comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in carcerib intorm̃tis. multa dura xꝑia¬
ni paterent᷑. Ne in his gͦduris deficerent:
cipiat a domo dei. Et siinitiũ a uob̃. quał
finis erit eis. qͥ ñ credunt dei ȩuangłio:. Et
si iustus uix saluus erit. peccator & impius
cus ẽ. extentꝰ. Adhiic incõminatione est:
nondũ inprȩsentatione. Et uidete qͥd fit in
arcu. Nonne sagitta in priora mittenda ẽ:
Neruiis tam̾ retro extendit᷑ in contrarium. qͣm
illa mittenda ẽ. & qͣnto plus ierit eiꝰ extensio re¬
tͦrsum. tanto maiore ĩpetu illa cͣrit in pͥora. Qͥd ẽ.
qđ dixi: Quanto magis differt᷑ iudiciũ: tan¬
to maiore impetu uenturũ ẽ. Ergo & de
tẽporalib tribulationib grãs dño agamꝰ.
qͥa dedit plebi suȩ significationẽ: ut fugi¬
ant a faciȩ arcus. Ut exercitati fideles eiꝰ.
intribulationib tẽporalib. digni st̃ euade¬
re dannationẽ ignis ȩt̾ni: quȩ inuentura

Expanded text:
in carceribus, in tormentis, multa dura Christiain carceribus, in tormentis, multa dura Christiani paterentur; ne in his ergo duris deficerent, eos cipiat a domo domini, et si initium a nobis, qualis finis erit eis qui non credunt dei euangelio? et si iustus uix saluus erit, peccator et impius cus est extentus; adhuc in comminatione est, nondum in praesentatione. Et videte quid sit in arcu. Nonne sagitta in priora mittenda est? Nervus tamen retro tenditur in contrarium qua illa mittenda est; et quanto plus ierit ejus extensio retrorsum, tanto majore impetu illa currit in priora. Quid est quod dixi? Quanto magis differtur judicium, tanto majore impetu venturum est. Ergo et de temporalibus tribulationibus gratias Deo agamus, quia dedit plebi suae significationem, ut fugiant a facie arcus: ut exercitati fideles ejus in tribulationibus temporalibus, digni sint evadere damnationem ignis aeterni, quae inventura
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerare usq infinẽ. De his gͦ ut loque¬
ret᷑. has significans. qͥd subiungit: osten¬
disti plebi tuȩ dura. Iam plebituȩ. iamfac¬
tȩ tributariȩ. post uictoriã dauid. ostendi¬
sti plebi tuȩ dura. In quibus: Inꝑsecutio¬
nib quas ꝑtulit eccłia xp̃i. qͣndo tantus
martirũ sanguis effusus ẽ. Ostendisti ple¬
bituȩ dura: potasti nos uino stimulatio¬
nis. Qͥd ẽ. stimulationis: Non ꝑemptionis.
Non enĩ erat ꝑemptio ꝑdens: s medicina
urens. Potasti nos uino stimulationis.
Quare hoc: Dedisti metuentib te signifi¬
cationẽ: ut fugiant a facie arcus. Per cri¬
bulationes inquit temporales. significas¬
ci tuis fugere abira ignis sempit̾ni. Dicit
enĩ apłs petrus. tempus ẽ: ut iudiciũ in¬
cipiat a domo dei. ex hortans martires
ad tolerantiã. cũ seuiret mundus. cum
strages a ꝑsecutorib fierent. cũ longe la¬
teq sanguis fideliũ funderet᷑. cũ incathenis.

Expanded text:
perseverare usque in finem. De his ergo cum loqueperseverare usque in finem. De his ergo cum loqueretur, has significans, quid subjungit? Ostendisti plebi tuae dura: jam plebi tuae, factae tributariae post victoriam David. Ostendisti plebi tuae dura. In quibus? In persecutionibus quas pertulit Ecclesia Christi, quando tantus martyrum sanguis effusus est. Ostendisti plebi tuae dura: potasti nos vino stimulationis. Quid est, stimulationis? Non peremptionis. Non enim erat peremptio perdens, sed medicina urens. Potasti nos vino stimulationis. 6. vers. 6. Quare hoc? Dedisti metuentibus te significationem, ut fugiant a facie arcus. Per tribulationes, inquit, temporales, significasti tuis fugere ab ira ignis sempiterni. Dicit enim apostolus Petrus: Tempus est ut judicium incipiat a domo Dei. Et exhortans martyres ad tolerantiam, cum saeviret mundus, cum strages a persecutoribus fierent, cum longe lateque sanguis fidelium funderetur, cum in catenis,
Abbreviated transcription (Latin):
mouisti terrã & conturbasti eã. Quomͦ
conturbata ẽ. terra: Conscientia peccato¬
rũ. Quoimus. qͦ fugimꝰ. qͣndo ille gladius
uibratꝰ estͦ. Agite pęnitentiã: apppinqͣbit
enĩ regnũ celoꝵ : Commouisti terrã et
conturbasti eã sana contritiones eiꝰ qm̃ mota
est. Non ẽ digna sanari: si mota ñ est. S lo¬
queris. prȩdicas. minaris de deo. uenturũ
iudiciũ ñ taces. prȩceptũ dei mones: abhis
reb ñ qͥescis. hȩc qͥ audit. si ñ cimet. si non
mouet᷑: non ẽ aignꝰ sanari. Audit alius.
mouet᷑. stimulat᷑. pectus tundit. lacrimas
mutato homine in meliꝰ. facta luce eis qui
tenebre fuerunt: sequit᷑. qđ alibi scriptũ
ẽ fili accedens ad seruitutẽ dei. sta in iusti¬
cia & timore. & prȩꝑa animã tuã ad temp¬
tacionẽ. Prior labor ut displiceas tͥ. ut pec¬
cata expugnes. ut muteris in melius. Scđ̃s
labor. ꝓeo qđ mutatꝰ es ferre tribulatio¬
nes & temptationes huiꝰ scłi. & inter illas

Expanded text:
movisti terram, et conturbasti eam. Quomodo conturbata est terra? Conscientia peccatorum. Quo imus? quo fugimus, quando ille gladius vibratus est: Agite poenitentiam; appropinquavit enim regnum coelorum ? Commovisti terram, et conturbasti eam. Sana contritiones ejus, quoniam mota est. Non digna est sanari, si mota non est: sed loqueris, praedicas, minaris de Deo, venturum judicium non taces, praeceptum Dei mones, ab his rebus non quiescis; et qui audit, si non timet, si non movetur, non est dignus sanari. Audit alius; movetur, stimulatur, pectus tundit, lacrymas mutato homine in melius, facta luce eis qui tenebrae fuerunt, sequitur quod alibi scriptum est: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem . Prior labor ut displiceas tibi, ut peccata expugnes, ut muteris in melius: secundus labor, pro eo quod mutatus es, ferre tribulationes et tentationes hujus saeculi, et inter illas
Abbreviated transcription (Latin):
moab olla spei meȩ.Spes autẽ non confun¬
dit. Et quid: ferues contra ollã: Ita planȩ.
qͥa caritas dei diffusa ẽ. incordib nrĩs. ꝑ¬
sꝑm scm̃ qͥdatus ẽ nobis. In idumeã exten¬
dã calciamentũ meũ. Eccłia loquit᷑. Perue¬
niã usq in idumeã. Se uiant tribulatio¬
nes. bulliat scandalis mundus. extendã
calciamentũ meũ usq inidumeã. usq
adeosipsos. qͥ terrenã uitã degunt. qm̃
idumea int̾prȩtat᷑ terrena usq ad ipsos
usq inidumeã extendã calciamentũ
meũ. Cuiꝰ rei calciamentũ. nͥ euangelu:
Quã speciosi pedes eoꝵ qͥ annuntiant pa¬
cẽ: qui annuntiant bona. Et. Calciati pe¬
des in preꝑatione ȩuangłu pacis. Prorsus
qm̃ tribulatio patientiã oꝑat᷑. patientia

Expanded text:
Moab olla spei meae. Spes autem non confunMoab olla spei meae. Spes autem non confundit. Et quid? Ferves contra ollam? Ita plane, quia charitas Dei diffusa est in cordibus s . 11. In Idumaeam extendam calceamentum meum. Ecclesia loquitur: Perveniam usque in Idumaeam. Saeviant tribulationes, bulliat scandalis mundus, extendam calceamentum meum usque in Idumaeam; usque ad eos ipsos qui terrenam vitam degunt quoniam Idumaea interpretatur Terrena; usque ad ipsos, usque in Idumaeam extendam calceamentum meum. Cujus rei calceamentum, nisi Evangelii? Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! et, Calceati pedes in praeparationem Evangelii pacis . Prorsus, quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia
Abbreviated transcription (Latin):
ollã feruescis: An ignoras tͥ. ẽẽ. dictũ cũ
de illa abundantia scandaloꝵ rex tuus
loqueret᷑ qͥ ꝑseuerauerit usq in finem.
hic saluus erit: Per seuera gͦ usq infinẽ
contra ollã scandaloꝵ. Ardet olla mi¬
qͥtatis. s maior ẽ. flãma caritatis. Noli
iunci. ꝑseuera usq infinẽ. Qͥd times
moabitas. oꝑa mala eoꝵ qͥ lege male
utunt᷑: Quid enĩ: Iuda rex tuus qui
prȩcessit. nonne tales ꝑtulit: Nescis
iudeos male utendo lege. xp̃m occidis¬
se:Ergo sꝑa. & qͦ precessit rex tuus se¬
quere. Dic iuda rex m̃s. & ex eo qͥa iu¬
da rex ms: moab in qͥt factus ẽ olla
spei meȩ. ñ consũptionis meȩ. uide
intribulationib ollã spei. Audi apłm. S
spei. Scientes qͥa tribulatio pacientiam
oꝑat᷑. patientia autẽ ꝓbationẽ. ꝓbatio
spem. Si tribulatio patientiã. patien¬
tia ꝓbationẽ ꝓbatiospẽ. olla ẽ. autẽ
tribulatio quȩ oꝑat᷑ spem: merito

Expanded text:
ollam fervescis? An ignoras tibi esse dictum, cum ollam fervescis? An ignoras tibi esse dictum, cum de illa abundantia scandalorum rex tuus loqueretur: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit? Persevera ergo usque in finem contra ollam scandalorum. Ardet olla iniquitatis, sed major est flamma charitatis. Noli vinci; persevera usque in finem. Quid times Moabitas, opera mala eorum qui lege male utuntur? Quid enim, Juda rex tuus qui praecessit, nonne tales pertulit? Nescis Judaeos male utendo lege, Christum occidisse? Ergo spera, et qua praecessit rex tuus sequere. Dic, Juda rex meus. Et ex eo quia Juda rex meus, Moab quid factus est? Olla spei meae, non consumptionis meae. Vide in tribulationibus ollam spei; audi Apostolumspei. Scientes quia tribulatio patientiam operatur, patientia autem probationem, probatio spem. Si tribulatio patientiam, patientia probationem, probatio spem, olla est autem tribulatio quae operatur spem; merito
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ filiȩ loth: non legitime usȩ st̃ patre.
Quomͦ autẽ nascunt᷑ oꝑa bona. cũ qͥsq
lege bene utit᷑: sic nascunt᷑ oꝑa mala.
cũ qͥsq lege male utit᷑. Proinde ille ma-¬
le utentes patre: hoc ẽ. male utentes le¬
ge. generauerunt moabitas ꝑ quos
significãt᷑ oꝑa mala. Inde tribulatio ȩccłiȩ.
in de olla bulliens. De hac olla. quodã loco
ꝓpħiȩ dr̃. Olla succensa ab aquilone. Unde
nͥ apartib diaboli qͥ dixit. ponã sedẽ meã
ad aquilonẽ: Tribulationes gͦ maxime
ñ oriunt᷑ ad uersus ȩccłiam. nͥ abeis qͥ lege
male utunt᷑. Qͥd gͦ. Defectura ẽ. hinc ȩccła
ce ꝓpter ollã. idẽ. abundantiã scandaloꝵ ñ
erit ꝑseueratura usq infinẽ : Nonne iudas¬
ille rex illiꝰ prȩdixit hoc eis : Nonne ait ilł.
qm̃ ab undabit iniqͥtas refrigescet caritaᷤᷤ
multoꝵ: Olla bulliente. caritas refriges¬
cet. Quare ñ pocius o caritas. & tu cont᷑

Expanded text:
tem filiae Lot non legitime usae sunt patre. tem filiae Lot non legitime usae sunt patre. Quomodo autem nascuntur opera bona, cum quisque lege bene utitur: sic nascuntur opera mala, cum lege quisque male utitur. Proinde male illae utentes patre, hoc est male utentes lege, generaverunt Moabitas; per quos significantur opera mala. Inde tribulatio Ecclesiae, inde olla ebulliens. De hac olla quodam loco prophetiae dicitur: Olla succensa ab aquilone . Unde nisi a partibus diaboli qui dixit: Ponam sedem meam ad aquilonem ? Tribulationes ergo maximae non oriuntur adversum Ecclesiam, nisi ab eis qui lege male utuntur. Quid ergo? Defectura est hinc Ecclesia, et propter ollam, id est abundantiam scandalorum, non erit perseveratura usque in finem? Nonne Juda rex illius praedixit hoc ei? Nonne ait illi: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum ? Olla bulliente charitas refrigescit. Quare non potius, o charitas, et tu contra
Abbreviated transcription (Latin):
olla: Qͥa tribulatio. Quare spei meȩ: Qͥa
precessit iuda rex ms̃. Qua enĩ prȩcessit.
tu sequi qͥd times: Qua prȩcessit: Per tri¬
bulationes. ꝑangustiã. ꝑopꝓbria. Septa e¬
rat uia. s antequã transiret. Postea quã
tͣnsiuit. sequere iam patet uia illiꝰ tran¬
situ.Singularis ego sũ inqͥt. s quousq
transeã Singulare granũ. s qͦusq tͣnseat.
Cũ transierit. sequit᷑ fructificatio. Iuda
rex ms̃. Ergo qͥa iuda rex ms. moab olla
patre inebriato concubuerunt. male
utentes patre. Melius erat ut steriles re¬
manerent. quã sic matres fierent. Frat
autẽ illa sigura quedã eoꝵ qͥ male utũ¬
tur lege. Nolite enĩ attendere. qͥa lex
in latina lingua feminini generis ẽ. in
greca masculini ẽ. S siue sit feminini
generis inloquendo. siue masculim:
ñ prescribit ueritati locutio. Lex enim
magis masculinã uim habet: qͥa regit
ñ regit᷑. Porro autẽ apłs paulus qͥd ait:
Bona ẽ. lex: siqͥs ea legitime utat᷑. Ille au¬

Expanded text:
olla? Quia tribulatio. Quare, spei meae? Quia praecessit Juda rex meus. Qua enim praecessit, tu sequi quid times? Qua praecessit? Per tribulationes, per angustias, per opprobria. Septa erat via, sed antequam transiret: posteaquam transiit, sequere; jam patet via illius transitu. Singularis ego sum, inquit, sed quousque transeam : singulare granum, sed quoadusque transeat; cum transierit, sequetur fructificatio. Juda rex meus. Ergo quia Juda rex meus: Moab olla patre inebriato concubuerunt, male utentes patre . Melius erat ut steriles remanerent, quam sic matres fierent. Erat autem illa figura quaedam eorum qui male utuntur lege. Nolite enim attendere quia lex in latina lingua feminini generis est; in graeca masculini est: sed sive sit feminini generis in loquendo, sive masculini, non praescribit veritati locutio. Lex enim magis masculinam vim habet, quia regit, non regitur. Porro autem apostolus Paulus quid ait? Bona est lex, si quis ea legitime utatur . Illae au
Abbreviated transcription (Latin):
Sequit᷑ . &. manasses qđ interprȩtat᷑ oblitus.
Huic enĩ dictũ erat confusionẽ imꝑpetuũ
obliuisceris. ignorantiȩ uiduitatis tuȩ
ñ eris memor. Erat gͦ confusio ȩccłiȩ aliqͣn¬
do. quã mͦ oblita ẽ. Confusionis enĩ & igno¬
miniȩ uduitatis suȩ iam ñ est memor.
Quando enĩ erat quedã confusio int̾ ho¬
mines. aceruus testimonu erat factus.
Modo iam nemo uł meminit illiꝰ confu¬
sionis. qͣndo ignoininia erat. eẽ. xp̃ianũ.

Expanded text:
Oblitus. Huic enim dictum erat: Confusionem in perpetuum oblivisceris, et ignominiae viduitatis tuae non eris memor . Erat ergo confusio Ecclesiae aliquando, quam modo oblita est: confusionis enim et ignominiae viduitatis suae jam non est memor. Quando enim quaedam erat confusio inter homines, acervus testimonii factus erat. Modo jam nemo vel meminit illius confusionis, quando ignominia erat e
Abbreviated transcription (Latin):
nris. ꝑspm̃ sciñ qͥ datus ẽ. nobis. Non
deficiamꝰ euangłium p̾dicare. ñ defici¬
amus dñmannuntiare. Usq in idumeã
extendã calciamentũ meũ. Nonne ser-¬
uiunt & ipsi t̾reni: Et si cupiditatibus
t̾renis obligant᷑: xp̃m̃ tam̃ adorant.
cro fraudes. ꝓfraudib ꝑiuria. ꝓpter
timores sortilegos. mathematicos. Oñs
rant xp̃m. subcalciam̃to ipsius sunt.
Iamusq inidumeã extendit calciam̃¬
tũ suũ. Michi allophili subditi sunt.
Allophili qͥd sunt: Alienigene ñ ꝑtinẽ¬
tes ad genꝰ meũ. Subditist̾: qͥa multi
adorant. xp̃m. & ñ sunt regnaturi
cũ xp̃o. Mlichi allophili subditi sunt.

Expanded text:
ritum sanctum qui datus est nobis. Non deficiamus Evangelium praedicare, non deficiamus Dominum annuntiare. Usque in Idumaeam extendam calceamentum meum. Nonne serviunt et ipsi terreni? Etsi cupiditatibus terrenis obligantur, Christum tamen adorant. cro fraudes, pro fraudibus perjuria; propter timores, sortilegos, mathematicos consulrant Christum, sub calceamento ipsius sunt; jam usque in Idumaeam extendit calceamentum suum. Mihi Allophyli subditi sunt. Allophyli, qui sunt? Alienigenae, non pertinentes ad genus meum. Subditi sunt, quia multi adorant Christum, et non sunt regnaturi cum Christo. Mihi Allophyli subditi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ut eruant᷑ dilecti tui. Saluũ fac dextera
tua. & exatidi me. Dextera tua saluũ dñe
me fac̃. Ita saluũ me fac: ut addexterã stem.
Saluũ me fac dextera tua. Non salutẽ tem¬
poralẽ peto. de hac fiat uoluntas tua. Ad
tempus qͥd nobis ꝓsit. penttus ignoramus.
qͥd enĩ oremus. sicut oportet nescimꝰ. s saluũ
me fac dextera tua. Ut & si indempore isto
tribulationes aliquas patiar. transacta
nocte om̃iũ tribulationũ. ad dexterã in¬
ueniar inter oues. ñ adsinistrã inter hedos.
Saluũ me fac dextera tua & exaudime. qͥa
iam illud peto qđ dare uis. Non uerbis de¬
lictoꝵ meoꝵ clamo ꝑdiẽ ut ñ exaudias. et
nocte ut :ĩ exaudias. a ñ ad insipientiã mͥ.s
utiq ad cõmonitionẽ attendo saporẽ de ual¬
le salmarũ. ut intribulatione nouerim
qͥd petã. Peto autẽ uitã ȩternã. Ergo exau¬
dime: qͥa dextera tuã peto. Intelligat gͦ¬

Expanded text:
Ut eruantur dilecti tui. Salvum me fac dextera tua, et exaudi me. Dextera tua, Domine, salvum me fac: ita salvum me fac, ut ad dexteram stem. Salvum me fac dextera tua: non salutem temporalem peto; de hac fiat voluntas tua. Ad tempus quid nobis prosit, penitus ignoramus; quid enim oremus sicut oportet, nescimus : sed salvum me fac dextera tua, ut etsi in tempore isto tribulationes aliquas patiar, transacta nocte omnium tribulationum ad dexteram inveniar inter oves, non ad sinistram inter haedos. Salvum me fac dextera tua, et exaudi me. Quia jam illud peto quod dare vis; non verbis delictorum meorum clamo per diem, ut non exaudias, et nocte, ut non exaudias, et non ad insipientiam mihi ; sed utique ad commonitionem, addendo saporem de valle salinarum, ut in tribulatione noverim quid petam: peto autem vitam aeternam ergo exaudi
Abbreviated transcription (Latin):
dit. qͥ debellauit. & ñ illi quib hȩc fecit ut
ꝑcuterent᷑. ut repellerent᷑ qͥ malierant.
& rursus uuficarent᷑ & redirent ut bo¬
bat ille homo. fecit ista. dedit hanc stra¬
gẽ gladio suo. & igne suo.Nam utrunq
attulit in hunc mundũ. Et ignẽ uenit
mittere inmundũ habes in euangłio. et gla¬
dium uenit mittere in t̾ram habes in ęuange¬
lio. Attulit ignẽ unde succendet᷑ mesopotamia.
ssria. & sẏria sobal. Aitulit gladiũ. unde
ꝑcuteret᷑ edom. Iamgͦ illa strages facta ẽ.
ꝓpter eos qͥ immittant᷑ intituli inscripti¬
one ipsi dauid. Audiamꝰ uocẽ ipsoꝵ Sa¬

Expanded text:
t non illi quibus haec fecit, ut percuterentur et repellerentur qui mali erant, et rursus vivificarentur et redirent ut bobat ille homo; fecit ista, dedit hanc stragem gladio suo et igne suo: nam utrumque attulit in hunc mundum. Et, Ignem veni mittere in mundum , habes in Evangelio et, Gladium veni mittere in terram , habes in Evangelio. Attulit ignem unde succenderetur Mesopotamia Syriae, et Syria Sobal; attulit gladium unde percuteretur Edom. Jam ergo ista strages facta est propter eos qui immutantur in tituli inscriptionem ipsi David. Audiamus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ reppulisti nos & destruxisti nos: iratus
es & misertus es nob̃. Destruxisti nos. ut
ȩdificares nos. Destruxisti male ȩdifica¬
tos. destruxisti uanã uetustatẽ. ut sit ȩ¬
dificatio innouũ hominẽ. edificatio
mansura inȩternũ. Merito iratus es.
& misertus es nr̃i. Non miserereris. nͥ iras¬
ceris. Destruxisti nos ira tua.S ira tua
in uetustatẽ nr̃am fuit. ut destrueret᷑
uetustas. S misertus es nr̃i ꝓpt̾ nouita¬
tẽ: ꝓpter eos qͥ cõmutant᷑ intituli inscͥp¬
tionẽ. Quia & si ex terior homo nr̃. corrũ

Expanded text:
s repulisti nos, et destruxisti nos: iratus es, et misertus es nostri. Destruxisti nos, ut aedificares nos; destruxisti nos male aedificatos, destruxisti vanam vetustatem, ut sit aedificatio in novum hominem, aedificatio mansura in aeternum. Merito iratus es, et misertus es nostri. Non miserereris, nisi irascereris. Destruxisti nos in ira tua; sed ira tua in vetustatem nostram fuit, ut destrueretur vetustas. Sed misertus es nostri propter novitatem, propter eos qui immutantur in tituli inscriptio
Abbreviated transcription (Latin):
res ducebant᷑. quando includebant᷑ incar¬
cere. qͣndo ludibrio habendi ꝓducebantur.
qͣndo bestiis subrigebant᷑. quando ꝑcutie¬
bant᷑ ferro. qͣndo igni cremabant᷑. nonne
condempnabant᷑ tanquã deserti. tanquã
sine adiutore: Quomͦ ds̃ intus oꝑabat᷑ qͦm
spẽ uitȩ ȩternȩ. qͦmͦ ñ deserebat corda eoꝵ
lus. Nunqͥd gͦ qͥa ñ egrediebat᷑ in uirtutib
eoꝵ ideo deserebat: Nonne magis ñ egre
diendo inuirtutib eoꝵ deduxit ȩccłiam
cunstantiȩ: Si bellare enĩ uellet ȩccłia. et
gladio uti. uideret᷑ ꝓuita prȩsenti pugna.¬

Expanded text:
res ducebantur, quando includebantur in carres ducebantur, quando includebantur in carcere, quando ludibrio habendi producebantur, quando bestiis subrigebantur quando percutiebantur ferro, quando igne cremabantur, nonne contemnebantur tanquam deserti, tanuomodo intus consolabatur? spem vitae aeternae? quomodo non deserebat corda eorulus? Numquid ergo quia non egrediebatur in virtutibus eorum, ideo deserebat? Nonne magis diendo, in virtutibus eorum deduxit Ecclesiam am? Si bellare enim vellet Ecclesia, et gladio uti, videretur pro vita pugna
Abbreviated transcription (Latin):
tinos. qͥ ñ egredieris as̃ in uirtutib nr̃is:
Nonne tu nos deduces qͥ reppulistinos:s
quare reppulisti nos: Quia deduxisti
nos. Quare destruxisti nos: Quia iratus
es & misertus es nr̃i. Iugͦ deduces qͥ rep¬
pulisti nos qͥ ñ egredieris ds̃ inuirtutib
nrĩs. tu deduces. Qd ẽ. ñ egredieris as̃ in
uirtutib nrĩs: Seuiturus ẽ mundus. con-¬
culcaturꝰ ẽ noᷤᷤ mundus. facturus ẽ. acer¬
uos testimonii effuso martirũ sangui¬
ne. & dicturi st̾ pagani seuientes. Ubi ẽ.
as eoꝵ : Tunc ñ egredieris ds̃ in uirtuti¬
b nrĩs. ñ contra eos apparebis. ñ ostendes
potentiã tuã. qualẽ ostendisti indauid
inmoyse. iħ ii naue. quando eoꝵ fortitu¬
dine gentes cesserunt. & strage facta
magnaq reddita uastitate. interrã quã ꝓ.¬
misisti plebẽ tuã induxisti. hoc tunc non
facies. Non egredieris ds̃ inuirtutib nrĩs:
s tnitus oꝑaberis. Qd ẽ non egredieris: Non
apparebis. Certe enĩ qͣndo catenati marty¬

Expanded text:
ti nos? et non egredieris, Deus, in virtutibus nostris. Nonne tu nos deduces qui nos repulisti? Sed quare repulisti nos? Quia destruxisti nos. Quare destruxisti nos? Quia iratus es, et misertus es nostri. Tu ergo deduces qui repulisti, qui non egredieris Deus in virtutibus nostris, tu deduces. Quid est, non egredieris in virtutibus nostris? Saeviturus est mundus, conculcaturus est nos mundus, futurus est acervus testimonii effuso martyrum sanguine, et dicturi sunt Pagani saevientes: Ubi est Deus eorum ? Tunc non egredieris, Deus, in virtutibus nostris: non contra eos apparebis; non ostendes potentiam tuam, qualem ostendisti in David, in Moyse, in Jesu Nave, quando eorum fortitudini Gentes cesserunt, et strage facta, magnaque reddita vastitate, in terram quam promisisti, plebem tuam induxisti. Hoc tunc non facies; non egredieris, Deus, in virtutibus nostris, sed intus operaberis. Quid est, non egredieris? Non apparebis. Certe enim quando catenati marty
Abbreviated transcription (Latin):
Tugͦ ds̃ qͥ non egredieris inuirtutib nriõ.
da nobis auxiliũ de tribulatione. & uana
salus hominis. Eant nunc qͥ salutẽ non
habent. & optent salutẽ temporalẽ suis
quȩ ẽ. uana uetustas. Da nobis auxiliũ.
Inde da unde putabaris deserere. indesub¬
ueni. Da nob̃ auxiliũ de tribulatione:
uirtutẽ.&. ipse ad nichilũ deducet inimi¬
cos nrõs. Non faciemꝰ turtutẽ ingladio¬
ñ inȩquis. ñ in loricis. ñ inscutis. ñ in po¬
tentadu exercitꝰ. ñ foris Sed ubi: Inticu
latemꝰ. Ubi intus: Indeo faciemꝰ uitu¬
tẽ. & quasi abiecti. & quasi conculcati.
quasi nulliꝰ momenti homines erimus.
tires. patiendo. ꝑferendo. usq infinẽ ꝑ¬
seuerando. Indeo fecerunt uirtutẽ. fecit
oe ipse qd sequit᷑. Ad nichilũ deduxit
inimicos eoꝵ Ubi sc̃ mͦ inimici marty¬
rum. nͥ forte qͥa mͦ eos ebriosi calcib ꝑ¬
secunt᷑. quos tunc furiosi lapidib ꝑse¬

Expanded text:
us, qui non egredieris in virtutibus nostris, Da nobis auxilium de tribulatione; et vana salus hominis. Eant nunc qui salem non habent, et optent salutem temporalem suis, quae est vana vetustas. Da nobis auxilium: inde da unde putabaris deserere, inde subveni. Da nobis auxilium de tribulatione; virtutem, et ipse ad nihilum deducet inimicos nostros. Non faciemus virtutem in gladio, non in equis, non in loricis, non in scutis, non in potentatu exercitus; non foris. Sed ubi? Intus, ubi latemus. Ubi intus? In Deo faciemus virtutem: et quasi abjecti, et quasi conculcati, quasi nullius momenti homines erimus, tyres: patiendo, perferendo, usque in finem perseverando, in Deo fecerunt virtutem. Fecit et ipse quod sequitur: ad nihilum deduxit inimicos eorum. Ubi sunt modo inimici martyrum, nisi forte quia modo eos ebriosi calicibus persequuntur, quos tunc furiosi lapidibus perse
Abbreviated transcription (Latin):
g modo tu qui sis. Si durus: licett̾ mittes¬
tere. Si nitis: iam gaude uenturũ xp̃ianꝰ
eñi es. Ita inquis. Eredo qͦd oras ⁊ dics: ad

Expanded text:
 modo tu qui sis: si durus, licet tibi mitescere; si mitis, jam gaude venturum. Christianus enimes. Ita, inquis. Credo quod oras, et dicis: «Ad
Abbreviated transcription (Latin):
cus: qui fecit utraq unum. & mediũ pari¬
etem macerię. soluens inimicicias incarne
sua. legem mandatoꝵ decretis euacuans.
ut duos conderet inse: unũ nouum homi¬
nem faciens pacem. Ipse ueniens euãgeli¬
rauit pacem his qui longe. & pacẽ his qui
ꝓpe. Ipse in ȩuangłio ãieit. pacem meã do
tis aliis testimoniis dñs xpc̃ pacificus ẽẽ.
monstratur. ñ scd̾m pacem: qmͣ nouit et
pacẽ suꝑ pacem. cũ scilicet paci reconciłi¬
ationis: additur pax immortalitatis. Nam
post omma reddita quȩ ꝓmisit ds̃. nouissi¬
mam pacem nos expectare debere qua cum
ta: quando nouissima inimica destruet᷑
mors. & in quo erit hoc nisi inpacifico il¬
lo reconciliatore nr̃o  Sicut enĩ madam
omnes moriunt᷑. sic & in xp̃o omnes inui¬
ficabuntur. Em̃ gͦ inuenimus uerũ salomo

Expanded text:
 parietem maceriae solvens inimicitias in carne sua, legemque mandatorum decretis evacuans, ut duos conderet in se unum novum hominem, faciens pacem: et veniens evangelizavit pacem his qui longe, et pacem his qui prope. Ipse in Evangelio dicit: Pacem relinquo tis aliis testimoniis Dominus Christus pacificus esse monstratur: non secundum pacem quam novit et pacem super pacem ; cum scilicet paci reconciliationis additur pax immortalitatis. Nam post omnia reddita quae promisit Deus, novissimam pacem nos exspectare debere, qua cumta, quando novissima inimica destruetur mors. Et in quo erit hoc, nisi in pacifico illo reconciliatore nostro? Sicut enim in Adam omnes moriuntur; sic et in Christo omnes vivificabuntur . Quoniam ergo invenimus verum S
Abbreviated transcription (Latin):
phetȩ p̃missa ẽ. ostendisti mͥ cribulationes
multas & malas. & conuersus uiuificasti me.
& de abyssis t̾rȩ iterũ reduxistime. En hoc pͥ¬
mum positum ẽ.i terũ. Ui deamus quid hoc
sit .&. inueniemus quare alterũ iterum. Qͥdͥ¬

Expanded text:
tendisti mihi tribulationes tendisti mihi tribulationes multas et malas; et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. En hoc primum positum est iterum: videamus quid hoc sit, et inveniemus quare alterum iterum.
Abbreviated transcription (Latin):
tate peccati. S quare iterum: Qundo iam fac¬
tum erat: Sequamur. ne forte posteriora psal¬
mi ipsius exponant nobis. ꝗđ hic nundũ intel¬
ligimusquia dixerit iterum. Ergo audiamꝰ.
Quantas ostendisti mͥ tribulationes multas et
malas. & conuersus iuficasti me. & de abys¬
sis t̾rȩ iterum reduxisti me. Qd deinde: Multiplica¬
sti s̾ticiã cuã. & conuersus consolatus es me. &
de abyssis t̾rȩ iterum reduxisti me. Ecce alterũ
iterum. Si hoc iterũ soluere laboramus semel
positum. quis poterit soluere geminatum:
am ipsum iterũ geminatio ẽ. & rursũ positũ
est iterum. Assit ille a quo grã. assit & bra¬
cħium. qđ annuntiamus generationi om̃i¬
suꝑ uenture. Assit ipse. & tanqm clauo crucis
suę clausum sacramentũ aꝑiat. Neq enim
frustra illo crucifixo. uelum templi mediũ
scissum ẽ: nisi quia ꝑ illius passionẽ omniũ
my sterioꝵ secreta patuerunt. Assit gͦ ipse.
transeimtib ad eũ auferatur uelamen. Dicat

Expanded text:
e peccati. Sed quare, iterum? Quando jam factum erat? Sequamur, ne forte posteriora psalmi ipsius exponant nobis, quod hic nondum intelligimus, quid dixerit iterum. Ergo audiamus: Quantas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Quid deinde? Multiplicasti justitiam tuam; et conversus consolatus es me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Ecce alterum iterum. Si hoc iterum solvere laboramus semel positum, quis poterit solvere geminatum? Jam ipsum iterum geminatio est, et rursum positum est iterum. Adsit ille a quo gratia: adsit et brachium quod annuntiamus omni generationi superventurae: adsit ipse, et tanquam clave crucis suae clausum sacramentum aperiat. Neque enim frustra, illo crucifixo, velum templi medium scissum est , nisi quia per ipsius passionem omnium mysteriorum secreta patuerunt. Adsit ergo ipse transeuntibus ad eum; auferatur velamen : dicat
Abbreviated transcription (Latin):
gentes significauit. eam eligens gentem
quam potissimũ nominaret. quȩ infinib t̾re ẽ.
Coram illo ꝓcident dictum ẽ : ad orabunt eñ.
Q qm̃ scismata futura erant: ꝑ diuersa t̾rarũ
nomina se fuerant diuisura. & ho mines a-¬
mando. quib auetorib scissa sunt. głȩ
cum dixisset coram illo decident ethiopes.
adiunxit. & inimici eius t̾ram lingent. Id ÷
homines amabunt. ut inuideant gloriȩ xp̃i
cui dictum ẽ. exaltare suꝑ celos ds̃. & suꝑ
omnẽ t̾ram gła tua. Homo quippe audi¬
re meruit: t̾ra es. & in t̾ram ibis. Hanc t̾rã
lingendo id ẽ. talium auetoritate uaniloqͣ
delectati. eos amando & suauissimos haben¬
do: contradicunt diuinis eloquiis. quib ca¬
tholica eccła p̃nuitiata est. non in aliqua
parte t̾rarum futura sic̃ quęlibet scismata.
s in uniuerso mundo fructificando atq cres¬
cendo. usq ad ipsos ȩthiopes extremos uide¬
licet & tet̾rimos homines ꝑuentura. Atten¬

Expanded text:
gentes significavit; eam eligens gentem, gentes significavit; eam eligens gentem, quam potissimum nominaret, quae in finibus terrae est. Coram illo procident, dictum est, adorabunt eum. Et quia schismata futura erant per diversa terrarum er hominum nomina se fuerant divisura, et, homines amando quibus auctoribus scissa sunt, gloricum dixisset, Coram illo decident Aethiopes; adjunxit, et inimici ejus terram lingent; id est, homines amabunt, ut invideant gloriae Christi, cui dictum est, Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua . Homo quippe audire meruit: Terra es, et in terram ibis . Hanc terram lingendo, id est, talium auctoritate vaniloqua delectati, eos amando, et in suavissimos habendo, contradicunt divinis eloquiis, quibus catholica Ecclesia praenuntiata est, non in aliqua parte terrarum futura, sicut quaelibet schismata; sed in universo mundo fructificando atque crescendo, usque ad ipsos Aethiopes, extremos videlicet et teterrimos hominum, perventura.
Abbreviated transcription (Latin):
a quolibet fine terrȩ. usq ad quenlibet finẽ
dominaturũ dixit. cuiꝰ nom̃ & potestas to¬
to orbe fuerat p̃dicanda. multumq ualitu¬
ra. Quod ne aliter posset intelligi. a mari
usq ad mare. continuo subiecit. & a flumi¬
ne usq ad t̾minos orbis terrȩ. Qđ gͦ ait
usq ad t̾minos orbis t̾re: hoc ante dixerat.
a mari usq ad mare. Q uod uͦ nunc ait aflu¬
mine: euident̾ expressit. inde uoliusse
xp̃m potestatem suam iam cõmendare.
unde & discipłos cepit eligere. a flumi-¬
ne scilicet iordane. ubi suꝑ baptiratum
unicum eũ descenderet sp̃ssc̃s: sonuit uox
de celo. hic est filius m̃s dilectus. Hinc gͦ
doctrina eius incipiens & magisterii celestĩ
auctoritas dilatatur usq ad t̾minos oibiᷤ
terrȩ. cum p̃dicatur euangelium regni.
in uniuerso orbe. in testimonium omnib¬
ꝓcident ethiopes. & inimici eius t̾ram
lingent. Pȩchiopes a parte totum om̃s

Expanded text:
a quolibet fine terrae, usque ad quemlibet finem a quolibet fine terrae, usque ad quemlibet finem dominaturum dixit, cujus nomen et potestas toto orbe fuerant praedicanda, multumque valitura. Quod ne aliter posset intelligi, a mari usque ad mare; continuo subjecit, et a flumine usque ad terminos orbis terrae. Quod ergo ait, usque ad terminos orbis terrae; hoc ante dixerat, a mari usque ad mare. Quod vero nunc ait, a flumine; evidenter expressit inde voluisse Christum potestatem suam jam commendare, unde et discipulos coepit eligere; a flumine scilicet Jordane, ubi super baptizatum Dominum cum descenderet Spiritus sanctus, sonuit vox de coelo: Hic est Filius meus dilectus . Hinc ergo doctrina ejus incipiens et magisterii coelestis auctoritas, dilatatur usque ad terminos orbis terrae, cum praedicatur Evangelium regni in universo orbe, in testimonium omnibdecident Aethiopes, et inimici ejus terram lingent. Per Aethiopes, a parte totum, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝑmaneat in ȩt̾num: ab hac neadl¬
tate sib̾ata: ita dictum accipiendũ. q¬
cis. donec extollat᷑ luna. tanqͣm diceret.
Oritur in dieb eiꝰ iusticia. quę cont᷑dictio¬
nem. ac rebellationẽ carnis iuincat. & fiat
pax in tantum crescens & habundans. do¬
nec luna excollat᷑. id est eleuet᷑ ȩccła. peri
Qłam resurrectionis. cũ illo regnatura. qͥ
eam in hac gła pͥmogenitus amorturs
antecessit. ut sederet ad dexceram patris.
indieb eius iusticia. & habundantia pa¬
cis donec excollat᷑ luna. Si ȩccła hic recte
significatur uocabulo lunȩ. consequent̃
ostendit. qmͣ late eandẽ ęccłam fuerat
diffufurus. cum adiecit. & dñabitur a ma¬
riusq ad mare. Mari quippe magno cin¬
gitur t̾ra: qui uocat᷑ occeanus. de quo in¬
fluit qͦddam exiguum in medio t̾rarum.
& facit ista maria nota nobis. quȩ nauigiiꝰᷤ
frequentant᷑. Pinde a mari usq ad mare

Expanded text:
quae permaneat in aeternum, ab hac mortalquae permaneat in aeternum, ab hac mortalitate liberata; ita dictum accipiendum pacis, donec extollatur luna, tanquam diceretur: Orietur in diebus ejus justitia, quae contradictionem ac rebellationem carnis vincat, et fiet pax in tantum crescens et abundans, donec luna extollatur, id est, elevetur Ecclesia, per gloriam resurrectionis cum illo regnatura, qui eam in hac gloria primogenitus a mortuis antecessit, ut sederet ad dexteram Patris ; in diebus ejus justitia et abundantia pacis, donec extollatur luna. Si Ecclesia hic recte significatur vocabulo lunae, consequenter ostendit quam late eamdem Ecclesiam fuerat diffusurus, cum adjecit: Et dominabitur a mari usque ad mare. Mari quippe magno cingitur terra, qui vocatur Oceanus; de quo influit quiddam exiguum in medio terrarum, et facit ista maria nota nobis, quae navigiis frequentantur. Proinde, a mari usque ad mare,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ut altius eleuetur. Qđ quidem ci
in malo ponitur. suꝑbiã solet signifa¬
re. sicuti ẽ: in tua sapientia noli extoll
n bono aut̃ ad honorem ꝑtinet ampͥ¬
rem. uel cũ aliquid eleuat᷑ sicuti elt
In noctib extollite maniis urãs in sed
ae benedicite dnm̃. Hic gͦ si auferat᷑ d¬
cum intellexerimus. quid erit donȩca¬
ferat᷑ luna. nͥ efficiat᷑ ut ñ sit: forcall
enĩ hoc. intelligi uoluit. ne ulteriꝰ ll
mortalitas. quando nouissima inimis
destruetur mors: ut pacis habundana
usq ad hoc ꝑducatur. nequid resista
felicitati peccatoꝵ. ex infirmitate n¬
talitis. qđ erit in illo scło: cuiꝰ tenemis
fidelem ꝓmissionẽ dĩ. ꝑ iħm xpm dñi¬
nrm dde quo dũ. Orietur indieb eiꝰns
cia. & habundantia pacis: donec more
omnino druicta atq destructa. omił
mortalitas absumatur. Si uͦ uocabules
nȩ ñ mortalitas carnis ꝑ qͣm nunc tual
eccła. s ipsa omnino ȩccła signifontass

Expanded text:
nisi ut altius elevetur. Quod quidem cum nisi ut altius elevetur. Quod quidem cum in malo ponitur, superbiam solet significare; sicuti est: In tua sapientia noli extolli . In bono autem ad honorem pertinet ampliorem, velut cum aliquid elevatur; sicuti est: In noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dominum . Hic ergo si auferatur dictum intellexerimus, quid erit donec auferatur luna, nisi efficiatur ut non sit? Fortassis enim hoc intelligi voluit, ne ulterius sit mortalitas, quando novissima inimica destruetur mors : ut pacis abundantia usque ad hoc perducatur, ne quid resistat felicitati beatorum ex infirmitate mortalitatis; quod erit in illo saeculo, cujus tenemus fidelem  de quo dicitur, Orietur in diebus ejus justitia et abundantia pacis: donec morte omnino devicta atque destructa, omnis mortalitas absumatur. Sin vero vocabulo lunae, non mortalitas carnis per quam nunc transit Ecclesia, sed ipsa omnino Ecclesia significata est,
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃ẽ plenis nubib compluii. Alio quipye
uerbo eandem pluuiam significauit dͥi¬
ens. guitȩ stillantes. ñ iam suꝑ uellus. s
suꝑ t̾ram. Quid ẽ. enĩ aliud pluuia. qͣm guto
stillantes: Ido aut̃ illam gentẽ uelleris no¬
mine significari puto: uel quia expolian¬
da fuerat auctoritate doctrine sicut ouis
expoliat᷑ uellere. uel quia in abdito eandem
pluiniam detinebat. qͣm nolebat p̃putio p̃¬
dicari. idẽ. in circumcisis gentib reuelat¬
Orietur in dieb eiꝰ iusticia. & abundantia
pacis: donec tollat̾ luna. Id qđ dietuni est
collatur. alii interp̃tati sunt auferat᷑. ali
uͦ extollat᷑: unũ uerbum grecũ sicut um¬
cuiq uisum ẽ. tͣnsferentes. qđ ibi posi¬
tur. & qui dixerunt auferat᷑. ñ usq adͥa
dissonant. Tollat᷑ enĩ magis habet con¬
suetudo ita dici. ut auferat᷑ & ñ sit. qͣn
ita ut altius eleuetum. Auferatur uͦ ꝓt
alit̃ intelligi non potest. nͥ ut ꝑdat᷑im
hoc ẽ ut non sit. Excollatur aut̃ nidi

Expanded text:
e plenis nubibus complui. Alio quippe verbo eamdem pluviam significavit, dicens, Guttae stillantes; non jam super vellus, sed super terram. Quid est enim aliud pluvia quam guttae stillantes? Ideo autem illam gentem velleris nomine significari puto, vel quia exspolianda fuerat auctoritate doctrinae, sicut ovis exspoliatur vellere; vel quia in abdito eamdem pluviam detinebat, quam nolebat praeputio praedicari, id est, incircumcisis gentibus revelaOrietur in diebus ejus justitia et abundantia pacis, donec tollatur luna. Id quod dictum est, tollatur, alii interpretati sunt, auferatur: alii vero, extollatur; unum verbum graecum sicut unicuique visum est, transferentes, quod ibi posiatur, et qui dixerunt, auferatur, non usque adeo dissonant. Tollatur enim magis habet consuetudo ita dici, ut auferatur et non sit, quam ita ut altius elevetur; auferatur vero prorsus aliter intelligi non potest, nisi ut perdatur, hoc est, ut non sit: extollatur autem nihil
Abbreviated transcription (Latin):
benedictum in scła. ante solem ꝑmanet
nomen eiꝰ. Ꝙ ꝑ solem cempora significa¬
ta sut. Ergo in ęt̾num ꝑmanet nom̃
eius. E cernum enĩ antecedit tempora.
nec claudit᷑ tempore. Ꝙ bñdicent᷑ in ip¬
so omnes trib terrȩ. In ipso quippe un¬
pletur. qđ ꝓmissum ẽ. abrahȩ. Non enĩ
dicit in seminib quasi in multis. s can

Expanded text:
net nomen ejus. Per solem tempora significata sunt: ergo in aeternum permanet nomen ejus; aeternum enim antecedit tempora, nec clauditur tempore. Et benedicentur in ipso omnes tribus terrae. In ipso quippe impletur quod promissum est Abrahae. « Non » enim « dicit, In seminibus, tanquam in m
Abbreviated transcription (Latin):
quod erat antea. Quam diu erunt xpĩam: usq
in senectam & senum. id ẽ. usq infinẽ scłi. Tũ
cum expectas miser. infidelis. ut transeant xp̃i¬
ani: transis cu sine xp̃ianis. & xp̃iani usq infi¬
nem scłi ꝑmanebunt. & cu ꝑ infidelitatẽ tuã
cũ finieris breuem uitã tnam. qua fronte exis

Expanded text:
quod erat antea. Quamdiu erunt Christiani? Usque quod erat antea. Quamdiu erunt Christiani? Usque ad senectam et senium; id est usque in finem saeculi. Tu cum exspectas, miser infidelis, ut transeant Christiani, transis tu sine Christianis: et Christiani usque in finem saeculi permanebunt; et tu per infidelitatem tuam, cum finieris
Abbreviated transcription (Latin):
cũ fueris : non erit aliquid meriti mei. Gr̃a
tua semꝑ ꝑseueret mecum. Hoc diceret etiã
unus homo. tuille. ego. Quia uͦ uox ista u¬
nius cuiusdam magni hominis ẽ. hoc ẽ. ipsiꝰ
unitatis. uox ẽ. enĩ ȩccłȩ : quęramus iuuen
uentus. ꝓ gredientib aut̃ temporib: confite¬
atur ȩccła & dicat. Usq nunc annuntiabo
mirabilia tua. Non cantũ in iuuentute. qͣn¬
do paulus. quando petrus. quando primi a¬
płi nuntiauerunt. ꝓcedente etiã ętate. ego
ipse. id ẽ. unitas tua. m̃bra tua. corpꝰ tuũ: an¬
nuntiabo mirabilia tua. Quid postea: Eusq
insenectam & senium: annuntiabo mirabilia
tua. Usq infinem seculi erit hic ȩccła. Si enĩ
non hic futura ẽ. usq infinẽ scłi. quib dixit
nemscłi: Quare ista oportebat ut dicerent᷑
in scripturis: Quia futuri erant inimici xp̃ia¬
nȩ fidei. qui dicerent. Ad paruum tempus st̃
xp̃iani. postea ꝑibunt. & redibunt idola. Redit

Expanded text:
cum fueris, non erit aliquid meriti mei: gratia cum fueris, non erit aliquid meriti mei: gratia tua semper perseveret mecum. Hoc diceret etiam unus homo, tu, ille, ego: quia vero vox ista unius cujusdam magni hominis est, hoc est ipsius unitatis; vox est enim Ecclesiae; quaeramus juventjuventus. Progredientibus autem temporibus confiteatur Ecclesia; dicat: Usque nunc annuntiabo mirabilia tua. Non tantum in juventute, quando Paulus, quando Petrus, quando primi Apostoli nuntiaverunt; procedente etiam aetate, ego ipse, id est unitas tua, membra tua, corpus tuum, annuntiabo mirabilia tua. Quid postea? Et usque ad senectam et senium annuntiabo mirabilia tua: usque in finem saeculi erit hic Ecclesia. Si enim non hic futura est usque in finem saeculi; quibus Dominus nem saeculi ? Quare ista oportebat ut dicerentur in Scripturis? Quia futuri erant inimici christianae fidei qui dicerent: Ad parvum tempus sunt Christiani, postea peribunt, et redibunt idola, rediet
Abbreviated transcription (Latin):
do cuisti me exiuuentite mea. Quia uͦ ñ recedit
ab eis quos suscitat. ne cũ recesserit moriant᷑.
dicimus ei. E usq nunc annuntiabo mirabi¬
lia rua. Quia cum mecũ es uiuo. & animȩ mȩ
uita tues: quȩ moriet᷑ si dimittat᷑ ÷. Ergo
dum ad est uita mea. hoc ẽ. dsms̃ usq nunc qͥd
ista nomina senectutis sunt: & discernunt᷑ a
grecis. Grauitas enimpost iuuentutẽ. aliud no¬
men habet apud grecos. & post ipsam gͣuitatẽ
ueniens ultima ȩtas: aliud habet nomen. Nam¬
presbiter dr̃ grauis. & geron senex. Quia uͦ in
latina lingnã duũ istoꝵ nominũ distinctio
defecit: de senectute ambo sunt posita. senec¬
ta & senium. Scitis aut̃ duas ẽẽ. ȩtates. Docu¬
isti me gram tuam auiuentute mea. & usq
nunc post iuuentutem meã annuntiabo
mirabilia tua. quia mecum es ut ñ moriar.
quia uenisti ut surgam. & usq insenectam
et semum. id ẽ. usq ad ultimum meũ nisi me¬

Expanded text:
docuisti me ex juventute mea. Quia vero non recedit docuisti me ex juventute mea. Quia vero non recedit ab eis quos suscitat, ne cum recesserit moriantur, dicimus ei: Et usque nunc annuntiabo mirabilia tua; quia cum mecum es vivo, et animae meae vita tu es, quae morietur si dimittatur sibi. Ergo dum adest vita mea, hoc est Deus meus, usque nunc: quid ista nomina senectutis sunt, et discernuntur a Graecis. Gravitas enim post juventutem aliud nomen habet apud Graecos, et post ipsam gravitatem veniens ultima aetas aliud nomen hapresbyter dicitur grauis, et geron senex. quia uero in Latina lingua duorum istorum nominum distinctio deficit, de senectute ambo sunt posita, senecta et senium: scitis autem esse duas aetates. Docuisti me gratiam tuam a juventute mea; et usque nunc, post juventutem meam, annuntiabo mirabilia tua, quia mecum es ut non moriar, qui venisti ut surgam; et usque in senectam et senium, id est usque ad ultimum meum, nisi me
Abbreviated transcription (Latin):
surrexit lararus. ꝓcessit de sepulerho ligatꝰ
deinde solutus discessit. Resuscitatus ẽ anõ
p̃sente. s uixit & dnõ ab sente. qͣmqm eũ
dñs corꝑaliter suscitasset. quantũ ad uisibi¬
lia ꝑtinet. Ceterum p̃sentia maiestatis suȩ
illum suscitauit. qua p̃sentia nusquã rece¬
dit. Interim tam̃ ad p̃sentiam uisibilẽ: dñs
suscitauit latarum. Discesit de ipsa cuitati
dñs. uel deipso loco. Hunquia la tarus uon
uixit: Non sic anima suscitat᷑. Suscit illꝰ
as. moritur si discesserit as. Dicam enĩ audact̃
fr̃s. s tam̃ uerum. Duȩ uitȩ sunt: una corꝑis.
altera animȩ. Sicut uita corporis anima: sic
uita animȩ aͥs̃. Quomꝰ si amima deserat. mo¬
ritur corpus: sic anima moritur. si deserat.
us . Ipsa ẽ gͦ grã eius ut resuscitet. & sit nob̾cũ.
Quoo gͦ nos suscitat a morte nr̃a p̃terita. & inno¬
uat᷑ quodam mꝰ uitam nr̃am: dicimus ei. ds̃

Expanded text:
surrexit Lazarus, processit de sepulcro ligatus; surrexit Lazarus, processit de sepulcro ligatus; deinde solutus discessit . Resuscitatus est Domino praesente, sed vixit et Domino absente. Quanquam eum Dominus corporaliter resuscitasset, quantum ad visibilia pertinet: caeterum praesentia majestatis suae illum suscitavit; qua praesentia nusquam recedit. Interim tamen ad praesentiam visibilem Dominus suscitavit Lazarum; discessit de ipsa civitate Dominus, vel de illo loco: numquid Lazarus non vixit? Non sic anima suscitatur: suscitat illam Deus; moritur si discesserit Deus. Dicam enim audacter, fratres, sed tamen verum. Duae vitae sunt, una corporis, altera animae: sicut vita corporis anima, sic vita animae Deus; quomodo si anima deserat, moritur corpus; sic anima moritur, si deserat Deus. Ipsa est ergo gratia ejus, ut suscitet, et sit nobiscum. Quod ergo nos suscitat a morte nostra praeterita, et innovat quodammodo vitam nostram, dicimus ei: Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
esses: ñ tͥ diccret᷑. Surge qͥ dormis. & exurge
a mortuis. & illuminabit te xpc̃. Mortui siuꝰ
omnes infideles. Omnes iniqui corpore uiiꝰ
s corde extincti sunt. Qui aut̃ suscitat ma¬
tuum scđm corpus: reddit eum huic luciuiaa¬
de. & huic aeri ducendo. Don aut̃ suscra¬
cor erus ipse. illi lux & aer est. Incipit uide¬
re: qͣmadmodũ uidebat antea. Qnima. ñsie
ex suscitatur. Anima enĩ exsuscitat᷑ a dõ. qͣni
&e corpus exsuscitetur adõ. S ds̃ quando ex¬
suscitat corpꝰ. mundo reddit: quando exsuso¬
tat animã s reddit. Si recedat aer mut¬
di istias: moritur corpus. si recedat deus.
moritur anima. Cũ gͦ animã suscitat ds
nisi assit qui suscitanit. suscrtata ñ iiust.
Non enĩ suscitat & dimittit ut iuuat. Sibi
Sicut latarus quando resuscitatus est. quat¬
duamis mortuus resuscitatus est corpore:
ꝑ dñi corꝑalem ỹsentiam. Accessit corꝑalit̃
ad sepulcrhũ. clamauit: lazare ueni foras . &

Expanded text:
ses, non diceretur tibi: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te Christus . Mortui sunt omnes infideles, omnes iniqui; corpore vivunt, sed corde exstincti sunt. Qui autem suscitat mortuum secundum corpus, reddit eum luci huic videndae, et huic aeri ducendo: non autem suscitator ejus ipse illi lux et aer est; incipit videre, quemadmodum videbat antea. Anima non sic exsuscitatur. Anima enim exsuscitatur a Deo; quanquam et corpus exsuscitetur a Deo: sed Deus quando exsuscitat corpus, mundo reddit; quando exsuscitat animam, sibi redit. Si recedat aer mundi istius, moritur corpus; si recedat Deus, moritur anima. Cum ergo animam suscitat Deus, nisi adsit qui suscitavit, suscitata non vivit. Non enim suscitat, et dimittit ut vivat sibi: sicut Lazarus quando resuscitatus est quatriduanus mortuus, suscitatus est corpore per Domini corporalem praesentiam. Accessit enim corporaliter ad sepulcrum; clamavit, Lazare, veni foras: et
Abbreviated transcription (Latin):
repetita sunt. quę supͣ dicta erant. Quode¬
nĩ supͣ ẽ. parcet in opi & pauꝑi: hic intelli¬
saluas faciet. hoc dictum uidetur ex iniquita¬
te : ut redimet. ad utrũq sub audiat᷑. Nam
parcendo redimet ab usuris. saluos aut̃ faci¬
endo redimet ab iniquitate. Ita cũ parcet
pauꝑi & in opi . &. animas pauꝑum saluas
faciet: sic exusuris & iniquitate redimet
animas eoꝵ. & honorabile nomen eiꝰ coñ
ipsis. Dant enim honorẽ nomni eiꝰ ꝑ tan¬
tis beneficiis. qui respondent dignĩ & ius¬
tum ẽẽ. grãs agere qͥño dõ suo. Uel quos
habent codices aliqui. & honorabile nom̃
eoꝵ coram ipso. Quia & si uidentur huic sc̃
conteptibiles xp̃iani. nomen eoꝵ corã ips
ẽ. honorabile. qui eis illud dedit. iã nonue¬
mor nominum eoꝵ ꝑ labia sua. qͥb antu
uocabantur: cũ eẽnt gentilium suꝑstitio¬

Expanded text:
repetita sunt quae supra dicta erant. Quod erepetita sunt quae supra dicta erant. Quod enim supra est, Parcet inopi et pauperi, hoc intellianimas pauperum salvas faciet; hoc dictum videtur, Ex iniquitate: ut redimet ad utrumque subandiatur. Nam parcendo redimet ab usuris; salvos autem faciendo redimet ab iniquitate. Ita, cum parcet pauperi et inopi, et animas pauperum salvas faciet; sic ex usuris et iniquitate redimet animas eorum. Et honorabile nomen ejus coram ipsis. Dant enim honorem nomini ejus pro tantis beneficiis, qui respondent dignum et justum esse gratias agere Domino Deo suo. Vel quod habent codices aliqui, Et honorabile nomen eorum coram ipso: quia etsi videntur huic saeculo contemptibiles Christiani, nomen eorum coram ipso est honorabile, qui eis illud dedit, jam non memor nominum illorum per labia sua , quibus antea vocabantur, cum essent Gentilium su