comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lauari ꝑ gr̃am diuĩe pietatis licet prius eadem ꝯpe eãt
totus mundatus a postolo iahanne attestãtes. dereno
quia peccatũ nõ habemus nos ip̃os decipimus duitite iͫ
eo nõ est. Qr uoctidie ergo pedes lauat nobil qui muedes¬
pellat pro nobis et quottidie nos opus habere nt pedes
lauemus in ipã oracõe dnĩca confitenuir cũ dicicinus
dimitte nobis debita nr̃a sicut ⁊ nos dimittimus debito¬
ribr nostris. De uasis oleariis ĩt fettõ¬

Expanded text:
lavari per gratiam divinae pietatis, licet prius eadem gratia esset lavari per gratiam divinae pietatis, licet prius eadem gratia esset totus mundatus, apostolo Joanne attestante: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in eo pellat pro nobis; et quotidie nos opus habere, ut pedes lavemus, in ipsa oratione Dominica confitemur, cum dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . CA
Abbreviated transcription (Latin):
neccesse est quisqz ad dñm conuersus pro his que cõmisit
peccatis ueniam fusis lacrimis p̾cetur quod comitãtib
dignis penitentie fructibz longo tempore perfecerit res¬
tat ut securior de accepta peccatorum ueĩa effectus iã
desideriis inhiãtib optat uenire tempus quo mereatur
inter beatissimos angelorũ choros faciẽ uidere creators.
Pelues pocata quod pedes ibi lauentur pelues enĩ ubi
dñs inimissa aqua lauit pedes discipulorũ suorũ sique¬
ficat oracõem scam ꝑ quã gr̃a diuina postlauadõe bap¬
tismatis mũdat oꝑa nr̃a asordibus terrems undetẽe de
in euãgelio ait. Qui lotus ẽ nõ habet opus isi peded la¬
uare sed est mundus totus. Qnomõdo ẽ utrũq ⁊ miũdus
totus ⁊ tanẽ er pedes lauandi sũt. Nisi qr mundꝰ totus
est in lauacro sancti baptismatis sed iterũ puluere teue¬
ne habitacoĩs sordidatur. unde ⁊ neccesse habet iterum

Expanded text:
necesse est, quisquis ad Dominum conversus pro his, quae commisit, necesse est, quisquis ad Dominum conversus pro his, quae commisit, peccatis, veniam fusis lacrymis precetur; quod si comitantibus dignis poenitentiae fructibus longo tempore perfecerit, restat, ut securior de accepta peccatorum venia effectus jam desideriis inhiantibus optet venire tempus, quo mereatur inter beatissimos angelorum choros faciem videre Creatoris. Pelvis vocata, quod pedes ibi laventur. Pelvis enim, ubi Dominus, immissa aqua, lavit pedes discipulorum suorum , significat orationem sanctam, per quam gratia divina post lavationem baptismatis mundat opera nostra a sordibus terrenis: unde ipse Dominus in Evangelio ait: Qui lotus est, non habet opus, nisi pedes lavare: sed est mundus totus . Quomodo est utrumque; et mundus totus, et tamen pedes lavandi sunt? Nisi quia mundus totus est in lavacro sancti baptismatis, sed iterum pulvere terrenae habitationis sordidatur. Unde et necesse habet iterum
Abbreviated transcription (Latin):
acõe fidei locuturꝰ ait. Nemo mittit unũ nouũ in
res ueteres: alioqiũ rũpũtur uteres ⁊ unũ effunditur
sed uinũ nouũ in uteres nouos mittũt ⁊ambo conserua¬
uniũ gr̃e celestis. Mulgariũ uas in quo mulgũtur peco¬
ra idem ẽ ⁊ mulcrũ ab eoꝙ ibi mulgetur lac. Mulgarium
quoqz uas ẽ pastorale ingͦ lac infusum est ⁊ significat
ueterẽ legẽ in quo continebat᷑ lac facilis dactrine imꝑit
conuemẽs. Labrũ uocatũ eoꝙ in eo lauatiõem fieri solitũ
ẽ infãciũ cuiꝰ diminutiuũ labellũ. Idem ⁊ alẜena qd̃ ĩco
albacõem fieri solitum ẽ. Labrum enĩ in erodo positũ le¬
gitur ante adicũ templi do ubi sacerdotes lauabant
manus ⁊ pedes quando in gressuri sũt tabernaculũ testi¬
moni et quando accessuri ad altare quod significat cõ¬
punctiomis lacrimarũ emundacõem. Duob nãqz mod̃
lacrimarũ ⁊ compũctionũ status distinguitur qz primo

Expanded text:
praedicatione fidei locuturus ait: Nemo mittit vinum novum in praedicatione fidei locuturus ait: Nemo mittit vinum novum in utres veteres, alioquin rumpuntur utres, et vinum effunditur: sed vinum novum in utres novos mittunt: et ambo conservavinum gratiae coelestis. Mulgarium, vas, in quo mulgentur pecora, idem est et mulctrum ab eo quod ibi mulgetur lac. Mulgarium quoque vas est pastorale, in quo lac infusum est, et significat veterem legem, in qua continebatur lac facilis doctrinae imperitis conveniens. Labrum vocatum eo quod in eo lavationem fieri solitum est infantium, cujus diminutivum, labellum. Idem et alveum, quod in eo ablutionem fieri solitum est. Labrum enim in Exodo positum legitur ante aditum templi Domini, ubi sacerdotes lavabant manus et pedes, quando ingressuri sunt erant, tabernaculum testimonii, et quando accessuri ad altare; quod significat compunctionis lacrymarum emundationem. Duobus namque modis lacrymarum et compunctionum status distinguitur; quia primo
Abbreviated transcription (Latin):
et pͥmũ aduecte sũt. Cifus significat scientiã legis. Uñ in
sacco beniãnm inuentus ẽ aifus ioseph qz in corpore pauli
doctrina celest prefulgebat eloquii. Orcas ẽ anfore species
cuius minore uocabulo urceus diminutiuo urceolus ẽ. Do¬
liũ cupos ⁊ cupas acapiẽdo id ẽ accipiendo aquã uel uinũ
uocatas unde ⁊ caupões. Uter ab uto uocatus ẽ deutre uo̾
psal ait. et factus sũ sicut uter in priuã iustificacoẽs. tu¬
as non sũ oblitus. Uter enĩ in priuã natiuo calore uacua¬
tum uenefico conuersioĩs attrahitur ⁊cũ sit fuerit felici
sorte maceratũ proueĩt qd̾ sequitur ut iustificacões doͭ
nullatenus possint obliuisci. Uter enĩ corpꝰ mortale sig¬
ficat: priuã benefiaium conu̾sioĩs ostendit ꝑ quã eueĩt
ut caro nr̃o lasauiens afflictiõe peĩtẽtie cõtrahat᷑. Cãtũ
enĩ crescit calor fidei quãtũ de flamina sub tractũ fuerit
corporali. de utribz qͦz in euãgelio mẽtio fit ubi dñs de p̾-

Expanded text:
ectae sunt. Scyphus significat scientiam legis: unde in sacco Benjamin inventus est scyphus Joseph ; quia in corpore Pauli doctrina coelestis praefulgebat eloquii. Orca est amphorae species, cujus minore vocabulo urceus, diminutivo urceolus est. Dolium . . . Cupos et cupas a capiendo, id est, accipiendo aquam vel vinum, vocatas volunt: unde et caupones. Uter ab utero vocatus est. De utre vero psalmus ait: Et factus sum sicut uter in pruina, justificationes tuas non sum oblitus . Uter enim in pruina nativo calore vacuatum beneficio conversionis attrahitur, et cum sic fuerit felici sorte maceratum, provenit, quod sequitur, ut justificationes Domini nullatenus possit oblivisci. Uter enim corpus mortale significat: pruina beneficium conversionis ostendit: per quam evenit, ut caro nostra laciviens afflictione poenitentiae contrahatur. Tantum enim crescit calor fidei, quantum de flamma subtractum fuerit corporali. De utribus quoque in Evangelio mentio fit, ubi Dominus de
Abbreviated transcription (Latin):
illud inter cilia et suꝑcilia quod sine pilis est. Quũ
supcilia significent superius dictum est. ubi ꝑ legis¬
latorẽ in mundatione leprosi radi iubentur capilli
capitis barbaqz ⁊ suꝑclia et omnis pilus qui ĩ cor-¬
pore ẽ. Gene sunt in feriores oculorum partes unde
barbe inchoant. Namn greci genos barbe. hinc gene
quod inde incipiant gigni barbe. In genis ergo ali¬
quando uirtutes aliquando spurrtales patres iuxta
allegoriam significantur. Nam sponsa de sponso ĩ
cantico canticorum dicit. Gene illius sicut areole
aromatum consite apigmentarus. In genis salua¬
toris nũ eius modestia pietas simul et seueritas
imitur. Areole aromatũ iurtutes et dulcede
et fama glorie eus designatur. Pigmentarii uero
prophete sunt et aplĩ qui futura carnacionis eius
archana pate fecerunt. Item sponsus desponsa diat.
Corter mali ꝓunici gene tue absq ocults tiue uane

Expanded text:
illud inter cilia et supercilia, quod sine pilis est. Quid illud inter cilia et supercilia, quod sine pilis est. Quid supercilia significent superius dictum est: ubi per legislatorem in mundatione leprosi radi jubentur capilli capitis, barbaque et supercilia, et omnis pilus qui in corpore est. Genae sunt inferiores oculorum partes, unde barbae inchoant. Nam Graeci geneion barbae: hinc genae, quod inde incipiant gigni barbae. In genis ergo aliquando virtutes, aliquando spiritales patres juxta allegoriam significantur. Nam Sponsa de Sponso in Cantico canticorum dicit: Genae illius sicut areolae aromatum consitae a pigmentariis . In genis Salvatoris nostri, ejus modestia, pietas, simul et severitas exprimitur. Areolae aromatum, virtutes et dulcedo et fama gloriae ejus designatur. Pigmentarii vero prophetae sunt et apostoli, et qui futura incarnationis ejus arcana patefecerunt. Item Sponsus de Sponsa dicit: Cortex mali punici, genae tuae absque oculis tuis . Genae
Abbreviated transcription (Latin):
luculi comparantur. Palpebris nanqz diluc
tremas noctis horas accipinus in quibus nox qua¬
si oculos aperit dum uenture lucis iam micia osten-¬
dit. Lacrimas quidam a laceracõe mentis putant
possunt ostendit. propheta dicens. Fuerunt michi la-¬
crime mee panes die ac nocte. Audiant hoc qui dño
flere non appetunt . iuges lacrimas non mediam
sed sacietatem potius intulisse. Nec in merito. quia
fletus ille cibus ẽ ammarum corroboratio sensuum
absolutio peccatorum refectio mentium lauacra cul¬
parum ¶ued ꝑ has lacrimas significat afflictiomib
erudiri posse populum. Diem prosperitatem debenus
accipere noctem uero tristiciam. Gilia sunt teginina
quibus cooperiuntur oculi et dicta cilia quod celent
oculos tegantqz tuta custodia. Suꝑcilia dicta quia
supposita sunt alus que id circo pilis uestita sunt
ut oculis mummenta pretendant et sudorem accipi¬
te defluentem depellant. Intercilium uero est mediũ

Expanded text:
diluculi comparantur. Palpebris namque diluculi diluculi comparantur. Palpebris namque diluculi extremas noctis horas accipimus, in quibus nox quasi oculos aperit, dum venturae lucis jam initia ostendit. Lacrymas quidam a laceratione mentis putant possint, ostendit Propheta dicens: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte . Audiant hoc, qui Domino flere non appetunt, juges lacrymas non inediam, sed satietatem potius intulisse. Nec immerito; quia fletus ille cibus est animarum, corroboratio sensuum, absolutio peccatorum; refectio mentium, lavacra culparum. Sed per has lacrymas significat afflictionibus erudiri posse populum. Diem prosperitatem debemus accipere, noctem vero tristitiam. Cilia sunt tegmina quibus cooperiuntur oculi: et dicta cilia, quod celant oculos, tegantque tuta custodia. Supercilia dicta, quia supposita sunt ciliis, quae idcirco pilis vestita sunt, ut oculis munimenta praetendant, et sudorem a capite defluentem depellant. Intercilium vero est medium
Abbreviated transcription (Latin):
ria ꝑ allegoriam frequenter aptantur. dicit eum nõ
solum quando intendit oculis. sed etiam tunc requi¬
rere id ẽ considerare filios homnium cum ea neglige̾
quasi dormiens estimatur. Palpebre quippe dei eus
iudicia sunt que aliquid nobis claudunt aliquid a¬
peruunt. que aperiendo nos interrogant si intelligẽ¬
do uon extollimur. claudendo nos interrogant si nõ
despicimus que intelligere non ualemus. Item in iob
de leuiathan ita scriptum ẽ. Deuli eus ut palpebre di¬
luculi. Sternutatio eius splendor ignis quia sternu¬
tacio caput maxime concutir. Sternutacõ istius uo¬
catur illa extrema cõmotio qua dannatum hominẽ
ingreditur. et ꝑ eum suꝑbis principatur. Recte eius
sternutatio splendor ignis uocatur. Ante reproborũ
enim oculos ignis apparet. cum signorum iurtutib
lucet. Et oculi eius ut palpebre diluculi. Nam consi¬
liarii eius in oculis designantur. Qui recte palpebris

Expanded text:
ria per allegoriam frequenter aptantur, dicit eum non ria per allegoriam frequenter aptantur, dicit eum non solum, quando intendit oculis, sed etiam func requirere, id est, considerare filios hominum, cum ea negligere quasi dormiens aestimatur. Palpebrae quippe Dei, ejus judicia sunt, quae aliquid nobis claudunt, aliquid aperiunt; quae aperiendo nos interrogant, si intelligendo non extollimur: claudendo nos interrogant, si non despicimus, quae intelligere non valemus. Item in Job de Leviathan ita scriptum est: Oculi ejus ut palpebrae diluculi. Sternutatio ejus splendor ignis ; quia sternutatio caput maxime concutit: sternutatio istius vocatur illa extrema commotio, qua damnatum hominem ingreditur, et per eum superbis principatur. Recte ejus sternutatio splendor ignis vocatur. Ante reproborum enim oculos ignis apparet, cum signorum virtutibus lucet. Et oculi ejus, ut palpebrae diluculi. Nam consiliarii ejus in oculis designantur. Qui recte palpebris
Abbreviated transcription (Latin):
nichil prestantius nnuenitur. Palpebre sunt sims
oculorum a palpitacõe dicte quia sempex mouentur.
Concurrunt enim inuicem ut assiduo motu reficiãt
obtutum. Munite sunt autem uallo pilorũ ut aꝑtis
oculis si quid inciderit repellatur et sonno cohibenti¬
bus tanquam inuoluti quiescant latentes. In sũmi¬
tate autem palpebrarum locis quibz se utraqz clausa
contingunt extant ad moti ordine seruato capilli. tu¬
telain oculis demonstrantes ut uruentes facile miu¬
rias excipiant. ne ex eo noceantur. ut pulueris uel cu¬
iusquam crassioris materie arceant contactum aut
ip̃m qͦ aerem concidendo mitificent quo tenuẽ ato
serenum faciant uisum. Palpebre mistice possunt ac¬
cpi occulte dispensationes dei que geruntur ĩ homñe.
Unde dicitur in psalmo de domino. Oculi euis ĩ pau¬
perem respiaunt palpebre eius interrogant filios ho¬
minum. Ergo quia in domino membrorum nimiste¬

Expanded text:
nihil praestantius invenitur. Palpebrae sunt sinus nihil praestantius invenitur. Palpebrae sunt sinus oculorum a palpitatione dictae, quia semper moventur. Concurrunt enim invicem ut assiduo motu reficiant obtutum. Munitae sunt autem vallo pilorum, ut apertis oculis si quid inciderit repellatur, et somno conniventibus tanquam involuti, quiescant latentes. In summitate autem palpebrarum locis quibus se utraeque clausae contingunt, exstant admoti ordine servato capilli, tutelam oculis demonstrantes, ut irruentes facile injurias excipiant, ne ex eo noceatur; ut pulveris vel cujusquam crassioris materiae arceant contactum, aut ipsum quoque aerem concidendo mitificent, quo tenuem atque serenum faciant visum. Palpebrae mystice possunt accipi occultae dispensationes Dei, quae geruntur in homine. Unde dicitur in Psalmo de Domino: Oculi ejus in pauperem respiciunt, palpebrae ejus interrogant filios hominum . Ergo quia in Domino membrorum ministe
Abbreviated transcription (Latin):
la cy sit pura atq impolluta ut sunt puelle. Phi¬
sici dicunt easdem pupillas quas uidenus in oculis
morituros ante triduum non habere quibus nõ ui¬
sis certa ẽ desperatio. Circulus uero quo apupilla
albe partes oculi separantur discreta ingredine co¬
rona dicitur quod rotum ditate sui ornẽt ambitum
papule. Mistice pupilla oculi significat intencõẽm
puri cordis ꝑ quam cernitur iusticia et discernitur
uerum afalso. Unde propheta precatur in psalmo di¬
cens. Custodi me domme ut pupillam oculi. Pupilla
ẽ enm ut supra ostendimus in medio posita ꝓspicua¬
pars oculi qua corporum colores uaria qualitate dis¬
cermimus dicta a pariutate sui pupilla quasi pusil¬
la. Huic conuementer comparatus est xp̃s. cui datũ
ẽ in iudicio suo iustos apeccatoribus segregare. Ap¬
tissime itaq petit custodire se ut pupillam oculi quã
t ꝑ ip̃am res uisuales discerminus ⁊ in nr̃o co

Expanded text:
la, quod sit pura atque impolluta, ut sunt puellae. Phyla, quod sit pura atque impolluta, ut sunt puellae. Physici dicunt easdem pupillas, quas videmus in oculis, morituros ante triduum non habere, quibus non visis certa est desperatio. Circulus vero, quo a pupilla albae partes oculi separantur discreta nigredine, corona dicitur, quod rotunditate sui ornet ambitum papulae. Mystice pupilla oculi significat intentionem puri cordis, per quam cernitur justitia, et discernitur verum a falso. Unde Propheta precatur in psalmo dicens: Custodi me, Domine, ut pupillam oculi . Pupilla est enim ut supra ostendimus in medio posita pars oculi, qua corporum colores varia qualitate discernimus: dicta a parvitate sui pupilla, quasi pusilla. Huic convenienter comparatus est Christus, cui datum est in suo judicio justos a peccatoribus segregare. Aptissime itaque petit custodiri se ut pupillam oculi, quando et per ipsam res visuales discernimus, et in nostro co
Abbreviated transcription (Latin):
mi designat quia cam bona intencõe et uoto pla-¬
cendi deo aliquid agimius totum corpus operis nũ
illuminatur. Ꝙ si intentio peruersa erit etiam opus
per eam confectum tenebrosum erit. Pculi duo actiuã
et contemplatiuam uitam ut quidam uolunt figu
icunt. Deniq quando leginius oculos domii
nos respicere ut est illud ecce oculi domini suꝑ timẽtes
eum. et oculi domini suꝑ iustos continuam graciam
duunitatis ostendit. quia pietas ip̃ius eos protegit
quos se tinere congnoscit. Sare et enim debemus quod
oculi domini in omni loco contenplantur bonos ⁊ ma-¬
los quia nichil illum latet omma enim nuda ⁊ aꝑta
sunt oculis eius. sed bonos respicit miserando. ma¬
los autem per uidicium danmando. Pupilla est
medius punctus oculi in quo uis est uidendr. ubi
quia parue imagnies nobis iudentur propterea
pupille appellantur. Ulam paruuli pupilli dicũt᷑.
Hanc pleriq papulam uocant. Uocatur autẽ puxil¬

Expanded text:
mi designat, quia cum bona intentione et voto plami designat, quia cum bona intentione et voto placendi Deo aliquid agimus, totum corpus operis nostri illuminatur. Quod si intentio perversa erit, etiam opus per eam confectum tenebrosum erit. Oculi duo activam et contemplativam vitam ut quidam volunt figurare dicunt. Denique quando legimus oculos Domini nos respicere, ut est illud: Ecce oculi Domini super timentes eum; et: oculi Domini super justos : continuam gratiam divinitatis ostendit: quia pietas ipsius eos protegit, quos se timere cognoscit. Scire etenim debemus, quod oculi Domini in omni loco contemplantur bonos et malos: quia nihil illum latet: omnia enim nuda et aperta sunt oculis ejus ; sed bonos respicit miserando, malos autem per judicium damnando. Pupilla est medius punctus oculi, in quo vis est videndi: ubi quia parvae imagines nobis videntur, propterea pupillae appellantur. Nam parvuli pupilli dicuntur. Hanc plerique papulam vocant. Vocatur autem pupil
Abbreviated transcription (Latin):
in diuersa uolitantem nuncupauit oculũ
dexteram autem uoluntatis et affectuum mitia de¬
monstrantur. Quam sentẽciam et aliter possumus
intelligere. Uidetur michi non in congrue accipi ĩ
hoc loco debere oculum dilectissimum amicum. Nã
utiqz quod membrum recte possumus appell¬
re quod uehementer diliginius et ip̃m consiliariũ
quia oculus ẽ tanquam demonstrans iterum. et ĩ
rebus diuimis quia dextra est ut simster sit dilectꝰ¬
quidem consiliarius. sed in rebus terrems ad necessi¬
tatem corporis pertinentibus. Item in illo euãgelio
ubi domnius discipulis ait. beati oculi qui uident.
que uos uidetis ibi intellectus fidelis et simplex af¬
fectus demonstratur quo dominus intuendus ẽ. Nã
et in illa sententia qua saluator ait. Si oculus tuꝰ
fuerit simplex totum corpus tuum lucidum erit. Si
autem nequam fuerit etiam corpus tuũ tenebrosũ
erit. Per oculum intentionẽ cordis ⁊ intellectũ am-¬

Expanded text:
in diversa volitantem nuncupavit oculum: per in diversa volitantem nuncupavit oculum: per dexteram autem voluntatis et affectuum initia demonstrantur. Quam sententiam et aliter possumus intelligere. Videtur mihi non incongrue accipi in hoc loco debere oculum, dilectissimum amicum. Nam hoc est utique, quod membrum recte possumus appellare, quod vehementer diligimus, et ipsum consiliarium, quia oculus est, tanquam demonstrans iter in rebus divinis, quia dextra est: ut sinister sit dilectus consiliarius, sed in rebus terrenis ad necessitatem corporis pertinentibus. Item in illo Evangelio, ubi Dominus discipulis ait: Beati oculi, qui vident quae vos videtis , ibi intellectus fidelis et simplex affectus demonstratur, quo Dominus intuendus est. Nam et in illa sententia, qua Salvator ait: Si oculus tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit: si autem nequam fuerit, etiam corpus tuum tenebrosum erit , per oculum intentionem cordis, et intellectum ani
Abbreviated transcription (Latin):
mista ostendit dicens. Leua oculos meos in mõtes
et in iheremia leua inguit oculos tuos et uide.
Nlam cum dicit leuaui ostendit ad contemplacõe
aliquam fuisse prouectum. Leuare emm est aliqͥ
ad altiora transferre. Dculos meos utiq cordis
aspectum de quibus scriptum ẽ. Reuela oculos meos
et considerabo mirabilia de lege tua. Et illũd. pre-¬
ceptum domini lucidum illuminans oculos Nam
si istos carnales aduertas quid potiusset inde per¬
ficere. Si montes consitos silius aut saris squa¬
lentibus legisset intendere. Sed hoc si spuitiliter
inquiras omiinio proficuum ẽ ut gculos cordis sui
qsuie cud sanctos iuros siue ad libros diuinos siue ad
sublimes angelos credatur eleuasse qui magnitudine
et firmitate sua uere montes sunt. Unde etiam cõ¬
petens sustinebat auxilium. Et in euangelio ip̃a be
ritas ait. Quod si oculus tuus dexter sc̃a dalizat te
erue eum et proice abste. Hic uero cogitacõem ⁊ sen-

Expanded text:
mista ostendit, dicens: Levavi oculos meos in montes mista ostendit, dicens: Levavi oculos meos in montes ; et in Hieremia, Leva, inquit, oculos tuos, et vide . Nam cum dicit: levavi, ostendit ad contemplationem aliquam fuisse provectum. Levare enim est aliquid ad altiora transferre. Oculos meos, utique cordis aspectum, de quibus scriptum est: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua . Et illud: Praeceptum Domini lucidum, illuminans oculos . Nam si istos carnales advertas, quid potuisset inde perficere, si montes consitos silvis aut saxis squalentibus linquiras, omnino proficuum est; ut oculos cordis sui, sive ad sanctos viros, sive ad libros divinos, sive ad sublimes angelos credatur elevasse, qui magnitudine et firmitate sua vere montes sunt, unde etiam competens sustinebatur auxritas ait: Quod si oculus tuus dexter scandalizat te, erue eum, et projice abs te . Hic vero cogitationem et sensum
Abbreviated transcription (Latin):
ret dolentium super cunctes ab hommaciomibus q̃ fuĩt
in medio eius. Que littera speciem crucis xp̃i tenet
et signatur in frontibus fidelium et confurmatur
in cordibus electorum. Unde dicit psalmista. Signa¬
tum ẽ suꝑ nos lumen uultus tui domie. quia sicut
nummꝰ imperatoris portat imaginem ita et fidelib
signa celestis principis imprimuntur. Paili uoetiti
siue quia eos sciliorum tegniia occulunt. nequa
ncidentis miurie offensione ledantur. sue qi
cultum lumen habent id ẽ secretum uelnitus positũ.
Hii inter omnes sensus uiciniores amme existunt.
In oculis enĩ omne mentis iuditium ẽ. Unde ⁊ ani-¬
mi ꝑ curbacio uel hilaritas in oculis apparet. Dcu¬
li autem idem et lumina et dicta lumina ꝙ ex eus
lumen manat uel ꝙ ex inicio sui clausam teneant
lucem. aut extrinsecus acceptam uisui preponendo
refundant. Oculus igitur non solum corporis uisũ
sed etiam cordis demonstrat intuitum. Quod psal-¬

Expanded text:
et dolentium super cunctis abominationibus, quae fiunt et dolentium super cunctis abominationibus, quae fiunt in medio ejus. Quae littera speciem crucis Christi tenet, et signatur in frontibus fidelium, et confirmatur in cordibus electorum. Unde dicit Psalmista: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine ; quia sicut nummus Imperatoris portat imaginem, ita et fidelibus signa coelestis principis imprimuntur. Oculi vocati, sive quia eos ciliorum tegmina occultunt, ne qua incidentis injuriae offensione laedantur; sive quia occultum lumen habent, id est, secretum vel intus positum. Hi inter omnes sensus viciniores animae existunt. In oculis enim omne mentis judicium est. Unde et animi perturbatio vel hilaritas in oculis apparet. Oculi autem idem et lumina: et dicta lumina, quod ex eis lumen manat, vel quod ex initio sui clausam teneant lucem, aut extrinsecus acceptam visui praeponendo refundant. Oculus igitur non solum corporis visum, sed etiam cordis demonstrat intuitum. Quod Psal
Abbreviated transcription (Latin):
lem ꝑ prophetam scelus suum cum ei dicitur. frons
mulieris meretrias facta ẽ tibi. Et iterum domnus
ad ezechielem ait. Ecce dedi faciem tuam ualentiorẽ
faciebus eorum et frontem tuam duriorem frontibz
eorum. Ut adamantem et ut silicem dedi faciẽ tuã
Domus israel attrite frontis ẽ. et procaas audacie
et duro fit corde et scorpiombus comparatur. ideo
dedi tibi uultum durissimum et frontem que nul¬
lo pudore superetur. Ex quo discimus interdum gr̃e
eẽ dei impudencie resistere. et cum locus poposcerit
frontem fronte conterere. Hoc autem tribuitur ne
nr̃a herecundia et humanus nudor pertimesccit s¬
sidias emulorum. Et in eodem propheta legitur. qd
dominus iuberet iuro qui indutus erat lineis. et
accramentarium scriptoris habebat in lumbis sus
ut transiret per mediam ciuitatem in medio iherusa¬
lem et signaret thau suꝑ frontes iurorum gemẽtiũ

Expanded text:
m per Prophetam redarguentem scelus suum, cum ei dicitur: Frons m per Prophetam redarguentem scelus suum, cum ei dicitur: Frons mulieris meretricis facta est tibi . Et iterum Dominus ad Ezechielem ait: Ecce dedi faciem tuam valentiorem faciebus eorum, et frontem tuam duriorem frontibus eorum. Ut adamantem et ut silicem, dedi faciem tuam. Domus Israel attritae frontis est, et procacis audaciae, et duro fit corde, et scorpionibus comparatur: ideo dedi tibi vultum durissimum, et frontem, quae nullo pudore superetur . Ex quo discimus interdum gratiae esse Dei, impudentiae resistere, et cum locus poposcerit, frontem fronte conterere. Hoc autem tribuitur, ne nostra verecundia et humanus pudor pertimescat insidias aemulorum. Et in eodem propheta legitur , quod Dominus juberet viro, qui indutus erat lineis, et atramentarium scriptoris habebat in lumbis suis, ut transiret per mediam civitatem in medio Jerusalem, et signaret Thau super frontes virorum gementium
Abbreviated transcription (Latin):
forma serui. Speraui quia me gratia tua desereret cũ
passionis tristicia preualeret. In pauore utiq mortis
auultu oculorum tuorum proiectus sum. id ẽ aconspec
ꝙͣ marime significant uoluntates ammorum. Uultꝰ
enim dicitur ab eo quõd cordis uelle per sua signa de¬
monstret sicut oculi diuinitatis cum respiaũt suam
gratiam pollicentur. Illũd autem quod dicitur uultꝰ
domini super facientes mala pronunciat uultũ dñi.
id ẽ intellectum ẽẽ supra malos quos sit attendit ut
ion respiciat. sic non respicit. ut tamen corum fac¬
ta cognoscat. frons ab oculorum foraminibus noĩa¬
ta est. Hec imago quedam ammi mentis motũ spe-¬
cie sua exprimĩt dum uel leta uel tristis est. Iurta
allegoriam uero frons uerecundiam mentis aut ĩ¬
pudentiam significat. Unde erubescere dicitur qui
compungitur pro delictis sus ⁊ se meliorare studue¬
rit. Aliter de impudentis fonte exprobratur iherusa

Expanded text:
in forma servi. Speravi, quia me gratia tua non desereret, cum in forma servi. Speravi, quia me gratia tua non desereret, cum passionis tristitia praevaleret. In pavore utique mortis a vultu oculorum tuorum projectus sum, id est, in consquam maxime significant voluntates animorum. Vultus enim dicitur ab eo, quod cordis velle per sua signa demonstret: sicut oculi divinitatis, cum respiciunt, suam gratiam, pollicentur. Illud autem, quod dicitur: Vultus Domini super facientes mala , pronuntiat vultum Domini, id est, intellectum esse supra malos, quos sic attendit, ut non respiciat: sic non respicit, ut tamen eorum facta cognoscat. Frons ab oculorum foraminibus nominata est. Haec imago quaedam animi, mentis motum specie sua exprimit, dum vel laeta vel tristis est. Juxta allegoriam frons verecundiam mentis aut impudentiam significat. Unde erubescere dicitur, qui compungitur pro delictis suis, et se meliorare studuerit. Aliter de impudentis fronte exprobratur Jerusale
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit ostendere. sed future iusionis eius gloriam illis
reseruauit. qui eum in celesti beatitudine perpetuali¬
ter uisuri sunt. Aliter ab eiusdem sententie uirtute
non ab horret quod dicitur. Non emi uidebit me ho¬
mo et iuet quoniam guisquis sapientiam que deꝰ
est uidet huic uite funditus moritur ne iam eius
amore teneatur. Nullus quippe eam uidet qui ad¬
huc carnaliter uiuit. quia nemo potest amplecti
deum simul et seculum. Qui enim deum uidet eo ip̃o
moritur. quo uel intentione cordis uel effecta operis
ab huius uite delectaciombus tota mente separatur.
emo ergo deum uidit et uixit ac si aperte diceretur
Nullus unguam deum spiritaliter uidit et mundo
carnaliter uiuit. Uultus enim aliquando pro intel¬
lectu. aliguando pro uoluntate et affectu positus
ẽ. Nam quod in psalmo propheta dixit proiectus sũ¬
id ẽ auultu oculorum tuorum patri dixit filius a

Expanded text:
voluit ostendere: sed futurae visionis ejus gloriam illis voluit ostendere: sed futurae visionis ejus gloriam illis reservavit, qui eum in coelesti beatitudine perpetualiter visuri sunt. Aliter ab ejusdem sententiae virtute non abhorret, quod dicitur: Non enim videbit me homo, et vivet : quoniam quisquis sapientiam, quae Deus est, videt, huic vitae funditus moritur, ne jam ejus amore teneatur. Nullus quippe eam videt, qui adhuc carnaliter vivit: quia nemo potest amplecti Deum simul et saeculum. Qui enim Deum videt, eo ipso moritur, quo vel intentione cordis, vel effectu operis ab hujus vitae delectationibus tota mente separatur. Nemo ergo Deum vidit, et vixit, ac si aperte diceretur: Nullus unquam Deum spiritaliter vidit, et munao carnaliter vivit. Vultus enim aliquando pro intellectu, aliquando pro voluntate et affectu positus est. Nam quod in psalmo Propheta dixit: Projectus sum a vultu oculorum tuorum , Patri dicit Filius a
Abbreviated transcription (Latin):
autem dirobus modis intelligitur hoc est corporea et
spiritalis. Nisi emm esset interioris hominis facies nõ
diceret apls. Nos autem reuelata facie gloriam doͥ.
speculantes transformanur de gloria in gloriam
tanquam adomini spiritu. Et iterum. Uidemus in¬
quit nunc ꝑ speculum in enigmate. tunc uero facie
o faciem. Item facies sumina in mente decla
ut in euangelio et faciem tuam laua. Apertum est
emi nos nunc imagines uidere per fidem. cunc res
ipãs hoc est post resurrectõem in eterna głia. Quoe
autem dominus ad moysen dixit. faciem meã uidere
non poteris non eni iudebit me homo et uiuet. et
iuxta iohannis uocem. deum nemo iuidit unguam
ita intelligendum est ꝙ in hac corruptibili uita nuil¬
lus perfecte contemplacionem dei habere potest. Ui¬
derunt enim patres testamenti ueteris dominum in
hac uita positi. ꝑ quasdam imagẽs quibus ip̃e se

Expanded text:
autem duobus modis intelligitur, hoc est, corporea et autem duobus modis intelligitur, hoc est, corporea et spiritalis. Nisi enim esset interioris hominis facies, non diceret Apostolus: Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes transformamur de gloria in gloriam tanquam a Domini spiritu . Et iterum: Videmus, inquit, nunc per speculum in aenigmate, tunc vero facie ad faciem . Item facies summa in mente declaratio, ut in Evangelio: Et faciem tuam lava . Apertum est enim nos nunc imagines videre per fidem: tunc res ipsas, hoc est, post resurrectionem in aeterna gloria. Quod autem Dominus ad Moysen dixit: Faciem meam videre non poteris: non enim videbit me homo, et vivet ; et, juxta Joannis vocem: Deum nemo vidit unquam : ita intelligendum est, quod in hac corruptibili vita nullus perfecte contemplationem Dei habere potest. Viderunt enim patres Testamenti Veteris,, Dominum, in hac vita positi, per quasdam imagines, quibus ipse se
Abbreviated transcription (Latin):
domino tabernaculum deo iacob. Hec omma raciona¬
biliter humanitati xp̃i conuenire noscuntur. Som-¬
nus iste intelligendus ẽ requies mortis. Palpebrarũ
qͥz et temporum motus iugilantiam eius ante mortẽ
demonstrant. quomam reuera tempora capitis nostri
requiem habere non possunt. quando oculi crebris mo¬
tibus agitati iugilare noscuntur. Prius enm posuit
sonnium et postea quemadinodum ip̃e soninus implea¬
tur exposuit. Bene ergo mors domini sonmo similat᷑
quomam triduana tantum pausacione susceptus est.
qui nullam corpori corruptionem intulit sed quietem.
Facies dicta ab effigie. Ibi ẽ enm tota figura hominis
et unuiscuiusq ꝑsone congnitio. Uultus uero dictus
eo quod ꝑ cum ammi uoluntas ostenditur. secundum
uoluntatẽ enim in uarios motus nutatur. Nam facies
simpliciter accipitur de uniuscuiusq naturali aspectu.
Uultus autem ammorũ qualitatem significat. Facies

Expanded text:
Domino, tabernaculum Deo Jacob . Haec omnia rationaDomino, tabernaculum Deo Jacob . Haec omnia rationabiliter humanitati Christi convenire noscuntur. Somnus iste intelligendus est requies mortis. Palpebrarum quoque et temporum motus vigilantiam ejus ante mortem demonstrant: quoniam revera tempora capitis nostri requiem habere non possunt, quando oculi crebris motibus agitati vigilare noscuntur. Prius enim posuit somnum, et postea, quemadmodum ipse somnus impleatur, exposuit. Bene ergo mors Domini somno similatur: quoniam triduana tantum pausatione susceptus est, qui nullam corpori corruptionem intulit, sed quietem. Facies dicta ab effigie. Ibi est enim tota figura hominis et uniuscujusque personae cognitio. Vultus vero dictus eo, quod per eum animi voluntas ostenditur: secundum voluntatem enim in varios motus mutatur. Nam facies simpliciter accipitur de uniuscujusque naturali aspectu. Vultus autem animorum qualitatem significat. Facies
Abbreviated transcription (Latin):
mis fratribus meis fecistis michi fecistis. Aliquã¬
do eciam in crimbus exprimuntur caterue fidelium
ut est illud in cantico canticorum quod sponsus ad spon¬
sam dicit. Uulnerasti cormeum soror mea sponsa uul¬
nerasti cor meum in uno oculorum tuorum et in bño
crine colli tui in uulneracõe cordis magnitudo amo¬
ris xp̃i inecclĩa intelligitur qui fit in unitate sca
sanctorum id ẽ oculorum et in unitate pia subiecte
plebis id ẽ crimum. Tempora sunt que caluarie dex-¬
tra leuaqz subiacent que ideo sic nuncupantur quia
ouentur ip̃aqz mobilitate quasi tempora q¬
dam interuallis mutantur ¶Significant autem
iugilias corporis quas homo debet habere temporant
in statu presentis temporis donec ueniat sonnus mor-¬
tis. Hinc propheta ex ꝑfona xp̃i in psaltĩo ait. Si dede
num oculis meis aut palpebris meis dormitae
aut requiem temporibus meis donec mueniam locum

Expanded text:
mis fratribus meis fecistis, mihi fecistis . Aliquanmis fratribus meis fecistis, mihi fecistis . Aliquando etiam in crinibus exprimuntur catervae fidelium, ut est illud in Cantico canticorum, quod Sponsus ad sponsam dicit: Vulnerasti cor meum, soror mea sponsa, vulnerasti cor meum in uno oculorum tuorum, et in uno crine colli tui . In vulneratione cordis magnitudo amoris Christi in Ecclesiam intelligitur, qui fit in unitate sancta sanctorum, id est, oculorum, et in unitate pia subjectae plebis, id est, crinium. Tempora sunt, quae calvariae dextra laevaque subjacent: quae ideo sic nuncupantur, quia moventur, ipsaque mobilitate, quasi tempora, quibusdam intervallis mutantur. Significant autem vigilias corporis, quas homo debet habere temporanter in statu praesentis temporis, donec veniat somnus mortis. Hinc Propheta ex persona Christi in Psalterio ait: Si dedero somnum oculis meis, aut palpebris meis dormitationem, aut requiem temporibus meis, donec inveniam locum
Abbreviated transcription (Latin):
nigre propter despectionem apud hommes elate ob
lierum sunt. dicti autem crines eo quõd uictis dis¬
cernantur. Unde et discriminalia dicuntur aquib
diuisi religantur. Mistice autem crines significãt
facta iurtutum quas homo habet ex dono spiritus
sancti. Unde in libro iudicum leccitur quod sampson
quam dui septem crines capitis integros habuit ĩ¬
uictus fuit postquam uero per fraudem mulieris tõ¬
sus ẽ recessit ab eo fortitudo. quia quisquis ꝑ gratiã
spiricussancti uirtutes spiritales seruat illesus ma¬
net. Si enm propter peccatum euacuatus fuerit
gracia spuitali in firmus factus patet iimicorum
captioni. possunt et crines elemosinarum largitatẽ
significare. Hinc ẽ quod in euangelio mulier illa
que pedes ihũ lacrimis lauit crimbus extersit ⁊ un¬
gento unxit. et instrueret nos minimis membras
up̃i compati debere ⁊ superflua pauperibus erogare
et odore bonarum iurtutum illis ferre opem. De quib
ip̃e dominus in dicturus erit. Quõd uni ex hus inini¬

Expanded text:
Nigrae propter despectionem apud homines, vel quilierum sunt, et dicti crines eo quod vittis discernuntur, unde et discriminalia dicuntur, a quibus divisae religantur. Intfacta virtutum, quas homo habet ex dono Spiritus sancti. Unde in libro Judicum legitur, quod Samson quandiu septem crines capitis integros habuit, invictus fuit; postquam vero per fraudem mulieris tonsus est, recessit ab eo fortitudo; quia quisquis per gratiam Spiritus sancti virtutes spiritales servat, illaesus manet. Si enim propter peccatum evacuatus fuerit gratia spiritali, infirmus factus patet inimicorum captioni. Possunt et crines eleemosynarum largitatem significare. Hinc est, quod in Evangelio mulier illa, quae pedes Jesu lacrymis lavit, crinibus extersit, et unguento unxit: ut instrueret nos minimis membris Christi compati debere, et superflua pauperibus erogare, et odore bonarum virtutum illis ferre opem. De quibus ipse Dominus in fine dicturus erit: Quod uni ex his mini
Abbreviated transcription (Latin):
bus. penitentie indumentis deploretqz patrẽ ⁊ matrẽ
hoc ẽ omnem memoriam mundi eiusq carnales il¬
lecebras. Deinde nouacula uerbi dei et doctrina om̃e
peccatum in fidelitatis eius quod mortuũ et mane ẽ
abradatur. Hoc enim sunt capilli capitis et ungule
muliers atq demum salutari lauacro mundata et
purificata conungatur sanctis dei. scz cum iam nichil
in capite mortuum nichil in manibus ex illis q̃ per
in fidelitatem mortis dicuntur habuerit ut neq sen-¬
sibus neq actibus inmundum aliquid aut mortu¬
um gerat. Come sunt proprie non cea capilli ⁊ est
grecus. sermo. Ulam comas grea caimos a secando
nommnant. Unde et arrin tonderi dicunt. Inde et
crri. uocantur quod etiam greci mallonem uoccnt.
Come uero capitis mistice caterue sunt sanctorum
qui xp̃o capiti fideli famulatu ad herent. Unde ĩcan¬
tico canticorum sponsa de sponso dicit. Come eius si¬
cut elate palmarum nigre quasi coruus. Nec ergo

Expanded text:
bus poenitentiae indumentis, deploretque patrem et matrem, bus poenitentiae indumentis, deploretque patrem et matrem, hoc est, omnem memoriam mundi, ejusque carnales illecebras. Deinde novacula verbi Dei et doctrina omne peccatum infidelitatis ejus, quod mortuum et inane est, abradatur hoc enim sunt capilli capitis, et ungulae mulieris, atque demum salutari lavacro mundata et purificata conjungatur sanctis Dei; scilicet cum jam nihil in capite mortuum, nihil in manibus ex illis, quae per infidelitatem mortis dicuntur, habuerit: ut neque sensibus, neque actibus immundum aliquid aut mortuum gerat. Comae sunt proprie non caesi capilli, et est Graecus sermo. Nam comas Graeci caimos a secando nominant. Unde et keirein tonderi dicunt. Inde et cirri vocantur, quod etiam Graeci mallon vocant. Comae vero capitis mystice catervae sunt sanctorum, qui Christo capiti fideli famulatu adhaerent. Unde in Cantico canticorum Sponsa de Sponso dicit: Comae ejus sicut elatae pa
Abbreviated transcription (Latin):
cogitacões carnales quos radere nos acordibus nr̃s
scriptura sancta monz. Unde et in libro numerorum
iubentur leuite radere omes pilos carins sue. pi¬
li carmis sunt uite ueteris cogitacões quas sic amẽ-
te incidinius ut de amissione earum nullo dolore
futigemur. Leuita nanqz assumptus uocatur. P¬
portet ergo leuitas omnes pilos carnis uadere quia
I ĩ obsequuis diuinis assumitur. debet ante d
oculos acunctis carnis cogitaconibus mundus appa¬
rere ne illicitas mens cogitacões proferat ⁊ pulcrã
anime speciem quasi pilis fructifecantibus de formẽ
reddat. Cesaries acedendo uocata ideoq tantum uiror
ẽ. uirum enm tonsum ẽẽ decet. mulierem nõ decet.
Lamen in deuterononno leginus captiuã mulierem
ante nuptum. radere uissam cesariem et circuncidere
ungues ⁊ deponere uestem in qua capta est quõd sig᷑.¬
ficat amimam q̃ adeo pulcre creata ẽ. si ingentili cõ

Expanded text:
cogitationes carnales, quas radere nos a cordibus nostris cogitationes carnales, quas radere nos a cordibus nostris Scriptura sancta monet. Unde et in libro Numerorum jubentur Levitae radere omnes pilos carnis suae. Pili carnis sunt qute incidimus, ut de amissione earum nullo dolore defatigemur. Levita namque, assumptus, vocatur. Oportet ergo Levitas omnes pilos carnis radere: quia is, qui in obsequiis divinis assumitur, debet ante Dei oculos a cunctis carnis cogitationibus mundus apparere, ne illicitas mens cogitationes proferat et pulchram animae speciem, quasi pilis fructificantibus, deformem reddat. Caesaries a caedendo vocata: ideoque tantum virorum est; virum enim tonsum esse decet, mulierem non decet. Tamen in Deuteronomio legimus captivam mulierem ante nuptum radere jussam caesariem, et circumcidere ungues, et deponere vestem, in qua capta est: quod significat animam, quae a Deo pulchre creata est, si in gentili con
Abbreviated transcription (Latin):
designant. sicut in libro iudicum de sampson legitur
qui capillos postquam perdidit statim ab imimias
captus lumen scientie amisit. Possunt et ĩcapillis
fideles populi accipi qui maximum decus sua nu¬
merositate prebent ecclĩe. Unde in cantico canticor
sponsus ad sponsam dicit. Capilli tui sicut greges
caprarum que ascenderunt de monte galaiãd. Ga¬
laad enim aceruus testimonii interpretatir. quod
bente conuenit adunare multitũdini sanctorum. Itẽ
capilli in contrariam partem positi reperiuntur i
psalmo ubi iuicia designãtur. Multiplicati sunt in¬
quit super capillos capitis mei et cor meum dereliquit
me. Nec frustra incomparacõe delictorũ capilli ponut᷑.
quia domini precepto in ueteri testamento sacerdotes
ip̃a similitudine radebantur. Pili autẽ dicti sũt a
pelle qua prodeunt sicut et pilo dicitur apila ubi
pignienta contunduntur. Dignificant pili carnis

Expanded text:
designant: sicut in libro Judicum de Samson legitur designant: sicut in libro Judicum de Samson legitur , qui capillos postquam perdidit, statim ab inimicis captus lumen scientiae amisit. Possunt et in capillis fideles populi accipi, qui maximum decus sua numerositate praebent Ecclesiae. Unde in Cantico canticorum Sponsus ad sponsam dicit: Capilli tui sicut greges caprarum, quae ascenderunt de monte Galaad . Galaad enim acervus testimonii interpretatur: quod bene convenit adunatae multitudini sanctorum. Item capilli in contrariam partem positi reperiuntur in Psalmo; ubi vitia designantur: Multiplicati sunt, inquit, super capillos capitis mei, et cor meum dereliquit me . Nec frustra in comparatione delictorum capilli ponuntur: quia Domini praecepto in Veteri Testamento sacerdotes ipsa similitudine radebantur. Pili autem dicti sunt a pelle, qua prodeunt, sicut et pilo dicitur a pila, ubi pigmenta conduntur. Significant pili carnis
Abbreviated transcription (Latin):
ut ip̃os qͦ capillorum uertices ꝑ ambulare ac ꝑscruta¬
ri posse uideantur. Caluaria ab ossibus calua dicta¬
per defectionem et neutraliter pronunciatur. In gol¬
gotha guippe quod interpretatur caluaua eoquõd trũ¬
cabantur ibi capita dannatorum crucifixus ẽ dominꝰ
ut ibi prius erat area danmnatorum. ibi erigerentur
uerilla martirii. et quomodo pro nobis maledictum
cruas factus est. et flagellatus et crucifirus sic pro
ommum salute quasi noxius inter norios crucifigi¬
tur. Capilli uocati quasi capitis pili facti ut et de¬
corem prestent et cerebrum aduersus fugus mumiã
atqz asole defendant. In capillis uero ornatus ius¬
ticie et decor uirtutũ in fideli amma demonstratur.
Cui pro bonis meritis et sapientie doctrinei multiplex
merces in eterna beatitudine reseruatur. Unde ip̃e
in euangelio ait. Uestri autem et capilli capitis
omnes numerati sunt. Item capilli uirtutes aĩe

Expanded text:
ut ipsos quoque capillorum vertices perambulare ac perscrutaut ipsos quoque capillorum vertices perambulare ac perscrutari posse videantur. Calvaria ab ossibus calper defectionem, et neutraliter pronuntiatur. In Golgotha quippe, quod interpretatur Calvaria, eo quod truncabantur eo capita damnatorum, crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, ibi erigerentur vexilla martyrii: et quomodo pro nobis maledictum crucis factus est, et flagellatus, et crucifixus, sic pro omnium salute quasi noxius inter noxios crucifigitur. Capilli vocati, quasi capitis pili, facti, ut et decorem praestent, et cerebrum adversus frigus muniant atque a sole defendant. In capillis vero ornatus justitiae, et decor virtutum in fideli anima demonstratur. Cui pro bonis meritis et sapientiae doctrina multiplex merces in aeterna beatitudine reservatur. Unde ipse in Evangelio ait: Vestri autem et capilli capitis omnes numerati sunt . Item capilli virtutes animae
Abbreviated transcription (Latin):
delium q̃z deuotorum dicit multiplicatos ẽẽ perfidos iu¬
deos super numerum capillorum id ẽ recte credentium.
Uertex ẽ ea pars qua capilli capitis colliguntur. et
inqͣ. cesaries uertitur unde et nuncupatur. Uertex
enim quando in bonam partem accipitur. significat
summitatẽ iusticie uel ꝑfectionem ommium uirtutũ
ut est illud in salonione. Coronam enim graciatum
accipiet uertex tuus. Item in malam partem ponitur
uerter quando sũmam nequitiam significat. ut est il¬
lud psalmiste. Uerun tamen deus conquassabit capt¬
ta inunicorum suorum uerticem capilli ꝑambulãaũ
in delictis suis. Capita iminicorum sunt auctores ui¬
daice seditionis. sed et hereticorum sine dubitacõe docto¬
res. Illi enim in carne xp̃m persecuti sunt ip̃i autem
crudeliores in ip̃am eciam deseuuint deitatem si dici
fas est. hy tales sibi calũmarum inimicicias querũt

Expanded text:
delium, quam devotorum, dicit, multiplicatos esse perfidos Judelium, quam devotorum, dicit, multiplicatos esse perfidos Judaeos super numerum capillorum, id est, recte credentium. Vertex est ea pars, qua capilli capitis colliguntur, et in qua caesaries vertitur, unde et nuncupatur. Vertex enim quando in bonam partem accipitur, significat summitatem justitiae vel perfectionem omnium virtutum: ut est illud in Salomone: Coronam enim gratiarum accipiet vertex tuus . Item in malam partem ponitur vertex, quando summam nequitiam significat: ut est illud Psalmistae: Verumtamen Deus conquassabit capita inimicorum suorum, verticem capilli perambulantium in delictis suis . Capita inimicorum sunt auctores Judaicae seditionis; sed et haereticorum sine dubitatione doctores. Illi enim in carne Christum persecuti sunt, ipsi autem crudeliores in ipsam etiam desaeviunt Deitatem, si dici fas est. Hi tales sibi calumniarum inimicitias quaerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tate mentis. Unde scaptum ẽ. Dmmi tempore sint ues¬
timenta tua candida et oleum de capite tuo non defi¬
aat hoc ẽ omni tempore sint opera tua et conuersatio
deficiat. Inuenitur aliquando caput promitio poni u
est illud. In capite libri scriptum est de me et quia
inprinapio fect deus celum et terram et inprmapio
erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat
uerbum. Inuenitur et aliquando nomine capitis pri-¬
matus cuuislibet officu designari. unde dicuntur a¬
postoli et doctores ecclĩe capita ẽẽ gencium quia prĩai¬
pes et magistri sunt fidelium populorũ. Item caput
ichoatio bonorum operum siait ip̃a uoluntas h
ut ĩ leuitico. Ponet manum super caput hostie sue. Si¬
militer et in quibusdam locis duces et principes ini¬
quorum capitis nomine censentur. Unde dicitur. Mul¬
tiplicati sunt super capillos capitis mei qui oderunt
me gratis. Ut ergo ostenderet plus ẽẽ numerũ infĩ¬

Expanded text:
tate mentis. Unde scriptum est: Omni tempore sint vestate mentis. Unde scriptum est: Omni tempore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat : hoc est, omni tempore sint opera tua et conversatio deficiat. Invenitur aliquando caput pro initio poni, ut est illud: In capite libri scriptum est de me : et quia In principio fecit Deus coelum et terram ; et In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Invenitur et aliquando nomine capitis primatus cujuslibet officii designari. Unde dicuntur apostoli et doctores Ecclesiae capita esse gentium, quia principes et magistri sunt fidelium populorum. Item caput inchoatio bonorum operum, sicut ipsa voluntas hominis, ut in Levitico: Ponet manum super caput hostiae suae . Similiter et in quibusdam locis duces et principes iniquorum capitis nomine censentur. Unde dicitur: Multiplicati sunt super capillos capitis mei, qui oderunt me gratis . Ut ergo ostenderet plus esse numerum infi