comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti Num qͥd cęlum ñ ẽ : Nũqͥd
t̾ra ñ .ẽ.  Numquid ñ sunt ea quȩ
incȩlo & int̾ra sunt.: Num quid homo
ipse cui loqueris ñ . ẽ.: Numqͥd an¬
głs quẽ misisti ñ est : Si omiã s
hȩc quȩ ꝑte facta s̃. quid ÷ qđ tibi propͥsi
quiddam tenuisti ipsũ. eẽ. qđ aliis ñ de¬
disti. ut tũ solus esses: Nã quomodo au¬
dio. ego sum qui sum. quasi alii ñ sint.
& quomodo audio nisi credideritis qi ego
sum : Illi enĩ ñ erant qui audiebant:
& ipsi peccatores erant : homines erant:
Quid gͦ facio: Quid sit ipsũ eẽ. dicat
cordi intus dicat intus loquatur ħo¬
mo interior audiat : mens capiat uere
eẽ: est enĩ semꝑ eodẽ modo. eẽ: Res
eñ aliqua quę lib& om̃ino. sicut cȩpi
dis putare. & destiti quęrere. forte
qđ audiui uolo loqui: auditui meo d&
exultationem & ur̃o cũ loquor : res enĩ
quelib& ꝓrsus. qualicũq excellentia.
simutabilis ẽ : ñ uere .ẽ Non enĩ ẽ ibi

Expanded text:
fecisti? Numquid coelum non est? numquid fecisti? Numquid coelum non est? numquid terra non est? numquid non sunt ea quae in terra et in coelo sunt? numquid homo ipse cui loqueris non est? numquid angelus quem mittis non est? Si omnia sunt haec quae per te facta sunt, quid est quod tibi proprium quiddam tenuisti ipsum esse, quod aliis non dedisti, ut tu solus esses? Nam quomodo audio, Ego sum qui sum; quasi alia non sint? et quomodo audio, Nisi credideritis quia ego sum? Illi enim non erant qui audiebant? Et si peccatores erant, homines erant. Quid ergo facio? Quid sit ipsum esse, dicat cordi, intus dicat, intus loquatur; homo interior audiat, mens capiat vere esse: est enim semper eodem modo esse. Res enim aliqua, quaelibet omnino: quasi coepi disputare, et destiti quaerere; forte quod audivi volo loqui, auditui meo det exsultationem et vestro cum loquor: res enim quaelibet, prorsus qualicumque excellentia, si mutabilis est, non vere est; non enim est ibi
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃isaac : & ds̃ iacob: hoc potes capere
Quid ergo nos : Audebimusne aliqͥd
dicere ex hoc qđ dictũ. ẽ. ego sũ qui
sũ uł potius ex hoc qđ dñm dicere
audistis. nisi credideritis quia ego sũ.
moriemini inpeccatis urĩs : Itane his
uirib meis tantillis & pene nullis au¬
bo ipsũ dnm̃ int̾rogareꝰ. Audite me
int̾rogantem potius quã disputantem.
Magis querentem: quã p̃sum̃tem:
Potus discentem. quã docentem: It
certe in me ł ꝑme. & iã uos int̾rogate
sresto est &iã ipse dñs qui ubiq est
Audiat int̾rogandi affectũ: & intelli¬
gendĩ prest& effectũ. Nam ego quib
uerbis & si forte aliquid capio.
ꝑducere possum qđ capio ad cortda
urã : Quisnã sufficit sonus: Quȩ
suppetit eloquentia: quȩ uires in¬
telligendi: Quȩ facultas ꝓferendi:
ñ dubito: ipse enĩ dixit: Ecce ego
est qđ aisti. nisi credideritis quia
ego sum : Quid enĩ . ñ. ẽ. eoꝵ quę

Expanded text:
Deus Isaac, et Deus Jacob . Hoc potes capere:Deus Isaac, et Deus Jacob . Hoc potes capere:Quid ergo nos? audebimusne aliquid dicere ex hoc quod dictum est, Ego sum qui sum: vel potius ex hoc quod Dominum dicere audistis, Nisi credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris? Itane his viribus meis tantillis et pene nullis, aubo ipsum Dominum interrogare: audite me interrogantem potius quam disputantem, magis quaerentem quam praesumentem, potius discentem quam docentem, et certe in me vel per me etiam vos interrogate. Praesto est etiam ipse Dominus qui ubique est, audiat interrogandi affectum, et intelligendi praestet effectum. Nam ego quibus verbis, et si forte aliquid capio, perducere possum quod capio ad corda vestra? Quisnam sufficit sonus? quae suppetit eloquentia? quae vires intelligendi? quae facultas proferendi? n dubito; ipse enim dixit, Ecce ego st quod aisti, Nisi credideritis quia ego sum? Quid enim non est eorum quae
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ suũ morsen : ad libandũ exegrꝓ¬
to popłm suũ. Legistis qđ audistis es¬
& nostis. Cõmemoro tam̃: mittebat
trem̃tẽ : ex cusantẽ . sed oboedientem.
Cũ ergo excusar&: ait dõ. quem loqui
in angło intelligebat. Sidixerit mihi
& dñs ad illũ : Ego sũ qͥsũ: & repetiuit
Dices filiis isrł : qͥ ẽ misit me aduos
Nonait & ibi. ego sũ ds̃. aut egosũ mun¬
di fabricator. aut egosũ om̃iũ rerum
creator. aut ego sumhpsius popłi lib̾an¬
di ꝓpagator: sed hoc tantum. ego sum
qͥsum & dices filiis isrł: qͥ estꝰ misit¬
patrũ ur̃oꝵ : sed tantũ hoc dixit : qͥ ẽ.
misit me aduos Forte multũ erat. &
ad ipsũ morsen sicut multũ .ẽ & ad nos:
& multomagis ad nos intelligere qͥd dic¬
tũ sit. ego sũ quisũ & qui ẽ misit me
aduos: & si forte caperet morses: illi
ad quos mittebatur quando caperent:
distulit ergo dnĩs qđ capere homo non
poss&: & addidit qđ capere possa Ad¬
iunxit enĩ et ait. Ego sum ds̃ abraham.

Expanded text:
 suum Moysen ad liberandum ex Aegypto populum suum legistis quod audistis, et nostis; commemoro tamen; mittebat trementem; excusantem, sed obedientem. Cum ergo excusaret, ait Deo, quem loqui in angelo intelligebat: Si dixerit mihi eum, Ego sum qui sum: et repetivit, Dices filiis Israel, Qui est, misit me ad vos. Non ait et ibi, Ego sum Deus; aut, Ego sum mundi fabricator; aut, Ego sum omnium rerum creator; aut, Ego sum ipsius populi liberandi propagator: sed hoc tantum, Ego sum qui sum; et, Dices filiis Israel, Qui estpatrum vestrorum, sed tantum hoc dixit, Qui est, misit me ad vos. Forte multum erat et ad ipsum Moysen, sicut multum est et ad nos, et multo magis ad nos, intelligere quid dictum sit, Ego sum qui sum; et, Qui est, misit me ad vos. Et si forte caperet Moyses, illi ad quos mittebatur quando caperent? Distulit ergo Dominus quod capere homo non posset, et addidit quod capere posset: adjunxit enim et ait, Ego sum Deus Abraham, et
Abbreviated transcription (Latin):
ibi damnatus :. Sed ibi liberatus. ubimu¬
tatus In hoc ergo popło cui dñs loquebat᷑.
erant qͥ inpeccato suo fuerant morituri :
erant &iam qͥ iꝰpsũ quiloquebatur fuerant
credituri. & ab omi peccato liberandi
inpeccatis ur̃ĩs. Quid ẽ. siñ credideritis quia
ego sũ: Ego sũ quid: Nihil addidit &
quia nihil addidit: multũ ẽ. qđ cõmenda¬
uit. Ex pectabatur enĩ ut dicer& qͥd essa :
nectam̃ dix̃ qđ expectabatur ut dicͤ&r&
forte.nisi credideritis quia ego sũ xp̃s. nisi
credideritis qr ego sũ dĩ filius: hisi credi¬
deritis quia ego sũ ũbũ patris. nisi credi¬
deritis quia ego sũ conditor mundi: hisi
credideritis quia ego sũ hominis formator.
creator & rector. factor. & refactor: mi¬
si hoc credideritis quia ego sũ: moriemini
inpeccatis ur̃ĩs. Multu . ẽ. qđ ait. ipsũ
ego sũ : quia sic & morsi dixerat ds̃

Expanded text:
ibi damnatus: sed ibi liberatus, ubi muibi damnatus: sed ibi liberatus, ubi mutatus erant qui in peccato suo fuerant morituri: erant etiam qui in ipsum qui loquebatur fuerant credituri, et ab omni peccato liberandi. « in peccatis vestris. Quid est, Si non credideritis quia ego sum? Ego sum, quid? Nihil addidit; et quia nihil addidit, multum est quod commendavit. Exspectabatur enim ut diceret quid esset, nec tamen dixit. Quid exspectabatur ut diceret? Forte, Nisi credideritis quia ego sum Christus; nisi credideritis quia ego sum Dei Filius; nisi credideritis quia ego sum Verbum Patris; nisi credideritis quia ego sum conditor mundi; nisi credideritis quia ego sum hominis formator et reformator, creator et recreator, factor et refactor: nisi hoc credideritis quia ego sum, moriemini peccatis vestris. Multum est quod ait ipsum, Ego sum: quia sic
Abbreviated transcription (Latin):
desperantib: excitatio facta .ẽ. dor¬
mientibus: cordibus eiigilauerunt᷑
inde plurimi credider̃: Sicut euange¬
lii ipsius consequentia testantur:
erant enĩ illic m̃bra xp̃i. quȩ ñdum
adheserant corpori xp̃i: & in illo popu¬
lo a quo crucifixus est aqͦ in lignosus¬
pensus ẽ. a quo pendens irrrisis. ẽ.
aquo lancea uulneratus ẽ. aquo felle
& aceto potatus est: Erant m̃bra xp̃i ꝓ
quibus dixit : Pat̾ ignosce illis. quianꝰes¬
ciunt quid faciunt. Quid autẽ. conũso
ñ ignoscitur si fusus xp̃i sanguis ignoscit᷑:
Quis homicida desperet : si in spem red¬
ditus . ẽ. a quo & iam xp̃s occisus . ẽ.: Cre¬
diderunt inde multi : donatꝰ ẽ. eis sangus
xp̃i: ut magis eũ biberent quo liberareñ.
quã rei de illo effuso tenerentur. Quis
desperet: & si incruce latro saluatus est
ante paululum homicida. p ost paululũ
accusatus. conuictus. dãpnatus. suspens:
liberatus : noli mirari: Vlbi conuictus.

Expanded text:
desperantibus, excitatio facta est dordesperantibus, excitatio facta est dormientibus, cordibus evigilaverunt: inde plurimi crediderunt, sicut Evangelii ipsius consequentia testantur. Erant enim illic membra Christi, quae nondum adhaeserant corpori Christi: et in illo populo a quo crucifixus est, a quo in ligno suspensus est, a quo pendens irrisus est, a quo lancea vulneratus est, a quo felle et aceto potatus est, erant membra Christi, pro quibus dixit, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Quid autem converso non ignoscitur, si fusus Christi sanguis ignoscitur? Quis homicida desperet, si in spem redditus est a quo etiam Christus occisus est? Crediderunt inde multi; donatus est eis sanguis Christi, ut magis eum biberent quo liberarentur, quam rei de illo effuso tenerentur: quis desperet? Et si in cruce latro salvatus est, ante paululum homicida, post paululum accusatus, convictus, damnatus, suspensus, liberatus; noli mirari. Ubi convictus,
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e. sed inpeccatis mori. Hoc .ẽ. qđ de¬
b& fugere: omĩs xpĩanus. Propt̃ hoc
adbaptismũicurritur . ꝓpt̃ hoc qui
ȩgritudine uł aliunde periclitantur.
sibi desiderant subueniri : ꝓpt̃ hoc &iã
sugens paruuilus. amatre piis manib: ad
eccłiam fertur : ne sine baptismo exe¬
at. & in peccato qͦ natus. ẽ. moriatur
infelicissima conditio: misera sors istoꝵ:
qͥ de ore ueridico audier̃. inpeccatis
urĩs moriemini. Vnde tam̃ hoc eis con¬
illa multitudine quȩ dnm audiebat.
& eos fuisse qͥ credituri erant: quasi
in om̃s ai ꝓcesserat seuerissima illa
sententia. inpeccato ur̃o moriemini:
Ac ꝑhoc & illis qͥ credituri erant spes
erat ablata illi sȩuiebant: illi time¬
bant. Immo ñ timebant. sed iã despe¬
rabant. Reuocauit eos inspem: ad iun¬
xit enĩ siñ credideritis qr ego sũ:
moriemini inpeccatis urĩs. Ergo si
credideritis quia ego sum: ñ morie¬
mini inpeccatis ur̃is. Reddita spes. ẽ

Expanded text:
habere, sed in peccatis mori. Hoc est quod dehabere, sed in peccatis mori. Hoc est quod debet fugere omnis christianus: propter hoc ad Baptismum curritur; propter hoc qui aegritudine vel aliunde periclitantur, sibi desiderant subveniri; propter hoc etiam sugens parvulus a matre piis manibus ad Ecclesiam fertur, ne sine Baptismo exeat, et in peccato quo natus est moriatur. Infelicissima conditio, misera sors istorum, qui de ore veridico audierunt, In peccatis vestris moriemini. 7. Unde tamen hoc eis conilla multitudine quae Dominum audiebat, et eos fuisse qui credituri erant. Quasi autem in omnes processerat severissima illa sententia, In peccato vestro moriemini; ac per hoc et illis qui credituri erant, spes erat ablata: illi saeviebant, illi timebant; imo non timebant, sed jam desperabant. Revocavit eos in spem; adjunxit enim, Si non credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Ergo si credideritis quia ego sum, non moriemini in peccatis vestris. Reddita est spes
Abbreviated transcription (Latin):
es o homo de hoc mundo es: sed uenit
adte qui fecit mundum. & liberauit
te dehoc mundo. Si delectat te
mundus: sẽꝑ uis eẽ ĩmundus: Si autẽ
iam nonte delectat hic mundus. iam
tues mundus. Uerũ tam̃ si ꝑ aliquam
infirmitatẽ ad huc te delectat mundꝰ:
habitet inte qui mundat: & eris
mundus. Si aut̃ fueris mundus : non
remanebis in mundo: nec audies qđ
audier̃ iud ei. moriemini inpeccatis
uris Om̃s enĩ cũ peccato natisumus:
om̃s uiuendo adid qđ nati eramus.
addidimus: Magisq demundo facti
sumus: quiã tunc quando deparentibus
nr̃is natisumus & ubi essemus sulle
non uenir& qͥ ñ habebat peccatũ. ut
soluer& om̃e peccatũ. Inquẽ iudȩi
quia ñ credebant. merito audierunt:
Moriemini inpeccatis urĩs. quia ñ hab̾e
peccatũ nullomoᷤ potuistis. qͥ cũ peccato
inpeccato ur̃o morituri ñ estis Tota gͦ
infelicitas udȩoꝵ ipsa erat: ñ peccatũ

Expanded text:
es homo, de hoc mundo es: sed venit es homo, de hoc mundo es: sed venit ad te qui fecit mundum, et liberavit te de hoc mundo. Si delectat te mundus, semper vis esse immundus; si autem jam non te delectat hic mundus, jam tu es mundus. Verumtamen si per aliquam infirmitatem adhuc te delectat mundus, habitet in te qui mundat, et eris mundus. Si autem fueris mundus, non remanebis in mundo; nec audies quod audierunt Judaei, Moriemini in peccatis vestris. Omnes enim cum peccato nati sumus; omnes vivendo ad id quod nati eramus addidimus, magisque de mundo facti sumus, quam tunc quando de parentibus nostris nati sumus. Et ubi essemus, si ille non veniret, qui non habebat omnino peccatum, ut solveret omne peccatum? In quem Judaei quia non credebant, merito audierunt, Moriemini in peccatis vestris: quia non habere peccatum nullo modo potuistis, qui eum peccato in peccato vestro morituri non estis. Tota ergo infelicitas Judaeorum ipsa erat, non, peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
quid intelligi uoluerit: uos de hoc
mundo estis. Idõ quippe dix̃ uos de
hoc mundo estis : quia peccatores erant:
quia iniqͥ erant. quia infideles erant :
quia t̾rena sapiebant. Nam quid uobis
uidetur descĩs apłiso quantum inter¬
erat inter iudȩos & apłos: Quantum
int̃ tenebras & lucem: quantum int̃fidẽ
& infidelitatẽ : quantum int̃pietatem
& pͥietatem : quantum int̃spem & despera¬
tionem : quantũ int̃ karitatem & cupidi¬
tatem: Multum ergo int̾erat. Quid gͦ.
quia tantũ int̾erat: apłi demundo non
erant : Si cogites quomodo natisint. &
unde uenerint. quia om̃s exadã uene¬
rant : de hoc mundo erant. Sed quid eis
ait ipse dñs Ego uos de hoc mundo e¬
legi. Q ui ergo dehoc mundo erant. factis
ñ demundo : & ꝑtinere cȩper̃ ad cum
ꝑquem factus . ẽ mundus. Istiaũt re¬
manser̃. eẽ. demundo quibus dictum
.ẽ. moriemini inpeccatis ur̃is Nemogͦ¬
dicat fr̃s : de hoc mundo ñ sum Quisꝰqͥs

Expanded text:
quid intelligi voluerit, Vos de hoc quid intelligi voluerit, Vos de hoc mundo estis. Ideo quippe dixit, Vos de hoc mundo estis, quia peccatores erant, quia iniqui erant, quia infideles erant, quia terrena sapiebant. Nam quid vobis videtur de sanctis Apostolis? Quantum intererat inter Judaeos et Apostolos? Quantum inter tenebras et lucem, quantum inter fidem et infidelitatem, quantum inter pietatem et impietatem, quantum inter spem et desperationem, quantum inter charitatem et cupiditatem: multum ergo intererat. Quid ergo? quia tantum intererat, Apostoli de mundo non erant? Si cogites quomodo nati sint, et unde venerint; quia omnes ex Adam venerant, de hoc mundo erant. Sed quid eis ait ipse Dominus? Ego vos de mundo elegi . Qui ergo de mundo erant, facti sunt non de mundo, et pertinere coeperunt ad eum per quem factus est mundus. Isti autem remanserunt esse de mundo, quibus dictum est, Moriemini in peccatis vedicat, fratres, De hoc mundo non sum. Quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m nihilͣQuia in principio erat ũbum.
&omĩa ꝑ ipsũ facta sunt. Sic ergo erat
ille desuꝑnis Dequibus suꝑnis : Deaere :
absit Ibi & uolitant aues. de cęlo quid
uidemus : & hoc absit: Ibi & stellȩ & sol
& luna circueunt : de angelis: neq hoc
intelligatis ꝑ illum enĩ facti sunt angłi :¬
ꝑquẽ omĩa facta sunt. deqͥbigͦ suꝑnis.¬
ũbũ genuit ȩquale sibi. coȩt̾nũ sibi unige
nitum.: sine tẽpore. ꝑquẽ conder& tẽpora
Sic ergo accipe xpm̃ de suꝑnis. ut exce¬
das cogitatione tua om̃e qđ factũ .ẽ.
uniũ sã om̃ino creaturã: omẽ corpus.
omẽm conditum spm̃: omẽm rem. quo¬
qͦmodo mutabilem : totũ excede : sicut
excessit ioħs ut continger& In princi¬
pio erat uerbũ. & uerbũ erat apud dm̃.
& ds̃ erat ũbũ. Ego ergo inqͥt desuꝑnis
sũ : uos de hoc mundo estis: ego ñsũ de hoc
mundo dixi ergo uobis: quia moriemi¬
ni inpeccatis ur̃is. Exposuit nobis fr̃s

Expanded text:
te Christum nihil: quia in principio erat Verbum; te Christum nihil: quia in principio erat Verbum; omnia per ipsum facta sunt . Sic ergo erat ille de supernis. De quibus supernis? De aere? Absit: ibi et aves volitant. De coelo quod videmus? Et hoc absit; ibi et stellae et sol et luna circumeunt. De Angelis? Neque hoc intelligatis: per illum et Angeli facti sunt, per quem omnia facta sunt. De quiVerbum genuit aequale sibi, coaeternum sibi, unnitum, sine tempore, per quem conderet tempora. Sic ergo accipe Christum de supernis, ut excedas cogitatione tua omne quod factum est; universam omnino creaturam, omne corpus, omnem conditum spiritum, omnem rem quoquo modo mutabilem: totum excede, sicut excessit Joannes, ut contingeret, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. 5. Ego ergo, inquit, de supernis sum. Vos de hoc mundo estis: ego non sum de hoc mundo. Dixi ergo vobis quia moriemini in peccatis vestris. Exposuit nobis, fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
& spũ scõ: ñ sũt tres dii. Quia a se est
omp̃s simul cũ filio & spũ scõ: non sñt̃
tres om̃ipotentes: Quia uero non adse
ẽ pat̃. sed ad filium. nec filius ad seẽ.
descripturis scĩs unde hoc qđ dr̃
pletis misit inde spm̃ scm̃. ⁊ quo
spleti qui ad erant in conclaui uno.
om̃iũ gentium linguis coeperunt
loqui Miraculo ext̾riti dnĩ inter¬
fectores. conpuncti doluerunt:
dolentes mutati sunt. Inutati
crediderunt: accesser̃ corpori
dñi : id ẽ numero fidelium. tria
milia hominũ. Ite alio facto quo¬
accensus. ẽ.. Karitate ipsa & fer¬
uore sp̃s in unũ redacti. coeperunt
inipsa societatis unitate uendere
om̃ia quȩ habebant. & ponere ante

Expanded text:
 sancto, non sunt tres dii; quia ad se est omnipotens simul cum Filio et Spiritu sancto, non sunt tres omnipotentes: quia vero non ad se est Pater, sed ad Filium; nec Filius ad se est, de Scripturis sanctis, unde hoc quod dicitur pletis misit inde Spiritum sanctum: quo impleti qui aderant in conclavi uno, omnium gentium linguis coeperunt loqui. Miraculo exterriti Domini interfectores, compuncti doluerunt, dolentes mutati sunt, mutati crediderunt: accesserunt corpori Domini, id est numero fidelium, tria millia hominum. Item alio facto quaccensus est, charitate ipsa et fervore spiritus in unum redacti, coeperunt in ipsa societatis unitate vendere omnia quae habebant, et pret
Abbreviated transcription (Latin):
habuit cũ uidȩis. ita moderans loque¬
lam suam. ut & cȩci ñ uiderent. & fideles
oculos aꝑirent. quȩ hodie de scõ euan¬
gelio recitata sunt: ista s̃. Dicebant gͦ
udȩi Tu quis es  : Quia dixerat supra
dñs. Nisi credideritis quia ego sum mo¬
riemini inpeccatis ur̃if Adho egͦ illi
Tuquis es: Keluti quȩrentes nosse in
quẽ deberent credere : me in suo pec¬
cato morerent᷑. Respondit dicentib
tu quis es : & ait. Principium : qui & lo¬
quor uob̃̾. Si se dixit dñs. eẽ. principi¬
um: quȩri potest utrum & pat̃ princi¬
piũ sit. Sienim filius principium .ẽ. qui

Expanded text:
habuit cum Judaeis, ita moderans loquelam suam, ut caeci non viderent, et fideles oculos aperirent, quae hodie de sancto Evangelio recitata sunt, ista sunt: Dicebant ergo Judaei, Tu quis es? Quia dixerat supra Dominus, Nisi credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris . Ad hoc ergo illi, Tu quis es? veluti quaerentes nosse in quem deberent credere, ne in suo peccato morerentur. Respondit dicentibus, Tu quis es? et ait, Principium, quia et loquor vobis. Si se dixit Dominus esse principium, quaeri potest utrum et Pater principium sit. Si enim Filisu principium est
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est hoc iustitiadĩ et iustitia homi¬
nis : iustitiadĩ hic dicitur : non qua
iustus est ds̃ sed quã dat hominids̃.
ut iustus sit homoꝑdm Quae autem
erat illorũ iustitia: qua desuis uirib
p̃sumebant: et quasi impl&ores legis.
seipsos ex sua uir tute dicebant
Nemo autem impl& legem. nisi quẽ
ad iuerit grã: id est panis quide
caelo descendit Legis enĩ plenitudo
cõpendio ut ait apłs. caritas est. Cari¬
tas. non nũmi. sed dĩ caritas nont̃rȩ.
noncaeli: sed eiꝰ quifecit caelũ & terrã
Unde ista caritas homini: ipsum audia

Expanded text:
Quid est hoc, justitia Dei et justitia homiQuid est hoc, justitia Dei et justitia hominis? Justitia Dei hic dicitur, non qua justus est Deus, sed quam dat homini Deus, ut justus sit homo per Deum. Quae autem erat illorum justitia? Qua de suis viribus praesumebant, et quasi impletores Legis seipsos ex sua virtute dicebant. Nemo autem implet Legem, nisi quem adjuverit gratia, id est panis qui de coelo descendit. Legis enim plenitudo, compendio ut ait Apostolus, charitas est : charitas non nummi, sed Dei; charitas non terrae, non coeli, sed ejus qui fecit coelum et terram. Unde ista charitas homin
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in euangelio cũ legeret᷑
audiuimus. panem se . eẽ. dicer&
qui decaelo descendit : murmura¬
uerunt iudaei & dixerunt Non¬
ne hic est iħs filius iosepheuius
nos nouimus patrẽ & matrẽ : qͦmͦ¬
eum esurire nouerant faucescor¬
dis languidas. habebant : Luribus
aꝑtis. surdi erant Uidebant : & ceci
stabant Panis quippe iste: interioris
hominis quaerit esuriem Unde alio
loco dicit Beatiquiesuriunt & siti¬
unt iustitiam : qm̃ ipsi saturabunt᷑¬
lustitiam uero nobis. eẽ. xp̃m : pau¬
lus apłs dicit Ac ꝑ hoc qͥesurit hunc
panem. esuriat iustitiam. Sed iustiti¬
am que decaelo descendit. lustitiam quã
dat ds̃: Nonquã sibi facit homo Sienĩ¬
sibi nullam homo facer& iustitiam: non
dicer& idem apłs deiudaeis Ignoran¬
tes enĩ dĩ iustitiã. & suam uolentes con¬
stituere : iustitiae dĩ non sunt subiecti
Inde erant isti quipanem decaelo descen¬
dentẽ non intellqͥgebant: quia sua us¬
titia saturati. iustitiã dĩ non esuriebant

Expanded text:
sicut in Evangelio cum legeretur, audivimus, panem se esse dixisset, qui de coelo descendit, murmuraverunt Judaei, et dixerunt, Nonne hic est Jesus filius Joseph, cujus nos novimus patrem et matrem? Quomoeum esurire noverant. Fauces cordis languidas habebant, auribus apertis surdi erant: videbant, et caeci stabant. Panis quippe iste, interioris hominis quaerit esuriem: unde alio loco dicit: Beati, qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntJustitiam vero nobis esse Christum Paulus apostolus dicit . Ac per hoc qui esurit hunc panem, esuriat justitiam; sed justitiam quae de coelo descendit, justitiam quam dat Deus, non quam sibi facit homo. Si enim nullam sibi homo faceret justitiam, non diceret idem apostolus de Judaeis, Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Inde erant isti qui panem de coelo descendentem non intelligebant, quia sua justitia saturati, justitiam Dei non esuriebant.
Abbreviated transcription (Latin):
decaelo descendit : hortans ut credamꝰ
ineum Credere enĩ in eum : hoc ÷ man¬
ducare panẽ uiuum Qui credit in eũ¬
manducat: inuisibiliter saginatur :
qr inuisibiliter renascitur Infans intꝰ
est: Nouus intus. ẽ. Ubi nouellatur :
ibisatiatur Quidgͦ talib mur muranti¬
bus respondit iħc: ¶Hx N olite mur¬
murare in inuicem Namquã dicens Scio
quare non esuriatis : & istum panem non
intelliͥgatis. neq quaeratis Nolite mur¬
murare ad inuicem Nemopotest uenire
ad me. nisi pater qͥmisitine traxerit eũ :¬

Expanded text:
lo descendit, hortans ut credamus in eum. Credere enim in eum, hoc est manducare panem vivum. Qui credit, manducat; invisibiliter saginatur, quia invisibiliter renascitur. Infans intus est, novus intus est: ubi novellatur, ibi satiatur. 2. Quid ergo talibus murmurantibus respondit Jesus? Nolite murmurare ad invicem. Tanquam dicens, Scio quare non esuriatis, et istum panem non intelligatis neque quaeratis. Nolite murmurare ad invicem: nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eu
Abbreviated transcription (Latin):
qualẽ hab& dm̃filiũ : cũ idem ipsesit
tur haec uerba. Ita dix̃. Sicut misit me
pater. & ego uiuoꝓpt̃ patrẽ. et quiman¬
ut ego uiuã ꝓpterpatrem. idest ad illum
tam quã maiorẽ referã uitã meã : exina¬
nitio mea fecit. in qua memisit. Ut autẽ
qͥsq uiuat ꝓpterme. participatiofacit:
quamanducat me Ego itaq humiliatus.
uiuo ꝓpter patrem : ille erectus uiuit
ꝓpter me Si autẽ itadictũ ÷ ui uoꝓpter
patrem. qr ipse deillo. non ille deipso est.
sine detrimento aeqͣlitatis dictum est :
nec tamendicendo. & qui manducat
me. & ipse uiu& ꝓpterme. Eandem
nr̃am et sũam aqualitatẽ significauit.
sed grãm mediatoris ostendit Hic .ẽ.¬

Expanded text:
qualem habet Deum Filium: cum idem ipse sit qualem habet Deum Filium: cum idem ipse sit tur haec verba, ita dixit, Sicut me misit vivens Pater, et ego vivo propter Patrem; et qui manUt ego vivam propter Patrem, id est, ad illum tanquam majorem referam vitam meam, exinanitio mea fecit, in qua me misit; ut autem quisque vivat propter me, participatio facit qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus vivit propter me. Si autem ita dictum est, Vivo propter Patrem, quia ipse de illo, non ille de ipso est; sine deNec tamen dicendo: « Et qui manducat me, et ipse vivet propter me, eamdem nostram et suam aequalitatem significavit, sed gratiam mediatoris ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
copatrẽ. & ego uiuo ꝓpter patrẽ : & qͥ
manducatine. & ipse uiu& ꝓpterme
Non enĩfilius participatione patris fit
melior. qui est natus aequalis. sicut
participatione filii ꝑunitatẽ corporis
eiꝰ et sanguinis. qđ illa manducatio pota¬
tioq significat. nos efficit meliores
uiuimus gͦ nos ꝓpter ipsum. manducan¬
tes eũ. idẽ ipsum accipientes. a &ernã
uitã. quã non habemus ex nobis: Uiuit
autẽ ipse ꝓpterpatrẽ. missus abeo: quia
sem& ipsum exinaniuit. factus obȩdi¬
ens usq ad mortem crucis. Sienĩ scđm
id accipimus uiuo ꝓpter patrẽ. qđ alibi
ait. pater maior me. ẽ. sicut & nosuiuimꝰ
ꝓpter ipsum qͥmaior ẽ. nobis. hoc exeo
qđ missus est factũ est Missio quippe eiꝰ.
ex inanitiosuim& ipsius . ẽ. & formȩ ser¬
uilis acceptio : qđ recꝰte intellegit᷑ seruata
&iam filii cumpatre. aeqͣlitate natura
Maior est enĩpater hominifilio. sed ae¬

Expanded text:
co Patrem, et ego vivo propter Patrem; et qui co Patrem, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me. Non enim Filius participatione Patris fit melior, qui est natus aequalis; sicut participatione Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potatioque significat, nos efficimur meliores. Vivimus ergo nos propter ipsum, manducantes eum; id est, ipsum accipientes aeternam vitam, quam non habebamus ex nobis: vivit autem ipse propter Patrem, missus ab eo; quia semetipsum exinanivit, factus obediens usque ad mortem crucis . Si enim secundum id accipimus, Vivo propter Patrem, quod alibi ait, Pater major me est ; sicut et nos vivimus propter ipsum, qui major est nobis: hoc ex eo quod missus est, factum est. Missio quippe ejus exinanitio suimetipsius est, et formae servilis acceptio: quod recte intelligitur, servata etiam Filii cum Patre aequalitate naturae. Major enim est Pater homine filio, sed ae
Abbreviated transcription (Latin):
in requie: quae scõꝵ sp̃s suscipit Qđ autẽ
adcorpus ad tin&. nec eis uita adernã
fraudetur : sed in resurrectione mortuoꝵ
nouissimodie Caro enĩmea inquit uere
est cibus. & sanguis m̃s uere est potus Cum
enĩ cibo & potu id app&ant homines. ut
nonesuriant neq sitiant: hoc ueraciter
nonp̃stat. nisi iste cibus & potus. qui eos
aqͥb sumit᷑ . In mortales & incorrupti¬
biles facit. Id est soci&as ipsa scõꝵ ubi
pax erit. & unitas plena atq ꝑfecta
espterea quippe sicut &iã ante nos hoc
dauit. quae ad unũ aliquid redigunt᷑
ex multis. Nãq aliud in unũ ex multis
id fiat qđ loqͥt᷑ & quid sit manducare
ducare illã escam & illũ bibere potũ:
manducat eiꝰ carnem. nec bibit eiꝰsangui¬
nem : &iam sitante rei sacramentũ. ad
iudicium sibi manduc& etbibat. Sicut¬
ꝓpter patrẽ : & qui manducat me. & ipse
uiu& ꝓpterme: nonait. sicut mandu-¬

Expanded text:
in requie, quae sanctorum spiritus suscipit: quod autem in requie, quae sanctorum spiritus suscipit: quod autem ad corpus attinet, nec ejus vita aeterna fraudetur, sed in resurrectione mortuorum novissimo die. 17. Caro enim mea, inquit, vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Cum enim cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant, neque sitiant; hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ante nos hoc ndavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis. Namque aliud in unum ex multis id fiat quod loquitur, et quid sit manducare ducare illam escam, et illum bibere potum, manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, » etiamsi tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducet et bibat. Aliupropter Patrem; et qui manducat me, et ipse pter me. Non ait: Sicut mandu
Abbreviated transcription (Latin):
iã factũ est id .ẽ. p̃destinatio : scđm & ter¬
tium factum est. etfit. & fi&. id est uoca
tio & iustificatio Quartum uͦ. nunc in
speest. In re autẽ futurũ est : id .ẽ. glo¬
rificatio huiꝰ reisacramentũ. id ÷. uni¬
tatis corporis & sanguinis xp̃i. alicubi
cotidie. alicubi certis inter uallis dierũ.
indominica mensa p̃paratur : & dem̃sa
dominica sumit᷑. quibusdã ad uitã. qͥ¬
bdã ad exitium Res uͦ ipsa cuiꝰ sacra¬
mentũ ẽ oni homini ad uitã. nulli ad
excitium : quicũq eiꝰ particeps fuerit
Neautẽ putarent sic inisto cibo & potu.
ꝓmittiuitã a &ernam. utqͥeã sume¬
rent .iam non corpore morerentur :
huic cogitationi. ẽ. dignatꝰ occurrere
Nam cum dixis s& qui manducat meã
carnẽ. & bibit meũ sanguinẽ. hab&
uitã a&ernam: continuo subiecit
It resuscitabo ego eũ in nouis simodie:
ut habeat interim scđm sp̃m. uitã aet̾nã

Expanded text:
jam factum est, id est praedestinatio; secundum et terjam factum est, id est praedestinatio; secundum et tertium facttio et justificatio: quartum vero nunc in spe est, in re autem futurum est, id est, glorificatio. Hujus rei Sacramentum, id est, unitatis corporis et sanguinis Christi alicubi quotidie, alicubi certis intervallis dierum in dominica mensa praeparatur, et de mensa dominica sumitur; quibusdam ad vitam, quibusdam ad exitium: res vero ipsa cujus sacramentum est, omni homini ad vitam, nulli ad exitium, quicumque ejus particeps fuerit. 16. Ne autem putarent sic in isto cibo et potu promitti vitam aeternam, ut qui eam sumerent, jam nec corpore morerentur; huic cogitationi dignatus est occurrere. Nam cum dixisset, Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam; continuo subjecit, Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Ut habeat interim secundum spiritum vitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
non hab&. qui istum panẽ non mandu¬
cat : nec istum sanguinem bibit Nã
tẽporalem uitã. sine illo habere homi¬
nespossunt: a &ernam uero omĩ no
non possunt Quigͦ eiꝰ non manducat
carnem. nec bibit eiꝰ sanguinẽ. non
hab& inse uitã: & quimanducat eiꝰ
carnem: & bibit eiꝰ sanguinem.
habet uitã Ad utrumq autẽ res¬
pondit : qđ dix̃ aderiiam Non ita
est in hac esca: quã sustentande huiꝰ
tẽporalis uitie causa sumimꝰ Nãqͥeã
non sumpserit non uiu& : nec tamen
quieã sumpserit uiu& Fieri enĩpotest :¬
ut senio uel morbo uel aliquo casupluri¬
mi: & qui eã sumpserit᷑ moriantur
In hoc uero cibo & potu. id est corpore
& sanguine dñi : nonita est Nam & qui
eam non sumunt. non habent uitã : et
qͥ eam sumit hab& uitã. & hanc utiq
a&ernam Hunc itaq cibum & potum.
soci&atem uult intellegi corporis etm̃¬
natis & uocatis. & iustificatis. & glorifica¬

Expanded text:
non habet, qui istum panem non mandunon habet, qui istum panem non manducat, nec istum sangutemporalem vitam sine illo habere homines possunt, aeternam vero omnino non possunt. Qui ergo non manducat ejus carnem, nec bibit ejus sangumanducat ejus carnem, et bibit ejus sanguinem, habet vitam. Ad utrumque autem respondet quod dixit, aeternam. Non ita est in hac esca, quam sustentandae hujus temporalis vitae causa sumimus. Nam umpserit, non vivet: nec tamen qui eam sumpserit, vivet. Fieri enim potest ut senio, vel morbo, vel aliquo casu, plorimi et qui eam sumpserint moriantur. In hoc vero cibo et potu, id est corpore et sanguine Domini, non ita est. Nam et qui eam non sumit, non habet vitam: et qui eam sumit, habet vitam, et hanc utique aeternam. Hunc itaque cibum et potum societatem vult intelligi corporis et menatis, vocatis, justificatis, glorifica
Abbreviated transcription (Latin):
corpori uiuat dõ dedõ Nunc labor&
in terra: ut postea regn& incaelo Liti
gabant gͦ uidei. ad inuicem dicentes
Quomodo potest hic nobis carnem suam
dare ad manducandũ: litigabant
utiq ad inuicẽm: qm̃ panem concordiȩ
non intelligebant. nec sumere uolebant
Namqui manducant talem panẽ. non
litigant ad inuicẽ : qm unus panis unũ
corpus multi sumus: & ꝑhunc facit ds̃
unius moris habitare indomo Quod
autem ad inuicẽ litigantes quaerunt
huc eis dicitur:
Amen amendico uobis: nisi manducaue¬
ritis carnem filii hominis. et biberitis
eius sanguinem : non habebitis uitã
inuobis: Quomodo quidem d&ur.
panem. ignoratis: Uerũtamen nisi
manducaueritis carnẽ filii hominis.¬
uitã inuobis Haet non utiq cadaue¬
ribus. sed uiuentib loque batur Unde
neistã uitã intellegentes. & dehac re
litigarent : secutus ad iunxit. Quiman¬
ducat meã carnẽ. & bibit meũsangui¬
nem : hab& uitã aeternã hanc ergo

Expanded text:
corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut postea regnet in coelgabant ergo Judaei ad invicem dicentes: Quomodo potest hic nobis carnem suam dare ad manducandum? « Litigabant utique ad invicem, quoniam panem concordiae non intelligebant, nec sumere volebant: nam qui manducant talem panem, non litigant ad invicem; quoniam unus panis unum corpus multi sumus, et per hunc facit Deus unius moris habitare in domo . Quod autem ad invicem litigantes quaerunt,huc eis dicitur: Amen amen dico vobis, nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis. Quomodo quidem detur panem, ignoratis: verumtamen nisi manducaveritis carnem filii hominisvitam in vobis. Haec non utique cadaveribus, sed viventibus loquebatur. Unde, ne istam vitam intelligentes, de hac re litigarent, secutus adjunxit: Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam. Hanc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
mo es & sp̃m habes & corpus habes: sp̃m
dico qui anima uocatur : qua constat¬
qđ homoes Constas enĩ exanima: et cor¬
pore Habes itaq sp̃m inuisibilem: cor¬
pus uisibile Dic mihi quid ex quo uiuat:
sp̃s tuus. uiuit excorpore tuo. ancorpus
tuũ exspũ tuo: respondit om̃is quiuiuit:
Quiautẽ hoc non potest respondere: nescio
siuiuit Quid respondet. om̃is quiuit:
Corpus utiq meum. uiuit despũ meo
pore xp̃i Nũquid enĩ corpus meũ uiuit.
despũtuo: meũ uiuit despũ meo: & tuum
paulus huncpanem. Unuspanis inquit.
unũ corpus multi sumus O sacramentũ
pi&atis. o signũ unitatis. ouinculũ carita¬
tis: Quiuult uiuere hab& ubi uiuat.
hab& unde uiuat accedat. credat: In¬
corpor&lir : ut uiuific&ur Non abhor¬
reat a cõpagemembrorum: nonsit putre
mẽ brũ quod resecari mereatur: non sit
distordum dequo erubescatur: sit pul¬
chrum. sit aptum: sit sanum hereat

Expanded text:
mo es, et spiritum habes, et corpus habes. Spiritum mo es, et spiritum habes, et corpus habes. Spiritum dico quae anima vocatur, qua constatod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet omnis qui vivit: qui autem hoc non potest respondere, nescio si vivit: quid respondet omnis qui vivit? Corpus utique meum vivit de spiritu meohristi. Numquid enim corpus meum vivit de spiritu tuo? Meum vivit de spiritu meo, et tuum Paulus hunc panem, Unus panis, inquit, unum corpus multi sumus . O Sacramentum pietatis! o signum unitatis! o vinculum charitatis! Qui vult vivere, habet ubi vivat, habet unde vivat. Accedat, credat,; incorporetur, ut vivificetur. Non abhoreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat
Abbreviated transcription (Latin):
est petra de uirgabis Gemina ꝑcussio. duo
ligna crucis significat hic ÷ gͦ panis decaelo
descendens: ut siquis exipsomanducauerit.¬
nonmoriatur: Sed qđ ꝑtinet aduir tutem
sacram̃ti: non qđ ꝑtin& ad uisibilesacra¬
m̃tũ: qui manducat intus nonforis: qui
manducat in corde: non qui p̃mit dente
Igo sum panis uiuus: qͥ decelo descendi Ideo
uiuus : q decaelo descendi Decȩlo descen¬
dit et manna : sed manna umbra erat:
Iste ueritas est. Siquis manducauerit ex
hoc pane : uiu& in a&ernum & panisquẽ
ego dabo: caromea est ꝓmundiuita hoc
quando caper& caro. quod dixit panẽ car¬
nem: Nocatur caro: qđ non capit caro:
& ideo magis non capit caro. quia uocatur
caro Hoc enĩ exhorruerunt᷑: hoc ad se¬
multum ẽẽ dixerunt: boc non posse¬
fieriputauer̃: Caro mea est inquit. pro
si corpus xp̃i. eẽ. non ne glegant fiant
corpus xpĩ : siuolunt uiuere despũ xp̃i¬
Intelligite fr̃s mei. quid dixerim: ho¬

Expanded text:
est petra de virga bis : gemina percussio, duo est petra de virga bis : gemina percussio, duo ligna crucis significat. Hic est ergo panis de coelo descendens, ut si quis manducaveritnon moriatur. » Sed quod pertinet ad virtutem sacramenti, non quod pertinet ad visibile sacramentum: qui manducat intus, non foris: qui manducat in corde, non qui premit dente. « Ego sum panis vivus qui de coelo descendi. » Ideo vivus, quia de coelo descendi. De coelo descendit et manna; sed manna umbra erat, iste veritas est. « Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum. Et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. » Hoc quando caperet caro, quod dixit panem carnem? Vocatur caro, quod non capit caro. Et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. Hoc enim exhorruerunt, hoc assimulatum esse dixerunt, hoc non fieri putaverunt. « Caro mea est, inquit, pro si corpus Christi esse non negligunt. Fiant corpus Christi, si volunt vivere de spiIntelligite, fratres mei, quid dixerim. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
docibiles dĩ Quiom̃s : omis qͥ audit
a patre. & didicit: uenit adme Uid&e.
quomodo trahit pater docendo delec¬
tat : non necessitatem inponendo: ecce
qͦ modo trahit erunt om̃s docibilesdi:
Trahere dĩ est: Om̃is qui audit apa¬
tre & didicit. uenit ad me. Traere

Expanded text:
docibiles Dei. Qui, omnes? Omnis qui audivit docibiles Dei. Qui, omnes? Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Videte quomodo trahit Pater: docendo delectat, non necessitatem imponendo. Ecce quomodo trahit. Erunt omnes docibiles Dei: trahere Dei est. Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me: trahere
Abbreviated transcription (Latin):
uissimo die Reddo illi qđ amat. red¬
do qđ sperat : uidebit qđ ad huc non
uiden do credidit Manducabit qđ
esurit : saturabitur eoqđ sitit Ubi :
in resurrectione mor tuorũ : quia
ego resuscitabo eũ in nouissimo die
Scriptũ est enĩ in ꝓph&is. It erunt
om̃s docibiles di. Quare hoc didei o
iudeiꝰ pater uos nondocuit : quomͦ¬
me potestis agnoscere: om̃s regni illius
homines . docibiles dĩ erunt Nonab
hominibus audient: et si ab hominib
audiunt : tamenqđ intellegunt intꝰ
datur. intus coruscat. Intus reuela¬
tur Quid faciunt homines forinsecꝰ
annuntiantes : quid facio ego modo
cũ loquor: strepitum uerborũ in¬
gero auribus ur̃is. Aisi gͦ reuel&
ille qͥintus est. quid dico. autquid
loquor: exterior:cultor arboris.
interior est creatoꝵ. Quiplantat¬
& quirigat. extrinsecus operatur hoc
facimus nos: sed neq qui plantat. ẽ.
aliquid. neq quirigat : sed qui in cre¬
mentũ dat ds̃ hoc .ẽ. Erunt omnes

Expanded text:
vissimo die. Reddo illi quod amat, redvissimo die. Reddo illi quod amat, reddo quod sperat: videbit quod adhuc non videndo credidit; manducabit quod esurit, saturabitur eo quod sitit. Ubi? In resurrectione mortuorum, quia ego resuscitabo eum in novissimo die. 7. Scriptum est enim in Prophetis, Et erunt omnes docibiles Dei. Quare hoc dixi, o Judaei? Pater vos non docuit; quomodo potestis me agnoscere? Omnes regni illius homines docibiles Dei erunt, non ab hominibus audient. Et si ab hominibus audiunt, tamen quod intelligunt, intus datur, intus coruscat, intus revelatur. Quid faciunt homines forinsecus annuntiantes? quid facio ego modo cum loquor? Strepitum verborum ingero auribus vestris. Nisi ergo revelet ille qui intus est, quid dico, aut quid loquor? Exterior cultor arboris, interior est Creator. Qui plantat et qui rigat, extrinsecus operatur: hoc facimus nos. Sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum aat Deus : hoc est, Erunt omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tractio Ramum uiridem ostendis
oui: & trahis illã Nuces puero demon¬
strantur et trahitur : et qđ currit tra¬
hitur Amando trahitur: sine lesio¬
ne corporis trahit᷑ : cordis uinculo
trahitur Sigͦ ista quae inter delitias
uoluptatesq terrenas reuelantur
amante trahunt : qm̃ uerũ est trait
sua quẽq uoluptas. non trahit re¬
uelatus xcp̃s apatre Quid eñforti¬
us desiderat anima. quã ueritatem.
qͦ auidas fauces habere debet: uinde
optare ut sanum sit intus palatum
uera iudicandĩ nisi ut manducet.
et bibat sapientiam. iustitiam.
ueritatem. & aeternitatem: ubi
autem hoc ibi melius: uerius ibi.
plenius ibi Nam hic facilius possu¬
mus esurire. & hoc si bonã spem ha¬
bemꝰ quã satiari Beatienĩ inquit
quie suriunt & sitiunt iustitiam hic.
qm̃ ipsi saturabuntur Sedibiꝗͥ deo
cũ dixis s&. nemouenit ad me. nisi
pater qui misit me traxerit eũ. Quid
subiecit : et ego resuscitabo eũ. in no¬

Expanded text:
tractio. Ramum viridem ostendis tractio. Ramum viridem ostendis ovi, et trahis illam. Nuces puero demonstrantur, et trahitur: et quo currit trahitur, amando trahitur, sine laesione corporis trahitur, cordis vinculo trahitur. Si ergo ista quae inter delicias et voluptates terrenas revelantur amantibus, trahunt; quoniam verum est, « Trahit sua quemque voluptas; » non trahit revelatus Christus a Patre? Quid enim fortius desiderat anima quam veritatem? Quo avidas fauces habere debet, unde optare ut sanum sit intus palatum vera judicandi, nisi ut manducet et bibat sapientiam, justitiam, veritatem, aeternitatem? 6. Ubi autem hoc? Ibi melius, verius ibi, plenius ibi. Nam hic facilius possumus esurire, et hoc si bonam spem habemus, quam satiari: Beati enim, inquit, qui esuriunt et sitiunt justitiam, sed hic; quoniam saturabuntur , sed ibi. Ideo cum dixisset, Nemo venit ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum, quid subjecit? Et ego resuscitabo eum in no
Abbreviated transcription (Latin):
credunt infilium quia eũ cogitant pa¬
trem habere dm̃ Deus enim pater aeqͣ¬
lem sibi genuit filium : & qui cogitat atq
infide sua sentit. et ruminat. aequalem
esse patri. eum inquem credidit: ipsum
trahit pater adfiliũ Arrius credidit
creaturam : non eum traxitpater : quia
non considerat patrem: qͥ filium non
credit aequalem Quid dicis & arri:
quid heretice loqueris: quid est xp̃s.
non inquit ds̃uerus: sedquẽ fecit ds̃ue¬
rus Nonte traxit pater Non enĩ intel¬
lexisti patrem : cuius filium negas
Aliud cogitas : non est ipsefilius Nec
apatre traheris : nec ad filiũ traeris
Aliud est enĩfilius : aliud quod tudi¬
cis fotinus dixit Homosolus. ẽ. xp̃c :
non est etds. Quisiccredit: non panauit
Tues xp̃s filius dĩ uiui Uide quiatrac¬
tus est : et apatre tractus est Beatuses
symon bar iona : qm̃ non tibicaro re¬
uelauit et sanguis. sed pater meus qͥ
in caelis est Ista reuelatio: ipsa est a¬

Expanded text:
credunt in Filium, quia eum cogitant Pacredunt in Filium, quia eum cogitant Patrem habere Deum: Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium: ut qui cogitat, atque in fide sua sentit et ruminat aequalem esse Patri eum in quem credidit, ipsum trahit Pater ad Filium. Arius credidit creaturam, non eum traxit Pater; quia non considerat Patrem, qui Filium non credit aequalem. Quid dicis, o Ari? quid, haeretice, loqueris? quid est Christus? Non, inquit, Deus verus; sed quem fecit Deus verus. Non te traxit Pater: non enim intellexisti Patrem, cujus Filium negas: aliud cogitas, non est ipse Filius; nec a Patre traheris, nec ad Filium traheris: aliud est enim Filius, aliud quod tu dicis. Photinus dixit: Homo solum est Christus, non est et Deus. Qui sic credit, non Pater eutu es Christus Filius Dei vivi. Vide quia tractus est, et a Patre tractus est. Beatus es Simon Bar-Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est . Ista revelatio, ipsa est at
Abbreviated transcription (Latin):
totũ xp̃s est. Anuero habent corporis
sensus uoluꝑtates suas. et animꝰ deserit᷑
auoluptatib suis: si animꝰ non hab&
uoluptates suas: unde dicitur. filii autẽ
hominũ subtegmine alarũ tuarũ sperab̃t.
Inebriabuntur abubertate domus tuae.
et torrente uoluptatis tuae potabis eos u¬
Qm̃ apud te est fons uitae. & in lumine tuo¬
uidebimꝰ lumenꝰ. Da amantẽ : & sentit qđ
dico Da desiderantem : da & fer uentem
Da mista solitudine peregrinantẽ atq siti¬
entem. & fontem aeternȩ patriae suspi¬
rantẽ Datalem: et scit quꝰ ddic ͦ Si autẽ
frigido loquor. quid loquor: Taleserant
isti : qͥ minuicẽ murmurabant Later in¬
quit quẽ traxerit: uenit ad me Quid ÷
autẽ pater quẽ traxerit. cũ ipse xp̃stra¬
hat : quare uoluit dicere pater quem
traxerit : si trahendi sumꝰ : ab illo tra¬
hamur. cui dicit quaedam quaedili¬
git:. Post odorẽ unguentorũ tuorũ cur¬
Trahit pater̃ ad filium eos. qui ꝓpterea

Expanded text:
totum Christus est? An vero habent corporis totum Christus est? An vero habent corporis sensus voluptates suas, et animus deseritur a voluptatibus suis? Si animus non habet voluptates suas, unde dicitur, Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt; inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos; quoniam apud te est fons vitae: non jam guvidebimus lumen ? Da amantem, et sentit quod dico. Da desiderantem, da esurientem, da in ista solitudine peregrinantem atque sitientem, et fontem aeternae patriae suspirantem: da talem, et scit quid dicam. Si autem frigido loquor, nescit quid loquor. Tales erant isti qui invicem murmurabant. Pater, inquit, quem traxerit, venit ad me. 5. Quid est autem, Pater quem traxerit; cum ipse Christus trahat? Quare voluit dicere, Pater quem traxerit? Si trahendi sumus, ab illo trahamur cui dicit quaedam quae diligit, Post odorem unguentorum tuorum curTrahit Pater ad Filium eos qui propterea
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrem : : manens cumpatre. aeqͣlis
patri Inde & hic si aduertis nemoue¬
nit adme. nisiquẽ pater aꝙ traxerit :
Noli cogitare inuitũ trahi: Inuitustra¬
hitur animꝰ amore : Nec timere de¬
bemus. ne ab hominibus qui uerba ꝑ¬
pendunt. & areb maxime diuinis in¬
telligendis longe remotisunt. In hoc
scripturarũ scãrũ euangelico uerbofor¬
sitan rep̃hendam : & dicatur nobis
Quomodo uoluntate credo. sitrahor:
Ego dicõ.parũ est uoluntate : &iam uo¬
luptate traheris Quid est trahi uoluptate :
Delectare in dño: etdabit tibi p&itiones
cordistui Est quaedã uoluptas cordis.
cuipanis dulcis est ille caelestis Porro
sipoetȩ dicere licuit. trahit sua quẽque
uoluptas. non necessitas sed uoluptas:
non obligatio sed delectatio quanto for¬
tius nos dicere debemꝰ trahi hominem
ad xp̃m. qui delectatur ueritate : de¬
lectatur beatitudine : delectatur
iustitia : delectat᷑ sempiterna uita . qđ

Expanded text:
ad Patrem, manens cum Patre, aequalis ad Patrem, manens cum Patre, aequalis Patri. 4. Inde et hic si advertis, Nemo venit ad me, nisi quem Pater attraxerit. Noli te cogitare invitum trahi: trahitur animus et amore. Nec timere debemus ne ab hominibus qui verba perpendunt, et a rebus maxime divinis intelligendis longe remoti sunt, in hoc Scripturarum sanctarum evangelico verbo forsitan reprehendamur, et dicatur nobis, Quomodo voluntate credo, si trahor? Ego dico: parum est voluntate, etiam voluptate traheris. Quid est trahi voluptate? Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Est quaedam voluptas cordis, cui panis dulcis est ille coelestis. Porro si poetae dicere licuit, « Trahit sua quemque voluptas » ; non necessitas, sed voluptas; non obligatio, sed delectatio: quanto fortius nos dicere debemus trahi hominem ad Christum, qui delectatur veritate, delectatur beatitudine, delectatur justitia, delectatur sempiterna vita, quod