comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ulum multa potuisse facere q̃ peccata dicimus: appe
ut alia taceara quomͦ dicemꝰ eum non potuisse menti¬
ri qs semper peccm̃ est. cum eiuim dicat indeis de patͤ
Si dixero quia nescio eum ero similis uobis menidax
et int̾ hec uerba dicat. nescio eum. Quis eum dicet
tres eatdem nequinisse ꝓferre dictiones sine aliis ub
ut si diceret nescio enii : Ed̾ si faceret ut ipẽ ait eẽt
mendax qd est ecͥ pectorem. Quare qũ hoc potuit.
pectare potuit. ¶ Ai et hoc dicere potuit. ⁊ peccare non potiłͣ.
¶S. hoc oftende. ¶ã. omnis potestas sequit᷑ uoluntatemi
euiu entia dies possuma ioqu uel ambulare subanditur
& uect̾itas. Nlam cum dico quia nolens possum trahi aut
uina.non est hec mea potestas. s necc̃tas ⁊ potestas altͥa
anpe non est aliud possium trahi nel uinei.qmͣ aliusme
tralere ut uincere potest. possumus itaq dicere de Npõ

Expanded text:
illum multa potuisse facere, quae peccata dicimus? Quippe, illum multa potuisse facere, quae peccata dicimus? Quippe, ut alia taceam, quomodo dicemus eum non potuisse mentiri: quod semper peccatum est? Cum enim dicat Judaeis de Patre: Si dixero quia non scio eum, ero similis vobis mendax : et inter haec verba dicat: non scio eum: quis eum dicat easdem tres nequivisse proferre dictiones, sive aliis verbis, ut sic diceret, non scio eum? Quod si faceret, ut ipse ait, esset mendax, quod est esse peccatorem. Quare, quoniam hoc potuit, peccare potuit. ANS. Et hoc dicere potuit; et peccare non potuit. BOS. Hoc ostende. ANS. Omnis potestas sequitur voluntatem. Cum enim dico quia possum loqui vel ambulare, subauditur, estas, sed necessitas. Nam cum dico quia nolens possum trahi aut vinci, non est haec mea potestas, sed necessitas, et potestas alterius. Quippe non est aliud, possum trahi vel vinci, quam, alius me trahere vel vincere potest. Possumus itaque dicere de Christo,
Abbreviated transcription (Latin):
sit diuitiaro ⁊ humariam naturam ĩ unam cõuẽite
ꝑsonam. nec hoc fieri possit in plurib ꝑsonis dei ⁊ hoc
ꝯuenientius sĩ pateat in ꝑsona uerbi qͣm in aliis. ne¬
ct̃e fit uerbum deum ⁊ hominem ĩ unam ꝯuenire ꝑ¬
sonam. ¶ B. Sic est ma qua me ducis iuidiq inuiuta
rõneut neq ad dextram neq ad sinstram iudeam
ab illa me posse declinare. ¶a. Nou ego te dueo s ile
de quo ioqun᷑ sũ quo nichil possumus nos ducit u̾ꝯ
itturus sit e debtto. sicut om̃s alii homines ex debito
morsutur mine inuestigare debeirins. S si adam mori¬
turus ñ etat si non peccasset. muito iste mortem pati ñ
debebit in quo peccm̃ ẽẽ non poterit. quia deus erit.
¶G. In hoc uolo te aliqͣntum morari. Siue euim dicatͤ
credi debere iudetiꝑ. ut euim aliqłitum loquar ñ
qͣ de ilo quui munqͣm fueret sicut hacteuus fecimus
s uelud de eo quem ⁊ cuiꝰ ftã nouinuis. quis neget

Expanded text:
sit divinam et humanam naturam in unam convenire sit divinam et humanam naturam in unam convenire personam: nec hoc fieri possit in pluribus personis Dei, et hoc convenientius fieri pateat in persona Verbi, quam in aliis, necesse est Verbum Deum et hominem in unam convenire personam. BOS. Sic est via, qua me ducis, undique munita ratione, ut neque ad dexteram, neque ad sinistram videam me ab illa posse declinare. ANS. Non ego te duco; sed ille, de quo loquimur, sine quo nihil possumus, nos ducit ubicunque riturus ex debito, sicut omnes alii homines ex debito moriuntur, non investigare debemus: sed si Adam moriturus non erat, si non peccasset, multo magis iste mortem pati non debebit, in quo peccatum esse non poterit, quia Deus erit. BOS. In hoc volo te aliquantulum morari; sive enim dicaturcredi debere videtur: ut enim aliquantulum loquar non quasi de illo, qui nunquam fuerit, sicut hactenus fecimus, sed velut de eo, quem et cujus facta novimus, quis neget
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑ incarnacõnem filiꝰ erit uirginis. ⁊ erit in ꝑsonis q̃
semꝑ equales ẽẽ debent inequalitas scd̾m dignitatem
nat̾iuitatum. digniorem namq natiurtatem habebit
natus ex dõ. qͣm natui ex u̾gine. Item si pat̾ fuit ĩcar¬
natus erunt duo nepotes intͥuitate. quia pat̾ erit ne¬
pos parentum uirguns ꝑ homine assumptura ⁊ u̾brun
tum nichĩ habeat de homine. nepos cñ erit uirginis.
quia filii eius erit filius. Que om̃ia inꝯuementia st̃.
nec in incarnacõne uerbi contingunt. est ⁊̃ aliud cꝰ
magis conueniãt incarnari filio qm aliis ꝑ sonis qr¬
in ꝯuenientus sonat fiium supplicare patͥ  qm aliara
ꝑsonam aliis. Item homo ꝓ quo eit oraturus ⁊ diaboͣ
quem erat ꝯpugnaturꝰ aiubo falsam similitudinem
dei ꝑ ꝓpͥam uo̾suntatem assumpserunt. unde qͣ speciałꝰ
adũsus ꝑsonam fili peccauerunti qui uera pat̾s sĩmili¬
tuds trepitur. Illi itaq cui sp̃aliꝰ fit iniuria ꝯueruen¬

Expanded text:
ilius erit Virginis: et erit in personis, quae semper aequales esse debent, inaequalitas secundum dignitatem nativitatum. Digniorem namque nativitatem habebit natus ex Deo, quam natus ex Virgine. Item: si Pater fuerit incarnatus, erunt duo nepotes in Trinitate; quia Pater erit nepos parentum Virginis per hominem assumptum; et Verbum, cum nihil habeat de homine, nepos tamen erit Virginis, quia filii ejus erit filius: quae omnia inconvenientia sunt, nec in incarnatione Verbi contingunt. Est et aliud cur magis conveniat incarnari Filio, quam aliis personis: quia convenientius sonat Filium supplicare Patri, quam aliam personam alii. Item: Homo, pro quo erat oraturus; diabolus, quem erat expugnaturus; ambo falsam similitudinem Dei per propriam voluntatem praesumpserant. Unde quasi specialius adversus personam Filii peccaverunt, qui vera Patris similitudo creditur. Illi itaque, cui specialius fit injuria, convenien
Abbreviated transcription (Latin):
pleuii posit: ⁊ maiores atq plines qł meui aut morca¬
le ingensum comp̃bendere ualeat hiiꝰ rei surt põneis. pa¬
lam ⁊̃ est qr. deus ut hoc faceret qd dꝑamꝰ uullatenꝰ indigebat
sc ita ueritas ĩmutabilis exgebat. lic̾et .ii. ħ qd̃ homo ille
fetit deus dicat᷑ fetisse pp̃ imitatem ꝑsone. deus cũ non
egebat ut de celo descerid̾et ad uintendũ diabolũ. neq
tiam satisfaceret. Siquid̾ diabolo neq deus alienud debe¬
bat nͥ penam. nec homo nͥ uicem. ut ab islo uictus illum
reuinceret. S qͥquis ab illo exgebat᷑ ħ homo debedat

Expanded text:
 plures, quam meum, aut mortale ingenium comprehendere valeat, hujus rei sint rationes. Palam etiam est quia Deus ut hoc faceret, quod diximus, nullatenus indigebat: sed ita veritas immutabilis exigebat: licet enim hoc, quod homo ille fecit Deus dicatur fecisse propter unitatem personae: Deus tamen non egebat ut de coelo descenderet ad vincendutiam satisfaceret. Siquidem diabolo nec Deus aliquid debebat, nisi poenam; nec homo, nisi vicem, ut ab illo victus, illum revinceret: sed quidquid ab illo exigebatur, hoc Deo debebat,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc facere debeti ⁊ si uirgiuitatera seruat ꝓ spontaneo
munere qui offert dõ p̾mium exspectat. cum gͦ dicis
non potes illud intelligere sũ aliquo debito. scito quia
sicut contiugit posse ⁊ nou posse. ⁊ gecc̃itatem aliqnͣdo
dici nion quia sunt in rebus lͥ dnͣr. s qm̃ sunt ĩ alio

Expanded text:
hoc debet facere: et si virginitatem servat, pro spontaneo munere quod offert Deo, praemium exspectat. Cum ergo crea est, debere; nec potes illud intelligere sine aliquo debito: scito quia sicut contingit posse et non posse, et necessitatem aliquando dici, non quia sunt in rebus ubi dicuntur, sed quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
illo diat. oblatus est quia ip̃e uoluit. didiscerat a napp̃ quia
uera fiũt fides eius. necc̃e erat ita fut᷑um ẽẽ sicut cre¬
diditi Ꝙ si te it̾m ꝑturbat quia dico nerc̃e erat. mem̃to
quia ueritas fidei uirguns non fuit causa ut ille spõte
moreret. S quia hoc fut᷑um erat uera fuit fidesi Qma¬
brem si dicit ͦ necc̃e erat ut noluntate sola moreret᷑
quia uera fuit fides siue ꝓpħia q̃ de hoc p̃cessercti ũ est
aliud qmͣ si dicas netre fiusse ita fut᷑um eẽ qm̃ sic fut᷑ũ¬
necc̃itatem ẽẽ. est naiq necẽtas p̃cedens q̃ causa ẽ
ut sit res. ⁊ ẽ netc̃itas sequens quam res facit. p̃ce deus
⁊ efficiens necc̃itas est cum dicit᷑ celum nolui. qr necc̃t
est ut uoluatur. Sequens uͦ ⁊ q̃ nichil efficit s fit ẽ
cum dico te ex nectĩtate loqui qr loãrission qd̾ aliqd̾¬

Expanded text:
illo dixit: Oblatus est, quia ipse voluit , didicerat. Quapropter quoniam vera fuit fides ejus, necesse erat ita futurum esse, sicut credidit. Quod si te iterum perturbat, quia dico, necesse erat: memento quia veritas fidei Virginis non fuit causa, ut ille sponte moreretur: sed quia hoc futurum erat, vera fuit fides. Quamobrem si dicitur, necesse erat ut voluntate sola moreretur; quia vera fuit fides, sive prophetia, quae de hoc praecesserant; non est aliud, quam si dicas necesse fuisse ita futurum esse, quoniam sic futunecessitatem esse. Est namque necessitas praecedens, quae causa est ut sit res: et est necessitas sequens, quam res facit. Praecedens et efficiens necessitas est, cum dicitur coelum volvi; quia necesse est, ut volvatur. Sequens vero, et quae nihil efficit, sed fit, est cum dico te ex necessitate loqui, quia loqueris. Cum eni
Abbreviated transcription (Latin):
d eẽ Uñc itaq isc cur mortem sicut diximus sustiñe
natura q̃ alia est ab humana ẽẽ suũ qͥeꝙͥ habebat.
ut nec alii quicqm retͥbuere deberet nec ut sͥ retͥbu¬
honorem dei ⁊ tñ fac̾e debuit qd̾ fecit. ¶A. honor ite
ule tocus est tͥntatis. Quare qm̃ idẽ ip̃e ÷ d̾s̃ dei filiꝰ¬

Expanded text:
 Dominus itaque Jesus, cum mortem sicut diximus sustinere natura, quae alia est ab humana esse suum quidquid habebat; ut nec alii quidquem retribuere deberet; nec, ut sibi retribuhonorem Dei; et tamen facere debuit quod fecit. ANS. Honor utique ille totius est Trinitatis: quare, quoniam idem ipse est Deus Fili
Abbreviated transcription (Latin):
quomͣ rõnabilit᷑ hoc feterit cum ⁊̃ iusticiam irdeclina¬
bilit ⁊ uitam suara etnalit̾ seruare potuerit. fatebor
illiun tale quid sponte dedisse deo adhotiorem uliꝰ eui
or̃ura hominũ debitis reconpensari porest. ¶ a. an non
intelligis qr cũ inurias ⁊ contumelias ⁊ mortẽ cruciᷤᷤ
cum lat᷑uib sibi ficut supͣditimꝰ p̃p̃ iusticiam qmͣ obedient̾
seruabat illatas benigna patientia sustinuit: exeraplũ
a iustitia quam deo debent decliuent qd iniuime dedis¬
set si sedm potentiara suara mortem ꝓ tali cansa uia¬

Expanded text:
quomodo rationabiliter hoc fecerit; et cum et justitiam indeclinabiliter, et vitam suam aeternaliter servare potuerit; fatebor illum tale quid sponte dedisse Deo ad honorem illius cui omnibus omnium hominum debitis recompensari potest. ANS. An non intelligis quia cum injurias, et contumelias, et mortem crucis cum latronibus sibi sicut, supra diximus propter justitiam, quam obedienter servabat, illatas benigna patientia sustinuit; exemplum da justitia quam Deo debent declinent; quod minime dedisset si secundum potentiam suam mortem pro tali causa illa
Abbreviated transcription (Latin):
rõuib rdens oftendisi restauratonem humane nateͤ
non debuisse remanere nec potiusse fiꝰ nͥ solueret homo
qs deo ꝓ pect̃o debebat. Ꝙd̾ debitum tantum erat nt
dens: ita ut idem eet̃ homo qui deus. unde necc̃e erat
natura soluere debebat ⁊ non poterat: in ꝑsona eẽt qui
dus eet homo ule qui deus eẽt. ⁊ quomͦ sñ peccõ de massa
pettatͥte assumi potũit moustrasti. bitam aũt huiꝰ hõis
tam subiunem tam p̃ciosam apertusime ꝓbasti: ut suf¬
ficere possit ad soluendũ q̾ ꝓ pect̾is tocius mundi debe̾.
⁊ plus in infuritum. Restat gͦ nunc ostendere quomͦ ala

Expanded text:
ondens, ostendisti restaurationem humanae naturae non debuisse remanere; nec potuisse fieri, nisi solveret homo quod pro peccato Deo debebat: quod debitum tantum erat, utt, nisi Deus: ita ut idem esset homo qui et Deus. Unde necesse erat natura solvere debebat, et non podus homo ille qui Deus esset: et quomodo sine peccato, de massa peccatrice assumi potuerit, monstrasti. Vitam autem hujus hominis tam sublimem, tam pretiosam, apertissime probasti; ut sufficere possit ad solvendum quod pro peccatis totius mundi debetur, et plus in infinitum. Restat ergo nunc ostendere quomodo illa
Abbreviated transcription (Latin):
plus enim eẽt impotentia qmͣ potentia : si poss uelle
iuentiri aut fallere aut mutate uoluntatem qͣm pꝰ
ĩmutabilem ẽẽ uoluit. et si qmad̾m supͣdixu eum aliqͥs
sponte se ꝓpouit fcũrum bonum aliquis.⁊ ead̾ uolum¬
tate pottea ꝑficit qd̾ ꝓposuit qͣmius cogi possit. Non eĩ¬

Expanded text:
Plus enim esset impotentia quam potentia, si posset velle Plus enim esset impotentia quam potentia, si posset velle mentiri, aut fallere, aut mutare voluntatem, quam prius immutabilem esse voluit. Et si quemadmodum supra dixi cum aliquis sponte se proponit facturum bonum aliquod, et eadem voluntate postea perficit quod proposuit; quamvis cogi possit, si
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝯuertiuitur ĩ uicem cͣcrie. sicut necc̃e s impossibi¬
dicunꝰ aliquid nect̃e eẽ aut non eẽ. indeo non intlłr.
qd̾ sit in illo necc̃itas aut cogens aut ꝓhibeus. S sigͣtꝰ
⁊ cogens non facere ccͣ hoc qd̾ de dõ dicitur. sã cũ dĩt
quia nect̃e est deum semꝑ nerum dicere. ⁊ necc̃e ẽ eũ
uiunqͣm mentiru non dict᷑ alius uͥ quia tanta eit in
illo constantia seruandi uentatera ut necẽe sit nullam
rem facere posse ut uerura non dicati aut ut menti
ꝑsone sicut supͣdcm̃ est idem ip̃e est qua filius d̾i deus nõ
potuit non mori. aut uelle non moru postqm de uͥgĩe
natus est non sigͣtatur in illo ulla irpotentia seruãdi
aut uolendi seruare uitam suam ĩ mortalem. S ĩ tu¬
tabilitas uoliuitatis eius qua se sponte fecit ad hoc
hoĩem ut in eadera uoluntate ꝑseueraus moreretun.
et quia nulla res potuit illam uoluntatem nuitare

Expanded text:
tes convertuntur invicem contrarie; sicut necesse, et impossibites convertuntur invicem contrarie; sicut necesse, et impossibialiquid necesse esse aut non esse in Deo, non intelligitur quod sit in illo necessitas aut cogens aut prohibens: sed signet cogens non facere: contra hoc quod de Deo dicitur. Nam, cum dicimus quod necesse est Deum semper verum dicere, et necesse est eum nunquam mentiri, non dicitur aliud, nisi quia tanta est in illo constantia servandi veritatem, ut necesse sit nullam rem facere posse, ut verum non dicat, aut ut mentiapersonae sicut supra dictum est idem ipse est qui Filius Dei Deus, non potuit non mori, aut velle non mori, postquam de Virgine natus est: non significatur in illo ulla impotentia servandi, aut volendi servare vitam suam immortalem; sed immutabilitas voluntatis ejus, qua se sponte fecit hominem ad hoc, ut in eadem voluntate perseverans moreretur; et quia nulla res potuit illam voluntatem mutare.
Abbreviated transcription (Latin):
pretitum : nichũ enim oꝑat᷑ necc̾itas ñ faciendi.
tem semꝑ qm̃ ueritas est ĩ mictabilem sicuti est nult ẽt
ita si ꝓponit se aliquid ĩnuitabilit̾ fcũrum. qͣmuis
qd̾ ꝓponit añ qmͣ sat non possit non eẽ futurum. nõ
dicit᷑ deus non posse nulla negatur in eo potestas.
s insuꝑabilis sig̾cat᷑ potentia ⁊ fortitudo. Non eniin
alius intlłigitur n qd̾ nulla res efficere ut ile agat
qs negatui. posse. Nam muitum usitata est hi loqutio
re est potestas. ⁊ non posse. ⁊ non posse non qm̃ ĩilla
s qr ĩ alia re est impoetentia. dicinins eium iste homo
ninei ꝓ nullus enm iuncere potest. son enim est pote¬
stas posse uinci. s impotentia. ner ninei non posse impo¬
tentia est s potestas. Nec dicimꝰ deum necc̃tate fac̾e
aliquid eo qd̃ ĩ illo sit usla netc̃itas. s enũ est in alio
sicut dixa de impotentia. qñ dicit᷑ non posse. Omĩs qͥppe
necc̃itas est aut coactio aut ꝓhibitio. q̃ due necc̃ita¬

Expanded text:
 faciendi; se veritas est immutabilem, sicut est, esse vult: ita si proponit se aliquid immutabiliter facturum; quamvis quod proponit, antequam fiat, non possit non esse futurum; non ue dicitur Deus non posse, nulla negatur in eo potestas; sed insuperabilis significatur potentia et fortitudo. Non enim aliud intelligitur, nisi quia nulla res potest efficere ut agat ille quod negatur posse. Nam multum usitata est hujusmodi locutio, re est potestas: et non posse; non quoniam in illa, sed quia in alia re est impotentia. Dicimus namque: Iste pro, Nullus eum vincere potest. Non enim potestas est posse vinci, sed impotentia: nec vinci non posse impotentia est, sed potestas. Nec dicimus Deum necessitate facere aliquid, eo quod in illo sit ulla necessitas; sed quoniam est in alio: sicut dixi de impotentia, quando dicitur non posse. Omnis quippe necessitas est aut coactio, aut prohibitio: quae duae necessita
Abbreviated transcription (Latin):
tis nec conseqñtias suas quas infers nullatenꝰ infm
uellet non mori non magis hoc posset qmͣ ñ eẽ qd̃
erat. uere namq moriturus erat qm̃ si uere non
funsser moriturus non fuuset uera fides future mor¬
tis eiꝰ. ꝑ quam ⁊ illa uirgo de qua tiatus est. ⁊ m iti
aliĩ inuudati sunt a peccõ. slam si uera ñ fuisset nͥ

Expanded text:
tis, nec consequentias quas infers, ullatenus infitis, nec consequentias quas infers, ullatenus infidixi: quia si vellet non mori, non magis hoc posset, quam non esse quod erat; vere namque moriturus erat: quoniam si vere non fuisset moriturus, non fuisset vera fides futurae mortis ejus, per quam et illa Virgo de qua natus est, et alii multi mundati sunt a peccato. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑ hiuꝰ fidem tertituduns iirgo munda fieret de qua
homo ille aisumeret ᷑. ¶b. deus fains dei . ¶a. Noune¬
supͣ monttratum est. quia dei noluntas nulla cogitur
tum est. Si iudemus ecorit᷑ quia qd̃ deus ĩ mutabuit
uult non potest nou eẽ. s necc̃e est cẽ. luapp̃ si deus
uoluit ut homo ille moreret ᷑ non potuit nõ mori¶ .a.
ex eo quia filius dei assumpsit hoĩem ea uoluntate ut
moreret᷑ ꝓbas eundẽ hoĩem non potuisse nou moru
¶ u. Ita intelligo. Ca. an non similit̾ apparuit ex huis
q̃ dc̃ã sit fulium dei ⁊ assimiptum hoĩem iniam esse
ꝑsoriam. ut idem sit deus ⁊ homo. fili dei. ⁊ filiꝰ u̾ginis:
¶b. eic est . ¶. a. Idem gͥ homio sua uoluitate ñ potuit
nou mori ⁊ mortuus est. ¶Gslegare neq̃o. ¶.a. Qñ
gͦ uoluritas dei nulla necc̃itate facit aliquio s sua po¬
tus obiuare neq̃o. siam nec ꝓpositones quas pͥ̾mit¬

Expanded text:
et per hujus fidem certitudinis virgo munda fieret, de qua et per hujus fidem certitudinis virgo munda fieret, de qua homo ille assumeretur? BOS. Deus Filius Dei. ANS. Nonne monstratum est supra quod Dei voluntas nulla cogitur tum est. Sed videmus econtra quia quod Deus immutabiliter vult, non potest non esse, sed necesse est esse. Quapropter, si Deus voluit ut ille homo moreretur, non potuit non mori. ANS. Ex eo quia Filius Dei assumpsit hominem ea voluntate ut moreretur, probas eumdem hominem non potuisse non mori. BOS. Ita intelligo. ANS. An non similiter apparuit ex his quae dicta sunt, Filium Dei et assumptum hominem unam esse personam, ut idem sit Deus et homo, Filius Dei et Virginis filius? BOS. Sic est. ANS. Idem igitur homo sua voluntate non potuit non mori, et mortuus est. BOS. Negare nequeo. ANS. Quoniam ergo voluntas Dei nulla necessitate facit aliquid, sed sua potuis obviare nequeo: nam nec propositiones quas praemit
Abbreviated transcription (Latin):
posset non netãtate s libera potestate aniinam.
suam posuiti ¶ b. non omĩo surules suerunt ĩ iloi
potestates mentiendi uidel ⁊ seruandi uitam. Ibi
enim sequit᷑ quia si uellet posset mrentiri. hͥ uͦ iudet
quia si non mori uellet non magis hoc posset erfni
posset non ẽẽ qd erat. Nam ad hoc erat homo ut mo
um eẽ. qr nou potuit non ẽẽ qd̾ erat. ita potes as¬
serere ilum non potuisse uelle non mori. aut netes¬
sitate mori uoluisse. qm̃ qd̾ erat non ẽẽ potuiti sõ
erum magis ipẽ feũs est homo ad hoc ut moreret᷑
qm ut uesiet mori. Quapp̃ sicut nou debes dicere
quia non potuit uelle non moru aut uettitate uo¬
luit mori. sic non est dicendũ qr non potuit nou
mori aut necẽitate mortuus est. ¶ .u. Inimo eniua
eidem sub iacent rõus. si ⁊ mori ⁊ uelle mori. utr̃q¬
nidet᷑ in ilo netc̃itate᷑ fiusse. ¶ A. Quis se sponte uo¬
iuit hõiem facere ut end̾ ĩ nuitabili uoluntate moreret᷑

Expanded text:
et, non necessitate, sed libera potestate animam suam posuit. BOS. Non omnino similes fuerunt in illo istae potestates, mentiendi, scilicet, et servandi vitam. Ibi enim sequitur quia, si vellet, posset mentiri: hic autem videtur quia, si non vellet, non magis hoc posset, quam posset non esse quod erat. Nam ad hoc erat homo ut morum esse; quia non potuit non esse quod erat: ita potes asserere illum non potuisse velle non mori, aut necessitate mori voluisse; quoniam quod erat, non esse non potuit: non enim magis ipse factus est homo ad hoc ut moreretur, quam ut vellet mori. Quapropter sicut non debes dicere quia non potuit non velle mori, aut necessitate voluit mori: sic non est dicendum quia non potuit non mori, aut necessitate mortuus est. BOS. imo quoniam eidem subjacent rvidetur in illo necessitate fuisse. ANS. Quis se sponte voluit hominem facere, ut eadem immutabili voluntate moreretur,
Abbreviated transcription (Latin):
siinqm ita est in homiue qnito magis uecc̃itas aut
nupotentia neqͣqmͣ nominande suit in des qͥ nichil
nͥ qd̾ uult faciti ⁊cꝰ uoluutatem nulla us cogere
aut ꝓhibete ualet ad hoc ualuit in xp̃o diũfitas na¬
turaꝵ. ⁊ mnitas ꝑsone. ut qd̾ opus erat fi̾ ad hõim
restauracõem sihumana non poiset natura faceret
diuina. ⁊ si diuine minime ꝯueniret exhaberet huma⁊¬
na. ⁊ nou alius atq alius s idera ip̃e eẽt̃. qui utr̃q¬
ꝑfcẽ exsteus ꝑ humanam solueret qd̾ ila debeuit. ⁊ͥ
ꝑ diuinam posset qõ epedierat. deiq uirgo q̃ ꝑ sidem
munda f̾cã est ⁊it ce illa posset assumi neqͣ qͣm credi

Expanded text:
tas, aut impotentia nequaquam nominandae sunt in Deo, qui nihil, nisi quod vult, facit; et cujus voluntatem nulla vis cogere, aut prohibere valet. Ad hoc enim valuit in Christo diversitas naturarum et unitas personae, ut, quod opus erat fieri ad hominum restaurationem, si humana non posset natura, faceret divina; et si divinae minime conveniret, exhiberet humana; et non alius atque alius, sed idem ipse efecte per humanam solveret, quod illa debebat; et per divinam posset, quod expediebat. Denique Virgo, quae per fidem munda facta est, ut de illa posset assumi, nequaquam credi
Abbreviated transcription (Latin):
alii saluant᷑ ¶.a. hanc q̃onem soluit apłe qui dixiti quia
Si cognonissent munqͣm dum̃ głie crucifrissent. tantu̾
fit ut malum qd̾ numqmͣ facere possẽt ꝓ nimietate
sua si cognosceret᷑. uemale sit quia ignorant̾ fcm̃ est. re¬
uin eiuim occidere nullus homo uiqmͣ scient̾ saltem nel¬
ie posset. ⁊ ideo qui illum occiderunt ignorant̾ non ĩ illd̾
infinitum peccm̃. cui nilla alia pect̃a comparari possũt

Expanded text:
onem solvit Apostolus, qui dixit: quia si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Tantum fit: ut malum, quod nunquam facere possent pro nimietate sua, si cognosceretur, veniale sit, quia ignoranter factum est. Deum enim occidere nullus homo unquam, scienter saltem, velle posset: et ideo qui illum occiderunt ignoranter, non in illud infinitum peccatum, cui nulla alia comparari possunt
Abbreviated transcription (Latin):
sichil eium est neccarun aut impossibue nͥ qr ip̃e ita
uiit. ppm̃ nͨ aut uene aut nołle aliquid pp̃ necc̃ita¬
dera aut impossibuitatem alienum est a ueritate
Quare qũi omĩa q̃ uult. ⁊ uon nͥ ã nuit facit sicut
nulla necc̾itas siue impossibilitas p̃cedit eiꝰ uelle au
none. ita nec eius facere aut non facere qͣm uis miu¬
ta uelit im nutabilit̾ ⁊ faciat. Et sicut cumi deus fa¬
ci aliquid postam fcm̃ est iam non potest non ec̃¬

Expanded text:
impossibile, nisi quia ipse ita vult: ipsum vero aut velle aut nolle aliquid propter necessitatem aut impossibilitatem, alienum est a veritate. Quare, quoniam omnia quae vult, et non nisi quae vult, facit: sicut nulla necessitas, sive impossibilitas, praecedit ejus velle aut nolle; ita nec ejus facere aut non facere: quamvis multa velit immutabiliter, et faciat. Et, sicut cum Deus facit aliquid, postquam factum est, jam non potest non e
Abbreviated transcription (Latin):
obuiet rationĩ necc̃e est secuper aliquem ad p̃dc̃am
recontiliationem ꝑtinentem fuisse: unde adam ⁊
enam ad il am ꝑtimisse redemptõem dubitandũ
non est. qͥmn us hͥos anctoritas diuima apte ñ ꝓnũtiet.¬

Expanded text:
obviet rationi: necesse est semper aliquem ad praedictam obviet rationi: necesse est semper aliquem ad praedictam reconciliationem pertinentem fuisse. Unde Adam et Evam ad illam pertinuisse redemptionem dubitandum non est, quamvis hoc auctoritas divina aperte
Abbreviated transcription (Latin):
cõnem admitt̾ent᷑. plures enimi sunt demones qͣm de
quib restauimidus est num̾us eoꝵ ea die uiuerent
homines. Net crederidum est et quo fcñs est homo ullũ
funsse tempꝰ quo mundus iste cum creaturis q̃ fc̃e sũt
ad usus hõium. sic nacuus finset ut nullus eẽt ĩ illo ex
enim ĩ ꝯueniens qd̾ deus uł uno momento ꝑ iraserit
humanum genꝰ. ⁊ ea q̃ fecit p̃p̃ usum eoꝵ de quib suꝑ¬
na cuntas ꝑficienda est qͣi frustra exftrtisse. Nam ali¬
qͣteuꝰ in uanum uiderentur qmͣdiu non ad hoo pp̃ꝙ
ti ratione ⁊ cui nichil cͣcdicere uł repugriare uide
monstrasti in illura uinqmͣ fuisse tempꝰ ex quo fcũs
est homo abs aliquo qui ad eim ꝑtineret. sũ qua
solum conueniens s etiam neccãrium ẽẽ pois nius
concludere. Si enim conuenientiꝰ ⁊ rõnabiliꝰ est
hoc qd̾ aliqã nullum fuisse de quo intentio dei de qͣ
hoĩ em deus fetit ꝑficeret ͦ. nec est aliquio qd̾ huie

Expanded text:
nes, quam, de quibus restaurandus est numerus eorum, ea die viverent homines. Nec credendum est, ex quo factus est homo, ulium tempus fuisse, quo mundus iste cum creaturis quae factae sunt ad usus hominum, sic vacuus fuisset, ut nullus esset in illo ex rit humanum genus, et ea quae fecit propter usum eorum, de quibus superna civitas perficienda est, quasi frustra exstitisse. Nam aliquatenus in vanum esse viderentur, quandiu non ad hoc, propti ratione, et cui nihil repugnare videtur, monstras nullum unquam tempus fuisse, ex quo factus est homo, absque aliquo, qui ad eam pertineret sine qua solum conveniens, sed etiam necessarium esse possumus concludere. Si enim convenientius et rationabilius est hoc, quam aliquando nullum fuisse, de quo intentio Dei, qua hominem fecit, perficeretur; nec est aliquid quod huic
Abbreviated transcription (Latin):
tabilit̾ facere de ulis om̃s honunes quos ad celestem
ciuitatera assumpturꝰ erat ꝗs alos duos ad hoc exeluse¬
rit ꝓoĩto. ¶ G. Immno ilos maxime ad hoc fecisse credi
deret. ut eeñt de ituic pp̃ quos fc̃i sunt. ¶ ã. bñ consid̾as.
nutia tñ aĩa aũ morcemn xp̃i paradisum celestem ingre¬
di potuit sicut supͣdrei de regis palatio. ¶B. Sie tenemꝰ.
¶ a. uirgo aũt illa de qua ille homo assumptus est de qͦ
loqͥmur fuit de ilis qui añ nariuitatera eius ꝑ eura
mundati sunt ꝗ petcatis. ⁊ in eiꝰ ip̃a mundicia de ila
assumptus est. ¶ẜ. placeret inichi midtum qd̾ dicis nͥ cuma ip̃e
terent a se ipo hadere nunditiam apect̃o inderet᷑ eam hc̃e¬

Expanded text:
tabiliter facere de illis omnes homines, quos ad coelestem civitatem assumpturus erat; quod illos duos ab hoc excluserit proposito. BOS. Imo illos maxime ad hoc fecisse credi debet, ut essent de illis, propter quos facti sunt. ANS. Bene consideras. Nulla tamen anima ante mortem Christi, paradisum coelestem ingredi potuit; sicut supra dixi de regis palatio. BOS. Sic tenemus. ANS. Virgo autem illa, de qua ille homo assumptus est de quo loquimur, fuit de illis, qui ante nativitatem ejus per eum mundati sunt a peccatis; et in ejus ipsa munditia de illa assumptus est. BOS. Placeret mihi multum quod dicis; nisi cum ipse debeat a seipso habere munditiam a pec
Abbreviated transcription (Latin):
nec homo eẽt nec deus. Non gͥ potest fi̾ homo de
queui querimꝰ ex diuua ⁊̃ hiuriana natura. aut ꝯu̾¬
sione alt̾ius in alt̾am aut corruptiua cõmixtiane
utͥusq ĩ t̾ciam. quia hec si̾ ngqunt. aut si fieriua¬
lerent nichil ad hoc qd̾ q̃rimꝰ ualerent. Si aũt ita
quolibet mͦ coniungi dicunt᷑ hec due nature
integre. ut tñ alus sit homo alius deus ⁊ ñ idem
sit deus qui ⁊ homo. impossibile est ut ambo faci¬
ant qd̾ fiꝰ necc̃e est. Nam deus non faciet qd̾ nou
debebit. ⁊ homo nõ faciet qr non poterit. ut gͦ hoc
turus est qm̃ eam facere non potest nͥ uerus deꝰ.
nec debet nisi uerus homoi qm̃ gͦ seruata integͥta¬
te utͥus nature necc̃e est inueuiri deuim hominẽ

Expanded text:
. Non igitur potest fieri homo Deus, quem quaerimus, ex divina et humana natura, aut conversione alterius in alteram, aut corruptiva commistione utriusque in tertiam, quia haec fieri nequeunt; aut si fieri valerent, nihil ad hoc quod quaerimus valerent. Si autem quolibet modo ita conjungi dicuntur hae duae naturae integrae, ut tamen alius sit homo, alius sit Deus, et non idem sit Deus qui et homo; impossibile est ut ambo faciant quod fieri necesse est. Nam Deus non faciet, quia non debebit; et homo non faciet, quia non poterit: ut ergo hoc turus est: quoniam eam facere non potest, nisi verus Deus; nec debet, nisi verus homo. Quoniam ergo, servata integritate utriusque naturae, nece
Abbreviated transcription (Latin):
origiriali pecc̃o nata est. qm̃ ⁊ ip̃a in adam pectauit.
in quo om̃s petcauerurt. ¶a. postqm constat hoĩem
absi pectõ de massa pectatͥce sit assumptus. Quauͦ
ratione sapĩa dei hoc fetit. si non possumus intlłi¬
gere.non debemus mirari. s cum ueneratõnie tole¬
tate aliquid ẽẽ in secretis tante tei qd̾ ignoremus.
Qiuppe munbiliꝰ deus restaurauit humanam naturam
quam instaurauit. Equalit̾ enim utrumq facile est.¬

Expanded text:
originali peccato nata est, quoniam et ipsa in Adam peccavit, in quo omnes peccaverunt. ANS. Postquam constat hominemabsque peccato de massa peccatrice sit assumptus. Qua vero ratione sapientia Dei hoc fecit, si non possumus intelligere, non debemus mirari; sed cum veneratione tolerare aliquid esse in secretis tantae rei quod ignoremus. Quippe mirabilius Deus restauravit humanam naturam quam instauravit: aequaliter enim utrumque Deo facile est
Abbreviated transcription (Latin):
tunm. hec aũt absq onũ dubietate cognito cunctaq̾¬
q̃ ip̃e dicit certa et̃ qm̃ deus mentiri nequit ⁊ sapie̾t̾
intelligatur a nobis. ¶ B. uerum est qd̃ dicis nec aliqͣ¬
tenꝰ qd̃ dixit ẽẽ uerum aut qs fecit rõnabilit̾ ẽẽ fcm̃
dubito S hoc postulo ut qd̾ qͣ non debere aut ñ posse
sfĩ uidetur infidelib in fide xp̃iana. ħ mͥ qua rõne fier
debeat aut possit aperias : non ut me in fide confir¬

Expanded text:
 hoc autem absque omni dubietate cognito; cuncta quae ipse dicit, certa esse, quoniam Deus mentiri nequit, et sapientintelligatur a nobis. BOS. Verum est quod dicis: nec aliquatenus quod dixit, esse verum; aut quod fecit, rationabiliter esse factum, dubito. Sed hoc postulo, ut quod quasi non debere: aut non posse fieri videtur infidelibus; in fide Christiana hoc mihi qua ratione fieri debeat, aut possit, aperias: non ut me in fide confir
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. ¶ B. Rationabilit̾ int̾emptores ꝓp̃i ad ueniam
pecc̃i sui ꝑtingere potuisse moristrasti. ¶ a. Qiuid iam q̃ris
ampłiꝰ: erce uides quorͦi rationabilis nect̃itas ostendat
ex hominib ꝑficiendam ẽẽ suꝑnara ciuitatem. nec hoc
sua homines petc̃ores deo reconciliet. aperte gͥ ĩueuimꝰ¬

Expanded text:
eniam peccati sui pertingere potuisse monstrasti. ANS. Quid jam quaeris amplius? Ecce jam dives quomodo rationabilis necessitas ostendat ex hominibus perficiendam esse supernam civitatem, nec hoc  homines peccatores Deo reconciliet. Aperte igitur i
Abbreviated transcription (Latin):
erentia :. ¶ b. Non faterem etiam si infiiritꝰ nu̾aiuᷤ
mundoꝵ obtenderet. ¶ A. Rud si tͥ it̾m diceretur
aut eum occides aut omia petc̃ã mundi uenient
tipe. noti solum sꝰ q̃ fuerunt. ⁊ q̃ fritura sunt. s ⁊̃
q̃ cumq suꝑ hec cogitari possurit. qmͣ utud solum.
illum tangeret respondere me ꝑtistumo debere.¶a.
Reste existimas. s dic uͥ cur ita cor tuum iudicat ut
plus horreat unum peter̃a in lesione hiuiꝰ homitus. qmͣ
omĩa alia q̃ cogitor possunt cũ orania q̃ cumq fuĩt¬

Expanded text:
creatura? BOS. Non facerem; etiamsi mihi infinitus numerus creatura? BOS. Non facerem; etiamsi mihi infinitus numerus mundorum obtenderetur. ANS. Qui, si iterum tibi diceretur: Aut eum occidas, aut omnia peccata mundi venient uae fuerunt et quae futura sunt, sed et quaecunque super haec cogitari possunt, quam istud solum.  laesione quae illum tangeret, respondere me existimo debere. ANS. Recte existimas: sed dic mihi cur ita cor tuum judicat, ut plus horreat unum peccatum in laesione hujus hominis, quam alia omnia quae cogitari possunt: cum omnia quaecunque fi
Abbreviated transcription (Latin):
nt̾ irtetur. Ignorantia uͦ non poterit acsiuuere sapiẽ¬
ter quia numqm est utiis s semꝑ uoxia. nͥ forte cũ ꝑ
restringitur.. Nam ⁊ si aliqũ ad aliud non nocet. hoc
solo tñ nocet. quia scĩe bonumn auferti et ut breuit᷑
absoluam qd̃ queris : et quo ille homo erit plenus
teo semꝑ ut se ip̃o erit. und̾e numqm erit sñ ens potẽ
cia. ⁊ fortitudine. ⁊ sapĩã. ¶ S. quͣiuis hoc in xp̃o seini
audirem. Sepe namq aliquid ẽẽ certi sumus. ⁊ tñħ
me quoiodo in ors eiꝰ p̃ualent numero ⁊ magiutu¬
peccm̃ tam infinitum ⁊onstres. ut si numerus obten¬
datur infinitus mundoꝵ qui sic pleui sunt creuturis
sicut est iste. nec possunt seruari qn rediganitur in
nichilum nisi faciat aliquis aspectum unum cͣ nolun¬
ratem dei non tñ fieri debent ¶di si eẽt ille homo
p̃sens. ⁊ quis eẽt scires. ⁊ diceretur tͥ. Nisi occideris
tens non est: faceres hoc ꝓ cousernanda om̃i alia

Expanded text:
liter, utetur. Ignorantiam vero non poterit assumere sapienliter, utetur. Ignorantiam vero non poterit assumere sapienter: quia nunquam est utirestringitur. Nam, etsi aliquando ad aliud non nocet, hoc solo tamen nocet, quia scientiae bonum aufert: et ut breviter absolvam quod quaeris: ex quo homo ille erit, plenus Deo semper, ut setia, et fortitudine, et sapientia. BOS. Quamvis hoc in Christo semper audirem. Saepe namque aliquid esse certi sumus; et tamen hoc Quomodo mors ejus praevaleat numero et magnitupeccatum tam infinitum monstres, ut si numerus obtendatur infinitus mundorum, qui sic pleni sint creaturis, sicut iste est, nec possint servari quin redigantur in nihilum, nisi faciat aliquis aspectum unum contra voluntatem Dei, non tamen fieri debeat. ANS. Si praesens esset homo ille, et quis esset scires, et diceretur tibi: Nisi occideris Deus non est: faceres hoc pro conservanda omni alia
Abbreviated transcription (Latin):
Ignorantia namq ad nichũ illi utilis eẽt. s ad mul
si eum icient nesciuiti: N aũt̃ nescient ad quid eͭ¬
illi utilis illa ignorantia : deinde si nichil ariat᷑ nͥ ꝙ
cogroscctur. sicut nichil erit honi qd̃ non ametãta
nullum bonura erit qd̾ ignoret. ẜouum aũt nemo
ꝑfec̾te nouit nͥ qui illud a malo scit discernere.
hanc qͦ discretionem uullus seit fucere qͥ malu
ignorati Sicut gͥ ille de quo loquiu. om̃e ꝑfecte
sciet boniunc ita nullum igniorabit malum. oẽm
gͥ habebit scĩam qͣmius eam publice ĩ hominũ
ꝯuersatõne non ostendat. ¶ .B. hoc in maiori etate
ita uidet᷑ sicut dicis. s infantia sicut non euit tempꝰ
congruum ut in illo appareat sapĩa: ita non erit opꝰ
⁊ ideo uec congrunm ut illam habent.¶t ã. nõne dxi¬
quia sapient̾ fiet aia incarnat̾o: sapient̾ namq as¬
suinet deus mortalitatem qua sapient̾ quia ualde uti¬

Expanded text:
Ignorantia namque ad nihilum illi utilis esset, sed ad muIgnorantia namque ad nihilum illi utilis esset, sed ad musi eum scient nescium? Si autem nesciunt, ad quid erit ei utilis ignorantia illa? Deinde, si nihil amatur nisi quod cognoscitur: sicut nihil erit boni quod non amet, ita nullum bonum erit quod ignoret. Bonum autem nemo perfecte novit, nisi qui illud a malo scit discernere: hanc quoque discretionem nullus scit facere, qui malum ignorat. Sicut igitur ille, de quo loquimur, omne perfecte sciet bonum: ita nullum ignorabit malum. Omnem igitur habebit scientiam, quamvis eam publice in hominum conversatione non ostendat. BOS. Hoc in majori aetate ita videtur, sicut dicis: sed in infantia, sicut non erit tempus congruum, ut in illo appareat sapientia, ita non erit opus, et ideo nec congruum ut illam habeat. ANS. Nonne diquia sapienter fiet illa incarnatio? Sapienter namque assumet Deus mortalitatem; qua sapienter, quia valde uti
Abbreviated transcription (Latin):
tocendo reducturus tum hominib ouersaret᷑ ⁊ ĩ ip̃ã o¬
uersacõne cum eos doceret uerbo qualit̾ uiuere de¬
lias aut dolores. aut mortem a iustitia sua non re¬
cederent sͥeͥ ipm hec omĩa seritire non agnoscerent.¬
nam sicut ad beatitudinem non ꝑtinet cõmodũ
qd̾ hr̃ quis contͣ uoluntatem: ita nͥou est miseria
app̃hendere sapient̾ nulla tiecc̃itate aliquid ĩ cõmo¬
dum scd̾m uosuntatera. ¶b. on cederidum est ues¬
in hac similitudine quam habere debet cum hoĩbus
dic utrum igriorantiam qͦ sicut alias infirinitateᷤᷤ
sciens: ¶ B. quia qmuit sit un mortalis suturꝰ ex
diuina natura mortalis tñ ent ex humana. Nara cͦ
non similit̾ pot̾it homo ille ẽẽ uere ignorans sicut
uere mortalis erit: ¶ a. Illa hominis assumpt̃o in
unitatem ꝑsone dei non nͥ sapierit̾ a summa sapĩa
fiet. ⁊ ideo non assumet in homme qd̾ nullo mͦ utae
s nalde uorti est ad opus ad̾ idem homo fcũrus ẽi

Expanded text:
 aeternae docendo reducturus, cum hominibus conversaretur; et in ipsa conversatione, cum eos doceret verbo qualiter vivere delias, aut dolores, aut mortem, a justitia non recederent; si ipsum haec omnia sentire non agnoscerentnam sicut ad beatitudinem non pertinet commodum, quod habet quis contra voluntatem; ita non est miseria apprehendere sapienter nulla necessitate aliquod incommodum secundum voluntatem. BOS. Concedendum estin hac similitudine, quam habere debet cum hominibus, dic utrum ignorantiam quoque, sicut alias infirmitates nosciens? BOS. Quia quamvis sit immortalis futurus ex divina natura, mortalis tamen erit ex humana. Nam cur non similiter poterit illis homo esse vere ignorans, sicut vere mortalis erit? ANS. Illa hominis assumptio in unitatem 91 personae Dei non nisi sapienter a summa sapientia fiet; et ideo non assumet in homine quod nullo modo utile, sed valde noxium est ad opus quod idem homo facturus est.
Abbreviated transcription (Latin):
xbitum: iaboli gꝰ retonciliacõem de qua q̃siiusti ĩposli¬
bilem inteliges: si diligent᷑ humanã consideres. Sicutañ
homo non potuit reconciliari nͥ ꝑ hoĩem deur qui mori
posset. ꝑ cuiꝰ iusticiam deo restitueret᷑ qs ꝑ pecc̃m hoĩis
ꝑdid̾at. ita angeli dampuati non possunt saluari nͥ per
angłm deum qui mori possit ⁊ qui ꝑ iustitiam suã dõ
repararet qd̾ alioꝵ pect̃a abstulerunt. Et sicut homo ꝑ
alium hoĩem qui non eiusd̾ eẽt gñis qͣnͣuis eiꝰdẽ eẽt nͥa¬
ture. nec debuit relenari. ita nullus angłs ꝑ aliũ an¬
głm saluari debuit qͣmiuis om̃t sint uniꝰ nature qm̃ ñ
sunit eiusd̃ grũs sicut homines. Non enĩ sic funt om̃s
angłi de uno argło qͦmad̾m oñs homures de uro ho¬
mine: i qͦ remonet eoꝵ restauracõem. qr sicut cetide¬
runt nillo necente alio ut caderent. ita millo alio
adiuuante surgere debent. Ꝙ eit illis impossibile. alit̾
em̃ in dignitatera qmͣ habituri erarit ñ possunt restitui

Expanded text:
i. Diaboli vero reconciliationem, de qua quaesivisti, impossibilem intelliges, si diligenter humanam consideres. Sicut enim homo non potuit reconciliari, nisi per hominem Deum, qui mori posset, per cujus justitiam Deo restitueretur quod per peccatum hominis perdiderat: ita angeli damnati non possunt salvari, nisi per Angelum Deum, qui mori possit, et qui per justitiam suam Deo reparet quod aliorum peccata abstulerunt. Et sicut homo per alium hominem, qui non esset ejusdem generis, quamvis ejusdem esset naturae, non debuit relevari, ita nullus angelus per alium angelum salvari debet; quamvis omnes sint unius naturae: quoniam non sunt ejusdem generis, sicut homhomines de uno homine. Hoc quoque removet eorum restaurationem: quia sicut ceciderunt, nullo alio nocente ut caderent; illa nullo alio adjuvante resurgere debent: quod est illis impossibile. Aliter enim in dignitatem quam habituri erant non possunt restitui,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ A. Si homo peccauit per suauitatem an non conueiit ut ꝑ
asꝑitatem satisfaciat: et si tam facile nietus est adiabolo
ut deini peccaudo exhonoraret. ut facilius non posseti nõ¬
ne iustum est ut homo satisfaciens ꝓ pec̃õ tanta difficul
tarito. rit se plus auferre non posseti sit se det deo sa¬
tisfaciendo ut magis se non possit daret᷑ ¶ B. sion est
aliud rõnalailius. ¶ ãi Nichil asperiꝰ aut difficaiꝰ potest
ad honorem dei hornio sponte ⁊ non ex debito pati qmͣ
mortem. ⁊ nullatenꝰ se ip̃m potest homo dare magis dõ.
qͣm cum morti se tradit ad houorem isliꝰ. ¶ B. uera sunt
ꝯmnia hec. ¶. a. talem gͥ oportet eum ẽẽ qui ꝓ pecc̃o hõis
satiffacere uolet ut mori possit si uelit. ¶.bͥ. uideo plane
illum hominem quem q̃rimus talem ẽẽ oportere qui nec

Expanded text:
ANS. Si homo per suavitatem peccavit, an non convenit ut per asperitatem satisfaciat? Et si tam facile victus est a diabolo, ut Deum peccando exhonoraret, ut facilius non posset, nonne justum est ut homo satisfaciens Deo pro peccato, tanta difficultcando, ut se plus auferre non posset, sic se det Deo satisfaciendo, ut magis se non possit dare? BOS. Non est aliquid rationabilius. ANS. Nihil autem asperius aut difficilius potest homo ad honorem Dei sponte et non ex debito pati, quam mortem: et nullatenus seipsum potest homo magis dare Deo, quam cum se morti tradit ad honorem illius. BOS. Vera sunt omnia haec. ANS. Talem ergo oportet eum esse, qui pro peccato hominis satisfacere volet, ut mori possit, si velit. BOS. Video hominem illum plane, quem quaerimus, talem esse oportere, qui nec
Abbreviated transcription (Latin):
alius michi indet᷑ euerendum. diximus enira supͣ quia
non nectitute moriturus erat ⁊ minc indemꝰ gina mãt
eins ꝑ eius morteui futixam munda fuit qd̃ nͥ illa fiuisset
ip̃e de ila cẽ non potuisset. Quomͦ gͦ non necc̃tate mor¬
tuns est. eisu non nͥ eriua monturus erat potuit ee:
Nara si moriturus nori eẽt nrgo de qua assinmiptus est
mortem credendo. nec ille de illa potuit alit̾ assumi. qͣr
si mortuis est ex uecc̾itate postertn assumptꝰ est de iurgi¬
ne. potuit non cẽ de uirgine non assumptus. postqͣm ẽ
assumptus qd̾ est poisibile. ¶a. Si bñ q̃ supͣ dc̃a sunt con¬
siderasses. harc qõnem ĩ illis ut puto solutam intel¬
ietisses. ¶u. Non uideo quomͦ. ¶.a. Nonue qñ q̃siuimus
utrura ille mentiri potuit. morictrauimꝰ ĩ mentierido
ꝯuas ẽe potestates. unam nidel nolendi mentir. altã
mentiendi : Et qm̃ cum mentiendi potestatem haberet
hec a se ip̃o habuit ut non posset uelle mentiri. ⁊ dcͥco

Expanded text:
mihi aliud videtur quaerendum. Diximus enim supra quia non necessitate moriturus erat, et nunc videmus quia mater ejus per ejus mortem futuram munda fuit, quod nisi illa fuisset, ipse de illa esse non potuisset. Quomodo ergo non necessitate mortuus est, qui non nisi quia moriturus erat, potuit esse? Nam si moriturus non esset, Virgo, de qua assumptus est, e, nisi veram ejus 93 mortem credendo; nec ille de illa potuit aliter assumi. Quare, si non mortuus est ex necessitate, postquam assumptus est de Virgine, potuit non esse assumptus: quod non est possibile. ANS. Si bene, quae supra dicta sunt, considerasses, sane quaestionem in illis, ut puto, solutam intellexisses. BOS. Non video quomodo. ANS. Nonne, quando quaesivimus utrum ille mentiri potuerit, monstravimus in mentiendo duas esse potestates; unam, videlicet, volendi mentiri, alteram mentiendi: et quoniam, cum mentiendi potestatem haberet, hoc a seipso habuit ut non posset velle mentiri; idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
potest in infinitum. ¶.a. uides gͥ quomͦ uita hec uiu¬
cat omĩa pett̃a siꝓ illis detͦ. ¶u. aperte. ¶ A. Sigͦ dare
uitam est mortem accipere. Sicut datio hꝰ iute p̃ual
et de om̃ib pectatis q̃ ꝑsonam dei non tangunt ꝯstat.
S nunc uides alius querendum. ¶ am si tam malũ
est eum occidere qmͣ bona est uita enis. quoriͦꝰ potest
mors eius inperate ⁊ desere peccã eoꝵ qͥ eũ oceiderunt:

Expanded text:
potest in infinitum. ANS. Vides igitur quomodo vita haec vinpotest in infinitum. ANS. Vides igitur quomodo vita haec vincat omnia peccata, si pro illis detur. BOS. Aperte. ANS. Si ergo dare vitam, est mortem accipere: sicut datio hujus vitae praesse de omnibus peccatis, quae personam Dei non tangunt, constat. Sed nunc video aliud quaerendum. Nam si tam malum est eum occidere quam bona est vita ejus, quomodo potest mors ejus superare et delere peccata eorum qui eum occiderun
Abbreviated transcription (Latin):
ri possunt. Quid dices ad h qd sepe̾ liberitꝰ aliquuis
patit᷑ qͣsdara ra sua ꝑsona molestias ne maiores paci¬
atꝰ in reb suis: ¶u. Qma deus non eget hac pacientia
cuiꝰ potestati tiuicta subiacent: siait tu supͣ eindã mee
introgatõni R̾disti. ¶ a. bñ R̾des. uidemus gͦ qr mo¬
alacom uite corporalis hiuꝰ honimis nulla ĩmenfitas ut
multitudo pecc̃oꝵ exͣ ꝑsonam dei comparan ualeti¶B.
aptissimum est. ¶ A. qnͣtum bonum tibi indet᷑ cuiꝰ int̾¬
emptio tam mala est: ¶ b. Si om̃e bonum tara bo¬
num est qm irala est eius destructio: plus est donũ
rna comparabilit̾ qm sit ea petca mala q̃ sũ estimacõe
suꝑat eius int̾emptio. ¶ a. uerum dicis. cogita etiam
quia pettã tam sunit odibilia qͣntum sunt maia⁊
quia uita hec plus est amabiles qͣm sunt pect̾a odibi¬
na. ¶B. non possum hoc non intellig̾e. ¶ al putas ne
taritum bonum tam amabue posse sufficere. ad soluẽ¬
dum qd̾ debet᷑ ꝓ pect̾is teciꝰ munidi: ¶u. Iiruno plus

Expanded text:
ri possunt. ANS. Quid dices ad hoc, quia saepe libenter aliquis patitur quasdam in sua persona molestias, ne majores patiatur in rebus suis? BOS. Quia Deus non eget hac patientia, cujus potestati omnia subjacent, sicut tu supra cuidam meae interrogationi respondisti. ANS. Bolationi vitae corporalis hujus hominis nulla immensitas vel multitudo peccatorum extra personam Dei comparari valet. BOS. Apertissimum est. ANS. Quantum bonum tibi videtur, cujus interemptio tam mala est? BOS. Si esse ejus tam bonum est, quam mala est ejus destructio, plus est bonum incomparabiliter, quam sint ea peccata mala, quae sine aestimatione superat ejus interemptio. ANS. Verum dicis. Cogita etiam quia peccata tantum sunt odibilia, quantum sunt mala: quia vita ista plus est amabilis quam sint peccata odibilia. BOS. Non possum hoc non intelligere. ANS. Putasne tantum bonum tam amabile posse sufficere ad solvendum quod debetur pro peccatis totius mundi? BOS. Imo plus
Abbreviated transcription (Latin):
uit ualde ut uir qͦ qui fiet defemma sine uiro fiat de
homo deinulieuere uirgine nasei debet ista nunc suffi¬
ciarit. ¶B. ualde pulcre ⁊ rõrabiles sunt iste picture.
¶a. une qͦ q̃rendum est in qua ꝑsona deus qui ẽ tret
ꝑsone honunem assumat. plures euim ꝑsone ueq̃unt
iuiũ eundemq hominem assumere in unitaterti ꝑsoue.
banum direrta qͣnͣtum ad p̃seritem inuestigacõnẽ suffic̾e̾
puto qd̾ loqutus sum. ¶B. breuaĩt tr̃ hic tauge cͦ po

Expanded text:
nit valde ut vir quoque, qui fiet de femina, sine viro fiat de nit valde ut vir quoque, qui fiet de femina, sine viro fiat de homo de virgine muliere nasci debet, ista nunc sufficiant. BOS. Valde pulchrae et rationabiles sunt istae picturae.ue quaerendum est in qua persona Deus, qui est tres personae, hominem assumat. Plures enim personae nequeunt unum eumdemque hominem assumere in unitatem personae.banum directa, quantum ad praesentem investigationem sufficere puto, locutus sum. BOS. Breviter tamen hic tang
Abbreviated transcription (Latin):
arttꝰ de uiro ⁊ ferruria sicut assiduus monstrat usus.
aut net de uiro tiec de femia sicut creauit adam.
ait de iuro sũ femma sicut fecit euam. aut de feĩa
Q nu conuenientius qmͣ ut de femina eñ iuroas¬
sumat illum hominem quem g̃rimus. utrum aut̃ de
ungirie aut de non uirgirie digruꝰ hoc fiat. ñ est
opus disputare. s sine oñu dubitatõne asserendũ
eit. quia de iuuigine deuia hominem nasci oportet
¶Sͣ Scsu placituiu cordis mei loqueris. ¶.a. est neh
colidum qd diximꝰ aut uanum ali quis sicut nubes
qs diristi nobis infideles obicere ¶S. nichil solidnͦ¬
sit a feminas ita imnedicina pecc̃i ⁊ cansa nr̃e saluatõis
nascatur de femina. ac ne mulieres desperent se per¬
tiere ad sortem beatoꝵ qm̃ de femina tantũ malũ
ꝓcessit. oportet ut ad reformandam spem ear te mu¬
beere tantum pͥoninn ꝓcedat. p inge ⁊ hec. si uirgo
fecit deus de uiro sine femina fcã est de uirgine. cõue¬

Expanded text:
aut de viro et de femina, sicut assiduus usus monstrat; aut de viro et de femina, sicut assiduus usus monstrat; aut nec de viro nec de femina, sicut creavit Adam; aut de viro sine femina, sicut fecit Evam; aut de femina esse; nihil convenientius quam ut de femina sine viro assumat illum hominem quem quaerimus. Utrum autem de virgine, aut de non virgine dignius hoc fiat, non est opus disputare; sed sine omni dubitatione asserendum est quia de virgine Deum hominem nasci oportet. BOS. Secundum placitum cordis mei loqueris. ANS. Estne solidum hoc quod diximus; aut vanum aliquid, sicut nubes: quod dixisti nobis infideles objicere? BOS. Nihil solidiusit a femina; ita medicina peccati, et causa nostrae salvationis nascatur de femina: ac ne mulieres desperent se pertinere ad sortem beatorum, quoniam de femina tantum malum processit, oportet ut ad reformandam spem earum, de muliere tantum bonum procedat. Pinge et hoc: Si virgo fecit Deus de viro sine femina, facta est de virgine; conve