comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
partem rachel perit. lia concedit: ut uirumi accipiat. ꝗͣ prolis
desiderio flagrat. Mentẽ ⁊ eñi quȩ suadente ratione appetitim
uanȩ laudis non temperat. pro fecto sp̃c sc̃s ad uirtutis prolẽ nimi¬
me fecundat. Uniis utiq spc̃ est qui utramq sororem prolis fecum¬
ditate ditat: quia idem spc̃ ⁊ rationem adueritatis cognitionẽ illu¬
iunat. & affectionem ad uirtutis amorẽ inflaminat. Suadet ergo
affectiomi ratio. humani fauoris appetitum sub suo moderamime tẽ¬
perare. si ad multiplicandam uirtutum prolem eupit de diuimi spc̃
copula gaudere. Mandragorarum itaq possessio sub rachel potesta¬
te redigitur. quando laus apperitus subrationis dñio moderatur.
Notandum sane quã temperate rachel non mancragoras secd man¬
hragorarum partem petat : nam nec hoc rationem latet. ualde
ẽẽ difficile: ut aniinus quam uis renitens exoblata luude non hila¬

Expanded text:
partem Rachel petit, Lia concedit, ut virum accipiat, quae prolis partem Rachel petit, Lia concedit, ut virum accipiat, quae prolis desideria flagrat. Mentem etenim quae, suadente ratione, appetitum vanae laudis non temperat, profecto Spiritus sanctus ad virtutis prolem minime fecundat. Unus itaque Spiritus est qui utramque sororem prolis fecunditate ditat, quia idem Spiritus et rationem ad veritatis cognitionem illuminat, et affectionem ad virtutis amorem inflammat. Suadet ergo affectioni ratio humani favoris appetitum sub uno moderamine temperare, si ad multiplicandam virtutum prolem cupit de divini Spiritus copula gaudere. Mandragorarum itaque possessio sub Rachel potestate redigitur, quando laudis appetitus sub rationis dominio moderatur. Notandum sanc quam temperate Rachel non mandragoras, sed mandragorarum partem petat: nam nec hoc rationem latet valde esse difficile ut animus quamvis renitens ex oblata laude non hila
Abbreviated transcription (Latin):
cpud semet ipsum statuit. quȩ difficultas eius obȩdientiam ul¬
teriis ninuere poterit. Siem̃ dura ⁊ aspera quęq pro di amore
etiam ꝑuicemet ipsum appeto: cur non magis ħex adiuncta obedien¬
tio ad maioris meriti głam tolero: Necte ergo post natũ gaã
aser. ruben exire dr̃: quia timor donni ex uoluntaria abstmentia
& pacientia. ad omẽmi obedientiam roboratur. S quantꝰ qualisq¬
bone opnuonis odor de ipso circumqͦͥq spargit᷑. qui milla molestia.
nulla mopia astudio obedientiȩ p̃peditur: He sunt mactragore
quas ruben inuenit. quas ab ipso mat̾ enis lia accepit. q. md eñi
ꝑ mandragoras quȩ odorem suũ solent late spargere. nisi bone
opinioiis famiã debenius accipere: Quas quidẽ tunc lia accepit.
qnͣ oblata laus affectum tangit : quando mlandis suȩ p̃coniis ani¬
nus afficitur: ⁊ maura popularis fauoris ꝑuersȩ delectatur. Harũ

Expanded text:
apud semetipsum statuit, quae difficultas ejus obedientiam ulapud semetipsum statuit, quae difficultas ejus obedientiam ulterius minuere poterit? Si enim dura et aspera quaeque pro Dei amore etiam per memetipsum appeto, cur non magis haec ex adjuncta obedientia ad majoris meriti gloriam tolero? Recte ergo post natum Gad et Aser Ruben exire dicitur, quia timor Domini ex voluntaria abstinentia et patientia ad omnem obedientiam roboratur. CAPUT XXIbonae opinionis odor de seipso circumquaque spargitur, qui nulla modestia, nulla inopia a studio obedientiae praepeditur? Hae sunt mandragorae quas Ruben invenit, quas ab ipso mater ejus Lia accepit. Quid enim per mandragoras quae odorem suum solent late spargere, nisi bonae opinionis famam debemus accipere? Quas quidem tunc Lia accipit, quando oblata laus affectum tangit, quando in laudis suae praeconiis animus afficitur, et in aura popularis favoris perversae delectatur. Harum
Abbreviated transcription (Latin):
cordis in conspectu dĩ de nr̃a conscientia trepidamus : ruben tunc foras
rit. quando ꝓpt̾ dm̃ homnubus eriam nos ad omẽm obȩdientiam
in clinamus. Timere itaq dm̃ ꝓptͣ se ipsum. homines aut̃ ꝓpt̾ dm̃:
est ruben mtus morari. nec foris inueniri. Exit ergo ruben tẽpo¬
re messis triticeȩ. quando ex imꝑio obȩdientie exercet se in oꝑibꝰ
iusticiȩ. S qñ putas ruben ad ꝑfectam obȩdientiam conualesceret.
nsi eum gad naser .i. amor abstinentiȩ⁊ pacientie. ad contẽi¬
um uoluptaris. uł ad tolerantiam tribulationis animasset.
Nuo enĩ sunt quȩ solent ꝑfectionem obȩdientie p̃pedire .i. ne
cogamur. uł amata deserere. uel aspera tolerare. S si semel ani¬
mus amore abstinentie uł pacientie per fecte incaluerit : prori¬
nus ruben ad omẽm obedientiam absq ulla contradictione se
subdit. Qui enĩ iam aduersa perpeti quam in prosperis delectari

Expanded text:
cordis in conspectu Dei de nostra conscientia trepidamus. Ruben tunc foras cordis in conspectu Dei de nostra conscientia trepidamus. Ruben tunc foras exit, quando propter Deum hominibus etiam nos ad omnem obedientiam inclinamus. Timere itaque Deum propter seipsum, homines autem propter Deum est Ruben nunc intus morari, nunc foris inveniri. Exit ergo Ruben tempore messis triticeae, quando ex imperio obedientiae exercet se in operibus justitiae. Sed, quando putas Ruben ad perfectam obedientiam convalescere, nisi eum Gad et Aser id est amor abstinentiae et patientiae ad contemptum voluptatis, vel ad tolerantiam tribulationis animasset? Duo enim sunt quae solent imperfectionem obedientiae praepedire, id est ne cogamur vel amata deserere, vel aspera tolerare. Sed, si semel animus amore abstinentiae vel patientiae perfecte incaluerit, protinus Ruben ad omnem obedientiam absque ulla contradictione se subdit. Qui enim tam adversa perpeti quam in prosperis non delectari
Abbreviated transcription (Latin):
facile ei ꝑsuadet᷑ contemptꝰ p̾sentium bonoꝵ: ⁊ iterum ꝑ coniuge̾ con¬
templationem eternȩ felicitatis. quando inflaminatur ad uoluntari¬
am tolerantiam pressure temporalis. H est ut arbitror cur dan
neptalim prius nascantur. uł cur gad naser posterius generentur.
atis itaq gad naser. iam instat. t̾empus quo ruben mandragoras
inueniat: si tã eũ foras exire non pigeat. Sed cur eum uelle exire
dubitemus. quen iam ad exeundum uł introeundũ idoneneũ esse cog¬
noscimus Credendum est enĩ eũ post tot natos matris suȩ. post tot
beros bale. uel zelphe: iam adultum. ⁊⁊ posse ⁊ uelle. ad patris sui mi¬
perium exire uitrare. Sed si per ruben ut supernis dictumest. timo¬
rem di accipimus: quid per eiꝰ introitũ uł exitũ accipere debemus:
Quis est eum uł intus e̾e̾. uł foras exire : Ruben intus est. qñ insecreto

Expanded text:
facile ei persuadetur contemptus praesentium bonorum. Et iterum per jugem confacile ei persuadetur contemptus praesentium bonorum. Et iterum per jugem contemplationem aeternae felicitatis inflammatur ad voluntariam tolerantiam pressurae temporalis. Hoc est, ut arbitror, cur Dan et Nephtalim prius nascantur, et cur Gad et Aser posterius generentur.atis itaque Gad et Aser, jam tempus instat quo Ruben mandragoras inveniat, si tamen eum foras exire non pigeat. Sed cur eum velle exire dubitemus, quem jam ad exeundum, vel introeundum idoneum esse cognoscimus? Credendum est enim eum post tot natos matris suae, post tot liberos Balae vel Zelphae, jam adultum, et posse et velle ad patris sui imperium exire et intrare. Sed, si per Ruben, ut superius dictum est, timorem Dei accipimus, quid per ejus introitum vel exitum accipere debemus? Quid est eum vel intus esse, vel foras exire? Ruben intus est, quando in secreto
Abbreviated transcription (Latin):
prole gaudere: pronocatur ⁊ ipsa. ancillam suã uiro suo tradere.
ut possit i ipsa cũ sorore sua de filioꝵ adoptione exultare. Si igitur
ut superius dictum est per relpham sensualitatem debenns accipert:
quam aliã quęso uirtutis prolem potest ipsa gignere. nisi ut discat
⁊ inrebꝰ prosperis temꝑantꝰ uiuere. ⁊ maduersis pacientiam habe¬
re. Istisunt gad ⁊ aser duo filii gelphe: rigor indelicet abstinentiȩ.
entia. num quã adoptiuos filios faceret : nisi sorori suȩ rachel ad op¬
tiuam sobolem assidue cerneret. Quis enĩ umnquã affectioni cordis
posset ꝑ suadere. mindi huius prosꝑa contẽpnere.i enis aduersa non¬
formidare: nisi suggerentibꝰ dan ⁊ neptalim. future uitȩ tormenta
uel p̾mia etͣna non solum frequent᷑. mmo pene desment̾ cogeretur
aspicere: Nunc aut̃ ꝑ assiduam considerationẽ futuroꝵ maloyum.

Expanded text:
prole gaudere, provocatur et ipsa ancillam suam viro suo tradere, prole gaudere, provocatur et ipsa ancillam suam viro suo tradere, ut possit et ipsa cum sorore sua de filiorum adoptione exsultare. Si igitur, ut superius dictum est, per Zelpham sensualitatem debemus accipere, quam aliam, quaeso, virtutis prolem potest ipsa gignere, nisi ut discat et in rebus prosperis temperanter vivere, et in adversis patientiam habere? Isti sunt Gad, et Aser, duo filii Zelphae, rigor videlicet abstinentiae entia, nunquam adoptivos filios faceret, nisi sororis suae Rachel adoptivam sobolem assidue cerneret. Quis enim unquam affectioni cordis posset persuadere mundi hujus prospera contemnere, et ejus adversa formidare, nisi suggerentibus Dan et Nephtalim futurae vitae tormenta, vel praemia aeterna, non solum frequenter, imo pene indesinenter cogeretur aspicere? Nunc autem per assiduam considerationem futurorum malorum
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq eius naturam refritiunt. Alud aut̃ meius. mens clictis
est. ualde mirabile. dignũq ammiratione: quod tunc fere semꝑ
uident᷑. Quale est illud. Capilli tui sicut gurges caprarum que as-¬
cenderunt de monte galaad. Pentes tui sicut guͣrges tonsarum.q.
aput tuum sicut carmelus. ħ ⁊ hunsmͦi alia cum audiuntur uł
leguntur. iocunda ualde ẽẽ uident᷑: ⁊ tam̃ in his om̃ibꝰ si solũ lit̾e
sensum sequimur. nil meis inuenimus. quod digne miremur. S forte
in hunis mͦi dictis. hocest quod tam libent᷑ amplectimur: quod ex io¬
cunda quadam ut ita dicam lirtere fatuitare. ad spiritalem intelligen¬
iam confugere coartamus. Si ergo digne pensamius. iste nr̃ neptali
quam sit expeditus in meditatione. quanisit iocundus in sermone:
citius aduertere licet. quam recte de eo scriptura pro nuntiet. Nep¬
talim cerins emissus. dans eloquia pulchritudnus. Sed hoc interim de filiis¬
oquanur. Uidens itaq lia sororem suã rachel de adoptiua iam

Expanded text:
utramque ejus naturam reficiunt. Illud autem in ejus dictis est valde mirabile dignumque admiratione quod tunc fere semper sonare videntur quale est illud: Capilli tui sicut greges caprarum quae ascenderunt de monte Galaad. Dentes tui sicut greges tonsarum, caput tuum sicut Carmelus . Haec et hujusmodi alia cum audiuntur, vel leguntur, jucunda valde esse videntur, et tamen in his omnibus, si solum litterae sensum sequimur, nil in eis invenimus quod digne miremur. Sed forte in hujusmodi dictis hoc est quod tam libenter amplectimur, quod ex jucunda quadam, ut ita dicam, litterae fatuitate ad spiritualem intelligentiam confugere coarctamur. Si ergo pensamus, iste noster Nephtalim quam sit expeditus in meditatione, quam sit jucundus in sermone, citius advertere licet quam recte de eo Scriptura pronuntiet: Nephtalim cervus emissus dans eloquia pulchritudinis. CAPUT XXV. De gemiloquamur. Videns itaque Lia sororem suam Rachel de adoptiva jam
Abbreviated transcription (Latin):
uelara ẽ se reuellita ẽ &e manifestata sicut dñs in eugłio ae beatis angelis
restatur Angeli eor incelis semꝑ uudent faciem patris. Qanis gn aelpre¬
sente trae totm magis ꝑtinebat ut facies nudla remaneret uerosi ap hre
uon mutantes s p̃termitentes ut uerum sit quia niulum indes pͥnc ppium
conbhendit̾. Caput de suꝑ uelimus & ut stare possint angeli eor. sem

Expanded text:
velata, sed revelata est et manifesta, sicut Dominus in Evangelio de beatis angelis velata, sed revelata est et manifesta, sicut Dominus in Evangelio de beatis angelis testatur: Angeli eorum semper vident faciem Patris . Quia ergo ad praesentem tractatum magis pertinebat, ut facies nuda remaneret, verba prophetiae non mutantes, sed praetermittentes ut verum sit, quod nullum in Deo principium comprehenditur, caput desuper velamus, et ut s
Abbreviated transcription (Latin):
ala nobis caput eiꝰ uelamus. qͥa qualit̾ ineo nullũ sit pͥncipiũ. cõp̾ hende
ñ ualemus. Elam adpedes extendimꝰ. dũ eũ post om̃ia ẽe ñ temꝑe. s et̃ni¬
tate considamus s pedes regimus. dũ meo finẽ noninuenimꝰ. Tangendo gͦ
caput eiꝰ & pedes regimus. quia qunto magis eius ȩt̾intatẽ mens humana
nuestigare uititur tanto magis in cõp̃hensibilẽ eũ ẽe mirat᷑. Quod aut̃
misaia scriptũ non ẽ: uelabant caput eiꝰ. s scriptũ ẽ. uelabant facien
eiꝰ. eo modo intelligi debet qđ dictũ ẽ ad moysen. ñ poteris uidẽ faciem
meã. ñ eñi uidebit me homo & uiuet. Illa quippe pena cognno diuinita¬
tis. quȩ sanctis iȩr̾na uita ꝓmittit᷑. de qua dicit apłs. Uidebimus eũ facie
ad faciem. & rursus. Tunc cognoscã ficut & cognitus sum. In hac ad huc
mortalitate degentib uelata e & abscondita. In illa autẽ eterna inta ñ

Expanded text:
ala nobis caput ejus velamus, quia qualiter in eo nullum sit principium comprehendere ala nobis caput ejus velamus, quia qualiter in eo nullum sit principium comprehendere non valeamus. Alam ad pedes extendimus, dum eum post omnia esse non tempore, sed aeternitate consideramus. Sed pedes tegimus, dum in eo finem non invenimus. Tangendo ergo caput ejus, et pedes tegimus, quia quanto magis ejus aeternitatem mens humana investigare nititur, tanto magis incomprehensibilem esse miratur. Quod autem in Isaia scriptum non est velabant caput ejus, sed scriptum est: Velabant faciem ejus , eo modo intelligi debet, quo dictum est ad Moysem: Non poteinitatis, quae sanctis in aeterna vita promittitur, de qua dicit Apostolus: Videbimus eum facie ad faciem , et rursus: Tunc cognoscam sicut et cognitus sum . In hac adhuc mortalitate degentibus velata est, et abscondita. In illa autem vita aeterna non
Abbreviated transcription (Latin):
urã sacrã significat: tria paria alarũ tres sunt intellectꝰ eiusdẽ scripture
id ẽ. historia allegoria. tropologia. quȩ singula id circo bina sunt: qͥa singula
addilechonẽ dei & ꝑximi animos legentiũ accendunt. Nuȩ ale quȩ corpus
seraphin tegunt historia e que ꝑuelam̃ lutere misticos regit intellecłꝰ. yue
alȩ quȩ usq ad capit & pedes dñi extendunt᷑ allegoria ẽ. cũ imisteria diuine
cripture discimus usq ad ipsius diuinitatis agnitionẽ quȩ ante om̃ia & post
om̃ia eͥ ꝑ illuminationẽ m̃tis penetramꝰ. s sciendũ e̾ qđ alȩ ex tense usq ad cap̃
& pedes artingunt. s utrũq tangentes regunt: quia quorieus adeiꝰ ȩternitatẽ¬
cogitandã ꝑexcessũ mentis rapimur nullũ ineo pͥncipiũ aut finẽ inuenimꝰ
Alam ad caput ex tendimus. dũ eũ ante om̃ia fuisse cogitamꝰ. s hac eadem

Expanded text:
turam sacram significat, tria paria alarum tres sunt intellectus ejusdem Scripturae, turam sacram significat, tria paria alarum tres sunt intellectus ejusdem Scripturae, id est historia, allegoria, tropologia, quae singula idcirco bina sunt, quia ad dilectionem Dei et proximi, legentium animos accendunt. Duae alae quae corpus seraphin tegunt, historia est quae per velamen litterae mysticos tegit intellectus. Duae alae, quae usque ad caput et pedes Domini extenduntur, allegoria est; quia cum mystica divinae Scripturae discimus, usque ad ipsius divinitatis agnitionem, quae ante omnia, et post omnia est, per illuminationem mentis penetramus. Sed sciendum est quod alae extensae usque ad caput, et pedes attinguntur, sed utrumque tangentes cogitandam, per excessum mentis rapimur, nullum in eo principium aut finem invenimus. Alas ad corpus extendimus, dum eum ante omnia fuisse cogitamus;
Abbreviated transcription (Latin):
endo ꝑ laborẽ uenit. ubi ꝑ naturam manere nͥ habtut. Stare quippe labo¬
rantis e. secłe quiescentis. & ideo suꝑ solium nos stamus. qͥa ibi ee̾ incipimꝰ
ꝑ grãm. ubi ipse e̾ ꝑnaturã. Similit̾ si ꝑ soliũ eternitate d̃ĩ intelligimus.
nos suꝑ soliũ stamus qͥa ad eiꝰ in mortalitatẽ non nͥ ꝑ mortis laborẽ ꝑ uem¬
re possumus. & qͥ ex conditione silii obnoxii sumus ex adoptione ȩr̾nta¬
tis heredes efficimur. Sex ale uni & sex ale alteri. ide̾ utrũq sex alas habi¬
bat: quȩ uncte bine & bine tria paria alarum faciunt. Utrũq duabus¬
alis corpus suũ tegit ñ dñi. hoc e pͥmũ par. Utrũq auas extendit alterã adte¬
gendã caput ñ suũ s dñi. alteram ad tegendos pedes. ñ suos s dñi. hoc e scdm
par. Utrũq duab uolat. alter ad alterũ. hoc ẽ terciũ par. Si gͦ seraphin scrrp¬

Expanded text:
endo per laborem venit, ubi per naturam manere non habuit. Stare namque laboendo per laborem venit, ubi per naturam manere non habuit. Stare namque laborantis est, sedere quiescentis, et ideo super solium nos stamus. Deus sedet, quia esse incipimus per gratiam, ubi ipse est per naturam. Similiter si per solium aeternitatem Dei intelligimus nos super solium stamus, quia ejus immortalitatem non nisi per mortis laborem pervenire possumus, et qui ex conditione fine obnoxii sumus, ex adoptione aeternitatis haeredes efficimur. Sex alae uni, et sex alae alteri , id est utrumque sex alas habebat, quae juncta binae et binae tria paria alarum faciunt. Utrumque duabus corpus suum tegit non domini, hoc est primum par. Utrumque duas extendit, alteram ad tegendum caput non suum sed Domini, alteram ad tegendos pedes non suos sed Domini, hoc est secundum par. Utrumque duabus volat alter ad alterum, hoc est tertium par. Si ergo seraphim Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
lucescat & lia cifer oriat̾ incordib ur̃is. & forfasis seđin hane sim slitldi¬
me a. ua ipsi seirapture attribiu solet id qđ ipsa incordib. eic it narere¬
tini hie dictũ ẽ feraphin stabant suꝑ illud. Surgit eñi. cũ nosenigit. am¬
bulat eũ nos pficet facit stat. cum nos inbono ꝓ posito figit.s. inqrtidũ
eauare suꝑ solium ds sedere dicit: & serapħm suꝑ soliu non sẽ de ceã
staro prbent᷑. Et auia supius duob modis hoc soliũ interptaiti sumus.
les ciraturas accipimꝰ. rec te suꝑ soliũ ds sedens describit qͥ duimito
dieratis ut sit suꝑ om̃ia nec uirture ꝓficit. nec sapientia crescit cu nec
pleninudo augeri possit nec eternitas uariari Mens u̾ humana quonẽs
ꝑ cognitionẽ scriptunt sicre illuminata ad celestia cõtemplanda sub¬
leuatur. si ipsos quoq angłorũ choros transcendens usq ad p̃sentiã cõdito¬
ris sui ꝓfecerit. suꝑ soliũ quidẽ ascendit. s tam̃ stat ñ sedet. qͥa illuc ꝓfici

Expanded text:
 in cordibus vestris . Et fortassis secundum hanc similitudinem qua ipsi Scripturae attribui solet quod ipsa in cordibus efficit audientium, hoc dictum est: Seraphim stabant super illud. Surgit enim cum nos erigit, ambulat cum nos perficere facit, stat cum nos in bono proposito figit. Sed inquirendum est quare super solium Deus sedere dicitur, et seraphim super solium non sedere, sed stare perhibentur. Et quia superius duobus modis hoc solium interpretati sumus,  spirituales creaturas accipimus, recte super solium Deus sedens describitur quia dignitas deitatis ut sit super omnia nec virtute proficit, nec sapientplenitudo augeri possit, nec aeternitas variari. Mens vero humana, quoties per cognitionem Scripturae fuerit illuminata, ad coelestia contemplanda sublevatur; si ipsos quoque angelorum choros transcendens, usque ad praesentiam sui Conditoris profecerit, super solium quidem ascendit, sed stat et non sedet
Abbreviated transcription (Latin):
dum lechionẽ diuinȩ scripture ad bona oꝑa instruim. quasi quibrđ am
abs ed alta subleuamur. auib etiã uolimus alter ad alterũ dũ ꝑsiudui
bone opationis nos inuicem exortamur Uolantes aute sanes ꝑslanet
quam agnounnus intus. in aꝑto p̃dicare:
is ueibis er planatis ea qtȩ secunt᷑ de i ceps tractare incipiamꝰ. Restit
bem ue post auã ostendumus quid sibi iult qđ caput dm̃ &x pedes eius
nobs ab scondita ee legunt᷑. etũ qͥd de reliquo corpore cogitandũ sit de

Expanded text:
ne divinae Scripturae ad bona opera instruimur, quasi quibusdam alis ad alta sublevamur, quibus etiam volamus, Alter ad alterum , dum ad studium bonae operationis nos invicem exhortamur: volantes autem, Sanctquam agnovimus intus, in aperto praedicare? His breviter explanatis ea, quae sequuntur, deinceps tractare incipiamus. Restat enim ut postquam ostendimus quid sibi vult, quod caput Domini, et pedes ejus nobis absc
Abbreviated transcription (Latin):
nobis exconsicłatione multarũ urtutũ inuna caritate. Prima e̾ inre se¬
cunda infide. tercia in cognitione. quarta in uirͣte. Primã uocemus archã
noe scdam archam ȩccłie. terciã archam sapientię. quartã archã matris¬
gr̃ę. Quodã mͦ tam̃ una ubiq archa e̾ quia una ubiq similitudo ẽ & non
discrepare debet in nomine. quod ñ discrepat in ꝓ prietate. Una forma
lniersa materia. quia qđ e̾ inligno hoc e̾ in populo. & quod e inmente.
idem eͥ incaritare. Nos tamen spetialiter de archa sapientiȩ loqui suscepi¬
mus. & id tirco reliquarũ triũ expositionẽ breuit᷑ transcurremꝰ. ut in ex¬
in dlagare cupuutt ȩarũ rerum ueritatẽ quȩ dearca noe referunt᷑ scdđm

Expanded text:
nobis ex confoederatione multarum virtutum in una charitate. Prima est in te, senobis ex confoederatione multarum virtutum in una charitate. Prima est in te, secunda in fide, tertia in cognitione, quarta in virtute. Primam vocemus arcam Noe, secundam arcam Ecclesiae, tertiam arcgratiae. Quodammodo tamen una ubique arca est, quia unica ubique similitudo est, et non discrepare debet in nomine, quod non discrepat in proprietate, una est forma, diversa materia, quia quod est in ligno, hoc est in populo, et quod est in mente, idem est in charitate. Nos tamen specialiter de arca sapientiae loqui suscepimus, et idcirco reliquarum trium expositionem breviter transcurremus, ut in exindagare cupiunt earum rerum veritatem, quae de arca Noe secundum
Abbreviated transcription (Latin):
in ea habitare. Non em̃ sufficit si ex tra nos mea sumus si non etiã didice¬
rimus qualit̾ in nobis eam habitare debeamus. Ad quod nobis tria pͥnci¬
paliter considanda sunt. Primũ qualit̃ eã debeamꝰ edificare in nobis. scdm
qualit̾ eã debeamus intrare in nobis: terciũ qualit̾ eã debeamus habita¬
re in nobis. S eccẽ dũ de una archa loqui ꝓpominus. ita ꝑ consequen¬
tiam rerũ ducit᷑ mens nr̃a ut iam ñ de una tantũ s de quatuor loquẽ¬
dum nobis uideamus. Equib auȩ uisibiles exterius uisibilit̾ facte sut.
due autẽ in uisibiles ex inuisibili structura in tus inusibiliter fiunt.
Prima ẽ quã fecit noc securib & dolabris ex materia lignoꝵ & bitumi
fidei confessione. Tertia ẽ quã cotidie sapiencia edificat incordibus
r̃is ex igi legis dĩ meditatione. Quarta eͥ quã mat̾ gratia oꝑatur in

Expanded text:
in ea habitare. Non enim sufficit si extra nos in ea sumus, si non etiam didicein ea habitare. Non enim sufficit si extra nos in ea sumus, si non etiam didicerimus qualiter in nobis habitare eam debeamus. Ad quod nobis tria principaliter consideranda sunt, primum qualiter eam debeamus aedificare in nobis, secundum qualiter eam debeamus intrare in nobis, tertium qualiter eam debeamus habitare in nobis. Sed ecce dum de una arca loqui proponimus, ita per consequentiam rerum ducitur mens nostra, ut jam non de una tantum, sed de quatuor loquendum nobis videamus. E quibus duae visibiles exterius visibiliter factae sunt, duae autem invisibiles invisibili structura intus invisibiliter fiunt. Prima est, quam fecit Noe securibus et dolabris ex materia lignorum et bitufidei confessione. Tertia, quam sapientia quotidie aedificat in cordibus nostris ex jugi legis Dei meditatione. Quarta est, quam mater gratia operatur in
Abbreviated transcription (Latin):
dam fluetib ꝓcelosis foris archa tundit᷑ Pum uͦ afasis frib toulati¬
onẽ sustinet. quasi qbusda nerus humorib intus corpus torquetur.
Quecumq gͦ corpori contraria sunt siue intus. siue extra sint ñ sunt de
corpore. Quod autẽ brachia am̃ hinc inde conplectunt᷑ om̃ia hec signifi¬
cat quod sub eiꝰ potestate sunt uniuersa. Et nemo manũ suã eiꝰ uel dex¬
teram ad p̾mium uel sinstrã eius essugere potest ad supplitiũ. Cur
gͦ ampluis mente de salute corporis sollicita sunt quȩ talem capitis potes
sionẽ sentit ꝑiculum. & ꝑ potestatẽ parat remediũ. Ipse ẽ qui inmari
uiam ponit quia corpus suũ icle̾ ȩccłiam su am quasi archam indilu¬
uio sic inter huius uitȩ ꝓcellas regens usq adportũ quietis ȩternȩ ꝑ¬
ducit. Si gͦ saluari cupimꝰ. oportet nos intrare hanc archam. & sicut
supra dia hanc archam in nobis debenus facere ut possimus intra nos

Expanded text:
dam fluctibus procellosis foris arca tunditur; dum vero a falsis fratribus tribulationem sustinet, quasi quibusdam noxiis humoribus intus corpus torquetur. Quaecunque ergo corpori contraria sunt sive intus sive extra sint, non sunt de corpore. Quod autem brachia Domini hinc inde complectuntur omnia, hoc significat, quod sub ejus potestate sunt universa, et nemo manum ejus vel dextram ad praemium, vel sinistram ejus effugere potest ad supplicium. Cur ergo amplius membra de salute corporis sollicita sint, qusionem sentit periculum, et per potestatem parat remedium. Ipse qui in mari viam ponit, quia corpus suum, id est Ecclesiam suam, quasi arcam in diluvio, sic inter hujus vitae procellas regens usque ad portum quietis aeternae perducit. Si ergo salvari cupimus, oportet nos intrare hanc arcam. Et sicut supra dixi, hanc, arcam in nobis debemus facere, ut possimus intra nos
Abbreviated transcription (Latin):
homo s Qiuia homo uniũsȩ creaturȩ p̃ficiendꝰ fuit: congruũ erat
ut priꝰ mansio eiꝰ p̃pararet᷑. pꝰmodũ ipse ordinatis om̃ib qͣsi pos¬
sessor & rector intro duceret᷑ in orbẽ t̾raꝵ. hec st̃ oꝑa ꝯditioĩs que¬
ponẽs. & ordinãs: trib sequentib exornãs pͥma. discernẽs scda. dis¬
tinguens t̾cia. disponẽs qͣrta. exornans celos qͥnta. aerẽ & aquã. uñ¬
trã. Quaro sex dieb fecit ds̃ oꝑa sua: & septimo reqͥenit. Senariꝰ
quia ex partib suis constat signũ ꝑfectiõĩs ẽ: & iccirco uoluit
d̃s sex dieb cõplere oꝑa sua. ut ostendet se in his que fecerat

Expanded text:
homo? M. Quia homo universae creaturae praeficiendus fuit, congruum erat ut prius mansio ejus praepararetur, postmodum ipse ordinatis omnibus quasi possessor et rector introduceretur in orbem terrarum. Haec igitur suponens et ordinans, tribus sequentibus exordinans: prima discernens, secunda distinguens, tertia disponens, quarta exornans coelos, quinta aerem et aquam, . Quare sex diebus fecit Deus opera sua, et septima requievit? M. Senarius quia ex partibus suis constat, signum perfectionis est; et idcirco voluit Deus sex diebus complere opera sua, ut ostenderet se in iis quae fecerat,
Abbreviated transcription (Latin):
pͣ firmam̃tũ remãsit: pars alia infra ãbitũ firmam̃ti conclusa.
tũ circũqͣq aeris spatrũ impletis occupauit. Est ne credendũ adhuc
ẽẽ aqͦs suꝑ firmam̃tũ : Sic putat᷑. qͥa & scͥptura sacͣ dirĩsis in locis hoc
manifeste ꝯfirmat. sic̃ ẽ illud psalmistȩ testimoniũ. Aquȩ quȩ suꝑ ce¬
los ft̃ laudẽt nom̃ d. Quomͦ posst̃ aquȩ suꝑ cȩlũ existere : Glacialit̾.

Expanded text:
 firmamentum remansit; pars alia infra ambitum firmamenti conclusa, totum circumquaque aeris spatium implens occupavit. D. Estne credendum adhuc esse aquas super firmamentum? M. Sic putatur; quia et Scriptura sacra diversis in locis hoc manifeste confirmat, sicut est illud Psalmistae testimonium: Aquae quae super coelos sunt laudent nomen Dom
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ qui habitat ȩternitatẽ ñ qd aliua sit ds & aliud xternitas eiꝰ: s qͥa
solium regnantiũ eͥ. & ideo recte insolio ȩternilatis sedere ꝑhibetur.
qura sicut centȩ etꝰ ita etuã om̃ipotentie ipsius. nec pͥncipiũ nec finis inuenitur

Expanded text:
dicitur: Qui habitat aeternitatem , non quod aliud sit Deus, et aliud aeternitas ejus, sed quia dicitur: Qui habitat aeternitatem , non quod aliud sit Deus, et aliud aeternitas ejus, sed quia solium regnantium est, et ideo recte in solio aeternitatis sedere perhibetur, quia sicut essentiae ejus, ita etiam omnipotentiae ipsius nec principium nec finis invenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nendo in plet. Quod gͦ alibi dicit᷑ cȩlum & terrã ego inpleo. & rursum cȩ¬
lum mͥ sedes ẽ & terra scabellũ pedum meorũ hoc hic dicit᷑. uidi dñm se
dentẽ suꝑ solium excelsum & eleuatũ. & deinde plena ẽ om̃is terra maiesta¬
te eius. & ea que sub ipso erant replebant templũ. Templũ ẽ angelici
siue humani intellectus capacitas. qđ uidelicet templũ impletur ab
his quȩ sub eo sunt: quia tanta suͤnt anunorũ oꝑum inn̾sitas. ut ad
ea ꝑfecte cõp̃hendenda nullius creature in telligentia sufficiat. lin plet
cor nr̃m cõsicł̾atio eoꝵ ñ conp̃hendit᷑ acorde nr̃o in mensitas eius.
uando gͦ factorẽ operis conp̃hendere ualebimus qui ipsũ opus facto¬
ris adplenũ caꝑe ñ ualemus: Possumus enã dicere qđ solium hoc
excelsũ & eleuatũ in quo serlet ds eternitas sit deitanis quia de ipso solo

Expanded text:
nendo, implet. Quod ergo alibi dicitur: Coelum et terram ego impleo ; et rursus: Coenendo, implet. Quod ergo alibi dicitur: Coelum et terram ego impleo ; et rursus: Coelum mihi sedes ea est omnis terra majestate ejus, et ea quae sub ipso erant replebant templum . Templum est angelici sive humani intellectus capacitas, quod scilicet templum impletur ab his quae sub eo sunt. Quia tanta est divinorum operum immensitas, ut ad ea perfecte comprehendenda nullius creaturae intelligentia sufficiat. Implet cor nostrum consideratio eorum non comprehenditur a corde nostro immensitas eorum. Quomodo ergo factorem operis comprehendere valebimus, qui ipsum opus factoris ad plenum capere non valemus? Possumus etiam dicere quod solium hoc excelsum et elevatum, in quo sedet Deus, aeternitas sit deitatis, quia de ipso solo
Abbreviated transcription (Latin):
id e caput cũ menbris informa uisibili depinxi. ut cũ totũ inderis que de¬
inde departe dicunt᷑ facilius in telligere possis. Talem autẽ ꝑ sonã hanc
uerba in mediũ ꝓferam: atq ex ipsis qđ tibi demonstrare uolo sumã.
sum & eleuatũ. Ex celsũ ẽ quod sitũ eͥ in sublimim. Sleuatũ eͥ qđ de
inferiorib transsatũ ẽ ad suꝑiora. Soliũ gͦ excelsum: sunt angelici
spiritꝰ. Soliũ eleuatũ animȩ sancteꝵ: de huius mundi uoragine.
translate ad gaudia suꝑnȩ̨ pacis. & quia uirisq p̃sidet ds. ideo sedere
phibetur suꝑ soliũ excelsum & eleuatũ. Quod uͦ insequentib dicitur
plena ẽ om̃is terra maiestate etꝰ: ꝑ terrã om̃is corporea creatura signi
ficat᷑ quȩ plena e̾ maiestate dei. quia diuina essentia sicut sp̃uali cre¬
ature ꝑ cognitionẽ p̃sidet: ita corporeã creaturã regendo atq dispo¬

Expanded text:
id est caput cum membris in forma visibili depinxi, ut cum totum videris, quae deid est caput cum membris in forma visibili depinxi, ut cum totum videris, quae deinde de parte dicuntur facilius intelligere possis. Talem autem personam hanc psius verba in medium proferam, atque ex ipsis quod tibi demonstrare volo sumam, um est quod situm est in sublimi, elevatum est quod de inferioribus translatum est ad superiora. Solium ergo excelsum sunt angelici spiritus, solium elevatum animae sanctorum de hujus mundi voragine translatae ad gaudia supernae pacis. Et quia utrisque praesidet Deus, ideo sedere perhibetur super solium excelsum et elevatum. Quod vero in sequentibus dicitur: Plena est omnis terra majestatficatur, quae plena est majestate Dei, quia divina essentia sicut spirituali creaturae per cogitationem praesidet, ita corpoream creaturam regendo atque dispo
Abbreviated transcription (Latin):
uare uoluit ds sp̃c sociare corporib. cũ maioris excellen¬
tiaȩ fuissent in sua puritate ꝑsistentes: uoluit il illis ex
Quia enĩ in reb creatis nichil ẽ excellentiꝰ spũ. & nichil t̾ra in¬
firmiꝰ atq corruptibiliꝰ. dũ corꝑi de t̾ra facto & corruptibi¬
lẽ materiã habenti rationałe sp̃m. id est animã rationale tri¬
buit in unũqͦdam modo consortiũ & societatẽ sũmis ima con¬
unxit: ostendẽs uidelicet qͥa qͦd erat corpꝰ spũi. hoc qͦdãmͦ¬
Uiuis uͦ spetialis edificii exemplar tibi dabo archam noȩ. quã foris
indebit oculus tuiis: ut ad eius simmilitudiẽ in tus fabricet᷑ animus
tuus. Uidebis ibi colores quosdã formas & figuras quȩ delectent uisũ.
s seire debes ideo hec posita e̾e ut in eis discas sapientiã disciplinã atq
uirturẽ quȩ ex ornent animũ tuũ. Et quia hec archa ȩccłiam significat.
eccłia autẽ corpus xp̃i ẽ ut eiudentius exempla tibi fiat. totani ꝑsonã xp̃i

Expanded text:
uare voluit Deus spiritus sociare corporibus, cum majoris excellentiae fuissent in sua puritate persistentes? M. Voluit in illis ex Quia enim in rebus creatis nihil excellentius est spiritu, nihil terra infimius atque corruptibilius, dum corpori de terra facto et corruptibilem materiam habenti, rationalem spiritum, id est, animam rationalem tribuit, in unum quodammodo consortium et societatem summis ima conjunxit; ostendens quia, quod erat corpus spiritui, hoc quodamujus vero spiritualis aedificii exemplar tibi dabo arcam Noe, quam foris videbit oculus tuus, ut ad ejus similitudinem intus fabricetur animus tuus. Videbis ibi colores quosdam, formas et figuras, quae delectent visum. Sed scire debes, ideo haec posita esse, ut in eis discas sapientiam, disciplinam atque virtutem, quae exornent animum tuum. Et quia haec arca Ecclesiam significat, ecclesia autem corpus Christi est, ut evidentius exemplar tibi fiat, totam personam Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
fione per sequitur. Iantus aut̃ terror inpugnatores gad subito
in uadit. cum ei se aser imp̃lii sui certamine ad ningit : ut om̃s absq
mora ad fugam se conuertant. cum nec ad horam ꝗ uicissim sibi
fr̃ibus auxilium ferentibus resistere adeant. Ueri utiq amme
nostes. carnales sunt coͣgitationes. Sed quis quęso locus praue de

Expanded text:
sione persequitur. Tantus autem terror impugnatores Gad subito sione persequitur. Tantus autem terror impugnatores Gad subito invadit, cum ei se Aser in praelii sui certamine adjungit, ut omnes absque mora ad fugam se convertant, cum nec ad horam quidem, vicissim sibi fratribus auxilium ferentibus, resistere audeant. Veri utique animae hostes carnales sunt delectationes. Sed quis, quaeso, locus pravae de
Abbreviated transcription (Latin):
intali negotio adiuat: qui animos muiditoꝵ dulcedine eloquii sui.
pene abq mora quo uult inelinat. Adiuuat iaser exterius nichil¬
ominus frẽm suum. muniuntq ambo ciuitatem contra hostium
incurfum. Hic latus unum protegit. ille alterum defendit. Sad
certat in dextro. aser dinicat insmistro. Gad insicliatur mindi huiꝰ
prosperitas. aser uero ꝑsequit᷑ mundana aduersitas. Sed aser hosti
suo facile illudit: dum partem quam tuetur alta pacientiȩ rupe
munitã comspicit. ⁊ idcireo de tuto stationis loco hostes suos tam i¬
anit᷑ quam ab imno reuictantes de ridet ac despicit. Unꝰ fit ut eum
hostes sui sua inpugnatione uontam uexant. quam triumphan¬
ddi assidue materiam ministrant. hinc est quod spretis suis in pug¬
natoribꝰ. mundanis uidelicet aduersitatibꝰ. in fr̃is sui per secutores.
carnales scilicet delectationes. totus effertur: ⁊ eos magna animauer¬

Expanded text:
in tali negotio adjuvat, qui animos auditorum dulcedine eloquii sui, in tali negotio adjuvat, qui animos auditorum dulcedine eloquii sui, pene absque mora, quo vult inclinat? Adjuvat et Aser exterius nihilominus fratrem suum, muniuntque ambo civitatem contra hostium incursum. Hic latus unum protegit, ille alterum defendit. Gad certat in dextro, Aser dimicat in sinistro. Gad insidiatur, mundi hujus prosperitas; Aser vero persequitur, mundana adversitas. Sed Aser hosti suo facile illudit, dum partem tuetur, alta patientiae rupe munitam conspicit, et idcirco de tuto stationis loco hostes suos tam inaniter quam ab imo reluctantes deridet ac despicit. Unde fit ut eum hostes sui sua impugnatione non tam vexent quam ei triumphandi assidue materiam ministrent. Hinc est quod, spretis suis impugnatoribus mundanis videlicet adversitatibus, in fratris sui persecutores carnales scilicet delectationes totus effertur, et eos magna animadver
Abbreviated transcription (Latin):
hostum strages efficitur. citiusq odiosus ille uicioꝵ exercitus infugã
conuertitur: cum sensus corporis per discipliam ab euagatione res-¬
temgitur. ⁊ appetitus carnis per abstinentiam a uoluptate refrenat᷑.
In hunc itaq modũ ut om̃s exꝑiri possimus. dan enutatem nrãm cõ¬
ponit intrisecus: gad mimit extrinsecus. Assistunt aut̃ ⁊ eis fr̃s¬
sui non segnes ꝗ adauxilia ferenda: neptalim intus cumdan in ciuũ
pace componenda. aser externs cum gad inuolentia hostiũ expugan¬
da. Gad itaq ⁊ aser uigilant contra hostes. dan ⁊ neptalim solliciti
sunt circa cies. hinc ergo dan dominatur. illinc neptalim blan¬
ditur. Dan terret nimis. neptalim fouer pro missis. Ille punit
malos: iste remumerat bonos. Unus terrore. gehenne. corda p̾er¬
terret: alter spe felicitatis eternȩ. annnos de mulcet. Quantum
ergo putas neptalim iste dans eloquia pulchritudinis. frẽm suum

Expanded text:
hostium strages efficitur, citiusque odiosus ille vitiorum exercitus in fugam hostium strages efficitur, citiusque odiosus ille vitiorum exercitus in fugam convertitur, cum sensus corporis per disciplinam ab evagatione restringitur, et appetitus carnis per abstinentiam a voluptate refrenatur. In hunc itaque modum, ut omnes experiri possumus, Dan civitatem nostram componit intrinsecus, Gad msui, non segnes quidem ad auxilia ferenda, Nephtalim intus cum Dan in civium pace componenda, Aser exterius cum Gad in violentia hostium expugnanda. Gad itaque et Aser vigilant contra hostes; Dan et Nephtalim solliciti sunt circa cives. Hinc ergo Dan minatur; illinc Nephtalim blanditur. Dan terret minis, Nephtalim fovet promissis. Ille punit malos, iste remunerat bonos. Unus gehennae terrore corda perterret, alter spe felicitatis aeternae animos demulcet. Quantum ergo putas Nephtalim iste, dans eloquia pulchritudinis, fratrem suum
Abbreviated transcription (Latin):
iudicante dan populũ suum. assiclue causam discordiȩ amputare
nisi studeat gad ꝑ portus sensuũ irritamenta intioꝵ quendã uide¬
licet quasi hostilem exereitum non ad mittere: Quam uis poͣc dan
assudue in throno iudicii resideat. quam ins rixas alter cantium
cogitationĩ in desinent᷑ componat: frustra utiq in obseruan¬
la ciuium concordia de sudat. nisi eodem studio gad enntatẽ
nrãm per sensuum disciplinam mimiat: ⁊ hostilia uitiorum¬
agmina abstinentiȩ p̃lio acrit̾ feriat. Unde etiam scriptũ est. gad
accnitus p̃liabitur ante eum. Tunc enĩ utilit̾ dan contra prodite
perfidiam intrnisecus iugilat: eumi gad extrinsecus occurfantes hos-¬
pͣlietur. Gad proculdubio tinc se accingit. qnͣ sensuũ dissolutionem
ꝑ disciplinam restringit. Iunc gad forti prelio dimicat. quando
desideria carnalia. ꝑ carnis mortificationem trucidat. Magna nãq

Expanded text:
judicante Dan populum suum, assidue causam discordiae amputare, judicante Dan populum suum, assidue causam discordiae amputare, nisi studeat Gad per portas sensuum irritamenta vitiorum quemdam videlicet quasi hostilem exercitium non admittere? Quamvis enim Dan assidue in throno judicii resideat, quamvis rixas altercantium cogitationum indesinenter componat, frustra utique in componenda civium discordia desudat, nisi eodem studio Gad ad civitatem nostram per sensuum disciplinam muniat, et hostilia vitiorumagmina abstinentiae praelio acriter feriat. Unde etiam scriptum est: Gad, accinctus praeliabitur ante eum . Tunc enim utiliter Dan contra proditorum perfidiam intrinsecus vigilat, cum Gad extrinsecus occursantes hosm praelietur. Gad procul dubio tunc se accingit, quando sensuum dissolutionem per disciplinam restringit. Tunc Gad forti praelio dimicat, quando desideria carnalia per carnis mortificationem trucidat. Magna namque
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Sed quia ad dan ꝑtinet disciplina cogitationũ: ad gad autem
spectat disciplina sensuũ : debet uriq dan euigilare ad discretionis udi¬
cnim. gad diuncare fortiter per abstinentie exercituum. Unius est
sedare ciulem discordiam. alternis est repellere hostilem pugnã. Hic
ingilat contra cnuium proditionẽ. ille contra hostiuꝰ incursionem:
iste contra ꝑfidiam. ille contra molentiam. Dan nanq negligente.
mens facile decipitur. gad segnns agente. subito ad turpẽ delectatio¬
nem rapitur. Sed quid inter est utrum cnutas cordis nr̃i an ꝑuim
an ꝑfraudem pereat. utrum discordia ciuilis an manus hostilis eã sub¬
na cordis. absq dubio in utilis est: disciplina uero cogitationũ. sine
disciplina sensinim. om̃ino obseruari non potest. Unde satis constat.
quia sine adiutorio gad qui contͣ exteriora uigilare debet. dan in
componenda ciuium pace intus manit᷑ laborat. Q ind eñ niuat

Expanded text:
atis. Sed, quia ad Dan pertinet disciplina cogitationum, ad Gad autem atis. Sed, quia ad Dan pertinet disciplina cogitationum, ad Gad autem spectat disciplina sensuum, debet utique Dan evigilare ad discretionis judicium, Gad dimicare fortiter per abstinentiae exercitium. Unius est sedare civilem discordiam; alterius est repellere hostilem pugnam. Hic vigilat contra civium proditionem; ille contra hostium incursionem. Iste contra perfidiam, ille contra violentiam. Dan namque negligente, mens facile decipitur; Gad segnius agente, subito ad turpem delectationem rapitur. Sed quid interest utrum civitas cordis nostri per vim an per fraudem pereat, utrum discordia civilis an manus hostilis eam subna cordis, absque dubio inutilis est; disciplina vero cogitationum, sine disciplina sensuum, omnino observari non potest. Unde satis constat quia sine adjutorio Gad, qui contra exteriora vigilare debet, Dan, in componenda civium pace, intus inaniter laborat. Quid enim juvat,
Abbreviated transcription (Latin):
onis laudem quasi quasdam flagrantes mandragoras in uenire
possit. Quasi ergo post partũ zelphe. proles lie madragoras in¬
uenire creditur: quando uoluntas bona per bonũ opus mani¬
festata. miris laudum p̾conis undiq honoratur. hoc aut̃ de duarum
ist arum filiis ancillarum non negligent᷑ p̾cereundum. s iugi memoria
retmendum: quod exeorum ingilantia uigiliq custodia. conscientiȩ
nr̃e ciuitas mire custoditur. multumq protegitur. Primogenitus
namq bale eam cõponit intrinsecus. pͥmogenitus uero zelphe mu¬
nit eam extrinsecus. ꝑdan reprimuntur mala intus exurgentia.
ꝑ gad repellunt᷑ mala externis insurgentia. Om̃s naniq scimis qͥa
temptatto om̃is surgit aut exterius ant internis. In terus ꝑ cogitatũ.
ex teruis ꝑ sensum. Modo enĩ intus ꝑ cogitationẽ pulsat. mͦ de exterio¬
ribus ꝑsensus irrumpere parat. Solet iinirũ inmicus nunc ab intꝰ
ministrare consilia erroris. nue aforis ad mouere in citam̃ta uolupi¬

Expanded text:
onis laudem, quasi quasdam late fragrantes mandragoras invenire possit. Quasi ergo post partum Zelphae, proles Liae mandragoras invenire creditur, quando voluntas bona, per bonum opus manifesta, miris laudum praeconiis undique honoratur. CAPUT istarum filiis ancillarum non negligenter praetereundum, sed jugi memoria retinendum, quod ex eorum jugi vigilantia vigilique custodia, conscientiae nostrae civitas mire custoditur, multumque progreditur. Primogenitus namque Balae eam componit intrinsecus; primogenitus vero Zelphae munit eam extrinsecus. Per Dan reprimuntur mala intus exsurgentia; per Gad repelluntur mala exterius insurgentia. Omnes namque scimus, quia omnis tentatio surgit, aut exterius, aut interius: interius, per cogitatum; exterius, per sensum. Modo enim intus per cogitationem pulsat; modo de exterioribus per sensus irrumpere parat. Solet nimirum inimicus nunc ab intus ministrare consilia erroris, nunc a foris admovere incitamenta volupt
Abbreviated transcription (Latin):
dici non possunt. Septenaria itaq lie ꝓles.uii. funt uirtutes. Si¬
quidem mehil altud est uirtus. quam animi affectus ordinatus.
⁊ moderatus. Ordiatus quidem qñ ad illud est: ad quod esse de¬
et. Moderatus qnͣ tantus est. quantus ẽẽ debet. Principales ergo
affectus.uii. sunt: qui ab una animi affectione alternatim surgt̃.
Spes indelicet ⁊ timor. gaudium & dolor. odium. amor. ⁊⁊ pu-¬
dor. Isti om̃s possunt esse mͦ ordnati. modo mordinati. sed cũ
e̾e̾t timor in ordinatus sermo diuinus iime dixisset. Illic
trepidabant timore ubi non erat timor. Itm̃ si non esset timor
ordinatus: scriptum non e̾ẽt. Timor dm̃ scͥs ꝑ manens inscłm

Expanded text:
dici non possunt. Septenaria itaque Liae proles, septem sunt virtutes. Sidici non possunt. Septenaria itaque Liae proles, septem sunt virtutes. Siquidem nihil aliud est virtus quam animi affectus ordinatus et moderatus. Ordinatus quidem, quando illud est ad quod esse debet; moderatus, quando tantus est quantus esse debet. Principales ergo affectus septem sunt qui ab una animi affectione alternatim surgunt. Spes videlicet et timor, gaudium et dolor, odium, amor et pudor. Isti omnes possunt esse ordinati, modo inordinati; sed, cumesset timor inordinatus, sermo divinus minime dixisset: Illic trepidaverunt timore, ubi non erat timor . Item, si non esset timor ordinatus, scriptum non esset: Timor Domini sanctus permanet in
Abbreviated transcription (Latin):
bale garrulitas cotidiano expermiento docemur. Queq ⁊ enim
insa uł audita. quandoq quȩ ipsi gessimus uł diximus ad inemo¬
piam reuocat ⁊ quȩ ipsa iam enarrando explicauerit. eadem
iterum atq iterum replicare non cessat: Et sepe cum nulla
uoluntas cordis ei audiendi assensum prebeat. ipsa nichilomnus
quam ins nullo quasi audiente narrationem suã explicat. Sic
utiq decrepiti senes uł inueterate anus solent quelibet absq om̃i
auditore referre. ⁊ quasi aliquibus p̾sentibus cum eis sermonem
conferre. Uñ non inmerito bala. hoc est in ueterata dr̃. quȩ inuere¬
ratorum morẽ muitatur. Sed de garrulitate bale seu temulentia
xelphe quis nesciat. nisi forte qui se ipsum ignorat: Nunc de earũ
perisse legitur. Filii iacob exlia ut diximus. nichil aliud sunt. qͣn
ordutati affectus. Qm̃ quidem si mordinati sunt: enis utiꝙ filii

Expanded text:
Balae garrulitas quotidiano experimento docemur. Quaeque etenim Balae garrulitas quotidiano experimento docemur. Quaeque etenim visa, vel audita, quandoque quae ipsi gessimus vel diximus, ad memoriam revocat, et quae ipsa jam enarrando explicaverit, eadem iterum atque iterum replicare non cessat. Et saepe, cum nulla voluntas cordis ei audiendi assensum praebeat, ipsa nihilominus quamvis nullo quasi audiente narrationem suam explicat. Sic utique decrepiti senes, vel inveteratae anus, solent quaelibet absque omni auditore referre, et quasi aliquibus praesentibus cum eis sermonem conferre. Unde non immerito Bala hoc est inveterata  dicitur, quae inveteratorum morem imitatur. Sed de garrulitate Balae, et temulentia Zelphae quis nesciat, nisi forte qui seipsum ignorat? CAPUT perisse legitur. Filii Jacob ex Lia, ut diximus, nihil aliud sunt quam ordinati affectus. Qui quidem si inordinati sunt, ejus utique filii
Abbreviated transcription (Latin):
xelpha temulenta. Bale namiq loquacitatem nec ipsa ens dña rachei
compescere potest. Sed & xelphe quidem situa dñȩ suȩ copta tanta
om̃ino extinguere non potest. Umum quod xelpba sitit. gauclium
est uoluptatis. de quo quanto plus bibit: tanto amplius sitit. Nam ad
saciẽudum sensualitatis appe̾tum. totus minidus non sufficit. Quia g
quantũ cũq bibat: st̃ꝑ ad bibendum ihiat. recte zelpha hoc est
os in hnons uocatur. euius sitis num quam extiiguitur. Imagmatio
aut̃ cum tanta inportunitate in auribꝰ cordis perstrepit: quatinus
euis clamorem ut dexinius ipsa rachel iux uł om̃mo cohibere non
possit. Hinc est quod sepe dum psallimꝰ. iut oramus. fanfasias cogita¬
tionum uł quastibet nnagnes rerũ ab oculis cordis amonere uo¬
lumus nec ualemus. &m̃ ergo huiꝰ mͦi perstrepentium cogitatio¬
num tumultus cotidie. etiam munti patimur. qualis uł quanta sit

Expanded text:
Zelpha, tumulenta. Bala namque loquacitatem nec ipsa ejus domina Rachel Zelpha, tumulenta. Bala namque loquacitatem nec ipsa ejus domina Rachel compescere potest; sed et Zelphae quidem sitim dominae suae copia tanta omnino exstinguere non potest. Vinum, quod Zelpha sitit, gaudium est voluptatis. De quo quanto plus bibit, tanto amplius sitit: nam ad satiandum sensualitatis appetitum, totus mundus non sufficit. Quia ergo quantumcunque bibat, semper ad bibendum inhiat, recte Zelpha, hoc est os inhians, vocatur, sitis cujus nunquam exstinguitur. Imaginatio autem cum tanta importunitate in auribus cordis perstrepit, quatenus ejus clamorem, ut diximus, ipsa Rachel vix vel omnino cohibere non possit. Hinc est quod saepe dum psallimus vel oramus, phantasias cogitationum vel quaslibet imagines rerum ab oculis cordis amovere volumus, nec valemus. Quoniam ergo hujusmodi perstrepentium cogitationum quotidie etiam inviti patimur, qualis vel quanta sit