comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
des sonore cantꝰ edunt dulcissimi suauitatem: Unde mͥ
uoces psitaci. dulcedinesq merularũ : Utinã saltẽ lus-¬
cinia canat. quȩ dormientẽ de somno excitet. ẜa enim
auis signare solet diei surgentis exortũ. & effusiorẽ dilu-¬
culo deferre lȩticiam. Tamen si illarũ suauitas deest: sunt
gem̃tes turtures. & raucȩ columbȩ. tum etiã cornix. plena
uoce pluuiam uocat. Unde ruraliũ auiũ sermone quo
Et qm̃ de aquatilib reptilib diximus. ardu̾um ÷. ut subi¬
to ad aues cęli sermo nr̃ ascendat. Et ideo de his auibus
prius dicamꝰ. quȩ circa aquas maris fluminũq uersant᷑.
cũ quib possumus emergere. Itaq ab alcione sermonẽ
adoriamur. Ea est auis maritima. quȩ inlitorib foctus suos
edere solet. ita ut in arenis oua deponat. medio fere hiemis.
Nam id temporis fouendis habet deputatũ partub. quando
maxime insurgit mare. litoribq uehem̃tior fluctus illi-¬

Expanded text:
des sonorae cantus edunt dulcissimos suauitate ? unde mihi des sonorae cantus edunt dulcissimos suauitate ? unde mihi uoces sittaci dulcedinemque merularum? utinam hoc luscinia canat, quae dormientem de somno excitet; ea enim auis signare solet diei surgentis uersari et effusiorem diluculo deferre laetitiam. tamen si illorum suauitas deest, sunt gementes turtures et raucae columbae, tum etiam cornix plena uoce pluuiam uocat. unde rurale in sermone quo Et quoniam de aquatilibus reptilibus diximus, arduum est ut subito ad aues caeli sermo noster ascendat. et ideo de his auibus prius dicamus, quae circa aquas maris fluminumque uersantur, cum quibus possumus emergere. itaque ab alcyone sermonem adoriamur. ea est auis maritima, quae in litoribus fetus suos edere solet, ita ut in harenis oua deponat medio fere hiemis. nam id temporis fouendis habet deputatum partibus, quando maxime insurgit mare litoribusque uehementior in inli
Abbreviated transcription (Latin):
grã ꝓuocetur. Neq uͦ uile putet᷑ qđ potuit prȩterir
cumꝰ sit tercia pars in animantib creaturȩ. Tria enĩgno¬
ra animantiũ esse non dubiũ est. t̾renũ. uolatile. aqu
ora. sicut obliuiosi uiatores. qͥ cũ insulto p̃terierint.
insua reuertentes uestigia. incurię suȩ multũ repe¬
tito itinere laborẽ suscipiunt. Est tam̃ etiã bonus
uiator. qui dispendiũ regressionis. reliqui itineris
compendiosa celeritate compenset. ut mͥ faciendũ
arbitror. maxime cũ de auib sermo sit.quȩ solent
oculos hominum uolatu ꝓꝑatiore ꝑstringere. Quid enĩ
conuenit in his demorari. inquib celeritas placere c̾sueuit:
Altius gͥ & inusitatiꝰ intaligenere scriptionis. sermonr̃
canorus resonet acresultet. Sedunde mͥ cignea carmina.
quȩ etiam sub graui mortis imminentis t̾rore delectent :
Unde mͥ illos naturales modulos cantilenȩ. quib etiã palu¬

Expanded text:
gratia prouocetur. neque uero uile putetur, quod potuit praeteriri, gratia prouocetur. neque uero uile putetur, quod potuit praeteriri, cum sit tertia pars in animantibus creaturae. tria enim genera animantium esse non dubium est, terrenum uolatile aquatora sicut obliuiosi matores, qui cum inconsulto praeterierint, in sua reuei-tentes uestigia incuriae suae multam repetito itineris labore suscipiunt. est tamen etiam bonus uiator, qui dispendium regressionis reliqui itineris compendiosa celeritate compenset, ut mihi faciendum arbitror, maxime cum de auibus sermo sit, quae solent oculos hominum uolatu properatiore praestringere. quid enim conuenit in his demorari in quibus celeritas placere consueuit? auius igitur et inusitatus in tali genere scriptionis sermo noster canoris auibus I resonet ac resultet. sed unde mihi cygnea carmina, quae etiam sub graui mortis inminentis terrore delectant? unde mihi illos naturales modulos cantilenae, quibus etiam palu
Abbreviated transcription (Latin):
one &e dulcicarmine. ortus dierũ ac noctiũ ꝓsequanto
Cetdeat g nobis uolaticus sermo. qui pene fuerat elapius
ex oculis. & aquile mͦ alta petens. uolatus suos obdux¬
erat nubib nisi quia oculos abluti aquadũ de gur¬
gite leuamus ad cȩlũ: speculati ꝑuacuum aerus spa¬
cuim aues uolatib ferri ad necessitatẽ stili putauimꝰ
uelocib celeri rapiamur aspectu. stilo quoq aui
tardiore utamuraut rapido fritis uos iudices. qͥestis¬
aucupes uerbi utrum consultiꝰ euolassẽ. anutilit̾ urã
inretia sim relapsus. Nec uereor ne fastidiũ nob̾ obrepat
in uolatilib requirendis. qđ ñ obrepsit ingurgitib
pscrutandis. aut aliqͥs ex nobis in disputationẽ obdor¬
miat. cũ possit auium cantib excitari. Sed ꝓfecto qui
int̾ mutos pisces uigilauerit ñ dubito qđ int̾ canoras
aues sõnũ sentire non possit. cũ tali aduigilandũ

Expanded text:
one et dulci carmine ortus dierum ac noctium prosequantur? one et dulci carmine ortus dierum ac noctium prosequantur? redeat igitur nobis uolaticus sermo, qui paene fuerat lapsus ex oculis et aquilae modo alta petens pondus suos obduxerat nubibus, nisi quia oculos abluti aqua dum de gurgite leuamus ad caelum, speculati uacuum aeris uolatibus ferri ad necessitatem stili putauimus uelocibus celeri rapiamur aspectu, stilo quoque aut tardiore utamur aut rapidoaucupes uerbi, utrum inundauerunt euolet an utiliter in uestra sit retia relapsus. nec uereor ne fastidium nobis obrepat in uolatibus requirendis, quod non obrepsit in gurgitibus perscrutandis, aut aliqui ex nobis in disputatione obdormiat, cum possit auium cantibus excitari. sed profecto qui inter mutos pisces uigilauerit non dubito quod inter canoras aues somnum sentire non possit, cum tali ad uigilandum
Abbreviated transcription (Latin):
uel dicendo reprimere uolunt: eorũ qualitatẽ quȩ uł
intuent᷑ uł loquunt᷑ assumant. ltaq cũ caueo ne mari
demersa p̃tereant. & aquis oꝑta ne lateant: effugit
omẽ uolatile. qr dũ inclinatus imos aquarũ gurgites
serutor. aerios ñ respexi uolatꝰ nec umbra saltẽ penne
me p̾petis reclinauit quȩ in aquis potuit relucere.
Uerum ubi ome negocium expedicũ putaui & abso¬
lutũ me ee̾ credidi & diẽ quintũ consũmatũ arbitrat᷑
sũ uenit inm̃tẽ recordatio auium. quȩ cumeunt
cubitũ. quasi ꝑacto lete munere aethera cantu
mulcere conouerunt. qđ uelut solennit surgente
&e occidente die semꝑ instaurare consuer̾. ut decurso
des suo referant creatori. Magnum gͥ incentiuum
excitandȩ nobis deuotionis amiseram. Quis enim sensũ
hominis gerens. ñ erubescat sine psalmorũ celebritate
diẽ claudere. cũ etiã minutissimȩ aues solenni deuoti¬

Expanded text:
uel dicendo exprimere uolunt eorum qualitatem quae uel uel dicendo exprimere uolunt eorum qualitatem quae uel intuentur uel loquuntur adsumant, ut et cum demersa praetereant et aquis operta me lateant, ros omne uolatile, quia dum inclinatus imos aquarum gurgites scrutor, aerios non respexi uolatus, nec umbra saltem pinnae me praepetis lacrimae, quae in aquis potuit relucere. uerum ubi omne negotium expeditum putaui et absolutum esse me credidi et diem quintum consummatum arbitratus sum, uenit in mentem auium, quae cum eunt cubitum, quasi peracto laetae munere aethera cantu mulcere consuerunt. quod uelut sollemniter surgente et occidente die instaurare consuerunt, ut decnrsdes suo referant creatori. magnum igitur incentiuum excitandae nobis deuotionis amiseram. qui enim sensum hominis gerens non erubescat sine psalmorum celebritate diem claudere, cum etiam minutissimae aues sollemni deuoti
Abbreviated transcription (Latin):
inmari ante p̃cessit. quia signum filii hominis signum
ionȩ. Sicut iste inutero coetiꝰ. sic iħs in corde t̾rȩ. Inutroq
remediũ. Mauis tam̃ inmari pietatis exemplũ. qm̃ exce¬
perunt pisces quẽ homines refutarunt. & quẽ homines
crucifixer̃. pisces seruauer̃. Petrus quoq in maritituba¬
bat. sed ñ labebat᷑. & confessus : influctib quẽ negauit
hic quasi oblitꝰ aspectu censorio conuenitur. Sediã rogemꝰ
dnm. ut sermo nr̃ quasi ionas eiciat᷑ ad t̾ram. nedutius
insalo fluctuet. Et bene iam exhibet᷑ cucurbita. quȩ
obumbret nos a malis nr̃is. Sed & ipsa ꝓcedente sole are¬
facta. admonet requiescendũ. ne interra estuare incipi¬
amus ingenio & nobis etiã uerba deficiant. Certe plus
nobis quãm niniuitis data ÷ in aquis remissio peccator.
disputatio. & sermo huiꝰmodi nobis cũ ipsis auib euola¬
uerat. Fit enim natura quadã. ut hi qui aliqd intuent᷑

Expanded text:
in mari ante praecessit, quia signum filii hominis signum in mari ante praecessit, quia signum filii hominis signum terribilis. sicut iste in utero ceti, sic Iesus in corde terrae. in utroque remedium, maius tamen in mari pietatis exemplum, quoniam exceperunt pisces quem homines refutarunt et quem homines crucifixerunt pisces seruauerunt. Petrus quoque in mari titubat. sed non labitur et confessus in fluctibus tamen negauit hic quasi oblitus aspectu censorio minutis. sed iam rogemus dominum, ut sermo noster quasi Ionas eiciatur in terram, ne diutius in salo fluctuet. et bene etiam exiuit cucurbita, quae obumbret nos a malis nostris. sed et ipsa procedente sole arefacta admonet requiescendum, ne in terra aestuare incipiamus ingenio et nobis etiam uerba deficiant. certe plus nobis quam Nineuitis data est in aquis remissio peccatorumdisputatio, et sermo huiusmodi nobis cum ipsis auibus euolauerat. suscitare enim natura quadam, ut ii qui aliquid intuentur
Abbreviated transcription (Latin):
quadrige. quanto studio spectantiũ & amore certatur:
ẜ quus tam̃ inuanũ currit. ñ inuanũ nauigia. Ille inua¬
nũ quia uacuus. ista ad utilitatẽ. quia plena frum̃tis
Quid his gratiꝰ quȩ ñ uerbere agunt᷑ sed uentoꝵ spirami¬
ne ubi nemo refragat᷑ sed omnes fautores sunt. ubi nemo
uincit᷑ quicunq ꝑuenerit sed om̃s puppes quȩ ꝓuectȩ
fuerint coronantur. ubi palma merces salutis. uictoria
preciũ regressionis est:Quantũ etiam distat int̾ directos
cursus acreflexos: Isti ꝑpetuant᷑. hi resoluunt᷑ Adiungs
remis contexta litora. quib uexillum exeundi aura decȩlo :
Itaq aurige plausum in anẽ referunt. hi soluunt uota ser¬
uati Quid de iona dignũ loquar. quẽ coetꝰ excepit aduitã
reddidit ad ꝓpħandi gram. emendauit aqua quẽ t̾ra defle¬
xerat.: P sallebat inutero ceti. qui merebat int̾ris. Et ut
utriusq redemptio ñ pretereat᷑ elem̃ti : terrarum salus

Expanded text:
quadrigae, quanto studio spectantum et amore certatur! quadrigae, quanto studio spectantum et amore certatur! equus tamen in uanum currit, non in uanum nauigia: ille in uanum, quia uacuus, ista ad utilitatem quasi plena frumenti. quid canenda gratius quae non uerbere aguntur, sed uentorum spiramine, ubi nemo refragator, sed omnes fautores sunt, ubi nemo uincitur quicumque peruenerit, sed omnes puppes, quae peruectae fuerint, coronantur, ubi palma merces salutis, uictoria pretium regressionis est. quantum enim distat inter directos cursus ac reilexosreflexos! isti perpetuantur, hi bellatoribus. adiunge remigiis contexta litora, quibus uexillum exeundi aura de caelo est. itaque aurigae plausum inanem referunt, hi soluunt uota seruati. quid de Iona dignum loquar, quem cetus excepit ad uitam, reddidit ad prophetandi gratiam? emendauit aqua quem terrena deflexerant, psallebat in utero ceti qui maerebat m terris et, ut utriusque redemptio non praetereatur elementi, terrarum salus
Abbreviated transcription (Latin):
humana nescit implere industria. Scimꝰ qua sollicitudine
uellera ouiũ. etiã minꝰ preciosa curent᷑. Sint licet optima
nequaquã tam̃ his fucus innascit᷑. hic naturalis color est
quẽ nullus adhuc fucus ȩquauit. Hoc quoq piscis: nellus
S ed & ipsi murices qui insigne dant regium sunt maritami
Et quȩ pratorum gratia uel hortoꝵ amoenitas. potest ceru¬
lei maris equiꝑare picturam: Aurum licet in pratis flores
refulgeant: auri quoq fulgore in mari lana resplendet
Et illicito marcescunt. ista diuduratura seruat᷑. Lilia
in hortis eminus nitent uela innauib. Hic odor. illic
uentꝰ aspirat. Quȩ utilitas infolio: In nauib quanta cõ¬
mercia : Lilia suauitatẽ nariũ. uela hominũ salutẽ inue¬
hunt. Ad de pisces salientes & delphinas ludentes. adde rau¬
cosonantes flictꝰ murmure. adice currentes naues ad lito¬
ra. uel de litorib exeuntes. Cũ e carcerib emittuntur

Expanded text:
humana implere nescit industria. scimus qua sollicitudine humana implere nescit industria. scimus qua sollicitudine uellera ouium etiam minus pretiosa curentur; sint licet optima, nequaquam tamen his fucus innascitur. hic naturalis color est, quem nullus adhuc fucus aequauit. hoc quoque piscis est uellus. sed et ipsi murices, qui insigne dant regium, sunt maritimi. et quae pratorum gratia uel hortorum amoenitas potest caeruli maris aequiperare picturam? uolatus licet in pratis flores refulgent, auri quoque fulgorem in substitutum lana resplendet, et illi cito marcescunt, ista diu duratura. seruatur. naturam in hortis eminus nitent, uela in nauibus; hic odor, illic uentus aspirat. quae utilitas in folio? in nauibus quanta commercia! lilia suauitatem narium, uela hominum salutem inuehunt. adde pisces salientes et delphinas ludentes, adde rauco sonantes fluctus murmure, adice currentes naues ad litora uel de litoribus exeuntes. et cum e carceribus emittuntur
Abbreviated transcription (Latin):
tulũ sermo nr̃ emergat. atq ad suꝑiora se subrigat. Spec¬
temꝰ ea quȩ usitata multis & plena sunt gr̃ȩ. quo modo
aqua in salis uertat᷑ soliditatẽ: ut ferro sepe cedatur.
quod de brittannicis salib nichil mirũ. qui specie mar¬
moris ualidi. eiꝰ dẽ metalli niueo candore resplendent.
salubres corporis cibo. & potui nimis grati. A uom̾ etiã ñ inde¬
corus lapis coralliũ imari herbasit. si inaerẽ transferatur.
capi disforintate soldetꝰ. Inde etiam ostreis p̃ciosissimas
margaritas natura infixerit. quomͦ eas maris a qua intã
molli carne solidauerit. Quȩ difficile apud reges inue¬
munt᷑ ea in litorib quasi uilis alga iacent uulgo oe
insaxis aspis de cautib colligant᷑. Aureũ etiã uellꝰ aqua
nutrit & lanã in memorati speciẽ metalligignaunt Into
racolore nullus adhuc eors qui fucis diuersis obducunt
uellera potuit imitari Adeo naturȩ maritimȩ gratiam.

Expanded text:
tum sermo noster emergat atque ad superiora se subrigat. sotum sermo noster emergat atque ad superiora se subrigat. solum ea quae usitata multis et plena sint gratiae, quomodo aqua in salis uertatur soliditatem, ut ferro saepe caedatur, quod de Brittanicis salibus nihil mirum, qui <in> speciem marmoris ualidi eiusdem metalli niueo candore resplendent, salubres corporis cibo et potui nimis grati: quomodo etiam non indecorus lapis coralium in mari herba sit, si in aerem transferatur, lapidis firmitate solidetur: unde etiam ostreis pretiosissimam margaritam natura infixerit, quomodo eam maris aqua io tam molli carne tantum. quae difficile apud reges inueniuntur, ea. litoribus quasi meridiano iacent uulgo et in saxis asperis et cautibus colliguntur. aureum etiam uellus aqua nutrit et lanam in memorati speciem metalli gignunt litora, cuius colorem nullus adhuc eorum qui fucis diuersis obducunt uellera potuit imitari. adeo naturae maritimae gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
lũ afferre memoratur. Lepusculus quoq tundũ ani¬
mal in terris. in mari formidabile: citam & quȩ ñ fa¬
cile possit auferri. corruptelã inuehit. Uoluit enĩ te
creator tuus. nec in mari satis ab insidiantib c̾ẽ securũ
ut propt̃ pauca quȩ noceant quasi in excubus positꝰ ar¬
ma fidei semper & scutũ deuotionis accinctꝰ: a dño tuo
debeas salutis sꝑare p̃sidiũ. Ueniamꝰ ad athlanticũ
mare. Qua ingentia illic & infinitȩ magnitudinis cȩ̨¬
te. Quȩ si quando suꝑnatant fluctib : ambulare in su¬
las put&s. & montes altissimos sũmis ad celũ uerticib
eminere. quȩ ñ mnacta. nec in litorib. sed in athlantici
maris ꝓfundo ferunt᷑ uideri. ut eoꝵ conspecti nautȩ
a nauigandi in illis locis p̾sũptione reuocentur. nec sẽ¬
creta elem̃toꝵ adire sine supremo t̾rore mortis usur¬
pent. Sed iã assurgamꝰ ipsi de ꝓfundo maris. & aliquan¬

Expanded text:
li adferre memoratur. lepusculus quoque, timidum anili adferre memoratur. lepusculus quoque, timidum animal in terris, in mari formidabile, citam et quae non facile possit noluit corruptelam inuehit. uoluit enim te creator tuus nec in mari satis ab insidiantibus esse securum, ut propter pauca quae noceant quasi in excubiis positus armis fidei semper et scuto deuotionis noluit a domino tuo debeas salutis sperare praesidium. ueniamus ad Atlanticum mare. quam ingentia illic et infinitae magnitudinis cete, quae si quando supernatant fluctibus, ambulare insulas putes, montes altissimos summis ad caelum uerticibus eminere! quae non in acta nec in litoribus, sed in Atlantici maris profundo feruntur uideri, ut eorum conspectu nautae a nauigandi in illis locis praesumptione reuocentur nec secreta elementorum adire sine supremo terrore mortis usurpent. Sed iam adsurgamus ipsi de profundo maris et aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
gando. Quis gͥ nega&e diuinitꝰ illis in fusũ et ingeniũ huꝰ
modi atq uirtutẽ. cũ uideat istos in aquilonẽ tã solennẽ
obeunde foecunditatis peregrinationẽ uiuaci ingenio
cõponere. alios in exiguo corpore tantũ ualiditatis as¬
sumere. ut maximas nauiũ plenis currentes uelis in
mediis fluctib sistant. sic̃ breuis pisciculus echinꝰ. tanta
facilitate moratur nauẽ ingentem statuere. ut quasi
radicatã mari hȩrere uideas nec moueri: Aliquandiu
enĩ ĩ mobilẽ seruat. An & huic putas sine creatoris mu¬
nere tantũ potuissȩ suppetere uirtutis: Quid gladios
loquar aut serras. aut canes maritimos. aut ballenas.
aut zigenas: Quid etiã turturis aculeui & hoc mortuę:
Sic̃ enĩ uiꝑȩ ossiquis calcauerit recens dũtaxat grauius
qũã uenenũ nocere ꝑhibet᷑ & immedicabile uulnꝰ serꝑe:
ita etiã turtur aculeo suo mortua ãpliꝰ qua uiua pericu¬

Expanded text:
gando. quis igitur neget diuinitus illis infusum ingenium esse gando. quis igitur neget diuinitus illis infusum ingenium esse huiusmodi atque uirtutem, cum uideat istos in aquilonem tam sollemnem obeundae fecunditatis peregrinationem uiuaci ingenio conponere, alios in exiguo corpore tantum ualiditatis adsumere, ut maximas hic plenis currentes uelis in mediis fluctibus sistant, sicut breuis pisciculus echeneis tanta facilitate memoratur nauem ingentem statuere, ut quasi radicatam marlmari haerere uideas nec mouerimoneri; aliquamdiu enim inmobilem seruat. an et huic putas sine creatoris munere tantum potuisse subpetere uirtutis? quid gladios loquar aut serras aut canes maritimos aut balaenas aut xygaenas, quid etiam turturis aculeum et hoc mortuae? sicut enim uiperae imbres si quis calcauerit recens dumtaxat grauius quam uenenum nocere fertur et inmedicabile uulnus serpere, ita etiam turtur aculeo suo mortua amplius quam uiua pericu
Abbreviated transcription (Latin):
matione. & disputationis argum̃to utitur. s inspiratione
naturȩ. quȩ uera ÷ magistra pietatis. Deniq om̃s animan
tes prȩscripta habent pariendi tẽpora. hosolus indiscreta
atq confusa. Reliquagenera clementiã tẽporis quȩrunt:
mulieres solȩ partus suos inclem̃ter effundunt Uaga eñ
& intẽꝑans libido generandi. uaga pariendi ȩtatẽ exhiba
Pisces tanta maria transmittunt. ut utilitat̾e aliqu̾a genen
suo quęrant. nos quoq diffusa ȩquora transfretamꝰ. Sed qͥn¬
to honestiꝰ quod successionis amore. qũa quod pecuniȩ auidi¬
tatȩ suscipit᷑. Deniq illis adpietatẽ. nobis ad quȩstũ trans¬
missio deputat᷑. Illi sobołẽ refer om̃ib mercib cariorẽ. nos
mercẽ longe imparẽ ad periculi uicẽ misera lucri cupidine
reportamus. Itaq illi patriã repetunt: nos derelinquimus
Illis nando increm̃tũ generis adquirit᷑. nobis minuit᷑ naui¬

Expanded text:
matione et disputationis argumento utitur, sed inspiratione matione et disputationis argumento utitur, sed inspiratione naturae, quae uera tes praescripta habent pariendi tempora, homo solus indiscreta atque confusa. Reliqua genera clementiam temporis quaerunt, mulieres solae partus suos inclementer effundunt. Vaga enim et intemperans libido generandi vagam pariendi aetatem exhibet. Pisces tanta maria transmittunt, ut utilitatem aliquam generi suo quaerant. Nos quoque diffusa aequora transfretamus: sed quanto honestius, quod successionis amore, quam quod pecuniae aviditate suscipitur? Denique illis ad pietatem, nobis ad quaestum transmissio deputatur. Illi sobolem referunt omnibus mercibus cariorem: nos 93 mercem longe imparem ad periculi vicem misera lucri cupidine reportamus. Itaque illi patriam repetunt: nos derelillis nando incrementum generis adquiritur, nobis minuitur naui
Abbreviated transcription (Latin):
tes mouent᷑. ita ut de profundo arena uersetur. Cuiꝰ rei
fluctꝰ arenosus indicio. ẽ: qui uentors motu insurgens
altius tum pondere grauior haud dubie non solum
Nauigantib s etiã maritimis ipsis animantib intole¬
rabilis habetur. Accedit illud qđ cũ plurima & ma¬
rima ponto flumina misceant᷑: tu hiberno tepore si¬
nus ipse frigidior. & horrenti rigescit allapsu. Prop¬
terea pisces tanqu̾a arbitri fluentor. estate illic aspiran
funct rursus hiemis asꝑa declinare contendunt. &
septẽtrionalis plagȩ seua fugientes. in reliquos se sinus
conferunt in quib aut uentorũ mollior sit placiditas.
aut solis soleat uernare tẽꝑies. Nouit gͥ piscis pariendi
tẽpus. qđ pro magno mysterio dixit salomonis sapientia.
nouit tẽpus eundi atq redeundi. nouit tẽpus ꝑfunctionis
& iactationis. & nouit ut ñ queat falli. qr non rationis esti¬

Expanded text:
tes mouentur, ita ut de profundo harena uertatur, cuius rei tes mouentur, ita ut de profundo harena uertatur, cuius rei fluctus harenosus indicio est, qui uentorum motu insurgens altius, tum pondere grauior haud dubie non solum nauigantibus, sed etiam maritimis ipsis animantibus intolerabilis habetur. accedit illud, quod cum plurima et maxima Ponto flumina misceantur, tum hiberno tempore sinus ipse frigidior et torrentum rigescat omnem. propterea pisces tamquam arbitri fluentorum aestate illic asperantfuncti rursus hiemis aspera declinare contendunt et septentrionalis plagae saeua fugientes in reliquos se sinus conferunt, in quibus aut uentorum mollior sit placiditas aut solis soleat uernare temperies. nouit igitur piscis pariendi tempus, quod pro magno mysterio dixit Solomonis sapientia, nouit tempus euudieundi atque redeundi, nouit tempus perfunctionis et iactationis et nouit ut non queat falli, quia non rationis aesti
Abbreviated transcription (Latin):
quam diu cȩteris immorat᷑. eaq fit causa ut ñ omnẽ aquã
ex hauriat quȩ dulcis atq potabilis sit. Quis aũt̃ ignoret
qđ etiã eaquȩ maritima sunt. aquis plerunq dulcib delec¬
tentur: Deniq dũ flumina sequunt᷑. & ad suꝑiora ascendt̃ :
frequent᷑ alienipisces generis capiunt᷑ influuiis. cũ hȩc gͥ
causa pontũ illis faciat᷑ gratiorem. uel qđ estus tẽpore solen¬
nis illic flatꝰ spiret aquilonis: tũ oportuniorẽ cȩteris uidicant
inqͦ generare te partus possint ꝓprios enutrire. qđ teneri
foecus laborẽ alienȩ regionis ferre uix possint. qͦs illic fouet¬
aeris blanda clem̃tia. Itaq pacto munere. om̃s simul eo¬
quo uenerant agmine reuertunt᷑. Que nã ista sit ratio. c̃sidere¬
mus Obiectus ÷ ponti sinus boreȩ. ceteroꝵq uentorũ uiolen.¬
tissumis flatib. Unde grauis illic ꝓcella furit. & tẽpesta¬

Expanded text:
quamdiu caeteris immoratur, eaque fit causa ut non omnem aquam quamdiu caeteris immoratur, eaque fit causa ut non omnem aquam exhauriat, quae dulcis atque potabilis est. Quis autem ignoret quod etiam ea quae maritima sunt, aquis plerumque dulcibus delectentur? Denique dum flumina sequuntur, et ad superiora ascendunt, frequenter alieni pisces generis capiuntur in fluviis. Cum haec igitur causa Pontum illis faciat gratiorem, vel quod aestus temperet solemnis illic flatus aquilonis, tum opportuniorem caeteris judicant, in quo generare, et partus possint proprios enutrire, quod teneri fetus laborem alienae regionis ferre vix possint, qaeris blanda clementia. itaque peracto munere omnes simul eoquo uenerant agmine reuertuntur. Quaenam ista sit ratio consideremus. obiectus est Ponti sinus boreae ceterorumque uentorum uiolentissimis flatibus, unde si grauis illic procella furit, tempesta
Abbreviated transcription (Latin):
buit disciplinam. Qui metatores itinera disponunt: Qui
duces it̾ dirigunt. ut nulliꝰ desit occursus: Sed agnosco qͥs
ille sit imꝑator . qui ordinatione diuina sensib uniuersoꝵ
suũ infundat imꝑiũ. qui tacitꝰ mutis animantib naturalis
disciplinȩ ordinem tribuat. ñ solũ magna penetret. sed etiã
ꝓminima queq se fundat. Diuinȩ legĩpiscis obsequit᷑. &
homines contradicunt : Piscis solennit obaudit mandata
cȩlestia. & homines irrita faciunt dĩ precepta : An contẽp¬
tibilis tͥ uidet᷑ quia mutꝰ ÷. rationisq expers: Sed uide ne
tu tͥ magis incipias ẽẽ contẽptui. si irrationabili irratio¬
nabilior dep̃hendaris. Quid aut̃ rationabiliꝰ hoc piscium
transitu. cuiꝰ rationẽ quidẽ uerbis ñ explicant. sed factis lo¬
quunt᷑ Pergunt᷑ estatis tẽpore ad fretum ponti. eo qđ reliqͦ
maris sinũ hĩc sinꝰ dulcior sit. Non enĩ tandiu sol ei freto

Expanded text:
buit disciplinam, qui metatores itinera disponunt, qui buit disciplinam, qui metatores itinera disponunt, qui duces iter dirigunt, ut nullius desit occursus? sed agnosco quis ille sit imperator, qui ordinatione diuina sensibus uniuersorum suum infundat imperium, qui tacitus mutis animantibus naturalis disciplinae ordinem tribuat, non solum magna penetret, sed etiam per minima quaeque se fundat. diuinhomines contradicunt! Piscis solemniter obaudit mandata coelestia, et homines 92 irrita faciunt Dei praecepta! An contemptibilis tibi videtur, quia mutus est, rationisque expers? Sed vide ne tu tibi magis incipias esse contemptui, si irrationabili irrationabilior deprehendaris. Quid autem rationabilius hoc piscium transitu, cujus rationem quidem verbis non explicant, sed factis loquuntur? Pergunt enim aestatis tempore ad fretum Ponti, eo quod reliquo maris sinu hic sinus dulcior sit. Non enim tamdiu sol ei freto,
Abbreviated transcription (Latin):
mutent. sed fouendi partꝰ necessitate quẽ oportuno atq
legitimo ꝓcurantes tempore. explurimis locis addiuersos
sinus maris innumeri uelut cõmuni consilio c̃uenientes.
coniuncto agmine aquilonis fluctꝰ petunt. & ad illud
septẽtrionalium mare partiũ quadã nature lege c̃tendunt.
De caspi ascendentes. acsi uideas reuma qđdam esse: ita pruunt.
fluctusq int̾secant. ꝑ pontidẽ in euxinũ. uiolento impetu
ꝓfluentes. Quis piscib hȩc annunciat loca p̃cepta & tẽpora:
Quis tribuit dispositionẽ uiandi. comitandi ordinẽ metas
& tẽpora reuertendi : Homines sunt. imꝑatorẽ habent. cuiꝰ
ex pectat᷑ imꝑium. ꝓcedit thessera. ꝓponunt᷑ edicta ꝓuinci-¬
alib ut conueniant. tribunis militũ litterȩ diriguntur.¬
dies statuit᷑. & pleriq addies statutos occurrere nequeunt.
Quis imꝑator piscib preceptũ dedit: Quis doctor hanc tri¬

Expanded text:
mutent, sed fovendi partus necessitate; quem opportuno atque mutent, sed fovendi partus necessitate; quem opportuno atque legitimo procurantes tempore, ex plurimis locis, ac diverso sinu maris, innumeri velut communi consilio convenientes conjuncto agmine Aquilonis flatus petunt, et ad illud Septentrionalium mare partium quadam naturae lege contendunt. Dicas, si ascendentes videas, rheuma quoddam esse, ita proruunt, fluctusque intersecant, per Propontidem in Euxinum pontum violento impetu profluentes. Quis piscibus haec annuntiat loca, praecepit tempora? Quis tribuit dispositionem viandi, comitandi ordinem, metas et tempora revertendi? Homines suum imperatorem habent, cujus exspectatur imperium, procedit tessera, proponuntur edicta provincialibdies statuitur: et plerique ad dies statutos occurrere nequeunt. quis imperator piscibus praeceptum dedit, quis doctor hanc tri
Abbreviated transcription (Latin):
orbis terrarũ t̾minos mare norunt. qđ nullȩ int̾polant
insulȩ. nec t̾ra aliqua interiacet nec ulteriꝰ ulla sit posita.
Illic gͥ ubi diffusum late mare. omnẽ spectandi usũ. utilita¬
tis grãm. nauigandi int̾cludit audaciam. condere se fe¬
runt᷑ cete. illa imm̃sa genera pisciũ. quorũ sunt equalia
montib corpora. ut tradiderunt nob̾ qͥuider̃. Illicqͥetũ¬
euum exigunt. discreta ab insulis & ab omĩb maritimarũ
urbium contagiis separata. Remotas illic habent suas reg¬
ones. & habitacula distributa. Manent inhis in offenso
uicinoꝵ limite. nec uago transitu mutationes quȩ̨xunt
locoꝵ. sed tanquã patriũm solũ diligunt. & inhis immora¬
ri dulce arbitrant᷑. quȩ ideo elegerunt. ut solitariã uitã
remota possint arbitroꝵ int̃polatione transigere Sunt
tam̃ aliqua genera piscium. quȩ ñ ingenii facilitate loca

Expanded text:
orbis terrarum terminos mare norunt, quod nullae interpolant orbis terrarum terminos mare norunt, quod nullae interpolant insulae, nec terra aliqua interiacet uel ulterius ulla sit posita. illic igitur ubi diffusum late mare omnem spectandi usum, utilitatis gratia nauigandi intercludat audaciam, condere se feruntur cete, illa inmensa genera piscium, aequalia montib: illic quietum aevum exigunt discreta ab insulis, et ab omnibus maritimarum urbium contagiis separata habent suas regiones et habitacula distributa. Manent in his inoffenso vicinorum limite, nec vago transitu mutationes quaerunt locorum: sed tamquam patrium solum diligunt, et in his immorari dulce arbitrantur. Quae ideo elegerunt, ut solitariam vitam remota possint arbitrorum interpellatione transigere. Sunt tamen aliqua genera piscium, qui non ingenii facilitate loca
Abbreviated transcription (Latin):
agrũ ad agrum iungere. domũ ad domũ. Deficit t̾ra homini¬
b sternunt᷑ & maria. Rursus ꝓsingulorũ libitu. incidit᷑
t̾ra mare infundit᷑. ut insulas faciant possideant freta.Spa-¬
cia maris sibi uindicant iure mancipii. pisciũq iura sicut
uernaculoꝵ: conditione seruitii sibi subiecta cõmemo¬
rant. Iste inquit sinꝰ maris m̃s. ille alteriꝰ. Diuidunt ele.¬
m̃ta sibi potentes. His ostree influctib nutriunt᷑ his in
uiuario piscis includit᷑. Luxuriam nec mare efficit. nisi
apotecas habeant ostrearũ. Itaq ętates earum numerant
ce pisciũ receptacula instruunt. quasi conuiuiũ diuitis
mare ñ posset implere. Nam uicini nom̃ quib audiunt
aurib. quib oculis intuent᷑ possessiones eorũ quẽ ad mo¬
dũ die nocteq ex cogitant. ut aliqͥd proximis auferant:
ditatis rapina: Illi natu ralia captant secreta. & ultra

Expanded text:
agrum ad agrum iungere, domum ad domum. interfecti terra hominiagrum ad agrum iungere, domum ad domum. interfecti terra hominibus, sternuntur et maria, rursus pro singulorum libidine inciditur terra, mare infunditur, ut insulas faciant, possideant freta. spatia maris sibi uindicant iure mancipii pisciumque iura sicut uernaculorum condicione seruitii sibi subiecta commemorant. iste, inquit, sinus maris meus, ille alterius: aurum elementa sibi potentes. his ostreae in fluctibus nutriuntur, his in uiuario piscis includitur. luxuriae nec mare sufficit, nisi apothecas habeant ostrearum. itaque aetates earum numerant et piscium receptacula instruunt, ne conuiuium maria mari non possit inpleri. nam uicini nomen quibus audiunt auribus, quibus oculis intuentur possessiones eorum ! quemadmodum dies noctisque excogitant, ut aliquid proximis auferant! ditatis rapina! illi naturalia captant secreta et ultra
Abbreviated transcription (Latin):
tũ satis sit unicuiq quantũ adusũ abundet ñ quantũ
auiditas quȩdã immoderata sibi uindicet. Lex quȩdam
naturȩ est. tantũ quȩrere quantũ efficiat aduictum. &
alim̃torũ modo sortẽ censere patrimonii. Hoc genꝰpisciũ.
in illo sinu maris alit᷑ & gignit᷑. illud inalio. Deniq non
reperies confusa genera pisciũ. sed qđ hic abundat. alibi
deest. Iterũ ille sinus maris cefalos alit. lupos ille. Ille sa-¬
xatiles. locustas aliꝰ. Non est libera uagandi potestas. nec
tam̃ aut int̾clusa montib copia. autꝰ fluuiis int̾labentib
transitus impedit᷑. sedusus naturȩ ÷ impressus. tanquã
patriȩ infinib unũquenq sese retinere. & ultra inco¬
las ꝑdire suspectũ. At nobis longe alia sententia mutare
exilio domus. incolarũ fastidio teneri. aduenarũ capta¬
re grãm. transferre t̾minos ꝑpetuos. qͦs posuer̃ patres nrĩ.

Expanded text:
tum satis sit unicuique, quantum ad usum abundet, non quantum tum satis sit unicuique, quantum ad usum abundet, non quantum aviditas quaedam immoderata sibi vindicet. Lex quaedam naturae est tantum quaerere, quantum sufficiat ad victum, et alimentorum modo sortem censere patrimonii. Hoc genus piscium in illo sinu maris alitur et gignitur, illud in alio. Denique non reperies confusa genera piscium: sed quod hic abundat, alibi deest. Et iterum ille sinus maris cephalos alit, lupos ille: ille saxatiles, locustas alius. Non est libera vagandi potestas; nec tamen aut interclusa montibus copia, aut fluviis interlabentibus transitus impeditur, sed usus naturae impressus tamquam patriae finibus unumquemque sese tenere, et ultra incolas prodire suspectum. 27. At nobis longe alia senteexilio domus, incolarum fastidio teneri, aduenarum captare gratiam, transferre terminos perpetuos, quos posuerunt patres nostri,
Abbreviated transcription (Latin):
tia fecit ut scriptum est. Et ideo si echinũ uisitationissuȩ
exortẽ ñ pret̾misit. si eũ considerat. & futurorũ informat᷑
indiciis. tua ñ considerat: Immo uͦ considerat. sicut testat᷑
eiꝰ diuina sapientia dicens. Si respicit uolatilia. si pascit illa.
nonne uos pluris estis illis: Si foenũ agri qđ hodie ÷ &cras
indibanũ mittit᷑ dĩ sic uestit. quantomagis uos minime fidei
Anuͦ sine quadã dote naturȩ manere piscib etiam illam
putamus gratiam. qđ unumqđq genꝰ piscium prȩscripta sibi
domicilia habet. quȩ sui generis nullus excedat. ñ incurset
alienus: Quis geometra his diuisit habitacula. nullis rũ¬
penda temporib: Sed geometram audiuimꝰ thalassome¬
trã nunquã audiuimꝰ. & tam̃ pisces m̃surã suã nor̃. ñ muris
urbiũ portisq prȩscriptã . ñ ȩdificiis domoꝵ. ñ agrorum
finib limitatam. sed mensuratã iuxta qđ oporteat. ut tan¬

Expanded text:
tia fecit, ut scriptum est . Et ideo si echinum visitationis suae tia fecit, ut scriptum est . Et ideo si echinum visitationis suae exsortem non praetermisit; si eum considerat, et futurorum informat indiciis, tua non considerat? Imo vero considerat, sicut testatur ejus divina Sapientia dicens: Si respicit volatilia, si pascit illa, nonne vos pluris estis illis ? Si foenum agri quod hodie est, et eras in ignem mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos modicae fidei sine quadam dote naturae manere piscibus etiam illam putamus gratiam, quod unumquodque genus piscium praescripta sibi domicilia habet, quae sui generis nullus excedat, non incurset alienus? Quis geometra his divisit habitacula nullis rumpenda temporibus? Sed geometram audivimus, thalassometram numquam audivimus; et tamen pisces mensuram suam norunt, non muris urbium portisque praescriptam, non aedificiis domorum, non agrorum finibus limitatam, sed mensuram ejus quod oporteat; ut tan
Abbreviated transcription (Latin):
qđ tantã possit habere prudentiam: crede qđ ꝑ indulgentiã
dnĩ rerũ om̃iũ. hic quoq prescientiȩ huius munus acceꝑit.
ẜtenĩ si foenũ ds̃ sic uestit ut miremur. si pascit uolatilia.
si parat coruis escam. pulli enĩ eoꝵ ad dnm clamant. si mu¬
lierib dedit texture sapientiam. si araneã quȩ tã subti¬
liter acdocte laxos casses suspendit inforib sapientiȩ non
relinquit immunẽ. si ipse uirtutẽ equo dedit. & soluit
de ceruice eius formidinẽ. ut exultet in cãpis. & occurrens
regib arrideat. od oret᷑ bellũ eminꝰ. excitet᷑ sono tubȩ
si hec irrationabilia pleraq & alia insensibilia. ut foenum.
ut lilia. repleuit suȩ dispositione sapientiȩ. qͥd dubitamus
qđ etiã in echinum contulerit huiꝰ grãm prescientiȩ: Nichil
enim in exploratũ. nichil dissimulatũ relinquit. Om̃ia uidet
qui pascit omnia. omĩa replet sapientia qui omĩa in sapien¬

Expanded text:
quo tantam possit habere prudentiam, crede quod per indulgentiam quo tantam possit habere prudentiam, crede quod per indulgentiam Domini rerum omnium id quoque praescientiae hujus munus acceperit. Etenim si foenum Deus sic vestit, ut miremur; si pascit volatilia; si paravit corvo escam, pulli enim ejus ad Dominum clamant; si mulieribus dedit texturae sapientiam; si araneam, quae tam subtiliter ac docte laxos casses suspendit in foribus, sapientiae non reliquit immunem; si ipse virtutem equo dedit, et solvit de cervice ejus formidinem, ut exsultet in campo, et occurrens regibus irrideat, 90 odoretur bellum eminus, excitetur sono tubae; si haec irrationabilia pleraque, et alia insensibilia, ut foenum et lilia, replevit suae dispositione sapientiae, quid dubitamus, quod etiam in echinum contulerit hujus gratiam praescientiae? Nihil enim inexploratum, nihil dissimulatum reliquit. Omnia videt, qui pascit omnia: omnia replet sapientia, qui omnia in sapien
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ tempestatis aut tranquillitatis annunciꝰ solet esse na¬
uigantib. Deniq cũ ꝓcellã uentors p̾senserit. calculũ uali¬
dum arripit. eũq uelut saburram uehit. & tanquã anchorã
trahit. neexcutiat᷑ fluctib. Itaq ñ suis se liberat uirib.
sed alieno stabilit & regit pondere.Quo indicio. naute ue¬
lut signũ futurȩ ꝑturbationis capessunt & sibi p̾cauent.
ne eos imparatos turbo imꝑuidus inueniat. Qui mathema¬
ticus qui astrologus. quiue chaldeus potest siderũ cursus
sic ce cęli motus &e signa comprehendere: Quo ingenio ista col
ligit. quo doctore ꝑcipit : Quis ei fuit tanti int̾pres auguru:
Sep̾e homines confũsionẽ aeris uident. & sepe fallunt᷑. qđ
plerunq eã sine tẽpestate discutiant. E quinꝰ non fallitur
echinũ sua nequaquã signa p̃t̾eunt. Unde exiguo animali
tanta scientia ut futura p̾nunciet. quo maius in eo nichil:

Expanded text:
turae tempestatis, aut tranquillitatis annuntius solet esse naturae tempestatis, aut tranquillitatis annuntius solet esse navigantibus. Denique cum procellam ventorum praesenserit, calculum validum arripit, eumque velut saburram vehit, et tamquam anchoram trahit, ne excutiatur fluctibus. Itaque non suis se librat viribus, sed alienae stabilitatis regitur pondere. Quo indicio nautae velut signum futurae perturbationis capessunt, et sibi praecavent, ne eos imparatos turbo improvisus inveniat. Qui mathematicus, qui astrologus, quive Chaldaeus sic potest siderum cursus, hos coeli motus et signa comprehlegit? Quo doctore percepit? Quis ei fuit tanti interpres augurii? Saepe homines confusionem aeris vident, et saepe falluntur, quod plerumque eam sine tempestate discutiat. Echinus non fallitur, echinum sua nequaquam signa praetereunt. 25. Unde exiguo animali tanta scientia, ut futura praenuntiet? Quo magis in eo nihil est,
Abbreviated transcription (Latin):
punt. & infirmitatẽ ꝓpͥȩ uirtutis astuquodã suffulcrunt
fr̃i dolũnectunt. & alterius pascuntur erũmna. Tu aut̃ ꝓpͥis
esto ẽtentꝰ. & aliena te dana ñ pascant. Bonꝰ cib:: simplicitas
in nocentiȩ. Sua bona habens. insidiari nescit alienis. nec aua¬
riciȩ facib in ardescit. cui lucrũ omne ad uirtutẽ dispen¬
dium est. ad cupiditatẽ incendium. Et ideo beata: sibona
sua nouerit cum uericate pauꝑtas & omĩb p̃ferenda thes
sine timore. Quantum ÷ enĩ qđ hominẽ alat: Aut si queris
qđ etiã aliis ab undet ad grãm. id qͦq ñ multũ ÷. Melior enĩ
hospitalitas in holerib cum grã. quã uituloꝵ pingutũ
p̃paratio cũ discordia. Utamur gͦ ingenio ad quȩrendam
gram & salutẽ tuendam. ñ ad alienam circum scribendã
in nocentiã. Licet nobis uti exemplis maritimis ad ꝓfectũ
uile ac despectabile. maritimũ loquor. plerunq index fu¬

Expanded text:
pant, et infirmitatem propriae virtutis astu quodam suffulciant, pant, et infirmitatem propriae virtutis astu quodam suffulciant, fratri dolum nectant, et alterius pascantur aerumna. Tu autem propriis esto contentus, et aliena te damna non pascant. Bonus cibus est simplicitas innocentiae. Sua bona habens insidiari nescit alienis, nec avaritiae facibus inardescit, cui lucrum omne ad virtutem dispendium est, ad cupiditatem incendium. Et ideo beata est, si bona sua noverit, cum veritate paupertas, et omnibus praeferenda thesasine timore. Quantum est enim quod hominem alat? Aut si quaeris quod etiam aliis abundet ad gratiam, id quoque non multum est. Melior enim est hospitalitas in oleribus cum gratia, quam vitulorum pinguium praeparatio cum discordia. Utamur ergo ingenio ad quaerendam gratiam, et salutem tuendam, non ad alienam circumscribendam innocentiam. Licet nobis uti exemplis maritimis ad profectuvile ac despicabile, maritimum loquor, plerumque index fu
Abbreviated transcription (Latin):
nã uelut muris quibusdã molliciẽ carnis p̃cepti imꝑialis
int̾̃pres natura muniuit. qua medio testarũ quodã sinu con¬
cauo nutrit acfou&. & quasi in quadã ualle diffundit. &e
idõ cassa om̃ia tẽptam̃ta sunt cancri. qr aꝑire clausũ ostreũ
nulla uipotest. & ꝑiculosũ ÷ si chelã eiꝰ includat: ad argu¬
m̃ta confugit. & insidias noua fraude molit᷑. Itaq quia om̃ia
genera delectatione mulcentur: explorat si quando ostreũ
remotis in locis ab om̃i uento contra solis radios dipticũ illud
suũ aꝑiat. & reseroe claustra testarũ ut libero aere uisceris
sui uoluptatẽ quandã capiat. & tunc cdancło calculũ iminit¬
tens impedit conclusionẽ ostrei. acsic aꝑta claustra reꝑiens
tuto inserit chelas. uisceraq int̾na depascit᷑. Sic gͥ homines¬
uitiosi sunt: qͥ cancri usu in alienȩ ustĩ circuscriptionis irre¬

Expanded text:
nam velut muris quibusdam mollitiem carnis praecepti imperialis nam velut muris quibusdam mollitiem carnis praecepti imperialis interpres natura munivit, quam medio testarum quodam sinu concavo nutrit ac fovet, et quasi in quadam valle diffundit; et ideo cassa omnia tentamenta sunt cancri, quia aperire clausum ostreum nulla vi potest: et periculosum est si chelam ejus includat, ad argumenta confugit, et insidias nova fraude molitur. Itaque quia omnia genera delectatione mulcentur, explorat si quando ostreum remotis in locis ab omni vento contra solis radios diptychum illud suum aperiat, et reseret claustra testarum; ut libero aere visceris sui voluptatem quamdam capiat: et tunc clanculo calculum immitens, impedit conclusionem ostrei; ac sic aperta claustra reperiens, tuto inserit chelas, visceraque interna depascitur. 89 23. Sunt ergo homines, qui cancri usu in alienae usum circumscriptionis irre
Abbreviated transcription (Latin):
continentiã predicantes. in coetu intẽꝑantiũ tanquã deuii
abstudio castitatis. & demersi intẽꝑantiȩ uolutabris. ut qui
eos audiunt aut uident. incauta facilitate sibi credant.
eoq citius labunt᷑. dũ derlinare ñ nor̃ nec cauere qđ noceat
cũ grauior sit & magis noxia imꝓbitas. benignitatis obum¬
brãta uelamine. Et ideo cauendi st̃. qui crines suȩ fraudis
ce brachia longe lateq disꝑgunt. uel speciẽ induunt multi¬
formẽ. Et isti enĩ polipi sunt nexus plurimos habentes & calli¬
dorũ ingeniorũ uestigia. quib irretire possint. quicqͥ din
scopulos suȩ fraudis inciderit. Cancer quoq quascibi gr̃a
p̃stigias struit: Namq & ipse ostreo delectatur. & car¬
nis eius epulũ sibi quęrit. Sed quia ut appetens cibi. ita pro¬
spiciens: periculi. qm̃ cũ difficilis uenatio ẽ: tuꝑiculosa.
difficilis quia testis ualidiorib esca interior induditur.

Expanded text:
continentiam praedicantes, in coetu intemperantium tamquam devii continentiam praedicantes, in coetu intemperantium tamquam devii ab studio castitatis, et demersi intemperantiae volutabris; ut qui eos audiunt aut vident, incauta facilitate se credant; eoque citius labuntur, dum declinare non norunt, nec cavere quod noceat, cum gravior sit et magis noxia improbitas benignitatis obumbrata velamine. Et ideo cavendi sunt qui crines suae fraudis, et brachia longe lateque dispergunt, vel speciem induunt multiformem. Et isti enim polypi sunt nexus plurimos habentes, et callidorum ingeniorum vestigia, quibus irretire possint quidquid in scopulos suae fraudis inciderit. 22. Cancer quoque quas cibi gratia praestigias instruit! Namque et ipse ostreo delectatur, et carnis ejus epulum sibi quaerit. Sed quia ut appetens cibi, ita prospiciens est periculi: quoniam cum difficilis est venatio, tum periculosa: difficilis, quia testis validioribus esca interior includitur;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiat᷑. si erubescamus aut fidẽ ñ exhibere dilecto cui exhi bet
serpens. aut relinquentes sc̃a conuigia. lubrica & nocitura
salutarib prȩferamꝰ. qđ fecit qui cum serpente miscet᷑. Et qͥa
de astutia coepimꝰ sermonẽ subtexere. qua unꝰquisq frẽm
suũ circũuenire & deciꝑe nitit᷑. & in nouas se fraudes cõponer
ut quẽ ui obtinere ñ potest. circumscribat dolo. & fuco quodã
artis obducat. fraudulentũ illud polipi ingeniũ ñ prȩc̃ibo.
qui uadoso in litore petram nactꝰ affigit᷑ ei. atq nebuloso eiꝰ¬
ingenio colorẽ subit. & simili specie terga obductꝰ. plurimos
piscium sine ulla suspitione fraudis allapsos. dũ nota ñ p̃cauent¬
& saxum opinant᷑ cassib furtiuȩ artis inludit. & sinu qͦdã
suȩ carnis int̃cipit. Sic spontanea uenit preda & talib capit̾
ut singuloꝵ m̃tes sensusq ꝑtemptent. cũ continentib positi

Expanded text:
proficiat, si erubescamus aut fidem non exhibere dilecto, cui exhibet proficiat, si erubescamus aut fidem non exhibere dilecto, cui exhibet serpens, aut relinquentes sancta coniugia lubrica et nocitura salutaribus praeferamus, quod facit qui cum serpenti miscetur. Et quia de astutia coepimus sermonem subtexere, qua unusquisque fratrem suum circumuenire et decipere nititur et in nouas se fraudes componere, ut quem ui optinere non potest circumscribat dolo et fuco quodam artis obducat, fraudulentum illndillud polypi ingenium non praeteribo, qui uadoso in litore petram nanctus adfigitur ei atque eius nebuloso ingenio colorem subit et simili specie terga obductus piscium sine ulla suspicione fraudis allapsos, dum nota non praecavent, et saxum opinantur, cassibus furtivae artis includit, et sinu quodam suae carnis intercipit. Sic spontanea venit praeda, et talibus capitur ut singulorum mentes sensusque pertentent, cum continentibus positi
Abbreviated transcription (Latin):
& uiꝑȩ non iure generis. sed ardore libidinis expecitꝰ amplexus.
Discite ouiri. qui alienã ꝑmollire quęrit uxorẽ. cuiꝰ serpentis
sibi asciscere cupiat contub̾niũ. cui etiã comparandus ipse
serpenti sit. Festinat aduiꝑam. quȩ se ingremiũ uiri non
directo tramite ueritatis sed lubrico deuii amoris infundit.
Festinat ad eam quȩ uenenũ suũ resumit ut uiꝑa. quȩ fertur
ꝑacto conunctionis munere. uenenũ qđ euomuerat rurs
haurire. Adultera enĩ uiꝑa ÷. Unde & salomonait . qđ is qͥ
fuerit temulentus. cũ ꝑuinũ libido feruere consueuerit.
tanquã colubri ictu extendit᷑. & tanquã a co n ita diffun¬
ditur illi uenenum. Et ut scias qr de adultera dix̃: ad iecit.
Ocli tui cum uiderint alienã: ostuũ loquit᷑ ꝑuersa. ħec qͥsqͣm
uelut contraria posuisse nos credat. ut & ad bonũ & ad ma-¬
lũ uiꝑȩ huius exemplo uteremur. cũ ad institutionẽ utrunq

Expanded text:
et uiperae non iure generis, sed ardore libidinis expetitus amplexus. et uiperae non iure generis, sed ardore libidinis expetitus amplexus. discite, uiri, qui alienam permolere quaerit uxorem cuius uidetur sibi asciscere cupiat contubernium, cui etiam comparandus ipse serpenti sit. festinat ad uiperam, quae se in gremium uiri non directo tramite ueritatis, sed lubrico deuii amoris pueri. festinat ad eam quae uenenum suum resumit ut uipera, quae fertur peracto coniunctionis munere uenenum quod euomuerat rursus haurire ; adultera enim uipera est. unde et Solomon ait quod is qui fuerit temulentus, cum per uinum libido feruere consueuerit, tamquam a colubrae ictu extenditur et tamquam a cornuta diffunditur illi uenenum. et ut scias quia de adultera dixit adiecit: oculi tui cum uiderint alienam, os tuum loquetur peruersa. nec quisquam uelut contraria posuisse nos credat, ut et ad bonum et ad malum uiperae huius exemplo uteremur, cum ad institutionem utrumque