comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
poss& uiuificare : uere ex lege eẽt iuffitia q̃ uuufi¬
cauit lex ꝑseruũ missa: & tam̃ ille baculũ suũ mi-
sit ꝑseruũ. qͥ postea secutꝰ ui iuficauit Nãq cũ ille
in fans ñ surrexiss& uenit ipse heliscus iã figurã
portans dñi qͥ seruũ suũ cũ baculo tanqͣm cũ lege
p̃miserat: uenit ad iacentẽ mortuũ. posuit m̃bra
sua suꝑ illũ: Ille in fans erat. ille iuuenis erat:
contraxit & breuiauit quodã mͦ iuuentutis suȩ
magnitudinẽ. paruulus factꝰ ut mortuo congru¬
ene. Mortuus gͦ sur rexit cũ seuiuus mortuo
coaptauit: & fecit dñs qđ ñ fecit baculus fecit
gra qđ ñ fecit littera Illigͦ qͥ in baculo remanser̃
in littera gł ant᷑ & ideo ñ uiuificant᷑: ego aut̃ de
grã tua uolo głiari. Michi aut̃ ait apłs absit głiari
uiuer& aut̃ in me xp̃e. In ipsa grã glorians. littera.¬
turã ñ cognoui: id ÷ homines dẽ litera p̃sum̃tes &

Expanded text:
posset vivificare, vere ex lege esset justitia. Non vivifiposset vivificare, vere ex lege esset justitia. Non vivificavit lex per servum missa; et tamen ille misit baculum suum per servum, qui postea secutus vivificavit. Namque cum ille infans non resurrexisset, venit ipse Eliseus, jam figuram portans Domini, qui servum suum cum baculo, tanquam cum Lege, praemiserat; venit ad jacentem mortuum, posuit membra sua super illum. Ille infans erat; ille juvenis erat: contraxit et breviavit quodammodo juventutis suae magnitudinem, parvulus factus ut mortuo congrueret. Mortuus ergo surrexit, cum se vivus mortuo coaptavit: et fecit Dominus quod non fecit baculus; fecit gratia quod non fecit littera. Illi ergo qui in baculo remanserunt, in littera gloriantur, et ideo non vivificantur. Ego autem de gratia tua volo gloriari. Mihi autem, ait Apostolus, absit gloriari viveret autem in me Christus . In ipsa gratia glorians. litteraturam non cognovi: id est, homines de littera praesumentes, et
Abbreviated transcription (Latin):
grati iacebant : & in sola aqͣ turbata & mota sainaban-¬
t᷑. Uenit dñs & turbata ẽ aqua: crucifixus ẽ descen¬
dat ut sanet᷑ egrotꝰ. Suid ÷ descendat : humili& se
łrgo qͥcũq amatis literã sine gr̃a. in porticib rema¬
nebitis egri: eritis uacentes ñ conualescentes de lit¬
tera enĩ p̃sumitis. Si enĩ data eẽt lex quȩ posset
uiuificare: om̃ino ex lege cẽt iustitia. Sed data ẽ
lex ut reos uos facene: rei facti timeretis. tim̃tes
indulgentiã peteretis. iã de uirib uris ñ p̃sumere.¬
tis de littera uos ñ extolleretis Nã ipsa figura ẽ
etiã : qua heliseus primo ad mortuũ resuscitandũ
baculũ misit ꝑseruũ. Mortuus erat filiꝰ uidue hospi¬
tẽ ipsius. nuntiatũ ẽ ei: seruo suo dedit baculũ suũ
Uade inqͥt: pone suꝑ mortuũ Nesciebat ꝓpheca
qͥd ager&: p̃cessit seruus posuit baculũ suꝑ mor¬
tuũ ñ resurrex̃ mortuus. Si enĩ dita eẽt lex quȩ

Expanded text:
mota sanabantur. Venit Dominus, turbata est aqua, crucifixus est; descendat ut sanetur aegrotus. Quid est, descendat? Humiliet se. Ergo quicumque amatis litteram sine gratia, in porticibus remanebitis; aegri eritis, jacentes, non convalescentes: de littera enim praesumitis. Si enim data esset lex quae posset vivificare, omnino ex lege esset justitia. Sed data est lex, ut reos vos faceret, rei facti timeretis, timentes indulgentiam peteretis, jam de viribus vestris non praesumeretis, de littera vos non extolleretis. Nam ipsa figura est etiam, quod Eliseus primo ad mortuum resuscitandum baculum misit per servum. Mortuus erat filius viduae hospitae ipsius; nuntiatum est ei, servo suo dedit baculum suum: Vade, inquit, pone super mortuum . Nesciebat Propheta quid ageret? Praecessit servus, posuit baculum super mortuum, non surrexit mortuus. Si enim data esset lex quae
Abbreviated transcription (Latin):
dabit᷑ unitas corporis clamantis a finib t̃rȩ : alius
ñ scnabat᷑: nisi rursus mota fuiss& piscina: Signifi¬
cabat gͦ piscinȩ motus ꝑ turbationẽ popłi uidȩoꝵ :

Expanded text:
dabatur unitas corporis clamantis a finibus terrae? Alius dabatur unitas corporis clamantis a finibus terrae? Alius non sanabatur, nisi rursus mota fuisset piscina. Significabat ergo piscinae motus perturbationem populi Judaeorum,
Abbreviated transcription (Latin):
hominaris idola sacrilegiũ facis: Nom̃ enĩ dĩ ꝑ
uos blasphemat᷑ ingentib sic̃ scriptũ ẽ quid
tibi gͦ. ꝓfuit litera: quã ñ imples: quare autẽ
ñ inples : quia dete p̃sumis Quare ñ imples qͥu
negotiator es: oꝑa tua extollis gescis necessariam
ee grãm adiuuantis : ut impleat᷑ p̃ceptũ uibentis
lece ius sit ds̃: age qđ iussit Incipis agere quasi ex
uirib tuis & cadis & man& suꝑte litera puniens
sorio sit ẜsed in quinq porticib piscinã cingentib lab¬
guidi iacebant. sed curari ñ poterant. Uide quomͦ
maria littera : conuncens reũ ñ saluans iniquũ Vllis
enĩ quinq porticib in figura quinq librteꝵ ꝓduce¬
bant᷑ potius qͥm sainabant᷑ egr̃oti: Quid gͦ : ibi tunc
sancibat egrotũ motus aquȩ Piscina illã mota des¬
cendebatꝰ egrotꝰ & sanabat᷑ unꝰ: qͥa unitas Quis qͥs
aliꝰ adipsũ motũ descenden& : ñ scinabat᷑ quomͦ cõ m̃¬

Expanded text:
facis. Nomen enim Dei per vos blasphematur in Gentibus, sicut scriptum est . Quid tibi ergo profuit littera quam non imples? Quare autem non imples? Quia de te praesumis. Quare non imples? Quia negotiator es; opera tua extollis: nescis necessariam esse gratiam adjuvantis, ut impleatur praeceptum jubentis. Ecce jussit Deus; age quod jussit. Incipis agere quasi ex viribus tuis, et cadis; et manet super te littera puniens, scripsit: sed in quinque porticibus piscinam cingentibus languidi jacebant; sed curari non poterant . Vide quomodo manet littera, convincens reum, non salvans iniquum. Illis enim quinque porticibus, in figura quinque librorum, prodebantur potius quam sanabantur aegroti. Quid ergo ibi tunc sanabat aegrotum? Motus aquae. Piscina illa mota descendebat aegrotus, et sanabatur unus, quia unitas: quisquis alius ad ipsum motum descenderet, non sanabatur. Quomodo commen
Abbreviated transcription (Latin):
creati in xp̃o ihũ : in oꝑib bonis. quomͦ hoc gͦ inue¬
nimꝰ contra negotiatores id ÷ de actu głantes. de
negotio qđ nego tiũ se extollentes inquietos potus
quã bonos oꝑatores. quia boni oꝑatores illis̃
in quib: ds̃ oꝑat᷑ sic & nescio quã littera turã inue¬
nimꝰ apud iudȩos. Dñs adsit ut explicẽ uerbis:
qđ dignatꝰ ẽ donare ut corde conspicerẽ. Suꝑbu¬
udȩoꝵ p̃sum̃tiũ tanqͣm de uirib suis & de iusti¬
tia oꝑum suoꝵ głabant᷑ de lege. qđ ipsi legẽ ac¬
ceꝑint: aliȩ gentes ñ acceper In qua lege ñ de
grã gła bantur: sed de littera. Lex enĩ sine gr̃ã
littera sola ẽ. Man& ad conuincendã iniqͥtatẽ
ñ ad dandã salutẽ. Quid exũ ait apłs: Si enim
data eẽt lex quȩ poss& uiuificare : om̃ino ex lege

Expanded text:
creati in Christo Jesu in operibus bonis . Quomodo hoc ergo invenimus contra negotiatores, id est de actu gloriantes, de negotio quod neget otium se extollentes, inquietos potius quam bonos operatores; quia boni operatores illi sunt in quibus Deus operatur: sic et nescio quam litteraturam invenimus apud Judaeos. Dominus adsit ut explicem verbis, quod dignatus est donare ut corde conspicerem. Su suis et de justitia operum suorum, gloriabatur de Lege, quod ipsi Legem acceperint, aliae gentes non acceperint; in qua Lege, non de gratia gloriabantur, sed de littera. Lex enim sine gratia, littera sola est: manet ad convincendam iniquitatem, non ad dandam salutem. Quid enim ait Apostolus? Si enim data esset lex
Abbreviated transcription (Latin):
ra medici manũ ñ tibi uideant᷑ felices: qͥ floreał
ad tẽpus : Iu castigaris illis parcit᷑ forte tibi ca¬
stigato & em̃dato filio hereditas seruat᷑. Redi gͦ.
redi p̃ucricator ad cor: ñ cõmitat᷑ anima tua
Potentior ẽ multũ cuibellũ indixisti quanto gran¬
diores laipides in cȩlũ miseris : tanto te fortior
runa p̃ssura ẽ. Redi potius agnosce te :dĩ ẽ qui
tibi displic& Erubesce : tutͥ displice. Nichil boni
faceres nisi ille bonꝰ ẽẽt: Et nichilmali patereris
nisi ille iustus eẽt łuigila gͦ: in hanc uocẽ Dñs
dedit dñs abstulit: sic̃ placuit dño ita factũ ẽ¬

Expanded text:
ra medici manum. Non tibi videantur felices qui florent ra medici manum. Non tibi videantur felices qui florent ad tempus. Tu castigaris; illis parcitur: forte tibi castigato et emendato filio haereditas reservatur. Redi ergo, redi, praevaricator, ad cor ; non committatur anima tua. Potentior est multum cui bellum indixisti. Quanto grandiores lapides in coelum miseris, tanto te fortior ruina pressura est. Redi potius; agnosce te. Deus est qui tibi displicet: erubesce; tu tibi displice. Nihil boni faceres, nisi ille bonus esset; et nihil mihi patereris, nisi ille justus esset. Evigila ergo in hanc vocem: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit ita factu
Abbreviated transcription (Latin):
mali fecisti: & tu iustus es ille iniustus Peccator
inqͥs fateor : iustũ me ñ dico. Sed qͥd: peccatorẽ
ego scio mala ipsius ego scio iniqͥtates ipsius a qͥb
ego & si peccator longe absũ & tam̃ uideo eũ flo¬
rere om̃ib bonis & ego tanta patior Ñ gͦ ideo
dico ds̃ qͥd tibi feci qͥa nichil om̃ino mali feci:
sed qͥa ñ tantũ feci. ut ista dignꝰ simpati. lterũ tu
uistus: ille iniuistus łuigila miser cõmissa est
anima tua q̃ inqͥt ego: iustũ me dixi: qͥd gͦ dicis pec¬
cator sũ sed ñ tanta cõmisi ut ista dignꝰ eẽm pati:
Ñ gͦ dicis dõ iustus sũ & tu es in iustus sed dicis
Iniustus sũ : sed tues iniustior. Ecce cõmissa ẽ anima:
tua: ecce iã bellũ gerit anima tua quȩ. contraquẽ:
anima tua contra dm̃: quȩ facta ẽ contra eũ a qͦ fa¬
cta ẽ: Uel qͥa es quȩ contra illũ clames ingrata
es : redigͦ ad confessionẽ infirmitatis tuȩ : implo¬

Expanded text:
mali fecisti, et tu justus es, ille injustus? Peccator mali fecisti, et tu justus es, ille injustus? Peccator sum, inquis, fateor; justum me non dico. Sed quid, peccator? Ego scio mala ipsius, ego scio iniquitates ipsius, a quibus ego, etsi peccator, longe absum; et tamen video eum florere omnibus bonis, et ego tanta patior! Non ergo ideo dico: Deus quid tibi feci, quia nihil omnino mali feci; sed quia non tantum feci, ut ista dignus sim pati. Iterum tu justus es, ille injustus? Evigila miser; commissa est anima tua. Non, inquit, ego justum me dixi. Quid ergo dicis? Peccator sum, sed non tanta commisi ut ista dignus essem pati. Non ergo dicis Deo, Justus sum, et tu es injustus; sed dicis, Injustus sum, sed tu es injustior. Ecce commissa est anima tua, ecce jam bellum gerit anima tua. Quae? contra quem? Anima tua, contra Deum; quae facta est, contra eum a quo facta est. Vel quia es quae contra illum clames, ingrata es. Redi ergo ad confessionem infirmitatis tuae; implo
Abbreviated transcription (Latin):
in aduitoriũ meũ respice. Confundant᷑ & defici¬
ant: cõmittentes animã meã qͥd optauit : con¬
fundant᷑ & deficiant. quare obtauit cõmutentes
animã meã : qͥd ÷ cõmitentes animã meã : com¬
mittentes quasi in rixã aliqͣm. Cõmiti enĩ dicut᷑:
qͥ rixari ꝓuocant᷑. Sigͦ ita ẽ : caueamꝰ cõmittentes
animã nr̃am qͥd ÷ cõmittentes animã nram :
pͥmo ꝓuocantes nos ut dõ resistamꝰ : ut in malis
nr̃is ds̃ nob̵ displiceat . quando enĩ rectꝰ es : ut bonꝰ
sit tͥ ds̃ isrł bonꝰ rectis corde. quando rectꝰ es uis
audire : quando in eobono qđ facis ds̃ tͥ placet :
in eo aut̃ malo qđ pateris ds̃ tͥñ displic&. Uide¬
te qͥd dixerĩ frs̃ : & cauti estote contra cõmitten¬
tes animas urãs Om̃s enĩ qͥ uobcũ agunt ut in
merorib & tribulationib fatigemini : id agunt
ut in eo qđ patimini ds̃ uob̾ displiceat. & exeat
ex ore ur̃o quid ÷ hoc : qͥd enĩ feci : iã gͦ tunihi

Expanded text:
ers. 13. Confundantur et deficiant committentes animam meam. Quid optavit? Confundantur et deficiant. Quare optavit? Committentes animam meam. Quid est, committentes animam meam? Committentes quasi in rixam aliquam. Committi enim dicuntur, qui rixari provocantur. Si ergo ita est, caveamus committentes animam nostram. Quid est, committentes animam nostram? Primo provocantes nos ut Deo resistamus, ut in malis nostris Deus nobis displiceat. Quando enim rectus es, ut bonus sit tibi Deus Israel, bonus rectis corde ? quando rectus es? vis audire? Quando in eo bono quod facis, Deus tibi placet; in eo autem malo quod pateris, Deus tibi non displicet. Videte quid dixerim, fratres, et cauti estote contra committentes animas vestras. Omnes enim qui vobiscum agunt, ut in moeroribus et tribulationibus fatigemini, id agunt, ut in eo quod patimini Deus vobis displiceat, et exeat ex ore vestro: Quid est hoc? quid enim feci? Jam ergo tu nihil
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ tribulationis tͥ acciderit qͥeqͥd insultationis
nͦ cõmittat᷑ animatua : ñ cõmittat᷑ ñ solũ contra
dm̃ sed nec contra eos ipsos qͥtͥ ista faciunt . Si
enĩ uł ipsos odio habueris : & contra illos cõmis¬
si ẽ anima tua ꝓrsus illi grãs agit : ꝓistis ora
forte enĩ & oratio ꝓipsis ẽ ista quã audifai: con¬
fundant᷑ & deficiant cõmitentes animã meã
Confundant᷑ & deficiant : multũ enĩ de iustitia
sua p̃sumunt. Ergo confundant᷑ hoc illis ex¬
pedit ut peccata sua cognoscant: unde confun¬
dant᷑ & deficiant : male enĩ de uirib suis
me in tẽpus senectutis. Bonũ gͦ illis optauit.¬
ut confundantur de malis suis & deficiant a
ꝑuersis uirib suis Et tunc iã defecti & confusi:
querant illuminatorẽ a confusione & refectorẽ

Expanded text:
s tibi acciderit, quidquid insultationis, non committatur anima tua; non committatur, non solum contra Deum, sed nec contra eos ipsos qui tibi ista faciunt. Si enim vel ipsos odio habueris; et contra illos commissa est anima tua. Prorsus illi gratias age; pro istis ora. Forte enim et oratio pro ipsis est ista quam audisti: Confundantur et deficiant committentes animare meam. Confundantur et deficiant: multum enim de justitia sua praesumunt; ergo confundantur. Hoc illis expedit ut peccata sua cognoscant, unde confundantur et deficiant, male enim de viribus suis me in tempus senectutis. Bonum ergo illis optavit,ut confundantur de malis suis, et deficiant a perversis viribus suis; et tunc jam defecti et confusi quaerant illuminatorem a conf
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eẽt & xp̃c ds̃ : ex uidȩis qͥdem scđm carnem :
ab sit Sed in uetere nr̃o. uox nr̃a erat : qͥa simul
crucifixus ẽ uetꝰ homo nr̃ cũ illo Et de ipso uete¬
re nr̃o corpꝰ acceꝑat : qͥa maria de adã Ergo qđ
illi putauer᷑ hoc de crucedix̃. quare gͦ me dere¬
liqͥsti: quare me isti derelictũ putant malosuo:
qͥd ÷ derelietũ putant malosuo : Si enĩ cognouis¬
sent. nũ quã dñm głȩ crucifixissent ꝑ sequimini
& cõp̃hendite eũ: Familiarius tam̃ hoc fr̃s acci¬
piamꝰ ex m̃bris xp̃i : & uocẽ nram in his uerbis
agnoscamꝰ Quia & ille tales uoces ex ꝑsona nr̃a
habuit. ñ ex potentia & maiestate sua : sed ex eo

Expanded text:
 Deus, ex Judaeis quidem secundum carnem, Absit. Sed in vetere nostro vox nostra erat, quia simul crucifixus erat vetus homo noster cum illo; et de ipso vetere nostro corpus acceperat, quia Maria de Adam erat. Ergo quod illi putaverunt, hoc de cruce dixit: Quare me dereliquisti ? Quare me isti derelictum putant malo suo? Quid est, derelictum putant malo suo? Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Persequimini, et comprehendite eum. Familiarius tamen hoc, fratres, accipiamus ex membris Christi, et vocem nostram in his verbis agnoscamus: quia et ille tales voces ex persona nostra habuit, non ex potentia et majestate sua; sed ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
in his qͥ in hac uita degunt : in his qͥ postea nas¬
cent᷑. Ergo usq infinẽ scłi erit hic iste homo
qͥ clamat apeccatissuis liberari. & alege m̃bro¬
rũ repugnanti legi m̃tis: deinde int̃ pec cata
alioꝵ int̃ qͦs necesse ẽ ut uiuat usq in finiem
Sed duo habent genera peccatores isti Alii s̃
qͥ legẽ acceper: alii s̃ qͥ ñ acceper̃ Om̃s
pagani legẽ ñ acceper : om̃s iudei & xpiani
legẽ acceper̃ Ergo generale nom̃ ẽ peccator
aut transgressor si accepit legẽ: aut tantũmͦ
iniquus sine lege. si ñ accepit legẽ. De utroq ge¬
nere loquit᷑ apłs & dicit: Qui sine lege peccauer̃:
sie lege peribunt. Et qͥ in lege peccauer̃ ꝑlegẽ

Expanded text:
in his qui in hac vita degunt, in his qui postea nasin his qui in hac vita degunt, in his qui postea nascentur. Ergo usque in finem saeculi erit hic iste homo, qui clamat a peccatis suis liberari, et a lege membrorum repugnante legi mentis. Deinde inter peccata aliorum, inter quos necesse est ut vivat usque in finem. Sed duo habent genera peccatores isti: alii sunt qui Legem acceperunt, alii sunt qui non acceperunt; omnes Pagani Legem non acceperunt, omnes Judaei et Christiani Legem acceperunt. Ergo generale nomen est peccator; aut Legis transgressor, si accepit Legem; aut tantummodo iniquus sine Lege, si non accepit Legem. De utroque genere loquitur Apostolus, et dicit: Qui sine Lege peccaverunt, sine Lege peribunt; et qui in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. iste qͥ iã clamat. infelix ego homo qͥs me li-¬
berabit de corpore mortis peccati huiꝰ : Grã dĩ
ꝑ ihm̃ xp̃m dñm nrm̃ Intꝰ ẽ hostis. lex illa in
m̃bris: s̃ & foris hostes quo clamas : ad illũ cui
clamatũ ẽ. Ab occultis meis mundame dñẽ:
& ab alienis parce seruotuo. Ergo scluũ me fac
cũ dr̃ : ab ȩgritudine tua dr̃ interiore id ÷ ab
iniqͥtate tua. ab ea qua captiuus es. ab ea qua
ad primũ hominẽ ꝑtines ut int̃ primos captiuos
clames Saluus aut̃ factꝰ ab iniqͥtate tua : ui¬
de iã & de in iqͥtatib alienis. int̃ quos necesse
ẽ tibi uiuere quousq uita ista finiat᷑. Et quo¬
usq : ecce finit᷑ tͥ. nũ qͥd finit᷑ ȩccłȩ nisi in fine
scłi : iste aut̃ unꝰ homo: unitas xpi clamat has
uoces Necesse ẽ gͦ: ut multi exeuntes de hoc
corprre fideles iã sint in illa requie quã p̃stat
ds̃ spiritib fideliũ Sed hic s̃ ad huc m̃bra xp̃i

Expanded text:
est; iste qui jam clamat: Infelix ego homo, quis me liest; iste qui jam clamat: Infelix ego homo, quis me liberabit de corp dominum nostrum ? Intus est hostis, lex illa in membris; sunt et foris hostes: quo clamas? Ad illum, cui clamatum est: Ab occultis meis munda me, Domine; et ab alienis parce servo tuo . Ergo, Salvum me fac cum dicitur, ab aegritudine tua dicitur interiore, id est ab iniquitate tua; ab ea qua captivus es, ab ea qua ad primum hominem pertines, ut inter primos captivos clames. Salvus autem factus ab iniquitate tua, vide jam et de iniquitatibus alienis, inter quos tibi necesse est vivere, quousque vita ista finiatur. Et quousque? Ecce finitur tibi: numquid finitur Ecclesiae. nisi in fine saeculi? Iste autem unus homo, unitas Christi, clamat has voces. Necesse est ergo ut multi exeuntes de hoc corpore fideles, jam sint in illa requie quam praestat Deus spiritibus fidelium: sed hic sunt adhuc membra Christi;
Abbreviated transcription (Latin):
murutiorẽ N ẽ gͦ quo fugiat᷑ ab illo : nisi ad
illũ. Si uis euadere iratũ : fuge ad placatũ
Qm̃ firmam̃tũ meũ & refugiũ meũ es tũ:
infir¬
matꝰ in me: refagiã ad
te: Fumũ enĩ te facit gr̃a xp̃i.¬
& immobilẽ aduersus om̃s tẽptationes inimici
Sed ibi ẽ & humana fragilitas : ibi ẽ ad huc
prima captiuitas. Ibi ẽ lex in m̃bris. repugnas
legi m̃tis & captiuũ uolens ducere in legem
peccati : adhuc corpus qđ corrũpit᷑ aggrauat
animã. Quantũ lib& firmꝰ sis ex gra dĩ. quandiu
adhuc portas t̾renũ uas in quo thesaurus ẽ dĩ:
aliqͥd etiã de ipsouase fictili formidandũ ẽ
Ergo firmam̃tũ meũ es tu. ut firmꝰ sim in isto
scło aduersus om̃s tẽptationes: sed si multȩ
s & turbant me. refugiũ meũ tues. Ad hoc enĩ
confitebor infirmitatẽ meã. ut sim timidus
int̃ qͦs laborat iste qͥ de captiuitate iã lib̵andus

Expanded text:
munitiorem. Non est ergo quo fugiatur ab illo, nisi ad munitiorem. Non est ergo quo fugiatur ab illo, nisi ad illum. Si vis evadere iratum, fuge ad placatum. Quoniam firmamentum meum, et refugium meum es tu. Finfirmatus in me, refugiam ad te. Firmum enim te facit gratia Christ immobilem adversus omnes tentationes inimici. Sed ibi est et humana fragilitas, ibi est adhuc prima captivitas, ibi est et lex in membris repugnans legi mentis, et captivum volens ducere in lege peccati : adhuc corpus quod corrumpitur, aggravat animam . Quantumlibet firmus sis ex gratia Dei; quamdiu adhuc portas terrenum vas, in quo thesaurus est Dei, aliquid etiam de ipso vase fictili formidandum est . Ergo firmamentum meum es tu, ut firmus sim in hoc saeculo adversus omnes tentationes. Sed si multae sunt, et turbant me, refugium meum tu es. Ad hoc enim confitebor infirmitatem meam, ut sim timidus inter quos laborat iste qui de captivitate jam liberandus
Abbreviated transcription (Latin):
& ecce dr̃ de inuenta. mortuus erat & reuixit.
perierat & inuentꝰ ẽ. Ecce ipse ds̃ factus ẽ locꝰ
refugii tui : qͥ primo erat metus fugȩ tuȩ
In locũ munitũ in qͥt mͥ esto : ut saluũ me facias
Nero saluus : nisi inte. Nisi tu fueris requies mea :
sanari ñ poterit ȩgritudo mea. Leua me a t̃ra
in te iaceã. ut surgã in locũ munitũ: quid mu-¬
nitius cũ ad illũ locũ confugeris : dic mͥ quos
aduersarios formidabis : qͥs in sidiabit᷑ & ꝓue¬
ni& adte : nescio qͥs dr̃ de montis uertice cla¬
masse cũ imꝑator transin&: ñ de te loquor
Respexisse ille dr̃ & dixisse. nec ego de te
Contẽpserat imꝑatorẽ cũ in signib: armis : & exer¬
citu potente. Unde : de loco munito
securus ille in alta t̾ra. quo mͦ tu
ita eo a quo factũ ẽ cȩ̨lũ & t̃ra: Esto gͦ mͥ
in dm̃ ꝓtectorẽ: & in locũ munitũ ut saluũ¬
me facias. Ego si mͥ aliũ locũ elegero : saluus
eẽ ñ potero. Elige certe homo: si inuenens

Expanded text:
 dicitur de inventa ove: Mortuus erat, et revixit; perierat, et inventus est . Ecce ipse Deus factus est locus refugii tui, qui primo erat metus fugae tuae. In locum munitum, inquit, mihi esto, ut salvum facias me. Non ero salvus nisi in te: nisi tu fueris requies mea, sanari non poterit aegritudo mea. Leva me a terra; in te jaceam, ut surgam in locum munitum. Quid munitius? Cum ad illum locum confugeris, dic mihi quos adversarios formidabis? quis insidiabitur, et perveniet ad te? Nescio quis dicitur de montis vertice clamasse, cum imperator transiret, Non de te loquor: respexisse ille dicitur et dixisse, Nec ego de te. Contempserat imperatorem cum insignibus armis, et exercitu potente. Unde? De loco munito. securus ille in alta terra; quomodo tu in eo a quo factum est coelum et terra? Esto ergo mihi in Deum protectorem, et in locum munitum, ut salvum facias me. Ego si mihi alium locum elegero, salvus esse non potero. Elige certe, homo, si inveneris,
Abbreviated transcription (Latin):
& tu ad iutor fortis : ex ꝑsona eiꝰ scđm infirmi¬
tatẽ : ñ scđm potestatẽ. Scđm id qđ nos in se
trans figurauerat : ñ scđm id qđ ipse descende¬
rat. Factus ẽ etũ multis ꝓdigiũ Et forte ipa
erat senectꝰ eiꝰ : qͥa ex uetus tate ñ in congrie
senectus uocat᷑. ut ait apłs. Uetus homo nr
simul crucifixus ẽ cruci cũ illo. Si ibi erat uetꝰ
homo nr̃ : senectꝰ ibi erat. qͥa uetꝰ senectꝰ. Tam̃
qͥa uerũ ẽ. renouabit᷑ sic̃ aquilȩ uuentꝰ tua:
resur rex̃ ipse die t̃cia ꝓmisit resurrectionẽ
finito scło lã p̾cessit caput : m̃bra secuturas̃
quid ti mes ne derelinquat te. ne abiciat
in tẽpussenectutis. cũ defecerit uirtꝰ tua :
immo tutic inteerit uirtꝰ eiꝰ qͣndo defecerit

Expanded text:
et tu adjutor fortis: ex persona ejus secundum infirmiet tu adjutor fortis: ex persona ejus secundum infirmitatem, non secundum potestatem; secundum id quod nos in se transfiguraverat, non secundum id quod ipse descenderat. Factus est enim multis prodigium. Et forte ipsa erat senectus ejus; quia ex vetustate non incongrue senectus vocatur, et ait Apostolus: Vetus homo noster simul crucifia vetus, senectus. Tamen quia verum est, Renovabitur sicut aquilae juventus tua , resurrexit ipse die tertio, promisit resurrectionem finito saeculo. Jam praecessit caput; membra secutura sunt. Quid times ne derelinquat te, ne abjiciat in tempus senectutis, cum defecerit virtus tua? Imo tunc in te erit virtus ejus, quando defecer
Abbreviated transcription (Latin):
he ꝓicias me in tẽpore senectutis. Spes mea a
iuuentute mea: ne ꝓicias me intẽpore senectutis
quid ÷ hoc tempus senectutis : Cũ defici& uir¬
tus mea ne derelinquas me. Respond& hic tͥ ds̃
lmmo uero deficiat uirtꝰ tua: ut inte maneat
mea ut dicas cũ apło quando infirmor : tunc
potens sũ. Noli timere ne ꝓiciaris in infirmitatẽ:
in istã senec tutẽ. Quid enĩ : dñs tuus ñ ẽ infirma¬
tus in cruce : Nonne ante illũ tanquã ante ho.¬
minẽ nichil ucilentẽ captiuatũ & oppressũ ca¬
put agitauer̃ fortissimi & tauri pingues & dixer̃
si filius dĩ ẽ descendat de cruce : Nũ qͥd ille qͥa
infirmꝰ erat desertꝰ ẽ. qͥ maluit ñ descendere
de cruce. ne ñ potentiã ostendisse. sed in sultan¬
tib cessisse uideret᷑ : qͥd te docuit pendens qͥ
descen dere noluit. nisi patientiã int̃ in sultan¬
tes nisi ut sis fortis in dõtuo : anforte & ex eiꝰ
ꝑsona dictũ sit tanqͣm ꝓdigiũ factꝰ sũ multis

Expanded text:
icias me in tempore senectutis. Spes mea a juventute mea, ne projicias me in tempore senectutis. Quod est hoc tempus senectutis? Cum deficiet virtus mea, ne derelinquas me. Respondet hic tibi Deus: Imo vero deficiat virtus tua, ut in te maneat mea; ut dicas cum Apostolo: Quando infirmor, tunc potens sum . Noli timere ne projiciaris in infirmitate, in ista senectute. Quid enim, Dominus tuus non est infirmatus in cruce? nonne ante illum, tanquam ante hominem nihil valentem, captivatum et oppressum, caput agitaverunt fortissimi, et tauri pingues, et dixerunt: Si Filius Dei est, descendat de cruce ? Numquid ille, quia infirmus erat, desertus est; qui maluit non descendere de cruce, ne non potentiam ostendisse, sed insultantibus cessisse videretur? Quid te docuit pendens, qui descendere noluit, nisi patientiam inter insultantes, nisi ut sis fortis in Deo tuo? Forte et ex ejus persona dictum sit, Tanquam prodigium factus sum multis,
Abbreviated transcription (Latin):
sed aduersus principatus & potestates. &
rectores mundi tenebrarũ harũ. aduersus
spiritalia nequitiae. Ergo iuuenis ẽ qͥ pugnat
contra ista. Sed qͣmuis iuuenis sit cadet : nisulle
sit spes eiꝰ cui clamat. Dnẽ spes mea a iuuentute
mea Inte cantatio mea semꝑ. Nũ qͥd ex qͦ inte
sꝑare cepi. usq nunc : sed semꝑ Quid ÷ semꝑ:

Expanded text:
sed adversus principatus, et potestates, et rectores mundi tenebrarum harum, adversus spiritualia nequitiae . Ergo juvenis est qui pugnat contra ista; sed quamvis juvenis sit, cadit, nisi ille sit spes ejus cui clamat: Domine, spes mea a juventute mea. 8. In te cantatio mea semper. Numquid ex quo in te sperare coepi usque nunc? S
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa patientia mea : tribulatio ait apłs patientiã
oꝑat᷑ patientia ꝓbationẽ : ꝓbatio spem: spes
uero ñ confundit. Merito inte sꝑaui dnẽ : ñ confun¬
dar in ȩt̃nũ. Dñe spes mea: a uiuentute mea A
iuuentute tua dñs spestua. nonne & apueritia
tua & ab infantia tua: plane inqͥt Nã uide qͥd
seqͥt᷑ Ne hoc putares ita me dixisse. spes mea a
uiuentu te mea. quasi nichil ꝓfuerit ds̃ infantiȩ
uel pueritiȩ meȩ : audi qđ seqͥt᷑ inte confirmatus
sum ex utero. Audi adhuc. de uentre matris meȩ
tues ꝓtector ms̃. Quare gͦ a iuuentute mea. nisi
uis tu fueris ꝓtector m̃s : qͥ me saluũ ꝑ duxisti ad
tẽpus qͦ in te discerẽ sꝑare. A iuuentute aut̃ mea
cȩpi in tesꝑare. ex qͦ me aduersus diabolũ ar¬
masti : ut in ꝓcinctu exercitꝰ tui armatꝰ fide tua
caritate. sp̃e. cȩterisq donis tuis aduersus inui¬

Expanded text:
quia patientia mea? Tribulatio, ait Apostolus, patientiam quia patientia mea? Tribulatio, ait Apostolus, patientiam operatur, patientia probationem, probatio autem spem, spes vero non confundit . Merito in te speravi, Domine; non confundar in aeternum. Domine, spes mea a juventute mea. A juventute tua, Deus spes tua? Nonne et a pueritia tua, et ab infantia tua? Plane, inquit. Nam vide quid sequitur, ne hoc putares ita me dixisse, Spes mea a juventute mea, quasi nihil profuerit Deus infantiae vel pueritiae meae; audi quod sequitur: In te confirmatus sum ex utero. Audi adhuc: De ventre matris meae tu es protector meus. Quare ergo, a juventute mea, nisi amvis tu fueris protector meus, qui me salvum perduxisti ad tempus quo in te discerem sperare. A juventute autem mea coepi in te sperare; ex quo me adversus diabolum armasti, ut in procinctu exercitus tui armatus fide tua, charitate, spe, caeterisque donis tuis con
Abbreviated transcription (Latin):
tis & itiqͥ Est quidem & iniquus legẽ p̾teriens
N enĩ ñ iniquis qͥ legẽ pͣcerit: sed om̃is legẽ p̃te¬
rens iniquus ẽ ñ om̃is iniquus legẽ p̃terit. Uhi
enĩ ñ ẽ lex ait apłs: nec p̃uciricatio quigꝰ legẽ ñ
acceper̃ in iqͥ dici poss̃. p̃uaricatores ñ poss
ludicant᷑ utriq : scđm merita sua Sed ego qͥ de
captiuitate uolo libari ꝑ grãm tuã clamo ad te
liba me de manu peccatoris: quid ÷ de manu eꝰ
de potestate eiꝰ. ne cũ sȩuit adducat ad consensi¬
onẽ ne cũ in sidiat᷑ ꝓsuadeat iniqͥtatẽ. De manu
legẽ p̃tereuntis & imqͥ. Responde illi qͥte queris
liberari de manu legẽ p̃tereuntis & iniqͥ: noli con¬
sentire : Sed si sȩuit: patiens esto tolera Sed qͥs
tolerat. si deserat ille qͥ fit locus munitꝰ : quare
gͦ dico libera me de manu legẽ p̃tereuntis &
iniqui : qͥa ñ ẽ in me ut patienis sim: sed inte
patientia mea qͥa spes mea. an potiꝰ ideo spes mea

Expanded text:
 Est quidem et iniquus Legem praeteriens, non enim non iniquus qui Legem praeterit: sed omnis Legem praeteriens iniquus est, non omnis iniquus Legem praeterit. Ubi enim non est Lex, ait Apostolus, nec praevaricatio . Qui ergo Legem non acceperunt, iniqui dici possunt, praevaricatores non possunt. Judicantur utrique secundum merita sua. Sed ego qui de captivitate volo liberari per gratiam tuam, clamo ad te: Libera me de manu peccatoris. Quid est, de manu ejus? De potestate ejus; ne cum saevit, adducat ad consensionem; ne cum insidiatur, persuadeat iniquitatem. De manu Legem praetereuntis et iniqui. Responde illi: Quid te quaeris liberari de manu Legem praetereuntis et iniqui? Noli consentire; sed si saevit, patiens esto, tolera. Sed quis tolerat, si deserat ille qui fit locus munitus? Quare ergo dico: Libera me de manu Legem praetereuntis et iniqui? Quia non est in me ut patiens sim, sed in te patientia mea, quia spes mea: an potius ideo spes mea,
Abbreviated transcription (Latin):
buistis in his in qͥb nc̃ erubescitis : qͥd gͦ fi&. ne
confundam᷑ in ȩtnũ: Accedite ad eũ & illumina¬
mini : & uultus ur̃i ñ erubescent. Confusi estis
in adam : recedite ab adã. accedite ad xp̃m. & iã
ñ confundemini. Inte sꝑaui dñe : ñ confundar in
Si enĩ in mea: ero ex illis de qͥbi ille ait. Ignoran¬
tes dĩ iustitiã & suã iustitiã uolentes constitu¬
ere : iustitiȩ dĩ ñ s̃ subiecti. Ergo in tua iustitia :¬
ñ in mea quia mea qͥd pcessit : in iqͥtas. Et cũ
ero ustus. tua iustitia erit : qͥa iustitia mͥ abs te
data iustus ero & sic erit mea ut tua sit. id
ẽ abste mͥdata. In eũ enĩ credo qͥ uistificat im¬
piũ : ut deputet᷑ fides mea adiustitiã. Erit gͦ

Expanded text:
bescitis . Quid ergo fiet, ne confundamur in aeternum? Accedite ad eum, et illuminamini, et vultus vestri non erubescent . Confusi estis in Adam: recedite ab Adam, accedite ad Christum, et jam non confundemini. In te speravi, Domine; non confundar in si enim in mea, ero ex illis de quibus ille ait: Ignorantes Dei justitiam, et suam justitiam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Ergo in tua justitia, non in mea. Quia mea quid? Praecessit iniquitas. Et cum ero justus, tua justitia erit: quia justitia mihi abs te data justus ero; et sic erit mea, ut tua sit, id est abs te mihi data. In eum enim credo qui justificat impium, ut deputetur fides mea ad justitiam . Er
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Ds̃ ꝓpitiꝰ esto mͥ peccatori Parũ itaq
ẽ ut illud qđ inte ẽ bonũ agnoscas qđ a dõ
sit: nisi etiã indete ñ extollas suꝑ illũ qui
nondũ hab&. qͥ fortasse cũ accepent transi&
te. Quando enĩ erat saulus stephani lapida¬
tor. quã multi erant xp̃iani quoꝵ erat ille
ꝑsecutor : tam̃ quando conuersus ẽ : om̃s qͥse p̃¬
cesserant suꝑauit. Ergo dic dõ: qđ audis in psal¬
mo inte sꝑaui dnẽ ñ confundar in ȩt̾nũ : in tua ufti¬
tia ñ in mea Frue me & exime me. Inclina aurẽ tuã
adme. Ethȩc confessio ẽ humilitatis qui dic̃
inclina ad me : confitet᷑ qͥa iac& tanquã eger ꝓ¬
stratus medico stanti. Deniq uide: qͥa eger loquit᷑
Inclina ad me aurẽ tuã : & saluũ me fac: Esto mͥ in¬

Expanded text:
mine, propitius esto mihi peccatori . Parum itaque est, ut illud quod in te est bonum agnoscas quod a Deo sit, nisi etiam inde non te extollas super illum quid nondum habet; qui fortasse cum acceperit, transiet te. Quando enim erat Saulus Stephani lapidator , quam multi erant Christiani quorum erat ille persecutor! Tamen quando conversus est, omnes qui se praecesserant superavit. Ergo dic Deo quod audis in Psalmo: In te speravi, Domine; non confundar in aeternum: in tua justitia, non in mea, erue me, et exime me. Inclina ad me aurem tuam. Et haec confessio est humilitatis. Qui dicit, Inclina ad me, confitetur quia jacet tanquam aeger prostratus medico stanti. Denique vide quia aeger loquitur: Inclina ad me aurem tuam, et salvum me fac. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
turã. Quo modo concordent inuenire diffi¬
cile ẽ: & tam̃ int̃p̃tũ diuersitas. fortȩ sensum
ostendit. ñ errorẽ inducit. Quȩramꝰ gͦ & lit¬
teraturã quomͦ intelliga mꝰ: Ne sic offendamꝰ
grãmaticos . quomͦ paulo ante negotiatores.
Quia & grãmaticus potest in arte sua honeste
uiuere : uon ꝑiurare. ñ m̃tiri. Quȩramꝰ gͦ littera¬
turã quã ñ cognouit iste: inciius ore tota dielaus
dĩ ẽ. Est quȩdã litteratura in iudȩoꝵ. ad illos enĩ
& hoc referamus : ibi inueniemꝰ qđ dictũ ẽ. Quomꝰ
cũ negotiatorib quȩreremꝰ ꝓpt̃ actus & oꝑa. inue¬
nimꝰ illã dicinegotiationẽ detestandã qͣm nota uit
apłs dicens Igniorantes eñ dĩ iustitiã & suã
uolentes constituere : iustitiȩ dĩ ñ s̃ subiecti. Contra

Expanded text:
turam: quomodo concordent, invenire difficile est; et tamen interpretum diversitas forte sensum ostendit, non errorem inducit. Quaeramus ergo et litteraturam quomodo intelligamus, ne sic offendamus grammaticos, quomodo paulo ante negotiatores: quia et grammaticus potest in arte sua honeste vivere; non pejerare, non mentiri. Quaeramus ergo litteraturam quam non cognovit iste, in cujus ore tota die laus Dei est. Est quaedam litteratura Judaeorum: ad illos enim et hoc referamus; ibi inveniemus quod dictum est. Quomodo cum de negotiatoribus quaereremus, propter actus et opera, invenimus illam dici negotiationem detestandam, quam notavit Apostolus dicens: Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Contra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfluens de peccatorib Quid gͦtu simassam
istã iniqͥtatis damnes qͥs qua tibi dic& in iu¬
ste fecisti : esses plane etiã sic iustus : & om̃is
eẽt ista laustua. Sed qͥa lib asti & ipsũ pec¬
catorẽ iustificando impiũ : adiciã suꝑ om̃em

Expanded text:
rofluens de peccatoribus ; quid ergo, tu si massam rofluens de peccatoribus ; quid ergo, tu si massam istam iniquitatis damnes, quisquam tibi dicet: Injuste fecisti? Esses plane etiam sic justus, et omnis esset ista laus tua; sed quia liberasti et ipsum peccatorem justificando impium, adjiciam super omnem
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ ihũ xpĩ : ut hic eiꝰ uocẽ intelligamꝰ suꝑ om̃em
laudẽ p̃teritã: Si hoc & recte intelligimꝰ quid
tu forte peccator. qͥ timebas cõmitti animã tuã
qͥ in ipso solo sꝑabas ut ab illa prima captiui¬
tate libareris qͥ de iustitia tua ñ p̃sumebas
sed de gra illiꝰ qͣm cõm̃dat hic psclinꝰ qͥd tuad¬
icies aliqͥd suꝑ om̃em laudẽ dĩ : ad icio in qͥt
Uideamꝰ qd adiciat. Poss& eẽ om̃is laus tua
& nichil om̃ino de eẽ uideret᷑ ad laudẽ tuam:
qͥa & nichil de ess& si damnares om̃s iniquos
Ñ enĩ ñ eẽt magna laus dĩ iustitia ipsa qua
iniqͥ damnant᷑: magna laus ẽ fecisti homi¬
nẽ dedisti ei liberũ arbitriũ in paradyso col¬
locasti. p̃ceptũ imposuisti. mortẽ si p̃ceptum
uiolap& iustissimã denuntiasti : nichil ñ feci¬
sti Nemo ẽ qͥ ate ampliꝰ exigat Peccauit. fa¬
ctũs ẽ genꝰ humanũ tanqͣm massa peccatoruĩ :¬

Expanded text:
risti; ut hic ejus vocem intelligamus super omnem risti; ut hic ejus vocem intelligamus super omnem laudem praeteritam: sic hoc et recte intelligimus. Quid, tu forte peccator, qui timebas committi animam tuam, qui in ipso solo sperabas, ut a prima illa captivitate liberareris, qui de justitia tua non praesumebas, sed de gratia illius quam sommendat hic psalmus; quid, tu adjicies aliquid super omnem laudem Dei? Adjiciam, inquit. Videamus quid adjiciat. Posset esse omnis laus tua, et nihil omnino deesse videretur ad laudem tuam, quia et nihil deesset, si damnares omnes iniquos. Non enim non esset magna laus Dei justitia ipsa qua iniqui damnantur: magna laus esset. Fecisti hominem, dedisti ei liberum arbitrium, in paradiso collocasti, praeceptum imposuisti, mortem, si praeceptum violaret, justissimam denuntiasti; nihil non fecisti, nemo est qui a te amplius exigat. Peccavit; factum est genus humanum tanquam massa peccatorum, p
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat cȩcũ. Et cũ ei displicen& : cõmitteret᷑ anima
ex torserit ut tͥ displiceat ds̃ in his quȩ pateris
aut oderis homines ꝑquos pateris. ñ cõmittit᷑
anuna tua : sec urꝰ dicis qđ seqͥt᷑ Ego aut̃ semꝑ
inte sꝑabo : & adiciã suꝑ om̃em laudẽ tuã quid
ẽ hoc : mouere nos debent. ad iciã suꝑ om̃em
laudẽ tuã : ꝑfectiorẽ facturꝰ es laudẽ dĩ : ẽ
aliqͥd qđ suꝑ adiciat᷑. Siiã om̃is illa laus ẽ
tu quid ad iecturꝰ es : laudatꝰ ẽ ds̃ in om̃ib bo¬
tus factis suis : in om̃i creatura sua in om̃i
institutione rerũ om̃iũ ingub̵natione & regi¬
miNe scłoꝵ in ordine tẽpoꝵ in eminentia
cȩli in fecunditate t̃rarũ incircũ fusione ma¬
ris. in om̃i p̃pollentia nascentis ubiq cre-¬
aturȩ in ipsis filiis hominũ indanda
lege. in liberandis suis a captiuitate egy
erat laudatus in eo qđ suscitauit carnẽ uiuitam

Expanded text:
fecerat caecum; et cum illi displiceret, committeretur anima fecerat caecum; et cum illi displiceret, committeretur anima extorserit ut tibi displiceat Deus in his quae pateris, aut ut oderis homines per quos pateris, non committitur anima tua; sed securus dicis quod sequitur: Ego autem semper in te sperabo, et adjiciam super omnem lciam super omnem laudem tuam. Perfectiorem facturus es laudem Dei? est aliquid quod superadjiciatur? si jam omnis illa laus est, tu quid adjecturus es? Laudatus est Deus in omnibus bonis factis suis, in omni creatura sua, in omni institutione rerum omnium, in gubernatione et regimine saeculorum, in ordine temporum, in eminentia coeli, in fecunditate terrarum, in circumfusione maris, in omni praepollentia nascentis ubique creaturae, in ipsis filiis hominum, in danda lege, in liberandis suis a captivitate Aegyerat laudatus in eo quod suscitavit carnem in vitam
Abbreviated transcription (Latin):
uerba illa iaculabat᷑. Dura ceruice & ñ circũcisi
corde & aurib : uos sẽꝑ restitistis spũiscõ. Iuã ac¬
censa iracundia qͣm uehemens aduersus in imicos
cõmissa tͥ uideat᷑ anima ipsius : absit Salutẽ
psoꝵ reqͥrebat: freneticos male sȩuientes uerbis
ligabat Nã uide qͥa ñ erat cõmissa anima ipsius:
ñ solũ contra dm̃. sed nec contra ipsos dñe in qͥt ihũ :
accipe sp̃m meũ Ñ ei displicuit ihs qͥ passus erat
lapidationẽ ꝓ uerbo ipsius Ngͦ erat cõmissa ani¬
ma ipsius : contra dm̃ ltẽ dix̃ Oñe ne statuas illis
hoc delictũ Ñ erat cõmissa anima eiꝰ : nec contra ini-¬
micos suos Induant᷑ confusionẽ & uerecundiã: qͥ
cogitant mͥ mala hoc enĩ quȩr̃ om̃s qͥme tribu¬
lant : mala mͥ quȩr̃ quȩ mala quȩrebat etiã mu¬
lier illa : qͣndo suggessit. Dic aliqͥd indm̃ : & more¬
re Et illa uxor tibi quȩ ait marito ubis iufti¬
tiȩ tuȩ : ad hoc dicebat ut displicen& illi ds̃ qͥ illũ

Expanded text:
illa jaculabatur: Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus, vos semper resistitis Spiritui sancto. Quam accensa iracundia, quam vehemens adversus inimicos! Commissa tibi videtur anima ipsius. Absit. Salutem ipsorum requirebat; phreneticos male saevientes verbis ligabat. Nam vide quia non erat commissa anima ipsius, non solum contra Deum, sed nec contra ipsos: Domine, inquit, Jesu, accipe spiritum meum. Non ei displicuit Jesus, quia passus erat lapidationem pro verbo ipsius; non ergo erat commissa anima ejus contra Deum. Item dixit, Domine, ne statuas illis hoc delictum : non ergo erat commissa anima ejus, nec contra inimicos suos. Induantur confusionem et verecundiam, qui cogitant mihi mala. Hoc enim quaerunt omnes qui me tribulant; mala mihi quaerunt. Quae mala quaerebat etiam mulier illa, quando suggessit: Dic aliquid in Deum, et morere . Et illa uxor Tobiae, quae ait marito: Ubi sunt justitiae tuae ? Ad hoc dicebat, ut displiceret illi Deus, qui illum
Abbreviated transcription (Latin):
ad didit. In locũ munitũ mͥ esto. Tu esto locus mu¬
nitus m̃s Ubi ẽ qđ ab illo fugiebas adã & te
int̃ paradysi ligna abscondebas : ubi ẽ qđ eiꝰ fa.¬
ciem formidabas. ad quẽ gaudere consueueras :
abisti & peristi. captiuatus es & ecce uisitaris.
& ecce ñ dimitteris. & ecce dimittunt᷑ non agin¬

Expanded text:
as me. In locum munitum mihi esto; tu esto locus munitus meus. Ubi est quod ab illo fugiebas, Adam, et te inter paradisi ligna abscondebas? Ubi est quod ejus faciem formidabas, ad quem gaudere consueveras ? Abiisti, et periisti: captivatus es, et ecce visitaris, et ecce non dimitteris;
Abbreviated transcription (Latin):
te tua. Et brachiũ dñi cui reuelatũ ẽ : Redemisti in
brachio tuo popłm tuũ: filios isrł & ioseph quomͦ qͣsi
duos popłos filios isrł & ioseph: nonne filii iosẽph
in filiis isrł : ita plane hoc scimꝰ. hoc legimꝰ hoc scri¬
ptura clamat hoc ueritas indicat : qm̃ isrł idem qͥ
ia cob habuit filios xii. int̃ qͦs unꝰ erat ioseph. Etex
sis ibi aliqͥd posuit ds̃. quẽ debemꝰ & nocte quȩrere
manib nris ut ñ decipiam᷑ Forte inueniemꝰ & nos
in hac diftinctione : filios isrł & ioseph ꝑ ioseph
aliũ popłm intelligi uoluit: gentiũ popłm intelli¬
gi uoluit. Quare gentiũ popłn ꝑ ioseph: qͥa ioseph
uenditꝰ ẽ in egyptũ a fr̃ib suis Ille iosepl cui fr̃s
inuider̃. & eũ in ȩgyptũ uen dider̃. uenditꝰ ita

Expanded text:
 ? Redemisti in brachio tuo populum tuum, filios Israel, et Joseph. Quomodo quasi duos populos, filios Israel, et Joseph? Nonne filii Joseph in filiis Israel? Ita plane. Hoc scimus, hoc legimus, hoc Scriptura clamat, hoc veritas indicat, quoniam Israel, idem qui Jacob, habuit filios duodecim, inter quos unus erat Joseph; et ex sis ibi aliquid posuit Deus, quem debemus et nocte quaerere manibus nostris, ut non decipiamur; forte inveniemus et nos in hac distinctione filios Israel, et Joseph. Per Joseph alium populum intelligi voluit; Gentium populum intelligi voluit. Quare gentium populum per Joseph? Quia Joseph venditus est in Aegyptum a fratribus suis . Ille Joseph cui fratres inviderunt, e
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ grece appellant᷑ ꝓblemata quȩ stiones
sunt : habentes aliqͥd qđ disputatioNe sol¬
uendũ sit Quis ͦ parabolas & propositiones
transitorie legatꝰ: quis ñ his auditis. uigilan¬
tia m̃tis intendat. ut ad earũ fructũ in telli¬

Expanded text:
quae graece appellantur προβλήματα, quaestiones quae graece appellantur προβλήματα, quaestiones sunt, habentes aliquid quod disputatione solvendum sit. Quis ergo parabolas et proposisitiones transitorie legat? quis non his auditis vigilantia mentis intendat, ut ad earum fructum intelli
Abbreviated transcription (Latin):
fructꝰ. Sed cũ om̃ia uideant᷑ ꝑspicua & aꝑta di¬
catq narrari: primitꝰ mou& atq intento s facit
titulus eiꝰ Neq enĩ frustra in scribit᷑ intellectus asiph:
nisi qͥa fortasse ñ qđ sufficies sonat. sed interius
aliqͥd intelligentẽ quȩr̃ ista lectorẽ. Deinde narra¬
turus & cõmemoraturꝰ hȩc om̃ia quȩ uident᷑ audi¬
tore qͣm expositore potius indigere : aꝑ iaminqͥt
in parabolis os meũ : eloquar propositiones ab
initio quis ñ hic de somno excitet᷑ : qͥs audeat
uelut manifestas legendo ꝑcurrere parabolas.
& propositiones quȩ nominib suis indicant altius
semꝑ scrutari oportere : parabola qͥppe alicuius
rei similitudinẽ p̃se gerit. qđ lic& uocabulum
grecũ : iã tam̃ ꝓ latino usurpat᷑ Et notũ ẽ : qđ
in parabolis quȩ dicunt᷑ rerũ similitudines
rebus de qͥb agit᷑ cõparant᷑. Propositiones aut̃

Expanded text:
fructus. Sed cum omnia videantur perspicua et aperta difructus. Sed cum omnia videantur perspicua et aperta dici atque narrari, primitus movet atque intentos facit titulus ejus. Neque enim frustra inscribitur, Intellectus Asaph; nisi quia fortasse non quod superficies sonat, sed interius aliquid intelligentem quaerunt ista lectorem. Deinde narraturus et commemoraturus haec omnia, quae videntur auditore quam expositore potius indigere, Aperiam, inquit, in parabolis os meum, eloquar propositiones ab initio. Quis non hic de somno excitetur? Quis audeat velut manifestas legendo percurrere parabolas et propositiones, quae nominibus suis indicant altius se perscrutari oportere? Parabola quippe alicujus rei similitudinem prae se gerit; quod licet sit vocabulum graecum, jam tamen pro latino usurpatur. Et notum est quod in parabolis, quae dicuntur rerum similitudines rebus de quibus agitur comparantur. Propositiones autem
Abbreviated transcription (Latin):
płi illiꝰ. Remansit foris ingrata maltitudo & elau¬
dicans ia cobfemoris latitudo lati tudo enĩ femoris
intelligit᷑ in multitudine generis. Et faeta ẽ in
maiore parte israhelitarũ. turba quȩdã uana
& insipiens: quȩ ñ agnoscer& uestigia xp̃i
is deduxisti sic̃ oues popłmtuũ.
& ñ te cognouer. Tanta cũ illis bona fecisti ma¬
re diuisisti. int̃ aqͦs ꝑ arida traiecifti. ꝑsequen¬
tes inimicos fluctib: oꝑuisti. in deserto egentib
manna pluisti. deducens eos in matiu moysi &
aaron. & expuler᷑ te ase: ut in mari ess& uiatua
SalMUS iste ea contiu&: quȩ inue¬
teri popło acta narrantur Recen
tior autẽ & posterior popłs am¬
monetur ut caueat ne sit ingratꝰ
beneficis dĩ. eiusq inse prouoc&
tio praua & amaricans. Generatio quȩ ñ direxit¬
cor suũ : & ñ ẽ creditꝰ cũ dõ sp̃s eius hȩc ẽ igitur
psalmi huiꝰ intentio: hȩc utilitas. hic uberrimꝰ

Expanded text:
puli illius. Remansit foris ingrata multitudo, et claupuli illius. Remansit foris ingrata multitudo, et claudicans Jacob femoris latitudo . Latitudo enim femoris intelligitur in multitudine generis, et facta est in majori parte Israelitarum turba quaedam vana et insipiens, quae non agnosceret vestigia is. Deduxisti sicut oves plebem tuam, et non te cognoverunt. Tanta cum illis bona fecisti! mare divisisti, inter aquas per aridam trajecisti, persequentes inimicos fluctibus operuisti, in deserto egentibus manna pluisti, deducens eos in manu Moysi et Aaron; et expulerunt te a se, ut in mari esset via tu. Psalmus iste ea continet quae in veteri populo acta tior autem et posterior populus admonetur, ut caveat ne sit ingratus beneficiis Dei, ejusque in se provocet rava et amaricans; generatio quae cor non direxit suum, et non est creditus cum Deo spiritus ejus. Haec est igitur psalmi hujus intentio, haec utilitas, hic uberrimus
Abbreviated transcription (Latin):
bulantẽ deduxisti sic̃ oues plebẽ tuã: in manu
moysi & a aron quare hoc addiderit: indagare ali¬
qͣntũ difficile ẽ Adiuuante gͦ nos intentione ur̃a.
qa post ipsos duos uersus finis erit & psalmi & ser¬
monis neforte cũ aliqd restare arbi tramini timore
laboris minꝰ ad p̃sens aitendatis cũ dixiss& in mari
ẽ uiatua qđ intelligimꝰ ingentib & semitȩ tuȩ in
aqͥs mnultis qđ intelligimꝰ in popłis multis: adiun¬
xit & uestigia tua ñ cognoscent᷑. It quȩ rebamꝰ a
qͥb ñ agnoscerent᷑: & subiecit continuo Deduxisti
sic̃ oues popłmtuũ : in manu moysi & aaron Id est
ab ista plebetua quȩ deducta ẽ in manumoysi &
aaron : uestigia tua ñ cognoscent᷑ quare gͦ positũ ẽ
nisi increpandi & ex ꝓbrandi. causa. in mari ẽ uia
tua : unde inmari ẽ uia tua. nisi qͥa exclusa ẽ a
egri Ille aut̃ cepit eẽ in gentib & in om̃ib gentib:
in multis popłis. Saluȩ factȩ s̃ etiã reliquiȩ po¬

Expanded text:
 Deduxisti sicut oves plebem tuam, in manu Moysi et Aaron. Quare hoc addiderit, indagare aliquantum difficile est. Adjuvate ergo nos intentione vestra, quia post ipsos duos versus finis erit, et Psalmi, et sermonis; ne forte cum aliquid restare arbitramini, timore laboris minus ad praesens attendatis. Cum dixisset, In mari est via tua, quod intelligimus, in gentibus; et semitae tuae in aquis multis, quod intelligimxit: Et vestigia tua non agnoscentur. Et quaerebamus a quibus non agnoscerentur; et subjecit continuo, Deduxisti sicut oves plebem tuam, in manu Moysi et Aaron: id est, ab ista plebe tua quae deducta est in manu Moysi et Aaron, vestigia tua non cognoscentur. Quare ergo positum est, nisi increpandi et exprobrandi causa, In mari est via tua? Unde in mari est via tua, nisi quia exclusa est a aegri: ille autem coepit esse in Gentibus, et in omnibus gentibus, in multis populis. Salvae factae sunt etiam reliquiae po