comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sic impii ñ sic. & cętera. Efficacissimc̃ plane doctrinȩ genꝰ: & inuitare prosperis: et
terrere contrarus : sic̃ & pat̃ augustinꝰ in libris de doctrina xp̃iana mei
dicens. Debet gͥ diuinarũ seripturarũ tractator. & doctor et defensor rectȩ fi¬
dei. ac debellator : recte bona docere: & mala dedocere. Qđ institutionis genꝰ & in
atẽ negationis iterando monstrauit. Nã si locũ eoꝵ diligent̃ inqͥras: audi a¬
lypsin ioħis dicentẽ. Et diabolus qͥ seducebat eos. missus ẽ. in stagnũ ignis & sulphu¬
ris : ubi illa bestia. & pseudo ꝓpħȩ. qđ uidelicet ad om̃s ꝑtinet impios: et crucia¬
terrȩ. Congrua nimis facta cõparatio. Puluis enĩ ẽ : resolutio terrȩ. Et qͥa homo ter¬
renꝰ qͣndo inflat᷑ seductorio uento suꝑbiȩ. de soliditate terrȩ uiuentiũ qͣsi puluis

Expanded text:
Non sic impii, non sic, etc. Efficacissimum plane doctrinae genus, et invitare prosperis, et Non sic impii, non sic, etc. Efficacissimum plane doctrinae genus, et invitare prosperis, et terrere contrariis; sicut et Pater Augustinus in libris de Doctrina Christiana memorat dicens : Debet igitur divinarum Scripturarum tractator et doctor, defensor rectae fidei, ac debellator erroris, et bona docere, et mala dedocere. Quod institutionis genus et itatem negationis iterando monstravit. Nam si locum eorum diligenter inquiras, audi Apocalypsim Joannis dicentem: Et diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris, ubi illa bestia et pseudopropheta, quod videlicet ad omnes pertinet impios, cruciajicit ventus a facie terrae. Congrua nimis facta comparatio. Pulvis enim est resolutio terrae. Et quia homo terrenus, quando inflatur seductorio vento superbiae, de soliditate terrae viventium quasi pulvis
Abbreviated transcription (Latin):
et diuitias. et sapientiã .&x fortitudinẽ. & honorẽ. et głam. et benedietionẽ. Et om¬
nẽ creaturã quȩ ẽ. in eelo & in terra. & sub terra. & in mari. et quȩ sunt in eis: uni¬
uersos audiui dicentes: sedenti in throno et agno. benedictio et honor. et gła et
potentia in scła scłorũ. Et quatuor animalia : dicebant amen. Et seniores ceci¬
derunt & ad orauer̃ : et cȩtera. Plena ẽ rerũ taliũ scriptura diuina: q̃m sic̃ in as¬
sumpto. corpore fuit humilitas ita ẽ post resurrectionẽ dñi xp̃i declarata m aiestas
at quȩ impii cũ peccatorib sustinebunt : ut eoꝵ actus refugiat᷑. quoꝵ pęn
noscit᷑. Qđ schema. dr̃ para digma. Schema aut̃ ẽ. figura dictionis: in ordinẽ uer¬
borũ cũ decore cõposita. ł st enĩ para digma narratio. ꝑ exempla hortans ali¬
qũe: Aut deterrens. Inuitauit aut̃ cũ dic̃. beatꝰ uir. & reliqͣ Det̾ruit aut̃ cũ ait.

Expanded text:
honorem, et gloriam et benedictionem. Et omnem creaturam, quae est in coelo, et in terra, et sub terra, et in mari, et quae sunt in eis, universos audivi dicentes: Sedenti in throno, et Agno, benedictio, et honor, et gloria, et potentia in saecula saeculorum. Et quatuor animalia dicebant: Amen. Et seniores ceciderunt, et adoraverunt , etc. Plena est rerum talium Scriptura divina, quoniam sicut in assumpto corpore fuit humilitas, ita est post resurrectionem Domini Christi declarata majestas.rat quae impii cum peccatoribus sustinebunt, ut eorum actus refugiatur, quorum poena cognoscitur. Quod schema dicitur paradigma. Schema autem est figura dictionis in ordine verborum cum decore composita; est enim paradigma narratio per exempla, hortans aliquem, aut deterrens. Invitavit autem cum dixit: Beatus vir, et reliqua; deterruit autem cum ait:
Abbreviated transcription (Latin):
ũãus hȩc causa in scđo libro regũi latius indicet᷑: ꝓpt̃ explana¬
tionẽ tam̃ ti¬
tuli breuit̃ exponenda cognoscit᷑. Cũ dauid a filio suo absa¬
lon crudeli bel¬
lo p̃meret᷑. amicũ suũ chusi fec̃ ꝓ dinoscendo consilio ad
esꝰ castra migrare : ut qͥcquid aduersũ eũ ageret᷑ sibimet secretius indicaret. Nã
& ipsũ nom̃ p̃dictã indicat causã. Chusi eniꝰ patre augustino docente : int̃pretat᷑ si¬
lentiũ. Qđ reuera fidelis eiꝰ exereuit : qͣndo illi secretius ꝓfitura mandauit. Filii aut̃ ie¬
mini: filiꝰ dexterȩ int̾pretat᷑. Qđ bene ad ipsũ refert᷑: quia salira eiꝰ necessaria ꝓditione
consuluit. Sie dñs nr̃ in medio udeoꝵ silentiũ misit: cũ misteria sc̃ȩ incarnationis as

Expanded text:
Quamvis haec causa in secundo libro Regum latius indicetur, propter explanaQuamvis haec causa in secundo libro Regum latius indicetur, propter explanationem tamen tituli breviter exponenda cognoscitur. Cum David a filio suo Abessalom crudeli bello premeretur, amicum suum Chusi fecit pro dignoscendo consilio ad ejus castra migrare: ut quidquid adversus eum ageretur, sibimet secretius indicaret. Nam et ipsum nomen praedictam indicat causam. Chusi enim, Patre Augustino docente , interpretatur silentium: quod revera fidelis ejus exercuit, quando illi secretius profutura mandavit. Filius autem Jemini, filius dexterae interpretatur. Quod bene ad ipsum refertur, quia saluti ejus necessaria proditione consuluit. Sic Dominus noster in medio Judaeorum silentium mi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ualet abnegare. Hic coniectura cessat: hic finis ñ quęrit᷑. hic cȩterȩ qualitatis species
desunt: qm̃ om̃a lucida ueritate pandunt᷑. Sola gͦ ẽ. necessaria quȩ dr̃ concessio. cũ
reus ñ id qđ factu ẽ. defendit s ut ignoscat᷑ ex postulat. O in estimabilis pietas crea¬
toris. Reus ꝓ se sententiã dic̃ fecit: qm̃ ipse se uehementius accusauit. Sed nequaquã qͥlibet
udus oratorũ. hȩc a udice optinere potuit: quȩ iste simplicitate plenꝰ a dñi
lute decreuit : ut hec supputatio & hominis initiũ. & absolutionẽ peccatoꝵ aptissime
continere uideat᷑. Nã de pęnitentiȩ utilitate & uirtute atq gr̃a. beatꝰ augustinꝰ int̃
copiosos libros debac re ubi locũ repperit. negligendũ ẽẽ. ñ credidit: tam̃ uno uolu¬
mine mirabilit᷑ & breuit̃ solita uiuacitate tractauit. EXPLICIT ESALMꝰ SEXTUS¬
FiuII Gemim.

Expanded text:
praevalet abnegare. Hic conjectura cessat: hic finis non quaeritur: hic caeterae qualitatis species praevalet abnegare. Hic conjectura cessat: hic finis non quaeritur: hic caeterae qualitatis species desunt, quoniam omnia lucida veritate panduntur. Sola est ergo necessaria quae dicitur concessio, cum reus non id quod factum est defendit, sed ut ignoscatur expostulat. O inaestimabilis pietas Creatoris! Reus pro se sententiam dici fecit: quoniam ipse se vehementius accusavit. Sed nequaquam quilibet callidus oratorum haec a judice obtinere potuit, quae iste simplicitate plenus a Domilute decrevit; ut haec supputatio et hominis initium, et absolutionem peccatorum aptissime continere videatur. Nam de poenitentiae utilitate et virtute atque gratia, beatus Augustinus inter copiosos libros, de hac re, ubi locum reperit, negligendum esse non credidit; tamen uno volumine mirabiliter et breviter solita vivacitate tractavit. EXPOSITIO .
Abbreviated transcription (Latin):
pis alalus enĩ cũ retrorsũ redit. em̃dat cũ iustus. offendit. Sed hic qm̃ de peccatorib age¬
bat᷑ꝰ : bene illis optata ẽ uotiua confessio. & ne cos diutuis uidicaret forsitan differen¬
dos: addidit & crubescant ualde uelocit᷑. O desideriũ scẽ mentis eximiũ. Quis enĩ am¬
is in causa sua petere potuit: qu̾a iste ꝓ inimicis sius acerrimis postulauit: la
adhibere debeamꝰ. q m̃ inde uitȩ nr̃ȩ maxima subsidia conqͥrunt᷑. tam̃ pęnitentiũ estimo
magnopere p̃scrutandos. qͥ humanogeneri uelut competens medicina prestant᷑. Inde
eni animarũ saluberrima lauacra suscepimꝰ. inde peccatis moraui reuiuiscimꝰ: inde lugen¬
tes ad et̃na gaudia ꝑuenimꝰ ł st enĩ qđdã iudiciale genꝰ: in quo reus conspectib iudicis pre¬
intat᷑ a ss̃stit: peccatũ suũ lacrimis diluens. & confitendo dissoluens: sũmũ genꝰ e
Meret᷑ ueniã quia se ñ ercusat aculpa. Hec potest alit̾ agi sub tali uidice ci peccata nullꝰ

Expanded text:
pis. Malus enim, cum retrorsum redit, emendatur; cum justus, offendit. Sed quoniam hic de peccatoribus agebatur, bene illis optata est votiva conversio. Et ne eos diutius judicaret forsitan differendos, addidit: Et erubescant valde velociter. O desiderium sanctae mentis eximium! Quis enim in causa sua amplius petere potuit quam iste qui pro inimicis suis acerrimis postulavit? Taadhibere debeamus, quoniam inde vitae nostrae maxima subsidia conquiruntur, tamen poenitentium aestimo magnopere perscrutandos, qui humano generi velut competens medicina praestantur. Inde enim animarum saluberrima lavacra suscipimus, inde peccatis mortui reviviscimus, inde lugentes ad aeterna gaudia pervenimus. Est enim quoddam judiciale genus, in quo reus conspectibus judicis praesentatus assistit, peccatum suum lacrymis diluens, et confitendo dissolvens, summum genus dMeretur veniam quia se non excusat a culpa; nec potest taliter agi sub tali judice, cui peccata nullus
Abbreviated transcription (Latin):
in tellige clamorẽ ineũ : modo dic̃ intende uoci orationis ineȩ: ut declararet orationem
hanc eẽ ꝑfectã quȩ affectũ m̃tis inflammat. Qua ꝓpt̃. discutiendũ ẽ. quare mutatis
uersib sensus nr̃os immisceat. Intende diẽ uociquȩ solet audiri: ꝓpterea qͥa ds̃ non
partib menbroꝵ sensus istos discernit: sed una uirtute cuncta ꝑagit. Ille enĩ quȩ a
t abscondere. Hoc schema dicit᷑ metabole idẽ iteratio uniꝰ rei sub uarieita
uerborũ. Trina enĩ repetitione. unĩ idemq significat. Dix̃ enĩ. uerba mea aurib ꝑ

Expanded text:
Intellige clamorem meum; modo dicit: Intende voci orationis meae, ut declararet orationem hanc esse perfectam, quam affectus mentis inflammat. Quapropter discutiendum est quare mutatis verbis sensus nostros immisceat? Intende, dicit, voci, quae solet audiri: propterea quia Deus non partibus membrorum sensus istos discernit, sed una virtute cuncta peragit. Ille enim quae a umini se possit abscondere. Hoc schema dicitur metabole, id est iteratio unius rei sub varietate verborum: trina enim repetitione unum idemque significat. Dixit enim: Verba mea a
Abbreviated transcription (Latin):
te dictoꝵ. ordo plerũq ponit᷑ lectionũ. Mem̃to aut̃ alios eẽ psalmos qͥ passionẽ et¬

Expanded text:
litate dictorum ordo plerumque ponitur lectionum. Memlitate dictorum ordo plerumque ponitur lectionum. Mem
Abbreviated transcription (Latin):
b salon dũ patrẽ suũ dauid crudelit̃ insequeret᷑ mulȩ impetu ꝑductus in con¬
adensã quercũ : ramis eiꝰ colla nectentib in aeris sublimitate suspensus ẽ : qua¬
dã p̃figuratione dominici traditoris: lit sic̃ uidas innodatus laqueo uitã finiuit:
ita & ꝑsecutor dauid. constrictis faucib: expiraret. Testante aut̃ regũ ystoria. psal¬
mꝰ iste. qͥnqͣgesimo actu posterior ẽ : qm̃ post culpas adulterii & homicidu. ab¬
salon filii etꝰ ꝑsecutio noscit᷑ contigisse: s ꝓ uirtute sua. cõpetenti numero ꝓbat᷑ apti¬
tus. Tenere enĩ illũ. locũ terciũ oportuerat : qui & scȩ̃ trinitatis potentiã. et triduanȩ
resurrectionis mysteria continebat. Nã ꝑ liberationẽ dauid resurrectio
congrue significat᷑ : ut animi xp̃ianoꝵ tali exemplo roborati in aduersis casib:
annos morses extitisse noscat᷑. Qua ꝓpt̃ ñ scđm existentiã tẽporũ s ꝓ qua¬

Expanded text:
dum patrem suum David crudeliter insequeretur, mulae impetu perductus in condensam quercum, ramis ejus colla nectentibus, in aeris sublimitate suspensus est, quadam praefiguratione dominici traditoris; ut sicut Judas innodatus laqueo vitam finivit, ita et persecutor David constrictis faucibus expiraret. Testante autem Regum historia psalmus iste quinquagesimo actu posterior est: quoniam post culpas adulterii et homicidii Abessalom filii ejus persecutio noscitur contigisse; sed pro virtute sua competenti numero probatur aptatus. Tenere enim illum locum tertium oportuerat, qui et sanctae Trinitatis potentiam, et triduanae resurrectionis in se mysteria continebat. Nam per liberationem David resurrectio Domini congrue significatur; ut animi Christianorum tali exemplo roborati, in adversis casibuannos Moyses exstitisse noscatur. Quapropter non secundum existentiam temporum, sed pro qua
Abbreviated transcription (Latin):
So fonus repiaine descipline institutio sca cõpleta ẽ. ut qͥd agerent homines & qdisꝑareur
lica sentiamꝰ. Congriũ siquidẽ fuit ut eunctus trarũ ambitꝰ i quatuor c̃¬
dinib constituitꝰ salutari dño credere moneret᷑: quatinꝰ de diuersis gentib ad unata u¬
apieret totius orbis eccła. Nã et quatuor tẽporib annꝰ ipse distinguit᷑: quatuor uen¬
ns cardinalib: totius orbis inane ꝑflat᷑. Quatuor etiã uirtutib animi dignitas compa¬
rat᷑ id ẽ. prudentia iustitia fortitudine. et tẽperantia. Qũe calculũ prtagorieitant

Expanded text:
Sic totius Christianae disciplinae institutio sancta completa est; ut et quid agerent homines, et quid spervirtute evangelica sentiamus. Congruum siquidem fuit, ut cunctus terrarum ambitus, in quatuor cardinibus constitutus, salutari Domino credere moneretur; quatenus de diversis gentibus advocata, una fieret totius orbis Ecclesia. Nam et quatuor temporibus annus ipse distinguitur; quatuor ventis cardinalibus totius orbis inane perflatur; quatuor etiam virtutibus animi dignitas comparatur, id est, prudentia, justitia, fortitudine, e
Abbreviated transcription (Latin):
os&̃ firmitas: ita ab eadẽ deuiare uanitas ẽ caduca. sic̃ isaias dic̃. Adorantes uana e
falsa miscđiã tuã dereliquer̃. Arguunt᷑ itaq illi qͥ idolorũ turpissimo amore fra¬
glabant It sub increpatione ꝓnunciandũ ẽ acsi dicerert quare uanitatẽ diligits
i peritis : Diligere enĩ debemꝰ ꝓficua ñ noxia : qͥa potius erecrare conuenit. ꝑ qi
nos pena ꝑpetuȩ clampnationis affligit. Quȩritis m̃daciũ: qđ utiq ñ appetere. sed re¬
fugere debetis. Istud aut̃ m̃datiũ idola significat: quȩ tale nom̃ merito susceper. qͥa con¬
da dementiũ explosa prauitate conuertat: ꝓnuncians illis ueritatis archanũ : ut in car¬
nationẽ scãm uenerabilit̃ recipere ñ recusent. Sc̃m suũ dic̃ dñm xp̃m. sic̃ & alibi de seip

Expanded text:
icut Isaias dicit: Adorantes vana et falsa, misericordiam tuam dereliquerunt . Arguuntur itaque illi qui idolorum turpissimo amore flagrabant, et sub increpatione pronuntiandum est; ac si diceret: Quare vanitatem diligitis qua peritis? Diligere enim debemus proficua, non noxia; quia potius exsecrare convenit, per quae nos poena perpetuae damnationis affligit. Quaeritis mendacium, quod utique non appetere, sed refugere deberetis. Istud autem mendacium idola significat, quae tale nomen merito susceperunt, quia conda dementium explosa pravitate convertat: pronuntians illis veritatis arcanum, ut incarnationem sanctam venerabiliter suscipe
Abbreviated transcription (Latin):
it. ut ab idoloꝵ ueneratione discederet: sciens se habere dñm saluatorẽ. cui hȩc ueracit᷑
cultura debeat᷑. Deinde popłm que ad modũ sacrificare debuisset. instrux̃: quid etiã¬

Expanded text:
it, ut ab idolorum veneratione discederet: sciens se habere Dominum Salvatorem, cui haec veraciter it, ut ab idolorum veneratione discederet: sciens se habere Dominum Salvatorem, cui haec veraciter cultura debeatur. Deinde populum, quemadmodum sacrificare debuisset, instruxit: quid etia
Abbreviated transcription (Latin):
ate consistit. Doriniã: finẽ uitȩ iult intelligi. Requiescã: futurã beatituo
dicare monstrat qͣndo iã reqͥes dabit᷑ sc̃ĩs & gloriosa pausatio. Seqͥtꝰ causa quare
adipisci Et cũ dic̃ constituisti me : significat dignã deliberatãq sententiã. Q ũa
hic habemꝰ in spe: ibi autẽ possidet᷑ in re. Sed tunc reuera illud munꝰ quietis¬
merebimꝰ: si hoc fieri dñi uiiamine efidamꝰ. CONCIUSIO.  Securso igit᷑ matꝰ¬
ne p̃dicationis eloqͥo: consideremꝰ cantici huiꝰ principia. media. & sinẽ. & in¬
tentionẽ tanti mysteru reuerentissimis indagationib inuenimꝰ. Sic eñĩ psalmi iurtꝰ
agnoscit᷑: si circũstantia dietionis tali ordine ꝑquisita tractent᷑ Primo uersu & audi¬
ri se ꝓ menbris sus scã exorauit ecła : & ut eiꝰ audiret᷑ oratio. humanũ genꝰ animonu¬

Expanded text:
tate consistit. Dormiam, finem vitae vult intelligi; requiescam, futuram beatitudinem tate consistit. Dormiam, finem vitae vult intelligi; requiescam, futuram beatitudinem indicare monstratur, quando jam requies dabitur sanctis, et gloriosa pausatio. Sequitur causa quare adipisci. Et cum dicit: Constituisti me, significat dignam deliberatamque sententiam, quam hic habemus in spe, ibi autem possidetur in re. Sed tunc revera illud munus quietierebimur, si hoc fieri Domini juvamine confidamus. Conclusio psalmi. Decurso igitur maternae praedicationis eloquio, consideremus cantici hujus principia, media, et finem, et intentionem tanti mysterii reverendissimis indagationibus invenimus. Sic enim psalmi virtus agnoscitur, si circumstantia dictionis tali ordine perquisita tractetur. Primo versu exaudiri se pro membris suis sancta exoravit Ecclesia; et ut ejus audiretur oratio, humanum genus admonu
Abbreviated transcription (Latin):
nũ poculũ tuũ inebrians quã p̃clarũ ẽ & oleũ : in pinguasti in oleo capit
meu oreo ista di uona ñ habent peccatores s sua idẽ terrena unde conr¬
pus uiuat ñ anima ꝑfruat᷑. ł rum̃tũ eni dictũ ẽ a frumine id ẽ a sũma paos¬
tegule Antiqͥ eni caput gulȩ frumen uocabant. Multiplicati sunt enĩ pes
inuno sermone pleruq causas ꝓfundissimas indicarriut ẽ. hic positũ siuuf¬
me ontra humanos tumultus & felicitates caducas quas mundus estima bat
e p̃cipuas : pulcherrime pacẽ cordis obiecit qũa habere ñ possunt qͥ seculari
actib inplicant᷑. Pax enĩ ista habet tranquillissimã uitã: quȩ cũ sua mente
ñ litigat sed in dñi beneficiis ꝑseuerans amȩna tranquillitate ꝑfruit. Deipsa
&e teporalẽ pritares: ad didit in id ipsũ dormiã & reqͥescã. In id ipsũ quippe dr̃
qđ nulla rerũ uicissitudine cõmutat᷑ sed ipsũ in se ꝑmanens. in cõmutabili ꝑenni¬

Expanded text:
 et oleum: Impinguasti in oleo caput meum. Ergo ista Dei non habent peccatores: sed sua, id est terrena, unde corpus vivat, non anima perfruatur. Frumentum enim dictum a frumine, id est a summa parte gulae; antiqui enim caput gulae frumen vocabant. Multiplicati sunt enim pessin uno sermone plerumque causas profundissimas indicari, ut est hic positum, suntra humanos tumultus et felicitates caducas, quas mundus aestimabat esse praecipuas, pulcherrime pacem cordis objecit, quam habere non possunt, qui saecularibus actibus implicantur. Pax enim ista habet tranquillissimam vitam, quae cum sua mente non litigat: sed in Domini beneficiis perseverans amoena tranquillitate perfruitur. De ipsa ormiam et requiescam. In idipsum quippe dicitur, quod nulla rerum vicissitudine commutatur; sed ipsum in se permanens incommutabili perenni
Abbreviated transcription (Latin):
ficate. It ne in telligeres pecudes: subiunx̃. sacrificiũ iustiaȩ. Idẽ recte uiuite & corda
ur̃a diuinitati sẽꝑ offerte. Addidit qͦq & sꝑate in dño ut uitã bona spes felicior subse¬
quat᷑. Non enĩ hic plene reciꝑe possumꝰ etiã si bonos actus diuinis conspectib: offeramꝰ
s sꝑare docem̃ in dño ut in futuro ꝓmissa salutaria conseqͣm. Sed spes ista ñ decipit
uoluntas talis ñ ꝑuenit ad reatũ. sic̃ dic̃ apłs Spes aut̃ ñ confundit: qͥa caritas di dif¬

Expanded text:
ficate; et ne intelligeres pecudes, subjunxit: Sacrificium justitiae, id est, recte vivite, et corda ficate; et ne intelligeres pecudes, subjunxit: Sacrificium justitiae, id est, recte vivite, et corda vestra divinitati munda semper offerte. Addidit quoque: Et sperate in Domino, ut vitam bonam spes felicior subsequatur. Non enim hic plene recipere possumus, etiamsi bonos actus divinis conspectibus offeramus; sed sperare docemur in Domino, ut in futuro promissa salutaria consequamur. Sed spes ista non decipit, voluntas talis non pervenit ad reatum, sicut dicit Apostolus: Spes autem non confundit: quia charitas Dei dif
Abbreviated transcription (Latin):
de dicitas: utiq qđ ñ putatis audiri. Et idõ creditis occultũ. quia ñ ẽ uerbi affatione uul¬
gatũ. Seqͥt᷑. in cubilib: ur̃is c̃pungimini Ferarũ domiciliũ ꝓprie cubile dr̃ acubando
gite. Nã cõnpunctione quadã Animarũ fit optata conuersio. Acsi diceret. Deserite
prauas cogitationes ur̃as: ante qũa scelera ꝑpetretis. Seqͥt᷑ qq drapsalmatis silentiũ :
ubi merito diuisionẽ posuimꝰ qm̃ res altera noscit᷑ inchoari. De posito enĩ ueteri ho¬
discedendũ : scdã positione docet. ut renati homines. ñ uictimis pecorũ studeant : s. se¬
ipsos dõ sacrificiũ conent᷑ offerre : qͥa ñ e. taledño ium̃toꝵ uictima dare quale homi¬
nũ deuotũ pectus offerre. Nã si ipse ꝓ nob̵ immolatꝰ ẽ. xp̃c. quanto magis conuenit ei¬
sacrificiũ nos mnet ipsos offerre : ut possimꝰ regis nr̃i imitatione gaudere : Dix̃ enĩ sacri¬

Expanded text:
corde, utique quod non putatis audiri; et ideo creditis occultum, quia non est verbi affatione vulgatum. Sequitur: In cubilibus vestris compungimini. Ferarum domicilium proprie cubile dicitur a cubando. gite; nam compunctione quadam animarum fit optata conversio: ac si diceret, deserite pravas cogitationes vestras, antequam scelera perpetretis. Sequitur quoque diapsalmatis silentium: ubi merito divisionem posuimus, quoniam res altera cognoscitur inchoari. Deposito enim veteri hodiscedendum, in secunda positione docet, ut renati homines non victimis pecorum studeant, sed seipsos Deo sacrificium conentur offerre: quia non est tale Domino jumentorum victimam dare, quale hominum devotum pectus offerre. Nam si ipse pro nobis immolatus est Christus, quanto magis convenit sacrificium ei nosmetipsos offerre, ut possimus Regis nostri imitatione gaudere! Dixit enim: Sacri
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e: scđm hominẽ quȩ ñ habebat adquirit. Hic eñi iubet᷑ ut petat. seđm naturã
inferiorẽ : et accepta possideat. Nã scđm potentiã uerbi. indifferent̃ om̃a quȩ ha¬
bet pat̃ habet & filius: nec illi necesse ẽ petere. quȩ simul cognoseit᷑ possidere . G en¬
tes aut̃ significat nationes toto orbe diusas. quas distinetus ac separadus
sanguis amplectit᷑. Gens eni a genere uocitat᷑. Seꝗͥt᷑. hereditatẽ tuã. Cũ dicit
tia matura illã in xp̃o ꝑfectȩ deitatis ostendit. Nã hoc ipsũ qđ aut tuã maues

Expanded text:
ecundum hominem ea quae non habebat acquirit. Hic enim jubetur ut petat secundum naturam inferiorem, et accepta possideat; nam secundum potentiam Verbi, indifferenter omnia quae habet Pater, habet et Filius; nec illi necesse est petere quae simul cognoscitur possidere. Gentes autem significat nationes toto orbe divisas, quas distinctas atque separatas sanguis amplectitur. Gens enim a genere vocitatur. Sequitur, Haereditatem tuam. Cum dicit, tuam, naturam illam in C
Abbreviated transcription (Latin):
tiã possimꝰ effugere. Delicta enĩ recentia declinare ñ possumꝰ : nisi uetusta laudabili exe¬
cratione dãpnemꝰ. Quid ẽ. aliud pęnitere nͥ irasci sibi ut horreat qđ fec: et cruciatꝰ a se ex¬
igat ne uidex potius iratus affligat : Addidit quȩ diciis in cordib ur̃is in cubilib ur̃is
c̃pungimini ostendens dñm secretas hominũ cogitationes agnoscere. Ait enĩ quȩ in cor¬

Expanded text:
itiam possimus effugere; delicta enim recentia declinare non possumus, nisi vetusta laudabili exseitiam possimus effugere; delicta enim recentia declinare non possumus, nisi vetusta laudabili exsecratione damnemus. Quid est enim aliud poenitere, nisi irasci sibi, ut horreat quod fecit, et cruciatus a se exigat, ne judex potius iratus affligat? Addidit: Quae dicitis in cordibus vestris, et in cubilibus vestris compungimini, ostendens Dominum secretas hominum cogitationes agnoscere; ait enim: Quae dic
Abbreviated transcription (Latin):
eũ Merito exaudiri c̃fidebat q̃m dñi scm magnificandũ popłis p̃dicabat. Dũ clan¬
ro dic̃ : id ẽ. cũ bonis oꝑib diuinitatẽ supplicauero. Ipse enĩ clamor ẽ. qͥ tacitꝰ ad dm̃
dȩos ut & si eos irasci contigerit. saltĩ se ab illicitis ausib abstinerent. Qđ tam̃ & genera¬
lit̃ conpetent̃ accipimꝰ. Uenͥalis ẽ enĩ ira. quȩ ad effectũ in dignationis suȩ ñ ꝑuenit.
sic̃ scriptũ ẽ. Melior ẽ. qͥ uincit irã : qũa qͥ capit ciuitatẽ. Et idõ p̃ceptũ curatio
hibet᷑: ut & si iã irascim᷑. ñ in consulta temeritate peccemꝰ. Alotũ si quidẽ animi feruidũ
ꝓpt̃ humanã fragilitatẽ in potestate habere ñ possumꝰ : suffragante tam̃ dĩgr̃a rati¬
quo necessitatis obiectii : tunc utiq constat nos facti crim̃ portare. etiã si ñ possimꝰ quȩ
uolebamꝰ efficere siue ut qͥbusdã placet. p̃teritis peccatis debemꝰ irasci: ut p̃sentẽ nequ

Expanded text:
m magnificandum populis praedicabat. Cum clamavero, dicit, id est cum bonis operibus divinitati supplicavero. Ipse enim clamor est qui tacitus ad Deum Judaeos, ut si eos irasci contigerit, saltem se ab illicitis ausibus abstinerent; quod tamen et generaliter competenter accipimus. Venialis est enim ira quae ad effectum inincit iram, quam qui capit civitatem . » Et ideo praeceptum curationis adhibetur, ut si jam irascimur, non inconsulta temeritate peccemus. Motum siquidem animi fervidum propter humanam fragilitatem in potestate habere non possumus, suffragante tamen Dei gratia ratiquo necessitatis objecto, tunc utique constat nos facti crimen portare, etiam si non possumus quae volebamus efficere; sive ut quibusdam placet, praeteritis peccatis irasci
Abbreviated transcription (Latin):
raue corde : ut qͥd diligitis uanitatẽ & quȩritis mendaciũ : Cũ suꝑiore uer
ꝓ nob̵ orauerit: hic ꝑenergiã allo qͥt genꝰ humanũ. ne inculturis dȩ momioꝵ
grauis simo errore ꝑmaneat qͣ tinꝰ: ꝓ ipso exaudire possit fusa p̃catio alioqͥn irri¬
ta ꝓ se reddit uota supplicantiũ : quisqͥs ñ reliquerit consortia peccatoꝵ. Seqͥt᷑ us¬
quequo graues corde : Merito cos duitius graues corde fuisse dix̃: qͥ post ueritatis
pdicatione ad orare magis eleger̃ idola falsitatis sic̃ ẽ illud euangelieũ. Seruus
soiens uoluntatẽ dm̃ sui & ñ faciens digna : plagis uapulabit multis. Primo enĩ

Expanded text:
tatem, et quaeritis mendacium? Cum superiori versu pro nobis oraverit, hic per energiam alloquitur genus humanum, ne in culturis daemoniorum gravissimo errore permaneat; quatenus pro ipso exaudiri possit fusa precatio: alioquin irrita pro se reddit vota supplicantium, quisquis non reliquerit consortia peccatorum. Sequitur, usquequo gravi corde; merito eos diutius graves corde fuisse dixit, qui post veritatis praedicationem, adorare magis elegerunt idola falsitatis; sicut est illud evangelicum: Servus sciens voluntatem domini sui, et non faciens digna, plagis vapulab
Abbreviated transcription (Latin):
meȩ. recte dic̃ eccła : quȩ sensu orthodoro trinitatis unitatẽ. & om̃i potentiã con¬
cet᷑. Nã & menbra eiꝰ singulatĩ dicere similia. sacra lectione cõperimꝰ sic̃ in
legit᷑. Attende iustitiã meã & in nocentiã. Et paulus apłsait. Reddet mͥ coronã ius¬
titiȩ. Et ꝓpħa in .uIͦ. psalmo dicturꝰ ẽ : si ẽ. iniqͥtas in manib meis : ñ quia sine
modis om̃ib fuer̃ . s st̃ oꝑationes aliquȩ in quib fideles homines euide
appareant in nocentes. Seqͥt᷑ In tribulatione dilatasti michi. Tribulatio ẽ enĩ quȩ
dilatat semꝑ eccłam: quando eodẽ tẽpore confessores fiunt. martyres coronant᷑. to¬
aq turba iustoꝵ contritionib semꝑ auget᷑. Adiecit. miserere mei dñe: &i

Expanded text:
e sensu orthodoxo Trinitatis unitatem et omnipotentiam confitetur. Nam et membra ejus sigillatim dicere similia, sacra lectione comperimus, sicut in Job legitur: Attende innocentiam meam ; et Paulus apostolus ait: Reddet mihi coronam justitiae ; propheta in septimo psalmo dicturus est: Si est iniquitas in manibus meis . Non quia sine peccato modis omnibus fuerunt, sed sunt operationes aliquae in quibus fideles homines evidenter appareant innocentes. Sequitur, in tribulatione dilatasti mihi. Tribulatio est enim quae dilatat semper Ecclesiam, quando eodem tempore confessores fiunt, martyres coronantur, totaque turba justorum contritionibus semper augetur. Adjecit: Miserere mei, Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Contriuisti: hoc ẽ ad nichilũ ꝑduristi. Nã reuera contriti s̃ : quando ipsũ cognouer̃
contritos Pronunciando eñĩ dñi ẽ salus: illos confundit qͥ putauer̃ salutẽ xp̃o tan¬
qu̾a t̃reno honimi contẽptibili p̾sũptione decerpere. Quid inanit̃ impi laboratis:
Quomꝰ potest aut ȩt̃na uita interimi : aut saluatori salus ullatenꝰ amputari : Suꝑ
popłm tuũ benedictio tua. Una sententia & qͥd debeant credere hominib p̃cipit: & qͥd
ab ipso possint recipere comꝓmisit. CONCIUSIO

Expanded text:
. Contrivisti, hoc est ad nihilum perduxisti. Nam revera contriti sunt, quando ipsum cognoverunt . Contrivisti, hoc est ad nihilum perduxisti. Nam revera contriti sunt, quando ipsum cognoverunt contritos. Pronuntiando enim, Domini est salus, illos confundit qui putaverunt, salutem Christo, tanquam terreno homini, contemptibili praesumptione decerpere. Quid inaniter, impii, laboratis? Quomodo potest aut aeterna vita interimi, aut Salvatori salus ullatenus amputari? Super populum tuum benedictio tua. Una sententia, et quid debeant credere, hominibus praecipit, et quid ab ipso possint recipere compromisit. Conclusi
Abbreviated transcription (Latin):
nis mos erad exprimdã causa ꝑ tropologiã ex nr̃a consuetudine aliqͥl de dõ
dicer Tropus enĩ ẽ dictio ab eo loco inquo ꝓpria ẽ translata in eũ locũ in qͦp
batꝰ uite hui occassꝰ qͥ erat hum ano generi ꝓfuturꝰ Aduersantes aut ñ solui ad
morte ꝑtineto setia ad hereticas questiones qͥ sine ueritatis studio catholicis re¬
gulas prauis dogmatib in sequunt᷑. Et merito tales cecitate m̃tis ꝑeutiunt᷑. qͥse ꝑ¬
uersis de sideriis miscuer. Pentes peccatoꝵ contriuisti : id ẽ detrahentiũ uerba
mondatia qͥ potestatidiuinȩ nefandis dogmatib oblocunt᷑. Dentes enĩ dicti s̃ ab eden
do Et idõ pulchre nimis linguȩ detrahentiũ dentes uocant᷑: qͥsic̃ illi ciborũ partes
demunt ita & isti opiniones hominũi adhibita detractione corrodunt: qũãuis hoc
& ad uideos possit aptari qͥ dicebant si rex isrł ẽ. descendat nẽ de cruce & credimꝰ ei

Expanded text:
nis mos est ad exprimendam causam per tropologiam ex nostra consuetudine aliquid de Deo dicere. Tropus autem est dictio ab eo loco in quo propria est, translata in eum locum in quo hujus patiebatur occasum, qui erat humano generi profuturus. Adversantes autem, non solum ad mortem pertinet, sed etiam ad haereticas quaestiones, qui sine veritatis studio catholicas regulas pravis dogmatibus insequuntur. Et merito tales caecitate mentis percutiuntur, qui se perversis desideriis miscuerunt. Dentes peccatorum contrivisti. Id est detrahentium verba mordacia, qui potestati divindo: et ideo pulchre nimis linguae detrahentium dentes vocantur: quia sicut illi ciborum partes demunt, ita et ad Judaeos possit aptari, qui dicebant: Si rex Israel est, descendat de cruce, et credimus ei
Abbreviated transcription (Latin):
di s: Hactenꝰ indicatꝰ ẽ dñs cũ dr̃ id qđ ñ ẽ nunc aliistrib: modis ostendit᷑ affirmando qđ ẽ Du
enĩ. odisti om̃s qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ. Non dix̃ qͥ oꝑati s̃ : quia illi tantũ intudicio dampnabunt᷑ qui
usq ad finẽ uitȩ suȩ crimine se nefando commaculant. Sed int̃speciales enumerationes
criminũ congrue nom̃ generale positũ ẽ id ẽ. oꝑatores iniqͥtatũ: ut ibi intelligas qͥꝗͥd a di¬
uinis mandatis constat alienũ. Adiecit ꝑdes eos qͥ locunt᷑ m̃datiũ. Vident᷑ istȩ sententiȩ non¬
nullã reciꝑe questionẽ : ut iniqͥtatẽ oꝑantes odisse tantũ dñm dicat: m̃datiũ uͦ loquentes
perire c̃firmet: dũ si litaerã intendas grauius uideat᷑ eẽ agere iniqͥtatẽ qua loqͥ m̃da¬
÷ Sed hic significat hereticos : qͥ loquentes m̃datiũ. sequatiũ animos ꝑdider̃. Qu¬

Expanded text:
modis ostenditur affirmando quod est. Dicit enim: Odisti omnes qui operantur iniquitatem; non dixit qui operati sunt, quia illi tantum in judicio damnabuntur, qui usque ad finem vitae suae crimine se nefando commaculant. Sed inter speciales enumerationes criminum, congrue nomen generale positum est, id est, operatores iniquitatum, ut ibi intelligas quidquid a divinis mandatis constat alienum. Adjecit: perdes eos qui loquuntur mendacium. Videntur istae sententiae nonnullam recipere quaestionem, ut iniquitatem operantes odisse tantum Dominum dicat: mendacium vero loquentes perire confirmet; dum si litteram intendas, gravius videatur esse agere iniquitatem quam loqui mendacium. Sed hic significat haereticos, qui loquentes mendacium, sequacium animas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanebunt iniusti ante oculos tuos. Odisti om̃s qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ : ꝑdes eos qͥ locunt᷑ m̃datium.¬

Expanded text:
permanebunt injusti ante oculos tuos. Vers. 5. Odisti omnes qui opepermanebunt injusti ante oculos tuos. Vers. 5. Odisti omnes qui ope
Abbreviated transcription (Latin):
salutaris ista sententia : distinctio in ꝑsonis uni tas bene çredit᷑ in natura. Mane
Astabo utrisq partib constat ẽẽ ungendũ : ut ꝑfecta possit sententia reperiri.
qua ꝓpt̃ mane dep̃cat᷑ qui in lucida degere c̃uersatione dinoscit᷑. Tune enĩ mane d¬
cimꝰ quando discussis tenebris clariluminis aduentꝰ infulserit. ł ccła enĩ quȩ se cog
noscit habuisse tenebras peccatoꝵ & de nocte mundi istiꝰ congregatã: Tunr
diri merito credidit: cũ in lucẽ cę̧lestis c̃uersationis. erupit. Repeat qͦq mane: qͥa ne
quare mane dictũ ẽ: scilicet cũ ipso exordio bonoꝵ actuũ ueritatẽ cȩꝑit mens clari¬
ficata cognoscere : ne putares post peccata morã fieri. qua potusset audiri
erunt in memoria. Astare ẽ. enĩ : p̃sentẽ semꝑ assistere. Per hoc aut̃ uerbũ. religiosȩ deuoti¬
qnis continuris indicit ille siquidẽ benedicit dã adire qui dienꝰ notest eiꝰ canspeedb ⁊nnirere

Expanded text:
salutaris ista sententia: distinctio in personis, unitas bene credatur in natura. Vers. trisque partibus constat esse jungendum, ut perfecta possit sententia reperiri. Quapropter mane deprecatur, qui in lucida degere conversatione dignoscitur. Tunc enim mane dicimus quando discussis tennoscit habuisse tenebras peccatorum et de nocte mundi istius congregata, tunc se exaudiri merito credit, cum in lucem coelestis conversationis erupit: repetit quoque mane, quodquare mane dictum est, scilicet cum in ipso exordio bonorum actuum veritatem coeperit mens clarificata cognoscere: ne putares post peccatum moram fieri, qua potuisset audirierunt in memoriam . » Astare est enim praesentem semper assistere. Per hoc autem verbum religiosae devotionis continuitas indicatur. Ille siquidem bene dicitur Deo astare, qui
Abbreviated transcription (Latin):
scđo numero qͥ ex duab: monadib pulchre compositus ẽ aptissime duȩ naturȩ in con¬
fusȩ atq ꝑfectȩ in una ꝑsona s̃ positae dñi xp̃i quarũ ẽ. una qua regnat. altera qua mi¬
tres monent demus in uirias carni : miracula diuinitati. Discernamꝰ intellectu na¬
turas & noxios uitemꝰ errores. Diuinitas enĩ sic sibi humanitatẽ adunauit: ut nulla¬
tenus cũ humanitate confundi possit: s utraq inconfusa & adunata ꝑmaneat: quia li¬
cet in carnationis dispensatio post resurrectionẽ glorificata sit. tam̃ in human
uide qͥa sp̃s carnẽ & ossa ñ habet sic̃ me uidetis habere: cũ partẽ piscis assi & fauũ
mellis post resurreetionẽ sumpserit atq comederit᷑ et in actib apłoꝵ legit᷑ sic ueniet

Expanded text:
us est, aptissime duae naturae inconfusae atque perfectae in una persona sunt positae Domini Christi: quarum est una qua regnat, et altera qua mitres monent, demus injurias carni, miracula divinitati; discernamus intellectu naturas, et noxios vitemus errores. Divinitas enim sic sibi humanitatem adunavit, ut nullatenus cum humanitate confundi possit, sed utraque inconfusa et adunata permaneat. Quia licet incarnationis dispensatio post resurrectionem glorificata sit, tamen in humanvide, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere ; cum partem piscis assi, et favum mellis post resurrectionem sumpserit, atque comederit ; et in Actibus apostolorum legit
Abbreviated transcription (Latin):
tionis affectũ : Hinc scissimi patres suauissima mella sud auer̃. dicentes: dedit
mandatũ. ut inueniret arbitriũ firit legẽ. ut faceret cautiorẽ : sed ille in ꝓuide
secutus ẽ. hostẽ: & infelicit̃ uitȩ reliqͥt auctorẽ. Tunc lam̃tabili sorte deceptꝰ. uitã
ꝑpetuã qũa possessurus erat amisit: & in mortẽ quã ñ habebat incurrit. Sed ut

Expanded text:
tionis affectum? Hinc sanctissimi Patres suavissima mella sudaverunt, dicentes: Dedit tionis affectum? Hinc sanctissimi Patres suavissima mella sudaverunt, dicentes: Dedit mandatum, ut inveniret arbitrium; fixit legem, ut faceret cautiorem. Sed ille improvide secutus est hostem, et infeliciter vitae reliquit auctorem. Tunc lamentabili sorte deceptus, vitam perpetuam, quam possessurus erat amisit, et in mortem, quam non habebat, incurrit. Sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
głam di facite Est & alib p̃dicata ista continuitas. sic in centesimo sepmino¬
decimo psalmo legit᷑ Testimonia tua doce me : & mandata tua in corde meo semꝑ eu¬
qra ries pagani direr̃ a numinib sius. id ẽ adus: a quib eos etiã nominasse noscun¬
tur. Nat aut dieta ẽ : eoqđ noceat aspectib siue actionib nr̃is. Et erit tanqũa lis¬
nũ. qđ plantatũ ẽ secus decursus aquarũ. Hinciã p̃dicit̃ gloriosaniinis singula¬
risq felicitas: ut sic̃ actio miranda descripta ẽ. ita & eiꝰ prospera magnifica simi¬
qͥ ẽ uita nr̃a suspensus ẽ & latroni confitenti in eadẽ dictũ ẽ Am̃ dieo tͥ. hodie me¬
cueris in para drso. Deniq & hodie om̃is in ea credens ȩt̃nae dona uitȩ consequit᷑
Que ut ystoria refert lignũ reuera fuit in para dyso ꝑennis uitȩ si detestabilis in¬
oboedientia ñ fuisset. Vnde enĩ mortis habuisset introitũ: si adã monstrasset deuo¬

Expanded text:
ista continuitas, sicut in centesimo decipsalmo legitur: Testimonia tua doce me, Domine, et mandata tua in corde meo semper exquiram. Dies pagani dixerunt a numinibus suis, id est a diis, a quibus eos etiam nominasse noscuntur. Nox autem dicta est, eo quod noceat aspectibus sive actionibus nostris. Vers. 3. num quod plantatum est secus decursus aquarum. Hinc jam praedicitur gloriosa nimis, singularisque felicitas; ut sicut actio miranda descripta est, ita et ejus prospera magnifica simieadem confitenti dictum est: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso . Denique et hodie omnis in ea credens, aeternae vitae dona consequitur. Sive, ut historia refert, lignum revera fuit in paradiso perennis vitae, si detestabilis inobedientia non fuisset. Unde enim mors habuisset introitum, si Adam monstrasset devo
Abbreviated transcription (Latin):
conpunrer qͥa maiestatẽ eiꝰ nequeunt intueri illud enĩ solis beatis dabit᷑ sic̃ in euan¬
głio dic. beati mundo corde q̃m ipsi dm̃ uidebunt: nimis exitiale ẽ. duas naturas ꝑfec¬
tas atq adiinatas in xp̃o ñ credere ꝑmanere : qͥs tot exemplis uoluit de se ueritas p̃¬
care hoc pat̃ athanasius alexandrinꝰ. hoc hilarius pictauensis. hoc ambros
diolanensis hoc augustinꝰ & ie ronimꝰ. hoc crrillus hoc alii multi patres ad tollendã

Expanded text:
uia majestatem ejus nequeunt intueri; illud enim solis beatis dabitur, sicut in Evangelio dicitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt , nimis exitiale est duas naturas perfectas atque adunatas in Christo non credere permanere, quas tot exemplis voluit de seipsa Veritas praedicare. Hoc Pater Athanasius Alexandrinus, hoc Hilarius Pictaviensis, hoc Ambrosius Mediolanensis, hoc Augustinus et Hieronymus, hoc Cyrillus, hoc alii multi Patres, ad tollendam quoque
Abbreviated transcription (Latin):
frequent̃ iterandũ ẽ conuenit magis ut ꝑ singula loca congrius satisfactionib
xplicet᷑. Sion hic ecłam debemꝰ accipere : quã montẽ appellat ꝓpt̃ em
honoris ee firmitatẽ fidei. Sion enĩ. hebrea lingua dr̃ specula. quȩ cõpetent̃ ap
ab ipso regit᷑ atq disponit᷑. Predicans p̃ceptũ dñi. Qđ fecit euangłium docens: ut p̃¬

Expanded text:
frequenter iterandum est, convenit magis ut per loca singula congruis satisfactionibus frequenter iterandum est, convenit magis ut per loca singula congruis satisfactionibus explicetur. Sion hic Ecclesiam debemus accipere, quam montem aphonoris et firmitatem fidei. Sion enim Hebraea lingua dicitur specula; quae competenter aptx, quoniam ab ipso regitur atque disponitur. Praedicans praeceptum Domini. Quod fecit Evangelium docens, ut p
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ uocat᷑ retributio peccatoꝵ nã motꝰ. diuinitas beata ñ patit᷑. quȩ sẽꝑ eadẽ ȩtna
atq immobilis ꝑseuerat : sed ista conuersio humanȩ conuenit fragilitati: ut de
leto qͥs tristis de placato iracundꝰ. debeniuolo reddat᷑ offensus. Tunc loquet᷑. illud
tẽpus significat cũ udicare uenerit mundũ. Merito gͦ ira & furor dr̃ qͥndo
quȩ grece dr̃ erallage. latine ꝑmutatio uerba refert dñi saluatoris. qͥ se regẽ
patre constitutũ ẽẽ. testat᷑. Qđ etiã scriptũ ẽ. de ipso: intitulo passioni
udȩoꝵ. Hoc nec pilatꝰ deleri passus ẽ : qͥ eũ iudȩis cruci tradidit affigendũ. hoc
etiã magi inqͥrendo ꝓfessi sunt. Vbi ẽ qͥ natꝰ ẽ rex iudȩoꝵ: Seqͥt᷑ Suꝑ sion mon
cat eccłam: modo ipsũ dñm saluatorẽ : modo ierłm futurã. Et quia uerbũ hoc

Expanded text:
Dei vocatur retributio peccatorum; nam motus Divinitas beata non patitur, quae semper eadem, aeterna, Dei vocatur retributio peccatorum; nam motus Divinitas beata non patitur, quae semper eadem, aeterna, atque immobilis perseverat. Sed ista conversio humanae convenit fragilitati, ut de laeto quis tristis, de placato iracundus, de benevolo reddatur offensus. Tunc loquetur, illud tempus significat, cum judicare venerit mundum. Merito ergo ira et furor dicitur, quando quae Craece dicitur exallage, Latine permutatio, verba refert Domini Salvatoris, qui se Regem a Patre constitutum esse testatur. Quod etiam scriptum est de ipso in titulo passionis: Rex Judaeorum . Hoc nec Pilatus deleri passus est, qui eum Judaeis cruci tradidit affigendum. Hoc etiam Magi inquirendo professi sunm significat Ecclesiam, modo ipsum Dominum Salvatorem, modo Jerusalem futuram. Et quia verbum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
regere poterat: hoc infelicit᷑ abicere festinabant. Qui habitat in cȩlis irridebit eos: &
narrant głam dĩ. Quos aptissime cõmemorandos elegit: ut amplius impiorũ ela¬
tione malitiãq confunderet. Irridebit & subsannabit et his similia: ex nr̃o usu
accipienda s̃. Cȩterũ dñs nec plene ridet. nec uultu subsannat: s uirtute sua spualit̃
ꝑagit quȩcunq disponit. hȩc sigura grece dr̃ metonomia. latine transnominatio
qtens intellectũ rei diuersis modis uerbis alienis ac trans laticus indicamꝰ. Iuste
nunc eos grauit cominemorat arguendos. Ira uͦ & furor : similia sunt uerba p̃¬
cedentib Nã ds̃ & cũ tranqͥllitate iudicat & seruata pietate conturbat: ñ in ma¬
los motu aliqͦ surgente candescens: s ab eis suȩ gr̃ae mom̃ta suspendens. Ira gͦ

Expanded text:
regere poterat, hoc infeliciter abjicere festinabant. Qui habitat in coelis irridebit eos, et regere poterat, hoc infeliciter abjicere festinabant. Qui habitat in coelis irridebit eos, et : Coeli enarrant gloriam Dei , quos aptissime commemorandos elegit, ut amplius impiorum elationem malitiamque confunderet. Irridebit et subsannabit, et his similia, ex nostro usu accipienda sunt. Caeterum Dominus nec splene ridet, nec vultu subsannat; sed virtute sua spiritualiter peragit quaecunque disponit. Haec figura Graece dicitur metonymia, Latine transnominatio, quoties intellectum rei diversis modis, verbis alienis ac translatitiis indicamus. Justenunc eos graviter commemorat arguendos. Ira vero et furor similia sunt verba praecedentibus. Nam Deus et cum tranquillitate judicat, et servata pietate conturbat: non in malos motu aliquo surgente candescens, sed ab eis suae gratiae momenta suspendens. Ira ergo
Abbreviated transcription (Latin):
in uno scelere c̃uener̃. Principes aut̃.: de pharisȩis dic̃. Sermo enĩ iste : in terdũ reges.
int̾dũ significat pͥores. Princeps enĩ dictꝰ ẽ: quasi pͥmo capiens. Conuener̃ inunũ.
in unã uoluntatẽ: ñ in unũ conuentũ.llã diuersis conciliabulis: hoc scelus legunt᷑
fuisse machinati. Sed ut intelligeres iniuriã filii patrẽ posse respicere : utrũq po¬
Verba s̃ ista dementiũ uidȩoꝵ. Dicebant uincula : quȩ potius peccata soluebant.
rali dñi regula ꝓbabant᷑ astringi. Et ꝓiciamꝰ a nob̵ iugũ ipsoꝵ. Ium̃torũ insi¬
pientiũ digna sibi cõparatione manser̃: qͥ ñ ꝓiciunt uigũ nͥ pͥris eiꝰ iuncula di¬
ruperintꝰ in toto uanissima uoluntate decepti. Nã cũ iugũ dñi saluatoris sit
suaue. & onus eiꝰ leue: dominationẽ eiꝰ grauissimã putauer̃. Ita qđ eos continere ac

Expanded text:
in uno scelere convenerunt. Principes autem de Pharisaeis dicit. Sermo enim iste interdum reges, in uno scelere convenerunt. Principes autem de Pharisaeis dicit. Sermo enim iste interdum reges, interdum significat priores. Princeps enim dictus est quasi prima capiens. Convenerunt in unum, in unam voluntatem, non in unum conventum: nam diversis conciliabulis hoc scelus leguntur fuisse machinati. Sed ut intelligeres injuriam Filii Patrem posse respicere, utrumque poista dementium Judaeorum. Dicebant vincula, quae potius peccata solvebant. rali Domini regula probabantur astringi. Et projiciamus a nobis jugum ipsorum. In jumentorum insipientium digna sibi comparatione manserunt, qui non projiciunt jugum, nisi prius ejus vincula disruperint, in totum vanissima voluntate decepti. Nam cum jugum Domini Salvatoris sit suave, et onus ejus leve , dominationem ejus gravissimam putaverunt. Ita quod eos continere ac
Abbreviated transcription (Latin):
tionib & popłis isrł. Meditati s̃ qͦq mania : qͥa scripturas diuinas sine fructu in¬
telligentiȩ frequent̃ iterabant. Propħatũ ẽ. enĩ innumeris locis de dño saluatore
messiã ẽẽ uenturũ: que illi maximo errore decepti ñ uenisse. s adhuc uenturũ
eẽ confidunt. Merito gͦ in ania meditabant᷑: qͥ eiꝰ aduentũ fructuosũ. neqͣqu̾a in
telligere potuer̃. Astiter̃ reges terrȩ & pͥncipes conuener̃ in unũ. aduersus
dñm & aduersus xp̃m eiꝰ. Astiter̃ : ñ p̃sentiã significat. s uoluntatẽ. Nã in passione
dñi: constat corã regib om̃i modo ñ fuisse. Reges aut̃ t̾rȩ herodẽ uult intelligi. qͥ
ꝑsequendo dñm necauit infantes : alterũ uͦ herodẽ nepotẽ eiꝰ qͥ pontio pilato in sal¬
uatoris nece consensit. Merito gͦ astitisse dicti s̃: qͥa sacrilegis m̃tib consentientes

Expanded text:
tionibus et populis Israel . Meditati sunt quoque inania, quia Scripturas divinas sine fructu intionibus et populis Israel . Meditati sunt quoque inania, quia Scripturas divinas sine fructu intelligentiae frequenter iterabant. Prophetatum est enim in innumeris locis de Domino Salvatore Messiam esse venturum, quem illi maximo errore decepti non venisse, sed adhuc venturum esse confidunt. Merito ergo inania meditabantur qui ejus adventuersus Dominum et adversus Christum ejus. Astiterunt, non praesentiam significat, sed voluntatem. Nam passionem Domini constat coram regibus omnimodo non fuisse. Reges autem terrae Herodem vult intelligi, qui persequendo Dominum necavit infantes; alterum vero Herodem nepotem ejus, qui Pontio Pilato in Salvatoris nece consensit. Merito ergo astitisse dicti sunt, qui sacrilegis mentibus consentientes
Abbreviated transcription (Latin):
pluat. aut cȩli dabunt pluuiã nͥ tu uolueris : Est qͦq int̾rogatio arguendi.
sic̃ hic positũ ẽ. Corripit enĩ popłos ꝓpħa .cur fremuer̃ contra dñm saluatorẽ:
ũ causas iracundiȩ ñ haberent. Fremitꝰ ꝓprie ferarũ ẽ: qͥ iuste furentib
ninata fuerit ualeat euident̃ agnosci. Figura ẽ. sic̃ nomine ipso d
ligi quȩdã conformatio dictionis. a cõmunione remota : quȩ in teriorib ocu¬
lis. uelut aliqͥd uultuosũ semꝑ offert᷑. Qũã traditione maiorũ: ostentationẽ
& habitũ possumꝰ nuncupare. Has etiã pat̾ augustinꝰ. pulcherrime int̃
nũ modos annumerat. Nec illud nos moueat: cũ apđ iudȩos ageret᷑ . cur plu¬
ralit̃ gentes & popłi positi eẽ. uideant᷑. Legit᷑ enĩ in actib apłoꝵ. Conuener̃
enĩ uere in hac ciuitate aduersꝰ sc̃m filiũ tiũ que unxisti. herodes & pilatꝰ: cũ na¬

Expanded text:
pluat, aut coeli dabunt pluviam, nisi tu volueris ? Est quoque interrogatio arguendi, pluat, aut coeli dabunt pluviam, nisi tu volueris ? Est quoque interrogatio arguendi, sicut hic posita est; corripit enim populos propheta, cur fremuerint contra Dominum Salvatorem, cum causas iracundiae non haberent. Fremitus enim proprie ferarum est, qui juste furentibuminata fuerit, valeat evidenter agnosci. Figura est, sicut nomine ipso datur intelligi, quaedam conformatio dictionis a communione remota, quae interioribus oculis velut aliquid vultuosum semper offertur, quam traditione majorum ostentationem et habitum possumus nuncupare. Has etiam Pater Augustinus pulcherrime inter locutionum modos annumerat. Nec illud nos moveat, cum apud Judaeos ageretur, cur pluraliter gentes et populi positi esse videantur: legitur eniunxisti, Herodes et Pilatus cum na