comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
monet esse peccandum: qm̃ scriptum est. si quis de lege minimum non fecerit.
reus est totius legis. Respicere autem est mandata. semꝑ ante oculos habere quȩ
iussa sunt: ut si quid tortum commitaitur. salutari emendatione protinus cor-¬
rigatur. Ceterũ qui in mandata non respicit: in quo erret modis omnib ignorabit.
Hanc quoq similitudinem iacob ponit apłs: dicens. Si quis auditor est uerbi &
non factor: hic comparabitur uiro consideranti uultum natiuitatis suȩ in speculo.⁊
considerauit enim se & abiit. & statim oblitus est qualis fuerit: qui autem per¬
spexerit in legem perfectam & permanserit non auditor obliuiosus factus. sed
factor operis . : hic beatus in facto suo erit. Tales ergo laudantur: aquorum conspectu
dicere beatorum. Directio cordis est fidei catholicȩ sc̃a regula: quia eum confiteri
non potest hereticorum distorta uersutia. In eo quod dicit didici: indicat a bea¬

Expanded text:
monet esse peccandum: quoniam scriptum est: Si quis de lege minimum non fecerit, monet esse peccandum: quoniam scriptum est: Si quis de lege minimum non fecerit, reus est totius legis. Respicere autem est mandata semper ante oculos habere quae jussa sunt, ut si quid tortum committitur, salutari emendatione protinus corrigatur. Caeterum qui in mandata non respicit, in quo erret modis omnibus ignorabit. Hanc quoque similitudinem Jacobus ponit apostolus dicens: Si quis auditor est verbi et non factor, hic comparabitur viro consideranti vultum nativitatis suae in speculo: consideravit enim se et abiit, et statim oblitus est qualis fuerit. Qui autem perspexerit in legem perfectam et permanserit, non auditor obliviosus factus, sed factor operis, hic beatus in facto suo erit . Tales ergo laudantur a quorum conspectu dicere beatorum. Directio cordis est fidei catholicae sancta regula, quia eum confiteri non potest haereticorum distorta versutia. In eo, quod dicit, didici, indicat a bea
Abbreviated transcription (Latin):
custodiendas enim iustificationes dñi. nemo poterit peruenire: nisi cuius uiȩ. a
dño dirigi comprobantur. Sed discutiamus: quid significent iustificationes. Iustifi¬
cationes igitur dñi apud priscum popłm fuerunt multȩ atq diuersȩ: ut sex
annis tantum. famulus seruiret hebrȩus: filius. affectu & disciplina patris eru¬
diretur. ⁊ pater. ut reuerent̃ in omnib haberetur.⁊ deus. ut summo timore & amo¬
re coleretur. ⁊ sacerdos. honorabilis esset .⁊ ꝓximus. ut tanquam ꝓpria utilitas
amaretur: & his similia: quȩ fieri sca scriptura precepit. Hȩc ergo nequeunt custo dir
nisi misccłia dñi ꝓbentur attribui. Tunc non confundar: dum respicio in omnia
mandata tua. Causam reddit. quem admodum possint iustificationes dñi iugit
seruari : id est si mandata respiciantur uniuersa. Sed cum dicit omĩa: in nullo cõ¬

Expanded text:
custodiendas enim justificationes Domini nemo poterit pervenire, nisi cujus viae a custodiendas enim justificationes Domini nemo poterit pervenire, nisi cujus viae a Domino dirigi comprobantur. Sed discutiamus quid significent justificationes. Justificationes igitur Domini apud priscum populum fuerunt multae atque diversae: ut sex annis tantum famulus serviret Hebraeus, filius affectu et disciplina patris erudiretur, pater ut reverenter in omnibus haberetur, Deus ut summo timore et amore coleretur, sacerdos honorabilis esset, proximus ut tanquam propria utilitas amaretur, et his similia quae fieri sancta Scriptura praecepit. Haec ergo nequeunt custodiri, nisi misericordia Domini probentur attribui. Vers. 6. Tunc non confundar, dum respicio in omnia mandata tua. Causa redditur quemadmodum possint justificationes Domini jugiter servari, id est, si mandata respiciantur universa. Sed cum dicit omnia, in nullo com
Abbreviated transcription (Latin):
& cȩtera. Hoc enim sic uni dictum est: ut ab omib debeat & per cuncta tempora
custodiri. Qua ꝓpt̃. siue lex siue testimonia. siue mandata dñi custodiantur. ad
beatitudinis certum est munera perueniri. Quȩ uerba. cum prȩdictis definitio¬
nib suis. mente condenda sunt: quia in subsequentib uersib frequenter ea posita
uitã superius beati uiri euidenter expresserit: nunc etiam popłs fidelis. bonorũ
sibi ꝓuentum uotis intercedentib postulauit. Utinam. uerbum semper optantis est
ut quod nr̃is non possumus uirib adipisci: diuina miscdia largiente mereamur.
Cum dicit dirigantur uie meȩ: ostendit eas quantum ad humanam imbecillitatẽ
pertinet. tortuosas. Ue meȩ: actus significant. quos in hac uita peragimus. Adob-¬
dit
Ad custodiendas iustificationes tuas. hic tam quod superius optauit. aperuit. Ad

Expanded text:
, etc. Hoc enim sic uni dictum est, ut ab omnibus debeat et per cuncta tempora , etc. Hoc enim sic uni dictum est, ut ab omnibus debeat et per cuncta tempora custodiri. Quapropter sive lex, sive testimonia, sive mandata Domini custodiantur, ad beatitudinis certum est munera perveniri. Quae verba cum praedictis definitionibus suis mente condenda sunt, quia in subsequentibus versibus frequenter ea posita tuas! Cum vitam superius beati viri evidenter expresserit, nunc etiam populus fidelis bonorum sibi proventum votis intercedentibus postulavit. Utinam verbum semper optantis est, ut quod nostris non possumus viribus adipisci, divina misericordia largiente, mereamur. Cum dicit, dirigantur viae meae, ostendit eas, quantum ad humanam imbecillitatem pertinet, tortuosas. Viae meae actus significant quos in hac vita peragimus. Addidit, ad custodiendas justificationes tuas. Hic jam, quod superius optavit, aperuit; ad
Abbreviated transcription (Latin):
circuncisionis: & cȩtera huiusce modi: quȩ tẏpum magis quam speciem certũ
est habuisse ueritatis. Scdo uersu. ponit testimonia. Testimonium est ẽuidens
& prȩfinita conditioꝰ cuius statuto commoniti. res preteritas non possumus ob¬
liuisci: ut in genesi ait iacob. testimonium erit uobis collis iste. & teftimonium erit
lapis iste. Scriptum est etiam in libro iħu naue. Duodecim lapides afferte de
medio iordanis: ut sint hi in testimonium filiis ur̃is. Sic nobis precepta diuina
deftimonia sunt. quando commonent ne peccare debeamus: sicut & apłs paulus
ut hȩc custodias. In presenti quoq uersu mandata posuit: quȩ non sunt umbra
futurorum ut lex: sed presentem habent manifestȩ operationis effectum. Quoa
dñs in euangelio absolutȩ declarat: dicens. Primum mandatum est. diliges ddo¬
minũ dm̃ tuumn ex toto corde tuo. & ex tota anima tua. & ex tota uirtute tua

Expanded text:
circumcisionis, et caetera hujuscemodi, quae typum magis quam speciem certum circumcisionis, et caetera hujuscemodi, quae typum magis quam speciem certum est habuisse veritatis. Secundo versu ponit testimonia: testimonium est evidens et praefinita conditio, cujus statuto commoniti, res praeteritas non possumus oblivisci, ut in Genesi ait Jacob: Testimonium erit vobis ed., nobis  collis iste, et, Testimonium erit lapis iste . Scriptum est etiam et in libro Jesu Nave: Duodecim lapides afferte de medio Jordanis, ut sint hi in testimonium filiis vestris . Sic nobis praecepta divina testimonia sunt, quando commonent ne peccare debeamus, sicut apostolus Paulus ut haec custodias . In praesenti quoque versu mandata posuit, quae non sunt umbrae futurorum ut lex, sed praesentem habent manifestae operationis effectum. Quod Dominus in Evangelio absolute declarat, dicens: Primum mandatum est, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua
Abbreviated transcription (Latin):
mie requirantur. Dimius enim dietus est. in nulla re dubius: qui propostte rei in¬
tentus semꝑ assistit. Ui est sententia gentilium toto orbe celebrata& nequid nimise
Ecce nimium nobis aueritate precipitur: ecce a moderatore rerum omnium sine
defectu aliquid fieri debere sancitur. Istud enim nimis. significat multũ atq
infinitum: sicut in alio psalmo dicit: nimis ꝓfundȩ facte sunt cogitationes duȩ:
& alibi. nimis exaltatus est suꝑ om̃s deos: siue mandata dñi nimium custodi¬
re precipimur: quando ipsi quoq saluti nr̃e corporeȩ. ea preferre debere
censemur. Qua ꝓpter. uires nr̃ȩ possibilitatis excedere. diuina militia est
quia totum ibi nimium decet: qm̃ & illud infinitũ est ꝗđ nobis tribui pos¬
dat ẽẽ confusa. In priore uersu dixit legem dñi: lex autem dñi est sicut
custodiri: ut uerbi gratia. lex sacrificiorum: obseruantia noui lunis: ritus

Expanded text:
mie requirantur. Nimius enim dictus est, in nulla re dubius, qui propositae rei inmie requirantur. Nimius enim dictus est, in nulla re dubius, qui propositae rei intentus semper assistit. Ubi est sententia gentilium toto orbe celebrata: Ne quid nimis. Ecce nimium nobis a Veritate praecipitur; ecce a Moderatore rerum omnium sine defectu aliquid fieri debere sancitur. Istud enim nimis significat multum atque infinitum, sicut et in alio psalmo dicit: Nimis profundae factae sunt cogitationes tuae . Et alibi: Nimis exaltatus es super omnes deos . Sive mandata Domini nimium custodire praecipimur, quando ipse quoque saluti nostrae corporeae ea praeferre 399 debere censemur. Quapropter vires nostrae possibilitatis excedere divina militia est, quia totum ibi nimium decet, quoniam et illud infinitum est quod nobis tribui posdat esse confusa. In priori versu dixit, legem Domini; lex autem Domini est, sicut custodiri. Ut verbi gratia lex sacrificiorum, observantia novae lunae, ritus
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse apłs hoc monet. Non ergo regnet peccatum in uestro mortali corpore ad o-¬
będiendũ desideriis eius: nec exhibeatis menbra ur̃a arma iniquitatis peccato: &
salomon. post concupiscentias cordis tui ne abieris. Obȩdientiam ergo peccati
uetuit: non suggestiones. quas caro ꝓpriis uirib uitare non pręualet. Respici¬
amus autem cur hic uias plurali numero posuit: & superius singulariter dixit
beati inmaculati in uia. ibi significat dñm saluatorem. qui certa uia est ad pa¬
trem uenientium: sicut ipse dixit: nemo uadit ad patrem nisi per me. Nam
beatum eẽ cui hȩc talia suffragantur: ut sit immaculatus: ambulet in lege dñi
scrutetur testimonia eius. & quod est perfectissimum uiuendi genus. in toto
corde exquirat dñm. Et ne hȩc tanta. negligenda uiderentur. sẽquitir iussio¬
nis dñice ueneranda preceptio: ut mandata eius non solum sedulo. sed & ni¬

Expanded text:
et ipse Apostolus hoc monet: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore ad oet ipse Apostolus hoc monet: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus; nec exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato . Et Salomon: Post concupiscientias cordis tui ne abieris . Obedientiam ergo peccati vetuit, non suggestiones quas caro propriis viribus vitare non praevalet. Respiciamus autem cur hic vias plurali numero posuit, et superius singulariter dixit: Beati immaculati in via. Ibi significat Dominum Salvatorem, qui certa via est ad Patrem venientium, sicut ipse dixit: Nemo vadit ad Patrem, nisi per me . Nabeatum esse cui haec talia suffragantur, ut sit immaculatus, ambulet in lege Domini, scrutetur testimonia ejus, et quod est perfectissimum vivendi genus, in toto corde exquirat Dominum. Et ne haec tanta negligenda viderentur, sequitur jussionis dominicae veneranda praeceptio, ut mandata ejus non solum sedule, sed et ni
Abbreviated transcription (Latin):
untur. lta fit: ut speccata. scĩ suggestione carnis habeant: & tamen dum eis minime
relaxatur effectus: ea non operari ueraciter estimentur. Hȩc enim: pauli apłi testi¬
monus. euidentius approbantur. Ambulauit in uiis dñi. quando dicebat. bonum
certamen certaui. cursum consummaui. & reliqua: peccatũ autem non uolunta¬
rium faciebat. quando clamabat. non enim quod uolo bonum hoc facio: sed qđ
nolo malum hoc ago. Sequitur eius expositio: quȩ omnem neuum dubitationis
abstergat. Si autem quod nolo inquit illud facio: iam non ego operor illudi sed
quod habitat in me peccatum. Uides. tantum illos accusatos: qui operationibus
peccatorum. nefanda delectatione consentiunt. Qua ꝓpt̾: merito dicuntur in ui¬
is dñi non ambulare : qui operantur iniquitatem. Operatio enim iniquitatis est
consensus malorum : qui tamen a scõrum cordibus. dono dñi oꝓbatur alienus. Nam

Expanded text:
untur. Ita fit ut et peccata sancti suggestione carnis habeant, et tamen dum eis minime untur. Ita fit ut et peccata sancti suggestione carnis habeant, et tamen dum eis minime relaxatur effectus, ea non operari veraciter aestimentur. Haec enim Pauli apostoli testimoniis evidentius approbantur: ambulavit in viis Domini, quando dicebat: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi , et reliqua. Peccatum autem non voluntarium faciebat, quando clamabat: Non enim quod volo bonum, hoc facio, sed quod nolo malum hoc ago . Sequitur ejus expositio quae omnem naevum dubitationis abstergit: Si autem quod nolo, inquit , illud facio, jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Vides tantum illos accusatos qui operationibus peccatorum nefanda delectatione consentiunt. Quapropter merito dicuntur in viis Domini non ambulare, qui operantur iniquitatem. Operatio enim iniquitatis est consensus malorum, qui tamen a sanctorum cordibus dono Domini probatur alienus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
cies definitionis amplecatur: quȩ grecȩ pyoidis. latinȩ qualitatiua dicitur.
Beatus enim uir quis sit: per actuum suorum hic ostenditur qualitatem. Non e¬
nim qui operantur iniquitatem: in uiis eius ambulauerunt. Cum iohannis apłi
ueracia uerba sint. si dixerimus quia peccatum non habemus nos ipsos seducimus
& ueritas in nobis non est: uidentur nec sc̃i in uiis eius ambulare: quos cognos¬
cimus habere peccata. Uerum hȩc quęstio: ueritatis ipsius uoce dissoluitur. Suđ̃
enim illicita desideria. quȩ originalis peccati necessitate cominitamus: sed in eis
consensu animi non tenemur. In iftis mens beata non ambulatꝰ quȩ de dono dñi
cordis ꝓbitate superantur.: ut uerbi gratia. repente pulchrum aliquid concupis¬
cere cibum desideranter expetere: bonis odorib commouerr iniqua subito sug¬
gestione confundi: & his similia: quȩ oratione sc̃a. & crucis signaculo destru-¬

Expanded text:
cies definitionis amplectitur, quae Graece poeotes, Latine qualitativa dicitur. cies definitionis amplectitur, quae Graece poeotes, Latine qualitativa dicitur. Beatus enim vir quid sit, per actuum suorum hic ostenditur qualitatem. Vers. 3. Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt. Cum Joannis apostoli veracia verba sint: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est , videntur nec sancti in viis ejus ambulare, quos cognoscimus habere peccata. Verum haec quaestio veritatis ipsius voce dissolvitur. Sunt enim illicita desideria quae originalis peccati necessitate committimus, sed in eis consensu animi non tenemur: in istis mens beata non ambulat, quae dono Domini cordis probitate superantur; ut verbi gratia repente pulchrum aliquid concupiscere, cibum desideranter expetere, bonis odoribus commoveri, iniqua subito suggestione confundi, et his similia quae oratione sancta et crucis signaculo destru
Abbreviated transcription (Latin):
enim perscrutari testimonia eius & tergiuersatores heretici: sed toto corde dñm non
requirunt: q̃m per humanas uersutias. affectant nouas inuenire calumnias. Totum
enim cor suum ad scripturas scãs merito posuisse non dicitur: qui ad falsitatis
ambitum. plectibili errore transfertur. Unde sc̃s primasius iustinianopoleos diser¬
tus antistes: sub titulo. quid hereticum facit. librum unum conscripsisse dinosci-¬
tur. Nec illi uidentur totum cor suum ad dñi testimonia posuisse: qui neglecta
disciplina mandatorum eius. mundana gaudia concupiscunt. Et uide ordinem
sc̃ȩ ueracisq doctrinȩ. Prius dicit beatos ẽẽ qui ambulant in lege dñi: deinde
qui scrutantur sacrarum testmonia litterarum: quia non est dignus ista perqui-¬
rere. nisi qui se ꝓbabili cognoscitur actione tractare. Utrasq uero sentias. tertia spe¬

Expanded text:
enim perscrutari testimonia ejus et tergiversatores haeretici, sed toto corde suo Dominum non enim perscrutari testimonia ejus et tergiversatores haeretici, sed toto corde suo Dominum non requirunt, quoniam per humanas versutias affectant novas invenire calumnias. Totum enim cor suum ad Scripturas sanctas merito posuisse non dicitur, qui ad falsitatis ambitum plectibili errore transfertur. Unde sanctus Primasius Justinianopoleos disertus antistes, sub titulo Quid haereticum facit, librum unum conscripsisse dignoscitur. Nec illi videntur totum cor suum ad Domini testimonia posuisse, qui neglecta disciplina mandatorum ejus mundana gaudia concupiscunt. Et vide ordinem sanctae veracisque doctrinae; prius dicit beatos esse qui ambulant in lege Domini; deinde qui scrutantur sacrarum testimonia litterarum: quia non est dignus ista perquirere, nisi qui se probabili cognoscitur actione tractare. Utrasque vero sententias tertia spe
Abbreviated transcription (Latin):
uiam dixisse in qua possit errari: subiunxit. qui ambulant in lege dñizidest qui
ut non peccent per grãm cȩlestem digna sibi satiffactione ꝓspiciunt. Nec illud uacat
quod dicit. in lege dñi. Est enim & lex peccati: sicut apłs ait. uideo aliam legem in
menbris meis. repugnantem legi mentis meȩ: & captiuum me ducentem in legem
peccati. Et ideo additum est dñi: ut eam discerneret alege peccati. B eati qui
scrutantur testimonia eius: in toto corde exquirunt eum. Superioris adhuc sen¬
sus est & ista sententia. Nam licet beati sint immaculati. qui ambulant in uia id
est in  año saluatore. & in lege eius deuota mente gradiuntur additum est tamen
illis uirtutibus. qui scrutantur testimonia eius. Et quȩ sit ipsa perscrutatio sub¬
sequenter aperitur: id est in toto corde suo qui dñm exquirere maluerunt. Uidenur¬

Expanded text:
viam dixisse in qua possit errari, subjunxit, qui ambulant in lege Domini, id est qui viam dixisse in qua possit errari, subjunxit, qui ambulant in lege Domini, id est qui aut non peccant, aut per gratiam coelestem digna sibi satisfactione prospiciunt. Nec illud vacat quod dicit, in lege Domini; est enim et lex peccati, sicut Apostolus ait: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati . Et ideo additum est, Domini, ut eam discerneret a lege peccati. Vers. 2. Beati qui scrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirunt eum. Superioris adhuc sensus est et ista sententia. Nam licet beati sint immaculati qui ambulant in via, id est in ipso Domino Salvatore, et in lege ejus devota mente gradiuntur, additum est tamen illis virtutibus, qui scrutantur testimonia ejus. Et quae sit ista perscrutatio subsequenter aperitur, id est qui in toto corde suo Dominum exquirere maluerunt. Videntur
Abbreviated transcription (Latin):
tati inoracriati in uia: eui ameuiant in ItGe DOAINI. Cum om¬
nium desideria nominis iftius ardore rapiantur nec quisquam possit
reperiri qui nolit premia beatitudinis adipisci: congruum fuit uiros
scõs. uotis ꝓbabilib iter ostendere: ne mens confusa mortalium. igno¬
Pata uia. possit errare. Nam & illi beatos se ȩstimant: qui scłi ambitio¬
nib eluduntur. Sed ne aliquid tale putaretur eligendum: primum po¬
suit plurali numero immaculati: ut de fidelib hoc. non de xp̃o debuisset aduerti
Ille enim solus naturaliter immaculatus est. qui peccata non habuit⁊ sc̃ĩ uero imma¬
culati fiunt. quando indulgentiȩ munera consequuntur. i sicut ꝓpħa in quinquagesi¬
mo psalmo dicit: lauabis me. & suꝑ niuem dealbabor: Sequitur. In uia. id est in xp̃o al
uatore: qui dixit: ego sum uia. ueritas. & uita. lbi enim ambulare iustorum est. non
pedib corporeis: sed gressib ꝓbabilis actionis. llam ut aduerteres non eum illam

Expanded text:
ati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini. Cum omnium desideria nominis istius ardore rapiantur, nec quisquam possit reperiri, qui nolit praemia beatitudinis adipisci, congruum fuit viros sanctos votis probabilibus iter ostendere, ne mens confusa mortalium ignorata via possit errare. Nam et illi beatos se aestimant, qui saeculi ambitionibus eluduntur. Sed ne aliquid tale putaretur eligendum, primum posuit plurali numero immaculati, ut de fidelibus hoc, non de Christo debuisset adverti. Ille enim solus naturaliter immaculatus est, qui peccatum non habuit. Sancti autem immaculati fiunt, quando indulgentiae munera consequuntur, sicut propheta in quinquagesimo psalmo dicit: Lavabis me, et super nivem dealbabor . Sequitur, in via, id est in ipso Domino Salvatore, qui dixit: Ego sum via, veritas et vita . Ibi enim ambulare justorum est, non pedibus corporeis, sed gressibus probabilis actionis. Nam ut adverteres non eum illam
Abbreviated transcription (Latin):
enim & in malo ponitur: sicut est illud: uirũ sanguinũ & dolosũ abo-
minabitur dñs. B eneplacitũ est dño suꝑ timentes eum: & in eos qui
sperant in miscđia eius. Superius dixit qui ei poterant displicere: nẽ
dicit quales sint illi qui placent. Amat itaq dñs qui eum formidan:
sed non timore degeneri. Multi enim timent: sed quia desperant de mi-¬
sericordia eius minime diliguntur. sicut uidas qui post timorem cul-¬
pȩ recognitȩ. non supplicandũ. sed potius desperandũ estimauit. Ille
enim timor deo ꝓbatur acceptus : qui cũ amore maximo & pia pre¬
sumptione coniungitur. Timeat ergo unusquisq ne peccet: amet. ut
supplicet. Nam si rogaturus non est: hoc facit & ille qui non timet.
CONCLUSIO.E

Expanded text:
enim et in malo ponitur, sicut est illud: Virum sanguinum et doloenim et in malo ponitur, sicut est illud: Virum sanguinum et dolo 11. Beneplacitum est Domino super timentes eum, et in eis qui sperant super misericordia ejus. Superius dixit qui ei poterant displicere, nunc dicit quales sint illi qui placent. Amat itaque eos Dominus qui eum formidant, sed non timore degeneri. Multi enim timent; sed quia desperant de misericordia ejus, minime diliguntur: sicut Judas, qui post timorem culpae recognitae, non supplicandum, sed desperandum potius aestimavit. Ille enim timor Deo probatur acceptus, qui cum amore maximo et pia praesumptione conjungitur. Timeat ergo unusquisque ne peccet, amet ut supplicet. Nam si rogaturus non est, hoc facit et ille qui non timet. Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
nec in tabernaculis uiri beneplacitũ est ei. Post quã narrauit illa quȩ
fecit dñs: nunc dicit quȩ ei possint omnimodis displicere. Equus. ad
superbiam plerũq ponitur indicandam. Nã & ipsum animal ceruice
presumens. frenis semper incũbit: & ad cursus rapidos spumosa concer¬
tatione feftinat. Huic superbus homo atq prȩtumidus cõparatur cui diui-¬
nitas non potest esse placabilis. quia mansuetos eligit. & deuotos: sicut
& alius psalmus dicit: fallax equus ad salutem: & alibi. hi in currib
& hi in equis. nos autem in nomine dñi dei nr̃i magnificabimur. Taber¬
nacula uirorũ infidelium. sunt conuenticula dementium paganorum:
quȩ se in culturas pessimas semper extendunt. Respice uim uerborũ:
quia uirorũ dixit tabernacula. non diuina: id eft presumptiones illi¬
citas. quas sibi audaces homines ꝓpria uoluntate conftituunt. Uir

Expanded text:
nec in tabernaculis viri beneplacitum est ei. Postquam narravit illa quae nec in tabernaculis viri beneplacitum est ei. Postquam narravit illa quae fecit Dominus, nunc dicit quae ei possunt omnimodis displicere. Equus ad superbiam plerumque ponitur indicandam; nam et ipsum animal cervice praesumens, frenis semper incumbit, et ad cursus rapidos spumosa concertatione festinat. Huic superbus homo atque praetumidus comparatur, cui Divinitas non potest esse placabilis, quia mansuetos eligit et devotos, sicut et alius psalmus dicit: Fallax equus ad salutem . Et alibi: Hi in curribus, et hi in equis; nos autem in nomine Domini Dei nostri magnificabimur . Tabernacula virorum infidelium sunt conventicula dementium paganorum, quae se in culturas pessimas semper extendunt. Respice vim verborum, quia virorum dixit tabernacula, non divina, id est praesumptiones illicitas, quas sibi audaces homines propria voluntate constituunt. Vir
Abbreviated transcription (Latin):
Qui dat iumentis escam ipsorũ: & pullis coruorũ inuocantib eum.
lumenta ecclesiasticos significant greges. qui cõpetenti refectione pas¬
cuntur: alii lactȩ. alii cibo solido: pro ut dispensatori uisum fuerit.
qui solus nouit quȩ sunt ꝓfutura pręstare. Corui sunt irreligiosi
uiri. qui peccatorũ nigredine inseparabiliter uestiuntur: nec aliquo
splendore conuersnonis elucescunt. Pulli uero coruorũ ut phisiologi uo¬
lunt. celefti rore uescuntur: & adhuc paternas escas. idest cadauerum
fetores. beneficio etatis ignorant. Qua propter. paganorũ filiis atq per-¬
uersorũ. dat ȩseam : quia paternã uitã innocentiȩ munere non sequn¬
tur. łt uide quid addidit: inuocantib eum: q̃m ipsi soli eum inuo¬
cant. qui regulas scripturarũ nulla heretica prauitate subuertunt.
Hoc nisi ad homines referas. muocare dñm quemadinodũ potest pu-

Expanded text:
Vers. 9. Qui dat jumentis escam ipsorum, et pullis corvorum invocantibus eum. Vers. 9. Qui dat jumentis escam ipsorum, et pullis corvorum invocantibus eum. Jumenta ecclesiasticos significant greges, qui competenti refectione pascuntur, alii lacte, alii cibo solido, prout dispensatori visum fuerit, qui solus novit quae sunt profutura praestare. Corvi sunt irreligiosi viri, qui peccatorum nigredine inseparabiliter vestiuntur, nec aliquo splendore conversionis elucescunt. Pulli vero corvorum ut physiologi volunt coelesti rore vescuntur, et adhuc paternas escas, id est cadaverum fetores beneficio aetatis ignorant. Quapropter paganorum filiis atque perversorum dat escam, quia paternam vitam innocentiae munere non sequuntur. Et vide quid addidit, invocantibus eum: quoniam soli ipsi eum invocant qui regulas Scripturarum nulla haeretica pravitate subvertunt. Hoc nisi ad homines referas, invocare Dominum, quemadmodum potest pull
Abbreviated transcription (Latin):
suscipit: qui se ad audiendũ superno niunere desideranter optulerit. Hec
uacat. quod dixit parat: quia nisi ille eam preparauerit. nullus ad ipsã
potest suis meritis peruenire. Sequitur. Qui ꝓducit in montib fęnum:
& erbã seruituti hominũ. Hoc quoq. spiritualiter accipiendum est.
Montes significant uiros scõs. in quib dñs fenũ erbamq ꝓducit: unde
simpliciores in eccła catholica tanquã simplicia iumenta pascuntur.
tȩnũ peranet ad predicationes robustas: erba ad monita molliora.
tęnũ siquidem fuit. quando dixit apłs. uolo om̃s homines esse si¬
lescentulas uiduas nubere: & rursũ. lac uobis potũ dedi non ȩscã
Ista enim mitiora precepta: erbis merito comparantur. Nam quod
dicit. seruituti hominũ: significat usui humano deputata. Unde absolu-¬
te cognoscitur: superiora quȩ dicta sunt. ad homines ẽẽ referenda.

Expanded text:
suscipit, qui se ad audiendum superno munere desideranter obtulerit. Nec suscipit, qui se ad audiendum superno munere desideranter obtulerit. Nec vacat quod dixit, parat, quia nisi ille eam praeparaverit, nullus ad ipsam potest suis meritis pervenire. Sequitur, Qui producit in montibus fenum et herbam servituti hominum. Hoc quoque spiritualiter accipiendum est. Montes significant viros sanctos, in quibus Dominus fenum herbamque producit, unde simpliciores in Ecclesia catholica tanquam simplicia jumenta pascantur. Fenum pertinet ad praedicationes robustas, herba ad monita molliora. Fenum siquidem fuit, quando dixit Apostolus: Volo omnes homines esse silescentulas viduas nubere . Et rursus, Lac vobis potum dedi, non escam . Ista enim minora praecepta herbis merito comparantur. Nam quod dicit, servituti hominum, significat usui humano deputata. Unde absolute cognoscitur, superiora quae dicta sunt, ad homines esse referenda.
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Quid enĩ potentiꝰ. quã creatorem creaturis suis cõpetenti madulo
subuenire.⁊ trequenter autem scriptura diuina hanc spetiem definitionis
amplectitur: ut per id quod dñs operatur uirtus eius potestasq mons¬
trear. Quod nunc per istũ & alium uersũ: consequenter efficitur. Nam cũ supe¬
rius posuisset. incipite dño in confessione: nunc cui dño sit confitendũ ȩuide¬
nter ostendit. Sed quãuis ista & add litterã bene uideantur intelligi: melius
tamen si allegoricȩ dicta sentiamus. Cȩlũ hic scãm ꝓphetiam congruenter
aduertimus. Hanc diuina prouisione similis nubib tegit obscuritas: ut sensus
nrõs incitet ad querendũ: dũ gratius accipitur. ad quod fatigato desiderio
peruenitur. Sequitur quid nubes ifte parturiant: scilicet ut copiã prȩstare
uideantur pluuiarũ : hoc est diuinȩ predicationis fontes irriguos. Sed cui
terrȩ hȩc pluuia paratur: Uaq sitienti . Ille enim uerbũ dñi efficaciter

Expanded text:
potentius quam Creatorem creaturis suis competenti modulo subvenire? Frequenter 494 autem Scriptura divina hanc speciem definitionis amplectitur, ut per id quod Dominus operatur, virtus ejus potestasque monstretur. Quod nunc per istum et alium versum consequenter efficitur. Nam cum superius posuisset: Incipite Domino in confessione, nunc cui Domino sit confitendum evidenter ostendit. Sed quamvis ista et ad litteram bene videantur intelligi, melius tamen si allegorice dicta sentimus. Coelum hic sanctam prophetiam congruenter advertimus; hanc divina provisione similis nubibus tegit obscuritas, ut sensus nostros incitet ad quaerendum, dum gratius accipitur, ad quod fatigato desiderio pervenitur. Sequitur quid nubes istae parturiant, scilicet ut copiam videantur praestare pluviarum, hoc est divinae praedicationis fontes irriguos. Sed cui terrae haec pluvia paratur, utique sitienti. Ille enim verbum Domini efficaciter
Abbreviated transcription (Latin):
ulla minuitur. Qui operit cęlũ nubib. & parat terrȩ pluuiam qui
ꝓducit in montib fęnũ. & erbam seruituti hominũ. In hoc & sequenti uer

Expanded text:
ulla minuitur. Vers. 8. Qui operit coelum nubibus, et parat terrae pluviam. Qui ulla minuitur. Vers. 8. Qui operit coelum nubibus, et parat terrae pluviam. Qui producit in montibus fenum et herbam servituti
Abbreviated transcription (Latin):
dixit tribulatione contritos: & afflictionis consuetudine patientes. Et intu¬
ere: quam pulcherrima sit facta diuersitas. Mansueti suscipiuntur in cęlũ.
superbi deiciuntur in terrã: ut permutatione uicaria. unde humilis le¬
uatus est. ibi superb corruat: & unde sathanas elatus cecidit. fidelis
Uenit ad modum scđm: ubi hortatur herentes: impellit dubios: incre¬
pat negligentes. Incipite enim illis dicitur: qui adhuc tacere noscuntur.
Dño in confessione: subaudiendũ est cantare. Sed ista confessio laudem mo¬
net: & ꝓbitatis actionem hortatur. Cythara enim significat uirtutes mora¬
les. consona oꝑatione łcinentes : quȩ tunc uerã cytharã reddunt. quando se
fȩderata societate coniungunt. Nam sicut uitegra lẏra dici non potest cui
aliqua corda subtrahitur: sic nec uir sc̃s perfectus estimatur. cui uirtus

Expanded text:
dixit tribulatione contritos et afflictionis consuetudine patientes. Et intudixit tribulatione contritos et afflictionis consuetudine patientes. Et intuere quam pulcherrima sit facta diversitas. Mansueti suscipiuntur in coelum, superbi dejiciuntur in terram, ut per mutationem vicariam unde humilis levatus est, ibi superbus corruat, et unde Satanas elatus cecidit, fidelis  Deo nostro in cithara. Venit ad modum secundum, ubi hortatur haerentes, impellit dubios, increpat negligentes. Incipite enim illis dicitur qui adhuc tacere noscuntur. Domino in confessione, subaudiendum est, cantate. Sed ista confessio laudem monet, et probitatis actionem hortatur. Cithara enim significat virtutes morales consona operatione praecinentes, quae tunc veram citharam reddunt, quando se foederata societate conjungunt. Nam sicut integra lyra dici non potest cui aliqua chorda subtrahitur, sic ne vir sanctus perfectus aestimatur, cui virtus
Abbreviated transcription (Latin):
rahel. sanans contritos corde. numerans multitudinem beatorũ. & om̃s
nomine suo uocans. Quis enim possit cõprehendere. quanta sit de cu¬
netis collecta laudatio: cũ sit in unaquaq re mirabilis magnitudo:
Dicendo enim nr̃. culturas dementissimȩ paganitatis excludit. Uirtus
autem magna: quia singularis. quia omnipotens. quia rerũ omnium
gubernator & conditor est. Sequitur. Et sapientiȩ eius non est numerus.
& definit᷑ sapientia uero dei. quẽ ad modũ potest habere numerũ. quȩ
auctor calculi esse cognoscitur. Nam si numerari posset: iã uideretur
esse sub numero. Quod si nec ipse numerus totus a nobis potest sciri: quo¬
modo. qua ratione preualet diuina sapientia comprehendi: Creaturis
enim suis incõparabiliter potior est creator: & ideo ueraciter dictũ est.
sapientiȩ eius non eft numerus. Nam de his quȩ creauit. sapiens dicit:

Expanded text:
rael, sanans contritos corde, numerans multitudinem beatorum, et omnes rael, sanans contritos corde, numerans multitudinem beatorum, et omnes nomine suo vocans. Quis enim possit comprehendere quanta sit de cunctis collecta laudatio, cum sit in unaquaque re mirabilis magnitudo? Dicendo enim, noster, culturas dementissimae paganitatis excludit. Virtus autem magna, quia singularis, quia omnipotens, quia rerum omnium gubernator et conditor est. Sequitur, et sapientiae ejus non est numerus.  definit. Sapientia vero Dei quemadmodum potest habere numerum, quae auctor calculi esse cognoscitur? Nam si numerari posset, jam videretur esse sub numero. Quod si nec ipse numerus totus a nobis potest sciri, quomodo, qua ratione praevalet divina sapientia comprehendi? Creaturis enim suis incomparabiliter potior est Creator, et ideo veraciter dictum est: Sapientiae ejus non est numerus. Nam de his quae creavit, Sapiens dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
illi tamen a dño numerantur. qui regni eius participatione gaude¬
bunt. Nam stellas scõs uiros nos posse intelligere. genesis locus ille tes¬
tatur : qui ait: multiplicabo semen tuum sicut ftellas cęli. Et salomon
dicit: iusti autem fulgebunt sicut stellȩ cęli. Scimus autem a dño
nomina uocari posse scõrũ. quando eos in cęlũ legimus esse conscrip¬
tos: sicuti in euangelio dicit nolite gloriari quia demonia subiecta
laus decora cantatur. Dicendo enim magnus dñs. & magna uirtus
eius. & sapientiȩ eius non est numerus. suscipiens mansuetos dis.
humilians autem peccatores usq ad terrã: magnitudo eius absolutȩ
declaratur. Nam cũ superius ꝓpħa per diuersas partes laudis excurre¬
ret. ammiratione cõpletus. exclamat. magnꝰ dñs nr: utiq cuius nec facta
numerari. nec laus preualet apprehendi: congregans dispersiones is¬

Expanded text:
illi tamen a Domino numerantur, qui regni ejus participatione gaudeilli tamen a Domino numerantur, qui regni ejus participatione gaudebunt. Nam stellas, sanctos viros nos posse intelligere Genesis locus ille testatur, qui ait: Multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli . Et Salomon dicit: Justi autem fulgebunt sicut stellae coeli . Scimus autem a Domino nomina vocari posse sanctorum, quando eos in coelo legimus esse conscriptos, sicut in Evangelio dicit: Nolite gloriari quia daemonia subjecta laus decora cantatur. Dicendo enim, Magnus Dominus et magna virtus ejus, et sapientiae ejus non est numerus. Suscipiens mansuetos Dominus, humiliandeclaratur. Nam cum superius propheta per diversas partes laudis excurreret, admiratione completus exclamat: Magnus Dominus noster! utique cujus nec facta numerari, nec laus praevalet apprehendi: congregans dispersiones Is
Abbreviated transcription (Latin):
numerat multitudinem stellarũ: & om̃s nomine suo uocat. Sed quãuis
& istud ad litterã. dñi potentiã uideatur oftendere. ut nobis innu¬
merabiles stellas. diuinitati dicat numerabiles. ẽẽ. earũq nomina pro-¬
priis uocabulis nuncupari. qm̃ illi omĩa comprehensibilia sunt. cui
arena maris. & guttȩ pluuiarũ. & capilli hominũ dinumerati ẽẽ nos-¬
cuntur: nam cũ dicit nomine suo. astrologos arguit. qui eas uocant
nominib alienis. ut ueneris. mercurii. iouis. martis. saturni. & his si¬
milia. illud tamen aptius est. ut ea magis spiritualiter intelligere de¬
beamus. Superius enim dixerat. contritos corde esse saluandos: quos
iam post indulgentiȩ medicinã stellas debemus accipere. Lucent
en im uelut aftra in nocte huius scłi: qui meruerunt in scõrũ nu¬
mero congregari. Sed quãuis multos hic continere uideatur eccła:

Expanded text:
numerat multitudinem stellarum, et omnes nomine suo vocat. Sed quamvis numerat multitudinem stellarum, et omnes nomine suo vocat. Sed quamvis et istud ad litteram Domini potentiam videatur ostendere, ut nobis innumerabiles stellas Divinitati dicat esse numerabiles, earumque nomina propriis vocabulis nuncupari, quoniam illi omnia comprehensibilia sunt, cui arena maris, et guttae pluviarum, et capilli hominum dinumerati esse noscuntur: nam cum dicit, nomine suo, astrologos arguit, qui eas vocant nominibus alienis, ut Veneris, Mercurii, Jovis, Martis, Saturni, et his similia; illud tamen aptius est, ut ea magis intelligere debeamus. Superius enim dixerat: Contritos corde esse salvandos, quos jam post indulgentiae medicinam stellas debemus accipere. Lucent enim velut astra in nocte hujus saeculi, qui meruerunt in sanctorum numero congregari. Sed quamvis multos hic continere videatur Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
met ipsos uiuacissime conteramus. Sed ista contritio ad redintegrationẽ
pertinet: ad soliditatem deducit: & quod supra omne bonũ est. illum
medicũ introducit qui ȩternã tribuit sospitatem. Sequitur. Qui alligat
contritiones eorũ. Metaphora est ab artificib medendi: qui ossa frac¬
ta. atq contrita quando solidare cupiunt. linteorũ illigatione constrin¬
gunt ut in soliditatem priftinã ad locũ suũ redeuntia menbra coalescađ̃.
Sic celestis medicus pęnitentium corda graui afflictione contrita. quasi
quadam fascia pietatis suȩ super ducta constringit atq consoliclat: &¬
ad firmissimã spem sanitatisi adducit: sicut & in quinquagesimo pͥsalmo dictũ
est. cor contritũ & humiliatũ deus non spernit. Nam & ille publicanꝰ
qui pectus suũ assidua percussione tundebat. ipsam in se contritionẽ
ꝓbatus est effecisse: quam reo pęctori non desinebat ingerere. Qui

Expanded text:
metipsos vivacissime conteramus. Sed ista contritio ad redintegrationem metipsos vivacissime conteramus. Sed ista contritio ad redintegrationem pertinet, ad soliditatem deducit; et quod supra omne bonum est, illum medicum introducit, qui aeternam tribuit sospitatem. Sequitur, qui alligat contritiones eorum. Metaphora ab artificibus medendi, qui ossa fracta atque contrita quando solidare cupiunt, linteorum illigatione constringunt, ut in soliditatem pristinam ad locum suum redeuntia membra coalescant. Sic coelestis medicus poenitentium corda gravi afflictione contrita, quasi quadam fascia pietatis suae superducta constringit atque consolidat, et ad firmissimam spem sanitatis adducit, sicut et in quinquagesimo psalmo dictum est: Cor contritum et humiliatum Deus non spernit . Nam et ille publicanus qui pectus suum assidua percussione tundebat , ipsam in se contritionem probatus est effecisse, quam reo pectori non desinebat ingerere. Vers. 4. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Iedificans hierusalem dñs: & dispersiones israhel congregans. Per
bunc & duos uersus alios qui sequuntur: ex mirabilib factisq glori¬
osis. dñs iure laudatur. Nam cũ dicit. ȩdificans hierusalẽ dñs. & dis¬
persiones israhel congregans. qui sanat contritos corde. et alligat
contritiones eorũ. qui numerat multitudinem ftellarũ. & om̃s no¬
mine suo uocat: de factis utiq suis mirabilis approbatur. Often¬
ditur autem in primo uersu. discrepantia dñm non amare: qua¬
ndo eum constat dispersa colligere. Nam quem admodũ in nobis
patiatur alios actus ẽẽ. aliam cantilenã: qui totiꝰ mundi populos
in scãm colligit unitatem: Sic enim de uiuis lapidib edificat
dñs euutatem hierusalem. quando dispersiones israhel congregat
quȩ in toto mundo habitare noscuntur: sicut in euangelio dicitũ est.
eorũ. Mirabile genus curationis edicitur: ut si reftaurari uolumus. nos¬

Expanded text:
Aedificans Jerusalem Dominus, et dispersiones Israel congregans. Per Aedificans Jerusalem Dominus, et dispersiones Israel congregans. Per hunc et duos versus 493 alios qui sequuntur ex mirabilibus factisque gloriosis Dominus jure laudatur. Nam cum dicit: Aedificans Jerusalem Dominus, et dispersiones Israel congregans. Qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum. Qui numerat multitudinem stellarum, et omnes nomine suo vocat, de factis utique suis mirabilis approbatur. Ostenditur autem in primo versu discrepantia Dominum non amare, quando eum constat dispersa colligere. Nam quemadmodum in nobis patiatur alios esse actus, aliam cantilenam, qui totius mundi populos in sanctam colligit unitatem? Sic enim de vivis lapidibus aedificat Dominus civitatem Jerusalem, quando dispersiones Israel congregat, quae in toto mundo habitare noscuntur, sicut in Evangelio dictum est: Eeorum. Mirabile genus curationis edicitur, ut si restaurari volumus, nos
Abbreviated transcription (Latin):
traditur. organũ musicũ. sicut eythara pandurium. aliaq quȩ uocib
nr̃is dulcissuna modulatione respondent: quod sepe diximus ad actꝰ
nr̃os ꝓbatissimos pertinere. Quapropter. laudationẽdñi & psalterium
i unam precipit uenire concordiam: ut sicut lingua diuinitatis
preconia dicimus. ita eum bonorũ actuũ operatione laudemus. Se¬
quit᷑. Dȩo nr̃o iocunda sit laudatio. Diuinitati quippe est iocunda lau¬
datio: quando actus nr̃i ascõrũ uerborũ qualitate non discrepañ.
Nam quale est ut psalmus caftitatem dicat. & cantator se ab obsce¬
nitate non subtrahat: si humilitatem predicet. & narrator eius super¬
biȩ flatibus intumescat: Qua propter. non potest a dño bene percipis
qđ contraria inter se noscitur aduersitate luctari. Tunc enim est dño
iocunda laudatio: quando in unã societatẽ uox & uita conuenerint.

Expanded text:
traditur, organum musicum, sicut cithara, pandurium, aliaque quae vocibus traditur, organum musicum, sicut cithara, pandurium, aliaque quae vocibus nostris dulcissima modulatione respondent; quod saepe diximus ad actus nostros probatissimos pertinere. Quapropter laudationem Domini et psalterium in unam praecipit venire concordiam, ut sicut lingua Divinitatis praeconia dicimus, ita eum bonorum actuum operatione laudemus. Sequitur, Deo nostro jucunda sit laudatio. Divinitati quippe est jucunda laudatio, quando actus nostri a sanctorum verborum qualitate non discrepant. Nam quale est ut psalmus castitatem dicat, et cantor ab obscenitate se non subtrahat? Si humilitatem praedicet, et narrator ejus superbiae flatibus intumescat? Quapropter non potest a Domino bene percipi, quod contraria inter se noscitur adversitate luctari. Tunc est enim Domino jucunda laudatio, quando in unam societatem vox et vita convenerint.
Abbreviated transcription (Latin):
RIMo modo hortatur ꝓpħa populũ deuotũ. laudare dñm. qui
humiles erigit. & superborũ colla concidit: scdo alacriter dño¬
I. dicit ẽẽ psallendũ. qui supplicantib beneficia ꝓfutura concedit:
qm̃ qui de suis uirib presumunt. ei placere non possunt.
tio. Omĩs opera humana mercedem sibi postulat debere retribur: ut
qđ laboriose peragimus. spe ꝓpositi muneris consolemur: in laudationib
uero dñi. actus ipse habet premium suũ: quando ipsa erit retributio
quȩ nc̃ est nr̃a laudatio. Nam cũ bonũ sit dñm predicare: inde unus-¬
quisq noscitur ꝓmissa dona recipere. Recipit plane: quando in illa
angelica societate. singulare fit munus scõrũ. perpetuũ dñi subire pre¬
conium. Laudemus ergo deuotione qua possumus: & hic illa beata dona
meditemur. Quid enim felicius: quã modo exercere. qđ te speras in¬
futura beatitudine posse peragere Psalmus autem eft ut amaiorib

Expanded text:
rimo modo hortatur Propheta populum devotum laudare Dominum, qui humiles erigit, et superborum colla concidit. Secundo alacriter Domino dicit esse psallendum, qui supplicantibus beneficia profutura concedit; quoniam qui de suis viribus praesumunt, ei placere non possent.tio». 11 Omnis opera humana mercedem sibi postulat debere retribui, ut quod laboriose peragimus, spe propositi muneris consolemur. In laudationibus vero Domini actus ipse habet praemium suum, quando ipsa erit retributio quae nunc est exercitatio. Nam cum bonum sit Dominum praedicare, inde unusquisque noscitur promissa dona recipere: recipit plane, quando in illa angelica societate singulare fit munus sanctorum perpetuum Domini subire praeconium. 12 Laudemus ergo devotione qua possumus, et hic illa beata dona meditemur. Quid enim felicius quam modo exercere qfutura beatitudine posse peragere? Psalmus autem est, ut a majoribus
Abbreviated transcription (Latin):
in mundi istiꝰ rerũ bonarũ largitate satiam̃: ad t̾rã ꝓmissionis ꝑducim̃. quando in illa fe¬
lici patria munere suꝑne pietatis intramꝰ: ut merito talis causa frequent̃ iterata p̾dicet᷑
quȩ tantorũ magnaliũ p̃figuratione decorat᷑.
DIUISIO
PSAI MAI

Expanded text:
in mundi istius rerum bonarum largitate satiamur. Ad terram promissionis perducimur, quando in illa fein mundi istius rerum bonarum largitate satiamur. Ad terram promissionis perducimur, quando in illa felici patria munere supernae pietatis intramus, ut merito talis causa frequenter iterata praedicetur, quae tantorum magnalium praefiguratione decoratur. Divisio psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
cce iterũ alleluiatica nobis gaudia redier̃ ecce breuit̃ p̃cipit᷑ ut dño. totius
psalmi iubilatione cantet᷑. Sed inspiciamꝰ. qđ a superiorib dictis nec titulũ nobis
cognoscit᷑ mutasse: nec causã. Titulus est enĩ alła: causa confessio: quȩ miro modo ad
laudes dñi omĩno fȩcunda est. Quantorũ enĩ hinc ora soluta sunt. hinc morses cũ uiris. ger¬
mana eiꝰ maria cũ feminis transitũ rubri maris diuina laude celebrarunt: hinc debbora
iocunda exultatione p̃cinuit: multi etiã ꝓpħȩ canticos diuersos. tanti miraculi ꝓ confessione
ꝓfuderunt: non immerito: qͥa magnalia ista. totiꝰ humanȩ redemptionis sacram̃ta testant᷑.
Ab ȩgyptus enĩ eripim᷑. quando ab operib diabolicis diuino munere liberam̃: mare rubrũ tras¬
simꝰ. quando baptismatis sacram̃ta ꝑcipimꝰ. ⁊ in deserto pascim̃. quando diuina gr̃a concedente

Expanded text:
cce iterum alleluiatica nobis gaudia redierunt; ecce breviter praecipitur ut Domino totius psalmi jubilatione cantetur. Sed inspiciamus quod a superioribus dictis nec titulum nobis cognoscitur mutasse, nec causam. Titulus est enim Alleluia, causa confessio, quae miro modo ad laudes Domini omnino fecunda est. Quantorum enim hinc ora soluta sunt? Hinc Moyses cum viris, germana ejus Maria cum feminis transitum Rubri maris divina laude celebrarunt. Hinc Debbora jucunda exsultatione praecinuit. Multi etiam prophetae canticos diversos tanti miraculi confessione profuderunt. Non immerito, quia magnalia ista totius humanae redemptionis sacramenta testantur. Ab Aegyptiis enim eripimur, quando ab operibus diabolicis divino munere liberamur. Mare Rubrum transimus, quando baptismatis sacramenta percipimus. In deserto pascimur, quando divina gratia concedente
Abbreviated transcription (Latin):
ost captiuitatem omnium peccatorum. uoces beatorũ ascendentium
ad supernam hierusalem. quam suauiter offeruntur ut in itinere
arduo positi: scõ se carmine consolentur. Iter felicissimum: fructuosus
labor nec aliquando decipiens: si ille ad quem tenditur. in corde semꝑ
habeatur. Qua propter. animȩ ponamus aurem: mentem purissimam cõmode¬
mus. Aliquid enim de illa beatitudine sumimus : si sanctum carmen cor

Expanded text:
ost captivitatem omnium peccatorum, voces beatorum ascendentium ad supernam Jerusalem quam suaviter offeruntur, ut in itinere arduo positi, sancto se carmine consolentur! Iter felicissimum, fructuosus labor, nec aliquando decipiens, si ille ad quem tenditur, in corde semper habeatur. Quapropter animae ponamus aurem, mentem purissimam commodemus. Aliquid enim de illa beatitudine sumimus, si sanctum carmen cor
Abbreviated transcription (Latin):
innotescat᷑: Achuc enim. futurũ significat᷑. tempusi non quod abi
ipso asiqu ando diuidenctus est: sed qm̃ qui est modo inui sibiles. om̃ib¬

Expanded text:
innotescat. Adhuc enim futurum significat tempus, non quod ab innotescat. Adhuc enim futurum significat tempus, non quod ab ipso aliquando dividendus est, sed quoniam qui est modo n