comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
perate utendum uerbo ad turbas. ut nec ter¬
rena eis precipiantur: nec sic a terrenis in pro¬
sunda sacramentorum recedatur: ut ea peni¬
tus non intelligant. uel prius in ꝓximis regi¬
onib gentib predicandum: ut quod dicit
postea predicatum ẽ: ꝑtineat. Et respon¬
dens symon: dixit illi. sreceptor ꝑ totam
cor ã fluctib scłi hurus: ad future uite tranquilli¬
tatem quasi ad soliditatem lutoris uidendo. hoc

Expanded text:
perate utendum verbo ad turbas, ut nec terperate utendum verbo ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in profunda sacramentorum recedatur, ut ea penitus non intelligant, vel prius in proximis regionibus gentibus praedicandum, ut quod dicitupostea praedicandum est pertineat. Et respondens Simon, dixit illi: Praeceptor, per totam cor a fluctibus saeculi hujus ad futurae vitae tranquillitatem quasi ad soliditatem littoris videndo, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tores sunt eccłie doctores: qui nos rete fidei com¬
prehensos. et de ꝓfundo ad lumen eleuatos.
quasi pisces litori sic terre uiuentium aduehunt.
Quasi enim quedam recia piscantium. sunt
complexe predicantium dictiones: quȩ eos
quos ceperint in fide non amittant. Unde re¬
tia quasi retinentia sunt uocata. S hȩc retia
modo laxantur in capturam. modo lot̾a plican¬
tur: quia non omne tempus est habile doctri
de nauicula turbas. Nauis symonis est: eccłia
primituia. de qua paulus ait. Qui enim oꝑatꝰ
est petro in apostolatum circuncisionis: oꝑatꝰ
est. et michi uitet gentes. Bene una dicta: quia
multitudinis credentium erat cor unum et
anuna una. De qua docebat turbas. quia de
auctoritate eccłie uisq hodie gentes predicat.
Ut cessauit autem loqui: dixit ad symonem.
Duc in altum: et laxante retia ur̃a in captutã.¬
Quod primo rogauit symonem nauim ad
tecram reducere pusillum: significat uel tem¬

Expanded text:
tores sunt ecclesiae doctores, qui nos rete fidei comtores sunt ecclesiae doctores, qui nos rete fidei comprehensos, et de profundo ad lumen elatos, quasi pisces littori, sic terrae viventium advehunt. Quasi enim quaedam retia piscantium sunt complexae praedicantium dictiones, quae eos quos ceperint, in fide non amittant. Unde et retia, quasi retinentia sunt vocata, sed haec retia modo laxantur in capturam, modo lota plicantur, quia non omne tempus est habile doctrinde navicula turbas. Navis Simonis est Ecclesia primitiva, de qua Paulus ait: Qui enim operatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes . Bene una dicta, quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una . De qua docebat turbas, quia de auctoritate Ecclesiae docet usque hodie gentes. Ut cessavit autem loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia vestra in captuQuod primo rogavit Simonem navem a terra reducere pusillum, significat vel tem
Abbreviated transcription (Latin):
gue consuetudine omĩs aquarum congrega¬
tio. siue dulcis sit. siue falsa. mate nuncupatur:
Qui lacus inter sluenta iordanis stadiis. centũ
quadraginta in longitudinem. et centum¬
quadraginta extenditur in latitudinem
Quia ergo staguum siue mare presens scł̃m
designat: dominus secus mare stat. post quã
uite labentis mortalitatem deuincens. in ea
qua passus est carne stabilitatem ꝓpettie quie¬
tis adiit. turbarum conuentus ad cum genti¬
um in fide concurrentium typus est. de quib
ysaias. Et fluent inquit ad eum om̃s gentes. et
ibunt ppłi multi et dicent. Uenite ascendamus¬
U ad montem dm̃i. Et iudit duas naues stantes
secus stagnum. Due naues secus stagnum
posite: citruncisionem et p̾putium figurant.
Quas bene iħs uidisse ꝑbibetur. quia in u¬
troꝙ ppło nouit dñs qui sunt erus. eorum q¬
est misericorditer uisitando ꝓuehit. siscatores
autem descenderant: et lauabant retia. fisca¬

Expanded text:
guae consuetudine, omnis aquarum congregaguae consuetudine, omnis aquarum congregatio sive dulcis, sive salsa, mare nuncupatur. Qui lacus, interfluente Jordane, centum quadraginta stadiis in longitudinem, et quadraginta extenditur in latitudinem. Quia ergo stagnum sive mare praesens saeculum designat, Dominus secus mare stat, postquam, vitae labentis mortalitatem devincens, in ea qua passus est carne stabilitatem perpetuae quietis adiit. Turbarum conventus ad eum gentium in fide concurrentium typus est. De quibus Isaias: Et fluent inquit ad eum omnes gentes, et ibunt populi multi, et dicent: Venite et ascendamus ad montem Domini . Et vidit duas navessecus stagnum. Duae naves secus stagnum positae circumcisionem et praeputium figurant: quas bene Jesus vidisse perhibetur, quia in utroque populo novit Dominus qui sunt ejus, eorumqer visitando provehit. Piscatores autem descenderant, et lavabant retia. Pisca
Abbreviated transcription (Latin):
cetur. cuiꝰ manifesta luce a credentium tur
bis inquiritur. et ingentium deserto inuen¬
tus ne habeat detinetur: maxue cum ħ
prima sabbati quo resurrectio celebrata est
egressio. questio et inuentio contigerit: fac
tum est autem cum turbe irruerent in eum
ut audirent uerbum dei. et ipse stabat secus
stagnum genesarech. Staguum genesareth:
idem dicunt ẽe: quod mare galilee uł mare
tyberiadis. S mare galilee ab adiacente pro¬
uncia dictum: mare tyberiadis a proxuna
ciuitate que olun chennereth uocata: s ab he¬
rode tethrarcha instaurata. in honorem tybe¬
rii cesaris tyberias est appellata. Porro genesaret
ã laci ipsius natura. qua crispantib aquis de
se ipso sibi excitare auram ꝑhibetur greco uo¬
cabulo quasi generans sibi auram dicitur.
sleq enim instagni more sternitur aqua: sed
frequentib auris spirantib agitatur. Haustu
dulcis: et ad potandum habilis. s hebraice lui¬

Expanded text:
cetur, cujus manifestata luce a credencetur, cujus manifestata luce a credenbis inquiritur, et in gentium deserto inventus, ne abeat detinetur. Maxime cum haec prima Sabbati, quo resurrectio celebrata est, egressio, quaesitio, et inventio contigerit. CAPUT V. Factum est autem cum turbae irruerent in eum, ut audirent verbum Dei, et ipse stabat secus stagnum Genesareth. Stagnum Genesareth idem dicunt esse quod mare Galilaeae, vel mare Tiberiadis. Sed mare Galilaeae ab adjacente provincia dictum, mare Tiberiadis a proxima civitate, quae olim Chennereth vocata, sed ab Herode tetrarcha instaurata, in honorem Tiberii Caesaris Tiberias est appellata. Porro Genesar a laici ipsius natura, qua crispantibus aquis de seipso sibi excitare auram perhibetur, Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram dicitur. Neque enim in stagni morem sternitur aqua, sed frequentibus auris spirantibus agitatur, haustu dulcis, et ad potandum habilis. Sed Hebraeae lin
Abbreviated transcription (Latin):
loqui ꝓhibeat: psalmista manifestat qͥ ait
seccatori autem dixit deus. Quare tu enarras
iusticias meas: et cetera. Ne quis dum predi¬
cantem audit: sequatur errantem. Improb
enim magistet est diabolus: quia falsa sepe
ueris ꝑmiscet. ut specie ueritatis. testimoniũ
fraudis obtexat. Alias autem nonsoli demo¬
nes qui inuiti confitebantur iubentur sile¬
re de xp̃o: s illi qui ab eo sanati sponte confi¬
teri uolebant. immo ipsi apłi qui eum post
resurrectionem toto erant orbe predicaturi. an¬
te passionem eius precipiuntur omnino teti¬
cere de illo: ne duuna uidelicet maiestate p̾¬
dicata. passionis dispensatio differretur: et
dilata passione. salus mundi que ꝑ hanc fu
tura erat negaretur. facta autem die egres¬
sus ibat in desertum locum: & turbe requi¬
rebant eum. et uenerunt usq ad ipsum. Et¬
cetera. Si occasu solis domini mors expͥmit᷑
quare non die redeunte resurrectio illiꝰ indi¬

Expanded text:
de se loqui prohibeat, Psalmista manifestat, qui ait: de se loqui prohibeat, Psalmista manifestat, qui ait: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas ? et caetera: ne quis, dum praedicantem audit, sequatur errantem. Improbus enim magister est diabolus, qui falsa veris saepe permiscet, ut specie veritatis testimonium fraudis obtexat. Alias autem non soli daemones qui inviti confitebantur jubentur silere de Christo, sed et illi qui ab eo sanati sponte confiteri volebant. Imo ipsi apostoli, qui eum post resurrectionem toto erant orbe praedicaturi, ante passionem ejus praecipiuntur omnino reticere de illo, ne, divina videlicet majestate praedicata, passionis dispensatio differretur, et, dilata passione, salus mundi quae tura erat, negaretur. Facta autem die egressus ibat in desertum locum, et turbae requirebant eum, et venerunt usque ad ipsum, etc. Si occasu solis Domini mors exprimitur, quare non die redeunte resurrectio illius indi
Abbreviated transcription (Latin):
psalmista cante. Inter facite ei: qui ascendit
suꝑ occasum. Suꝑ occasum quippe dominꝰ
ascendit: quia unde in passione occubuit.
inde maiorem suam gloriam resurgendo
manifestauit. Exiebant etiam demonia a
multis. clamantia et dicentia: quia tu es filiꝰ
confitebantur. et testante euangelista scie¬
bant ipsum xp̃m eẽ. quia quem dietum qua¬
draginta ieuinio fatigatum diabolꝰ homi¬
nem cognouerat. nec temptando ualebat
an dei filius ẽet experiri iam nunc ꝑ signo¬
rum podentiam uł intellexit. uel potius sus¬
picatus est ẽe filium dei. Non gͥ ideo iudeis
eum crucifigere ꝑsuasit: quia xp̃m siue dei
filium non ẽẽ putauit. S quia se morte illiꝰ
non preuidit dampnandum ẽẽ. uere enun
de hoc misterio a sełis abscondito dicit apłs:
quia nemo principum huiꝰ seculi cognouit.
Si enum cognouissent: nunqͣm dñm glorie cru¬
cificissent. Quare autem demonia dominus

Expanded text:
Psalmista canit: « Iter facite ei qui ascendit Psalmista canit: « Iter facite ei qui ascendit super occasum . » Super occasum quippe Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit, inde majorem suam gloriam resurgendo manifestavit. « Exibant autem daemonia a multis, clamantia et dicentia: quia tu es Ficonfitebantur, et attestante evagelista, sciebant ipsum esse Christum, quia quem dierum quadraginta jejunio fatigatum diabolus hominem cognoverat, nec tentando valebat, an et Dei Filius esset, experiri, jam nunc per signorum potentiam vel intellexit, vel potius suspicatus est esse Filium Dei. Non ergo ideo Judaeis eum crucifigere persuasit, quia Christum sive Filium Dei non esse putavit, sed quia se morte illius non praevidit esse damnandum. Vere enim de hoc mysterio a saeculis abscondito dicit Apostolus, Quod nemo principum hujus saeculi cognovit; si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Quare autem daemonia Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Et uelut si serui sugitiui post multum tempo¬
ris dñm suum uideant nichil aliud nisi de
uerberib deprecantur. sic et demones cernen¬
tes dominum in tertis repente uersari: ad
iudicandos se uenisse credebant. Presentia
saluatoris: tormenta sunt demonium. Et.¬
increpauit illi ib̃c: dicens. Obmutesce: et
gxi ab eo. Quoniam inuidia diaboli mors i¬
trauit in orbem terrarum. ideo dominus¬
contra ipsum mortis auctorem primo de¬
buit medicinam salutis oꝑari primo uo¬
luit linguam serpentinanam ne ultra u¬
rus spargeret obdudi ac deiude feminam
que prima seducta est a carnalis concupiscen¬
tie febre curari. Tercio uirum qui male suaden¬
tis dicta conuigis audiuit: ab erroris sui lepta
castigari. ut ipse apud hunc euangelistã ẽet.
ordo restaurationis qui fuerat et casus. Et
cum proiecisset illum. demonium in mediũ
exiit ab illo. nichilq illum nocuit. Duuna ꝑ¬
missione liberandus a demone homo ꝓiettur
in medium. ut uirtus patefacta saluatoris. plu¬

Expanded text:
 Velut si servi fugitivi post multum temporis dominum suum videant, nihil aliud nisi de verberibus deprecantur; sic et daemones, cernentes Dominum in terris repente versari, ad judicandos se venisse credebant. Praesentia Salvatoris tormenta sunt daemonum. crepavit illum Jesus dicens: Obmutesce, et exi ab illo. Quoniam invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum , ideo contra ipsum mortis auctorem primo debuit medicina salutis operari: primo lingua serpentina, ne ultra virus spargeret occludi; ac deinde femina quae prima seducta est, a carnalis concupiscentiae febre curari; tertio vir, qui male suadentis dicta conjugis audivit, ab erroris sui lepra castigari. Ut ipse apud hunc evangelistam esset ordo restaurationis qui fuerat et casus. Et cum projecisset illum daemonium in medium, exiit ab illo, nihilque illum nocuit. Divina permissione liberandus a daemone homo projicitur in medium, ut virtus patefacta Salvatoris plu
Abbreviated transcription (Latin):
carcerem. Quia inquam ab his hȩc uidebant᷑
omissa: rogatus dicitur ioħ̾s apłs. ut ea que
pretetierant priores ante traditionem ioħis
saluatoris gesta describeret et ideo dicit in e¬
uangelio. Hoc fecit uttio signorum iħc. Et
tterum in alio loco indicat dicens. Nondum
enim ioħs missus fuerat incarcerem. Ex qͥb
constat: quod ea que antequam ioh̃s trade¬
retut. ab iħu fuerant gesta describit. His
memorate hystorie dictis. initium huice hoc
est. sccłi nr̃i in lucam libelli p̾munire curauimnꝰ.
nequi legentium putarent ea quȩ ꝑ ordiniem
sunt exponenda. post dierum quadraginta
ieuinium confestun facta s post aliquot ã
domino miracula uel inuidea uel in galilea
patrata potius animadu̾teret ẽẽ secuta .xii.

Expanded text:
carcerem . Quia, inquam, ab his haec videbantur carcerem . Quia, inquam, ab his haec videbantur omissa, rogatus dicitur Joannes apostolus ut ea quae praeterierant priores ante traditionem Joannis Salvatoris gesta describeret. Et ideo dicit in Evangelio: Haec fecit initio signorum Jesus . Et iterum in alio loco indicat dicens: Nondum enim Joannes missus fuerat in carcerem . Et quibus constat quod ea quae antequam Joannes traderetur a Jesu fuerat gesta describit. His memoratae historiae dictis initium hujusce, hoc est secundi nostri in Lucam libelli, praemunire curavimus, ne quis legentium putaret ea quae per ordinem sunt exponenda post dierum XI jejunium confestim facta, sed post aliquot a Domino miracula, vel in Judaea, vel in Galilaea patrata potius animadverteret esse secuta.
Abbreviated transcription (Latin):
cclesiastica narrat hẏstoria. beatissimũ
ioħem apostolum. usq ad ultunum pe¬
ne uite sue tempus. absq ullius scripture in¬
diciis euangelium predicasse. S cum trium
inquit euangeliorum etiam ad ipsum noti¬
cia ꝑuenisset: ꝓbasse quidem dicitur. fidem
et ueritatem dictorum. Deesse. tamen uidit
aliqua: et ea maxime que primo predicati¬
onis sue tempore dñs gesserat. Certum est
enun: quod in suꝑiorib ttib euangelistis. hec
uidentur sola contineri. que in eo gesta sunt
antio: quo ioh̾s baptista uel inclusus est in
caroerem: uel punitus. Deniq si obsctues stati
in innttiis narrationum postea quam refert
matheus de quadtaginta dierum ieiunio.
et de temptatione eius: continuo subiecte di¬
cens. Audtens autem quia ioh̃s baptista tra¬
ditus est: secessit a uidea et uenit in galileam.
S et marchus similiter Postea quam inquit
traditus est̃ ioħs: uenit iħs in galileam. Lucas
omnia mala que gesserat. et melusit ioħem it

Expanded text:
cclesiastica narrat historia, beatissimum Joannem apostolum, usque ad ultimum pene vitae suae tempus, absque ullius Scripturae indiciis Evangelium praedicasse. Sed cum trium, inquit, Evangeliorum, etiam ad ipsum notitia pervenisset, probasse quidem dicitur fidem et veritatem dictorum, deesse tamen vidit aliqua, et ea maxime quae, primo praedicationis suae tempore, Dominus gesserat. Certum est enim quod in superioribus tribus Evangelistis haec videntur sola contineri, quae in eo gesta sunt anno quo Joannes Baptista vel inclusus est in carcerem, vel punitus. Denique si observes, statim in initiis narrationum, posteaquam refert Matthaeus de quadraginta dierum jejunio, et de tentatione ejus, continuo subjecit, dicens: Audiens autem quia Joannes Baptista traditus est, secessit a Judaea, et venit in Galilaeam . Sed et Marcus similiter: Posteaquam inquit traditus est Joannes, venit Jesus in Galilaeam . Lucas omnia mala quae gesserat, et inclusit Joannem in
Abbreviated transcription (Latin):
toris sui animus mardescat: ita ut iam no¬
uerit carnis corruptibilis pondus cum me¬
rore portare. totisq desideriis appetere illis
hymni dicis anglorum choris inter c̾c. ad¬
misceri celestib cib: de eterna in conspec¬
tu dñi in corruptione gaudere. Que etĩam
sedens secus pedes domin: audiebat uerbũ illiꝰ
Martha autem satagebat cura frequens mi¬
iusterium. Hȩc utciq uite congruere nemo
quis dubitet: et contemplatine qͥdẽ uniformiᷤᷤ
ꝑfectio est exutam mentem a cunctis habere
tertenis. eamq quantum humana imbecilli¬
tas sinit unire cum xpo. Actiue uero quam fre¬
quens sit ministerium. gentium magister
edocet: qui crebertimis epłarum dictis. suos
ꝓxp̃o terra mariq labores. sua ꝑicula com¬
memorat. in quib etiam uisiones et reuela¬
tiones dñi commendans. non minus se in spe¬
culatiua uirtute quod ꝑ paucis est imitabile
consuminatum fusse significat: unde dicit.

Expanded text:
toris animus inardescat, ita ut jam notoris animus inardescat, ita ut jam noverit carnis corruptibilis pondus cum moerore portare, totisque desideriis appetere illis hymnidicis angelorum choris interesse, admisceri coelestibus civibus, de aeterna in conspectu Dei incorruptione gaudere. Quae etiam sedens secus pedes Domini, audiebat verbum illius, Martha autem satagebat circa frequens ministerium. Haec utrique vitae congruere nemo est qui dubitet. Et contemplativae quidem uniformis perfectio est, exutam mentem a cunctis habere terrenis, eamque, quantum humana imbecillitas sinit, unire cum Christo; activae vero, quam frequens sit ministerium, gentium Magister edocet, qui creberrimis Epistolarum dictis, suos pro Christo terra marique labores, sua pericula commemorat. In quibus etiam visiones et revelationes Domini commendans, non minus se in speculativa virtute, quod perpaucis est imitabile, consummatum fuisse significat. Unde dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
dor effulsit. Duodenarii sunt duo testam̃ta:
in quib eterm regis nomen et unago con¬
tinetur. finis enim legis xp̃e. Qui altera
die prolati dantur stabulario. quia tunc
aꝑuit illis sensum ut intelligerent scrip¬
turas. Altera die stabularius denarios
quorum precio uulneratum curaret. ac¬
cepit. quia sp̃c sc̃s adueniens docuit apłos
omnem ueritatem. quo gentib erudiendis
instare atq euangelium predicare suffic̾e̾nt.
Et quodcumq suꝑ erogauetis: ego cum re¬
diero reddam tibi. Suꝑ erogat stabulariꝰ
quod in duob denariis non accepit: cum
dicit apłs. De uirginib autem preceptũ
domin non habeo. consilicm autem do.
Itemq. Et dominus ordinauit his qui enͣ¬
gelium adnunciant de euangelio uiuere.
S ñ usi sumꝰ bac potestate: ne quẽ ur̃m gra

Expanded text:
dor effulsit. Duo denarii sunt duo Testamenta, dor effulsit. Duo denarii sunt duo Testamenta, in quibus aeterni Regis nomen et imago continetur. Finis enim legis Christus . Qui altera die prolati dantur stabulario: quia tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . Altera die stabularius denarios, quorum pretio vulneratum curaret accepit, quia Spiritus sanctus adveniens docuit apostolos omnem veritatem , quo gentibus erudiendis instare atque Evangelium praedicare sufficerent. Et quodcunque supererogaveris, ego cum rediero, reddam tibi. Supererogat stabularius, quod in duobus denariis non accepit, cum dicit Apostolus: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo, consilium autem do . Itemque: Et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant de Evangelio vivere . Sed non usi sumus hac pot
Abbreviated transcription (Latin):
suum duxit in stabulum. et curam eius
egit. Iumentum cuis est caro in qua ad nos
uenite dignatus est. in quo saucium inpo¬
suit quia peccata nr̃a portauit in corpore
suo suꝑ lignum. Et iuxta aliam parabolã
inuentam quȩ errauerat ouem: humeris
sius impositam reportauit ad gregem. Iu
tionem xp̃i credere: eiusq misteriis inttiati
suub et ab hostis incursione tutari. Sta¬
bulum autem est eccłia presens: ubi refici¬
untur matores de peregrinatione hac. in
eternam patriam tedeuntes. Et bene uim̃¬
to positum duxit in stabulum. quia nemo
nisi baptizatus. nisi corpori xp̃i adunatus
eccłam intrabit. Et altera die ꝓtulit duos
denarios: et dedit stabulario. et ait Curam
illius habe. Altera dies est post dñi resur¬
rectionem. Nam et ante quidem ꝑ euan¬
gelii sui grãm illuminauerat his qui in tene¬
bris et in umbra mortis sedebant. s potius
resurrectione celebrata: ꝑpetuȩ lucis splen¬

Expanded text:
suum, duxit in stabulum, et curam ejus suum, duxit in stabulum, et curam ejus egit. Jumentum ejus est caro, in qua ad nos venire dignatus est. In quo saucium imposuit, quia peccata nostra ipse portavit in corpore suo super lignum ; et juxta aliam parabolam, inventam, quae erraverat ovem, humeris suis impositam, reportavit ad gregem . Ittionem Christi credere, ejusque mysteriis initiari, simul et ab hostis incursione tutari. Stabulum autem est Ecclesia praesens, ubi reficiuntur viatores, de peregrinatione hac in aeternam patriam redeuntes. Et bene jumento impositum duxit in stabulum, quia nemo, nisi baptizatus, nisi corpori Christi adunatus, Ecclesiam intrabit. Et altera die protulit duos denarios, et dedit stabulario, et ait: Curam illius habe. Altera dies est post Domini resurrectionem. Nam et ante quidem per Evangelii sui gratiam illuminaverat, his qui in tenebris et in umbra mortis sedebant , sed potior, resurrectione celebrata, perpetuae lucis splen
Abbreviated transcription (Latin):
pħa ne hos latrones possit ucurrere suppli¬
cat. Custodi me inquiens a laqueo que sta¬
tuerunt mͥ: et abscandalis operantium ini¬
quitatem. Qui ꝓpter nos homines. et ꝓpter
nr̃am salutem descendens de celo: uite pre¬
sentis iter arripuit. Et uenit secus eum qui
uuluerib tabescebat inflictus. id est in sum¬
litudinem hominum factus. et habitu in¬
uentus ut homo. compassionis nr̃e suscepti¬
one finitunus. et misericordie factus est col¬
latione uicinus. Et appropians alligauit
uulnera eus: infundens olcum et uinum.
Peccata que mn hominib inuenit redargueti¬
do cohibuit: spem uenie penitentib terrorẽ
pene peccantib incitiens. Alligat enum
uuluera dum precipit. penitentiam agite:
Infundit oleum dum addit: appropuqua¬
bit enim regnum celorum. Infundit et
uinum dum dicit. Omĩs arbor quȩ non fa¬
cit fructum bonum: excidetur et in ignem
mitetur. Et imponens illum in uimentũ

Expanded text:
ropheta, ne hos latrones possit incurrere, suppliropheta, ne hos latrones possit incurrere, supplicat. Custodi me, inquiens, a laqueo, quem statuerunt mihi, et a scandalis operantium iniquitatem . Qui propter nos homines, et propter nostram salutem descendens de coelo, vitae praesentis iter arripuit, et venit secus eum qui vulneribus tabescebat inflictis, id est, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus, ut homo , compassionis nostrae susceptione finitimus, et misericordiae factus est consolatione vicinus. Et appropians alligavit vulnera ejus, infundens oleum et vinum. Peccata, quae in hominibus invenit, redarguendo cohibuit, spem veniae poenitentibus, terrorem poenae peccantibus incutiens. Alligat enim vulnera, dum praecipit: Poenitentiam agite, infundit oleum, dum addit: Appropinquabit enim regnum coelorum . Infundit et vinum, dum dicit: Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Et imponens illum in jumentum
Abbreviated transcription (Latin):
arum fraudes occultando. Semiiuum
reliquerunt quia beatitudinem uite ĩmor¬
talifatis exuere s non sensum rationis abolere
ualuerunt. Ex qua enu parte sapere it cognos¬
cere dm̃ potest: iuuus est homo. Ex qua uero
peccatis contabescit: et miseria deficit. mortu.¬
us idem letiferoq est uulnere fedatus. Accidit
autem ut sacerdos quidam descenderet ea¬
dem uia. et iuso illo preteriuit. Similiter et
leuita cum e̾et secus locum et uideret eum:
ꝑtransiit. Sacerdos et leuita qui uiso saucio
transierunt: et sacetdotũ: et iinisterium
ueteris testamenti est ubi ꝑ legis decreta.
mundi languentis uulnera monstrari tan¬
tum. non autem curari poterant. quia un¬
possibile erat ut apłs ait sangnine uitulorũ
et agnorum et hircorum auferri peccata.
damaritantis autem quidam iter faciens:
uenit secus cum: et uidens eum miscł̃ia mo¬
tus est. Samaritanus qui interp̾tatur cu¬
stos. dominum significat: cui rectissime ꝓ¬

Expanded text:
arum fraudes occultando. Semivivum arum fraudes occultando. Semivivum reliquerunt, quia beatitudinem vitae immortalitatis exuere, sed non sensum rationis abolere valuerunt. Ex qua enim parte sapere et cognoscere Deum potest, vivus est homo. Ex qua vero peccatis contabescit, et miseria deficit, mortuus idem, lethiferoque est vulnere foedatus. Accidit autem ut sacerdos quidam descenderet eadem via, et, viso illo, praeterivit. Similiter et Levita, cum esset secus locum, et videret eum, transiit. Sacerdos et Levita, qui, viso saucio, transierunt sacerdotium et ministerium Veteris Testamenti est, ubi per legis decreta mundi languentis vulnera monstrari tantum, non autem curari poterant, quia impossibile erat ut Apostolus ait sanguine vitulorum et agnorum, et hircorum auferri peccata . Samaritanus autem quidam iter transiens, venit secus eum, et videns eum misericordia motus est. Samaritanus, qui interpretatur custos, Dominum significat, cui rectissime p
Abbreviated transcription (Latin):
pretatur significat : uariis uidelicet deste¬
tuum laborib erroribq semꝑ incertam
Et incidit in latrones. Latrones diabolum
et angelos euis intelligite est. in quos quia
descendebat incidit. Nam nisi ptius intus
intumesceret: foris temptatus tam facile
non caderet. Uera est enim satis sententia quȩ
dicit ante riunam enim exaltatur cor. Qui
etiam expoliauerunt eum. Gła uidelicet
immortalitatis. innocentie ueste pͥuarunt.
hec est prima stola qua uixta aliam para¬
bolam luxuriosꝰ filius ꝑ penitentiam re¬
diens ornatur: et qua protoplasti amissa cog¬
nouerunt ẽe se nudos. tunicasq pellicias na¬
ture mortalis induti sunt. Et plagis impo¬
sitis abierunt semuiuo telicto. ẜlage pec¬
cata sunt: quib nature humane integri¬
tatem uiolando. seminarium quoddam ut
ita dicam augende mortis fessis indidere
uiscerib. Abierunt autem non ab insidiis
aliquatenus cessando: s eariundem insidi¬

Expanded text:
pretatur, significat, variis, videlicet, defecpretatur, significat, variis, videlicet, defectuum laboribus erroribusque semper incertam. Et incidit in latrones. Latrones diabolum et angelos ejus intellige, in quos, quia descendebat, incidit. Nam nisi prius intus intumesceret, foris tentatus tam facile non caderet. Vera est enim satis sententia, quae dicit: Ante ruinam enim exaltatur cor . Qui etiam despoliaverunt eum. Gloria videlicet immortalitatis et innocentiae veste privarunt. Haec est enim prima stola, quam, juxta aliam parabolam, luxuriosus filius per poenitentiam rediens ornatur, et qua protoplasti amissa, cognoverunt esse se nudos, tunicasque pelliceas naturae mortalis induti sunt. Et plagis impositis, abierunt, semivivo relicto. Plagae peccata sunt, quibus naturae humanae integritatem violando, seminarium quoddam ut ita dicam augendae mortis, fessis indidere visceribus. Abierunt autem, non ab insidiis aliquatenus cessando, sed earumdem insidi
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam. sapiens et prudens in lege intelligi¬
tur: s quia non humiliari cum paruulis xp̃i¬
s se ipsum uistificate desiderat: beatos oculos
columbarum uinocentie lacte lotatum qͥb
xp̃i archana uidere posset: accipere recusanᷤ.
cui ꝓfecto dominus ita responsum tempera¬
uit suum: ut et omnem qui miscł̃iam fac̾et
cuilibet. ꝓximum doceret et tamen hȩc ea¬
dem parabola specialiter ipsum dei filium qui
nobis ꝑ bumanitatem ꝓximus ficti dignatus
est designaret. Neq ita ꝓximum. quem ficut
nos diligere iubemur suꝑ xp̃m ilterptetari
debemus. ut moralia mutue fraternitatis in¬
stituta sub allegorie regulis ectenuare et co¬
nemur. Suspiciens autem iħs: dicit. Homo
quidam descendebat ab ictłm in uticho. Hõ
iste adam uitelligitur in genere humano.
Iccłm cuittas pacis illa celestis. a cuius beati¬
tudine lapsus in hanc mortalem miseramq ui
deuenit. Quam bene ieticho que luna intes¬

Expanded text:
tentiam sapiens et prudens in lege, setentiam sapiens et prudens in lege, sed quia non humiliari cum parvulis Christi, sed seipsum justificare desiderat, beatos oculos columbarum, innocentiae lacte lotarum, quibus Christi arcana videre posset, accipere recusat. Cui profecto Dominus ita responsum temperavit suum, ut et omnem qui misericordiam faceret, cuilibet proximum doceret; et tamen haec eadem parabola specialnobis per humanitatem proximus fieri dignatus est, designaret. Neque enim ita proximum, quem sicut nos diligere jubemur, super Christo interpretari debemus, ut moralia mutuae fraternitatis instituta sub allegoriae regulis extenuare et auferre conemur. Suspiciens autem Jesus, dixit: Homo quidam descendebat a Jerusalem in Jericho. Homo iste Adam intelligitur in genere humano. Jerusalem civitas pacis illa coelestis, a cujus beatitudine lapsus in hanc mortalem miseramque vitam devenit. Quam bene Jericho, quae luna inter
Abbreviated transcription (Latin):
ex omnib uitib tuis. et ex omni mente tua: et
ꝓximum tuum sicut te ipsum. Dum legis¬
perito respondet ꝑfectum nobis saluator. iter
uite celestis ostendit. Cui primo de dilectione
dĩ et ꝓximi legis scripta ꝓponenti dixit. Rcc¬
te respondisti. hoc fac et uiues. Deinde post in¬
ductam parabolam tespondente illum fuisse
ꝓxuntum uulnerato qui fecit miscdiam in
illum adiecit. Uade et tu fac similitet. Id ẽ tali
misedie studio ꝑximum tuum necesse haben¬
tem diligere et sustentare memento: aꝑtissune
declarans solam c̾e dilectionem miscłiam. et
ipsam non uerbotenus ostentatam: s oꝑis exe¬
cutione ꝓbatam quȩ ꝑpetuam ducit ad uitã.
Ille autem uolens uistificare se ipsum: dixit
ad iħm. Et quis est m̃s ꝑximus: O quanta
inanis głe dementia. legis peritus ob uulgi
fauorem captandum quo sapienter respon¬
disse iactaretur prium se legis fatetur ig¬
norare mandatum. Uere uixta saluatoris sen¬

Expanded text:
ex omnibus viribus tuis, et ex omni mente tua, et ex omnibus viribus tuis, et ex omni mente tua, et proximum tuum sicut teipsum. Dum legisperito respondet, perfectum nobis Salvator iter vitae coelestis ostendit, cui primo de dilectione Dei, proximi, Legis scripta proponenti dicit: Recte respondisti; hoc fac et vives. Deinde post inductam parabolam respondenti illum fuisse proximum vulnerato qui fecit misericordiam in illum, adjecit: Vade et tu fac similiter; id est, tali misericordiae studio proximum tuum necesse habentem diligere et sustentare memento, apertissime declarans solam esse dilectionem et ipsam non verbotenus ostentatam sed operis exsecutione probatam, quae perpetuam ducat ad vitam. Ille autem volens justificare seipsum, dixit ad Jesum: Et quis est proximus meus? Quanta inanis gloriae dementia, legisperitus, ob vulgi favorem captandum, quo sapienter respondisse jactaretur, primum se Legis fatetur ignorare mandatum: vere, juxta Salvatoris sen
Abbreviated transcription (Latin):
species opus habebant doceri. Quos nero lu¬
cas multos ꝓpħas & reges dicit: maths aꝑtiꝰ pro¬
pħas ⁊ iꝰtos appellat. Ip̃i s̃ enĩ regeᷤᷤ magni: qͥ atẽtationũ
suarum motib uelnon in consentiendo suc¬
cumbere. s in regendo preesse nouerunt: xliii¬
t ecce quidam legis pecitus surrexit:
temptans eam et dicens. Magister quid
faciendo utam eternam possidebo: Legis¬
ꝑitus qui deuita ecerna dñm temptans int̾¬
ragat. occasionem uit reor temptandi de ipsis do¬
mini sermonib sumpsit ubi ait. Gaudete autẽ
quod nomina ur̃a scripta funt in celis. S ipsa
sua temptatione declarat. quam uera sit illa
domini confessio qua patti loquitur. quod absꝰ¬
disti hec a sapientib et prudentib. et reuela¬
sti ea pariuilis. At ille dixit ad eum. In lege
quid scciptum est: Quomodo legis: Ille
respondens: dixit. Diliges dñm dm̃ tuum
ex toto corde tuo. et ex tota anuna tua. ce

Expanded text:
species opus habebant doceri. Quos vero Luspecies opus habebant doceri. Quos vero Lucas multos prophetas et reges dicit, Matthaeus apertius prophetas et justos appellat. Ipsi sunt enim reges magni, quia tentationum suarum motibus non consentiendo succumbere, sed regendo praeesse noverunt. Et ecce quidam legisperitus surrexit, tentans eum, et dicens: Magister quid faciendo vitam aeternam possidebo? Legisperitus, qui de vita aeterna Dominum tentans interrogat, occasionem, ut reor, tentandi de ipsis Domini sermonibus sumpsit, ubi ait: Gaudete autem, quod nomina vestra scripta sunt in coelis. Sed ipsa sua tentatione declarat quam vera sit illa Domini confessio, qua Patri loquitur: Quod abscondisti haec a sapientibus, et prudentibus, et revelasti ea parvulis. At ille dixit ad eum: In lege quid scriptum est? Quomodo legis? Ille respondens, dixit: Diliges Dominum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua et
Abbreviated transcription (Latin):
ligamus. et ipsum filium ꝑ filium reuelari.
Et conu̾sus ad discipulos dixit. Beati oculi
qui uident que uos uidetis. Non oculi scri¬
barum et phariseorum qui corpus tantum
domim uidere: s illi beati oculi qui eius po¬
ssunt cognoscere sacramenta. de quib dicit᷑.
et reuelasti ea pariuilis. Beati oculi paruu¬
lorum. quib et se patrem filius reuelare dig¬
natur. Dico enum uob̃. quod multi. ꝓpħe et¬
reges uoluerunt iudere que uos uidetis et non
uiderunt. et audire quȩ auditis et non au
dierunt. Abraham ecultauit ut uuderet di¬
em xp̃i: et uidit et gauisus ẽ. Ysaias quoq
et micheas et multi alii ꝓpb̃e uiderunt głam
dñi: qui et ꝓpt̾ea uidentes sunt appellati. Ss
hii om̃s a longe aspicientes et salutantes: ꝑ spe¬
culum et in enigmate uiderunt Apostoli autẽ
in presentiarum habentes dñm. conuescentes¬
q ei: et queq uoluissent int̾rogando discentes
nequaquam ꝑ angelos aut uarias uisionũ

Expanded text:
ligamus, et ipsum Filium per Filium revelari. ligamus, et ipsum Filium per Filium revelari. Et conversus ad discipulos suos dixit: Beati oculi qui vident quae videtis, etc. Non oculi scribarum et Pharisaeorum, qui corpus tantum Domini videre, sed illi beati oculi qui ejus possunt cognoscere sacramenta, de quibus dicitur: Et revelasti ea parvulis. Beati oculi parvulorum, quibus et se et patrem Filius revelare dignatur. Dico enim vobis quod multi prophetreges voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt, et auddierunt. Abraham exsultavit ut videret diem Christi, et vidit, et gavisus est: Isaias quoque et Micheas et multi alii prophetae viderunt gloriam Domini. Qui et propterea videntes sunt appellati; sed hi omnes a longe aspicientes et salvantes per speculum et in aenigmate viderunt , apostoli autem impraesentiarum habentes Dominum, convescentesque ei, et quaecunque voluissent interrogando discentes, nequaquam per angelos aut varias visionum
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia uoluntatis. Omnia mͥ tradita sunt
a patre meo. Cum omnia legis: omnipotentẽ
agnoscis non de colorem non de generem pa¬
tris. Cum tradita: legis filium consiteris.
etu ꝑnaturam omnia unius substantie
uite sunt ꝓptia non dono collata ꝑ grãm.
Omnua autem quȩ sibi tradita dicit non
mundi elementa que ipse creauit intelli¬
genda sunt: s hii quib pariuilis sp̃u sacra¬
menta filii pater reuelauit. et de quorum
salute idẽ filius cum hec loqueretur sp̃u scõ
exultauit. De quib omnib alias dicit. Omĩe
quod dat mͥ pater. ad me ueniet. Et nemo scit
qui sit filus nisi pater. et qui sit pater nisi
filius. et cui uoluetit filius reuelare. Non ita
intelligendum ẽ quasi filius anullo possit
sciri nisi a patre solo. pater autem non solũ
a filio. s ab eis etiam quib reuelauerit filiꝰ.
S ad utrumq teferendum ẽ quod ait: cui
uoluerit filius reuelare ut et patrem intel¬

Expanded text:
justitia voluntatis. Omnia mihi tradita sunt justitia voluntatis. Omnia mihi tradita sunt a Patre meo. Cum omnia legis, omnipotentem agnoscis, non decolorem, non degenerem Patris. Cum tradita legis, Filium confiteris, cui per naturam omnia unius substantiae jure sunt propria, non dono collata per gratiam. Omnia autem quae sibi tradita dicit, non mundi elementa, quae ipse creavit, intelligenda sunt, sed hi quibus parvulis spiritu sacramenta filii Pater revelavit, et de quorum salute idem Filius, cum haec loqueretur, Spiritu sancto exsultavit. De quibus omnibus alias dicit: Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet . Et nemo scit qui sit Filius, nisi Pater, et qui sit Pater, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare. Non ita intelligendum est, quasi Filius a nullo possit sciri, nisi a Patre solo, Pater autem non solum a Filio, sed ab eis etiam quibus revelaverit Filius, sed ad utrumque referendum est quod ait: Et cui voluerit Filius revelare, ut et Patrem intel
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc ẽ clauis de qua alibi dicit. Tulistis cdauẽ
scientie hoc ẽ humilitatem fidei xp̃i qua ad
diuinitatis eius agnitionem ꝑuemire pote¬
ratis. sꝑnentes abicere maliustis. Etiam pa¬
ter quia sic placuit ante te. his dñi uerbis
exempla humilitatis accipimus. ne temete
discutere suꝑna consilia de aliorum uocati¬
one: aliorum uero repulsione prestimamus.
Cum cnim intulisset utrunq: non mox ra¬
tionem redlidit. s sic deo placitum dixit
hoc uidelicet ostendens: quia unustum ẽ
non potest quod placuit uisto. Unde et in uinea
mercedem laborantib reddens cum quosdã
oꝑarios inequales in oꝑe: equaret in premio.
et plus in mercede queteret qui labori am¬
pluis insud asset. nonne inquit ex denario
conuenisti mecum: Uolo autem et hiuc no¬
iussimo dare sicut et tibi. Aut non licet mͥ
quod uolo facere: In cunctis ergo que exteriꝰ
disponuntur aꝑta causa rationis est occulte

Expanded text:
haec est clavis de qua alibi dicit: Tulistis clavem haec est clavis de qua alibi dicit: Tulistis clavem scientiae , id est, humilitatem fidei Christi, qua ad divinitatis ejus agnitionem pervenire poteratis, spernentes abjicere maluistis. Etiam, Pater, quia sic placuit ante te. His Domini verbis exempla humilitatis accipimus, ne temere discutere superna consilia de aliorum vocatione, aliorum vero repulsione praesumamus. Cum enim intulisset utrumque, non mox rationem reddidit, sed sic Deo placitum dixit. Hoc, videlicet, ostendens, quia injustum esse non potest quod placuit justo. Unde et in vinea mercedem laborantibus reddens, cum quosdam operarios inaequales in opere aequaret in praemio, et plus in mercede quaereret, qui labori amplius insudasset, ait: Nonne ex denario convenisti mecum? Volo autem et huic novissimo dare, sicut et tibi. Aut non licet mihi, quod volo facere ? In cunctis ergo quae exterius disponuntur aperta causa rationis est occultae
Abbreviated transcription (Latin):
Nilla hora ęxultauit sp̃u scõ et dixit.
Confiteor tibi pater domine celi et terrȩ
Confessio non semꝑ penitentiam. s et grãrum
actionem significat ut in psalmis sepissime
legunis. audiant qui saluatorem non natũ.
s creatum calumpniant᷑. quod patrem suũ
uocet celi et terre dnm̃. Si enim et ipse creatu
ra est. et creatura conditorem suum patrem
appellare potest: stultum fuit. non et stu
et celi ac terre dñm. uel patrem similiter ap¬
pellate. Quod abscondisti. hec a sapientib
et prudentib. et reuelasti ea pariuuilis. Grãs
agit et exultat in patre: quod apłis aduentꝰ
siu aꝑuit sacramenta que ignorauerint.
scribe et pharisci: qui sibi sapientes uident᷑
et in conspectu suo prudentes: ustificata sa¬
pientia afiliis suis. ubi pulchre sapientib
it prudentib non insipientes et hebetes. s
partiulos. id ẽ humiles obposuit: ut ꝓbaret
se tumorem dampnasse. non acumen: quia

Expanded text:
ipsa hora exsultavit Spiritu sancto, et dixit: ipsa hora exsultavit Spiritu sancto, et dixit: Confiteor tibi, Pater domine coeli et terrae. Confessio non semper poenitentiam, sed et gratiarum actionem significat, ut in Psalmis saepissime legimus. Audiant qui Salvatorem non natum, sed creatum calumniantur, quod Patrem suum vocet coeli et terrae Dominum. Si enim et ipse creara est, et creatura conditorem suum patrem appellare potest, stultum fuit non et sui et coeli ac terrae Dominum, vel Patrem similiter appellare. 74 Quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Gragit et exsultat in Patre quod apostolis adventus sui aperuerit sacramenta, quae ignoraverunt scribae et Pharisaei, qui sibi sapientes videntur et in conspectu suo prudentes. Justificata sapientia a filiis suis. Ubi pulchre sapientibus et prudentibus non insipientes et hebetes, sed parvulos, id est humiles, opposuit, ut probaret se tumorem damnasse non acumen: quia
Abbreviated transcription (Latin):
ut licet homines despiciant signa facientes.
tamen dm̃ honorent ad cuius inuocationẽ
fiant tanta miracula. Nam et in actib apo¬
stolorum filii sceue uulpicule uidebant᷑ eicere
demones. et uidas apłs cum animo ꝓditoris:
multa signa inter ceteros apłos fecisse nar¬
ratur. Gaudete autem quod nomina ur̃a
scripta sunt in celis. Si sathanas inquit per
suꝑbiam. celi sedem cum sociis amisit non
oportet uos de illorum humiliatione. s de
ur̃a sublimatione gaudere quatinus unde
illi ruere subleuati uos humiles ascendatis
Non autem pueriliter sapiendum quasi
ds̃ ad remedium obliuonis: bonos in celis
malos scribat in terris. dicente ieremia: uniu̾¬
si qui decelinquunt te confundantur rece¬
dentes ate ĩ terra scribantut. s salubriter in¬
telligendum quod siuie celestia seu ter restria
quis oꝑa gesserit. ꝑ hec quasi luteris ad no¬
tatus: apud dĩ memoriam sit eternaliter
adfixus. x Lii

Expanded text:
ut licet hout licet hotamen Deum honorent, ad cujus invocationem fiant tanta miracula. Nam et in Actibus apostolorum filii Scevae videbantur ejicere daemones, et Judas apostolus cum animo proditoris multa signa inter caeteros apostolos fecisse narratur. Gaudete autem quod nomina vestra scripta sunt in coelis. Si Satanas inquit per superbiam, coeli sedem cum sociis amisit, non oportet vos de illorum humiliatione, sed de vestra sublimatione gaudere, quatenus unde illi ruere sublevati, vos humiles ascendatis. Non autem pueriliter sapiendum, quasi Deus ad remedium oblivionis bonos in coelis, malos scribat in terris, dicente Jeremia: Universi qui derelinquunt te, confundantur; recedentes, in terra scribantur . Sed salubriter intelligendum, quod sive coelestia, seu terrestria, quis opera gesserit, per haec quasi litteris adnotatus, apud Dei memoriam sit aeternaliter affixus. In
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est omne genus imundorum sp̃uum
de obsessis corporib eiciendi: qͣmius et ad lit¬
teram rectissime possit accipi. Deniq et pau¬
lus a iupera inuasus. nichil aduersi patitur.
et ioħs ut historia tradit. hausto ueneno ñ
leditur. Hoc sane inter serpentes quidem et
scorpiones qui cauda nocent distare arbitror
quod serpentes aꝑte seuentes. scorpiones clan¬
culo insidiantes: uel homines uel demones
significent. Serpentes qui inchoandis uirtu¬
tib uenena praue ꝑsuasionis obiciunt: scorpi¬
ones qui consummatas uirtutes ad finem
uiciare contendunt. ueruntamen in hoc no¬
lite gaudere quia sp̃c nob̃ subiciunt᷑. De sub¬
iectione sp̃uum cum caro sint gaudere ꝓhi¬
bentur: quia sp̃c eicere sicut et uirtutes ali¬
as facere. interdum non eius ẽ miti qͥ oꝑatur:
s inuocatio nomiuis xp̃i hoc agit. ob condẽp¬
nationem eorum qui inuocant uel ob utilita¬
tem eorum qui uident et audiunt concedit᷑

Expanded text:
hoc est, omne genus immundorum spirituum hoc est, omne genus immundorum spirituum de obsessis corporibus ejiciendi, quamvis et ad litteram rectissime possit accipi; siquidem et Paulus a vipera invasus, nil adversi patitur. Et Joannes, ut historia tradit, hausto veneno, non laeditur. Hoc sane inter serpentes qui dente, et scorpiones qui cauda nocent, distare arbitror, quod serpentes aperte saevientes, scorpiones clanculo insidiantes, vel homines vel daemones, significent. Serpentes, qui inchoandi virtutibus venena pravae persuasionis objiciunt; scorpiones, qui consummatas virtutes ad finem vitiare contendunt. Verumtamen in hoc nolite gaudere, quia spiritus vobis subjiciuntur. De subjectione spirituum, cum caro sint, gaudere prohibentur, quia spiritus ejicere, sicut et virtutes alias facere, insed invocatio nominis Christi hoc agit, ob condemnationem eorum qui invocant, vel ob utilitatem eorum qui vident et audiunt, conceditur:
Abbreviated transcription (Latin):
num sumus. Reuersi sunt autem septuagin¬
ta duo cum gaudio dicentes. Dñe etiam de¬
monia subiciunt᷑ nob̃ in nomine tuo. Bene qͥ¬
dem confessi sunt deferentes honorem nomi¬
nis xp̃i. s quia infirmi adhuc side gaudebant
incurtitib: uide quid audiunt. Et ait illis.
Uidebam sathanan sicut fulgur de celo caden¬
tem. Non modo uideo. s prius uidebam qñ
corruit. Quod a̾it autem sicut fulgur. uel p̾¬
cipitẽt de suꝑnis ad ina lapsum significat uł
quia deiectus adhuc transfigurat se in ange¬
lum lucis. Quia ergo discipulos de signorũ
oꝑatione uidit elatos. exemplo eos terret. atq
ad humilitatem reuocat eus: qui primus
suꝑbiendo cecidit. ut qui hunc ob suꝑbiam
celo recordarentur eiectum multo magis
se de terra editos si suꝑbierint humiliandos ag¬
noscant. Ecce dedi uob̃ potestatem ealcandi
suꝑ secpentes et scorpiones. et supra omnem
uirtutem inumei. et nichil nobis nocebit.

Expanded text:
num sumus. Reversi sunt autem septuaginnum sumus. Reversi sunt autem septuaginta duo cum gaudio, dicentes: Domine, etiam daemonia subjiciuntur nobis in nomine tuo. Bene quidem confessi sunt, deferentes honorem nomini Christi, sed quia infirma adhuc fide gaudebant in virtutibus, vide quid audiunt. Et ait illis: Videbam Satanam, sicut fulgur de coelo cadentem. Non modo video, sed prius videbam, quando corruit. Quod autem ait: Sicut fulgur, vel praecipitem de supernis ad ima lapsum significat, vel quia dejectus, adhuc transfigurat se in angelum lucis. Quia ergo discipulos de signorum operatione vidit elatos, exemplo eos terret, atque ad humanitatem revocat ejus qui primus superbiendo cecidit, ut qui hunc ob superbiam de coelo recordarentur ejectum, multo magis se de terra editos, si superbierint humiliandos agnoscant. Ecce, dedi vobis potestatem calcandi supra serpentes et scorpiones, et supra omnem virtutem inimici, et nihil vobis nocebit,
Abbreviated transcription (Latin):
habitaeulum dñs uenit: quando uerba exhor¬
tationis precurrunt atq ꝑ hec ueritas in m̃¬
te suscipitur. Et dicebat illis. Messis quidem
multa: operarii autem pauci. Rogate ergo
domintm messis. ut mittat operarios in mes
semsuam. Messis multa ppłorum siguificat
multitudinem: operarii pauci. penuriam
magistrorum. Isti sunt oꝑarii: de quib psal¬
mista loquitur. Qui seminant in lacrimis:
in gaudio metent. Euntes ibant et flebant:
portantes semina sua. uenientes autem ue¬
ment in exultatione: portantes manipulos
suos. Et ut loquar aꝑtius: messis multa: om̃is
turba credentium est Oꝑarii pauci: apłi etͥ mi¬
tatores corum qui mutuntur ad messem. Ite.
Ecce ego mitto uos: sicut agnos inter lupos:
lupos scribas et phariseos uocat: qui sunt cle¬
rici uideorum. Nolite portare sacculum neq¬
peram. neq peram. neq calciamenta. et nemi¬
nem per uiam salutaueritis. Tanta predica¬

Expanded text:
habitaculum Dominus venit. Verba exhorhabitaculum Dominus venit. Verba exhortationis praecurrunt, atque per haec veritas in mente suscipitur. Et dicebat illis: Messis quidem multa, operarii autem pauci. Rogate ergo dominum messis, ut mittat opersem suam. Messis multa populorum significat multitudinem: operarii pauci, penuriam magistrorum. Isti sunt operarii, de quibus Psalmista loquitur: Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent. Euntes ibant et flebant, portantes semina sua. Venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos . Et ut apertius loquar, messis multa omnis turba credentium est, operarii pauci, apostoli et imitatores eorum qui mittuntur ad messem. Ite, ecce ego mitto vos sicut agnos inter lupos. Lupos Scribas et Pharisaeos vocat, qui sunt clerici Judaeorum. Nolite portare sacculum, neque peram, neque calceamenta, et neminem per viam salutaveritis. Tanta praedica