comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut uinca eiꝰ fertilis: Sedinqͥb uinea
fertilis : uidemꝰ enĩ parietes istos intrantes
multos steriles : uidemꝰ qr istos parietes
intrant multi ebriosi. feneratores. mangones
quȩrentes forti logos : euntes ad p̃cantatores
& p̃cantatrices. quando illis capt̃ dolet:
Ista .ẽ. fertilitas uineȩ : ista . ẽ uberta suxoris
ñ ipsa .ẽ . Istȩ spinȩ sunt: sed nonubiq: Spi¬
nosam habet quandã fertilitatẽ: & ẽ uinea
fertilis. sed inqͥb in laterib: domꝰtuȩ :
Non om̃s dicunt᷑ latera domꝰ. Quȩro enĩ quȩ sint
latera domꝰ. Quid dicã : parietess. quasi
lapides. Forte side hoc habitaculo corporali
diceret : forte hoc intelligeremꝰ latera : latera
dicimꝰ domꝰ: eos qͥiherent xp̃o : Nonenĩ
sine causa & in sermone cotidiano dicimꝰ
dealiquo quiforte maleagit ex malorum
consilus amicorũ : deillo dicimꝰ. mala latera
habet. Quid ẽ mala latera habet : mali
illi inherent. Ergo & dealio: bona latera

Expanded text:
«Sicut vinea fertilis.» Sed in quibus vinea fertilis? Videmus enim parietes istos intrantes multos steriles; videmus quia istos parietes intrant multi ebriosi, feneratores, mangones, quaerentes sortilegos, euntes ad praecantores et praecantatrices, quando illis caput dolet. Ista est fertilitas vineae? ista est ubertas uxoris? Non ipsa est. Istae spinae sunt, sed non ubique spinosa. Habet quamdam fertilitatem, et est vinea fertilis; sed in quibus? «In lateribus domus tuae.» Non omnes dicuntur latera domus. Quaero enim quae sint latera: quid dicam? Parietes sunt, quasi lapides fortes? Si de hoc habitaculo corporali diceret, forte hoc intelligeremus latera. Latera dicimus domus, eos qui inhaerent Christo. Non enim sine causa et in sermone quotidiano dicimus de aliquo, qui forte male agit ex malorum consiliis amicorum; de illo dicimus, Mala latera habet. Quid est, Mala latera habet? Mali illi inhaerent. Ergo et de alio, Bona latera
Abbreviated transcription (Latin):
amantiũ : qͦdam scõ desiderio flagrantiũ.
Ardent: qͥista cantant excorde: Quorũ
norũ: Sed quare sit additũ salomonis:
quantũ inspirauerit dñs. dicã caritatiurȩ :
Salomonerat tẽpore suo filius đđ magnꝰ
ille ꝑ quẽ multa scã p̃cepta & salubria
monita & diuina sacram̃ta sp̃s sc̃s in di¬
uinis litteris oꝑatus ẽ : Nã ipse salomon
mulierũ amator fuit & rȩꝓbatꝰ ẽ adõ:
&usq ad eo laqueus illi fuit illa cupiditas.
ut amulierib: etiã idolis sacrificare cogeret᷑:
Sic deillo scriptura testis. ẽ: sed si illo caden¬
te quȩ ꝑillũ dicta s̃ delerentur ĩudicare t̃.
quia ipse dixerat. non ꝑ illũ dicta erant: Op¬
Quidmirũ. quia in popło dĩ cecidit salomon
in para dẏso ñcecidit adam: noncecidit
decelo angłs. & diabolus factꝰ ẽ : ideo doce¬
mur innullo hominũ spemaẽe.ponendam:
qr &iste salo mon ȩdificauerat tẽplũ dño:

Expanded text:
amantium, quodam sancto desiderio flagrantium. amantium, quodam sancto desiderio flagrantium. Ardent qui ista cantant ex corde, quorum norum. Sed quare sit additum, «Salomonis,» quantum inspiraverit Dominus, dicam Charitati vestrae. 2. Salomon erat tempore suo filius David, magnus ille, per quem multa sancta praecepta et salubria monita et divina sacramenta Spiritus sanctus in divinis Litteris operatus est. Nam ipse Salomon mulierum amator fuit, et reprobatus est a Deo: et usque adeo laqueus illi fuit illa cupiditas, ut a mulieribus etiam idolis sacrificare cogeretur, sicut de illo Scriptura testis est . Sed si illo cadente, quae per illum dicta sunt, delerentur; judicaretur quia ipse dixerat, non per illum dicta erant. OpQuid mirum quia in populo Dei cecidit Salomon? In paradiso non cecidit Adam? Non cecidit de coelo angelus, et diabolus factus est? Ideo docemur in nullo hominum spem esse ponendam. Quia et iste Salomon aedificaverat templum Domino ,
Abbreviated transcription (Latin):
Quia cũ om̃ib apłis ꝑmissũ eẽt. ut accipe
& annonas suas ꝓuincialib donauit : Om̃ia
facta sunt: Sidescendimꝰ & uulnera cisumꝰ :
Nter om̃ia cantica. quib ẽ. titulus canticũ
graduũ: iste psalmꝰ aliqͥd amplius intitulo
accepit qđ additũ .ẽ. salomonis : Sic enĩ
p̃notat᷑ : canticũ graduũ salomonis: Itaq
fecitnos intento s inusitatior titu luscȩteris :
ut quȩramꝰ quaresit additũ salo monis:
Nãqͥd sit canticũ graduũ: non opꝰ.ẽ. sȩpe
repetere : Plura enĩ hinc dicta sunt: quia
fectupietatis & caritatis. ad illai suꝑnã
iherłm cuisuspiramꝰ quandiu peregrina¬
mͦ & ubilȩtabimꝰ cũ aperegrinatione
redierimꝰ : Ascendit ad hanc om̃is qͥ pro¬
ficit : cadit abhac om̃is qͥdeficit Nec pe¬
dib: ascendere quȩras: nec pedib tẽ des¬
cendere putes : Amando dm̃ ascendis:
amando scłm cadis: sunt ergo ista cantica

Expanded text:
quia cum omnibus Apostolis permissum esset ut acciperquia cum omnibus Apostolis permissum esset ut acciper annonas suas provincialibus donavit . Omnia facta sunt: si descendimus, et vulnerati sumus; ia cantica quibus est titulus, «Canticum graduum,» iste psalmus aliquid amplius in titulo accepit, quod additum est, «Salomonis.» Sic enim praenotatur: «Canticum graduum Salomonis.» Itaque fecit nos intentos inusitatior titulus caeteris, ut quaeramus quare sit additum, «Salomonis.» Nam quid sit «Canticum graduum,» non opus est saepe repetere; plura enim dicta sunt hinc, quia fectu pietatis et charitatis ad illam supernam Jerusalem, cui suspiramus quamdiu peregrinamur, et ubi laetabimur cum a peregrinatione redierimus. Ascendit ad hanc omnis qui proficit; cadit ab hac omnis qui deficit. Nec pedibus ascendere quaeras, nec pedibus te descendere putes: amando Deum, ascendis; amando saeculum, cadis. Sunt ergo ista cantica
Abbreviated transcription (Latin):
one cogitate : Quia qͥ descendebat abiherłm
mnihericho. incidit in latrones : Nlon descen¬
deret : non incideret in latrones : Ia mergo
adam descendit : incidit in latrones: Om̃s
enĩnos: adã sumꝰ. Sed transiit sacerdos.
& contẽpsit᷑. Transiit leuita & contẽpsit:
quialex sanare ñpotuit: Transut sama¬
nus es & demoniũ habes : ille autẽ ñ dix̃
non sum samaritanꝰ : sed dixit. Ego dȩ mo¬
niũ non habeo: Samarite s enĩ: interp̃tat᷑
custos: Si diceret non sum samaritanꝰ: di¬
ceret ñ sum custos & qͥs alius custo diret:
deinde ponens similitudinẽ : Transit sama¬
rites & fecit cũ illo miscđiã sicut scitis.
Iacebat autẽ in uia uulneratꝰ: qr descen¬
dit: Transiens samaritanꝰ non nos contẽpsit:
curauit nos Leuauit in iim̃tũ incarnesua:
denarios. unde cura retur : caritatẽ dĩ
stabulario : Siquid amplius ero gaueris:
in redeundo reddã tibi: Amplius erogauit apłs:

Expanded text:
one cogitate: quia qui descendebat ab Jerusalem one cogitate: quia qui descendebat ab Jerusalem in Jericho, incidit in latrones. Non descenderet, et non incideret in latrones. Jam ergo Adam descendit, et incidit in latrones: omnes enim nos Adam sumus. Sed transiit sacerdos, et contempsit; transiit Levita, et contempsit; quia Lex sanare non potuit. Transiit Samanus es tu, et daemonium habes?» Ille non dixit, Non sunt Samaritanus; sed dixit, «Ego daemonium non habeo» . Samarites enim interpretatur, Custos. Si diceret, Non sum Samaritanus; diceret, Non sum custos. Et quis alius custodiret? Deinde ponens similitudinem: «Transiit Samarites, et fecit cum illo misericordiam,» sicut scitis. Jacebat autem in via vulneratus, quia descendit. Transiens Samaritanus non nos contempsit: curavit nos, levavit in jumentum, in carne sua;  charitatem Dei . Dixit autem stabulario: «Si quid amplius erogaveris, in redeundo reddam tibi» . Amplius erogavit Apostolus;
Abbreviated transcription (Latin):
Melius ẽ ergo ut om̃s beati regnent in illa pa¬
tria : quã ut sit qͥb impendat᷑ miscđia : Tam̃
quã diu.ẽ. qͥb: impendat᷑: non deficiamꝰ in ista¬
erumna mittere semina : Eosicũ fletu semi¬
namꝰ : tam̃ cũgaudio metemꝰ: In illa enĩ resur¬
rectione mortuorũ. recipiet qͥsq manipulos
suos. id ẽ. fructũ seminis coronã gaudiorũ.
& exultationis : Tuncerit triũphus lȩtantiũ
& ipsimorti in sultantiũ : in qua gemebatur:
Tuncdicent mora: Vbi. ẽ mors contentio
tua: ubi .ẽ. mors aculeus tuus : sed quare
iã gaudent: quia portant manipulossuos:
qr euntes ibant & flebant. mittentes semi¬
na sua : Quare mittentes semina sua: quia
qͥ seminant in lacrimis: ingaudio metent:
Isto psalmo exortatiuos fuerimꝰ maxime
ad faciendã miscđiã : quia hinc ascendit᷑ :
& uidetis quia ille cantat canticũ graduũ
quiascendit : Mem̃ tote & nolite amare
descendere & non ascendere sed deascensi¬

Expanded text:
Melius est ergo ut omnes beati regnent in illa paMelius est ergo ut omnes beati regnent in illa patria, quam ut sint quibus impendatur misericordia. Tamen quamdiu sunt quibus impendatur, non deficiamus in ista aerumna mittere semina. Etsi cum fletu seminamus, tamen cum gaudio metemus. In illa enim resurrectione mortuorum recipiet quisque manipulos suos, id est fructum seminis, coronam gaudiorum et exsultationis. Tunc erit triumphus laetantium, et ipsi morti insultantium, in qua gemebatur: tunc dicent morti, «Ubi est, mors, contentio tua? Ubi est, mors, aculeus tuus» ? Sed quare jam gaudent? Quia «portant manipulos suos.» Quia «euntes ibant, et flebant, mittentes semina sua.» Quare, «mittentes semina sua?» Quia «qui seminant in lacrymis, in gaudio metent.» 15. Isto psalmo exhortati vos fuerimus maxime ad faciendam misericordiam, quia hinc ascenditur; et videtis quia ille cantat canticum graduum, qui ascendit. Mementote; nolite amare descendere et non ascendere, sed de ascensi
Abbreviated transcription (Latin):
& erũnis fiunt ista: in ista uita Molite deficere :¬
nlacrimis seminatis : ingaudio metetis: quid
enĩ fr̃smer ipse agricola quando ꝓcedit cũa¬
ratro & portat sem̃. nonne aliquando frigi¬
dusi ẽ. uentꝰ. & imber de terrec: ad tenditꝰ
cȩlũ uidet tristẽ diem: tremit frigore :¬
& tam̃ ꝓcedit. & seminat : Timet enĩ necum
tristẽ diem ad tendit. & expectat diem lȩtũ :¬
ne tt̃pus transeat & non inueniat qđ metat:
Nolite differre fr̃smei : Seminate in hieme.
seminate bona oꝑa. & cũ ploratis: quia qͥse¬
minant in lacrimis in gaudiometent Mit¬
erant. & miserierant : Melius ẽ. fr̃smeiut
nullus sit miser : quã ut tu facias miscđiam:
Quienĩ ut faciat miscđiam optat. eẽ . miseros.
crudelem habet miscđiã : Quomodo simedicꝰ
ut exerceret artẽ suã ioptaret. ẽẽ. multos
ȩgrotos. crudelis medicina. ẽẽt Melius. ẽ.
ut om̃s sanisint : quã ut exerceat᷑ ars medici:

Expanded text:
et aerumnis fiunt ista in ista vita, nolite deficere. Iet aerumnis fiunt ista in ista vita, nolite deficere. In lacrymis seminatis, in gaudio metetis. Quid enim, fratres mei? Ipse agricola quando procedit cum aratro, et portat semen, nonne aliquando frigidus est ventus, et imber deterret? Attendit coelum, videt triste, tremit frigore, et tamen procedit, et seminat. Timet enim ne cum tristem diem attendit et exspectat diem laetum, tempus transeat, et non inveniat quod metat. Nolite differre, fratres mei; seminate in hieme, seminate bona opera et cum ploratis; quia «qui seminant in lacrymis, in gaudio metent.» Miterant, et miseri erant. Melius est, fratres mei, ut nullus sit miser, quam ut tu facias misericordiam. Qui enim ut faciat misericordiam optat esse miseros, crudelem habet misericordiam: quomodo si medicus ut exerceret artem suam, optaret esse multos aegrotos, crudelis medicina esset. Melius est ut omnes sani sint; quam ut exerceatur ars medici.
Abbreviated transcription (Latin):
Accedit pauꝑ exercitatiore corpore.
traicit diuitẽ: ȩlemosinã facit indiuitẽ:
Ergo nolite tos tantũ putare pauꝑes: qͥñ
uide quia forte tũ in eo diues es. in qͦ ille
pauꝑ. ẽ. & habes unde accõmodes: Forte¬
m̃bratua accõmodas : & plus ẽ. quã si pecu¬
niã accõmodares: consilio indiget: tuplenes
consilio .: Inconsilio ille pauꝑ:tudiues es
Ecce nec laboras nec aliquid ꝑdis: das consi¬
liũ : & p̃stiasti elemosinã Modo fr̃smei
dũ loquimur : quasi pauꝑes ad nos estis:
& quia nobis ds̃ dignatus ẽ dare damus
inde uobis Nom̃s ab illo accipimꝰ qͥ solus ẽ
diues. Sic se ergo tenet corpus xp̃i m̃bra
socia sic compingunt᷑ & ad unant᷑ incaritate.
bet. In eo qđ habet diues. ẽ: ineo qđ ille ñ hab&
pauꝑ est: Sicuos diligite : sic uos amate . No¬
lite aduos solos adtendere : sed ad tendite
indigentes circauos: Sed quia cũ laborib

Expanded text:
accedit pauper exercitatior corpore, accedit pauper exercitatior corpore, trajicit divitem; eleemosynam facit in divitem. Ergo nolite eos tantum putare pauperes, qui non  illum vide; quia forte tu in eo dives es, in quo ille pauper est, et habes unde accommodes. Forte membra tua accommodas, et plus est quam si pecuniam accommodares. Consilio indiget, tu plenus es consilio; in consilio ille pauper, tu dives es. Ecce nec laboras, nec aliquid perdis; das consilium, et praesitisti eleemosynam. Modo, fratres mei, cum loquimur, quasi pauperes ad nos estis; et quia nobis Deus dignatus est dare, damus inde vobis; et omnes ab illo accipimus, qui solus est dives. Sic se ergo tenet corpus Christi, membra socia sic compinguntur et adunantur in charitate bet: in eo quod habet, dives est; in eo quod ille non habet, pauper est. Sic vos diligite, sic vos amate. Nolite ad vos solos attendere; sed attendite indigentes circa vos. Sed quia cum laboribus
Abbreviated transcription (Latin):
totũ illi conputat᷑. Quantũ sibi p̃stant men¬
dici: intendat carita surã : qͦmͦ fiat elemo¬
sina. Certe mendicisunt: in qͦs facis elemo¬
sinã. Mendiciegent : Ad tenditis forte
fr̃surõs: si aliqͥd egent tribuitis. Si est inuo¬
bis xp̃c: etiã exteris. Sed si illi sunt m̃dici
qͥ professionẽ habent petendi inerũna: &
ipsi habent qđ sibi p̃stent inuicẽ : non illos
deseruit ds̃ Vnde ꝓbent᷑ qr faciunt elemo¬
sinas : Iste ñ potest ambulare. Qui potest
ambulare. pedes suos accõmodat claudo
Quiudet. oculos suos ac cõmod at cȩco :
et qͥuiuenis ẽ. & sanꝰ. uires suas accõmodat.
uł seni uł ȩgroto Portat illũ: Ille indiget :
ille diues est : Aliquando & diues inuenit᷑
pauꝑ: & a paupere p̃stat᷑ illi aliquid Vent
nescio qͥs ad flum̃. tanto delicatior quanto
ditior: transire ñ potest : Sinudati sm̃bris
transiret: frigesceret : E grotauit : monẽ:

Expanded text:
totum illi computatur. Quanta sibi praestant mentotum illi computatur. Quanta sibi praestant mendici? Intendat Charitas vestra quomodo fiat eleemosyna. Certe mendici sunt in quos facis eleemosynam, mendici egent. Attenditis forte fratres vestros, si aliquo egent; tribuitis, si est in vobis Christus, etiam exteris. Sed si illi sunt mendici, qui professionem habent petendi, in aerumna et ipsi habent quod praestent sibi invicem. Non illos deseruit Deus, unde probentur, quia faciunt eleemosynas. Iste non potest ambulare; qui potest ambulare, pedes suos accommodat claudo; qui videt, oculos suos accommodat caeco; et qui juvenis est et sanus, vires suas accommodat vel seni vel aegroto, portat illum: ille indiget, ille dives est. 13. Aliquando et dives invenitur pauper, et a paupere praestatur illi aliquid. Venit nescio quis ad flumen, tanto delicatior quanto ditior; transire non potest: si nudatis membris transiret, frigesceret, aegrotaret, moreretur:
Abbreviated transcription (Latin):
Tam̃ aliquando sic gratis constat. ut habeat
illũ alius. & alius ñ habeat. Siergo ille
qͥillũ habet. det illi qͥñ habet : tantũ dedit.
side plena caritate dedit qđ dedit. tantũ
dedit quantũ in duob: minutis. quantũ
tacheus indimidiorerũ suarũ. Non eñĩ
sine causa addidit frigidȩ : ut pauperẽ
ostenderet. Ideo dix̃ calicẽ aquȩ frigidȩ
nequis uł inde causaret᷑ qđ lignũ non ha¬
buerit unde cale faceret aquã : Calicẽ
aquȩ frigidȩ qͥdederit uni exminimis:
ñ ꝑdet mercedẽ suã : Iuid sinec hoc habeat:
securus sit : & sinec hoc habet : pax int̃ra
hominib: bonȩ uoluntatis: tantũ illud
timeat. nehabeat & ñ faciat: sienĩ habet
& ñ facit : intus gelauit: Nondũ solutas
peccataeiꝰ. sic̃ torrentes in austro: qui a uol¬
luntas frigida. ẽ: Quid ualent tantabona
quȩ possidemꝰ : accedit uoluntas feruens:
iã soluta calore austrit & sinihil habebat.

Expanded text:
tamen aliquando sic gratis constat, ut habeat tamen aliquando sic gratis constat, ut habeat illum alius, et alius non habeat: si ergo ille qui illum habet, dederit illi qui non habet; tantum dedit, si de plena charitate dedit quod dedit, tantum dedit, quantum illa in duobus minutis, quantum Zacchaeus in dimidio rerum suarum. Non enim sine causa addidit, «frigidae,» ut pauperem ostenderet. Ideo dixit, «Calicem aquae frigidae,» ne quis vel inde causaretur quod lignum non habuerit unde calefaceret aquam. «Calicem aquae frigidae qui dederit uni ex minimis, non perdet mercedem suam» . Quid si nec hoc habeat? Securus sit, etsi nec hoc habet; «Pax in terra hominibus bonae voluntatis:» tantum illud timeat, ne habeat et non faciat. Si enim habet et non facit, intus gelavit; nondum soluta sunt peccata ejus sicut torrens in austro, quia voluntas frigida est. Quid valent tanta bona quae possidemus? Accedit voluntas fervens, jam soluta calore austri; etsi nihil habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
&e dimidiũ patrimonis sui pauꝑib ꝓmisit se
daturũ : Et sicui aliquid abstulerat. quad¬
ruplũ redditurũ : Vt intelligas ꝓpterea
sibieũ tenuisse dimidiũ. nonut haberet
qđ possideret. sed ut haberet unde debita
redderet : Magna uoluntas : Multũ dedit :
multũ seminauit: Ergo uidua illa quȩ
duominuta misit. parũ seminauit: immo
tantũ. quantũ tachets. Minores enĩ¬
cultates facultates ferebat : sed parẽ
uoluntatẽ habebat : Misit duominuta
detanta uoluntate : dequanta ⁊acheus
dimidiũ patrimoniisui : Si adtendas qͥd
deder̃. diuersa inuenies : si adtendas unde
deder̃. paria inuenies: Quic ꝗd habuit
deditilla : & qđ habuit dedit ille. Fac ali¬
quẽ ñ habere uel duos nũmos Est aliqͥd
uilius qđ seminemꝰ ut metamꝰ illã messem:
est: Calicẽ aquȩ frigidȩ qͥdederit dis¬
cipło : ñꝑdet mercedẽ : Calix aque
frigidȩ ñ duob nũmis sed gratis constat:

Expanded text:
et dimidium patrimonii sui pauperibus promisit se et dimidium patrimonii sui pauperibus promisit se daturum, et si cui aliquid abstulerat, quadruplum redditurum ; ut intelligas propterea sibi eum tenuisse dimidium, non ut haberet quod possideret, sed ut haberet unde debita redderet. Magna voluntas; multum dedit, multum seminavit. Ergo vidua illa quae duo minuta misit, parum seminavit? Imo tantum, quantum Zacchaeus. Minores enim facultates ferebat, sed parem voluntatem habebat . Misit duo minuta de tanta voluntate, de quanta Zacchaeus dimidium patrimonii sui. Si attendas quid dederunt, diversa invenies: si attendas unde dederunt, paria invenies; quidquid habuit dedit illa, et quod habuit dedit ille. 12. Fac aliquem non habere vel duos nummos: est aliquid vilius quod seminemus, ut metamus illam messem? Est: «Calicem aquae frigidae qui dederit discipulo, non perdet mercedem suam.» Calix aquae frigidae non duobus nummis, sed gratis constat;
Abbreviated transcription (Latin):
metem in fatigabiles : Itaq dũtẽpꝰ habemꝰ
operem bonũ a dom̃s: maxime ad domesticos
fidei. Loquens itaq deipsis elemosinis: qd ait :¬
hoc autẽ dico: qͥ parce seminat parce & metet:
Ergo qͥmultũ seminat: multũ mecet. u par¬
cesemmat: parce & metet: & qͥnihil seminat.
nihil metet. Quare ergo desideratis latos
fundos ubi multa semina seminetis : latior
uobis non ẽ ubi seminetis. quã xp̃c : qͥinse
seminate quantũ potestis: sed parũ habes
unde facias habesuo luntate : quomodonihil
eẽt qđ habes sinon ad eẽt bonauoluntas :
sic & quia ñ habes noli eẽ tristis. si est tibibona
uoluntas Quid enĩ seminas: miscđiam:
Q qͥd metis pacẽ : Nũ qͥd autẽ dixer̃ angłi.
paxinterra diuitib hominib: sed pax
in terra hominib bonȩ uoluntatis : Inuidua
magna uoluntas: intacheo caritas magna:
Suscepit dñm hospitio: gaudens suscepit:

Expanded text:
metemus infatigabiles. Itaque dum tempus habemus metemus infatigabiles. Itaque dum tempus habemus operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei» . Loquens itaque de ipsis eleemosynis, quid ait? «Hoc autem dico, Qui parce seminat, parce et metet» . Ergo qui multum seminat, multum metet: «qui parce seminat, parce et metet;» et qui nihil seminat, nihil metet. Quare desideratis latos fundos, ubi multa semina seminetis? Latior vobis non est ubi seminetis, quam Christus, qui seminate quantum potestis. Sed parum habes unde facias. Habes voluntatem? Quomodo nihil esset quod habes, si non adesset bona voluntas; sic et quia non habes, noli esse tristis, si est tibi bona voluntas. Quid enim seminas? Misericordiam. Et quid metes? Pacem. Numquid autem dixerunt Angeli, Pax in terra divitibus hominibus? Sed, «Pax in terra hominibus bonae voluntatis» . In Zacchaeo magna voluntas, in Zacchaeo charitas magna. Suscepit Dominum hospitio, gaudens suscepit,
Abbreviated transcription (Latin):
Flauit auster sp̃s sc̃s : dimissa sunt nobis peccata.
soluti sumꝰ afrigore in iqͥtatis : tanquã glacies
insereno Solumtur pecca tanrã : curramꝰ¬
ad patriã quasi torrentes in austro. Diuenĩ
laborauimꝰ & laboramꝰ: etiã facientes bene.
Nã ipsa uita humana quã ingressi sumꝰ mi¬
sera .ẽ. laborib: plena dolorib periculis:
erũnis tẽptationib:: Nolite seducigaudio
rerũ humanarũ : flenda inceb humanis
aduertite : Poterat ridere prius ꝓuerqͥnas¬
cit᷑ : Quare afletu incipit uiuere : ridere
ñdũ nouit: quare plorare iã nouit: qrcȩpit
ire in istã uitã : sed si deillis captiuisi ẽ: hic
flet & gemit. sedueniet gaudiũ: seqͥt᷑ enĩ:
Inistauita quȩplena ẽ. lacrimis: seminemꝰ:
quid seminabimꝰ: oꝑabona: oꝑa miscđiȩ. semi¬
na nrã sunt: De qͥb seminib: ait apł̃s. Bonũ
autẽ facientes ñ deficiamꝰ: tẽpore enĩ ꝓprio

Expanded text:
flavit auster Spiritus sanctus; dimissa sunt nobis peccata, flavit auster Spiritus sanctus; dimissa sunt nobis peccata, soluti sumus a frigore iniquitatis; tanquam glacies in sereno, solvuntur peccata nostra. Curramad patriam, quasi torrentes in austro. Diu enim laboravimus, et laboramus etiam facientes bene. Nam ipsa vita humana quam ingressi sumus, misera est, laboribus plena, doloribus, periculis, aerumnis, tentationibus. Nolite seduci gaudio rerum humanarum; flenda in rebus humanis advertite. Poterat ridere prius puer qui nascitur: quare a fletu incipit vivere? Ridere nondum novit; quare plorare jam novit? Quia coepit ire in istam vitam. Sed si de illis captivis est, hic flet et gemit; sed veniet gaudium. 11. «vers.» In ista vita, quae plena est lacrymis, seminemus. Quid seminabimus? Opera bona. Opera misericordiae semina nostra sunt: de quibus seminibus ait Apostolus, «Bonum autem facientes non deficiamus; tempore enim proprio
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terita p̃cinebat: conuerte dnẽ captiuitatẽ
nram : Nondũ erat ergo conuersa captiuitas:
quia nondũ redẽptor aduenerat : Ergo quan¬
do cantati sunt psalmi: qđ orabat᷑ tunciam
factũ .ẽ : Conuerte dñe captiuita tẽ nr̃am:
sicut torrens in austro : Sicut conuertuntur
torrentes in austro : sic conuerte captiuitatẽ
nram. Quȩrebatur ꝗͥd sit : sed patebit modo
adiuuante dño urisorationib. Quodã loco¬
dixit scriptura. cũ preciperet & moneret.
deoꝑib bonisait: sic̃ glaties insereno: ita sol¬
uentur peccata tua: Ergo peccata: ligabant
nos: Suomodo: quomͦ frigus ligat aquam
necurrat: inligati frigore peccatorũ gela¬
Bimꝰ.: Si auster autẽ calidus uentus ẽ :Quando
flat auster : liquescent glacies &implentur
torrentes. Torrentes autẽ dicuntur : flumi¬
na hiemalia: Magno enĩ impetu: repentinis
aquis impleta currunt : Celaueramꝰ ergo
incaptiuitate : constringebant nos peccata nrã:

Expanded text:
eterita praecinebat: «Converte, Domine, captivitatem eterita praecinebat: «Converte, Domine, captivitatem nostram.» Nondum erat ergo conversa captivitas, quia nondum Redemptor advenerat. Ergo, quando cantati sunt Psalmi, quod orabatur tunc, jam factum est: «Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in austro.» Sicut convertuntur torrentes in austro, sic converte captivitatem nostram. Quaerebatur quid sit; sed patebit modo, adjuvante Domino, vestris orationibus. Quodam loco Scriptura, cum praeciperet et moneret de operibus bonis, ait: «Sicut glacies in sereno, ita solventur peccata tua» . Ergo peccata ligabant nos. Quomodo? Quomodo frigus ligat aquam ne currat. Et illigati frigore peccatorum gelavimus. Auster autem calidus ventus est: quando fiat auster, liquescit glacies, et implentur torrentes. Torrentes autem dicuntur flumina hiemalia; magno enim impetu repentinis aquis impleta currunt. Gelaveramus ergo in captivitate; constringebant nos peccata nostra:
Abbreviated transcription (Latin):
nram sion: sic̃ torrens in austro: Quid sit hoc
ad tendat caritas urã : Iã dixerat cũ conues¬
terit dñs captiuitatẽ sion: quasi de p̃terito
lo quebatur: Sed solet fieriut de p̃terito
loquens. futura p̃nuntiet ꝓpħa: Nã quasi
dep̃terito loquebat᷑: cũ in alio psalmo dicenet
Foder̃ manꝰ meas & pedes meos. dinumerauer
om̃ia ossamea : Nondixit fossuri sunt: non
sortẽ futura erant: & quasi facta cantabant᷑.
Om̃ia enĩ quȩ futura s̃ : dõ iã facta s: Hicergo
cũ diceret. cũ conuerterit dñs captiuitatem
sion factisumꝰ uelut consolati T unc reple¬
tũ .ẽ. gaudio osnr̃m. & linguanrã exultati¬
one : Qđ ut ostenderet se figura p̃teriti futura
cogitare : ait : Tunc dicent in tergentes: Dicent :
ia defuturo ẽ : Magnificauit dñs facere no¬
biscũ: facti sumꝰ iocundati: Tunc cũ cantabant᷑
futura erant : & Nunc uident᷑ p̃sentia : Ergo
orat tanquã de futuris: quia tanquã fatura¬

Expanded text:
ens in austro.» Quid sit hoc, attendat Charitas vestra. Jam dixerat, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion.» Quasi de praeterito loquebatur: sed solet fieri ut de praeterito loquens, futura praenuntiet Propheta. Nam quasi de praeterito loquebatur, cum in alio psalmo diceret, «Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea» . Non dixit, fossuri sunt; non sortem: futura erant, et quasi facta cantabantur. Omnia enim quae futura sunt, Deo jam facta sunt. Hic ergo cum diceret, «Cum converteret Dominus cfacti sumus sicut consolati; tunc repletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione;» ut ostenderet se figura praeteriti futura cogitare, ait, «Tunc dicent inter Gentes.» «Dicent,» jam de futuro est. «Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Tunc cum cantabantur, futura erant, et nunc videntur praesentia. Ergo orat tanquam de futuris, qui futura tanquam pra
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ꝓpane lacrimarũ succedet. & te in ȩt̃¬
nũ saginabit: quia erit nobiscũ uerbum dĩ
qͥ pascunt᷑ angłi. interĩ modo labores fruc¬
tuũ : post ea fructꝰ laboris : Labores fructuũ
tuorũ manducabis: beatꝰ es & benetͥ erit :
Beatꝰ es dep̃sentiaẽ : bene terit. defuturo ẽ :
Cũ manducas labores fructuũ tuorũ. beatꝰes
Cũꝑueneris ad fructũ laborũ tuorũ. bene
terit : Quid dixit : nã sibene terit : utiq
Sed inter .ẽ. in terspem & rem : Sispestã dul

Expanded text:
ipse pro pane lacrymarum succedet, et te in aeternum saginabit; quia erit nobiscum verbum Dei, quo pascuntur Angeli. Interim modo labores fructuum, postea fructus laboris. «Labores fructuum tuorum manducabis; beatus es, et bene tibi erit. Beatus es,» de praesenti est; «bene tibi erit,» de futuro est: cum manducas labores fructuum tuorum, «beatus es;» cum perveneris ad fructum laborum tuorum, «bene tibi erit.» Quid dixit? Nam si bene tibi erit, utique Sed interest inter spem
Abbreviated transcription (Latin):
lux nr̃a non sit exaltatꝰ in carne nisi post ea¬
quã mortuus ẽ. Constitutiergo m̃bra eiꝰ
& in m̃bris eiꝰ dilectieiꝰ cũ somnũ acceperimꝰ
tunc surgemꝰ. in resurrectione mortuorũ.
Vnꝰ resurrexit : ĩã non moriturus : Resur¬
rexit latarus. sedmoriturus : Resurrexit
filia archi synagogi. sed moritura: Resurre
rectionẽ : & ꝓpter hoc esto xp̃ianꝰ: non ꝓptes
felicitatẽ terrenae huius uitae:¬

Expanded text:
lux nostra non sit exlatatus in carne, nisi posteaquam mortuus est. Constituti ergo membra ejus, et in membris ejus dilecti ejus, cum somnum acceperimus, tunc surgemus in resurrectione mortuorum. Unus resurrexit, jam non moriturus. Resurrexit Lazarus , sed moriturus; resurrexit filia archisynagogi , sed moritura; resurrexrectionem; et propter hoc esto christianus, non propter felicitatem terrae hujus. Na
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eis. Magnificauit dñs facere nobiscũ:
facti sumꝰ iocundati : Videte fr̃s simo dosion
ñ illud dicit int̃gentes ꝑ totũ orbẽ terrarum
uidete si non ad ec łam currit᷑:. In toto orbȩ
terrarũ p̃tiũ nrm̃ accipit᷑ am̃ respondec
dicunt ergo interse gentes. iheru solimitani
captiui. iherusolimitani redẽpti: peregrini
suspirantes patriȩ suȩ : Quid dicunt : magni¬
ficauit dñs̃ facere nobiscũ : factisumꝰ iocundati:
Nũ qͥd ipsi secũ fecer̃ : ipsimale secũ fecerunt
quia sub peccato seuendi der̃: Redẽptor uenit
& bene cũ illis fecit Magnificauit dñs̃ facere
cũeis : magnificauit dñs facere nobiscũ: facti

Expanded text:
cum eis. Magnificavit Dominus facere nobiscum; cum eis. Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Videte, fratres, si modo Sion non illud dicit inter Gentes, per totum orbem terrarum; videte si non ad Ecclesiam curritur. In toto orbe terrarum pretium nostrum accipitur; Amen respondetur. Dicunt ergo inter Gentes Jerosolymitani captivi, Jerosolymitani redituri, peregrini, suspirantes patriae suae. Quid dicunt? «Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Numquid ipsi secum fecerunt? Ipsi male secum fecerunt, quia sub peccato se vendiderunt. Redemptor venit, et bene cum illis fecit: et «magnificavit Dominus facere cum eis. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
non hominis : sed dĩ : Securus ergo esto: ille
audit qͥmiseretur : &rursus quandone mo
noliaeẽ. securus qr ille tẽ audit qͥdamnat.
Susanna᷑ audiebat᷑ ab iniusti siudicib: tacebat¬
& orabat : Oseiꝰ ñ audiebat᷑ ab hominib: coreiꝰ
clamabat ad dm̃. Nũquid qr uax eiꝰ deore
corporis non ꝓcessit. ꝓpterea exaudiri ñ meruit
ex audita. ẽ illa: quando orauit: ne mohominũ
sciuit : Ergo fr̃s : qͥd habeamꝰ in ore interiore
cogitate : Ibi uidete neqͥdmali dicatis intus: &
nihilmali facitis foras : Non potest enĩ fieri
abhomine foris: nisi qđ dictũ fuerit intꝰ: Custodi
oscordis amalo: & in nocenseris : In nocenserit
lingua corporistui: In nocentes manꝰer̃: etiam
pedes innocentes er̃ : oculi in nocentes er̃ . aures
in nocentes er̃ : Om̃iam̃bra tua iustitiȩ milita¬
bunt : quia imꝑator iustus tenuit cor: Tuno
dicent in tergentes: magnificauit dñs. facere

Expanded text:
Non hominis, sed Dei. Securus ergo esto; ille Non hominis, sed Dei. Securus ergo esto; ille audit qui miseretur. Et rursus quando nemo noli esse securus, quia ille audit qui damnat. Susanna non audiebatur ab injustis judicibus, tacebat et orabat. Os ejus non audiebatur ab hominibus, cor ejus clamabat ad Deum . Numquid quia vox ejus de ore corporis non processit, propterea exaudiri non meruit? Exaudita est illa; quando oravit, nemo hominum scivit. Ergo, fratres, quid habeamus in ore interiore, cogitate. Ibi videte ne quid mali dicatis intus, et nihil mali facitis foris: non potest enim fieri ab homine foris, nisi quod dictum fuerit intus. Custodi os cordis a malo, et innocens eris: innocens erit lingua corporis tui, innocentes manus erunt; etiam pedes innocentes erunt, oculi innocentes erunt, aures innocentes erunt; omnia membra tua justitiae militabunt, quia imperator justus tenuit cor. 9. «Tunc dicent inter Gentes, Magnificavit Dominus facere
Abbreviated transcription (Latin):
instratu suo iacet. non dũ surrexit ut furtũ
faciat : ugilat & ex pectat ut homines dor¬
miant : iã dõclamat : iãfur ẽ uã inmundus ẽ :
iã facinꝰ deore interiore ꝓcessit : uando enĩ
facinꝰ ꝓcedit exore : quando uoluptas faci¬
endi decernit᷑: de creuisti facere: dixisti¬
Dixisti: fecisti: Si furtũ ñ feceris: forsitan ille
ñmeruit ꝑdere cui disponebas auferre:
Et ille nihił ꝑdidit: & tude furto dã naberis
Decreuisti ocoidere hominẽ : dixisti: Incorde
sonuit : deore interiore tuo homicidiũ : Ad¬
huc homo uiuit : & tu homicida puniris:
Quissis enĩ apud dm̃ quȩritur: nuqͥd ndndũ
apparueris apud homines : certe ergono¬
uimꝰ & nosse debemꝰ & tenere : quia .ẽ. oscor¬
dis & lingua cordis: Ip sũ os implet᷑ gaudio:
in ipsoore intus oramꝰ dm̃: quando labia
clausa sunt & patet conscientia Silenti¬
um ẽ : & clamat pectus sed aurib :cuiꝰs

Expanded text:
in stratu suo jacet, nondum surrexit ut furtum in stratu suo jacet, nondum surrexit ut furtum faciat; vigilat, et exspectat ut homines dormiant: jam Deo clamat, jam fur est, jam immundus est, jam facinus de ore interiore processit. Quando enim facinus ex ore procedit? Quando voluntas faciendi decernitur. Decrevisti facere; dixisti, fecisti. Si furtum non feceris foris; forsitan ille non meruit perdere, cui disponebas auferre: et ille nihil perdidit, et tu de furto damnaberis. Decrevisti occidere hominem; dixisti in corde, sonuit de ore tuo interiore homicidium: adhuc vivit homo, et tu homicida puniris. Quid sis enim apud Deum, quaeritur, non quid non dum apparueris apud homines. 8. Certe ergo novimus, et nosse debemus, et tenere quia est os cordis, est et lingua cordis. Ipsum os impletur gaudio: in ipso ore intus oramus Deum, quando labia clausa sunt, et patet conscientia. Silentium est, et clamat pectus: sed auribus cujus?
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽ loco scđm aliũ euangłistã : dix̃ Quȩs̃
quȩ ꝓcedunt deore : ut intelligas non deore
corporis eũ dixisse. sed deore cordis: ait enĩ
Decorde enĩ ex eunt cogitationes malȩ
fornicationes. homicidia. blasphemiȩ:
sicut ipse dñs dicit : Nonenĩ quando illa
lo qͥm̃ tuncnos maculant: neqͥs dicat qͣndo
loqͥmur deore nr̃o exeunc : quia uerba &uo¬
cesdeore nr̃o exeunt : & quando malalo qͥm̃
inmundi efficimꝰ : quid si aliqͥs ñ loquat᷑ & tan¬
tũ cogitet mala mundus.ẽ. quia deore ipsius
corporis nibil ꝓcessit : sed deore cordis iãds̃
oremeo exiit : & non me fecit inmundum:
Fur autẽ surgit in nocte. & nihil dicitore:
& faciendo fit inmundus. Nonsolũ ñ dicit
sed & p̃mit facinꝰ toto silentio : &usq ad eo
uocẽ suã timet audiri. ut nec uestigia sua
uelit sonare : Nũ qͥd ergo qͥita silet mun¬
dus ẽ : plus autẽ dico fr̃smei: Ecce adhuc

Expanded text:
eodem loco secundum alium evangelistam dixit quae sunt eodem loco secundum alium evangelistam dixit quae sunt quae procedunt de ore; ut intelligas non de ore corporis eum dixisse, sed de ore cordis. Ait enim: «De corde enim exeunt cogitationes malae, fornicationes, homicidia, blasphemiae; sicut ipse Dominus dicit? Non enim quando illa loquimur, tunc nos maculant. Ne quis dicat: Quando loquimur, de ore nostro exeunt, quia verba et voces de ore nostro exeunt; et quando mala loquimur, immundi efficimur. Quid si aliquis non loquatur, et tantum cogitet mala, mundus est, quia de ore ipsius corporis nihil processit? Sed de ore cordis jam Deuore meo exiit, et non me fecit immundum. Fur autem surgit in nocte, et nihil dicit ore, et faciendo fit immundus. Non solum non dicit, sed et premit facinus toto silentio; et usque adeo vocem suam timet audiri, ut nec vestigia sua velit sonare: numquid ergo quia ita silet, mundus est? Plus autem dico, fratres mei. Ecce adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
tione gaudes . qͦm dix̃ psalmꝰ iste. cũ con¬
uerterit dñs captiuitatẽ sion. facti sumus
iocundati : tunc implet᷑ uero gaudio ostuũ
& lingua tua exultatione. Manifestũ. ẽ
bemꝰ in tus & manducamꝰ & bibimꝰ: sicut deisto
ore ad refectionẽ corporis. sic deillo ore
adrefectionẽ cordis : Nã undebeati qͥesu¬
riunt & sitiunt iustitiã : qm̃ ipsi saturabunt᷑:¬
siautẽ ñ facit inmundũ. nisi qđ exit deore.
& hoccũ audimꝰ in euangłio. ñ intelligamꝰ
nisi os corporis : ab surdũ ẽ. em̃ & nimis stultũ
ut tuncputemꝰ ñ fieri inmundũ hominẽ cũ
manducat : Tuncautẽ putemꝰ inmundum
inmundus. & quando uomis efficeris in mun¬
dus: quando bibis ñes inmundus . & quando
spuis inmundus es: quando enĩ spuis deore
tuo exitaliqͥd: & quando bibis inos intrac
aliqͥd : Quiduoluit dicere dñs: non qđ intrat
inos. sed qđ exit inquinat hominẽ : Setutus

Expanded text:
tione gaudes, quomodo dixit psalmus iste, «Cum contione gaudes, quomodo dixit psalmus iste, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion, facti sumus jucundati;» tunc impletur vero gaudio os tuum, et lingua tua exsultatione: manifestum est bemus intus, et manducamus et bibimus: sicut de isto ore ad refectionem corporis, sic et de illo ore ad refectionem cordis. Nam inde, «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntautem non facit immundum nisi quod exit de ore, et hoc cum audimus in Evangelio, non intelligimus nisi os corporis; absurdum est et nimis stultum, ut tunc putemus non fieri immundum hominem, cum manducat, tunc autem putemus immundum, immundus; et quando vomis, efficeris immundus? Quando bibis, non es immundus; et quando spuis, immundus es? Quando spuis enim, de ore tuo exit aliquid; quando bibis, in os intrat aliquid. Quid voluit dicere Dominus, «Non quod intrat in os, sed quod exit, inquinat?» Secutus
Abbreviated transcription (Latin):
ti insp̃u : Et non. ẽ. in positũ iugũ obseruatio¬
dix̃. Iugũ enĩ meũ suaue ẽ & sarcinam ea le¬
uis ẽ : &omĩa ait apłs munda mundis: inmun¬
dis autẽ & infidelib nhil ẽ. mundũ. sed pollu¬
ta sunt eorũ & mens & conscientia. uid uolu¬
it intelligi: mundo homini. & panis & porci¬
na munda .ẽ : Inmundo nec panis nec porcina:
Inmundis autẽ in qͥt & infidelib: nihil. ẽ. mun¬
dũ. Quare nihil ẽ. mundũ: sed pollutas inqt
eorũ & mens & conscientia : Iuia sinterius
qđ ẽ. inmundũ ẽ. foris qđ ẽ. nihil mundũ eẽ.
potest: Siergo illis qͥb: in teriora in munda
sunt. ex teriora munda. eẽ ñ possunt: siuo¬
lueritis ut exterioramunda sint. interiora
mundate . Ibiẽ enĩ os qđ implebit᷑ tibi
gaudio: & quando taces. Quando tacesenĩ¬
& gaudes : ostuũ clamat ad dm̃: sed uide
unde gaudeas. Sidescło gaudes. inmundo
gaudio uociferaris ad dm̃ : Si uero deredẽp¬

Expanded text:
ti in spiritu: et non est impositum jugum observatioti in spiritu: et non est impositum jugum observatiodix et, «Omnia,» ait Apostolus, «munda mundis: immundis autem et infidelibus, nihil est mundum; sed polluta sunt eorum et mens et conscientia» . Quid voluit intelligi? Mundo homini et panis et porcina munda est, immundo nec panis, nec porcina. «Immundis autem,» inquit, «et infidelibus nihil est mundum.» Quare nihil est mundum? «Sed polluta sunteorum et mens et conscientia:» quia si interius quod est, immundum est; foris quod est, nihil mundum esse potest. Si ergo illis quibus interiora immunda sunt, exteriora munda esse non possunt; si volueris ut exteriora munda sint, interiora mundato. Ibi est enim os quod implebitur tibi gaudio, et quando taces: quando enim taces et gaudes, os tuum clamat ad Deum. Sed vide unde gaudeas. Si de saeculo gaudes, immundo gaudio vociferaris ad Deum: si vero de redemp
Abbreviated transcription (Latin):
nerat ubi medicus recũ bebat. Ille autẽ
qͥinuita uerat medicũ sanꝰ sibiui debatur:
ꝓpterea ñ curabatur: Iamquȩ secunt᷑ in euan¬
głio nostis qͦ m̃ confusus ẽ. ipse phariseus:
cũ eiostenderet quia & illã mulierẽ nouerat.
& cogitationẽ cordis ipsius audierat: sed redeamꝰ
ñ lotis manib: discipłieiꝰ manducarent:
respondit illis dñs sic̃ oportebat : & uocatis
turbis: it: Audite om̃s: & intelligite:
Om̃e qđ intrat in os non comqͥnat hominẽ :
sed qđ exit: Quid ẽ. hocꝰ cũ dix̃ qđ intrat
in os: non nisi oscorporis uoluit ostendere:
Intrant enĩcibi. & ñ coinqͥnant᷑ hominescibs
qr om̃iamunda mundis : & om̃iscreatura
dĩbona.ẽ. & nihil abiciendũ. qđ gratiarum
actione ꝑcipit᷑ : Infigura iudȩis posita erañ
quȩdã & in munda dicta sunt : Sed post ea
quã figurarũ lux ipsauenit. & remote sunt
umbrȩ ñ sumꝰ retenti in littera. sed uiuifica¬

Expanded text:
nerat ubi medicus recumbebat. Ille autem nerat ubi medicus recumbebat. Ille autem qui invitaverat medicum, sanus sibi videbatur; propterea non curabatur. Jam quae sequuntur in Evangelio nostis, quomodo confusus est ipse pharisaeus, cum ei ostenderet quia et illam mulierem noverat, et cogitationem ipsius audierat . 6. Sed ad inon lotis manibus discipuli ejus manducarent. Respondit illis Dominus sicut oportebat, et vocatis turbis ait: «Audite omnes, et intelligite. Omne quod intrat in os, non coinquinat hominem, sed quod exit.» Quid est hoc? Cum dixit, «Quod intrat in os,» nonnisi os corporis voluit ostendere. Intrant enim cibi, et non coinquinant homines cibi; quia, «Omnia munda mundis;» et, «Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione percipitur» . In figura Judaeis posita erant quaedam, et immunda dicta sunt . Sed postea quam lux ipsa venit, remotae sunt umbrae, non sumus retenti in littera, sed vivifica
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ apud semet ipsũ Iste siesset ꝓpheta:
sciret quȩ mulier illi accessit adpedes:
Vnde nouerat u trũ sciret annesciret : sed
ideo eũ nescire Arbitratus . ẽ : quia non ase
eã reppulit: sienĩ accessisset ad ipsum
phariseũ talis mulier : ille qͥmundiciam
tenebat quasuncarne. ex sufflaret. repel¬
leret. abiceret : ne in munda tangeret mun¬
dũ & contaminaret eiꝰ mundiciã: uia
non hoc fecit dñs: ideo illũ credidit. nes¬
cisse . qualis mulier illi accessisset ad pedes
Dñs autẽ ñ solũ illã nouerat: sed & cogitaa¬
ones illius audiebat : Iuia & si contactus
corporis aliꝗͥd facit. o tu in munde pha¬
risee: caro dñi posset pollui contactumu¬
lieris. anmulier posset mundari contacta
dñi : ꝑmittebat autẽ medicus. ȩgrotantẽ an
medicam̃tũ : & illa quȩ uenerat no uerat
ad salutẽ. Inrupit in domũ quononerat
inuitata : sed uulnera habebat. & illuc ue¬

Expanded text:
dixit apud semetipsum: «Iste si esset propheta, dixit apud semetipsum: «Iste si esset propheta, sciret quae mulier illi accessit ad pedes.» Unde noverat utrum sciret, an nesciret? Sed ideo eum nescire arbitratus est, quia non a se eam repulit. Si enim accessisset ad ipsum pharisaeum talis mulier, ille qui munditiam tenebat quasi in carne, exsufflaret, repelleret, abjiceret; ne immunda tangeret mundum, et contaminaret ejus munditiam. Quia hoc non fecit Dominus, ideo illum credidit nescisse qualis mulier illi accessisset ad pedes; Dominus autem non solum illam noverat, sed et cogitationes illius audiebat: quia etsi contactus corporis aliquid facit, o immunde pharisaee, caro Domini posset pollui contactu mulieris, an mulier mundari contactu Domini? Permittebat autem medicus aegrotam tangere medicamentum; et illa quae venerat, noverat ad salutem. Irrupit in domum quo non erat invitata; sed vulnera habebat, et illuc ve
Abbreviated transcription (Latin):
tia nonerat. nisi in oculis hominũ: dñ sautẽ.
quȩrebat munditiã nr̃am interiorẽ : Quȩ
si fuerit necesse . ẽ. ut & quȩ forissunt. mun¬
dasint : Munda te inquit quȩ intus sunt :¬
& quȩ foris sunt munda erunt: Ipse dñs dicit
alio loco Verũdate elemosinas : & ecceomĩa
munda sunt uobis Unde autẽ ꝓcedit ele¬
mo sima : decorde. Sienĩmanũ porrigas nec
incorde miserearis: nihil fecisti : Si autẽ
in oorde miserearis. etiã si non habeas qđ
porrigas manu: acceptat ds̃ elemosinã
tuã . Illiautẽ iniq foris quȩ rebant mundi¬
ciã : Detalib: erat etiã ille phariseus qͥin¬
uitauerat dnm̃ quando accessit mulier
quȩ inciuitate peccatrix & famosa quȩ la¬
crimis lauit pedes dnĩ. tersit capillis. unxi
ungento : Phariseus ergo qͥinuita uerat dñm
& mundiciã ñ habebat nisi forinsecus cor¬
poris. corde autẽ plenꝰ erat iniqͥtate & rapina

Expanded text:
tia non erat, nisi in oculis hominum. Dominus autem tia non erat, nisi in oculis hominum. Dominus autem quaerebat munditiam nostram interiorem; quae si fuerit, necesse est ut et quae foris sunt munda sint. «Mundate,» inquit, «quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt» . Ipse Dominus dicit alio loco: «Verum date eleemosynas, et ecce omnia munda sunt vobis» . Unde autem procedit eleemosyna? De corde. Si enim manum porrigas, nec in corde miserearis, nihil fecisti; si autem in corde miserearis, etiamsi non habeas quod porrigas manu, acceptat Deus eleemosynam tuam. Illi autem iniqui, foris quaerebant munditiam. De talibus erat etiam ille pharisaeus qui invitaverat Dominum, quando accessit mulier quae in civitate peccatrix erat et famosa, quae lacrymis lavit pedes Domini, tersit capillis, unxit unguento. Pharisaeus ergo, qui invitaverat Dominum, et munditiam non habebat nisi forinsecus corpore, corde autem plenus erat iniquitate et rapina,
Abbreviated transcription (Latin):
hinc gaudiũ magnũ ᷑ et conuerat dñ s̃cap¬
tiuitatẽ nr̃am : ut iã decaptiuitate uiã
teneamꝰ. & eamꝰ ad patriã : Iamergoredẽp¬
t: inuia ñtimeamꝰ insidiantes hostos nr̃os
Ideo enĩ redemitnos: ut non audeat hostis
insidiari nobis. sideuia ñ recesserimꝰ. Ipse
em̃ xpc. factꝰ ẽ. uia : Uis non patilatrones:
Ait tibi. Uiã tibistraui ad patriã: noli rece¬
dere : Talẽ uiã muniui : ut latro ad te
ñ audeat accedere : Iuabilla noli recedere:
& latro adte . ñ audet accedere: Ambula
ergo in xpõ. & canta gaudens : canta tanquã
c̃solatꝰquia illete p̃cessit . qͥuissit ut se
qđ habemꝰ incorpore. qͦmꝰ implet᷑ gaudio:¬
ñ solet impleri nisia qua aut cibo. aut
potu: aut aliquare talimissa inos imple¬
ñpossumꝰ : Habemꝰ autẽ intꝰos. id ẽ. in corde :
Vnde qͥcqͥd ꝓcedit simalũ ẽ inquinatnos
sibonũ ẽ. mundat nos deipso enĩ ore audi¬
stis: dũ euangeliũ legeretur: Insultabant

Expanded text:
 Et convertit Dominus captivitatem nostram, ut jam de captivitate viam teneamus, et eamus ad patriam. Jam ergo redempti, in via non timeamus insidiantes hostes nostros. Ideo enim redemit nos, ut non audeat hostis insidiari nobis, si de via non recesserimus. Ipse enim Christus factus est via . Vis non pati latrones! Ait tibi: Viam tibi stravi ad patriam; noli de via recedere. Talem viam munivi, ut latro ad te non audeat accedere; tu ab illa noli recedere, et latro ad te non audet accedere. Ambula ergo in Christo et canta gaudens, canta tanquam consolatus; quia ille te praecessit, qui jussit ut seqquod habemus in corpore, quomodo repletur gaudio? Non solet impleri, nisi aut cibo, aut potu, aut aliquare tali missa in os. Implenon possumus. Habemus autem intus os, id est in corde, unde quidquid procedit, si malum est, inquinat nos; si bonum est, mundat nos. De ipso enim ore audistis, dum Evangelium legeretur. Insultabant
Abbreviated transcription (Latin):
Sed custodiri uolumꝰ uobiscũ: tanquã uobis
pastores simꝰ. sed cũ illo pastore uobis cum
ouessumꝰ. Tanquã uobis ex hoc loco doc¬
tores sumꝰ sed sub illo uno magistro in hac
tatus.ẽ. ad custodiendosnos: humilessimꝰ:
Nemosibi arroget aliquid: nemo habet
aliqͥd boni ñisi abillo acceperit. qͥsolus
bonꝰ ẽ Quiautẽ sibi uoluerit arrogare
sapientiã : stultus. ẽ. Sit humilisũt inue¬
niat sapientiã. & in luminet illũ. siautẽ
ante quã ueniat in illũ sapientia. putat
bris ambulat: & qͥd audit in isto psalmo:
Inuanũ ẽ uobis antelucẽ surgere: Iuid ẽ
inuanũ ẽ. uobis ante lucẽ surgere : si sur¬
gatis antequã surgat lux: necesse. ẽ. ut
inuanitate remaneatis : ql intenebriseritas
Surrexit lux nr̃a x pc̃: bonũ ẽ. tibi ut sur¬
gas post axp̃m. non surgas ante xp̃m
fuit. sint ergo hic humiles: siuo lunt ibi . ẽe.
exclsi. ubixpc̃ ex celsus ẽ: Ait enĩdehis
qͣilli adheserant fide. inqͥb: & nossumus :

Expanded text:
iri volumus vobiscum. Tanquam vobis pastores sumus, sed sub illo Pastore vobiscum oves sumus. Tanquam vobis ex hoc loco doctores sumus; sed sub illo uno Magistro in hac tatus est ad custodiendos nos, humiles simus. Nemo sibi arroget aliquid. Nemo habet aliquid boni, nisi ab illo acceperit, qui solus bonus est. Qui autem sibi voluerit arrogare sapientiam, stultus est. Sit humilis, ut veniat sapientia et illuminet illum. Si autem antequam veniat in illum sapientia, putat in tenebris. Et quid audit in isto psalmo? «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Quid est, «In vanum est vobis ante lucem surgere?» Si surgatis antequam surgat lux, necesse est ut in vanitate remaneatis, quia in tenebris eritis. Surrexit lux nostra Christus; bonum est tibi ut surgas post Christum, non surgas ante Christum. fuit. Sint ergo hic humiles, si volunt ibi esse excelsi, ubi Christus excelsus est. Ait enim de iis qui illi adhaeserant fide, in quibus et nos sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuidet cogitationes ur̃as: Custodit ille
cũ uigilatis : custodit & cũdormieritis:
Ille cni dormiuit incruce semel. & surrexit:
iamnondormit: Estote isrł : tr ñ dormit
neq dormitabit. qͥ custodit isrł: Eyafr̃s.

Expanded text:
qui videt cogitationes vestras. Custodit ille qui videt cogitationes vestras. Custodit ille cum vigilatis, custodit et cum dormieritis. Ille enim dormivit in cruce semel, et surrexit; jam non dormit. Estote Israel; quia non dormit, neque dormitabit, qui custodit Israel .