comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
popłis prudentes efficit ac deuotos. Dubitauer̃ enim scisse dm̃ tot mala sccleratissimos
commisisse . quib uidebant omia mundi scła prouenire: nescientes pęnas eosgrau¬
ores incurrere: qui tam clui expectati insua probati a sunt obstinatione mansisse: sic̃
& nonagesimꝰ tercius psalmꝰ detalib clicit. et dixer̃ non uiclebit dr̃s nec intellig& ds
iacob Sequit᷑ & si ÷̃ scientia in excelso. Blasphemꝰ iste senfus ÷. & insipienti uolunate
conceptus : clubitasse scientiã . ce. in eo qui sapientiã humano donat ingenio: Iui&
angłos ipsos & potatestates glorum prorudentiae luce locripletat. Scitus enundie¬
tus ÷ quasi scire citus: unde supra memoratus psalmꝰ dicit. qui plantauit auit̃
non aueliet: qui finxit oculũ non consiclerat: qui corripit gentes non arguet.¬
Ecce ipsi peccatores & abuncdantes in scło: optiner̃ diuitias. Pro di tum ÷ quod

Expanded text:
populi prudentes efficit ac devotos. Dubitaverunt enim sciisse Deum tot mala sceleratissimos populi prudentes efficit ac devotos. Dubitaverunt enim sciisse Deum tot mala sceleratissimos commisisse, quibus videbant omnia mundi secunda provenire: nescientes poenas eos graviores incurrere, qui tandiu exspectati, in sua probati sunt obstinatione mansisse; sicut et nonagesimus tertius psalmus dicit de talibus: Et dixerunt: Non videbit Dominus, nec intelliget Deus Jacob . Sequitur, et si est scientia in Excelso? Blasphemus iste sensus est, et in insipienti voluntate conceptus, dubitasse scientiam esse in eo qui sapientiam humano donat ingenio, qui et angelos ipsos, et potestates coelorum providentiae luce locupletat. Scitus enim dictus est, quasi scire citus. Unde supra memoratus psalmus dicit: Qui plantavit aurem non audiet, qui finxit oculum non considerat, qui corripit gentes non arguetEcce ipsi peccatores et abundantes in saeculo obtinuerunt divitias. Proditum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
trangressus. malorum suorũ. nullũ fore putat ultorẽ: sel potius suꝑba inquitate sub¬¬
tus. dm̃ credit non cognoscere. quod cliffert intempore iuindicare. Sequitur. Ul
quuntur. et dum sunt ipsi in becillitate fragiles tenere se immortales ȩstimant eligni¬
licentiam cdescripsit. & consuetudines pessimorũ. nunc ueniens ad scłam partem
aduiamueritatis. icleo reuersurũ popłm dicit: qm̃ dñi illuminatione conplendus ÷.
muncdana disꝑsi sunt: & iterũ correcti aͥcdm̃ precepta recher̃. Aua propt̃ asaph
plenitudo temporis. misit ds̃ filũ suum. Tunc ergo pleni dies ucdaicum populũ
ꝑfidia sua uacuatum repperrerunt: quando inter eos aliqui corde reueltto xp̃m
quos suꝑius reuersos. ee. memorauit: nunc exqua cogitatione transeant euidenter
exponit : ut cdnĩ miscłia declaretur. qui ex blasphemis facit uistos & cle insipientib

Expanded text:
transgressus, malorum suorum nullum fore putat ultorem; sed potius superba iniquitate subjtransgressus, malorum suorum nullum fore putat ultorem; sed potius superba iniquitate subjectus, Deum credit non cognoscere quod differt in tempore vindicare. Sequitur, et quuntur; et dum sint ipsi imbecillitate fragiles, tenere se immortales aestimant dignilad viam veritatis ideo reversurum populum dicit, quoniam Domini illuminatione complendus est. mundana dispersi sunt, et iterum correcti ad Domini praecepta redierunt. Quapropter Asaph plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Tunc ergo dies pleni Judaicum populum perfidia sua vacuatum repererunt, quando inter eos aliqui corde revelato Chrisquos superius reversos esse memoravit, nunc ex qua cogitatione transeant evidenter exponit; ut Domini misericordia declaretur, qui de blasphemis facit justos, et de insipientibus
Abbreviated transcription (Latin):
ex aggerarae culpã: in habunclantia rerum eos dicit magis deliquisse.
quam alitquod scelus in opię excusatione cogitasse Addidit. inlispositione
sic dicimꝰ. Tran sunit nos: quando ab aliqua ueritate sensus nr̃ errauerit. Peccatores enim in
lis positionẽ coredis transier̃. id÷ errauer̃: quando sorte teterrima. rationabiles
locriti sunt. Duplex malum ÷. nequitiam cogitare. eamq tanquam bonũ aliquod. palam
ferre. Nam quem decuerat propter cogitationẽ sceleris penitere culpam ȩ
facinora cogitata di uulgat: illued maxime qł sensisse nefarium ÷: cdixisse sacriligium.
Sequit᷑. iniquitatem in excelso locriti st : hoc ÷ qđ mens ꝑficla parturiebat. ut contra suũ
auctorem blasphema uerba loqueretur: ut illum quem laucdare nemo digne sufficit
doputat. et similia. Ponit ȩtiam in cȩlo os suũ: qui res humanas ty rannica uoluntate

Expanded text:
ut exaggeraretur culpa, in abundantia rerum eos magis dicit deliquisse, ut exaggeraretur culpa, in abundantia rerum eos magis dicit deliquisse, quam aliquod scelus inopiae excusatione cogitasse. Addidit, transierunt in sic dicimus: Transivit nos, quando ab aliqua veritate sensus noster erraverit. Peccatores enim, in dispositionem cordis transierunt, id est erraverunt, quando sorte teterrima rationabiles  in Excelso locuti sunt. Duplex malum est nequitiam cogitare, eamque tanquam bonum aliquod palam proferre; nam quem decuerat propter cogitationem sceleris poenitere, culpam geminat, dum facinora cogitata divulgat. Illud maxime quod sensisse nefarium est, dixisse sacrilegium. Sequitur, iniquitatem in Excelso locuti sunt. Hoc est quod mens perfida parturiebat, ut contra suum auctorem blasphema verba loqueretur; ut illum quem laudare nemo digne sufficit, Deo putat esse similia. Ponit etiam in coelo os suum qui res humanas tyrannica voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
nequeant. cum iam tenentur astricti. Suꝑbia corum clixit: quia reuera eliabo¬
li est. Ipso enim auctore hoc facilius extitit: qđ eum xterna cruciatione clamp-¬
nauit. Scquitur. Oꝑti sunt iniquitate & impietate sua. Si dixissa amicti: ee̾t
illis forsitan uel liberũ caput. Sed cum dicit oꝑti: totos eos intelligimus esse
dimersos. Iniquitas enim potest. e̾e. mediocris: sed ad lidit impietatem quȩ
malorum omnium probatur extrema. & consiclera. qm̃ hic uersus & subsequentes
transier̃ inclispositionem corelis. Ex maere prorienit malicia. quando scelus
uquod. quisquam muclanis opibus desolatus excogitat. Exadipe
procedit iniquitas. quanclo hi qui affluentia presentis sęculi. dño prestante
repleti sunt. in diuina detractione delinquunt. Pingue ÷ enim ua
dumq peccatum : qđ arbitrio magis quam necess itae cõmittitur. Mai

Expanded text:
nequeant, cum jam tenentur astricti. Superbia eorum dixit, quae revera diabonequeant, cum jam tenentur astricti. Superbia eorum dixit, quae revera diaboli est; ipso enim auctore hoc facinus exstitit, quod eum aeterna cruciatione damnavit. Sequitur, operti sunt iniquitate et impietate sua. Si dixisset amicti, esset illis forsitan vel liberum caput; sed cum dicit opertos, totos eos intelligamus esse demersos. Iniquitas enim potest esse mediocris; sed addidit impietatem, quae malorum omnium probatur extrema. Et considera quoniam hic versus et subsequentes positionem cordis. Ex macie provenit malitia, quando scelus quod quisquam mundanis opibus desolatus excogitat. procedit iniquitas, quando hi, qui affluentia praesentis saeculi praestante Deo repleti sunt, in divina detractione pelidumque peccatum, quod arbitrio magis quam necessitate committitur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
pacuuntur : ut cor recti ad dñm redire mereantur. Istud peccatorib obstinatis non
prorienit : quod al salutem datur cleuotis. Siuero dictum contra sꝑitales neqͥtias
estmamus: potest deipsis conuenienter aduerti : quia in hoc mundo scelerib suis.
congruas non recipiunt ultiones. Nec cum hominib flagellantur: qui cũ seqͥcib
suis diuina iussione clampnandi sunt. Tribrlatio siquidem istius sȩculi fidelib
a correctiorẽ: quam impii non accipiunt. qm̃ a futuris munerib
tenclamus quo peruenerit peccatorum resoluta securitas: & desinamus illorum
gaudiis inuiclere. quos foueam cognoscimꝰ irruisse. Aalorum quippe libertas
confert absolute suꝑbiam. dum comtemptum nutrit semꝑ inpimita pro ter¬
uitas : & subiectum se malus. ee. non credit. qui nichil quod obruare possit expa-¬
rit. Tenuit enm dixit. id ÷ quasi quibusdam manib apprehendit: ut

Expanded text:
patiuntur, ut correcti ad Dominum redire mereantur. Istud peccatoribus obstinatis non patiuntur, ut correcti ad Dominum redire mereantur. Istud peccatoribus obstinatis non provenit, quod ad salutem datur devotis. Si vero dictum contra spirituales nequitias aestimamus, potest de ipsis convenienter adverti, qui in hoc mundo sceleribus suis congruas non recipiunt ultiones. Nec cum hominibus flagellantur, qui cum sequacibus suis divina jussione damnandi sunt. Tribulatio siquidem istius saeculi fidelibus votiva correctio est, quam impii non accipiunt, quoniam a futuris muneribustendamus quo pervenerit peccatorum resoluta securitas, et desinamus illorum gaudiis invidere, quos in foveam cognoscimus irruisse. Malorum quippe libertas confert absolute superbiam, dum contemptum semper nutrit impunita protervitas, et subjectum se malis esse non credit, qui nihil quod obviare possit expaverit. Tenuit autem dixit, id est, quasi quibusdam manibus apprehendit, ut elabi
Abbreviated transcription (Latin):
Pacem peccitorum uidens. Reuera quia pax ista non intelligit̾ sed uicdetur: aspectus
nr̃os eludens. sed insua nece grandescens. Nam cum peccatores uidentur locupletes mul-¬
q dominari popłis. & in mundo non e̾e. qđ timeant. pritant habere pacemi
ista d̾m conscientia semꝑ litigat: rixat intrinsecus: & cum hostem non habeat secum ipsa
decertat. Quia non est declinatio morti eorum: & firmamentum in plaga eorum.
Adhuc dicit de ꝓsperitatib impiorum. Ait enim: quia non .ẽ. declinatio morti eorum.
id ÷ quia inmortem citus non cleclinant. nec die ꝓtinꝰ urgent᷑ extremo: Sed cum eis ad
ipenitendum detur spacium uitȩ. illi magis scelera ꝓbantur augere. Sequit᷑. & firma¬
mentum in plaga eorum. sub aucliendum non ÷: qm̃ uel sieos hic contingat aliqua
acluersitate ꝑstringi. duitina illis non uicletur ꝑmanere tristieia: egieleo ad medicũ
intelligamꝰ qui & labores in hoc sȩculo sustinent. & diuersarum afflictionum flagella

Expanded text:
pacem peccatorum videns. Revera quia pax ista non intelligitur, sed videtur, aspectus nostros eludens, sed in sua nece grandescens. Nam cum peccatores videntur locupletos, multisque dominari populis, et in mundo non esse quod timeant, putantur habere pacem; sed pax ista cum conscientia semper litigat, rixatur intrinsecus; et cum hostem non habeat, secum ipsa decertat. Vers. 4. Quia non est declinatio morti eorum, et firmamentum in plaga eorum. Adhuc dicit de prosperitatibus impiorum. Ait enim: Quia non est declinatio morti eorum, id est, quia in mortem citius non declinant, nec die protinus urgentur extremo: sed cum eis ad poenitendum detur spatium vitae, illi magis scelere probantur augere. Sequitur, et firmamentum in plaga eorum, subaudiendum non est: quoniam vel si eos hic contingat aliqua adversitate perstringi, diutina illis non videtur permanere tristitia; et ideo ad medicum intelligamus, qui et labores in hoc saeculo sustinent, et diversarum afflictionum flagella
Abbreviated transcription (Latin):
sti eis mala: deiecisti eos dum alleuarentur. A saphuenit al terciũ menbrum:
ub peccatoꝵ commemorat ultiones. quas suꝑiꝰ eis dixerat. infuturum grauiter
ligendas. Et ne om̃ino in mundo mali putarentur immunes aut scelera
derentur hab̾e moclis ominib inpunita: dicit. posiusti eis mala: ut quãuis munda¬
na felicitate potiant᷑ reatum in se gestent. qui non potest deserere ertminosos.
Manĩ etiam hic frequenterͫ curr̃ ruinas: quas eorũ uel suspicio non habebat. Seqͥt᷑

Expanded text:
sti eis mala; dejecisti eos dum allevarentur. Asaph venit ad tertium membrum, ubi peccatorum commemorat ultiones, quas superius eis dixerat in futurum graviter infligendas. Et ne omnino in mundo mali putarentur immunes, aut scelera sua crederentur habere modis omnibus impunita, dicit: Posuisti eis mala; ut quamvis mundana felicitate potiantur, reatum in se gestent, qui non potest deserere omnino criminosos. Nam tales etiam hic frequenter incurrunt ruinas, quas eorum vel suspicio non habebat. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
in telligere festinabat. Repetit enim predictȩ questionis aliter ueritatẽse ñ potuisse
cognoscere : nisi legem diuinam. qđ ÷ scũariũ dĩ. contuens intelliger&e nouissim a
peccatorum: Iñ in futuro uidicto felicitas humana dlampnabitur. quȩ hic ad
florere monstratur. Luo remedio haesitatio cuncta sublata ÷: quia non dlebo
amniꝰ offenli. cum se magis reb talib sentiat ecloceri. Quo genꝰ orationis dieit᷑ delib̾a-¬
tiũũ: quando & partes pamntur. quȩ nos clubros reclelt̃: & eligit᷑ sententia. quȩ & ut¬
litati conueniat & de cori. Bicit enim. qđ ei scrupulum commoriebat. Si dicebam narrabo
sic. Occurrebat utiq illa fȩcla uarietas Ecce natio filiorum tuorũ. cui disposui. ad
postremum eligit᷑ sententia. quę cuncta saluar&. Hoc labor ÷ ante me. donec intrem

Expanded text:
intelligere festinabat. Repetit enim praedictae quaestionis aliter veritatem se non potuisse intelligere festinabat. Repetit enim praedictae quaestionis aliter veritatem se non potuisse cognoscere, nisi legem divinam, quod est sanctuarium Dei, contuens, intelligeret novissima peccatorum: quoniam in futuro judicio felicitas humana damnabitur, quae hic ad florere monstratur. Quo remedio haesitatio cuncta sublata est, quia non debet pius animus offendi, cum se magis rebus talibus sentiat edoceri. Quod genus orationis dicitur deliberativum, quando et partes ponuntur, quilitati conveniat et decori. Dixit enim quod eis scrupulum commovebat: Si dicebam, Narrabo sic. Occurrebat utique illa foeda varietas: Ecce natio filiorum tuorum, cui disposui. Ad postrenum eligitur sententia quae cuncta salvaret: Hoc labor est ante me, donec intrem
Abbreviated transcription (Latin):
restituens. Quomͦ ergo poterat aliter narrare: qui talia uisus ÷ ante clocuisse: Et
existimalum ut cognoscerem: hoc labor ÷ ante me. Primꝰ graclus ÷ scientiȩ: quando coe-¬
perimꝰ intelligere minime nosse. quod ante nos scire putabamꝰ. Prius enim ꝑsuaerat sibr dm̃
non curare mortalia: qm̃ peccatores uidebat diuicias possidere: modo autẽ ȩstimat. ẽẽ.
uererendũ. ut ueritatem rei mereatur agnoscere. Constat ergo repudiatũ pr
sensum : quando alter ut cognoscat᷑ exquirit᷑. Sequit᷑. Hoc labor ÷ ante me. Reuera¬
estuanti laboriosum erat. tantam rem lucida ueritate cognoscere: ut ͦ ꝓsꝑitates peccatoꝵ¬
er& & dñi patientiã ueritates ipsuis consideratione lauclar&. Ante me quod d
fortitudinem difficultates ostendit. Quis enim molem istam ignorantiae. nisi ꝑ gratiam
possit diuinitatis in̾rumꝑe Sic̃ & in alio psalmo legitur. Et indeo meo trangrediar murũ

Expanded text:
restituens. Quomodo ergo poterat aliter narrare, qui talia visus est ante docuisse? Vers. 16. restituens. Quomodo ergo poterat aliter narrare, qui talia visus est ante docuisse? Vers. 16. Existimabam ut cognoscerem, hoc labor est ante me. Primus gradus est scientiae, quando coeperimus intelligere minime nosse, quod ante nos scire putabamus. Prius enim persuaserat sibi Deum non curare mortalia, quoniam peccatores videbat divitias possidere; modo autem existimat esse quaerendum, ut veritatem rei mereatur agnoscere. Constat ergo repudiatum priorem sensum, quando alter ut agnoscatur exquiritur. Sequitur, hoc labor est ante me. Revera aestuanti laboriosum erat tantam rem lucida veritate cognoscere; ut et prosperitates peccatoet Domini patientiam veritatis ipsius consideratione laudaret. Ante me, quod dixit, fortitudinem difficultatis ostendit. Quis enim molem istam ignorantiae, nisi per gratiam possit Divinitatis irrumpere? Sicut et in alio psalmo legitur: Et in Deo meo transgrediar murum
Abbreviated transcription (Latin):
Pessima repeͣͣatio. sed uicina correctio: Sicut ȩgrotis fieri sol&: qui tũc cluntino langore
lib ant᷑ quando in ȩgritudinis fine eos copiosior febriũ flamma succenlerit. Sequituꝵ.
x meus inmatutino. Ecce iam ad temperiem sanitatis rediit: qui morbosis calo
indicauit. Et tempore matutino resurgens. spem nr̃am ele isto mundo auferens. ad cȩloꝵ
gna protendit.. Si dicebã narrabo sic: ecce natio filioꝵ tuoꝵ eui disposiu.¬
ueritate commonitus. secum ipse deliberat: & ad tantam rem ꝑcluctus. cogitationemule¬
tiplici fluctuat. Dicebat enim. Si annuntiauero plebi elm̃ mortalia non curare qeeurere eni
sibi putat predicationes pͥores. quas isrłitis ante prechxerat: ut dm̃ colerent cȩli t̾req
creatorem. qui ꝑsuam sapientiã uniuersa clisponit. bonis malisq ꝓ suoꝵ actuũ qualitare

Expanded text:
possiderat. Pessima reputatio, sed vicina correctio. Sicut aegrotis fieri solet, qui tunc diutino languore possiderat. Pessima reputatio, sed vicina correctio. Sicut aegrotis fieri solet, qui tunc diutino languore liberantur, quando in aegritudinis fine eos copiosior febrium flamma succenderit. Sequitur, et index meus in matutino. Ecce jam ad temperiem sanitatis rediit, qui morbosis caloribus ionibus indicavit; et tempore matutino resurgens, spem nostram de isto mundo auferens, ad coelorum regna protendit. Vers. 15. Si dicebam: Narrabo sic: ecce natio filiorum tuorum, cui disposueritate commonitus secum ipse deliberat, et ad tantam rem perductus cogitatione multiplici fluctuat. Dicebat enim: Si annuntiavero plebi Deum mortalia non curare, occurrere sibi putat praedicationes priores, quas Israelitis ante praedixerat, ut Deum colerent, coeli terraeque Creatorem, qui per suam sapientiam universa disponit, bonis malisque pro suorum actuum qualitate
Abbreviated transcription (Latin):
it suꝑius clix̃. mei aut̃ pene moti st̃ pedes. pene effusi sunt gressꝰ mei: Ut eu
fitet᷑ talia repucliasse. inr̃is sensib prauiͥs cogitationes non sinat ullatenꝰ introire.
Iua propt̃ increpatiue pronuntiandũ ÷ ergo sine causa iustificaui cor oreum: quasii nam
iliquis seput& illusum. sim hoc sibi mundo fructuo iustitiȩ non sentiat. ẽe
Causa enim acasu clicta ÷: quđ sepe sit bona. sepe mala. Hoc genꝰ caus& ab oratorib anceps
dicit᷑: qđ maxime incleliberationib prouenit. quando clubius ÷ animꝰ quid sequat᷑. Aelhuc¬
ipsum qł cȩpit ex sequit᷑. Ac sidicer&. Quid mͥ ꝓfuit ꝓbabili me conuersatione tractasse:
si diuitias possident. qui uicia non relinquunt: Liuat enim inter innocentes manꝰ suas:
quando flagellatum clñm. crucitraclidit affigendũ. Et fui flagellatꝰ totacdie: & m¬
dex m̃s in matutino. Quasi p ęnas suas adhuc commemorat: quasilli uiclebatur non¬

Expanded text:
pedes, pene effusi sunt gressus mei; ut cum se profitetur talia repudiasse, in nostris sensibus pravas cogitationes non sinat ullatenus introire. Quapropter increpative pronuntiandum est: Ergo sine causa justificavi cor meum? quasi inani spe aliquis se putet elusum, si in hoc sibi mundo fructum justitiae non sentiat esse Causa enim a casu dicta est, quod saepe bona sit, saepe mala. Hoc genus causae ab oratoribus anceps dicitur, quod maxime in deliberationibus provenit, quando dubius est animipsum quod coepit exsequitur. Ac si diceret: Quid mihi profuit probabili me conversatione tractasse, si divitias possident qui vitia non relinquunt? Lavat enim inter innocentes manus suas quando flagellatum Dominum cruci tradidit affigendum. Vers. 14. Et fui ea in matutino. Quasi poenas suas adhuc commemorat, quas, ut illi videbatur, ir
Abbreviated transcription (Latin):
iriret. fons sitiret. uirtis insirmaret᷑ omp̃s uita moreret᷑ : Quȩ deniq: maior miscđia q¬
ꝓpt̃ nos creari creatorẽ : seruire chiminatorẽ : uendi redẽptorẽ: humiliari exaltatorẽ : occidi uiui

Expanded text:
esuriret, fons vitae sitiret, virtus infirmaretur, omnipotens vita moreretur? Quae denique major miseriesuriret, fons vitae sitiret, virtus infirmaretur, omnipotens vita moreretur? Quae denique major miseripter nos creari Creatorem, servire Dominatorem, vendi Redemptorem, humiliari Exaltatorem, occidi Vivi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa redargii. paratũ suũ ñ erubiut publice q̃siteri nec ad naxas excusationes cucurrit ad quas
maxime impudens festinat humanitas . sed repente salutari humilitate ꝓstratꝰ ipsũ se offerens dõ.
purpuratus pȩnitens pis lacrimis sipplicauit F idelis eñĩ seruus ñ assumit᷑ callosas infitias. sed
cito intellex̃. cõmissa delicta. Mirabileunitiũ. dicendo eni miserere mei : locũ examini cognoscit᷑ abs¬
tulisse. Uox ista ñ discutit᷑ sed sub traquillitate semꝑ audit᷑. solaq res ẽ ꝑ qua possimꝰ rer sine
aliqua c̃trarietate defendi. Petebat quidẽ miscdiã quã definire ñ poterat: sed tam̃ peccatis sus
eã grandiorẽ om̃imo dissentiebat. Quanta enĩ sit ut dixer̃ scĩssimi patres. quis enarrare sufficiat
ut mundi creatorẽ de gȩlo deposuent et treno corpore induerit c̃ditorẽ : eũq qui łȩt̾nitate patri
manet equalis. mortalitate coequluerit & nob̵: fermã serui mundi dño imposuerit. ut ipse pa

Expanded text:
a redargui, peccatum suum non erubuit publice confiteri, nec ad noxias excusationes cucurrit, ad quas maxime impudens festinat humanitas; sed repente salutari humilitate prostratus, ipsum se offerens Deo, purpuratus poenitens piis lacrymis supplicavit. Fidelis enim servus non assumit callosas inficias, sed cito intelligit commissa delicta. Mirabile initium! Dicendo enim Judici: Miserere mei, locum examini cognoscitur abstulisse. Vox ista non discutitur, sed sub tranquillitate semper auditur; solaque res est per quam possimus rei sine aliqua contrarietate defendi. Petebat quidem misericordiam, quam definire non poterat; sed tamen peccatis suis eam grandiorem omnimodis sentiebat. Quanta enim sit, ut dixerunt sanctissimi Patres, quis enarrare sufficiat; ut mundi Creatorem de coelo deposuerit, et terreno corpore induerit Conditorem, eumque qui aeternitate Patri manet aequalis, mortalitati coaequaverit, et pro nobis formam servi mundi Domino imposuerit; ut ipse panis
Abbreviated transcription (Latin):
munere possidet᷑: quȩ sic uenit ad filios. ut a testatore minime deseratur. Nȩx he-¬
reditas non habet finem: sed cũ semel suscepta fuerit. nũꝗͣ a nobis aliqͣ ꝑmutatione
discedit. Dies suꝑ dies regis aclicies: annos eiꝰ usq indiem scłi & scłi a eternitatem¬
Dies eñ supra dies more humanitatis ꝓfert᷑: qui icleo plurimi dicunt᷑. qm̃ illis & noctes
succedere conpbunt᷑: in illa uero ȩternitate unꝰ ẽ. dies: qui nullo t̃mino finet᷑: sicut
in alio psalmo dic̃. Quia melior ẽ. dies una in atriis tuis suꝑ milia. Hoc etiã &dean¬
sequit᷑: usq indiem scłi & scłi: ut ostenderet unũ diẽ e̾ẽ. apud dñm qͥ scła ista trans¬
cendit. Dicta sunt qͥppe scła: qđ inse reuoluant tempora. Permanebi mnȩternã¬

Expanded text:
munere possidetur; quae sic venit ad filios, ut a testatore minime deseratur. Haec haereditas non habet finem; sed cum semel suscepta fuerit, nunquam a nobis aliqua permutatione discedit. Vers. 6. Dies Dies enim supra dies more humanitatis profertur, qui ideo plurimi dicuntur, quoniam illis et noctes succedere comprobantur. In illa vero aeternitate unus est dies, qui nullo termino finietur; sicut in alio psalmo dicit: Quia melior est dies una in atriis tuis super millia . Hoc etiam et de ansequitur, usque in diem saeculi et saecula, ut ostenderet unum diem esse apud Dominum, qui saecula ista transcendit. Dicta sunt quippe saecula, quod in se revolvant tempora. Vers. 7. Perma
Abbreviated transcription (Latin):
tempore. sed inscłm scłi: significans eleuotionẽ suã immutabili ꝑennitate mansorã.
Dequit᷑. Ut reddam uota mea deche inclem. hȩc eadẽ decora diuersitate repetunt᷑.
dlamqđ significat scłm scłi. hoc declarat dedie indiem: id est semꝑ: ut & hic uota
nr̃a redlamꝰ: & ibi laucles dño ꝑpetua hilaritate cantemus. Uota enĩ sua elño se red¬
dere compmittit: ut ei ȩternas gr̃as in sufficienter ex soluat : sic̃ & alius psalmꝰ edicit

Expanded text:
 immutabili perennitate mansuram. Sequitur, ut reddam vota mea de die in diem. Haec eadem decora diversitate repetuntur. Nam quod significat saeculum saeculi, hoc declarat de die in diem, id est semper; ut et hic vota nostra reddamus, et ibi laudes Domini perpetua hilaritate cantemus. Vota enim sua se Domino reddere compromittit, ut ei aeternas gratias sufficienter exs
Abbreviated transcription (Latin):
ruerit. Inhymnis grecũ uocabulũ. Interp̃tat᷑ enĩ inlaudibꝰ: quia totus psalmꝰ xp̃i
preconia ꝑsonabut. Pauid autẽ. idem ipsũ significat. dñm saluatorẽ: cuiꝰ laudẽ decanta
popuilus xpĩanꝰ. qui toto orbe diffusus est. diuisio phaiosi. Me&iosa parte psa
a finibꝰ terrȩ deprecat᷑ popłs fidelis ut eius audiat᷑ oratio: quatpnꝰ in scã ȩccłia per-¬
seuerans. alarũ eiꝰ uelamine ꝓtegatur. Sccła parte grãs agit. qł iustis hereditatẽ suã
pius miserator inclulsit. & nom̃ suũ in et̾nã głiam consecrauit: ex quare laueles sereel

Expanded text:
est. In hymnis Graecum vocabulum est, interpretaturque in laudibus, quia totus Psalmus Christi praeconia personat. David autem ipsum Christum significat, cujus laudem decantpopulus Christianus, qui toto orbe diffusus est. Divisio psalmi. In prima parte psalmi a finibus terrae deprecatur populus fidelis, ut ejus audiatur oratio; quatenus in sancta Ecclesia perseverans, alarum ejus velamine protegatur. Secunda parte gratias agit, quod justis haereditatem suam pius Miserator induls
Abbreviated transcription (Latin):
psabmo iam dictũ ẽ. foder̃ manꝰ meas & pedes. dinumerauer̃ omĩa ossa mea. Luȩ figura
faciȩ mimici Causa redelit᷑ quare sit deductꝰ ad p̃miũ: qͥa spem suã constituerat sibi do:¬
minũ: qͥ confidentes edisicat. & inse p̾sumentes semꝑ exaltat: sic̃ clic̃ apłs. gloriam̃ intri:¬
bulationibꝰ scientes qͥa tribulatio patientiã oꝑat᷑. patientia ꝓbationẽ. ꝓbatio uero spem

Expanded text:
psalmo jam dictum est: Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea . Quae figura psalmo jam dictum est: Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea . Quae figura itudinis a facie inimici. Causa redditur quare sit deductus ad praemium: quia spem suam constituerat sibi Dominum, qui confidentes aedificat, et in se praesumentes semper exaltat, sicut dicit Apostolus: Gloriamur in tribulationibus, scientes quia tribulatio patientiam op
Abbreviated transcription (Latin):
& umbilico ipso terrarũ: sic̃ in octauo decimo psalmo dictũ. ẽ: in omnẽ terrã exiuit
sonus eorũ. Clamat ergo iste popłs qđ superiꝰ dictum est: exaudi ds̃ deprecati
meã. intenle orationi meę. dic̃ enĩ quando iste clamor uelut sacrificiã dõ fu
immolatus: in anxietate cordis: quando enixiꝰ clamat᷑ ael dñm: cũ periclitanti ani-
mȩ necessaria remecha postulant᷑. Sequit᷑. clamoris exauditio. & premiũ singulare
autẽ erat xp̃s. In hac petra se exaltatũ. ee̾̃. pronuntiat: inqua om̃is ȩlificatus. ẽ.
xp̃ĩanꝰ. Constat enĩ exaltatũ: qui ibi noscit᷑ eẽ. fundatus. Adiectũ . ẽ. deduxisti me :
inillam scilic& futurã requiem. quã beatis suis dñs pollicet᷑. tlam qđ dix̃ decluxisti me:
usus iste ꝓphetiȩ est. ut illa quȩ uentura sunt ꝓp̃teritis clicat: sic̃ inuigsimo primo

Expanded text:
et umbilico ipso terrarum, sicut in decimo octavo psalmo dictum est: In omnem terram exivit et umbilico ipso terrarum, sicut in decimo octavo psalmo dictum est: In omnem terram exivit sonus eorum . Clamat ergo iste populus qui superius dictus est: Exaudi, Deus, deprecationem meam: intende orationi meae. Dicit etiam quando iste clamor velut sacrificium Deo fuerit immolatus in anxietate cordis: quando enixius clamatur ad Dominum, cum periclitanti animae remedia necessaria postulantur. Sequitur clamoris exauditio, et praemium singulare olus: Petra autem erat Christus . In hac petra se exaltatum esse pronuntiat, in qua omnis aedificatus est Christianus. Constat enim exaltatum, qui ibi noscitur esse fundatus. Adjectum est, deduxisti me; in illam scilicet futuram requiem quam beatis suis Dominus pollicetur. Nam quod dixit, deduxisti me, usus iste prophetiae est, ut illa quae ventura sunt pro praeteritis dicat; sicut in vigesimo primo
Abbreviated transcription (Latin):
Sed consideremꝰ qͥd sit qđ exaudiri petit deprecationẽ suã. & intendi orationi suȩ: siqua
hȩc poteri mus subtilitate diuidere dep̃catio est assidua qͥdẽ cõmunisq supplicatio:
ĩ & hominibꝰ a quibꝰ aliqͥd petimꝰ frequent̃ offerimꝰ. hanc adnõ dep̃cat᷑ audiri. Ora
uerosuȩ. quã tantũ scẽ trinitati uire ꝑsoluimꝰ postulauit intendi: iel est prospiciatque
misereri : qm̃ eam pririssimã diuinis conspectibꝰ offerebat: cuiꝰ talis uirtꝰ est. ut cum
Congregatio scã iustoꝵ
quȩ est hereditas dni. depressa malis scłi inuniuersis sic gentibꝰ congemiscens clamat
ad dñm: quȩ & carnis necessitatibꝰ subiacebat: & ab eiꝰ uitiis totomentis desiderio desine-
festinabat. Clamat enĩ afinibꝰ terrȩ: id est ab uniuerso orbȩ terrarũ: in qͦ est om̃¬
tentis dñi ęccłia constituta. Sed ñ a solis finbꝰ hoc clamat᷑: uerũ etiã ab interioribꝰ

Expanded text:
d sit hoc, quod exaudiri deprecationem suam petit, et intendi orationi suae: si qua haec poterimus subtilitate dividere. Deprecatio est assidua quidem communisque supplicatio, quam et hominibus a quibus aliquid petimus, frequenter offerimus; hanc a Domino deprecatur audiri. Orationi vero suae, quam tantum sanctae Trinitati jure persolvimus, postulavit intendi, id est prospici atque misereri, quoniam eam purissimam divinis conspectibus offerebat. Cujus talis virtus est, ut cum Congregatio sancta justorum, quae est haereditas Domini, depressa malis saeculi, in universis sita gentibus congemiscens, clamat ad Dominum, quae et carnis necessitatibus subjacebat, et ab ejus vitiis toto mentis desiderio desinere festinabat. Clamat enim a finibus terrae, id est ab universo orbe terrarum, in quo est omnipotentis Domini Ecclesia constituta. Sed non a solis finibus hoc clamatur, verum etiam ab interioribus,
Abbreviated transcription (Latin):
a faciȩ inimici. ꝑ turris similitudinẽ: ipsũ ch̃m significat saluatorẽ. Turris eni cuttatis
muros uindicat : & irruentes hostes ex alto uubierat. Sic uirtus dñi popłm suum
defendit : cũ aperit inuncũ eiꝰ. oris sui contradictione ꝓstrauerit. Sed turris illa. urto¬
tib est plena non gladus: pugnat uerbo. non p̃lio: iubens om̃a. ñ decertans. quã non
aries quassat: ñ aliqua machinamenta debilitant: nec localiter defendit. sed ꝑcotum
mundũ famulos suos inuicta ꝓtectione custodit. In habitabo intabernaculo tuo

Expanded text:
rris fortitudinem ipsum Dominum significat Salvatorem. Turris enim civitatis muros vindicat, et irruentes hostes ex alto vulnerat; sic virtus Domini populum suum defendit, cum aperte inimicum ejus oris sui contradictione prostraverit. Sed turris illa virtutibus est plena, non gladiis; pugnat verbo, non praelio; jubens omnia, non decertans: quam non aries quassat, non aliqua machinamenta debilitant, nec localiter defendit, sed per totum mundum famulos suos invicta protectione custodit. Vers. 4. Inhabitabo in tabernaculo tuo
Abbreviated transcription (Latin):
ierusalem. Recl damꝰ ergo uota nr̃a inisto transitorio chie: ut inilla ꝑennitate lau¬
des dño codem prestante decantare mereamur. Conschosio. Nuliant donatistȩ
atunios̃ terie gasam elamare: & ipsi eã localẽ elicere ꝓtinꝰ conquiescant. Contra uo cẽ
niuncli quis possit audire. Inpudentissimũ ẽ aduersum triu testimo nũntoquoe
& contra generilẽ sententiã non erubescuntimpudenter armari. surnouus in
uentionibꝰ animas fatigant: accipiuant certe qđ ereclantins coras elss iont unque
perrcunt᷑. anm fi dclis popłs a finibꝰ terre. qͥa factus est emñ spes en s post ed que¬

Expanded text:
iem. Reddamus et nos vota nostra in isto transitorio die, ut in illa perennitate laudes Domini, eodem praestante, decantare mereamur. Jubila finibus terrae Ecclesiam clamare, et ipsi eam localem dicere protinus conquiescant. Contra vocem mundi quis possit audiri? Impudentissimum est adversum trium testimonium loqui, et contrventionibus animas fatigant? Accipiant certe quod credant, non quod sua iniquitate pervertant. Orat fidelis populus a finibus terrae, q
Abbreviated transcription (Latin):
Secd intendamꝰ quare frequent᷑ uelam̃tũ alarũ clñ sacris clefensionibꝰ conparetur u
ẜrimu qđł ale auiũ inmoclũ palmarũ. qͣsi quȩclã costȩ prlcherrumȩ porriguntur: dem¬
de quia sic defendunt. ut onerare non possint. tereio. qm̃ estus ee frigoris mnelen ui
ad lecus piulis affectiosa ꝓtectione depellunt. Ita defensio lnĩ si adeũ piȩ configiunꝰ
potestates aercas a nobis efficit alienas: ut nec furoi eoꝵ incensus noceat: nec uenenũ
siigidũ uipea qualitate ꝑcutiat. Merito ergo ꝓtectio dñ alis noscit companra
quȩ nec subiectos onerat: & lesionẽ totꝰ contrariȩtis ȩmendat & m̃ duclõ exaueds

Expanded text:
efensionibus comparetur. Primum, quod alae avium in modum palmarum quasi quaedam costae pulcherrimae porriguntur. Deinde, quia sic defendunt, ut onerare non possint. Tertio, quoniam aestus et frigoris inclementiam a dilectis pullis affectuosa protectione depellunt. Ita defensio Domini, si ad eum pie confugiamus, potestates aereas a nobis efficit alienas, ut nec furor eorum incensus noceat, nec venenum frigidum viperea qualitate percutiat. Merito ergo protectio Domini alis noscitur comparata, quae nec subjectos onerant, et laesionem totius contrarietatis emendant. Vers
Abbreviated transcription (Latin):
Nt mortẽ moriendo destruer&: captiuis libertatẽ : reis p̃mca condonaras lresedo
mintula que quondã fecit ingente iudeorũ. Confirmauit rubra maris lqtudes
abyssos qruando incduob laterib sic aqua defixa ÷ ut mare naigeri us seoer
oris miraeuli decent̃ exposuit : quia illa prȩfigaratio transitus maris rubri
fons salutaris emundat. & nota. qđ in hoc & in alus quattuoꝵ uersib ꝑfigurã
sinathrismos singulas congregat laudes: ut enuoreracio iurtutũ animum

Expanded text:
mortem moriendo destrueret, captivis libertatem, reis praemia condonaret, refert miracula quae quondam fecit in gente Judaeorum. Confirmavit enim Rubri maris liquidas abyssos, quando in duobus lateribus sic aqua defixa est, ut mare navigerum iteroris miraculi decenter exponit, quia illa praefiguratio transitus maris Rubri fons salutaris emundat. Et nota quod in hoc et in aliis quatuor versibus per figuram synathroesmos singulas congregat laudes; ut enumeratio ipsa virtutum animum
Abbreviated transcription (Latin):
quin &iã regũ heliseus ꝓpħa dic̃ de muliere : cuiꝰ filius extremũ clauserat diẽ. Dimitte eã.¬

Expanded text:
quin etiam Regum: Elisaeus propheta dicit de muliere, cujus filius extremum clauserat diem: Dimitte eaquin etiam Regum: Elisaeus propheta dicit de muliere, cujus filius extremum clauserat diem: Dimitte ea
Abbreviated transcription (Latin):
adie illa & deinceps. Ipse quoq dñs in euangłio dic̃. Si dauid in sp̃ii uocat eũ dñmi qͦmodo
aut agat aliqͥd : Animaduertendũ ẽ. quoq sp̃m sc̃m sic fuisse ꝓpħis scĩssimis attributũ:
ut tam̃ ad tẽpus ꝓ infirmitate carnis & contrarietate peccati ab ipsis offensus abscederet:
& iterũ placatus sub oportunitate tẽporis adueniret. Unde & sc̃s ieronimꝰ exponens euan¬
głistã marcũ. in loco ubi ait de ioħe. uidi aꝑtos cȩlos & sp̃m tanquã colũbã descendentẽ
& manentẽ in ipso. ita euidenti ratione tractauit: ut nemo contra sententiã ipsius ueni¬
re p̃sumat. In psalmo qͦq quinqͥ gesimo : ꝓpħa post peccatũ rogat. sp̃m scm̃ tuũ ne auferas
me. Nã si semꝑ ut ait beatꝰ ieronimꝰ in ꝓpħis eẽt sermo diuinꝰ & iuge in pectore

Expanded text:
a die illa et deinceps. Ipse quoque Dominus in Evangelio dicit: « Si David in spiritu vocat eum Dominum, quomodo a die illa et deinceps. Ipse quoque Dominus in Evangelio dicit: « Si David in spiritu vocat eum Dominum, quomodo aut agat aliquid. Animadvertendum est quoque Spiritum sanctum sic fuisse prophetis sanctissimis attributum, ut tamen ad tempus, pro infirmitate carnis et contrarietate peccati, ab ipsis offensus abscederet; et iterum placatus, sub opportunitate temporis adveniret. Unde et sanctus Hieronymus exponens evangelistam Marcum, in loco ubi ait de Joanne: « Vidit apertos coelos et Spiritum tanquam columbam descendentem et manentem in ipso . » Ita evidenti ratione tractavit, ut nemo contra sententiam ipsius venire praesumat. In psalmo quoque L Propheta post prophetam rogat: Spiritum sanctum tuum ne auferas a me. Nam si semper, ut ait beatus Hieronymus in prophetis, esset sermo divinus et juge in pectore
Abbreviated transcription (Latin):
ratio diuina : quae euentus rerũ. aut ꝑ facta. aut ꝑ dicta quorũ Idã immobili ueritate
pnunciat: De qua bene quidã dit̃. Prophetia ẽ suauis dictio: cȩlestis doctrimnȩ fauos & dul¬
grae istius minera prestabant᷑. Sedut de plurimis pauca cõplectar : acta ẽ ꝑ operati¬
ones hominũ ut fuit arca noe & sacrificiũ abrabȩ & transitus maris rubri. ł natiuita¬
tes quoq geminorũ esau & ia cob: qͥ futurarũ rerũ sacram̃ta gestabant E angelos: sic̃ lo
cut sunt abrahȩ uel loth. tachariȩ & mariae Per uisiones sic̃ isaiȩ & ieze thieli. & cȩteris
sc̃m dauid ñ ꝑ oꝑationes hominũ non ꝑ natiuitates geminorũ. ñ ꝑ angłos. ñ ꝑ uisio¬
nes ñ ꝑ somniũ ñ ꝑ nubẽ & uocẽ de cȩlo nec ꝑ alios quoscunq modos s celesti aspirati
one fuisse completũ.: sic̃ de ipso legit᷑ in pͥmo regũ uolumine: & directus ẽ. sp̃s dñi in dauid

Expanded text:
ratio divina, quae eventus rerum aut per facta aut per dicta quorumdam immobili veritate pronuntiat. De qua bene quidam dixit: « Prophetia est suavis dictio, coelestis doctrinae favus, et dulgratiae istius munera praestabantur; sed ut de plurimis pauca complectar, acta est per operationes hominum, ut fuit arca Noe , et sacrificium Abrahae , et transitus maris Rubri . Per nativitates quoque geminorum Esau et Jacob, qui futurarum rerum sacramenta gestabant . Per angeloAbrahae et Lot, Zachariae et Mariae . Per visiones, sicut Isaiae et Ezechieli, et caeteris sanctum David non per operationes hominum, non per nativitates geminorum, non per angelos, non per visiones, non per somnium, non per nubem et vocem de coelo, nec per alios quoscunque modosone fuisse completum, sicut de ipso legitur in I Regum volumine: Et directus est Spiritus Domini in David
Abbreviated transcription (Latin):
solem. Ignẽ dic̃ malementis ardorem. quẽ in hoc sȩculo cȩcatis sensib hau serant: qui tenebrat
potiꝰ quã illuminat ⁊ qui non aperit. sed claucht aspectũ. Talis enĩ ignis suꝑ iopios cadit:
ut solem uerũ. id est saluatorẽ dñm uicłe non possint Sic̃ & ipsi infuturo iudicio dicturi sun
Sol ñ ortus est nobis: & iusticiȩ lum̃ non lux̃ nobis. Illũ enĩ solem conspicere nequeunt:¬
sic̃ inira absorbet eos Ramnꝰ spinarũ genꝰ.ẽ. ꝑmolestũ. qđ prius inerbã mollissimam
pullulascit: secl ubi adulta ȩtate calluerit. ramuculos ꝓduc̃ acuminatos: posteaq eiꝰ
udes clurescunt in arboreã firmitatẽ. Hoc ergo iudȩis prȩsens sententia cõminat᷑: qđ¬

Expanded text:
solem. Ignem dicit malae mentis ardorem, quem in hoc saeculo caecatis sensibus hauserunt; qui tenebrat solem. Ignem dicit malae mentis ardorem, quem in hoc saeculo caecatis sensibus hauserunt; qui tenebrat potius quam illuminat, qui non aperit, sed claudit aspectum. Talis enim ignis super impios cadit, ut solem verum, id est Dominum Salvatorem videre non possint; sicut et ipsi in judicio futuro dicturi sunt: Sol ns, sicut in ira absorbet eos. Rhamnus spinarum genus est permolestum, quod prius in herbam mollissimam pubescit; sed ubi adulta aetate caluerit, ramusculos producit acuminatos, posteaque ejus sudes
Abbreviated transcription (Latin):
ne colligimus. Oinaudita sȩuitia uideorũ. Comparant᷑ illis tot ingentia mala: unc
mania norumꝰ uenire ꝑicula. Addidit. intendit arcũ suũ donec infirmentur. Iicdemen¬
tia diuinȩ uirtutis ostendit᷑: cuiꝰ arcꝰ intenditur ad salutẽ. Ds̃ enĩ contra malos arma suȩ
potestatis intencdit: & tam cdiu terr&. donec infirmati cȩlant.  & ad confessionis salutem
meliorata semente conuertant. Sicut cęra lique facta auferent᷑: suꝑ eos ceciedit ignis & non
uiderunt solem. Suꝑiꝰ cdix̃ dehis qͦs conuertendos. eẽ. dñi terrore ꝓnuntiat: Nunc erpo¬
nit cos qui ꝑfidia faciente in sua obstinatione cdurati sunt. Istis digna uicissitudo reddit᷑.
ut illa corclis cduritia. sic̃ cera liquefacta disꝑeat. Auferent᷑ dic̃ a conspectu dñi: quando
ngehennȩ tormenta mittendi sunt. Deniq sic sequit᷑. Suꝑ eos cecidit ignis: & non

Expanded text:
ione colligimus. O inaudita saevitia Judaeorum! Comparantur illis tot ingentia mala, unde ione colligimus. O inaudita saevitia Judaeorum! Comparantur illis tot ingentia mala, unde immania novimus venire pericula. Addidit: Intendit arcum suum donec infirmentur. Hic clementia divinae virtutis ostenditur, cujus arcus tenditur ad salutem. Deus enim contra malos arma suae potestatis intendit, et tandiu terret donec infirmati cedant, et ad confessionis salutem meliorata se mente convertant. Vers. 8. Sicut cera liquefacta auferentur; super eos cecidit ignis, et non viderunt solem. Superius dixit de his quos convertendos esse Domini terrore pronuntiat; nunc exponit eos qui, perfidia faciente, in sua obstinatione durati sunt. Istis digna vicissitudo redditur, ut illa cordis duritia sicut cera liquefacta dispereat. Auferentur, dicit, a conspectu Domini, quando in gehennae tormenta mittendi sunt. Denique sic sequitur, super eos cecidit ignis, et non
Abbreviated transcription (Latin):
cere: quando leones nominauit & molas: illos uidelicet significans. qui iam non
captiosis uerbis. sed beluino fremitu. in necẽ dñ consurgere tẽptauerum
Aspides erant quando ei insidiosȩ dixerunt. licet dare tributũ cȩsarileones
fuerunt. quando cruento ore clamauerunt: crucifige. crucisige. Ita insania eorum
non solũ ueneno serpentis: sed mmanib beluis comparata describitur. Iore ipsorũ autẽ¬
uelut aqua decurrens: intendit arcũ suũ donec infirment᷑. Dix̃ aspiles: dix̃ leones:
nc̃ uenit ad torrentes. qui lemalibus imbrib concitati subita inunclatione descendunt.
In hoc terribiles. quia imꝑbi: in hoc ꝑiculosi. quia prȩcipites. Sed mox ut impetu transeuntȩ
quasi atrocia colla posuerint: sereno cȩlo deficiunt: qui nubib confluentib intume scunt.
Quȩ figura dicit᷑ synatrismos. idest congregatio: ubi multas res & crimina sub aliqua narra-¬

Expanded text:
cere, quando et leones nominavit et molas: illos videlicet significans, qui non jam cere, quando et leones nominavit et molas: illos videlicet significans, qui non jam captiosis verbis, sed belluino fremitu in necem Domini consurgere tentaverunt. Aspides erant, quando ei insidiose dixerunt: Licet dare tributum Caesari Ibide7? Leones fuerunt, quando cruento ore clamaverunt: Crucifige, crucifige . Ita insania eorum non solum veneno serpentis, sed immanibus belluis comparata describitur. In ore autem ipsorum devenient velut aqua decurrens: intendit arcum suum donec infirmentur. Dixit aspides, dixit leones: nunc venit ad torrentes, qui hiemalibus imbribus concitati, subita inundatione descendunt. In hoc terribiles, quia improvisi; in hoc periculosi, quia praecipites. Sed mox ut impetu transeunte, quasi atrocia colla posuerint, sereno coelo deficiunt, qui nubibus compluentibus intumescunt. Quae figura dicitur synathroismos, id est congregatio, ubi multas res et crimina sub aliqua narrat
Abbreviated transcription (Latin):
complet inclustria. Nota igit᷑: qm̃ dicunt᷑ sapientes & in malo. de quib legitur.
ibi sapiens. uibi scriba: &his similia. Deus conteret denteseoꝵ: inore ipsor
molas leonũ confringet dñs. Litroitꝰ sccłȩ narrationis aꝑit᷑: inqua describit᷑
quȩ sint mala passuri. qui contẽpser̃ ut aspides chuina prȩdicatione saluari.
Primũ dicit. dentes spetialit̃ eoꝵ contritos. quando dolosa uerba ipsorum
& captiosȩ interrogationes deducebant᷑ adnichilũ: sicut eis contigit quando
dole in terrogabant cui nũmus cȩsaris penderet᷑: s ed talem adnõ rec¬
pere responsum: ut unde temptauerant mordere. contritis dentibus
uiderent̃ abscedẽ. Ait enĩ. Redelite cȩsari quȩ cȩsarisunt: & deo quȩ dĩ sunt.
Sequit᷑. in ore ipsoꝵ. molas leonũ confringet dñs. Hic nescio quid uidet᷑ excres.¬

Expanded text:
complet industria. Nota igitur quoniam dicuntur sapientes et in malo, de quibus legitur: complet industria. Nota igitur quoniam dicuntur sapientes et in malo, de quibus legitur: Ubi sapiens, ubi scriba ? et his similia. Vers. 6. Deus conteret dentes eormolas leonum confringet Dominus. Introitus secundae narrationis aperitur, in qua describitur quae sint mala passuri qui contempserunt, ut aspides, divina praedicatione salvari. Primum dicit dentes eorum specialiter conterendos, quando dolosa verba ipsorum et captiosae interrogationes deducebantur ad nihilum; sicut eis contigit quando subdole interrogabant cui nummus Caesaris penderetur. Sed tale a Domino responsum recepere, ut unde tentaverant mordere, contritis dentibus viderentur abscedere. Ait enim: Reddite Caesari quae sunt Caesaris, et Deo quae Dei sunt . Sequitur, in ore ipsorum molas leonum confringet Dominus. Hic nescio quid videtur excres
Abbreviated transcription (Latin):
& opturantis aures suas. Ira uideoꝵ: ꝑsimilitudinẽ nimis aptissimã definit᷑. Obstina.¬
torũ qͥppe hominũ ira. irreuocabilis. ẽ. quine docentiũ prȩlicationẽ exaudiant. ꝓcur ant
bi uoluntariã surditatem. Qui mala consuetudo aspidis cõparat᷑: quȩ uerba in car
exaudiat. suias q latebras derelinquat. unã aurẽ caulȩ suȩ inflexione dicitur
opturare: alterã uero interrã depͥmere. Cui merito uidei conparati sunt: qͥ cordis
auribus opturatis. scȩ scripturȩ audire noluer̃ saluberrimã iussionẽ. Opturare
enĩ a sacerdotibus cractum ẽ: qui aures suas ture replebant: ne peregrinis uerbis
intercedentibus confusa carminũ memoria turbaretur. Quȩ non exaudiet uocem
similitudine ꝑ seuerat. Picit enim de aspide. quȩ non exaudiet uocem in cantantium:
itique. qm̃ auribus cdampnatis obsurduit: nec passa.ẽ. audire uocẽ. quȩ illã tral
hic dicimꝰ: munclanȩ artis operatorẽ: qui ꝓpositam rem dño seiuuante astuta

Expanded text:
er similitudinem nimis aptissimam diffinitur. Obstinatorum quippe hominum ira irrevocabilis est, qui ne docentium praedicationes exaudiant, procurant sibi voluntariam surditatem. Cui malo consuetudo aspidis comparatur, quae ne verba incantantis exaudiat, suasque latebras derelinquat, unam aurem caudae suae inflexione dicitur obturare, alteram vero in terram deprimere. Cui merito Judaei comparati sunt, qui, cordis auribus obturatis, sanctae Scripenim a sacerdotibus tractum est, qui aures suas thure replebant, ne peregrinis verbis intercedentibus, confusa carminum memoria turbaretur. Vers. 5. Quae non exaudiilitudine perseverat. Dicit enim de aspide quae non exaudit vocem incantantium: utique quoniam auribus damnatis obsurduit, nec passa est audire vocem quae illam trahere hunc dicimus mundanae artis operatorem, qui propositam rem, Domino se juvante, astuta
Abbreviated transcription (Latin):
passionẽ dñi ꝑ tinere: unde psabnus iste dicturꝰ est. Sed hoc sollicite legere debemus
ut quanclo loquit᷑ cñs xp̃c. quela ab humilitate carnis: quedã ab excellentia duunitatis eiꝰ
Accipe debeamꝰ : non duos filios putantes sic̃ nestorii sacrilega somniat᷑ iniquitas: sed in

Expanded text:
passionem Domini pertinere, unde psalmus iste dicturus est. Sed hoc sollicite debemuspassionem Domini pertinere, unde psalmus iste dicturus est. Sed hoc sollicite debemusus Christus, quaedam ab humilitate carnis, quaedam ab excellentia divinitatis ejus accipere debeamus: non duos filios putantes, sicut Nestorii sacrilega somniat iniquitas; sed in
Abbreviated transcription (Latin):
dispdere iud çorũ in sania: qđ diuina toties interdixit auctoritas. ꝑ huiꝰ en im
tituli incorruptibile᷑ inscriptionẽ : manifestat regni dñi commutabilẽ firmitatẽ
Seq uanclo misit saul & custodiuit domꝰ eiꝰ: ut eũ interficeret. hoc quoque ad
passionẽ dñi: conuenienter aptat᷑. Domꝰ enĩ indicat monum̃tũ ubi triduana morte re-¬
uieuit: ad qđ custo diendũ miser̃ principes iudeorũ: ad głiam nominis eiꝰ c
disꝑdendã : ne ꝑ fraudẽ diceret᷑ resurgere. quod aditus fuerat xp̃s antea prȩdicasse.
Sed meliꝰ qđ inimici ꝑse maluer̃ ꝓbare : ut totus mundus factũ firmiꝰ potuisset
agnoscere. In dubitatũ siquidẽ testimoniũ est. qđ prestat ingratꝰ. & non potest gra-¬
diosum dici qđ confirmat ille qui reus est. Iua propt̃ causas istas nullus ambigat ad

Expanded text:
disperdere Judaeorum insania, quod divina toties interdixit auctoritas. Per hujus enim disperdere Judaeorum insania, quod divina toties interdixit auctoritas. Per hujus enim tituli incorruptibilem inscriptionem, manifestat regni Domini incommutabilem firmitatem. Sequitur, quando misit Saul, et custodivit domum ejus, ut eum interficeret. Hoc quoque ad passionem Domini convenienter aptatur. Domus enim indicat monumentum ubi triduana morte requievit, ad quod custodiendum miserunt principes Judaeorum, ad gloriam nominis ejus quasi disperdendam: ne per fraudem diceretur resurgere, quod auditus fuerat Christus antea praedicasse. Sed melius quod inimici per se maluerunt probrare, ut totus mundus factum firmius potuisset agnoscere. Indubitatum siquidem testimonium est, quod praestat ingratus; et non potest gratiosum dici, quod confirmat ille qui reus est. Quapropter causas istas nullus ambigat ad