comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ducere quia matris loco sunt.
quos⁊ ipsum disso  lutademũ
affinitate ꝓcedit. alioquin fia¬
dhuc nouesta ẽ .i. siadhuc pat
tuo nupta ẽ. comum inre inpe¬
ditur tibi nbere quiacad̾
duobus nupta ee ñ potest.
Item si ad hnc soc̾us ẽa. siadhu¬
e filia eius tõ mipta ẽ ideo inped¬
iuntur nptiequiaduas uxo¬
res babert n pbĩsis. ¶Mantita¬
men filius eralia rreore ⁊uxoris
recte contrabunt bant fratremi
sororemne exinatimonio peaꝯ
teictonatos. ¶ siuxortua
post diuorti um ecalio fili

Expanded text:
ducere, quia matris loco sunt. quod et ipsum dissoluta demum adfinitate procedit: alioquin si adhuc noverca est, id est si adhuc patri tuo nupta est, communi iure impeditur tibi nubere, quia eadem duobus nupta esse non potest: item si adhuc socrus est id est si adhuc filia eius tibi nupta est, ideo impediuntur nuptiae, quia duas uxores habere non possis. Mariti tamen filius ex alia uxore et uxoris recte contrahunt, licet habeant fratrem sororemve ex matrimonio postea contracto natos. Si uxor tua post divortium ex alio fili
Abbreviated transcription (Latin):
adͥfim̃ium et si tales psone int̾
se coicunt nefanas atq ince¬
stas nuiptias contraxis se dñret
hec at̾o ita sunt ut quamui
pacoptione parentum nborna¬
ueloco sibi eẽ ceperunt. ñ possnĩt
inter se matrimonio ningi
camque tibi adoctoem filiaa¬
ut neptis ee cepent ñ potens ipx¬
orem ducere quaus eamera¬
erpanens. ¶ Intereas quoq pns
que cetransuenso gͥdu cognaro¬
nis unnguntur ẽ qͦuedam simił
obruatio. s ntañta. sane enim⁊
Int frin sororemq nuptie ꝓħi¬
te sunt siucab eodem patrecad¬
qr matte natifuĩnt sinc eealt̾¬
peradoctoem soror tibiẽe cepent
quamd̃iu quidem constat ado¬
ptio sanem̃ter te ⁊ eamnuptieꝰ
sstere npossunt cum uo pmanq¬

Expanded text:
m. et si tales personae inter se coierint, nefarias et incestas nuptias contraxisse dicuntur. et haec adeo ita sunt, ut quamuis per adoptionem parentum liberorumue loco sibi esse coeperint, non possint inter se matrimonio coniungi, eam quae per adoptionem filia aut neptis esse coeperit, non poteris uxorem ducere, quamvis eam emancipaveris. Inter eas quoque personas quae ex transverso gradu cognationis junguntur est quaedam similis observatio, sed non tanta. Sane enim inter fratrem sororemque nuptiae prohibitae sunt, sive ab eodem patre eademque matre nati fuerint, sive ex alteper adoptionem soror tibi esse coeperit, quandiu quidem constat adoptio, sane inter te et eam nuptiae consistere non possunt. »
Abbreviated transcription (Latin):
dum. ¶ Eigon omnes uxdes
nuꝑtus abstinen dumẽ inter
eas eĩ ꝑsõas que parentum
liberorum ue lecum int̾ se opui¬
nent niptie contrabi ñ poisut
uelutiinter patrem filiamuł¬

Expanded text:
dum. Ergo non omnes nobis nuptiis abstinendum est: inter eas enim personas quae parentum liberorumve locum inter se optinent nuptiae contrahi non possunt, veluti inter patrem et filiam
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias contrahere ꝓbibentir.
u diximius aliquice ⁊ aint necyi
non sunt s tales funt quamtu
quamtum ad patriam ptinet
potatem. quales sunt bii quo
mater nulgo conccp̾. Namnei
uipatrem he intelligunturcn
isctim incͥtus e unde solẽt
filii spurii appellan nłagrẽcas
tis
exactioilloc
tur que sacris constitutiomb
continentur.¶Aliqu̾ado au̾t
euen̾ ut liben qui statim ut nati
sunt impotestate parentum no
fiant p̾a autem redigantur in
potatem parentumqualis est.
squidum natuiłalis suerat p̾ea
cirie datuᷤ potestati patris subi¬
tur necnõ ĩs qui amniliere liba
procatus c̾ matrimonium mini¬
me legibus int̾dictum fuãt ⁊ ad
quampate consuetudinemha¬
buĩt. postea exnr̃a constituriõe
dotalibus instrumis copositi
impotestate patiis efficitu eq̃d̃

Expanded text:
nuptias contrahere prohibentur, e diximus aliqui coierint, nec vir non sunt, sed tales sunt, quantum ad patriam potestatem pertinet, quales sunt ii quos mater vulgo concepit. nam nec hi patrem habere intelleguntur, cum his etiam incertus est: unde solent filii spurii appellari, vel a Gratis exactioni locus tur, quae sacris constitutionibus continentur. Aliquando autem evenit, ut liberi quidem statim ut nati sunt in potestate parentum non fiant, postea autem redigantur in potestatem. qualis est is qui dum naturalis fuerat postea curiae datus potestati patris subicitur. nec non is qui a muliere libera procreatus, cuius matrimonium minime legibus interdictum fuerat sed ad quam pater consuetudinem habuerat. postea ex nostra constitutione, dotalibus instrumentis compositis, in potestate patris efficitur: quod
Abbreviated transcription (Latin):
aneum fiłia omancipare⁊ siquis
uelit᷑ ramimadoptare. deberet
aman silium ensacipare. ¶Frs
uõliororis siliam ipeorem duee
ñ licet set nec neptem fris uł soro¬
ns ducere nxoremquis potest q̃¬
filiam uxorem duoere non licetes

Expanded text:
am suam emancipare: et si quis velit nurum adoptare, debere eum ante filium emancipare. Fratris vel sororis filiam uxorem ducere non licet. sed nec neptem fratris vel sororis ducere quis potest, qufiliam uxorem ducere non li
Abbreviated transcription (Latin):
inc̾to patre natus c̃ quoniamiu
ulgo ceceptus ẽ Sufficit au¬
tem: libam fuisse matremeo
tenpore quo nascitu hect
ancilla eõcepenta ee contrano si

Expanded text:
incerto patre natus est, quoniam onceptus est. Sufficit atem liberam fuisse matrem tempore quo nascitur, cilla conceperit. Et econtrario
Abbreviated transcription (Latin):
tituit empte nendite fedita¬
tis scipulatiões int̾pcebintiu¬
¶s et si retus scuptus b̾ adire be¬
ditatem obid qd̾ dicat eam sͥ
suspectam ẽe ñbi quasi damp¬
nosam cauetur pegasiano sera¬
tus consulto ut desiderante eo
cinrestituere rogatus ẽ uissu
p̾toris adeat ⁊ restituat bedi¬

Expanded text:
tae et uenditae hereditatis stipulationes interponendae sunt. Sed si recuset scriptus heres adire hereditatem ob id, quod dicat eam sibi suspectam esse quasi damnosam, cauetur Pegasiano senatus consulto, ut desiderante eo, cui restituere rogatus est, iussu praetoris adeat et restituat, proi
Abbreviated transcription (Latin):
porib trebelliano naximo ⁊ay
ncosenea consulibus senatus. ꝯ¬
tum ẽ ut sihereditas exfidei com¬
missi cã restituta. sitomnes ac¬
tiones que nnt cruiliberedi⁊hẽ

Expanded text:
 Trebellio Maximo et Annaeo Seneca consulibus senatus tum est ut, si cui hereditas ex fideicommissi causa restituta sit, omnes actiones quae iure civili heredi et
Abbreviated transcription (Latin):
exquinqr test nutum numero a
infidci comiissis legittimsis eẽ
noscitur res possit manirestari.
penitus testis interuem̃t tunc si¬
nepater hrclis siue alius qui cu¬
qr nt qui fidem elegithidis et
⁊łro aliquid cestitui uoluit. n be¬
res ꝑsi ea rẽtus admnple fitem
ecusat negando remitace subss¬
cutam si frde cominissanus nis¬
iurndum cidem ditulent cum
udunt ut ecusantem adsidei cõ¬
missiul imiusitatis ulspetialis c¬
soluronem cobaitan ne depere¬
at ultima uolũtas testorie sid̾i
Heredis commissa. ¶Eadem
obsuari censumus ⁊ si alega¬
tario ule xi coninissa no ali

Expanded text:
ex quinque testium numero, qui in fideicommissis legitimus esse noscitur, res possit manifestari, penitus testis intervenerit, tunc sive pater heredis sive alius quicumque sit, qui fidem elegit heredis et ab eo aliquid restitui voluerit, si heres perfidia tentus adimplere fidem recusat, negando rem ita esse subsecutam, si fideicommissarius iusiurandum ei detulerit, cum udivit, vel recusantem ad fideicommissi vel universitatis vel specialis solutionem coartari, ne depereat ultima voluntas testatoris fidei heredis commissa. eadem observari censuimus et si a legatario vel fideicommissario ali
Abbreviated transcription (Latin):
trebellianum ut exbec solo necẽ¬
sitas beredĩ inponatur supo ro¬
lente adire fidei commissars
desiderat restitiri sibilcoita teo
nullo nec daꝑno uͦ comap̾hrde re¬

Expanded text:
Trebellianum, ut ex hoc solo et necessitas heredi imponatur, si ipso nolente adire fideicommissarius desiderat restitui sibi hereditatem, nullo nec damno nec commodo
Abbreviated transcription (Latin):
titptus aut totam bereditatem
ant ꝓpate restituere iogatus ani
expartchẽs institutus ant tota¬
eam partemaut partis partem re¬
stituẽ rogatur. Hã ⁊ hiboc casu ea¬
ruis heditaris restitutõem cdixi¬
mus. ¶Biquis una aliqua
redeductasine pcepta queq̃tam
continet ueluti fundo uł aliare
regatus sit restitu e bẽditatem si¬
milimo extrebelliano senatus
consulto restitutio fiat. Prouid
exeo senatus consulto actionec
egato eiad quisita at uͥ alt̾o casu
id̾ẽ cum quarta parte retentaro¬
gatus ẽ beres restituere bedipatẽ
trestituit. scindantur actiones
inuna realiqua deductaaut pce¬
pta restituer aliquid bereditare
regatẽ ĩqͣ maxima pars heditati
contincatur eque insolidum tñ¬
feruntiractices ẜse cum delibare
debet is cui restitintur hercoitas i¬
ancepediat sibi restitui. ¶Eade
silicet int̾emunt ⁊ sicluabus płi¬
bus uereb deductis ꝑcepti suere¬
stitucre brditatẽ rogatus sit. Sic

Expanded text:
titutus aut totam hereditatem aut pro parte restituere regatur, an ex parte heres institutus aut totam partem aut partis partem restituere rogatur: nam et hoc casu eatius hereditatis restitutione diximus. Si quis una aliqua re deducta sive praecepta quae quartam continet, veluti fundo vel alia re, rogatus sit restituere hereditatem, simili modo ex Trebelliano senatus consulto restitutio fiat, perinde ex eo senatus consulto actiones egato ei adquisita, altero vero casu, id est cum, quarta parte retenta, rogatus est heres restituere hereditatem et restituit, scindantur actiones in una re, qua deducta aut praecepta restituere aliquis hereditatem rogatus est, maxima pars hereditatis contineatur, aeque in solidum transferuntur actiones et secum deliberare debet is cui restituitur hereditas an expediat sibi restitui. eadem scilicet interveniunt et si duabus pluribusve rebus deductis praeceptisve restituere hereditatem rogatus si
Abbreviated transcription (Latin):
actioes bereoitanc ꝓratapart̃e
dabantur ibedem quideure
cuuli in cum uo qui recipieba
beditarem exsenatus consult¬
o trebelliano taquam inbeder
At si plusquam dodrantem
ul ÷ totamorditatem restitre
tateadient siue retimient qͣrtã
rona hroitaiã sb̾stiẽbat. S q̃rtad̾¬

Expanded text:
actiones hereditariae pro rata parte dabantur: in heredem quidem iure civili, in eum vero qui recipiebat hereditatem, ex senatus consulto Trebelliano tamquam in heredem. at si plus quam uel etiam totam hereditatem restituere tate adierit, siue retinuerit quartam onera hereditaria sustinet
Abbreviated transcription (Latin):
sanum appellabant ¶In pͥm̃is igͥ
sciendum ẽ opus ee ut alicis
rectorure testamto beres misti¬
tuatur enis que fidei conmuit¬
aturut eam bereditattm alur
estituat alioquin mũtile ẽtest
in quo nemo hes instituitur.
Cum igitur aliquis senpyit. lu¬
tius titius hes esto potit adicer
e rogote luͣtitii ut cum primum
possis brditatem nr̃am adiree
angno seio reodas ⁊ restituas.
Pot autem quisque ⁊ departer
restituenda heredem rogart Qib

Expanded text:
mis igitur sciendum est, opus esse ut aliquis recto iure testamento heres instituatur, eiusque fidei committatur ut eam hereditatem alii restituat: alioquin inutile est testamentum in quo nemo heres instituitur. cum igitur aliquis scripserit: ‘ Lucius Titius heres esto ’, poterit adicere: ‘ rogo te, Luci Titi, ut, cum primum possis hereditatem meam adire, eam Gaio Seio reddas restituas ’. potest autem quisque et de parte restituenda heredem rogare: et
Abbreviated transcription (Latin):
utruõꝙp senatus co ⁊ sulto rabac
sp̃e cõcurrente. ¶S quia stipi¬
ulatees exsenatuꝰ ꝯsulto pegan¬
ano descendentes ⁊ ipsi antiqui¬
tati displicuerunt. ⁊ quibusda
casib captiosas eas hõ excelsu̾
genii pȧp appellac anobis inle¬
gib mag̾simplicitas quanid¬
sacultas placet ideo omnibr
nb suggestis tam simlirudim¬
b quam differentiis uttuisq se¬
natus consulti placint exploso
senatus comlto pegasiano qḋ
pesͣsup uenit omnem auctori¬
tatem trebelliano senatus ꝯ su¬
lto prareut excofidei cominis¬
sane bereditates restituanrur.
siue babeant hes exuolutatere
statoris qͥtam siue plus sne mi¬
ns suie penirus nich̃ ut tune
pud eum remaneat hc̃cat eirł
qͣtamul quod de ẽ exnr̾a aucto¬
ntate retinere ł re petere solut¬
uiiii quan extrebelliano senatu
consulto piata portioneactđibꝰ
missanum conpetetibus.
Qiuero totambeditatem spõte
restitiñt ommnes bereditaneac¬
tiones fide commissano ꝗadu¬
sus cum conpetunt ¶Eeti

Expanded text:
lto in hac specie concurrente. Sed quia stipulationes ex senatus consulto Pegasiano descendentes et ipsi antiquitati displicuerunt et quibusdam casibus captiosas eas homo excelsi ingenii Papinianus appellat et nobis in legibus magis simplicitas quam difficultas placet, ideo omnibus nobis suggestis tam similitudinibus quam differentiis utriusque senatus consulti, placuit exploso senatus consulto Pegasiano, quod postea supervenit, omnem auctoritatem Trebelliano senatus consulto praestare, ut ex eo fideicommissariae hereditates restituantur, sive statoris quartam sive plus sive minus sive penitus nihil, ut tunc, pud eum remaneat, liceat ei vel quartam vel quod deest, ex nostra auctoritate retinere vel repetere solutum, quasi ex Trebelliano senatus consulto pro rata portione actionibus missarium competentibus, si vero totam hereditatem sponte restituerit, omnes hereditariae actiones fideicommissario et adversus eum competunt; sed
Abbreviated transcription (Latin):
git ut h catatem muan toramp¬
temue eius aur rem a iquamy
clutifundum hominem pecum¬
am alicin restitũat¶Cumaliaͫ
legata msi extestamnto n nire¬
tiquo ualeant¶ Eumquop en
aliquio restitutur põt regare u
ctam aliud aliquid restitũat et
quia prima fioci comminoruiy
cunabula afite b cm peat̾¬

Expanded text:
git, ut hereditatem suam totam partemve eius aut rem aliquam, veluti fundum, hominem, pecuniam, alicui restituat: cum alioquin legata nisi ex testamento non valeant. Eum quoque, cui aliquid restituitur, potest rogare, ut etiam aliud aliquid restituat. Et quia prima fideicommissorum cunabula a fide heredum pende
Abbreviated transcription (Latin):
&. quia beredes senpn cumaur
totam beditatem aut pene rot̾
plerumq restituc sogabantura
dire bereditatem obꝰnullum pl
mimum luctum recusabant
atq obidectinguebantur fidei¬
commissa postea uespasiama

Expanded text:
 quia heredes scripti, cum aut totam hereditatem aut paene totam plerumque restituere rogabantur, adire hereditatem ob nullum aut minimum lucrum recusabant atque ob id extinguebantur fideicommissa, postea Pegaso et
Abbreviated transcription (Latin):
¶ B C transeanuis
ad fidei cominissa apͣ
fidei cominissarus iii¬
deamus. Sciendum itaq ẽ om¬
nia fidei com missa primis tp̃ri¬
brinfurmac̃e quia nemo mniun¬
tus cogebatur. prare io dequoro¬
gatus erat. Q inbus emm yon
potant bereditates utlegata re¬
linquere si relinquebant᷑ fidei o¬
mittebant eorum qui capẽ ecte¬
stañto pot᷑ant aido fide comm¬
issa appellata sunt ꝗ ae nullouin¬
culo uins s tmpudore eorum ꝗ
rogabantur tinebantur.¶Postea
primus duius augustus scmel
ul quia iprus salutem rogatus
quis dicereturautob insigneni
quorum dampfidiam iussit cõ¬
sulibus auctoritatem suamint̾¬
ponẽ quia qd istumindebatur
⁊poplase erat paulatimꝯu̾sum
ẽ in assidu̾am uiris diciionem
tantus que fauor eorum factus
ẽ ur paulatimetiam pretor ꝓpri¬
us crearetur ꝗd fideicominissis
nis diceret quem fideico nim̃¬

Expanded text:
c transeamus ad fideicommissa. et fideicommissariis videamus. Sciendum itaque est, omnia fideicommissa primis temporibus infirma esse quia nemo invitus cogebatur praestare id de quo rogatus erat: quibus enim non poterant hereditates vel legata relinquere, si relinquebant, fidei committebant eorum qui capere ex testamento poterant: et ideo fideicommissa appellata sunt, quia nullo vinculo iuris, sed tantum pudore eorum qui rogabantur, continebantur. postea primus divus Augustus semel vel quia per ipsius salutem rogatus quis diceretur, aut ob insignem quorundam perfidiam iussit consulibus auctoritatem suam interponere. quod, quia iustum videbatur et populare erat, paulatim conversum est in adsiduam iurisdictionem: tantusque favor eorum factus est, ut paulatim etiam praetor proprius crearetur, qui fideicommissis ius diceret, quem fideicom
Abbreviated transcription (Latin):
fessus e iubemius. Giquis au¬
tem adminiationem in se fea
pecinarum negãs p̾eã uoutat
solutioib ase factis. talimullã
exigi p̃cipimus⁊ac solam su¬
ĩhoc flẽctedo s integritate legi
custodiẽte ¶Si antemetianre
pferatur littas actoris. demille
suit s etiamtm̃ alid adiciat b̾
quoq deuns iurãli datoe sinq̃¬
lit̾ etiam i actõe mtroducatin

Expanded text:
fessus est, iubemus. Si quis autem adnumerationem in se factam pecuniarum negans, postea utatur solutionibus a se factis, tali nullam exigi praecipimus, et hanc solam suin hoc flectendo, sed integritatem legis custodiente. Si autem etiam reus proferat litteras actoris, deinde ifuit, sed etiam tantum aliud adiciat Hic quoque de iurisiurandi datione similiter etiam in actore introducatur
Abbreviated transcription (Latin):
aliquampse ipĩscribunt⁊ neq
hãc contime s forteit scrptã
altius cuĩ piam uittis ⁊ in dese¬
ptioe abiecta ⁊ nulla custocdiae
dignapoita.refiduauo par ye¬
q̃quani illorum ẽ manus si su¬
bscriptois cuĩpiam forte cormup¬
tioi ant ciñcumq ⁊hic illis liti¬
ũ eccasioes decies milies atruz
hoc uolutare gest asit patris. an
stare decctõ nrõs sub̃tos nolẽter
sancrm siquis uoluit suasresi
filus dunde au ommes aũetiar
aliq̃s forte relinq̃re ꝑcipuas. haᷤᷤ
marimequidem sipossibile ẽ di¬
płime circum ad sistat hõib. hc¬

Expanded text:
i scribunt, et neque hanc continue, sed forte interscriptam alterius cuiuspiam litteris et in descriptione abiecta et nulla custodia digna positam, residua vero pars nequaquam illorum est manus, sed subscriptoris cuiuspiam forte corrupti aut cuiuscumque; et hinc illis litium occasiones decies milies, utrum haec voluntate gesta sint patris, an stare de cetero nostros subiectos nolentes sancimus: si quis voluerit suas res filiis dividere aut omnes, aut etiam aliquas forte relinquere praecipuas, has maxime quidem, si possibile est, diplurimae circumadsistunt homi
Abbreviated transcription (Latin):
gittimorumeiprebetes ¶Tuar
icatur excellẽtia. q̃ bene nobis
pest per p̃ceptappria faciat ma¬
infesta ut agnoseat qui anulla
maxima cura ꝑ quam semꝑ a
liquid aclic̃ d̾nris scepts exita
necs cõsistit ꝑeorum sollicitu¬
dine ⁊puidetia.

Expanded text:
gitimorum eis praebentes. Tua igitur excellentia, quae bene nobis praeest per praecepta propria faciat manifesta, ut agnoscant, quia nulla maxima cura, per quam semper aliquid adicit deus nostris sceptris, extra nos consistit pro eorum sollicitudine et providentia.
Abbreviated transcription (Latin):
filii. aut existẽtes moriãtur Ad¬
iuenerunt quidam etiam alia
dubitatc̃e ñrecipietes ħ tencre
inhis quilibertabcopulantũ.
cũ utiq recte concientib nr̃ã
intentc̃em etiam hecfũit iam
sanctitum¶Sienm ad libta

Expanded text:
filii aut existentes moriantur: adinvenerunt quidam etiam aliam dubitationem, non recipientes haec tenere in his qui libertabus copulantur, cum utique recte conicientibus nostram intentionem et hoc fuerit iam sancitum. Si enim ad lib
Abbreviated transcription (Latin):
sentẽtiam⁊ filios ꝓtulit exeam
funtio costituto. posteauolibẽ¬
tate hoñoraint ⁊ ancillama na¬
tos. nus eis aureorum petierit
auõ nuptialia cõscripsit docum¬
tas aut fuerĩt filupostea auyo.

Expanded text:
ententiam et filios protulerit ex ea in servitio constituta, postea vero libertate honoraverit et ancillam et natos et ius eis aureorum petierit vero nuptialia conscripserit documenta, et aut fuerint filii postea aut non
Abbreviated transcription (Latin):
gotiationem feccñt ¶Siuncro
alid̾ cõdẽmpnatoĩs angintũ
aũ induplum an mariplum e¬
auinqua druplumab antiꝗs
legib aũprincipum introde
amsicunos illud mnris istitu¬
tis uncligestis cõstituti õum
sancimus. libro hec ant ino
augm̃tum porumi sit¶ ld̾ qͦ¬
ĩuichens. arbitram oportẽ me¬
lius q̃ õi̾ ante nos det̾numare ⁊
cõstitũe. Signis enim couen¬
tus fũt rez habẽ alterius. illeuꝰ
dicat nõ eẽ res illius dequo di¬
cit actor⁊ cogatin qui actione
inferret añ docum̃tis aut restibꝰ
aũ alus uti laborib urosfetat

Expanded text:
gationem fecerunt. Si vero aliud condemnationis augmentum aut in duplum aut in triplum aut in quadruplum ab antiquis legibus aut principum introducam, sicut nos illud in nostris Institutis et Digestis et Constitutionum sancivimus libro: hoc autem nunc augmentum priorum sit. iudiciis arbitramur oportere melius quam omnes ante nos determinare et constituere. Si quis enim conventus fuerit res habere alterius, ille vero dicat non esse res illius, de quo dicit actor, et cogatur, qui actionem inferet, aut documentis aut testibus aut aliis uti laboribus, ut ostendat
Abbreviated transcription (Latin):
ac̃tor cõdempnatõem adusus ey
duplicẽmutroq casu fi̾sancimꝰ
nõ quia mãiorib legib delecta
s quialites horum mineͬes effe¬
cimus q̃teis timore penetitiꝰ
dicat qd confiteri cõpetit¶Inta¬
lib itaq omnib mois cõdempn¬
aticem hoc fienuolumus modo
⁊ sipreter hoc egituidicem scirei
quiatussoendens legem p̃e tene¬
biturhis peis hoc autem dicimnꝰ
nisipbatõib actorabrenũtias
sacramto rei mic usq negateez
factamsolui uoliũt siemnica¬
le aliquis eĩt.siquidẽ moxab
untiop̾t ab̾ negatoem intulit
uurandum ⁊ille cotinuo con¬
fessus funit qd unegatre dedue¬
tumerit fine piculo sit quatum
ad duplum. Siuo logiori feã
ute t̾e actorniferat sacram̃tum
at illẽ ctiansic qd infertui ꝓti¬
teat᷑. dedupliquidem exmn exi¬

Expanded text:
tor. condemnationem adversus eum duplicem in utroque casu fieri sancimus; non quia amarioribus legibus delectamur, sed quia lites horum minores efficimus, quatenus timore poenae citius dicant, quod confiteri competit. In talibus itaque omnibus modis condemnationem hoc fieri volumus modo, et si praeter haec egerit, iudicem scire, quia transcendens legem ipse tenebitur his poenis. Haec autem dicimus, nisi probationibus actor abrenuntians sacramento rei nunc usque negationem factam solvi voluerit. Si enim tale aliquid egerit, si quidem mox ab initio post abnegationem intulerit iusiurandum, et ille continuo confessus fuerit quod in negationem deductum erit, sine periculo erit quantum ad duplum. Si vero longiori facta lite tunc actor inferat sacramentum, at ille etiam sic, quod infertur, profiteatur, de dupli
Abbreviated transcription (Latin):
filus unctas⁊ plumq sine testio¬
mo subscptões ño sequetes. neq
iudicib cãe quos iudices fanili¬
eherciscũde leges appellãt has as
sequi cogeclis ¶Oporcet ⁊emm
pindi subtiliter cautele filioru
mo aliud quidemmixnt aluid
sub endre relinqre qd clifficilrũ
ĩsup ⁊insolo so lubilium ebro
⁊erimina ferentiu cãnm ocea¬
sic̃em prest. ¶De successionib
itaq ⁊ decollatioĩb ⁊ aliis q̇pre¬
clicta sũt usq adhoc sanctitun¬

Expanded text:
filii, incertas et plerumque sine testimonio conscriptiones non sequentes, neque iudicibus causae, quos iudices familiae herciscundae leges appellant, has sequi cogendis. Oportet enim providere subtiliter cautelae filiorum et non aliud quidem munire. aliud sub errore relinquere, quod difficilium insuper et insolubilium, crebro etiam crimina ferentium causarum occasionem praestet. De successionibus itaque et de collationibus et aliis, quae praedicta sunt, usq
Abbreviated transcription (Latin):
bãe sitspeni.ratum sit atq firĩ
aliaq cautelano incliges. Siro
aliquis nõ boc egent.s clispersar
sic płumq sinc testimomo sub¬
scͥptioem fecit. sciat ncħ hinc fi

Expanded text:
anc fit speciem. ratum sit atque firmum aliaque cautela non indigens. Si vero aliquis non hoc egerit, sed dispersam sic et plerumque sine testimonio subscriptionem fecerit, sciat nihil hinc fi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ fit abali quibi necessariã nob
fecitplebis denuolegͣis latcemi
appro hare. qua ꝑ quemda suoru
ptrilit trihir norum q̃ aquilu n¬
uncupatõe mabillo nscep. scđi¬

Expanded text:
d fit ab aliquibus, necessarium nobis fecit plebis denuo legislationem approbare, quam per quaedam suorum protulit tribunorum, quae Aquilii nuncupationem ab illo susc
Abbreviated transcription (Latin):
illequicam mou aliequide sez¬
tẽti.⁊nacant q̃pͦriorib nris plac¬
uerũt. mediecris aute quedamꝯ
bdũ ad huc cã dicitur.ad actorẽ
tnsferaturrerum dequibr ẽ questi
ofeã possõ.licentiam bnte eo qri
dequaprius negatioem pas est cõ¬

Expanded text:
ille, qui causam movet: aliae quidem sententiae vacent, quae prioribus nostris placuerunt, mediocris autem quaedam et bus, dum adhuc causa dicitur, ad actorem transferatur rerum, de quibus est quaestio facta, possessio, licentiam habente eo qui de qua prius negationem passus est, com
Abbreviated transcription (Latin):
tioib utant neqres exquib deti¬
netabneg̃ ꝑsõis. s mecli ocres⁊ mi¬
tes excãis ostensi mediocri potiant
ligne abaliquib dubitat inqui¬
brdam nr̃is cõstitutioib ꝯĩudici¬
is quidem plurimis motumẽ. cr
sitiustum ultius ño queri p̾seti
ꝯuingimus legi c̃ostituentib
emm nobũ siquis respexent aliq ao
muliemclemens. Manc sortiãti
absq dotalibr documtis dein fa¬
ciat filios p̾ea nõ mantalem ader
receꝑit affectũ ⁊ scripsit hĩ insti¬

Expanded text:
tionibus utantur neque res ex quibus detinent abnegent personis, sed mediocres et mites ex causis ostensi mediocri potiantuligne ab aliquibus dubitatur in quibusdam nostris constitutionibus et in iudiciis quidem plurimis motum est, cum sit iustum ulterius non quaeri, praesenti coniungimus legi. Constituentibus enim nobis ut, si quis respexerit aliquam ad mulierem clemens et haec sortiatur absque dotalibus documentis, deinde faciat filios, postea vero maritalem ad eam receperit affectum et scripserit huius
Abbreviated transcription (Latin):
relinq̾re fidĩ cominissumalus.
ant eruo omnib mei positis po¬
tãte alicẽtiam habe eumbis sicũ
uoliũtutiquem admodum pfec¬
tis domins cõpetit. Oiuonip
sam qͣrtam isqui gͣuatus ẽ contiz¬
gat necessanum epsciutarieãm

Expanded text:
nquere fideicommissum, aliis omnibus in eius positis potestate, et licentiam habere eum his sicut voluerit uti, quemadmodum perfectis dominis competit. Si vero et ipsam quartam is qui gravatus est contingat, necessarium est perscrutari
Abbreviated transcription (Latin):
babecealiquib eais un faciat ex¬
pesas ⁊extali restituti oẽm etiam
bas facẽ dam̃eilicentiam hoc qd̃⁊
testator ꝑmisit qd relinquit om¬
ninobuolens adrestitutioem tra
hieqialiquis dicat. erbocqd rona¬
nẽt ei restitutioem fi¶Si antem
nlłatalis subiacet eccasio. necc̃ita¬

Expanded text:
ex aliquibus causis unde faciat expensas, ex tali restitutione etiam has facere damus ei licentiam: hoc quod et testator permisit, quod relinqueretur omnino hoc volens ad restitutionem trabi, et quasi aliquis dicat ex hoc quod remaneret ei restitutionem fieri. Si autem nulla talis subiacet
Abbreviated transcription (Latin):
aũ aliter accipiẽtes res inrem ⁊
ypothetãs exauctoritate huilegi
uliceat conpłe sibi fidi cominis¬
sarium exrenm uelicatione. boc
qd inlegatisiam dedimꝰ⁊ excosti¬
tutioẽ inrem eis doãntes ⁊ fideis¬
sidicontmissarius dabit no mi¬
nus qitam ẜuare nisi⁊ ipamtes¬
tator sicũmꝓnuntiato nob fco
ꝓhibuit cumienim ip̃e testator
omnemno fidessionem solum
setiam cautioẽm relaxarãt. nos
autemaltclisponereño ẽ mori¬
ẽtis conincẽ uoluntatem ¶Hoc̃
igit᷑ sireãis decino ip̃ique p̾bint
questiõem⁊ aliis om̃ib inquib̾
pendẽ contigĩt casus testam̃toꝵ
quidem fcorum ⁊ testarorumd
qppe defũctorum nodum antez
talilocum accipiẽte fidei cõmis¬
sos ad huc eo quagͣnatus ẽ suꝑ¬
neis gñein quib omnino tale
fideicommissum relinqui cõti¬
nifesta faciat nñs subtis ut sclat
quem ad modum cõpetiraumẽ

Expanded text:
aut aliter accipientes res in rem et hypothecas ex auctoritate huius legis, ut liceat complere sibi fideicommissarium ex rerum vindicatione: hoc quod in legatis iam dedimus et ex constitutione in rem eis donantes et fideicfideicommissariis dabit non minus quartam servare, nisi et ipsam testator, sicut in pronuntiato nobis facto, prohibuit. Cum enim ipse testator omnem non fideiussionem solum, sed etiam cautionem relaxaverit, nos aliter disponere non est morientis conicere voluntatem. Haec igitur sit causis decisio, ipsi quae praebuit quaestionem et aliis omnibus in quibus pendere contigerit casus, testamentorum quidem factorum et testatorum quippe defunctorum, nondum autem tali locum accipiente fideicommisso, sed adhuc eo qui gravatus est supnere, in quibus omnino tale fideicommissum relinqui continanifesta faciat nostris subiectis, ut sciant, quemadmodum competat
Abbreviated transcription (Latin):
qd etĩam int̾pretari instit᷑m
dẽ cerssima. hoc qd̾ nr̃e consy¬
etudins ẽm negotus motis
exlegab optimis accipe occasi¬
des. Filios enimquidam suos
filus nõ extatib substituere no¬
les.aussit si contigit aliquem ei
filiorum hrdum futirrum sic̃
filus humanam solũe intam.
p̾t exceptionem horum q̃ exle¬
ge debent eiexeis q̃ abẽo reliqre

Expanded text:
m interpretari iustum dere certissima, hoc quod nostrae consuetudinis est in negotiis motis ex legibus optimis accipere occasiones. Filios enim quidam suos filiis non extantibus substituere volens iussit, si contigerit aliquem eius filiorum et heredum futurum sine filiis humanam solvere vitam, post exceptionem horum quae ex lege debentur ei ex eis quae ab eo relinque
Abbreviated transcription (Latin):
deducẽ legitima diuisioe ⁊ ordi¬
etiam aliquid tale aliud dixi̾t sã¬
cimiusq ad falcidiam solum sue
institutiois necc̃itatem habe ẜna¬
re eum qui honoratus ẽfideicom¬
missi restitutiõem⁊ nõ posse aliqd
penitꝰ exillamimuĩe sufficies. exist¬
ens s brdi quidem supsit tres pã¬
tes illi aut quarte solins relinq̃t
ratio no enimeõcedimus eni
qui g̃uatus ẽ etiam donatiõib

Expanded text:
deducere divisione et ordietiam aliquid tale aliud dixerit, sancimus usque ad Falcidiam solum suae institutionis necessitatem habere servare eum qui oneratus est fideicommissi restitutione, et non posse aliquid penitus ex illa minuere, sufficiens existens, si heredi quidem supersint tres partes, illi autem quartae solius relinquatur ratio. Non enim concedimus ei qui gravatus est etiam
Abbreviated transcription (Latin):
buult scema licẽtiam habentireb
sicũ nolĩt. nulla ꝓbibiticẽ de eo¬
rum gubnatione illata ei ¶Pig̾
sum̃tes cxboccasionem estiman¬
⁊deinceps discreti oẽm hãc quid̾
diffinire hac autem puram hoib
ordinemcum quo cõpetittaliã
⁊ discẽ ⁊ iudicare ¶ Uimugitur
apd̃ papinianum s̃ apiẽtissimũ
mo eiꝰ questionumubi pmittit
ḋ̾alienarões intalicasu illd solũ
nẽs.ut te oportẽtꝓbiberialiena¬
tices cum adsoluedumfidei co¬
missum eestudio qui h̃ honorat᷑
ẽ adalienatiõemueñ et tamqͣm
phylosophatus int̾impatores
mareꝰ tali quodam ꝓposito casuiu
commissi hoc tenẽq̃ ĩtalibdec̃¬
ta sũd ⁊anobiam sanccita¶Gi
defunte dictum pͥorib subq̃dã¬

Expanded text:
ult schema licentiam habere uti rebus sicut voluerit, nulla prohibitione de earum gubernatione illata ei. Nos igitur sumentes ex hoc occasionem aestimavet deinceps discretionem hanc quidem definire hanc autem puram hominiordinem, cum quo competit talia et discere et iudicare. Novimus igitur apud Papinianum sapientissimum mo eius Quaestionum, ubi permittit alienationes in tali casu, illud solum nens, ut tunc oporteret prohiberi alienationes, cum ad solvendum fideicommissum ex studio qui hoc oneratus est ad alienationem venit. Et tamquam philosophatus inter imperatores Marcus tali quodam proposito casu vicommissi, haec tenere quae in talibus decreta sunt et a nobis iam sancita; sin definite dictum prioribus sub qua
Abbreviated transcription (Latin):
si postea dominus supuenerir
⁊ fundum uendicet definctib
alreo consumptis agẽ non põt.
Siuo qui sciens alienum fund̾
possedit ñ idem cdcessumẽ Ita¬
qr ccum fundo etiam fruct lici
consũptisint cogitun restitue.
Is adꝗ̃ ususfructus fundi ptim
n aliter fructuum domiinis effi¬
citur. quamsicos ip̃e peepẽrit. ⁊ o
licet mat̾is fructib ñ dumram̃
pceptis decesẜit. ad beredem eĩ no
ꝑtinet s domino ꝓpͥetatis acqui¬
runtu. seademqr ftre̾ ⁊ decoloro
dicuntur. ¶mpecudum fruc

Expanded text:
si postea dominus supervenerit et fundum vindicet, de fructibus ab eo consumptis agere non potest. ei vero qui sciens alienum fundum possederit non idem concessum est. itaque cum fundo etiam fructus, licet consumpti sint, cogitur restituere. Is ad quem usus fructus fundi pertinet non aliter fructuum dominus efficitur, quam si eos ipse perceperit. et ideo licet maturis fructibus, nondum tamen perceptis, decesserit, ad heredem eius non pertinent, sed domino proprietatis adquiruntur. eadem fere et de colono dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad dominũ ꝓprietatis ptm̃et. ab¬
surdum enim uit̾batur homirẽ.
infructu ẽȩ cinnomines fructus
mittere debet. ut ⁊iuliano insu
ẽ zinui nearum demortuarum
ul arborum locum alias debeti
substituere. recre enimcoled

Expanded text:
ad dominum proprietatis pertinet: absurdum enim videbatur hominem in fructu esse, cum omnes fructus mittere debet, ut et Iuliano visum est, et in vinearum demortuarum vel arborum locum alias debet substituere. recte enim colere
Abbreviated transcription (Latin):
D ESAUR¬
os quos quisq insy
inuenit. Idemq statuit siqs
insacto aut inreligioso locosor¬
tirito casũinuenit. At si quisi
alieno loco ndata adhor opera
s fortuto casuinuenĩt dmd¬

Expanded text:
esauros quos quisque in linvenerit. Idemque statuit si quis in sacro aut in religioso loco fortuito casu invenerit. At si quis in alieno loco, non data ad hoc opera, sed fortuito invenerit dimid
Abbreviated transcription (Latin):
fundum raclicos e gestt titu effi¬
ci arborem dicimus. ERatio
⁊ cim ñ pmittit. ut altius abor
eẽ intelligatur ꝗͣ cuiꝰ nitũd̾ rad¬
bor posita si ⁊inuictni fundum
radices egerit cominimis sit.
¶Quaratiõe autem plante que
ttira coalescunt solo cedunt.
Eadem ratione frumta quoq
que sata sunt solo cede in aligut
Octerum sicut isqui malieno
solo edificauit siabeo dominꝰ
petat difitium defedi põt pexce¬
mus. Itaenisd̾e exceptionis au¬
xilio tutus eẽ põt is qui in alie¬
nomsipidum suampensa bona
aurce. sunt pinde cãtis m̃branis¬
rqrcedunt ac sisolo cedere solẽt
ei queedificanturaut ĩserunt.
¶õq si incatis menbrãnisue tusci¬
rmenul istoriam ul orationem
m̃branas ee nec inpensam serp¬
te exduere parat is sis pot̾it se ti¬
tius defẽder ꝓ erceptõem doli.ar
utiq siboafide ea incatanum
m̃brananmue po̾sessioe nactus
c̃. ¶Siquis inaliena tabula

Expanded text:
fundum radices ageret, Titii effici arborem dicamus: rationem etenim non permittere, ut alterius arbor esse intellegatur quam cuius in fundum radbor posita si etiam in vicini fundum radices egerit, communis fit. Qua ratione autem plantae quae terra coalescunt solo cedunt, eadem ratione frumenta quoque, quae sata sunt, solo cedere intelleguntur. ceterum sicut is qui in alieno solo aedisoli petat aedificium, defendi potest per exceli, ita eiusdem exceptionis auxilio tutus esse poterit, qui in alienum fundum sua impensa bona aureae sint, perinde chartis membranisque cedunt acsi solo cedere solent ea quae inaedificantur aut inseruntur: ideoque si in chartis membranisve tuis carmen vel historiam vel orationem membranas esse, nec impensam scripturae solvere paratus sis, poterit se Titius defendere per exceptionem doli mali, utique si bona fide earum chartarum membranarumve possessionem nanctus est. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
bis uidetur melius ee tabulam
picte cedere ndictum ẽ enim pi¬
ctamꝰ appeilis uł parasis madee¬
nonem uilissime tabule cede.
Ande siadomino tabule mma¬
petat nec soluat pretium tabuli
pot̾it ꝑ excep tõem doli mali sub¬
moueri at susqui pinex possid̾¬
at. ¶ Consequens ẽut utilis
actio domino tabule adusus

Expanded text:
bulam picturae cedere: ridiculum est enim picturam Apellis vel Parrhasii in accessionem vilissimae tabulae cedere. unde si a domino tabulae, imapetat, nec solvat pretium tabulae, poterit per exceptionem doli mali summoveri: at si is qui pinxit possideat, consequens est ut utilis actio domino tabulae advers
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩ filio postumo ⁊ inquolibere
excetens liberis siue femenimi
postumus aut postuma spãba¬
turabortum fecerit nicħ impe¬
dim̃to ẽ scriptis brdib adbrdi¬
tatem ad eruundem¶ Get femini
ctum tñ si intͥcetos ex br̃dentur.
aliquid eis legetũ ne uideant
ꝑ obliuionem p̾terite ẽe. ¶EN
ascłos nõ postumos idem filios
⁊ deinceps placuit ñ aliter recte
boc silicer mo quicumq mich
filius genitus fuit exhẽs esto.
Postumorum autem loco sunt
q̃hii ꝙ in suihr̃dis locũ succete¬
do quasi agrascendo paretib fi¬
ũt sui hereds. ur ec̃c̾c nquis fili¬
um ⁊ exeo nepotem neptem ue
impotestate bãt. quia filius gcl
up̾cedit is solus iuxa subrdisi
b̾tquamuis nepos quoq: onep¬
ts exeo incadem potãte sunt.
¶ S si filius eiꝰ uiuõ patre mori¬
atur. aLut qualibaliaratione¬
exeat potestate eiu incip̃ nepes
nepus ue in euiꝰ locũ suceede
com̃o iurasuorum brdum qi
agnatioẽ namcistuntum.
He ergo eo m̾o nipatur eius re¬

Expanded text:
 in filio postumo et in quolibet ex ceteris liberis siue feminini postumus aut postuma sperabatur, abortum fecerit, nihil impedimento est scriptis heredibus ad hereditatem adeundam. . Sed feminidum tamen, si inter ceteros exheredentur, aliquid eis legetur, ne videantur per oblivionem praeteritae esse, masculos vero postumos, id est filium et deinceps, placuit non aliter recte hoc scilicet modo: ‘ quicumque mihi filius genitus fuerit, exheres esto ’. Postumorum autem loco sunt et hi qui in sui heredis locum succedendo quasi adgnascendo fiunt parentibus sui heredes. ut ecce si quis filium et ex eo nepotem neptemve in potestate habeat, quia filius gradu praecedit, is solus iura sui heredis habet, quamvis nepos quoque et neptis ex eo in eadem potestate sunt: sed si filius eius vivo eo moriatur aut qualibet aliaexeat de potestate mea, incipit nepos neptisue in eius locum succedere, et eo modo iura suorum heredum quasi adgnatione nanciscuntur. Ne ergo eo modo rumpatur mihi te
Abbreviated transcription (Latin):
neum edibus suis inuĩctune
exunẽ cogatin. s duplum ꝓ eo
p̾stet pactioem que uocatr de
tigno mimncto. ¶Appelleti¬
&ẽ autem tigni omins maten¬
a itificatur exqua ediffitara
fuint Odideo prouiium est
te eam uendicare ⁊ad exhiben¬
uio. Siquis in alieno solo ees¬
uamatia domum edificauent
utiqt efiã ignorabat se ialie¬
nosolo editicare ⁊deo licet ch¬
ruptaft domius uedieare tn¬
tic. ¶Etrte illud constat sur
uami ẽẽ nec soluat p̾tium ma¬
tiene. s meetes fabrorumposs
ceum ꝑexceptic̾em dolimali
repelli uti qr si boe fidi possor fuit
squi eclificass ¶amscientia

Expanded text:
num aedibus suis iniunctum eximere cogatur, sed duplum pro eo praestat per actionem quae vocatur de tigno iuncto appellatione autem tigni omnis materia significatur ex qua aedificia fiunt: quod ideo provisum est, tunc eam vindicare et ad exhibenrso si quis in alieno solo sua materia domum aedificaverit, utique si non ignorabat, in alieno solo se aedificare: et ideo, licet diruta sit domus, vindicare rit. certe illud constat, si uam esse, nec solvat pretium materiae et mercedes fabrorum, posse eum per exceptionem doli mali repelli, utique si bonae fidei possessor fuit qui aedificasset: nam scienti,
Abbreviated transcription (Latin):
cum detin. quo casu si non solu¬
at inpens.am pictuc pot̾it pexee¬
ptocm doli mali repesliutiq si
bo̾a f possor fuerit illequi picta
bulas suc aluis conpetit adñota¬
bularum nuti actio. ¶Eiqui

Expanded text:
um detur, quo casu, si non solvat impensam picturae, poterit per exceptionem doli mali repelli, utique si bona fide possessor fuerit ille qui picturam bulas sive alius, competit domino tabularu
Abbreviated transcription (Latin):
sentia onimopꝰ est ac ne danqui¬
cquam necesse ẽ ut substantiam
capiat obligatio. s sufficir ees ne
gotiatam quigerunt consentiẽ
En abinterabsentes quoq tam
negouiatam talia contrabuntũ.
uluti per epulami aut pnuntiu
¶tem mhis  contractibꝰ alter alter¬
obligantur.ĩid quod alterumal¬
ten exbono⁊equo prestateoporr¬
tẽr. cum alioqum mũeborumo¬
bligationib alius stipuletur al¬

Expanded text:
sentia omnimodo opus est, ac ne dari quidquam necesse est, ut substantiam capiat obligatio, sed sufficit eos qui negotium gerunt consentire. Unde inter absentes quoque talia negotia contrahuntur, veluti per epistulam aut per nuntium. Item obligatur de eo, quod alterum alteri ex bono et aequo praestare oportet, cum alioquin in uerborum obligationibus alius stipuletur al
Abbreviated transcription (Latin):
ig nos preuentialitigantium uolum
moxi þrincipiolitis uitare litigãte
auctores quide nquia calumpniã¬
tes ĩferant lites fugiẽtes nõquia ẽ¬
dũc satis faert̃e i conpetẽtem se fa¬

Expanded text:
 nos pro reverentia litigantium volumus mox in principio litis iurare litigantes, actores quidem quia non calumniantes inferant lites, fugientes vero quia credunt satisfactionem competenter se fa
Abbreviated transcription (Latin):
dtaleq̃situm qd cxpublicis ꝓ fert
publicum b̃r testimoiup ctimħ
suscep tibile ẽẽ. adcollatioes manu¬
ũ pomm̃ ¶Ubiq enim falsitatis pe¬
radum prebe discuciẽtes exmmuts
litt̾as sanctiñi erpublicis solum mͦ
docĩntis conꝑatioẽm ꝑmisim̃. Q

Expanded text:
publicis profertur et publicum habet testimonium etiam hoc susceptibile esse ad collationes manuum ponimus. Vbique enim falsitatis perandum praebere discutientes eximentes litteras sancivimus et ex publicis solummodo documentis comparationem permisimus. Q
Abbreviated transcription (Latin):
buit᷑q pars dumnuna quidem dee
alumpinasactamtum p̾bũit ali¬
a uõ quia uustam putas reluctatio¬
ne ẽẽ litis ⁊cliciat quia intotalite
sicutiq sient ꝓbationes adu̾sariu
suum no ꝑoccasi cemdilatiois b̾
faciat. s puitate neccariam sibias
sug adu̾sario exibedam putas ꝓba¬
ticem. Et sih urrauit sacram̃tum.
nequaqmpenitusl cebro requirẽ¬
te sint ꝓbatiõe. ab altutra ꝑte expeti

Expanded text:
ue pars, dum una quidem de calumnia sacramentum praebuerit, alia vero quia iustam putans reluctationem esse litis, adiciat quia in tota lite, sicubi quaesierit probationes adversarium suum, non per occasionem dilationis hoc facit, sed pro veritate necessariam sibi a suo adversario exhibendam putans probationem. Et si hoc iuraverit sacramentum, nequaquam penitus, licet crebro requirendae sint probationes, ab alterutra parte expeti
Abbreviated transcription (Latin):
b fi ex quib ipẽ ad usanus illd obtu¬
lat alle utebat lege quiao portet erpb¬
allegatdes boc nd acrus aceusandĩ
neq phibeat cõpatiꝯ nem lictanm
adcum filicer eotingat ẽẽ docirm̃tu

Expanded text:
i ex quibus ipse adversarius illud optulerat, ille utebatur lege quia oporteret ex puballegationes, hoc non accuset accusandum neque prohibeat comparationem litterarum ad eum fieri, licet contingat e
Abbreviated transcription (Latin):
cas⁊ ꝑbancponẽtes legem. Ql
ꝓmererifirmas declarãtem eorũ
uictorias. has eos fruinich̾ emm
mereant ecaminatiõemaita poti¬
dudum scpsimus sege uolenttaꝵ
cipprie masi scriptanrillam fioozi

Expanded text:
 hanc ponentes legem. Illud ententiam promereri firmas declarantem eorum victorias, his eos frui nihil enim mereantur examinationem, et ita potidudum scripsimus legem volentem ex propriae manus scriptura nullam fieri
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmualens s sit quidem semio¬
latiõib introduc̃ aliquemtum¬
ultum exhis que uident hab̾e se
recte⁊ firme posita iudicant᷑. srea
qͥ subtilium obfuatõe cauta simt.
tas cãum. ¶ Scimus emiqr
dudum eorrerinus ꝙ male ⁊ dolo

Expanded text:
umquam valens, sed fit quidem sempeslationibus introducit aliquem tumultum, et quae videntur habere se recte et firme posita iudicantur, sed et ea quae subtilium observatione cauta sunt, tas causarum. Scimus enim, quia dudum correximus quod male
Abbreviated transcription (Latin):
ippeanualuerunt examinare usq
adfinem negm̃ neq sed̾o anno.
Et quidam tempestatum acbita¬
ꝯbisquiptalem qindam forture
cucumuerionem lecdunt᷑ darep̾¬
sicliumpsibile cupiẽtec. Qe
go age oportebat insi ad legema¬
nam respicẽ que digne camͦ iuua

Expanded text:
non valuerunt examinare usque ad finem negotium neque secundo anno, et quidam tempestatum acerbitaet his qui per talem quandam fortunae circumventionem laeduntur dare praesidium possibile cupientes. Quid ergo agere oportebat nisi ad legem aliam respicere, quae digne causa
Abbreviated transcription (Latin):
itio ministbantur semꝑdana non
sacrum erb̾ minist̾ium cormũpi n
exist̾nte lic̾ntia p̾quam statutisue
lẽaexpelłe snbrogatos. ⁊ eogi dupli¬
cla minist̾ia eos qui faciunt talem
expesam darectiam subrogatis⁊ d̾
inio remeare uolẽtib. s illo qui¬
dem reu̾tente no suscpi. qui uẽo

Expanded text:
itio ministrabantur semper dari, et non sacrum ex hoc ministerium corrumpi: non existente licentia, postquam statuti fueelle et expellere subrogatos, et cogi duplicia ministrare eos qui faciunt talem expensam, dare et subrogatis et denuo remeare volentibus, sed illos quidem revertentes non suscipi qui vero
Abbreviated transcription (Latin):
abeis statuti fut emo lum̃ta⁊ om̃
exp̃esas brdib q̃ eorum⁊ successo¬
Ñut siquis edificas eccłam aut õ
alit̾ expendẽs in eaministrtibrali¬
t̃ita uolũt. aliquos cłicos statuẽ
nõ ẽẽ ei fiduciamullam quos un¬
lt per pot̾atem deducẽ tuereuẽntisi¬
me ad orcinados eos. s examinaĩa
tua scĩtate sententia etua⁊ quipo

Expanded text:
ab eis statuti sunt emolumenta et omnes expensas, heredibusque eorum et successous, ut si quis aedificans ecclesiam aut etiam aliter expendens in ea ministrantibus alimenta voluerit aliquos clericos statuere, non esse ei fiduciam ullam quos vult per potestatem deducere tuae reverentiae ad ordinandos eos examinari a tua sanctitate, sententia
Abbreviated transcription (Latin):
nreoris marito scłm bas satis dãt¬
ces¶Et młto potrus ħ unidotenal¬
ebt. siquid dotis añ alieneraut s¬
ponãturiamemm boc sufficientd̃
clinata arq sanctita sũt ¶E neq
namsietiam supbis obligatioem

Expanded text:
et uxori et marito secundum has satisdationes. Et multo potius haec in dote valebunt, si quid dotis aut alienetur aut supponatur: iam enim haec sufficienter delimata atque sancita sunt. Sed neque Nam si etia
Abbreviated transcription (Latin):
script: ꝑcipientiomninono pcłit
si scmel cõsensus fiat ssicũ mintẽ¬
cessiontib scripsinius ũ oporteat b¬
iẽnii tpr existente musus aliamp¬
pluranamq exprimo moxauchi¬
tudelinquunt muliere quippe ꝙ¬
anti seditiõib facile decepta. ⁊ ꝓpa
negligẽte ira. cramuo inplimo
tp̃r cogitauit pnegõ. fi forsitamc¬

Expanded text:
scriptus percipienti omnino non proderit, si semel consensus fiat, sed sicut in intercessionibus scripsimus, ut oporteat biennii tempore existente rursus aliam pPlurima namque ex primo mox auditu delinquuntur, muliere quippe mariti seductionibus facile decepta et propria neglegente iura, cum vero in plurimo tempore cogitaverit pro negotio, fiet forsitan c
Abbreviated transcription (Latin):
pꝑniptias doationemsicemm
eamoport̾e magis uocari oecter¬
m̃. siue ipe ꝓse boc faciens siũeti¬
am alto scribente aupatre añma¬
tre. añcegnatis au̾cxtneis forte.
Siquis igtale iliquid fecĩta sẽ¬
psit doationem inqetiam aliqd
immobilꝑame. antlicunus eiꝰ
au supponere decet̃o rem cõsctip¬
tãmant nuptialem donatõe. ar
alienare omnino qd enim semł
uiculo sponsalits claratatis ob¬
ligatimẽ.no ent cõueniens ali¬
forsitam lucto qd̾ eicõfert.annu¬
rum utilitatis habebit omninoi
s eq̃lia erruit nõ scriptis nec dictiꝰ
quem suph scripta sũt añconuer¬
uidẽtur nob inmodate fecisse qui

Expanded text:
nuptias donationem sic enim eam oportere magis vocari decrevimus, sive ipse pro se hoc faciens sive etiam altero scribente, aut patre aut matre aut cognatis aut extraneis forte, si quis igitur tale aliquid fecerit et scripserit donationem, in qua etiam aliquid immobilium est, interdicimus ei aut supponere de cetero rem conscriptam in antenuptiali donatione aut alienare omnino. Quod enim semel vinculis sponsaliciae largitatis obligatum est, non erit conveniens aliforsitan lucro quod ei confert antenuhorum utilitatis habebit omnino, sed aequalia erunt non scriptis nec dictis quae super hoc scripta sunt aut convenvidentur nobis immoderate feci
Abbreviated transcription (Latin):
ptumemno quaslib mas mnueni¬
ant artificiosas sum̃res. bypotbe¬
cas pparando mulieres cõscitire
⁊itapprio cadẽ uire cõsensus en
ĩ tałib aũ mypotbecasn au inuen

Expanded text:
t non quaslibet vias inveniant artificiosas sumentes hypothecas praeparando mulieres consentire et ita proprio cadere iure. Consensus enim in talibus aut in hypothecam aut in ven