comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Q uergo cadunt cũ impellunt᷑. nisi qui
sua sibi fortitudo. & sua sibi. eẽ. uolunt
laudatio : Nullus qͥppe incertamine cadit :
nisi cuiꝰ fortitudo & laudatio cadit: Qua¬
ꝓpt̃ cuiꝰ fortitudo & laudatio ẽ. dñs. tam
noncadit quã ñ cadit dñs & ideo eis fac¬
tꝰ .ẽ insalutẽ : Nonquia ipse aliqͥd factꝰẽ
qđ ante ñerat : sed quia ipsi cũ in eũ crede¬
rent. qđ ñ erant factis : etiã ipsẽ. ñ sibi.
ebant : Non enĩ sentiebant in teriora
inqͥt dñi exaltauitme Magna uirtus
exaltare humilẽ. deificare mortalem.
p̃bere de infirmitate ꝑfectiosẽ. desubietdio¬
ne głam. depassione uictoriã : dare auxliũ
detribulatione. ut afflictis uera salus dĩ
patesceret. affligentib autẽ uana salus
hominis remaneret: Magna hȩc Sed qd
miraris : audi qͥd repetat: Non homose
exaltauit: non homose ꝑfec̃it : non sibi homo
głam dedit: non homo uicit: non homo sibi

Expanded text:
Qui ergo cadunt, cum impelluntur, nisi qui Qui ergo cadunt, cum impelluntur, nisi qui sua sibi fortitudo, et sua sibi volunt esse laudatio? Nullus quippe in certamine cadit, nisi cujus fortitudo et laudatio cadit. Quapropter cujus fortitudo et laudatio est Dominus, tam non cadit quam non cadit Dominus. Et ideo eis factus est in salutem; non quia ipse aliquid factus est quod ante non erat, sed quia ipsi cum in eum crederent, quod non erant facti sunt, et jam ipse non sibi, ebant. Non enim sentiebant interiora inquit, «Domini exaltavit me.» Magna virtus exaltare humilem, deificare mortalem, praebere de infirmitate perfectionem, de subjectione gloriam, de passione victoriam, dare auxilium de tribulatione; ut afflictis vera salus Dei patesceret, affligentibus autem vana salus hominis remaneret. Magna haec; sed quid miraris? audi quid repetat. Non homo se exaltavit, non homo se perfecit, non sibi homo gloriam dedit, non homo vicit, non homo sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Exarserunt qͥppe uelut ignis inspinis: quando
peccatricẽ carnẽ acqi huiꝰ mortalis uitȩ mo¬
lestissimas cõpunctiones ꝑsecutiones incen¬
dio cremauerunt: & in nomine in qͥt dñi
ultus sum eos: siue quia & ipsamalitia quȩ
meis iustos ꝑsequebant᷑ extincta xp̃i a no
popło sociati sunt: siue quia cȩterieorũ
qͥ contẽpser̃ hoctẽpore uocantis miscđiam.
ueritatẽ udicantis infine sensuri sunt:
caderẽ: & dñs suscepitme Quãuis enĩ
eẽt. iã magna multitudo credentiũ quasi
arenȩ innumerabili cõparanda. & inunã
societatẽ . tanquã incumulũ ducta: Tam̃
qͥd ẽ. homo nisi qđ memores eiꝰ: ñ dixit
me: Multitudinẽ ergo fideliũ in unita¬
te fidei simul habitantẽ. ꝑ secutio gen¬
tiũ qͦ impelleret ut deicere᷑ non habebat:
quando in eũ creditũ . ẽ. qͥ& singulos & om̃s
ubiq susciperet: Quia in eaꝗ  inuocantib¬
& laudatiomea dñs: & factꝰ. ẽ mͥ in salutẽ :

Expanded text:
«Exarserunt» quippe «velut ignis in spinis,» quando «Exarserunt» quippe «velut ignis in spinis,» quando peccatricem carnem atque hujus mortalis vitae molestissimas compunctiones, persecutionis incendio cultus sum eos:» sive quia et ipsi, malitia quae in eis justos persequebatur exstincta, christiano populo sociati sunt; sive quia caeteri eorum qui contempserunt hoc tempore vocantis misericordiam, veritatem judicantis in fine sensuri sunt. caderem, et Dominus suscepit me.» Quamvis enim esset jam magna multitudo credentium, quasi arenae innumerabili comparanda, et in unam societatem tanquam in cumulum ducta; tamen quid est homo, nisi quod memor es ejus ? Non dixit, me.» Multitudinem ergo fidelium in unitate fidei simul habitantem persecutio gentium quo impelleret, ut dejiceret, non habebat: quando in eum creditum est, qui et singulos et omnes et ubique susciperet; quia eet laudatio mea Dominus; et factus est mihi in salutem.»
Abbreviated transcription (Latin):
pectũ . ẽ. ad exemplum & dix̃ qͥd primo
passasit incapite suo addendo qđ seqͥtꝰ
Circundantes circundeder̃ me: & bene
ibi non repetitũ. ẽ. om̃s gentes. qđ auidȩis
solis factũ. ẽ: Et innomine dñi ultussũ
interiore diuimtate ꝑ exteriorẽ carnẽ
ignis inspinis & in nomine dñi ultussũ eos.
Hiciam exordine gestarũ rerũ: etã uerboꝵ¬
ordo contexit᷑: Nã ipsum dnm caput ecłȩ.
recte accipimꝰ circundatũ aꝑsecutorib: sic̃
circundant apes fauum : uid enĩ ab ignoran¬
tib gestũ sit: mystica subailitate sp̃s sc̃s
loqͥtur : Mel qͥppe: a pes operantur in fauis:
Noscientes autẽ ꝑsecutores dñi. fecer̃ eũ
nobis in passione dulciorẽ : ut gustemꝰ & ui¬
delicta nrã. & resurrexit ꝓpt̃ iustificationẽ
inspinis: in eiꝰ corpore hoc est in popło ubiq
diffaso. melius intelligit᷑ quẽ circundeder̃
om̃s gentes cũ sit collectꝰ deom̃ib gentib :

Expanded text:
pectum est ad exemplum, et dixit quid primo pectum est ad exemplum, et dixit quid primo passa sit in capite suo, addendo quod sequitur, «Circumdantes circumdederunt me:» et bene ibi non repetitum est, «omnes gentes;» quod a Judaeis solis factum est. «Et in nomine Domini ultus sum interiore divinitate per exteriorem carnem ignis in spinis, et in nomine Domini ultus sum eos.» Hic jam ex ordine gestarum reruordo contexitur. Nam ipsum Dominum caput Ecclesiae recte accipimus circumdatum a persecutoribus, sicut circumdant apes favum. Quid enim ab ignorantibus gestum sit, mystica subtilitate Spiritus sanctus loquitur. Mel quippe apes operantur in favis: nescientes autem persecutores Domini, fecerunt eum nobis ipsa passione dulciorem; ut gustemus et videlicta nostra, et resurrexitin spinis:» in ejus corpore, hoc est, in populo ubique diffuso melius intelligitur; quem circumdederunt omnes gentes, cum sit collectus de omnibus gentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
tor: &ego despiciã inimicos meos Ex qͦlibet
genere in imici exurgant. siue exnumeroma¬
lorũ hominũ. siue ex numero malorũ angłoꝵ :
indñi adiutorio despicient᷑ ui confitemur
inimicis. nonsic mihi tanquã bonꝰ homo seduł
amicus opponat.: ut in se spemmeã iubeat
collocari B onũ ẽ. eñĩ confidere in dño:
quã confidere in homine: Necqͥs qͥs scđm
quendã modũ dicipotest angłs bonꝰ. sic̃
ame cogitet᷑. ut ineo confidere debȩam:
Nemo enĩbonꝰ : nisi solus ds̃: & cũ uideret᷑ ad¬
uuare homo uł angłs: cũ hoc uera dilectione
faciunt: ille ꝑeos facit. qͥ eos ꝓmodo eorum
bonos fecit: Bonũẽ ergo sꝑare in dnõ:
quã sꝑare in pͥncipib: : Nam & angłi dictis
principes. sicut indaniele legimꝰ: Michael
& in nomine dñi ultus sũ eas. Qđ ait om̃s
gentes circundeder̃ me. & in nomine dñi
ultus sueas: significat eccłȩ labores atq
uictoriã : sed quasi cau& sam quȩreret᷑.
unde tammala superare potuerit: res¬

Expanded text:
t ego despiciam inimicos meos.» Ex quolibet genere inimici exsurgant, sive ex numero malorum hominum, sive ex numero malorum angelorum; in Domini adjutorio despicientur cui confitemur inimicis, non sic mihi tanquam bonus homo se amicus opponat, ut ipse in se spem meam jubeat collocari: «Bonum est» enim «confidere in Domino, quam confidere in homine.» Nec quisquis secundum quemdam modum dici potest angelus bonus, sic a me cogitetur, ut in eo confidere debeam: nemo enim bonus, nisi solus Deus; et cum videntur adjuvare homo vel angelus, cum hoc vera dilectione faciunt, ille per eos facit, qui eos pro modo eorum bonos fecit. «Bonum est» ergo «sperare in Dominum, quam sperare in principes.» Nam et Angeli dicti sunt principes, sicut in Daniele legimus, «Michael ultus sum eos.» Quod ait, «Omnes gentes circumdederunt me, et in nomine Domini ultus sum eos,» significat Ecclesiae labores atque victoriam; sed quasi causa quaereretur unde tanta mala superare potuerit, res
Abbreviated transcription (Latin):
dis aptatur: nec głam hominũ non quȩrit
nec terrenas diuitias concupiscit : & tam̃¬
bitat cũ spe uitȩ ȩt̃nȩ. quã hominib
habitantib in marmoratis laqueatisq
tectis: cũ timore mortis ȩternȩ : huiꝰ enĩ
Iustitiaeiꝰ manet in scłm scłi Ipsa eius

Expanded text:
dis aptatur, nec gloriam hominum quaerit, dis aptatur, nec gloriam hominum quaerit, nec terrenas divitias concupiscit; et tambitat cum spe vitae aeternae, quam, hominibus adulantibus, in marmoratis laqueatisque tectis cum timore mortis aeternae. Hujus enim «justitia manet in saeculum saeculi:» ipsa ejus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥtate: Hȩc ut dicunt᷑ : ita sentiant᷑: Tunc
enierit humilitasuera. si nonsola ostentet᷑
quentef. sed consentientes : Qđ non sit ore
sed corde  s pocrita. si diciste habere cũ
credas te ñ habere peccatũ : foris fingis hu¬
militatẽ . intꝰ amplecteris uanitatẽ : ergo. n
&inore & incorde : ñ habes ueritatẽ. Iuid abi
ꝓdest. uideri hominib humilis. eẽ. qđ dicis:
sid s̃ uidet altũ eẽ qđ sapis : certe si aurib
diuinũ in sonaret oraculũ. noli altũ dicere :
nec sic in merito dãnareris. si humilis inore
corã hominibus & altũ incorde corãdõ lo¬
quereris : Cũ uero audias nolialtũ sapere
sed time: Non enĩ ait dicere. sed sapere: curñ
&iam intuses humilis ubisapis: anideo mens
altitudine inflatur. ut hulitatẽ lingua
m̃tiat᷑ : legis uł audis. noli altũ sapere sed
time : & tuintantũ sapis altũ. ut te peccatũ¬
ñ existimes habere: acꝑhoc. quia nonuis

Expanded text:
quitate.» Haec ut dicuntur, ita sentiantur. Tunc quitate.» Haec ut dicuntur, ita sentiantur. Tunc enim erit humilitas vera, si non sola ostentetur quentes, sed, «consentientes;» quod non fit ore, sed corde. Hypocrita, si dicis te habere, cum credas te non habere peccatum; foris fingis humilitatem, intus amplecteris vanitatem. Ergo et in ore et in corde non habes veritatem. Quid tibi prodest videri hominibus humile esse quod dicis, si Deus videt altum esse quod sapis? Certe, si auribus divinum insonaret oraculum, Noli altum dicere; nec sic immerito damnareris, si humile in ore coram hominibus, et altum in corde coram Domino loquereris. Cum vero audias, «Noli altum sapere, sed time» non enim ait, dicere, sed, «sapere»; cur non etiam intus es humilis ubi sapis? An ideo mens altitudine inflatur, ut humilitatem lingua mentiatur? Legis, vel audis, «Noli altum sapere, sed time:» et tu in tantum sapis altum, ut te peccatum existimes non habere; ac per hoc, quia non vis
Abbreviated transcription (Latin):
Conticescat igit᷑ &arescat elatio fęnea suꝑ¬
borũ seipsa sed ucens. quȩ in aurib hominũ
simulata humilitate dicit se habere pecca¬
tũ: in corde autẽ suo impiaelatione dicit
se ñ habere peccatũ. Iuienĩ hocdicunt.
seipsos seducunt. & ueritas in eis ñ est : Sed
quando in aurib: hominũ hoc dicunt. nitan¬
tũ seipsos. sed &alios qͦq doctrinȩ in sanȩ
ꝑuersitate seducunt : Cũ uero id incorde
suo dicunt. illic scipsos seducunt. illic
in eis ueritas non est: Acꝑ hoc seipsos
in corde seducunt : & in suo corde uerita¬
tis lum̃ amittunt: Exclamet autẽ sc̃a
familia xp̃i fructificans & crescens in uni¬
uerso mundo. humiliter uerax. & ueracit̃
humilis : exclamet inquã : sidixerimꝰ quia
peccatũ ñ habemꝰ. nos ipsosseducimꝰ & ueritaf¬
& ueritas in nob̵ ñ. ẽ: Iđ si confessi fuerimꝰ¬
delicta nra: fidelis.ẽ. & iustꝰ. ut dimittat
nobis peccata nrã. & mundet nos ab om̃iini¬

Expanded text:
Conticescat igitur et arescat elatio fenea supConticescat igitur et arescat elatio fenea superborum, se ipsa seducens, quae in auribus hominum simulata humilitate dicit se habere peccatum, in corde autem suo impia elatione dicit se non habere peccatum. Qui enim hoc dicunt, seipsos seducunt, et veritas in eis non est. Sed quando in auribus hominum hoc dicunt, non tantum seipsos, sed alios quoque doctrinae insanae perversitate seducunt: cum vero id in corde suo dicunt, illic seipsos seducunt, illic veritas in eis non est; ac per hoc seipsos in corde suo seducunt, et in suo corde veritatis lumen amittunt. Exclamet autem sancta familia Christi, fructificans et crescens in universo mundo, humiliter verax et veraciter humilis; exclamet, inquam: «Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non edelicta nostra, fidelis est et justus, ut dimittat nobis peccata nostra, et mundet nos ab omni ini
Abbreviated transcription (Latin):
aut quia dubiũ ñ . ẽ. eos ãbulare inuus dñi.
ñcredant᷑ hubere peccatũ: qđ ꝓculdubio fal¬
sumaẽ: Neq enĩ ꝓpt̃ arrogantiã suꝑbiãq
uitandam scriptũ.ẽ. si dixerimꝰ qi peccatũ
ñ habemꝰ nos ipsos seducimꝰ.: alioquin ñ ad de¬
ret᷑. & ueritas in nob ñ.ẽ. sed diceret᷑ humilitas
in nob̾non.ẽ : Presertĩquia seqͥt᷑ unde iste sen¬
sus clarius illustret᷑. om̃sq auferat dubitatio¬
nis ambages: Cũ enĩhocbeatꝰ ioħs dixiss& ão
iunx̃: si autẽ confessi fuerimꝰ delicta nrã : fide¬
detnos ab om̃ uiniqͥtate: Iuidhicdicit: qͥd c̃tra¬
dicit dãnabilis impietatis elatio: sieñĩ ꝓpt̃ ar¬
rogantiã deuitandã. ñ ꝓpt̃ ueritatẽ fatendam
ñoicunt sc̃ĩ se non habere peccatũ. qͥdiẽ. qđ
confitent᷑ ut remissionẽ mundationẽq
mereantur: si hoc fit ut arrogantia de¬
uitetur ÷ qͥmodo ergo impetrabitur pecca¬
torũ uera mundatio : qͥrũ ẽ falsa confessio:

Expanded text:
aut quia dubium non est eos ambulare in viis Domini, non credantur habere peccatum, quod procul dubio falsum est. Neque enim propter arrogantiam superbiamque vitandam scriptum est, «Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus.» Alioquin non adderetur, «Et veritas in nobis non est;» sed diceretur, Humilitas in nobis non est: praesertim quia sequitur unde iste sensus clarius illustretur, omnesque auferat dubitatione ambages. Cum enim hoc beatus Joannes dixisset, ad junxit: «Si autem confessi fuerimus delicta ndet nos ab omni iniquitate» . Quid hic dicit, quid contradicit damnabilis impietatis elatio? Si enim propter arrogantiam devitandam, non propter veritatem fatendam, non dicunt sancti se non habere peccatum; quid est quod confitentur, ut remissionem mundationemque mereantur? An et hoc fit, ut arrogantia devitetur? Quomodo ergo impetrabitur peccatorum vera mundatio, quorum est falsa confessio?
Abbreviated transcription (Latin):
nificat. qͥ grãm baptismi ꝑceper̃: & sic
iordanis conuertitur retrorsum cũ illi con¬
uertuntur addm̃: ut eũ ia retro non habeaq
sed reuelata facie głamdñi speculante s:
in eandẽ imaginẽ trans formentur agła in
les dispensatores uerbi uepitatis. sc̃ĩ apłi¬

Expanded text:
nificat, qui gratiam Baptismi perceperunt; et sic nificat, qui gratiam Baptismi perceperunt; et sic Jordanis convertitur retrorsum, cum illi convertuntur ad Deum, ut eum jam retro non habeant, sed revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformentur a gloriales dispensatores verbi veritatis sancti Ap
Abbreviated transcription (Latin):
dictione ad libertatẽ spiritalẽ panderit᷑
uia. Iordanis autẽ quẽ ad modũ retrorsu
conuersussit : nolo extrauos queratis: nolo
aliqͥd mali suspicemini: Increpat enĩdñs
qͥsdam: qͥdorsum adeũ posuerunt & non
faciem : &qͥs qͥs principiũ suũ deserit. &a
suo creatore auertitur : tanquã fluuius
inmare labitur in huiꝰ scłi amaricante
malitia: Bonũ ergo illi ẽ. ut retrorsum
conuertat᷑. fiatq illids̃ ante faciem rede¬
unti. quẽ sibi a tergo posuerat: & fiat illi
cũilluc laberetur effecerat : & sic obliuis¬
catur ea quȩ retro sunt. & in ea quȩ antes
extendatur: Qđ iam conuerso uti leest
Namq antequã conuertat᷑ siea quȩretrosunt
obliuiscitur dm̃ obliuiscitur: quia ipsũ recro
fecerat adquẽ dorsũ posuerat : & sunea
quȩ ante sunt extenditur. in scłmextendit᷑
quia ipsum sibi ante faciem posuerat. quo
auidius irruebat : Iordanisergo illos sig¬

Expanded text:
dictione ad libertatem spiritualem panderetur dictione ad libertatem spiritualem panderetur via. 7. «Jordanis» autem quemadmodum «retrorsum conversus» sit, nolo extra vos quaeratis, nolo aliquid mali suspicemini. Increpat enim Dominus quosdam qui dorsum ad eum posuerunt, et non faciem . Et quisquis principium suum deserit, et a suo Creatore avertitur, tanquam fluvius in mare, labitur in hujus saeculi amaricantem malitiam. Bonum ergo est illi ut retrorsum convertatur, fiatque illi Deus ante faciem redeunti, quem sibi a tergo posuerat; et fiat illi e faciem, cum illuc laberetur, effecerat; et sic obliviscatur ea quae retro sunt, ut in ea quae ante sunt extendatur : quod jam converso utile est. Namque antequam convertatur, si ea quae retro sunt obliviscitur, Deum obliviscitur; quia ipsum retro fecerat, ad quem dorsum posuerat: et si in ea quae ante sunt extenditur, in saeculum extenditur; quia ipsum sibi ante faciem posuerat, quo avidus irruebat. Jordanis ergo illos sig
Abbreviated transcription (Latin):
& circũcisione cordis : In terrogate ergo
corda ur̃a : si ea circũcidit fides: Si pur¬
gauit confessio: iuobis facta ẽ. uidȩa
scificatio eiꝰ. in uobis isrł potestas eius
Dedit enĩ uobis potestatẽ filiosdĩfieri:
uellet cor applicare. eiꝰq suaui iugo
recedens a pristinis ignorantiȩ sue deside¬
riis deuotũ animũ subdere. carnalibq
inqͥb sine fructu laborabat. tanquam
inegṙpto lateres subdura dominatione
diaboli faceret. audita uoce dñi dicenas
Uenite ad me om̃s qͥlaboratis &onerati
estis. & ego uos reficiam. desertis abiectis
subleuẽ xp̃i sarcinã currere : Recordet᷑
ergo unꝰqͥsq ur̃m quẽ ad modũ om̃ia scłara
impedim̃ta cesser̃ dissuadentiũ uoces.
aut erũ pere nonausȩ sunt: aut considerato
xp̃inomine ꝑ om̃s terras exaltato & ho¬
norato. treme factȩ silu erunt: Ergo
mare uidit a fugit : ut tibi sine contra¬

Expanded text:
et circumcisione cordis . Interrogate ergo et circumcisione cordis . Interrogate ergo corda vestra: si ea circumcidit fides, si purgavit confessio; in vobis «facta est Judaea sanctificatio ejus,» in vobis «Israel potestas ejus.» Dedit enim vobis potestatem filios Dei fieri . 6. um Deo vellet cor applicare, ejusque suavi jugo, recedens a pristinis ignorantiae suae desideriis, devotum animum subdere, carnalibusque  sine fructu laborabat, tanquam in Aegypto lateres sub dura dominatione diaboli faceret, audita voce Domini dicentis, «Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam» , desertis atque abjectis sub levem Christi sarcinam currere: recordetur ergo unusquisque vestrum quemadmodum omnia saecularia impedimenta cesserunt, dissuadentium voces aut erumpere non ausae sunt, aut considerato Christi nomine per omnes terras exaltato et honorato tremefactae siluerunt. Ergo, «Mare vidit et fugit:» ut tibi sine contra
Abbreviated transcription (Latin):
certe & confundent᷑. quando futuri tẽpo¬
ris uerba sunt. qͥs audeat dereb p̃teritis
cogitare : & paulo post ipsos hostes nr̃os
qͥ nos fugientes ut interimerent seque¬
bant᷑ id .ẽ. delicta nrã sicut ȩgẏptios
inmariobrutos. ita inbaptismo demersa
& extincta luce clarius intimat dicens:
qm uoluntarius & misericors. ẽ: ĩpse con¬
teret & mi serebitur nr̃i. Dimerget
cognoscitis israhelitas scđm sem̃ abrahã.
gestis domꝰ ia cõb scđm ꝓmissionem
heredes : cognoscite uos etiã exisse
deegypto quihuic scło renuntiastis:
exisse depopło barbaro. qͥ confessione
piȩtatis uos ablasphemiis gentiũ se iunxi¬
stis: Non est enĩ lingua Nr̃a sed barbara
quedm̃ laudare non nouit: cuiuos can¬
tatis alleluia. Facta .ẽ. enĩ iudȩa scĩfi¬
catio eiꝰ in uobis. Noneñĩ qͥii manifesto
udeus .ẽ. neq qͣ in manifesto in carne ẽ.
circũ cisio: sedqͥ in occulto udȩ usest

Expanded text:
certe «et confundentur,» quando futuri tempocerte «et confundentur,» quando futuri temporis verba sunt, quis audeat de rebus praeteritis cogitare? Et paulo post, ipsos hostes nostros, qui nos fugientes ut interimerent sequebantur, id est delicta nostra, sicut Aegyptios in mari obrutos, ita in Baptismo demersa et exstincta luce clarius intimat, dicens: «Quoniam voluntarius et misericors est, ipse convertet et miserebitur nostri; demerget cognoscitis Israelitas secundum semen Abrahae, qui estis domus Jacob secundum promissionem haeredes, cognoscite etiam vos exiisse ab Aegypto, qui huic saeculo renuntiastis; exiisse de populo barbaro, qui confessione pietatis vos a blasphemiis gentium sejunxistis. Non est enim lingua vestra, sed barbara, quae Deum laudare non novit, cui vos cantatis Alleluia. «Facta est» enim «Judaea sanctificatio ejus» in vobis: «Non enim qui in manifesto Judaeus est, neque quae in manifesto in carne est circumcisio; sed qui in occulto Judaeus est,
Abbreviated transcription (Latin):
etiã illa non de futura p̃nuntiata. sed dep̃te¬
id tamen ꝓnuntiabant. qđ tanto post futurũ
in passione dñi compleretur: Sed tam̃ dilec¬
tissimi. ꝓpħa iste quẽ cõmemoraui. etiam
crassa cordalimauit & ad intelligenda de
p̃teritis rebus gestis futura incunctanter
extendit : ut non solum apłica auctoritate
abipsis ꝓpħ&is hoc p̃ter missum est: yteciã
eorũ eloquio panderetur. uidentes atq
gaudentes. certi acsecuri dethesauro dĩ.¬
& noua & uetera concorditer sibimet cohȩ¬
rentia ꝓferamꝰ: Cũ enĩ tanto post egressũ
popłi illius exegypto. & tanto ante ista
ecłȩ tẽpora hȩc quȩ cõmemoraui cecine¬
rit : tam̃ se futura p̃dicere. sine ulla du¬
bitatione testatur: Scđm dies inqͥt ꝓfec¬
tionis illoꝵ exegrpto: ostendã mirabilia
illis: Uidebunt nationes & confundent᷑ :
hociẽ. qđ hic dictũ ẽ. mare uidit & fugit:
& fugit. occulte futura p̃dicant᷑: uidebt̃

Expanded text:
etiam illa non de futuro praenuntiata, sed de praeteetiam illa non de futuro praenuntiata, sed de praeteid tamen praenuntiabant quod tanto post futurum in passione Domini compleretur. Sed tamen, dilectissimi, propheta iste quem commemoravi, etiam grossa corda limavit, et ad intelligenda de praeteritis rebus gestis futura incunctanter extendit; ut non solum apostolica auctoritate ab ipsis Prophetis hoc praetermissum esse, ut etiam eorum eloquio pandente, videntes atque gaudentes, certi ac securi, de thesauro Dei et nova et vetera concorditer sibimet cohaerentia proferamus. Cum enim tanto post egressum populi illius ex Aegypto, et tanto ante ista Ecclesiae tempora haec quae commemoravi, cecinerit; tamen se futura praedicere sine ulla dubitatione testatur. «Secundum dies,» inqpto, ostendam mirabilia illis. Videbunt nationes, et confundentur.» Hoc est quod hic dictum est, «Mare vidit, et fugit:»«fugit,» occulte futura praedicantur; «Videbunt»
Abbreviated transcription (Latin):
dabuntur : Diligentes terrã. uelut serpen¬
testrahentes terrã conturbabuntur de con¬
clusionib: eorũ in dño dõ nr̃o: excident
m̃te & terrebuntur ate : uis dotuo similis
auferens iniqtatẽ. & transgrediens impie¬
tatẽ. residuis hereditatis tuȩ : & non con¬
tinuit intestimonio irã suã. qm̃ uoluntarius
& misericors ẽ : ipse conuertet & misere¬
bit᷑ nr̃i : Demergit delicta nr̃a : de mergit
in maris ꝓfundum om̃sculpas nr̃as : Nempe
aduertitis fr̃s: manifestius hic a periri sacro¬
scã misteria: In hoc enĩ psalmo. quã uisfutura
intueatur mirabilis ꝓphetiȩ sp̃s: tam̃ uid&ur
uelut transacta narrare : Facta . ẽ. inquit
udȩa scĩficatio eiꝰ: mare uidit & fugit. & facta ẽ.¬
& conuersus ẽ iordanis. & gestier̃ montes
& cõmota. ẽ terra. eodẽ modo p̃teritũ sonant.
sine p̃iudicio tam̃ intelligendi futura: Alio¬
quin. contra euangłtũ testimoniũ cogimͦ.

Expanded text:
dabuntur, delingentes terram, velut serpendabuntur, delingentes terram, velut serpentes trahentes terram; conturbabuntur de conclusionibus eorum, in Domino Deo nostro excident mente, et terrebuntur a te. Quis Deo tuo similis, auferens iniquitatem, et transgrediens impietatem residuis haereditatis tuae? Et non continuit in testimonium iram suam, quoniam voluntarius et misericors est; ipse convertet et miserebitur nostri, demerget delicta nostra, demerget in maris profundum omnes culpas nostras» . Nempe advertitis, fratres, manifestius hic aperiri sacrosancta mysteria. In hoc ergo psalmo quamvis futura intueatur mirabilis prophetiae Spiritus, tamen videtur velut transacta narrare. «Facta est,» inquit, «Judaea sanctificatio ejus: mare vidit et fugit:» et «facta et «conversus est Jordanis,» et «gestierunt montes,» et «commota est terra,» eodem modo praeteritum sonant; sine praejudicio tamen intelligendi futura. Alioquin contra Evangelicum testimonium cogimur
Abbreviated transcription (Latin):
Petra autẽ erat xpc̃: Sed non in om̃ib illis.
bene cõplacuitdõ: Frostrati enĩ sunt inde¬
serto: Hȩc autẽ figurȩ nr̃ȩ factȩ sunt: uid
uultis amplius fr̃s dilectissimi: certe mani¬
festũ .ẽ. non humana suspicione. sed apłico
id ẽ. dunno & dominico magisterio : ds̃ enĩ
loquebat̃ in eis : & quã uis decarneis nubibus.
tamends̃ intonabat. Certe ergo tanto testi¬
monio manifestũ. ẽ. illa om̃ia figurate gesta.
nunc in nr̃a salute cõpleri: quia tunc futura
p̃nuntiabantur. nunc p̃terita legunt᷑. & p̃sen¬
tia cognoscuntur : Audite qđ ẽ mirabilius
librorũ ueterũ sacram̃ta occultata atq ue¬
lata : non nulla ex parte alibris ueterib:
reuelari: Nãmicheas ꝓpħ&a ita loqͥt᷑
Prout dies inqt ꝓfectonis illorũ exaegr̃p¬
to: ostendã mirabilia illis. Videbunt natio¬
nes & confundentur a bomni uigore eorum:
manib ora sua obstruent : aures illis exur¬

Expanded text:
petra autem erat Christus. Sed non in omnibus illis petra autem erat Christus. Sed non in omnibus illis bene complacuit Deo: prostrati enim sunt in deserto. Haec autem figurae nostrae factae sunt» . Quid vultis amplius, fratres dilectissimi? Certe manifestum est non humana suspicione, sed apostolico, id est divino et dominico magisterio; Deus enim loquebatur in eis, et quamvis de carneis nubibus, tamen Dominus intonabat: certe ergo tanto testimonio manifestum est illa omnia figurate gesta, nunc in nostra salute compleri; quia tunc futura praenuntiabantur, nunc praeterita leguntur, et praesentia cognoscuntur. 4. Audite quod est mirabilius, Librorum veterum sacramenta occultata atque velata, nonnulla ex parte a Libris veteribus revelari. Nam Michaeas propheta ita loquitur: «Prout dies,» inquit, «profectionis eorum ex Aegypto, ostendam mirabilia illis. Videbunt nationes, et confundentur ab omni vigore eorum: manibus ora sua obstruent, aures illis obsur
Abbreviated transcription (Latin):
afflictionẽ uł affligentẽ uł cõprimentem.
liter recedendũ. ẽ. nesimꝰ iugũ ducentes cũ infi¬
delibus: Sic eñĩ qͥsq hierłm cȩlestis fit ciuis
idoneus . cũ primũ huic scło renuntiauerit: quẽ¬
ad modũ ille popłs in terrã ꝓmissionis duci ñ
potuit. nisi prius abegẏpto recederet : Sed sicut
ille non inde discessit nisi diuino liberatus
auxilio : sic nemo corde abhoc scło auertitur.
nisi dñicȩ miscđiȩ mimere adiutꝰ. Qđ e nĩ illic
semel p̃figuratũ ẽ: hoc inisto fine scłi. in hac
sicut beatus ioħs apłsscribit hora nouissima
qͦtidianis eccłȩ fȩtibus inuno qͦq credente
cõpl&ur : Audite apłm doctorẽ gentiũ : do¬
centẽ & instruentẽ : Nol oenĩ uos inquit
gnorare fr̃s: quia om̃s patresnr̃i subnube
fuerunt. & om̃s ꝑmare transier̃. & om̃s in
moysen baptizati sunt innube & in mari.
uer̃ : & om̃s eundem potũ spiritꝰalem biber̃ :
Pibebant autẽ despiritali. sequente p&ra :

Expanded text:
afflictionem, vel affligentem, vel comprimentem, liter recedendum est, ne simus jugum ducentes cum infidelibus . Sic enim quisque Jerusalem coelestis fit civis idoneus, cum primum huic saeculo renuntiaverit; quemadmodum ille populus in terram promissionis duci non potuit, nisi prius ab Aegypto recederet. Sed sicut ille non inde discessit, nisi divino liberatus auxilio; sic nemo corde ab hoc saeculo avertitur, nisi divinae misericordiae munere adjutus. Quod enim illic semel praefiguratum est, hoc in isto fine saeculi, in hac, sicut beatus Joannes scribit, hora novissima , quotidianis Ecclesiae fetibus in unoquoque credente completur. Audite Apostolum doctorem Gentium docentem et instrugnorare, fratres, quoniam omnes patres nostri sub nube fuerunt, et omnes mare transierunt, et omnes in Moyse baptizati sunt, in nube et in mari verunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Bibebant enim de spirituali sequente petra:
Abbreviated transcription (Latin):
bortꝰ dñe qm̃exaudistime : & factꝰ esmͥ insa¬
lutẽ: Quã sȩpe ostendit᷑. laudis. eẽ. ista c̃fes¬
sio ñ uulnera medico ostendens. sedde ꝑcep¬
ta sanitate gr̃as agens: Ipse autẽ medicus:
conderet inse. in unũ nouũ hominẽ faciens
pacẽ : & cõmutaret utrosq: in uno corporeaõ:
circũcisionẽ scilicet & p̃putiũ. A dño fac¬
tũ est ei. idei capitianguli. adño factus est:
Q uã uiseñ hoc non ẽẽt. factꝰ nisi passus ẽẽt. ñ
tam̃ hocabeis aqͥb passus. ẽ. factus ẽ. Ña
illiqͥedificabant repbauer̃: sedineo qđ dñs
occulte ȩdificabat fecit in capite anguli
qđ illi reꝓbauer̃: Et est mirabilis inoculis
nr̃is : Inoculis interioris hominis. i noculis
credentiũ. sperantiũ. diligentiũ: non i no¬
culis carnalib eorũ qͥquasi hominẽ contẽp¬

Expanded text:
 exaudisti me, et factus es mihi in salutem.» Quam saepe ostenditur laudis esse ista confessio, non vulnera medico ostendens, sed de percepta sanitate gratias agens. Ipse autem medicus conderet in semetipsum, in unum novum hominem, faciens pacem, et reconciliaret utrosque in uno corpore Deo , circumcisionem scilicet et praeputium. A Domino factus est ei»: id est, capiti anguli a Domino factus est. Quamvis enim hoc non esset factus, nisi passus esset; non tamen hoc ab eis a quibus passus est, factus est. Nam illi qui aedificabant, reprobaverunt; sed in eo quod Dominus occulte aedificabat, fecit in caput anguli quod illi reprobaverunt. «Et est mirabilis in oculis nostris:» in oculis interioris hominis, in oculis credentium, sperantium, diligentium; non in oculis carnalibus eorum qui quasi hominem contem
Abbreviated transcription (Latin):
me tribulatio & dolor utilis: Tribulatio
dequa dat auxiliũ cuidictũ est. da nobis
auxiliũ de tribulatione. & uana salus
hominis: Ego eñi. deuana salutẽ hominis
gaudendum & exultandũ arbitrabar :
Sedcũ audissem ad nõ meo beatilugentes
qm̃ ipsi consolabuntur. non ex pectaui.
ut prius ad mitterẽ bona tẽporalia. qͥb
male oblectabar. & tunc lugeremꝰ. sed
attendi in eandem ipsam miseriã meam
quatalib: oblectabar. quȩ & admittere
formidarẽ. & tenere non possẽ : At tendi
in eã uehem̃ter & fortiter : & me nonsolũ
excruciari aduersitatib huiꝰ scđi. sed etiã
obligari ꝓsperitatib uidi: atq ita tribu¬
lationẽ & dolorẽ qͥme latebat inueni. & no¬
m̃ dñi inuocaui : Odñe. erue animã meam
Miser enĩ ego homo. quisme liberabit
decorpore mortis huius : Nisi grã dĩ ꝑ iħm¬

Expanded text:
me tribulatio et dolor utilis; tribulatio me tribulatio et dolor utilis; tribulatio de qua dat auxilium, cui dictum est, «Da nobis auxilium de tribulatione, et vana sulus hominis» . Ego enim de vana salute hominis gaudendum et exsultandum arbitrabar; sed cum audissem a Domino meo, «Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur» , non exspectavi ut prius amitterem bona temporalia quibus male oblectabar, et tunc lugerem: sed attendi in eamdem ipsam miseriam meam qua talibus oblectabar, quae et amittere formidarem, et tenere non possem; attendi in eam vehementer et fortiter, et me non solum excruciari adversitatibus hujus saeculi, sed etiam obligari prosperitatibus vidi; atque ita «tribulationem et dolorem» qui me latebat «inveni, et nomen Domini invocavi. O Domine, erue animam meam.» Miser enim ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus, nisi gratia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
& inalio psalmo. exclamaui : ecce ueteres
posuisti dies meos In his dieb meis inuo¬
caui: Distant qͥppe diesmei: adieb
dñimei: dies meos dico qͦsipse mͥfecit:
priuata audacia qua deseruieũ: & qm̃
ubiq ipse regnat. & est om̃ps. atq om̃i¬
tenens merui carcerẽ. id ẽ. ignorantiȩ
tenebras : & cõpedes mortalitatis accepi
Inhis dieb meis in uocaui: quia ego & ali¬
bi clamo educde carcere animã meam :
Q qm̃ indie salutis quẽ mihi p̃stitit ad¬
iuitme : intrat in conspectu eiꝰ gemitꝰ
cõpeditorũ. In his enĩdieb meis
Circũ deder̃ me dolores mortis. pericula
inferm inuener̃ me : Quȩ nisi aberrantẽ
abste. non inuenirent me : Nunc autẽ
illa me muener̃. ego uero ea non inue¬
neba: qͥgaudebam ꝓsperis scłi. inqͥb
plus fallunt pericula inferm: Sed post¬
ea quã & ego Ambulationẽ & dolorẽ
inueni: nom̃ dñi in uocaui latebat enĩ

Expanded text:
, et in alio psalmo exclamavi, «Ecce veteres , et in alio psalmo exclamavi, «Ecce veteres posuisti dies meos» : «in» his «diebus meis invocavi.» Distant quippe dies mei a diebus Domini mei. Dies meos dico, quos ipse mihi feci privata audacia, qua deserui eum: et quoniam ubique ipse regnat, et est omnipotens atque omnitenens, merui carcerem; id est, ignorantiae tenebras, et compedes mortalitatis accepi. «In» his «diebus meis invocavi;» quia ego et alibi clamo, «Educ de carcere animam meam» : et quoniam in die salutis, quam mihi praestitit, adjuvit me; intrat in conspectum ejus gemitus compeditorum . In his enim diebus meis, «Circumdederunt me dolores mortis; pericula inferni invenerunt me:» quae nisi aberrantem abs te non invenirent me. Nunc autem illa me invenerunt: ego vero ea non inveniebam, qui gaudebam prosperis saeculi, in quibus plus fallunt pericula inferni. eaquam et ego «tribulationem et dolorem inveni, nomen Domini invocavi.» Latebat enim
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ non audier̃ : qͦ modo autẽ audient
sine p̃dicante .: aut qͦmodo p̃dicabunt.
nisimittant᷑ : Cũ hȩc om̃ia gesta ergame
cernerẽ qͦ modo ñ crederẽ qđ inclinauit
dñs aurẽ suã m: & sic c̃om̃dauit in nobis
pedescorũ qͥannuntiauer̾ pacẽ. qͥ annun¬
inclinatã mihi : & indieb meis inuocaui :
& qͥsunt dies tui. qm̃ dixisti indieb
meis inuocaui : anforte illi qͥb: uenit
plenitudo tẽporis. & misit ds̃ filium suũ
qͥiã clixerat. tẽpore acceptabilȩ exaudi¬
uite. & indie salutis adiuuite : Audisti
exore p̃dicatoris uenientis ad te
pedib spetiosis. ec cenunt tẽpus accep¬
tabile ec cenunc dies salutis : & credidisti.
& indieb: tuis inuo casti. & di xistiͣ
Od nẽ erue animã meã. Sunt qͥdẽ ista:
sed& dies meos magis inqͥt possum dice¬
re diesmiseriȩ mee: dies mortalitatis
meȩ dies scđm adam plenos laboris
& sudoris : dies scđm u& ustatẽ putredinis:
Sgo enĩ iacens infixus inlimo ꝓfundi

Expanded text:
audierunt? Quomodo autem audient sine praedicante? aut quomodo praedicabunt, nisi mittantur» ? Cum haec omnia gesta erga me cernerem, quomodo non crederem quod inclinavit Dominus aurem suam mihi? Et sic commendavit in nobis pedes eorum qui annuntiaverunt pacem, qui annuninclinatam mihi, «et in diebus meis invocavi.» 3. Et qui sunt dies tui, quoniam dixisti, «In diebus meis invocavi?» an forte illi quibus venit plenitudo temporis, et misit Deus Filium suum , qui jam dixerat, «Tempore acceptabili exaudivi te, et in die salutis adjuvi te» ? Audisti ex ore praedicatoris venientis ad te pedibus speciosis, «Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis» : et credidisti, et in diebus tuis invocasti, et dixisti, «O Domine, erue animam meam.» Sunt quidem ista: sed dies meos magis, inquit, possum dicere dies miseriae meae, dies mortalitatis meae, dies secundum Adam, plenos laboris et sudoris, dies secundum vetustatem putredinis. Ego enim jacens, «infixus in limo profundi»
Abbreviated transcription (Latin):
ut impleat᷑ teipsa : Audiamꝰ fr̃s Rm̃i ipsũ
dehac quȩstione si placet : immo quia placet
int̃rogemꝰ. Dic nobis paule beatissime. utrũ
ambulaueris inuus dñi. cũ incarne ad huc
uiueres : Respondedio &unde dicebã¬

Expanded text:
ut impleatur te? Ipsum audiamus, fratres mei; ipsum de hac quaestione, si placet, imo quia placet, interrogemus. Dic nobis, Paule beatissime, utrum ambulaveris in viis Domini, cum in carne adhuc viveres? Respondet: Et unde diceba
Abbreviated transcription (Latin):
tatis: si ꝑseuerantes subdant᷑ dõ : Neo
imitantur unũ ex pͥncipib diabolũ qͥinue
ritate ñstetit. & cecidit: Sienĩ om̃is homo
m̃dax: in tantũ ñ er̃ m̃daces. in quantũ
Hocitaq considerans deuotissimꝰ popłs
fideliũ testiũ. qͦ modo infirmitatẽ huma¬
nã dĩ miscđia ñ relinquat. incuiꝰ infirmita¬
tis pauore dictũ. ẽ. om̃is homom̃dax᷑ qͦmͦ
consolet᷑ humiles & impleat spũ fiduciȩ
trepidantes. ut pene mortuo corde reui¬
uđ scant. ne in semet ipsis fidentessint.
sed in eo qͥ fuscitat mortuos. & linguas
infantiũ facit disertas. qͥait: Cuautẽ
tradent uos. nolite cogitare qͦmodo aut qͥd

Expanded text:
tatis, si perseveranter subdantur Deo, nec imitentur unum ex principibus diabolum, qui in veritate non stetit, et cecidit. Si enim omnis homo mendax, in tantum non erunt mendaces, in quantum Hoc itaque considerans devotissimus populus fidelium testium, quomodo infirmitatem humanam Dei misericordia non relinquat, in cujus infirmitatis pavore dictum est, «Omnis homo mendax;» quomodo consoletur humiles, et impleat spiritu fiduciae trepidantes, ut pene mortuo corde reviviscant, nec in semetipsis fidentes sint, sed in eo qui suscitat mortuos , et linguas infantium facit disertas ; qui ait, «Cum autem tradent vos, nolite cogitare quomodo aut quid
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsfecit: cȩlũ & terrã dedit inqua o peren¬
tur: qͥ nouit terrȩ ꝓudere ꝑcȩlũ: Mane¬
ant igitur cȩlũ & terra indõsuo qͥfecitea
&uiuant ex eo: confitentes ei & laudantes
eum: Nã siexse uelint uiuere morientur :
sicut scriptũ. ẽ : Amortuo quasi non sit perit
confessio: S ed non mortui laudabuntte
dñe : neq om̃s qͥdescendunt in in fernum:
Clamat eñi alioloco. tua scriptura: petca¬
tor dũuenerit in proimalorũ contẽpnet:
Sednos qͥuiuimꝰ benedicimꝰ dño ex hocnunc

Expanded text:
quos fecit coelum, terram dedit in qua operenquos fecit coelum, terram dedit in qua operentur, qui novit terrae providere per coelum. Maneant igitur coelum et terra in Domino suo qui fecit ea, et vivant ex eo, confitentes ei et laudantes eum. Nam si ex se velint 428 vivere, morientur: sicut scriptum est, A mortuo, quasi qui non sit, perit confessio» . Sed, «Non mortui laudabunt te, Domine, neque omnes qui descendunt in infernum.» Clamat enim alio loco tua Scriptura: «Peccator, dum venerit in profundum malorum, contemnit» . «Sed nos qui vivimus, benedicimus Dominum, ex hoc nunc
Abbreviated transcription (Latin):
a quo dissimulare non debeo uerborum
istorũ qͥb dictũ est. Cȩlũ cęli dño terrã
autẽ dedit filiis hominũ : ut ab eo qđ intel
leximꝰ. non retedat intentio: Dixeramꝰeñĩ
magnos & pusillos significari etiã eoqđ
ad iectũ .ẽ. benedictiuos dño qͥfecit cȩlum
& terrã : Siergo magnos cȩli. pusillos autẽ
terrȩ nomine accipimꝰ qm̃ pusilli crescendo
futuri sunt cȩlũ. & in ipsa spe lacte nutri¬
untur : ⁊ sic sunt illi magni cȩlũ terrae.
cũparuulos nutriunt. ut etiã cȩlũ cȩlistẽ.
intelligant. dũ cogitant in qua spe par¬
uuli nutriuntur : Sed tam̃ quia ĩã illi
non ab homine. neq ꝑ hominẽ. sed ꝑ ipsũ dm̃
carpunt sinceritatẽ. ubertatẽq sapientiȩ
accepunt: paruulos futuros qͥdem cȩlum
ut cȩlũ cȩli fe. eẽ sciant: ad hoc tam̃ terra.
cuidicat egoplantaui. apollo rigauit: sed
ds̃ increm̃tũ dedit Ipsis enĩ filiis hominũ

Expanded text:
a quo dissimulare non debeo, verborum a quo dissimulare non debeo, verborum istorum, quibus dictum est, «Coelum coeli Domino, terram autem dedit filiis hominum:» ut ab eo quod diximus, non recedat intentio. Dixeramus enim magnos et pusillos significari etiam eo quod adjectum est, «Benedicti vos Domino, qui fecit coelum et terram.» Si ergo magnos coeli, pusillos autem terrae nomine accipimus: quoniam pusilli crescendo futuri sunt coelum, et in ipsa spe lacte nutriuntur; sic sunt illi magni coelum terrae, cum parvulos nutriunt, ut etiam coelum coeli se esse intelligant, dum cogitant in qua spe parvuli nutriantur. Sed tamen quia jam illi non ab homine, neque per hominem, sed per ipsum Dcarpunt sinceritatem ubertatemque sapientiae, acceperunt parvulos futuros quidem coelum, ut coelum coeli esse sciant; adhuc tamen terram, cui dicant, Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus incrementum dedit . Ipsis enim filiis hominum
Abbreviated transcription (Latin):
resmei estote : sicut & ego xp̃i: Adiecit
itaq dñsi non solũ suꝑ montes gestientes
sicut arietes: sed etiã suꝑcolles gestien¬
tes. sicut agnos ouiũ. Proinde his utrisq
magnis & pusillis. montib & collib arie¬
tib & agnis. dicet ꝓpħa qđ seqͥtur:
quã diceret᷑ benedictiuos dño qͥuos fecit
cȩlũ inmagnis: terrã inpusillis: Sed cȩlũ
non istu uisibile plenũ luminarib: adhos
docibiles fierent: incuiꝰ cȩli docibiles
cõparatione qͥcqͥd carneis oculis cernit᷑.
terra dicenda. ẽ. quã dedit filiis homiñi:
ut eiꝰ consideratione siue ab ea parte
terra nom̃ est : Cũ totũ sicut cõmemorau¬
mꝰ in illius cõparatione qđ cȩlũ cȩli dr̃ t̃rasit
Terrã ergo istã totã dedit filiis hominũ:
ut eiꝰ consideratione quantũ possunt com¬
ciant creatorẽ. quẽ infirmis ad huc cor¬
dib sine isto coniecturȩ amminiculo
uidere ñ possunt Est & alius intellectus.

Expanded text:
res mei estote, sicut et ego Christi» . Adjecit res mei estote, sicut et ego Christi» . Adjecit itaque Dominus, non solum super montes gestientes sicut arietes, sed etiam super colles gestientes sicut agnos ovium. 11. Proinde his utrisque magnis et pusillis, montibus et collibus, arietibus et agnis dicit Propheta quod sequitur: quam diceret, Benedicti vos Domino, qui vos fecit coelum in magnis, terram in pusillis: sed coelum non istud visibile, plenum luminaribus ad hosdocibiles fierent: in cujus coeli comparatione quidquid carneis oculis cernitur, terra dicenda est; quam «dedit filiis hominum,» ut ejus consideratione sive ab ea parte terra nomen est, cum totum sicut commemoravimus, in illius comparatione quod coelum coelistam totam «dedit filiis hominum,» ut ejus consideratione, quantum possunt, conjiciant Creatorem, quem infirmis adhuc cordibus sine isto conjecturae adminiculo videre non possunt. 12. Est et alius intellectus,
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ domũ a aron: Vtrosq autẽ benedicens:
Benedix om̃s tim̃tes dnm. Quȩris qͦs: utros¬
q respondetꝰ᷑. Pusillis cũ magnis
Hoc ẽ. domꝰisrł cũ domo aaron: Eosittq
qͥ ex ipsa gente credider̃ insaluatorem
itm : quiꝰa non in om̃ib illis bene placuit
dõ. Sedsiqͥdam illorũ non credider̃.
nũ qͥd incredulitas illorũ fidẽ euacuauit :
absit Neq enĩ om̃s qͥsunt exisrł
hisunt isrł neq quia sunt sem̃ abraham.
om̃s filii : sed sicut scriptũ. ẽ. reliquiȩ
saluȩ facte sunt: Ex ꝑsona enĩ eorum
ser̃ eni etiã de lapidib suscitati filu
abraham : Accesser̃ oues quȩ nonerant
de hoc ouili. ut fieret unꝰgrex &unꝰ pastor:
Accessit fides om̃iũ gentium & creuit
numerus non solũ sapientiũ antistitum.
sed etiã obȩdientiũ popłoꝵ: adiciente
cȩteros imitaturos praeirent᷑. sed etiã
suꝑfilios eorũ. qͥpatrũ pia uestigia
sequerentur : Nam sic ait ille. his qͦs

Expanded text:
trosque autem benedicens, «Benedixit omnes timentes Dominum.» Quaeris quos utrosque? respondetur, «Pusillos cum magnis.» Hoc est, domum Israel cum domo Aaron, eos utique qui ex ipsa gente crediderunt in salvatorem Jesum; quia «non in omnibus illis beneplacuit Deo . Sed si quidam illorum non crediderunt, numquid incredulitas illorum fidem Dei evacuabit? Absit . Neque enim omnes qui sunt ex Israel, hi sunt Israel; neque qui semen sunt Abraham, omnes filii:» sed, sicut scriptum est, «Reliquiae salvae factae sunt.» Ex persona enim eorum serunt enim etiam de lapidibus suscitati filii Abraham : accesserunt oves quae non erant de hoc ovili, ut fieret unus grex et unus pastor : accessit fides omnium gentium, et crevit numerus non solum sapientium antistitum, sed etiam obedientium populorum; adjiciente caeteros imitaturos praeirent, sed etiam super filios eorum, qui patrum pia vestigia sequerentur. Nam sic ait ille his quos
Abbreviated transcription (Latin):
deb&. eẽ. animȩ actio tendentis adreqͥem:
non tam̃ pigra & desidiosa. ut cursũ con¬
sũmet. sicut scriptũ.ẽ: In mansuetudine
oꝑa tua ꝑfice : & enĩ nemansuetudo ad
segnitiaẽ duceret᷑ : ad iunctũ ẽ. oꝑa tua ꝑfice:
N eq enĩ sicut in istauita. somni requies nos
reparat ad actionẽ : secdactio bona ꝑducit
ad semꝑ uigilantẽ quietẽ : Ille autẽ cuncta
pedes meos alapsu:. Hȩc enĩ inspe
cõpleta ergase cantat: qͥsquis huius
carnis uinculũ intelligit: Uere qͥppe
dictũ. ẽ: humiliatꝰ sum & saluũ me fecit
Sed & illud apłs uerũ dicit: qm̃ spe
salui facti sumꝰ : & de morte quidem
qđ exemptisumꝰ. secte dicit᷑ ĩa eẽ. com¬
pletũ: ut mortẽ in telligamꝰ noncre¬
dentiũ . dequalib: ait dimitte mor

Expanded text:
debet esse animae actio tendentis ad requiem: debet esse animae actio tendentis ad requiem: non tamen pigra et desidiosa; ut cursum consummet, sicut scriptum est, «In mansuetudine opera tua perfice» . Etenim, ne mansuetudo ad segnitiem duceretur, adjunctum est, «Opera tua perfice.» Neque enim sicut in ista vita somni requies nos reparat ad actionem; sed actio bona perducit ad semper vigilantem quietem. 7. Ille autem cuncta pedes meos a lapsu.» Haec enim in spe completa erga se cantat quisquis hujus carnis vinculum intelligit. Vere quippe dictum est, «Humiliatus sum, et salvum me fecit:» sed et illud Apostolus verum dicit, Quoniam «spe salvi facti sumus» . Et de morte quidem quod exempti sumus, recte dicitur jam esse completum, ut mortem intelligamus non credentium, de qualibus ait, «Dimitte m
Abbreviated transcription (Latin):
non flagellat custodiens paruulos dñs.¬
quos grandes querit heredes: quis enĩ. ẽ.
filius cui nondet disciplinã pater eiꝰ: hu¬
miliatussum : & saluum mefecit : Saluum
mefecit: quia humiliatussum: Nonenim
penalis. sed salutaris dolor est: quẽ secando
conuertendã animã suã Qmbenefecit ei
dñs : subiecit : qm̃ exemit animã meã de
morte : Id eo ne in reqͥem conuerteretur
quia exempta.ẽ. amorte : nonne magis
inmorte requies dici solet: quȩ tandẽ eiꝰ
actio ẽ cuiꝰ uita reqͥes & mors inqͥetudo ẽ:
Talisergo actio debet. eẽ. animȩ. quȩ ten¬
dit ad quietã securitatẽ. nonquȩ augeat
demorte : Quimisertꝰ eiꝰ. dix̃ . Venite
ad me om̃s qlaboratis: & ego uos reficiam:
Tollite iugũ meũ suꝑ uos. & discite ame
quia mitissum & humilis corde. & inueni¬
ets requiem animab: ur̃is: Iugũ enĩ meũ
suaue. ẽ : & sarcinam ea leuis est : Mitis
itaq & humilis. tanquã uiã xpm sequens.

Expanded text:
non flagellat custodiens parvulos Dnon flagellat custodiens parvulos Dquos grandes quaerit haeredes? quis enim est filius cui non det disciplinam pater ejus ? «Humiliatus sum, et salvum me fecit.» Salvum me fecit, quia humiliatus sum: non enim poenalis, sed salutaris dolor est quem secando convertendam animam suam, quoniam benefecit ei Dominus; subjecit, «Quoniam exemit animam meam a morte.» Ideone in requiem converteretur, quia exempta est a morte? Nonne magis in morte requies dici solet? Quae tandem ejus actio est, cujus vita requies, et mors inquietudo est? Talis ergo actio debet esse animae, quae tendat ad quietam securitatem, non quae augeat de morte qui misertus ejus dixit, «Venite ad me, omnes qui laboratis, et ego vos reficiam: tollite jugum meum super vos, et dism et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris; jugum enim meum suave est, et sarcina mea levis est» . Mitis itaque et humilis, tanquam viam Christum sequens,
Abbreviated transcription (Latin):
ribulationẽ & dolorẽ inueni. & nom̃ dñi
inuocaui: & audient reliquiȩ gentium
quȩ nondũ in uocant nom̃ dñi. audiant
& quȩrant ut inueniant tribulationem
& dolorẽ. & inuocent nom̃ dnĩ: & salui fiant
Non hoc eis dicimꝰ ut quȩrant miseriam
quã non habent : sedut inueniant eam
quã nescientes habent : Neq hoc eis
optamꝰ ut terrena necessaria desint eis.
qͥb indigent dũ mortaliter uiuunt: sed it
hoc plangant qđ amissa sacietate cȩlesti.
terrenis nondũ ad fruendũ stabilib bonis.
Iused ad fustentandum necessariis indigere
meruer̃ : Agnoscant & lugeant istam
miseriã : faciat cos beatos lugentes.
primũ q̃uia inclinauit aur̃e fuam mihi :¬
& nesciebam ꝓpinquas se aurẽ dĩ mei ori
meo: nisiꝑillos speciosos pedes excitarer
ut in uocarẽ Quis eñi eũ in uocauit. nisi
quẽ ipse prior uocauit : hincergo pri¬
mũ misericors : Iustꝰ autẽ quia flagellat:¬
quã dulce qđ recipit: uomodo enim¬

Expanded text:
ni invocavi:» et audiant reliquiae gentium quae nondum invocant nomen Domini; audiant et quaerant, ut inveniant tribulationem et dolorem, et invocent nomen Domini, et salvae fiant. Non hoc eis dicimus, ut quaerant miseriam quam non habent, sed ut inveniant eam quam nescientes habent: neque hoc eis optamus, ut terrena necessaria desint eis, quibus indigent, dum mortaliter vivunt; sed ut hoc plangant, quod amissa satietate coelesti, terrenis, non ad fruendum stabilibus bonis, sed ad sustentandum necessariis indigere meruerunt. Agnoscant et lugeant istam miseriam; faciet eos beatos lugentes, primum, quia inclinavit aurem suam mihi; et nesciebam propinquasse aurem Dei mei ori meo, nisi per illos speciosos pedes excitarer, ut invocarem: quis enim eum invocavit, nisi quem ipse prior vocavit? Hinc ergo primum «misericors. quam dulce quod recipit. Quomodo eni