comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rebaptident. p̾cidert̃ tam̃ abunitate. ⁊ lucifeyani mig̃
dici qͣm catholici maluert̃. In eo enĩ qd̾ intelligunt
baptisma xp̃i ñ e̾e̾ reperendũ. recte facuut. Senti¬
unt enĩ sacͣm̃tũ sci lauacri nusꝗͣ e̾e̾ nͥ incatbolica
eccłi̾a s eã formã sec̃ habuiere sacͣm̃ta p̃cisa ꝗͣ inpsi
apłi. habentes spetiẽ pietatis. uirtutẽ eiꝰ ab negantes.
Est enĩ magna uirtꝰ pietatis pax ⁊ unitas. qͥa tinꝰ ÷ deus.
Hanc illi ñhabent qͥa p̾cisi abunitate st̾. Itaq siqͥ ex
ipsis ad catholicã fidẽ ueniunt. ñ iterant spetiẽ pie¬
tatis ꝗͣhabent. s accipiunt uirtutẽ pietatis ꝗͣ n̾ ha¬
bent. Nlã ⁊ amputatos ramos detiuo posse iuseri.
si ñ ꝑmanserint̾ in incredulitate. aꝑtissimȩ apłł
docet. Qd̃ cũ lnciferiam intelligunt ⁊ ñ rebaptraat

Expanded text:
rebaptizent, praeciderunt se tamen ab unitate et Luciferiani magis dici quam catholici maluerunt. in eo enim, quod intellegunt baptisma Christi non esse repetendum, recte faciunt. sentiunt enim sacramentum sancti lauacri nusquam esse nisi ex catholica ecclesia, sed eam formam secum habere sarmenta praecisa, quam in ipsa  Habentes speciem pietatis, virtutem autem ejus abnegantes . Est enim magna virtus pietatis, pax et unitas; quia unus est Deus. Hanc illi non habent, quia praecisi ab unitate sunt. Itaque, si qui ex ipsis ad Catholicam veniunt, non iterant speciem pietatis quam habent; sed accipiunt virtutem pietatis quam non habent. Nam et amputatos ramos denuo posse inseri, si non permanserint in incredulitate, apertissime Apostolus docet . Quod cum Luciferiani
Abbreviated transcription (Latin):
t seruire delectae. petiint ut definitionibꝰ ꝙ̃ dicutitꝰ
celestii ee̾ respondeã. Sic em̃ p̾notata c̾eadẽ cartula
qͣ dectistis. diffinitiones ut dr̃ celestii. Que p̃notatio
credo qd ñ illiꝰ s eoꝵ sit. qͥ hoc attulert̾ de sicilia uͭ
celestiꝰ ñ eͥe̾ ꝑhibet᷑. s multi talia garrientes. ⁊ sic̃
ait apłs. ipsi errantes.⁊ alios uierrore nuttentes.
Ecillius tam̃ hȩc ȩẽ doctruia uł etiã quoꝵdã socioꝵ eiꝰ.

Expanded text:
ti seruire delectet, petiuit, ut definitionibus quae dicuntur Caelestii esse respondeam. sic enim praenotata est eadem chartula quam dedistis: defincredo, quod non illius, sed eorum sit qui hoc attulerunt de Sicilia, ubi Coelestius non esse perhibetur, sed multi talia garrientes, et, sicut ait Apostolus, ipsi errantes, et alios in errorem mittentes . Ex illius tamen haec esse doctrina,
Abbreviated transcription (Latin):
sua.s ꝗͣnis carnali amore tam̃ dñi fecerit. Itaq ad¬
monitus recõdit gladiũ. iste aũ nec iustꝰ hoc fecit.
Siqͥdẽ cũ ep̃o cetiliano causã cũ dicerd̾ audientibꝰ ep̃is
romȩ qͦs ipse petiuerat. nichil hogs q̃ intend̾at potuit
ꝓbare. ⁊ sic remansit inscismate. ut suo gladio more¬
ret᷑. Popłs aut̃ ipsiꝰ qͣndo ñ audit ꝓpłias & eu̾ngłiũ
fusam. ⁊ audit scismaticos ñ d̾i głam querentes s
suã. satis significat seruũ se e̾ẽ ñ lib̾um. ⁊ aurẽ dex-¬
t̾am se hab̃e p̾ci sam. Petrꝰ enĩ errans inamore dñi¬
sui. seruo ñ lib̾o aurẽ dext̾ã p̃cidit. Ex qͦ significat
eos qͥ gladio scismaticis feriunt᷑. ⁊ seruos et᷑ carnaliũ¬

Expanded text:
uamuis carnali, tamen amore domini fecerat. itaque admonitus recondit gladium; iste autem nec uictus hoc fecit, siquidem cum episcopo Caeciliano causam cum diceret audientibus episcopis Romae, quos ipse petiuerat, nihil eorum quae intenderat potuit probare; et sic remansit in schismate, ut suo gladio moreretur. populus autem ipsius, quando non audit prophetas et euangelium, fusam esse, et audit schismaticos non dei gloriam quaerentes, sed suam, satis significat seruum se esse, non liberum et aurem dexteram se habere praecisam. Petrus enim errans in amore domini seruo, non libero aurem dexteram praecidit. ex quo significat eos, qui gladio schismatis feriunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑorbẽ t̾rȩ e̾e̾ diffnsã. Qd̃ cũ eis obicimꝰ. dic̃t iã ũiba
oĩa fuisse cõpleta. añꝗͣ ee̾t pars donati. s postea tori
eccłiam pisse. ⁊ in sola donati parte reliqͥas eiꝰ remꝙ¬
sic uiuerent. ut uł int̾ se postea castodirent. Nlc̃ ait̃
ñ actendunt iã in ipso donato cõpletũ fuisse qd̾ diatĩ¬
sic ipse asuis cotidiana concisione diuidit᷑. Adhoc ꝑtiis
Cladꝰ enĩ illo loco si qͥdẽ ĩ malo positꝰ ÷ ⁊ discaolã lirgoi
significat. Q̃ tc̃ ille ĩfelix eccłiã ꝑcussit. s ñ occidt.

Expanded text:
orbem terrae esse diffusam. quod cum eis obicimus, dicunt iam ista omnia fuisse conpleta, antequam esset pars Donati, sed postea totam ecclesiam perisse et in sola Donati parte reliquias eius remasic uiuerent, ut uel inter se pacem postea custodirent. nunc autem non adtendunt iam in ipso Donato completum fuisse, quod dictsic ipse a suis cotidiana concisione diuiditur. ad hoc etiagladius enim illo loco, siquidem in malo positus est, discordiosam linguam significat, qua tunc ille infelix ecclesiam percussit, sed non oc
Abbreviated transcription (Latin):
du̾s ꝓmisit discipłis. aut in paulo uenisse. aut unmon¬
tino. aut inpiscilla. sic̃ catafriges dic̃t. aut nescio qͦ
manite ł manicheo sic̾ manichei dict̃. Tã enĩ oetist̾
isti. uo scͥpt᷑as istaf manifestas ñ intelligant. aut tãne-¬
gligentes salutis suȩ ut omĩno n̾legant. ¶s enĩ cum
legerit. ñ intelligit. uł in eu̾ngłio post dñi resurrecti¬
onẽ scͥptũ ẽe̾ dicente dño. ego muto ꝓmissa patris¬

Expanded text:
Dominus promisit discipulis, aut in Paulo apostolo venisse, aut in Montano et Priscilla, sicut Cataphryges dicunt, aut in nescio quo Manete vel Manichaeo, sicut Manichaei dicunt. Tam enim caeci sunt isti, ut Scripturas manifestas non intelligant; aut tam negligentes salutis suae, ut omnino non legant. Quis enim, cum legerit, non intelligat vel in Evangelio quod post Domini resurrectionem scriptum est, dicente Domino, Ego mitto promiss
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdt̃s dicit. Nolite iudicare. ue iudicet᷑ de uob̾. Nlon eiĩ
toslit nob̾ intelligentiã iudicandi. cũ ⁊ ꝓpħa dicat.
Si uere uisticiã diligitis. recta iudicate filii hõiũ. E
ipse dñs dicat. Nolite iudicare ꝑsonalit̾. s tustũ ui¬
diciũ iudicate. S illo loco uͥ uetat iudicare illud ad¬
mon&. ne dãpnemꝰ aliquẽ cuiꝰ uł cogitatio nob̾ ñ aꝑta
c̃uł nescimꝰ qͣlis sit postea futinꝰ. Sic gͦ cũ dixit adru-¬

Expanded text:
cit: nolite iudicare, ne iudicetur de uobis. non enim tollit nobis intellegentiam iudicandi, cum et propheta dicat: si uere iustitiam diligitis, recta iudicate, filii hominum, et ipse dominus dicat: nolite iudicare personaliter, sed iustum iudicium iudicate. sed illo loco, ubi uetat iudicare, illud admonet, ne damnemus aliquem, cuius uel cogitatio nobis non aperta est uel nescimus, qualis postea sit futurus. sic ergo cum dixit: ad iu
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ colũbȩ sine aliarũ futtu minist̾i̾o sigarare. fc̃
ei ñ fuit difficile uerũ corpꝰ inut̾o uirginis mariȩ ti
uirili semi ne sabricare. cũ creat᷑a corporea ⁊ inis¬
rib feminȩ ad formandũ hõĩẽ. ⁊ inipso mundo adsi¬
mandã colũbã imꝑio dñi uoluntatiq seru ira ͥ
stulti homines ⁊ miseri qd̾ aut ipsi facere ñ posst̾a

Expanded text:
ministerio figurare, sicut ei non fuit difficile verum corpus in utero Mariae sine virili semine fabricare; cum natura corporea et in visceribus feminae ad formandum hominem, et in ipso mundo ad formandam columbam imperio Domini voluntatique serviret. Sed stulti homines, et miseri, quod aut ipsi facere non possunt, aut
Abbreviated transcription (Latin):
uellent humili ⁊ bona uoluntate seruire atq obedire
Quo arbitrio ⁊̃ possent si uellent ꝓpͥa uoluntate peccare.
eosq ñ necessitate s ꝓpͥa uoluntate peccasse. Illoq peccato
tͣusir& peccati mortisq donũ.¬
peccato nasci: impietati subditũ. morti subiectũ. ⁊ obha
nat᷑a irȩ filiũ nasci. de qͣ dic̃ apłs. Eram enĩ ⁊ nos na
tura filii irȩ. sic̃ ⁊cet̾i. Aqͥ ira nullꝰ lib̾at᷑. nͥ ꝑfidẽ
mediatoris dĩ ⁊ hominũ hominis iħu xp̃i. qͥsine peccati
conceptꝰ. sie peccato nat᷑. sine peccato mortuus. peccia
ꝓ nob̾ factus ÷. idr̃ sacrifitiũ factꝰ : ꝓpeccatis nr̃is In
uet̾i qͥppe testamento peccata dicebant᷑ sacͥfitia q̃ ꝓ
peccatis offerebant᷑: in qͥb om̃ibꝰ fuit significatio xp̃i. qͥa
ipse ÷ agnꝰ di qͥ tollit petcata mundi.

Expanded text:
emper humili et bona voluntate servire atque obedire: quo arbitrio etiam possent si vellent, propria voluntate peccare; eosque non necessitate, sed propria voluntate peccasse; illoque peccato transiret peccatum , mortisque dopeccato nasci, impietati subditum, mortique subjectum, et ob hoc natura irae filium nasci, de quo dicit Apostolus: Eramus enim et nos nade mediatoris Dei et hominum, hominis Jesu Christi, qui sine peccato conceptus sine peccato natus, sine peccato mortuus, peccatum pro nobis factum est, id est sacrificium factus est pro peccatis nostris. In Veteri quippe Testamento peccata dicebantur sacrificia, quae pro peccatis offerebantur. In quibus omnibus fuit significatio Christi, quia ipse est agnus
Abbreviated transcription (Latin):
sihoc cũ eis bene uiuendo ⁊ bene monendo agat᷑. ut ⁊
uidentes ⁊ audientes quȩ bona st̾. mala sua resꝑuass
uidicandos se ad̃o ꝓsuis malis oꝑib timeant. ⁊resipilaes
atq ita p̃uenti dono gr̃ȩ descis iniqͥtatibꝰ consuindant᷑. ⁊
ad bonã uitã ꝑ dei miscdiam conu̾tant᷑. Bonos uͦ a malis
int᷑ eccłiam dum taxat catholicã constitutis: nc̃ deb̾e
nicant̾ sacmenta: ñ habeant mala oꝑa: qͥb illi st̃ rruni¬
nosi cõmunes. Infinẽ uͦ scłi bonos amalis eriã corpore
seꝑandos. qͣndo uenier xp̃c habens uentilabrũ ĩmanu
sua. & ꝑmundabit areã suã. Congregabit triticũ in
horreũ. paleas autẽ cõbur& igni in extinguibili. Quan¬
do ꝑiudiciũ iustũ segregabit iustos ab in iustis: bonos
a malis. rectos aꝑu̾sis: bonos constituet a dextris. malos
a sinistris. ⁊ex eiꝰ ore iusti ęt̾niq iudicis sẽpit̾na atq

Expanded text:
si hoc cum eis bene vivendo, et bene manendo agatur; ut et si hoc cum eis bene vivendo, et bene manendo agatur; ut et videntes et audientes quae bona sunt, mala sua respuant, et judicandos se a Deo pro suis malis operibus scientes resipiscant. Atque ita praeventi dono gratiae de suis iniquitatibus confundantur, et ad bonam vitam per Dei misericordiam convertantur. Bonos vero a malis intra Ecclesiam duntaxat catholicam constitutos, non deberenicant sacramenta, non habeant mala opera, quibus illi sunt criminosi, communia. In fine vero saeculi bonos a malis etiam corpore separandos, quando sua, et permundabit aream suam, et congregabit triticum suum in horreum; paleas autem comburet igni inexstinguibili , quando per judicium justum segregabit justos ab injustis, bonos a malis, rectos a perversis; bonos constituet a dextris, malos a sinistris. Et ejus ore justi aeternique judicii sempiterna atque
Abbreviated transcription (Latin):
s etiã scd̃as ⁊ t̾tias ꝓ eoꝵ qͥ se continere ñ possunt in¬
firmitate concessas. Cis uͦ qͥ siue coniugati siue a con¬
uigio lib̃i continentia dõ uouerunt. ad modũ eẽ
dãpnabile: si illi coniugale opͥ uoluerint appetere. qͦ
se ñ accessuros uł illi repetere a qͦ se recessuros. illi lib̾a¬
illi q cõmuni ꝓfessi st̃ uoluntate.
irmissime tene ⁊ nullatenꝰ dubites a ͤ ã di ẽẽ catho¬
licã. eccłiã. ⁊ int᷑ eã usq infinẽ scłi frumento mixtas
paleas contineri. hoc ÷ bonis malos sacͣmentoꝵs cõmu¬
nione misceri Qui om̃i ꝓfessione siue dericoꝵ siue mo¬
bonos deserendos.s ꝓbonis malos in qͥntũ exigit fideie
cifera imitatione ñ ducunt. Nec posse aliquẽ intͣ ecdu
catholicã recꝰtȩ credentẽ. beneq uiuentẽ unꝗͣ alieno
maculari peccato. si cuiꝗͣ peccati nec consensionẽ p̾bes
nec fauorẽ. Ucilit̾q malos a bonis int᷑ eccłiã tolerari.

Expanded text:
possunt, infirmitate concessas. Verum qui sive conjugati, sive a conjugio liberi continentiam Deo voverunt, admodum esse damnabiles, si vel illi conjugale opus voluerint appetere, quo se non accessuros, vel illi repetere a quo se recessuros; illi libera, hi communi professi sunt voluntate.irmissime tene, et nullatenus dubites, aream Dei esse catholicam Ecclesiam, et intra eam usque in finem saeculi frumento mixtas paleas contineri, hoc est, bonis malos Sacramentorum communione misceri: et in omni professione, sive clericorum, sive mobonos deserendos, sed pro bonis malos, in quantum fides exigit et ifera imitatione non ducunt. Nec posse aliquem intra Ecclesiam catholicam recte credentem, beneque viventem alieno unquam maculari peccato, si cujusquam peccatis nec consensionem praebeat, nec favorem. Utiliterque malos a bonis intra Ecclesiam tolerari,
Abbreviated transcription (Latin):
ticia. Contra discretã taciturnitatẽ. multiloqͥum.
Contra carnis integritatẽ. inmundicia. uł luxuria.
Cont᷑ cordis mundiciã. sp̃ualis fornicatio. Cont᷑ amerẽ
patriȩ cȩlestis. appetitꝰ scl̃i p̾sentis oppugnatis in mer
git semet. qͥd aluid ꝗͣ crudelis piȩ uiuentiũ ꝑsecutio
aduersus conglobatas uirtutũ acies deseuit . Oquã

Expanded text:
itatem multiloquium, contra carnis integritatem immunditia atque luxuria, contra cordis munditiam spiritualis fornicatio, contra amorem patriae coelestis appetitus saeculi praesentis, opponens, semet immergit: quid aliud, quam crudelis pie viventium persecutio adve
Abbreviated transcription (Latin):
cumacit̾ repugnat. ⁊bis contͣria docere ũdubitat here¬
ticꝰ fidei xp̃ianȩ imimicꝰ. atq ex hoc om̃ibꝰ catholicis anathe¬
matirandus appareat. Quãuis gͥ ⁊i angustia tẽporis. ⁊ festi-¬
atq uitandis fuer̾t inserenda p̾t̾ire silentio fecer̾t. tam̃
si om̃ia q̃ in hoc opusculo continent᷑. recensere & notis-¬
sima prorsus hab̾e ñ negligas: ex his pot̾is cauta discre-¬
cione etiã decet̾is sp̃ualit̾ iudicare. Apł̃s enĩ dic̃. Qd sp̃uał¬

Expanded text:
iter repugnat, et his contraria docere non dubitat, haereticus et fidei christianae inimicus, atque ex hoc omnibus Catholicis anathemandus appareat. Quamvis igitur et angustia temporis, et festiatque vitandis fuerant inserenda, praeterire silentio; tamen si omnia quae in hoc opusculo continentur recensere, et notissima prorsus habere non negligas, ex his poteris cauta discretione etiam de caeteris specialiter judicare. Apostolus enim dicit qu
Abbreviated transcription (Latin):
posse saluari. Om̃i enĩ homini qͥ eccłiȩ catholicȩ ñ tenet
unitatẽ. neq baptismꝰ neq elemosina ꝗͣlib& copiosa.
neq mors ꝓ nomine xp̃i suscepta ꝓficere pot̾it ad salutẽ.
qͣndo in eo uel heretica uel scismatica prauitas ꝑseuerat:
quȩ ducit ad mortẽ.
cãtholicã baptizant᷑ accepturos e̾ẽ uitã eternã. s eosqͥ¬
ꝑcepto baptismate rectȩ uiuunt: id ÷ qͥse abstinuerint
a cutiis & concupiscentiis carnis. Regnũ enĩ cȩloꝵ sic̃
infideles heretici atq scismatici ñ habebunt. sic catho¬
liꝗ criminosi possidẽ ñ poterunt.

Expanded text:
 Omni homini, qui ecclesiae catholicae non tenet unitatem, neque baptismus neque elemosina quamlibet copiosa neque mors pro Christi nomine suscepta proficere poterit ad salutem, quando in eo vel heretica vel scismatica pravitas perseverat, quae ducit ad mortem. capercepto baptismate recte vivunt, id est qui se abstinuerunt a vitiis et concupiscentiis carnis. Regnum enim coelorum sicut infideles haeretici atque schismatici non habebunt; sic catholici criminosi possidere non poterunt.
Abbreviated transcription (Latin):
posse: s extͣ eccłiam catholicã ꝓdesse ñ posse. Immo
sic̃ int̾ eccłian recte credentibꝰ ꝑ sac̾mentũ baptisni
conferri salutẽ: sic extͣ eccłiam bo ptizatis¬
ptizatis si
ad eccłiam ñ redierint. eodẽ bapti smo¬
lari ꝑuiciẽ. Tantũ enĩ ual&ꝰ eccłastice societatis uni¬
tas ad salutẽ: ut baptismo ñ saluet᷑: cui ñ dat᷑ ibi opo¬
cet ut det᷑. In eẽ tam̃ homint baptismũ. etiã ȩg ͦ eaqpui
baptitato. s ad udiciũ messe ab eccłia seꝑato. Et qõ
manifestũ ÷ ubicũq datũ fuerit hoc baptisma: sema
ẽẽ dandũ. Ieo ⁊ si abhereticis in nomiue patris. ⁊ filu
⁊ sp̃s sci datũ fuerit: est uenerabilit̾ agnoscendũ:
⁊ obhoc nullatenꝰ iterandũ. Saluator enĩ aitQuisenis
catholicã baptizatũ participẽ fieri ñ posse uice et̾us̨.
si ante finẽ uite buiꝰ catholicȩ ñ fuerit redditꝰ. atq
nichil sũ. Nã ⁊ indieb̾ diluuĩ neminẽ legimꝰ eit᷑
archã potusse saluari.

Expanded text:
xtra Ecclesiam catholicam prodesse non posse. Imo, sicut intra Ecclesiam recte credentibus per sacramentum baptismi conferri salutem; sic extra Ecclesiam baptizatis, si ad Ecclesiam non redierint, eodem baptismlari perniciem. Tantum enim valet ecclesiasticae societatis unitas ad salutem, ut baptismo non salvetur, cui non ibi datur, ubi oportuit ut detur. Inesse tamen homini baptismum etiam extra Ecclesiam baptizato, sed ad judicium inesse ab Ecclesia separato. Et quia manifestum est, ubicunque datum fuerit, hoc baptisma semel esse dandum, ideo etsi ab haereticis in nomine. Patris et Filii et Spiritus sancti fuerit datum, venerabiliter agnoscendum, et ob hoc nullatenus iterandum. Salvator enim dicit: Qui semel catholicam baptizatum participem fieri non posse vitae aeternae, si ante finem vitae hujus catholicae non fuerit redditus atque nihil sum . Nam et in diebus diluvii neminem legimus extra arcam potuisse salvari.
Abbreviated transcription (Latin):
nc neminẽ uiuere posse. sẽꝑ q om̃i homini necessariũ¬
Ẽẽ. ⁊ peccata sua usq infinẽ uitȩ p̾sentis elemosinis
dauere. ⁊ remissionẽ a d̾o humiliter ac ueracit̾ postulare.
ictione ꝑcipit᷑. ⁊ d̾i seruos qͥ a carmbꝰ a uino abstinent.
ñ tanꝗͣ inmunda q̃ ado facꝰta st̃ respuere. s afortiore
cibo ⁊ potu ꝑsola castigatione corporis abstinere.
q̃ sunt dĩ. qͦmͦ placeat dõ. tam̃ illis qͥ continentiã ñ
uouert̃ nullũ ẽẽ peccatũ si uł mulier nubat. uł uir

Expanded text:
hic neminem vivere posse; semperque omni homini esse necessarium, et peccata sua usque in finem vitae praesentis eleemosynis diluere, et remissionem humiliter a Deo ac veraciter postulare. actione percipitur . Et Dei servos qui a carnibus aut vino se abstinent, non tanquam immunda, quia a Deo facta sunt, respuere, sed a fortiori cibo et potu pro sola castigatione corporis abstinere. quae sunt Dei, quomodo placeat Deo. Tamen illis qui continentiam non voverunt, null
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ sic aͤceꝑunt et̾nã beatitudinẽ qͦ ad̾o stabilit̾ ꝑfru¬
unt᷑: ut ea carere ñ possint. S hoc ipsũ qđ ab illo statu
beatitudinis in qͦ sunt mutari indet̾uis nullatenꝰ possure
ñ eis ÷ nat᷑alit̾ in sitũ. s postꝗͣ creati sunt: grã diuina l&¬
giente collatũ. Si enĩ angłi nat᷑alit̾ in cõmutabilesss

Expanded text:
quia sic acceperunt aeternam beatitudinem qua Deo stabiliter perfruuntur, ut ea carere non possint. Sed hoc ipsum quod ab illo statu beatitudinis in quo sunt mutari in deterius nullatenus possunt, non est eis naturaliter insitum, sed postquam creati sunt, gratiae divinae largitate co
Abbreviated transcription (Latin):
irmissime tene ⁊ nullatenꝰ dubites
qͦ mͥ cõplacui. Et filiũ solũ e̾ẽ suꝑ quẽ illa uox soliꝰ
patris sonuit. qͣndo in iordane scđm carnẽ baptrat
filii solũ ẽẽ qͥ inspetiȩ colũbȩ suꝑ xp̃m baptizatũ ⁊ as¬
cendentẽ ab aqua descendit. & qͥnqͣgesimo die postn
surrectionẽ xp̃i fideles in uno lobo positos in linguari
ignearũ uisione adueniens repleuit. Illã uocẽ qua

Expanded text:
irmissime tene, et nullatenus dubites quo mihi complacui ; et Filium solum esse, super quem illa vox solius Patris sonuit, quando in Jordane secundum hominem baptizatFilii solum esse, qui in specie columbae super Christum baptizatum et ascendentem ab aqua descendit, et quinquagesimo die post resurrectionem, Christi fideles in uno loco positos, in linguarum ignearum divisione adveniens replevit. Illam vero vocem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
dampnationẽ carnali conceptione ⁊ natiuitate gͣxer̃.¬
irmissime tene ⁊ nullatenꝰ dubites ido
xp̃m filiũ dĩ adiudicandos uiuos mortuosq uent᷑um.
ut homines qͦs hic dono gr̃ȩ suȩ gratis iustificat ꝑfidẽ:
eisdẽ iustificatis infide ⁊ caritate sc̃ȩ matris eccłis usq
infinẽ ꝑseuerantiã donet. insuo aduentu resuscitet.
glorificet. ⁊ sc̾m ꝓmissionẽ suã eqͣles sc̃is angłis faciat.
iadeũ statũ ꝑducat. in qͦ ꝑfecte qͣntũ unicuiq donat

Expanded text:
damnationem carnali conceptione et nativitate traxerime tene, et nullatenus dubites ideo Christum ad judicandos vivos mortuosque venturum, ut homines quos hic dono gratiae suae gratis justificat per fidem, et eisdem justificatis in fide et charitate sanctae matris Ecclesiae usque in finem perseverantiam donat, in suo adventu resuscitet, glorificet, et secundum promissionem suam aequales sanctis angelis faciat, et ad eum statum perducat, in quo perfecte, qu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdẽ: qm̃ asũmo bono facte sunt: s mutabiles. qm̃ de
nichilo factȩ sunt. Iullãq ẽẽ mali nat᷑am: qͥa om̃is na¬
tura in qͣntũ nat᷑a ÷ bona ÷. S qͥa in ea bonũ ⁊ mi¬
nui ⁊ augeri potest in tantũ mala dicit᷑. in qͣntũ
bonũ eiꝰ minuit᷑. Malũ enĩ nichil ÷ aliud. nͥ priuatio
honi. Unde constat geminũ ẽẽ creat᷑ȩ rationalis malũ.¬
id÷ unũ qđ uoluntarie ipsa deficit a sũmo bono crea¬
tore suo: alt̾um qd̃ inuita punit᷑. ignis et̾ni supplitio.
Ilic passura iustȩ. qͦd hic admisit in iustȩ.  quȩ or-¬
dinẽ inse ñ reseruauit diuinȩ institutionis. ordinẽ
diuinȩ non effugiet ultionis.

Expanded text:
de nihilo factae sunt: nullamque esse mali naturam, quia omnis natura in quantum natura est, bona est. Sed quia in ea bonum et minui et augeri potest, in tantum mala dicitur, in quantum bonum ejus minuitur, malum enim nihil est aliud, nisi privatio boni. Unde constat geminum esse creaturae rationalis malum: unum, quo voluntarie ipsa defecit a summo bono Creatore suo; alterum, quo invita punietur ignis aeterni supplicio: illud passura juste, quia hoc admisit injuste; et quae ordinem in se non servavit divinae institutionis, ordinem divinae non effugiet ultionis.
Abbreviated transcription (Latin):
ti cũ patre ⁊ sp̃u sc̃o cũ qͥb illi ÷ una diuinitas sacrifi.¬
tiũ panis ⁊uim in fide ⁊ caritate sc̃a catholica eccłia
ꝑ uniu̾sũ orbẽ terrȩ offerre ñ cessat. In illis enĩ caru¬
lib uictimis significatio fuit carnis xp̃i: ꝗͣ ꝓpeccatis
nr̃is ipse sine peccato fuerat oblaturꝰ. ⁊ sangiunis quẽ
erat effusurꝰ. in remissionẽ peccatos nr̃oꝵ. In isto autẽ
sacͥfitio gr̃arũ actio atq cõmemoratio carnis xp̃i ꝗͣ¬

Expanded text:
 sacrificium et panis et vini in fide et charitate sancta catholica Ecclesia per universum orbem terrae offerre non cessat. In illis enim carnalibus victimis significatio fuit carnis Christi, quam pro peccatis nostris ipse sine peccato fuerat oblaturus, et sanguinis quem erat effusurus in remissionem peccatorum nostrorum. In isto autem sacrificio gratiarum actio atque commemoratio est carnis
Abbreviated transcription (Latin):
non debet e̾ẽ inpunita: ꝓpt̾ea scdm catholicȩ fidĩ re¬
głam uenturũ ẽẽ dĩ filiũ adpuniendos om̃s petca-¬
tores angłos: ⁊ ad iudicandos homines uiuos & mor¬
tuos fideliter expertamꝰ. Testaͭ enĩ beatꝰ petrꝰ qd̾ ds̃
angłis peccantib ñ peꝑcit. s carcerib caliginis inferi
detrudens tradidit᷑: in iudicio puniendos reseruari.
De hominib qͦq uiuis. ac mortuis iudicandis beatꝰ paul
& mortuos: ⁊ aduentũ ipsiꝰ. et regnũ eiꝰ. Incuiꝰ aduen¬
cu ab illo pͥmi hominis corpore. qd̾ ds̃ de terra plasma¬
uit usq ad om̃iũ hominũ corpora q̃ animata qͣndoq
uuere ceꝑunt ab illo resuscitabunt᷑. aqͦ oꝑante crea¬
ca sunt. Singłã uͦ corpora illis singłis sitis animabus
in resurectione redden ur: qͦs in mat̾nis ut uiuere
inciꝑent uentrib hab̾e ceꝑunt. ut scilic& qnimȩ ur illo¬

Expanded text:
non debet impunita, propterea, secundum catholicae fidei regulam, venturum esse Filium Dei ad puniendos omnes peccatores angelos, et ad judicandos homines vivos et mortuos fideliter exspectamus. Testatur enim beatus Petrus quia Deus angelis peccantibus non pepercit, sed carceribus caliginis inferni detrudens, tradidit in judicio puniendos reservari . De hominibus quoque vivis ac mortuis judicandis beatus Paulus et mortuos, et per adventum ipsius et regnum ejus . In cujus adventu ab illo primi hominis corpore quod Deus de terra plasmavit, usque ad omnium hominum corpora, quae animata quandoque vivere coeperunt, ab illo resuscitabuntur, a quo operante creata sunt. Singula vero corpora illis singulis suis animabus in resurrectione reddentur, quas in maternis, ut vivere inciperent, ventribus habere
Abbreviated transcription (Latin):
dire. uedãpnationẽ habeat si pͥmã fidẽ irritã fect.
Similit̾ ⁊ coniugati uiri uł coniugatȩ muli eres
si ex consensu ꝑhemnẽ do uouerunt continenti.
nouerint se uoti sui obnorios detineri. Nec iã sibi
deb̾e cõmixtionẽ carnis. quã licitã pͥmitus habuer̾
uiscens quȩ retro sunt. ⁊ in ant̾iora extendens se¬
ipsũ. scđm qđ inpsalmis dicit᷑. Uouete ⁊ reddite dño

Expanded text:
dire, ne damnationem habeat, si primam fidem irritam fecerit. Similiter et conjugati viri, vel conjugatae mulieres, si ex consensu perennem Deo voverint continentiam, noverint se voti sui obnoxios detineri, nec jam sibi debere commixtionem carnis, quam licitam primitus habuerunviscens quae retro sunt, et in anteriora extendens seipsum, secundum quod in Psalmis dicitur: Vovete, et reddite Do
Abbreviated transcription (Latin):
Dimitte nob̾ debita nr̃a. sic̃ ⁊ nos dimittimꝰ debitoribꝰ
nr̃is. Quȩ peccata etiã in rebꝰ licitis ⁊ ado concessis
frequent̾ hominibꝰ subrepunt. ⁊ qͦncomagis fortioul
cibis corpꝰ implet᷑. & carnalibꝰ cor hominis actibꝰ atq
affectibꝰ implicat᷑: tanto frequentior culpa in hac
cupiunt dño suo sine impedimento absq animi
noxia occupatione seruire: coniugia omino ñ appe¬
tunt. ⁊ a carnibꝰ ⁊ uino abstinent: inqͣntũ corporis
ualitudo ꝑmittit. N qͥd peccatũ: aut coniugẽ habere.
ab eccłia catholica remansit alienꝰ. Q& si elemosina

Expanded text:
nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quae peccata quanto etiam in rebus licitis et a Deo concessis frequenter hominibus subrepunt, et quanto magis fortioribus cibis corpus impletur, et carnalibus cor hominis actibus atque affectibus implicatur, tanto frequentior culpa in hac cupiunt Domino suo sine impedimento et absque animi noxia occupatione servire, conjugia omnino non appetunt, et a carnibus ac vino abstinent, in quantum corporis valetudo permittit. Non quia peccatum est aut conjugem habere, ab Ecclesia catholica remanserit alienus. Qui si et eleemosynas
Abbreviated transcription (Latin):
seruus in forma seriti. qͥa insunilitudine hominũ
factꝰ habitu ÷ inuentꝰ ut homo. Ixinaniens gͦ semet¬
ipsũ formã serui accepit: ut fier& seruus. S forns
dei plenitudinẽ ñ amisit: in qͦ sẽꝑ ⁊̃ et̾nꝰ. atq in cõ¬
mutabilis dñs. Factꝰ scdm formã serui homo uerꝰ.
eiꝰdẽ nat᷑ȩ cuiꝰ ÷ ancilla mat̾: & manens informa
dei ds̃ uerꝰ eiꝰdẽ natͦȩ cuiꝰ ÷ etiã dñs pater. In for¬
ma dei cũ patre & sp̃u sc̃o. unꝰ ÷ solus formator
om̃iũ deus: scdm formã serui. solus ipse sua &
Cuiꝰ & naciuitatẽ futͤam scd̃m carnẽ. & morꝰ tem.
& resurrectionẽ. atq incelos ascensionẽ lex & ꝓpħȩ
p̾nuntiare nũ ꝗͣ desticerunt: ꝓut ipse p̾gipiebat obe¬
dientes & uerbis. ⁊ factis. Nã & insacrificiis carnaliũ
uictimarũ q̃ sibi ipsa sc̃a trinitas q̃ unꝰ ÷ deus noui

Expanded text:
quia in similitudinem homiuum factus, habitu est inventus ut homo. Exinaniens ergo semetipsum formam servi accepit ut fieret servus; sed formae Dei plenitudinem non amisit, in qua semper est aeternus atque incommutabilis Dominus: factus secundum formam servi homo verus, ejusdem naturae cujus est ancilla mater; et manens in forma Dei Deus verus, ejusdem naturae cujus est etiam Dominus Pater. In forma Dei cum 510 Patre et Spiritu sancto unus est solus formator omnium Deus; secundum formam servi solus ipse sua etivitatem futuram secundum carnem, et mortem, et resurrectionem, atque in coelos ascensionem lex et prophetae praenuntiare nunquam destiterunt, prout ipse praecipiebat, obedientes et verbis et factis. 22. Nam et in sacrificiis carnalium victimarum, quae ipsa sibi sancta Trinitas, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ÷: cũ carne sua i incipit. & desinit uiuere: que qͦͣndo
corpori uitã ñ tribuit: & ipsa ñ uiuit. atq ita iiro
mͦ cũ om̃i carni anima uiuendi sit causa. sp̃s tatã
irrationabił tã diu uiuit. qͣndui in carne manero
qͣndo uitã carni ministrare destiterit. si n̾ sit caro
cin uitã dare ualeat: ipse qͦ eã ꝓtimꝰ ñ habebit. Ĩo
nec et̾nitas irrationabilib spiritibꝰ data ÷ nec aliqł
eis iudiciũ p̃parat᷑ inqͦ eis uł beatitudo ꝓ bonis uł d̾qͥ¬
natio ꝓ malis reddat᷑ oꝑibꝰ. Ideo autẽ in eis nulla oꝑn
discretio reqͥrit᷑. qͥa nullã intelligendi facultatẽ
diuinitꝰ acceꝑunt. Propt̾a gͥ eoꝵs corpora resurrectum

Expanded text:
it et desinit vivere, quia quando corpori vitam non tribuit, et ipsa non vivit. Atque ita miro modo cum omni carni anima vivendi sit causa, spiritus tamen irrationalis tandiu vivit quandiu in carne manere quando vitam carni ministrare al., subministrare destiterit. Et si non sit caro cui vitam dare valeat, ipse quoque eam protinus non habebit. Ideo nec aeternitas irrationabilibus spiritibus data est, nec aliquod eis judicium praeparatur, in quo eis vel beatitudo pro bonis, vel damnatio pro malis reddatur operibus. Ideo autem in eis nulla operum discretio requiretur, quia nullam intelligendi facultatem divinitus acceperunt. Propterea ergo eorum corpora resurrectura
Abbreviated transcription (Latin):
trinã semet ipsũ exinaniuit formã serui accipiens
Formã gͦ serui id ÷ natura serui insuã acceptt ds ille
ꝑsonã: atq ita hominũ factor insimilitudine homini
factoꝰ. habitu ÷ inuentꝰ ut nomo. Ipse humiliauit senis¬
ipsũ. factꝰ obediens patri usq ad mortẽ: mortẽ autẽ
crucis. Intende hanc gͥ apłi sententiã cogita. ⁊ inea
nĩe credas: nec tanĩ ĩ eo ueritatẽ utͥtisq naturȩ
agnoscere firmissioreq tenere. ĩ illo formȩ nomine
pleni tudiẽ naturalẽ deb̾e intelligi. Informa gͥ di

Expanded text:
 servi accipiens . Formam ergo servi, id est naturam servi in suam accepit Deus ille personam, atque ita hominum factor in similitudinem hominum factus, habitu est inventus ut homo, ipse humiliavit semetipsum, factus obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis . 19. Intente iginem credas. Nec tamen in eo veritatem utriusque naturae agnoscere firmissimeque tenere, in illo formae nomine naturalem plenitudinem debere intelligi. In forma i
Abbreviated transcription (Latin):
cuidã p̃dicatoris audire. s diuinis mandatis obedire
neminẽ posse: nͥ quẽ d̃s gr̃a sua p̾uen̾it. Ut qd audit
corpore. ⁊̃ corde ꝑcipiat.  accepta diuinitꝰ bona uolun¬
tate atq uir¬
tute. mandata di fac̾e ⁊ uelit ⁊ possit.
Neq eĩ
qͥ plantatꝰ: aliqd neq qͥrigat. s qͥin¬

Expanded text:
dicatoris audire; sed divinis mandatis obedire neminem posse, nisi quem Deus gratia sua praevenerit; ut quod audit corpore etiam corde percipiat, et accepta divinitus bona voluntate atque virtute, mandata Dei facere et velit et possit. Neque enim qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui in
Abbreviated transcription (Latin):
sita malitia bene uiuere: & mutata uoluntate in usta si¬
to̾. Qđ qͥ inhac uita ñ fecerit. habebit qͥd̾ẽ penitentiã
infuturo scło de malis suiᷤ: s ĩ dulgentiã ĩ ẽspectu dĩ nõ
inueniet Qđ ⁊ si ibi erit stimulꝰ penitudinis: nulla erit
ibi correctio uoluntatis. Atalibꝰ eñi ita culpabit᷑ iniqͥtas
fectũ. qͥa sic̃ illi qͥ cũ xp̃o regnabt̃. nullas inse male uo

Expanded text:
voluntate merita sit. Quod qui in hac vita non fecerit, habebit quidem poenitentiam in futuro seculo de malis suis, sed indulgentiam in conspectu Domini non inveniet; quia etsi erit stimulus poenitudinis, tamen nulla erit ibi correctio voluntatis. A talibus enim ita culpabitur iniquitas fectum.
Abbreviated transcription (Latin):
de dei filio firmissima uero retinens: qͥa hȩc utiq
om̃ia in unitate natͣȩ habens cũ patre. sine dubio
ait. Non rapinã arbictus ÷ e̾ẽ seeq̃lem deo. Non euĩ
rapina fuit illa filii cũ patre diuinitatis eqͣlitas:
s nacȩ. etiã illa q̃ consequent̾ subiungit apłs
dicens. qd̾ sem& ipsũ exinaniuit formã serui¬

Expanded text:
de Filio Dei, firmissima fide retine, quia haec utique omnia in unitate naturae habens cum Patre, sine dubio ait: Non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo . Non enim rapinae fuit illa Filii cum Patre divinitatis aequalitas, sed naturae . Etiam illa quae consequenter subjungit Apostolus dicens, quia sem
Abbreviated transcription (Latin):
impioꝵ ñ auferet᷑ corruptio: ⁊ ignobilitas. & infirmi¬
tas in qͥb seminant᷑. Que obhoc morte ñ extinguent᷑.
ꝑseuerantiã tͥbuit. in ipsis corporib ĩ qͥbꝰ hnc iustificati¬
onis gr̃am diuinitꝰ acceperunt: ⁊ ĩ qͥbꝰ instificati ꝑfidẽ
incaritate dĩ ꝑximiq uixer̃t. regni celestis et̾nabe¬
atitudine potient᷑. głificatis ⁊̃ corporibꝰ suis. q̃sine di¬
bio carnis nat᷑a ꝗͣd̾s creauit uera cit̾ ꝑmatiente ñ
sic̃ hic animalia s sp̃ualia tc̃habebt̃. Scoꝵs enĩ seminat᷑¬

Expanded text:
impiorum non auferetur corruptio, et ignobilitas, et infirmitas in quibus seminantur: quae ob hoc morte etiam non exstinguentur, perseverantiam tribuit, in ipsis corporibus in quibus hic justificationis gratiam divinitus acceperunt, et in quibus justificatae per fidem, in caritate Dei proximique vixerunt, regni coelestis aeterna beatitudine potientur: glorificatis etiam corporibus suis, quae sine dubio, carnis natura, quam Deus creavit, veraciter permanente, non sicut hic animalia, sed spiritalia tunc habebunt. Sanctorum enim se
Abbreviated transcription (Latin):
sit deus filiũ suũ factũ ex muliere. factũ sublege. ut
eos qͥ sublege erant redimer&. ut ad optionẽ filioꝵ¬
aĩ reciꝑemꝰ: illo scilic& deo facto naturalit̾ filio ho¬
minis qͥ unꝰ ÷ naturalit̾ filiꝰ unigenitꝰ dei patͥs. Hoc
itaq iohes euuangłista confirmans. post ꝗͣ dixit u̾bũ
caro factũ ÷ ⁊ habitauit in nob̾. subsequent̾ ait. iui¬
dimꝰ glłam eiꝰ: glam quasi unigeniti apatre. plenũ¬
gr̃ȩ ⁊ uericatis. Sic ille om̃iũ sp̃uũ om̃iũq corpoꝵ̾
id ÷ om̃iũ natarũ creator ⁊ dñs. creauit uirginẽ cre¬
andꝰ exuirgine. & cuiꝰ ipse factor ẽ. matrẽ sibi fecit.
qͣndo de eiꝰ carne concipiend̾ atq pariend̾ uerã ma¬
teriã carnis ds̃ inmensus ac sẽpiteͥnꝰ accepit: ut ⁊
scd̾m uericatẽ formȩ seruilis ds homo miscdit̾ fieret.¬

Expanded text:
factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus , illo scilicet Deo facto naturaliter filio hominis, qui unus est naturaliter Filius Dei Patris. Hoc utique Joannes evangelista confirmans, postquam dixit, Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , subsequenter ait, Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasum omniumque corporum, id est omnium naturarum creator et Dominus, creavit virginem, creandus ex virgine; et cujus ipse factor est, matrem sibi fecit, quando de ejus carne concipiendus atque pariendus veram materiam carnis Deus immensus ac sempiternus accepit: ut et secundum veritatem formae servilis Deus homo misericorditer fieret
Abbreviated transcription (Latin):
accifiant retͥbutionẽ siue regni. siue supplitui. ĩ qͥb siue
bonã siue malã qͣlitatẽ uitȩ p̃sentis habuer̃t. Qualitas
autẽ male uitȩ ab infidelitate incipit: q̃ ab originał
peccati reatu initiũ sut. In qͦ qͥsqͥs ita uiuere incipit
ut ante finiat uitã ꝗͣ ab eiꝰ obligatione soluat᷑. siuniꝰ
diei uł uniꝰ horȩ spatio aniia illa uixit incorpore.
necesse ÷ eã cũ eodẽ corpore mirabilia gehennȩ suppli¬
tia sustin̾e. uͥ diabolꝰ cũ angłis suis inet̾nũ arsurꝰ ÷.¬
q& pͥmꝰ peccauit. ⁊ peccatũ pͥmis hominib ꝑsuasit. Ubi
cũ eo et iã sormcarii. idolis seruientes. ad ult̾i. molles.

Expanded text:
accipiant retributionem, sive regni, sive supplicii, in quibus sive bonam, sive malam qualitatem vitae praesentis habuerunt. Qualitas autem malae vitae ab infidelitate incipit, quae ab originalis peccati reatu initium sumit: in quo quisquis ita vivere incipit, ut ante finiat vitam quam ab ejus obligatione solvatur, si unius diei vel unius horae spatio anima illa vixit in corpore, necesse est eam cum eodem corpore interminabilia gehennae supplicia sustine primus peccavit, et peccatum primis hominibus persuasit: ubi cum eo etiam fornicarii, idolis servientes, adulteri, molles,
Abbreviated transcription (Latin):
ita scilicẽ ut si dilectionͥ creatoris sui inhesissent. simul
sũmi creatoris imꝑiũ suã niterent᷑ fac̾e uoluntatẽ: ꝓtinꝰ
acontumacib beatitudo discedẽt. & ad supplitiũ eis
relinqueret᷑ et̾nitas misera errorib doleribq cruci¬

Expanded text:
ita scilicet, ut si dilectioni creatoris sui jugiter inhaesissent, simul ita scilicet, ut si dilectioni creatoris sui jugiter inhaesissent, simul summi Creatoris imperium suam niterentur facere voluntatem, protinus a contumacibus beatitudo discederet, et ad supplicium eis relinqueretur aeternitas misera, erroribus dei
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ inet̾nũ possit siue misere siue bene uiuendo sab¬
sist̾e: nͥ q̃ potest de qõ ipsius munere cogitare. hec
autẽ nat᷑a intellectualis inanimabꝰ ⁊ hominũ.
isꝑitib angłoꝵ . Dt̃ qͥppe cognoscendi acdiligendi se
non nͥ angłis & hominib indidit facaltatẽ. Quib ꝓpt̾
arbitru ubertatẽ q̃ maxime debuit intellectuali cre
atͣȩ conferri. ita cognoscendi acdiligendi se facultacẽ
uoluncatẽq donauit: ut ⁊̃ unꝰ qͥsq & hab̾e possit & ꝑdẽ.¬
ñ ualeret: ut e̾ẽnt illiꝰ sc̃ȩ cogitationis mitia gͣtuite
dono bonitatis. deuuo renouandis qͥb uellet in fundẽ.
cuiꝰ fuit in ipso creationis exordio nullis p̃cedentib meri¬
tis sp̃s ⁊ corpora. locis atq affectib ꝓut ipse sapiens uo¬
luit congrais mirabilit̾ ordinare. Anglĩ gͦ atq homines
ꝓeo qd̾ rationabiles facti sunt: et̾nitatis atq beatitudinis
donũ inipsa nat̾e sp̃ualis creatione diuinitꝰ acceꝑunt.

Expanded text:
 aeternum possit, sive misere, sive beate vivendo subsistere, nisi quae potest de Deo, ipsius Dei munere, cogitare. Haec autem natura intellectualis in animalibus est hominum, et spiritibus Angelorum. Deus quippe cognoscendi ac diligendi se non nisi Angelis et hominibus indidit facultatem. Quibus propter arbitrii libertatem, quae maxime debuit intellectuali creaturae Creatoris benignitate conferri, ita cognoscendi ac diligendi se facultatem voluntatemque donavit, ut eam unusquisque et habere posset, enon valeret. Ut illius esset sanctae cogitationis initia gratuitae dono bonitatis denuo renovandis quibus vellet infundere, cujus fuit in ipso creationis exordio, nullis praecedentibus meritis, spiritus et corpora, locis atque affectionibus, prout ipse sapiens voluit, congruis mirabiliter ordinare. Angeli ergo atque homines, pro eo quod rationales facti sunt, aeternitatis ac beatitudinis donum in ipsa naturae spiritalis creatione divinitus acceperunt:
Abbreviated transcription (Latin):
sectant᷑. Ein eo qđ coniugia ñ habent. ñ nuptiarũ
bonũ crim̃ ẽẽ existimant. s continentiã iugẽbo¬
nis nuptiis meliorẽ ẽẽ ñ dubitant. isto ꝗͣ maxime
cẽpore qͣndo dicit᷑ decontinentia: qͥ potest caꝑe capiat.
Denuptiis uͦ dicit᷑: qͥ se ñ contine t nubat. In uno enĩ
orationi uirtꝰ exerit᷑: in alt̾o infirmitas remedio sub-¬
leuat᷑. Unde qͥa egritudim sẽꝑ ÷ consulendũ: ꝓpt̾ea si
uł ⁊̃ t̾cias inire nuptias. nullũ de illis peccatũ habe¬
bit. si eas caste seruauerit. id ÷ si unꝰ ⁊ una legitime
dũ caxat coniuncti: fidẽ seruant. ut nec ille mulicri
p̾ter uxorẽ. nec illa iuro p̾ter maritũ ullatenꝰ misceat᷑.
Intalibꝰ ⁊ si fuerit aliqͥs conuigał excessus. qͥ tam̾ legi¬

Expanded text:
tantur, et in eo quod conjugia non habent, non nuptiarum bonum crimen esse existimant, sed continentiam jugem bonis nuptiis meliorem esse non dubitant: isto quam maxime tempore, quando dicitur de continentia: Qui potest capere, capiat ; de nuptiis vero dicitur: Qui se non continet, nubat . In uno enim hortatione virtus erigitur, in altero infirmitas remedio sublevatur. Unde quia aegritudini semper est consulendum, propterea si das, vel etiam tertias inire nuptias, nullum de illis peccatum habebit, si eas caste servaverit, id est, si unus et una, legitime duntaxat conjuncti, fidem servant, ut nec ille mulieri praeter uxorem, nec illa viro praeter maritum ullatenus misceatur. In talibus etsi fuerit aliquis con
Abbreviated transcription (Latin):
ioħs dixiss&. Uui diligit genitorẽ: diligit eũ qͥ nat
÷ ex deo. Nec ipse filiꝰ dixiss&. Pat̾ meus usq mͦ
oꝑatur: & ego operor. Ipse enĩ qͥfiliꝰ dicit᷑. si ide
e̾ẽt ⁊ pat̾. ñ uera cit̾ dĩ filiꝰ diceret᷑: qͥa ñ dedeo.
s desola uirgine nasceret᷑. Ad extremũ: nec ipse
pat̾ de celo testaret᷑. & suu̾ corporali uoce filiũ
demonstraret dicens. Hic ÷̃ filius meus dilectus.

Expanded text:
oannes: Qui diligit genitorem, diligit et eum qui natus est ex eo ; nec ipse Filius dixisset: Pater meus usque modo operatur, et ego operor . Ipse enim qui Filius dicitur, si idem esset et Pater, non veraciter Dei Filius diceretur, quia non de Deo, sed de sola virgine nasceretur. Ad extremum vero nec ipse Pater de coelo testaretur, et suum corporali voce filium demonstraret, dicens: Hic est Filius meus dilectus,
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e consortiũ. Quos ⁊ et̾nos creauit. ⁊ eͥ s facultatẽ
atq intelligentiã cogitandȩ. cognoscendȩ diligendȩq
illũ diligerent. cuiꝰ se tales creatos oꝑe cognouissent.
cũ eoꝵ ut tales fierent nulla merita p̾cessissent.
Ut autẽ her dilectio hab̾et iustã & congruã laudẽ ⁊ uo¬
luntatis qͦq eis cribuit libertatẽ. ut c̾ẽt eis possibile
siue ad eũ qͥ supͣ eos ⁊ intentionẽ sc̃ę dilectionis erig̾e.
siue ad se. uł adea q̃ infra eosst̃: praue cupi

Expanded text:
creavit, et eis facultatem atque intelligentiam cogitandae, cognoscendae, diligendaeque prae seipsis illum diligerent, cujus se tales creatos opere cognovissent, cum eorum ut tales fierent, nulla merita praecessissent. Ut autem haec dilectio haberet justam et congruam laudem, voluntatis quoque eis tribuit libertatem: ut esset eis possibile, sive ad eum qui supra eos est intentionem sanctae dilectionis erigere, sive ad se, vel ad ea quae infra
Abbreviated transcription (Latin):
gtis datũ : ꝑfecta dilectione cõtẽplatione acq
exultacione multitudinẽ dulcedinis dm̃ incessabi¬
lit̾ stimant̾. nec abeo nat᷑ali couditione deficiant. & si
inherentib do nichil in est deuaritate tẽporis. qd̾ col¬
lato sibi et̾nȩ incorruptionis atq incõmutabilitatis
inunere nichil in se sentiunt mutationis in ẽ tam᷑
singlis t̾minꝰ nat᷑alis: qͦ ase inuicẽ discernunt᷑. qđ nullꝰ
eoꝵs ⁊ in alio. Et cũ uni eoꝵ opꝰ qđlibet iriungit᷑. aliꝰ
qͦq alt̾i operi inplendo diuinȩ pocestatis deputat᷑
uoluit fecit: apparet mirabilis & sapientia in dispo¬

Expanded text:
gratis datum est, perfecta dilectione, contemplatione atque gratis datum est, perfecta dilectione, contemplatione atque exsultatione multitudinem dulcedinis Domini incessabiliter sumant, nec ab eo naturali conditione deficiant, etsi inhaerentibus Deo nihil inest de varietate temporis, quia collato sibi aeternae incorruptionis atque incommutabilitatis munere, nihil in se sentiunt mutationis; inest tamen singulis terminus naturalis, quo a se invicem discernuntur, quia nullus eorum est in alio; et cudeputaturvoluit fecit, apparet mirabilis et sapientia in dispo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ds utiq nat᷑alit̾ in cõmucabilis omĩno sit & inm̃sus:
Qui cũ inse diu̾sitatẽ ullã hab̾e ñ possit: in eisdẽ tam̃
spiritib qͦs rationales & intellectuales fecit̾: diu̾sita¬
tẽ suȩ oꝑationis ostendit. Inqͥb. dã enĩ id ÷ qͥterrenis
ac mortalib sunt inserti corporib: ⁊ sinullus est loca¬
toti: sic in eoꝵdẽ corporũ partib totisunt. tam̃ co¬
gitacionũ uarietas diu̾sitatẽ in eis cuiꝰdã tẽporalis
motiouis acmutationis ostendit: dum oxdo aliud
nesciunt. mͦ sciunt. mͦ uoltnt. mͦ molunt. mͦ sapi¬
ant. mͦ desipiunt. mͦ iniqͥ exiustis. mͦ iusti st̃ exiniqͥs.
mͦ pietatis illustrant᷑ lumine. mͦ depͥuant᷑ tenebroso
impiecatis errore. Illos qͦq quos cerrenoꝵ corpors
nat᷑alis muta bilitas in eo cognoscit᷑. qd̾ eiꝰdẽ cre
hi qͥ ñ depratiati st̃. licet illiꝰ dono aqͦ cũ ñ essent
facti st̃. indefessa. & in qͣntũ creat᷑e anglice

Expanded text:
s utique naturaliter incommutabilis omnino sit et immensus? Qui cum in se diversitatem ullam habere non possit, in eisdem tamen spiritibus, quos rationales atque intellectuales fecit, diversitatem suae operationis ostendit. In quibusdam enim, id est, qui terrenis ac mortalibus sunt inserti corporibus, etsi nullus est locatoti, sic in eorumdem corporum partibus toti sunt: tamen cogitationum varietas diversitatem in eis cujusdam temporalis motionis ac mutationis ostendit; dum modo aliquid nesciunt, modo sciunt; modo volunt, modo nolunt; modo sapiunt, modo desipiunt; modo iniqui ex justis, modo justi sunt ex iniquis; modo pietatis illustrantur lumine, modo depravantur tenebroso impietatis errore. 29. Illos quoque quos terrenorum corporum naturalis mutabilitas in eo cognoscitur, quia ejusdem nii qui depravati non sunt licet, illius dono a quo cum non essent facti sunt, indefessa, et in quantum creaturae angelicae
Abbreviated transcription (Latin):
uerꝰ pontifex: qͥ ꝓ nobis ñ sanguine cauroꝵ ⁊ hyrcoꝵ.
s insanguine suo semel introiuit ĩ sc̃a. Qd̾ tc̃ pon¬
nos singlõs introibat. Iste gͥ ÷. qͥ inse uno totũ exhibu¬
it : qđ ẽẽ necessariũ ad redẽptionis nr̃ȩ sciebat effectũ.
Idẽ scilicet sacerdos. & sacrificiũ : idẽ d̾s ⁊ templum.
Sacerdos ꝑquẽ sumꝰ reconciliati. sacrifitiũ qͦ reconci¬
liati: tẽplũ in qͦ reconciliati. as cui reconciliati. Solꝰ
formã serui. Non autẽ solus ds̃ filiꝰ: qͥa hoc cũ patre¬
filiũ scd̃m carnẽ: s ñsolifilio scdm quunitatẽ.
Trinitas enĩ nos sibi rec̾ciliauit: ꝑ hoc qđ solũ u̾bum
carnẽ accepit. ꝗͣ ipsa trintas fecit. In qͦ sic ueritas
tabilẽ hab&. ita uera semꝑ atq in cõmutabilis eiꝰ
humanitas sit. quã sibi unitã sũma diuinitas gerit.
nc̃ de creat᷑a q̃ absq dubitatione credẽ debeas in-¬
timabo.

Expanded text:
us pontifex, qui pro nobis non in sanguine taurorum et hircorum, sed in sanguine suo semel introivit in sancta . Quod tunc ponrum per annos singulos introibat. Iste igitur est qui in se uno totum exhibuit quod esse necessarium ad redemptionis nostrae sciebat effectum, idem scilicet sacerdos et sacrificium, idem Deus et templum: sacerdos, per quem sumus reconciliati; sacrificium, quo reconciliati; templum, in quo reconciliati; Deus, cui reconciliati. Solus formam servi; non autem solus DFilium secundum carnem, sed non soli Filio secundum divinitatem. Trinitas enim nos sibi reconciliavit per hoc quod solum Verbum carnem ipsa Trinitas fecit. In quo sic veritas tabilem habet, ita vera semper atque incommutabilis ejus humanitas sit, quam sibi unitam summa divinitas gerit. 24. Nunc de creatura quid absque dubitatione credere debeas, intimabo.
Abbreviated transcription (Latin):
brutos atq irrationabiles sp̃s qͥb eadẽ corpora q̃ inuifis¬
Qrent᷑.
ac sensificarent᷑ inseruit. S nec ipsi bruti sp̃s uniꝰ
nat᷑e cũ d̾o sunt. qͦs lic& uiuificandis sensificandisq
cognoscat᷑ inseruisse corporib. ipsis tam̃ sp̾itib nul¬
lũ intelligendi largitꝰ ⁊ lum̃: qͦ suũ possent aut ag¬

Expanded text:
brutos atque irrationabiles spiritus, quibus eadem corpora vivificarentur ac sensificarentur, inseruit. Sed nec ipsi bruti spiritus unius naturae cum Deo sunt, quos licet vivificandis sensificandisque cognoscatur inseruisse corporibus, ipsis tamen spiritibus nullum intelligendi largitus est lumen, quo suum possent aut cog
Abbreviated transcription (Latin):
lli autẽ cũ xp̃o regnab̾t qͦs ds gratuita bonitate
sua p̃destinauit ad regiũ. Qd enĩ eos tales p̃destinan¬
do p̃ꝑauit. ut regno digni e̾e̾nt ̃parauit utiq scd̃m
ꝓpositũ uocandos ut obediant. Preꝑauit iustificandos.
ut accepta gr̃a rectȩ credant. ⁊ bene inuant. Pre¬
ꝑauit ⁊̃ glorificandos. ut xp̃i coheredes effecti. rog¬
nũ celoꝵs sine fine possidcant. At qd̾regnũ diu̾sis tẽ

Expanded text:
regnabunt quos Deus gratuita bonitate sua praedestinavit ad regnum. Quia enim eos tales praedestinando praeparavit ut regno digni essent, praeparavit utique secundum propositum vocandos ut obediant; praeparavit justificandos, ut accepta gratia recte credant, et bene vivant; praeparavit etiam glorificandos, ut, Christi cohaeredes effecti, regnum
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑alit̾ hoc ÷ ẽẽ qđ sapientẽ ẽẽ: hoc facere. qd̾ sapient̾
fac̾e. dimplicitas multiplicis sapientiȩ dĩ magnitudi¬
nẽ celsitudinis suȩ ñ solũ in magnitudine sublimiũ
creat᷑arũ: uerũ ⁊̃ in infimarũ pͣaitate cõm̃dat. Dã
bona om̃ia q̃ creauit non solũ multo inferiꝰ dissimi¬
liusq suo creatore st̃ ut pote ñ ꝓlata de se ipso. s facta
ꝓrsus exnichilo: uerũ ⁊̃ int̾ se ñ eqͥut̃ st̃: s una queq¬

Expanded text:
naturaliter hoc est esse, quod sapientem esse; hoc facere, quod sapienter naturaliter hoc est esse, quod sapientem esse; hoc facere, quod sapienter facere. Simplicitas itaque multiplicis sapientiae Dei, magnitudinem celsitudinis suae, non solum in magnitudine sublimium creaturarum, verum etiam in infimarum parvitate commendat: dum bona omnia quae creavit, non solum multo inferius dissimiliusque suo creatore sunt, ut pote non prolata de ipso, sed facta prorsus ex nihilo: verum etiam inter se non aequ