comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eatus iob considerans postꝙͣ
a mentis statu succubuit
genus humanũ. quanta in rebus
ꝓsꝑis fiducia subleuetur. uel qͣnta
ex aduersis ꝑturbatione frangat᷑:
ad illum quẽ habere in parady so
potuit. in cõmutabilitatis statum
mente requirit: & mortalitatis
lapsum ꝑ ꝓsꝑa & aduersa uarian.¬
tem quã despicabilẽ cerneret ma¬
ledicendo declarauit dicens. Pereat
dies in qua natus sũ: & nox in qua
dictũ est conceptus est homo. Quasi
dies quedã est: cũ mundi huius ꝓspe¬
ritas arridet. Sed dies iste in noctẽ
desinit: quia sepe temporalis ꝓsꝑi¬
tas ad tribulationis tenebras ꝑducit.
hunc ꝓsꝑitatis diem ꝓpheta despexe¬
rat: cũ dicebat. Diem hominis non
concupiui. tu scis. Hanc tribulatio¬
nis noctem postromo incarnationis
suȩ tempore passurũ se dñs nuntia¬
bat: cũ ꝑ psalmistam quasi ex pͣteri¬
to diceret. Usq. ad noctem. increpu¬
erunt me renes mei. Potest autẽ
ꝑ diem peccati delectatio. ꝑ noctem

Expanded text:
eatus Job considerans, postquam a mentis statu succubuit genus humanum, quanta in rebus prosperis fiducia sublevetur, vel quanta ex adversis perturbatione frangatur, ad illum, quem habere in paradiso potuit, incommutabilitatis statum mente recurrit, et mortalitatis lapsum per prospera et adversa variantem, quam despicabilem cerneret, maleddies in qua natus sum, et nox in qua dictum est: Conceptus est homo . Quasi dies quaedam est, cum mundi hujus prosperitas arridet. Sed dies iste in noctem desinit, quia saepe temporalis tas ad tribulationis tenebras perducit. Hunc prosperitatis diem propheta despexerat, cum dicebat: Diem hominis non concupivi, tu scis . Hanc tribulationis noctem postremo incarnationis suae tempore passurum se Dominus nuntiabat, cum per Psalmistam quasi ex praeterito diceret: Usque ad noctem increpuerunt me renes mei . Potest autem per diem, peccati delectatio, per noctem
Abbreviated transcription (Latin):
remus: non utiq a dño iudicarem.
Dõ gͦ diem nr̃m requirere est: contͣ
mentẽ nr̃am subtiliter in iudicio
om̃e qđ de culpa gratulatur inda¬
gare. In qua scilicet requisiõne. illũ
tunc seuerius ꝑcutit: quẽ sibi nunc
mollius peꝑcisse dep̃hendit. Bene autẽ
sequitur: & non illustret lumine. In
iudicio namq dñs apparens: om̃e qđ
tunc redarguit. lumine illustrat. Qsi
eñi sub quadã obscuritate tegitur:
quicquid tunc in memoria iudicis
non reuocatur. Scriptũ quippe est.
Omia autẽ quȩ arguuntur: alumine
manifestantur. Quasi quȩdã tene¬
bre peccata penitentiũ abscondunt:

Expanded text:
remus, non utique a Domino judicaremur . Deo ergo diem nostrum requirere, est contra mentem nostram subtiliter in judicio omne quod de culpa gratulatur indagare; in qua scilicet requisitione illum tunc severius percutit, quem sibi nunc mollius pepercisse deprehendit. Bene autem sequitur: Et non illustret lumine. In judicio namque Dominus apparens, 116 omne quod tunc redarguit, lumine illustrat. Quasi enim sub quadam obscuritate tegitur, quidquid tunc in memoriam judicis non revocatur. Scriptum quippe est: Omnia autem quae arguuntur, a lumine manifestantur . Quasi quaedam tenebrae peccata
Abbreviated transcription (Latin):
aduersa studia. ꝑ intentionis hostiam.
quasi ad amicoꝵ corda ꝑmutamus.
hȩc nos in trib uoluminib tripliciter
disseruisse sufficiat. In ipso namq huiꝰ
oꝑis exordio. uelut in mollẽ nascitu¬
rȩ arboris. lingue radicem fiximus.
ut expositionis ramos postmodum
put. singula expetunt loca ꝓducamꝰ.

Expanded text:
adversa studia per intentionis hostiam, quasi ad amica corda permutamus. Haec nos in tribus voluminibus tripliciter disseruisse sufficiat. In ipso namque operis hujus exordio velut in molem nasciturae arboris, linguae radicem fiximus, ut expositionis ramos postmodum, prout singula expetunt loca, producam
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ faciem sumunt. sed hostili
inuectione nos feriunt. Nam sepe
immoderata ira iustitia: & sepe dis¬
soluta remissio. miscđia uult uideri.
Sȩpe incautus timor humilitas: sepe
effrenata suꝑbia appetit libertas
apparere. Ad consolandũ gͦ amici
uentunt. sed ad increpationis uerba
dilabuntur : quia nimirũ uicia
uirtutũ specie palliata ablanda
quidẽ suꝑficie inchoant: sed asꝑa
nos contrarietate ꝑturbant. Bene
U icia quippe sibi sub uirtutũ pͣtextu
condicunt: quia sunt quedam quȩ
aduersus nos inter se quadã conue¬
nientia coniunguntur: sicut sliꝑbia.
& tra. remissio. & timor. Uicia nãq.
est ira suꝑbie. remissio timori. Con¬
dicendo gͦ ueniunt: quȩ contra nos
sibi ex quadam prauitatis cognatio¬
captiuitatis agnoscimus. si ex amore
eterne patriȩ in intimis dolemus:
uicia que male letis subripiunt. bene
tristib p̃ualere non possunt. Unde

Expanded text:
virtutum faciem sumunt, sed hostili virtutum faciem sumunt, sed hostili invectione nos feriunt. Nam saepe immoderata ira, justitia; et saepe dissoluta remissio, misericordia vult videri. Saepe incautus timor humilitas; saepe effrenata superbia appetit libertas apparere. Ad consolandum ergo amici veniunt, sed ad increpationis verba dilabuntur; quia nimirum vitia virtutum specie palliata, blanda quidem superficie inchoant, sed aspera nos contrarietate perturbant. Bene --Vitia quippe sibi sub virtutum praetextu condicunt, quia sunt quaedam quae adversum nos inter se quadam convenientia conjunguntur, sicut superbia et ira, remissio et timor. Vicina namque est ira supedicendo enim veniunt, quae contra nos sibi ex quadam pravitatis cogitatiocaptivitatis agnoscimus, si ex amore aeternae patriae in intimis dolemus, vitia, quae male laetis surrepunt, bene tristibus praevalere non possunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
blanda adlibidinis fluxa dissoluat.
Censura igitur uirilis illicite cogitatio¬
nis suggestionẽ redarguens. dissolutã
turpitudinis molliciem reprimat dicenᷤ.
Locuta es quasi una ex stultis mulierib
Et rursum. consideratio munerũ. cogi¬
tationis asꝑe impatientiã refrenet¬
ꝯ dicens. Si bona accepunus de manu
dm̃ͣ: mala quare non sustineamus :
Quisquis aute subigere uitia appetit.
& ad ȩcerna interne retributionis cul¬
mina uerȩ intentionis gressib tendit:
quo magis uallari se uicioꝵ bello
undiq conspicit: eo se uirtutum
armis robustius accingit: & tanto
minus iacula metuit. quanto contra
hec uenientia fortiter pectus munit.
mtmur: quȩdã se nobis uicia sub
specie uirtutũ tegunt: & quasi blan¬
da ad nos facie uenunt. sed cuius
aduersitatis sint discussa sentiunt᷑.
Unde & amici beati iob quasi ꝓ conso¬
latione conueniunt. sed in contume¬
lias erũpunt: quia insidiantia uicia

Expanded text:
blanda, ad libidinis fluxa dissolvat. blanda, ad libidinis fluxa dissolvat. Censura igitur virilis, illicitae cogitationis suggestionem redarguens, dissolutam turpitudinis mollitiem reprimat, dicens: Locuta es quasi una ex stultis mulieribus. Et rursum consideratio munerum 99 cogitationis asperae impatientiam refrenet, dicens: Si bona accepimus de manu Domini, mala quare non sustineamus? Quisquis autem subigere vitia appetit, et ad aeterna internae retributionis culmina, verae intentionis gressibus tendit, quo magis vallari se vitiorum bello undique conspicit, eo se virtutum armis robustius accingit; et tanto minus jacula metuit, quanto contra haec venientia fortiter pectus munit. nitimur, quaedam se nobis vitia sub specie virtutum tegunt, et quasi blanda ad nos facie veniunt; sed cujus adversitatis sint, discussa sentiuntur. Unde et amici beati Job quasi pro consolatione conveniunt, sed in contumelias erumpunt; quia insidiantia vitia
Abbreviated transcription (Latin):
dñi affligens eos. Qui eñi in corde
suo aura tep̃tationis rapitur: qͣsi
ante uenti faciem puluis eleuatur.¬
Et cũ inter hȩc diuina districtio illũ¬
ꝑcutit: quid aliud quã angłs dñi
asfligit: Sed hȩc aliter aguntur
a reꝓbis: aliter ab electis. Illoꝵ namq
corda ita temptantur. ut consentiant
istoꝵ uͦ tepͣtationes quidẽ suscipiunt.
sed repugnant. Illoꝵ mens delectabilit᷑
capitur: & si ad tempus qđ male sug¬
geritur displicet: sed postmodũ ꝑ de¬
liberationẽ libet. Isti uero sic tẽptatio¬
nũ iacula exciptunt: ut semꝑ resisten¬
do fatigentur. Et si quando usq ad
delectationẽ tep̾tata mens rapitur.
ipsam tamen eitius subreptionẽ suȩ
delectationis erubeseunt: & forti cen¬
sura redarguunt. quicquia inter se ex¬
urgere carnale dep̾hendtunt. Unde &¬
sustineamus : Dignũ quippe est. ut
scã mens spiritali correptione cõpri¬
mat. quicquid apud se carnale insolent᷑

Expanded text:
Domini affligens eos . » Quia enim in corde Domini affligens eos . » Quia enim in corde suo aura tentationis rapitur, quasi ante venti faciem pulvis elevatur. Dum inter haec divina districtio percutit, quid aliud quam angelus Domini affligit? Sed haec aliter aguntur a reprobis, aliter ab electis. Illorum namque corda ita tentantur, ut consentiant: istorum vero tentationes quidem suscipiunt, sed repugnant. Illorum cor delectabiliter capitur, et si ad tempus quod male suggeritur, displicet, sed postmodum per deliberationem lubet. Isti vero sic tentationum jacula excipiunt, ut semper resistendo fatigentur, et si quando usque ad dilectionem tentata mens rapitur: ipsam tamen citius subreptionem suae delectationis erubescunt, et forti censura redarguunt quidquid intra se exsurgere carnale deprehendunt. sistendum. --Dignum quippe est ut sancta mens spiritali correptione comprimat, quidquid apud se carnale insolenter
Abbreviated transcription (Latin):
firmitatis sue consideratione se com¬
primit: dicatur recte qđ uir sc̃s in
ster quilinio dolens sedet. Qui enim
uere se humiliat. continue conside.
dum uero est: quia plerũq in ꝓsꝑis
importuna tẽptatione mens tangit᷑.
Sed tamen aliquando & aduersa exte¬
rius patimur. & intus tep̃tationis im¬
pussu fatigamur: ut & carnẽ flagella
crucient. & tamen admentẽ carnalis
suggestio inundet. Unde & bene post
quippe male suadens est: carnalis co¬
gitatio mentẽ lacessiens. Sepe enim
ut dictũ est & foris flagellis atterim᷑:
& intus carnali suggestione fatigam᷑
Hine est eni: qđ hieremias deplorat
dicens. Foris interficit gladtus: &
domi mors similis est. Foris em̃ gladiꝰ
interficit: cũ nos extertus feriens
iundicta configit. Sed domi mors
similis est: quia & flagella quidem
foris sustinet: & tamen intus consci
entia a tep̾tationis sordib munda
non est. Hinc dauid ait. Fiant sicut
puluis ante faciẽ uenti: & angłs

Expanded text:
infirmitatis suae consideratione se cominfirmitatis suae consideratione se comprimit, dicatur recte quod vir sanctus in sterquilinio dolens sedet. Qui enim vere se humiliat, continuae considerdum est quia plerumque in prosperis importuna tentatione mens tangitur, sed tamen aliquando et adversa exterius patimur, et intus tentationis impulsu fatigamur; ut et carnem flagella crucient, et tamen ad mentem carnalis suggestio inundet. Beatus Job, quippe male suadens est carnalis cogitatio mentem lacessens. Saepe etenim, ut dictum est, et foris flagellis atterimur, et intus carnali suggestione fatigamur. Hinc est enim quod Jeremias deplorat, dicens: Foris interficit gladius, et domi mors similis est . Foris enim gladius interficit, cum nos exterius feriens vindicta configit. Sed domï mors similis est, quia et flagella quidem sustinet, et tamen intus consentia a tentationum sordibus munda non est. Hinc David ait: « Fiant tanquam pulvis ante faciem venti, et angelus
Abbreviated transcription (Latin):
deprimit. aliũ respiciat. qualiter
ira suecendat. & quia se ira ñ citius
instigat. meliorẽ se iracundo iam de¬
putat: atq apud semetipsũ quasi de
iustitia extollitur. quia pensare ne¬
gligit uiciũ quo grauius tenetur:
Plerũq eñi contingit. ut is quẽ aua¬
ritia sauciat. aliũ in luxuriȩ uora¬
gine mersũ cernat: & quia se apol¬
lutione carnali alienũ respicit. qͥb
ipse sordib spiritalis uicii intr insecus
polluitur. non attendit. Dumq in alio
pensat malũ qdđ ipse non habet: in se
negligit considerare qđ̃ habet. Sie¬
quippe fit: ut dũ ad aliena di iudican¬
da mens ducitur. ꝓprii iudicii lumine
priuetur: & eo durtus contra aliena
suꝑbiat. quo sua negligentius ignorat.
At contra hi qui ad alta uirtutum
surgere ueraciter appetunt. cũ alie¬
nas culpas audiunt. mox cor ad pro¬
prias reducunt: & tanto rectius illas
di iudicant. quanto uerius istas deplo¬
rant. Quia igitur electus quisq in

Expanded text:
deprimit, alium respiciat qualiter deprimit, alium respiciat qualiter ira succendat; et quia se ira non citius instigat, meliorem iracundo jam reputat, atque apud semetipsum quasi de justitia extollitur, quia pensare negligit vitium quo gravius tenetur. Plerumque contingit ut is quem avaritia sauciat, alium in luxuriae voragine mersum cernat; et quia se a pollutione carnali alienum respicit, 98 quibus ipse sordibus spiritalis vitii intrinsecus polluitur, non attendit; dumque in alio pensat malum quod ipse non habet, in se negligit considerare quod habet: sicque fit, ut dum ad aliena dijudicanda mens ducitur, proprii judicii lumine privetur; et eo durius contra aliena superbiat, quo sua negligentius ignorat.At contra hi, qui ad alta virtutum surgere veraciter appetunt, cum alienas culpas audiunt, protinus cor ad proprias reducunt; et tanto rectius illas dijudicant, quanto verius istas deplorant. Quia igitur electus quisque in
Abbreviated transcription (Latin):
deserunt. & elationis fastigia ascen¬
dunt: illũ uidelicet imitantes. qui
primus se apuã se extulit: sed ele¬
uando ꝓstrauit: illũ imitantes: qui
accepta conditionis dignitate con¬
tentus non fuit: dicens. In celũ con¬
scendam: suꝑ astra celi exaltabo soliũ
meũ. Unde & male ei coniuncta ba¬
bilonia. id est confusa multitudo pec¬
S cantiũ dicit. Sedeo regina: & uidua¬
S non sum. Quisquis gͦ introrsus intu¬
mescit. in altũ se apud semetipsũ po¬
suit: sed eo se grauius in infimis depͥ¬
mit. quo de se infima ueraciter sen¬
tire contep̃nit. Sunt uͦ non nulli qͥ
nichil quidẽ uirtutis agere student:
sed tamen cũ alios peceare conspici¬
unt. ustos se in eoꝵ cõparatione
suspicantur. Neq eñi corda om̃iũ
una uel similis culꝑa transfigit.
Hunc namq suꝑbia illaqueat. illum
forsitan ira supplantat. Hunc auari¬
cia cruciat. illũ luxuria inflãmat.
Et plerũq. contingit. ut is que suꝑbia

Expanded text:
deserunt, et elationis fastigia ascendeserunt, et elationis fastigia ascendunt; illum videlicet imitantes, qui primus se apud se extulit, sed elevando prostravit; illum imitantes, qui accepta conditionis dignitate contentus non fuit, dicens: In coelum conscendam, super astra coeli exaltabo solium meum . Unde et ei male conjuncta Babylonia, id est, confusa multitudo peccantium, dicit: Sedeo regina, et vidua non sum Quisquis ergo introrsus intumescit, in altum se apud semetipsum posuit. Sed eo se gravius in infimis deprimit, quo de se infima veraciter sentire contemnit. Sunt vero nonnulli qui nihil quidem virtutis agere student, sed tamen cum alios peccare conspiciunt, justos se in eorum comparatione suspicantur. Neque enim corda omnium una vel similis culpa transfigit. Hunc namque superbia illaqueat, illum forsitan ira supplantat, hunc autem avaritia cruciat, illum vero luxuria inflammat. Et plerumque contingit ut is quem superbia
Abbreviated transcription (Latin):
nio nobis sedere est: ad ea que illi¬
cite gessimus mentis oculos peniten¬
do reducere: ut cũ ante nos pecca¬
toꝵ stercora cernimus. om̃e quod
in animo de elatione surgit ieli¬
nemus. Insterguilinio sedet: qui
infirmitatẽ suam sollicitus respieit:¬
non extollit. An non apud se abra¬
ham insterguilinio sederat qui di¬
cebat: loquar ad dñm meũ eũ sim
puluis & cinis: Aꝑte eñi cernimꝰ.
in quo se apud se loco posuerat. qui
puluerẽ se ac cinerẽ. etiam dũ cũ¬
dõ loqueretur. estimabat. Si igit᷑
ita se despicit. qui usq ad honorem
diuine collocutionis ascendit: solliei¬
ta intentione pensandũ est. qua
pena illi feriendi sunt qui & ad
summa non ꝓficiunt. & tamen de
minimis se extollunt. Nam sunt non¬
nulli. qui eũ parua agunt: de semet
ipsis magna sentiunt. In altũ mentẽ
subleuant: & p̃ire se ceteros uirtutũ
meritis putant. Hi nimirũ apud se
introrsus humilitatis sterquilinium

Expanded text:
nio nobis sedere est, ad ea quae illinio nobis sedere est, ad ea quae illicite gessimus, mentis oculos poenitendo reducere; ut cum ante nos peccatorum stercora cernimus, omne quod in animo de elatione surgit inclinemus. In sterquilinio sedet, qui infirmitatem suam sollicitus respicit, eterceperat, non extollit. An non apud se in sterquilinio Abraham sedebat, qui dicebat: « Loquar ad Dominum meum cum sim pulvis et cinis? » . Aperte enim cernimus, in quo se apud se loco posuerat, qui pulverem se ac cinerem, etiam cum loqueretur cum Deo, aestimabat. Si igitur ita se despicit, qui usque ad honorem divinae collocutionis ascendit, sollicita intentione pensandum est qua poenae illi feriendi sunt, qui et ad summa non proficiunt, et tamen de minimis extolluntur. Nam sunt nonnulli, qui cum parva agunt, de semipsis magna sentiunt. In altum mentem sublevant, et praeire se caeteros virtutum meritis putant. Hi nimirum apud se introrsum humili
Abbreviated transcription (Latin):
Que tamen mox angłs uirga tangit:
quia intentionẽ nr̃ãm nequaquã
potestas diuini adiutorii deserit.
De petra autẽ ignis exiit. & tus car
nesq consupͣsit: quia afflatus a re¬
dep̃tore sp̃s tanta cor nr̃m flãma
compunctionis coneremat: ut
om̃e qdđ in eo est illicitũ & oꝑis &
cogitationis exurat. Quod ergo
illic est ius in petra fundere: hoc
hic saniem testa mundare. ferfecta
em̃ mens sollerter inuigilat. ut ñ
solum ꝑuersa agere renuat. sed
om̃e etiam qđ in se ꝑ cogitationes
turpiter loquatur tergat. Sed
sepe de ipsa uictoria bellũ oritur:
ut cũ immunda cogitatio uincit᷑.
uictoris animus elatione pulset᷑.
Sic gͦ mentẽ necesse est ꝑ mundiciã
erigi: ut tamen sollicite debeat in
humilitate substerni. Unde & cũ
de scõ uiro diceretur testa saniem
radebat: ꝓtinus aꝑte subiungitur.
sedens in sterquilinio. Insterquilinio
quippe sedere est: uilia dese quem¬
piam & abiecta sentire. Insterquili¬

Expanded text:
Quae tamen mox angelus virga tangit, Quae tamen mox angelus virga tangit, quia intentionem nostram nequaquam potestas divini adjutorii deserit. De petra autem nesque consumit; quia afflatus a Redemptore spiritus tanta cor nostrum compunctionis flamma concremat, ut omne quod in eo est illicitum, operis et cogitationis exurat. Quod ergo illic est jus in petram fundere, hoc hic saniem testa mundare. Perfecta enim mens solerter invigilat, ut non solum perversa agere renuat, sed omne etiam quod in se per cogitationes turpiter liquatur, tergat. Sed saepe de ipsa victoria belli agitur, ut cum immunda cogitatio vincitur, victoris animus elatione pulsetur. Sic ergo mentem necesse est per munditiam erigi, ut tamen sollicite debeat in humilitate substerni. Unde et cum de sancto viro diceretur. « Testa saniem radebat, » protinus apte subjungitur, « sedens in sterquilinio. » In sterquilinio quippe sedere est, vilia de se quempiam et abjecta sentire. In sterquili
Abbreviated transcription (Latin):
a paleis frumenta excuteret: angłm
uidit: ad cuius imꝑtũ ꝓtiniis hedũ
coxit. quẽ supra petram posuit. &
ius carniũ desuꝑ effudit: que angłs
uirga tetigit. eaq ignis exiens de
petra consupͣsit. Quid est eni fru¬
mentũ uirga cedere: nisi rectitu¬
d̃ine iudicu auicioꝵ paleis uirtu¬
tum grana separare: Sed hȩc
agentib angłs apparet: quia tan¬
tomagis dñs interiora denuntiat.
quanto se studiostus homines ab
exteriorib purgant. Qui occiti
hȩdum pͣcepit. id est omnẽ appeti¬
tum nr̃e carnis immolari: carnesq
suꝑ petram poni. & tus carnium
desuꝑ fundi. Quẽ altũ signat petra.
nisi eum de quo ꝑ paulũ dicitur:
petram ponimus: cũ corpus nr̃m
in xp̃i imitatione cruciamus. Ius
etiam carnici desuꝑ fundit: qui in
conuersatione xp̃i. ipsas etiam a se
carnales cogitationes exmnanit. Qsi
em̃ res ex carne liquida in petra
funditur: quando mens a cogitati¬
onũ carnaliũ flirxu uacuatur.

Expanded text:
a paleis frumenta excuteret, angelum a paleis frumenta excuteret, angelum vidit, ad cujus imperium protinus haedum coxit, quem super petram posuit, et jus carnium desuper effudit; quae angelus virga tetigit, eaque ignis exiens de petra consumpsit . Quid est enim frumentum virga caedere, nisi rectitudine judicii, a vitiorum paleis virtutum grana separare? Sed haec agentibus angelus apparet, quia tanto magis Dominus interiora denuntiat, quanto se studiosius homines ab exterioribus phaedum praecipit, id est omnem appetitum nostrae carnis immolari, carnesque super petram poni, et jus carnium desuper fundi. Quem alium signat petra, nisi eum de quo per Paulum dicitur: go super petram ponimus cum corpus nostrum in Christi imitatione cruciamus. Jus etiam carnium desuper fundit, qui in conversatione Christi ipsas etiam a se carnales cogitationes exinanivit. Quasi enim jus ex carne liquidum in petra funditur, quando mens a cogitationum carnalium fluxu vacuatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis intelligi. Testa ergo saniem
mundare est: mortalitatis cursũ
fragilitatẽq pensare. & putredinẽ
misere delectationis abstergere. Nam
dii quisq considerat. quã citius caro
ad puluerẽ redeat. festine suꝑat. hoc
qđ se de carne intus turpiter im¬
pugnat. Cũ gͦ ex tepͣtatione praua
mentẽ cogitatio inficit: quasi ex uul¬
nere sanies decurrit. Sed citius sani¬
es tergitur. si in consideratione nr̃a
fragilitas quasi in mani testa teneat᷑.
Neq em̃ parupendaenda sunt: quȩ qͣuis
usq ad effectt̃i ñ ꝑtrahunt. tamen illi¬
cite inmente uersantur. hinc est qđ
quasi a uulnerib redeptor saniem
radere uenerat. cũ dicebat. Audaistis
quia dictũ est antiquis: non mechabe¬
ris. Ego autẽ dico uobis: qđ si quis
uiderit muliere ad coneupiscendtum
eam: iam mechatus est eam in corde
suo. Sames itaq tergitur: cũ culpa
non solũ ab oꝑe. sed ctiam a cogitatione¬
resecatur. hine est qđ hierobaal cũ

Expanded text:
tatis intelligi. Testa ergo saniem tatis intelligi. Testa ergo saniem mundare, est mortalitatis cursum fragilitatemque pensare, et putredinem miserae delectationis abstergere. Nam dum quisque considerat, quam citius caro ad pulverem quod se de carne intus turpiter impugnat. Cum ergo ex tentatione prava mentem cogitatio influit, quasi ex vulnere sanies decurrit. Sed citius sanies tergitur, si in consideratione nostra fragilitas quasi in manu testa teneatur. Neque enim parvipendenda sunt, quae quamvis usque ad effectum non pertrahunt, tamen in mente illicite versantur. Hinc est quod quasi vulneribus Redemptor saniem radere venerat, cum dicebat: « Audistis quia dictum est antiquis: Non maechaberis. Ego autem dico vobis: Qviderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . Sanies itaque tergitur, cum culpa non solum ab opere, sed etiam a cogitationeresecatur. Hinc est, quod Jerobaal cum
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerauit: quia nimirũ cũ licen¬
tiam ꝑcipit. a minimis inctpiens.
atq usq ad maiora ꝑueniens. quasi
om̃e corpus mentis illatis tep̾tatio¬
nib lacerando transfigit. sed tamen
ad antmã feriendo non ꝑuenit: qͥa
cunctis cogitationib interior. inter
ipsa uulnera delectationũ que sus¬
cipit. arcbani ꝓpositi intentio resistit:
ut quauis delectatio mente̾ mor¬
deat. deliberationẽ tamen sce̾ recti¬
tudinis. usq ad consensus molliciẽ
non inflectat. Debenus tamen per
asꝑitatẽ pęnitentiȩ ipsa delectatio¬
mĩ uulnera tergere: & censura di¬
strictionis rigide. si quid stuxum
emanat in cogitatione mundare.
Unde bene mox fubditur. Qui testa
msi uigor districtionis. quid per
saniem. nisi fluxus ilkeite cogita¬
tionis accipitur: Percussi ergo
testa saniẽ radimus: cũ post pollu¬
tiones cogitationis illicite. nosmet¬
ipsos aspe diiudicando mundamus.
Potest etiam testa. fragilitas mortali¬

Expanded text:
vulneravit, quia nimirum cum licenvulneravit, quia nimirum cum licentiam percipit, a minimis incipiens, atque usque ad majora perveniens, quasi omne corpus mentis illatis tentationibus lacerando transfigit. Sed tamen ad animam feriendo non pervenit, quia cunctis cogitationibus interior, inter ipsa vulnera delectationum quae suscipit, arcani propositi intentio resistit; ut quamvis delectatio mentem mordeat, deliberationem tamen sanctae rectitudinis usque ad consensus mollitiem non inflectat. Debemus tamen per asperitatem poenitentiae ipsa delectationum vulnera tergere, et censura districtionis rigidae, si quid fluxum emanat in cogitatione, mundare. Unde bene mox subditur, CAPUT nisi vigor districtionis; quid per saniem, nisi fluxus illicitae cogitationis accipitur? Percussi ergo testa saniem radimus, cum post pollutiones cogitationis illicitae, nosmetipsos aspere dijudicando mundamus. Potest etiam testa fragilitas mortali
Abbreviated transcription (Latin):
sic in factorẽ apꝓbat. ut ei in mysterio
contradicat: sic gesta dap̃nat. ut hȩc
mysteria membratim enodantes ex¬
pleuimus: minc moralitatis intelligen¬
tiam raptim tangentes exequamur:
Ad obscuriora quippe disserenda mens
ꝓperat: & si aꝑtis diu inuoluitur. clausa
ut dignũ est pulsare prepeditur. Sepe
antiquus hostis postquã menti nr̃ȩ
tep̾tationũ certamen inflixerit. ab
ipso suo certamine ad tempus rece¬
dit: non ut illate maliciȩ fine̾ pre¬
beat. sed ut corda quȩ ꝑ quietem
secura reddiderit. repente rediens
facilius in opinatus irruͣpat. hinc ẽ.
quod ad temptandũ beatũ uirum
iterũ redit. eiusq cruciatus expetit.
quẽ tamen ei suꝑna pietas rettnendo
est: tantũ animã illius serua. dic
sic custod̾it. ut tamen ꝑmisso tep̾ta¬
tionis articulo. statum nobis nr̃e
infirmitatis ostendat. Qui mox a
facie dm̃ exiit. atq a planta pedis
usq ad uerticẽ acceptũ feriendo

Expanded text:
sic in facto rem approbat, ut ei in mysterio sic in facto rem approbat, ut ei in mysterio contradicat; sic gesta damnat, ut haec mysteria membratim enodantes explevimus, nunc moralitatis intelligentiam raptim tangentes exsequamur. Ad obscuriora quippe disserenda mens properat; et si apertis diu involvitur, clausa, ut dignum est, pulsare praepeditur. Santiquus hostis postquam menti nostrae tentationum certamen inflixerit, ab ipso suo certamine ad tempus recedit, non ut illatae malitiae finem praebeat, sed ut corda quae per quietem secura reddiderit, repente rediens facilius inopinatus irrumpat. Hinc est quod ad tentandum beatum virum iterum redit, ejusque cruciatus expetit, quem tamen ei superna pietas retinendo est, tantum animam illius serva. 57. sic custodit, ut tamen permisso tentationis articulo 96 statum nobis nostrae infirmitatis ostendat. Qui mox a facie Domini exiit, atque a planta pedis usque ad verticem acceptum feriendo
Abbreviated transcription (Latin):
tamen etiã redire ad domũ nolentẽ.
dauid ad mensam uocat: quia quã¬
uis iudaicus popłs ad conscientiam
reuerti contẽp̃nat: ei tamen redẽpͣtor¬
nr̃ ueniens mandata spiritalia pre¬
Sdicat dicens. Si crederetis moysi. cre¬
deretis forsitan & mͥ: de me eni ille
scripsit. Legem itaq udaicus populus
tenet: que eiꝰ diuinitatẽ loquitur: cui
isdem popls credere dedignatur. Unde
& urias adioab cũ epłis ex quib occidi
debeat mittitur: quia idem ipse iuda¬
icus popłs legem portat. qua conun¬
cente moriatur. Dum eni mandata
legis retinens implere nititur. ipse
nimirũ defert iudiciũ unde dap̃net᷑.
Quid gͦ ꝑ factũ istud scrlestius dauid:
quid uria munduis dici potest: Sed
rursus ꝑmy steriũ quid daud sanctiꝰ.
quid uria infidelius inuenitur: qͣndo
incongrue ꝑ ea quȩ bene ab amicis gesta
sunt. male ab hereticis gerenda signan¬
tur: dũ uirtus sacri eloquii sic trans¬
acta narrat. ut uentura exprimat:

Expanded text:
tamen etiam redire ad domum nolentem tamen etiam redire ad domum nolentem David ad mensam vocat; quia quamvis Judaicus populus ad conscientiam reverti contemnat, ei tamen Redemptor veniens mandata spiritalia praedicat, dicens: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi, de me enim ille scripsit . Legem itaque Judaicus populus tenet, quae ejus divinitatem loquitur, cui isdem populus credere dedignatur. Unde et Urias ad Joab cum epistolis, ex quibus occidi debeat, mittitur, quia idem ipse Judaicus populus legem portat, qua convincente moriatur. Dum enim mandata legis retinens implere renititur, ipse nimirum defert judicium unde damnetur. Quid ergo per factum istud David scelestius? quid Uria mundius dici potest? Sed rursus, per mysterium, quid David sanctius, quid Uria infidelius invenitur, quandoincongrue per ea quae bene ab amicis Job gesta sunt, male ab haereticis gerenda signantur, dum virtus sacri eloquii sic transacta narrat, ut ventura exprimat;
Abbreviated transcription (Latin):
dauid dr̃ in carne redep̾tor nr̃ ap¬
parens. de se dũ spiritaliter loqui
legem innotuit: ꝑ hoc qđ uixta
litteram tenebatur: hanc a iudaico
popło extraneã demonstrauit. sibiq
coniunxit: quia se ꝑ illam p̾dicari
declarauit. Uriam tamen ad domũ
ire dauid ammonet. pedes lauare:
quia incarnatꝰ dñs ueniens. iudai¬
co popło pͣcipit. ut ad conscientiã
redeat. & sordes oꝑum fletibus
tergat: ut spiritaliter mandata
legis intelligat. & post tantam du¬
ritiam p̃ceptoꝵ fontẽ baptismatis
inueniens. ad aquã post laborem
recurrat. Sed urias qui archam dĩ
eẽ sub pellib menunit. respondit:
qͦd domũ suã intrare ñ possit. Ac si
iudaicus popłs dicat. Ego mandata
di in sacrifiens carnalib uia̾eo: &
redire ad conscientiã ꝑ spiritalẽ in¬
telligentiã ñ requiro. Quasi em̃ ar¬
cham ẽẽ sub pellib dicit: qui pͣcepta
dĩ non nisi ad exhibenda my steria
sacrificii carnalis intelligit. Hunc

Expanded text:
David dicitur, in carne Redemptor apDavid dicitur, in carne Redemptor apparens, dum de se spiritaliter loqui legem innotuit, per hoc, quod juxta litteram tenebatur, hanc a Judaico populo extraneam demonstravit; sibique conjunxit, quia se per illam praedicari declaravit. Uriam tamen ad domum ire David admonet pedes lavare, quia incarnatus Dominus veniens Judaico populo praecepit ut ad conscientiam redeat, et sordes operum fletibus tergat; ut spiritaliter mandata legis intelligat, et post tantam duritiam praeceptorum, fontem baptismatis inveniens, ad aquam post laborem recurrat. Sed Urias, qui arcam Domini esse sub pellibus meminit, respondit quod domum suam intrare non possit. Ac si Judaicus populus dicat: Ego mandata Dei in sacrificiis carnalibus video, et redire ad conscientiam per spiritalem intelligentiam non requiro. Quasi enim arcam esse sub pellibus dicit, qui praecepta Dei non nisi ad exhibendum ministerium sacrificii carnalis intelligit. Hunc
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ concupiscit: Quẽ tamen a
prelio reuertentẽ. ire ad domũ am¬
monet: pedes lauare. Qui ꝓtinus
respondit dicens. Archa dñi sub
pellib est: & ego in domo mea re¬
quiescam: Quẽ dauid ad mensam
ꝓpriam suscipit: eiq epłas ꝑ quas
mori debeat tradit. Cuius autem
dauid in solariũ deambulans typũ
tenet: nisi eiꝰ de quo scriptũ est. in
sole posuit tabernaculũ suũ: Et
quid est bethsabeȩ ad se pducere.
nisi legem littere carnali popło
coniunctam. spiritali sibi intelle¬
ctu sociare: Bethsabeȩ enͣi puteus
septimus dr̃. quia nimirũ ꝑ cogni¬
tionẽ legis. infusione spiritalis
gr̃e ꝑfecta nobis sapientia minis¬
tratur. Quẽ uͦ urias. nisi iudaicũ
popłm signat: cuius nomen inter¬
pretatũ dicitur. lux mea dĩ: Iuda¬
icus autẽ popłs quia de accepta
legis scientia excollitur.: quasi de dĩ
luce głatur. Sed hinc uriȩ dauid
uxorẽ abstulit. sibiq coniunxit:
quia uidelicet manufortis quod

Expanded text:
ncupiscit uxorem? Quem tamen a praelio revertentem ire ad domum admonet pedes lavare. Qui protinus respondit, dicens: Arca Domini sub pellibus est, et ego in domo mea resquiescam ? Quem David ad mensam propriam suscepit, eique epistolas, per quas mori debeat, tradit. Cujus autem David in solario deambulans typum tenet, nisi ejus de quo scriptum est: In sole posuit tabernaculum suum ? Et quid est Bersabee ad se perducere, nisi legem litterae, carnali populo conjunctam, spiritali sibi intellectu sociare? Bersabee enim puteus septimus dicitur, quia nimirum per cognitionem legis, infusione spiritalis gratiae, perfecta nobis sapientia ministratur. Quem vero Urias, nisi Judaicum populum signat? Cujus nomen interpretatum dicitur, lux mea Dei. Judaicus 95 autem populus, quia de accepta legis scientia extollitur, quasi de Dei luce gloriatur. Sed huic Uriae David uxorem abstulit, sibique conjunxit: quia videlicet manu fortis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
hostis occultat: ualde subtiliter manꝰ
cõpunctionis examinat. Qui enim
ueraciter intus dolet: que agenda
foris. que ue non agenda sint for¬
titer pͣuidet. Si eñi nos uis cõpun¬
ctionis in intimis afficit: om̃is stre¬
pitus prauȩ suggestionis obmutescit.

Expanded text:
hostis occultat, valde subtiliter manus hostis occultat, valde subtiliter manus compunctionis examinat . Qui enim veraciter intus dolet, quae agenda foras, quae non agenda sint, fortiter praevidet. Si enim nos virtus compunctionis in intimis afficit, omnis strepitus pravae suggestionis obmutescit.
Abbreviated transcription (Latin):
pitũ. humilitas ꝑ sessionẽ. Aliquando
eni piũ quid hostis insidians simu¬
lat. ut ad crudelitatis terminũ de¬
ducat: sicut est cũ plecti ꝑ disciplinã
culpã ꝓhibet. quatinus quȩ hic nͣ
reprimitur: gehennȩ igni feriatur.
Aliquando diseretionis imaginẽ oculis
obicit. & ad indiscretionis laqueos
ꝑducit: sicut est cum impulsu eiꝰ ꝓ
infirmitate nobis plus alimentoꝵ
quasi discrete concedimus: sed indis¬
crete contra nos bella carnis excita¬
mus. Aliquando affectũ simulat bo¬
norũ oꝑum. sed ꝑ hunc inquietudi¬
nem irrogat laboꝵ: sicut est cum
quis quiescere non ualet. & quasi de
ocio iudicari timet. Aliquando ima¬
ginem humilitatis ostentat. ut effe¬
Ctũ utilitatis subtrahat: sicut ẽst
cũ quosdam plusquã sunt infirmos
atq in utiles sibimet ipsis asserit: ut
dũ se nimis indignos considerant.
res in quib ꝓdesse ꝓximis poterant.
ministrare ꝑtimescant. Sed hȩc uicia
quȩ sub uirtutũ specie antiquus

Expanded text:
pitum, humilitas per sessionem. Aliquando enim pium quid hostis insidians simulat, ut ad crudelitatis terminum deducat; sicut est, cum plecti per disciplinam culpam prohibet, quatenus quae hic non reprimitur, gehennae igne feriatur. Aliquando discretionis imaginem oculis objicit, et ad indiscretionis laqueos perducit; sicut est cum impulsu ejus pro infirmitate nobis plus alimentorum quasi discrete concedimus, sed indiscrete contra nos bella carnis excitamus. Aliquando affectum simulat bonorum operum, sed per hunc inquietudinem irrogat laborum; sicut est cum quis quiescere non valet, et quasi de otio judicari timet. Aliquando imaginem humilitatis ostentat, ut affectum utilitatis subtrahat; sicut est cum quosdam, plusquam sunt infirmos atque idum se nimis indignos considerant, res in quibus prodesse proximis poterant ministrare pertimescant. Universa vitia, quae sub virtutum specie antiquus
Abbreviated transcription (Latin):
dolet: linguã contra nos uicia non
habent. Nam cũ plene uita rectitu¬
dinis queritur: suꝑuacua suggestic
prauitatis obturatur. Sepe autem:
si forti nos studio contra uicioꝵ
incentiua stringimus ipsa etiam
uicia ad usum utrtitas immutam.
Nonnullos namq ira possidet sed hanc
dum rationi subiciunt. in scĩ ⁊eli mi¬
nisteriũ uertunt. Non nullos suꝑbia
erigit: sed dum diuinȩ formidini
animũ inclinant. hanc ad defensionẽ
iustitiȩ in uoce liberȩ auctoritatis im¬
mutant. Nonnullos fortitudo carnis
illecebrat: sed dũ exercendis piis oꝑib
corpus subdunt. unde iniquitatis sti¬
mulũ passi sunt. inde pietatis lucra
mercantur. Unde & bene udem beatꝰ
tob post multa certamina. hostiam ꝓ
amicis immolat. Quos enĩ ꝑ conten¬
tionẽ du hostes ptulit. quandoq ꝑ
sacrificiũ ciues reddit quia dum

Expanded text:
dolet, linguam contra nos vitia non habent. Nam cum plene vita rectitudinis quaeritur, supervacua suggestio pravitatis obturatur. Saepe autem si forti nos studio contra vitiorum incentiva stringimus, ipsa etiam vitia ad usum virtutis immutamus. Nonnullos namque ira possidet: sed hanc, dum rationi subjiciunt, in sancti zeli ministerium vertunt. Nonnullos superbia erigit; sed dum divinae formidini animum inclinant, hanc ad defensionem justitiae in vocem liberae auctoritatis immutant. Nonnullos fortitudo carnis illecebrat; sed dum exercendis piis operibus corpus subdunt, unde iniquitatis stimulum passi sunt, inde pietatis lucra mercantur. Unde et bene isdem beatus Job post multa certamina hostiam pro amicis immolat. Quos enim per contentionem diu hostes pertulit, quandoque per sacrificium cives reddit; quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
erigit: & tunc demũ decoros homi¬
sibi heretiei. quando praua quȩdam
contra eccłam concorditer sentiunt.
& in quib aueritate discrepant. sibi
in falsitate concordant. Om̃s autem
qui nos de eternitate erudiunt. qͥa
aliud faciunt. nisi in peregrinatio¬
nis nr̃e nos afflictione consolantur::
Heretici autẽ quia scãm eccłam sua
docere considerant: ad eam quasi
consolantes apꝓpinquant. Nec mi¬
rum qđ qui aduersantiũ formã
exprimunt. amici nominantur:
cũ ipsi quoq traditori dicitur
amice. ad qđ uenisti : Et diues qui
in inferni igne exuritur. ab abra¬
ham filius uocatur: quia & si ꝑ nos
mali corrigi nequeunt. dignum
tam̃ est ut a nobis ñ ex sua neqͥtia.
sed ex nr̃a benignitate nominent᷑.¬

Expanded text:
erigit, et tunc demum decoros homierigit, et tunc demum decoros homisibi haeretici, quando prava quaedam contra Ecclesiam concorditer sentiunt, et in quibus a veritate discrepant, sibi in falsitate concordant. Haeretici autem qui nos de aeternitate erudiunt, quid aliud faciunt, nisi in peregrinationis nostrae nos afflictione consolantur? Haeretici autem, quia sanctam Ecclesiam sua docere desiderant, ad eam quasi consolantes appropinquant. Nec mirum quod qui adversantium formam exprimunt, amici nominantur, cum ipsi quoque traditori dicitur: Amice, ad quid venisti ? et dives, qui in inferni igne exuritur, ab Abraham filius vocatur ; quia etsi per nos mali corrigi negligunt, dignum tamen est ut a nobis non ex sua nequitia, sed ex nostra benignitate ami
Abbreviated transcription (Latin):
districtionis examine. in his qui de illo
prauẽ sentiunt. stultitiam immoderati
saporis extinguit. Sui autẽ dr̃ loquens.
Calorẽ quippe ñ ut bene uiuant. sed ut
elate loquantur. habere desiderant.
A thema igitur & sui. idest a calore
& loquacitate uenire referuntur:
quia ꝑ hoc qͦd scripturarũ se studio¬
sos exhibent. solius uerbis loquacita¬
tis. non autẽ uiscerib caritatis calent.
Naama uͦ: interpretatur decor. Quia
enĩ docti non eẽ. sed uideri appetunt:
ex eruditionis uerbis. fpeciẽ bene ui¬
uentiũ sumunt. Et ꝑ ealorẽ loquacita¬
tis in se imaginẽ ostendunt decoris:
ut eo ꝑ decorẽ lingue ꝑuersa facile
ꝑ suadeant. quo feditatẽ uite sensus
calliditate occultant. Sed neq ipsa
locoꝵ nomina: inordinata sunt narra¬
tione distincta. Prius em̃ thema. post¬
modũ sui. ac deinde naama ponitur:
quia prius illos mordinatus calor.
accendit. nitor deinde loquacitatis

Expanded text:
districtionis examine in his qui de illo districtionis examine in his qui de illo prava sentiunt stultitiam immoderati saporis exstinguit. Suhi autem dicitur loquens. Calorem quippe non ut bene vivant, sed 92 ut elate loquantur, habere desiderant. A Thema igitur et Suhi, id est, a calore et loquacitate venire referuntur, quia per hoc quod Scripturarum se studiosos exhibent, solius verbis loquacitatis, non autem visceribus charitatis carent. Naama vero interpretatur decor. Quia enim docti non esse, sed videri appetunt, ex eruditionis verbis speciem bene viventium sumunt; et per calorem loquacitatis in se imaginem ostendunt decoris, ut eo per decorem linguae perversa facile persuadeant, quo foeditatem vitae sensus callide occultant. Sed neque ipsa locorum nomina inordinata sunt narratione distincta. Prius enim Thema, postmodum Suhi, ac deinde Naama ponitur; qua prius illos inoraccendit, nitor deinde loquacitatis
Abbreviated transcription (Latin):
speculã dissipant: quia eoo mentes
quos ad se attrahunt. ab intentione
recte contemplationis inelinant. Bene
autẽ loca de quib ueniunt. congrua
hereticoꝵ actib describunt᷑. Dicitur.
et eñi themanites. suites. naamathites.
Thema namq interpretatur. auster.
siites loquens. naama: decor: Austrũ
autẽ uentũ calidũ ẽẽ quis nesciat:
heretiei igitur quia ardentius appe¬
tunt sapere: quasi plusquã necessẽ ẽ
student calere. Desidia quippe torpo¬
ri frigoris. & rursũ in quietudo im¬
moderatȩ curiositatis. intẽperato con¬
cordat calori. Quia gͦ amplius quam
debent. calorẽ sapientiȩ ꝑciꝑe appe¬
tunt: ab austro uenire referuntur:
Ab hoc calore immoderate sapientie
mentes fideliũ paulus temperare cura¬
uerat: cũ dicebat. Non plus sapere quã
oportet sapere: sed sapere ad sobrieta¬
tem. hinc est qđ dauiđ ualles salinarũ
ꝑcutit: quia uidelicet redep̃tor nrͣ suȩ

Expanded text:
speculam dissipant, quia eorum mentes, speculam dissipant, quia eorum mentes, quos ad se attrahunt, ab intentione rectae contemplationis inclinant.  Veautem loca de quibus veniunt congrua haereticorum actibus describuntur. Dicitur etenim Themanites, Suhites, Naamathites. Thema namque interpretatur Auster; Suhi, loquens; Naama, decor. Austrum autem ventum calidum esse quis nesciat? Haeretici igitur, quia ardentius appetunt sapere, quasi plusquam necesse est, student calere. Desidia quippe torpori frigoris et rursum inquietudo immoderatae curiositatis, intemperato concordat calori. Quia ergo amplius quam debent, calorem sapientiae percipere appetunt, ab Austro venire referuntur. Ab hoc calore immoderatae sapientiae mentes fidelium. Paulus temperare curaverat, cum dicebat: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Hinc est quod David valles salinarum percutit , quia videlicet Redemptor noster suae
Abbreviated transcription (Latin):
S Ac si aꝑte dicat. Si tẽptatoris spm̃
contra te in aliquo p̃ualere conside¬
ras: humilitatẽ penitentiȩ ñ relin¬
quas. Qui quia locũ nrm̃ humilita¬
tem penitentiȩ dicerit: uerbis se¬
quentib ostendit dicens: quia cura¬
tio cessare faciet peccata maxima.
Quia eñi est aliud humilitas lam̃ti:
nisi medicina peccati : Heretici gͥ¬
suoꝵ nominũ interpretatione colli¬
gitur: Dicuntur eñi elifaz. baldach.
sophar. Sicut & suꝑius diximus.
elifat interpretatꝰ dr̃. dĩ contep̃tus.
Nisi em̃ am̃ contep̃nerent: nequaꝗͣ.
de illo puersa sentirent. Baldach
uinci refugiunt. & ꝑuerso studio
ẽẽ uictores quęrunt: nouȩ uitȩ
conuer sationẽ negligunt. & ex
sola uetustate est qđ intendunt.
Sophar uero speculã dissipans. Hi et¬
enĩ qui in scã eccła siti sunt: redep̃¬
toris sui mysteria fide uera humi¬
liter contemplantur. Sed dũ here¬
tici cũ falsis alligationib ueniunt.

Expanded text:
 Ac si aperte dicat: Si temptatorem spiritum  Ac si aperte dicat: Si temptatorem spiritum contra te in aliquo praevalere consideras, humilitatem paenitentię non relinquas. Qui, quia locum nostrum humilitatem paenitentiae dixerit, verbis sequentibus ostendit, dicens: Quia curatio cessare faciet peccata maxima. Quid est enim aliud humilitas lamenti nisi medicina peccati? suorum nominum interpretatione colligitur. Dicuntur enim, Eliphaz, Baldad, Sophar; et, sicut superius diximus, Eliphaz interpretatus dicitur, Dei contemptus. Nisi enim Deum contemnerent, nequaquam de eo perversa sentirent. Baldad avinci refugiunt, et perverso studio esse victores quaerunt, novae vitae conversationem negligunt; et ex sola vetustate est quod intendunt, Sophar vero speculam dissipans. Hi etenim, qui in sancta Ecclesia siti sunt, Redemptoris sui mysteria fide vera humiliter contemplantur; sed dum haeretici cum falsis allegationibus veniunt,
Abbreviated transcription (Latin):
prefatione huius oꝑis diximus. quia
amiei beati iob. & si bona ad eũ in¬
tentione conuenerint: heretieoꝵ
tamen iccirco speciẽ tenent. quia
a q̃ culpã indiscrete loquendo dila¬
buntur. Unde & illis ab eodem bea¬
to iob ar̃. Disputare cũ dõ cupio.
prius uos ostendens fabricatores
menaci: & cultores ꝑuersoꝵ dog¬
matum. Scã itaq eccła om̃i hoc tẽ¬
pore peregrinationis sue in afflic¬
tione constituta. cũ uulnera susti¬
net. cũ membroꝵ suoꝵ lapsus dolet.
insuꝑ alios sub xp̃i nomine tolerat
hostes xp̃i. Ad augmentũ namq
doloris eius. etiam heretiei in con¬
tentione conueniunt: eamq qͥsi
quibusdam iaculis in rationabilib
quippe locus. ipsa suꝑbia est: quia
nisi prius in corde intumescerent.
ad prauȩ assertionis certamina non
uenirent. Ita namq maloꝵ locus ẽ¬
supbia: sicut econtrario humilitas
locus bonoꝵ. De quo ꝑ salomonẽ dr̃.¬
p: Si ascenderit suꝑ te sp̃s potestatem
habentis: locũ tuũ ne dimiseris.¬

Expanded text:
praefatione hujus operis diximus, quia amici beati Job, etsi bona ad eum intentione conveniunt, haereticorum tamen idcirco speciem tenent, quia ad culpam indiscrete loquendo dilabuntur. 91 Unde et illis ab eodem beato Job dicitur: Disputare cum Deo cupio, prius vos ostendens fabricatores mendacii, et cultores perSancta itaque Ecclesia omni hoc tempore peregrinationis suae in afflictione constituta, cum vulnera sustinet, cum membrorum suorum lapsus dolet, insuper alios sub Christi nomine tolerat hostes Christi. Ad augmentum namque doloris ejus, etiam haeretici in contentione conveniunt, eamque quasi quibusdam jaculis, irrationabilibus quippe locus ipsa superbia est; quia nisi prius in corde intumescerent, ad pravae assertionis certamina non venirent. Ita namque malorum locus superbia, sicut est e contra humilitas locus bonorum. De quo per Salomonem dicitur: Si ascenderit super te spiritus potestatem habentis, locum tuum ne dimiseris.
Abbreviated transcription (Latin):
ei uerbũ. Nonnunquã tamen cũ
ꝑ torporẽ inertia fideliũ corda con¬
siderant: erroris semina spargere
loquendo ñ cessant. Cũ uero mentes
bonoꝵ uident alta sapere. ad patriã
reditũ querere. de erup̃na huius
exilii strenue dolere. circũspectione
sollicita linguã frenant: quia uident.
qđ contra corda dolentiũ. in casstim
loquentes citius obmutescunt. Unde
recte. cũ diceretur. nemo loquebat᷑
ei uerbũ: mox causa silentu subin¬
fertur. cũ dr̃. Uidebant eñi dolorẽ
dolor uehemens corda nr̃a transfi¬
git. passim praua loqui aduersarius
metuit: quia uidet qđ intentam m̃tẽ
lacessens. non solũ aduersitatẽ trahe¬
re non ualet. sed ꝑ excitatã forsitan
bene ab amicis gesta sunt. male ab
hereticis gerenda significent. Sed
sic plerũq res quelibet ꝑ hystoriam
uirtus est: ꝑ significationẽ culpa: sic̃
aliquando res gesta infacto causa
dap̃nationis est: in scripto autem

Expanded text:
haeretici. --Nonnunquam tamen cum haeretici. --Nonnunquam tamen cum per torporem inertia fidelium corda considerant, erroris semina spargere loquendo non cessant. Cum vero mentes bonorum vident alta sapere, ad patriam reditum quaerere, de aerumna hujus exsilii strenue dolere, circumspectione sollicita linguam frenant, quia vident quod contra corda dolentium incassum loquentes citius obmutescant. Unde et recte cum diceretur: Nemo loquebatur ei verbum, mox causa silentii subinfertdolor vehemens corda nostra transfigit, passim prava loqui adversarius metuit, quia videt quod intentam mentem lacessens, non solum ad perversitatem trahere non valet, sed per excitatam forsitan bene ab amicis gesta sunt, male ab haereticis gerenda significent. Sed sic plerumque res quaelibet per historiam virtus est, per significationem culpa: sicut aliquando res gesta, in facto causa damnationis est; in sc