comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
effect ut reperiturus illas a quib proficissctuat¬
moronunteeras uidecet᷑. b Sempronius Graccus qu
acie ad uersus picentes directa cũ subitus tee¬
rę motus utrasq partes efudisset exhortatiõe
enfeemauit suos et impulit ut confternatũ suꝑ¬
fitiont inuaderẽt hostem: adhortatusq deuiat
Seetorius cum equitũ scuta exteinsequs equo¬
ꝑ. que tectora exuenta subito prodigio appa¬
ruissent uictoriã portencii intee pretatus ẽ q̃m
ille hartes solecent hostili ceuore repgi. Epa łpamiinu lis¬
minundas thebanus conftratis militib eqsd ex
hasta eius ornam̃tu insulȩ̨ more dependens
uentus ab latũ insepulebrũ lacede monii culdã
depulerat: nolite inquit milites rcepidare
lacedemoniis significat᷑ intecitus. sepulchra
enũ funerib ornant᷑. Idem cũ fax de coelo noc¬
induit hoc numina ofiendũt. Idem inftañte ad¬
uecsus lacedemonios pugna cũ sedile ĩ quo re¬

Expanded text:
effecit, ut repetiturus illas a quibus proficiscebateffecit, ut repetiturus illas a quibus proficiscebatur terras videretur. T. Sempronius Gracchus consul, acie adversus Picentes directa, cum subitus terrae motus utrasque partis confudisset, exhortatione confirmavit suos et impulit, consternatum superstitione invaderent hostem, adortusque devicit. Sertorius, cum equitum scuta extrinsecus equorumque pecora cruenta subito prodigio apparuissent, victoriam portendi interpretatus est, quoniam illae partes solerent hostili cruore respergi. Epaminondas Thebanus contristatis militibus, quod ex hasta eius ornamentum infulae more dependens ventus ablatum in sepulchrum Lacedaemonii cuiusdam depulerat, "nolite", inquit, "milites, trepidare; Lacedaemoniis significatur interitus; sepulchra enim funeribus ornantur." Idem, cum fax de caelo noc "lumen", inquit, "hoc numina ostendunt." Idem, instante adversus Lacedaemonios pugna, cum sedile in quo re
Abbreviated transcription (Latin):
libera lissimas epłas et inctrogauit utͦ magis
gaudeent cuiq ei p̃sentia probassent ato ꝑ
nisi medos uiceritis nõ potestis atq ita eo
ad cupiditam p̃lii contitauit .a. Silla qi ad¬
ueesus Axchelaũ prefectũ Mitridatis apud pi¬
rea pignorib ad p̃liũ militib utebat᷑ opere
eos fatigando compulit ad poscendũ ultro pugis
signũ. Rabius Raximus uecitus ne quia fidu¬
tia nauiũ ad quas refugiũ trat minus confã¬
tec pugnaret ex eecitus incendi eas pueꝗͣ miret
p̃liũ uessit Re di soluendo metu quo milia¬
El PIDex italia in aphricã trami¬
portato execcitu cũ egrediens naue pr¬
lapsus eẽt. et ob hoc attonitos milites cerne¬
ret. id qo trepidationẽ affecebat constantia
et magnitudine aĩ inhortationẽ conuectit
et audite inquit milites aphricã os pressi ¶
cȩsar cũ forte consedens nauẽ lapsus esset e¬
neo te teera matec inquit: qua ĩttep̃tationt

Expanded text:
liberalissimas epulas et interrogavit, utro magis liberalissimas epulas et interrogavit, utro magis gauderent. Cumque ei praesentia probassent, "atquinisi Medos viceritis, non potestis", atque ita eos ad cupiditatem proelii concitavit. L. Sulla, quia adversus Archelaum praefectum Mithridatis apud Pirea pigrioribus ad proelium militibus utebatur, opere eos fatigando compulit ad poscendum ultro pugnae signum. Fabius Maximus veritus, ne qua fiducia navium, ad quas refugium erat, minus constanter pugnaret exercitus, incendi eas, priusquam iniret proelium, iussit. XII De Dissolvendo Metu, Quem MilitScipio, ex Italia in Africam transportato exercitu, cum egrediens nave prolapsus esset et ob hoc attonitos milites cerneret, id quod trepidationem afferebat, constantia et magnitudine animi in hortationem convertit et "plaudite", inquit, "milites, Africam oppressi." C. Caesar, cum forte conscendens navem lapsus esset, "teneo te, terra mater", inquit. Qua interpretatione
Abbreviated transcription (Latin):
litterȩ significabant uictoriã alexanoro dari
quas cũ ittur calidũ rapiusset et a rege milti
et oftensu auxit animũ tingͣ deo sondenit
uictonã. Idem fecit indes austeꝵ p̃liũ eume¬
ne cũ gallis cõmissuro. E paminuncdas theba¬
nuis ad utesus lacedemonios fiduciã suoꝵ reli¬
none adiuuandã ratus: arma quę ornam̃tis
affixi in templis erãt nocde subtraxit ꝑ suasit q
militib deos itee suũ sequi ut ĩpreliãtib ip̃is
tiens ueste tegit᷑. nudatos militib suis osten¬
dit ut alba corpora et umbratica cõtemnnent᷑
bello syracusoꝵt tyrannus bello adueesus poenos
suscepto cũ multos ctepisset infirmisimũ quẽ ꝙ
s̃cipue auxiliarid qui igercimi ecãt nudacũ
inconspectu suoꝵ produxit ut peesuadderet con¬
temnendos. Cẏrus rex pecsar ut conataret
animos topulariũ tota die in exadenda siua
q̃dam eos fatigauit deoide poftridie prȩnitit eis

Expanded text:
Litterae significabant victoriam Alexandro dari. Litterae significabant victoriam Alexandro dari. Quas cum iecur calidum rapuisset et a rege militi esset ostensum, auxit animum tamquam deo spondente victoriam. Idem fecit Sudines haruspex proelium Eumene cum Gallis commissuro. Epaminondas Thebanus adversus Lacedaemonios, fiduciam suorum religione adiuvandam ratus, arma, quae ornamentis affixa in templis erant, nocte subtraxit persuasitque militibus deos iter suum sequi, ut proeliantibus ipsis tiens veste tegitur, nudatos militibus suis ostendit, ut alba corpora et umbratica contemnerentur. Gelo, Syracusarum tyrannus, bello adversum Poenos suscepto, cum multos cepisset, infirmissimum quemque praecipue ex auxiliaribus, qui nigerrimi erant, nudatum in conspectum suorum produxit, ut persuaderet contemnendos. Cyrus, rex Persarum, ut concitaret animos popularium, tota die in excidenda silva quadam eos fatigavit; deinde postridie praestitit eis
Abbreviated transcription (Latin):
teli hofes tela uerterũt. L. Scilla quopara¬
tiorem militem ad pugnandũ haberet: prȩdici
sibi a diis futura simulauit. postremo ẽt̃ ĩcõspecu
Exercitus pus q in aciem descendecet signũ
modice amplitudinis esd delphis suftulecat
grabat petebat q promissam uictoriã matum¬
ret. E. Marcus sagam quandã ex siria habuit
a qͦ se dimicationũ euentus prȩdiare simula¬
bat Q. Sectorius cũ barbaro et rationis in¬
doali limite uteret᷑: cecuã candiolã insignis
formȩ pec lusitamã ducebat. et ab ea se quę
agenda aut uitancla essent prenosere aseuera¬
bat: ut barbari ad om̃ia tanqẽ diuinitus impe¬
rata obedirent hoc gn̾e fracegematen nõ tm̃
ea parre utendũ est: quã imperitos extima¬
bimus ẽẽ apud quos his utemur. D multo
magis ea quȩ talia crũt quę excogitabũt᷑ ut
Alexãder ab his monstrata do credant. Alexandee na¬
cedo saccificaturis inscripsit medicamento aut¬
uspicis manũ quã ille exciserat supposituris

Expanded text:
i hostes terga verterunt. L. Sulla, quo paratiorem militem ad pugnandum haberet, praedici sibi a diis futura simulavit, postremo etiam in conspectu exercitus, priusquam in aciem descenderet, signum modicae amplitudinis, quod Delphis sustulerat, orabat petebatque, promissam victoriam maturaret. C. Marius sagam quandam ex Syria habuit, a qua se dimicationum eventus praediscere simulabat. Q. Sertorius, cum barbaro et rationis indocili milite uteretur, cervam candidam insignis formae per Lusitaniam ducebat et ab ea se, quae agenda aut vitanda essent, praenoscere asseverabat, ut barbari ad omnia tamquam divinitus imperata oboedirent. Hoc genere strategematon non tantum ea parte utendum est, qua imperitos existimabimus esse, apud quos his utemur, sed multo magis ea, qua talia erunt, quae excogitabuntur, ut a diis monstrata credantur. Alexander Macedo sacrificaturus inscripsit medicamento haruspicis manum, quam ille extis erat suppositurus.
Abbreviated transcription (Latin):
nore cum metu quia nõ segregati ideo q nõ &
causa culpȩ uidebant᷑ acersiri paruerũt et ili
quiby integra erat consaiencia custodiendis quos
nocentib attendere nec illor fuga inquinarẽt.
C tesar cũ quedã eius legiones sedicionẽ mouis¬
sent adeo ut ĩpernicien ducis uiderent᷑ consur¬
recturȩ disimulatio metu processit ad milites po¬
stalantib que missionẽ uloa minaci uulcu de¬
dit exauctoratos poenitentia coegit sacisfacere im¬
peratori: obsequẽtiores q ĩ reliqũ opera sedert
Quem ad modũ irempestiua pestulatio pugn

Expanded text:
nore cum metu, quia non segregati ideoque non ex nore cum metu, quia non segregati ideoque non ex causa culpae videbantur arcessiri, paruerunt et illi, quibus integra erat conscientia, custodiendis quoque nocentibus attenderunt, ne illorum fuga inquinarentur. C. Caesar, cum quaedam legiones eius seditionem movissent, adeo ut in perniciem quoque ducis viderentur consurrecturae, dissimulato metu processit ad milites postulantibusque missionem ultro minaci vultu dedit. Exauctoratos paenitentia coegit satisfacere imperatori obsequentioresque in reliqua opera se dare. X Quemadmodum Intempestiva Postulatio Pugn
Abbreviated transcription (Latin):
rã se petere simulauit. q̃i aptius locis montu¬
osis aduersus hostem equitatu preualentem pr¬
pnaturus per hanc consilii oftentationaĩ auoca¬
to ĩchariam tisapherne ĩpẽ lidiam ubi caput
bostium regni erat irupit oppresis q qui illic
agebant peaimia regia potitus est. Deseditione
iugulatis hospitib ip̃i res inuaderent: eoꝵ rumo¬
rem spargit eo loco hibernaturos atq ita coniu¬
ratoꝵ consilio campaniã periculo liberauit et ex
occasione nocentes puniit.L. Salla cũ legi¬
ones aiũ romanoꝵ pernitiosa seditione fuce¬
rent consilio restituit sanitatem efferatis pro¬
tet .n. anũctiari iussit hostem adesse et ad ae¬
ma uocantiũ clamorẽ tolli: signa canere:
cuscussa seditio ẽ unuersis adutesus hofem
consentientib. En. Rompeius trucidato ab &co¬
citu mediolani senatu ne tumultũ moueret
si solos euocasset nocentes mixtos eus qui exra
delictũ erant uenuire iussit. Itaq et noxii mi¬

Expanded text:
Cariam se petere simulavit, quasi aptius locis montuCariam se petere simulavit, quasi aptius locis montuosis adversus hostem equitatu praevalentem pugnaturus. Per hanc consilii ostentationem avocato in Cariam Tissapherne, ipse Lydiam, ubi caput hostium regni erat, irrupit oppressisque, qui illic agebant, pecunia regia potitus est. IX De Seditiiugulatis hospitibus ipsi res invaderent eorum, rumorem sparsit, eodem loco hibernaturos; atque ita dilato coniuratorum consilio Campaniam periculo liberavit et ex occasione nocentes puniit. L. Sulla, cum legiones civium Romanorum perniciosa seditione furerent, consilio restituit sanitatem efferatis. Propere enim annuntiari iussit, hostem adesse, et ad arma vocantium clamorem tolli, signa canere. Discussa seditio est universis adversus hostem consentientibus. Cn. Pompeius, trucidato ab exercitu Mediolani senatu, ne tumultum moveret, si solos evocasset nocentes, mixtos eis qui extra delictum erant, venire iussit. Ita et noxii mi
Abbreviated transcription (Latin):
parare nõ potuit. Ci tesar pe exceptũ quẽ l̃¬
dam aquatorem com comperisset Afraniũ peto abo¬
iũ. quȩ castra noctu moturos ut citra uexati¬
onem suort hostilia impediret consilia: initio
statim noctis uasa olamare milites et pretee
aduersarior cafra agi mulos cũ fremitu et sonũ
iussit continuare quos retentos uolebat arbi¬
trari caftra a cesare mouerͣ. Scipio aphricas
nisus siracusanoꝵ tyrannus cũ aphri tagenti
multitudine traiecturi essent in saciliã ad tũ
oppugnandũ castella plurib locis cõminuit ai¬
stodib q pręcepit ut ea aduenienti hofti dede¬
rent: dimissi q sira cusas occulte redirent aphnis
necesse fuit capta castella p̃sidio ibi tenere qu¬
os dionisius redlactos ad quã uolueras pauatũ
pene iam per numc̃o agressus uicit cũ suoscõ¬
taxisset et adutosarios sparsisset. Agesilaus
lacedemonius cũ inferret bellũ thisagherneta

Expanded text:
parare non potuit. C. Caesar, per exceptum quenparare non potuit. C. Caesar, per exceptum quendam aquatorem cum comperisset Afranium Petreiumque castra noctu moturos, ut citra vexationem suorum hostilia impediret consilia, initio statim noctis vasa conclamare milites et praeter adversariorum castra agi mulos cum fremitu et sono iussit; continuere se, quos retentos volebat, arbitrati castra Caesarem movere. Scipio Africanus nysius, Syracusanorum tyrannus, cum Afri ingenti multitudine traiecturi essent in Siciliam ad eum oppugnandum, castella pluribus locis communiit custodibusque praecepit, ut ea advenienti hosti dederent dimissique Syracusas occulte redirent. Afris necesse fuit capta castella praesidio obtinere; quos Dionysius, redactos ad quam voluerat paucitatem, paene iam par numero adgressus vicit, cum suos contraxisset et adversarios sparsisset. Agesilaus Lacedaemonius, cum inferret bellum Tissaphernae,
Abbreviated transcription (Latin):
sedinone intte finitimos ortam quã tomanort
legati diximer̃ deberent: missos q cosuelut
contraria pignora ntinueruãt nec añ rediderũt
ꝗͣ ip̃i recuptrarent suos. legati romanor cum
misissent ad antiochã regem qui secũ hãniba¬
le iuctis carthaginẽsib habebat consiliũ q euiꝰ
aduersus romanos infruebat crebris cũ hãni¬
bale tolloquiis effecerũt ut is regi fieret su¬
pectus cui gratissimus alioquin et utilis erat
ꝑꝑ calliditatem et perinam bellandi. Quĩtus
Metellus aduersus iugurtã bellũ gerens miss¬
oad ie legatos eius corrupit ue sibi proderẽt
regm cum et alii uenissent: idem fecit eodẽ
onsilio usus est et adueius cercios s de capti¬
uitat iugurtnę res parũ processit numen .n.
ondi sib̃i uolebat plarimus tñ consequtus est¬
Nam cum intecceptę fuissent epistolę eius
ad regios amicos scriptę in omnes eos rexani¬
maduerit. spoliatus q consiliis amicos postea

Expanded text:
seditionem inter finitimos ortam, quam Romanorum seditionem inter finitimos ortam, quam Romanorum legati dirimere deberent, missosque eos velut contraria pignora retinuerunt nec ante reddiderunt, quam ipsi reciperarent suos. Legati Romanorum, cum missi essent ad Antiochum regem, qui secum Hannibalem victis iam Carthaginiensibus habebat consiliumque eius adversus Romanos instruebat, crebris cum Hannibale colloquiis effecerunt, ut is regi fieret suspectus, cui gratissimus alioquin et utilis erat propter calliditatem et peritiam bellandi. Q. Metellus adversus Iugurtham bellum gerens missos ad se legatos eius corrupit, ut sibi proderent regem; cum et alii venissent, idem fecit; eodem consilio usus est et adversus tertios. Sed de captivitate Iugurthae res parum processit; vivum enim tradi sibi volebat. Plurimum tamen consecutus estnam cum interceptae fuissent epistulae eius ad regios amicos scriptae, in omnis eos rex animadvertit spoliatusque consiliis amicos postea
Abbreviated transcription (Latin):
relictis finib sius nostros occupauerant ocultis
ianerib manũ misit quȩ desolates agroseor
uicos q pec diuersa incoidit Sabini ad arct̃dai
domesticam uastitatem recesserũt. Curio conti¬
git et uacuos infestare hostiũ fines et exeratũ
sene prelio auectere: sparsũ q cader̃ T. d¬
dius paucitatẽ suoꝵ difidens cũ in aduentũ
eaꝵ ligionũ: quas expectabat traheret bellũ
et occurrere eis hostem compecisset: contione
aduocata aptari iussit milites ad pugnã acde
industria negligentius cuftori captiuos ex quis
pauci qui profugerũt nũtiarãt suis pugnã im¬
minere at illi ne suspectatione p̃liis dedus¬
rent uires ommiserũt occurrere eis quibus
insidiabant᷑ legiones cutissime nallo ex apiere
ad didiũ pecuenerunt. Bello punico quedam
ciuitates: quȩ a romanis deficere ad poenos
definauerant cũ obsides dedissent quos reciꝑe
iñ quã desaiscerent studebant simulauerũt

Expanded text:
relictis finibus suis nostros occupaverant, occultis relictis finibus suis nostros occupaverant, occultis itineribus manum misit, quae desolatos agros eorum vicosque per diversa incenderunt. Sabini ad arcendam domesticam vastitatem recesserunt; Curio contigit et vacuos infestare hostium fines et exercitum sine proelio avertere sparsumque caedere. T. Didius, paucitate suorum diffidens, cum in adventum earum legionum, quas exspectabat, traheret bellum et occurrere eis hostem comperisset, contione advocata aptari iussit milites ad pugnam ac de industria neglegentius custodiri captivos. Ex quibus pauci, qui profugerant, nuntiaverunt suis pugnam imminere; et illi, ne sub exspectatione proelii diducerent viris, omiserunt occurrere eis, quibus insidiabantur; legiones tutissime nullo excipiente ad Didium pervenerunt. Bello Punico quaedam civitates, quae a Romanis deficere ad Poenos destinaverant, cum obsides dedissent, quos recipere, antequam desciscerent, studebant, simulaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
itinera grauissima siti cũ exercitu affectus obla¬
tam sibi amilite in gala aquã spectantib uni¬
uersis efudit utilior exemplo temperãtis̨ quã
si comunicare potuissent. De disteingendis hostib
Oriolanis cũ ignominiã damnationis suȩ
Ubello ulcisceret᷑ ppłationẽ patricioꝵ agnes
inhibuit deustis uastatisq plebrioꝵ ut discordi¬
am moueret q consensus romanorũ confringe¬
ret. Nãnibal fabiũ cui neq uircute neq arci
bellandi parerat: ut infamia diftringeret agris
eius abstinuit : ceteros ppłatus : contra ille ne
suspecta ciuib fides esset magnitudine aĩ efe¬
at publicatis possesionib suis. Fabius. M. quĩto
urbi erant copias ad sitiũ mouerent: quib
assequos ad sua defendenda. Netrusci umbi¬
q deuectecũt. relictos samnites gallosꝙ fabi¬
us et collega decius agressi uiarunt. M tirui
adueesus sabinos qui ingenti ex oticu conscripto

Expanded text:
itinera gravissima siti cum exercitu affectus oblaitinera gravissima siti cum exercitu affectus oblatam sibi a milite in galea aquam spectantibus universis effudit, utilior exemplo temperantiae, quam si communicare potuisset. VIII De Distringendis Hostibus Coriolanus, cum ignominiam damnationis suae bello ulcisceretur, populationem patriciorum agrorum inhibuit, deustis vastatisque plebeiorum, ut discordiam moveret, qua consensus Romanorum distringeretur. Hannibal Fabium, cui neque virtute neque artibus bellandi par erat, ut infamia distringeret, agris eius abstinuit, ceteros populatus. Contra ille, ne suspecta civibus fides esset, magnitudine animi effecit, publicatis possessionibus suis. Fabius Maximus quiurbi erant, copias ad Clusium moverent. quibus assecutis ad sua defendenda Etrusci Umbrique deverterunt; relictos Samnites Gallosque Fabius et collega Decius adgressi vicerunt. M'. Curius adversus Sabinos, qui ingenti exercitu conscripto
Abbreviated transcription (Latin):
uiu. quib elephantos transportare desia¬
ebat᷑ uinxit dolia conscu̾it q tabula mentisac
supte ea positos pec siculum fretũ transmisit. Na¬
nibal cũ in p̃lati fluminis transitus elephantos
nõ posset compellere/ nec nauiũ aũt materiaꝵ
quib rates continerent᷑ copiã hẽret: iussit feroes¬
simũ elephantũ sb aure uulnerari : et eũ qui
uulnerasset cranato statim flumine ꝓ currere. de¬
phantes exasꝑatus ad persequendũ doloris sui auc¬
torem tranauit amnẽ et reliquis idem audiẽ¬
di fecit exemplum. Chartaginensiũ ducs int.¬
ructuri classem quia sparto deficiebant᷑ crinih
consaꝵ mulitrũ ad fines efficiendos usi st lden
Masilenies et rhodii fecerũt. Uarcus Antoni¬
us a mutina profugus cortices prosequtis milti¬
bus suis dedit. Spartaco copiis q eius scuta ꝯ
iumine futrũt: qui coriis tegebant᷑. Non alienꝰ
ut arbitror hic locus est referendi fc̃u alexan dri
Nacedonis illud nobile qui pec deserta apbrics

Expanded text:
avium, quibus elephantos transportaret, deficiebatur, iunxit dolia constravitque tabulatis ac super ea positos per Siculum fretum transmisit. Hannibal, cum in praealti fluminis transitum elephantos non posset compellere nec navium aut materiarum, quibus rates construerentur, copiam haberet, iussit ferocissimum elephantum sub aure vulnerari et eum, qui vulnerasset, tranato statim flumine procurrere. Elephantus exasperatus ad persequendum doloris sui auctorem tranavit amnem et reliquis idem audendi fecit exemplum. Carthaginiensium duces instructuri classem, quia sparto deficiebantur, crinibus tonsarum mulierum ad funes efficiendos usi sunt. Idem Massilienses et Rhodii fecerunt. M. Antonius a Mutina profugus cortices pro scutis militibus suis dedit. Spartaco copiisque eius scuta ex vimine fuerunt, quae coriis tegebantur. Non alienus, ut arbitror, hic locus est referendi factum Alexandri Macedonis illud nobile, qui per deserta Africae
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ mñ rapiditate: alteram legionẽ ĩ occulto
atra flumen collocauit. ut hostes pauatate
contempta auclatius sequerent᷑ qd ubi factũ est
legio quę ob hoc clisposita erat ex insiliis bostẽ
agressa uastauit. Iphicrates in thraciam cũ ꝑꝑ
conditionẽ locoꝵ longũ agmen deduceret et
nũtiatũ esset ei hostes sumũ id agressuros co¬
hortes inutraq latera secedere et consistere
iussit: ceteros sufugeri et inter maturare trãs¬
cũte aũt toto agnint letismos quosq reti¬
nuit et eꝵ ita passim ẽẽ prędam occupatos
hostes iam etiam fatigatos ip̃e requietis et
ordinatis suis agressus fudit exuit q p̃dam bo¬
q ĩ silua latina: quã transiturus erat noster
exercitus succidere arbores ut ꝑte exigua su¬
tentata starent donec impellerent᷑ delituerãt
atindi ad exrremas ip̃i ingresso q siluã hoste
proximas ulccciores impulerunt eo m̃o propa¬

Expanded text:
retur tamen rapididate, alteram legionem in occulto retur tamen rapididate, alteram legionem in occulto citra flumen conlocavit, ut hostes paucitate contempta audacius sequerentur. Quod ubi factum est, legio, quae ob hoc disposita erat, ex insidiis hostem adgressa vastavit. Iphicrates in Thraciam, cum propter condicionem locorum longum agmen deduceret et nuntiatum esset ei hostes summum id adgressuros, cohortes in utraque latera secedere et consistere iussit, ceteros suffugere et iter maturare; transeunte autem toto agmine lectissimos quosque retinuit et ita passim circa praedam occupatos hostes, iam etiam fatigatos, ipse requietis et ordinatis suis adgressus fudit exuitque praeda. Boii in silva Litana, quam transiturus erat noster exercitus, succiderunt arbores ita, ut parte exigua sustentatae starent, donec impellerentur; delituerunt deinde ad extremas ipsi ingressoque silvam hoste per proximas ulteriores impulerunt. Eo modo propa
Abbreviated transcription (Latin):
subiecto dimisit. Cũq ip̃o motu adolescente flã¬
ma turbaretur petus magna discursatione mõ¬
tes inquos actum erat collafrauit romani qui
ad spetaculũ concurrerant pͥmo prodigiũ opina¬
ci sunt deinde cum certa fabio rerãtiassent.
ille insiodiar meu suos castis continuit barba¬
ri obsiftente nullo profecti sunt. De ĩsidiisi itinea
nos exercitũ duceret et cogno uisset a profu¬
gis hofes nouissimũ agmen eius agressuros fortis¬
simã legionẽ primo ire ultima sequi iussit im¬
pedim̃ta: ita factũ peo occasionem amplexi ho¬
tes diripere saranas ceperunt. Fuluius legionẽ
de qua supra dictũ quinq choortes in dexpñ
uiȩ partem direxit: quinq ad siniftram.: atq
ita predationi incentos hoftes explitato ꝑueus
latera milite elausit ceciditq. Idem hostibus
tgũ eius ĩ itinere p̃m̃tib dũ flumine enterue¬
mẽte nõ ita magno ut transitũ prohiberet mora¬

Expanded text:
subiecto igne dimisit; cumque ipso motu adulescente flamsubiecto igne dimisit; cumque ipso motu adulescente flamma turbaretur pecus, magna discursatione montes, in quos actum erat, collustravit. Romani, qui ad speculandum concurrerant, primo prodigium opinati sunt; dein cum certa Fabio renuntiassent, ille insidiarum metu suos castris continuit. Varbari obsistente nullo profecti sunt. VI De Insidiis in Itnos exercitum duceret et cognovisset a perfugis hostes novissimum agmen eius adgressuros, fortissimam legionem primo ire, ultima sequi iussit impedimenta. Ita factum pro occasione amplexi hostes diripere sarcinas coeperunt. Fulvius legionem, de qua supra dictum est, quinque cohortes in dextram viae partem direxit, quinque ad sinistram, atque ita praedationi intentos hostes explicato per utraque latera milite clausit ceciditque. Idem, hostibus tergum eius in itinere prementibus, flumine interveniente non ita magno, ut transitum prohiberet, mora
Abbreviated transcription (Latin):
perauit multos ignes facerent: educto &era¬
tu et disposito circa latera p̃dicta uiȩ passus ẽ
transire barbaros. locoꝵq iniquitate iniqua
ĩpẽ fuerat in illos conuersa ꝑte exercitus terga
toꝵp cecidit: parte caftra fecit. Dareus ut falle¬
ret scychas liscessa canes atq asinos in caftris
reliquit. quos dum laentes rudentesq hoftis
audiret remanere dareum cedidit. Eundẽ
errorẽ obiecturi nr̃is ligures pee diuersa lo¬
ca bucabulos laqueis ad arbores aligauerunt
ꝗ deducti frequentior mugĩsũ speaem remanẽ¬
ciũ p̃beant hostiũ. Nanno ab hostio clausus
Iocum eruptioni maxime aptũ agressis lenib
materiis incendit cum hoste ad ceteros exitus
castodiendos milites auocato ⁊ ip̃as flãmã eluix̃
admonitos horas cutis crura uete contigin.
Nannibal ut iniquitaten locorũ et ĩopiam in¬
stante fabio Maximo efugeret noctu boues quih
ad coenua fasciculos alligauerat sacram̃torum

Expanded text:
peravit, multos ignes facerent, eductoque exercperavit, multos ignes facerent, eductoque exercitu et disposito circa latera praedictae viae passus est transire barbaros; locorumque iniquitate, in qua ipse fuerat, in illos conversa, parte exercitus terga eorum cecidit, parte castra cepit. Darius, ut falleret Scythas discessu, canes atque asinos in castris reliquit. Quos cum latrantes rudentesque hostis audiret, remanere Darium credidit. Eundem errorem obiecturi nostris Ligures per diversa loca buculos laqueis ad arbores alligaverunt, qui diducti frequentiore mugitu speciem remanentium praebebant hostium. Hanno, ab hostibus clausus, locum eruptioni maxime aptum aggestis levibus materiis incendit; tum hoste ad ceteros exitus custodiendos avocato milites per ipsam flammam eduxit, admonitos ora scutis, crura veste contegere. Hannibal, ut iniquitatem locorum et inopiam instante Fabio Maximo effugeret, noctu boves, quibus ad cornua fasciculos alligaverat sarmentorum,
Abbreviated transcription (Latin):
q incustoditus ex uimine silueftra catenas conse¬
ruit : quib demissus nõ solum euasit. uerum
etiam ex alio latere gladium ita terunt. ut
aliquot choortes gladiatorib quattuor et.Lxx.
cesserint. Idem cũ ab in arno procansul: predu¬
sus esset: paulispec modica inteeualla fixis añ
portam erecta cadauera adornata ueste atq
armis aligauit.: ut procul intuentib stationis
speties ẽẽt ignib pec tota cafora fãs i magine
uana deluso boste copias silentio noctis eduxit
Brasidas dux lacedemonioꝵ circa ampinpo¬
lim atheniensiũ multitudine nũo impar de¬
prehensus claudendũ se prestitit ut per long¬
um coronę ambitum extenuaret hostilem
trequentiam et qͦq rarissii obstant crupit. Iphi¬
crates in thracia cũ depresso loco cafra posius¬
set explorasset aũt ab hoste preximũ teneri col¬
lem ex quo unus ad oprimendos ip̃os descen¬
sus erat nocte paucis intra caftra relictis im¬

Expanded text:
que incustoditus, ex vimine silvestri catenas conseque incustoditus, ex vimine silvestri catenas conseruit; quibus demissus non solum evasit, verum etiam ex alio latere Clodium ita terruit, ut aliquot cohortes gladiatoribus quattuor et septuaginta cesserint. Idem, cum ab L. Varinio proconsule praeclusus esset, palis per modica intervalla fixis ante portam erecta cadavera, adornata veste atque armis, alligavit, ut procul intuentibus stationis species esset, ignibus per tota castra factis. Imagine vana deluso hoste copias silentio noctis eduxit. Brasidas dux Lacedaemoniorum, circa Amphipolim ab Atheniensium multitudine numero impar deprehensus, claudendum se praestitit, ut per longum coronae ambitum extenuaret hostilem frequentiam, quaque rarissimi obstabant, erupit. Iphicrates in Thracia, cum depresso loco castra posuisset, explorasset autem ab hoste proximum teneri collem, ex quo unus ad opprimendos ipsos descensus erat, nocte paucis intra castra relictis im
Abbreviated transcription (Latin):
tiu diuideret: et quarta iugilia cõmissa conseq̃¬
retur incolumis suog cũ omnib impedimentis tor¬
mentis ĩ tuta pecdixit. Iaem adutesus archela¬
um prefectum mitridatis in capadocia iniquita¬
te loccꝵt et multitudine hostiũ p̃ssus fecit pacis
mentionem intecposito q t̃p̃ee etiam induciaꝵ
et pec leo auocata intentiõnẽ aducesariũ euasit
Nasdeubal fratee hannabalis cũ saltũ nõ posset
euadece faucib tius obsessis egit cũ.d. nerone
recipit q dimissum hispania excessurũ cauilla¬
tos: deinde conditionib dies aliquet extraxit
quib omnib nõ omisit ꝑ anguftos tramites et
et ob neglectos dimittere pec partes exercitu
ip̃e deinde cum reliquis expeditis facile esu¬
git. Spartacus fossam. quecat a. M. Crasso
circundatis esii captiuoꝵ petoꝵ q corporibus nae¬
tu repleuit et supee gressus est Idem in bespio ob¬
sessus: ea parte qua mons asperimus erat iden¬

Expanded text:
tium divideret et quarta vigilia commissa consequtium divideret et quarta vigilia commissa consequeretur, incolumes suos cum omnibus impedimentis tormentisque in tuta perduxit. Idem adversus Archelaum praefectum Mithridatis in Cappadocia, iniquitate locorum et multitudine hostium pressus, fecit pacis mentionem interpositoque tempore etiam indutiarum et per haec avocata intentione adversariorum evasit. Hasdrubal, frater Hannibalis, cum saltum non posset evadere, faucibus eius obsessis, egit cum Claudio Nerone recepitque dimissum Hispania excessurum. Cavillatus deinde condicionibus dies aliquot extraxit, quibus omnibus non omisit per angustos tramites et ob id neglectos dimittere per partes exercituHave; ipse deinde cum reliquis expeditis facile effugit. Spartacus fossam, qua erat a M. Crasso circumdatus, caesis captivorum pecorumque corporibus noctu replevit et supergressus est. Idem, in Vesuvio obsessus ea parte, qua mons asperrimus erat ideo
Abbreviated transcription (Latin):
nutius consul ĩ liguria dimisso ĩ angustias ee¬
eratu cũ iam omnib aduecsaret᷑ claudinę
claudis exemplu numidas auxiliares tam
ciendos iussit adgquitare faucib: quȩ tenebĩ¬
tur primo intenti hofte ne lacesserent᷑ fationt̃
obieterunt de industria numidȩ ad augendũ
sui contemprũ labi equos et pec ludibriũ specta¬
culo ẽẽ afectauerunt ad nouitatem rei laxanis
ordinib barbari in spectaculum usq relax atife
qoͥ ubi animaduertere numidȩ paulatĩ succtoe¬
tes aditis calcarib peo incermissas hofiũ statio¬
nes erupteunt querr deinde cũ proximos mi¬
terent agros necesse ligurib fuit auocari ad
defendenda sua inclusos q romanos emittere.
L Scilla bello sociali apud aclarnã intec angu¬
fias dep̃hensus ad exercicum hostiũ cui diultꝰ
pretereat colloquio petito de conditionib pacis
gligentia resolutũ aĩaduectens nocte profectus
relicto butinatore: qui iugilas ad fiden remanẽ¬

Expanded text:
onsul in Liguria, demisso in angustias exercitu, cum iam omnibus obversaretur Caudinae cladis exemplum, Numidas auxiliares, tamatem despiciendos, iussit adequitare faucibus, quae tenebantur. Primo intenti hostes, ne lacesserentur, stationem obiecerunt. De industria Numidae ad augendum sui contemptum labi equis et per ludibrium spectaculo esse affectaverunt. Ad novitatem rei laxatis ordinibus barbari in spectaculum usque resoluti sunt. Quod ubi animadverterunt Numidae, paulatim succedentes additis calcaribus per intermissas hostium stationes eruperunt; quorum deinde cum proximos incenderent agros, necesse Liguribus fuit avocari ad defendenda sua inclusosque Romanos emittere. L. Sulla, bello sociali apud Aeserniam inter angustias deprehensus ab exercitu hostium, cui Duillius praeerat, colloquio petito de condicionibus pacis glegentia resolutum animadvertens, nocte profectus relicto bucinatore, qui vigilias ad fidem remanen
Abbreviated transcription (Latin):
rentur ex agris ꝑcuiatoꝵ terram limum
la piofmi testam hartnam ligna ceteraq
quibus ad fnrem oporta esse unde queq
ealx proxime sine muiria prinatoꝵ tel.¬
li sumi portari possint uiri arburatu ex¬
opus N ꝑ agros priuatoꝵ sine iniuria
ria posprsorib qui plurib modis riuosuio¬
lant Prenum erum spatia que cc aue¬
tus aqual ex s. c. udiaredebent autedi¬
ficiis aut̃ arborib ocmipant Arborem mag̃
nocent quas radicibus a ꝯcamerationes
a latera. Soluuntur de moe uirinales uias
agrestes que per ipsas formas dirigunt nouis¬
sime aditus ad turelam predudunt que
omnia s. cͦ quod subilti prouisa sunt Qe¬

Expanded text:
rentur, ex agris privatorum terra, limus, lapides, testa, harena, ligna ceteraque quibus ad eam rem opus esset, unde quaeque eorum proxime sine iniuria privatorum tolli, sumi, portari possint, viri boni arbitratu aesopus esset, per agros privatorum sine iniuria tia possessorum, qui pluribus rivos violant. Primum enim spatia, quae circa ductus aquarum ex S. C. vacare debent, aut aedificiis aut arboribus occupant. Arbores magis nocent, quarum radicibus concamerationes et latera solvuntur. Dein vicinales vias agrestesque per ipsas formas derigunt. Novissime aditus ad tutelam praecludunt. Quae omnia S. C. quod subieci provisa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nerent: donte refectis operibus confiterẽtur
Lacedemoniis munitas ẽẽ athenas neq alicto
principes eoꝵ redire possen ꝗͣ ip̃e remissus foret
qd̵ faale presticerũt lacedemonii ne unl inte¬
ritum multorũ morte pensarent. L. furius
extratu producto ĩ loqũ micũ cũ confatisset occ¬
ultare solitudinẽ sua ne reliꝗ irepidarẽt pau

Expanded text:
nerent, donec refectis operibus confiteretur nerent, donec refectis operibus confiteretur Lacedaemoniis, munitas esse Athenas neque aliter principes eorum redire posse, quam si ipse remissus foret. Quod facile praestiterunt Lacedaemonii, ne unius interitum multorum morte pensarent. L. Furius, exercitu perducto in locum iniquum, cum constituisset occultare sollicitudinem suam, ne reliqui trepidare
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ. Cum deinde in umbria occultatis itine¬
rib college se iuxisset: uetuit castra ampliari
ne quid signũ aduoitus sui peno daret detnc¬
turo pugnam si consulũ uinctas uires ĩtelle xisset
igit᷑ in sciũ duplicitatis agresus copiis supenuit
et uelocius om̃ nũtio rediit ad hannibalem ita
ex duob calidissimis clucib toenor eodem con¬
silio alterũ celauit alttrũ oppressit. Whonistodes &¬
hortans suos ad suscitanolos festinanter muros: quos
iusiu lacedemonioꝵ deiecerant legatis lacedemon
missis qui incerpellarent respondit uenturũ se
ad diluendam hanc existimationẽ: et ꝑuenit
Lacedemonẽ ibi simulato morbo aliquantũ tpĩs
&traxit et postꝙͣ incellexit suspectam ẽet̃ e̾gius¬
sacionem suam contendlit falsu adeos rumo¬
rem ⁊ rogaui ut mitterent aliquos &x pͥra¬
pib quib crederent de munitione athenarum
suis dẽm clam scripsit ut eos qui uenissent reti¬

Expanded text:
torum. cum deinde in Umbria occultatis itinetorum. cum deinde in Umbria occultatis itineribus collegae se iunxisset, vetuit castra ampliari, ne quod signum adventus sui Poeno daret, detractaturo pugnam, si consulum iunctas vires intellexisset. Igitur inscium duplicatis adgressus copiis superavit et velocius omni nuntio rediit ad Hannibalem. Ita ex duobus callidissimis ducibus Poenorum eodem consilio alterum celavit, alterum oppressit. Themistocles exhortans suos ad suscitandos festinanter muros, quos iussu Lacedaemoniorum deiecerant, legatis Lacedaemone missis, qui interpellarent, respondit, venturum se ad diluendam hanc existimationem; et pervenit Lacedaemonem. Ibi simulato morbo aliquantum temporis extraxit; et postquam intellexit suspectam esse tergiversationem suam, contendit falsum ad eos rumorem et rogavit, mitterent aliquos ex principibus, quibus crederent de munitione Athenarum. Suis deinde clam scripsit, ut eos qui venissent reti
Abbreviated transcription (Latin):
gnes enam frequentiores ꝑtota caftr ficri
ussit. Secunda deinde iugilia ꝑ ptte ip̃a
hostium caftra agmen ecluxit. Imperatorgsas
domitianus augustus girmanicus cũ germa¬
nis qui in arms trunt uellet opprimere
Nec ignoraret maiere billũ mollitione mictu¬
ros si aduentũ canti ducis pręsensissent profedti¬
onẽ suã sensu obtex uit galliaꝵ. sub quib ĩ opi¬
nato bello ad fusus contusa ĩ marium ferocia
nationũ prouinciis consuluit. Claudius uo̾
liuois salinatexet se liuio salinatori college suo cui bellum
mandatum fuerat parũ fidens utrib quȩ sub
ip̃o crant adiungere. Neq tñ discessum suũ as
hamubale cui oppositus crat sentiri uellet de¬
tem milia fortissimor militum elegit prȩcepie¬
q legatis quos relinquebat ut eedem stationes
uigilie eque agerent᷑ totidem ignes arderot
eadem facies caftroꝵ seruaret᷑ ne quid hãmbal
suspicatus auderet aduersus paucitatem relic¬

Expanded text:
ignes etiam frequentiores per tota castra fieri ignes etiam frequentiores per tota castra fieri iussit; secunda deinde vigilia praeter ipsa hostium castra agmen eduxit. Imperator Caesar Domitianus Augustus Germanicus, cum Germanos, qui in armis erant, vellet opprimere nec ignoraret maiore bellum molitione inituros, si adventum tanti ducis praesensissent, profectionis suae census obtexuit Galliarum; sub quibus inopinato bello affusus contusa immanium ferocia nationum provinciis consuluit. Claudius Neroaret se Livio Salinatori collegae suo, cui bellum mandatum fuerat, parum fidenti viribus quae sub ipso erant, adiungere neque tamen discessum suum ab Hannibale, cui oppositus erat, sentiri vellet, decem milia fortissimorum militum elegit praecepitque legatis, quos relinquebat, ut eaedem stationes vigiliaeque agerentur, totidem ignes arderent, eadem facies castrorum servaretur, ne quid Hannibal suspicatus auderet adversus paucitatem relic
Abbreviated transcription (Latin):
habebat ftudiose cum proditore egit ut solemni
pfidia parthis suaderet ꝑ et euginia traiicerent
exeratũ. qua et breuissime iter est et ommuissi
alueo euphantis decureit. Nam q siillac ueni¬
rent asseruabat se opporcimitate colliũ usucã
ad eludendos sagittarios. Omĩa aũt uereri
se se insra patences campos proitassent. Indie¬
ci hac affirmatione barbari inferiore itinere
ꝑ circutum adduxerunt exercitũ: dũ q fusions
ripas et ob hoc oferosiores pontes iungũt᷑ istum̃ai¬
q molint᷑ quadraginta amplius dies impende¬
rinit: quo spatio uentidius ad contrabenolos usil
est copias eis q triduo añ ꝗͣ parthus adcieni¬
ret receptis acie cõmissa uiat. pacoꝵ regem
et inceefeat. Mitridates ciraiuallante pom¬
peio fugam in proximã diem moliens. Nuius
consilii obscrrandi cã latiꝰ et usq ad applicitas
hofa ualles pabulatꝰ colloquia g cũ pluribus
auer tenolę suspitionis cã imposterũ confituit

Expanded text:
habebat, studiose cum proditore egit, uti sollemni habebat, studiose cum proditore egit, uti sollemni perfidia Parthis suaderet, per Zeugma traicerent exercitum, qua et brevissimum iter est et demisso alveo Euphrates decurrit; namque si illa venirent, asseverabat se opportunitate collium usurum ad eludendos sagittarios, omnia autem vereri, si se infra per patentis campos proiecissent. Inducti hac affirmatione barbari inferiore itinere per circuitum adduxerunt exercitum dumque fusiores ripas et ob hoc operosiores pontes iungunt instrumentaque moliuntur, quadraginta amplius dies impenderunt. Quo spatio Ventidius ad contrahendas usus est copias eisque triduo, antequam Parthus adveniret, receptis acie commissa vicit Pacorum et interfecit. Mithridates, circumvallante Pompeio, fugam in proximum diem moliens, huius consilii obscurandi causa latius et usque ad applicitas hosti valles pabulatus, colloquia quoque cum pluribus avertendae suspicionis causa in posterum constituit,
Abbreviated transcription (Latin):
ta cũ forte ĩ horto ambularet decussir nũtiuꝰ
sme responso reuersus : renũtiauit adolesenti tar¬
quino quid agentẽ patrẽ uidissec. ille intelle¬
xit idem ẽe eminentib facitidum. Cęgar
ꝙ suspectam habebat egiptioꝵ fidem perstẽs
securitatis inspectiont urbis atq operam ac si¬
mł licentiorib cõuiuiis deditus uideri nõ uoluit
captꝰ s gr̃a locoꝵ ad mores alexandrinos uitãꝙ
deficrit atq intec eam discimalationem p̃pa¬
ratis fubsidiis occupauit egyptũ. Uentiodius par¬
nico bello aduersus patoꝵ regem nõ ignarus phir¬
cũ quenadoer natione cy erhettem ex his qui saii
uidebant᷑ om̃ia quę apud ĩp̃os agerent᷑ nũtiãr
parthis: perfidiam barbari ad utilitates suas con¬
uerit. Nam quȩ maxime ficri cupiebat ea ut¬
euerirent optare simalabat. Solicitus itaq ne
parthi inte transirent euphraton qͣ sibi superia¬
nirent legiones: quas ĩ capadocia trans tauru

Expanded text:
ta, cum forte in horto ambularet, decussit. Nuntius ta, cum forte in horto ambularet, decussit. Nuntius sine responso reversus renuntiavit adulescenti Tarquinio, quid agentem patrem vidisset; ille intellexit idem esse eminentibus faciendum. C. Caesar, quod suspectam habebat Aegyptiorum fidem, per speciem securitatis inspectioni urbis atque operum ac simul licentioribus conviviis deditus, videri voluit captum se gratia locorum ad mores Alexandrinos vitamque deficere; atque inter eam dissimulationem praeparatis subsidiis occupavit Aegyptum. Ventidius Parthico bello adversus Pacorum regem, non ignarus Pharnaeum quendam, natione Cyrrhestem, ex his qui socii videbantur, omnia quae apud ipsos agerentur nuntiare Parthis, perfidiam barbari ad utilitates suas convertit. Nam quae maxime fieri cupiebat, ea vererParthi ante transirent Euphraten, quam sibi supervenirent legiones, quas in Cappadocia trans Taurum
Abbreviated transcription (Latin):
Portius cato deuictas ase hyspaniȩ clui¬
taus extimabat ĩ tempore rebellaturas
fiducia muroꝵ. Scripsit itaq singulis ut diru¬
erent munim̃ta minatus bellũ nisi confestim ob¬
temperassent epiftolas q uniuersis auititib cođ
soli imꝑatũ contumaces conspiratio potuit facer̃
si omnib idem denũtiari notũ fuisset. Nimi¬
leo dux poenoꝵ: ut in sciciliam opinatus app.¬
ellexet classem pronũtiauit qͦ proficisteret᷑. S
cabellas in quib soriptũ erat quã partẽ peti ue¬
q nequss legeret nisi ui cemperafis a cursu ẜ¬
toris maius abductus. Clelius ad siphacem
profectus ligatos quosdam extribunis exen¬
turionib ꝑ speciem ẜuitutis ac minifferii ex¬
ploratores secum duxit ex quib. U. statoriũ
quia sepius in eisdem castris futrat: quẽ quidã
ex hostib uidebant᷑ agnosctre occultandȩ cogna¬
tionis eius cã baculo ut seruũ caftiguit. tar¬
missus. tm uirga eminentia papauerũ capi¬

Expanded text:
Porcius Cato devictas a se Hispaniae civitates existimabat in tempore rebellaturas fiducia murorum. Scripsit itaque singulis, ut diruerent munimenta, minatus bellum, nisi confestim obtemperassent, epistulasque universis civitatibus eodem edidit imperatum; contumaces conspiratio potuit facere, si omnibus idem denuntiari notum fuisset. Himilco dux Poenorum, ut in Siciliam inopinatus appelleret classem, non pronuntiavit, quo proficisceretur, sed tabellas, in quibus scriptum erat, quam partem peti vepitque, ne quis legeret nisi vi tempestatis a cursu praetoriae navis abductus. C. Laelius, ad Syphacem profectus legatus, quosdam ex tribunis et centurionibus per speciem servitutis ac ministerii exploratores secum duxit. Ex quibus L. Statorium, quem, quia saepius in isdem castris fuerat, quidam ex hostibus videbantur agnoscere, occultandae condicionis eius causa baculo ut servum castigavit. Tarmissus; tantum virga eminentia papaverum capi
Abbreviated transcription (Latin):
nobilior cum aduersus samnitũ numerosum
exeratum et successib tumidũ parius copis
ne&sse haberet decertare: simulauit unã legi¬
onem hosiũ corruptam ad se ad proditionẽ impe¬
rauit q ad eius rei fidem tribunis et pͥmis ordi¬
nim et centurionib quantũ quisq numeratȩ pe¬
cimit aue auri argenti q haberet conferret ut
representari meccis proditorib posset se aut is ꝗ
contulissent pollicitus ẽ consumata uictoria ampla
insir p̃mia daturũ: quę pecsuasio romanis ala¬
cͥtatem attulit. et fiduciã unde etiam p̃dlara
uictoria cõmisso statim bello patrata est E. &e¬
er adutesus geemanos et arioitestũ pugnatu¬
rus confusis suor animis pro contentione dig̃
nullius se eo die opera nisi decimę legionis¬

Expanded text:
Nobilior, cum adversus Samnitium numerosum Nobilior, cum adversus Samnitium numerosum exercitum et successibus tumidum parvis copiis necesse haberet decertare, simulavit unam legionem hostium corruptam a se ad proditionem imperavitque ad eius rei fidem tribunis et primis ordinibus et centurionibus, quantum quisque numeratae pecuniae aut auri argentique haberet, conferret, ut repraesentari merces proditoribus posset; se autem his qui contulissent pollicitus est consummata victoria ampla insuper praemia daturum. Quae persuasio Romanis alacritatem attulit et fiduciam, unde etiam praeclara victoria commisso statim bello parata est. C. Caesar adversus Germanos et Ariovistum pugnaturus confusis suorum animis pro contione dixit, nullius se eo die opera nisi decim
Abbreviated transcription (Latin):
uos arcere a cupiditate de cernendi uellet dix̃
resonso deende se ee collih pugnare iusum
et ita exigno presidio ad ripã posito accessit in
colles qd̾ thebani pro metu in eprẽtãti transi¬
exunt flumen. Et cum facile depulissent p̃¬
sioliũ cȩteros insequti auidiuꝰ iniquitate lotorũ
a pauciorib uicti sunt. Scorilo dux dacoru
cũ saret disociatũ armis cuulib pr̃. neq m̃ ibi¬
cordia ĩ ciues coalesar: duos canes ĩ compectupo¬
pulariũ comisit usg acerrime intee ip̃os pus¬
nantib lapũ oftendit quem protinus canes om¬
missa inter se ira agresi sunt. quo exemplo pr¬
hibuit barbaros ab impetu romanis profucuro
Quẽ ad modũ inatandus sit ad p̃lia exeeatis
Fabius et Gn. Malius consal aduersis
etruscos ꝑꝑ seditiones detractante p̃liuĩ
&xercitu : ultro simulauit contacionẽ doneo
milites probris hostiũ cohacti pugnã deposcerẽt
iurarent q se ex ea uictores reditores. fuluul

Expanded text:
suos arcere a cupiditate decernendi vellet, dixit suos arcere a cupiditate decernendi vellet, dixit responso deum se ex collibus pugnare iussum et ita exiguo praesidio ad ripam posito accessit in colles. Quod Thebani pro metu interpretati transierunt flumen et, cum facile depulissent praesidium, ceteros insecuti avidius iniquitate locorum a paucioribus victi sunt. Scorylo, dux Dacorum, cum sciret dissociatum armis civilibus populum cordia inter cives coalescere, duos canes in conspectu popularium commisit iisque acerrime inter ipsos pugnantibus lupum ostendit, quem protinus canes omissa inter se ira adgressi sunt. Quo exemplo prohibuit barbaros ab impetu Romanis profuturo. XI Quemadmodum Incitandus Sit ad Proelium Exercitus M. Fabius et Cn. Manlius consules adversus Etruscos propter seditiones detractante proelium exercitu ultro simulaverunt cunctationem, donec milites probris hostium coacti pugnam deposcerent iurarentque se ex ea victores redituros. Fulvius
Abbreviated transcription (Latin):
modũ exili duos admouit iuuenes similiter af¬
fectos robustũ et gracilem ac robustiori impera¬
uit equo exili uniuersam caudam abrũ pere
gatili aũt ualentiorem per singula uellere cũ
ꝙ gratilis fecisset qd̾ imperatũ erat ualidissimꝰ
ã infirmi equi caula sine efectu luctaretur
nã inquit sectorius romanart cohortiũ pes
hoe nobis exemplũ oftendi. milites in superabiles¬
sunt umiuersas agredientib easdem lactrabit
et corpet ꝗ ꝑ paraes attentautrit: Idem cũ usde¬
ret suos pugnȩ signũ inconsula flagitante serede¬
et q rupturos imperiũ nisi congrederẽt᷑. pee¬
misit turmę equitũ ad lacessendos hostes ire
laborantiq semisit alias et sic receperit om̃s
tutis q et sine noxa ofendit quis exitus fla¬
gitatam pugna mansisset obsequentissimis inde
cius usus est. Agsilaus lacedemonius cũ ad¬
uersus thebanos cafta supͣ ripam posiusset mlto¬
q maiorẽ hostium manũ c̃ẽ intelligont. et ideo

Expanded text:
modum exili duos admovit iuvenes similiter affectos, robustum et gracilem. Ac robustiori imperavit equo exili universam caudam abrumpere, gracili autem valentiorem per singulos pilos vellere. Cumque gracilis fecisset, quod imperatum erat, validissimus cum infirmi equi cauda sine effectu luctaretur, "naturam", inquit Sertorius, "Romanarum cohortium per hoc vobis exemplum ostendisunt universas adgredienti; easdem lacerabit et carpet, qui per partes attemptaverit." Idem, cum videret suos pugnae signum inconsulte flagitantes crederetque rupturos imperium, nisi congrederentur, permisit turmae equitum ad lacessendos hostes ire laborantique submisit alias et sic recepit omnes tutiusque et sine noxa ostendit, quis exitus flagitatam pugnam mansisset. Obsequentissimis inde eis usus est. Agesilaus Lacedaemonius, cum adversus Thebanos castra super ripam posuisset multoque maiorem hostium manum esse intellegeret et ideo