comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ds̃ semper inuictus sit etiam homo
uictus ostendit. quia uictus non fuisset. si
ab inuicto ñ recessissed. Quomodo ẽ autem
uictor hominis deceptor cum a semetipso
sit etiam ipse deceptus: Unde et ille qui
decepit. et ille quem decepit. ambo decepti
sunt recedendo ab eo qui ñ potest decipi. et
ambo sunt uicti recedentes ab eo qui non
potest uinci. Aquo utiq qui plus recedit:
plus uincitur. quia tanto ẽ. inferior quan¬
to deterior. Et idõ necesse ẽ. ut qui malũ
alteri prius inferendo uincere uidetur. am¬
plius in se bonum amittendo uincatur.
Nec fieri potest ut ei sit locus melior: cũ
causa sit peior. Et quod ad tempus p̃ua¬
liusse uisus ẽ diabolus homine suꝑato. etiã
sic in et̾num uictus̃ homine reparato.
Nec dei confitentis uerba sunt: s potius
exprobrantis. Eoce adam factus ẽ tamqmͣ
hanc inuiriam. Utiq a contrario uult
intelligi. si ad sit pronuntiator doctus. ñ

Expanded text:
ergo Deus semper invictus sit, etiam homo ergo Deus semper invictus sit, etiam homo victus ostendit: quia victus non fuisset, si ab invicto non recessisset. Quomodo est autem victor hominis deceptor, cum a semetipso sit etiam ipse deceptus? Unde et ille qui decepit, et ille quem decepit, ambo decepti sunt, recedendo ab eo qui non potest decipi; et ambo sunt victi, recedendo ab eo qui non potest vinci. A quo utique qui plus recedit, plus vincitur; quia tanto est inferior, quanto deterior. Et ideo necesse est, ut qui malum alteri prius inferendo vincere videtur, amplius ipse bonum amittendo vincatur: nec fieri potest ut ei sit locus melior, cum causa sit pejor. Et quod ad tempus praevaluisse visus est diabolus homine superato, etiam sic in aeternum victus est homine reparato. Nec Dei confitentis verba sunt, sed potius exprobrantis: Ecce Adam factus est tanquam hanc injuriam , utique a contrario vult intelligi, si adsit pronuntiator doctus, non
Abbreviated transcription (Latin):
minis pars ẽ. nec homo eum fecit de se
ipso s ex aereo alito sumpto et effuso. Ds
uero potuit et de nichilo et iuuum rõna¬
lem q facere quod ñ potest homo. Quam¬
uis non nulli existiment non tunc ani¬
matum pͥmum hominem quando deus
in enus faciem sufflauit et factus ẽ in ani¬
mam uiuam. s tunc accepisse spm̃ sc̃m.
Qdlibet autem horum credibiliuis often¬
datur unde nunc longum est disputare ani¬
mam tamen non ẽẽ. partem dĩ. nec de sub¬
stantia et natura eius creatam. siue prolatã.
serpens in loco meliore quam ds̃. quia p̃ua¬
luit deciꝑe hominem quem fecerat ds̃. Nul
corde. recessisset a dõ. Uera quippe ẽ. qm̃
diuina est illa sententia. Ante ruinam
exaltatur cor. et ubi contra dñi exaltatur:
ibi ab illo deseritur. et in se tenebratur. Qd
autem mirum si dum tenebratur: nescit
quid sequatur: Qm̃ ñ ase ipso lumen est:
s ab illo qui ẽ lumen. in luminatur. Quod

Expanded text:
minis pars est; nec homo eum facit de se minis pars est; nec homo eum facit de se ipso, sed ex aerio halitu sumpto et effuso: Deus vero potuit et de nihilo, et vivum rationalemque, quod non potest homo. Quamvis nonnulli existiment non tunc animatum primum hominem, quando Deus in ejus faciem sufflavit, et factus est in animam vivam; sed tunc accepisse Spiritum sanctum. Quodlibet autem horum credibilius ostendatur, unde nunc longum est disputare; animam tamen non esse partem Dei, nec de substantia et natura ejus creatam sive prolatam, serpens in loco meliore quam Deus, quia praevaluit decipere hominem quem fecerat Deus . Nucorde recessisset a Deo. Vera quippe, quoniam divina est, illa sententia: Ante ruinam exaltatur cor . Et ubi contra Deum exaltatur, ibi ab illo deseritur, et in se tenebratur. Quid autem mirum, si dum tenebratur, nescit quid sequatur: quoniam non a se ipso lumen est, sed ab illo qui est lumen, illuminatur? Quod
Abbreviated transcription (Latin):
s simul etiam quod iustum et bonum
fuerat. et de peccante facturus summa
utiq diuinitate p̃sciuit. nec istituit quod
ob eẽt. si homo sibi obesse noluiss. sed po¬
tus instituit quod prodesset. quia homo
non sine bona mercede obedientiam cu¬
stodiss et non sine utili exemplo. ut eam
sancti eius posteri custodirent. penas in¬
obedientie ꝑ soluiss. Nec uoluit quod ñ
potuit. hoc enim uoluit ut aut obediers
homo esset. aut in obediens impune non
esset. Nec infructuose uoluit quod hõ
ñ fuerat seruaturus iubere. quia pena
contemptoris docuit alios obedire. Nec in
nomine pars dei restitit dõ. quia si homi¬
nis anima pars dei esset. nec a se ipsa. nec
ab aliquo decipi. nec aliquid male facien¬
dum. siue paciendum ulla necessitate com¬
pelli. nec in melius. uel deterius mutari
omnino potuiss. flatus autem ille dei
qui hominem animauit factus ẽ. ab ipso.
non de ipso. quia nec hominis flatus ho¬

Expanded text:
sed simul etiam, quid justi et boni sed simul etiam, quid justi et boni fuerat et de peccante facturus, summa utique divinitate praescivit. Nec instituit quod obesset, si homo sibi obesse noluisset: sed potius instituit quod prodesset; quia homo non sine bona mercede obedientiam custodisset, et non sine utili exemplo, ut eam sancti ejus posteri custodirent, poenas inobedientiae persolvisset. Nec voluit quod non potuit: hoc enim voluit, ut aut obediens homo esset, aut inobediens impune non esset. Nec infructuose voluit, quod homo non fuerat servaturus, jubere: quia poena contemptoris docuit alios obedire. Nec in homine pars Dei restitit Deo: quia si hominis anima pars Dei esset, nec a se ipsa, nec ab aliquo decipi, nec ad aliquid male faciendum, sive patiendum, ulla necessitate compelli, nec in melius vel deterius mutari omnino potuisset. 22. Flatus autem ille Dei qui hominem animavit , factus est ab ipso, non de ipso. Quia nec hominis flatus, ho
Abbreviated transcription (Latin):
nime potuisse: a uertat hoc ds̃ a cordib
pioꝵ. Si ergo ratio recta demonstrat ra¬
tionalem illam creaturam ẽẽ. meliorem.
que nulla in obedientia deserit dm̃. quã
istam que ita deseruit: sciat. quisquis ħ
qua necessitate deserere cogeret᷑ dm̃. Et
quia uoluntate deseruit. nichil ex hoc di¬
minutum sapientissimus dispositionib dĩ
qui et malis bene. et ꝑuersis recte utit᷑.
et de humano genere iuste ac merito dãp¬
nato. familiam scãm atq numerosam.
non eius merito s gr̃a sua factam. ineter¬
num regnum se translaturum ẽẽ testat᷑.
Que c̃ ita sint: nec d̾s̃ occultare debuit lig¬
num. quod propter consecuturam homi¬
nis miseriam si ex illo contra probibiti¬
onem ursupato dignosceret aquo bono ce¬
cidiss et in quo malo incidiss appella uit
lignum dinoscentie boni et mali. Cur
enim occultaret de quo mandatum dabat.
et ꝑ quod obedientiam cominendabat:
Nec ignarus fuit hominem peccat᷑um.

Expanded text:
nime potuisse? Avertat hoc Deus a cordibus nime potuisse? Avertat hoc Deus a cordibus piorum. Si ergo ratio recta demonstrat, rationalem creaturam illam esse meliorem, quae nulla inobedientia deserit Deum, quam istam quae ita deseruit: sciat quisquis hoc qua necessitate deserere cogeretur Deum; et quia voluntate deseruit, nihil ex hoc diminutum sapientissimis dispositionibus Dei, qui et malis bene et perversis recte utitur, et de humano genere juste meritoque damnato familiam sanctam atque numerosam, non ejus merito, sed gratia sua factam, in aeternum regnum se translaturum esse testatur. 21. Quae cum ita sint, nec Deus occultare debuit lignum, quod propter consecuturam hominis miseriam, si ex illo contra prohibitionem usurpato dignosceret a quo bono decidisset, et in quod malum incidisset, appellavit lignum dignoscentiae boni et mali. Cur enim occultaret de quo mandatum dabat, et per quod obedientiam commendabat? Nec ignarus fuit hominem peccaturum:
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ accepit: a ciuus eibo ẽ. homo ꝓhibitus.
ut obedientia commendaretur. que maxi¬
ma ẽ uirtus. et ut sic dixerim omnium
origo matq uirtutum. In ea natura cui
sic datum ẽ arbitrium libere uoluntatis
ut eam tamen necesse sit uiuere sub potȩ¬
state melioris. Quamquam ñ defuerint qͥb
uisum est illam dinoscentiam mali et bo¬
ni. magnum aliquod bonum fuisse. cuuis
capaces nondum fuerunt qui hane usur¬
pantes contra uetitum ꝑ in obedientiam
peccauerunt. Quib autem uidetur sic ho¬
minem fieri debuisse ut peccare nollet: non
eis displiceat sic ẽẽ. factum. ut non possit
peccare si nollet. Numquid enim si melior
esset. qui ñ posset peccare. Ideo ñ bene fac¬
tus ẽ. qui posset et ñ peccare. An uero usq
adeo desipiendum ẽ. ut homo uideat me¬
luis aliquid fieri debuisse & hoc dm̃ uidis¬
se ñ putet. Aut putet uidisse et credat fa¬
cere uoluisse. aut uoluisse quidem. s mi¬

Expanded text:
nomen accepit, a cujus cibo est homo prohibitus, nomen accepit, a cujus cibo est homo prohibitus, ut obedientia commendaretur quae maxima est virtus, et, ut sic dixerim, omnium origo materque virtutum, in ea natura cui sic datum est arbitrium liberae voluntatis, ut eam tamen necesse sit vivere sub potestate melioris. Quanquam non defuerint quibus visum est illam dignoscentiam boni et mali magnum aliquod bonum fuisse: cujus capaces nondum fuerunt qui hanc usurpantes contra vetitum, per inobedientiam peccaverunt. 20. Quibus autem videtur sic hominem fieri debuisse, ut peccare nollet; non eis displiceat sic esse factum, ut non posset peccare si nollet. Numquid enim, si melior esset qui non posset peccare, ideo non bene factus est qui posset et non peccare? Aut vero usque adeo desipiendum est, ut homo videat melius aliquid fieri debuisse, et hoc Deum vidisse non putet; aut putet vidisse, et credat facere noluisse; aut voluisse quidem, sed mi
Abbreviated transcription (Latin):
manifestantur. quomodo igitur aquo ar¬
guebantur ignorabantur. Nonne recora¬
me respondebitur & nouerat et non noueratiͤ
Rec tissime ommino. Nouerat enim ꝑ sapien¬
tiam: non nouerat ꝑ exꝑientiam. hiuc itał
duune sapientie credere debuit adam: ut ab
illa mali seientia que sit ꝑ exꝑientiam. p̃cep¬
to cdĩ obediens temperaret. Sic enim malum
nescisset. nisi fecisset. fecit autem sibi ñ dõ.
Nichil enim facere potuit uoluntate in¬
obedientie: nisi quod ipse pateretus lege
usticiȩ. Hec ẽ namq pena in obedienti homi¬
ni reddita insemet ipso. ut ei uicissim nori
obediatur: nec asemetipso: De qua re ubiuis
II  aliis et maxime in .iiii.x. libro de ci¬
uitate dei disputauimus. Hunc autem bre¬
uiter responderim ad hoc quod ait iste. ho¬
minis institutorem a magno bono prohibu¬
isse quem fecerat. dum eum peccori similem
sine dinoscentia boni et mali. eẽ. uoliuss
Hec enim dinoscentia non ẽ beati hominis
sapientia: s miseri exꝑtentia. Unde lignum

Expanded text:
manifestantur : quomodo igitur a quo arguebantur, ignorabantur? Nonne rectissime respondebitur, et noverat, et non noverat? Rectissime omnino: noverat enim per sapientiam, non noverat per experientiam. Huic itaque divinae sapientiae credere debuit Adam, ut ab illa mali scientia quae fit per experientiam, praecepto Dei obediens temperaret. Sic enim malum nescisset, nisi fecisset. Fecit autem sibi, non Deo. Nihil enim facere potuit voluntate inobedientiae, nisi quod ipse pateretur lege justitiae. Haec est namque poena inobedienti homini reddita in semetipso, ut ei vicissim non obediatur nec a semetipso. De qua re uberius in aliis, et maxime in quarto decimo libro de Civitate Dei disputavimus. 19. Nunc autem breviter responderim ad id quod ait iste, hominis institutorem a magno bono prohibuisse quem fecerat, dum eum pecori similem sine dignoscentia boni et mali esse voluisset. Haec enim dignoscentia non est beati hominis sapientia, sed miseri experientia: unde lignum
Abbreviated transcription (Latin):
loquebatur. Parentes quippe infidelium quos
nisi infideles uolebat intelligi᷑ Sude alio loco
dicit. lle uob̃ scribe et pharisei ypocrite. qui
edificatis sepulchra propħarum et ornatis
guine propħarum. Itaq testimonio estis uobis-¬
met ipsis quia filii estis eoꝵ qui propbãs occi
derunt. filios utiq dixit imitatione sceleris:
non propagine generis. Non enim quod ex
illis sedm̃ carnem nati erant. hoc eis ẽẽ. poterat
erimini. s quod eis se similes in fideli crudelita¬
te monstrabant. Idõq nee conectit: ac dicit.
Et uos implete mensuram patrum ur̃oꝵ. Ser¬
pentes genimina iuperarum. quomodo fugi

Expanded text:
loquebatur: parentes quippe infidelium, quos loquebatur: parentes quippe infidelium, quos nisi infideles volebat intelligi? Unde alio loco itate. Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, quia aedificatis sepulcra prophetarum, et ornatisguine prophetarum. Itaque testimonio estis vobismetipsis: quia filii estis eorum qui propcciderunt. Filios utique dixit imitatione sceleris, non propagine generis. Non enim quod ex illis secundum carnem nati erant, hoc eis esse poterat crimini; sed quod eis se similes infideli crudelitate monstrabant. Ideoque connectit, ac dicit: Et vos implete mensuram patrum vestrorum. Serpentes, genimina
Abbreviated transcription (Latin):
Quid euidentius. S iste de illoꝵ numero est
qui seruos patͥfamilias hiuius lapidauer̃. Hoc
enim facit. non ictib saxeis. s maledictionib
duris. Nam et primitus ingente uidõrum
uneam dei eẽ. plantatam. missosq propbas
ante ipsum esse saluatoris aduentum. parabola
ista testatur. Et cum dicit. Auferetur auobis
regnum dei. et dabitur genti facienti fructis
eus. Quod regnum dicit. nisi quod sꝑerabart.
non quod acceperant .i. uite eterne: SUnde
alibi dicit. Scruptamim scripturas in qͥb
putatis uos habere uitam eternam: Ipse testi¬
monium ꝑhibent de me. Et alibi. Ue uobis
legis periti qui tulistis clauem scientie. Iꝑsi
non introistis: et eos qui introibant prohi¬
buistis. Istis ne mollib testimonioꝵ non at¬
teritur impudens uanitas: Quis hunc audit.
nisi qui scripturas scãs ñ audit: Aut tam ma¬
le audit. quam in eas iste cecus incurrit: S ait
ad dominum ꝑtintusse. quib mors dominata ẽ.
Neminem plane. s parentum illoꝵ quib talra

Expanded text:
quid evidentius? Sed iste de illorum numero est, qui servos patrisfamilias hujus lapidaverunt. Hoc enim facit, non ictibus saxeis, sed maledictionibus duris. Nam et primitus in gente Judaeorum vineam Dei esse plantatam, missosque Prophetas ante ipsum esse Salvatoris adventum, parabola ista testatur. Et cum dicit, Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus; quod regnum dicit, nisi quod sperabant, non quod acceperant, id est, vitae aeternae? Unde alibi dicit, Scrutamini Scripturas, in quibus putatis vos vitam aeternam habere; ipsae testimonium perhibent de me: : et alegisperitis, qui tulistis clavem scientiae: ipsi non introistis, et eos qui introibant prohibuistis . Istisne molibus testimoniorum non atteritur impudens vanitas? Quis hunc audit, nisi qui Scripturas sanctas non audit, aut tam male audit quam in eas iste caecus incurrit? CAPUT Vad Dominum pertinuisse, quibus mors dominata est. Neminem plane, sed parentum illorum quibus talia
Abbreviated transcription (Latin):
git. aut utrasq literas nesciene. aut. ⁊ͦ
decipiat imperitos se scire disi mulans: Ac
tamen si queratur utrum ñ reddat malum
promnals. qui procibo non accepto in ignẽ
mttio. etcernum: profecto turbabitur et ad¬
monebitur in comparabiliter. esse. mitius
orulum. ꝑro oculo. dentem pro dente hõi
auferre ubi mensura uindicte modum ñ
transit imurie. quam quod propt̃ non¬

Expanded text:
git, aut utrasque litteras nesciens, aut ut git, aut utrasque litteras nesciens, aut ut decipiat imperitos se scire dissimulans? A quo tamen, si quaeratur utrum non reddat malum pro malo, qui pro cibo non accepto in ignem mittit aeternum , profecto turbabitur et admonebitur incomparabiliter esse mitius oculum pro oculo, dentem pro dente homini auferre, ubi mensura vindictae modum non transit injuriae quam quod propte
Abbreviated transcription (Latin):
mutroq diligit bonitatem. mutioq metu¬
it seueritatem. In illo intelligens ꝓmsssum
xp̃m: in isto accipiens redditum xp̃m. Non¬
ne pruus in illis ueterib libris lectum ẽ.
Non reddendum malum pro malo. ubi p̃ci¬
pitur ut si iumentum inimici sui errare
quisq inuenerit. reuocet domino eius: ꝙ.
si crcidisse inuia non pertranseat. s leuet
cum illo : Nonne ibi prius scriptum :
quod apłs ponit. Si esurierit inuncus tuꝰ.
ciba illum. Si sitit potum da illi: Honne
ibi prius homodei dõ suo quod ei ntiq serc
placere dicit. Domine ds̃ meus si feci istud
si ẽ inquitas in manib meis: si reddidi retͥ¬
buentib michi mala. Honne ibi pͥus ie
remias propħa describit sc̃i pacientiam. p̃¬
bentis perciusia se maxillam. Honne ibi pͥͦ
per alium propħam p̃cipitur. ut malitiã
umsquisq fr̃i suo non reminiscatur: Qd
est quod iste blasphemus hec tamquare
contrarta ueteri testamento de nouo colli¬

Expanded text:
in utroque diligit bonitatem, in utroque metuin utroque diligit bonitatem, in utroque metuit severitatem: in illo intelligens promissum Christum, in isto accipiens redditum Christum. 35. Nonne prius in illis veteribus Libris lectum est, non reddendum malum pro malo, ubi praecipitur ut si jumentum inimici sui errare quisque invenerit, revocet domino ejus; et si cecidisse in via, non pertranseat, sed levet cum illo ? Nonne ibi prius scriptum est, quod Apostolus ponit: Si esurit inimicus tuus, ciba illum; si sitit, potum da illi ? Nonne ibi prius homo Dei Deo suo, quod ei utique scit placere, dicit: Domine Deus meus, si feci istud, si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala remias propheta describit sancti patientiam praebentis percutienti se maxillam? Nonne ibi prius per alium prophetam praecipitur ut malitiae unusquisque fratris sui non remi niscatur? Quid est ergo quod iste blasphemus haec tanquam contraria Veteri Testamento de Novo colli
Abbreviated transcription (Latin):
siuit. Ligatis manib et pedib proici iuis¬
sit intenebras exteriores. ubi esset. ei fle¬
tus et stridor dentium. Et qui hominẽ
non habentem uestem nuptialem de con¬
unuo suo tollit. et similiter alligatum. simi¬
li supplicio punt. Et qui uenientib ad se
et pulsantib et dicentib dñe aperi nobis.
respondet nonuos noui tantum quia oleũ
secum quod infunderent suis lampadib non
tuler̾ent. Et qui propter unum contuielio¬
sum uerbum mittit in gehennam. et qui
temporali cibo ñ accepto igne dampnat
colligat. ac si homines utrarumq litterarum
imꝑitos axp̃o tamquam seuo. et crudeli cone¬
tur auertere et ad dm̃ propħarum miseri¬
cordem mitemq conuertere. Nonne et huic
ipsi qui hoc facit ueteri testamento quod ab
homnne similiter sacrilego posset fieri nono
impurus atq impius apparebit: Qui aute
recte colit dm̃ et prophecto utriusq testam̃¬
ti inuenit unum dm̃. et eiusdem unius dei

Expanded text:
sivit, ligatis manibus et pedibus projici jussivit, ligatis manibus et pedibus projici jussit in tenebras exteriores, ubi esset ei fletus et stridor dentium : et qui hominem non habentem vestem nuptialem de convivio suo tollit, et similiter alligatum simili supplicio punit : et qui venientibus ad se, et pulsantibus, et dicentibus, Domine, aperi nobis; respondet, Non vos novi; tantum quia oleum secum, quod infunderent suis lampadibus, non tulerunt : et qui propter unum contumeliosum verbum mittit in gehennam : et qui pro temporali cibo non accepto, igne damnat colligat; ac sic homines utrarumque Litterarum imperitos a Christo tanquam saevo et crudeli conetur avertere, et ad Deum Prophetarum misericordem mitemque convertere; nonne et huic ipsi qui hoc facit Veteri Testamento, quod ab homine similiter sacrilego posset fieri Novo, impurus atque impius apparebit? Qui autem recte colit Deum, et profecto utriusque Testamenti invenit unum Deum, et ejusdem unius Dei
Abbreviated transcription (Latin):
sauri nisticie. S uani loqui et mentis
seductores aduersantes litteris sacris quas in¬
telligere nolunt eligunt ex eis aspera que ibi
leguntur ad cominendandam seueritatem dei.
inde querunt fauorem. Quasi difficile sit
ut quisquam similit̾ blasphemus atq
impius et eo modo aduersetur nouo testa¬
nouo quib ibi commnendatur dei seueri¬
tas: et clamet inuidiosus atq uenenosus
Iste mĩe dominus ẽ. qui ñ insinem irascetur
nec ineternum indignabitur. Qui non se¬
cumdum peccata nr̃a facit nobis. neq se¬
cumdum imquitates nr̃as retͥbuit nob̃̾.
s quantum distat oriens aboccidente lon¬
ge facit a nobis peccata nr̃a. Qui sicut
miseratur pat̾ filios. sic miseratur timen¬
tes se. Qui dicit. Nolo mortem impii. qñ¬
tum ut reuertatur et uiuat. Non ille qͥ
propter lucroꝵ auaritiam etiam eum
seruum qui ñ ꝑdidit talentum quod acce¬
perat. tantum quia non amplius ad qui¬

Expanded text:
sauri justitiae . Sed vaniloqui et mentis sauri justitiae . Sed vaniloqui et mentis seductores adversantes Litteris sacris, quas intelligere nolunt, eligunt ex eis aspera quae ibi leguntur ad commendandam severitatem Dei; inde quaerunt favorem: quasi difficile sit ut quisquam similiter blasphemus atque impius eo modo adversetur Novo TestaNovo quibus ibi commendatur Dei severitas; et clamet invidiosus atque venenosusisericordiae; qui non in finem irascetur, neque in aeternum indignabitur; qui non secundum peccata nostra fecit nobis, neque secundum iniquitates nostras retribuit nobis; sed quantum distat oriens ab occidente, longe fecit a nobis peccata nostra; qui sicut miseratur pater filios, sic miseratur timentes se ; qui dicit, Nolo mortem peccatoris, quantum ut revertatur et vivat . Non ille qui propter lucrorum avaritiam, etiam eum servum qui non perdidit talentum quod acceperat, tantum quia non amplius acqui
Abbreviated transcription (Latin):
inficatas ꝑ uiam fellis. et botrum ama¬
ritudinis. et furorem draconum atq¬
aspidum collectas dicit. ẽẽ. ds̃ apud se et si¬
gnatas inthesauris suis reddendas in tempo¬
re. cum lapsus fuerit pes eoꝵ. ignorans the¬
sauros. hic appellatos occultas dispositioneᷤᷤ
dei qui disposint reddere unicuiq sedm̃ oꝑa
eus. Snde apłs dicit. Tu autem sodm̃ du¬
ritiam cordis tui et cor immpenitens. thesau¬
rizas tͥ iram in die ire. et reuelationis ui¬
sti iudicii dei qui reddet unicuiq scđm oꝑa
eius. Apud quem sibi enim tesaurizatꝰ
iram impenitens. nisi apud eum qui ui¬
uos est iudicaturus et mortuos. Neq enĩ
nesciunt etiam illi ueteres libri thesau¬
rum indesiderabilem. de quo ibi scriptum
est. quod requiescat in ore sapientis. et in
prouerbus legitur. quia deus thesaurizat
diligentib salutem. Et isaias propħa di¬
eit. In thesauris salus nr̃a. ibi sapientia
et disciplina ad dominum. hi sunt the¬

Expanded text:
nificatas per uvam fellis et botrum amanificatas per uvam fellis et botrum amaritudinis, et furorem draconum atquaspidum, collectas dicit esse Deus apud se, et signatas in thesauris suis, reddendas in tempore, cum lapsus fuerit pes eorum : ignorans thesauros hic appellatas occultas dispositiones Dei, qui disponit reddere unicuique secundum opera ejus. Unde Apostolus dicit: Tu autem secundum duritiam cordis tui et cor impoenitens, thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera ejus . Apud quem enim sibi thesaurizat iram cor impoenitens, nisi apud eum qui vivos est judicaturus et mortuos? Neque enim nesciunt etiam illi veteres Libri thesaurum desiderabilem, de quo ibi scriptum est quod requiescat in ore sapientis . Et in Proverbiis legitur, quia Deus thesaurizat diligentibus se salutem ; et Isaias propheta dicit, In thesauris salus nostra: ibi sapientia et disciplina et pietas ad Dominum. Hi sunt the
Abbreviated transcription (Latin):
manducabo carnes de sanguine uulnera¬
toꝵ. S quantumlibet hanc utilem dĩ
comminationem tamquam facmoris
auidam. et ut dicit in sola crudelita¬
te malis tamtummodo gloriantem: ua¬
nus et uesanus exhorreat. qui aut qũa-¬
tum ualet uerbis comparata dicentis. Di¬
scedite a me maledicti in ignem eternum:
qui paratus diabolo et angłis eius. Ibi ñ
sanguine in ebriabuntur sagitte. s ñ sa¬
ciabuntur menbris omnib flamine.
Nec carnes gladius manducabit sensũ
doloris cicius auferens mortuis: quam in¬
ferens uulneratis. S nemo cruciatib
saltem moriendo subtrahitur. nec in mo¬
riente simul etiam ipsa pena moriat᷑.
Cur non hic dicit: Colendum ne istum.
an potius execrandum. fugiendumq ẽẽ
dicemus: An timet de.xp̃o ista dicere. ne
ipsuis igni eterm supplicium non euadet.
quo ille impios p̃parat mittere: Et
se dicere. cuius tam tremendam seuerita¬
tem in euangłio formidat offendere. Rep̃

Expanded text:
Manducabo carnes de sanguine vulneraManducabo carnes de sanguine vulneratorum. Sed quantumlibet hanc utilem Dei comminationem tanquam facinoris avidam, et, ut dicit, in sola crudelitate malis tantummodo gloriantem, vanus et vesanus exhorreat; quid aut quantum valet, verbis comparata dicentis, Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus? Ibi non sanguine inebriabuntur sagittae; sed non satiabuntur membris omnibus flammae: nec carnes gladius manducabit, sensum doloris citius auferens mortuis, quam inferens vulneratis; sed nemo cruciatibus saltem moriendo subtrahitur, ne in moriente simul etiam ipsa poena moriatur. Cur non hic dicit: Colendumne istum an potius exsecrandum fugiendumque esse dicemus? An timet de Christo ista dicere, ne ipsius ignis aeterni supplicium non evadat, quo ille impios praeparat mittere; et se dicere, cujus tam tremendam severitatem in Evangelio formidat offendere? CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
in omnium hominum qui puniunt᷑.
uel corripiuntur inueteri testamento lon¬
ge mitiorib quam leguntur in euuangłio
corporalib penis. Qͦd enim diluinum cõ¬
parari et̃ns ignib potest. Que cedes q̃
uulnera. que corporum mortes. cruciatib
sempiternis:iginti quatuor milia ca¬
dentium tanto buecarum strepitu inflat
in sanus. quasi ñ innumerabilia milia
cotidie moriantur toto orbe terrarum s
transitoria ista corporis mors ẽ. Quis ue¬
ro existimare possit quot milia stabunt
ad sinistram ex omnib gentib. que sem¬
piternis dampnamda sunt ignib. Cat iste
et clamet ore aperto. et oculis clausis. qͣsi
confessus sit deus suam credulitatẽ. quia
dicit ꝑ prophãm. Exacuam sicut fulgur
gladium meum. in ebriabo sagrtas meas
sangume. et gladius meus manducabit
carnes:. de sanguine uulneratoꝵ. De quib
uerbis sic iste accusat dm̃. uelut semper hu¬
manum sanguinem esurientem: quasi
dixerit. In ebriabo me sanguine. aut

Expanded text:
in omnium hominum, qui puniuntur in omnium hominum, qui puniuntur vel corripiuntur in Vetere Testamento, longe mitioribus quam leguntur in Evangelio, corporalibus poenis. Quod enim diluvium comparari aeternis ignibus potest? quae caedes, quae vulnera, quae corporum mortes cruciatibus sempiternis? Viginti quatuor millia cadentium, tanto buccarum strepitu inflat insanus, quasi non innumerabilia millia quotidie moriantur toto orbe terrarum? Sed transitoria ista corporis mors est: quis vero aestimare possit, quot millia stabunt ad sinistram ex omnibus gentibus, quae sempiternis damnanda sunt ignibus? 33. Eat iste et clamet ore aperto et oculis clausis, quasi confessus sit Deus suam crudelitatem, quia dicit per prophetam: Exacuam sicut fulgur gladium meum, inebriabo sagittas meas sanguine, et gladius meus manducabit carnes de sanguine vulneratorum . De quibus verbis sic iste accusat Deum, velut semper humanum sanguinem esurientem, quasi dixerit, Inebriabo me sanguine; aut,
Abbreviated transcription (Latin):
et amarius exagitaretur. quam quod iste
de obsonio sacrificii pregustato corporalẽ
temporalemq penam pro saclegio sic in¬
dignatur ingestam. ubi uenturum se dt̃s
et ad sinistram positis gentib minatur. eẽ.
dicturum. Ite in ignem eternum. qui paratꝰ
est diabolo et angłis eius : huius tanti sup¬
plicii quere causam. Esuriui inquit: et ñ
dedisti michi manducare. Ecce pro esca tem¬
porali non ablata. s ñ data. eternum et
horrendum supplitium comminatur. Et
recte si consulas ueritatem per paruum ẽ.
inde meritum comparatur. et idõ potius
quia paruum ẽ quod dat᷑: magna impi¬
etate ñ datur. Snde ñ mirum ẽ. quod
tante sterilitati. uelut infructuo sarum
arboꝵ. ignis eterni supplicium p̃parat᷑.
Si autem consulas hominem ut de suo re¬
spondeat tibi omnis homo mendax. con¬
tempnit culpam. exaggerat penam.
Illam quippe non uidet mente carnali.
hanc exhorret mente carnali. Talis ẽ iste

Expanded text:
et amarius exagitaretur, quam quod iste et amarius exagitaretur, quam quod iste de obsonio sacrificii praegustato, corporalem temporalemque poenam pro sacrilegio sic indignatur ingestam; ubi venturum se Dominus, et ad sinistram positis gentibus minatur esse dicturum, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus? Hujus tanti supplicii quaeris causam? Esurivi, inquit, et non dedistis mihi manducare . Ecce pro esca temporali, non ablata, sed non data, aeternum et horrendum supplicium comminatur. Et recte, si consulas veritatem. Perparvum est inde meritum comparatur. Et ideo potius quia parvum est quod datur, magna impietate non datur. Unde non mirum est quod tantae sterilitati velut infructuosarum arborum, ignis aeterni supplicium praeparatur. Si autem consulas hominem, ut de suo respondeat tibi, omnis homo mendax , contemnit culpam, exaggerat poenam: illam quippe non videt mente carnali, hanc exhorret carne mortali. Talis est iste
Abbreviated transcription (Latin):
s quod ipse docebat ꝑfectius. ẽẽ. contestans.
audistis inquit quia dictum ẽ non occides.¬
autem dixerit racha: reus erit concilio. Eg̃o aũ¬
Qui autem dixerit fatue: reus erit gebenne
ignis. Quid tam paruum in peccatis. quam
fr̃i dicere fatue: Quid tam magnum in su¬
pliciis. quam gehenne ignis.Siilege uł
frĩ suo fatue. laꝑidari uissum fuisse diui¬
nitus. quante dm̃ crudelitatis argueret:
Quis ñ autem ñ dico lapidari suꝑ singłos
artus. immo ꝑsingła corporis frusta. paulatĩ
atq minutatim uiuens et sentiens dilani¬
ari consumiq maluisset. quam gehenne
ignib mancipari. Absit tamen ut crude¬
liorem quasquam dicat euangłii dm̃. quã
legis dm̃. indelligens utriusq eẽ. unum et
eundem deum. In lege terrentem carnalib
in euuangłio spiritalib penis. et ibi et
hic fidelem. nusquam crudelem. Quid illd̾
nonne si axp̃o linguam repperiret alienam
in eumq blasphemiam. et qualis ẽ huuis
impia garrulitate dampnabilem. acerbiꝰ

Expanded text:
 quod ipse docebat, perfectius esse contestans: Audistis, inquit, quia dictum est antiautem occiderit, rqui autem dixerit, Fatue, reus erit gehennae ignis . Quid tam parvum in peccatis, quam fratri dicere, Fatue? Quid tam magnum in suppliciis, quam gehenna ignis? Si in Lege vel ixisset fratri suo, Fatue, lapidari jussum fuisse divinitus, quantae Deum crudelitatis argueret? Quis non autem, non dico lapidari, sed per singulos artus, imo per singula corporis frusta, paulatim atque minutatim, vivens et sentiens dilaniari consumique maluisset, quam gehennae ignibus mancipari? Absit tamen ut crudeliorem quisquam dicat Evangelii Deum quam Legis Deum, intelligens utriusque esse unum et eumdem Deum, in Lege terrentem carnalibus, in Evangelio spiritualibus poenis; et ibi et hic fidelem, nusquam crudelem. 32. Quid illud? nonne si a Christo linguam reperiret alienam in eumque blasphemam, et qualis est hujus, impia garrulitate damnabilem, acerbius
Abbreviated transcription (Latin):
mentius semen pessimum diceretur quod nas¬
ceretur impia uoluntate. et morib execrab¬
lib pullularet. Sed hunc inquit dm̃ domi¬
nus xp̃c appellauit arborem malamii facieti¬
tem fructus malos. Immo uero huus talia
sentientes tamꝗͣ male arboris iste ipse ser¬
mo blasphemus fructus ẽ. malus. Hame ho¬
minem malum dixisse dominum arborem
malaem cnus fruetus mali essent. opera mala:
et hominem bonum arborem bonã. euius
fructus boni essent opera bona. idẽ. ipsas
hominum uoluntates uel malam mali ho¬
minis. ił bonam boni hominis. diuersas
ẽẽ. arbores. diuersos fructus ferentes. satis eus¬
dent̃ iꝑse testatur dicens. Bonus homo de
bono thesauro cordis sui profert bona. et
malus homo de malo thesauro cordis sui

Expanded text:
nientius semen pessimum diceretur, quod nasnientius semen pessimum diceretur, quod nasceretur impia voluntate, et moribus exsecrabilibus pullularet? 47. Sed hunc, inquit, Deum Dominus Christus appellavit arborem malam facientem fructus malos. Imo vero hujus talia sentientis tanquam malae arboris, iste ipse sermo blasphemus, fructus est malus. Nam hominem malum dixisse Dominum arborem malam, cujus fructus mali essent opera mala; et hominem bonum arborem bonam, cujus fructus boni essent opera bona ; id est, ipsas hominum voluntates, vel malam mali hominis, vel bonam boni hominis diversas esse arbores diversos fructus ferentes, satis evidenter ipse testatur, dicens: Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona, et malus homo de malo thesauro cordis sui
Abbreviated transcription (Latin):
taui. ipsi autem me spreuerunt. et eosdem
paulo post appellauerit semen pessimum.
tanquam se offendens genitorem maloꝵ. ciuus
filii sunt semen pessimum. Nesciens obhoc
filii facti. quoꝵ imitatores esse uoluerunt. Uñ
illis alio loco dr̃. fater tuus amorreus: et mat̾
tua cethea. Quarum gentium sunt impietatẽ
maliciamq sectati: ex quib tamen carins ori¬
ginem. non ducebant. S soluat iste questio¬
nem euuangłicam ubi dominus dicit. Si uos
cum sitis mali. nostis bona data dare filiis
ur̃is. quanto magis pater ur̃ qui in celis ẽ.
dabit bona petentib se : dicat quemadino¬
dum sit bonus deus maloꝵ pater. Utrumq
enim ueritas dixit. An non erant mali quib
ait. si eigo uos cum sitis mali ͤ An non ha¬
bebãt dm̃ honum patrem quib ait. Quanto
Porro simali apellati sunt propt̾ peccati. sũ
quib non ẽ. in hac infirmitate mortalium
quoꝵlibet etiam uita iustoꝵ. Quanto conue¬

Expanded text:
tavi, ipsi autem me spreverunt; et eosdem tavi, ipsi autem me spreverunt; et eosdem paulo post appellaverit semen pessimum , tanquam se ostendens genitorem malorum, cujus filii sunt semen pessimum: nesciens ob hoc filii facti quorum imitatores esse voluerunt. Unde illis alio loco dicitur, Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cethaea : quarum gentium sunt impietatem malitiamque sectati, ex quibus tamen carnis originem non ducebant. Sed solvat iste quaestionem evangelicam, ubi Dominus dicit: Si vos cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris; quanto magis Pater vester qui in coelis est, dabit bona petentibus se ? Dicat quemadmodum sit bonus Deus malorum pater: utrumque enim Veritas dixit. Annon erant mali quibus ait, Si ergo vos cum sitis mali? Annon habebant Deum bonum patrem quibus ait, Quanto Porro si mali appellati sunt propter peccata, sine quibus non est in hac infirmitate mortalium quorumlibet etiam vita justorum; quanto conve
Abbreviated transcription (Latin):
et omnes mortem et om̃s de mortuis paci¬
untur dolorem: Cum autera simul umuerses
repit unus interitus. saltim nemini ielinq̃
luctus. Uerum etiam altius in illo diliuuo
consilium dei fuit. quam cor infidelum. ł no¬
uit uel capit. S nolo me aplm̃ petrum potiꝰ
audiat iste dicentem. In dieb noe cũ fabrica¬
retur archa. octo animas saluas factas ꝑ aqͦ.
quod et uos inquit simili forma baptisia sal¬
uos faciat. Non carnis depositio sordium. B
conscientie bone interrogatio in deums per
resurrectionem iħ uxp̃i. Ecce ht̃ ex positum
diluuui sacramentum. Ubi propterea est
additum ꝑ resurrectionem domini nr̃i ilu¬
xp̃i. ut hominem incelligeremus octauium qͦd
significauit in archa numerus hominim.
Octauo enim die. hoc ẽ. post septimũ sabbĩ do¬
minus resurrexit. Sic illa que gesta cominemo¬
quoq isaie propħe calumpniatur. atq blas¬
phemat eo quod dixerit. filios genui et exal¬

Expanded text:
et omnes mortem et omnes de mortuis patiet omnes mortem et omnes de mortuis patiuntur dolorem; cum autem simul universos rapit unus interitus, saltem nemini relinquitur luctus? Verum etiam altius in illo diluvio consilium Dei fuit, quam cor infidelium vel novit vel capit. Sed nolo me, apostolum Petrum potius audiat iste dicentem: In diebus Noe cum fabricaretur arca, octo animas salvas factas per aquam: quod et vos, inquit, simili forma Baptisma salvos facit, non carnis depositio sordium; sed conscientiae bonae interrogatio in Deum per resurrectionem Jesu Christi . Ecce habet expositum diluvii sacramentum. Ubi propterea est additum, per resurrectionem Jesu Christi, ut diem intelligeremus octavum, quod significavit in arca numerus hominum: octavo enim die, hoc est, post septimum sabbati Dominus resurrexit. Sic ergo illa quae gesta commemoquoque Isaiae prophetae calumniatur atque blasphemat, eo quod dixerit, Filios genui et exal
Abbreviated transcription (Latin):
quit merito conuerfationis sue homines di¬
luiii excepisse sententiam. et noe iustum ad
reparationem creature melioris ẽẽ. seruatum.
Cur exinde peiores oriuntur. et in eodem accu
uite sordentis humani generis. etiam nunc na¬
turitas reuoluitur. Ita hoc dicit. tanquam
uꝑxerit cum eis. qui diluuio ꝑierunt. et inde
nouerit quod nunc peiores oriuntur. S siue
inpeiore. siue in eodem. siue in meliore actu
post diluuium gemis uersetur humanum.
puto dõ dimittendum ẽẽ. iudicium qui noũ
retͥbuere unicuiq scđm merita sua. non hu¬
io cani rabido aduersus dominum suum la
sapientie et scientie dĩ. quam in comprehensi¬
bilia sunt iudicia eius. et in uestigabiles uie
eius. Quis enim cognouit sensum domini.
aut quis consiliarius eius fuit: Et iste illi cui
millus ẽ. consiliarus. audet ẽẽ aduersarius:
Quid autem inter ẽ. monturis cunctis quan¬
tum ad mortem attinet corporis. utrum sigil¬

Expanded text:
quit, merito conversationis suae homines diquit, merito conversationis suae homines diluvii excepisse sententiam, et Noe justum ad reparationem creaturae melioris esse servatum; cur exinde pejores oriuntur, et in eosdem actus vitae sordentis, humani generis etiam nunc nativitas revolvitur? Ita hoc dicit, tanquam vixerit cum eis qui diluvio perierunt, et inde noverit quod nunc pejores oriuntur. Sed sive in pejore, sive in eodem, sive in meliore actu post diluvium genus versetur humanum, puto Deo dimittendum esse judicium, qui novit retribuere unicuique secundum merita ejus: non huic cani rabido adversus Dominum suum latsapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus! Quis enim cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ? et iste illi cui nullus est consiliarius, audet esse adversarius. Quid autem interest, morituris cunctis, quantum ad mortem attinet corporis, utrum singil
Abbreviated transcription (Latin):
in illis libris deus tanquam oblitus admonet᷑.
s tñ absit. ut quicquam uinquam obliuisea¬
tur. Quid illud ipsum quod dixit dominꝰ
discipulis suis. Gaudete quia nomina ur̃a. scͥp¬
ta sunt in celis. Nonne uidetur tamquam
ex illo arcu qui refulget ex mibib uelut
quibdam in celo deus litteris ad moneri.
Nisi hec pie accipiantur. donec fides im¬
petret ut intelligatur. Honne ut fabulosa ri-¬
dentur. Quib ridentib nisi insipientib. et eo
ipso quo sapientes sibi uidentur magis magisq
dementib. Quis enim cogitat quomodo ad
memoriam dĩ. scribantur in celis sequentes do¬
minum. Derelinquentes autem dominum scri¬
bantur interra: Dequib propħa ieremias
ait. Uniuersi qui derelinquunt te confundant᷑.
recedentes suꝑ terram seribantur. Quos bene
intelligitur significasse iħe. quando udei uicti
atq confusi cum audissent qui sine peccato ẽ.
prior in illam lapidem iaciat. unus post alte¬

Expanded text:
in illis Libris Deus tanquam oblitus admonetur, in illis Libris Deus tanquam oblitus admonetur, sed tamen absit ut quidquam unquam obliviscatur. 44. Quid illud ipsum quod dixit Dominus discipulis suis, Gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in coelis , nonne videtur tanquam ex illo arcu qui refulget ex nubibus, velut quibusdam in coelo Deus litteris admoneri? Nisi haec pie accipiantur, donec fides impetret ut intelligantur, nonne ut fabulosa ridentur? Quibus ridentibus, nisi insipientibus, et eo ipso quo sapientes sibi videntur, magis magisque dementibus? Quis enim cogitat quomodo ad memoriam Dei scribantur in coelis sequentes Dominum, derelinquentes autem Dominum scribantur in terra, de quibus propheta Jeremias dicit: Universi qui derelinquunt te, confundantur; recedentes, super terram scribantur ? Quos bene intelligitur significasse Jesus, quando Judaei victi atque confusi, cum audissent, Qui sine peccato est, prior in illam lapidem jaciat, unus post alte
Abbreviated transcription (Latin):
mirabili cecitate sententiam. ut diceret. Nemo
nisi ignarus interrogat. Ubi cogitare non
potuit quotiens xp̃c interrogauerit. an non
interrogat: qui dicit. Quid uobis uidetur dexͦ
cuis est filius. Quid hoc testimonio manifestiꝰ.
rogare testatur dicens : Interrogabo uos et ego
unum sermonem quem si dixeritis michi. et
ego uobis dicam in qua potestate hec facio. Bap¬
tismum iohannis unde erat. e celo. an ex homi¬
nib ubi nunc se abscondet loquarissimus ꝯtͣ
dm̃ et desꝑatissimus disputator : Ubi ẽ. quod
ait. Nemo nisi ignarus int̾rogat. Ecce aͦ
ignarus non ẽ. et tam̃ interrogat. His nempe
oculis reprehendit propħarum deum. quib
non udet xpm. S intalib interrogationib
apertissime doctor est xp̃e. In his autem quan¬
do ait. ubi posiustis eum. et quis me tetigit. Et
si quis dixisse huiusmodi legitur uidetur doceri
uelle quod nescit et tamen scit. Sic ergo et

Expanded text:
mirabili caecitate sententiam, ut diceret, Nemo mirabili caecitate sententiam, ut diceret, Nemo nisi ignarus interrogat? Ubi cogitare non potuit, quoties Christus interrogaverit. Annon interrogat qui dicit: Quid vobis videtur de Christo? cujus est filius ? Quid hoc testimonio manifestius? rogare testatur, dicens: Interrogabo vos et ego unum sermonem; quem si dixeritis mihi, et ego vobis dicam in qua potestate haec facio: Baptisma Joannis unde erat? e coelo, an ex hominibus ? Ubi nunc se abscondet loquacissimus contra Deum, et desperatissimus disputator? Ubi est quod ait, Nemo nisi ignarus interrogat? Ecce Christus ignarus non est, et tamen interrogat. His nempe oculis reprehendit Prophetarum Deum, quibus non videt Christum. Sed in talibus interrogationibus apertissime doctor est Christus. In his autem quando ait, Ubi posuistis eum? et, Quis me tetigit ? et si quid dixisse hujusmodi legitur, videtur doceri velle quod nescit, et tamen scit. Sic ergo et
Abbreviated transcription (Latin):
spondeam. ita dico dm̃ se admoneri uoluisse
quamus non sit oblitus sicut. xp̃c doceri se uo¬
luit. ubi lazarus positus fuerit quamius ñ. eẽt
ignarus. Uolo enim dicere quos arcus ille signi¬
ficet resplendens e nubibus fulgore et radiis lu¬
minis. quo roscida inlustratur obscuritas gͣta
quodaminodo confessione respondens. et quomͦ
deuis non ꝑdat orbem diluuio sp̃ãli. dum ẽ eoꝵ
memor quoꝵ inluminate nubes figuram ger̃
horum enim nomina scripta sunt in celis: ut
memor sit eoꝵ pater. qui ẽ in celis. qm̃ non de
suo lucere se seiunt. s de sole iusticie siẽ ille nu¬
bes de sole uisibili. S de illo quod commemora¬
ui urgendus ẽ. quomodo accipiat dm̃ dicentẽ
de lazaro ubi posiustis eum. et locus ei tamꝗͣ.
ignoret ostenditur. Nisi enim aliquid eum ista
que nesciens uidebatur inquisitione signifi¬
casse fateamur:. quomodo p̃dicamus xp̃m non
solum scisse presentia. uerum etiam futura p̃¬
cisse. Maxime quia iste in eam se precipitauit

Expanded text:
spondeam, ita dico Deum admoneri se voluisse, quamvis non sit oblitus, sicut Christus doceri se voluit ubi Lazarus positus fuerit, quamvis non esset ignarus. Nolo enim dicere, quos arcus ille significet, resplendens e nubibus fulgore, et radiis luminis quo roscida illustratur obscuritas, grata quodam modo confessione respondens; et quomodo Deus non perdat orbem diluvio spirituali, dum est eorum memor, quorum illuminatae nubes figuram gerunt: horum enim nomina scripta sunt in coelis, ut memor sit eorum Pater qui est in coelis; quoniam non de suo lucere se sciunt, sed de sole justitiae, sicut illae nubes de sole visibili. Sed ex illo quod commemoravi, urgendus est, quomodo accipiat Dominum dicentem de Lazaro, Ubi posuistis eum ; et locus ei, tanquam ignoret, ostenditur. Nisi enim aliquid eum ista, qua nesciens videbatur, inquisitione significasse fateamur, quomodo praedicamus Christum non solum scisse praesentia, verum etiam futura praescisse? Maxime quia iste in eam se praecipitavit
Abbreviated transcription (Latin):
nitas. pontificib tamen eccłias dedicandi.
ordines faciendi. mantus imponendi. sacri cͥs¬
matis consecrandi. cõmunem suꝑ popłm bene¬
dictionẽ faciendi. singłaris data ẽ potestas.
Sic itaq alia est in sacͥs ordinib differentia
nitatũ. Ordo autẽ alius ẽ in potestate t̾rena:
uł scłari: et alius in potestate spũali.¬

Expanded text:
nitas, pontificibus tamen Ecclesias dedicandi, ordines faciendi, manus imponendi, sacri chrismatis consecrandi, communem super populum benedictionem faciendi, singularis data est potestas. Sic itaque alia est differentia nitatum. Ordo autem alius est in potestate terrena vel saeculari, et alius in potestate spi
Abbreviated transcription (Latin):
regimen talit̃ erga disciplina subditorũ
prestare se debet: ut non solum auctorita¬
te uerũȩtiam humilitate clarescat. S tam̃ ita
erit in eo uirtꝰ humilitatis: ne dissoluatur uita
subditoꝵ in uiciis. Atq ita auctoritas aderit po¬
testatis: ne ꝑtumorẽ cordis seueritas existat exi¬
stat immoderationis. Hȩc ẽ in dei sacerdotib
uera discretio: quia nec ꝑ lib̾tatem suꝑbi. nec ꝑ
humilitatẽ repulsi sunt. Hinc ẽ quod scĩ cum
multa conscientia redarguerunt iłam princip
um: in quib cum sumima eẽt humilitas. loco
tamen necessario libere transgressoris in iusticiã
increpabant. Aliquando etiam subditis non opor¬
tet animo ẽẽ humiliores: quoniam facta subditoꝵ
uidicant᷑ a nob̃. nr̃a uͦ deus iudicat. Agnoscã ep̃e
seruum se ẽẽ plebi: non dñm. Uerum hȩc caritas.
non conditio exigit.

Expanded text:
regimen, taliter erga disciplinam subditorum praestare se debet, ut non solum auctoritate, verum etiam humilitate clarescat. Sed tamen ita erit in eo virtus humilitatis, ne dissolvatur vita subditorum in vitiis; atque ita auctoritas aderit potestatis, ne per tumorem cordis severitas existat immoderationis. Haec est enim in Dei sacerdotibus vera discretio, qua nec per libertatem superbi, nec per humilitatem remissi sunt. Hinc est quod sancti cum multa constantia redarguerunt etiam principum vitia, in quibus cum summa esset humilitas, loco tamen necessario libere transgressores justitiae increpabant. 2. Aliquando etiam subditis nos oportet animo esse humijudicantur a nobis, nostra vero Deus judicat. Agnoscat episcopus servum se esse plebis, non dominum. Verum haec charitas, non conditio exigit.
Abbreviated transcription (Latin):
omis rector est: qui in humilitate seruat¬
disciplinam. et ꝑ disciplinam non meurrit
suꝑbiam. Clati autẽ pastores plebes rantui¬
cẽ premunt non regunt. quiq non dei sluam głam
a subitis exigunt. Multi sunt qui non ex consuil
to paificands. s ex tumore suꝑbiendi docent. Ilec
ut ꝓsit sapientes sunt: s ut sapientes uideantur
docere student. Estimatio praua arrogantium sacer-¬
dotum: ꝑ quam imitantur sanccos rigore discipli¬
ne. et sequi negligunt caritatis affectione. Uideri
uolunt rigidi seueritate. et formam humilitatis
prestare nequeunt: ut magis terribiles qͣm mites
aspiciant᷑. Suꝑbi doctores uulnerare pocius qͣm
emendare nouerunt: salomone testante. In ore
stulti: uirga suꝑbiȩ. Quia increpando rigide feri¬
unt: et compati humilit nesciunt. Bene alie¬
ni peccati curanda uicia suscipit: qui hoc ex cor-¬
dis dilectione et humili conscientia facit. Cȩterũ
qui delinquentẽ suꝑbiendo uł odioso animo cor¬

Expanded text:
onus rector est qui in humilitate disciplinam, et per disciplinam non incurrit superbiam. Elati autem pastores plebes tyrannice premunt, non regunt quia non Dei sed suam gloriam a subditis exigunt. Multi sunto aedificandi, sed ex tumore superbiendi docent; nec ut prosint sapientes sunt, sed ut sapientes videantur docere student. 5. Est imitatio prava arrogantium sacerdotum, per quam imitantur sanctos rigore disciplinae, et sequi negligunt charitatis affectione: videri volunt rigidi severitate, et formam humilitatis praestare nequeunt, ut magis terribiles quam mites aspiciantur. 6. Superbi doctores vulnerare potius quam emendare norunt, 329 Salomone attestante: In ore stulti virga superbiae , quia increpando rigide feriunt, et compati humiliter nesciunt. 7. Bene alieni peccati curanda vitia suscipit, qui hoc ex cordis dilectione et humili conscientia facit. Caeterum qui delinquentem superbo vel odioso animo cor