comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥs manũ: uulnerasti me dicit caput
Caput tuũ nullus tetigit: sed loquitur
unitas compaginis cosporis tui: Om̃ium
membrorum tiorũ ꝑsonam: illa quȩ in ca¬
pite . ẽ lingua suscepit: Ipsa ꝓ om̃ib uer¬
bo fungitur. Sic ergo audiamꝰ xp̃m loquen¬
tem : sed unꝰ quisq agnoscat ibi uocẽ suam.
tanquã herens in xp̃i corpore. Aliquan¬
do enĩ dicturus ẽ. uerba in quib nullis
capit ꝑtinat. Non setam̃ separat ex
uerbis nris. & ad sua ꝓpria tollit. uł
a suis ꝓpriis non ad nr̃a redit: De ipso
Hec noua non s̃ a uob: Semꝑ audita sunt:
sed ꝑ occasiones nec esse ẽ. cõmemorent
Primo quia ipsȩ scripturȩ quas tractamꝰ
ita sibi sunt innexȩ. ut multa in multis
repetantur : & utile ẽ: Cura enĩ mundi
spinas hab& : & offocat semina opor
dicere. hoc non dico totus
xp̃cdicit: sed magis ex
corporis orauit patrẽ & cũ oraret.
globi sanguinis de toto eius corpore

Expanded text:
aliquis manum: Vulnerasti me, dicit caput. aliquis manum: Vulnerasti me, dicit caput. Caput tuum nullus tetigit, sed loquitur unitas compaginis corporis tui. Omnium membrorum tuorum personam illa, quae in capite est, lingua suscepit, ipsa pro omnibus verbo fungitur. Sic ergo audiamus Christum loquentem; sed unusquisque agnoscat ibi vocem suam, tanquam haerens in Christi corpore. Aliquando enim dicturus est verba in quibus nullus caput pertineant; non se tamen separat ex verbis nostris et ad sua propria tollit, vel a suis propriis non ad nostra redit. De ipso . Haec nova non sunt; a vobis semper audita sunt: sed per occasiones necesse est commemorentur, primo quia ipsae Scripturae quas tractamus, ita sibi sunt innexae, ut multa in multis repetantur; et utile est. Cura enim mundi me quippe iste est sensus: Custodi, Domine, us dicere. Hoc non dico, totus Christus dicit: sed magis ex corporis oravit Patrem, et cum oraret globi sanguinis de toto corpore ejus
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ de corde puro. Purũ cor in ca¬
ritate : hoc est quando diligis hominẽ
scđm dm̃. quia & te ipsum sic debes dili¬
gere. ut non erret regula: diliges ꝓximũ
tuum : tanquã te ipsum: si enĩ malete
diligis & inutiliter ita & ꝓximũ dili¬
gendo quid ei consulis : quomͦ autem
si nr̃a uerba s̃. quomͦ xp̃c loquit᷑ : & ubi
ẽ caritas de qua loquebat᷑ : nescitis
quia ipsa nos unũ fecit in xp̃o: caritas¬
cdamat ad xp̃m de nobis: caritas clamat
xp̃o ꝓ nobis quomͦ caritas ad xp̃m de
nobis & erit om̃is qͥ in uocauerit nom̃
ꝓnobis : saule saule qͥd me ꝑsequeris
siergo ille caput noscorpus unus homo
loquit᷑ : siue caput loquat᷑ siue m̃bra:
loqui etiam in ꝑsona m̃brorũ: ipsam
nr̃am consuetudinẽ aduertite . Primo
nisi caput . Iam uero caput nr̃m quomͦ
loquat᷑ in ꝑsona om̃iũ m̃broꝵ: ad uer¬
ate. In angustia tͥ pedẽ aliquis calcat:
calcas me dicit caput. uulnerauit tͥ

Expanded text:
charitatem de puro corde. Purum cor in chacharitatem de puro corde. Purum cor in charitate hoc est, quando diligis hominem secundum Deum; quia et teipsum sic debes diligere, ut non erret regula, «Diliges proximum tuum tanquam teipsum.» Si enim male te diligis et inutiliter; ita et proximum diligendo, quid ei consulis? Quomodo autera, quae neminem palpat, et convincit quia non te diligis; imo convincit quia et odisti te: «Qui autem,» inquit, «diligit iniquitatem, odit animam suam» . Si ergo diligis iniquitatem, putas quod teipsum diligas? Erras: ita et proximum dilectio tua laqueus erit dilecti.. Si ergo ille caput, nos corpus, unus homo loquitur; sive loqui etiam in persona membrorum. Ipsam nostram consuetudinem advertite, primo qnisi caput; jam vero caput nostrum quomodo loquatur in persona omnium membrorum, advertite. In angusto tibi pedem aliquis calcat: Calcas me, dicit caput. Vulneravit tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditȩ conscientiȩ. & dicunt᷑ amare se
nolle discedere ab inuicẽ. suis collo¬
cutionib conciliari. desiderare se
absentes gaudere ad p̃sentiã suã. A¬
mor iste : tartareus ẽ. Viscũ hab& qđ
deiciat inprofundũ : non pennas qͥb
leu& incelum. Quȩ ẽ autẽ caritas
quȩ a cẽteris qua appellantur ca¬
ritates segregaretur & distingue¬
retur eaquȩ caritas dicitur uera
xpĩanorum : A paulo diffinita est
Atq ita suis quib dã t̾minis circũ¬
scripta cum sit diuinitate infini¬
ta: ut omnino discernat᷑ a
aliis locis ubi tan¬
quã scientib lo¬
quebatur: hoc usq. dix̃ plenitu¬
non dix̃ qualis caritas. ideo ñ¬
dixit alibi. quiadix̃ alibi Nonenĩ
ubiq omnia dici. aut possunt aut
debent: Ergo hic plenitudo legis ca¬
ritas. Querebas forte quȩ caritas
qualis caritas : Audis alio loco finis
p̃cepti ẽ. caritas decorde puro. Iam
uidete. utrũ int̃ se habeant latrones

Expanded text:
perditae conscientiae, et dicuntur amare se, perditae conscientiae, et dicuntur amare se, nolle discedere ab invicem, suis collocutionibus conciliari, desiderare se absentes, gaudere ad praesentiam suam. Amor iste tartareus est: viscum habet, quo dejiciat in profundum; non pennas, quibus levet in coelum. Quae est autem charitas, ut a caeteris quae appellantur charitates, segregetur et distinguatur? Ea quae charitas dicitur vera Christianorum, a Paulo definita est, atque ita suis quibusdam terminis circumscripta, cum sit divinitate infinita, ut omnino discernatur a aliis locis ubi tanquam scientibus loquebatur, hucusque dixit: «Plenitunon dixit qualis charitas. Ideo ibi non dixit, quia dixit alibi: non enim ubique omnia dici aut possunt, aut debent. Ergo hic, «Plenitudo legis charitas.» Quaerebas forte, quae charitas? qualis charitas? Audis alio loco: «Finis praecepti est charitas de corde puro.» Jam videte utrum inter se latrones habeant
Abbreviated transcription (Latin):
uigilantes in illde
ad loquendum mỹsterium
eius ut manifestem illum
sicut oport& me loqui haec
uerba: etiam mea deputare dig̃¬
namini sunt enim in scripturis
scir  ꝓfunda mysteria quae
adhoc abscondunt᷑ ne uilesc ant
adhoc querunt᷑ ut exerceanit
ad hoc aperiuntur ut pascant
Psalmus quẽ modo cantauimꝰ inmultis
sententiis sub obscurus est : cũ adiu¬
uante dõ ea quȩ dicta sunt erui & expo¬
ni coeperint. uidebitis uos hoc audire
qđ iam noueratis: Sed ideo multiplici¬
ter dicta s̃ : ut uarietas locutionis
fastidium toller& ueritatis Quid enĩ
amplius fr̃s uł salubrius audituri &
cognituri estis. quã diliges dnm̃ dm̃
tuu ex toto corde tuo & extota anima
tua & extota m̃te tua. & diliges ꝑxi¬
mum tuũ tanquã te ipsũ : Sed ne
concipitur uł ore ꝓfertur uł dequa¬
lib& diuina pagin̾a ex sculpitur: ñ
hab& finem nisi caritatem. Hȩc autẽ
caritas : non qualiscumq ẽ. Nã & male
uiuentes in retiunt᷑ sibi societate

Expanded text:
uigilantes in illa iad loquendum mysteriumejus, ut manifestem illud, sicut oportet me loqui» . Haec verba etiam mea deputare dignemini. Sunt enim in Scripturis sanctis profunda mysteria, quae ad hoc absconduntur, ne vilescant; ad hoc quaeruntur, ut exerceant; ad hoc aperiuntur, ut pascant. Psalmus quem modo cantavimus, in multis sententiis subobscurus est. Cum, adjuvante Domino, ea quae dicta sunt, erui et exponi coeperint, videbitis hoc vos audire quod jam noveratis. Sed ideo multipliciter dicta sunt, ut varietas locutionis fastidium tolleret veritatis. 2. Quid enim amplius, fratres, vel salubrius audituri et cognituri estis, quam, «Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua;» et, «Diliges proximum tuum tanquam teipsum?» Sed ne concipitur, vel ore profertur, vel de qualibet divina pagina exsculpitur, non habet finem nisi charitatem. Haec autem charitas non qualiscumque est. Nam et male viventes irretiuntur sibi societate
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ẽ. ante xp̃m: ne forte occurrat uob
multi enĩ murtui s̃ : & martyres s̃. mul¬
ti& ꝓpħȩ talia passisunt Non tam̃ideo
moriebant᷑. quia p̃niuntiabant xp̃m̃: sed
qr peccata hominũ dicebant in eos. &
eoꝵ iniquitatib resistebant liberius.¬
& habent᷑ int̃ martyres. Iuste & enim
siñꝓ nomines ap̃i. & confessione : ta
m̃ ꝓueritate occisi s̃. Vsq ad eo aut̃ ꝓ
ipso nomine id ẽ. ꝓ confessione nomi¬
nis xp̃ĩ nemo mortuus ẽ. antȩ quam
granũ illud cader&e in t̾ra Cuiꝰ exꝑsona
dictũ ẽ. singularis ego sũ donec transeã.
¶ut & ipse ioħs qui recens int̃fectus erat
ab iniquo rege donatꝰ puellȩ saltatri¬
ci. ñ ꝓpt̃ea occisus sit q confessus ẽ
xp̃mꝰ. Potuit utiq & inde occidi: &
hoc amultis. si ꝓpt̃ aliud occisus ẽ. ab
tuit occidi ab
o ipsis qui occider̃
testimoniũ ioħs.
ipsũ occidere uolebant:
& eũ qui testimoniũ per¬
hibebat. non occidebant Quia enĩ

Expanded text:
: ne forte occurrat vobis. Multi enim mortui sunt et martyres sunt, multi Prophetae talia passi sunt; non tamen ideo moriebantur, quia praenuntiabant Christum, sed quia peccata hominum dicebant in eos, et eorum iniquitatibus liberiust habentur inter martyres. Juste etenim si non pro nominis Christi confessione, tamen pro veritate occisi sunt. Usque adeo autem pro ipso nomine, id est, pro confessione nominis Christi nemo mortuus est, antequam granum illud caderet in terram, cujus ex persona dictum est, «Singularis ego sum, donec transeam,» ut et ipse Joannes, qui recens interfectus erat, ab iniquo rege donatus puellae saltatrici, non propter hoc occisus sit, quia confessus est Christum. Potuit utique et inde occidi, et hoc a multis. Si propter aliud occisus est ab tum potuit occidi ab his ipsis qui occideruntestimonium Joannes. ipsum occidere volebant, et eum qui testimonium perhi
Abbreviated transcription (Latin):
Qraut̃ mortuũ fuerit: multũ fructum
iffert. hoc ibi ait . ubi &iã dix̃. Cum
exaltatꝰ fuero a t̾ra: omiã trahã ad me
Nisi granũ frum̃ti inquit cadens in t̾rã
mortuũ fuerit: solũ man& Si aut̃ mor¬
tuũ fuerit: multũ fructũ affert Ergo
illi grano multa seges debebat᷑: sed expe¬
cta mortific&ur adhuc. quia granum
nisi in t̾ra ceciderit. & mortificatũ fue¬
rit : solũ reman&. Ergo solus erat: ante¬
quã eã mortificatꝰ ꝓpt̃ea & petrus
ñdũ habebat tales uires. Accepturus
erat uires sequendi: ñ habebat p̃ceden

Expanded text:
si autem mortuum fuerit, multum fructum si autem mortuum fuerit, multum fructum affert.» Hoc ibi ait, ubi etiam dixit: «Cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum» . «Nisi granum frumenti,» inquit, «cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert.» Ergo illi grano multa seges debebatur: sed exspecta, mortificetur adhuc; quia granum nisi in terram ceciderit et mortificatum fuerit, solum remanet. 26. Ergo solus erat, antequam esset mortificatus. Propterea et Petrus nondum habebat tales vires: accepturus erat vires sequendi, non habebat praeceden
Abbreviated transcription (Latin):
int̃p̃tatur. Namsi int̃rogetis bene grecos
negant grecũ eẽ. pascha.: Sonat ibi qui¬
dem paschin id .ẽ pati: sed non sol& sic
deflecti passio enĩ pathos grece dicit᷑
non pascha Ergo pascha sic dicunt qui
transituf int̃p̃tatur.: Ideo uenturapas¬
sione dñi tanquã ipso uerboloqueret
euangelista : cũ ueniss& in quit hora
ut transire iħs̃ de hoc mundo ad patrem
Pascha hic ergo sonuit in hoc uersu:
singularis sum donec transea. Post pas¬
chã iã non ero singularis: post transitũ
iam ñ ero singularis Multi imitabunt᷑
multi consequent᷑: & si postea sequent᷑
quid eris singularis ego sũ donec tran¬
seam : quid e qđ dñs ait in hoc psalmo
singularis egosũ donec trainseam ÷ qd ẽ
qđ ex posuimus si intelleximus : attende
ipsius uerbũ in euangło . Am̃ am̃ dico
uob inquit: nisi granũ frum̃ti cadens
in t̃rã mortuũ fuerit ipsũ solũ man&.

Expanded text:
interpretatur. Nam et si interrogetis bene Graecos, interpretatur. Nam et si interrogetis bene Graecos, negant graecum esse Pascha. Sonat ibi quidem πάσχειν, id est pati, sed non solet sic deflecti: passio enim πάθος graece dicitur, non pascha. Ergo Pascha, sicut dicunt qui transitus interpretatur. Ideo ventura passione Domini, tanquam ipso verbo loqueretur Evangelista: «Cum venisset,» inquit, «hora ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem.» Pascha hic ergo sonuit in hoc versu, «Singularis ego sum, donec transeam.» Post Pascha jam non ero singularis, post transitum non ero singularis. Multi imitabuntur, multi consequentur: et si postea sequentur, quid erit? «Singularis ego sum, donec transeam.» Quid est quod Dominus ait in hoc psalmo, «Singularis ego sum donec transeam?» quid est quod exposuimus? Si intelleximus, attende ipsius verba in Evangelio: «Amen, amen dico vobis,» inquit, «nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet;
Abbreviated transcription (Latin):
ui columnas euis : quid ait singulara
ego sũ donec transeam quid ẽ. singularis¬
in passione tusolus pateris tusolus oco¬
deris ab inimicis singularis egosũ donec
transeam quid ẽ donec transeam e
euangłista dicit. Cũ autẽ ueniss& hora:
ut transin& iħc de hoc mundo ad patrẽ.
quid .ẽ. ergo donec transea nisi de hoc
mundo ad patrẽ: tunc enĩ confirmaui
columnas eiꝰ id ẽ. columnis trȩ̃ quando
in mea resurrectione plene didicerint
seam singularis sũ : cũ trinsiero multepli¬
cabor : Multi me imitabunt᷑ multipa¬
tientur ꝓ nomine meo: unussũ donec
cranseam Multi in me unꝰ er̃: cũ tran¬
siero Singularis egosũ donec transea
Audite &iã mysteriũ uerbi eiꝰ Scđm
gretã elocutionẽ: pascha uidetur
passionẽ significare paschin enim
pati dicit᷑. Scđm hebreã aut̃ linguã
sic̃ in t̃p̃tatis qui nouer pascha transitus

Expanded text:
avi columnas ejus» . Quid ait, «Singularis avi columnas ejus» . Quid ait, «Singularis ego sum, donec transeam?» Haec In passione tu solus pateris, tu solus occideris ab inimicis. «Singularis ego sum, donec transeam.» Quid est, «donec transeam?» Evangelista dicit: «Cum autem venisset hora ut Jesus transiret de hoc mundo ad Patrem» . Quid est ergo, «donec transeam,» nisi, «de hoc mundo ad Patrem?» Tunc enim confirmavi columnas ejus, id est columnas terrae, quando in mea resurrectione plane didicerunt seam, singularis sum:» cum transiero, multiplicabor; multi me imitabuntur, multi patientur pro nomine meo. Unus ego sum donec transeam; multi in me unus erunt dum transiero. «Singularis ego sum, donec transeam.» Audite etiam mysterium verbi ejus. Secundum graecam locutionem, Pascha videtur passionem significare; πάσχειν enim pati dicitur: secundum hebraeam autem linguam, sicut interpretati sunt qui noverunt, Pascha Transitus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc p̃dixerat dns̃: Absit fr̃s mei hȩc
uox illoꝵ electorũ ẽ: qui etiam peccata
sua defendunt potius quã fateant᷑
Petrũ ipsũ potius atcendamꝰ sinihil
peccauit. quare fleuit: non int̾rogemꝰ
de petro : nisi lacrimas petri Fiddiores
queris me postea illi dictũ erat Adhuc
futurus erat firmꝰ confirm atus dñire
surrectione. Ergo nondũ erat tempus:
ut disꝑgerent᷑ illa ossa iuixta infernũ
nã uidete . quã multi defecer̃. Usq ad
ipsos primos herentes orieius etiã ipsi
defecer. quare hoc: SINQVIPARIS ECO
Sũ donec ⁊ anseam. hoc enĩ seqͥtur
inpsalmo supra dixerat. custodi me
dñe a muscipula quã statuer̃ mͥ & ab
scandalis qͥ oꝑant᷑ in iquitatẽ. A musci¬
pula & abscandalis : & a terrentib &
a lapsis. Sed quia in eius passione etiã
illi primi qͥ futuri erant duces eccłae
& columnȩ t̾rȩ defecerat᷑ : nondũ factũ
erat qđ ait in alio psalmo. ego confirm¬

Expanded text:
hoc praedixerat Dominus. Absit, fratres mei; haec hoc praedixerat Dominus. Absit, fratres mei; haec vox illorum electorum est, qui etiam peccata sua defendunt potius quam fatentur. Petrum ipsum potius attendamus. Si nihil peccavit, quare flevit? Non interrogemus de Petro, nisi lacrymas Petri: fideliorequeris me postea» , illi dictum erat. Adhuc futurus erat firmus, confirmatus Domini resurrectione. 25. Ergo nondum erat tempus, ut dispergerentur illa ossa juxta infernum. Nam videte quam multi defecerunt, usque ad ipsos primos haerentes ori ejus; etiam ipsi defecerunt. Quare hoc? «Singularis ego sum, donec transeam.» Hoc enim sequitur in Psalmo. Supra dixerat, «Custodi me, Domine, a muscipula quam statuerunt mihi, et ab scandalis qui operantur iniquitatem. A muscipula, et ab scandalis;» et a terrentibus, et a lapsis. Sed quia in ejus passione etiam illi primi, qui futuri erant duces Ecclesiae et columnae terrae, defecerunt; nondum factum erat quod ait in alio psalmo. «Ego confirm
Abbreviated transcription (Latin):
eius: sed qͥd de discipłistuis o xp̃e:
ecce cũ feruen& ꝑsecutio quando dimi¬
ser̃ te om̃s solũ. & ierunt unus qͥsq.
in sua. Predixisti hoc : quia p̃uidisti
Non enim quia p̃nuntiasti tusecisti.
aut tu in quoquã te negasti sed ecce
illi qui tibi coherebant᷑ intua tẽpta¬
tione & ꝑsecutione qua te in imici
requirebant crucifigendũ de fecer
dem a medico quid in se ageret᷑ ȩgrotꝰ
febriens enĩ sanũ sedixerit cordis ue¬
nã ille tangebat Llentũ ẽ ad tẽptati¬
onẽ uentũ ẽ ad ꝓbationẽ uentũ ẽ ađ
accusationẽ . &iam ipse int̃rogatus
Non abaliqua magna potestate ab
infimo mancipio & hoc femina ab an¬
cilla int̃rogatus sub cubuit siegauit
ter. Semel negato cũ memoraree
to commemoraret᷑ negauit tertio
Hȩc p̃dixerat dns ñ p̃ceperat ñ coe¬
gerat. Aut si ꝓpt̃ea putat᷑ petrus re¬
cte fecisse quia hoc p̃dixerit ds recte
fecit & iudas qui tradidit eũ. quia &

Expanded text:
ejus? Sed quid de discipulis tuis, o Christe? ejus? Sed quid de discipulis tuis, o Christe? Ecce cum ferveret persecutio, quando dimiserunt te omnes solum, et ierunt unusquisque in sua praedixisti hoc, quia praevidisti: non enim quia tu praenuntiasti, tu fecisti, aut tu in quoquam te negasti: sed ecce illi qui tibi cohaerebant, in tua tentatione et persecutione, qua te inimici requirebant crucifigendum, defecerunt. dem a medico quid in se ageretur aegrotus. Febriens enim sanum se dixerat; cordis venam ille tangebat. Ventum est ad tentationem, ventum est ad probationem, ventum est ad accusationem; et jam ipse interrogatus, non ab aliqua magna potestate, sed ab infimo mancipio, et hoc femina, ab ancilla interrogatus succubuit. Negavit ter. Semel negato, cum memoraretur, to, cum memoraretur, negavit tertio. Hoc praedixerat Dominus; non praeceperat, non coegerat. Aut si propterea putatur Petrus recte fecisse, quia hoc praedixerat Dominus; recte fecit et Judas qui tradidit eum, quia et
Abbreviated transcription (Latin):
auis talis .ẽ ut dicat & diem hominis
ñ concupiui tuscis: oculi cius ñ receduñ
adõ. & ipse euell& de laqueo pedes eius
Custodime amuscipula quã statuer¬
÷ mihi : & ABSCANDALIS QUIOPERANTUR
iniquitatem. duas res dix̃ : ambas
int̃ se distinguendas muscipulã statu.¬
is se ꝑsequutores dix̃ : scandala uero
ab eis qui consenser & apostatauer
Ex utrisq se uult custodiri. hinc sȩui¬
unt minantes : hinc labunt᷑ consenti¬
entes Timeone talis sit iste quẽ timeã:
ne talis sit iste quẽ imiter. Haec tibi
facio si ñ consenseris: custodime amus¬
cipula quã statuer̃ mihi : Ecce frater
tuus iã consensit: & abscandalis eorum
cadent in retia eius peccatores: sed non
om̃s peccatores . Quidã peccatores qui
usq eos peccatores ut sic ament uitã
istam ut p̃ponant illã uitȩ ęt̾nȩ : ca-¬
dunt in muscipulã eius. Sed quid di¬
cis : putas isti tales cadent in retia

Expanded text:
avis talis est ut dicat, «Et diem hominis avis talis est ut dicat, «Et diem hominis non concupivi, tu scis» ; oculi ejus non recedent a Deo, et ipse evellet de laqueo pedes ejus . «Custodi me a muscipula quam statuerunt mihi, et ab scandalis eorum qui operantur iniquitatem.» Duas res dixit, ambas inter se distinguendas: muscipulam statuisse persecutores dixit, scandala vero ab eis qui consenserunt et apostataverunt; et ex utrisque vult se custodiri. Hinc saeviunt minantes, hinc labuntur consentientes: timeo ne talis sit iste, quem timeam; ne talis sit iste, quem imiter. Haec tibi facio, si non consenseris: «Custodi me a muscipula quam statuerunt mihi.» Ecce frater tuus jam consensit: «Et ab scandalis eorum Cadent in retia ejus peccatores?» Sed non omnes peccatores: quidam peccatores, qui usque eo sunt peccatores, ut sic ament vitam istam, ut praeponant illam vitae aeternae, cadent in muscipulam ejus. Sed quid dicis? Putas, isti tales cadunt in retia
Abbreviated transcription (Latin):
munda Imperator uenit romã. Quo
festinat. ad tẽplũ imperatoris. an ad
memoria piscatoris: sic̃ enĩ crassitu¬
do t̾rȩ dissupta ẽ. suꝑ t̾ram. dissipata
sunt iuxta infernũ ossa nr̃a. Qm̃ adte¬
duẽ oculi mei : in tesperaui ne aufe¬
ras anioã meã: Crutiati sunt enim
in ꝑsecutionibus & multi defecerunt¬
& quia de captiuitate ꝑsecutionis
& multos periclitatos eẽ & tanquã in
mediis tribulationib ꝑsecutionum
emissa est uox p̃cantis: Qõ ad te dñe
oculi mei . Ñ curo qͥd minent᷑ qͥ circum-¬
stant : ad te dñe oculi mei plus figo
oculũ in ꝑmissistuis: quã in minis
eoꝵ Noui quid ꝓ me passus sis: quid
mihi ꝓmiseris. Ad te dñe oculi mei
inte speraui ne auferas animã meam.
Cus todime amuscipula quã sła¬
Tueptuit mihi. Quae erant muscipa¬
lac si consentis: parco In muscipula
posita .ẽ. esca uitȩ huius si amat auis
hanc ȩscam cadit in muscipulam si aut̃

Expanded text:
mundo, imperator venit Romam; quo mundo, imperator venit Romam; quo festinat? ad templum Imperatoris, an ad memoriam Piscatoris? «Sicut» enim «crassitudo terrae disrupta est super terram, dissipata sunt juxta infernuli mei: in te speravi; ne auferas animam meam.» Cruciati sunt enim in persecutionibus, et multi defecerunt. Et quia de captivitate persecutionis et multos periclitatos esse; et tanquam in mediis tribulationibus persecutionum emissa est vox precantis, «Quoniam ad te, Domine, oculi mei.» Non curo quid minentur qui circumstant; «Ad te, Domine, oculi mei.» Plus figo oculum meum in promissis tuis, quam in minis eorum. Novi quid pro me passus sis, quid mihi promiseris: «Ad te, Domine, oculi mei: in te speravi; ne auferas animam meam.Custodi me a muscipula quam statuerunt mihi.» Quae erat muscipula? Si consentis, parco. In muscipula posita est esca vitae hujus: si amat avis hanc escam, cadit in muscipulam: si autem
Abbreviated transcription (Latin):
talis e quȩdã sagina t̾re talis ẽ quȩdã
pinguedo & contẽptibile ẽ. homini¬
bir& quasi sordidũ ẽ & abicit᷑ Sed qͥd
fecit hic: ut iã ex ipsis uerbis utar:
de t̃ra erex̃ in opem & de stercore
enĩ ẽ int̾ra : tanquã pinguedo t̃redis¬
ruptus ẽ suꝑ t̾rã. sicut iacuit ille la¬
tarus ulcerosus: sed tam̃ ab angelis
sublatus ẽ. in sinu abrahe p̃tiosa
in conspectu dñi mors scõꝵ eius
Sic̃ contẽptibilis ẽ. seło: ita p̃tiosa est
agricolȩ. Nouit enĩ tibi utilitatẽ &
uberem sucũ & nouit quid affect&.
quid eligat. unde seges fertilis surgat
Sed contẽp Nit ea istae mundus. Nesci¬
tis quia contẽptibilia mundi elegitds̃.
& ea que ñ s̃ tanquã quȩ sunt ut ea
quȩ sunt euacuent᷑: de stercore
erectus paulus & parus. & cũ occide¬
rentur contemnebant᷑. Modo iã sagi¬
nata inde t̾ra. exurgente sege te
eccłȩ ecce qđ ẽ nobile &p̃cipuũ in

Expanded text:
talis est quaedam sagina terrae, et quaedam talis est quaedam sagina terrae, et quaedam pinguedo; et contemptibile est hominibus, et quasi sordidum est, et abjicitur. Sed quid fecit hic, ut jam et ipsius verbis utar? «De terra» erexit «inopem, et de stercore» enim est in terra; tanquam pinguedo terrae, disruptus est super terram: sic jacuit ille Lazarus ulcerosus, sed tamen ab Angelis sublatus est in sinum Abrahae . Pretiosa est in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Sicut contemptibilis est saeculo, ita pretiosa est agricolae. Novit enim ibi utilitatem et uberem succum, et novit quid affectet, quid eligat, unde seges fertilis surgat: sed contemnit eam iste mundus. Nescitis quia «contemptibilia mundi elegit Deus, et ea quae non sunt, tanquam quae sunt, ut ea quae sunt evacuentur» ? De stercore erectus Petrus, et Paulus; et cum occiderentur, contemnebantur: modo jam saginata inde terra, exsurgente segete Ecclesiae, ecce quod est nobile et praecipuum in
Abbreviated transcription (Latin):
la .c̃. Suꝑ terrã: dissipata sunt
iuxta internũ ossanr̃a Iuxta
infernũ disꝑsa sunt ossa martprum :
id .ẽ. corpora testium xp̃i. Occisi enĩ
sunt martrres: & quasi p̃ualuerunt
qui occider̃. Preualuer̃ illi ꝑ sequen¬
do: ut p̃ualerent uerba xp̃i p̃dican¬
do: & qͥd factũ .ẽ de mortib scõrum:
sicut crassitudo t̃rȩ disrupta .ẽ. sup
t̃ram: nouimꝰ crassitudinẽ t̃rȩ con¬
temptibilia quȩq eẽ : quȩ sunt quasi
contẽptibilia hominib sucumdant
t̃rȩ Nam dictum ẽ & in quodam
psalmo iacuis se mortes scorum
&non fuit qui sepelir&. sed ille om̃s mor¬
tes facdae sunt crassitudo trȩ. Quo¬
modo accopit t̾ra quandã pinguedinẽ
de reb contẽptibilib & abiectis sic ex
eo qđ contẽpsit hic mundus accepit cras¬
situdine tr ut inde seges ecđȩ fera¬
cius pullular& Iam nostis fr̃s. quia
c̃teptibilia t̃re huiꝰ deqͥb pinguescit
tra nec appellare uolo. nec dicere dec&

Expanded text:
ta est super terram, dissipata sunt» ta est super terram, dissipata sunt» «juxta infernum ossa nostra.» Juxta infernum dissipata sunt ossa martyrum, id est corpora testium Christi. Occisi sunt enim martyres, et quasi praevaluerunt qui occiderunt. Praevaluerunt illi persequendo, ut praevalerent verba Christi praedicando. Et quid factum est de mortibus sanctorum? «Sicut crassitudo terrae disrupta est supterram?» Novimus crassitudinem terrae, contemptibilia quaeque esse. Quae sunt quasi contemptibilia hominibus, fecundant terram. Nam dictum est et in quodam psalmo jacuisse mortes sanctorum; et non fuit qui sepeliret . Sed illae omnes mortes factae sunt crassitudo terrae. Quomodo accipit terra quamdam pinguedinem de rebus contemptibilibus et abjectis; sic ex eo quod contempsit hic mundus, accepit crassitudinem terra, ut inde seges Ecclesiae feracius pullularet. Jam nostis, fratres, quia contemptibilia terrae hujus, de quibus pinguescit terra, nec appellare volo, nec dicere decet:
Abbreviated transcription (Latin):
lus habebat. Vnde autẽ p̃ualuer
uerba dñi : Ecce egomitto uos sicut
agnos in medio luporum: Nolite timere
temnon possunt occidere: sed eum time¬
te : qui & cospus & animã potest mit¬
tere in gehennam. dedit timorem.
subiecit spem in flammauit caritatẽ
noli timere inquit mortem mortem
timetis: prior morior. Ne uel capil¬
lus ur̃ pereat formidatis: prior in¬
teger in carne resurgo Merito audistis
& quid ẽ factum de tot mortib mar¬
trrũ. nisi ut ipsa uerba p̃ualerent
& tanquã inrigata t̾ra sanguine tes¬
tium xp̃i. pullular& ubiq̃. seges ȩc¬
cũ p̃dicant᷑ a non timentib Quid ũ
timentib: nec exilia. nec damna. nec
mortẽ. nec crucẽ:. Non enĩ nec mortem
solã. sed nec crucẽ : qua morte nihil ui¬
debat᷑ execrabilius : Ipsam dñs susce¬
pit: ne discipłi eius mortẽ quidem ñ
timerent. sed nec genus mortis hor¬
rescerent. Ergo a non tim̃tib cũ dicun
Sicut Crassitudo ⁊ erre disrup¬

Expanded text:
lus habebat. Unde autem praevaluerunt lus habebat. Unde autem praevaluerunt verba Domini? «Ecce ego mitto vos sicut agnos in medio luporum. Nolite timere tem non possunt occidere; sed eum timete, qui et corpus et animam potest mittere in gehennam ignis» . Dedit timorem, subjecit spem, inflammavit charitatem. Nolite, inquit, timere mortem. Mortem timetis? Prior morior. Ne vel capillus vester pereat, formidatis? Prior integer in carne resurgo. Merito audistis Et quid est factum de tot mortibus martyrum, nisi ut ipsa verba praevalerent, et tanquam irrigata terra sanguine testium Christi, pullularet ubique seges Ecccum praedicantur a non timentibus. Quid non timentibus? Nec exsilia, nec damna, nec mortem, nec crucem. Non enim nec mortem solam; sed nec crucem, qua morte nihil videbatur exsecrabilius. Ipsam Dominus suscepit, ne discipuli ejus mortem quidem non timerent, sed nec genus mortis horrescerent. Ergo a non timentibus cum dicu«Sicut crassitudo terrae disrup
Abbreviated transcription (Latin):
indentur aliquid dicere : donet com¬
parent᷑ petrȩ. ꝓpt̃ea si inuentꝰ fue¬
rit aliquis eorũ hoc dixisse qđ dixit
loquitur . prior est quã ipsa ueritas.
O homo attende xp̃m. non quando ad
te uenerit: sed quando te fecerit
Potest & egrotus dicere : sed prius
ego cecidiꝰ in lectũ. quã medicus ad
me ueniss& Vtiq ideo ille posterior
uenit : quia tu prius cecidisti. Uidete
itaq textũ psalmi. Adhuc & oratio
mea in beneplacitis eoꝵ. Sed erunt
multi qui contradicant: ab sorti sunt
iuxta petrã iudices eoꝵ. Quid gͦ erit:
AUdient uerba mea qm̃ p̃ualuerunt
Praeualuer̃ uerbamea. uerbis eory
dictas̃ ab eis quȩdã disserte sed a
me uera. Aliud ẽ. laudare loquacẽ :
aliud laudare ueracẽ. Audient
sacrificio cũ his legibus ista prohi¬
berent᷑ & ñ negauit quis ipsoꝵ
cõphensus ẽ. ad orare idolũ. & tior
clamauit ñ feci. & timuit ne con¬
uinceret᷑: ⁊ ales ministros diabo¬

Expanded text:
videntur aliquid dicere, donec comvidentur aliquid dicere, donec comparentur petrae. Propterea si inventus fuerit aliquis eorum hoc dixisse, quod dixit s vera loquitur, prior est quam ipsa veritas? O homo, attende Christum, non quando ad te venerit, sed quando te fecerit. Potest et aegrotus dicere: Sed prius ego cecidi in lectum, quam medicus ad me venisset. Utique ideo ille posterior venit, quia tu prius cecidisti. 20. Videte itaque textum Psalmi, «Adhuc et oratio mea in beneplacitis eorum.» Sed erunt multi qui contradicant: «Absorpti sunt juxta petram judices eorum» Quid ergo erit? «Audient verba mea, quoniam praevaluerunt.» Praevaluerunt verba mea verbis eorum. Dicta sunt ab eis quaedam diserte, sed a me vera. Aliud est laudare loquacem, aliud laudare veracem. «Audientsacrificio, cum his legibus ista prohiberentur, et non negavit? Quis eorum comprehensus est adorare idolum, et non clamavit, Non feci, et timuit ne convinceretur? Tales ministros diabo
Abbreviated transcription (Latin):
ad occasum laudate nom̃ dñi. Quid faci¬
unt pauci. alit̃ disputantes : iudices
sunt im piorũ. Sed qͥd adte: uide
qͥd sequitur. ABSORTISUÑ IUXTA
pe ⁊ Rã iudices eorũ: Quid.ẽ. ab¬
sorti suNt uxta petrã : Petra autem
erat. xp̃s. Ab sorti sunt iuxta petram
Iuxta id .ẽ. cõparati : iudices magni.
potentes docti. Ipsi dicunt᷑ iudices
eorum: tanquam uidicantes de morib
& sententiam ꝓferentes: Dixit hoc aris¬
totiles : adunge illũ petrȩ & absortus
est . Quis ẽ. aristotiles : Audiat dix̃
xp̃s: & apud inferos contremiscit dix̃
hoc prthagoras: dix̃ hoc plato Adun¬
ge illos petrȩ: conpara auctoritatem
illorũ auctoritati eu angłicȩ compara
inflatos crucifixo : dicamꝰ cis uos lit¬
teras ur̃as conscripsistis incordib suꝑ¬
boꝵ.: ille crucẽ suã fixit in cordibus
regũ. Postremo mortuus ẽ & resurre¬
xit. Mortui estis: & nolo quȩrere
quẽ ad modũ resurgatis Ergo absortir̃
iuxta petrã istã iudices eoꝵ. Tandiu

Expanded text:
ad occasum, laudate nomen Domini. Quid faciunt pauci aliter disputantes? iudices sunt impiorum. Sed quid ad te? vide quod sequitur. ‘Absorpti sunt iuxta petram iudices eorum’. Quid est ‘absorpti sunt iuxta petram’? ‘Petra’ autem erat Cristus; ‘absorpti sunt iuxta petram’, ‘iuxta’, idest comparati; ‘iudices’ magni potentes docti. Ipsi dicuntur ‘iudices eorum’ tanquam iudicantes de moribus et sententiam proferentes. 43 Dixit hoc Aristotiles: adiunge illum petre, et absorptus est; quis est Aristotiles? Audiant dixit Cristus et apud Inferos contremiscit. Dixit hoc Pithagoras, dixit hoc Plato: adiunge illos petre, compara autoritatem illorum autoritati evangelice, compara inflatos crucifixo; dicamus eis: ‘Vos literas vestras conscripsistis in cordibus superborum; Ille crucem suam fixit in frontibus regum; postremo mortuus est et resurrexit; mortui estis et nolo querere quemadmodum resurgatis’. Ergo absorpti sunt uxta petram» istam «judices eorum.» Tamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
herbã de t̾ra uellit. Dĩ membrauexat:
qui pomũ capit de arbore hȩc ne
faciat in agro falsa homicidia: fac̃
infenore uera homicidia. Panẽ men¬
dicanti non porrigit. Videte si potest
eẽ.maior iniquitas ista iustitia: panẽ
m̃dicanti ñ porrigit : Quȩris quare:
ne uita quȩ ẽ in pane quã dicunt mem¬
brũ dĩ substantiã diuinã m̃dicus ille
accipiat : & lig& illã in carne : Qd ergo
uos : quid ÷ quare ñ manducatis : car¬
nẽ non hab&is : sed nos inquiunt quia
fide manichei: illuminati sumꝰ ora.¬
tionib & psalmis nris: qui electi sumꝰ.
purgamus inde uitã quȩ ẽ in illopa¬
ne & mittimꝰ illã ad thesauroscȩlo¬
rũ. Tales s̃ electi ut non sint saluandi
adõ: sed ad saluatores dĩ. & ipse est
xpc̃ dicunt crucifixus in toto mundo
Ego in euangło saluatorẽ acceperã
xpm̃. uos aut̃ estis in libris ur̃is salua¬
tores xp̃i: Estis plane blasphema
Ergo bucella ne det᷑ m̃dico & plor&

Expanded text:
herbam de terra vellit; Dei membra vexat, herbam de terra vellit; Dei membra vexat, qui pomum carpit de arbore. Haec ne faciat in agro falsa homicidia, facit in fenore vera homicidia. Panem mendicanti non porrigit. Videte si potest esse major iniquitas ista justitia. Panem mendicanti non porrigit: quaeris, quare? Ne vitam quae est in pane, quam dicunt membrum Dei, substantiam divinam, mendicus ille accipiat, et liget eam in carne. Quid ergo vos? quid? quare manducatis? Carnem non habetis? Sed nos, inquiunt, quia fide Manichaei illuminati sumus, orationibus et psalmis nostris, qui electi sumus, purgamus inde vitam quae est in illo pane, et mittimus illam ad thesauros coelorum. Tales sunt electi, ut non sint salvandi a Deo, sed salvatores Dei. Et ipse est Christus, dicunt, crucifixus in toto mundo. Ego in Evangelio Salvatorem acceperam Christum; vos autem estis in libris vestris salvatores Christi. Estis plane blasphematErgo buccella ne detur mendico, et ploret
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cũ te punit ꝑseuerantẽ & misericors
cũ liberat confitentẽ. Non ergo in qͥt
declines cormeũ in uerba maligna. ad
excus andas excusationes inpeccatis
ut dicã qui a gens tenebrarũ fecit qđ
ego feci: cũ hominib oꝑantib iniqͥ¬
tatẽ. Quã iniqͥtatẽ : dicamꝰ aliquã eoꝵ¬
iniquitatẽ mapicheorũ publicã quã
confitent᷑. Expedire dicunt hominẽ
feneratorẽ eẽ : quã agricolã . Quȩris
causam : & reddunt rationẽ Vide si
ratio illa non dem̃tia nominanda ẽ:
Qui enĩ inusurã in quiunt dat pecuniã :
ñ ledit crucẽ luminis. Multi ñ intel¬
ligunt: sed exponã. Qui aut̃ in quiunt
agricola ẽ : multũ lȩdit cruc̃eluminis
Quȩris quã crucẽ luminis : membra
inquiunt illa dĩ quȩ capta s̃ in illo p̃lio
mixta s̃ uniuerso mundo: & sunt in
arborib inherbis. in pomis infru¬
ctibus Dĩ membra uexat: qui t̾rã sul¬
co discindit dĩ membra uexat: qui

Expanded text:
est, cum te punit perseverantem; et misericors, est, cum te punit perseverantem; et misericors, cum liberat confitentem. «Non» ergo, inquit, «declines cor meum in verba maligna, ad excusandas excusationes in peccatis;» ut dicam quia gens tenebrarum fecit quod ego feci. 12. «Cum hominibus operantibus iniquitatem.» Quam iniquitatem? Dicamus aliquam eoiam Manichaeorum publicam, quam confitentur. Expedire dicunt homini feneratorem esse, quam agricolam. Quaeris causam, et reddunt rationem. Vide si ratio illa non dementia nominanda est. Qui enim in usuram, inquiunt, dat pecuniam, non laedit crucem luminis multi non intelligunt, sed exponam: qui autem, inquiunt, agricola est, multum laedit crucem luminis. Quaeris quam crucem luminis? Membra, inquiunt, illa Dei quae capta sunt in illo praelio, mixta sunt universo mundo, et sunt in arboribus, in herbis, in pomis, in fructibus. Dei membra vexat, qui terram sulco discindit; Dei membra vexat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
huc te misit. ut tanta hic patiaris. cũ
sis menibrũ ipsius cũ sis substantia ip¬
sius : si non timuit: inuidit Si hoc
timore ñ fecit: crudelitate fecit.
Quã ergo iniquus ẽ. cui nihil nocere
poterat. & fecit ut membrissuis hic
ita noceret᷑ : An poterat noc erꝗ :
Ergo incorruptibilis non ẽ: Cum uis¬
te ergo defendere de peccato tuo
laudare non potes dm̃. In laude dĩ non
capereris: nisi intua iactareris
Transi ad uituperationẽ tuã & lauda¬
bis dm̃ Redi ad uerba psalmoꝵ quos
exsecramini dic Ego dixi dñe mise¬
rere mei .sana animã meã qm̃ pecca¬
uitibi: Ego dixi. ego peccaui: ñ fortu¬
na. ñ fatum. non gens tenebrarũ si g
tu peccasti: iã uide quẽ ad modũ pate¬
at lausdĩ. in quo angustabaris cũ te
uelles defendere melius in peccatis
tuis angustaris: & in illius laude dila¬
taris. Iamergo confesso peccato tuo
uide quẽ ad modũ laudet᷑ ds̃: qui a &iust

Expanded text:
huc te misit, ut tanta hic patiaris, cum huc te misit, ut tanta hic patiaris, cum sis membrum ipsius, cum sis substantia ipsius? si non timuit, invidit; si hoc timore non fecit, crudelitate fecit. Quam ergo iniquus est, cui nihil noceri poterat, et fecit ut membris suis hic ita noceretur? An poterat noceri? Ergo incorruptibilis non est. Cum vis ergo te defendere de peccato tuo, laudare non potes Deum. In laude Dei non capereris, nisi in tua jactareris. Transi ad vituperationem tuam, et laudabis Deum. Redi ad verba Psalmorum quos exsecramini, dic: «Ego dixi, Domine, miserere mei; sana animam meam, quoniam peccavi tibi.» Ego dixi, ego peccavi; non fortuna, non fatum, non gens tenebrarum. Si ergo tu peccasti, jam vide quemadmodum pateat laus Dei, in qua angustabaris, cum te velles defendere. Melius in peccatis tuis angustaris, et in illius laude dilataris. Jam ergo confesso peccato tuo, vide quemadmodum laudetur Deus: quia et justus
Abbreviated transcription (Latin):
misit tale ẽ & illud qđ ibi remansit
Hoc ipsi dicunt ipsi fatent᷑: quia duae
substantiȩ s̃ una illa & una ista libri
eoꝵ: hoc habent: & si negant: legunt᷑
& conuincuntur Quid ergo ut in hoc
uno exordo nihil amplius dicã: ñ dicã
peiora ñ dicã sceleratiora. In hoc ipso
exordio quo hellũ inducunt: uide te
quẽ ad modũ debellent᷑: & ubi pugnatũ
aduersus dm̃ agente tenebrarũ dicunt.
ipsi in eoꝵ uerboꝵ pugna capiunt᷑
Non enĩ ẽ. qđ dicant: aut quo refugiant :
sed uis onefande false electe. defen¬
dere peccatũ tuũ. ut quando aliquid
mali feceris non tu fecisse uidearis :
quȩris inquẽ peccatũ tuũ refundas
& refundis in gentẽ tenebrarũ. Sed
ad dm̃ attende : siñ illũ refundis:
Sienĩ poss& gens tenebrarũ quã fin¬
gitis hoc tibi dicer&: quid me accusas
potui aliqͥd facere dõtuo. anñ potui:
sĩ potui fortior illo sũ : siñ potui :
quare metimuit : si ñ timuit. quare

Expanded text:
misit, tale est et illud quod ibi remansit. misit, tale est et illud quod ibi remansit. Hoc ipsi dicunt: ipsi fatentur quia duae substantiae sunt; una illa, et una ista. Libri eorum hoc habent; et si negant, leguntur, et convincuntur. 11. Quid ergo? Ut in hoc uno exordio nihil amplius dicam, non dicam pejora, non dicam sceleratiora: in hoc ipso exordio quo bellum inducunt, videte quemadmodum debellentur; et ubi pugnatum adversus Deum a gente tenebrarum dicunt, ipsi in eorum verborum pugna capiuntur. Non enim est quod dicant, aut quo refugiant. Sed vis, o nefande, false electe, defendere peccatum tuum, ut quando aliquid mali feceris, non tu fecisse videaris: quaeris in quem peccatum tuum refundas, et refundis in gentem tenebrarum. Sed ad Deum attende, si non in illum refundis. Si enim posset gens tenebrarum, quam fingitis, hoc tibi diceret: Quid me accusas? Potui aliquid facere Deo tuo, annon potui? Si potui, fortior illo sum: si non potui, quare me timuit? Si non timuit, quare
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrarũ dicunt: & fabricauit in¬
de mundũ. & nos animȩ inquiunt
de ipsis membris dĩ sumus: sed pre¬
mimur hqͥc uiscerib gentis tene¬
brarũ & quicquid pectare dicimur:
illa gens peccat. Se quidem uident᷑
ex cusare apeccato: sed dnĩ suũ ñ ex¬
cuseñt a crimine timoris : Nec ipsã
corruptibilitatis sĩ enĩ in corruptibi¬
lis su impenitrabilis . quid ei factura
erat gens illa : feciss& illa quẽ uell&
impetũ. quomodo t̃rer& impenitra¬
bilem. in uio labilem. in contaminabi
ds̃ crudelis. qui sine causa huc uos
misit. cui nihil nocerꝑ poterut. quare
uos misit : Ecce gens tenebrarũ illi
nocere non poterat: ipse aut̃ grauiter
uob̵ nocuit. & ipse magis quã ille hostis
ur̃ fuit : quanquã & ipse uoł nocere
potuit. Potuistis p̃mi. potuistis capti¬
uari potuistis inquinari potuistis
corrũpi potuit gͦ& ille frustum eni
quodammodo & particula naturȩ ipsi
conuincit massã. Quale ẽ. illud qđ huc

Expanded text:
tenebrarum, dicunt, et fabricavit intenebrarum, dicunt, et fabricavit inde mundum. Et nos animae, inquiunt, de ipsis membris Dei sumus; sed premimur hic visceribus gentis tenebrarum, et quidquid peccare dicimur, illa gens peccat. Se quidem videntur excusare a peccato; sed Deum suum non excusant a crimine timoris, nec ipsam corruptibilitatis. Si enim incorruptibilis, si impenetrabilis, quid ei factura erat gens illa? Fecisset illa quem vellet impetum; quomodo terreret impenetrabilem, inviolabilem, incontaminabilDeus, crudelis; quia sine causa huc vos misit, cui nihil noceri poterat. Quare vos misit? Ecce gens tenebrarum illi nocere non poterat; ipse autem vobis graviter nocuit, et ipse, magis quam illa, hostis vester fuit: quanquam et ipsa vobis nocere potuit. Potuistis premi, potuistis captivari, potuistis inquinari, potuistis corrumpi: potuit ergo et ille. Frustum enim quodammodo, et portiuncula naturae ipsius convincit massam. Quale est illud quod huc
Abbreviated transcription (Latin):
mittendũ. quasi iustos eminentiores
in setenentes. uelut primũ gradus
iustitiȩ: electos uocari apud maniche¬
os. Qui nouer̃ recognoscant: qui nescie¬
scĩ: & habemus hoc inscripturis: sed
usurpa N sibi illud nom̃. & quasi fa¬
miliarius sibi applicar̃ : ut tanquã
ꝓprie iam electi appellent᷑. Qui sunt
isti electi : quib sidixeris petcasti
statim defensionẽ impiã & peiorem
cȩteris magisq sac rilegã ꝓferunt. Ñĩ
ego peccaui. sed gens tenebrarũ Quȩ
est ista gens tenebrarũ : quȩ bellũ
gessit cum dõ: & ipsa peccat. cũ tu
peccas Ipsa inquit : quia cõmixtꝰ sũ
illi. ds enĩ qui te cõmiscuit. qͥd timuit:
hoc enĩ dicunt: qđ illagens tenebrar
rebellauerit aduersus dm̃. ante quã
mundus fier& & ille cauens ne regna
eiꝰ illo adueniente hostili impetii uas¬
tarentur: misit huc membra sua.
substantiã suã. hoc qđ ẽ ipse : si aurũ:
aurũ. si lux. lucẽ quicquid illud. ẽ
hoc misit & miscuit uiscerib gentis

Expanded text:
mittendum, quasi justos eminentiores in se tenentes velut primum gradum justitiae, Electos vocari apud Manichaeos. Qui noverunt, recognoscant; qui nescienes sancti, et habemus hoc in Scripturis : sed usurparunt sibi illud nomen, et quasi familiarius sibi applicaverunt, ut tanquam proprie jam electi appellentur. Qui sunt isti electi? Quibus si dixeris, Peccasti; statim illam defensionem impiam et pejorem caeteris magisque sacrilegam proferunt: Non ego peccavi, sed gens tenebrarum. Quae est ista gens tenebrarum? Quae bellum gessit cum Deo. Et ipsa peccat, cum tu peccas? Ipsa, inquit, quia commixtus sum illi. Deus enim qui te commiscuit, quid timuit? Hoc enim dicunt, quod illa gens tenebrarum rebellaverit adversus Deum, antequam mundus fieret; et ille cavens ne regna ejus loco adveniente hostili impetu vastarentur, misit huc membra sua, substantiam suam, hoc quod ipse est; si aurum, aurum; si lux, lucem: quidquid illud est, hoc misit, et miscuit visceribus gentis
Abbreviated transcription (Latin):
impetꝰ factus ẽ: qui ñ habebat tales
uires fit impetꝰ impetrũ : ñ fit in ioħe
& enĩ uires ipsas petrus post accepit.
tunc aut̃ infirmus fuit : ꝓ xpi nomi¬
ne ille in t̃rogatur qui uires ñ habe¬
bat: ille qui habebat uires ñ patitur
monium xp̃o quẽ occider̃ iudei
& occidit᷑ abherode. quia dicebat ei
ñ tibi lic& habere uxorem frĩs tui
Neq enĩ fr̃ eiꝰ sine posteritate decesse¬
rat. Prolege quidem ueritatis ꝓ ȩqua¬
litate ꝓ iustitia ideo scs & ideo martyr
sed tamen non ꝓ illo nomine qͦ xp̃ia¬
ni sumus: Quare hoc nisi ut imple¬
retur singularis egosũ donec transeã :

Expanded text:
impetus factus est, qui non habebat tales vires: fit impetus in Petrum, non fit in Joannem. Etenim vires ipsas Petrus post accepit; tunc autem infirmus fuit. Pro Christi nomine ille interrogatur qui vires non habebat: ille qui habebat vires, non patitumonium Christo, quem occiderunt Judaei; et occiditur ab Herode, quia dicebat ei, «Non tibi licet habere uxorem fratris tui» . Neque enim frater ejus sine posteritate decesserat. Pro lege quidem veritatis, pro aequalitate, pro justitia: ideo sanctus, ideo martyr; sed non tamen pro illo nomine, quo christiani sumus. Quare hoc, nisi ut impleretur, «Singularis ego sum, donec transeam?»
Abbreviated transcription (Latin):
electi maloꝵ. elect impioꝵ. cũ quib
non est combinandũ: id est cum qui¬
bus non ẽ habenda societas qui sunt
autẽ arbitrantes se iustos & contem¬
nentes cȩteros quasi peccatores. sic̃
erant illi pharisei : aut quia ipsa pec¬
cata manifesta uł deprehendunt᷑
uł publice fiunt defendentes & asse¬
rentes. ne aliqđ eoꝵ culpae tribuatur.
& ut ipsi nihil mali fecisse iudicentur
Sed totũ ds̃ qui uł sic creauithominẽ
dicunt uel stellas composuit ulres
humanas neglagit. defendentessunt
electoꝵ scł. sed dicat membrũxp̃ĩ.

Expanded text:
Electi malorum, electi impiorum, cum quibus Electi malorum, electi impiorum, cum quibus non est combinandum, id est, cum quibus non est habenda societas. Qui sunt autem? Arbitrantes se justos, et contemnentes caeteros quasi peccatores, sicut erant illi pharisaei: aut quia ipsa peccata manifeste vel deprehenduntur, vel publice fiunt, defendentes et asserentes, ne aliquid culpae eorum tribuatur; et ut ipsi nihil mali fecisse judicentur, sed totum Deus, qui vel sic creavit hominem, dicunt, vel stellas composuit, vel res humanas negligit. Defensiones sunt electorum saeculi. Sed dicat membrum Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
mã meã qm̃ peccaui tibi Et ista fr̃¬
mei qualium defensio . ẽ: non solum
indoctorũ : sed etiam doctorum
sedent & cõputant sydera: interualla
cursus. uolubilitates. status. motus:
Intendunt. describunt. coniciunt :
docti. magni uident᷑. Totũ hoc doctum
& magnũ : defensio peccati ẽ. Eris
adulter : quia si hic habes uenerem
Eris homicida : quia si hic habes martem:
iudici scienti. Porro ipse mathematicur
qui sibi fabulas laqueorũ tuorũ etiam
uendit : ut ñ uł gratuitã cõpares mostem.
Emis enĩ mortẽ amathematico precio
qͥ contẽpsisti uitã a xp̃o gratis : Ipse
ergo mathematicus. si uxorem suã paulo
petulantius uideri conuersari. aut
aliquos alienos inꝓbe attendere. aut
fenestrã crebro repetere: nonne arripit.
uerberat. & dat disciplinã indomo sua :
resondeat illi uxor: si potes uenerem
aliud .ẽ. qđ cõpetit rectori : aliud quod
ꝓfertur emptori Ergo electi eoꝵ qͥs

Expanded text:
mam meam, quoniam peccavi tibi» . Et ista, framam meam, quoniam peccavi tibi» . Et ista, fratres mei, defensio qualium est? Non solum indoctorum, sed etiam doctorum. Sedent, et computant sidera; intervalla, cursus, volubilitates, status, motus intendunt, describunt, conjiciunt. Docti, magni videntur. Totum hoc doctum et magnum, defensio peccati est. Eris adulter, quia sic habes habes Venerem: eris homicida, quia sic Martem. judici scienti. Porro ipse mathematicus qui tibi fabulas laqueorum tuorum etiam vendit, ut non vel gratuitam compares mortem emis enim mortem a mathematico pretio, qui contempsisti vitam a Christo gratis: ipse ergo mathematicus si uxorem suam paulo petulantius viderit conversari, aut aliquos alienos improbe attendere, aut fenestram crebro repetere; nonne arripit, verberat, et dat disciplinam in domo sua? Respondeat illi uxor: Si potes, Veneremaliud est quod competit rectori, aliud quod profertur emptori? Ergo electi eorum qui sunt?