comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃ta. Hoc aut̃ qđ sequit᷑. in eo qđ dici.¬
tis mensa dnĩ despecta est: possumꝰ & ita
int̾ pretari. qđ reuersi debabylone. necdũ
templo edificato manentes in casulis. & in
ruinis urbis antiquȩ altare tantũ extru.¬
xerant. non eiusdẽ głȩ cuius pristinũ fue¬
rat. & putabant de esse religionis scĩmoniã.
quia deerat edificationis ambitio. Tenues
lineas duximꝰ: quib imprimenda est ex.¬
planatio sp̃ualis. Corripit sermo diuinus
mur nomine. cur despiciant nom̃ dĩ. &
int̾rogantib in quo despexerint nom̃ eiꝰ:
causas monstrat offense. offertis inquit
suꝑ altare meũ panem pollutũ. Polliumꝰ
panem idest corpus xp̃i: quando indigni
accedimꝰ ad altare. & sordidi mundum
sanguinẽ bibimus. & dicimꝰ. Mensa dñi
despecta est. Non quo hoc aliquis audeat
dicere. & qđ impie cogitat scelerata uoce
ꝓferre : sed oꝑa peccatoꝵ despiciunt men.¬

Expanded text:
r. Hoc autem quod sequitur: In eo quod dicir. Hoc autem quod sequitur: In eo quod dicitis, mensa Domini despecta est, possumus ita interpretari: Quod reversi de Babylone, necdum templo aedificato, manentes in casulis, et in ruinis urbis antiquae, altare tantum exstruxerant, non ejusdem gloriae, cujus pristinum fuerat, et putabant deesse religionis sanctimoniam, quia deerat aedificationis ambitio. Tenues lineas duximus, quibus imprimenda est explanatio spiritualis. Corripit sermo divinus mur nomine, cur despiciant nomen Dei: et interrogantibus, 949 in quo despexerint nomen ejus, causas monstrat offensae: Offertis, inquit, super altare meum panem pollutum. Polluimus panem, id est, corpus Christi, quando indigni accedimus ad altare, et sordidi mundum sanguinem bibimus, et dicimus, mensa Domini despecta est; non quod hoc aliquis audeat dicere, et quod impie cogitat scelerata voce, proferre; sed opera peccatorum despiciunt men
Abbreviated transcription (Latin):
Qd aut̃ sequit᷑ & quȩ suꝑposita sunt. despe.¬
xistis. oboelo prȩnotauimus. quia in he.¬
braico ñ habetur. & de sequentib addi¬
tum est. Ad uos gͥ o sacerdotes: qui despi¬
citis nom̃ meum iste sermo dirigit᷑: qui
reuersi de babilone. metu prȩteritȩ ser¬
uitutis debueratis ad dm̃ plena mente
conuerti. Et nonsolũ hoe non facitis.¬
sed imitantes cam suꝑbis contra dm̃ uocib
respondentes. sciscitamini abeo quẽ occulta
non fallunt. & dicitis. In quo despeximꝰ nom̃
tuũ. ut dissimulationis impudentia aulnꝰ
conscientiȩ ꝓtegatis. Uultis gͦ scire in quo
despicitis nom̃ meum᷑ Offertis suꝑ altare
meum panẽ pollutũ. Panes uidelicet ꝓposi¬
tionis. quos iuxta traditiones hebraicas
ipsi serere. ipsi metere. ipsi molere. ipsi co.¬
quere debebatis. Et nunc sumitis quoscunq
de medio : & uoce temeraria respondetis &
dicitis. In quo polluimꝰ eos siue te: dumenĩ
sacramenta uiolant᷑: uiolat᷑ ipse cuiꝰ sunt

Expanded text:
d autem sequitur: Et quae superposita sunt despexistis, obelo praenotavimus, quia in Hebraico non habetur, et de sequentibus additum est. Ad vos, igitur, o sacerdotes, qui despicitis nomen meum, iste sermo dirigitur: qui reversi de Babylone, metu praeteritae servitutis, debueratis ad Dominum plena mente converti: et non solum hoc non facitis,sed imitantes Cain, superbis contra Deum vocibus respondentes, sciscitamini ab eo quem occulta non fallunt, et dicitur: In quo despeximus nomen tuum ? ut dissimulationis impudentia, vulnus conscientiae protegatis. Vultis ergo scire in quo despexeritis nomen meum? Offertis super altare meum panem pollutum: panes videlicet propositionis, quos juxta traditiones Hebraicas, ipsi serere, ipsi demetere, ipsi molere, ipsi coquere debebatis: et nunc sumitis quoscumque de medio, et voce temeraria respondetis, et dicitis, in quo polluimus eos, sive te? Dum enim sacramenta violantur, ipse cujus sunt
Abbreviated transcription (Latin):
despicitis nom̃ meum: & dixistis. In quo
despeximus nom̃ tuũ : Offertis suꝑ altare
meum panẽ pollutũ. & dicitis. In quo pollui.¬
mus te : In eo qđ dicitis. Mensa dnĩ despe¬
cta est. L.xx. Uos sacerdotes. qui despicitiᷤᷤ
nomen meum: & dixistis. In quo despeximꝰ
nom̃ tuũ : Offerentes ad altare meũ panes

Expanded text:
dixistis: In quo despeximus nomen tuum? Offertis super altare meum panem pollutum, et dicitis: In quo polluimus te? in eo quod dicitis, mensa Domini despecta est. LXX: Vos, sacerdotes, qui despicitis nomen meum, et dixistis: In quo despeximus nomen tuum? Offerent
Abbreviated transcription (Latin):
quos ds̃ creauit ad utendũ. condemnare
nuptias. & in illud incurrere. qđ in alioloco
scriptũ est. Ne sis iustus multum. Ad si.¬
nistrã diuertere est: cũ quis luxuriȩ se
tradit & libidini. &e scandalizat multos
in lege. Cui melius. ẽ. ut mola asinaria
ligetur circa collum. & in mare p̃cipitet᷑:
quã scandalitet unũ de minimis. Infirmos
aut̃ faciunt multos. quicũ credentes in
xp̃o fidei robur acceꝑint: infirmari eos
faciunt neglegentia conuersationis suȩ.
Quib rectissime dr̃. Irritũ fecistis pactum
leui : pactũ uitȩ & pacis. & cȩtera quȩ

Expanded text:
quos Deus creavit ad utendum: condemnare quos Deus creavit ad utendum: condemnare nuptias, et in illud incurrere, quod in alio loco scriptum est: Ne sis justus multum . Ad sinistram divertere, est cum quis luxuriae se tradit et libini, et scandalizat multos in lege: cui melius est, ut mola 961 asinaria ligetur circa collum, et in mare praecipitetur, quam scandalizet unum de minimis. Infirmos autem faciunt multos, qui cum credentes in Christo fidei robur acceperint, infirmari eos faciunt negligentia conversationis suae, quibus rectissime dicitur: Irritum fecistis pactum Levi, pactum vi
Abbreviated transcription (Latin):
& ego dedi uos contẽptibiles & humiles om¬
nib popłis. sicut non seruastis uias meas. &
accepistis faciem in lege. L.x.x. Uos autẽ decli¬
nastis de uia mea: & infirmos fecistis multos
inlege. Corrupistis testamentũ leui: dicit
dñs omp̃s. Et ego dedi uos contemptibiles
& dissolutos in om̃s gentes. ꝓeo qđ ñ custodi¬
stis uias meas: sed accipiebatis ꝑsonas iN
lege. Hȩc ad xp̃i ñ ꝑtinere ꝑsonam. nec ad
eos qui illius cultui dediti sunt. etiã si ego
taceam. prudens lector intelligit. Et est
sensus. Ego uobis uolui facere quȩ in pͥori
capitulo continent᷑. & de quib ꝑ moysen
in deuteronomio sũ locutꝰ. date leui do¬
ctrinã eiꝰ & ueritatẽ uiro iusto & reliqͣ.
uos aut̃ recessistis de ua recta. siue decli.¬
nastis dicente me. Non declines neq ad
dexteram. neq ad sinistram. & infirmos
fecistis multos inlege. siue scandaliza.¬
stis ut aquila simmachusq uerterunt.
Declinare ad dexterã est: astinere a cibis

Expanded text:
go dedi vos contemptibiles, et humiles omnibus populis, sicut non servastis vias meas, et accepistis faciem in lege. LXX: Vos autem declinastis de via mea, et infirmos fecistis multos in lege, corrupistis testamentum Levi, dicit Dominus omnipotens. Et ego dedi vos contemptibiles, et dissolutos in omnes gentes, pro eo quod non custodistis vias meas, sed accipiebatis personas in lege. Haec ad Christi non pertinere personam, nec ad eos qui illius cultui dedicati sunt, etiamsi ego taceam prudens lector intelligit. Et est sensus: Ego vos volui facere quae priori capitulo continentur, et de quibus per Moysen in Deuteronomio sum locutus: Date Levi doctrinam ejus, et veritatem viro justo , et reliqua: vos autem recessistis de via recta, sive declinastis, dicente me: Non declines neque ad dextram, neque ad sinitram ; et infirmos fecistis multos in lege, sive scandalizastis, ut Aquila et Symmachus verterunt. Declinare ad dextram, est abstinere a cibis
Abbreviated transcription (Latin):
num dĩ. & sapientia agat fiducialit̃ & cum
dilatati fueritis. & repleto corde sermonib
dĩ reppuleritis cogitationes pessimas quȩ
egrediuntur de corde. homicidia. adulteria.
fornicationes. furta. & reliqua: impleatis
qđ a saluatore dictum est. Qui habet aures
audiendi: audiat. Dilexi uos dic̃ dñs.
Et dixistis. In quo dilexisti nos Nonne fr̃
Ierat esau iacob dicit dñs. & dilexi iacob.
esau aut̃ odio habui. & posui seir montes
eius in solitudinẽ. & hereditatem eius in
Idracones desertiꝰ. Quod si dixerit idumea.
Idestructi sumus. sed reuertentes edificabimꝰ
quȩ destructa sunt. hȩc dicit dñs exercituum.
Isti edificabunt. & ego destruam. Et uocabunt᷑

Expanded text:
num Dei: et sapientia agat fiducialiter, cum num Dei: et sapientia agat fiducialiter, cum dilatati fueritis, et repleto corde sermonibus Dei, pepuleritis cogitationes pessimas, quae egrediuntur de corde, homicidia, adulteria, fornicationes, 944 furta , et reliqua, et impleatis quod a Salvatore dictum est: Qui habet aures audiendi, audiat Dilexi vos, dicit Dominus. Et dixistis, in quo dilexisti nos? Nonne frater erat Esau Jacob, dicit Dominus: et dilexi Esau autem odio habui? Et posui Seir montes ejus in solitudinem, et haereditatem ejus in dracones deserti. Quod si dixerit Idumaea: Destructi sumus, sed revertentes aedificabimus quae destructa sunt: Haec dicit Dominus exercituum: Isti aedificabunt, et ego
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ siue malachi. manum ꝓ oꝑib accipite.
Unde &e inmanu aggei. & in manu ierenuȩ
& inmanu moysi factus est sermo dĩ.
In quorum enim manib est iniquitas. & quo¬
rum dextera repleta est munerib. & quorũ
manus plenȩ sunt sanguine: in his ñ fit ser-
mista laetat᷑ dicens. Suꝑ aquas refectionis
licetur. Asꝑgam uos aqua mundissima. Qui
aut̃ peccator est & in ebriatur calice baby.¬
lonio: dicitur de eo. Spinȩ nascunt᷑ in manu
ebriosi. Laix. Ponite suꝑ corda ur̃a. Hoc in
hebraico non habet᷑. sed puto de aggeo addi¬
tum. in quo legimꝰ. Et nunc ponite suꝑ corda
te suꝑ corda ur̃a idest animaduertite & con¬
siderate id qͦd supra dictum est assumptio
uerbi dñi suꝑ isrł in manu angłi eiꝰ. siue di-¬
ligent̃ aduertite quȩ dicenda sunt postea.
utꝰ ea non corporis aurib. sed animi & cordis
intelligentia cognoscatis. & faciatis uobis
thesauros. in quib recipiatis diuitias sermo.¬

Expanded text:
ejus, sive Malachi, manum pro operibus accipite. ejus, sive Malachi, manum pro operibus accipite. Unde et in manu Aggaei, et in manu Jeremiae, et in manu Moysi factus est sermo Dei. In quorum enim manibus est iniquitas, et quorum dextra repleta est muneribus, et quorum manus plenae sunt sanguine, in his non fit sermo mista laetatur, dicens: Super aquas refectionis licetur: Aspergam vos aqua mundissima . Qui autem peccator est, inebriatur calice Babylonio, et dicitur de eo: Spinae nascuntur in manu ebriosi . LXX: Ponite super corda vestra. Hoc in Hebraico non habetur, sed puto de Aggaeo additum, in quo legimus: Et nunc ponite super cordte super corda vestra, id est, animadvertite et considerate, id quod supra dictum est: Assumptio verbi Domini super Israel in manu Angeli ejus. Sive diligenter animadvertite, quae dicenda sunt postea, ut ea non corporis auribus, sed animi et cordis intelligentia cognoscatis, et faciatis vobis thesauros, in quibus recipiatis divitias sermo
Abbreviated transcription (Latin):
NUS UERBI DÑ adisrł
in manu malachi. Locr
Assumptio uerbi dni
suꝑ isrł. in manu angłi
eiꝰ. Quid significoe onus
idest pondus. quod hebra
inaliis ꝓpħis diximꝰ. Nam & naum scribit.
Onus niniue liber uisionis naum elchesei.
rias. Onus uerbi dñi int̾ra adrac & dama¬
sci requiei eius. Et rursum in consequentib
Onus uerbi dñi suꝑ isrł. Iisa itaq simus expla.¬
Natione contenti. & nunc hoc tantum dica.¬
mus. qđ pondus uerbi dnĩ ad isrł siue ut
Lxx. dicunt suꝑ isrł. graue quidẽ sit quia
pondus appellatur. sed consolationis aliqud
habeat᷑. quod non contra isrł. sed adisrł sumit᷑
Aliud est enĩ quando uerbi grã ad illum uel
illum scribimus. aliud quando contra ili
& illum. Quia in altero pars amiciciȩ. it
altero inimiciciarũ aꝑta est confessio. Sa
endumq qđ abducto in captiuitatẽ isrl.
idest decem tribub: indifferent̃ pristino
nomine hȩ duȩ trib iudas & beniamin

Expanded text:
nus verbi Domini ad Israel, in manu Malachi. LXX: Assumptio verbi Domini super Israel, in manu angeli ejus. Quid significet onus, id est, pondus, quod Hebraiin aliis prophetis diximus. Nam et Naum scribit: Onus Ninive: liber Visionis Naum Elcesaei .rias: Onus verbi Domini in terra Adrach, et Damasci requiei ejus . Et rursum in consequentibus: Onus verbi Domini super Israel. Illa itaque simus explanatione 943 contenti: et nunc hoc tantum dicamus, quod pondus verbi Domini ad Israel, sive, ut LXX dicunt, super Israel, grave quidem sit, quia pondus appellatur, sed consolationis aliquid habeat, quod non contra Israel, sed ad Israel sumitur. Aliud est enim quando, verbi gratia, ad illum vel illum scribimus, aliud quando contra illum et illum: quia in altero pars amicitiae, in altero inimicitiarum aperta confessio est. Sciendumque quod abducto in captivitatem Israel, id est, decem tribubus, indifferenter pristino nomine, et duae tribus Juda et Benjamin
Abbreviated transcription (Latin):
facies atq pollutas. & dicimus. Putruerunt
& corruptȩ sunt cicatrices meę. a facie insi.¬
pientiȩ meȩ. Vnde & omĩa illa instercus uer.¬
sa sunt dicente scriptura. Et assumet uos
secum. stercus uidelic& quolitȩ sunt facies
ur̃ȩ. Qui debueramꝰ pleni ac mundi uentre
insolennitatib dĩ. & uel carnes agni come-¬
dere calciati. uel expletis septẽ ebdomadib
fructus oꝑum nr̃oꝵ offerre dõ. uel in taber.¬
naculis huuis scłi uiuere transeuntes &
dicere. aduena sum ego & ꝑegrinus. sicut
om̃s patres mei. Et quia ꝓeo qđ nos uerti¬
mus assumet uos secum. interpretati st̃
septuaginta & assumam uos simul: sub.¬
icitur intelligentia. quod post quã tur.¬
pitudine & ignominia cooꝑti fuerint
sacerdotes. & intellexerint peccatũ suum.
& egerint poenitentiam tunc assumantur
a dño. & hiuc sensui conuenire qđ sequitur.
& cognoscetis quia miserim aduos mandatũ

Expanded text:
facies atque pollutas, et dicimus: Putruerunt facies atque pollutas, et dicimus: Putruerunt et corruptae sunt cicatrices meae, a facie insipientiae meae . Unde omnia ista in stercus versa sunt, dicente Scriptura: Et assumet vos secum stercus, videlicet quo litae sunt facies nostrae, qui debueramus pleni ac mundi venire in solemnitatibus Dei, et vel carnes agni comedere calciati , vel expletis septem hebdomadibus, fructus operum nostrorum offerre Deo vel in tabernaculis hujus saeculi vivere transeuntes, 958 et dicere: Advena sum ego et preregrinus, sicut omnes patres mei . Et quia pro eo quod nos vertimus: assumet vos secum stercus, interpretati sunt Septuaginta, et assumam vos simul, subjicitur intelligentia, quod postquam turpidutine, et ignominia cooperti fuerint sacerdotes, et intellexerint peccatum suum, et egerint poenitentiam, tunc assumantur a Domino, et huic sensui convenire quod sequitur: Et cognoscetis quia ego miserim ad vos mandatum
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ. & in plerisq scripturarũ locis. testa¬
mentunsã uoluntatẽ de functorum sonare.
sed pactũ uiuentium. Uoluit aut̃ dĩ & om̃s
homines. sed precipue sacerdotes maculam
non habere. & siue humerũ. siue brachium
ornare bonis oꝑib. In pectusculo significat᷑
bona conscientia. In lingua. scã confessio
Ut qđ corde credimꝰ ad iusticiam: ore confite.¬
amur ad salutẽ. In uentriculo quoq. nichil
habere mortiferũ. sed qđ nrãm uitam
sustentet ac uegetet. Nisi enĩ cibi uentri.¬
culo coquantur. & eorum sueco corpus irri-¬
getur: attenuatum uirib caret. & fertur
unguere caput nr̃m. & lauare faciem a pec.¬
catõrum sordib ieiunantes. & reuelata facie
dnĩ głam contemplari. nunc dicimꝰ. Confu¬
sio uultus mei oꝑuit me. Et iuxta cam. con¬
cidit facies nr̃a. nec possumꝰ illud implere
quod prȩceptum est. leuate oculos urõs &
uidete. sed stercore uitiorum habemꝰ litas

Expanded text:
mentum, et in plerisque Scripturarum locis, testamentum, et in plerisque Scripturarum locis, testamentum non voluntatem defunctorum sonare, sed pactum viventium. Voluit autem Deus, et omnes quidem homines, sed praecipue sacerdotes, maculam non habere, et sive humerum, sive brachium ornare bonis operibus. In pectusculo significatur bona conscientia: in lingua, sancta confessio: ut quod corde credimus ad justitiam, ore confiteamur in salutem . In ventriculo quoque nihil habere mortiferum; sed quod nostram vitam sustentet ac vegetet: nisi enim cibi in ventriconcoquantur, et eorum succo corpus irrigetur, attenuatum viribus caret, et fertur ungere caput nostrum , et lavare faciem a peccatorum sordibus jejunantes, et revelata facie gloriam Domini contemplari , nunc dicimus: Confusio vultus mei operuit me , et juxta Cain concidit facies nostra , nec possumus illud implere quod praeceptum est: Levate oculos vestros et videte ; sed stercore vitiorum habemus litas
Abbreviated transcription (Latin):
Idisꝑgam uentriculum suꝑ faciẽ ur̃am. uen-¬
triculum solennitatũ ur̃arũ. & suscipiam
uos simul. & cognoscetis quia ego misi ad
uos mandatũ hoc: ut esset testamentũ meũ
sanctiora putatis in lege. & uobis a dõ ꝓ
uirtutũ munere ex hostus condonata.
tati sunt idest armũ animalis dextrum:
culum. siue uixta hebreos stercus idest
lum. & ea quȩ in leuitico describunt᷑. accipie¬
bant ex hostiis sacerdotes. Quȩ omĩa ꝓ pec.¬
catis eors se abicere & infacies sacerdotum
mittere contestat᷑: ut scilicet tales sint qui
offerunt. qualia & illa quȩ offerunt᷑. Et
assumet uos inquit secum. idest stercus so.¬
lennitatũ ur̃arũ. ut foetentes facies putrida
uos abicio intelligatis ipsum esse me qui
esset pactũ meũ siue testamentũ eũ leui: &
ȩterno michi sacerdotio ministraret. Notan¬
dum qđ brith uerbum hebraicũ: aquila
CINETIL NI idest pactũ interpretetur.

Expanded text:
dispergam ventriculum super faciem vestram, vendispergam ventriculum super faciem vestram, ventriculum solemnitatum vestrarum, et suscipiam vos simul: et cognoscetis, quia ego misi ad vos mandatum hoc, ut esset testamentum meum sanctiora putatis in Lege, et vobis a Deo pro virtutum munere ex hostiis condonata: tati sunt, id est, armum animalis dextrum. culum; sive juxta Hebraeos, stercus, id estlum, et ea quae in Levitico describuntur, accipiebant ex hostiis sacerdotes . Quae omnia pro peccatis eorum se abjicere, et in facies sacerdotum mittere contestatur , ut scilicet tales sint qui offerunt, qualia et illa 957 quae offeruntur. Et assumet vos, inquit, secum, id est, stercus solemnitatum vestrarum, ut fetentes facies putida quod vos abjicio, intelligatis ipsum esse me, qui esset pactum meum sive testamentum cum Levi, et aeterno mihi sacerdotio ministraret. Notandum, quod BRITH   verbum Hebraicum, Aquila συνθήκην, id est, pactum interpretatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ingentib. mittat in illos egestatẽ bonoꝵ.
omniũ. &e benedictiones eorsꝰ uertat iN
maledictionẽ. Qui sanitate abutunt᷑ in
libidinẽ. & diuitias uertunt in luxuriã.
bonamq famam sordida conuersatione
deturpant: hi benedictiones dĩ mutant
inmaledictionẽ. Uel certe quia ad sacerdo¬
tes ꝓprie mandatũ est: uertuntur bene.¬
dictiones eorum in maledictionẽ. quando
non benedicunt scis ex integro cordis affe.¬
ctu sic̃ isaac iacob. & iacob patriarchi s. ce
moises duodecim tribub:. sed ꝑdulces sermo.¬
nes &e benedictiones decipiunt corda in noce¬
ntium. & qui inique agunt benedicunt᷑ ab
eis. adulant᷑q peccatorib dum modo diui.¬
uos: & semitas pedum ur̃ors supplantant.
Ecce ego ꝓiciam uob̾ brachium: &e disꝑgam
suꝑ uultum ur̃m stercus solennitatũ ur̃a.¬
rum. & assumet uos secũ. & scietis quia
Imeum cum leui dicit dñs exercituum.
Lxx. Ecce ego separabo uobis humerũ. &

Expanded text:
in gentibus, mittat in illos egestatem bonorum in gentibus, mittat in illos egestatem bonorum omnium, et benedictiones eorum, vertat in maledictionem. Qui sanitate abutuntur in libidinem, et divitias vertunt in luxuriam, bonamque famam sordida conversatione deturpant, hi benedictiones Dei mutant in maledictionem. Vel certe, quia ad Sacerdotes proprie mandatum est, vertuntur benedictiones eorum in maledictionem, quando non benedicunt sanctis ex vero cordis affectu, sicut Isaac Jacob, et Jacob patriarchis, et Moyses duodecim tribubus , sed per dulces sermones et benedictiones decipiunt corda innocentium , et qui inique agunt benedicuntur ab eis, adulanturque peccatoribus dummodo divivos, et semitas pedum vestrorum supplantant . Ecce ego projiciam vobis branchium, et dispergam super vultum vestrum stercus solemnitatum vestrarum, et assumet vos meum cum Levi, dicit Dominus exercituum. LXX: Ecce ego separabo vobis humerum, et
Abbreviated transcription (Latin):
Si offerentes munus ad altare. & recordati
non ante ꝑgimus & satis ei facimus. Unde
& apłs p̃cipit. Uolo gͦ uiros orare in om̃i loco.
leuantes scãs manus. sine ira & disceptatio.¬
ne. Pastorq cogitationũ nr̃arũ atq uirtu¬
tum sensus est: de quo incentesimo scđo psal.¬
mo dr̃. Benedic anima mea dño. & omĩa
quȩ intra me sunt nomini scõ eiꝰ. Qui si gre¬
gem suum bene rexerit. implet᷑ in eo illa
benedictio. Benedicta arm̃ta boum tua.¬
rum: &e greges ouium tuarũ. Sin aut̃ ha-¬
bens naturalit̃ masculũ. id est forte. rigi-¬
dum ac robustum.immolet uel nimia
mollitia femineũ atq lasciuum. uel di¬
uersis an mȩ ꝑturbationib debile atq cor¬
ruptum : sentiet inse esse completum quod
scriptum est. Potentes potent̃ tormenta
patient᷑. Et cui plus dederint: plus exigent
abeo. Unde ꝓprie sacerdotib dr̃. quod si au-¬
dire noluerint. & corde retinere. ut dent

Expanded text:
si offerentes munus ad altare, et recordati si offerentes munus ad altare, et recordati non ante pergimus, et satis ei facimus . Unde et Apostolus praecipit: Volo ergo viros orare in omni loco, levantes sanctas manus sine ira et disceptatione . Pastorque cogitationum nostrarum atque virtutum sensus est, de quo in centesimo secundo Psalmo dicitur: Benedic, anima mea, Domino, et omnia quae intra me sunt nomini sancto ejus. Qui si gregem suum bene rexerit, impletur in eo illa benedictio: Benedicta armenta boum tuorum, et greges ovium tuarum . Sin autem habens naturaliter masculum, id est, forte, rigidum ac robustum, immolet leve vel nimia mollitia femineum atque lascivum, vel diversis animae perturbationibus debile atque corruptum, sentiet in se completum esse quod scriptum est: Potentes potenter tormenta patientur . Et: Cui plus dederint, plus exigent ab eo . Unde proprie sacerdotibus dicitur, quod si audire noluerint, et corde retinere, ut dent
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur. Hoc est enĩ qđ dic̃. Non posiustis
suꝑ cor. Possumꝰ maledictũ & dolosũ acci-¬
ꝑe popłm uideoꝵ. qui cum haberet in grege
suo masculum dñm saluatorẽ. & immacu.¬
laret atq susciꝑet arietem. qui hȩrebat
excornib inuirgulto sabech: hoc facere no.¬
luit sed immolat debile dño. crucifigens
saluatorẽ & eligens baraban: latrocinu &e
seditionis auctorẽ. qui iuxta mysticos in.¬
tellectus refert᷑ ad diabolum. Illisq contẽ¬
nentib & prę̧ferentib diabolũ saluatori.
nomen xp̃i horribile est ingentib quȩ
passionẽ eiꝰ susceꝑunt. & eum formidoloso
honore uenerantur. De nobis quoq dicipo.¬
test. si creati a dõ sapientes. habentesq natu.¬
ram satis congruam disciplinis. nr̃m negle.¬
gamus ingenium & nos dedamꝰ uitus atͦq
luxuriȩ & habentes masculũ immolemus
debile dño. Debilis aut̃ est & maculata
nra oratio: quando ira. inuidia inimici¬
ciis. & alia animi ꝑturbatione corrũpit᷑.

Expanded text:
t enim quod dicitur: non posuistis super cor. 955 Possumus maledictum et dolosum accipere populum Judaeorum, qui cum haberet in grege suo masculum Dominum Salvatorem, et immacularet atque susciperet arietem, qui haerebat ex cornibus in virgulto Sabec , hoc facere noluit; sed immolat debile Domino, crucifigens Salvatorem, et eligens Barabbam latrocinii et seditionis auctorem , qui juxta mysticos intellectus refertur ad diabolum: illisque comtemnentibus, et praeferentibus diabolum Salvatori, nomen Christi horribile est in gentibus, quae passionem Domini susceperunt, et eum formidoloso honore venerantur. De nobis quoque dici potest: Si creati a Deo sapientes, habentesque naturam sacris congruam disciplinis, nostrum negligamus ingenium, et nos dedamus vitiis atque luxuriae, et habentes masculum, immolemus debile Domino. Debilis autem est, et maculata nostra oratio, quando ira, invidia, inimicitiis, et alia animi perturbatione corrumpitur:
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. hoc est malachi: quod angłs dni appel-¬
latur. Angłs autẽ idest nuncius. sacerdos
dĩ uerissime dr̃. quia dĩ & hominũ seque¬
ster est. eiꝰq ad popłm nunciat uoluntatẽ.
& iecirco in sacerdotis pectore rationale est:
& in rationali doctrina & ueritas ponitur.
ut discamus sacerdotẽ doctum esse debere.
& p̃conẽ dominicȩ ueritatis. Quidam hoc
quod ad leui & ꝑleui ad sacerdotes dr̃: falso
putant intelligendũ esse de.xp̃o. ñ respici-¬
entes ea quȩ sequunt᷑. ꝑsonȩ. xp̃i esse contra¬
ria. Uos aut̃ recessistis de uia: & sca.

Expanded text:
Dei, hoc est, Malachi, quod angelDei, hoc est, Malachi, quod angelatur; angelus autem, id est, nuntius, sacerdos Dei verissime dicitur, quia Dei et hominum sequester est, ejusque ad populum nuntiat voluntatem: et idcirco in sacerdotis pectore rationale est , et in rationali doctrina et veritas ponitur, ut discamus, sacerdotem doctum esse debere, et praeconem dominicae veritatis. Quidam hoc quod ad Levi et per Levi ad sacerdotes dicitur, falso putant intelligendum esse de Christo, non respicientes ea quae sequuntur, personae Christi esse contraria. Vos aut
Abbreviated transcription (Latin):
cȩteros pacificet. nulliusq ꝑsonam accipiat
iniudicio. & iecirco ambulet cumdõ. sicut
ambulauit enoch qui trans latus est addm̃.
iquitate. Qui sacerdos est & non corripit
delinquentes. sacerdotis officiũ prȩteriit.
Labia sacerdotis custodient scientiã. NoN
dixit prȩferent sed custodient. ut loquant᷑
intempore: dentq conseruis cibaria intem.¬
pore suo. Et legem exore eiꝰ requirent. INi
aggeo hoc idem scribit᷑. Int̾rogate sacerdoteᷤᷤ
rantiã in cęceris diligentẽ & in scripturis
scĩs optendertꝰ negles entẽ frustra iactat
dignitatẽ. euius oꝑa non exhibet. Hoc est
quod apłs paulus seribit ad titum. Ut potenꝰ
sit exhortari in doctrina sana. & contradi.¬
centes reuincere. Et ad timotheum. Qm̃ ab
infantia sacras litteras nosti. quȩ te possint
instruere ad salutẽ. ut peccantes corã om̃ib
arguat. Sequitur. Quia angłs dnĩ exercitu.¬
umꝰ est. Ex ponit nom̃ suum etras sacerdos

Expanded text:
caeteros pacificet, nulliusque personam accipiat caeteros pacificet, nulliusque personam accipiat in judicio, et idcirco ambulet cum Deo, sicut ambulavit Enoch, qui translatus est ad Domios avertit ab iniquitate. Qui sacerdos est, et non corripit delinquentes, sacerdotis officium praeterit. Labia sacerdotis custodient scientiam: non dixit, proferent, sed, custodient, ut loquantur in tempore, dentque conservis cibaria in tempore suo, Et legem requirent ex ore ejus. In Aggaeo hoc idem scribitur: Interrogate sacerdotes lrantiam in caeteris diligentem, in Scripturis sanctis obtenderit negligentem, frustra jactat dignitatem, cujus opera non exhibet. Hoc est quod apostolus Paulus scribit ad Titum: Ut potens sit exhortari in doctrina sana, et contradicentes revincere . Et ad Timotheum: 960 Quoniam ab infantia sacras litteras nosti, quae te possint instruere ad salutem, ut peccantes coram omnibus arguas . Sequitur: Quia angelus Domini exercituum est. Exponit nomen suum Ezras sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
filius eleatar filii aaron sacerdotis. requie.¬
est telum meum contra eos. & non ꝑdidi filios
stamentum pacis. & erit ipsi & semini eius
post eum testamentum sacerdotii sempit̃ni.
quȩ dicit. Ego sum uita. & enim uita nr̃a cũ
xp̃o abscondita est in dõ: de quo possumꝰ dice¬
re qđ & ipse pa x nr̃a sit: apło confirmante.
siue subtraherent se atq contraherent mentis
formidinẽ horrore corporis indicantes. iuxta
illud quod scriptum est. Suꝑ quẽ requiescã.
nisi suꝑ humilẽ & quietum. & trementẽ uer-¬
ba mea : Lux ueritatis fuit in ore eiꝰ. hoc :÷
doctrina popłors quȩ in sacerdote nullo de¬
bet mendacio deturpari. sed tota de ueritatis
fonte ꝓcedere. Et miquitas non est inuenta
inlabiis eiꝰ: ut imitetur dnm suũ de quo dr̃.
Qui peccatum nonfecit: nec dolus inuentus
est in ore eius. In pace & in equitate ambula-¬
uit mecũ. ut & ipse in se pacem habeat. &

Expanded text:
filius Eleazar, filii Aaron sacerdotis, requiefilius Eleazar, filii Aaron sacerdotis, requieest zelum meum contra eos, et non perdidi filios stamentum pacis, et erit ipsi et semini ejus post eum testamentum sacerdotii sempiterni:quae dicit: Ego sum vita . Etenim vita nostra cum Christo abscondita est in Deo : de quo possumus dicere, quod et ipse pax nostra sit, Apostolo confirmante: sive subtraherent se atque contraherent, mentis formidinem horrore corporis indicantes, juxta illud quod scriptum est: Super quem requiescam, nisi super humilem et quietum et trementem verba mea ? Lex veritatis fuit in ore ejus, hoc est, doctrina populorum, quae in sacerdote nullo debet mendacio deturpari; sed tota de veritatis fonte procedere. Et iniquitas non est inventa in labiis ejus, ut imitetur Dominum suum, de quo dicitur: Qui peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus . In pace et in aequitate ambulavit mecum, ut et ipse in se pacem habeat, et
Abbreviated transcription (Latin):
S&e multos auertit ab iniquitate. labia
Senĩ sacerdotis custodiunt scientiam: &
Ilegem requirunt exore eiꝰ. quia angłs
dñi exercituum est. L.xx. Testamentũ
meum fuit cum eo uitȩ & pacis: & dediei
ut timore timeret me. & a facie nominis mei
ce dirigens ambulauit mecum. & multos
Iconuertit ab iniquitate. qm̃ labia sacerdotis
custodiunt scientiam: & lex requiret᷑ ex
Sore eius. quia angłs dñi omĩpotentis est.
Describitur exꝑsona dĩ ꝑfecti officiũ sacerdo¬
tis. qualis esse debeat: & qualem eum esse
uoluerit qui esse p̃cepit. Supra enĩ dixerat.
ut esset pactum meĩ cum leui: dicit dñs exer¬
cituum. & ꝑleui patriarchen ꝑuenit adposte¬
ros. a aron. eleazarum. phinces. & cȩteros qui
de eius stirpe generati sunt. Nunc infine ait.
Irritum fecistis pactũ eum leui dic̃ dñs exercitu¬
um. Ex quo ꝑspicuum est. omẽ qđ dr̃ ꝑleui ad
Legimꝰ in numeris de phinees: qui tamri cum
scorto madianitide pugione ꝑcussit. Phinees

Expanded text:
ate. Labia enim sacerdotis custodient scientiam, et Legem requirent ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est. LXX: Testamentum meum fuit cum eo vitae et pacis, et dedi ei timorem ut timeret me, et a facie nominis mei ce dirigens ambulavit mecum, et multos convertit ab iniquitate. Quoniam labia sacerdotis custodient scientiam, et lex requiretur ex ore ejus: quia angelus Domini omnipotentis est. Describitur ex persona Dei, perfecti officium sacerdotis, qualis esse debeat, et qualem eum esse voluerit, qui esse praecepit. Supra enim dixerat: Ut esset pactum meum cum Levi, dicit Dominus exercituum; et per Levi patriarcham pervenit ad posteros, Aaron et Eleazarum, Phinees et caeteros, qui de ejus stirpe generati sunt: nunc in fine ait: Irritum fecistis pactum Levi, dicit Dominus exercituum. Ex quo perspicuum est, omne quod dicitur perLegimus in Numeris de Phinees, qui Zamri cum scorto Madianitide pugione percussit: Phinees
Abbreviated transcription (Latin):
usq adminorẽ. Et apꝓpinquauit sermo ad
regẽ niniues: & surrexit de throno suo. &
abstulit stolã suã a se. &e cooptꝰ est sacco. &
sedit incinere. Et p̃dicatũ est & dictũ est in¬
niniue a rege. & abomĩb maiorib eiꝰ dicens.
Homines. & iumenta. & boues. & oues. ñ gustent
quicquã nec pascant᷑: & aquã ñbibant. Et co¬
opti sunt saccis homines. & iumenta. & elama¬¬
uer̃ ad dm̃ uehem̃t̃. Et reuersus est unusqͥsq
de uia sua mala. & abiniquitate quȩ erat in
manib eoꝵ dicentiũ. Quis scit si poenitentiã

Expanded text:
us? LXX: Et appropinquavit sermo ad regem Ninive et surrexit de throno suo, et abstulit stolam suam a se, et coopertus est sacco, et sedit in cinere, et praedicatum est Ninive a rege, et ab omnibus majoribus ejus, dicentibus: Homines et jumenta et boves et oves non gustent quidquam, nec pascantur, et aquam non bibant: et cooperti sunt saccis homines et jumenta, et clamaverunt ad Dominum vehementer, et reversus est unusquisque de via sua mala, et ab iniquitate quae erat in manibus eorum dicentium: Quis scit si converta
Abbreviated transcription (Latin):
Qunde uenis & de qua regione. &e de quo popło
estũ. Et dixxit adeos. Hebreus ego sum. &
dnm̃ dm̃ cȩli ego timeo. qui fecit mare & ari¬¬
dam. Et timuer̃ uiri timore magno: & dixer̾
adeum. Quid hoc fecisti : Cognouerant enim
eis. & dixer̃ ad eũ. Quid tibi faciemꝰ. & quie¬
scet mare a nobis: Quia mare ibat &e suscita¬
bat magis fluctus. Et dixit ionas ad eos.¬
Tollite me &e mittite me in mare. & quiescae
mare a uobis. Ego enim noui. qđ ꝓpt̃ me flu¬
ctus magni cont̾ra uos sunt. Et conabantur
uiri ut reuerterent᷑ ad t̾rã. & non poterant.
quia mare ibat. & insurgebat magis contra

Expanded text:
ex quo populo es tu? Et dixit ad eos: Hebraeus ego sum, et Dominum Deum coeli ego timeo, qui fecit mare et aridam. Et timuerunt viri timore magno, et dixerunt ad eum: Quid hoc fecisti? Cognoverant enim LXX: Et dixerunt ad eum, quid tibi faciemus, et quiescet mare a nobis? quia mare ibat, et suscitabat magis fluctus. Propttollite me, et mittite me in mare, et quiescet mare a vobis: ego enim novi quod propter me fluctus magni contra vos sunt. viri, ut reverterentur ad terram, et non poterant, quia mare ibat, et insurgebat magis contra
Abbreviated transcription (Latin):
nonne isti sunt sermones mei. cũ adhuc essem
in t̾ra mea. Propt̾ea occulte uolui fugere iN
tharsis. Scio enĩ qđ tũ misericors es & misera¬
tor. patiens & multȩ miserationis. & agens
poenitentiã suꝑmalicus. Et nunc dñator dñe
tolle animã meã. quia melius est mͥ mori qͣm
contristatꝰ es tu: Ꝙ egressus est ionas de ciuita¬
te. & sedit contra orientẽ cuuitatis: & fecit sibi¬
met umbraculũ & sedebat subt̃ illud inum¬
bra. donec uideret quid accideret ciuitati.
caput ionȩ. ut esset umbraculũ suꝑ caput eius
ce ꝓtegeret eũ a malis suis. Lȩtatusq est ionas
suꝑ cucurbita gaudio magno. Et prȩcepit¬
ds̃ uermi in crastinũ. & ꝑcussit cucurbitã. &
arefacta est. Statimq ut ortus est sol: pͣcepit
ds̃ sp̃ui ardoris urenti. & ꝑcussit sol suꝑ caput
ionȩ. & angustiatꝰ est & teduit eũ animȩ
suȩ & dixit. M elius est michi mori quã uiuere.¬
Et dix̃ dñs ds̃ adionam. Si ualde contristaris tũ

Expanded text:
nonne isti sunt sermones mei, cum adhuc essem in terra mea? propterea praeoccupavi fugere in Tharsis. Scio enim quod tu misericors et miserator, patiens et multae miserationis, et agens poenitentiam super malitiis, et nunc, dominator Domine, tolle animam meam a me, quia melius est mihi mori, quam irasceris tu? Et egressus est Jonas de civitate: et sedit contra orientem civitatis. Et fecit sibimet umbraculum: et sedebat subter illud in umbra donec videret: quid acciderit civitati. caput Jone: ut eet protegeret eum a suis malis: laetatusque est Jonas super cucurbita gaudio magno. In hocDeus vermi mane in crastinum, et percussit cucurbitam, et arefacta est: statimque ut ortus est sol, praecepit Dominus spiritui ardoris urenti, et percussit sol super caput Jonae, et angustiatus est, et taeduit eum animae suae, et dixit: Melius est miEt dixit Dominus Deus ad Jonam, valde contristaris tu
Abbreviated transcription (Latin):
to uob̾ frumentũ & uinũ & oleũ. & reple¬
biminin eo. & ñ dabo uos ultra opprobriũ
ingentib. & eũ qui ab aquilone est ꝓcul
faciam a uobis. & expellam eum in terrã inuiã
& desertam. Faciem eius contra mare orientale
& extremũ eius ad mare nouissimũ. & ascen¬
det foetor eiꝰ. & ascendet putredo illius: quia
suꝑbe egit. Noli timere t̾ra. Exulta & lȩtare.
re animalia regionis. quia germinauerunt
speciosa deserti. Quia lignum attulit fructum
suum. ficus & uinea dederunt uirtutẽ suam.
quia dedit uobis doctorẽ iusticie. Et descen¬
dere faciet aduos ymbrẽ matutinũ & seroti¬
num. sic̃ in principio. & implebunt᷑ areȩ
frum̃to. & redundabunt torcularia uino &
oleo. Et reddam uob̃ annos quos comedit lo¬
custa. & brucus &e rubigo & eriica. fortitudo
mea magna quã misi inuos. Ꝙ comedetis¬

Expanded text:
492 vobis frumentum, vinum, et oleum, et replebimini ex eo, et non dabo vos ultra opprobrium in Gentibus. Et eum qui ab Aquilone est, procul faciam a vobis: et expellam eum in terram inviam et desertam faciem eius contra mare orientale et extremum eius ad mare novissimum et ascendet fetor eius et ascendet putredo eius quia superbe egit noli timere terra re, animalia regionis; quia germinaverunt speciosa deserti; quia lignum attulit fructum suum: ficus et vinea dederunt virtutem suam.quia dedit vobis doctorem justitiae, et descendere faciet ad vos imbrem matutinum et serotinum, sicut a principio. Et implebuntur areae frumento, et redundabunt torcularia vino et oleo. Et reddam vobis annos, quos comedit locusta, bruchus, rubigo eruca: fortitudo mea magna, quam misi in
Abbreviated transcription (Latin):
& uob tyrus & sydon & omĩs t̾minus
palestinoꝵ. Nunquid ultionẽ uos re̾detis
michi: & siulciscimini uos contra me: cito
uelocit̾ reddam uicissitudinẽ uob suꝑ caput
urm. Argentũ enĩ meũ & aurũ tulistis: &
desiderabilia mea & pulcherrima intulistis

Expanded text:
 Tyrus et Sidon, et omnis terminus Palaestinorum? Nunquid ultionem vos reddetis mihi? Et si ulciscemini vos contra me, cito velociter reddam vicissitudinem vobis super caput vestrum. Argentum enim meum, et aurum tulistis: et desider
Abbreviated transcription (Latin):
& quasi equites sic current. Sicut sonitus
quadrigarũ suꝑ capita montiũ exilient.
sicut sonitus flamme ignis deuorantis sti¬¬
pulam. uelut popłs fortis prȩparatus ad
proelium. A facie eius cruciabuntur populi.
om̃s uultus redigent᷑ in ollã. Sic̃ fortes cur¬
rent. quasi uiri bellatores ascendent murũ.
Uiri in iiis suis gradient᷑. & ñ declinabunt a
semitis suis. Unusqͥsq frẽm suum ñ coartabit.
singuli incalle suo ambulabunt. Sed & ꝑfe
nestras cadent. & non demolient᷑. Urbẽ ingre¬
dient᷑. in muro current. domos conscendent.
ꝑfenestras intrabunt quasi fur. A facie euis
contremuit t̾ra. moti sunt cęli. Sol & luna
obtenebrati st̃. & stellȩ retra rer̾ splendorẽ
suũ. & dñs dedit uocẽ suam ante faciem
exercitꝰ sui. quia multa sunt nimis castra
eiꝰ. quia fortia & facientia uerbũ eiꝰ. Magnꝰ¬

Expanded text:
 quasi equites sic current sicut sonitus quadrigarum super capita montium exilient sicut sonitus flammae ignis devorantis stipulam velut populus fortis praeparatus ad proelium a facie eius cruciabuntur populi omnes vultus redigentur in ollam sicut fortes current quasi viri bellatores ascendent murum vir isemitis suis. Unusquisque fratrem suum non coarctabit, singuli in calle suo ambulabunt: Sed et per fenestras cadent, et non demolientur. Urbem ingredientur, in muro current: Domos conscendent, per fenestras intrabunt quasi fur. A facie ejus contremuit terra, moti sunt coeli. sol et luna tenebrati sunt, et stellae retraxerunt splendorem suum. Et Dominus dedit vocem suam ante faciem exercitus sui, quia multa sunt nimis castra ejus, quia fortia et facientia verba Al.
Abbreviated transcription (Latin):
scã. & alieni ñ transibunt ꝑeam amplius. ft erit.
Indie illa stillabunt montes dulcedinẽ. & colles
fluent lacte. & ꝑom̃s riuos uida ibunt aque.
Et fons de domo dnĩ egrediet᷑ & irrigabitꝰ
torrentẽ spinarũ. Aegyptus indesolationem
erit. & idumea indesercũ ꝑditionis. peo quod
iniqua egerunt infilios uida. &e effuderunt
sanguine in nocentẽ int̾ra sua. Et iudea in

Expanded text:
m amplius et erit in die illa stillabunt montes dulcedinem et colles fluent lacte et per omnes rivos Iuda ibunt aquae et fons de domo Domini egredietur et inrigabit torrentem Spinarum Aegyptus in desolatione erit et Idumea in desertum perditionis pro eo quod inique egerint in filios Iuda et effuderint sanguinem innocentem in
Abbreviated transcription (Latin):
saluus erit. Quia in monte syon & inierłm
erit saluatio sic̃ dix̃ dñs. & in residuis qͦs
dñs uocauerit. Quia ecce indieb illis & in
tempore illo cum conuertero captiuitatem
uida & ierłm: congregabo om̃s gentes &
deducã illas inuallẽ iosaphat. & disceptabo

Expanded text:
salvus erit quia in monte Sion et in Hierusalem erit salvatio sicut dixit Dominus et in residuis quos Dominus vocaverit quia ecce in diebus illis et in tempore illo cum convertero captivitatem Iuda et Hierusalem congregabo omnes gentes et deducam eas in valle Iosaphat et dis
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ur̃i lȩticia & exultatio: Computruer̃t
iumenta instercore suo. demolita sunt hor¬
rea. dissipate sunt apothecȩ. qm̃ confusũ
est triticum. Quid ingemuit animal. mu.¬
gierunt greges armenti. quia non est pascua
eis Sed & greges pecorum disꝑierunt. Ad
te dñe clamabo. quia ignis comedit specio¬
sa deserti. & flamma succendit omĩa ligna
regionis. Sed & bestiȩ agri quasi area sitiens
ymbrem suspexerunt ad te. qm̃ exiceati st̃
fontes aquarũ & ignis deuorauit speciosa
deserti. Canite tuba insyon. ululate in mon¬
te scõ meo. Conturbent᷑ om̃s habitatores
t̃rȩ. quia uenit dies dñĩ. quia ꝓpe est dies¬

Expanded text:
erunt jumenta in stercore suo, demolita sunt horrea, dissipatae sunt apothecae: quoniam confusum est triticum. Quid ingemuit animal, mugierunt greges armenti? Quia non est pascua eis: sed et greges pecorum disperierunt. Ad te, Domine, clamabo: quia ignis comedit speciosa deserti et flamma succendit omnia ligna regionis sed et bestiae agri quasi area sitiens imbrem suspexerunt ad te quoniam exsiccati sunt fontes aquarum et ignis devoravit speciosa deserti canite tuba in Sion ululate in monte sancto meo conturbentur omnes habitatores terrae quia venit dies Domi
Abbreviated transcription (Latin):
pubertatis tuȩ. Perut sacrificium & libatio
dedomo dñi. & luxerunt sacerdotes mini.¬
stridnĩ. Depopulata est regio. luxit humꝰ.
qm̃ deuastatum est triticum. confusũ est ui.¬
num. el anguit oleum. Confusi sunt agricolȩ.
ululauerunt uinitores suꝑfrum̃to & hor¬
deo. quia ꝑut messis agri. Uinea confusa est.
& ficus elanguit. malogranatũ & palma
& malum & omĩa ligna agri aruerunt:

Expanded text:
uae  Al. tuae. Periit sacrificium et libatio de domo Domini: luxerunt sacerdotes ministri Domini. Depopulata est regio, luxit humus: Quoniam devastatum est triticum, confusum est vinum, elanguit oleum: Confusi sunt agricolae, ululaverunt vinitores super frumento et hordeo, quia periit messis agri. Vinea confusa est et ficus elanguit: malogranatum, et palma, et malum, et omnia ligna
Abbreviated transcription (Latin):
ipse filius subiciet᷑ ei qui sibi subiecit omĩa.
& in subiestis omĩb. uidebit᷑ & ipse subiectꝰ.
Sed cum hoc fuerit impletũ: ponet eũ ds̃ qͣsi
signaculum in manu sua. Nunc aut̃ signa
& forma substantiȩ eiꝰ. ut quicunq credide¬
rit indm̃. hoc quasi anulo consignetur.
Obsecro te lector. ut ignoscas celeri sermone
dictanti. nec requiras eloquii uenustatem.
quã multo tempore hebree linguȩ studio ꝑdi¬
di. Quanquã me a lecto semꝑ infantẽ & mu¬
tum fuisse autumet. Cui ego dicã. Dñs da-¬
bit euangeli tanti uerbũ: uirtutẽ multam.¬

Expanded text:
ipse filius subjicietur ei qui subjecit sibi omnia, et in subjectis omnibus videbitur et ipse subjectus. Sed cum hoc fuerit impletum, ponet illum Deus quasi signaculum in manu sua: Hunc enim signavet forma substantiae ejus: ut quicumque crediderit in Deum, hoc quasi annulo consignetur. Obsecro te, lector, ut ignoscas celeri sermone dictanti, nec requiras eloquii 774 venustatem, quam multo tempore Hebraeae linguae studio perdidi: quamquam me Alecto semper infantem ac mutum fuisse autumet. Cui ego dicam: Dominus dabit verbum evangelizanti, virtutem multam
Abbreviated transcription (Latin):
& iesu sacerdote. ipse enim & rex est &e sa.¬
cerdos. qđ non dixerit ⁊orobbabel & iesus
timuerunt. sed audientib torobbabel &
iesu & popło uerba aggei ꝓpħȩ. quȩ uer¬
ba sunt dñi. solus popłs timuit. a facie
dnĩ. id est sola multitudo quȩ necdum
in unum & ꝑfectum uirum uenerat. nec
sp̃ui copulata id esse ualebat qđ sp̃s.
Timuit aut̃ popłs a facie dnĩ. sciens quia
facies dni suꝑfacientes mala. ut ꝑdat de
terra memoriam eors. Et dixit
aggeus nuncius dñi. de nunciis dñĩ po-¬

Expanded text:
et Jesu sacerdote ipse enim et rex est et saet Jesu sacerdote ipse enim et rex est et sacerdos, quod non dixerit, Zorobabel et Jesus timuerunt, sed, audientibus Zorobabel et Jesu et populo verba Aggaei prophetae, quae verba sunt Domini, solus populus timuit a facie Domini, id est, sola multitudo, quae necdum in unum et perfectum virum venerat, nec spiritui copulatus id esse meruit quod spiritus. Timuit autem populus a facie Domini, sciens quod facies Domini super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum . Et dixit Aggaeus nuntius Domi
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. uel ęccłam dñi quȩ intecta & diruta
est instaurare. Quoꝵ sepe uita & uitȩ ser¬
mo congruus scandalizat plurimos &̾
de ȩccła ꝓicit. & ad solitudinẽ ꝑꝰ aoͣmũ dĩ
Nec hȩc dicimus quo uniuersos generaliter
accusemꝰ. se quo in omĩ officio & gradu sint
alii qui edificent & alii qui destruant
templũ dĩ. & ꝓpt̃ eorũ uitiũ nec cęli rorẽ
nec t̾ra det germen. siccetur humꝰ. montes
areant. triticũ & uinũ & oleũ & omĩ a
quȩ t̾ra gignit. homines quoq ipsi & iu-¬
menta &ꝰ uniuersus laborlmanuũ in
sectante gladio & siccitate uel uento¬
urente dispereant. Et audiuit zorob.¬
babel filius salathiel. & iesus filius iosedech
sacerdos magnus & om̃s reliquie popłi uo¬
cem dĩ sui & uerba aggei ꝓpħȩ. sicut misit
eum dñs ds̃ eoꝵ ad ipsos. & timuit popłs
a facie dnĩ. Diligent̃ attende. ꝓpt̾ duas in.¬
telligentias saluatoris in zoroblubel duce

Expanded text:
Dei, vel Ecclesiam Domini, quae intecta et diruta Dei, vel Ecclesiam Domini, quae intecta et diruta est, instaurare: quorum saepe vita et sermo incongruus scandalizat plurimos, et de Ecclesia ejicit, et ad solitudinem perducit domum Dei. Nec haec dicimus quo universos generaliter accusemus, sed quod in omni officio et gradu sint alii qui aedificent, et alii qui destruant templum Dei, et propter eorum vitium nec coeli rorem, nec terra det germen, siccetur humus, montes areant, triticum, et oleum, et omnia quae terra gignit, homines quoque ipsi et jumenta, et universus labor manuum, secante gladio, et siccitate, vel ventourente dispereant. Et audivit Zorobabel filius Salathiel, et Jesus filius Josedec sacerdos magnus, et omnes reliquiae popmisit eum Dominus Deus eorum ad eos, et timuit populus a facie Domini. Diligenter attende, propter duas intelligentias Salvatoris in Zorobabel duce
Abbreviated transcription (Latin):
conciliabula deceptis popłis blandiuntur.
Congrue quis dixerit. Panẽ illoꝵs panem. ẽẽ.
luctus. & furorem draconũ. ẽẽ. uinum eoꝵs.
furorẽ aspidum in sanabilẽ. Oleũ quoq
reꝓmissionẽ de cȩlestib. qua sibi uigunt
discipłos & laborũ premia pollicentur.
quã detestat᷑ ꝓpħa dicens. Oleum peccatoris
non impinguet caput meum. Sed & alia quȩ
absq auctoritate &e testimoniis scriptura¬
rũ quasi traditionẽ apłicam sponte reꝑiuint
atq confingunt. disꝑdit gladius dĩ. Homi¬
nes aut̃ & umenta. uł. Ao̾tͦ i c̃ copͥcͥ.¬
eoꝵ accipiamus : uel certẽ rationabiles in
suã. & uł maxime de taciani radice cre-¬
scentes. suꝑ huiuscem odi laborib audiunt.
Tanta passi estis sine causa. Hȩc aut̃ uniuer¬
sa quȩ dixi possunt & de eccłȩ rectorib
intelligi. qui edificantes carnalẽ domum.
liberisq suis & possessionib ꝓuidentes.
ñ curant uel in seipsis ex truere templum

Expanded text:
conciliabula deceptis populis blandiuntur: conciliabula deceptis populis blandiuntur: Congrue quis dixerit panem illorum esse panem luctus, et furorem draconum esse vinum eorum, et furorem aspidum insanabilem: Oleum quoque, repromissionem de coelestibus, quo quasi ungunt discipulos, et laborum praemia pollicentur, quae detestatur propheta, dicens: Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum , Sed et alia quae absque auctoritate et testimoniis Scripturarum quasi traditione apostolica sponte reperiunt atque confingunt, percutit gladius Dei; homines autem et jumenta, vel eorum accipiamus. Vel certe rationabiles in suam, et vel maxime de Tatiani radice crescentes, super hujuscemodi laboribus audiunt: Tanta passi estis sine causa. Haec autem universa quae dixi, possunt de Ecclesiae rectoribus intelligi, qui aedificantes carnalem domum, liberisque suis et possessionibus providentes, non curant, vel in seipsis exstruere templum