comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in eccła. aliqui ꝑmanent. aliqui
cadunt. Qui ꝑmanent assument᷑.
qui cadunt relinquentur. Ergo
unus assumetur. & unus relin¬
quetur: non quasi de duob homi¬
nibus dictũ. sed de duobus gene¬
ribus affectionũ in singulis gene¬
rib trium ꝓfessionũ. In illa nocte
ergo dixit. in illa tribulatione.
nomina uiroꝵ scoꝵ. quos solos li¬
berandos erechiel ꝓpheta denun¬
tiat. noe. danihel. & iob. Uidetur
eni noe ꝑtinere ad eos ꝑ quos
eccła regitur. sicut ꝑ illum in aqͥs
arca gubernata est. quȩ figurã
gestabat eccłe. Danihel autem qͥr
elegit cęlibem id est nuptias ter¬
renas contempsit. ut sicut dicit
apłs sine sollicitudine uiueret co¬
gitans que sunt dĩ: genus eoꝵ sig¬
nificat. qui sunt in otio. sed tamen
fortissimi in tepͣtationib ut possint
assumi. lob autẽ quia & uxorem
habuit & filios & amplas terrena¬
rum rerũ copias ad illua genus
ꝑtinet: cui molendinũ deputatũ
est. sed tamen ut sint fortissimi

Expanded text:
in ecclesia aliqui permanent, aliqui cadunt. qui permanent, assumuntur; qui cadunt, relinquuntur. ergo unus assumetur et unus relinquetur non quasi de duobus hominibus dictum, sed de duobus generibus affectionum in singulis generibus trium professionum. in illa nocte ergo dixit "in illa tribulatione". nomina uirorum sanctorum, quos solos liberatum iri Hiezechihel propheta denuntiat, Noe, Danihel et Iob. uidetur enim Noe pertinere ad eos per quos ecclesia regitur, sicut per illum in aquis arca gubernata est, quae figuram gestabat ecclesiae. Danihel autem, quia elegit caelibem uitam, id est nuptias terrenas contemsit, ut, sicut dicit apostolus, sine sollicitudine uiueret, cogitans quae sunt dei, genus eorum significat qui sunt in otio, sed tamen fortissimi in temtationibus, ut possint assumi. Iob autem, quia et uxorem habuit et filios et amplas terrenas rerum copias, ad illud genus pertinet, cui molendinum deputatum est, sed tamen, ut sint fortissimi
Abbreviated transcription (Latin):
erbum patris ꝑ quod facta funt
tempora caro factum. natalem
suuͣ nobis fecit in tẽpore. & in ortu
humano habere uoluit unũ diem.
sine cuius nutu diuino nullus
uoluitur dies. Ipse apud patrem
pͣcedit cuncta spacia scłoꝵ. ipse de
matre in hac die cursibus se inges¬
sit annoꝵ homo factus hominis
factor. ut suggeret ubera regeret
sẏdera. ut esuriret panis. sitrret
fons. dormiret lux. ab itinere uia
fatigaretur. a falsis testib ueritas
accusaretur. iudex uiuoꝵ & mor¬
tuoꝵ a iudice mortali iudicaret᷑.
botrus coronaretur. in ligno fun¬
damentũ suspenderetur. uirtus
infirmaretur. salus uulneraret᷑.
uita moreretur. Ad hȩc atq hu¬
iusmodi sustinenda ꝓ nobis sed¬
indigna ut liberaret indignos.
quando nec illi aliquid mali qͥ
ꝓpter nos tanta ꝑtulit mala.
nec nos boni aliquid merebam̃.
qui ꝑ eum tanta accepimꝰ bona.
Propter hȩc ergo qui erat ante
omͣia scła sine initio dierũ dĩ
filius eẽ in nouissimis diebus di¬

Expanded text:
erbum Patris per quod facta sunt tempora, caro factum, Natalem suum nobis fecit in tempore: et in ortu humano habere voluit unum diem, sine cujus nutu divino nullus volvitur dies. Ipse apud Patrem praecedit cuncta spatia saeculorum: ipse de matre in hac die cursibus se ingessit annorum. Homo factus, hominis factor: ut sugeret ubera, regens sidera; ut esuriret panis, ut sitiret fons, dormiret lux, ab itinere via fatigaretur, falsis testibus veritas accusaretur, judex vivorum et mortuorum a judice mortali judicaretur,s coronaretur, in ligno fundamentum suspenderetur, virtus infirmaretur, salus vulneraretur, vita moreretur. Ad haec atque hujusmodi sustinenda pro nobis indigna, ut liberaret indignos; quando nec ille aliquid mali, qui propter nos tanta pertulit mala, nec nos boni aliquid merebamur, qui per eum tanta accepimus bona: propter haec ergo, qui erat ante omnia saecula sine initio dierum Dei Filius, esse in novissimis diebus di
Abbreviated transcription (Latin):
mus non refrenatur. cum ꝑ ꝓpħam
&e contentiones ietunatis. & ꝑcutias
pugno impie. & om̃s debitores ur̃os
repetitis. Neq enim qui debitorem
suũ hoc quod dedit repeat. aliquid
iniuste facit: sed dignũ est ut qͥsqͥs
se inpęnitentia macerat. hoc sibi
quod tuste cõpetit interdicat. Sic sic
nobis afflictis. & penitentib adõ di¬
mutitr. quod iniuste egimus. si
ꝓamore illius & hoc qđ nobis iuste
competit relaxemus. Iteo de qͥdrriai

Expanded text:
mus non refrenatur, cum per propmus non refrenatur, cum per propet contentiones jejunatis, et percutitis pugno impie, et omnes debitores vestros repetitis . Neque enim qui a debitore suo hoc quod dedit repetit aliquid injustum facit, sed dignum est ut quisquis se in poenitentia macerat etiam hoc quod sibi juste competit interdicat. Sic sic nobis afflictis et poenitentibus a Deo dimittitur quod injuste egimus, si pro amore illius et hoc quod nobis juste competit relaxemus. HOMILIA XVII
Abbreviated transcription (Latin):
operi eum. & carnẽ̾ tuaᷤ ne dispexe.¬
ris. Iilud ergo iciuniũ as approbat.
qđ ad eius oculos minus elemostua¬
rum leuat. quod cũ ꝓxunt dilocti.¬
one agitur. qdđ expictate conditur.
Hoc ergo qͥd tibi subtrabis alterc largur.
Et unde tua caro affligitur. inde
egentis ꝓximi caro reparet᷑. Hinc
enĩ ꝑ ꝓphetam dñs dicit. Cũ ieiuna¬
retis & plangerets. nũquid ieiuniũ
ieiunastis michi: Et cũ comeditis &
bitis : Sibi enim comedit & bibit.
qui alimenta corporis quȩ sunt cõ¬
munia dona conditoris. sine indi¬
gentibus ꝑcipit. Et quisq sibi ieui¬
nat. si ea que sibi ad tempus subtra¬
hit non pauperibus tribuit. sed uentri
postinodum offerenda custodit. Hinc
ꝑ aohel. dicitur. scĩficate ieiumum.
Ieitinium quippe scĩficare est. adiun¬
ctisaliis bonis dignam dõ abstinen¬
tiam carnis ostendere. Cesset ira. sopi¬
antur iurgia. Incassum em̃ caro at.¬
teritur: si aprauis suis desideruis ani¬

Expanded text:
operi eum, et carneoperi eum, et carneprobat, quod ad ejus oculos manus eleemosynarum levat, quod cum proximi dilectione agitur, quod ex pietate conditur. Hoc ergo quod tibi subtrahis, alteri largire, ut unde tua caro affligitur, inde egentis proximi caro reparetur. Hinc etenim per prophetam Dominus dicit: Cum jejunaretis et plangeretis, nunquid jejunium jejunastis mibitis? Sibi enim comedit et bibit qui alimenta corporis, quae sunt communia dona conditoris, sine indigentibus percipit. Et sibi quisque jejunat, si ea quae sibi ad tempus subtrahit non pauperibus tribuit, sed ventri postmodum offerenda custodit. Hinc per Joelem dicitur: Sanctificate jejunium . Jejunium quippe sanctificare est, adjunctis bonis aliis, dignam Deo abstinentiam carnis ostendere. Cesset ira, sopiantur jurgia. Incassum enim caro atteritur, si a pravis suis voluptatibus ani
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o nos in cius decimis ꝑ abstinen¬
sicut offerre in lege iubemini deci¬
mas rerum. ita ei offerre contendite
& decimas dierũ. Unusquisq in
quantũ uirtus suppetit carne̾ ma¬
ceret. eiusq desideria affligat. concu¬
piscentias turpes interficiat. ut iuxta
pauli uocem hostia uiua fiat. Hostia
quippe & immolatur & uiua est.
quando & ab hac uita homo. non
deficit. & tamen se a carnalibustde¬
siderus occidit. Caro nos lȩta traxit
ad culpam. afflicta reducat. ad ue¬
niam. A uctor & em̃ mortis nr̃e. ꝑ
fructũ ligni uetiti. iate pͣcepta tranᷤᷤ¬
gressus est. Qui ergo a paradysi gau¬
dus ꝑeybum cecidimus. ad hȩc in
quantũ possumus ꝑ abstinentiam
resurgamus. Sed nemo sibi eandẽ
abstinentiam solam posse credat
sufficere. cũ ꝑ ꝓphetam dñs dicat.
Nonne hoc est magis ieiuniũ quod
elegi : Subiciens. frange estirienti
panẽ tuũ. & egenos uagosq induc
in domũ tuam. Cũ uideris nudũ

Expanded text:
nostro nos in ejus decimis per abstinennostro nos in ejus decimis per abstinensicut offerre in lege jubemini decimas rerum , ita ei offerre contendite et decimas dierum. Unusquisque in quantum virtus suppetit, carnem maceret, ejusque desideria affligat, concupisPauli vocem, hostia viva fiat. Hostia quippe et immolatur, et viva est, quando et ab hac vita homo non deficit, et tamen se a carnalibus desideriis occidit. Caro nos laeta traxit ad culpam, afflicta reducat ad veniam. Auctor etenim mortis nostrae per fructum ligni vetiti vitae praecepta transgressus est. Qui ergo a paradisi gaudiis per cibum cecidimus, ad haec, in quantum possumus, per abstinentiam resurgamus. abstinentiam solam credat posse sufficere, cum per prophetam Dominus dicat: Nonne hoc est magis jejunium quod elegi? subjiciens: Frange esurienti panem tuum, et egenos vagosque induc in domum tuam; cum videris nudum,
Abbreviated transcription (Latin):
decalogi mandata ꝑficimus: cum
ꝓfecto quattuor libros scĩ euangeli
custodimus. Ex quare sentiri & aliud
potest. In boc enĩ mortali corpore
ex quattuor elementis subsistimus.
& ꝑ uoluptates eiusdem corporis pre¬
ceptis dnicis contraimus. Precepta
autẽ dñica ꝑ decalogũ sunt accepta.
Qui ergo ꝑ carnis desideria decalogi
mandata contempsimus. dignũ est
ut eandem carnẽ quater decies affli¬
gamus. quauis de hoc quadra gesime
tempore est adhuc aliud qđ possit
intelligi. Apresenti & enim die usq.
ad paschalis festiuitatis gaudia: sex
ebdomadȩ ueniunt. quarũ uidelicit
dies quadraginta & duo frunt. Ex
quib dum sex dies dominici absti¬
nentiȩ subtrabuntur: noti plus in
abstinentia quã triginta  sex dies
remanent. Dum uero ꝑ trecentos &
sexaginta quinq dies annus ducit᷑.
nos auti qui ꝑtriginta &e sex dies
affligimur: quasi anni nr̃i decimas
dõ damus. ut qui nobis metipus ꝑ
acceptũ annũ uiximus. auctori

Expanded text:
Decalogi mandata perficimus cum Decalogi mandata perficimus cum profecto quatuor libros sancti Evangelii custodimus. Ex qua re sentiri et aliud potest. In hoc enim mortali corpore ex quatuor elementis subsistimus, et per voluptates ejusdem corporis praeceptis dominicis contraimus. Praecepta autem Dominica per Decalogum sunt accepta. Quia ergo per carnis desideria, Decalogi mandata contempsimus, dignum est ut eamdem carnem quaterdecies affligamus. Quamvis de hoc Quadragesimae tempore est adhuc aliud quod possit intelligi. A praesenti etenim die usque ad Paschalis solemnitatis gaudia sex hebdomadae veniunt, quarum videlicet dies quadraginta duo fiunt. Ex quibus dum sex dies Dominici ab abstinentia subtrahuntur, non plus in abstinentia quam triginta et sex dies 1495 remanent. Dum vero per trecentos et sexaginta quinque dies annus ducitur, nos autem per triginta et sex dies affligimur, quasi anni nostri decimas Deo damus, ut qui nobismetipsis per acceptum annum viximus, auctori
Abbreviated transcription (Latin):
in eo naturam nrãm. quia nũi
hunc diabolus hominẽ cerneret.
not temptaret. Ueneremur in
illo diuinitatem suam. quia isi
suꝑ omĩa ds existeret. ei nullom᷑
angłi ministrarent. Sed quiauhib
nam quadraginta dierũ absitipti¬
tiam nr̃i redemptoris audntamꝰ i
quia quadragesims tempus iucho¬
amus: discutiendũ nobis est
hec ipsa abstinentia ꝑ quidranta
dierũ numerũ custoditur. Moyses
em ut legem acciperet secundo:
dieb quadraginta ieiunauit. Holas
in deserto quadraginta dieb absti¬
nuit. ipse auctor hominũ ad bo¬
mines ueniens: in quadraginta dieb
nullum om̃imodo cybum supsit.
Nos quoq in quantũ possumus: an¬
nuo quadragesimȩ tempore carnẽ
nrãm ꝑ abstinentiam affligere cone¬
mur. Cur ergo in abstinentia qua¬
dragenarius numerus custoditur:
nisi quia uirtus decalogi ꝑ libros
quattuor scĩ euangelii impletur :
Denarius & enim quater ductus in
quadragenariũ surgit. quia tunc

Expanded text:
in eo naturam nostram, quia nisi in eo naturam nostram, quia nisi hunc diabolus hominem cerneret, non tentaret. Veneremur in illo divinitatem suam, quia nisi super omnia Deus existeret, ei nullo modo angeli ministrarent. 5. Sed quia his nam quadraginta dierum abstinentiam nostri Redemptoris audivimus, qui Quadragesimae tempus inchoamus, discutiendum nobis est cur haec ipsa abstinentia per quadraginta dierum numerum custoditur. Moyses enim ut legem acciperet secundo diebus quadraginta jejunavit . Elias in deserto quadraginta diebus abstinuit . Ipse auctor hominum ad homines veniens, in quadraginta diebus nullum omnino cibum sumpsit . Nos quoque in quantum possumus, annuo Quadragesimae tempore carnem nostram per abstinentiam affligere conemur. Cur ergo in abstinentia quadragenarius numerus custoditur, nisi quia virtus Decalogi per libros quatuor sancti Evangelii impletur? Denarius etenim quater ductus in quadragenarium surgit, quia tunc
Abbreviated transcription (Latin):
sum poterat: uirtutẽ suę potentiȩ
non ostendit. Sola diuine scriptu¬
rȩ pͣcepta eilidit. quatinus nobis
suȩ patients p̾beret exemplum.
ut quotius a prauis hominibus
aliqui pacimur: ad doctrinam
exoum ar potrus quã ad uindi¬
ctim Pensata uanta est patientia
alsotianta in pauentia nr̃a. Nos si
insurus aut aliqua lesione ꝓuoca¬
itur furore ꝑmoti. aut quantã¬
possumus nosmet ipsos ulciscim᷑.
aut quod non possumus facere
minatnur. Ecce aduersitatem
diaboli dñs ꝑtulit. & nil ei nisi
mansuetudinis uerba respondit.
Portat quẽ punire poterat. ut hoc
in laudem eius altius cresceret. si
hostem suũ non extinguendo sed
interim patiendo superaret. Notan¬
dum uero quod subditur. quia re¬
cedente diabolo angeli ministrabant
ei. Ex qua re quid aliud quã unius
ꝑsone utraq natura ostenditur.
quia & bomo est quẽ diabolus tepͣ¬
tat. & idem ipse est ds. cui ab angłis
ministratur. Cognoscamus igitur

Expanded text:
sum poterat, virtutem suae potentiae sum poterat, virtutem suae potentiae non ostendit. Sola divinae Scripturae praecepta dedit, quatenus suae nobis patientiae praeberet exemplum. Ut quoties a pravis hominibus aliquid patimur, ad doctrinam excitemur, potius quam ad vindictam. Pensate quanta est patientia Dei, quanta impatientia nostra. Nos si injuriis, aut aliqua laesione provocamur, furore permoti, aut quantpossumus nosmetipsos ulciscimur, aut quod non possumus facere, minamur. Ecce adversitatem diaboli Dominus pertulit, et nihil ei nisi mansuetudinis verbum respondit. Portat quem puniri poterat, ut hoc in laude ejus altius cresceret, si hostem suum non extinguendo, sed interim patiendo superaret. Notandum vero quod subditur: Quia recedente diabolo angeli ministrabant ei. Ex qua re quid aliud, quam unius personae utraque natura ostenditur. Quia et homo est quem diabolus tentat, et idem ipse Deus est cui ab angelis ministratur. Cognoscamus igitur
Abbreviated transcription (Latin):
auaritiȩ tep̃tauit. cũ diceret scien¬
tes bonũ & mlũ. Amritia enuim:
non solum pecunis ist subeciam
altitudinis. Recit eititia di¬
citur. cum suprantoaũ su luptis¬
ambitur. Si eni non ad pntum
bonoris rapina ꝑtintre Acqui.¬
quam paulus de unigenu
qđ eum ad auaritiam sublimitatis
excitauit. Sed quib modis primũ
homine̾ strauit : eisdem modis se¬
cundo homini temptato succubu¬
it. Per gulam quippe tẽp̾tat: qui
dicit. dic ut lapides isti panes fiant.
Per uanam głam temptat: cũ dicit.
si filius dĩ es. mitte te deorsũ. Per
sublimitatis auaritiam temptat.
cũ regna om̃ia mundi ostendit¬
dicens. hȩc om̃ia tibi dabo: si cadenᷤᷤ
adoraueris me. Sed hisdem modis
a scđo homine uincitur. quibus
primũ homine̾ se uicisse głatur.
ut a nr̃is cordibus ipso aditu captꝰ
exeat. quo nos aditu intromissos
rare debeamus. quia temptatus a
diabolo dñs sacri eloquii pͣcepta
respondit. & qui eo uerbo qđ erat
temptatorẽ suũ mergere in abys¬

Expanded text:
ientes bonum et malum'. Avaricia enim non solum pecuniae est, sed etiam altitudinis. Recte enim avaritia dicitur, cum supra modum sublimambitur. Si enim non ad avaritiam honoris rapina pertineret, nequaquam Paulus de unigenitquo eum ad avariciam sublimitatis excitavit. Sed quibus modis primum hominem stravit, eisdem modis secundo homini temptando succubuit. Per gulam quippe temptat, cum dicit: 'Dic, ut lapides isti panes fiant'. Per vanam gloriam temptat, cum dicit: 'Si filius Dei es, mitte te deorsum'. Per sublimitatis avaritiam temptat, cum regna mdicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me. Sed eisdem modis a secundo homine vincitur, quibus primum hominem se vicisse gloriatur, ut a nostris cordibus ipso aditu captus exeat, quo nos aditu intromissos rare debeamus. Quia tentatus a diabolo Dominus, sacri eloquii praecepta respondit. Et qui eo verbo quod erat, tentatorem suum mergere in abys
Abbreviated transcription (Latin):
odiernus dies ad habendam
spem uite eterne. magnum
contulit gaudiũ generi humano.
Primus enĩ homo quo cadente om̃s
cecidimus. cuius ruina est morta¬
litas nr̃a non est natus sed factus.
patre nullo. nulla matre. sed dõ
operante. Hȩc est hominis pritna
conditio. adam de terra. Scda con¬
ditio est hominis. qua creauit fe¬
minã de latere uiri. Tertia con¬
ditio est hominis. qua natus est
homo ex uiro & femina. Quarta
conditio dĩ & hominis. qua natꝰ
est xpͣc sine uiro de femina. In
istis quattuor conditionibus. una
sola nobis usitata est. Ceterȩ tres
non sunt in oculis carnis. sed in
fide cordis. De terra factũ hominẽ
sine patre & matre nouimus. fe¬
mina factam de latere uiri no¬
& audita credimus. Tertia illa
usitata nobis est. ipsa est cotidi¬
ana de complexu maris & femi¬
ne. ex quibus cotidie nascunt᷑
homines. Iam ergo erat prima
sine uiro & femina. Iam erat &¬
scd̾a de uiro sine femina. iam
erat & tertia de uiro & femina.

Expanded text:
odiernus dies ad habendam spem vitae aeternae, magnum contulit gaudium generi humano. Primus enim homo, quo cadente omnes cecidimus, cujus ruina est mortalitas nostra, non est natus, sed factus; patre nullo, nulla matre, sed Deo operante. Haec est hominis prima conditio. Adam de terra. Secunda conditio est hominis, qua creatur femina de latere viri. Tertia conditio est hominis, qua natus est homo ex viro et femina. Quarta conditio est Dei et hominis, qua natus est Christus sine viro de femina. In istis quatuor conditionibus una sola nobis usitata est, caeterae tres non sunt in oculis carnis, sed in fide cordis. De terra factum hominem sine patre, sine matre, non novimus; factam feminam de latere viri noet auditam credidimus. Tertia illa usitata est nobis ipsa quotidiana de complexu maris et feminae quotidie nascuntur homines. Jam ergo erat una sine viro et femina, jam erat altera de viro sine femina, jam erat tertia de viro et femina
Abbreviated transcription (Latin):
miranda suꝑ nos cȩlestis consilu
dispensatio. quã ꝓfunda diuine
sapientie est altitudo. Descendit
ds ad hominẽ. ut occultam homi¬
nibus innotesceret deitatẽ. Ad hu
manȩ mortalitatis exire dignatꝰ
est publicũ. ut nobis eternitatis
suȩ reuelaret archanũ. Sed si mox
ut in euangelice doctrine cepit
uerba ꝓrũpere. ac noue gr̃e myste¬
ria rudibus adhuc in peritoꝵ
cordibus aperire statim diuini¬
tatis suȩ panderet sacramentum.
cuius queso ferret auditus. cuius
um quã caperet intellectus. Nam¬
ut de diuinitate nunc taceam.
cũ dñs diceret. quia nisi mandu¬
caueritis carne̾ filii hominis &

Expanded text:
miranda super nos coelestis consilii miranda super nos coelestis consilii dispensatio! O quam profundam divinae sapientiae est altitudo! Descendit Deus ad hominem, ut occultam hominibus patefaceret Deitatem. Ad 335 humanae mortalitatis exire dignatus est publicum, ut nobis aeternitatis suae revelaret arcanum. Sed si mox, ut in evangelicae doctrinae coepit verba prorumpere, ac novae gratiae mysteria rudibus adhuc imperitorum cordibus aperire, statim divinitatis suae panderet sacramentum, cujus quaeso ferret auditus, cujus unquam caperet intellectus? Namut de divinitate nunc taceam, cum Dominus diceret: «Quia nisi manducaveritis carnem filii hominis
Abbreviated transcription (Latin):
gaudia geminantur. quia re¬
centi adhuc natiuitate dñica. be
ati iołis occurrit sollepnitas glo¬
riosa. Hodie discipłs quẽ dilige¬
bat iħc dilectoris sui amplexib
stringitur. societate ꝑfruttir. &
qđ uiderat. qđ audierat. qđ ma¬
nibus attrectauerat de uerbo uitȩ.
tanto iam liquidius quanto sub¬
limius contẽplatur. Hodie scilicet
illa mirabilis aquila quã & olim
hierechiel eminere ceteris quattu¬
or animalib uidit. & ipse ioħes
suimet ut ita loquar ꝓpła factꝰ.
uolantẽ in mystica uisione con¬
spexit: ad unicã angłoꝵ &e homi¬
nuͣ escam. pennis librata sublimi¬
um meritoꝵ feliciter euolauit.
Licet eñi ubicũq fuerit corpus.
illic necessario congregentur &
aquile: sed iste tanto familiarius
ad uitȩ pabulũ corruptionis uin¬
culis iam solutus accedit. quanto
& in carne adhuc positus. in ipsũ
eterni solis orbem. hoc est in diui¬
ne substantiȩ claritatẽ. radios pu¬
rificatȩ mentis infixit. O quam

Expanded text:
gaudia geminantur, quia recenti adhuc nativitate Dominica, B. Joannis occurrit solemnitas gloriosa. Hodie discipulus, quem diligebat Jesus, dilectoris sui amplexibus stringitur, societate perfruitur, et quod viderat, quod audierat, quod manibus attrectaverat de verbo vitae, tanto jam liquidus quanto sublimius contemplatur . Hodie scilicet illa mirabilis aquila quam et olim Ezechiel eminere caeteris quatuor animalibus vidit , et ipse Joannes suimet, ut ita loquar, propheta factus, volantem in mystica visione conspexit, ad unicam angelorum et hominum escam, pennis librata sublimium meritorum feliciter evolavit. Licet enim ubicunque fuerit corpus, illic necessario congregentur et aquilae ; iste tamen tanto familiarius ad vitae pabulum, corruptionis vinculis jam solutus accedit, quanto et in carne adhuc positus in ipsum aeterni solis orbem, hoc est, in divinae substantiae claritatem, radios purificatae mentis infixit. O quam
Abbreviated transcription (Latin):
ture. siue pullo colu̾bino. holocau.¬
stum facere. Holo caustũ namq totũ
incensũ dicitur. Et holocaustum
seipsũ dño facit. qui spretis om̃ib
terrenis. solo suꝑne beatitudinis
desiderio. estuare solam hanc ꝑ
luctũ ac lacrimas quęrere dulce
habet. Comtẽplatur & enͣi mens.
qui sint illi angłoꝵ chori. quȩ
ipsa societas beatoꝵ spũum. quȩ
maiestas eterne uisionis dĩ: & am.¬
bus deest quã flebat prius cũ mala
ȩterna inecuebat. Utramq autem
nr̃e cõpunctionis hostiam gratant᷑
lugentib. atq. afflictis. clementius
errata dimittit. & ꝑ ingressu uite
celestis tota mentis intentione fer.¬
uentes. eterne sue uisionis luce re.¬

Expanded text:
ture sive pullo columbino holocauture sive pullo columbino holocaustum facere: holocaustum namque totum incensum dicitur. Et holocaustum se ipse Domino facit qui, spretis omnibus terrenis, solo supernae beatitudinis desiderio aestuare, solam hanc per luctum ac lacrymas quaerere dulce habet. Contemplatur etenim mens, qui sint illi angelorum chori, quae ipsa societas beatorum spirituum, quae majestas aeternae visionis Dei, et ambus deest, quam aeterna metuebat. Utramque autem nostrae compunctionis hostiam gratanterlugentibus atque afflictis clementer errata dimittit, et pro ingressu vitae coelestis tota mentis intentione ferventes, aeterna suae visionis luce re
Abbreviated transcription (Latin):
cordis. auctori nr̃o semꝑ offeren
da signatur: oportet intueri dili¬
gentius. quia non frustra duo tur.¬
tures aut duo pulli colu̾bȩ. & unꝰ
ex his ꝓ peccato. alter in holocaustũ
offerri debere precipitur. Duo sunt
namq genera cõpunctionis. quib
semetipsos dño fideles in ara cordis
immolant. quia nimirũ sicut ex
patrũ dictis accepimus. dm̃ sitiens
anima prius timore cõpungitur
postea amore. Prius eni in lacri.¬
mis sese afficit: quia dũ mala
sua recolit. ꝓ his ꝑpeti suppli¬
cia eterna ꝑtimescit: quod est unũ
turturẽ. siue pullũ colũbȩ. pro
peccato offerri. At dum longa me¬
roris anxietate fuerit formido
consup̃ta: quedam iam de presup̃.¬
tione ueniȩ securitas nascitur. &
in amorẽ celestiũ gaudioꝵ animus
inflãmatur. Et qui prius flebat ne
duceretur ad suppliciũ. post modũ
flere amarissime incipit. quia dif-¬
fertur a regno. qͦd est de altero tur.¬

Expanded text:
cordis auctori nostro semper offerenda cordis auctori nostro semper offerenda signat  Al., signatur, oportet intueri diligentius: quia non frustra duo turtures, aut duo pulli columbae, et unus ex his pro peccato, alter in holocaustum offerri debere praecipitur. Duo sunt namque genera compunctionis, quibus semetipsos Domino fideles in ara cordis immolant: quia nimirum, sicut ex Patrum dictis accepimus, Deum sitiens anima prius timore compungitur, postea amore. Prius enim sese in lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recolit, pro his perpeti supplicia aeterna pertimescit, quod est unum turturem sive pullum columbae pro peccatis offerre; at dum longa moeroris anxietate fuerit formido consumpta, quaedam jam de praesumptione veniae securitas nascitur, et in amorem coelestium gaudiorum animus inflammatur. Et qui prius flebat ne duceretur ad supplicium, postmodum flere amarissime incipit, quia differtur a regno, quod est de altero tur
Abbreviated transcription (Latin):
apud nos credenda est actitari. Et
nunc enĩ dño apparente : reuelantur
ex multis cordib cogitationes. cum
lecto uel pͣdicato uerbo salutis.
alii audientiũ libenter ascul¬
tant: gaudentes ꝑficere actu quȩ
auditu didicerint. alii fastidientes
quȩ audiunt. non hȩc agendo patra.¬
re. sed his potius insultando nitunt᷑
contraire. Unde oportet fr̃s. ut quo¬
tiens uerbũ doctrine cȩlestis aliquid
serimus : imitemur tristitiam cordis
eoꝵ. qui passum in carne dĩ uerbum.
digno dolore cõpassionis tenebantur.
Q uotiens uero idem uerbũ mauditoꝵ
fideliũ mente ꝑdilectionẽ resurgere.
atq. ad głam conditoris nt̃i ꝑ bona
oꝑa ꝓficere uiderimus: gaudeamus
cũ eis. qui xp̃m resurrexisse amor.¬
tius. atq. ad cȩlos ascendere uotis as¬
pextre felicibus. Sane qmͣ castas. sim.¬
plices. & gemebundas aues dño offer.¬
ri consuetusse cognouimus: quibus
nr̃a sobrietas. simplicitas. cõpunctio

Expanded text:
apud nos credenda est actitari. Et apud nos credenda est actitari. Et nunc enim Domino apparente revelantur ex multis cordibus cogitationes, cum lecto vel praedicato verbo salutis, alii audientium libenter auscultant, gaudentes perficere actu quae auditu didicerint; alii, fastidientes quae audiunt, non haec agendo patrare, sed his potius insultando nituntur contraire. Unde oportet, fratres, ut quoties verbum doctrinae coelestis aliquid serimus, imitemur tristitiam cordis eorum qui passim in carne Dei verbum digno dolore compassionis tenebant: quoties vero idem verbum in auditorum fidelium mente per dilectionem resurgere, atque ad gloriam conditoris nostri per bona opera proficere viderimus, gaudeamus cum eis qui Christum resurrexisse a mortuis atque ad coelos ascendere votis aspexere felicibus. Sane quoniam castas, simplices et gemebundas aves Domino offerri consuevisse cognovimus, quibus nostra sobrietas, simplicitas et compunctio
Abbreviated transcription (Latin):
quasi sua tamen ecarne ꝓcreatũ
mori pauida dolebat. Ut reuelent᷑
ex multis cordibus cogitationes.
Ante incarnationẽ diĩcam uelatȩ
erant cogitationes multoꝵ: nec
late patebat quis ȩternoꝵ amore
flagraret. quis celestibus bonis tẽ¬
poralia mente pͣferret. Sed nato
celi rege in terra: confestim pius
quisq gaudebat: herodes autem
turbatus est. & om̃is hicrusolima
cũ illo. P redicante & miracula faci¬
ente: om̃s turbȩ & timebant & glo.¬
rificabant dm̃ isrł. pharisci autem
& scribe dicta ac facta ciꝰ salutaria
rabido ore carpelunt. Passo in cruce:
impu lecitia stulta. pi tristitia iusta
replebantur. sed resurgente a mor¬
tuis. & ascendente in cęlũ: horum
letitia merore. illoꝵ est mestitia gau.¬
dio mutata ꝑhenni. Sicq iuxta pro¬
phetiam beati symeonis apparente
in carne dño: reuelate sunt ex multis
cordib cogitationes. Non hȩc autẽ
dispariũ reuelatio cogitationũ: tunc

Expanded text:
quasi sua e carne procreatum quasi sua e carne procreatum mori pavida dolebat. Ut revelentur ex multis cordibus cogitationes. Ante incarnationem Dominicam velatae erant cogitationes multorum, nec late patebat quis aeternorum amore flagraret, quis coelestibus bonis temporalia mente praeferret: sed nato coeli rege in terra confestim pius quisque gaudebat, Herodes autem turbatus est, et omnis Hierosolyma cum illo. Praedicante et miracula faciente, omnes turbae et timebant, et glorificabant Deum Israel: Pharisaei autem et Scribae dicta ac facta ejus salutaria rabido ore carpebant. Passo in cruce impii laetitia stulta, pii tristitia justa replebantur; sed resurgente a mortuis, et ascendente in coelum horum laetitia moerore, illorum est moestitia gaudio mutata perenni: sicque juxta prophetiam beati Simeonis apparente in carne Domino, revelatae sunt ex multis cordibus cogitationes. Non haec autem disparium revelatio cogitationum tunc s
Abbreviated transcription (Latin):
dit in me. etiã si mortuus fuerit
uiuet. & omĩs qui uiuit & credit
in me. non morietur in eternũ.
Sed non minus terribiliter sonat
quod p̃mittitur. ecce positus est hic
in ruinã. Infelix namq satis est. qui
agnita resurrectionis gła deterius
cadit: qui uisa luce ueritatis. gra¬
uiorib peccatoꝵ nebulis obcȩcatur.
Unde curandũ nobis sũmopere est.
ut recta quę cognouimus: oꝑando
semꝑ exercert meminerimus. ne
de nobis dicatur illud apłi petri
ti ab eo quod traditũ est illis. hoc est¬
scõ mandato. Et in signũ inquit.
cui contradicetur. Signo dnĩce
multi contradixere gentiliũ: multi
quod est grauius falsi fr̃s hoc inte¬
rius ꝓfessionis suꝑficie secuntur:
um ꝑsecuntur. dicentes se nosse
dm̃. factis autẽ negantes. Et tuam
ipsius animã ꝑtransibit gladius.
mariȩ animã ꝑtransiuit : quia ñ
sine acerbo dolore potuit cruci¬
fixũ morientẽq uiderequẽ
licet resurrecturũ amorte.
quasi dm̃ nullatenus ambigebat.

Expanded text:
in me, etiam si mortuus fuerit, vivet: et omnis qui vivit et credit in me, non morietur in aeternum . Sed non minus terribiliter sonat quod praemittitur, Ecce positus est hic in ruinam. Infelix namque satis est, qui agnita resurrectionis gloria deterius cadit, qui visa luce veritatis gravioribus peccatorum nebulis obcaecatur. Unde curandum nobis summopere est ut recta quae cognovimus, operando semper exercere meminerimus, ne de nobis dicatur illud apostoli Petriti ab eo quod traditum illi erat sao mandato. Et in signum, inquit, cui contradicetur. Signo Dominicae multi contradixere gentilium; multi, quod est gravius, falsi fratres hoc interius professionis superficie sequuntur, um persequuntur, dicentes se nosse Deum, factis autem negantes. Et tuam ipsius animam pertransibit gladius. Mariae animam pertransivit: quia non sine acerbo dolore potuit crucifixum morientemque videre, quem licet resurrecturum a morte quasi Deum nullatenus ambigebat, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uir & femina. deuotis confessionũ
officus dnm quẽ corpore paruum
uident. sed magnũ diuinitate intel¬
ligunt. excipiunt: illam ꝓfecto po¬
puli iudȩoꝵ sẏnagogam figurate
denuntiant. quȩ longa incarnatio.¬
nis eius expectatione fatigata: prõp.
ulnis actionũ. & fidei non fictȩ uo¬
cibus. exaltare ac magnificare stu¬
duit. acclamans illi & dicens. dirige
totadie. Sed & hoc dicendũ. quia
merito uterq sexus ei gratulabun¬
dus occurrerit. qui utriusq redẽp¬
tor apparebat. Magno sane metu
fr̃s mei audienda sunt uerba. quib
idem symeon de dño ꝓphetans
matrẽ eius alloquitur. Ecce positꝰ
est hic in ruinã. & resurrectioneᷤ
multoꝵ in isrł: & in signũ cui contͣ

Expanded text:
vir et femina, devotis confessionum vir et femina, devotis confessionum officiis Dominum, quem corpore parvum vident, sed magnum divinitate intelligunt, excipiunt, illam profecto populi Judaeorum synagogam figurate denuntiant, quae longa incarnationis ejus exspectatione fatigata, promptiulnis actionum, et fidei non fictae vocibus exaltare ac magnificare studuit, acclamans illi et dicens: Dirige tota die . Sed et hoc dicendum quia merito uterque sexus ei gratulabundus occurrerit, qui utriusque redemptor apparebat. Magno sane metu, fratres mei, audienda sunt verba quibus idem Simeon de Domino prophetans matrem ejus alloquitur: Ecce positus est hic in ruinam et resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui
Abbreviated transcription (Latin):
defertur: quia & ipse iam iuuenis
prius omnẽ carnis corruptionem
moriendo ac resurgendo calcauit.
ao deinde interpositis dieb cum
ipsa carne iam immortali. quã ꝓ
nt᷑a salute hostiam dõ fecerat. ad¬
gaudia suꝑne ciuitatis ascendit.
Et unusquisq nrm prius aqua bap.¬
tismi. a peccatis om̃ib quasi uera
circũcisione purgatur: ac sic ꝓfici¬
ente grã nouȩ lucis. ad altare scm
salutari hostia dnĩci corporis &
sanguinis consecrandus ingre¬
ditur: Nam & ipsa singularit᷑
simplex & casta nr̃i saluatoris
humanitas. quȩ oblata est patri ꝓ
nobis: non incongrue ꝑ immolati¬
onẽ colũbȩ siue turturis potest fi¬
guraliter expruni. Sed & om̃is in
fine mundi ȩccła primo cõmuni re¬
surrectione cunctam terrene labe̾
mortalitatis & corruptionis exuet:
ac deinceps in regnũ celestis hierłm
bonoꝵ uictimis oꝑum dño cõmen.¬
data transferetur. Quod autẽ sẏ¬
meon & anna ꝓuectȩ uidelicet ętatiᷤ

Expanded text:
defertur, quia et ipse jam juvenis defertur, quia et ipse jam juvenis prius omnem carnis corruptionem moriendo ac resurgendo calcavit; ac deinde interpositis diebus cum ipsa carne jam immortali, quam pro nostra salute hostiam Deo fecerat, adgaudia supernae civitatis ascendit. Et unusquisque nostrum prius aqua baptismi a peccatis omnibus, quasi vera circumcisione purgatur, ac sic proficiente gratia novae lucis, ad altare sanctum salutari hostia Domini corporis et sanguinis consecrandus ingreditur, nam et ipsa singulariter simplex et casta nostri Salvatoris humanitas, quae oblata est Patri pro nobis, non incongrue per immolationem columbae, sive turturis, potest figuraliter exprimi. Sed et omnis in fine mundi Ecclesia primo communi resurrectione cunctam terrenae labem mortalitatis et corruptionis exuet, ac deinceps in regnum coelestis Hierusalem bonorum victimis operum Domino commendata transferetur. Quod autem Simeon et Anna, provectae videlicet aetatis
Abbreviated transcription (Latin):
quia gemitũ ꝓ cantu edere solet:
scoꝵ in hoc scło designat ploratum.
de quo dñs memorat dicens. Amen
amen dico uobis. quia plorabits
& flebitis uos. mundus autem
gaudebit. uos aute᷑ contristabi¬
mini. sed tristitia ur̃a uercetur
in gaudiũ. Et rursũ. Beati qͥ lugent:
qm̃ ipsi consolabuntur. Merito ergo
turtur & colũba dño offeruntur
in hostiam: quia nimirũ simplex &
pudica fideliũ conuersatio gratũ est
illi sacrificiũ iustitie: quia qui labo¬
rat in gemitu suo. qui lacrimis stratũ suc̃
singulas ꝑ noctes abluit: acceptissimã
prorsus dõ uictimã mactat. Cum uͦ
utraq auis ista ꝓpter consuetudinẽ
gemendi presentes scoͣu luctus & de¬
sideria suꝑna designet: hoc tamen
differunt. quod turtur soliuagus.
colũba autẽ gregatim uolare consu¬
euit. & ob id ista secretas orationũ
lacrimas. illa publicos eccłȩ conuen¬
tus insinuat. Bene autẽ puer ibc
primo circũciditur. ac sic interpo¬
sitis diebus hierusolimaᷤᷤ cũ hostia

Expanded text:
quia gemitum pro cantu edere solet, sanctorum in hoc saeculo designat ploratum, de quo Dominus memorat, dicens: Amen, amen, dico vobis, quia plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebitmini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium ; et rursus: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Merito ergo turtur et columba Domino offeruntur in hostiam, quia nimirum simplex et pudica fidelium conversatio gratum est illi sacrificium justitiae; quia qui laborat in gemitu suo, qui lacrymis suis stratum suum singulas per noctes abluit, acceptissimam prorsus Deo victimam mactat. Cum vero utraque avis ita propter consuetudinem gemendi praesentes sanctorum luctus et desideria superna designet, hoc tamen differunt quod turtur solivagus, columba autem gregatim gemero consuevit; et ob id ista secretas orationum lacrymas, illa publicos Ecclesiae conventus insinuat. Bene autem puer Jesus primo circumciditur, ac sic interpositis diebus Hierosolymam cum hostia
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑtingunt. Hinc eñi fidelibus¬
ꝑ confessionẽ admixti sunt. sed ꝓpt̾
uitam reprobam. illic numerari
in sorte fideliũ non merent᷑. Hoc
ouile scẽ eccłȩ hedos cũ agnis reci¬
pit. sed attestante euangłio. eum
iudex uenerit bonos a malis separas.
sicut pastor segregat oues ab hedis.
Ne Setem possunt. qui hic carnis suȩ
uoluptatib seruiunt: illic in ouiu̾

Expanded text:
non pertingunt. Hi enim fidelibusnon pertingunt. Hi enim fidelibus confessionem admisti sunt, sed propter vitam reprobam illic numerari in sorte fidelium non merentur. Hoc ovile sanctae Ecclesiae haedos cum agnis recipit, sed attestante Evangelio cum judex venerit, bonos a malis separat, sicut pastor segregat oves ab haedis . Neque etenim possunt, qui hic carnis suae voluptatibus serviunt, illic in oviu
Abbreviated transcription (Latin):
iudex qua subtilitate hȩc examinet
ignoramus. Et quidẽ gaudendũ
cuiq sũ mopere est. in regno dĩ cẽ
uel ultimũ. Sed post hec terribile
est ualde qͦd sequitur. Multi autẽ
sunt uocati. pauci uero electi. quia¬
& ad fidem plures ueniunt. & ad
cȩleste regnũ pauci ꝑducuntur.
Ecce em̃ ad hodiernam festiuitatem
quãmulti conuenimus. eccłe parietis
implemus. sed tamen quis sciat quã
pauci sunt. qui in illo electoꝵ grege
numerentur: Coce uox om̃iũ xp̃m
clamat. sed uita om̃iũ non clamat.
Pleriq dm̃ uocibus secuntur. morib
fugiunt. Hinc &eñi adtitũ paulus
dicit. qui confitentur se nosse dm̃.
factis autẽ negant. Hinc iacobus ait.
F ides sine oꝑibus ociosa est. Hinc ꝑ
psalmistam dñs dicit. Annuntiaui
& locutus sũ. multiplicati sunt suꝑ
numerũ. Uocante autẽ dño super
ntimerũ multiplicantur fideles.
quia nonnũquã etiam bi ad fidem
ueniunt. qui ad electoꝵ numerum

Expanded text:
judex qua subtilitate haec examinet judex qua subtilitate haec examinet ignoramus. Et quidem gaudendum cuique summopere est in regno Dei esse vel ultimum. 5. Sed post haec terribile est valde quod sequitur: Multi enim sunt vocati ad fidem plures veniunt, et ad coeleste regnum pauci perducuntur. Ecce enim ad sanctorum festivitates quam multi convenimus, et Ecclesiam pariter replemus; sed tamen quis scit quam pauci sunt, qui in illo electorum Dei grege numerentur. Ecce vox omnium Christum clamat, sed vita omnium non clamat. Plerique Dominum vocibus sequuntur, moribus fugiunt. Hinc enim Paulus dicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus ait: Fides sine operibus otiosa est . Hinc per Psalmistam Dominus dicit: Annuntiavi, et locutus sum, multiplicati sunt super numerum . Vocante enim Domino, super numerum multiplicantur fideles, quia nonnunquam etiam hi ad fidem veniunt, qui ad electorum numerum
Abbreviated transcription (Latin):
N os autẽ qui ad undecimã uenimꝰ
post laborem non murmuramus
& denariũ accipimus: quia post
mediatoris aduentũ in hoc mundo
uenientis ad regnũ ducimur. mox
ut de corpore eximus. & illud sine
mora ꝑcipimus. quod antiqui pa¬
tres cũ magna ꝑcipere dilatione
meruerunt. Unde & isdem pater.¬
familias dicit. Uolo & huic nouis.¬
simo dare. sicut & tibi. Et quia ipsa
regni ꝑceptio eiꝰ bonitas uolunta¬
tis est: recte subiungit. aut non
licet mͥ quod uolo facere: Stulta
eñi questio hominis. contra benig¬
nitatem dĩ. Conquerendũ quippe
esset non. si non ddaret qͦd non de¬
beret: sed si non daret qđ deberit.
Unde apte subditur. An oculus
tuus nequã est. quia ego bonus
sum: Nemo autẽ se de oꝑe extol¬
lat. nemo de tempore. cum hȩc
expleta sententia subsequenter
ueritas clamat. sic erunt nouissi¬
mi primi. & primi nouissimi.
Ecce enĩ & si iam scimus. quȩ uel
quanta bona egimus: adhuc suꝑnꝰ

Expanded text:
Nos autem qui ad undecimam venimus, Nos autem qui ad undecimam venimus, post laborem non murmuramus, et denarium accipimus, quia post Mediatoris adventum, in hoc mundo venientes, ad regnum ducimur mox ut de corpore eximus, et illud sine mora percipimus, quod antiqui patres cum magna percipere dilatione meruerunt. Unde et idem paterfamilias dicit: Volo et huic novissimo dare sicut et tibi. Et quia ipsa regni perceptio ejus est bonitas voluntatis, recte subjungit: Aut non licet mihi quod volo facere? Stulta enim quaestio est hominis contra benignitatem Dei. Non querendum quippe esset si non dat quod non debet, sed si non daret quod deberet. Unde apte subditur: An oculus tuus nequam est quia ego bonus sum? Nemo autem se de opere, nemo de tempore extollat, cum hac expleta sententia subsequenter Veritas clamet: Sic erunt novissimi primi, et primi novissimi. Ecce enim etsi jam scimus quae vel quanta bona egimus, adhuc supernus
Abbreviated transcription (Latin):
contigit uiuere : necesse fuit etiam
longiora carnis tepͣtamenta tolerare.
U incuiq enĩ pondus dici & estus ferre
est: ꝑ longioris uitȩ tempora carnis
sue calore fatigari. Sed queri potest.
cur murmurasse dicti sunt. qui saltẽ
sero ad regnũ uocantur. Celoꝵ & eñi regnũ
nullus murmurans accipit. nullus
qui accipit murmurare potest. Sed
quia antiqui patres usq ad aduentũ
dniꝰ quãlibet iuste uixerint ducti
ad regnũ non sunt. nisi ille descen¬
deret qui paradysi claustra homini¬
bus interpositione sue mortis aperi¬
ret. Corum hocipsum murmurasse
est. quod & recte ꝓ ꝑcipiendo regno
uixerunt. & tamen diu adꝑcipi¬
endum regnũ dilati sunt. Quos
em̃ post ꝑactam iustitiam inferni
loca quãuis tranquilla suscepert᷑.
eis ꝓfecto & laborasse fuit in uinea.
& murmurasse. Quasi ergo post
murmurationẽ denariũ accipi¬
unt. qui post longa inferni tem¬
pora. ad gaudia regni ꝑuenerunt.

Expanded text:
contigit vivere, necesse fuit etiam contigit vivere, necesse fuit etiam longiora carnis tentamenta tolerare. Unicuique enim pondus diei et aestus ferre est per longioris vitae tempora carnis suae calore fatigari. 4. Sed quaeri potest quomodo murmurasse dicti sunt, qui saltem sero ad regnum vocantur? Coelorum etenim regnum nullus murmurans accipit, nullus qui accipit murmurare potest. Sed 1513 quia antiqui patres usque ad adventum Domini, quantumlibet juste vixerint, ducti ad regnum non sunt, nisi ille descenderet qui paradisi claustra hominibus interpositione suae mortis aperiret, eorum hoc ipsum murmurasse est quod et recte pro percipiendo regno vixerunt, et tamen diu ad percipiendum regnum dilati sunt. Quos enim post peractam justitiam inferni loca quamvis tranquilla susceperunt, eis profecto et laborasse fuit in vinea, et murmurasse. Quasi ergo post murmurationem denarium accipiunt, qui post longa inferni tempore ad gaudia regni pervenerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
adundecimã uenit latro: Qui ce¬
si non habuit ꝑetatem. habuit tam
sero ꝑpęnam. qui am̃ in cruce con.¬
fessus est. & pene cũ uoce sententiȩ
spm exalauit uitȩ. A nouissimo
aute᷑ reddere denariũ paterfamilis
cȩpit: quia ad paradysi requiem priꝰ
latrone᷑ quã petrũ pdunit. Quanti
patres ante legem. quanti sub lege
fuerunt. & tamen bi qui in dm̃ ad.¬
uentu uocati sunt: ad celoꝵ regna
sine aliqua tarditate ꝑuencrunt.
Cunde̾ ergo denariũ accipiunt qui
laborauerunt adundecimã: quem
expectauerunt toto desiderio qui la¬
borauerunt ad primã. quia ęqualẽ
uite ęternȩ retributione̾ sortiti sunt.
cũ his qui amundi mitio uocati fu¬
erant. hi qui inmundi fins ad dnm
uenerunt. Unde & bi qui in labore
pͣcesserunt: murmurantes dicunt.
Hi nouissimi una hora fecerunt: &
pares illos nobis fecisti. qui portaui¬
mus pondus diei & estus : Pondus
eni diei & estus portauerunt hi.
quos amundi initio quia diu hic

Expanded text:
ad undecimam horam venit latro, qui etad undecimam horam venit latro, qui etsi non habuit per aetatem, habuit tamen sero per poenam, qui Deum in cruce confessus est, et pene cum voce sententiae spiritum exhalavit vitae? A novissimo autem reddere denarium paterfamilias coepit, quia ad paradisi requiem prius latronem quam Petrum perduxit. Quanti patres ante legem, quanti sub lege fuerunt, et tamen hi qui in Domini adventu vocati sunt ad coelorum regnum sine aliqua tarditate pervenerunt. Eumdem ergo denarium accipiunt qui laboraverunt ad undecimam quem exspectaverunt toto desiderio qui laboraverunt ad primam, quia aequalem vitae aeternae retributionem sortiti sunt cum his qui a mundi initio vocati fuerant, hi qui in mundi fine ad Dominum venerunt. Unde et hi qui in labore praecesserant, murmurantes dicunt: Hi novissimi una hora fecerunt, et pares illos nobis fecisti qui portavimus pondus diei et aestus? Pondus enim diei et aestus portaverunt hi quos a mundi initio, quia diu hic
Abbreviated transcription (Latin):
uita ea que sua sunt querit: adhuc
ad dñi uineã noñ uenit. Illi namq.
dno laborant. qui non sua sed lucra
dñica cogitant. qui zelo caritatis.
studio pietatis in seruiunt : animab
luerandis inuigilant. ꝑducere &
alios secũ ad uitam festinant. Nam
qui sibi uiuit. qui carnis suȩ uolup¬
tatibus pascitur: recte ociosus redar¬
guitur: quia fructũ diuini operis
non sectatur. Qui uero & usq ad
ȩtatem ultimaᷤ dõ uiuere neglexit:
quasi usq. ad undecimã ociosus stetit.
Unde recte usq ad undecimã torpen-¬
tibus dicitur. quid hic statis tota
die ociosi : Ac si aꝑte dicatur: & si dõ
uiuere in pueritia. & in iuuentute
noluistis: saltem adultimaͬ ętatem
resipiscite. & ad uite uias cũ iam
laboraturi multũ non estis: uel
sero uenite. Et tales ergo paterfami¬
lis uocat. & plerũq. ante remune.¬
rantur. quia prius ad regnũ de
corpore exeunt: quã hi qui in pue¬
ritia uocati eẽ uidebantur. Annon

Expanded text:
vita ea quae sua sunt quaerit adhuc vita ea quae sua sunt quaerit adhuc ad Dominicam vineam non venit. Illi namque Domino laborant, qui non sua, sed lucra dominica cogitant, qui zelo charitatis, studio pietatis inserviunt, animabus lucrandis in vigilant, perducere et alios secum ad vitam festinant. Nam qui sibi vivit, qui carnis suae voluptatibus pascitur, recte otiosus redarguitur, quia fructum divini operis non sectatur. 3. Qui vero et usque ad aetatem ultimam Deo vivere neglexerit, quasi usque ad undecimam otiosus stetit. Unde recte usque ad undecimam torpentibus dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Ac si aperte dicatur: Et si Deo vivere in pueritia et juventute noluistis, saltem in ultima aetate resipiscite, et ad vitae vias cum jam laboraturi multum non estis, vel sero venite. Et tales ergo paterfamilias vocat, et plerumque ante remunerantur, quia prius ad regnum de corpore exeunt quam hi qui jam a pueritia vocati esse videbantur. An non
Abbreviated transcription (Latin):
diuersitates horarũ: etiã ad unum¬
queq. hominẽ ꝑ etatũ mom̃ta distin¬
guere. Mane quippe: intellectus
nr̃i pueritia est. Hora autẽ tertia:
adolescentia intelligi potest: quia
quasi iam sol in altum ꝓficit: dum
calor etatis crescit. Sexta uero: iuuen¬
tus est. quia uelut incentro sol figit᷑:
dum in ea plenitudo roboris solidat᷑.
Nona autẽ : senectus intelligitur: in
qua sol uelut ab alto are descendit:
quia ea ętas a calore iuuentutis defi¬
cit. Undecima uero hora: ea est ęcas.
que decrepita uel ueterana dicitur.
U nde & greci ualde seniores non ge¬
plusquã senes esse insinuent. quos
ꝓuectiores uocant. Quia ergo ad
uitam boniã alius inpueritia. altus
in adolescentia. alius in iuuenture.
alius insenectute. alius in accrepita
ȩtate ꝑducitur: quasi diuersis horis
oꝑaru ad uineam uocantur. Mores
operarii estis uidete. Penset unus¬
quisq quid agat. & consideret a in
dñi uinea laborat. Qui enĩ in hac

Expanded text:
diversitates horarum, etiam ad unumdiversitates horarum, etiam ad unumquemque hominem per aetatum momenta distinguere. Mane quippe intellectus nostri pueritia est. Hora autem tertia adolescentia intelligi potest, quia quasi jam sol in altum. proficit, dum calor aetatis crescit. Sexta vero juventus est, quia velut in centro sol figitur, 1512 dum in ea plenitudo roboris solidatur. Nona autem senectus intelligitur, in qua sol velut ab alto axe descendit, quia ea aetas a calore juventutis deficit. Undecima vero hora ea est aetas quae decrepita vel veterana dicitur. Unde Graeci valde seniores, non γέplus quam senes esse insinuent quos provectiores vocant. Quia ergo ad vitam bonam alius in pueritia, alius in adolescentia, alius in juventute, alius in senectute, alius in decrepita aetate perducitur, quasi diversis horis operarii ad vineam vocantur. Mores operarii estis videte. Penset unusquisque quid agat, et consideret si in Domini vinea laboret. Qui enim in hac