comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stant circũ scͥpta pensent᷑: qͥs audi¬
uit unqm tale. aut qͥs iudit simile:
Transite ⁊ uidere. mitite ⁊ conside¬
rate uehement̾: si factum ẽ huice¬
modi. Quis enĩ audurit. qͥs unqͣm
uidit. qͥs fecit: ut in loco consecrati¬
onis. in ipso etiam loco sacre ⁊ sacris¬
matis unctionis: a xp̃ianis ⁊ filiis¬
gladius infigeret᷑ occisionis: Ibi qui¬
dem ⁊ ñ alibi. Et iam mortui: cũ cru¬
ore ⁊ ossib cõminutis suꝑ tam sacri
loci pauimentũ spargeret᷑ cerebrũ
capitis: Aliis etiã que supͣ numerata
ft̃. augentib tanti sceleris ꝓditionẽ.
tam in auditi sacrilegi nefas. Celi cer¬
te obstupescunt suꝑ hoc. ⁊ qͦd ualde
om̃ib metuendũ. ne tota t̾ra aliquo
ad huc temꝑe desoletur uehem̃ter:
in qua patratũ tam sceleste hoc. Ut
bibat ⁊ ipsa de hoc calice passionis:
que tn nec consors fuit. nec conscia
criminis. Quẽadmodũ ⁊ in diluino

Expanded text:
stant circumscripta pensentur, quis audistant circumscripta pensentur, quis audivit unquam tale aut quis vidit simile? Transite et videte, intrate et considerate vehementer, si factum est hujuscemodi. Quis enim audivit? quis unquam vidit? quis fecit? ut in loco consecrationis in ipso etiam loco sacrae et sacri chrismatis unctionis a Christianis et filiisgladius infigeretur occisionis, ibi quidem et non alio, et jam mortui cum cruore et ossibus comminutis super tam sacri loci pavimentum spargeretur cerebrum capitis, aliis etiam quae supra numerata sunt, augentibus tanti sceleris proditionem, tam inauditi sacrilegii nefas? Coeli certe obstupescunt super hoc, et quod valde omnibus metuendum, ne tota terra aliquo adhuc tempore desoletur vehementer, in qua patratum tam sceleste hoc, ut bibat et ipsa de hoc calice passionis, quae tamen nec consors fuit nec conscia criminis, quemadmodum et in diluvio
Abbreviated transcription (Latin):
ris fuit natalis. Ec̃ce quot tituli
tam nobiles. tam noui. et adhec tem-¬
pora in auditi:. noui nr̃i martyris
tam preciosi tam głosi martyrii tri¬
umphum illustrantes: ediu̾so sa¬
crilegii facti augendo scelus ꝓpha¬
nant. Sacrilegi quippe hii ⁊ fide et
ꝓfessionis sue om̃ino obliti: necda¬
te pacis federi. nec tam alti gradus.
nec tam sc̃ĩ loci. nec tam celebris tẽ-¬
poris pͥuilegio: detulert᷑. Illis in cõ¬
parabilit̾ ĩmaniores. qui xp̃m extra
ierłm ne quasi ex eolocus maculare¬
tur: in loco qui caluarie dicebatur
crucificerunt. uerũ isti nil curanteᷤ
siue macularet᷑ siue purificaretur
uł scĩficaret᷑ locus: in ipsa ierłm
uitate tam sc̃a saluatoris eccł̃a ⁊ ma-¬
tre om̃ium int̾ra eccł̃arum. calua¬
rie locum facientes filii plusqmͣ san¬
guinarii. matris sue sponse sponsũ
⁊ patr̃e suũ: in ipso matͥs sue utero
decaluantes. Sihec ⁊ alia que circum¬

Expanded text:
ris fuit natalis. Ecce quot tituli ris fuit natalis. Ecce quot tituli tam nobiles, tam novi, et ad haec tempora inauditi, novi nostri martyris tam pretiosi, tam gloriosi martyrii triumphum illustrantes, e diverso sacrilegii facti augendo scelus profanant. Sacrilegi quippe hi et fidei et professionis suae omnino obliti nec datae pacis foederi, nec tam alti gradus nec tam sancti loci, nec tam celebris temporis privilegio detulerunt, illis incomparabiliter immaniores qui Christum extra Jerusalem, ne quasi ex eo locus macularetur, in loco qui Calvaria dicebatur, crucifixerunt. Verum isti nil curantes, sive macularetur sive purificaretur vel sanctificaretur locus, in ipsa Jerusavitate tam sancta Salvatoris Ecclesia et matre omnium in terra ecclesiarum Calvariae locum facientes, filii plus quam sanguinarii matris suae, sponsae sponsum et patrem suum in ipso matris suae utero decalvantes. Si haec et alia quae circum
Abbreviated transcription (Latin):
quo patientis urtus plus admi¬
randa ⁊ głosior: eo sacrilegoꝵ factũ
detestabilius ⁊ ignominiosius est.
hoc quippe sacrilegii opus siqͥs atten¬
dat ⁊ inspiciat: omnẽ diocletiani.
Neronis. Maximini. alioꝵ ue hostiũ
xp̃i excedit debachantiam: omnem
antiochi ꝓphanationẽ: omnẽ iuliani
ꝑfidiam: ⁊ herodis seuitiam. om̃ib
his iustificatis ex sacrilego facto hoc.
Isti quippe in fidei sue adu̾sarios. aut
quos hostes iam habebant uł suspica¬
bant᷑ futuros: seuiebant. S longe
alit̾ hic. Longe inqm alit̾: si sacrile¬
gorum hoꝵ fides. ꝓfessio. pax data.
gradus. locus. penset᷑ ⁊ tempus. Nam
si de fide querit᷑: xp̃iani sunt repu¬
tati. Si de ꝓfessione: subiecti hii. tã
qmͣ filii patri. Si de pace: pax publi¬
ce data ⁊ scripta.Si degradu: sacer¬
dos sacerdotum pͥnceps. Si de loco:
eccła saluatoris. aliarum in regno
mat̾ eccl̃arum. In ipso etiam locu¬
lo sacre unctionis: infixo gladio
occisionis. Si de tempore: saluato¬

Expanded text:
quo patientis virtus plus admiranda et gloriosior, eo sacrilegorum factum detestabilius et ignominiosius est. Hoc quippe sacrilegii opus si quis attendat et inspiciat, omnem Diocletiani, Herodis, Maximini aliorumve hostium Christi excedit debacchantiam, omnem Antiochi profanationem, omnem Juliani perfidiam et Herodis saevitiam, omnibus his justificatis ex sacrilego facto hoc. Isti quippe in fidei suae adversarios aut quos hostes jam habebant vel suspicabantur futuros saeviebant. Sed longe aliter hic. Longe, inquam, aliter, si sacrilegorum horum fides, professio, pax data, gradus, locus pensetur et tempus. Nam si de fide quaeritur, Christiani sunt reputati; si de professione; subjecti hi tam quam filii patri; si de pace, pax publice data et scripta; si de gradu, sacerdos, sacerdotum princeps; si de loco, Ecclesia Salvatoris, aliarum in regno mater ecclesiarum; in ipso etiam loculo sacrae unctionis infixo gladio occisionis, si de tempore, Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
oñi uere sequela xp̃i post mortẽ su¬
am pͥmũ euangłizatus: ubi ⁊ ipse
tem. Et quẽadmodũ mors xp̃i mox
mundo ẽ. declarata ꝑsolem: ita et
mors xp̃i dñi. iubente dño declara¬
tur mox mundo ñ quidẽ ꝑ alium:
s ꝑangłoꝵ concuem. ueri quippe
solis xp̃i occasus mundo euangłita¬
tur ꝑtemꝑalis solis obscurũ: mors¬
De conuenientia mortis xp̃i: ⁊ xp̃i dñ

Expanded text:
ni, vere sequela Christi, post mortem suam primum evangelizatus, ubi et ipse tem. Et quemadmodum mors Christi mox mundo est declarata per solem, ita et mors christi Domini, jubente Domino, declaratur mox mundo, non quidem per alium, sed per angelorum concivem. Veri quippe solis Christi occasus mundo evangelizatur per temporalis solis obscurum, morset conce
Abbreviated transcription (Latin):
et regie magnificentie głam. Eo ipso
ni fallor sicut ⁊ rerũ cito post ꝓbauit
exitus ad cancellarii sui ꝓmotionem
feruentior: quo ipsũ magnifice sic lo¬
cutũ audierat. et quo minꝰ ambitiosũ
pensabat. S suꝑ om̃ia et p̃ cet̾is intue¬
ri huic libet: uere regum corda in ma¬
nu di ẽẽ. et dispositionib altissimi ni¬
cħ posse resistere. Hanc hystorie ꝑico¬
pen ab ipsomet pontifice postea in exi¬
lio ꝓpter uerbi sui qͣi cuiuscła uatici¬
nii finem tunc impletũ sepiꝰ rememo¬
rante: didici. Unde et ꝑicopen hanc
eo ꝓmptior quo uerior ipsa et ab ipso
mͥ edocta pontifice: hystorie huic cu¬
raui hic int̾serere. Et eo presertu qͦd
ex hac utriꝰq tam regis qmͣ cancella¬
rii uirtutũ hinc inde magnificen¬
tia aduerti possit. Et ita rex cancel¬
larium suũ in hec dimisit. Qui post
dies paucos: in angliam applicuit.¬
utẽ Qualit̃ cancellariꝰ electꝰ.

Expanded text:
et rege magnificentiae gloriam. Eo ipso, et rege magnificentiae gloriam. Eo ipso, ni fallor, sicut et rerum cito post probavit exitus, ad cancellarii sui promotionem ferventior quo ipsum magnifice sic locutum audierat et quo minus ambitiosum pensabat. Sed super omnia et prae caeteris intueri hinc libet vere regum corda in manu Dei esse et dispositionibus Altissimi nihil posse resistere. Hanc historiae pericopen ab ipsomet pontifice postea in exsilio, propter verbi sui quasi cujusdam vaticinii finem tunc impletum, saepius rememorante didici. Unde et pericopen hanc eo promptior quo verior ipsa, et ab ipso mihi edocta pontifice, historiae huic curavi hic interserere: et eo praesertim quod ex hac utriusque tam regis quam cancellarii virtutum hinc inde magnificentia adverti possit. Et ita rex cancellarium suum in haec dimisit, qui post dies paucos in Angliam applicuit.2. QUALITER CANCELLARIUS ELECT
Abbreviated transcription (Latin):
unũ p̃locutus fuiss. Uerũ rex nich
motus ex cancellarii sui qͣi dilectioĩs
cõminatorio hoc. s in ꝓposito manenꝰ:
mox in ipsa cancellarii p̾sentia mag¬
nis et industriis uiris legationis ip̃¬
suis in angliam comitib: hoc uotũ
suum ⁊ desicłium suꝑ cancellarii ꝓmo¬
tione sacro metropolitane eccłe. con¬
uentui. et regni sui clero intimandũ:
sedulo et oꝑose inuinxit. Et ad unũ
int̾ legatos precipuũ specialit̾ sermo¬
nem dirigens. Ricardus dictus cogno¬
mento de luci hic erat: Ricarde inqui¬
ens. nonne si mortuus iacerem in euis¬
pila: intenderes ut pͥmogenitꝰ nis hen¬
ricus in regem sublimaret᷑: Et ille.
Etiam dñe. ꝓ posse. Et rex illi. Adeo
uolo intendas ad cancellarii in sede can¬
tuariensi ꝓmotionem.
n quo certe sicut in priori cancellarii
magnificentia et animi absq ambiti-¬
one puritas: ita et in hoc ꝑspicue ui-¬
dere possumꝰ conͤtantẽ regis gratiam:

Expanded text:
unum praelocutus fuisset. Verum rex nihil unum praelocutus fuisset. Verum rex nihil motus ex cancellarii sui quasi dilectionis comminatorio hoc, sed in proposito manens mox in ipsa cancellarii praesentia magnis et industriis viris legationis ipsius in Angliam comitibus hoc votum suum et desiderium super cancellarii promotione, sacro metropolitanae ecclesiae conventui et regni sui clero intimandum, sedulo et operose injunxit. Et ad unum inter legatos praecipuum specialiter sermonem dirigens Ricardus dictus cognomento de Luci hic erat, « Ricarde, » inquit, « nonne, si mortuus jacerem in sandapila, intenderes ut primogenitus meus Henricus in regem sublimaretur? » Et ille: « Etiam, domine, pro posse. » Et rex illi: « Adeo volo intendas ad cancellarii in sede Cantuariensi promotionem. » In quo certe, sicut in priori cancellarii magnificentia et animi absque ambitione puritas, ita et in hoc perspicue videre possimus constantem regis gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
sime a me auertes animũ. ⁊ grãm que
nunc int̾ nos tanta ẽ: in atrocissimum
ꝯdium conuertendam. Noui qͥppe te
ñ nulla exacturum. ⁊ etiã i eccłiasti¬
cis te iam multa p̾sumere: que ego
equo aĩo sustinere ñ possem. Et ita
occasione nacta int̾ponent se inuidi:
qui extincta gr̾a ꝑpetuum int̾ nos¬
magnificentia: dño suo cõminantis
sic. In cuiꝰ manu erat adhuc: ipsi com¬
minanti honorẽ conferre. uł adimere.
O sincera animi puritas. ñ honorem
ambientis: nec respuentis tam̃. S cũ
honore propt̾ honorem humeros su¬
os ad honoeris onus portandũ: se mox
parantis. Mox inqͣm in pͥmo hono¬
ris illiꝰ auditu. utpote qͥ exꝑtus opti¬
me nouit : qͣntũ honor ille oneris ha¬
beat cum honore. Oqmͣ magnum.
qmͣ certũ pastoris boni eccłie ꝓfut᷑i:
uerbũ hoc p̾sagium erat. ipsomet
contestante añ illũ recessus sui a rege
articulũ: qͦd ipse nec ꝑ se nec ꝑ aluĩ
regi. nec rex ipsi: uel etiam uerbum

Expanded text:
sime a me avertes animum et gratiam, quae nunc inter nos tanta est, in atrocissimum odium convertendam. Novi quippe te nonnulla exacturum et etiam in ecclesiasticis te jam multa praesumere quae ego aequo animo sustinere non possem. Et ita occasione nacta interponent se invidi, qui exstincta gratia perpetuum inter nosmagnificentia domino suo comminantis sic; in cujus manu erat adhuc ipsi comminanti, honorem conferre vel adimere! O sincera animi puritas non honorem ambientis, nec respuentis tamen, sed cum honore propter honorem humeros suos ad honoris onus portandum se mox parantis! Mox, inquam, in primo honoris illius auditu, utpote qui expertus optime novit quantum honor ille oneris habeat cum honore. O quam magnum, quam certum pastoris boni Ecclesiae profuturi verbum hoc praesagium erat, ipsomet contestante ante illum recessus sui a rege articulum quod ipse nec per se nec per alium regi nec rex ipsi vel etiam verbum
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ pestiferum malũ et ipsis regi¬
b et toti genti inimica: regum
ira. ñ se repͥmens: s mox erumpens
in furorem. Cuiꝰ concitati sic impetum
et si rex ipse ad se reu̾sus cohibere deside¬
rauerit: ꝑ sepe tñ quasi acceleratim
ꝑ longas regum manꝰ uolans: irreuo¬
cabilis est. rege etiã iam penitente:
et ut reuocaret᷑ uolente. Multi qͥppe
et fere quotoͦt in mundo suie ꝑfas.
siue nefas: qui regum quasi cuiꝰdam
gen̾is deorum t̾rigenarum: ñ captent
gr̃am : ñ uereantur offensam. Adeo
etiam qͦd int̾ hos multi qͥ etiã non us¬
si: mox cũ regis beneplacitũ uł ex mo¬
dico aliquo suspitionis signo coniestãt:
siue bonum siue malum: parere acce¬
lerant. et quisq alterum p̾uenire
in parendo. Int̾dum etiã atrociora
ñ iussi quasi uissi cõmittentes: arbi¬
trantes se in his gratũ obsequium p̾-¬
staturos. Uerbi causa: nimis uicina ẽ.
Tales quippe sacrilegi nr̃i occisores. qͥ

Expanded text:
quam pestiferum malum et ipsis regiquam pestiferum malum et ipsis regibus et toti genti inimica regum ira, non se reprimens, sed mox erumpens in furorem! Cujus concitati sic impetum etsi rex ipse ad se reversus cohibere desideravit, persaepe tamen quasi acceleratim per longas regum manus volans irrevocabilis est, rege etiam jam poenitente et ut revocaretur volente. Multi quippe et fere quotsive nefas, qui regum quasi cujusdam generis deorum terrigenarum non captent gratiam, non vereantur offensam; adeo etiam quod inter hos multi qui etiam non jussi, mox cum regis beneplacitum vel ex modico aliquo suspicionis signo conjectant, sive bonum sive malum, parere accelerant et quisque alterum praevenire in parendo; interdum etiam atrociora non jussi, quasi jussi, committentes, arbitrantes se in his gratum obsequium praestaturos. Verbi causa nimis vicina est. Tales quippe sacrilegi nostri occisores, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sic. quod atanto rege absit nec est cre¬
uibile: d̾s ignoscat. Si uͦ absq p̃cepto
qualit̾tũq causam decłit: fructuosam
ei penitentiã ds inspiret. Cuiꝰ peniten¬
tie actionem de qua iam cepimꝰ: am
nixta suꝑus ꝓmissum nr̃m ꝓseque¬
¶t iam supratetigimꝰ. ¶mur.
mox ut tam letalis facti uerbum ad
regẽ ꝑuenit: afflictus est afflictione
magna. Et in noĩatissimo illo norman¬
nie oppido quod argenteon dr. in quo
merens: quo toto illo penitentiali die¬
rum num̾̃o. acerbiorem multo plus¬
qmͣ mortuoꝵ luctum fecit. Lugenti¬
um cibos comedit: equũ ñ ascendit:
nulla urgantiũ causa. nulla agen¬
dorum consultatio. nulla pulsantiũ
querela ingrediebat᷑ ad eum÷ nulla
tot t̾rarũ regendarũ sibi cura ꝓpone¬
bat᷑: om̃ia tc̃ quasi postponenti pre
dolore. Sedebat quippe solitarius. suꝑ
hoc quod acciłat ingemiscens semꝑ
et dolens: et sepe et sepus tt̃ans. heu
heu accidisse sic¬
c. De ira regum.

Expanded text:
sic, quod a tanto rege absit nec est cresic, quod a tanto rege absit nec est credibile, Deus ignoscat. Si vero absque praecepto qualitercunque causam dederit, fructuosam ei poenitentiam Deus inspiret. Cujus poenitentiae actionem, de qua jam coepimus, amodo juxta superius promissum nostrut jam supra tetigimus, mox ut tam lethalis facti verbum ad regem pervenit, afflictus est afflictione magna. Et in nominatissimo illo Normanniae oppido, quod Argenteon dicitur, inadraginta sedit moerens, quo toto illo poenitentiali dierum numero acerbiorem multo plusquam mortuorum luctum fecit. Lugentium cibos comedit, equum non ascendit, nulla jurgantium causa, nulla agendorum consultatio, nulla pulsantium querela ingrediebatur ad eum, nulla tot terrarum regendarum sibi cura proponebatur, omnia tunc quasi postponenti prae dolore. Sedebat quippe solitarius, super hoc quod acciderat ingemiscens semper et dolens, et saepe et saepius iterans heu heu accidisse sic! DE IRA REGUM. O
Abbreviated transcription (Latin):
nico regem quasi unicũ et singłarem.
et cet̾is qui ante ipsum in cõparabi¬
lem conclamarent: si ñ tam̃ nescio
quo dei iudicio. ira pessima consustͥ¬
ce et prauis instigantib sic: ex ꝓpha¬
no illo facto patrato in martyrem:
maculam dedisse iudicaret᷑ in hanc
tantã głam suam. Iste quippe hen¬
ricus: gentis firmam̃tũ. stabilim̃¬
tum popłi. fulcim̃tũ infirmoꝵ. Pau¬
perũ tutor. suꝑboꝵ baculus. malle¬
us tẏrannoꝵ. rex pacis. et colũpna
iusticie. Quem cresce fecit extelsus
quasi t̾re pulu̾em: ⁊ ut stellas exal¬
tare semen eiꝰ. et hereditari illos a
mari usq ad mare. Cuiꝰ ꝓfecto ut
nouit mundus et contestat᷑ adhuc:
hic imꝑatoris excelsi singłariter
miles et martyr. dum adhuc in car¬
ne in floridis iuuentutis sue annis
militaret: tantã sicut in libello hy.¬
storico supͣ satis ostendimꝰ adeptus
fuerat familiaris dilectionis gr̃am:¬
supplicantes: quod si forte p̃cepit fieri

Expanded text:
nico regem quasi unicum et singularem nico regem quasi unicum et singularem et caeteris qui ante ipsum incomparabilem conclamarent, si non tamen nescio quo Dei judicio, ira pessima consultrice et pravis instigantibus sic, ex profano illo facto patrato in martyrem maculam dedisse judicaretur in hanc tantam gloriam suam. Iste quippe Henricus, gentis firmamentum, stabilimentum populi, fulcimentum infirmorum, pauperum tutor, superborum baculus, malleus tyrannorum, rex pacis et columna justitiae; quem crescere fecit Excelsus quasi terrae pulverem et ut stellas exaltare semen ejus et haereditari illos a mari usque ad mare; cujus profecto ut novit mundus et contestatur adhuc hic imperatoris excelsi singulariter miles et martyr, dum adhuc in carne, in floridis juventutis suae annis militaret, tantam, sicut in libello historico supra satis ostendimus, adeptus fuerat familiaris dilectionis grasupplicantes, quod si forte praecipit fieri
Abbreviated transcription (Latin):
ed qͥd÷ De quad̃a alia mundi
potestate inclita et in mensa in
uictorioso martyris sanguine triũ¬
phata: consequens nc̃ meli nr̃i notu¬
la in cythara nr̃a resonabit. nisi quia
prior illa de mundi potestatib de
qua in ꝓxime precedenti meli no¬
tula decantauimꝰ: ñ tam tͥumpha¬
ta qmͣ sponte humiliata p̾dicatur.
uerũ potestas hec de qua hunc meli
huiꝰ notula resonabit: ad om̃ipo¬
tentis imꝑatoris głiam. ⁊ cõmili-¬
tonis martyris sui palmã illustran-¬
dam. ⁊ ad ipsius tͥumphate potesta-¬
tis deo fauente coronã ĩmarcessibiłe:
ꝑuisibilem palmã mortis militiꝰ palã ẽ
triumphata. Que ꝓfecto potestas
mundo tam clara ne silentio meo ob¬
umbret᷑ diutiꝰ: hec tanta et tã mag-¬
na potestas. palam et tam frustuo¬
se qmͣ gloriose tͥumphata: henricus
illustris rex angloꝵ est. magni illiꝰ
henrici quonda angloꝵ regis nepos.
Quẽ quicd̃e et p̾sens et scła post fut᷑a
ꝑpetuo iubilarent. et in orbe britan¬

Expanded text:
ed quid? De quadam alia mundi potestate inclyta et immensa in victorioso martyris sanguine triumphata, consequens nunc meli nostri notula in cithara nostra resonabit, nisi quia prior illa de mundi potestatibus, de qua in proxime praecedenti meli notula decantavimus, non tam triumphata, quam sponte humiliata praedicatur: verum potestas haec, de qua nunc meli hujus notula resonabit, ad omnipotentis imperatoris gloriam et commilitonis martyris sui palmam illustrandam, et ad ipsius triumphatae potestatis Deo favente coronam immarcescibilem per visibilem palmam mortis militis palam est triumphata. Quae profecto potestas mundo tam clara ne silentio meo obumbretur diutius, haec tanta et tam magna potestas palam, et tam fructuose, quam gloriose triumphata. Henricus illustris rex Anglorum est magni illius Henrici quondam Anglorum regis nepos. Quem quidem et praesens et saecula post futura perpetuo jubilarent, et in orbe Britan
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. ñ dubito: ipse misericors ⁊ mise¬
rator dñs indies augeat. roboret et
confirmet. Et quid̃e nouum nr̃m
archi p̃sulem. sacerdotũ ut pre osten¬
oimus ordinatorẽ tam districtum. et
ep̃oꝵ ut ex iam dictis patet consecrato¬
rem tam tuoratũ: exauditũ a dño
euidenter quidẽ et cito hystorie huiꝰ
declarabunt sequentia
Cur ĩ descbendis

Expanded text:
esse non dubito, ipse misericors et miseesse non dubito, ipse misericors et miserator Dominus in dies augeat, roboret et confirmet. » Et quidem novum nostrum archipraesulem, sacerdotum, ut praeostendimus, ordinatorem tam districtum et episcoporum ut ex jam dictis patet, consecratorem tam timoratum, exauditum a Domino evidenter quidem et cito historiae hujus declarabunt sequentia. 13. CUR IN DESCRIBENDIS
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. mox ad illum de eruditis
sius qui sic locutus fuerat: specialit̃
uerbũ dirigens. Frat inquiens et hec
quidẽ que tu recolis. miserentis dei
nuracula sunt: ad conseq̃ntiã mini¬
me trahenda. Alioqͥn uixta illa que
tu inducis exempla: passim et sine
oelectu eligat᷑ in eccłia sicut iustus
et impiꝰ. sicut mundꝰ et ĩmundus. et
cũ docto indoctus. Et uideamꝰ si adhuc
potens sit ds. et si est uirtus in excelso.
Et spreto iudicio eccłiastico: totum
diuino cõmittamꝰ miraculo. cũ possit
altissimꝰ de lapidib istis suscitare fili-¬
os abrahe. Et sepe ut tu ꝑ exempla
tua indicas: fecerit sic. Et in fine.
Unum inqͥens certissime statui. qͦd
conscientia mea reclamante si dño dis¬
ponente sic euenerit: nec destinati
pontificis oblatam mͥ electionẽ con-¬
firmabo: nec consecrabo electum.
Unde ⁊ supplicit᷑ altissimũ inuoco.
ut hoc meũ ꝓpositũ ⁊ desił̾ium qͦd iustũ

Expanded text:
respondit mox, ad illum de eruditis respondit mox, ad illum de eruditis suis qui sic locutus fuerat specialiter verbum dirigens: « Frater, inquiens, et haec quidem quae tu recolis miserentis Dei miracula sunt ad consequentiam minime trahenda: alioquin juxta illa, quae tu inducis exempla passim et sine delectu eligatur in Ecclesia, sicut justus et impius, sicut mundus et immundus, et cum docto indoctus, et videamus si adhuc potens sit Deus, et si est virtus in Excelso: et spreto judicio ecclesiastico totum divino committamus miraculo, cum possit Altissimus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae; et saepe, ut tu per exempla tua indicas, fecerit sic. » Et in finem: « Unum, inquiens, certissime statui, quod conscientia mea reclamante si, Domino disponente, sic evenerit, nec destinati pontificis oblatam meam electionem confirmabo nec consecrabo electum, unde et suppliciter Altissimum invoco ut hoc meum propositum et desiderium, quod justum
Abbreviated transcription (Latin):
les et tantos qͣnto maiores et indigni¬
ores: fug̾̃e aut effugare qͥs audet aut
potest: Aut suꝑsticiosus aut temera-¬
rius haberet᷑: qui de nouo hoc attemp¬
taret. Adeo iam amulto tempore in¬
ualuerunt tales: et multiplicati ft̃
suꝑ numerũ. Pontifex itaq nr no¬
uus: ñ sine causa artabat᷑ ex his. Et
artatus sic: in pͥmis sui ipsuis accusa¬
tor erat acerrimꝰ. Eo uidełc qͦd ipse
sicut se accusabat : talium qͦs descͥpsi¬
mus similis. homo uanꝰ et suꝑb:
contͣ omnẽ uiris formam ab aula
ad eccł̃iam sicut deformit et enor¬
mit̾ sic fuisset assumptꝰ. Cui cum tc̃
eruditoꝵ suoꝵ aliqͥs in medium ex¬
emplatim ꝓponeret multos. ab aula.
et alios multos a scło ad pastorale culm̃
assũptos. et freqñter multos simpli¬
ces. inscioset scͥpturarũ ignaros. scẽ ta¬
men et strenue curã pastoralem im¬
plesse: et ibi etiam maxime abundas¬
se gr̃am ubi suꝑabundauit peccatũ:

Expanded text:
les et tantos, quanto majores et indigniles et tantos, quanto majores et indigniores, fugere aut effugare quis audet aut potest? Aut superstitiosus aut temerarius haberetur qui de novo hoc attentaret. Adeo jam a multo tempore invaluerunt tales et multiplicati sunt super numerum. Pontifex itaque noster novus non sine causa arctabatur et his: et arctatus sic in primis sui ipsius accusator erat acerrimus, eo videlicet quod ipse sicut se accusabat, talium quos descripsimus similis, homo vanus et superbus contra omnem juris formam ab aula ad ecclesiam sicut deformiter et enormiter sic fuisset assumptus. Cui cum tunc eruditorum suorum aliquis in medium exemplatim proponeret multos ab aula et alios multos a saeculo ad pastorale culmen assumptos, et frequenter multos simplces, inscios et Scripturarum ignaros, sancte tamen et strenue curam pastoralem implesse, et ibi etiam maxime abundasse gratiam ubi superabundavit peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi uirtutũ consecrandi ipse potis-¬
simũ qui consecrat certis aliquib
argumentis bene conscius fuerit.
Et̃ reclamãte conscientia alienis pec¬
catis cõmunicans: cui cito nimis ma¬
nus imponit. Ita que ꝑ magistrum
tanqm diuini uiris preconẽ ꝓmul¬
gata sunt: in duo simul celestis im¬
ꝑatoris edicta mox incidens. Quoꝵ
primũ illud edixerat. Omne qͦd ñ
est ex fide : peccatum ẽ. Et hoc scd̃o.
Manꝰ cito nemini imposueris: neq
cõmunicaueris peccatis alienis. In hoc
ipso tñ ꝑiculosa dispensatio: sipoti¬
ori neglecto: preferatur inferior.
Iuxta illud ꝓpħe. Maledictus dolo¬
sus qui habet in grege suo masculũ:
et uotũ faciens ĩmolat debile dño. Et
ita in magnis sacerdotib: grande qui¬
oem et qͦduix uitari possit ꝑiculũ
Minores qͥppe sacerdotes eo minus
ꝑiculosius quo liberius possunt et in
uita examinari et in scientia. differ-¬
ri. repelli. eici. amoueri. S istos ta¬

Expanded text:
nisi virtutum consecrandi ipse potisnisi virtutum consecrandi ipse potissimum qui consecrat certis aliquibus argumentis bene conscius fuerit: et reclamante conscientia, alienis peccatis communicans cui cito nimis manus imponit. Itaque per magistrum, tanquam divini juris praeconem, promulgata sunt in duo simul coelestis imperatoris edicta mox incidens. Quorum primum illud edixerat: Omne quod non est ex fide peccatum est , et hoc secundo: Manus cito nemini imposueris neque communicaveris peccatis alienis . In hoc ipso tamen periculosa dispensatio, si potiori neglecto praeferatur inferior, juxta illud prophetae: Maledictus dolosus qui habet in grege suo masculum et votum faciens immolat debile Domino . Et ita in magnis sacerdotibus grande quidem et quod vix vitari possit periculum. Minores quippe sacerdotes eo minus periculosius, quo liberius possunt et in vita examinari et in scientia, differri, repelli, ejici, amoveri: sed istos ta
Abbreviated transcription (Latin):
corrigas. et constituas ꝑ ciuitates pres¬
biteros. sicut ego tͥ disposui. Quales
autẽ constituendos disposuerit: mox
subuingit. Si qͥs sine crimine ẽ. Et ce¬
tera que in illo poritificalium uirtutũ
cathalogo scõ: aplica series seriatum cõ¬
texit. Iuxta scõꝵ ortodoxoꝵ int̾preta-¬
tionem: nomine presbit᷑oꝵ ep̃os hic
intelligens. In noĩe etatis: nomen
officii. Artabatur itaq et maxime ex
his salutarib magistri monitis: nr̃
hic archip̾sul ordinator nouus. Talis
enĩ et solus uere et plene dignus: quẽ
sic describendo pulchre depingit ma-¬
gister. pictor et ipse pulcher. S ut
humanũ adhuc dicam propt̾ torporẽ
et te porẽ nr̃i temꝑis: et si consecran¬
ous om̃ino talis ñ sit: necesse tñ ut
in hoꝵ ñnullis cathalogi pontificalis
gr̃arum donis: isqui consecrari que¬
rit p̾fulgeat. et hoc ipsum cernere
consecratorẽ. Alioquin certe in digne
et in ꝓprium suũ iudiciũ consecrat:

Expanded text:
corrigas, et constituas per civitates prescorrigas, et constituas per civitates presbyteros sicut ego te disposui; » quales autem constituendos disposuerit mox subjungit: « Si quis sine crimine est, » etera quae in illo pontificalium virtutum catalogo sancto apostolica series seriatim contexit, juxta sanctorum orthodoxorum interpretationem nomine presbyterorum episcopos hic intelligens: in nomine aetatis nomen officii. Arctabatur itaque et maxime ex his salutaribus magistri monitis noster hic archipraesul, ordinator novus. Talis enim et solus vere et plene dignus, quem sic describendo pulchre depingit magister, pictor et ipse pulcher. Sed ut humanum adhuc dicam propter torporem et teporem nostri temporis, et si consecrandus omnino talis non sit, necesse tamen ut in horum nonnullis catalogi pontificalis gratiarum donis is qui consecrari quaerit praefulgeat et hoc ipsum cernere consecratorem. Alioquin certe indigne et in proprium suum judicium consecrat
Abbreviated transcription (Latin):
consonasse. Cum tñ iure diuino et
om̃ium testimonio solus sit ille assu-¬
m̃dus ut dignior: cuiꝰ uideat᷑ conuer¬
satio sanctior. Uerum ut inp̃sentiaꝵ
de conu̾satione omiitamꝰ et uita: hãc
enĩ eo meliꝰ quo interiꝰ deus qmͣ homo
uidet: qͦd statim in euidenti est: scientia
minime sufficit. Huiꝰ dico consecran¬
di seu ut consecret᷑ electi qͥ totam uitã
ꝑuana et otiosa scł̃i ducens: necdũ dis¬
cipulus ñut in scolis uelut aliqͥs arbi¬
trariꝰ: s in eccłiis uere ordinariꝰ scrip¬
turarũ querit ẽẽ. magister. Nouus
itaq archip̃sul nr̃ artabat᷑ ex his. eo
quod ut ostendimꝰ et tales admittere
foret ꝑiculum: et it̾m tales respuere
uideret᷑ imustum. Et pre cet̾is archi¬
p̾sul artatus ex eo quod magist̃ ad disci¬
pulũ. et apłicus immo ueriꝰ magnus
apłs. quasi ad metͦpolitanoꝵ suoꝵ unũ:
hoc int̾ cet̾a scͥpserit. Huiꝰ inquiens rei
gr̃a reliqui te crete: ut ea que desunt

Expanded text:
consonasse: cum tamen jure divino et consonasse: cum tamen jure divino et omnium testimonio solus sit ille assumendus ut dignior, cujus videatur conversatio sanctior. Verum ut inpraesentiarum de conversatione omittamus et vita, hanc enim eo melius quo interius Deus quam homo videt, quod statim in evidenti est scientia minime sufficit. Hujus dico consecrandi, seu ut consecretur electi, qui totam vitam per vana et otiosa saeculi ducens, necdum discipulus, non ut in scholis velut aliquis arbitrarius, sed in ecclesiis vere ordinarius Scripturarum quaerit esse magister. Novus itaque archipraesul noster arctabatur ex his, eo quod, ut ostendimus, et tales admittere foret periculosum et tamen tales respuere videretur injustum. Et prae caeteris archipraesul arctatus ex eo quod Magister ad discipulum, et apostolicus, imo verius magnus apostolus quasi ad metropolitanorum suorum unum hoc inter caetera scripserit: « Hujus, inquiens, rei gratia reliqui te Cretae, ut ea quae desunt
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ uolentẽ et facientẽ: seu int̾ uolun¬
tatem et opus. Principes qͥppe solum
uolunt: s metropolitani ⁊ uolunt et
faciunt. qui talium priꝰ electionem
roborant: et postea manꝰ imponunt.
Quoꝵ etiã ipse scrutimoꝵ liber quẽ
ordinariũ suum uocant sacrilegam
impudentiã manifestans: aꝑtissime
dampnat. Si gͥ hõc noster ordinator
nouus. hic n̾r archip̾sul nouus. hec
cernens uereatur: nec mirandũ. Tales
enĩ primo sibi oblatos ut taliũ talem
qualẽ electionẽ primũ roboret et con¬
firmet: et demũ quod adhuc mauis
est manum imponat et consecret.
repellere: uidetur om̃ino iniustũ.
Cũ in facie eccłe nec suꝑ crimine. alio¬
ue conuicti sint uł confessi. quo sĩt
minus idonel. nec sit aliquod crimen
notorium consecrandi. E contra tales
admittere: ad modum ꝑiculosum. ut¬
pote quib pastorali officio uita ante
acta ñ consonat. Aut si forte consona:
om̃ium tñ uidicio minime uisa est

Expanded text:
inter volentem et facientem seu inter voluninter volentem et facientem seu inter voluntatem et opus. Principes quippe solum volunt, sed metropolitani et volunt et faciunt, qui talium prius electionem roborant et postea manus imponunt. Quorum etiam ipse scrutiniorum liber, quem ordinarium suum vocant, sacrilegam impudentiam manifestans apertissime damnat. Si igitur hoc noster ordinator novus, hic noster archipraesul novus, haec cernens vereatur, nec mirandum. Tales enim primo sibi oblatos, ut talium talem qualem electionem primum roboret et confirmet, et demum quod adhuc majus est, manum imponat et consecret, repellere videtur omnino injustum, cum in facie Ecclesiae nec super crimine aliove convicti sint vel confessi, quo sint minus idonei, nec sit aliquod crimen notorium consecrandi. Econtra tale admittere admodum periculosum, utpote quibus pastorali officio vita ante acta non consonat, aut si forte consonat, omnium tamen judicio minime visa est
Abbreviated transcription (Latin):
talem quẽ scͥptura describit ⁊ que¬
rit. in clero nunc columnã nullam:
eo qͦd sicut olim predictũ et nc̃ adimple¬
tum. etas nr̃a uiroꝵ sic inops sit: res¬
pondeo. utinã uł assumerent᷑ poti-¬
ores exclero. eo religiosius qͦ et studi¬
osius inquisiti. Nec ẽnĩ ut iam dixi¬
mꝰ tales ad honores se ingerunt: sed
aut in scolis aut in claustris. aut po¬
tius in montib. aut in speluncis. aut
in cau̾nis t̾re: a mundi contͣbatione
et contradictione se abscondunt.
Sed ut ad id propt̾ quod digressi re¬
uertamur: cernimꝰ quidẽ hodie mul¬
tos sola regũ gr̃a utinã absq regis re¬
gum offensa. aut quia ñ sine offen¬
sa. utinam ñ sine uenia: ad culmen
pontificale ascendere. uẽrum ut edi-¬
cam qͦd ego nunc sentio suꝑ his: in
his metropolitanoꝵ potiꝰ qm princi-¬
pum sicut uidet᷑ culpa grauior: ita
et aduersus metͦpolitanos instat
querimonia acrior. Qnͣtum distat

Expanded text:
talem quem Scriptura describit et quaetalem quem Scriptura describit et quaerit in clero nunc columnam nullam, eo quod sicut olim praedictum et nunc adimpletum, aetas nostra virorum sic inops sit, respondeo: Utinam vel assumerentur potiores ex clero eo religiosius quo et studiosius inquisiti! Nec enim, ut jam diximus, tales ad honores se ingerunt; sed aut in scholis aut in claustris aut potius in montibus aut in speluncis aut in cavernis terrae a mundi contribulatione et contradictione se abscondunt. Sed ut ad id propter quod digressi revertamur, cernimus quidem hodie multos sola regum gratia, utinam absque Regis regum offensa, aut quia non sine offensa utinam non sine venia, ad culmen pontificale ascendere: verum ut et dicam quod ego nunc sentio super his, in his metropolitanorum potius quam principum sicut videtur culpa gravior, ita et adversus metropolitanos instat querimonia acrior, quantum distat
Abbreviated transcription (Latin):
tatis: in templi uasis pͥncipes babilo¬
nioꝵ bibere et ea irreuerenter attre¬
ctare p̾sumpserunt. uerum hoc pre-¬
senti sermone rex uł pͥnceps ñ tangi¬
tur: qui cũ rege scõ dauid et ꝓpħa.
oiligens decorem domꝰ dei: optat. oꝑa¬
tur. et studet: ut in domo dei ad de¬
corem domꝰ et eccl̃ie portandam fa¬
bricam: excise et fortes columne sit.
Et̃ ut tales ad regimen popłoꝵ assu¬
mant᷑ ex clero: si forte repiant᷑ que¬
siti. Nec enĩ tales se ingerunt: quos
sacra scͥptura cõmendat. quos dispo¬
nit. quos ordinat: et huic p̾sertim
tam sc̃o officio deputat. Cum reuerata¬
les et solitales: sint digni. Alii etenĩ
indigni penitus: nr̃i officii uiri.
Illi p̾sertim qui debonis eccłe diuite̾.
contra formã omnẽ eccl̃iasticam die
noctuq castra laboriose sequentes.
solũ ut crescant adhuc: eccłiasticos ⁊
p̾sertim pontificales honores ꝓ bene¬
ficiis querunt. uerum si obiẽceris

Expanded text:
tatis, in templi vasis principes Babylotatis, in templi vasis principes Babyloniorum bibere et ea irreverenter attrectare praesumpserunt. Verum hoc praesenti sermone rex vel princeps non tangitur, qui cum rege sancto David et propheta, diligens decorem domus Dei, optat, operatur et studet, ut in domo Dei ad decorem domus et ecclesiae portandam fabricam excisae et fortes columnae sint, et ut tales ad regimen populorum assumantur ex clero si forte reperiantur quaesiti. Nec enim tales se ingerunt quos sacra Scriptura commendat quos disponit, quos ordinat, et huic praesertim tam sancto officio deputat; cum revera tales et soli tales sint digni, alii etenim indigni penitus nostri officii viri; illi praesertim qui de bonis ecclesiae divites contra formam omnem ecclesiasticam die noctuque castra laboriose sequentes solum ut crescant adhuc, ecclesiasticos et praesertim pontificales honores pro beneficiis quaerunt; verum si objeceris
Abbreviated transcription (Latin):
fatiunt sacerdotes. Non quidẽ ipsis
manũ imponendo: s tales preficien¬
do qui tales fatiant. qui talib facile
mauꝰ imponant. Tales inqͣm faciunt:
similes illis qui faciunt ea. Tanqmͣ
dii falsi et simulachra gentiũ: sicut
hii et illi. dii minores hii: magni illi.
Oqͣm cauenda regib et in sublimita¬
te positis: sacerdotii usur patio. sicut
ambitiosa et ꝓphana. Cauenda inqmͣ:
ne abiam suum ꝑdant cũ ambitio¬
so ieroboam. Ne diuidantur cũ inꝓ¬
uiso ora: et ne lepra ꝑcutiant᷑ in fron¬
te cum temerario ora. Frontẽ nunc
dico illam qmͣ in sacerdote auri lami¬
na uenustando oꝑit. in ꝓpħa tai lit¬
tere impressio ab occisorib ꝓtegit:
et qmͣ ad ꝓcatis ⁊ ꝓuocantis allophi¬
li int̾itum: funde lapidis ictus con¬
quassauit. Pret̾eo nunc ĩmensum
illud ꝓpħicum: deserti maris onus.
ẽantũ uidełc babilonioꝵ destructum
imꝑum: eo solo qͦd ab aliis priꝰ aspor¬

Expanded text:
faciunt sacerdotes. Non quidem ipsis faciunt sacerdotes. Non quidem ipsis manum imponendo sed tales praeficiendo, qui tales faciant, qui talibus facile manus imponant. Tales, inquam, faciunt similes illis qui faciunt ea. Tanquam dii falsi et simulacra gentium sicut hi et illi dii minores hi magni illi. O quam cavenda regibus et in sublimitate positis sacerdotii usurpatio, sicut ambitiosa et profana! Cavenda, inquam, ne Abiam suum perdant cum ambitioso Jeroboam; ne dividantur cum improviso Oza, et ne lepra percutiantur in fronte cum temerario Ozia; frontem nunc dico illam, quam in sacerdote auri lamina venustando operit in propheta tau litterae impressio ab occisoribus protegit, et quam ad procacis et provocantis allophyli interitum fundae lapidis ictus conquassavit. Praetereo nunc immensum illud propheticum deserti maris onus. Tantum videlicet Babyloniorum destructum imperium, eo solo quod ab aliis prius aspor
Abbreviated transcription (Latin):
aut de templi uasis ñ contrectauerit.
tanqm si eis regnum ñ sufficiat: nnsi
et sacerdotio se immisceant. uerum
tanqm uet̾ib omissis his. ut ad noua
reuertamͣ et nr̃a: que de prefato illo
pͥmo rege scismatico uetus: eadem nt̃
nr̃i temporis noua querimonia ẽ. Pro
illis certe regib qui nc̃ suꝑ popłos post
illa mueterata: prioꝵ similia quasi no¬
ua fabricando ydola constituunt. et
qui ministrent ydolis: prioꝵ sumiles
quasi nouos sacerdotes de extremis
popłi faciunt. Qd enĩ st̃ ꝓ regum uo¬
to et nutu pontifices stulti et inscii hic
et ibi suꝑ popłos constituti in eccłia:
nisi ieroboam in dan et in bethel ydo¬
la: Iuxta qͦd ꝓpħarum unus. O pastor
inqͥt et ydolum. Et qͥd qͥ ministrant
his ydolis de extremis popli sacerlo¬
tes: nisi illi qui nc̃ his subsunt pon¬
tificib sacerdotio fungentes. extre-¬
me uite homines: Quos quid̃e sicut
tales pontifices: parit̾ et reges: tales

Expanded text:
aut de templi vasis non contrectaverit, aut de templi vasis non contrectaverit, tanquam si eis regnum non sufficiat, nisi et sacerdotio se immisceant; verum tanquam veteribus omissis his ut ad nova revertamur, et nostra quae de praefato illo primo rege schismatico vetus, eadem nunc nostri temporis nova querimonia est; pro illis certe regibus, qui nunc super populos post illa inveterata priorum similia quasi nova fabricando idola constituunt et qui ministrent idolis priorum similes quasi novo sacerdotes de extremis populi faciunt, quid enim? sunt pro regum voto et nutu pontifices stulti et inscii, hic et ibi super populos constituti in Ecclesia, nisi Jeroboam in Dan et in Bethel idola? juxta quod prophetarum unus: O pastor, inquit, et idolum . Et quid qui ministrant is idolis de extremis populi sacerdotes, nisi illi qui nunc his subsunt pontificibus, sacerdotio fungentes, extremae vitae homines. Quos quidem sicut tales pontifices pariter et reges, tales
Abbreviated transcription (Latin):
ieroboam: qui pͥmꝰ et sicut regnum sͥ
et sacerdotiũ usurpauit: int̾ prima
scismatici regni sui initia creberrime
ꝑ ꝓph̃as arguit᷑: qͦd suꝑ popłos que
popłs ad oraret constituerit ydola. et
fecerit fana in excelsis: et sacerdotes de
extremis popłi. Et ita rex ille scisma-¬
ticus sac̾dotiũ sibi usur pando. et que
popłs adoraret suꝑ popłm ydola consti¬
tuit: et post que ydolis ministrarent
de nouissimis popłi sacerdotes fecit.
uerũ quia in figura nr̃i om̃ia continge¬
bant illis. scripta st̃ autẽ propt̾ nos:
o q̃uot reges nr̃i post umbram illam
fut᷑oꝵ: sacerlotium sͥ usurparunt. et
cotidie usurpant adhuc. Lege bystorias
nr̃as. lege libros tempoꝵ. lege annales
qui de his: et uix int̾ reges reꝑies qui
de anathemate ñ tulerit. qui de sacer¬
ootio ñ usurpauerit. qui ad archam
manũ ñ miserit. qui de templo ñ aspor¬
tauerit. qͥ inuasis templi ũ biberit:

Expanded text:
Jeroboam qui primus et sicut regnum sibi Jeroboam qui primus et sicut regnum sibi et sacerdotium usurpavit, inter prima schismatici regni sui initia creberrime per prophetas arguitur, quod super populos quae populus adoraret constituerit idola et fecerit fana in excelsis et sacerdotes de extremis populi. Et ita rex ille schismaticus sacerdotium sibi usurpando et quae populus adoraret super populum idola constituit, et post qui idolis ministrarent de novissimis populi sacerdotes fecit: verum quia in figura nostri omnia contingebant illis, scripta sunt autem propter nos, o quot reges nostri post umbram illam futurorum sacerdotium sibi usurparunt et quotidie usurpant adhuc. Lege historias nostras, lege libros temporum, lege annales, qui de his, et vix inter reges reperies qui de anathemate non tulerit, qui de sacerdotio non usurpaverit, qui ad arcam manum non miserit, qui de templo non asportaverit, qui in vasis templi non biberit,
Abbreviated transcription (Latin):
causa plurimũ mouebat nouum
nr̃m archi presulem. nr̃m nouũ ordi¬
natorem. Cernebat enĩ et insua et
in ꝓuinciis aliis ꝓdolor his dieb ni¬
mis frequens. paucos adeo uocatos
tanqm aaron: s fere qͦtqͦt sola regũ
hominũ ue gr᷑a: ad apicem pontifica¬
lem ascendere. Et deferri hic ñ uite.
ñ scientie meritis: s sanguini. gene¬
rositati. pecunie. gr̃e. et potissimũ
pͥncipum obsequiis. seu acclamati-¬
onib scłi. Et hoc certe malũ illud
qͦd rex sapiens uidit sub sole. quasi ꝑ
errorem egrediens a facie pͥncipis pͥn-¬
cipis. Positum uidełc stultũ indig-¬
nitate subluni: et diuites sedere deor¬
sum. Seruos in eqͥs: et pͥncipes ambu¬
lautes quasi seruos suꝑ t̾ram. De quo
et alibi idem rex sapiens. Sicut qui mit¬
tit lapidem in aceruum merturii:
ita qui tribuit insipienti honorẽ. Suꝑ
quo eiꝰdem regis sapientis successor. s
illegittimꝰ. et pͥmꝰ regum scismaticus

Expanded text:
causa plurimum movebat novum causa plurimum movebat novum trum archipraesulum nostrum, novum ordinatorem. Cernebat enim et in sua et in provinciis aliis, proh dolor! his diebus nimis frequens, paucos a Deo vocatos tanquam Aaron, sed fere quotquot sola regum hominumve gratia ad apicem pontificalem ascendere; et deferri hic non vitae, non scientiae meritis, sed sanguinis generositati, pecuniae, gratiae, et potissimum principum obsequiis seu acclamationibus saeculi. Et hoc certe malum illud quod rex sapiens vidit sub sole, quasi per errorem egrediens a facie principis, positum videlicet stultum in dignitate sublimi et divites sedere deorsum; servos in equis et principes ambulantes quasi servos super terram. De quo et alibi idem rex sapiens: Sicut qui mittit lapidem in acervum mercurii, ita qui tribuit insipienti honorem . Super quo ejusdem regis sapientis successor sed illegitimus et primus regum schismaticus
Abbreviated transcription (Latin):
nes suꝑiores cogunt. et crescere com¬
pellunt inuitos: Hii ut uidet᷑ aut
oñari in clero appetunt: aut reddũt
se de turpi exactione suspectos. cũ
ob id acciꝑe ut ordinatio ꝓcedat uł
subsistat. par scelus sit: et symonie
crimine censeat᷑. S de hoc alias. uos
autẽ qui ad hos ordines accessistis
supͣ conuocati pontifices: uidete si
ñ in nouo ordinatore hoc: ordinan¬
oi canonica forma sit hec. Scio nec
dubito: qͥa canonica iudicabit᷑. Uñ
et eccł̃ie expedit ut si nouo ordina-¬
tori huic ñ p̃formastis: uł nc̃ a me¬
tropolitano ur̃o nouo deinceps te¬
neatis formam hanc. Ordinantiũ
quippe creber ualde in hoc et enormis
excessus. Et eo quidem ꝑiculosior:
quod iuxta qͦd ait doctoꝵ unꝰ uir apo¬
stolicus: iudicari ñ potest. semel or¬
dinatus. Uñ et tanto subtiliꝰ priꝰ ex-¬
aminandꝰ est: qͣnto ordinatus dein¬
ceps iudicari ñ poterit.
Terum unum erat quod nec sine

Expanded text:
nes superiores cogunt et crescere comnes superiores cogunt et crescere compellunt invitos? Hi, ut videtur, aut dominari in clero appetunt aut reddunt se de turpi exactione suspectos, cum ob id accipere ut ordinatio procedat vel subsistat par scelus sit et Simoniae crimine censeatur: Sed de hoc alias, vos autem qui ad hos ordines accessistis, supra convocati pontifices, videte si non in novo ordinatore hoc ordinandi canonica forma sit haec, scio nec dubito quia canonica judicabitur. Verum et Ecclesiae expedit ut si novo ordinatori huic non praeformastis, vel nunc a metropolitano vestro novo deinceps teneatis formam hanc, ordinantium quippe creber valde in hoc et enormis excessus. Et eo quidem periculosior quod juxta quod ait doctorum unus vir apostolicus, judicari non potest semel ordinatus, verum et tanto subtilius prius examinandus est quanto ordinatus deinceps judicari non poterit. Verum unum erat quod nec sine
Abbreviated transcription (Latin):
pontifex ordinator nouus: ad illius
magni pontificis xp̃i formã in his
primis qͦs celebrauit ordinib: in xͥ
ministris expetebat. Uerũ hoꝵ ad̾o
indagator acerb: ut uix ulli abso
se ipso hanc in daginem crederet.
In t̾m ueritus ne ut ipsemet iam
predixit: alienis peccatis cõmuni¬
caret. Ne uł ꝓ templi minist̾s in
templo d̃i ydola erigeret: uel ne tan¬
qm traperita subdolus: sũmi regis
ciineum adulteraret.
am ꝓfecto contẽptibilis uite et
scientie homines. regalis ministerii
in signire caractere: hoc reuera ẽ.
regis sũmi ciineum quẽ creditũ
sibi habent pontifices: adulterare.
Et ñ auro uł argento s hoꝵ uice
stagno potiꝰ uł eri uł plumbo: sig¬
naculum regis impͥmere. Unde
et magni regis falsarii hii: exheredan-¬
oi et tradendi patibulo.
Quid gͦ de his qui absq multa eccłie
necessitate cłicos suos necdũ in his qͦs
iam susceperunt ordinib canonice
statuto temꝑe ꝓbatos: mox ad ordi¬

Expanded text:
pontifex, ordinator novus ad illius pontifex, ordinator novus ad illius magni pontificis Christi formam in his primis quos celebravit ordinibus in Christi ministris expetebat: verum horum adeo indagator acerbus ut vix ulli absque se ipso hanc indaginem crederet. In tantum veritus ne, ut ipsemet jam praedixit, alienis peccatis communicaret. Vel ne pro templi ministris in templo Dei idola erigeret, vel ne tanquam trapezita subdolus summi Regis nummum adulteraret. Nam profecto contemptibilis vitae et scientiae homines regalis ministerii insignire charactere, hoc revera est Regis summi nummum quem creditum sibi habent pontifices, adulterare. Et non auro vel argento, sed horum vice stanno potius vel aere vel plumbo signaculum regis imprimere; unde et magni Regis falsarii hi exhaeredandi et tradendi patibulo. Quid ergo de his qui absque multa Ecclesiae necessitate clericos suos, necdum in his quos jam susceperunt ordinibus canonice statuto tempore probatos, mox ad ordi
Abbreviated transcription (Latin):
Tercio: si uite et scientie et gradu quẽ
quereret: eccl̃e beneficium cõpetens.
Ne postqmͣ ꝓmoti palantes et uagi
seu conductitii: sacros ordines ñ reli¬
gioni: s potius questui haberent
et ostentui. Et tria qͥdem hec iam ñ
scłm canonis: s potiꝰ scł̃m ipsuis
sũmi formam xp̃i sacerdotis. Cuiꝰ in
altaris mensa: omnes isti sic ordina¬
ti ministri ft̃. Qui pͥmũ quidẽ ce¬
pit facere ⁊ docere. Et in usum suũ
et suoꝵ. et pauꝑum: loculos habuit.
Ecce tria hec. uita. scientia. benefici¬
um. Audis enĩ et uides xp̃i loculum:
et xp̃i ineccłia accipe beneficiũ. Nõ
canonicã suꝑ canonicã. ñ eccl̃iam suꝑ
eccł̃iam. ñ beneficiũ suꝑ beneficium
ut sit hoc mãmone cumulus: s aliqͦd
eccłie beneficium cõpetens: ut hoc
xp̃i sit loculus. Non suꝑabundans
s sufficiens. Tale quippe et solum tale:
des inquiunt alim̃ta et quib tegam:
his contenti simus. Tria gͥ hec nost̾

Expanded text:
tertio si vitae et scientiae et gradu quem tertio si vitae et scientiae et gradu quem quaereret, ecclesiae beneficium competens: ne postquam promoti palantes et vagi seu conductitii, sacros ordines non religioni sed potius quaestui haberent et ostentui. Et tria quidem haec jam non secundum canonis sed potius secundum ipsius summi formam Christi sacerdotis. Cujus in altaris mensa omnes isti sic ordinati ministri sunt: qui primum quidem coepit facere et docere et in usum suum et suorum et pauperum loculos habuit. Ecce tria haec, vita, scientia, beneficium. Audis enim et vides Christi loculum et Christi in Ecclesia accipe beneficium. Non canonicam super canonicam, non ecclesiam super ecclesiam, non beneficium super beneficium, ut si hoc mammonae cumulus, sed aliquod ecclesiae beneficium competens, ut hoc Christi sit loculus; non superabundans sed sufficiens. Tale quippe et solum tale tes inquiunt, alimenta et quibus tegamur; his contenti simus . Tria igitur haec noster