comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tua quo fagiam: Si ascendero in cdi
tuibi es. Quid ergo restat quia si ascenderit
incdum. ibi inueniet dñne Ut longe fugi¬
at adeo: quo iturus est : llide quid dicat.
Si descendero in infernum ades. Si ergo
ascendendo in celum ibi inueniet dñm.
descendendo in insernum non fugit deaim.
quo iturus est. quo sugitartis ab illo irato:
nisi ad ipsum placatum : Et tamen cũ
omnino nemo possit fugere ab illo qui
ubiq est: nsi quidam longe essent a deo
non diceretur: poptilus iste labiis me
honorat. coe autem eorum longe est a me.
Hon ergo loco qnisq longe est a deo: sed
dissimilitudine. Quid est dissimilitudine:
Mala uita: malis moribus. Si enim bonis
moribus ꝓpinquatur deo: malis moribus
recedittir a deo. Unus ergo idemq homo
corpore stans uno loco. & amando detim.
accedit ad deum: & amando iniquitatẽ
recedit a deo. Hasquam pedes mouet:
&o tamen potest accedere & recedere.
Pedes enim nr̃i in hoc itinere: affectus

Expanded text:
tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es.» Quid ergo restat? Quia si ascenderit in coelum, ibi invenit Deum: ut longe fugiat a Deo, quo iturus est? Vide quid dicat: «Si descendero ad infernum, ades» . Si ergo ascendendo in coelum, ibi invenit Deum; descendendo in infernum, non fugit Deum: quo iturus est, quo fugiturus est ab illo irato, nisi ad ipsum placatum? Et tamen, cum omnino nemo possit fugere ab illo qui ubique est, nisi quidam longe essent a Deo, non diceretur: «Populus iste labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me» . Non ergo loco quisque longe est a Deo, sed dissimilitudine. Quid est, dissimilitudine? Mala vita, malis moribus. Si enim bonis moribus propinquatur Deo; malis moribus receditur a Deo. Unus ergo idemque homo corpore stans uno loco, et amando Deum accedit ad Deum, et amando iniquitatem recedit a Deo: nusquam pedes movet, et tamen potest et accedere et recedere. Pedes enim nostri in hoc itinere, affectus
Abbreviated transcription (Latin):
persibus indicat nobis.
enite exustemus dño. Intutat
ad magnas epulis exultandi:
non scło sed dño. Nisi enimi esset in hoc se¬
culo. exultatio mala quȩ distinguenda est
ab exultatione bona sufficeret dicere:
uenite exultemus. S breuiter distiate
quid est bene exultare: dño exaltare. Er¬
go exaltatio mala est erultare seculo:
exultatio bona est exultare deo. Pie de¬
bes dño exultare: siuis securus mundom
sultare. Quid est autemuenite : Ilnde
uocat ut uenant: Cum quibus iult
exultare dño. nisi quia longẽ sunt: ut ue¬
mendo ꝓpinquent. ꝓpinquando accedãt
accedendo exultent: Unde autem
longȩ sunt: Numquid locis longe pr¬
test homo esst. ab eo qui ubiq est: llis
esse ab eo longe : Quo ibis. ut longe sit
Nam quidam peccator quidem sedta¬
men cam spe salutis penitens & dolens
de peccatis & metuens iram dei. & uo.¬
lens placare deum: sic in alio psalmo lo¬
quitur. Quo ibo a sp̃u ttio: & a facie

Expanded text:
ersibus indicat nobis. 2. «Venite, exsultemus Domino.» Invitat ad magnas epulas exsultandi, non saeculo, sed Domino. Nisi enim esset in hoc saeculo exsultatio mala, quae distinguenda est ab exsultatione bona, sufficeret dicere, «Venite, exsultemus:» sed breviter distinxit. Quid est bene exsultare? Domino exsultare. Ergo exsultatio mala est, exsultare saeculo; exsultatio bona est, exsultare Domino. Pie debes Domino exsultare, si vis securus mundo insultare. Quid est autem, «Venite?» Unde vocat ut veniant, cum quibus vult exsultare Domino; nisi quia longe sunt ut veniendo propinquent, propinquando accedant, accedendo exsultent? Unde autem longe sunt? Numquid locis longe potest homo esse ab eo qui ubique est? Vis esse ab eo longe? Quo ibis, ut longe sis? Nam quidam peccator quidem, sed tamen cum spe salutis poenitens et dolens de peccatis, et metuens iram Dei, et volens placare Deum, sic in alio psalmo loquitur: «Quo ibo ab spiritu tuo? et a facie
Abbreviated transcription (Latin):
eprecati sumis do¬
minum deum nr̃me
ut ostendit nobis
miscdiam suam: et
siluatorem suum det nobis. Dictum
est hoc quidem in ꝓphetu: cum pri¬
mum psalmi isti dicerentur. & scribe¬
rentur Ceterum quod ad tinet ad
hoc temptis iam ostendit dñs gentibꝰ

Expanded text:
eprecati sumus Dominum Deum nostrum, ut ostendat nobis misericordiam suam, et salutare suum det nobis. Dictum est hoc quidem in prophetia, cum primum Psalmi isti dicerentur et scriberentur: caeterum quod attinet ad hoc tempus, jam ostendit Dominus Gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
uato per moxtem filii sui : Seciiriis
ergo esto. Tene debitorem: quia cre¬
didisti ꝓmissorem. Dñt non pͥtiabit
bonis ambulantes ininnocentia. Ergo
qͥuid nobis hic restat intorculari n
afflictione. in re dura: inp̃sentia ui¬
cȩ ꝑiculose: Quid nobis restat ut
iurtutum. beatus homo qui sꝑat

Expanded text:
vato per mortem Filii sui? Securus vato per mortem Filii sui? Securus ergo esto. Tene debitorem, quia credidisti in promissorem. «Dominus non privabit bonis ambulantes in innocentia.» Ergo quid nobis hic restat in torculari, in afflictione, in re dura, in praesentia vitae periculosae? quid nobis restat, ut virtutum, beatus homo qui sperat
Abbreviated transcription (Latin):
latione: in conualle plorationis. in
pressura. in temptationibus. sertia
innocentiam. Erit enin postea etiã
bonum tuum quod desideras. reqͥes.
eternitas. in mortalitas. impassibili-¬
tas. erit postea. Ipsa funt bona quȩ
seruat deus iistis suis. Ham bona
quȩ modo desideras pro magno ꝓpt̾
quȩ us esse nocens & non innocens:
adtende illa quȩ habeant qui talibꝰ
abundant. Uides diuitias apud la¬
trones. apud impios. apud scderatos.
apud turpes. apuid fligitiosos. et
facmorosos: uides dititus. dat illis
deus ista ꝓꝑter cõmumonem generis
humani. ꝓpter habundantem asflu-¬
entiam bonitatis suȩ. qui etiam solẽ
fitum oriri ficit suꝑ bonos & malos.
& pluit suꝑ ustos & iniustos: tanta
dat & malis. et tibi nichil sertit:
falsum est quod ꝓmisit : Seruat.
securus esto. Qm misertus est tui
cum esses impius: deserit te cum
factus es pius : Qui peccatori dona¬
uit mortem filii sui: quid seruat sal¬

Expanded text:
latione, in convalle plorationis, in latione, in convalle plorationis, in pressura, in tentationibus, serva innocentiam. Erit enim postea etiam bonum tuum quod desideras; requies, aeternitas, immortalitas, impassibilitas erit postea: ipsa sunt bona quae servat Deus justis suis. Nam bona quae modo desideras pro magno, propter quae vis esse nocens, et non innocens, attende illa qui habeant, qui talibus abundant. Vides divitias apud latrones, apud impios, apud sceleratos. apud turpes; apud flagitiosos et facinorosos vides divitias: dat illis Deus ista propter communionem generis humani, propter abundantem affluentiam bonitatis suae; qui etiam solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Tanta dat et malis, et tibi nihil servat? Falsum est quod tibi promisit? Servat; securus esto. Qui misertus est tui, cum esses impius; deserit te, cum factus es pius? qui peccatori donavit mortem Filii sui, quid servat sal
Abbreviated transcription (Latin):
diam inquit egͥrogauit michi: ut
faceret me innocentem. Nam priꝰ
fui blasphemus & inuriosts: sed ex
illiuis gratia factus sum innocens.
Ille autem qui prerogauit miseri¬
cordiam: negare poterit debitum:
Diligit miscdĩam & ueritatem.
Gratiam & gloriam dabit.
Quam grãm: nisi de qua ille dixit.
gratia dei sum id quod sum: Et
quam gloriam: nisi de qua ipse drx̃
bulantes in minocentia. Quare ergo
homines non utiltis tenere innocen-¬
tiam. isi ut habeatis bona. Non
uultis tenere innocentiam. ut non
reddat quod ille ad signat. Aurum
uult habere. & perdit innocentiã.
Quid lucratur: Quid dampnifi¬
catur : Habet lucrum auri. passus
est dampnum innocentiȩ. Est aliqͥd
pretiosuis innocentia : S si innocẽ¬
tiam retinebo inquit. pauꝑ ero Pra-¬
ue he diuitiȩ: ipsa innocentta: Si
arcam plenam auro habueris. diues
eris: si cor habueris plenum inno-¬
centia: pauper eris: S hȩc bona
desiderans modo in egestate. in tribu¬

Expanded text:
diam mihi erogavit, inquit, ut diam mihi erogavit, inquit, ut faceret me innocentem: nam prius fui blasphemus et injuriosus; sed ex illius gratia factus sum innocens. Ille autem qui praerogavit misericordiam, negare poterit debitum? «Diligit misericordiam et veritatem. Gratiam et gloriam dabit.» Quam gratiam, nisi de qua ipse dixit, «Gratia Dei sum quod sum?» Quam gloriam, nisi de qua ipse dixitbulantes in innocentia.» Quare ergo homines non vultis tenere innocentiam, nisi ut habeatis bona? Non vult tenere innocentiam, ut non reddat quod illi assignatur: aurum vult habere et perdit innocentiam. Quid lucratur? quid damnificatur? Habet lucrum auri, passus est damnum innocentiae. Est aliquid pretiosius innocentia? Sed si innocentiam retinebo, inquit, pauper ero. Parvaene divitiae ipsa innocentia? Si arcam plenam auro habueris, dives eris: si cor habueris plenum innocentia, pauper eris? Sed ecce bona desiderans, modo in egestate, in tribu
Abbreviated transcription (Latin):
iam existentem ueritatem. Primo
ergo inquit miscdĩam consecutus sũ.
qui prius fui blasphemus & ꝑsecu¬
tor & inuiriosus: sed gratia dei fũ¬
id quod sum. Postea dicit cum pas¬
siomi ꝓpinquaret. bonun agonem
certaui. cursum consummaui. fidẽ
seruaui: suꝑ est michi corona iusticiȩ.
Ille qui tribuit miscdĩam. seruat
ueritatem. Vnde seruat ueritatẽ:
Quam reddet michi dñs in illa
die iustus iudex. Indulgentiam do-¬
nauit: coronam reddet. Bonator est
indulgentiȩ: debitor corone. Ilnde
debitor: Accepit aliquid. Cii de¬
bet. aliquid deus : Ecce tudemꝰ:
quia tenet eum debitorem paulus.
Consecutus est miscdĩam ȩxigens
ueritatem. Reddet michi inquit
dñs in illa die. Quid tibi reddet:
nsi quodtibi debet : Unde tͥ
debet: Quid ei dedisti: Quis
prior dedit illi: & retribuetur ei:
Debitorem dñs ipse se fecit non
accipiendo: sed ꝑmittendo. Hon
ei dicitur redde quod accepisti:
s redde quod ꝓmisisti. Misericor-¬

Expanded text:
jam exigentem veritatem. Primo jam exigentem veritatem. Primo ergo inquit: «Misericordiam consecutus sum, qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus; sed gratia Dei sum quod sum» . Postea dicit, cum passioni propinquaret: «Bonum agonem certavi, cursum consummavi, fidem servavi; superest mihi corona justitiae». Ille qui tribuit misericordiam, servat veritatem. Unde servat veritatem? «Quam reddet mihi Dominus in illo die justus judex» . Indulgentiam donavit, coronam reddet: donator est indulgentiae, debitor coronae. Unde debitor? accepit aliquid? Cui debet aliquid Deus? Ecce videmus quia tenet eum debitorem Paulus, consecutus misericordiam, exigens veritatem: «Reddet mihi,» inquit, «Dominus in illo die.» Quid tibi reddet, nisi quod tibi debet? Unde tibi debet? quid ei dedisti? Quis prior dedit illi, et retribuetur ei ? Debitorem Dominus ipse se fecit, non accipiendo, sed promittendo: non ei dicitur, Redde quod accepisti; sed, Redde quod promisisti. Misericor
Abbreviated transcription (Latin):
gisquam habitare in tabernaculis
peccatorum: Quia miscdĩam
& ueritatem diligit deus. Miseri-¬
cordiam diligit: quia michi primo
subuenit. Uleritatem diligit: ut tre-¬
denti det quod ꝓmisit. Audi mise¬
ricordiam & ueritatem in apło paui-¬
lo: prius saulo ꝑsecutore. Indigebat
misccłia. & dixit in se factam. qui
pͥus fui blasphemus & per secutor
& iniur iostis. s miscdiam consecutꝰ
sum: ut in me ostenderet xp̃c iħc
omnem longammnitatem in eos qui
credituri illi in uitam eternam.
ut cum indulgentiam tantorum sce¬
lerum acciꝑet paulas. nemo despare
posset donari sibi quectmq peccata.
Ecce habes miscdiã. Holuit tunc
ȩxercere ueritatem deus. ut puni¬
ret peccantem. Etenim si puniret᷑
peccator. nomne ueritas esset: Aut
auderet dicere non debeo. ptiniri. qͥ
non posset dicere non peccaui: Et
si diceret non peccaui. cui diceret:
Quem falleret: Ergo primo dñs
in eum misericordiam prerogauit:
post miscdĩam ueritatem. Audi illũ

Expanded text:
tabernaculis peccatorum? «Quia misericordiam et veritatem diligit Deus.» Dominus misericordiam diligit, qua mihi primo subvenit: veritatem diligit, ut credenti det quod promisit. Audi misericordiam et veritatem in apostolo Paulo, prius Saulo persecutore. Indigebat misericordia, et dixit in se factam: «Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus; sed misericordiam consecutus sum, ut in me ostenderet Christus Jesus omnem longanimitatem in eos qui credituri sunt illi in vitam aeternam» . Ut cum indulgentiam tantorum scelerum acciperet Paulus, nemo desperaret posse sibi donari quaecumque peccata. Ecce habes misericordiam. Noluit tunc Deus exercere veritatem, ut puniret peccantem. Etenim si puniretur peccator, nonne veritas esset? aut auderet dicere, Non debeo puniri, qui non posset dicere, Non peccavi? Et si diceret, Non peccavi: cui diceret? quem falleret? Ergo primo Dominus in eum misericordiam praerogavit; post misericordiam, veritatem. Audi illum
Abbreviated transcription (Latin):
omma ossa mea. Ipsi uero consideraue¬
runt & conspexerunt me: diuiserunt
sibi uestimenta mea. & suꝑ uestem meã
miserunt. sortem. Qtuis non legente
lectore psalmum. agnoscat enangelium:
Et tamen cum diceretur in psalmo. nͣ
dictum est foffuri fant manus meas
& pedes: s foderunt manus meas et
pedes. Hec dictum est dinimeraturi
sunt ossa mea: sed dinumerauerant ossi
mea. Hec dictum est diuisuri sunt
uestimenta mea. s diuiserunt sibi uesti¬
menta mea. Hȩo omnia quȩ futura tu¬
debat ꝓpheta: tanquam preterita indica¬
bat. Sic et hic.

Expanded text:
eraverunt et conspexerunt me, diviserunt sibi vestimenta mea et super vestem meam miserunt sortem» . Quis non, legente lectore Psalmum, agnoscat Evangelium? Et tamen cum diceretur in Psalmo, non dictum est, Fossuri sunt manus meas et pedes; sed, «foderunt manus meas et pedes:» nec dictum est, Dinumeraturi sunt ossa mea; sed, «dinumeraverunt ossa mea:» nec dictum est, Divisuri sunt vestimenta mea; sed, «diviserunt sibi vestimenta mea.» Haec omnia quae futura videbat Propheta, tanquam praeterita indicabat: sic et hic
Abbreviated transcription (Latin):
tem ponentes spem suam in xp̃o. non
in nescio quo homine: Bona uor. gati¬
denda uor. eligenda uor. elegi abici
in domo dñi. magisquã habitare in
tabernaculis peccatoꝵ. Ipse elegit abi¬
ci in domo dñi: sed ille qui inuita-¬
uit ad conuicuum. eligentem inferio¬
rem locum. uocat ad superiorem: &
dicit ili. ascende. Ipse tamen non ede-¬
git nisi esset in domo. in quocumq
loco: non tamen extra limen. Quare¬

Expanded text:
tem, ponentes spem suam in Christo, non tem, ponentes spem suam in Christo, non in nescio quo homine? Bona vox, gaudenda vox, eligenda vox: «Elegi abjici in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum.» Ipse elegit abjici in domo Domini; sed ille qui invitavit ad convivium, eligentem inferiorem locum vocat ad superiorem, et dicit illi, «Ascende» . Ipse tamen non elegit nisi esse in domo Domini, in quocumque loco, non tamen extra limen.
Abbreviated transcription (Latin):
dierum. desiderent tinum diem: qͥ
non habent ortum & occasum. Llnuͣ
diem. diem sempiternum: cui non ce¬
dit hesternus. quem non urget cras¬
tinus. Ipse tinus dies. desideratur a
nobis. Quid nobis est cum milibus
dierum: Imus a nulibus diertun ad
uirtutem. E legi abici in domo
dñi: magis quam in habitare in ta¬
bernaculis peccatorum. Inuenit enim
iste conuallem plorationis. inuenit
enim humilitatem unde ascendat:
sit quia si se extollere uoluerit ca-¬
deci si se humiliauerit erigetur.
elegit abici ut subleuetur: Quam
multi preter tabernaculum hoc tor¬
cularis dñici: id est preter eccłãm ca¬
tholicam tiolentes sublimari. & a man-¬
tes honores suos: nolunt cognoscere
ueritatem. Si esset illis in coede uer-¬
sus iste. elegi abici in domo dm̃ magis
quam habitare in tabernictilis pecca¬
torum: nonne abicerent honores &
currerent ad conuallem plorationis:
& hinc inuenirent ascensus in corde.
& hinc irent a uirtutibus in untu-¬

Expanded text:
dierum, desiderent unum diem, qui dierum, desiderent unum diem, qui non habet ortum et occasum; unum diem, diem sempiternum, cui non cedit hesternus, quem non urget crastinus. Ipse unus dies desideretur a nobis. Quid nobis est cum millibus dierum? Imus a millibus dierum ad virtutem. 15. «Elegi abjici in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum.» Invenit enim iste convallem plorationis, invenit iste humilitatem unde ascendat: scit quia si se extollere voluerit, cadet, si se humiliaverit, erigetur; elegit abjici, ut sublevetur. Quam multi praeter tabernaculum hoc torcularis dominici, id est, praeter Ecclesiam catholicam volentes sublimari, et amantes honores suos, nolunt cognoscere veritatem? Si esset illis in corde versus iste, «Elegi abjici in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum;» nonne abjicerent honores, et currerent ad convallem plorationis, et hinc invenirent ascensus in corde, et hinc irent a virtutibus in virtu
Abbreviated transcription (Latin):
loci gemitum rediens dicit.
Nẽ deus uirtutum exaudi
precem meam: auribus per¬
cipe deus racoͥb. Quia & ipsum ia¬
cob fecisti. & de iacob ifrł. dpparint
enu illi deus dictus est ifrł ui-¬
dens deum. Audi ergo me deus ia¬
cob. & fac me ifrł: Quando fiam
ifrl: Cum apparebit deus deorum
deus. Sub umbra alarum tuarũ
sꝑabunt: ideo ꝑtector nr̃ aspice ds̃.
Et respice̾ in faciem xp̃i tii.
Quando enim non respicit ad faciẽ
xp̃i sui deus: Quid est respice in
faciem xp̃i tui: Per faciem muo¬
tescimus. Quid est ergo respice
in faciem xp̃i tui: fac innotescere
omnibus xp̃m tutim. Respice in
faciem tp̃i tui. notus sit omnibus
xp̃c tiuus: ut possimus ire a iurtu¬
tibus in uirtutem. ut possit suꝑ¬
illa sunt in quȩ fuspirabatem quȩ defi¬
ciebat. Desiderat & deficit anima
mea in atria dm̃. Melior est ibi tmnꝰ
dies. ssiꝑ ulilia dierum. Mlia dierã
defiderant. homines: & multum hic¬
uolunt uitiere. Contempnant milia

Expanded text:
loci gemitum rediens dicit, «Domine Deus virtutum, exaudi precem meam; auribus percipe, Deus Jacob:» quia et ipsum Jacob fecisti de Jacob Israel. Apparuit enim illi Deus, et dictus est Israel , videns Deum. Audi ergo me, Deus Jacob, et fac me Israel. Quando fiam Israel? Cum apparebit Deus deorum Deus.» Sub umbra alarum tuarum sperabunt ; ideo, «Protector noster aspice, Deus. Et respice in faciem Christi tui.» Quando enim non respicit in faciem Christi sui Deus? quid est, «Respice in faciem Christi tui?» Per faciem innotescimus: quid est ergo, «Respice in faciem Christi tui?» Fac innotescere omnibus Christum tuum. «Respice in faciem Christi tui:» notus sit omnibus Christus tuus, ut possimus ire a virtutibus in virtutem, ut possit supilla sunt in quae suspirabat, in quae deficiebat. Desiderat et deficit anima mea in atria Domini: melior est ibi unus dies super millia dierum. Millia dierum desiderant homines, et multum volunt hic vivere: contemnant millia
Abbreviated transcription (Latin):
mus. filii ipsius sumus. Nobis ergo
cantatur iste psalmus. ubi inscribitur
filiis chore: sumus enim filii sponsi.
locupletauit. nos interim in ista pere¬
grinatione: adhuc antem seruat nobis
occultas diuitias suas. Unde enim tale
pignus dedit: Quid est quod seruat:
& utitur uerbis quasi iam preceriti
temporis. tanquam facta dicit quȩ fu¬
tura eranta qm̃ apud deum & quod
fatarum est um factum. est. Ibig̾
ꝓpheta indebat futura nobis: iam uero
facta in illius ꝓuidentia & p̃destinato¬
ne certissima. Qnomͦ dicit & in alio
psabno. ubi omnes xp̃m agnoscant :
Sic enim recitatus est. psabnus tanꝗͣ

Expanded text:
mus, filii ipsius sumus. Nobis ergo mus, filii ipsius sumus. Nobis ergo cantatur iste psalmus, ubi inscribitur, «filiis Core:» sumus enim filii sponsi . locupletavit nos interim in ista peregrinatione; adhuc autem servat nobis occultas divitias suas. Unde enim tale pignus dedit, quid est quod servat? et utitur verbis quasi jam praeteriti temporis; tanquam facta dicit, quae futura erant; quia apud Deum et quod futurum est, jam factum est. Ibi ergo Propheta videbat futura nobis, jam vero facta in illius providentia et praedestinatione certissima, quomodo dicit et in illo psalmo ubi omnes Christum agnoscunt; s
Abbreviated transcription (Latin):
curramus. Titulus eits est. In finẽ
filiis chore psalmus. finem non intel¬
ligiius: nisi quem dicit apłs. Einis
enim legis xp̃c. ad iusticiam omini cre¬
denti. Ergo cum primo in titulo
psibni posut infinem. dirextt. cor
nr̃m in xp̃m. In illum si intendamus
non errabinus: quia ipse est ueritas
quo festinamus. & ipse est ina ꝑ quam
curramus. Quid est filiis chore:: Int̾¬
pretatur chore ex uerbo hebreo in la¬
tinum caluum. Ergo filiis chore: filiĩs
calui. Quis est iste caltius: Non ut
irrideamus illum: sed ut ploremus
ante illum. Nam & inriserunt illũ¬
quidam: & a demonibus uastati sunt.
Quomͦ in regnoram caluum heliseum
in riserunt pueri. & dcebant post illũ
calue calte: ꝓcesserunt ursi de silua &.
comederunt ptieros male ridentes &
plangendos a parentibus suis: significa¬
unt hoc factum ꝓphetia quadam futu
inrisus est: qui in caluarie loco crucisixꝰ
est. Hos. autem sĩ in illo credideri¬

Expanded text:
rs.» 1. Titulus ejus est, «In finem, filiis Core, Psalmus.» Finem non intelligamus, nisi quem dicit Apostolus, «Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti» . Ergo cum primo in titulo Psalmi posuit, «In finem;» direxit cor nostrum in Christum. In illum si intendamus, non errabimus; quia ipse est veritas quo festinamus, et ipse est via per quam curramus . Quid est, «filiis Core?» Interpretatur Core ex verbo hebraeo in latinum Calvus. Ergo «filiis Core,» filiis calvi. Quis est iste calvus? Non ut irrideamus illum, sed ut ploremus ante illum. Nam irriserunt quidam, et a daemonibus vastati sunt: quomodo in Regnorum libro calvum Elisaeum irriserunt pueri, dicebantque post illum, «Calve, calve;» processerunt ursi de silva, et comederunt pueros male ridentes , et plangendos a parentibus suis. Significavit hoc factum prophetia quadam, futus velut calvus irrisus est, quia in Calvariae loco crucifixus est . Nos autem si in illum credideri
Abbreviated transcription (Latin):
tuam tanquã multis cecis dictaris
quomͦ uidebimus cum ceꝑit ostendere.
aduxit: & salutare tuum da nob̾.
Dando enim salutare stium. sanat in
nobis unde possimus udere quod os¬
tendit. non quomͦ medicus homo ipse
curat ut lucem eis istam ostendat
quos curauerit. Et aliud est ista lux
quam demonstraturus est: aliud autẽ
ipse medicus qui curat oculos quibtis
ostendat. lucem quȩ lux non est ipse¬
medicus. Non ergosic dñs deus nrͣ.
Ipse est enim medicus. qui carat ut iu¬
deri possimus: & ipse est lux quam qu

Expanded text:
tanquam multis caecis dicturis, Quomodo videbimus, cum coeperit ostendere? adjunxit, «Et salutare tuum da nobis.» Dando enim salutare suum, sanat in nobis unde possimus videre quod ostendit: non quomodo medicus homo ipse curat, ut lucem istam ostendat eis quos curaverit; et aliud est ista lux quam demonstraturus est, aliud autem ipse medicus qui curat oculos quibus ostendat lucem, quae lux non est ipse. Non ergo sic Dominus Deus noster: ipse est enim medicus qui curat unde videre possimus, et ips
Abbreviated transcription (Latin):
cogitabatis. quando uidebatis malos florcit.
& cogitationes ur̃e faciebant nutare pedes
ur̃os in ina dei: tiobis loquitar psalmus
iste. Si autem nullus tir̃m talis est: per
tios aliis loquitur dicens: intelligite nc̃
quia dixerunt illi non uidebit dñs. nec

Expanded text:
cogitabatis, quando videbatis malos florere, cogitabatis, quando videbatis malos florere, et cogitationes vestrae faciebant nutare pedes vestros in via Dei; vobis loquitur psalmus iste: si autem nullus vestrum talis est, per vos aliis loquitur, dicens, «Intelligite nunc;» quia dixerunt illi, «Non vi
Abbreviated transcription (Latin):
dum uenit tempus ut accipiat eam.
In uinea oꝑaris. fac opus tuum: & ac¬
cipies mercedem tuam. Apatre fami¬
las non exigeres antequã oꝑareris:
do a deo exigis antequim operaris :
Et ista tolerantii ad optis taium per¬
tinet: & hoc ad mercedem pertinet.
Minusuis facere in uinea. qui non uis
tolerare: quua & ipsa tolerantia ad ipsã
operationem pertinet. ut inuenias iner¬
cedem. Quod si dolosiis es: uide ne ñ
solum non accipias mercedem. s oope¬
nam inuenias: quia uoluisti esse opera¬
rius dolosus. Et quidem oꝑarits do¬
losus ut incipiat non bene facere: octi¬
los patrisfamilas adtendit. Ad illum
aspicit qui conduxit ad uineam: uo cũ
ille aduerterit ocuilos esset & bene oꝑe.¬
tar: cum autem ille conuerterit oculos
bene operetur. Deus autem qui te con¬
duxit non aduertit oculos: non tibi licet
dolose operari. Super te semper sunt
oculi patrifamilus: quere ubi illum falles.
& cessa si potes. Ergo siquid forte aliquid

Expanded text:
dum venit tempus ut accipiat eam. dum venit tempus ut accipiat eam. In vinea operaris, fac opus tuum, et accipies mercedem tuam. A patrefamilias non exigeres antequam operareris, et a Deo exigis antequam opereris? Et ista tolerantia ad opus tuum pertinet, et hoc ad mercedem pertinet: minus vis facere in vinea, qui non vis tolerare; quia et ipsa tolerantia ad ipsam operationem pertinet, ut invenias mercedem. Quod si dolosus es, vide ne non solum non accipias mercedem, sed et poenam invenias; quia voluisti esse operarius dolosus. Et quidem operarius dolosus ut incipiat non bene facere, oculos patrisfamilias attendit, ad illum aspicit qui conduxit ad vineam, ut cum ille averterit oculos, cesset, et non bene operetur; cum autem ille converterit oculos, bene operetur. Deus autem qui te conduxit, non avertit oculos; non tibi licet dolose operari: super te semper sunt oculi patrisfamilias; quaere ubi illum fallas, et cessa si potes. Ergo si qui forte aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
tatem quod ero tibi similis. Quid ẽ
quod ero tibi similis : Putas quia ui¬
deo peccata tua: & placent michi qͥa
non uindico. Alia est tox inquorum.
quia nec adtendit ista deus nec adu̾cit
ut sciat: quemadmodum tuuam. non
me curat deus. Ergo inter aliqua
me computat deus. aut uere me nu¬
merat deus: aut ipsos homines nume¬
pat: Infelix homo. ut esses curauit
tit bene iuis non curat: Istorum ergo
ista uox est: & dixerunt non uidebit
dñs. Deq intelliget deus iacob. In¬
telligite nunc qtii insipientes estis in po-¬
pulo: & stulti aliquando sapite. Populũ
suum erudit: cun possum cominoueri
pedes. Quando felicitates miquorũ
uidet homo iam bene uiuens: in nume-¬
ro scõꝵ dei id est in niimero filiorum
ȩcclẽ. uidet quia florent mali. & faci¬
unt iniquitatem. & emulatur eos.
& adducitur ut mmitetur facta ipsoꝵ
quia tudet quasi nichil sibi prodesse
quod bene uinit humilis: hic sperans¬
in mercedem. Nam si illam speret
futuram non illam perdet: quia non¬

Expanded text:
bi similis.» Quid est, «quod ero tibi similis?» Putas quia video facta tua, et placent mihi, quia non vindico. Alia est vox iniquorum: Quia nec attendit ista Deus, nec advertit ut sciat quemadmodum vivam, non me curat Deus. Ergo inter aliqua me computat Deus? aut vere me numerat Deus? aut ipsos homines numerat? Infelix homo! ut esses curavit; ut bene vivas non curat? Istorum ergo ista vox est. «Et dixerunt, Non videbit Dominus, neque intelliget Deus Jacob.telligite nunc qui insipientes estis in populo, et stulti aliquando sapite.» Populum suum erudit, cui possunt commoveri pedes, quando felicitates iniquorum videt homo, jam bene vivens in numero sanctorum Dei, id est in numero filiorum Ecclesiae: videt quia florent mali, et faciunt iniquitatem, et aemulatur eos, et adducitur ut imitetur facta ipsorum; quia videt quasi nihil sibi prodesse quod bene vivat humilis, hic sperans mercedem. Nam si illam speret futuram, non illam perdit; quia non
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo funt qui putant bene fibi esse.
Qui autem intelligunt in qualibet
circunstuentia copiarum & uolupta¬
tum. quanitus ad nutum cuncta de-¬
seruiant. quanuus nichil molestum
increpat. nichil aduersum terreat.
tamen in malo se esse quamdit pere¬
grinantur a dño: acutissimo oculo tri¬
bulationem & dolorem inuenertint.
& nomen dñi inuocauerunt. Talis ẽ
qui cantat in hoc psalmo. Quis est :
Corpus xp̃i. Quis est iste : Uos si uul¬
tis. Hos omnes si uolumus. omnes
filii chore: & ommnes unus homo. ꝗtua
unum xp̃i corpus. Quomͦ non est cnꝰ
homo. qui unum caput habet.
Caput omnium scõrum xp̃c est. Cor¬
pus illius capitis. omnes nos sumus.
Et omnes in hac uita intorcularibus
sumus. Si bene sapmits. si iam ad
torcularia uenimus: ergo in pressu¬
ris temptationum constituti edamꝰ

Expanded text:
Ergo sunt qui putant bene sibi esse. Ergo sunt qui putant bene sibi esse. Qui autem intelligunt in qualibet circumfluentia copiarum et voluptatum, quamvis ad nutum cuncta deserviant, quamvis nihil molestum irrepat, nihil adversum terreat, tamen in malo se esse quamdiu peregrinantur a Domino; acutissimo oculo tribulationem et dolorem invenerunt, et nomen Domini invocaverunt. Talis est qui cantat in hoc psalmo. Quis est? Corpus Christi. Quis est iste? Vos, si vultis; nos omnes, si volumus; omnes filii Core, et omnes unus homo, quia unum Christi corpus. Quomodo non est unus homo, qui unum caput habet? Caput omnium nostrum Christus est: corpus illius capitis omnes nos sumus. Et omnes in hac vita in torcularibus sumus: si bene sapimus, jam ad torcularia venimus. Ergo in pressuris tentationum constituti, edam
Abbreviated transcription (Latin):
felir es intellexisti te esse intorcu¬
lari. Putatis enim fratres km̃i in¬
felicitatem scli metuendam esse:
& felicitatem non esse metuendam:
Immo uero nulla infelicitas frangit:
quem felicitas nulla corrumpit. Quo¬
mͦ ergo cauenda & timenda est ipsa
corruptrix. ne te blandiendo sedu¬
cat: ne incumbas in baculum arun-¬
dinis: Nam & hoc scriptuni ẽ
quosdam incumbere in baculum.
arundinis. Nolite credere. fragi¬
le est quo interis. frangitur & inte¬
rimit te. Si ergo felicitatem tibi
iste mundus arrideat. in pressura
te computa ut dicas. tribulationẽ
& dolorem inueni. & nomen dñi
inuocani. Non dixit iiliem tri¬
bulationemꝰ. nisi quandam quȩ la-¬
tet. Quedam enim tribulatio et¬
dolor quosdam in hoc scło latet:
qui putant sibi bene esse cum pe-¬
regrinantur a dño. Quanditi
enim sumus in corpore inquit:
peregrinamur a dño. Si a patre
tuo homine peregrinareris miser
esses: a dño peregrinaris & felixes:

Expanded text:
felix es, intellexisti te esse in torcufelix es, intellexisti te esse in torculari. Putatis enim, fratres mei, infelicitatem saeculi metuendam esse, et felicitatem non esse metuendam? Imo vero nulla infelicitas frangit, quem felicitas nulla corrumpit. Quomodo ergo, cavenda et timenda est ipsa corruptrix, ne te blandiendo seducat? Ne incumbas in baculum arundinis; nam et hoc scriptum est, quosdam incumbere in baculum arundinis. Noli te credere ; fragile est quo niteris, frangitur et interimit te. Si ergo felicitate tibi iste mundus arrideat, in pressura te computa, ut dicas, «Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi» . Non dixit, «inveni tribulationem,» nisi quamdam quae latet: quaedam enim tribulatio quosdam in hoc saeculo latet, qui putant sibi bene esse, cum peregrinentur a Domino. «Quamdiu» enim «sumus in corpore,» inquit, «peregrinamur a Domino» . Si a patre tuo homine peregrinareris, miser esses: a Domino peregrinaris, et felix
Abbreviated transcription (Latin):
serit: xp̃i adultera reputabitur.
Resperit enim retro. de loco quo
accesserat. Sic quibus placet relicta
onini spe sclari & omni actione der¬
rena. conferre se in societate sanctoꝵ
in communem illam uitam tibi non
dicit aliquis aliquid ꝓprium s sunt
illis omnia communia. & est illis
amima una & cor unum in deum. qͥs¬
quis inde recedere uoluerit: non ta¬
lis habetur: qualis ille qui non intra¬
uit. Ille enim nondum accefsit: iste
nemo retro respitiat: nec pristinis
suis delectetur: nemo auertatur ab
eo quod ante est. ad id quod retro est
currat donec ꝑueniat. Non enĩ
pedibus s desiderio currimus. Nul¬
lus autem in hac uita ꝑuenisse se
dicat. Quis enim potest esse tam
ꝑfectus quam paulus: Et ait tam̃.
łratres: egdme non arbitror. appre
hendisse. tinum autem quȩ retro
oblitus. in ea quȩ ante sunt extentꝰ:
scdm̃ intentionem sequor ad palmã
des patilum adhuc currere. & te
tis pressuras huicis intindi etiam cũ

Expanded text:
serit, Christi adultera deputabitur. serit, Christi adultera deputabitur. Respexit enim retro de loco quo accesserat. Sic quibus placet, relicta omni spe saeculari et omni actione terrena, conferre se in societatem sanctorum, in communem illam vitam ubi non dicit aliquis aliquid proprium, sed sunt illis omnia communia, et est illis anima una et cor unum in Deum ; quisquis inde recedere voluerit, non talis habetur qualis ille qui non intravit: ille enim nondum accessit; iste nemo retro respiciat, nemo pristinis suis delectetur, nemo avertatur ab eo quod ante est, ad id quod retro est: currat donec perveniat; non enim pedibus, sed desiderio currimus. Nullus autem in hac vita pervenisse se dicat. Quis enim potest tam perfectus esse quam Paulus? Et ait tamen, «Fratres, ego me non arbhendisse; unum autem, quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam des Paulum adhuc currere, et tetis pressuras hujus mundi, etiam cum
Abbreviated transcription (Latin):
& reuelatum est peccatum. tuum.
facta est bona conscientia. ex mala
conscientia. Quid rur sus conuerte¬
ris ad uomitum tuum ᷑ Si canis hoc
faciens ceret oculis tuis: tu quideris
km̃i de loco itineris sin ad quem
ꝑficiendo peruenit. & quem uocut
deo. inde respicit retro: cum ipsam
dimiserit. Uerbi gratia statuit casti¬
tatem conitigalem seruare. inde
enim incipit iusticia. recessit a forni-¬
catiomibis. & ab illa inlicita inmũ¬
ditia: quando se ad fornicationes
conuerterit retro resperit. Alicis
ex munere dei maius aliquid uouit.
statiit nec nuptias pati. qui non dãp¬
naretur si duxisset urorem: post uo¬
tum quod deo ꝓmisit si durerit dãp¬
nabitur. Cumꝰ hoc faciat quod ille
qui non ꝓmiserat. tamen ille non dãp¬
natur:. ille dampnatur. Quare. nifi
quia iste respexit retro: Iam enini¬
in ante erat: iste autem illuc nondũ
ꝑuenerat. Sic uirgo quȩ fi nupse¬
rit non peccabit. scimonialis si nup¬

Expanded text:
et relevatum est pectus tuum; et relevatum est pectus tuum; facta est bona conscientia ex mala conscientia: quid rursus converteris ad vomitum tuum? Si canis hoc faciens horret oculis tuis, tu quid erisratres charissimi, de loco itineris sui, ad quem proficiendo pervenit, et quem vovit Deo, inde respicit retro, cum ipsum dimiserit. Verbi gratia, statuit castitatem conjugalem servare inde enim incipit justitia; recessit a fornicationibus et ab illa illicita immunditia: quando se ad fornicationes converterit, retro respexit. Alius ex munere Dei majus aliquid vovit, statuit nec nuptias pati; qui non damnaretur, si duxisset uxorem, post votum quod Deo promisit si duxerit, damnabitur: cum hoc faciat quod ille qui non promiserat; tamen ille non damnatur, iste damnatur. Quare, nisi quia iste respexit retro? Jam enim ante erat, iste autem illuc nondum pervenerat. Sic virgo, quae si nuberet, non peccaret , sanctimonialis si nup
Abbreviated transcription (Latin):
donec hoc scłm uel hȩc uita finiat᷑.
restare arbitrantes. & querentes
hic aliquam requiem que si habet᷑
falsa est: respiciunt retro & deci-¬
dunt a ꝓposito. nec adtendunt cũ
quanto terrore dictum est: meñ¬
tote uxoris loth. Ut quid enim¬
in statua salis effecta est: si non ho¬
mines condit ut sapiant: Ergo exẽ-¬
plum illitis malum tibi fit bonum
si caueris. Mementote inquit uxoris
loth. Respexit enim retro unde li-¬
berata erat a sodomis: & ibi reman¬
sit unde respexit. Ipsa in loco man-¬
sura. & transeuntes alios conditura.
liberati ergo a sodomis preterite
uitȩ: non respitumis retro. Ham
hoc festinare est. non adtendere
quod ꝓmisit deus: quia longe est
& respicere ad id quod ꝓmuissum ẽ:
unde iam liberatus es. De talibuis
quid dicit apls petrus: Contigit
illis resueri prouerbii: canis conuer¬
sus ad suum uomitum. Premebat
enim pectus conscientia peccatorum
accepta indulgentia quasi uoͣttisset:

Expanded text:
donec hoc saeculum vel haec vita finiantur, donec hoc saeculum vel haec vita finiantur, restare arbitrantes, et quaerentes hic aliquam requiem, quae si habetur, falsa est, respiciunt retro, et decidunt a proposito; nec attendunt cum quanto terrore dictum est, «Mementote uxoris Lot» . Ut quid enim statua salis effecta est , si non homines condit, ut sapiant? Ergo exemplum illius malum, tibi fit bonum, si caveris. Mementote, inquit, uxoris Lot: respexit enim retro, unde liberata erat a Sodomis, et ibi remansit, unde respexit; ipsa in loco mansura, et transeuntes alios conditura. Liberati ergo a Sodomis praeteritae vitae, non respiciamus retro: nam hoc festinare est, non attendere quod promisit Deus, quia longe est, et respicere ad id quod proximum est, unde jam liberatus es. De talibus quid dicit apostolus Petrus? «Contingit illis res veri proverbii: Canis conversus» «ad suum vomitum» . Premebat enim pectus conscientia peccatorum; accepta indulgentia quasi vomuisti,
Abbreviated transcription (Latin):
& si ea circumfluunt. intelligũt
quam in terra fuit. & ingemis¬
centes ad deum nichil habentes
in hoc scło quo delectentur: in quio
teneantur: in habundantia pressura¬
rum & temptationum tanquam
intorcularibus constituti. desluant
uinum. defluant oleum. Quȩ st̃
ista. nisi bona desideria : Restat
enim illis desiderandus deus: iam
non amant terram. mant enu
qui fecit celum & terram: amant
& nondum cum deo funt. Deside¬
rium enim differtur ut crescat:
crescit ut capiat. Non enim pa-¬
rum aliquid daturus est deus desi-¬
deranti:. aut parum est exercendus
ad capacitatem tanti boni. Non
aliquid detis quod fecit daturtis
est: sed seipsum qui fecit omnia.
Ad capiendum deum exercere. Od
semper habiturus es diti defidera.
tura festinantium. Qui sunt enim
qui festinant : Qui conuersi ad dm̃
cum hic non inuenerint requiem
quam querebant & gaudia quȩ pro¬
mittebantur. tanquã mitinere de¬
ficientes: & longum sibi quiddam

Expanded text:
etsi ea circumfluant, intelligunt etsi ea circumfluant, intelligunt quam incerta sint; et ingemiscentes ad Deum, nihil habentes in hoc saeculo quo delectentur, quo teneantur, in abundantia pressurarum et tentationum tanquam in torcularibus constituti, defluunt vinum, defluunt oleum. Quae sunt ista, nisi bona desideria? Restat enim illis desiderandus Deus; jam non amant terram. Amant enim qui fecit coelum et terram: amant, et nondum cum eo sunt. Desiderium eorum differtur, ut crescat; crescit, ut capiat. Non enim parvum aliquid daturus est Deus desideranti, aut parum exercendus est ad capacitatem tanti boni: non aliquid Deus quod fecit daturus est, sed seipsum qui fecit omnia. Ad capiendum Deum exercere; quod semper habiturus es diu desidera. Rtura festinantium. Qui sunt enim qui festinant? Qui conversi ad Deum, cum hic non invenerint requiem quam quaerebant, et gaudia quae promittebantur, tanquam in itinere deficientes, et longum sibi quiddam,
Abbreviated transcription (Latin):
de qua in terra presumat. Tali¬
bus enim pauꝑibus ad est deus.
quia homines & si habundent pe-¬
cunia in hac terra: respiciunt
quod ait apls precipe diuitibus
huius mundi non suꝑbe sapere.
neq sꝑare in incerto diuitiarũ.
Et confiderantes quam fit in¬
certum unde gaudebant. ante¬
quam accederent ad seruitutẽ
dei. id est antequã introirent in
torcularia: indent ex ipsis diuitiis
uel habere se presfuras cogitatio¬
num. quomͦ ea gubernentur. quo¬
mͦ custodianttr. uel si paululum
inclinauerint cupiditatem. ut
ea diligant. plus eos impleri ti-¬
moribuis quam fructibus. Quid
enimi tam incertum. quam res
uolubiles: Hec in merito ipsa
pecunia rotunda signatur: quia
non stat. Tales ergo & si habcãt
aliquid. pauperes sunt. Qui uͦ
nichil horum habent. & habe¬
re desiderant: inter reꝓbandos
diuites conputantur. Non
enim adtendit deus facultatẽ:
s uoluntatẽ. Pauperes igitur
destituti omii ope sclari: quia

Expanded text:
de qua in terra praesumat. Talide qua in terra praesumat. Talibus enim pauperibus adest Deus. Quia, homines etsi abundent pecunia in hac terra, respiciunt quod ait Apostolus, «Praecipe divitibus hujus mundi non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum» : et considerantes quam sit incertum unde gaudebant, antequam accederent ad servitutem Dei, id est, antequam introirent in torcularia, vident ex ipsis divitiis vel habere se pressuras cogitationum, quomodo ea gubernentur, quomodo custodiantur; vel si paululum inclinaverint cupiditatem ut ea diligant, plus eos impleri timoribus quam fructibus. Quid enim tam incertum, quam res volubilis? Nec immerito ipsa pecunia rotunda signatur, quia non stat. Tales ergo, etsi habeant aliquid, pauperes sunt. Qui vero nihil horum habent, et habere desiderant, inter reprobandos divites computantur: non egitur destituti omni ope saeculari, quia
Abbreviated transcription (Latin):
bat cuius filii stimus filii chore. do-¬
mini scilicet nr̃i ihũ xp̃i. Iam occur¬
rit caritatiũe ex euangelio. quare
caluus gerebat ꝑsonam xp̃i. Recor¬
damini quod in caluariȩ loco cruci¬
sirus est. Siue ergo hoc interpre¬
tatur filius chore sicut secuti prio¬
res diximus. siue aliud aliquid qd̃
nos forsitan latet: interim quod
occurrit uidetis. quia plenum est.
facramento. filii chore filii xp̃i.
Nam & filios suos dicit sponsus
cum ait: non possunt ieiunare¬
ista torcularia. In pressuris autem
constituti ad hoc conterimur. ut
amorem nr̃m quo uerebamur in ista
mundana. scłaria. temporalia. fluxa.
atq perituri passi in eis in hac uita
tormenta. & tribulationes presfura¬
rum. & habundantiam temptatio¬
num. incipianus querere illam qͥe¬
tem quȩ non est de hac uita nec
de hac terra: & sit dñs ut scriptũ
est refugium pauperi. Quid est
panperic Tanquã destituto sine
ope. sine auxilio. sine aliqua rez

Expanded text:
bat, cujus filii sumus, filii Core, Dobat, cujus filii sumus, filii Core, Domini scilicet nostri Jesu Christi. Jam occurrit Charitati vestrae ex Evangelio, quare calvus, gerebat personam Christi; recordamini quod in Calvariae loco crucifixus est . Sive ergo hoc interpretatur «filiis Core,» sicut secuti priores diximus; sive aliud aliquid, quod nos forsitan latet; interim quod occurrit, videte quia plenum est sacramento. Filii Core, filii Christi: nam et filios suos dicit sponsus, cum ait, «Non possunt ista torcularia. 3. In pressuris autem constituti, ad hoc conterimur, ut amore nostro, quo ferebamur in ista mundana, saecularia, temporalia, fluxa atque peritura, passi in eis, in hac vita, tormenta et tribulationes pressurarum et abundantiam tentationum, incipiamus quaerere illam quietem quae non est de hac vita, nec de hac terra: et fit Dominus, ut scriptum est, «refugium pauperi» . Quid est «pauperi?» Tanquam destituto, sine ope, sine auxilio, sine aliqua re
Abbreviated transcription (Latin):
cularia nominantur ecclẽ dei huiꝰ
temporis: sed intorctilaribus positi
qui funius filii chore. Sic enim addi-¬
tum est pro torcularibus filiis chore.
filios chore interpͣtatos habemus
filios caliul quantum nobis qui illam
linguam nouerunt ꝑ minister itm
quod deo debebant interpͣtari po-¬
tuerunt. Et in hoc non destigio
magnum misterium intueri: & ad¬
uiuante dño inuenire uobiscum.
Hon enim tanquam a filiis pesti¬
lentiȩ omnis iuridenda est calicies.
ne cum quisq sacratam calnam mri¬
serit: a demoniis dissipetur. Hã
& heliseus ibat. & insensati pueri
clamauerunt post eum calue caluȩ.
& ꝓpter sacramentum implendũ
conuersus ad dñm. petiit ut eos
ursi de silua exeuntes comederent.
Arrepta est quidem illorum infan¬
tia. inexitium uitȩ: de hoc sclõ. Mor-¬
tui sunt pueri. senes quandoq mori-¬
turi. Ulerumtamen sacramenti
terror datus est hominibus. Heliseꝰ
enim ꝑsonam cuiusdam tunc gere-¬

Expanded text:
cularia nominantur Ecclesiae Dei hujus cularia nominantur Ecclesiae Dei hujus temporis. 2. Sed in torcularibus positi qui sumus? Filii Core. Sic enim additum est, «Pro torcularibus, filiis Core.» Filios Core interpretatos habemus filios Calvi, quantum nobis qui illam linguam noverunt, per ministerium quod Deo debebant, interpretari potuerunt: et in hoc non defugio magnum mysterium intueri, et adjuvante Domino invenire vobiscum. Non enim tanquam a filiis pestilentiae omnis est irridenda calvities; ne cum quisque sacratam calvitiem irriserit, a daemoniis dissipetur. Nam et Elisaeus ibat, et insensati pueri clamaverunt post eum, «Calve, calve;» et propter sacramentum implendum, conversus ad Dominum petivit ut eos ursi de silva exeuntes comederent . Abrepta est quidem illorum infantia in exitium vitae de hoc saeculo; mortui sunt pueri, senes quandoque morituri: verumtamen sacramenti terror datus est hominibus. Elisaeus enim personam cujusdam tunc gere
Abbreviated transcription (Latin):
aere ꝑfruuntur. & nec utia uinum ẽ:
nec olua oleum ante presfuram. Sic
sunt & homines. quos predestinauit
deus ante sclã conformes fieri imagi¬
nis umgeniti filii sui. Qui precipue
in passione magnus botrus expressus
est. Huiismodi ergo homines ante p¬
quã accedant ad seruitem dei fruo¬
antur in hoc scl̃o tanqua delitiosa lis¬
bertate: uelut unȩ aut oltuȩ penden¬
tes. S qm̃ dictum est fili accedens
ad seruitutem dei. sta in iusticia et
timore. & p̃para animam tuam ad
temptationem: accedens quisq ad
seruitutem dei. ad torcularia se uenis¬
se cognoscat. Contribulabitur. conte¬
retur. conprimetur. Non ut in
hoc sclõ pereat: sedut in apothecas
dei defluat. Exuitur carnaltum de-¬
siderioꝵ ĩ tegumentis quasi umaciis.
Hoc enim ei contigit in desideriis
carnalibus. Propter quȩ & apłs di¬
cit. Exuite nos ueterem hominem.
& induite nouum. Hoc totum non
fit: nisi de pressura. Propterea tor¬

Expanded text:
aere perfruuntur; et nec uva vinum est, aere perfruuntur; et nec uva vinum est, nec oliva oleum, ante pressuram. Sic sunt homines quos praedestinavit Deus ante saecula conformes fieri imaginis unigeniti Filii sui , qui praecipue in passione magnus botrus expressus est. Hujusmodi ergo homines antequam accedant ad servitutem Dei, fruuntur in saeculo tanquam deliciosa libertate, velut uvae aut olivae pendentes: sed quoniam dictum est, «Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem» ; accedens quisque ad servitutem Dei, ad torcularia se venisse cognoscat; contribulabitur, conteretur, comprimetur; non ut in hoc saeculo pereat, sed ut in apothecas Dei defluat. Exuitur carnalium desideriorum integumentis, quasi vinaciis: hoc enim ei contigit in desideriis carnalibus, propter quae et Apostolus dicit, «Exuite vos veterem hominem, et induite novum» . Hoc totum non fit nisi de pressura: propterea tor
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a. quia nos intentissine audire ad u̾te¬
banus: nichil in enis cextu dictam est.
uel de prelo. uel de fiscinis. uel de lacu
uel de instrumentis. aut edifitio torcu¬
laris. Ommino nichil in eo tale audiumꝰ.
Ulnde quid fibi uelit titulus ens qd̾
inscribitur pro torcularibus. non parua
questio est. Profecto enim si post istũ
titulum aliquid de talibus rebus dic̾et
quas commemoraui: crederetur a car¬
nalibus uere ista uisibilia torcularia
uoluisse cantare. Quia tiero titulum
impostt pro dorcularibus. & nichil post¬
ea in omni uersũ psalmi dixit de his
torcularibus notissimis oculis ur̃is: ñ
dubitatur esse alia torcularia quȩ nos
hic querere. & intelligere uoluit sp̃c
dei. Quappter quid agatur in his
uisibilibus torcularibus recordemur:
& hoc uideamus quemadmodum
sp̃ualiter agatur in ȩccłã. uua certe
pendet inuitibus: & oliua in arboribꝰ.
His enim duobus pro fructibus soleẽ
torcularia p̃parari. Et quamdi pen¬
dent in frutectibus suis. tanquã libero

Expanded text:
tra quia vos intentissime audire advertebamus, nihil in ejus textu dictum est vel de prelo, vel de fiscinis, vel de lacu, vel de instrumentis aut aedificio torcularis; omnino nihil in eo tale audivimus: unde quid sibi velit titulus ejus, quod inscribitur, «Pro torcularibus,» non parva quaestio est. Profecto enim si post istum titulum aliquid de talibus rebus diceret, quales commemoravi, crederetur a carnalibus vere ista visibilia torcularia voluisse cantare: quia vero titulum imposuit, «Pro torcularibus,» et nihil postea in omni versu Psalmi dixit de his torcularibus notissimis oculis nos tris; non dubitatur esse alia torcularia quae nos hic quaerere et intelligere voluit Spiritus Dei. Quapropter quid agatur in his visibilibus torcularibus recordemur, et hoc videamus quemadmodum spiritualiter geratur in Ecclesia. Uva certe pendet in vitibus, et oliva in arboribus his enim duobus fructibus solent torcularia praeparari; et quamdiu pendent in fruticibus suis, tanquam libero