comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Gaudebat mẽdicus ille innolen¬
tia: tu gaudere cupiebas gloria.
Qua gloria chñe: Que non est
inte: Nam sicat uerum gati¬
ditm non erat. ita nec illa tiera
gloria. & amplius uertebat men-¬
tem meam. Et ille. ipsa nocte
digesturtis erat ebrietatem suã:
ego cum mea dormieram & re
surrexeram & dormiturus &¬
resurrecturus eram. Llide qͦt
diebtis. Interest uero. unde qͥt
gandeat. Scio & gaudium spei
fidelis incomparabiliter distat
ab illa nanitate: s & tunc dista¬
bat inter nos. Nimirum qtup¬
pe ille felitior erat non tantum
quod hilaritate perfundebatur
cum ego curis eincerarer: nerũ
ctiam quod ille bene optando
adquisiierat uinum. ego autẽ¬
mentiendo querebam t yphum.
Dixi tunc multa in hac senten
tia caris meis: & sepe aduerte¬
bam in hie quomͦ michi esset.
& inuemebam male michi esse
& dolebam & conduplicabam ip̃¬
sum malum & siꝗtid arrisisset
prosꝑum. tedebat apprehendere.
quia pene prius quã teneretar

Expanded text:
Gaudebat mendicus ille vinolenGaudebat mendicus ille vinolentia; tu gaudere cupiebas gloria. Qua gloria, Domine? Quae non est in te. Nam sicut illud verum gaudium non erat, ita nec illa vera gloria; et amplius vertebat mentem meam. Et ille ipsa nocte digesturus erat ebrietatem suam; ego cum mea dormieram et surrexeram, et dormiturus et surrecturus eram; vide quot diebus. Interest vero unde quis gaudeat, scio, et gaudium spei fidelis incomparabiliter distat ab illa vanitate; sed et tunc distabat inter nos. Nimirum quippe ille felicior erat, non tantum quod hilaritate perfundebatur, cum ego curis eviscerarer; verum etiam, quod ille bene optando acquisiverat vinum, ego mentiendo quaerebam typhum. Dixi tunc multa in hac sentia caris meis et\' saepe aduertebam in his, quomodo mihi esset, et inueniebam male mihi esse et dolebam et conduplicabam ipsum male, et si quid adrisisset prosperum, taedebat adprehendere, quia paene priusquam teneretur
Abbreviated transcription (Latin):
ros. Quod enim iam ille patictlis
& emendicatis nummulis a deptus
erat. ad hoc ego tam erumpnosis
anfractibus ob circuitibus ambie¬
bam. ad leticum scilicet tempo¬
talis selitatis. Non enimue¬
rum gaudrum habebat. s & ego
illis ambitionibus multo falsitis
querebam. Et certe ille letalit᷑.
ego auxitis eram. Securus ille.
ego trepidus. Et si quisquam
ꝑcunctaretur me utrum mallẽ
exultare an mettiere. responde.¬
rem. exultare. Rursus si int̾ro¬
garet utrum me talem mallem
qualis ille. an qualis ego tunc
essem: meipsum curis timoribusq
confectum eligerem. S ꝑuersita¬
te. Nunquid ueritate : Neq
enim eo me p̃ponere illi debebã.
ꝗuo doctior eram. qm̃ non inde
gaudebam. s placere inde quere¬
bam hominibus: non ut eos doce¬
rem. s tantum ut placerem. ꝓꝑ¬
terea & tu bacalo discipline tuȩ
confringebas. ossa mea. Recedãt
ergo ab amina mea. qui dicunt
ei. inter ẽ. unde quis gaudeat.

Expanded text:
ros! Quod enim jam ille pauculis ros! Quod enim jam ille pauculis et emendicatis nummulis adeptus erat, ad hoc ego tam aerumnosis anfractibus et circuitibus ambiebam, ad laetitiam scilicet temporalis felicitatis. Non enim verum gaudium habebat, sed et ego illis ambitionibus multo falsius quaerebam. Et certe ille laetabatur, ego anxius eram; securus ille, ego trepidus. Et si quisquam percontaretur me, utrum mallem exsultare an metuere; responderem, Exsultare. Rursus si interrogaret, utrum me talem mallem qualis ille, an qualis ego tunc essem; meipsum curis timoribusque confectum eligerem: sed perversitate; numquid veritate? Neque enim eo me praeponere illi debebam, quo doctior eram, quoniam non inde gaudebam, sed placere inde quaerebam hominibus; non ut eos docerem, sed tantum ut placerem. Propterea et ut baculo disciplinae tuae confringebas ossa mea. 10. Recedant ergo ab anima mea qui dicunt ei: Interest unde quis gaudeat.
Abbreviated transcription (Latin):
tis  exiisti. Quam misera e¬
rati & sensum uuilueris tu punge¬
bas: ut relictis ommbus contierte¬
retur ad te qui es suꝑ omia. &
sine quo nulla essent omnia. con¬
uerteretur & sanaretur. Quam
ergo miser eram. & quomͦ egisti
ut sentirem miseridm meami.
die illo quo cum parerem recita¬
re imꝑitori landes quibtis plaira
mentirer. & mentienti faueretur
ab scientibtis. easq citras anhelaret
cor meum. & cogitationum tabifica¬
rum febribus estuaret. transiens ꝑ
quendam uicum mediolanensem a¬
nmaduerti pauꝑem mendicã. iam
credo saturum. iocantem atq letã¬
tem & ingemui. & locutus sum cũ
amicis qui mecum erant multos
dolores insamarum nr̃arum: quia
omnibus talibus conatibus nr̃is
quialibtis tane laborabam. sub stimti¬
lis cupiditatum trahens infelici¬
tatis meẽ sartinam. & trahendo
exaggerans: nichil uellemtis alitd
nisi ad securam leticiam ꝑuenire.
quo nos mendicus ille iam preces¬
sisset. munquã illuo fortasse uentu¬

Expanded text:
tis exuisti. Quam misera etis exuisti. Quam misera erat! et sensum vulneris tu pungebas, ut relictis omnibus converteretur ad te qui es super omnia, et sine quo nulla essent omnia; converteretur, et sanaretur. Quam ergo miser eram, et quomodo egisti ut sentirem miseriam meam, die illo quo cum pararem recitare Imperatori laudes, quibus plura mentirer, et mentienti faveretur ab scientibus, easque curas anhelaret cor meum, et cogitationum tabificarum febribus aestuaret; transiens per quemdam vicum Mediolanensem, animadverti pauperem mendicum, jam credo saturum, jocantem atque laetantem: et ingemui, et locutus sum cum amicis qui mecum erant, multos dolores insaniarum nostrarum, quia omnibus talibus conatibus nostris, qualibus tunc laborabam, sub stimulis cupiditatum trahens infelicitatis meae sarcinam, et trahendo exaggerans, nihil vellemus aliud nisi ad securam laetitiam pervenire, quo nos mendicus ille jam praecessisset, nunquam fortasse illuc ventu
Abbreviated transcription (Latin):
ferebam: eoq michi illa tienera¬
bilior & sacro scã fide clignior apꝑa¬
rebat anctoritas. quo & omnibꝰ
ad legendum eset inꝓmptii. & secreti
sui dignitatem in intellectti ꝓfrindiore
sertiaret uerbis aꝑtissimis &ᷤ hemlli¬
mo genere loquendi se cunctis preseᷤᷤ
& exercens intentionem eorum qui
ñ funt leues corde: ut exciꝑet omnes
popłati sinti. & ꝑ aingusta foramina
pancos ad te traiceret. multo tamea
plures. ꝗtiam si nec tanto apice aucto¬
ritatis cameret: nec turbas gremio
sc̃e hamilitatis hauriret. Cogitabã
hec & aderas michi suspirabam. &
audiebus me. siudtibam & guberna¬
bas me. Iban ꝑuam scłi latam. nec
cris conugio: & tu irridebas. Patig¬
bar in eis cupiditatibꝰ amarissims
difsicultates te ꝓpitio tantomagis.
quantomintis finebas michi dul¬
cessere quod ñ erastu. Llide cor
metim dñe. qui uoluisti ut hoc
rnt .s: teo: & confiterer tibi.
st inhereat anima mea:
Era insco tam tenaci mor¬

Expanded text:
ferebam eoque mihi illa ueneraferebam eoque mihi illa uenerabilior et sacrosancta fide dignior apparebat auctoritas, quo et omnibus ad legesui dignitatem in intellectu profundiore servaret; verbis apertissimis et humillimo genere loquendi se cunctis praebens, et exercens intentionem eorum, qui non sunt leves corde: ut exciperet omnes populari sinu, et per angusta foramina paucos ad te trajiceret, multo tamen plures, quam si nec tanto apice auctoritatis emineret, nec turbas gremio sanctae humilitatis hauriret. Cogitabam haec, et aderas mihi; suspirabam, et audiebas me: fluctuabam, et gubernabas me; ibam per viam saeculi latam, nec cris, conjugio; et tu irridebas. Patiebar in eis cupiditatibus amarissimas difficultates, te propitio tanto magis, quanto minus sinebas mihi dulcescere quod non eras tu. Vide cor meum, Domine, qui voluisti ut hoc recordarer et confiterer tibi. Nunc tibi inhaereat anima mea, quam de visco tam tenaci mor
Abbreviated transcription (Latin):
rum questionum ꝑ tam multa que
legeram inter se confligentiam phi¬
losophorum extorquere michi po¬
tuit. ut aliquando ñ crederem te
esse. quicqͥd esses quod ego nescirẽ:
aut ad ministrationem rerum hi¬
manarum ad te ꝑtinere. S id cre¬
debam aliquando robustitis. aliqͥn¬
do exilitis: semꝑ tamen credidi &
esse te. & curam nr̃am gerere:
etiam si ignorabam. uel quid sen¬
tiendum esset de stibstantia tua.
uel quȩ ma duiceret aut rednc̾et
ad te. Ideoq cum essemus infir¬
mi ad intiemendã liquida ratione
ueritatem. & ob hoc nobis opus
esset auctoritate sc̃arum littera¬
rum: iam credere ceꝑam nullomͦ
te fuisse tributuram tam excel¬
lentem illi scͥpture ꝑ omnes iam
terras auctoritatem: nisi &s ꝑ ip¬
sam tibi credi: & ꝑ ipsam te que¬
ri uoliusses. Iam enim absurdita¬
tem quȩ me in illis litteris sole¬
bat offendere cum multa ex eis
ꝓ babiliter exposita atidinsem. ad
sacramentoram altitudinem re-¬

Expanded text:
rum quaestionum per tam multa quae rum quaestionum per tam multa quae legeram inter se confligentium philosophorum extorquere mihi potuit, ut aliquando non crederem te esse quidquid esses, quod ego nescirem, aut administrationem rerum humanarum ad te pertinere. Sed m credebam aiiquando robustius, aliquando exilius, semper tamen credidi et esse te et curam nostri gerere, etiamsi ignorabam uel quid sentiendum esset de substantia tua uel quae uia duceret aut reduceret ad te. ideoque cum essemus infirmi ad inueniendam liquida ratione ueritatem et ob hoc nobis opus esset auctoritate sanctarum litterarum, iam credere coeperam nullo modo te fuisse tributurum tam excellentem illi scripturae per omnes iam terras auctoritatem, nisi et per ipsam tibi credi et per ipsam te quaeri uoluisses. iam enim absurditatem, quae me in illis litteris solebat offendere, cum multa ex eis probabiliter exposita audissem, ad sacramentorum altitudinem re
Abbreviated transcription (Latin):
rant credenda impari. Deinde pati¬
latim tu dñe manu mitissima &
misericordissima ꝑtractans & com¬
ponens cor meum. confideranti quã
inntimerabilia crederem que non
inderem. neq cum gererentur af¬
fuissem: sicut tam multa in hysto¬
ria gentium tam multa de locis
atq urbibuis quȩ non iunderam. tã
multa amicis. tam multa medi¬
cis. tam multa hominibus aliis
atq aliis. quȩ nsl crederentur.
omnino in hac uita nichil agere¬
mus. postremo ꝗtiã in concussa firũ
fide retinerem de quibus parenti¬
bus ortus essem. quod scire non pos¬
sem nͥ audiendo credidissem: ꝑscasi¬
sti micbi. ñ qui crederent libris
tuis quos tanta in omnibtis fere
gentibus auctoritate fundasti. s
qui ñ crederent esse culpandos.
nec audiendos esse. siqui foete mͥ
dicerent. unde scis illos libros umꝰ¬
ueri & ueracissimi dei sp̃n esse hu¬
mano generi ministratos. Id ipsum
enim maxime credendum erat.
qm̃ nulla ptignacitas calumpiosa¬

Expanded text:
rant, credenda imperari. deinde paurant, credenda imperari. deinde paulatim tu, domine, manu mitissima et misericordissima pertractans et conponens cor meum, consideranti, quam innumerabilia crederem, quae non uiderem neque cum gererentur affuissem, sicut tam multa in historia gentium, tam multa de locis atque urbibus, quae non uideram, tam multa amicis, tam multa medicis, tam multa hominibus aliis atque aliis, quae nisi crederentur, omnino in hac uita\'i nihil ageremus, postremo quam inconcusse fixum fide retinerem, de quibus parentibus ortus essem, quod scire non possem, nisi audiendo credidissem, persuasisti mihi non qui crederent libris tuis, quos tanta in omnibus fere gentibus auctoritate fundasti, sed qui non crederent esse culpandos nec audiendos esse, si qui forte mihi dicerent: unde scis illos libros uueri et ueracissimi dei spiritu esse humano generi ministratos?" id ipsum enim maxime credendum erat, quoniam nulla pugnacitas calumniosa
Abbreviated transcription (Latin):
tarem posse comprehendi: sed siciit
hoc ita cetera cupiebam. sine corpo¬
ralia que coeam sensibus meis ñ ad¬
essent: fite sp̃ualia de quibis cogi¬
tare nisi corporaliter nesciebam. &u
sanari credendo poterã
gitior acies mentisͣ g
ut maltm medicum exꝑtus etiam
bono timeat se cõmittere. ita erat
ualitudo aminȩ mex̃. Que utiq
nisi credendo sanari non poterat.
ot ne falsa crederet curari rectisa¬
brtirosistens mamibus tuis. qui me¬
dicamenta fidei consecisti. & spar¬
sisti suꝑmorbos oibis terrartim:
& tantã illis auctoritatem tribtusti.
Ex hoc tamen quoq ram p̃ponens
doctrinam catholicam modestitis
ibi minineq fallaciter sentiebam
imberi. ut crederetur quod non de¬
monstrabatur: siue esset quid. sed
cui forte ñ esset. sine nec quid essec.
ꝗtiã illic temeraria pollicitatione
scientiȩ credulitatem irrideri: & pꝰea
tam multa fabulosissima & abscr-¬
dissima quia demonstrari ñ pote¬

Expanded text:
tarem posse conprehendi, sed sicut tarem posse conprehendi, sed sicut hoc, ita cetera cupiebam siue corporalia, quae coram sensibus meis non adessent, siue spiritalia, de quibus cogitare nisi corporaliter nesciebam. et sanari credendo poteram, ut purgatior acies mentis meaut malum medicum expertus etiam bono timeat se conmittere, ita erat ualetudo animae meae, quae utique nisi credendo sanari non poterat et, ne falsa crederet, curari recusabat, resistens manibus tuis, qui medicamenta fidei confecisti et sparsisti super morbos orbis terrarum et tantam illis auctoritatem tribuisti. Ex hoc tamen quoque iam praeponens doctrinam catholicam modestius ibi minimeque fallaciter sentiebam iuberi, ut crederetur quod non demonstrabatur — siue esset quid, sed cui forte non esset, siue nec quid esset — quam illic temeraria pollicitatione scientiae credulitatem inrideri et postea tam multa fabulosissima et absurdissima, quia demonstrari non pote
Abbreviated transcription (Latin):
mtm & amplam. tamen inaiq ter¬
minatum. menbrorum hessuarptũ
figra contriderit. Gandebam eciã
qued uetera scripta legis & ꝓpħarã
iam ñ illo octilo michi legenda ꝓpont¬
rentur. quo antea indebantur ab¬
surda: cum argnebam tanqͣ. ita sen¬
tientes sanctos tuos. tierum audem
ñ ita sentiebant: & tanqͣ. regclim
dibigentissime cõmendaret. sepe in po-¬
ꝑtilaribus sermonibus suis dicentem
ambrosium letus audiebam. littera
occidit. sp̃c autẽ uinificat: cum eaq̃
ad litteram ꝑuetsitatem docere inde¬
bantur. remoto mystico uelamento
spũaliter apperiret. ñ dicens quod me
offenderet: quanuis ea diceret qu ȩ
utrum uera essent ad huc ignorarem.
Tenebam enim cor meam ab omni
assensione timens p̃cipitium: & stis¬
pendio magis necabar. Uolebam emĩ
eortm que ñ tuderem ita me certũ
fieri: ut ceitus essem quod seꝑtem.
& tria decem fint. Neq enim tam
insantis eram. ut ne hoc quidem pu¬

Expanded text:
mum et amplum, tamen undique termum et amplum, tamen undique terminatum membrorum humanorum figura contruderet. Gaudebam etiam, quod uetera scripta legis et prophetarum iam non illo oculo mihi legenda proponerentur, quo antea uidebantur absurda, cum arguebam tamquam ita sentientes sanc-. tos tuos; uerum autem non ita sentiebant. et tamquam regulam diligentissime conmendaret, saepe in popularibus sermonibus suis dicentem Ambrosium laetus audiebam: litter.a occidit, spiritus autem uiuificat, cum ea, quae ad litteram peruersitatem docere uidebantur, remoto mystico uelamento spiritaliter aperiret, non dicens quod me offenderet, quamuis ea diceret, quae utrum uera essent adhuc ignorarem. tenebam cor meum ab omni adsensione timens praecipitium et suspendio magis necabar. uolebam enim eorum quae non uiderem ita me certum fieri, ut certus essem, quod septem et tria decem sint. neque enim tam insanus eram, ut ne hoc quidem pu
Abbreviated transcription (Latin):
in loco est. Ctm ergo nescirem quo¬
modo hec subsisteret imago tua. ptil¬
sans ꝓponerem quomͦ credendum efsit
non insultans oponerem quasi ita cre¬
ditum esset. tanto gͥ actior cura rode¬
bat intima mea quid certi retinerẽ.
quanto me magis pudebat. tamditi
illusum & deceptum ꝓmissione certoꝵ
puerili errore & ammositate. tam
mtlta incerta quasi certa garrisse.
Quod enim falsa essent postea michi
clarint. Certum tamen erat quod
incerta essent. & a me aliquando ꝓ
certis habita futisent: cum cathobicã
tuam cecis contentionibus accusatẽ.
& si nondum comꝑtam uera docen¬
tem. ñ tamen ea docentem quȩ gra¬
inter accusabam. Itaq confunid ebar
o contiertebar. & gandebam deus
mens. quod eccła tinica corpus uinici
tmi. in qua michi nomen xp̃i infan¬
tiest inditum. ñ saꝑet infantiles
ntigas: neq hoc haberet in doctri¬
na fcia sana. quod te creatorem om¬
nium inspacium loci quanitus sum¬

Expanded text:
in loco est. Cum ergo nescirem, quoin loco est. Cum ergo nescirem, quomodo haec subsisteret imago tua, pulsans proponerem, quomodo credendum esset, non insultans opponerem, quasi ita creditum esset. tanto igitur acrior cura rodebat intima mea, quid certi retinerem, quanto me magis pudebat tam diu inlusum et deceptum promissione certorum puerili errore et animositate tam multa incerta quasi certa garrisse. quod enim falsa essent, postea mihi claruit. certum tamen erat, quod incerta essent et a me aliquando pro certis habita fuissent, cum catholicam tuam caecis contentionibus accusarem, etsi nondum conpertam uera docentem, non tamen ea docentem, quae grauiter accusabam. itaque confundebar et conuertebar et gaudebam, deus meus, quod ecclesia unica, corpus unici tui, in qua mihi nomen Christi infanti est inditum, non saperet infantiles nugas neque hoc haberet in doctrina sua sana, quod te creatorem omnium in spatium loci quamuis sum
Abbreviated transcription (Latin):
& magis magisq mͥ confirmibatur
omnes uerstitarum calumpnard
nodos. quos illi deceptor es nt̃i ad¬
uersus dnunos libros innectebant.
posse dissoltu. Ubi uͦ etum competi
ad ymaginem tuam hominem a te
factam ab sp̃tialibuis filiis tuis. qͦs
de matre catholica ꝑ gratiã regene¬
rasti. non fic intelligi. ut huimani
corporis forma determinatum cre¬
derent. at cogitarent: quamqͣ quo¬
modo se haberet sp̃talis substantia.
te suspicabar: tamen gandens erai¬
bui ñ me tot annos aduersus catho¬
licam fidem. s contra carnalitm cegi¬
tationum figmenta latrasse. Co
quippe temerarius ob impius fue¬
ram: quod ea que debebam quetẽ¬
do dicere. accusando dixeram. ¶t
enim altissime & ꝓxine. secrecissime.
& presentissime. cui menbra ñ sunt
alia maiora alia minora: sed tibiq to¬
tus es & nusqtã locorum es: non
estitiq forma ista cocporea. tamen
fecisti hominem ad ymaginemtaã
& ece ipse a capite usq ad pedes

Expanded text:
et magis magisque mihi confirmabatur et magis magisque mihi confirmabatur omnes uersutarum calumniarum nodos, quos illi deceptores nostri aduersus diuinos libros innectebant, posse dissolui. ubi uero etiam conperi ad imaginem tuam hominem a te factum ab spiritalibus filiis tuis, quos de matre catholica per gratiam regenerasti, non sic intellegi, ut humani corporis forma determinatum crederent atque cogitarent, quamquam quomodo se haberet spiritalis substantia, te suspicabar, tamen gaudens erubui non me tot annos aduersus catholicam fidem, sed contra carnalium cogitationum figmenta latrasse. eo quippe temerarius et inpius fueram, quod ea quae debebam quaerendo discere, accusando dixeram. tu autem, altissime et proxime, secretissime et praesentissime, cui membra non sunt alia maiora et alia minora, sed ubique totus es et nusquam locorum es, non es utique forma ista corporea, tamen fecisti hominem ad imaginem tuam, et ecce ipse a capite usque ad pedes
Abbreviated transcription (Latin):
discedebamus. & comectabamuis
eum paruo ipso tempore quod
reparande menti sue naticisce¬
batur feriatus ab strepitu cau¬
sarum alienarum nolle in altud
auocaru & canere fortasse. ne au¬
ditore suspenso & intento. si qua
obscurius posuisset ille quẽ lege¬
ret. etiam exponere esset neces¬
set. aut de aliquibus difficilioribꝰ
diceptare questionibus: atq huic
oꝑi temporibus impensis. minus
quã uellet nolaminum euolueret.
quamꝗͣ &b catisa seruande nocis
quȩ illi facillime obtundebatur
poterat esse iustior tacite legendi.
Quolibet tamen ammno idage¬
ret: bono utiq ille tur agebat.
S certe mͥi. nulla dabatur co¬
pia sciscitandi quȩ cupiebam
de tam sc̃o oraculo trio. pectore
illitis: nisi cum aliquid breniter
esset audiendum. Estus autẽ illi
mei otiosam eum ualde cui refunde¬
rentur requirebant. nec unquam
inuemebant: & eum quidem in
popło uerbum ueritatis recte trac¬
tantem omni die dm̃co atidiebam:

Expanded text:
— discedebamus et coniectabamus — discedebamus et coniectabamus eum paruo ipso tempore, quod reparandae menti suae nanciscebatur, feriatum ab strepitu causarum alienarum nolle in aliud auocari et cauere fortasse, ne auditore suspenso et intento, si qua obscurius posuisset ille quem legeret, etiam exponere esset necesse aut de aliquibus difficilioribus dissertare quaestionibus atque huic operi temporibus inpensis minus quam uellet uoluminum euolueret, quamquam et causa seruandae uocis, quae illi facillime obtundebatur, poterat esse iustior tacite legendi. quolibet tamen animo id ageret, bono utique ille uir agebat. Sed certe mihi nulla dabatur copia sciscitandi quae cupiebam de tam sancto oraculo tuo, pectore illius, nisi cum aliquid breuiter esset audiendum. aestus autem illi mei otiosum eum ualde, cui refunderentur, requirebant nec umquam inueniebant. et eum quidem in populo uerbum ueritatis recte tractantem omni die dominico audiebam,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid autẽ ille spei gereret aduer¬
sus ipsicis excellentiȩ temptam̃ta.
quid luctaminis haberet. quid ne
solamuns in aduersis. & occultum
a eis quod erat in corde enis quã
sapida gandia de pane cuo rumi¬
naret. nec comcere noueram. nec
exꝑtus eram nec ille sciebat estus
meas. nec foneam perictili mei.
Non enim querere ab eo poterã
quod uolebam sicut uolebam: se¬
cladentibus me ab eitis aure atq
ore caterius negotiosorum hominũ.
quorim infirmitatibus seritiebat.
Cum quibus quando ñ erat. qd̾
exignum temporis erat: aut corpꝰ
refitiebat necessariis sustentacu¬
lis. aut lectione animum. S cũ
legebat. oculi ducebantur ꝑ pagi¬
nas & cor intellectum rimabatur.:
uox autẽ & lingua quiescebant.
Sepe cum adessemis. ñ enim
uetabatur quisꝗͣ. ingredi. aut.
ei uementem mitiari mos erat:
sic eum legentem uidimus tacite.
& aliter nunquã. Sedentesq
in diuturno silentio. quis enim
tam intento esse oneri auderet:

Expanded text:
quid autem ille spei gereret, aduerquid autem ille spei gereret, aduersus ipsius excellentiae temtamenta quid luctaminis haberet quidue solaminis in aduersis, et occultum os eius, quod erat in corde eius, quam sapida gaudia de pane tuo ruminaret, nec conicere noueram nec expertus eram. nec ille sciebat aestus meos nec foueam periculi mei. non enim quaerere ab eo poteram quod uolebam, sicut nolebam, secludentibus me ab eius aure atque ore cateruis negotiosorum hominum, quorum infirmitatibus seruiebat: cum quibus quando non erat, quod perexiguum temporis erat, aut corpus reficiebat necessariis sustentaculis aut lectione animum. sed cum legebat, oculi ducebantur per paginas et cor intellectum rimabatur, uox autem et lingua quiescebant. saepe, cum adessemus — non enim uetabatur quisquam ingredi aut ei uenientem nuntiari mos erat — sic eum legentem uidimus tacite et aliter numquam sedentesque in diuturno silentio — quis enim tam intento esse oneri auderet?
Abbreviated transcription (Latin):
sant. martyres. S tamen indet᷑
michi dñe detis menis. & ita est in
conspectu tuo de hac re cor meu̾
ñ facile fortasse de hac amptitan¬
da consaetidine matrem meã fitis¬
se cessaturã: si ab alio ꝓhiberetur
qtiẽ ñ sicat ambrosyum diligebat.
quem ꝓpter salutem meam maxime
diligebat. eam uero ille ꝓpter religio¬
sissimam conuersationem qua in
bonis oꝑibus tam feruens sp̃li freq̃n¬
tabat. ecclĩm: ita ut sepe erumꝑet
cum me uideret in enus predicatio¬
ne. gratulans michi quod talem ma¬
trem haberem: nesciens qualem me¬
illa filium. qui dubitabam de illis
omnibus. & inueniri posse uiam ui¬
te minime putabam. Neciam in¬
gemiscebam orando ut subuenires
michi: sed ad querendum intentꝰ.
&d ad disserendum inquietus erat
animus meus. Ipsumq ambrosyũ
felicem quendam hominem scłm
scłm opinabar. quẽ sic tante pote¬
states honorarent: tantum celibatꝰ
enis michi labonosus uidebatur.

Expanded text:
sunt martyres. sed tamen uidetur sunt martyres. sed tamen uidetur mihi, domine deus meus — et ita est in conspectu tuo de hac re cor meum — non facile fortasse de hac amputanda consuetudine matrem meam fuisse cessuram, si ab alio prohiberetur, quem non sicut Ambrosium diligebat. quem propter salutem meam maxime diligebat, eam uero ille propter eius religiosissimam conuersationem, qua in bonis operibus tam feruens spiritu frequentabat ecclesiam, ita ut saepe erumperet, cum me uideret, in eius praedicationem gratulans mihi, quod talem matrem haberem, nesciens, qualem illa filium, qui dubitabam de illis omnibus et inueniri posse uiam uitae minime putabam. Nec iam ingemescebam orando, ut subuenires mihi, sed ad quaerendum intentus et ad disserendum inquietus erat animus meus ipsumque Ambrosium felicem quendam hominem secundum saeculum opinabar, quem sic tantae potestates honorarent: caelibatus tantum eius mihi laboriosus uidebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
etiam quã untm pocillum ꝓ fuo
palato satis sobrio temꝑataim. unde
dignationem sumeret ñ ponebat.
Et si multe essent quȩ illo modo ui¬
debantur honorande memorȩ de
functorum. idem ipsum uinum qd
ubiq poneret circunferebat: quod
iam ñ solum aquatissimo s etiam
tepidissimo cam suis presentibus ꝑ
sorbitiones exignas partiretur: qr
pietatem ibi querebat ñ uoluptatẽ.
Itaq tibi comperit a preclaro pre¬
dicatore atq antistite pietatis pre¬
ceptum esse ista non fieri. nec ab
eis qui sobrie facerent. ne ulla oc¬
casio se ingurgitandi daretur ebrio¬
sis. & quia illa quasi parentalia fir¬
persticiom gentiium essent similli¬
ma: abstinuit se libentissime. & ꝓ
canistro pleno t̾renis fructibus ple¬
num ꝙtirgatoribus uotis pectus ad
memorias martyrum afferre didi¬
cerat: o ut quod posset daret egen¬
tibus. & si cõmunicatio dm̃ci corpo¬
ris illic celebraretur: cunis passionis
imitatione immolati & coronati

Expanded text:
etiam quam unum pocillum pro suo etiam quam unum pocillum pro suo palato satis sobrio temperatum, unde dignationem sumeret, non ponebat, et si multae essent quae illo modo uidebantfunctorum; idem ipsum unum, quod ubique poneret, circumferebat; quo jam non solum aquatissimo, sed etiam tepidissimo cum suis praesentibus per sorbitiones exiguas partiretur: quia pietatem ibi quaerebat, non voluptatem. Itaque ubi comperit a praeclaro praedicatore atque antistite pietatis, praeceptum esse ista non fieri, nec ab eis qui sobrie facerent, ne ulla occasio se ingurgitandi daretur ebriosis, et quia illa quasi parentalia superstitioni gentilium essent simillima; abstinuit se libentissime: et pro canistro pleno terrenis fructibus, plenum purgatioribus votis pectus ad memorias martyrum afferre didicerat; ut et quod posset daret egentibus, et sic communicatio Dominici corporis illic celebraretur, cujus passionis imitatione immolati et coronati
Abbreviated transcription (Latin):
Diligebat autẽ illam turum sicut
angłm dei. quod ꝑ illum cognoue-¬
rat me interim ad illam ancipitẽ
fluctuationem iam esse ꝑductum:
ꝑ quam transiturum me ab egri¬
tudine ad sanitatem intercurren¬
te arteriore periculo. quasi ꝑ acces¬
sionem quam creticam medici uo¬
cant. certa prestimebat. Itaq cũ
ad memorias scõrum sicut in affri¬
ca solebat pultes & panem & me¬
rum attulisset. atq ab ostiario ꝑ-¬
hiberetur: nͥ hoc episcoptim netu¬
isse cognouit. tam pie atq obedi¬
enter complexa est: ut ipse mira¬
retur quod tam facile accasatrix.
potius consuetudinis suȩ. quam
diceptatrix illius ꝓhibitionis
effecta sit. Non enim obfide¬
bat sp̃m eius imnolentia. eãq
stimtlabat in odium ueri. amor
tuni. sicut plerosq mares & femi¬
nas: qui ad canticum sobrictatis sic̃
ad potionem aquatam madidi nau¬
siant. S illa cum attulisset cami¬
strum cum sollempnibus eptilis
pregustandis atq largiendis: plus

Expanded text:
Diligebat autem illum virum sicut Diligebat autem illum virum sicut angelum Dei, quod rat me interim ad illam ancipitem fluctuationem iam esse perductum, per quam transiturum me ab aegritudine ad sanitatem intercurrente artiore periculo quasi per accessionem, quam criticam medici uocant, certa praesumebat. Itaque cum ad memorias sanctorum, sicut in Africa solebat, pultes et panem et merum adtulisset atque ab ostiario prohiberetur, ubi hoc episcopum uetuisse cognouit, tam pie atque oboedienter amplexa est, ut ipse mirarer, quam facile accusatrix potius consuetudinis suae quam disceptatrix illius prohibitionis effecta sit. non enim obsidebat spiritum eius ninnlentia eamque stimulabat in odium ueri amor uini, sicut plerosque mares et feminas, qui ad canticum sobrietatis sicut ad potionem aquatam madidi nausiant: sed illa cum attulisset canistrum cum sollemnibus epulis praegustandis atque largiendis, plus
Abbreviated transcription (Latin):
quasi inopinatum aliquid audie¬
rit exiliuit leticia: cum iam secu¬
ra fieret ex ea parte miseriȩ mẽẽ
in qua me tanꝗͣ mortuum s re-¬
suscitandum tibi flebat. & fere¬
tro cogitationis efferebat: ut di¬
ceres filio tudue. iuuenis tibi dico
surge. & reticeret. & inciꝑet
loqui. & traderes illam matri
sue. Nulla ergo turbulenta exal¬
audisset ex tanta parte iam factã
quod tibi cotidie plangebat ut
fieret: ueritatem me nondum
adeptum. s falsitati iam erep¬
tũ. Inmo erat quia certa erat
⁊ quod restabat te daturum qui
tecim ꝓmiseras: placidissime o
pesten᷑ pleno fidutiȩ respondit mħͥ.
credere se in rp̃o. quod pͥtisquam
dehac uita enngaret: me irsura
esset fidelem. catholicum. Et hoc
quidem michi. tibi autem fons
miscdiarum preces & lacrimas den.¬
siores. ut accelerares adiutorium tu¬
tm. & illtminares tenebras meas.
& studiosus ad ecclam currere. &
in ambrosii ora suspendi. ad fontẽ
salientis aquȩ in uitam et̾nam.

Expanded text:
quasi inopinatum aliquid audiequasi inopinatum aliquid audierit, exsilivit laetitia; cum jam secura fieret ex ea parte miseriae meae, in qua me tanquam mortuum sed resuscitandum tibi flebat, et feretro cogitationis efferebat, ut diceres filio viduae: Juvenis, tibi dico, surge; et revivisceret et inciperet loqui, et traderes illum matri suae . Nulla ergo turbulenta exsulaudisset ex tanta parte jam factum quod tibi quotidie plangebat ut fieret; veritatem me nondum adeptum, sed falsitati jam ereptum: imo vero quia certa erat, et quod restabat te daturum, qui totum promiseras; placidissime et pectore pleno fiduciae respondit mihi, credere se in Christo, quod priusquam de hac vita emigraret, me visura esset fidelem catholicum. Et hoc quidem mihi. Tibi autem, fons misericordiarum, preces et lacrymas densiores, ut accelerares adjutorium tuum, et illuminares tenebras meas;  Studiosius ad Ecclesiam currere, et in Ambrosii ora suspendi ad fontem salientis aquae ad vitam aeterternam.
Abbreviated transcription (Latin):
tui ergo tam diu esse cathecuminꝰ
in catholica ȩocłã michi a parentibꝰ
cõmendata: donec aliquid certi elu¬
ceret. quo carsum dirigerem. In¬
mea a uitien¬
tute mea. iͥ
michi eras &
quo recesse¬
ras: An uero non tu feceras me:
& discreueras me a quadrupedibꝰ
& uolatilibus celi : Sapientiorem
me feceras. & ambulabani ꝑ tene¬
bras &o lubricum. & querebam te
foris a me. & non inuemiebam dm̃
cordis mei. & ueneram in ꝓftindã
maris: & diffidebam & despabam
de inuentione ueri. Iam uenerat
ꝓd me mater pietate fortis. t̾ra
mariq me sequens: & in periculis
ommibus de te secura. Nam oo
ꝑ marina discrimina ipsos nantas
consolabatur. a quibus rudes abys¬
si uiatores cum ꝑturbantur conso¬
lari solent. pollicens eis ꝑuentionẽ
cum salute. quia hoc el tu ꝑ uisũ
pollicitus eras. Et inuenit me
pericditantẽ quidem grauiter des-¬
peratione indagande ueritatis.
S tamen ei cum indicassem ñ
me quidem iam esse maincheum.
s neq catholicum xp̃ianum: non

Expanded text:
tui ergo tamdiu esse catechumenus in catholica ecclesia mihi a parentibus conmendata, donec aliquid certi eluceret, quo cursum dirigerem. mea a iuuentute mea, ubi mihi eras et quo recesseras? an uero non tu feceras me et discreueras me a quadrupedibus et uolatilibus caeli? sapientiorem me feceras, et ambulabam per tenebras et lubricum et quaerebam te foris a me et non inueniebam deum cordis mei; et ueneram in profundum maris et diffidebam et desperabam de inuentione ueri. iam uenerat ad me mater pietate fortis, terra marique me sequens et in periculis omnibus de te secura. nam et per marina discrimina ipsos nautas consolabatur, a quibus rudes abyssi uiatores, cum perturbantur, consolari solent, pollicens eis peruentionem cum salute, quia hoc ei tu per uisum pollicitus eras. et inuenit me periclitantem quidem grauiter desperaSed tamen ei cum indicassem, non me quidem jam esse manichaeum, sed neque catholicum christianum, non
Abbreviated transcription (Latin):
una facies eloquiorum castorum &
exultare cum tremore didici n cepi
ñueni quicqͥd illac uerum legeram.
hac cum cõmendatione gratie tue
dici: ut qui idet. ñ sic glorietur
quasi ñ acceꝑit. ñ solum id quod
tudet s etiam᷑ uidet. quid enim ba¬
bet quod ñ accepit. o ut te qui es
semꝑ idem non solum admoneatar
ut uideat. s etiam sanetur ut tene¬
at: & qui de longiquo uidere ñ
potest. uiam tamen ambulet qua
ueniat & uideat & teneat. quia o¬
si condelectetur homo legi dei scdm̃
interiorẽ hominem. quid faciet de
alia lege in menbris sius repugnante
legi mentis sue. & se captitium du¬
cente in lege peccati quȩ ẽ in men¬
bris eiꝰ : Qm̃ iustus es dñe. nos aũt
peccauimus. imniquȩ fecimtis. impie
gessimtis & grattita ẽ suꝑ nos manꝰ

Expanded text:
una facies eloquiorum castorum, et una facies eloquiorum castorum, et exultare cum tremore didici. et coepi et inueni quidquid illae uerum legeram, hac cum conmendatione gratiae tuae dici, ut qui uidet non sic glorietur, quasi non acceperit, non solum quod uidet, sed etiam ut uideat — quid enim habet quod non accepit? — et ut te, qui es semper idem, non solum admoneatur ut uideat, sed etiam sanetur ut teneat, et qui de longinquo uidere non potest, uiam tamen ambulet, qua ueniat et uideat et teneat, quia, etsi condelectetur homo legi dei secundum interiorem hominem, quid faciet de alia lege in membris suis repugnante legi mentis suae et se captiuum ducente in lege peccati, quae est in membris eius? quoniam iustus es, domine; nos autem peccauimus, inique fecimus, inpie gessimus, et granata est super nos manus
Abbreviated transcription (Latin):
postea in libris tͥtus mansue factꝰ
essem. & curantibꝰ digitis tins con¬
trectarent᷑ nulnera mea: dicerne¬
rem atq distingnerem quid inter¬
esset inter p̃simptionem os con¬
fessionem. inter uidentes quo eun¬
dum sit. nec uidentes qua. t uam
ducentem ad beatisicã putrim. ñ
tantum cernendam s o in habi¬
tandã: Nam si pͥmo scĩs tius lit¬
teris informatus e̾e̾m. & in earũ
familiaritate obdulciusses mͥ. &
post in illa uolumina incidissem.
fortasse aut abripuissem me a so¬
lidamento pietatis. aut si in affetta
quẽ saltibrem in biberam ꝑstitissem.
ptitatem etiam ex illis libris eum pos¬
se concipi. si eos solos quisꝗͣ didicisset.
Itaq aiidissime arripui uenerabilẽ
stilum sp̃c scĩ & pre ceteris apłm
paultim: & perierunt ille questioneᷤᷤ
in quibus michi aliquando uistis est
aduersari fibi: & non congruere
testimoniis legis & ꝓpħarum textꝰ
sermonis enis. Et appartut michi

Expanded text:
postea in libris. tuis mansuefactus postea in libris. tuis mansuefactus essem et curantibus digitis tuis contrectarentur uulnera mea, discernerem atque distinguerem, quid interesset inter praesumptionem et confessionem, inter uidentes, quo eundum sit, nec uidentes qua, et uiam ducentem ad beatificam patriam non tantum cernendam sed et habitandam. nam si primo sanctis tuis litteris informatus essem et in earum familiaritate obdulcuisses mihi et post in illa uolumina incidissem, fortasse aut abripuissent me a solidamento pietatis, aut si in affectu quem salubrem inbiberam perstitissem, putarem etiam ex illis libris eum posse concipi, si eos solos quisque didicisset. Itaque auidissime arripui uenerabilem stilum spiritus tui et prae ceteris apostolum Paulum, et perierunt illae quaestiones, in quibus mihi aliquando uisus est aduersari sibi et non congruere testimoniis legis et prophetarum textus sermonis eius, et apparuit mihi
Abbreviated transcription (Latin):
matur. Imꝓbatio quippe hereti¬
corum facit eminere quid eccłã
dua sentiat: & quid habeat sana
renp inteb insirmos. S tunc lec¬
tis platomcoium illis libris. postea¬
quã inde admonitus querere in¬
corꝑoreã ueritatẽ. inuisibilia tui
ꝑ ea que facta sunt intellecta con¬
speri: & repulsiis sensi quid ꝑ te-¬
nebras aninȩ neẽ. contemplari
ñ sinerer: certus esse te & infinitũ
esse. nec tamen ꝑ locos finitos infi¬
nitos ue diffundi: &uere te esse
qͥ semꝑ idem ipse esses ex nulla
parte nulloq motu alittr ali.¬
ter: cetera uͦ ex it esse ouinta. hoc
solo firmissimo doctm̃to q sint:
certus quidem in istis cram: n¬
mis tam̃ insirmꝰ ad fruenbamm
le inderi sapiens plemis peui mea
entia. llbi enim erat illa edisicaiᷤᷤ
libri me decerent tam. in quosme
ꝓpterea pͥiꝗͣ scͥptanis tuas conside¬
rarem. credo uolsti incurrere.
ut impͥmeret meneie meẽ quo¬
modo ex eis affectũs essem. o cũ

Expanded text:
matur. Improbatio quippe haeretimatur. Improbatio quippe haereticorum facit eminere quid Ecclesia tua sentiat et quid habeat sana rent inter infirmos. Sed tunc lectis Platonicorum illis libris posteaquam inde admonitus quaerere incorpoream ueritatem inuisibilia tua per ea quae facta sunt intellecta conspexi et repulsus sensi, quid per tenebras animae meae contemplari non sinerer, certus esse te et infinitum esse nec tamen per locos finitos infinitosue diffundi et uere te esse, qui semper idem ipse esses, ex nulla parte nulloque motu alter aut aliter, cetera uero ex te esse omnia, hoc solo firmissimo documento, quia sunt, certus quidem in istis eram, nimis tamen infirmus ad fruendum le uideri sapiens plenus poena mea entia. ubi enim erat illa aedificans libri me docerent eam? in quos me propterea, priusquam scripturas tuas considerarem, credo uoluisti incurrere, ut inprimeretur memoriae meae, quomodo ex eis affectus essem et, cum
Abbreviated transcription (Latin):
maneret. Qa itaq uera scͥpta st̃.
totum hominẽ in xp̃o agnesce¬
bam. ñ corpꝰ tantũ hõis aut cã cor
pore sine mente amurã. s ipsum
hominẽ. ñ ꝑsona ueritatis. s mag¬
na quadam nature huminȩ ep¬
cellentia. & ꝑfectiore participatio¬
ne sapientiȩ p̃serri cet̾is arbitrabar.
Alypius autẽ deũ carne indutam
ita putabat credi a catholicis. ut pre¬
ter deũ & carnem ñ esset in xp̃o.
animam mentẽq hominis ñ existi¬
mabat in eo p̃dicari. Et qm̃ bene
ꝑstiasum tenebat ea quȩ de illo me-¬
morie mandata sunt. sine uitali os
rationali creatura ñ fieri. ad ipsã
xp̃ianam fidem pigritis monebat᷑.
S pꝰea hereticoꝵ appollinaristarã
huno errorem esse cognoscens: ca¬
tholice fidei conlactatus & contẽ¬
ꝑatus ẽ. Ego autẽ aliquanto po¬
sterius didicisse me fateor in eo qd
uerbum caro factum ẽ. quouͦi catho¬
lica ueritas a fortini falsitate diri¬

Expanded text:
maneret. quia itaque uera scripta sunt, maneret. quia itaque uera scripta sunt, totum hominem in Christo agnoscebam, non corpus tantum hominis aut cum copore sine mente animum sed ipsum hominem: non persona Veritatis, sed magna quadam naturae humanae excellentia, et perfectiore participatione sapientiae praeferri caeteris arbitrabar. Alypius autem Deum carne indutum ita putabat credi a Catholicis, ut praeter Deum et carnem, non esset in Christo anima; mentemque hominis non existimabat in eo praedicari. Et quoniam bene persuasum tenebat, ea quae de illo memoriae mandata sunt, sine vitali et rationali creatura non fieri, ad ipsam christianam fidem pigrius movebatur. Sed postea haereticorum Apollinaristarum hunc errorem esse cognoscens, catholicae fidei collaetatus et contemperatus est. Ego autem aliquanto posterius didicisse me fateor, in eo quod Verbum caro factum est, quomodo catholica veritas a Photini falsitate diri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ adipiscenda immortalitate. ditui
nã nob̾ cara tantam atictontatẽ
magisterii meruisse idebatur. Qd
autẽ sacram̃ti haberet uerbiui
caro factum ẽ: ne suspicari. qitidẽ
poterã. Tantum cognouerã ex
his quie de illo stͥpta traderentur.
q manducauit. & bibit. dormunt.
ambulauit. exhilaratus ẽ: contri¬
status ẽ: sermocinatꝰ ẽ. ñ hesisse
carnem illam uerbo tuo: nisi cũ
aĩa & mente humana. Nouit
hoc oninis qui norite in cõmutabili¬
tatem uerbi tai. quã ego iam no
ueram quantum poteram: nec om¬
nino quicꝗͣ inde dabitabam. Et¬
enim nunc motiere menbra corꝑo¬
ris ꝑ tolantatẽ ñõ ñ mouere. nẽ
aliqno effectu. affici nunc non
affici nc̃ ꝑserre. ꝑ signa sapien¬
des sententias nc esst in filentio.
ꝓpͥa sunt mutabilitatis aime. &
mentis. que si falsa de illo scxipta
essent. etiã omnia ꝑiditarentur
mendatio: neq in illis litteris ul¬
la fidei salis generi humano re¬

Expanded text:
prae adipiscenda immortalitate diuina prae adipiscenda immortalitate diuina pro nobis cura tantam auctoritatem magisterii meruisse uidebatur. quid autem sacramenti haberet uerbum caro factum, ne suspicari quidem poteram. tantum cognoueram ex his, quae de illo scripta traderentur, quia manducauit et bibit, dormiuit, ambulauit, exhilaratus est, contristatus est, sermocinatus est, non haesisse carnem illam uerbo tuo nisi cum anima et mente humana. nouit hoc omnis,; qui nouit incommutabilitatem uerbi tui, quam ego iam noue- j ram, quantum poteram, nec omnino quicquam inde dubitabam. etenim nunc monere membra corporis per uoluntatem, nunc non mouere, nunc aliquo affectu affici, nunc non affici, nunc proferre per signa sapientes sententias, nunc esse in silentio propria sunt mutabilitatis animae et mentis. quae si falsa de illo scripta essent, etiam omnia periclitarentur mendacio neque in illis litteris ulla fidei salus generi humano re
Abbreviated transcription (Latin):
carm. qm̃ uerbum capo factim ẽ
ut infantiȩ nõx lacteᷤceret sapien.¬
tia tua. ꝑ ꝗtã ertasti omni. Hõ
enim tenebam dm̃uneũ iħm. hu¬
mailis humilem: neo cuꝰ rei migi¬
stra esset eiꝰ insippͥntas noueram
llecbum enir gsiũ et̾na ueritas.
suꝑioribus creatuoe tue partibus
suꝑeminens. subditos trigit ad seip¬
sam: in infericxibus antẽ edisica¬
uit sibi htmilem demtm de limo
nr̃o ꝑqũ sabdendos de pͥmeret a
scipsis. & ad se craiceret. sanans tu¬
morem. & iitriens amorem: ne fi¬
dutia sin ꝓgrederentur longitis.
s potius infirmarent᷑. uidentes an¬
te pedes suos infirmam diuinitatẽ
ex participatione tunicȩ ꝑellicre
nĩe. & lapsi ꝓsternerent᷑ in eani.
ilsa autẽ surgens leuaret eos. Ego
nͦ alitd putabam tantumq sentiȩ¬
bam de dño xp̃o meo quantum de
excellentis sapientiȩ uiro. cui nul¬
lus posset equari: prefertim quia
mirabilit̾ natus ex uirgine ad exẽ¬
plam contẽpnendoꝵ temporalram

Expanded text:
m uerbum caro factum est, ut infantiae nostrae lactesceret sapientia tua, per quam creasti omnia. non enim tenebam deum meum Iesum humilis humilem nec cuius rei magistra esset eius infirmitas noueram. uerbum enim tuum, aeterna ueritas, superioribus creaturae tuae partibus supereminens subditos erigit ad se ipsam, in inferioribus autem aedificauit sibi humilem domum de limo nostro, per quam subdendos deprimeret a se ipsis et ad se traiceret, sanans tumorem et nutriens amorem, ne fiducia sui progrederentur longius, sed potius infirmarentur uidentes ante pedes suos infirmam diuinitatem ex participatione tunicae pelliciae nostrae et lassi prosternerentur in eam, illa autem surgens leuaret eos. Ego uero aliud putabam tantumque sentiebam de domino Christo meo, quantum de excellentis sapientiae uiro, cui nullus posset aequari, praesertim quia mirabiliter natus ex uirgine ad exemplum contemnendorum temporalium
Abbreviated transcription (Latin):
erat contrarium nob̃: Hoc ille lit.¬
tere ñ habent. ñ habent ille pagie
utltum pietatis huiꝰ: lacͥmas con¬
fessionis. sacͥficitim tuum. sp̃m con¬
tribulatum. cor contritum & hu¬
miliatum. popłi salutẽ. sponsam
ciuitatem. arram sp̃c scĩ. poculum
pretii nr̃i. Nemo ibi cantat. non¬
ne deo subiecta erit anima mea.
ab ipso enim salutare metim. etenĩ
ipse ẽ deus metis & salutaris meus.
susceptor meus ñ mouebor ampliꝰ.
Nemo ibi audit uocantem: uenite
ad me qui laboratis. Dedignantur
ab eo dicere. qm̃ mitis ẽ. & huimilis
corde. Abscondisti enim hec a sapi-¬
entibus & prudentibuis. & reuelasti
ea parutilis. Et aliud ẽ. de siluestri
accimine uidere patriam pacis. &
iter ad eam ñ intienire. & frustra
conari ꝑ intua circumobsidentibꝰ
& insidiantibꝰ fugitinis desertoribꝰ.
cum pͥncipe fuo leone & dracone:
& aliud tenere uiam illtic ducentẽ
cura celestis. imꝑatoris inunitam.
ubi ñ latrotinant᷑ qti celestem
militiã deseruerunt. Uitant enĩ

Expanded text:
erat contrarium nobis? hoc illae litterae non habent. non habent illae paginae uultum pietatis illius, lacrimas confessionis, sacrificium tuum, spiritum contribulatum, cor contritum et humiliatum, populi salutem, sponsam ciuitatem, arram spiritus sancti, poculum pretii nostri. nemo ibi cantat: nonne deo subdita erit anima mea? ab ipso enim salutare meum: etenim ipse deus meus et salutaris meus, susceptor meus: non mouebor amplius. nemo ibi audit uocantem: uenite ad me, qui laboratis. dedignantur ab eo discere, quoniam mitis est et humilis corde. abscondisti enim haec a sapientibus et prudentibus et reuelasti ea paruulis. et aliud est de siluestri cacumine uidere patriam pacis et iter ad eam non inuenire et frustra conari per inuia circum obsidentibus et insidiantibus fugitiuis desertoribus cum principe suo leone et dracone, et aliud tenere uiam illuc ducentem cura caelestis imperatoris munitam, ubi non latrocinantur qui caelestem militiam deseruerunt; uitant enim
Abbreviated transcription (Latin):
de solis istis laudare te deberem.
qm̃ latdandum te ostendunt de t̾ra.
dincones & omnes abyfsi. ignis oo gͣ¬
do .iiix. glaties. sp̃e tempestatis. quȩ
faciunt uerbum tutim. montes & õs
colles ligna fructifera & om̃s cedri.
bestiȩ. & uniuersa pecora: reptilia &
uolatilia pennata. reges t̾re & om̃s
popłi. pͥncipes & omnes udices t̾rȩ.
iutienes. & uirgines. semores cum
iumotibus laudant nomen tatim.

Expanded text:
de solis istis laudare te deberem, de solis istis laudare te deberem, quoniam laudandum te ostendunt de terra dracones et omnes abyssi, ignis, grajado, nix, glacies, spiritus tempestatis, quae faciunt uerbum tuum, montes et omnes colles, ligna fructifera et omnes cedri, bestiae et omnia pecora, reptilia et uolatilia pennata; reges terrae et omnes populi, principes et omnes iudices terrae, iuuenes et uirgines, seniores cum iunioribus laud
Abbreviated transcription (Latin):
si stibstantia esset bonum ẽẽt. Aut
enim esset incorruptibilis saibstantu
magnum utiq bontim. aut substan.¬
tia corruptibilis esset. quȩ nͥ bona
e̾et. corrtmpi ñ posset. Itaq uidi &
manifestatũ ẽ mͥ: qr omĩa bona tust
cisti: & prorsus nulle substantiȩ st̃
quas tu ñ fecisti. Et quia ñ equalia
omnia fecisti. ideo sunt omnia: quia
singła bona sunt. & simtl omnia ual¬
de bona. qm̃ fecisti deus nr̃ omina
bona ualde. Et tͥ omnino ñ ẽ mabã
ñ solum tͥ: s nec unuerse creiture
tuȩ: qr extra te ñ ẽ aliquid quod ir
rumpat. & corrumpat ordinem quẽ
imposiusti ei. In partibus autem
eiꝰ quedam. quibusdam. qi ñ contie¬
munt mala putantur & eadem ipsa
contieniunt aliis & bona funt. & in
semetipsum bona sunt. Et omnia
dicimus habentem celum siram nu¬
bilosum atq uentosum congruum
sͥ. Et absit iam ut dicerem ñ esse nͥ
ista: qi & si sola ista cernerem. defide.¬
rarem quidem meliora. S iam etiã

Expanded text:
si substantia esset, bonum esset. Aut si substantia esset, bonum esset. Aut enim esset incorruptibilis substantia, magnum utique bonum: aut substantia corruptibilis esset, quae nisi bona esset, corrumpi non posset. Itaque vidi et manifestatum est mihi quiaecisti et prorsus nullae substantiae sunt, quas tu non fecisti. et quoniam non aequalia omnia fecisti, ideo sunt omnia, quia singula bona sunt et simul omnia ualde bona, quoniam fecit deus noster omnia bona ualde. Et tibi omnino non est malum, non solum tibi sed nec uniuersae creaturae tuae, quia extra non est aliqrumpat, et corrumpat ordinem quem posuisti ei. In partibus autem ejus quaedam, quibusdam quia non conveniunt, mala putantur: et eadem ipsa conveniunt aliis, et bona sunt, et in semetipsis bona sunt. Et omnia dicimus, habentem coelum suum nubilosum atque uentosum congruum sibi. et absit, ut dicerem iam: "non essent ista", quia etsi sola ista cernerem, desiderarem quidem meliora, sed iam etiam