comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gratia. quam in leuiore egritudine contemp¬
nebatur ad uitornum medicine. Creuit mor¬
bus: et quesitus est medicus Quid ergo lex
preuaricationis gratia posita est. Uude hu¬
milia retur cerui.x suꝑborum multum sibi
tribuentium. et uoluntati suę tantum arro¬
gantium. ut liberum sibi arbitrium putarent
posse adiusticiam sufficere. que tunc quando e.¬
rat integra libertate. id est inparadiso ostendit
uires suas : ostendit quantum possint: s ad
ruendum non ad surgendum: lex ergo pre¬
uaricationis gratia posita est: donec ueniret
semen cui promissum est. dispositum ꝑ an¬
głos inmanu mediatoris. Mediator autẽ¬
unius non est: ds̃ autem unus est: Quid est¬
autem mediator uinus non est: quia int̃ du¬
os utiq mediatorest: Si unus est ds̃ et medi¬
ator non est unus. inter quitl et dm̃ querimꝰ
metliatorem. quia mediator uinus non est: ds̃
autem unus est: Inuenimus int̾ quid et quid

Expanded text:
gratia . Quia in leviore aegritudine contemgratia . Quia in leviore aegritudine contemnebatur adjutorium medicinae: crevit morbus, et quaesitus est medicus. Quid ergo lex? Praevaricationis gratia posita est: unde humiliaretur cervix superborum multum sibi tribuentium, et voluntati suae tantum arrogantium, ut sibi liberum arbitrium posse putarent ad justitiam sufficere: quae tunc quando erat integra libertate, id est, in paradiso, ostendit vires suas, ostendit quantum possent, sed ad ruendum, non ad surgendum. Lex ergo praevaricationis gratia posita est, donec veniret semen cui promissum est, dispositum per Angelos in manu Mediatoris. CAPUTunius non est: Deus autem unus est . Quid est, Mediator unius non est? Quia inter duos utique mediator est. Si unus est Deus, et mediator non est unius; inter quid et Deum quaerimus mediatorem? quia mediator unius non est, Deus autem unus est. Inter quid et quid
Abbreviated transcription (Latin):
dagogus puerum non ducit ad se ipsum: s
amagistrum. S puer cum bene institutus iam
mendans fidem gentib: quia fide impetra nt
ad uitorium. ut impleant legem. Non ꝑ legem
s ires implendi. impetrantes ꝑfidem: Ad hoc
assidue dicit et cominendat ista apłs propter
uideos qui de lege gloriabantur: et libo arbitͥo¬
suo legem sufficere arbitrabantur: Ac ꝑ hoc qr
libero arbitrio suo legem sufficere arbitrabant᷑:
ignorantes dei iusticiam. id ẽ. ex fide iusticiam
adõ datam. et siam uolentes constituere. qͣsi
sius uirib impletam. non clamante fide un¬
petratam. iusticie dei sicut dicit nonsunt sub¬
iecti. finis enim legis xp̃c ait: adiusticiam om¬
ni credenti. Ergo cum dehis tractat: opposuit
sibi Quid ergõ lex: quasi que utilitas legis
respondit Preuaricationis gratia posita est.
hoc est q. dicit alibi. Lex sub uitrauit: ut ab ũ¬
daret delictum Et ibi quid addidit : ubi ha
bundauit autem delictum. suꝑhabundauit

Expanded text:
dagogus puerum non ducit ad se ipsum, sed ad magistrum: sed cum puer bene institutus jam mendans fidem Gentibus; quia fide impetrant adjutorium, ut impleant legem, non per legem, sed vires implendi impetrantes per fidem: ad hoc assidue dicit et commendat ista Apostolus, propter Judaeos, qui de lege gloriabantur, et libero suo arbitrio legem sufficere arbitrabantur: ac per hoc quia libero suo arbitrio legem sufficere arbiDei justitiam, id est, ex fide justitiam datam a Deo, et suam volentes statuere, quasi suis viribus impletam, non clamante fide impetratam, justitiae Dei, sicut dicit, non sunt subjecti. Finis enim legis Christus, ait, ad justitiam omni credenti . Ergo cum de his tractat, opposuit sibi, Quid ergo lex? Quasi, Quae utilitas legis? Respondit: Praevaricationis gratia posita est. Hoc est quod dicit alibi, Lex subintravit, ut abundaret delictum. Et ibi quid addidit? Ubi autem abundavit delictum, superabundavit
Abbreviated transcription (Latin):
tis: uiuetis. Hoc ẽ opus nr̃m in hac uita:¬
multi enim proficientes. non iam delectart
que antea delectabant. Quando ergo delecta¬
bat. et non ei consentiebatur: mortificabatur.
quia iam non delectat mortificatum est. Cal¬
ca mortuum transradurum. Calca iacentem.
conflige cum resistente. Mortua enim est una
delectatio: s uiuit alt̾a. Et illi dum non ꝯ¬¬
sentis mortificas: cum ceꝑit omnino non de¬
lectari. mortificasti. hec est actio nr̃a: hec

Expanded text:
 beati. Hoc est opus nostrum in hac vimulta enim proficientes jam non delectant, quae antea delectabant. Quando autem delectabat, et non ei consequia jam non delectat, mortificatum est. Calca mortuum, transi ad vivum: calca jacentem, conflige cum resistente. Mortua est enim delectatio una, sed vivit altera: et illam, dum non consentis, mortificas; cum coeperit omnino non delectare, mortificasti. Haec est actio nostra, haec
Abbreviated transcription (Latin):
purgato frumentum cum palea nascitur
sine qua seminatur: deinde cum sit inpro¬
baptizato baptizatus nascatur: cum uideas
de circunciso ñ nasci circuncisus: carnalis
est certe ista generatio. et carnalis ͤ circunti¬
sio: et tamen de circuntiso ñ nascetur circũ¬
cisus Sic ergo non potest de baptizato nasci¬

Expanded text:
purgato frumentum cum palea nascitur, purgato frumentum cum palea nascitur, sine qua seminatur. Deinde cum sit in probaptizato baptizatus nascatur, cum videas de circumciso non nasci circumcisum? Carnalis est certe ista generatio, et carnalis est circumcisio, et tamen de circumciso non nascitur circumcisus: sic ergo de baptizato n
Abbreviated transcription (Latin):
pondete kiñi: quando dicunt. et paruulos con¬
turbant. Si de peccatore peccatores nati sunt.
quare non de baptizato iam fideli cui re¬
missa sunt uniuersa delicta iusti nascunt᷑:
cito respondete. Idõ de baptizato non iustus
nascitur. quia ñ eum generat unde regene¬
ratus est. s unde generatus est. De xp̃o di¬
ctum est. Mortificatus in carne. iustificatus spũ
Sic de homine dici potest. tabeficatus car¬
ne: iustificatus spũ: Quod nascitur de car¬
ne: caro est: Queris ut de iusto iustus nas¬
catur. cum uideas iustum ẽẽ. insi regenera¬
tum ommino non posse. Nec attendis do¬
mini sententiam: ꝗ tu ipse in ore habes. Si
quis non renatus fuerit exaqua et et spũ.
Puto quia non hoc factum est in ꝯcubitu.
Miraris quia peccator nascatur desemine
iusti. non de delectat mirari quare oleast̃
nascatur desemine oliue: accipe aliam si¬
militudinem. Iustum baptizatum pone gͣ¬
num purgatum. non attendis quia grano

Expanded text:
pondete, charissimi: quando dicunt, et parvulos pondete, charissimi: quando dicunt, et parvulos turbant, Si de peccatore peccatores nati sunt, quare non de baptizato jam fideli, cui remissa sunt universa peccata, justi nascuntur? Cito respondete: Ideo de baptizato non justus nascitur, quia non cum generat unde regeneratus est, sed unde generatus est. De Christo dictum est, Mortificatus carne, vivificatus spiritu : sic de homine dici potest, Tabefactus carne, justificatus spiritu. Quod nascitur de carne, caro est. Quaeris ut de justo justus nascatur, cum videas justum esse nisi regeneratum omnino non posse. Nec attendis Domini sententiam, quam tu ipse in ore habes: Si quis non renatus fuerit ex aqua et Spiritu . Puto quia non hoc factum est in concubitu. Miraris quare peccator nascatur de semine justi: non te delectat mirari quare oleaster nascatur de semine olivae? Accipe aliam similitudinem. Justum baptizatum, pone granum purgatum: non attendis, quia de grano
Abbreviated transcription (Latin):
uere primum peccatorem ñ ꝑtinet origo si¬
mitatio: cum de illo scriptura loqueretur in¬
udia inquit diaboli. mors intrauit in orbem
terrarum. Imitantur autem eum qui sunt ex
parte ipsius: imitando eum fiunt ex parce
ipsius. Numquid dictum ẽ. in illo peccauer̃
cum de adam diceretur: pp̃ originem. propt̃
posteritatem. propter propaginem uiscerum.
in quo omnes omnes inquit peccauerunt. Nã
si propterea primus constitutus est adam: qr
primus peccauit. tamquam exemplo sit non
inoriginem : Ulo quid tam in longinquo post
tam prolixa tempora contra adam queritur
xp̃c. Siomnes peccatores ad adam propterea
ꝑtinent quia pͥmus peccator: omnes iusti ad
ta est generatio. inxp̃o queritur regenera¬
dens est auctoritas fundatissima est. fides ca¬
tholicissima ẽ. Omnis generatus dampna¬
tus. Nemo lib̾atus nisi regeratus. Ulude et
alteri uersutie illoꝵ. iam uos instructi res¬

Expanded text:
vere primum peccatorem, non pertinet origo, sed ivere primum peccatorem, non pertinet origo, sed imitatio; cum de illo Scriptura loqueretur, Invidia, inquit, diaboli, mors intravit in orbem terrarum: imitantur autem eum, qui sunt ex parte ipsius . Imitando eum fiunt ex parte ipsius. Numquid dictum est, In illo peccaverunt? Cum vero de Adam diceretur, propter originem, propter posteritatem, propter propaginem viscerum, In quo omnes, inquit, peccaverunt. Nam si propterea primus constitutus est Adam, quia primus peccavit, tanquam in exemplo sit, non in origine; utquid tam in longinquo, post tam prolixa tempora contra Adam quaeritur Christus? Si omnes peccatores ad Adam propterea pertinent, quia primus peccator: omnes justi debta est generatio, in Christo quaeritur regeneradens est, auctoritas fundatissima est, fides catholicissima est. Omnis generatus, damnatus: nemo liberatus, nisi regeneratus. Unde et alteri versutiae illorum jam vos instructi res
Abbreviated transcription (Latin):
Respondeo praisus. non pͥmus pecca uit
adam. Si pͥmum peccatorem queris: diabo¬
lum uide. S humani generis massam uo¬
lens ostendere apłs de origine uenenatam:
idõ posuit eum unde nati sumus. non eũ
quem imnitati sumus. Dicitur quidem et pa¬
ter tuus quem unitatus fueris: filii mei
inquit quos iterum parturio qui idemtidẽ
dicit: imitatores mei estote. et propt̃ ipsam
imitationem dr̃ impiis: uos apatre diabo¬
lo estis: Dam constat in catholica fide: qđ
diabolus nec generauit nr̃am naturam. nec
condidit. Sola in illa seductio est preceden¬
tis: imitatio consequentis: Demq quomodo
dictum est. de adam in quo omnes peccaue¬
runt : legatur michi alicubi omnes indi¬
seducente. peccare: aliud in illo pacare. qui
scđm propaginem carnis in illo eramus.õs
antequam nati essemus. tamquam in paren¬
te. tamquam inradice ibi eramus: Sic uene¬
nata est ista arbor ibi eramus: Nam qr
ad diabolum hoc est ad pͥncipem peocati. et

Expanded text:
spondeo prorsus: Non primus peccavit Adam. Si primum peccatorem requiris, diabolum vide. Sed humani generis massam volens ostendere Apostolus de origine venenatam, ideo cum posuit unde nati sumus, non eum quem imitati sumus. Dicitur quidem et pater tuus, quem fueris imitatus: Filii mei, inquit, quos iterum parturio . Qui itidem dicit: Imitatores mei estote . Et propter ipsam imitationem dicitur impiis: Vos a patre diabolo estis . Nam constat in catholica fide, quod diabolus nec generavit nostram naturam, nec condidit: sola in illo seductio est praecedentis, imitatio consequentis. Denique quomodo dictum est de Adam, In quo omnes peccaverunt; legatur mihi alicubi, Omnes in di et seducente peccare, aliud in illo peccare. Quia secundum propaginem carnis in illo eramus omnes, antequam nati essemus, tanquam in parente, tanquam in radice ibi eramus: sic venenata est ista arbor, ubi eramus. Nam quia ad diabolum, hoc est, principem peccati, et
Abbreviated transcription (Latin):
tus cuius est infructu uirtus anime eius. Dice¬
bat apłs. Reatus cuius est nomen domim spes
eus. Errat epicureus: falsum est eram bentum
nis eius fallitur et stoicus. falsum est et enĩ
et mdosissimum. beatum eẽ. hominẽ: cuius
infructu est uirtus anime eius. Heatus ergo
cuius est nomen dñi spes eus. Et quia illi ua¬
ni sunt. et mentiuntur: et ñ respexit inuam¬
bitores sumus ñ carni. ut scđm carnem ui¬
uamus: sicut epicurei: s etiam si scdm seip¬
sam sibi uiuere uoluerit anima. carnalis ẽ¬
rit. carnem sapit. de carne non surgit: Non
est enam quemadmodum in de surgat: qui
brachium porrectum iacenti non tẽnet: Si
enim scđm carnem uixeritis. Sbi enim dic¬
tum est quid michi faciat homo: ibi dictũ ẽ.
gło t̃bilit̃ dicit. um timete qui habet potesta¬
tem et animam et corpus ꝑde ingehennam
ignis: Si ergo sedm̃ carnem uireritis: mori

Expanded text:
tus cujus est in fructu virtus animae ejus. Dicetus cujus est in fructu virtus animae ejus. Dicebat Apostolus: Beatus cujus est nomen Domini spes ejus. Errat Epicureus: falsum est enim, esse hnis ejus. Fallitur et Stoicus: falsum est enim, et omnino mendosissimum, beatum esse hominem, cujus est in fructu virtus animae ejus. Beatus ergo cujus est nomen Domini spes ejus. Et quia illi vani sunt et mentiuntur: Et non respexit, inqsumus non carni, ut secundum carnem vivamus, sicut Epicurei. Sed etiam si secundum se ipsam vivere voluerit anima, carnalis erit; carnem sapit, de carne non surgit. Non est enim quemadmodum inde surgat, qui brachium porrectum jacenti non tenet. Si enim secundum carnem vixeritis. Ubi enim dictum est, Quid faciat mihi homo? ibi dictum est, gelio terribiliter dicit, Eum timete, qui habet potestatem et animam et corpus perdere in gehennam ignis . Si ergo secundum carnem vixeritis, mori
Abbreviated transcription (Latin):
corporis posuerunt: Isti philosophi epicurei
dicti sunt: abepicuro quodam auctore magi¬
stro suo. et quia alii similes eoꝵ extiterunt aũ
suꝑbi quasi acarne se remouentes. et totam
sꝑem beatitudinis sue in anima sua conftituen¬
tes: posuerunt summum bonum inuirtute sua:
Uocem psalmi in uobis affectus pietatis agno¬
uit. scitis. nostis. agnouistis. quomodo infiti suit
in sc̃o psalmo. Qui confidunt inuirtute sua.
Tales fuerunt philosophi qui stoici non cupa
isti. scłm dõi uiuentes. Idõ cum adurbem at¬
strum agnoscendo. et recolendo preuenire ser¬
monem. sicut ibi scͥptum est contuler̃ cum ail¬
lo quidam philosophoꝵ epicureoꝵ et stoichoꝵ
Contulerunt cum illo scdm̃ carnẽ uiuentes:.
ꝯtulerunt cum illo scdm̃ animam uiuentes.
contulit cum illis scdm dm̃ uiuens. Dicebat
epicureus michi. frui carne bonũ est Dicebat
cebat epicureus: Beatus cuius est infructu uo¬
luptas carnis eius. Dicebat stoicus. Immo bea¬

Expanded text:
corporis posuerunt. Isti philosophi Epicurei corporis posuerunt. Isti philosophi Epicurei dicti sunt, ab Epicuro quodam auctore, magistro suo, et qui alii similes eorum. Exstiterunt autem alii superbi, quasi a carne se removentes, et totam spem beatitudinis suae in anima sua constituentes, posuerunt summum bonum in virtute sua. Vocem Psalmi in vobis affectus pietatis agnovit: scitis, nostis, agnovistis quomodo irrisi sunt in sancto Psalmo, qui confidunt in virtute sua . Tales fuerunt philosophi, qui Stoici nuncupatisti secundum Deum viventes. Ideo cum ad urbem Atstrum agnoscendo et recolendo praevenire sermonem, sicut ibi scriptum est, Contulerunt cum illo quidam philosophorum Epicureorum et Stoicorum : contulerunt cum illo secundum carnem viventes, contulerunt cum illo secundum animam viventes, contulit cum illis secundum Deum vivens. Dicebat Epicureus: Mihi frui carne, bonum est. Dicebat cebat Epicureus: Beatus cujus est in fructu voluptas carnis ejus. Dicebat Stoicus: Imo bea
Abbreviated transcription (Latin):
patri et filio ꝯsubstantialis. equalis. et tota tri¬
nitas unus ds̃ sumie bomis. Anima uero
ut dixi creata a summo bono: non tamen
summum bonam. s magnum bonum Itẽ
caro nec summum bonum nec magaum
magnum bonum: s non suminum bonum
Uiuens inter summum bonum: et paruum
bonum ⁊dẽ. int̃ dm̃ et carnem: Inferior deo:
carne suꝑior Quare non uiuit sedm̃ sũmũ
bonum. s uiuit scdm̃ paruum bonum: hoc
ut scđm carnem uiuat Garo debet scđm ip¬
sam uiuere. non ipsa scdm̃ carnẽ. Ipsa iuiuat
scđm ipsam: que uiuit de ipsa. Certe una q̃¬
q scdm̃ hoc uiuat: Unde uiuit. unde uiuit
caro tua: de amma tua Uñ uiuit anima tua.
nis est uita: Anima sibi non est uita. s deus
est amme uita Anima ergo que debet scđm
deum uiuere non enim debitrix ẽ. carni: ut
bre fuer̃ philosophi scłi huius. Alii putaue¬
runt non esse beatitudinem. nisi scđm car¬
nem uiuere: et bonum hominis uoluptatem

Expanded text:
Patri et Filio, consubstantialis, aequalis. Haec tota TriPatri et Filio, consubstantialis, aequalis. Haec tota Trinitas, unus Deus summe bonus. Anima vero, ut dixi, creata a summo bono, non tamen summum bonum, sed magnum bonum. Item caro nec summum bonum, nec magnum magnum bonum, sed non summum bonum: vivens inter summum bonum et parvum bonum, id est, inter Deum et carnem, inferior Deo, carne superior; quare non vivit secundum summum bonum, sed vivit secundum parvum bonum? Hoc ut secundum carnem vivat. Caro debet secundum ipsam vivere, non ipsa secundum carnem. Ipsa vivat secundum ipsam, quae vivit de ipsa. Certe unaquaeque secundum hoc vivat, unde vivit. Unde vivit caro tua? De anima tua. Unde vivit anima tua? nis est vita. Anima sibi non est vita: sed Deus est animae vita. Anima ergo quae debet secundum Deum vivere; non enim debitrix est carni, ut mam. Fuerunt philosophi saeculi hujus, alii putaverunt non esse beatitudinem, nisi secundum carnem vivere, et bonum hominis in voluptate
Abbreviated transcription (Latin):
carni. ut secumdum carnem uiuamus: Si
enim sedm̃ carnem uixeritis: moriemini: si
quia caro malum est: nam et ipsa creatura¬
dei est. et ab eo condita: a quo et anima ssec
illa nec illa par ᷤᷤ dei: s et illa et illa creatura
dei. Ergo caro non est malum: s scđm car¬
nem uĩuere malum: Ps̃ summe bonus ẽ: quia
summe est qui ait. Ego sum qui sum. Deus
ergo summe bonus ẽ: anima magnum bo¬
num. s non summum bonum: Cum autem
audis ds̃ summe bonus est: noli putare
tantum de deo patre dictum. s de patre et fi¬
lio et spũ sc̃o Hec eram trinitas unum suit.
et unus ẽ deus: et summe bonus est: Ita pla¬
ne unus est deus: ut quando deipsa trinitate
interrogaris: hoc respondeas. Ne forte cum
audieris unus deus est. putes ipsum ẽẽ patrẽ.
filius. qui filus in illa trinitate non est pat̃.
qui spẽ sc̃s̃ est. in illa trinitate. nec filius est
nec pat̾: s spc patris. idemq sp̃c filii. Ipse ẽ.

Expanded text:
ivamus. Si enim secundum carnem vixeritis, moriemini. Non quia caro malum est: nam et ipsa Dei creatura est, et ab eo condita a quo et anima; nec illa, nec illa pars Dei, sed et illa et illa creatura Dei. Ergo caro non est malum: sed secundum carnem vivere malum est. Deus summe bonus est, quia summe est qui ait, Ego sum qui sum . Deus ergo summe bonus est: anima magnum bonum, sed non summum bonum. Cum autem audis, Deus summe bonus est, noli putare de Deo tantum Patre dictum, sed de Patre et Filio et Spiritu sancto. Haec enim Trinitas unum sunt, et unus est Deus, et summe bonus est. Ita plane unus est Deus, ut quando de ipsa Trinitate interrogaris, hoc respondeas: ne forte cum audieris, Unus est Deus, putes ipsum esse Patrem, Filius: qui Filius est in in illa Trinitate, non est Pater: qui Spiritus sanctus est in illa Trinitate: nec Filius est, nec Pater; sed Spiritus Patris, idemque Spiritus Filii. Ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
terrenis curis. s eciam forensibus uirgiis inuol
mas ꝑduiit. Interdum ordinata discretio est dũ
negatur ꝓximo quod prestatur extraneo. ut
noueris non ꝓhiberi pietatis officium. s negare
carnalitatis affectum. Pximis enim carnaliter pre¬
statur: quod extraneis pie impẽditur. Sic̃ nr̃a nob̾
non odienda ẽ anima. s eius carnales affect̾ odio
debemꝰ habere: ita nec parentes odio nobis haben¬
di sunt: s eoꝵ impedimenta quȩ nos ab itiuere
recto prepediunt. Dum tam̃ deus ita precipit a nobis
parentes odisse. sic̃ et animas nostras. figura scõrum
uiroꝵ renuntiantium scło: uaccas designasse allo¬
philorum arcam dei gestantes. Ilam sicut ille pig¬
nerum affectibꝰ a recto itinere minime digressȩ st̃:
ita et uir mundo renuntians parentelȩ obtentu ñ
debet a bono prepediri proposito.x
mundi amore prepediuntus

Expanded text:
terrenis curis, sed etiam forensibus jurgiis involvterrenis curis, sed etiam forensibus jurgiis involvsuas perdunt. 5. Interdum ordinata discretio est, dum negatur proximo quod praestatur extraneo, ut noveris, non prohiberi pietatis officium, sed negari carnalitatis affectum. Proximis enim carnaliter praestatur, quod extraneis pie impenditur. 6. Sicut nostra nobis non odienda est anima, sed ejus carnales affectus odio debemus habere, ita nec parentes odio a nobis habendi sunt, sed eorum impedimenta, quae nos ab itinere recto praepediunt, dum tamen Dominus ita praecipiat nobis parentes odire, sicut et animas nostras. 7. Figuram sanctorum virorum renuntiantium saeculo vaccas designasse Allophylorum, arcam Dei gestantes. Nam sicut illae pignerum affectibus a recto itinere minime digressae sunt, ita et vir mundo renuntians, parentelae obtentu non debet a bono praepediri proposito. mundi amore praepediuntu
Abbreviated transcription (Latin):
ii qui ꝓ dei timore scło renuntiant. et
tam̃ curis rerum familiarium implican¬
tur: quanto se rerum studiis occupant.
tanto a caritate diuina se separant. Qui si mul
et terrenis parere curis. et diuinis exercere studẽt:
utrumq complecti simul non ualent. Nlam duas
curas pariter mẽe pectori humano non posse:
et duobꝰ seruientẽ dñis uni placere difficile eẽ.
nͥ prius a secretiorib cordis expellatur impor¬
tuna seculariũ multitudo curarum: anima
quȩ intrinsecus iacet nequaq̃m resugit. Nam dũ
se ꝑ innumeras scłi cogitationes spargit: ad con¬
siderationem sui se nullatenꝰ colligit. Arguitur
eoꝵ tepor: qui dõ uacare uolentes et mundo
renunciant et curis ꝓpriis asꝑguntur. Sed dũ
ꝓpinquorum utilitates ꝓcurant: a dĩ amore se
se parant. Uir spiritał ita ꝓdesse debet suȩ ꝓpin¬
quitati: ut dum illis gr̃am carnis prestare studet.
ipse ab spititali ꝓposito nequaqͣm decliuet. Mutta
enim monachorum amore parentum non solumi

Expanded text:
i qui pro Dei timore saeculo renuntiant, et tamen curis rerum familiarium implicantur, quanto se rerum studiis occupant, tanto a charitate divina seipsos separant. Qui simul et terrenis 308 parere curis et divinis exerceri student, utrumque complecti simul non valent. Nam duas curas pariter inesse pectori humano non posse; et duobus servientem dominis, utrique placere difficile est. 2. Nisi prius a secretioribus cordis expellatur importuna saecularium multitudo curarum, anima, quae intrinsecus jacet, nequaquam resurget. Nam dum se per innumeras saeculi cogitationes spargit, ad considerationem sui se nullatenus colligit. 3. Arguitur eorum tepor qui, Deo vacare volentes, et mundo renuntiant, et curas proprias aspernantur; sed dum propinquorum utilitates procurant, a Dei amore se separant. 4. Vir spiritualis ita prodesse debet suae propinquitati, ut dum illis gratiam carnis praestare studet, ipse a spirituali proposito nequaquam declinet. Multi enim monachorum amore parentum non solum
Abbreviated transcription (Latin):
alcedon lapis ẽ hebeti pallore refulgens.
Int̃ iacinctũ medioximus atq ber illum.
Qui si ꝑtusus. digito. colloue geratur:
Is qui portat eum ꝑhibetur uincere causas.
Hec species lapidis tantum tricolor reꝑitur.
De sma rag¬
do.

Expanded text:
alcedon lapis est hebeti pallore refulgens, Inter jacinthum medioximus atque beryllum; Qui si pertusus digito colloque geratur, Is qui portat eum perhibetur vincere causam. Haec species lapidis tantum tricolor reperitur. § VII. DE SMARAGDO.
Abbreviated transcription (Latin):
xacontalitos lapis ex re nom̃ adeptus.
Qui sexaginta medicos gerit orbe colores.
Corꝑis exigui numers dispendia supplet.
Dum tot gẽmarum fert gẽmula sola decorem.
In libia lapis hic reꝑitur apud trogoditas.

Expanded text:
XACONTALITO. Exacontalites lapis ex re nomen adeptus, Qui sexaginta modico gerit orbe colores, Corporis exigui numero dispendia supplet, Dum tot gemmarum fert gemmula sola colores. In Lybia lapis hic reperitur apud Trogloditas.
Abbreviated transcription (Latin):
ui sp̃ualẽ compatrẽ habet cuius filiũ
uł filiam de lauacro sacri fontis acce¬
ꝑit. et eius uxor comat̃ non ẽ. liceat ei
defuncto cõpatre suo eius uiduã ducere in
uxorẽ. si nullam habent consanguinitatis
ꝓpinquitatẽ. Quid enĩ : Nunquid ñ possunt
coniungi quos nulla ꝓximitas carnalis. uł id
generatio secernit sp̃ualis : Item simili rati¬
one qui spũalẽ habet compatrẽ: gener eius
fieri non ꝓhibetur. de illa dũta xat quã ipse
de sacro foute non suscepit. Sp̃ualiũ quoq
parentum idẽ compatrũ filii uł filiȩ ante
siue post compat̾nitatẽ geniti legitime con¬
iuingi possutt. pret̃ illas ꝑsonas quib com¬
patres existunt: quia spititalẽ filiam pa
acciꝑe non ꝓhibeatur

Expanded text:
ui spiritualem compatrem habet cujus filium vel filiam de lavacro sacri fontis accepit, et ejus uxor commater non est, liceat ei defuncto compatre suo ejus viduam ducere in uxorem, si nullam habent consanguinitatis propinquitatem. Quid enim? Nunquid non possunt conjungi quos nulla proximitas carnalis vel in id generatio secernit spiritalis? Item simili ratione qui spiritualem habet compatrem, gener ejus fieri non prohibetur; de illa duntaxat filia quam ipse de sacro fonte non suscepit. Spiritualium quoque parentum, id est compatrum filii vel filiae ante sive post compaternitatem geniti, legitime conjungi possunt. Praeter illas personas quibus compatres existunt, quia spiritualem filiam paaccipere non prohibeatur
Abbreviated transcription (Latin):
consicłantes et ipsa amplius diligentes: usq ad eorum
cultũ euanuerunt. Uia: xp̃c est. Si quis in ea non gra¬
ditur: non ẽ quomͦ ueniat ad dm̃. Philosophi autem
mundi: utiq dm̃ cognouerunt. S quia displicuit
illis humilitas xp̃i: in inuio transiert et ñ inuia. Idõq¬
euanescentes głam dei ĩmendacium mutauerunt: et
recutudinẽ uiȩ relinquentes. anfractus inciderunt
errorum. Primum unicuiq est: scire quid appetat.
Scd̾m uͦ est: ut id quod appetit apprehendat. Imꝑfe¬
cta quippe sapientia ẽ quo tendas scire: et nescire iter
ꝑ quod expediat ire. Quid enim ꝓdest si quis famis tem¬
pore ubertatis regionem uideat. et uiam ꝑ quam ad il¬
lam ꝑgat ignoret : Ecce patriam quisq querit: s si
uiam ꝑdit errando graditur non ꝓficiendo. Quantoq
plus ambulat: tanto magis abeo quod querit elongat.
rerit: semet ipsum redarguet. dum in diaboli faucib
heserit .xuiii. De lege.

Expanded text:
considerantes, et ipsa amplius diligentes usque ad eorum considerantes, et ipsa amplius diligentes usque ad eorum cultum evanuerunt. 4. Via Christus est; si quis in ea non graditur, non est quomodo veniat ad Deum. Philosophi autem mundi utique Deum cognoverunt, sed quia displicuit illis humilitas Christi, in invio transierunt, et non in via. Idevanescentes, gloriam Dei in mendacium mutaverunt, et rectitudinem viae relinquentes, in anfractus inciderunt errorum. 5. Primum unicuique est scire quid appetat; secundum vero est ut id quod appetit apprehendat. Imperfecta quippe sapientia est, quo tendas scire, et nescire iter per quod expediat ire. Quid enim prodest si quis famis tempore ubertatis regionem videat, et viam per quam ad illam pergat ignorat? Ecce patriam quisque quaerit, sed qui viam perdidit errando graditur, non proficiendo; quantoque plus ambulat, tanto magis ab eo quod quaerit elongatur. 6. rerit, semetipsum redarguat, dum in diaboli faucibus haeserit. CAPUT XVIII. De lege.
Abbreviated transcription (Latin):
seatur cuius errorem et sequitur. sic̃ eccłiȩ ꝑgami in apo¬
calipsin dicit᷑. Habes tenentes doctrinan: balaã et ieza¬
bel. Doetrinam gͥ balaã dicitur hab̾e tiathiris: ꝓpt̃
unitationem non ꝓpt̃ presentiam corꝑalem .xuii. De genti
hyloᷤhi gentium ñ sic̃ oportet dm̃ querentes. uibus.¬
in angłos inciderunt preuaricatores: factusq ẽ
illis mediator diabolus ad mortẽ sic̃ nob̃ xpistus
ad uitam. Multũ mundi phylosophi predicantur indi¬
mensione temꝑe cursuq syderum ac discussione elem̃¬
torum: et tam̃ hoc non nͥ adõ habuerunt. Uolando
enim suꝑbe ut aues aerem. et mergentes in ꝓfundum
ut pisces maris. et ut peccora gradientes: terrã descrip¬
serunt. Uerumptam̃: totamente auctorẽ eorũ intel¬
ligere uoluerunt. Quare ñ possunt anunalia bruta
interrogare : quia uesciunt ratiocinari. Ideo non dis¬
sumiles gentiles homines anmalib qui talia non

Expanded text:
seatur cujus et errorem insequitur, sicut Ecclesiae Pergami in Aposeatur cujus et errorem insequitur, sicut Ecclesiae Pergami in Apocalypsi dicitur: Habes tenentes doctrinam Balaam, et Jezabel; doctrinam igitur Balaam dicitur habere Thyatiris, propter imitationem, non ophi gentium non, sicut oportet, Deum quaerentes, in angelos inciderunt praevaricatores; factusque est illis mediator diabolus ad mortem, sicut nobis Christus ad vitam. 2. Multum mundi philosophi praedicantur in dimensione temporum, cursuque siderum, ac discussione elementorum; et tamen hoc non nisi a Deo habuerunt. Volando enim superbe, ut aves, aerem; et demergentes se in profundum, ut pisces, mare; et ut pecora gradientes, terram descripserunt, verumtamen tota mente Auctorem eorum intelligere noluerunt. 3. Quare non possunt animalia bruta interrogare? Quia nesciunt ratiocinari. Ideo non dissimiles gentiles homines animalibus exstiterunt; qui talia non
Abbreviated transcription (Latin):
corpus. Qui ab idolatria ad iudaismũ. uel here sem
transeut: uixta ꝓpħam de malo ad malum egressi
sinit. Et dñi non cognouerunt: quia de infidelitatis
errore: merrorẽ alium transierunt. Cunis doctrinã
quisq sequit᷑. huiꝰ et filius nuncupat᷑: sicut et ꝑ ꝓpħã
amorreũ patrẽ et cetheam matrem esse isrłeli dñs
dicit. Non utiq nascendo: s imitando. Sic et inme¬
liorem partẽ filii dei mincupantur: qui p̃cepta dei
custodiunt. Unde et nos non natura s adoptione cla¬
mam̾ dõ dicentes. Fat̃ nr̃ qui es incȩlis. Non solum tan¬
tum natiuitate: s etiam imitatione filios posse alicuiꝰ
uocati. Ham uidei scđdm carnem filii abrahȩ: scđ̃m
conu̾sationẽ filii diaboli nuncupant᷑. Hac ꝑ hoc illi
sunt semen habrahe qui eius imitantur sidem: non qͥ
ex eius geuerati sunt carne. De errore auctoris trahitur
aquibusdam et nom̃ et culpa: ut ipsius uocabulo cen¬

Expanded text:
corpus. 15. Qui ab idololatria ad Judaismum vel haeresim corpus. 15. Qui ab idololatria ad Judaismum vel haeresim transeunt, juxta prophetam, de malo ad malum egressi sunt, et Dominum non cognoverunt, quia de infidelitatis errore in errorem alium transierunt. 16. Cujus doctrinam quisque sequitur, hujus et filius nuncupatur, sicut et per prophetam Amorrhaeum patrem, et Gethaeam matrem esse Israel Dominus dicit, non utique nascendo, sed imitando. Sic et in meliorem partem Filii Dei nuncupantur, qui praecepta Dei custodiunt. Unde et nos, non natura, sed adoptione clamamus Deo dicentes: Pater noster, qui es in coelis. 17. Non solum nativitate, sed etiam imitatione filios posse alicujus vocari. Nam Judaei, secundum carnem, filii Abrahae; secundum conversationem, filii diaboli nuncupantur; ac per hoc illi sunt semen Abrahae, qui ejus imitantur fidem, non qui ex ejus generati sunt carne. 18. De erroris auctore trahitur a quibusdam et nomen, et culpa, ut ipsius vocabulo cen
Abbreviated transcription (Latin):
occupant. ut parum saluti locum relinquant: Non
posse hereticos hab̾e ueniam nͥ ꝑ ȩcdiam catholicam.
sic̃ et amici iob ñ ꝑ se placare dm̃ sibi potuerunt. nisi
ꝓets iob sacrificiũ obtulisset. Oꝑa bona quȩ heretici
ꝑ hieremiam. Quia mei oblitus es. ecce ego annuncia¬
bo iusticiam tuam: et oꝑa tua non ꝓderunt tibi. Here¬
tiei quanuis legem et ꝓpħas adimpleant. ex eo tamen
quod eatholici non sunt. non ẽ deus in eoꝵ comientibꝰ
ipso dño testante. Si steterit moyses et samuel ate me.
non ẽ anima mea ad popłm istum. Cice eos a facie mea:
et egrediantur. ꝑ moysen quippe et samuel legem acci¬
pe et ꝓpħas. quos quanuis heretiei implere contendaut.
ꝓpt̃ erioris tam̃ impietatẽ a uultu dei ꝓiciuntur. et
aiustorum cȩtib separantur. Pagan et herecicus: ille
quia minqͣm fuit cũ dei populo. Iste quia recessit a dei
popło. ut̃q recedentes axp̃o: ad diabolicum ꝑtinent

Expanded text:
occupant, ut parum saluti loci relinquant. 11. Non occupant, ut parum saluti loci relinquant. 11. Non posse haereticos habere veniam, nisi per Ecclesiam catsicut et amici Job non per se placare Deum sibi potuerunt, nisi pro eis Job sacrificium obtulisset . Opera bona, quae haeretici er Jeremiam Isaiam: « Quia mei oblitus es, ecce ego annuntiabo justitiam tuam, et opera tua non proderunt tibi . » Haeretici, quamvis legem aut prophetas adimpleant, ex eo tamen quod catholici non sunt, non est Deus in eorum conventibus, ipso Domino testante: « Si steterit Moyses et Samuel coram me, non est anima mea ad populum istum. Ejice eos a facie mea, et egrediantur . » Per Moysen quippe et Samuel legem accipe et prophetas. Quos quamvis haeretici opere implere contendant, propter erroris tamen impietatem a vultu Dei projiciuntur, et a justorum coetibus separantur paganus et haereticus. Ille quia nunquam fuit cum Dei populo; populo; uterque recedentes a Christo, ad diaboli pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
ob quam rem sit : id est ad excitationem fidei uis uͦ
ꝑ quam sit. obscuritas ẽ diuinarum scripturarum:
in qua caliganteᷤᷤ heretici. aliud quam se res habet
intelligunt. Nec ẽẽ possunt quia ipsum qđ existunt
hereses iam non sunt. Male enim sentiendo essentiam
non adquirunt: ad nichilum enim tenctunt. Here¬
tici ingenti studio mendacia discunt: et labore ue¬
hementi ne ad unitatẽ eccłiȩ ueniant: decertant
De quibꝰ ꝑ ꝓpħam congrue dicitur. Docuerunt lin¬
guam suam loqni mendacium: et ut nuque agerent
laborauerunt. Dum uicissim heretiei mutuo se lace¬
rant. quando alterutrũ sese in ꝓprias sectas nduce̾nt:
sic tam̃ inicem sese collidunt. ut contra ȩccłiam pa-¬
ri erroris sp̃u decertent. Et qui inuicem sunt diuisi:
in aduersitate eccłiȩ simul existunt uniti. Cis qui ꝓ
eo quod tantum ualeant heresib uidentur hab̾e u¬
nitatem: hoc respondendum ẽ. Numc ideo saluti pre¬
ponendi sc̃ morbi. quia plerumq ita generalit̃ mundũ

Expanded text:
ob quam rem fit, ad exercitationem fidei. Vis ergo per quam fit, obscuritas est divinarum Scripturarum, in qua caligantes haeretici, aliud quam se res habet intelligunt. Nec esse possunt haereses, quia ipsum quod existunt haereses, jam non sunt. Male enim sentiendo essentiam non acquirunt; ad nihilum enim tendunt haeretici, ingenti studio mendacia sua discunt, et labore vehementi, ne ad unitatem Ecclesiae veniant. decertant. De quibus per prophetam congrue dicitur: « Docuerunt linguam suam loqui mendacium, et ut inique agerent laboraverunt , » dum vicissim haeretici se mutuo lacerant quasic tamen invicem sese collidunt, ut contra Ecclesiam pari erroris spiritu decertent. Et qui invicem divisi sunt, in adversitate Ecclesiae simul existunt uni; eisque qui pro eo quod tantum valeant haereses videntur habere veritatem, hoc respondendum est: Non ideo saluti praeponendi sunt morbi, quia plerumque ita generaliter mundum
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ igitur occasione ꝓpagati funt doctores in fide.
et ꝓ acumine heresium. eccliȩ magistri creuerunt.
Nam tunc clarius manifestatur ueritatis assertio.
quando patuerit quelibet dissensio. Sc̃a ȩccł̃ia ideo
mundi coartantur: hȩc uero in toto orbe diffusa expan
ditur. paulo attestante apło. Qr̃as inquit ago deo iueo
ꝓ onũbꝰ uobis: quia sides ur̃a annunciatur uiniu̾so
mundo. Hereti aut in aliquo angulo mundi: aut
tium societate construitur. Qui sunt heretici nisi qͥ
relicta dei eccł̃ia priuatas elegerunt societates: De
quibꝰ dñs dicit. Duo mala fecit populus meus. Me
dereliquerunt fontẽ aquȩ uiuȩ: et foderunt sibi ei¬
sternas. cisternas dissipatas quȩ continere non ualent

Expanded text:
corum igitur occasione propagati sunt doctores in fide, et per acumen heresum hodie magistri creuNam tunc clarius manifestatur veritatis assertio, quando patuerit quaelibet dissensio. Nolo vos ignorare, mundi coarctantur; haec vero in toto orbditur, Paulo attestante apostolo: Gratias inquit ago Deo meo, pro omnibus vobis, quia fides vestra annuntiatur in universo mundo. Haereses autem in aliquo angulo mundi, aut ilium societate construitur. 7. Qui sunt haeretici, nisi qui, relicta Dei Ecclesia, privatas elegerunt societates? De quibus Dominus dicit: Duo mala fecit populus meus, me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi cisternas dissipatas, quae continere
Abbreviated transcription (Latin):
emina ẽ eccłiȩ pulchritudo. Una quam hic
bene uiuendo consequitur: altera ꝑ quam
sine quas apaganis ꝑtulit in martiribꝰ: siue qͣs
ab hereticis ꝑfert in diuersis concertationibus.
Utrosq autẽ ꝑ gr̃am dĩ exuꝑat: partim feren¬
do partim resistendo. Sc̃a eccłia catholica sicut
male uiuentes in se pacient̃ tolerat: ita male

Expanded text:
emina est Ecclesiae pulchritudo: una quam hic bene vivendo consequitur; altera, per quam sive quas a paganis pertulit in martyribus, sive quas ab haereticis perfert in diversis concertationibus. Utrasque autem per gratiam Dei exsuperat, partim ferendo, partim resistendo. 3. Sancta Ecclesia catholica, sicut male viventes in se patienter tolerat, ita male
Abbreviated transcription (Latin):
camen co ruptio ꝑ gram sacram̃ti non qdem
acuort ut culpa non sut. si ut damꝑnabit
nis in a um psisse ueracit dicurus. arã
uero qne si yesia e it etiam euaponnd mul¬
uerenus admisisse in dubitant asfirmauus.
teqn ei un nie uictore iiciorĩ dicere aopa¬
mus entie iin ipsa quȩ iinceret iuicla por¬
tals aiiquando ac sensisse aicam osipẽns
etteos quiet in cũlpa et i renaegrorabãt.
pͥncum acuipa iustificaret. postea a pena

Expanded text:
amen corruptio per gratiam sacramenti non quidem accipit ut culpa non sit, sed ut damnabilis nis Christum assumpsisse veraciter dicimus: illam vero, quae sic poena est, ut etiam culpa us. Neque enim sic victorem vitiorum dicere volumus, ut cum ipsa quae vinceret vitia portasse aliquando ac sensisse dicamus. Propteensit, ut eos qui et in culpa et in poena aegrotabant: primum a culpa justificaret, postea a poena
Abbreviated transcription (Latin):
cuiati. inordinatȩ delectationis et ooneupis¬
ceutiȩ iuicite titillationẽ alquo m fuisse
eut dicat aut credat. quia si uel aliqͣm p̾ue
delectationis radicẽ. aut motum concupis¬
cetidi inordinatũ in ula fuisse dicereniis:
ꝓeficto ab omi uicio ułam negaremus. deti¬
osttem licnm nundaret. si uicĩ portares:¬

Expanded text:
culati inordinatae delectationis et concupisculati inordinatae delectationis et concupiscentiae illicitae titillationem aliquo modo fuisse, aut dicat, aut credat; quia si vel aliquam pravae delectationis radicem aut motum concupiscendi inordinatum in illa fuisse diceremus, profecto ab omni vitio liberam negaremus. Quomodo autem vitium mundaret, si
Abbreviated transcription (Latin):
manitate et in humanitate suscepit: quȩdam
ñ solum falsa s horrenda etiã blasphemare
non tuuerunt. Quia enim apłe ait. ñ habe¬
mus pontificem qui non possit compati ifirmi¬
tatib nr̃is. temptatũ autem ꝑ omnia. asseru¬
it humanũ affeccum in xp̃o motus etiã uicio¬
rum sensisse. absq consensu tam̃ rationis. scdm
eam concupiscendi infirmitatẽ qua nos qui
peccatores sumus. ex illa originau corrupde¬
ne quã portamus. illicitos appetitus et motꝰ
concupiscentiȩ surgentis. et uicii temptan¬
tis delectationẽ. etiam inuiti sentire solemꝰ.
Hos autẽ motus idcireo xp̃m in carne sua
uoluntarie sustinuisse. ut quasi ulis temptan¬
tib resistendo uictor existeret: quatuiset
sibi temptationẽ uiciorũ suꝑando. pmiñe
iusticiȩ ad quireret. et nob̾ in temptacione
posttis. resistendi et uincendi in semet rpso
exemplum formaret.S. absit a sensu apiano.
ut ullam in illa carue sacrosca agni imna¬

Expanded text:
manitate et in humanitate suscepit quaedam manitate et in humanitate suscepit quaedam non solum falsa, sed horrenda etiam blasphemare non timuerunt. Quia enim Apostolus ait: Non habemus pontificem qui non possit compati infirmitatibus nostris; tentatum autem per omnia ; asserunt humanum affectum in Christo; motus etiam vitiorum sensisse, absque consensu tamen rationis, secundum eam concupiscendi infirmitatem qua nos qui peccatores sumus ex illa originali corruptione quam portamus, illicitos appetitus, et motus concupiscentiae surgentis, et vitii tentantis delectationem etiam inviti sentire solemus. Hos autem motus idcirco Christum in carne sua voluntarie sustinuisse, ut quasi illis tentantibus resistendo victor existeret, quatenus et sibi tentationem vitiorum superando praemium justitiae acquireret, et nobis in tentatione positis resistendi et vincendi in semetipso exemplum formaret. Sed absit a sensu Christiano ut ullam in illa carne sacrosancta agni imma
Abbreviated transcription (Latin):
nuisse. S ñ attendunt quanta absurditas eiꝰ¬
modi assertionẽ consequat᷑. Quomͦ enĩ in xp̃o
uera compassio fuit. si uera passio ñ fuit: cmͦ
stabit qđ dicit ꝓpħa. uere langores nr̃os ipse
tulit. et dolores nr̃os iyse portauit : Si xp̃c in cru¬
ce dolorẽ passus non fuit. quare tantoꝑe calicẽ
passionis transferri a se postulauit: Quid sibi
uoluit sanguis ille desudans. angustiam immi¬
nentis mortis contestatꝰ : Quid sibi uoluit qđ
ipse xp̃c et infirmitatẽ scdm quã caro passionẽ
timuit. et uoluntatẽ scđdm quã spc̃ ꝓmptus¬
fuit. exponens ait. sp̃c quidẽ ꝓmptꝰ ẽ caro autẽ
infirma : Isti gͦ qui negant in saluatorẽ scđ̾m
infirmitatẽ carnis ueram fuisse passionem.
quantũ in se ẽ eam quȩ ꝑ passionẽ xp̃i facta
ẽ negare coniuncuntur. redemptionẽ. Sunt
alii. qui ñ mori dem̃tia de affectib humanis
in xp̃o. quos scdm ueritatem naturȩ cum hu¬

Expanded text:
nuisse. Sed non attendunt quanta absurditas ejunuisse. Sed non attendunt quanta absurditas ejusmodi assertionem consequatur. Quomodo enim in Christo vera compassio fuit, si vera passio non fuit? Quomodo stabit quod dicit propheta: « Vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit . » Si Christus in cruce dolorem passus non fuit, quare tantopere calicem passionis transferri a se postulavit? Quid sibi voluit sanguis ille desudans, angustiam imminentis mortis contestatus? Quid sibi voluit quod ipse Christus in infirmitate, secundum quam caro passionem timuit, et voluntatefuit exponens, ait: Spiritus quidem promptus est, caro autem infirma? Isti ergo qui negant in Salvatore secundum infirmitatem carnis veram fuisse passionem, quantum in se est eam quae per passionem Christi facta est, negare convincuntur redemptionem. Sunt alii qui non minori dementia de affectibus humanis in Christo quos secundum veritatem naturae cum hu
Abbreviated transcription (Latin):
te intus hauserit. rõne et oꝑe apꝓbare et manife¬
stare desistat. Notandum uero quod adinuicem
concatenantur rationale et suꝑhumerale. quia
coherere et concordare debent ratio et oꝑa. ut
quod mentis intellectu ꝑcipimus. oꝑe impleamꝰ.
Deinde etiam qui non prius rationale qͣm suꝑ¬
humerale noĩatur. qm̃ in scola uirtutũ oꝑa p̃ce¬
dunt. ut sapientiam apprehendas sicut scriptũ
ẽ. Amandatis tius intellexi. Et it̃m. Quȩ cepit
iħc facere et docere. Postea manifestatio manife¬
statio sequitur post rationale. ne docere presu-¬
mas quod pͥus non didiceris. Huic enini concor¬
dat quod in ipso rationali .xii. lapides inserti
erant .xͦii. patriarcharum nomina insculpta
in se continentes. quia pontifex scõꝵ patrum
exempla impressa memoriȩ hab̾e debet: et scđm
ipsa facta sua modari¬

Expanded text:
te intus hauserit ratione et opere approbare et manifestare desistat. Notandum vero quod adinvicem concatenantur rationale et superhumerale, quia cohaerere et concordare debent, ratio et opera, ut quod mentis intellectu percipimus opere impleamus. Deinde etiam quia non prius rationale quam superhumerale nominatur, quoniam in schola virtutum opera praecedunt, ut sapientiam apprehendas, sicut scriptum est: A mandatis tuis intellexi . Et iterum: Quae coepit Jesus facere et docere . Postea manifestatio sequitur post rationale, ne docere praesumas quod prius non didiceris. Huic etiam concordat quod in ipso rationali duodecim lapides inserti erant duodecim patriarcharum nomina inscripta in se continentes, quia pontifex sanctorum Patrum exempla impressa memoriae habere debet, et secundum ipsa facta sua moder
Abbreviated transcription (Latin):
equitur deinde rationale siue logyon.
quod pectori pontificis suꝑimponitur.
ut in eius corde sapientiantiam et dis¬
cretionem in eẽ deb̾e ostendatur. In ipso autẽ
rõnaui posita sunt manifestatio et uerttas. ill
in doctͥna sua pontifex nec aliud qin ueritas
suggerit esferre presumat. neq ia quod aũis

Expanded text:
equitur deinde rationale sive logion, quod pectori pontificis superimponitur, ut in ejus corde sapientiam et discretionem inesse debere ostendatur. In ipso autem rationali posita sunt manifestatio et veritas, ut in doctrina sua pontifex nec aliud quam veritas suggerit, efficere praesumat, neque id quod a
Abbreviated transcription (Latin):
uax rex arabuui legit᷑ scripsisse ueroni.
Qui post augustum regnauit murbe scd̾s.
Quot species lapidũ. q̃ noĩa. qͥue colores.
Q ue ue sit his regio. uł quanta potentia cuiq
Hoc opus excerpens. dignũ componere duxi.
Aptum gestanti forma breuiore libellum.
Qui mͥ precipue. paucisq pateret amicis
Nam maiestatem minuit. qui mistica uulgat.
s ec secreta manent. quoꝵ fit conscia turba.
Hunc tribus ut multũ dandũ sancimꝰ amiciᷤᷤ.
Qui numerus sacer ẽ. et nos sacra pandimꝰ ilł.
Qui secreta dĩ seruando decent̃ honorent.
Quos grauitas moꝵ uitȩ cõmendet honestaᷤ.
O ccultas et enim lapidũ cogno scere causas.
Quoꝵ causa latens. effectus dat manifestos.
Egregiũ quiddam uolumꝰ rarumq uideri.
S cilicet hine sollers medicoꝵ cura iuuatur.
Auxilio lapidum morbos expellere docta.
N ec minꝰ inde dari certarũ cõmoda rerum.
Auctores ꝑhibent quib hȩc ꝓspecta ferunt᷑.
Nec dubium cuiqͣm debec falsumue uideri:

Expanded text:
ax rex Arabum legitur scripsisse Neroni, Qui post Augustum regnavit in Urbe secundus, Quot species lapidum, quae nomina, quive colores, Quaeve sit his regio, vel quanta potentia cuique. Hoc opus excipiens dignum, componere duxi Aptum gestanti forma breviore libellum, Qui mihi praecipue, paucisque pateret amicis; Nam majestatem minuit qui mystica vulgat, Nec secreta manent, quorum fit conscia turba. Hunc tribus, ut multum, dandum sancimus amicis. Qui numerus sacer est, et nos sacra pandimus illis. Qui secreta Dei servando decenter honorant, Quos gravitas morum, vitae commendat honestas. Occultas etenim lapidum cognoscere vires, Quarum causa latens effectus dat manifestos, Egregium quoddam volumus rarumque videri; Scilicet hinc solers medicorum cura juvatur. Auxilio lapidum morbos expellere docta: Nec minus inde dari certarum commoda rerum Auctores perhibent, quibus haec perspecta feruntur. Nec dubium cuiquam debet falsumve videri,
Abbreviated transcription (Latin):
Causã non babes. et calumina plenus es. Sigͦ
nia. tu ubi eris qui habebis pecuniam
de calumnia: Ille qui propt̾ u̾tandam ca
lumniam tempus ate tedemit: hic toletat
dies malos. Tu autem quiᷤᷤ calumniis pasceto
hic habebis dies malos et post istos habitu¬
rus es indie iudicii peiores. S hoc forte ti¬
des: quia peccuniam rapis. Ride ride. et con¬
tempne: ego erogẽ. ueniet qui eriget Ei¬

Expanded text:
causam non habes, et calumnia plenus es? Chriscausam non habes, et calumnia plenus es? Chrisnia; tu ubi eris, qui habebis pecuniam de calumnia? Illumniam tempus a te redimit, hic tolerat dies malos: tu autem qui de calumniis pasceris, hic habebis dies malos, et post istos habiturus es in die judicii pejores. Sed hoc forte rides, quia pecuniam rapis. Ride, ride, et contemne: ego erogem, veniet qui exigat
Abbreviated transcription (Latin):
tuncam tuam tollere. Auocare te habet liti¬
b a dõ tuo. Non babebis quietum cor: non
habebis tranquillum quietum ammum. eu̾¬
teris cogitationib tuis. irritaris aduersus
ipsum ad uersarium tuum. Eoce tempus ꝑdi¬
disti. Quanto ergo melius est ut m̃imum ai¬
amittas. et tempus redimas. fĩs mei in cau¬
sis ur̃is et in negotiis ur̃is quando adnos iu¬
dicanda uentunt: si homini xp̃iano dico ut
pro tempore redimendo ꝑdat aliquid suum.
quanto maiore cura et fiducia debeo dicere
ut reddat alienum: Ambos enimap̃ianos au¬
dio. Ille calumniosus qui uult facere alteri
causam. et tollere abillo uelut ꝓconpositione
gaudet. Ad ista uerba: apłs dixit. Redim̃tes
tempus qm̃ dies malisunt. faciam calumnã
xp̃iano illi. uelit nolit. dat michi aliquid ut
tempus redimat. qm̃ epm̃ audiuit. Dic mi¬
chi si illi dicturus sum ꝑde aliquid ut sis oci¬
osus : tͥ non fum dicturus caluminose. ꝑdite.¬

Expanded text:
tunicam tuam tollere, vult avocare te lititunicam tuam tollere, vult avocare te litibus a Deo tuo: non habebis quietum cor, non habebis tranquillum animum, everteris cogitationibus tuis, irritaris adversus ipsum adversarium tuum. Ecce tempus perdidisti. Quanto ergo melius est ut nummum amittas, et tempus redimas? Fratres mei, in causis vestris et in negotiis vestris, quando ad nos judicanda veniunt, si homini christiano dico ut pro tequanto majore cura et fiducia debeo illi dicere, ut reddat alienum? Ambos enim christianos audio. Ille calumniosus qui vult facere alteri causam, et tollere ab illo, velut pgaudet ad ista verba. Apostolus dixit, Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt. Facio ergo calumniam christiano illi, velit nolit, dat mihi aliquid ut tempus redimat, quia episcopum audivit. Dic mihi, si illi dicturus sum, Perde aliquid, ut sis otiosus; tibi non sum dicturus, Calumniose,