comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ popłm uastabat expauit. Agnoscebat enĩ figuram ua-¬
tilli & ignis & incensi. & qualis offerenda eẽt. dõ hostia
qͥ de tunc imago pͣfigurata saluauit. ad nos autẽ salutis
ueritas ipsa ꝑ uenit. Neq enĩ indumenta pontificis
purpura ac lana bissoq contexta erubuisset angłs ille ua.¬
stator sedista quȩ futura erant indumenta magni ponti¬
ficis intellex̃: & his cessit quibꝰ utiq uniuersa creatura
inferior erat. Puto aut̾e qͦd non solũ pͥmo ad uentu dr̃ii
& saluatoris nr̃i forma ista cõpleta sit. sed eadẽ fortassis
seruabitur in hoc scło. Ueniet enĩiterũ filiꝰ hoĩs. & cũ
uenerit iteru̾ sine dubio inueniet qͦdã quide̾ mortuos.
qͦs dam autẽ uiuente. Qd possumꝰ qͥdẽ & sic intelligere.
quia nonnulli adhuc in hoc uitȩ statu quo nc̃ sum
in ueniantur cũ multi iam p̃cesserint mortui. Pocox
aurẽ & alit̾ accipi. ut mortuos corpora intelligamꝰ. u¬

Expanded text:
populum vastabat, expavit. Agnoscebat enim figuram bapopulum vastabat, expavit. Agnoscebat enim figuram batilli, et ignis, et incensi, et qualis offerenda esset Deo hostia bat. Et illos quidem tunc imago praefigurata salvavit; ad nos autem salutis veritas ipsa pervenit. Neque enim indumenta pontificis purpura ac lana byssoque contexta erubuisset angelus ille vastator; sed iste quae futura erant indumenta magni pontificis intellexit, et his cessit quibus utique universa creatura inferior erat. Puto autem, quod non solum primo adventu Domini et Salvatoris nostri forma ista completa sit, sed eadem fortassis servabitur et in secundo. Veniet enim filius hominis; et cum venerit iterum, sine dubio inveniet quosdam quidem mortuos, quosdam autem viventes. Quod possumus quidem et sic intelligere: quia nonnulli adhuc in hoc vitae statu quo nunc sumus inveniantur, cum multi jam praecesserunt mortui. Potest autem et aliter accipi, ut mortuos corpora intelligamus, v
Abbreviated transcription (Latin):
adͥmo muore ti ne dedat pmis & erat uicina pestremũ
liotuerestanteme pontifice & obiectione quadã seuui
uentem amortuis dirimentẽ uirtut̾e uͦ reppacidato¬
onu eius etincensi misteriũ erubuisse a ngłm arastato¬
rem eur hoc mortẽ quidẽ finitam: uita uͦ reꝑata perne
inre llexisti ny storiȩ ordinẽ & oculis ut ita dicam cernere
potuististantẽ pontificem mediũ inc̾uiuos & mortoopi
ascend nunc ad uerbi hui celsiora fastigia: &e iude q̃an
uerus pontifex itis x p̃c assũpto uatillo carnis humane.
& sup posito igni altaris anima sine dubio illa magni¬
fica tu qua fiatus: in carne adiecto etiã incenso qͥ est sp̃s
inmaculatus medius int̾ uiuos & mortuos stetit: &
morte non fecit ultra grassari. sed sicut apls dicit: de¬
stroxit eũ qͥ habebat mortis imꝑiũ. idest diabolũ: ut qͥ
creddit in eũ iam non moriatur: sed uiuat in ȩter nũ. hoc
fuit gͥ misteriũ. qͦd postea futurũ iam tunc ille angłs

Expanded text:
o mors finem dederat primis, et erat vicina postremis. Intuere stantem pontificem, et objectione quadam sui, viventes a mortuis dirimentem, virtutem propitiationis ejus, et incensi mysterium crubuisse angelum vastatorem; et in hoc mortem quidem finitam, vitam vero reparatam. Si intellexisti historiae ordinem, et oculis ut ita dicam cernere potuisti stantem pontificem medium inter vivos et mortuos, ascende nunc ad verbi hujus celsiora fastigia, et vide quomodo verus pontifex Jesus Christus, assumpto batillo carnis humanae, et superposito igni altaris, anima sine dubio illa magnifica cum qua natus est in carne, et adjecto etiam incenso, qui est spiritus immaculatus, medius inter vivos stetit, et mortem non fecit grassari ultra, sed sicut Apostolus dicit: Destruxit eum qui habebat mortis imperium, id est, diabolum, ut qui credit in eum jam non moriatur, sed vivat in aeternum . Hoc fuit ergo mysterium, quod postea futurum, jam tunc ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
he in uesgti nuicea eẽ uitam & mlebete sccenso. eẽ.
motte Uita e nĩ s mors ponitur ante faciers arã o¬
frost uita quioe a pc in sacram̃to nuce mors autẽ hia¬
bosus infiguia lebetis succensi Sigͦ peccauerst poreros¬
aefiietũ ⁊ ouetio tua inuirga micea cũ magrio ponti

Expanded text:
haec in virga nucea esse vitam, et in lebete succensa esse haec in virga nucea esse vitam, et in lebete succensa esse mortem. Vita enim et mors ponitur ante faciem nostram: et est vita quidem Christus in sacramento nucis; mors autem diabolus in figura lebetis succensae. Si ergo peccaveris, portionefficietur po
Abbreviated transcription (Latin):
abstinentiȩ castigatione: sed qualitate sui nulla iam
corpori corruptela dominabit᷑. Sic gͦ & nc̃ necessaria
abstinentiȩ ratio uidet᷑ & postmodũ non querenda:
pascantur animȩ scorũ ñ solũ inpͣsenti uita sed etiam
infutura. Iste enim est & pontificalis fructus. de qͥꝓ
mittitur his qui esurunt & situint iusticiam: quia
huius sacramenti ratio ꝑcurrit. Sic & sapientia monet
ut de scribamꝰ eam nobis incorde taipliciter ad uespon¬
dendũ inqͥt uerbum ueritacis his qui ꝓposuerinit.
nobis. Sic cres puteos fodit isaac patriarcha quorũ
solus ille tercur abeo latitudo uł amplitudo nomina¬
tur. Quia autem sacramentũ sacerdotale est uirga
nucis. idcirco arbitror etiam ieremiam qui eraa
unus ex sacer dotibꝰ ex a nathot: unidissẽ uirgã nucea.
& ꝓphase deea illic quȩ scripta fti uł de enrea nu¬
ca uł del ebete siue olla succensa: quasi ostendere. ꝓ

Expanded text:
abstinentiae castigatione, sed qualitate sui, nulla jam abstinentiae castigatione, sed qualitate sui, nulla jam corpori corruptela dominabitur. Sic ergo et nunc necessaria abstinentiae ratio videtur, et postmodum non quaerenda. pascantur animae sanctorum, non solum in praesenti vita, sed etiam in futura. Iste enim est pontificalis fructus, de quo promittitur his qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia hujus sacramenti ratio percurrit. Sic et sapientia monet, ut describamus ea nobis in corde tripliciter, ad respondendum, inquit, verbum veritatis his qui proposuerint nobis. Sic tres puteos fodit Isaac patriarcha , quorum ille solus tertius ab eo latitudo vel amplitudo nominatur. Qui autem sacramentum sacerdotale, et virga nucis, idcirco arbitror etiam Jeremiam, qui erat unus ex sacerdotibus Anathoth , vidisse virgam nuceam, et prophetasse de ea illa quae scripta sunt, vel de virga nucea, vel de lebete sive olla succensa : quasi ostenderet per
Abbreviated transcription (Latin):
fructus. Qͥs aut̾e iste est fructus quẽ attulit: Hucis
sequenti munitur ac tegitur. tercio sumentẽ pas¬
cit ac nutrit. Talis gͦ est in adiutorio. xp̃i doctrinia
legis ac ꝓpħarũ. pͥma litterȩ facies satis amaraest.
que circuncisionẽ carnis p̃cipit. quȩ desacrifitus man.¬
dat: & cȩtera. quȩ ꝑoccidentẽ lit teram de signantur.
Hec om̃ia tanquã amarũ nucis corticem ꝓice. Scd̾o inlo¬
co admunimenta testȩ ꝑuenies: in qͦ moralis doct¬
na uł ratio continentiȩ designant᷑. Quȩ necessaria
quidẽ sunt ad custodiam eorũ quȩ seruantur intrin
secus. frangenda tamen qͣndoq sine dubio & dissol¬
uenda sunt. Ut si uerbi causa dicamꝰ. Abstinentia
ciborũ & castigatio corporis. donec sumꝰ incorpore
isto corruptibili & passibili. sine dubio necessaria:
Cũ aute confractũ fuerit & resolutũ. & resurrebo¬
nis tempore incorruptibile excorruptibili reddicu
atq ex animali spĩtale ñ iam labore afflictionis. nec

Expanded text:
ratio. Quis autem iste est fructus quem attulit? Amygdasequenti munitur ac tegitur, tertio sumentem pascit ac nutrit. Talis ergo est in Ecclesia Christi, doctrina Legis et Prophetarum. Prima litterae facies satis amara est, quae circumcisionem carnis praecipit, quae de sacrificiis mandat, et caetera quae per occidentem litteram designantur. Haec omnia, tanquam amarum nucis corticem, projice. Secundo in loco ad munimenta tecta pervenies, in quo vel moralis doctrina vel ratio continentiae designatur: quae necessaria quidesecus, frangenda tamen quandoque, et sine dubio dissolvenda sunt. Ut si verbi causa dicamus, abstinentia ciborum, et castigatio corporis, donec sumus in corpore isto corruptibili et passibili, sine dubio necessaria est. Cum autem confractum fuerit ac resolutum, et resurrectionis tempore incorruptibile ex corruptibili redditum, atque ex animali spiritale, non jam labore afflictionis, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ccihastica simplex eet & millis extein secu he re¬
ticorũ dogmatũ ad sertionibꝰ cingeretu mon poã¬
terat taniͦ clara et tam ei aminata uideri fides nrã.
gerliccirco doctrinam chatholicam contradicentium
obsidet obpugnatio. ut fides nrã non otio torpescat.
oportec autem & hereses eẽ ut ꝓbati quiq manifesti
fiant inter uos. Hoc est dicere. Oportet herecicorũ uatilł
altare circundari. ut cerca & manifesta om̃ib fiat fide.¬
lium atq infidelium differentia. Cum enĩ fides ȩccłastica
uelut aurum ceperit refulgere: & pͣdicatio eius ut argentũ
igne ꝓbatum intuentibꝰ resplenduerit: tũ maiore cum tur¬
pitudine & dedecore hereticorũ uoces obscuri aeris uilitate

Expanded text:
ecclesiastica simplex esset, et nullis extrinsecus haereecclesiastica simplex esset, et nullis extrinsecus haereticorum dogmatum assertionibus cingeretur, non poterat tam clara et tam examinata videri fides nostra. Sed idcirco doctrinam catholicam contradicentium obsidet impugnatio, ut fides nostra non otio torpescat, Oportet autem et haereses esse, ut probati quique manifesti fiant inter vos . Hoc est dicere, Oportet haereticorum thuribulis altare circumdari, ut certa et manifesta omnibus fiat fidelium atque infidelium differentia. Cum enim fides ecclesiastica velut aurum coeperit fulgere, et praedicatio ejus ut argentum igne probatum intuentibus resplenduerit, tunc majore cum turpitudine et dedecore haereticorum voces obscuri aeramenti vilitate
Abbreviated transcription (Latin):
serta ne pariter cũ illis quę uęritati & fidei sunt contrara
ddeuatillis p̃cipitur peccatorũ ut iungantur & socientũ
altari. et pͥmo hoc ipsum ꝗͦd aerea dicuncur. non otiosum
uidebitur. Vbienim uera fides est & integra uerbi dĩ prol.¬
catio aut argentea. aut aurea. ut fulgor auri de clareb
sistunt ÷ non inuir cute sp̃s. & sunt ut apłs dicit ut ȩra¬
ramentũ sonans aut cy mbalũ tinniens. Ista gͦ uatilla
aerea idest hereticorũ uoces. ad hibeamꝰ ad altare dĩ ubi
diunus ignis est ubi uera fidei p̾dicatio. Melius ipsi
ueritas ex falsorũ cõꝑatione fulgebit.Si em̃ ut uerbi
gra dicam ponam dicta martionis aut basilidis. aut
alterius cuius libet herecici & hec ser monib ueruta¬
d ac scripturarũ diuinarũ testimonris uelut diuimi¬
altaris igne confucẽ: nonne eudent eoi q ex tpm
admpatione apparebit impieta etiam sidoc trena

Expanded text:
serta, ne pariter cum illis, quae veritati et fidei sunt contraria, serta, ne pariter cum illis, quae veritati et fidei sunt contraria, uod de batillis praecipitur peccatorum, ut jungantur et socientur altari. Et primo hoc ipsum, quod aerea dicuntur, non otiosum videbitur. Ubi enim vera fides est, et integra verbi praedicatio, aut argentea dicuntur, aut aurea. Ut fulgur auri declaret fsistunt, non in virtute spiritus, et sunt ut Apostolus ait, aeramentum sonans aut cymbalum tinniens . Ista ergo batilla aerea, id est, haereticorum voces, si adhibeamus ad altare Dei, ubi divinus ignis est, ubi vera fidei praedicatio, melius ipsa veritas ex falsorum comparatione fulgebit. Si enim verbi gratia proferentur dicta Marcionis, aut Basilidis, aut alterius cujuslibet haeretici, et haec sermonibus veritatis ac Scripturarum divinarum testimoniis, velut divinialtaris igne, confutem; nonne evidentior eorum ex ipsa comparatione apparebit impietas? Nam si doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
cuitu altaris affigi. Chore figuram tenet eorũ qui con
excłasticam fidem & doctriuã ueritatis insurgunt. Sc¬
ptum ÷ enĩ de chore & deco& u eius qͦd inuatillis aeres
incensũ obtulerint ignis alieni. lubetur ado ignis quidẽ
alienus disꝑgi & effundi. Uatilla uͦ in qͥt quia scificati
sunt facito eas laminas quctiles. & circunda ex eis aldx
quia oblata sunt coram dño & scĩficata sunt. Hoc gͦ mͥ ꝑ
Hanc siguram uidetur ostendi. qͦd uatilla istaquȩ scriptu¬
ra nominat aerea. figuram teneant scripturȩ diuinȩ. Cui
scripturȩ heretici ignem alienũ imponentes. hoc est sensũ
ducentes: incensũ dnõ non suaue sed ex etrabile offerunt.
Et idõ forma eccłiarũ sacerdotib datur ut si qndo taleal¬
qͥd fuerit ȩxortum ea quidẽ quȩ aueritatȩ aliena sunt abit¬
cłia di penitus abstrudantur. Siqua autẽ eciam in iprahe.¬
reticorũ uerbis ex scripture diuinȩ sensib inueniunt urn¬

Expanded text:
ice autem Chore figuram tenet eorum qui contra ecclesiasticam fidem et doctrinam veritatis insurgunt. Scriptum ergo de Chore et de coetu ejus, quod in batillis aereis incensum obtulerit ignis alieni. Jubetur a Deo ignis quidem alienus dispergi et effundi. Batilla vero, inquit, quia sanctificata sunt, facito eas laminas ductiles, et circumda ex eis altare, quia oblata sunt coram Domino, et sanctificata sunt. Hoc ergo mihi per hanc figuram videtur ostendi, quod batilla ista quae Scriptura nominat aerea, figuram teneant Scripturae divinae: cui Scripturae haeretici ignem alienum imponentes, hoc est, sensumducentes, incensum Domino non suave, sed exsecrabile offerunt. Et ideo forma ecclesiarum sacerdotibus datur, ut si quando tale aliquid fuerit exortum, ea quidem, quae a veritate aliena sunt, ab Ecclesia Dei penitus abstrudantur; si qua autem etiam in ipsis haereticorum verbis ex Scripturae divinae sensibus inveniuntur in
Abbreviated transcription (Latin):
non offerunt᷑ ꝓpeccatis nr̃is. peccatorũ nr̃orũ remission
fat Et idouereor ne ꝑmanentibꝰ in nob peccatis nr̃is accen¬
dat nob illud qͦd desemetipsis dicunt iudei. Q uia ñ haben¬
tes altare neq templũ: neq sacerdotiũ & obhoc nec hos.¬
stias offerentes: peccata inquiunt nrã manent in nob̾. &.

Expanded text:
rorum remissio non fiat. Et inde vereor, ne permanentibus in nobis peccatis nostris, accidat nobis illud quod de semetipsis dicunt Judaei: quia non habentes altare, neque templum, neque sacerdotium, et ob hoc nec hostias offerentes, peccata, inquiunt, nostra manent in nobis, et
Abbreviated transcription (Latin):
tes & cust̾odientes caritatis mandatũ nouos reddit in
spũ. Peccatori autẽ & caritatis fȩdera non seruanti. etũ
euangłia ueterascent: nec potest ei nouu. ẽẽ. testamentum
non de ponit ueterem hominẽ. & induit nouũ ac scd̾m

Expanded text:
tes et custodientes se, charitatis mandatum novos reddit in tes et custodientes se, charitatis mandatum novos reddit in spiritu. Peccatori autem et charitatis foedera non servanti, etiam Evangelia veterascunt. Nec potest ei novum esse testamentum, qui non deponit veterem hominem, et induit novum ac secundum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ terram orant ꝓ illis qͥ ad inter ficiendos eos insin¬
rexerunt. Sic gͦ inuenitur & euangłii uircus inlege
&̾ fundamento legis subnixa intelliguntur euangła
nec uetus testamentũ nomino ego legem si eam spsa¬
liter intelligam: illis tantũmꝰ lex uetus efficitur testi¬
mentũ. qͥ eam carnalit̾ intelligere uolunt: & necessario
illis uetus effecta. ẽ. & senuit. quia uires suas non potest
obtinere. Nobis aut̾ẽ qͥ eam sp̾italit̾ & euangłico sensu in¬
telligimꝰ & exponimꝰ. semꝑ noua est & utrũq nob̃ noui
testamentu est: non temporis etate. sed intelligentiȩ no
dicit. filioli mandatũ nouum do uob̾. ut inuicemu
diligatis: cũ utiq sciret olim datũ. ẽẽ. mandatũ dilec¬
tionis in lege. sed qm caritas nunquã cadit: nec marl¬
datũ caritatis aliqnͣdo ueterascit. hoc qͦd nunquã uete¬
rascit semꝑ nouũ. ẽẽ. ꝓnuntiat: semꝑ nouũ obseruan¬

Expanded text:
super terram, orant pro illis, qui ad interficiendos eos insursuper terram, orant pro illis, qui ad interficiendos eos insurrexerunt. Sic ergo et invenitur Evangelii virtus in lege, et fundamento legis subnixa intelliguntur Evangelia. Nec Vetus Testamentum nomino ego legem, si eam spiritaliter intelligam. Illis tantummodo lex Vetus efficitur Testamentum, qui eam carnaliter intelligere volunt. Et necessario illis vetus effecta est et senuit, quia vires suas non potest obtinere. Nobis autem, qui eam spiritaliter et evangelico sensu intelligimus et exponimus, semper nova est, et utrumque nobis Novum Testamentum est, non temporis aetate, sed intelligentiae novdicit: Filioli, mandatum novum do vobis, ut invicem diligatis ? cum utique sciret olim datum esse mandatum dilectionis in lege; sed quoniam charitas nunquam cadit, nec mandatum charitatis aliquando veterascit, hoc quod nunquam veterascit, semper novum esse pronuntiat. Semper enim observan
Abbreviated transcription (Latin):
exire de medio sy nagoge. ut interimatur sy nagoga
de semel. Sed uideamꝰ isti qͥd faciunt. Sci sunt ꝑfecti sunt:
& plus magis euangłi discipłi quã legis. & idõ diligt̃
etiã inimicos suos atq orant ꝓ ꝑ secutoribꝰ suis. Illis¬
enĩ seuientibꝰ ut intͣficerent eos. isti ꝓcidunt infaciem
suꝑ terram. Et ait moy ses adaaron. Assume uatillũ &
impone suꝑ illud igne̾ abaltari. & inice illi incenfũ &
ꝓfer uelociter incastra. & exora ꝓipsis. exiit enĩ ira a-
qui forte urm abhereticis conturbetur siqͣndo cer-¬
tamen inciderit ilł dicentibꝰ. qm̃ ds̃ legis non ÷ bonꝰ.
sed iustus: & moy sei lex non bonitat᷑e continet sedu¬
sticiam. Uideant gͦ qui dm̃ parit̾ criminantur & lȩ¬
gem. qͦmͦ moy ses ipse & a aron pͥores fecerunt hoc qͦs
postinodũ euangłiũ docuit. Ecce diligit moy ses ini¬
micos & orat ꝓ ꝑ secutoribꝰ suis. qͦd utiq xp̃c fieri in
euangłits docuit. Audi enĩ quomͦ cadentes in faciem

Expanded text:
exire de medio synagogae, ut interimatur synagoga de semel. Sed videamus isti quid faciunt. Sancti sunt, perfecti sunt, et plus magis Evangelii discipuli, quam legis; et ideo diligunt etiam inimicos suos, atque orant pro persecutoribus suis. Illis venientibus ut interficerent eos, isti procidunt in faciem suam super terram. Et ait Moyses ad Aaron: Assume batillum, et impone super illud ignem ab altari, et injice illi incensum, et offer velociter in castra, et exora pro ipsis. Exiit enim ira in quis forte vestrum ab haereticis conturbetur, si quando certamen inciderit, illis dicentibus, quoniam Deus legis non est bonus sed justus; et Moysi lex non bonitatem continet, sed justitiam. Videant ergo qui Deum pariter criminantur et legem, quomodo Moyses ipse et Aaron priores fecerunt hoc, quod postmodum Evangelium docuit. Ecce diligit Moyses inimicos, et orat pro persecutoribus suis: quod utique Christus in Evangeliis fieri docet. Audi enim quomodo cadentes in faciem
Abbreviated transcription (Latin):
tret qd imor sen lex significetur quȩ docet homines sci-¬
entam aramorẽ dĩ ingaron supplicandi doꝰ & obsecrandi
en forma consistat. Si gͦ accidat aliqͥͣndo indignari nob̾ uł
umuerso popło cdũ. & si iam sententia ultionis ꝓcedatia
Ano fedeat autẽ di lex incor nrm cõmonens nos o. locers
conuerti ad penitentiã. satis facere ꝓdelictis: supplicare ꝓcul.
pis cessabit continuo abiracundia: in dignatio conquiescet.
uerso popło suꝑ plicantibꝰ Si uͦ aliqndo oriatur indignatio
dĩ & ueniat ꝓpeccatis seua correptio. indurent᷑ autẽ corda
nra ne conuertam̃ ad dm̃: neue humiliem᷑ in conspectu eiꝰ
ut inconfessione supplicationũ motꝰ eiꝰ & iracundiã miti¬

Expanded text:
tror quod in Moyse lex significetur, quae docet homines scitror quod in Moyse lex significetur, quae docet homines scientiam et amorem Dei, in Aaron supplicandi Deo, et obsecrandi eum forma consistat. Si ergo accidat aliquando indignari nobis, vel universo populo Domini, ut sententia ultionis procedat a Deo, redeat autem lex Dei in cor nostrum, commonens nos et docens converti ad poenitentiam, satispis, cessabit continuo iracundia, indignatio conquiescet, erso populo supplicantibus. Si vero aliquando oriatur indignatio Dei, et veniat pro peccatis saeva correptio, indurentur autem corda nostra, nec convertamur ad Dominum, neque humiliemur in conspectu ejus, ut in confessione supplica
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet addm̃ reliqͥt nos olim. nec adnoticiam eiꝰ ista ꝑueni¬
unt. Si talia cogitemꝰ incordib nri̾s. & hȩc de ore nro ꝓ¬
cedant: certũ est non. eẽ. in nobis moysen & aaron. legis sci¬
licet scientiam. & fructus pęnitentiȩ. ꝑ qͦs interitũ immi¬
nentis exitii possimꝰ euade. Hoc puto accidisse etiã popło
illi qͥ fuit ante nos: qnͣdo om̃s declinauert̾ simul in uti.¬
les facti sunt: & non fuit qͥ faceret bonitate. non fuit usq
Adunũ. Si enĩ fuissec. nunquã utiq dereliqͥs set eos ds̃.
Sed & nos timeamꝰ. ne forte simile aliqͥd inueniatur in nob.

Expanded text:
ec ad Deum; reliquit nos olim, nec ad notitiam ejus ista perveniunt: si talia cogitemus in cordibus nostris, et haec de ore nostro procedant, certum est non esse in nobis Moysen et Aaron, legis scientiam, et fructus poenitentiae, per quos interitum imminentis exitii possimus evadere. Hoc puto accidisse etiam populo illi, qui fuit ante nos, quando omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt, et non fuit qui faceret bonitatem, non fuit usque ad unum. Si enim fuisset, nunquam utique dereliquisset eos Dominus. Sed et nos timeamus, ne forte simile
Abbreviated transcription (Latin):
uidit uirtutem exisse ad castra & uastare & ꝑimere
peccatores. & ꝓpt̾ hoc hortabat᷑ pontificem assumere ua¬
tillũ ignẽ de altari imponere atq incenso suꝑ iniecto
exire & stare inter mediũ mor tuorũ & uiuorũ: ne ultͣ
ꝓcedat uastatio. uł cerce ut ueriꝰ htͣ scripturȩ sermo
confractio. Sed pͥmo si uidetur historiȩ ipsius imaginẽ
de scribamꝰ. ut cũ rei geste species apparuerit: tut ic
demũ etiam siqͥde: in loco mosticiũ gequairam᷑. sntellisi

Expanded text:
antur. Vidit virtutem exisse ad castra, et vastare ac perimere peccatores; et propter hoc hortatur pontificem assumere batillum, ignem de altari imponere, atque incenso super injecto, exire et stare inter medium mortuorum et vivorum, ne ultra procedat vastatio, vel certe, ut verius habet se Scripturae sermo, confractio. Sed primo si videtur, historiae ipsius imaginem describamus, ut cum rei gestae species apparuerit, tunc demum etiam, si quid est in loco mysticum requiramus. Intellige
Abbreviated transcription (Latin):
perit intra nubem moy sen & aaron: nͥ nc cum consurre¬
xerit in eos popłs. & lapidare eos uoluit. Discamꝰ ex hoc qͣ¬
ta sit utilitas inꝑsecutionib xpĩanis. qnͣtũ gr̃ę confer¬
tur. qͦmͦ ꝓpugn̾ator eis fiat ds̃. qͦmͦ abundanter sp̃s sc̃
infundatur. Tunc enĩ marime gr̃a dmiad÷. cũ hominu̾̃
seuitia concitatur. Et tunc pacem habemꝰ apud dmͣ. cum
abhominibꝰ ꝓpter iusticiam bella ꝑpetimur. Ubi enim
abundauerit peccatũ suꝑ abundabit grã. Adoꝑuit eos qͥ
nubes tab̾naculi. Et irruit᷑ sy nagoga suꝑ mos sen & aa¬
ron: & apparuit gła dnĩ. Quanuis magnus sit uice me¬
rico moy ses & aaron. quauis animi uirtutibꝰ polleant.

Expanded text:
perit intra nubem Moysen et Aaron, nisi nunc cum insurrexerit in eos populus, et lapidare eos voluit. Discamus ex hoc quanta sit utilitas in persecutionibus Christianis, quantum gratiae conferatur, quomodo propugnator eis fiat Deus, quomodo abundanter Spiritus sanctus effundatur. Tunc enim maxime gratia Domini adest, cum hominum saevitia concitatur. Et tunc pacem habemus apud Deum, cum ab hominibus propter justitiam bella perpetimur. Ubi enim abundaverit peccatum, superabunda vit et gratia. Adoperuit ergo nubes tabernaculum, et irruit synagoga super Moysen et Aaron, et apparuit gloria Domini. Quamvis magni sint vitae merito Moyses et Aaron, qu
Abbreviated transcription (Latin):
iste repecitur. Unde requirendũest: quomͦ & scĩ dicantur
aliqui. & de peccatis eorũ scribatur. Hon enĩ ut putant qui¬
dam statim ut qͥs sc̃s. eẽ. ceꝑit. peccare iam non potest: &
continuo sine peccato putandꝰ ÷.Si enĩ scsͣ non peccaret: non
utiq scriptũ. eet̾: sumetis peccata scoͬrũ. Si scs sine pecca¬
to eetͣ. non diceret ddñs ꝑierechiel ꝓpħ̾am: ad an.

Expanded text:
. Requirendum est quomodo et sancti dicantur aliqui, et de peccatis eorum scribatur. Non enim putant quidam, statim ut qui sanctus esse coeperit, peccare jam non potest, et continuo sine peccato putandus est. Si enim sanctus non peccaret, non utique scriptum esset: Sumetis peccata sanctorum. Si sanctus sine peccato esset, non diceret Dominus per Ezechielem prophetam ad
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ requiescet sp̃s dĩ. In qͦ nec hoc ipsũ uidet᷑ otiosũ. qͦd
exire drꝰ uirga. & flos ascend̾e.Quanuis enĩ unꝰ sit sp̃s
ꝑ substantiam. singulis tam̃ diuersus efficitur: ꝓut
indiget his inqͦ oꝑatur. Qui gͦ segnior. ẽ. & negligen¬
tior ꝓ disciplina fit ei xp̃c uirga: & inuirga non ascen¬
dere dr̃. sed exire. Ex eundũ naq est ei qui mners & seg¬
nis est de eo statu. in quo non recte constitit: & tnͣseun¬
dũ ad alium statũ: tanqu̾a uirge compulsu id .ẽ. seuerita¬
te doctrinȩ rigidioris admonitu. Qui uͦ iustus :: quia
iustus sicut palma floret in hoc ascende drͣ xp̃c. Sic gͦ
cit ad iusticiã. ascendit & inflore. Ascendit autẽ usqueqͥ
afferat fructus sp̃s. qͥ sunt caritas. gaudiũ. par patien¬
tia .&. relique uirtutes in xp̃o iłis dño nrõ. cui est gła

Expanded text:
nec hoc solum videtur otiosum, quod exire dicitur virga, et flos ascendere. Quamvis enim unum sit Christus per substantiam, singulis tamen diversus efficitur, prout intelligit is in quo operatur. Qui autem segnior est et negligentior pro disciplina, fit ei Christus virga, et in virga non ascendere, sed exire dicitur. Exeundum namque est ei, qui iners et segnis est, de eo statu in quo non recte consistit; et transeundum ad alium statum, tanquam virga compulso, id est, veritate doctrinae rigidioris admonito. Qui vero justus est, quia justus ut palma florebit, in hoc ascendere dicitur Christucit ad justitiam, ascendit ei in flore: ascendit usquequo afferat fructus Spiritus, qui sunt, charitas, gaudium, pax, sapientia, et reliquae virtut
Abbreviated transcription (Latin):
pęnitentia ñ solũ uulnus prȩteritũ sanat: sed & ultͣ
animã peccato non sinit uulnerari. Inmo & illud ad¬
tiam. Uerbi causa. Sipeccator sum: nunqͥd eadem mͥ ern
pena si semel peccaui. quȩ & si scdo & tercio & si freqn¬
tius peccem: Non ita erit. sed ꝓmͦ & numero & mensura
peccati etiam penȩ qͣntitas mecienda est. Ds̃ enĩ dabit
nob̾ panẽ lacrimarũ & potabit nort inlacrimt u se duriñ

Expanded text:
poenitentia non solum vulnus praeteritum sanat, sed et ultra poenitentia non solum vulnus praeteritum sanat, sed et ultra animam peccato non sinit vulnerari. Imo et illud adjiciam verbi causa: Si peccator sum, nunquid eadem erit mihi poena si semel peccavi, quae et si secundo et tertio, et si frequentius peccem? Non ita erit, sed pro modo, et numero, et mensura peccati, etiam poenae quantitas metienda est. Deus enim dabit nobis panem lacr
Abbreviated transcription (Latin):
unũ qͦdq peccatũ uidere quom homo nrͣ inderior uulne.¬
ratur: qͦ mͦ sermo malus uulnꝰ infligit. Non legisti quia uul
ꝑ oꝑa peccati. Quȩ si om̃ia uidere possemꝰ & uulnerate aĩe
sentire cicatrices: cercũ ÷ qͦd usq ad mortẽ resisteremꝰ aduec¬
sus peccatũ. Sed nc̃ sicut hui qui uł demone repleci. uł mea¬
te alienati sunt ñ sentiunt si uulnerentur: quia natura¬
lib sensibꝰ carent: ita & nos uł cupiditatibꝰ scłi amentes
effecti. uł uitiis in ebriati. sentire non possumꝰ. quanta
uulnera. qnͣtas contritiones animȩ peccando conquirimꝰ.
di quoq spaciũ ꝓrogari. Sic gͦ & dĩ ęquitas ac benignita
etiam inipsis animȩ supplicus eudens fiet. Et hȩc audi¬
ens qui peccauit resipiscat. & ultra iam non peccet: Conuer¬
sio nanq in p̾senti uita. & penitentię fructuosa gesta.
celerem conferent huius modi uulneribꝰ medicina᷑. Qua

Expanded text:
unumquodque peccatum videre quomodo homo noster interior vulneunumquodque peccatum videre quomodo homo noster interior vulneratur, quomodo sermo malus vulnus infligit. Non legistis dicunt, per opera peccati. Quae si omnia videre possimus, et vulneratae animae sentire cicatrices, certum est, quod usque ad mortem resisteremus adversum peccatum. Si nunc sicut hi qui vel daemone repleti, vel mente alienati sunt, non sentiunt si vulnerantur, quia naturalibus sensibus carent, ita et nos vel cupiditatibus saeculi amentes effecti vel inebriati, sentire non possumus quanta vulnera, quantas contritiones animae peccando conquirimus.ndi quoque spatia propagari. Sic ergo et Dei aequitas ac benignitas etiam in ipsis animae suppliciis evidens fiat, ut haec audiens, qui peccavit resipiscat, et ultra non peccet. Conversio enim in praesenti vita et poenitentia fructuosa gesta celerem conferet hujusmodi vulneribus medicinam, quia
Abbreviated transcription (Latin):
eodem uulnere uł ineadem fractura iterũ &. sepius quis
uulneretur frequentiusq frangatur. qͣntis hoc penis
curare. & qͣntis potest cruciatibꝰ medicari: Qͣnto autẽ tem¬
pore si tamen potuerit ad sanitatem ꝑducitur: & uix aliqͣnͣ¬
do ita curabitur. ut uł debilitatem corporis uł feditatem
cicatricis effugiat. Transi Nc̃ ab exemplo corporis ad anims
uulnera. Amma quotiens peccat. totiens uulneratur. Et ne
dubites peccatis eam uelut telis & gladiis uulnerari. audi
apłm monendem ut assumamꝰ scutu fidei: in quo possitis oĩa
iacula maligni ignita extinguere. Uides gͦ peccata maligm
.ẽẽ. iacula quȩ in animã diriguntur : Patitur autẽ anima
non solũ uulnera iaculorũ sed & fracturas pedũ cũ laquei p¬
rantur pedibꝰ eiꝰ & supplantantur gressus eiꝰ. Hec gͦ & hul¬
modi uulnera qnͣto tẽpore putas posse curari : Osi pͥossemꝰ ꝑ

Expanded text:
eodem vulnere vel in eadem fractura, iterum et saepius quis eodem vulnere vel in eadem fractura, iterum et saepius quis vulneretur, frequentiusque frangatur, quantis hoc poenis curari, quantis potest cruciatibus medicari, quanto autem tempore, si tamen potuerit, ad sanitatem perducitur. Et vix aliquando ita curabitur, ut vel debilitatem corporis, vel foeditatem cicatricis effugiat. Transi nunc ab exemplo corporis ad animae vulnera. Anima quoties peccat, toties vulneratur. Et ne dubites peccatis eam velut telis et gladiis vulnerari, audi Apostolum monentem: Assumite scutum fidei, in quo possitis omnia jacula maligni ignea exstinguere . Vides ergo peccata maligni esse jacula quae in animam diriguntur. Patitur autem anima non solum vulnera jaculorum, sed et fracturas pedum, cum laquei parantur pedibus ejus, et supplantantur gressus ejus. Haec ergo et hujusmodi vulnera, quanto tempore putas posse curari? O si possimus per
Abbreviated transcription (Latin):
mala recipit. ut abraham de lataro dicit. Sed hȩc nullius est ad in¬
tegrũ nosse. nͥ illius cui om̃e pat̾ iudiciũ tradidit. Qͦd autẽ dies
peccati in annũ pęne reputetur: non solũ inhoc libro in qͦ nichil
omĩno÷ qͦd dubitari possit ostenditur: sed & in libello pastoris si
cui tam̃ scriptura illa recipienda uidetur similia de signantur.
sed fortasse aliqͥs neget bonitati di conuenire. ut ꝓ uniꝰ diei
diem ꝓdie reddat. quauis iustus non tamen cdemens uide.¬
tur. eẽ aut benignꝰ Audi gͦ adhȩc si forte possimꝰ difficulta¬
tem rei exemplis lucidiorib explanare. Si uulnꝰ corpori infli¬
tur subunius hore spacio. huiusmoh uulnera solent corpo¬
ribꝰ accidere. & plurimis post modũ cruciatibꝰ ac dolorib ex
actis: multo uix tempore sanari. Quanti enĩ tumores in
loco. qnͣta tormenta generantur: lam uͦ si accidat ut in

Expanded text:
mala recipit, ut Abraham de Lazaro docuit . Sed haec nullus est nosse ad inmala recipit, ut Abraham de Lazaro docuit . Sed haec nullus est nosse ad integrum, nisi illius cui omne judicium tradit Pater. Quod dies peccati in annum poena reputatur, non solum in hoc libro, in quo nihil omnino est quod dubitari possit, ostenditur, sed et in libello Pastoris, si cui tamen scriptura recipienda videtur, similia designantur. Sed fortasse aliquis neget bonitati Dei convenire, ut pro unius diei diem pro die reddat, quamvis justum, non tamen clemens videtur aut benignum. Audi ergo adhaec, si forte possimus difficultatem rei exemplis lucidioribus explanare. Si vulnus corpori inflitur, sub unius horae spatio hujus mundi vulnera solent corporibus accidere, et postmodum, cruciatibus ac doloribus actis, multo vix tempore sanari. Quanti enim timores in loco, quanta tormenta generantur. Jam vero si accidat ut in
Abbreviated transcription (Latin):
dicens Scđm numerũ inqt dierũ. in quibꝰ considastis teriam
qdraginta dieb ꝓ die ꝑannũ recipietis peccata urã. qdragin¬
ta annis. Timeo gͦ my sterii huiꝰ secreta discutere. Uideo enim
qͣd peccatorũ in hoc ratio comp̃henditur &e penarũ. Sieni um¬
uiq peccatori annus de scribit᷑ adpęnã ꝓunius diei peccato.
& scđm rationẽ dierũ quibꝰ peccatur: annorũ totide̾ numerꝰ
insupplicus consumend est. uereor ne forte nob qͥ cotidie pec¬
camꝰ & nullũ forte uitȩ nr̃ȩ diem absq peccato tnͣsigimꝰ: nec
ipsa forte scła aut eciã scła scłorũ sufficere possint ad pęnas lu.¬
endas. In eo enĩ qd popłs ille pͥor ꝑqͣdraginta dierũ delicto. qͣd¬
raginta annis cruciatur in deserco: nec terram scãm introire
ꝑm̃itcitur. similitudo quȩdã futuri iudicii uidetur ostendi: u¬
bi peccatorũ ratio discutienda est. nͥ si erit aliqua for casse etiam
bonorũ opum cõpensatio: uł etiã eorũq inuita sua unusqͥsq

Expanded text:
inquit, numerum dierum quibus considerastis terram quadraginta diebus, pro die per annum recipietis peccata vestra quadraginta annis. Timeo ergo mysterii hujus secreta discutere. Video enim quod peccatorum in hoc ratio comprehenditur, et poenarum. Si enim unicuique peccatorum annus ascribitur ad poenas pro unius diei peccato, et secundum rationem dierum quibus peccatur, annorum totidem numerus in suppliciis consumendus est, vereor ne forte nobis qui quotidie peccamus, et nullum forte vitae nostrae diem absque peccato transegimus, ne ipsa forte saecula saeculorum sufficere possint ad poenas luendas. In eo enim quod populus illo quadraginta dierum delicto, quadraginta annis cruciatur in deserto, nec Terram Sanctam introire permittitur, similitudo quaedam futuri judicii videtur ostendi, ubi peccatorum ratio discutienda est, nisi erit aliqua fortasse etiam bonorum operum compensatio, vel etiam eorum, quae in vita sua unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
que gesserit. sed etiam ex bonis. & tamen cieͣ unt dqr moscean¬
cus ꝯefereius quã ego puto malorũ partem dici nouad
ir egru ex manietur. sed hȩc ut dix inꝰ in manudisine
Nrm autem est ad emendationẽ citius festinare ad peniten¬
tiam sine dissimulatione conuerti: lugerȩ p̾terita. cauere
futura in uocare aux ilium dĩ. Statim enĩ ut conuersus
ingemueris. saluus eris. In uenies enĩ ad uocatũ. qui ꝓte in¬
terpellat patrem hnm iħoi: multo prestantiorẽ quam fuit
mor ses: qui tamen orauit ꝓpło illo. & exauditus.ẽ. Et for-¬
tasse ꝓpterea moy ses scribitur interuenisse ꝓpeccatis
popłi prioris. & impetrasse ueniam: ut multo magis nos
confidamꝰ qͦd aduocatus nr̃ iħs indubitatam nob̾ ueniam
prestabit apatre. si tamen conuertam᷑ ad eum & non rȩcedat re¬
tro cor nrm: sicut & ioħes in epła sua dicit. Hȩc autẽ dico filio.¬
li. ut non peccaᷤtis. qͦd & si peccauerit aliqͥs urͣm habemꝰ aduo¬

Expanded text:
quae gessit, sed etiam ex bonis; et tamen cum utraque misceantur, fex ejus quam ego puto malorum partem dici, non ad integrum exinanietur, sed haec, ut diximus, in manu Dei sunt. Nostrum est autem ad emendationem citius festinare, ad poenitentiam sine dissimulatione converti, lugere praeterita, cavere futura, invocare auxilium Dei. Statim enim ut conversus in gemueris, salvus eris. Invenies enim advocatum, qui pro te interpellat Patrem, Dominum Jesum multo praestantiorem quam fuit Moyses; qui tamen oravit pro illo populo et exauditus est. Et fortasse propterea Moyses scribitur intervenisse pro peccatis populi prioris et impetrasse veniam, ut multo magis nos confidamus, quod advocatus noster Jesus indubitatam nobis veniam praestabit a Patre, si tamen convertamur ad eum, et non recedat retro cor nostrum, sicut Joannes in Epistola sua dicit: Haec autem dico, filioli, ut non peccetis . Quo si peccaverit aliquis vestrum, habemus advo
Abbreviated transcription (Latin):
irasci ds &e cõminari interitũ popło. qͦ doceatur homo
tantũ sibi. eẽ. apud dm̃ loci. tantũq fiduciȩ: ut etiam
si sit aliqua indo̾ indignatio. obsecrationib mitiget᷑
humanis. Tantũq de eo impetrare posse hominẽ. uc
&̾ ꝓ pͥa statuta conuertat. Bonitas enĩ quȩ sub sequi¬
tur iracundiam. & moy sei fiduciam ostendit apud
dm̃: & alienã ab iracundiȩ uitio diuinã docet. ẽt.
natduram. Simul & mysterus in scłis fituris exple¬
dũ continet sermo: ꝑquẽ ꝓmitcit ds qͦd aliũ pꝰpłm
hoc abiecto resuscitet. Ait eniͣ. ꝑcutiam eos morte &
ꝑdam eos. & faciam de & domͣu patris tui innationẽ
magnam multo magis quã hȩc .ẽ. Comminatio gͥ
hȩc non est iracundia. sed ꝓphecia. Assumenda nãq
erat alia natio id÷ popłs istę nationũ. sed non ꝑmroi¬
sen. Ex cusauit nanq se moyses. sciebat enĩ quia gen
illa magna quȩ reꝓmittitur: non ꝑ moy sen uocan¬

Expanded text:
irasci Deus et comminari interitum populo, quo doceatur homo irasci Deus et comminari interitum populo, quo doceatur homo tantum sibi esse apud Deum loci tantumque fiduciae, ut etiam si sit aliqua in Deo indignatio, obsecrationibus mitigetur humanis, tantumque de eo impetrare posse hominem, ut et propria instituta convertat. Bonitas enim quae subsequitur iracundiam, et Moysi fiduciam ostendit apud Deum, et alienam ab iracundiae vitio divinam docet esse naturam: simul et mysterium in saeculi futuris explendum continet sermo, per quem promittit Deus quod alium hoc abjecto resuscitet. Ait enim: Percutiam eos morte et perdam eos, et faciam te et domum patris tui in nationem magnam, multo magis quam haec est. Comminatio enim haec, non est iracundia, sed prophetia. Assumenda namque erat alia natio, id est, populus iste nationum, sed non per Moysen. Excusavit se namque Moyses. Sciebat namque quia gens illa magna, quae repromittitur, non per Moysen vocan
Abbreviated transcription (Latin):
uodecim missi sunt inspectores ac supplicatione¬
ex filus isrł: ad considandam terram quȩn
eis fuerat rȩpmissa. hiq post qͣdragin si & a¬
ta dies regressi diuersa renuntiant. Nam decemexis ari
in desꝑationẽ popłm mittunt. ita ut uelint ab iecto
moy Ze eligere alium ducem & reuerti inȩgy.ptũ.
Alii uͦ duobona nuntiant & cohortantur popłm p¬
manere infide dicentes.Si diligit nos dñs introdu¬
cat nos ad terram hanc. sed popłs infidelitatis despa¬
tione prȩceps agitur. & ad lapidandos eos qui bona
nuntiant ꝓsilit. Maiestas uͦ dñi ꝓtegit eos inmibibꝰ Ẽt
dicit dr̃s ad moy sen. feriam eos morte & interimam
eos: & faciam te & domũ patris tui innationẽ magnã
& multam magis quã hȩc est. fĩt gͦ tanta hȩc commmina¬
tio adÑo non ut passibilis & iracundiȩ uitio suhia¬
cens ostendatur diuina natura sed ut ꝑhȩc & moy se
caritas quã erga popłm habebat: & dĩbonitas quȩ sin
omne̾ malũ agentem est in notesceret. Scribitur eñi

Expanded text:
uodecim missi sunt inspectatores ex filiis Israel, ad considerandam terram quae eis fuerat repromissa. Hique, post quadraginta dies reversi, diversa renuntiant. Nam decem ex in desperationem mittunt populum, ita ut velint abjecto Moyse eligere alium ducem, et reverti in Aegyptum. Alii vero duo bona nuntiant, et cohortantur populum permanere in fide dicentes: « Si diligit nos Deus, introducet ad terram hanc . » Sed populus infidelitatis desperatione praeceps agitur, et ad lapidandos eos qui bona nuntiant prosilit. Majestas vero Domini protegit eos in nubibus, et dixit Dominus ad Moysen: « Feriam eos morte et interimam eos; et faciam te et domum patris tui in gentem magnam et multam, magis quam haec est . » Fit haec tanta comminatio acens ostenditur divina natura, sed ut per haec et Moysi charitas quam erga populum habebat, et Dei bonitas, quae supra omnem mentem est innotescerent. Scribitur enim
Abbreviated transcription (Latin):
sit. sed de spũ peccati. Quod si scripturȩ cestimonio tantis
ꝓph̃a moy ses ostenditur aliqͣndo habuisse spm̃ dĩ. aliqi
dauid dicam. qui ꝓ spũ scõ tanquã qͥ ase possit auferri
orat ne auferatur. & dicit. Ne ꝓicias me a facie tua &. sp̃i¬
scm̃ tuũ ne auferas a me : In sequentib uͦ tanquã ꝓculpa
ablatũ ase munus reposcit & dicit. Redde mͥ leciciam sa¬
lutaris tui. spũ pͥncipali confirma me. Qͥd uͦ etiã desalo¬
mone commemorem quẽ utiq ne mo diert aut sine spũ
scõ iudicasse iudicia uł templũ dño construxisse. aut Ri
flexisse latera sua : etiam ille ꝓpha qͥ in tercio regnorũ li¬
& aleone ꝑimitur. Sed longũ est ire ꝑsingłos. Eg̾o autem
licet nonusq quaq ꝓnuntiem. put̾o tamen qͦd in non ni¬
lis etiam cõmunib hominũ gestis. quȩ quãuis peccato
rent qͥdem peccato. nȩc tam̃ tempore illo quo coniuga¬
les actus geruntur p̃sentia sp̃sscĩ dabitur. etiã si ppha

Expanded text:
sit, sed de spiritu peccati. Quod si Scripturae testimonio tantus propheta Moyses ostenditur aliquando habuisse Spiritum Dei, alDavid dicam, qui Spiritu sancto tanquam possit auferri, orat ne auferatur et dicit: Ne projicias me a facie tua, et spiritum tuum ne auferas a me . In sequentibus vero tanquam pro culpa ablatum a se munus reposcit et dicit: Redde mihi laetitiam salutaris tui: et spiritu principali confirma me . Quid vero etiam de Salomone commemorem, quem nemo utique dicet, aut sine Spiritu sancto judicasse judicia; vel templum Domino construxisse; aut rurflexisse latera sua. Etiam ille propheta, qui in tertio regnorum liet a leone perimitur . Sed longum est ire per singulos. Ego autem licet non usquequaque pronuntiem, puto tamen quod in nonnullis etiam communibus hominum gestis, quae quamvis peccato non rent quidem peccato, ne tamen tempori illi, quo conjugales actus geruntur, praesentia Spiritus sancti dabitur, etiam si propheta
Abbreviated transcription (Latin):
telligentiȩ caligo. qͣnͣta obseruantię feditas. qͣnta turpitudo
conspectus. Ueruntamen. hȩc leprã non ꝑpetuo ꝑ manet. s
ubi septimana cõpleri ceꝑit mundi. reuocabitur ad castra. In
fine enĩ muncd cũ plenitudo gentiũ introierit. tunc eciam
om̃is isrł saluabituR. Et tunc. ẽ. cũ cessabit lepra de facie ma¬
riȩ. recipiet enĩ decus fidei. & splendorem &ͥ agnitionis acci¬
piet: et restituetur uultus eiꝰ: cũ fiet uterq unus grex &
unus pastor. In qͦ uere dicendũ. ẽ. o altitudo diuitiar ũ sapien¬
tiȩ & scientie di. Quia ita conclusit om̃s sub peccato. ut om̃ib¬

Expanded text:
telligentiae caligo, quanta observantiae foeditas, quanta turpitudo telligentiae caligo, quanta observantiae foeditas, quanta turpitudo conspectus. Verumtamen haec lepra non perpetuo permanet, sed ubi septimana compleri coeperit mundi, revocabitur ad castra. In fine enim mundi cum plenitudo gentium introierit, tunc etiam omnis Israel salvabitur : et tunc est cum cessabit lepra de facie Mariae. Recipiet enim decus fidei, et splendorem Christi agnitionis accipiet, et restituetur vultus ejus, cum fiet uterque unus grex et unus pastor, in quo vere dicendum est: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae D
Abbreviated transcription (Latin):
mariam dicamꝰ formã habuisse plebis prioris. Moysen. idest
legem ddĩi transisse ad conubiũ ethiopisse huiꝰ quȩ ex gentibꝰ
congregata. ẽ. Hanc gͦ moy ses id est lex spĩtalis acceptt uroc¬
rem. & ꝓhoc facto maria quȩ nunc sy nagoga est iidigneit¬
& detrahit una cũ aaron cũ sacerdotibꝰ scilicet & phariseis.
erogat g usq in hodiernũ moy si nobiscũ posito plebs illa
& turpis ei uidecur quia circuncisionẽ carnis non docet
apud nos Mec obseruationẽ sabbati nec neomenie. nec sa¬
crificia sanguinis. sed circuncisionẽ cordis: & peceandi otiũ
diesq festos in arimis sinceritatis & ueritatis: & sacͥ ficia lau¬
dis & non iam pecudũ sed uitiorũ cedi uictimas moneti ludi¬
cat gͦ qehis ds. & nuptias ȩchiopisse confirmat. Et moy sen
ertra castra & porrofacit a tab̾naculo testimonu. Cũ qua eicit
etiam aaron. insuꝑ autẽ & leꝓsa efficitur maria. Aspice tĩc
adillam plebem & uide qͣnta in illa est lepra peccati: qnta in.¬

Expanded text:
Mariam dicimus formam habuisse plebis prioris: Moysen, id est legem Domini transisse ad connubium Aethiopissae hujus, quae ex gentibus congregata est. Hanc ergo Moyses, id est, lex spiritalis accepit uxorem, et pro hoc facto Maria, quae Synagoga est, indignatur et detrahit una cum Aaron, cum sacerdotibus scilicet et Pharisaeis. Derogat usque in hodiernum diem Moysi nobiscum posito plebs illa; et turpis ei videtur, quia circumcisionem carnis non docet apud nos, ne observationem sabbati, nec neomeniae, nec sacrificia sanguinis, sed circumcisionem cordis et precandi otium, diesque festos in azymis sinceritatis et veritatis, et sacrificia laudis, et non jam pecudum, sed vitiorum caedi victimas monet. Judicat ergo de his Deus, et nuptias Aethiopissae confirmat. Et Moysen qextra castra, et porro facit a tabernaculo testimonii, cum non ejicitur etiam Aaron; insuper autem et lepra afficitur Maria. Aspice nunc ad illam plebem, et vide quanta in illa est lepra peccati, quanta in
Abbreviated transcription (Latin):
euis dolus. Quia eni solus est qͥ peccatũ non fecit. idcirco in ipso
mansit. & ꝑmansit sp̃s sc̃s. Si enĩ ipse. ẽ. de qͦ singulare a¬
qd e eximiũ drͣ ꝑhoc oͦd supͣ diximꝰ quia peccatũ non fe
constat relioͦ om̃s fuisse subpeccato. Si om̃s necessario &
pħas. Et quomͦ conuenit ut tempore peccati mansisse in e¬

Expanded text:
ejus . Quia enim solus est qui peccatuejus . Quia enim solus est qui peccatus. Si enim ipse est de quo singulare aliquid et eximium dicitur, hoc quod supra diximus, quia peccatum non fecit, constat reliquos omnes fuisse sub peccato. Si omnes, necessario et prophetas. Et quomodo convenit, ut tempore peccati mansisse in e
Abbreviated transcription (Latin):
spo timoris dñi. Sed fortasse dicit aliqͥs. Dichil amplues oi¬
tendisti scriptũ dexp̃o quã de reliqͥ hominibꝰ. Sicut enum
sup hullũ alium sp̃s dei requieuisse septemplici uirtute
de scribitur. E qd sine dubio ipsa illa diuini sp̃s substantia.
quȩ quia uno noie non poterat diuersis uocabulis erpla¬
euisse quã refertur incȩt̾is. Dicit eñi iohes baptusta de eo. Qui
misit me baptizare in aqua. ille mͥ dix̃. Suꝑ quẽ uideris sp̃m¬
& manentẽ in eo: ipse est. Si dixis¬
set sp̃m descendentẽ & non addidisset & manentem ineo: ni¬
cil pͣcipuum aceteris hab̾e uidetur. Nunc aut̾e addit & ma¬
nentẽ ieo. ut. eẽt hoc signi insaluatore qͦd innullo alio
possit ostendi. De nullo em̃ scriptũ. ẽ: quia manserit ineo sp̃s
sc̃s. Et neqͥs mẽ putec in hoc de rogare ꝓpħis. sciunt enim¬
colunt eni singuli dicta sua: & inueniunt qͦd de nullo a¬
lio dictũ . ẽ quia peccatũ non fecit. nec inuentus. ẽ in ore

Expanded text:
 Nihil amplius ostendisti de Christo scriptum quam reliquis hominibus. Sicut enim supra nullum alium Spiritus Dei requievisse septemplici virtute describitur. Per quod sine dubio ipsa illa divini Spiritus substantia; quae quia uno nomine non poterat dici, diversis vocabulis explaevisse quam fertur in caeteris. Dicit Joannes Baptista de eo: Qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem videris Sp manentem in eo, ipse est . Si dixisSpiritum descendentem, et non addidisset, et manentem in eo, nihil praecipuum a caeteris habere videretur. Nunc autem addidit et manentem in eo, ut esset hoc signi in Salvatore, quod in nullo alio possit ostendi. Denuo enim scriptum est quia manserit in eo Spiritus sanctus. Et ne quis putet me in hoc derogare prophetis, sciunt colunt enim singuli dicta sua, et inveniunt, quod de nullo alio dictum est, quia peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore
Abbreviated transcription (Latin):
m᷑ dĩ sapientiam in mysterio absconditã quã nemo pͥnci¬
pũ huiꝰ mundi cognouit. Uides quomͦ intus. ẽ: & interna
atq archana diuine sapientiȩ penetrat paylus cũ hȩc lo.¬
quitur : Cũ autem ꝓcedit ad popłm audi qͥd loquit᷑. Omi
& unusqͥsq uir uxoremꝰ suam habeat: & una queq m¬
lier uirũ suũ habeat. Hȩc & siqua huiusmodi st̃ Paulu
scđm moysi formã foris exiens ad popłni loquitur. Sed
elegerit moỹ ses ex semoribꝰ popłi. & habuerit eos argte
tabernaculũ testimonir:. & de spũ moy si accipiens hꝰ &¬

Expanded text:
apientiam in mysterio absconditam, quam nemo principum hujus mundi cognovit . Vides quomodo intus est et interna atque arcana divinae sapientiae penetrat Paulus, cum haec loquitur? Cum autem procedit ad populum, audi quid loquitur: Omnis vir uxorem habeat, et unaquaeque mulier virum suum habeat . Haec et si qua hujusmodi sunt Paulus, secundum Moysi formam foras exiens, ad populum loquitur. Sed elegerit viros Moyses ex senioribus Israel, et habuerit eos ante tabernaculum testimonii et de Spiritu Moysi accipiens