comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sio nominat᷑. Sic̃ etiã ibi labor & cer¬
tam cũ hoste gerebat᷑. hic deuicto
hoste lȩticia celebrat᷑ : qͥa nimirũ
sc om̃s qͥ in prȩsenti humiliantur
subpotenti manu dĩ. in futuro ex al¬
tabunt᷑ ab ipso. qͥ nc̃ muros ȩccłȩ int̾ra de
uiuis lapidib utidelicet sc̃is animab in af¬
flictione & ꝑiculis. inuigiliis multis edifi¬
cant: Tunc cõpleto eode᷑ ȩdificio. & in reg¬
na celor subleuato: ipsi gaudentes ad con¬
tẽplandã eiꝰ claritatẽ ascendunt. Domꝰ altã
dauid id ÷ manu fortis & desiderabilis om̃s
sunt iusti qͥ gr̃a sui conditoris impleri e
in habitari solent ab ipso. Ascenduntq fili
sacerdotũ suꝑ domũ dauid. dũ sci᷑ predi¬
catores siue martyres. sic̃ nc̃ generalẽ iusti¬
rĩ uitã uł ministerio uerbi uł agone
martyrii transeunt: ita tunc gererala
eoꝵ prȩmia sublimioris dono remune¬
rationis antecedunt. Quib apte conuenit

Expanded text:
sio nominatur; sicut etiam ibi labor et cersio nominatur; sicut etiam ibi labor et certamen cum hoste gerebatur, hic devicto hoste laetitia celebratur, quia nimirum sancti omnes, qui in praesenti humiliantur sub potenti manu Dei, in futuro exaltabuntur ab ipso. Qui nunc muros Ecclesiae in terra de vivis lapidibus, videlicet sanctis animabus, in afflictione et periculis, in vigiliis multis aedificant, tunc completo eodem aedificio, et in regno coelorum sublevato, ipsi gaudentes ad contemplandam ejus claritatem ascendunt. Domus autem David, id est, manu fortis et desiderabilis, omnes sunt justi, qui gratia sui Conditoris impleri, et inhabitari solent ab ipso. Ascenduntque filii sacerdotum super domum David, dum sancti praedicatores, sive martyres, sicut nunc generalem justorum vitam, vel ministerio verbi, vel agone martyrii transeunt; ita tunc generalia eorum praemia sublimioris dona remunerationis antecedunt. Quibus apte convenit
Abbreviated transcription (Latin):
filii sacerdotũ indedicationẽ ciuitatis
dĩ tubis canunt. quando in memo¬
riã patriȩ cęlestis corda auditorum
p̃dicando succendunt. Et hoc inuasis
cantici daui mridĩ: quando non suo¬
sensu ut desideriis innitentes. s patrũ
ac ꝓpħarũ ꝓom̃ia uitã sequente¬
& doctrinam uerbo p̃dicationis in¬
sistunt. Quos ez ras scriba legis dei
antecedit inporta fontis: dũ in om̃ib
quȩ agunt uerba sacrȩ scripturȩ
pre oculis habent. qͥb ꝑducentibus
adingressũ uitȩ et̃nȩ ꝑueniant De
quo dicit psalmista dño. Inebriabun¬
t abubtate domꝰ tuȩ. & torrente
uoluptatis tuȩ potabis eos. quoniã
apud te est fons uitȩ
Itcontra eos ascendert̃ ingra¬
cũ ciuitas edificaret᷑ dictũ ẽ: quia
qͥ portã fontis edificauert᷑. ipsi mensu¬
ram sui oꝑis usq ad gradus qͥ descen¬
dunt de ciuitate dauid ꝑduxerint.
Ibie descensio graduũ cũ ȩdificare¬
tur hic u cũ dedicaret᷑ ciuitas ascen¬

Expanded text:
filii sacerdotum in dedicatione civitatis Dei tubis canunt, qui ad memoriam patriae coelestis corda auditorum praedicando succendunt, et hoc in vasis cantici David viri Dei, quando non sensu vel desideriis innitentes, sed patrum ac prophetarum per omnia vitam sequentes, doctrina, verbo praedicationis insistunt. Quos Ezras scriba legis Dei antecedit ad portam fontis, dum in omnibus quae agunt verba sacrae Scripturae prae oculis habent, quibus perducentibus ad ingressum vitae aeternae perveniant. De quo dicit Psalmista Domino: Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos, quoniam apud te est fons vitae . Et contra eos ascenderunt in gracivitas aedificaretur, dictum est: Quia qui portam fontis aedificarent, ipsi mensuram sui operis usque ad gradus qui descendunt de civitate David, perduxerint . Ibi ergo descensio graduum, cum aedificaretur; hic vero cum dedicaretur civitas, ascen
Abbreviated transcription (Latin):
bit electos suos aquattuor uentis a sim¬
mo t̾rȩ usq ad summum cęli. faciuno
iii dedicationẽ in lȩticia cantico gr̃atĩ
pesruu dono illã intrare ciuitatẽ meruert̃
Cymbila autẽ psalteria. & cytharȩ ipsa posst̃
corpota iustoꝵ iã tunc immortalia intelligi in
onpo suauissimos laudationis sue sonos sunt
s accensi: totã in ea suȩ mentis delectationem
ol iocant: ac de ea quã se ꝑcepturos sꝑant gẽna
in&is heredttate. & si necdũ queunt intuen¬
uo: salte disiderando lȩtant᷑. iuxta illud psal¬
miste łetamini iusti in dnõ. & confitemini
memoriȩ sc̃itatis eiꝰ. faciunt gͦ dedicationem

Expanded text:
lectos suos a quatuor ventis, a summo terrae usque ad summum coeli. Faciuntque illi dedicationem in laetitia, cantico, gratiarei cujus dono illam intrare civitatem meruerunt. Cymbala autem, psalteria et citharae, ipsa possunt corpora sanctorum jam tunc immortalia intelligi, in quibus suavissimos laudationis suae sonos sunt s accensi totam in ea suae mentis delectationem collocant, ac de ea quam se percepturos sperant aeterna in coelis haereditate; et si necdum queunt intuendo, saltem desiderando laetantur, juxta illud Psalmistae: Laetamini, justi, in Domino, et confitemini memor
Abbreviated transcription (Latin):
furtũ ñ falsũ testimoniũ contra ꝓxinũ
loqui. honorare patrẽ & matrẽ. & dilige¬
re ꝓximos tanquã se ipsos. alii artiorem
uite ꝑfectȩ apprehendere arcẽ conant᷑.
Quitamen om̃s ꝓsua qͥsq uocatione gr̃am
conditoris sui laudant &̃ confitent᷑. filiiq
sunt regni ꝑennis qđ est in dextera eus
atq ab illo assumunt᷑ inuitã. cũ uenerit
aticulus discriminis illiꝰ. inquo duo
erunt in agro. unus assumet᷑ & alius¬
relinquet᷑. duȩ molentes in mola. u¬
na assumetur & una relinquetur.

Expanded text:
furtum, non falsum testimonium contra proximum furtum, non falsum testimonium contra proximum loqui; honorare patrem et matrem, et diligere proximos tanquam seipsos. Alii arctiorem vitae perfectae viam apprehendere conantur, qui tamen omnes pro sua quisque vocatione gratiam Conditoris sui laudat et confitetur, filiique sunt regni perennis, quod est in dextera ejus; atque ab illo assumuntur in vitam, cum venerit articulus discriminis illius, in quo duo erunt in agro, unus assumetur, duae molentes in mola, una assumetur
Abbreviated transcription (Latin):
aduallẽ ennon. Bersabee & enĩ ad austra¬
us plagã erat terminꝰ trib uidȩ. uallis
autẽ filioꝵ ennon adaquilonalẽ quȩ est¬
iuxta ierłm ad orientẽ. Deinde & filioꝵ
beniamin ciuitates simili ordine repli¬
cant᷑. Qđłq illis enumeratis adiungit᷑. & de
leuitis portiones iudȩ & beniamin. significat
qđ in possessione filioꝵ uide & benia men
leuite sortẽ uixta decreta legis acceꝑint.
Hec de hystoria paucis dictasint. De quib
om̃ib siqͥd etiã allegoricũ &̾ nr̃is actibus
accõmodũ audire delectat: iuda interpre¬
tat᷑ confitens. beniamin filiꝰ dexterȩ. leui
assuptꝰ. Quoꝵ om̃iũ trib partim inierłm.
partim insubiectis ciuitatib a dõ sibi da¬
tis inhabitant. Quia multi ac diuersi st̃
ꝓfectꝰ fideliũ. ꝓquib & multe mansiones
in domo patris incelis ut supra docuimus.
A lii generalia dĩ precepta seruare contenti
sunt ñ occidere. non ad ulterare. ñ facere

Expanded text:
atharbe, etc. Bersabee etenim ad australem plagam erat terminus Juda, vallis autem filiorum Ennon ad aquilonem juxta Hierusalem ad orientem. Deinde et filiorum Benjamin civitates simili ordine replicantur. Quodque illis enumeratis adjungitur: Et de Levitis portiones Juda et Benjamin, significat quod in possessionem filiorum Juda et Benjamin Levitae sortem juxta decretum legis acceperint. Haec de historia paucis dicta sint. De quibus omnibus si quid etiam allegoricum, et nostris actibus accommodum audire sensum delectat, Juda interpretatur confitens, Benjamin filius dexterae, Levi assumptus. Quorum omnium tribus partim in Hierusalem, partim in subjectis civitatibus a Deo sibi datis inhabitant, quia multi ac diversi sunt profectus fidelium, pro quibus et multae mansiones in domo Patris in coelis, ut supra docuimus. Alii generalia Dei praecepta servare contenti sunt: non occidere, non adulterare, non facere
Abbreviated transcription (Latin):
des constituinde iustũ est: ut qͥ nunc
tunc quoq uisdẽ gła remunerationis
p̃mineant. Ubi duo magni laudanti¬
ũ chori statuunt᷑: qͥade utroq popło
quisq cognoscit. Qui uidelicet chori
eunt ad dexterã suꝑ murũ: qͥa iusti
ad uitã ȩternã recte conuersando. &
semꝑ in p̾senti festinant. & infuturo ꝑ¬
ueniunt. Funt ad portã sterquilini.
in p̃senti quidẽ ut spurciciã peccatorũ
de ȩccła correctius uiuendo & errantes
corrigendo expurgent. infuturo autem
ut eos qͥ corrigi noluert̃ iudiciaria potesta¬
te de ciuitate dñi. hoc ÷ ab ingressu pa¬
triȩ celestis expellant. Uel certe chori
laudantiũ ad dexterã euntes suꝑ murũ
ad portã sterquilimi ascendunt: dũ eos
laude dignos p̾dicant qͥ omnẽ immun¬
diciã de eccła p̃dicando. arguendo. ex¬
cõmunicando. anathematrzando. elimi¬
nare curabant. Et de filuis sacer¬
dotũ in tubis ⁊achatias filiꝰ ionathan.¬

Expanded text:
est, ut qui nunc tunc quoque eisdem gloria remunerationis praemineant. Ubi duo magni laudantium chori statuuntur, quia de utroque populo, quisque cognoscit. Qui videlicet chori eunt ad dextram super murum, quia justi ad vitam aeternam recte conversando, et semper in praesenti festinant, et in futuro perveniunt. Eunt ad portam sterquilinii, in praesenti quidem ut spurcitiam peccatorum de Ecclesia correctius vivendo, et errantes corrigendo expurgent. In futuro autem, ut eos qui corrigi noluerunt, judiciaria potestate de civitate Domini, hoc est ab ingressu patriae coelestis expellant. Vel certe chori laudantium ad dexteram eunt super murum ad portam sterquilinii, dum eos laude dignos praedicant, qui omnem immunditiam de Ecclesia praedicando, arguendo, excommunicando, anathematizando, eliminare curabant. Et de filiis sacerdotum in tubis, Zacharias, etc. In ha
Abbreviated transcription (Latin):
osue autẽ genuit ioachim̃. & ioachim
genuit el yasib. & el yasib genuit
soiada & ioiada genuit ionathan. &
ionathan genuit ieddan. Deniq ied¬
io sephus tẽporib alexandri magni
fuisse principẽ sacerdotũ. occurren¬
temq ei cũ fr̃ib suis humilit̾ ab eo
atq honorifice susceptũ. Quẽ quidẽ
ille iadũ nominat. & esse dicit patrẽ
oniȩ sacertdotis magni de quo in ma¬
chabeorũ libro scribit᷑. Non qd̾ huiꝰ
conditor libri neemias ad illa usq
tẽpora uiuere in carne potuerit:
sib mentio est qđ unus fuerit ex eis
gener saraballath oronitis. Cuiꝰ qͥdẽ
generi nomen tacet᷑. Sed qͥa ioiada
idẽ auus est ieddȩ : constat generũ
de quo sermo est aut patrẽ eiusdem
ledoe aut patruũ fuisse. ideoq illũ
suꝑstite adhuc neemia nasci potuisse
ndieb autẽ ioachim. erant sacer¬

Expanded text:
sue autem genuit Ioachim et Ioachim genuit Eliasib et Eliasib genuit Ioiada et Ioiada genuit Ionathan et Ionathan genuit Ieddoa in dieJosephus , temporibus Alexandri Magni fuisse principem sacerdotum, occurrentemque ei cum fratribus suis, humiliter ab eo atque honorifice susceptum. Quem quidem ille Jaddum nominat, et esse dicit patrem Oniae sacerdotis magni, de quo in Machabaeorum libro scribitur; non quod hujus conditor libri Nehemias ad illa usque tempora vivere in carne potuerit, sib mentio est, quod unus ex eis gener fuerit Sanaballat Horonitis, cujus quidem generi nomen tacetur. Sed quia Joiada idem avus est Jedduae, constat generum, de quo sermo est, aut verum patrem ejusdem Jedduae, aut patruum fuisse, ideoque illum, superstite adhuc Nehemia, nasci potuisse. In diebus autem Joacim erant sacer
Abbreviated transcription (Latin):
Et nos sullimẽ uitã electoꝵ quã
sequi imitando ñ possumꝰ: congali¬
dendo ac uenerando nrãm facere
debemꝰ. Notandũ autẽ iuxta fidẽ sacrȩ
hystoriȩ qͥa ñ alii erant qͥ in itrłm ha¬
bitasse dicunt᷑. quã de tribu iuida & ber¬
iamin & leui. Sequit᷑ enĩ manifester
rabitauit autem unus qͥsq in posse

Expanded text:
Et nos sublimem vitam electorum, quam sequi imitando non possumus, congaudendo ac venerando nostram facere debemus. Notandum autem, juxta fidem sacrae Historiae, quia non alii erant qui in Hierusalem habitasse dicuntur, quam de tribu Juda et Benjamin, et Levitae. Sequitur enim manifeste: Habitavit autem unusquisque in
Abbreviated transcription (Latin):
erat ciuitas. sed ñ decebat eã dedicari piꝰ¬
quã habitatorib aggregatis. & ministri
tẽplo idonei & portis ac uestibulis essent
custodes deputati facta autẽ ciuitas sc̃ã
dedicat᷑: cũ completo infine scłi numero
electoꝵ. eccła uniuersalit̾ incęlis ad uisio¬
ne̾ sui conditoris introducit᷑ Cuiꝰ uitȩ de¬
sideriis quotiens in hac uita sustollimur.
quasi de futura ciuitatis nrę dedicatione
letam Unde &bifarie hȩc eadẽ dedicatio
potest ꝑsignificationẽ accipi. interim ui¬
delicet inspe desiderantiũ ac mundanti¬
u oculos cordis quib dm̃ uidere ualeast
tunc u in re ipsa fruentiũ diuina uisio¬
ne beatorũ hominũ incorporib spũalib
inter anglłicorum agmina sp̃uum.
Dequisierunt inquit leuitas de om̃ib

Expanded text:
erat civitas, sed non decebat eam dedicari priusquam habitatoribus aggregatis, et ministri templo idonei, et portis ac vestibulis essent custodes deputati. Facta autem civitas sancta dedicatur, cum, completo in fine saeculi numero electorum, Ecclesia universaliter in coelis ad visionem sui Conditoris introducitur. Cujus vitae desideriis, quoties in hac vita sustollimur, quasi de figura civitatis nostrae dedicatione laetamur. Unde et bifarie haec eadem dedicatio potest per significationem accipi; interim videlicet in spe desiderantium ac mundantium oculos cordis, quibus Deum videre valeant; tunc vero in re ipsa fruentium divina visione beatorum hominum in corporibus spiritualibus inter angelicorum agmina spirituum. Requisierunt Levitas de omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
seupsꝑi occurrerit excipinunt. faciunt &
inermbalis psalterus & cytharis: cũ etiã
rratos bonoꝵ sonos oꝑum ad aures faciunt
sui conditoris ascendere. cũ his quoq cortla
ꝓximoꝵ ad amorẽ eiusdẽ conditoris ac sal¬
uatoris accendunt. Congregati sunt gͦ

Expanded text:
i occurrit, excipiunt. Faciunt et in cymbalis, psalteriis et citharis, cum etiam gratos bonorum sonos operum ad aures faciunt sui Conditoris ascendere, cum his quoque corda proximorum ad amorem ejusdem Conditoris ac Salvatoris accendunt. Congregati sunt ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tatis suꝑmurũ ascendunt: qͥa ubi
tẽpus rẽtributionis apparuerit. gene¬
rale sc̃ẽ eccłe conuersationẽ altius ui¬
uendo transcendisse ꝓbabunt᷑. Hi sunt
nanq de quib eidẽ eccłȩ dñs ꝑ ꝓpħam

Expanded text:
tatis super murum ascendunt; quia ubi tempus retributionis apparuerit, generalem sanctae Ecclesiae conversationem altius vivendo transcendisse probabuntur. Hi sunt namque de quibus ei
Abbreviated transcription (Latin):
docetꝰ qd uniuersus isrł id ÷ decẽ trib
suis in urbib h abitabant. in qͥb etiam
sacerdotes & leuitȩ. decretã sibi ex lege
portionẽ tenebant. De cribu autẽ iuda & benia¬
pr qscunq sors elegit habitabant inierłm.¬
pmis &de sacerdotali ac leutica tribu. Trib
suns beniamimn ibi antiquitꝰ manebat. qm̃
eb leui addita est. ex quo ibidẽ arca cesta¬
natti adlucta & altare &ẽ tẽplũ dei
constructũ est. Uide enĩ sequentia librihu
co&inuenies qͥa de his solũmꝰ trib cribub
ubitatores ierłm computat. quoꝵ etiã sũ¬
ũ subtilit᷑ om̃iũ annectit. Expleto autẽ
pors̃ cithalogo curauit adhuc adiungere
senptura. quib in urbib coeterarũ pars ea

Expanded text:
docetur quod universus Israel, id est decem tribus, suis in urbibus habitabant, in quibus etiam sacerdotes et Levitae decretam sibi ex lege portionem tenebant. De tribu autem Juda et Benjamin quoscunque sors eligebat, habitabant in Hier de sacerdotali ac Levitica tribu. Tribus namque Benjamin ibi antiquitus manebat; quoniam et Levi tribus addita est, ex quo ibidem arca testamenti adducta, et altare ac templum Dei constructum est. Vide enim sequentia libri hujus et invenies quia de his solummodo tribus tribubus habitatores Hierusalem computat, quorum etiam summam subtiliter omnium annectit; expleto autem horum catalogo, curavit adhuc adjungere Scriptura quibus in urbibus caetera pars ea
Abbreviated transcription (Latin):
endũ intentionis diuinȩ obtutib ma¬
iestatis erudim̃ Potest hoc etiã de perꝰ¬
secutione gentiliũ qͣ eccła scã crebrerrime con¬
cussa est mystice accipi. quȩ occisione quidẽ
martyrũ uidebat᷑ funditus. ẽẽ. delenda. sed eis
in occulto coronatis meliꝰ construebat᷑. Quorũ
etiã post mortẽ clarescentib miculis maior
ad confessionẽ fidei confluebatꝰ popłs. donec
apex quoq ipse mundani imꝑii uigo xp̃i
suauissimo collũ subdere consensit. ut staꝰ
fuerat impugnatꝰ incredulis. denuo cr¬
dentiũ regũ & pͥncipũ scłi adiuuaret᷑ &
ꝓpagaret᷑ instantia. quomͦ ciuitatẽ ierus¬
dimã reges qͥdẽ chaldeorũ qui interpretantꝰ

Expanded text:
endum intentius divinae obtutibus maendum intentius divinae obtutibus majestatis erudimur. Potest hoc etiam de persecutione gentilium, qua Ecclesia sancta creberrime concussa est, mystice accipi; quae occasione quidem martyrum videbatur funditus esse delenda, sed eis in occulto coronatis melius construebatur. Quorum etiam post mortem clarescentibus miraculis, major ad confessionem fidei populus confluebat, donec apex quoque ipse mundani imperii jugo Christi suavissimo collum subdere consensit, ut statufuerat impugnatus incredulis, denuo credentium regum et principum saeculi adjuvaretur et propagaretur instantia; quomodo civitatem Hierosolymam rege
Abbreviated transcription (Latin):
hereticis eccła uastata. postquã instan¬
nea catholicorũ doctorũ lucẽ ueritatis
recepit: plures ad cognoscendã tuen¬
dãq rationẽ recuꝑatȩ eiusdẽ uerita¬
tis filios ꝓcreauit. Neq enĩ unquã beati
patres athanasius. ambrosius. hyla¬
rs augustinꝰ. & coeteri tales. cot & tã
magnificos in scãm scripturã tracta¬
tus conderent: si ñ contra fidẽ rectã
tam multifarꝰ hereticorũ fuisset error
obortus Sed dũ heretici mendacium
suũ testimoniis scripturarũ astruere
nitebant᷑: coactisunt patres econtrario
earunde̾ scripturarũ illos auctoritate
refellere. & harũ dicta quomͦ sint
recte intelligenda disserere. Quȩ nos
coꝵ hodie scripta relegentes. quasi ad
portas & uestibula sc̃ȩ ciuitatis ac tẽpli
rustodes uigllantiores quasi ad officiũ
altaris & hostiarũ dñi copiosiores acci¬
pimꝰ ministros qͥa ꝑ illoꝵ⁊ sermones ad
eustodia fidei & bone actionis. ad serui¬

Expanded text:
haereticis Ecclesia vastata, postquam instanhaereticis Ecclesia vastata, postquam instantia catholicorum doctorum lucem veritatis recepit, plures ad cognoscendam tuendamque rationem recuperantes, ejusdem veritatis filios procreavit. Neque enim unquam beati Patres Athanasius, Ambrosius, Hilarius, Augustinus, et caeteri tales, tot et tam magnificos in sanctam Scripturam tractatus conderent, si non contra fidem rectam tam multifarius haereticorum fuisset error ortus. Sed dum haeretici mendacium suum testimoniis Scripturarum astruere nitebantur, coacti sunt partes econtrario earumdem Scripturarum illos auctoritate refellere, et harum dicta quomodo sint recte intelligenda disserere. Quae nos hodie eorum scripta legentes, quasi ad portas et vestibula sanctae civitatis ac templi custodes vigilantiores, quasi ad officium altaris et hostiarum Domini copiosiores accipimus ministros; quia per illorum sermones ad custodiam fidei, et bonae actionis ad servi
Abbreviated transcription (Latin):
additꝰ etiã catalogiis minorũ sacerdotum
ac leuitarũ qͥ ullors fuere tẽporib ut
scire possimꝰ qͥd aggregito inierłm ciui¬
ũ numero copioso sacerdotũ quoq ac
leuitarũ coetꝰ fuerit eximius ac nobi¬
ussim qͥ ad ministeria cẽpli & altaris
ad confitendũ & laudandũ dm̃ ad
custodiã eiusdẽ tẽpli & ciuitatis. ad
erudiendã plebẽ sufficerent. Neq absq
misteru sacratioris intelligentia factũ
estꝰ qͥd reedificata ciuitas ierłm tantam
ciiũ cõpiã in om̃i gradu &̃ ordine me¬
ruit: quantã insistente ac destruente
hoste nunquã ꝑdidisse legitꝰ. Sic & eñĩ
sepe scã eccła ex detrimentis suis maio¬
ra recipit incrementa. cũ uno ꝑ incuriã
lapso inpeccitũ. plures exẽpło eꝰ territi
ad ꝑsistendũ in castitate fidei fiunt cau¬
diores Sepe ipsi idẽ qͥ peccauert᷑ maio¬
res post actã poenitentiã bonorũ oꝑum
fructꝰ ferre incipiunt. qͣm ante incur¬
sũ peccati ferre consuerant. Sepe ab

Expanded text:
um sacerdotum ac Levitarum qui illorum fuere temporibus; ut scire possimus, qui, aggregato in Hierusalem civium numero copioso, sacerdotum quoque ac Levitarum coetus fuerit eximius ac nobilissimus, qui ad ministeria templi et altaris, ad confitendum et laudandum Deum, ad custodiam ejusdem templi et civitatis, ad erudiendam plebem sufficerent. Neque absque mysterii sacratioris intelligentia factum est, quod reaedificata civitas Hierusalem tantam civium copiam in omni gradu et ordine meruit, quantam insistente ac destruente hoste nunquam perdidisse legitur. Sic etenim saepe sancta Ecclesia ex detrimentis suis majora recepit incrementa, cum uno per incuriam lapso in peccatum, plures exemplo ejus territi, ad persistendum in castitate fidei fiunt cautiores. Saepe idem ipsi qui peccaverunt, majores post actam poenitentiam bonorum operum fructus ferre incipiunt, quam ante incursum peccati ferre consuerant. Saepe ab
Abbreviated transcription (Latin):
rari non omittunt. dicentefcũ apła
quia conuersatio nr̃a incęlis est. De
quib & uulgi curba ad mirandõ
contestet᷑ dicens. Qui sunt isti qui
ut nubes uolant: Item nathinnei
habitant in ofel. cũ quiq religionĩs
habitu insignes abdita scriptura rũ
de quib dictũ est tenebrosa aqua
in nubib ueris. hoc est mystica est¬
scientia in ꝓpħis. illuestrato corde
penetrare. atq inhorũ lectione a de
notuq meditari didicerint. De quoꝵ
pabitatione apte stibiungitur:
Nsq contra portã aquarũ ad
orientẽ & currẽ quȩ ꝓmine¬
bat Porta nanq aquarũ dño
est Uqui cotidiana nos miseri corilie
porte intrare desiderabat psalmista
po dicebat. Sic̃ ceruus desiderat ad
fontes aquarũ: ita desiderat anima
nea sateds. Que porta congruent̃

Expanded text:
rari non omittunt; dicentes cum Apostolo, rari non omittunt; dicentes cum Apostolo, Quia conversatio nostra in coelis est . De quibus et vulgi turba admirando contestetur, dicens: Qui sunt isti qui ut nubes volant ? Item Nathinnei habitant in Ophel, cum quique religionis habitu insignes, abdita Scripturarum, de quibus dictum est, Tenebrosa aqua in nubibus aeris; hoc est mystica scientia in prophetis illustrato corde penetrare, atque in horum lectione die noctuque meditari didicerint. De quorum habitatione apte subjungitur: Usque contra portam aquarum ad orientem et turrem quae prominebat. Porta namque aquarum Dominus est, qui quotidiana nos misericordiae sportam intrare desiderabat Psalmista, cum dicebat: Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus . Quae porta
Abbreviated transcription (Latin):
N athinnei dicunt᷑ ẽẽ gabaonite qͥ in
ministeriũ domꝰ dñi iuxta dispositio¬
nẽ iosue filii nun fideli deuotione ser¬
uiebant. Ofel autẽ. turris erat ñ longe
a tẽplo enormis altitudinis. Unde
&̾ ofel hoc ÷ tenebrarũ siue nubili no¬
men accepit. qđ usq ad nubes erige¬
ret caput. Deniq ubi in michea scrip¬
tũ est. & tu turris gregis nebulosa
filiȩ syon: inꝰ ebreo ꝓturre nebulosa
turris ofel scripta est. Meminit huiꝰ¬
ferens de manasse rege iuda qđ &e¬
supra posuimꝰ qͥa ȩdificauerit murũ
extra ciuitatẽ dauid ad occidentẽ
gion. in conualle ab introitu portȩ
pisciũ ꝑ circũitũ usq ad ofel. Conue¬
niebat gͦ iuxta sitũ loci. ut ministri
tẽpli inuicina tẽplo turre habita¬
rent. Uerũ iuxta sensũ quoq mysti¬
cũ nathinnei habitant inofeł hoc ÷
inturre nebulosa. cũ hi qͥ ꝓfessione
uitȩ ꝑfectioris dõ dicati sunt. in mu¬
nimento atq alticudine uirtutũ
actione semꝑ & cogitatione comino¬

Expanded text:
 autem dicuntur esse Gabaonitae, qui in ministerium domus Domini juxta dispositionem Josue filii Nun, fideli devotione serviebant. Ophel autem turris erat, non longe a templo, enormis altitudinis. Unde et Ophel, hoc est tenebrarum, sive nubili nomen accepit, quod usque ad nubes erigeret caput. Denique ubi in Michaea scriptum est: Et turris gregis nebulosa filiae Sion ; in Hebraeo pro turre nebulosa, turris Oferens de Manasse rege, quod et supra posuimus, quod aedificaverit murum extra civitatem David, ad occidentem Gihon in convalle, ab introitu portae piscium per circuitum usque ad Ophel . Conveniebat ergo juxta situm loci, ut ministri templi in vicina templi turre habitarent. Verum juxta sensum quoque mysticum, Nathinnei habitant in Ophel, hoc est in turre nebulosa, cum hi qui professione vitae perfectioris Deo dicati sunt, in munimento atque altitudine virtutum et actionum semper et cogitatione commo
Abbreviated transcription (Latin):
MRacharias ait. Uisita ute nos ori¬
ens ecalto illuminare his qͥ inte¬
nebris & in umbra mortis sedent
Ipfrretanos prȩsidio suȩ ꝓcestionis
ne abhoste contingamur defendit
Unce bene sequit & usq ad currẽ
qde ꝓminebat. Quod incelligensidẽ
psalnista dicebat. Deduxisti me
usala factus es spes mea: turris for¬
quiadims a facie inimici. Habitant
e nathinnei mnofel. usq contra por¬
ta a quarũ adorientẽ & turrem

Expanded text:
Zacharias ait: Visitavit nos oriens ex alto, illuminare his qui in tenebris, et in umbra mortis sedent . Ipse etiam nos praesidio suae protectionis, ne ab hoste contingamur, defendit. Unde bene sequitur: Et usque ad turrem quae prominebat. Quod intelligens idem Psalmista, dicebat: Deduxisti me, quia factus es spes mea, turris fortitudinis a facie inimici . Habitant ergo Nathinnei in Ophel, usque contra portam aquarum ad orientem, et turrem
Abbreviated transcription (Latin):
Reus ÷ mortis Quẽ de solio sacerdotalt
furor excusserat: eadẽ rabies ad scin¬
dendas uestes ꝑuocat. Ꝙ magno factũ
ẽ. hoc misterio: cũ uestis dñi nec amili¬
tib eũ crucifigentib scindi potuerit.
Significat᷑ eni sacerdotiũ eor ꝑscel erib
pontificũ penitus ẽẽ soluendũ. soliditatẽ
infinẽ scłi indisruptã ꝑmanere. & nota
qͥa mos erat iudeor uestim̃ta scindere:
cũ audiebant aliquid blasphemie

Expanded text:
sua, etc. Quem de solio sacerdotali furor excusserat, eumdem rabies ad vestes scindendas provocat, et magno factum est hoc mysterio, cum vestis Domini nec a militibus eum crucifigentibus scindi potuerit. Significatur enim sacerdotium eorum, pro sceleribus pontificum penitus esse solvendum. Soliditatem in finem saeculi indisruptam permanere. Et nota, quia mos erat Judaeorum vestimenta scindere, cum audiebant aliquid blasphemiae.
Abbreviated transcription (Latin):
animaliũ desuꝑ in grauescente. atq ip¬
so iudice ꝑ aꝑta indicia uim suȩ irȩ mi¬
nitante : nił omĩno de correctione morũ
qua udicẽ placent. plagãq impenden¬
tẽ euadant inquirunt: s tantũ sedu¬
li ꝑtractant. qua arce aduersa quȩ ex¬
teriꝰ ꝓpt̾ peccata deseuiunt aut euitent
aut suꝑent. Sedit autẽ popłs in platea
domꝰ dei. hoc est circa atriũ sacerdotũ qͦ
ipsa domus dĩ undiq uersũ erat circun¬
data ut supra docuimꝰ. habens circa se ex
om̃i parte ꝑ quadrũ edes atriorũ amplis¬
simas: in quib: etiã popłs si quando ꝓpt᷑
pluuias opꝰ esset. stare poterat & nichi
interiores parietes iuuxta terrã in colũ¬
nis factos. exteriores solidos
tsurrex̾ et ras sacerdos. & dixit¬

Expanded text:
animalium, desuper ingravescente, atque ipanimalium, desuper ingravescente, atque ipso jndice per aperta indicia vim suae irae minitante, nihil omnino de correctione morum, qua judicem placent, plagamque impendentem evadant, inquirunt; sed tantum seduli pertractant qua arte adversa quae exterius propter peccata desaeviunt, aut evitent aut superent. Sedit autem populus in platea domus Dei, hoc est circa atrium sacerdotum, quo ipsa domus Dei undiqueversum erat circumdata, ut supra docuimus; habens circa se ex omni parte per quadrum aedes atriorum amplissimas, in quibus etiam populus, si quando propter pluvias opus esset, stare poterat, et nihiinteriores parietes juxta terram in columnis factos, exteriores solidos. Et surrexit Ezras sacerdos, et dixit
Abbreviated transcription (Latin):
Et sedit om̃is popłs inplatea domꝰ dĩ: timon¬
tes a peccato & pluuns. Nonus mensis ipse.
.ẽ. qͥ abhebreis casleu. a romanis uocatun
december: quẽ in medio hiemis uenire
& esse pluuialẽ ac tempestuo sũ. mirũ
siqͥs nesciat. Unde diligentius notandũ.
qͥa cũ in media hieme popłs ͤ nuenerit :
timere a peccato & pluuiis memoratur.
Cum enĩ pluuias ipso etiã tẽpore pluuia¬
rũ ultra solitũ cadere cernerent: reuer¬
si ad conscientiam intellexert᷑ hoc ob
sua scelera factũ. itamq suꝑuenturam
cȩlestẽ exipsa aerũ ꝑturbatione ad moni¬
ti timuert᷑. Ideoq ñ in priuatis domib
sua negotia agere prȩsumpsert᷑: s in pla¬
tea domꝰ dñi assũpto poenitentiȩ & hu¬
militatis habitu consedert᷑. Hoc ꝓpter
eos qui turbatis licet elementis. & uel
uentorũ fragore uł inundantia plu¬
uiarũ. uł niuiũ a cerbitate uel ardore
siccitatis: uł etiã exitio hominũ stue

Expanded text:
et sedit omnis populus in platea domus Dei, tremenet sedit omnis populus in platea domus Dei, trementes pro peccato et pluviis. est qui ab Hebraeis Casleu, a Romanis vocatus December, quem in medio hiemis venire et esse pluvialem ac tempestivum, mirum quis nesciat. Unde diligentius notandum quia cum in medio hieme populus convenerit, tremere a peccato et pluviis memoratur. Cum enim pluvias ipso etiam tempore pluviarum ultra solitum cadere cernerent, reversi ad conscientiam, intellexerunt hoc ob sua scelera factum, iramque superventuram coelestem, ex ipsa aeris perturbatione admoniti timuerunt. Ideoque non in privatis domibus sua negotia agere praesumpserant, sed in platea domus Domini, assumpto poenitentiae et humilitatis habitu, consederunt. Hoc propter eos qui, turbatis licet elementis, et vel ventorum fragore, vel inundantia pluviarum, vel nivium acervis, vel ardore siccitatis, vel etiam exitio hominum, sive
Abbreviated transcription (Latin):
erant: ruirsus in ea peccando esse ꝓlapsos. per
quȩ denuo possint adiabolo captiuari. De quo¬
Iimseductorib quasi de parentib uxorum
immundarũ : loquit᷑ apłs petrus. Suꝑbia enĩ
uanitatis loquentes pellicent in desideriis car¬
nis luxuriȩ eos qͥ paululũ effugiunt. Et pau¬
lo post de eis qͥ uelut de captiuitate ascenden¬
tes. nichilominꝰ ꝑluxuriã sunt capti.Si enim¬
sus implicati suꝑant᷑: facta sunt eis posterio¬
in iuda & in ierłm: om̃ib filiis transmigra¬
tionis. ut congregarent᷑ in ierłm: & coetera¬
beniamin in ierłm trib dieb. Dũ dicunt᷑
filii iuida & beniamin conuenisse: patet ma¬
nifeste. quia hi qͥ alienigenarũ uxorũ conũ¬
bio polluti sunt: de pͥma transgratione fue¬
rant quȩ de his tribub erat. ac piesũ & ⁊oro¬
babel domũ reuocata est sic̃ & supius diximꝰ¬
pse est mensis nonius: uicesimo die mensis.

Expanded text:
erant, rursus ad ea peccando esse prolapsos, per erant, rursus ad ea peccando esse prolapsos, per quae denuo a diabolo possint captivari. De quorum seductoribus quasi de parentibus uxorum immundarum, loquitur apostolus Petrus: Superba enim vanitatis loquentes, pelliciunt in desideriis carnis luxuriae eos qui paululum effugiunt . Et paulo post de eis qui velut de captivitate ascendentes, nihilominus per luxuriam sunt captisus impliciti superantur; facta sunt eis posterioin Juda, et in Jerusalem omnibus filiis transmigrationis, ut congregarentur in Jerusalem: et oDum dicuntur filii Juda et Benjamin convenisse, manifeste patet quia hi qui alienigenarum uxorum connubio polluti sunt de prima transmigratione fuerant, quae de his tribubus erat, ac per Jesum et Zorobabel domum revocata est, sicut et superius diximpse est mensis nonus, vigesimo die mensis:
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵo qͥ de captiuitate uenerant. Exẽpũ hic habes
eximiũ ñ solũ flendi & orandi. uerũ etiã ieiu¬
nandi ꝓhis qͥ peccauert̃. Et cũ beati sint lugen¬
tes quiꝰ ꝓpria deflent peccata. qm̃ accepta rẽ¬
missione consolant᷑: quanto esse beatiores cre¬
dendi sunt. qui ꝓfraternis lugent erratibus:
Y hoc intantũ. ut nec panẽ quidẽ & aqu̾a quȩ
abstinentiũ est refectio contingere uelint.
neq domũ suã ingredi. uł in lectũ sui stra¬
tus ascendere : sed in atriis domus dnĩ potius
orantes ꝑ noctare gaudeant. Ibi enĩ erat domꝰ
sacerdotis: quã uesꝑa suꝑ ueniente ez ras ꝑhibe¬
tur in gressus. Deniq alia editio ꝑ cubiculo
Quo nomine solet sepe scriptura porticus ilias
cognominare qͥb tẽplũ erat undiq circunda¬
tũ: & in qͥb ministri & custodes eidẽ templi
manere consueuerant. Luget autẽ etiã nunc
intransgressione eoꝵ qͥ de captiuitate uenerant
qͥdolet eos qͥ nuꝑ a peccatis poenitendo erepti

Expanded text:
emplum hic habebunt eximium non solum flendi et orandi, verum etiam jejunandi pro his qui peccaverunt; et cum beati sint lugentes, qui propria deflent peccata, quoniam accepta remissione consolantur, quanto esse beatiores credendi sunt, qui etiam fraternis lugent erratibus; et hoc in tantum, ut ne panem quidem et aquam, quae abstinentium est refectio, contingere velint, neque domum suam ingredi, vel in lectum sui stratus ascendere, sed in atriis domus Domini potius orantes pernoctare gaudeant. Ibi enim erat domus sacerdotis, quam, vespera superveniente, Ezras perhibetur ingressus. Denique alia Editio pro cubili quo nomine solet saepe Scriptura porticus illas cognominare, quibus templum erat undique circumdatum, et in quibus ministri et custodes ejusdem templi manere consuerant. Lugent etiam nunc in transgressione eorum qui de captivitate venerant, qui dolent eos qui nuper a peccatis poenitendo erepti
Abbreviated transcription (Latin):
qͥm reggina saba ꝑ tantas difficultates.
multa munera deferens abeo plura pce¬
ꝑit. Quȩ ideo iudeos in iudicio condẽpnabit.
ꝑcepto dono sapientiȩ cognouerat ẽt̃ famosũ.
Illi uͦ secũ habentes eũ qͥ ñ aliqͥs de sapiencb¬
ẽ sed ipsa dei sapientia & uirtus ñ mñ audre

Expanded text:
 regina Saba per tantas difficultates gmulta munera deferens ab eo plura perceperit. Quae ideo Judaeos in judicio condemnabit, percepto dono sapientiae cognoverat esse famosum. Illi vero secum habentes eum qui non aliunde sapiens, sed ipse Dei
Abbreviated transcription (Latin):
sps necͥores se ꝑ septẽ malos sp̃s uniuersa
uicia designat. Quecũq enĩ post baptisma
siue prauitas heretica seu mundanas
cupiditas arripuerit: mox in ina oũi
sin ipsas uirtutes haberȩ simulabit
funt nouussima hõis illiꝰ peiora pͥorib
Meliꝰ erĩ erat uiã ueritatis ñ agno¬
scere. quã post agnitionẽ retrorsum

Expanded text:
nt ibi. Per septem malos spiritus universa vitia designat. Quemcunque enim post baptisma sive pravitas haeretica, seu mundana cupiditas, arripuerit, mox omnium prostsin ipsas se virtutes habere simulabit. Et sunt novissima hominis illius pejora prioribus. Melius quippe erat ei viam veritatis non cognoscere, quam pos
Abbreviated transcription (Latin):
Uxponend̾ ne culpa quã in nobis extinctã
putabamꝰ ꝑ incuriã nos uacantẽs oppͥmat.
tis a peccatoꝵ labe castigat᷑a s nulla
honi opis industria cumulat᷑a Munda¬
ornatãq simulatis uirtutib ꝑhypocri

Expanded text:
exponendus, ne culpa quam in nobis exstinctam credebamus, per incuriam nos vacantes opprimat. tis a peccatorum labe castigatam, sed nulla boni operis industria cumulatam. Undornatam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ oꝑa sp̃s sc̃i calũpniamini reodituri estis
ẽ: qͦd sine utilitate loquentis uel auden¬
tis ꝑfert᷑ Ad qͦd ꝓbandũ subiungit. Cx
uerbis erĩ tiuis iustificaberis: & ex uerbis
tuis condẽpnaberis. Ꝙ ex p̃ceclentib adhuc
pendet sententia: ubi ait: Ex habundanꝰ¬
tia cordis os loqͥt᷑. Non ÷ enĩ dubiũ quin
dãpnet᷑ homo ex uerbis quȩ ꝓtulerit si
mala sunt. Cũ etiã nullo modo poterit iusti¬
ficari ex honis uerbis. nisi ea de intimo
cordis bona intentione ꝓtulerit: sicut
nec caiphas ꝓpħando iustificatus est.
Tunc respondert̃ ei qͥdã de scribis e
ate signũ uidere. Postquã eiꝰ uerba nuili¬
tenꝰ ualent impbare. quert᷑ adhuc illũ
in oꝑib teptare : & quasi ñ fuerint signa
quȩ uidant signa postulant Responden¬
÷ illi pharisei & scribȩ. quoro nequissima
erat astutia : & dict̃. Magister uolumꝰ at
signũ uiderȩ. Sed in alio eugłista cͥope¬
tant : pleniꝰ explicat᷑. Determinat᷑ enim

Expanded text:
 sancti calumniamini, reddituri estis est, quod sine utilitate loquentis vel audientis profertur; ad quod probandum subjungit: Ex verbis enim tuis justificaberis: et ex verbis tuis condemnaberis. Et ex praecedentibus adhuc pendet sententia, ubi ait: Ex abundantia cordis os loquitur. Non est enim dubium, quin damnetur homo ex verbis quae protulerit, si mala sunt, cum etiam nullo modo poterit justificari ex bonis verbis, nisi ea ex intima cordis bona intentione protulerit, sicut nec Caiphas prophetando justificatus est. Tunc responderunt ei quidam de Scribis et etc. Postquam ejus verba nullatenus valent improbare, quaerunt adhuc illum in operibus tentare, et quasi non fuerint signa, quae viderant, signa postulant. Respondent ergo Pharisaei illi et Scribae, quorum nequissima erat astutia, et dicunt: Magister, volumus a te signum videre. Sed in alio evangelista quid petant plenius explicatur. Determinat enim,
Abbreviated transcription (Latin):
notandũ bene qͥa nox usq ad dilu¬
cłm cꝰ dñs resurrexit. ad tercium
diẽ ptinet: qͥa ds̃ qui iussit de tene¬
bris lum splendescere. ut ꝑ gr̃am
noui testam̃ti & participationẽ
resurrectionis xp̃i audiremꝰ fuistis
erã aliqͣndo tenebrȩ. nc̃ autẽ lux
in dño. insinuat nobis qͦdã modõ qͦd
aluce innoctẽ: ita isti ꝓpt᷑ hominis
rȩparationẽ a tenebris ad lucem
cõputant᷑. Reuertam adlicteram
Sic̃ ionas ille historialit᷑ fuit in uen¬
tre cȩti trib dieb & trib noctib:
ita filius hõis xp̃s scilicet uerꝰ ionas

Expanded text:
notandum bene est, quia nox usque ad diluculum, quo Dominus resurrexit, ad tertiam diem pertinet, quia Dominus qui jussit de tenebris lumen splendescere ut per gratiam Novi Testamenti et participationem resurrectionis Christi audiremus: Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino , insinuat nobis quodammodo quod a luce in noctem, ita isti propter hominis reparationem a tenebris ad lucem computantur. Revertamur ad litteram. Sicut Jonas ille historialis fuit in ventre cete tribus diebus et tribus noctibus, ita Filius hominis, scilicet Christus
Abbreviated transcription (Latin):
septenario numero dȩmonũ sibi addito:¬
blasphemantes in sinagogis suis xp̃m: qua
Uel alit. Quauis simplicit᷑ intelligi possit
dm̃ hec ad distinctionẽ suorꝑ & sathan&
opũ acdiurxisse. qͦd scilicet ipse sẽꝑ polluta
mundare: sathanas uͦ mundata grauiorib
festinet contaminare sorlib. tñ & de here¬
tico qͦlibet uel scismatico uel qͦuis malo

Expanded text:
septenario sibi numero daemonum additblasphemantes in synagogis suis Christum Juosa. Quamvis simpliciter intelligi possit, Dominum haec ad distinctionem suorum et Satanae operum, adjunxisse. Quod scilicet ipse semper polluta mundare, Satanas vero mundata gravioribus festinet contaminare sordibus, tamen et de haeretico quolibet, vel schismatico, vel etiam malo
Abbreviated transcription (Latin):
adultera: qͥa dimiserat uirũ & iuxta
exethiel multis amatorib se copularat.
S ed notandũ qͥa duplici fuerat questione pul¬
se ñ decelo signũ dare. qd indigni erant
uidere: uerũ de ꝓfundo inferni quale
carnationis: non diuinitatis passionis ñ
guficationis. Discipłis autẽ suis signũ de

Expanded text:
adultera, quia dimiserat virum, et juxta Ezechielem multis amatoribus se copulaverat. Sed notandum, quod duplici quaestione fuse non de coelo signum dare, quod indigni erant videre, sed de profundo inferni, qualecarnationis, non dignitatis, passionis, non gloriationis, discipulis autem suis, qui d
Abbreviated transcription (Latin):
nere ipse dignatꝰ ẽ: pia fide suscipiamꝰ.
cecidit duplici lesura disꝑut: & ab itine¬
rantib scilicet c̃culcatũ & a uolucrib rap¬
tũ. Uia gͥ mens ÷ secdulo malarũ cogita¬
tionũ meatu trita atq arefacta: ne
uerbi sem̃ exciꝑe ac germinare sufficiat.
Atq icleo qͥcquid boni sẽminis uicinia talis
uiȩ contigerit ꝑit: qͥa in impbo pesimȩ
cogitationis tͣnsitu conculcatũ a dȩmo¬
nib rapit̃ qͥ recce uolucres cęli siue

Expanded text:
nere ipse dignatus est, pia fide suscipienda cecidit duplici laesura disperiit, et ab itinerantibus scilicet conculcatum, et a volucribus raptum. Via ergo est mens sedulo malarum cogitationum meatu trita atque arefacta, ne verbi semen excipere ac germinare sufficiat. Atque ideo quidquid boni seminis vicinia talis viae contigerit, periit, quia improbo pessimae cogitationis transitu conculcatum a daemonibus rapitur, qui recte volucres coeli, sive
Abbreviated transcription (Latin):
ceduab noctib iacuit in sepulchro
qͥa uidelicet lucẽ suȩ simplȩ mortis
tenebris nr̃ȩ duplȩ mortis adiunxit.
Uenit enĩ adnos qui in morte sp̃s &
carnis detulit. duasq nr̃as soluit.
Si eñi ipse utranq susciꝑet. anulla

Expanded text:
sepulcro, quia videlicet lucem suae simplae mortis, tenebris nostrae duplae mortis adjunxit. Venit enim ad nos, qui in morte carnis et carnis detulit, duasque nostras solvit. Si enim ipse utramque susciperet, a nulla
Abbreviated transcription (Latin):
uiparũ id ÷ filios & imitatores dia¬
bolo eos appellat. qͥa cũ sint malȩ
arbores fructuq inuidiȩ redun¬
dantes scient᷑ peccant: scient̃ honis
opib detrahunt qͦd diabolicũ est.
Inde sequit᷑. Ex habundantia enim
cordis os loquit᷑ Ille homo ex habun¬
dantia cordis loquit᷑ qͥ ñ ĩgnorat
ex qua intentione uerba pͥmant᷑
Quod aptiꝰ ostendere uolens: subiungit.
oñus homo de hono thesauro
Augustinꝰ. Thesaurus cordis inten¬
tio ÷ cogitationis: ex qua internus
arbiter iudicat ꝓuentũ oꝑis. Unde
fit plerũq ut minora bona. nor
si possent & alii maiora uirtutũ oꝑa
ostentantes ob incuriã cordis tȩpid:
minora a dño prȩmia sortiunt᷑. & supor

Expanded text:
viperarum, id est filios et imitatores diaboli appellat eos, qui cum sint malae arbores, fructuque invidiae redundantes, scienter peccant, scienter bonis operibus detrahunt, quod diabolicum est. Unde sequitur: Ex abundantia enim cordis os loquitdantia cordis loquitur, qui ignorat, ex qua intentione verba promantur. Quod apertius ostendere volens, subjungit: Bonus homo de bono thesauro . Thesaurus cordis intentio est cognitionis, ex qua internus arbiter judicat proventum operis. Unde fit plerumque, ut minora bona nonnusi possent, et alii majora virtutum opera ostendentes, ob incuriam cordis tepidi, minora a Domino praemia sortiantur, et superiori
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse plenũ scriptura testis ẽ. Sed pͥmꝰ dies
aparte extrema totꝰ annumeratꝰ ẽ.: dies
apercius aparte pͥma & ipse totus. Medius
Aute int̃ eos id ÷ scđs dies absolute totus
diurnis Sextȩ qͥdẽ feriȩ diei partẽ qua
Sepultus est: cũ pͣterita nocte: ꝓ nocte
cesdie accipies hoc ÷ ꝓtoto die. Sabhatũ:
cũ nocte & die. Nocte qͦq dominicã cum
eodẽ die illucescente: ꝓ toto similit̾ die
triduũ in scripturis reꝑit᷑ significare
mortẽ dr̃i simplã & resurrectionẽ simplã.
carne sola: mors u nr̃a ñ solũ in carne
s in anima. ẽ. in aĩa ꝓpt̃᷑ peccatũ: in carne

Expanded text:
fuisse plenum, Scriptura testis est. Sed primus dies a parte extrema totus annumeratus est. Dies vero tertius a parte prima, et ipse totus. Medius autem inter eos, id est secundus dies, absolute totus situs. Sextae quidem feriae diei partem, qua sepultus est eum parte noctis, pro nocte et die accipies, hoc est, pro toto die, sabbatum cum nocte et die, noctem dominicam cum eadem die illucescente pro toto similiter dietriduum in Scripturis repertum est signare morte Domini simpla et in resurrectione ejus simpla. Mcarne sola. Mors vero nostra non solum in carne, sed etiam in anima. In anima propter peccatum, in carne
Abbreviated transcription (Latin):
qualit᷑ ꝓposita singula singłis reb reddant᷑.
Suꝑius nanq inniniuitarũ & reginȩ austri
noie iustificata gentiũ. ẽ. fides: sed longe anti
data ÷ lex & peccata qͥdẽ eoꝵ in libris moil
scripta sunt. Uerũ post tot diuinȩ uirtutis dci¬
m̃ta id ÷ decẽ plagas ꝓcussã egiptũ: columnã

Expanded text:
sque reddantur. Superius, nempe in Ninivitarum et reginae Austri nomine, justificata fides gentium est: sed longe anteadata lex est. Et peccata quidem eorum libris Moysi continentur. Verum post tot divinae virtutis documenta, id
Abbreviated transcription (Latin):
ce ueritatis. quasi aurora ꝓcedente
& crebrescente pulloꝵ cantu. id ÷
uoct doctorũ. qͥ ad suꝑna desideria alacri
cordis uolatu se leuare consuert᷑: om̃e
nubilũ dubitationis sua de mente pepu¬
lert᷑. ac ueracit᷑ x pm̃ hoste prostrato
sponsũ esse scȩ̃ ȩccłȩ cognouerunt.

Expanded text:
ce veritatis, quasi aurora procedente ce veritatis, quasi aurora procedente et crebrescente pullorum cantu, id est, voce doctorum, qui ad superna desideria alacri cordis volatu se levare consuerunt, omne nubilum dubitationis sua de mente pepulerunt, ac veraciter Christum, hoste prostrato, sponsum esse sanctae Ecclesiae cognoverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
App̃hensũ gͦ angłs demonẽ qͥ tobiã occi¬
dere cupiebat ligauit in deserto superio¬
ris ȩgypti. qͥa cohibitũ apaptu fideliũ
qͥ mẽbra sunt sui redẽptoris. idẽ dñs ae
redẽptor nr̃ diabolũ infidelib tantũ
dominari ꝑmitat. Inqͥb etiã ligatũ tenet
eũ : qͥa nec ipsos qͦs possidet impios tan¬
tũ lȩdere sinit᷑. quantũ insat iabili furo¬
re desiderat. Interea circa p̾ltorũ cain¬
tũ timens raguhel ne forte occisus esset
a demone tobias. fodit sepulchrũ cũ seruis.
sed hoc confestim agnita sospitate illius
uissit t̾ra repleri. Cantꝰ pulloꝵ sonus est
prȩdicantiũ. qͥcũ mane diemq uerum
fidei mundo post tenebras erroris affu¬
turũ canerent: erant quidã inꝑopło
gentiũ qͥ dubitarent an uere ds hoste᷑
uicisset antiquũ. ideoq fidẽ nominis
eiꝰ obruerc atq abscondere satius esti¬
marent. qͥ tamen postmodũ agnita lu¬

Expanded text:
Apprehensum ergo angelus daemonem, qui Tobiam occiApprehensum ergo angelus daemonem, qui Tobiam occidere cupiebat, ligavit in deserto superioris Aegypti; quia cohibitum a raptu fidelium, qui membra sunt sui Redemptoris, idem Dominus et Redemptor noster diabolum infidelibus tantum dominari permittit. In quibus etiam ligatum tenet eum; quia nec ipsos quos possidet impios, tantum laedere sinitur, quantum insatiabili furore desiderat. Interea circa pullorum cantum timens Raguel, ne forte occisus esset a daemone Tobias, fodit sepulcrum cum servis; sed hoc confestim agnita sospitate illius, jussit terra repleri. Cantus pullorum sonus est praedicantium, qui cum mane diemque verum fidei mundo post tenebras erroris adfuturum canerent, erant quidam in populo gentium, qui dubitarent an vere Dominus hostem vicisset antiquum, ideoque fidem nominis ejus obruere atque abscondere satius aestimarent; qui tamen postmodum agnita lu
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam de gentib in pͥmo desponsionis
eiꝰ initio iubet eã insingulis credentib ab¬
renunciare sathanȩ & om̃ib oꝑib euis.
& om̃ib pompis eiꝰ. ac deinde confiteri
fidẽ scȩ trinitatis in remissionẽ peccatoꝵ
qđ est intima piscis uiscera uuis concre¬
mare carbonib Quib actis. angłs ap¬
p̃hendens demonenNligauit. Quia
post abrenunciationẽ diaboli. post
confessionẽ rectȩ fidei. seqͥt᷑ remissio
peccators expulso demonio ꝑ aquam
baptismi. Ligauit autẽ eũ. qͥa a fideliũ
lȩsione retinuit. Quos &si cẽptare
aliquotiens ꝑmittit᷑ ut ꝓbent᷑ suꝑare
tamen prohibetur nea fide deficiant.
igauit inqͥt eũ in deserto supioris
egypti. Et desertũ & egyptus infideliũ
corda significat. quȩ &̾ deserta id est de¬
& hȩc eadẽ sunt iuxta interpretationẽ
nominis egypti ꝑfidiȩ suȩ tenebris obscii¬
rata. Nec immerito qͥ deserit᷑ a grã du¬
nȩ lucis. replet᷑ a pͥncipe tenebrarum.

Expanded text:
Ecclesiam de gentibus, in primo dispositionis ejus initio jubet eam in singulis credentibus abrenuntiare Satanae, et omnibus operibus ejus, et omnibus pompis ejus; ac deinde confiteri fidem sanctae Trinitatis in remissionem peccatorum, quod est intima pacis viscera vivis cremare carbonibus. Quibus actis angelus apprehendens daemonem ligavit. Quia post abrenuntiationem diaboli, post confessionem rectae fidei, sequitur remissio peccatorum, expulso daemonio per aquam baptismi. Ligavit autem eum, quia a fidelium laesione retinuit; quos etsi tentare aliquoties permittitur, ut probentur, superare tamen prohibetur ne a fide deficiant. Ligavit eum in deserto superioris Aegypti. Et desertum et Aegyptus infidelium corda significant, quae et deserta, id est, deEt haec eadem sunt juxta interpretationem nominis Aegypti, perfidiae suae tenebris obscurata. Nec immerito qui deseritur a gratia divinae lucis, repletur a principe tenebrarum.
Abbreviated transcription (Latin):
deuca pcepti quã is qͥ eidẽ penitenti ueniã
dare noluerit. Quia qͥ dixit scđm aliũ¬
cdarbista spenituerit dimicte: p̃misit
post increpationẽ largienda .ẽ: s illi
poicib se penitendo ab errore conuertit.
ne uel difficilis uenia: uel remissa sit

Expanded text:
 est, quam is qui eidem poenitenti veniam dare noluerit. Quia qui dixit: Si poenituerit, dimitte, praemisit: post increpationem largienda est, sed illi utique qui se poenitendo ab errore convertit, ne vel difficilis venia vel remissa sit