ ut aufeͬrent
contritionẽ belli. Uidetur aut̃ mͥ ut in loco
pitur itaq eccłȩ. ut ñ habeat tristiciã & sollici¬
tudinẽ suꝑ reb scłi & damnis quȩ in hoc mundo
euenire consuer̃t: & dicit᷑ habitatorib eius.
Ouos qui estis in ȩccła dnĩ. semꝑ gaudete: & qͥcqͥd
uobis acciderit de dĩ iudiciis gratulamini.
N ec hoc dico qđ flere ñ debettis. beati qͥppe flen¬
tes qm̃ ipsiridebunt: sed illud ad moneo ne ꝓ
his ploretis quȩ scłi sunt. Siquis mortuus fue¬
rit ꝓpinquoꝵ. si substantiã fiscus inuaserit.
si corpus uel podagra uel alius quilibet morb¬
oppresserit. nolite flere. nolite fundere lacrimas
ne consideretis p̃sentia sed futura. Et gratula¬
mini magis qͦd ñ diutius in hoc tabernaculo
mortis habitetis: quin potius illud cauete. ne in¬

Expanded text:
dicuntur: Et prius populus meus in adversarium restitit, contra pacem suam, pellem ejus excoriaverunt, ut auferrent contritionem belli? Videtur autem mihi, in loco pitur itaque Ecclesiae, ut non habeat tristitiam et sollicitudinem super rebus saeculi, et damnis quae in hoc mundo evenire consueverunt, et dicitur habitatO vos qui estis in Ecclesia Domini, semper gaudete; et quidquid vobis acciderit, de Dei judiciis gratulamini. Nec hoc dico, quod flere non debeatis; beati quippe flentes, quoniam ipsi ridebunt : sed illud admoneo, ne in his ploretis, quae saeculi sunt. Si quis mortuus fuerit propinquorum, si substantiam fiscus invaserit, si corpus vel podagra vel alius quilibet morbus invaserit, nolite flere, nolite fundere lacrymas: nec consideretis praesentia, sed futura: qumini magis quod diutius in hoc tabernaculo mortis habitetis. Quin potius illud cavete, ne in
Abbreviated transcription (Latin):
sunt de urbe delitiarum suarũ in quã prius
lascͥuierant: ꝓpt̃ malas adinuentiones suas.
Specialit̃ aut̃ de stirpe dauid: quia statim ut
natꝰ est dñs defecit princeps de iuda & duax
de femorib eiꝰ ueniente cui repositũ erat. & ap.¬
atq lascuuas pudiciciam seruare se credunt
ꝓpheticus sermo describit. qđ eiciendi sunt de
spaciosis domib lautisq conuiuiis: & multo
labore epulis conquisitis. & eiciendi ꝓpt̾ malas
cogitationes & oꝑa sua. Et siuis scire quo eici¬
endi sint: euangłm lege. Intenebras scilic&
exteriores. ibi erit fletus & stridor dentium.
An ñ confusionis & ignominiȩ est iħm crucifixũ.
magistrũ pauꝑem atq esurientẽ. farsis pͣdicare

Expanded text:
qua prius lascivierant propter malas adinventiones suas, et specialiter de stirpe David, quia statim ut natus est Dominus, defecit princeps ex Juda, et dux de femoribus ejus , veniente cui repositum erat, atque lascivias pudicitiam servare se credunt, propheticus sermo describit quod ejiciendi sint de spatiosis domibus, lautisque conviviis, et multo labore epulis conquisitis, et ejiciendi propter malas cogitationes et opera sua. Et si vis scire quo ejiciendi sint, Evangelium lege: In tenebras scilicet exteriores, ubi erit fletus et stridor dentium : An non confusio et ignominia est, Jesum crucifixum, magistrum, pauperem atque esurientem fartis praedicare
Abbreviated transcription (Latin):
regi traditos. tantum discordat in p̃senti loco
abhebraica ueritate. ut nec capita possimꝰ ex
equo ponere. nec eor simul sententias expli¬
care. Quam obrẽ nr̃ã pͥmũ translatio dissera.¬
tur: & postea ueniemꝰ ad eos. Ad huc contra po
płm sermo est cui supra dixerat. e contrario
popłs m̃s in aduersariũ consurrex̃. de suꝑ tuni¬
cã palliũ sustulistis. qđ ñsolũ hoc egerint. sed
mulieres quoq id est matronas quondã delica¬
tas fecerint ire captiuas. diue sub metafora ur¬
syonuocat. eo qđ syon metropolis fuit. A paruu¬
lis earũ tulistis inquit laudẽ meã in ꝑpetuum
Nullus remansit inpopło cunctis uł interfectis
uł captis. qui in eo psalmos canebant. Sed & pau¬
ci qui mn babylone suꝑerant. canere sese ñ posse
uitatẽ quia in hac t̾ra requiẽ ñ habetis. quȩ pro¬
pt̃ scelera ur̃a polluta mundari ñ poterit¬

Expanded text:
ginta tantum discordat in praesenti loco ab Hebraica veritate, ut nec capita possimus ex aequo ponere, nec eorum simul sententias explicare. Quamobrem nostra primum translatio disseratur, et postea ad eosdem veniemus. Adhuc contra populum Dei sermo est, cui supra jam dixerat: Econtrario populus meus in adversarium consurrexit: desuper tunicam pallium sustulistis, quod non solum hoc egerint, sed mulieres quoque, id est, matronas quondam delicatas fecerint captivas ire, sive sub metaphora urSion vocat , eo quod Sion metropolis fuerit. A parvulis quoque earum tulistis, inquit, laudem meam in perpetuum, nullus remansit in populo, cunctis vel interfectis vel captis, qui meos psalmos caneret; sed et pauci qui in Babylone supererant, canere se non posse tvitatem, quia in hac terra requiem non habetis, quae propter scelera vestra polluta
Abbreviated transcription (Latin):
Icanticũ cũ suauitate dicentiũ. Depopulatione
Quastati sumꝰ. pars popłi mei cõmutata est. Quomͦ
Irecedet a me. cum reuertat᷑ qui regiones nr̃as
Idiuidat. Propt̾ hoc ñ erit tͥ mittens funiculũ
Isortis in coetu dñi. Larx. Facti sunt cogitantes
Ilabores: & oꝑantes mala incubilib suis. Et
Isimul in die consũmabunt ea: quia ñ leuauer
Iad dñm manꝰ suas. Et desiderabant agros. &¬
I diripiebant pupillos: & domos oppͥmebant.
I& rapiebant uirũ &e domũ eiꝰ. uirũ &e heredita.¬
Item eius. Proptea hȩc dic̃ dñs. Ecce ego cogito
suꝑ tribũ istam mala de qͥb ñ auferatis colla
Surã. & ñ ambuletis recti subito. quia tempus
pessimũ est. In die illa sumet᷑ suꝑ uos paraboli¬
Soe planget planctꝰ in cantico dicentiũ. mise

Expanded text:
ticum cum suavitate dicentium: Depopulatione vastati sumus: pars populi mei commutata est. Quomodo recedet a me, cum revertatur qui regiones nostras dividat? Propter hoc non erit tibi mittens funiculum sortis in coetu Domini. LXX: Facti sunt cogitantes labores et operantes mala in cubilibus suis, et simul in die consummabunt ea: quia non levaverunt ad Deum manus suas, et desiderabant agros, et diripiebant pupillos, et domos opprimebant, et rapiebant virum et domum ejus, virum et haereditatem ejus. 449 Propterea haec dicit Dominus: Ecce ego cogito super tribum istam mala, de quibus non auferetis colla vestra, ut non ambuletis recti ÷ subito  quia tempus pessimum est. In die illa sumetur super vos parabola, et plangetur planctus in cantico dicentium: Mi
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta editionẽ uulgatam sequentis capituli
pͥncipiũ est. & ideo in illo si diis usserit disse
data stupris polluttis. & quicquid iniquita¬
tis nocte tractatis. quasi differre ñ liceat¬
statin ut dies claruerit festinatis implere.
nconsiderantes quia aduersũ dĩ fortis est
manꝰ urã. Et ut doceret scriptura. quid eẽt
qđ in nocte cogitarent. & in die facerent:
exponit in partib. Concupierunt inquit agros.
& uiolent᷑ tulerunt. & domos subaudit᷑ concu¬

Expanded text:
juxta editionem Vulgatam sequentis capituli principium est. Et ideo in illo si Dominus jusserit, disseia ad quiescendum data stupris polluitis: et quidquid iniquitatis nocte tractatis, quasi differre non liceatstatim ut dies claruerit, festinatis implere: non considerantes quod adversum Dominum fortis est manus vestra. Et ut doceret Scriptura quid esset quod in nocte cogitarent, et in die facerent, exponit in partibus. Concupierunt, inquit, agros, et violenter tulerunt: et domos, subauditur, concu
Abbreviated transcription (Latin):
urbs quondã scõr mat̾. quȩ prius eras inparadi¬
so &e fruebaris delituis arbor diuersarũ & ha-¬
bebas speciosissimã comã. nunc quia ꝓiecta es
de sullimib & ducta in babilonẽ. & uenisti in
locũ captiuitatis & ꝑdidisti comã tuã. radere
& assume habitũ poenitentis. & quȩ prius qͣsi
aquila uolabas in excelsis: plange filios. plange
sobolem tuam. quȩ ex te est ductacaptiua.¬
e qui cogitatis inutile. & oꝑaminimalũ in
cubilib ur̃is. In luce matutina faciunt illud.¬

Expanded text:
urbs quondam sanctorum mater, quae prius eras in paradiurbs quondam sanctorum mater, quae prius eras in paradiso, et fruebaris deliciis arborum diversarum, et habebas speciosissimam comam: nunc quia projecta es de sublimibus et deducta in Babylonem, et venisti in locum captivitatis, et perdidisti comam tuam, radere et assume habitum poenitentis, et quae prius quasi aquila volabas in excelsis, plange filios, plange sobolem tuam, quae ex te ducta est captiva. Vae qui cogitatis inutile, et operamini malum in cubilibus vestris: in luce matutina faciunt illud
Abbreviated transcription (Latin):
est popłs. & omĩs uidea ab assyriis babyloni-¬
isq uastata est. ut assumant planctũ & plo¬
rent filios suos. Ꝙ quomͦ aquila quȩ regina :
auium: certo tẽpore amittit pilos. & rema¬
net implumis: sic etiã isrł deponat omnem
gat filios hostiũ subditos potestati. Qđ aut̃
aquila certo tẽpore amittere plumas soleat.¬
&e in psalterio scriptũ est. Innouabit᷑ sic̃ aqͥlȩ
uiuentꝰ tua. Et comicus in eautontimorume¬
non. Uisa est inquit uiuere. qđ dicisolet aqͥlȩ
senectus. Si aut̃ uoluerimꝰ hoc ipsũ & de p̃senti
tempore uidaicȩ euersionis acciꝑe: uidebimꝰ
omnẽ grãm qua quordã apud dm̃ floruit.
ab eis penitus recessisse. Ubi est enĩ ꝓpła. ubi
doctor legis. ubi angłoꝵ p̾sidia. ubi contra
qđ dr̃ decaluare & tondere suꝑ filios delitia¬
rũ tuarũ. & de conditione humana posse
accipi. ut di ad adam siue ad ierłm celestẽ
dirigatur eloquium. O anima humana. o

Expanded text:
est populus, et omnis Judaea ab Assyriis Babyloniest populus, et omnis Judaea ab Assyriis Babyloniisque vastata est, assumant planctum et plorent filios suos. Et quomodo aquila quae regina est avium certo tempore amittit pilos, et remanet implumis: sic etiam Israel deponat omnem gat filios, hostium subditos potestati. Quod autem aquila certo tempore soleat amittere plumas, et in Psalterio scriptum est: Innovabitur ut aquilae senectus tua . Et Comicus in Heautontimorumeno: Visa est, inquit vere quod dici solet aquilae senectus . Si autem voluerimus hoc ipsum et de praesenti tempore Judaicae 448 eversionis accipere, videbimus omnem gratiam, qua quondam apud Deum floruit, ab eis penitus recessisse. Ubi est enim propheta? ubi doctor Legis? ubi Angelorum praesidia? ubi contra quod dicitur, decalvare et detondere super filios deliciarum tuarum, de conditione humana posse accipi: ut Dei ad Adam, sive ad Jerusalem coelestem dirigatur eloquium. O anima humana! o
Abbreviated transcription (Latin):
cum hauseris & receꝑis quȩ mereris. Obsecro in
capituli fine lectorẽ. ne necessitatẽ uoluntatẽ
putet. & expositionẽ ꝓlixam uerbositatẽ ex isti.¬
met. Magisq miret᷑ in locis tamasꝑis me aliqͥd
inuenire: quã quicquã eors quȩ dicenda sunt
ñ p̃termutere. Decaluare ae tondere
suꝑ filios delitiarum tuarũ. Dilata caluicium
tuũ sic̃ aquila: qm̃ captiui ducti sunt exte.
Ifilios delicatos tuos. Dilata caluiciũ tuũ sicut
aquila: qm̃ captiui ducti sunt ex te. Hoc qđ
hebrei infine suꝑioris capituli legunt. Nobis
aut̃ quia sic uoluistis & semel suscepimꝰ: incũ¬
bit necessitas int̾p̃tari scripturas qͦmͦ legunt᷑
in eccła. & nichilo minꝰ hebraicã ñ omittere
ueritatẽ. Dr̃ gͦ ad isrł interun scd̾m litteram:
ut uel decẽ trib accipiamus insamaria. uel
in cõmune omnẽ isrł. quia captuius ductus

Expanded text:
cum hauseris, et receperis quae mereris. Obsecro in cum hauseris, et receperis quae mereris. Obsecro in capituli fine lectorem, ne necessitatem, voluntatem putet, et expositionem prolixam, verbositatem existimet, magisque miretur in locis tam asperis me aliquid invenire, quam quidquam eorum, quae dicenda sunt, non praetermittere. Decalvare et detondere super filios deliciarum tuarum, dilata calvitium tuum sicut aquila, quoniam captivi ducti sunt ex te.detondere super filios delicatos tuos: dilata calvitium tuum sicut aquila, quoniam captivi ducti sunt ex te. Hoc quoddentibus filiae, Hebraei in fine superioris capituli legunt. Nobis autem quae sic voluistis, et semel suscepimus, incumbit necessitas ita interpretari Scripturas, quomodo leguntur in Ecclesia, et nihilominus Hebraicam non omittere veritatem. Dicitur ergo ad Israel interim secundum litteram, ut vel decem tribus accipiamus in Samaria, vel in commune omnem Israel; quia captivus ductus
Abbreviated transcription (Latin):
catȩ sinͣ derisũ. & istȩ uanȩ domꝰ. inuanum
factȩ sunt regib isrł. Quantũ ad hystoriã
ꝑtinet. his regib: quor peccata in regnoꝵ &
paral ypomenon libris scripta sunt. Quantũ
aut̃ ad anagogen: pͥncipib hereticoꝵ. ducibq
ꝑuersors dogmatũ. His enĩ domꝰ uanȩ sunt &
frustra extructȩ sunt. & tã du ꝑseuerantes:
donet teneant eas heredes. qui ad ducendi sunt¬
a dño. Post hȩc sequit᷑. Quȩ habitas lachis:
hereditas usq ad odollã ueniet. Odollã int̾p̃ta¬
t᷑ testimoniũ haustꝰ. uel hauritionis eoꝵ. Qꝗͣ
Simalus fueris. solus hauries mala. Quȩ gͥ ha-¬
bitat in lachis: idest rtinere pessimo. ueniet
usq ad testimoniũ ex haustionis suȩ. qđexhau¬
U el certe ita distinguendũ. ut hoc qͦd dr̃. quȩ
habitas lachis ad suꝑiora referat᷑: & sit ordo
ac sensus. Adducam heredes tibi de ȩccła. quȩ
habitas lachis: quia de hereditate dnĩ & tueris.

Expanded text:
catae sunt in derisum. Et istae vanae domus, in vanum catae sunt in derisum. Et istae vanae domus, in vanum factae sunt in regibus Israel. Quantum ad historiam pertinet, his regibus quorum peccata in Regnorum et Paralipomenon libris scripta sunt: quantum autem ad anagogen, principibus haereticorum, ducibusque perversorum dogmatum; his enim domus vanae sunt et frustra exstructae. Et tamdiu perseverantes, donec teneant eas haeredes qui a Domino adducendi sunt. Post haec sequitur: Quae habitas Lachis, haereditas usque Odollam veniet. Odolla interpretatur testimonium haustus, vel hauritionis eorum, quSi malus fueris, solus hauries mala . Quae igitur habitat in Lachis, id est, in itinere pessimo, veniet usque ad testimonium exhaustionis suae, quod exhauVel certe ita distinguendum, ut hoc quod dicitur, quae habitas Lachis, ad superiora referatur, et sit ordo ac sensus: Adducam haeredes tibi de Ecclesia, quae habitas Lachis, quia de haereditate Domini et tu eris,
Abbreviated transcription (Latin):
edificant domum inderisum. Deniq mala
quȩ descenderunt a dnõ adportas ierłi: stre¬
pitum tantũ habent curruũ &e equor tumul
lancea quoscunq uacare uiderint int̾ficiant.
Post hȩc scriptum est. Quȩ habitat lachis: pͥn¬
ceps peccati est filiȩ syon. Lachis int̃p̃tat᷑. ticͦo
dert̃ incurrib sius. & habuerunt equites &
strepitũ tantum in anẽq sonitum. qͥb locuta
est quȩ habitat bene inciuitatib suis. istuni
currib & isti in equis: nos aut̃ in nomine dñi
dĩ nr̃i inuocabimꝰ. quia mouer̃ pedes suos &e
circũ lati sunt omĩ uento doctrinȩ. & de ȩccłia
exire uoluerint. quȩ int̃p̃tat᷑ spẽcula idest
syon: principes peccati fuere filiȩ syon. & iri
ipsa hoc est in lachis inuentȩ sunt impietates
ntur quippe emissarii usq ad hereditatem
geth pessimã. &e torcular uenenorũ qđ edifi cat᷑
contra domũ dĩ ubi sunt uanȩ domꝰ. quȩ edifi¬

Expanded text:
aedificant domum in derisum. Denique mala aedificant domum in derisum. Denique mala quae descenderunt a Domino ad portas Jerusalem, strepitum tantum habent curruum et equorum tumulancea quoscumque vagari viderint, interficient. Post haec scriptum est: Quae habitas Lachis: princeps peccati est filiae Sion. Lachis interpretatur derunt in curribus suis, et habuerunt equites, et strepitum tantum inanemque sonitum, quibus locuta est, quae habitat bene in civitatibus suis: isti in curribus et isti in equis: nos autem in nomine Domini Dei nostri invocabimus ; quia moverunt pedes suos, et circumlati sunt omni ventexire voluerunt, quae interpretatur specula, id est, Sion, principes peccati fuere filiae Sion. Et in ipsa, hoc est, in Latinis, inventae sunt impietates ntur quoque emissarii usque ad haereditatem Geth: Geth pessimam, et torcular venenorum, quod aedificatur contra domum Dei, ubi sunt van
Abbreviated transcription (Latin):
rint reuerti. Porro qđ infert᷑. quia descender̃
mala adnõ suꝑ portas ierłm. & marcionitȩ
& manichei utuntur hoc scripto. eo qđ legis
ds̃ maloꝵ conditor sit. si dicamꝰ mala a dño
descendisse. quomͦ & saluator loquit᷑ in euan¬
głio. Uidebam sathanan quasi fulgur decȩlo
cadentẽ. Quomꝰ enim ibi cecidit de cęlo lucifer
quimane oriebat᷑. & coutritꝰ est suꝑ terram
corruer̃: iccirco facta sunt mala. Q ut sciamꝰ
maloꝵ insidias. uener̃ in qͥt ad portas ierłm.
Quȩ quia firmȩ sunt & ad amantinȩ & claudun-
ante eas uersant᷑ inimici. & quos exire conspe¬
cerint int̾ficiunt. Siquis gͥ est de ierłm quȩ
habitat bene in ciuitatib suis. ñ egredit᷑ cum
habitet in abundantia. sed semꝑ intrinsecus
est nec egredit᷑ portas eiꝰ: quas qui egressus
fuerit occiditur. Occidit᷑ aut̃ abiis qui se
eleuant ingeth & habitant in lachim: &e

Expanded text:
rti voluerint. Porro quod infertur: Quia descenderunt rti voluerint. Porro quod infertur: Quia descenderunt mala a Domino super portas Jerusalem: et Marcionitae ac Manichaei utuntur hoc scripto, eo quod Legis Deus malorum sit conditor. Sic dicamus mala a Domino descendisse, quomodo et Salvator loquitur in Evangelio: Videbam Satanam quasi fulgur de coelo cadentem . Quomodo enim ibi cecidit, de coelo lucifer, qui mane oriebatur , et contritus est super terram,corruerunt, idcirco facta sunt mala. Et ut sciamus malorum insidias: venerunt, inquit, ad portas Jerusalem, quae quia firmae sunt, et adamantinae, clauduntuante eas versantur inimici, 446 et quos exire conspexerint, interficiunt. Si quis igitur est de Jerusalem, quae habitat bene in civitatibus suis, non egreditur cum habitet in abundantia; sed semper intrinsecus manet, nec egreditur portas ejus, quas qui egressus fuerit occiditur: occiditur autem ab his qui se elevant in Geth, et habitant in Bachim, et
Abbreviated transcription (Latin):
supra di x i symmachus abundantiã. Habet
Fiat par inuirtute tua. & abundantia in turrib
tuis. Uos uͦ qui habitatis iuxta senna. an idest
iuxta abundantẽ ȩccłam: o heretici. o contra¬
ria dogmata. plangite uos. quia edificastis uob̾
domuminderisũ. & pressistis torcular in suꝑbiã.
nec in seripturis sed inuicinia scripturarũ domũ
urãm iã ñ risu sed planctu dignã: & lacrimis
construxistis. Unde subiungit᷑. Plangite domũ
quȩ est uxta eã. idest iuxta sennaan. Sed hoc
qd additur. accipiet ex uobis plagam doloris:
gant domum uicinã ȩccłȩ. qđ inimicus & ul¬
tor diabolus cui tradendi sunt insupplicium
ipse eis inferat plagas. & extorqueat ꝓedifica¬
tione pessima plagarũ doloꝵ. quȩ ꝓpterea
inferuntur ut sentientes peccata quȩ fecerant
bonoꝵ occasio. Siue ȩccłȩ indicat᷑ dolor. quod
plangat quondã filios suos. & ipsa sit causa
salutis hereticoꝵ. si ad lugentẽ matrẽ uolue¬

Expanded text:
supra diximus, Symmachus abundantiam; habet supra diximus, Symmachus abundantiam; habet Fiat pax in virtute tua, et abundantia in turribus tuis . Vos vero, qui habitatis juxta Sennan, id est, juxta abundantem Ecclesiam, o haeretici, o contraria dogmata, plangite vos, quia aedificastis vobis domum in derisum, et pressistis torcular in superbiam, nec in Scripturis, sed in vicinia Scripturarum domum vestram, jam non risu, sed planctu dignam, et lacrymis construxistis. Unde subjungitur, plangite domum quae est juxta eam, id est, juxta Sennan. Sed et hoc quod additur, accipiet ex vobis plagam doloris, gant domum vicinam Ecclesiae, quod inimicus et ultor diabolus, cui tradendi sunt in supplicium, ipse eis inferat plagas, et extorqueat pro aedificatione pessima plagarum dolorem. Quae propterea inferuntur, ut sentientes peccata quae fecerant,bonorum occasio. Sive Ecclesiae indicatur dolor, quod plangat quondam filios suos, et ipsa sit causa salutis haereticorum, si ad lugentem matrem reve
Abbreviated transcription (Latin):
tuler̃. Qui estis in huiuscemodi oꝑib atq sen¬
tructionem dĩ arbitremini. neq edificetis suꝑ
arenam. ne cum tempestas uenerit. & domus
urã conciderit. cassus labor risũ uidentib p̾beat.
Quin potiꝰ intelligentes edificationẽ urãm di¬
gnam esse derisu: ruinis eiꝰ & puluere consꝑgi¬
te capita ur̃a. & agite poenitentiã. qđ absq
consilio casurã domũ edificare uoliustis. Se¬
quitur. Quȩ habitat bene in ciuitatib suis.
ñ est egressa habitans insennan. Qđ mͥ uidet᷑
hanc habere sententiã. Uos qui suꝑbitis in geth
& inbachim frustra domũ risudignã edificare
conamini. asꝑgite uos puluere. & agite poe¬
nitentiã: quia uinũ detestabile premere. &
edificationẽ contrariã dõ edificare uoluistis.
eccłas possidens xp̃i unitate coniuncta est: &
de scripturis sc̃is. sed coeptã retinet possessionẽ
Quȩ habitat insenna an. qͦd interpretatus est ut

Expanded text:
tulerunt. Qui estis igitur in hujuscemodi operibus atque sentulerunt. Qui estis igitur in hujuscemodi operibus atque senstructionem Dei arbitremini, neque aedificetis super arenam , ne cum tempestas venerit, domusque vestra conciderit, cassus labor risum videntibus praebeat. Quin potius intelligentes aedificationem vestram dignam esse derisu, ruinis ejus et pulvere conspergite capita vestra, et agite poenitentiam, quod absque consilio casuram domum aedificare voluistis. Sequitur: Quae habitat bene in civitatibus suis, non est egressa habitans in Sennam. Quod mihi videtur hanc habere sententiam: Vos, qui superbitis in Geth, et in Bachim, frustra domum risu dignam aedificare conamini: aspergite vos pulvere, et agite poenitentiam, quia vinum detestabile premere, et aedificationem Deo contrariam construere voluistis. Ecclesias possidet, spiritus unitate conjuncta est, et de Scripturis sanctis; sed coeptam retinet possessionem; quia habitat in Sennan, quod interpretatus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tes qđ botrus terrȩ uidȩ. in allophylorum
finib ñ reꝑiatur. Nolite inquit extolli qui
uua ur̃a amaritudinis. & botrus fellis uob̾.
&& furor draconũ uinũ ur̃m. furor aspidũ¬
insanabilis. Nam & si etiam feceritis fructum.
dabit dñs erugini fructũ ur̃m. & labores urõs
locustȩ. Et occident in grandine uineas ur̃as:
& moros ur̃as in pruina. Non uos decipiat simi¬
litudo uini. nec dicatis amarũ dulce. Gustate
nolite suꝑbire. sed magis humiliamini sub
potenti manu dĩ. & adillud transite torcular.
de quo ascendens ex edom & rubicundus exbosor
enigenis & alii. multas enĩ habet regiones &
urbes allophylor ꝓuintia. qui ꝑmala oꝑa
& seusus contrarios dõ loquunt᷑. destructi sumꝰ.
sed reuertentes edificemꝰ quȩ destructa sunt.
unde uocant᷑ t̃mini impietatis. popłs cui
iratus est dñs: dr̃ adeos. Qui in bachim: nolite
edificare domos derisuum. Bachim. in lingua

Expanded text:
tes quod botrus terrae Judaeae in Allophylorum tes quod botrus terrae Judaeae in Allophylorum finibus non reperiatur. Nolite, inquit, extolli qui uva vestra amaritudinis, et botrus fellis vobis, et furor draconum vinum vestrum, furor aspiduinsanabilis. Nam si etiam feceritis fructum dabit Dominus aerugini fructum vestrum, et labores vestros locustae, et occidet in grandine vineas vestras, et moros vestros in pruina. Non vos decipiat similitudo vini, nec dicatis amarum dulce: gustate nolite superbire, sed magis humiliamini sub potenti manu Domini, et ad illud transite torcular de quo ascendens ex Edom, et rubicundus ex Bosra  Al. Bosorenigenis et alii multas enim habet regiones et urbes Allophylorum provincia qui per mala opera et sensus contrarios Deo loquuntur: Destructi sumus, sed revertentes aedificemus quae destructa sunt. Unde et vocantur termini impietatis, et populus cui iratus est Dominus. Dicitur ad eos: Qui in Bachim nolite aedificare de domo derisum. Bachim   in nost
Abbreviated transcription (Latin):
ic ẜa ꝑ fͦi& hoc est: adhuc heredem addu-¬
cam &e tibi habitatio maresa. usq odollã
ri singularis huius głȩ. & non nominatiuus
pluralis hȩ głȩ. Uel certe ita intelligamꝰ.
Captiuitas isrł quȩ uenit lachis. & geth. & ma¬
resa: usq odollã ueniet. Et pressius legendũ
minia uel uastitas sentiat᷑. Porro qđ supra
urbẽ ꝓpħȩ morasthi. hereditatẽ interp̃tati
sumꝰ. sciat lector in eo uersiculo quẽ posui¬
mus. ꝓpterea dabit emissarios suꝑheredita.¬
breis audiuimꝰ. quasi inter saxa & acutissimos
scopulos nauiculã nr̃am reximꝰ. Quȩ utrum
intrauerit portũ an adhuc insalo fluctuet:
lectoris erit prudentiȩ uidicare. Nunc oratio¬
nib ur̃is ꝑgamꝰ ad alios fluctꝰ. & imminente
expositionis hinc inde naufragio. si possumꝰ
euadamꝰ. Geth: interp̃tat᷑ torcular. Qui gͦ
ingeth. idest intorculari sunt. putantes seuin¬
demiasse fructum uite. & calcasse botrum
de uinea sorech: extollunt᷑ in suꝑbiã. ignorain¬

Expanded text:
 Ισραὴλ, hoc est, adhuc haeredem adducam et tibi habitatio Maresa, usque Odollamri singularis, hujus gloriae, et non nominativus pluralis, hae gloriae. Vel certe ita intelligamus: Captivitas Israel quae venit in Lachis, et Geth, et Maresa, usque Odollam quoque veniet. Et pressius legendum nia vel vastitas sentiatur. Porro quod supra urbem prophetae Morasthi haereditatem interpretati sumus, sciat lector in eodem versiculo quem posuimus: Propterea dabit emissarios super haereditabraeis audivimus, quasi inter saxa et acutissimos scopulos naviculam nostram reximus, quae utrum intraverit portum, an adhuc in salo fluctuet, lectoris erit prudentiae judicare. Nunc orationibus vestris pergamus ad alios fluctus, et imminente expositionis hinc inde naufragio, si possumus, evadamus. GETH   interpretatur torcular, qui ergo in Geth, id est, in torculari sunt, putantes se vindemiasse fructum vitae, et calcasse botrum de vinea Sorec, extolluntur in superbiam, ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
emissarios: & possidebit domum idolatriȩ
urbẽq mendacii quȩ insupplantationẽ fuit
regib isrł. Qđ autẽ sequit᷑. ad huc heredem
adducam tͥ quȩ habitas in maresa: pulchre
allusit ad nomen. Quia enim maresa heredi¬
tas dr̃: aduentũ in eum hostiũ ꝓheredib
appellauit. & usq ad odollam urbẽ iuidȩ
uemiet maresa : idest hereditas. Quȩ odollã

Expanded text:
emissarios, et possidebit domum idololatriae emissarios, et possidebit domum idololatriae urbemque mendacii, quae in supplantatione fuit regibus Israel. Quod autem 443 sequitur: Adhuc haeredem adducam tibi, quae habitas in Maresa, pulchre allusit ad nomen: quia enim MARESA, haereditas dicitur, adventum in eam hostium pro haeredibus appellavit, et usque Odollam urbem Judae veniet MARESA  , id est, haereditas: quae Odolla
Abbreviated transcription (Latin):
ne. esset infirmata bono suo. Quȩ habitat
machus uertit. habitatio ad amaritudinem
maruth. ꝓpt̾ captiuitatem uicinarũ tribuũ
quia descendit malum a dño inportã ierłm
Assyrius quippe uastata samaria uenit etiam
ierłm: eo tempore quo rapsaces est missus in¬
sultans. de quo &e regnor quartus liber. &
isaias plenius scribunt. ubi dr̃. qđ rex assy¬
rius de lachis miserit ierłm: & postea ca¬
pta lachis. ad oppugnandã transierit lobnã
Ueniet gͥ olachis urbs inclita. & ad te quadri¬
ga & equitatus assyrioꝵ. quia & inte inuen¬
ta sunt scelera isrł. & tu fuisti principiũ ido¬
latriȩ inuida. Per te enĩ quasi ꝑportã. impietas
decẽ tribuũ migrauit ierłm. Nonsolũ autem
suꝑ lachis tumultꝰ uenice & quadrige. sed &e
suꝑ geth metropolim palestinȩ. de qua supra
dixerã. ingeth nolite annunciare. Mitet
enim assyrius latrunculos suos quos uocat

Expanded text:
ne est, et infirmata bono suo, quae habitatine est, et infirmata bono suo, quae habitatimachus vertit, habitatio ad amaritudinem MAROTH  , propter captivitatem vicinarum tribuum, quia descendit malum a Domino in portam Jerusalem, Assyrius quippe, vastata Samaria, venit etiam ad Jerusalem, eo tempore quo Rabsaces est missus insultans, de quo et Regnorum quartus liber et Isaias plenius scribunt. Ubi dicitur quod rex Assyrius de Lachis miserit Jerusalem, et postea, capta Lachis, ad oppugnandam transierit Lobnam. Veniet igitur, o Lachis urbs idolis dedita, et ad te quadriga et equites Assyriorum, quia et in te inventa sunt scelera Israel, et tu fuisti principium idololatriae in Juda: per te enim quasi per portam impietas decem tribuum migravit in Jerusalem. Non solum autem super Lachis tumultus veniet et quadrigae, sed et super Geth metropolim Palaestinae, de qua supra dixeram: In Geth nolite annuntiare: mittet enim Assyrius latrunculos suos, quos vocat
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. Dr̃ gͦ ad eam. O tu quȩ habitas in re-¬
gione uberruna. quia confusa es ignominia:
sic transi. sic ad captiuitatẽ ducere. ut pͣmalor
magnitudine. nec uicinus quidẽ allophylus
audiat uocẽ tuã. Porro qđ sequit᷑. non est egressa
quȩ habitat insennan. qͦd int̾pretat᷑ exitus.
suie ut syminachus uertit. ñ est egressa ha-¬
bitatio abundans. de eadem samaria dr̃.
quȩ in ipsis assyriȩ captiuitatis est forib.
& statimut mota fuerit de finib suis: ho¬
stilem terrã ingreditur. Nam habitatio
abundans iuxta illud accipiendũ. qđ & su¬
pra diximꝰ habitatio pulchra. Non gͥ est egres¬
ꝓpria uoluntate. sed ducta est usq in assyri¬
os. Vnde domus uicina & ex latere qđ inter.¬
pretatur a sel. regnum uidelicet iuda plan-¬
ctum accipiet ex uobis. quȩ nunc interum
capta samaria substitit. & dm̃ habuit defen-¬
sorẽ. Accepit aut̃ planctũ. ut ꝑcussa formidi.¬

Expanded text:
ditur. Dicitur ergo ad eam: O tu 442 quae habitas in reditur. Dicitur ergo ad eam: O tu 442 quae habitas in regione uberrima, quia confusa es ignominia, sic transi, sic ad captivitatem deducere, ut prae malorum magnitudine, ne vicinus quidem Allophylus audiat vocem tuam. Porro quod sequitur: Non est egressa quae habitat in Sennam, quae interpretatur exitus, sive ut Symmachus vertit, non est egressa habitatio abundans, de eadem Samaria dicitur quae in ipsis Assyriae captivitatis est foribus, et statim ut mota fuerit de finibus suis, hostilem terram ingreditur. Nam habitatio abundans, juxta illud accipiendum quod et supra jam diximus, habitatio pulchra. Non est igitur egrespropria voluntate, sed vi ducta est in Assyrios. Unde domus vicina et ex latere, quod interpretatur ASEL  , regnum videlicet Juda, planctum accipiet ex vobis, quae nunc interim, Samaria capta, substitit, et Deum habuit defensorem. Accepit autem planctum, et percussa formidi
Abbreviated transcription (Latin):
adesse cupiamꝰ. & quȩ in ꝓpħis locutꝰ est pande¬
re: ut de nobis quoq possit intelligi. qđ ipse
Geth. ut regnorũ quoq testatur hystoria. una
est de quinq urbib palestinȩ. uicina uideȩ
confinio. & de eleutheropoli euntib gazam.
nunc uicus uel maximꝰ. unde fuit & goliad
ille getheus. quẽ dauid occidit inproelio.
plangã & ululabo. uadã spoliat᷑ & nudus. faciã
planctum uelut draconũ. & luctum quasistru¬
cionũ. quia despata est &e insanabilis plaga sa¬
mariȩ. & uenit̾ usq adudam. tetigitq portã
popłi mei ierłm: ꝓpt̾ea flentis ad huc uoce prȩ¬
cipio. Nolite annunciare ingeth: ne audiant
& lȩtent᷑ inimici. Lacrimis ne ploretis. ⁊dest nẽ
foras. sed in domo pulueris ruentes cinere
uos consꝑgite ruinarum. Transite uobis ha-
pulchra. Samaria quippe in pulcherrimo
uideȩ &e uberrimo sita loco: nunc quoq osten¬

Expanded text:
adesse cupiamus, et quae in prophetis locutus est, pandeadesse cupiamus, et quae in prophetis locutus est, pandere, ut de nobis quoque possit intelligi, quod ipse Geth, ut Regnorum quoque testatur historia , una est de quinque urbibus Palaestinae, vicina Judaeae confinio, et de Eleutheropoli euntibus Gazam, nunc usque vicus vel maximus, unde fuit Goliath ille Gethaeus, quem David occidit in praelio.Plangam et ululabo, vadam spoliaplanctum velut draconum, et luctum quasi struionum, quia desperata est et insanabilis plaga Samariae, et venit usque ad Judam, tetigitque portam populi mei Jerusalem, propterea flentis adhuc voce praecipio: Nolite annuntiare in Geth, ne audiant et laetentur inimici: lacrymis ne ploretis, id est, neforas, sed in domo pulveris, et ruente cinere vos conspergite ruinarum. Transite Al. Transpulchra. Samaria quippe in pulcherrimo Judaeae, et uberrimo sita loco, nunc quoque osten