comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatur. Sedquis explicet uerbis:
homo hominibus: infirmꝰ infirmis. In¬
doctus discere cupientibus . et forte si
qͥd sapit. ꝓmere et exeplicare nonualens
hominib difficile fortecapientibus:
&iam si explicari possit qđ capitur.
Quis in quã fr̃s mei explicet uerbis. gͦmͦ
ds̃ etqͥetus oꝑetur. et oꝑans qͥescat :
Obsecrouos: ut hoc uobis ꝓficientibus
differatis. Uisio enĩ ista templũ dĩquȩ¬
et ambulate Ibienĩ eũ uidebitis: ubi
uerba hominũ nonqueratis. Hoc forte
potius dicere ualemus : quia et in eo qđ
mento significauit : quia etdñs iħs utiq
ds̃ Ipse est enĩ uerbũ dĩ: & audistis.
quia in principio erat uerbum. et non
qualecũq uerbum: Sedds erat uerbũ :
et omĩa ꝑ ipsum facta sunt Torte signi¬
ficatus est requieturus in die septimo:
abomĩbus oꝑibus suis legite enĩ euan¬
głium: & uidete. quanta oꝑatus sit
iħs. Oꝑatus estsalutẽ nram et incruce.

Expanded text:
operatur. Sed quis explicet verbis, operatur. Sed quis explicet verbis, homo hominibus, infirmus infirmis, indoctus discere cupientibus, et forte si quid sapit, promere et explicare non valens hominibus, difficile forte capientibus, etiam si explicari possit quod capitur? Quis, inquam, fratres mei, explicet verbis quomodo Deus et quietus operetur, et operans quiescat? Obsecro vos, ut hoc vobis proficientibus differatis; visio enim ista templum Dei quaeet ambulate; ibi eum videbitis, ubi verba hominum non quaeratis. 15. Hoc forte potius dicere valemus, quia et in eo quomento significavit. Quia et Dominus Jesus utique Deus. Ipse est enim Verbum Dei, et audistis quia in principio erat Verbum; et non qualecumque Verbum, sed Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt : forte significatus est requieturus in die septimo ab omnibus operibus suis. Legite enim Evangelium, et videte quanta operatus sit Jesus. Operatus est salutem nostram in cruce,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam sacramenti. in illo uenisse Pater
m̃s inquit usquemodo operatur : et ego
operor. Misit in eos magnũ tumultum
aduentus dñi : turbatur aqua. sed qui
turbat latet. Tamensanandus est ur¬
bata aqua. ager unus magnus Passo
dño. totus mundus. Uideamus gͦ respon¬
sionẽ ueritatis. Paterm̃s usq operatur.
et ego operor Falsum ergo dixit scrip¬
tura : quia ds requieuit ab omĩbus oꝑib
suis in die septimo: & contra hanc scrip¬
turã ꝑ moy senministratã. loquitur dñs
iħs. cum ipse dicat iudȩis. Sicrederetis
moysi. crederetis et mihi. Deme enim.
ille scripsit. Sidete gͦ. nealiquid uoluit
significare moỹses qđ ds̃ requieuit
indie septimo. Non enĩ defecerat ds̃
operando creaturã suam : et indige¬
bat requie sicut homo. Quomodo defe¬
cerat. qͥuerbo fecerat: tam̃ & illud
uerũ est. quia reqͥeuit ds ab operib
suis indie septima : E hoc uerum est
qđ ait iħs. pater meus usq modo

Expanded text:
ipsam sacramenti in illo venisse. Pater ipsam sacramenti in illo venisse. Pater meus, inquit, usque modo operatur, et ego operor. Misit in eos magnum tumultum; adventu Domini turbatur aqua, sed qui turbat, latet. Tamen sanandus est turbata aqua aeger unus magnus, passo Domino totus mundus. 14. Videamus ergo responsionem Veritatis: Pater meus usque modo operatur, et ego operor. Falsum ergo dixit Scriptura quia Deus requievit ab omnibus operibus suis in die septimo ? et contra hanc Scripturam per Moysen ministratam, loquitur Dominus Jesus, cum ipse dicat Judaeis, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi: de me enim ille scripsit ? Videte ergo ne aliquid voluit significare Moyses, quod Deus requievit in die septimo. Non enim defecerat Deus operando creaturam suam, et indigebat requie sicut homo. Quomodo defecerat qui verbo fecerat? Tamen et illud verum est, quia requievit Deus ab operibus suis in die septimo; et hoc verum est quod ait Jesus, Pater meus usque modo
Abbreviated transcription (Latin):
plo cognoscit ꝑ uenit gͦ ille addñm:
uidit eũ intẽplo uidit eũ in locosacrato:
in locoscõ & quid abeo audit: ecce iam
sanus factus es nolipeccare: nequid tibi
deterius contingat. Nunc ille postea
non fuitpiger In euangelizando quẽ
nuntiabat: et illi insanibant Ille sa¬
lutẽ suã p̃dicabat. illisalutẽ suã nonquȩ¬
rebant. Persequebantur iudȩi dñm
iħm:. quia haec faciebat insabbato
Quidergo dñs modo respondit iudȩis
audiamus: desanis factis hominibus
sabbato Di xiquid soleat respondere
quia iumenta sua non contẽpnebant
sebbato uel liberando. uel alendo De
portando grabatto. qͥd respondit.:
manifestũ opus corporale factuerat.
ante oculos iudȩorũ Nonsanitas cor¬
poris. sed oꝑatio corporis. q̃uȩ nonuide¬
batur ita necessaria. quẽ ad modũ sani¬
tas. A ꝑ tegͦ dñs dicatsacram̃tũ sabbati.
& signum obseruandi unius diei. ad tẽ¬
pus datũ. ẽẽ. iudȩis Impletionẽ uero

Expanded text:
plo cognoscit. Pervenit ergo ille ad Dominum; plo cognoscit. Pervenit ergo ille ad Dominum; vidit eum in templo, vidit eum in loco sacrato, in loco sancto. Et quid ab eo audit? Ecce jam sanus factus es; noli peccare, ne quid tibi deterius contingat. 12. Tunc ille, posteanon fuit piger in evangelizando quem . Ille annuntiabat, et illi insaniebant: ille salutem suam praedicabat, illi salutem suam non quaerebant. 13. Persequebantur Judaei Dominum Jesum, quia haec faciebat in sabbato. Quid ergo Dominus modo respondit Judaeis, audiamus. De sanis factis hominibus sabbato, dixi quid soleat respondere, quia jumenta sua non contemnebant sabbato, vel liberando vel alendo. De portato grabato quid respondit? Manifestum opus corporale factum erat ante oculos Judaeorum: non sanitas corporis, sed operatio corporis; quae non videbatur ita necessaria, quemadmodum sanitas. Aperte ergo Dominus dicat sacramentum sabbati, et signum observandi unius diei ad tempus datum esse Judaeis; impletionem vero
Abbreviated transcription (Latin):
nondum uidemus : et ut nonuideatur de¬
clinat in turba Difficile est. in turba ui.¬
dere xp̃m Solitudo quedã necessaria est
mentiurẽ: quadã solitudine: intentionis
uidetur ds̃. Turbastrepitũ habet.: iusio
ista secretum desiderat Tollegrabattũ
tuũ : portaportatus proximũ tuũ. et
ambula ut ꝑuenias. Noli querere iħm.
inturba: Nonest tamquã unis decurba.
p̃uenit omẽm turbã Erior ascendit de
mari piscis illemagnus: et incęlis sedet
interpellans pronobis: tanquã sacerdos
magnus: unus intrauit in interiora ueli
Turba foris stat: ambula tu. qͥportas
preimum tuũ : sididicisti portare. qui
solebas portari. Deniq modo nondum
uides iħm. Quid postea sequiturꝰ qm̃
non destitit ille tollendo grabattũ suũ.
et ambulando: Uidit eum postea iħs.
intemplo inturba noneũ uidit: intẽplo
uidit. Dñs quidem iħs: et in turba illũ
uidebat. et in templo: Ille autẽ langui¬
dus. iħm in turba non cognoscit. intem¬

Expanded text:
nondum videmus: et ut non videatur, denondum videmus: et ut non videatur, declinat in turba. Difficile est in turba videre Christum: solitudo quaedam necessaria est menti nostrae; quadam solitudine intentionis videtur Deus. Turba strepitum habet; visio ista secretum desiderat. Tolle grabatum tuum, porta portatus proximum tuum; et ambula, ut pervenias. Noli Jesum quaerere in turba, non est tanquam unus de turba: praevenit omnem turbam. Prior ascendit de mari piscis ille magnus, et in coelis sedet interpellans pro nobis: tanquam sacerdos magnus, unus intravit in interiora veli: turba foris stat. Ambula tu, qui portas proximum tuum; si didicisti portare, qui solebas portari. Denique modo nondum Jesum: quid postea sequitur? Quoniam non destitit ille tollendo grabatum suum, et ambulando, Vidit eum postea Jesus in templo. In turba non eum vidit, in templo vidit. Dominus quidem Jesus et in turba eum videbat, et in templo: ille autem languidus Jesum in turba non cognoscit, in tem
Abbreviated transcription (Latin):
in puteũ cecidiss&. utiq die sabbati eruer&
illud. et soluer& iumentũ suum Non utiq
iã illi obiciebant: qđ die sabbato sanus fac¬
tus est homo: sed qđ portabat grabattũ suũ
Sisanitas nonerat differenda: Nũ quid et
inqͥunt qđ facis : tollere grabattũ tuum
Et ille auctorem sanitatis suȩ. obiciebat
calũpniatoribus. Quime inquit fecit sanũ :
ipsedixit mihi: tollegͣbattũ tuũ & ambula
Non acciperẽ iussionem. aqͦ acceperã sani
tatẽ : & illi quiest ille homo qͥtibi dicit.
tolle grabattũtuũ. & ambulaꝰ: sed qͥsanus
eratfactus: nesciebat quis esset. a quo hoc
audierat. Iħs autẽ cũ hoc feciss& et uis¬
siss& : declinauerat ab eo in turba Uidete
quẽ ad modum & hoc impleatur: portamꝰ
proximũ et ambulamꝰ addm̃. sed eum
adquẽ ambula mus nondũ uidemus: ideo
& ille non dũ nouerat iħm: Sacram̃tum
hoc cõm̃datũ .ẽ. quia in eũcredimus quẽ

Expanded text:
in puteum cecidisset, utique die sabbati erueret in puteum cecidisset, utique die sabbati erueret illud, et salvaret jumentum suum : non itaque jam illi objiciebant quod die sabbati sanus factus esset homo; sed quod portabat grabatum suum. Si sanitas non erat differenda, numquid et nt, facere quod facis, tollere grabatum tuum. Et ille auctorem sanitatis suae objiciebat calumniatoribus: Qui, inquit, me fecit sanum, ipse mihi dixit, Tolle grabatum tuum, et ambula. Non acciperem tatem? Et illi: Quis est ille homo qui tibi dixit, Tolle grabatum tuum, et ambula? 11. Sed qui sanus erat factus nesciebat quis esset, a quo hoc audierat. Jesus autem, cum hoc fecisset, et jussisset, declinaverat ab eo in turba. Videte quemadmodum et hoc impleatur. Portamus proximum, et ambulamus, ad Deum; sed eum ad quem ambulamus, nondum videmus: ideo et ille nondum noverat Jesum. Sacramentum hoc commendatum est, quia in eum credimus quem
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a portemus. Sufferentes inquit in¬
uicem indilectione: studentes seruare
unitatem sp̃s inuinculo pacis. Cũ esses
languidus : portabatte ꝓximꝰ tuus
Sanus factus es: portapdeimũ tuũ Inui¬
cem honeraurã portate: & sic adimple¬
bitis legem xp̃i Sic ad implebis o homo.
qđ tibi deerat. Tollegꝰ grabattũ tuũ:
Sedcũ tuleris noli remanere: ambulã
diligendo ꝓximũ. &curã agendo de
ꝓximo lter agis. Quo iter agis. nisi ad
dñm dm̃. ad eum quẽ diligeredebemꝰ
ex totocorde. et extota anima & extota
mente : ad dm̃ enĩ nondũ ꝑuenimꝰ : sed pro¬
ximũ nobiscũ habemus. Portagͦ eũ cũ qͦ
ambulas: ut ad eũ ꝑuenias cũ quo manere
desideras. Tollegͦ grabat tum: & ambula:
fecit hoc ille: et scandalizatisunt iudȩi
Uidebant enim hominem die sabbati por¬
tantẽ grabattũ suũ. nec calum niabantur
dño qđ sanum fecerat sabbato. ut eis respon¬
dere poss&. qui a si cuiusquã eorũ iumentũ

Expanded text:
nostra portemus. Sufferentes, inquit, innostra portemus. Sufferentes, inquit, invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Cum esses languidus, portabat te proximus tuus; sanus factus es, porta proximum tuum: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi. Sic adimplebis, o homo, quod tibi deerat. Tolle ergo grabatum tuum. Sed cum tuleris, noli remanere, ambula. Diligendo proximum, et curam habendo de proximo tuo, iter agis. Quo iter agis, nisi ad Dominum Deum, ad eum quem diligere debemus ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente? Ad Dominum enim nondum pervenimus, sed proximum nobiscum habemus. Porta ergo eum, cum quo ambulas; ut ad eum pervenias, cum quo manere desideras. Tolle ergo grabatum tuum, et ambula. 10. Fecit hoc ille, et scandalizati sunt Judaei. Videbant enim hominem die sabbati portantem grabatum suum, nec calumniabantur Domino quod sanum eum fecerat sabbato, ut eis respondere posset quia si cujusquam eorum jumentum
Abbreviated transcription (Latin):
tibi matutinus redeunti:. qui tibi occasũ
fecerat pereunti. Ergo tolle grabattũtiuũ.
mihi uidecur dixisse : dilige proximũ
tuũ Sed clausumest adhuc: et exposi¬
tione indiget. quantũ arbitror Quare
intollendo grabat to dilectio ꝓximi com¬
mendetur: nisi forte hocnos offendit : qđ
ꝑ grabãtum rem quandã stolidam et insen¬
satam ꝓximꝰ cõm̃datur. Nonirascatur ꝓxi¬
mus: si com̃dat᷑ nobis ꝑrem. quę sine anima
deret inse Dictus est & petra: unde aqua
non tam̃ qualetũq lignum: quomodo nec
illa qualiscumq petra. sedunde aqua pro¬
fluxerat sitientibus Nec qualiscumq
lapis. sed angularis qͥ insemet ipso copu¬
lauit duosparietes ediuerso uenientes
Sic nec qualetũq lignum ꝓximũ acce¬
peris. sed grabattum Qui dgͦ in grabat¬
to. obsecrote. quid: nisi quia ille langui¬
dus grabatto portabatur : sanus autẽ :¬
grabattũ portat. Quid dictũ est ab apło:

Expanded text:
tibi matutinus redeunti, qui tibi occasum tibi matutinus redeunti, qui tibi occasum fecerat pereunti. Ergo, Tolle grabatum tuum, mihi videtur dixisse, Dilige proximum tuum. 9. Sed clausum est adhuc, et expositione indiget, quantum arbitror, quare in tollendo grabato dilectio proximi commendetur: nisi forte hoc nos offendit, quod per grabatum, rem quamdam stolidam et insensatam, proximus commendatur. Non irascatur proximus, si commendatur nobis per rem quae sine anima deret in se . Dictus est et petra, unde aqua Non tamen qualecumque lignum: quomodo nec illa qualiscumque petra, sed unde aqua profluxerat sitientibus; nec qualiscumque lapis, sed angularis, qui in semetipso copulavit duos parietes e diverso venientes. Sic nec qualecumque lignum proximum acceperis, sed grabatum. Quid ergo in grabato, obsecro te? quid, nisi quia ille languidus grabato portabatur? Sanus autem grabatum portat. Quid dictum est ab Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmereris quẽ uideas diligendo ꝓcimũ.
purgas oculũ aduidendũ dm̃ xuidenter
iohe dicente Si frẽm queuides nondili¬
gis. dm̃quẽ nonuides quomͦ diligere pote¬
ris: Ecce dicitur tibi. dilige dm̃. Si mihi
dicas ostende mihi quẽdiligam: Quid res¬
pondebo nisi qđ ait ipse ioħs. dm̃ ne mo
uidit umquã: & nete alienũ omino adõ
uidendo. eẽ. arbitreris : ds̃ inquit kari¬
tas est : & qͥmanet in caritate. indõman&
Diligegͦ proximũ: & in tuere inte unde
diligis proximũ Ibi uidebis: ut poteris
dm Incipe gͦ diligere ꝓximũ Frange
esurientipanem tuu: et egenũ sine tecto
induc indomũ tuã Siuideris nudum
uesti: etdomesticos seminis tuinedespexe¬
ris Taciens autẽ ista quid consequeris:
tunc erũpet uelud matutina lux tua
Lux tua ds̃ tuus est tibi matutina: quia
postnoctẽ scłi tibi ueniet Naillenec ori¬
tur. nec occidit: quia semꝑmanet Erit

Expanded text:
promereris quem videas; diligendo proximum promereris quem videas; diligendo proximum purgas oculum ad videndum Deum, evidenter Joanne dicente, Si fratrem quem vides non diligis, Deum quem non vides quomodo diligere poteris ? Ecce dicitur tibi, Dilige Deum. Si dicas mihi, Ostende mihi quem diligam; quid respondebo, nisi quod ait ipse Joannes, Deum nemo vidit unquam ? Et ne te alienum omnino a Deo videndo esse arbitreris: Deus, inquit, charitas est; et qui manet in charitate, in Deo manet . Dilige ergo proximum: et intuere in te unde diligis proximum; ibi videbis, ut poteris, Deum. Incipe ergo diligere proximum. Frange esurienti panem tuum, et egenum sine lecto induc in domum tuam: si videris nudum, vesti, et domesticos seminis tui ne despexeris. Faciens autem ista quid consequeris? Tunc erumpet velut matutina lux tua . Lux tua Deus tuus est, tibi matutina, quia post noctem saeculi tibi veniet: nam ille nec oritur, nec occidit; quia semper manet. Erit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ illũ iacentem duob minus inuenit
Tanquã enĩduo quȩdã iubendo: qđ minus
erat impleuit Quomodogͦ inueniamus
in his duob dñi iussis. duo illa p̃cepta sig
et ambula: Quȩ sunt illa dũop̃cepta fr̃s :
reco: litemecũ Notissima enĩ. eẽ. debet.
necmꝰ tantũ uenire inmentem cũ cõmemo¬
rantur anobis: sed deleri nũquã debent
decordibusuris. Semꝑ omĩnocogitate: di¬
ligendũ. eẽ. dm̃ & ꝓximum Dm̃ ex toto
corde. ex tota anima. et ex totamente :
& ꝓximum tanquã te ipsum. Haec semꝑ
cogitanda. haec meditanda: haec retinen¬
da. hac agenda. haec implenda sunt
Dĩ dilectio. prior est ordine p̃cipiendi
Pximi autẽ dilectio: prior est ordine
faciendi Neq enĩ qͥtibi p̃ciperet dilecti¬
onẽ istã. induobus p̃ceptis prius tibi com¬
mendaret ꝓzcimum. et posteadm̃: sed
priusdm. et postea ꝓximum Tuautẽ
quia dm̃ nondũ uides: diligendo ꝓximũ

Expanded text:
qui illum jacentem duobus minus invenit: qui illum jacentem duobus minus invenit: tanquam enim duo quaedam jubendo, quod minus erat implevit. 8. Quomodo ergo inveniamus in his duobus Domini jussis, duo illa praecepta situum, et ambula. Quae sunt illa duo praecepta, fratres, recolite mecum. Notissima enim esse debent, nec modo tantum venire in mentem cum commemorantur a nobis, sed deleri nunquam debent de cordibus vestris. Semper omnino cogitate diligendum esse Deum et proximum: Deum ex toto corde, ex tota anima, et ex tota mente; et proximum tanquam seipsum. Haec semper cogitanda, haec meditanda, haec retinenda, haec agenda, haec implenda sunt. Dei dilectio prior est ordine praecipiendi; proximi autem dilectio prior est ordine faciendi. Neque enim qui tibi praeciperet dilectionem istam in duobus praeceptis, prius tibi commendaret proximum, et postea Deum; sed prius Deum, postea proximum. Tu autem quia Deum nondum vides, diligendo proximum
Abbreviated transcription (Latin):
minus habebat: Uideamus ꝓ inde
iã quosa cramento ist ͤ languio d̾s cure¬
tur adño. Uenit enĩ ipse dñs caritatis
doctor. caritateplenus. breuians sic̃
de illo p̃dictũ est uerbum suꝑ terram:
et ostendit induob caritatis p̃ceptis.
pendere legẽ et prophetas In degͦ
pependit moẏses qͣua dragenariosuo ÷
inde helias cum suo: hunc numerum
at tulit dñs. in testimonio suo Curat᷑
iste languidus ap̃sente dño sed prius
quideidicitꝰ. uissanus fieri: respondit
ille hominem se non habere: a quo inpisci¬
Nam mittatur Uere necessarius illi
erat homo ad sanitatem: sed homo ille
differretur : surge inquit : tollegrabat¬
tum tuũ et ambula Tria dideit Surge
tolle grabattũ tuũ & ambula Sed surge.
nonoꝑis imperium fuit: sed oꝑatiosanita¬
tis Sano autẽ: duo imꝑauit Tollegra¬
battũ tuum: & ambula Rogouos quur
mansiss&. nonne ad hoc surrexisset. ut
abisset : mouetgͦme etiã qđ duop̃cepit:

Expanded text:
minus habebat? 7. Videamus proinde minus habebat? 7. Videamus proinde jam quo sacramento iste languidus curetur a Domino. Venit enim ipse Dominus, charitatis doctor, charitate plenus, brevians, sicut de illo praedictum est, verbum super terram : et ostendit in duobus praeceptis charitatis pendere Legem et Prophetas. Inde ergo pependit Moyses quadragenario suo, inde Elias cum suo, hunc numerum attulit Dominus in testimonio suo. Curatur iste languidus a praesente Domino; sed prius quid ei dicit? Vis sanus fieri? Respondit ille hominem se non habere, a quo in piscinam mittatur. Vere necessarius erat illi homo ad sanitatem, sed homo ille differretur? Surge, inquit, tolle grabatum tuum, et ambula. Tria dixit, Surge, tolle grabatum tuum, et ambula. Sed Surge, non operis imperium fuit, sed operatio sanitatis. Sano autem duo imperavit, Tolle grabatum tuum, et ambula. Rogo vos, cur mansisset. Nonne ad hoc surrexisset ut abiisset? Movet ergo me etiam quod duo praecepit,
Abbreviated transcription (Latin):
xze̾x.uñt. annorũ Iullo languido.
uolo exponere quare numerus ille
trigesimus & octauus Languorissit:
potius quã sanitatis Ergo utdicebam:
caritas implet legẽ Ad plenitudinẽ
legis : in omĩbus oꝑibus ꝑtin& qͣdrage¬
narius numerus: In caritate autem :¬
mini obsetro. etfigite memoriȩ qđ
dico: Mesitis contemptores uerbi: ne
fiat animaurã uia. ubi grana iactata
non germinent: etuenient inquit uo¬
latilia celi. etcolligent ea Percipite :
Diliges dñm dm̃ tuũ ex toto corde tuo.
etex tota anima tua. et ex tota m̃ te
tua: etdiliges pacimũ tuũ tanquã te
ipsum In his duob p̃ceptis. totalex
pend& etꝓpħae Merito & illa uidua
om̃s facultates suas. duominuta misit
indonadi. Merito & proillo languido
Nla tronib sauciato. stabularius duos
nũmos accepit. undesanetur. Merito
apud samaritanos biduum fecit iħs.
ut eos caritate firmaret Binario gͦ
istonumero cum aliquid boni significa¬
nisi gemino p̃cepto Karitatis : quid mi¬

Expanded text:
to annorum in illo languido volo exponere, quare numerus ille trigesimus octavus languoris sit potius quam sanitatis. Ergo, ut dicebam, charitas implet Legem. Ad plenitudinem Legis in omnibus operibus pertinet quadragenarius numerus: in charitate autem mini, obsecro, et figite memoriae quod dico; ne sitis contemptores verbi, ne fiat anima vestra via, ubi grana jacta non germinent: Et venient, inquit, volatilia coeli, et colligent ea . Percipite,Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua; et, Diliges proximum tuum tota Lex pendet et Prophetae . Merito et illa vidua omnes facultates suas, dua minuta misit in dona Dei : merito et pro illo languido a latronibus sauciato, stabularius duos nummos accepit unde sanaretur : merito apud Samaritanos biduum fecit Jesus, ut eos charitate firmaret . Binario ergo isto numero cum aliquid boni significanisi in gemino praecepto charitatis; quid mi
Abbreviated transcription (Latin):
sed qđ erat quando fecitnos. Quisnãq
sitrep̃s. catholicis loquor mostis quia
bene credidistis: non uerbũ tantum.
nec caro tantũ: sed uerbũ caro factũ. ẽ.
& habitauit in nobis. Recense de uerbo.
qđ nosti. In principio erat uerbũ. et uer¬
bum erat apud dm̃: & ds̃ erat uerbũ
Dic aqualitas cumpatre. Sed uerbum
carofactum est: et habitauit in nobis
Haccarne: maior est pater. Ita pater.
& aqualis & maior : A eqͣlis uerbo: maior
carne Aequalis ei ꝑquẽ fecitnos: maior
eo quifactus est propternos Adhanc re¬
gulam sanã catholicam. quã p̃cipuae
nosse debetis: quã tenete quinostis. aqͣ
ꝓrsus fides urã labi nondebet: quȩ nul¬
lis hominum argumentis. ex torquen¬
da est cordi ur̃o Dirigamus eaquȩ intel¬
ligimꝰ : & quae forte non intelligimus.
dirigenda adhanc regulam quandoq
differamus: cũidoneifuerimꝰ: Nouimus
gͦ aqualẽ patrifilium dĩ: quia nouimus

Expanded text:
sed quod erat quando fecit nos. Quis namque sed quod erat quando fecit nos. Quis namque sit Christus, Catholicis loquor, nostis, quia bene credidistis: non Verbum tantum, nec caro tantum; sed Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis. Recenseo de Verbo quod nostis: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hic aequalitas cum Patre. Sed Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : hac carne major est Pater. Ita Pater et aequalis, et major: aequalis Verbo, major carne; aequalis ei per quem fecit nos, major eo qui factus est propter nos. Ad hanc regulam sanam catholicam, quam praecipue nosse debetis, quam tenete qui nostis, a qua prorsus fides vestra labi non debet, quae nullis hominum argumentis extorquenda est cordi vestro, dirigamus ea quae intelligimus; et quae forte non intelligimus, dirigenda ad hanc regulam quandoque differamus, cum idonei fuerimus. Novimus ergo aequalem Patri Filium Dei, quia novimus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est ut etiam siquid sit nescimus : bo¬
num tam̃ & uerũ. eẽ. minime dubi temꝰ
& ego frẽs quisus cepi loqui uobis: cogitan¬
dus sum a uobis qui susceperĩ. & quȩ susce¬
perim Suscepienim tractanda diui¬
na homo spiritalia carnalis: a terna
mortalis &iam ame Karissimi longe
sit uana p̃sumptio. si uolosanus indomo
dĩ conuersari: quae est ecđa dĩ uiui.
colũna & firmamentũ ueritatis: pro
modulo meo capio qđ uobis ad pono
Ubi aperitur pascor uobiscum: ubi
clauditur. pulso uobiscũ Commoti gͦ
sunt iudei. &t indignatisunt Derito
quidẽ qđ audebat homo aequalem sẽ
faceredõ. Sed ideo inmerito. quia mo
mine non intellͥgebant dm̃ Carnẽ
uidebant : dm̃ nesciebant. Habitacu¬
lum cernebant: habitatorẽ ignora¬
bant Earo illa tẽplũ erat: dsinhabi¬
tabat intus. Nongͦ iħc carnem &qua¬
bat patri. hon formã serui dño cõpa¬
rabat: Nonqđ factum est ꝓpternos :

Expanded text:
hoc est, ut etiam si quid sit nescimus, bohoc est, ut etiam si quid sit nescimus, bonum tamen et verum esse minime dubitemus. Et ego, fratres, qui suscepi loqui vobis, cogitandus sum a vobis qui susceperim, et quae susceperim: suscepi enim tractanda divina homo, spiritualia carnalis, aeterna mortalis. Etiam a me, charissimi, longe sit vana praesumptio, si volo sanus in domo Dei conversari, quae est Ecclesia Dei vivi, columna et firmamentum veritatis : pro modulo meo capio quod vobis appono; ubi aperitur, pascor vobiscum; ubi clauditur, pulso vobiscum. 2. Commoti sunt ergo Judaei, et indignati sunt; merito quidem, quod audebat homo aequalem se facere Deo: sed ideo immerito, quia in homine non intelligebant Deum. Carnem videbant, Deum nesciebant: habitaculum cernebant, habitatorem ignorabant. Caro illa templum erat, Deus inhabitabat intus. Non ergo Jesus carnem aequabat Patri, non formam servi Domino comparabat; non quod factum est propter nos,
Abbreviated transcription (Latin):
uł deignarantia uł demalitia: lo¬
quitur dñs Non omĩno qđ capiant
sed unde agitentur & conturbentur :¬
& fortasse uł conturbati medicum
quȩrant Dicebat autẽ quȩ scriberen¬
tur : ut etiam a nobis postea legerent᷑
Uiderimus gͦ quid an iudȩorumcor¬
dibus factumsit cũ hȩc audirent. ꝗͥd
in nobis fiat cum hȩc audimus. am¬
plius cogitemus. Neq enĩ nate sunt
hereses . & quȩdam dogmata ꝑuersi¬
tatis in laque antia animas. et in pro¬
fundum p̃cipitantia: nisi dũ scripturę
bonȩ intelle guntur non bene: Intelle
adseritur. Itaq Karissimi ualde
caute haec audire debemus. adquę
capienda paruuli sumus. & corde pio.
& cũ tremore. sicut scriptũ est hanc te¬
nentes regulã sanitatis: ut qđ scdmfidẽ
qua imbuti sumꝰ intelligere ualuerimꝰ.
tanquã decibo gaudeamus: Qđ autem
scđm sanam fidei regulã intelligere
nondum potuerimus. dubitationem
auferamus. intellegentiã differamus :

Expanded text:
vel de ignorantia, vel de malitia, lovel de ignorantia, vel de malitia, loquitur Dominus non omnino quod capiant, sed unde agitentur et conturbentur, et fortasse vel conturbati medicum quaerant. Dicebat autem quae scriberentur, ut etiam a nobis postea legerentur. Viderimus ergo quid in Judaeorum cordibus factum sit, cum haec audirent: quid in nobis fiat cum haec audimus, amplius cogitemus. Neque enim natae sunt haereses, et quaedam dogmata perversitatis illaqueantia animas et in profundum praecipitantia, nisi dum Scripturae bonae intelliguntur non bene; et quod asseritur. Itaque, charissimi, valde caute haec audire debemus, ad quae capienda parvuli sumus; et corde pio et cum tremore, sicut scriptum est, hanc tenentes regulam sanitatis, ut quod secundum fidem qua imbuti sumus, intelligere valuerimus, tanquam de cibo gaudeamus: quod autem secundum sanam fidei regulam intelligere nondum potuerimus, dubitationem auferamus, intelligentiam differamus;
Abbreviated transcription (Latin):
uiuio discũ bebat. ut ꝑ hoc signiscaret
quia secreta altiora deintimo eiꝰ corde
potabat: ut ea dicer& de filiodĩ quȩ par¬
uulorũ mentes fortassis intentas exci¬
tare possint: Implere autem nondũ
capeices non possi nt: grandiusculis autẽ
qͥbusq mentibus et ao aetatẽ quandam
interius uirilem ꝑ uenientibus &it
aliquid uerbis his. quo exerceantur
& pascantur Au distis cũ legeretur :
et unde sermo iste uenerit meministis
Lesterno enĩdie lectũ est: qđ ꝓpterea
uolebant iħm iudei interficere. quia
non solum soluebat sabbatum. sed
etiam patrem suum dicebat dm̃.
ȩqualem se faciens dõ Qđ iudeis dis¬
plicebat : hoc ipsipatri placebat
Noc sine dubio plae& etiam eis quihono¬
rificant filium sicut honorificant patrẽ :
quia sieis non placeat. displicebunt
Non enim ds̃ eritmnaior quia placet tibi :
sed tuminor. sidisplicet tibi. Ad uersus
hanc autẽ eorum calumpniã. uenientẽ

Expanded text:
vivio discumbebat , ut per hoc significaret vivio discumbebat , ut per hoc significaret quia secreta altiora de intimo ejus corde potabat, ut ea diceret de Filio Dei quae parvulorum mentes fortassis intentas excitare possint; implere autem nondum capaces non possint: grandiusculis autem quibusque mentibus et ad aetatem quamdam interius virilem pervenientibus, dat aliquid verbis his, quo et exerceantur, et pascantur. Audistis cum legeretur, et unde sermo iste venerit meministis. Hesterno enim die lectum est, quod propterea volebant Jesum Judaei interficere, qnon solum solvebat sabbatum, sed etiam patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . Quod Judaeis displicebat, hoc ipsi Patri placebat. Hoc sine dubio placet etiam eis qui honorificant Filium, sicut honorificant Patrem; quia si eis non placeat, displicebunt. Non enim Deus erit major, quia placet tibi; sed tu minor, si displicet tibi. Adversus hanc autem eorum calumniam, venientem
Abbreviated transcription (Latin):
debat. sed hoc suadebat &p̃sautaẽ
aequalis patri. natus erat non factus.
natus desubstantia patris. Unde il¬
lum.sio cõmendat apłs. Qui cum
informa dĩ ess&. non rapinã
arbitratus est. eẽ. se aqͣbẽ dõ Quid est
non rapinã arbitratus est: non nsur¬
pauit aqualitatẽ dĩ: sederat in illa
inqua natuserat. Enos ad aequalẽ diñ
qͦmodo ꝑ ueniremus : semet ipsum exei¬
naniuit. formã serui accipiens Nongͦ
se exeinamuit amit tens qđ erat : sed
lem patri intelliͥgere non poterant
Quamuis eũ hoc dese dicere minime
dubitabant: & ideo sȩuebant. & ad¬
hric tamen eos ille ꝑferebat: & sanita¬
tem sȩuientium require bat¬
beo loco ubi ait. Amenam̃ dicouobis.
non potest filius a se facere quicquã.
enĩ ille fecerit. haec & filius similiter
Tohannes euangelista inter consortes
& conparticipes suos alios euange¬
listas. hoc p̃cipuũ & propriumdonũ
accepit adnõ. suꝑ cuius pectus in con¬

Expanded text:
debat, sed hoc suadebat. Christus autem debat, sed hoc suadebat. Christus autem aequalis Patri natus erat, non factus: natus de substantia Patris. Unde illum sic commendat Apostolus: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Quid est, non rapinam arbitratus est? Non usurpavit aequalitatem Dei; sed erat in illa, in qua natus erat. Et nos ad aequalem Deum quomodo perveniremus? Semetipsum exinanivit formam servi accipiens . Non ergo se exinanivit amittens quod erat, sed  aequalem Patri intelligere non poterant; quamvis eum hoc de se dicere minime dubitabant, et ideo saeviebant: et adhuc tamen eos ille perferebat, et sanitatem saevientium requirebagelii locum, Amen, amen dico vobis, non potest Filius a senim ille fecerit, haec et Filius similiter Joannes evangelista inter consortes et comparticipes suos alios evangelistas, hoc praecipuum et proprium donum accepit a Domino super cujus pectus in con
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩi. qđ non intellaegunt arriani Arn¬
ani quippe. in ȩqualem filium patridicunt:
& inde heresis pulsat eccłam. Ecce ipsi
ceci. ipsi interfectores xp̃i: Intellexe¬
runt tamen uerba xp̃i. noneũ esse intel¬
lexer̃ dep̃m: nec eum intellexerunt
filiumdĩ: sed tam̃ intellexer̃ in illis
uerbis. quia talis cõmendaretur filius
dĩ. qui ęqualis. e&̃. dõ. Quiserat. nes¬
ciebant Talem tam̃ p̃dicari agnosce¬
bant : quia patrẽ suum dicebat dm̃.
aequalem se faciens dõ:erat ergo
equalis dõ Non ipse se faciebat aqua¬
lem: sed ille illum genuerat a̧qualẽ
Sise ipsum faceret aqualẽ dõ: cader&
ꝑ rapinã. Qui enĩ se uoluit aqualem
facere dõ. dũ non ess&e. cecidit. Et ex
angło. factus est diabalus E hanc
suꝑbiam homini ꝓpinauit: unde ipse
deiectus est. Nãhoc dixeit homini.
cui stanti lapsus inuidit : gustate:
& eritis sicut dii Idest usurpatione
rapite qđ facti non estis: quia & ego
rapiendo deiectussum Non hoc pro¬

Expanded text:
Iudæi, quod non intelligunt Arriani. Arriani quippe inæqualem Patri Filium dicunt, & inde hæresis pulsa de Ecclesia. Ecce ipsi cæci, ipsi interfectores Christi: intellexerunt tamen verba Christi. Non eum intellexerunt Christum, nec eum intelFilium Dei: sed tamen intellexerunt in illis verbis, quia talis commendaretur Filius Dei, qui aequalis esset Deo. Quis erat nesciebant; talem tamen praedicari agnoscebant, quia patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo. Non erat ergo aequalis Deo? Non ipse se faciebat aequalem, sed ille illum genuerat aequalem. Si se ipse faceret aequalem Deo, caderet per rapinam. Qui enim se voluit aequalem facere Deo cum non esset, cecidit , et ex angelo factus est diabolus: et hanc superbiam homini propinavit, unde ipse dejectus est. Nam hoc dixit homini, cui stanti lapsus invidit, Gustate, et eritis sicut dii : id est, usurpatione rapite quod facti non estis; quia et ego rapiendo dejectus sum. Non hoc pro
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ festũ iudei cruentũ hab̾e. dñsir
guine uoluer̃. Illo die festo occisis
agnus: qͥ nob̾ eunde diẽ festũ suo san¬
guiie consetrauit. Consiliũ aut̃ erit
int iuidȩos de occidendo ihũ ille qͥde
celo uenerat pati. ꝓpinquare uoluullo¬
co pussionis: quia iminebat hora passio¬
nis. Ascender̃ gͦ multi hierusolimã
dertgione ante pascha: ut scificares
sipsos hoc faciebant uidei. seđdm
pccptũ diñ. Per scm̃ morsen inlege
minditũ erat. ut die festo qđ paschia
eraticoms undiq conuenirent: & illius
diei celebratione sc̃ificarent᷑ Sedil¬
liedebratio: ũbra erat futuri Quid
buẽ lix uemr&: ut transira& signfica¬
tio aueritas teneret᷑ habebant d¬

Expanded text:
diem festum Judaei cruentum habere Domini sanguine voluerunt. Illo die festo occisus est Agnus, qui nobis eumdem diem festum suo sanguine consecravit. Consilium erat inter Judaeos de occidendo Jesu: ille qui de coelo venerat pati, propinquare voluit loco passionis, quia imminebat hora passionis. Ascenderunt ergo multi in Hierosolymam de regione ante Pascha, ut sanctificarent seipsos. Hoc faciebant Judaei secundum praeceptum Domini, per sanctum Moysen in lege datum, ut die festo quo Pascha erat, omnes undique convenirent, et illius diei celebratione sanctificarentur. Sed illa celebratio umbra erat futuri. Quid, et lux veniret; ut transiret significatio, et veritas teneretur. Habebant
Abbreviated transcription (Latin):
loculos suos habit᷑a erat : Quare fureꝰ
ad mist: nisi ut eiꝰ eccła fures patient
toleret : Sed ille qͥ consuerit de locu¬
lis petumã tollere : ñ dubitaũ accati
pecunia ipsũ dnm̃ uenđe Videamnus
aͥd adista dñs repondeat: Videte frs
ñ illi ait. ꝓpt̃ furta tua dicisisti:
surẽ nouerat. nec ꝓdebat. s potius tole¬
ribat : & ad ꝑferendos malos in eccła.
nob̵ ex ẽplũ patientiȩ de monstrabat
drx̃ gͦ eis iħs. Sine illã: ut indiẽ se¬
pulturȩ meȩ seru& illud Moriturũ¬

Expanded text:
loculos suos habitura erat? Quare furem loculos suos habitura erat? Quare furem admisit, nisi ut ejus Ecclesia fures patienter toleret? Sed ille qui consueverat de loculis pecuniam tollere, non dubitavit accepta pecunia ipsum Dominum vendere. Videamus quid ad ista Dominus respondeat. Videte, fratres: non illi ait, Propter furta tua dicis ista. Furem noverat, nec prodebat; sed potius tolerabat, et ad perferendos malos in Ecclesia nobis exemplum patientiae demonstrabat. Dixit ergo ei Jesus: Sine illam, ut in diem sepulturae me
Abbreviated transcription (Latin):
fierimina discernunt᷑ inforaquale si fuo
re publica : Et ñ sic iudicat᷑ furtũ reipͥ¬
uate. qͦmͦdo publicȩ: Quanto uehem̃ti¬
us iudicand÷ sacrilegus fur qͥ ausus fu¬
it ñ undec̃q tollere .: e eccła tollere.
Qui aliqͥd de eccła furat᷑: iudȩ ꝑdito
ad ipsã cȩnã dñicã parit̃ acces sit son-¬
ũsari c̃eis potuit: eos inqͥnare ñ potuit
De uno pane & petrus accep̃. & iudas:
Ittam̃ quȩ pars fideli. cũ infideli: fe¬
trus enĩ accep̃ aduitã : iudas ad mortẽ.
Quomido enĩ ille odor bonꝰ. sic ille cib
bonus. Sic̃ gͦ odor bonꝰ ita ⁊cibus bonꝰ
bonos uiuificat: mortificat malos Vu
enĩ manducauerit indigne: iudiciũ sibi
manducat & bibit. ludiciũ sibi ñtibi
Siiudiciũ sibi ñtibi: tolera bonꝰ malũ.
ut uenias ad p̃mia bonoꝵ. inemittaris
inpoenã maloꝵ. Exẽplũ dñi accipite:
conũsantis int̾ra. Quare habuit loculos
eui angłi ministrauer̃ : nisi qr̃ ecđi psiꝰ

Expanded text:
imina discernuntur in foro qualiscunque imina discernuntur in foro qualiscunque re publica, et non sic judicatur furtum rei privatae, quomodo publicae, quanto vehementius judicandus est sacrilegus fur, qui ausus fuerit non undecunque tollere, sed de ecclesia tollere. Qui aliquid de ecclesia furatur Judae perdito Ad ipsam coenam Dominicam pariter accessit. Conversari cum eis potuit; eos inquinare non potuit. De uno pane et Petrus accepit, et Judas; tamen quae pars fideli cum infideli? Petrus enim accepit ad vitam, Judas ad mortem. Quomodo enim ille odor bonus, sic ille cibus bonus. Sicut ergo odor bonus, ita et cibus bonus, bonos vivificat, malos mortificat. Qui enim manducaverit indigne, judicium sibi manducat et bibit : judicium sibi, non tibi. Si judicium sibi, non tibi; tolera malum bonus, ut venias ad praemia bonorum, ne mittaris in poenam malorum. 11. Exemplum Domini accipite conversantis in terra. Quare habuit loculos cui Angeli ministraverunt, nisi quia Ecclesia ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
saoc ahpor ec ꝰ cuanglista ses aperuit
Putaremꝰ autẽ & nos simens ipsius nob
peuangeliũ ñ ꝓderetur : pauꝑũ cura
hoc illũ dicere potuisse. Non ita ẽ.
Sed qͥd Audi testem ueracem. Dixit
autẽ hoc. ñ quia de egenis ꝑtinebat.
adillũ : s quia fur erat & loculos ha¬
bens. ea quȩ mittebant᷑ portabat. Por¬
tabat. an exportabat : Sed ministĩo
portabat: furto exportabat. Ecce
gelii. existimant tñcperisse iudã. ꝗndo
accepit a uideis pecuniã : ut dnm̃ trad&
Nontunc periit: lam fur erat : dñm
ꝑditꝰ sequebat᷑ : quia ñ corde s corpore
sequebatur. Quodenariũ apłoꝵ nu
non habebat. Ad imaginẽ fuerit duo¬
decimꝰ. Quo decedente. & alio succeden¬
te: & suppleta ẽ. apłica ueritas: &e nu¬
meri ꝓmansit integritas Quid g uo
xͦii habe uoluit : nisi ut malos tolerens
ne corpꝰ xũi diuidamꝰ : Ecce int̃ scõs
e iudas: et ce fur ÷ iudas & contepnis
fur oe sacrilegus n quałeq fur sitertõ

Expanded text:
oc dixerit, Evangelista sanctus aperuit. Putaremus autem et nos, si mens ipsius nobis per Evangelium non proderetur, pauperum cura hoc illum dicere potuisse. Non ita est. Sed quid? Audi testem veracem: Dixit autem hoc, non quia de egenis pertinebat ad illum; sed quia fur erat, et loculos habens, et ea quae mittebantur portabat. Portabat, an exportabat? Sed ministerio portabat, furto exportabat . 10. gelii, existimant tunc periisse Judam, quando accepit a Judaeis pecuniam ut Dominum traderet. Non tunc periit, jam fur erat, et Dominum perditus sequebatur; quia non corde, sed corpore sequebatur. Duodenarium numerum Aitudinem non habebat, ad imaginem fuerat duodecimus: quo decedente, et alio succedente, et suppleta est apostolica veritas, et numeri permansit integritas . Quid ergduodecim habere voluit, nisi ut malos toleremus, nec corpus Christi dividamus? Ecce inter sanctos est Judas, ecce fur est Judas, et, ne contemnas, fur et sacril
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce tercius dies mortis. Quid restat:
llenit euangeliũ: p̃dicat᷑ regnum
nit᷑: trangrediunt᷑ homines euanglũ
Ecce. quartus dies mortis : Merito iam
put&. Numqͥd & talibus neganda ÷ m̃u:
ñ dedignat᷑ accedere. Multi autem
ex iudȩis uenerant ad martham & mariã :
ut consolarent᷑ eas defratre suo.
Martha ergo ut audiuit quia iħsuenit:

Expanded text:
Adde tertium diem mortis. Quid restat? Adde tertium diem mortis. Quid restat? Venit et Evangelium, praedicatur regnum nitur, transgrediuntur homines Evangelium. Ecce quartus dies mortis. Merito jam putet. Nunquid de talibus neganda est misnon dedignatur accedere. « Multi autem ex Judaeis venerant ad Martham et Mariam, ut consolarentur eas de fratre suo. Martha autem ut a
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. Diuersis enĩ una res significari
potest. Homo quando nascitur. iã cum
morte nascit᷑: quia deadã peccatũ trahit.
Unde dicit apłs Per unũ hominẽ pec¬
catũ intrauit mmundum. & ꝑpeccatũ
mors : & ita inom̃s homines ꝑtransiit:
in qͦ om̃s peccauer̃. Ecce habes unũ dẽ
mortis: qđ homo trhit demortis ꝓpa¬
gine Deinde crescit : incipit accede¬
re ad rationał annos. ut legẽ sapiat na¬
turalẽ: quã om̃s habent incorde
fixam. Qđ tibi fieri ñ uis. alio nefeceris
Nũqͥd hoc depagine̾ discit᷑. & ñ natura
ipsa qͦdã modo legit᷑  Furtũ uis pati
utiq ñuis Ecce lex incordetuo. Qđ ñ
uis pati: facere noli. Et hanc legem tns¬
grediuntur homines: Ecce alt̃ dies mortis
Uata ÷ & iã lex diuinitus. ꝑ morsen famu¬
lũ dĩ. Sictũ ẽ illic. Non occides. ñ mecͥi¬
beris. ñ falsũ testimoniũ dices: honora
patrem & matrem. Non concupisces rem
Ecce lex scripta. ẽ: & ipsa contẽpnit᷑.

Expanded text:
sumus; diversis enim modis una res significari potest. Homo quando nascitur, jam cum morte nascitur, quia de Adam peccatum trahit; unde dicit Apostolus: « Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors: et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Ecce habes unum diem mortis, quem homo trahit de mortis propagine. Deinde crescit, incipit accedere ad rationales annos, ut legem sapiat naturalem, quam omnes habent in corde fixam: Quod tibi fieri non vis, alii ne feceris . Nunquid hoc de paganis dicitur, et non in natura ipsa quodammodo legitur? Furtum vis pati? utique non vis. Ecce lex in corde tuo: Quod non vis pati, facere noli; et hanc legem transgrediuntur homines, ecce alter dies mortis. Data etiam lex divinitus per famulum Dei Moysen, dictum est illic: Non occides, non moechaberis, non falsum testimonium dices; honora patrem et matrem; non concupisces rem Ecce lex scripta est, et ipsa contemnitur.
Abbreviated transcription (Latin):
si fuisses hic: fr̃ m̃s ñ fuiss& mortuus
Sed & nunc scio: quia quȩ cũq poposce¬
ris adõ dabit tibi ds̃. Non dix̃ sed mo¬
do rogote: reͣsuscites frẽm meum.
Unde enĩ sciebat. si fri eius resurgere
utile fuerit. Hoc tantũ dix̃: Scio
quia potes: siuis facis Utrũ enĩfa¬
cias. iudicii tui ÷: ñ p̃sũptionis meȩ
Sed& nunc scio: qr quȩc̃q̃ poposcens
adõ. dabit tibi ds̃. Dicit illi iħs Re¬
surg& fr̃ tuus hoc ãbiguum fuit.
Non enĩ ait. modo resuscito frẽmtuũ.
s resurg& fr̃ tuus. Dicit ei marta.
scio: qr resurg& in resurrectione
in nouissima die. De illa resurrec¬
surg& fr̃ m̃s innouissima die. uerũ
est: sed ꝑquẽ tunc resurg&. potest¬
& modo : quia ego sum inqͥt. resurrec¬
tio & uita. Audite fr̃s. audite qͥd dicat
Certe tota expecsto erat circustantiũ:
ut reuiuiscer& latarus unus: quatridiui nꝰ¬

Expanded text:
s non fuisset mortuus; sed et nunc scio quia quaecumque poposceris a Deo, dabit tibi Deus. Non dixit, Sed et modo rogo te ut resuscites fratrem meum. Unde enim sciebat, si fratri ejus resurgere utile fuerit? Hoc tantum dixit, Scio quia potes, si vis facis: utrum enim facias, judicii tui est, non praesumptionis meae. Sed et nunc scio quia quaecumque poposceris a Deo, dabit tibi Deus. 14. Dicit illi Jesus: Resurget frater tuus. Hoc ambiguum fuit. Non enim ait, Modo resuscito fratrem tuum; sed, Resurget frater tuus. Dicit ei Martha: Scio quia resurget in resurrectione, in novissima die. De illa resurrecsurget frater meus in novissima die: verum est; sed per quem tunc resurget, potest et modo, quia Ego sum, inquit, resurrectio et vita. Audite, fratres, audite quid dicat. Certe tota exspectatio erat circumstantium ut revivisceret Lazarus, unus mortuus qu
Abbreviated transcription (Latin):
miraculis. edificabat᷑ fidef. Non ut
ea quȩ ñ erat. eẽ. inciper&. sed ut ea
quȩ iã eẽ. coeperat crescer&: quãus
tali uerbo usus sit: quasi tunc crede
inciperent. Non enĩ ait. gaudeo ꝓpt̃ uos
sed ait. ut credatis: qd intelligendũ ẽ.
ut ãplius robustiusq credatisꝰ: Sedeamꝰ
ad eum. Dix̃ gͦ thomas qͥ dr̃ dydimis
ad condiscipłos Camꝰ & nos & moriam̃¬
cũ eo. llenit itaq ihs : & inuenit eum
quattuor dies iam inmonum̃to habentẽ
De quattuor dieb multa qͥdem dici pos¬
s̃. sic̃ se habent obscura scripturarum. q̃
pariunt: Dicamus & nos : qͥd nob̵ uid&ur
significare mortuus quatriduanus
Quomodo enĩ millo cęco intelligimꝰ
quodã modo humanũ genus: sic forte
& inisto mortuo. multos intellecturi

Expanded text:
miraculis aedificabatur fides: non ut miraculis aedificabatur fides: non ut ea quae non erat, esse inciperet, sed ut ea quae jam esse coeperat, cresceret; quamvis tali verbo usus sit, quasi tunc credere inciperent. Non enim ait, Gaudeo propter vsed ait, ut credatis: quod intelligendum est, ut amplius robustiusque credatis. 12. Sed eamus ad eum. Dixit ergo Thomas, qui dicitur Didymus, ad condiscipulos: Eamus et nos, et moria invenit eum quatuor dies jam in monumento habentem. De quatuor diebus multa quidem dici possunt, sicut se habent obscura Scripturarum locapariunt. Dicamus et nos quid nobis videatur significare mortuus quatriduanus. Quomodo enim in illo caeco intelligimus quodammodo humanum genus, sic forte et in isto mortuo multos intellecturi
Abbreviated transcription (Latin):
cioribus annis. alii nec recenti tempore
Cũ uͦ abhoc sõno euigilabunt: simul
amicus nr̃ dormit: sed uado ut a sõno
ex suscitem eum. Dixer̃ gͦ discipłi. Quo¬
modo intellexer̃: sic responder̃. Dñe
si dormit: saluus erit. Sol& enĩ. eẽ
sõnus egrotantaũ: salutis indicium.
Dixerat aut̃ iħs. demorte eius : Illi
autẽ putauer̃. qđ dedormitione soni
dicer&. Tunc ergo dix̃ eis iħs manifeste¬
Subobscure enĩ dixerat. dormit. Ait ergo
manifeste. lazarus mortuus ÷: &gau-¬
deo ꝓpt̃ uos ut credatis quia ñibieram:
& scio quia mortuus ÷ : & ñ ibi eram
Aeger enĩ. ñ mortuus fuerat nunciatꝰ
Sed qͥd later& eũ qͥ creauerat. & ad
cuiꝰ manꝰ anima morientis exierat.
loc ÷ q̃d ait gaudeo ꝓpt̾ uos ut sciatis
quia ñ ibi eram: ut iã inciperent admi¬
rari. quia dñs potuit dicere qđ mor
tuũ nec uiderat nec audierat. Ubi sane
meminisse debemus: qđ ad huc &iã ip¬
soꝵ discipułoꝵ qͥ in eũ iã crediderant

Expanded text:
cioribus, alii nec recenti tempore. Cum vero ab hoc somno evigilabunt simul omno excitem eum. Dixerunt ergo discipuli: quomodo intellexerunt, sic responderunt: Domine, si dormit, salvus erit. Solet enim esse somnus aegrotantium salutis indicium. Dixerat autem Jesus de morte ejus; illi autem putaverunt quod de dormitione somni diceret. Tunc ergo dixit eis subobscure enim dixerat dormit. Ait ergo manifeste: Lazarus mortuus est, et gaudeo propter vos, ut credatis; quia non eram ibi. Et scio quia mortuus est, et non ibi eram: aeger enim, non mortuus, fuerat nuntiatus. Sed quid lateret eum qui creaverat, et ad cujus manus anima morientis exierat? Hoc est quod ait, Gaudeo propter vos, ut credatis; quia non ibi eram: ut jam inciperent admirari, quia Dominus potuit dicere mortuum, quod nec viderat nec audierat. Ubi sane meminisse debemus quod adhuc etiam ipsorum discipulorum qui in eum jam crediderant,
Abbreviated transcription (Latin):
structurȩ futurȩ: qđ dñs ipse
attendens quodã loco ait. Qui di¬
ligit me. mandata mea custodit:
& qui diligit me. diligetur a patremeo
& ego diligã eum. &ostendam me¬
ipsum illi. Quẽ qui audiebant. utiq
iã uidebant: eis tam̃ si diligebant.
uidendũ se ꝓmittebat: sic & hic
Cognoscetis ueritatẽ. Quid enĩ qđ
dixisti ñ ẽ ueritas. Ueritas ẽ.
Sed ad huc credit̾. ⁊ñdũ uidetur
Simaneatur ineo qđ creditur: ꝑ¬
uemietur ad id qđ uideatur Inde
ioħs ipse sc̃s euangelista inepłasua:
bilectissimi inquit. filudĩ sumus
sed nondũ apparuit quid erimus
Iãsumus: & aliquid erimus Quid
plus erimus quã sumus. : Audi
HNondũ a paruit quid erimus Scimꝰ
quia cũ aparuerit: similes ei erimus
Vnde : qm̃ uidebimus eum sicuti ẽ
Magna ꝓmissio : sed merces ẽ. fidĩ
Queris mercedẽ : opꝰ precedat. Sicre¬
dis: mercedem exige fidĩ. Siautem
ñ credis: fidĩ mercedem qua fronte

Expanded text:
structurae futurae. Quod Dominus ipse structurae futurae. Quod Dominus ipse attendens quodam loco ait, Qui diligit me, mandata mea custodit; et qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et ostendam meipsum illi . Quem qui audiebant, utique jam videbant; eis tamen, si diligebant, videndum se promittebat. Sic et hic, Cognoscetis veritatem. Quid enim? quod dixisti non est veritas? Veritas est, sed adhuc creditur, nondum videtur. Si maneatur in eo quod creditur, pervenitur ad id quod videatur. Inde Joannes ipse sanctus evangelista in Epistola sua: Dilectissimi, inquit, filii Dei sumus, sed nondum apparuit quid erimus. Jam sumus, et aliquid erimus. Quid plus erimus quam sumus? Audi: Nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus. Unde? Quoniam videbimus eum sicuti est . Magna promissio; sed merces est fidei. Quaeris mercedem, opus praecedat. Si credis, mercedem exige fidei; si autem non credis, fidei mercedem qua fronte