comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uoce. ẽ. culpa in actione pecca¬
tũ uero &iũ cũ clumore .ẽ. culpa
cũ libestate. Sed quid hoc exem¬
plonisinos ammone murne ad ꝓfe¬
rendã sententiã umquã precipi¬
tes esse debeamꝰ. Netemere indis¬
cussa iudicemus Nequȩ lib&malu
audit a nos moueant. Nepassimdic¬
ca sinȩ ꝓbatione credamꝰ. quod ꝓ¬
fecto ꝑ p&rare ꝑtimescimꝰ si auc¬
toris nr̃i subtilius p̃cepta pensemꝰ :
Ipse quippe ut nos a p̃cipitata sen¬
tentia ꝓlatione compescer& cũ
omnia nuda &aꝑta sint oculis eĩ
malutam̃ sodomae noluit audi¬
ta iudicare. qui ait: Descendã
& uidebo utrũ clumorẽ quiuenit
adme opere cõpleuerint anñ
e. ita ut sciã: Omnipotens itaq
dñs & omnia sciens quur ante
ꝓbationẽ quasi dubitat  Nisi
ut grauitatis nob exemplũ ꝓpo¬
nat. Nemalubominũ ante p̃su¬
mamꝰ credere quã ꝓbare: Qec
ceꝑ angelos ad cognoscendama¬
ladescendit. Moxq facinoro¬
sos ꝑcutit. atq ille patiens ille

Expanded text:
cum voce est culpa in actione; peccatum vero etiam cum clamore est culpa cum libertate. Sed quid hoc exemplo, nisi nos admonemur, ne ad proferendam sententiam unquam praecipites esse debeamus, ne temere indiscussa judicemus, ne quaelibet mala audita nos moveant, ne passim dicta sine probatione credamus? quod profecto perpetrare pertimescimus, si auctoris nostri subtilius facta pensamus. Ipse quippe ut nos a praecipitata sententiae prolatione compesceret, cum omnia nuda et aperta sint oculis ejus, mala tamen Sodomae noluit audita judicare, qui ait: Descendam et videbo utrum clamorem qui venit ad me, opere compleverint, an non est ita, ut sciam. Omnipotens itaque Dominus et omnia sciens, cur ante probationem quasi dubitat, nisi ut gravitatis nobis exemplum proponat, ne mala hominum ante praesumamus credere quam probare? Et ecce per angelos ad cognoscenda mala descendit, moxque facinorosos percutit, atque ille patiens, ille
Abbreviated transcription (Latin):
dã stabili motu ẽ semꝑ uenire qui¬
b: & dicit descendamꝰ & confundamꝰ¬
ibilinguã eorx, Ascendunt angeli
in eo quod creatorem conspiciunt
descendunt angeli in eo quo derea¬
turã sese mnlicitis erigentẽ ex a¬
mine districtionis premunt: di¬
cere ergo ẽ descendamꝰ & confun¬
damꝰ linguã eomx inseipso eis hoc qđ
recie agat᷑ ostendere & ꝑuim int̃¬
ne uisionis eorxm̃tib: exhibenda
iudicia occultis motib: inspirare:

Expanded text:
otu est semper venire. Quibus et dicit: Descendamus et confundamus linguam eorum. Ascendunt angeli, in eo quod creatorem conspiciunt. Descendunt angeli, in eo quod creaturam sese in illicitis erigentem examine districtionis premunt. Dicere ergo Dei est: Descendamus et confundamus linguam eorum, in seipso eis hoc, quod recte agatur ostendere, et per vim internae visionis, eorum mentibus exhibenda judicia occultis motibus inspirare.
Abbreviated transcription (Latin):
corda iustorum subortȩ cogitati¬
ones polluunt terrena xrerũ
delectationib: tangunt. Seddũ
citius manus scãe discr&ionis abi
caligotemptationis operiat quȩ
hanciam ex inlicita delectatio¬
ne tangebat. Nam saepe in ipso
orationis nr̃ae sacrificio in por¬
tunȩ secogitationes ingerunt.
quaehocrapere uł maculure ua¬
leant quodin nob dõflentes im¬
molamꝰ: Vnde & abraham cũ ad
occasum solis sacrificiũ offerr&
insistentes auespertulit. quasstu¬
diose neoblatũ sacrificium rape
rent abegit : Sic nos dũ inara cor¬
dis holo caustum dõ offerimꝰ. ab
inmundis hoc uolucrib: cus todimꝰ.
tiones rapiunt. quod mens nr̃ aof¬
ferresedõ utiliter sperat:

Expanded text:
corda justorum subortae cogitationes polluunt, et terrenarum rerum delectationibus tangunt; sed dum citius manu sanctae discretionis abigcaligo tentationis operiat, quae hanc jam ex illicita delectatione tangebat. Nam saepe in ipso orationis nostrae sacrificio importunae cogitationes se ingerunt, quae hoc rapere vel maculare valeant, quod in nobis Deo flentes immolamus. Unde et Abram, cum ad occasum solis sacrificium offerret, insistentes aves pertulit, quas studiose, ne oblatum sacrent, abegit. Sic nos, dum in ara cordis holocaustum deo offerimus, ab inmundis hoc volucribus custodimus,cogitationes rapiant, quod mens nostra offerre se domino utiliter sperat.
Abbreviated transcription (Latin):
dedicatio int̃ p̃tat᷑ primꝰ nascit᷑
Inelector uer ꝓgeniae enoch
septimꝰ posuisse memorat᷑ quia
uidelic& reꝓbi inac uita quae
ante .ẽ. sem& ipsos aedificando
dedicant. Electiuero a edifica¬
tionis suae dedicationẽ infine
tant: Videasnamq plurimos
temporaliu sola cogitare : hono¬
res querere. Ambiendi reb: in¬
hiare : nil posthanc
tã requirere: quiditaq isti nisi
inprimase generatione dedicante
Quideas electos nilp̃sentis glori¬
ae querere: libenter in opiam
sustinere : Malumundi eequani¬
miter ꝑp&i : ut possint infine
coronuri: Electis ergo enoch
inseptima generatione nuscit᷑ :
Quia sui dedicationẽ gaudi in ex¬
treme reributionis gloriure¬
quirunt

Expanded text:
dedicatio interpretatur, primus nascitur; dedicatio interpretatur, primus nascitur; in electorum vero progenie Enoch septimus fuisse perhibetur. Quia videlicet reprobi in hac vita quae ante est, semetipsos aedificando dedicant. Electi vero aedificationis suae dedicationem in finetant. Videas namque plurimos temporalia sola cogitare, honores quaerere, ambiendis rebus inhiare, nil post hanc vitam requirere. Quid itaque isti nisi in prima se generatione dedicant? Videas electos nil praesentis gloriae quaerere, libenter inopiam sustinere, mala mundi aequanimiter perpeti, ut possint in fine coronari. Electis ergo Enoch in septima generatione nascitur, quia sui dedicationem gaudii in extremae retributionis gloria requirunt
Abbreviated transcription (Latin):
se in primordus dedicant. qui¬
a in ac uita quae ante .ẽ. cor¬
dis radicem pluntant. uthic¬
ad uotum floreant & asequen¬
tipatria funditus arescant: Vn¬
de & econtra inelectorx p aste
enoch septimꝰ orit᷑ quiu eorx ui¬
ta festa dedicatio infineseruat᷑
hinc ẽ quod attestante paulo
Abraham incasulis habitat quia
habentem fundam̃ taciuitatem
quam suꝑnus artifex constru¬
it expectat:
Iniqui dum corde tran¬
si re adueterna neglegunt &
cuncta p̃sentia fugitiua esseNĩ
intuent᷑. mentem in amore ui¬
tae praesentis figunt: & quasi
lon gehabitationis in ea sibi fun¬
damentũ construunt quia in
a&̃nis reb ꝑ desideriũ ñ solidan¬
tur: Vnde & primus camciui¬
tatẽ construxis se describit᷑. ut
apte monstr&ur quiaipse in
terra fundamentũ posuit qui
a soliditate a&nae patriae ali¬
enus fuit. Peregrinus quippe
a sũmis fundam̃tũ in infimispo
suit qui stationẽ cordis inter¬
rena delectatione collocauit:
Vnde & in eius stirpe. en och qui

Expanded text:
se in primordiis dedicant, quia in hac vita, quae ante est, cordis radicem plad votum floreant, et a sequenti patria arescant. Unde et e contra in electorum parte Enoch septimus oritur, quia eorum vitae festa dedicatio in fine servatur. Hinc est, quod attestante Paulo, Abraham in casulis habitat ; quia habentem fundamenta civitatem, quam supernus artifex construxit, exspectat. Iniqui dum corde transire ad aeterna negligunt, et cuncta praesentia fugitiva esse non intuentur, mentem in amore vitae praesentis figunt, et quasi longae habitationis in ea sibi fundamentum construunt, quia in aeternis rebus per desiderium non solidantur. Unde et primus Cain civitatem construxisse describitur, ut aperte monstraretur, quia ipse in terra fundamentum posuit, qui a soliditate aeternae patriae alienus fuit. Peregrinus quippe a summo fundamentum posuit in infimis, quia stationem cordis in terrena delectatione collocavit. Unde et in ejus stirpe Enoch, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nec tutem: Senectus transit ad
mostem. incursuuitae: prae¬
sentis ipsis suis augm̃tis ad d&ri¬
menta impellit᷑. & in desemꝑde
ficit unde seꝓficere inspatium
uitae credit: fixum & enĩ stitũ
hic habere non possumꝰ ubi tran¬
situri uenimꝰ atq hoc ipsũ nr̃m
uiuere cotidiaȩ auita eransire

Expanded text:
nectutem, senectus transit ad nectutem, senectus transit ad mortem, in cursu vitae praesentis, ipsis suis augmentis ad detrimenta impellitur, et inde semper deficit, unde se proficere in spatium vitae credit. Fixum etenim statum hic habere non possumus, ubi transituri venimus atque hoc ipsum nostrum vivere, quotidie a
Abbreviated transcription (Latin):
inhomo ita conditus fuit ut ma¬
nente illo decederent tempora
nec cum temporib: ipetransir&
Stabat ergo in mom̃tis decurren¬
tib: quia nequaquã aduitȩ ter¬
minum ꝑ dierum increm̃tatende¬
bat: Stabat tanto robustius:
quanto semꝑ stanti astius inhere¬
bat: At ubi u&itũ contigit: mox
offenso creatore coepitire cum
tem pore: Vnde &eidictũ ẽ
terra es & interrã ibis: Statu uide¬
lic& in mortalitatis amisso. cur¬
sus eũ morcalitatis absorbuit : &
duminiuuentute ad seniũ senio
traheresur ad mostẽ : transeundo
didicit. stando quid fuit: Cuius
nos quia depropagine nascim᷑
Radicis amaritudinẽ quasi in uir¬
gulto reuinemꝰ : Nam quia ex il¬
looriginem ducimꝰ eiuscursũ nas¬
cendo sostimur: Vt eo ipso cotti¬
diano mom̃to quo uiuimꝰ inces¬
sant̃ auita transeamꝰ & uiuendi
nobis spatium unde croscere
credit᷑ in dedecrescat: Quiadũ
infantia ad ꝓueritiam ꝓueritia
ad adolescentiã. Ad olescentia
adiuuentutem . Iuuentus ad se¬

Expanded text:
homo ita conditus fuit ut manente illo decederent tempora, nec cum temporibus ipse transiret. Stabat ergo in momentis decurrentibus, quia nequaquam ad vitae terminum per dierum incrementa tendebat. Stabat tanto robustius, quanto semper stanti ardentius inhaerebat; at ubi vetitum contigit, mox offenso Creatore coepit ire cum tempore, unde ei dictum est: Terra es et in terram ibis, statu videlicet immortalitatis amisso, cursus eum mortalitatis absorbuit, et dum a juventute ad senium, a senio traheretur ad mortem, transeundo didicit quid stando fuit. Cujus nos quia de propagine nascimur, radicis amaritudinem quasi in virgulto retinemus. Jam quia ex illo originem ducimus, ejus cursum nascendo sortimur, ut eo ipso quotidiano momento quo vivimus incessanter a vita transeamus. Et vivendi nobis spatium unde crescere creditur inde decrescat. Quia dum infantia ad pueritiam, pueritia ad adolescentiam, adolescentia ad juventutem, juventus ad se
Abbreviated transcription (Latin):
haec uita Nonquidem in uirtu¬
tib mira ẽ. sed tam̃ a suppliciis se¬
cura unde & isdem lothad ange¬
lundicit est ciuitas harc iuxta
ad quã possum fugere parua&
saluabor in ea numquidn onmo
perhib&ur. quia coniugalisuita
nec amundo longe diuisa ẽ necta¬
m̃a gaudio salucis aliena Sedtunc
mnactione hac uitã suã coniugesqua¬
si in parua ciuitate custodiuñ
quandopse assiduis dep̃cationib
int̃cedunt: Vn de & recte ꝑ ange¬
lũ adeudem lothdicit᷑ Ecce&uã
in hoc suscepi p̃cestuas ut non sub¬
uedtã urbem ꝓqualocutus es qr
uidelic& cumdõ dep̃catio fundi¬
tur. Nequaquã talis coniugum

Expanded text:
haec vita, non quidem in virtuhaec vita, non quidem in virtutibus mira est, sed tamen a suppliciis secura. Unde idem Loth ad angelum dicit: Est civitas hic juxta, ad quam possum fugere, parva, et salvabor in ea. Nunquid non moperhibetur, quia conjugalis vita nec a mundo longe divisa est, nec tamen a gaudio salutis aliena. Sed tunc in actione hac vitam suam conjuges, quasi in parva civitate custodiunt: quando pro se assiduis deprecationibus intercedunt. Unde recte per angelum ad eumdem Loth dicitur: Ecce etiam in hoc suscepi preces tuas, ut non subvertam urbem pro qua locutus es: quia videlicet cum Deo deprecatio funditur, nequaquam talium conjugum
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Ardentem sod omã fugere ẽ
in licita carnis incendia declinare :
Altitudo uero ẽ. montium: mun¬
ditia continentiũ: Vlcestequasi
inmonte sunt : qui &iã carnalico¬
pulae inherent. Sed tam̃ extra
suscipiendae prolis admixtionẽ
debitam nulla carnis uoluptate
soluunt᷑ : In monte qui ppe stare
ẽ fructum ꝓpaginis in carnen᷑
querere. Inmontestare ẽ. car
nalit̃ non adherere : Sed quia
multis qui scelera quidem car¬
nis deser̃ nec tam̃ in coniugio
positi usus solũ modo debitiiu¬
ra conseruent. Exit loth qui¬
dem sod omã sed tam̃ mox ad
montana ñ ꝑuenit quia iam dã¬
nabilis uita relinquitur. Sed ad¬
huc celsitudo coniugalis conti¬
nentiae subtiliter ñtenetur :
E. uero inmedio segor ciuitasquȩ
fugientẽ salu& & infirmũ qr
uidelic& cũ sibi ꝑincotinenti¬
am miscent᷑ coniuges & lupsus
scelerum fugiunt. & tam̃ uenia
saluant᷑: quasi paruã quippe
ciuitatẽ inueniunt inqua ab ig¬
nubi defendunt᷑ quia coniugalis

Expanded text:
iter ardentem Sodomam fugere est illicita carnis incendia declinare. Altitudo vero montium est munditia continentium. Vel certe quasi in monte sunt, qui etiam carnali copulae inhaerent, sed tamen extra suscipiendae prolis admistionem debitam nulla carnis voluptate solvuntur. In monte quippe stare est, fructum propaginis in carne non quaerere, in monte stare est carni carnaliter non adhaerere. Sed quia multi sunt qui scelera quidem carnis deserunt, nec tamen in conjugio positi, usus solummodo debiti jura conservant; exiit quidem Loth Sodoma, sed tamen mox ad montana non pervenit, quia jam damnabilis vita relinquitur, sed adhuc celsitudo conjugalis continentiae subtiliter non tenetur. Est vero in medio Segor civitas quae fugientem salvet et infirmum, quia videlicet cum sibi per incontinentiam miscentur conjuges, lapsus scelerum fugiunt, et tamen venia salvantur. Quasi parvam quippe civitatem inveniunt, in qua ab ignibus defendantur, quia conjugalis
Abbreviated transcription (Latin):
mostuo enim ueniforas dicitur.
ut ab ex cusatione atq occultati¬
one peccati. ad acusationẽ suam
oreꝓprio exire ꝓuoc&ur : Vnde
dauid ꝓpħa ab illatanti moste
facinoris reui uescens ad uocẽ
dñi quasi foras exit. dũ ꝑnathan
correptus quod fecerat accusa
ẽ. Pectore & uentre repes: Ma¬
lũ luxuriae aut cogitatione ꝑ¬
p&erat᷑ aut opere: Callidus nam¬
* iduersarius nrcũ abeffectu
operis expellit᷑ secr& apolluere
cogitationis molit᷑: Vnde&ser¬
pentiad ño dicit᷑ pectore & uen¬
trerepes: Serpens uidelica uen¬
tre repit : quando hostis lubricus
ꝑhumana membra sibim& subdi¬
ta usq: ad ex pl&ionẽ operis lu¬
xuriai opmco Serpens aut
repit pectore quando eos quos
in opereluxuriae non ual& ꝑtra¬
hi polluit incogitatione: Alius
itaq: lux uriam iamꝑ p&rat actio¬
ne. huic serpens repit exuenti 
Alius aut̃ ꝑ p&randã uersat in
m̃te huic serpens repit ex pec¬
tore : Sed quia ꝑ cogitationẽ ao
opera explenda ꝑuenit᷑ Recte

Expanded text:
Mortuo enim, Veni foras, dicitur, ut ab excusatione atque occultatione peccati, ad accusationem suam ore proprio exire provocetur. Unde David Propheta ab illa tanti morte facinoris reviviscens, ad vocem Domini quasi foras exiit, dum per Nathan correptus quod fecerat accusavest: Pectore et ventre repes. --Malum luxuriae aut cogitatione perpetratur, aut opere. Callidus namque adversarius noster cum ab effectu operis expellitur, secreta polluere cogitationibus molitur. Unde et serpenti a Domino dicitur: Pectore et ventre repes. Serpens videlicet ventre repit, quando hostis lubricus per humana membra sibimet subdita usque ad expletionem operis luxuriam exercet. Serpens autem repit pectore, quando eos, quos in opere luxuriae non valet pertrahere, polluit in cogitatione. Alius itaque luxuriam jam perpetrat actione, huic serpens repit ex ventre. Alius autem perpetrandam versat in mente, huic serpens repit ex pectore. Sed quia per cogitationem ad opera explenda pervenitur, recte
Abbreviated transcription (Latin):
Vistusergo subsequens testifi¬
cat᷑: quamente maledictionis
sententia promititur: Cũ enĩ
& muledicentis in nocentia ꝑma¬
n& & tam̃ eũ quimaledicitur.
usq adinteritũ maledictio ab¬
sorb& exutriusq: pastis fine
colligit᷑ quiabuno & intimoiu¬
dice in reum sententia sũpta
aculutur

Expanded text:
Virtus ergo subsequens testifiVirtus ergo subsequens testificatur, qua mente maledictionis sententia promitur; cum enim et maledicentis innocentia permanet, et tamen eum qui maledicitur usque ad interitum maledictio absorbet, ex utriusque partis fine colligitur, quia a bono et intimo iudice in reum sententia sumpta iaculatur
Abbreviated transcription (Latin):
quidit. benedicite & nolite ma¬
Neq: maledici regnũ dĩ possidebt̃:
Ds̃ergo maledicere dicit᷑. & tam̃
maledicere homo ꝓhib& qui¬
a quod homo agit malitia uindic¬
tae : ds̃ non facitnisi ex amine
iri cum maledictionis senten¬
tiam ꝓferunt. non adhanc ex
uoto ultionis. sed exiustiti& e¬
amine erumpunt: Intus enĩ sub¬
tile dĩ iudiciũ aspiciunt & ma¬
lu foras exsurgentia quia ma¬
ledicta debeant ferire cognosci
&eo inmaledicto non peccant:
quo ab int̾no iudicio nondis¬
cordant : Hinc ẽ. quod p&rus in¬
offerentem sib pecuniam symo¬
nem sententiã maledictionis
intorsitdicens: pecunia tuatecũ
sit in ꝑditione: Qui enĩ ñ ait. ẽ
sed sit. Non indicatiuo sedopta¬
tiuo modo sehaec dixisse signifi¬
cauit: hinc elius duob: quinqua¬
genaruis ad seuenientib: dix̃
Sihomodĩsum : descendat ignis
decaelo & consumatuos: quoꝵ
uirumq: sententia quanta ueri¬
tatis ratione conualuit. Ter
it & duos quinqua genarios
desuꝑ ueniens flũma consũpsit

Expanded text:
qui ait: Benedicite, et nolite maNeque maledici regnum Dei possidebunt . Deus ergo maledicere dicitur, et tamen maledicere homo prohibetur: quia quod homo agit malitia vindictae, Deus non facit nisi examine viri cum maledictionis sententiam proferunt, non ad hanc ex voto ultionis, sed ex justitiae examine erumpunt. Intus enim subtile Dei judicium aspiciunt, et mala foras exsurgentia: qui a maledicto debeant feriri, recognoscunt, et eo in maledicto non peccant, quo ab interno judicio non discordant. Hinc est quod Pofferentem sibi pecunias Symonem sententiam maledictionis intorsit, dicens: Pecunia tua tecum sit in perditione. Qui enim non ait est, sed sit, non indicativo modo, sed obtativo modo se haec dixisse signavit. Hinc Helias duobus quinquagenariis ad se venientibus dixit: Si homo Dei sum, descendat ignis de caelo et consumat vos. Quorum utrorumque sententia quanta veritatis ratione convaluit, termit, et duos quinquagenarios desuper veniens flamma consumpsit.
Abbreviated transcription (Latin):
r& caputtuũ &tu insidiaberis
calcaner̃ eĩ, Caput serpentis con
a cordis aditu funditus extirpa¬
re: quitam̃ cum ab initio᷑ deprȩ¬
henditur: ꝑcutere calca neũ mo
cor. intentione corrumpit᷑ se¬
quentis actionis medi&as & ter¬
minus ab hoste callido securepos¬
si d&cur: qm̃ totam sibi arborẽ
fructus ferre conspicit : quam
uenenidente in radice uitiauit:
tioni ĩaculũ diuina uox graui
struat ultione plectendo ita
ut regni quoq celestis aditũ
claudat : quid .ẽ. quod nunc pec¬
cantihomini interraemaledi¬
tione diuina uoce hoc quodho¬
mo facere ꝓhib&᷑ infertur
Sed sciendum .ẽ quo dscriptura
sacra duob modis maledictum
memorat. aliud uidelic & quod ad¬
ꝓbat: aliud quoddamnat. alit̃
enĩmaledictũ ꝓfestur iudicio
iustitiae aliter liuore uindic¬
tae: Maledictũ quippe iudicio
iustitiae ipso primohomimpec¬
cante ꝓlatum ẽ cũ audiuit ma¬
ledicta terra in oper&uo: male¬
dictũ iustitiae iudicioꝓfertur:

Expanded text:
ret caput tuum, et tu insidiaberis calcaneo ejus . « Caput serpentis conta cordis aditu funditus exstirpare. Qui tamen cum ab initio deprehenditur, percutere calcaneum molcor intentione corrumpitur, sequentis actionis nimietas, et terminus ab hoste callido secure possidetur; quoniam totam sibi arborem fructus ferre conspicit, quam veneni dente in radice vitiavit. tionis jaculum divina vox gravi instruat ultione plectendum, ita ut regni quoque coelestis aditum claudat, quid est quod nunc peccanti homini in terrae maledictione, divina voce hoc, quod homo facere prohibetur, infertur? Sed sciendum est quod Scriptura sacra duobus modis maledictum memorat, aliud videlicet quod approbat, aliud quod damnat. Aliter enim maledictum profertur judicio justitiae, aliter livore vindictae. Maledictum quippe judicio justitiae, ipso primo homine peccante prolatum est, cum audivit: Maledicta terra in opere tuo . Maledictum justitiae judicio profertur
Abbreviated transcription (Latin):
ut rectores a subdicistimeant᷑
quando ab eis dm̃ minimetmese
dep̃hendunt : ut humana saltim
formidine peccare m&uant qui xl¬
diuina iudicia non formidant
Nequaquã numq p̃positi ex hoc
quȩ sito timore suꝑbiunt in quo
non suã gloriã sed subditorius¬
titiam querunt. In eo aut̃ quod
m&um sibi aperuerse uiuentib
exigunt. quasi non hominib: sed
animalib dominant᷑: Quia uide¬
lic& ex quupaste besti ales sun
subdit ex eadebent &ium for

Expanded text:
ut rectores a subditis timeantur, quando ab eis Deum minime timeri deprehendunt; ut humana saltem formidine peccare metuant, qui divina judicia non formidant. Nequaquam namque praepositi ex hoc quaesito timore superbiunt, in quo non suam gloriam, sed subditorum justitiam quaerunt. In eo enim quod metum sibi a perverse viventibus exigunt, quasi non hominibus, sed animalibus dominantur, quia videlicet 21 ex qua parte bestiales sunt subditi, ex ea debent etiam fo
Abbreviated transcription (Latin):
ex qua scilic& resurr ectione
quae gesta in illius ẽ corpore sig¬
nat᷑ qualit̃ nos resuscitemur in
corde. Cum uidelic& mortuo
cicit᷑ ueniforas. ut nimirũ ho¬
mo inpeccato suo mortuus. & ꝑ
inolem male consu& udinis iam
sepultus. quia intraconscientiã
suam absconsus iac& ꝑnequitiã
seipso foras exeat ꝑconfessionẽ¬

Expanded text:
Ex qua scilicet resurrectione, Ex qua scilicet resurrectione, quae gesta in illius est corpore, signatur qualiter nos resuscitemur in corde, cum videlicet mortuo dicitur: Veni foras, ut nimirum homo in peccato suo mortuus, et mole malae consuetudinis jam sepultus, quia intra conscientiam suam absconsus jacet per nequitiam, a seipso foras exeat per confessione
Abbreviated transcription (Latin):
bonifilui auersi ueniendo texer̃
da patris subiecto dorsis pallio
auersi uenientes operiunte Nisi
quod bonis subditis sic praeposito
nsuor mala displicent ut tam̃
haec ab alus occultent: Operim̃¬
tũ auersi defer̃ quia diudicantes
factũ &uenerantes magisteriũ
nolunt uidere quodtegunt.
hunt & cumdeuitiosuoquisq
arguitur sub defens onumuer¬
ba quasi sub quadã se arborum
folia abscondit : &uelud adque¬
dam excusationis suae opata
secr&a faciem conditoris fugit
dum non uult cognosciquodfe¬
cit Inqua uidelic& occultatio¬
ne non sedñ o sed dñmabscondit
sibie agit quippe neomniauiden¬
tem uideat. non aut̃ ne ipse uide¬
atur. quo contra cuiq peccato¬
riiam exordium in luminatio¬
nis ẽ humilitas confessionis qr
sibim& ipsiiam parcereren¬
nuit quimalum non erubescit
confiteri quod fecit & quide¬
fendendo accus are potuit ac¬
cusando se celerrime defendit:
linde & mortuo luzuro quimo¬
iemagna praemebat᷑ nequaqsã
dicit᷑ reui uesce sed ueniforas:

Expanded text:
boni filii aversi veniendo texerunda patris superjecto dorsis pallio aversi venientes operiunt, nisi quod bonis subditis sic praepositorum suorum mala displicent, ut tamen haec ab aliis occultent? Operimentum aversi deferunt, quia judicantes factum, et venerantes magisterium, nolunt videre quod tegunt. hunt, et cum de vitio suo quisque arguitur, sub defensionum verba quasi sub quaedam se arborum folia abscondit, et velut ad quaedam excusationis suae opaca secreta faciem conditoris fugit, dum non vult cognosci quod fecit. In qua videlicet occultatione non se Domino, sed Dominum abscondit sibi. Agit quippe ne omnia videntem videat, non autem ne ipse videatur. Quo contra cuique peccatori jam exordium illuminationis est humilitas confessionis, quia sibimetipsi jam parcere renuit, qui malum non erubescit confiteri quod fecit, et qui defendendo accusare potuit, accusando se celerrime defendit. Unde et mortuo Lazaro qui mole magna premebatur, nequaquam dicitur, revivisce, sed, Veni foras .
Abbreviated transcription (Latin):
na sunt ab ad olescentia sua Cor¬
ruptionis malũ quo dunus quisq
nr̃m ab ostu desideriorxcarnali¬
um sumpsit inꝓfectu & utis exer¬
c& &nisi hoc citius diuinae formi¬
dinis manus reprimat. Omne con¬
dicȩ natur aebonũ repente culpa
in profundũ uorat. Nemoigit᷑ sibi
cogitationũ suar uictorĩã tribu¬
at cũ apostolus dicat: Neq qui
pluntat .ẽ aliquid neq quirigat
sed qui inerem̃tũ lat dr̃¬

Expanded text:
na sunt ab adolescentia sua. Corruptionis malum quod unusquisque nostrum ab ortu desideriorum carnalium sumpsit, in profectum aetatis exercet, et nisi hoc citius divinae formidinis manus reprimat, omne conditae naturae bonum, repente culpa in profundum vorat. Nemo igitur sibi cogitationum suarum victoriam tribuat, cum Apostolus dicat: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat D
Abbreviated transcription (Latin):
ebant lothuehem̃ tissime .&I
am ꝓximũ erat ut frangereñ
fores & miser̃ manũ uiri &t in¬
troduxer̃ ad selothclauser̃q
ostium & eos quier aNt foris ꝑ¬
cusser̃ caecitate aminimousq
ad maximũ it aut ostiũ inueni¬
re non possent : Quid ẽ. quod
malis aduersantib: intradomũ
lothreducit᷑ & munitur. nisi qđ
iustus quisq: dumprauorũ in si¬
dias sustin& admentẽ reuer¬
tit᷑ & inperterritus man&: So¬
domitae aut̃ uiri in domolothin¬
uenireostium nequeunt. quia
corruptor esmentiũ contrauitã
iusti nullũ accusationis aditum
dep̃hendunt: Percussionũ cȩci¬
tate quasi domũ circuunt. qui
inuidentes facta dictaq ꝑscru¬
tant᷑ : Sed quia eis deuita iustifor¬
tis undiq ac luudabilis actio ob¬
uiat. errantes nihilaliud quã
pari&em palpant¬
Dum de continentiũ celsitudine
& coniugatorx uenia tractar & ad¬

Expanded text:
ebant Lot vehementissime, et jam proximum erat ut frangerent fores, et miserunt manum viri, et introduxerunt ad se Lot, clauseruntque ostium, et eos qui erant foris, percusserunt caecitate a minimo usque ad maximum, ita ut ostium invenire non possent . Quid est quod malis adversantibus, intra domum Lot reducitur et munitur, nisi quod justus quisque dum pravorum insidias sustinet, ad mentem revertitur, et imperterritus manet? Sodomitae autem viri in domo Lot invenire ostium nequeunt, quia corruptores mentium contra vitam justi nullum accusationis aditum deprehendunt. Percussi enim caecitate quasi domum circumeunt, qui invidentes facta dictaque perscrutantur. Sed quia eis de vita justi fortis undique ac laudabilis actio obviat, errantes nihil aliud quam parietem palpantDum de continentium celsitudine, et conjugatorum venia tractar
Abbreviated transcription (Latin):
aequanimiter postare. rebusꝓ
pruis esse contentos. humiliter ui¬
uere Sed quia istiiam paucis
angustat᷑ arca: Alios aut̃ conspi¬
cimꝰ &ium possessa relinquere
Nullum terrenis reb: studiũ dure
Inimicos diligere. Carnẽ acunccis
uoluptatib: domare. Motus om̃s
subrationis iudicio premere. per
caelestedesiderium contemplatio¬
nis penna subleuari Sed quia tales
quipperari sunt iam arca iuxta
cubitum ducit᷑ ubi homines & uo¬
latilia continent᷑ : Querat᷑ tam̃
siquis in eis eẽ ualeat sine pecca¬
to. & nullus inuenit᷑ : Quis itaq:
homo sine peccato ẽ. nisi ille qui
inpeccatis conceptus non ẽe in
uno ergo cubito consumat᷑ arca
quia unus ẽ auctor &redemptor
scãe aeccłue sine peccato adquẽ
& ꝑquem om̃s ꝓficiunt. qui sese
peccatores nouer̃¬

Expanded text:
aequanimiter portare, rebus aequanimiter portare, rebus propriis esse contentos, humiliter vivere; sed quia isti jam pauci sunt, angustatur arca. Alios autem conspicimus etiam possessa relinquere, nullum terrenis rebus studium dare, inimicos diligere, carnem a cunctis voluptatibus domare, motus omnes sub ratione judicio premere, per coeleste desiderium contemplationis penna sublevari. Sed quia tales quique valde rari sunt, jam arca juxta cubitum ducitur, ubi homines et volatilia continentur. Quaeratur tamen si quis in eis esse valeat sine peccato, et nullus invenitur. Quis itaque homo est sine peccato, nisi ille qui in peccatis conceptus non est? In uno ergo cubito consummatur arca, quia unus est auctor et redemptor sanctae Ecclesiae sine peccato, ad quem et per quem omnes proficiunt, qui se esse peccatores nover
Abbreviated transcription (Latin):
dine omnes bestiue. Cunctaque
qua drupedia atq reptiliu in infe¬
riorib: fuer̃ : homo uerd atq: uo¬
latilia nimirum in superiorib: :
Iuxtu superiorẽ & enĩ pastẽ fe¬
nestra fuit in lutere. dequucor¬
uumuł colũbam dimisit homo
ut siiam diluuii transiss& aqua
cognoscer&: & quia arca eade
inuno fuit cubito consũmata
Homo & uolutilia iuxta cubitũ
fuer̃ : Recte itaq: ꝑ arcã uni¬
uersa a ecclesia designat᷑ quae¬
adhuc in multis suis carnalib
lata ẽ In paucis spiritalib: angus¬
ta: & quia aduntum hominem
qui ẽ sine peccato colligit᷑. quas.
inuno cubito consũmat᷑. Vide¬
nis uoluptate dissolui. ad quir en¬
dis terrenis rebus inhiare. Impe¬
rante a uaritia maria transire
deseruire i racundiae. Iurgus ua¬
care : proximos quos preuul&le
dere: Sed quia eos adhuc sc̃a ȩccła
tolerat ut conuertant᷑ quasi in ar¬
cae latitudine deor sum bestiae
morant᷑. Videmus aliosiamaliena
non querere. Inlutã in iuriam

Expanded text:
dine omnes bestiae, cuncta dine omnes bestiae, cuncta quadrupedia atque reptilia in inferioribus fuerunt, homines atque volatilia nimirum in superioribus. Juxta superiorem etenim partem fenestra fuit in latere, de qua corvum et columbam dimisit homo, ut si jam diluvii transissent aquae, cognosceret. Et quia arca eadem in uno fuit cubito consummata, homines et volatilia juxta cubitum fuerunt. Recte itaque per arcam universa Ecclesia designatadhuc in multis suis carnalibus lata est, in paucis spiritualibus angusta; et quia ad unum hominem, qui est sine peccato colligitur, quasi in uno cubito consummatur. Videnis voluptate dissolvi, in adquirendis terrenis rebus inhiare, imperante avaritia maria transire, deservire iracundiae, jurgiis vacare, proximos quos praevalent laedere. Sed quia eos adhuc sancta Ecclesia tolerat ut convertantur, quasi in arcae latitudine deorsum bestiae morantur. Videmus alios jam aliena non quaerere, illatam injuriam
Abbreviated transcription (Latin):
insũmis. quousq: ad mensurã
unius cubit perducat᷑. Quia in
scã a eccłu. quanto scĩores qui¬
q: sunc tanto paucior es: quae
insũmo adillũ ꝑducit᷑. qui solus
homo inhominib: & sinellius
conparatione natus ẽ. scs̃ qui
iuxtapsalmistȩ uocem factus
ẽ. sic̃ passerunicus in aedificio:
Tanto ergomalitolerandi sunt
quanto &iumplus ab undant :
qui u&inareae tritura pauca
sunt granaquae seruant᷑ horre¬
is. & grandes acerui palearũ
Nin longitudine iussa ẽ sexa¬
ginta uero in lutitudine Trigin¬
tadut̃ in altitudine in uno. ẽ
cubito consũmata. Quid enim
ꝑ arcam nisi scã a ecła figurat:
quae in inferiorib: amplu ẽ su¬
perius angusta. quae tre¬
centis. & sexuginta ac triginta
cubitis ad unũ cubitũ colligit᷑:
quia ab ea altitudinequã scã¬
a eccła in membris suis adhuc infir¬
mantib: hab& paulis ꝑ angustata
& inultũ ꝓficiens ad unũ cubitũ¬
tendit: Ipsa enim ratio exigit ut
credamꝰ quodinilla arcȩlatitu¬

Expanded text:
ousque ad mensuram unius cubiti perducatur; quia in sancta Ecclesia quanto sanctiores quique sunt, tanto pauciores. Quae in summo ad illum perducitur, qui solus homo in hominibus, et sine ullius comparatione natus est sanctus. Qui juxta psalmistae vocem: Factus est sicut passer unicus in aedificio . Tanto ergo magis mali tolerandi sunt, quanto etiam plus abundant, quia et in areae tritura pauca sunt grana quae servantur horreis, et grandes acervi palearum, in longitudine jussa est, sexaginta vero in latitudine, triginta autem in altitudine , in uno est cubito consummata. Quid enim per arcam nisi sancta Ecclesia figuratur, quae inferius ampla est, superius angusta? Quae a trecentis, et sexaginta, ac triginta cubitis ad unum cubitum colligitur, quia ab ea latitudine quam sancta Ecclesia in membris suis adhuc infirmantibus habet 1350 paulisper angustata, et in altum proficiens, ad unum tendit. Ipsa enim ratio exigit ut credamus quod in illa arcae latitu
Abbreviated transcription (Latin):
tibi es : Num quidnam diuina po¬
itia nesciebat. postculpã ser¬
pͥħ adquae latibulu fugerat e
quia uidit inculpalap sum
sub peccato uelut ab oculis
Ratis absconditum. quiate¬
ras erroris eius non adꝓbat.
ubi sit peccator ignorat:

Expanded text:
bi es? Neque enim divina potentia nesciebat, post culpam servus ad quae latibula fugerat; sed quia vidit in culpa lapsum, jam sub peccato velut ab oculis veritatis absconditum, quia tenebras erroris ejus non approbat, quasi ubi sit peccato
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑherbam nisi bona operatiopo¬
nit᷑ : lic& in conditione mundi
it ahistoricae factũ tenemꝰ t̃rã
tam̃ aeccłam figurasse non in coi¬
uenient̃ accipimꝰ quȩ in eoger¬
nauit herbam uirentẽ in quo
bum di fecunda misericons¬

Expanded text:
per herbam, nisi bona operatio ponitur; licet in conditione mundi ita historice factum teneamus: terram tamen ecclesiam figurasse non inconvenienter accipimus, quae in eo germinavit herbam virentem, in quo ad verbum Dei foecunda miserico
Abbreviated transcription (Latin):
In primo parente didicim quiatri¬
bus modis omnisculpae nequitiam
ꝑ p&ramꝰ: Suggestione scilic& de¬
lectatione : consensus primũ itaq
ator enim praua suggerit : caro
sedelectationi subicit : atq ad ex¬
treũ sps uictus delectationi con¬
senitit Vnde & serpens praua sug¬
gessit. eua aut̃ quasi caro sedelecta¬
tioni subdidit. Adamuero uelut
sp̃s suggestioni: delectatione supe¬
ratus ad sensit: Suggestione itaq
peccatũ agnoscimꝰ. delectatione
uincimur consensu&iũ ligamur
Vnde exclamandũ nobcũ apło e:
Infelixegohomo quis meliberab
decorpore mostis huiꝰ &audi¬
amꝰ subsequentẽ nos consolatio

Expanded text:
In primo parente nostro didicimus quia tribus modis omnis culpae nequitiam perpetramus: suggestione scilicet, delectatione, consensu. Primum itaque ator enim prava suggerit, caro se delectationi subjicit, atque ad extremum spiritus victus delectatione consentit. Unde et serpens prava suggessit. Heva autem quasi caro se delectatione subdidit, Adam vero velut spiritus suggestione, delectatione superatus, assensit. Suggestionem itaque per peccatum agnoscimus, delectatione vincimur, consensu etiam ligamur. Unde et exclamandum nobis cum Apostolo: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? ut exaudiamus subsequentem nos cons
Abbreviated transcription (Latin):
cumtimorem dium. sententi
amouere conatur quid aliud
loquitur. quamid quod primisho¬
minib: dix̃  quur prȩcepit uob
ds̃ ut non comeder &is deomnilig¬
noparadisi  Sed quia diui no mu¬
nere redemptus homo iustitium
recipit quam dudũ conditus ami¬
sit: Robustior seiam contrablan¬
dim̃ta callidȩ ꝑsuasionis exerc&
quia experimento didicit . quantũ
oboediens eẽ debeat praecepto
& quentunc culpaduxit ad poe¬
nã nunc poena sua restringit
aculpa ut tanto mugir delinqse¬
re m&uat : quanto cogente sup¬
plicio. & ipseiam quod ꝑp&rauit
accusat
modum sublimitas ambitur: Sienĩ
non ad auuritiam honoris rapina
ꝑtiner& : Nequaquã paulus deura¬
nito filio dicer& Non rapinã arb¬
tratus ẽ essese aequalẽ dõ Inba

Expanded text:
cum timorem divinae sententiae amovere conatur, quid aliud loquitur, quam id quod primis hominibus dixit: Cur praecepit vobis Deus, ut non comederetis de omni ligno paradisi? Sed quia divino munere redemptus homo justitiam recepit, quam dudum conditus amisit, robustior se jam contra blandimenta callidae persuasionis exercet, quia experimento didicit, quantum obediens esse debeat praecepto. Et quem tunc culpa duxit ad poenam, nunc poena sua restringitur a culpa; ut tanto magis delinquere metuat, quanto cogente supplicio, et ipse jam quod perpetravit, accusatmodum sublimitas ambitur. Si enim non ad avaritiam honoris rapina pertineret, nequaquam Paulus de unigenito filio diceret, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo. I
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptationib tractar & ad iunctũ .ẽ.
Quur p̃cepit uob dsut ñ. comedere¬
dus humani generis inimicus qđi
paradiso egit. hoc cottidie a gere
non desistit: Verba quippedĩde
cordib: hominu molitur eueller
atq: in eis facta ꝓmissionis sua blan¬
dimenta eradicare. Cottidie id qđ
dsminatur leuigat: & cd hoc cre¬
dendum quod fulsum ꝓmitoit inui¬
tia falso enimpollic& tempora¬
lia ut itib: hominũ ea supplicia
leuig& quae dsminat᷑ a&nu. Na
cum prȩsentis uitae loriu spon¬

Expanded text:
tentationibus tractaretur, adjunctum est: Cur praecepit vobis Deus, ut non comederedus humani generis inimicus quod in paradiso egit, hoc quotidie agere non desistit. Verba quippe Dei de cordibus hominum molitur evellere, atque in eis ficta promissionis suae blandimenta radicare, quotidie id quod Deus minatur, levigat, et ad hoc tradendum quod falso promittit, mutat. Falso enim pollicetur temporalia, ut mentibus hominum ea supplicia leviget, quae Deus minatur aeterna. Nam cum praesentis vitae
Abbreviated transcription (Latin):
mitete deorsum. ꝑsublimitat
auaritiue tempt auit cũ pora
omnia mundi ostendit dicesle
risme. Sed eisdem modis a secune
homine uictus ẽ quib primur
homine uicisse gloriatur. ut an
cordib ipso aditu captus gxcan
quonos aditu intromissorcono¬

Expanded text:
mitte te deorsum . Per sublimitatis avaritiam tentavit, cum regna omnia mundi ostendit dicens: ns adoraveris me . Sed eisdem modis a secundo homine victus est, quibus primum hominem vicisse se gloriabatur, ut a nostris cordibus ipso aditu captus exeat quo nos aditu intromiss
Abbreviated transcription (Latin):
umq in proelio elefantũ
netrauit. Sed sub ipso quem
suc t quem sua uictoria opp̃i
uaquae subigunt suꝑbiendo
tamunt: Quasi enĩ sub hoste
psternit morit᷑: qui decul
uã superat el euat᷑¬
utis eua processit
ien contemplutionis attingimꝰ
si abexierioris curae oppressione
cessamus Nequaquã nos m& ipsas
intuemur ut sciamꝰ aliud in nob. ee
racionale quod regit: aliud anima¬
le quod regiur . nisicd sucramtu
silentii recurremes ab omniexre¬
rius ꝑturbatione sopiamur. quod
silentiũ nrmbene adãdormiens fi¬
gurauit decuiꝰ mox latere mulier
ꝓcessit: quia quis ad interiora in tel¬
litenda rapitur. a rebus uisibilib
quae prae esse uirilit̃ debeant. uel
quae sub eẽ possent infirma distiguit:
ut aliud inipsosit quod regere uuleat
tam quã uir. aliud tam quã femina
quod regat᷑¬

Expanded text:
ue in praelio elephantum feriens stravit, sed sub ipso quem significat, quem sua victoria oppressub ipsa quae subjiciunt, superbiendo succumbunt? Quasi enim sub hoste quem prosternit, moritur, qui de culpa quam superat, elevatentis Eva processit men contemplationis attingimus, si non ab exterioris curae oppressione cessamus, nequaquam nosmetipsos intuemur, ut sciamus aliud in nobis esse rationale, quod regit, aliud animale, quod regitur: nisi ad secretum silentii recurrentes ab omni exterius perturbatione sopiamur. Quod silentium nostrum bene Adam dormiens figuravit, de cujus mox latere mulier processit; quia quisquis ad interiora intelligenda rapitur, a rebus visibilibusquae praeesse viriliter debeant vel quae subesse possint, infirma distinguit, ut aliud in ipso sit, quod regere valeat tanquam vir: aliud, tanquam femina, quod regat
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Irca in undis diluuii quae
huius a eccłue typum gessit &
amplu in inferiorib & angusta
insuperiorib: fuit qu&̧ insumi¬
tate &ium sua ad unius m̃ surã
cubiti excreuit: Inferius quip¬
pe. qua drupedia atq: reptilia
habuisse credenda ẽ : Ibiluta
extitit. ubibestias habuit: Ibi
angusta ubi homines seruauit :
Quia nimirum scã a eccłu in car¬
nalib ampla .ẽ inspiritalib: an¬
gusta. Uibi enĩ bestiales homi¬
num mores tolerat illic lati¬
us sinum luxut. Vbiaut̃ eos ha¬
b& quispiritaliratione sufful¬
tisunt: Illic quidem ad sũ mum
ducit᷑ sed tam̃ quia pauci sunt
angustat᷑ : Lata quippe uia ẽ
quae ducit ad ꝑditionẽ & mul¬
ti sunt qui uadunt ꝑ eã: & an¬

Expanded text:
quia arca in undis diluvii, quae hujus Ecclesiae typum gessit, et ampla in inferioribus, et angusta in superioribus fuit, quae in summitate etiam sua ad unius mensuram cubiti excrevit. Inferius quippe quadrupedia atque reptiliahabuisse credenda est, ibi lata exstitit, ubi bestias habuit; ibi angusta, ubi homines servavit, quia nimirum sancta Ecclesia in carnalibus ampla est, in spiritalibus angusta. Ubi enim bestiales hominum mores tolerat, illic latius sinum laxat. Ubi autem eos habet qui spiritali ratione suffulti sunt, illic quidem ad summum ducitur, sed tamen, quia pauci sunt, angustatur. Lata quippe via est 1639 quae ducit ad perditionem, et multi sunt qui vadunt per eam; et an
Abbreviated transcription (Latin):
sed adhibere sibi m& utriq de¬
sionis solacia quã confessionis
elegerunt: Cumque excus arł
peccatum uoluit uir ꝑmulierem
mulier ꝑserpentẽ auxer̃ culpẽ
quamtueri conatisunt: obliq
adam dñm tangens. quodipsepe¬
cati eox auctor extiterit. qui
mulierem fecit. Euaculpa cd
dñm referens. qui serpentẽ in
paradiso posuiss&: qui enĩ oredi¬
aboli fallentis auoierant eritis
sicut di. quia dõ esse similes in
di uinitate nequiuer̃: aderro¬
ris suicumulũ dm̃sibi faceres
milem inculpa conati sunt. Sier¬
goreatũ suum dum defendere
moliuntur addider̃. ut culpaein
atrocior discussafier& quam
fuerat ꝑparata: Vnde nuncqu¬
que humani generis tamiex hae¬
ditione describitur. Nisi quod ple¬
rumq insacro eloquio sicut sapi¬
entis dĩ sermonẽ trahunta sapi¬
entib scłi: Sic nunc proutilita¬
te hominis. uocẽ insehumanae
passionis ipse condicor hominũ
sumit ds̃: Vt uidelic& datur

Expanded text:
bscessit; sed adhibere sibimet utrique debscessit; sed adhibere sibimet utrique defensionis solatia, quam confessionis elegerunt. Cumque excusare peccatum voluit vir per mulierem, mulier per serpentem, auxerunt culpam quam tueri conati sunt: oblique Adam Dominum tangens, quod ipse peccati eorum auctor exstiterit qui mulierem fecit; Aeva culpam ad Dominum referens, qui serpentem in paradiso posuisset. Qui enim ore diaboli fallentis audierant, Eritis ut dii, quia Deo esse similes in divinitate non quiverant, ad erroris sui cumulum Deum sibi similem facere in culpa conati sunt. Sic ergo reatum suum dum defendere moliuntur, addiderunt, ut culpa eorum atrocior discussa fieret, quam fuerat perpetrata. Unde nunc quoque humani generis rami ex haditione describitur, nisi quod plerumque in sacro eloquio sicut sapientes Dei sermonem trahunt a sapientibus saeculi, sic nunc pro utilitate hominis vocem in se humanae passionis ipse conditor hominum sumit Deus, ut videlicet dicatur:
Abbreviated transcription (Latin):
& iniquitatẽ suam quemq: cognos¬
cere & cognitam uoce confessio¬
nis aperire: at contrau sitatũ
humani generis uitium .ẽ. & la¬
bendo peccatum cõmittere : & Coͣ¬
missum ne gando defendere. &
conuictum defendendo multi¬
plicare: Ex illo quippelupsupri¬
mihominis haec augmenta nequi¬
tiae ducimus ex quo ipsã radicẽ
traxinius culpae: Sic namq: ille
dumlignum u&itũ comigiss&
absconousea facie dñi interlig¬
naparadisi inqua absconsione
scilic& quiadm̃ latere non pote¬
rat. Non lutendi effectus dis¬
cribicur sed affecius notacur:
quicumar guer& adño quod de
ligno u&ato contigissec ilico
respondit serpens decepit me
& comedi: Ad hoc quipperequi¬
siti fuerant: ut peccatum quođ
trans grediendo cõmiserant.
confitendo delerent : Vndex
serpens ille ꝑsuasor. quinonei
reuo candus adueniam : non
deculpare quisitus: Intereas¬
tus itaq: homo ẽ ubi essegut
perp&ratam culpam respico
& confitendo cognoscer& qu

Expanded text:
 iniquitatem suam quemque cognoscere, et cognitam voce confessionis aperire. At contra, usitatum humani generis vitium est, et labendo peccatum committere, et commissum negando defendere, et convictum defendendo multiplicare. Ex illo quippe lapsu primi hominis haec augmenta nequitiae ducimus, ex quo ipsam radicem traximus culpae. Sic namque ille dum lignum vetitum contigisset, abscondit se a facie Domini inter ligna paradisi. In qua absconsione, scilicet quia Deum latere non poterat, non latendi effectus describitur, sed affectus notatur. Qui cum argueretur a Domino, quod de ligno vetito gustasset, illico respondit: Serpens decepit me . GREGORIUS. Adhoc quippe requisiti fuerant, ut peccatum quod transgrediendo commiserant, confitendo delerent. Unde et serpens ille persuasor, qui non erat revocandus ad veniam, non de culpa est requisitus. Interrogatus itaque homo est ubi esset, ut post perpetratam culpam resipisceret, et confitendo agnosceret quam
Abbreviated transcription (Latin):
nnumex scriptura sa
cperfectione ponere con
inrequiem hominib: id .ẽ. in sabba¬
nodarus .ẽ. hine quo diubeleus
innus inquo plenaria qui es expr¬
sut Septem ebdomadib: consũma¬
ut quimonade addito. nrae ad¬
iationis impl&lur:. hinc .ẽ. enĩ
uodꝑfectioni septi formis grãe
mlendiduo decim a postoli sun¬
iecqr A septe nurio quippenumo¬
ro induo denariũ surgitur
INam septenarius suis insepasti¬
b multiplicatus: adduodenar¬
umtenditur: Siue enĩ quartu¬
or ꝑtria. Siuetria ꝓquattuor
ducant᷑. Septẽ in duo decim
nitatẽ in quatiuor pastib
mundi predicare mutebant
duodecim sunt elecq ut &iam
numeriꝑ fectionẽ ostenderen
quã uita & uoce predicarent

Expanded text:
um Scriptura sacra pro perfectione ponere consin requiem hominibus, id est, in sabbato datus est. Hinc est quod jubilaeus annus, in quo plenaria quies exprimitur, septem hebdomadibus consummatur, qui monade addita nostrae adunationis impletur. Hinc est enim quod perfectione septiformis gratiae implendi duodecim sunt apostoli electi. A septenario quippe numero in duodenarium surgitur. Nam septenarius suis in se partibus multiplicatus, ad dnodenarium tendit. Sive enim quatuor per tria, sive tria per quatuor ducantur, septem in duodecim nitatem in quatuor partibus mundi praedicare mittebantur, duodecim sunt electi; ut etiam numero perfectionem ostenderent, quam vita et voce praedicarent
Abbreviated transcription (Latin):
ut aqua uolatilia sic terra homi
ꝓtulit. Sedprius quã fier & factino
cce tit ui delices quiarationali
creatura condebat᷑ : quasi cũ coniis¬
lio facta uider&ur. quasipstudi
d&erra plas mat᷑ & inspirations
conditoris inuistute sp̃s uitalis

Expanded text:
ut aquae volatilia, sic terra hominem protulit; sed prius quam fieret faciamus dicitur, ut videlicet quia rationalis creatura condebatur, quasi cum consilio facta videretur. Quasi per studium de terra plasmatur, et inspiratione conditoris i
Abbreviated transcription (Latin):
&requisitus adam confitericul¬
pamnoluit. quiauidelic& sp̃s
quo peccando ueritati disiungit᷑
eo inruinae suae audacianequus
obduratur:. Pertimorem quidẽ
adam sem& ipsum absconsurus
fugerat. sed tamenre quisitus in¬
notuit : quantum &iamti mens
tumebat: Cumenim expeccato
praesens paena m&uitur. &a
missadĩ facies non amatur. Ti¬
mor extumore e non ex hu¬
militate: Superbit quippe. qui
peccatum si non lic& puniri non
derit hisdem &iam quattuor
modis peccatũ consũmatur in
opere: priusnamq: lutens culpa
augelur post modum uerd &am
ante ocu los hominum sine con¬
fusione reatus aperitur: De hinc
& in consu&udinem ducit᷑. ad ex¬
tremum quoq: uel falsae spei se¬
ductionib uł obstinationib enu

Expanded text:
equisitus Adam confiteri culpam noluit, quia videlicet spiritus quo peccando a Veritate disjungitur, eo ruinae suae audacia nequius obduratur. Per timorem quippe Adam semetipsum absconsurus fugerat, sed tamen requisitus innotuit quantum etiam timens tumebat. Cum enim ex peccato praesens poena metuitur, et amissa Dei facies non amatur, timor ex tumore est, non ex humilitate. Superbit quippe, qui peccatum, si liceat non puniri, non deserit. Eisdem etiam quatuor modis peccatum consummatur in opere. Prius namque latens culpa agitur, postmodum vero etiam ante oculos hominum sine confusiet in consuetudinem ducitur, ad extremum quoque vel falsae spei seductionibus, vel obstinatione
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc quod testat᷑ historia sic ẽ. ue¬
raciter factum ut significar&
aliquid ueraciter faciendũ. ꝑter¬
ram quippe figurat᷑ aeccła quae&
uerbinos pabulo reficit & patroci¬
ni umbraculo custodit. quae &lo¬
quendo pascit & opitulando ꝓte¬
git. Vt non solũ herbam refectio¬
nis proferat sed &iam cũ fructu
operis arborem ꝓtectionis
oeratione in alterũ colligit & recti
operis germ̃parit: hinc quidã sa¬
piens dic̃ quod tibi nonuis fieri
alio ne feceris: Hinc in cuangelio
dñs diẽ: quaecũq: uultis ut faciãq
uobisbomines & uos eadem facito
tram in alterutrum respicite : atq
ex uob m& psis agnoscite quid uos
oposteat aliis exhibire:

Expanded text:
Hoc quod testatur historia sic est veraciter factum, ut significaret aliquid veraciter faciendum. Per terram quippe figuratur Ecclesia, quae et verbi nos pabulo reficit, et patrocinii umbraculo custodit, quae et loquendo pascit, et opitulando protegit, ut non solum herbam refectionis proferat, sed etiam cum fructu operis arborem protectionis derationem in alterum colligit, et recti operis germen parit. Hinc quidam sapiens dicit: Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris . Hinc in Evangelio dicit: Quaecumque vultis ut faciant vobis homines, et vos eadem facite tram in alterum respicite, atque ex vobismetipsis cognoscite quid vos oporteat aliis exhibere.