comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq baptismi scĩficationem uenit᷑. scire
debemꝰ & fidere q illic diabolus oppͥmit᷑.¬
& homo dicat᷑ deo diuina indulgentia
lib̾at᷑ Nam si scorpii & serpentes qͥ insic¬
cop̃ualent an aqͣm p̃cipitari p̃ualere ñ¬
possunt. aut sua uenena retinere possunt
aut sp̃c neqm qui scorpii & serpentes appel¬
lantur. & tñ ꝑ nos data a dño potestate
caleant᷑ ꝑmanere ultͣ m hominis corꝑe.
in quo baptizato & scĩfiçato incipit sp̃e
sc̃s habitare ñ possunt: Hoc deniq & re-¬
b ipsis exꝑimur: ut necessitate urgente
in egͥtudine baptizati & grãm consecuti
careant. in imundo sp̃u quo antea moue
plusq in dies singłos mnaugm̃tum cȩlestis
gr̃e ꝓficiant. & contra sepe ñ nulli deillis
qui sani baptizant᷑. post modum peccare
ceꝑint spũ ĩmundo redeunte qͣtiuntur
ut manifestum sit diabolũ in baptismo¬
ac fide credentis excludi. si fides post modo

Expanded text:
adque ad baptismi sanctificationem uenitur, scire adque ad baptismi sanctificationem uenitur, scire debemus et fidere quia illic diabolus opprimitur et homo dicatus Deo diuina indulgentia liberatur. nam si scorpii et serpentes qui in sicco praeualent, in aquam praecipitati praeualere possunt aut sua uenena retinere, possunt et spiritus nequam, qui scorpii et serpentes appellantur et tamen per nos data a Domino potestate calcantur, permanere ultra in hominis corpore, in quo baptizato et sanctificato incipit spiritus sanctus habitare. Hoc denique et rebus ipsis experimur, ut necessitate urguente in aegritudine baptizati et gratiam consecuti careant inmundo spiritu quo antea mouebplusque per dies singulos in augmentum caelestisroficiant, ut contra saepe nonnulli de illis qui sani baptizantur, si postmodum peccare coeperint, spiritu inmundo redeunte quatiuntur: ut manifestum sit diabolum in baptismo fide credentis excludi, si fides postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
deo ȩqͣlit̾ distͥbuit᷑. humana int̾p̃tatiõe
minuat᷑. Qd̾ si aliqͥs in illo mouetur. Qd̃
quidam de his qui egͥ baptizantur sp̃itib
adhuc immundis temptabant᷑. sciant dia¬
boli nequiciam ꝑtinacem usq ad aqͣm sa¬
lutarem nalere. in baptismo uͦ om̃e ne¬
quiciȩ suȩ uirꝰ amittere. Qd exemplum cer¬
nimꝰ in rege pharaone. qui ui reluctat᷑ in
sua ꝑfidia demorat᷑. tamdiu resiste potu¬
it & p̃ualere donec ad aqͣm ueniret. qͦ ẽ ue¬
niret. & uictꝰ ẽ. & extinctꝰ. Mare autẽ illo̾
sacͣm̃tum baptismi fuisse declarat beat᷑
ti st̃. in nube & in mari. & addidit dicens.
Hȩc autem om̃ia:. figurȩ nr̃e fuert̃ Qu̾
hodie etiam geritur: ut ꝑ exorcistas uoce
humana ⁊ potestate diuina flagellet᷑ et
urat᷑ & torq̃atur diabolus. & cũ exire se &
homines di dimitt̾e sepe dicat. in eo tam̃
qd̾ dixerit fallat. & qd̃ ꝑpharaonem priꝰ
gestum ẽ. eodem m̃datio obstinationis &
fraudis exerceat. Cũ tñ ad aqͣm salutarẽ

Expanded text:
Deo aequaliter distribuitur humana interpretatione minuatur ? Quod si aliquis in illo monetor quod quidam de his qui aegri baptizantur spiritibus adhuc inmundis temptabantur, sciat diaboli nequitiam pertinacem usque ad aquam salutarem ualere, in baptismo uero omne nequitiae suae uirus amittere. quod exemplum cernimus in rege Pharaone, qui diu reluctatus et in sua perfidia demoratus tam diu resistere potuit et praeualere donec ad aquam ueniret: quo cum uenisset, et uictus est et extinctus. mare autem illud sacramentum baptismi fuisse declarat beatusti sunt et in nube et in mari. et addidit dicens: haec autem omnia figurae nostrae fuerunt. quod hodie etiam geritur, ut per exorcistas uoce humana et potestate diuina flagelletur et uratur et torqueatur diabolus, et cum exire se et homines Dei dimittere saepe dicat, in eo tamen quod dixerit fallat et id quod per Pharaonem prius gestum est eodem mendacio obstinationis et fraudis exerceat. cum tamen ad aquam salutarem
Abbreviated transcription (Latin):
altaris apłorum. qui missi p̾dicauert̾̃.
Apd̾ salomonem in parhoemiis: dap̃ia
edificauit sͥ domum. & subdidit colun¬
nas.uii. mactauit suam hostiam. miscu¬
it in cratera uinum suum. & parauit
suam m̃sam. & misit seruos suos con¬
uocans cum excelsa p̃dicatione ad crate¬
rem dicens. qui ẽ insipiens dedinet ad
me. & egentib sensu dix̃. Uenite edite
de meis panib. & bibite uinum qd̾ mis¬
cui uob. derelinquite stulticiam & que¬
rite prudentiam. & corrigite scientie in¬
telligentiam,¬

Expanded text:
APOSTOLORVM, QVI MISSI PRAEDICAVERUNT. Apud Salomonem in Prouerbiis: Sapientia aedificauit sibi domum et subdidit columnas septem. mactauit suam hostiam, miscuit in cratere uinum suum et parauit suam mensam et misit seruos suos conuocans cum excelsa praedicatione ad craterem, dicens: qui est insipiens, declinet ad me. et egentibus sensu dixit: uenite, edite de meis panibus et bibite uinum quod miscui uobis. derelinquite stultitiam et quaerite prudentiam et corrigite scientia intellegentiam
Abbreviated transcription (Latin):
Et qm̃ scͥpsisti quemid am cũ eodem diaco-¬
no tuo se miscuisse. & suꝑbiȩ eiusato au¬
daciȩ participem ẽẽ. hc̃ quoq & si qͥ aliĩ ta¬
les extiterint. & contͣ sacerdotem dei fece
cius intelligant & satisfaciant. & nos ꝓ¬
positum nr̃m tenere patiant᷑. Mag̃enĩ
optamꝰ & cupimꝰ ꝯtumelias & iniurias
singłorum cdem̃ti pacientia uincere. qmͣ
sac̾dotali licentia uindicare. Opto te fr̃¬

Expanded text:
m scripsisti quendam cum eodem diacono tuo se miscuisse et superbiae eius adque audaciae participem esse, hunc quoque et si qui alii tles extiterint et contra sacerdotem Dei fecertius intellegant et satisfaciant et nos propositum nostrum tenere patiantur. magis enim optamus et cupimus contumelias et iniurias singulorum clementi patientia uincere quam sacerdotali licentia uindicare. opto te, fr
Abbreviated transcription (Latin):
cũ unammitas ⁊ concordia nr̃a scindi oĩ¬
no ñ debeat. qr nos eccłia derelicta foris ex¬
ire & aduos uenire ñ possum. ut nos ma-¬
gis adȩccłiam matrem. ⁊ adurãm fr̾nita¬
tem reu̾tamini quib possumꝰ hortam̃¬
tis petimꝰ & rogamꝰ. Opto uos fr̃s km̃i sem

Expanded text:
cum unanimitas et concordia nostra scindi omncum unanimitas et concordia nostra scindi omnino non debeat, quia nos ecclesia derelicta foras exire et ad uos uenire non possumus, ut uos magis ad ecclesiam matrem et ad uestram fraternitatem reuertamini quibus possumus hortamentis petimus et rogamus. opto uos, fratres carissim
Abbreviated transcription (Latin):
litteris meis quem confessioni ur̃ȩ ho¬
norem & fr̾nitati conexȩ dilectionem
b ur̃is ⁊ scͥbo ⁊ simplicit̾ ⁊ fidelit̾ ꝯsulo
Crauat enim me atq contristat intole¬
rabilis ꝑculsi & pene ꝓstrati peccatoris me¬
contͣ institritionis catholicȩ unitatem aliũ
ep̃m fieri consensisse. id est qd̾ nefas ẽ neo
licet fieri eccłiam constitui. nec xp̃i m̃bra
dtscerpi dñici gregis animum & corpꝰ unũ
discissa emulatione lacerari. qd̃ g̃so ut in
ñ ꝑseueret. s & confessionis ur̃e ⁊ diuinȩ
traditionis memores ad matrem reu̾tami¬
ni unde ꝓdistis. unde ad confess ionis głam
cũ eiusdem matͥs exultatione uenistis:
Nec potestis sic uos eungłium xp̃i assere¬
re. dum uosmet ipsos axp̃i grege ⁊ ab eiꝰd̾
pace ⁊ concordia separetis: Cũ magis mili¬
tib głosis ⁊ bonis ꝯgruat intͣ domestica
castra consistere. int᷑ positos eag̃ in ꝯmu¬
ne tractanda sunt agere & ꝓuid̾e Nam

Expanded text:
litteris meis quem et confessioni vestrae honorem et fraternitati connexae dilectionem bus vestris et scribo et simpliciter ac fideliter consulo. Gravat enim me atque contristat et intolerabilis perculsi pene prostrati pectoris moecontra institutionis catholicae unitatem, alium episcopum fieri consensisse, id est, quod nec fas est nec licet fieri, ecclesiam aliam constitui, Christi membra discerpi, Dominici gregis animum et corpus unum discissa aemulatione lacerari. Quod quaeso ut in non perseueret, sed et confessionis uestrae et diuinae traditionis memores ad matrem reuertamini unde prodistis, unde ad confessionis gloriam cum eiusdem matris exultatione uenistis. Nec putetis sic uos euangelium Christi adserere, dum uos met ipsos a Christi grege et ab eius pace et concordia separatis, cum magis militibus gloriosis et bonis congruat intra domestica castra consistere et intus positos ea quae incommune tractanda sunt agere ac prouidere. nam
Abbreviated transcription (Latin):
tura tantum mͦ cogitemꝰ. fructum reg
ctum dei. ut sequamini inom̃ib roga
ad głam demporis nr̃i religiosa uirtu¬
de & diuina dignatione facientẽ. Qui
cum felicissimo fr̃e nr̃o quieto semꝑ &
sobrio excipiens ferocientis popłi un¬
petum. pͥmus hospicium uob̃ in carcẽ
p̃parauit. & metator quodammͦ ũr. nc̃¬
qͦq uos antecedit. Qd̃ ut consũmetur
in uob asfidius orationib dño dep̃cem᷑.
ut iniciis ad summam ꝑgentib qͦs con¬

Expanded text:
tura tantummodo cogitemus, fructum regntura tantummodo cogitemus, fructum regnctum Dei: ut sequamini in omnibus Rogatad gloriam temporis nostri religiosa uirtute et diuina dignatione facientem, qui cum Felicissimo fratre nostro quieto semper et sobrio excipiens ferocientis populi impetum primum hospitium uobis in carcere praeparauit et metator quodammodo que vos antecedit. Quod ut consummetur in vobis, assiduis orationibus Dominum deprecamur, ut, initiis ad summa pergentibus, quos con
Abbreviated transcription (Latin):
peto ꝓ ur̃a religione quȩ apd̃ illos fides
fuit. que ꝓmereri plenius dm̃ potuit:
ad om̃ia enim parati sicut ẽẽ debemꝰ.¬
om̃s aiunt regi. nabugodonosor rex ñ
opus ẽ nob̵ de hoc ũbo responde t. ẜ st
enim ds cui nos seruimꝰ potens eriꝑe nos
de camino ignis ardentis. & de manib
tuis lib̾abit nos: & sinon: notum sit tͥ
qd diis tuis ñ serumꝰ. & imaginem aure¬
am qmͣ statuisti non adoramꝰ Cum se &¬
crederent & ꝓ fide sua scirent posse etiã¬
& de presenti supplicio lib̾ari. iactare hoc
tam̃ & uindicare sͥ noluerunt dicentes.
& si non: ne minor ẽẽt uirtꝰ confessionis
sine testimonio passionis. addider̃t pos¬
Seomĩa dm̃ facere. s tñ ñ in hoc fidere.
ut lib̾ari inp̃sentia uellent. s illam li¬
b̾tatis & securitatis ȩternȩ głam cogi-¬
tarent: Qmͣfidem nos quoq retinentes.
& die ac nocte meditantes: toto corde
ad dm̃ ꝓmpti. contemptu pͣsentiũ fu¬

Expanded text:
peto pro uestra religione quae apud illos pueros fides peto pro uestra religione quae apud illos pueros fides fuerit, quae promereri plenius Deum potuit. ad omnia enim parati, sicuti omnes esse debemus, aiunt regi: Nabuchodopus est nobis de hoc uerbo respondere tibi. est enim Deus cui nos seruimus potens eripere nos de camino ignis ardentis: et de manibus tuis, rex, liberabit nos. et si non, notum sit tibi quia diis tuis non seruimus et imaginem auream quam statuisti non adoramcrederent et pro fide sua scirent posse etiam de praesenti supplicio liberari, jactare hoc tamen et vindicare sibi noluerunt dicentes, Et si non, ne minor esset confessionis virtus sine testimonio passionis. Addiderunt posse omnia Deum facere, sed tamen non in hoc fidere ut liberari inbertatis et securitatis aeternae gloriam cogitarent I Quam fidem nos quoque retinentes et die ac nocte meditantes toto corde ad Deum prompti contemptu praesentium fu
Abbreviated transcription (Latin):
uenturam głam quȩ reuelabit᷑ in nob
Cuius claritatis głam cogitantes. p̃ssuras
om̃s & ꝑsecutiones tolerare nos conuenit.
quia & si sunt multȩ p̃ssurȩ iuistorum:
exom̃ib tam̃ lib̾abuntur qui in dño c̃¬
fidunt Beatas etiam feminas quȩ nob̾c̃
sunt in eadem confessione & gła consti¬
tutȩ. que dominicam fidem tenentes et
emplum de sua constantia p̾buert᷑. Ae
ne quid deesset ad głam numeri ur̃i. ut
om̃is uob̃̾cum & etas & sexus eẽt in hono¬
re. pueros etiam uob̃ głosa confessione so¬
ciauit diina dignatio. representans no¬
bis tale aliquid quale ananias.azarias.
misahel illustres pueri. aliqnͣdo fecert:
Quib inclusis in caminum cesser̾t ignes.
& refrigerii locum flamine deder̃t. pre¬
sente cum illis domino & ꝓbante. qd̾ in
confessores & mres eius nichil posset ge¬
henne ardor oꝑari. s qd̃ qui in dm̃ cre¬
derent. incolumes semꝑ & tuti in om̃ib
ꝑseuerent:. Qd̾ut consid̾etis diligentiꝰ.

Expanded text:
enturam claritatem quae revelabitur in nobis . Cujus claritatis gloriam cogitantes, pressuras omnes et persecutiones tolerare nos convenit, quia, etsi sunt multae pressurae justorum, ex omnibus tamen liberantur qui in Deum fidunt. III. Beatas etiam feminas quae vobiscum sunt in eadem confessionis gloria constitutae, quae, Dominicam fidem tenentes et emplum de sua constantia praebuerunt. Ac, ne quid deesset ad gloriam numeri vestri, ut omnis vobiscum et sexus et aetas esset in honore, pueros etiam vobis gloriosa confessione sociavit divina dignatio, repraesentans nobis tale aliquid quale Ananias, Azarias et Misahel illustres pueri aliquando fecerunt; quibus inclusis in caminum cesserunt ignes et refrigerium flammae dederunt, praesente cum illis Domino et probante quod in confessores et martyres ejus nihil posset gehennae ardor operari, sed quod qui in Deum crederent, incolumes semper et tuti in omnibus seuerarent. et consideretis diligentius
Abbreviated transcription (Latin):
tesuum n fugit in locis aridis ⁊ desertis.
Hic ẽ custos puer filius dominicꝰ qui in ui¬
neam suam sͥ apatre cõmendatam saluan¬
dam ⁊ reseruandam suscepit. De qͦ ysaias
ꝓpħ̃a canit dicens Eoce puer m̾s. filiꝰ m̃s¬
dilectꝰ. ponam suꝑ eum sp̃m meum. & iu-¬
dicium gentib annuntiabit: Non clama¬
bit neq contendet. Harundinem qͦssat̾a
ñ confringet. ⁊ lignum fumigans ñ collo¬
cabit. quoadusq expellat in contemptio¬
nem iudicium. & in nomine eiꝰ gentes cre¬

Expanded text:
tesimum, effugit in locis aridis et desertis. Hic est custos puer filius Dominicus; qui vineam suam sibi a patre commendatam salvandam et reservandam accepit: de quo Esaias propheta canit, dicens: Ecce puer meus dilectissimus, ponam super eum spiritum meum, et judicium gentibus nuntiabit: non clamabit neque contendet. harundinem quassatam non confringet et linum fumigans non conlocabit, quoadusque expellat in contentione iudicium: et in nomine eius gentes cre
Abbreviated transcription (Latin):
illic inanis ẽẽ. & pars ualere: Si baptiza
tꝰ cum sc̃o spu ñ ẽ: nec baptizare ueniẽ¬
tem potest qñ & baptisma unum sit et
fundata. Ita fit: ut cum om̃ia apd̃ illos
inana & falsasint. nichil eorum q̃ illi ges¬
serint ꝓbari a nob̃ debeat. Qd enĩ potest
ratum & firmum ẽe apd̾ dm̃ qd̾ illi fa¬
ciunt. qͦs dñs & hostes & adu̾sarios suos
dicit in euͣnͣgłio suo ponens. qui ñ ẽ me¬
cum adu̾sum me ẽ: & qui ñ mecũ collig̃
nc̃ autem antixp̃i multi facti sunt. Inde
cognoscimꝰ quia nouissima hora ẽ Ex
nob̃ exierunt: s ñ fuerunt ex nob̃: Si .ii.
nos quoq colligere ⁊ ꝯsid̾are debemꝰ. an
qui adu̾sarii sunt domini & appellati
sunt antixp̃i. possint dare grãm xp̃i
Quare qui cum dño sumꝰ & unitatẽ dñi
tenemꝰ & scd̃m eiꝰ dignationem sac̾doti¬
um eiꝰ in eccłia ãministͣm. quȩc̃q adu̾¬
errore ⁊ prauitate uenientes agnoscũt

Expanded text:
illic inanis esse et pars praeualere. si baptizarillic inanis esse et pars praeualere. si baptizartus cum sancto spiritu non est, nec baptizare uenientem potest, quando et baptisma unum sit et fundata. ita fit ut cum omnia apud illos inania et falsa sint, nihil eorum quod illi gesserint probari a nobis debeat. quid enim potest ratum et firmum esse apud Dominum quod illi faciunt quos Dominus hostes et aduersarios suos dicit in euangelio suo ponens: qui non est mecum aduersus me est: et qui non mecum colligit, hristus venit. Nunc autem antichristi multi facti sunt. Unde cognoscimus quia novissima hora est. Ex nobis exierunt, sed non fuerunt exnos quoque colligere et considerare debemus an qui adversarii sunt Domini, et appellati sunt antichristi, possint dare gratiam Christi. Quare qui cum Domino sumus, et unitatem Domini tenemus et secundum ejus dignationem sacerdotium eius in ecclesia administramus, quaecumque adueerrore et prauitate uenientes agnoscunt
Abbreviated transcription (Latin):
se Scire autẽ & meminisse debem᷑ scͥ¬
ptum ẽẽ. oleum peccatoris ñ ungat ca-¬
put meum Qd̃ autẽ in psalmis p̃mo¬
nuit sp̃c sc̃s. ne quis exhorbitans. & a
uia uĩtatis exerrans. apd̾ hẽticos et
xp̃i adu̾sarios ungeretur. S & ꝓ
baptizato quam facẽ p̃cem potest sa¬
cerdos sacrilegus & peccator. cũ scͥptũ
sit. d̾s peccatorem ñ audit. s qui do¬
minum colu̾it. & uoluntatem eiꝰ fe¬
cerit. h̃c exaudit: Quis aut̃ potest
dare qd ipse ñ habeat: Aut quom
potest sp̃alia gerere ipse qui ami-
dꝰ ẽ ꝯ innouandꝰ qui ad eccłiam rudis
dñs Ut qui in errorem seductꝰ est¬
& foris tinctꝰ. in baptismo uero neo
cłiastico &̃ hoc ipsum deponat. qd̾
hõ ad dm̃ ueniens dũ sacerdotẽ q̃¬
rit. in sacrilegium fraude erroris
incurrit: Ceterum ꝓbare ẽ hẽticoꝵ¬
& scismaticorum baptisma. ꝯsentire in id
qd̾ illi baptizau̾int: Neq enim potest pars

Expanded text:
se. Scire autem et meminisse debemus scrse. Scire autem et meminisse debemus scriptum esse : Oleum peccatoris non ungat caput meum, quod ante in psalmis praemonuit Spiritus sanctus, ne quis exorbitans et a via veritatis exerrans apud haereticos et Christi adversarios ungeretur. Sed et pro baptizato quam precem facere potest sacerdos sacrilegus et peccator, cum scriptum sit: Deus peccatorem non audit: sed qui Deum coluerit et uoluntatem eius fecerit, illum audit. quis autem potest dare quod ipse non habeat, aut quomodo potest spiritalia gerere qui ipse amisedus est et innouandus qui ad ecclesiam rudis s, ut qui in errorem seductus est et foris tinctus in baptismo uero et ecclesiastico etiam hoc ipsum deponat quod homo ad Deum ueniens, dum sacerdotem quaerit, in sacrilegum fraude erroris incurrit. Ceterum probare est haereticoret schismaticorum baptisma consentire in id quod illi baptizauerint. neque enim potest pars
Abbreviated transcription (Latin):
trzans dare alt̾i remissam potest pecca-
torum. qui ipse suapeccata deponẽ extͣ
eccłiam non potest: S ipsainterroga¬
tio quȩ fit inbaptismo: destis ẽ u̾itatis.
Nam cum dicim credis in uitam ȩt̾nam
& remissionem peccatorum ꝑ scam̃ ec¬
desiam intelligimus remissionẽ pec¬
catorum ñ nͥ in eccł̃ia dari. apd̃ hẽticos
autem ubi eccłia non sit: non posse di¬
mitti peccata: Itaq apud hẽticos baptizare posse
asserunt interrogationẽ mutent. au̾
uindicent ui̾tatem. nisi si eis & eccłiam
tribuunt qͦs baptisma habere ꝯtendunt:
Ungi quoq necessẽ eum qui baptizat᷑
sit: ut accepto crismate. id ẽ unctione
Porro autem eucharistia ⁊ unde bap¬
tizati ungunt᷑ oleũ. in altari scĩficat᷑:
Scĩficare autẽ ñ potuit olei creatura.
quinec altare habuit nec eccłiam. Uñ
nec unctio sp̃alis apd̃ hẽticos potest ẽẽ.
quando constet oleum scĩficari. & eu¬
charistiam fieri. apd̃ illos omĩo ñ pos¬

Expanded text:
tizans dare alteri remissam peccatorum potest qui ipse sua peccata deponere extra Ecclesiam non potest? II. Sed et ipsa interrogatio quae fit in Baptismo testis est veritatis. Nam cum dicimus: Credis in vitam aeternam et remissionem peccatorum per sanctam Ecclesiam? intelligimus remissionem peccatorum nonnisi in Ecclesia dari, apud haereticos autem, ubi Ecclesia non sit, non posse peccata dimitti. Itaque qui haereticos baptizare posse asserunt, aut interrogationem mutent, aut vindicent veritatem, nisi si eis et Ecclesiam tribuunt quos Baptisma habere contendunt. Ungi quoque necesse est eum qui baptizatus sit, ut accepto Chrismate, id est, UnctionPorro autem Eucharistia est unde baptizati unguntur oleo in altari sanctificato. Sanctificare autem non potuit olei creaturam qui nec altare habuit nec Ecclesiam. Unde nec unctio spiritalis apud haereticos potest esse, quando constet oleum sanctificari et Eucharistiam fieri apud illos omnino non pos
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiam nullum. hic erit unum uͥ spes
uera ẽ. & fides certa. sic enĩ scͥptũ ẽ:. Una
fides. una spes. unum baytisma: Hon apd
hereticos ubi spes nulla ẽ. & fides falsa. uͥ oĩa
ꝑm̃dacium aguntur. uͥ exorcizat demoniaeꝰ.
ba cancer emittunt. fidem dat infidelis.
ueniam delictorum tͥbuit scelerat᷑. & in no¬
mine xp̃i tinguit antixp̃c. benedic̃ ad eo
maledictꝰ. uitã pollicet᷑ mortuus. pacem
dat ĩpacificus. dm̃ inuocat blasphemꝰ. sa-¬
c̃dotium ãministrat ꝓphanꝰ. ponit alta¬
re sacͥlegꝰ: Ad hȩc om̃ia accedit n illum ma¬
lum ut antistes diaboli audeat eucharis¬
tiam facẽ. aut qͥ illiꝰ adsistunt dicant hȩc
omĩa falsa eẽ. de hẽticis. ecce ad qͣlia cogitur
ecclla ꝯsentire ⁊ sine baptismo & uenia de¬
lictorum ꝯmunicare compellitur: Qũa
rem fr̃s fug̾e ac uitare debemꝰ. & atanto
scełe nos separare. ⁊unum baptismum te¬
nere. qd̵ soli eccl̃iȩ adeo ꝯcessum ẽ:

Expanded text:
Ecclesiam nullum. Hic erit unum, ubi spes Ecclesiam nullum. Hic erit unum, ubi spes vera est et fides certa. Sic enim scriptum est: « Una fides, una spes, unum Baptisma » . Non apud haereticos, ubi spes nulla est et fides falsa, ubi omnia per mendacium aguntur, ubi exorcizat daemoniacus, ba cancer emittunt, fidem dat infidelis, veniam delictorum tribuit sceleratus, et in nomine Christi tingit antichristus, benedicit a Deo maledictus, vitam pollicetur mortuus, pacem dat impacificus, Deum invocat blasphemus, sacerdotium administrat profanus, ponit altare sacrilegus. Ad haec omnia accedit et illud malum, ut antistes diaboli audeat Eucharistiam facere. Aut qui illis adsistunt, dicant haec omnia falsa esse de haereticis. Ecce ad qualia cogitur Ecclesia consentire, et sine Baptismo et venia delictorum communicare conpellitur. quam. rem, fratres, fugere, ac,uitare debemus et a tanto scelere nos separare et unum baptismum tenere quod soli, ecclesiae a Domino concessum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Um inunum carthaginem conue
cũ p̃b̾ris & diaconis. p̃sente etiam plebis
maxima parte. & lectȩ eẽnt litt̾ȩ uibai¬
ani ad cypͥanum factȩ. item cypͥani ad iu¬
baianum rescͥptȩ de hẽticis baptizandis.
serit. ¶ypͥanus dix̃. audistis college
cito & ꝓphano hẽticorum baptismo. qͥdq
ego illi rescripserum. censens scilicet atq
uenientes. eccl̃iȩ baptismo baptis zarin
scĩficari oport̾ẽ. Item lectȩ sunt uob̃ ꝯaliȩ
iuuaiani litt̾ȩ. quib ꝓsua sincera & re¬
ligiosa deuotione ad epl̃am nram rescͥ¬
bens ñ tantũ ꝯsensit. s & instructũ se
ẽẽ gr̃as egit. suꝑẽ ait de hac ipsa re. singł̃i
quid sentiamꝰ ꝓferamꝰ. neminem iudican¬
des aut a iure cõmunicationis aliquẽ
si diu̾sum senserit amouentes: Neq enĩ
tẏrannum t̾rore ad obsequendi necessita¬
tẽ collegas suos adigit. quando habeat oĩs
& de actu nr̃o udicandi.
ecilius abiltha dixit. E gounũ
baptisma in eccłia sola scio. Eertͣ¬

Expanded text:
Cum in unum Cartaginem conuencum presbyteris et diaconibus, praesentibus etiam plebis maxima parte, et lectae essent litterae Iubaiani ad Cyprianum factae, item Cypriani ad Iubaianum rescriptae de haereticis baptizandis serit, Cyprianus dixit: audistis, collegae cito et profano haereticorum baptismo, et quid ego ei rescripserim, censens scilicet quod uenientes ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. item lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae quibus pro sua sincera et religiosa deuotione ad epistulam nostram rescribens non tantum consensit, sed etiam instructum se gratias egit. superest ut de hac ipsa re singuli quid sentiamus proferamus neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amouentes. neque enimtyrannico terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit, quando habeat omniset de actu nostro iudicandi. Caecilius a Biltha dixit: Ego unum baptismum in ecc
Abbreviated transcription (Latin):
uatam. uob̃cum pari consensione c̃iungi-¬
mus. censentes scilicet & ꝓcerto tenentes ne¬
minem baptizari foris foris extͣ eccłiam pos¬
se. cum sit baptisma unum in sc̃a eccł̃ia
constitutum. cũ scͥptum sit dñodicente.
me dereliquerunt fondem aquȩ uiuȩ.
yeffodert sͥ lac̃ detͥtos qui ñ po̾sunt aqm
portare. &iterũ scͥptura diuina mone
ri & scificari aquam priꝰ a sac̃dote. ut poᷤ¬
sit baptismo suo peccata hominis qui
baptizat᷑ abluere. ꝑ ez echiel ꝓpħam dic̃ ds.¬

Expanded text:
eruatam uobiscum pari consensione coniungieruatam uobiscum pari consensione coniungimus, censentes scilicet et pro certo tenentes neminem baptizari foris extra ecclesiam posse, cum sit baptisma unum in sancta ecclesia constitutum et scriptum sit Domino dicente: me dereliquerunt fontem aquae uitae, et effoderunt sibi lacus detritos qui non possunt aquam portare, et iterum scripturi et sanctificari aquam prius a sacerdote, ut possit Baptismo suo peccata hominis qui baptizatur abluere, quia per Ezechielem
Abbreviated transcription (Latin):
ẏprianus liberalis. caldonius.
uniꝰ. pͥmus. cecilius. policarpꝰ.
nicomedes. felix. marruciꝰ. sus¬
cessus. lucilius. honoratꝰ. fortunatꝰ. uictor.
donat᷑. luciꝰ herculaneus. pomponiꝰ deme-¬
trius. quintꝰ. sat᷑nimꝰ. ianuariꝰ. marcꝰ aliꝰ
sat᷑ninus. aliꝰ donat᷑. rogatianꝰ. sedatꝰ. t̾¬
tillus. hortensianus. item aliꝰ sat᷑niꝰ attiꝰ.
ianuario. sat᷑nino. maximo. uictori. allo
uictori. cassio. ꝓculo. modiano. eytino gar¬
gillio. eutyciano. alio gargillo. alio satͣ¬
nino. nemesiano. nampulo.antoniano.
rogatiano. honorato frĩb salutem: Cum
ticos et scismaticos baptizati uident᷑. anad ee¬
desiam catholicam quȩ una & uera ẽ. ue-¬
nientes baptizari debeant. de qua re qm¬
qmͣ & ipsi illic iũtatẽ & firmitatem catho¬
licȩ regulȩ teneatis. tam̃ qm̃ ꝯsulendos
nos ꝓ ꝯmuni dilectiõe existimastis. sentẽ¬
tiam nr̃am ñ nouam ꝓmimꝰ. s iampͥdẽ
ab antecessorib nr̃is statutam. ⁊ a nob̃ obs¬

Expanded text:
YPRIANUS, LIBERALIS, CALDONIUS, JUNIUS, PRIMUS, CAECILIUS, POLYCARPUS, NICOMEDES, FELIX, MARRUTIUS, SUCCESSUS, LUCIANUS, HONORATUS, FORTUNATUS, VICTOR, DONATUS, LUCIUS, HERCULANUS, POMPONIUS, DEMETRIUS, QUINTUS, SATURNINUS, MARCUS, ALIUS SATURNINUS, ALIUS DONATUS, ROGATIANUS, SEDATUS, TERTULLUS, HORTENSIANUS, ITEM ALIUS SATURNIUS, SATTIUS, JANUARIO, SATURNINO, MAXIMO, VICTORI, ALIO VICTORI, CASSIO, PROCULO, MODIANO, GILIO EVTVCHIANO ALIO GARGILIO ALIO SATVRNINO NEMESIANO NAMPVLO ANTONIANO ROGATIANO HONORATO FRATRIBVS S. Cum eticos et schismaticos baptizati uidentur, an ad ecclesiam catholicam quae una est uenientes baptizari debeant. de qua re quamquam et ipsi illic ueritatem et firmitatem catholicae regulae teneatis, tamen quia consulendos nos pro communi dilectione existimastis, sententiam nostram non nouam promimus, sed iam pridem ab antecessoribus nostris statutam et a nobis obs
Abbreviated transcription (Latin):
anib agermaniciana dix̃. Qui hẽtico¬
rum baptisma ꝓbant nr̃m imꝓbant.
ut extra eccłiam ñ dicant lotos s sordi¬
datos negant in eccłia baptizari oport̾e.
ocianus arucuma dix̃ Scͥptũ ÷. uidiͣt
d̾s lucem quia bona ẽ. & duusit int̾ lu¬
cem & tenebras. Si potest luci & tenebͥs
ꝯuenire. potest nob̃ i h̾eticis aliqͥd ẽẽ
ꝯmune. ꝓpterea censeo hẽticos haptrzã¬

Expanded text:
a Germaniciana dixit: Ųui haereticorum baptismum probant nostrum inprobant, ut extra ecclesiam non dicam lotos, sed sordidatos negent in ecclesia baptizari oportere. Lucianus a Rucuma dixit: Scriptum est: et uidit Deus lucem quia bona est, et diuisit inter lucem et tenebras. si potest luci et tenebris conuenire, potest nobis et haereticis aliquid esse commune. propterea censeo haereticos baptizan
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i iħu xp̃i ꝑ quem mͥ mundꝰ crucifixꝰ:
& ego mundo: De hoc ipso ad timotheum
Nemo militans deo obligat se negociis se¬
cularib. ut possit placere ei qui se ꝓbauit.
S & si certabit quis ñ coronabitur. nͥ qui
legitime certau̾it: De hoc ipso ad colosenses
Si mortui estis cum xp̃o ab elem̃tis mun¬
di. qͥd tanqmͣ uiuentes in mundo uana
sectamini: Item de hoc ipso: Si consurre¬
xistis in xp̃o quȩ sursum st̃ querite: ubi
xp̃c ẽ in dextera dei sedens. quȩ sursũ st̃
sapite. ñ que terrena sunt: Mortui enĩ
estis. & uita ur̃a abscondita ẽ cum xp̃o in
ipso ad ephesios Exponite pͥoris conu̾sa¬
dionis ueterem hominem. qui corrumpit᷑
scđm concupiscentias deceptionis. innoua
hoc ipso in epła petͥ Quasi hospites ꝙ ꝑe¬
grini. abstinete uos a carnalib desideriis
quemilitant adu̾sus animam. conu̾satio¬
nem habentes inter gentiles bonam. ut
dum detractant de uob̃ q̃i de malignis.
bona oꝑa ur̃a uidentes glorificent deum:¬

Expanded text:
risti, per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . De hoc ipso ad Timotheum: Nemo militans Deo obligat se molestiis saecularibus, ut possit placere ei cui se probavit. Sed et si certaverit quis, non coronabitur, nisi legitime pugnaverit . De hoc ipso ad Colossenses: Si mortui estis cum Christo ab elementis mundi, quid tamquam viventes in mundo vana sectamini ? Item de hoc ipso: Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens: quae susum sunt sapite non quae terrena sunt. mortui enim estis et uita uestra abscondita est cum Christo in Item ad Ephesios: Exponite prioris conuersationis ueterem hominem qui conrumpitur secundum concupiscentias deceptionis. innouamhoc ipso in epistula Petri: Quasi hospites et peregrini abstinete uos a carnalibus desideriis quae militant aduersus animam, conuersationem habentes inter gentiles bonam, ut dum retractant de uobis quasi de malignis, bona opera uestra aspicientes magnificent Dom
Abbreviated transcription (Latin):
fidet in dm̃. & erit indeo spes eiꝰ De hoc ip
so in deutronomio: Dominum dm̃ adorab̃:
& illi soli seruies: De hoc ipso ad romanos.
Et coluerunt & seruierunt creat᷑e relicto
creatore Propter qd̃ & tradidit illos d̾s in
passiones ignominiȩ De hoc ipso apd̃io¬
hannem Maior ẽ qui in uob̾ ẽ: qmͣ qui

Expanded text:
fidit in Deum, fidit in Deum, so in Deuteronomio: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . De hoc ipso ad Romanos: Et coluerunt et servierunt creaturae, relicto Creatore. Propter quod et tradidit illos Deus in passiones ignominiae . De hoc ipso apud Joannem: Major est qui in vo
Abbreviated transcription (Latin):
dum: Apd̾ ieremiam: Non gloriet᷑ sapiens
tn sapientia sua. nec fortis in fortitudine
sua. nec diues in diuitiis suis. s in hoc glo¬
tas mea dicit dominꝰ: De hoc ipso in psal¬
mo: liiii. In dm̃ sꝑaui. ñ timebo qͥd faciat
michi homo. Item illic: ħ nisi soli deo sub¬
iecta ẽ anima mea Item in psalmo. cxui.
Non metuam quid faciat mͥ homo. dñs mͥ
auxiliator ẽ. Item illic Bonum ẽ fidere in
dm̃: qmͣ fidere in hominem: Bonum ẽ sꝑa-¬
re in dm̃ qmͣ spare in principes. De hoc ip¬
so apd̃ danihelem: B espond̾unt autẽ sy¬
drac. misac. abdenago. & dixer̃t regi: Na-¬
bugodonosor rex ñ opus ẽ nob̃ de hoc ũbo
respond̾e tͥ Est enim ds cui nos serumꝰ po¬
tens eriꝑe nos de camino ignis ardentis.
& de manib tus rex liberabit nos. & sĩn i
notum sit tͥ quia diis tuis ñ serumꝰ. et
umnaginem auream quam statiusti ñ ad¬
oramꝰ. Item apd̃ ieremiam Maledictꝰ hõ
qui spem h̃t in hominem: bñdictꝰ h̾o qui

Expanded text:
 per Hieremiam: Non glorietur sapiens in sapientia sua, nec fortis in fortitudine sua, nec dives in divitiis suis, sed in hoc glotas mea, dicit Dominus . De hoc ipso in Psalmo LIV: In Domino speravi, non timebo quid faciat mihi homo. Item illic: Non nisi soli Deo subjecta est anima mea. Item in Psalmo CXVII: Non metuam quid faciat mihi homo, Dominus mihi auxiliator est. Item illic 307: Bonum est confidere in Domino quam fidere in homine. Bonum est sperare in Dominum quam sperare in principibus. De hoc ip in Danihele: Responderunt autem Sidrac, Misac, Abdenago et dixerunt regi Nabuchodonosor: rex, non opus est nobis de hoc uerbo respondere tibi. est enim Deus, cui nos seruimus, potens eripere nos de camino ignis ardentis et de manibus tuis, rex, liberabit nos. et si non, notum sit tibi quoniam diis tuis non seruimus et imaginem auream quam statuisti non adoramus. Item apud Hieremiam: Maledictus homo qui spem habet in hominem: et benedictus homo qui
Abbreviated transcription (Latin):
pascit illa. Donne uos pluris estis illis: De¬
hoc ipso cata lucam Sint lumbi ur̃i accin-¬
cti. & lucernȩ ardentes. & uos similes homi¬
nib expectantib dominum suum qnͣdo
ueniat a nuptiis. & cum uenerit & pulsa-¬
uerit aꝑiant illi: Felices serui illi: qͦs ad¬
ueniens dominꝰ inuenerit uigilantes: De
hoc ipso cata mathm Uulpes cubicula ha¬
bent. & uolucres cȩli diu̾soria. filius autem
hominis ñ ht̃ ubi caput inclinet. Itẽ illic
Qui ñ renuntiat omnib quȩ sunt eiꝰ: ñ
potest m̾s discipłs ẽẽ. De hoc ipso ad corin
thios.i. Non estis ur̃i. empti enim estis
p̃cio magno. glorificate & portate dm̃ in
corpore ur̃o:. Item illic: Tempꝰ collectum:
& qui gaudent quasi ñ gaudentes. & qui
emunt quasi ñ possidentes. & qui hoc
mundo utuntur qͣł ñ utant᷑ Pxeterit
enim figͣa huiꝰ mundi Item illic Primꝰ
homo de t̾rȩ limo.scds homo e cȩlo: Qual

Expanded text:
alit illa. nonne uos pluris estis illis. alit illa. nonne uos pluris estis illis. nt lumbi uestri praecincti et lucernae ardentes et uos similes hominibus expectantibus dominum suum quando ueniat a nuptiis, ut cum uenerit et pulsauerit aperiant illi. felices serui illi quos adueniens dominusinuenerit uighoc ipso apud Matthaeum: Vulpes foveas habent, et volucres coeli diversoria, Filius autem hominis non habet ubi caput suum inclinet . Item illic: Qui non renuntiat omnibus quae sunt ejus, non potest meus discipulus esse . De hoc ipso ad Corinthios prima: Non estis uestri. empti enim estis pretio magno. clarificate et portate Deum in corpore uestro. Item illic: Tempus collectum et qui gaudent quasi non gaudentes, et qui emunt quasi non possidentes, et qui hoc mundo utuntur quasi non utantur. praeterit enim figura huius mundi. Item illic: Primus homo de terrae limo, secundus homo de caelo. qualis
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃alia cogitare debere. nec attend̾e ad scłm
cui iam renuntiauit: Apd̃ ysaiam: Queri¬
te dm̃. & cũ inueneritis in uocate eũ. cum
autem aꝓpinquau̾it uobis relinqͣt ĩpus
uias suas. & uir facinorosus cogitationes
sequetur quia inmultũ remittet pecca¬
ta ur̃a. De hoc ipso apd̃ salomonem: Uidi
uniu̾sa oꝑa que facta sunt sub celo: & ec¬
Sic autem comedetis eum Lumbi u̾ri p̃¬
cincti. caligȩ ur̃e in pedib ur̃is. & baculi
ur̃i in manib urĩs. et edetis eum festin̾at.
eungłio catamatħm Nolite cogitare di¬
centes. quid edemꝰ. aut quid bibemꝰ. aut qͥd
uestiem᷑ Hec enim nationes quert. Scitaut̃¬
et omĩa ista apponentur uob̃ Itemillic
Nolite cogitare in crastinum Crastinus
enim dies ipse cogitabitsͥ. sufficit diei
malicia sua. Itẽ illic Hemo retͦ attendẽs
ꝯsuꝑponens manum suam suꝑ aratrũ.
latilia cȩli. qm̃ ñ seminant neq metunt
neq colligunt in horrea: & pat̾ u̾r cȩlestis

Expanded text:
LIA COGITARE DEBERE NEC ADTENDERE AD SAECVLVM, CVI IAM RENVNTIAVIT. Apud Esaiam: Quaerite Dominum et mox inueneritis, inuocate eum. cum autem adpropinquauerit uobis, relinquat impius uias suas et uicordiam consequetur, quia in multum remittet peccata vestra . De hoc ipso apud Salomonem: Vidi universa opera quae facta sunt sub sole, et ecsic autem comedetis eum: lumbi uestri praecincti et caligae uestrae in pedibus uestris et bacula uestra in manibus uestris, et edetis eum festinanter: et dicat: Nolite cogitare dicentes: Quid edemus, aut quid bibemus, aut quid vestiemur? Haec enim nationes quaerunt. Scit autam ejus, et omnia ista apponentur vobis. Item illic: Nolite cogitare in crastinum. Crastinus enim dies ipse cogitabit sibi. Sufficit diei malitia sua . Item illic: Nemo retro attendens et superponens manum suam super aratrum latilia caeli quoniam non seminant neque metunt neque colligunt in horrea, et pater uester caelestis
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo duurum plasma maculanti ꝑ cor¬
rupti atq eneruati corporis delicta placeat᷑
Q̾si penuriam talis & necessitatem pauꝑ¬
tatis obtendit. potest inter cẽtos qui eccłiȩ¬
alim̃tis sustinent᷑ huiꝰ quoq necessitas ad¬
uiuari. si tam̃ cont̾e tͦ sit frugaliorib et
innocentib cibis: Nec putet salario se esse
redim̃dum ut apeccatis cess et. qͣndo hoc
ñ nob̾ s s p̃stet Ceterum qnͣtum uult mn
querat. qͥlis questꝰ ẽ qͥ de ꝯuiuio abraham
& ysaac & iacob homines rapit. & male
acꝑniciose in scło saginatos ad ȩt̾nȩ sitis
ac famis supplicia deducit: & id̾o qnͣtẽ
potes ab hac eum pͣuitate & dedecore ad
uiam innocentiȩ atq ad spem uite suȩ
reuoca. ut sit ꝯtẽ tͦ eccłiȩ sumptib par¬
tiorib quidem s salutarib. Qd̾ si illic ec¬
clesia ñ sufficit ut laborantib p̃stet ali¬
m̃ta. poterit se ad nos transferre. & hͥ qd̃

Expanded text:
diabolo divinum plasma maculanti per cordiabolo divinum plasma maculanti per corrupti atque enervati corporis delicta placeatur. Quod si penuriam talis et necessitatem paupertatis obtendit, potest, inter caeteros qui alialimentis sustinentur huius quoque necessitas adiuuari, si tamen contentus sit frugalioribus et innocentibus cibis nec putet salario se esse redimendum ut a peccatis cesset, quando hoc non nobis sed sibi praestet. ceterum quantum uult inde quaerat, qualis quaestus est qui de conuiuio Abraham et Isaac et Iacob homines rapit et male ac perniciose in saeculo saginatos ad aeternae famis ac sitis supplicia deducit. et ideo quantum potes ab hac eum prauitate et dedecore ad uiam innocentiae adque ad spem uitae suae reuoca, ut sit contentus ecclesiae sumptibus parcioribus quidem sed salutaribus. quod si illic ecclesia non sufficit ut laborantibus praestet alimenta, poterit se ad nos transferre et hic quod
Abbreviated transcription (Latin):
yprianus eucratio fr̃i salutẽ
mutua consulendũ me existi
masti quid mͥ uideat᷑ de hystͥone qͦdam
qui apd̃ nos ꝯstitut᷑ in eiusdem ad huc
artis suȩ dedecore ꝑseuerat. & magister
& doctor ñ erudiendorum s ꝑdendorum
puerorum. io qd̾ male didicit cet̾is qͦq
insinuat. an talis debeat ꝯmunicare no¬
biscum: Qd̾ puto ego nec maiestati diui¬
nȩ neo euͣngłicȩ disciplinȩ congruere. ut
pudor & honor eccł̃iȩ tam turpi & infami
contagione fedetur. Nam cũ in lege ꝓhi¬
beantur uiri induere uestem muliebrem.
indum̃ta acciꝑe. s & gestuᷤ qͦq turpes et
molles & muliebres magisterio impudi¬
cȩ artis expͥmere: Non excuset se qͥsqmͣ
si atheatro ipse cessaũit. cũ tam̃ hoc ect̾os
doceat. Non potest enim uid̾i cessasse. qui
uicarios substituit. & qui ꝓ se uno plures
fuccedaneos suggerit. cont᷑ institutionẽ
dei erudiens & docens quemadmodũ masculꝰ
frangat᷑ infeminam. & sexꝰ arte mutet᷑ et

Expanded text:
yprianus Eucratio fratri salutemmutua consulendum me existime, quid mihi videatur de histrione quodam, qui, apud vos constitutus, in ejusdem adhuc artis suae dedecore perseverat, et magister et doctor non erudiendorum sed perdendorum puerorum, id quod male didicit caeteris quoque insinuat, an talis debeat communicare nobiscum. Quod puto ego nec majestati divinae nec evangelicae disciplinae congruere, ut pudor et honor Ecclesiae tam turpi et infami contagione foedetur. Nam, cum in Lege prohibeantur viri induere muliebrem vestem eindumenta accipere, sed et gestus quoque turpes et molles et muliebres magisterio impudicae artis exprimere? II. Nec excuset se quisquam si a theatro ipse cessaverit, cum tamen hoc caeteros doceat. Non potest enim videri cessasse qui vicarios substituit et qui pro se uno plures succedaneos suggerit, contra institutionem Dei, erudiens et docens quemadmodum masculus frangatur in feminam et sexus arte mutetur, et
Abbreviated transcription (Latin):
querit illos qͦs iam subegit aut gestit eu̾tẽ.
qͦs iam suos fecit inimicꝰ & hostis eccłiȩ.
quos alienauit ab eccłia & foras dux̃ cap¬
tiuos & uictos: ꝯtempnit & p̃terit. Cos ꝑ¬
git lacessere in quib xp̃m cernit habita¬
re. qmͣqm & si aliqͥs ex talib fuit app̾hen¬
sus. ñ ẽ qd̃ sͥ qiͣ in confessione nominis
blandiatur: cũ constet si occisi eiꝰmodi ex¬
tra eccłiam fuerint. fidei coronam ñ esse.
s pęnam pocius ẽẽ ꝑfidiȩ. nec in domod̾i
unanimes habitaturos esse. qͦs uidemꝰ de
pacifica & diuina domo furore discordiȩ
recessisse Hortam᷑ plane qnͣtum possumꝰ¬

Expanded text:
que enim quaerit illos quos iam subegit aut gestit euertere que enim quaerit illos quos iam subegit aut gestit euertere quos iam suos fecit. inimicus et hostis ecclesiae quos alienauit ab ecclesia et foras duxit ut captiuos et uictos contemnit et praeterit, eos pergit lacessere in quibus Christum cernit habitare. Quamquam etsi aliquis ex talibus fuerit adpreheasus, non est quod sibi quasi in confessione nominis blandiatur, cum constet, si occisi eiusmodi extra ecclesiam fuerint, fidei coronam non esse, sed poenam potius esse perfidiae nec in domo Dei inter unanimes habitaturos esse quos uidemus de pacifica et diuina domo furore discordiae recessisse. Hortamnr plane quantum possnm
Abbreviated transcription (Latin):
ipsodolore penitentiȩ factiad p̾lium for¬
tiores: ut appareat nuꝑ subitatos ẽẽ. & no¬
uȩ atq insuetȩ rei pauore trepidasse. redis¬
se.ad se postmodum fidem ueram & ui¬
ressuas de di timore collectas. ad omñe
pacientiam constanter & firmĩt robo¬
rasse. nec iam stare se ad cͥminis ueniam.
rorem. anuͦ qui dem̃tium mos ẽ ipsis
bonis ⁊ ꝓsꝑis nr̃is plus adactꝰ ẽ ad furo¬
rem. & quo magis ac mag̃ dilectionisac
fidei crescit hic gła. illic dissensionis ac
zeli recrudescit insania. nec uulnꝰ suũ
miser curat. s ad hoc qd̃ grauiꝰ ẽ. & se se
uulnerat in ꝑniciem frm̃ lingͣ sua ꝑ¬
strepens ⁊ facundiȩ uenenate iacula con¬
torquens. magis durꝰ scłaris phylosophiȩ
pͣuitate. qmͣ phylosophiȩ dñicȩ lenitate
pacificꝰ. desertor eccłiȩ. miscdiȩ hostis. int̾fe¬
ctor pęnitentiȩ. doctor suꝑbiȩ. u̾itatis corrup¬
tor. ꝑditor caritatis: Agnoscit ne iam qui

Expanded text:
ipso dolore paenitentiae facti ad proelium foripso dolore paenitentiae facti ad proelium fortiores: ut appareat nuper subitatos esse et nonas adque insuetae rei pauore trepidasse, redisse ad se postmodum fidem ueram et uires suas de Dei timore collectas ad omnem patientiam constanter et firmiter roborasse nec iam stare ad criminis ueniam, rorem? an uero, qui dementium mos est, ipsis bonis et prosperis nostris plus adactus est ad furorem et quo magis ac magis dilectionis ac fidei crescit hic gloria, illic dissensionis et zeli recrudescit insania: nec uulnus suum miser curat, sed adhuc grauius et se et suos uulnerat, in perniciem fratrum lingua sua perstrepens et facundiae uenenatae iacula contorquens, magis durus saecularis philosophiae prauitate quam sophiae dominicae lenitate pacificus, desertor ecclesiae, misericordiae hostis, interfector paenitentiae, doctor superbiae, ueritatis corruptor, perditor caritatis ? adgnoscitne iam qui
Abbreviated transcription (Latin):
re temptauerat: Nam cui ñ est adũsus õs
satis uirium: circumuenire querit. soli¬
tudinem singłorum: S retrusus adunati
ẽx̃citꝰ fide parit & uigore intellex̃ milites
xp̃i uigilare iam sobrios & armatos ad p̃¬
lium stare. uinci ñ posse. mori posse: et
hoc ipso inuictos ẽẽ quia mori ñ timent.
nec repugnare contͣ impugnantes. cũ oc-¬
cidere innocentib nec nocentes liceat sed
ꝓmpte & animas & sanguinem tͣdere.
ut cum tanta in scło malicia & seuicia gͣs¬
setur.amalis & seuis uelocius recedatur.
Quale illud fuit sub ocłis dei spectaculũ
gloriosũ. quale in conspectu xp̃i eiꝰ eccl̃iȩ
suȩ gaudium ad pugnam qm tempta¬
uerat hostis inferre. ñ singłos milites s
tata simul castra ꝓdisse dm̃s enim con¬
stat uenturos fuisse si audire potuissent.
qͣndo adcucurrerit ꝓpanter. & uenerit qͥs¬
quis audiuit: Quot illi lapsi glosa confes¬
sione sunt restituti. steterunt fortes. et

Expanded text:
re temptauerat nam cui non est aduersus omnes re temptauerat nam cui non est aduersus omnes satis uirium, circumuenire quaerit solitudinem singulorum. sed retusus adunati exercitus fide pariter et uigore intellexit milites Christi uigilare iam sobrios et armatos ad proelium stare, uinci non posse, mori posse et hoc ipso inuictos esse quia mori non timent, nec repugnare contra inpugnantes, cum occidere innocentibus nec nocentem liceat, sed prompte et animas et sanguinem tradere, ut cum tanta in saeculo malitia et saeuitia grassetur, a malis et saeuis uelocius recedatur. quale illud fuit sub oculis Dei spectaculum gloriosum, quale in conspectu Christi eius ecclesiae suae gaudium, ad pugnam quam temptauerat hostis inferre non singulos milites sed tota simul castra prodisse. omnes enim constat uenturos fuisse, si audire potuissent, quando adcucurrerit properanter et uenerit quisquis audiuit. quot illic lapsi gloriosa confessione sunt restituti steterunt fortes et
Abbreviated transcription (Latin):
apd̃ uos unus animꝰ & una uox ẽ: eccłia
uit. hanc laudem uirtutis & roboris
firmitatem iam t̃c in sp̃u p̃uidebat. &
p̃conio fut᷑orum merita ur̃a contestans
dũ parentes laudat filios ꝓuocat. dũ
sic unanimes. dũ sic fortes estis. magna
& cet̾is frib unanimitatis & fortitudi¬
nis exempla tͥbiuistis: Docustis gnͣdit̾
dm̃ timere. xp̃o firmit adherere. ple¬
iunctam uinci om̃io ñ posse. qͥcqͥd simł
petitur acunctis dm̃ pacificis exhibere:
Prosilierat adu̾sarius terrore uiolento.
xp̃i castͣ turbare. s quo impetu uenerat
eodem impetu pulsus & uictͦ ẽ: & qͣtum
formidiris & t̾roris attulit. tantũ for¬
titudinis inuenit & roboris: Supplan¬
tare se iterum posse credid̾at di seruos.
& uelut tyrones & rudes. qͦsi minꝰ para-¬
tos & minꝰ cautos solito suo more con¬
cutere Unum pͥmo adgressus. ut lupꝰ¬
ouem secernere a grege. ut accipiter
columbam ab agmine uolantium separa¬

Expanded text:
apud uos unus animus et una uox est, ecclesia apud uos unus animus et una uox est, ecclesia uit. hanc laudem uirtutis et roboris firmitatem iam tunc in spiritu praeuidebat et praeconio futurorum merita uestra contestans dum parentes laudat filios prouocabat. dum sic unanimes, dum et caeteris fratribus unanimitatis et fortitudinis exempla tribuistis. Docuistis granditer Deum timere, Christo firmiter adhaerere, plesimul junctam vinci omnino non posse; quidquid simul petitur a cunctis, Deum pacis pacificis exhibere. Prosilierat adversarius terrore violento Christi castra turbare; sed quo impetu venerat, eodem impetu pulsus est; et quantum formidinis et terroris attulit, tantum fortitudinis invenit et roboris. Supplantare se iterum posse crediderat Dei servos, et velut tyrones et rudes, quasi minus paratos et minus cautos, solito suo more concutere. Unum pouem secernere a grege, ut acceptor columbam ab agmine uolantium separa
Abbreviated transcription (Latin):
tutis ur̃ȩ testimonia głosa
& confessionis ur̃e honorem sic exultant
accepim̾: ut in m̃itis ac laudib ur̃is nos
quoq participes & socios ꝯputemꝰ. Nam
cum nob & eccłia unasit̾mens iuncta. et
induiidua concordia. qͥs ñ sacerdos in con¬
Paẽdotis sui laudib tãqmͣ insirie ꝓpriis
gͣtulentur. aut quȩ fr̃nitas ñ in fratrõ
gaudio ubiq letetur: Expͥmi satis ñ
potest qnͣta ista exultatio fũit & qnͣta
ducem te illic confessionis fr̃ib extitis¬
se. s & confessionem ducis de fr̃m ꝯsen¬
sione creuisse. ut dũ precedis ad głam:
feceris multos gloriȩ comites. & confes¬
sorem ppłm suaseris fieri. dũ pͥmꝰ parat᷑
es ꝓom̃ib confiteri. ut ñ inueniamꝰ qͥd
prius pͣdicare in uob̃ debeamꝰ. utrum ne
tuam ꝓmptam & stabilem fidem. an in¬
separabilem fr̃m̃ caritatem. Uirtꝰ illic
ep̃i precedentis publice comꝓbata ẽ: ad¬
unatio seqñtis fr̃nitatis ostensaẽ: dũ

Expanded text:
rtutis uestrae testimonia gloriosa et confessionis uestrae honorem sic exultanter accepimus ut in meritis ac laudibus uestris nos quoque participes et socios conputemus. nam cum nobis et ecclesia una sit et mens iuncta et indiuidua concordia, quis non sacerdos in consacerdotis sui laudibus tamquam in suis propriis gratuletur aut quae fraternitas non in fratrum gaudio ubique laetetur? exprimi satis non potest quanta istic exultatio fuerit et quanta erissemus ducem te illic confessionis fratribus extitisse, sed et confessionem ducis de fratrum consensione creuisse, ut dum praecedis ad gloriam feceris multos gloriae comites et confessorem populum suaseris fieri, dam primus paratus, es pro omnibus confiteri: ut non inueniamus quid prius praedicare in uobis debeamus, utrumne tuam promptam et stabilem fidem an inseparabilem fratrum caritatem. uirtus illic episcopi praecedentis publice conprobata est, adunatio sequentis fraternitatis ostensa est. dum