comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reliquerunt. lxx. & noluert̃ audi¬
re me. Abominationes oculoꝵ suoꝵ
ñ proiecert̃: et ad inuentiones egyp¬
ti ñ reliquerunt. Propt̾ea in quit ir¬
ritauert̃ me et recessert̃ a me: quia
noluerunt audire. dum liberum ho¬
mini seruatur arbitrium. Et fecert̃
omĩa. quȩ ne facerent lege p̃cepi: statim
desperantes salutem. et musitantes
contra moysen. deiq repromissionib
diffidentes. Unde sequitur. Et dixi.
ut effunderem indignationẽ meam
suꝑ eos: et implerem iram meam m
eis. in medio t̾̃rę egipti. S tatim ut
p̃cepi eis relinquere siue abicere of
fensiones oculorum suoꝵ. et in idolis
egipti nolite pollui. irritauert̃ me.
et noluerunt audire quȩ dixi : sed
e contrario fecerunt quȩ ñ facienda
p̃cepi. Ideo decreueram. ut effude¬
rem in eos furorem et indignationẽ
meã : et implerem iram incã quam.
mente conceperam in medio ȩgyp¬
ti: quia necdum egressi fuęrant de
egipto. Sequitur enim. Fieci ergo¬

Expanded text:
reliquerunt. LXX: Et noluerunt audireliquerunt. LXX: Et noluerunt audire me. Abominationes oculorum non projecerunt, et adinventiones Aegypti non reliquerunt. Propterea, inquit, irritaverunt me, et recesserunt a me, quia noluerunt audire me, dum liberum homini servatur arbitrium: et fecerunt omnia, quae ne facerent lege praecepi: statim desperantes salutem, et mussitantes contra Moysen, Deique repromissionibus diffidentes. Unde sequitur: Et dixi ut effunderem indignationem meam super eos, et implerem iram meam in eis in medio terrae Aegypti. Statim ut praecepi eis relinquere, sive abjicere 227 offensiones oculorum suorum, et in idolis Aegypti nequaquam pollui, irritaverunt me, et noluerunt audire quae dixi, sed e contrario fecerunt quae nonfacienda praecepi. Ideo decreveram, ut effunderem in eos furorem et indignationem meam, et implerem iram meam quam mente conceperam in medio Aegypti. quia necdum egressi fuerant de Aegypto. Sequitur enim infra: Ejeci ergo
Abbreviated transcription (Latin):
mus de egipto iubetur. ut offensio¬
nes oculoꝵ nr̃orum abiciamus: ne
scilicet his delectemur quib antea
delectabam᷑ in seculo: ne simulacris
egipti polluamur. ad inuentionibus
udelicet philosophorum atq hereti¬
corum. quȩ recte idola nominantur.
Aspectaculis quoq immo offensionib
egipti remoueamus oculos. harenȩ.
circi. theatrorum. et om̃ib quȩ ani¬
mȩ contaminant puritatem: et ꝑ
sensus ingrediuntur ad mentẽ: im¬
pleturq quod scriptum ẽ. Mors in-¬
trauit ꝑ fenestras nr̃as. Et irritaue¬
: runt me. lxx. & recesserunt a me:
siue ut symiachus int̃pretatus ẽ
ñ ad quieuerunt michi. Statimq uo¬
cati. recedunt a deo : ut nullum sit
spacium. in t̾ uocationem et recessio¬
nem. Et hoc notandum: quod nemo
recedit a deo. nisi qui ante cum eo
fuerit: unde et draco in iob uolumi
appellatur. Noluer̃tq me audire.
Unus quisq ab ominationes oculoꝵ
suoꝵ ñ proiecit: nec idola ęgypti

Expanded text:
mus de Aegypto, jubetur ut offensiomus de Aegypto, jubetur ut offensiones oculorum nostrorum abjiciamus: ne scilicet his delectemur, quibus antea delectabamur in saeculo, ne simulacris Aegypti polluamur, adinventionibus videlicet philosophorum atque haereticorum, quae recte idola nominantur. A spectaculis quoque, immo offensionibus Aegypti, removeamus oculos, arenae, circi, theatrorum, et omnibus quae animae contaminant puritatem, et per sensus ingrediuntur ad mentem; impleturque quod scriptum est: Mors intravit per fenestras vestras . Et irritaverunt me. LXX: Et recesserunt a me. Sive ut Symmachus interpretatus est: Non acquieverunt mihi. Statimque vocati recedunt a Deo, ut nullum sit spatium inter vocationem, et recessionem. Et hoc notandum, quod nemo recedit a Deo, nisi qui ante cum eo fuerit. Unde et draco in Job volumine, appellatur . Nolueruntque audire me. Unusquisque abominationes oculorum suorum non projecit, nec idola Aegypti
Abbreviated transcription (Latin):
in idolis egipti nolite pollui. E go
dñs ds̃ ur̃. lxx. & dixi ad eos. Unus¬
quisq ab ominationes oculoꝵ suoꝵ¬
÷ proiciat : et adinuentionib egypti
offensionib quȩ hebraice dicunt᷑
seccuse. symiachus interp̃tatus ẽ.
nausias: aquilȩ secunda editio. ab¬
scisiones: ut significarent abicien¬
das ab oculis lippitudines. et qua¬
si nausiam quȩ ñ solum aspectum
impedit. sed et contra cernentib
uomitum creat. Gelule quoq uer¬
bum hebraicum ẽ: quod septuagni¬
ta admuentiones. aquilȩ prima
editio inquinam̃ta: secunda. sym¬
machusq et theodotio. idola in ter¬
p̃tati sunt : quos et nos in presen¬
tiarum secuti sumus. Precepit autẽ
exeuntib primũ de egypto. ut obli¬
uiscantur idolorum. quib multo
tempore seruiert̃ : immo abiciant
ea ab oculis suis. ut ne aspectu qui¬
dem digna habeant: et quib multo
tempore polluti sunt. ultra ñ adqui¬
monstroꝵ. Sed et nobis quando exi¬

Expanded text:
in idolis Aegypti nolite pollui: egoin idolis Aegypti nolite pollui: egoLXX: Et dixi ad eos: Unusquisque abominationes oculorum suorum projiciat, et in adinventionibus Aegypti offensionibus, quae Hebraice dicuntur SECUSE  , Symmachus interpretatus est, nauseas, Aquilae secunda editio, abscissiones, ut significarent abjiciendas ab oculis lippitudines, et quasi nauseas, quae non solum aspectum impediunt; sed et contra cernentibus vomitum creant. GELULE   quoque verbum Hebraicum, est, quod LXX adinventiones; Aquilae prima editio, inquinamenta; 226 secunda, Symmachusque et Theodotio, idola interpretati sunt: quos et nos in praesentiarum secuti sumus. Praecipit autem exeuntibus primum de Aegypto, ut obliviscantur idolorum, quibus multo tempore servierunt, immo abjiciant ea ab oculis suis, ut ne aspectu quidem digna habeant: et quibus multo tempore polluti sunt, ultra non acquimonstrorum. Sed et nobis, quando exi
Abbreviated transcription (Latin):
et fenicem. arabiam. sẏriam cȩ-¬
len. ciliciam. et ceteras regiones
quas israeli si dei p̃cepta seruas.¬
set. dñs repromisit. Quas quia
ñ accepit : uitium fuit meredu¬
litatis eius. Nam et in ipsa pale-¬
stina. iudeaq proumtra. gentes
plurimȩ remansert̃ : quȩ ñ sunt
ciectȩ. Neq enim sponsor in cri¬
mine ẽ. si ille eui repromittitur.
indignum se fecerit sponsione: p̃¬
sertim. cum proponatur obtio ꝓmit¬
tentis. Si uolucritis et audieritis me.
quȩ bona sunt t̃rȩ comedetis: si
aut̃ nolueritis. gladius deuorabit
uos. Eliguntur ergo p̃sentia. nec sta¬
tim qui eligitur temptari ñ po¬
test nec perire: quia et saul electꝰ
in regem. et iudas in apłm. suo post¬
ea iitio corruert̃. Fleuatio manus
siue. extensio. habitum ꝑcutientis
ostendit: ut ꝑcuteret p̾ro eis ȩgyp¬
tios. et populum isrł de egypto li¬
beraret. Et dixi ad eos. Unus quisq
offensiones oculorũ suorũ abierat: et

Expanded text:
et Phoenicen, Arabiam, Syriam Caeet Phoenicen, Arabiam, Syriam Caelen, Ciliciam, et caeteras regiones, quas Israeli, si Dei praecepta servasset, Dominus repromisit, quas quia non accepit, vitium fuit incredulitatis ejus. Nam et in ipsa Palaestina Judaeaque provincia gentes plurimae remanserunt, quae non sunt ejectae. Neque enim sponsor in crimine est, si ille cui repromittitur, indignum se fecerit sponsione: praesertim cum proponatur optio promittentis: Si volueritis et audieritis me, quae bona sunt terrae comedetis. Sin autem nolueritis, gladius devorabit vos. Eliguntur ergo praesentia: nec statim qui eligitur, tentari non potest, nec perire; quia et Saul electus in regem, et Judas in Apostolum, suo postea vitio corruerunt. Elevatio autem manus, sive extensio, habitum percutientis ostendit: ut percuteret pro eis Aegyptios, et populum Israel de Aegypto liberaret. Et dixi ad eos: Unusquisque offensiones oculorum suorum abjiciat, et
Abbreviated transcription (Latin):
theodotio. fortitudinẽ: quo uideli¬
cet omĩum t̾rarum ista sit funda¬
mentũ: quod in ea dei religio sit.
et templum. et cerioniȩ. et noti¬
cia dei. Et in tantum populus isrł
in egipto constitutꝰ ignorabat dm̃:
ut missus ad cos moyses.si in t̾ro¬
gauernt ait me. quis misit te
quid dicam eis: Dic inquit ad eos.
Qui ẽ : misit me. In egipto igitur
notus factus ẽ. populo et sẽmini
domus iacob. quando leuauit ma¬
nũ suam pro eis contra egiptios.
eos. ut educeret de tra egipti. ad
tram fluentem lacte et melle. Needũ
enim caꝑe poterant solidum ci-¬
bum: scd quasi paruuli atq lac¬
tentes. melle et lacte indigebant
infantiȩ. luxta litteram uero. in¬
clitam eẽ. t̾ram iudeȩ. et cunctis
t̃ris fertiliorem. dubitare ñ pote¬
rit: qui arinocorura. usq ad tau¬
rum montẽ et eufraten fluuium.
cunctam considerauerit t̾ram. et
urbium potentiã. amenitatemq
regionum: palestinam udelicet

Expanded text:
Theodotio, fortitudinem; quod videliTheodotio, fortitudinem; quod videlicet omnium terrarum ista sit fundamentum, quod in ea Dei religio sit, et templum, et ceremoniae, et notitia Dei; et in tantum populus Israel in Aegypto constitutus ignorabat Deum, ut missus ad eos Moyses: Si interrogaverint, ait, me, quis misit te? quid dicam eis? Dic, inquit, ad eos: Qui est, misit me . In Aegypto igitur notus factus est populo, et semini domus Jacob: 225 quando levavit manum suam pro eis contra Aegyptios, eos ut educeret de terra Aegypti, ad terram fluentem lacte et melle. Necdum enim capere poterant solidum cibum: sed quasi parvuli atque lactentes, melle et lacte indigebant infantiae. Juxta litteram vero inclytam esse terram Judae, et cunctis terris fertiliorem, dubitare non poterit, qui a Rinocorura usque ad Taurum montem, et Euphratem fluvium cunctam consideraverit terram, et urbium potentiam amoenitatemque regionum, Palaestinam videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtimescant. Hȩc dicit dñs ds̃. In¬
 die qua elegi isrł. et leuaui manũ¬
⁊ meã pro fẏrpe domus iacob. et ap¬
: parui eis in t̾ra egipti. et leuaui¬
÷ manũ meã pro eĩs dicens. ego dñs
: meã pro eis. ut educerem eos de ter¬
 ra egipti. in tram quam prouiderã¬
÷ eis fluentem lacte et inelle: quȩ ẽ.
egregia int̃ om̃s tras .Lxx. Hȩe
dicit adonai dñs. Ex qua die elegi¬
÷ domũ isrł. et notus factus sum se¬
morib domus iacob. et cognitus¬
÷ eis in t̃ra egipti: et suscepi eos di
÷ prehendi cos manu mea dicens. ut
educerem eos de tra egipti in ter¬
ram quã paraui eis. t̾ram fluentẽ¬
 lacte et melle. Fauus ẽ: ultra om¬
 nem t̃ram. Pro eo qđ dixere sep-¬
tuaginta fauus ẽ ultra omnẽ ter-¬
ram. pro quo nos int̃pretati sumꝰ
egregia ẽ. int̾ om̃s t̃ras: aquilȩ pri-¬
m̃a ẽditio. posuit firmam̃tum:. scđ̾a.
inclitum: syminachus. regionem:

Expanded text:
pertimescant. Haec dicit Dominus Deus: Inpertimescant. Haec dicit Dominus Deus: In die qua elegi Israel, et levavi manum meam pro stirpe domus Jacob, et apparui eis in terra Aegypti, et levavi manum meam pro eis, dicens: Ego Dominmanum meam pro eis, ut educerem eos de terra Aegypti in terram quam provideram eis, fluentem lacte et melle: quae est egregia inter omnes terras. LXX: Haec dicit Dominus Deus: Ex qua die elegi domum Israel, et notus factus sum semini domus Jacob, et cognitus eis in terra Aegypti, et suscepi eos dicprehendi eos manu mea, dicens: ut educerem eos de terra Aegypti in terram quam paravi eis, terram fluentem lacte et melle: favus est ultra omnem terram. Pro eo quod dixere Septuaginta, favus est ultra omnes terras, pro quo nos interpretati sumus, egregia est inter omnes terras, Aquilae prima editio posuit, firmamentum; secunda, inclytum; Symmachus, regionem;
Abbreviated transcription (Latin):
ra cognoscere : tu aut̃ fili homi¬
nis iudica eos: ut ñ propħȩ sit
responsio sed sententia uidicantis
pro iniquitatib quȩ fecert̃. et pa¬
trum secuti sunt scelera. Uel cer¬
te si ultus eos fuero ultione: ut
sit sensus. Tanta iniquitate cooꝑ¬
ti sunt : ut ne emendatione qui¬
dem et correptione sint digni:
scđm illud quod in propħa dicit᷑.
Non uisitabo ultra filias ur̃as.
et nurus ur̃as: cum mechatȩ fu¬
erint. Unde et peccatores qui in
profundum uenere peccati: di-¬
mittuntur: ut faciant desideria
⁊cordis sin. A bominationes pa¬
trum eorum ostende eis: et dices ad
cos. Lxx. Iniquitates patrum eorũ
contestare eos: et dices ad eos. Si pec¬
cata patrum ñ redundant ad filios:
quomodo abominationes et miqui¬
tates patrum. nunc seniorib propo¬
nuntur: Hac uidelicet causa. ut
ostendantur similia parentib age¬
re: et hereditario malo. longissiũ
funem trahere peccatorũ: ut quoꝵ
mutantur uitia. eorum supplicia

Expanded text:
ra cognoscere; tu autem, fili homira cognoscere; tu autem, fili hominis, judica eos, ut non prophetae sit responsio, sed sententia judicantis pro iniquitatibus quae fecerunt, et patrum secuti sunt scelera. Vel certe, si ultus eos fuero ultione, ut sit sensus: Tanta iniquitate cooperti sunt, ut ne emendatione quidem, et 224 correptione sint digni, secundum illud quod in propheta dicitur: Non visitabo ultra filias vestras, et nurus vestras, cum moechatae fuerint . Unde et peccatores, qui in profundum venere peccati, dimittuntur ut faciant desideria cordis sui . Abominationes patrum suorum ostende eis, et dices ad illos. LXX: Iniquitates patrum eorum contestare eis, et dices ad eos. Si peccata patrum non redundant ad filios, quomodo abominationes, et iniquitates patrum nunc senioribus ponuntur? Hac videlicet causa, ut ostendantur similia parentibus agere, et haereditario malo, longissimum funem trahere peccatorum, ut quorum imitantur vitia, eorum supplicia
Abbreviated transcription (Latin):
sit. scire cur uenerint: et ad ea res¬
pondere. quȩ tacitus sermo in ani¬
mo continebat. Et factus ẽ ser¬
mo dñi ad me: dicens. Eili homi¬
nis. loquere seniorib isrł: et dices ad¬
÷ eos. Hȩc dicit dñs ds̃. Numquid ad
in t̾rogandũ me. uos uenistis: Ui¬
uo ego. quia ñ respondebo uob: ait
dñs ds̃. Scĩs. et congrue in t̾roganti¬
bus datur promissio: adhuc loquen¬
te te dicam ecce adsum: peccatori¬
bus aut̃ quales fuerunt seniores
isrł. et quorum scelera in consequen¬
tib propħa describit: ñ datur res¬
ponsio sed increpatio pro peccatis.
Et addit iusiurandum. uiuo ego:
ut firmior sit sententia denegan¬
tis. Quod aut̃ dixere septuaginta.
si respondero uob̃: symmachus ina¬
nifestius transtulit. ñ respondebo
uobis. Si iudicas eos: si iudicas fi.¬
li hominis. lxx. Si ultus eos fuero
ultione: fili hominas. Illi quidẽ
ad int̾rogandũ uenert̃. cupientes
de his quib ambigunt. et futu¬

Expanded text:
sit scire cur venerint, et ad ea ressit scire cur venerint, et ad ea respondere, quae tacitus sermo in animo continebat. « Et factus est sermo Domini ad me dicens: Fili hominis, loquere senioribus Israel, et dices ad eos: Haec dicit Dominus Deus: Nunquid ad interrogandum me vos venistis? Vivo ego, quia non respondebo vobis, ait Dominus Deus. Sanctis et congrua interrogantibus datur promissio, adhuc loquente te dicam: Ecce adsum. Peccatoribus autem, quales fuerunt seniores Israel, et quorum scelera in consequentibus propheta describit, non datur responsio; sed increpatio pro peccatis: et addit jusjurandum: vivo ego, ut firmior sit sententia denegantis. Quod autem dixere LXX, si respondero vobis: Symmachus manifestius transtulit, non respondebo vobis. Si judicas eos: si judicas, fili hominis. LXX: si ultus eos fuero ultione, fili hominis: Illi quidem ad interrogandum me venerunt, cupientes de his, quibus ambigunt, et futu
Abbreviated transcription (Latin):
das. uuas et lagunculam mellis:
ut de filii infirmitate cognosce¬
ret. Dauid quoq propħa. alium
int̾rogat propħam nathan: utrũ
templũ dño edificare debeat. Et
a hab sciscitatur : utrum ascendat
an ñ in ramothgalaad. In isaia qͦq
et in regum uolumine: quȩ senna¬
cherib uentura sint nuntiatur.
Nec mirũ si in ueteri testamento.
singulis quȩ uentura sunt ꝓpħȩ
annuntient : cum agabum lege¬
rimus quȩ paulo uentura sint
ꝓpħare. Scriptum ẽ enim in deu-¬
teronomio. Gentes quas dñs per-¬
diturus ẽ. in conspectu tuo: ĩstę
omina et diuinationes audient.
Tibi aut̃: ñ sic dedit dñs ds̃ tuus.
i entium enim ẽ audire chaldeos.
ariolos. aruspices. diumos. sortilo¬
gos. oracula demonũ: quib. erro¬
ri earum illuditur. Unde et numc
seniores isrł adeunt propħam. ut
int̾rogent ꝑ eum dñm: et tamen
de introgatione silent: ipso qui
int̾rogandus erat sciente. quid in-¬
t̃rogarent. Ut et in eo miraculũ

Expanded text:
das, uvas et lagunculam mellis, das, uvas et lagunculam mellis, ut de filii infirmitate cognosceret . David quoque propheta alium interrogat 223 prophetam Nathan, utrum templum Domino aedificare debeat . Et Achab sciscitatur, ascendat an et in Regum volumine, quae Sennacherich ventura sint nuntiantur . Nec mirum si in Veteri Testamento singulis, quae futura sunt, prophetae annuntient, cum Agabum legerimus , quae Paulo ventura sint prophetare. Scriptum est enim in Deuteronomio: « Gentes quas Dominus perditurus est, in conspectu tuo istae somnia et divinationes audient, tibi autem non sic dedit Dominus Deus tuus . » Gentium enim est adire Chaldaeos, ariolos, aruspices, divinos, sortilegos, oracula daemonum quibus errori earum illuditur. Unde et nunc seniores Israel adeunt prophetam, ut interrogarent per eum Dominum, et tamen de interrogatione silent, ipso qui interrogandus erat sciente quid interrogarent, ut et in eo miraculum
Abbreviated transcription (Latin):
aliis uerbis loquitur isaias. Inducã
famem et sitim suꝑ t̾ram: ñ famẽ
panis. et sitim aquȩ: sed famẽ au¬
diendi sermonis dei. Unde debemꝰ
plangere et lam̃tari suꝑ principes
isrł: quorum intio et suꝑbia iudȩa
deserta. et capta ẽ. icrłm. Et fac
 tum ẽ in anno septimo. in quinto.
in decima mensis. uenert̃ uiri de se¬
niorib isrł ut in t̾rogarent dñm :
et sederunt coram me. Post unde
cim menses. et quinq dies suꝑioris
uisionis. rursum sermo fit ad ꝓphe¬
tam: postquam uenert̃ de seniori¬
bus domus isrł ut int̾rogarent do¬
minũ. et sederunt coram co. Hanc
aut̃ fuisse consuetudinẽ popłi issł.
ut quicquid scire cupiebant a dño.
quęrerent ꝑ propħas : multa exem¬
pla testantur. S aul quęrens asi¬
nas ꝑgit ad samuel: accipitq con¬
silium a puero. ut offerat propħȩ
quartam partem sicli. E grotante
filio ieroboam. mittitur in silo ad
rens munuscula: panes et colliri¬

Expanded text:
aliis verbis loquitur Amos: « Inducam aliis verbis loquitur Amos: « Inducam famem et sitim super terram, non famem panis, neque sitim aquae, sed famem audiendi sermones Dei ; » unde debemus plangere et lamentari super principes Israel, quorum vitio et superbia Judaea deserta et capta est Jerusalem. Ctum est in anno septimo, in quinto, in decima mensis: venerunt viri de senioribus Israel, ut interrogarent Dominum, et sederucim menses, et quinque dies superioris visionis, rursum sermo fit ad prophetam, postquam venerunt viri de senioribus domus Israel, ut interrogarent Dominum et sederunt coram eo. Hanc autem fuisse consuetudinem populi Israel, ut quidquid scire cupiebant a Domino, quaererent per prophetas, multa exempla testantur. Saul quaerens asinas, pergit ad Samuelem, accepitque consilium a puero ut offerat prophetae quartam partem sicli. Aegrotante filio Jeroboam, mittitur in Sylo ad rens munuscula, panes et colliri
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm. ut dicant ex ea in istam ual¬
lem lacrimarum plurimos corru¬
isse. et reges eẽ. desisse: et uineam
quondam̃ pulcherrimã uento uren¬
te siccatam. ita ut nullus in ea uiren¬
tium palmitum remanserit: quam
postea sub urbis figura plangat hie¬
remias: nos intelligimꝰ suꝑ ęccłiam.
eo quod i nouissimo tempore mul¬
tiplicata iniquitate. refrigescat cari¬
tas multorũ: ita ut ꝓbentur si fieri
potest etiam electi dei. et principes
cius capiantur retib diaboli. qui ñ
sit unius regis captione contentus.
sed cotidie reges et principes caꝑe
festinet : sodm illud quod scriptum
ẽ escȩ eius electȩ. P almites quoq
ȩccłiȩ. qui dudum florib et rubori
sanguinis ȩquabantur: postea uen-¬
to urente siccentur. Quam expositio¬
nem. et euangelii parabola sonat :
in qua sole orto ea quȩ germinaue¬
rant ȩstuauert̃. et repente siccata
st̃: ita ut uix remaneat unus e pal-¬
mitib qui consurgat in uirgam.

Expanded text:
m referunt, ut dicant ex ea in istam valm referunt, ut dicant ex ea in istam vallem lacrymarum plurimos corruisse, et reges esse desisse, et vineam quondam pulcherrimam vento urente siccatam, ita ut nullus in ea virentium palmitum remanserit, quam postea sub urbis figura plangat Jeremias nos intelligimus super Ecclesiam, eo quod in novissimo tempore multiplicata iniquitate refrigescet charitas multorum, ita ut probentur, si fieri potest, etiam electi Dei, et principes ejus capiantur retibus diaboli, qui non sit unius regis captione contentus, sed quotidie reges et principes capere festinet, secundum illud quod scriptum est, « Escae ejus electae. » Palmites quoque ecclesiae, qui dudum floribus et rubori sanguinis aequabantur, postea vento urente siccentur. Quam expositionem et Evangelii parabola sonat , in qua, sole orto, ea quae germinaverant aestuaverunt, et repente siccata sunt, ita ut vix remaneat unus e palmitibus, qui consurgat in virgam
Abbreviated transcription (Latin):
uineȩ: et ęxinde ñ fuit in ipsa umea.
uirga fortis. et sceptrũ dominantiũ.
Nullus enim remansit de regib qui
popłm gub̾naree : sed cum iohanna
filio thareȩ. ad egiptum confugert̃.
Iccnro planctus ẽ. et in parabola la¬
m̃tationis: ut plangatur regium
genus quod in iudea ultra cessauit:
donec ueniret cui repositum ẽ. et ip¬
se erat expectatio gentium. Ex quo
ꝑspicuum ẽ. et suꝑiorem lectionem
in qua dicitur. quare mat̾ tua lee¬
na int̃ leones cubauit. et hanc iN
qua scriptum ẽ mat̃ tua quasi ui¬
nea in sanguine tuo suꝑ aquã plan¬
tata. ad ierłm ꝑtinere : quȩ ꝑdidit
leones et palmites suos: et ñ reman¬
sit in ea uirga quȩ consurgeret in
tribum. siue in sceptra dominanti¬
um. Aplanctu enim incipit : et fi¬
cipio: et nunc in fine planctus ẽ et
lam̃tatio: planctuq parabole. stirpᷤ
regia prosequenda. ꝑ orro scđm ana¬
gogen quod alii ad cȩlestem refert̃

Expanded text:
vineae, et exinde non fuit in ipsa vinea vineae, et exinde non fuit in ipsa vinea fortis virga et sceptrum dominantium. Nullus enim remanserat de regibus, qui populum gubernaret, sed cum Joanna filio Care, ad Aegyptum confugerunt, idcirco planctus est, et parabola lamentationis, ut plangatur regium genus, quod in Judaea ultra cessavit, donec veniret, cui repositum est: « Et ipse erat exspectatio gentium. » Ex quo perspicuum est, et superiorem lectionem, in qua dicitur: « Quare mater tua leaena inter leones cubavit? » et hanc in qua scriptum est: « Mater tua quasi vinea in sanguine tuo, super aquam plantata » ad Jerusalem pertinere, quae perdidit leones et palmites suos, et non remansit virga in ea, quae consurgeret in tribum sive in sceptrum dominantium. A planctu enim incipit, et fit, in principio et nunc in fine planctus est, et in lamentatione planctuque parabolae stirpe regia prosequenda. Porro secundum ἀνάγογην quod alii ad coelestem Jerusale
Abbreviated transcription (Latin):
elegans uitis translatio custodiret.
Quamus enim pulchra sit uinea.
et longis propaginib extendatur: si
hastilia calamosq subtraxeris. terrȩ
umeta. arescit calore: maxime si uen¬
tus urens quem greci ualeosa uocatt..
siccauerit fructus eius: ut emarces¬
cat. et quasi ignis cremetur ardori¬
bus. Quod aut̃ in septuagnnta addi¬
tum ẽ uindicati sunt. pro eo quod
m hebraico scriptum ẽ marcuert̃:
quam consequentiam hab̾e possit.
scire ñ ualeo. Illa igitur uinea tan¬
tȩ ubertatis et fructuum. tantęq
pulchritudinis. quȩ modo transplan¬
tata ẽ. in desertum. in t̾ra inuuia et
sitienti : significat t̾ram babylonis
ad quam trans lati sunt. uel ȩgyp¬
tum quo confugert. aut ipsam ter¬
ram iudȩam. in qua pauci pauꝑes
remansert̃ : quib p̃fectus erat go
reliquias populi. Contra quẽ sur¬
rexit de stirpe regia. et de uirga ra¬
morũ uineȩ. ismael qui int̾fecit eum
in masefa. et comedit omnẽ fructũ

Expanded text:
elegans vitis translatio custodiret. elegans vitis translatio custodiret. Quamvis enim pulchra sit vinea, et longis propaginibus extendatur, si hastilia calamosque subtraxeris, terrae juncta, arescit calore, maxime si ventus urens, quem Graeci καύσωμα vocant, siccaverit fructum ejus, ut emarcescat, et quasi ignis cremetur ardoribus. Quod autem in Septuaginta additum est: Vindicati sunt, pro eo quod in Hebraico scriptum est, emarcuerunt, quam consequentiam habere possit, scire non valeo. Illa igitur vinea tantae ubertatis, et fructuum, tantaeque pulchritudinis, quomodo nunc transplantata est in desertum, in terra invia et sitienti? Significat autem terram Babylonis ad quam translati sunt, vel Aegyptum, quo confugerunt, aut ipsam terram Judaeam, in qua pauci pauperes remanserunt, quibus praefectus erat Godreliquias populi. Contra quem surrexit de stirpe regia et de virga ramorum vineae Ismael, qui interfecit eum in Masepha, et comedit omnem fructum
Abbreviated transcription (Latin):
lam̃tationis ẽ : et erit in planctũ.
Diuersis sermonib una res dicit᷑.
Et quomodo in suꝑiorib legimꝰ
ierłm pulchrȩ mulieri cõparatã:
et rursum leenȩ. quȩ in cubiculo
suo leones nutrierit: sic nunc ui-¬
ti. uel uieȩ pulcherrimȩ cõpara¬
tur. Quȩ suꝑ aquas plantata sit
multas : et iccireo humore nutriti
palmites in tantum creuerint. ut
unus palmes quem scriptura uirgã
solidissimã siue fortissimã nuncũ¬
pat. ꝓfecerit in sceptra dominantiũ.
Pro quo uertere septuaginta in tri¬
bum ducum: ut scilicet reges ex
ea fierent. Tantȩ aut̃ erat ĩpsa ui-¬
nea pulchritudinis: ut splendor in¬
roris eius. florib mali punici coȩ-¬
quetur. Quod in hebraico dicitur.
quasi uinea in sangume tuo: rubo¬
re florum sangumi cõparato. Exal¬
tata ergo uinea et erecta. quia su¬
ꝑbis deus resistit. humilib autẽ
dat grãm: euulsa ẽ. in furore dñi.
in tramq proiecta: ut ruinas ierłm.

Expanded text:
lamentationis est, et erit in planctum. lamentationis est, et erit in planctum. Diversis sermonibus una res dicitur. Et quomodo in superioribus legimus Jerusalem pulchrae mulieri comparatam, et rursum leaenae quae in cubili suo leones nutrierit, sic nunc viti vel vineae pulcherrimae comparatur, quae super aquas plantata sit multas, et idcirco humore nutriti palmites in tantum increverint, ut unus palmes, quem Scriptura virgam solidissimam, sive fortissimam nuncupat, profecerit in sceptra dominantium. Pro quo vertere Septuaginta, in tribum ducum, ut scilicet reges ex ea fierint. Tantae autem erat ipsa vinea pulchritudinis, ut splendor viroris ejus, floribus mali punici coaequaretur, quod in Hebraico dicitur quasi vinea in sanguine tuo, rubore florum sanguini comparato, exaltata 221 ergo vinea erecta: Quia superbis Deus resistit, humilibus autem dat gratiam , evulsa est in furore Domini in terramque projecta, ut ruinas Jerusalem,
Abbreviated transcription (Latin):
runt. et arefactȩ sunt uirgę roboris
cius: ignis comedit eam. Et nunc
transplantata ẽ in desertum: in t̾ra
inuia et sitienti. & egressus ẽ. ignis
de uirga ramoꝵ eius: qui fructum
eius comedit. Et ñ fuit in ea uir¬
ga fortis: sceptrũ dñantium. P lan¬
ctus ẽ: et erit in planctũ .Lxx. Mat̃¬
granatis. in aqua plantata: fructus
cius et germen illius. factum ẽ. ex
aqua multa. & facta ẽ ei uirga for¬
titudinis in tribum ducum: et exal¬
: tata c̃. magnitudine sua. in medio pro¬
paginum. Et uidit magnitudinem
suam in multitudine palmitũ suoꝵ:
et confracta in furore. in t̾ram ꝓiec¬
ta ẽ. Et uentus urens arefecit electa
eius : uindicati sunt. et arefacta ẽ
uirga fortitudinis eius: ignis con¬
sumpsit eam. & nunc plantauert̃
eam in deserto: in t̾ra sine aqua. Et
exiuit ignis de uirga electorũ eius.¬
: et comẽdit eam: et ñ erat in ea uir¬
ga fortitudinis. Trib in parabola

Expanded text:
runt et arefactae sunt virgae roboris runt et arefactae sunt virgae roboris eius ignis comedit eam et nunc transplantata est in desertum in terra invia et sitienti et egressus est ignis de virga ramorum eius qui fructum eius comedit et non fuit in ea virga fortis sceptrum dominantium planctus est et erit in planctum et facgranatis in aqua plantata. Fructus ejus et germen illius factum est ex aqua multa. Et facta est ei virga fortitudinis in tribum ducum: et exaltata est magnitudine sua in medio propaginum. Et vidit magnitudinem suam in multitudine palmitum suorum, et confracta est in furore: in terram projecta est, et ventus urens arefecit electa ejus. Vindicati sunt, et arefacta est virga fortitudinis ejus. Ignis consumpsit eam, et nunc plantaverunt eam in deserto in terra sine aqua, et exivit ignis de virga electorum ejus, et comedit eam, et non erat in ea virga fortitudinis. Tribus in parabolam
Abbreviated transcription (Latin):
portatus ẽ : sed ut leonis seruetur
translatio. qui capitur in foueis ca-¬
tenisq constringitur: et in caueis
reseruatur. Alioquin. uixta histo¬
riam hoc de sedechia legimus: qui
post iechoniam. rex ierłm constitutꝰ
ẽ. Q hȩc fecit occasio: ut quia cate¬
nȩ leguntur et caueȩ. et carcer no¬
minatur: sedechram potius quam
iechoniam. pleriq intelligant. Ser¬
uatus igitur in carcere ẽ. nec int̾fe¬
ctus: et tantũ modo sublatus e reg¬
no. Ceterum. sedechiam cȩcum dũ¬
ccum in babylonem. ibiq statim oc-¬
cisum: narrat historia. ¶ater tua.¬
quasi umea in sangume tuo: suꝑ
aquam plantata. F ructus eius et¬
 frondes eius. creuert̃ ex aquis mul¬
tis : et factȩ sunt ei uirgę solidȩ i
sceptra dominantiũ. Et̃ exaltata ẽ.
statura eius int̾ frondes: et uidit
altitudinẽ suam in multitudine
palmitũ suorum. Et euulsa ẽ iN¬
s ira. in t̾ramq ꝓiecta: et uentus
urens siccauit fructũ cius. Martue¬

Expanded text:
portatus est; sed ut leonis servetur portatus est; sed ut leonis servetur translatio, qui capitur in foveis, catenisque constringitur, et in caveis reservatur. Alioquin juxta historiam: hoc de Sedecia legimus, qui post Jechoniam rex Jerusalem constitutus est. Et haec fecit occasio, ut quia catenae leguntur, et caveae, et carcer nominatur, Sedeciam potius quam Jechoniam plerique intelligant. Servatus igitur in carcere est, 220 nec interfectus, et tantummodo sublatus e regno. Caeterum Sedeciam caecum ductum in Babylonem, ibique statim occisum, narrat historia. quasi vinea in sanguine tuo super aquam plantata fructus eius et frondes eius creverunt ex aquis multis et factae sunt ei virgae solidae in sceptra dominantium et exaltata est statura eius inter frondes et vidit altitudinem suam in multitudine palmitum suorum et evulsa est in ira in terramque proiecta et ventus urens siccavit fructum eius marcue
Abbreviated transcription (Latin):
set egyptius: cepit eum. Non absq
uulnerib. siue in fouea. ut proprie
in hebraico continetur: ut conser-¬
uet tropologicam captionem leo¬
num: qua semꝑ in foucis capi so-¬
lent. Et adduxit eum in chamo.
siue in catenis in t̾ram ȩgypti:
ibiq mortuus ẽ Quod cum uidis¬
set mat̾ eius ierłm quȩ cum ge-¬
nuerat. quȩ nutrierat. quȩ consti¬
tuerat in regem. quod perisset ex-¬
pectatio eius: tulit de aliis regib
iechoniam filium ioachim. et con¬
stituit in regem. Qui et ipse p̃deces.¬
soris imitatus crudelitatem: sub leo¬
nis feritate describitur. quod homi¬
nes deuorarit. multas uiduas fece¬
rit. ad desertum adduxerit ciuita¬
tes: et ad uocem rugitus eiꝰ trita
sit uniuersa ꝓuitia: ita ut conue-¬
nirent ad eum gentes. et expande.
rent rete suum. et in fouea cape¬
rent. et mitterent eum in caueam.
et in catenas. N on quo hoc iechoniȩ
factum sit. ipse enim se tradidit
regi babylonio. et in chaldeam as¬

Expanded text:
set Aegyptius, cepit eum non absque set Aegyptius, cepit eum non absque vulneribus, sive in fovea, ut proprie in Hebraico continetur: ut conservet tropologicam captionem leonum, qua semper in foveis capi solent. Et adduxit eum in chamo sive in catenis in terram Aegypti, ibique mortuus est. Quod cum vidisset mater ejus Jerusalem, quae eum genuerat, quae nutrierat, quae constituerat in regnum, quod perisset expectatio ejus, tulit de aliis regibus Jechoniam, filium Joacim, et constituit in regem. Qui et ipse praecessoris imitatus crudelitatem, sub leonis feritate describitur, quod homines devorarit, multas viduas fecerit, ad desertum adduxerit civitates; et ad vocem rugitus ejus territa sit universa provincia, ita ut convenirent ad eum gentes, et expanderent super eum rete suum, et in fovea caperent, et mitterent eum in caveam, et in catenas, non quod hoc Jechoniae factum sit, ipse enim se tradidit regi Babylonio, et in Chaldeam as
Abbreviated transcription (Latin):
ctus igitur suꝑ principes ẽ: om̃s
uidelicet qui de iosiȩ stirpe gene¬
rati sunt. Mat̃ principũ ierłm:
leena appellatur. Quȩ leunculos ge¬
nuit et nutriuit: unumq de leun¬
culis suis eduxit. et fecit leonem:
ioachat significans filium iosiae:
quẽ nechao pharao duxit in ȩgyp¬
tum: et pro eo constituit ioachim.
Quo mortuo. iechonias filius eius
rex constitutus: cũ matre et opti¬
matib ciuitatis. a nabuchodonosor
ductus ẽ. babylonem. De quo nasci¬
tur salathiel pat̾ torobabel: qui ex
co quod in babylone natus ẽ. no¬
men accepit. ꝑ spicuumq ẽ. sub
metaphora leenȩ leunculorũ et leo¬
nis. rursumq alterius leonis. illa
describi: quȩ eo tempore. iam facta
erant. quo hȩc propħa dicebat. Post¬
quam enim ierłm eduxit de stirpe
regia ioachat filium iosiȩ. et consti¬
tuit in regem: tam crudelis in bre¬
ui extitit tempore: ut tropologicȩ
cȩpisse p̃das. et homines deuorasse
memoretur. Ad quem cum uenis¬

Expanded text:
s est, omnes videlicet, qui de Josiae stirpe generati sunt. Mater principum Jerusalem leaena appellatur; quae leunculos genuit et nutrivit, unumque de leunculis suis eduxit. « Et fecit leonem, » Joachaz significans filium Josiae, quem Nechao Pharao duxit in Aegyptum, et pro eo constituit Joachim. Quo mortuo Jechonias filius ejus rex constituitur, cum matre et optimatibus civitatis a Nabuchodonosor ductus est in Babylonem. De quo nascitur Salathiel pater Zorobabel, qui ex eo quod in Babylone natus est, nomen accepit . Perspicuumque est sub metaphora leaenae, leunculorum, et leonis, rursumque alterius leonis, illa describi quae eo tempore jam facta erant, quo haec propheta dicebat. Postquam enim Jerusalem eduxit de stirpe regia Joachaz filium Josiae, et constituit in regem, tam crudelis in brevi exstitit tempore, ut tropologice cepisse praedas, et homines devorasse memoretur. Ad quem cum venis
Abbreviated transcription (Latin):
us suꝑ eos ut ñ interficerem eos:
nec consumpsi cos in deserto .Lxx.
& ego leuaui manũ meã suꝑ eos
in deserto. ut omĩno ñ introduce¬
⁊ rem eos in t̾ram quam dedi cis. ter¬
ram fluentem lacte et melle : fa¬
uus ẽ. ultra omnẽ t̾ram eo quod iu¬
stificationes meas reppulert̃. et in
÷ p̃ceptis meis ñ ambulauert̃. et. sab¬
⁊ bata mea uiolauert̃: et post cogita¬
tiones cordium suoꝵ ambulant.
Et peꝑcit oculus meus suꝑ eos. ne
delerem eos: et ñ interfeci eos iN¬
: consũptionem. in deserto. Decreue¬
ram quidem. ut totum furorẽ meã
effunderem suꝑ eos. et delerem illos
atq consumerẽ : sed feci propt̃ no¬
men meũ. ne uiolaretur in gen¬
tib. amalechytis uidelicet et reli¬
quis. quȩ contra eos in solitudine
dimicarunt: ut nequa quam in¬
troducerem eos in t̾ram quam eis
pollicitus sum. fluentem lacte et
melle. quȩ p̃cipua t̾rarum ẽ siue¬

Expanded text:
us super eos, ut non interficerem eos, us super eos, ut non interficerem eos, nec consumpsi eos in deserto. LXX: Et ego levavi manum meam super eos in deserto, ut omnino non introducerem eos in terram quam dedi eis: terram fluentem lacte et melle: favus est ultra omnem terram: eo quod justificationes meas repulerunt, et in praeceptis meis non ambulaverunt, et sabbata mea violaverunt, et post cogitationes cordium suorum ambulaverunt. Et pepercit oculus meus super eos, ne delerem eos, et non interfeci eos, in consumptionem in deserto. Decreveram quidem ut totum furorem meum effunderem super eos, et delerem illos atque consumerem: sed feci propter nomen meum ne violaretur in gentibus, Amalecitis videlicet et reliquis , quae contra eos in solitudine dimicarunt, ut nequaquam inducerem eos in terram, quam eis pollicitus sum fluentem lacte et melle, quae praecipua terrarum omniu
Abbreviated transcription (Latin):
suum suꝑ eos in deserto. et consu¬
meret illos: quando locutus ẽ. ad
moysen. Dimitte me: et iratus fu¬
rore contra eos. delebo illos. S ed
noluit facere parcens egiptiis et
cęteris gentib. ne scandalitarent᷑:
et ipsis quoꝵ misertus ẽ expectans
pęnitentiã conuersoꝵ. Notandũq
quod quando constitutis in ęgip¬
to loquebatur post offensam : feci
ait propt̾ nomen meũ: ut ñ uiola-¬
retur coram gentib. de quib cie-¬
ci eos in conspectu earum. Tunc enĩ
adhuc in medio erant: quia ñdũ
exierant. Nunc aut̃ postquã egres¬
si sunt: dicitur. de quib eieci cos
in conspectu earum. Ego igitur¬
leuaui manũ meã suꝑ eos in deser¬
to. ne inducerem eos in t̾ram quã¬
⁊ dedi eis fluentem lacte et melle.
p̃cipuam t̾rarum om̃ium: quia ui¬
dicia mea proiecert̃. et in p̃ceptis
meis ñ ambulauert̃. et sabbata mea
uolauer̃t. Post idola enim cor eoꝵ
gradiebatur. Et peꝑcit oculus me¬

Expanded text:
suum super eos in deserto, et consusuum super eos in deserto, et consumeret eos quando locutus est ad Moysen: « Dimitte me et iratus furore contra eos delebo illos . » Sed noluit facere, parcens Aegyptiis et caeteris gentibus, ne scandalizarentur, et ipsis quorum misertus est, exspectans poenitentiam conversorum; notandumque, quod quando constitutis in Aegypto loquebatur post offensam, « Feci, ait, propter nomen meum ut non violaretur coram gentibus, de quibus ejeci eos in conspectu earum: Tunc enim adhuc in medio erant, quia necdum exierant. Nunc autem postquam egressi sunt, dicitur: « De quibus ejeci eos in conspectu earum. levavi manum meam super eos in deserto, ne inducerem eos in terram quam dedi eis, fluentem lacte et melle, precipuam terrarum omnium. Erudicia mea projecerant, et in praeceptis meis non ambulaverant, et sabbata mea violaverant. Post idola enim cor eorum gradiebatur, et pepercit oculus me
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ ẽ. uobis. Qui uolauerit illud:
morte morietur. O mĩs qui fecerit
in eo opus: int̾ficietur aranta illa
de medio populi sui. Ergo sabbatũ.
et circumcisio. in signum data sunt
ueri sabbati. et uerȩ circumcisionis:
ut sciamus in ꝑfecto et ęt̃no sabba¬
to requiescendum a seculi oꝑibus.
et ñ p̃putium. sed cor circuncidamꝰ.
Unde in sex dieb oꝑantes. die sep¬
timo requiescimaus: ut nichil aliud
die ac nocte faciamus. nisi omne
quod uiuimus. deberi dño noueri¬
mus: et redeunte ebdomada. totos
nos eius nomini consecremus : ut
ꝑ scĩficationem diei. recordem᷑ dñi
qui sanctificat nos. Hȩc p̃cepta et
iustificationes. et obseruantiam sab¬
bati. dedit dñs in deserto. ut facien¬
tes illa uiuerent in eis: ñ de illis ad
maiora transirent: sicut illis iN
euangłio ꝓmissum ẽ. Quȩ illi iola¬
uerunt ñ semel et parum. sed uehe¬
ment̃: ut uiolationis ttngacie mon
straretur. Dixit ergo. et in sua men¬
te decreuit. ut effunderet furorem

Expanded text:
est vobis. Qui violaverit illud, morte morietur. Omnis qui fecerit in eo opus, interficietur anima illa de medio populi sui . Ergo sabbatum et circumcisio in signum data sunt veri sabbati, et verae circumcisionis: ut sciamus nobis in perfecto, et aeterno sabbato requiescendum a saeculi operibus, et non praeputium, sed cor circumcidamus. Unde in sex diebus operantes, die septimo requiescimus, ut nihil aliud die ac nocte faciamus, nisi omne quod vivimus, deberi Domino noverimus, et redeunte hebdomade, totos nos ejus nomini consecremus, ut per sanctificationem diei, recordemur Domini qui sanctificat nos. Haec praecepta et justificationes, et observantiam sabbati dedit Dominus in deserto, ut facientes illa viverent in eis: non de illis ad majora transirent, sicut in Evangelio promissum est. Quae illi violaverunt, non semel nec parum. Sed vehementer, ut violatstraretur. Dixit ergo et in sua mente decrevit ut effunderet furorem
Abbreviated transcription (Latin):
occidentẽ litteram: et uiuere xp̃ia¬
nos intelligendes sp̃m uiuificantẽ.
Longum ẽ. si uoluerimꝰ probare te¬
stimoniis. ubi p̃cepta dñi et ubi iu-¬
stificationes cẽ. dicantur: et quib sin¬
gula. uel diuersitatib uel obscuri-¬
tatib inuoluant᷑. Unde et in p̃sen¬
ti loco infertur. Hic iustus ẽ: uita
uiuet. ait dñs ds̃. Qui hȩc fecerit et
illa ñ fecerit: nequaquã punietur
delictis patris : sed suis uiuet uirtu¬
tib. Quod si genuerit filium latro¬
nem effundentẽ sanguinẽ. et fecerit
÷ transtuler̃t. et fecerit peccata. in ura
patris sin iusti ñ ambulauerit: et hȩc
quidem omĩa ñ facientẽ. sed iN
montib comedentẽ. et uxorem ꝓ

Expanded text:
occidentem litteram, et vivere Christiaoccidentem litteram, et vivere Christianos intelligentes spiritum vivificantem. Longum est, si voluerimus probare testimoniis, ubi praecepta Domini, et ubi justificationes esse dicantur, et quibus singula, vel diversitatibus, vel obscuritatibus involvantur. Unde et in praesenti loco infertur: Hic justus est, vita vivet, ait Dominus Deus. Qui haec fecerit, et illa non fecerit, nequaquam punietur delictis patris, sed suis vivet virtutibus. Quod si genuerit filium latronem, effundentem sanguinem, et fecerit X transtulerunt, et fecerit peccata: in via patris sui justi non ambulaverit, et haec quidem omnia non facientem, sed in montibus c
Abbreviated transcription (Latin):
post omĩa corrigere iudiciũ. Quam¬
obrem. et apłs rep̃hendit eos qui in
ȩccłia constituti st̃: quod habeant
int̾ se iudicia. Minimꝰq eligitur atq
contẽptus. qui uixta euangeliũ pri¬
mus ẽ. ut iudicet int̃ uirum et inrũ:
ritatem iudicii ꝑuenire. S equitur in
sexto decimo loco. in p̃ceptis meis am¬
bulauerit: et in septimo decio. iu¬
dicia siue iustificationes meas custo¬
dierit ut facrat ea: factaq custodi¬
at. Quorũ utrũq multiplicẽ habet
intelligentiam : si uelimꝰ omĩa legis
mandata replicare. in quib p̃cepta
dñi. et in quib iustificationes ẽẽ. di¬
cantur. Plenus ẽ. p̃ceptoꝵ et iustifica¬
mus: et ex parte octauus decimus.
in quo seriptum ẽ. iusticiȩ dñi rectȩ.
lȩtificantes corda: et p̃ceptum dñi
lucidum. illuminans oculos. In quo
quęrit᷑. quomodo in hoc codem pro¬
pħa dixerit ds̃: dedi eis iustificatio¬
quentib ñ uiuere iudȩos sequentes

Expanded text:
post omnia corrigere judicium . » Quampost omnia corrigere judicium . » Quamobrem et Apostolus reprehendit eos qui in Ecclesia constituti sunt , quod habeant inter se judicia, minimusque eligitur atque contemptus. Quia juxta Evangelium primus est, ut judicet inter virum et virum, ritatem judicii pervenire. Sequitur. In sexto decimo loco: « In praeceptis meis ambulaverit; » et in decimo septimo: « Judicia sive justificationes meas custodierit, ut faciat ea factaque custodiat. » Quorum utrumque multiplicem habet intelligentiam, si velimus omnia legis mandata replicare, in quibus praecepta Domini, et in quibus justificationes esse dicuntur. Plenus est praeceptorum et justificamus, et ex parte decimus octavus, in quo scriptum est: « Justitiae Domini rectae laetificantes corda; » et: « Praeceptum Domini lucidum, illuminans oculos . In quo quaeritur, quomodo in hoc eodem propheta dixerit Deus: Dedi eis justificatioquentibus, non vivere Judaeos sequentes
Abbreviated transcription (Latin):
iniqua labia. a te procul remoue. Et
in psalmis: iniquitatẽ in excelsũ lo¬
cuti sunt. Pes quoq currit ad iniqͥta¬
tem: et oculus si alienam mulierem
concupiseat : ne sit eius imitator de
quo dicitur. Iniquitatẽ non fecit :
et dolus ñ est inuentus in ore eius.
Unde et de iniqͦ mãmona iubemur
facere nob̾ amicos: qui nos in ȩterna
recipiant tab̃nacula. Quntũ decimũ
ẽ: iudicium uerũ fecerit int̾ uirũ et
uirum. siue ꝓximũ suum: quod inde¬
tur idem sonare qđ primũ. ubi scri¬
ptum ẽ si fuerit iustus et fecerit iu¬
dicium: sed addita ueritate iudicii.
quod facit int̾ inrũ et uirũ siue ꝓxi¬
mũ suum. Ndisacia cernitur hab̾e
uirtutum. Unde et in prouerbioꝵ
exordio : post multa p̾cepta. correptio
infertur iudicii. Scire inquit sapi¬
entiam et disciplinã. et intelligere
uerba prudentiȩ: susciꝑe uersutias
sermonũ. et nosse iusticram uerã: et

Expanded text:
« Iniqua labia a te procul remove . » Et « Iniqua labia a te procul remove . » Et in Psalmis: « Iniquitatem in excelso locuti sunt . » Pes quoque currit ad iniquitatem, et oculus, si alienam mulierem concupiscat, nec sit ejus imitator, de quo dicitur: « Iniquitatem non fecit, et dolus non inventus est in ore ejus . » Unde et de iniquo mammona jubemur facere nobis amicos, qui nos in aeterna recipiant tabernacula . Quintum decimum est: « Judicium verum fecerit inter virum et virum, » sive proximum suum; quod videtur idem sonare, quod primum, ubi scriptum est: « Si fuerit justus et fecerit judicium. » Sed addita veritate judicii, quod facit inter virum et virum sive proximum suum, ἐπίτασιν cernitur habere virtutum. Unde et in Proverbiorum exordio, post multa praecepta, correptio infertur judicii: « Scire, inquit, sapientiam et disciplinam, et intelligere verba prudentiae, suscipere versutias sermonum, et nosse justitiam veram, et
Abbreviated transcription (Latin):
messe recipiamꝰ quindecim: hoc ẽ
amplius partẽ mediã. Qui iustissi¬
mũ se putauerit: quartam plus
accipiet portionẽ. Et solent argu¬
nĩtarii hoc dicere. Dedi unũ mo¬
dium: qui satis fecit decem modi¬
os. Nonne iustum ẽ. ut mediũ mo¬
dium de meo plus accipiam: cũ
ille mea liberalitate nouem et se¬
mis. de meo habeat: Nolite erra¬
pondeat enim nob̾ breuit̃ fȩnera¬
tor misericors: utrum habenti de¬
derit. an ñ habenti. Si habenti:
utiq dare ñ debuerat: sed dedit.
quasi ñ habenti. Ergo quare plus
exigit. quasi ab habente: Alii pro
pecunia fęnerata. solent munus¬
cula acciꝑe diuersi generis: et ñ
intelligunt usuram̃ apellari et su¬
ꝑabindantrã. quicquid illud ẽ si
ab eo quod dederint plus acceꝑint.
Quartus decimꝰ gradus. ab iniquita¬
te ait auerterit manũ suam: ut omĩ
oꝑe fugiat miquitatẽ. Non enim so¬
lum manu. sed et aliis menbris com¬
mittit᷑ mniquitas: dicente salomone:

Expanded text:
messe recipiamus quindecim, hoc est, messe recipiamus quindecim, hoc est, amplius partem mediam, qui justissimum se putaverit, quartam plus accipiet portionem. Et solent argumentari ac dicere: Dedi unum modium qui satus fecit decem modios, nonne justum est, ut medium modium de meo plus accipiam, cum ille mea liberalitate novem et semis de meo habeat? « Nolite errapondeat enim breviter nobis fenerator misericors utrum habenti dederit an non habenti? Si habenti utique dare non debuerat, sed dedit quasi non habenti. Ergo quare plus exigit quasi ab habente? Alii pro pecunia fenerata solent munuscula accipere diversi generis, et non intelligunt usuram appellari et superabundantiam quidquid illud est, si ab eo, quod dederint plus acceperint. Quartus decimus gradus: « Ab iniquitate, ait, averterit manum suam; » ut omni opere fugiat iniquitatem, non enim solum manibus, sed et aliis membris committitur iniquitas, dicente Salomone:
Abbreviated transcription (Latin):
usuram ñ dederit. In hebraico cun¬
ctarum specierum ustra ꝓhibetur:
in septuaginta tantum pecuniȩ:
mo scriptum ẽ. qui pecuniam suam
ñ dedit ad usuram. Et quomodo di¬
citur. frĩ tuo ñ fenerabis: aliet io
aut̃ fęnerabis : Sed uide ꝓfectum.
In principio legis. a fr̃ib tantum
fenus tollitur: in propħa. ab om¬
nib usura prohibetur: dicente hie¬
rechiele. pecuniã suam ñ dedit ad
usuram. Porro in euangłio uirtu¬
tis augm̃tum ẽ: p̃cipiente dño. fe¬
neramini his. a quib ñ speratis re¬
ciꝑe. Sequitur in t̃cio decimo loco:
et amplits ñ acceꝑit. Putant qui¬
dam usuram tantum eẽ. in pecu¬
nra : qđ p̃uidens scriptura diuina.
omĩ rei aufert suꝑ abundantiam:
ut plus ñ recipias. quam dedisti. So¬
lent in agris. frum̃ti et milii. uini et
olei. cȩterarũq specierum usurę ex¬
igi : siue ut appellat sermo diuinꝰ
abundantiã. Uerbi grã: ut hiemis
tẽpore demꝰ decem modios. et iti

Expanded text:
usuram non dederit. » In hebraico cunusuram non dederit. » In hebraico cunctarum specierum usura prohibetur, in Septuaginta tantum pecuniae, mo scriptum est: « Qui pecuniam suam non dedit ad usuram. » Et quomodo dicitur: « Fratri tuo non fenerabis, alieno autem fenerabis , » sed vide profectum in principio legis a fratribus tantum fenus tollitur; in Propheta, ab omnibus usura prohibetur, dicente Ezechiele, « pecuniam suam non dedit ad usuram. » Porro in Evangelio virtutis augmentum est, praecipiente Domino: « Feneramini his a quibus non speratis recipere. » Sequitur, in tertio decimo loco: « Et amplius non acceperit. » Putant quidam usuram tantum esse in pecunia. Quod praevidens Scriptura divina, omnis rei aufert superabundantiam, ut plus non recipias, quam dedisti. Solent in agris frumenti et milii, vini et olei, caeterarumque specierum usurae exigi, sive ut appellat sermo divinus abundantiae. Verbi gratia, ut hyemis tempore demus decem modios, et in