comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tonis quaedictaẽ adanielo propheta stantẽ in locoscõ quilegit intellegat. hoc marcus
itadic̃. Cũ aut̃ ui derits ab hominationẽ desolationis stantẽ. ubi non deb& quilegit in¬
tellegat inquamutatione uerbi ex posuit eandẽ sentenciã. ideo quippe ubi non debet
ꝗain locosco non deb& lucas aut̃ nonait. Cũ uiderius ab hominationẽ desolationis stan¬
tem in locosco. autubi non deb& sedait. Cum aut̃ uiderias circũdari ab exercitu hie¬
rusilem tunc serote quia ad propinquabit desolatio eius. Tuncergo erit ab homina¬
hencego era ab hominatio desolationis in locoscõ. quod aut̃ ait mattheus. Tunc qui
etꝗ inagro non reuertat᷑ tollere tunicã sua : tondẽ paene uerbis. hocetiã mareꝰ com¬
memorat. Lucas aut̃ tunc ꝗindaeas inquit fugiant inmontes. hocsic̃ illiduo. &e¬
tera uero aliter. S eꝗt̾ enim ei dicit qui inmedio cius descendant. & qui in regionib:

Expanded text:
tionis, quae dicta est a Daniele propheta, stantem in loco sancto, qui legit itionis, quae dicta est a Daniele propheta, stantem in loco sancto, qui legit iita dicit: cum autem uideritis abominationem desolationis stantem ubi non debet qui legit intellegat. in qua mutatione uerbi exposuit eandem sententiam; ideo quippe ubi non debet, quia in loco sancto non debet. Lucas autem non ait: cum uideritis abominationem desolationis stantem in loco sancto, aut: ubi non debet, sed ait: cum autem uideritis circumdari ab exercitu Hierusalem, tunc scitote, quia adpropinquauit desolatio eius. tunc ergo erit abominatio desolationis in loco sancto. Quod autem ait Mattheus: tunc qui et qui in agro, non reuertatur tollere tunicam suam, totidem paene uerbis hoc etiam Marcus commemorat. Lucas autem: tunc qui in Iudaea sunt, inquit, fugiant in montes. hoc sicut illi duo, cetera uero aliter. sequitur enim et dicit: qui in medio eius, discedant, et qui in regionibus,
Abbreviated transcription (Latin):
similiter dictũ quando eodẽ locorerũ ateporũ omniutriũ uersat᷑ narratio. Sane quod
earundẽ sentenciarũ ad nõdictarũ. n eundẽ om̃sordine seruant. Mihil ad remꝑtinet ł
intellegendã. uel in sinuandã dum eaquae ab illo dictareferunt᷑. non sibimet aduer¬
sent᷑ quod ergo mattheus ait et predicabit᷑ hoc euangelĩ regni in uniuerso orbein
testimoniũ om̃ib gentib et tunc uemi& consũmatio. etiãmarcus eodẽ ordine itacõ¬
memorat. inoms gentes pͥmũ oportet praedicari euangeliũ regni. Nondixit et
tunc ueni& c̃sũmanio. sed hoc significat quodait pͥmũ. id est etinom̃s gentes: pri¬
mũ oport& praedicari euangeliũ. quia illi define interrogauer̃. Cumergo dicit
pͥmũo port& in om̃s gentes p̃dicari euangeliũ. significat utiq primũ antequ̾a ue¬
niat consũmatio. Item qđ mattheus ait cumergo uideris ab hominationẽ. desola¬

Expanded text:
similiter dictum, quando eodem loco rerum ac temporum omnium trium uersatur narratio. sane quod similiter dictum, quando eodem loco rerum ac temporum omnium trium uersatur narratio. sane quod earundem sententiarum a domino dictarum non eundem omnes ordinem seruant, nihil ad rem pertinet uel intellegendam uel insinuandam, dum ea quae ab illo dicta referuntur non sibimet aduersentur. Quod ergo Mattheus ait: et praedicabitur hoc euangelium regni in uniuerso orbe in testimonium omnibmemorat, Et in omnes gentes primum oportet praedicari Evangelium: non dixit, et tunc veniet consummatio; sed hoc significat quod ait, primum, id est, Et in omnes gentes primum oportet praedicari Evangelium: quia illi de fine interrogaverant. Cum ergo dicit, Primum oportet in omnes gentes praedicari Evangelium, significat utique, primum, antequam veniat consummatio. 149. Item quod Matthaeus ait, Cum ergo videritis abominationem desola
Abbreviated transcription (Latin):
ũmisit. deinde subiungit detempli futura cuersione. quod mattheus et marcus: Scquit
mattheus dicens.
Scident aut̃ eo suꝑ monte oliucti. accesserunt ad eum discipuli scereto dicentes. dic nobis quan¬
do haecerunt et quod egnum aduentus tui et c̃sumationis sacculi. et respondens ihs dix
cis. uidere noquis uos seducat. multienim uenient in nominemeo dicentes egosum ps
et multos seducent. et cẽt usq ad illud ubiait. & hibunt hii insuppliciũ ac ternum
iusti autem inuitã eternã. xunciam istum ꝓlixũ sermonẽ dñi. scđm tres euangelistas
mattheũ marcũ et lucam csideremꝰ. Eundẽ quippe tenentes ordinẽ partaer istaco¬
texunt. dicunt quidẽ hic aliqua etiam singuli ꝓpͥa inquib: nullae repugnancia
meruenda supicio. Dehis aut quae pariter dicunt nec ubi sibimet aduersari putent᷑
uidendie. Neq enim dicipotest sialiquid taleoccurrerit aliud ẽẽ. atq alibi ad no

Expanded text:
ium misit. deinde subiungit de templi futura euersione quod Mattheus et Marcus. Sequitur ium misit. deinde subiungit de templi futura euersione quod Mattheus et Marcus. Sequitur Mattheus dicens: sedente autem eo super montem oliueti accesserunt ad eum discipuli secreto dicentes: dic nobis, quando haec erunt et quod signum aduentus tui et consummationis saeculi? et respondens Iesus dixit eis: uidete, ne quis uos sedunt, et cetera usque ad illud ubi ait: et ibunt hi in supplicium aeternum. iusti autem in uitam aeternam. nunc iam istum prolixum sermonem domini secundum tres euangelistas Mattheum. Marcum et Lucam consideremus. eundem quippe tenentes ordinem pariter ista contexunt. dicunt quidem hic aliqua etiam singuli propria, in quibus nulla est repugnantiae metuenda suspicio; de his autem quae, pariter dicunt necubi sibimet aduersari putentur, uidendum est. neque enim dici potest, si aliquid tale occurrerit, aliud esse adque alibi a domino
Abbreviated transcription (Latin):
liquanta digressione ad hoc factam. ut comemoraret deuidua quemisit duominita ingaro¬
filacium. qđ cũco lucas solus commemorat: Naenam sedm marcũ. postta quã illud dnscg¬
idacis qͥ modo acciperent xp̃m filium dauid cnarrantur quaedicit. decauendis
pharis acis et ypochrisi corum. quem locum mattheus latissime ꝑsecutus ẽ et plura ibi
dictanarrauit. Atq id co peunde locum quem brruit ꝑstrixit marcus. et copiose digissit
mattheus. nihil amplius marcus intulit sic̃ dixi. quad cilla uidua pauꝑrima cruber¬
rima aedemnde subiunxit ea quibus marthieo iterum cohereret. dicens detem pli futura cus¬
one Lucas quoq post illud dexp̃o quomodo ess& filius dauid pauca deuendi y pacris phi¬
risaeorum commemorat. In desicut mare ꝑgit aduiduam quaeduo minuta ingaro filia¬

Expanded text:
aliquantam digressionem ad hoc factam, ut commemoraret de uidua, quae misit duo minuta in gazoaliquantam digressionem ad hoc factam, ut commemoraret de uidua, quae misit duo minuta in gazophylacio, quod cum eo Lucas solus commemorat. nam etiam secundum Marcum, posteaquam illud ddaeis, quomodo acciperent Christum filium Dauid, ea narrantur quae dicit de cauendis Pharisaeis et ypocrisi eorum. quem locum Mattheus latissime persecutus est et plura ibi dicta narrauit. adque ideo post eundem locum, quem breuiter perstrinxit Marcus et copiose digessit Mattheus, nihil amplius Marcus intulit, sicut dixi, quam de illa uidua pauperrima et uberrima ac deinde subiunxit ea quibus Mattheo iterum cohaereret dicens de templi futura euersione., Lucas quoque post illud de Christo, quomodo esset filius Dauid, pauca de cauenda ypocrisi. Pharisaeorum commemorat. inde sicut Marcus pergit ad uiduam, quae duo minuta in gazophylac
Abbreviated transcription (Latin):
uam tercia consumabitur. hoc est ad plenitu dinẽ angelica ꝑcorporis enam in mortalita
ꝑficietur ecclesia qua propter ordo ipsematthei nequaquã putandus est in aliud
liquid esse digressus. sed lucas magis intellegendus est. uel pracoccupasse que gestast
nicrusalem et recordando int posiusse antequa eius narratio dnm ꝑduceret hierus ale
ut cidem ciuitati iam propin quante. talia respondisse monentibus ut caueret herodem
ualia mattheus eum dicit etiam turbis locutum cuia ꝑuenisset inhicrusalem. at que illa
annia iamꝑactaessent quesupꝰ narratasunt. Sequitur mattheus et dicit.
eigressus ihs detemplo ibat. et accesserunt discipulicius ut ostenderent ciaedificationes te
pli ipseautem respondens. aitillis. uidetis haccomnia. amdicouobis. non relinquetur
iclapis suꝑlapidẽ qui non destruct. mareus etiam cõmemorat hoc eodem poene ordine. p̃

Expanded text:
mquam tertia consummabitur, hoc est ad plenitudinem angelicam per corporis etiam inmortalitatem mquam tertia consummabitur, hoc est ad plenitudinem angelicam per corporis etiam inmortalitatem perficietur ecclesia. quapropter ordo iste Matthei nequaquam putandus est in aliud aliquid esse digressus; sed Lucas magis intellegendus est uel praeoccupasse quae gesta sunt in Hierusalem et recordando interposuisse, antequam eius narratio dominum perduceret Hierusalem, aut eidem ciuitati iam propinquantem talia respondisse monentibus ut caueret Herodem, qualia Mattheus eum dicit etiam turbis locutum, cum iam peruenisset in Hierusalem adque illa omnia peracta essent quae supra narrata sunt. LXXVI. Sequitur Mattheus et dicit: et egressetis haec omnia? amen dico uobis, non relinquetur hic lapis super lapidem, qui non destruatur. Marcus etiam commemorat hoc eodem paene ordine post £ t
Abbreviated transcription (Latin):
non uidebins me donec ueniat cũdicetis benedict ꝗuenit in nominedñi. narrationi ꝗ¬
i dicerenur. ꝑseuerat quippe intinere suo donec ueniat hicrusalem. Atq illud
dat ee citio demonia. et sanitates ꝓficio hodie et eras et iercia die consumor. Mistice
sllo et figurite dicta intellegunt Neq enim codic passusest. quis est ab hoc dictercius.
ucontinuo dicat. oportet mehodie et eras et sequenti ambulare. cogit profecto etia
Alud mrsfice intellegi quod ait. et iudebitis me donee ueniat cum dicetis. benedie¬
s auinenit inmine dñi. deillosuo aduentu quo in claritate uenturus est. hoc signi¬
cans ut illud quod ait. eicio demonia et sanitates ꝑficio hodie et cras et tercia die¬
sumor. referatur ad corpus eius quod e cełea. expelluntur enim demonia cũrediens pa¬
postta quam fuerat diabolo et hiuc sacculo renunciatũ usq in finẽ resurrectionis. quata¬

Expanded text:
ueniat, cum dicetis: benedictus qui uenit in nomine domini. narrationi qo iam illud diceretur — perseuerat quippe in itinere suo, donec ueniat Hierusalem — adque illud quod ait:ecce eicio demonia et sanitates perficio hodie et cras et tertia consummor, mystice ab illo et figurate dicta intelleguntur — neque enim eo die passus est, qui est ab hoc die tertius, cum continuo dicat: oportet me hodie et cras et sequenti ambulare —, cogit profecto etiam illud mystice intellegi quod ait: non uidebitis me, donec ueniat, cum dicetis: benedictus qui uenit in nomine domini, de illo suo aduentu, quo in claritate uenturus est, hoc significans, ut illud quod ait: eicio demonia et sanitates perficio hodie et cras et tertia consummor, referatur ad corpus eius, quod est ecclesia. expelluntur enim demonia, cum relictis paposteaquam fuerit diabolo et huic saeculo renuntiatum, usque in finem resurrectionis, qua ta
Abbreviated transcription (Latin):
cha qued dixitioħs. Cumin bethania remgestam narraret & biduũ ante pascha quad mare
elucas dixerunt cum post hoca se dictum illud ipsud in bethania ꝗd iohannes cõmemorarent.
Siquitur ergomartheus ab eoloco ubi finẽ feceramꝰ considerandȩ narrationis erdicit. Iunc ẽ¬
nigins principes sacerdotũ & seniores populi inatriũ principis sacerdotum ꝗdicebitur

Expanded text:
cha, quod dixit Iohannes, cum in Bethania rem gestam narraret, et biduum ante pascha, quod Mattheus cha, quod dixit Iohannes, cum in Bethania rem gestam narraret, et biduum ante pascha, quod Mattheus Marcusque dixerunt, cum post hoc a se dictum illud ipsum in Bethania, quod Iohannes, commemorarent. LXXVIIII. Sequitur Mattheus ab eo loco, ubi finem feceramus considerandae narrationis, et dicit: tunc congregati sunt principes sacerdotum et seniores popul
Abbreviated transcription (Latin):
lud em̃ qđ dictue nẽmultus fieret in populo. erillud qd dictũe. Tunc abiit un deduodeci
idicit uidas. inter positũe illud debethana qd recapilando dixer̃. quonos prȩt misso
cntexinmus narrationem ut insinuaremis ñ repugnare ordinẽtem porũ. Sedmmarcum aut̃
edem berhaonae coninuo quodrecapilando cripseinter posuit similit praei misso itascordo
nirranonis tenet. Eratautem pascha crazima pbiduum. ei quęrebam sumi sacerdotes et
eribe quo modo cum dolo tenerent etocoiderent dicebant enim non in diefesto ne forte tumul
nus sieret inpopulo etuidas scirioth unusdeduodecim abuit ad sumos sacerdotes in proderet eũ.
natera. etiam hic interillud quoddictũe. nefortetumilt fieret populi. etillud quod adiurxim
ci uidas scariothes uus ex duodecim positumẽ illud debethania quod recipilando dixerunt.
lucas sane ipsamrem gestam in bethania p̃termisit. hace dixinius proptersexdies ante pas¬

Expanded text:
um est: ne tumultus fieret in populo, et illud quod dictum est: tunc abiit unus de duodecim, qui dicitur ludas, interpositum est illud de Bethania quod recapitulando dixerunt, quo nos praetermisso contexuimus narrationem, ut insinuaremus non repugnare ordinem temporum. secundum Marcum autem eodem Bethaniae conuiuio, quod recapitulando et ipse interposuit, similiter praetermisso ita se ordo narrationis tenet: erat autem pascha et azyma post biduum, et quaerebant summi sacerdotes et scribae, quomodo eum dolo tenerent et octus fieret populi. et ludas Scarioth, unus ex duodecim, abiit ad summos sacerdotes, ut proderet eum, et cetera. etiam hic inter illud quod dictum est: ne forte tumultus fieret populi, et illud quod adiunximus: et ludas Scariothes unus ex duodecim, positum est illud de Bethania quod recapitulando dixerunt. Lucas sane ipsam rem gestam in Bethania praetermisit. haec diximus propter sex dies ante pas
Abbreviated transcription (Latin):
in eos cotum dictum fuerit etinsidias coepisse moliri. hocetiam marcus lucasq testantur cun¬
dem. Or dinem retnentes. seade ipsi ꝑgunt in aliud ex hoc subuingentes quod& miri he¬
us pistã quam solus int̃ posuit demuptus parabola exordinc inscruit. Seꝗtur mutheus.
unc ab euntes pharisaci consilium inierunt ut caperent cum in serione erinittunt ei chiscipu

Expanded text:
in eos totum dictum fuerit, et insidias coepisse moliri, hoc etiam Marcus Lucasque testantur eunin eos totum dictum fuerit, et insidias coepisse moliri, hoc etiam Marcus Lucasque testantur eundem ordinem retinentes; sed inde ipsi pergunt in aliud ex hoc subiungentes quod et Mattheus post istam quam solus interposuit de nuptiis parabolam ex ordine inseruit. Sequitur ergo Mattheus: tunc abeuntes Pharisaei consilium in
Abbreviated transcription (Latin):
qui a intellegebant in seipsos esse parabolam dictam. Sequitur mattheus.
teuaudissent principes sacerdotũ et pharissei parabolas cius. cognouer̃ quod d cipsis diceret
ed querentes cum tenere timerunt turbas qmsicut prophetum cum habebant: arespondens
ilis dixis uerum in parabolis cis dicens. simile factuẽ regnum cadoꝵ homini regi qui ferit
nuptias filio suo & misit seruos suos uoci rcuititos ⁊ dnuptias et nolebant uenire. et cet usꝙ
uilillud ubiant multi eni sunt uocati pauci uero decti. Parabolam istam demuitatis a a¬
mptias. solus marhieus narrat simile quid dlam etiam lucas commemorat. sed non ẽ hoc sic̃
aordo ipseindicit quam uis& illud non nullã similitu dinẽ gerat. quoduero postillam pa¬
rabolam deuinca et occiso filio pairis familias. subncetit mattheus cognouissẽ iudacos qued

Expanded text:
quia intellegebant in se ipsos esse parabolam dictam. LXXI. Sequitur Mattheus: quia intellegebant in se ipsos esse parabolam dictam. LXXI. Sequitur Mattheus: et cum audissent principes sacerdotum et Pharisaei parabolas eius, cognouet quaerentes cum tenere, timuerunt turbas; quoniam sicut prophetam eum habebant. Et respondens Jesus dixit iterum in parabolis eis, dicens: Simile factum est regnum coelorum homini regi, qui fecit nuptias filio suo et misit seruos suos uocare inuitatos ad nuptias, et nolebant uenire, et cetera usque ad illud ubi ait: multi enim sunt uocati, pauci uero electi. parabolam istam de inuitatis ad nuptias solus Mattheus narrat. simile quiddam etiam Lucas commemorat; sed non est hoc, sicut et ordo ipse indicat, quamuis et illud nonnullam similitudinem gerat. quod uero post illam parabolam de uinea et occiso filio patris familias subnectit Mattheus, cognouisse Iudaeos, quod
Abbreviated transcription (Latin):
mnserins in sermonemeo. uerediscipulimei eritis. sedqa hoc adeos dixerat qui iam in
meo te cdidenant Eauero multitido presens crat quacplures habebut imimicos &iam non expri¬
mente euan gelista quiessent qui responderunt ex hoc ipso quod responderunt & quod deride
abillo audire meruerunt satis apparet quae uerba quibussint tribuenda psonis. Sicut erg
inibiae multrudine sccundum iohanne erant quiiam crediderant inihm. crant atiam quici
oceidere quaerebant sic in illa dequanunc loquimur erant qui dolose dnmintetro giutan
inqua potestate illa faceret. Erant eniam qui non dolose sed fideliter acclamaucrant bene¬
dictus quiuenit in nomine dñi Ae phoc erant qui dicerent ꝑd& illos. et uincam siam dabit
aliis qua euox recte eniam ipsius dñi fuisse intellegitur. siue propter ueritatẽ siuc propter
menbrorum eius cũsuo capite unitatẽ. Crant etiam quitalia respondentib dicerent abst

Expanded text:
manseritis in sermone meo, uere discipuli mei eritis; sed quia hoc ad eos dixerat, qui iam in eum crediderant, ea uero multitudo praesens erat, quae plures habebat inimicos, etiam non exprimente euangelista, qui essent qui responderunt. ex hoc ipso, quod responderunt et quod deinde ab illo audire meruerunt, satis apparet, quae uerba quibus sint tribuenda personis. sicut ergo in hac multitudine secundum Iohannem erant qui iam crediderant in legum, erant etiam qui eum occidere quaerebant, sic in illa, de qua nunc loquimur, erant qui dolose dominum interrogauerant, in qua potestate illa faceret, erant etiam qui non dolose, sed fideliter adclamauerant: benedictus qui uenit in nomine domini. ac per hoc erant qui dicerent: perdet illos et uineam suam locabit aliis. quae uox recte etiam ipsius domini fuisse intellegitur siue propter ueritatem siue propter membrorum eius cum suo capite unitatem. erant etiam qui talia respondentibus dicerent: absit,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa hierusale. eaprorsus uerba ab illo eẽ commemorat quehie mattheus. Sicenĩ narrat
sam incam in p̾sa die accesserunt quidã pharisacorũ dicentes illi. exietua dehic. quia
mlis uult te occidere & an illis ite dicite uulpi illi. eccęcitio daemonia. et sanitates

Expanded text:
ipsam Hierusalem ea prorsus uerba ab illo esse dicta commemorat, quae hic Mattheus. sic enim narratur ipsam Hierusalem ea prorsus uerba ab illo esse dicta commemorat, quae hic Mattheus. sic enim narratur secundum Lucam: in ipsa die accesserunt quidam Pharisaeorum dicentes illi: exi et uade hinc, quia Herodes uult te occidere. et ait illis: ite, dicite uulpi illi: ecce eicio demonia et sanitates
Abbreviated transcription (Latin):
mattheus hoc loco quenunc c̃siderandũ suscepim. quãquã ergo itaista martheus com¬
memoret. ut quauis domũ illius pharisaei nonminet. nontam locũ exprimat ubi dic¬
tasint. quo repugnet aliquid illi domui. tamen quia iã uenerat dñs inhierusalem
agali lea. et pͥ eius aduentũ ita superiora usq ad hunc sermone contexunt᷑ ut probabiliter
accipiant᷑ in hierusalẽ gesta. lucas aut̃ illud narrat cũ adhuc dñs iterageret inhierusalem
Videntur mihi similes duo eẽ sermones. quorũ ille alterũ. alterũ iste narrauit. Sanc c̃¬
sideran dũẽ. quo modo hic dictũsit. ñ me iudebitis amodo donec dicatis. benedictꝰ quenit
in nomine dñi. Cu scđm eundẽ mattheũ iã hoc dixerint etlucas enĩ dic̃ hoc eẽ responsũ ad ño
illis ꝗ eũ monuerant utiret inde. quoniã uellet eũ hęrodes occideret. ibietiam aduersus

Expanded text:
Mattheus hoc loco, quem nunc considerandum suscepimus. quamquam ergo ita ista Mattheus comMattheus hoc loco, quem nunc considerandum suscepimus. quamquam ergo ita ista Mattheus commemoret, ut, quamuis domum illius Pharisaei non nominet, non tamen locum exprimat, ubi dicta sint, quo repugnet aliquid illi domui, tamen quia iam uenerat dominus in Hierusalem a Galilaea et post eius aduentum ita superiora usque ad hunc sermonem contexuntur. ut probabiliter accipiantur in Hierusalem gesta, Lucas autem illud narrat, cum adhuc dominus iter ageret in Hierusalem, uidentur mihi similes duo esse sermones, quorum ille alterum. alterum iste narrauit. Sane considerandum est, quomodo hic dictuin nomine domini, cum secundum eundem Mattheum iam hoc dixerint. et Lucas enim dicit hoc esse responsum a domino illis qui eum monuerant, ut iret inde, quoniam uellet eum Herodes occidere. ibi etiam aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
dam pharisaei quieum uocauerat ad conuiuium. quod ut narraret digressus eratamat¬
theo circaillũ locũ ubi ambo commemorauerant ꝗđ dietue adño. designo ionac triudicrũ
et noctium. et deregina austri. et deniue uitis. et despii inmundo. quiredit et inuenit
mundatam domum. post que sermonẽ dicit matiheus adhuc eo loquente ad turbas. ec ce
mater ei et fr̃s stabant foris querentes loquiei. Lucas aut in eo sermone dni cõmemoratis
etiam quibusdam quaemattheus dixisse dñm preter misit ab ordine quem cũmatiheo
tenuerat ita digreditur. et cũloqueretur inquit. rogauit illũ quidã pharisaeus ut pran¬
ante prandiũ. et ait dñs ad illũ . Nunc uos pharisaei qđ deforis e calicis et catini munda¬
tis: At que hinc ia cetera in eosde pharis a eos et seribas ei legis doctores talia dic̃ qualia

Expanded text:
dam Pharisaei, qui eum uocauerat ad conuiuium. quod ut narraret, digressus erat a Matdam Pharisaei, qui eum uocauerat ad conuiuium. quod ut narraret, digressus erat a Mattheo circa illum locum, ubi ambo commemorauerant quod dictum est a domino de signo Ionae trium dierum et noctium et de regina Austri et de Nineuitis et de spiritu inmundo, qui redit et inuenit mundatam domum. post quem sermonem dicit Mattheus: adhuc eo loquente ad turbas ecce mater eius et fratres stabant foris quaerentes loqui ei. Lucas autem in eo sermone domini commemoratis etiam quibusdam quae Mattheus dixisse dominum praetermisit ab ordine, quem cum Mattheo tenuerat, ita digreditur: cum loqueretur, inquit, rogauit illum quidam Pharisaeus, ut pranante prandium. et ait dominus ad illum: nunc uos Pharisaei quod de foris est calicis et catini mundatis. adque hinc iam cetera in eosdem Pharisaeos et scribas et legis doctores talia dicit qualia
Abbreviated transcription (Latin):
scribarum alienarsim quidexp̃o illũ solum sapiebant quod scđm carne factus erat ex se¬
sermones faciens quos uolebat ab illorũ errore liberari. Scđm hos duob euangelistas
commemoratur. ut quod illis dictũ est. quo modo dicitis. sic̃ mattheus narrat sic accipiã
Uontamquã ad illos. sedqͣuam deillis. ad eos potius dic tumsit quos uolebant in struere
Sequid mattheus ita narrationis ordinẽ tenens.
unc ihe locutus est ad turbas et discipulos suos dicens suꝑcathedra moysi sederunt scribe
et pharisaci. Oma ergo quecũq dixerunt uobis obseruate et facite scđm opera uero corum
nolite facere. dicunt ei et non faciunt. etcet usq ad illud ubiait. non me uidebitis a modo
donec dicatis benedictus qui uenit in nomine dñi simile sermonẽ habuisse dñm aduer¬
sus pharisa cos et scribas legis que doctores. lucas quoque comiemorat. sed in domo cunus¬

Expanded text:
scribarum alienare doctrina, qui de Christo illud solum sapiebant, quod secundum carnem factus erat ex sescribarum alienare doctrina, qui de Christo illud solum sapiebant, quod secundum carnem factus erat ex sesermonem faciens quos uolebat ab illorum errore liberari secundum hos duos euangelistas commemoratur, ut quod illis dictum est: quomodo dicitis, sicut Mattheus narrat, sic accipiatur, non tamquam ad illos, sed tamquam de illis ad eos potius dictum sit, quos uolebat instruere. Sequitur Mattheus ita narrationis ordinem tenens: tunc Iesus locutus est ad turbas et discipulos suos dicenet Pharisaei; omnia. ergo quaecumque dixerint uobis seruate et facite; secundum opera uero eorum nolite facere. dicunt enim et non faciunt, et cetera usque ad illud ubi ait: non me uidebitis amodo, donec dicatis: benedictus qui uenit in nomine domini. similem sermonem habuisse dominum aduersus Pharisaeos et scribas legisque doctores Lucas quoque commemorat, sed in domo cuius
Abbreviated transcription (Latin):
cat eumdñm quo modo filius ei est: et nemo poterat respondere ei uerbũ. neq ausus fu¬
it quis qua exilla die eũ amplius interro gare. hoc c̃sequent et eodẽ ordine mareus quoq
commemorat. Lucas etiam tantũ modo de illo tacet qui interrogaui dñm quod essec
mandatũ pͥmũ inlege. Hoc aut p̾ter maso eunde etiam ipse ordine seruat et hoc dexp̃o
quomodo sit filius dauit quaesis se auidaeis dnm pariter narrat. Mec interẽ ad sententi¬
am. quod scđm mattheum. cũ introgass& iħsquideis uideatur dexp̃o cui esset filius. illi re¬
sponderunt dauid. tudemũ intulit quomodo eum dauid dñm diceret. secundũ illosaut̃
duos inar cũ elucã. nce in t̾rogan eẽ. nec respondis se inueniunt᷑. intellegere enĩdebemus.
post eorum responsionem sententiam ipsius dñi aduobus cuangelistis insinuatam. quo¬
modo ab illo dictasit his audientibus quos uolebat suo magisterio utliter in formare etas

Expanded text:
us eius est? et nemo poterat respondere ei uerbum, neque ausus fuit quisquam ex illa die eum amplius interrogare. hoc consequenter et eodem ordine Marcus quoque commemorat. Lucas etiam tantum modo de illo tacet qui interrogauit dominum, quod esset mandatum primum in lege; hoc autem praetermisso eundem etiam ipse ordinem seruat, et hoc de Christo, quomodo sit filius Dauid, quaesisse a Iudaeis dominum pariter narrat. nec interest ad sententiam, quod secundum Mattheum, cum interrogasset Iesus, quid eis uideatur de Christo, cuius esset filius, illi responderunt: Dauid, tum demum intulit, quomodo eum Dauid diceret dominum; secundum illos autem duos, Marcum et Lucam, nec interrogati esse nec respondisse inueniuntur. intellegere enim debemus post eorum responsionem sententiam ipsius domini a duobus euangelistis insinuatam, quomodo ab illo dicta sit, his audientibus quos uolebat suo magisterio utiliter informare et ab
Abbreviated transcription (Latin):
siscitauit ihs. fecer̃ uuit eicenam ibi. hoc illud ẽ quod cõmemorat recapilantes Matthe¬
use marcus cuiadixis sent pͥbidiiĩ futurũ pascha: recipilando ergo ad illum diem
red eunt in bethaniã quierat antesexdies pasche. et narrant qđ ioħs decena. & unguento
indeuenturus erat hierosolyma. & pactis illicquenarrata sunt ꝑ uenturus addiem quic
aintebi diuiꝰ pascha undeisti digressi sunt utrecapilando cõmemorarent quodante in bethama
drii ento gestiime : cuĩ rei ꝑactanarratione illuc iterũ redeunt undedigressi fuerant.
ꝰ ut ia scrmo dnĩ narret que habuit antebidiin paschae. Namsitollamus demedio quod
gshum inbethaniadi gredientes abordine recolendo & recapilando narrarunt. et ipsum
erdine contexamus: ita sermo dirignur secundu mattheũ dicente dño. Seris quia pbiduu

Expanded text:
suscitauit Iesus. fecerunt autem ei cenam ibi. hoc est illud quod commemorant recapitulantes Matthesuscitauit Iesus. fecerunt autem ei cenam ibi. hoc est illud quod commemorant recapitulantes Mattheus et Marcus, cum iam dixissent post biduum futurum pascha. recapitulando ergo ad illum diem redeunt in Bethania, qui erat ante sex dies paschae, et narrant quod Iohannes de cena et unguento, unde uenturus erat Hierosolymam et peractis illic quae narrata sunt peruenturus ad diem, qui erat ante biduum paschae. unde isti digressi sunt, ut recapitulando commemorarent quod ante in Bethania de unguento gestum est, cuius rei peracta narratione illuc iterum redeunt, unde digressi fuerant, id est ut iam sermo domini narretur, quem habuit ante biduum paschae. nam si tollamus de medio quod gestum in Bethania digredientes ab ordine recolendo et recapitulando narrarunt et ipsum ordinem contexamus, ita sermo dirigitur secundum Mattheum dicente domino: scitis, quia post biduum
Abbreviated transcription (Latin):
a sellum deinde postea gerunt᷑ eaquae narrant p̃hunc aduentũ eius hiero solimis gesta
exillo ergodie quouenit inbethania atq illud deunguento factũ ẽusq addiem quo
istaominia gesta atq dicta intellegimꝰ. etiameiangelistis ñ cõmemorantib consũtum
fuisse qua driduũ it occurreret diesquẽ antebiduũ pascͥȩ duo definierunt. Luca saut
uast Ad propin quabat dies festus anmnoꝵ nonex praessit biduũ. seil hanc ꝓpinquitatẽ
quacomꝰ memorauit inipso inter uallo bidui debemꝰ accipere: Iohannes uero cudic̃ preximũ
ent pascha iudacoꝵ. non hoc bidiũ iult intellegi. sedsex diespasoha: proinde cũ quedam
ost hordetũ eõmemoras set. tunciam uolens ostendere quã proximũ fiuiss& pas cha dixissa.
sis ergo antesex dies inquit pasche uenit inbethamã ubi futrat lazarus mortuus quem

Expanded text:
asellum. deinde postea geruntur ea quae narrant post hunc aduentum eius Hierosolymis gesta. asellum. deinde postea geruntur ea quae narrant post hunc aduentum eius Hierosolymis gesta. ex illo ergo die, quo uenit in Bethaniam adque illud de unguento factum est, usque ad diem, quo ista omnia gesta adque dicta sunt, intellegimus etiam euangelistis non commemorantibus consumtum fuisse quadriduum, ut occurreret dies, quem ante biduum paschae duo definierunt. Lucas autem cum ait: adpropinquabat dies festus azymorum, non expressit biduum, sed hanc propinquitatem, quam commemorauit, in ipso interuallo bidui debemus accipere. Iohannesuero cum dicit: proximum erat pascha Iudaeorum, non hoc biduum uult intellegi, sed sex dies ante pascha. proinde, cum quaedam post hoc dictum commemorasset, tunc iam uolens ostendere quam proximum fuisse pascha dixisset: Iesus ergo ante sex dies, inquit, paschae uenit in Bethaniam, ubi fuerat Lazarus mortuus, quem
Abbreviated transcription (Latin):
unguento illo p̃ciosodicitur. iohannesaut. antesex dies paschȩ dic iħm uenisse in berha¬
nia deunguento eadem narratur. Quomodo ergo sođm illosduos p̃ biduũ futurũ erat paschi
ũpostea quahic dixer̃ inueniant᷑ cũ iohanne inbethania. illud deunguento quod ipse nar¬
rantes. Funcaut̃ ipse dicit pͥ sex dies futurũ pascha. sed ꝗita mouentͥ non intellegunt mat¬
theum& marcũ illid quod inberthana deunguento factumerat. recapitulando posuis se
ñ p̾ illã debiduo predictionẽ suam: sedanteiã factũ cũad huc sexdies essent ad pascha: noneni
qis quaeoꝵ cũ dixiss& ẜ̃biduũ futurũ pascha sic adiunxit deillosanet᷑o in betthania ut dic¬
sic̃ ergo exiohannis narratione colligit᷑. Ante sex dies pasehe uenit inbethanã ibi factue
illud conuuuiũ. Ubi deunguento p̃ciosofit cõmemoratio: indeuenit hierosolimã sedens sup

Expanded text:
unguento illo pretioso dicitur, Iohannes autem ante sex dies paschae dicit Iesum uenisse in Bethaunguento illo pretioso dicitur, Iohannes autem ante sex dies paschae dicit Iesum uenisse in Bethaniam de unguento eadem narraturus. quomodo ergo secundum illos duos post biduum futurum erat pascha, cum posteaquam id dixerunt inueniantur cum Iohanne in Bethania illud de unguento quod ipse narrantes, tunc autem ipse dicat post sex dies futurum pascha? sed qui ita mouentur non intellegunt Mattheum et Marcum illud quod in Bethania de unguento factum erat recapitulando posuisse non post illam de biduo praedicationem suam, sed ante iam factum, cum adhuc sex dies essent ad pascha. non enim quisquam eorum, cum dixisset post biduum futurum pascha. sic adiunxit de illo facto in Bethania, ut dicsicut ergo ex Iohannis narratione colligitur, ante sex dies paschae uenit in Bethaniam, ibi factum est illud conuiuium, ubi de unguento pretioso fit commemoratio, inde uenit Hierosolymam sedens super
Abbreviated transcription (Latin):
drxit discipulis suis: Scitis qa post biduuĩ paschafiat & filius hominis tradetur ut crucifi¬
gatur: hiuc ad testant᷑ aliiduo marẽ etlucas ab eodem ordine non recedentes. Ueq hoc
tam quã ad nõ dictũ insinuant. hocenĩ intimare pret̃ miser̃ exsuatamen ꝑsona. & mare
dicit. Erataut̃ pascha&atima p̃biduũ etducas. Ad ꝓpinquabat aut̃ dies festus atimor
ꝗ dicit᷑ pascha. Sicergo ad ꝓpinquabat utess& pbiduũ sic aliiduo aꝑtius consonant.
ohannes uerotrib quide locis commemorauit eiusdẽ dieifesti propinquitatẽ. cualia quedã
duob: superiorib: locis narret. Tercio uit̃ loco apparet eus narratio circaipsa uersa tempo¬
ra ubi hoc enam illitres intimant. idẽ inpendentis iam dominice passionis. sed hoc uide¬
ri potest parũ diligent᷑ intuentib essecontrariũ quod mattheus & mare postea quã
dixer. paschapbiduũ futurũ : deinde cõmemorauer quodiłis eratinbethania ubide¬

Expanded text:
dixit discipulis suis: scitis quia post biduum pascha fiet et filius hominis tradetur, ut crucifigatur. huic adtestantur alii duo Marcus et Lucas ab eodem ordine non recedentes. neque hoc tamquam a domino dictum insinuant; hoc enim intimare praetermiserunt. ex sua tamen persona et Marcus dicit: erat autem pascha et azyma post biduum, et Lucas: adpropinquabat autem dies festus azymorum qui dicitur pascha. sic ergo adpropinquabat, ut esset post biduum, sicut alii duo apertius consonant. Iohannes uero tribus quidem locis commemorauit eiusdem diei festi propinquitatem, cum alia quaedam duobus superioribus locis narraret, tertio autem loco apparet eius narratio circa ipsa uersari tempora, ubi hoc etiam illi tres intimant, id est inpendentis iam dominicae passionis. Sed hoc uideri potest parum diligenter intuentibus esse contrarium, quod Mattheus et Marcus posteaquam dixerunt pascha
Abbreviated transcription (Latin):
uolens se iustificare dixit. et quis est mihi proximꝰ. tunc dñs narrauit deillo qui descendebat ab
hncrusalem abhiericho. et incidit in latrones. Vnde ꝗaet temptans p̃dictus est. & duo p̃cepta ip¬
se respondit. & post am monitionẽ dñi dicentis. hoc facet uues. non bon commendatur cũ
dicitur deeo illeautẽ uolansse iustificare. iste aute quem parior dine mattheus marcusq
cominemorant. tam bene comendatus est. ut ei diceret dñs. non longees a regnodi. proba¬
bilius creditur hunc alium eẽ. non illũ. Sequit᷑ mattheus
Congregatis autem pharis acis int̾rogauit cosiħs dicens. quid uobis indetur dexp̃o cuius fili¬
uisest dicunt ei. dauid. ait illis. quomodo ergo dauid inspi uocat eũ dñm dicens. dixit dñs

Expanded text:
uolens se iustificare dixit: et quis est mihi proximus? tunc dominus nan-auit de illo qui descendebat ab uolens se iustificare dixit: et quis est mihi proximus? tunc dominus nan-auit de illo qui descendebat ab Hierusalem in Hierichum et incidit in latrones. unde quia et temtans praedictus est et duo praecepta ipse respondit et post admonitionem domini dicentis: hoc fac, et uiues, non bonus commendatur, cum dicitur de eo: ille autem uolens se iustificare, iste autem quem pari ordine Mattheus Marcusque commemorant tam bene commendatus est, ut ei diceret dominus: non longe es a regno dei, probabilius creditur hunc alium esse, non illum. Sequitur Mattheus: congregatis autem Pharisaeis interrogauit eos Iesus dicens: quid uobis uidetur de Christo? cuius filius est? dicu
Abbreviated transcription (Latin):
cundẽ ordinem seruans. Nec moueat quod mattheus dic̃. teptantẽ fuisse illũ a quo dñs inter¬
non longees aregnodi. fieri enim potest ut quauis tamen tẽptans accesserit dnitamen re¬
ponsione correctus sit. aut certe ipsam teptatione non accipiamus malã tamquã decipere
uolentis inimicũ. sed cautam potius tamquam experiri amplius uolentis ignotũ. Neq enim
rustra scriptue. qui facile credit leius corde minorabitur. lucas aut non hoc ordine. sed lon¬
ge alibi tale aliquid inter ponit. Utrũ aut hoc recordet analius illesit cũ quo similit᷑ dedu¬
obiis istis p̃ceptis dñs egerit. prorsus incertuest. hincaut &iam recte uidetur alius esse xon
sodũ propter ordinis multa differentiã. sed quia eniam ipse dicitur respondisso dño interrogan
n ainsua responsione commemorasse duo ista precepta. cumei dixiss& dñs. hoc fac & iuues.
Vt illud faceret quod magnuce in lege ipse responderat. secutus euangelista ait. illeautem

Expanded text:
tui ibid. Nec moveat vos quod Matthaeus ait, tentantem finxisse illum a quo Dominus interNon longe es a regno Dei . Fieri enim potest ut, quamvis tentantis animo accesserit, Domini tamen responsione correctus sit, aut uolentis inimicum, sed cautam potius tamquam experiri amplius uolentis ignotum. neque enim frustra scriptum est: qui facile credit leuis corde minorabitur. Lucas autem non hoc ordine, sed longe alibi tale aliquid interponit. utrum autem hoc recordetur, an alius ille sit, cum quo similiter de duobus istis praeceptis dominus egerit, prorsus incertum est. hinc autem etiam recte uidetur alius esse, non solum propter ordinis multam differentiam, sed quia etiam ipse dicitur respondisse domino interroganti et in sua responsione commemorasse duo ista praecepta; et cum ei dixisset dominus: hoc fac, et uiues, ut illud faceret quod magnum esse in lege ipse responderat, secutus euangelista ait: ille autem
Abbreviated transcription (Latin):
nonest ubi cura dealiquo nonenm respicis ꝑsonam hominũ dic ergo nobis quid tibi in detur
lic& censum dare caesari. annon. et ect usq ad illud ubiait. et audientes turbac mirabant᷑
in docirinacius. haec duo dm̃ responsa unum denummo propter tributum reddenduĩ
caesari alterum deresurrectionẽ propt illam muliere quae septe sibimet suece dentib
fratrib nupserat marcus educas similiter narrant. nec in ordine aliquid discrepant.
post parabolam quippe illam deconddc toribus uncac et deiudacis inquo dictaest insidias pͥ¬
parantibus que omnes tres cõmemorauer. pract̃ mnttunt hii duo marcus etlucas paribolam
deinuitatis ad nuptias. quam solus mattheus inter posint. et cũillo iam secunt᷑ narrantes hace
reno deanbueto eicsfapis: et demuliere septem singillitim iurorũ codẽ ꝓsuo ordine sincali
repugnancie questione. Sequit̾ ergo matiheus et dicit
harissaci autem audientes quod silentium in posuisset sad ducȩis conuenerunt in unũ¬

Expanded text:
cura de aliquo; non enim respicis personam hominum: dic ergo nobis, quid tibi uidetur, licet censum dari Caesari an non? et cetera usque ad illud ubi ait: et audientes turbae mirabantur in doctrina eius. haec duo domini responsa, unum de nummo propter tributum reddendum Caesari, alterum de resurrectione propter illam mulierem, quae septem sibimet succedentibus fratribus nupserat, Marcus et Lucas similiter narrant nec in ordine aliquid discrepant. post parabolam quippe illam de conductoribus uineae et de Iudaeis, in quos dicta est, insidias praeparantibus, quae omnes tres commemorauerunt, praetermittunt hi duo Marcus et Lucas parabolam de inuitatis ad nuptias, quam solus Mattheus interposuit, et cum illo iam sequuntur narrantes haec duo, de tributo Caesaris et de muliere septem singillatim uirorum, eodem prorsus ordine sine aliqua repugnantiae quaestione. LXXIII. Sequitur ergo Mattheus et dicit: Pharis
Abbreviated transcription (Latin):
tales eẽ potuerunt ut ñ frustra in ipso corpore dm̃i iasicut mbra deputarent᷑ ut merito coꝵ
oxilli tribueret᷑ cuĩ m̃braerant. quiiam baptizauerat plures quã iohs. ethabebat turbas
discipuloꝵ sic̃ ipsi cuangeliste saepe testant᷑. et unde erant &iam illi quingenti fratres ꝗ¬
buscum apostolus pauluspꝰ resurrectionẽ p̃sentatum ce commemorat. presertim quia
illi pluralis nuimeruis accipiendus sit. tam quãeoꝵ fuerit ista responsio. qui eum desua po¬
mine non plurali. qd in codicibus grecis sine ullo scrupulo ambi guitatis appar&. est qda
uat ergo inquit ihsadeos quicrediderunt ei uideos. siuos manserins insermone meo. uere

Expanded text:
tales esse potuerunt, ut non frustra in ipso corpore domini. iam sicut membra deputarentur, ut merito eorum tales esse potuerunt, ut non frustra in ipso corpore domini. iam sicut membra deputarentur, ut merito eorum uox illi tribueretur cuius membra erant, quia iam baptizauerat plures quam Iohannes et habebat turbas discipulorum, sicut ipsi euangelistae saepe testantur, et unde erant etiam illi quingenti fratres, quibus eum apostolus Paulus post resurrectionem praesentatum esse commemorat, praesertim quia illi, pluralis numerus accipiendus sit, tanquam eorum fuerit ista responsio, qui eum de sua pomine, non plurali, quod in codicibus graecis sine ullo scrupulo ambiguitatis apparet. 138. Esbat ergo, inquit, Jesus ad eos qui crediderunt ei, Judaeos: Si vos manseritis in sermon
Abbreviated transcription (Latin):
nidine quetunc dñi parabolas audiebat. Iacuit namque mattheus breuitatis causa quod
lucas non tacet parabolam istam scilic& non adeos solos dictam quide potestate in terrogauer̃
sed ad plebaxm. Sicemm ait. Coepitaut̃ dicere adplebem parabolam hanc: homo planta¬
uit uineam. et cetera in hac ergo plebe intellegendũ est &iam illos eẽpotuisse qui sic eum
audirent. quomodo eui dixerant. benedictus quiuenit in nominedm̃ et ipsos ł exipsis
fiusse quires ponderunt. malos male ꝑd& et uineam locabit aliis agricolis. quo respon¬
sionẽ. uonsolum propterea dño tribuerunt marcus eilucas. quod hoc ipse dixis s& quia
ueritas ẽ. quectiam malos at que nescientes sepeloquitur occulto quodam instinctu m¬
tem hominis mouens uonscitans illius merito. sediure propriae potestatis. Uerumetiam qa

Expanded text:
tudine, quae tunc domini parabolas audiebat. tacuit namque idem Mattheus breuitatis causa quod tudine, quae tunc domini parabolas audiebat. tacuit namque idem Mattheus breuitatis causa quod Lucas non tacet, parabolam istam scilicet non ad eos solos dictam qui de potestate interrogauerant, sed ad plebem. sic enim ait: coepit autem dicere ad plebem parabolam hanc: homo plantauit uineam, et cetera. in hac ergo plebe intellegei\\dum est etiam illos esse potuisse qui sic eum audirent, quomodo cui dixerant: benedictus qui uenit in nomine domini, et ipsos uel ex ipsis fuisse qui responderunt: malos male perdet et uineam locabit aliis agricolis. quorum responsionem non solum propterea domino tribuerunt Marcus et Lucas, quod hoc ipse dixisset, quia ueritas est, quae etiam per malos adque nescientes saepe loquitur occulto quodam instinctu mentem hominis mouens non sanctitatis illius merito, sed iure propriae potestatis, uerum etiam quia
Abbreviated transcription (Latin):
& quae siuis se inqua potestate haec facer&. & quisei dederit hano potestatẽ quan¬
do eos debaptismo iohannis uicissim int̃rogauit. unde e& decaelo anex hominib
qͥb respondentib ꝗđ nescirent ait: nec ego uob dico inqua potestate haeę facio
Indeenim sccutus est contextim loquendo &ut. quđ autẽ uobis uidetur. homo
xitur usq ad hoc quod delocata agricolis uinea commemorat᷑. Potestenim putari omniaeũ
principibus sacerdotum et semoribus populi locutum fuisse aquibus fuerat desua potestate in¬
terrogitus. quid utique si tem prantes & inimiciquesierant. nonineis possunt intellegi. qui
rediderunt. At que illud clarum expropheta testimoniũ dño phibierant. quietiam modo
spondere potussent. Nonnescientes. sed credentes. malos male ꝑd& et uincam locabit aliis
ericolis. hoc omnino iouere non deb&. ut ideo putemus non fuisse credentes in illa multi¬

Expanded text:
et quaesiuisse, in qua potestate haec faceret et quis ei dederit hanc potestatem, quanet quaesiuisse, in qua potestate haec faceret et quis ei dederit hanc potestatem, quando eos de baptismo Iohannis uicissim interrogauit, unde esset, de caelo an ex hominibus; quibus respondentibus, quod nescirent, ait: nec ego uobis dico, in qua potestate haec facio. inde enim secutus est contextim loquendo et ait: quid autem uobis uidetur? homo texitur usque ad hoc quod de locata agricolis uinea commemoratur. potest enim putari omnia eum principibus sacerdotum et senioribus populi locutum fuisse, a quibus fuerat de sua potestate interrogatus. qui utique si temtantes et inimici quaesierant, non in eis possunt intellegi qui crediderant adque illud clarum ex propheta testimonium domino perhibuerant, qui etiam modo respondere potuissent non nescientes, sed credentes: malos male perdet et uineam locabit aliis agricolis. hoc omnino mouere non debet, ut ideo putemus non fuisse credentes in illa multi
Abbreviated transcription (Latin):
lapidc̃quereꝓbauer hic factuse in caputangeli. hanc enim sentenciac uoluntatem
utimat. siue num quã legistis. siue nec hoc legistis. siue quod est ergo hoc qđ scriptic̃
Restat intellegamus inplebe qua eaudiebat quosdã respondisse quod mattheus cõ¬
memorat dicens aiunt illi. malos male ꝑda & uiꝰamsuam locabit aliis agricolis quos¬
dam uero illud quod lucas non tacuit. hoc est absit. in sergo qui illud dño responderant
illi alii responderant absit. sed illoꝵ responsio quib istis retuler. absit propterea
dño tributaest & amarco & aluca. qui asicut dixi peos ueritas ipsa loc utaest. siuc
ꝓ ph&auit. siue ꝑscientes aciam intellegentes atq credentes. Ibi enim erat etiam
illa multitudo ꝑ quã iamerat impleta ꝓph&ia cũ uenient in magna celebritate
occurrentes ad clamare. benedictus quiuenit in nomine dnĩ. Mec moueat quod
idẽ mattheus principes sacerdotum & seniores populi dixit accessisse ad dnm̃.

Expanded text:
icantes, hic factus est in caput anguli? Hanc enim sententiae voluntatem intimat, sive Nunquam legistis, sive Nec hoc legistis, sive Quid est ergo hoc quod scriptum est. 136. Restat ergo ut intelligamus in plebe quae audiebat, quosdam respondisse quod Matthaeus commemorat dicens, Aiunt illi: Malos male perdet, et vineam suam locabit aliis agricolis; quosdam vero illud quod Lucas non tacuit, hoc est, Absit. Iis ergo qui illud Domino responderant, illi alii responderunt, Absit: sed illorum responsio quibus isti retulerunt, Absit, propterea Domino tributa est et a Marco et a Luca, quia, sicut dixi, p pontifex., prophetauit, siue per scientes ac iam intellegentes adque credentes. ibi enim erat etiam illa multitudo, per quam iam erat impleta prophetia, cum uenienti magna celebritate occurrentes acclamarent: benedictus qui uenit in nomine domini. Nec moueat, quod idem Mattheus principes sacerdotum et seniores populi dixit accessisse ad dominum
Abbreviated transcription (Latin):
diuitem. cuidicit᷑ uende omnia que habes. quenunc iste commemorat exordine
quo pariter eunt. naubi &ialucas dcistis paruulis antequã diuitis faciat mentio¬
nem. quẽ ad modum & ifte non pt̾ mittit. deillo ergo diuite quiquęrit quid bom
faciat ut cutã acternam c̃sequat᷑. potest uideri distare aliquid qđ scđm mattheũ
dicitur. quid mein terrogas debono. scđm illos aut. quid medicis bonũ. Num qͥđ
meint̾rogas debono ad illud magis referri potest quod ait ille querens quid honi
faciem. Ibienim & bonũ nominauit & interrogatioẽ. magister aut c̃bone non¬
dũ c̃ interrogatio. Commodissime ergo intellegit᷑ utrũq dictũ quid medicis

Expanded text:
divitem cui dicitur, Vende omnia quae habes ; quem nunc isti commemorant ex ordine divitem cui dicitur, Vende omnia quae habes ; quem nunc isti commemorant ex ordine quo pariter eunt. Nam ibi etiam Lucas de istis parvulis, antequam divitis faciat mentionem, quemadmodum et isti, non praetermittit. De illo ergo divite qui quaerit, quid boni faciat ut vitam aeternam consequatur, potest videri distare aliquid quod secundum Matthaeum dicitur, Quid me interrogas de bono? secundum illos autem, Quid me dicis bonum? Nam, Quid me interrogas de bono? ad illud magis referri potest, quod ait ille quaerens, Quid boni faciam? ibi enim et bonum nominauit et interrogatio est, magister autem bone nondum est interrogatio. commodissime ergo intellegitur utrumque dictum: quid me dicis
Abbreviated transcription (Latin):
us ponit. tam quam illi priora quamat theus intermisit eorum responsione r¬
ditam. uihil deperire uidicans ueritati. quocũq lococis demipsis uerbis quebis dixe¬
rant red deretur. qm̃ ipsis uerbis cam reddiderat dñs. Sequitur mattheus
unc oblatisunt ei paruuli. ut manus eis in poneret et oraret. discipuliaut̃ in crepabant
eos etcct̾ usq adillud ubiait. multi enim sunt uocati. pauci autẽ electi. hunc cũmit¬
theo marcus ordinem tenuit. sed deductis operariis adueneam. solus matthers interpo¬
nit. Lucas autem commemorasse & illud quodeis dixit. querentibus interse: quis nã
maior ea. adiunxit deillo que uiderunt eicientẽ demonia cũ eum non seq̃ueretur
Indeiam digreditur abistis duobus ubiait eum firmasse faciem suam ut iret in hie¬
rusalem. a post multa interposita occurrerit eis. rursus ad commemorandũ istũ

Expanded text:
us ponit. tamquam illi priori, quam Mattheus intermisit, eorum responsioni rus ponit. tamquam illi priori, quam Mattheus intermisit, eorum responsioni redditam, nihil deperire iudicans ueritati, quocumque loco eisdem ipsis uerbis quae bis dixerant redderetur, quoniam ipsis uerbis eam reddiderat dominus. Sequitur Mattheus: tunc oblati sunt ei paruuli, ut maneos, et caetera, usque ad illud ubi ait, Multi enim sunt vocati, pauci autem electi . Hunc cum Matthaeo Marcus ordinem tenuit , sed de conductis operariis ad vineam solus Matthaeus interponit. Lucas autem cum commemorasset illud quod eis dixit quaerentibus inter se quisnam major esset, adjunxit de illo quem viderant ejicientem daemonia, cum eum non sequeretur: inde jam digreditur ab istis duobus, ubi ait eum firmasse faciem suam ut iret in Jerusalem ; ac post multa interposita occurrit eis rursus ad commemorandum istum