comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
senserint ñ sibumet discrepando
erint ordinati: s & iã om̃s¬
britanniȩ sacerdotes habeat dõ dns
nr̃o itiũ aio auctore subtectos qua¬
tinꝰ ex lingua & uita tuȩ scĩtatis.
& recte credendi & bene uiuendi
formã ꝑcipiant. atq officiũ siuis
fide ac morib exequentes. ad
cȩlestia cũ dñs uoluerit regna ꝑ¬
plena uenerabili graui¬
tate locutio. ita sibi cor¬
dis nr̃i fixit affectũ: ut mutuũ
semꝑ libeat miscere sermonẽ.
tra nos absentia hoc int̾currente
ualeat cõmercio uindicare.
Quantꝰ nanq in uob̾ ȩccłastici
ordinis amor eniteat. quanta
sit dilectio discipline. quantũ
obseruantiȩ studiũ salubriũ
decretorũ. exillo qđ nr̃ãm sũ¬
misse & om̃ino libent̃ adhorta¬
tionẽ accipitis. & seruandam
inuiolabilit p̃dicatis: ostendia¬
ostenditis. Quia gͥ ad aliorũ em̃¬
dationẽ ꝓmptũ c̃or geritis. &
uetustatis malũ lib̾a sicut decet
hostes insurgere. & auariciã de

Expanded text:
senserint non sibimet discrepando senserint non sibimet discrepando erint ordinati, sed etiam omneBritanniae sacerdotes habeat, Domino Deo nostro auctore, subjectos, quatenus ex lingua et vita tuae sanctitatis et recte credendi formam percipiant, atque officium suum fide ac moribus exsequentes, ad coelestia, cum Dominus voluerit, regna pplena venerabili gravitate locutio ita sibi cordis nostri fixit affectum, ut mutuum semper libeat miscere sermonem, tra nos absentia hoc intercurrente valeat commercio vindicare. Quantus namque in vobis ecclesiastici ordinis amor eniteat, quanta sit dilectio disciplinae, quantum observantiae studium salubrium decretorum, ex illo quod nostram submisse et omnino libenter adhortationem accipitis, et servandam inviolabiliter 1142 praedicatis, ostenditis. Quia igitur ad aliorum emendationem promptum cor geritis, et vetustatis malum libera, sicut decet, hostes insurgere, et avaritiam de
Abbreviated transcription (Latin):
UM certũ sit. ꝓ om̃ipotenti
dõ laborantib ineffabilia
ȩt̃ni regni pͣmia reseruari.
nobis tam̃ eis necesse ẽ. honorũ
beneficia tribuere. ut inspũalis
ua anglorũ eccła ad om̃ipotentis
dĩ grãm eodem dño largiente. &
te laborantȩ ꝑducta. ẽ: usũ tͥ pal¬
lii inea adinissarũ solennia agenda
ꝓpria debeat consecrari. atq ho¬
ciuitas cũ finitimis locis uerbũ
net. & metropolitani honore ꝑ¬
fruat᷑ quia ei qͦq si uita comes
fuerit palliũ tribuere dño fa-¬
uente disponimꝰ. Quẽ tam̃ tuȩ
fr̃nitatis uolumꝰ dispositioni
subiacere. Post obitũ uͦ tuũ ita
ep̃is qͦs ordinauerit pͣsit: ut
lunduniensis epi nullomͦ dicio¬
ni subiaceat. Sit uͦ int̾ lundu
niȩ & eborachȩ ciuitatis ep̃os
inposterũ honoris ista distinctio:
ut ipse prior habeat᷑. qͥ priꝰ fue¬
rit ordinatꝰ. Cõmuni autẽ consi¬
lio & concordi actione quȩ łer̃ ꝓ
xp̃i zelo agenda disponant. una¬
nimit̃ recta sentiant. & ea quȩ

Expanded text:
um certum sit, pro omnipotente Deo laborantibus ineffabilia aeterni regni praemia reservari: nobis tamen eis necesse est honorum beneficia tribuere, ut spiritalis va Anglorum ecclesia ad omnipotentis Dei gratiam eodem Domino largiente et te laborante perducta est, usum tibi pallii in ea ad sola missarum solemnia agenda ynodo propria debeat consecrari, atque hocivitas cum finitimis locis verbum net, ut metropolitani honore perfruatur, quia ei quoque, si vita comes fuerit, pallium tribuere Domino favente disponimus, quem tamen tuae fraternitatis volumus dispositioni subjacere. Post obitum vero tuum ita episcopis quos ordinaverit praesit, ut Londoniensis episcopi nullo modo ditioni subjaceat. Sitniae et Eboracae civitatis episcopos in posterum honoris ista distinctio, ut ipse prior habeatur qui prius fuerit ordinatus. Communi autem consilio, et concordi actione quaecunque erunt pro Christi zelo agenda disponant, unanimiter recta sentiant, et ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
quia auditoris mei animũ in hu¬
militate sternere cupio. S ipsa tua
humilitas habeat fiduciã suã. Nã
peccator ego spe certissima teneo.
ͥa ꝑ om̃ipotentis creatoris ac re
aliena. Nec habeb̾ luctũ de quoli¬
lit reatu inposterũ: qͥ de multoꝵ
anuersione gaudiũ conaris fa¬
ere incęlo. Idem uͦ conditor &e re¬
demptor nr̃ cũ de poenitentia
hominis loqueret᷑: ait. Ita dico
uob. maiꝰ gaudiũ erit incęlo
suꝑ uno peccatore poenitentia
igente: quã suꝑ nonaginta nouẽ
iusis qͥb ñ opꝰ ẽrit poenitentia.
t side uno pęnitente grande fit
gaudiũ incęlo.: quale gaudiũ factũ
credimꝰ de tanto popũlo a suo erro¬
re conuerso. qui adfidem ueniens.
mala quȩ egit poenitendo clamna¬
uit In hoc itaq celi &e angłorũ
gaudio repetamꝰ ipsaĩ qͥs p̃misimꝰ
uoces angłorũ. Dicamꝰ gͥ: dicamꝰ
om̃s. Gła in excelsis dõ. & int̾ra pax
hominib bonȩ uoluntatis. Grioꝰ

Expanded text:
quia auditoris mei animum in huquia auditoris mei animum in humilitate sternere cupio. Sed ipsa tua humilitas habeat fiduciam suam. Nam peccator ego spem certissimam teneo, quia per omnipotentis Creatoris ac Redaliena. Nec habebis luctum de quolibet reatu in posterum, qui de multorum conversione gaudium conaris facere in coelo. Idem vero Conditor et Redemptor noster, cum de poenitentia hominis loqueretur, ait: Ita dico vobis, majus gaudium erit in coelo super uno peccatore poenitentiam agente justis, quibus non opus erit poenitentia . Et si de uno poenitente grande fit gaudium in coelo, quale gaudium credimus factum de tanto populo, a suo errore converso, qui ad fidem veniens, mala quae egit poenitendo damnavit? In hoc itaque coeli et angelorum gaudio repetamus ipsas quas praemisimus voces angelorum; dicamus igitur, dicamus omnes: Gloria in excelsis Deo et in terra pax hom
Abbreviated transcription (Latin):
tremiscere. qui necdũ nouimꝰ adle
si electi sumꝰ: De reꝓborũ uͦ mul¬
culis qͥd dicere debeo. cũ tua le
fr̃nitas nouerit qđ in euanglb
ueritas dicit: multi uenient
in illa die dicentes mͥ Dñe in¬
nomine uirtutes multas fecimꝰ. s¬
dico illis nescio qui estis. recedite a
me om̃s oꝑarii iniquitatis: I alde
p̃m̃dus e. animꝰ int̾ signa &e mi¬
racula. ne fortesse iniis głam ꝓ¬
priã quęrat. & priuato sue exalta¬
tonis gaudio exultet. ꝑsigna enĩ
animarũ lucra quȩrenda sunt. &
illiꝰ gła cuiꝰ uirtute ipsa eadẽ signa
gerunt᷑. Unũ uͦ signũ dñs nob̾ õsten¬
dit. de quo & uehem̃t̃ gaudere. &
electionis in nob̾ głam possumꝰ ag
noscere. dic̃s. In hoc scietur. qͥa mei
discipłi estis: si dilectionẽ habue¬
nts adinuice. Qd signũ ꝓpħa re¬
quirebat: cũ diceret᷑. fac mecũ dñe
signũ inbono: ut uideant qui me
ader̃ & confundant᷑. Hȩc aut̃ dico.

Expanded text:
tremiscere, qui necdum adhuc novimus tremiscere, qui necdum adhuc novimus si electi sumus? De reproborum vero miraculis quid dicere debeo, cum tua bene fraternitas noverit quid in Evangelio Veritas dicit: Multi venient in illa die dicentes minomine tudico illis, Nescio qui estis, recedite a me omnes, operarii iniquitatis . Valde ergo premendus est animus inter signa et miracula, ne fortasse in iis gloriam propriam quaerat, et privato suae exaltationis gaudio exsultet. Per signa enim animarum lucra quaerenda sunt, et illius gloria, cujus virtute ipsa eadem signa geruntur. Unum vero signum Dominus nobis ostendit, de quo et vehementer gaudere et electionis in ncietur quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem. Quod signum propheta requirebat, cum diceret: Fac mecum, Domine, signum in bonum, ut videant qui oderunt me, et confundantur. Haec autem dico,
Abbreviated transcription (Latin):
raculũ ministrauit. Sed cũm iã
sitis tempore ad petram uentũ
indesertõ fecerit. quis enumo¬
re. quis inuestigare sufficiuat
Quotiens res dubia animũ pul¬
sasset: returrens ad tabernacu¬
lũ secreto dnm̃ requirebat atq
de ea ꝓtinꝰ dõ loquente docelit
ratum dnm̃ popło placabat sup
p̃cis interuentione. Surgentesin
suꝑbia. atq indiscordia dissida¬
tes. dehiscentis terre hiatib a¬
sorbebat. Uictoriis p̃mebat hi¬
stes. signa monstrabat cuub
Sed iam cũ ad reꝓmissionis tenĩ
fuisset uentũ: uocatꝰ in mont̃i
annos ut dixi fecerat auduit.
quia de educenda aqua dubita¬
uit. & ꝓpt̾ hoc quia terram re¬
ꝓmissionis intrare ñ posset:a¬
nouit. Qua inre considerandũ
nob̾. ẽ. quã tum̃dũ sit om̃ipotents
dĩ uidiciũ. qui ꝑ illũ famulũ
tot signa faciebat: cuiꝰ culpo
tam songo tempore adhuc str¬
om̃ipotente nouimꝰ p̃cipue eli¬
tũ: quanto nos debemꝰ metu cmn¬

Expanded text:
miraculum ministravit: sed cum jam miraculum ministravit: sed cum jam sitis tempore ad petram ventum cto annos in deserto fecerit, quis enumerare, quis investigare sufficiat? Quoties res dubia animum pulsasset, recurrens ad tabernaculum secreto Dominum requirebat, atque de ea protinus Deo loquente docebatur. Iratum Dominum populo placabat suae precis interventione; surgentes in superbia atque in discordia dissidentes dehiscentis terrae hiatus absorbebat, victoriis premebat hostes, signa monstrabat civibus: sed cum jam ad repromissionis terram fuisset, vocatus in montem est; ta et octo, ut dixi, fecerat, audivit quia de educenda aqua dubitavit. Et propter hoc quia terram repromissionis intrare non posset, agnovit. Qua in re considerandum nobis est quam timendum sit omnipotentis Dei judicium, qui per illum famulum suum tot signa faciebat cujus culpam tam longo tempore adhuc seromnipotente Deo novimus praecipue electum, quanto nos debemus metu con
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑante dõ exteriꝰ facis. semꝑ te in¬
teriꝰ subtilit̃ iudices. ac subtilit̃
intelligas & temet ipsũ qͥs sis: &
quanta in eadẽ gente sit grã. ꝓ¬
cuiꝰ conuersionẽ etiã faciendorũ
signorũ dona ꝑcepisti. Et si quan¬
do te creatori nr̃o seu ꝑlinguã seu
ꝑoꝑa reminisceris deliquisse: sẽꝑ
hȩc ad memoriã reuoces. ut surgen¬
tem cordis głam memoria reatꝰ
p̃mat. Et quidqͥd de faciendis sig¬
nis acceꝑis ł accepisti. hȩc ñ tͥ sed
illis depͥutes donata: ꝓ quorũ tͥ
salute collata sunt. Occurrit
autẽ m̃ti ista cogitanti. qͥd de uno
dĩ famulo actum sit etiã egregie
electo. Certe moyses dũ dĩ popłm
exegypto educeret: mira sicut tua
fr̃nitas nouit signa inegypto oꝑatꝰ
tis dĩ seruitio solus familiari
& iã collocutione coniunctꝰ.ẽ:
rubrũ mare aꝑuit. inttinere du¬
cem habuit nubis columnam. esu¬
rienti popło manna decęlo depo¬
suit. carnes desiderantib usq ad
satietatem nimiã inheremo ꝑmi

Expanded text:
operante Deo exterius facis, semper te interius subtiliter judices ac subtiliter intelligas, et temetipsum qui sis, et quanta in eadem gente sit gratia, pro cujus conversione etiam faciendorum signorum dona percepisti. Et si quando te Creatori nostro seu per linguam seu per opera reminisceris deliquisse, semper haec ad memoriam revoces, ut surgentem cordis gloriam memoria reatus premat, et quidquid de faciendis signis acceperis vel accepisti, haec non tibi, sed illis deputes donata, pro quorum tibi salute collata sunt. Occurrit autem menti ista cogitanti, quod de uno Dei famulo actum sit etiam egregie electo. Certe dum Moyses Dei populum ex Aegypto educeret, mira sicut tua fraternitas novit signa in Aegypto operatus tis Dei servitio solus, familiari etiam collocutione conjunctus est; Rubrum mare aperuit, in itinere ducem habuit nubis columnam, esurienti populo manna de coelo deposuit, carnes desiderantibus usque ad satietatem nimiam in eremo per
Abbreviated transcription (Latin):
pussimꝰ imꝑator romanã rem¬
publicã a ꝑͥuersis idolorũ cultib
iectis popłis tota adeum m̃te con¬
uertit. Unde factũ ẽ. ut antiquoꝵ
principũ nomen suis ille uir lau¬
dib uinceret. & tanto in opinione
pͣcessores suos: quanto & in bono

Expanded text:
piissimus imperator Romanam rempublicam a perversis idolorum cultibusjectis populis tota ad eum mente convertit. Unde factum est, ut antiquorum principum nomen suis vir ille laudibus vinceret, et tanto in opinione praedecessores suos, quanto in bono
Abbreviated transcription (Latin):
excusare: de nrĩs tamen adhuc
animis ñ recessit. Quia quanto
execrabile.ẽ. hoc de sacerdote
enarrari: tanto utrũ ita nec-¬
ne sit districta & ueraci opor¬
tet satisfactione cognosci. Unde
si post hoc euident᷑ hȩc quȩ ad
nos ꝑlatasunt falsa. ẽẽ. clarue¬
rieit᷑. neq uos nugis & scłarib
litteris studere constiterit. &
dõ ur̃o grãs agimꝰ qui cor urm
maculari blasphemis nefandor
laudib ñ ꝑmisit. & de c̃cedendiᷤ
quȩ poscitis. securi iam & sine ali¬
qua dubitatione tractamꝰ. Monachos
uͦ qͦs una cũ dilectissimo filio nr̃o
laurentio prb̃ro & mellito abbate.

Expanded text:
excusare, de nostris tamen adhuc excusare, de nostris tamen adhuc animis non recessit quia quanto exsec abile est hoc de sacerdote enarrari, tanto utrum ita necne sit districta et veraci oportet satisfactione cognosci. Unde si post hoc evidenter ea quae ad nos perlata sunt falsa esse claruerint, nec vos nugis et saecularibus litteris studere constiterit, Deo nostro gratias agimus, qui cor vestrum maculari blasphemis nefandorum laudibus non permisit, et de concedendis quae poscitis securi jam et sine aliqua dubitatione tractabimus. Monachos vero quos una cum dilectissimo filio nostro Laur
Abbreviated transcription (Latin):
sortilogos fueris in secutꝰ.
tare ne abeis nob̾ contra exꝑien¬
natuã surripi potuisset didi
tris. hoc tͥ apud nos ad cõm̃da¬
tonẽ magis ꝓficere: ñ adcul¬
uirige: ut & nos de exꝑien
tua meliꝰ possimꝰ hab̾e iudiciũ
& dõ te nr̃o qđ maxime studen¬
dũ .ẽ. ualeas cõmendaR e: GRES
DESIDERIO TẼO SalLiat.
Ummulta nobis bona de
tas ur̃a concedenda poposcerat mi¬
nime paterem᷑. Sed post hoc ꝑuenit
adnos qđ sine uerecundia memo¬
rare ñ possumꝰ: fr̃nitatẽ tuã gra¬
maticã quibꝰdam exponere. Quã
rem ita moleste suscepimꝰ. ac sumꝰ
uehem̃tiꝰ asꝑnati: ut ea quȩ priꝰ
dicta fuerant ingemitũ & tristi¬
ciã uerteremꝰ. quia inuno se ore
cũ iouis laudib xx̃i laudes ñ
capiunt. Et quã graue nefandũq
sit ep̃m canere. qđ nec laico re¬
ligioso conueniat: ipse considera.
Et quamuis dilectissimꝰ filiꝰ nr̃
candidus prb̃r postinodũ ueni¬
ens hac dere subtilit requisitꝰ
negauerit. atq conatꝰ uos fuerit

Expanded text:
sortilegos fueris insecutus, tare, ne ab eis nobis contra experientiam tuam surripi potuisset, didieris, hoc tibi apud nos ad commendationem magis proficere, non ad culcorrige, ut et nos de experientia tua melius possimus habere judicium, et Deo te nostro, quod maxime studendum est, valeas commendare. CAP. Desiderio episcopo Galliae. Cum multa nobis bona de itas vestra concedenda poposcerat minime pateremur. Sed post hoc pervenit ad nos, quod sine verecundia memorare non possumus, fraternitatem tuam grammaticam quibusdam exponere. Quam rem ita moleste suscepimus, ac sumus vehementius aspernati, ut ea quae prius dicta fuerant in gemitum et tristitiam verteremus, quia in uno se ore cum Jovis laudibus Christi laudes non capiunt. Et quam grave nefandumque sit episcopis canere quod nec laico religioso conveniat, ipse considera. Et quamvis dilectissimus filius noster Candidus presbyter postmodum veniens hac de re subtiliter requisitus negaverit, atque conatus vos fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs illuc misimꝰ. inconuersione
gentis ur̃e deuote ac totis uis
exhibete: ut & hic felicit̃ al
głoso filio nr̃o conuige ur̃o
regnetis. & post longa annel
tempora. futurȩ quoq gaull
uite quȩ finẽ hab̾e nesciunt capi¬
ans. Oramꝰ autẽ om̃ĩpotentẽ dm̃¬

Expanded text:
quos illuc misimus, in conversione gentis vestrae devote ac totis viribus exhibete, ut et hic feliciter cum glorioso filio nostro conjuge vestro regnetis, et post longa annorum tempora futurae quoque vitae gaudia, quae finem habere nesciunt, capiatis. Oramus autem omnipotentem D
Abbreviated transcription (Latin):
Gr̃ Berte Reginȩ anglorum
Ui post t̾renã potestatem
adquirere: ad faciendũ
lucrũ creatori suo debet enixiꝰ la¬
borare. ut ad ea quȩ desiderat oꝑa¬
tionis sue gradib possit ascendere.
sicut uos fecisse gaudemꝰ. Reme¬
antes gͥ. dilectissimꝰ filiꝰ nr̃ lauren¬
tiꝰ prb̃r & petrus monachus. quał
erga reuerentissimũ frẽm & coepĩn

Expanded text:
 Berthae reginae Anglorum. Qui post terrenam potestatem acquirere, ad faciendum lucrum 1113 Creatori suo debet enixius laborare, ut ad ea quae desiderat operationis suae gradibus possit ascendere, sicut vos fecisse gaudemus. Remeantes igitur dilectissimus filius noster Laurentius presbyter et Petrus monachus, qualis erga reveren
Abbreviated transcription (Latin):
Notario Panormitano
Gat hosa latrix p̾sentiũ.
questa. ẽ. maritũ suũ con¬
tra uoluntatẽ suã in
monasterio urbici abbatis. ẽẽ
conuersũ. Qđ quia ad eiꝰdem
abbatis culpã & inuidiã ñ .ẽ.
dubiũ ꝑtinere: exꝑientiȩ tuȩ pͣci¬
pimꝰ ut diligenti in quisione discu¬
tiat. ne forte cũ eiꝰ uoluntate con¬
uersus sit: ł ipsa se mutare ꝓmi¬
serit. Et si hoc reppererit: & illũ
inmonasterio ꝑmanere ꝓuideat.¬
& hanc sicut ꝓmisit mutare cõ¬
pellat. Siuͦ nichil horũ. ẽ: nec qđ¬
dam fornicationis crim̃ ꝓpt̃ qđ ui¬
ro licet uxorem relinquere. pͣdictã
mulierem cõmisisse cognoueris. ne
illiꝰ conuersio uxori relictȩ in scło¬
fieri possit ꝑditionis occasio: uo¬
lumꝰ ut maritũ suũ illi ł si iam
one cessante reddere. Quia & si
mundana lex p̾cipit. conuersa¬
tionis grã utrolibet inuito solui
ñ ꝑmĩctit. Nã excepta fornicati¬
onis causa. uiro uxorẽ relinque¬
re: nulla ratione concedit. Quia

Expanded text:
notario Panormitano. Agathosa latrix praesentium questa est maritum suum contra voluntatem suam in monasterio Urbici abbatis esse conversum. Quod quia ad ejusdem abbatis culpam et invidiam non est dubium pertinere, experientiae tuae praecipimus, ut diligenti inquisitione discutiat, ne forte eius voluntate conversus sit vel ipsa se mutare promiserit, et si hoc reppererit, et illum in monasterio permanere provideat et hanc, sicut promisit, mutare compellat. Si vero nihil horum est nec quoddam fornicationis crimen, ro licet uxorem relinquere, praedictam mulierem commisisse cognoveris, ne illius confieri possit perditionis occasio, volumus, ut maritum suum illi, etiam si iam one cessante. Quia etsi mundana lex praecipit conversationis gratia utrolibet invito solvi non permittit. Nam excepta fornicationis causa virum uxorem relinquere nulla ratione concedit. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
GrES Uniuersis epĩs siciliae:
Uꝑ afflictiones & ge¬
mitus quos annosa hic
continuatione de hostib
sustinemꝰ. maior nos
metꝰ excrutiat: qđ inimicos nr̃os
om̃i annisu ad sy ciliȩ inuasi¬
onẽ cognoscimꝰ festinare. Sed
ne hȩc illis molientib. ꝓsꝑitatẽ
catorũ. toto nos corde ad re¬
demptoris nrĩ remedia conte¬
ramꝰ & quib resistere uirtute:
possumꝰ: lacrimis obuiemꝰ. Nas
quid uob̾ cauendũ. qͥd uesit uei¬

Expanded text:
s universis episcopis Siciliae. Super afflictiones et gemitus quos annosa hic continuatione de hostibus sustinemus major nos metus excruciat, quod inimicos nostros omni annisu ad Siciliae invasionem cognoscimus festinare. Sed ne haec illis molientibus prosperitaeat peccatorum, toto nos corde ad Redemptoris nostri remedia conferamus, et quibus resistere virtute non possumus, lacrymis obviemus. Nam quid vob
Abbreviated transcription (Latin):
piꝰ ẽ. & sicut ꝑseuerantib inpt¬
uitate districtꝰ. ita ẽ. conueris
misericors. Ad ipsũ gͦ tota m̃te.¬
adipsũ contriti cordis fiulatia¬
ne curramꝰ. ab ipso ereptionis
nr̃ȩ solatia postulemꝰ. Quis
diligere: & hic nos potens ẽ.i
hoste defendere. & infuturo
g̃na nob gaudia p̃parare. GRES¬

Expanded text:
st, et sicut perseverantibus in pravitate districtus est, ita conversis misericors. Ad ipsum ergo 1139 tota mente contriti cordis ejulatione curramus, ab ipso ereptionis nostrae solatia postulemus. Qui diligere, et hic nos potens est ab hoste defendere, et in futuro aeterna nobis gaudia praeparare.
Abbreviated transcription (Latin):
st fr̃nitatẽ urãm nolle complere.
Qđ si ita ẽ: miram᷑ ut cũ quieti urẽ
uos deceat studere: contentionis
uob̾ scrupulũ reseruetis. ꝓinde
scriptis uos psentib adhortam᷑
ut subtilit̃ requirere debeatis.
Et siqͥd minꝰ impletũ. ẽ: si tam̃
nichil .ẽ. qđ uste possit obsistere.
sine discordia cõpleat᷑. Quatinꝰ
nec supͣ scriptꝰ magnificꝰ uir se
querat᷑ irrationabilit̃ fatigari.
nec uos contra ordinis ur̃i ꝓpo¬
sitũ uideamini despexisse qđ

Expanded text:
sunt fraternitatem vestram nolle complere. Quod si ita est miramur, ut dum quieti vestrae vos deceat studere, contentionis vobis scrupulum reservetis. Proinde scriptis vos praesentibus adhortamur ut subtiliter requirere debeatis. Et si quid minus impletum est, si tamen nihil est quod juste possit obsistere, sine discordia compleatur; quatenus nec supradictus magnificus vir se queratur irrationabiliter fatigari, nec vos contra ordinis vestri propositum videamini despexisse quod
Abbreviated transcription (Latin):
hortor fr̃s lcni. ut om̃i ebdonas
bilit̾ indicatis. & contra barbiano
crudelitatis incursus. suꝑne
tectionis auxiliũ imploretis Su
ut adaures dĩ uiã precib facitis
uigilantiꝰ studendũ ẽ. ut uaus
actib ad iuuent᷑. Nam inanis ht
oratio: ubi praua . ẽ. actio. Quius
quanto inmane cernitis ꝑicusien
tanto simul om̃s infletu debets
& gemitu occupari: filios uris
a scłari ꝑuersitate sacerdotali
quã primũ adhortatione cm¬
pescite. Discant iniusta contẽnr
&e que dõ placita sunt amare
ut illos possitis habere adunx
acliutores: ne si neglexerint abti¬
ones eorũ p̃ces orationũ suꝑent
& seuientis inimici qđ absit qͥl¬

Expanded text:
t omni hebdomada biliter indicatis, et contra barbaricae crudelitatis incursus supernae protectionis auxilium imploretis. Sed ut ad aures Dei viam precibus faciatis, vigilantius studendum est ut voces actibus adjuventur; nam inanis fit oratio, ubi prava est actio. Quia igitur quanto immane cernitis imminere periculum, tanto simul omnes in fletu debetis et gemitu occupari, filios vestros a saeculari perversitate, sacerdotali quamprimum adhortatione compescite. Discant injusta contemnere, et quae Deo placita sunt amare, ut illos possitis habere ad impgratiam adjutores, ne si neglexeritis, actio eorum preces orationum superet, et saevientis inimici gladi
Abbreviated transcription (Latin):
dinem temporũ tempestates. bl¬
la. fames. pestilentiȩ. t̾rȩ motꝰ p
loca. Quȩ tam̃ ñ omĩa nr̃is dieb
uentura sunt: sed post nrõs dues
subsequent᷑. Uos itaq si qͦ exhis ui¬
nire int̾ra ur̃a cognoscitis: nuli
mͦ ur̃m animũ ꝑturbetis. quia
iccirco hȩc signa de fines pͣmitat᷑
solliciti. demortis hora suspetti
&e uenturo iudici bonis actib
se fili paucis locutꝰ sum: ut c
xp̃iana fides in regno ur̃o ȩm¬
uerit. nr̃a quoq apud uos locu¬
tio latior excrescat. Et tanto
ampliꝰloqui libeat: quanto se
inmente nr̃a gaudia degentis
ur̃ȩ ꝑfecta conuersione muba¬
plicant. Parua autẽ exenia tus¬
misi. Quȩ uob̾ parua ñ er̃. cũ
a uobis ex beati tetai apłi fueris
henedictione suscepta. Omp̃sitas¬

Expanded text:
dinem temporum tempestates, beldinem temporum tempestates, bella, fames, pestilentiae, terrae motus per loca: quae tamen non omnia nostris diebus ventura sunt, sed post nostros dies subsequentur. Vos itaque, si qua ex his evenire in terra vestra cognoscitis, nullo modo vestrum animum perturbetis: quia idcirco haec signa de fine saeculi prsolliciti, de mortis hora suspecti, et venturo judici in bonis actibus gloriose fili, paucis locutus sum, ut cum Christiana fides in regno vestro excreverit, nostra quoque apud vos locutio latior excrescat; et tanto amplius loqui libeat, quanto se in mente nostra gaudia de gentis vestrae perfecta conversione multiplicant. Parva autem xenia transmisi, quae vobis parva non erunt, cum a vobis ex beati Petri apostoli fuerint benedictione suscepta. Omni
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃s scĩ regib ac popłis sebimet
subiectis festinet infundere. ut
&e antiquos gentis suȩ reges lau¬
dib ac meritis transeat & quanto
insubiectis suis etiã aĩiena peccata
deterserit. tanto & iã de peccatis
ꝓpriis ante om̃ipotentis dei t̾ri¬
bile examen securior fiat. Reuȩ
crȩ scripturȩ scientia repletus.
bonis auctore dõ oꝑib pͣditꝰ quȩque
uos admonet libent᷑ audite. deuo¬
te ꝑagite studiose inmemoria re
celeriꝰ exaudit. Si autẽ qđ absit
uerba eiꝰ post ponitis. quando eũ
om̃p̃s ds̃ poterit audire ꝓuobis.
quẽ uos neglegitis audire ꝓ doꝰ
Tota gͥ m̃te cũ eo uos inferuore fidei
stringite. annisũ illiꝰ uirtute quã
uobis diuinitas tribuit adiuuate.
ut regni sui uos ipse faciat. ẽẽ. par¬
ticipes: cuiꝰ uos fidẽ in regno ur̃o
om̃ipotentis agnoscimꝰ pͣsentis
quante autẽ eiꝰdẽ mundi t̾mn
multa imminent quȩ antea n
fuer̃. uidelicet immutationes ar¬
ris. terroresq de cȩlo. & contraor¬

Expanded text:
 sancti regibus ac populis sibimet subjectis festinet infundere; ut et antiquos gentis suae reges laudibus ac meritis transeat, et quanto in subjectis suis etiam aliena peccata deterserit, et tanto etiam de peccatis propriis ante omnipotentis Dei terribile examen securior fiat. Reverecrae Scripturae scientia repletus, bonis, auctore Deo, operibus praeditus, quaeque vos admonet, libenter audite, devote peragite, studiose in memoria rescelerius exaudiet. Si enim, quod absit! verba ejus postponitis, quando eum omnipotens Deus poterit audire pro vobis, quem vos negligitis audire pro Deo? Tota igitur mente cum eo vos in fervore fidei stringite atque nisum illius virtute, quam vobis divinitas tribuit, adjuvate, ut regni sui vos ipse faciat esse participes, cujus vos fidem in regno vestro omnipotentis agnoscimus, praesentis quante autem eodem mundi termino, multa imminent, quae antea non fuerunt; tot videlicet immutationes aeris, terroresque de coelo, et contra or
Abbreviated transcription (Latin):
ROYThoc om̃ps ds̃ bonos
qͦsq ad popłorũ regimina
quib pͣlati fuerint᷑. dona suȩ pi¬
etatis impendat. Qđ in anglorũ
gente factũ cognouimꝰ cui ur̃a
gła iccirco.ẽ. pͣposita: ut ꝑbona
quȩ uob̾ concessa sunt & ĩa subie¬
cte uob̾genti suꝑna beneficia pͣsta
rent᷑. Q idõ głosde fili eã quã acce¬
pisti diuinitꝰ grãm sollicita mente
custodi. xx̃iana fidem inpopłis tͥ
subditis extendere festina: ⁊ elũ
rectitudinis tuȩ ineorũ conuer¬
sione multiplica. idolorũ cultꝰ in¬
sequere. phanorũ ȩdificia euerte
subditorũ mores inmagna uitȩ
mundicia. ex hortando. terrendo.
corrigendo. & boni oꝑis exempla
monstrando ȩlifica. ut illũ re¬
tributorẽ inuenias incęlo: cuiꝰ
nom̃ atq cognitionẽ dilataueris
int̾ra. Ipse enĩ urȩ̃ głȩ nom̃ & iã¬

Expanded text:
r hoc omnipotens Deus bonos quosque ad populorum regimina quibus praelati fuerint, dona suae potestatis impendat: quod in Anglorum gente factum cognovimus, cui vestra gloria idcirco est praeposita, ut bona quae vobis concessa sunt, etiam subjectae, voburentur. Et ideo, gloriose fili. eam. quam accepisti divinitus, gratiam sollicita mente custodi, Christianam fidem in populis tibi subditis extendere festina: zelum rectitudinis tuae in eorum conversione multiplica, idolorum cultus insequens, fanorum aedificia everte. Subditorum mores in magna vitae mundicia exhortando, terrendo, corrigendo, et boni operis exempla monstrando, aedifica, ut illum retributorem invenias in coelo, cujus nomen atque cognitionem dilataveris in terra. Ipse enim ve
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta curet addiscere. & ita ea rationa¬
bili modo em̃dare atq disponere: ut
nulla eis ꝓhac re huc remeandi decȩ¬
tero necessitas imponatuR
clero eccłȩ Salonitane.
ilectionis ur̃e scripta relegen¬
tes: electionem uos inhonora¬
tũ archidiaconem ur̃m fecis¬
se didicimꝰ. Et omnino nobis gratũ fu¬
isse cognoscite: qđ olim exꝑtũ uirũ.
& grauem morib. adepiscopatꝰ ordinẽ
elegistis. Cuiꝰ etiã & nos ꝑsonã quia
dudũ nob ẽ. bene cognita cõꝑbamꝰ.
eũq uob iuxta desideriũ urm & nos
ordinari uolumꝰ sacerdotẽ  quare hor¬
tamur uos meiꝰ electione sine aliqͣ am¬
biguitate ꝑ sistere. Net quedã uos res abeiꝰ
debet ꝑsona deflectere. quia sicut ista
laudabilis nunc ꝓbat᷑ electio. ita si qđ
absit dilectionẽ urãm abeo quisquã
deuiare seduxerit. & anime ur̃e gra¬
uamen. & opinioni maculã infide¬
litatis imponet. ł os uͦ qͥ abelectionis

Expanded text:
cuncta curet addiscere, et ita ea rationacuncta curet addiscere, et ita ea rationabili modo emendare atque disponere, ut nulla eis pro hac re huc remeandi de caetero necessitas imponaturClero ecclesiae Salonitanae. Dilectionis vestrae scripta relegentes, electionem vos in Honoratum archidiaconum vestrum fecisse didicimus, et omnino nobis gratum fuisse 658 cognoscite quod olim expertum virum et gravem moribus ad episcopatus ordinem elegistis. Cujus etiam et nos personam, quia dudum est nobis bene cognita, comprobamus, eumque vobis juxta desiderium vestrum et nos ordinari voluimus sacerdotem. Pro qua re hortamur vos in ejus electione sine aliqua ambiguitate persistere. Nec quaedam vos res ab ejus debet persona deflectere, quia sicut ista laudabilis nunc probatur electio, ita si, quod absit, dilectionem vestram ab eo quisquam deviare seduxerit, et animae vestrae gravamen, et opinioni maculam infidelitatis imponet. Eos vero qui ab electionis
Abbreviated transcription (Latin):
xgestis quȩ ad nos fraterii¬
tas tua direxit. inuentiiĩ
habuisse sine dubio concubinã. Sed
quia incertũ. ẽ si eã insacro ordine
constitutꝰ contigerit: necesse.ẽ. ut
eum sollicita adhortatione cõmoneas
Et si positũ insacro ordine cũ ea se
nouit immixtũ: aheo quo ẽ. officid
quiescat. & nullatenꝰ administrar
presumat. Qui si forte conscius sibi
huiꝰ rei. peccatũ suum supprimens
administrare presumpserit: anins
sue ꝑiculũ diuino uidicio immi¬
nere cognoscat. Matriculam uͦql
fecit fustib castigari. quã uis exis¬
de post octo m̃ses obisse ñ credimꝰ
tam̃ quia eã contra ꝓpositi sui
asdinẽ hiuimodi fecit affligi. duob
hunc mensib amissarũ solennitate
suspende ut uł hȩc eũ uerecundia qua¬
lem se de cetero exhibere possit instituat.
Prxeterta oblata nobis petitione quȩ te-¬
netur insubditis: clerici predicti ep̃i
multa se abeo mala sustinere cõmemo¬
rant. Obquã rẽ frat̾nitas tua subtilit̃

Expanded text:
gestis quae ad nos fraternitas tua direxit, inventum esopum nostrum habuisse sine dubio concubinam. Sed quia incertum est si eam in sacro ordine constitutus contigerit, necesse est ut eum sollicita adhortatione commoneas, ut si positus in sacro ordine cum ea se novit immistum, ab eo quo est officio quiescat, et nullatenus administrare praesumat. Quod si forte conscius sibi hujus rei peccatum suum supprimens administrare praesumpserit, animae suae periculum divino judicio imminere cognoscat. Matriculam vero quam fecit fustibus castigari, quamvis exinde post octo menses obiisse non credimus, quia tamen eam contra propositi sui ordinem hujusmodi fecit affligi, duobus hunc mensibus a missarum solemnitate suspende, ut vel haec eum verecundia qualem se de caetero possit exhibere, instituat. Praeterea, oblata nobis petitione, quae tenetur in subditis, clerici praedicti episcopi multa se mala ab eo sustinere commemorant. Ob quam rem fraternitas tua subtiliter
Abbreviated transcription (Latin):
Me uianensi ȩcelesia.
Uotriis res aliqua plurib agenda
committit᷑: dum qͥsq dissentit ab
altero. dispendiis potius quã
utilitatib aditus reserat᷑. Q đ nos ꝓui¬
dentes: ne hoc ur̃e contingere possit eccłe.
eiꝰ curã utilitatesq honorato prbo adp
ant & modis om̃ib custodiri. Ideoq di¬
lestionem uram scriptis presentib ad¬
hortamur: quatinꝰ ut uobis posũt ordi¬
nari sacerdos muticem urẽ uoluntatis
munuis digna electione concordet
Mensus. nec amplius dei ȩccłam officio
patiami ni uacare pontificis Quousꝙ ui
ecłe ipsi sacer dos fuerit ordinandus
onnĩe supra scripto prbo sicut diximꝰ
sollicitudinis eiꝰ curã commisimꝰ Ita gͦ¬
festinet: ut amorẽ uos excłe habere
ꝓnȩ deuotio mentis ostendat. GR ꝑ¬

Expanded text:
Mevaniensi Ecclesiae. Quoties res aliqua pluribus agenda committitur, dum quisquis dissentit ab altero, dispendiis potius quam utilitatibus aditus reseratur. Quod nos providentes, ne hoc vestrae contingere possit Ecclesiae, ejus curam utilitatesque Honorato presbyterant, et modis omnibus custodiri. 565 Ideoque dilectionem vestram scriptis praesentibus adhortamur, quatenus, ut vobis possit ordinari sacerdos, invicem vestrae voluntatis in unius digna electione concordet assensus, nec amplius Dei Ecclesiam officio patiamini vacare pontificis. Quousque vero Ecclesiae ipsi sacerdos fuerit ordinandus omnem supradicto presbytero, sicut diximus, sollicitudinis ejus curam commisimus. festinet, ut amorem vos Ecclesiae habere, pronae devotio mentis ostendat.
Abbreviated transcription (Latin):
te requiescet. In huiꝰ itaq arcȩ edi¬
ficationẽ uos currere: relecta fr̃
ge gaudemꝰ. Magnasq om̃ĩpotenti
dõ grãs soluimꝰ: qui & immutatis
gregis sui pastorib. fidẽ quam
semel scĩs patrib tradidit. & iã
post eos immutabilẽ custodit.
Prȩdicator autẽ egregiꝰ dicit fun¬
dam̃tũ aliud nemo potest ponere.
pͣter id qđ positũ. ẽ: qđ .ẽ. x̃ẽc¬
ĩnc̃. Quisquis gͥ cũ dilectione
se posuit fundam̃tũ. Sꝑandũ
bonorũ qͦq oꝑm sequat᷑ edificiũ¬

Expanded text:
t excelso. In hujus itaque arcae aedificationem vos currere, relecta fratge gaudemus, magnasque omnipotenti Deo gratias exsolvimus, qui, et immutatis gregis sui pastoribus, fidem quam semel sanctis Patribus tradidit etiam post eos immutabilem custodit. Praedicator autem egregius dicit: Fundamentum aliud nemo potest ponere, praeter id qia Quisquis cum dilectione se posuit fundamentum Sperandum bonorum quoque operum sequatur edificiu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepitꝰ dic rogo. qͥd ad hȩc ego fa¬
ccurꝰ sum. qͣndo habenti homini
potestatem. pat̾na uidet᷑ cõm̃da¬
tio concordare. Me enĩ conuirat.
ut ita eas orlinari p̃uideã. qua¬
aut de sicilia ñ tollant᷑. & ille
idagit. ut eas nulla nec huc de-¬
ducendi. nec illic sit ratio reti
stam̃to pͣuidete. Si aut̃e ita pla-¬
cet. ut palatio cõm̃dent᷑: mͥ ñ
debet pondꝰ imponere. ut ina¬
nima mea curam ordinationis
arũ uelit impingere. De quarũ
ordinatione qualit̃ cogitẽ: om̃i¬
potentẽ dm̃ sufficiat scire. Un¬
de statim dilectissimo filio meo
anatholio diacono. ut cũ głosa
rusticiana patricia loqͥ studeat.
e qualit̃ de ꝑsonis quarũ mͥ
nomina sunt transmissa debe-¬
it exquirere & indicare scri¬
bere curaui. ut nob̾ om̃ia sub
celeritate indicet. & quȩ fienda
sunt dõ ordinante disponantur
Prȩterea inscriptis quȩ adnos misi
inuenimꝰ eo qđ huc eã quasi ꝓ in¬
gratitudine aliqͥ uenire noluissemꝰ.

Expanded text:
erit. Dic, rogo, quid ad haec facturus sum, quando homini habenti potestatem paterna videtur commendatio concordare? Me enim conjurat ut ita eas ordinari provideam, quaaut de Sicilia non tollantur, et ille id agit ut eas nulla nec huc deducendi, nec illis sit ratio retinstamento providete. Si autem ita placet ut palatio commendentur, mihi non debet imponere pondus ut in anima mea curam ordinationis earum velit impingere, de quarum ordinatione qualiter cogitem omnipotentem Deum sufficiat scire. Unde statim dilectissimo filio meo Anatolio diacono, ut cum gloriosa Rusticiana patricia loqui studeat, et qualiter de personis quarum mihi nomina transmissa sunt debeat exquirere et indicare, scribere curavi; ut nobis omnia sub celeritate indicet, et quae fienda sunt, Deo ordinante, disponantur. Praeterea, in scriptis quae ad nos misisinvenimus, eo quod huc eam quasi pro ingratitudine aliqua venire noluissemus,
Abbreviated transcription (Latin):
quillissima eiꝰ coniuge. & mansu¬
etissima sobole semꝑ orandũ. ẽ.
quorũ temporib hereticorũ ora
conticescunt. Quia & si eorũ cor¬
da ininsania ꝑuersi sensus ebul
liunt: ortodoxi tam̃ imꝑatoris
tempore praua quȩ sentiunt eloqͥ
minime pͣsumunt. ita ut aꝑte
uideamꝰ impleri qđ scriptũ. ẽ. con¬
gregans sicut inutre aquas maris.
A qua enĩ maris sicut inutre con¬
gregata. ẽ: quia amara hereta¬
corũ scientia qͥc qͥd hodie prauũ
sentit inpectore cõpͥmit. & apte
dicere ñ pͣsumit. Tua uͦ fr̃uitas
edocta quȩ quȩrenda erant subtilit̃
que tenetis. Quia uͦ ꝑuenit ad nos
inorientis excłiis nullũ ad sacri
ordinẽ nͥ expͣmiorũ datione pue¬
nire. si ita ẽẽ. ur̃a fr̃nitas agnoet
hanc pͥmã oblationẽ om̃ipotenti d
offerat. ut a subiectis sibi ecclis
rorẽ symoniacȩ hereseos compeisit
Nã ut alia taceã: quales. ẽẽ. insacris
ordinib poter̃. qui adhos ñ marti

Expanded text:
quillissima ejus conjuge, et mansuquillissima ejus conjuge, et mansuetissima sobole semper orandum est, quorum temporibus haereticorum ora conticescunt, quia etsi eorum corda in insania perversi sensus liunt, orthodoxi tamen imperatoris tempore prava quae sentiunt eloqui non praesumunt; ita ut aperte videamus impleri quod scriptum est: Congregans sicut in utre aquas maris . Aqua enim maris sicut in utre congregata est, quia amara haereticorum scientia quidquid hodie pravum sentit, in pectore comprimit, et aperte dicere non praesumit. Tuaet quae quaerenda erant subtiliter quae tenetis. Quia vero pervenit ad nos in Orientis Ecclesiis nullum ad sacrum ordinem nisi ex praemiorum datione pervenire, si ita esse vestra fraternitas agnoscit, hanc primam oblationem omnipotenti Deo offerat, ut a subjectis sibi Ecclesiis errorem simoniacae haereseos compescat. Nam ut alia taceam, quales esse in sacris ordinibus poterunt, qui ad hos non meri
Abbreviated transcription (Latin):
s ascendit aliunde: ille fur.ẽ.
& latro. Qui autẽ intrat ꝑ ho¬
stiũ: pastor. ẽ. ouiũ. Quȩ pͥaulo
post subiecit dic̃s. Ego sũ hostiũ.
lle gͦ adouile ouiũ intrat ꝑho-¬
humani generis uera sertit & pͣdi¬
cat. pͣdicata custodit. culm̃ regi
minis ad officium portandi oneris
suscipit ñ adappetitũ głȩ transito¬
ru honoris. cure qͦq suscepti ouił
sollert̃ inuigilat. ne oues dĩ aut
ꝑuersi homines praua loquentes
dilanient: aut maligni sp̃s oblec¬
tamenta uitiorũ ꝑ suadentes de¬
uastent. Sed inhis om̃ib ipse nos
instruat. qui ꝓpt̾ nos homo factꝰ
.ẽ. qͥ dignatꝰ. ẽ. fieri qđ fecit Ipse
& infirmitati meȩ. & tuȩ carita¬
ti sp̃m sui amoris infundat atq
inom̃i sollicitudine & custodia
circũ spectionis ocłm nr̃i cordis
aꝑiat. Qđ uͦ acl sacros ordines restę
fidei uiri ꝑducunt᷑: eidẽ om̃ipo¬
tenti dõ grę sine cessatione soluen¬
nissimi dõni nr̃i imꝑatoris. & tran¬

Expanded text:
 ascendit aliunde, ille fur est et latro; qui autem intrat per ostium, pastor est ovium. Et paulo post subiecit dicens: Ego sum ostium. Ille ergo in ovile ovium intrat per ohumani generis vera sentit et praedicat et praedicata custodit; culmen reminis ad officium portandi oneris suscipit, non ad appetitum gloriae transitorii honoris. Curae quoque suscepti ovilis solerter invigilat, ne oves Dei aut perversi homines prava loquentes dilanient, aut maligni spiritus oblectamenta vitiorum persuadentes devastent. Sed in his omnibus ipse nos instruat, qui propter nos homo factus est, qui dignatus est fieri quod fecit. Ipse et infirmitati meae, et tuae charitati spiritum sui amoris infundat, atque in omni sollicitudine et custodia circumspectionis oculum nostri cordis aperiat. Quod vero ad sacros ordines rectae fidei viri producantur, eidem omnipotenti Deo gratiae sine cessatione solvennissimi domni nostri imperatoris, et tran
Abbreviated transcription (Latin):
sententiã contra symonẽ ꝓtult
dic̃s. Pecunia tua tecũ sit in ꝑta¬
one. quia donũi dĩ existimati piu¬
fecisset: de templo cathedras un¬
dentiũ colũbas euertit. Quidt
enĩ aliud intẽplo colũbas un¬

Expanded text:
 contra Simonem protulit, dicens: Pecunia tua tecum sit in perditionem, quia donum Dei existimasti pecufecisset, de templo cathedras vendentium columbas evertit . Quid est enim aliud in templo columbas ven
Abbreviated transcription (Latin):
culpas det̃gant. Tresce enĩ pu¬
eri in regis᷑ babil onici obseqͥo
deductĩ. legumina aduesc¬
dũ petentes cibis regiis uti
noluer̃: ñ quia culpa. ẽẽt. si ea quȩ
As creauerat ederent. Noluer̃ gͦͣ
ea sumere quȩ licebant: ut ꝑ con¬
tnentiã uirtꝰ excresceret. Dauid
iͦͥqui alienã coniugẽ tulerat. &¬
ualde ꝓsua culpa fuerat flagel¬
latꝰ: aquã bibere longe post de
bechleemitica cisterna uoluit.
luã cũ eiꝰ fortissimi milites detu¬
lissent: bibere retusauit. eãq
sundendo dño libauit. Licebat
eĩ ei bibere : si uoluisset. Sed qͥ
illicita se fecisse meminerat.
laudabilit & alicitis abstinebat.
⁊ qui priꝰ ꝓculpa sua morientiũ
postmodũ si aquã biberet. & iã
uiuentiũ militũ se fudisse san
quinẽ iudicauit dic̃s. Nũ san¬
quinẽ hominũ istorũ qui ꝓfecti

Expanded text:
culpas detergant. Tres etenim puculpas detergant. Tres etenim pueri in regis Babylonici 1131 obsequium deducti, legumina ad ve cendum petentes, cibis regiis uti noluerunt, non quia culpa esset si ea quae Deus creaverat ederent. Noluerunt ergo ea sumere quae licebant, ut per continentiam virtus excresceret. David vero qui alienam conjugem tulerat, et pro sua culpa valde fuerat flagellatus, aquam bibere longe post de Bethleemitica cisterna voluit. Quam cum ei fortissimi milites detulissent, bibere recusavit, eamque fundendo, Domino libavit. Licebat enim ei bibere si voluisset; sed quia illicita se fecisse meminerat, laudabiliter et a licitis abstinebat. Et qui prius pro culpa sua morientium postmodum, si aquam biberet, etiam viventium militum sanguinem se fudisse judicavit, dicens: Num sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
quia &e si hoc lex humana concessi
enĩ ueritas dicit. Qđ ds̃ coniumꝰ.
homo ñ separet. Quȩ etiã ait.
Non licet dimittere uxorẽ. excepti
causa fornicationis. Quis gͦ huc
cȩlesti legis latori contradicat:
Scimꝰ quia scriptũ. ẽ. Frunt diuo
incarne una. Si gͥuir & uxor
una caro sunt. & religionis cat¬
sa uir dimittit uxorem. ł mulis¬
uirũ IN hoc mundo remanen¬
tem. ł fortasse ad illicita miga¬
tem. quȩ ista conuersio. inqua
una eademq caro exparte traust
ad continentiã. & exparte renut
inpollutione: Si uͦ utrisq cone¬
niat continentem uttã ducere.
hoc quis audeat accusare. cũ
concessit. maiora ñ ꝓ hibuitꝰ
cũ suis coniugib & priꝰ conti.¬
nentẽ uitã duxisse. & postmodũ
ad scẽ eccłȩ regimina migrasse
Duob & enĩ modis. scĩ uirĩ etiuã
alicitis abstinere solent. All¬
quando ut merita sibi apud
om̃ĩpotentẽ dm̃ augeant: ali¬
quando uͦ ut ante acte uite

Expanded text:
quia etsi hoc lex humana concessitquia etsi hoc lex humana concessitenim Veritas dicit: Quae Deus conjunxit, homo non separet . Quae etiam ait: Non licet dimittere uxorem, excepta causa fornicationis . Quis ergo huic coelesti legislatori contradicat? Scimus quia scriptum est: Erunt duo in carne una . Si ergo vir et uxor una caro sunt, et religionis causa virum in hoc mundo remanentem, vel fortasse ad illicita migrantem, quae est ista conversio, in qua una eademque caro ex parte transit ad continentiam, et ex parte manet in pollutione? Si vero utrisque conveniat continentem vitam ducere, hoc quis audeat accusare? quanconcessit, majora non prohibuit. cum suis conjugibus et prius continentem vitam duxisse, et postmodum ad sanctae Ecclesiae regimina migrasse. Duobus enim modis sancti viri etiam a licitis abstinere solent. Aliquando ut merita sibi apud omnipotentem Deum augeant, aliquando vero ut anteactae vitae
Abbreviated transcription (Latin):
in urbe regia demorarer: multi ex
eis uenre consueuerant. qͥde pͣdictis
capi tuł accusabant᷑. Sed teste con¬
scientia fateor. nunquã in eis aliqͥd
erroris. aliqͥd pͣuitatis aliqͥd de iis
quȩ contradicebant᷑: inueni. Unde
& eos opinione contẽpta familiarit̃
susciꝑe. & magis ab insequentib
defendere curãbã. Dicebat᷑ nanq
contra eos. qr subobtentu religio¬
nis conuigia soluerent. & quia di-¬
cerent qđ baptisma peccata prenitꝰ
ñ auferret. & si de iniquitatib suis
ret post modũ ei ꝑuerse uiuere
liceret. & qr si cõpulsi aliqͥd de
quib rep̃hendebant᷑ anathema¬
titare se dicerent: anathematis¬
uinculo nullomͦ teneri. Et si
sunt qͥ certissime talia sentiunt
ñ.ẽ. Eosq & ego. & om̃s catholici
ep̃i. atq uniuersa eccła anathe¬
matizamꝰ: quia ueritati conda¬
ria sentiunt. contraria loquiutꝰ
Si enĩ dicunt religionis causa o¬
iugia debere dissolui: sciendu:

Expanded text:
in regia urbe demorarer, multi ex in regia urbe demorarer, multi ex eis venire consueverant qui de praedictis capitulis accusabantur. Sed teste conscientia fateor, nunquam in eis aliquid erroris, aliquid pravitatis, aliquid de his quae contra eos dicebantur inveni. Unde et eos opinione contempta familiariter suscipere, et magis ab insequentibus defendere curabam. Dicebatur namque contra eos quia sub obtentu religionis conjugia solverent; et quia dicerent quod baptisma peccata penitus non auferret, et si de iniquitatibus suis ret, postmodum ei perverse vivere liceret; et quia si compulsi aliquid de quibus reprehendebantur anathemativinculo nullo modo teneri. Et si sunt qui certissime talia sentiunt . Eosque et ego, et omnes catholici episcopi, atque universa Ecclesia, anathematizamus, quia veritati contraria sentiunt, contraria loquuntur. Si enim dicunt religionis causa conjugia debere dissolvi, sciendum est
Abbreviated transcription (Latin):
de &e manduca. qualit̃ tres uiri
uenerint eũ ad corneliũ uocantes
tos iniudea post baptismũ consu-¬
euerat. ingentiles ante baptismũ
uenit.Si enĩ cũ afidelib culparet᷑
auctoritatem quã inscã ȩccła acce¬
ꝑat attendisset: respondere pote¬
rat. ut pastorem suũ oues quȩ ei
cõmissȩ fuerant rep̃hendẽ ñ aude-¬
rent. Sed si inquerela fideliũ aliqͥd
de sua potestate diceret: ꝓfecto doc¬
tor mansuetudinis ñ fuisset. humili
gͦ eos ratione placauit. atq in causa
rep̃hensionis suȩ etiã testes exhibuit.
dic̃s. Uener̃ autẽ mecũ & sex fr̃s isti.
Si gͥ pastor ȩccłȩ. apłorũ princeps.
signa &e miracła singularit̃ faciens.
ñ dedignatꝰ. ẽ. in causa rep̃hensi oĩs
suȩ rationẽ humilit̾ reddere quan¬
to magis nos peccatores cũ de re aliqͣ
rep̃hendin᷑. rep̃hensores nr̃os ratioẽ
humili placare debemꝰ: Ad me & enĩ
sicut nostis. cũ apud uestigia dñorũ

Expanded text:
de et manduca ; qualiter tres viri de et manduca ; qualiter tres viri venerint, eum ad Cornelium vocantes;tos in Judaea post baptismum consueverat, in gentilibus ante baptismum venit. Si enim cum a fidelibus culparetur, auctoritatem quam in sancta Ecclesia acceperat attendisset, respondere poterat ut pastorem suum oves quae ei commissae fuerant reprehendere non auderent. Sed si in querela fidelium aliquid de sua potestate diceret, profecto doctor mansuetudinis non fuisset. Humili ergo eos ratione placavit, atque in causa reprehensionis suae etiam testes exhibuit, dicens: Venerunt autem mecum et sex fratres isti. Si ergo pastor Ecclesiae, apostolorum princeps, signa et miracula singulariter faciens, non dedignatus est in causa reprehensionis suae rationem humiliter reddere; quanto magis nos peccatores, cum de re aliqua reprehendimur, reprehensores nostros ratione humili placare debemus? Ad me etenim, sicut nostis, cum apud vestigia dominorum
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatoris potestate conditi. & san¬
guine redempti. Hticcirco fr̃s nr̃os
lo despicere debemꝰ Certe & enĩ
petrus potestatẽ regni cȩlestis ac¬
ceꝑat. ut quȩq int̾ra ligaret ꝑ
solueret: eẽnt. incęlo ligata oł so¬
luta Suꝑ mare ambulauit. egro¬
tantes umbra curabat. petcantes
uerbo occidebat. mortuos oratiõe
suscitabat. Et quia exadmonitiõe
sp̃s ad corneliũ gentilẽ fuerat
ingressus: contra eũ a fidelib quȩ¬
stio facta ẽ. cur ad gentiles intras
set & comedisset cũ eis. cur eos in
baptismate recepisset. Et tam̃ idẽ
apłorũ primꝰ tanta donorũ grã
repletꝰ. tanta miracłorũ potestate
suffultꝰ. quęrele fideliũ ũ expote¬
state s exratione respondit. causã
ꝑordiñe exposuit. qͦmͦ uas qͦdcdam
uelut linteũ in quo qͦd rupedia
t̃rȩ. & bestiȩ. reptilia atq uolatilia¬
inerant. de cęlo sũmitti uiderit
uocẽq audierit. surge petre. occi¬

Expanded text:
imperatoris potestate conditi, et sanimperatoris potestate conditi, et sanguine relo despicere debemus. Certe etenim Petrus potestatem regni coelestis acceperat, ut quod in terra ligaret vel solveret, esset in coelo ligatum vel solutum , super mare ambulabat , aegrotantes umbra curabat , peccantes vero occidebat , mortuos oratione suscitabat ; et quia ex admonitione Spiritus ad Cornelium gentilem fuerat ingressus , contra eum a fidelibus quaestio facta est: Cur ad gentiles fuerat ingressus et comedisset cum eis; cur eos in baptismate recepisset . Et tamen idem, apostolorum primus, tanta donorum gratia repletus, tanta miraculorum potestate suffultus, querelae fidelium non ex potestate, sed ex ratione respondit, causam per ordinem exposuit, quomodo vas quoddam velut linteum in quo quadrupedia terrae et bestiae, reptilia atquinerant, de coelo submitti viderit , vocemque audierit: Surge, Petre, occi