comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hõĩes pedites ł etiã eĩstres nõ exñtes
moctes debent tñ milites esse magisti
belloꝵ et ordĩatores alioꝵ in bello.
Ideo sub mlitari dĩ oꝑario bellitu cõ¬
ille in quib meliores bellatores

Expanded text:
homines pedites, vel etiam equestres non existentes milites: debent tamen milites esse magistri bellorum, et ordinatores aliorum in bello: ideo sub militari dicitur opera bellica conillae, in quibus sunt meliores b
Abbreviated transcription (Latin):
Differt aut̃ h ͨ prudenͣ a prudẽcĩa ꝑti¬
culari quã colloraumꝰ in pͥma specie
Nam aluid ẽ ꝙ homo sciat se regere ut
duceret adhuc oꝑte̾t ip̃m hr ẽ aliquale
prudẽcia qua sciret se regere et rabuare

Expanded text:
Differt autem haec prudentia a prudentia particulari, quam collocavimus in prima specie. Nam aliud est quod sciat se regere ut duceret, adhuc oporteret ipsum habere aliqualem prudentiam qua sciret se regere et gubernare:
Abbreviated transcription (Latin):
ciuĩtas at regnũ ip̃e pacis : Reliuũ
ẽ tractare de ope bellico ut sciant re¬
tres et pͥncipes qͣlr̃ ꝯmittẽda sint bella
Nam ut płimũ belloꝵ industria utp
ꝑ uegeciũ in liͦ de re militari plus

Expanded text:
civitas atque regnum tempore pacis. Reliquum est tractare de tempore bellico, ut sciant reges et principes qualiter committenda sint bella. Nam ut plurimum bellorum industria, ut patet per Vegetium in De re militari, plus
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt ip̃õs ẽẽ saptẽtes et discipħãtos
qͣre aut̃ tyrãni predcã bona ĩpedũt mͣ
cib infra dicet᷑ Ennfficiat autem
ad pñs scire tyrãtrudẽ esso pessimũ pͥnci¬
patum pp̃ rõnes p̾tactas. Q aũt reges
sũmoꝑe canẽ debeant ne pͥrapẽtur
pͥncipatu tyrãnico uide̾ nõ ẽ dissicle.
Nam tũto peror ẽ pͥnceps ꝙto peiori
diño pͥnapat᷑. qͥre fi om̃e diligẽ  adhi

Expanded text:
s et disciplinatos. Quare autem tyranni praedicta bona impediunt in civibus; infra dicetur. sufficiat autem ad praesens scire, tyrannidem esse pessimum principatum propter rationes tactas. Quod autem reges summo opere debeant, ne principentur principatu tyrannico, videre non est difficile. Nam tanto peior est princeps, qunato peiori dominio principatur: quare si omnem dil
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnciͭꝰ regis eoꝙ sit maxĩe unitꝰ ẽ effica¬
cissimꝰ ad ꝓficiend̾ sic tyrãnides ẽ efficu¬
cissima ad nocendr axonarchia em̃ quia
ibi dñatur unus et ẽ ibi u̾tꝰ unita
Ideo uel ẽ unta optima. uel ẽ pessiã
effitere Si ꝟo monarchͣ hẽat intẽcoẽ
pu̾sam tũs ẽ byrãnꝰ et ẽ pessimꝰ ꝓpter¬

Expanded text:
patus regis eo quod sit maxime unitus, est efficacissimus ad proficiendum: sic tyrannis efficacissima ad nocendum. Monarchia enim quia ibi dominatur unus, et est ibi virtus unita, ideo vel est optima, vel est pessima: efficere: si vero monarchia habet intentionem perversam, tunc est tyrannus et est pessim
Abbreviated transcription (Latin):
et spalr ꝙͣtum ad legẽ quã stutuit erga
sapẽtes. Nam si quicũq sapiẽs ĩuẽi¬
ens aliꝙͣ expediẽs cun ͭ ͥ deberet ex hos
debitũ honotiẽ accipe conarẽt᷑ supiẽtes
ad ĩuemẽt nouas leges et ad oñdd̾
nouas leges mẽtus eẽ ꝓficuas c̃ĩtuli
qͣre ꝯtiniue nuitarẽtur leges qd̾ est

Expanded text:
er quantum ad legem quam statuit erga sapientes. nam si quicunque sapiens inveniens aliquid expediens civitati, deberet ex hoc debitum honorem accipere; conarentur sapientes ad inveniendum novas leges, et ad ostendendum novas leges inventas esse proficuas civitati: quare continue mutarentur leges, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipe st are nõ p̃t cũ stututo debellatoris
Ut ꝙ ip̃ sunt potẽciores aliis et sut soli
hr̃tes arma Sdõ deficiebut ypõdomꝰ
ꝓtum ad modũ quẽ statuit ĩ iudicãdo
uolebat eĩ iudices nõ debẽ ꝯfere ĩ pbouo¬

Expanded text:
principem, stare non potest cum statuto de bellatoribus, ut quod ipsi sint potentiores aliis, et sint soli habentes arma. Secundo deficiebat Hippodamus quantum ad modum quem statuit in iudicando; volebat enim iudices non debere conferre in p
Abbreviated transcription (Latin):
Nam statutũ dodiftĩctione euiũt stare
nõ poterat cũ st atuto de el ectione pͥnti
debeat intres ꝑsonas. uidelz. bella¬
tores. artifices. et agricolas. et soli bel¬
latores hẽbant arma ut posset sedicões
et iurgria fcã in cii ͭ ͤ remoue. et pa¬
triaz ab hostib defendere. ꝯꝑtebat bel

Expanded text:
nam statutum de distinctione civium stare non poterat cum statuto de electione principdebeat in tres partes, videlicet in bellatores, artifices, et agricolas; et soli bellatores habeant arma, ut possent seditiones et iurgia facta in civitate removere, et patriam ab hostibus defe
Abbreviated transcription (Latin):
caret nõ sufficiẽter uidẽ pt ip̃m bo ͫ
nec ip̃m debitũ finẽ ĩ quẽ ẽ ppłi diri¬
gendꝰ Sic gͦ sagittator nõ poss sugi
ꝑ prudẽ ͣ speculet᷑ Si gͦ sine puideg
null ꝰ p̃t sufficiẽter gẽtem regere et
be̾ꝰ poĩtꝰ in ꝯputo merratoꝵ. meri¬
tores cm cũ rõcinãdo ꝯputãt. aliqñ
unũ denariũ eneũ ł plimbeũ ponũt

Expanded text:
aret, non sufficienter videre potest ipsum bonum, nec ipsum debitum finem, in quem populus dirigendus. Sicut ergo sagittator non posset suffprudentiam speculetur. Si ergo sine prudentia nullus potest sufficienter gentem regere, et beus positus in computo mercatorum, Mercatores enim cum ratiocinando computant, aliquando unum den
Abbreviated transcription (Latin):
eõsurgit ex eo ꝙ quis credit se amitte᷑
extiera bons.Duplex gͦ timior est/
unus amittẽdi uitũ et bona intr̾ora ꝑ
ꝙͣ quis pallescit. et aliꝰ amttẽdi gliaz
et honorẽ q̃ sũt bona exhora ꝑ quem¬

Expanded text:
consurgit ex eo quod quis se credit amittere exteriora bona. Duplex ergo est timor, unus amittendi vitam, et bona interiora, per quae quis pallescit, et alius amittendi gloriam, et honorem, quae sunt bona exteriora pe
Abbreviated transcription (Latin):
Imudia. nña uenie sius indignatio
reducãtur ad tristĩa. Sciend gͦ he
tria ẽẽ spocies tristicie. Nam aliqs tristari
pt uel de malo alfiꝰ uel de malo Si
tristatur de malo et maxĩe si credit ip̃
mdigne pati. illud malu sic ẽ mia Iaz¬

Expanded text:
rdia, nemesis sive indignatio reducuntur ad tristitiam. Sciendum ergo haec tria esse species tristitiae. Nam aliquis tristari putest, vel de malo alterius, vel de bono. si tristatur de malo, et maxime si credit ipsum indigne pati illud malum, sic est mi
Abbreviated transcription (Latin):
turpna et ihonoratĩa dĩ Recundꝰ Nich̃¬
uel tuor ĩgliãcionie. Unde Recundia
erubestẽtia noĩari ꝯsueuit.qr ꝟecũdã¬
tes cõĩter erubefuĩt sic̃ tmmẽtes paue¬
scunt. Nam ex eo ꝙ aliquis credit se ami¬
ex eo ꝙ credit se amitteͬ głia et honorẽ¬

Expanded text:
orativa, dicitur verecundus. Nihivel inglorificationis. unde verecundia erubescentia nominari consuevit, quia verecundantes commuiniter erubescunt, sicut timentes pallescunt. Nam ex eo, quod aliquis credit se amiex eo, quod credit se amittere g
Abbreviated transcription (Latin):
et ampliori bonitate Tercia uia ad
hoc oñdend̾ stũtur e utili ͭͤ iegni
Bonitas em̃ regni depetid ex bõitute
eoꝵ qui st̃ in r̃egno et mariẽ depẽd
ex boĩtate pͥnipãciũ in ip̃o. Nã sicut
santas cors naͣlis depend ex sãitate
õi m̃broꝵ et maxĩe ex sam ͭ ͧ cordis
et m̃broꝵ p̾ncipaliũ eoꝙ cor et p̾nci
besĩbrite õĩ cium̃. maxie lñ dependet
ex his qͥ pr̃iapãtur ⁊ dñant᷑ in regno.
Urile ẽ gͦ toti regno hr̃e bonos ciues s
xtiliꝰ ẽ hr̃ẽ bonos p̾ncipãtes eo ꝙ pnai¬
pãciũ it ali os regir̾ et gub̾narẽ. Tãto
gͦ magis den noges et pncipes sdlłi¬
cit arẽ cc̃a ppͥos filios ut polleãt puidenͣ
et bonit ͤ ꝙͣ̃to mitior utilitus ꝯsingiꝰ
ip̃u ieguo ex bõi ͭ ͤ filioꝵ regñ qͥ dñt¬

Expanded text:
et ampliori bonitate. Tertia via ad hoc ostendendum sumitur ex utilitate regni. Bonitas enim regni dependet ex bonitate eorum qui sunt in regno, et maxime dependet ex bonitate principiantum in ipso. Nam sicut sanitas corporis naturalis dependet ex sanitate omnium membrorum, et maxime ex sanitate cordis et membrorum principalium, eo quod cor et princibonitate omnium civium; maxime tamen dependet ex iis qui principantur et dominantur in regno. Utile est ergo toti regno habere bonos cives, sed utilius est habere bonos principantes, eo quod principiantis sit alios regere et gubernare: tanto ergo magis decet reges et Pincipes solicitari circa proprios filios, ut polleant prudentia et bonitate; quanto maior utilitas, consurgit ipsi regno ex bonitate filiorum Regum, qui d
Abbreviated transcription (Latin):
sic dent meliores ẽẽ et ẽẽ mag̃ ꝑfc̃i
sc̃ia et u̾tutib. Cõgruũ eñ ẽ ut qui
alios regẽ cupit ut sit adeo prudens et
bonus ut ceteri ex ip̃o possint sumere
Sse prudẽtes et bonos S cũ filn ꝑuẽiãt
ad maiorẽ boni ͭ ͤ  et pruden ͣ si prẽs

Expanded text:
sic debent meliores esse, et esse magis perfecti scientia et virtutibus. Congruum enim est qui alios regere cupit, ut si adeo prudens et bonus, ut ceteri ex ipso possint sumere esse prudentes et bonos. Et cum filii perveniunt ad maiorem bonitatem et prud
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ bonũ ẽ prior passione q̃ deficit ab ĩpo
sic qr refugẽ malũ h rõm bogi Ideo
timor ꝑ qud̃ iefuginiꝰ malũ pͥor est
ĩ genere passionũ ẽ pͥor mã fuetũdine
Nam mãsuedo ꝓpe nõ ẽ passio s mig̃
ẽ defficere a passione. Idromgent pas¬
sionũ ii marssietudĩe precedit. utͫ¬

Expanded text:
in bonum est prior passione quae deficit ab ipso: sic quia refugere malum habet rationem boni, ideo timor per quem refugimus malum, prior estin genere passionum est prior mansuetudine. Nam mansuetudo proprie non est passio, sed magis est deficere a passione. ideo in genere passionum ira mansuetudinem praecedit. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
pñtis Plune gͦ p qũe ordie hñt di¬
cte passiones si sumãtur hine et buie
Accepte uosinglater si ordĩan debẽt
ꝙ umnor ẽ por odio. Desideriũ abhõĩacoẽ.
spes desꝑacione tnnor audacia ira mãsle¬
tudine. delcr̃cio tristicia. Amor ẽ ẽpor¬
mali. Nam appetitꝰ ꝑ se et pͥmotendit
in bonũ. Si aul̃ r ẽfugit malũ hoqi ẽ
passio. Nam ip̃m ꝯ̃diũ ꝑ amore sumit
origmẽ. Nisiem amaremꝰ aliꝙͣ neħ̃

Expanded text:
ntis. Plane ergo patet, quem ordinem habent dictae passiones, si sumantur binae et binae. Acceptae vero singulariter, sic ordinari debent: quia amor est prior odio: desiderium abominatione: spes desperatione: timor audacia: ira mansuetudine: delectatio tristitia. Amor enim esmali. Nata appetitus per se et primo tendit in bonum. Si autem refugit malum, hoc est passio. Nam ipsum odium ex amore sumit originem: nisi amaremus aliquid, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
septuno ab transuectione tricesimo pͥmo idus decembriscele¬
briter agi: ab adalaudo archiep̃o turonensi & a comꝓuincia¬
libus ep̃is celebrata sinodalis santiuit auctoritas. Que quando
recolitur: a danis facta destructio & martini repatͥantis cele¬
ue et orationim uigi instancia gaudia nobis uite intermi¬
nabilis opͦtin e prestante dño¬

Expanded text:
septimo, a transuectione tricesimo primo Id. Decembr. celeseptimo, a transuectione tricesimo primo Id. Decembr. celebriter agi ab Adalaudo Archiepiscopo Turonēsi, & a cōprouincialibus Episcopis celebrata Synodalis sanciuit auctoritas: quæ quando recolitur, a Danis facta destructio, & Martini repatriantis celeue, & orationum iugi instantia gaudia nobis vitæ interminabilis obtine. Præstante Do
Abbreviated transcription (Latin):
laudo archipresule turonensi. & frẽ eius rainzone aitrelianẽ¬
si & mainoldo cenomannensi. & scõ lupo andegauensi & asb̃
et omnis sexus indifferenter desiderato diu dño suo letabũ¬
dus occu rrens: lac̾mis quas gaudium extorserat ꝑfundit᷑.
ab episcopis siquidem & abbatib a clero & uͥginib apłis &
baronibus a ꝓueris etiam & senibus in eccłiam suam cum
ceteris & crucibus cum ymnis & laudibus gloriosus anti¬
stes gloriose deducitur & in ꝓpͥe sedis ꝑristino gradu cum
debito honore & summa reuerencia collocatur. ħ est gͥ
gloriosa & sollempnis exceptio qua a do archip̃sul turõnẽ¬
sis martinus ab exilio reuertens ab alumpnis suis officio se ex¬
cipitur. & in ꝓpͥa ut dictum est sede resid̃ens omni petenti se ut
sui moris est płimum suffragatur ħoc esu temptacionis celebra¬
re festum ab incarnatione dm̃ octingentesimo septuagesimo

Expanded text:
laudo Archipræsule Turonensi, & fratre eius Raimone Aurelianenlaudo Archipræsule Turonensi, & fratre eius Raimone Aurelianensi, & Mainoldo Cenomannensi, & sancto Lupo Andegauensi, & a su& omnis sexus indifferenter desiderato diu Domino suo lætabūdus occurrens, lacrymis, quas gaudiū extorserat, perfūditur. Ab Episcopis siquidem & Abbatibus, a Clero & virginibus, a populis & baronibus, a pueris etiam & senibus in Ecclesiā suam cum cereis & crucib., cum hymnis & laudibus gloriosus Antistes gloriose deducitur, & in propriæ sedis pristino gradu cum debito honore & summa reuerentia collocatur. Hæc est igitur gloriosa, sollemnisque Exceptio, qua Archipræsul Turonensis Martinus ab exilio reuertens ab alūnis suis officiose adeo excipitur, & in propria, vt dictum est, sede residens, omni petenti se, vt sui moris est, plurimum suffragatur. Hoc exceptionis celebre festum, anno ab Incarnatione Domini octingentesimo octogesimo
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑe brumali repugnante licet natura: reddiuiuis uesti¬
ta foliis & floribus uernarunt. & in sui ornatu quante me¬
ritoꝵ excellentie sit pater pat̾e repatͥans demonstrarunt:
Itidem dextra leuaq in ecclesiis eiusdem parrochie sine huma¬
no adminculo signa diũitus pulsabantur luminaria tam ce¬
reoꝵ ꝙͣ lampadum dĩtus accendebantur. In duab in axime
ecclesiis que nomini eiis dicate dignoscuntur. In priore q̃ maiꝰ¬
monasterium nuncupatur. in qua uiuens in corpore lectio¬
ni. meditationi. uigiliis. i eniniis. et orationib. die noctuq
deo incumbebat. In altera que scĩ martim diuitis castri no¬
ui dicitur. de qua primo rollonem fugiens sublatus fuerat.
ietiam ab uniu̾sis ep̃is diocesi sue a clero etiã & popło.
sus ceptus in loco ubi nunc adoratur huc usq seruat᷑:
milib suis ingrediente. tota ciuitas obuiam ruit & ab ada

Expanded text:
tēpore brumali, repugnante licet natura, rediuiuis vestitēpore brumali, repugnante licet natura, rediuiuis vestita foliis, & floribus vernant, & in sui ornatu, quantæ meritorum excellentiæ sit pater patriæ repatrians demonstrarunt. Itidem dextera leuaq. in Ecclesiis eiusdem parrochiæ sine humano adminiculo signa diuinitatis pulsabantur. Luminaria tam cereorum quam lampadarum diuinitus accendebantur: in duabus maxime Ecclesiis, quæ nomini eius dicatæ sunt notæ. In priore, quæ Maius-Monasterium nuncupatur, in qua viuens in corpore lectioni, meditationi, vigiliis, ieiuniis, & orationibus, die noctuque Deo incumbebat. In altera, quæ sancti Martini diuitis Castrinoui dicitur: de qua primo Rollonem fugiens sublatus fuerat, in qua etiam ab vniuersis Episcopis diocesis suæ, a Clero etiam & populo susceptus, in loco, quo nunmillibus suis ingrediente, tota obviam
Abbreviated transcription (Latin):
tos inuitos reꝑat sospitati. Quod illi in sese experientes. nec
dissunulare pot̾ant: nec audebant silere. Nimirum non nes¬
cii illum potentem ꝑdere ingratos: qui & nolentib subuenis¬
iet. Exclamauit gͥ predicantes miracłm. & homines loci iluiꝰ
quodid contigerat nd laudem inuitant Martini. N ec sibi inte¬
grum fort arbitrati. donec baculos sui languoris indices: ad
Martini matricem eccłiam detulerunt. palam omnibus
exponentes: & sue ꝑfidie fugam & martin etiam cͥca inui¬
tos:. clementiam. Porro agͥeole mansionis in quasignum
hoc sanitatis celebratum est: in honore signipotentis arar¬
tini eccłiam condidere que usq hocdie capella alba nominat᷑:
Ngresso itaq beato
archi presule martino
ꝓpͥe parrochie fines mirum in modum resiuanimate & insen¬
sibilis pastoris sui sentientes aduentum grata congͣtulationis
sue signa p̃tendunt. Uniuerse siquidem arbores & frutecta

Expanded text:
tos inuitos reparat sanitati. Quod illi in sese experientes, nec tos inuitos reparat sanitati. Quod illi in sese experientes, nec dissimulare poterant, nec audebant silere. Nimirum non nescij illum potentem perdere ingratos, qui & nolentibus subuenisset. Exclamant igitur, prædicantes miraculum, & homines loci illius, quo id contigerat, ad laudem inuitant Martini. Nec sibi integrum fore arbitrati, donec baculos sui languoris indices ad Martini matricē Ecclesiam detulerunt: palam omnibus exponentes & suæ perfidiæ fugam, & Martini etiam circa inuitos clehoc sanitatis celebratum est, in nomine signipotentis Martini ecclesiam condidere, quae usque hodie Capella alba nominatur. X. Ingresso itaque beato archipraesule Martino propriae parochiae fines, mirum in modum res inanimatae et insensibiles, pastoris sui sentientesuæ signa prætendūt. Vniuersæ siquidem arbores, & fructeta
Abbreviated transcription (Latin):
indulgere. quieti uͦ iugiter & ut breuiter dicam: dicimꝰ in boniᷤ
dies nostros. hoc autẽ totum uendicat nobis infirmitas hec:
qua iacemnus. Que si curata fuerit quod absit necessario nõbis
incumbet labor manuum insolitus. quippe mendicare iam¬
inutile erit. Ecce audiuimus de martino isto in cuiꝰ diocesi nõ¬
degimus: quod reuertens ab exilio in toto suo ep̃atu neminẽ
decumbentem: pret̾it non sanatum. Nunc ꝙͦ fr̾ adqui esce
cum filiis meis: dicto ciciꝰ fugiamꝰ martinum ab eiꝰ diocesi
exeuntes. ne forte nos sanitum eiꝰ coꝑia comprehendat. Nouũ
sane consilium. uota ꝓrsus eatemis in anduta: tanto nolle care¬
re in commodo se sibi reddi. effugere. Quid morore: Placet utͥq
consilium & abtatis baculis subutraq ascella reptando pociuᷤ
ꝙͣ gradiendo: fugam arripiunt. Sed martini ꝑnix potencia ꝓ¬
sequitur fugientes comprehendit resugas. comphos & inue¬

Expanded text:
indulgere, quieti vero iugiter: & vt breuiter dicam, ducimus in bonis indulgere, quieti vero iugiter: & vt breuiter dicam, ducimus in bonis dies nostros. Hoc autem totum nobis vindicat infirmitas hæc, qua iacemus. Quæ si curata fuerit, quod absit, necessario nobis incumbet labor manuum insolitus: quippe iam mendicare inutile erit. Et ecce audiuimus de Martino isto, in cuius diocesi degimus; quod reuertens ab exilio in toto suo Episcopatu neminem decumbentem præterit non sanatum. Nunc ergo, frater, acquiesce consiliis meis, & dicto citius fugiamus Martinum, ab eius diocesi exeuntes: ne forte nos sanitatum eius copia comprehendat. Nouum sane consilium, vota prorsus eatenus inaudita, tanto nolle carere incommodo, se, sibi reddi, effugere. Quid moror? Placet vtrique consultum, & aptatis baculis sub vtraque ascella, reptādo potius quam gradiendo, fugam arripiunt. Sed Martini pernix potentia prosequitur fugientes, comprehendit refugas, comprehensos & inuē
Abbreviated transcription (Latin):
mendatos: & copiosior ei affuit sanitatum gra. & fidei fasẽ.
tudinis laborabant: & non apportati &̃ non rogantes dextͣ
leuaq ꝑ totam ꝓuinciam mirifice sanabantur. Quam ue
ra ꝓmissio saluatoris dicentis. Oꝑa inquit que ego facio qͥ
credit in me & ipse faciet. & maiora horum faciet. Insignis
fidem ecam poscentium cooꝑari uoluit. ut crebo euan¬
gelica ꝓbant. unde ẽ illud. fedes tua te saluum fecit Per
ris clementie ẽ etiam nolentibus subueniebat. Dum eñi talia
tantaq uͥtutum insignia agerentur. que & si inuideret. occułta¬
re fama non potuit: ea precurrente duo ꝑalitici qui inuilla
cui nomen de edera ẽ: a pretereuntib elemosinam petentes
uictitabant. qͥcerunt alter ad alterum. Ecce frater sub mol¬
li ocio uiuimꝰ nemo nos inquierat. omnes miserent᷑. solus no¬
bis ẽ labor petere quod optamus. licet cumlibuerit sompno

Expanded text:
mendatos, et copiosior ei fuit sanitatum gratia, et, si dici mendatos, et copiosior ei fuit sanitatum gratia, et, si dici itudinis laborabant etiam non apportati, etiam non rogantes, dextra laevaque per totam provinciam mirifice sanabantur. Quam quia vera promissio Salvatoris dicentis: Opera, inquit, quae ego facio, qui credit in me, et ipse faciet, et majora horum faciet . In signifidem etiam poscentium cooperari voluit, ut crebro Evangelia probant. Unde est illud: Fides tua te salvum fecit . Per ris clementiæ est, etiam nolentibus subueniebat. Dum enim talia, tantaque virtutum insignia agerentur, quę etsi non viderent, occultare fama non potuit. Ea percurrente duo paralytici, qui in villa cui nomen de Hedera est, a prætereuntibus eleemosynam petentes, victitabant; dixerunt alter ad alterum. Ecce frater sub molli ocio viuimus, nemo nos inquietat, omnes miserentur: solus nobis labor est petere quod optamus. Licet, cum libuerit, somno
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa de sco martino
missa sollempniter eͥngelgerius andegauensis & abnariuis anti¬
siodorensis assumptum onus illud nobile sius imponentes
humeris repatriandi aggrediunt᷑ iter. Deducunt pontifices
cum hẏmnis & laudibus sc̃i antistitis reliquias & clerus de¬
uotus & uulgi uñ qͦq concurrens frequentia. Reuersus uͦ de¬
ductorib illis. martini exexcitus aggressum capit iter optato
potitus tͥumpho. debittum seruitui presens ab abbate & mo¬
nachis necnon & a clericis deoin dies deuotissime exibeba¬
tur. & missa cotidie celebrabatur sollempniter. In nobili il¬
lo exercitu nulłꝰuł effeminatus nemo ibi feminam. nemo
rapinam nouerat. s unus quisq ex mercato competenti uiue
tini corpus mirum in modum & oues morbide pastoris
presentiam & pastor recognouit ꝙͣtum ouib deberet cure¬
diligentiam. Nuis enim ꝑegrinus inter extraneos miracu¬
lorum floruisset copia. inter suos tñ ut pote sibi a dño cõ¬

Expanded text:
a de S. Martino missa solemniter, Ingelgerius Andegavensis et Abnarius Antissiodorensis assumptum onus illud nobile suis imponentes humeris, repatriandi aggrediuntur iter. Deducunt pontifices cum hymnis et laudibus sancti antistitis reliquias, necnon et clerus devotus, et vulgi undequaque decurrens frequentia. Reversis vero deductoribus illis Martini, exercitus aggressum capit iter, et optato potitur triumpho. Debitum servitii pensum ab abbate et monachis, necnon et clericis Deo in dies devotissime exhibebatur, et missa quotidie celebrabatur. In nobili illo exercitu nullus mollis vel effeminatus: nemo ibi feminam, nemo rapinam noverat; sed unusquisque ex mercato competenti vivebtini corpus, mirum in modum et oves morbidae pastoris praesentiam, et pastor recognovit quantam ovibus deberet diligentiam. Quamvis enim peregrinus inter extraneos miraculorum floruisset copia: inter suos tamen, utpote sibi a Deo com
Abbreviated transcription (Latin):
erat fusilis ex auro & argento quod dicitur electrum spis
rima. foramen. fenestra. uel hostium in ea. hanc autem fec̾at
beatus ꝑpetuus quando eleuanit corpus enuis a terra in uolutũ
priꝰ in purpura rubea & diligenter consutum sicq in hanc ab¬
sidam posuit. fecit &̃ altare quadratum & concauũ ex lapidib
tabulatis quem magna tabula cooꝑuit. & cum aliis cem̃ta¬
uit. fecit p̃terea intus aliam absidam ex auricaleo cupro:
et stãgno fusilem habens palmum in spissitudinem. c̃ ostio
fusili gunfis & u̾teuellis. & iiͦiͬ. clauibus firmabatur. ubi et
auro optimo & lapidis preciosis ornatam tanto sacerdoti di

Expanded text:
erat ex auro et argento quod dicitur electrum, spisrima, foramen, fenestra et ostium in ea. Hanc autem fecerat beatus Perpetuus, quando elevavit corpus ejus a terra, involutum prius in purpura rubea, et diligenter consutum, sicque in hanc absidam posuit. Fecit etiam altare quadratum et coronam ex lapidibus tabulatis, quod magna tabula cooperuit, et cum aliis caementavit. Fecit etiam intus aliam absidam ex aurichalco, cupro et stanno, fusilem, habens palmum in spissitudine cum ostio fusili; gumphiis, et virtevellis; et quatuor clavibus firmabatur. Fecit auro optimo et lapidibus pretiosis
Abbreviated transcription (Latin):
bitum altaris in alt̾a absida componi. Ipmq ostiũ cum
absida ligauerunt: ita ut ne pateret aditus uel introitus. Com
muni autem consilio dederunt ingelgerio consuli p̾bendam be
lem ingelgerium intronrauer̃at. & thesaurarium constituert.
&e defensorem eccłie fecerunt. et tutorem omnium possessio¬
num eius ubicumq essent delegauerunt. Qui sedem thesau¬
rarii et domos cum redditibus ꝙͣ diu aduixit obtinuit. Dm̃s
autem qui cum consule ingelgerio ad corpus beati martini re¬
ducendum fuerant euocati. maxime uͦ barones turonici pagi
feodauerunt societatem et beneficium eccłie largiti sunt. Cõ¬
tigit autem eodem mense dum ẽẽt consuł ingelgerius turonꝰ.
adalaudum confectum senio uiam uniu̾se carnis intrare. In¬
gelgerius uͦ consul auxiliante deo et intercedente beato mar¬
tino opitulantib etiam clericis necnon et consentientibus ci¬
uib turonice eiuitatis intronizauit. et in sede episcopali sub¬

Expanded text:
bitum altaris in altera absida componere, ipsumque ostium cum absida sigillaverunt, ita ut nec pateret aditus et introitus. Cum omni autem consilio dederunt Ingelgerio comiti praebendam bealem Ingelgerium inthronizaverunt, et thesaurarium constituerunt et defensorem ecclesiae fecerunt, et tutorem omnium possessionum ejus, ubicunque essent, delegaverunt. Qui sedem thesaurarii et domos cum redditibus, quandiu advixit, obtinuit. Omnes autem qui cum consule Ingelgerio erant, et ad corpus beati Martini reducendum fuerant evocati, maxime vero barones Turonici pagi, foedaverunt societatem et beneficium ecclesiae largiti sunt. Contigit autem eodem mense, dum esset consul Ingelgerius Turonis, Adalaudum confectum senio viam universae carnis intrare. Ingelgerius vero consul, auxiliante Deo et intercedente beato Martino, opitulantibus etiam clericis, necnon consentientibus civibus Turonicae civitatis, inthronizavit et in sede episcopali sub
Abbreviated transcription (Latin):
extiterunt. Stephanus autẽ arrepta fuga: eum aliqͥb mili
tib euasit. Theobaldus uͦ cum cetera multitudine tociꝰ excitũ
captus ad turonensem eiuitatem deducit᷑. ipsamq goffrido red¬
didit. atꝙ cum suis omnib huc illucq disꝑsis in captione re¬
mansit. Hulli dubium ẽ. beato martino auxiliante qur̃ ule¬
lum pie inuocauerat suoꝵ mimicorum uictorem exciaisse.
Referebant enim aliq ex atie fugientes quod tota falans mi¬
litum goffridi in ipso ꝓcinctu belli tam equites ꝙͣ pedites
candidisimis indumentis uidebant᷑ adoꝑti. Nam ex ra¬
pina pauꝑum eiusdem confessoris ferebant supplemen¬
tum siuis filii odonis. Prebuit enim uniu̾sis audientib
formidolu̾m stuporem. quod nulle mille septingenti &e
eo amplius uiri armis instrucli absq sanguimi s effusi¬
one in prelio capti sunt:¬

Expanded text:
exstitissent. Stephanus autem, arreptaexstitissent. Stephanus autem, arreptatibus evasit. Thebaldus vero, ex caetera multitudine totius exercitus, captus ad Turonensem civitatem deducitur, ipsamque Gozfredo reddidit, atque cum suis omnibus huc illucque dispersis in captione remansit. Nulli dubium est beato Martino auxiliante, quia illum pie invocaverat, suorum inimicorum victorem exstitisse. Referebant enim aliqui ex acie fugientes quod tota phalanx militum Gozfredi, in ipso procinctu belli, tam equites quam pedites, candidissimis indumentis videbantur adoperti. Nam ex rapina pauperum ejusdem confessoris ferebant supplementum suis filii Odonis. Praebuit enim universis audientibus formidolosum stuporem, quod mille septengenti et eo amplius viri armis instructi absque sanguinis effusione in praelio capti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uerat orta grandis discordia usq ad effusionem multi san¬
guinis inter henricum francorum regem rob̾ti filium
et filios suprataxati odonis. theobaldum uidelicet ce stepha¬
num. Contigit enim ꝑ multas strages cladis utrarumq par¬
tium ut idem rex ablato ab eisdem dño turonice urbis.
daret illud gosfrido cognom̃to rutidi filio scilieet fulconis
iam dicti andegauorum comitis. E collecto magno excitu ip¬
sam ciuitatẽ anno uno et eo amplius obsidione c̾cundedit:
Aduersuf quem tamdem hostili manu ꝓgentes dimicaturi:
re uera ut afflicte indigentiq alimoniis surcurrerent urbi
ambo fili predicti odonis. Quod goffridus comperiens expe
onib raptu abstraxerat. Indeq accepto sigillo imponens uid̾
ꝓp̾e haste. cum ex̾citu eqͥtum peditumq multoꝵ obuiam ꝑ¬
rexit adu̾sum se dimicaturis. dumq uenirent utreq
partes in cõmuni tantus terror inuasit exercitum duoꝵr
fratrũ ac si iuncti eẽnt ligaminib pariter omnes imbelles

Expanded text:
uerat orta grandis discordia usque ad effusionem multi sanguinis, inter Henricum Francorum regem, Roberti filium, et filios supra taxati Odonis, Thebaldum videlicet atque Stephanum. Contigit enim, post multas strages cladis utrarumque partium, ut idem rex, ablato ab eisdem dominio Turonicae urbis, daret illud Gozfredo, cognomento Tuditi, filio scilicet Fulconis jam dicti, Andegavorum comitis. Qui, collecto magno exercitu, ipsam civitatem anno uno et eo amplius obsidione circumdedit. Adversus quem tandem hostili manu pergentes dimicaturi, revera ut afflictae indigentique alimoniis succurrerent urbi, ambo praedictpossessionibus raptu abstraxerat. Indeque accepto vexillo, imponens illud propriae hastae, cum exercitu equitum peditumque multorum obviam perrexit adversum se dimicaturis. Dumque venirent utraeque partes in cominus, tantus terror invasit exercitum duorum fratrum, ac si vincti ligaminibus omnes pariter imbelles
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ hostium turmis. obuios quosq sternũt nec imbecilles inue¬
niunt hostes: immouꝰ totis uirib fibi obstantes. Nam duas
sumunt. Corruunt multi uulnerantur plures. andegaui¬
impetus sustinent imꝓborum. uicissimq eos impetentes
uiriliter retrocedere compellunt. Martellus qui in postre¬
ma parte cum acie sua substiterat ubi dempsiores hostiũ
seͥ militem: alios lancea deturbat de caballis. alios ense di¬
midiat: in sellis. conuocat suos. instantes confortat. et eis

Expanded text:
 hostium turmis; obvios quosque sternunt: nec imbelles omnino inveniunt hostes; imo vero, totis sibi viribus obsistentes. Nam duas sumunt. Corruunt multi de Christianis, vulnerantur plures: impetus sustinent improborum; vicissimque eos impetentes, viriliter retrocedere compellunt. Rex qui in postrema parte cum sua acie substiterat, ubi densiores vidit em transferens, alios lancea in terram deturbat de caballis; alios ense dimidiat in sellis. Convocat suos, instantes confortat; et eis
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Est autem hec quedã uis malis maiorib ut inno cen¬
ciam multitulims deuenustent scelera paucorum. cũ
tamen e diu̾so bonorũ raritas. flagia multorum neq̃at
excusare uͥtutib cõmunicatis. S non exacerbascat cũ
uideat sordidari uͥtutũ sinceritatem criminatione¬
no administrando segnes: in malo obloquendo cełes
in emulationuim conu̾satione stabiles. deqͥb m̃tionem

Expanded text:
erit. est enim haec quaedam vis malis moribus, ut innocentiam multitudinis devenustent scelera paucorum, cum tamen e diverso bonorum raritas flagitia multorum nequeat excusare virtutibus communicatis. videat sordidari virtutum sinceritatem criminationen ministrando segnes, in obloquendo celerein aemulationum conservatione stabiles, in sententiarum
Abbreviated transcription (Latin):
premebantur. coacti int̾fuerẽ. Cepta gͥ die constituta sa¬
tis ponpatice huiꝰ modi dedicatione atq ꝑacta missarũq
ex more sollempniis celebratis: post modum ad ꝓpͥa reditrez¬

Expanded text:
premebuntur, coacti interfuere. Coepta igitur die constituto sapremebuntur, coacti interfuere. Coepta igitur die constituto satis pompatice hujusmodi dedicatione atque peracta, missarumque ex more solemniis celebratis, postmodum quique ad pr
Abbreviated transcription (Latin):
offerri deberet:
umq gͥ ista fulconi a suis ꝑlata fuissent diutina feri¬
tate resumpta animo indigne ferens ep̃i responsa. in¬
suꝑ comminatus est illim ualde ac sublimius quod ualu¬
it adegit consilium. Mox deniq copiosa argenti & auri
assumpta pecuna romam ꝑgens ac ioħi pp̃ causam sue ꝓ¬
fectionis exposuit. ac deinde poscens quod ab illo optau̾at.
płima ei munerum dona obtulit. Q ꝑtinus misit cum
eodem fulcone ad p̃dictam basilicam sacrandam: unum ex
illis quos in beati petri apłorum principis eccłia cardina¬
les uocant. nomine petrum. cui etiam precerat ueluti
romam̃ pontificis auctoritate assumpta. quicqͥd agendũ
fulconi uidebatur: intrepidus expleret. Igitur die quadã¬
mensis maii. congregata ẽ innumerabilis popłi multi¬
tudo. ad dedicationem scilicet predicte eccłe. Ex qͥbus mł¬
to etiam plures illuc fulchonis terror ob sue elationis
pompam uenire compulit.Ep̃i tantũ qui eiꝰ dictioni

Expanded text:
offerre deberet. offerre deberet. Cumque igitur ista Fulconi a suis perlata fuissent, diutina feritate resumpta, nimium indigne ferens episcopi responsa: insuper comminatus illum valde, ac sublimius inde quod valuit adegit consilium. Mox denique, copiosa argenti et auri assumpta pecunia, Romam pergens, ac Joanni papae causam suae profectionis exposuit. Ac deinde poscens quod ab illo optaverat, plurima ei munerum dona obtulit. Qui protinus misit cum eodem Fulcone ad praedictam basilicam sacrandam unum ex illis quos in beati Petri apostolorum principis Ecclesia cardinales vocant, nomine Petrum, cui etiam praecepit, veluti Romani pontificis auctoritate assumpta, quidquid agendum Fulconi videbatur, intrepidus expleret. Quod umensis Maii congregata est innumerabilis populi multitudo ad dedicationem scilicet praedictae ecclesiae. Ex quibus multo etiam plures illuc Fulconis terror, ob suae elationis pompam, convenire compulit. Episcopi tantum, qui ejus ditione
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ orarent. Cui inter ceteros a ꝓp̾aetiam uxore que ual¬
de sano pollebat consilio suggestum ẽ acͣ in honore ac me¬
moria illaruicelestium uirtutum quas chertibin &e sera¬
phin. sublimiores sacra testatur auctoritas.: notum quod uou̾at
expleret. Qui libentissime annuens edificauit eccłiam ad mo¬
dum pulcherrimam in pago scilicet turonico miliario in¬
terposito lochacensei castro. Expleto deniq ꝙͣ tociꝰ basilice
oꝑeꝓtinus misit ad hugonem turonorum archip̃sulem
in cuius scilicet constituta erat diocesi ut illam sacraturus
quemadmodum decreuerat adueniret. Qui uenire distu¬
lit dicens se minime posse illius uotum dicando dño complere¬
mittere. Qui uidelicet matri eccłe sedis sibi commisse. pre¬
dia & mancipia subripuerat non pauca. Hocq potiꝰ illi uide¬
batur competere ut pͥmitus siquid iniuste diripuerat alicui
restitueret. sicq deinceps iusto iudici deo ꝓpͥa que nonerat

Expanded text:
Dominum orarent. Cui inter caeteros a propria etiam uxore, quae valDominum orarent. Cui inter caeteros a propria etiam uxore, quae valde sano pollebat consilio, suggestum est ut in honore ac memoria illarum coelestium virtutum, quas cherubim et seraphim sublimiores sacra testatur auctoritas, votum quod voverat expleret. Qui libentissime annuens aedificavit ecclesiam admodum pulcherrimam, in pago scilicet Turonico, milliario interposito a Lucacense castro. Expleto denique quantocius basilicae opere, protinus misit ad Hugonem Turonorum archipraesulem, in cujus scilicet constituta erat dioecesi, ut illam sacraturus, quemadmodum decreverat, adveniret. Qui venire distulit, dicens se minime posse illius votum dicando Domino committere, qui videlicet matri Ecclesiae sedis sibi commissae praedia et mancipia subripuerat non pauca. Hocque potius illi videbatur competere, ut primitus, si quid injuste diripuerat, alicui restitueret, sicque deinceps justo judici Deo propria, quae voverat,
Abbreviated transcription (Latin):
uum capientes fulcom tͥradiderunt. Apotita uictoria reu̾sꝰ
ad ꝓpͥa: non illi post modum quispiam molestis extitit
um uitantes siluimiis. unum tamen restat memorabile qd̾
in presenciarum relaturi sumus. Cum enim cͥcumquaq in
diu̾sis preliorum euentib płimum humanũ fudisset san¬
guinem metu iehenne territus. sepulchrum saluato i eroso¬
solumoeum adiit. Indeq ut erat audacissimus admodum
exultanter rediens aliquantum ad tempus a ꝓp̾a feritatte ẽ
lenior redditus. Tunc gͦ mente conceꝑit. ut in optimo fundo¬
rum ꝓprii turis loco ecclesiam cõnstitueret. ibidem mona¬
chorum cetum coatunaret: qui udelicet die noctuq pro
illius am me redemptione interuenirent. Lin etiam semꝑ
curiose agebat. cepit quosq ꝑcunctari religiosos in quorum
potissimum memoria sc̃oꝵ eandem eccłiam fundare deb̾et.
qui uidelicet & pro eius remedio anime omnipotentem

Expanded text:
ivum capientes Fulconi reddiderunt. Qui potita victoria, reversus ivum capientes Fulconi reddiderunt. Qui potita victoria, reversus ad propria: non illi postmodum quispiam Brittonum molestusum vitantes, siluimus. Unum tamen restat memorabile, quod impraesentiarum relaturi sumus. Cum enim circumquaque in diversis praeliorum eventibus, plurimum humanum fudisset sanguinem, metu gehennae territus, sepulcrum Salvatoris Hierosolymorum adiit. Indeque, ut erat audacissimus, admodum exsultanter rediens, aliquantulum ad tempus a propria feritate est lenior redditus. Tunc ergo mente concepit ut in optimo fundorum proprii juris loco ecclesiam construeret, ibidemque monachorum coetum coadunaret, qui videlicet die noctuque pro illius animae redemptione intervenirent. Qui etiam ut semper curiose agebat coepit quosque percunctari religiosos, in quorum potissimum memoria sanctorum eamdem ecclesiam fundare deberet, qui videlicet pro ejus remedio animae omnipotentem
Abbreviated transcription (Latin):
adueniret. atq acies utraq iam in ꝓcinctu uideret᷑ informa¬
ta gens britontm callida fraudisqp ꝓpriȩ conscia. simulansse
uelle arripere fugam scilicet ut auidius demergeret hostem in
latentem muscipulam. Quod cernens fulconis exercitus cupienͤ¬
q expedite super eos irruere corruit pars ex eis non modica in fo¬
ueam uidelicet britonum astu patratam. Ilico autem conn̾si b̾
tones qui prius fugam simulauerant ĩmanter super fulconis
ex̾citum irruentes asperrima ꝙͣpłes ex eis cede ꝓstrauerunt. Ip¬
sum etiam pulsum de equo: interram loricatãm deiecerunt:
Qui ex ingens nimio accensus furore. dictis reuelans exacuens¬
q suoꝵ animos. ac uelut turbo uehementissimis ꝑ densas se¬
getes impellens omnem exercitum britonum crudeli nimi¬
um cede mactauerunt. Deletoq pene uniu̾so exercitu britonũ.
ipsũ etiam conanũ illorum principem truncatum dextera u¬

Expanded text:
adveniret, atque acies utraque jam in procinctu videretur, informaadveniret, atque acies utraque jam in procinctu videretur, informata gens Brittonum callida fraudisque propriae conscia, simulans se velle arripere fugam, scilicet ut avidius demergeret hostem in latentem muscipulam. Quod cernens Fulconis exercitus, cupiens expedite super eos irruere, corruit pars ex eis non modica in foveam, videlicet Brittonum astu patratam. Illico autem Brittones conversi qui prius fugam simulaverant, inhianterque super Fulconis exercitum irruentes, asperrima quamplures ex eis caede prostraverunt, ipsum etiam Fulconem pulsum de equo in terram loricatum dejecerunt. Qui exsurgens nimio accensus furore, dictis relevans exacuensque suorum animos, ac velut turbo vehementissimus per densas segetes impellentes, omnem exercitum Brittonum crudeli nimium caede mactaverunt. Deletoque pene universo exercitu Brittonum, ipsum etiam Conanum illorum principem truncatum dextera v
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ inter ipsum conanum & predictum fulconem andegauoꝵ
uidelicet comitũm exortum ẽ indissolubile uirgium. itant
crebris suoꝵ inuicem depopulationib ac sangumis effusio¬
nibus lacessiti. ad ultimum quoq ꝙͣ ꝙͣ tiuile tamen inlucta¬
bile inirent cõminꝰ prelium. Cum gͥ multumq uicissim si¬
bi mala que poterant irrogassent. Ab utroq decretum est. ut
in loco qui concretus dicitur. quisq illorum cum suo ex̾citu
die constituto aduenientes prelii certam eninirent. S bto¬
num ex̾citus excogitata fraudis discipula partem fulconis
ex̾citus nequiter ꝓstrauerunt. In predicto deniq loco scilicet
uͥ certamen inieñdum fuerat clam preuenientes płiq bͣto¬
num ibiq nimium astute ꝓfundum atq ꝑ longum̃ fõd̾e
uallum. Ramisq arborum suꝑ insertis densatim imposita
uidelicet hostib muscipła recesserunt:
ie gͥ constituto
iuxta condictum dum illuc uterq cum suo exercitu

Expanded text:
vero inter ipsum Conanum et praedictum Fulconem, Andegavorum vero inter ipsum Conanum et praedictum Fulconem, Andegavorum videlicet comitem, exortum est indissolubile jurgium, ita ut, crebris suorum invicem depopulationibus ac sanguineis effusionibus lacessiti, ad ultimum quoque, quanquam civile, tamen ineluctabile, inirent cominus praelium. Cum igitur diu multumque vicissim sibi mala quae poterant irrogassent, ab utroque decretum est ut in loco qui Concretus dicitur, quisque illorum, cum suo exercitu die constituto advenientes, praelii certamen inirent. Sed Brittonum exercitus excogitata fraudis decipula, partem Fulconis exercitus nequiter prostraverunt. In praedicto denique loco, scilicet ubi certamen ineundum fuerat, clam praevenientes populi Brittonum, ibi nimium astute profundum atque perlongum fodere vallum, ramisque arborum densatim superinsertis, imposita videlicet hostibus muscipula, recesserunt. Die igitur constituto juxta condictum, dum illuc uterque cum suo exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
arrant siquidem pleriq disputantes
de undam orbis politione quod fitus regionis gallie
quabra dimetiatur loquatione. atet ͥ ari fegonos gallie
usq hẏspaniarum terminos in lelio habens occeanum ma¬
mare. in dextro uͦ passim uga alpium ꝓpͥa: excederat longi¬
tudine. mensuram rationis quadriforme. Cuiꝰ etiam inferius se¬
finitimum ac ꝑinde uilissimum cornu gallis. nuncupatur. Est
enim illius metropolis castrum dolum. In habitaturq diutꝰ
agente britonum. quorum sole diuitie pͥmitus fuere lib̃tas fis¬
ci publici & lactis copia. Comni prorsus urbanitate uacui.
multa s faceta gͣrrulitas. Horum scilicet britonum aliquando
princeps extitit quidam conanus nomine. qui etiam accepta
in matͥmonio fulconis andegauorum comitissorore. ac de¬
muni sollemꝑcior ceteris sue gentis pͥncipibus cepit existere
Nammore regio imposito sibi diademate in sui angłi popel¬
lo płimam inconsulte exercuit tyramidem. Post modum

Expanded text:
arrant siquidem plerique disputantes de mundani orbis positione, quod situs regionis Galliae quadra dimetiatur locatione. Licet ergo a Riphaeis usque Hispaniarum terminos, in laevo habens Oceanum mare, in dextro vero passim juga Alpium, propria excedat longitudine mensuram rationis quadriformae. Cujus etiam inferius finitimum ac perinde vilissimum cornu Galliae nuncupatur. Est enim illius metropolis civitas Rhedonum. Inhabitatur quoque diutius a gente Brittonum, quorum solae divitiae primitus fuere libertas fisci publici et lactis copia. Qui omni prorsus urbanitate vacui, tulta garrulitas. Horum scilicet Brittonum aliquando princeps exstitit quidam, Conanus nomine, qui etiam, accepta in matrimonio Fulconis Andegavorum comitis sorore, ac demum insolentior caeteris suae gentis principibus coepit existere. Nam more regio imposito sibi diademate, in sui anguli popello plurimam inconsulte exercuit tyrannidem. Postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
q prestancie tunc maximus capitur. cum in ꝓximum qͣm¬
ra amicitia sibi coniunctis multa beneficia contulit. Quete
ste tullio meminisse debet is in quȩncollata sunt: non cõ¬
memorare qui contulit. Suꝑiores exequare se cum inferiori¬
b amieis aliquando debere. inferiores uͦ non dolere se a suis
aut ingenio aut forma: aut dignitate suꝑari: mauricius¬

Expanded text:
que praestantiae tum maximus capitur, cum in proximum quemin amicitiae conju que meminisse debet is in quem collata sunt, non commemorare qui contulit. Cicebus debent, sic inferiores non dolere se a suis amicis aut ingenio, aut fortuna, aut dignitate superari
Abbreviated transcription (Latin):
de rameforti quandam uillam que portus theobaudi dicitur. ad uiseorum sict̃
aserunt secialiter ꝑtinentem. eis auferre presumpsit. & contra iusticiam detineu
Pro qua scł illicita usur pacions multociens finit anathematis nexib iynodatꝰ.
Nunc autẽ qũ eauidem unillam quidam filius eus dicitur possidere ꝑ apłica uob̾
scripta mandamus. quatiuus eun infra uigura dies post harum suscepcionẽ
conuenire diligeneiꝰ ftudeatis. ut uel predictam uillam eisdem canonicis pꝰ¬
posita oim̃ occasione restituat: uł plenam in in preseucia urã insticiam eis
nõ differat exhibere. Alioqnim eccłasticam n eum sentenciam ꝓmulgetis. ut̾
eam usq ad condiginam satissacionem ꝑ totas parrochias urãs faciatis iniio¬
labilicet obseruari. Eorumdem qͦ eano uichorum trinsmisa relactione

Expanded text:
catum, G. de Rameforti quandam uillam, que Portus Theobaudi dicitur, ad ius eorum, sicut asserunt, specialiter pertinentem eis auferre presumpsit et contra iusticiam detinere. Pro qua scilicet illicita usurpacione multociens fuit anathematis nexibus innodatus. Nunc autem, quoniam eamdem uillam quidam filius eius dicitur possidere, per apostolica uobis scripta mandamus, quatinus eum infra uiginti dies post harum suscepcionem conuenire diligencius studeatis, ut uel predictam uillam eisdem canonicis postposita omni occasione restituat uel plenam in presencia uestra iusticiam eis non differat exhibere; alioquin ecclesiasticam in eum sentenciam promulgetis et eam usque ad condignam satisfactionem per totas parrochias uestras faciatis inuiolabiliter obseruari. Eorumdem quoque canonicorum transmissa relatione
Abbreviated transcription (Latin):
anferre presumunt. & ꝑ miolenciam detiue.e. Sretei.
cemerario detinent occupatam. Quia uero ex iniuncto noo. officio
imicuiq in iure suo existimus debrtores. ꝑ aplica uobis scripta m.¬
amꝰ. quatimis uindictos canonicos icĩ maurilii conuen:re .̃¬
letero ab eatia occupac. one desistant. uł plenam in prese.  ur̃a
i iciam de hii om̃ib eit non difrrrat exibere. Siuere neri
tuniri n uł eis exibuerint iusicie cõplementũ. eipletie¬

Expanded text:
auferre presumunt et per uiolenciam detinere. Pretereamis ausu temerario detinent occupatam. Quia uero ex iniuncto nobis officio unicuique in iure suo existimus debitores, per apostolica uobis scripta mandamus, quatinus iamdictos canonicos sancti Maurilii conuenire dicetero ab earum occupacione desistant uel plenam in presencia uestra iusticiam de his omnibus eis non differant exibere. Si uero neutrestituerint uel eis exibuerint iusticie complementum, ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
gitur disponente francoꝵ-
regnum rob̾to rege płimas ei intulere sui contumelie in¬
solentias. illi maxime ꝗuos aut ex mediotri aut ex infimo
geuere: tam ipse ꝙͣ uterq hugo eius scilicet pater atq auiᷤ
feceruut maximis honoribus sublimes. Inter quos fuit᷑
odo rebellionum maximus qui fuit filius teobaldi car¬
notenfis cognomento fallacis ceteriq ꝙͣ plures inferioris
potencie. qui ex inde extiterunt ei rebelles: unde ẽt debu¬
erunt meliores uł humiliores quorum non dispar fuit o do
Aulencior ceteris. Nam cum obiisset step̃s comes trecon
et ieidorum ħbertifilius ipsius regis consobnus abse er¬
beris. arripuit idem odo contra regis uoluntatem uniusa

Expanded text:
pore, disponente Francorum regnum Roberto rege, plurimas ei intulere sui contumeliae insolentias, illi maxime quos, aut ex mediocri aut ex infimo genere, tam ipse quam uterque Hugo, ei scilicet pater atque avus, fecerunt maximis honoribus sublimes. Inter quos fuit Odo rebellium maximus, qui fuit filius Tebaldi Carnotensis, cognomento Fallacis, caeterique quamplures inferioris potentiae, qui exinde exstiterunt ei rebelles unde esse debuerant humiliores. Quorum non dispar fuit secundulentior caeteris. Nam cum obiisset Stephanus comes Trecorum et Meldorum, Heriberti filius, ipsius regis consobrinus, absque liberis, apparuit idem Odo contra regis voluntatem occupa