comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ido pacẽ. qͣntũ nr̃m sũmũ ẽ obtinebimꝰ: isto mͦ ꝓsuo
mͦ scuiÑ eam scĩ angłi. hões aut̃ nc̃ longe infra.
in qͣntũ lib& ꝓuectu m̃tis excellant: C̃sidandũ ÷
enim: qͣntꝰ uir dicebat. Ex parte scimꝰ et ex paste
speculũ in enigmate : tñc aut̃ facie ad faciem¬
Sic iam uident᷑ scĩ angłi. qui etiam nr̃i angłi dicti
st̃ : qr eruti de potestate tenebrarũ. & accepto
sp̃s pignore trans lati ad regnũ xp̃i ad eos an¬
łos iam coepimꝰ ꝑtinere : cũ quib nob erit scã

Expanded text:
ipso pacem, quantum nostrum summum est obtinebimus: isto modo pro suo modo sciunt eam sancti angeli; homines autem nunc longe infra, quantumlibet prouectu mentis excellant. Considerandum est enim quantus uir dicebat: Ex parte scimus et ex parte speculum in aenigmate, tuident sancti angeli, qui etiam nostri angeli dicti sunt, quia eniti de potestate tenebrarum et accepto spiritus pignore translati ad regnum Christi ad eos angelos iam coepimus pertinere, cum quibus nobis erit sancta
Abbreviated transcription (Latin):
delicti carnalis expoltatio quã significat
circumcisio die dnĩco resurrexit. qui post
septimum octauus ẽ
Iec moueat qđ ait scđm iustitiam quae
in lege ẽ qđ fuerit sine quȩrela Po
tuit enim eẽ intus in affectionibus prauis
p̃uaricator legis : & tamen conspicua oꝑa
legis implere uł timore hominum ut ip¬
suts dei. sed poene formidine. non dilec¬
tione & delectatione iustitie Aliud enĩ
uoluntate benefaciendi benefacere: ali¬
ud aut̃ ad male faciendum sic uoluntate
inclinari. ut etiam facen& si haec posset
impune ꝑmitti. Nam sic ꝓfecto in ipsa¬
intus uoluntate peccat: qui ñ uoluntate
sed timore non pecoat. In quib in terio¬
rib suis talem se fuisse sciens apłs ante
ephesios. Et uos inquit cũ essets mortui de¬
lictis & peccatis urĩs : in quib aliqͣndo ambu

Expanded text:
delicti carnalis expoliatio, quam significat circumcisio, die dominico resurrexit, qui posseptimum octavus est. Nec moveat quod ait secundum justitiam quae in lege est, etuit enim esse intus in affectionibus prauis praeuaricator legis et tamen conspicua opera legis inplere uel timore hominum uel ipsius dei, sed poenae formidine, non dilectione et delectatione iustitiae. aliud est enim uoluntate benefaciendi benefacere, aliud autem ad malefaciendum sic uoluntate inclinari, ut etiam faceret, si hoc posset inpune permitti. nam sic intus voluntate peccat, qui non voluntate, sed timore non peccat. In quibus interioribus suis talem se fuisse sciens Apostolus Ephesios: Et vos, inquit, cum essetis mortui delictis et peccatis vestris, in quibus aliquando a
Abbreviated transcription (Latin):
nos habe coeper̃. Dix̃ aut̃ dñs inc̃. Uidete : ne
contempnatis unum depusillis istis. Dico enim uob̃
qr angłi eorũ incęlis semꝑ uideq̃ faciem pr̃ĩs mei
qͥ incȩlis. ẽ Sic̃ gͦ illi uident: ita et nos uisuri sumꝰ.
in enigmate : t nc̃ aut̃ facie ad faciem. Pmiũ itaq fidĩ
sicuti ẽ E acies aut̃ dĩ manifestatio eiꝰ intelligenda
PAx ista p̃cellit omnem intellectum. sed
Nos aut̃ qͣntuscumq sit in nob̵ intellectus hu¬
manꝰ ex parte scimꝰ : et uidemꝰ nc̃ ꝑspeculũ in
enigmate Cum uͦ ȩqͣles angłis di fuerimꝰ : tñc̃ quẽ¬
Ad modũ ipsi ui debimꝰ facie ad faciem. Tantãq pacẽ
habebimꝰ apđ eos : qͣntam & ipsi erga nos qr
tantũ eos dilecturi sumꝰ. qͣntũ ab eis diligim᷑.
Itaq pax eoꝵ nota nob̾ erit. qr et nr̃a tanta
actalis erit : nec p̃cellet tñc intellectũ nr̃m.
intellectum sine dubitatione p̃cellit. de ipso
qͥppe beata ÷ rationał cyeat᷑a quaec̃q beata ẽ

Expanded text:
nos habere coeperunt. Dixit autem Dominus Iesus: Videte ne contemnatis unum de pusillis istis. Dico enim nobis, quia angeli eorum in caelis semper uident faciem patris meiqui in caelis est. sicut ergo illi uident, ita et nos uisuri sumus; in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. praemium itaque fidei sicuti est. facies autem dei manifestatio eius intellegenda Pax ista praecellit omnem intellectum: sed Nobis autem quantuscunque sit intellectus humanus, ex parte scimus, et videmus per speculum: in aenigmate . Cum vero aequales angelis Dei fuerimus, tunc, quemadmodum ipsi, videbimus facie ad faciem : tantamque pacem habebimus erga eos, quantam et ipsi erga nos, quia tantum eos dilecturi sumus, quantum ab eis diligemur. Itaque pax eorum nota nobis erit, quia et nostra talis, ac tanta erit, nec praecellet tunc intellectum nostrum. orum intellectum sine dubitatione praecellit; de ipso quippe beata est rationabilis creatura, quaecunque beata est;
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑtate ditaremur. Ipsum enim de
tra suscitauit tam cito: ut cciro eius
non uidet corrupgionem. Nec illud ali
erigit in opem. In ops quippe idem qͥ
pauꝑ. Stercus uͦ unde erectus est
rectissim e intelliguntur ꝑsecutores iudȩi.
Inquorum numero cũ se dixisset apłs ec¬
hȩc propt̾ xp̃m damna eẽ dłxi. Nec so-¬
lum detrim̃ta uerum etiam stercora exis¬
timaui eẽ: ut xpm lucrifaciam. De t̾ra gͦ
suscitatus. ẽ ille supra om̃s diuites pauꝑ.
et de illo stercore erectus ẽ. supra onis
opulentos ille in ops Non qđ iam ac

Expanded text:
tum est, ditaremur; ipsum enim de terra suscitavit tam cito, ut caro ejus non videret corruptionem, nec illud ab ierigit inopem. » Inops quippe idem qui pauper; stercus vero, unde erectus est, rectissime intelliguntur persecutores Judaei: in quorum numero, cum se dixisset Apos, haec propter Christum damna esse duxi: nec solum detrimenta, verum etiam stercora existimavi esse, ut Christum lucrifacerem. De terra suscitatus est ille supra omnes divites pauper, et de illo stercore erectus est supra omnes opulentos ille inops, ut sedeat c
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ ur̃. qͥd uob̃ necessariũ sit. priꝰ ꝗ petatis ab eo.
Nec ista ex aliqͦ tp̃r cognouit ut nosset : sed fut᷑a
om̃a tẽporalia atq eis etiam qͥd et ꝗdo ab illo
petituri fueramꝰ. & qͦs de quib reb uł exaudi¬
turus uł ñ exciuditurus e& sine in itio ante
p̃sciuit. Unũ sas aut̃ creaturtis suas & sp̃ituales
N enĩ nesciuit q̃ fuerat creaturꝰ. Qr gͦ sciuit creauit:¬
ñ qr ereauit sciuit. Nec alit̃ ea sciuit creata qͣm cre¬
anda : ñ enim eiꝰ sapientiȩ aliqͥd accessit ex eis:
sed illis existentib sic̃ oportebat & qͣndo oporte¬
bat: ille mansit ut erat. Ita scriptũ ẽ & in libro
eccłastico. Anteꝗ erearent᷑ om̃a nota st̃ ei. Sic et
rent᷑ & pꝰꝗ c̃sũmata st̃ sic ei nota s̃. Longe ÷ gͥ huic

Expanded text:
ter, quid vobis necessarium sit priusquam petatis ab eo: nec ista ex aliquo tempore cognovit, ut nosset, sed futura omnia temporalia, atque in eis etiam quid, et quando ab illo petituri fueramus, et quos, et de quibus rebus vel exauditurus, vel non exauditurus esset, sine initio ante praescivit. Universas autem creaturas suas, et spirituales, non enim nescivit, quas fecerat, creaturus. Quia scivitn quia creavit, scivit. Nec aliter ea scivit creata, quam creanda: non enim ejus sapientiae aliquid accessit ex eis; sed illis existentibus sicut oportebat, et quando oportebat, illa mansit ut erat. Ita et scriptum est in libro Ecclesiastico: Antequam crearentur, omnia nota sunt illi; sic et re
Abbreviated transcription (Latin):
usti recti exultate in dño: qr uos
decet laudatio. Nemo dicat. Quis gͦ
iustꝰ aut qͣndo gͦ ustus : Nolite uos abi
reditatem sempit̃nam ad optaremini :
sanguis unici ꝓuob effusus. ẽ. Si uob t̾rena
fragilitate uiluistis: ex p̃tio ur̃o uos ap¬
pendite qͥd manducetis. qͥd bibatis. qͦ
subscribatis : tam̃ dignae cogitate Nũ qͥd
hoc uos monemꝰ ut suꝑbi sitas. et uob̾ ali¬
qͣm ꝑfectionem audeatis arrogare : Sed
ñ iterum ab om̃i iustitia uos putare de¬
betis exules fieri. Nolo enim uos int̾rogar
de iustitia ur̃a. Fortassis enim nemo ur̃m¬
nemo mͥ audebit responđe iustꝰ sũ. Sed
intiogo uos de fide ur̃a Sic̃ nemo ur̃m
audet dicere iustꝰ sũ: sic nemo ñ audet
dicere fideł sũ. Nondũ quȩro qͥd uiuas:
sed quȩro qͥd credas. Responsurus es cređe
inspicit dĩ et luctam cũ carne consiđat.
et ortat᷑ ut pugnes. et adiuuat ut uincas.
et certantem spectat. & deficientẽ sub¬
leuat: & uincentẽ coronat. Est aut̃ fides¬

Expanded text:
usti recti, exsultate in Domino: quia vos decet laudatio. Nemo dicat: Quis ego justus, aut quando ego justus? Nolite vos abjicreditatem sempiternam adoptaremini, sanguis Unici pro vobis effusus est. Si vos vobis terrena fragilitate viluistis, ex pretio vestro vos appendite: quid manducetis, quid bibatis, quo subscribatis Amen, digne cogitate. Numquid hoc vos monemus, ut superbi sitis, et vobis aliquam perfectionem audeatis arrogare? Sed non iterum ab omni justitia vos putare debetis exules fieri. Nolo enim vos interrogare de justitia vestra; fortassis enim nemo vestrum mihi audeat respondere, Justus sum: sed interrogo vos de fide vestra. Sicut nemo vestrum audet dicere, Justus sum; sic nemo audet dicere, Fidelis non sum. Nondum quaero quid vivas, sed quaero quid credas. Responsurus es crederinspicit, et luctam cum carne considerat, et hortatur ut pugnes, et adjuvat ut vincas, et certantem exspectat, et deficientem sublevat, et vincentem coronat. Ergo, Ex
Abbreviated transcription (Latin):
to. hoc ÷ iam egresso de t̾ra chaldeoꝵ dicit
ds̃ exi det̃ra tua et decognatione tua et de
domo pr̃is tui : ñ ut corpꝰ inde eiceret qđ iã
fecerat s animum auelleret dr̃. Non enim
exierat inde animo: si spe redeundi et desi¬
ide et ipsa sarra sterilis uir tutem in c̃cepti¬
onem seminis accepit. etiã p̃t̃ tempus aetatis:
qm̃ fid elem oredidit eẽ. qͥ ꝓmiserat. Propt̃ qđ¬

Expanded text:
so de terra Chaldaeorum, dicit Deus: Exi de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui, non ut corpus inde eiceret, quod iam fecerat, sed ut animum auelleret, dicitur. Non enim exierat inde animo, si spe redeundi et desiide et ipsa Sara sterilis virtutem in conceptione seminis accepit, etiam praeter tempus aetatis, quoniam fidelem credidit esse qui promiserat .
Abbreviated transcription (Latin):
conuener̃ inunũ : c̃spirantes adũsus xp̃ianos
Quid: Ipsoꝵ regũ fidem nonne & ꝓmisi in crͥ¬
rograprio. & reddidi in effectũ : attende unde
Ingrate. legis debitũ cernis reditũ. ñ credisꝓmis¬
sum: Lege aliud in crrographo meo qm̃ fre¬

Expanded text:
convenerunt in unum, conspirantes adversus Christianos. Quid? ipsorum regum fidem, nonne et promisi in chirographo, et reddidi in effectu? Attende ubi rvient illi» . Ingrate, legis debitum, cernis redditum, non credis promissum? Lege aliud in chirographo meo:
Abbreviated transcription (Latin):
grinationem qͥãbulant ꝑfidem. Infideles
aut̃ qͦs ds̃ ñ p̃sciuit nec p̃destinauit c̃formes
fieri imaginis filii sui: ñ posst̃ ueraciter
dicere se in t̾ra ꝑegririos. ꝗdo ibi st̃ ubi
scđm carnem nati st̃. Nenim habent alibi
ciuitatẽ acꝑ hoc ñ st̃ in t̾ra alienigenȩ.

Expanded text:
deles autem, quos Deus non praescivit nec praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui , non possunt veraciter dicere se in terra peregrinos, quando ibi sunt, ubi secundum carnem nati sunt: non enim habent alibi civitatem; ac per hoc non sunt in terra alienigenae,
Abbreviated transcription (Latin):
..nomine pietatis : qđ uoluit filiũ neqͣqͣm
scelerate. s oboedient̃ occiđe. Et merito quȩ¬
rit᷑ utrũ ꝓussu dĩ sit habendũ. qđ iept̾e
filiam quȩ pr̃i occurrit occidit: cũ id se
uouisset immolaturũ dõ qđ ei redeunti
de p̃lio uictori pͥmitus occurrisset. Nec
samson alit̃ excusatur qđ se ipsũ cũ hostib rui¬
na domꝰ opp̃sit : nisi quia sp̃s latent̃ hoc iusserat

Expanded text:
um nequaquam scelerate, sed oboedienter occidere; et merito quaeritur utrum pro iussu Dei sit habendum, quod Iephte filiam, quae patri occurrit, occidit, cum id se uouisset immolaturum Deo, quod ei redeunti de proelio uictori primitus occurrisset; nec Samson aliter excusatur, quod se ipsum cum hostibus ruina domus obpressit, nisi quia spiritus latenter hoc iusserat,
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ .ẽ. quȩ ñ uidentur. Nã et ille cui dictum. ẽ qr
uidist credidisti: ñ hoc eredidit qͦd uidit. Sed
aliud uidit: aliud credidit. Uidit enim homi¬
nem: credidit dm̃. Cernebat quippe atq tan¬
gebat carnem uiuentem qͣm uidãt morientẽ :
et credebat dm̃ in carne ipsa latentem. Cre¬
debat gͦ m̃te qđ ñ uidebat: ꝑ hoc qđ sensib
corporis apparebat: Sed et si dicunt᷑ credi quȩ
uidentur sicut dieit unus qͥsq oculis suis credi¬
disse. Non tam̃ ipsa.ẽ quȩ in nob ȩdificatur fi¬
des: sed ex rebus quȩ uidentur agitur in nob̶.
ut ea eredantur quȩ ñ uidentur. Fide in¬

Expanded text:
um fuerit, videatis? Nam et ille cui dictum est, Quia vidisti, credidisti, non hoc credidit quod vidit; sed aliud vidit, aliud credidit: vidit enim hominem, credidit Deum. Cernebat quippe atque tangebat carnem viventem, quam viderat morientem; et credebat Deum in carne ipsa latentem. Credebat ergo mente quod non videbat, per hoc quod sensibus corporis apparebat. Sed etsi dicuntur credi quae videntur, sicut dicit unusquisque oculis suis se credidisse: non tamen ipsa est quae in nobis aedificatur fides; sed ex rebus quae videntur, agitur in nobis ut ea credantur quae non videntur. Quoci
Abbreviated transcription (Latin):
benedicent᷑ om̃s gs. Ipse mͥgͦ loquens ꝓmisit filiũ :
et ipse exigit ut occidam : ñ sibi fec̃ questionem
qͣsi de contrariis et sibi adũsantib uerb dĩ pro¬
mittentis filiũ nasciturũ : et pꝰ ea dicentis. occide mͥ
filiũ tuũ. Sed erat incorde eiꝰ sẽꝑ fides in concussa.
et nullomͦ deficiens. Credidit enim abrehã dm̃.
qͥdedit ut ille de senib nasceret᷑ qͥ ñ erat. posse
etiã de morte reparare Ampliꝰ enĩ ẽ qđ iam fece¬
rat ds̃. cũ qͥñ erat upost tantam desꝑationem uide¬
bat sibi datũ filiũ. Et si humanã infirmitatem
consulas impossibile adiecit itaq animã ad
fidem: ñ credidit aliqͥd impossibile ẽẽ. creatori
filu sui ioseph: An forte tulerat᷑ ab eo
tauiream qͣndo ei iurabat idem filiꝰ. et dũ eã te¬
net pꝰ ũba iurantis ñdũ illa reddita. mox ad¬
orauit dm̃ : Ñ enĩ pudebat eũ ferre tantisꝑ
insigne potestatis filii sui: ubi figura magne

Expanded text:
omnes gentes . Ipse mihi ergo loquens promisit filium, et ipse exigit ut occidam? Non sibi fecit quaestionem quasi de contrariis et sibi adversantibus verbis Dei promittentis filium nasciturum, et postea dicentis, Occide mihi filium tuum: sed erat in corde ejus fides semper inconcussa, et nullo modo deficiens. Cogitavit enim Abraham, Deum qui dedit ut ille de senibus nasceretur qui non erat, posse etiam de morte reparare. Amplius enim est quod jam fecerat Deus, cum qui non erat post tantam desperationem videbat sibi datum filium, et si humanam infirmitatem consulas, impossibile. Adjecit itaque animum ad fidem; non credidit aliquid impossibile esse Creatorifilii sui Joseph? An forte tulerat ab eo virgam quando ei jurabat idem filius, et dum eam tenet post verba jurantis, nondum illa reddita, mox adoravit Deum? Non enim pudebat eum ferre tantisper insigne potestatis filii sui, ubi figurae magnae
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ apłs ñ scđm carnem natꝰ ÷ isaac abrahȩ
s exꝓmissione : ñ qr eũ carne ñ erat oꝑatꝰ. s qr
de summa desꝑatione susceꝑat: et nisi ad eẽt
ꝓmittens ds̃ : nichiliam senex de uiscerib ani¬
culȩ c̃iugis sꝑare audebat posteritatis. Sed cre¬
didit nasciturum : et ñ plangit moriturum. Ciꝰ
dextera erigit᷑ ad sacrificiũ ut moreretur:
cuiꝰ cor electũ ÷ ad fidem ut nasceretur.
N trepid auit ab itebam cređe qͣndo ꝓmittebatur:
ñ trepidauit offerre qͣndo exigebat᷑ Nec fuit reli¬
gio credentis: contraria deuotioni optẽꝑantis
Hoc dico. ñ sibi dix̃ abraham. Ds̃ mͥ locutꝰ ẽ qͣndo
ꝓmisit filiũ. credidi qđ mͥ daturꝰ eã ds̃ posteri

Expanded text:
 secundum carnem natus est Isaac Abrahae, sed ex promissione : non quia eum carne non erat operatus, sed quia de summa desperatione susceperat; et nisi adesset promittens Deus, nihil tam senex de visceribus aniculae conjugis sperare audebat posteritatis. Sed credidit nasciturum, et non plangit moriturum. Ejus dextera eligitur ad sacrificium, ut moreretur; cujus cor electum est ad fidem, ut nasceretur. Non trepidavit Abraham credere, quando promittebatur; non trepidavit offerre, quando exigebatur: nec fuit religio credentis contraria devotioni obedientis. Hoc dico, non sibi dixit Abraham, Deus mihi locutus est: quando promisit filium, credidi quia mihi daturus esset Deus posteri
Abbreviated transcription (Latin):
Duid ÷ qđ dix̃ iacobpharaoni. dies an¬
norum uitȩ meȩ qͦs incolo. sic enĩ ha¬
⁊̃clui. bed̃ greci qͦd latini haben ago uł habeo uł
si qͥd aliud. Vtrum gͦ idõ dix̃ qͦs incolo qr int̾ra
natꝰ ẽ qͣm ñdum popłs diuina ꝓmissione
hereditatis acceꝑat. & ibi uitã ducens utiq
in aliena t̃ra erat ñ solũ qͣndo ꝑegrinabat᷑
sic̃ in mesopotamia: uerum etiam qͣndo
ibi erat ubi natꝰ ẽ : an potiꝰ scđm id accipien¬
psalmo dictum intelligit᷑. Inqͥlinꝰ ego sũ
int̾ra: et ꝑ egrinꝰ sic̃ om̃s patres mei. Nã
iterum dic̃ de ipsis dieb uitȩ suȩ Ñ ꝑue¬
ner̃ in dieb annoꝵ uitȩ patrum meorum :
qđ dies incoluer̃. N enim hic aliud uoluit
intelligi : quam id qđ latim codices habeNt.
latus eẽ. suꝑ t̾ram : id ÷ ꝑegrinationis habitati¬
onem. Sed credo scĩs hoc conuenire: qͥb aliam
patriam aet̃nam dñs pollicetur

Expanded text:
quod dixit Jacob Pharaoni, Dies annorum vitae meae quos incolo sic enim habent Graeci quod Latini habent, ago vel habeo, vel si quid aliud. Utrum ergo ideo dixit quos incolo, quod in terra natus est, quam nondum populus diuina promissione hereditatis acceperat, et ibi uitam ducens utique in aliena terra erat, non solum quando peregrinabatur. sicut in Mesopotamia, uerum etiam quando ibi erat ubi natus est? an potius secundum id accipienpsalmo dictum intellegitur: inquilinus ego sum in terra et peregrinus sicut omnes patres mei. nam iterum dicit de ipsis diebus uitae suae: non peruene runt in dies annorum uitae patrum meorum, quos dies incoluerunt. non enim hic aliud uoluit intellegi quam id quod latini codices habent ,latum esse super terram, id est peregrinationis habitationem. sed credo sanctis hoc conuenire, quibus aliam patriam aeternam dominus pollicetur
Abbreviated transcription (Latin):
simon. Et ꝑcarnales seruos nascuntur ñ so¬
lũ indamnabilem seruiturem: uerũ etiam¬
in lcuidabilem lib̾tatem. qͥb dr̃. Quae di¬
cuN facite: quae att̃ faciuN nolite facere. Hoc
magnũ sacram̃tũ qͥsqͥs in dĩ pͦpło prudent̃
agnouerit : unitatem sp̃s inuinculo pacis
usq in finem quibusdam coherendo qͦsdã
IS isaac cũ temptaretur. et unigenitũ offe¬
Is rebat qͥ susceꝑat pͣmissiones. Adquem dictũ ÷¬
Is qr in isaac uocabit᷑ tͥ sem̃. arbitrans qr et
s amortuis resuscitare potens ẽ ds̃ unde eum

Expanded text:
Simon et per carnales seruos nascuntur non soSimon et per carnales seruos nascuntur non solum in damnabilem seruitutem, qui ee dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite. hoc magnum sacramentum quisquis in dei populo prudenter agnouerit, unitatem spiritus in uinculo pacis usque in finem quibusdam cohaerendo, quosdam m Isaac cum temptaretur et unigenitum offerebat qui susceperat repromissiones ad quem dictum est quia in Isaac vocabitur tibi semen arbitrans quia et a mortuis suscitare potens est Deus unde
Abbreviated transcription (Latin):
braham et isaac. & ici cob qͦrũ se
ds̃ ita dici uoluit tanꝗ solorum
aitu e&̃ ds̃ qui ds̃ ẽ uniũ sȩ ereaturae. ñ fru¬
stra utiq tantũ eis tribuens honorem:
nisi qr nouerat in eis qđ solus etiam ꝑfe¬
ete sũmeq nosse poterat. sinceram p̃ci¬
puamq caritatẽ: et qr in eis trib patrib
qͦ dammͦ c̃sũ mauit magnũ ac mirabile sa¬
cram̃tũ futuri pꝰpłi sui qđ ꝑ lib̾as genuer̃
ñ solum in lib̾tatẽ sic̃ ꝑsarram et rebeccã
et liam. et rachel: uerũ eaam in seruitutẽ
sic̃ ꝑ eandem rebeccam natꝰ ẽ esau. cui di¬
ctũ ẽ eris seruus fris tui: et ꝑ ancillas ñ
solũ in seruitutẽ sic̃ ꝑ agar. uerũ etiam
in libtatẽ. sic̃ ꝑbalam et zelpham. Ita enĩ
et in pꝰpło dĩ et ꝑ sp̃ituales uiros nascunt᷑
ñ solum in laudabilem lib̾tatem quem¬
admodũ illi quib dr̃. imitatores mei
estote sic̃ et ego xp̃i : uerũ etiam indam¬
nabilem seruitutem. sic̃ ꝑphylippũ

Expanded text:
braham et Isaac et Iacob, quorum se s ita dici uoluit, tamquam solorum esset deus. qui deus est uniuersae creaturae, non frustra utique tantum eis tribuens honorem, nisi quia nouerat in eis, quod solus etiam perfecte summeque nosse poterat, sinceram praecipuamque caritatem, et quia in eis tribus patribus quodam modo consummauit magnum ac mirabile sacramentum futuri populi sui, quod per liberas genuerunt non solum in libertatem. sicut per Saram et Rebeccam et Liam et Rachel, uerum etiam in seruitutem, sicut per eandem Rebeccam natus est Esau, cui dictum est: eris seruus fratris tui, et per ancillas non solum in seruitutem, sicut per Agar, uerum etiam in libertatem, sicut per Balam et Zelpham. ita enim et in populo dei et per spiritales liberos nascuntur non solum in laudabilem libertatem, quemadmodum illi, quibus dicitur "imitatores mei estote sicut et ego Christi," uerum etiam in damnabilem seruitutem, sicut per Philippum
Abbreviated transcription (Latin):
anc gͦ ꝓmissionem pat̃ piꝰ fid eliter¬
dĩxet tenens. qr ꝑ hunc oportebat impleri
quem ds̃ iubebat occidi: ñ hesitauit qđ sibi
reddi poterat immolatꝰ. qͥ dari poterat ñ
similitudinem ad dux̃. Cuiꝰ similitudinem
s ꝓ nob̾ om̃ib tͣdidit eũ: cłpt̃ea et isaac sicut
dñs crucem suam. ita sibi ligna ad uictimȩ
locũ qͥb fuerat imponendꝰ. ipse portauit.
Postremo qr isaac occidi ñ oportebat. pꝰ ea
quã ẽ pat̃ ferire ꝓhibitꝰ. qͥs erat ille aries
qͦ immolato impletũ. ẽ significatiuo sanguine
sacrificiũ : Nempe qͣndo eũ uidit abrtham
cornib in frutice tenebat᷑. Iuis gͦ illic figura¬
bat᷑ : nisi iħc anteꝗ immolaretur. spinis
iudaicis coronatus.
s etiam in ipsum unicũ filiũ. eui nichil

Expanded text:
anc ergo promissionem pater pius fideliter tenens, quia per hunc oportebat impleri, quem Deus jubebat occidi, non haesitavit quod sibi reddi poterat immolatus, qui dari potuit non similitudinem adduxit . Cujus similitudinem, sed pro nobis omnibus tradidit eum? Propterea et Isaac, sicut Dominus crucem suam, ita sibi ligna ad uictimae locum, quibus fuerat inponendus, ipse portauit. Postremo quia Isaac occidi non oportebat, postea quam est pater ferire prohibitus, quis erat ille aries, quo immolato inpletum est significatiuo sanguine sacrificium? Nempe quando eum uidit Abraham, cornibus in frutice tenebatur. Quis ergo illo figurabatur, nisi Iesus, antequam immolaretur, spinis Iudaicis coronatus? sed etiam in ipsum unicum filium, cui nihil
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibił & in cõposita. & abyssus cũ tenebris
siue aqua supͣ quam sp̃s ferebatur. om̃a infor¬
mis materia : ut res ignota notis uoccibulis insi¬
nuaretur imperitiorib. & ñ uno uocabulo.
sed multis. Nam si unũ e&̃ : hoc eẽ putaretur
qđ consuerant hões in illo uocabulo intel¬
ligere. Dictũ. ẽ gͦ cęlũ & t̾ra: qr inde futurũ
erat cȩlũ &t̃rti. Dicta ẽ t̾ra inuisibił et in¬
cõposita. & tenebrȩ suꝑ abyssũ. qr in formis
erat : & nulla specie cerni aut tractari pote¬
ẽ aqͣa : qr facilis subiacebat oꝑani : ut de illa
om̃a fłrmarent᷑. Sed sub his omnib nomi¬
nibus materia erat iniusa et informis:

Expanded text:
 incomposita et abyssus cum tenebris, sive aqua super quam Spiritus ferebatur, nomina sunt informis materiae: ut res ignota notis vocabulis insinuaretur imperitioribus; et non uno vocabulo, sed multis, ne si unum esset, hoc putaretur esse quod consueverant homines in illo vocabulo intelligere. Dictum est ergo coelum et terra, quia inde futurum erat coelum et terra. Dicta est terra invisibilis et incomposita et tenebrae super abyssum, quia informis erat, et nulla specie cerni aut tractari poteacilis et ductilis subjacebat operanti, ut de illa omnia formarentur. Sed sub his omnibus nominibus materia erat invisa et informis,
Abbreviated transcription (Latin):
erus ille mediator in qͣntũ formã serui acci¬
piens mediator effectꝰ ẽ dĩ & hominũ homo
xp̃c itĩc. Cũ in forma dĩ sacrificiũ cũ patre sumat cũ
qͦet unꝰ ds̃ ẽ : tam̃ in forma serui sacrificiũ maluit
ẽẽ quam sumere: ne uł hac occasione qͥs quam
existimar& cui libet sacrificandũ eẽ. creatur ȩ.
ꝑhoc & sac̃dos ẽ ipse offerens: ipse et oblatio
Cuiꝰ rei sacram̃tũ cotidianũ eẽ uoluit eccłae
sacrificium. quȩ cũ ipsius capitis corpꝰsit: se
ipsam ꝑ ipsũ discit offerre. huius ueri sacrificii
multiplicia uariaq signa erant: sacrificia
prisca scõꝵ. Cũ hoc unũ ꝑ multa figuraret᷑.
tanꝗ uerb̵ multis res una diceretur. ut sine fa¬
stidio multũ cõm̃daretur : huic sũmo ueroq sa¬
crificio cñẽta sacrificia falsa cesser̃. ut in ipso sacer¬

Expanded text:
erus ille mediator, in quantum formam serui accipiens mediator effectus est Dei et hominum, homo Christus Iesus, cum in forma Dei sacrificium cum Patre sumat, cum quo et unus Deus est, tamen in forma serui sacrificium maluit esse quam sumere, ne uel hac occasione quisquam existimaret cuilibet sacrificandum esse creaturae. Per hoc et sacerdos est, ipse offerens, ipse et oblatio. Cuius rei sacramentum cottidianum esse uoluit ecclesiae sacrificium, quae cum ipsius capitis corpus sit, se ipsam per ipsum discit offerre. Huius ueri sacrificii multiplicia uariaque signa erant sacrificia prisca sanctorum, cum hoc unum per multa figuraretur, tamquam uerbis multis res una diceretur, ut sine fastidio multum commendaretur. Huic summo ueroque sacrificio cuncta sacrificia falsa cesserunt. C
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ hȩc appellata st̃: ꝓpt̃ paruiloꝵ infirmi¬
tatem qͥ minꝰ idonei st̃ inuisibilia cõp̃hendẽ
Prima gͦ materia facta ẽ c̃fusa & in formis: unde
cis chaos appellari: Sic enim & alio loco legimꝰ
dictũ in laudib dĩ ꝗ fecisti mundũ de materia
informi. Qđ aliqͥ codices habeN demateria in¬
fecisse: qr etiam siomnia formata deista mate¬
ria facta st̃. haec ipsa tam̃ materia de nichilo¬
hoc erat. s qr hoc eẽ poterat. Hanc aut̃ ad huo

Expanded text:
c appellata sunt, propter parvulorum infirmitatem, qui minus idonei sunt invisibilia comprehendere. Primo ergo materia facta est confusa et informis, unde cis chaos appellari. Sic enim et alio loco legimus dictum in laudibus Dei, Qui fecisti mundum de materia informi : quod aliqui codices habent, de materia infecisse, quia etiam si omnia formata de ista materia facta sunt, haec ipsa tamen materia de nihilhoc erat, sed quia hoc esse poterat: nam et co
Abbreviated transcription (Latin):
species manet motu notabili. & t̃ra & abyssus
quȩ uelut in constantes motus patiunt᷑. atq
inferius adiuncta partem alteram mundo
confert᷑: s etiam illa quȩ aqͥa & t̾ra ꝓduxit
potentialit̃ atq. ccuisalit̾ priꝰqͣm ꝑ temporũ
moras ita ex orirent᷑. qͦmͦ nob̵ iam nota st̃ in

Expanded text:
species manet motu rotabili, et terram et abyssos, species manet motu rotabili, et terram et abyssos, quae velut inconstantes motus patiuntur, atque inferius adjuncta partem alteram mundo conferunt; sed etiam illa quae aqua et terra produxit potentialiter atque causaliter, priusquam per temporum moras ita exorirentur, quomodo nobis jam nota sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
opulentiam. omniũq ordinatissimam distincti¬
onem. Quid enim ex arbore illa surgit aut pen¬
det. qđ ñ ex qdam occulto thesauro seminis
illius extractũ atq de promptũ. ẽ ad illud
sem̃ ex arbore. licet ñ illa sed altera atq illa rur¬
sus ex altero semine: Aliqͣndo aut̃ et arbor
ex arbore: cũ surculus demitur atq plantat᷑.
Ergo & sem̃ ex arbore. & arbor ex semine. & ar¬
bõr ex arbore: sem̃ aut̃ ex semine nullo mͦ nisi
arbor int̾ueniat priꝰ: arbor uͦ ex arbore etiã¬
si sem̃ ñ int̾ueniat. Alt̾̃nis gͥ successionib al¬
terum ex altero: sed utrũq ex t̾ra. nec ex i¬
psis t̃ra Prior gͥ eoꝵ parens t̃ra. Sic̃ aut̃ in
ipso grano in uisibilit̃ erant om̃a simul quȩ
ꝑtem̃pora in arborem surgerent: ita ipse
munđ cogitand ẽ cũ ds̃ simul om̃a creauit
habuisse sibi om̃a quȩ in illo cũ illo facta st̃.¬
ñ solum cȩlũ cũ sole & luna & syderib qͦrum

Expanded text:
opulentiam omniumque ordinatissimam distinctiopulentiam omniumque ordinatissimam distinctionem. quid enim ex arbore illa surgit aut pendet. quod non ex quodam occulto thesauro seminis illius extractum atque depromtum est? at illud semen ei arbore licet non illa sed altera, atque illa rursus ex altero semine; aliquando autem et arbor ex arbore, cum surculus demitur atque plantatur. ergo et semen ex arbore et arbor ex semine et arbor ex arbore. semen autem ex semine nullo modo, nisi arbor interueniat prius; arbor uero ex arbore, etiamsi semen non interueniat. alternis igitur successionibus alterum ex altero, sed utrumque ex terra nec ex ipsis terra; prior igitur eorum parens terra. sic et ipso grano inuisibiliter erant omnia simul, quae per tempora in arborem surgerent, ita ipse mundus cogitandus est, cum deus simul omnia creauit, habuisse simul omnia, quae in illo cum illo facta sn solum coelum cum sole et luna et sideribus, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
apđ quem ñ .ẽ cõmutatio. nec mom̃ti
iuuante indagare conem᷑ ubi hac simul
creauerit. cũ a consũ matis suis oꝑibus
reqͥeuit: quoꝵ species ꝑ ordinem tempoꝵ
usq nc̃ oꝑatur. Consideremꝰ gͦ cuiꝰ libet
arboris pulchritudinem. in robore. ra¬
mis frondib pomis. Hȩc species ñ utiq
repente talis ac tanta ex orta. ẽ: sed qͦ
etiam ordine nouimꝰ. Surrex̃ enĩ a ra¬
dice quam t̾rae pͥmum germ̃ infixit:
atq: in de om̃a illa formata & distincta creuer̃ Porro
illud germ̃ ex semine. In semine gͦ illa om̃a pͥmitꝰ
fuer̃ non mole corporeȩ magnitudinis : sed ui po¬
tentiaq causali Nam illa magnitudo copia t̃rȩ
humorisq congesta. ẽ s illa in exiguo grano mi¬
rabilior p̃stantiorq uis ẽ. qͣ ualuit adiacens hu¬
mor cõmixtus t̾rȩ tanqͣm materies uerti in ligni
illiꝰ qͣlitatem in ramorum diffusionem. infolioꝵ
uiriditatem ac figuram. in fructuũ formas et

Expanded text:
apud quem non est transmutatio, nec viapud quem non est transmutatio, nec viiuuante indagare conemur, ubi haec simul creauerit, cum a consummatis suis operibus requieuit, quorum species per ordinem temporum usque nunc operatur. consideremus ergo cuiuslibet arboris pulchritudinem in robore, ramis. frondibus, pomis: haec species non utique repente tanta ac talis exorta est. sed quo etiam ordine nouimus. surrexit enim a radice. quam terrae primum germen infixit, atque inde omnia illa formata et distincta creuerunt. porro illud germen ex semine: in semine ergo illa omnia primitus fuerunt non mole corporeae magnitudinis, sed ui potentiaque causali. nam illa magnitudo copia terrae humorisque congesta est. sed illa in exiguo grano mirabilior praestantiorque uis est, qua ualuit adiacens humor conmixtus terrae tamquam materies uerti in ligni illius qualitatem, in ramorum diffusionem, in foliorum uiriditatem ac figuram; in fructuum formas et
Abbreviated transcription (Latin):
dnsidemꝰ ea quȩ fec̃ ds̃ omnia simul: a
qͥbus in .uͦ. die consũmatis reqͥeuit in
ex qͦ coepit scłm: sicut ipsum mundum. In
scło autem: sicut ea quȩ nascunt᷑ in mundo.
De hoc oꝑe dei : alio loco seriptũ.ẽ. Qui fecisti
mundum de materia in formi. Hic mun¬
dus.plerumq caeli et t̃rȩ nomine nuN¬
multa non nouimus. siue quȩ in caelis
sunt altius quam ut nr̃ sensus ea possit
attingere . siue quȩ in regionibus t̾rarũ
fortassis in habitabilibus. siue quae
deorsũ latent: uł in ꝓfundo abrssi.
uł in occultis finibus terre. Hȩc gͥ
anteqͣm fierent. utiq ñ erant. Quom
gͦ dõ nota eraent quȩ ñ era : Et rursus
quomꝰ ea faceret quȩ sibi nota ñ erent:
Ñ enim qͥcquam fecit ignorans. Nota
gͦ fecit: ñ facta cognouit. Proinde anteꝗ¬
fierent. et erant e ñ erant. Erant in dĩ
iscientia : ñ erant in suanat᷑a. Ipsi aut̃ dõ
ñ audeo dicere alio mͦ in notuisse cũ ea
fecisset quam illo qͦ ea norat ut faceret :

Expanded text:
consideremus ea, quae fecit deus omnia simul, a quibus in sexto die consummatis requieuit in ex quo coepit saeculum, sicut ipsum mundum, in saeculo autem, sicut ea, quae nascuntur in mundo.de hoc opere dei alio loco scriptum est: qui fecisti mundum de materia informi. hic mundus plerumque caeli et terrae nomine nunmulta non nouimus, siue quae in caelis sunt altius, quam ut noster sensus ea possit adtingere, siue quae in regionibus terrarum fortassis inhabitabilibus siue quae deorsum latent uel in profundo abyssi uel in occultis sinibus terrae. haec igitur antequam fierent, utique non erant. quomodo ergo deo nota erant, quae non erant? et rursus quomodo ea faceret, quae sibi nota non erant? non enim quidquam fecit ignorans. nota ergo fecit, non facta cognouit. proinde, antefierent, et erant, et non erant. Erant in Dei scientia, non erant in sui natura. Ipsi autem Deo non audeo dicere alio modo innotuisse cum ea fecisset, quam illo quo ea noverat ut faceret;
Abbreviated transcription (Latin):
atq in cõpositam uoluit appellare : qr int̾ om̃a
elem̃ta mundi t̾ra uidet᷑ minꝰ speciosa quã coet̃a
ipsam materiam etiam aquã appellauit suꝑ qͥã
ferebat᷑ sp̃s dĩ: sic̃ suꝑ fertur reb fabricandis
uoluntas artificis. Propt̃ ea uͦ. ñ absurde etiam

Expanded text:
ncompositam voluit appellare, quia inter omnia elementa mundi terra videtur minus speciosa quam caetera. ipsam materiam etiam aquam appellavit, super quam ferebatur Spiritus Dei, sicut superfertur rebus fabricandis voluntas art
Abbreviated transcription (Latin):
erat in uisibił et in cõposita : id ÷ in pͥn¬
cipio fec̃ ds̃ caelũ & t̃ram. Terra aut̃ ipsa
qͣm fec̃ ds inuisibił erat & imcõposita. an¬
teqͣm ds̃ omniũ rerum formas lacis et se¬
dib suis ordinata distinctione dispone¬
ret: anteqͣm diceret fiat lux & fiat fir¬
mam̃tũ. & c̃gregent᷑ aq & appareat arida :¬
& coetã quaẽ iñ eodem libio ꝑ ordinem
erant suꝑ abyssũ. Ergo tenebrȩ erant suꝑ abrs¬
ñ qr aliqͥd st̃ tenebrae : s ipsalucis absentia tene¬
brȩ dicunt᷑ sic̃ silentiũ ñ aliqͣ res ẽ sed ubi sonꝰ
ñ ẽ silentiũ dr̃ Et nuditas ñ aliqͣres ẽ sed in corpo¬
re ubi tegum̃tũ ñ ẽ nuditas dr̃. Et in anitas ñ ẽ
aliqͥd : sed locꝰ ubi corpꝰ ñ ẽ in anis dr̃. Qđ autem¬

Expanded text:
ita; id est, In principio fecit Deus coelum et terram; terra autem ipsa quam fecit Deus, invisibilis erat et incomposita, antequam Deus omnium rerum formas locis et sedibus suis ordinata distinctione disponeret: antequam diceret, Fiat lux, et, Fiat firmamentum, et Congregentur aquae, et, Appareat arida, et caetera quae in eodem libro sic nc mundum. Ergo tenebrae erant super abysnon quia aliquid sint tenebrae, sed ipsa lucis absentia tenebrae dicuntur. Sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est, silentium dicitur; et nuditas non aliqua res est, sed in corpore ubi tegumentum non est, nuditas dicitur; et inanitas non est aliquid, sed locus ubi corpus non est, inanis d
Abbreviated transcription (Latin):
qđ risus ille etiam sine gaudio fuit. tam̃ plene
fidĩ ñ fuit. post ab eodem angło in fide etiam
confirmata est. Ex hoc gͦ puer nom̃ accepit:
nomine uocato: sarra monstrauit. Ait qͥppe
Risum mͥ fec̃ dñs. Quic̃q enim audierit: con¬
mnes isti. ñ acceptis repromissionib. Sed a
longe eas aspicientes. et salutantes et c̃fitentes
qr ꝑ egrini & hospites st̃ suꝑ t̾ram. Qui enim¬

Expanded text:
quod risus ille, etiamsi gaudii fuit, tamen plenae quod risus ille, etiamsi gaudii fuit, tamen plenae fidei non fuit, post ab eodem angelo in fide etiam confirmata est. Ex hoc ergo puer nomen accepit. nomine uocato Sarra monstrauit; ait quippe: Risum mihi fecit Dominus; quicumque enim audierit, conmnes isti, non acceptis repromissionibus, sed a longe eas aspicientes et salutantes, et confitentes quia peregrini et hospites sunt super terram. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
mbo seniores erant sic̃ scriptura testat᷑.
s illa etiam sterilis. & cruore menstruo
iam destituta : ꝓpt̃ qđ iam parere ñ posset. etiã
si sterilis ñ fuisset. Porro si femina ita sit ꝓuecti¬
oris etatis. ut ei solita mulierum ad huc fluant:
de iuuene parere potest. de seniore ñ potest:
qͣmuis ad huc possit ille senior sed de ad oles¬
centula gignere Sic̃ abrehã post mortẽ sarrȩ
de cettura potuit: qr uiuidam eiꝰ inuenit aetatem.
Hoc gͦ. ẽ qͦd mirum cõm̃dat apłs: & ad hoc dicit
abitchȩ iam fuisse corpꝰ emortuũ. q̃m ñ ex omni
femina cui ad huc e& aliqͦd pariendi tẽpus extre¬
mum. generere ipse in illa ȩtate ad huc posset.
Ad aliqd enim emortuũ corpꝰ intelligere debemꝰ:
ñ ad omnia. Nã si ad omnia: non iam senectus
uit isaac qđ in t̃p̃tatur risus. Riserat enĩ et pat̃
qͣndo ei ꝓmissus ẽ ãmirans ingaudio : riserat
et mat̃ qͣndo ꝑ illos tres uiros iterum ꝓmissus ẽ
dubitans ingaudio. qͣm uis exꝓbrante angło

Expanded text:
Ambo enim seniores erant, sicut scriptura testatur; sed illa etiam sterilis et cruore menstruo iam destituta, propter quod iam parere non posset, etiam si sterilis non fuisset. Porro si femina ita sit prouectioris aetatis, ut ei solita mulierum adhuc fluant, de iuuene parere potest, de seniore non potest; quamuis adhuc possit ille senior, sed de adulescentula gignere, sicut Abraham post mortem Sanae de Cettura potuit, quia uiuidam eius inuenit aetatem. Hoc ergo est, quod mirum commendat apostolus, et ad hoc dicit Abrahae iam fuisse corpus emortuum, quoniam non ex omni femina, cui adhuc esset aliquod pariendi tempus extremum, generare ipse in illa aetate adhuc posset. Ad aliquid enim emortuum corpus intellegere debemus, non ad omnia. Nam si ad omnia, non iam senectus uit Isaac, quod interpretatur risus. Riserat enim et pater, quando ei promissus est, admirans in gaudio; riserat et mater, quando per illos tres uiros iterum promissus est, dubitans in gaudio; quamuis exprobrante angelo,
Abbreviated transcription (Latin):
cce enim dñs in qͥt ut ignis ueniet. et
flãma ignis. In igne enim dñi iudicabitur
igne. siue tẽpestate. siue gladio. poenam
iudicii significat: qͣndo qͥdem ipsũ dñm
qͣsi ignem dicit eẽ uenturũ : eis ꝓfecto
quib poenalis erit eiꝰ aduentus. Currꝰ
uͦ eiꝰ nam pluralit̃ dicti st̃. angłi cami¬
nisteria ñ in conuenient̃ accipimus. Qđ
aut̃ ait omnem t̾ram & omnem carnẽ in

Expanded text:
cce enim dominus ut ignis ueniet, et cce enim dominus ut ignis ueniet, et gnis. in igne enim domini iudicabitur igne, siue tempestate, siue gladio poenam iudicii significat: quando quidem ipsum Dominum quasi ignem dicit esse uenturum, eis profecto quibus poenalis erit eius aduentus. Currus uero eius nam pluraliter dicti sunt angelica ministeria non inconuenienter accipimus. Quod autem ait omnem terram et omnem carn
Abbreviated transcription (Latin):
mnia fecer̃ atq dixer̃. lege qͥd ꝓmisi : cui soluendo¬
me obstrinxi. Preualebit dñs adũsus eos. et ext̃¬
minalut om̃s dõs gentiũ t̃rȩ. et ad orabt̃ eũ unꝰ¬
qͥsq de loco suo. Nempe iam p̃ualuit: & exter¬
minat om̃s dõs gentiũ t̃rȩ. Nonne & he fac̃ et
hoc reddit: Ante ocłos omniũ ponit solutio¬
nẽ debitoꝵ suoꝵ. Quȩdã reddidit sub ma¬
iorib nr̃is quȩ nos ñ uidimꝰ: quȩdã red¬
didit tẽporib nr̃is quȩ illi ñuider̃. E om̃s
genenctiones reddidit quȩ scripta st̃. et
qd restat ñ ei credit᷑: His om̃ib: redditis.
quid restat: Ecce fecifa rationẽ : tanta
rerldidit. Nũ qͥd ꝓpt̃ pauca residua iN¬
fideł ẽ factꝰ Absit. Quare : qr fideł dĩs¬
Uoluntariȩ enim peccantib nob̵ post accep¬
tã notitiam ueritatis: iã ñ relinqͥtur ꝓpecca¬
tis hostia. Terribił aut̃ qͥȩdam expectatio iu¬
dicii et ignis xmulatio quae consũptura
ẽ. Adũsarios.

Expanded text:
mnia fecerunt atque dixerunt, lege quod promisi, cui me solvendo obstrinxi: «Praevalebit Dominus adversus eos, et exterminabit omnes deos gentium terrae; et adorabunt eum, unusquisque de loco suo» ? Nempe jam praevaluit; exterminavit omnes deos gentium terrae. Nonne et hoc facit, et hoc reddit? Ante oculos omnium ponit solutionem debitorum suorum: quaedam reddidit sub majoribus nostris, quae nos non vidimus; quaedam reddidit tempgenerationes reddidit quae scripta sunt. Et quid restat? Non ei creditur, his omnibus redditis? Quid restat? Ecce fecisti rationem; tanta reddidit: numquid propter pauca residua infidelis est factus? Absit. Quare? Quia, «Fuoluntarie enim peccantibus nobis post acceptam notitiam ueritatis iam non relinquitur pro peccatis hostia. terribilis quaedam expectatio iudicii et ignis aemulatio, quae consumptura est aduersarios.
Abbreviated transcription (Latin):
discipłm arguit dicens. qr uidisti me credi¬
disti. beati qͣñ uident & credent: Et nescio
utrum cređe dicenđ ẽ. qͥsq qđ uidet . Nã ipsa
fides in epła quȩ scribitur ad hebreos ita ẽ
definita. Est aut̃ sꝑ antiui fides substantia.¬

Expanded text:
discipulum arguit, dicens, Quia vidisti, credidisti: beati qui non vident, et credunt . Et nescio utrum credere dicendus est quisquam quod videt. Nam ipsa fides in Epistola quae scribitur ad Hebraeos, ita est definita, Est autem fides, speranti
Abbreviated transcription (Latin):
regnum sempit̃nũ fidelib & ñ uiscređẽ. Ibi
in cyrographo meo lege om̃a quȩ ꝓmisi : de¬
duc mecũ rationem. Certe uł cõputando quȩ
reddidi: potes me cređe redditurum eẽ
qđ debeo. In ipso cribgrapho habeys unicũ fi
redditum. Romisi ibi sanguinem et coronas
martyrũ głiosissimorum : cõputa redditum
Admoneat te massa debiti mei Sed ꝑhȩc gła
martyrum ut redđetur tͥ ꝓmissa incrrographo
ubi scriptũ. ẽ: Propt̃ te mortificam᷑ tota die.

Expanded text:
regnum sempiternum fidelibus, et non vis credere? Ibi regnum sempiternum fidelibus, et non vis credere? Ibi in chirographo meo lege omnia quae promisi, deduc mecum rationem: certe vel computando quae reddidi, potes me credere redditurum esse quod debeo. In ipso chirographo habes promissum u: computa redditum . Promisi ibi sanguinem et coronas martyrum gloriosissimorum: computa redditum; admoneat te Massa redditi debiti mei. Sed et haec gloria Martyrum ut redderetur, tibi promissa in chirographo, ubi scriptum est, «Propter te mortificamur tota die»
Abbreviated transcription (Latin):
ideł oÑs in ũb̾ suis. Quid enĩ ꝓmisit & ñ
dedit: Fideł dñs in ũb̵ suis. Ad huc qȩdã
ulii ꝓmisit & ñ dedie: s credat᷑ illi ex his quȩ
dedit. Fid eł dñs in om̃ib: ũb̵sus. Possemꝰ illi
crede tantũ mͦ dicenti. Noluit sibi credi di¬
cedi : s uoluit teneri scripturã suã. Quomꝰ
si diceres alicui homini cũ aliqͥd ꝓmitte¬
res. ñ mͥ credis : Ecce scribo tͥ Et enĩ quia
generatio uadit & generatio uenit: & si transcur¬
runt ista scła cedentib succedentibq morta¬
lib scriptura dĩ manere debuit. & qđdam cr̃¬
rographum dĩ qđ om̃s transeuntes legerent. ut
uiam ꝓmissionis eiꝰ tenerent. Et qͣnta st̃ quȩ red¬
didit ex isto crrographo: dubitaa hões cređe
illi deresurrectione mortuoꝵ. & de futuro scło
qđ solum iam reddendũ restat qͣndo si faciat
rationem cũ infidelib erubescunt in fideles
Si dicat tͥ ds̃. cyrographum meum tenes. iudi¬
cium ꝓmisi dirẽptionem bonoꝵ et malorũ.

Expanded text:
Dominus in verbis suis:» quid enim promisit, et non dedit? «Fidelis Dominus in verbis suis.» Adhuc quaedam promisit et non dedit; sed credatur illi ex his quae dedit. «Fidelis Dominus in verbis suis.» Possemus illi credere tantummodo dicenti: noluit sibi credi dicenti, sed voluit teneri Scripturam suam; quomodo si diceres alicui homini, cum aliquid promitteres, Non mihi credis, ecce scribo tibi. Etenim quia generatio vadit, et generatio venit, et sic transcurrunt ista saecula cedentibus succedentibusque mortalibus; Scriptura Dei manere debuit, et quoddam chirographum Dei, quod omnes transeuntes legerent, et viam promissionis ejus tenerent. Et quanta sunt quae reddidit ex isto chirographo? Dubitant homines credere illi de resurrectione mortuorum et de futuro saeculo, quod solum jam reddendum restat; quando, si faciat rationem cum infidelibus, erubescunt infideles? Si dicat tibi Deus: Chirographum meum tenes; judicium promisi, diremptionem bonorum et malorum,
Abbreviated transcription (Latin):
sum a pđte et ꝑegrinꝰ sic̃ om̃s patres mei : iustos
ꝓculdubio uult intelligi qͥ eum tempore p̃ces¬
ser̃. & in hac ꝑegrinatione gemitu pio suꝑnȩ
patriȩ suspirarunt. De qͥb scriptũ ẽ ad
hebreos. Scđm fidem mortui st̃ hi om̃s. cũ
ñ accepissent ꝓmissiones: sed longe eas ui¬
dentes et salutantes. et c̃fitentes qr hospites
& ꝑegrini st̃ suꝑ t̾ram. Qui enim talia di¬
cunt: ostendunt qr patriam quȩr̃. Et si
qͥdem eiꝰ memores ẽen a quã discesseranł:
habuissent tẽpus reũtendi. Nẽ aut̃ melio¬
rem appetunt: id ÷ caelestem. Idõ ñ c̃furi¬

Expanded text:
sicut omnes patres mei,» justos procul dubio vult intelligi, qui eum tempore praecesserunt, et in hac peregrinatione gemitu pio supernae patriae suspirarunt. De quibus scriptum est ad Hebraeos: «Secundum fidem mortui sunt hi omnes, cum non accepissent promissiones, sed longe eas videntes et salutantes, et confitentes quia hospites et peregrini sunt super terram. Qui enim talia dicunt, ostendunt quia patriam quaerunt. Et si quidem ejus memores essent a qua discesserant, habuissent tempus revertendi; nunc autem meliorem appetunt, id est coelestem: ideo non confun
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ ẽ. nob̵ bonitate concessa. Multũ aut̃ nob̃
i hac carne tribueremꝰ : nisi usq ad eiꝰ deposi¬
tionem subuenia uiueremꝰ. Propt̃ ea gͦ nobis
ꝑmediatorem p̃stita ẽ gr̃a. ut polluti carne
peccati. carnis peccatĩ similitudine muri¬
daremur. Hac dĩ gr̃a qͣ in nos ostendit ma¬
gnam miscđiam suam et in hac uita ꝑfidem
regim᷑. & post hanc uitam ꝑ ipsam speciem
in cõmutabił ueritatis ad plenissimam¬

Expanded text:
illius est nobis bonitate concessa. Multum autem nobis in hac carne tribueremus, nisi usque ad eius depositionem sub uenia uiueremus. Propterea ergo nobis per Mediatorem praestita est gratia, ut polluti carne peccati carnis peccati similitudine mundaremur. Hac Dei gratia, qua in nos ostendit magnam misericordiam suam, et in hac uita per fidem regimur, et post hanc uitam per ipsam speciem incommutabilis ueritatis ad pe
Abbreviated transcription (Latin):
Uenite manducate de meis panib:: & bibi te
uinũ qđ miscui uob. Hic certe agnoscimꝰ dĩ
sapientiam : hoc ÷ ũbũ pr̃i coat̾num in utero
uirginali domũ sibi ȩdificasse corpꝰ humanũ:
& huic tanꝗ capiti m̃bra eccłam subiunxisse.
martrũ uictimas immolasse. m̃sam uino &
panib p̃parasse. Ubi apparet etiam sac̃ dotiũ
m̃sȩ huiꝰ sac̃dos ipsȩ mediator testam̃ti noui
exhibet scđm ordinem melchisedech. de corꝑe
& sanguine suo. Id enĩ sacrificiũ successit o¬
mnib illis sacrificiis uetis testam̃ti. qͥȩ im¬
molabant᷑ in ũbra futuri. Propt̃ qđ etiam uocẽ

Expanded text:
enite, manducate de meis panibus, et bibite vinum quod miscui vobis . Hic certe agnoscimus Dei Sapientiam, hoc est, Verbum Patri coaeternum, in utero virginali domum sibi aedificasse corpus humanum, et huic, tanquam capiti membra, Ecclesiam subjunxisse, martyrum victimas immolasse, mensam in vino et panibus praeparasse, ubi apparet etiam sacerdotium t, quam sacerdos ipse Mediator testamenti noui exhibet secundum ordinem Melchisedech de corpore et sanguine suo? Id enim sacrificium successit omnibus illis sacrificiis ueteris testamenti, quae immolabantur in umbra futuri; propter quod etiam uocem
Abbreviated transcription (Latin):
nũquam etiam aduena in t̃p̃tati s̃. Iniqͥlini ñ
habentes ꝓpͥam domum habitant in alienio:
bent᷑ Vbi magna de anima ex orit᷑ quȩstio
N eq enim scđm̃ corpꝰ dictũ. ẽuidi potest. in cola
uł aduena uł inqͥlinꝰ sum in t̾ra : cũ de t̾ra corpꝰ
originem ducat. Sed de hac ꝓfund issima ques¬
tione: nichil audeo diffinire Siue enim ꝓpt̃
animã quae absit ut putet᷑ ext̃ra merito dici
int̃ra: siue scđm totum hominem qr para drsi
aliqͣndo ciuis fuit ubi utiq ñ erat qͥ ista dice¬
bat. siue qđ ẽ ab omni ẽtroũsia liberiꝰ. non
omnis hꝰ possit hoc dicere. s cui patria pib¬

Expanded text:
nunquam etiam «advena» interpretati sunt. Inquilini non habentes propriam domum, habitant in aliena; bentur. Ubi magna de anima exoritur quaestio. Neque enim secundum corpus dictum videri potest, «Incola,» vel «advena,» vel «inquilinus sum in terra;» cum de terra corpus originem ducat. Sed in hac profundissima quaestione nihil audeo definire. Sive enim propter animam quae absit ut putetur ex terra merito dici in terra;» sive secundum totum hominem, quia paradisi aliquando civis fuit, ubi utique non erat qui ista dicebat; sive quod est ab omni controversia liberius, non omnis homo possit hoc dicere, sed cui patria pro