comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est mediator ñ inter patrẽ & hõies.
s inter deũ crinitatẽ & hõies pecca¬
sicut caput. qđ quãnis cũ ceteris
quia in eosunt om̃s sensus dignitis
est ceteris membris. in quib est solus
inmici: s indedicatione saluatus ẽ

Expanded text:
est mediator non inter Patrem et homines, sed inter Deum Trinitatem et homines peccasicut caput quod, quamvis cum caeteris quia in eo sunt omnes sensus, dignius est caeteris membris, in quibus est solus inimici, sed in dedicatione salvatus est
Abbreviated transcription (Latin):
quia rotã temꝑaliũ amant. E dum in
eo uicuperio conuenirent simul ad¬
uersũ me: consiliati sunt acciꝑe am¬
mã meã. ad uitã scił. ut non sinerent
mori: qđ tam̃ magis uellem. uł consi¬
liati sunt eicere me ab eccła. & acoiꝑe
consensũ. Uł qui uidebant me. xp̃m
foras. id est purũ hõiem. fuger̃t a me.¬
a corde hõũ. qui cũ corꝑe quoq me¬
moriam sepeliunt. factꝰ sũ camꝗͣ uas
est errautiũ extra in lege cura carna¬

Expanded text:
i rotam temporalium amant, et dum in eo vituperio convenerunt simul adversum me, conciliati sunt accipere animam meam, ad vitam scilicet, ut non sinerent mori, quod tamen magis vellem. Vel conciliati sunt abjicere me ab Ecclesia, et accconsensum. Aliter. Qui videbant me, Christum, foris, id est purum hominem, fugerunt a mea corde hominum, qui cum corpore memoriam quoque sepeliunt. Factus sum tanquam vas est errantium extra in lege circa carna
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ñ descendat in corruptionẽ. quia
nũqͥd confitebit᷑ tͥ puluis: idẽ. si re¬
mansero pulius perit confessio. ⁊ it¬
Perit etiã annuntiatio. qđ ẽ.  nũqͥd
puluis annuntiabit ad saluiẽ ceterꝵ
ueritatẽ tuã qua reparationẽ huma¬
ni gen̾is ꝑmisisti᷑ uł puluis. id est
Ao fello gemina est sine qua nĩq̃ cẽ
debemꝰ: scił peccatorũ uł laudis. In
tribulatiõib confiteam᷑ peccata: u

Expanded text:
ut non descendam in corruptionem, quia nunquid confitebitur tibi pulvis? Si remansero pulvis, peribit confessio. Perit etiam annuntiatio. Nunquid enim pulvis annuntiabit ad salutem caeterorum veritatem tuam, quam reparationi humani generis promisisti? Vel pulvis, id est fessio gemina est, sine qua nunquam esse debemus, scilicet peccatorum, vel laudis. In tribulatione confiteamur peccata, in
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ ad xp̃m fabricata est in con¬
ceptione eiꝰ. Quaucũ uͦ ad eccłam:
semꝑ fabricat᷑ dũ in hac uita labo¬
rat. Dedicatio uͦ eiꝰ iam in capite tãꝗͣ
in funcdamento facta est: qͥa xp̃s re¬
surgens in ĩmortalitate confirmat᷑
ẽ. Quantũ ad eccłam fiet in futuro:
qͥndo iusti suo capiti sociati stabunt
in magna constantia. Cũ autẽ in su¬
perioripsalmo ageret᷑ de consũma¬
tione tab̾naculi temꝑe belli: hic est

Expanded text:
uantum ad Christum, fabricata est in ejus conceptione; quantum vero ad Ecclesiam, semper fabricatur, dum in hac vita laborat. Dedicatio vero ejus jam in capite tanquam in fundamento facta est, quia Christus resurgens in immortalitate confirmatus est: Quantum ad Ecclesiam, fiet in futuro, quando justi suo capiti sociati stabunt in magna constantia . Cum autem in superiore psalmo ageretur de consummatione tabernaculi tempore belli, rect
Abbreviated transcription (Latin):
lect᷑ in qͥeger animꝰ qͥescit. uoluptas corꝑis.
x delectatio scłi: quã lacͥms lauat qͥ se ab
dieb alternant᷑ siguificat qđ quasi alter¬
natim partit᷑ noctes. cũ carne seruit legi
pecc̃i. & dies sentit cũ mente seruit legi dei.
ut gͦ nax conũtat᷑ in diem. ꝑ singłas noctes.
idẽ ꝑ singłos lapsus lauabo lectũ. idẽ con¬
lacrimarũ imbre arida sensualitas nouã
furor etiã in p̾sentr cũ clat pecc̃ores in reꝓ¬
bum sensũ. furor in futuro. cũ puniet.
Ab utroq furore dicit ocłm turbatũ. Csi.¬

Expanded text:
lectus, in quo aeger animus quiescit, voluptas carnis et delectatio saeculi quam lacrymis lavat, qui se ab diebus alternantur, significat, quod quasi alternatim patitur noctes, cum carne servit legi peccati; et dies sentit, cum mente servit legi Dei. Ut ergo nox convertatur in diem, per singulas noctes, id est per singulos lapsus lavat lectum, id est conlacrymarum imbre arida sensualitatis novam  etiam in praesenti, cum dat peccatores in reprobum sensum: furor in futuro, cum puniet. Ab utroque furore dicit oculum turbatum;
Abbreviated transcription (Latin):
conseqͥt᷑ hereditatẽ. Legit᷑ in genesi
qđ abraham de ancilla agar genuit ismaelẽ
cẽ de libera sara genuit ysaac. Hismaelaut̃
maior natu ꝑseqͣbat᷑ ysaae ꝓpt̾ qd̾ eiecta ẽ an¬
cilla cũ filio. &᷑ libera ꝯsequuta ẽ. heredicatẽ.

Expanded text:
CONSEQUITUR. Legitur in Genesi, quod Abraham de ancilla Agar genuit Ismaelem , et de libera Sara genuit Isaac . Ismael autem major natu persequebatur Isaac, propter quod ejecta est ancilla cum filio, et libera
Abbreviated transcription (Latin):
miscłia desꝑet. si penituerit. Sodm uͦ fui¬
mam oĩum penitentialiũ incipit ab ama¬
ritudine penitudinis: & finit in certitudi¬
ne ueniȩ. Primo c̃. exordiũ. in qͦ captat be¬
a mortuis s a uiuis rogari. Sedo narrat su¬
aserũpnas. ut cognoscat᷑ afflictꝰ ibi. Labo¬
raui. Certio seq̃r correptio. cũ se seqͤstrat
a malis. ibi. Discedite. Quarto iam liberat᷑
exultans ort ꝓ mimicis. ibi. Erubescant

Expanded text:
misericordia desperet, si poenituerit. Secundum vero formam omnium poenitentialium incipit ab amaritudine poenitentiae, et finit in certitudine veniae. Primo est exordium in quo captat bea mortuis, sed a vivis rogari. Secundo narrat suas aerumnas, ut cognoscatur afflictus, ibi: « Laboravi . » Tertio sequitur correctio, cum se sequestrat a malis ibi: « Discedite a me . » Quarto jam liberatus exsultans orat pro inimicis, ut convertant
Abbreviated transcription (Latin):
uertar ad uos. uł qͥa ꝑfecte conũsioni nĩt
semꝑ ẽ paratꝰ. uidet᷑ dici. conũtere. udẽ fac
me com̃ti. Sentit enĩ conũtendi dissicul¬
tatẽ. undeait. Fripe animã meã. qͣsi. in¬
r̃ conũsione multis impeditã. Uł quertere
a uindicta: a ab ira eripe animã meã li¬
gatã pecc̾is. E dando uͥtutes: saluñ me
fac ñ ꝓpt̾ merita mea. qͥa upeta t̃ peceati

Expanded text:
rtar ad vos . » Vel quia perfectae conversioni nostrae semper est paratus, videtur dici convertere, id est: fac me inverti. Sentit enim convertendi difficultatem: unde ait: et eripe animam meam in conversione multis impeditam. Vel convertere a vindicta, et ita eripe animam meam ligatam peccatis, et dando virtutes salvum me fac non propter merita mea, quia justa est peccati
Abbreviated transcription (Latin):
mida. frigida. calida.   qͣtuor ãministrat᷑
tẽꝑib uerno. estate. autũno hieme. Ad
animã uͦ ꝑtinet ternariꝰ scił diligere deũ
ex totocorde. & ex tota anima. & ex tota ñte.
Pactis gͥ hic his q̃ ad corpꝰ ꝑtinent & qͣ ad¬

Expanded text:
mida, calida, frigida et quatuor ministratur temporibus, verno, aestate, autumno, hieme. Ad animam vero pertinet ternarius, scilicet diligere Deum ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota virtute. Peractis igitur his, quae ad corp
Abbreviated transcription (Latin):
differs: Innuit se di luctari cũ uitiis.
Nonẽ aut̃ crudelitas dilatio dei: s ut
ꝑsuadeat aĩȩ in qͦ mala se p̃cipicauit. Hon¬
ctum enĩ tã ꝑfecte orat ut eidicai᷑. ad huc
tas ẽ ꝯuersis. unde. Si instꝰ uix ialuabit᷑.

Expanded text:
uo. » Innuit se diu luctari cum vitiis. Non est autem crudelitas dilatio Dei, sed ut persuadeat animae, in quae mala se praecipitavit. Nondum enim tam perfecte orat, ut ei dicatur: « Adhuc tas sit conversis, unde: « Si justus vix salvabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
perette uerũ taceat. s ũ falsũ dicat neꝑ corꝑe
alteriꝰ animã suã occidat. Nonẽ. culp uerũ
tacere: ut x dũs. Multa habeo uob̾ deere.
Illucl aut̃ ubi ñ ẽ. duplexoor: ñ debet dici men¬
datiũ. Ut si qͥs ꝯmendet gladiũ.  ꝓmittat
poscenti redelere. Si furens poscit ñ debet red¬
dere ne se uł alim occidat. Ideo hic ñ ẽ du¬

Expanded text:
 taceat, sed non falsum dicat, nec pro corpore alterius animam suam occidat, non est culpa verum tacere, ut Dominus: « Multa habeo vobis dicere . » Illud autem ubi non est duplex cor, non debet dici mendacium, ut si quis commodet gladium, et promittat se poscenti redditurum: si furens poscit, non debeo reddere
Abbreviated transcription (Latin):
tractatis in corde que etiã nouit dñs. id ẽ. decon¬
sensu. & de hisque uoluitis in cubili. idẽ de¬
lectatione carnis. in qua captiua uersit᷑ ratio¬
sicut fera in cubili. cõpungimini ꝑpenitentiã.
IIł cubila possumꝰ dic̾e cogitationes ferociũ¬

Expanded text:
tractatis in corde, quem novit Deus: id est, de consensu; et de his quae volvitis in cubili, id est delectatione carnis, in qua captiva versatur ratio, ut fera in cubili, « Compungimini, » per poenitentiam; vel cubilia sunt cogitationes ferociu
Abbreviated transcription (Latin):
Diapsalma. hebrei in hoc loco habent sela.
archã cantarent᷑. in huiꝰ modis fieri quedã
uerborũ intercisio. ut qͣsi sui & singłari
laude intelligerent᷑ seqͣntia aliud ꝗͣ p̃ceden¬
maluert ñ tͣnsferre s porere diapsalma a ͦ
ponit᷑. rerũ aut ꝑsonarũ fieri mutationẽ. ut

Expanded text:
Diapsalma, Hebraei habent Sela, arcam cantarentur, in hujusmodi locis fieri quaedam verborum intercisio, ut quasi sua, et singulari laude intelligerentur sequentia, aliud, quam praeceden Diapsalma. Quo ponitur, rerum aut personarum fieri mutationem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tatio malorũ cũ bonis. ñ ꝑmutit scire
qͥ uere st̃ in unitate eccłe. Quidã enim
licet indigni sint: tam̃ iactant se ẽẽ de
ȩccła Retundens gͦ propħa p̃sũptionẽ
illoꝵ. qͣsi sacerdos astans ante q̾eũ q̃rit
qͥ uere militent in p̾senti ȩccła. x qͥ sint
in et̾na beatitudine qͥeturi. Eaccipit
responsũ plinȩ cdiffinitionis. ꝑ quã qͥsq¬

Expanded text:
tatio malorum cum bonis non permittit scire, qui vere sunt in unitate Ecclesiae. Quidam enim licet indigni sint, tamen jactant se esse de Ecclesia. Retundens ergo Propheta praesumptionem illorum, quasi sacerdos astans ante Deum interrogat, qui vere militent in praesenti Ecclesia, et qui sint in aeterna beatitudine quieturi; et accipit responsum plenae diffinitionis,
Abbreviated transcription (Latin):
tituli significatur᷑. & ẽ sensus. Inscͥꝑ
qđ inscriptione tituli significat᷑. at¬
tribuit᷑ dauid. ñ illi filio iesse. de cuiꝰ
ticulo nulla narrat historia. s iꝑsi.
idẽ. uero dauicd. qͥ ꝑ illũ iutelligitur

Expanded text:
us significaturus, et est sensus: Regnum quod inscriptione tituli significatur, attribuitur David, non illi Filio Jesse, de cujus titulo nulla narrat historia, sed Ipsi, id est, vero David, qui per illum intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
si nondum audio. tñ cum iꝑso sum
in tribulatione. Non est ergo in tri¬
te. Si enu fides in te: deus in te.
serit. Pucas te deseri: quia non qn
iis cripit. Eripuit tres pueros de
& ostendam illi non ꝑ fidem. s ꝑ spẽm

Expanded text:
si nondum audio, jam sum cum ipso in tribulatione. Non est ergo tine. Fides enim in te, Deus est in te. serit. Sed ideo putas te deseri, quia non quando vis eripit. Eripuit tres pueros de et ostendam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ideo dicit. ne putes quod te pos¬
sis protegere. Ad luteram cum dicit
inter scapulas obumbrabit. potest
oꝑationes dei mirabiles. quib tielut
quibdam humeris uirtus dei osten¬
ditur. Penne sunt monita ꝓpħartĩ:¬

Expanded text:
Hoc ideo dicit, ne putes quod tu te possis protegere, ad litteram, cum dicit, inter scapulas suas obumbrabit tibi, etoperationes mirabilium, per quas velut quibusdam humeris virtus divina monstratur. Pennae sunt monita pr
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑ uel substantia dicit᷑ id qđ
a deo factũ est una queq res. Unde in
enͣgłio. Om̃ia ꝑ ipsũ facta sunt .i. om̃s
creature. om̃s substantis. quȩ laudant
deũ. Non quia om̃ia sensũ habeant lau
cdandi: s quia om̃ia bene cogicata pari¬

Expanded text:
uit. Substantia dicitur illud quod a Deo facta est quaeque res. Unde in Evangelio: Omnia per ipsum facta sunt , id est omnes naturae, omnes substantiae quae laudant Deum, non quod omnia habeant sensum laudandi, sed quia bene cogitata la
Abbreviated transcription (Latin):
i nc̃ contẽpcores xp̃i sedentis in celo. gra¬
uius peccantes quã udei qͥ ambulantẽ
in t̾ra erucifixert̃. iniciunt fel ⁊ acetũ
escȩ. cũ male bibendũ ęccłȩ scandalũ
inferunt siue ꝑsecutores. siue heretiei.
Gustauit dñs amarũ poculũ: docens hoc
sacram̃to nos quoq gustare .i. pati tales.
s ñ bibit. quia recipi in corpꝰ xp̃i tales
non possunt. Hoc gͦ mistice hic predicit᷑.¬

Expanded text:
nc contemptores Christi sedentis in coelo gravius peccantes quam Judaei, qui ambulantem in terra crucifixerunt, injiciunt fel et acetum escae, cum male bibendum Ecclesiae scandalum inferunt sive peccatores sive haeretici. Gustavit Dominus amarum poculum, docens hoc sacramento nos quoque gustare, id est pati tales, sed non bibit, quia recipi tales in corpus Christi non possunt. Hoc ergo mystice sic praedicit
Abbreviated transcription (Latin):
hanc enĩ ⁊ ipse xp̃s transluit. ⁊ nos transipe
fecit de hoc mundo ad patrẽ. de timore ad se¬
curitatẽ. de morte ad uitã. de corruptione
ad incorruptionẽ. de t̾ra ad celũ. unde ipse
descendit. ut n eos qui ceciderant subleua¬
ret. Hic ẽ transitꝰ dictus hebraices pascha.
factus in passione quȩ grece dicit᷑ paschui.
Prohis gͦ qui ita cõmutabunt᷑ in finẽ xp̃m
est psalmꝰ iste attributꝰ ipsi dd̾ .i. xp̃o. de cuiꝰ¬
saluus fieri. narrans qd̾ multa patit᷑ quȩ

Expanded text:
hanc enim et ipse Christus transivit, et nos transire fecit de hoc mundo ad Patrem, de timore ad securitatem, de morte ad vitam, de corruptione ad incorruptionem, de terra ad coelum, unde ipse descendit ut eos, qui ceciderant, sublevaret. Hic transitus dictus est Hebraice Pascha, factus in passione, quae Graece Πασχειν. Pro his ergo, qui ita commutabuntur in finem Christum, est psalmus iste attributus ipsi David, isalvus fieri, narrans quod multa patitur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑetitionis suȩ causa constituit. aesi ñ
esset liberandus si nencrũ eorũ contin¬
geret. S atcendendũ qđ duȩ st̃ libera¬
tiones. Una occulta. quȩ fit ꝓpt̾ ipsos
igne consũpti cũ matre. ipsa eosdem
hortante ut eligerent pocius mori pio
lege̾b dei quã uiuere contͣ eas. Est
alia aꝑta. quȩ fit ꝓpt̾ in unicos puni¬
endos. uł conũtendos. qualit̾ tres pue¬
ri de igne &̃ corꝑe liberati st̃. ꝓpt̾ qđ
ipse nabugodonosor conu̾sus deñ iꝑ¬
sorũ quẽ contẽpserat predicauit. Ergo

Expanded text:
petitionis suae causam constituit, ac si non esset liberandus, si neutrum eorum contingeret. Sed attendendum quod duae sunt liberationes: una occulta, quae fit propter ipsos igne consumpti cum matre ipsa eosdem hortante, ut eligerent potius mori pro legibus Dei, quam vivere contra eas . Est et alia aperta, quae fit propter inimicos puniendos, vel convertendos; qualiter tres pueri de igne, etiam corpore liberati sunt; propter quod ipse Nabuchodonosor conversus Deum ipsorum, quem contempserat, praedi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gr̃am habitat. Ipse uͦ sacerdos ẽ. in ab¬
scondito tab̾naculi sui. quia diuinitas
de nr̃o tabernaculo carnem sibi ꝑsona¬
liter uniuit. in qua latuit. Qui uͦ in eñ
corde credit ad iusticiam: admutitur
in abscondito tabernaculi. Unde apłs.
Uita nr̃a abscondita ẽ cũ xp̃o in deo.
Potest eciã ita dici. Ut in habicem in do¬

Expanded text:
per gratiam habitat. Ipse vero sacerdos est in abper gratiam habitat. Ipse vero sacerdos est in abscondito tabernaculi Dei, quia Divinitas de nostro tabernaculo carnem sibi personaliter univit, in qua latuit. Qui vero in eum credit corde ad justitiam, admittitur in absconditum tabernaculi. Unde Apostolus: Vita nostra abscondita est cum Christo in Deo . Potest etiam dici: ut inhabitem in do
Abbreviated transcription (Latin):
id c̃. celestem ierłm. uł humanã eiꝰ na¬
turam. quȩ ẽ templũ diumnitatis. Alia
translatio. Ut contempler delectationẽ
dñi. x protegar a templo eus. Idem sen
fine. ut concẽpler delectationẽ dñi. id
est ut facie ad faciem appareat mͥ de¬
siderabilis species dei. & ꝑueguridẽ.
tegunt᷑ a suis templis. s d̃s noster in
ipso templo manens proceget templũ
suũ. Hec autẽ hac fidutia peto: qm̃ abs-
culum deitatis ẽ caro xp̃i. in qua ꝑfidẽ
ꝙͣ spem me occultat. ne uidear a que¬
rentib me. Sicut figuraliter dauid
cum fugeret saul abscondit᷑ ẽ in lati¬
bislis: ne uideret᷑. Abscondit dico: in
die malorũ meoꝵ. id ẽ temꝑe tẽptati¬
onũ. qđ ẽ dies inte. Uł in die malorũ:
quo scił mali florent. E procexit me
in abscondico tab̾naculi sui. In abscon¬
dito dicit. quasi aliȩ sint partes eius fo
rinsecȩ. & intꝰ sit penetrale. Qđ utiq ita
ẽ. Nos enim quasi forinseci sumꝰ in qͥb

Expanded text:
id est coelestem Jerusalem, vel humanam ejus naturam, quae est templum Divinitatis. Alia translatio habet: ut contempler delectationem Domini, et protegar a templo ejus. Idem sensfine, ut contempler delectationem Domini, id est facie ad faciem appareat mihi desiderabilis species Dei, et protegar, id est teguntur a suis templis; sed Deus noster in ipso templo manens proteget templum suum. Haec autem hac fiducia peto; VERS. 5. culum Deitatis est caro Christi, in qua per fidem et spem me occultat, ne videar a quaerentibus me, sicut figuraliter David, cum fugeret Saul, absconditus est in latibulis, ne videretur. Abscondit, dico, in die malorum meorum, id est tempore tentationum, quod est dies vitae, vel in die malorum, quo soli mali florent. Et protexit me in abscondito tabernaculi sui. In abscondito dicit, quasi aliae partes ejus sint forinsecae, et intus sit penetrale, quod utique ita est. Nos enim forinseci sumus, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Solent autẽ ñ tantũ reges s etiã sacer¬
cdotes ungi. ut aaron: in figura unius
fecit nos membra sua. Unde ad nos
membra. Sicut aucẽ dauid in figura
futuri regni apud patrẽ unctus est.
ita &᷑ nos in domo diaboli existentes
ungun᷑ in sacram̾to future impassibi¬
litatis. In qua sicut clauid ante regnũ
laborat sub hostib. &  desiderat regnũ.
adoptionem filiorũ expectantes. ut
sccło liniam᷑ in regno. Unde remoueis
ab historia: dicit in finem. finis iste
consũmationis ẽ. in quẽ dirigens
psalmꝰ iste tribuit᷑ dauid. scił cuilibet
fideli. agens de his quȩ ꝑtinent ad
ea que fecit priusꝗͣ seđo linret᷑ sus¬
ceptus in regnũ. In pͥma autẽ parte
ostendit᷑. qualit̾ pꝰ pͥmã unctionem
int̾ adũsa scłi laborans speret indeũ.
certꝰ de scda unctione. In alt̾a uͦ par.¬
te exponit᷑ labor. genutꝰ. oratio: ut
sccła unctio possit haberi. ibi. Exaudi.
Credo uidẽ. Ultimꝰ uersus intentionẽ

Expanded text:
Solent autem non solum reges, sed et sacerdotes ungi, ut Aaron in figura unius fecit nos membra sua. Unde ad nos membra. Sicut autem David in figuram futuri regni apud patrem unctus est, ita nos in domo diaboli existentes ungimur in sacramentum futurae impassibilitatis, in qua sicut David ante regnum laborabat sub hostibus et desiderabat regnum, adoptionem filiorum exspectantes, qua secundo liniamur in regno. Unde removens ab historia dicit in finem. Finis iste consummationis est, in quem dirigens psalmus iste attribuitur David, seu cuilibet fideli agens de his quae pertinent ad ea, quae fecit, priusquam secundo liniretur susceptus in regnum. In prima autem parte ostenditur qualiter post primam unctionem inter adversa saeculi laborans speret in Dominum certus de secunda unctione. In altera vero parte exponitur labor, gemitus, oratio, ut secunda unctio possit haberi, ibi: Exaudi, Credo videre, etc. Ultimus versus intentionem
Abbreviated transcription (Latin):
re: Quia incubuit timor eoꝵ. brbre¬
oꝵ suꝑ eos egyptios. Audita enim tan¬
ta strage mortuon. inmarirubro:
liquias eoꝵ contererent. Tunc imple¬
tum ẽ. qd suꝑus. ait. i firmauit. eũ¬

Expanded text:
 Quia incubuit timor eorum super eos. Audita enim tanta strage mortuorum in mari Rubro, liquias eorum consumeret. Hic impletum est quod superius ait: Et firma
Abbreviated transcription (Latin):
afflixerunt: ⁊ istis quio deberet ti¬
co ut frangeret iram cdi. s in confra¬
dicens. Si dimittis illis peccatum: di¬
mitte. Sin autẽ dele me de lioro tuo.
ubi demonstratum ẽ quantu.n ir¬

Expanded text:
afflixerunt, et istis quid deberent ti ut frangeret iram Dei; sed «in confrais, dicens, «Si dimittis illis peccatum, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo» . Ubi demonstratum est
Abbreviated transcription (Latin):
Exiuixe. ait sͦ. Odñs Quidã uidentes
affligi eque bonos & malos. ignorantes¬
quo uidicio fiat. detͣhunt tͥ: putantes
quȩ diuina fiunt administratione. casluil
temericate conting̾e̾. S ego qͥ cerno occul¬
tas causas qͥb ħ iuste facis. conficebor tͥ
idẽ laudabo te in toto cord̾e meo. Aliĩ
in parte cordis laudant. qͥ qͦdam oꝑa dñi
Parrabo etiã aliis ñ nr̃a s tua oꝑa ẽẽ¬
mirabilia. Ecũ qͥdam nurent᷑ exteriora
facta ut laxarũ suscitatũ in corꝑe. ñ uͦ
Ien mirant᷑ paulũ sascitatũ in m̃te qd̾ ẽ muira¬
bilius. mirant᷑ qͣdã s ñ om̃ia: ego uͦ om̃na

Expanded text:
etc. Ait ergo: O Domine, quidam videntes affligi aeque bonos ac malos, ignorantes cur fiat, detrahunt tibi putantes, quae divina fiunt administratione, casuum temeritate contingere. Sed ego, qui cerno occultas causas, quibus hoc juste facis, confitebor tibi, id est laudabo te in toto corde meo. Alii in parte cordis laudant, qui quaedam opera Domini Narrabo etiam aliis non nostra opesibilia. Cum quidam mirentur exteriora facta, ut Lazarum suscitatum in corpore, non vero mirantur Paulum suscitatum in mente, quod est mirabilius. Mirantur quaedam, sed non omnia. Ego vero omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
satis ẽ increm̃ta lune. & detrim̃ci aitendẽ
Que cñ desicit ut renouet᷑. sic quoq signisi¬
cat ȩccłam: quȩ cũ moriendo defecerit re¬
suscicabit᷑. Nucusq dictũ ẽ qͣliter ꝑ lunã
signisicet᷑ eccła. Nunc dicendũ ẽ. qualid
ꝑ eandem significet᷑ obscura: in qułi here¬
sar. tici sigutant. luna trib modis obicilrat᷑.
uł cũ menstruis cursib finit᷑ nundũ ap¬
parens noua. uł cũ nubilo int̾polat᷑. uł in
edipa. cũ apparet cruenta. Similit̃ ȩccłi
fuit obscura: cũ adhue noua in initio fidei
nondũ t̾ris maior effulsit. Item cũ nebulis
blasphemorũ uituꝑat᷑ obseura ẽ uł cũ ce¬
dib martirũ ẽ. cruenta. In hac obscurita¬
te sagutant heretici: qͥa sciunt hȩc temꝑa
decipiendis infirmis ac cõmoda. Illis aut̃
subũsis: arbitrant᷑ etiã sibi attrahere rec
obscura luna. In qͣ heretici sagutant. cũ
ꝑ tales ministrari ȩccłe sacram̃ta imppe¬

Expanded text:
satis est incrementa lunae, et detrimenta attendere, satis est incrementa lunae, et detrimenta attendere, quae, cum deficit, ut renovetur, sic quoque significat Ecclesiam, quae cum moriendo defecerit, resuscitabitur. Hucusque dictum est, qualiter per lunam significatur Ecclesia. Nunc dicendum est, qualiter per eamdem significetur obscura, in qua heretici sagittant. Luna tribus modis obscuratur, vel cum menstruis cursibus finitur nondum apparens nova, vel cum nubilo interpolatur: vel in eclipsi, cum apparet cruenta. Similiter Ecclesia fuit obscurata adhuc nova, dum in initio fidei nondum terris major effulsit. Item cum nebulis blasphemorum vituperatur, obscura est, vel cum caedibus martyrum est cruenta. In hac obscuritate sagittant haeretici, quia sciunt haec tempora decipiendis infirmis accommoda. Illis autem subversis arbitrantur etiam sibi attrahere rectobscura luna, in qua haeretici sagittant, cum per tales ministrari Ecclesiae sacramenta imprope
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt enĩ duȩ opiiones de lima. Quarũ
quȩ uera ẽ. aut ñ om̃ino. aut difficile sciri
potest. Alñ dict cam lum̃ propͥum habere.
s globũ eiꝰ dimidiũ lucere. dimidiũ obscu¬
rũ cẽ. Dũ ant̃ partẽ quȩ lucet paulatim in
terrã uiu̾cit ut uideri possit: corniculata
apparet. a ilc crescit donec tota illa pars
uideat᷑. R dũ item conũtit᷑ obscura pars in¬
ex carnali obscura t̃ ł sp̃ualis parsmͦ pacet
& solo corꝑe uidet᷑. Alii diẽt qđ ñ habet
lum̃ nisi a sole. s qͣndo ꝓpinqua ẽ illi. eam
partẽ habet ad nos qͣ ñ uidet᷑ ab eo & ideo
ñ lucet. S cũ recedit illustrat᷑ ab ea parte
quã habet ad nos: donec sole occidente ple¬
na siuigat ab oriente. Cũ aut̃ ex alia parte
soli ceꝑit propinquare. suꝑior pars illustra¬
t᷑. inferior obscurat᷑. Hoo uerũ conuenit
ȩccłe. que lum̃ ñ habet nisl a sole uisticiȩ.
forsitan qus de lima dicta sunt aliquib
niiᷤ obscui indebunt᷑. Quȩ si ñ placent:

Expanded text:
Sunt enim duae opiniones de luna, quarum quae vera est, aut non omnino, aut difficile sciri potest. Alii dicunt eam lumen proprium habere, sed globum ejus dimidium lucere, dimidium obscurum esse. Dum autem partem, quae lucet, paulatim ad terram vertit, ut videri possit, corniculata apparet, et sic crescit, donec pars illa tota videatur. Et dum iterum convertitur, obscura pars inex carnali obscura est. Et spiritualis pars modo appet solo corpore videtur. Alii dicunt, quod non habet lumen, nisi a sole; sed quando propinqua est illi, eam partem habet ad nos, qua non videtur ab eo, et ideo non lucet: sed cum recedit, illustratur ab ea parte, quam habet ad nos, donec sole occidente plena surgat ab oriente. Cum autem ex alia parte soli coepit appropinquare, superior pars illustratur, inferior obscuratur. Hoc iterum convenit Ecclesiae, quae lumen non habet, nisi a sole justitiae. Fonimis obscura videbuntur. Quae si non placent,
Abbreviated transcription (Latin):
pro t̃renis st̃ passi: s pro dũo sapient̃ hu¬
miliati. De his ita cõmutatis agit propħa.
⁊ pͥmo refert ꝑsecuciones factas pro uitan¬
dis penis ȩt̾nis. Sed̾o liberationẽ precat᷑.
⁊ affirmat ad tolerandas ꝑsecutiones

Expanded text:
pro terrenis haeretici, sed pro Domino sapienter humiliati. De his ita commutatis agit Propheta, et primo refert percussiones factas pro vitandis poenis aeternis. Secundo liberationem precatur, et confirmat ad tolerandas persecutiones
Abbreviated transcription (Latin):
flãmã suocendit. Uł moab ⁊̃ olla: id est
gentes sunt refectio spei meȩ. In id umẽi.
in idumeã .i. usq ad hõies t̾renȩ iute ex
Preticabit᷑ passio. quȩ ꝑ caltiam̃tũ qd̾ fit
de mortuo anunali significat᷑. Ꝙ sic alie¬
igene .i. allophili mͥ subditi st̃. Multi¬
. enĩ adorant xp̃m: qͥ non st̃ regnaturi

Expanded text:
flamma succenditur. Vel Moab est olla, id est gentes, quae sunt refectio spei meae, dum in in Idumaeam, id est, usque ad homines terrenae vitae extpraedicabitur passio, quae per calceamentum, quod de mortuo animali fit, significatur, et sic alieni genere, id est allophyli mihi subditi sunt. Multi enim adorant Christum, qui no
Abbreviated transcription (Latin):
futura. Engo .d. nob auxiliũ de tribu¬
lacic ie .i. inde subueni. unde putaris dese
poiilem salutẽ. qͥ a temꝑalis salus hõis

Expanded text:
RS. 13. Da nobis auxilium de tribulatione, id est, inde subveni unde putaris deserporalem salutem, quia temporalis salus hominis
Abbreviated transcription (Latin):
Iudas filiꝰ iacob significat xp̃m. in cuiꝰ si¬
gura. iacobide b̾ndicens ait. Iuda te lau¬
sꝑei meȩ. Moab gens quedã ẽ dicta a mo¬
ab quẽ genuit filia loch. abutens ebrio
patre: sic ⁊ male utentes lege generats
mala oꝑa. ꝑ quȩ tribulacionũ olla in
excła bullit. De hac ieremias ait. Ollã
succensam uideo: ⁊ facies eiꝰ a facie aqͥ¬
lonis. Diabolus enĩ ẽ aquilo: qͥ dixit.
Ponã sedem meã ad aquilonẽ. De qͥdñs

Expanded text:
acob significat Christum, in cujus figura Jacob Judae benedicens ait: « Juda, te laub olla spei meae. Moab gens quaedam est dicta a Moab, quam genuit filia Lot abutens ebrio patre. Sic et male utentes lege generant mala opera, per quae tribulationum olla in Ecclesia bullit. De hac Jeremias ait: « Ollam succensam video, et facies ejus a facie aquilonis . » Diabolus enim est aquilo, qui dixit: « Ponam sedem
Abbreviated transcription (Latin):
sẏriȩ. uł sẏriam. ⁊ syriam sobal. ⁊ con¬
ũtit ioab. ⁊ ꝑcussit edom in ualle salina¬
rum .xii. milia. Legr̃ in paralipomenon
qd̃ mortuo naas rege ãmonitarũ. misit
dd̾ nuntios ad consolandũ hanon filiũ
eiꝰ. Cui cũ suggessissent pͥncipes sui qd̃
magis causa explorandi ꝗͣ honorandi
nuntios misisset dd̾: decaluanit hanon
pueros dd̾. ⁊ rasit. ⁊ p̃cidit tunicas a na¬
tib usq ad pedes. ⁊ dimisit eos. Demde
ipse hanon ⁊ ppłs eus uidentes qd̾ inui¬
riam fecissent dd. missis mille talentis
conduxert sibi currus ⁊ equites de moso¬
potamia sẏria ⁊ aliis locis. Quo audito
dauid misit io abeũ exercitu contͣ eos ad
prelium. ⁊ fugauit eos. Legr̃ quoq in scdo
libro regũ qđ mortuo saule cũ dauid ꝓsꝑe
regnaret ꝑcussit cũ multis aliis ad aderer
regem sobal quȩ ẽ pars syriȩ. factaq est
sẏria seruiens dđ sub tributo. Capta aut̃
sẏria i cesis de edom .xii. milib cũ reuer¬

Expanded text:
AM SOBAL, ET CONVERTIT JOAB, ET PERCUSSIT EDOM IN VALLE SALINARUM, DUODECIM MILLIA. Legitur in Paralipomenon, quod, mortuo Naas rege Ammonitarum, misit David nuntios ad consolandum Hanon filium ejus. Cui cum suggessissent principes sui quod, magis causa explorandi, quam honorandi nuntios misisset David, decalvavit Hanon pueros David, et rasit, et praecidit tunicas a natibus usque ad pedes, et dimisit eos. Deinde ipse Hanon, et populus ejus, videntes quod injuriam fecissent David, missis mille talentis, conduxerunt sibi currus et equites de Mesopotamia et Syria et aliis locis. Quo audito David misit Joab cum exercitu contra eos ad praelium, et fugavit eos . Legitur quoque in secundo libro Regum quod mortuo Saule, cum David prospere regnaret, percussit cum multis aliis Adarezer regem Soba, quod est pars Syriae, factaque est Syria serviens David sub tributo. Capta autem Syria et caesis de Edom duodecim millibus, cum rever
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ galaad. Galaad monsẽ. ubi laban
cõprehendit iacob fugientẽ eĩ om̃ib quȩ
ad qͥsierat in mesopotamia. ubi pꝰ inrgu
pides fecert̃ tumulũ. ⁊ comedeit stiꝑ eũ
quẽ uocauit laban tumulus testis. ⁊ ia¬
cobaceruus testimonii. ⁊ dix̾ laban ad
hodie. si aut ego transiero illũ ꝑgens ad
te. aut tu preterieris malum m̃ cogitais.¬

Expanded text:
est Galaad. Galaad mons est ubi Laban comprehendit Jacob fugientem cum omnibus quae acquisierat in Mesopotamia, ubi post jurgpides fecerunt tumulum, et comederunt super eum, quem vocavit Laban Tumulum testis, et Jacob Acervum testimonii, et dimonium. Si aut ego transiero illum pergens ad te: aut tu preterieris: malum mihi cogitans
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Qui in pͥmis ꝑcusserit iebuseum
erit pͥnceps: & ascendit pͥmꝰ ioab ⁊ factus
ẽ pͥnceps. Uł qd̾ cũ uenissent de uida ad
frẽm ioab. ⁊ dixit. Tui sumꝰ odauid: pax¬
strage syrorũ. nichil eũ legimꝰ succendis¬
se. Unde sicut ⁊ in aliĩs locis. ita hic quoq
N est. Psalmꝰ iste mutit in finc̃ xp̃m agens
prohis .i. ad honorẽ horũ qͥ comutabunt᷑
de ueteri uita in nouã. Ꝙ hoc in ticuli in¬
scriꝑtions facta iꝑsi dd̾.i. suscepta fide reg¬
ni xp̃i de quo pilatꝰ ticulũ suꝑposuit cruci.
non ẽ de hoc mundo. Facta ẽ an hec mu¬
tatio: cũ succendit mesopotamiã. ⁊ cet̾a.
Mesopotamia int̾ptat᷑ eleuata uocatio. Sẏria:.¬

Expanded text:
ebusaeum, erit princeps. Et ascendit primus Joab, et factus est princeps . » Vel quod, cum venissent de Juda ad fratrem Joab et dixit: Tui sumus, o David; strage Syriorum nihil eum legimus succendisse. Unde sicut in aliis locis ita hic quoque  et psalmus iste mittit in finem Christum agens pro his, id est ad honorem horum, qui commutabuntur de veteri vita in novam, in tituli inscriptione facta ipsi David, id est suscepta fide regni Christi, de quo Pilatus titulum superposuit cruci; non est de hoc mundo . » Facta est autem haec immutatio, cum succendit Mesopotomiam Syriae etc. Mesopotamia interpretatur elevata vocatio; S
Abbreviated transcription (Latin):
pe. qui in figura dicitur homo. Unde in
cuuangłio. Inimicꝰ homo hoc fecit. Actende
qd cum dixisset a maligno. tanqͣm exponẽs
hoc supposuit ab iniquo uolens significare
qd omnis iniquus malignꝰ. Sunt quidem
sunt ficut illi qui ñ semi. ñ pressuras ho¬
minib facientes. sunt tam̃ luxur iosi. uo¬
luptatib debiti. qualiter ⁊ si aliis non
iuident᷑ nocere. nocent tam̃ sibi. & inde
sunt iniqui. S ⁊ in eodem si quis alte ꝯ¬
siderit malign sunt. qͥa nocent exemplo.
et faciunt in nob̾ qd̾ postea uincere labo¬
remus. Procedit etiã ex ipsa uoluptate
pressura. Postq̃m onim uoluptuose quis
uniens. que habebat effuderit: rapit.
Sicut gͦ spino in radice lenes eniitunt de

Expanded text:
pe, qui in figura dicitur homo. Unde in Evangelio: Inimicus homo hoc fecit. Attende quod, cum dixisset: a maligno, tanquam exponens hoc supposuit: ab iniquo, volens significare quod omnes iniqui maligni. Sunt quidem sunt sicut illi, qui non saevi, non pressuras hominibus facientes, sunt tamen luxuriosi, voluptatibus dediti, qualiter etsi aliis non videntur nocere, nocent tamen sibi, et inde sunt iniqui. Sed in eodem si quis alte consideret, maligni sunt qui nocent exemplo, et faciunt in nobis quod postea vincere laboremus. Procedit enim ex ipsa voluptate pressura. Postquam enim voluptuose quis vivens quae habebat effudit, rapit. Sic ergo spinae in radice lenes emittunt de
Abbreviated transcription (Latin):
que in exodo iudeoꝵ cecitatem significant
ponam te in foramine petre. et ꝓtegam te
num meã et post̾ĩora mea uidebis. Moyses
iudaicus populus. Manus dñi suꝑ eum ut
nĩ udeat faciem transeuntis cecitas in iu
deis: ut non cognoscant diiunitatẽ xp̃i.
patrem. Post transitum tollit dñs manũ
suam. et udet moyses posteriora. quia pꝰt
resurirctionẽ ablata ẽ cecitas eoꝵ. quicru¬
cifixerant dñm. et petro predicante conu̾si

Expanded text:
quae in Exodo Judaeorum caecitatem significant,te in foramine petrae, et protegamcum transiero, posteriora mea videbis . Moses est Judaicus populus; manus Domini super eum, ut non videat faciem transeuntis, caecitas est in Judaeis, ut non cognoscant divinitatem Christoc mundo ad Patrem; post transitum tollit Dominus manum suam, et vidit Moses posteriora sua, quia post resurrectionem ablata est caecitas eorum qui cruc
Abbreviated transcription (Latin):
Corp̃ xp̃i it̾ malos constitutũ
ñdum babens nisi in sꝑe bonum. ubi erit
plena exultatio. gemens orat in hoc ꝑsal¬
mo ꝑ qͦd adorandum inuitat. & primo ꝓ¬
ponit qui hostes. que mala mouent. Scco
qis autilium habeat contra mala ibi. Drci
yeludit ibi. Et habitabunt. Clamat gͥ¬

Expanded text:
Christi inter malos constitutum nondum habens nisi in spe bonum, ubi erit plena exsultatio, gemens orat in hoc psalmo, per quod ad orandum invitat. Et primo proponit qui hostes, quae mala moverunt. Secundo quod auxilium habeat contra mala, ibi: Dixiconcludit ibi: Et habitabunt rect
Abbreviated transcription (Latin):
et dob nocendi. Ideo enim serpens. non ha¬
bet pedes. quorũ strepitꝰ audiat᷑ cum uenit.
Lenis ẽ eiꝰ tract̾ s. ñ rectꝰ. Sic et mali serpũt
ad nocendum: sub lemi contractu habentes
oceultum uenenum. Unde subditi. Uenenũ

Expanded text:
et dolus nocendi: ideo et serpit, non habens pedes, ut non audiatur, cum venit; lenis est ejus tractus, sed non rectus: sic mali serpunt ad nocendum, sub levi tractu habentes occultum venenum, unde subdit, Venenum
Abbreviated transcription (Latin):
etiã de uitula rufa quȩ tota incendebat᷑
ponebant᷑ ꝙ mutebant᷑ in solitudinẽ
¶ Ier ecce uenio. Nocandũ qd̵ ex hoc loco mu¬
tationẽ uet̾is legis probat apłs dicens.
Ideo ingrediens mundũ dic̃. Oblationẽ¬
ra sacrificia erant quasi uerba dei ꝓmitten¬
tis. qui cũ in figuris diceret dabo. pꝰquã
ueterẽ ritũ. ꝙ ita figuras ñ eẽ ablatas: ñ ẽ
uerũ. Nlon enĩ hñt regeni neq sac̾dotẽ.
qr ablata sunt sacrificia. ꝗͣuis sicut cam
qds posuit signũ ut nemo eũ occideret: ita
onẽ. ꝙ aruna .x. huiꝰmodi. & habens hoc
signũ ñ occidit᷑. S maledictus ẽ cam a
t̾ra quȩ sangͥnẽ fr̃is eiꝰ quẽ ipse fudit sus¬
cepit. idẽ. iudeis maledictꝰ ẽ ab eccła. quę¬

Expanded text:
m de vitula rufa, quae tota incendebatur, ponebantur, et mittebatur in solitudinem,  promittentia. Notandum quod ex hoc loco immutationem veteris legis probat Apostolus dicens: Ideo ingrediens mundum dicit: Hostiara sacrificia erant quasi verba Dei promittentis, qui cum in figuris diceret: Dabo, et: Miveterem ritum, et ita figuras non esse ablatas, non est verum. Non enim habent regem, neqnt sacrificia, quamvis sicut Cain Deus posuit signum, ut nemo eum occideret, ita onem et azyma, et hujusmodi, et habens hoc signum non occiditur, sed maledictus est Cain a terra, quae sanguinem fratris, quem ipse fudit, excepit, id
Abbreviated transcription (Latin):
eman. et han. Cũ autẽ senuisset dauia
salomonẽ constituit regẽ. ꝙ congregatis
pͥncipib sacerdotib & leuitis. elegit de
leuiticis in ministeriũ domꝰ dñi .xͦx iiͦi.
ꝑ cetã ministeria diuisit. P refecit autẽ
ianicorib filios chort. cantorib uͦ p̃fecit
asaph. ⁊ enian. ꝙ idychun cũ fr̃ib sius.
qui om̃s fuert̃.cc. octoginta octo. Hȩc
antẽ nõia frequent̾ postuit esdras in titu¬
lis. tũ ꝑropt̃ honorẽ ministerii. cũ maxi¬
me ꝓpt̾ nõiũ significationes. ꝑ qͣs supposi¬
torũ psalmoꝵ intellectꝰ pandunt᷑. sicut
huiꝰ psalmi patet arehanũ ꝑ icdi̾chun.
qͥ inẽp̃tat᷑ cransiliens eos. Docet enĩ iste
p̃s hic a delectatiõe soli ad legẽ dñi tran¬
si lire. & hino ad ȩt̾nitatẽ. Habet autẽ¬

Expanded text:
Eman et Ethan. Dum autem senuisset David, Salomonem constituit regem. Et congregatis principibus sacerdotum, Levitis, elegit de Leviticis in ministerium domus Domini viginti in caetera ministeria divisit. Praefecit autem janitoribus filios Chore; cantoribus veAsaph, Eman et Idithun cum fratribus suis, qui omnes fuerunt ducenti octoginta octo. Haec autem nomina frequenter posuit Esdras in titulo, tum propter honorem ministerii, tum maxime propter nominum significationes, per quas suppositorum Psalmorum intellectus panduntur. Sicut hujus psalmi patet arcanum per Idithun, quod interpretatur Transiliens eos. Docet enim iste psalmus hinc a delectatione saeculi ad legem Dei transilire, et hunc ad aeternitatem. Habet aute
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ consũmans. Loquit᷑ a̾n totus xp̃s
pͥmo ostendens eccłiam expectasse a. acce¬
pisse dm̃. ꝙ nouũ testam̃tũ ab eo. Scdo
enumerat mirabilia facta ꝑ dm̃.ibi.
latria reuocare. ad noui testam̃ti confir¬
mationẽ. utitur propħa auotoritate pa-¬
trũ. qͥ illud p̃dixerunt sicut abraham ꝙ
alii. uticur etiã testimonio. xp̃i & uniũsa ł
ȩccłiȩ. quȩ asserit eẽ impletũ. Ait gͦ. xp̃s¬

Expanded text:
mentum consummans. Loquitur autem totus Christus primo ostendens Ecclesiam exspectasse et accepisse Deum, et Novum Testamentum ab eo. Secundo enumerat mirabilia facta per Deum, ibi: lolatria revocare ad Novi Testamenti confirmationem, utitur Propheta auctoritate Patrum, qui illud praedixerunt, sicut Abraham et alii. Utitur etiam testimonio Christi, et universalis Ecclesiae, quod asserit esse impletum. Ait
Abbreviated transcription (Latin):
sit do mundana conu̾satione exire. tam̃
menai iocundũ ẽ humanas illecebras¬
transilire pro et̾nitate. P rimo docet lin¬
sinẽ. ubi ñ ẽ necessariꝰ huiꝰ prudentię
labor. Scdo dicit uanitati om̃s ẽẽ sub¬
iectos. & se dñm expectare. ꝙ petit ab
petit int̾ mala scli dñm sibi adesse.&. pec¬
cata dimiti. ut prosꝑo fine exeat. ibi.
no suo contrahit inuitiã. & ideo ꝓpt̾ eos
qͥ etiã bona ꝑuertunt deliberat int̾ ma¬

Expanded text:
i de mundana conversatione exire: tamen menti jucundum est humanas illecebrastransilire pro aeternitate Primo posuit linentiae labor. Secundo dicit vanitati omnes esse subjectos: et se Dominum exspectare, et petit ab petit inter mala saeculi Deum sibi adesse, et peccata dimitti, ut prospero fine exeat, ibi: no suo contrahit invidiam, et tamen propter eos, qui etiam bona pervertunt, deliberat inter ma
Abbreviated transcription (Latin):
leu. propħis exaudiuit p̾ces meas ut in nouo
cestam̃to mͥ fulgeat qd̾ multi propħȩ ui¬
dere cupiert̃. ꝙ ñ uiderunt. Et eduxit
me de lacu miseriȩ. idẽ. de inferno. q de
profundo conenpiscenciarũ carnaliñ.
ꝙ de luco fecis uł lumi. idẽ. de malis oꝑib
quȩ pedes inqͥnant. & fecent. & mergunt.

Expanded text:
 prophetis exaudivit preces meas, ut in Novo Testamento mihi fulgeat, quod multi prophetae videre voluerunt, et non viderunt. Et eduxit me de lacu miseriae, id est de inferno, et de profundo concupiscentiarum carnalium; et de luto faecis, id est de malis operibus, quae pedes inquinant et foetent et mergunt i
Abbreviated transcription (Latin):
frum̃tũ. habens cũ malis cõmunit̾ nascu
mori. adũsa ⁊ prosꝑa paci. & huiꝰ modi. Pecit
in pͥma parte hic scd̾m causam: in futuro
seđm locũ separiri. Scda: confictit se ad
beatitudinẽ intraturũ. Unde int̾ molesti¬
as huiꝰ scłi confortat aĩã abi. U introibo.
In qͦ patet intentio. Ergo contͣ pressuras hꝰ¬
tͥ scłi ne trahat᷑ ab illis: exclamat. Iudica

Expanded text:
frumentum, habens cum malis communiter nasci et mori, adversa, prospera et hujusmodi. Petit in prima parte hic secundum causam, et in futuro secundum locum separari. In secunda confidit se ad beatitudinem intraturum. Unde inter molestias hujus saeculi confortat animam ibi: Et introibo, in quo patet intentio. Ergo contra pressuras hujus saeculi ne trahatur ab illis, clamat: Judica
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Qui ñ solum cathecuminis fontẽ
baptisii desiderantib conuenit. s etiã
baptizatis adhuc in hac uita peregͥnan¬
tib a deo. qui qͥntomagis bibunt canto
propħa relictis idolis & depositis uitiis
cnrrere. Primo desideriũ suũ ostendit.
cui qm̃ maloꝵ insultatio obuiat dicen¬
tium. ubi est ds tuus: ne a tristicia scłi
in desꝑationẽ uł cedium traheret᷑. scła
parte sensualem ammiã consolat᷑ ratio.
tico se eẽ putent. s potuis hancuocẽ ẽẽ cuiꝰ
modũ. & ecct̾a. Exqͥstto exemplo: figurat
desideriñ suũ. Cum antẽ fideles ceruis
multis similitudinib conferant᷑. presens
lociis illud tantũ exigit in comparationẽ
& estuans ueneno acrius desiderat fonce.
quo hausto pilos & cornua deponit. Si¬
milit̾ aĩa ubi se cognoscit auariciȩ. for¬

Expanded text:
Dei, quod non solum catechumenis fontem baptismi desiderantibus convenit, sed etiam baptizatis adhuc in vita hac a Deo peregrinantibus, qui quanto magis bibunt, tanto Propheta relictis idolis et depositis vitiis currere. Primo desiderium suum ostendit, cui quoniam malorum insultatio obviat dicentium: Ubi est Deus tuus, ne a tristitia saeculi in desperationem vel taedium trahantur, secunda parte sensualem animam consolatur. Ratio tico se esse putent, sed potius hanc vocem credant Deum vivum. Exquisito exemplo figurat desiderium suum. Cum autem cervis fideles multis similitudinibus conferantur, praesens locus illud principaliter exigit in comparationem  et aestuans veneno acrius desiderat fontem, quo hausto, pilos et cornua deponit. Similiter anima, ubi se cognoscit avaritiae, for
Abbreviated transcription (Latin):
ci abyssus. Unde apłs. Michi pro mini¬
mo ẽ. ut a uob iudicer. E ut profundiorẽ
abẏssũ ostenderet: adiecit. S neq me ip¬
sũ uidico. Dehac abysso ille memor dei
de t̾ra iordanis admirans ait. Abyssus¬
inuocat abyssũ. id ẽ. homo hominẽ: dũ
aliquid fidei ⁊ ueritatis ipsi p̃dicat. Qđ̃

Expanded text:
citur. Unde Apostolus: Mihi pro minimo est, ut a vobis judicer. Et ut profundiorem abyssum ostenderet, adjecit: Sed neque me ipsum judico . De hac abysso ille memor Dei de terra Jordanis, admirans ait: invocat, id est, homo hominem, dum aliquid fidei et veritatis illi praedicat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
untur: effudi animã meã. id ẽ. ad incel¬
ligentiam dilacaui. ꝙ ꝑ sensuũ fenestras
exteriora collustians. ipsa quidẽ ad affecti¬
ones sensuũ propͥis qualicatib uariata
distixi. deũ uͦ qͥa qualitatib illis nͥ subia¬
cet. his sensib ñ cognoui. Nelictis gͦ sen¬
sali instrum̃tis. ꝑ seipsũ cepit animꝰ mens
ea que ñ stibiacent sensib contẽplari: sicut
sapientiã. ⁊ seipsũ. & huiꝰmodi. S ⁊ hec
uariabilia inuariabilis ds excedit. Ut gͦ
aliquatenꝰ eum accingerem qui ẽ ultra me:
effudi animã meã suꝑme. & qͣre hoc feci:
Qm̃ tͣnsibo uł ingrediar in locũ cab̾naculi

Expanded text:
untur , effudi animam meam, id est ad intelligentiam dilatavi, et per sensuum fenestras exteriora collustrans ipsa quidem ad affectiones sensuum propriis qualitatibus variata distinxi. Deum vero, quia qualitatibus istis non subjacet, his sensibus non cognovi. Relictis ergo sensuum instrumentis per se ipsum coepit animus meus ea quae non subjacent sensibus, contemplari sicut sapientiam et se ipsum et hujusmodi. Sed et variabilia haec invariabilis Deus excedit. Ut ergo eum aliquatenus attingerem, qui est ultra me, effudi animam meam super me. Et quare hoc feci? Quoniam transibo, vel ingrediar in locum tabernaculi
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ in se antiquo serpente diabolo. extin¬
ctis uitiis quasi depositis pilis. eradicatis
suꝑbie cornib. item querit fontẽ aquş¬
salientis in uitã et̾̃nã: quo cũ se cognou̾it
transiturã ardencius inflãmat᷑. Unde
qͥa pot̾at fontẽ ceruus desiderare causa
lauandi. uł bibendi: act̾minat desid̾iũ
suũ ẽẽ causa bibendi. dicens. Sitiuit aĩa.
id ẽ. intio mea ñ iam ad simulacra mortua :

Expanded text:
autem in se antiquo serpente diabolo, exstinctis vitiis quasi depositis pilis, eradicatis superbiae cornibus, item quaerit fontem salientis aquae in vitam aeternam, quo cum se noverit transituram, ardentius inflammatur. Unde quia poterat cervus desiderare, causa lavandi vel bibendi, determinat desiderium suum esse causa bibendi dicens: VERS. 3. Sitivit anima, id est ratio non jam ad simulacra mortua,
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrant᷑ hẽ psalmũ tr̃ cẽ cantatũ qn
chusi filiꝰ arachi amicꝰ dauid destrurit
consiliũ achitophel: & ad eũ nuntios mi¬
sit ut ab heremo fugeret. Uerũ sciendũ
ẽ. eos uehement̃ errare. pͥmũ qd̾ nomen
chuss ibi seriptũ ẽ ꝑ samech hic ꝑ sin.
Deinde qđ ille filius arachi dicit᷑. hic filiꝰ
iemuni. freterea cdauid qͥ p̃ceꝑat ioaib &
cetĩs ducib dicens. parcite puero absalon
Concep̃ dolorẽ & peꝑit iniqͥtatẽ. lacũ ape¬
ruit & effodit eũ. & incidit in foueã quã
fecit. Maxime qͥ morte eiꝰ audita: ei eiu¬
lans clamaint fili mi fili mi absalon.
Nec etiã uocaret hic leonẽ: quẽ ibi uoca¬
uerat puerũ. qͣsi ignorantẽ. Sciendũ¬

Expanded text:
arbitrantur hunc psalmum tunc esse cantatum, quando Chusi filius Arachi, amicus David. destruxit consilium Achitophel, et ad eum nuntios misit, ut de eremo fugeret. Verum sciendum est eos graviter errare. Primum, quod nomen Chusi ibi scriptum est per Samech, hic per Sin. Deinde quod ille filius Arachi dicitur, hic filius Jemini. Praeterea David, qui praeceperat Joab, et caeteris ducibus dicens: « Parcite puero Absalon Concepit dolorem, et peperit iniquitatem. Lacum aperuit, et effodit eum, et incidit in foveam, quam fecit, maxime qui morte ejus audita ejulans clamavit: « Fili mi, fili mi Absalon! » Nec etiam hic vocaret leonem, quem ibi vocaverat puerum quasi ex ignorantia pe
Abbreviated transcription (Latin):
iamun in libro regũ legit᷑ ita. ł erat uir
de filiis beniamin. & nom̃ eiꝰ eis. ⁊ huiꝰ¬
erat filius. nom̃ eiꝰ saul. ꝑ semei qͦq qui
erat de familia saul idem probat᷑. quem
cdauid uocat flliũ iemini. Mistice chusi
ethiops. significat cdiabolũ. llec ẽ ꝯtͣriũ
qd̾ dicit᷑ siliꝰ iemitii. id ẽ. dext̃. Creatꝰ enĩ
ẽ filiꝰ dei. deinde uitio factꝰ ethiops. Qd
chusi sit ethiops signisicat aqͥla tͣnsseress
ꝓ uerbis echiopis. ubi simachꝰ pro uerbiᷤ
chusi. Contͣ echiopeni loqͥt᷑ xp̃s ad patrẽ
in qͦ consentit aug̾tinꝰ. Ait enĩ. ꝑ orest etiã
hic psalmi̾is in ꝑsona ap̃i intelligi. si q̃
humilit̃ dicta st̃ ad infrmitacẽ nr̃amre¬

Expanded text:
ita: Et erat vir de tribu Benjamin, et nomen ejus Cis, et huic filius: nomen ejus Saul . Per Semei quoque, qui erat de familia Saul, idem probatur, quem David vocat filium Jemini. Mystice Chusi Aethiops significat diabolum. Nec est contrarium, quod dicitur filius Jemini, id est dexterae. Creatus enim est Filius Dei, deinde vitio factus est Aethiops. Quod Chusi sit Aethiops, indicat aquila transferens: pro verbis Aethiopis. Ubi Symmachus pro verbis Chusi. Contra Aethiopem loquitur Christus ad Patrem, in quo consentit Augustinus. Ait enim: Potest et hic psalmus in persona Christi intelligi, si quae humiliter dicta sunt, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ira tua. idẽ. exerce iram tuã. hanc scił in fi
altus .ii. ñ intelligant iram tuã suꝑ se. &
ita excrati te crucisigant. E in p̾cepto qd̵
mandaib apparens humilis. exurge. idẽ.
altus elo. ut qͣre sis humilis ñ intelligant.
ꝑ ita ercecatis tua humilitate udeis. tͣnse¬
untib discipłis ad gentes. sina goga. idẽ ñ
pauci. s cong̾gatio ppłorũ. idẽ. gentiũ. cir¬

Expanded text:
ira tua, id est exerce iram tuam, hanc scilicet, ialtus, ut non intelligant iram tuam super se, et ita excaecati te crucifigant, et in praecepto, quod mandasti, apparens humilis exaltare, id est altus esto; ut quare sis humilis non intelligant, et ita excaecatis tua humilitate Judaeis, transeuntibus discipulis ad gentes synagoga, id est non pauci, sed congregatio populorum, id