comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõrles delicias. et custõdiã corpis. intẽdũt¬
ad opa magis bona. et ad utatez ut ea effi
augm̃tũ dĩciaꝵ᷑ et cõgregacõ pecume.
qͣre si diuites iniq̃ dñantes nõ prĩcipãtur
peciũa cõgregandã. Nursi dĩtes inique
uell pocionẽ mbtomagis uell sanitate
ad quã pocio ordĩãtir. Cũ gͥ hoĩes cõĩter¬

Expanded text:
corporales delicias. et custodiam corporis. Intendunad opera magis bona, et ad virtutem, ut efficaugmentum divitiarum, et congregationem pecuniae. Quare si divites inique dominates non principantupecuniam congregandam. Rursus divites inique vellet potionem, multo magis sanitatem vellet, ad quia potio ordinatur. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
Nam totum regñã ad dileõ regie ꝓuo¬
catur si uiderĩt ip̃m esse clemẽto et
imẜicorde. Tercõ non dei ie ge̾s et
pͥncipes dubra ꝑtinaciter malterũ ꝑte
usẜere ne ꝑ hoc iudicẽtur lenes et ĩdisc̾ro¬
Qcto in sus accõnib debẽt hr̃o i odera
debẽt forma uiuẽdi et regła alĩorum
Senũ igit᷑ alioꝵ et inuenũ aliqͥ mores

Expanded text:
Nam totum regnum ad dilectionem regis provocatur, si viderit ipsum esse clementem, et misericordem. Tertio, non decet reges, et principes dubia pertinaciter in alteram partem asserNam totum regnum ad dilectionem regis provocatur, si viderit ipsum esse clementem, et debent forma vivendi, et regula aliorum. Senum ergo, et iuvenum aliqui mores
Abbreviated transcription (Latin):
nec sp̃ sit tmudi et pusillamies ut seno
s teuẽtes mediũ intei utrosq sunt ti¬
mudi. ubi ẽ timẽde et audacos ubi est
audẽd. Siq etiã qr nõ st oĩo ĩ exꝑtĩ ut
Iuuenes: nec st̃ in tot decepti ut senes
me̾cꝭ in omib credũt qd̾ facuũ iuuenes
ppͣ ĩ exꝑiẽtia nec oĩo distredũt qd̾ facũt
senes eo ꝙ in multis sint decepti. s hñt

Expanded text:
midi, et pusillanimes ut senes: sed tenentes medium inter utrosque, sunt timidi ubi est timendum; et audaces, ubi est audendum. Sic etiam, quia nec sunt omnino inexperti, ut iuvenes, nec sunt in tot decepti ut senes, nec omnibus credunt quod faciunt iuvenes propter inexperientiam, nec omnino discredunt quod faciunt senes
Abbreviated transcription (Latin):
eius pp̃qd et ip̃a defacili ĩcdinatũr ut
imẜeatur et ꝯpatiat᷑ aliis Senes igit᷑
pp̃ imbecilli t ͤ qr uellẽt sibi aliosꝯpati
et miẜeri de facili ꝯpaciũt᷑ et miẜent᷑
aliis. Terrõ ncħ dubiũ ꝑtinatiter affir¬

Expanded text:
er quod et ipsi de facili inclinatur, ut miserantur, et compatiantur aliis. Senes ergo propter imbecillitatem, quia vellent sibi alios compati, et misereri, de facili compatiuntur et miserentur aliis. Tertio nihil dubium pertinaciter affir
Abbreviated transcription (Latin):
magis in agnficũ qr nõ pat decẽtib
suptib Cõuenit enĩ ałigñ auarum
plꝰ expende̾ in aliqͦ negõ ꝙͣ liberalem
tñ qr semꝑ intitur auarꝰ aliqͣs decẽtes
expẽsas subtͣheye si modice sint et ꝑui
ualoris Ideo opꝰ ubi multũ expẽdit ĩ decẽs¬

Expanded text:
agnificum, quia non parcit decentibus sumptibus. Contingit enim aliquando avarum plus expendere in aliquo negocio, quam liberalem: tamen quia semper nititur avarus aliquas decentes expensas subtrahere, etiam si modice sint, et parvi valoris, ideo opus, ubi multum expendit, indece
Abbreviated transcription (Latin):
mareiꝰ de diomsio ticiliano recitat qui
cũ eẽt tyranꝰ et amator ꝓprii comodi
deppłabat urbes et expoliabat expoli¬
motꝰ et pͥma passio ex qͦ om̃iis alia su¬
mĩt origineĩ. Ut si homo diligit᷑ Iust ͣ
et uitrĩtẽ. odit fures qͥ ꝯͣnãtur iuste¬

Expanded text:
mus de Dionysio Ciciliano recitat, qui cum esset tyrannus, erat amator proprii commodi, depopulabat urbes, expoliabat cimotus et prima passio, ex qua omnis alia sumit originem: ut si homo diligit iustitiam et veritatem, odit fures qui contrariantur iust
Abbreviated transcription (Latin):
instnctu cũ quis uuls ꝑruti ne uulubit
m̃cbra a quib pͥncipłs depõdet salꝰ cõrs
et ne totum corpꝰ peat biachiũ ꝑito
se exponit sic etia anteq̃ti si ꝑspexiꝰ
ouituto aliquã dñari et tenere mo¬
nurchiam ħ erat qr ciues pro re puᶜͣ
nõ dubitabãt se morti exꝑone. Dilectio
em̃ quã hẽbatnt ronaĩ adrẽpt  fecit
roniã esse pͥncipãte et monarcham
hos gͦ mõto quosl hoies decz esse
amatinos ut pͥmo et pͥncipłr diligãt

Expanded text:
instinctu cum quis vult percuti, ne vulnerentur membra a quibus principaliter dependet salus corporis, et ne totum corpus pereat, brachium periculo se exponit. Sic etiam antiquitus si perspeximus civitatem aliquam dominari et tenere monarchiam: hoc erat, quia cives pro Rep. non dubitabant se morti exponere. Dilectatio enim quam habebant Romani ad Remp. fecit Romam esse principantem et monarcham. Hoc ergo modo quoslibet homines decet esse amativos, ut primo et principaliter diligant
Abbreviated transcription (Latin):
pise ꝯsĩde̾ntur uirtutes quib deret roges
eẽ ornatos. Sic̃ em̃ detestabłiꝰ ẽ ĩ igĩo
stabilis ẽ in rege tradere cuiete uirtutib
ꝙͣ in subditis qͣr statꝰ regiꝰ requirit
Nam si rex pͥncipħ. bonũ cõe ĩtẽdat᷑¬

Expanded text:
i considerentur virtutes, quibus decet reges esse ornatos. Sicut enim detestabilius est in magistro stabilius est in rege carere virtutibus, quam in subditis, quia status regius requirit Nam si rex principaliter bonum commune intendat
Abbreviated transcription (Latin):
Eeptnna ẽ pauper face sbditos adco uol
e tyrãnꝰ milla custõdia egeat. uolũt
en tyrãm subditos mnłm ẽẽ pauperes
Ut sic occupẽl᷑ ẽca qͦtidrana qͥb ĩdigẽt
ut nõ uuret eis aliꝙͣ machmari ꝯͣ ipos
pp ilłos. uerꝰ aũt rex qr ĩtẽdit bonũ
bditoꝵ nõ aspligit es depauꝑat ipos
s mag̃ ꝓturai eoꝵ bona. Octanaẽ
p̾curare bella et mittẽ̾ bellatores ad
ptes exͣneas et sꝑ facẽ bellare eos qͥ
sut in reguo q̃tuiꝰ semꝑ cura belloꝵ
honera intenti nõ uacẽt eis machiari

Expanded text:
Septima, est pauperes facere subditos adeo ut ipse tyrannus nulla custodia egeat. Volunt enim tyranni subditos esse intantum pauperes, ut sic occupentur circa cotidiana quibus indigent, ut non vacet eis aliquid machinari contra ipsos,  rex quia intendit bonum subditorum non affligit et depauperat ipsos, sed magis procurat eorum bona. Octava, est procurare bella, mittere bellatores ad partes extraneas, et semper facere bellare eos qui sunt in regno: quatenus semper circa bellorum onera intenti, non vacet eis aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
Cum. enĩ trrãnus nõ diligat insi
lonũ ꝓͥprm excellẽtes et nõbilis existẽtes
in regns. nõ ualẽtes hoc pati ĩsurgũt
qͣ ip̃m tyrãnꝰ aũt ex quo llẽm se esse
pinierẽ imo cũ oliqui tyrãm are cupna
nõ solum excellẽtes alios ĩmo ena fũ
pessime uerꝰ añt rex ecõtrario ĩtẽdeps
cõmune bonũ cognoscens se diligi ab
ipis qͥ sut in regno excelłẽtes et nobiles
et młtomagis cõgnatos ꝓpͥos ꝑ qͦs bonus

Expanded text:
Cum enim tyrannus non diligat nisi bonum proprium, excellentes et nobiles existentes in regno non valentes hoc pati, insurgunt contra ipsum: tyrannus autem ex quo talem se esseimere. Immo cum aliqui tyrannizare cupiunt, non solum excellentes alios, immo etiam propessimae. Verus autem rex econverso intendens commune bonum, et cognoscens se diligi ab ipsis qui sunt in regno, excellentes, et nobiles, et multo magis cognatos proprios, per quos bonus
Abbreviated transcription (Latin):
Nãm et si inter eos sit ꝯgregatos
nullꝰ exploratoꝵ geistent et semp
tñ timẽt ibi exploratores ẽẽ hmoratũt¬
expdoratares uerꝰꝰ rex hr̃o nõ turut ad
ciues et add eos qui suit in regno. s ad
hostes et adexneos utrũ aut deceat
regẽ hr̃e explorator es in regno ꝓpter
ipm infra dicet᷑ Ad̃ pñs aũt̃ saire
Iufficiat ꝙ tõ sic rox egret explorato
Ut tyrãnꝰ. Eexta cau̾tela tyrãnca
ẽ nõ solum nõ ꝑiittẽ fieri sõdali ͭ ͤsᷤ

Expanded text:
nam et si inter eos sic congregatos nullus exploratorum existeret, semper tamen timerent ibi exploratores esse. Huexploratores verus rex habere non curat ad cives, et ad eos qui sunt in regno: sed ad hostes, et ad extraneos. Utrum autem deceat reges habere exploratores in regno propter ipsum, infra dicetur: ad praesens autem scire sufficiat, quod non sic rex eget exploratoribus, ut tyrannus. Sexta cautela tyrannica, est non solum non permittere fieri soliditates
Abbreviated transcription (Latin):
Aatos et dẽspice̾ suos ꝓgẽitores et niu
ẽe horioris cupidũ ui᷑ esse mali moris
llon emi debemꝰ appete̾ ipõs honores ĩ
faciũt uirtuosi et magnãi Reges gͦ
bonos mores nobiliũ ut suit magncũ.
magͥfici prudẽtes et affabiles et fugc̃
malos ut nõ snt elati alios desꝑitid̃tes.¬
Capł .ui. Quisũt mores diuitũ et qlr̃ reges

Expanded text:
elatum, et despicere suos progenitores, et nimis esse honoris cupidi, videtur esse mali moris. Non enim debemus appetere ipsos honores in faciunt virtuosi et magnanimi. reges bonos mores nobilium, ut sint magnanimi et magnifici, prudentes et affabiles: et fugere malos mores, ut non sint elati, alios despicientes. Quot sunt mores divitum, et quomodo reges,
Abbreviated transcription (Latin):
pamꝰ eñ aliqͦs dirẽtes eos nõ curare de
honore suo. et rursꝰ quia uituꝑanus
ambicosos. laudamꝰ nõ cum̃tẽs de ho¬
nore suo. Curare gͦ de ꝓpͥo honore unoͦ
est lauda ᷝ ͤ et alio ͤ bituꝑalͤ Naui nõ cu¬

Expanded text:
pamus enim aliquos, dicentes eos non curare de honore suo, et rursus quia vituperamus ambitiosos laudamus non curantes de honore suo. Curare igitur de proprio honore, uno modo est laudabile, et alio vituperabile. Nam non cu
Abbreviated transcription (Latin):
Sͦ et pͥnripos qr ui płirũ his tribus
nołitate potẽnia deret ao eẽ eruditos
et trmꝑatos. Nam ꝑ nobłitate eo ꝙ¬
ab antiqͣ ab ũ dana i dĩciis seiũt magis
fortuas fenie ie tra dicias scũt mag

Expanded text:
ncipes, quia ut plurimum his tribus nobilitate, potentia: decet eos esse eruditos, et temperatos. Nam per nobilitatem eo ab antiquo abundaverunt divitii, sciunt magis fortunas ferre, et circa divitias sciunt magis
Abbreviated transcription (Latin):
qr oz cos intẽdere exhiorib curos retͣ¬
ħutur ut nõ oio possint uacrare uene̾is
Iniuriãtur: et nõ ĩuitiãtur in ꝑuis¬
in pͥmipatu qr st̃ in loco magno honore
digno nõ intẽdũt nisi in mãgͣ et in
ardua. Ideosi ꝯtingrat eos alnis ĩiuriari
nõ ĩiiriabũt᷑ in ꝑsus s m magnis Ao
em curabuit fucore puagniã offensam

Expanded text:
rtet eos intendere exterioribus curis, retrahuntur, ut non omnino possint vacare venereis. iniuriantur, non iniuriantur in incipatu, quia sunt in loco magno honore digno, non tendunt nisi in magna et in ardua. Ideo si contingat eos aliis iniuriari, non iniuriabuntur in parvis, sed in magnis. Non enim curabunt facere parvam
Abbreviated transcription (Latin):
sic distigũtur qr primesex uidel amor
odium. dẽsideriũ. alhõĩacio delectano. et
tristicia ꝑtinẽt ad ꝯcupisciᷝͤ felique
uosex ad irasti ᷝ ͤ spectãi. Numerus
añt passionũ ꝯcupistibił sit accipi pt.
qr om̃is passio et omu motꝰ aĩe ꝑtinẽs

Expanded text:
icet, amor, odium, desiderium, abominatio, delectatio, et tristitia, pertinent ad concupiscibilem. reliquae vero sex ad irascibilem spectant. Numerus autem passionum concupiscibilis sic accipi potest: quia omnis passio et omnis motus animae pertinens
Abbreviated transcription (Latin):
dostut de re de ubie m̃imũ ẽ ourandũ
Emiatis qͣ passionib sic pt̃ accipi eaꝵ
numieryq̃r pasfiones ppoe esse nõ hñt insi in
appetitu ssitiuo. Appẽtitꝰ em̃ intelłectuiꝰ ir
non ẽ uirtus ĩ corpe sue nõ ẽ uirty affixa
organo. ab huiõi passiõib ẽ semotꝰ erit᷑¬

Expanded text:
ime est curandum. Enumeratis ergo passionibus, sic potest accipi earum numerus quia passiones proprie esse non habent nisi in appetitu sensitivo. Appetitus enim intellectivus quia non est virtus in corpore, sive non est virtus affixa organo, ab huiusmodi passionibus est semotus. Erit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ͥcuut  ut ꝙ om̃s essent textores uol
coriarn. ciuitas ĩpfecta eẽt. qr ad suf¬
ficiẽtia uite nõ salum indigemꝰ calcia¬
uictualib et domib et aliis q̃ reqͥꝵt᷑
ad uitũ. Nr̃ta uia suĩtur ꝑ ꝯꝑorñ
ad pͥnapãtes et subditos. Nam cur
cunta sit ordo cuuũ ad aliquẽ pͥnci¬
pãtom. uel dñante. et cũ ĩ cuutate
opteat dare aliqͦs igrutꝰ et aliqͣs
prepõituras qd̾ nõ ess nisi ibi aliq
essent dnãntes et aliqui sb̃diti. qͣre

Expanded text:
ut quod omnes essent textores vel coriarii, civitas imperfecta esset, quia ad sufficientiam vitae non solum indigemus calciavictualibus, et domibus, et aliis quae requiruntur ad vitam.subiectos. Nam cum civitas sit ordo civium ad aliquem principantem vel dominantem, ut cum in civitate oporteat dare aliquos magistratus, et aliquas praeposituras, quod non esset, nisi ibi aliqui essent dominantes, et aliqui subiecti. quare
Abbreviated transcription (Latin):
tucõnes ut debite emꝑtõnes et uẽdicoes
Considanide em̃ st̃ mẽsure et pondera
Uendẽciũ et cũ expedit taxand ẽ pͥciũ
uendionis si ult ꝙͣ debẽnt uẽditor es res
suas uẽdere uellent. Tenrõ ẽ ꝯsiliũ ad¬
Ibẽdũ cͥca custodiã ai ͭ ͥs et regni.

Expanded text:
ones, ut debitae emptiones, et venditiones. Considerandae enim sunt mensurae et pondera vendentium: ex cum expedit texandum est pretium venditionis, si ultra quam debent venditores res suas vendere vellent. Tertio, est consilium adhibendum circa custodiam civitatis et regni,
Abbreviated transcription (Latin):
sed̃ quẽ dñatur h saluart es coriũp
Ut eligẽs optunũ mod̾ pͥncipãdi fenit
leges iustissimias ẜ quus saluari hab
pͥncipatii ille. Quis sit aũt oꝑtiurꝰ m̃od
pͥnciprãdi et qͣle debeat eẽ regis officiũ. el qͣ ͦ
rex se dẽat in suo dm̃o p̾smare fuit ĩsñoᵇ¬

Expanded text:
dum quem dominatur habet salvari et corrumpi: ut eligens optimum modum principandi, ferat leges iustissimas, secundum quas salvari habet principatus ille. Quis si autem optimus modus principandi, et quale debeat esse regis officium, et quomodo rex se debeat in suo dominio praeservare, fuit in
Abbreviated transcription (Latin):
Expedit eĩ regiũ ꝯsilũ ꝓ uirib saluare
iusia regis. eo ꝙ huioi bona ordĩanda stͣ
ad bonũ cõmune ut addefensiõ regni
et ad bonũ statũ eiꝰ. Noe gͦ ꝯsiliarios
scire introitꝰi et ꝓuẽtꝰ regnui quot opt
pueĩre ad rege̾m qui et ꝙͣti sũt q̃tr
si guis ẽ suꝑfluꝰ et ĩiuste accept̾ꝯ aũ¬
apponat᷑ et augeat᷑. Ecdõ d eẽ ꝯsili

Expanded text:
expedit enim regium consilium pro viribus salvare iura regis, eo quod huiusmodi bona ordinanda sunt ad bonum commune, ut ad defensionem regni, et ad bonum statum eius: decet ergo consiliarios scire introitus et proventus regni, quos oportet pervenire ad regem, qui et quanti sunt: quatenus si quis est superfluus et iniuste acceptus, auapponatur et augeatur. Secundo debet esse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsiliatur ur̃ limere et dubitare. ne aliq
⁊ forlumo ꝯfigẽte deficiat a ꝯsecutõne
optatibomi. uel ĩeurrat aliqd̾ dññ.l
aliqd̃ aluid małũ. Que gͦ st ualde mo¬
dica ut q̃ sunt apta natu effice̾ ꝑnñ l¬

Expanded text:
siliatur, videtur timere et dubitare ne aliquo infortunio contingente deficiat a consecutione optati boni, vel incurrat aliquod damnum, vel aliquod aliud malum. Quae ergo sunt valde modica, ut quae sunt apta nata efficere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtiurebat paluo ĩ sũmitate nũt
in ĩmo. nuc in medio. et contra
palũ illũ sic ĩpetuose se gerebat
Fuciẽdo q̃ reqͣ ⁊tur ad bellũ ac si
ꝯͥ hoste dimieuret et eñ diumane¬
cũ postea ueniẽhãt ad bellũ n sgͣna¬
bant᷑ in ꝓcuciẽdo cũ elaua uel uisustiẽdo
quoscũ labores hellicos. Terrõ exꝰcitãdi
sunt bellatores ad emttẽdẽ tela et iacula
et ad peuciẽd cũ lancea qd̾ etiã ad defixũ
palum fieri h fiebat eñ antiqͥtã ut cũ
Iunenes excitati erant ad ꝑerciend̾
palos infixos cũ elana ꝙ gc̃citabãt ͥ
ad ꝑcutiend̾ cñ telo uel cũ iaculo: siue
cum lancea. Etabant em̃ a remotis᷑
et assue faciebãt brachia ut possẽt palũ

Expanded text:
tiebat palum in summitate, nunc in imo, nunc medio, et contra palum illum sic impetuose se gerebat faciendo quae requiruntur ad bellum, ac si contra hostem dimicaretpostea veniebant ad bellum, non gravebantur in percutiendo cumclava, vel in sustinendo quoscunque labores bellicos. Tertio exercitandi sunt bellatores admittendum tela et iacula, et ad percutiendum cum lancea: quod etiam ad defixum palum fieri habet. Fiebat enim antiquitus ut cum iuvenes exercitati erant ad percutiendum palos infixos cum clava, quod exercitabantur ad percutiendum cum telo vel cum iaculo, sive cum lancea. Stabant enim a remotis et assuefaciebant brachia, ut possent palum
Abbreviated transcription (Latin):
infligit. Qrto encitãdi sunt beltãtes
ad iaciend̾ sugutas uel cũ arcubug
uel cũ balistis Nam qr cõtingitꝙ ip̃os
hostes nõ possuꝯ ĩmediate att̃geieꝰ
utile ẽ eos sagictar ipugnare . mno
dato ꝙ puguãtes se eũ hostib possit
arcub et balistis terrere. Legitur
rimano certare deberet. nõ aliter
ĩmiscuisset. Quĩto st̃ uellatores
exͣ citãdi ud iaciẽdũ lapides cũ fũdis
Huicni modꝰ bellãdi m ꝯmbꝰ d̾ mai¬

Expanded text:
infligit. Quarto exercitandi sunt bellantes ad iaciendum sagittas, vel cum arcubus, vel cum ballistis. Nam quia contingit quod ipsos hostes non possumus immediate attingere, utile est eos sagittis impugnare: immo dato quod pugnantes se cum hostibus possint arcubus et ballistis terrere. Legitur ro populo Romano certare deberet, non aliter miscuisset. Quinto, sunt bellatores exercitandi ad iaciendum lapides cum fundis. Hic enim modusbellandi in quibusdam ma
Abbreviated transcription (Latin):
tandi ꝯtingit multos ꝑielitatus ee
Iude ẽ ꝙ apũd irmanos antiqͣtus
ꝯsueᵈ ͦ erat ꝙ iuuenes futuri bella
eẽ ntͣ ad arma si tempꝰ erat natacõ
cõgruũ ducebãt᷑ ad fluuiũ ut artẽ¬

Expanded text:
natandi, contingit multos periclitatos esse. Inde est quod apud Romanos antiquitus consuetudo erat, quod iuvenes futuri bellattati esent ad arma, si tempus erat natationi congruum, ducebantur ad fluvium, ut arte
Abbreviated transcription (Latin):
Iunenes in hyxme excituliãt᷑ sł tecto
estate uõ ĩ eampo. et pͥmo: oqͦs illos
astẽdebant ĩhermes deiide armati
et adeo adhoc assuefiebãt ut asmiste
cͥca hoc exͣcitabãt᷑ ĩ pate ꝙ ĩtumulti
preliisme mora de fanli astẽdelãt
eqͦs. Ditauo assuescẽdi st uellatores¬

Expanded text:
es, in hyeme exercitabuntur sub tecto: aestate vero in campo, et primo equos illos ascendebant inermes, deinde armati: et adeo ad hoc assuefiebant, ut a sinistris circa hoc exercitabantur in pace, quod in tumultu praelii sine mora de facili ascendebant equos. Octa
Abbreviated transcription (Latin):
brio lignco uehemãtem ictui irddit
Nam Pp uehemẽtiorẽ molũ aeris
uehemẽciꝰ ꝑcutit pilacũ cathena
haste ĩfiica ꝙͣ si ip̃i haste uel ipsi
manubnio lus neo eẽt ꝯĩicta. Ad õm̃e
eñ genꝰ ꝑerissirnũ excitãdist̃ bel¬
Lauites ut gͣ alios et alios hostes alitͥ

Expanded text:
brio ligneo vehementem ictum reddit. Nam propter vehementiorem motum aeris, vehementius percutit pila cum cathena hastae infixa, quam si ipsi hastae,vel ipsi manubrio ligneo esset coniuncta. Ad omne enim genus percussionum exercitandi sunt bellantes, ut contra alios et al
Abbreviated transcription (Latin):
ciend cũ claua. Tercio ad enuttend̃
cela sine iacula. et ad ꝑcuciẽd gm
lancea. Qr̃to ad iaciend̾ sairittas
Quito ad ꝓnaend̾ lapides ãł ficadis.
Sexto ad ꝑcuciend̾ cĩ plistatis. Ep.
ad astendendd̃ equos Detano doscd¬
quõ exͣcitũ di st̃ bellatores ad ꝑtiiẽd
cũ gladiis et ensib S de hoc spate
capłm faciemꝰ Primo em̃ sunt bel¬
Latores ex̃aitandi ad portud pondã
Ut plꝯpondis portare assuoscrnt᷑
etia ꝙͣ sit armoꝵ sucinua Nam

Expanded text:
iendum cum clava. Tertio ad emittendum tela sive iacula, et ad percutiendum cum lancea. Quarto ad iaciendum sagittas. Quinto ad proiiciendum lapides cum fundis. Sexto ad percutiendum cum plumbatis. Septimo ad ascendendum equos. Octavo ad sco exercitandi sunt bellatores ad percutiendum cum gladiis et ensibus. Sed de hoc speciale capitulum faciemus. Primo enim sunt bellatores exercitandi ad portandum pondera, ut plus ponderis portare assuescant etiam quam sit armorum sarcina. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
hẽbunt potẽtia resistẽdi. Scdõd diłi¬
gẽtor explorare eoꝵ Innera Ut ad tũsity
flinioꝵ ad precipitia mnõtiũ. ad angũ¬
stias siluaꝵ et ad difficultates paliñ
hostĩ puliuis et uenta reꝑaciũt ad eoꝵ
uultus tunc d eos ĩuadere qr oculis
ip̃oꝵ disgregutr a sole et offensis per
citꝰ sic se tẽꝑare d ut tali hora faciat
suos ꝯmilitõnes tibum caꝑe et req̾e¬
sce et eoꝵ eques pausare. ut possint
ĩnãdẽ hostes ex ĩꝑiuso ut eos m̃adt̃
qñ cibum capũt uel qñ dormiũt
qñ sunt seciui exñtes inhermnes ua¬
cũtes discalciati distractis equis nõ
feceꝵt dietam sc̃ fatigati. hñt assa¬
tos equos. Tunt eñ si eos madere
potrꝵit. de facui terga ꝟtent. Sexto
sed uegetiũ d dux belli int᷑ suos
hostes ot ĩmncos uel ꝑ se uel ꝑ alios
Ut dese iiucẽ nõ ꝯfidant hoc ẽĩ sc̃o
I eos ĩuadat nõ hñtes fiduciã dese
ĩiice de fqtili ꝯuͣtẽtur in fugam

Expanded text:
ebunt potentiam resistendi. Secundo debet diligiter explorare eorum itinera. ut ad transitus fluviorum, ad praecipitia montium, ad angustias sylvarum, ad difficultates paludumhostium, pulvis ventus repercutiunt ad eorum vultus: tunc debet eos invadere, quia oculis eorum disgregatis a sole, et offensis pervrcitus sic se temperare debet: ut tali hora faciat suos commilitones cibum capere, et requiescere: et eorum equos pausare, ut possint invadere hostes ex improviso; ut eos invadant quando cibum capiunt, vel quando dormiunt, quando sunt securi existentes inermes, vacantes, discalcenti, distractis equis, nonfecerunt dietam, sunt fatigari habent laxatos equos:tunc enim, si eos invadere poterint, defacili terga vertent. Sexto secundum Vegetium debet dux belli inter suos hostes et inimicos, vel per se, vel per alios ut de se invicem non confidant. Hoc enim facto, si eos invadat, non habentes fiduciam de se invicem, de facili convertentur in fugam.
Abbreviated transcription (Latin):
luntate qr descipĩs magis confident
ent uiliores et ꝓmpciores ad pugniã
et plus amor uint amõtiũ corda ꝙͣ
Loci unitas exñciũ corꝑa qͣre si uint
loci es cõgregane hollancuũ cot potẽuba¬
⁊ es facit amor et uintas cordiu eor
⁊rores reddit sept qd̃ farit hosten¬

Expanded text:
e se ipsis magis confident, et erunt viriliores et promptiores ad pugnam. et plus amor unit amantum corda, quam loci unitas existentium corpora. Quare si unitas loci et congregatio bellantium eos potentiores facit, amor et unitas cordium eos viriores reddit. Septimum, quod facit hoste
Abbreviated transcription (Latin):
locur apeue furit cos potõnores ad
resistend̃. Terciũ ẽ ip̃m temp ꝰ Nam¬
in temꝑe in qͦ uentis ẽ ꝯͣ hostes et inq
puluis facies eoꝵ ꝑcutit et in qͣ solares
nidii opporuũt᷑ eoꝵ oculis difficilm pñt
hostes resistere. Tomꝑe xo in qͦ hor modo
oppõito se hñt hostes habiliores sinit ad

Expanded text:
 aptus facit eos potentiores ad resistendum. Tertium, est ipsum tempus. Nam tempore in quo ventus est contra hostes, et in quo pulvis facies eorum percutit, et in quo solares radii opponuntur eorum oculis, difficilius possunt hostes resistere: tempore vero in quo haec modo opposito se habent, hostes habiliores sunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
septo enuare ꝑ q̃ hostes st̃ forciores qͣ
ĩpugnũtes. pͥmũ ẽ sifuit in acie᷑ de¬
dispsa si hostes sint bene uinti et de¬
bite macie ordinati si ĩuadãt᷑ difficiliꝰ¬
ciores ad refistend̃̾ ẽ locur. Hã ĩ bno
Loco hostes se faciliꝰ tuẽtur ꝙͣ in alio
Nam in transitu flimior inter preapi¬
tia mõtiũ et inter dissicul ͭ ͤᷤ ua ꝵ
s ꝯtingat hostes in tali situ neꝑna
difficilm se defonde poteret. qr oꝑtet
eos sꝑsim incede̾ qͣre sic̃ lacirmneptue

Expanded text:
septem enumerare, per quae hostes sunt fortiores contra impugnantes. Primum est, si sint in acie dedispersa: si hostes sint bene uniti et debite in acie ordinati, si invaduntur, difficiliiores ad resistendam, est locus. Nam in uno loco hostes facilius se tuentur, quam in alio. Nam in transitu fluviorum inter praecipitia montium, et inter difficultates viarum si contingat hostes in tali situ reperiri, difficilius se defendere poterunt:quia oportet eos sparsim incedere. Quare sicut locus ineptus
Abbreviated transcription (Latin):
est p̃usio qr qñ preuisi sunt et prestiũt
pugnatoꝵ aduẽto i magis se mumũt
et nmꝰ fientur ex eoꝵ occur si. Qũitũ
aũt c̃ debita et moderuta quietaco nã
qñ hostes sunt lassuti laborib uutili
et ĩ comoditatib aliis si tu ncadtitur
fatilus. deĩcũtur ꝙͣ si debite q̃ enissẽt
debitu gͦ quies hostos potẽtior es nadis
Sextim ẽ amor et ꝯcorgna por alasi

Expanded text:
et praesciunt pugnatorum adventum, magis se muniunt, et minus terrentur ex eorum occursu. Quintum autem, est debita et moderata quietatio. Nam quanto hostes sunt lassati laboribus, vigiliis et incommoditatibus aliis: si tunc invaduntur, facilius devincuntur, quam si debite quievissent. debita ergi quies hostes potentiores reddit. Se
Abbreviated transcription (Latin):
dorisoria st sit upplicables aiõ si piu ab
in frncia assuoscãt illes ut firmiter
adhent᷑ fidei xp̃iane q̃ sola ẽ cutholica
et orthodoxa abipã ĩfũta ea q̃ st̃ fider
sint iuẽib ꝓponẽda. Um qr distrcte
ãstr nẽtes alios in ipa fide ꝙͣsubtile ꝑ¬
scructac̃o lair et maxiẽͥ pu̾i scire
nõ pũt su fficit ꝙ eis tlĩa ꝓponãt᷑ gͦsse

Expanded text:
pplicabiles animo, si pueri ab infantia affuescant illis ut firmiter adhaereant fidei christianae, quae sola est catholica et orthodoxa, ab ipsa infantia ea quae sunt fidei sunt iuvenibus proponenda. Verum quia distincte instruentes alios in ipsa fide, quam subtilem perscrutationem laici, et maxime pueri scire non possunt: sufficit quod talia proponant
Abbreviated transcription (Latin):
et iudicã̃ Ista precipit ut ẜat. prideñ¬
igit᷑ ĩmediacius dnigit in oꝑl fienda
co ꝙ p̾cipial illa fieri quã faut uirtus
iuẽtiua et iudicatĩa. Cum g ĩ moralib
atꝰ et oꝑa dirãtur eẽ potior̃a prudaetia q̃
ĩmediacon seh ad ea ẽ ponor utute
uẽtina et indicatina. Prudẽcia igitur
respectu nͥtutis ĩnẽtiue eł uidi  atĩe q̃¬

Expanded text:
et iudicant, ista praecipit ut fiat. Prudentia ergo immediatus dirigit in opera fienda, eo quod praecipiat illa fieri, quam faciat virtus inventiva et iudicativa. Cum ergo in moralibus actus et opera dicantur esse potiora, Prudentia, quae immediatius se habet ad ea, est potior virtute inventiva et iudicativa. Prudentia ergo respectu
Abbreviated transcription (Latin):
tria hr̃e debemꝰ. Primis deboem di¬
uersas uias ĩuenne. 2ͦ de ĩuẽtis de¬
bem ꝰ iudicare. Tercõ debes ꝑcpere
Ut fiant oꝑa sed̃ ĩuõta et iudicata.
Ut si uellemꝯ sn oꝑa bellica castrũ
Uie et excogĩtãdi eẽnt modi ꝑ quos
castrũ illud capi poss. Ecdͣ iudicãde¬

Expanded text:
re debemus. Primo debemus diversas vias invenire. Secundo de inventis debemus iudicare. Tertio debemus praecipere ut fiant opera secundum inventa et iudicata: ut si vellemus secundum opera bellica castrum viae, et cogitandi essent modi, per quos castrum istud capi posset. Secundo iudicand
Abbreviated transcription (Latin):
Contmẽs aũt dr̃ qui passionatur
et h panes fortes tñ ꝯtinet se et
noͣ crudit passiomi s racõi. Non argo
siones fortes licot bone agrt: non
tañ ẽ e ci delcũbile bene agere.
Continĩcia gͦ et ꝑsau̾ancia sit acce¬
pta. ꝙͣuis sit᷑ q̃da bona dispõ nõ tñ¬

Expanded text:
Continens autem dicitur, qui passionatur et habet passiones fortes, tamen continet se, et non cedit passioni, sed rationi, non ergo siones fortes licet bene agat, non tamen est ei delectabile bene agere. Continentia ergo, et Perseverantia sic accepta, quamvis sint quaedam bona dispositio, n
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑ prude̾cia dirignũ in fies illos.
Accipit aũt prudẽtia fm es illos auͣtutibꝰ
moralib es ꝑ ea q̃ st̃ ad fie recte diri¬
git in fines illoslq̾ra ꝑrudõtia ut ꝯꝑat
ad u̾tutes morales sic diffmuri potẽst

Expanded text:
m habemus dirigimur in fines illos. Accipiat autem prudentia fines illos a virtutibus moralibus: et per ea quae sunt ad finem, recte dirigit in fines illos. Quare prudentia, ut comparatur ad virtutes morales, sic diffiniri potest,
Abbreviated transcription (Latin):
de ei singłariter plemꝰ oñdet᷑ Si eͣ
hee .iiiiͦ  sint ṕncipales et cardinales
respcũ aliaꝵ. pͥmo dehis qͣtuor ẽ dicẽd̾
Aursꝰ qr prudẽcia ẽ pͥncipalior oĩb
aliis cũ sir directua oñ aliaꝵ et Iu̾¬
sticia ẽ pͥncipalior ꝙͣ fortiᵈo et tẽꝑanͣ¬

Expanded text:
de eis singulariter plenius ostendetur. Si ergo hae quatuor principales, et cardinales respectu aliarum, primo de his quatuor est dicendum. Rursus quia prudentia est principalior omnibus aliis, cum sit directiva omnium aliarum, et iustitia sit principalior quod fortitudo et te
Abbreviated transcription (Latin):
m̃stros quosi in bonis dec suos dños
imitari. oꝑt curiales esse.
.Qus̃ reges et pͥncipes erga suos
mĩstros debeant seht̃e

Expanded text:
stros, quos in bonis decet suos dominos imitari, oportet curiales esse. Quomodo reges et principes erga suos ministros debent se habe
Abbreviated transcription (Latin):
huiõi acto liba̾lis ẽ S si ut ipleat legẽ
qr hoc lex precipit iust ꝯ legalis ẽ. Si uo
Id agat qr hoc dec mores curis. et mores
nobiliũ cuarralis ẽ. Sic etiã si hylariter
et affabłiter quis cũ aliis ꝯũset᷑ si hoc
Qui us ut ẜuet mores curie et nobilmũ
hoc precipiẽte qd̾ facit ustꝰl egalis
nobiliũ quos det datiuos ẽẽ pp̃ quad
taleꝵ curtales dici debẽt. Aductend̾
ad sumptꝰ et affablitas ꝙ̃ tũ ad gusac̃o¬

Expanded text:
 si ut impleat legem quia hoc lex praecipit, iustus legalis est: si vero id agat quia hoc decet mores curiae et mores nobilium, curialis est. Sic etiam si hylariter et affabiliter quis cum aliis conversetur, siqui vero ut servet mores curiae et nobilium, hoc precipientem, quod facit iustus legalis: nobilium, quos decet dativos esse; propter quod tales curiales dici debent. Advertendum ad sumptus, et affabilitas quantum ad co
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑa prudẽcia et bonis sp̃ri moribus
a ꝓpbatus ĩstruetos ꝯuigẽ et indutẽtes
eam ꝑ moĩtõnes debitas ad boĩtates pre¬
hĩtar. Uiso ꝯiugẽsit regẽdã ẽẽ ut sit
debite tẽꝑata: restat oñdere quõ regẽda
silẽtiũ ẜuẽt ex hoc mag̃ ornate appeur
et ad marorẽ amorẽ uirocitudũcunt
ip̃as ẽẽ stabiles qr qͣto uyor ẽ magus
ꝯstans et firma tanto maior credulitas
ad gn̾atut uiro ut ei debitũ fide ẜuet.
Taligͦ reginñe regẽde st̃ ꝯuiges ut pol¬
leant. predictis em̃ sex lõitatib uideli
t sint caste hon este abstinẽtes sobrio.
tronas bom testionii. Uel ꝑ cautelas alias
adhibẽdo Quare decz om̃e cines sic suas
qiuges rege̾ et tãto ma q̃ hoc dezz reges
et pͥncipes ꝙͣto ex eoꝵ. debito regimĩe
beant se debite habere

Expanded text:
tempora prudentia et bonis moribus approbatas, instruentes coniugem, et inducentes eam per monitiones debitas ad bonitates praehabitas. Viso, coniugem sic regendam esse, ut sit debite temperata: restat ostendere, quomodo regenda silentium servent, ex hoc magis ornatae apparent, et ad maiorem amorem viros inducuntse stabiles: quia quanto uxor est magis constans, et firma, tanto maior credulitas adgeneratur viro, ut ei debitam fidem servet. Tali ergo regimine regendae sunt coniuges, ut polleant praedictis sex bonitatibus. videlicet, ut sint castae, honestae, abstinentes, sobriae, tronas boni testimonii, vel per cautelas alias adhibendo. Quare decet omnes cives sic suas coniuges regere: et tanto magis hoc decet reges, et principes, quanto ex eorum indebito regimine beant debite se habere
Abbreviated transcription (Latin):
Iegimꝰ sic fecisse qui cũ eẽnt ĩ pedite
Iigue accipiẽtes spãlo conati cura
illas lius quas deteriꝰ ꝓferebãt. facti
sunt eloꝙ̃tes. hoc gͦ m ͦ et c̃̾ca oꝑa se h
Cum em̃ quis se uel aliũ uidet entualiqͣ
deficore si se uel aliũ uult recte eguie

Expanded text:
legimus sic fecisse, qui cum essent impeditae lignae, accipientes specialem conatum circa illas literas quas deterius proferebant, facti sunt eloquentes. Hoc ergo modo et circa opera se habet. cum enim quis se vel alium videt circa aliqua deficere, si se vel
Abbreviated transcription (Latin):
honesta et ĩpudica quãdã suspicõ ad¬
henesit de ĩ ꝯtinẽtia cõiugis ui pr̃ sit
certy desuaple expedit Ꝯuiges pũdi¬
cas es̃. Toitio ex pedit or oas ẽẽ absti¬
uiẽtes ut cuuẽat silu asũfluitate tibi
nani cab suꝑfluitas ad ĩꝯtinẽtiã ĩcla

Expanded text:
impudica quandam suspitionem adgenerent de incontinentia coniugis; ut pater sit certus de sua prole, expedit coniuges pudicas esse. Tertio oportet eas esse abstinentes, ut caveant sibi a superfluitate cibi. Nam cibi superfluitas ad incontinentiam inclinat.
Abbreviated transcription (Latin):
Icebatur in pͣcedẽtib non
eod̾ regiuẽ iegẽdas ẽẽ quiges
ẜui. Aliud em̃ ẽ regnnẽ ꝯuigale a pa¬
ternali. et etiã a ẜuili s qr nõ suffic
sic In uiłĩ tractare de regmũe quigali
dicendo ipm̃ ẽẽ differẽs a pr̃nałi et
ẜuili nisi in sp̃ali tractet᷑ qͦ reginiẽ
regende st̃ ꝯuiges. Ides o in spałi dicẽ
unaz ẽẽ cõe regła ad om̃e reginien

Expanded text:
icebatur in praecedentibus non eodem regimine regendas esse coniuges aliud enim est regimen coniugales a paternali, et etiam a servili. Sed quia non sufficit sic in nuniversali tractare de regimine coniugali, dicendo ipsum esse differens a paternali et servili, nisi in speciali tractetur, quo regimine regendae sunt coniuges: ideo oportet in speciali dicere unam esse communem regulam ad omne regimen.
Abbreviated transcription (Latin):
Dabilis insi suppõito aliqͦ turpi. Si quis
eñi uidet se ii aliqͦ turpia egisse. d
diolere et sisturi. De turp̃ib igitur
est tristrnd s om̃is alia tristi᷑ ẽ mo¬
deiãda es uitãdã ut  hĩoi tristicia
modẽtur darida stꝰ remedia ꝑ q̃ hiõi
tristiora uitar possit. uidetur aute¬

Expanded text:
dabilis. nisi supposito aliquo turpi. Si quis enim videt se in aliquo turpia egisse, debet dolere et tristari. De turpibus igitur est tristandum, sed omnis alia tristitia est moderanda, et vitanda; ut ergo huiusmodi tristitia moderetur, danda sunt remedia, per quae huiumodi tristitia
Abbreviated transcription (Latin):
ħont̃ib uiti osis: s q̃ sinit delc̃ũluilia ron¬
bonaẽ ut argnebãt rõnes predicte
s nõ om̃is delecta ͦ ẽ hona ciulibet
s aliqͣ e bona bestiie. aliqͣ uo hom̃ib
est eos sequi bestiales delcãtiones P

Expanded text:
hominibus vitiosis: sed quae sunt delectabilia rationbona est, ut arguebant rationes praemissae: sed non omnis delectatio est bona cuilibet, sed aliest eos sequi bestiales delectationes, P
Abbreviated transcription (Latin):
est bona umi. aliqͣ ẽ bona alteri. Sicat
esq̃ uideꝰ in gusta sic et ĩ appetitu iudicare
possuꝰ. Aliqui eiñ hñt gustũ ĩ foctũ utrͣ¬
ffirmi: aliquihũt ip̃m bene dispõĩtum
Ut sam Sie aliqui hñt appetitũ ĩfectũ ut

Expanded text:
est bona uni, aliqua est bona alteri. Sicut enim videmus in gustu, sic et in appetitu iudicare possumus. Aliqui enim habent gustum infectum, ut infirmi. aliqui habent ipsum bene dispositum, ut sani. Sic aliqui habent appetitum infectum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Rex illa ꝙ ciues possẽt suas uxores uẽde
uel q̃cũz alie leges sunt praue et ĩmiste
nõ sunt obẜuãdei s extupade Sibero
Leges sint defectiue qr nõ ꝯplete deter¬
leges meliores. et magis sufficientes
non ẽ assuescend ĩnouare leges pomo
qr alñ ꝯtingit cͥcatłia decipi qr credũtt
meliores q̃ue sunt peiores et credũtur
magis sufficiẽtes q̃ sũt minͣ datotam̃ ꝙ
in alqͦ sufficiẽtior es essent leges nouiter
dando suffiriẽtõre legẽ. ⁊anto exaca ꝑ
noc tolledo ꝯsuetudĩe et dinthitute¬

Expanded text:
ent suas uxores vendere, vel quaecunque aliae leges sic pravae et iniustae, non sunt observandae, sed extirpandae. Si vero leges sint defectivae, quia non complete deterleges meliores et magis sufficientes, non est assuescendum innovare leges. Primo contingit circa talia decipi, quia creduntur meliores quae sunt peiores, et creduntur magis sufficientes quae sunt minus. Dato tamen quod in aliquo sufficientiores essent leges noviter dando sufficientiorem legem, tanto ex alia parte nocet, tollendo consuetudinem et diuturnitate
Abbreviated transcription (Latin):
enũs ẽẽt ociosꝰ et aliquis qsãguĩẽꝰ
mortui ĩuade̾t aliquẽ cuiẽ et ille p̃ntil
aliquib fuge̾t ab eo reput abatur
fugiẽs ieꝰ hõicidii. Dicebat enim
Le glator ꝙ nõ fugeret insi sentiret
si timeat uuln̾ari naͣle ẽ ut fugiat

Expanded text:
esset occisus, et aliquis consanguineus mortui invaderet aliquem civem, et ille praesentibus aliquibus fugeret ab eo reputabatur fugiens reus homicidii: dicebat enim legislator quod non fugeret, nisi sentiret si timeat vulnerari, naturale est ut
Abbreviated transcription (Latin):
cas ẽẽ utiles et ꝓfituas cun ͭͥ soluerẽt
leges patrias et antiqͣs Merito ergo
an expediat sepe et sepꝰ ĩmu bare legos
Dato etiã ꝙ cõcurrãt leges aliq̃ q̃
Uideãtur ẽẽ magis pficue et meliores

Expanded text:
eas esse utiles et proficuas civitati, solverent leges patrias et antiquas. Merito ergo an expediat saepe saenius immutare leges: dato rtiam quod occurrant leges aliquae quae viderent esse magis proficuae
Abbreviated transcription (Latin):
phs ĩ poł. Multa q̃ priores tradidert
ꝑ postĩores sũt ĩnuitata et monata. qͣre
sic erit in legib ꝙsi occurrãt meliores
Leges ꝙͣ sũt tradite apͥorib prĩb nõ
sunt ultiꝰ leger pr̃ie obẜũade Erda uia.

Expanded text:
phus in Polit. multa quae priores tradiderunt, per posteriores sunt immutata et innovata: quare sit erit in legibus quod si occurrant meliores leges quam sint traditae a prioribus patribus, non sunt ulterius leges patriae obse
Abbreviated transcription (Latin):
sinitur unie in esse pacifico. Colugiũ gͣ ꝓut
ordiatur ad eẽ pacificũ q̃rẽda ẽ ex eo amicoꝵ
płalitas hoc auĩ ut p exhĩtis tãto mugis
egent reges et pͥncipes ꝙͣto eoꝵ statꝰ qͣma
Alrior magia indig sustẽta mẽtis et płib¬

Expanded text:
sinitur vivere in esse pacifico. Coniugium igitur prout ordinatur ad esse pacificum, quaerenda est ex eo amicorum pluralitas. Hoc autem ut patet ex habitis tanto magis egent reges, et principes, quanto eorum status, quia altior magis indiget sustentamentis, et p
Abbreviated transcription (Latin):
ueges et pͥncipes uolũt alici ꝑ ꝯuigiũ
cõplari. actõdere debẽt ut ꝑͣ illa quã sibi
bona debẽt infẽdere qͣi p̾no et pse Ses
tos amiros nobiles õt potẽtes s ꝙ per
uexorẽ illã afqirut᷑ dĩciaꝵ copia Intẽaẽd

Expanded text:
t principes volunt alicui per coniugium copulari, attendere debent ut persona illa, quam sibi bona debent intendere quasi primo et per se: sed tos amicos nobiles et potentes: sed quod per uxorem illam acquiratur divitiarum copia, intendendum
Abbreviated transcription (Latin):
nalis societias ut patedat ꝓ ph̃s in poli¬
Est maris et frĩe uiri et uxoris. hoc aũt hon
debitũ et nͣale cũ gͦ debite et cõgrue nobte
nobili societ᷑ reges et pͥncipes qͦs ꝯtu t᷑ esse
nobiles gene put ꝯiugiũ eidiat᷑ in sotie e
dignã et cõgrnã debent sibi uxores quere᷑¬

Expanded text:
naturalis societas ut patet per Philosopest maris et foeminae, viri, et uxoris. hoc autem non debitam et naturalem. Cum ergo debite et congrue nobili societur: reges et principes, quos constat esse nobiles genere, prout coniugium ordinatur in societatem dignam et congruam, debent sibi uxores quaerer
Abbreviated transcription (Latin):
timidos o ab excitu expelłi. Tercia
uia siũtur ex ꝑte fortitudĩs cołrlis.
Nam tã bellantes oꝑtet diu sustine᷑
armoꝵ põdera es daro magnobictꝰ
expedit cos hr̃e forteg hum eros ot rones
ad sustinẽde armoꝵ guedinẽ. et hrẽ
forciabrachia ad fauend̃ ꝑcussiones
forter. Młres igit eo ꝙ hñt carnes

Expanded text:
timidos oportet ab exercitu expelli. Tertia via sumitur ex parte fortitudinis corporalis. nam cum bellantes oporteat diu sustinere armorum pondera, et dare magnos ictus, expedit eos habere magnos humeros et renes ad sustinendum armorum gravedinem, et habere fortia brachia ad faciendum percussiones fortes: mulieres igitur eo quod habent carnes
Abbreviated transcription (Latin):
mnõsum eo ꝙ bellãtes exponũt se ꝑiculis
mortis. Mulie̾s aũt ꝯ̃iter sũt paiide
et ĩuiriles ꝙ ꝯtingit eis tam ex frrigiliͭ
corpus ꝙͣ etia ex firgidi ͭ ͤ ꝯplexionis
Nam ut diceba᷑ sup̃ frigiditas uiam
timori preꝑat frigidi em̃ ẽ ꝯstrĩgore
et retͣhore. Aĩosi uo et uirilis est ad
alia se excẽde̾. Calor gͦ roddit hñto
aiosum et uirilẽ fugiditus Artimi¬
dum et pusillamnẽ qͣre młres q̃ suit
paudde et pusillãimes ad oꝑa bellica
destinari nõ dobet. In bellis em̃ melih
ẽ pauidos expellere ꝙͣ eos in sonetate
hr̃e. Nam cũ humanũsit time mortẽ
uiriles etiã et aĩosi trepidãt uidẽtos

Expanded text:
mosum, eo quod bellantes opponant se periculis mortis: mulieres autem communiter sunt pavidae et inviriles, quod contingit eis tam ex fragilitate corporis quam ex frigiditate complexionis: nam ut dicebatur supra frigiditas viam timori praeparat; frigidi enim est constringere et retrahere; animoso vero et virilis est ad alia se extendere, calor enim reddit habentem animosum et virilem, frigiditas vero timidum et pusillanimum. quare mulieres, quae sunt pavidae et pusillanimes, ad opera bellica destinari non debent. In bellis enim melius est pavidos expellere, quam eos in societate habere nam cum humanum sit timere mortem, viriles etiam et animosi trepidant videntes
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s cogn̾ati uxorfili et subditi. Spe¬
ctat ita ad hĩtatores regnni si nolunt
regem ad ira ꝓuocare nõ solũ non
forefacẽ in p̃m regẽ. s etia nõ fore¬
alirui exñti in regno efficis᷑ ĩiuria

Expanded text:
omnes cognati, uxor filii, et subditi. Spectat itaque ad habitatores regni si nolunt regem ad iram provocare, non solum non forefacere in ipsum regem, sed etiam non forealicui existenti in regno efficitur iniuria
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cõmbũt siui uiris copłari ab eis
si sint debite tantne feruẽtiꝰ dili¬
gõtur seda uia ad ĩuestigãd hor id
eñ supͣ un sꝑ maiorẽ cantelã adhibẽdã
ẽẽ ubi ꝯsueuit m aior defecti ꝯsingẽ.
Cum gͦ ex hoc quis loqͣtur puidẽter et
canti q⁊ uiget prudẽtia et acumine
intllcũs quãte quis in agis ar̃one de¬
ficit. tãto magis ꝯͭ ip̃m in cante loq
Cum gͦ milres mag̃ deficiãt a cõms

Expanded text:
per connubium suis viris copulari, ab eis, si sint debite taciturnae, ferventius diligentur. Secunda via ad investigandum hoc idbi semper maiorem cautelam adhibendam esse ubi consuevit maior defectus consurgere. cum ergo ex hoc quis loquatur prudenter, et caute, quia viget prudentia, et acumine intellectus: quanto quis magis a ratione deficit, tanto magis contingit ipsum incaute loqui. cum ergo mulieres magis d
Abbreviated transcription (Latin):
defacili loq̃ pñt ꝑtinẽtia ad simpliai ͭ ͤ
loqui pñt ꝑtmnẽtes ad liter et adiur
aliqͣ q̃ possuẽt turbare audientes ipͣ
qde iudicẽtur litigiose et discole. qͣie
dec ipcs ẽẽ tuciturnus. ne in uerba
litigiosa ꝓrũpãt. Aubis añt litigiosis
potissiẽ fr̃ie sibi caue debent. qr pesta¬

Expanded text:
de facili loqui possunt pertinentia ad simplicitatem, loqui possunt pertinentes ad lites, et ad iuraliqua, quae possint turbare audientes, propter quod iudicentur litigiosae, et disciolae: quare decet ipsas esse taciturnitas, ne verba litigiosa prorumpant. A verbis autem litigiosis potissime foeminae sibi cavere debent; quia post
Abbreviated transcription (Latin):
suas quiges regẽ et ad qͣs hõitates
debẽat ean mduce̾ nisi stiat᷑ quoniͦ
cͣca eas debeant se hr̃e Sũt ont tria
ꝙpͣtũ ad pns spectat diligẽter ꝯsidu̾nda
in quib uiros cͥcu ꝓprias uxores des¬
se debite fs hrẽ. Nam pͦ debẽt eis mode¬
tute et discrete uti 2ͦ debẽt cas honori¬
fice tractaro. Tutõ debẽt cũ eis debite

Expanded text:
suas coniuges regere, et ad quas bonitates debeant eas inducere: nisi sciatur, quomodo circa eas debeant se habere. Sunt autem tria quantum ad praesens spectat diligenter consideranda, in quibus viros circa proprias coniuges decet debite se habere. Nam primo debet eis moderate et discrete uti. Secundo debent eas honorifice tractare. Tertio debent cum eis debite
Abbreviated transcription (Latin):
nebo. Nam quil uiꝰ carnal copule ĩcitat
ad ultĩorez usum. et qͣto qͥꝰ plꝰ ea utitur
tanto magus ĩcitatur adutend̾. et sꝑ ĩ
tẽpatior reddĩ/ Det gͦ om̃es ciuies uti
modãte ꝯiugali copła et tãto magis hot¬
pp hiu actꝰ hr̃e corpꝰ debłitatũ mẽtem
Depͥssam et ĩ tẽꝑatum appetitũ. Nec suffai ᷤ
ceos nti tali cõpula tẽꝑate isiutãt᷑ ca
discrete. Nam ĩ oĩb oꝑib ẽ distreao
adhibonda. Ut ficũt tp̃e debito loco queni¬
enti et modo cõgruo. Sũt eñ aliqͣ sp̃ra

Expanded text:
nebo. Nam quilibet usus carnalis copulae incitat ad ulteriorem usum: et quanto quis plus ea utitur, tanto magis incitatur ad utendum, et semper intemperantior redditur. Decet ergo cives uti moderate coniugali copula, et tanto magis hotum, mentem depressam, et intemperatum appetitum. Nec sufficit eos tali copula uti temperate, nisi utantur ea discrete. Nam in omnibus operibus discretio est adhibenda, ut fiant tempore debito, loco convenienti, et modo congruo. Sunt enim aliqua tempora
Abbreviated transcription (Latin):
faculͭs decet suã uxore honorifica
retmere in debito apparatu ei ucci᷑a
dobita tribuẽdo. Nancã uxor sit psoã
ualde ꝯmĩcta. honor qui uxori exhibet
stutũ uxot̃e ꝓpͥa honorifice ꝑtrattarẽ
Ostẽso quõ deres unos sua uxenbus
moderate et distrete uti. et quõ detene
cur honorifice ietinere restat ternẽ¬
ostende̾ qͣlr̃ cũ eis debeant ꝯner sat
si ei ondat debita signa cimciaa am
declare aũs que st signa amiciciede¬
bita es q̃ sunt nuutiones cõhrue fieri
nõ pt᷑. insi pspecta diu sĩ ᷝ ͤ statiu. et
cõsidĩttis ꝯdicõnib ꝑͣꝵ. debẽt com uni

Expanded text:
facultatem decet suam uxorem honorifice retinere in debito apparatu, ei necessaria debita tribuendo. Nam cum uxor sit persona valde coniuncta, honor, qui uxori exhibetustatum uxorem propriam honorifice pertractare. Ostenso, quomodo decet viros suis uxoribus moderate et discrete uti, et quomodo debent eas honorifice retinere: restat ostendere, qualiter cum eis debeant conversari. si ei ostendat debita signa amicitiae, Declarare autem quae sunt signa amicitiae debita, et quae sunt monitiones congruae, fieri non potest nisi inspecta diversitate statuum, et consid
Abbreviated transcription (Latin):
datũ i ᵈ sicͥ etia et canes stałim cũ audi¬
unt sonitũ uemẽtis latrant nõ distin¬
sic et irafacit. Statim em̃ cũ racio
dici uidc̃a ẽẽ fiendã. stuti᷑ uult cutie
Ut uindeu exeqͣtmr. nõ expettũs suphe

Expanded text:
datum illud. sic etiam et canes statim cum audiunt sonitum venientis, latrant, non distinSic et ira facit: statim enim cum ratio dicit vindictam esse fiendam, statim vult currere, ut vindictam exequatur, non expectans sup
Abbreviated transcription (Latin):
pati Sufficit enĩ iato ꝙ alter tt
baciat᷑ donec fiat cõdigna uao:
s dciũ extiut et uult nõ eẽ. Non eĩ
sufficit odienti qr alter ꝯ̃paciatur
gͦ ꝯdictões odii sint multo perores ꝙͣ
ꝯdictiones ire: mag̃ cauẽd̾ ẽ odtũ ꝙͣ
ira. ĩmo ir̃a trũsire in odiũis  anq ͫ

Expanded text:
pati: sufficit enim irato, quod alter contra patiatur, donec fiat condigna ultio. sed odium exterminat, et vult non esse: non enim sufficit odienti, quod alter contrditiones odii sint multo peiores, quam conditiones irae, magis cavendum est odium quam ira. immo iram transire in odium secundum
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝯ. dilcõne boni dignior sit mͣcena ͦ
qui pͥnciplr̃ ẜuit ex ꝯdeicte et ex
m̾cede. et dignior sit ẜmẽte nõ amore
hõe sti. f qr ẽ suꝑatꝰ in bello et oĩo
melior sit barbaro qui m̃ĩstrat eo ꝙ
nestiai seipm̃ dirigere et dofinat a
rõms usu. ex ip̃a digniͭ ͤ m̃stnͣciũ¬

Expanded text:
et ex dilectione boni, dignior sit mercenario, qui principaliter servit ex conducto et ex mercede, et dignior sit serviente non amore honesti sed quia est superatus in bello, et omnino sit melior Barbaro qui ministrat, eoquod nesciat seipsum dirigere et deficiat a rationis usu: ex ipsa dignitate mini
Abbreviated transcription (Latin):
ortos tr̃to tp̃e uitesue nõ agẽ aliquod
iistũ bellũ. ut ex oo passẽt acquirere
algo antillãtes et ẜuos. Negͦ tlẽs
domosticã oꝑtiit ed ali qͦs m̃istros
ꝯͥductos ẜuẽtes intuitu mercedis et
aliqͣs dilcĩuos et uirtuo sos nñstrãtes
er amorelum Ad hos uũl mistros

Expanded text:
ortos toto tempore vitae suae non agere aliquod iustum bellum, ut ex eo possent acquirere aliquos ancillantes et servos: ne ergo tales domesticam oportuit esse aliquos ministros conductos servientes intuitu mercedis, et aliquos dilectivos virtuosos ministrantes ex amore boni. ad hos autem ministros
Abbreviated transcription (Latin):
de di. no ñstrũtes yͥncipi nõ ex
merce de pͥnciplr̃ s ex amore mag̾
sed bolũtute ꝯũcte siunt ei ꝙͣ alii. qͣre
dignũ est ip̃osplꝰ de ĩfluẽcia recipere
et ampliꝰ honorare et premiari apͥncipãte¬
Caplm̃.xui. Quõ i domib regum
rĩcipũ st̃ ip̃s m̃istris offinia ꝯmtẽda

Expanded text:
 ministrantes principi non ex mercede principaliter, sed ex amore, magis secundum voluntatem coniuncti sunt ei, quam alii. quare dignum est ipsos plus de influentia recipere, et amplius honorari, et praemiari a principante. Quod in domibus regum et principum sunt ipsis ministris off