comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quando ei ñ solũ oꝑis uerũ etiã locutionis
atq insuꝑ cogitationis iniqͥtates replicant.
ut quȩ prius se ꝑmulta dilatauit in scelere
ad extremũ de om̃ib angustet᷑ in retribu¬
tione Et ad t̾rã consternent te: & filios
tuos qͥ inte sunt. Tunc anima ꝑcognitionẽ
reatꝰ sui ad t̾rã consternit᷑ cũ caro quã uitã
suã credidit redire ad puluerẽ urgetur.
unc in mortẽ filii illius cadunt: cũ cogita¬
tiones illicitȩ quȩ mͦ ex illa ꝓdeunt. in
extrema uitȩ ultione dissipant᷑. sic̃ scri

Expanded text:
quando ei non solum operis, verum etiam locutionis quando ei non solum operis, verum etiam locutionis atque insuper cogitationis iniquitates replicant, ut quae prius se per multa dilatavit in scelere, ad extremum de omnibus angustetur in retributione. Et ad terram consternent te, et filios tuos qui in te sunt. Tunc anima per cognitionem reatus sui ad terram consternitur, caro quam vitam suam credidit, redire ad pulverem urgetur. Tunc in morte filii illius cadunt, cum cogitationes illicitae quae modo ex illa prodeunt, in extrema vitae ultione dissipantur, sicut scri
Abbreviated transcription (Latin):
graue dãnationis suȩ scandalũ in die ha-¬
bebit aliena. Ibi enĩ affligenda ẽ. ubi iusti
lȩtabunt᷑. Nunc autẽ abscondita st̃ ab ocu¬
lis tuis. Peruersa anima reb p̾sentib dedi¬
ta. in t̾renis uoluptatib resoluta. abscon¬
dit sibi mala sequentia: qͥa p᷑uidere futura
refugit. quȩ p̾sentẽ lȩticiã ꝑturbent. Dũq
in p̃sentis uitȩ oblectatione se inserit. qͥd
aliud quã clausis oculis ad ignẽ uadit:
Quiauenient dies inte. & circundabunt te
inimici tui uallo. Qui unquã sunt huma¬
nȩ animȩ maiores inimici quã maligni
sp̃s qͥhanc a corpore excuntẽ obsident.
quã in carnis amore positã deceptoriis
delectationib fouent: Quã uallo cir¬
cundant qͥa ante m̃tis eiꝰ oculos reductis
iniqͥtatib quas ꝑpetrauit: hanc ad socie¬
tatẽ suȩ dominationis trahentes coartant.
t circundabunt te & coangustabunt te un¬
diq Maligni sp̃s undiq animã coangustant.

Expanded text:
grave damnationis suae scandalum in die hagrave damnationis suae scandalum in die habebit aliena. Ibi enim affligenda est ubi justi laetabuntur. Nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. Perversa anima, rebus praesentibus dedita, in terrenis voluptatibus resoluta, abscondit sibi mala sequentia, quia praevidere futura refugit, quae praesentem laetitiam perturbent. Dumque in praesentis vitae oblectatione se deserit, quid aliudQuia venient dies in te, et circumdabunt te inimici tui vallo. Qui unquam sunt humanae animae majores inimici quam maligni spiritus? qui hanc a corpore exeuntem obsident, quam in carnis amore positam deceptoriis delectationibus fovent. Quam vallo circumdant, quia ante mentis ejus oculos reductis iniquitatibus quas perpetravit, hanc ad societatem suae damnationis trahentes coarctant. Et circumdabunt te, et coangustabunt te undique. Maligni spiritus undique animam coangustant,
Abbreviated transcription (Latin):
arc iuxta hystoriã breuit̾ tractando trans
currimꝰ. nunc eadẽ morali intellectu discutien¬
Ida repetamꝰ Uidens ciuitatẽ fleuit suꝑ illã
dicens. qͥa si cognouisses & tu. Hoc semel egit
cũ ꝑiturã ciuitatẽ eẽ. nunciauit. hoc cotidie
redẽptor nr̃ ꝑelectos suos agere nullatenꝰ
cessat: cũ quosdã bona uita ad mores reꝓbos
puenisse considerat. Plangunt enĩ cos qͥ ne¬
sciunt cur plangant᷑: qͥa iuxta salomonis
uerba lȩtant᷑ cũ male fecerint. & exultant
in reb pessimis. Qui si dãnationẽ suã quȩ
eis imminet agnouissent: semet ipsos cum
lacrimis electorũ plangerent. Et quidẽ¬
habet anima ꝑuersa. quȩ transitorio gau-¬
det intẽpore: Cui ea quȩ assunt ad pacẽ
sunt: qͥa dũ ex reb tẽporalib lȩtat᷑. dũ
honorib extollit᷑. dũ in carnis uoluptate
resoluit᷑: dũ nulla uenturȩ poenȩ formi¬
dine terret᷑ : pacẽ habet in die sua. quȩ

Expanded text:
Haec juxta historiam breviter tHaec juxta historiam breviter tcurrimus, nunc eadem morali intellectu discutienda repetamus. Videns civitatem, flevit super illam dicens, Quia si cognovisses et tu. Hoc semel egit, cum perituram civitatem esse nuntiavit: hoc quotidie Redemptor noster per electos suos agere nullatenus cessat, cum quosdam ex bona vita ad mores reprobos pervenisse considerat. Plangit enim eos, qui nesciunt cur plangantur, quia, juxta Salomonis verba, laetantur, cum male fecerint, er exultant in rebus pessimis. Qui si damnationem suam, quae eis imminet, agnovissent, semetipsos cum lacrimis electorum plangerent. / Pediem anima perversa, quae transitorio gaudet in tempore. Cui ea quae assunt ad pacem sunt, quia dum ex rebus temporalibus laetatur, dum honoribus extollitur, dum in carnis voluptate resolvitur, dum nulla venturae poenae formidine terretur, pacem habet in die sua, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: qͥadomꝰ mea domꝰ orationis. ẽ. Qui enar¬
rauit mala uentura. & ꝓtinꝰ tẽplũ ingres¬
sus. ẽ. ut de illo uendentes & em̃tes eice¬
ret. ꝓfecto in notuit: qͥa ruina popłi ma¬
xime ex culpa sacerdotũ fuit. Euersionẽ
qͥppe describens. sed uendentes & em̃tes
intẽplo feriens: in ipso effectu sui oꝑis ostn¬
dit. unde radix ꝓdiit ꝑditionis. Uos aiẽ
fecistis illã speluncã latronũ. Qui ad acc¬
pienda munera intẽplo residebant. ꝓfecto
qͥa quib dã ñ dantib lȩsiones exquirerent
dubiũ ñ erat. Domꝰ gͦ orationis spelunca
latronũ facta fuerat. qͥa adhoc in tẽplo as¬
sistere nouerant: ut aut ñ dantes munera
studerent corporalit̾ ꝑsequi. aut dantes
spũalit̾ necare. Quia uͦ redẽptor nr̃ p̃dica¬
tionis uerba nec indignis & ingratis sub.¬
trahit. post quã disciplinȩ uigorẽ in eici¬
endo ꝑuersos tenuit: donũ mox gr̃ȩ osten¬
dit. Nã subdit᷑. Et erat docens cotidie
inceplo

Expanded text:
i enarravit mala ventura, et protinus templum ingressus est, ut de illo vendentes et ementes ejiceret, profecto innotuit quia ruina populi maxime ex culpa sacerdotum fuit. Eversionem quippe describens, sed vendentes et ementes in templo feriens, in ipso effectu sui operis ostendit unde radix prodiit perditionis. Vos autem fecistis illam speluncam latronum. Qui ad accipienda munera in templo residebant, profecto quia quibusdam non dantibus laesiones exquirerent dubium non erat. Domus ergo orationis spelunca latronum facta fuerat, quia ad hoc in templo assistere noverant, ut aut non dantes munera studerent corporaliter persequi, aut dantes spiritaliter necare. Quia vero Redemptor noster praedicationis verba, nec indignis et ingratis subtrahit, postquam disciplinae vigorem ejiciendo perversos tenuit, donum mox gratiae ostendit; nam subditur: Et erat docens quotidie in templo.
Abbreviated transcription (Latin):
competit ad p̾miũ largiunt᷑. Iusticiã enĩ
uendere. ẽ: hanc p̃mii acceptione seruare.
debitã facere contẽnunt: dato patronis
eã speluncã latronũ. Quia dũ ñ nunquã
puersi homines locũ religionis tenent. ibi
maliciȩ suę gladiis occidunt: ubi uiuifi¬
care ꝓximos orationis suȩ int̾cessione de¬
buerunt. Templũ qͦq & domꝰ dĩ ẽ: ipsa mens
atq conscientia fideliũ. Quȩ si quando in lȩ¬
sionẽ ꝓximi ꝑuersas cogitationes ꝓfert:
quasi inspelunca latrones resident. Et sim¬
plicit̃ gradientes int̾ficiunt: quando in eos
q̃ in nullo rei sunt: lȩsionis gladios defi-¬
gunt. Mens enĩ fideliũ ñ iã domꝰ oratio¬
nis sed spelunca latronũ ẽ: quando relicta
in nocentia & simplicitate scitatis. illud co-¬
natur agere: unde ualeat ꝓximis nocere:
Sed qͥa contra ꝑuersa hȩc om̃ia uerbis redẽ¬
ptoris nr̃i ꝑ sacras paginas indesinent̾ in¬
struim᷑: nunc usq hoc agit᷑ qđ factũ fuisse

Expanded text:
competit, ad premium largiuntur; iusticiam autem vendere est hanc pro premii accepcione servare. debitam facere contempnunt, dato patronis illam speluncam, etc. Quia dum non nunquam perversi homines locum religionis tenent, ibi malitiae suae gladiis occidunt, ubi vivificare proximos orationis suae intercessione debuerunt. Templum quoque et domus Dei est ipsa mens atque conscientia fidelium, quae si quando in laesione proximi perversa cogitationes profert, quasi in spelunca latrones resident, et simpliciter gradientes interficiunt, quando in eos qui in nullo rei sunt, laesionis gladios defigunt. Mens enim fidelium, non jam domus orationis, sed spelunca latronis est, quando relicta innocentia et simplicitate sanctitatis, illud conatur agere, unde valeat proximis nocere; sed quia contra perversa haec omnia verbis redemptoris nostri per sacras paginas indesinenter instruimur, nunc usque hoc agitur, quod factum fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
qł additur. & ñ relinquent inte lapidẽ
suꝑ lapidẽ: etiã ipsa iã ciusdẽ ciuitatis trans¬
migratio testat᷑. qͥa dũ nunc in eo loco con¬
structa ẽ ubi extra portã dñs crucifixus
fuerat: prior illa ierłm funditꝰ ẽ. euersa.
Cui ex qua culpa euersionis suȩ poena fuerit
illata: subiungit᷑ Eoqđ̃ ñ cognoueris
tẽpus uisitationis tuȩ. Creator qͥppe om̃iũ
ꝑ incarnationis mysteriũ hanc uisitare
dignatꝰ ẽ: sed ipsa timoris & amoris illius
recordata ñ est. Unde etiã ꝑ ꝓpħam in incre¬
patione cordis humani: aues cęli ad testi.¬
moniũ deducunt᷑ dũ dicit᷑. Miluus incȩlo
cognouit tẽpus suũ. turtur & hirundo &

Expanded text:
linquent in te lapidem super lapidem. Etiam ipsa jam ejusdem civitatis transmigratio testatur, quia dum nunc in eo loco constructa est, ubi extra portam Dominus crucifixus fuerat, prior illa Hierusalem funditus est eversa: cui ex qua culpa eversionis suae poena fuerit illata, subjungitur: Eo quod non cognoveris tempus visitationis tu suae mysterium 1645 hanc visitare dignatus est, sed ipsa timoris et amoris illius recordata non est. Unde etiam per prophetiam in increpatione cordis humani aves coeli ad testimonium deducuntur, dum dicitur: Milvus in coelo cognovit t
Abbreviated transcription (Latin):
serui adquisiere mercando. Quinetiã
ꝑnrt autẽ primꝰ. dicens. Dñe. mna tua
decẽ mnas adquisiuit Primꝰ scruus. ordo¬
doctorũ. ẽ. in circuncisionẽ missorũ. Qui
unã mnam negotiaturus accepit. qͥa unũ
dñm unã fidẽ unũ baptisma. unũ dm̃
p̃dicare iussus.ẽ. Sed hȩc eadẽ mna decẽ¬

Expanded text:
servi acquisiere mercando; quin etiam servi acquisiere mercando; quin etiam Venit autem primus, dicens: Domine, mina tua decem minas acquisivit. Primus serdoctorum est, in circumcisionem missorum, qui unam minam negotiaturus accepit; qui unum Deum, unam fidem, unum baptisma, unum Dominum praedicare jussus est. Sed haec eadem mina dece
Abbreviated transcription (Latin):
Ciues impios iudeos dicit. de quib alibi ꝓte¬
statur. Nunc autẽ & uiderunt & oderunt
& me & patrẽ meũ. Qui ñsolũ p̾sentẽ usq
ad mortẽ crucis oderant. sed etiã post re
⁊ factũ.ẽ. ut rediret accepto regno Signi¬
ficat tẽpus quando inmani festissima &
eminentissima claritate uenturus. ẽ: qui
eis humilis apparuit cũ diceret: Regnũ
meũ ñ est de hoc mundo. E ⁊ iussit
uocare seruos quib dedit pecuniã. ut
sciret quantũ quisq negotiatꝰ esset. Ut
sciret inqͥt. ñ qł eũ quĩd lateat cui ueris¬
sime dictũ . ẽ. dñe tu om̃ia scis. sed scire
dicit᷑ scire om̃s facere. Tunc enĩ omniũ
oꝑa & cogitationes palã omĩb ostenduntꝰ
scire uos faciat. Nemo sane arbitret᷑ eos so¬
lũmͦ quib grã pͣdicandi data. ẽ: ñ autẽ
& eos quib p̾dicatũ. ẽ ad iudiciũ tunc. ẽẽ
uocandos. Ipsi funt enĩ pecunia. quã boni

Expanded text:
Cives impios Judaeos dicit, de quibus alibi proteCives impios Judaeos dicit, de quibus alibi protestatur: Nunc autem et viderunt et oderunt et me et Patrem meum, qui non solum praesentem usque ad mortem crucis oderant, sed et jam post reEt factum est ut rediret accepto regno. Significat tempus, quando in manifestissima et eminentissima claritate venturus est, qui eis humilis apparuit, cum diceret: Regnum meum non est de hoc mundo . Quibus et jussit vocari servos, quibus dedit pecuniam, ut sciret quantum quisque negotiatus esset. Ut sciret, inquit, non eum quid lateat, cui verissime dictum est, Domine, tu omnia scis : sed sciret dicit, scire omnes faceret. Tunc enim omnium opera et cogitationes palam omnibus ostenduntur, scire faciat. Nemo sane arbitretur eos solummodo quibus gratia praedicandi data est, non autem et eos quibus praedicatum est ad judicium, tunc esse vocandos. Ipsi sunt enim pecunia quam boni
Abbreviated transcription (Latin):
suã aꝑuit illis sensũ. ut intelligerent ses¬
pturas. Mina nanq quã greci mnã uocant
centũ draginis appenditur. Et om̃ĩs scẽ¬
scripturȩ sermoquia uitȩ cȩlestis ꝑfectio¬
nẽ suggerit. quasi numeri centenari i pon¬
dere fulgescit. E⁊ ait illis hegotia¬
mini dum uenio. Uerba inqͥt legis & ꝓpħa¬
rũ mystica int̾pretatione discussa popłis
offerte. atq ab eis fidei confessionẽ morũq
ꝓbitatẽ recipite: iuxta qđ psalmista suis
auditorib prȩcipit dicens. Sumite psal¬
mũ & date tympanũ. Hoc ẽ. laudẽ p̃dica¬
tionis in cordis intentione ꝑcipite. & deuo¬
tionẽ oꝑis in carnis castigatione redibete
Tympanũ quippe. ẽ: pellis in ligno extenta.
Pellis uͦ inligno extenta: caro. ẽ. nr̃a adexem¬
plũ dñicȩ crucis afflicta. Ciues autẽ
eiꝰ oderant illũ. & miserunt legationẽ post
illũ dicentes. Nolumꝰ hunc regnare suꝑ nos

Expanded text:
suam, aperuit illis sensum, ut intelligerent Scrisuam, aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas. Mina namque, quam Graeci innam vocant, centum drachmis appenditur. Et omnis Scripturae sermo, quia vitae coelestis perfectionem suggerit, quasi numeri centenarii pondere fulgescit. Et ait illis: Negotiamini dum venio. Verba, inquit, legis ac prophetarum mystica interpretatione discussa populis offerte, atque ab eis fidei confessionem morumque probitatem recipite. Juxta quod Psalmista suis auditoribus praecipit, dicens: Sumite psalmum, et date tympanum . Hoc est, laudem praedicationis in cordis intentione percipite, et devotionem operis in carnis castigatione redhibete. Tympanum quippe est pellis in ligno extenta. Pellis vero in ligno extenta caro est nostra ad exemplum dominicae crucis afflicta. Cives autem ejus oderant illum. Et miserunt legationem post illum, dicentes: Nolumus hunc regnare super no
Abbreviated transcription (Latin):
uid: benedictꝰ qͥuenit in nomine dñi rex
isrł. Longinqua regio ȩccła ẽ. ex gentib.
de qua eidẽ homini nobili qͥ loquit᷑: ego
autẽ constitutꝰ sũ rex ab eo. dicit᷑ a patre
Postula a me: & dabotͥ gentes hereditatẽ
tuã. & possessionẽ tuã terminos t̾rȩ.
Quȩ uidelicet hȩreditas ac possessio bifaria
ratione regio longinqua uocat᷑. uł quia
a finib t̾rȩ clamat ad dñm: uł qͥa lon¬
ge. ẽ. a peccatorib salus. Et cũ ds̃ ubiq
sit p̾sens: longe tam̃ ab eoꝵ sensu qͥ idola
colunt ds̃ uerus ab est. Sed qͥ erant longe
facti sunt ꝓpe in sanguine xp̃i.
ocat̾is autẽ decẽ seruis suis. dedit illis
Udecẽ mnas. Denarius numerus ad legẽ
ꝑtinet ꝓpt̃ decalogii. Uocat itaq pater¬
familias decẽ seruos. qͥa elegit discipłos
ꝑlitterã legis imbutos. Dat illis decẽ mnas.
quia legis dicta sp̃ualit̾ intelligenda re¬
uelat. Post passionẽ quippe resurrectionẽq

Expanded text:
vid. Benedictus qui venit in nomine Domini rex vid. Benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel. Longinqua regio, Ecclesia est ex gentibus, de qua idem homo nobilis loquitur: ego autem constitutus sum rex ab eo, dicstula a me et dabo tibi gentes, haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae, quae videlicet haereditas ac possessio bifaria ratione regio longinqua vocatur, vel quia a finibus terrae clamabat ad Deum, vel quia longe est a peccatoribus salus, et cum Deus ubique sit praesens, longe tamen ab eorum sensu, qui idola colunt, Deus verus abest. Sed qui erant longe, facti sunt prope in sanguine Christi . Vocatis autem servis dedit illis decem minas. Denarius numerus ad legem pertinet propter decalogum. Vocat igitur paterfamilias decem servos, quia elegit discipulos per litteram legis imbutos. Dat illis decem minas, quia legis dicta spiritaliter intelligenda revelat. Post passionem quippe resurrectionemque
Abbreviated transcription (Latin):
existimarent qđ confestim regnũ dĩ ma¬
nifestaretur. Moris . ẽ. dño. pręmissũ
sermonẽ parabolis affirmare subiectis.
Suscepta gͥ & cõmendata poenitentia pu¬
blicani diuitis. adiciens parabolã sibi
poenitentiã magis peccatorũ quã iusticiã
placere suꝑborũ latiusq se ingentib
de ignorantia legis humilib quã in iu
de iusticia¬
deis quȩ ex lege. ẽ. elatis esse regnaturũ.
& qͥa discipłi si pra audita dñĩ passione
uł resurrectione ierosolimis implenda
ñ intelligebant quȩ dicebant᷑. existiman¬
tes continuo regnũ dĩ esse uenturũ. hanc
se primo regni sui fidẽ toto orbe dispsu¬
rũ. ac sic infine mundi iudicẽ om̃iũ scło¬
rũ regẽq uenturũ Dixit gͦ. Homo
quidã nobilis abiit in regionẽ longin
quã. acciꝑe regnũ & reuerti. Homo no-¬
bilis ille.e: cui cȩcus supraclamabat
Fili dauid miserere mei. Et cui uenienti
ierosolimã concinebant. Osanna filio da¬

Expanded text:
existimarent quod confestim regnum Dei manifestaretur. Moris est Domino praemissum sermonem parabolis affirmare subjectis. Suscepta igitur et commendata poenitentia publicani divitis, adjiciens parabolam, docet sibi poenitentiam magis peccatorum quam justitiam placere superborum, latiusque se in gentibus de ignorantia legis humilibus, quam in Judaeis de justitia, quae ex lege est elatis, esse regnaturum. Et quia discipuli supra audita Domini passione, vel resurrectione, Jerosolymis implenda, non intelligebant quae dicebantur, existimantes continuo regnum Dei esse venturum, hanc se primo sui regni fidem toto orbe dispersurum, ac sic in fine mundi judicem omnium saeculorum regemque venturum. Dixit ergo: Homo quidam nobilis abiit in regionem longiquam accipere sibi regnum et reverti. Homo nobilis est ille, cui caecus supra clamabat: Fili David, miserere mei, et venienti Hierosolymam concinebant: Osanna filio Da
Abbreviated transcription (Latin):
mine demonstrat. Quib ablato corde
lapideo dedit cor carneũ hoc. ẽ. sensibile
& humanũ qͦ dm̃ creatorẽq suũ credere.
laudare. cernere possent. Et si gͦ turbȩ ca¬
cuerint hominũ: lapides clamabunt.
qͥa cęcitas ex parte contigit in isrł: donec
plenitudo gentiũ intraret. & sic omĩs

Expanded text:
mine demonstrat, quibus ablato corde mine demonstrat, quibus ablato corde lapideo dedit cor carneum , hoc est, sensibile et humanum, quo Deum Creatoremque suum credere, laudare, et cernere possent. Etsi ergo turbae tacuerint hominum, lapides clamabunt, quia caecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo gentium intraret, et s
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ra pax hominib : ideo eodẽ mundi pͥn¬
cipe triũphaturo. moxq se cȩlis redditu¬
ro. mortales uicẽ laudis reponunt.
ax incȩlo & gła in excelsis. Et quidã pha-¬
riseorũ de tũrbis dixert̃ ad illũ. Magister.
increpa discipłos tuos. Mira inuidorũ de¬
m̃tia. Quẽ magistrũ appellandũ ñ dubi¬
tant. qͥa uera docentẽ nouerant: huiꝰ ipsi
discipłos quasi melius edocti redarguendos
autumant. eũq corrigere qͦs instituit sua¬
dent. quẽ signis apꝓbantib dm̃ clarescere
uident. Quis ipse ait. Dico uob̾. qͥa si hi
tacuerint lapides clamabunt. Crucifi
xodño stabant om̃s notieiꝰ alonge. dm̃ con¬
fiteri timebant. quẽ fixũ in ligno uidebant
Emisit enĩ sp̃m. Et ecce t̾ra mota ẽ: & petrę
nes uł timore uł ꝑfidia confiteri trepida¬
bant. hunc durissima etiã elem̃ta mundi¬
altiori mysterio gentiũ rationes incre¬
dulas aliquando ac duris des lapidũ no¬

Expanded text:
in terra pax hominibus, eo de mundi prinin terra pax hominibus, eo de mundi principe triumphaturo, moxque se coelis reddituro, mortales vicem laudis reponunt. Pax in coelo, et gloria in excelsis. HOMILIA risaeorum de turbis dixerunt ad illum: Magister, increpa discipulos tuos. Mira invidorum dementia, quem Magistrum appellandum non dubitant, quia vera docentem noverant, hujus ipsi discipulos, quasi melius edocti redarguendos autumant, eumque corrigere, quos instituit, suadent, quem signis approbantibus Deum clarescere vident. Quibus ipse ait: Dico vobis quia si hi tacuerint, lapides clamabunt. Crucifixo Domino stabant omnes noti ejus a longe, Deum confiteri timebant, quem fixum ligno videbantm, et ecce terra mota est, et petrae nes vel timore vel perfidia confiteri trepidant, hunc durissima etiam elementa Daltiori mysterio gentium nationes incredulas aliquando ac duricordes lapidum no
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ magister. ẽ. xp̃c. qͥ humiliauit semet ipsũ
factꝰ oboediens usq ad mortẽ. Non itaq amit¬
tit diuinitatẽ. quando nos docet humilita¬
tẽ Non autẽ rex isrł xp̃c ad exigendũ tribu¬
tũ. uł ferro exercitũ armandũ. hostesq
uisibilit̾ debellandos: sed rex isrł qđ m̃tes
regat. qđ in ęt̾nũ consulat. qđ in regnum
cȩlorũ credentes. sꝑantes. amantesq ꝑducat:¬
Dĩ filius ȩqualis patri uerbũ ꝑ qđ facta sunt
omĩa qđ rex esse uoluit isrł: dignatio. ẽ.
ñ ꝓmotio. miserationis indiciũ. ẽ: ñ pote¬
statis augm̃tũ. Qui enĩ appellatus. ẽ. in¬
t̾ra rex iudeoꝵ. incęlis. ẽ. dñs angłorũ.
Uerũ qͥa xp̃c incarne totius mundi ꝓpicia¬
tio & hominũ uidelicet & angłoꝵ illuxit.
pulchre sibi inuicẽ eiꝰ laude dispensationis
cęlestia simul & t̾rena concinunt. Quo enĩ
nascente cȩlestiũ uirtutũ agmina dm̃ lau-¬
dantia decantant. gła in excelsis dõ. &

Expanded text:
 qui humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem . Non itaque amittit divinitatem, quando nos docet humilitatem. Non autem Rex Israel Christus ad exigendum tributum, vel ferro exercitum armandum, hostesque visibiliter debellandos, sed Rex Israel quod mentes regat, quod in aeternum consulat, quod in regnum coelorum credentes, sperantes, amantesque perducat Filius aequalis Patri, Verbum per quod facta sunt omnia, quod rex esse voluit Israel, dignatio est, non promotio; miserationis indicium est, non potestatis augmentum. Qui enim appellatus est Rex Judaeorum, in coelis est Dominus angelorum.Verum quia Christus in carne totius mundi propitiatio, et hominum videlicet et angelorum, illuxit, pulchre sibi invicem in ejus laude dispensationis coelestia simul et terrena concinunt. Quo enim nascente coelestium virtutum agmina Deum laudantia decantant: Gloria in excelsis Deo, et
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. uidens ciuitatẽ fleuit suꝑ illã dic̃s
qͥa si cognouisses & tu. Fleuit & enĩ pius re-¬
dẽptor ruinã ꝑfidȩ ciuitatis. quã ipsa si-¬
bi ciuitas ñ cognoscebat. ẽẽ. uenturã. Cui
a flente dño recte dicit᷑. qͥa si cognouisses
& tũ: subaudis fleres. quȩ mͦ quia nescis
qđ imminet exultas. Unde & subditur.
Ei quide in hac die tua quȩ ad pacẽ tibi.
Cũ enĩ se carnis uoluptatib daret uen¬
tura mala ñ ꝓspiceret. indie sua quȩ ad
pacẽ ei esse poterant habebat. Cur uͦ bona
p̃sentia ad pacẽ habuerit: manifestat᷑ cũ
subdit᷑. NVnc autẽ abscondita st̃ ab ocu¬
lis tuis. Si enĩ a cordis eiꝰ oculis mala quȩ
poena quȩ de romanis sicut p̾dixi pͥncipib
imminebat: adiuncta. ẽ. cũ dicitur.

Expanded text:
 illam, dicens: Quia si cognovisses, et tu. Flevit etenim prius Redemptor ruinam perfidae civitatis, quam ipsa sibi civitas non cognoscebat esse venturam. Cui a flente Domino recte dicitur: Quia si cognovisses, et tu, subaudi, fleres, quae modo quia nescis quod imminet, exsultEt quidem in hac die tua, quae ad pacem tibi. Cum enim carnis se voluptatibus daret, et ventura mala non prospiceret, in die sua quae ad pacem esse ei poterant habebat. Cur vero bona praesentia ad pacem habuerit, manifestatur cum dicitur: Nunc autem 1646 abscondita sunt ab oculis tuis. Si enim cordis ejus oculis mala quae poena quae de Romanis, sicut praedixi, principibus imminebat, adjuncta est. 2. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
tioni ꝑuerse adhuc ꝑuersiorẽ adicit. qͥd
aliud quã lapidẽ suꝑ lapidẽ ponit: Sed
indestructa ciuitatẽ suꝑ lapidẽ lapis ñ
relinquit᷑. qͥa cũ ad ultionẽ suã anima.
deducit᷑. om̃ĩs ab illa cogitationũ suarũ
constructio dissipat᷑. Eoqđ ñ cognoueris
tẽpus uisitationis tuȩ. Peruersã quãcunq
animã. omps ds̃ modis multis uisitare
consueuit. Nã assidue hanc uisitat p̃cepto
aliqͣndo autẽ flagello. aliquando uͦ mira¬
culo. ut & uera quȩ nesciebat audiat. &
tam̃ adhuc suꝑbiens atq contẽnens: aut
dolore cõpuncta redeat. aut beneficiis de¬
uicta malũ qđ fecit erubescat: Sed qͥa uisi¬
tationis suȩ tẽpus minime cognoscit. illis
in extremo uitȩ inimicis tradit᷑: cũ quib in
ȩt̾no iudicio dãnationis suȩ societate col¬
ligatur. Et ingressus intẽplũ. coepit eicere
inciuitate.ẽ: ita inplebe fideliũ uita reli¬
giosorũ. Et sepe ñ nulli religionis habitũ

Expanded text:
tioni adhuc perversiorem adjicit, quid aliud quam lapidem super lapidem ponit? Sed in destructa civitate super lapidem lapis non relinquitur, quia cum ad ultionem suam anima deducitur, omnis ab illa cogitationum suarum constructio dissipatur. Eo quod non cognoveris tempus visitationis tuae, perversam qunipotens Deus modis multis visitare consuevit. Nam assidue hanc visitat praecepto, aliquando autem flagello, aliquando vero miraculo, ut et vera quae nesciebat audiat, et tamen adhuc superbiens atque contemnens, aut dolore compuncta redeat, aut beneficiis devicta, malum quod fecit erubescat. Sed quia visitationis suae tempus minime cognoscit, illis in extremo vitae inimicis traditur, cum quibus in aeterno judicio damnationis perpetuae societate colligatur. Et ingressus templum coepit ejicere in civitate est, ita in plebe fideli vita religiosorum, et saepe nonnulli religionis habitum
Abbreviated transcription (Latin):
possunt duo discipłi ad exhibenda dño
animalia destinati. uixta parabolȩ suꝑio-¬
ris exemplũ duo p̾dicatorũ ordines. unus
ingentes. alter incircuncisionẽ directus
intelligi. Et notandũ. qđ tres euangłistȩ qͥ
greco sermone scripserunt. pullũ tantũ¬
modo cõmemorant: matheus uͦ solus qͥ he¬
breis hebreoq suũ euangłiũ descripsit
eloquio. asinã qͦq solutã & dño refert¬
adductã: ut eiꝰdẽ etiã gentis hebreȩ si
poenituerit ñ desꝑandã monstret esse
salutẽ. Soluite inquit. & adducite. Quȩ¬
cunq enĩ solueritis suꝑ t̾rã. erunt soluta
& in celis. A Bieront autẽ qͥmissi erant¬

Expanded text:
possunt duo discipuli ad exhibenda Domino possunt duo discipuli ad exhibenda Domino animalia destinati, juxta parabolae superioris exemplum, duo praedicatorum ordines, unus in gentes, alter in circumcisionem directus intelligi. Et notandum quod tres evangelistae qui Graeco sermone scripsere, pullum tantummodo commemorant; Matthaeus vero solus, qui Hebraeis Hebraeoque suum Evangelium descripsit eloquio, asinam quoque solutam et Dadductam, ut ejudem etiam gentis Hebraeae, si poenituerit, non desperandam monstret esse salutem. Solvite, inquit, et adducite . Quaecunque enim solveritis super terram, erunt soluta et in coelis . Abierunt autem qui missi erant
Abbreviated transcription (Latin):
minũ sedit. Soluite illũ & adducite. Et si qͥs
uos int̾rogauerit quare soluitis : sic dicetis
ei. qͥa dñs operã eiꝰ desiderat. Introeuntes in¬
mundũ pͣdicatores inuenert̃ popłm natio¬
nũ ꝑfidiȩ uinculis irretitũ. Funiculis enĩ
peccatorũ suorũ unus qͥsq constrictꝰ erat.
N ec solũ nationũ. sed & iudeorũ. Om̃s enĩ pec¬
cauerunt. & egent gła dĩ. Unde bene apud
Matheũ asina qͦq cũ pullo alligata reꝑit᷑.
A sina qͥppe quȩ subiugalis & edomita iugũ
legis traxerat. synagogã significat. Pullus
asinȩ lasciuus &e liber. popłm nacionũ
demonstrat. Cui nemo unquã hominũ se¬
dit. id ÷ nemo rationabiliũ doctorũ frenũ
correptionis quo uł linguã a malo cohibere
uł in artã uitȩ uiã ire cogeret᷑: nemo indu¬
menta salutis quib sp̃ualit̾ calefieret:
utilia suadendo contulerat. Sederet nan¬
q illi homo. siquis ratione utens eiꝰ stulta
deprim̃do corrigeret. Unde ñ immerito

Expanded text:
 adducite. Et si quis vos interrogaverit, quare solvitis, sic dicetis ei: Quia Dominus operam ejus desiderat. Introeuntes mundum praedicatores invenerunt populum nationum perfidiae vinculis irretitum. Funiculis enim peccatorum suorum unusquisque constrictus erat, nec solum nationum, sed et Judaeorum. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Unde bene apud Matthaeum asina quoque cum pullo alligata reperitur. Asina quippe, quae subjugalis fuit, et edomita jugum legis traxerat, synagogam significat: pullus asinae lascivus et liber, populum nationum demonstrat. Cui nemo unquam hominum sedit, id est, nemo rationabilium doctorum frenum correptionis, quo vel linguam a malo cohibere, vel in arctam vitae viam ire cogeretur, nemo indumenta salutis, quibus spiritaliter calefieret, utilia suadendo contulerat. Sederet namque illi homo, si qui ratione utens ejus stulta deprimendo corrigeret. Unde non immerito
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis mͥ ministrat. me sequatur. Conside¬
remus gͦ qua gradit᷑ ut sequi meream᷑.
Sicq fit ut ñ solũ nr̃a uita in dm̃ ꝓficiat.
sed hȩc ipsa nr̃a conuersatio ad laudẽ
dĩ & alios accendat. Unde illic subdit᷑
E om̃is plebs ut uidit. dedit laudẽ dõ
Dedit enĩ plebs laudẽ dõ. ñsolũ ꝓim¬
petrato munere lucis: sed & ꝓmerito fi¬
dei impetrantis. Dedit laudẽ dõ. qui a
iesum uidit miscđit̾ ac potent̾ lucẽ resti¬
tuisse roganti. & obstinatȩ fidei clamo¬
rẽ quȩ iuste quęsierit. mox conseqͥ posse
cognouit. Unde notandũ qͥa dñs in car¬
ne apparens: omĩa quȩ uerbis docuit
exemplis firmauit. Qui enĩ nobis
p̾cepit. sic luceat lux ur̃a corã hominib
ut uideant oꝑa ur̃a bona & glorificent
patrẽ urm̃ qui incęlis. ẽ: & ipse in uni¬
uersis quȩ coepit facere & docere. ñ suã
abhominib sed patris głam quȩ rebat

Expanded text:
Si quis mihi ministrat, me sequatur . ConsideSi quis mihi ministrat, me sequatur . Consideremus ergo qua graditur, ut sequi mereamur; sicque fit ut non solum nostra vita in Deum proficiat, sed haec ipsa nostra conversatio ad laudem Dei et alios accendat. Unde illic subditur: Et omnis plebs ut vidit, dedit laudem Deo. Dedit enim plebs laudem Deo, non solum pro impetrato munere lucis, sed et pro merito fidei impetrantis. Dedit laudem Deo, quia et Jesum vidit misericorditer ac potenter lucem restituisse roganti, et obstinatae fidei clamorem, quae juste quaesierit, mox consequi posse cognovit. Unde notandum, quia Dominus in carne apparens, omnia quae verbis docuit, exemplis firmavit. Qui enim nobis praecepit: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent patrem vestrum qui in coelis est , et ipse in universis quae coepit facere et docere , non suam ab hominibus, sed patris gloriam quaerebat
Abbreviated transcription (Latin):
ut uideã. Nunqͥd qui lum̃ reddere pote¬
rat. qͥd uellet cȩcus ignorabat: Sed peti
uult hoc: qđ & nos petere & se concedere
p̃noscit. Importune nanq ad orationẽ
nos admonet. & tam̃ dicit. Scit nanq
hoc requirit. ut cor ad orationẽ excitet
Unde & cȩcus ꝓtinꝰ adiunxit. Dñe ut ui¬
deã. Ecce cęcus a dño ñ aurũ sed lucẽ quȩ
rit. Parui pendit extra lucẽ aliqͥd quȩre¬
re: qͥa & si habere cȩcus qđ libet potest.
rena dona. ñ fugitiuos honores a dño
quã uidere cũ solis angłis possimꝰ. quam
nec initiũ inchoat. nec finis angustat
Ad quã ꝓfecto lucẽ uia fides est. Unde
recte & illuminando cȩco: ꝓtinꝰ subiun¬
fides tua te saluũ fecit Et confestĩ uidit.
& sequebat᷑ illũ magnificans dm̃. Uidet
& sequit᷑. qͥ bonũ qđ intelligit oꝑatur¬
U idet autẽ sed ñ sequit᷑: qͥbonũ quidẽ intel¬
ligit sed bona oꝑari contẽnit: Iesum enĩ
sequit᷑: qͥ unitatur. Hinc nanq dicit.

Expanded text:
faciam? Nunquid qui lumen reddere poterat quid vellet caecus ignorabat? Sed peti vult id quod et nos petere et se concedere praenoscit. Importune namque ad orationem nos admonet, et tamen dicit: Scit namquehoc requirit, ut cor ad orationem excitet. Unde et caecus protinus adjunxit: Domine, ut videam. Ecce caecus a Domino non aurum, sed lucem rit, parvipendit extra lucem aliquid quaerere, quia et si habere caecus quodlibet potest, rena dona, non fugitivos honores a Domino, um solis angelis possimus, quam nec initium inchoat, nec finis angustat. Ad quam profecto lucem via fides est. Unde recte et illuminando caeco protinus responfides tua te salvum fecm. Videt et sequitur, qui bonum quod intelligit, operatur; videt autem, sed non sequitur, qui bonum quidem intelligit, sed bona operari contemnit; Jesum enim sequitur, qui imitatur. Hinc namque dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
increpat ut taceat. magis ac magis clamat:
qͥa quanto grauiori tumultu cogitationũ
carnaliũ premimꝰ. tanto orationi insiste¬
re ardentius debemꝰ Sans autẽ iesus.
iussit eũ adduci ad se. Ecce stat qͥ transi-¬
bat. Quia cũ adhuc turbas phantasmatũ
in oratione patim᷑. iesum aliquatenꝰ tran¬¬
scuntẽ sentimꝰ. Cũ uͦ orationi uehement᷑
insistimꝰ. stat iesus & lucẽ restituit. qͥa
ds incorde figitur. & lux amissa reparat᷑

Expanded text:
increpant ut taceat, magis ac magis clamat. increpant ut taceat, magis ac magis clamat. Quia, quanto graviori tumultu cogitationum carnalium premimur, tanto orationi insistere ardentius debemus. Stans autem Jesus, jussit illum adduci ad se. Ecce stat qui ante transibat, quia cum adhuc turbas phantasmatum in oratione patimur, Jesum aliquatenus transeuntem sentimas. Cum vero orationi vehementer insistimus, stat Jesus, et lucem restituit, quia D
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut ȩternulum̃ recipiat rogare dissi-¬
mulat atq a p̃cib cessat cȩcus quidem
iuxta uiã sedet. sed minime mendicat.
Si uͦ credidit & ex orat. & iuxta uiã sedet
cȩcus & mendicat Et clamauit dic̃s.
SIesu fili dauid miserere mei. Et qͥ p̾ibant.
Sincrepabant eũ ut taceret Ipse uͦ multo
Smagis clamabat. fili dauid miserere mei.
Quid isti designant qͥ ies um uenientẽ p̾ce¬
dunt. nisi desideriorũ carnaliũ turbas
tumultusq uitiorũ. qͥ prius quã iesus ad
cor nr̃m ueniat. tẽptationib suis cogitatio¬
nẽ nr̃am dissipant. & uoces cordis in oratio¬
ne pturbant Sepe nanq dũ conuerti
ad dm̃ post ꝑpetrata uitia uolumꝰ: dum
contra hȩc eadẽ ex orare uitia quȩ ꝑpetra-¬
uimus conam᷑: occurrunt cordi phantas-¬
mata peccatorũ quȩ fecimꝰ mentis nr̃ȩ aciẽ
reuerberant. Confundunt animũ & uocẽ
nr̃ȩ deprecationis premunt. Sed quẽ turba

Expanded text:
sed ut aeternam lucem recipiat, rogare dissised ut aeternam lucem recipiat, rogare dissimulat, atque a precibus cessat, caecus quidem juxta viam sedet, sed minime mendicat. Si vere credit, et exorat, et juxta viam, sedet caecus, et mendicat. Et clamavit dicens: Jesu, fili David, miserere mei. Et qui praeibant, increpabant eum, ut taceret. Ipse vero multo magis clamabat, Fili David, miserere mei. Quid isti designant, qui Jesum venientem praecedunt, nisi desideriorum carnalium turbas tumultusque vitiorum; qui priusquam Jesus ad cor nostrum veniat, tentationibus suis cogitationem nostram dissipant, et voces cordis in oratione perturbant? Saepe namque dum converti ad Deum post perpetrata vitia volumus, dum contra haec eadem exvimus, conamur, occurrunt cordi fantasmata peccatorum quae fecimus, mentis nostrae aciem reverberant, confundunt animum et vocem nostrae deprecationis premunt, sed quae turbae
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ: int̾rogabat qͥd hoc ẽẽt. Dixer̃t autẽ
ei. qđ iesũs nazarenꝰ transiret. Cȩcus iste
ꝑ allegoriã genꝰ humanũ significat. qđ
in parente primo a parachy si gaudiis ex¬
pulsũ: claritatẽ suꝑnȩ lucis ignorans.
dãnationis suȩ tenebras patitur. Sed cũ
iericho apꝓpinquare iesus dicit᷑. cȩcus
illuminatur. Iericho quippe int̾pretat᷑
luna. Luna autẽ in sacro eloquio ꝓ defe¬
ctu ponit᷑ carnis. qͥa dũ menstruis mo-¬
mentis de crescit: defectũ nr̃ȩ mortalita¬
tis insinuat. Dũ gͥ conditor nr̃ apꝓpin¬
quat iericho cȩcus ad lum̃ redit. qͥa dũ
diuinitas defectũ nr̃ȩ carnis suscepit:
humanũ genꝰ lum̃ qđ amiserat recepit.
Qui uidelicet cęcus recte & iuxta uiã sedere
& mendicans esse describit᷑. Ipsa enĩ uerios
dixit Ego sũ uia. Ergo qui ȩt̾nȩ lucis cla¬
ritatẽ nescit. cęcus ẽ. sed si iã in redẽptorẽ
credidit. iuxta uiã sedet. Si aut̃ iã credidit.

Expanded text:
autem ei, quod Jesus Nazarenus transiret. Caecus iste per allegoriam genus humanum significat, quod in parente primo a paradisi gaudiis expulsum, claritatem supernae lucis ignorans, damnationis suae tenebras patitur; sed cum Hiericho appropinquare Jesus dicitur, caecus illuminatur. Hiericho quippe interpretatur luna; luna autem in sacro eloquio pro defectu ponitur carnis, quia dum menstruis momentis decrescit, defectum nostrae mortalitatis designat. Dum igitur conditor noster appropinquat Hiericho, caecus ad lumen redit, qdivinitas defectum nostrae carnis suscepit, humanum genus lumen quod amiserat recepit, qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere, et mendicans esse describitur. Ipsa enim Veritas dixit: Ego sum via. Ergo, qui aeternae lucis claritatem nescit, caecus est. Sed si jam in Redemptorem credit, juxta viam sedet, si autem jam credit,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ exaltari possit ascendit. dũ quilibet hu¬
milis & ꝓpriȩ conscius infirmitatis confi¬
dens in dño ꝓclamat. Michi autẽ absit
autẽ si comoro transeuntẽ ꝓpe dñm cernit
qͥa ꝑhanc laudabilẽ fatuitatẽ & si necdũ
ut est solide. iã tam̃ raptim & quasi in
transitu luci sapientiȩ cȩlestis intendit.
⁊ cũ uenisset ad locũ. suspiciens iesus uidit
illũ. Perambulans iericho saluator. uenit

Expanded text:
quo exaltari possit, ascendit, dum quilibet huquo exaltari possit, ascendit, dum quilibet humilis et proprie conscius infirmitatis, confidens in Domino proclamat: Mihi autem absit autem sycomoro transeuntem prope Dominum cernit, quia per hanc laudabilem fatuitatem, etsi necdum ut est solide, jam tamen raptum et quasi in transitu luci sapientiae coelestis intendit. Et cum venisset ad locum, suspiciens Jesus vidit illum. Perambulans Jericho
Abbreviated transcription (Latin):
pͣturba ñ poterat. quia grãm fidei quã
mundo saluator attulit participare cu¬
piehat: sed inolita uitiorũ consuetudo:
ne ad uotũ ꝑueniret obstiterat. Fadem
nanq turba noxiȩ consuetudinis quȩ
fupra cȩcũ clamantẽ ne lum̃ peteret incre¬
pabat: etiã suspicientẽ publicanũ ne
iesuM uideat tardat. Sed sicut cȩcus tur¬
barũ uoces magis ac magis clamando de¬
uicit: ita pusillus necesse. ẽ. turbȩ nocen¬
tis obstaculũ altiora petendo transcendat.
t̾rena relinquat. arborẽ crucis ascendat
Si comorus nanq quȩ est arbor foliis moro
similis. sed altitudine prȩstans unde & a
latinis celsa nuncupatur. ficus fatua dici¬
tur. Et eadẽ dnĩca crux credentes alit
ut ficus. ab incredulis irridet᷑ ut fatua.
iudeis quidẽ scandalũ. gentib autẽ stul¬
ticiã ipsis autẽ uocatis iudeis atq gentib
xp̃m dĩ uirtutẽ & dĩ sapientia. Quam
uidelicet arborẽ pusillus statura Racheus

Expanded text:
prae turba non poterat. Quia gratiae fidei, quam prae turba non poterat. Quia gratiae fidei, quam mundo Salvator attulit, participare cupiebat, sed inolita vitiorum consuetudo, ne ad votum perveniret, obstiterat. Eadem namque turba noxiae consuetudinis, quae supra caecum clamantem ne lumen peteret, increpabat , etiam suspicientem Publicanum, ne Jesum videat, tardat. Sed sicut caecus turbarum voces magis ac magis clamando devicit, ita pusillus, necesse est turbae nocentis obstaculum altiora petendo transcendat, terrena relinquat, arborem crucis ascendat. Sycomorus namque, quae est arbor foliis moro similis, sed altitudine praestans, unde et a Latinis celsa nuncupatur, ficus fatua dicitur. Et eadem dominica crux, quae credentes alit ut ficus, ab incredulis irridetur ut fatua. Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam. Ipsis vero vocatis Judaeis atque gentibus Christum, Dei virtutem, et Dei sapientiam . Quam videlicet arborem pusillus statura Zacchaeus,
Abbreviated transcription (Latin):
statura pusillus erat. Et p̾currens ascen¬
dit in arborẽ si comorũ ut uideret illũ
qͥa inde erat transiturus. Quȩ impossibi¬
lia sunt apud homines. possibilia sunt
apud dm̃. Ecce enĩ camelus deposita
gibbi sarcina ꝑ foram̃ acus transit: hoc
est diues & publicanꝰ relicto onere diui¬
tiarũ. contẽpto censu fraud ũ. angustã
portã artãq uiã quȩ ad uitã ducit ascen¬
dit. Qui mira deuotione fidei ad uiden¬
dũ saluatorẽ qđ natura minꝰ habuerat:
ascensu supplet arboris. atq ideo iuste
quãuis ipse rogare ñ audeat: benedictio¬
nẽ dominicȩ susceptionis quã desidera¬
bat accepit. Mystice autẽ Zacheus qui
int̾pretat᷑ iustificatꝰ. credentẽ ex gentib
popłm significat. Qui quanto curis sȩcu¬
larib: occupatior. tanto flagitiis deprim̃¬
tib erat factus humilior. Sed ablutꝰ. ẽ.
sed scĩficatꝰ. sed iustificatꝰ. in nomine dñi
tẽ iericho saluatorẽ uidere quȩrebat: sed

Expanded text:
tatura pusillus erat, et praecurrens, ascendit in arborem sycomorum, ut videret illum, quia inde erat transiturus. Quae impossiblia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum . Ecce namque camelus deposita gibbi sarcina per foramen acus transit , hoc est, dives et publicanus, relicto onere divitiarum, contempto sensu fraudium, angustam portam arctamque viam, quae ad vitam ducit ascendit . Qui mira devotione fidei ad videndum Salvatorem, quod natura minus habuerat, ascensu supplet arboris, atque ideo juste, quamvis ipse rogare non audeat, benedictionem dominicae susceptionis, quam desiderabat, accepit. Mystice autem Zacchaeus, qui interpretatur justificatus, credentem ex gentibus populum significat. Qui quanto curis saecularibus occupatior, tanto flagitiis deprimentibus erat factus humilior. Sed ablutus est, sed sanctificatus, sed justificatus in nomine Domitem Jericho Salvatorem videre quaerebat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ciuitates in t̾ra ȩgypti: quinq st̃ curio¬
si sensus corporis quib in hoc mundo utim᷑.
Uidelicet uisus auditꝰ gustus olfactus & tactꝰ.
Et qͥ uiderit mulierẽ ad concupiscendũ eã.
qͥ auertit aures suas ne audiat pauꝑem.
qui in ebriat᷑ uino in qͦ est luxuria. qͥ corona¬
re se gaudet rosis ante quã marcescant. cuiꝰ
sanguine plenȩ manꝰ & dextera est repleta
munerib huiꝰ quinq ciuitates loquunt᷑
lingua egypti. id÷ uniuersi sensus faciunt
oꝑa tenebrarũ. Egyptꝰ enĩ tenebras sonat.
At qui opturat aures suas ne audiat sanguinẽ
& claudit oculos suos ne uideat malũ. qui
gustat & uidet quã suauis. ẽ dñs. qͥ castigat

Expanded text:
enim civitates in terra Aegypti quinque sunt corpoenim civitates in terra Aegypti quinque sunt corporis sensus, quibus in hoc mundo utimur, videlicet visus, auditus, gustus, olfactus, et tactus. Et, qui viderit mulierem ad concupiscendum eam ; qui avertit aures suas, ne audiat pauperem ; qui inebriatur vino, in quo est luxuria ; qui coronare se gaudet rosis antequam marcescant ; cujus sanguine plenae manus, et dextera est repleta muneribus , hujus quinque civitates loquuntur lingua Aegypti, id est, universi sensus faciunt opera tenebrarum. Aegyptus enim tenebras sonat. At qui obturat aures suas, ne audiat sanguinem, et claudit oculos suos, ne videat malum , qui gustat et videt
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ex parte. ẽ. Ciuitates autẽ decẽ sunt
animȩ ad legis uerbũ & grãm euangłii
uenientes: quib tunc uire glorificandus
ille pͣponet᷑. qͥ eis pecuniã uerbi digne dõ
cõm̃dauerit. Unde quidẽ negotiator egre-¬
gius ciuitates quib pͣerat hoc. ẽ animas
quas regendas acceꝑat alloquens. quȩ ẽ ait
nr̃a spes aut gaudiũ. aut corona głȩ: Non¬
ne uos ante dñm iesbm: E alter uente
dicens. Dñe. mna tua fecit quinq mnas.
tare missi st̃: cui dñs ad p̾dicandũ eunti
unã mnã hoc. ẽ unã eandẽq fidẽ quȩ cir¬
cuncisioni credita.ẽ. pręstiterat. Sed hȩc
quinq mnas fecit. qͥa gentes curiosis sensib
antea mancipatas. ad fidei euangłicȩ gram
conuertit. Et huic ait. Et tuesto supra
quinq ciuitatẽs. Hoc ẽ ex earũ quas imbũ¬
eras animarũ fide & conuersatione magnꝰ
sullimisq fulgeto. De quib mystice dicit
isaias. Indic illa erunt quinq ciuitates in
t̃ra ȩgypti. loquentes liñ chanaan. Quinq

Expanded text:
Civitates autem decem sunt animae per legis verbum ad gratiam Evangelii venientes, quibus jure tunc glorificandus ille praeponitur qui eis pecuniam verbi digne Deo commodaverit. Unde quidam negotiator egregius, civitates quibus praeerat, hoc est, animas quas regendas acceperat, alloquens: Quae est, ait, spes nostra aut gaudium, aut corona gloriae? Nonne vos ante Dominum Jesum ? Et alter venit, dizare missi sunt, cui Dominus ad praedicandum eunti unam minam, hoc est, unam eamdemque fidem, quae et circumcisioni credita est, praestiterat, sed haec quinque minas fecit, quia gentes corporis sensibus antea mancipatas ad fidei evangelicae gratiam convertit. Et huic ait: Et tu esto supra quinque civitates. Hoc est, ex earum quas imbuerat animarum fide et conversione, magnus sublimisque fulgeto. De quibus mystice dicit Isaias: In die illa erunt quinque civitates in terra Aegypti, loquentes lingua Chanaan . Quinque
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc. ẽ. sapiens illa stulticia. quã de si como¬
ro publicanꝰ quasi fructũ uitȩ legerat
Rapta uidelicet reddere. ꝓpria relinquere.
uisibilia contẽnere. ꝓ inuisibilib etiã
mori desiderare. se ipsũ abnegare: & eius
qͥ neclũ uidetur dñĩ uestigia sequi concu¬
piscere. Ari iesos ad eũ. Quia hodie
salus domui huic facta. ẽ: eoqd & ipse
filius sit abrahȩ. Filius abrahȩ dicit᷑ ta¬
cheus. ñ quia de eiꝰ stirpe generatꝰ. sed qͥa
eius. ẽ. fidẽ imitatꝰ. ut sicut abrahã. terrã
cognationẽ. domũq paternã obspem fu-¬
turȩ hȩreditatis dño iubente deseruit:
ita & ille quo thesaurũ incȩlis ad quireret
bona sua pauꝑib partienda relinqueret
Et pulchre dicit᷑ & ipse. ut ñsolũ eos qui
iusti ꝑseuerant: sed & eos qͥ ab iniusticia
resipiscunt ad filios ꝓmissionis ꝑtinere
declaretur. Alit̃. Salus quȩ olim iudeoꝵ
domũ implebat. hodie popło nationũ

Expanded text:
uli . Et haec est sapiens illa stultitia, quam de sycomouli . Et haec est sapiens illa stultitia, quam de sycomoro publicanus, quasi fructum vitae legerat, rapta videlicet reddere, propria relinquere, visibilia contemnere, pro invisibilibus etiam mori desiderare, seipsum abnegare, et ejus qui necdum videatur Domini vestigia sequi concupiscere. Ait Jesus ad eum: Quia hodie salus domui huic facta est, eo quod et ipse filius sit Abrahchaeus, non quia de ejus stirpe generatus, sed quia ejus est fidem imitatus, ut sicut Abraham terram, cognationem, domumque paternam, ob spem futurae haereditatis, Domino jubente, deseruit , ita et ille, quo thesaurum in coelis acquireret, bona sua pauperibus partienda relinqueret. Et pulchre dicit Et ipse, ut non solum eos qui justi perseverant, sed et eos qui ab injustitia resipiscunt ad filios promissionis pertinere declaret. Aliter: Salus quae olim Judaeorum domum implebat, hodie populo nation
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ dñi. Uidentes autẽ turbas iudei re-¬
plecisunt zelo. & contradicebant his quȩ
a paulo dicebant᷑. Et alibi fideles etiam
frs aduersus apłorũ principẽ disceptabant
dicentes. Quare introisti ad uiros p̾puciũ
habentes. & manducasti cũ illis: S⁊ans
autẽ ⁊ acheus. dixit ad dñm. Ecce dimidiũ
honorũ meorũ dñe do pauꝑib. & siquid
aliquẽ defraudaui: reddo quadruplũ.
Aliis calũniantib hominẽ peccatorẽ. ipse
⁊acheus stans: id÷ in ea quã coeꝑat fidei
ueritate ꝑsistens: ñ solũ se ex peccatore
conuersũ. sed etiã int̾ ꝑfectos ꝓbat esse
conuersatũ. Dicente enĩ dño. si uis ꝑfectꝰ
esse uade uende omĩa quȩ habes & da pau
perib : quisqͥs ante conuersionẽ innocent̃
uixit. omia conuersus potest dare pauꝑib
At qͥ aliqua fraude sustulit. pͥmo hȩc iuxta
legẽ reddere. deinde qđ sibi remanserit
debet dare pauꝑib. Acsic & ipse quia sibi
nichil recinet: omĩa sua disꝑgit. dat pau-

Expanded text:
Dei. Videntes autem turbas Judaei, repleti sunt zelo, et contradicebant iis quae a Paulo dicebantur . Et alibi, fideles etiam fratres adversus apostolorum principem disceptabant dicentes: Quare introisti ad viros praeputium habentes, et manducasti cum illis ? Stans autem Zachaeus di si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum. Aliis calumniantibus hominem peccatorem, ipse Zachaeus stans, id est, in ea quam coeperat fidei veritate persistens, non solum se ex peccatore conversum, sed etiam inter perfectos probat esse conversatum. Dicente enim Domino: Si vis perfectus esseperibus , quisquis ante conversionem innocenter vixit, omnia conversus potest dare pauperibus. At qui aliqua fraude sustulit, primo haec juxta legem reddere, deinde quod sibi remanserit, debet dare pauperibus. Ac sic et ipse, quia sibi nil retinet, omnia sua dispergit, dat paupe
Abbreviated transcription (Latin):
decẽ ciuitates. In modico seruus ẽ fidelis.
qͥ ñ adulterat uerbũ dĩ: sed sicut ex dõ
corã dõ in xp̃o loquit᷑. Quicqͥd enĩ in pͣ¬
senti ꝑcipimꝰ donorũ. in cõparatione fu.¬
turorũ ꝑpaucũ. ẽ & modicũ qͥa ex parte

Expanded text:
super decem civitates. In modico servus est fidelis, qui non adulterat verbum Dei: sed sicut ex Deo, coram Deo, in Christo loquitur, quidquid enim in praesenti percipimus donorum, in comparatione futuror