comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enĩ legerant & hoc solũ teneb̾at:
qr diuinitatem eius legebant. sed ñ
intelligebant. Dñs autẽ ut eos suspen¬
der& ad querendã eiꝰ diuinitatẽ. cuiꝰ
contẽpnebant infirmitatẽ: respondit
eis: Quomodo gͦ dauid inspũ uocat¬
eũ dnm̃ dicens. dix̃ dñs dnõ meo sede
ad extris meis. donec ponã imicos tuos
subpedib tuis.: Si ergo dauid inspũ
uocat eũ dñm. qͦmodo filius eiꝰ est.
Nonnegauit: sed int̾rogauit: Nequis
hoc cũ audierit. put& qđ dñs iħs ne¬
dd dñs xp̃c si se negar& : cȩcos sic eũ
inuocantes ñ illuminar&. Transibat
enĩ aliꝗndo: & duo cȩci sedentes iux¬
ta uiam. clamauer̃. Miserere nr̃i
fili dauid. Qua uoce audita. miseratꝰ
.ẽ. stetit sanauit: Lum̃ dedit : quia
nom̃ agnouit. Dicit & apłs paulus
Quifactus . ẽ. ei ex semine dauid: seđm
carnẽ: & ad timotheũ Nemor esto
xp̃m iłim resurrexisse amortuis ex se¬
mine dauid: scđm euangeliũ meũ :
Quia de semine dđ originẽ maria uirgo

Expanded text:
Sic enim legerant, et hoc solum tenebant: quia divinitatem ejus legebant, sed non intelligebant. Dominus autem ut eos suspenderet ad quaerendam ejus divinitatem, cujus contemnebant infirmitatem, respondit eis: Quomodo ergo Daeum Dominum, dicens, Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos sub pedibus tuis? Si ergo David in spiritu dicit eum Dominum, quomodo filius ejus est ? Non negavit, sed interrogavit. Ne quis hoc cum audierit, putet quod Dominus JeChristus si se negaret, caecos sic eum invocantes non illuminaret. Transibat enim aliquando, et duo caeci sedentes juxta viam clamaverunt: Miserere nostri, fili David. Qua voce audita, misertus est; stetit, sanavit, lumen dedit ; quia nomen agnovit. Dicit et apostolus Paulus, Qui factus est ei ex semine David secundum carnem : et ad Timotheum, Memor esto Jesum Christum resurrexisse a mortuis ex semine David secundum Evangelium meum . Quia de semine David originem Maria virgo
Abbreviated transcription (Latin):
id qđ scripsit agnoscit. Cũ ergo multis
modis &iã hominis dicat᷑ manꝰ qͥ ꝓprie
manũ hab& in sui corporis mbras. quanto
magis ñ uno modo intelligendũ .ẽ. cum
legit᷑ manꝰ dĩ cui forma corporis nulla ẽ
Ac ꝑ hoc melius in hoc loco manũ patris
& filii. intelligimus potestatẽ patris & filii :
ne forte cũ hic manũ patris ipsũ filiũ dic¬
tũ acceperimꝰ. incipiat carnalis cogitatio
& iã ipsius filii quȩrere filiũ. queni simi¬
lit̃ credat xp̃i manũ. Ergo nemo rapit
demanu patris mei : hoc . ẽ. nemo rapit
mihi. Sed neforte adhuc titubes: audi
qđ seqͥtur. Ego & pat̾ unũ sumꝰ: Huc usq
udȩi tolerare potuer̃. Audier̃ ego & pat̾
unũ sumus. & ñ ꝑtuler̃: & more suo duri.
adlapides cucurrer̃. Tuler̃ lapides: ut
iacerent in eum. Dñs quia ñ patiebatur
luit pati: adhuc eos lapidare cupientes.
alloqͥt᷑. Sustuler̃ lapides iudȩi: ut lapi¬

Expanded text:
id quod scripsit agnoscit. Cum ergo multis id quod scripsit agnoscit. Cum ergo multis modis etiam hominis dicatur manus, qui proprie manum habet in sui corporis membris; quanto magis non uno modo intelligendum est cum legitur manus Dei, cui forma corporis nulla est? Ac per hoc melius hoc loco manum Patris et Filii intelligimus potestatem Patris et Filii; ne forte cum hic manum Patris ipsum Filium dictum acceperimus, incipiat carnalis cogitatio etiam ipsius Filii quaerere Filium, quem similiter credat Christi manum. Ergo, Nemo rapit de manu Patris mei; hoc est, Nemo rapit mihi. 8. Sed ne forte adhuc titubes, audi quid sequitur: Ego et Pater unum sumus. Huc usque Judaei tolerare potuerunt: audierunt, Ego et Pater unum sumus, et non pertulerunt; et more suo duri, ad lapides cucurrerunt. Tulerunt lapides, ut lapidarent eum. Dominus quia non patiebatur luit pati, adhuc eos lapidare cupientes alloquitur. Sustulerunt Judaei lapides, ut lapi
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ ẽ uerbũ ñ ẽ deũbo: ũbd̃ autẽ de il
pat̃. id .ẽ. ut sim uerbũ eius. ut simu¬
nigenitus filius eius. ut sĩ splendor
lucis eius: maius õm̃ibus Idõ nemo
in qͥt rapit ouesmeas. de manu mea:
slemo potest rapere: demani patris m̃ei.
Demanu mea : & de manu patris mer
Quid ẽ hoc. nemo rapit demanu mea.
& nemo rapit demanu patris mei .
Vtrũ una manus. ẽ. patris & filii : an
forte ipse filius. manꝰ ẽ patris sui : Si
manũ intelligamus potestatem : una ẽ.
patris & filii potestas. quia una diuinͥtas:
Si autem manũ intelligamus sicut dictũ¬
ẽ ꝑ ꝓpħam. & brachiũ dñi cui reuela¬
ita dictũ tãquã ds̃ habeat humanã formũ
& quasi corporis m̃bra: sed qđ ꝑ ipsũ factas
omnia. Nam solent homines dicere manꝰ
suas. eẽ. alios hommes: ꝑ quos faciunt qđ
uolunt. Aliquando & ipsũ opus hominis.
manus hominis dicit᷑. qđ fit ꝑmanum:
Sicut dr̃ qͥsq agnoscere manũ suã. cũ

Expanded text:
 Verbo, Verbum autem de illo Pater, id est, ut sim Verbum ejus, ut sim unigenitus Filius ejus, ut sim splendor lucis ejus, majus est omnibus. Ideo, Nemo rapit, inquit, oves meas de manu mea. Nemo potest rapere de manu Patris mei. 7. De manu mea, et de manu Patris mei: quid est hoc, Nemo rapit de manu mea, et, Nemo rapit de manu Patris mei? Utrum una manus est Patris et Filii, an forte ipse Filius manus est Patris sui? Si manum intelligamus potestatem, una est Patris et Filii potestas; quia una est divinitas: si autem manum intelligamus, sicut dictuam, Et brachium Domini cui revelaita dictum est, tanquam Deus habeat humanam formam, et quasi corporis membra; sed quod per ipsum facta sunt omnia. Nam solent et homines dicere manus suas esse alios homines, per quos faciunt quod volunt. Aliquando et ipsum opus hominis, manus hominis dicitur quod fit per manum: sicut dicitur quisque agnoscere manum suam, cum
Abbreviated transcription (Latin):
te sperabatis. uerum sperabatis: in illo
est redemptio isrł Sed quid festinatis:
rapere uultis Illud &iam indicat no¬
bis hunc sensum : quia cũ ab eo quaere¬
rent discipuli define: dixerunt. ei
Si hoc in tempore praestabis. & quan¬
do regnum isrł: lamenim. ẽẽ. cupie¬
bant : iam uolebant: hoc ẽ. rapere
uelle: & regem facere sed ait disci¬
pulis: Quta ad huc solus ascensuruserat
Non est inquit ur̃m scire tempora uł
momenta quae pater posuit in sua
potestate Sed accipi&is uirtutẽ ex
& samaria. et usq infines terrae
Uultis ut iã exhibeã regnum : pri¬
us colligam qđ exhibeam Altitudi¬
nem amatis. et altitudinem ad ipis¬
cemini: sed humilitate me sequimini
Sic deillo &iam p̃dictũ est. & congre¬
gatio popłorũ circum dabitte & ꝓp¬

Expanded text:
te sperabatis, verum sperabatis: in illo te sperabatis, verum sperabatis: in illo est redemptio Israel. Sed quid festinatis? Rapere vultis. Illud etiam indicat nobis hunc sensum, quia cum ab eo quaererent discipuli de fine, dixerunt ei: Si hoc in tempore praesentaberis, et quando regnum Israel? Jam enim esse cupiebant, jam volebant; hoc est rapere velle, et regem facere. Sed ait discipulis, quia adhuc solus ascensurus erat: Non, inquit, est vestrum scire tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate: sed accipiet Samaria, et usque in fines terrae . Vultis ut jam exhibeam regnum; prius colligam quod exhibeam: altitudinem amatis, et altitudinem adipiscemini; sed per humilitatem me sequimini. Sic de illo etiam praedictum est, Et congregatio populorum circumdabit
Abbreviated transcription (Latin):
puli autẽ & turbae credentes in eum :
putauerant illũ sic uenisse ut iam
regnar&: hoc . ẽ. uelle rapere et regẽ
facere : p̃uenire uelle tempus eius.
qđ ipse apud se occul tabat ut opor¬
tune ꝓder&. et oportune infine scłide¬
clarar& Nam ut noueritis quia
regem uolebant facere. Id. ẽ. ante¬
uenire. &iam habere manifestũ xp̃i
regnum. quem prima oportebat
iudicari. & deinde iudicare. ubi cra¬
cifixcus. ẽ. et illi qui in eom sperabant.
spem resur rectionis eiꝰ ꝑdiderant
Resurgens amor tuis. inuenit duosinde
cũ desperatione si bi sermocinantes.
& cum gemitu quaegesta fuerant collo¬
quentes: & apparens eis uelut in cog¬
nitus. cũ eorum oculi tenerent᷑ ne
ab eis agnoscer&ur: Sermonem
tractantib: miscuit Atilli narran¬
tes ei unde sermocinarentur: dixer̃
Quod ille magnꝰ ꝓph&a in factis &
dictis occisus ess&. a principib sacer¬
dotũ & nos inqui unt sperabamus:
quia ipse ess& redempturus isrł Rec¬

Expanded text:
puli autem et turbae credentes in eum, puli autem et turbae credentes in eum, putaverunt illum sic venisse ut jam regnaret: hoc est velle rapere et regem facere, praevenire velle tempus ejus, quod ipse apud se occultabat, ut opportune proderet, et opportune in fine saeculi declararet. 3. Nam ut noveritis quia regem cum volebant facere, id est, antevenire, et jam habere manifestum Christi regnum, quem primo oportebat judicari, et deinde judicare: ubi crucifixus est, et illi qui in eum sperabant, spem resurrectionis ejus perdiderant, resurgens a mortuis invenit inde duos cum desperatione sibi sermocinantes, et cum gemitu quae gesta fuerant colloquentes; et apparens eis velut incognitus, cum oculi eorum tenerentur ne ab eis agnosceretur, sermonem tractantibus miscuit: at illi narrantes ei unde sermocinarentur, dixerunt quia ille magnus propheta in factis et dictis occisus esset a principibus sacerdotum; Et nos, inquiunt, sperabamus quia ipse esset redempturus Israel . Rec
Abbreviated transcription (Latin):
nobis iħs. cuiꝰ facta uerba sunt : ergo in
hoc qđ uoluerunt eũ rapere & regem
facere. & ꝓpter hoc fugit inmontem
ipsesolus. hoc in illo factũ tac&: Ni hil
loquitur: Nihil signi ficat: Anforte
hoc erat rapere eũ p̃uenire uelle tẽpus
regnieiꝰ : & enĩ uenerat modo non iam
regnare: Quomͦ regnaturus est in eo
quod dicimꝰ. adueniat regnũ tuum :
Semꝑ quidem ille cũ patre regnat: scđm
facta sunt omĩa Predixer̃ autem pro¬
homo factus .ẽ. xp̃s : & fecit fideles
suos xp̃ianos erit enĩ regnum xp̃ia¬
norum : qđ modo colligit᷑ qđ mͦ cõpa¬
ratur . q̃dmͦ emitur sanguine xp̃i
erit aliquando manifestũ regnũ eiꝰ:
iudicium abeofactũ. qđ iudicium supͣ
ipse ditẽ : qđ filius hominis facturus
sit: dequo regno &iam apłs dicit
Cum tradi derit regnum dõ patri:
Unde &iam ipse Uenite bene dicti
patris mei ꝑcipite regnum : qđ uobis
paratum est abori ginemundi Disci¬

Expanded text:
nobis Jesus, cujus facta, verba sunt? Ergo in nobis Jesus, cujus facta, verba sunt? Ergo in hoc quod voluerunt eum rapere, et regem facere, et propter hoc fugit in montem ipse solus, hoc in illo factum, tacet, nihil loquitur, nihil significat? An forte hoc erat rapere eum, praevenire velle tempus regni ejus? Etenim venerat modo non jam regnare, quomodo regnaturus est in eo quod dicimus, Adveniat regnum tuum . Semper quidem ille cum Patre regnat, secundum facta sunt omnia. Praedixerunt autem prohomo factus est Christus, et fecit fideles suos Christianos. Erit ergo regnum Christianorum, quod modo colligitur, quod modo comparatur, quod modo emitur sanguine Christi: erit aliquando manifestum regnum, s propter judicium ab eo factum, quod judicium supra ipse dixit quod Filius hominis facturus sit; de quo regno etiam Apostolus dicit, Cum tradiderit regnum Deo et Patri . Unde etiam ipse ait: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Disci
Abbreviated transcription (Latin):
esternam ex euangelio lectio¬
nem. ista est hodierna quae se¬
quitur. unde hodiernꝰ sermo debetur:
factomiraculo. ubiquinq milia homi¬
num de quinq panib pauit iħs eũ
admirate essent turbae. & eum mag¬
nũ ꝓph&am dicerent. quiuenit in
mundum: Sequitur hocͣ. Iħs gͦ cũ cog¬
Nouiss& quia uenerant ut raperent
eum. & facerent regem. fugit iterũ
in montẽ ipse solus Datur ergo in¬
tellegi qđ dñs cũ seder& in monte cum
discipulis suis & uider& turbas adse ue¬
nientes descenderat demonte : & circa
inferiora loca. turbas pauerat Nam
quo modo fieri potest ut rursus illuc fu¬
ger&. nisi ante demonte descender& :
Significat gͦ aliquid qđ dñs dealto des¬
cendit. ad pascendas turbas : pauit. et
ascendit Quare autẽ ascendit. cũ cogno¬
uiss& qđ eũ uellent rapere & regẽ facere
Quidenĩ non erat rex quitimebat fieri rexꝰ.
erat omnino nec talis rex qui ab hominib
fier& : sed talis qui hominib: regnũ dar&
Num quid forte & hic aliquid significat

Expanded text:
esternam ex Evangelio lectionem, ista est hodierna quae sequitur, unde hodiernus sermo debetur. Facto illo miraculo, ubi quinque millia hominum de quinque panibus pavit Jesus, cum admiratae essent turbae, et eum magnum Prophetam dicerent qui venit in mundum, sequitur hoc: Jesus ergo cum cognovisset quia venerant ut raperent eum, et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. Datur ergo intelligi quod Dominus cum sederet in monte cum discipulis suis, et videret turbas ad se venientes, descenderat de monte, et circa inferiora loca turbas paverat. Nam quomodo fieri potest ut rursus illuc fugeret, nisi ante de monte descenderet? Significat ergo aliquid, quod Dominus de alto descascendit. Quare autem ascendit cum cognovisset quod vellent eum rapere, et regem facere? Quid enim, non erat rex, qui timebat fieri rex? Erat omnino, nec talis rex qui ab hominibus fieret, sed talis qui hominibus regnum daret. Nunquid forte et hic aliquid significat
Abbreviated transcription (Latin):
tuimus Deniq homines illi quiuider̃
hoc. quid putauer̃ : Illi inquit homines
cũ uidissent quod fecerat signũ: dice¬
bant: Quia hic .ẽ. uere ꝓph&a forte
adhuc ideo xp̃m ꝓph&am putabant :
quia suꝑfaenum discubuerant: Erat
autẽ ille dñs ꝓph& arũ : impl&or pro¬
ph& arũ : scĩficator ꝓph&arũ : sed et

Expanded text:
tuimus. 7. Denique homines illi qui viderunt tuimus. 7. Denique homines illi qui viderunt hoc, quid putaverunt? Illi, inquit, homines cum vidissent quod fecerat signum, dicebant, Quia hic est vere propheta. Forte adhuc ideo Christum prophetam putabant, quia super fenum discubuerant. Erat autem ille Dominus Prophetarum, impletor Prophetarum, sanctificator Prophetarum, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
& incarnalib qui escebant Omĩs enim
carofaenum. Quae sunt autẽ illa fragm̃¬
ta. nisi quae popls non potuit manduca¬
re : Intellegunt᷑ : quaedã secretiora
intel ligentiae : quȩ multitudo non po¬
test capere Quid gͦ restat. nisi ut se¬
cr&iora intellͥgentiae. quae non po¬
test capere multitudo: illis credantur.
qui idoneisunt & alios docere. sicut
erant apłi : Unde .xxii. cophyni im¬
pl&isunt: factũ est hoc & mirabi¬
liter: quia magnũ factũ est : & uti¬
liter qui a spiritale factũ est Quit̃
uiderunt : ad miratisunt Nos enim
non miramur: cũ audimꝰ factũ est
enĩ. ut illi uiderent : scriptũ est autẽ
ut nos audiremꝰ Qđ in illis oculi ua¬
luerunt : hoc in nobis fides Cernimꝰ
quippe animo. qđ oculis Nonpotui¬
mus: & p̃lati illis sumꝰ : Qm̃ de nobis
dictũ est. beati qui non uident et
credent Addo autẽ quia forte
& intelleximus : qđ illa turba non
qui ad medullã hordei ꝑuenire po¬

Expanded text:
et in carnalibus quiescebant. Omnis enim et in carnalibus quiescebant. Omnis enim caro fenum . Quae sunt autem illa fragmenta, nisi quae populus non potuit manducare? Intelliguntur ergo quaedam secretiora intelligentiae, quae multitudo non potest capere. Quid ergo restat, nisi ut secretiora intelligentiae, quae non potest capere multitudo, illis credantur qui idonei sunt et alios docere, serant apostoli? Unde duodecim cophini impleti sunt. Factum est hoc et mirabiliter, quia magnum; factum est et utiliter, quia spiritualiter factum est. Qui tunc viderunt, admirati sunt: nos enim nunc miramur cum audimus. Factum est autem ut illi viderent, scriptum est autem ut nos audiremus. Quod in illis oculi valuerunt, hoc in nobis fides. Cernimus quippe animo quod oculis non potuimus, et praelati illis sumus, quoniam de nobis dictum est, Beati qui non vident, et credunt . Addo autem quia forte et intelleximus quod illa turba non qui ad medullam hordei pervenire po
Abbreviated transcription (Latin):
panes. frangendo multiplicati sunt
Nihil uerius Quinq enĩ libri moysi.
quã multos libros cum exponuntur. tã¬
quã frangendo id est disserendo fecer̃ :
sed quia in illo hordeo ignorantia primi
popłi tegebatur. dequoprimopopulo
dictum est. Quandiulegitur moyses
uelamen supra corda eorũ positũ est.
nondũ uenerat xp̃s Mondũ uelum
templi fuerat illo incruce pendente.
conscissum. Quia gͦ ignorantia popłi erat
in lege. ꝓpterea temptatio illa dñi. ig¬
norantiã discipłi demonstrabat Nihil
igitur uacat Omĩa innuunt: sed in¬
tellectorẽ requirunt Nã & ipse numerꝰ
pastipopłi : popłm significabat sublege
constitutum Eur enĩ quinq milia erant.
nisi quia sub lege erant : quaelex: qͥnq
librismoysi explicatur : Unde & quinq
illis porticib languidi ꝓdebantur:
non sanabantur Ille autẽ ibi curauit
languidũ : qui & tur bas dequinq pani¬
bus pauit Nam & suꝑ faenũ discũ¬
bebant Carnaliter ergo sapiebant.

Expanded text:
panes, frangendo multiplicati sunt. Nihil verius. Quinque enim libri Moysi, quam multos libros cum exponuntur tanquam frangendo, id est disserendo, fecerunt. Sed quia in illo hordeo ignorantia primi populi tegebatur, de quo primo populo dictum est: Quandiu legitur Moyses, velamen supra corda eorum positum est . nondum venerat Christus, nondum velum templi fuerat illo in cruce pendente conscissum. Quia ergo ignorantia populi erat in lege, propterea tentatio illa Domini ignorantiam discipuli demonstrabat. Nihil igitur vacat, omnia innuunt, sed intellectorem requirunt: nam et iste numerus pasti populi, populum significabat sub Lege constitutum. Cur enim quinque millia erant, nisi quia sub Lege erant, quae Lex quinque libris Moysi explicatur? Unde et quinque illis porticibus languidi prodebantur, non sanabantur. Ille autem ibi curavit languidum , qui et hic turbas de quinque panibus pavit. Nam et super fenum discumbebant: carnaliter ergo sapiebant,
Abbreviated transcription (Latin):
sed &iã ipsũ matũ fecisti. quasi ex
tra portã extulisti.Iam foris es & moͬtu-¬
us elatus es tam̃ & ipsum dñs resuscita.¬
uit: & reddidit uiduȩ matrisuȩ
Si peccasti. peniteat te: & resuscitat
te dñs. & reddit eccłȩ matrituȩ: Ter¬
cius mortuus .ẽ. lazarus. Est genusim¬
mane mortis Mala consuetudo appel¬
latur Aliud ÷ enĩ peccare : aliud
peccandi consuetudinẽ facere Qui pec¬
cat. & continuo corrigit᷑ cito reuiuis¬
cit : quia ñdũ implicatus ÷ consuetu¬
dine. ñ ÷ sepultus.: Quiaũt peccare
c̃sueuit. sepultꝰ ÷ Et bene de illo
dr̃ fet&. Incipit enĩ habere pesii¬
simã famã : tãquã odorẽ teterrimũ
Tales som̃s assueti scelerib : ꝑditis
morib Dicis ei᷑ Molifacere. Quan¬
dote audit quem t̾ra p̃mit sic & tabe
corrũpit᷑: & mole consuetudinis p̃gra¬
uatur:: Nec ad ipsũ tam̃ resuscitandũ.
minor fuit uirtus xp̃i. Nouimꝰ: uidimꝰ
Cotidie uidemꝰ homines pessima con¬

Expanded text:
sed etiam ipsum malum fecisti; quasi mortuum extra portam extulisti: jam foris es, et mortuus elatus es. Tamen et ipsum Dominus resuscitavit, et reddidit viduae matri suae. Si peccasti, poeniteat te: et resuscitat te Dominus, et reddet Ecclesiae matri tuae. Tertius mortuus est Lazarus. Est genus mortis immane, mala consuetudo appellatur. Aliud est enim peccare, aliud peccandi consuetudinem facere. Qui peccat et continuo corrigitur, cito reviviscit: quia nondum est implicatus consuetudine, non est sepultus. Qui autem peccare consuevit, sepultus est, et bene de illo dicitur, fetet: incipit enim habere pessimam famam, tanquam odorem teterrimum. Tales sunt omnes assueti sceleribus, perditi moribus. Dicis ei, Noli facere. Quando te audit quem terra sic premit, et tabe corrumpitur, et mole consuetudinis praegravatur? Nec ad ipsum tamen resuscitandum minor fuit virtus Christi. Novimus, vidimus, quotidie videmus homines, pessima con
Abbreviated transcription (Latin):
tus est dicens Mater syondic& homo:
quidam homo mediator dĩ & homi¬
num: homomatersion dicet. Quare
matersyon dicit : quia inde accepit
carnẽ : Inde uirgo maria. decuius utero
serui for masuscepta est: inqua digna¬
tus est apparere humilli mus Mater
syon dicet homo & homo iste qułdicit
mater sion factus est in ea : homo fac¬
tus est in ea Nands erat ante eã : et
homo factus est inea Quihomo factus. ẽ.
inea : ipse fundauit eã altissimus. non
humillimus. homo factus est in eahumil¬
limus. quia uerbum caro factũ est :
et habita uit in nobis. Ipse fundauit eã
altissimus: quia in principio erat uer¬
bum. & uerbumerat apud dm̃. etds̃
erat uerbũ Omĩa ꝑ ipsum facta sunt
Quia uͦ condidit istam patriam: hic
habeat honorẽ Reppulit eũ patria
in quageneratus est: suscipiat eũ patria

Expanded text:
tus est, dicens, Mater Sion, dicet homo. Quidam homo, mediator Dei et hominum homo, Mater Sion dicit. Quare Mater Sion dicit? Quia inde accepit carnem, inde virgo Maria, de cujus utero servi forma suscepta est, in qua dignatus est apparere humillimus. Mater Sion dicit homo, et homo iste qui dicit Mater Sion, factus est in ea, homo factus est in ea. Nam Deus erat ante eam, et homo factus est in ea. Qui homo factus est in ea, ipse fundavit eam Altissimus , non humillimus. Homo factus est in ea humillimus; quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis: ipse fundavit eam Altissimus; quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum; et Deus erat Verbum: omnia per ipsum facta sunt . Quia vero condidit istam patriam, hic habeat honorem. Repulit eum patria in qua generatus est; suscipiat eum patria
Abbreviated transcription (Latin):
immicos rep̃hendere : & nos ipsi faciamus
qđ in nob̵ ueritas ipsa rep̃hendat. Iud ȩi
quidẽ ꝑsonalit̃ iudicabant : sed idõ ñ
ꝑtinent ad nouũ testam̃tũ: ideo ñ ha¬
bent in xp̃o regnũ cęloꝵ ideo ñ coniun¬
gunt᷑ scõ societati angłoꝵ. Terrena quere¬
bant adõ. Terrenȩ enĩ ꝓmissionis: uictori¬
a ab inimis:ꝰ fecunditas pariendi: multi¬
plicatio filioꝵ: abundantia fructuũ. Quȩ
illis omia adõ quidẽ uero & bono: tam̃
ut carnalib s̃ ꝓmissa. Om̃ia hȩc fecer̃ illis¬

Expanded text:
inimicos reprehendere, et ipsi nos faciamus inimicos reprehendere, et ipsi nos faciamus quod in nobis veritas ipsa reprehendat. Judaei quidem personaliter judicabant, sed ideo non pertinent ad Novum Testamentum, ideo non habent in Christo regnum coelorum, ideo non junguntur sanctorum societati Angelorum: terrena quaerebant a Domino; terra enim promissionis, victoria ab inimicis, fecunditas pariendi, multiplicatio filiorum, abundantia fructuum, quae illis omnia a Deo quidem vero et bono, tamen ut carnalibus promissa
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa : ñ peccatis Iuienĩ facit petcatũ :
seruus ẽ. peccati Nũquid seruile opis
est hominẽ sanare ꝑsabbatũ: Mandu¬
catis & bibitis : ut aliquid dicam ex
bato: nisi quia ꝑtinet ad salutẽ qđ facitis:
ł hoc ostenditis: oꝑa salutis ñ esse ullomodo
die sabbati omittenda. Ergo nolite ꝑsona¬
lit̃ iudicare: sed rectũ iudiciũ iudicate
Attendite me. quomodo hominẽ: Atten¬
dite mossen. quomodo hominẽ Si scđm
ueritatẽ iudicetis. neq morsen neq me
condẽpnabitis. & ueritate cognita. me
dere in hoc scło magni laboris est: ñ ꝑso¬
nalit̃ iudicare. sed rectũ udiciũ reti¬
nere. Ammonuit quidem dñs iud ȩos: sed mo¬
nuit & nos Illos conuicit : nos instrux̃. Illos
redarguit: nos exacuit. Non putemus hoc
nob̃ ñ idõ dictũ : quia tunc ibi ñ fiumus
Scriptũ ẽ: legitur. Cũ recitaretur audi¬
uimus : sed tanquã uideis dictũ audiuimꝰ
Non nos ponamus post nos. & quasi intu eamͣ

Expanded text:
opera, non peccatis. Qui enim facit peccatum, opera, non peccatis. Qui enim facit peccatum, servus est peccati . Numquid servile opus est, hominem sanare per sabbatum? Manducatis et bibitis ut aliquid dicam ex bato, nisi quia pertinet ad salutem quod facitis? Per hoc ostenditis opera salutis non esse ullo modo die sabbati omittenda. Ergo nolite personaliter judicare, sed rectum judicium judicate. Attendite me quomodo hominem, attendite Moysen quomodo hominem: si secundum veritatem judicetis, neque Moysen, neque me condemnabitis; et veritate cognita me cdere in hoc saeculo magni laboris est, non personaliter judicare, sed rectum judicium retinere. Admonuit quidem Dominus Judaeos, sed monuit et nos: illos convicit, nos instruxit; illos redarguit, nos exacuit. Non putemus hoc nobis non ideo dictum, quia tunc ibi non fuimus. Scriptum est, legitur, cum recitaretur audivimus; sed tanquam Judaeis dictum audivimus: non nos ponamus post nos, et quasi intueamur
Abbreviated transcription (Latin):
nificari opus bonũ hđ ego fecitttũ hominẽ
saluũ sabbato: Quia & curatus ẽ. ut sanus eẽt
in corpore. & credidit ut sanus eẽt in anima
Nolite iudicare ꝑsonalit̃: sed rectũ iudiciũ
iudicate. Iuid ẽ hoc modo : quia ꝑlegem
morsi circũciditis sabbato: Non irascimini mo¬
rsi: & quia ego die sabbati saluũ feci homi¬
nẽ. ira scimini mih: Personalit̃ iudicatis:
homines : tãquã ambos homines Iudicate morsi dñs:
int̃nos : sed uerum iudiciũ iudicate
Nolite me honorato illũ dãpnare: sed illo
intellecto me honorate. Hoc enĩ eis. alio
hoc loco noluit hoc dicere: tamquã se &
morsen ante illos constitutis Propt̾ legẽ
morsi circũciditis. quando &iã sabbatum
occurrerit : & ego sanitatũ faciendarũ bene¬
ficientiã ñ uultis ut exhibeã ꝑsabbatum:
quia dñs circũcisionis & dñs sabbati salutis
.ẽ actor & seruilia oꝑa ꝓhibiti estis fa¬
cere sabbato. Siuere intelligatis seruilia

Expanded text:
nificari opus bonum, quod ego feci totum hominem nificari opus bonum, quod ego feci totum hominem salvum sabbato; quia et curatus est ut sanus esset in corpore, et credidiNolite judicare personaliter, sed rectum judicium judicate. Quid est hoc? Modo qui per legem Moysi circumciditis sabbato, non irascimini Moysi; et quia ego die sabbati salvum feci hominem, irascimini mihi. Personaliter judicatis, uos, tanquam ambos homines: judicate inter nos, sed verum judicium judicate; nolite me honorato illum damnare, sed illo intellecto me honorate. Hoc enim eis alio hoc loco noluit hoc dicere, tanquam se et Moyse ante illos constitutis. Propter legem Moysi circumciditis, quando etiam sabbatum occurrerit; et ego sanitatum faciendarum beneficentiam non vultis ut exhibeam per sabbatum? Quia Dominus circumcisionis et Dominus sabbati, salutis est auctor: et servilia opera prohibiti estis facere sabbato; si vere intelligatis servilia
Abbreviated transcription (Latin):
siue auitio cum quo nascimur. siue
auitiis quȩ male uiuendo ad dimus:
nisi ꝑcul tellum petrinum dñm xp̃m
nis circum cidebant. & p&re nomi¬
ne xp̃mfigurabant. & p̃sentem
non agnoscebant: sed insuꝑ eum
occidere cupiebant Quare autem
octauodie. Nuisi quia post septimum
sabbati : Dñs die dominico resurrex̃
ergo resurrectio xp̃i. quae facta:
tertio quidem die passionis: sed octa¬
uodie in dieb: ebdoma disipsa noscir¬
cumcidit. Audi circũcisos. uera pe¬
tra : a postolo admonente. Si ergo resur¬
rexistis cũ xp̃o. quȩ sursũ sunt sapi¬
te: ubi xp̃s est indext̾̃a dĩ sedens:
Circũcisis loquit᷑. Resurrex̃ xp̃s: abs¬
tulit uob desideria carnaliaꝰ abstulit
concupiscencias malas: abstulit suꝑ¬
fluũ cũ quonati eratis. & multo peius.
qđ male uiuendo addideratis. Circũ-¬
cisi ꝑpetrã. quare ad huc sapitis t̾rã: & ad
ex tremũ qua legẽ dedit morses. & circum¬
ciditis hominẽ sabbato. Intelligite hoc sig¬

Expanded text:
sive a vitio cum quo nascimur, sive sive a vitio cum quo nascimur, sive a vitiis quae male vivendo addimus, nisi per cultellum petrinum, Dominum Cnis circumcidebant, et petrae nomine Christum figurabant: et praesentem non agnoscebant, sed insuper eum occidere cupiebant. Quare autem octavo die, nisi quia post septimum sabbati Dominus die dominico resurrexit? Ergo resurrectio Christi, quae facta est tertio quidem die passionis, sed octavo die in diebus hebdomadis, ipsa nos circumcidit. Audi circumcisos vera petra, Apostolo admonente: Si ergo resurrexistis cum Christo; quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; Circumcisis loquitur: Resurrexit Christus, abstulit vobis desideria carnalia, abstulit concupiscentias malas, abstulit superfluum cum quo nati eratis, et multo pejus quod male vivendo addideratis; circumcisi per petram quare adhuc sapitis terram? Et ad extremum quia Legem dedit Moyses, et circumciditis hominem sabbato, intelligite hoc sig
Abbreviated transcription (Latin):
sio ꝑtin& ad aliquod signaculũ salu¬
tis : & nondebent homines sabbato
uacare asalute: ergonec mihi irasca¬
miniqͥsaluũ feci totũ hominẽ sabba¬
to Sicircumcisionẽ inquit accipit
homo insabbato ut non soluatur lex
morsi. Aliquid enĩ ꝑ moysen. in illa
constitutione circumcisionis salubri¬
ter institutũ. ẽ. mihi operantis abi¬
tẽ insabbato. quare indignamini :
forte enĩ illa circum cisio. ipsum dñm
significabat: cui isti curanti & sananti
indignabantur Iussa ÷ enĩ adhiberi
octauodie. circumcisio: & quid ÷ circũ¬
cisionisi carnis expoliatio. sgnificati
ergo ista circũ cisio. expoliationem
acorde cupiditatũ carnalium¬
Nongͦ sine data est. & in eom̃bro fieri¬
mors. sicut ꝑ unũ hominem resurrec¬
tiomor tuorum: Et ꝑ unum hominem
peceatum intrauit inmundum. et ꝑ
peccatũ mors. Ideoquisq cũ p̃putio
nascitur : quia omnis homo cũ uicio
ꝓpaginis nascitur : & non mundat dđs

Expanded text:
sio pertinet ad aliquod signaculum salusio pertinet ad aliquod signaculum salutis, et non debent homines sabbato vacare a salute. Ergo nec mihi irascamini, quia salvum feci totum hominem sabbato: si circumcisionem, inquit, accipit homo in sabbato, ut non solvatur lex Moysi aliquid enim per Moysen in illa constitutione circumcisionis salubriter institutum est, mihi operanti salutem in sabbato quare indignamini? 5. Forte enim illa circumcisio ipsum Dominum significabat, cui isti curanti et sananti indignabantur. Jussa est enim adhiberi octavo die circumcisio: et quid est circumcisio, nisi carnis exspoliatio? Significat ergo ista circumcisio exspoliationem a corde cupiditatum carnaliumergo sine causa data est, et in eo membro unum hominem resurrectio mortuorum : et per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors . Ideo quisque cum praeputio nascitur, quia omnis homo cum vitio propaginis nascitur: et non mundat Deus
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ homi num: quasi aliud eranͣt ho¬
mines. et aliud filii hominũ: Nonta¬
men arbitror sine aliqua significati¬
one distinctionis. hoc dixisse spĩnsc̃m
homines. ad pͥmum adam: filii homi¬
num. adxp̃m forte enĩ homines ꝑ¬
tinent ad primũ hominem: fili iautẽ
hominũ. ꝑtinent ad filium hominis
U̾nũ opus feci: et om̃s miramini Et
continuo. iungit: ꝓpterea moyses
de dit uobiscir cũcisionẽ Bene fac¬
tũ. ẽ: ut acciperetis circũcisionẽ a mo¬
yse. Nonquia ex moyse.ẽ. sed expa¬
tribus Abraham quippe pͥmus ac¬
cepit circũcisionẽ ad no & in sabba¬
to circũciditis: conuicit uos moyses
Inlege accepistis. ut circũ cidatis octa¬
uo die Accepistis in lege: ut uacetis
septimodie Sio ctauus dies illius qͥ
natus ẽ. oc curr& ad diem septimum
sabbati. quid faci&is : uacabitis ut
seru&is sabbatũ : Ancircum ciditis
ut impleatis sacram̃tũ diei octauiꝰ
sed noui inquit quid facitis: Circũci¬
ditis hominem Quare : quia circũci¬

Expanded text:
autem hominum; quasi aliud erant homines, et aliud filii hominum? Non tamen arbitror sine aliqua significatione distinctionis hoc dixisse Spiritum sanctum. Homines ad primum Adam, filii hominum ad Christum. Forte enim homines pertinent ad primum hominem: filii autem hominum pertinent ad Filium hominis. 4. Unum opus feci, et omnes miramini. Et continuo subjungit: Propterea Moyses dedit vobis circumcisionem. Bene factum est ut acciperetis circumcisionem a Moyse. Non quia ex Moyse est, sed ex Patribus. Abraham quippe primus accepit circumcisionem a Domino . Et in sabbato circumciditis. Convicit vos Moyses: in Lege accepistis ut circumcidatis octavo die ; accepistis in Lege ut vacetis septimo die : si octavus dies illius qui natus est occurret ad diem septimum sabbati, quid facietis? Vacabitis, ut servetis sabbatum; an circumcidetis, ut impleatis sacramentum diei octavi? Sed novi, inquit, quid faciatis. Circumciditis hominem. Quare? Quia circumci
Abbreviated transcription (Latin):
cipiamus : Sed quando int̃ duos iudica¬
mus : & aliquando int̾ necessarios. Pit
ñ ñ quã iudiciũ int̾ patrẽ. & filiũ quȩ
ritur pat̃ demalo filio: aut quȩritur
filius deduro patre. Seruamus honorisi¬
centiã patri : quȩ debetur afilio: Nȩquamꝰ
filium patri in honore : sed p̃poniꝰmus si
bonã causam habet filiũ. ęquemus patri
inueritate: & sic tribuęmus honorẽ debitũ :
ut ñ ꝑdat aequitas meritũ. Ita uerb̾ dñi
ꝓficimus: eta ut ꝓficiamus & ut ꝑficiamꝰ:¬

Expanded text:
cipiamus. Sed quando inter duos judicacipiamus. Sed quando inter duos judicamus, et aliquando inter necessarios, fit nonnunquam judicium inter patrem et filium; qfilio, aut queritur  duro patre: servamus honorificentiam patri, quae debetur a filio; non aequamus filium patri in honore; sed praeponimus, si bonam causam habet: filium aequemus patri in veritate; et sic tribuemus honorem debitum, ut non perdat aequitas meritum. Ita verbis Domini proficimus, et ut proficiamus gratia
Abbreviated transcription (Latin):
uirgine. Quia ergo ñ erat quid illo
in nouar& preceptũ: quia nullũ habebat
peccatũ : nouis partus. ẽ. datus In illo
partus nouus: an nob̾ homo nouus
Quid .ẽ. homo nonus: auetustate in¬
nouatus. Ad quã rẽ innouatus. ad
desidęranda cęlestia: ad concupiscenda
sẽpit̃na: ad patriã quȩ sursũ . ẽ & hos¬
tem ñtim& desiderandã : ubi ñ ꝑdemus
amicũ. ñ timesnus inimicũ: ubi uiuemꝰ
cũ bono affectu. sine ullo defectu
Ubi nemo morit᷑. quia nemo nascitur:
Ubi nemo iã ꝓficit: & nemo deficit: Albi
non esuritur. & ñsititur: sed sacietas. ẽ.
ĩmortalitas. Sibiis ueritas. Hȩc habentes
ꝓmissa. & ad nouũ testam̃tũ ꝑtinentes. &
nouȩ hereditatis facti heredes. & ipsius
dñi coheredes : Aliam spem ualde ha¬
bemus: ñ ꝑsolat̃ uidicemus : sed rectum
iudiciũ teneamꝰ. Quis. ẽ. qui ñ iudicat
ȩquales facit: ñ acceptrari ꝑsonas Non
cũ homines diũso modo ꝓsuis gradibus
honoramus: tunc tim̃dũ ẽ. neꝑsonas ac¬

Expanded text:
 Quia ergo non erat quid in illo innovaret praeceptum, quia nullum habebat peccatum; novus partus est datus. In illo partus novus, in nobis homo novus. Quid est homo novus? A vetustate innovatus. Ad quam rem innovatus? Ad desideranda coelestia, ad concupiscenda sempiterna, ad patriam quae sursum est et hostem non timet, desiderandam, ubi non perdimus amiccum bono affectu, sine ullo defectu; ubi nemo nascitur, quia nemo moritur; ubi nemo jam proficit, et nemo deficit; ubi non esuritur, et non sititur, sed satietas est immortalitas, et cibus veritas. Haec habentes promissa, et ad Novum Testamentum pertinentes, et novae haereditatis facti haeredes, et ipsius Domini cohaeredes, aliam spem valde habemus: non personaliter judicemus, sed rectum judicium teneamus. 8. Quis est qui non judicat aequalis facit non acceptari personas. Non cum homines diverso modo pro suis gradibus honoramus, tunc timendum est ne personas ac
Abbreviated transcription (Latin):
o fungeret᷑ in ordine uicis suȩ ante dm̃
scđm consuetudinẽ sacerdocii. sorte exut
ut incensũ poner&: in gress intẽplũ dñi
hinc appar&e plures eos fuisse : & uices
suas habuisse. Nã incensĩ ñ licebat pone¬
re nĩ sũmo sacerdoti Et forte &iam
unũ annũ plures ãministribant: quib
alio anno ali succedebant. Ex qͥb sorte exi¬
bat qͥs ut incensũ poner&. Qud: eigo¬

Expanded text:
cis suae ante Deum, secundum constitutionem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini . Hinc apparet plures eos fuisse, et vices suas habuisse. Nam incensum non licebat ponere nisi summo sacerdoti; et sorte etiam unum annum plures administrabant, quibus alio anno alii succedebant, ex quibus sorte exiebat qui incensum poneret. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
sgearmi anis malos ꝓphetiȩ spũ fictura
p̃dicere. Qđ tam̃ euangelista diuinͦ
tribuit sacram̃to. qr pontifex fuit : id ÷
sũmꝰ sacerdos. Potest autẽ mouere qͦmͦ
dicat᷑ pontifex anni illiꝰ: cũ ds̃ constituerit
unũ sũmũ sacerdotẽ. cũ mortuo unꝰ suc

Expanded text:
homines malos prophetiae spiritum futura praedicere, quod tamen evangelista divino attribuit sacramento, quia pontifex fuit, id est summus sacerdos. Potest autem vos movere quomodo dicatur pontifex anni illius, cum Dominus statuerit unum summum sacerdotem, cui mort
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dr̃ effrem. & ibi morabat᷑ c̃ disci¬
płis suis. Non quia potentia eius defe-¬
in hominis infirmitate. uuendi exẽ¬
plũ discp̃lis demonstrabat. In qͦ appa¬
rer& ñ eẽ peccatũ. si fideles ei qͥsinẽ¬
bra eiꝰ oculis ꝑsequentiũ se subtrahe¬
rent. & furorẽ sceleritoꝵ latendo
potius deuitarent. quã se offerendo
magis accẽderent. Exouscit om̃uu

Expanded text:
ur Ephraim, et ibi morabatur cum discipulis suis. » Non quia potentia ejus defein hominis infirmitate vivendi exemplum discipulis demonstrabat, in quo apparet non esse peccatum, si fideles ejus,bra ejus, oculis persequentium se subtraherent, et furorem sceleratorum latendo potius devitarent, quam se offerendo magis accenderent. TRACTATUS
Abbreviated transcription (Latin):
quo consortium carnis & animȩ homͥ¬
nis nom̃ accepit. iam & singulum atq
separatũ. utrũlib& eoꝵ nom̃ homͥnis
tenuit. Nemo ergo titubet. quando
audit dnm̃ dixisse pono animam meã:
&iterũ sumo eam. Ponit eam caro.
sed expotestate uerbi: Sumit eam
caro. s expotestate uerbi: & ipse dñs
xp̃c : dictus . ẽ sola caro. Quomodo
in qͥt ꝓbas: Audeo dicere & sola caro
xp̃i dictus est xp̃c. Credimus cerce

Expanded text:
quo consortium carnis et animae homiquo consortium carnis et animae hominis nomen accepit, jam et singulum atque separatum, utrumlibet eorum nomen hominis tenuit. 13. Nemo ergo titubet, quando audit Dominum dixisse, Pono animam meam, et iterum sumo eam. Ponit eam caro, sed ex potestate Verbi: sumit eam caro, sed ex potestate Verbi. Et ipse Dominus Christus dictus est sola caro. Quomodo, inquit, probas? Audeo dicere, et sola caro Christi dictus est Christus. Credimus certe
Abbreviated transcription (Latin):
tres xp̃i. sed unus xp̃s. hominem int̃ro¬
ga : & de ipso gadũ. ad ea quȩ suꝑte siun:
& siñdũ intelligenda. saltẽ credenda.
quomodo . ẽ. enim unus homo anima &
corpus. sic unus xp̃c. uerbum & homo.
Videte qͥd dixerim : & intelligite. Anima
& corpus: duȩ res s̃. sed unus homo: Ver¬
bũ & homo duȩ ress̃. sed unus xp̃s. Ergo
de homine quęre. Ubi ẽ. apłs paulus
modo: Siquis respondeat in requie cũ
de anima. hoc de carne respond& :
Nectam̃ idõ duos dicimus apłos paulos:
Ulnum qͥ requiescit inxpo. alt̾ũ qͥest
positus insepulro: Quamuis apłm paulũ
dicamus uiuere inxp̃o. eundẽq apłm
paulum dicimꝰ mortuum iacere insepul¬
chro Moritur aliqͥs dicimus. bonus
homo. fidelis homo: iinpace ẽ cũ dno:
& continuo: eamus ad exequias ipsius.
sepeliamꝰ illum. Cum sepulturus es. quẽ
iam dixeras inpace. eẽ. cũ dõ: cumalud
sit anima quȩ immortalit̃ uig&: aliud
corpus qđ corruptibilit iac&ꝰ : Sed ex

Expanded text:
risti, sed unus Christus. Hominem interroga, et, de teipso fac gradum ad ea quae supra te sunt, et si nondum intelligenda, saltem credenda. Quomodo est enim unus homo anima et corpus; sic unus Christus Verbum et homo. Videte quid dixerim, et intelligite. Anima et corpus duae res sunt, sed unus homo: Verbum et homo duae res sunt, sed unus Christus. Ergo de homine quaere. Ubi est Paulus apostolus modo? Si quis respondeat, In requie cum de anima, hoc de ejus carne respondet. Nec tamen ideo duos dicimus apostolos Paulos; unum qui requiescit in Christo, alium qui positus est in sepulcro: quamvis apostolum Paulum dicamusPaulum dicamus mortuum jacere in sepulcro. Moritur aliquis, dicimus, Bonus homo, fidelis homo, in pace est cum Domino: et continuo, Eamus ad exsequias ipsius, et sepeliamus illum. Eum sepulturus es quem jam dixeras in pace esse cum Deo: cum aliud sit anima quae immortaliter viget, aliud corpus quod corruptibiliter jacet. Sed ex
Abbreviated transcription (Latin):
nendo dedit. Ita illi dedit suã ȩqͣlitatẽ:
brȩ eam ñ cõp̃hendebant: dissensio iter̃
facta ẽ int̾ iudȩos ꝓpt̃ sermones hos
Dicebant autem multi ex ipsis. Dȩ moniũ
hab&: & insanit Quid eũ auditis.: Istȩ fu¬
erant desissimȩ tenebrȩ. Alii dicebant:

Expanded text:
nendo dedit. Ita illi dedit suam aequalitatem, nendo dedit. Ita illi dedit suam aequalitatem, brae eam non comprehendebant , Dissensio iterum facta est inter Judaeos propter sermones hos. Dicebant autem multi ex ipsis: Daemonium habet, et insanit; quid eum auditis? Istae fuerunt densissimae tenebrae. Alii dice
Abbreviated transcription (Latin):
Sedhic iã om̃ia s̃: & uerbũ in forma dĩ
qͥ accepit formam serui : & anima & caro.
informa serui. quȩ accepta. ẽ. a formadĩ
Humliauit sem& ipsũ: factus oboedi¬
ens usq ad mortem. Iam in morte. sola
caro ẽ : aiudeis occisa. Si enĩ discipłis
sopotuer̃ plusꝗ corpꝰ occidẽ: Et tam̃
carne occisa: xp̃c occisus ẽ. Ita cũ
caro animã posuit. xp̃c animã posuit :¬
& cũ caro ut resurger& animã sũpsit.
xp̃c animam sũpsit: Nectam̃ potesta¬
te carnis hoc factũ ẽ: sed eius qͥ &
animam & carnẽ ubi hȩc ad ĩplerent᷑
ad sũpsit. Hoc inqͥt mandatũ : accepi
apatre meo. Uerbũ ñ ũbo accepit
mandatum: sed uerbo unigenito pa¬
tris ẽ. omẽ mandatũ. Cũ autem dr̃
filius apatre accipere qđ substantialit̃
hab&. quomodo dictũ ẽ sicut hab&
pat̃ uitam insem& ipso. sic dedit filio
uitã hab̾e insem& ipso. cũ filius ipse
filio qͥ ꝑfectꝰ .ẽ. natus aliqd addidit.
sed ei quem ꝑfectũ genuit. omĩa gig¬

Expanded text:
Sed hic jam omnia sunt, et Verbum in forma Dei, quae accepit formam servi; et anima et caro in forma servi, quae accepta est a forma Dei. Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem . Jam in morte sola caro est a Judaeis occisa. Si enim discipulisso potuerunt plus quam corpus occidere? Et tamen carne occisa Christus occisus est. Ita cum caro animam posuit, Christus animam posuit; et cum caro, ut resurgeret, animam sumpsit, Christus animam sumpsit. Nec tamen potestate carnis hoc factum est; sed ejus qui et animam et carnem, ubi haec adimplerentur, assumpsit. 14. Hoc, inquit, mandatum accepa Patre meo. Verbum non verbo accepit mandatum, sed in Verbo unigenito Patris est omne mandatum. Cum autem dicitur Filius a Patre accipere quod substantialiter habet, quomodo dictum est: Sicut Pater Pater vitam in semetipso, sic dedit Filio habere vitam in semetipso , cum Filius ipse filio qui imperfectus est natus, aliquid addidit; sed ei quem perfectum genuit, omnia gig
Abbreviated transcription (Latin):
pedib: sed affectib. Frigueranit
adiligendi karitate: & ardebant no-¬
cendi cupiditate. konge aberant :¬
& ibi erant. Non accedebunt creden¬
do &p̃mnebant ꝑ sequendo. Quere¬
euangelio: nec heretici intelligunt :

Expanded text:
pedibus, sed affectibus. Friguerant pedibus, sed affectibus. Friguerant a diligendi charitate, et ardebant nocendi cupiditate. Longe aberant, et ibi erant: non accedebant credendo, et premebant persequendo. Quaereetis et in ipso Evangelio nec haeretici intelligunt; q
Abbreviated transcription (Latin):
fides enĩ ẽ meritũ : intellectus p̃mũ
In ipso labore intentionis. desud& acies
m̃tis nr̃ȩ: ut ponat sordiculas nebule
humanȩ: & serenet᷑ ad ũbũ dĩ. Nonergo
recusat᷑ labor: siad ẽ. amor. Nostisem̃
amantibus grauis est: Si tantos labores
cũ auaris portat cupiditas. nob̾cũ non
portat caritas. Euangeliũ intendite.
Facta saut̃ enchenia. in hierusolimis.
Inchenia festiuitas erat dedicatio
mare dr̃. Illũ enĩ diẽ qͦ tẽplũ dedica¬
tũ ẽ : iudȩi sollẽnit̃ celebrabant.
Ipse dies festus agebat᷑. cũ ea quę
lecta s̃ loquutus ẽ dĩs. Hremps erat:
& ambulabat ihs intẽplo. inporticusa¬
& dicebant ei Quousq animã nrãm
tollis Situes xp̃e : dic nob̵ palam
Non ueritatem desid̾abant: sed calũp¬
nũ p̃parabant. hrẽps erat: & frigi¬
di erant. Ad illũ enĩ diuinũ ignem :¬
acceđẽ pigri erant. Sed accedere ẽ.
credere. Qui credit accedit : qͥ ne¬
gat recedit. Non mouetur anima

Expanded text:
Fides enim meritum est, intellectus praemium. In ipso labore intentionis desudat acies mentis nostrae, ut ponat sordiculas nebulae humanae, et serenetur ad Verbum Dei. Non ergo recusetur labor, si adest amor: nostis enim amantibus gravis est. Si tantos labores cum avaris portat cupiditas, nobiscum non portat charitas? 2. Evangelium intendite: Facta sunt autem Encaenia in Jerosolymis. Encaenia festivitas erat dedicationniare dicitur. Illum enim diem quo templum dedicatum est, Judaei solemniter celebrabant: ipse dies festus agebatur, cum ea quae lecta sunt, locutus est Dominus. 3. Hiems erat. Et ambulabat Jesus in templo inet dicebant ei: Quousque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Non veritatem desiderabant, sed calumniam praeparabant. Hiems erat, et frigidi erant: ad illum enim divinum ignem accedere pigri erant. Sed accedere est credere: qui credit, accedit; qui negat, recedit. Non movetur anima
Abbreviated transcription (Latin):
fides : meũ te credere xpm̃. qͥ cruci¬
fixus. ẽ. & sepultus. Ergo & iam sepul¬
tũ xp̃m. eẽ. ñ negas: & tam̃ sola caro
sepulta ẽ Sienĩ erat ibi anima.
ñ erat mortuus : Si autem uera morserat.
ut eius uera sit resurrectio: sine anima
ñ .e. sepulta nisi caro. Disce hoc & iam
in apłicis ũbis. Hoc sentite inqͥt in uobis.¬

Expanded text:
te credere qui crucifixus est et sepultus. Ergo etiam sepultum Christum esse non negas: et tamen sola caro sepulta est. Si enim erat ibi anima, non erat mortuus: si autem vera mors erat, ut ejus vera sit resurrectio, sine anima non est sepulta nisi caro. Disce hoc etiam in apostolicis verbis. Hoc sentite, inquit, in vobis
Abbreviated transcription (Latin):
ma est. Cũ ergo exit anima a corpore &
reman& carosine anima: tunc homopo¬
tus enĩ inuerbo erat: ibi potestas erat.
quando poner& caro animã. quando su¬
meret. Si ergo caro animam posuit: quo¬
modo xp̃e animam posuit: Non enĩca¬

Expanded text:
ma est. Cum ergo exit anima a carne, et remanet caro sine anima, tunc homo potus enim in Verbo erat; ibi potestas erat quando poneret caro animam, et quando sumeret. 12. Si ergo caro animam posuit, quomodo Christus animam posuit? Non enim ca
Abbreviated transcription (Latin):
cuiutiq quasi uidenti redimus ad id qđ
explicare non possumus : quomodo uer¬
bũ uideat Eccehomo factus. ẽ. ꝑ uerbum.
sed homo hab& oculos. hab& aures. ha¬
b&manus: diuersa membra incorpore
Per oculos potest uidere: ꝑ aures potest
audire. ꝑ manus operari : diuersam̃bra :
diuersa membrorũ officia Nonpotest
illud membrũ : qđ potest alterũ : Tam̃
ꝓptercor poris unitatẽ oculus & sibi et
auri uid&: & aurissibi & oculo audit
Nũquid tale aliquid in uerbo arbitran¬
scriptura inpsalmo intelligite quibisi¬
pientes estis inpopłis: & stulti. aliquando
sapite: quiplantauit aurẽ non audi&.

Expanded text:
cui? Utique quasi videnti. Redimus ad id quod cui? Utique quasi videnti. Redimus ad id quod explicare non possumus, quomodo Verbum videat. Ecce homo factus est per Verbum; sed homo habet oculos, habet aures, habet manus, diversa membra in corpore: per oculos potest videre, per aures potest audire, per manus operari; diversa membra, diversa membrorum officia. Non potest illud membrum quod potest alterum: tamen propter corporis unitatem, oculus et sibi et auri videt, et auris sibi et oculo audit. Numquid tale aliquid in Verbo arbitranScriptura in Psalmo, Intelligite, qui insipientes estis in populo; et stulti, aliquando sapite. Qui plantavit aurem non aud
Abbreviated transcription (Latin):
non similiter: Accipite exemplũ: qđ puto
aduos nonsit grande Cumscribimus litte¬
ras facit eas primocor nr̃m: & deinde ma¬
nus nr̃a. Gerte unde om̃s ad clamastis
nisi quia cognouistis: eertumest qđ dixii.
ser uit imꝑanticordqͥ easdemlitteras facit
ettor. & manus. Aũquid alias cor. alias
manus: easdem qͥdem facitmanus : sed non
similiter Cortnĩ nr̃m facit eas intelligi¬
biliter : manus autẽ uisibiliter ecce qͦmͦ
fiunt: eadẽ dissimiliter Unde parũ fuit
dño dicere. quȩcũq paterfecerit: haec
& filius facit. nisi adder& & similiter
Quid sienim hoc modo intelligeres : qͦmͦ
quȩcũq corfacit. haec & manus facit: sed
non similiter Nic uero addidit: hȩc et
filius similiter facit. Si & haec facit. & simi¬
liter facit exꝑgͣis. restringatur uideus:
aȩqualis est patrifilius Pater enĩdiligit
filiũ: & omĩa de monstrat ei quȩ ipse fac̃
Ecceest illud demonstrat. Demonstrat qͣsi

Expanded text:
non similiter? Accipite exemplum, quod puto non similiter? Accipite exemplum, quod puto ad vos non sit grande: cum scribimus litteras, facit eas primo cor nostrum, et deinde manus nostra. Certe unde omnes acclamastis, nisi quia cognovistis? Certum est quod dixi, servit imperanti cordi, easdem litteras facit et cor et manus: numquid alias cor, alias manus? Easdem quidem facit manus, sed non similiter: cor enim nostrum facit eas intelligibiliter, manus autem visibiliter. Ecce quomodo fiunt eadem dissimiliter. Unde parum fuit Domino dicere, Quaecumque Pater fecerit, haec et Filius facit, nisi adderet, et similiter. Quid si enim hoc modo intelligeres quomodo quaecumque cor facit, haec et manus facit, sed non similiter? Hic vero addidit, haec et Filius similiter facit. Si et haec facit, et similiteraequalis est Patri Filius. 9. Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit . Ecce est illud, demonstrat. Demonstrat quasi