comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ab sorbeat᷑ mortale a uita. Uolumꝰ
ꝑuenire ad regnũ dĩ: sed ꝑmortẽ no¬
lumꝰ. Q tam̃ dicit tͥ necessitas. Hac ueni¬
es. Hac uenire dubitas homo. cũ hac
ad te uenerit ds̃. Quȩ st̃ etiã necessita¬
tes uincendarũ uetustissimarũ cupi¬
ditatũ. & annosarũ malarũ consue¬
tudinũ: Uincere consuetudinẽ dura
pugna nosti. Uides quã male facias. quã
detestabilit̾. quã infelicit̃. & facistam̃.
ecisti heri. facturuses hodie. Sic tibi
displicet cũ disputo. qͦmͦ displicet tͥ
cũ cogitas: & tam̃ facturuses hoc. Un¬
de raperis: Quis te captiuũ trahit:
An illa lȩx inmẽbris cuis repugnans le¬
gi m̃tistuȩ: Clamagͦ. Infelix egohõ.
quis me lib̾abit de corpore mortis huiꝰ:

Expanded text:
t absorbeatur mortale a vita . Volumus pervenire ad regnum Dei, sed per mortem nolumus: et tamen dicit tibi necessitas, Hac venies. Hac venire dubitas homo, cum hac ad te venerit Deus? Quae sunt etiam necessitates vincendarum vetustissimarum cupiditatum, et annosarum malarum consuetudinum? Vincere consuetudinem, dura pugna, nosti. Vides quam male facias, quam detestabiliter, quam infeliciter; et facis tamen: fecisti fieri, facturus es hodie. Si sic tibi displicet cum disputo, quomodo displicet tibi cum cogitas? Et tamen facturus es hoc. Unde raperis? quis te captivum trahit? An illa lex in membris tuis repugnans legi mentis tuae? Clama ergo: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis
Abbreviated transcription (Latin):
omĩ no pauor. eẽt. passuris. diceret᷑
quando ei ds p̃dixit futurã passionẽ suã.
cũ esses iunior cingebaste. & ibas quo
uolebas. cũ autẽ senior factꝰ fueris. alt̃
te cinget & ducet quotu ñ uis Hoc
aut̃ inqͥt dix̃. signi ficans qua morte
moreret᷑. Ergo si petrus apłs tanta
ꝑfectio. quo nollet iit. uolens nolens
mortuus. ẽ. sed uolens coronatꝰ. ẽ. qͥd
mirũ si est aliqͥs pauor inpassione etiã
iustoꝵ etiã scõꝵ: Pauor. ẽ ex humana
infirmitate. spes ex diuina ꝓmissione.
Qđ paues: tuũ. ẽ qđ sꝑas: donũ dĩ est
inte. & melius in pauore tuo agnoscis
te. ut inliberatione tua glorifices
qͥ fecit te. Paueat humana infirmitas
non ineo pauore deficit diuina miscđia.
Deniq pauens iste inde coepit. Inte dne
iste ñ est sine spe. Etiã si est aliqua in
humano corde conturbatio. ñ recedit
rus . ẽ. quȩdã in hoc psalmo quȩ quasi xp̃o
uideant᷑ ñ posse congruere. illi excellen.

Expanded text:
omnino pavor esset passuris, diceretur omnino pavor esset passuris, diceretur quando ei Dominus praedixit futuram suam passionem: Cum esses junior, cingebas te, et ibas quo volebas; cum autem senior factus fueris, alter te cinget, et ducet quo tu non vis? Hoc autem, inquit, dixit significans qua morte moreretur ? Ergo si Petrus apostolus tanta perfectione quo nollet iit nolens nolens mortuus est, sed volens coronatus est, quid mirum si est aliquis pavor in passione etiam justorum, etiam sanctorum? Pavor est ex humana infirmitate, spes ex divina promissione. Quod paves tuum est, quod speras donum Dei est in te. Et melius in pavore tuo agnoscis te, ut in liberatione tua glorifices qui fecit te. Paveat humana infirmitas, non in eo pavore deficit divina misericordia. Denique pavens iste inde coepit: In te, Don est sine spe. Etiam si est aliqua in humano corde conturbatio, non receditrus est quaedam in hoc psalmo, quae quasi Christo videantur non posse congruer
Abbreviated transcription (Latin):
Quare: Quia totꝰ xp̃c caput & corpus.
Caput. ille saluator corporis. qͥ iã ascen¬
dit incelũ corpus autẽ ȩccla quȩ labo¬
rat in t̾ra. Hoc autẽ corpus nisi connexi¬
one carit᷑is adhȩreret capiti suo. ut unꝰ
fieret ex capite & corpore: ñ de cȩlo
quendã ꝑsecutorẽ corripiens diceret
Saule saule qͥd me ꝑsequeris: Quando
qͦ mͦ eũ saulus int̾ra seuiens aduersus
xp̃ianos aliqͦ modo iniuria ꝑcellebat:
Nonait. qͥd scõs ineos. qͥd seruos meos. sed
qͥd me ꝑsequeris. hoc . ẽ. qͥd mẽbra mea:¬
Q caput ꝓmebris clamabat. & mẽbra
in sẽ caput transfigurabat. Uocẽ nanq
pedis suscipit lingua. Quando forte gͥ
contritꝰ pes dolet: clamat lingua. cal¬
cas me. Non enĩ ait calcas pedẽ meũ:
sed se dix̃ calcari. quã nemo tetigit.
Sed pes qͥ calcatꝰ ẽ. a lingua ñ separatꝰ.ẽ. Ergo
etiã sic ñ in congrue intelligit᷑ extasis
pauor. Quid enĩ dicã fr̃s: Si nullus

Expanded text:
Quare? Quia totus Christus caput et corpus. Quare? Quia totus Christus caput et corpus. Caput ille salvator corporis, qui jam ascendit in coelum; corpus autem Ecclesia, quae laborat in terra . Hoc autem corpus nisi connexione charitatis adhaereret capiti suo, ut unus fieret ex capite et corpore, non de coelo quemdam persecutorem corripiens diceret, Saule, Saule, quid me persequeris ? quando quomodo eum Saulus in terra saeviens adversus Christianos aliquo modo injuria percellebat? Non ait, Quid sanctos meos, quid servos meos? sed, quid me persequeris, hoc est, quid membra mea? caput pro membris clamabat, et membra in se caput transfigurabat. Vocem namque pedis suscipit lingua. Quando forte in turba contritus pes dolet, clamat lingua, Calcas me; non enim ait, Calcas pedem meum, sed se dixit calcari, quam nemo tetigit: sed pes qui calcatus est, a lingua non separatus est. Ergo etiam sic non incongrue intelligitur ecstasis, pavor. Quid enim dicam, fratres? Si nullus
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ pauorẽ bene intelligere in xp̃o
ꝓpinquante passione. qͥ ꝓpt̾ea uenerat.
ũ uenisset ad qđ uenerat. nunqͥd pa-¬
uebat moriturus Si ꝓrsus ita homo
ẽẽt. ut ds̃ ñ esset: magis gauderet resur¬
recturus. quã paueret moriturus.
Ueruntam̃ qͥa dignatꝰ ẽ. assumere for¬
mã serui. & in ea uestire se. qui est di¬
gnatꝰ assumere nos in sẽ. ñ ẽ. dedignatꝰ
transfigurare nos in se: & loqͥ uerb̃
nrĩs. ut & nos loquerem᷑ uerbis ipsiꝰ
Hȩc enĩ mira cõmutatio facta. ẽ: & diui¬
na st̃ pacta cõmertia. mutatio rerũ
celebrata in hoc mundo a negotiatore
celesti. Uenit accipe contumelias. dare
honores. Uente hau̾rire dolorẽ. dare
salutẽ. Uenit subire mortẽ. dare uitã.
Moriturus gͦ ex eo qđ nr̃m habebat. ñ
in se sed in nob pauebat. Quia & hoc
cdix̃ cristẽ. ẽẽ. animã suã usq ad mortẽ:
& utiq nos ipsi om̃s cũ illo. Nã sine illo
nos nichil. in illo autẽ. ipse xp̃c & nos

Expanded text:
intelligere in Christo propinquante passione, qui propter eam venerat? cum venisset ad quod venerat, numquid pavebat moriturus? Si prorsus ita homo esset, ut Deus non esset, magis gauderet resurrecturus, quam paveret moriturus? Verumtamen quia dignatus est assumere formam servi, et in ea nos vestire se; qui non est dedignatus assumere nos in se, non est dedignatus transfigurare nos in se, et loqui verbis nostris, ut et nos loqueremur verbis ipsius. Haec enim mira commutatio facta est, et divina sunt peracta commercia, mutatio rerum celebrata in hoc mundo a negotiatore coelesti: venit accipere contumelias, dare honores; venit haurire dolorem, dare salutem; venit subire mortem, dare vitam. Moriturus ergo ex eo quod nostrum habebat, non in se, sed in nobis pavebat; quia et hoc dixit, tristem esse animam suam usque ad mortem , et utique nos ipsi omnes cum illo. Nam sine illo, nos nihil; in illo autem, ipse Christus et nos.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa respęxisti humilitatẽ meã: saluã
fecisti de necessitatib animã meã. Unde
enĩ salua facta. ẽ de necessitatib anima
tua. nisi qͥa respecta . ẽ. humilitas tua:
Nisi pͥus humiliareris ñ te exaudiret:
qͥ te a necessitatib liberaret. Humiliatꝰ
est qͥdix̃. Infelix ego homo. qͥs me libera¬
bit de corpore mortis huiꝰ : Nonst̃ hu¬
miliati. qͥ ignorantes dĩ iusticiã & suã

Expanded text:
tatem meam, salvam fecisti de necessitatibus animam meam. Unde enim facta est salva de necessitatibus anima tua, nisi quia respecta est humilitas tua? Nisi prius humiliareris, non te exaudiret, qui te a necessitatibus liberaret. Humiliatus est qui dixit: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Non sunt humiliati, q
Abbreviated transcription (Latin):
dis athletã dñi ab agonitheta petentẽ
adiutoriũ pugnȩ suȩ:: nonenĩ sic te ex¬
pectat ds̃ certantẽ. quomͦ tẽ expectat
editor. si forte pugnes inamphitheatro.
Ille tͥ p̃miũ dare potest si uiceris. adiu¬
uare te ꝑiclitantẽ ñ potest. Non sic ȩxpe¬
Ctat ds̃. Uide gͦ attende eũ qͥdicit Con¬
delector enĩ legidĩ scđm interiorẽ ho¬
minẽ. Uideo autẽ aliã legẽ in mẽbris
meis repugnantẽ legi m̃tis meȩ. & capti

Expanded text:
dis athletam Domini ab agonotheta petentem dis athletam Domini ab agonotheta petentem adjutorium pugnae suae? Non enim sic te exspectat Deus certantem, quomodo te exspectat editor, si forte pugnes in amphitheatro: ille tibi praemium dare potest si viceris, adjuvare te periclitantem non potest. Non sic exspectat Deus. Vide ergo, attende eum qui dicit: Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem, video autem aliam legem in membris meis repugnantem leg
Abbreviated transcription (Latin):
fuã uolentes c̃stituere: iusticiȩ dĩ ñ
sunt subiecti. Si gͦ idõ ñ scđm scien¬
tiã ⁊ elũ dĩ habent qͥa ignorant dĩ
iusticiã & uolunt suã cõnstituere.
quasi exse ipsis iusti fiant: idõ gr̃am
ñ cognouer̃. qͥa gratis saluari noluer̃.
Quis. ẽ. qͥ saluat᷑ gratis: In quo ñ inue¬
nit saluator quid coronet. sed qͥd dã¬
net: Non inuenit meritabonors. sed in¬
uenit merita supplicioꝵ. Si agat tan¬
damnandus. ẽ. peccator. Hac regula
si ageret. quẽ liberaret: Om̃s peccato¬
res inuenit. Solus sine peccato uenit. qͥ
nos peccatores inuenit. Hoc ait apłs. om̃s
enĩ peccauer̃ & egent gła dĩ. Quid est
egent gładĩ: Ut ipse liberet ñ tii. Quia
tu te lib̾are ñ potes. indiges liberatore.
Quidd ẽ. qđ te iactas Quid ẽ. qđ de lege¬
& de iusticia p̾sumis: Non uides qͥd intꝰ
confligat in te de te aduersus te. Non
audis pugnantẽ. & confitentẽ & adiu¬
toriũ in pugna desiderantẽ: Nonau¬

Expanded text:
entes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Si ergo ideo non secundum scientiam zelum Dei habent, quia ignorant Dei justitiam et volunt suam constituere, quasi ex seipsis justi fiant; ideo gratiam Dei non cognoverunt, quia gratis salvari noluerunt. Quis est qui salvatur gratis? In quo non invenit Salvator quod coronet, sed quod damnet; non invenit merita bonorum, sed invenit merita suppliciorum. Si agat tandamnandus est peccator. Hac regula si ageret, quem liberaret? Omnes peccatores invenit: solus sine peccato venit, qui nos peccatores invenit. Hoc ait Apostolus: Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Quid est, egent gloria Dei? Ut ipse liberet, non tu: quia tu te liberare non potes, indiges liberatore. Quid est quod te jactas? Quid est quod de Lege et justitia praesumis? Non vides quid intus confligat in te, de te, adversus te? Non audis pugnantem, et confitentem, et adjutorium in pugna desiderantem? Non au
Abbreviated transcription (Latin):
si ea tantũ agere uellemꝰ & ea tantũ con¬
tẽplari quȩ m̃tis excessu intuem᷑. uo¬
biscũ ñ essemꝰ. sed essemꝰ insupnis tanq
contẽptis uob̃. Et qͣndo nos ađ illa supio¬
ra & interiora firmo passu sequeremini.
nisi rursus cõpellente nos caritate xp̃i.¬

Expanded text:
si ea tantum agere vellemus, et ea tantum consi ea tantum agere vellemus, et ea tantum contemplari quae mentis excessu intuemur, vobiscum non essemus, sed essemus in supernis, tanquam contemptis vobis: et quando nos ad illa superiora et interiora infirmo passu sequeremini, nisi rursus compellente nos charitate Chri
Abbreviated transcription (Latin):
Salmi huiꝰ quẽ mͦ cantauimꝰ.
quantũ possumꝰ secreta rimem᷑.
& inde sermonẽ sculpatũ redda¬
mus aurib & m̃tib ur̃is. Titulus eiꝰ. ẽ.
infinẽ psalmꝰ ipsi cdauid. extasis. Infinẽ
qͥd sit nouimꝰ. si xp̃m nouimꝰ. Dicit enĩ
apłs. Finis enĩ legis xp̃c ad iusticiam
om̃ĩ credenti. Finis ñ consumens. sed ꝑfi
ciens. Duob enĩ modis dicimꝰ finẽ. Uel
qͦ fit ut ñ sit qđ erat. uł qͦ fit. ut ꝑfectũ
uerbo uno exponi potest. si dicat᷑ excessꝰ.
Excessus aut̃ m̃tis. ꝓprie solet extasis dici
n excessu uͦ m̃tis. duo intelligunt᷑. aut
pauor. aut intentio ad suꝑna. ita ut
quodã mͦ a memoria labant᷑ inferna.
In hac extasi fuer̃ om̃s scĩ. quib archana
dĩ mundũ istũ excedentia reuelata st̃
De hoc m̃tis excessu. id ẽ extasi: paulus
cũ loqueret᷑. se ipsũ insinuans ait. Si ue
enĩ m̃te excessimꝰ dõ. siue tẽꝑantessumꝰ
uob̾. caritas enĩ xp̃i cõpellit nos. Hoc. ẽ.

Expanded text:
salmi hujus quem modo cantavimus, quantum possumus secreta rimemur, et inde sermonem exsculptum reddamus auribus et mentibus vestris. Titulus ejus est: In finem, Psalmus ipsi David ecstasis. In finem quid sit, novimus, si Christum novimus; dicit enim Apostolus: Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenuobus enim modis dicimus finem; vel quo fit ut non sit quod erat, vel quo fit ut perfectum verbo uno exponi potest, si dicatur excessus: excessus autem mentis proprie solet ecstasis dici. In excessu vero mentis duo intelliguntur; aut pavor, aut intentio ad superna, ita ut quodam modo de memoria labantur inferna: in hac ecstasi fuerunt omnes sancti, quibus arcana Dei mundum istum excedentia revelata sunt. De hoc mentis excessu, id est ecstasi, Paulus cum loqueretur, seipsum insinuans, ait: Sive enim mente excessimus Deo, sive temperantes sumus vobis, charitas enim Christi compellit nos . Hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
excessu. ille solus reuelat secreta sua
Quippe ille hoc loqͥt᷑. qͥ sẽ dicit abreptũ
fabilia uerba. quȩ ñ licet homini loqͥ
Tantꝰ autẽ fuit ille m̃tis excessus ut dice¬
ret Siue incorpore siue extra torpus
ne scio ds̃ scit. Ergo si hunc excessũ m̃tis.
id ẽ. hanc extasim significat titulus
psalmi huiꝰ: magnã ꝓfecto & alta quȩ-¬
dã sꝑare debemꝰ dicturũ eũ qͥ condidit
sp̃m scm̃. Si uͦ hȩc extasis pauorͣ intelli¬
gendus. ẽ: neq huic significationi uer¬
bi deerit huiꝰ psalmi contextꝰ. Uidet᷑
enĩ de passione locuturus. eẽ. inqua

Expanded text:
excessu; ille solus revelat secreta sua, quippe hoc ille loquitur, qui se dicit abreptum fabilia verba, quae non licet homini loqui: tantus autem fuit ille mentis excessus, ut diceret: Sive in corpore, sive extra corpus, nescio, Deus scit Ergo si hunc excessum mentis, id est hanc ecstasim, significat titulus psalmi hujus, magna profecto et alta quaedam sperare debemus dicturum eum qui condidit  3. Si vero haec ecstasis pavor intelligendus est, neque huic significationi verbi deerit hujus psalmi contextus; videtur enim de passione locuturus esse, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
quia unꝰ dicitur. xp̃c caput & corpus
suũ. ipse dicit cũ de coniugio loqueret᷑.
Frunt duo incarne una Igit᷑ ñ duo iã
sed una caro. Sed forte hoc dicat de quo¬
cunq c̃iugio. Audi apłm paulũ. Et
erunt inquit duo incarne una. Sacra¬
m̃tũ hoc: magnũ. ẽ. Ego aut̃ dico in
una quȩdã ꝑsona. excapite & corpore.
ex sponso & sponsa. Nã unitatẽ ꝑsonȩ
huiꝰ mirã & excellentẽ. cõmendat etiã
isaias ꝓpħa. Nã loquens etiã in eo xp̃c
in ꝓphetia ait. Sic̃ sponso alligauit mͥ
mitrã. & sic̃ sponsã ornauit mẽ indum̃¬
to. Se dix̃sponsũ. se sponsã. Quare se

Expanded text:
quia unus dicitur Christus caput et corpus suum; ipse dicit cum de conjugio loqueretur: Erunt duo in carne una: igitur jam non duo, sed una caro . Sed forte hoc dicat de quocumque conjugio? Audi apostolum Paulum: Et erunt duo, inquit, in carne una: sacramentum hoc magnum est, ego autem dico inuna quaedam persona, ex capite et corpore, ex sponso et sponsa. Nam unitatem personae hujus miram et excellentem, commendat etiam Isaias propheta: nam loquens etiam in eo Christus in prophetia ait: Sicut sponso alligavit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamento . Se dixit sponsum, se sponsam: q
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Nã ñ. ẽ. quo fugias dm̃. presto st̃
omĩa & nuda om̃ipotentis oculis.
fugio ad te. Nã si mẽ ñ sanas: ãbulare
ñ p̃ossũ. fugere qͦ mͦ poteroꝰ Quo iret
quo fugeret. si ambulare ñ posset semi¬
uiuus inuia. sauciatꝰ uulnerib latro¬
nũ quẽ transiens sacerdos p̾teriit.
transiens leuita pͣteriit. transiens
samaritanꝰ miseratꝰ. ẽ id est ipse dñs
qͥ miseratꝰ. ẽ. genꝰ humanũ: Samarites
enĩ custos int̃pretat᷑. Et qͥs nos custo¬
dit. si ille deserit: Merito cũ iudei
conuitiantes dicerent. nonne uerũ
dicimꝰ qͥa samaritanꝰ es & demoniũ
habes. unũ respuit. alterũ amplęxus
est. Ego inqͥt demoniũ ñ habeo. Non
dix̃ non sũ samaritanꝰ. sic intelligi
uolens. nr̃m se esse custodẽ. Mseratꝰ gͦ
accessit. cirauit. ad stabulũ ꝑdux̃. im¬
pleuit circa eũ mi sccłiam. Ia ille potest¬

Expanded text:
Dominum. Nam non est quo fugias Deum. Praesto sunt Dominum. Nam non est quo fugias Deum. Praesto sunt omnia et nuda Omnipotentis oculis. fugio ad te. Nam si me non sanas, ambulare non possum, fugere quomodo potero? Quo iret, quo fugeret, si ambulare non posset, semivivus in via, sauciatus vulneribus latronum? Quem transiens sacerdos praeteriit, transiens Levita praeteriit, transiens Samaritanus miseratus est , id est ipse Dominus, qui miseratus est genus humanum. Samarites enim custos interpretatur. Et quis nos custodit, si ille deserit? Merito, cum Judaei conviciantes dicerent, Nonne verum dicimus, quia Samaritanus es, et daemonium habes ? unum respuit, alterum amplexus est: Ego, inquit, daemonium non habeo: non dixit, Non sum Samaritanus: sic intelligi volens nostrum se esse custodem. Miseratus ergo accessit, curavit, ad stabulum perduxit, implevit circa eum misericordiam: ille
Abbreviated transcription (Latin):
ambiar. Quocunq iero. sequor me
Quicqͥd enĩ uis potest fugere homo. p̾t
conscientiã suã. Intra indomũ tuã.
requiesce inlecto tuo. Intra in interiora.
interius habere nichil potes. Quo fu¬
gias a conscientia tua. si rodunt te
peccata tua: Quia uͦ dix̃. accelera
ut eximas me. & intua iusticia erue
me. ut dimittas peccata mea. & ȩdifi¬
ces in me iusticia tuã: tu mͥ eris inqͥt¬
domꝰ refugii. ad te confugio. Nã a te
quo fugiã: Irascet᷑ tͥ ds̃. Quo fugisꝰ
Audi qͥd dicat in alio psalmo. timens
irã dĩ Quo ibo aspũ tuo. & quo a facie
tua fugiã. Si ascendero incȩlũ tu ibi
es: si descendero ad infernũ ades. Quo¬
cunq iero. ibi te inuenio. Et si irasce¬
ris. ultorẽ te inuenio. si placatꝰ es: ad¬
iutorẽ. Nichil mͥ gͦ restat nisi ad te
fugere ñ ate. Ut euadas hominẽ dũm
quicunq seruus es : fugis in ea loca ubi
ñẽ dnĩs tuus. Ut euadas dm̃. fuge ad

Expanded text:
ambiar? Quocumque iero, sequor me. ambiar? Quocumque iero, sequor me. Quidquid enim vis potes fugere, homo, praeter conscientiam tuam. Intra in domum tuam, requiesce in lecto tuo, intra in interiora: interius habere nihil potes, quo fugias a conscientia tua, si rodunt te peccata tua. Quia vero dixit: Accelera ut eximas me, et in tua justitia erue me, ut dimittas peccata mea, et aedifices in me justitiam tuam: tu mihi eris domus refugii, ad te confugio. Nam a te quo fugiam? Irascitur tibi Deus, quo fugies? Audi quid dicat in alio psalmo, timens iram Dei: Quo ibo a spiritu tuo, et quo a facie tua fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es: si descendero in infernum, ades . Quocumque iero, ibi te invenio. Et si irasceris, ultorem te invenio; si placatus es, adjutorem. Nihil mihi ergo restat, nisi ad te fugere, non a te. Ut evadas hominem dominum quicumque servus es, fugis in ea loca ubi non est dominus tuus: ut evadas Deum, fuge ad
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Quȩ maior misccłia. quã ut uni¬
cũ suũ daret nob̾. ñ uiuere nob̾cũ. sed
mori ꝓ nob̾ Inclina ad ie aurẽ tuã.
accelera ut eximas me. Exaudit᷑ enĩ
in hoc. cũ dicit accelera. Ad hoc enĩ po¬
sitũ.ẽ. hoc uerbũ: ut hoc totũ qđ nob̾
uidet᷑ quã diu uoluit᷑ scłm intelligas
punctũ esse. Non.ẽ. diu. qđ habet ex¬
tremũ Ab adã usq adhodiernũ diẽ
ꝑactũ. ẽ. Et multo utiq plus pactũ ẽ.
quã restat ꝑagentũ. Si adhuc uiueret
adã & hodie moreret᷑ qͥd ei ꝓdesset
tã diuẽẽ. tã diuuixisse: Ergoceleri¬
tas. ẽ. Quare: Quia transuolant tẽ¬
pora. & qđ tͥ tardũ. ẽ. in oculis dĩ bre¬
ue. ẽ. Iã hanc celeritatẽ iste intellexe¬
rat in extasi. Accelera ut eximas me.
periclitor. & uolo fugere. Quo fugio.
ad quẽ locũ tutus fugio. adquẽ mon¬
tẽ. ad quã speluncã. ad quȩ tecta mu¬
nita: Quã arcẽ teneã. quib muris

Expanded text:
nos. Quae major misericordia, quam ut Uninos. Quae major misericordia, quam ut Unicum suum daret nobis, non vivere nobiscum, sed mori pro nobis? Inclina ad me aurem tuam. 8. Accelera ut eximas me: exauditur enim in hoc, cum dicit, Accelera. Ad hoc enim positum est verbum, ut hoc totum quod nobis diu videtur quamdiu volvitur saeculum, intelligas punctum esse. Non est diu quod habet extremum. Ab Adam usque ad hodiernam diem peractum est, et multo utique plus peractum est quam restat peragendum. Si adhuc viveret Adam, et hodie moreretur; quid ei prodesset tamdiu esse, tamdiu vixisse? Ergo celeritas haec quare? Quia transvolant tempora: et quod tibi tardum est, in oculis Dei breve est. Jam hanc celeritatem iste intellexerat in ecstasi. Accelera ut eximas me. periclitor, et volo fugere: quo fugio? ad quem locum tutus fugio? ad quem montem? ad quam speluncam? ad quae tecta munita? Quam arcem teneam? quibus muris
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ dnẽ sꝑaui. ñ in me. ñ confundar in
ȩt᷑nũ. Quia qͥ in eo sꝑat. ñ confundit᷑
In tua iusticia erue me. & exime me. Quia
ñ inuenisti in me iusticiã meã. erue me
intua Hoc . ẽ. illud me eruat. qđ me iu¬
stificat. qđ ex impio piũ facit qđ ex ini¬
quo iustũ. qđ ex cęco uidentẽ qđ ex ca¬
dente surgente. qđ ex flente gaudentẽ
misit. Illũ ad nos misit. qͥ inclinato
capite digito scribebat interra. qͣndo
ei adultera mulier offerebat᷑ punien¬
da: Ille aut̃ inclinauerat se ad t̾rã id ẽ
ds̃ ad hominẽ. cui dictũ. ẽ. t̾raes & in
t̾rã ibis. Non enĩ quasi corporalib
locis ds̃ ad nos inclinat aurẽ suã. aut
mẽbris istis corporeis det̾minatis fi¬
nitus. ẽ. Omĩ no nichil horũ cogitent
humana fantasinata. Ueritas ẽst ds̃
Ueritas nec quadra. ẽ. nec rotunda. nec
longa. Ubiq pͣsens. ẽ si cordis oculus
ad eã pateat. Inclinat tam̃ aurẽ suã
ad nos ds̃. miscđiam deponens supͣ

Expanded text:
 speravi, non in me: non confundar in aeternum, quia in eo spero qui non confundit. In tua justitia erue me, et exime me: quia non invenisti in me justitiam meam, erue me in tua; hoc est, illud me eruat quod me justificat, quod ex impio pium facit, quod ex iniquo justum, quod ex caeco videntem, quod ex cadente surgentem, quod ex flente gaudentem.misit. Illum ad nos misit qui inclinato capite digito scribebat in terra , quando ei adultera mulier offerebatur punienda. Ille autem inclinaverat se ad terram, id est, Deus ad hominem, cui dictum est, Terra es, et in terram ibis . Non enim quasi corporalibus locis Deus ad nos inclinat aurem suam, aut membris istis corporeis determinatis finitus est. Omnino nihil horum cogitent humana phantasmata. Veritas est Deus. Veritas nec quadra est, nec rotunda, nec longa. Ubique praesens est, si cordis oculus ad eam pateat. Inclinat tamen aurem suam ad nos Deus misericordiam deponens super
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbauer̃ dm̃ habere innoticia: dedit
illos ds̃ inreꝓbũ sensũ. Non .ẽ. qͥ faciat
bonũ. ñ est usq ad unũ. Usq ad unũ.
uł cũ ipso uno potest intelligi ut nul
ager usq ad mare. ẽ. & ñ utiq simul
cõputamꝰ & mare. Et iste. ẽ. melior in¬
tellectꝰ. ut nemo intelligat᷑ fecisse
bonitatẽ usq ad xp̃m quia ñ potest
quisq hominũ facere bonitatẽ. nisi
ipse monstrauerit. & illud uerũ. ẽ qͥa
usquequo quisq cognoscat unũ dm̃.
ñ potest facere bonitatẽ. Dñs de cęlo¬
si est intelligens aut requirens dm̃.
Suꝑ uideis põtest intelligi. ut honora¬
tius eos appellauerit filios hominũ
ꝓpt̃̾ unius dĩ cultũ. in cõparatione
gentiliũ dequib arbitror supius di¬
ctũ. dix̃ impriidens in corde sũo. ñ est
ds̃ & cȩtã. Prospicit autẽ dñs ut uideat
ꝑanimas scãs suas. qđ significat id
qđ dictũ ẽ de cȩlo Nã ꝑse ipsũ nichil
eũ latet. Om̃s declinauer̃ simul in

Expanded text:
edit illos Deus in reprobum sensum . Non est qui faciat bonitatem, non est usque ad unum. Usque ad unum: vel cum ipso uno potest intelligi, ut nulager usque ad mare est; non utique simul computamus et mare. Et iste est melior intellectus ut nemo intelligatur fecisse bonitatem usque ad Christum; quia non potest quisquam hominum facere bonitatem, nisi ipse monstraverit: et illud verum est; quia usquequo quisque cognoscat unum Deum, non potest facere bonitatem. 3. si est intelligens aut requirens Deum. Super Judaeos potest intelligi, ut honoratius eos appellaverit filios hominum, propter unius Dei cultum, in comparatione Gentilium de quibus arbitror superius dictum: Dixit imprudens in corde suo, Non est Deus, et caetera. Prospicit autem Dominus, ut videat per animas sanctas suas: quod significat id quod dictum est, de coelo; nam per seipsum nihil eu
Abbreviated transcription (Latin):
bẽ meã in cibo panis. Id est cotidie.
Cibus enĩ panis cotidianꝰ ẽ. Deuorant
autẽ popłm qͥ sua cõmoda ex illo capi¬
unt. ñ referentes ministeriũ suũ ad
głamdĩ. & ad eorũ quib prȩsunt salu
tẽ. Dñm ñ inuocauer̃. Non enĩ uere
hunc inuocat: qͥ ea desiderat qͣ illi dis¬
plicent: Illic trepidauer̃ timore. ubi
ñ erat timor. Id. ẽ. indamno rerũ tẽ¬
poraliũ. Dixer̃ enĩ. Si relinquimꝰ eũ
sic: credent in eũ om̃s & uenient roma¬
ni. & tollent nob̾ locũ & gentẽ: Timu¬
erunt regnũ t̾renũ amittere. ubi ñ
erat timor. & amiser̃ regnũ cȩloꝵ qđ
timere debuerunt. Et hoc de omĩb tẽ¬
poralib cõmodis intelligendũ. ẽ. quo¬
rũ amissionẽ cũ timent homines. ad

Expanded text:
bem meam sicut escam panis: id est, quotidie. Cibus enim panis quotidianus est, devorant etiam populum, quia sua commoda ex illo capiunt, non ferentes ministerium suum ad gloriam Dei, et ad eorum, quibus praesunt, saluDominum non invocaverunt: non enim vere hunc invocat, qui ea desiderat quae illi displicent. Illic trepidaverunt timore, ubi non erat timor: id est, in damno rerum temporalium. Dixerunt enim: Si relinquamus eum sic, credent in eum omnes, et venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem . Timuerunt regnum terrenum amittere, ubi non erat timor; et amiserunt regnum coelorum, quod timere debuerant: et hoc de omnibus temporalibus commodis intelligendum est, quorum amissionem cum timent homines, ad
Abbreviated transcription (Latin):
Iniustũ. ẽ. enĩ relinquere scłoꝵ condito¬
rem & diligere scłm. & seruire creatu¬
rȩ potius quã creatori. Consiliũ ino¬
pis c̃fudistis. qm̃ dñs spes eiꝰ est. Idest
contẽpsistis humilẽ aduentũ filii dĩ
quia in eo ñ uidistis pompã scłi. ut ii
quos uocabat in dõ solo sp̾em ponerent.
ñ in reb transeuntib. Quisdabit ex¬

Expanded text:
Injustum est enim relinquere saeculorum conditorem, et diligere saeculum, et servire creaturae potius quam Creatori . Consilium inopis confudistis, quoniam Dominus spes ejus est: id est, contempsistis humilem adventum Filii Dei, quia in eo non vidistis pompam saeculi: ut hi quos vocabat, in Deo solo spem ponerent, non in rebus transeuntibus.
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ humilitatẽ ẽtẽpsistisꝰ Ipse enĩ in
claritate uenturus. ẽ. ad iudiciũ uiuo¬
rũ & mortuoꝵ. regnũq iustoꝵ. Ut
qm̃ in isto humili aduentu facta est
cęcitas ex parte in isrł ut plenitudo
gentiũ intraret: in illo alio fiat qđ
sequitꝰ. & sic om̃ĩs isrł saluus fieret.
Pro iudeis enĩ apłs etiã illud isaiȩ testi¬
moniũ accipit quo dictũ. ẽ. ueniet ex
syon qͥ auertat impietatẽ ab iacob.

Expanded text:
s? Ipse enim in claritate venturus est ad judicium vivorum et mortuorum, regnumque justorum, ut quoniam isto humili adventu facta est caecitas ex parte in Israel, ut plenitudo gentium intraret: illo alio fiat, quod sequitur, et sic omnis Israel salvus fieret . Pro Judaeis enim Apostolus etiam illud Isaiae testimonium accepit, quo dictum est: Veniet ex Sion, qui avertat impietatem ab Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
chrũ patens. ẽ. guttur eoꝵ. Aut uora¬
citas significatur in hiantis gulȩ aut
ꝑ allegoriã qđ occidunt & quasi deuo¬
rant int̾ fectos eos. quib suoꝵ morũ
ꝑuersitatẽ ꝑsuadent. Cui simile. ẽ .e¬
contrario qđ petro dictũ. ẽ. macta &
manduca. ut in suã fidẽ & bonos mo¬
res gentes conuerteret. Linguis suis
dolose agebant. Comes ẽ. uoracibus¬
adulatio & om̃ib malis. Uenenũ aspi¬
dũ sub labiis eoꝵ. Uenenũ dolũ dicit.
Aspidũ autẽ: qͥa nolunt audire pceprel
legis sic̃ aspides nolunt audire uerba
incantantis. qđ in alio psalmo e uidentiꝰ
cdicit᷑. Quorũ os maledictione & ama¬
ritudine plenũ est. Hoc. ẽ. uenenũ aspi¬
dũ. Ueloces pedes eoꝵ adeffundendũ
sanguinẽ. Consuetudine male facien¬
di. Contritio & infelicitas inuiis eors
Om̃s enĩ malorũ hominũ uiȩ. plenȩ st̃
laborib & miseria. Ideo dñs clamat
Uenite adme om̃s qͥ laboratis. & ego uos
reficiã Tollite ugũ meũ. & discite

Expanded text:
crum patens est guttur eorum. Aut voracitas significatur inhiantis gulae, aut in allegoria quia occidunt, et quasi devorant interfectos eos, quibus suorum morum perversitatem persuadent: cui simile est econtrario, quod Petro dictum est, Macta et manduca , ut in suam fidem et bonos mores gentes converteret. Linguis suis dolose agebant. Comes est voracibusadulatio, et omnibus malis. Venenum aspidum sub labiis eorum. Venenum dolosum dicit. Aspidum autem, quia nolunt audire praecepta legis, sicut aspides nolunt audire verba incantantis: quod in alio psalmo evidentius dicitur, quorum os maledictione et amaritudine plenum est, hoc est, venenum aspidum: veloces pedes eorum ad effundendum sanguinem consuetudine malefaciendi: contritio et infelicitas in viis eorum; omnes enim malorum hominum viae plenae sunt laboribus et miseria. Ideo Dominus clamat: Venite ad me, qui laboratis, et ego vos reficiam. Tollite jugum meum, et discite
Abbreviated transcription (Latin):
psalmꝰ dauid. Quid sit infinẽ. ñ est
sepius repetendũ. Finis enĩ legis xp̃c
ad iusticiã omĩ credenti. sicũt apłs
dic̃. Illi credimꝰ quando incipimꝰ uiã
bonã ingredi. ipsũ uidebimꝰ cũ ꝑue¬
nerimꝰ. & ideo ipse finis. Dixix
imprudens incorde suo. ñ est deus.
Nec ipsi enĩ sacrilegi & detestandi quidẽ
phylosophi qͥ ꝑuersa & falsa sentiunt
de dõ. ausi sunt dicere. ñ est ds̃. Ideo
gͦ dix̃ in corde suo: qͥa nemo hoc audet

Expanded text:
s. 1. Quid sit in finem, non est saepius repetendum. Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti , sicut Apostolus dicit. Illi credimus, quando incipimus viam bonam ingredi; ipsum videbimus, cum pervenerimus: et ideo ipse finis. 2. Dixit imprudens in corde suo: Non est Deus. Nec ipsi enim sacrilegi et detestandi quidam philosophi, qui perversa et falsa de Deo sentiunt, ausi sunt dicere, Non est Deus: ideo ergo, Dixit in cor
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. Sed int̾positũ diapsalma. uetat
ista cũ suꝑiore c̃iungi. Siue enĩ hebre¬
ũ uerbũ sit sic̃ quidã uolunt quo signi¬
ficat᷑ fiat. siue grecũ quo significatũr
int̾uallũ psallendi. ut psalmasit qđ
psallit᷑. diapsalma uͦ int̾positũ in psal¬
lendo silentiũ. ut quẽ admodũ sinpsal¬¬
ma dicit᷑ uocũ copulatio incantando:
ita diapsalma disiunctio earũ. ubi quȩdã
requies distinctȩ c̃tinuationis ostendit᷑.
certe illud ꝓbabile. ẽ. ñ recte c̃tinuari¬
& c̃iungi sensũ ubi diapsalma int̾ponit᷑
ne cordis. id ẽ interno & incorporeo cla¬
more auxiliũ imploremꝰ dĩ. Qm̃ sicut
gratulandũ. ẽ. de illuminatione in hac

Expanded text:
d interpositum diapsalma vetat istam cum superiore conjungi: sive enim hebraeum verbum sit, sicut quidam volunt, quo significatur Fiat; sive graecum, quo significatur intervallum psallendi, ut psalma sit quod psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium; ut quemadmodum sympsalma dicitur vocum copuita diapsalma disiunctio earum, ubi quaedam requies distincta continuationis ostenditur. certe illud probabile est, non recte continuarinjungi sensum, ubi diapsalma interponitune cordis, id est, interno et incorporeo clamore auxilium imploremus Dei; quoniam sicut gratulandum est de illuminatione in hac
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Qua ꝓpt congruent̃ ultunum
rit̾ in spe habitare fecisti me. Hic̃ non
dix̃ facies. sed fecisti. In quo gͦ iã ista
ait singularit᷑. Potest enĩ referri ad¬
uersꝰ illos multos: qͥ multiplicati a
tẽpore frum̃ti uini & olei sui dicunt
Quis ostendit nobbona: Perit enĩ hec
multiplicitas. & singularitas tenetꝰ in
una & cor unũ. Singulares gͦ & simpli¬
ces. id ẽ. secreti a multitudine & turba
nascentiũ rerũ atq morientiũ. amato¬
res ȩt̾nitatis & unitatis. eẽ. debemus:

Expanded text:
 Quapropter congruenter ultimum  singulariter in spe habitare fecisti me. Hic non dixit, Facies; sed, Fecisti. In quo ergo jam istait, singulariter: potest enim referri adversus illos multos qui, multiplicati a tempore frumenti vini et olei sui, dicunt: Quis ostendit nobis bona? perit enim haec multiplicitas, et singularitas tenetur inuna et cor unum . Singulares ergo et simplices, id est, secreti a multitudine ac turba nascentium rerum ac morientium, amatores aeternitatis et unitatis esse debemus;
Abbreviated transcription (Latin):
psalma ñ absurde fortassis insinuat
etiã transitũ de uita uetere ad uitã
nouã. ut extincto uł infirmato ꝑ poe¬
nitentiã uetere homine: sacrificiũ
iusticiȩ scđm regenerationẽ noui
hominis offeratur dõ. cũ se offert
ipsa anima iã abluta & imponit in
altare fidei. diuino igne id .ẽ. spũ scõ
comp̃hendenda. Ut iste sit sensus.
Sacrificate sacrificiũ iusticiȩ. & sꝑa¬
te in dño. Id. ẽ. recte uiuite & spate
donũ scĩ sp̃s. ut n̾os ueritas cui credi¬
distis illustret. Sed tam̃ spate in
dño. clause adhuc dictũ est. Sꝑantꝰ
autẽ. quid nisi bona: Sed qͥa unꝰ¬
quisq id bonũ a dõ uult impetrare
qđ diligit. nec facile inueniunt᷑ qui
diligant bona interna id . ẽ. ad interi¬
orem hominẽ ꝑtinentia. quȩ sola dili¬
genda st̃. cęteris autẽ ad necessitatẽ
utendũ ñ ad gaudiũ ꝑfruendũ: admi¬
rabilit̾ cũ dixisset sꝑ̃ate in dño. sub

Expanded text:
psalma, non absurde fortassis insinuat psalma, non absurde fortassis insinuat etiam transitum de vita veteri ad vitam novam: ut exstincto vel infirmato per poenitentiam vetere homine, sacrificium justitiae secundum regenerationem novi hominis offeratur Deo, cum se offert ipsa anima jam abluta, et imponit in altare fidei, divino igne, id est, Spiritu sancto comprehendenda; ut iste sit sensus, Sacrificate sacrificium justitiae, et sperate in Domino, id est, Recte vivite, et sperate donum Spiritus sancti, ut vos veritas, cui credidistis, illustret. 8. Sed tamen Sperate in Domino, clause adhuc dictum est. Sperantur autem quae, nisi bona? Sed quia unusquisque id bonum vult a Deo impetrare quod diligit, nec facile inveniuntur qui diligant bona interiora, id est, ad interiorem hominem pertinentia, quae sola diligenda sunt, caeteris autem ad necessitatem utendum, non ad gaudium perfruendum; admirabiliter cum dixi
Abbreviated transcription (Latin):
pungimini. Hoc . ẽ. qđ iã dictũ ẽ. in
cordib Hȩc enĩ st̃ cubilia. de quib &
dñs monet ut intus oremꝰ clausis hostiis.
Cõpungimini autẽ aut ad poenitentiȩ
dolore refert᷑. ut se anima puniens
cõpungat ne indĩ iudicio damnata
torqueat᷑: aut ad excitationẽ ut euigi¬
ad uidendã lucẽ xp̃i. tanꝗ stimulis
adhibitis. Nonnulli autẽ ñ cõpungi¬
mini sed aꝑimini dicunt melius legi
Qđ refert᷑ ad illã dilatationẽ cordis. ut
excipiat᷑ diffusio caritatis ꝑ sp̃m sc̃m¬
Dues alma. Sacrificate sacrificiũ iusti
psalmo : Sacrificiũ dõ sp̃s contribulatꝰ
Quare ñ ab surde hic accipit᷑ ipsũ esse
sacrificiũ iusticiȩ. qđ fit ꝑ poenitenti¬
am. Quid enĩ iustius. quã ut suis
qͥsq peccatis quã alienis potius irasca¬
tur. seq ipsũ puniens mactet dõ:
An sacrificiũ iusticiȩ. oꝑa iusta st̃ post
poenitentiã. Nã & interpositũ dia¬

Expanded text:
pungimini: hoc est quod jam dictum est, in pungimini: hoc est quod jam dictum est, in cordibus; haec enim sunt cubilia de quibus et Dominus monet, ut intus oremus clausis ostiis . Compungimini autem, aut ad poenitentiae dolorem refertur, ut se ipsam anima puniens compungat, ne in Dei judicio damnata torqueatur; aut ad excitationem, ut evigiad videndam lucem Christi, tanquam stimulis adhibitis. Nonnulli autem non compungimini, sed aperimini, dicunt melius legi; quod refertur ad illam dilatationem cordis, ut excipiatur diffusio charitatis per S 6.-- Sacrificate sacrificium, psalmo: Sacrificium Deo spiritus contribulatus. Quare non absurde hic accipitur ipsum esse sacrificium justitiae, quod fit per poenitentiam: quid enim justius, quam ut suis unusquisque peccatis, quam alienis potius irascatur, seque ipsum puniens mactet Deo? An sacrificium justitiae opera justa sunt post poenitentiam? Nam et interpositum dia
Abbreviated transcription (Latin):
uita: ita orandũ ꝓ requie post hanc uitã.
tis. aut ex ipsuis dnĩ. sic accipiendũ est
ueritis ad eũ. Irascimini & nolite peccare.
Occurrebat enĩ. Quis . ẽ. dignꝰ exaudiri.
& quomͦ ñ frustra clamat peccator ad
dñm: Ergo irascimini inqͥt. & nolite
peccare. Qđ duob modis intelligi potest
Aut etiã si irascimini nolite peccãre. id ẽ
etiã si surgit motꝰ animi qui iã ꝓpt̃
poenã pecc̃ati ñ. ẽ. in nr̃a potestate: sal¬
tẽ ñ ei consentiat ratio & mens quȩ intꝰ
regenerata. ẽ. scđm dm̃. ut m̃te seruia¬
mus legidĩ si adhuc carne seruimꝰ legi
peccati. aut agite poenitentiã id ẽ. ira¬
scimini uob̾ipsis de pͣteritis peccatis. &
ulterius peccare desinite. Quȩ dicitis.
incordib urĩs. Subaudit᷑ dicite. Ut
sit plena sententia. Quȩ dicitis in cordib
ur̃is dicite. Idest nolite. eẽ. popłs de quo
dictũ ẽ. Labiis me honorat. cor autẽ
eoꝵ longe. ẽ. a me Incubilib ur̃is cõ¬

Expanded text:
ita, ita orandum est pro requie post hanc vitam. ntis, aut ex ipsius Domini sic accipiendum esters. 5. Irascimini, et nolite peccare: occurrebat enim: Quis est dignus exaudiri, aut quomodo non frustra clamat peccator ad Dominum? Ergo Irascimini, inquit, et nolite peccare; quod duobus modis intelligi potest: aut, Etiam si irascimini, nolite peccare; id est, Etiam si surgit motus animi, qui jam propter poenam peccati non est in potestate, saltem ei non consentiat ratio et mens, quae intus regenerata est secundum Deum, ut mente serviamus legi Dei, si adhuc carne servimus legi peccati : aut, Agite poenitentiam; id est, irascimini vobis ipsis de praeteritis peccatis, et ulterius peccare desinite. Quae dicitis in cordibus vestris: subauditur, dicite; ut sit plena sententia: Quae dicitis, in cordibus vestris dicite; id est, nolite esse populus de quo dictum est: Labiis me honorant, cor autem eorum longe est a me . In cubilibus vestris com
Abbreviated transcription (Latin):
& scitote : facile. ẽ ut in scripturis
anĩaduertat. huiꝰ locutionis genꝰ fami¬
liare esse illi linguȩ qua ꝓphe locuti
st̃. Nã sepe inuenis ita coeptũ. Q dix̃
dñs ad illũ. & factũ. ẽ. uerbũ dnĩ ad
illũ. Quȩ iunctura c̃iunctionis. cum
sententia ñ p̃cesserit cui c̃sequens an¬
nectat᷑: mirabilit̃ fortassis insinuat.
ꝓlationẽ ueritatis in uoce cũ ea uisio¬
ne quȩ fit incorde. ẽẽ. coniunctã.
Quanquã hic dici possit. qđ supior sen¬
tentia. ut quid diligitis uanitatẽ. ita
posita. ẽ. ac si diceret: Nolite diligere
uanitatẽ & quȩrere mendaciũ. Quo ita
posito: rectissima locutione sequitur.

Expanded text:
 scitote, facile est ut in Scripturis  scitote, facile est ut in Scripturis animadvertat hujus locutionis genus familiare esse illi linguae qua Prophetae locuti sunt. Nam saepe invenis ita coeptum: Et dixit Dominus ad illum, Et factum est verbum Domini ad illum. Quae junctura conjunctionis, cum sententia non praecesserit cui sequens annectatur, mirabiliter fortassis insinuat prolationem veritatis in voce cum ea visione quae fit in corde esse conjunctam. Quanquam hic dici possit, quod superior sentenposita est, ac si diceretur: Nolite diligere vanitatem, et quaerere mendacium. quo ita posito, rectissima locutione sequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: Filii hominũ. usqueqͦ graues corde:¬
Si saltẽ usq in aduentũ inquit filii dĩ
ur̃ error durauerit. quid gͦ ultra gra¬
ues corde estis: Quando habituri finẽ
fallaciarũ. si ueritatis pͣsentia ñ habe¬
tis: Ut quid diligitis uanitatẽ. & quȩ¬
ritis mendaciũ Ut qͥd uultis beati
esse de infimis: Sola uerttas facit bea-¬
tos. ex qua uera st̃ omĩa. Nã uanitas est
uanitantiũ. & om̃ia uanitas. Quȩ ab un-¬
dantia homini inomĩ labore suo. quo
ipse laborat sub sole: Ut quid gͦ tẽpora¬
liũ rerũ amore detinemini: Ut qͥd
tanquã pͥma extrema sectamini. qđ ẽ.¬
uanitas & mendaciũ: Cupitis enĩ ꝑma-¬
nere uobiscũ. quȩ omĩa transeunt tanꝗ
rabilẽ fecit dñs scm̃ suũ. Quẽ. nisi eũ
quẽ suscitauit ab inferis. & incęlo ad
dexterã suã collocauit. Increpat᷑ gͦ
genꝰ humanũ. ut ad eũ se tandẽ ab̃
huiꝰ mundi amore c̃uertat. Sed siquẽ
mouet coniunctio suꝑ addita. qđ ait¬

Expanded text:
 Filii hominum, usquequo graves corde? saltem usque in adventum, inquit, Filii Dei vester error duraverit; quid ergo ultra graves corde estis? Quando habituri finem fallaciarum, si veritate praesente non habetis? Utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium? utquid vultis beati esse de infimis? Sola veritas facit beatos, ex qua vera sunt omnia. Nam vanitas est vanitantium, et omnia vanitas, Quae abundantia homini in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole ? Utquid ergo temporalium rerum amore detinemini? utquid tanquam pvanitas et mendacium? Cupitis enim permanere vobiscum, quae omnia transeunt tanquam rabilem fecit Dominus sanctum suum: quem, nisi eum quem suscitavit ab inferis, et in coelo ad dexteram collocavit? Increpatur ergo genus humanum, ut ad eum se tandem ab hujus mundi amore convertat. Sed si quem movet conjunctio superaddita, quod ait, Et
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ spat᷑ a talib om̃i modo m̃tis ab alie¬
natiõ a mortalib reb & miseriarũ scłi
huiꝰ obliuio. quȩ nomine obdormitio¬
nis & somni decent̃ & ꝓphetice signifi¬
cat᷑. ubi sũma pax nullo tumultu int̾¬
polari potest. Sed hoc ñ iã tenet᷑ in hac
uita: sed post hanc uitã sꝑandũ. ẽ. Hoc
etiã ipsa uerba ostendunt: quȩ futuri
st̃ tẽporis. Non enĩ dictũ ẽ. aut obdor¬
miui & somnũ cepi. aut obdormio &
somnũ capio: sed obdoriniã & somnũ
capiã Iunc corruptibile hoc induet᷑
incorruptione. & mortale hoc induetꝰ
immortalitate. tunc absorbebit᷑ mors

Expanded text:
enim speratur a talibus omnimoda mentis abalieenim speratur a talibus omnimoda mentis abalienatio a mortalibus rebus et miseriarum saeculi hujus oblivio, quae nomine obdormitionis et somni decenter et prophetice significatur, ubi summa pax nullo tumultu interpellari potest. Sed hoc jam non tenetur in hac vita, sed post hanc vitam sperandum est. Hoc etiam ipsa verba ostendunt, quae futuri sunt temporis: non enim dictum est, aut, Obdormivi et somnum cepi; aut, Obdormio et somnum capio; sed, Obdormiam et somnum capiam. Tunc corruptibile hoc induetur incorruptione, et mortale hoc induetur immortal
Abbreviated transcription (Latin):
ubertatẽ significat & ñ plerunq exi¬
guitatẽ. cũ dedita tẽporalib uolu¬
ptatib anima sẽꝑ ex ardescit cupidi¬
tate nec satiari potest. & multiplici
atq erumnosa cogitatione distenta
simplex bonũ uidere ñ sinit᷑. Qualis
pitꝰ aggrauat animã. & deprimit
t̃renã in habitatio sensũ multa cogi¬
tantẽ Ialis anima tẽporaliũ bonoꝵ
decessione & successione. id. ẽ. a tẽpo¬
re frum̃ti uini & olei sui. innumera¬
bilib cõpleta phantasmatib. sic mul¬
tiplicata ẽ: ut ñ possit agere qđ prȩ¬
ceptũ. ẽ. Sentite de dño inbonitate.
& in simplicitate cordis quęrite illũ.
Ista enĩ multiplicitas. illi simplicitati
uehem̃t̃ aduersa. ẽ. Et ideo istis reli¬
ctis qͥ multi st̃. multiplicati scilicet
tẽporaliũ cupiditate & dicunt. quis
ostendit nob̾ bona. quȩ ñ oculis foris
sed intꝰ cordis simplicitate quȩrenda st̃:
uir fidelis exultat & dicit. Inpace in id¬
ipsũ dormiã & somnũ capiã Recte

Expanded text:
ubertatem significat, et non plerumque exiguitatem: cum dedita temporalibus voluptatibus anima semper exardescit cupiditate, nec satiari potest, et multiplici atque aerumnosa cogitatione distenta, simplex bonum videre non sinitur; qualis pitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Talis anima temporalium bonorum decessione et successione, id est, a tempore frumenti, vini et olei sui, innumerabilibus completa phantasmatibus sic multiplicata est, ut non possit agere quod praeceptum est: Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum ; ista enim multiplicitas illi simplicitati vehementer adversa est. Et ideo istis relictis qui multi sunt, multiplicati scilicet temporalium cupiditate et dicunt, Quis ostendit nobis bona, quae non oculis foris, sed intus cordis simplicitate quaerenda sunt, vir fidelis exsultat et dicit: In pace, in idipsum obdormiam, et somnum capiam. Recte
Abbreviated transcription (Latin):
potest idem dñs ꝓ fidelib suis loqui.
quoꝵ ꝑsonã sibi imposuit etiã cũ ait
Esuriuĩ & ñ cibastis me. sitiui & potũ
ñ dedistis mͥ. Ꝙ cętera. Quare hic qͦq
potest dicere dilatasti mͥ. ꝓuno ex mini¬
mis suis colloquente cũ dõ cuiꝰ caritatẽ
diffusã habet incorde. ꝑ sp̃m sc̃m qui

Expanded text:
potest idem Dominus pro fidelibus suis loqui, potest idem Dominus pro fidelibus suis loqui, quorum personam sibi imposuit etiam cum ait: Esurivi, et non cibastis me; sitivi, et potum non dedistis mihi , et caetera. Quare hic quoque potest dicere, dilatasti mihi, pro uno ex minimis suis colloquente cum Deo, cujus charitatem diffusam habet in corde per Spi
Abbreviated transcription (Latin):
quidatꝰ. ẽ. nobis: ñ habet cordis angu¬
stias. quãuis extrinsecus a ꝑsequeñtib
ingerant᷑. Mutatio autẽ ꝑsonȩ. qđ a
tercia ubi ait exaudiuit. statĩ transi it
ad scdam ubi ait dilatastimͥ. si ñ uari¬
etatis ac suauitatis causa factũ. ẽ: mirũ
cur primũ tanquã indicare uoluit ho¬
minib exauditũ se esse & postea cõpel¬
lare exauditorẽ suũ. Nisi forte cũ in¬
dicasset quẽ ad modũ exauditꝰ sit: in ipsa
dilatatione cordis maluit cũ dõ loqui
ut etiã hoc modo ostenderet quid sit
corde dilatari. id. ẽ. iã cordi habere in¬
fusũ dm̃. cũ quo intrinsecꝰ colloquat᷑.
Qđ in ꝑsona eiꝰ qui credens in xp̃m illumi¬
natꝰ. ẽ. recte accipit᷑ In ipsius autẽ do-¬
minici hominis quẽ suscepit dĩ sapien-¬
tia: ñ uideo que ad modũ possit con¬
gruere Nonenĩ aliqͣndo abea desertꝰ.ẽ¬
potius infirmitatis indiciũ. ẽ: sic etiã
de ista repentina dilatatione cordis

Expanded text:
qui datus est nobis , non habet cordis angustias, quamvis extrinsecus a persequentibus ingerantur. Mutatio autem personae, quod a tertia, ubi ait, exaudivit, statim transiit ad secundam, ubi ait, dilatasti mihi, si non varietatis ac suavitatis causa facta est, mirum cur primum tanquam indicare voluit hominibus exauditum se esse, et postea compellare exauditorem suum. Nisi forte cum indicasset quemadmodum exauditus sit in ipsa dilatatione cordis, maluit cum Deo loqui; ut etiam hoc modo ostenderet quid sit corde dilatari, id est, jam cordi habere infusum Deum, cum quo intrinsecus colloquatur. Quod in persona ejus qui credens in Christum illuminatus est, recte accipitur: in ipsius autem Dominici hominis, quem suscepit Dei Sapientia, non video quemadmodum hoc possit congruere; non enim ab ea aliquando desertus epotius infirmitatis indicium est; sic etiam de ista repentina dilatatione cordis
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c ad iusticiã om̃i credenti. Hic enĩ
finis ꝑfectionẽ significat. ñ c̾sũptionẽ.
Utrũ autẽ om̃e canticũ psalmꝰ sit. an
potius om̃is psalmꝰ canticũ. ansint quȩ¬
dã cantica quȩ ñ possint dici psalmi.
& quidã psalmi qͥ ñ possint dici cantica:
quęri potest. Sed anĩ aduertendȩ scri¬
pturȩ st̃. neforte canticũ lȩticiã indi¬
cet. psalmi autẽ dicant᷑ qͥ canunt᷑ ad
psalteriũ. quo usũ. eẽ. dauid ꝓpħam
in magno mysterio ꝓdit hystoria. De
quarẽ ñ est hic disserendi locus. qͥa di¬
uturnã inquifitionẽ & longã disputa¬
tionẽ desiderat. Nunc interĩ aut uer¬
ba diũci hominis post resurrectionẽ
expectare debemꝰ. aut hominis in ec¬
cła credentis & sꝑantis in eo¬
ds̃ inqͥt. a quo est iusticia mea: Intri
bulatione dilatasti mͥ. Ab angustus
xisti. Tribulatio enĩ & angustia. in
omnẽ animã hominis oꝑantis malũ.
Qui autẽ dicit. gaudemꝰ intribulationi¬

Expanded text:
 ad justitiam omni credenti : hic enim finis perfectionem significat, non consumptionem. Utrum autem omne canticum psalmus sit, an potius omnis psalmus canticum; an sint quaedam cantica quae non possint dici psalmi, et quidam psalmi qui non possint dici cantica, quaeri potest. Sed animadvertendae Scripturae sunt, ne forte Canticum laetitiam indicet: Psalmi autem dicuntur, qui cantantur ad psalterium; quo usum esse David prophetam in magno mysterio, prodit historia . De qua re non est hic disserendi locus; quia diuturnam inquisitionem et longam disputationem desiderat. Nunc interim aut verba Dominici hominis post resurrectionem exspectare debemus, aut hominis in Ecclesia credentis et sperantis in e ipse a quo est justitia mea. In tribulatione dilatasti mihi. Hoc est, axisti. Tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum . Qui autem dicit, Gaudemus in tribulationi