comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hinuscemodi mens tã sollicita. tã intenta¬
quȩ uerbũ di tanquã sem̃ diuinũ tota a¬
inditate. susceperit: si fructum statim ut
adorationem surgimꝰ ostenderit. idẽ si
collectis & congregatis intra sensib oret
dm̃. si ñ euagetur mente & cogitationib
euol&: ita ut corpore quide mnoratione
curuet᷑. sensib autẽ ꝑ diuersa discurrat.
Siqͥs in quã intentam & directã senserit¬
obsecrationẽ suam. & ipsis di conspectib
atq ineffabili illi lumim se intellexerit
assistentẽ. ibiq orationes & obsecrationes
postulationesq & gratiarũ actiones suas
ꝓfuderit. nullius extrinsecus fantasmatũ
sollicitatus imagine: hic se nouerit per
angłm qͥ assistit altari. optulisse immo¬
lationis suȩ. pͥmitias pontifici magno

Expanded text:
hujuscemodi mens tam sollicita, hujuscemodi mens tam sollicita, quae verbum Dei tanquam semen divinum tota aviditate susceperit, si fructum statim ut ad orationem surgemus, ostenderit, id est, si collectis et congregatis intra se sensibus, oret Deum, si non evagetur mente et cogitationibus evolet, ita ut corpore quidem in oratione curvetur, sensibus autem per diversa discurrat. Si quis, inquam, in tantam et directam obsecrationem suam, et ipsis conspectibus atque ineffabili illi lumini se intellexerit assistentem, ibique orationes et obsecrationes postulationesque et gratiarum actiones suas profuderit, nulla extrinsecus phantasiae sollicitus imagine, is se noverit per angelum, qui assistit altari, obtulisse immolationis suae primitias pontifici magno
Abbreviated transcription (Latin):
pontifici. Noc in expositione allegoriea
ita arbitror posse constare. Siquis uelege¬
ntib distribuat. uel faciat aliquid bo¬
n operis ꝓro mandato unus optulit do
Sed rursus muneris offert pͥmitias: si ñ
solum cibos uerbi grã uel pecuniam lar¬
giatur. sed & affectum miserandi habeat
& compatiendi. Hoc enim est q̃d requirit
ab hominib d̾s: ut mens ipsa piis & mi¬
sericordib repleatur & formet᷑ affecti¬
bus & ab om̃ib inmolationib eorum.I i¬
molatio spĩtalis ẽ illa quam legrinus. lm¬
mola do sacrificatium laudis. & redde altis¬
simo uota tua. Laudare gͦ dm̃ & uota orati¬
onis offerre: immolare ẽ do. Sed huiusmo¬
di immolationis pͥminȩ idẽ ꝑ pontificem
offerentur: si non solum uerbis & uoce. sed
& mente oremus & corde: scdm̃ quod apłs
monet. Orabo spũ. orabo & mente. psalmũ
dicam spũ. psalinũ dicam & mente. A sis¬
tunt enim & tunc angłi dĩ cultores & agri¬
colȩ cordis nr̃i & requir̃ si ẽ maliquo nr̃m

Expanded text:
t rel. Hoc in expositione allegorica ita arbitror posse constare, si quis vel egentibus distribuat, vel faciat aliquid boni operis, pro mandato munus obtulit Deo. Sed hujus muneris offert primitias, si non solum cibos verbi gratia, vel pecuniam largiatur, sed et affectum miserendi habeat et compatiendi. Hoc enim est quod requirit ab homine Deus, ut mens ipsa piis et misericordibus repleatur et formetur affectibus, et ab omnibus immolationibus eorum. Immolatio spiritalis est illa quam legimus: Immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua . Laudare enim Deum et vota orationis offerre, immolare est Deo. Sed hujusmodi immolationis primitiae, ita per pontificem offerentur, si non solum verbis et voce, sed et mente oremus et corde. Secundum quod et Paulus monet: Orabo spiritu, orabo et mente . Psalmum dicam spiritu, psalmum dicam et mente. Assistunt enim et nunc angeli Dei, cultores et agricolae cordis nostri, et requirunt si est in aliquo nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
monamur Non uult ds̃ auditores
nos fieri et discipulos demonũ.
neq uult ut si quid uolumus discere. dis¬
camus a demonib Meluis est enimigno¬
rare. quam a demonib discere. & melius ẽ¬
nec a ppħa discere. quam a chunnis inqui¬
ñ ur quidam purant diuinitus datur. sed
magis ut mͥ uidetur ꝑ amtifrasin idest ex
contratio nom̃ accepit. quasi quid ꝑ honi¬
nes demone repletos fiat. s geniliumn
tus diuinũ credidit. omne quod ꝑ qualẽ¬
cumq spm̃ ꝓphetaretur. Nos tamen nchil
ab his discere ds iubet ne efficiamur consor¬
res eox. & in curramus in ea que isaias dicit.
et humiliabuntur in tͣra u̾ba tua. & sermo¬
nes tui in tra demergentur. et erit uox tua
sicut loquentis de terra. &. ad solum
nox tua infirmabit᷑. Propt̾ hoc et dñs nr̃
iłis non cdlignatur ademonib accipere
restimomum. sed ait. Obrirutesce. & exi
ab eo. Iuem etiã apłs suns paulus imi¬
rans. dolens inquit conu̾rit se. & ait spiu
phitonis. Precipio tibi in nomine dm̃ iħu¬

Expanded text:
ster . Non vult Deus auditores nos fieri et discipulos daemonum. Neque vult, ut si quid volumus discere, discamus a daemonibus. Melius est enim ignorare quam a daemonibus discere. Et melius est a prophetis discere, quam a divinis inquiut quidam putant, divinitus datur, sed magis ut mihi videtur per antiphrasim, id est, ex contrario, nomen accepit, quasi quae per homines daemone repletos fiat. Sed gentilium ritus divinum credit omne quod qualicunque spiritu profertur. Nos tamen nihil ab his discere Deus jubet, ne efficia mur consortes ipsorum, et incurramus in ea quae Isaias dicit: Et humiliantur in terram verba tua: et sermones tui sub terram demergentur; et erit vox tua sicut loquentis de terra, et ad solum vox tua infirmabitur . Propter hoc et Deus noster Jesus non dignatur a daemonibus accipere testimonium, sed ait: Obmutesce et exi ab eo . Quem apostolus suus Paulus imitatur. Dolens, inquit, convertit se, et ait spiritui pythonis: Praecipio tibi in nomine Jesu Chr
Abbreviated transcription (Latin):
nte płs bibendi grã conueniret ad pureũ:
Qͥd gͦ tantopere ꝓphete p̃cipit᷑: ut proprio
studio & labore congregos plm̃. ad haurien¬
dam putei aquam: Unde uilitas literȩ.
ad p̃tiositatẽ nos spĩtalis remittit intelli¬
gentie. Et ido conueniens puto. etiam de
aliis scripturȩ locis puteorũ congregare
mysteria: ut ex conparatione plurimorũ.
siqͥd p̃sens sermo obscuritatis continet

Expanded text:
nte populus bibendi gratia conveniret ad puteum. Quid ergo tanti ore prophetae praecipitur, ut proprio studio et labore congreget populum ad hauriendam putei aquam? Unde vilitas litterae ad pretiositatem nos spiritalis remittit intelligentiae. Et ideo conveniens puto, etiam de aliis Scripturae locis puteorum congregare mysteria, ut ex comparatione plurimorum, si quid praesens sermo obscuritatis continet
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq ut exempli grã unum ponamꝰ
ex multis: non est seriptum. hoc est
mandatum paschȩ. sed e ler pasche.
Et quia lex umbra ẽ futurorũ bonorũ:
lex sine dubio paschȩ. umbra ẽ futuroꝵ
bonorum. Cum gͦ uenio ad locum illum
corporali debeo intelligere umbrã ẽẽ¬
futuri boni: & hoc sentire quod pascha
nr̃m immolatus est xp̃e. Simili modo
imienies etiam de atimis: et de eeteris.
festorum dierum obseruantiis scrip¬
tum. Quia gͦ hȩc om̃a sublegis titulo
seribuntur in lege: necessario quia lex
umbra ꝑ p̃sentem umbrã futura bona
designat. requirere debeo que sit ari¬
ma futurorum bonorum: & inuenio
festum non infermento ueteri. neq¬
inferinento maliciȩ. sed marimis sin¬
ceritatis & ueritatis. Sed &. de circum¬
cisione scriptum ẽ. Nec est cͣircumcisi¬
onis. Quia gͦ circumcisio sublegis ty¬
tulo censet᷑. lex autẽ umbra ẽ: quero
quod eircumeisionis umbra bonorũ
contineat futurorum. ne forte dicat

Expanded text:
Denique ut exempli gratia unum ponamus Denique ut exempli gratia unum ponamus ex multis, non est scriptum, Hoc est mandatum paschae, sed, Haec est lex paschae . Et quia lex umbra est futurorum bonorum, lex sine dubio paschae umbra est futurorum bonorum. Cum ergo venio ad locum illum, carnali debeo intelligere umbram futuri boni, et hoc sentire, quod pascha nostrum immolatus est Christus. Simili modo invenies etiam de azymis et de caeteris festorum dierum observantiis scriptum. Quia ergo haec omnia sub legis titulo scribuntur in lege necessario, quia lex per praesentem umbram futura bona designat, requirere debeo quae sint azyma futurorum bonorum: et invenio agamus, non in fermento veteri neque fermento malitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis . Sed et de circumcisione scriptum est: Haec est lex circumcisionis . Quia ergo circumcisio sub legis titulo censetur, lex autem umbra est, quaero quid circumcisionis umbra futurorum contineat bonorum, ne forte dicat
Abbreviated transcription (Latin):
ficationib aliud de iustificationib iudi
diciis. E st gͦ ut ex his ostendimꝰ aliud lex.
aluid p̃ceptum. aliud testimoniũ aliud
iustificatio aliud iudiciũ: sed & in ipsa le¬
ge euidentior horum differentia cdesig¬
natur: ubi dr̃. Hȩc ẽ lex & mandata. &.
iustificationes. et p̃cepta:. & testimonia.
& ndicia que precepit dñs moysi. Cum
gͦ hec ita se habere. & his a se mincem
differre distinctionibus legis ipsius tes¬
timoniis approbent᷑. diligentius debe¬
mus intendere hisquȩ recitant᷑ ex lege.
quia sicubi seribitur uerbi grã hoc
eẽ mandatũ. ñ continuo mandatum
lex accipienda est: uel sicubi seriptum
ficationes. aut lex. aut mandatũ putã¬
dȩ sunt S umiliter autem et sic ubi scͥi¬
tum ẽ testimonium ac iudicia: ñ confu
se unum de cȩteris. sed diuersum ab a¬
beat. futurorum: ñ continuo etiam ma¬
ndatum uel iustitie. uel iudicia. uel de
quib hoc non ẽ scriptum umbra ẽẽ
credende sunt futurorũ bonorum.

Expanded text:
andato, aliud de justificationibus, aliud de judiciis. Est ergo ut in his ostendimus, aliud lex, aliud praeceptum, aliud testimonium, aliud justificatio, aliud judicium. Sed et in ipsa lege, evidentior horum differentia designatur ubi dicitur: Haec est lex, et mandata, et justificationes, et praecepta, et testimonia, et judicia, quae praecepit Dominus Moysi. Cum ergo haec ita se habere, his a se invicem differre distinctionibus legis ipsius testimoniis approbentur, diligentius debemus intendere his quae recitantur ex lege. Quia sicubi scribitur, verbi gratia hoc esse mandatum, non continuo mandatum, lex accipienda est. Vel sicubi scriptum ficationes, ut lex aut mandatum putandae sunt. Similiter autem et sicubi scriptum est, testimonia aut judicia, non confusa in unum ex caeteris, sed diversum ab abet futurorum bonorum , continuo etiam mandatum, vel justitiae, vel divitiae, de quibus hoc non est scriptum, umbra esse credendae sunt futurorum bonorum.
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Non gͦ hȩc nunc a balaam sed a ubo
dĩ quod in ore enis positum est. discimus.
Nisi enmm u̾ba domini e̾e̾nt. non ea unq re¬
uelasset famulo suo moysi. qui ꝓcul posi¬
rus cum ab eo regi balac dicerentur. cer¬
tum eͣ quod nisi a dõ sibi reuelata moy¬
ses scire non potiit. Adhuc autem ad de

Expanded text:
ejus. Non ergo haec nunc ad Balaam, sed a verbo ejus. Non ergo haec nunc ad Balaam, sed a verbo Dei, quod in ore ejus positum est, dicimus. Nisi enim verba Domini essent, non ea utique revelasset famulo suo Moysi, qui procul positus, cum ab eo regi Balac dicerentur, certum est quod nisi a Deo sibi revelata Moyses scire non potuit. Post haec, E
Abbreviated transcription (Latin):
Cum oporter. cum expedit. hoc est intempo¬
re. Si g̾ expedit pͥnoscere nos futura. dicent᷑
non nobis expedit uentura pͥnoscere. Qđ
si ideirco non dicuntur nobis. quia nobis ea¬
scux non expedit. qui diu̾sis artib & doe¬
monini inuocationib gestumit futura
pͣnoscere. inchil aliud faciunt insi ea cu¬
piunt discere que sibi scire non expedit.
lacob autem in his dici intelligendus ẽ.
omnib cin luctam̃ est aduersus pͥncipa¬
tus &. potestates. et adu̾sum mundi buiꝰ
rectores. Et israhelem intellige omne̾
qui ꝑ ficdĩ puritatẽ & munditiam mͣtis
undet dñm .S potest aliquis dicere. Si a
solo deo debeius discere de futuns. et
neq diuinum neq augure̾. neq aliud
quodcumq hoꝵ recipere. nec iste ipse
quidem balaam recipiendus a nobis ẽ.
Inus enim ex his est. quos recipi ꝓhibet di¬
uina sententia. S adu̾te diligentius & me-¬
mento quid in suꝑioeib legimus ubi drͣ de
eo quia miecit dominus u̾bum suum in os

Expanded text:
Cum oportet et cum expedit, hoc est, in tempore. Si ergo expedit praenoscere nos futura, dicetur non nobis expedit ventura praenoscere. Quod si idcirco non dicuntur nobis, quia scire nobis ea non expedit qui diversis artibus et daemonum invocantibus gestiunt futura praenoscere, nihil aliud faciunt, nisi ea cupiunt discere, quae sibi scire non expedit. Jacob autem in his dici intelligendus est omnis cui luctamen est adversus principatus et potestates, et adversum mundi hujus rectores; et Israelem intelligi omnem qui per fidei puritatem et munditiam mentis, videt Deum. Sed potest aliquis dicere: Si a solo Deo debemus discere de futuris, et neque divinum, neque augurem, neque aliud quodcunque horum recipere, nec iste ipse quidem Balaam recipiendus a nobis est. Unus est enim ex his quos recipi prohibet divina sententia. Sed adverte diligentius, et memento quod in superioribus legimus, ubi dicitur de eo quia injecit Dominus verbum suum in os
Abbreviated transcription (Latin):
amus & nos ad locum istum. idest ad exple¬
nonom mandatoꝵ. etam si eum omi exercitu
ueniat addu̾sum nos si omnes suos contra nos
demones concitet. suꝑamus etmm si dĩ manda-¬
ia comiplemnꝰ Complere emim mandata.hoc
est diabolum & omnẽ eius exercitum suꝑa¬
re. Et tunc implebitur in nobis apłi oratio
qui ait. Os autem conterer satan sub uedib¬

Expanded text:
amus et nos ad locum istum, id est, ad impleamus et nos ad locum istum, id est, ad impletionem mandatorum, etiamsi cum omni exercituat adversum nos, si omnes suos contra nos daemones concitet, superamus eum, si Dei mandata complemus. Complere enim mandata, hoc est diabolum et omnem ejus exercitum superare. Et tunc complebitur in nobis Apostoli oratio, qui ait: Deus autem conteret Satanan subte
Abbreviated transcription (Latin):
cant dm̃ infideles & inereduli. expositiõs
nͭ indiget. Qđ autem ait loquentes.
ad illam partem trahi potest. quia nfi¬
aeles quiq & sub pͥncipe diabolo agen¬
tes loqui norunt tantinimi. s. loquimeꝰ
mania. ũbi causa ut poete edx. ut astro¬
logi. ut ñnulli &iam philosophoꝵ qui ina¬
nia locuntur et uana. fidelitum autem reg¬
num quod a do est. ñ in sormono est. sedm
inttute. Nolumus gͦ nos pacfice iransire ꝑ.
mundum. s hoc ipsum magis incitar prin¬
cipem mundi. quod dicimus nos nolle per¬
manere cum illo nec moran. nec eius aliqͥa
uelle contingere. Inde magis exacerbatur.
nde extolliur & trasonur. et commones no¬
bis ꝑserutiones. picula susentat. crueiaras in¬
tentat. Ftideo dicit. Congregauit inquit
seon omnẽ populũ sium. & exĩt confligere
adu̾sum isrb. Qni est omnis populus seono
nant semꝑ es ꝑsccumtur populũ dĩ. d̾ quidfa.¬
int̾preratur mandati a dimpletio. Si gͥ ueni¬

Expanded text:
cant Deum infideles et increduli, expositione cant Deum infideles et increduli, expositione non indiget. Quod autem ait loquentes, ad illam partem trahi potest, quia infideles quippe et sub principe diabolo agentes, loqui norunt tantummodo, sed loquuntur inania. Verbi causa, ut poetae eorum, ut astrologi, ut nonnulli etiam philosophorum: qui inania loquuntur et vana. Fidelium autem regnum quod a Deo est, non in sermone est, sed in virtute. Volumus ergo nos pacifice transire per mundum, sed hoc ipsum magis incitat principem mundi, quod dicimus nos nolle permanere cum ipso nec morari, nec aliquid ejus velle contingere. Inde magis exacerbatur, inde extollitur et irascitur, et commovet nobis persecutiones, pericula suscitat, cruciatus intentat. Et ideo dicit: Congregavit iniquus Seon populum suum, et exiit confligere adversum Israel. Quis est omnis populus Seon, nt semper et persequuntur populum Dei. Sed quid fainterpretatur mandati adimpletio. Si ergo veni
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe potaturum. Non enim ultra discipliue
di abolice non astrologie. nͣ magice. non
ullius omnino dootimnȩ quȩ contra di pie¬
tatem aliquid doceat poculum sumet fi¬
delis. Hab& enim suos fontes. et bibit de
fontib isrb Bibit de fontib saluatoris. nͣ
bibit aquam de lacu seon. nec relinquens
fontem aquȩ uue. congregat sibi lacus
confractos. S et uia regali in eossurum so
ꝓfitetur. Quȩ est ina regalis: lila sine dubio
que dicit. Ego sum uia & ueritas &. uita. Et¬
mento regalis Ipse est enim. de quo ꝓph̃a
ait. Os iudicium iuu̾ regi da. Uia gͦ rega
li incedendam eꝰ. nec declinandum us qba
nͣ in agrum eius. neq in uineã eius. idest
neq ad opera neq ad sensus diabolicos.
declinare ultra mens fi delium debet:
Quomodo gͦ uolumus fines amorreorũ
cum pace transire: A morrei. infideliũ
qui sunr in hoc mundo pars accipi pot̾.
Et quomͦ quidem in amaritudine̾ addu¬

Expanded text:
esse potaturum. Non enim ultra disciplinae esse potaturum. Non enim ultra disciplinae diabolicae, non astrologiae, non magiae, non ullius omnino doctrinae, quae contra Dei pietatem aliquid doceat, poculum sumet. Fienim habet suos fontes, et bibit de fontibus Israel, bibit de fontibus salutaribus. Non bibit aquam de lacu Sehon, nec relinquens fontem aquae vivae, congregat sibi lacus confractos. Sed et via regali incessurum se profitetur. Quae est via regalis? Illa sine dubio quae dicit: « Ego sum via, veritas et regalis. Ipse est enim, de quo Propheta ait; Deus judicium tuum regi da . Via regali ergo incedendum est, nec declinandum usquam, neque in agrum ejus, neque in vineam ejus, id est, neque ad opera, neque ad sensus diabolicos declinare ultra mens fidelium debet. Quomodo volumus ergo fines Amorrhaeorum cum pace transire? Amorrhaei, infidelium qui sunt in hoc mundo, pars accipi potestEt quomodo quidem in amaritudinem addu
Abbreviated transcription (Latin):
mus qui transire uolumus ꝑ hũno
mundũ. ut ꝑuenire possimus ad tor¬
ram scãm. quȩ reꝓmissa ẽ sc̃is. Et̾ mit¬
timus u̾bis pacificis ad seon. ꝓmitteu¬
tes non nos habitaturos in t̾errani
eius. nec moraturos oum eo. s transi¬
turos tantummͦ. & ieossuros uia re-¬
gali. nec declinaturos usquã. neq ma
grum. neq in uineam. s nes delaeuei¬
a quam bibituros. Uideamus g qͥndo nos
sta pmisimus. quanlo hec uba iliabolo
den̾untiauimus. Recordotur unius quisq:
fidelium. cum pͥmunt uenit ad aquas bap¬
usmi. cum signacula fidei pͥma suscepit.
et ad fontem salutaris accessit. quib ibi tͥe
usus sit u̾bis. & quid denintiau̾t diabolo
ñ usurum pompis eius neq oꝑib eius. neq
ullis omnino sericus eius ac uoluptatib
parttutũ. Et hoc est quod in his legs ser¬
monib adumbratur. quia non declinet
isit neq in agrum erus neq i uneam ẽ.
s neq aquam de lacu eius pollicerur sor

Expanded text:
mus qui transire volumus per hunc mus qui transire volumus per hunc mundum, ut pervenire possimus ad terram sanctam quae repromissa est sanctis; et mittimus verbis pacificis ad Seon, promittentes non nos habitaturos in terra ejus, nec moraturos cum eo, sed transituros tantummodo, et incessuros via regali, nec declinaturos usquam, neque in agrum, neque in vineam: sed nec de lacu bibituros aquas. Videamus ergo quando vos ista promisimus, quando haec verba diabolo denuntiavimus. Recordetur unusquisque fidelium, cum primum venit ad aquas baptismi, cum signacula fidei prima suscepit, et ad fontem salutaris accessit, quibus ibi tunc usus sit verbis; et quod renuntiaverit diabolo, non se usurum pompis ejus, neque operibus ejus, neque ullis omnino servitiis ejus ac voluntatibus pariturum. Et hoc est quod in his legis sermonibus adumbratur, quia non declinet Israel neque in agrum ejus, neque in vineam ejus, sed neque aquam de lacu ejus pollicetur se
Abbreviated transcription (Latin):
Quomꝰ supbus. Quomꝰ elatus co cebitur dũ¬
bolus: Iyso ost. qui dixit. lartute nea fa¬
eiam & sapientia intellectus mei aufe¬
ram finem gentium. & fortitudinẽ eoꝵ
dep̃dabor. & commouebo cuntates quo
mbabirantur. et uniu̾sum orbem capi
ari mauu mea sicut nidum. Et irerũ
dicit elatus hic &. suꝑbus. Ascondani
in celum. supra sydera cęli ponã thro¬
num meum. sedebo in monte excelso.
suꝑ montes altos qui sunt ad aquilonẽ
asceendam supra nubos. ero similis altis¬
sio. Adhuc requins si ipse sit elatus .&.
suꝑbus. umnio potius & ipse suꝑbus est
et clatus. & ille qui quasi unigenitus
supra omne quod drͣ d̾s aut quod coli¬
tur ira ut in tomplo dĩ sedeat. ostentans
se quasi sit ds. Omnis gͦ qui elatus est
et suꝑbus. uł filius est clati huius. uel
discipulus & imitator. Et ꝓpt̾ea dicit
apłs de quodam. Ne forte elatus inci¬
dat in iudiciũ diaboli. ostendens ꝑ hoc
quia omnis elatus similit᷑ ut diabolꝰ¬
in udicio condempnabitur. Nos gͦ su¬

Expanded text:
bus, quomodo elatus docebitur diabolus? Ipse est, qui dixit: Virtute mea faciam, et sapientia intellectus mei auferam fines gentium, et fortitudinem eorum depraedabor. Et commovebo civitates, quae inhabitantur, et universum orbem terrae capiam manu mea quasi nidum . Et iterum dicit elatus hic et superbus: Ascendam in coelum, supra sidera coeli ponam thronum meum, sedebo in monte excelso, supra montes altos, qui sunt ad aquilonem; ascendam supra nubes: ero similis Altissimo . Adhuc requiris, si ipse sit elatus et superbus? Imo potius et ipse superbus et elatus; et ille quasi unigenitus mne quod dicitur Deus, aut quod colitur : ita ut in templo Dei sedeat, ostendens se tanquam sit Deus. Omnis ergo qui elatus est et superbus, vel filius elati hujus, vel discipulus et imitator. Et propterea dicit Apostolus de quodam, ne forte elatus incidat in judicium diaboli . Ostendens per hoc quia omnis elatus simili, ut diabolus judicio condemnabitur. Nos ergo su
Abbreviated transcription (Latin):
forte infuturo cum om̃s fructus congrega¬
bunt᷑ ad aream. et erunt quidam portio
& alii portio leuitarum sicut iam supra di¬
ximus. uel angłis uel aliis celestibus uirtuti¬
bus sequestrata. Puto aute in quod erunt qͥ¬
dam portio etiam hominum: eorum dum¬
taxat qui in hac uita prudentes aefideles
dispensatores uerbi dei fuerunt. Noc enĩ
arbitror in euangeliis designari adño: ubi
ait adeum cui crediderat quinq mnas &
fecerat ex eis decem E sto potestatẽ habens
supra decem cuntates. Cui uͦ crediderat u¬
nam & fecerat ex ea quinq. esto potestatem
habens supͣ quinq ciuitates. Que enĩ hic.
potestas ciuitatum intelligenda ẽ. nͥ gub¬

Expanded text:
forte in futuro cum omnes fructus congregabuntur ad aream, erunt quidam portio  alii portio Levitarum, sicut jam supra diximus, vel angelis, vel coelestibus virtutibus sequestrata. Puto autem quod erunt quidam portio hominum eorum duntaxat, qui in hac vita prudentes ac fideles dispensatores verbi Dei fuerunt. Hoc enim arbitror in Evangeliis designari a Domino, ubi ait ad eum cui crediderat quinque minas, et fecerat ex eis decem: Esto potestatem habens super decem civitates . Cui crediderat unum et facerat ex ea quinque: Esto potestatem habens supra quinque civitates. Quae enim hic potestas civitatum intelligenda e
Abbreviated transcription (Latin):
uati ego sum lux mumc. ata & iste ouens
contiatius ẽ illi orienti de quo senptum ẽ
m iberemia. ecce uir oriens nom̃ euas.
Hx illus gͦ nꝰ hunius orientis finib uenie¬
bat balciam. illuminatus sine dubio ab
illo lucifero de quo dr̃. Iuomͦ cecidit de
delo lucifer qui mane oriebatur: Sui
acamus quid dicit illi balac rex moab
qui accersiuit eum de medio fluminũ.
demontib orientis. Uem inquit & ma¬

Expanded text:
bat: Ego sum lux mundi , ita et iste Oriens, bat: Ego sum lux mundi , ita et iste Oriens, contrarius est illi Orienti, de quo scriptum est in Jeremia: Ecce vir, Oriens nomen ejus. Ex illius ergo non istius Orientis finibus veniebat Balaam, illuminatus sine dubio ab illo Lucifero de quo dicitur: Quomodo cecidit de coelo Lucifer, qui mane oriebatur . Sed videamus quid dicit ille Balac rex Moab, qui accersivit eum e medio fluminum de montibus Orientis. Veni, inquit, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint sron. hono namq recordano. mas¬
Fo& caus as lam̃tabiles faeit i isi erm quis
retordetur srom. insi legem di et scuptura¬
rum montes aspiciat. mala sua flere non
inerpit. fx istis g̃ fluminib uocatur balaam
et ab istis orientis montib mintatur. Don.¬
tum ẽ. fũndam̃ta enus in montib sc̃is. St
iterum. Aherłm qus aectificatur ut cuntas
cuius participatio eius in idipsum. mon¬
ues in cireiitu enis.&. dominus in circui¬
tã populi sin. Non sunt gͦ tales meso¬
potamie monres. sed illi de quib dr̃
montes tenebrosi. Et iterum. de quo
sunt montes quib ẽ omnis altitudo ex¬
tollens se adu̾sus scientiam di. Abistis
E montib: accersitur & balaam hic Aua¬
les sunt aurem isti montes. talem habent
et orientem. Hab&. enim & ortum lumi¬
nis su. ille qui comitit se sicut angłm lu¬
eis. hab& illam lucem de qua scrptum
est. Linc impioꝵ extinguetur. Et sicut ista
lax impios. & illa quȩ com̃itit se sicut an
gelum licis contraria est isli luci que dice¬

Expanded text:
 recordatio, malorum causas lamentabiles facit. Nisi enim quis recordetur Sion, nisi legem Dei et Scripturarum montes aspiciat, mala sua flere non incipit. Ex istis igitur fluminibus vocatur Balaam, et ab istis Orientis montibus invitatur. Mondamenta ejus in montibus sanctis . Et iterum: Jerusalem, quae aedificatur ut civitas, cujus participatio ejus in idipsum. Montes in circuitu ejus, et Dominus in circuitu populi sui . Non sunt ergo tales Mesopotamiae montes, sed illi de quibus dicitur: Montes tenebrosi. Et iterum de quibusunt montes, in quibus est omnis altitudo extollens se adversus scientiam Dei. Ab istis ergo montibus accersitur et Balaam hic. Quales autem sunt isti montes, talem habent et Orientem. Habet enim et ortum luminis sui ille, qui convertit se sicut angelum lucis. Habet illam lucem de qua scriptum est: Lux impiorum exstinguetur, et sicut ista lux impiorum, et illa quae convertit se sicut in angelum lucis, contraria est illi luci, quae dice
Abbreviated transcription (Latin):
stolum dicentem. Libenter enĩ inquit
scribebat: expendi se. & immolari dicit
apostolus. Nostia autem cum inmolat᷑.¬
abhoc immolatur: ut eorum ꝓ quibus
iugulatur peccata purgent᷑. De marti¬
ribus autem scibit iohannes apostolus¬
in apocalipsi: quia aninȩ eoꝵ qͥ iugulati
sunt propter nomen dñi ihu adsistant
altari Qui autem assistit altari: ostencli
tur sacerdotis fongi officio. Sacerdotis¬
autem officium est. ꝓpopuli supplica¬
re peccatas. Unde: go uereor. neforte ex
quo martires non sunt. & hostie scõrum
non offerunt᷑ ꝓpeccatis nr̃is. peccatorum
nr̃orum remissio ñfiat. E t icło uereor
ne ꝑmanentib in nobis peccatis nr̃is. ac-¬
cidat nobis illud quod de semet ipsis di¬
cunt iudei. Qui a non habentes altare.
neque templum neq sacerdotiũ. & ob
hoc nec hostias offerentes: peccata inqͥ¬
unt nr̃a manent in nobis. & ideo uenia
nulla subsequitur. E contra nos dicere

Expanded text:
aulum dicentem: Libenter, inquit, aulum dicentem: Libenter, inquit, scribebat expendisse se et immolari dicit Apostolus; hostia autem immolatur, ut eorum pro quibus jugulatur, peccata purgentur. De martyribus autem scribit Joannes in Apocalypsi: Quia animae eorum, qui jugulati sunt propter nomen Domini Jesu assistant altari . Qui autem assistit altari, ostenditur fungi sacerdotis officio. Sacerdotis officium est, pro populi supplicare peccatis. Unde ego vereor, ne forte ex quo martyres non fiunt, et hostiae sanctorum non offeruntur pro peccatis nostris, peccatorum nostrorum remissio non fiat. Et inde vereor, ne permanentibus in nobis peccatis nostris, accidat nobis illud quod de semetipsis dicunt Judaei: quia non habentes altare, neque templum, neque sacerdotium, et ob hoc nec hostias offerentes, peccata, inquiunt, nostra manent in nobis, et ideo venia nulla subsequitur. Scit tamen
Abbreviated transcription (Latin):
suetudo peccandi. etiam peccator ut
supra diximus appellabitur. Ego au¬
tem & amplius addo aliquio: qđ nͥ scm̃
propositum aliquis habeat & scĩtatis
studium gerat. cum peccauerit nescit.
peccati penitudinem gerere. uescit de¬
lictis remedium querere. Qui non sunt
sc̃i. in peccatis suis moriuntur. Qui scĩ
sunt. ꝓpeccatis penitudinem gerunt:
uuluera sua sentiunt. intelligunt lap¬
sus requirunt sacerdotem: scĩtatem
de poscunt. prificationẽ ꝑ pontifice̾
querunt. Idcirco autem caute & sig¬
nificant̾ sermo legis designat: qui a
pontifices & sacerdotes non quorum¬
q sed scõrum tantũmͦ sumant pecca¬
ta. sc̃s enim ẽ. qui peccatum suum
ꝑ pontificem curat. S ed redeamus ad
apłis scilicet & martiribus. sumet
peccata scõrum. Et quidem quod
nr̃a diluer&: nullus qui xp̃o credit ig¬
norat. Quomodo autẽ & filii eius au¬
ferant peccata scõrum. icde apłs & mar¬
probare temptabimus. Audi pͥmo apo-¬

Expanded text:
suetudo peccandi, etiam peccator, ut suetudo peccandi, etiam peccator, ut supra diximus, appellabitur. Ego autem et amplius addo, quod nisi sanctum propositum aliquis habeat, et sanctitatis studium gerat, cum peccaverit, nescit peccati poenitudinem gerere, nescit delicti remedium quaerere. Qui non sunt sancti, in peccatis suis moriuntur. Qui sancti sunt, pro peccatis poenitudinem gerunt, vulnera sua sentiunt, intelligunt lapsus, requirunt sacerdotem, sanitatem deposcunt, purificationem per pontificem quaerunt. Idcirco ergo caute et significanter sermo legis designat quia pontifices et sacerdotes, non quorumcunque, sed sanctorum tantummodo sumant peccata. Sanctus enim est qui peccatum suum per pontificem curat. Sed redeamus ad apostolis scilicet et martyribus, sumit peccata sanctorum. Et quidem quod a deleverit, nullus qui Christum credit ignorat. Quomodo autem et filii ejus auferant peccata sanctorum, id est apostoli et marprobare tentabimus. Audi primo P
Abbreviated transcription (Latin):
locus requirit dicemus. Scĩ dicuntur
idemq & peccatores: illi qui deuoue¬
runt se quidem do & sequestrauerunt.
se auulgi conuersatione. & uitã suam
adhoc ut dũo seruiant. Huiusmodi¬
gͦ homo scdm̃ hoc qđ se ceteris actib
circuncisis dño mancipauit. sc̃s dicit᷑.
Potest autẽ fieri. ut in hoc ipso quod
dño deseruit. non ita omã gerat ut
gerit conpetit: seo delinquat in non¬
nullis & peccet. Sicut enim is qͥ seque¬
strat se & segregat ab om̃ib actib. ut
disciplinam uerbi grã medicinȩ. aut
philosophiȩ consequatur. non utique
continuo ut se huiumodi tradiderit
disciplinis. ita ꝑfectus sit ut ñ inueni¬
atur in aliquo peccare. immõ potius
rit. certumẽ eum uł int̾ medicos. uel
inter philosophos numerari: ita & de
scĩs accrpiendum ẽ. quod statim qui-¬
dem quod mancipat se studiis quis scĩ¬
ratis. scdm̃. hoc quod proposuit sc̃s ap
multis delinquere. donec usu & disci¬
pline diligentia. abscidatur ab eo con¬

Expanded text:
locus inquirit dicimus. Sancti dicuntur idemque peccatores illi, qui devoverunt se quidem Deo, et sequestraverunt a vulgi conversatione vitam suam, ad hoc ut Domino serviant. Hujusmodi ergo secundum hoc quod se caeteris actibus circumcisis Domino mancipavit, sanctus dicitur. Potest autem fieri, ut et in hoc ipso quo Domino deservit, non ita omnia gerat ut geri competit, sed delinquat in nonnullis et peccet. Sicut enim is qui sequestrat se et segregat ab omnibus actibus, ut disciplinam verbi gratia medicinae aut philosophiae consequatur, non utique continuo ut se hujusmodi tradiderit disciplinis, ita perfectus erit ut non inveniatur in aliquo peccare; imo potius it, certum est eum vel inter medicos, vel inter philosophos numerari: ita de sanctis accipiendum est, quod statim quidem ut mancipat se quis studiis sanctitatis, secundum hoc quod proposuit sanctus e est eum in multis delinquere, donec usu et disciplina ac diligentia abscindatur ab eo con
Abbreviated transcription (Latin):
qui sunt eius. & in quib ñ speratur ha-¬
bet ille thesauros suos. blon enĩ sicut
homo uidet. itã & deus. E go non dubi¬
to & in hoc conuentu eẽ aliquos ipsi so¬
li cognitos: qui iam aptio dm martixẽ
sint testimonio conscientie parati. Nqͥs
exposcat effundere sanguinẽ suum

Expanded text:
qui sunt ejus, et in quibus non speratur, habet ille thesauros suos. Non enim sicut homo videt, ita et Deus. Ego non dubito et in hoc conventu esse aliquos ipsi soli cognitos, qui jam apud eum martyres sint, testimonio conscientiae parati, si quis exposcat, effundere sanguinem suum
Abbreviated transcription (Latin):
aduos. inflati sunt quidam. Et paulo.
post. Omĩno auditur in uobis fornicano.¬
tes. Inconsequentib uͦ. & uos inquit infla.¬
ti estis. & ñ potius luctum habuistis. In
quo utiq nullum reliquit inmunem:
dum aliis fornicationes. aliis inflationeᷤ.

Expanded text:
ad vos, inflati sunt quidam . Et paulo post: Omnino auditur in vobis fornicates . In consequentibus vero: Et vos, inquit, inflati estis, et non potius luctum habuistis . In quo utique nullum reliquit immunem, dum alii fornicationis, alii inflationis
Abbreviated transcription (Latin):
ultena. furta. falsa testimonia. blasphemie
et ista sunt que comquinant hominem.
Et ideo necessario incenditur ista ciuitas. et
igni exuritur. Exunturq igni. illo ꝓfecto¬
de quo dicit saluator. Ignem ueni mittere
in tͣram. & quem uolo ut accendatur. Post
pauca autem refertur de ipsa ciuitato. pptͣ¬
sebon. ut aedificetur & constrnatur ciuitas

Expanded text:
ulteria, furta, falsa testimonia, blasphemiae: ulteria, furta, falsa testimonia, blasphemiae: et ista sunt, quae inquinant hominem . Et ideo necessario incenditur ista civitas et igni exuritur. Quo igni? illo profecto quo dicit Salvator: Ignem veni mittere in terram, et quam volo, ut accendatur . Post pauca autem refertur de civitate. Idcisebon, ut aedificetur et con
Abbreviated transcription (Latin):
nifesto iudeus. ipse habitat in omnib ern¬
tatib amotreoꝵ. cum in omni orbe terra
enim in nobis stulutia. suꝑbia. impietas. et
omnia que sunt ex parte diaboli. S ubi ex¬
pugnatus & deuictus est fortis. & uasa eiꝰ
direpta sunt. effec̃ti sumus cuntates isrł.
et hereditas scoꝵ. si tamen penitus excisa
est in nobis potestas illa quȩ prius domi¬
nabatur nobis. excisa est in nobis arbor
infructuosa. & deiectus ẽ rex elatus. et
sumus sub eo rege qui dicit. Discite a me
quia mitis sum & humilis corde. Post hec¬
iam singillatim cuntates suꝑbi & infrucᷤ¬
tuosi regis enumerat & dicit. In esebon et
in omnib sinitimis eiis. Quid ẽ hoc qđ pͣ¬
cipuam urbem de regno seon nominauit
esebon: Esebon interpͣtatur cogitationes.
Derito gͦ pars maxima regni diaboliciet
potestas enis pluima. in cogitationib reg¬
nar. Sic enm dixit & dñs. quia de corde ꝓ¬
cedunt cogitationes malȩ. homicidia. ad¬

Expanded text:
nifesto Judaeus est, ipse habitat in omnibus civnifesto Judaeus est, ipse habitat in omnibus civitatibus Amorrhaeorum, cum in omni orbe terrarenim in nobis stultitia, superbia, impietas, et omnia quae sunt ex parte diaboli. Sed ubi expugnatur et devictus est fortis, et vasa ejus direpta sunt, effecti sumus civitates Israel, et haereditas sanctorum. Si tamen penitus excisa est in nobis potestas illa, quae prius dominabatur in nobis, et excisa est arbor infructuosa, et dejectus est rex elatus, et sumus sub eo rege, qui dicit: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Et post haec sigillatim jam civitates superbi et infructuosi regis enumerat, et dicit: In Hesebon et in omnibus finitimis ejus. Quid est hoc quod praecipuam urbem de regno Seon nominavit Hesebon? Hesebon interpretatur cogitationes. Merito ergo pars maxima regni diabolici, et potestas ejus plurima, in cogitationibus regnat. Sic enim dixit et Dominus: Quia de corde procedunt cogitationes malae, homicidia, ad
Abbreviated transcription (Latin):
minati sunt inquit filii isrł in omni terra
in omni terra seon. Et dominati sunt ab ar¬
non usq iaboc Arnon & iaboc. ciuitates erãt
regni seon. sed imitiuni regni eius erat arnon
et fines iaboc. Et idõ dr̃. quia dominati stͣ
ab arnon usq iaboc. Intͣpretatur autẽ arnon¬
maledictiones eoꝵ. Inmum gͦ regni seon
Necesse est enim. ut oninis qui uult exire
de regno diaboli & fines eius euadere lucta¬
men inueniat. et ceitamina ei a ministris
eius & satellitib suscitentur. S si luctatus
fuerit et uicerit. iam non erit iaboc ciuitas
seon. sed erit ciuitas isrł. Noc ẽ minirũ qd̾ le¬
gimus & de pamnarcha iacob. qmͣ cum uenis¬
set ad locum quendaͣ. luctamͣ ei propara¬
tum est. Et ibi tota nocte luctatus cum ob¬
tmuisset & inualusset ad dm̃. uocatum est
nom̃ eis isrł. Et accepit inquit isrł om̃s
cutates istas. & habitauit isrł in omnib
cuntatib amorreo. Hic isrł qui in xpõis
rabel est. qui non in came isrł nec in ma¬

Expanded text:
minati sunt, inquit, filii Israel in omni terra atur in omni terra Seon. Et dominati sunt ab Arnon usque Jaboc. Arnon et Jaboc civitates erant regionis Seon. Sed initium erat regni ejus Arnon, et finis Jaboc. Et ideo dicitur quia dominati sunt ab Arnon usque Jaboc. Interpretatur autem meledictiones eorum. Initium ergo regni Seon, Necesse est enim ut omnis qui vult exire de regno diaboli et fines ejus evadere, luctamen inveniat, et certamina ei a ministris ejus et satellitibus suscitentur. Sed si luctatus fuerit et vicerit, jam non erit Jacob civitas Seon, sed erit civitas Israel . Hoc est nimirum quod legimus et de patriarcha Jacob, qui cum venisset ad locum quemdam, luctamen ei praeparatum est, et ibi tota nocte luctatus, cum obtinuisset et invaluisset ad Deum, vocitatum est nomen ejus Israel. Et accepit, inquit, Israel omnes civitates istas, et habitavit Israel in omnibus civitatibus Amorrhaeorum. Hic Israel, qui in Christo Israel est, qui non in carne Israel, nec in ma
Abbreviated transcription (Latin):
Quia autem satramentum sacerdota¬
le ẽ uirga nueis: ideireo arbitror etiã
ihereiniam qui erat unus exsacerdoti¬
bus exanathot. uidisse uirgam nuceam.
& prophetasse de ea illic quȩ scripta sunt.
uel de uirga nucea. uel de libere siue ol¬
la succensa: quasi ostenderet per hec in
uirga micea ẽẽ uitam. & in lebere succen¬
so esse mortem. Nita enim &. mors. poni¬
tur aute faciam nrãm. Et ẽ uita quidẽ
xp̃c insacramento nucis: mors autẽ dia¬
ebolus infigura lebetis succensi. Si gͦ pec¬
caueris. portionem tuam pones cũ lebe¬
re suecenso: si autem iuste egeris. effici¬
etur portio tua in uirga nucea cũ mag¬
pariter cum nucibus. sacerdotalium qͦ

Expanded text:
Qui autem sacramentum sacerdotaQui autem sacramentum sacerdotale, et virga nucis, idcirco arbitror etiam Jeremiam, qui erat unus ex sacerdotibus Anathoth , vidisse virgam nuceam, et prophetasse de ea illa quae scripta sunt; vel de virga nucea, vel de lebete sive olla succensa, quasi ostenderet per haec in virga nucea vitam esse, et in lebete succenso esse mortem. Vita enim et mors ponitur ante faciem nostram. Et est vita quidem Christus in sacramento nucis, mors autem diabolus in figura lebetis succensi. Si ergo peccaveris, portionem tuam pones cum lebete succenso. Si autem juste egeris, efficitur portio tua in virga nucea cum magpariter cum nucibus sacerdotalium quo
Abbreviated transcription (Latin):
rum quȩ seruantur intrinsecus. fran¬
genda tamen quandoq sine dubio et
dissoluenda sunt: ut si uerbi causa dica¬
mus. abstinentia ciborum & castigatio
corporis. donec sumus in corpore isto cor¬
ruptibili & passibili. sine dubio necessaria
ruptibile ex corruptibili redditum. exa
inmali spĩatale. non iam labore afflictio¬
nis. nec abstinentiȩ castigatione. sed qua¬
litate sui nulla iam corpori corruptela
dñabitur. Sic gͦ & nunc necessaria astinen¬
tiȩ ratio uidetur: & postinodum non que¬
renda. Tertio autem in loco. reconditum
cantur ammȩ sc̃õrum. ñ solũ inp̃senti ui¬
ta. sed etiam infutura. Iste enim ẽ & pon¬
tificalis fructus: de quo ꝓmittitur his
Sic & sapientia mon&. ut describamꝰ ea
nobis incorde tripliciter. ad respondendũ
inquit uerbum ueritatis. his qui propo¬
suerunt nobis. Sic tres puteos fodit ysaac
patriarcha: quorum solus ille tertius
ab eo latitudo uel amplitudo nominat᷑.

Expanded text:
rum quae servantur intrinsecus; franrum quae servantur intrinsecus; frangenda tamen quandoque sine dubio et dissolvenda sunt. Ut si verbi causa dicamus, abstinentia ciborum et castigatio corporis, donec sumus in corpore isto corruptibili et passibili, sine dubio necessaria ruanimali spiritale, non jam labore afflictionis, nec abstinentiae castigatione, sed qualitate sui, nulla jam corpori corruptela dominabitur. Sic ergo et nunc necessaria abstinentiae ratio videtur, et postmodum non quaerenda. Tertio autem loco reconditum cantur animae sanctorum, non solum in praesenti vita, sed etiam in futura. Iste enim est pontificalis fructus, de quo promittitur his Sic et sapientia monet, ut describamus ea nobis in corde tripliciter, ad respondendum, inquit, verbum veritatis his qui proposuerint nobis. Sic tres puteos fodit Isaac patriarcha , quorum ille solus tertius ab eo latitudo vel amplitudo nominatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Omĩs pnͥceps tribus & płi habeat
uirgam: non enim potest quis regere po
bat: qͥd uiltis inuirga ueniam ad uos. aut
incaritate spũq mansuetudmis: Om̃s
gͦ pͥncipes tͥbuum: habeant necesse ẽ. uir¬
gas suas. Sed unus solus ẽ. sicut scriptura
refert pontifex aaron. cuius uirga ger-¬
minauit. Uerum qm̃ ut sepe ostendimꝰ
uerus pontifex xp̃e ẽ: ipse solus est cuius
uirga crucis non solum germinauit. seo
rum attulit fructus. Quis autem iste ẽ
rus est: sequenti munitur ac tegitur.
tertio sumentẽ pascit ac nutrit. Talis
gͦ est in adiutorio xp̃i. doctrina legis &
prophetarum. Prima luterȩ facies sa¬
tis amara est que cirtumcisionẽ carnis
precipit. quȩ de sacrificiis mandat: & ce¬
tera quȩ ꝑoccidentem literã designan¬
tur. hȩc om̃a. tanquam amarum nucis
cortice̾. ꝓice. Scd̾o in loco. ad munimenta
testȩ ꝑuemes: in quo moralis doctrina uł
ratio continentie designautur. quȩ ne¬
cessaria quidem sunt ad custodiam eo¬

Expanded text:
um. Omnis princeps tribus populi habet virgam. Non enim potest quis regere popbat: Quid vultis? in virga veniam ad vos, an in charitate et spiritu mansuetudinis ? Omnes ergo principes tgas suas, sed unus solus est sicut Scriptura refert, pontifex Aaron, cujus virga germinavit. Verum quoniam, ut saepe vidimus, verus pontifex Christus est, ipse solus cujus virga non solum germinavit, sed rum attulit fructus. Quis rus est, sequenti munitur ac tegitur, tertio sumentem pascit ac nutrit. Talis ergo est in Ecclesia Christi, doctrina Legis et Prophetarum. Prima litterae facies satis amara est, quae circumcisionem carnis praecipit, quae de sacrificiis mandat, et caetera quae per occidentem litteram designantur. Haec omnia, tanquam amarum nucis corticem, projice. Secundo in loco ad munimenta tecta pervenies, in quo vel moralis doctrina vel ratio continentiae designatur: quae necessaria quidem sunt ad custodiam eo
Abbreviated transcription (Latin):
ad aperit uuluam. continuo dignus sc̃ifi¬
catione pͥmitiuatus habendus ẽ. quia &
iupsalmis legimus quod alienati sunt
peccatores auulua. errauerunt auentre locu¬
ti sunt falsa. Quod utiq sedm̃ luteram sta¬
re nullo mͦ potest. Quomodo enim quis erra¬
re auia ddi potuit. statĩ ut de uentre matris
exiit: Ant quomodo potuit falsa loqui nuꝑ
auentre uel loqui falsa: necessarium erit et
uentrem & uuluam talem requiri. eui cum¬
uenire possit dictum hoc quod alienati sunt
peccatores auulua. & errauerunt auentre. lo¬
cuti sinit falsa. Et illa erit uulua quã ad¬
aperit om̃is pͥmituius. qui sc̃ĩficatur do. Ao¬
aperit aliquando ds uuluani liȩ. quȩ erat clau¬
sa. & peperit patͥarchas. Similit̾ & rachel ut
parens. etiam ipsa: cuius uisus erat ꝑspicax
&e cdecorus aspectus. S & inmultis aliis sepͥtu¬
re locis. inuenies ad aperiri uuluas. Quarũ
si singula ꝓ locis consideres. inuemies quomͦ
& errent peccatores a uulua: &. alien ad aperi¬

Expanded text:
d aperit vulvam, continuo dignus sanctificatione primitivatus habendus est, quia et in Psalmis legimus, quod alienati sunt peccatores a vulva, erraverunt a ventre, locuti sunt falsa . Quod utique secundum litteram nullo modo potest. Quando enim quis errare potuit a via Dei, statim ut de ventre matris exivit? Aut quomodo potuit falsa loqui, quia ventre, vel loqui falsa, necessarium erit, et ventrem et vulvam talem requiri, cui convenire possit dictum hoc, quod alienati sunt peccatores a vulva, erraverunt ab utero, locuti sunt falsa; et illa etiam vulva, quam adaperiat omnis primitivus qui sanctificatur. Adaperuit aliquando Deus vulvam Liae quae erat clausa, et peperit patriarchas; similiter et Rachel ut pareret etiam ipsa, cujus visus erat perspicax et decorus aspectus. Sed in multis aliis Scripturae locis invenies adaperiri vulvas. Quarum si singulas per loca consideres, invenies modo ut errent peccatores a vulva, et alii adaperi
Abbreviated transcription (Latin):
ra intelligamꝰ. uiuentes autem animas.
memini quod mortuos dixerint eos
qui numerare scelerum in peccatis su¬
is mortui intelliguntur. uiuentes au¬
tem eos qui in operib uite ꝑmanse¬
riit. Ueruntamen utro libet mͦ stabit
etiam infuturo magnus hic pontifex.
tuorum: sed & tunc forte medius inuo¬
rum & mortuorũ stare dicendus ẽ. cũ

Expanded text:
ra intelligamus, viventes autem animas. ra intelligamus, viventes autem animas. emini quod mortuos dixerint eos qui nimietate scelerum in peccatis suis mortui intelliguntur, viventes autem eos qui in operibus vitae permanserint. Verumtamen utrolibet modo, stabit etiam in futuro magnus hic pontifex et rum. Sed et tunc forte medius vivorum et mortuorum stare
Abbreviated transcription (Latin):
postea futurũ. iam tunc ille angelus
qui popłm̃ uastabat expauit. Agno¬
scebat enim figuram uatilli. & ignis.
& incensi: & qualis offerenda e̾e̾t d̾o ho¬
stia. ab eo qui medius mortuorũ iuuo
imago p̃figurata saluauit. ad nos autẽ
salutis ueritas ipsa ꝑuenit. Neque enĩ
indumenta pontificis. purpura ac la¬
nabissoq contexta. erubuiss& angelus
ille uastator: sed ista quȩ futura erant
& his cessit quib utiq unuiersa crea¬
tura inferior erat. Puto autem quod
non solum pͥmo aduentu dñi & salua¬
toris nr̃i forma ista conpleta sit: sed ea¬
dem fortassis seruabit᷑ in hoc scło. Ueni¬
et enim iterum filius hominis: & cum
uenerit iterũ. sine dubio inueni& qͦs¬
dam quidem mortuos. quosdam autẽ
uiuentes: quod possumus quidẽ & sic
intelligere. qi ñnulli adhuc in hoc uite
statu quo nunc sumus inueniantur.
cũ inulti iam p̃cesserint mortui. P otest
autem & alit̾ accipi: ut mortuos corpo¬

Expanded text:
postea futurum jam tunc angelus ille, postea futurum jam tunc angelus ille, qui populum vastabat, expavit. Agnoscebat enim figuram thuribuli, et ignis, et incensi; et qualis offerenda esset Deo hostia ab eo qui medius mortuorum vivorimago praefigurata salvavit, ad nos autem salutis veritas ipsa pervenit. Neque enim indumenta pontificis purpura ac Iana byssoque contexta erubuisset angelus ille vastator: sed ista quae futura erant  his cessit, quibus utique universa creatura infnon solum primo adventu Domini et Salvatoris nostri forma ista completa sit, sed eadem fortassis servabitur et in secundo. Veniet enim filius hominis; et cum venerit iterum, sine dubio inveniet quosdam quidem mortuos, quosdam autem viventes. Quod possumus quidem et sic intelligere: quia nonnulli adhuc in hoc vitae statu quo nunc sumus inveniantur, cum multi jam praecesserunt mortui. Potest autem et aliter accipi, ut mortuos corpo
Abbreviated transcription (Latin):
& stantem in eo loco inquo mors finem
dederat. pͥmis. & erat uicina postremis.
Intuere stantem pontificem. & obiectio¬
ne quadam sui uiuentes a mortuis diti¬
mentẽ: uirtutem uero repropitiationis
enus. & incensi mysterium erubuisse
angłm uastatorẽ: & in hoc mortẽ qui¬
dem finitã. uitã uͦ reꝑaratam. Si in¬
tellexisti hẏstoriȩ ordinem. & oculis
ut ita dicã cernere potuisti stantem
pontificem mediũ int̾̃ uiuos & mor¬
tuos: ascende nunc ad uerbi huius cel
siora fastigia. & uide quomodo uerus
pontifex ih̃s ꝓp̃c assũpto uatalo car¬
nis humana. & suꝑ posito igni altaris.
anima sine dubio illa magnifica. cũ
qua natus ẽ in carne. adiecto etiam
incenso qui ẽ sp̃s inmaculatus. medi¬
us int̃ uiuos & mortuos sterit: & mor¬
tẽ ñ fecit ultra grassari. sed sic̃ apłs
dicit destruxit eũ qui habebat mor¬
dit ^ cͥum iam non moriatur. sed uiuat
ineternum. Hoc fuit gꝰ misteriũ: q̃d

Expanded text:
 stantem in eo loco in quo mors finem  stantem in eo loco in quo mors finem dederat primis, et erat vicina postremis. Intuere stantem pontificem, et objectione quadam sui, viventes a mortuis dirimentem, virtutem propitiationis ejus, et incensi mysterium crubuisse angelum vastatorem; et in hoc mortem quidem finitam, vitam vero reparatam. Si intellexisti historiae ordinem, et oculis ut ita dicam cernere potuisti stantem pontificem medium inter vivos et mortuos, siora vestigia, et inde quomodo verus pontifex Jesus Christus assumpto bacillo carnis humanae et superposito igni altaris anima sine dubio illa magnifica cum qua natus est in carne, et adjecto etiam incenso qui est spiritus immaculatus medius inter vivos et mortuos stetit, et mortem non fecit ultra grassari, sed sicut Apostolus dicit: Destruxit eum qui habebat mordit, jam non moriatur, sed vivat in aeternum. Hoc fuit ergo mysterium quod