comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dia &o ueritas occurrerunt sibi. bleritas
in terra nr̃a ex ꝑsona itdeorum: misccłiã
in terra gentium. Ueritas enim ubi e
llbi erant eloquia dei. Misericordia
ubi : In illis qui dimiserant deum suũ:
&o conuierterant se ad demom. Ham¬
quid & ipsos despexit: Qnomͦ si dic̾e̾t
uoca  illos longe fugitiuos. qui multũ
recesserunt a me. uoca inuenient me.
querentem se: quia ipsi nolebant quere¬
re me. Ergo misccłia & ueritas occur¬
rerunt sibi. Lusticia & pax oscula¬
te sunt. fac iusticiam & habebis puacẽ:
ut osculentur se iusticia & par. Si enĩ
non amaueris iusticiam. pacen non ha¬
bebis. Amant enini se duo ista iusticia.
& pax. & osculantur se: ut qui fecerit
iusticiam inueniet pacem oscuilantem
iusticiam. Duȩ amicȩ sunt. Tu forte
tinam uis. & alterani non facis. Ne¬
mo est enini qui non uult pacem: sed
non omnes uolunt operari iusticiam.
Interroga omines homines. uis pacem:
Uno ore tibi respondet totum. genus
humanum. opto. cupio. uolo amo. Ama

Expanded text:
dia et veritas occurrerunt sibi.» Veritas in terra nostra ex persona Judaeorum, misericordia in terra Gentium. Veritas enim ubi? Ubi erant eloquia Dei. Misericordia ubi? In illis qui dimiserant Deum suum, et converterant se ad daemonia. Numquid et ipsos despexit? Quomodo si diceret: Voca et istos longe fugitivos, qui multum a me recesserunt; voca, inveniant me quaerentem se, quia ipsi nolebant quaerere me. Ergo, «Misericordia et veritas occurrerunt sibi; justitia et pax osculatae sunt se.» Fac justitiam, et habebis pacem; ut osculentur se justitia et pax. Si enim non amaveris justitiam, pacem non habebis: amant enim se duo ista, justitia et pax, et osculantur se; ut qui fecerit justitiam, inveniat pacem osculantem justitiam. Duae amicae sunt; tu forte unam vis, et alteram non facis: nemo est enim qui non vult pacem; sed non omnes volunt operari justitiam. Interroga omnes homines: Vis pacem? Uno ore tibi respondet totum genus humanum: Opto, cupio, volo, amo. Ama
Abbreviated transcription (Latin):
quam menbra coaptaret. ut esset filius
dei & filius hominis. & unus deus cum
patre. unus homo cum hominibus. ut
& quando loqtmmur ad deum depre-¬
cantes. non inde separemus filiam: et
quando dep̃catur corpus filii non a se
separit caput sium. sitq ipse unis salua¬
ꝗͣns o e oret in nobis. & oretur ã nobis.
Orat pro nobif̃tt sacerdos noster. Orat
in nobifat cãpiit nr̃m. Oratur: nobis.

Expanded text:
quam membra coaptaret, ut esset Filius quam membra coaptaret, ut esset Filius Dei, et filius hominis, et unus Deus cum Patre, unus homo cum hominibus; ut et quando loquimur ad Deum deprecantes, non inde Filium separemus: et quando precatur corpus Filius, non a se separet caput suum, sitque unus ipse Salvas, et oret in nobis, et oretur a nobis: orat pro nobis ut sacerdos noster, orat in nobis ut caput nostrum, oratur a nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
eum preibit: & ponet in uia gressus
suos. Iusticia illa est quȩ est in conses¬
sione peccatorum. Uleritas enim ipsa
est. Iustus enim debes esse in te: ut pu¬
nias te. Ipsa est prima homuns irsti
cia ͭ ipsa fit ua deo: ut ueniat ad te
deus. Ibi illi fac uiam in confessione
peccatorum. Ideo & iohannes cum
baptiraret in aqua penitentiȩ: et
uellet ad se uenire penitentes de
sins prioribus factis. hoc dicebat. Para¬
te uiam dño. rectas facite semitas eiꝰ.
Placebas tibi in peccatis tius o homo
displice tibi quod erasiut possis essẽ.¬
quod non eras. Parate uiam dño. Pre¬
cedat ista iusticia ut confitearis peccata.
ueniet ille uisitabit te: quia ponet in
iua gressus suos. Est enim tibi iam po-¬
nat gressus suos est ubi ad te uieniat.
Ante atiteni ꝗtiam confiteͬris peccata
interduseras ad te tuam der: non erat.
ulluor marrs donũ
prestare possee dsͣ
hominbus. quam
ut uerbum situm
per quod condidit
Iomnra faceret illis caput. & illos ei tan¬

Expanded text:
eum praeibit, et ponet in; via gressus suos.» Justitia illa est quae est in confessione peccatorum: veritas enim ipsa est. Justus enim debes esse in te, ut punias te: ipsa est prima hominis justitia, ipsa fit via Deo, ut veniat ad te Deus: ibi illi fac viam, in confessione peccatorum. Ideo et Joannes cum baptizaret in aqua poenitentiae, et vellet ad se venire poenitentes de suis prioribus factis, hoc dicebat: «Parate viam Domino, rectas facite semitas ejus» . Placebas tibi in peccatis tuis, o homo; displicequod non eras. «Parate viam Domino:» praecedat ista justitia, ut confitearis peccata: veniet ille et visitabit te, quia «ponet in via gressus suos;» est enim jam ubi ponat gressus suos, est ubi ad te veniat. Ante autem quam confitereris peccata, intercluseras ad te viam Dei; non erat qullum majus donum praestare posset Deus hominibus, quam ut Verbum suum, per quod condidit omnia, faceret illis caput, et illos ei tan
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃o maxime in ꝓpbetia quod ꝑti¬
ne it uelut ad quandam humilitatẽ
indignam deo. dubitemus eam illi re¬
tribuere: qui non dubitanit se nobis
adiungere. Ei quippe seruit uniuer¬
sa creatura: quia per ipsum facta est.
uniuersa creatura. Et ꝓpterea cum
ens sublimitatem diuinitatemq in-¬
tuemur. quando audimus inpͥncipio

Expanded text:
isto, maxime in prophetia, quod pertineat velut ad quamdam humilitatem indignam Deo, dubitemus eam illi tribuere, qui non dubitavit se nobis adjungere. Ei quippe servit universa creatura, quia per ipsum facta est universa creatura. Et propterea, cum ejus sublimitatem divinitatemque intuemur, quan
Abbreviated transcription (Latin):
lationem patitur corpuis xp̃i. omnia
scismata. omnes hereses. omnes intus
pessime uidentes. & mores stios bene
uuientibus imponentes. & ad sua
trahentes. & colloquiis malis bonos
mores corrumpentes: ipsi pretereun¬
tes legem insurrȩrerunt suꝑ me.
Dicat omnis anima pia: dicat om̃is
anima tpiana. Quȩ hoc non patit᷑
non dicat. Si autem anma xp̃iana
est: nouit quia patitur. si agnoscit in
se passionem suam: agnoscat hic uocẽ
suam. Si autem extra passionem est:
non sit extra passionem. ambulet
ꝑ tuam angustam: & incipiat pie ui-¬

Expanded text:
lationem patitur corpus Christi. Omnia lationem patitur corpus Christi. Omnia schismata, omnes haereses, omnes intus pessime viventes, et mores suos bene viventibus imponentes, et ad sua trahentes, et malis colloquiis bonos mores corrumpentes ; ipsi «praetereuntes legem insurrexerunt super me.» Dicat omnis anima pia, dicat omnis anima christiana. Quae hoc non patitur, non dicat. Si autem christiana anima est, novit quia mala patitur: si agnoscit in se passionem suam, agnoscat hic vocem suam; si autem extra passionem est, non sit extra passionem, ambulet per viam angustam , et incipiat pie vi
Abbreviated transcription (Latin):
nite. Ulbi enim lex non est: nec preuarica-¬
tio. Preterenntes legem. preuaricato¬
res legns dicit. Quos ergo intelligimus
fratres: Si ab ipso dño accipiamus
hanc uocem: pretereuntes legem ndei
erant. Infurrexerunt suꝑ me pretere¬
untes legem. non seruatierunt legem:
& accusatierunt xp̃m. quasi ipse prete¬
riret legem. Pretereuntes legeni insur¬
rexerunt suꝑ me. Et passus est dñs
quȩ nouimus. Putas nichil tale patit᷑
corpus eis: Ulnde fieri potest: Si
patremfamilias beebrebub uocauerunt:
quantomagis domesticos eits: Hon
est disciptilus suꝑ magistrum: nec ser-
nus suꝑ dñm siuim. Patitur & corpꝰ
pretereuntes legem: & insurgunt
suꝑ corpus xp̃i. Pretereuntes legẽ
qui sunt: Humquid forte iudei
audent insurgere suꝑ xp̃m: Non.
Nam nec ipsi nobis ualde faciunt
tribulationem. Nondum enim
crediderunt: nondum salutem agno¬
uerunt. Insurguntꝰ suꝑ corpus xp̃i
mali xp̃ian. de quibus cotidie tribu¬

Expanded text:
nite, «Ubi enim lex non est, nec praevaricanite, «Ubi enim lex non est, nec praevaricatio» . Praetereuntes legem, praevaricatores legis dicit. Quos ergo intelligimus, fratres? Si ab ipso Domino accipiamus hanc vocem, praetereuntes legem Judaei erant. «Insurrexerunt super me praetereuntes legem:» non servaverunt legem, et accusaverunt Christum, quasi ipse praeteriret legem. «Praetereuntes legem insurrexerunt super me.» Et passus est Dominus quae novimus. Putas nihil tale patitur modo corpus ejus? Unde fieri potest? «Si patrem familias Beelzebub vocaverunt; quanto magis domesticos ejus? Non est discipulus super magistrum, necorpus praetereuntes legem; et insurgunt super corpus Christi. Praetereuntes legem qui sunt? Numquid forte Judaei audent insurgere super Christum? Non: nam nec ipsi nobis valde faciunt tribulationem. Nondum enim crediderunt, nondum salutem agnoverunt. Insurgunt super corpus Christi mali Christiani, de quibus quotidie tribu
Abbreviated transcription (Latin):
si non feceris. egrotabis. Tn autem si
feceris. & salius fueris: recte dicis me¬
dico. liberasti me ab egritudine. Non
inquani iam erafis: in qua futurus
eras. Hescio quis habens causam
molestam mittendus erat in carcerẽ:
uenit alits defendit eum. Gratias
agens quid dicit: Eruisti animã
meam de carcere. Suspendendus
erat debitor solutum est pro eo: lib̾a-¬
tus dicitur de suspendio. In his om¬
nibus non erant: sed ꝗtua talibus me¬
ritis agebatur ut nisi subuentum
esset ibi essent. inde se recte dicunt
liberari: quo per liberatores fuos yoñ
stint ꝑmissi ꝑduci. Ergo fratres. sice
illud. sine illud sit: hic me scautato¬
rem uerbi dei non temerarium ad¬
firmatorem teneatis. Eriusti animã
meam ex inferuo inferiori. Dsͣ¬
pretereuntes legem insurrexerunt
super me. Quos dicit preterenntes
legem: Hon paganos: qui non ac-¬
ceperunt legem. Nemo enim p̃te-¬
rit. quod non accepit. Dicit aple defi-¬

Expanded text:
si non feceris, aegrotabis"; tu autem si si non feceris, aegrotabis"; tu autem si feceris et saluus fueris, recte dicis medico: "liberasti me ab aegritudine", non in qua iam eras, sed in qua futurus eras. nescio quis habens causam molestam mittendus erat in carcerem. uenit alius, defendit eum; gratias agens quid dicit? "eruisti animam meam de carcere". suspendendus erat debitor; solutum est pro eo; liberatus dicitur de suspendio. in his omnibus non erant. sed quia talibus meritis agebantur et, nisi subuentum esset, ibi essent, inde se recte dicunt liberari quo per liberatores suos non sunt permissi perduci. ergo, fratres, siue illud siue illud sit, hic me scrutatorem uerbi dei, non temerarium affirmatorem teneatis. et eruisti animam meam ex inferno inferiore.praetereuntes legem insurrexerunt super me.» Quos dicit praetereuntes legem? Non Paganos, qui non acceperunt legem. Nemo enim praeterit quod non accepit: dicit Apostolus defi
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ille esset suꝑuis. ille inferius. Et
quid ei respondit abraham cum dicẽt.
pater abraham mitte latarum ut in¬
tinguat digitam sirum & stillet in
lingaam meam: qm̃i crutior in hac
flamma: fili ait memento quia re¬
cepisti bona in uita tua. lazartis ma¬
la Hsũnc autem hic reqtuiescit:
tu uero torqueris. Et suꝑ hȩc att
matum est: ut nec nos possimus tie¬
nire ad uos. nec inde aliquis uenire
ad nos. Ergo inter ista foctasse duo¬
inferna quorum in imo quietierunt
animȩ nitorum. in altero torquen¬
tur t Aniine impiorum: ad tendens
quidam oeans hic hic iam in corpore
ap̃i positus. & orans in uoce. xp̃i eruisse
deum animam stiam ab inferno in fe-¬
riore: ait. quia liberanit se a talibus
peccatis. per quȩ posset dediti ad
tormenta inferni inferioris. Quem¬
admodum si medicus uideat tibi in-¬
minentem egritudinem forte ex ali-¬
quo labore. & dicat parce tibi. sic te
tracta requiesce: his cibis utere. Hã

Expanded text:
nisi ille esset superius, ille inferius. Et nisi ille esset superius, ille inferius. Et quid ei respondit Abraham, cum diceret, «Pater Abraham, mitte Lazarum, ut intinguat digitum suum, et stillet in linguam meam, quoniam crucior in hac flamma? Fili,» ait, «memento quia recepisti bona in vita tua; Lazarus autem mala: nunc autem hic requiescit, tu vero torqueris. Et super haec,» ait, matum est; ut nec nos possimus venire ad vos, nec inde aliquis venire ad nos» . Ergo inter ista duo fortasse inferna, quorum in uno quieverunt animae justorum, in altero torquentur animae impiorum, attendens quidam orans hic, jam hic in corpore Christi positus, et orans in voce Christi, eruisse Deum animam suam ab inferno inferiore dixit, quia liberavit se a talibus peccatis per quae posset deduci ad tormenta inferni inferioris. Quemadmodum si medicus uideat tibi imminentem aegritudinem forte ex aliquo labore et dicat: "parce tibi, sic te tracta; requiesce, his cibis utere; nam
Abbreviated transcription (Latin):
Et enim fratres ꝓpter ista duo infer¬
na. missus est filius dei uindiq liberans.
Ad hoc infernum missus est nascendo:
ad ulum moriendo. Propterea uor
euis est in psalmo illo. non quo quam
homine coniciente. s apłõ exponen¬
te ubi ait: qm non dereliqusti ani-¬
mam meam in inferno. Ergo ut
ipsius uox est & hic eruisti amimam
meam ex inferno inferiore: aut nr̃a uox
ille peruenit usq ad infernun: ne
nos remaneremus in inferno. Aliam
etiam opinionem dicam. fortassis enĩ
apud inferos ipsos est aliqua pars infe¬
rior: quo tradimtur impii qui pluri-¬
mum peccauerunt. Et enim apud in-
feros utrum in locis quibusdam iam
fuisset abraham: non satis possumus
desinire. nondum enim deus uenerat
ad infernum: ut erueret inde omniũ
scoꝵ precedentium animas. & tamen
abraham ibi in requiȩ erat. Et quidã
diues cum torqueretur aptid inferos:
cum uideret abraham leuauit oculos.
Honenim posset leuatis octilis uide:

Expanded text:
etenim, fratres, propter ista duo inferetenim, fratres, propter ista duo inferna missus est filius dei undique liberans; ad hoc infernum missus est nascendo, ad illud moriendo. propterea uox eius est in illo psalmo, non quoquam homine coniciente, sed apostolo exponente, ubi ait: quoniam non derelinques animam meam in inferno. ergo aut ipsius uox est et hic: eruisti animam meam ex inferno inferiore, aut nostra uox ille peruenit usque ad infernum, ne nos remaneremus in inferno. Aliam etiam opinionem dicam. fortassis enim apud ipsos inferos est aliqua pars inferior, quo truduntur impii, qui plurimum peccauerferos utrum in locis quibusdam non fuisset Abraham , non satis possumus definire. Nondum enim Dominus venerat ad infernum, ut erueret inde omnium sanctorum praecedentium animas, et tamen Abraham in requie ibi erat. Et quidam dives cum torqueretur apud inferos, cum videret Abraham, levavit oculos. Non eum posset levatis oculis videre,
Abbreviated transcription (Latin):
& mortalitas. ubi decessio atq succes¬
sio: ubi mutabilitas & inconstantia.
ubi timores. cupiditates. hoerores. leti¬
ciȩ incerte. & spes fragilis. caduca saib¬
stantia. Puto quia omnis ista pars ñ
potest comparari illi celo: de quo lo¬
quebatur pauloante. Si ergo illi par¬
ti hȩc pars non comparatur. illa saper¬
na est hec inferna. Et post mortem
quo hinc. nisi sit infernum inferius
hoc inferno in quo simus in carne.¬
& in ista mortalitate : Coepus enim
reris quia infernum dicitair si mortu¬
is abundet. Hon enim ait corpus
moriturum est: sed corpus mortuum
est. Adhuc habet uitam utiq corpꝰ
nrͣm. & tamen comparatum corpori
illi quod futurum est. qualia sunt an-¬
gelorum. corpora: inuenitur coepus ho¬
minis mortuum. quamus adhuc mor-¬
tuum habens animam. S rurfus ab
hoc inferno id est ab hac parte inferni.
est aliud inferius quo erunt mortui.
unde uoluit deus eruere animas nr̃as:
etiam illuc mittendo filium fuum.

Expanded text:
et mortalitas, ubi decessio atque succeset mortalitas, ubi decessio atque successio, ubi mutabilitas et inconstantia, ubi timores, cupiditates, horrores, laetitiae incertae, spes fragilis, caduca substantia; puto quia omnis ista pars non potest comparari illi coelo de quo loquebar paulo ante: si ergo illi parti haec pars non comparatur, illa superna est, haec inferna. Et post mortem quo hinc, nisi sit infernum inferius hoc inferno, in quo sumus in carne, et ista mortalitate? «Corpus» enim reris quia infernum dicitur, si mortuis abundat. Non enim ait, Corpus moriturum est; sed, «Corpus moest. adhuc habet uitam utique corpus nostrum; et tamen comparatum corpori illi, quod futurum est qualia sunt angelorum corpora, inuenitur corpus hominis mortuum, quamuis adhuc habens animam. sed rursus ab hoc inferno, id est ab hac parte inferni, est aliud inferius, quo eunt mortui; unde uoluit deus eruere animas nostras etiam illuc mittendo filium suum.
Abbreviated transcription (Latin):
na est suꝑ me: & eruisti animam meã
ex inferno inferiori. Quid dicimus fr̃s:
Hoc si non uobis tanquam certus expo-¬
suero. ne suscenseatis. Homo sum enĩ.
& quantum conceditur de scripturis
sanctis: tantum audeo dicere. nichil ex
me. Infernum nec ego expertus sum.
adhuc nec tos: & foctasse alia uia erit.
& non ꝑ infernum erit. Incerta sunt¬
enim hȩc. Llerum quia dicit scriptu
ra cui contradici non potest. eruisti
animam meam ex inferno inferiori:
intelligimus tanquã duo inferna esse.
suꝑius & inferius. Nam unde in¬
fernum inferuis: nsi quia est infer-¬
num suꝑitis: Aliuid non diceretur
infernum: nisi in conparatione illius
suꝑioris. partis. Ulidetur ergo fratres
esse habitatio quedam celestis angeloꝵ
ibi uita inesfabilium giudiorum: ibi
inmortalitas & incorruptio. ibi omĩa
scdm dei donum & gratiam ꝑmanen¬
tia. Illa pars rerum suꝑna est. Si ergo
illa suꝑna est hȩc terrena. ubi caro et
sangnis. ubi corruptibilis. tibi natiuitaᷤᷤ

Expanded text:
 Et eruisti animam meam ex inferno inferiori. quid dicimus fratres? hoc si non uobis tamquam certus exposuero, ne suscenseatis; homo sum enim et quantum conici datur de scripturis sanctis, tantum audeo dicere, nihil ex me. infernum nec ego expertus sum adhuc nec uos. et fortassis alia uia erit et non per infernum erit. incerta sunt haec. uerum quia dicit scrra, cui contradici non potest, «Eruisti animam meam ex inferno inferiore;» intelligimus tanquam duo inferna esse, superius, et inferius: nam unde infernum inferius, nisi quia est infernum superius? Aliud non diceretur infernum, nisi in comparatione illius superioris partis. Videtur ergo, fratres, esse habitatio quaedam coelestis Angelorum: ibi vita ineffabilium gaudiorum, ibi immortalitas et incorruptio, ibi omnia secundum Dei donum et gratiam permanentia. Illa pars rerum superna est. Si ergo illa superna est; haec terrena, ubi caro et sanguis, ubi corruptibilitas, ubi nativitas
Abbreviated transcription (Latin):
pritis missi. Inde ꝓphetȩ. ibi primo tem¬
plum.ibi sacrificabatur deo. ibi patriar¬
chȩ ibi ipse etiam uenit de seniine abra¬
he. ibi manifestatus esti xp̃c. ibi appa-¬
ruit xp̃c. Inde enim uirgo mraru quȩ
peperit xp̃m. ibi ambulauit pedibus
stus. ibi mirabilia fecit. Postremo tan¬
tum honorem illi genti detulit. ut cum
eum interpellaret mulier quedam ca¬
nanea. salutem querens filiȩ suȩ. dixrit
ei. Hon sum missus. nisi ad oues quȩ
perierunt domus isrł: Hoc ergo uidens¬

Expanded text:
prius missi: inde Prophetae, ibi primo templum, ibi sacrificabatur Deo, ibi Patriarchae, ibi ipse etiam venit de semine Abrahae, ibi manifestatus est Christus, ibi apparuit Christus: inde enim virgo Maria, quae peperit Christum. Ibi ambulavit pedibus suis, ibi mirabilis fecit. Postremo tantum honorem illi genti detulit, ut cum eum interpellaret quaedam mulier Chananaea salutem quaerens filiae suae, dixerit ei: «Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel» . Hoc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uero ad sinistram quid ÷ Ite iignẽ
eternum: quem parauit pater ms
diabolo & angelis eius. finito autẽ
iudicio: quomͦ conclusit : Sic ibat᷑
impii in ambustionem eternam:
iusti autem in uitam eternam. lam
a uisione forme hominis ꝑgunt:

Expanded text:
vero ad sinistram quid? «Ite in ignem vero ad sinistram quid? «Ite in ignem aeternum, quem paravit Pater meus diabolo et angelis ejus.» Finito autem judicio, quomodo conclusit? «Sic ibunt impii in ambustionem aeternam; justi autem in vitam» «aeternam» . Jam a visione formae hominis pergun
Abbreviated transcription (Latin):
ciim. Ideo udebunt illum. &o im¬
pii. Nam formani dei non uidebũt.
Beati enim mundo coede: qmͣ ipsi
deum uidebunt. Apparens in homi-¬
nis forma dicet: ite in ignem eternũ.
ut impleatur quod dixit isaias: tolla¬
tur impius ne uideat claritatem
dñi. Tollatur ut non uideat. formã
in forma dei esset equalis deo: hoc nͣ
uidebtint impii. In principio erat
uerbum. & uerbum erat apud deum.
& deus erat uerbum: hoc non uide¬
bunt impii. Si enun deus uerbum.
& beati mundo corde qm̃ ipsi deũ
iudebunt: impii autem inmundi sc̃
corde. proculdubio dñm non tudebũt.
Et ubi est uidebunt inquem pupu¬
gerunt: nisi quia apparet formam ho¬
minis eos iusuros ut iudicentur. for¬
mam dei non tusutos nisi eos qui ad
dexteram separabuntur: Et enim
cum separati fuerint ad dexceram.
hoc eis dicetur: uenite benedicti pa¬
tris mei ꝑcipite regnum quod uobis
paratum est ab mitio mundi. Impiis

Expanded text:
cium; ideo videbunt illum et imcium; ideo videbunt illum et impii: nam formam Dei non videbunt. «Beati» enim «mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt» . Apparens in hominis forma, dicet, «Ite in ignem aeternum;» ut impleatur quod dixit Isaias, «Tollatur impius, ut non videat claritatem Domini» . Tollatur ut non videat formam Din forma Dei esset aequalis Deo» : hoc non videbunt impii. «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum» : hoc non videbunt impii. Si enim Deus Verbum, et «beati mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt;» impii autem immundi sunt corde: procul dubio Deum non videbunt. Et ubi est, «Videbunt in quem pupugerunt» : nisi quia apparet formam hominis eos visuros, ut judicentur; formam Dei non visuros, nisi eos qui ad dexteram separabuntur? Etenim cum separati fuerint ad dexteram, hoc eis dicetur: «Venite, benedicti Patris mei; percipite regnum, quod vobis paratum est ab origine mundi.» Impiis
Abbreviated transcription (Latin):
cifixus. inter ipsas iniurias non uerboꝵ
s mortis in late pendens in crtce tan¬
quam ad hoc extentas mantis habue-¬
rit: ut sic pro illis oraret ut dirigere¬
tur oratio eius tanquam incensum in
conspectu patris. & oratio mantum
eius sacrifitium uesꝑtinum. Longa¬
nimis &c multum misericors & ue
rax. Si ergo tuuerax. Nespice
in me & miserere mei:da potestatẽ
puero tuo. Quia uerax: da potesta¬
tem puero tuo. Transeat tempuis
pacientiȩ: uemet tempus iuudicii.
Q uomͦ da potestatem puero tuo:
Pater non iudicat quenquam. sed
omne iudicium dedit filio. Ille re¬
surgens. & in terram ipse ueniens.
iudicaturus: ipse udebitur terri¬
bilis. qui uisus est contemptibilis.
Demonstrabit potentiam: qui de¬
monstrauit pacientiam. In cruce
pacientia erat: in iudicio potentia
erit. Apparebit enim homo indi¬
cans s in cdaritate: quia sicut eũ
tudistis ire dixerunt angłi: sic ue¬
met. forma ipsa tieniet ad iudi-¬

Expanded text:
cifixus, inter ipsas injurias, non verborum, cifixus, inter ipsas injurias, non verborum, sed mortis illatae, pendens in cruce: tanquam ad hoc extentas manus habuerit, ut sic pro illis oraret, ut dirigeretur oratio ejus tanquam incensum in conspectu Patris, et elevatio manuum ejus sacrificium vespertinum . «Longan Si ergo tu «verax, respice in me, et miserere mei; da potestatem puero tuo.» Quia «verax, da potestatem puero tuo.» Transeat tempus patientiae, veniat tempus judicii. Quomodo, «da potestatem puero tuo? Pater non judicat quemquam; sed omne judicium dedit Filio» . Ille resurgens, et in terram ipse veniet judicaturus; ipse videbitur terribilis, qui visus est contemptibilis. Demonstrabit potentiam, qui demonstravit patientiam: in cruce patientia erat; in judicio potentia erit. Apparebit enim homo judicans, sed in claritate: quia «sicut eum vidistis ire,» dixerunt Angeli, «sic veniet» . Forma ipsa veniet ad judi
Abbreviated transcription (Latin):
sinagoga potentium inqusierunt
animam meam. Sinagoga potentiũ:
congregatio superborum. Sinagoga
tium & dicentium uno ore crucifige
crucifige: de quibus dictum est filii
hominum dentes eorum arma et sa¬
gittȩ. & lingua eorum gladius acutꝰ.
Non percusserunt: s clamauer̃t.
Clamando ferierunt: c lamando crai¬
cifixerunt. Ulolintas clamantium
impleta est: quando dñs crucifirus
est. Et sinagoga potentium inquisie¬
runt animam meã. Et non
ꝓposuerunt te in conspectu suo. Q¬
modo non proposuerunt: Hon
intellexerunt deum ut homini
parcerent: ut quod iudebant. ad
hoc ambularent. Pata quia deus
non erat. homo erat. Ideo occiden¬
homini: &o cognosce deum. Et¬
ta dñe deus miserator & misericoes:
longanimis & multum misericors et ue¬
rax. Quare longanimis & multum mi¬
sericors & miserator : Quia in cruce
pendens ait: pater ignosce illis. quia
nesciunt quid faciunt. Quem petit:
Pro quib petit : Quis petit: llbi
petit : Patrem filius pro impiis cru¬

Expanded text:
synagoga potentium inquisierunt animam meam.» Synagoga potentium congregatio est superborum. Synagoga lamantium et dicentium uno ore, «Crucifige, crucifige» : de quibus dictum est, «Filii hominum dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus» . Non percusserunt, sed clamaverunt: clamando ferierunt, clamando crucifixerunt. Voluntas clamantium impleta est, quando Dominus crucifixus est: «Et synagoga potentium inquisierunt animam meam. Et non proposuerunt te in conspectu suo.» Quomodo non proposuerunt? Non intellexerunt Deum. Homini parcerent: ad quod videbant, ad hoc ambularent. Puta quia Deus non erat, homo erat: ideo occidenhomini, et agnosce Deum. ne Deus, miserator et misericors, longanimis et multum misericors, et verax.» Quare «longanimis et multum misericors, et miserator?» Quia in cruce pendens ait: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Quem petit? Pro quibus petit? quis petit? ubi petit? Patrem filius, pro impiis cru
Abbreviated transcription (Latin):
uerum deum: quia pater & filius unꝰ
uerus deus. ut iste sit sensus. Te et
quem mifisti iħm xp̃m cognoscant unũ
uerum deum. Non enim illi ibunt
ad uisionem patris: & non ibi uidebut̃
& filium : Si non esset & filius in pa¬
tris sui uisione: non diceret ipse filius
discipłis suis. quia filiuis in patre est.
& pater in filio. Dicunt illi discipli.
Ostende nobis patrem: & sufficit nob̾.
dit illis. Tanto tempore uobiscum
sum & non me nostis: Philippe
qui me uidit: uidit & patrem. Uide¬
tis quia in uisione patris & filii uisio
est: & inuisione filii & patris uifio

Expanded text:
verum Deum; quia Pater et Filius unus verus Deus: ut iste sit sensus, te et quem misisti Jesum Christum cognoscant unum verum Deum. Non enim illi ibunt ad visionem Patris, et non ibi videbunt et Filium. Si non esset et Filius in Patris sui visione, non diceret ipse Filius discipulis suis quia Filius in Patre est, et Pater in Filio. Dicunt illi discipuli: «Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Ait illis: Tanto tempore vobiscum sum, et non me nostis? Philippe, qui me vidit, vidit et Patrem.» Videtis quia in visione Patris, et Filii visio est; et in vis
Abbreviated transcription (Latin):
quenquã hominem. Qtusꝗtus enim
homo uoluerit conuertere ad se corda
hominum: cadit cam ipsis. Quid est
melius ut cadas cum illo. ad quem con¬
uerteris: an ut stes cum illo cam quo
conuerteris : Gauditim nr̃m. pax
nr̃a. requies nr̃a. finis omnium moles¬
tiarum. non est nisi deus. Beati qui
bant illum ingente iudeorum. per om̃s
terras ubiq colebantur idola: demonia
timebantur. non deus. In illa gente dine¬
batur deus: sed ꝓpter quid timebatut:
In ueteri testamento timebatar detis. ne
daret illos in captiuitatem. ne tolleret
illis terram. ne grandine contanderet
iuites eorumꝰ ne faceret steriles uxores
ipsorum: ne auferret ab eis filios ipsoꝵ
Hȩc enim carnalia ꝓmissa dei tenebat̃.
adhuc paruas animas: & ꝓpter hec
timebatur deus. s ppe illis erat qua
uel ꝓpter ipsum hȩc timebant. Terrã
petebat paganus a diabolo: terram pe¬
tebat indens a deo. Ulnum erat quod
petebunt: sed non tinus a quo petebat᷑.

Expanded text:
quemquam hominem. Quisquis enim quemquam hominem. Quisquis enim homo voluerit convertere ad se corda hominum, cadit cum ipsis. Quid est melius, ut cadas cum illo ad quem converteris, an ut stes cum illo cum quo converteris? Gaudium nostrum, pax nostra, requies nostra, finis omnium molestiarum, non est nisi Deus: beati «quibant eum in gente Judaeorum. Per omnes terras ubique idola colebantur; daemonia timebantur, non Deus: in illa gente timebatur Deus. Sed propter quid timebatur? In Veteri Testamento timebatur, ne daret illos in captivitatem, ne tolleret illis terram, ne grandine contunderet vites ipsorum, ne faceret steriles uxores eorum, ne auferret ab eis filios ipsorum. Haec enim carnalia promissa Dei tenebant adhuc parvas animas, et propter haec timebatur Deus: sed prope illis erat, qui vel propter haec ipsum timebant. Terram petebat Paganus a diabolo; terram petebat Judaeus a Deo: unum erat quod petebant; sed non unus a quo petebant.
Abbreviated transcription (Latin):
intiart. uibi nulliis temptatoꝵ: nul¬
lus seditiosus. nullus diuidens popu-¬
lum dei. nullus fatigans eccłam in
ministerio diaboli quando ip̃se prin-¬
ceps ipsortim mittitur in ignem eter¬
num: & hi cam illo quictimiq illi con¬
sentiunt. & recedere ab eo nolunt:
Erit ergo par purgata in filiis dei om¬
nibus amantibus se: uidentibus se ple¬
nis deo. cum erit deuis omnia in. om¬
nibus. Commune spectaculum habe¬
bimus deum. communem possessionem
habebimus deum: cõmunem pacem
habebiius deum. Quic quid enim ẽ:
quod modo nobis dat. ipse nobis erit
pro omnibus quȩ dat. Ipsa erit per¬
fecta. & plena pax. Hanc loqtutur in
plebem suam: hanc uolebat audire ille
qui ait. audiam quid loquatur inme
dñs deus. qm̃ loquetur pacem in ꝑle¬
bem suã. & suꝑ sanctos suos. E t̃
in eos qui conuertuntur cor ad ipstm.
Hera fratres. uultis ut ad uos pertine¬
at ista pax quam loquitur deus:
Conuertite cor ad ipsum non ad me.

Expanded text:
intrat, ubi nullus tentator est, nulintrat, ubi nullus tentator est, nullus seditiosus, nullus dividens populum Dei, nullus fatigans Ecclesiam in ministerio diaboli; quando ipse princeps ipsorum mittitur in ignem aeternum, et hi cum illo quicumque illi consentiunt, et recedere ab eo nolunt? Erit ergo pax purgata in filiis Dei, omnibus amantibus se, videntibus se plenos Deo, cum erit Deus omnia in omnibus . Commune spectaculum habebimus Deum; communem possessionem habebimus Deum; communem pacem habebimus Deum. Quidquid enim est quod nobis modo dat, ipse nobis erit pro omnibus quae dat: ipsa erit perfecta et plena pax. Hanc loquitur in plebem suam; hanc volebat audire ille qui ait: «Audiam quid loquetur in me Dominus Deus; quoniam loquetur pacem in plebem suam, et super sanctos suos, et in eos qui convertunt cor ad ipsum.» Eia, fratres, vultis ut ad vos pertineat ista pax quam loquitur Deus? Convertite cor ad ipsum; non ad me,
Abbreviated transcription (Latin):
huc mortalitas: quomͦ est plena par:
Et emin de morte uenit lassitudo.
ista: quam intienimus in omnibus re¬
fectionibus nr̃is. De morte est: quia
corptis mortale portamus. Quod
quidem mortuum dicit apls᷑. & ante
amimȩ resolutionem. Corpus quidẽ
inquit mortuum est ꝓpter peccatum.
Ham si ꝑseueraueris in eo quod
reficis: etiam morieris. Per seuera
in multum manducando: ipsa res
te interficiet. Perseuera in multũ
ieumando. inde morieris. Sede
semper ut nolis surgere. morieris
inde. Ambula semꝑ ut nolis qui¬
escere: morieris inde. Uligila semꝑ
ut nolis dormire. morieris inde. Doe¬
mi semꝑ ut nolis uigilare. morie inde.
Quando ergo affumpta fuerit mors
inuictoria. non erunt ista: o erit
pax plena & eterna. Erimus in
quadam ciuitate fratres. Quando
de illa loquor. finire nolo. Et mari-¬
me quando scandala crebescunt. qͥs
non desideret illam pacem unde
amicus non exit. quo mimicus non

Expanded text:
huc mortalitas, quomodo est plena pax? huc mortalitas, quomodo est plena pax? Etenim de morte venit lassitudo ista, quam invenimus in omnibus refectionibus nostris. De morte est, quia corpus mortale portamus; quod quidem mortuum dicit Apostolus et ante animae resolutionem: «Corpus quidem,» inquit, «mortuum est propter peccatum» . Nam si perseveraveris in eo quo te reficis, etiam morieris. Persevera in multum manducando; ipsa res te interficiet: persevera in multum jejunando; inde morieris: sede semper, ut nolis surgere; morieris inde: ambula semper, ut nolis quiescere; morieris inde: vigila semper, ut nolis dormire; morieris inde: dormi semper, ut nolis vigilare; morieris inde. Quando ergo absorpta fuerit mors in victoriam, non erunt ista; et erit pax plena et aeterna. Erimus in quadam civitate: fratres, quando de illa loquor, finire nolo, et maxime quando scandala crebrescunt. Quis non desideret illam civitatem, unde amicus non exit, quo inimicus non
Abbreviated transcription (Latin):
defectionem. Efuris dicit tibi aliquis.
respondes esurio. Ponit ante te cibũ.
Ad refectionem posuerat. ꝑseuiera in
eo quod posuit. Certe reficere te
uolebas. Hoc age semper. Hoc agen.¬
do i eo quod adhibueras ad resũp¬
tionem: ibi inuenies lassitudinem.
Multum sedendo de fatigatus eras:
surgis deambulando reficeris. Perse¬
uera in eo quod reficeris. Multum
deambulando lassaris. sedere itertim
queris. Inueni michi aliquid unde
te reficias: ubi non sĩ ꝑseueraueris
iterum defitias. Qualis ergo est ista
pax quam hic habent homines: tan¬
tis resistentibus molestiis cupiditati¬
bus. indigentiis. lassitudinibus :
Non est ista uera. non est ꝑfecta.
pax. Quȩ erit perfecta par : Opor¬
tet coeruptibile hoc induere in cor-
ruptionem: & mortale hoc indtere
inmortalitatem. Cunc fiet sermo qͥ
scriptus est: absorta est mors inuictoria.
Ulbi est mors aculeus tuus: Ubi est
mors contentio tua : Ubi enim ad-¬

Expanded text:
defectionem. Esuris, dicit tibi aliquis? defectionem. Esuris, dicit tibi aliquis? respondes, Esurio. Ponit ante te cibum; ad refectionem posuerat: persevera in eo quod posuit; certe reficere te volebas, hoc age semper; hoc agendo, in eo quod adhibueras ad refectionem, ibi invenis lassitudinem. Multum sedendo fatigatus eras; surgis, deambulando reficeris: persevera in eo quo reficeris, multum deambulando lassaris; sedere iterum quaeris. Inveni mihi aliquid unde te reficias, ubi non, si perseveraveris, iterum deficias. Qualis ergo est ista pax, quam hic habent homines tantis resistentibus molestiis, cupiditatibus, indigentiis, lassitudinibus? Non est ista vera, non est perfecta pax. Quae erit perfecta pax? «Oportet corruptibile hoc induere ie immortalitatem: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, aculeus tuus? ubi est, mors, contentio tua» ? Ubi enim ad
Abbreviated transcription (Latin):
cam illo luctantar quem non uident:
luctantur cum concupiscentiĩs sinis.
quibus ille suggerit peccata. & non
consentiendo quod suggerit: & si non
uincunt. tamen pugnant. Hondum
est ergo par: ubi pugna est. Aut da¬
te michi hominem qui nichil temp¬
tationis patitur in carne sua. & possit
nuchi dicere quia iam pax est. Hi¬
chil quidem temptationis foete patit᷑
in mlicitis uoluptatibus saltim sugges¬
tiones ipsas patitui: uel suggeritur.
illi quod respuit: nel delectat unde
contineat. S ecce iam michi delectat
inlicitum: uel contra famem & sitim
paignat cotidie. Quis enim iustus
huic alientis: Pugnat ergo fames
& sitis. pgnat contra nos lassitudo
carins. prignat delectatio sompnĩ prig¬
nat obprestio. Uigilare uoluntis. dor¬
mitamus. Ientinare uolumus. esurimꝰ.
sitimus. Stare uolumus. defatigam᷑s
querimus sedere. Si & hoc diti facimiꝰ
deficimus. Quicquid nobis ꝑtuderimꝰ
ad refectionem. illic rursus intienimꝰ

Expanded text:
cum illo luctantur, quem non vident? cum illo luctantur, quem non vident? Luctantur cum concupiscentiis suis, quibus ille suggerit peccata: et non consentiendo quod suggerit, etsi non vincuntur, tamen pugnant. Nondum est ergo pax, ubi pugna est. Aut date mihi hominem qui nihil tentationis patitur in carne sua, ut possit mihi dicere quia jam pax est. Nihil quidem tentationis forte patitur in illicitis voluptatibus, saltem suggestiones ipsas patitur: vel suggeritur illi quod respuit, vel delectat unde contineat. Sed ecce jam nihil delectat illicitum; vel contra famem et sitim pugnat quotidie: quis enim justus hinc alienus? Pugnat ergo fames et sitis, pugnat contra nos lassitudo carnis, pugnat delectatio somni, pugnat oppressio. Vigilare volumus; dormitamus: jejunare volumus; esurimus et sitimus: stare volumus; defatigamur: quaerimus sedere; si et hoc diu facimus, deficimus. Quidquid nobis providerimus ad refectionem, illic rursus invenimus
Abbreviated transcription (Latin):
gaudent. Audiam quid loquat᷑
mine dñs decis. Propheta dirit. Lo-¬
quebatur in illo deus intus. & nitindus
facielat illi strepitum foris. Cohibens
ergo aliquanto ab strepitu mundi. et
auertens se ad se. & a se in illum cints
uocem andiebat internis. quasi obturans¬
atrem contra aurem contra tumultu¬
antem tute huius in quietudinem. et
contra animam corpore quod corrumpi¬
tur ad gratiatam & sensum terrena in¬
habitatione deprimentem. multa cogi¬
tantem: & ait. Audiam quid loquat᷑
in me dñs deus. Et auditiit. Quid :¬
Qm̃ loquettir pacem in plebem
cat. Hera dicit qtiicumq nonduin estis
in pace. amate pacem. Quid enim me¬
lius nobis de me intienire potestis. quã
pacem: Paxquid est : Ilbi nullum
bellum est. Quid est tibi nullum bel-¬
lum est: Ulbi nulla contradictio. ubi
nichil refistit: nichil aduersum est. lli¬
dece si iam ibi sumus. idete si iam non
est conflictuscum diabolo. udete siñ
omnes sancti & fideles cum principe
demoniorum luctantur. Et quomͦ

Expanded text:
 Audiam quid loquetur in me Dominus Deus.» Propheta dixit. Loquebatur in illo Deus intus, et mundus faciebat illi strepitum foris. Cohibens ergo aliquantum ab strepitu mundi, et avertens se ad se, et a se in illum cujus vocem audiebat interius; quasi obturans aurem contra tumultuantem vitae hujus inquietudinem, et contra animam corpore quod corrumpitur aggravatam, et sensum terrena inhabitatione deprimentem multa cogitantem , ait, «Audiam quid loquitur in me Dominus Deus:» et audivit, quid? «Quoniam loquetur pacem in plebem cat. Eia, dicit, quicumque nondum estis in pace, amate pacem: quid enim vobis melius de me invenire potestis quam pacem? Pax quid est? Ubi nullum bellum est. Quid est, ubi nullum bellum est? Ubi nulla est contradictio, ubi nihil resistit, nihil adversum est. Videte si jam ibi sumus; videte si jam non est conflictus cum diabolo, videte si non omnes sancti et fideles cum principe daemoniorum luctantur. Et quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
teniant letiora tempori: & facio illud.
&emo illud. Bonum est tibi ut adten¬
das illum qui non fallit nec fefellit aliquẽ

Expanded text:
enient laetiora tempora, et facio illud, et emo illud. Bonum est tibi ut attendas illum qui non fallitur, nec fefellit alique
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmintiet: quod dicit accingere gla-¬
dio tuo circa femur tuum potentissi¬
me. spetiȩ tua & pulchritudine tua.
& intende & ꝓspere & ꝓcede & regna:
ita non obtat s ꝓphet̾at qui dicte.
esfunde iram tuam in gentes quȩ te
non nouerunt. Quo more stio repe-¬
tit dicens: Et in regna quȩ non
inuocatierunt nomen tium. Ham
gentes. ꝑ regna repetite sunt. Et
quod etm non nouerunt: ꝑ hoc re¬
petitum est: quȩ non inuocauerunt
nomen tuum. Quomͦ ergo intelli

Expanded text:
pronuntiet quod dicit, Accingere glapronuntiet quod dicit, Accingere gladium tuum circa femur, potentissime; specie tua, et pulchritudine tua, et intende, et prospere procede, et regna : ita non optat, sed prophetat qui dicit, Effunde iram tuam in gentes quae te non noverunt. Quod more suo repetit, dicens, Et in regna quae non invocaverunt nomen tuum: nam gentes per regna repetitae sunt; et quod eum non noverunt, per hoc repetitum est, quod non invocaverunt nomen ejus. Quomodo erg
Abbreviated transcription (Latin):
pacientiȩ & pie fustentato in flagello
dñi. moderamine discipline. Hoc ma¬
chabei inter seua tormenta. hoc tres
uiri inter norias flãmas: hoc ꝓpħȩ
sc̃i in captiuitate testantur. Quam¬
tus enim paternam correctionem for¬
tisfime & piissime ꝑferant: non tam
tacent hec accidere meritis peccatoꝵ.
Hoeum enim uox est & in psalmis.
emendans emendaitit me dñs: & mor-¬
ti non tradidit me. Nagellat enim om¬
nem filium quem rccipit. Et quis ẽ
filius. cui non det disciplinam pater:¬
Quod uero adiungit. esfunde iram
ttam. in gentes quȩ te non nouert̃.
& inregna quȩ non inuocatierunt no¬
men tuum: etiam ista ꝓphetatio est
non obtatio. Hon maliuolentiȩ tioto
ista dicunt᷑. s sp̃u pretusa predicant᷑:
ficut de uda traditore quȩ mala illi
fuerant pro stis meritis euentura. ita
ꝓphetata sunt: quasi obtata sunt.
Quemadmodtm enim ꝓpbeta non
imꝑat. xp̃o. quamntus modo imperatiuo

Expanded text:
patientiae, et pie sustentato in flagello patientiae, et pie sustentato in flagello Domini moderamine disciplinae. Hoc Machabaei inter saeva tormenta , hoc tres viri inter innoxias flammas , hoc Prophetae sancti in captivitate testantur. Quamvis enim paternam correptionem fortissime et piissime perferant; non tamen tacent haec accidere meritis peccatorum: horum enim vox est et in Psalmis, Emendans emendavit me Dominus, et morti non tradidit me . Flagellat enim omnem filium quem recipit: et quis est filius cui non det disciplinam paterro adjungit, Effunde iram tuam in gentes quae te non noverunt, et in regna quae non invocaverunt nomen tuum, etiam ista prophetatio est, non optatio. Non malevolentiae voto ista dicuntur, sed spiritu praevisa praedicuntur; sicut de Juda traditore, quae mala illi fuerant pro suis meritis eventura, ita prophetata sunt, quasi optata sint. Quemadmodum enim Propheta non imperat Christo, quamvis modo imperativo
Abbreviated transcription (Latin):
tutis in finem: Nam ita hic duo
ista subatidienda sunt: sicut suꝑeriuis
unum illtid quod dictum est pofuert.
Ham cum habeat prior sententia
ꝑosuerunt morticina seruorum tuoꝵ
escas uolatilibus celi. hoc uerbum pos¬
terior non habet. ubi dictum ẽst. car¬
nes scoram tuorum bestiis terrȩ : sed
fubanditur utiq quod habet suꝑiuis
postierunt. Ira porro & telus dei non
sunt ꝑturbationes dei. ficut nonnulli
scripturas quas non intelligunt argu¬
unt: sed nomune irȩ intelligitur uin-¬
dicta iniquitatis. nomine teli exactio
castitatis. ne anina legem dñi sui con-¬
tempnat. & a deo suo fornicando dis¬
pereat. Hȩc ergo ipso affectu in ho-¬
minum assictione sunt turbulenta:
in dei autem dispositione tranquilla
sunt cui dictum est: tuautem dñe
iurtutum cum tranquillitate iudi¬
cas. Satis autem his ostenditur uer¬
bis ꝓpter peccata honinibus. licet fide¬
libus has fieri tribulationes. quamuis
hic florescat martirum gloria merito

Expanded text:
tuus in finem? Nam ita hic duo tuus in finem? Nam ita hic duo ista subaudienda sunt, sicut superius unum illud quod dictum est, posuerunt: nam cum habeat prior sententia, Posuerunt morticina servorum tuorum escas volatilibus coeli, hoc verbum posterior non habet, ubi dictum est, Carnes sanctorum tuorum bestiis terrae; sed subauditur utique quod habet superior, posuerunt. Ira porro et zelus Dei, non sunt perturbationes Dei, sicut nonnulli Scripturas quas non intelligunt arguunt: sed nomine irae intelligitur vindicta iniquitatis; nomine zeli exactio castitatis, ne anima legem Domini sui contemnat, et a Deo suo fornicando dispereat. Haec ergo ipso effectu in hominum afflictione sunt turbulenta; in Dei autem dispositione tranquilla sunt, cui dictum est: Tu autem, Domine virtutum, cum tranquillitate judicas . Satis autem his ostenditur verbis, propter peccata hominibus, licet fidelibus, has fieri tribulationes; quamvis hinc florescat martyrum gloria merito
Abbreviated transcription (Latin):
utiq alie gentes intelliguntur. se-¬
cundum autem ierłm liberam matrẽ
nr̃am uicini sunt & in circuitu eius.
inter quos inimicos suos habitat ec¬
desia: incircuitu orbis terrarum. De
unde intelligatur sitꝑioris afflictio¬
nis cõmemoratio non esse. quasi indica¬
tio s deploratio: Usq qͦ inquit
dñe irasceris in finem exardescit uelnt
ignis telus tuus. Rogit utiq ne ds̃
usq in finem trascatur: id est ne illa
tanta prefstira &o tribulatio atq
uastatio usq in finem ꝑseuereti sed
temperet correctionem suam scdm
illud quod in alio psalmo dicitur.
Cibabis nos pane lacrimarum: & po-
tum dabis nobis in lacrimis in mȩbsid¬
ra. Ham quotisq dñe irasceris in
sinem ita dictum est ac si diceretur.
noli dñe irasci in finem. Et in eo ꝗd
sequitur exardescit uelut ignis ⁊ eltis
tuus: utrumq subandiendum est &
quo usq & in finem. Ac si diceretur.
Quousq exardescit uelut ignis ⁊ elus

Expanded text:
utique aliae gentes intelliguntur: seutique aliae gentes intelliguntur: secundum autem Jerusalem liberam matrem nostram, vicini sunt et in circuitu ejus, inter quos inimicos suos habitat Ecclesia in circuitu orbis terrarum. 8. unde intelligatur superioris afflictionis commemoratio non esse quasi indicatio, sed deploratio: Usquequo, inquit, Domine, irasceris in finem, exardescet velut ignis zelus tuus? Rogat utique ne Deus usque in finem irascatur, id est, ne illa tanta pressura, et tribulatio, atque vastatio usque in finem perseveret; sed temperet correptionem suam, secundum illud quod in alio psalmo dicitur: Cibabistabis nos in lacrymis in mensura . Nam, quousque, Domine, irasceris in finem? ita dictum est, ac si diceretur, Noli, Domine, irasci in finem. Et in eo quod sequitur, Exardescet velut ignis zelus tuus, utrumque subaudiendum est, et, quousque, et, in finem; ac si diceretur, Quousque exardescet velut ignis zelus
Abbreviated transcription (Latin):
quando in omni parte eius ꝑsecatio
secuebat: & martirum stragem quoꝵ
sangnis sicut aqua effundebatur. cum
magnis lacris chesanrorum celestium
faciebat. Quod uero adiunctam est
& non erat qui sepeliret: aut non in¬
credibile debet uideri tam magnum
in aliquibus locis fuisse terrorem. ut
sepultores scõrum corporum nulli pror¬
sus existerent. aut certe quia in sepul¬
ta cadauera in multis locis diti iacere
potuerunt: donec a religiosis quodã¬
pretiosa non in conspecta hominum
a quibus hoc erat obprobrium: sed
inconspectu dñi mors scõrum eits.
Subsannatio & in risio uelut qui¬
dam inter pretati sunt: inltsio eis
qui incircuitu nr̃o sunt. Repecitio
est sententiȩ suꝑioris. Nam quod
supradictum est obpbrium: hoc repe-¬
titum est fubsannatio a. et inrisio.
Et quod supradictum est uicinus nr̃is:
hoc repetitum est eis qui incuxutu
nr̃o sunt. Proinde sccłm ierłm terre¬
nam uicini & incircuitu gentis eius.

Expanded text:
quando in omni parte ejus persecutio quando in omni parte ejus persecutio saeviebat, et martyrum stragem, quorum sanguis sicut aqua effundebatur, cum magnis lucris thesaurorum coelestium faciebat. Quod vero adjunctum est, Et non erat qui sepeliret: aut non incredibile debet videri tam magnum in aliquibus locis fuisse terrorem, ut sepultores sanctorum corporum nulli prorsus existerent; aut certe quia insepulta cadavera in multis locis diu jacere potuerunt, donec a religiosis quodampretiosa, non in conspectu hominum, a quibus hoc erat opprobrium, sed in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Subsannatio et irrisio: vel, ut quidam interpretati sunt, illusio, eis qui in circuitu nostro sunt. Repetitio est sententiae superioris: nam quod supra dictum est, opprobrium, hoc repetitum est, subsannatio et irrisio; et quod supra dictum est, vicinis nostris, hoc repetitum est, eis qui in circuitu nostro sunt. Proinde secundum Jerusalem terrenam vicini, et in circuitu gentis ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c martirum uelut poma transieriait:
morticina eorum & carnes eorum po¬
suerunt uolatilibus celi & bestiis t̾rȩ.
quasi quicquam eorum resurrectio¬
ni deꝑiret. ex occultis naturȩ simbꝰ
totum redintegraturo illo. cui & ca-
aquam: id est habundanter & uirilit̾
in circuita ierlm̃. Si ierłm terrenam
urbem hic accipiamus: eorum sangui¬
nem intelligimus effusum incircintu
enis. quos hostes extra muros reppe¬
rire potuerunt. Si autem ierłm̃ illã
intelliginus de qua dictum: multi
siliĩ deserte magisquam enis quȩ habet
uirum: cirtuitus eius est per uniuer sã
terram. In ea quippe lectione ꝓpheti¬
ca ubi scriptam est multi filii deser¬
te magis quam eius quȩ habet uirũ:
paulo post ei dicitur: o qui eruit te
deus isrh uniuersȩ terrȩ uocabitur
Circuitus ergo hitius ierłm in hoc
psalmo intelligendus est: quousq t̃c
fuerat eadem ȩccłã dilatata fructisi¬
cans & crescens in tiniuiersõ mundo.

Expanded text:
spiritus martyrum velut poma transissent, spiritus martyrum velut poma transissent, morticina eorum et carnes eorum posuerunt volatilibus coeli, et bestiis terrae: quasi quidquam eorum resurrectioni deperiret, ex occultis naturae sinibus totum redintegraturo illo, cui et capaquam, id est, abundanter et viliter: in circuitu Jerusalem. Si Jerusalem terrenam urbem hic accipimus, eorum sanguinem intelligimus effusum in circuitu ejus, quos hostes extra muros reperire potuerunt. Si autem Jerusalem illam intelligimus, de qua dictum est, Multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum, circuitus ejus est per universam terram: in ea quippe lectione prophetica, ubi scriptum est, Multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum, paulo post ei dicitur, Et qui eruit te, Deus Israel universae terrae vocabitur . Circuitus ergo hujus Jerusalem in hoc psalmo intelligendus est quousque tunc fuerat eadem Ecclesia dilatata, fructificans et crescens in universo mundo,