comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clusio: ut de necessitatib eunctis. liberaret᷑ animꝰ eftuiantis. Confiteant᷑ dño musediȩ ei. & mi-¬
rabilia eiꝰ filiis hominũ. Uenit ad quintã sectionẽ: ubi grãs agere dño scãm monet eccłam:
quia diuersa beneficia humano generi pius miserator indulsit. Sed inspice. qđ eumdem
uersum quarto repetiit: ut quadrifaria illa mundi diuisio quã superiꝰ dixit. a solis ortu
& occasu ab aquilone & mari. his concordans partib redderet᷑: quatinꝰ fidelis confessio u¬
biq eadem. ubiq celeberrima cantaret᷑. Congruebat enĩ: ut unã religionẽ. unũ popłm una
eccłam. una quoq sc̃itas p̃dicationis includeret. Et exaltent eũ in eccła plebis. & in ca¬
thecdra senioꝵlaudent eũ. Exaltari dicit dñm qui supra om̃s cȩlorũ t̾rarũq potestates

Expanded text:
clusio: ut de necessitatibus cunctis liberaretur animus aestuantis. CAPUT XVII. De littore. Liclusio: ut de necessitatibus cunctis liberaretur animus aestuantis. CAPUT XVII. De littore. Lirabilia ejus filiis hominum. Venit ad quintam sectionem, ubi gratias agere Domino sanctam monet Ecclesiam: quia diversa beneficia humano generi pius miserator indulsit. Sed inspice quod eumdem versum quarto repetiit; ut quadrifaria illa mundi divisio, quam superius dixit, a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari, his concordans partibus redderetur; quatenus fidelis confessio ubique eadem, ubique celeberrima cantaretur. Congruebat enim ut unam religionem, unum populum, unam Ecclesiam, una quoque sanctitas praedicationis includeret. Vet ed., senum  laudent eum. Exaltari dicit Dominum, qui supra omnes coelorum terrarumque potestates
Abbreviated transcription (Latin):
silia redierunt. Ad dñm quippe conuersi: cȩperunt ẽẽ iã sobrii. Quid autẽ egerit auxilia¬¬
ris clamor ex ponit᷑: & de necessitatib eorũ liberauit eos. Ipse autẽ necessitates quẽ ad modũ
remotȩ sint : allegorica descriptione narrat᷑. Seqͥt᷑ enĩ. Et statuit ꝓcellam in auram: & silu¬
er̃ fluctꝰ eiꝰ. Tempestas illa sȩuissima quȩ ab humana fragilitatȩ non poterat sustineri: in
auras iussa disperiit: confestimq fragor ille malorũ sȩuientiũ imperio dominantis ommi¬
tuit. Et lȩtati sunt qͥa siluerunt: & deduxit eos in portũ uoluntatis eorũ. & de neces¬
sitatib eorũ lib̾auit eos. Dicit qđ solet poft̃ pericula labore fessis sẽꝑ emergere:¬
ut se gaudeant ingenti clade liberatos.: quando ad portũ cęperint uenirẽ tutissimum.
Portus enĩ. a portandis nauib dietꝰ est. Subiungit̾ enĩ repetita quidem. sed nimis grata con¬

Expanded text:
silia redierunt. Ad Dominum quippe conversi, coeperunt esse jam sobrii. Quid autem egerit auxiliaris clamor exponitur, et de necessitatibus eorum liberavit eos. Ipsae autem necessitates, quemadmodum remotae sinterunt fluctus ejus. Tempestas illa saevissima, quae ab humana fragilitate non poterat sustineri, in auras jussa disparuit, confestimqtuit. 30÷ Et .. laetati sunt quia siluerunt: Et deduxit eos in portum voluntatis eorum. C Laesitatibus eorum liberavit eos. Dicit quod solet post pericula labore fessis eut se gaudeant ingenti clade liberatos, quando ad portum coeperunt venire tutissimum. Portus enim a portandis navibus dictus est. Subjungitur repetita quidem, sed nimis grata concludit con
Abbreviated transcription (Latin):
oues familias. Uidebunt recti & lȩtabunt᷑: & om̃is iniqͥtas oppilabit os suũ. Superiꝰ de
arrogantib hereticis dixit: nc̃ ad humiles catholicos redit: principes illorũ ieiunos de.¬
nis illecebris derelietis. continuȩ ianuã cęlestis miscđiȩ pulsat: ut in illã familiã me¬
reat᷑ admitti. quȩ sicut oues in noxiȩ simplicitatis honore decorat᷑. Hoc cũ scĩ uiderint
sine dubitatione gaudebunt: qͥa fidelẽ respiciunt suis cętib adquisitũ. Quo facto: dia
sapiens: acsi diceret. qui uere sapiens est. custodit ista quȩ dicta sunt: ut se magis xp̃i
uelit ẽẽ pauperem. quã hereticorũ principem: ut eligat se cęlestis regis pulsare ma¬
gis ianuã: quã docere uerba nocentia. Ista enĩ qui potuerit sic eligere. sic iudicare: tunc

Expanded text:
unt recti, et laetabuntur, et omnis iniquitas oppilabit os suum. Superius de arrogantibus haereticis dixit, nunc ad humiles catholicos redit, principes illorum jejunos denis illecebris derelictis, continue januam coelestis misericordiae pulsat, ut-in illam familiam mereatur admitti, quae sicut oves innoxiae simplicitatis honore decorantur. Hoc cum sancti viderint, sine dubitatione gaudebunt, quia fidelem respiciunt suis coetibus acquisitum. Quo facto diabsapiens? ac si diceret: Qui vere sapiens est custodit ista quae dicta sunt, ut Christi se magis velit esse pauperem, quam haereticorum principem; ut eligat se coelestis Regis pulsare januam, quam docere verba nocentia. Iste enim qui potuerit sic eligere, sic judicare, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
prebere licentiã. Uectes autẽ ferreos. sp̃s immundos non improbe uidem᷑ accipere: q̃ui il¬
talla: ꝓ fortitudine delictorũ uident᷑ adhibita. Sed ifta hominũ uirib desperata. uirtus
diuina confregit: quando periclitantes. aduentꝰ sui lumine miserata respexit. Suscepit
maiestatis suȩ p̃sentia cõplere uideat᷑: tam̃ sic a peccatorib longinqus reddit᷑: ut non
eosiant aeinis. nos. quordo aleñ psus mniseratione uenerut corde compuneti. Sed qͣntũ¬

Expanded text:
praebere licentiam. Vectes autem ferreos, spiritus immundos non improbe videmur accipere, qui ilpraebere licentiam. Vectes autem ferreos, spiritus immundos non improbe videmur accipere, qui iltalla pro fortitudine delictorum videntur adhibita. Sed ista hominum viribus desperata virtus divina confregit, quando periclitantes adventus sui lumine miserata respexit. Vers. 17.majestatis suae praesentia complere videatur, tamen sic a peccatoribus longinquus redditur, ut non ei fiant proximi, nisi quando ad eum ipsius miseratione venerint co
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ ꝓficuã reddiderunt. Et inspice: miscđię dñi quib distinctionib exponunt᷑. Primo
arũ tenebris eduxit animas peccatorũ sorde pollutas: t̃tio. non dixit uinelila eorũ soluit
sed disrupit. Sic diaboli tyrannica potestas. xp̃o ueniente disrupta est: ut nũquã in illã
minũ. Uenit ad t̃tiam sectionẽ: ubi illũ uersum repeat: quẽ in scđa parte iam dixit.
Hi sunt intercalares. quasi in medio calle posit: idest in carminis tanere constitita. Ammo¬
fregit. Quia contriuit portas ereas: & uectes ferreos confregit. Hȩc est causa qua
dicit dño confitendũ: quia ꝓliberatione nr̃a portas ȩreas uectesq confregit: ut nobis
ipso uiã prȩbente. uitã istã possimꝰ sub securitate transire. Porte sunt ȩnee. hominum
consuetudines uiciosȩ: quȩ nos ita in peccatorũ atriis recludunt. ut exeundi nequeant

Expanded text:
cem proficuam reddiderunt. Et inspice misericordiae Domini quibus distinctionibus exponuntur. Primo,cem proficuam reddiderunt. Et inspice misericordiae Domini quibus distinctionibus exponuntur. Primo,arum tenebris eduxit animas peccatorum sorde pollutas. Tertio, non dixit, vincula eorum solvit, sed, disrupit. Sic diaboli tyrannica potestas Christo veniente disrupta est, ut nunquam in illam minum. Venit ad tertiam sectionem, ubi illum versum repetit, quem in secunda parte jam dixit. Hi sunt intercalares, quasi in medio calle positi, id est in carminis itinere constituti. Admo. Quia contrivit portas aereas, et vectes ferreos confregit. Haec est causa qua dicit Domino confitendum, quia pro liberatione nostra portas aeneas vectesque confregit, ut ipso nobis viam praebente, vitam istam possimus sub securitate transire. Portae sunt aeneae hominum consuetudines vitiosae, quae nos ita in peccatorum atriis recludunt, ut exeundi nequeant
Abbreviated transcription (Latin):
uide quid sequit᷑. Et consiliũ altissimi irritauerunt. Irritauer̃ plane: ut qui superbi in
ꝓsperitatib extiterunt : in tribulationib & angustiis humiles redderent᷑. lustũ consiliũ: sa¬
luberrima medicina: ut morbus scłi. contrario remedii munere curaret᷑. Adiecit: infir¬
mati sunt. idest ascłi presũptione deiecti sunt: ut facilius ad pęnitentiȩ remedia ꝑueni.¬
rent᷑ . si incitam̃ta contumaciȩ perdidissent. Additũ est. nec fuit qui adiuuar&: subaudien¬
dũ est alter. Pemo enĩ prȩstat periclitanti: nisi cui om̃ps ds̃ preceꝑit subuenire. Et cla¬
bris & umbra mortis: & uincła eorũ dirupit. Ecce quare humiliati quare infirmati su&̃:
scilicet ut ad dñm clamarent. delicta ꝓpria confitentes. Silebant enĩ in elatione posia: &
uelut insensata peccora. nullũ uerbũ salutare fundebant. Conpunctio facta est: & tunc uo¬

Expanded text:
vide quid sequitur, et consilium Altissimi irritaverunt. Irritaverunt plane, ut qui superbi in vide quid sequitur, et consilium Altissimi irritaverunt. Irritaverunt plane, ut qui superbi in prosperitatibus exstiterunt, in tribulationibus et angustiis humiles redderentur. Justum consilium, saluberrima medicina, ut morbus saeculi contrario remedii munere curaretur. Adjecit, infirmati sunt, id est a saeculi praesumptione dejecti sunt; ut facilius ad poenitentiae remedia pervenirent, si incitamenta contumaciae perdidissent. Additum est, nec fuit qui adjuvaret, subaudiendum, alter. Nemo enim praestat periclitanti, nisi cui omnipotens Deus praecebris et umbra mortis, et vincula eorum disrupit. Ecce quare humiliati sunt, quare infirmati; scilicet ut ad Dominum clamarent, delicta propria confitentes. Silebant enim in elatione positi, velut insensata pecora nullum verbum salutare fundebant. Compunctio facta est, et tunc vo
Abbreviated transcription (Latin):
penuria: quȩ non corpus sed qđ est grauiꝰ animã ꝓbat᷑ affligere. ferrũ. significat duri¬
ciã malorũ : q̃m ferreũ plerũq dicimꝰ. qđ durũ eẽ monstramꝰ. Quia exacerbauer̃ elo
quiũ dñi. & consiliũ altissimi irritauer̃. Et humiliatũ est in laborib cor eorũ: infirmati su¬
nt. nec fuit qui adiuuar&. Intuendũ est. qđ in his duob uersib figura sit parison: idest
ȩquatio sententiȩ. Exponit enĩ in primo uersu quẽ admodũ peccauerint: & in scđo quȩ re¬
ceperunt. Quod scema : in hoc psalmo frequent̃ diligens lector inuenies. De illis enĩ dicit
qui sedebant in tenebris. & umbra mortis: qͥa contra dñi eloquia facientes. in eiꝰ regulis
uiuere respuebant: & necesse erat. ut paterent᷑ iratũ: quẽ iudicabant ẽẽ teminendũ. Deniq

Expanded text:
penuria, quae non corpus, sed, quod est gravius, animam probatur affligere. Ferrum significat duripenuria, quae non corpus, sed, quod est gravius, animam probatur affligere. Ferrum significat duritiam malorum, quoniam ferreum plerumque dicimus quod durum esse monstramus. Verlaboribus cor eorum; et infirmati sunt, nec fuit qui adjuvaret. Intuendum est quod in his duobus versibus figura sit parison, id est aequatio sententiae; exponit enim in primo versu quemadmodum peccaverint, et in secundo quae receperint. Quod schema in hoc psalmo frequenter, diligens lector, invenies. De illis enim dicit qui sedebant in tenebris, et umbra mortis, quia contra Domini eloquia facientes, in ejus regulis vivere respuebant. Et necesse erat ut paterentur iratum, quem judicabant esse temnendum. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
ta: ad creatorem suũ reuerti nulla deuotione festinat. Animã uero esurientẽ dicit: qua¬
tib : quȩ intentionẽ suã primũ in idolorũ uanis desideriis occupabant᷑ tunc enĩ erant in-¬
anes & uacuȩ. quando bonis fructib priuabant᷑ elusȩ .: scđo. esurientes satiatȩ sunt. qua¬
ndo dñi miseratione cõmonitȩ. uota sua ad pęnitentiae ftudia transtulerunt. Sedentes
fidei. ꝑfidiȩ cecitate reddebantur obscurȩ. Et cũ dicit sedentes: ostendit eas longo situ ibiden
fuisse uersatas. VUmbra mortis fuit. scłi istiꝰ uita uiciosa: quȩ illiꝰ futurȩ mortis te terrimã
portabat imaginem. Uinculis utiq ligati erant: qui dñatione diaboli. peccatorũ teneban¬
t᷑ nexib obligati. Mendicitas. ad indigentiã boni pertinet: ubi multo grauior est omĩno

Expanded text:
ta, ad Creatorem suum reverti nulla devotione festinat. Animam vero esurientem dicit, quata, ad Creatorem suum reverti nulla devotione festinat. Animam vero esurientem dicit, quatibus, quae intentionem suam primum in idolorum vanis desideriis occupabant; tunc enim erant inanes et vacuae, quando bonis fructibus privabantur elusae. Secundo esurientes satiatae sunt, quando Domini miseratione commonitae, vota sua ad poenitentiae studia transtulerunt. Vers. 10.fidei, perfidiae caecitate reddebantur obscurae. Et cum dicit, sedentes, ostendit eas longo situ ibidem fuisse versatas. Umbra mortis fuit saeculi istius vita vitiosa, quae illius futurae mortis teterrimam portabat imaginem, Vinculis utique ligati erant, qui dominatione diaboli, peccatorum tenebantur nexibus obligati. Mendicitas ad indigentiam boni pertinet: ubi multo gravior est omnino
Abbreviated transcription (Latin):
scdias suas. quia quicquid in nobis uidet᷑ laudabile. eiꝰ constat eẽ clem̃tiȩ qui peceata re¬
laxat. spem tribuit: & adbonitatis suȩ dona ꝑducit llam qđ dicit pluralit̃ miscquas. illud
significat q̃m multis quidem. sed diuersa largit᷑ sicut dicit apłs sed unusquisq aꝓpriũ ha¬
bet donũ adeo: unꝰ quidem sic aliꝰ autẽ sic. Quaꝓpt̾. pio dño semꝑ dignũ est consiteri. qui
nos & apericulis liberat᷑ & splendore suȩ pietatis illuminat. Miracula uero quȩ fecit tem¬
pert incarnationis suȩ. ꝑ euangelistas & apłos posteris dicit ẽẽ p̃dicanda: sicut constat ef¬
fectũ. Mem̃to autẽ qđ hic uersus ꝑ quatuor diuisiones usq ad fine sine aliqua ꝑmuta¬
tione repetit᷑ ut sicut de quatuor mundi partib dicit eccłam congregatã: ita de totidem

Expanded text:
sericordias suas, quia quidquid in nobis videtur laudabile, ejus constat esse clementiae, qui peccata resericordias suas, quia quidquid in nobis videtur laudabile, ejus constat esse clementiae, qui peccata relaxat, spem tribuit, et ad bonitatis suae dona perducit. Nam quod dicit pluraliter, misericordias, illud significat, quoniam multis quidem, sed diversa largitur, sicut dicit Apostolus: Sed unusquisque proprium donum habet ex Deo, unus quidem sic, alius autem sic . Quapropter pio Domino semper dignum est confiteri, qui nos et a periculis liberat, et splendore suae pietatis illuminat. Miracula vero quae fecit tempore incarnationis suae, per evangelistas et apostolos posteris dicit esse praedicanda, sicut constat effectum. Memento autem quod hic versus per quatuor divisiones usque ad finem sine aliqua permutatione repetitur, ut sicut de quatuor mundi partibus dicit Ecclesiam congregatam, ita de totidem
Abbreviated transcription (Latin):
uitatẽ habitationis. Quẽ admodũ duob superiorib uersib descripsit errantes: ita nunc
aliis duob refert ad dñi dona redeuntes. Clamauerunt. significat magno desiderio quȩsier
quȩ tam̃ conpunctio a dño uenitꝰ ut illud desiderant̃ petat᷑. qđ cognoscit᷑ ẽẽ ꝓficuũ. Et ut
uini ipsiꝰ nominis indicaret. addidit. cũ tribularent᷑: quo tempore clamor cordis dotis uirib¬
suscitat᷑ quando & imminens periculũ timet᷑ & p̃sumptio humana subducit᷑ Sed uide: quiqͥ
clamor ifte prefaterit᷑ uidelicet. ut & denecessitatib liberarent᷑. & semitas ueritatis agnos-¬
cerent: quatinꝰ qui pridem in inuio errore uagabant᷑ accepta uia sc̃issime religionis. ad eccłẽ
nit ad scdam sectionẽ in qua commonet iam fideles. ut dño grãs referre non desinant. qui
eiꝰ copiosa beneficia ꝓceperunt. Peracit̃ autẽ & salutarit᷑ dictũ est debere dño consiteri mi¬

Expanded text:
tionis. Quemadmodum duobus versibus superioribus descripsit errantes, ita nunc duobus aliis refert ad Domini dona redeuntes. Clamaverunt, significat magno desiderio quaesierunt. Quae tamen compunctio a Domino venit, ut illud desideranter petatur, quod cognoscitur esse proficuum. Et ut vim ipsius nominis indicaret, addidit, cum tribularentur. Quo tempore clamor cordis totis viribus excitatur, quando et imminens periculum timpraestiterit; videlicet ut et de necessitatibus liberarentur, et semitas veritatis agnoscerent; quatenus qui pridem in invio errore vagabantur, accepta via sanctissimae religionis ad Ecclesiae nit ad secundam sectionem, in qua commonet jam fideles ut Domino gratias referre non desinant, qui ejus copiosa beneficia perceperunt. Veraciter autem et salutariter dictum est debere Domino confiteri mi
Abbreviated transcription (Latin):
nã si essent ex nobis. mansissent utiq nobiscũ. Isti ergo pauci fiunt: quãuis sibi multi ẽẽ
uideant᷑. Nam ad illã uniuersalem eccłam cõparati:. omnimodis ꝓbant᷑ exigui. hi uexati
sunt a tribulatione malorũ & dolorert uexati utiq quando eos diabolicȩ insidiȩ ꝑculer̃.
Hecesse est enĩ. hos dolor & tribulatio subsequat᷑: qui auctorem salutis reliquisse noscunt᷑.
Seqͥt̃. It effusa est contentio. suꝑ principes eorũ. Breuit̃ sacerdotes hereticorũ designati atq
notati sunt : a quib merito dicit᷑ effusa contertio: qa non salutari doctrina sed tantũ
mortifera loquacitate contendunt: quippe. qui scripturas diuinas. locis aliquib suscipi-¬
unt: & ꝓ parte maxima derelinqunt. Hi qm̃ sua uanitate seducti sunt. ꝑ inuios labunt᷑ er
rores: quippe. qui uiã salutis deserunt: & tortuosis semitis immorant᷑. Audiant gͦ ubi ambu¬

Expanded text:
 si essent ex nobis, mansissent utique nobiscum . Isti ergo pauci sunt, quamvis multi sibi esse videantur; nam ad illam universalem Ecclesiam comparati, omnimodis probantur exigui. Hi vexati sunt a tribulatione malorum et dolore; vexati utique, quando eos diabolicae insidiae perculerunt. Necesse est enim hos dolor et tribulatio subsequatur, qui auctorem salutis reliquisse noscuntur. Sequitur, et effusa est contentio super principes eorum. Breviter sacerdotes haereticorum designati atque notati sunt, a quibus merito dicitur effusa contentio; quia non salutari doctrina, sed tantum mortifera loquacitate contendunt; quippe qui Scripturas divinas locis aliquibus suscipiunt, et pro parte maxima derelinquunt. Hi quoniam sua vanitate seducti sunt, per invia labuntur erores; quippe qui viam salutis deserunt, et tortuosis semitis immorantur, et ita
Abbreviated transcription (Latin):
tos & imꝑturbatos inueniri. Sapientia eorũ bene de illis dicit᷑ qui sibi ante uidebant᷑
eẽ doctores: sed eã constat ẽẽ degluttitã: qm̃ perturbatis m̃tib ñ preualet apparere.
His ergo exemplis monent᷑ sacerdotes ut dño supplicent: quatinꝰ cor eorũ in humilita¬
te consolidet. ne diabolicis tẽptationib uentilent᷑. Et clamauerunt ad dñm cũ tribu

Expanded text:
tos et imperturbatos animos inveniri. Sapientia eorum bene de illis dicitur qui sibi ante videbantur tos et imperturbatos animos inveniri. Sapientia eorum bene de illis dicitur qui sibi ante videbantur esse doctores: sed eam constat esse deglutitam, quae perturbatis mentibus non praevalet apparere. His igitur exemplis monentur sacerdotes, ut Domino supplicent; quatenus cor eorum in humilitate consolidet, ne diabolicis tentationibus ventilentur. Vers. 28. Et clamaveru
Abbreviated transcription (Latin):
cherrima describunt᷑. Ascendunt enĩ usq ad cȩlos. quando scłi elationib erigunt᷑: descen¬
dunt usq ad abẏssos. cũ in desperationẽ metũq ꝑuenerint. Et uide qͥd seqͥt᷑ Anima eorũ
in malis tabescebat. Utiq q̃m usq ad ꝓfundos abyssos formidine faciente descenderant.
Tabescebat enĩ & in bono positũ est. sicut tricesimꝰ octauus psalmꝰ dicit: & tabescere fe¬
cisti sicut araneã animã eiꝰ: sȩd hic ideo additũ est in malis: ut inqua parte sit positũ
eorũ deuorata est. De ipsis adhuc dicit: de quib superiꝰ ait. anima eorũ in malis tabes¬
cebat. Turbati sunt. ad confusionẽ pertinet sensus: cõmoti sunt. ad iras ꝙtinꝰ euomendas.
Quaꝓpt̃. taliũ sapientiã dicit eẽ degluttitã. quia sapientia non potest nisi apud quie-¬

Expanded text:
cherrima describuntur. Ascendunt enim usque ad coelos, quando saeculi elationibus eriguntur; descencherrima describuntur. Ascendunt enim usque ad coelos, quando saeculi elationibus eriguntur; descendunt usque ad abyssos, cum in desperationem metumque pervenerint. Et vide quid sequitur, anima eorum in malis tabescebat; utique, quoniam usque ad profundas abyssos formidine faciente descenderant. Tabescebat enim et in bono positum est, sicut trigesimus octavus psalmus dicit: Et tabescere fecisti sicut araneam animam ejus . Sed hic ideo additum est, in malis, ut in qua parte positum sit, is sapientia eorum devorata est. De ipsis adhuc dicit de quibus superius ait, anima eorum in malis tabescebat. Turbati sunt, ad confusionem pertinet sensus; commoti sunt, ad iras protinus evomendas. Quapropter talium sapientiam dicit esse deglutitam, quia sapientia non potest nisi apud quie
Abbreviated transcription (Latin):
turarũ diuinarũ p̃figurationib agebant᷑: eoq fit̾. ut mirabilia eiꝰ in ꝓfundo respici¬
ti sunt fluctꝰ eiꝰ. Ascendunt usq ad cȩlos: & descendunt usq ad abyssos: anima eorũ in
malis tabescebat. Ne illi quos superiꝰ dixit operã dñi in ꝓfundo posse conspicere. aliqͣ
elatione turgescerent: nunc eorũ ꝓcellas & fluctꝰ. consequent̃ exponit. Dixit. & stetit sp̃s
pcellȩ significat quando dñs tẽpestates tribulationũ nr̃arũ pia miseratione suspendit
ne malis  crescentib obruanitir. Sed iterũ nisi ipso. ꝓtegente liberemur hȩc dilatio no¬
bis fit maioris causa periculi. ł xaltat᷑ enĩ fluctꝰ in mentib humanis: quando putamꝰ mentib
nr̃is attribui. unde sola uidemur diuina gr̃a posse liberari. Sed isti fluctꝰ narratione pul¬

Expanded text:
turarum divinarum praefigurationibus agebantur. Eoque fit ut mirabilia ejus in profundo respiciturarum divinarum praefigurationibus agebantur. Eoque fit ut mirabilia ejus in profundo respicis. Vers. 26. Ascendunt usque ad coelos, et descendunt usque ad abyssos: anima eorum in malis tabescebat. Ne illi quos superius dixit operam Domini in profundo posse conspicere, aliqua elatione turgescerent, nunc eorum procellas et fluctus consequenter exponit. Dixit, et stetit spiritus procellae, significat quando Dominus tempestates tribulationum nostrarum pia miseratione suspendit: ne malis crescentibus obruamur, sed iterum nisi ipso protegente liberemur. Haec dilatio nobis fit majoris causa periculi. Exaltantur enim fluctus in mentibus humanis, quando putamus meritis nostris attribui, unde sola videmur divina gratia posse liberari. Sed isti fluctus narratione pul
Abbreviated transcription (Latin):
istiꝰ tẽpestates nauigat. Sic enĩ mare descendit᷑ atq transit̾ si tutissimis nauib insideat᷑.
ubi gubernator est xp̃c. ubi remiges apłi. & scõrũ pontificũ beata collectio. Seqͥt᷑. Faci¬
entes oꝑationẽ in aqͥs multis. Adhuc in eadem cõparatione ꝑsistit. Sacerdotes sunt enĩ
non dubiũ est quando in apocalypsi qͥd essent aquȩ int̾roganti ioħi. responsũ est. popłi sun.
Quis autẽ uerior potest ẽẽ intellectꝰ. nisi quẽ tantȩ ueritatis confirmat auctoritas:
Ipsi uiderunt oꝑa dñi & mirabilia eiꝰ in ꝓfundo. Ipsi. p̃dicatores qui operas eiꝰ sp̃uali intelli¬
gentia cognouerunt: ut mare rubrũ baptismũ: ut ionȩ triduanã illã in ferino uentre
in noxiã habitationẽ. sepulchrũ dñi significare cognoscerent: et his similia quȩ scrip¬

Expanded text:
istius tempestates enavigant. Sic enim mare descenditur atque transitur, si tutissimis navibus insideatur, istius tempestates enavigant. Sic enim mare descenditur atque transitur, si tutissimis navibus insideatur, ubi gubernator est Christus, ubi remiges apostoli, et sanctorum pontificum beata collectio. Sequitur, facientes operationem in aquis multis. Adhuc in eadem comparatione persistit. Sacerdotes sunt enim non dubium est, quando in Apocalypsi, quid essent aquae interroganti Joanni responsum est: Populi sunt . Quis autem verior potest esse inIpsi viderunt opera Domini, et mirabilia ejus in profundo. Ipsi praedicatores qui operas ejus spirituali intelligentia cognoverunt; ut mare Rubrum, baptismum; ut Jonae triduanam illam ferini ventris innoxiam habitationem sepulcrum Domini significare cognoscerent; et his similia, quae Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ferdetes cire elĩo sacrificentse mirabilia eiꝰ popłis non desinant p̃aicare Ent sacri¬
feent sacrificiũ laudis & pnuntient oꝑa eiꝰ in exultatione nono sacrificiũ resuti
qui letus hostiã laudis optulerit quia multo prȩ stanti est. cũ bonis actib psalio¬
die illo iibilationes offerre: quã pecudũ uicamas iminolare. Nam qualat ider ifain
site pbenaua consequent̃ ex ponit : scilicet. ut p̃dicatores beneficia ei facerti eion
debeant: quatiniꝰ & ipsi reddant debitũ. & fidelib competens doctrina monfer rior¬
ded qualis sit ista. ꝓnunciatio: aptissimo uerbo declarat᷑ idest in exuttat ionoen fron
trftis. non diffidens. sed lȩta atq promptissima ut ab audientib posut intelsigi. con¬
cendunt. Nã cũ dicit descendunt: oftendit inferiora loca eẽ scłi. ad quȩ cdescendi
posse testat᷑ n nauib autẽ ut sepe dirimꝰ eccłas significat. quȩ ligno cricis mundi

Expanded text:
Et sacrificent sacrificium laudis, et pronuntient opera ejus in exsultatione. Domino sacrificium reddit qui laetus hostiam laudis obtulerit: quia multo praestantius est cum bonis actibus psalmodiae illi jubilationes offerre, quam pecudum victimas immolare. Nam qualia sacrificia sint praebenda consequenter exponit; scilicet ut 368 praedicatores beneficia ejus tacere non debeant; quatenus et ipsi reddant debitum, et fidelibus competens doctrina  imo verbo declaratur, id est in exsultatione; non tristis, non diffidens, sed laetus atque promptissimus, ut ab audientibus possit intelligi concendunt. Nam cum dicit, descendunt, ostendit inferiora loca esse saeculi, ad quae descendi posse testatur. In navibus autem ut saepe diximus Ecclesias significat, quae ligno crucis mundi
Abbreviated transcription (Latin):
merositate popłorũ. tam̃ in solitudine uersabant᷑: cũ nullos uerissimos doctores. nullã ec¬
cłam habere ꝓbarent᷑. qͥa suꝑstitiosa gentilitas uiam ciuitatis dñi ubi habitare debuisset.
necdũ cũ idolis sacrificaret inuenerat. ł surientes autẽ & sitientes. curiosos huiꝰ scli signt¬
ficat uiros: qui ueritatis semitas diuersis opinionib exquirebant: sed qm non crediderant
eiꝰ auetori: uniuersam sapientiã non poterant inuenire. Seqͥt᷑. Anima eorũ in ipsis defecit.
in ipsis utiq laborib atq studiis. eorũ animositas lassata succubuit: quia sic dm̃ deside¬
rabant quȩrere: quẽ a dmodũ non poterant inuenire. Et clamauerunt ad dñm cũ tribu-

Expanded text:
merositate populorum, tamen in solitudine versabantur, cum nullos verissimos doctores, nullam Ecmerositate populorum, tamen in solitudine versabantur, cum nullos verissimos doctores, nullam Ecclesiam habere probarentur; quia superstitiosa gentilitas viam civitatis Domini, ubi habitare debuisset, necdum cum idolis sacrificaret, invenerat. Esurientes autem et sitientes curiosos hujus saeculi significat viros, qui veritatis semitas diversis opinionibus exquirebant. Sed quoniam non crediderant ejus Auctori, in vera sapientia non poterant inveniri. Sequitur, anima eorum in ipsis defecit. In ipsis, utique laboribus atque studiis eorum animositas lassata succubuit: quia sic Deum desiderabant quaerere, quemadmodum non poterant invenire. Vers. 6. Et clamaverunt ad Dominum cum tr
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi: qui cunctã mundi marginẽ dicit᷑ circũire. Similis est & illa descriptio in genesi:
ubi semini abrahe uniuersũ orbem .ꝓmittit dicens. leua oculos tuos & ude aloco in quo
nunc tu es ad aquilonẽ. & ad austrũ. & ad orientẽ. & ad mare: qđ est occasus. Occasus enim
dicit᷑: quasi borarũ casus. ita mare qđ hic posuit ꝓ auftro. ibi ꝓ occidente constatꝰ ese nomi-¬
nader ocabulũ siquidem istud ꝓ qualibet parte mundi potest cõpetent a pdariã quan gorui¬
niuersam t̾ram circulo fert᷑ suȩ ꝑuagationis includere. Unde euident̃ aduertit᷑ hanc gene-¬
ralem adunationem non de iudeis dici. sed de eccła catholica: quȩ ex toto orbe noscitur
congrezata. E rrauerunt in solitudine in siccitate: uiam ciuitatis habitationis non inuener.
Esurientes & sicientes: anima eorũ in ipsis defecit. Quãuis diuersȩ gentes gauderent nu¬

Expanded text:
intelligi, qui cunctam mundi marginem dicitur circumire. Similis est et illa descriptio in Genesi, intelligi, qui cunctam mundi marginem dicitur circumire. Similis est et illa descriptio in Genesi, ubi semini Abrahae universum orbem promittit, dicens: Leva oculos tuos, et vide a loco in quo nunc tu es, ad aquilonem et austrum, et ad orientem et ad mare, quod est occasus . Occasus enim dicitur, quasi horarum casus. Ita mare quod hic posuit pro austro, ibi pro occidente constat esse nominatum. Vocabulum siquidem istud pro qualibet parte mundi potest competenter aptari, quando universam terram circulo fertur suae pervagationis includere. Unde evidenter advertitur hanc generalem adunationem non de Judaeis dici, sed de Ecclesia catholica, quae ex toto orbe noscitur congregata. Vers. 4. Erraverunt in solitudine in siccitate, viam civitatis habitationis non invenerunt. Vers. 5. Esurientes et sitientes, anima eorum in ipsis defecit. Quamvis diversae gentes gauderent nu
Abbreviated transcription (Latin):
dñi sanguine redẽpti: & de potestate diaboli ipsiꝰ miseratione sublati sunt. Tanta enĩ
duricia rigens atq stupida manꝰ illiꝰ fuit: ut nisi fuso sacro sanguine laxari nullo tem¬
pore potuisset. Nam ad eos pertinete qđ dicit̃. sequentia declarant. De regionib congre¬
gauit eos: a solis ortu & occasu. ab aquilone & mari. Per figurã peryfrasin quȩ latine di¬
cit᷑ per circuitũ: exponit diabolice dextere quȩ fuerit potestas in toto orbe diffusa: ut be¬
neficiũ sc̃ȩ incarnationis hominib innotescat. quȩ & auctorem ꝑniciosũ maiestatis suȩ potentia
religauit: & uincto uasa mortis eripuit. Dixit priꝰ. de regionib: & ne putares de paucis ꝓ¬
uinciis congregatos. addidit. a solis ortu & occasu. ab aquilone. & mari. Cũ tres cardines
mundi designauerit: ꝓ quarto idest ꝓ australi posuit mare: ab illa parte oceanũ uolens

Expanded text:
sanguine Domini redempti, et de potestate diaboli ipsius miseratione sublati sunt. Tanta enim sanguine Domini redempti, et de potestate diaboli ipsius miseratione sublati sunt. Tanta enim duritia rigens atque stupida manus illius fuit, ut nisi fuso sacro sanguine laxari nullo tempore potuisset. Nam ad eos pertinere quod dicitur, sequentia declarant. Vers. 3. De regionibus congregavit eos: a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari. Per figuram periphrasim, quae Latine dicitur per circuitum, exponit diabolicae dexterae quae fuerit potestas in toto orbe diffusa; ut beneficium sanctae incarnationis hominibus innotescat, quae et auctorem perniciosum majestatis suae potentia religavit, et vincto vasa mortis eripuit. Dixit prius, De regionibus. Et ne putares de paucis provinciis congregatos, addidit, a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari. Cum tres cardines mundi designaverit, pro quarto, id est pro australi posuit mare: ab illa parte Oceanum volens
Abbreviated transcription (Latin):
aduentũ dñi grãm ꝑcepturũ : ne securitate tanti beneficii aliqua negligentia lentaret᷑.
cõmonet eũ ꝓdere peccata sua. & laudes dñi ꝑsonarenqͥa hoc uerbũ confiteri ad utrũq
diximꝰ ꝑtinere. Ille enĩ p̃conia dñi salutarit̾ assumit: qui priꝰ eũ delictorũ suorũ confes¬
sione placauerit. Subsequit᷑ etiã. qm bonꝰ: ut peccatorib confidentia sit. post satisfactionẽ
pio dño supplicare. In scłm uero hic significat. in ȩt̃nũ: qͥa nullũ tempus est qđ ab ͤ mise¬
ricordia reperiat᷑ exceptũ. Nã & hic consueuit parcere: & ibi fidelib dignabit᷑ et̾na prȩ¬
mia condonare. Ita fit: ut semꝑ bonꝰ supplicib suis: semꝑ misericors approbet᷑. Nam & cum
de manu inimici. Dicant utiq alleluia qđ titulus ait: et se iocundis exultationib con¬
solent᷑ qui ad dñi gr̃am uenire meruerunt. Significat autẽ specialit̾ popłos gentiũ: qui

Expanded text:
adventu Domini gratiam percepturum: ne securitate tanti beneficii aliqua negligentia lentaretur, commonet eum et prodere peccata sua, et laudes Domini personare: quia hoc verbum, confiteri, ad utrumque diximus pertinere. Ille enim praeconia Domini salutariter assumit, qui prius eum delictorum suorum confessione placaverit. Subsequitur etiam, quoniam bonus, ut peccatoribus sit confidentia post satisfactionem pio Domino supplicare. In saeculum vero hic, significat in aeternum: quia nullum tempus est quod ab ejus misericordia reperiatur exceptum. Nam et hic consuevit parcere, et ibi fidelibus dignabitur aeterna praemia condonare. Ita fit ut semper bonus supplicibus suis, semper misericors approbetur; nam et cum 66 quos redemit de manu inimici. Dicant utique Alleluia, quod titulus ait, et se jucundis exsultationibus consolentur qui ad Domini gratiam venire meruerunt. Significat autem specialiter populos gentium, qui
Abbreviated transcription (Latin):
perta est arinta eorũ. & aupropiauerunt usq ad portas mortis. Quantie ascant e oom
pertinec lang ieutũ consuetudo deseribit᷑ qui ꝑ fastidia cibi. discrimen incurrere ꝓdant
ieiuna est. dũ earotante anima bonarũ rerũ cognoscitur sustinere penurum Grauis
morbus & exeeranda calamitas. diune legis appetentiã non habere pam unde orant
uiuerei ss sua uitã eperit non amare: Hinc factũ est. ut ad illa claustra mor aifera ue

Expanded text:
erunt  usque ad portas mortis. Quantum ad litteram pertinet, languentium consuetudo describitur, qui per fastidia cibi, discrimen incurrere probanjejuna est, dum aegrotante anima bonarum rerum noscitur sustinere penuriam. Gravis morbus et exsecranda calamitas, divinae legis appetentiam non habere; nam unde possit vivere, si suam vitam coeperit non amare? Hinc factum est ut ad il
Abbreviated transcription (Latin):
corcla fideliũ: lbi sion ille montiũ p̃cipuus. ubi residentib cliscipłis inçena-¬
culo clausis ianuis mirabilit̾ saluator intrauit: & cȩtera quȩ diues illa patria
dnĩ passione ꝓmeruit. Sed cũ tot miraculis decora resplendeat. & in modũ
st aͦllarũ alt̾um possideat cȩlũ: quis eã audeat paruã dicere. quȩ scãssima fide
orb t̃minos ꝓbat᷑ implesse : Ibi si quidem humanũ pascit aspectũ: qͥd
.ẽ. credere beatorũ

Expanded text:
corda fidelium. Ibi Sion ille montium praecipuus, ubi residentibus discipulis in coenacorda fidelium. Ibi Sion ille montium praecipuus, ubi residentibus discipulis in coenaculo, clausis januis, mirabiliter Salvator intravit; et caetera quae dives illa patria Domini passione promeruit. Sed cum tot miraculis decora resplendeat, et in modum stellarum alterum possideat coelum, quis eam parvam audeat dicere, quae sanctissima fide orbis terminos probatur implesse? Ibi siquidem humanum pascit aspectum, quod est credere beatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
tenebras lauit. & dãpnatis oculis lucis dona restuit: ibi m̃sa xp̃i cȩlestib ple-¬
na deliciis. spĩtalit̃ saturauit apłos. & ne nos abilla caena linquerem᷑ inpasti. sacer
calix & cõmunicationẽ nob̵ p̃stitit & salutẽ. Ibi lapis durissimꝰ. uestigia pi redẽp¬¬
toris ostendit: quanlo ante pylatũ udicẽ constiat. audiendus: Ibi colũna re¬
ligati inse dñi flagella testant᷑ ĩbi spinea corona cernit᷑. quã idõ salutari dño
constat inpositã. ut totiꝰ mundi aculei collecti frangerent᷑: ibi harundo ser¬
uat᷑ quȩ capud dũi ꝑcussit. ut ipsũ. eẽ. iniciũ rerũ t̾ris omĩb nuntiara&e. Ibr
crux illa salutis. & głie loci reuerentiã consecrauit: ibi man&e lancea.
quȩ latus clñ transforauit. ut nob̾ illius medicina succurer& ĩbi credentes
hocdie ipsius sepulchra uitusicant Ibi resurrectionis locus ad cęlos euehit

Expanded text:
tenebras lavit, et damnatis oculis lucis dona restituit. Ibi mensa Christi coelestibus pletenebras lavit, et damnatis oculis lucis dona restituit. Ibi mensa Christi coelestibus plena deliciis spiritualiter saturavit apostolos; et ne nos ab illa coena relinqueremur impasti, sacer calix et communicationem nobis praestitit et salutem. Ibi lapis durissimus vestigia pii Redemptoris ostendit, quando ante Pilatum judicem constitit audiendus. Ibi columna religati in se Domini flagella testatur. Ibi spinea corona cernitur, quam ideo salutari Domino constat impositam, ut totius mundi aculei collecti frangerentur. Ibi arundo servatur, quae caput Domini percussit, ut ipsum esse initium rerum terris omnibus nuntiaret. Ibi crux illa salutis et gloriae loci reverentiam consecravit. Ibi manet lancea, quae latus Domini transforavit, ut nobis illius medicina succurreret. Ibi credentes hodie ipsius sepulcra vivificant. Ibi resurrectionis locus ad coelos evehit
Abbreviated transcription (Latin):
Laudata ÷ demonstratiuo genere cuutas illa fideliũ ñ tẽporalib bonis. sed aterna
felicitate mirabilis : de qua pauca uisa sunt clici & tam̃ omĩũ animi ꝓbant᷑ stupore
comp leti. Hȩc si quidẽ laus ñ extendit᷑ argum̃tatione uerboꝵ. nec humana crescit
industria : sed magna potiꝰ breuitate constringit᷑ : ut uł aliqͥd ex inde capi posse
uideat᷑. Bcatus niis qͥ illuc dño lucente ꝑuenerit: ubi cogitatio cuncta uincit᷑:
pit᷑ : quȩ nulla contrarietate ꝑclat᷑. Presta cdñe: ut qͦd hic uerb̾ explicare ñ possu¬
mus : ibi te cdonante cernamꝰ. Ista qͦq hierłm . quȩ adhuc int̾ris .ẽ. &typũ gerit
illius cȩlestis archani in sccła duuisione laudata.c̃. merito : ubi .ẽ. tantũ rerũ do¬
miciliũ. uisualit̾ uirtutũ. Ibi enĩ piscinã natatoriã infigura sacri baptismatis.
ut curar& infirmos. descendens angłs cõmouebat. ibi siloa imꝑante dño. cȩci

Expanded text:
Laudata est demonstrativo genere civitas illa fidelium, non temporalibus bonis, sed aeterna felicitate mirabilis, de qua pauca visa sunt dici, et tamen omnium animi probantur stupore completi. Haec siquidem laus non extenditur argumentatione verborum, nec humana crescit industria, sed magna potius brevitate constringitur, ut vel aliquid exinde capi posse videatur. Beatus nimis qui illuc Domino ducente pervenerit, ubi cogitatio cuncta vincitur,pitur, quae nulla contrarietate perdatur. Praesta, Domine, ut quod hic verbis explicare non possumus, ibi te donante cernamus. Ista quoque Jerusalem quae adhuc in terris est et typum gerit illius coelestis arcani, in secunda divisione laudata est; merito ubi est tantarum rerum domicilium visuale virtutum. Ibi enim piscinam natatoriam in figura sacri baptismatis, ut curaret infirmos, descendens Angelus commovebat. Ibi Siloa imperante Domino caeci
Abbreviated transcription (Latin):
xꝓpħam. ante quam ueniat dies dñi magnus & preclarus. Sed quid iftis
proderit cũ alter euaserit: quando grauius torquebitur. qui solus reus
correctis posteris inuenitur Multo melius si precederent fide: qui prȩ¬
lati sunt tempore.

Expanded text:
prophetam, antequam veniat dies Domini magnus et praeclarus . Sed quid istis prophetam, antequam veniat dies Domini magnus et praeclarus . Sed quid istis proderit cum alter evaserit, quando gravius torquebitur qui solus reus correctis posteris invenitur? Multo melius si praecederent fide, qui praelati sunt tempore.
Abbreviated transcription (Latin):
duos. ideo in uno posuimus: quia sic sibi copulati sunt. ut mutua con-¬
iunctione declarentur. Et ipse redimet israel. ex omnibus iniqͥtatib
eius. Ille quem superius dixerat misericordem atq copiosum: hic iã
quid sit facturus ostenditur. Redimet itaq israel sanguine precioso.
Sanguis qui purificat non cruentat.⁊ qui non macubat sed emundat sicut
iobannes apłs dicit: sanguis iħu xp̃i. mundat nos ab omni delicto. Sed
cũ dicitur. ipse redimet: nullam possibilitatem in homine. ut euadere
potusset oftendit. Ipse sunt iniquitates. quas superius nolebat inten¬
di  q̃m si ille fuissent respecte. redimi iste nullatenus potuisset. Siue
ut quidam dicere uoluerunt. redemptio israel. tempus illud significat᷑
quando in fine scłi helia conspecto. iudeorũ creditura est multitudo: si¬
cut & malachihel ꝓpħa comiemorat dicens. & ego mitto uobis heliam

Expanded text:
duos ideo in uno posuimus, quia sic sibi copulati sunt, ut mutua conduos ideo in uno posuimus, quia sic sibi copulati sunt, ut mutua conjunctione declarentur. Vers. 8. Et ipse redimet Israel ex omnibus iniquitatibus ejus. Ille quem superius dixerat misericordem atque copiosum, hic jam quid sit facturus ostenditur. Redimet itaque Israel sanguine pretioso: sanguis qui purificat non cruentat, qui non maculat sed emundat; sicut Joannes apostolus dicit: Sanguis Jesu Christi mundat nos ab omni delicto . Sed cum dicitur, ipse redimet, nullam possibilitatem in homine ut evadere potuisset, ostendit. Ipsae sunt iniquitates quas superius nolebat intendi: quoniam si illae fuissent respectae, redimi nullatenus iste potuisset. Sive ut quidam dicere voluerunt redemptio Israel tempus illud significatur quando in fine saeculi, Elia conspecto, Judaeorum creditura est multitudo; sicut et Malachias propheta commemorat, dicens: Et ego mittam vobis Eliam
Abbreviated transcription (Latin):
sumpti corporis ueritate surrexit. Noctẽ uero significat huius scłi termi¬
nũ: ut usq ad mundi finem. in spe dñi debeat uniuersalis eccła per¬
durare. Sed dũ hoc israeli generaliter dicitur: unusquisq fidelissimus
de fine proprio cõmonetur. Et considera. quia dixerat a custodia: ut ab
aduentu dñi. eius manifestato nomine amplius debeat obȩdiri. Sequitur.
causa mirabilis. quare israel debuisset sperare in dño: quia in eius manu
miscdi̾a est. quȩ potest ex peruerso iustum facere: ex imbecillo immorta¬
lem: ex carneoq angłis similem. Hoc enim ille  uobis consueuit ostendere. ad
quod humana natura per se non potest peruenire. Addidit etiam. co¬
piosa redemptio: ut preciosus ille sanguis tanta fuerit ubertate ditis¬
simus: quatinus totius mundi peccata redimeret: & uelut quodam
diluuio salutari. orbem terrarũ a suis sordibus expiaret. Versus autem

Expanded text:
sumpti corporis veritate surrexit. Noctem vero significat hujus saeculi termisumpti corporis veritate surrexit. Noctem vero significat hujus saeculi terminum, ut usque ad mundi finem in spe Domini debeat universalis Ecclesia perdurare. Sed dum hoc Israeli generaliter dicitur, unusquisque fidelissimus de fine proprio commonetur. Et considera quia dixit: A custodia, ut ab adventu Domini ejus manifestato nomine amplius debeat obediri. Sequitur, causa mirabilis quare Israel debuisset sperare in Domino: quia in ejus manu misericordia est, quae potest ex perverso justum facere, ex imbecillo immortalem, ex carneo angelis similem. Hoc enim ille de nobis consuevit ostendere, ad quod humana natura per se non potest pervenire. Addidit etiam, copiosa redemptio, ut pretiosus ille sanguis tanta fuerit ubertate ditissimus, quatenus totius mundi peccata redimeret; et velut quodam diluvio salutari orbem terrarum a suis sordibus expiaret. Versus autem
Abbreviated transcription (Latin):
quia incarnationem dñi credebat esse uenturam. Nemo enim susti¬
net : nisi qui promissum cupit accipere. Et ne hoc uerbum. tran¬
sitorium aliquem putares esse sermonem: addidit: sperauit anima
mea in dño. Uerbum enim dei omnipotens est filius: de quo scriptũ
est. in principio erat uerbũ. & uerbũ erat apud dm̃. & deus erat
uerbum. hoc erat in principio apud dm̃ quod ultimis temporibus. de
maria uirgine incarnationem sumens. propter interitũ generis humani aufe¬
Explicatis sub omni decore principius. ad conclusionem psalmi lȩtissimus
uenit. Nam securus de suis delictis redditus: iam populis predicat ut ꝑ
uniuersam uitã in dĩo xp̃o debeant sperare: qui eccłe suȩ moleftissimas
passiones in ȩterna potest gaudia cõmutare. Custodia matutina est. illa¬
manifestatio dñi saluatoris : quando sepulchrum custodientib udeis. re¬

Expanded text:
quia incarnationem Domini credebat esse venturam. Nemo enim sustiquia incarnationem Domini credebat esse venturam. Nemo enim sustinet, nisi qui promissum cupit accipere. Et ne hoc verbum transitorium aliquem putares esse sermonem, addidit, speravit anima mea in Domino. Verbum enim Dei, omnipotens est Filius, de quo scriptum est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum ; quod ultimis temporibus de Maria Virgine incarnationem sumens, propter interitum generis humani aufetis sub omni decore principiis, ad conclusionem psalmi laetissimus venit. Nam securus de suis delictis redditus, jam populis praedicat, ut per universam vitam in Domino Christo debeant sperare, quia Ecclesiae suae molestissimas passiones in aeterna potest gaudia commutare. Custodia matutina est manifestatio illa Domini Salvatoris, quando sepulcrum custodientibus Judaeis re
Abbreviated transcription (Latin):
nat: totũq sibi hominem reddit obnoxium: sicut apłs dicit ⁊ peccatũ
autem non cognoui nisi per legem: nam concupiscentiam nesciebam. nisi lex
diceret. non concupisces. Sed illam legem hic debemus aduertere. id est
euangelicam uissionem: quȩ dicit. inuicem honera ur̃a portate: & sic adim¬
plebitis legem xp̃i. Hȩc est ergo lex quã se ꝓpħa cõmemorat suftinere: per
quã se iure credebat esse saluandum. Pam & ipsum quod dicit sustinui: in¬
dicat caritatem: quȩ totũ suftinet. totũ patitur. & spem suam desideranter ex¬
pectat. Hȩc salutariter inflammat corda fidelium: hȩc perfectos efficit utiq
Repetitio ista. superioris sensus explanatio est: ut in anteriore uersu le¬
gem noui testamenti dictã fuisse cognosceres: quando & ipsum uerbum. id
est dei filium. hic positũ euidenter agnosceres. Suftinuit ergo uerbum:

Expanded text:
nat, totumque sibi hominem reddit obnoxium, sicut Apostolus dicit: Peccatum nat, totumque sibi hominem reddit obnoxium, sicut Apostolus dicit: Peccatum autem non cognovi, nisi per legem; nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret: Non concupisces . Sed illam legem hic debemus advertere, id est evangelicam jussionem, quae dicit: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Haec est ergo lex, quam se propheta commemorat sustinere, per quam se jure credebat esse salvandum. Nam et ipsum quod dicit, sustinui, indicat charitatem, quae totum 448 sustinet, totum patitur, et spem suam desideranter exspectat; haec salutariter inflammat corda fidelium, haec perfectos efficit utiquemea in Domino. Repetitio ista superioris sensus explanatio est; ut in anteriore versu legem Novi Testamenti dictam fuisse cognosceres, quando et ipsum Verbum, id est Dei Filium hic positum evidenter cognosceres. Sustinuit ergo Verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
cordiȩ suȩ prȩstet auxilium. Quis suftinebit: quasi pondus imniensum:
quasi molem intolerabilem: quasi flammam consumptibilem. Merito er¬
go iustitiam dñi sibi importabilem dicebat. qui actuum suorũ consi¬
deratione. eius iudicia formidabat. Quȩ figura. grece dicitur diati¬
poresis. latine dubitatio.: cũ habemus ambiguum. si possit inueniri
est euadere: ad patronã miscđĩam conuolauit. Non est enim in nr̃is
actib ut mereamur absolui: sed ipsius ꝓpiciationis est. ut confiten¬
tem reum liberare dignetur. Sed si nomen iftud diligentius perscruteris:
propiciatio fuit. quando pereunti mundo. deus filii sui incarnatione
subuenit : ut humanũ genus absolueret: quod erat peccatis nectentib
obligatum. Sequitur. Et propt̃ legem tuam. suftinui te dñe. Propiciatio¬
ni lex uidetur esse contraria: quia lex peccatũ detegit. ⁊ reum desis¬

Expanded text:
cordiae suae praestet auxilium. Quis sustinebit? quasi pondus immensum, cordiae suae praestet auxilium. Quis sustinebit? quasi pondus immensum, quasi molem intolerabilem, quasi flammam consumptibilem. Merito enim justitiam Domini sibi importabilem dicebat, qui actuum suorum consideratione ejus judicia formidabat. Quae figura Graece dicitur diaporesis, Latine dubitatio, cum habemus ambiguum, si possit inveniri est evadere, ad patronam misericordiam convolavit. Non actibus ut mereamur absolvi, sed ipsius propitiationis est, ut confitentem reum liberare dpropitiatio fuit quando pereunti mundo Deus Filii sui incarnatione subvenit; ut humanum genus absolveret, quod erat peccatis nectentibus obligatum. Sequitur, et propter legem tuam, sustinui te, Domine. Propitiationi lex videtur esse contraria, quia lex peccatum detegit, reum desig